Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá þingflokksformanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs um að 2. þm. Reykv. n., Katrín Jakobsdóttir, sé í fæðingarorlofi. Í dag tekur sæti á Alþingi varamaður hennar, Auður Lilja Erlingsdóttir stjórnmálafræðingur. Hún hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa á ný. Forseti vill geta þess að hæstv. umhverfisráðherra er staðgengill menntamálaráðherra meðan á orlofinu stendur.

Forseti vill geta þess að atkvæðagreiðslur verða þegar að loknum dagskrárliðnum um störf þingsins. Þá er gert ráð fyrir tveimur þingfundum til viðbótar svo gera megi 2. og 3. dagskrármálið að lögum.

Virðulegi forseti. Það vakti athygli mína og fleiri þingmanna að þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs auk þeirra sem hafa nú sagt skilið við þingflokkinn, að undanskildum hv. þm. Þráni Bertelssyni, hafa lagt fram þingsályktunartillögu á Alþingi sem gengur út á að Ísland segi sig úr NATO.  Það vekur líka furðu að ekki var minnst á þetta í stjórnarsáttmálanum svokallaða þegar þessir flokkar mynduðu hér ríkisstjórn. Því lyktar þetta mál nú nokkuð af því að þessi þingsályktunartillaga sé einungis ætluð til heimabrúks, til að friða kjósendur Vinstri grænna og gömlu alþýðubandalagsmannanna sem hafa gengið til liðs við Vinstri hreyfinguna – grænt framboð. Mig langar því til að spyrja 1. flutningsmann frumvarpsins, Guðfríði Lilju Grétarsdóttur, hvort það sé hugsanlegt að þetta sé einungis til að friða kjósendur Vinstri grænna og jafnframt hvort þá sé ekki væntanlegt að Vinstri grænir setji sig enn frekar upp á móti Evrópusambandinu vegna þess að það var líka á stefnuskrá þeirra fyrir kosningar að vinna gegn því. Er þetta eitthvað sem þingmennirnir ætla að berjast fyrir í ríkisstjórninni? Það er um stórmál að ræða og mikla stefnubreytingu af hálfu íslenska ríkisins. Í lokin langar mig til að spyrja hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur hvort þetta sé kannski hluti af stærra samhengi. Nú er NATO í stríði í Líbíu þannig að það er eðlilegt að maður velti fyrir sér hvort þetta sé kannski hræðsla hjá Vinstri grænum um að þar sé verið að nota vopn sem eiga kannski uppruna sinn á Íslandi, í áli því sem er framleitt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda, hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, fyrir þessa fyrirspurn og vil jafnframt nýta tækifærið til að minna hv. þingmann á góðar rætur Framsóknarflokksins þar sem margir öflugir liðsmenn fyrri tíma töluðu einatt og með sterkum og góðum hætti fyrir friði og því að Ísland ætti að vera friðsöm, herlaus þjóð og standa utan NATO.  
             Varðandi spurningu hv. þingmanns, svo ég reyni að svara henni: Er þetta til að friðþægja kjósendur Vinstri grænna? Nei, þetta er stefna Vinstri grænna eins og allir vita og hefur verið frá upphafi. Þetta er ekki til að friðþægja einn eða neinn heldur ekki síst til að, eins og ég segi, biðla til þingheims um að hugsa upp á nýtt og vera með okkur í því. Munum við berjast gegn aðild að NATO? Já, ég mun sannarlega gera það. Ég mun gera það hér á þessum vettvangi, vettvangi þingsins. Það held ég að sé best gert með því að stofna kannski leshring um breytingar á eðli Atlantshafsbandalagsins 

Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að fullyrða að þessi tillaga sem hér var rædd er nákvæmlega til heimabrúks í Vinstri grænum. Hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir sagði að þetta væri ekki bara eitthvað sem þingheimur hér þyrfti að ræða, heldur þyrftum við að ræða þetta á heimsvísu. Af hverju í ósköpunum komu þá ekki Vinstri grænir þessari stefnu sinni á framfæri þar sem hún hefði getað vakið athygli á heimsvísu, í Norður-Atlantshafsráði Atlantshafsbandalagsins þar sem Vinstri grænum gafst um daginn það einstaka sögulega tækifæri að koma stefnu sinni á framfæri og koma henni til áhrifa á heimsvísu? Nei, þá svaraði hæstv. fjármálaráðherra, þá svöruðu ráðherrarnir og allir þingmenn Vinstri grænna: Nei, nei, við erum á móti þessu, við vorum ekki spurð. Þá kemur þetta átakanlega yfirklór hérna með þessa þingsályktunartillögu sem er hreinn barnaskapur og fullkomlega fáránleg. Svo leggur hæstv. utanríkisráðherra fram tillögu um stofnun þingmannanefndar til að gera tillögu um þjóðaröryggisstefnu fyrir Ísland. Sú stefna á samkvæmt utanríkisráðherra að byggja á sögulegu tækifæri - endalaus, þessu sögulegu tækifæri vinstri manna - til að ná sátt í utanríkismálum vegna þess að gömlu ágreiningsmálin eru ekki hérna. Hvað erum við þá að horfa upp á í dag? Vinstri grænir leggja til að við förum úr Atlantshafsbandalaginu. Ég get fullyrt að um það verður ekki söguleg sátt. Það segi ég algjörlega og mun standa við það að það mun ég aldrei sætta mig við. Ég mun berjast gegn því af mjög miklum heilindum og harðfylgi  En það er ekki bara á þessu sviði sem ágreiningurinn er augljós innan ríkisstjórnarinnar. Í makalausri ræðu um helgina endurvann hæstv. forsætisráðherra 

Frú forseti. Mig langar að ræða hér um þá grafalvarlegu stöðu sem blasir við okkur Íslendingum í efnahagsmálum þjóðarinnar. Margir eru uggandi yfir stöðu íslensks atvinnulífs og efnahagslífs. Aðilar vinnumarkaðarins og allir þeir aðilar sem fylgjast með þróun efnahagsmála hér á landi hafa á undanförnum vikum og mánuðum lýst yfir vaxandi áhyggjum af kólnun efnahagslífsins. Ef fram heldur sem horfir blasir við okkur að efnahagskerfið mun botnfrjósa. Það vantar fjárfestingu inn í íslenskt atvinnulíf, einhverja forsendu nýafstaðinna kjarasamninga. Hvað gerist þá? Næstum strax daginn eftir að kjarasamningar eru samþykktir leggur ríkisstjórnin fram frumvarp um breytingar á fiskveiðistjórnarlögunum gjörsamlega gegn öllum helstu hagsmunaaðilum í íslenskum sjávarútvegi. Þá erum við að tala um launafólk í sjávarútvegi til lands og sjávar, við erum að tala um smábátasjómenn og aðra útgerðaraðila. Það er makalaust að sjá hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á þessum málum hér. Hver er árangur ríkisstjórnarinnar í skuldamálum heimila og fyrirtækja? Hver er árangur ríkisstjórnarinnar í að auka atvinnu í landinu? Hver hefur árangur ríkisstjórnarinnar verið í hinu svokallaða Icesave-máli og hver er framtíðarsýn og áætlun ríkisstjórnarinnar þegar kemur að áralöngum gjaldeyrishöftum sem eru framtíðarsýn þessarar ríkisstjórnar? Nú er búið að henda sprengju inn í íslenskt atvinnulíf sem er það frumvarp sem ríkisstjórnarflokkarnir mæltu fyrir í gær, þvert á allt samráð helstu hagsmunaaðila í þessari undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar. Það er eðlilegt að við spyrjum: Verður 

Virðulegi forseti. Ég ætla að beina spurningu til hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur. Ég fékk reyndar ekki staðfestingu á því hvort þingmaðurinn gæti svarað mér. Ég vona að svo sé, annars verður þetta væntanlega túlkað bara sem yfirlýsing. Við höfum séð fréttir og fengið staðfestingu á því að Landsbanki Íslands hefur ákveðið að gera ákveðnar breytingar á lánum viðskiptamanna sinna í þá veru að lækka lánin með ákveðnum hætti, endurgreiða vexti og þess háttar. Það hefur líka komið fram í fréttum að Íbúðalánasjóður telur sig ekki hafa lagaheimildir til að fara sömu leið eða gera svipaða hluti. Því hljótum við að spyrja okkur á síðustu dögum þessa hluta af þinginu hvort ekki sé rétt að veita Íbúðalánasjóði þær heimildir sem hann þarf til að fara sömu leið. Hugmyndin var að spyrja hv. þingmann hvort þingmaðurinn, formaður félags- og tryggingamálanefndar, hefði hug á að taka það upp í nefndinni að ná í gegn nauðsynlegum lagabreytingum fyrir Íbúðalánasjóð áður en þingi verður frestað fram á haust eða þá að afgreiða eitthvað slíkt í haust. Ég held að það sé mikilvægt að ríkissjóður, í þessu tilfelli Íbúðalánasjóður, gangi helst á undan með góðu fordæmi. Það er náttúrlega ekki lengur í þessu tilfelli en hann getur leitað allra leiða til að vera að minnsta kosti ekki eftirbátur viðskiptabankanna. Ég kalla eftir því að við náum samkomulagi í þinginu um að þessar breytingar verði gerðar þannig að viðskiptavinir Íbúðalánasjóðs njóti sömu velvildar og viðskiptamenn Landsbankans og svo hvet ég að sjálfsögðu aðra banka til að gera slíkt hið sama. Margir á þingi hafa talað lengi fyrir því að leiðrétta lán með almennum hætti. 

