Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp undir liðnum störf þingsins til að minna á söfnun sem nú stendur yfir á vegum SÁÁ og ber yfirskriftina Áfram Vogur. Eins og flestum er kunnugt verður sjúkrahúsið Vogur 30 ára í desember á þessu ári. Það þarf ekki að fara í neinar grafgötur með það hversu mikilvæg þessi stofnun er í íslensku samfélagi. Yfir 24 þús. einstaklingar hafa komið á sjúkrahúsið frá fyrsta degi til dagsins í dag og er talið að yfir helmingur þeirra hafi náð góðum bata. Byggingin sem slík er þó barn síns tíma og ekki síst vegna þess að sjúklingahópurinn á Vogi hefur breyst mikið á þessum 30 árum, mun meira er um mjög veika sjúklinga, eldra fólk sem glímir við hreyfihömlun og almennt getuleysi til að sinna sjálfu sér og þarfnast því meiri umönnunar og aðhlynningar, þjónustu sem ekki var gert ráð fyrir þegar spítalinn var byggður. Til að bæta úr vanköntum á núverandi húsnæði miðað við breyttar þarfir sjúklinga og starfsfólks ákvað stjórn SÁÁ að byggja við Vog, álfu þar sem veikustu sjúklingarnir verða meðal annars í sérherbergjum. SÁÁ hefur byggt og keypt húsnæði undir starfsemina að mestu án aðkomu frá hinu opinbera og lengst af skaffað húsnæðið alveg endurgjaldslaust fyrir kaupanda þjónustunnar sem er ríkið. Þær tekjur sem ríkið fær af sölu áfengis á hverju ári nema um 11 milljörðum og koma þessir peningar að langmestu leyti frá þeim sem veikastir eru af alkóhólisma. Ríkið leggur rúmlega 700 milljónir á ári til Samtaka áhugafólks um áfengis- og vímuefnavandann. Það er einlæg von mín og trú að á komandi missirum muni ríkið leggja mun meira í þessa mikilvægu stofnun sem hefur bjargað svo mörgum frá hinu skelfilega áfengis- og vímuefnaböli. Ég tek heils hugar undir með okkar ástkæra tónlistarmanni Pálma Gunnarssyni sem ritar grein á visir.is í gær þar sem hann lýsir því hvernig meðferð á Vogi gaf honum annað tækifæri í lífinu. Ég, líkt og hann, er einn af þúsundum þakklátra einstaklinga sem lifa góðu lífi í dag fyrir tilstilli þessara einstöku samtaka. Áfram Vogur.

Virðulegi forseti. Ég vil eiga orðastað við hv. þm. Ásmund Einar Daðason um niðurskurð þann sem birtist í fjárlagafrumvarpinu og ekki hvað síst gagnvart landsbyggðinni og hvað veldur þeim leyndarhjúp sem einkennir störf hagræðingarhópsins sem hv. þingmaður er í forsvari fyrir. Enn fremur vil ég spyrja hv. þingmann út í ályktun framsóknarmanna á kjördæmisþingi í Norðvesturkjördæmi þar sem nær öllum áformum ríkisstjórnarinnar um niðurskurð var mótmælt. Það var ályktað gegn niðurskurði í vegamálum, gegn niðurskurði í jöfnun húshitunarkostnaðar, gegn niðurskurði til nýsköpunar og skapandi greina, gegn niðurskurði á stuðningi við innanlandsflugið í dreifðum byggðum, gegn niðurskurði í framhalds- og háskólanámi á landsbyggðinni, gegn almennum skattalækkunum, gegn sameiningu heilbrigðisstofnana og gegn virkjunum á kostnað náttúrunnar. Hv. þm. Ásmundur Einar Daðason hafði uppi mikla gagnrýni á störf síðustu ríkisstjórnar við að reisa efnahag landsins úr rústum frjálshyggjunnar, studdi ekki fjárlögin og gekk úr Vinstri grænum í kjölfarið. Hvernig getur hv. þingmaður með góðri samvisku staðið fyrir þessum mikla niðurskurði á landsbyggðinni þvert á vilja flokksmanna hans í hans eigin kjördæmi? Eða endurtekur sagan sig og hv. þingmaður styður ekki fjárlögin eða gengur hv. þingmaður úr Framsóknarflokknum? Mér finnst að hv. þingmaður skuldi kjósendum sínum og skuldi landsbyggðinni það að svara þessum spurningum og þeirri miklu gagnrýni á fjárlagafrumvarpið sem höfð var uppi af hans eigin flokksmönnum í hans eigin kjördæmi og ég bíð eftir því að fá svör við því. Enn fremur er ég mjög undrandi yfir því að hæstv. forsætisráðherra hafi ekkert verið hér og verði ekki hér á næstu dögum. Ég lýsi eftir hæstv. forsætisráðherra hér í störfum þingsins.

Virðulegi forseti. Ég er vélaverkfræðingur að mennt og hef sem slíkur fylgst mjög spenntur með þróun tengdri sjávarfalla- og ölduorku undanfarin ár. Ég tel að nú sé sú þróun komin á það stig að hún sé orðin hagkvæm fyrir okkur Íslendinga að byrja að nýta í miklum mæli, að þarna sé á ferðinni möguleg ný stoð í orkuöflun Íslendinga. Framtíðarmöguleikarnir eru gríðarlegir. Lauslegir útreikningar gefa til kynna að heildarorkumöguleikarnir bara á Íslandi séu um 350 teravattstundir á ári sem er töluvert meira en það sem við getum aflað okkur með þeim orkuauðlindum sem við nýtum nú þegar. Möguleikarnir á því að þetta verði ein af stoðum okkar eru miklir. Á 141. löggjafarþingi var flutt þingsályktunartillaga, studd af 22 þingmönnum úr öllum flokkum, sem ekki varð útrædd. Í tillögunni fólst í grunninn að hefja ætti mat á umfangi og nýtingarmöguleikum sjávarorku við strendur Íslands - með sjávarorku er þá bæði átt við sjávarfallaorku og ölduorku - að greina ætti hagkvæmustu nýtingarkosti til framtíðar, gera ætti drög að uppbyggingu gagnagrunns um nýtingu sjávarorku og skipaður yrði starfshópur til að ná því fram og gera áætlun um framtíðarnýtingu þessarar orku hér á Íslandi. Ég tel að það sé allt af hinu góða og hvet til þess að tillaga þessa efnis nái fram að ganga á Íslandi vegna þess að þróunin er svo hröð, möguleikarnir eru svo miklir og tíminn er akkúrat núna. Þjóðirnar í kringum okkur, Skotar, Írar o.fl., eru að fara í stórfellda uppbyggingu á sjávarfalla- og ölduorku og ég tel mjög mikilvægt að við Íslendingar verðum ekki eftir í því.

Virðulegi forseti. Ég óskaði eftir að fá að eiga orðastað við hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, formann fjárlaganefndar, í ljósi þess að Vinstri grænum var neitað um gögn þess sem kallað hefur verið hagræðingarhópur ríkisstjórnarinnar. Hópnum var ætlað að leggja til ýmsar aðgerðir til að hagræða og forgangsraða, þ.e. taka og fara yfir stóra liði eins og fjölda stöðugilda, skipulag og rekstur, og leggja til hugsanlegar kerfisbreytingar. Á heimasíðu forsætisráðuneytisins stendur að miða skuli við að markmiðinu verði náð á fyrri hluta kjörtímabilsins og afrakstur hópsins sjáist í fjárlögum á hverju ári. Talsmaður hópsins, sem er ekki staddur í þingsal og máli var beint til hér áðan, hv. þm. Ásmundur Einar Daðason, sagði í sumar að í haust mundum við horfa til stærri verkefna sem fælu í sér sameiningu einstakra stofnana, flutning verkefna milli stofnana o.s.frv. Í gær kom fram að hópurinn hefur skilað tillögum til ráðherranefndar um ríkisfjármál sem nema tugum. Upplýsingarnar eru lykill að því að við sem hér sitjum getum tekið réttar og góðar ákvarðanir og á réttum forsendum. Mér þykir það því með ólíkindum að forsætisráðuneytið hafi ákveðið að neita þingflokki VG um þessi gögn. Nefndin er með formlegt erindisbréf og á því að halda fundargerðir. Um leið og gögn fara frá henni með formlegum hætti hljóta þau að lúta upplýsingalögum. Hv. formaður fjárlaganefndar, Vigdís Hauksdóttir, hefur sagt að til greina komi að hagræðingarhópurinn sem hún situr í finni sparnaðarleiðir til að koma til móts við sjúkrahúsin. Þar erum við ekki að tala um neina smáaura auk þess sem komið hefur fram í umræðunni af hálfu stjórnarliða að þeir sjái nú að það vanti 3 milljarða í rekstur Landspítalans. Ég hef ekki reynt hv. formann fjárlaganefndar að öðru en sanngirni í fjárlaganefnd. Hún hefur raunar sagt að ekkert það sem hagræðingarhópurinn fjalli um megi ekki líta 

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa fyrirspurn og jafnframt það að geta komið í ræðustól Alþingis og svarað fyrir það atriði sem hér er talað um. Vinstri grænir eru þyrstir í að komast í þau gögn sem vinnuhópurinn, hagræðingarhópurinn, hefur haft til umfjöllunar og hefur nú skilað af sér til hæstv. ríkisstjórnar. Það er mjög auðvelt að svara því að hagræðingarhópurinn var á engan hátt að finna upp hjólið. Hér í samfélaginu og á internetinu liggja fyrir ófáar skýrslurnar sem einmitt hafa fjallað um þessi mál í gegnum tíðina, þ.e. hagræðingu í ríkisrekstri, sameiningu stofnana og annað sem getur gagnast í þeirri vinnu sem hagræðingarhópurinn hefur farið í. Ég minni á að ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar var dugleg að skipa hópa og nefndir til að fara yfir þessi mál í sinni tíð og vísa ég á netið í því efni. Hagræðingarhópurinn fór ekki í þá vinnu upp á nýtt að finna upp hjólið og gera nýjar skýrslur og halda langa fundi til að kjafta um það hvar mætti spara og hvar mætti draga saman. Það kemur fram í fylgiriti fjárlagafrumvarpsins að það er stefna ríkisstjórnarinnar að sameina stofnanir, einar 40–50 stofnanir, þannig að það er ekkert nýtt undir sólinni í því. Úr því að spurningin gengur út á það að forsætisráðuneytið hafi neitað þingmönnum Vinstri grænna um að sjá þau gögn sem liggja fyrir er það augljóslega gert á grunni upplýsingalaga sem Samfylkingin og Vinstri grænir höfðu forgöngu um að breyta þrisvar á síðasta þingi sem endaði í nýrri lagasetningu. Ég tel að þetta atriði, að forsætisráðuneytið geti ekki birt þessar upplýsingar, sé að finna í margbreyttum upplýsingalögum 

Hæstv. forseti. Ég vil vekja athygli á mikilvægu verkefni Byggðastofnunar, Brothættar byggðir, verkefni til að styrkja fámenn byggðarlög. Í gögnum Hagstofu Íslands kemur fram að í upphafi árs 2012 eru 53 byggðakjarnar með færri en 300 íbúa. Frá aldamótum hefur fólksfækkun á bilinu 20–40% átt sér stað í 30 þeirra, þar af 30% í átta byggðarlögum og 40% í þremur. Þessi byggðarlög glíma við viðvarandi fólksfækkun, einhæft atvinnulíf, fækkun starfa og hækkun á meðalaldri íbúa. Þau standa höllum fæti og geta lagst af verði ekki gripið til markvissra aðgerða. Það hefur sýnt sig að þrátt fyrir fjölþættan stuðning og opinberar aðgerðir, svo sem í formi lánveitinga, hefur ekki reynst unnt að snúa þróuninni við. Því hefur Byggðastofnun leitað annarra leiða til að styrkja þessi byggðarlög þar sem meðal annars er gerður skýr greinarmunur á stöðu ólíkra byggðarlaga og að þróaðar séu mismunandi leiðir til að nýta þau tækifæri og áskoranir sem felast í hverjum byggðakjarna. Markmið verkefnisins, sem hófst á Raufarhöfn 2012 og tekur einnig til Bíldudals og Breiðdalsvíkur meðal annars, felur í sér að auka vitund fólks í brothættum byggðarlögum um eigin þátt í þróun samfélagsins, að virkja frumkvæði íbúa og samtakamátt, að gefa íbúum kost á að taka þátt í forgangsröðun verkefna og framtíðarþróun síns byggðarlags, að stilla saman strengi ríkis, sveitarfélags, opinberra stofnana, atvinnulífs og íbúa í ákvörðunum sem varða byggðarlögin. Hafa verið settar saman verkefnisstjórnir á hverjum þessara staða með íbúum, sveitarstjórnarmönnum, atvinnuþróunarfélögum, Háskólanum á Akureyri og Byggðastofnun. Verkefnið er komið lengst á Raufarhöfn og er það mat aðstandenda að það hafi nú þegar skilað umtalsverðum árangri í að auka samtakamátt og samstöðu íbúa þar.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að fagna áhuga Vinstri grænna á hagræðingarhópnum og vona að það sé upptaktur fyrir málefnalega og góða umræðu um hvernig megi hagræða í ríkisrekstri því það er algerlega nauðsynlegt. Það er nauðsynlegt að gera tvennt: Að forgangsraða eftir málaflokkum, þ.e. hvað viljum við leggja mesta áherslu á, og sömuleiðis að við þurfum að nýta betur þá fjármuni sem við höfum úr að spila. Það hefur margoft komið fram að hagræðingarhópurinn skoðaði skýrslu og úttektir sem er löngu búið að gera, sumt yfir langan tíma, sumt tiltölulega nýlegt og annað eldra og þetta eru í raun allt sömu niðurstöðurnar. Þetta er allt saman eitthvað sem ríkisstjórnir hafa gert, bæði síðasta ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna og ríkisstjórnin þar á undan. Það er nefnilega þannig að við þurfum ekki að gera nýjar úttektir. Við getum skoðað þær sem eru þegar til og reynt að læra af þeim. Og ég hvet hv. þingmenn Vinstri grænna til að skoða þessi gögn sem öllum eru aðgengileg. Síðan er hitt að auðvitað þarf að hagræða eða réttara sagt forgangsraða eftir málaflokkum og ég fagna því að nú er komin að því er virðist mikil samstaða um að forgangsraða í þágu heilbrigðisþjónustunnar. Það er mikil breyting frá því sem var á síðasta kjörtímabili því þá var samþykkt fjárfestingaráætlun af hálfu síðustu ríkisstjórnar upp á fleiri milljarða, sem ekki eru til. Virðulegi forseti. Hvað haldið þið að mikið af því hafi farið í heilbrigðismálin? Hvað haldið þið að það hafi verið mikið? Nákvæmlega ekki ein króna. Núna er sem betur fer annað upp á teningnum og ég heyri 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Silja Dögg Gunnarsdóttir spurði innanríkisráðherra áður á þinginu um rafrænt eftirlit með föngum. Í svari ráðherra kom skýrt fram að slík úrræði eru margfalt ódýrari en það að menn afpláni í fangelsi. Ég held að þingið eigi að velta því fyrir sér hvort við getum beitt þeim úrræðum í meira mæli en nú er gert og sama á við reynslulausnarúrræðið, þ.e. að menn eigi möguleika á reynslulausn fyrr en lögin gera ráð fyrir. Augljóst er að það mundi spara heilmikið í útgjöldum ríkisins. Fæstir fangar eru þannig að nauðsynlegt sé að þeir séu í öryggisfangelsi. Það er bara þannig. Mestallan hluta starfsævi minnar hef ég verið með föngum og ég get alveg fullyrt það, og þið getið treyst mér í því, 

Virðulegur forseti. Hefur ríkisstjórnin frestað nóvembermánuði? Það er óhjákvæmilegt að spurt sé því að tugir þúsunda Íslendinga bíða þess í ofvæni að í nóvembermánuði komi fram tillögur til úrlausnar á skuldavandanum sem Framsóknarflokkurinn hefur boðað okkur. En þá ber svo við að formaður Sjálfstæðisflokksins lýsir því yfir á Bloomberg að ólíklegt sé að tillögur komi fram á þessu ári og að hann vonist til þess að nefndirnar sem áttu að klára í nóvember klári fyrir áramót. Þá spyr maður auðvitað hvort ríkisstjórnin hafi gert ráðstafanir til að flytja áramótin fram í nóvembermánuð eða hvernig þetta mál sé eiginlega í laginu. Það er ákaflega alvarlegt að stjórnarflokkarnir séu ekki samhljóma um það hvenær tillagna sé að vænta og hvort þeirra sé að vænta. Við erum nýlega búin að heyra sama Bjarna Benediktsson lýsa því yfir að þetta séu einhverjar vangaveltur en ekki ótvíræð ákvörðun ríkisstjórnarinnar að ráðast í lækkun skulda heimilanna. Það er ábyrgðarhluti að tala um dagsetningar á tvist og bast eins og formaður Framsóknarflokksins annars vegar og formaður Sjálfstæðisflokksins hins vegar eru farnir að gera í málinu. Mér finnst að stjórnarflokkarnir og forustumenn þeirra skuldi skuldugum heimilum hér í landinu það að tala alveg skýrt um hvort tillagna sé að vænta í nóvember, eins og sagt var í sumar, eða hvort þeirra sé ekki að vænta fyrr en um áramót eða hvort þeirra sé ekki að vænta fyrr en á næsta ári. Það er fjöldinn allur af fólki í alvarlegri neyð sem treystir á þessar yfirlýsingar og þarf á þeim að byggja áætlanir sínar um framtíðina. Þess vegna þurfa þær, virðulegur forseti, að vera skýrar. Ég bið þá þingmenn stjórnarflokkanna sem hér koma á eftir mér að skýra þetta betur.

Virðulegi forseti. Við Íslendingar fögnum um þessar mundir 350 ára afmæli Árna Magnússonar handritasafnara með meiru. Ef ekki hefði verið fyrir ótrúlegan dugnað og eftirfylgni Árna ættum við Íslendingar aðeins brot af þeim handritum sem við eigum í dag. Í síðustu viku var haldin glæsileg alþjóðleg ráðstefna í Norræna húsinu á vegum Árnastofnunar í tilefni afmælisins sem um 200 manns sóttu, þar á meðal fjöldi erlendra fræðimanna. Á sama tíma er hvergi hægt að skoða handritin, þessa mestu dýrgripi íslensku þjóðarinnar og þó víðar væri leitað. Árið 2002 var sett upp handritasýning í Þjóðmenningarhúsinu sem hefur verið opin allar götur síðan en var lokað 1. september síðastliðinn. Á sínum tíma var það skilyrði fyrir því að Árnastofnun gæti sett upp handritasýningu í Þjóðmenningarhúsinu að gæsla yrði þar allan sólarhringinn. Var því sérstök aukafjárveiting gefin Þjóðmenningarhúsinu svo hægt yrði að ráða næturvörð vegna handritasýningarinnar. Síðan er Árnastofnun tilkynnt að ekki sé gert ráð fyrir öryggisgæslu frá og með 1. september í Þjóðmenningarhúsinu einmitt núna í haust þegar við fögnum afmæli Árna Magnússonar. Þar með er stofnuninni nauðugur einn kostur að flytja handritin af sýningunni og loka henni. Ekki verður séð að hér á landi séu til sýningargripir sem er brýnna fyrir almenning eða ferðamenn að hafa greiðan aðgang að en handritin. Þá vil ég taka fram í því sambandi, af því að hv. þm. Helgi Hjörvar gerði hér fjármál ríkisins að umtalsefni, sem ég vil svara honum um síðar, að ég er sammála því að fresta því að byggja Hús íslenskra fræða, bara svo að það sé á hreinu. En við höfum ekki efni á því að loka handritin okkar inni. Það væri svipað og ef Grikkir ákvæðu að breiða yfir Akropólis og Egyptar lokuðu leiðinni að píramídunum miklu.

Herra forseti. Á táknrænan hátt var ég vakin upp í nótt, ekki þó við vondan draum, það hefði verið betra. Nei, vakningin var í formi hljóðs í símanum sem tilkynnti mér að netpóstar væri að berast. Póstar sem lýsa köldum veruleika heilbrigðiskerfisins á Íslandi. Vel yfir 100 íslenskir læknanemar við nám hérlendis sem og erlendis hafa nú sent okkur alþingismönnum ákall um að gera gangskör í heilbrigðismálum. Þetta er það fólk sem við gerum ráð fyrir að sinni okkur á komandi árum, en það verður að teljast mikil bjartsýni miðað við það umhverfi sem við stefnum á að bjóða þeim upp á. Landspítalann ber auðvitað hæst í ákalli læknanema. Við höfum farið í gegnum það hér margoft hve þörfin er brýn í að rétta af halla, uppfæra tækjakost og að gefa í hjá þessari meginstoð íslensks heilbrigðiskerfis. Spítalann vantar rúma 3 milljarða á þessu ári sem og því næsta til að geta sinnt lögbundinni þjónustu af öryggi. Ég hef sagt það hér áður að ég held að það væri vit í því að við aðstoðuðum hv. þingmann og formann fjárlaganefndar, Vigdísi Hauksdóttur, við að uppfylla ágætt kosningaloforð um 12–13 milljarða til LSH. Það er svona um það bil það sem spítalann vantar á næstu fjórum árum. Eins og við vitum gerir fjárlagafrumvarpið ekki ráð fyrir tækjakaupum, ekki ráð fyrir réttingu á halla né því að sinnt verði endurbótum og uppbyggingu á LSH. Við í Bjartri framtíð höfum bent á lausn á fjármögnunarvanda spítalans. Við hvetjum ríkisstjórnina til að sleppa þessari málamyndatekjuskattslækkun upp á 0,8% í miðþrepi. Sú lækkun skiptir einstaklinginn engu máli á mánuði og fagaðilar eins og greiningardeild Arion banka hafa sagt að þessi sem og aðrar boðaðar lækkanir á sköttum og gjöldum séu ekki til þess fallnar að breyta efnahagshorfunum. Þær eru bara því miður allt of lítilfjörlegar til þess. Þeir 5 milljarðar sem 

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið til að vekja athygli á Almannaheillum – samtökum þriðja geirans sem voru stofnuð sumarið 2008 til að vinna að sameiginlegum hagsmunamálum frjálsra félagasamtaka sem starfa í almannaþágu og vera málsvari þeirra gagnvart opinberum aðilum og fjölmiðlum. Þá er samtökunum ætlað að vinna að því að sett verði heildarlöggjöf um frjáls félagasamtök, að skattaleg staða þeirra verði bætt og sýnileiki þriðja geirans í þjóðfélaginu verði aukinn. Tilgangur samtakanna er að vinna að sameiginlegum hagsmunamálum fyrir almannaheillasamtök og sjálfseignarstofnanir sem starfa í almannaþágu, skapa þessum aðilum hagfellt starfsumhverfi, styrkja ímynd þeirra og efla stöðu þeirra í samfélaginu, vera málsvari almannaheillasamtaka gagnvart opinberum aðilum og samfélaginu og að stuðla að umræðu um hagsmunamál meðal almannaheillasamtaka og á opinberum vettvangi og þrýsta á aðgerðir stjórnvalda í þeim málefnum. Ég vil einnig vekja athygli ykkar á því hvert er skattalegt ferli góðverka sem ganga til almannaheillasamtaka. Ef einhver örlátur aðili vill eftirláta samtökunum eftir sinn dag af eigum sínum er greiddur erfðafjárskattur. Ef það er leyst upp og verður að fjáreignum er greiddur af því fjáreignaskattur og að lokum, þegar styrkir eru veittir, er greiddur af því tekjuskattur. Ég vil bjóða þingmönnum upp á að skoða hjá mér skattalega útreikninga á fjáreignasköttum miðað við verðbólgu og raunvexti. Svona lítur taflan út. Ég hef ekki tækifæri til þess að lýsa henni hér en ég býð þingmönnum upp á að ræða þetta mál.