Forseti. Ég ætlaði að eiga orðastað við hv. þm. Atla Gíslason sem ræddi nokkuð um störf þingsins í Morgunblaðinu í gær. Samkvæmt frásögn Morgunblaðsins af orðum hv. þm. Atla Gíslasonar felast störf þingsins einkum í því að innleiða Evrópugerðir til þess að samlagast Evrópusambandinu. Mér finnst þetta ekki gætileg yfirlýsing hjá hv. þingmanni og vegna þess að ég starfa í umhverfisnefnd sem einmitt fæst mjög við innleiðslu Evrópugerða  Við höfum til dæmis afgreitt frá okkur, og þingið líka, frumvarp um stjórn vatnamála, um vatnatilskipun Evrópusambandsins. Við samþykktum nýlega mál sem byggist á evrópskum reglum um meðhöndlun úrgangs. Við höfum samþykkt mál á þinginu um eiturefni og efnablöndur þar sem EES-reglur eru sveigðar að reglum Sameinuðu þjóðanna.  Spurningin er: Er hv. þingmaður á móti einhverjum þessara mála? Telur hv. þingmaður að einhver af þessum málum 

Frú forseti. Ég ætla ekki að svara útúrsnúningum hv. þingmanns um umhverfismál, það vita allir hvar ég stend í þeim málaflokki. Ég ætla bara að segja að á vegum Evrópusambandsins starfa yfir 430 nefndir sem sinna löggjafarstarfi fyrir ráðið, stórar nefndir. Íslendingar taka lítinn sem engan þátt í því. Þessar nefndir undirbúa löggjöf, reglugerðir og tilskipanir. Það fer síðan allt til ráðherraráðsins og þaðan til Evrópuþingsins til samþykktar eftir nákvæma skoðun sem Íslendingar koma ekki að. ESA og stofnanir EFTA hafa síðan þrjár vikur til að fara yfir þetta. Í þessu ferli hafa orðið stórslys vegna þess að við nýtum ekki undanþágur okkar. Mér nægir að nefna raforkutilskipunina  Ég nefni líka matvælafrumvarpið sem var vegna fæðuöryggis næstum orðið að stórslysi vegna innflutnings á hráu kjöti. Ég nefni fosfat-málið sem saltfiskframleiðendur hafa verið að vinna í. Þar eru 20 milljarða hagsmunir sem ekki var sinnt. Allt starf Samfylkingarinnar gengur út á þessa aðlögun og umsókn að ESB og ég segi bara: Kröftum okkar væri betur varið í að bjarga íslenskum heimilum og atvinnulífi. Ef sami kraftur væri lagður í það  Ég segi líka að regluverk ESB er alls ekki sniðið að eylandinu Íslandi, að smáþjóðum, heldur milljónaþjóðum erlendis. Hagsmunagæsla okkar í stórum málum er í skötulíki. Það er bara þannig. Við erum lögafgreiðslustofnun og ég held því fram 

Hvað með … EES?

Forseti biður hv. þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð.

Virðulegur forseti. Frumkvæði Landsbanka Íslands í almennum aðgerðum fyrir skuldug heimili er lofsvert og fagnaðarefni. Það sýnir, svo ekki verður um villst, að samkomulagið í skuldamálunum í vetur var ekki lokasvar, heldur lágmarkssamningur fjármálastofnana. Og það er þeim öllum frjálst að ganga lengra í því efni. Það er líka fagnaðarefni að Landsbankinn sjái hagsmuni sína í því. Við sem höfum talað fyrir almennum aðgerðum höfum bent á að þær fela ekki bara í sér eftirgjöf heldur styrki þær og bæti lánasöfn fjármálastofnana. Það er full ástæða til að hvetja önnur fjármálafyrirtæki til að taka sér þetta frumkvæði til fyrirmyndar. Það stendur ekki síst upp á okkur sem sitjum í þinginu gagnvart Íbúðalánasjóði. Ríkið er aðaleigandi Landsbankans og Íbúðalánasjóður hlýtur að þurfa að bjóða sambærileg úrræði og úrlausnir fyrir skuldara hjá sér og ríkisbankinn Landsbankinn. Við rekum Íbúðalánasjóð sem almenningsstofnun í ríkiseigu vegna þess að fólk á að njóta þar að minnsta kosti jafngóðs stuðnings í húsnæðismálum og hið almenna bankakerfi veitir. Ef við erum ekki í færum til að bjóða það í Íbúðalánasjóði er engin ástæða fyrir ríkisrekstri Íbúðalánasjóðs. Þess vegna stendur það upp á okkur, í framhaldi af þessu frumkvæði, að taka þessi mál aftur til umfjöllunar og skoða þær heimildir sem Íbúðalánasjóður hefur í þessum efnum. Við þurfum líka að gæta að jafnræði skuldara eftir því hjá hvaða lánastofnunum þeir eru. Þó að það sé gott að fá fjölbreytt og ólík tilboð frá ólíkum lánastofnunum verður að gæta að ákveðnu jafnræði meðal skuldara í landinu. 
            

Frú forseti. Rétt fyrir páskana sendi stór hópur fólks kvörtun til ESA vegna lánamála heimilanna í landinu. Kvörtunin beindist bæði gegn verðtryggingunni og viðbrögðum íslenskra stjórnvalda í gengislánamálum, þar á meðal setningu laga nr. 151/2010. Ég vil gera þingheimi grein fyrir þátttöku minni í þessu máli en ég er ein af þeim þúsund einstaklingum sem lögðu þessa kvörtun fram en þeir eru af þremur þjóðernum. Auk þess eru Hagsmunasamtök heimilanna og Samtök lánþega aðilar að kvörtuninni en þau hafa samtals um 9 þúsund félagsmenn. Fyrir rúmri viku fylgdum við kvörtuninni eftir með fundum hjá ESA, Evrópuþinginu og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins. Við funduðum með embættismönnum stækkunardeildarinnar sem sér um mál Íslands og deild um neytendamál og neytendarétt. Okkur var ákaflega vel tekið og málstað skuldugra íslenskra heimila var sýnd bæði hluttekning og mikill áhugi. Tvennt stendur upp úr í huga mér frá þessum fundum. Á tveimur þeirra sáu fundarmenn ástæðu til að spyrja hvort það væri virkilega ekkert fjármálaeftirlit á Íslandi. Á einum þeirra var fullyrt að svona lagað, þ.e. afturvirk lagasetning sem bitnar illilega á almenningi en hyglar lögbrjótum sem eru fjármálafyrirtækin, gæti aldrei gerst innan Evrópusambandsins. Þetta finnst mér sérstaklega athyglisvert þar sem annar stjórnarflokkurinn vill ekkert frekar en koma okkur inn í Evrópusambandið. Ég mælist þá til þess að hann fari að æfa sig og þá með því að virða neytendalöggjöf sem er í gildi og við höfum innleitt úr Evrópurétti. Svo er það líka spurning að fá sér almennilegan efnahags- og viðskiptaráðherra.

Frú forseti. Nú hefur goslokum verið lýst yfir eftir skammvinnt en harkalegt gos í Grímsvötnum. Á fjölmennum íbúafundi austur á Klaustri í síðustu viku var farið vel yfir stöðu mála. Er ástæða til að lýsa yfir sérstakri ánægju með framgöngu Almannavarna, björgunarsveita og allra þeirra sem tóku þátt í því að koma hlutunum í lag og vinna gegn afleiðingum þess mikla goss sem gekk yfir svæðið. Athygli okkar þingmanna var vakin á Bjargráðasjóði og vorum við sérstaklega beðnir að huga að þeim málum. Bjargráðasjóði er ætlað það hlutverk að bæta tjón sem er utan almennrar tryggingaverndar, samanber ákvæði um viðlagatryggingu. Í reglum frá apríl árið 2010 kemur meðal annars fram að Bjargráðasjóðs er að bæta tjón af völdum öskufalls; vegna hreinsunar ræktunarlands, eyðileggingar á ræktarlandi, uppskerurýrnunar, tjóns á búfé og afurðum þess, uppskerubrest, sjúkdóma og slysa sem koma fram í kjölfar hamfara o.s.frv. Hlutverk sjóðsins er því mjög mikilvægt til að gera upp tjón af völdum náttúruhamfara og ekki síst goss eins og við sáum í Grímsvötnum þar sem um er að ræða töluvert tjón á ræktunarlandi og búfénaði. Formaður Bjargráðasjóðs nefndi á íbúafundinum að mjög mikilvægt væri að ríkisvaldið tryggði sjóðnum fjármagn til að bæta tjónið þannig að hægt væri að loka málum eins fljótt og þau kæmu upp, svo að það dragist ekki í mörg ár að gera upp hvert tjón hvert fyrir sig. Ég vil beina því til formanns landbúnaðar- og sjávarútvegsnefndar að fara sérstaklega yfir þetta mál og kalla til fundar við nefndina fulltrúa Bjargráðasjóðs og fara yfir það hvað sjóðurinn þarf til að mæta fram komnu tjóni þannig að það megi gera þetta hratt og örugglega upp.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessar upplýsingar og vil geta þess að hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hefur flutt frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 99/1993, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, með síðari breytingum. Frumvarpið hefur verið lagt fram í tvennum tilgangi. Annars vegar til að lengja tímamörk laga nr. 46/2010, um breytingar á lögum um Bjargráðasjóð, og lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, þ.e. stuðningur við bændur á náttúruhamfarasvæðum, sem samþykkt voru til að bregðast við afleiðingum eldgoss í Eyjafjallajökli. Er í þeim efnum miðað við gildistíma núverandi búvörusamnings um mjólkurframleiðslu. Hins vegar er tilgangurinn að heimila að viðeigandi ákvæði laga nr. 46/2010 nái einnig til framleiðenda á lögbýlum þar sem afurðasala hefur verið bönnuð af ástæðum sem hlutaðeigandi framleiðandi gat ekki haft áhrif á. Þannig væri brugðist við aðstæðum sem meðal annars hafa komið fram í Skutulsfirði við Ísafjarðardjúp vegna díoxínmengunar og/eða í öðrum sambærilegum tilvikum sem upp kunna að koma. Þessi lög munu einnig ná yfir þá bændur sem orðið hafa fyrir skaða vegna eldgossins í Grímsvötnum og ég tel að tryggja þurfi Bjargráðasjóði nægt fjármagn til að mæta þeim áföllum sem orðið hafa hjá bændum, bæði vegna náttúruhamfara og af öðrum sökum. Ég tel að það sé fullur vilji ríkisvaldsins til að koma til móts við þá þörf hjá Bjargráðasjóði og tek vel í þær tillögur að hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd kalli til sín fulltrúa úr stjórn sjóðsins til að fara yfir þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég ræddi í gær við hæstv. iðnaðarráðherra um atvinnuuppbyggingu á Bakka við Húsavík. Hún nefndi í ræðu sinni að til stæði að gera viljayfirlýsingu við þau sveitarfélög sem þátt eiga í málinu og vil ég sérstaklega fagna því. Ég tel hins vegar viljayfirlýsingu, um að nýta orkuna heima í héraði, í raun algerlega óþarfa. Við skulum átta okkur á því að hún skapar ekki þau störf sem við þurfum svo nauðsynlega á að halda nú um stundir. Það er allt til reiðu, það er búið að afla orkunnar; umhverfismat, skipulagsferli, allt er til staðar til að við ráðumst í framkvæmdir og sköpum gríðarlega mikinn arð fyrir samfélagið, aukum hagvöxt og minnkum atvinnuleysi. Hæstv. ráðherra nefndi einnig að hún fagnaði því að ákvörðunin yrði tekin á viðskiptalegum forsendum. Af þeim orðum hef ég töluverðar áhyggjur. Ef við hefðum þennan hugsunarhátt, t.d. varðandi fiskinn í sjónum, þá þýddi það að við mundum, á viðskiptalegum forsendum, senda allan fisk óunninn út úr landinu vegna þess að þannig fæst hæsta verðið fyrir hann. Þýðir þetta það að Landsvirkjun ætli sér að leggja sæstreng og selja orkuna úr landi? Ég tel að við eigum að nýta hana hér á landi til að skapa störf. Fregnir herma að Landsvirkjun krefjist gríðarlega hás orkuverðs og sé í raun að fæla væntanlega orkukaupendur frá þeim verkefnum sem unnið hefur verið að til langs tíma. Af þessu hef ég töluverðar áhyggjur og ég skora á þingmenn alla að leggjast á sveif með okkur framsóknarmönnum og gera atvinnuuppbyggingu í Þingeyjarsýslu að veruleika sem fyrst.