Virðulegi forseti. Mig langar til að koma hingað upp og bregðast við þeim orðum hv. þm. Brynjars Níelssonar um fangelsismál og taka hjartanlega undir með honum. Ég held nefnilega að það sé margt til í því að hægt sé að spara í fangelsismálum og ekki síður standa sig betur í að endurhæfa þá sem þar fara í gegn. Vil ég þá sérstaklega minnast á þá möguleika sem felast í samfélagsþjónustu og á síðasta kjörtímabili var opnað á ákveðna heimild til að beita þeim úrræðum betur. Jafnframt vek ég athygli á hópi sem ég held að sé tekinn of föstum tökum í þessu kerfi og það eru ungir eiturlyfjasjúklingar sem hafa leiðst inn á það að gerast burðardýr fyrir fíkniefnainnflytjendur og hljóta gríðarlega þunga dóma með langri fangelsisvist sem ég held að þjóni ekki tilgangi sínum. Í því sjónarmiði ætti frekar til dæmis að beina þeim ungmennum á einhvers konar menntabraut, reyna að endurhæfa þau og nota þá frekar þvagprufur og annað slíkt til að halda þeim á beinu brautinni. Við höfum séð og vitum það út frá rannsóknum og opinberum skýrslum að þau ungmenni koma oft aftur út í samfélagið sem mjög forhertir glæpamenn. Ég held að þingið gæti alveg reynt að koma saman og móta stefnu í þessum efnum. Þetta er hluti af því sem á að falla undir svokallaða áfengisstefnu sem er mjög nauðsynlegt að við Íslendingar komum okkur upp.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Páli Vali Björnssyni sem hóf umræðuna hér og talaði um aðila eða samtök sem hafa unnið þrekvirki í íslenskri heilbrigðisþjónustu og hv. þm. Vilhjálmur Bjarnason talaði um málið í stærra samhengi. Ég held að það sé vel þess virði að við gerum hvað við getum til að styðja þessi samtök sem hafa unnið jafn óeigingjarnt starf og raun ber vitni og vil líka benda fólki á þá staðreynd að SÁÁ og önnur sambærileg samtök eru eitt þeirra stórhættulegu einkaframtaka í heilbrigðisþjónustu sem fólk talar oft um eins og eitthvað skelfilegt fyrirbæri. Það er auðvitað ekki svo. Hér á landi eins og annars staðar eru sjálfseignarstofnanir, félög og samtök eins og þessi sem vinna gríðarlega gott starf, auðvitað hafa þau hvert og eitt ekki náð fullkomnun frekar en neitt annað, en þriðji geirinn er, eins og hv. þm. Vilhjálmur Bjarnason fór yfir, er nokkuð sem við höfum ekki litið nægilega vel til. Við höfum ekki skapað þriðja geiranum nægilega góða umgjörð. Það er eitt af því sem við ættum að vinna að á þessu kjörtímabili því að það mundi nýtast vel. Ef vel er á málum haldið kemur ekkert í staðinn fyrir fórnfúst starf hugsjónafólks, það er eitthvað sem verður aldrei mælt. Þess vegna vil ég taka undir með þessum tveim hv. þingmönnum og hvetja okkur þingmenn til dáða hvað þetta varðar.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um heimild til handa ríkisstjórninni að fullgilda fyrir Íslands hönd fríverslunarsamning milli ríkisstjórnar Íslands annars vegar og Alþýðulýðveldisins Kína hins vegar. Samningaviðræður um fríverslunarsamning milli Íslands og Kína hófust árið 2007. Eiginlegar viðræður lágu niðri frá árinu 2008 allt fram til síðasta árs þegar sammælst var um að leiða þær til lykta. Viðræðum lauk snemma á þessu ári og samningurinn var undirritaður í Peking 15. apríl síðastliðinn. Fríverslunarviðræðurnar voru samstarfsverkefni sem utanríkisráðuneytið leiddi en að ferlinu komu sérfræðingar annarra ráðuneyta og undirstofnana. Ítarlegt samráð var haft við utanríkismálanefnd meðan á viðræðunum stóð eins og ég get sjálfur vottað um sem fyrrverandi fulltrúi í nefndinni. Þá var einnig haft samráð við aðila vinnumarkaðarins og fyrirtæki sem stunda viðskipti við Kína eða hafa hug á því. Jafnframt setti utanríkisráðuneytið upp sérstakan upplýsingavef um fríverslunarviðræðurnar og samninginn. Ég vil nota þetta tækifæri hér og hrósa forvera mínum, Össuri Skarphéðinssyni, fyrrverandi utanríkisráðherra, fyrir hans þátt í þessu sem og öllu starfsfólki utanríkisþjónustunnar og öðrum þeim aðilum sem komu að samningagerðinni. Fríverslunarsamningur Íslands og Kína er viðbót við þéttriðið net fríverslunarsamninga sem Ísland hefur gert við ríki um allan heim. Flestir samninganna hafa verið gerðir með samstarfsríkjum okkar innan Fríverslunarsamtaka Evrópu, EFTA. Fríverslunarsamningur þessi er einmitt byggður upp með sama hætti og þeir fríverslunarsamningar. Samningurinn kveður á um niðurfellingu tolla af öllum helstu útflutningsafurðum Íslendinga, í flestum tilvikum frá gildistöku samningsins. Samningurinn nær einnig til þjónustuviðskipta. Skuldbindingar Íslands eru í samræmi við það sem gert hefur verið í öðrum samningum og rúmast innan gildandi laga og reglna á Íslandi. Í fríverslunarsamningum er aldrei samið um frjálsa för fólks í anda EES-samningsins. Þá undanskilur samningurinn alfarið opinbera þjónustu, heilbrigðis- og menntunarþjónustu. Fríverslunarsamningurinn hefur engar breytingar í för með sér varðandi heimildir Kínverja til að fjárfesta á Íslandi. Samningur ríkjanna frá 1994 um vernd fjárfestinga heldur gildi sínu og er til hans vísað í samningnum en hann felur ekki í sér sjálfstæða heimild til fjárfestinga. Sérstakur kafli er um hugverkaréttindi og í kafla um samstarf milli ríkjanna er áréttað að það nái til fleiri þátta en viðskipta. Er þar vísað í fjölbreytt samstarf sem nú þegar er til staðar og látin í ljós ósk um að það verði aukið, m.a. á sviði jafnréttismála, vísinda, mennta, menningar og orkumála. Samningurinn kveður einnig á um að ríkin skuli auka samstarf sitt á sviði umhverfisverndar og vinnumála, sem og þróunarmála. Með samningnum er settur á stofn vettvangur þar sem embættismenn ríkjanna fjalla um framkvæmd samningsins, t.d. einstök vandamál sem fyrirtæki upplifa í viðskiptum. Viðskipti milli Íslands og Kína hafa aukist á undanförnum árum, ekki síst útflutningur á íslenskum vörum til Kína. Kína er því vaxandi markaður fyrir íslensk fyrirtæki og vonir standa til þess að fríverslunarsamningurinn muni efla enn frekar viðskipti milli landanna tveggja jafnframt því sem honum er ætlað að skapa ramma utan um aukna samvinnu milli landanna á ýmsum öðrum sviðum. Í tilefni af undirritun fríverslunarsamningsins gáfu forsætisráðherrar Íslands og Kína út sameiginlega sérstaka yfirlýsingu um reglubundið pólitískt samráð. Samkvæmt henni er reglubundið samráð ríkjanna um pólitískt málefni formfest þar sem m.a. verður fjallað um mannréttindamál, jafnréttismál, vinnumál, málefni norðurslóða sem og samvinnu ríkjanna á sviði jarðvarma, menningarmála, menntamála og ferðaþjónustu. Jafnframt er nú unnið af hálfu velferðarráðuneytis, þ.e. félags- og húsnæðismálaráðherra, að gerð sérstaks samkomulags við Kína á sviði vinnumála. Það samkomulag mun gefa færi á beinum milliliðalausum samningsskiptum við Kína um þetta málefni er varðar grundvallarréttindi launafólks á vinnumarkaði. Vonir standa til að gerð þessa samkomulags muni ljúka fljótlega. Við í utanríkisráðuneytinu finnum fyrir miklum áhuga á fríverslunarsamningi Íslands og Kína, bæði meðal út- og innflytjenda á vörum. Það er von mín að Alþingi geti fjallað um þetta mál og afgreitt örugglega svo hann geti tekið gildi frá og með 1. janúar 2014. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til síðari umræðu og hv. utanríkismálanefndar.

Virðulegi forseti. Líkt og flestir aðrir fagna ég því að það sjái loks til lands við gerð fríverslunarsamnings við Alþýðulýðveldið Kína. Nú er það ljóst að við erum með í gegnum EFTA samninga við 22 ríki og fríverslunarsamningar eru fyrst og fremst í gegnum EFTA þó að við höfum gert nokkra beina samninga með svipuðum hætti og við erum að gera núna. Það sem ég vil spyrja hæstv. ráðherra er hvort hann sjái fyrir sér að á komandi árum geri Ísland fleiri slíka sjálfstæða fríverslunarsamninga. Við hvaða ríki væru slíkir samningar? Hvaða markmiðum ætti að ná með slíkum samningum? Ég spyr einnig hæstv. ráðherra hvort það komi til greina að beita fríverslunarsamningunum sem hluta af þróunaraðstoð. Ég held að ekkert sé mikilvægara fyrir ríki þriðja heimsins og ekki síst þau ríki sem byggja allt sitt á landbúnaði að hafa frjálsan aðgang að mörkuðum á Vesturlöndum. Ég hygg að hægt sé að færa rök fyrir því að þróunaraðstoð Íslendinga og Evrópuríkja sé mörkuð samviskubiti vegna þess að þau hafa lokað í raun mörkuðum fyrir mikilvægar afurðir þessara landa.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég sé fyrir mér að Íslendingar muni að sjálfsögðu taka áfram fullan þátt í þeim fríverslunarsamningum og viðræðum sem EFTA-ríkin gera við viðsemjendur sína, önnur ríki. Þar er margt í pípunum. Minnist ég bara í fljótu bragði samnings sem verið er að vinna að við Rússland, Kasakstan og Hvíta-Rússland. Það er því verið að vinna að þessu og þetta er sá samningur sem við leggjum mikla áherslu á núna. Ég er ekki tilbúinn til þess að segja hér við hverja Ísland muni gera tvíhliða fríverslunarsamninga. Ég held að það sé eitthvað sem við erum einfaldlega alltaf að skoða og vinna að - hvar tækifæri eru til slíks. Það er alveg ljóst að það eru mörg ríki í heiminum sem við gætum eflaust gert góða samninga við sem eru stórveldi þegar kemur að viðskiptum og þess háttar. Markmið slíkra samninga hlýtur alltaf að vera að gæta hagsmuna Íslands. Að sjálfsögðu gefum við líka eitthvað á móti og bætum vonandi hag þeirra sem við semjum við með einhverjum hætti. Auðvitað reynum við að ná sem bestum samningum fyrir íslensk fyrirtæki og íslenskt atvinnulíf. Við erum nú einu sinni þjóð sem lifir hvað mest á útflutningi og reyndar innflutningi á ferðamönnum líka, en útflutningur er það sem skiptir okkur mestu. Það að nota fríverslunarsamninga sem einhvers konar þróunaraðstoð finnst mér fyrst og fremst áhugaverð hugmynd sem vert er að ræða. Það má að sjálfsögðu velta því fyrir sér með fríverslunarsamninga sem gerðir eru við þróunarríki - það vill svo til að stórveldið Kína telst því miður enn til þróunarríkja - að slíkir samningar geta 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Það sem ég vil kannski fá aðeins skýrar fram er hvort hæstv. ráðherra sjái fyrir sér að Íslendingar gangi með beinum og sjálfstæðum hætti til samninga um fríverslun við önnur lönd og byggi ekki eingöngu á því að vinna slíka samninga í gegnum EFTA, þá horfi ég t.d. til Bandaríkjanna. Ég minni á að árið 1986 lýsti þáverandi forseti Bandaríkjanna, Ronald Reagan, því yfir að hann væri fylgjandi því að gera fríverslunarsamninga við Ísland en því miður misstu íslensk stjórnvöld af því tækifæri vegna þess að þau fylgdu því ekki eftir. Þetta eru vangaveltur mínar. Ég þakka hins vegar hæstv. ráðherra kærlega fyrir að taka vel í hugmyndir um að nota frjálsa verslun sem hluta af því að koma þróunarríkjum eða þriðja heims löndum til aðstoðar og það kunni að vera skynsamlegri leið en sú sem við hér á Íslandi höfum farið, og Vesturlönd öll, og við förum að opna landamærin fyrir þessum ríkjum og eflum viðskiptin vegna þess að ekkert bætir hag almennings meira en opin viðskipti á milli landa.

Virðulegi forseti. Ég hef kannski ekki svarað þessu nógu skýrt hér áðan en að sjálfsögðu munu Íslendingar halda áfram að reyna að gera sjálfstæða samninga við önnur ríki ekki síst ríki sem eru kannski efst á baugi hjá EFTA eða samstarfsaðilum okkar á hverjum tíma, hvort sem það er nú Kasakstan eða önnur ríki. Varðandi Bandaríkin þá er ljóst að Bandaríkin eru þessa stundina komin af stað í viðræður við Evrópusambandið um fríverslunarsamning sem ég held að skipti okkur líka miklu máli. Á sama tíma er ekki raunhæft að við séum að semja við Bandaríkin. Það hafa þeir sagt okkur alveg skýrt og skorinort. En við munum hins vegar, í gegnum EFTA-samstarfið, fá að fylgjast með þeim viðræðum og þeim samningi. Við áttum hins vegar um daginn fund í Kanada þar sem við ræddum meðal annars þessi mál við Kanadamenn, við erum með samning við Kanada sem er orðinn nokkuð gamall. Þar ræddum við einmitt hvort ekki væri tímabært að endurskoða þann samning, víkka hann út. Kanadamenn tóku ágætlega í það en á sama tíma eru þeir að sjálfsögðu líka í viðræðum við Evrópusambandið um fríverslunarsamning sín á milli. Af því að hv. þingmaður nefndi aftur fríverslunarsamninga og þróunarhjálpina þá hefur það vakið athygli mína undanfarið, á fundum þar sem þróunarmálin hafa komið upp eða þá í viðræðum við fulltrúa nokkurra ríkja frá Afríku, ég nefni þau einmitt, að þeir eru mjög þakklátir fyrir þá aðstoð sem þeir eru að fá og meta hana mjög mikils í dag. Hún skiptir miklu máli fyrir þessi ríki. Þeir óska jafnframt eftir því að fá meiri hjálp þegar kemur að því að semja lög og reglur um hvernig standa eigi að nýtingu náttúruauðlinda til dæmis, hvernig nýta eigi fiskinn í sjónum og allt þetta. Þar getum við vonandi lagt hönd á plóginn líka.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að hafa unnið svona rösklega að því að ljúka þessu máli og geta lagt það fyrir þingið; sömuleiðis hans ágæta starfsfólki. Ég átti ekki von á að þetta mál kæmi til þingsins fyrr en hugsanlega einhvern tímann undir jól og sannarlega mun ekki liggja á mér, og örugglega ekki öðrum félögum í utanríkismálanefnd, að reyna að vinna að því markmiði, sem hæstv. ráðherra lagði hér fyrir okkur, að ljúka samningnum fyrir 1. janúar þannig að hann gæti þá orðið fullgildur. Ég er sjálfur þeirrar skoðunar að þetta kunni að vera mikilvægasti samningur sem við höfum gert við önnur ríki síðustu 20 árin. Það fer allt eftir því hvernig hann verður útfærður. Það er eðli fríverslunarsamninga að ómögulegt er að segja til um það fyrir fram hver ávinningurinn af þeim verður. Það fer allt eftir því hvernig viðkomandi lönd reyna að nýta sér þær opnanir sem þar er að finna. Ég er sjálfur þeirrar skoðunar að í þessum tiltekna samningi liggi margir duldir möguleikar sem atvinnulífið hér á Íslandi hefur ekki algjörlega gert sér grein fyrir. Eins og kemur fram í greinargerð með samningnum gerði atvinnulífið hér á landi ekki sérstaklega ráð fyrir því að þetta mundi til dæmis opna margar leiðir varðandi útflutning á fiski. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að það séu alveg gríðarlegir möguleikar sem fylgja því. Við getum bent á lítil dæmi sem þegar hafa gerst sem mætti kalla undur, eins og það hvernig Íslendingum hefur í samvinnu við Kínverja, áður en þessi samningur tók gildi, tekist að selja héðan fisk sem áður var hent, þ.e. hveljunni af grásleppunni sem áður var einskis virði. Fyrir þremur árum fór fyrsti gámurinn í tilraunaskyni - framsýnir kapítalistar á Íslandi sem reyndu að notfæra sér ákveðna glufu. Í dag er það þannig að allt er selt, það sem áður var hent, ætli það sé ekki svona fast að 2 milljarða kr. virði, er allt saman selt til Kína. Ég varð sjálfur þeirrar ánægju aðnjótandi að hitta þann mann sem sér um söluna í Kína áður en hann hóf það starf. Hann sagði: Fyrst þurfum við að læra - þeir höfðu aldrei séð svona fisk - hvernig á að matbúa hann og svo skulum við sjá hvort hægt er að selja hann. Þeir lærðu hvernig átti að matbúa hann og í dag selja þeir allt. Vilja alla grásleppu sem hægt er að fá, líka utan Íslands. Þetta er til marks um hvað hægt er að gera. Ef ég dvel aðeins áfram við fiskinn þá er staðan í sjávarútvegi sem betur fer þannig að góð tíðindi eru úr hafinu. Það veiðist meira. Íslendingar munu á næstu þremur árum veiða 50 þús. tonnum meira af þorski en áður. En í Barentshafi er sama blómaskeiðið uppi. Þar var á nýliðnu fiskveiðiári samþykkt kvótaaukning af hálfu Rússa og Norðmanna sem er meira en allur þorskurinn sem við veiðum á heilu fiskveiðiári. Við sjáum þessa gæta strax í því að verð á fiski fer lækkandi og töluvert verðfall hefur orðið á stórum fiski. Ég er þeirrar skoðunar að með því að opna þennan markað til Kína sé hægt að stemma stigu við þessu. Þar hafi Íslendingar möguleika, í þessu gríðarlega stóra ríki, á að opna nýja markaði. Það má til dæmis ekki gleyma því að örlítill hluti af Kína, sem er samt nokkrir tugir milljóna, býr til dæmis að saltfiskhefð. Þar eru markaðir sem hægt væri að nýta til þess. Ég tel þess vegna að þarna séu kannski í fljóti bragði hvað mestir möguleikar. Forskot Íslendinga liggur í því að við erum fyrsta Evrópuríkið og annað OECD-ríkið sem nær samningi af þessu tagi við Kína. Eins og við vitum varð uppstytta á millum Kína og helstu samkeppnisþjóðar okkar á sviði fiskveiða, þ.e. Norðmanna. Ég tel sjálfur að síðla næsta árs muni bresta á með fríverslunarsamningum milli Norðmanna og Kína en við höfum tíma til að nýta okkur þetta forskot og við eigum að gera það. Þess vegna vil ég hvetja hæstv. ráðherra til að vinna að því að koma á samstarfi á milli utanríkisráðuneytis, Íslandsstofu og þeirra sem flytja út fisk til að hafa hraðar hendur við að ná fótfestu fyrir íslenskan fisk á Kínamarkaði á meðan við sitjum einir að honum; og vísa til þess að þessir þrír aðilar hafa áður náð mjög góðri samvinnu um að endurheimta markaði til dæmis fyrir saltfisk. Ég er líka þeirrar skoðunar að það skipti mjög miklu máli fyrir okkur Íslendinga, eins og hv. þm. Óli Björn Kárason sagði hér áðan, að sinna fríverslunarsamningum mjög gaumgæfilega. Ég þekki það af eigin reynslu úr EFTA að stundum þarf að hotta á EFTA. Hér voru nokkrir fríverslunarsamningar nefndir áðan eins og milli EFTA annars vegar og hins vegar Rússlands Kasakstan og Hvíta-Rússlands. Þeir sem hafa fylgst með því vita af hvaða ástæðum Rússar eru að reyna að vinna upp það sérkennilega tollabandalag og vita vafalaust einnig að þeir vildu fá Úkraínu inn í það líka. Það kannski liggja aðrar hvatir þar að baki en einungis fríverslun og bara til þess að ég hafi sagt það hér sem fyrrverandi utanríkisráðherra þá lýsti ég efasemdum við það og ég á eftir að sjá Alþingi Íslendinga samþykkja slíkan samning á meðan ástandið í mannréttindamálum í Hvíta-Rússlandi er eins og það er og eins og þróunin þar er.  Þá var vísað í umræður sem hv. þingmaður hafði hafið hér í þingsal um mannréttindamál í Kína þannig að það er sennilega í fyrsta skipti í sögu alþjóðlegra samninga Kína sem mál voru tekin með þeim hætti upp. Og vegna þess að ég hef komið að þessu máli þá er rétt að það komi hér algjörlega skýrt fram að íslensk stjórnvöld hafa alltaf tekið upp mannréttindamál. Í lok nóvember síðasta, áður en gengið var til síðustu lotunnar í þessu, fór sérstök sendinefnd til Kína frá Íslandi bókstaflega til að ræða það og gerði það. Það má segja Kínverjum til hróss að þeir skirrast aldrei við að ræða mannréttindamál og hægt er að ræða allt við þá.  Kínverjar eru ekkert hræddir við það en það er líka rétt að benda á það að með hinum nýju stjórnvöldum sem nú eru í Kína þá eru breytingar. Það hefur til dæmis farið tiltölulega lágt að í Kína, alveg eins og í Sovétríkjunum gömlu, voru búðir sem menn voru sendir í þangað til nýlega. Hin nýja forusta Kínverja leggur þær niður þó að það hafi ekki farið hátt hér. Það að Vesturlönd eru stöðugt að klappa steininn og lýja hann með umræðum, það hefur áhrif og það að hafa náin samskipti eins og við höfum við alþýðulýðveldið og taka upp þessi mál, það hefur áhrif. Sömuleiðis vildi ég spyrja hæstv. ráðherra - hann getur þá svarað mér hér einhvern tímann í dag. Hann gat réttilega um að í gangi væru viðræður um að búa til samkomulag um vinnuvernd, umhverfisvernd og vinnurétt. Deilur sköpuðust um þetta á sínum tíma. Við vorum í þeirri góðu trú, við sem stóðum í þessari samningagerð, að búið væri að róa fyrir þær víkur sem Alþýðusamband Íslands og ýmsir í verkalýðshreyfingunni töldu að róa þyrfti fyrir, að við værum að vinna þetta í samræmi við þeirra vilja. Í ljós kom að svo var ekki. Þeir vildu hafa þetta með öðrum hætti. Þá er rétt að undirstrika það, eins og ég sagði hér fyrr í ræðu minni, að við Íslendingar erum annað OECD-landið sem gerum svona samning, hitt var Nýja-Sjáland. Þeir sem vilja sjá hvaða áhrif svona samningur getur haft á efnahagslíf þjóða ættu að skoða hvaða áhrif þessi samningur hefur haft á atvinnu- og efnahagslíf í Nýja-Sjálandi frá því að samningurinn sá tók gildi 2008. Ef ég hefði lengri tíma þá hefði ég gaman af að ræða hvernig sá samningur milli Kína og Nýja-Sjálands hefur áhrif á íslenskan landbúnað í dag og hefur skapað ný markaðssvæði fyrir íslenskan landbúnað. En það er önnur saga. Hæstv. ráðherra sagðist vonast til þess að þessu samkomulagi yrði lokið innan skamms og rétt að það liggi alveg ljóst fyrir að ég lýsti því yfir á sínum tíma að við vildum freista þess að geta lagt fram hvort tveggja saman. Mig langar því að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann geti verið ítarlegri í lýsingum sínum á því hvenær það samkomulag mun liggja fyrir.