Frú forseti. Mig langar að eiga orðastað við formann heilbrigðisnefndar, hv. þm. Þuríði Backman, vegna nýlegrar könnunar um aðbúnað eldri borgara á hjúkrunarheimilum. Í gegnum tíðina hefur þetta iðulega verið til umræðu en í meginatriðum standa íslensk hjúkrunarheimili vel þó að á ýmsum stöðum megi gera betur. Nú er það svo að eldri borgarar fá ekki upplýsingar um það hvaða hjúkrunarheimili mættu gera betur. En ég tel engu að síður forvitnilegt að vita afstöðu hv. formanns heilbrigðisnefndar til þess hvort ekki sé rétt að nýta upplýsingarnar um aðbúnaðinn í þágu eldri borgara, til að gera gott betur. Við sjáum til að mynda í skólakerfinu, í gegnum PISA-könnunina, að fyrr á árum voru ákveðnir skólar sem hefðu getað staðið sig betur. Svo að dæmi sé tekið tók Grunnskólinn í Skagafirði sig verulega á, rýndi könnunina. Og hvað gerðist í síðustu könnun? Hann er í fararbroddi meðal grunnskóla á landinu, kannski ekki við öðru að búast því að Skagafjörðurinn er mikið mennta- og menningarsamfélag. Ég held að við eigum að nota svona upplýsingar til að byggja upp, ekki til að rífa niður. Ég vænti þess að fá svar frá hv. formanni heilbrigðisnefndar um það hvernig hún sjái að við getum nýtt upplýsingar af þessu tagi. Að gefnu tilefni og að lokum vil ég ítreka það að við Íslendingar eigum að ítreka stuðning okkar við öryggis-, varnar- og friðarbandalagið NATO.

Hæstv. forseti. Ég get ekki tekið undir síðustu orð hv. þm. Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, en undir önnur orð get ég tekið. Það er rétt að gerð hefur verið könnun sem er hluti af doktorsverkefni doktorsnema og heilbrigðisnefnd hefur fengið kynningu á þessum hluta doktorsnámsins. Þær upplýsingar sem þar koma fram eru mjög sláandi og þó að ritgerðin liggi ekki fyrir og neminn hafi ekki skilað af sér er þegar farið að vinna með þessar upplýsingar í góðri samvinnu við landlæknisembættið og heilbrigðisráðuneytið. Það er verið að hanna íslenska staðla samkvæmt RAI-mati sem er að amerískri fyrirmynd og við getum ekki yfirfært yfir á íslenskan raunveruleika en það er verið að búa þessa staðla til. Þegar þeir liggja fyrir tel ég að mat manna verði að hægt verði að nota þá staðla til að flokka þjónustugæði hjúkrunarheimila og önnur heimili geti þá séð hvar þau standa innbyrðis og bætt sig eins og hefur gerst í skólakerfinu. Landlæknisembættið hefur eftirlit með heilbrigðisstarfsmönnum og gæðaþjónustu í heilbrigðisþjónustunni. Það var hryggilegt að sjá fréttamyndir um aðbúnað einstaklings í sjónvarpinu fyrir stuttu og ég harma að svona skuli geta gerst. Það er ámælisvert en ég tel að það eigi að vera í höndum landlæknis að meta það að sinni hvort birta eigi nafn þessa heimilis eða ekki. Það fer eftir því hvort þetta er einstakt brot eða hvort þetta er heimili sem hefur áður komið inn á borð landlæknis. Ég tel að það sé best komið í hans höndum að meta hvort það eigi að birta nafnið.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi á þskj. 1579 sem hv. viðskiptanefnd flytur. Þar er mælt fyrir um nýtt bráðabirgðaákvæði sem bætast skuli við lög um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, með síðari breytingum. Það eru lög nr. 98/1999. Með þessu bráðabirgðaákvæði er tryggt að innheimt verði á yfirstandandi ári, þ.e. á árinu 2011, iðgjald, bæði almennt iðgjald og breytilegt iðgjald af innstæðum eins og þær eru skilgreindar í 14. mgr. 1. gr. frumvarpsins, en það er á sama hátt og mælt er fyrir um í frumvarpi til laga um nýtt innstæðutryggingakerfi, þ.e. 237. mál þingsins sem hv. viðskiptanefnd hefur haft til meðferðar í vetur. Vísa ég til 10. og 11. gr. þess frumvarps en ákvæðin um innheimtu gjaldsins eru samhljóða þeim greinum í þessu bráðabirgðaákvæði sem hér er lagt til. Iðgjaldið er sem sagt innheimt af inneign viðskiptamanns hjá innlánsstofnun að meðtöldum vöxtum og verðbótum. Í þessu ákvæði í þessu frumvarpi er mælt fyrir um það að iðgjald sem innheimt verður á árinu 2011 renni í sjálfstæða deild sjóðsins og að ekki verði úthlutað úr deildinni nema með sérstökum lögum þar um. Nýmælin sem hér eru á ferðinni eru auk þessa fólgin í því í fyrsta lagi að hér er að finna takmörkun á tryggingaverndinni og andlagi innheimtunnar og vísa ég þá til 15. mgr. í frumvarpinu þar sem tekið er fram í átta tölusettum liðum hvaða innstæður njóta ekki verndar. Er það í samræmi við 14. gr. frumvarpsins sem ég nefndi áðan og þær breytingartillögur sem samþykktar hafa verið og lágu hér fyrir eftir 2. umr. um það mál. Í öðru lagi er hér ákvæði um að iðgjald skuli greitt í íslenskum krónum og að hið sama skuli eiga við um greiðslur úr deildinni. Þetta er í samræmi við breytingartillögu við það frumvarp sem ég hef tvívegis vikið að áður og er nýmæli. Í þriðja lagi er mælt fyrir um að iðgjaldið skuli vera 0,3% á ári í stað 0,15% eins og verið hefur, þ.e. almenna iðgjaldið. Gjalddagi fyrsta og annars ársfjórðungs skal vera 1. september, gjalddagi þriðja ársfjórðungs 1. nóvember, gjalddagi fjórða ársfjórðungs 1. mars 2012 en dæmi eru um að gjalddagar af þessu tagi séu færðir yfir á næsta ár. Frú forseti. Þetta þingmál felur í sér sátt um það að í sumar verði áfram unnið að því að koma á fót nýju tryggingakerfi fyrir innstæðueigendur í samvinnu hv. viðskiptanefndar og ráðuneytisins og ég vænti þess að þingheimur allur muni geta fallist á þessa niðurstöðu. Ég legg til að málinu verði vísað til hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. formanni viðskiptanefndar, hv. þm. Álfheiði Ingadóttur, fyrir framsöguna. Ég held að það sé mikilvægt fyrir okkur að reyna að koma þessu máli hratt áfram í dag og þetta er skynsamleg leið til að skapa frið um afgreiðslu þess. Það er mjög mikilvægt að við hefjum sjóðsöfnun og mikilvægt að við byrjum að safna í nýjan innstæðutryggingarsjóð. Það er sama hvaða reglur við höfum um innstæðutryggingakerfi, við munum aldrei komast hjá því að byggja upp traust og trúverðugt innstæðutryggingakerfi í landinu ef við ætlum að létta af gjaldeyrishöftum. Íslenskir bankar munu aldrei þola það að létt verði af gjaldeyrishöftum ef þeir geta ekki reitt sig á skynsamlegt og traust innstæðutryggingakerfi sem skilar íslenskum innstæðueigendum í íslenskum bönkum jafnmiklum ávinningi og þeir mundu fá annars staðar. Þetta er grundvallarhugsunin að baki innstæðutryggingakerfinu og þetta er það sem mestu skiptir fyrir okkur núna þegar fram í sækir, að við höfum innstæðutryggingakerfi sem gefur íslenskum fjármálastofnunum stöðu til þess að mæta viðskiptavinum sínum og innstæðueigendum með sama hætti og fjármálastofnanir í öðrum löndum geta gert. Ég hef rætt á fundi viðskiptanefndar um að vilji okkar standi til þess að fara vandlega yfir þetta mál í sumar, nýta tímann vel og ræða við fulltrúa stjórnarandstöðunnar um sjónarmið sem fram hafa komið í vinnunni. Frumvarpið hefur batnað mjög mikið í meðförum þingsins í vetur og ég held að það bíði ekki til tjóns í sumar ef við vinnum í því áfram. Markmiðið er að á fyrstu dögum þings í vetrarbyrjun verði lagt fram frumvarpið að nýju með áorðnum breytingum og að það eigi þá skjóta og trausta leið í gegnum þingið.

Virðulegi forseti. Viðskiptanefnd stendur að flutningi þessarar tillögu og er það samkomulag sem við komumst að í gær. Ég vil hins vegar í þessari ræðu leggja mjög mikla áherslu á mikilvægi þess að við vinnum þetta mál áfram í sumar og í haust þó að frumvarpið sjálft verði ekki afgreitt á þessu þingi heldur verði tekið aftur fyrir á nýju löggjafarþingi. Í því framhaldsnefndaráliti sem ég var búin að skrifa og hafði hugsað mér að flytja við 3. umr. voru ýmsir punktar sem ég lagði áherslu á og taldi nauðsynlegt að innleiða samhliða því að við mundum koma á innstæðutryggingakerfinu. Það hefur verið komið til móts við að minnsta kosti einn af þeim punktum eftir að athugasemdir bárust frá Seðlabanka Íslands um mikilvægi þess að innstæðutryggingarsjóðurinn mundi bara borga út í íslenskum krónum til að draga úr gengisáhættunni. Ég hafði mjög miklar áhyggjur af gengisáhættunni sem felst í því að tryggja innstæður að 100 þús. evrum í íslenskum krónum. Hvort sem banki er stór eða meðalstór, jafnvel lítill, í samfélagi okkar getur hann að sjálfsögðu haft mikil áhrif, ekki bara á útgreiðslur úr innstæðutryggingarsjóðnum heldur líka á íslenska gengið þannig að það væri ekki nóg með að stjórnvöld og innstæðutryggingarsjóðurinn væru að fást við það að geta dekkað innstæðurnar heldur væru þau um leið að fást við hrun í genginu. Þessar áhyggjur hafa líka komið fram í vinnslu Evrópuþingsins um breytingu á tilskipun um innstæðutryggingarsjóðinn. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér hafa komið fram að minnsta kosti tvær breytingartillögur þess efnis að upprunalega frumvarpið inn á Evrópuþingið sagði að innstæður ætti að borga út í þeirri mynt sem innstæðan er í. Þar með er komin þarna undirliggjandi gengisáhætta. Síðan hafa komið fram tvær breytingartillögur, annars vegar um að það sé settur upp einhvers konar valmöguleiki, það megi borga út í viðkomandi mynt, eins og upprunalega tillagan var, eða í mynt viðkomandi ríkis. Mér skilst núna að það hafi komið upp, ég veit ekki hvort það er forseti eða formaður viðkomandi nefndar sem fjallar um þetta og hefur nú komið fram með tillögu um að innstæður eigi að vera greiddar í mynt þess lands sem innstæðutryggingarsjóðurinn er í. Það sem ég legg áherslu á, og það er ástæðan fyrir því að ég vildi koma hérna upp og fá þetta fært til bókar, er að við þurfum að fylgja þessu eftir. Efnahags- og viðskiptaráðherra og utanríkisráðherra þurfa að koma á framfæri áhyggjum okkar Íslendinga og reynslu. Ég held að engin önnur þjóð hafi jafnmikla reynslu af áhrifum innstæðutrygginga og við Íslendingar. Við eigum ekki að sitja á þeim reynslupakka í Norður-Atlantshafinu heldur verðum við að koma reynslunni á framfæri. Við höfum möguleika á því, við getum sagt að það sé meðal kosta þess að vera umsóknarríki að við höfum núna meiri möguleika á að koma áhyggjum okkar á framfæri. Það þarf að gera í þessu máli því að þetta er stórmál. Að öðru leyti vísa ég til þeirra punkta sem ég hef viðrað og áhyggna af því frumvarpi sem liggur fyrir og treysti því að það verði unnið þverpólitískt og ötullega í sumar að því að bæta frumvarpið og leggja fram nauðsynlegar breytingar á öðrum lögum til að við getum raunverulega sagt að við höfum einhverja möguleika á því að tryggja íslenskar innstæður.

Virðulegur forseti. Ég vil sem formaður efnahags- og skattanefndar taka eindregið og heils hugar undir með þingmanninum í því sem hún segir um mikilvægi þess í hvaða mynt útgreiðslurnar í tryggingakerfinu eigi að vera. Þar búum við Íslendingar auðvitað að sárri reynslu sem er full ástæða til að við komum á framfæri við aðrar þjóðir. Það er grundvallaratriði að tryggingarsjóðurinn greiði tryggingarnar út í mynt viðkomandi ríkis, þeirri mynt sem viðkomandi ríki á tiltækt og hefur yfirráð yfir en ekki eins og við lentum í, að hafa tryggt innstæður í erlendum myntum sem við höfum enga lögsögu yfir og eigum einfaldlega takmarkað af hér í landinu og reyndumst þess vegna ekki vera gjaldfær. Það er einfaldlega grundvallaratriði um tryggingakerfið að það sé tryggingakerfi í innlendri mynt. Norðmenn voru nægilega farsælir til þess við innleiðingu tilskipananna á sínum tíma að binda útgreiðslur hjá sér við norskar krónur. Það varð til þess að þegar fjármálastofnanir þeirra hófu starfsemi í löndum þar sem annar lögeyrir var en norskar krónur stofnuðu þeir útibú og tryggðu þess vegna ekki þá starfsemi heima í Noregi. Ef við hefðum borið gæfu til þess að innleiða með sama hætti tilskipunina á sínum tíma hefðum við ekki staðið frammi fyrir þeim vanda sem við síðar gerðum í hinu skelfilega Icesave-máli. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það er mikilvægt að við komum þessari sáru og kostnaðarsömu reynslu okkar á framfæri við umheiminn og nágrannalönd okkar.