Forseti. Það veldur mér töluvert miklum áhyggjum hve mikla trú hæstv. fyrrverandi utanríkisráðherra hefur á vilja kínverskra yfirvalda til að virða samninga. Ef maður kynnir sér framferði kínverskra fyrirtækja og yfirvalda í þeim löndum, t.d. í Afríku og Suður-Ameríku, þar sem samningar eru komnir á fyllist maður eiginlega skelfingu. Ég hvet þingmenn til þess að kynna sér bók sem var rædd hérlendis í þættinum Silfri Egils í september á síðasta ári og heitir China's Silent Army. Ég á þessa bók og ef einhver hefur áhuga á að fá hana lánaða er alveg sjálfsagt að lána hana, það er mjög merkileg lesning. Hinir sömu rannsóknarblaðamenn sem skrifuðu þá bók og kynntu sér framferði kínverskra yfirvalda í löndum sem hafa gert við þá samninga hafa núna verið að skoða samninga kínverskra yfirvalda við Vesturlönd. Þar hefur ýmislegt komið fram sem mér finnst mjög mikilvægt að við kynnum okkur vel þegar við gerum svona samning. Við hvaða lönd hefur Ísland gert svona sjálfstæða fríverslunarsamninga? Þegar maður skoðar það eru það nákvæmlega tvö lönd. Hvaða lönd skyldu það hafa verið? Það eru Færeyjar og Grænland. Það er vegna þess að það eru ekki sjálfstæðar þjóðir. Öll önnur lönd, allir svona samningar hafa farið í gegnum EFTA. Og það er ákveðinn plús að fara í gegnum EFTA, þó að það sé með sanni svokölluð risaeðla, út af því að þar er ákveðinn gerðardómur. Af hverju erum við að ana út í samning við eitt stærsta ríki heims með þá sögu sem það hefur í mannréttindabrotum án þess að fara hægar yfir? Það hefur sýnt sig, eins og kom mjög vel fram í máli hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, að án þessa fríverslunarsamnings höfum við bara náð ágætisstöðu í útflutningi á áður óseljanlegum fiskafurðum. Ég hef því nokkrar spurningar til núverandi hæstv. utanríkisráðherra og væri ágætt að fá svör við þeim. Mig langar að spyrja í fyrsta lagi: Af hverju var ekki farið í samningaferlið í gegnum EFTA eins og hefð er fyrir? Nú er þessi fríverslunarsamningur í raun og veru gerður undir forustu fyrrverandi forsætisráðherra og fyrrverandi utanríkisráðherra þannig að mig langar að spyrja hæstv. ráðherra utanríkismála hvort honum finnist þetta stökk ekki fullmikið fyrir okkur, að fara frá því að gera einhliða fríverslunarsamninga við Færeyjar og Grænland yfir í samning við svona stórríki. Þá langar mig að spyrja hvort hæstv. ráðherra hafi kynnt sér hvernig Alþýðulýðveldið Kína hefur virt samninga við önnur lönd. Síðan er annað sem ég spurði að þegar við fengum þetta mál til umfjöllunar á sínum tíma í utanríkismálanefnd. Þá lék mér forvitni á að vita hvaða fyrirtæki á Íslandi ættu hvað mestra hagsmuna að gæta í að þrýsta á að þessi samningur færi í gegn. Ástæðan fyrir því að ég spurði að því var að þegar var farið af stað með þetta ferli vorum við í samningaviðræðum um að ganga í Evrópusambandið og það stríðir gegn því. Ef við mundum ganga í Evrópusambandið þyrftum við að segja upp þessum fríverslunarsamningi. Ég spurði á fundi nefndarinnar þá aðila sem komu úr ráðuneytinu: Hvað verður þá um þau fyrirtæki sem eru núna að fara í mikla útrás til Kína? Þá var mér sagt að til stæði að tryggja að þau mundu fá skaðabætur ef við mundum ganga í Evrópusambandið. Þetta kom fram á fundi utanríkismálanefndar þegar verið var að fjalla um þessi mál. Þetta eru þau svör sem ég fékk og ég nefndi það þá. Mig langar til að spyrja hvort þetta geti verið rétt. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra að því hvort hann sé meðvitaður um þetta, því að ef mig minnir rétt var hæstv. ráðherra í utanríkismálanefnd með mér á þeim tíma. Og ef hæstv. utanríkisráðherra man ekki eftir þessu hvort hann geti kannað hvort þetta sé einhver misskilningur hjá mér. Síðan hef ég sérstakan áhuga á stórríkjum sem skyndilega koma hingað til lands og setja t.d. upp gríðarlega stórt sendiráð. Það finnst öllum rosalega skrýtið hvað sendiráð Alþýðulýðveldisins Kína er stórt og spyrja sig hvaða tilgangi það þjóni að hafa svona stórt sendiráð í svona litlu landi. Það er alveg ljóst að það mun þurfa töluvert marga aðila og marga Íslendinga til að þjónusta svona marga Kínverja á Íslandi. Það hefur oft komið fram þegar farið hefur verið í verk sem kínversk fyrirtæki eða kínverskir verktakar hafa haft umsjón með að sett hefur verið krafa um að efniviðurinn sé kínverskur og jafnframt að kínverskt verkafólk vinni vinnuna. Það var rætt þegar við gerðum gjaldeyrisskiptasamning við kínversk yfirvöld að það væri í og með til þess að greiða leiðina fyrir slíku fyrirkomulagi. Kannast hæstv. ráðherra eitthvað við slíkt og hefur það verið skoðað? Ég er bara að velta upp hlutum sem hafa komið fram hjá þeim sem hafa áhyggjur af þessu. Mér finnst mjög mikilvægt að við skoðum þessi atriði mjög vel því að við höfum reynslu af því að ef við förum of skarpt inn í ferla sem eru ekki nægilega vel skoðaðir getur það haft mjög afdrifaríkar afleiðingar fyrir land og þjóð. Ég skoðaði þennan samning mjög vel og eins og áður hefur komið fram sat ég í utanríkismálanefnd þegar verið var að fjalla um hann. Ég fagnaði því að sett væru inn ákvæði um mannréttindabrot og annað. Síðan bar ég þau undir sérfræðinga í samningum við Kínverja og það var bara hlegið að manni. Þetta hefur enga þýðingu, þetta eru bara falleg orð á blaði, því miður. Síðan langar mig að spyrja hæstv. ráðherra út í eina grein í samningnum sem mér var bent á, 59. gr., um þagnarskyldu. Mig langaði að spyrja hvort hann geti upplýst mig um hvort þetta sé eitthvað sem okkur finnst ásættanlegt. 59. gr. hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Samningsaðilar skulu fara með allar upplýsingar, sem veittar eru í tengslum við innflutning, útflutning og í öðrum skyldum málum, sem trúnaðarmál“ - mig langar að vita hvaða önnur skyld mál það eru - „og skal gilda um þær þagnarskylda í samræmi við landslög hvors samningsaðila um sig. Stjórnvöld samningsaðila skulu ekki veita þess háttar upplýsingar án skýlauss samþykkis þess aðila eða yfirvalds sem lætur þær í té.“ Þetta virðist sem sagt vera nokkurt eindæmi í fríverslunarsamningum, t.d. þeim sem EFTA hefur gert við önnur ríki. Eina undantekningin er samningur sem EFTA gerði við Hong Kong. Þar er sambærileg þagnarskylda. Af hverju féllumst við á þessa þagnarskyldu? Hvaða tilgangi þjónar hún? Er þetta eitthvað sem kemur frá okkur eða kemur það frá vinum okkar í austrinu? Ég fagnaði því líka þegar yfirlýsing kom frá kínverskum stjórnvöldum um að þrælabúðir væru aflagðar. Ég hef aftur á móti heyrt að það sé nú ekki alveg komið í framkvæmd. Oft á tíðum er það þannig, og það hefur komið fram hjá rannsóknarblaðamönnum sem hafa sett sig í hættu við að kanna það, að búin eru til leppfyrirtæki sem taka við vörum úr þrælabúðafangelsum. Í þessum þrælabúðafangelsum eru margir meðlimir Falun Gong, þar er fólk með rangar stjórnmálaskoðanir og þar eru margir tíbeskir munkar. Finnst okkur í lagi að versla þannig vörur? Ég spyr í fullri einlægni. Ég óska eftir að við förum ítarlega yfir þetta mál í utanríkismálanefnd.

Herra forseti. Þau viðhorf sem hv. þm. Birgitta Jónsdóttir leggur fram eru grundvallarviðhorf og eiga það skilið að menn ræði þau. Afstaða hennar er fullkomlega lögmæt. Það má segja að ágreiningur okkar snúist um eftirfarandi ás: Á yfir höfuð að hafa samskipti og eiga viðskipti við ríki sem brjóta mannréttindi? Hv. þingmaður virðist fylgja því sjónarmiði að svo sé ekki og það hefur komið fram áður gagnvart öðrum ríkjum. Ég er ekki þeirrar skoðunar. Ég er þeirrar skoðunar að því meiri samskipti og því meiri viðskipti sem við eigum við slík ríki, þeim mun meiri líkur eru á að þau tosist áfram á hinni réttu braut. Ég rifja það upp fyrir þingheimi að ég hef áður verið sendur í ferðalag sem utanríkisráðherra til að kanna hvort það ætti að slíta stjórnmálasambandi við ríki sem braut mannréttindi mjög harkalega. Meiri hluti utanríkismálanefndar fól mér að kanna hvort ekki væri hægt að bindast alþjóðlegum samtökum um að hætta viðskiptum við Ísrael og slíta við það stjórnmálasambandi, slíta menningarlegum samskiptum, út af framkomu þeirra við Palestínumenn. Auðvitað fór ég eftir því sem þingið vildi. Ég lagðist í leiðangur og talaði við Arababandalagið, við öll Norðurlöndin, ég veit ekki hversu marga utanríkisráðherra, við öll arabaríkin eða mjög mörg þeirra. Það var einungis eitt ríki sem tók undir þetta, öll ríkin sögðu: Til þess að hafa áhrif á Ísrael eiga menn að hafa samskipti við þá, aldrei að slíta stjórnmálasambandi, ekki hætta viðskiptum. Þetta var niðurstaða sem kom mér dálítið á óvart en þetta var eigi að síður niðurstaðan. Nákvæmlega sama á við um Kína. Því meiri viðskipti og því meiri samskipti sem við eigum við þá því líklegra er að okkur og öðrum ríkjum takist að hafa áhrif á þá. Það er þess vegna sem ég tel að sú skoðun sem ég fylgi í þessu sé farsælli fyrir okkur, fyrir Kína og ekki síst þá sem eru þolendur brotanna.

Ég þakka fyrir hugleiðinguna og þessa skörpu sýn á það hvaða leið er best að fara. Ég verð að segja að það er rangtúlkun að ég segi að slíta eigi öllum samskiptum við ríki sem viðhafa viðbjóðsleg mannréttindabrot. En að fara í viðamikla einhliða viðskiptasamninga við slík ríki án þess að kröfurnar séu algjörlega skýrar um að horfið verði af braut jafn víðtækra mannréttindabrota finnst mér vera, ég verð að segja það, pínulítil hræsni. Mér finnst mikilvægt að við gerum skýrar kröfur áður en við förum út í svona, þar sem við erum orðin beinir þátttakendur með þessari viðurkenningu á mannréttindabrotum og setjum ekki bara inn einhverja eina setningu um að Kínverjar eigi ekki að framkvæma mannréttindabrot. Af hverju komum við þá ekki með einhverjar tillögur? Þess vegna segi ég við alla þá sem ætla að setja atkvæði sitt í græna reitinn í þessu máli að ég mun leggja fram aftur þingsályktunartillögu mína um málefni Tíbets og óska eftir að þeir hinir sömu muni greiða atkvæði með því og kynni sér það mál. Ég mun leggja þá tillögu fram síðar í þessari viku.

Heldur hv. þingmaður að eitthvert annað ríki í heiminum en Ísland hafi undirbúið ferðalög sinna forustumanna til Kína með fundum með Amnesty International til þess að kynna sér viðhorf þeirra gagnvart Tíbet? Mér er ekki kunnugt um að nokkurt ríki hafi sent ráðherra til Kína sem hefur átt þar klukkutímafund bara um málefni Tíbets nema Ísland, svo það sé á hreinu. Það er ekki hægt að segja að Ísland 

Að hans frumkvæði?

Það var að frumkvæði ríkisstjórnarinnar sem hann sat í, svo það liggi fyrir. Það er ekki síðasta skiptið sem málefni Tíbets hafa verið tekin upp og önnur málefni. Það er ekki rétt sem hv. þingmaður segir, að mannréttindi séu afgreidd með einni setningu í samningi. Í þessum samningi er ákvæði um pólitískt samráð og Kínverjar vita nákvæmlega með hvaða hætti því verður beitt. Þar verður meðal annars talað um mannréttindi ef Íslendingar telja þörf á. Sömuleiðis tel ég að það samkomulag sem á eftir að ljúka sé svipað og Nýsjálendingar höfðu í samningi sínum. Ég geri ráð fyrir samráði þar sem koma að fulltrúar verkalýðshreyfinga beggja landa og fjalla um vinnuvernd, vinnurétt og eftir atvikum umhverfisvernd. Það skiptir mál, það ræður ekki úrslitum en dropinn holar steininn. Eftir því sem fleiri ríki gera svona samninga og eftir því sem fleiri ríki taka þetta upp í samskiptum við Kínverja hefur það áhrif. Það er einfaldlega þannig. Ég get trúað hv. þingmanni fyrir því að stundum les ég bækur eins og hún og ég hef lesið bók þeirra tveggja blaðamanna sem hv. þingmaður nefndi hér áðan. Ég veit alveg að saga Kínverja og fleiri ríkja er ekki alls staðar gulli drifin, mér er algjörlega kunnugt um það. Spurningin er þessi: Er betra eða verra fyrir mannréttindi í Kína að slíkir samningar séu gerðir? Mín skoðun er alveg skýr.

Forseti. Ég og hv. þm. Össur Skarphéðinsson höfum unnið að mjög mörgum málefnum saman. Okkur greinir á um aðferðafræði hér og því vil ég bara ítreka að það er mjög mikilvægt að við stígum varlega til jarðar í þessu máli. Það er það sem ég er að kalla eftir. Þess vegna finnst mér að við þurfum að velta við mörgum steinum í utanríkismálanefnd, mér finnst það bara mjög mikilvægt. Ég er ekki að draga þessa hluti fram til að reyna að setja stein í götu, þvert á móti. Ef við ætlum að fara í þessa vegferð finnst mér að við þurfum að gera það þannig að við völdum ekki landi okkar og þjóð neinum skaða. Mér finnst það bara mjög mikilvægt. Það eru margir uggandi og við þurfum að horfast í augu við það og gera eitthvað í því. Eina leiðin til að gera eitthvað í því er að vinna þessa vinnu mjög vel í nefndinni. Það er líka mjög mikilvægt að horfast í augu við - það er kannski erfitt að horfast í augu við það - að ástandið í Tíbet fer sífellt versnandi. Af hverju hefur ekkert lagast þar þrátt fyrir að allir séu að þrýsta og ýta á kínversk yfirvöld? Samt verða þau forhertari og mannréttindabrotin þar eru á þannig skala að manni líður illa. Ég fæ fréttir frá Tíbet á hverjum einasta degi og ég veit hversu margir hafa kveikt í sér í örvæntingarfullri tilraun til að fá okkur til að veita ástandinu sem þar er athygli. Hvernig ætlum við að bregðast við því?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það er rétt að við sátum saman í utanríkismálanefnd þegar þessi samningur kom fyrst inn á borð þar. Ég er sammála forvera mínum, fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra, núverandi alþingismanni, Össuri Skarphéðinssyni, um að betra sé að tala við fólk um vandamálin en að loka á það og ræða ekki við það. Ég átti fyrri skömmu stuttan fund með utanríkisráðherra Ísraels. Það var mjög mikilvægt að fá þann fund til þess einmitt að lýsa skoðunum Íslendinga á ástandinu fyrir botni Miðjarðarhafs og tala fyrir málstað Palestínumanna. Það var mjög mikilvægt að eiga þann fund til þess. Hv. þingmaður spyr af hverju rokið sé til, ef ég skil þingmanninn rétt, að gera þennan samning núna. Hann er í rauninni búinn að vera í bígerð síðan 2007, þá var byrjað að ræða þetta. Hins vegar var ástæða til að hraða samningnum eða reyna að ljúka honum núna. Það tókst sem betur fer. Kínverjar hafa síður viljað semja við EFTA en einstök ríki. Ég kann ekki skýringu á því, það er þeirra að útskýra það. Við erum núna að klára þennan samning við þá. Þeir gerðu samning við Sviss sem á eftir að staðfesta, ef ég man rétt. Síðan er spurt hér hvort þeir virði samninga. Ég held að við þurfum ekki að óttast það í sjálfu sér fyrir fram að Kínverjar virði ekki þennan samning. Eftir því sem mér skilst hafa þeir t.d. virt ágætlega samning sinn við Nýja-Sjáland. Við eigum hins vegar í viðskiptum við nágrannaríki okkar sem hóta okkur viðskiptaþvingunum, hvort sem það er til austurs eða vesturs. Virða þeir þá samninga? Þetta er alltaf áhætta, ég viðurkenni það. Vinnumál. Við ætlum að taka upp vinnumál við Kínverja, að sjálfsögðu sýknt og heilagt ef þeir standa sig ekki. Það samkomulag sem hér er verið að tala um er mjög mikilvægt. Það er unnið í samráði við Alþýðusamband Íslands. Varðandi bæturnar þá 

Forseti. Ég þakka fyrir svörin og mundi gjarnan vilja fara ítarlegar yfir þessa hluti, t.d. á fundi nefndarinnar þegar málið kemur fyrir hana. Ég geri ráð fyrir því að ráðuneytið ásamt ráðherra geti upplýst okkur frekar um það sem hefur ekki tekist að svara. Ég geri mér grein fyrir því að ég kom með margar spurningar og er tilbúin til að fara í gegnum þær aftur á öðrum vettvangi. Mér finnst þó að við þurfum að fá svar við því, og mér finnst það dálítið grundvallaratriði, af hverju kínversk yfirvöld eru í raun og veru að kljúfa EFTA í sundur á þennan hátt. Það hljóta að liggja einhverjir hagsmunir þar að baki og við þurfum að komast að því hverjir þeir eru. Það er mjög mikilvægt, líka til að bæta samningsstöðu okkar, geri ég ráð fyrir. Mig langar til að eitt komi mjög skýrt fram út af því að bæði núverandi og fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherrar hafa ýjað að því að ég telji að það sé ekki greinarmunur á því að vera í stjórnmálalegu sambandi við ríki og viðskiptalegu. Það er alveg hægt að eiga fundi með ráðherrum ríkja þótt maður sé ekki í viðskiptasamningum við þau. Við erum með stjórnmálalegt samband. Það er eitt að hafa einangrunarstefnu og annað er hvernig samninga á viðskiptalegum grundvelli við gerum við þessar þjóðir og hvað það er sem við leggjum áherslu á. Það er greinilegt að kínversk yfirvöld leggja mjög mikla áherslu á að fá afgerandi hlutverk á Íslandi. Við þurfum að vita nákvæmlega hvaða hlutverk það er. Er ráðherra meðvitaður um hvað það er sem kínversk yfirvöld ætla sér á Íslandi?

Virðulegi forseti. Ég hef engar forsendur til þess að ætla það að kínversk stjórnvöld ætli sér eitthvað annað á Íslandi en önnur stjórnvöld sem við eigum samskipti við eða reka hér sendiráð eða annað. Ég hvet til þess að nefndin fari, eins og hv. þingmaður segir, vel yfir þennan samning og ræði hann í utanríkismálanefnd. Ég vil bara koma einu atriði að af því að hér var spurt um 59. gr., þ.e. varðandi þagnarskylduna. Þar er fyrst og fremst átt við upplýsingar sem koma fram við tollafgreiðslu og slíkt, upplýsingar um einstök fyrirtæki. Um það snýst þessi þagnarskylda, í rauninni ekki neitt annað.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir málið og greinargerð hans fyrir því hér. Ég þakka einnig fyrrverandi utanríkisráðherra, hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, fyrir hans atbeina að þessum mikilvæga samningi sem ég held að ótvírætt sé og óumdeilt að geti falið í sér umtalsverð tækifæri fyrir okkur Íslendinga, meðal annars í aðgangi að þeim stóra og vaxandi markaði sem hér er annars vegar. Málið var til umfjöllunar í utanríkismálanefnd eins og hæstv. ráðherra gat um á síðasta kjörtímabili og kom ég þar ásamt ráðherranum að umfjöllun málsins. Það eru kannski helst þeir þættir sem lúta að samningum sem tengjast þessum fríverslunarsamningi sem ég vildi aðeins taka upp og spyrja ráðherrann út í. Um leið og í þessum samningi felast mikil tækifæri er full ástæða til þess, eins og hv. þm. Birgitta Jónsdóttir orðaði það áðan, að stíga varlega til jarðar. Um er að ræða gríðarlega stórt og öflugt ríki og sannarlega eru þess dæmi hér í kringum okkur, meðal annars í Grænlandi nú nýlega, þar sem gerðar voru miklar breytingar á vinnulöggjöf, að ástæða er til að hafa áhyggjur af þróun í átt til félagslegra undirboða og til þess að verið væri að opna norrænan vinnumarkað fyrir hlutum sem við viljum ekki sjá. Ég held að þverpólitísk samstaða sé um það hér að það eru engar slíkar breytingar sem við viljum sjá í framhaldi af þessu, hvar í flokki svo sem menn standa - og bara mikilvægt að um það sé vel búið. Það var undirstrikað í viðræðunum að Mannréttindasáttmáli Sameinuðu þjóðanna væri grundvallarsáttmáli að okkar áliti og áhersla lögð á þátt jafnréttismála en ekki síður á þann samning sem snýr að vinnuvernd og vinnurétti. Í yfirlýsingu fyrrverandi forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur, í framhaldi af undirritun samningsins, kom fram að með samningnum um vinnuvernd og vinnurétt, sem unnið yrði að í framhaldinu, yrði tryggt að engar breytingar yrðu með samningnum á aðgangi kínversks vinnuafls að íslenskum markaði og það yrði gert í nánu samráði við íslenska verkalýðshreyfingu. Ég vildi inna hæstv. ráðherra eftir þeirri vinnu og þeirri samningsgerð og þeirri aðkomu sem íslensk verkalýðshreyfing hefur haft að vinnunni við málið frá undirrituninni 15. apríl sl. Ég vildi síðan nota tækifærið, vegna þess að hér var nefndur áðan fríverslunarsamningur sem unnið hefur verið að í tengslum við Hvíta-Rússland og Kasakstan, og taka undir þann fyrirvara sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson nefndi í tengslum við þá vinnu. Það er sannarlega meginsjónarmið mitt, eins og margra annarra hv. þingmanna, að vísust leiðin til að vinna mannréttindum framgang og stuðla að efnahagslegum framförum í löndum sem þess þurfa mjög með sé frjáls verslun og viðskipti. Það á við í tilfelli Kína þar sem ég er algerlega sannfærður um að frjáls verslun og viðskipti hafa á mörgum undanförnum árum mjög bætt lífskjör þar í landi og aukið mannréttindi frá því sem áður var þó að sannarlega sé enn um langan veg að fara og full ástæða fyrir okkur til að knýja á um það í hvert eitt sinn sem við fáum tækifæri til. Það eru hins vegar einstaka ríki sem háttar öðruvísi til um, þar sem öðrum aðferðum verður að beita. Við munum eftir Suður-Afríku á sama tíma - og ég held að það þurfi alveg sérstakrar umræðu við ef í framtíðinni kemur til kasta þingsins í tengslum við einhvers konar fríverslunargjörninga við Hvíta-Rússland. Ástæða er til að velta því mjög rækilega fyrir sér hvort slíkir samningar við það einræðisríki yrðu ekki frekar til þess fallnir að næra einræðisvélina sem þar ræður ríkjum hér í miðri Evrópu en hitt að brjóta upp höft og auka mannréttindi og lífsgæði þar í landi.

Virðulegi forseti. Ég vil beina fyrirspurn til hæstv. utanríkisráðherra um bókun í fylgiskjali III á bls. 54 í 3. lið. Þar segir: „Ísland fylgir þeirri stefnu að Kína sé eitt og óskipt ríki og styður friðsamlega þróun samskipta yfir sundið og þá viðleitni að Kína sameinist á ný með friðsamlegum hætti.“ Ég spyr í framhaldi af þessari yfirlýsingu, þar sem Kína metur mikils fyrrnefnda afstöðu ríkisstjórnar Íslands, hvort yfirlýsingin þýði að einhverjar hömlur verði á viðskipti við Tævan, hvort þessi samningur komi í veg fyrir fríverslun við Tævan. Tævan hefur verið mikilvægt viðskiptaland og keypt mikið af sjávarafurðum frá Íslandi. Hefur þessi samningur einhver áhrif þar á? Ég geri mér grein fyrir því að þessi samningur kemur fyrir utanríkismálanefnd og áskil mér rétt til að fjalla um hann víðar þar en þessi yfirlýsing er nokkuð stór.