Forseti. Hér ræðum við enn eitt frumvarpið um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og það frumvarp sem við ræðum er eiginlega bráðabirgðalausn. Fyrir þinginu hafa síðustu tvo vetur legið mál um að stofna í tryggingarinnstæðusjóðnum sem er til nú þegar nýja deild sem væri sjálfstæð og tæki við nýjum innstæðum og ætti að verja framtíðarbankakerfið. Það hefur verið mjög langt á milli aðila og sjónarmiða í því máli. Ég er ein þeirra sem hafa talið að þetta væri eins og að stofna tryggingafélag með þremur greiðendum því að við erum með þrjá stóra viðskiptabanka. Ég er ánægð með þessa bráðabirgðalausn svo langt sem hún nær en það er tilgangslaust að fresta þessu máli ef ekki á að vinna raunverulega í því í sumar og fram á haustið og leggja fram betri útfærslur sem við getum öll sætt okkur við og sem byggja á lærdómi okkar af hruninu og Icesave-málinu og öllu því sem við höfum gengið í gegnum síðan í október 2008. Í trausti þess að farið verði í þá vinnu sameiginlega styð ég þetta mál. Ég vil einnig taka undir með þeim þingmanni sem talaði á undan mér, Eygló Harðardóttur, og þær ábendingar sem hún kom með. Ég ætla svo ekki að lengja þessa umræðu.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið í umræðu um þetta frumvarp náðist samkomulag í gær milli fulltrúa stjórnmálaflokkanna á þinginu sem sæti eiga í viðskiptanefnd um að flytja það frumvarp sem hér er til umfjöllunar, um breyting á lögum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, með síðari breytingum, og gera þar með nauðsynlegar ráðstafanir fyrir 1. júní í stað þess að ljúka afgreiðslu þess frumvarps sem liggur fyrir þinginu frá hæstv. ríkisstjórn um sama efni. Eins og kunnugt er höfum við þingmenn Sjálfstæðisflokksins verið mjög andsnúnir frumvarpi efnahags- og viðskiptaráðherra um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og komið þeim andmælum okkar vel og rækilega á framfæri úr þessum ræðustól og við höfum í rauninni haft miklar efasemdir um þann tillöguflutning sem þar birtist og hefur birst á umliðnum missirum. Málið er auðvitað ekki nýtt af nálinni, það var fyrst flutt í ráðherratíð fyrrverandi hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, Gylfa Magnússonar. Samkomulag náðist um að lenda málinu með þessum hætti og öll viðskiptanefnd og þar með ég stend að flutningi þessa frumvarps. Í því samkomulagi felst að fram fari viðræður í sumar milli fulltrúa stjórnmálaflokkanna um framtíðarfyrirkomulag tryggingakerfis vegna innstæðna og fjárfesta. Ég bind miklar vonir við að þær viðræður gangi vel og vonandi næst samkomulag milli flokkanna um þetta mikilvæga mál og það hvernig haga eigi þessu innstæðutryggingakerfi til framtíðar í lögunum. Þetta þýðir auðvitað að nýtt frumvarp verður ekki lagt fram fyrr en næsta haust, á næsta löggjafarþingi í október. Við sjálfstæðismenn í nefndinni munum að sjálfsögðu virða þetta samkomulag og við fögnum því og vonum að niðurstaðan verði árangursrík þannig að allir geti sætt sig við. Ég vil nefna að í þessu frumvarpi eru nokkur mjög mikilvæg ákvæði að mínu mati. Það segir í 3. mgr. 1. gr. að iðgjöld skuli vera samtala almenns iðgjalds samkvæmt 3. mgr. og iðgjalds sem er reiknað á grundvelli áhættustuðuls samkvæmt 4. mgr. og renna í hina sjálfstæðu deild sjóðsins og að um ráðstöfun fjár úr deildinni skuli fara samkvæmt lögum. Þetta þýðir í rauninni að stofnuð verður ný deild í Tryggingarsjóði innstæðueigenda sem hefur sérstaka kennitölu og er sérstakur lögaðili. Það þýðir með öðrum orðum að kröfur á hendur gamla innstæðutryggingarsjóðnum verða ekki aðfararhæfar hjá hinum nýja sjóði og stjórnvöld munu þá hafa forræði á útgreiðslum úr þeirri deild og forsjá þess. Þá hefur verið minnst á það hér að í 11. mgr. 1. gr. frumvarpsins er svo fyrir mælt að iðgjöld skuli greidd í krónum og sama eigi við um greiðslur úr deildinni. Þetta er ákaflega mikilvægt ákvæði í þessu frumvarpi og í rauninni samhljóða fyrri lagaákvæðum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, en með þessu ákvæði er verið að hnykkja á heimildum yfirmanna og þeirra sem fara með málefni sjóðsins til að ákveða að greiðslur úr deildinni, komi til þess að úr henni þurfi að greiða, skuli fara fram í íslenskum krónum en ekki í erlendum gjaldmiðli. Þá vil ég vekja athygli á því að í þessu frumvarpi er hugtakið innstæða skilgreind og ég vil líka vekja athygli á því að í 3. tölulið 16. mgr. 1. gr. er ákvæði um að eftirfarandi innstæður skuli ekki njóta verndar samkvæmt lögum þessum, en þar eru tilteknar innstæður fyrirtækis þar sem fjármálafyrirtæki er meirihlutaeigandi. Í upphaflegu frumvarpi hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra var miðað við virkan eignarhlut en það er nú þannig eftir efnahagshrunið að fjármálafyrirtæki eða lífeyrissjóðir hafa orðið stórtækari eignaraðilar að fyrirtækjum sem þurfa reksturs síns vegna að hafa tilteknar háar innstæður til að rekstur þeirra gangi og með því að breyta frumvarpinu með þessum hætti tel ég að stigið sé mikilvægt skref í framfaraátt. Eins og vonandi hefur komið fram er það ljóst að ég mun styðja þetta frumvarp. Framtíðin í þessum málum varðandi innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta er nokkuð óljós. Frumvarp hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra byggði á tilskipun Evrópusambandsins sem ekki hafði verið tekin upp í EES-samninginn. Nú ber svo við að yfirvöld í Noregi hafa lýst vilja sínum til þess að fá undantekningar eða sérmeðferð frá efnisákvæðum þeirrar tilskipunar sem upphaflegt frumvarp byggði á og ég tel að það muni að öllum líkindum leiða til þess að það dragist enn frekar að þessi tilskipun verði tekin upp í EES-samninginn, ef hún þá verður nokkurn tíma tekin upp í hann. Á vettvangi Evrópuþingsins liggur fyrir frumvarp að nýrri tilskipun um sama mál sem kann að verða samþykkt þar áður en fyrri eða eldri tilskipun verður tekin upp í EES-samninginn þannig að úr því að þessi tilskipun hefur ekki verið tekin upp í EES-samninginn er ljóst að á okkur Íslendingum hvíla engar samningsskuldbindingar samkvæmt EES-samningnum til þess að innleiða tilskipunina í íslenskan rétt. Ég vil síðan leggja mikla áherslu á að íslensk stjórnvöld nýti tímann til að hefja viðræður við Evrópusambandið til þess að útskýra fyrir þeim að sú tilskipun sem var frumvarp hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, sem nú hefur verið dregið til baka í raun, henti ekki íslenskum aðstæðum og eigi ekki við á Íslandi. Leita þarf allra leiða til að finna aðrar lausnir, annað fyrirkomulag til að hægt sé að byggja upp og búa við innstæðutryggingakerfi á Íslandi. Ég legg því mikla áherslu á að íslensk stjórnvöld leggi sig fram um að fara í slíkar viðræður á vettvangi EES-samningsins til að tryggja að slík niðurstaða geti fengist. Ég vil að lokum nefna það úr því að hv. þm. Álfheiður Ingadóttir nefndi það í framsöguræðu sinni að hún legði til að málið gengi til viðskiptanefndar. 

Frú forseti. Mér léttir við að sjá þetta frumvarp koma frá hv. viðskiptanefnd vegna þess að mér óaði virkilega við því frumvarpi sem menn voru að ræða hér, um að taka upp tilskipun Evrópusambandsins frá 2010, sem ekki er þörf á að gera, sem fól í sér ríkisábyrgð á innstæðum upp að þeim mörkum sem þar um ræddi. Það eru þrjár tilskipanir Evrópusambandsins sem snerta innlánstryggingar. Í fyrsta lagi ESB/94/19 sem kvað á um það að ríkjum væri skylt að koma upp innlánstryggingarkerfi en ekki endilega ríkisábyrgð á það, herra forseti, og þar er mikill munur á. Í nýrri tilskipun Evrópusambandsins frá árinu 2010 eru mörkin hækkuð og tekin upp að mínu mati ríkisábyrgð, því að ríkisvaldinu er falið að sjá til þess að í sjóði séu alltaf til peningar til að greiða út tjón. Það er alveg stórhættulegt fyrir litlar þjóðir eins og ég kem inn á hér á eftir. Og svo í nýjustu tilskipuninni frá 2011, sem ég hef ekki náð að kynna mér alveg, skilst mér að vikið sé aftur frá þessu. En tilskipunin frá 2010 hefur ekki verið tekin upp í EES-samkomulagið vegna mótstöðu Norðmanna sem betur fer, þó að mótstaða þeirra sé af allt öðrum toga en við erum að fjalla um, mér skilst að þeir vilji vera enn þá rausnarlegri. Nú er það svo að þessar tilskipanir byggja á ákveðnum líkindum og líkindafræði og mér finnst margir ekki hafa áttað sig almennilega á því. Þegar við fórum að ræða hér um Icesave-samningana forðum daga lá ekkert fyrir um það hvernig ýmis óviss atriði mundu fara, t.d. hvernig eignasafni Landsbankans mundi reiða af. Það vitum við mikið betur í dag þannig að hver dagur breytir óvissu í vissu og hver dagur gerir það að verkum að mér líður betur, herra forseti, í þessu samhengi. Ég óttast sífellt minna og minna einhver áföll vegna Icesave. Innlánstryggingar ganga út á það að tryggja fólkið fyrir einmitt þessari óvissu eða líkindafræði, líkindum. Ég vil fullyrða, herra forseti, að það er engin trygging á Íslandi, hún er bara ekki til staðar. Mér finnst að hæstv. ráðherra þurfi að koma því áleiðis til Evrópusambandsins - og vildi ég þá gjarnan að hann hlustaði á mál mitt - hann þarf að koma því til Evrópusambandsins að innlánstryggingakerfið eins og það er hannað er bara engin trygging fyrir minni lönd. Ef einn af þremur bönkum á Íslandi fer á hausinn eða einn af 20 meginbönkum í Finnlandi eða hvar það nú er, segjum í Finnlandi, ef einn af hverjum 10 bönkum þar færi á hausinn þarf að borga út, ef þetta er meðalbanki, 10% af öllum innstæðum í því landi. Fyrir því er aldrei nokkurn tíma til peningur í þessum sjóði af því að hann er með hámark 4% ef ég man rétt. Tryggingin virkar því ekkert í Finnlandi og enn síður á Íslandi. Ef ekkert gerist og enginn banki fer á hausinn stendur sjóðurinn náttúrlega vel alla tíð en ef eitthvað gerist og einn banki af þremur fer á hausinn getur hann ekki borgað af því að það er engin trygging á Íslandi og það er heldur engin trygging í Danmörku, Svíþjóð, Finnlandi eða Noregi. Þetta innlánstryggingakerfi virkar ekki nema fyrir stærstu löndin, þ.e. Þýskaland, Frakkland, Bretland og hugsanlega Ítalíu og Spán, hugsanlega. Mér finnst að hæstv. ráðherra eigi að koma þessu áleiðis til Evrópusambandsins, segja mönnum þar að þeir séu að búa til einhverja dellu og þeir verði að fara að huga að því að koma upp sameiginlegum evrópskum innlánstryggingasjóði sem getur haft eftirlit með innstæðum og ef þær vaxa of hratt, sérstaklega ef vextirnir eru óeðlilega háir, eigi hann að geta bannað slíkar innstæður. Það þarf líka að setja í lög að innstæður hafi forgang eins og við gerðum í neyðarlögunum. Þetta finnst mér vera mjög mikilvægt. Það frumvarp sem við ræðum hér kemur í staðinn fyrir frumvarp sem hæstv. ráðherra flutti og byggði á þeirri forsendu, herra forseti, að það væri ríkisábyrgð á innstæðum á Íslandi, en það er bara alls engin ríkisábyrgð á Íslandi á innstæðum og hefur ekkert verið. Yfirlýsingar ráðherra hafa ekkert lagagildi og geta ekki skuldbundið ríkissjóð, aldrei. Það eru eingöngu fjárlög eða fjáraukalög sem geta skuldbundið ríkissjóð á Íslandi vegna þess að í stjórnarskránni segir að ekki megi greiða út neitt fé úr ríkissjóði nema með heimild í fjárlögum eða fjáraukalögum. Það er því engin trygging á innstæðum og þar af leiðandi er forsenda þess frumvarps sem við höfum verið að ræða hér í marga, marga mánuði brostin, hún er bara ekki til staðar. Þess vegna er ég mjög ánægður með að hv. viðskiptanefnd hafi látið skynsemina ráða í þessu máli og gleðst mjög yfir þessu frumvarpi. Ég hef hvorki haft tíma né tækifæri til að - ég hef verið á fundum í morgun frá því klukkan átta, ég var á fundi til um klukkan ellefu í gærkvöldi - til að lesa þetta frumvarp enda er það nýframkomið. Ég vænti þess að farið verði vel fyrir þetta frumvarp í dag þannig að menn séu ekki að gera nein mistök og það verði gert að lögum í dag. Ég vonast til að sumarvinnan verði mjög ítarleg. Ef menn óska eftir því mun ég taka þátt í þeirri vinnu og hefði mikinn áhuga á því. Ég vil, herra forseti, að Ísland ræði við norrænu ríkin um að stofna sameiginlegan tryggingarsjóð fyrir Norðurlönd. Þá hefur hann kannski eitthvert tryggingagildi í þeirri ríkjablokk ef hún er sameiginleg. Ég vil að hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. viðskiptaráðherra komi því á framfæri við vini sína í Evrópusambandinu að Norðurlöndin alla vegi taki upp sameiginlegan tryggingarsjóð. Hann hefur ekkert gildi annars í neinu landanna nema einhver smásparisjóður fari á hausinn sem skiptir engu máli. En fari einhver af meginbönkunum á hausinn í þessum löndum eru innstæður ekki tryggðar og það er bara fals og hreinlega verið að blekkja fólk með því að segja að það séu einhverjar innstæðutryggingar í stóru bönkunum í þessum löndum. Langbest væri náttúrlega að koma þessu yfir til Evrópusambandsins og af því að ég veit að hæstv. ráðherra er mikill áhugamaður um einmitt Evrópusambandið og ef hann á einhverja vini þar ætti hann að tala við þá um að breyta þessari tilskipun þannig að þetta sé einn sjóður fyrir alla Evrópu. Ef ekki næst að tala við Norðurlöndin mundi ég spjalla við Þjóðverja um hvort Íslendingar megi ekki vera með í innlánstryggingakerfi þeirra. Þá erum við komin með fína tryggingu, þá er þetta alvörutrygging. Ef ekkert gerist á Íslandi borgum við fyrir lítinn hluta í tjóni sem verður í einhverjum einum banka í Þýskalandi og hann má gjarnan vera stór því að Þýskaland er stórt. Ef eitthvað gerist á Íslandi fáum við tryggingu frá þeim af því að íslensku bankarnir eru ekkert voðalega stórir á þýskan mælikvarða. Þetta mundi ég vilja að menn gerðu í sumar. Ég styð þetta mál eindregið og þess vegna ætla ég ekki að tefja málið meira með því að tala lengur.

Virðulegur forseti. Ég held að sú niðurstaða sem hér er komin sé gott dæmi um það að menn geti unnið saman og náð ásættanlegri lendingu. Málinu er ekki lokið en þessi lending núna er mjög skynsamleg. Í örstuttu máli gengur hún út á það að við hækkum iðgjaldið og takmörkum tryggingaverndina, setjum þetta í sérstaka deild, og síðan munum við fara yfir málið aftur á haustþingi í október. Hæstv. ráðherra og forustumenn í hv. viðskiptanefnd hafa lýst því yfir að fram að þeim tíma séu þeir tilbúnir til að fara betur yfir málið og er full þörf á því. Ég hef núna í tvö ár samfleytt reynt að koma í veg fyrir að þetta slys verði, þ.e. þessi lög eins og þau liggja fyrir núna. Ástæðan er einföld, þetta kerfi gengur ekki upp fyrir Ísland. Við verðum að láta á það reyna hvort ekki er hægt að finna aðrar leiðir því að tryggingarsjóður fyrir þrjá banka gengur ekki upp eins og allir vita. Það væri ekki hægt að hafa tryggingafélag fyrir þrjá bílaeigendur. Þeir geta ekki tekið sig saman og stofnað tryggingafélag með eðlileg iðgjöld en það er hugsanlega hægt að vera með tryggingafélag með þúsund bíla eða eitthvað slíkt. Um þetta snýst málið. Það sem vekur manni von um að hægt sé að vinna að þessu máli þannig að góð lending náist er að sjá hvernig Norðmenn haga sér og við ættum að taka þá til fyrirmyndar. Þeir eru með aðra hagsmuni en við, þeir eru með aðrar áherslur enda eru þeir í þeim sérkennilega vanda að eiga mjög mikið af fjármunum. Þeir ætla augljóslega ekki að samþykkja að þetta fari inn í EES-samninginn sem þýðir einfaldlega að við höfum góðan tíma til að vinna að þessu máli því að það er ekki verið að taka þetta upp í EES-samninginn. Á sama tíma eru þeir að vinna að því að fá breytingar inn í tilskipunina sem er núna í vinnslu á Evrópuþinginu, og ég sé enga aðra leið fyrir okkur en að vinna eins og benda þá á okkar augljósu sérstöðu. Það þarf ekki að útskýra fyrir neinum útlendingi hvaða skaða sú tilskipun getur valdið og var hún samt ekki jafnslæm og sú tilskipun sem menn eru að reyna að innleiða í lög núna. Stóra breytingin frá gömlu tilskipuninni sem olli Icesave-milliríkjadeilunum og þessari er einfaldlega sú að hér er kveðið fastar á um það eða miklu ákveðnar að ríkið eigi að bera ábyrgð á því að innstæðutryggingarsjóðurinn sé fjármagnaður. Ég sé engan mun á því og ríkisábyrgð. Og síðan hitt að hækka á innstæðutrygginguna úr 20 þús. evrum í 100 þús. evrur eða úr 2–3 millj. upp í 16 millj. ísl. króna. Það sér hver maður, virðulegi forseti, að þetta gengur ekki upp fyrir Ísland og nú reynir á. Það væri langbest ef góð samstaða væri meðal þingmanna um að ná fram breytingum og menn gætu þá nýtt sér þau tengsl sem þeir hafa meðal annarra þjóða. Ég hef svona lagt drögin að því nú þegar og hef sett mig í samband við þá Evrópuþingmenn sem ég er í tengslum við til að koma sjónarmiðum okkar á framfæri. Ég vona að það verði samstaða um að við getum unnið þannig, allir þingmenn, ég held að flestir hafi einhverjar tengingar. Ég er svo lánsamur að hafa þekkt suma af þeim sem eru á Evrópuþinginu í áratugi og það hefur nýst ágætlega í ýmsum málum. Ég tel að við eigum að taka Norðmenn okkur til fyrirmyndar. Eins og kom fram í ræðu utanríkisráðherra Noregs, sem ég las hér upp úr og hv. þm. Kristján Þór Júlíusson benti mér á eftir að hafa hlustað á hana í Noregi um daginn, eru þeir ófeimnir bæði að tala um það og svo sannarlega að framkvæma það að gæta hagsmuna sinna í samskiptum við Evrópusambandið og það eigum við líka að gera. Það er enginn vafi á því að slagkrafturinn verður mestur ef góð samstaða er meðal þingmanna í öllum flokkum um að gera það. Ég er ekki sérfræðingur í norskum stjórnmálum eða fylgist það vel með þeim að ég átti mig á því hvort full samstaða er um þessa leið ríkisstjórnar Noregs en hvort heldur sem er skirrast þeir ekkert við að gæta hagsmuna sinna í samskiptum við Evrópusambandið og við eigum auðvitað ekki að vera neinir eftirbátar hvað það varðar. Virðulegi forseti. Um leið og ég þakka hæstv. ráðherra og hv. þingmönnum í hv. viðskiptanefnd fyrir að hafa unnið svona að málum á lokastigi málsins býð ég bæði fram krafta mína og óska eftir góðu samstarfi við þá í sumar áður en þing kemur saman í haust. Ég trúi því ekki að þetta verði svipað og var síðasta sumar en þá lagði ríkisstjórnin, mig minnir að hafi verið hæstv. forsætisráðherra, upp með mikið samráðsferli um stjórnkerfið en það fór hins vegar þannig fram að enginn fundur var haldinn, ekki einn einasti, það voru engin samskipti. Það var samráðsferlið þá. Ég hef enga trú á því að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra muni vinna með sama hætti, ég trúi því þegar hann segir að hann ætli að gera þetta af alvöru. Og eins og ég hef nefnt áður býð ég fram krafta mína og ég veit að það sama á við um alla þingmenn Sjálfstæðisflokksins og örugglega í fleiri ef ekki öllum flokkum þó svo að ég tali náttúrlega ekki fyrir hönd þeirra. Ég þakka fyrir þennan framgang. Ég hvet alla til að styðja málið eins og það liggur fyrir núna. Ég vonast til að það verði góður andi í vinnunni í sumar og við getum klárað þetta þannig að sátt verði um og að við gætum hagsmuna Íslendinga til framtíðar þegar við göngum frá málinu, hvort sem það verður í haust eða næsta vetur.

Virðulegi forseti. Ég vil fá að leggja orð í belg í umræðu um þennan litla stubb sem viðskiptanefnd flytur saman og tengist innstæðutryggingakerfi. Til umræðu hefur verið í nefndinni í hátt á annað ár nýtt frumvarp um breytingar á innstæðutryggingakerfinu með fjölmörgum kostum fyrir íslenska sparifjáreigendur, fyrir fjármálastöðugleika og fyrir íslenskt bankakerfi. Viðskiptanefnd hefur eytt gríðarlegum tíma og vinnu í málið enda er það flókið og mikilvægt. Í frumvarpinu stóra sem hefur verið til umfjöllunar í nefndinni var lögð áhersla á að greitt yrði hraðar, betur og meira inn í nýjan innstæðutryggingarsjóð og að betur væri skilgreint hvað væri innstæða. Lágmarksupphæðin um tryggingu til handa sparifjáreiganda var aukin, við vorum með því að auka á vernd hins almenna sparifjáreiganda. Skýrt var tekið á því að ekki væri um ríkisábyrgð á sjóðnum að ræða en þeir sem hafa unnið í þessu frumvarpi og barist fyrir því að það mundi verða að lögum töldu að það væri mikilvægt til þess að aflétta þeirri ríkisábyrgð sem felst í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Hins vegar hefur komið berlega í ljós að mikilvægt er í anda nýrra vinnubragða að þingmenn og þingnefndir gefi sér góðan og drjúgan tíma til að ræða saman að niðurstöðu í málinu enda er innstæðutryggingakerfi, byggt á biturri reynslu okkar Íslendinga, gríðarlega mikilvægur lagabálkur. Þess vegna hefur viðskiptanefnd ákveðið í sameiningu að leggjast betur yfir málið á næstu missirum og freista þess að ná sátt á milli hlutaðeigandi aðila um hvort hægt sé að koma á lögum um innstæðutryggingarsjóð í anda samvinnu og sáttar í nefndinni og á milli Alþingis og framkvæmdarvaldsins. Því er ákveðið hér að fara fram með einn hluta af frumvarpinu og leggja áherslu á það að skilgreina betur hvað innstæða er, til hvers tryggingin nái, að iðgjöld skuli vera greidd út í íslenskum krónum og svo fyrst og fremst að hækka iðgjaldið og skipta því í tvennt, annars vegar grunniðgjaldið og hins vegar áhættuvegið iðgjald. Við erum því að taka mjög mikilvæg málefni út úr hinu stóra frumvarpi og vonandi verður það að lögum í dag í sátt og anda viðskiptanefndar. Vil ég sem varaformaður nefndarinnar þakka þá góðu umræðu sem hefur verið í nefndinni á undanförnum vikum, sem og fyrir þá sátt sem náðist meðal allra hlutaðeigandi um meðferð málsins.