Forseti. Ég þakka hv. þm. Vilhjálmi Bjarnasyni fyrir að vekja athygli á þessum mjög svo mikilvæga lið í samningnum. Ég mundi mjög gjarnan vilja ræða þetta ítarlega í utanríkismálanefnd af því að þetta er einstakt orðalag í svona samningi.

Virðulegi forseti. Þessi setning sem hv. þingmaður vitnaði til má eiginlega segja að sé hefðbundin setning þegar kemur að viðræðum við Kínverja þegar lýtur að Tævan. Ef við íslenskir þingmenn viljum taka upp og breyta þeirri stefnu sem við höfum haft áratugum saman gagnvart Kína, þ.e. þessari „one China policy“, frú forseti, svo ég sletti aðeins, er það umræða sem þarf að eiga sér stað hér. Tævanar gera hins vegar alls konar samninga við ríki og hafa vilja til þess. Það er rétt hjá hv. þingmanni, við höfum flutt út til Tævans sjávarafurðir en þó höfum við líka flutt út eitthvað af veiðarfærum og sömuleiðis inn frá þeim. Þetta eru ekki mjög mikil viðskipti en ég hugsa að hægt væri að eiga þar meiri viðskipti. Það er ekkert í þessum samningi sem kemur í veg fyrir það í rauninni, ekki neitt. En við eigum ekki í neinum viðræðum við Tævan um fríverslun eða önnur annars konar viðskipti. Þetta er eins og ég sagði áðan ekki eitthvað sem í sjálfu sér á að koma á óvart, held ég, í þessu samhengi. Kínverjar leggja mikla áherslu á þetta og við höfum haft þá stefnu áratugum saman, eins og ég sagði áðan, að lýsa því yfir að um eitt Kína væri að ræða.

Frú forseti. Ég vil segja það við hv. þm. Birgittu Jónsdóttur að hún má ekki taka orð mín þannig að ég sé andstæður hennar sjónarmiðum. Ég tel að þau sjónarmið séu mjög mikils virði og ég tel að það skipti miklu máli fyrir þróun umræðunnar og líka fyrir það hvernig Kínverjar verða þess áskynja hvaða viðhorf menn hafa að svona sjónarmið komi fram. Ég hef í þessari umræðu, vegna þess að þetta eru grundvallaratriði, reynt að skýra afstöðu mína og hv. þingmaður veit þá hvernig hún er. Að því er varðar það sem hv. þingmaður taldi mjög mikilvægt að væri bent á af hv. þm. Vilhjálmi Bjarnasyni þá er engin breyting þar í þeim samningi. Þetta er stefna Íslands og búin að vera síðustu 40 árin. Hún var forsenda þess að tekið var upp stjórnmálasamband við Kína og það hefur ekkert með það að gera hvort við höfum samskipti við Tævan, þ.e. viðskiptaleg samskipti, eða ekki. Hins vegar hefur það verið stefna Íslands að Tævan sé partur af alþýðulýðveldinu, það er bara svoleiðis. Og ég er þeirrar skoðunar og hef reyndar rökstutt það áður í ræðustól. Um fríverslunarsamninginn sem hérna liggur fyrir hef ég þegar sagt að ég tel að hann sé mikils virði og ég fór nokkrum orðum um hvernig ég tel að hægt sé að nýta hann vegna sjávarútvegsins. Það er auðvitað fjölmargt annað sem hann opnar líka. Hann skapar ný tækifæri og það sem mig langar til dæmis að benda á, eitt af því sem er kannski partur af hinum duldu ávinningum - frú forseti, ég er ekki í andsvari.

Nei, þú ert ekki í andsvari.

Það blikkar hér og 22 sekúndur eftir.

Já, skrýtið.

Eitt af því sem maður má kannski kalla dulinn ávinning af þessum samningi og sem opnar færi er sú staðreynd að samningurinn gerir það að verkum að það falla niður tollar á innflutningi eða útflutningi á ýmsum iðnaðarvarningi eins og til dæmis koltrefjum. Koltrefjar eru nýtt efni sem verður notað mikið í framtíðinni í flutningum, í að búa til flugvélar og bíla. Fyrir bankahrun voru komnar hugmyndir um það á skagfirska efnahagssvæðinu, sem hæstv. utanríkisráðherra er vel kunnugt um, að búa til verksmiðju sem framleiddi koltrefjar og flytti til útlanda. Með samningnum fellur niður ókleift tollafjall, þ.e. 18% tollar að því er varðar Kína. Ég tel að hæstv. utanríkisráðherra gæti notað þetta til þess að slást fyrir því að menn færu aftur að leggja drög að því að reisa hér koltrefjaverksmiðju sem þarf orku, en þetta eru tiltölulega litlar verksmiðjur og henta vel. Ég gæti svo sagt hæstv. utanríkisráðherra hvar ég tel að ætti að setja slíka verksmiðju niður, en það er nú önnur saga. Mér fannst athyglisverð umræða spretta áðan um fríverslunarsamninga. Hv. þm. Óli Björn Kárason var með hugmynd sem mér finnst allrar athygli verð, þ.e. að Íslendingar skoði hvort það geti orðið partur af þróunaraðstoð að gera fríverslunarsamninga við þróunarríkin. Þá er ég náttúrlega fyrst og fremst að hugsa um þau ríki sem við höfum sérstaka samninga við. Ég tel að það komi mjög vel til greina og fagna því að úr hópi stjórnarliða komi fram slík hugmynd. Ég er til í að skoða það ítarlegar í utanríkismálanefnd. Það gæti þá falið það í sér að við gerðum sérstaka tvíhliða fríverslunarsamninga við lönd eins og Malaví, Úganda og Mósambík, sem við eigum í formlegu þróunarsamvinnusambandi við. Ég er jafnframt þeirrar skoðunar að mikilvægt sé fyrir Íslendinga að halda áfram að horfa á þann hluta heimsins sem Kína tilheyrir. Þarna er mesti efnahagsvöxturinn, þarna eru að verða til mjög sterk efnahagsveldi. Hin landfræðilega stórpólitík er þannig að samningurinn sem við erum að gera núna við Kína gerir það að verkum að önnur ríki munu líka hafa áhuga á að gera slíkan samning við okkur, lönd eins og Indland. Það er í gangi gerð marghliða samnings í gegnum EFTA við Indland. Ég tel sömuleiðis að Suðaustur-Asía sé heimshluti sem við eigum að beina sjónum okkar að. Það hafa verið lögð drög að slíkum samningum í gegnum EFTA gagnvart Víetnam, Malasíu og nú síðast líka Mjanmar. Ég tel að hæstv. ráðherra eigi að halda áfram að opna þessa Asíugátt. Þarna eru að koma upp mestu markaðir í heimi, þarna er að verða til langfjölmennasta millistéttin af öllum svæðum heimsins og það er hún sem drífur efnahagskerfi heimsins. Þess vegna skiptir svo miklu máli að við náum þessum samningum eins og er að gerast þarna. Á þeirri braut eigum við að halda áfram.

Forseti. Ef ég skil hv. þingmann rétt leggur hann til að við förum í ákveðna útrás til Asíu í gegnum EFTA-samninginn, í gegnum það ferli. Er það rétt skilið hjá mér? Ef svo er, af hverju höfum við þá ekki lagt áherslu á að fara í þessa samningagerð við kínverska alþýðulýðveldið á sama grunni, í gegnum EFTA? Væri það í raun ekki betra form fyrir okkur? Við erum bara 320 þús. manna þjóð og eigum lítið í svona stórveldi ein á báti. Mig langaði jafnframt að spyrja hv. þm. Össur Skarphéðinsson að því hvort hann hefði kynnt sér þær hremmingar sem þeir sem voru að fara að stofna heilsuþorp á Flúðum urðu fyrir í samskiptum við kínverskt fyrirtæki og hvaða kröfur voru settar þar fram. Ef ekki mun ég fara yfir það í næsta andsvari til þess að upplýsa þingmanninn ef hann er ekki meðvitaður um það.

Ég þekki það dæmi nokkuð vel. Um það hef ég það eitt að segja að kínverskir kapítalistar eru hvorki betri né verri en kapítalistar almennt. Sumir eru áreiðanlegir, sumir ekki. Menn verða eins og jafnan að gæta sín á viðskiptum við alla þá sem koma langt að áður en þeir festa fé í þeim. Ég las þessa grein en þekkti þetta mál líka áður, var kynnt það. Hv. þingmaður spyr mig hvort ég sé að leggja áherslu á fríverslunarsamninga við Suðaustur-Asíu. Svarið er já. Það liggur alveg fyrir. Ég fylgdi utanríkisstefnu sem byggðist á þrennu á sínum tíma, Evrópuleiðinni, Asíugáttinni og norðurslóðum. Ég dró aldrei dul á að það var tvísýnt með Evrópusambandið og þess vegna sagði ég það úr þessum ræðustól að við veðjuðum ekki á einn hest. Við hengjum okkar hatt sem víðast, þannig á lítil þjóð að haga sér, opna öll tækifæri sem hægt er. Nú er uppstytta í Evrópuleiðangrinum, hún kann að verða löng. Við höfum þennan samning. Það fer algjörlega eftir okkur hvað út úr honum kemur. Hann getur orðið okkur mjög notadrjúgur. Tvíhliða samningar eru ágætir. Við erum lítil þjóð, við höfðum sérstakan möguleika af sögulegum ástæðum til þess að ná þessum samningi, EFTA hafði hann ekki. En að öðru leyti, og ég vona að hv. þingmaður fyrtist ekki við, þá fer ég í þessu efni eftir því sem Deng Xiaoping sagði: Mér er alveg sama hvernig kötturinn er á litinn svo fremi að hann veiði mýs. Hvort sem það eru marghliða viðskiptasamningar eða tvíhliða, ef það þjónar hagsmunum Íslands á að gera þá. Það vill svo til að þetta er það svæði heimsins sem er í örustum vexti, þarna eru að koma upp ný viðskiptaveldi, þarna eru að koma upp öflugar, sterkar millistéttir og það skiptir máli fyrir okkur, sérstaklega út frá því hvernig útflutningi okkar er háttað og hvers eðlis hann er, að ná fótfestu þar. Það skiptir enn meira máli að ná forskoti á viðskiptaþjóðir.

Forseti. Mér finnst í raun og veru pínulítið skringilegt, miðað við allt það sem við erum búin að ganga í gegnum hérna undanfarin ár út af því að geyst var farið, að það sé verið að líkja svona mikilvægum samningi við músaveiðar. Ég ítreka: Er ekki skynsamlegra í staðinn fyrir að æða áfram í einhverjum flumbrugangi að gera þetta í gegnum EFTA? Ég bara spyr. Alveg óháð því hvort við gætum hugsanlega, mögulega selt meiri fisk á næsta ári, eigum við ekki að gera eins og vinir okkar í austri, að hugsa dálítið lengra fram í tímann, t.d. til næstu 100 ára? Það hefur ekki einkennt íslensk stjórnmál í gegnum tíðina. Ég vil bara minna á þessa grein sem mér finnst svolítið merkileg um heilsuþorpin. Þar kemur fram að í samningaviðræðunum við þetta kínverska fyrirtæki voru kröfurnar frá þeim þær að kínverskir verkamenn mundu vinna að uppbyggingunni og verkið yrði undir stjórn Kínverja, byggingarefni yrði að stórum hluta frá Kína o.s.frv. Mér finnst þetta vera grundvallaratriði þegar kemur að svona kröfum. Mig langar að spyrja hv. þm. Össur Skarphéðinsson hvort það sé virkilega ekki neinn beygur í honum, hvort þingmanninum finnist ekki mikilvægt að stíga mjög varlega til jarðar og kynna sér til dæmis nýja bók sem var að koma út og fjallar um viðskipti og viðskiptahætti Kínverja á Vesturlöndum, hvort það sé ekki tilefni til að bíða og fara yfir það sem þar kemur fram.

Ég vil ekki vera vondur við hv. þingmann en hún á að lesa heima. Hún kemur hér og heldur lexíur yfir okkur hinum, að við höfum ekki lesið hinar og þessar bækur - sem við höfum að vísu lesið. Hv. þingmaður hefur hvorki hlustað á hæstv. utanríkisráðherra, sem flutti hér prýðilega framsögu áðan og skýrði þetta, né lesið samninginn. Þar kemur algjörlega skýrt fram að það sem Íslendingar náðu umfram t.d. Nýsjálendinga er að hingað getur enginn komið, það er ekki frjáls för vinnuafls, það er ekki hægt að fara þá leið sem hv. þm. hefur lesið hér upp.  Þetta var það sem hið góða samningafólk Íslands náði út, reyndar á síðustu stigunum, þannig að hv. þingmaður þarf ekki að vera hrædd um þetta. Við lærum af reynslunni og reynslu annarra þjóða. Það sést í þessum samningi.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem farið hefur fram um þennan samning. Ég vonast að sjálfsögðu til þess að markmið okkar náist, þ.e. að klára hann þannig að við getum staðfest þetta í byrjun janúar á næsta ári. Ég held að þessi samningur geti breytt miklu fyrir útflutning okkar og eins fyrir þau fyrirtæki sem eru að flytja inn vörur - ég vonast til að hægt verði að nýta hann í þá veru. Ég hef ekki jafnmiklar áhyggjur og margir aðrir af samningnum vegna þess að hér er ekki verið að breyta íslenskum lögum í þágu viðsemjenda okkar. Ekki er verið að opna á frjálst flæði vinnuafls. Ekki er verið að gefa eitthvað eftir þegar kemur að íslenskri vinnulöggjöf eða neitt slíkt. Hér var spurt um hvenær vinnumálasamkomulagið yrði tilbúið og kynnt. Ég er að vonast til þess - það er nú alltaf hættulegt að nefna tímasetningar eins og við vitum - að í nóvember verði það orðið klárt. Kínverjarnir eru með þetta hjá sér í dag og eru að skoða orðalag og þær kröfur sem við höfum sett fram en það er ekki langt eftir að mínu viti. Hér var aðeins nefnt líka í dag í umræðunum - hv. þm. Óli Björn Kárason nefndi það einmitt varðandi þróunarmálin, og er ágætt að segja frá því, að í dag eru fluttar inn vörur frá löndum sem teljast þróunarlönd, kaffi, kakó og ýmislegt annað, með lágum eða engum tollum. Ef við hefðum hins vegar álpast inn í Evrópusambandið hefði þetta fallið niður og komið hér tollar. Ég tel að tækifæri felist í þessum samningi eins og ég nefndi áðan. Við þurfum hins vegar að nýta okkur það og það er kannski eitthvað sem Íslendingar almennt þurfa að velta fyrir sér, varðandi þá fríverslunarsamninga sem við höfum, hvort við erum að nýta okkur þá með þeim hætti sem við eigum að gera og getum gert. Ég vonast svo að sjálfsögðu til þess að nefndin fari vel yfir þetta og nýti vel tímann sem fram undan er til að fara í gegnum samninginn.

Virðulegi forseti. Kætast nú einhverjir sjálfsagt en með þingsályktunartillögu þessari er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 181/2012 um breytingu á XIX. viðauka við EES-samninginn um neytendavernd og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2011/83/ESB frá 25. október 2011 um réttindi neytenda, um breytingu á tilskipun ráðsins 93/13/EBE og tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 1999/44/EB og um niðurfellingu tilskipunar ráðsins 85/577/EBE og tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 97/7/EB. Með tilskipuninni eru samræmd ákvæði um húsgöngu- og fjarsölu sem kveða m.a. á um rétt neytenda til að falla frá samningi og um hvaða atriði seljendum er skylt að upplýsa neytendur áður en samningur um kaup á vörum eða þjónustu verður skuldbindandi. Að auki er lögð sú skylda á aðildarríkin að tilkynna til framkvæmdastjórnarinnar og Eftirlitsstofnunar EFTA þegar þau samþykkja reglur á tilteknum sviðum um hvað geti talist sanngjarnir eða ósanngjarnir samningsskilmálar. Innleiðing tilskipunarinnar kallar á breytingar á lögum nr. 46/2000, um húsgöngu- og fjarsölusamninga. Fyrirhugað er að innanríkisráðherra leggi fram frumvarp til slíkra laga en ekki er víst hvort framlagning náist á yfirstandandi þingi. Ekki er gert ráð fyrir því að verulegur fjárhagslegur eða stjórnsýslulegur kostnaður leiði af innleiðingu tilskipunarinnar hér á landi. Tillaga þessi var lögð fram á 141. löggjafarþingi en afgreiðslu hennar var ekki lokið fyrir þinglok. Þá komu fram spurningar um áhrif innleiðingar tilskipunarinnar á ýmiss konar sölu á vegum íþróttafélaga og annarra félagasamtaka sem eingöngu starfa í góðgerðarskyni. Því skal hér svarað þannig að það fari ekki á milli mála. Það er metið svo að íþróttafélög og önnur félagasamtök, sem eingöngu starfa í góðgerðarskyni, falli ekki undir gildissvið neytendaréttartilskipunarinnar svo lengi sem ekki fari fram eiginleg framleiðsla eða sala þjónustu eða vöru hjá slíkum félögum sem telja má að jafnist á við atvinnustarfsemi. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt hjá hæstv. utanríkisráðherra að í fyrra tókst ekki að fá þetta mál samþykkt. Þá var það svo að það var núverandi hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra sem gerði við það sterkar athugasemdir og það varðaði akkúrat þessi tilteknu álitaefni sem hæstv. ráðherrann lagði fram í lok máls síns og sagði að búið væri að svara. Ég er út af fyrir sig þakklátur hæstv. innanríkisráðherra fyrir að hafa svarað með svo skýrum hætti um hvaða svið það eru sem ekki falla undir þessa tilskipun. Þetta eru nákvæmlega sömu svörin og núverandi hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra voru flutt á sínum tíma þegar hún kom í veg fyrir að þetta yrði samþykkt. Spurning mín er því bara þessi: Er það algjörlega svo að öll ríkisstjórnin sé sammála því að aflétta hinum stjórnskipulega fyrirvara á þessu máli og hleypa því í gegn? Getur hæstv. utanríkisráðherra fullvissað mig um að hann sé búinn að snúa niður hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra og hún muni örugglega fallast á málið? Ég vildi gjarnan fá skýr svör við því, því að hún féllst ekki á það í fyrra.

Virðulegi forseti. Ég held að það þurfi ekki að snúa einn eða neinn niður þegar kemur að þessu máli. Það er hins vegar búið að skýra málið enn frekar og ljóst er að það hefur ekki áhrif á þau málefni eða málaflokka eða þau félög sem hv. þingmaður nefndi hér og minntist á umræðu á síðasta þingi. Það er alveg ljóst miðað við þetta að það er ekki nýtt stórt múffumál í uppsiglingu.

Frú forseti. Þá er ég glaður og sæll og ánægður og get fyrir mína hönd og minna pólitísku vandamanna sagt að ég mun ekki skipta um skoðun við það að fara úr ríkisstjórn yfir í stjórnarandstöðu, en þetta sannfærir mig hins vegar um að það þveröfuga gerist stundum. Hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra sem móaðist í þessu máli í fyrra hefur skipt um skoðun, en svo mikill er sannfæringarkraftur hæstv. utanríkisráðherra að ég get ekki annað en tekið hatt minn ofan fyrir honum, ef ég ætti hann.

Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 45/2013, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn um umhverfismál, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/126/EB, frá 21. október 2009, um II. áfanga endurheimtar bensíngufu við eldsneytistöku fyrir vélknúin ökutæki á bensínstöðvum. Með tilskipuninni er stefnt að því að draga úr loftmengun og bæta loftgæði með því að draga úr losun bensíngufu út í andrúmsloftið. Í þeim tilgangi er í tilskipuninni kveðið á um skyldu til uppsetningar gufugleypa á bensíndælur á bensínstöðvum sem selja bensín umfram þau lágmarksmörk sem tilgreind eru í tilskipuninni. Skylda til uppsetningar gufugleypa á grunni tilskipunarinnar verður hins vegar fremur takmörkuð hérlendis þar sem árleg sala bensíns á stórum hluta íslenskra bensínstöðva er undir þeim mörkum sem kveðið er á um í tilskipuninni eða á þeim mörkum að eingöngu þarf að setja upp gufugleypa ef stöðin undirgengst meiri háttar endurnýjun eða ef byggð er ný stöð af þeirri stærðargráðu sem um ræðir. Til þess að innleiða tilskipun 2009/126/EB þarf að setja lagastoð fyrir því að skylda bensínstöðvar til þess að setja upp 2. stigs gufugleypibúnað á bensíndælur. Í dag er ekki fyrirséð hvenær slíkt frumvarp verður lagt fram. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeim breytingum á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felast svo að aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég vil taka fram að haft var samráð eða samstarf við olíufélögin varðandi þetta. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.

Frú forseti. Ég styð þetta auðvitað eins og flest önnur góð mál sem hæstv. ráðherra ber fram, og þekki þetta mál svolítið. Það vakti eftirtekt mína að hæstv. ráðherra sagði að ekki væri fyrirhugað að leggja fram breytingar á lögum til að geta innleitt þessa tilskipun. Þó kemur hæstv. ráðherra og biður þingið um að aflétta stjórnskipulegum fyrirvara. Menn leika sér ekki að því að gera svoleiðis nema það liggi alveg ljóst fyrir að einhver alvara búi að baki. Ég hef út af fyrir sig ákveðna samúð með hæstv. ráðherra að þurfa að koma hérna og flytja einhverja hörðustu innleiðingarhrinu sem ég man eftir. Ég held að ég sjálfur á tæpum fimm árum hafi aldrei náð því að koma hingað og berja í gegnum þingið tíu aðlaganir á einum eftirmiðdegi. Ég man ekki betur en hæstv. utanríkisráðherra hafi flutt margar góðar, snjallar og að mörgu leyti aðdáunarverðar ræður á síðasta þingi fyrir hans sannfæringu gegn öllu þessu innleiðingarbixi. Ég get alveg viðurkennt fyrir þinginu að mér var oft raun að því að þurfa að vera eins konar sendisveinn fyrir ESB og koma hingað í krafti EES-samningsins  Þessi gerð sem hæstv. ráðherra er með varðar í reynd ekkert í dag nema eina litla bensínstöð í Kópavogi sem er undir blokk. Hæstv. ráðherra er í reynd að segja að hann hafi engan áhuga á því að trufla ríkisstjórnina með því að troða málinu í gegn í formi lagabreytinga og ég hef meira að segja fulla samúð með því. Samúð mín er þó meiri með ráðherranum sem hefur rifið sig niður í rass gegn því að Ísland aðlagi sig að ESB og kemur nú með tíu stykki á einum eftirmiðdegi. Til hamingju, hæstv. ráðherra. Þetta er Íslandsmet.

Virðulegi forseti. Mér þykir vænt um að geta kætt hv. þm. Össur Skarphéðinsson í dag, en mikið ósköp er nú margt satt í hans máli. Mig langar hins vegar að koma á framfæri að í ræðu minni áðan kom fram að ekki er fyrirséð hvenær lagafrumvarp þessu tengt verði lagt fram. Það er unnið að því en ég taldi ekki rétt að nefna einhverjar dagsetningar þar sem þetta liggur ekki alveg fyrir.

Virðulegur forseti. Nú ætla ég aðeins að tala um evrur. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 86/2013, um breytingu á XII. viðauka við EES-samninginn, um frjálsa fjármagnsflutninga, og fella inn í samninginn reglugerðir Evrópuþingsins og ráðsins nr. 924/2009/EB, frá 16. september 2009, um greiðslur yfir landamæri í bandalaginu og um niðurfellingu á reglugerð nr. 2560/2001/EB, og nr. 260/2012, frá 14. mars 2012, um að koma á tæknilegum og viðskiptalegum kröfum fyrir millifærslur fjármuna og beingreiðslur í evrum og um breytingu á reglugerð 924/2009/EB. Markmiðið með reglugerðunum er veita borgurum og fyrirtækjum örugga, notendavæna og áreiðanlega greiðsluþjónustu í evrum á samkeppnishæfu verði með því að stuðla að samræmdri veitingu greiðsluþjónustu á EES-svæðinu og tryggja að gjöld vegna greiðslna í evrum yfir landamæri ríkja innan EES séu hliðstæð því sem gerist vegna greiðslna í evrum innan landa. Ljóst er að Ísland getur að óbreyttu ekki uppfyllt öll skilyrði reglugerðanna vegna gjaldeyrishaftanna, sér í lagi hvað varðar skilyrði um svokallaðan aðgengileika. Á meðan höftin eru til staðar gildir undanþága sú sem Ísland nýtur samkvæmt 4. mgr. 43. gr. EES-samningsins, en sú undanþága gengur framar öðrum ákvæðum EES-samningsins. Breyta þarf lögum nr. 146/2004, um greiðslur yfir landamæri í evrum, sem innleiðir eldri reglugerð til þess að innleiða nýju reglugerðirnar sem koma í hennar stað. Stefnt er að því að fjármála- og efnahagsráðherra leggi fram lagafrumvarp til innleiðingar á reglugerðunum á yfirstandandi þingi. Ekki er gert ráð fyrir því að lagabreytingarnar muni hafa umtalsverðan kostnað í för með sér eða stjórnsýslulegar afleiðingar hér á landi. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeim breytingum á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felast svo að aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.

Virðulegi forseti. Ég hefði svo sem getað tekið til máls undir hvaða dagskrárlið sem er frá 3 til 7 þar sem beðið er um samþykki á ákvörðunum EES-nefndarinnar. Ég hef nefnilega dálitlar áhyggjur af því sem gerist hér í þingsal þegar kemur að samskiptum okkar við Evrópusambandið og innleiðingu EES-reglna. Á þessu ári eru 20 ár síðan EES-samningurinn var samþykktur í þessum sal og lögin tóku gildi í ársbyrjun 1994. Við getum haldið því fram að við höfum að mörgu leyti mjög góða reynslu af EES-samningnum og höfum notið þess að hafa aðgang að Evrópska efnahagssvæðinu, en við höfum líka goldið fyrir galla, ekki síst þá galla sem reyndust í regluverki fjármálamarkaða og ættu að vera þingmönnum í þessum sal kunnir. En áhrif Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn á íslenska lagasetningu og reglugerðarsetningu eru orðin svo mikil að því má halda fram og færa fyrir því rök að þessi ágæta samkoma sé í raun til málamynda þegar kemur að innleiðingu EES-reglna. Og það kemur í ljós þegar við lítum yfir salinn í dag að áhugi þingmanna á EES-samningnum, innleiðingu þeirra reglna sem beðið er um, er ekki mjög mikill. Svipað er að segja um lagafrumvörp. Það er þannig að tilskipanir Evrópusambandsins hafa oft verið leiddar í lög án þess að þessi góða samkoma hugleiði hvort slíkt sé nauðsynlegt eða hvort okkur Íslendingum beri yfir höfuð nokkur skylda til að leiða slík ákvæði inn í lagasetningar. Ég nefni sem dæmi lög um fjölmiðla þar sem ein helsta röksemd fyrir stofnun eftirlitsstofnunar, sem heitir Fjölmiðlastofa, var sú að þetta væri samkvæmt kröfu og skyldum sem við hefðum undirgengist vegna EES-samningsins, sem var rangt. Atli Gíslason, fyrrverandi þingmaður, sagði í viðtali við Morgunblaðið 7. júlí 2012, með leyfi forseta: „Það eru mörg fræg dæmi um að við gleypum þetta allt hrátt. Ég tel því að það þurfi að fara fram alvöruumræða og allsherjarúttekt á stöðu mála í dag miðað við þær forsendur sem menn gáfu sér þegar við gengum í EES.“ Hann segir einnig: „Við fáum eina og eina tilskipun í einu og málin eru ekki skoðuð heildstætt. Við höfum um það bil mánuð eftir að tilskipanirnar koma til EFTA og síðan eru málin ekkert skoðuð. Veittur er frestur til að gera athugasemdir og fyrirvara.“ Ég ætla að halda áfram, með leyfi forseta, að vitna í Atla Gíslason: „Ég er sjálfur hættur að taka þátt í innleiðingum í gegnum EES-samninginn á þingi; greiði þeim ekki atkvæði. Ég hef ýmist setið hjá eða greitt atkvæði gegn þeim vegna þess að ég tel að í þeim felist framsal á löggjafarvaldi. Þessum innleiðingum hefur fjölgað mjög eftir að ESB-umsóknin var lögð fram. Við getum ekki hróflað við neinu á þinginu. Til okkar koma tilskipanir sem þingið tekur kannski engan þátt í.“ Það er auðvitað dálítið kaldhæðnislegt, eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson, fyrrverandi utanríkisráðherra, vék hér að, að það skuli koma í hlut ágæts Skagfirðings, hæstv. utanríkisráðherra, að mæla fyrir innleiðingu EES-tilskipana og ég veit að í einhverju finnst honum óbragð að því. Ég held hins vegar að kominn sé tími til að þessi samkoma hér, löggjafarvaldið, fari að ræða um það hvort ekki séu efnislegar ástæður til þess að endurskoða EES-samninginn frá grunni, átta okkur á því hvaða áhrif EES-samningurinn og tilskipanir sem honum fylgja hafa haft á íslenska lagasetningu, hvaða lög og reglur hafa verið innleiddar sem okkur ber ekki skylda til, og hvort við eigum ekki að endurheimta að fullu aftur löggjafarvald okkar með þeim hætti sem eðlilegt getur talist hjá sjálfstæðri þjóð.

Frú forseti. Ég er sammála mörgu af því sem hv. þingmaður sagði. Ég tel að besta leiðin til þess að endurheimta löggjafarvaldið sé að Ísland gangi í Evrópusambandið. Þá höfum við að minnsta kosti áhrif og getum sagt að íslenskir fulltrúar geti tekið þátt í að rökræða og greiða atkvæði með eða á móti. Í dag er það ekki hægt. Í dag er þetta eins konar lýðræði faxtækisins, svo ég vísi til frægra ummæla hér, að vísu tíu ára gamalla. Þetta er einfaldlega þannig að hæstv. utanríkisráðherra sem kemur hér eins og sendisveinn ESB, eins og ég lýsti sjálfum mér í ræðu áðan, hefur enga möguleika til þess að breyta þessu. Íslenska þingið verður að taka þetta upp, það er partur af EES-samningnum. Undir það gengumst við á sínum tíma. Á þeim tíma var talið að þetta væri á gráu svæði og síðan hef ég lýst þeirri skoðun minni að við séum komin út fyrir það gráa svæði. Við í utanríkismálanefnd höfum núna fimm mál af mismunandi stærðargráðu þar sem er alveg ljóst í mínum huga að við getum ekki tekið upp neitt þeirra án þess að brjóta stjórnarskrána. Þrjú þeirra eru lítil en fela samt í sér eins og t.d. að sektarvald er tekið út úr landinu. Það er brot á fullveldi eins og ég skil stjórnarskrána. Og smám saman, þegar öll þessi smærri dæmi eru lögð saman, er alveg ljóst að við erum komin út fyrir gráa svæðið. Þar fyrir utan eru önnur stærri mál sem ég veit að við hv. þingmaður erum ósammála um, eins og aðild að bankabandalaginu sem ég tel að sé gott fyrir Ísland. Hins vegar mundi ég ekki geta tekið undir það sem hv. þingmaður rifjaði upp úr ummælum Atla Gíslasonar. Ég held að það séu ekki mörg dæmi um að slys hafi orðið - en það hafa orðið slys. Ég nefni til dæmis fráveitutilskipunina, hún var slys. Það er dálítið langt síðan, ég get svo sem ekki bent á önnur. Að öðru leyti er það hlutskipti hv. þm. Óla Björns Kárasonar að hann styður ríkisstjórn 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni kærlega fyrir. Ég verð að lifa við ýmislegt en ég get haldið áfram að berjast fyrir þeim hugmyndum og skoðunum sem ég hef, líkt og bardagamaðurinn hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Það sem ég vek athygli á undir þessum dagskrárlið er að ég tel að við séum komin, einmitt eins og hv. þingmaður sagði, yfir gráa svæðið. Ég dreg bara aðrar ályktanir og ég vil fara í aðra átt en hv. þingmaður. Ég vil að við beitum okkur fyrir því að EES-samningurinn verði endurskoðaður með tilliti til þess að við erum byrjuð að innleiða í lög tilskipanir Evrópusambandsins sem ég tel að gangi gegn stjórnarskrá og við höfum ekki rétt til að gera með þeim hætti sem við höfum gert. Ég held að nauðsynlegt sé fyrir þingið að ræða af fullkominni alvöru hvaða áhrif EES-samningurinn og tilskipanir Evrópusambandsins hafa haft á íslenskt regluverk og lagasetningu og hvernig við getum staðið öðruvísi að málum. Þetta er það sem ég tel að við eigum að gera en ekki að hlaupa í fang ljónsins og stinga hausnum í gin þess og láta klippa hausinn af, líkt og hv. þingmaður vill.

Frú forseti. Þeir sem dansa með ljónum eru stundum ljón eða verða það. Staðan er einfaldlega þannig að við höfum fjóra möguleika gagnvart tengslum okkar við ESB. Í fyrsta lagi er það óbreyttur EES-samningur. Í öðru lagi er það það sem hv. þingmaður talar um, endurskoðaður EES-samningur, og ég tel engar líkur á því að hægt sé að endurskoða þann samning svo einhverju nemi vegna þess að ESB er einfaldlega mótfallið því, en það kemur þá í ljós. Þá ætti hv. þingmaður að fylgja því eftir, t.d. með þingsályktunartillögu um að ríkisstjórnin beiti sé fyrir endurskoðun á EES-samningnum. Það verður ekki ferðalag til mikils fjár en í öllu falli hefur hv. þingmaður þá skoðun og ég virði hana. Í þriðja lagi er það að ganga í Evrópusambandið og það er sú skoðun sem ég fylgi og get svo sem rökstutt það í töluvert lengra máli. Síðasti valkosturinn er valkostur sem ég taldi að sum skoðanasystkin hv. þingmanns fylgdu, það er tvíhliða samningur svipað og Sviss hefur. Hér er með okkur þingmaður, hv. þm. Ögmundur Jónasson, sem vill það. Ég tel að það sé algjörlega útilokað. Ég tel af reynslu minni, bæði af EFTA, séð þaðan frá, og Evrópusambandinu, að þeir muni aldrei gera slíka samninga aftur. Þeir vilja losna ef þeir geta við þessa tvíhliða samninga. Þeir eru í dag 72 milli Sviss og Evrópusambandsins, það er mjög erfitt að halda þeim úti þannig að sá kostur er mjög erfiður. Þess vegna held ég að eini raunhæfi valkosturinn sé að ganga í Evrópusambandið eða að verða ella að útnára sem er ekki í neinum sérstökum viðskiptalegum samböndum við Evrópu, sem er okkar mikilvægasta svæði. Það er það sem Íslendingar gætu lent í ef hv. þingmaður fengi að ráða. Ég spyr hv. þingmann, ef hann vill láta gera úttekt á því hvað ESS hefur litað samfélag okkar og lagasetningu: Af hverju leggur hann ekki fram þingsályktunartillögu um að slík úttekt verði gerð, að farið verði í það með svipuðum hætti og Norðmenn gerðu í hinni frægu Sejersted-skýrslu?

Virðulegi forseti. Ég biðst afsökunar á þessu, en ákafinn er mikill. Hættan við það - þegar menn finna svona töfralausnina, eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson og félagar hans í Samfylkingunni allri, að lausnarorð á öllum vanda íslensks efnahagslífs sé að ganga í gin ljónsins, ganga í Evrópusambandið - er sú að þá sér hann ekki alla þá gríðarlega miklu möguleika sem eru fyrir hendi fyrir Ísland með því að opna fyrir alþjóðleg viðskipti. Við vorum hér að ræða um fríverslunarsamning við Kína. Ég hef verið að tala um það á síðustu fjórum til fimm árum að við eigum að hafa forustu um að kanna möguleika á því að mynda fríverslunarbandalag í Norðurhöfum milli Bandaríkjanna, Kanada, Grænlands, Færeyja, Íslands og Noregs og jafnvel taka Rússland þar inn í. Það yrði alvörufríverslunarsamningur sem mundi þjóna hagsmunum þessara landa og jafnvel líka annarra landa Evrópu. Við gætum víkkað þann samning út þannig að samstarf væri á sviði náttúruverndar, á sviði vísinda og mennta o.s.frv. Möguleikarnir eru ekki fólgnir í því að afsala sér fullveldisrétti heldur að eiga opin samskipti og viðskipti við aðrar þjóðir.

Virðulegi forseti. Ég held að þetta sé góð umræða sem hv. þm. Óli Björn Kárason hefur tekið upp. Ég hlustaði grannt eftir andsvari hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, sem þekkir málin vel, en það var ástæðan fyrir því að ég fór hingað upp að ég vildi mótmæla flestu því sem þar kom fram. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að við tölum um þessi mál út frá staðreyndum. Ef einhver á sér þann draum að ef Ísland gangi í Evrópusambandið förum við að stýra lagasetningu þar þá hvet ég þann hinn sama til að kynna sér málin betur. Við fengjum þrjá, hugsanlega fimm, þingmenn á Evrópuþinginu af 755, sem ég held að þar séu. Nú hafa hv. þingmenn tækifæri til þess, og ég get hjálpað þeim með það, ef einhver vandi er með að komast í tengsl við aðila þar, að kynna sér starfsemina í Evrópuþinginu sem er bæði í Brussel og Strassborg.  Allar þær þjóðir sem við berum okkur saman við - eða ég held flestar þjóðir innan Evrópusambandsins, í það minnsta þar sem ég fylgist með fréttum - eru nákvæmlega að ræða þetta, að þeim finnist að valdið sé farið frá sér yfir til Evrópusambandsins. Á sama hátt finnst Evrópuþingmönnum þeir hafa afskaplega lítið vægi á þeim vettvangi. Það er ástæðan fyrir því að menn tala um að Evrópusambandið sé ólýðræðislegt, að það séu fyrst og fremst embættismennirnir sem stýri þar og það sé orðið svo gríðarlega langt frá hinum almenna kjósanda til þeirra aðila sem taka ákvarðanir. Ég hitti einu sinni breskan þingmann sem var einn af sárafáum úr þeim hópi sem hafði áhuga á sjávarútvegsmálum, hann var úr þeim kjördæmum. Þetta var fyrir mjög mörgum árum. Hann sagði við mig um það sem við mundum finna fyrir í Evrópusambandinu: Það versta er þegar kjósandi kæmi til mín og segðist ósáttur með eitthvað í sjávarútvegsmálum. Þá þyrfti ég að segja: Veistu, ég get ekkert gert í þessu, þú verður að tala við Evrópuþingmanninn þinn. - Sjáum í anda þegar hæstv. ráðherra Gunnar Bragi Sveinsson er á ferð í Norðvesturkjördæmi og til hans koma ósáttir kjósendur - þar hafa menn nú skoðanir á sjávarútvegsmálum eins og alls staðar annars staðar á landinu. Hæstv. ráðherra Gunnar Bragi Sveinsson verður þá bara að yppta öxlum og segja: Þú verður að tala við Evrópuþingmanninn. Ég hef ekkert um þetta mál að segja. Sjá menn það fyrir sér, hvernig það mundi líta út í íslenskum veruleika? Þrátt fyrir alla galla EES má færa full rök fyrir því að við höfum nú fengið ansi mikið þegar kom að þeim málum vegna þess að við getum þrátt fyrir allt, þó svo við höfum ekki nýtt okkur það nema stundum, haft áhrif þegar verið er að semja tilskipanir á fyrstu stigum. Það er hins vegar mjög misjafnt hvað stjórnkerfið er vakandi með það, mjög misjafnt og misjafnt hvað viðkomandi stjórnvöld hafa verið vakandi. Hv. þingmaður man ekki eftir slysum. Ég skal segja ykkur frá stórslysi sem ég hef rætt hvað eftir annað í þessum sal. Því miður gerði síðasta ríkisstjórn vitandi vits ekkert í að gæta hagsmuna Íslendinga í risamálum. Þá er ég að tala um innstæðutryggingar. Samþykkt var tilskipun án nokkurrar undanþágu hjá Evrópusambandinu og var væntanlega verið að keyra það í gegnum EES-samninginn - og væntanlega eigum við að reyna að keyra það í gegn - sem felur í sér að þessi illræmda innstæðutilskipun Evrópusambandsins sem hefur valdið okkur og öðrum þjóðum í Evrópu, eða sérstaklega Íslandi, gríðarlegum skaða, hvorki meira né minna en Icesave-málum. Það er búið að gera þá hörmulegu tilskipun enn verri. Hún var þannig að það átti að tryggja 20 þús. evrur á hverjum reikningi. Það var auðvitað of hátt. Hvað gerðu þeir? Þeir hækkuðu hana upp í 100 þús. kr. Það var þannig að það var ekki ríkisábyrgð eins og frægt er orðið sem var kannski það skásta í þeirri tilskipun. Og hvað gerðu þeir? Þeir sáu til þess að nú er ríkisábyrgð. Í ofanálag var tíminn sem á að greiða út úr reikningunum styttur. Og hver ber ábyrgð? Viðkomandi ríki, ríkissjóður. Síðasta ríkisstjórn reyndi að keyra þessa tilskipun í formi lagafrumvarps tvisvar frekar en þrisvar í gegn á síðasta kjörtímabili, það var stoppað. Ég tók það upp hvað eftir annað hvort forustumenn ríkisstjórnarinnar, eða hv. þingmenn stjórnarliðsins, mundu ekki reyna að hafa áhrif á þessi mál eins og Norðmenn voru að reyna að gera, en ekkert varð úr því. Ég fór sjálfur til Strassborgar, hitti forustumenn í viðkomandi nefnd þar sem ég útskýrði fyrir þeim stöðu mála og benti á hið augljósa að þú getur ekki verið með tryggingafélag með þrjá viðskiptavini eins og um er að ræða hér á Íslandi. Hver einasti þingmaður í Evrópuþinginu skildi þetta eðli málsins samkvæmt. Það er ekki þannig að ég og hv. þm. Óli Björn Kárason og hv. þm. Frosti Sigurjónsson gætum stofnað tryggingafélag um okkur þrjá og ætlað að borga sömu iðgjöld og þar sem félagar væru tugir þúsunda, segjum t.d. bílatryggingar. Það er bara augljóst. Þegar Frosti mundi keyra út af og eyðileggja fína jeppann sinn þá værum við fullkomlega gjaldþrota. Það er það sem við erum að innleiða með ábyrgð skattgreiðenda vegna þess að síðasta ríkisstjórn vildi ekki gera neitt í þessu. Og það er ógleymanlegt að þegar ég talaði við formann nefndarinnar, sem heitir Pieter Símon, ef ég man rétt, og aðra nefndarmenn þá sögðu þeir allir við mig: Já, við skildum þetta en hvað ert þú að gera þetta, hvar er ríkisstjórnin? Norðmenn eru að hamast í þessu. Þeir vildu að vísu hækka þetta en ekkert var gert í þessu, ekki nokkur skapaður hlutur. Við erum smáþjóð, við getum ekki stjórnað heiminum þó að við gjarnan vildum það. Þá snýst þetta um það hvernig við nýtum þá möguleika sem við höfum og enginn valkostur er fullkominn, langt í frá. En því miður hefur verið fullkomin vanræksla af hálfu íslenskra stjórnvalda, sérstaklega síðustu ríkisstjórnar, þegar kom að þessu risamáli. Það getur enginn haldið því fram að ekki hafi verið vakin athygli á því. Hver sá sem vill fara í Alþingistíðindi getur flett upp sérstökum umræðum um þetta mál sem ég átti við viðkomandi ráðherra. Ég tek fram að það var ekki við hv. þm. Össur Skarphéðinsson því að þetta var ekki á hans forræði. Ég tók þessa umræðu við hv. þm. Árna Pál Árnason og hv. þm. Steingrím J. Sigfússon og fyrrverandi hæstv. ráðherra Gylfa Magnússon. Virðulegi forseti. Það eru nefnilega ýmis stór mál sem við verðum að vera vakandi fyrir. Mín skoðun er sú að við eigum að nýta þau tæki sem við fáum innan EES-samningsins og mín skoðun er sú að við eigum að haga skipulagi þingsins á þann veg að við séum vakandi yfir þeim tilskipunum sem eru á leiðinni og reyna að hafa áhrif á það þegar það snertir hagsmuni okkar. Hér var beðið um dæmi um slys. Ég hugsa að raforkutilskipunin hafi kannski ekki verið það albesta sem við hefðum getað tekið upp, sem sett var á laggirnar til að koma á samkeppni á raforkumarkaði í Evrópu. En það gleymdist að landið okkar, Ísland, er kannski ekki alveg landfast við þann markað og þarf nokkuð til þess að koma á sæstreng á milli. Ég ætla ekki að fara nákvæmlega í það. Ég þakka hv. þm. Óla Birni Kárasyni fyrir að vekja athygli á þessu máli því að um er að ræða gríðarlegt hagsmunamál fyrir íslenska þjóð. Ég hvet menn til að kynna sér störf Evrópuþingsins, störf Evrópuþingmanna, jafnvel spjalla við þá, ef menn eru á þeirri skoðun að við séum að detta inn í eitthvert himnaríki þar sem við fáum að stýra öllum þeim málum sem okkur finnst við ekki stýra núna, þ.e. ef við gengjum í þetta blessaða Evrópusamband. Ég held að það mál þurfi ekki mikla skoðun. Menn geta jafnvel aflað sér upplýsinga af internetinu og séð að því fer víðs fjarri að málum sé þannig fyrir komið.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir það góða boð að vilja kynna mig fyrir Evrópuþinginu og Brussel. Ég get síðan í fyllsta trúnaði upplýst hann um að ég hef kynnst innvolsi dýrsins í Brussel kannski umfram það sem er minni pólitísku og líkamlegu velferð fyrir bestu.  Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, sem flutti hér innblásna ræðu, vill að við notfærum okkur EES-samninginn en hv. þm. Óli Björn Kárason segir að hann sé kominn út fyrir það sem stjórnarskráin leyfi og ég er sammála hv. þingmanni um það. Mér finnst hins vegar að hv. þm. Guðlaugur Þór hafi sýnt þinginu það mjög vel að hann er að sóa talentum sínum með því að vera hér. Hann á náttúrlega fyrst og fremst heima á Evrópuþinginu að verja hagsmuni Íslendinga. Þannig var innblásturinn í ræðu hans áðan. Hv. þingmaður talaði um að menn hefðu átt rosaleg afglöp með því vilja innleiða innstæðutryggingatilskipunina, sem hann nefndi svo, og fór sárum og beiskum orðum um samskipti sín við ýmsa ráðherra. Ja, nú ber vel í veiði, það vill svo til að á málaskrá hæstv. fjármálaráðherra, sem er leiðtogi lífs hans, formaður Sjálfstæðisflokksins, er akkúrat frumvarpið til að innleiða innstæðutryggingatilskipunina þannig að það verða hæg heimatökin hjá hv. þingmanni. Hann þarf ekki annað en berjast gegn henni í flokki sínum. Við skulum þá sjá það þegar vetri sleppir hvor hefur betur, hann eða skepnan í Brussel, hvor það er sem virkilega ræður þá; sjónarmið hans hins frjálsborna sjálfstæðismanns sem ekki vill láta skipa sér fyrir eða ESB. Það er undir honum komið og Sjálfstæðisflokknum þannig að það þýðir ekkert fyrir hann að koma hingað og rífa sig niður í rass. 

Virðulegi forseti. Ég hef alltaf metið það þannig, þó svo að við séum ósammála í pólitík, ég og hv. þm. Össur Skarphéðinsson, að það sé frekar hlýtt á milli okkar og við værum ágætisfélagar og vinir.

Erum við það ekki?