Virðulegi forseti. Ég hef hér 3. umr. um frumvarp um breytingu á lögum um opinber innkaup sem viðskiptanefnd hefur haft til umfjöllunar á vormánuðum. Vonandi sjáum við fyrir endann á umfjöllun um málið enda er um brýnt hagsmunamál að ræða. Svo það sé sagt þá kemur hvatinn að þessu máli frá Landspítala – háskólasjúkrahúsi enda er áhugi á því þar að geta tekið þátt í útboðum í samstarfi við erlend ríki til að ná fram hagstæðara innkaupsverði á lyfjum. Þaðan kemur hvatinn og eftir ítarlega umfjöllun fjármálaráðuneytisins varð til frumvarp sem opnar á þann möguleika, og aðra möguleika, að ríkið geti í gegnum Ríkiskaup tekið þátt í útboðum á erlendum vettvangi og sparað í innkaupsverði. Viðskiptanefnd hefur fjallað ítarlega um málið og gert á því nokkrar breytingar sem komu fram við 2. umr. málsins. Eftir ítarlega umfjöllun á seinni stigum hefur meiri hluti nefndarinnar tekið undir þá efnislegu athugasemd sem minni hlutinn hefur gert við málið og mun bera fram breytingartillögur þess efnis síðar í dag. Málið var kallað inn til nefndarinnar eftir 2. umr. til að fjalla sérstaklega um stöðu samkeppnismála í ljósi þessa frumvarps. Það er alveg ljóst að frumvarpinu er ætlað að veita heimild til að ná hagstæðum innkaupum þegar erfitt reynist að fá fram samkeppnishæft verð, t.d. vegna skorts á samkeppni og vegna þess að íslenski markaðurinn er of lítill til þess að viðunandi boð berist. Til að geirnegla að vel sé að málum staðið af hálfu ríkisins munu þrír aðilar þurfa að samþykkja að farið sé í útboð með erlendum aðilum. Í fyrsta lagi þarf kaupandinn sjálfur að óska eftir því við Ríkiskaup að slíkt fari fram og Ríkiskaup þurfa svo að vera sammála því mati og rökstyðja óskina um heimildina til fjármálaráðherra sem þarf sömuleiðis að samþykkja það mat. Hér er fyrst og fremst verið að horfa á að geta hoggið inn í framlegð erlendra framleiðenda, t.d. hvað varðar framleiðslu á lyfjum, markmiðið er ekki að fara fram hjá hinum innlendu þjónustuaðilum sem eru mikilvægur hluti af því að geta haldið utan um innkaup af þessu tagi, t.d. hvað snertir birgðahald, dreifingu og aðra þjónustu. Til að leggja áherslu á samkeppnisþátt málsins og til að gæta að stöðu innlendra fyrirtækja í þessu sambandi hefur viðskiptanefnd sammælst um að leggja meiri áherslu á samkeppnisþáttinn og að í beiðni Ríkiskaupa sé sérstaklega fjallað um stöðu samkeppninnar á viðkomandi vörusviði þannig að gætt sé að því að innkaupin standist samkeppnismat sem þarf að fara fram hjá ríkinu. Auk þessa hefur viðskiptanefnd áður lagt til orðalagsbreytingu til að gefa sjónarmiðum hagkvæmni og virkrar samkeppni aukið vægi sem og að hyggja að því að vel sé gætt að samkeppnisumhverfinu. Meira hef ég ekki um málið að segja, virðulegi forseti. Ég tel að skynsamlegt sé að samþykkja frumvarpið og gera það að lögum. Við horfum til þess að spara í ríkisrekstri og ná fram hagræðingu og ég tel að þetta sé mikilvægt skref í þá átt.

Virðulegi forseti. Í þessari ræðu ætla ég fyrst og fremst að gera grein fyrir þeim breytingartillögum sem ég og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson flytjum við frumvarpið sem hér er til umfjöllunar í 3. umr. um breytingar á lögum um opinber innkaup. Áður en ég kem að breytingartillögunni vil ég segja að frá mínum sjónarhóli eru á málinu sem slíku í raun tvær hliðar. Annars vegar markmið laganna sem er mjög göfugt; að reyna að tryggja sparnað í ríkisrekstri og eins og fram kom hjá hv. þm. Magnúsi Orra Schram má rekja tilurð þessa máls til áhuga Landspítala – háskólasjúkrahúss á að taka þátt í útboðum erlendis með það að markmiði að reyna að lækka rekstrarkostnað við innkaup á lyfjum. Hin hliðin á málinu er sú að með frumvarpinu er lagt til að gerðar verði breytingar á frumvarpi um opinber innkaup sem eru almenn lög. Í raun er verið að leggja til breytingar á almennum lögum til að ná fram sértækum árangri ef svo má segja, vegna þess að lög um opinber innkaup ná ekki eingöngu til kaupa á lyfjum heldur til hvers kyns kaupa á vöru og þjónustu. Það er mjög mikilvægt að menn átti sig á því að hér eru margir málaflokkar undir, ef svo má segja. Í aðkomu minni að málinu hef ég sett spurningarmerki við það að verið sé að breyta almennum lögum til að ná fram sértækum aðgerðum. Kallað hefur verið eftir því við vinnslu málsins í viðskiptanefnd, og forusta hv. nefndar hefur orðið vel við þeim beiðnum, að fá upplýsingar um hver ávinningurinn af frumvarpinu verður. Það er skemmst frá því að segja að hann liggur ekki fyrir, hann blasir ekki við. Það er galli við þetta mál, við vitum ekki nákvæmlega hver sparnaður Landspítala – háskólasjúkrahúss verður af því að fá að taka þátt í útboðum eins og þessum og að sama skapi vitum við ekki hvert hugsanlegt tap innlendra aðila sem starfa á lyfjamarkaði verður á móti. Þetta gerir það auðvitað að verkum að erfiðara er að fullyrða að þetta mál sé til bóta en eins og ég sagði í upphafi er markmið þessarar breytingar göfugt, sem er sparnaður í ríkisrekstri sem allir hljóta að styðja. Ég vildi í upphafi máls míns nefna þetta. Við hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson leggjum til breytingartillögu við frumvarpið eins og það var eftir 2. umr., þ.e. breytingu við 2. gr. Til að halda samhengi hlutanna til haga segir í þeirri grein, með leyfi forseta: „Fjármálaráðherra getur heimilað miðlægri innkaupastofnun að bjóða út innkaup, sem falla undir lög þessi, í öðru ríki Evrópska efnahagssvæðisins, hvort sem er í samstarfi við erlenda kaupendur, samtök þeirra eða fulltrúa, og/eða miðlægar innkaupastofnanir eða sér. Heimildin skal veitt fyrir hvert útboð fyrir sig að undangenginni rökstuddri beiðni stofnunarinnar. Heimildin skal því aðeins veitt að fyrir liggi að reglur Evrópska efnahagssvæðisins um opinber innkaup hafi verið leiddar í lög í viðkomandi ríki og ástæða sé til að ætla að innkaup í ríkinu muni þjóna hagkvæmni eða virkri samkeppni og öðrum lögmætum sjónarmiðum við opinber innkaup. Um innkaup sem fram fara á grundvelli heimildar sem veitt er samkvæmt þessari grein gilda reglur viðkomandi ríkis, þar á meðal um kærur, gildi innkaupsákvarðana og skaðabætur. Í rökstuðningi fyrir beiðni innkaupastofnunar skal liggja fyrir mat á því hvort telja megi að viðunandi boð fáist með útboði á Íslandi.“ Við leggjum til að við þessa efnismálsgrein bætist þrír nýir málsliðir sem orðist svo: „Í rökstuðningi fyrir beiðni innkaupastofnunar skal liggja fyrir sérstakt samkeppnismat. Við móttöku beiðni innkaupastofnunar skal fjármálaráðuneyti leita eftir staðfestingu Samkeppniseftirlitsins á samkeppnismati innkaupastofnunar. Staðfesti Samkeppniseftirlitið ekki samkeppnismat innkaupastofnunar fara innkaup ekki fram samkvæmt ákvæði þessu.“ Í öðru lagi leggjum við til að í stað orðanna „innan fimm ára“ í ákvæði til bráðabirgða komi „innan þriggja ára“, þ.e. að lög um opinber innkaup skuli endurskoðuð innan þriggja ára frá gildistöku frumvarpsins. Eins og hv. þm. Magnús Orri Schram nefndi er þessi tillaga lögð fram með það að markmiði að auka enn frekar eftirlit með heimildum ríkisins til að taka þátt í útboðum erlendis og reyna að tryggja að varpað sé ljósi á hagsmuni allra aðila sem taka þátt í slíkum útboðum eða eiga hagsmuna að gæta, hvort sem það er íslenska ríkið, ríkisstofnanir eða aðilar sem starfa í þessari atvinnugrein eða öðrum. Ég vek athygli  Virðulegi forseti. Við leggjum því þessa breytingartillögu fram og ég tel að hún komi mjög verulega til móts við þau sjónarmið sem fram hafa komið í nefndinni. Ég tel að breytingartillagan sé til mikilla bóta og breyti frumvarpinu og bæti það og ég fagna því að svo ágæt samstaða náðist um hana, þ.e. 1. tölulið hennar, í viðskiptanefnd, sem ætti að greiða fyrir afgreiðslu málsins á þinginu.