En hér kemur hv. þingmaður upp og vill senda mig til Brussel.  Ég tel hins vegar ekki neitt mæla gegn því þegar maður hefur áhyggjur af stjórnarskránni að við nýtum það sem EES-samningurinn hefur upp á að bjóða. Ég held að það felist engin andstaða eða mótsögn í því, þvert á móti. Ég vísaði til þess að í EES-samningnum er okkur gert kleift að hafa áhrif og hv. þingmaður veit það, áður en gengið hefur verið frá tilskipun í Evrópuþinginu. Við höfum reynt að hafa áhrif með þeim rökum að uppleggið í viðkomandi tilskipun henti okkur ekki og að þess vegna þurfi hún einhverra breytinga við. Það er nákvæmlega það sem ég sagði þegar innstæðutryggingatilskipunin kom. Ég gerði hvað ég gat til þess að vekja athygli síðustu hæstv. ríkisstjórnar á þeirri hættu sem þar var. Og ég gerði miklu meira, ég fór á minn eigin kostnað í Evrópuþingið í Strassborg til þess að tala máli okkar Íslendinga í því máli og öðru. Ég er ekkert að grínast, virðulegi forseti, ég tel að það sé mikilvægt að við höfum góð og eins mikil samskipti og hægt er við aðra þingmenn. Við getum lært af því og að vitum hvað er í gangi, þannig að þetta var ekki sagt í neinu gríni; ég held að það væri gott fyrir hv. þm. Össur Skarphéðinsson að kynna sér þau mál enn betur en hann hefur gert fram til þessa þó svo að ég hafi nú minnstar áhyggjur af honum, ég hef meiri áhyggjur af öðrum hv. þingmönnum. Vandinn er sá, virðulegi forseti, að vegna þess að við beittum okkur ekki þegar við gátum það 

Frú forseti. Það er mér auðvitað gleðiefni að hv. þingmaður kveðst hafa fyrirgefið mér en þá veit hann að ein af grundvallarreglum kristinnar trúar er að forsenda sannrar fyrirgefningar er iðrun viðkomandi og ég hef ekki iðrast þess sem ég sagði.  Hins vegar verð ég að trúa hv. þingmanni fyrir því að hann virðist ekki hafa fylgst mikið með þróun Evrópusambandsins. Ég er alveg sammála honum um að það er ekki lýðræðislegt samband. Lýðræðið innan þess hefur aukist en það hefur verið á kostnað okkar, EFTA-þjóðanna sem eru aðilar að EES. Dæmi sem hv. þingmaður tók var af samtali sínu við mann sem tengdist sjávarútvegsmálum fyrir töluvert löngu síðan, sagði hann. En fyrir töluvert löngu urðu breytingar. Meginbreytingar sem orðið hafa eru þannig að það er jú rétt að við getum komið að mótun tilskipana og gerða nálægt upphafi þeirra hjá framkvæmdastjórninni, en ef það verður ágreiningur í millum ráðherraráðs og þingsins er búið að bæta við völd þingsins. Ef sá ágreiningur er ekki leystur í sáttaferli þá ræður Evrópuþingið. Hv. þingmaður ætti t.d. að skoða afdrif endurskoðunar á sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB sem er nýlokið, þá sér hann völd Evrópuþingsins þannig að að þessu leytinu til höfum við ekki líkt því sömu möguleika og áður. Það ýtir enn frekar undir þá skoðun sem ég deili með hv þm. Óla Birni Kárasyni að 

Virðulegi forseti. Við höfum aldrei verið í þeirri stöðu að við höfum getað stýrt því hvaða tilskipanir koma frá Evrópusambandinu, ekki í upphafi EES-samningsins eða á nokkrum einasta tímapunkti. Og hv. þingmaður verður að fara rétt með þegar við tölum um þessar tilskipanir. Hv. þingmaður veit það nákvæmlega að ég hafði fullan stuðning innan flokks míns þegar ég tók hér upp málefni varðandi innstæðutilskipunina. Þó svo að ég hafi örugglega haldið flestar ræður um innstæðutilskipunina þegar ég reyndi hvað ég gat … 

Hver er að koma því gegn núna?

Hv. þingmaður er æstur núna vegna þess að hann veit að hann fer ekki alveg rétt með. Fyrrverandi hæstv. ríkisstjórn reyndi að fara með málið í gegn áður en það var komið í gegnum Evrópuþingið, þetta var í drögum þar, svo mikið lá á að koma þessari skelfilegu tilskipun í gegn. Þá sögðu ég og aðrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins: Farið og beitið ykkur gegn því, talið þið máli Íslands meðan það er hægt, talið þið máli Íslands. Kannski hefði það ekki borið árangur, en þið gerðuð það ekki, þið reynduð það ekki. Það er það alvarlega í þessu. Núna sitjum við uppi með að þetta er orðin tilskipun. Staðan er miklu verri, hún var aldrei góð en hún er miklu verri núna. Varðandi þróunina í Evrópu, nú hefur leiðtogi íhaldsmanna í Bretlandi neyðst til þess að fara fram á endurskoðun á aðild Breta að Evrópusambandinu af því að framsalið er orðið svo mikið til Brussel. Má sjá sömu stöðu víðs vegar í álfunni. Þessi umræða er í gangi í flestum löndum og, eins og hv. þingmaður nefndi réttilega, 

Frú forseti. Það sem helst nú varast vann varð þó að koma yfir hann. Hv. þingmaður hefur lýst því hér fjálgum orðum hvernig hann stóð í baráttu og bardaga gegn því að innleiða innstæðutryggingatilskipunina. Það hafði engin áhrif. Hann kom að vísu í veg fyrir að fyrri ríkisstjórn hefði - eins og hann orðaði það - troðið henni í gegn, en það breytir engu um það að nú er það hann sjálfur, atkvæði hans flokksmanna, sem munu troða henni í gegn. Það er hæstv. fjármálaráðherra, leiðtogi lífs hans, sem hefur kynnt þinginu þá fyrirætlan sína að leggja innleiðingu í formi lagabreytinga fyrir Alþingi Íslendinga í vetur. Hvert verður þá hlutskipti hv. þingmanns? Ég skal upplýsa þingheim um það. Hann fer annaðhvort á klósettið eða verður fjarverandi, hann mun að sjálfsögðu ekki taka þátt í því. Það breytir engu um að það verður hans flokkur sem kemur því hér í gegn. Ég kom þó aðallega hingað upp, frú forseti, til að eiga orðastað við hv. þm. Óla Björn Kárason, sem leggur að minnsta kosti fram hugmyndafræði um það hvernig hann vill sjá framtíð Íslands. Ég er ekki að öllu leyti sammála henni en mér finnst alltaf virðingarvert þegar menn koma og færa rök fyrir máli sínu. Hv. þingmaður hefur fært rök fyrir því að EES-samningurinn sé miklu altækari orðinn í íslensku samfélagi en menn áformuðu þegar þeir hófu þessa vegferð. Það er rétt hjá honum. Hann hefur náð til miklu víðari sviða en menn töldu. Þetta var skoðað rækilega í Noregi á sínum tíma, reyndar fyrir tveimur árum. Upp úr því var gerð skýrsla sem Ulf Sverdrup ritstýrði og einn þekktasti stjórnskipunarfræðingur Norðmanna, Fredrik Sejersted, samdi eiginlega. Hann kom hingað til lands og kynnti hana, 880 bls. Menn komust að þeirri niðurstöðu að EES-samningurinn gegnsýrði norskt samfélag og í miklu ríkari mæli en menn höfðu átt von á. Fræg urðu ummæli Sejersteds þegar hann sagði að samningurinn hefði ekki bara áhrif á líf fólks heldur líka hunda og hænsna, og það er alveg rétt. Það breytir því ekki að við höfum, eins og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson bendir réttilega á, hagnast gríðarlega á þessum samningi, en við höfum líka lent í ógöngum beinlínis út af gölluðum tilskipunum eins og fram hefur komið fyrir dómi. Það breytir því ekki að möguleikarnir sem við höfum eru þeir fjórir sem ég nefndi hér í fyrri ræðu minni. Mér finnst sjálfsagt að hv. þm. Óli Björn Kárason og skoðanasystkin hans beiti sér fyrir því að EES-samningurinn verði endurskoðaður. Ég geri mér engar vonir um að það leiði til nokkurrar sérstakrar niðurstöðu sem skipti máli og vísa til þess að það hefur áður verið reynt. Þessir tveir flokkar sem nú eru í ríkisstjórn hafa áður reynt að ná fram endurskoðun á EES-samningnum og komið slyppir og snauðir heim. Þannig var það. Það var einn af leiðtogum fortíðarlífs þingmanna eins og hv. þm. Frosta Sigurjónssonar sem freistaði þess, Halldór Ásgrímsson, sem þá var utanríkisráðherra. Ég gef mér því að sá möguleiki sé ekki inni í dæminu, en sjálfsagt er að láta á það reyna en það eyðir miklum tíma. Ég er sömuleiðis þeirrar skoðunar að tvíhliða samningur sé ekki æskilegur fyrir okkur, það sé allt of stirt og erfitt form. Þar fyrir utan hef ég einfaldlega bæði lesið það í textum frá framkvæmdastjórninni og hlustað á forustumenn Evrópusambandsins segja að þeir vilji losa sig við slíka samningagerð. Þeir munu ekki fara þá leið að gera mikið af slíkum samningum til viðbótar við Sviss, þetta er yfirlýst stefna þeirra. Fyrir mér eru því tveir möguleikar. Það er annaðhvort að ganga í Evrópusambandið - og þá blasir við það sem er helsti agnúinn, að því er mér virðist á mönnum sem eru andsnúnir því, þ.e. að við höfum engin áhrif, og kannski hef ég tíma til að koma að því - eða að halda áfram með EES-samninginn að breyttri stjórnarskrá. Hægt er að breyta stjórnarskránni þannig að hún heimili takmarkað framsal sem mundi duga flestum af þeim gerðum sem ég hef sagt að séu við það að fella okkur út af gráa svæðinu. Þá komum við að hinu, að fram eru að koma mjög stórar breytingar sem ég styð, eins og t.d. fjármálaeftirlitskerfin sem ég tel að séu æskileg en ég veit að margir þingmenn eru annarrar skoðunar. Þá er spurningin: Hvað gerist ef Ísland getur ekki tekið það upp? Jú, það mun til dæmis valda því að eins og sakir standa munu hin EES/EFTA-ríkin ekki geta tekið það upp, þannig að það verða vandræði fyrir Norðmenn líka, fyrir Liechtenstein. Það er eitt. Að því er okkur varðar þá hefur aldrei reynt á það hvað gerist ef Ísland tekur ekki upp einhverja meiri háttar löggjöf. Ég skil sannarlega efasemdirnar þar að baki vegna þess að það þýðir í reynd að við værum - og ég fellst á það að stjórnarskráin heimilar það alls ekki - að fella okkur undir vald stofnana innan ESB sem hafa orðið til eftir að við gerðum samninginn um EES og við eigum ekki aðild að. Herra trúr, sannarlega skil ég að mjög erfitt er að hugsa slíkt út frá stjórnarskránni eins og hún er núna. Ég tel að sú breyting yrði Íslandi til farsældar en það er ekki undir í þessari umræðu. Þá eru það þessir tveir möguleikar; að ganga í Evrópusambandið eða að breyta stjórnarskránni þannig að við getum leyft okkur innleiðingu ýmissa gerða sem í dag skarast með minni háttar hætti á við stjórnarskrána. Það breytir ekki hinu að fram undan eru stór og viðamikil mál sem kalla á töluvert valdaframsal. Það er grundvallarumræða sem menn þurfa að taka. Af því að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson er farinn úr salnum og sagði að það væri ekkert í EES sem stjórnarskráin rúmar ekki þá vill svo til að fram undan  Þegar hv. þingmaður - sem er líka partur af ágætri hugmyndafræði og heildstæðri hjá hv. þm. Óla Birni Kárasyni - hvetur til þess að við reynum að draga fram og raungera aðra möguleika þá staldra ég við. Möguleikarnir sem hann dregur upp? Það er eins konar fríverslunarbandalag ríkja í norðrinu, Íslands, Bandaríkjanna, Kanada og Rússlands og kannski einhverra annarra líka, en þetta voru þau sem hann nefndi. Ég skildi það svo að það væri valkostur gagnvart EES, ég skildi það þannig. Og þá er það þannig að við eigum í viðskiptasambandi við Evrópu sem er á þann veg að þar er markaður fyrir 66–75% af útflutningsvörum okkar. Hvernig er viðskiptum okkar við Kanada háttað? Ég held að það sé rétt undir einu prósenti af útflutningsversluninni sem fer til Kanada, en hv. þm. Frosti Sigurjónsson þekkir það örugglega betur en ég, búinn að stúdera Kanada miklu meira og þann ágæta dollara sem því fína landi fylgir. Að því er Bandaríkin varðar þá hafa viðskipti okkar og Bandaríkjanna verið að minnka ár frá ári, eru komin undir 10%. Rússland? Þetta er ekki hugmynd sem ég treysti mér til að kokgleypa hér í dag og sennilega aldrei. Ég held að ef við stillum upp hagsmununum sem Ísland hefur annars vegar af því að vera aðili og frumkvæðisþjóð að slíku bandalagi og hins vegar af því að vera í EES eða ganga í Evrópusambandið og halda áfram þeim góðu viðskiptum sem við höfum við Evrópu, með þeim kjörum sem við höfum í dag, þá er það bara ekki val, ég verð einfaldlega að segja það. Hins vegar er hugmyndin auðvitað einnar messu virði eins og allar hugmyndir og menn eiga alltaf að vera að kasta upp hugmyndum og leita nýrra leiða. Það er jákvætt framlag hjá hv. þingmanni. Svona lít ég nú á þetta. Að því er varðar áhrif okkar innan ESB - hv. þm. Frosti Sigurjónsson hvíslaði eða kallaði hér áðan að við hefðum kannski 3–3,25% atkvæða innan ESB. Einn þingmaður sagði hér í dag: Við höfum þrjá til fimm þingmenn á öllu þinginu. Áhrifin snúast ekki út frá því. Áhrif okkar á slíkri samkomu eru: Með hverjum getum við myndað bandalag og tengsl? Þau eru þegar til staðar. Við höfum alltaf tekið okkur stöðu með smáþjóðum og svo vill til að hagsmunir þeirra liggja oft saman. Af hverju er Ísland alltaf að boxa í utanríkismálum langt fyrir ofan sinn þyngdarflokk? Það er út af Norðurlöndunum, vegna þess að við höfum alltaf verið í samfloti með Norðurlöndunum, það eru þjóðir sem við eigum svo margt sameiginlegt með. Þessar þjóðir styðja hver aðra og það er það sem gefur okkur vægi. Við eigum sérstaka vini þarna innan dyra sem eru Eystrasaltsþjóðirnar. Það er mín reynsla, og ekki bara mín reynsla heldur liggja akademískar rannsóknir að baki því, að smáþjóðir vinna með þeim hætti saman að þær eiga stundum auðveldara með að koma sínum málum vel fyrir borð en stærri þjóðirnar. Ég óttast það því ekki. Og menn mega ekki vera með minnimáttarkennd bara af því að þeir tilheyra þjóð sem er bara 330 þús. manns.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að sleppa hv. þingmanni við innstæðutryggingaumræðuna, ætla ekkert að fara í það hversu mikið Norðurlöndin styðja okkur, við þurfum á því að halda - af því að menn nefndu hér Icesave, en látum það liggja milli hluta. Mér fannst þetta vera orðin svolítil nauðvörn hjá hv. þingmanni þegar hann vísar til þess að ég þurfi að fara á klósettið á næstu árum. Það er alveg rétt, það þarf ekkert að koma því að í þingtíðindum, það er bara eitthvað sem segir sig sjálft. Ég vil bara spyrja hv. þingmann. Þetta er ekki bara mitt mál, þetta er líka mál hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Telur þingmaðurinn að það gangi upp að koma hér með innstæðutryggingakerfi - við erum með þrjá banka sem eru með 96% af öllum innstæðum, þar sem innstæðurnar eru tryggðar, ríkistryggðar, upp á 100 þús. evrur? Virðulegi forseti. Ég vil bara fá að vita það. Hefur hv. þingmaður, vegna þess að þetta er mál okkar beggja núna - við getum deilt um það hvort hæstv. ríkisstjórn hefði átt að gera meira í þessu, hvort hægt væri að gera eitthvað í þessu, ég er alveg til í að taka þá umræðu, við skulum ekki taka hana núna. Ég vil bara fá að vita það frá hv. þingmanni: Telur hann það ásættanlega áhættu fyrir íslenska skattgreiðendur - það gæti reynt á þetta - að við tryggjum með ríkisábyrgð hverja einustu innstæðu, af þessum 1.500 milljörðum íslenskra kr. í íslenska bankakerfinu, upp á 100 þús. evrur?

Frú forseti. Ég tók svona til orða áðan, um það hvar hv. þingmaður muni verða niðurkominn þegar menn greiða að lokum atkvæði um frumvarp hæstv. fjármálaráðherra, sem hv. þingmaður er greinilega á móti, vegna þess að ég geng út frá því, út frá reynslu minni af hv. þingmanni, að hann muni ekki taka þátt í því að samþykkja það. Hann getur það ekki ef hann ætlar að vera samkvæmur sjálfum sér. Það er hugsanlegt að hv. þingmaður hafi einhverja galla, ég þekki þá ekki og ætla ekki að telja þá upp, en ég veit að hann er samkvæmur sjálfum sér. Það er ómögulegt fyrir hann, eftir það sem hann hefur sagt hér og fyrr, að styðja það frumvarp. Að því er varðar síðan möguleika okkar til að hafa áhrif innan stórra ríkjabandalaga þá á hv. þingmaður bara að skoða söguna - hann á bara að skoða með hvaða hætti Íslendingum hefur tekist á slíkum vettvangi að koma sínum málum fyrir borð. Hv. þingmaður á til dæmis að skoða hvernig stendur á því að aldrei var gripið til refsiaðgerða gegn Íslendingum út af makríldeilunni þrátt fyrir kröfu bæði stórra ríkja og smárra. Af hverju heldur hv. þingmaður að það hafi ekki gerst? Það er vegna þess að Ísland læsti klóm saman við aðrar þjóðir sem eru vinaþjóðir, bæði stórar og smáar, litlar eins og þær sem ég taldi upp áðan, stórar eins og Þýskaland, sem er öflugast af þjóðum innan ESB. Að því er varðar spurningu hv. þingmanns, um innstæðutryggingatilskipunina, segir ég honum það algjörlega skýrt að ef hæstv. fjármálaráðherra leggur það mál fram með nægilega sterkum rökum mun ég styðja það.

Virðulegi forseti. Þetta snýst ekkert um núverandi hæstv. fjármálaráðherra sem við höfum báðir mætur á. Þetta snýst um það - og ég spyr hv. þingmann ekki hvort hann verði sannfærður af einhverjum einstaklingi, vegna þess að þetta mál er mjög einfalt. Það er reyndar þannig að nokkurn veginn öll íslenska þjóðin þekkir innstæðutilskipunina af biturri reynslu og hv. þingmaður gerir það líka. Ég spyr: Telur hv. þingmaður það ásættanlegt, út frá hagsmunum Íslendinga, að við innleiðum þessa tilskipun þar sem við hækkum hverja tryggingu úr 20 þús. evrum í 100 þús. evrur? Bara svo menn átti sig á því að ef einn banki af þessum þremur fer á höfuðið - nú má einhver trúa því að það gæti gerst að bara einn fari, við vitum að bankar geta farið á höfuðið svo mikið er víst - þá tekur það tóman innstæðutryggingarsjóð Íslendinga 96 ár að safna fyrir þeirri upphæð. Munurinn á tryggingunni núna og því sem verður ef við innleiðum hana er að ríkisábyrgð er á þessu. Á nokkrum dögum verður íslenska ríkið að greiða þetta út. Á nokkrum dögum, ég man ekki hvort það eru sjö eða 21 dagur, það skiptir ekki máli - þó að það væru 40 eða 60 dagar. Ég spyr hv. þingmann: Telur hann það ásættanlegt fyrir Ísland að innleiða svona löggjöf? Einföld spurning. Hv. þingmaður þekkir þetta mál inn og út. Ég held að það sé mjög eðlilegt, burt séð frá öllu öðru, að við fáum skýrt svar frá hv. þingmanni um hvort hann telji það ásættanlega áhættu fyrir íslenska skattgreiðendur og skynsamlegt fyrir íslenska þjóð að innleiða þessa tilskipun.

Frú forseti. Þetta er ekki flokkspólitískt mál. Ef það er þannig að fjármálaráðherra lýðveldisins telur að það sé hagsmunum Íslendinga fyrir bestu að samþykkja þetta geri ég fastlega ráð fyrir því að ég muni gera það.

Virðulegi forseti. Það var ekki ætlun mín að æsa hv. þm. Össur Skarphéðinsson svo upp að hann tæki lungann úr deginum í umræðu af þessu tagi, en látum það nú vera. Það er yfirleitt þannig að við hv. þingmaður erum ekki sammála í öllu. Ég á mér draum. Ég á mér þann draum að við getum haft samskipti við önnur lönd, opin viðskipti og samvinnu við önnur lönd án þess að ganga á fullveldisrétt íslensku þjóðarinnar. Það er minn draumur. Fyrir því ætla ég að berjast. Hv. þingmaður ætlar að fara aðra leið. Hann er tilbúinn að fórna sjálfsákvörðunarrétti þjóðarinnar til að ná fram einhverjum efnahagslegum markmiðum. Ég tel að það séu aðrar leiðir færar. Eins og hv. þingmaður veit eru stjórnmál list hins ómögulega. Auðvitað getum við ef við viljum farið í þá vinnu, og þá í samvinnu við frændur okkar Norðmenn, að athuga hvernig skynsamlegt sé að endurskoða EES-samninginn þannig að hann þjóni hagsmunum okkar Íslendinga betur en nú er, en á sama tíma eigum við að sjálfsögðu að athuga hvaða möguleikar eru í því að efla samskipti við þjóðir í norðurhöfum, Bandaríkin, Kanada, Grænland, Færeyjar og Noreg og þess vegna Rússland. Það eru ekki rök í þessu að það séu kannski fremur lítil viðskipti við Bandaríkin eða Kanada. Ef þau rök ættu að gilda hefði hv. þingmaður aldrei beitt sér sem utanríkisráðherra fyrir því að gera fríverslunarsamning við Alþýðulýðveldið Kína vegna þess að þau viðskipti eru þó miklu minni en þau 

Frú forseti. Sá er munurinn á að gagnvart framtíðarviðskiptum við alþýðulýðveldið höfum við alltaf EES-samninginn í bakhöndinni. Hann gildir eftir sem áður. Við höfum þá ávinninga og ívilnanir sem honum fylgja. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan hef ég skilið mál hv. þingmanns þannig að hann er að setja upp valkosti, þ.e. hann vill annaðhvort þetta nýja Norðurhafabandalag eða breyttan EES-samninginn. Þannig hef ég skilið hv. þingmann. Mér finnst það vera hugmyndafræði. Hann rökstyður hana. Ég tel einfaldlega að það sé ekki hagsmunum Íslands fyrir bestu að taka annan hvorn þessara tveggja valkosta. Það er mín skoðun gagnvart sjónarmiðum hv. þingmanns. Ég hef, eins og hann veit af fyrri umræðum okkar hér, aðra skoðun og aðra nálgun að því hvernig við förum með fullveldið en hann. Hann talar um að fórna fullveldinu. Ég tala hins vegar um að deila fullveldinu. Það er þannig að ríki í dag deila fullveldinu að hluta til vegna þess að með því eru þau að styrkja sig og þar með líka að styrkja fullveldi sitt. Hv. þingmaður talar um að gefa eftir fullveldi út af efnahagslegum markmiðum. Það er meira en efnahagslegu markmiðin sem fyrir mér vaka. Það eru líka öryggissjónarmið sem koma auðvitað aldrei inn í þessa umræðu hér á landi af því menn eru alltaf að hugsa um budduna. Þau skipta líka máli í mínum augum.

Virðulegi forseti. Ég hóf þessa umræðu vegna þess að ég hef áhyggjur af því hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á íslenska lagasetningu og regluverk. Ég held að hv. þm. Össur Skarphéðinsson vilji leysa vandann með því að ganga í Evrópusambandið og fá þar sex þingmenn af 751, eða 0,8%.  Skilaboðin sem ég er að reyna að koma til hv. þingmanns eru tvíþætt. Annars vegar eru þau að möguleikar okkar Íslendinga í samskiptum við aðrar þjóðir eru miklu fleiri og stærri en hann vill vera láta. Mér finnst vinur minn hv. þm. Össur Skarphéðinsson frekar þröngsýnn að sjá ekki þá miklu möguleika sem blasa við okkur  Ég tel að við eigum akkúrat að vinna þannig að við læsum okkur ekki inni í einhverjum heimi sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson telur að sé lausn á öllum vanda og verkefnum okkar Íslendinga. Þar erum við og verðum greinilega ósammála.