Frú forseti. Ég hugsa alltaf hlýlega til allra vorra smæstu bræðra og það er fallega gert hjá hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni að flytja sérstaka breytingartillögu við frumvarp, sem hann er að öðru leyti algjörlega sammála, til að hlífa veslings litla íslenska heildsalanum. Það þarf líka að huga um þá, það gerir Samfylkingin. Hins vegar er kannski aðaltilgangur minn sá að segja að ég fagna því að samstaða skuli hafa náðst um þetta en það er ekkert skrýtið vegna þess að einn tiltekinn þingmaður á hrós skilið fyrir baráttu sína í þessum greinum, það er hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson. Ég sat með honum í ríkisstjórn þar sem hann hafði forgöngu um að hefja þá vinnu sem leiðir í reynd til þess sammælis sem hérna er. Hv. þingmaður beitti sér fyrir margvíslegum nýmælum þá, bæði að koma á hagstæðari lyfjainnkaupum og gera Íslandi kleift að vera hluti af stærri útboðum á erlendum mörkuðum. Ekki má heldur gleyma hans góða frumkvæði, sem ekki má alveg týnast hér í meðförum hvorki framkvæmdarvalds né löggjafarvalds, sem varðar hið norræna heilsusvæði, sem er ákaflega jákvætt. Ég er ánægður með þetta, gleðst yfir því að Sjálfstæðisflokkurinn og stjórnin skuli hafa náð góðum árangri. Hv. þingmenn Sigurður Kári Kristjánsson og Guðlaugur Þór Þórðarson, flutningsmenn þessarar breytingartillögu, geta ekki annað en verið sammála megintillögunni sem hv. þingmaður las upp. En ég verð nú að segja að ég skildi ekki röksemdafærsluna fyrir þessu samkeppnismati. Erum við ekki á bandi samkeppni? Viljum við ekki spara ríkinu, neytendum, hafa trygg og örugg lyf? Menn verða bara að spjara sig í þeirri samkeppni og það þarf ekki stuðning þingmanna Sjálfstæðisflokksins til að lifa af í henni. Erum við ekki sammála um þetta grundvallaratriði, frú forseti?

Virðulegi forseti. Það er ágætt að hæstv. utanríkisráðherra taki málefni íslenska heildsalans til umfjöllunar. Það er rétt hjá hæstv. ráðherra að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson er að sínu leyti ákveðinn frumkvöðull og sá stjórnmálamaður sem kannski steig stærstu skrefin í því að varða þá leið sem fram kemur í frumvarpinu. Hann á auðvitað hrós skilið fyrir það vegna þess að markmiðið hefur alltaf verið það sama, að reyna að draga úr rekstrarkostnaði hins opinbera og spara í ríkisrekstri og við getum verið sammála um að slíkt sé mikilvægt. Ég held að ég og hæstv. utanríkisráðherra ættum að geta sammælst um það. Athugasemdir mínar við frumvarpið komu fram í ræðu minni. Ég benti á að ég hefði efasemdir um að eðlilegt sé að gera breytingar á almennum lögum um opinber innkaup sem varða innkaup á allri vöru og þjónustu til að ná fram einhverjum sértækum aðgerðum eða ná einhverjum sérstökum árangri. Ég hefði frekar viljað sjá aðra útfærslu á því. En auðvitað er eðlilegt með hliðsjón af þeim athugasemdum sem fram hafa komið við vinnslu málsins í nefndinni, að ef rangt er með farið kann það að koma mjög illa við einstakar atvinnugreinar í landinu. Ég er alveg sammála því að menn verði að spjara sig í samkeppninni og reyna að vera samkeppnishæfir gagnvart samkeppnisaðilum sínum á erlendri grundu. En það breytir ekki því að við verðum að hafa leikreglurnar skýrar. Hér er mælt fyrir um að eftirlitið með þessari heimild sé mikið og með því er verið að reyna að gera allt ferlið faglegra. Ég geri ráð fyrir að hæstv. utanríkisráðherra 

Frú forseti. Ég er auðvitað eins og alltaf sammála hv. þingmanni þegar hann tekur með jákvæðum hætti á framfaramálum. Hins vegar er það mjög skondið svo ekki sé meira sagt að hv. þingmaður, sem er nú hvað vaskasti talsmaður frjálsrar samkeppni, fær samt alltaf dálítinn hroll þegar hann stendur andspænis tillögum um raunverulega frjálsa samkeppni, hvort heldur það er á lyfjamarkaðnum eða í sjávarútvegi, án þess að ég ætli að fara að draga fiskveiðifrumvarpið og málstað hv. þingmanns og heldur vondan málflutning hans, a.m.k. rökfræðilega í því efni, inn í þessa umræðu. Mér þótti það heldur skrýtið að heyra úr munni þessa mikla samkeppnisfrömuðar að hann telur að auka þurfi enn frekar eftirlit með heimild ríkisins til að taka þátt í útboðum á erlendri grundu. Ég hélt að ég og hv. þingmaður værum sammála um að draga ætti úr öllum þeim eftirlitsiðnaði sem komið var á fót í 18 ára stjórnartíð Sjálfstæðisflokksins. Ég kem aðallega upp af tvennu tilefni, frú forseti, aðeins til að segja að þegar ég sat í ríkisstjórn með hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni var framganga hans í þessum efnum vösk og framsækin. Í öðru lagi kem ég upp til að vekja eftirtekt á því að það er svolítið krúttlegt að heyra þennan ágæta talsmann Sjálfstæðisflokksins, sem er nú einn af þeim yngstu, vöskustu og efnilegustu, falla allt í einu á fallegan hátt til upphafsins, sem er hið gamla hlutverk Sjálfstæðisflokksins, að vernda íslenska heildsalann.

Virðulegi forseti. Það var nú hærra risið á íslenska heildsalanum hérna í den tíð en núna. Það má segja að heldur hressilega hafi  Ég tek undir það með hæstv. utanríkisráðherra að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson á heiður skilinn fyrir tilraunir sínar til þess að draga úr útgjöldum hins opinbera. Ég tek undir orð hæstv. utanríkisráðherra í þeim efnum. En þegar kemur að því að hæstv. utanríkisráðherra reynir að gera það tortryggilegt að ég vilji efla eftirlit í viðskiptum og telji nauðsynlegt að Samkeppniseftirlitið komi að málum í þeim efnum þá er ástæða fyrir því. Hún er sú, hæstv. utanríkisráðherra, að ríkið hefur verið að færa sig mjög verulega upp á skaftið í ýmsum atvinnugreinum og sú ríkisstjórn sem hæstv. utanríkisráðherra er einn forsvarsmanna fyrir hefur verið að auka ríkisafskipti á flestum eða öllum sviðum. Það er við slíkar aðstæður sem við þurfum öflugt Samkeppniseftirlit til að reyna að koma í veg fyrir að ríkisstjórnin fái vilja sínum framgengt gagnvart einkaaðilum. Það eru í sjálfu sér áhyggjur sem hafa komið fram í tengslum við þetta mál að ríkið eða Landspítalinn kunni hugsanlega undir einhverjum kringumstæðum að fara í samkeppni við innlenda aðila, t.d. í lyfjadreifingu, sem kynni að hafa mjög alvarlegar afleiðingar fyrir þann iðnað og fyrir það starfsfólk, sem er yfirleitt mjög vel menntað, sem starfar á þeim markaði. Það er við þær aðstæður - og sporin hræða - sem ég læt þessi orð falla.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu og hressileg skoðanaskipti utanríkisráðherra og hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar. Ég vil fá að leggja orð í belg í þessari umræðu um samkeppnismatið, vegna þess að hér er að nokkru leyti verið að taka undir þau álitaefni sem Samkeppniseftirlitið vakti máls á við umfjöllun nefndarinnar. Í þeirri umfjöllun lagði Samkeppniseftirlitið á það ríka áherslu að í rökstuðningi Innkaupastofnunar væri gætt að því að ekki væri til staðar virk samkeppni hér á landi. Það væri þá forsenda þess að mega fara í útboð með erlendum samstarfsaðilum að til staðar væri ekki virk samkeppni hér á landi. Samfylkingin er eini raunverulegi flokkur samkeppnismála á þessu þjóðþingi og berst fyrir samkeppninni víða. Við getum farið í gegnum það í okkar helstu málum, svo sem sjávarútvegsmálum eða landbúnaðarmálum. Ég tel þess vegna að við ættum að taka undir þessa breytingartillögu og ég ítreka að forsenda þess að menn fái leyfi til útboðs erlendis er sú að ekki er til staðar virk samkeppni hér á landi. Ég tel því að þessi breyting muni virkja samkeppnina hér á landi og leiða til hagsbóta fyrir neytendur, það er að hún komi þá síðar. Þetta er það sem ég vildi bæta við þessa umræðu. Að öðru leyti vil ég þakka fyrir og ég æski þess og vona að þetta verði að lögum hér síðar í dag.

Frú forseti. Ég vona líka að þetta verði að lögum hér í dag og ég hlíti yfirleitt leiðsögn hinna yngri og vaskari manna í Samfylkingunni. Ég vil samt leyfa mér að efast stórlega um að það sé rétt mat hjá hv. þm. Magnúsi Orra Schram og félögum mínum í Samfylkingunni að nauðsynlegt sé að samþykkja þessa breytingartillögu. Ég held að hún sé tóm vitleysa og gegni engu sérstöku hlutverki. En ef það má verða til þess að svæfa ósamþykki um málið er hugsanlegt að ég muni síðar í dag falla í sama farveg í atkvæðagreiðslu og hv. þingmaður.