Frú forseti. Ég þyrfti aðra ræðu til þess að útskýra það fyrir hv. þm. Óla Birni Kárasyni að ég tel ekki að aðild að Evrópusambandinu leysi öll vandamál, fjarri því. Ég tel hins vegar að það sé besta leiðin til þess að ná sem bestri lausn, en það er ekki fullkomin lausn, ég er algjörlega klár á því. Það hefur líka orðið mér æ skýrara. Ég vil halda því til haga. Um það þyrfti ég að halda töluvert langa ræðu til þess að skýra út fyrir honum af hverju ég tel að ESB-aðild sé besta nálgunin, bæði til þess að leysa ýmiss konar núverandi vandamál sem við glímum við, en líka til þess að tryggja okkur sem farsælasta framtíð. Hv. þingmaður hefur þegar kvartað undan því í dag að ég taki upp allan tíma þingsins með ræðuhöldum svo ég ætla ekki að gera það. Ég ætla að stilla því í hóf en bendi á upphafsorð í síðasta andsvari hv. þingmanns þegar hann sagði: Ég hóf þessa umræðu. Ræðuhöld mín í dag hafa öll einungis verið vakin af glöggum athugasemdum og ræðum hv. þingmanns sem hóf umræðuna, það var hans val. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Óla Birni Kárasyni fyrir að vekja þingið af væru blundi gagnvart þessum EES-tilskipunum og allt of þunnskipuðum þingheimi, ég tek líka alveg undir það. Ég vil taka undir það jafnframt að kominn sé tími til að endurskoða EES-samninginn. Nú erum við að innleiða hérna sex tilskipanir eða það er lagt til. Hversu lengi mun þetta ganga? Hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur að sjálfsögðu ekki trú á að hægt sé að hreyfa við þessum samningum. Hann vill bara inn í Evrópusambandið. Hann yrði sá síðasti sem við mundum senda til þess að semja. Ef við höfum ekki trú á að við getum breytt einhverjum samningum getum við alveg eins hætt þessu. Samningar eru ekkert eilífir. Við hljótum að geta breytt þeim. Hvað kosta þessar tilskipanir okkur? Hvað er eftirlitsiðnaðurinn að þenjast út endalaust? Það virðist bara halda áfram. Ég trúi því að þessar tilskipanir verði skoðaðar betur í nefndinni og þar verði, ég segi nú ekki meiri umræða, það hefur verið talsverð umræða hérna, en ég treysti því að skoðað verði gaumgæfilega þó ekki væri annað en hvort ekki sé hægt að sækja um undanþágur sem við höfum verið allt of lin við. Maður hefur heyrt það eftir á að aðrar þjóðir eins og Norðmenn séu með undanþágur sem við sækjum ekki um. Ég tek undir að það sé kominn tími til að endurskoða þennan samning.

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir þær áhugaverðu umræður sem hér hafa farið fram um þessa tilskipun og efni henni tengt. Það er margt búið að segja sem ég vil koma á framfæri að ég er algjörlega sammála. Ég er algjörlega sammála því að margt af því sem hefur verið innleitt hér og er verið að leggja til að við innleiðum reynir á fullveldi okkar samkvæmt stjórnarskránni. Þar af leiðandi höfum við undanfarið og á síðasta þingi, þ.e. við sem vorum í utanríkismálanefnd þá, sett niður hælana og velt fyrir okkur til hvers. Það höldum við áfram að gera þótt einhver okkar séu komin í ríkisstjórn eða hinum megin við borðið. Hluta af þeim innleiðingum og samþykktum sem við erum að taka upp erum við bundin af samkvæmt samningum. Þar af leiðandi var athyglisvert að hlusta á hv. þm. Össur Skarphéðinsson áðan þegar hann sagði í sömu andránni að sá er hér stendur væri sendisveinn Evrópusambandsins en hann gæti ekkert annað því að þetta væri bundið í samningum. Það kann vel að vera að ég sé sendisveinn sem fylgir samningum en samningum þurfum við að fylgja. Ég tek hins vegar undir með þeim sem hafa sagt að sífellt fleiri tilskipanir reyni á stjórnarskrá okkar. Við þurfum því að velta fyrir okkur hvort við getum haldið þannig áfram. Ég er sammála hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni um að ekki sé valkostur að gera tvíhliða samninga við Evrópusambandið. Það er rétt sem kom hér fram að Evrópusambandið vill losna undan þeim tvíhliða samningum sem það hefur þegar gert, t.d. við Sviss. Nokkur ríki hafa áhuga á því að gera viðskiptasamninga við Evrópusambandið. Ein af þeim leiðum sem ríkjunum hefur verið bent á er að gerast aðilar að samningnum við Evrópska efnahagssvæðið, að EES-samningnum. Þetta eru ríki eins og Andorra svo eitthvað sé nefnt. Menn hafa líka talað hér um allsherjarúttekt á samningnum. Ég get í rauninni alveg tekið undir að það væri ágætt að meta samninginn. Við höfum hins vegar fyrir framan okkur tæplega þúsund blaðsíðna skýrslu sem Norðmenn létu gera sem varpar býsna góðu ljósi á þennan samning. Ég held að við getum heimfært töluvert úr henni upp á okkur. Ég er ekki viss um að það sé rétt, ég mun láta taka það saman, að Norðmenn hafi náð betri árangri en við nema ef menn meta það sem árangur að standa gegn tilskipunum sem koma frá Evrópusambandinu og falla undir EES-samninginn. Það hafa orðið slys. Raforkutilskipunin sem hér hefur verið nefnd, fráveitutilskipunin og væntanlega innstæðutilskipunin sem hv. þm. Guðlaugur Þór nefndi. Þetta er alltaf spurning. Getum við á einhverju stigi komið í veg fyrir svona slys? Ég held að það sé rétt sem kom meðal annars fram í máli hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar að við þurfum að standa okkur betur á fyrri stigum. Við þurfum líka að skoða ferlið hérna á Íslandi. Getur það verið einhvern veginn öðruvísi eða erum við að fylgja þessu eftir samkvæmt bókinni og getum í engu út af breytt? Ég held að við verðum að horfa á kosti EES-samningsins. Það eru klárlega ákveðnir kostir í honum eins og viðskiptalegi þátturinn, þ.e. fyrir útflutning frá Íslandi. Menn verða líka að gera sér grein fyrir því, ef við ætlum að segja upp samningnum eða taka hann upp frá grunni, hvað það þýðir fyrir útflutningshagsmuni Íslands þegar kemur að sjávarútvegi og öðrum greinum. Það er sjálfsagt mál að vera gagnrýnin á þennan samning og það eigum við alltaf að vera eins og með allt annað, hvernig hann hefur þróast. Þetta er orðinn gamall samningur. Það hafa orðið kynslóðaskipti, ekki bara á Íslandi heldur líka innan Evrópusambandsins í kommissjóninni þar sem sýslar með þennan samning. Kannski þurfum við að setjast niður með þessu fólki og rifja upp söguna, hvað það er og af hverju Ísland gat ekki tekið upp ákveðna hluti o.s.frv. Ég vil að endingu benda á eitt sem er nokkuð athyglisvert. Nýja norska ríkisstjórnin hefur ákveðið að fara sömu leið og ríkisstjórn Íslands, þ.e. að leita leiða til þess að styrkja veru sína í Brussel til að geta fylgst betur með og haft meiri áhrif á fyrri stigum á þennan samning eða það sem þaðan kemur.

Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 94/2013, um breytingu á XVII. viðauka við EES-samninginn um hugverkaréttindi, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2011/77/ESB, frá 27. september 2011, um breytingu á tilskipun 2006/116/EB um verndartíma höfundaréttar og tiltekinna skyldra réttinda. Með tilskipuninni er stefnt að því að bæta réttarstöðu listflytjenda með því að lengja verndartíma listflutnings og hljóðrita. Þá er leitast við að tryggja að listflytjendur njóti ávinningsins af lengingu verndartímans. Einnig er stefnt að því að tryggja samræmingu verndartíma höfundaréttar þegar um er að ræða frumsamdar tónsmíðar með frumsömdum texta á þann hátt að umrædd tilskipun nái til allra þeirra verka. Breyta þarf höfundalögum, nr. 73/1972, til að innleiða tilskipunina. Stefnt er að því að mennta- og menningarmálaráðherra leggi fram lagafrumvarp til breytinga á höfundalögum til samræmis við efni tilskipunarinnar á yfirstandandi þingi. Ekki er gert ráð fyrir því að lagabreytingarnar muni hafa aukinn kostnað í för með sér eða stjórnsýslulegar afleiðingar hér á landi. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo að aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.

Herra forseti. Nú er vel hugsanlegt að á skagfirska efnahagssvæðinu njóti menn listflutnings aðeins af vínylplötum og seinni tíma þróun eins og geisladiskar og síðan hljóðrit um vefinn hafi farið fram hjá íbúum þar. Ef svo er þá er þessi þingsályktunartillaga sniðin fyrir þá. Ég tek eftir því þegar ég les á bls. 2 þar sem greint er frá hinni auknu vernd, sem í sjálfu sér er mjög merkilegt mál, að alltaf er talað um hljómplötuframleiðendur og það á að leiðrétta vernd þeirra sem hafa flutt verk sem eru birt á hljómplötum. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort það sé einfaldlega þannig sem verndin eigi að lengjast? Er ekki verið að gera ráð fyrir, eins og segir í 3. gr. breytingartillagnanna við tilskipun Evrópuráðsins, stafrænum markaði? Það er alveg klárt, er það ekki, að það sem hæstv. ráðherra er að leggja til varðar meira en bara hljómplötur? Ég átti einu sinni gríðarlegt safn hljómplatna. Því miður eru þær allar glataðar, væru sennilega verðmætar og gaman að eiga þær í dag. Ég nýt í dag, og ég hygg flestir, hljómlistar með öðrum hætti. Ég skildi það svo þegar ég las sjálfa tilskipunina og breytingartillögurnar að það væri átt við stafrænan markað. En tillagan er um allt annað.

Virðulegur forseti. Svo vill til að svokallaðir hljómplötuframleiðendur gefa líka út geisladiska eða efni með öðrum hætti. Það vill líka þannig til að þær reglur sem hér er verið að breyta eru ekki nýjar reglur heldur eitthvað sem er þekkt í lagaumhverfinu. Hér kemur líka fram að listflytjandinn njóti ávinnings af þessari lengingu með ákveðnum hætti. Þannig að ég held að áhyggjur hv. þingmanns séu óþarfar, í það minnsta skil ég þetta eins og hv. þingmaður.

Herra forseti. Það gleður mig að hæstv. ráðherra skilur þetta eins og ég, en þá hefði hann átt að skrifa þann skilning í þingsályktunartillöguna sem liggur fyrir. Þetta er einfaldlega ekki ljóst. Ég geri mér fulla grein fyrir því að margar af þeim þingsályktunartillögum sem varða EES eru mikið torf. En þessa skil ég ekki. Ég ætla ekki að þreyta ráðherrann með því að spyrja hann út í efnisleg smáatriði. Ég hef þegar sagt að þetta er mikil framför fyrir listflytjendur, en ég á gersamlega ómögulegt með að skilja hvað er átt við með að listflytjendur byrji með „hreint borð“ þegar 50 árunum sleppir. Ég skil þó röksemdina á bak við það. Margir sem byrja að fremja list eru mjög ungir og þeir verða sem betur fer margir mjög gamlir og verið er að lengja verndina sem þeirra flutningur nýtur. Að öðru leyti skil ég ekki sumt í þessu og skil ekki heldur hlutverk ríkisins. Það skiptir ekki meginmáli. Örugglega verður það einhvern tímann skýrt. Ég ætla ekki að gera eins og hæstv. ráðherra gerði stundum þegar hann var í mínum sporum, fulltrúi síns flokks í utanríkismálanefnd. Þegar hann vildi eiga góðan eftirmiðdag spurði hann þáverandi utanríkisráðherra grannt út í smáatriði í ýmsum tilskipunum sem hann flutti hér - og fékk alltaf svar. Ég ætla ekki að spyrja út í þetta. Þetta skiptir máli. Hins vegar mátti ráða af máli hæstv. ráðherra að verndin næði til þeirra sem gæfi út hjá þeim sem bæði gæfu út hljómplötur, geisladiska og stafræna tónlist. Ég get fullvissað hv. þingmann um að í því umhverfi sem við lifum í dag er hægt að benda á aðila sem gefa út músík án þess að gefa út á hljómplötum.

Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 129/2013 um breytingu á XVI. viðauka við EES-samninginn um opinber innkaup og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/81/EB, frá 13. júlí 2009, um samræmingu reglna um útboð og gerð samningsyfirvalda eða samningsstofnana á tilteknum verksamningum, vörusamningum og þjónustusamningum á sviði varnar- og öryggismála og um breytingu á tilskipunum 2004/17/EB og 2004/18/EB. Tilskipunin kveður á um samræmingu á reglum við innkaup á verk-, vöru- eða þjónustusamningum á sviði varnar- og öryggismála og getur því eftir atvikum varðað verkefni á sviði landamæravörslu, landhelgisgæslu, löggæslu og hættustjórnun. Markmið með reglunum er að jafna samkeppnisskilyrði og lækka kostnað. Að sama skapi taka nýju reglurnar tillit til þeirra sértæku krafna sem eðli málsins samkvæmt fylgja þessu sviði, einkum á sviði afhendingar og upplýsingaöryggis, en eldri reglur þóttu hvorki fyllilega tryggja upplýsingaöryggi né stuðla að sem hagkvæmustu innkaupaferli. Innleiðing tilskipunarinnar 2009/81/EB kallar á breytingu á lögum nr. 84/2007, um opinber innkaup. Gert er ráð fyrir því að innleiða tilskipunina með setningu reglugerðar með stoð í þeim lögum. Þá verða jafnframt gerðar breytingar á reglugerð nr. 755/2007, um innkaup stofnana sem annast vatnsveitu, orkuveitu, flutning og fjarskipti, en tilskipunin gildir jafnframt um innkaup þeirra stofnana ef verið er að kaupa vörur, verk eða þjónustu á sviði öryggismála, eða ef innkaupin tengjast öryggisupplýsingum. Fyrirhugað er að fjármála- og efnahagsráðherra leggi fram lagafrumvarp á yfirstandandi þingi um breytingar á lögum nr. 84/2007, um opinber innkaup. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeim breytingum á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felast svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um byggingarvörur. Frumvarpið felur í sér innleiðingu á reglugerð ESB nr. 305/2011 um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara. Reglugerðinni er ætlað að leysa af hólmi eldri tilskipun ráðsins 89/106/EBE um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara. Sú tilskipun var innleidd á sínum tíma með reglugerð um viðskipti fyrir byggingarvörur nr. 431/1994. Ákvæði um viðskipti með byggingarvörur eru í lögum um mannvirki. Er gert ráð fyrir að frumvarp þetta, verði það að lögum, leysi af hólmi þau ákvæði laga um mannvirki. Reglugerð ESB um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara tók gildi í apríl 2011 innan Evrópusambandsins, en gildistöku meginhluta hennar var hins vegar frestað til 1. júlí 2013. Afar mikilvægt er fyrir byggingarvörumarkað á Íslandi, m.a. í ljósi markmiðs um frjálst flæði byggingarvöru innan Evrópu, að reglugerðin verði innleidd sem fyrst og þar með það sameiginlega kerfi sem reglugerðin gerir ráð fyrir. Að öðrum kosti verður samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja á því sviði ekki tryggð. Hin nýja reglugerð ESB er skýr og ítarleg og tók undirbúningur hennar langan tíma. Því er ekki fyrirsjáanlegt að breytingar á henni verði tíðar innan Evrópusambandsins. Vegna þessa og til að tryggja skýra lagastoð hennar er reglugerðin lögð fram sem fylgiskjal með frumvarpi þessu og þar með lagt til að henni verði veitt beint lagagildi. Ég vil benda hv. þingmönnum á að hún er í beinu framhaldi af frumvarpinu, síðan koma athugasemdir við greinar frumvarpsins og frumvarpið almennt þar fyrir aftan. Í september 2012 hélt ráðuneytið ásamt Mannvirkjastofnun samráðsfund með Samtökum iðnaðarins og Samtökum verslunar og þjónustu um efni reglugerðar um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara og innleiðingu hennar. Voru drög að frumvarpi þessu í kjölfarið send níu aðilum til umsagnar. Ráðuneytinu bárust umsagnir um frumvarpið frá nokkrum aðilum og voru í kjölfarið gerðar nokkrar breytingar á frumvarpsdrögunum. Í hinni nýju reglugerð um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara er að meginstefnu til byggt á sömu sex grunnkröfunum og í eldri tilskipun auk nýrrar grunnkröfu um sjálfbærni. Byggingarvara skal því henta til byggingar mannvirkja og fullnægja tilteknum grunnkröfum sem flokkaðar eru í burðarþol og stöðugleika, varnir gegn eldsvoða, hollustu, heilsu og umhverfi, öryggi við notkun, hávaðavarnir, orkusparnað, hitaeinangrun og síðan sjálfbæra nýtingu auðlinda, eins og áður var sagt. Samkvæmt reglugerðinni ber framleiðendum að gera yfirlýsingu um nothæfi byggingarvöru áður en hún er sett á markað, þ.e. ef varan fellur undir samhæfðan staðal eða samræmist evrópsku tæknimati sem gefið hefur verið út fyrir vöruna. Í eldri tilskipun er fjallað um tæknisamþykki í stað evrópsks tæknimats. Í samhæfðum stöðlum og evrópsku tæknimati er sagt til um hvaða aðferðum framleiðandi skal beita til að meta nothæfi byggingarvöru. Í yfirlýsingu um nothæfi byggingarvöru skal koma fram til hvaða nota varan er ætluð og felst í henni greining á því hvaða mikilvægu eiginleika varan hefur og þannig hvaða eiginleikar hennar tengjast grunnkröfunum fyrir mannvirki. Með yfirlýsingu ábyrgist framleiðandinn samræmi byggingarvörunnar við tilgreint nothæfi. Í reglugerð um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara er skýrt kveðið á um skyldu til að CE-merkja byggingarvörur sem falla undir samhæfða staðla eða evrópskt tæknimat. Sú skylda er nú þegar til staðar í lögum um mannvirki. Byggingarvörum sem skylt er að CE-merkja hefur fjölgað mikið á síðustu árum en um það bil 420 samhæfðir staðlar og 3.000 tæknisamþykki hafa verið gerð á grundvelli eldri tilskipunar. Ákvæði í reglugerðinni um skyldur framleiðenda, innflytjenda og dreifenda fela ekki í sér neinar grundvallarbreytingar frá fyrra fyrirkomulagi, en eru þó mun skýrari en áður. Falli byggingarvara undir samhæfðan staðal er skylt að gera yfirlýsingu um nothæfi fyrir vöruna og CE-merkja hana. Geri hún það ekki hefur framleiðandi val um það hvort hann sækir um evrópskt tæknimat vegna hennar sem veitir honum rétt til að CE-merkja vöruna, eða hvort hann markaðssetur hana án CE-merkis. Mun ítarlegri og skýrari reglur eru í hinni nýju reglugerð um kröfur til þeirra sem gefa út evrópskt tæknimat og ítarlegri reglur um málsmeðferð. Tilkynningaryfirvöld, þ.e. stjórnvöld, tilnefna tæknimatsstofnanir og fylgjast með starfsemi og hæfi þeirra. Íslensk stjórnvöld tilkynntu Nýsköpunarmiðstöð Íslands sem tæknisamþykkisstofnun á grundvelli tilskipunar 89/106/EBE. Ekkert evrópskt tæknisamþykki hefur þó enn verið gefið út á Íslandi. Aðildarríkjum ber að tilkynna framkvæmdastjórninni og öðrum aðildarríkjum um aðila sem hafa heimild til að framkvæma samræmismat. Byggt er á sama kerfi og áður en ítarlegri reglur eru um samræmismatið og auknar kröfur gerðar til tilkynntra aðila, en þeim er heimilt að starfa á öllu Evrópska efnahagssvæðinu og gilda niðurstöður þeirra óháð landamærum. Í reglugerðinni er leitast við að taka upp einfaldari og hagkvæmari málsmeðferð, sérstaklega fyrir smærri fyrirtæki þar sem ferli CE-merkingar hefur verið talið íþyngjandi og dýrt. Frumvarp þetta er í fjórum köflum ásamt reglugerð ESB nr. 305/2011, sem er fylgiskjal með frumvarpinu eins og áður hefur komið fram. Í I. kafla frumvarpsins er kveðið á um þá meginreglu laga um mannvirki að óheimilt sé að nota byggingarvörur til mannvirkjagerðar nema þær uppfylli kröfur laganna. Einnig er kveðið á um ábyrgð eiganda mannvirkis, en hann kostar gerð mannvirkisins og rekstur og ber því endanlega ábyrgð á vali á byggingarefni. Um ábyrgð fagaðila fer hins vegar samkvæmt mannvirkjalögum. Í II. kafla frumvarpsins er fjallað nánar um framkvæmd reglugerðar ESB nr. 305/2011. Lagt er til að Mannvirkjastofnun gegni hlutverki vörutengiliðs fyrir byggingariðnaðinn og upplýsingar frá stofnuninni séu að meginreglu til veittar án endurgjalds. Lagt er til að yfirlýsing um nothæfi byggingarvöru skuli vera á íslensku, ensku eða Norðurlandamáli öðru en finnsku og að leiðbeiningar um notkun byggingarvöru og upplýsingar um öryggi skuli vera á íslensku eða ensku. Hins vegar þykir nægilegt að gögn um byggingarvöru sem afhenda ber Mannvirkjastofnun geti verið á tungumáli sem stofnunin samþykkir. Í frumvarpinu er lagt til að ráðherra tilnefni tæknimatsstofnanir og annist eftirlit með þeim. Ráðherra sér einnig um tilkynningar til stjórnvalda á EES-svæðinu um aðila sem hafa heimild til að framkvæma verkefni þriðja aðila við mat á nothæfi og samprófun og stöðugleika þess og hefur eftirlit með tilkynntum aðilum. Í reglugerð um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara er einungis heimilt að nota þær aðferðir sem tilgreindar eru í samhæfðum stöðlum eða evrópsku tæknimati og eru samhæfðir staðlar því skyldubundnir. Í frumvarpinu er því gert ráð fyrir að samhæfðir evrópskir staðlar sem samþykktir eru á grundvelli reglugerðarinnar og innleiddir af Staðlaráði séu skyldubundnir og yfirlit yfir þá sé birt á vefsíðu Mannvirkjastofnunar. Í III. kafla frumvarpsins eru settar fram kröfur er varða byggingarvörur sem ekki falla undir samhæfðan evrópskan staðal eða evrópskt tæknimat og eru því utan gildissviðs reglugerðar ESB nr. 305/2011. Meginreglan er sú að gera skal yfirlýsingu um nothæfi byggingarvöru áður en hún er markaðssett eða notuð í mannvirki, sambærilega yfirlýsingu um nothæfi samkvæmt reglugerðinni. Í kaflanum eru einnig tilgreindir þeir eiginleikar og þættir vörunnar sem gera þarf grein fyrir og krafa gerð um staðfestingu óháðs aðila á nothæfi byggingarvöru. Gert er ráð fyrir að staðfestingar á nothæfi sem gefnar eru út af viðurkenndum aðilum á EES-svæðinu séu að meginreglu til teknar á Íslandi. Undantekning frá þessu er ef um er að ræða byggingarvöru sem hefur eiginleika þar sem taka þarf tillit til séríslenskra aðstæðna. Það er til dæmis þekkt að lagnaefni sé almennt ekki prófað erlendis fyrir það hitastig sem algengt er hjá íslenskum veitum. Að lokum er í IV. kafla frumvarpsins fjallað um opinbert markaðseftirlit, heimild til skoðunar og upplýsingaskyldu, réttarúrræði Mannvirkjastofnunar, dagsektir, förgun byggingarvöru og lagfæringu og fleira. Ákvæði þessi eru að mestu leyti sambærileg eða samhljóða gildandi ákvæðum mannvirkjalaga. Virðulegi forseti. Ég hef hér rakið meginefni frumvarpsins. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 120/2011, um greiðsluþjónustu. Meðflutningsmenn mínir eru hv. þingmenn Elsa Lára Arnardóttir, Haraldur Einarsson, Jóhanna María Sigmundsdóttir, Líneik Anna Sævarsdóttir, Páll Jóhann Pálsson, Sigrún Magnúsdóttir, Vigdís Hauksdóttir, Willum Þór Þórsson, Þorsteinn Sæmundsson, Þórunn Egilsdóttir, Jón Þór Ólafsson, Helgi Hrafn Gunnarsson, Vilhjálmur Árnason og Óttarr Proppé. Frumvarpið varðar fyrst og fremst 47. gr. laganna, nánar tiltekið 3. mgr. hennar sem hljóðar svo: „Viðtakanda greiðslu er óheimilt að krefjast gjalds af greiðanda vegna notkunar tiltekins greiðslumiðils umfram aðra.“ Í samskiptum við greiðsluþjónustuveitendur hefur komið fram að sumir þeirra leggja þann skilning í lagagreinina að söluaðilum sé óheimilt að krefja viðskiptavini sína um gjald vegna greiðslu með kreditkorti. Greiðsluþjónustuveitendur kunna að hafa fylgt þessu banni eftir í viðskiptaskilmálum sínum við söluaðila. Söluaðili sem afhendir vöru eða þjónustu gegn greiðslu með kreditkorti fær ekki peninga í sínar hendur fyrr en eftir um 20 daga sem veldur honum ýmsum kostnaði. Söluaðili getur reyndar samið við greiðsluþjónustuveitanda um að fá kreditkortagreiðslur til sín strax, en þá verður söluaðili að borga greiðsluþjónustuveitanda gjald sem getur verið á bilinu 0,5%–3%. Vegna ákvæða gildandi laga geta söluaðilar ekki innheimt þennan kostnað af þeim sem greiða með kreditkortum. Söluaðilar hafa því neyðst til að velta kostnaðinum við kreditkortagreiðslur út í hið almenna verðlag. Ranglætið við þetta fyrirkomulag er að þeir sem staðgreiða þurfa einnig að bera kostnað af 20 daga greiðslufresti og komast ekki hjá því. Í raun er hvatinn til að staðgreiða orðinn enginn. Neytendur sem staðgreiða eru í reynd að afþakka 20 daga lán sem þegar er innifalið í verðinu. Neytendur eiga í raun ekki þann valkost að forðast kostnaðinn. Nái frumvarpið fram að ganga verður söluaðilum frjálst að innheimta eðlilegan kostnað af þeim sem greiða með kreditkortum. Söluaðilar munu þá ekki lengur þurfa að fella þann kostnað inn í allt almennt söluverð. Í stað þess að almennt verð miðist við 20 daga greiðslufrest eins og nú tíðkast getur hið almenna verð þá miðast við staðgreiðslu. Almennt verðlag getur því lækkað sem því nemur. Hvort lækkunin skilar sér svo að fullu til neytenda mun ráðast af samkeppni og aðhaldi neytenda sjálfra. Við vinnslu frumvarpsins var leitað fordæma hjá nágrannalöndum okkar, aðallega í Danmörku og Bretlandi. Í báðum þessum löndum er söluaðilum frjálst að leggja gjald á kreditkortagreiðslur. Fram til ársins 1991 höfðu greiðsluþjónustufyrirtæki í Bretlandi einmitt bannað söluaðilum að innheimta gjald af þeim sem greiddu með kreditkortum. Þá úrskurðaði samkeppnisstofnun Bretlands að í því fyrirkomulagi fælist óæskileg samkeppnishindrun. Í kjölfarið var lögum breytt í þá átt sem lagt er til í þessu frumvarpi. Árið 2011 innleiddu Bretar nýja löggjöf um greiðsluþjónustu sem byggði á tilskipun Evrópusambandsins. Við þá innleiðingu var frelsi söluaðila til að leggja gjald á kreditkortagreiðslur varðveitt og er í þessu frumvarpi litið til þeirrar útfærslu. Samanburður á kreditkortanotkun á Íslandi og í nágrannalöndunum sýnir mjög afgerandi mun. Í Danmörku, Svíþjóð og Finnlandi er kreditkortavelta aðeins lítið brot af debetkortaveltu en hér á landi hefur kreditkortaveltan verið hærri en debetkortaveltan. Hér er kreditkortanotkun því margfalt meiri en í þessum löndum og má telja líklegt að einhver hluti skýringarinnar felist í því að hér er kostnaður vegna kreditkortagreiðslu innifalinn í vöruverðinu og neytendur ekki upplýstir um hann. Ef álag vegna 20 daga greiðslufrests yrði tekið út úr öllu almennu verðlagi, þótt ekki væri nema á hluta markaðarins og þótt ekki væri nema um 1–2%, mundi sú lækkun hafa áhrif til að bæta kjör neytenda og heimila. Almenn lækkun á verðlagi mundi fela í sér aukningu á kaupmætti ráðstöfunartekna. 1–2% lækkun á heildarútgjöldum heimilanna í landinu mundi jafngilda lækkun um 3–5 milljarða á ári, þ.e. sem nemur 30–50 þús. kr. að meðaltali á heimili. Lækkun almenns verðlags gæti einnig haft áhrif til lækkunar á neysluvísitölu. Hvert prósentustig í lækkun neysluvísitölu leiðir til um 14 milljarða kr. lækkunar á verðtryggðum skuldum heimilanna í landinu. Til að setja þessa upphæð í samhengi mundi hún samsvara meðaltalslækkun á skuldum upp á hátt í 300 þús. kr. á heimili sé miðað við að skuldug heimili séu 50 þús. talsins. Þessar tölur eru mjög gróft áætlaðar. Verði frumvarpið að lögum munu söluaðilar öðlast frelsi til þess að verðleggja vörur sínar án greiðslufrests og þannig geta boðið þeim sem staðgreiða upp á lægra verð en áður. Eins og dæmin sýna getur hvert eitt prósent í lækkun verðs skipt heimilin talsverðu, bæði hvað varðar kaupmátt og lækkun skulda. Neytendur og samtök þeirra þurfa að hafa þetta í huga og ávallt veita söluaðilum aðhald. Hvert prósent skiptir máli. Með frumvarpinu standa vonir til þess að neytendur verði betur upplýstir um þann kostnað sem fylgir því að nota kreditkort. Hvati til skuldsettrar neyslu mun þar með minnka og vonandi leiða til aukinnar ráðdeildar. En víkjum nú að einstökum greinum frumvarpsins. Í 1. gr. er lagt til að 3. mgr. 47. gr. laga nr. 120/2011 verði felld niður. Hún hljóðar svo: „Viðtakanda greiðslu er óheimilt að krefjast gjalds af greiðanda vegna notkunar tiltekins greiðslumiðils umfram aðra.“ Í stað 3. mgr. 47. gr. laganna er lagt til að komi fjórar nýjar málsgreinar. Í fyrsta lagi er lagt til að þau gjöld sem greiðsluþjónustuveitandi krefur notanda greiðsluþjónustu um vegna greiðsluþjónustu skuli vera í eðlilegu samræmi við þann kostnað sem greiðsluþjónustuveitandi hefur af veitingu þjónustunnar Í öðru lagi er lagt til að greiðsluþjónustuveitanda verði óheimilt að setja söluaðilum reglur um verðlagningu með tilliti til ólíkra greiðslumiðla. Í þriðja lagi er lagt til að viðtakanda greiðslu sé óheimilt að krefja greiðanda um hærra gjald vegna notkunar greiðslumiðils en nemur því gjaldi sem viðtakandi greiðslu greiðir til greiðsluþjónustuveitanda. Reglunni er ætlað að koma í veg fyrir að viðtakandi greiðslu hagnist á notkun greiðslumiðils. Í fjórða lagi er lagt til að viðtakanda greiðslu sé aðeins heimilt að krefja greiðanda um gjald vegna notkunar greiðslumiðils þegar greiðandi hefur verið upplýstur um gjaldtökuna áður en tekin er ákvörðun um greiðslu. Reglunni er ætlað að tryggja gagnsæi í viðskiptum. Þannig er gert ráð fyrir að greiðendur verði ávallt upplýstir um að þeir muni greiða gjald fyrir notkun tiltekins greiðslumiðils. Á grundvelli þeirra upplýsinga geta svo neytendur tekið ákvörðun um hvaða greiðslumiðil þeir kjósa að nota. Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að lögin öðlist gildi 1. janúar 2014. Það kann að virðast naumur tímafrestur en þá ber að hafa í huga að til þess að uppfylla lögin þurfa sum greiðsluþjónustufyrirtæki að fella út úr samningum sínum við söluaðila þau ákvæði sem banna söluaðilum að innheimta gjald vegna kreditkortagreiðslna. Gera má ráð fyrir að söluaðilar muni þurfa lengri tíma til að uppfæra sölukerfi sín áður en unnt verður að reikna út og leggja á gjald vegna greiðslu með kreditkorti. Frumvarpið leggur hins vegar hvorki skyldu á söluaðila í þeim efnum né setur söluaðilum einhver tímamörk. Gildistaka laganna um áramót ætti því ekki að valda söluaðilum erfiðleikum. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Herra forseti. Mig langar bara að þakka hv. þm. Frosta Sigurjónssyni fyrir að bjóða okkur að vera með á þessu lagafrumvarpi. Það er í kjarnann klassískur píratavinkill sem við tökum á þetta. Það er verið að bæta upplýsingagjöf til neytenda, þar að auki verið að auka val neytandans og uppræta óeðlilega samkeppnishindrun sem hefur verið við lýði. Ég man eftir því þegar maður fór í verslanir fyrir mörgum árum var manni oft boðið: Viltu greiða með debetkorti eða kreditkorti? Ef maður greiddi með debetkorti þannig að það fór beint af reikningnum inn á reikning verslunareigandans gat maður greitt aðeins lægra gjald. Ég hef rekið mig á það síðustu árin að þetta er horfið. Ég spurðist fyrir um þetta um daginn og þá var þessi valkostur bara ekkert í boði þannig að ég fór að skoða hvað þetta væri. Svo kemur hv. þm. Frosti Sigurjónsson, er greinilega búinn að greina þetta mál vel og leggur fram frumvarp sem, eins og ég segi, eykur upplýsingar til neytenda, ryður úr vegi óeðlilegum samkeppnishindrunum og eykur val neytenda. Þetta er hið besta mál.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um mótun viðskiptastefnu Íslands. Einhver mundi nú ætla að það væri svo sjálfsagt og eðlilegt að slíkt væri auðvitað til staðar en svo er ekki. Tillagan hljómar svona: Alþingi ályktar að fela ráðherra að móta viðskiptastefnu sem hafi að markmiði að jafna samkeppnisstöðu innlendrar verslunar gagnvart erlendri og lækka vöruverð til hagsbóta fyrir neytendur. Stefnan verði lögð fyrir Alþingi í formi þingsályktunartillögu fyrir 1. júlí 2014. Virðulegi forseti. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem ég flyt þetta mál ásamt fleiri hv. þingmönnum. Hér er gert ráð fyrir því að mótuð verði viðskiptastefna í þeim tilgangi eins og ég nefndi að auka veg innlendrar verslunar og bæta hag neytenda. Það er gert með því að endurskoða fyrirkomulag skattamála, þar með talið tolla- og vörugjöld. Virðulegi forseti. Við höfum algjöra sérstöðu hvað þetta varðar því að við erum ekki í tollabandalagi, að vísu höfum við kannski ekki sérstöðu á heimsvísu en við erum alla vega ein af þjóðum Evrópu sem eru ekki í tollabandalagi. Við getum því algjörlega ráðið þessu sjálf. Það er enginn sem skiptir sér af því. Ef við værum í Evrópusambandinu gætum við ekki gert það. Núna erum við algjörlega í þeirri stöðu að við ráðum þessu og það vantar í umræðuna að taka mið af þeirri staðreynd þegar hingað koma menn sem segja að sumt sé of hátt verðlagt miðað við ýmislegt annað og það lagist með því að fara í tollabandalag, segjum ESB. Menn gleyma þeirri staðreynd að við getum ákveðið þetta einhliða. Við stýrum tollunum okkar. Við stýrum vörugjöldunum okkar. Við stýrum virðisaukaskattinum. Ég tel skynsamlegt að við settum okkur markmið um að færa störf til landsins því að fólkið, sem rekur hér verslanir og vinnur á Laugaveginum eða Akureyri eða hvar sem er, er ekki bara í samkeppni innbyrðis, það er í samkeppni við önnur lönd. Ef okkur tekst að færa verslun til landsins þá fjölgum við störfum hér á landi. Virðulegi forseti. Ég hugsa hlýlega til verslunarfólks í öðrum löndum en mér finnst samt sem áður að það eigi að vera markmið okkar að fjölga störfum hér á landi. Ég veit ekki hvort fólk er meðvitað um það að á Íslandi er í gangi fátæktarskattur sem felst í því að við höfum mótað skatt- og tollakerfi okkar með þeim hætti að við ýtum verslun til útlanda þannig að Íslendingar margir hverjir versla hluti sem okkur finnst vera sjálfsagðir eins og föt og skór, sérstaklega barnaföt, í öðrum löndum. Auðvitað er það ekki markmið að koma í veg fyrir það, alls ekki, en vitið þið hvaða Íslendingar versla fyrst og fremst erlendis? Það eru þeir sem hafa meira á milli handanna, þeir sem hafa efni á því að fara til útlanda. Þeir geta keypt sér ódýrari vöru en þeir sem hafa minna á milli handanna og hafa ekki efni á að fara til annarra landa. Stefnan sem við erum með í gangi núna er hrein og klár. Við erum að setja fátæktarskatta með þeirri stefnu sem er í gangi núna. Þeir sem hafa meira á milli handanna fara bara annað. Hinir sem hafa minna á milli handanna verða að kaupa dýrari vöruna hér heima. Virðulegi forseti. Ég tel að þetta sé nokkuð sem við á hv. Alþingi ættum að geta sameinast um að gera. Ég er ekki að segja að við eigum að vera algjörlega sammála um hvernig stefnan eigi að líta út, ég veit það ekki, það á eftir að reyna á það. Ég mundi ætla að það ætti að vera forgangsmál hjá okkur að ganga þannig fram að eðlilegar nauðsynjavörur séu á jafn hagkvæmu verði og mögulegt er hér á landi. Virðulegi forseti. Ég er ánægður að sjá hversu þéttsetinn bekkurinn er. Er einhver hér inni á móti þessu? Er einhver á móti þessu? Nú kann einhver að segja, eins og stundum hefur verið sagt og hefur oft verið notað sem rök fyrir því að vera með tolla og aðrar viðskiptahindranir, að við séum þar af leiðandi að halda versluninni í landinu, en svo er ekki. Við verðum þá að stöðva að fólk fari til útlanda eða koma í veg fyrir að það komi heim með vörur. Ég hef ekki heyrt neinn tala fyrir slíku og ég vona að enginn tali fyrir slíku. Að því gefnu að við séum fylgjandi frjálsu flæði fólks er eina leið okkar og það er engin neyðarleið, það er bara góð og skynsamleg leið, að lækka hér tolla og vörugjöld. Það er enginn vafi í mínum huga á því að það mun líka auka verslun hér á landi. Það mun gera að verkum að við munum fá meiri tekjur inn í ríkiskassann fyrr en seinna. Virðulegi forseti. Nú þekki ég þetta mál nokkuð því að fyrir nokkrum árum, þegar ég var ungur maður, gerði ég sérstaka ritgerð um þetta, lokaritgerðina mína í háskólanum, um Alþjóðaviðskiptastofnunina. Ég komst að því sem ég vissi ekki fyrir að sum lönd og svæði sem hafa náð hve mestum árangri í efnahagslegu tilliti, á meðan svæðin sem voru við hliðina náðu því ekki, gerðu það með því að stunda algjört frelsi í viðskiptum. Til dæmis Hong Kong og Singapúr. Þegar þau gengu í Alþjóðaviðskiptastofnunina þurftu þau í fyrsta skipti að fara að flokka vörur til þess að setja á þær tollnúmer. Þau voru ekki með neina tolla. Það er svolítið magnað að þessi svæði, þó svo að þau séu síður en svo gallalaus, langt því frá, hafi náð mun meiri efnahagslegri velmegun en svæði sem reyndu að halda versluninni innan sinna vébanda með miklum aðgangstakmörkunum. John Maynard Keynes sagði: Allar verslunarhömlur eru tæki sem þjóðirnar hafa fundið upp til þess að gera sig og aðra fátækari - gera sig og aðra fátækari. Það er mjög mikið til í því. Mestu hagvaxtarskeið heimsins á viðkomandi svæðum hafa verið þegar verslun er hve frjálsust. Ég gæti, virðulegi forseti, haldið langa ræðu um það en ég hvet ykkur til þess að skoða þessa þingsályktunartillögu, ég hvet ykkur til að skoða skoðanakönnunina sem við settum sem fylgiskjal sem sýnir svart á hvítu hvaða fólk það er sem hefur tækifæri til þess að kaupa ódýrar vörur, ódýrar nauðsynjavörur. Það er fólk sem hefur meira á milli handanna. Ég segi: Breytum þessu, gerum það að verkum að allir geti keypt sér ódýrar vörur. Ég tel raunar að það eigi að vera sérstakt markmið að þeir sem hafa minna á milli handanna eigi þess kost að kaupa sér ódýrar nauðsynjavörur. Til þess að svo megi verða þurfum við að samþykkja þessa þingsályktunartillögu. Ég mælist til þess, virðulegi forseti, að málið gangi til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og vona að ég þurfi aldrei aftur að flytja það en það mun ekki gerast nema þetta verði samþykkt hér á hv. þingi.

Virðulegi forseti. Mér líst vel á þetta almennt, ég er almennt ekki hrifinn af tollum. Mér finnst málflutningur hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar mjög sannfærandi af öllum þeim rökum sem hér voru tíunduð. Ég velti hins vegar fyrir mér hagfræðilegri spurningu sem varðar viðskiptajöfnuð. Ég óttast að með þessu versni viðskiptajöfnuðurinn enn þá meira. Hann er núna jákvæður, skilst mér, en stefnir í að hann verði fyrr eða síðar aftur neikvæður og ég óttast að þetta annars fína framtak geri einhvern usla í þeim efnum. Ég velti fyrir mér viðbrögðum hv. þingmanns við því.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar og málefnalega og góða spurningu. Þetta er það sem menn eru oft hræddir um og er ástæðan fyrir því að stigið er varlega til jarðar. En ef við tökum bæði tolla, vörugjöld og virðisauka þá erum við ekki bara að tala um innfluttar vörur. Ef verslun eykst á landinu - segjum að það verði minna um að fólk fari til útlanda til að versla og það kaupi frekar hér á landi, og ef við gefum okkur að útlendingarnir sem hingað koma, ferðamenn, en þeim fer fjölgandi, versli meira hér - þá mun það nýtast okkur meðal annars varðandi viðskiptajöfnuðinn. Því að þetta snýst ekki bara um tollana. Vörugjöldin leggjast jafnt á vörur sem eru framleiddar innan lands og þær sem eru fluttar inn. Það eru hins vegar bara tollarnir, sem er minnsti þátturinn í þessu, sem leggjast á innfluttar vörur. Síðan er náttúrlega ákveðinn virðisauki af því þegar fólk höndlar með erlendar vörur á Íslandi. Ég man það ekki í fljótu bragði, og sé nú eftir því að hafa ekki skoðað það, ég hefði átt að gera það, hver meðalupphæðin er sem Íslendingurinn notar, það er hægt að sjá það á notkun kreditkorta í útlöndum, en sú upphæð er gríðarlega há. Ef við gætum minnkað það hefði það svo sannarlega líka jákvæð áhrif. Þannig að myndin er aðeins flóknari en svo að við séum bara að lækka gjöld á innfluttar vörur þó að svo sannarlega sé það sérstakt markmið.

Hæstv. forseti. Ég er meðflutningsmaður að þessari tillögu og tek heils hugar undir hana. Ég vil benda þeim þingmönnum sem eru hér í salnum á 6. síðu í þingsályktunartillögunni. Þar kemur fram að 41,7% af barnafötum eru keypt erlendis. Það er gríðarlega hátt hlutfall. Við sjáum líka ef við skoðum línuritið sem er neðar að ekki er munur á milli kynja en það er yngra fólkið sem fer til útlanda til að kaupa barnaföt og einnig að ungt fólk af höfuðborgarsvæðinu fer í ríkari mæli til útlanda til að versla heldur en fólk af landsbyggðinni. Nú er að fara í hönd sá tími þegar flugfélögin bjóða mjög lág fargjöld sem er auðvitað af hinu góða, ég er ekki að segja það, og þá mun ungt fólk í auknum mæli fara til útlanda til að versla fyrir jólin, kaupa jólafötin. Þetta hefur slæm áhrif á verslun hér á landi. Það er alveg ljóst. Ég get alveg deilt áhyggjum hv. þm. Helga Hrafns að við erum að tapa einhverju í tollum. En á móti kemur að við fáum auknar tekjur af versluninni innan lands ef við gætum okkar í álagningu á tollum á þessa vöru.

Ég vil minna þingmenn á að ávarpa þingmenn með fullu nafni, þar með talið föðurnafni.

Virðulegi forseti. Ég tek undir allt það sem hv. þingmaður nefndi hér og hvet bæði hv. þingmenn og aðra sem eru að fylgjast með þessu til að skoða skoðanakönnunina. Mér brá þegar ég sá þetta svart á hvítu og sérstaklega þegar ég leit á fjölskyldutekjurnar. Það er áhugavert að þeir sem kaupa 70–75% af vörunum hér á landi, það eru 42% sem kaupa barnaföt í útlöndum, eru þeir sem eru með mánaðarlaun undir 399 þús. kr., þ.e. 75% af þeim kaupa þau hér á landi. Það er alveg skýrt. Það er algjör fylgni bæði hvað varðar barnafötin og aðrar vörur sem voru mældar eftir tekjum. Þeir sem eru með hærri tekjur kaupa vörurnar í öðrum löndum.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér þingsályktunartillögu hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar um mótun viðskiptastefnu Íslands. Þar talar hann um að ástandið í dag sé skattur á fátækt og færir rök fyrir máli sínu með fylgiskjali með tillögunni. Þá sundurliðun eða greiningu sem þar er að finna dreg ég alls ekki í efa en velti því hins vegar fyrir mér hvort ekki séu til markvissari leiðir til þess að bæta kjör þeirra sem virkilega búa við fátækt, t.d. með hækkun persónuafsláttar eða með öflugu velferðarkerfi. Ég gat ekki séð í fjárlagafrumvarpinu sem við vorum að ræða í síðustu viku að við værum að vinna að því að bæta kjör þeirra verst settu. Mér finnst þetta í sjálfu sér alveg ágæt tillaga en ég held að við þurfum alvöruaðgerðir til þess að bæta kjör þeirra sem virkilega búa við fátækt, ekki bara koma með það inni í þingsályktunartillögu sem gengur út á almennar virðisaukaskattslækkanir. Ég held að við þurfum að gera meira fyrir þennan hóp.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég get alveg deilt því með hv. þingmanni að þetta mál er gott og það mun ekki leysa allan vanda. Við þurfum ekkert að fara heim og við erum ekki búin ef við samþykkjum að koma þessu í framkvæmd. Síðan getum við rætt fjárlagafrumvarpið. Ég er ekki sammála greiningu hv. þingmanns á því, þvert á mót. Ég held að ef við ætlum að taka eitthvað í fjárlagafrumvarpinu sem einkennir það sé það lagfæring á kjörum öryrkja og aldraðra og sem betur fer almennings líka en við getum rætt það og munum örugglega gera seinna. Ég held og það er staðföst sannfæring mín, sagan sýnir það, að mikil umsvif á þessu sviði, sem felst í lækkun á verði, skapi aukin verðmæti. Það skapar fleiri störf og það er nokkuð sem er grunnurinn að velmegun hér á landi sem og annars staðar. Ég sé fyrir mér að ef við vinnum þetta eins og maður mundi vilja sjá værum við að reyna að ná því markmiði, ná margvíslegum markmiðum. Eitt þeirra er að lækka verð til þeirra sem þurfa á vörunum að halda en líka að skapa hér fleiri störf. Ef það er gott að versla á Íslandi munu ekki bara Íslendingar versla meira heldur líka þeir sem hingað koma, ef það er hagstætt. Þess vegna erum við að fara til annarra landa, vegna þess að það er hagkvæmt að versla þar. Það gerðist ekki af sjálfu sér. Það er vegna þess að viðkomandi þjóð setti sér það markmið að vera samkeppnishæf í verði og reyna að draga einstaklinga eins og Íslendinga til sín og tekst það oft mjög vel.