Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja umræður um þetta mál enda brýnt að afgreiða það. Ég kemst þó ekki hjá því að segja að ég hef orðið var við að umfjöllun þingsins um þetta mál hefur hreyft við fjölmörgum nýjum þegnum í þjóðfélaginu. Þar á meðal hefur haft samband við mig fólk með erlendan ríkisborgararétt, sumt búið að búa í landinu um áratuga skeið, og sagt reynslusögur sínar af því hvernig tekið hefur verið á móti því hvað þessi réttindi varðar. Norskur ríkisborgari flutti hingað 16. júlí 1955, nokkrum dögum áður en undirritaður fæddist. Af hugsjóna- eða prinsippástæðum neitaði sú manneskja að taka upp íslenskan ríkisborgararétt vegna þess að skv. þágildandi lögum hefði hún orðið að breyta nafni sínu. Það vildi viðkomandi einstaklingur ekki og þar með naut hún ekki eðlilegra réttinda, ekki einu sinni þeirra réttinda að kjósa til sveitarstjórnar. Hún hefur átt þess kost í þrjú skipti, búin að búa í landinu frá 1955. Þannig hefur þetta verið, herra forseti. Réttur hefur verið tekinn af þessu fólki í stórum stíl umfram það sem ríkisborgarar okkar hafa notið annars staðar á Norðurlöndunum. Það má spyrja sig þessa: Er okkur stætt á því að búa þannig að fólki sem hefur búið hér í landinu nánast allt sitt líf að það njóti ekki þess réttar að hafa áhrif á stjórn samfélags síns eða stjórn landsins? Er verið að virða grundvallarmannréttindi? Enda hafa menn stundum velt upp þeirri spurningu hvort viðkomandi aðilar gætu ekki neitað að greiða skatta og standa við skyldur gagnvart samfélagi sem þeim er meinað að hafa nokkur áhrif á. Ég kemst ekki hjá því, herra forseti, að koma þessu að vegna þess að ég verð var við að umræður um þessi mál hafa hreyft við fólki. Mér þykir dapurlegt, herra forseti, að við skulum ekki ná því í þessum áfanga að útrýma með öllu þeim mun sem verið hefur á réttindum norrænna ríkisborgara hér á landi borið saman við þann rétt sem við höfum annars staðar á Norðurlöndunum. Fyrir nokkru var haldið í Norræna húsinu málþing þar sem m.a. Gunnar G. Schram prófessor hélt erindi um muninn á því að vera Norðurlandabúi á Íslandi og að vera Íslendingur annars staðar á Norðurlöndunum. Ég hygg að sá fyrirlestur hafi verið ansi mikil hrollvekja hvað það varðar að á fjölmörgum sviðum höfum við verið eftirbátar hinna Norðurlandanna í að tryggja gagnkvæmni og að full réttindi færðust með mönnum með búsetu innan Norðurlandanna. Það er mjög miður, herra forseti, þannig að ég neyðist til að gera þessa athugasemd við lokaumfjöllun málsins.

Herra forseti. Ég hélt raunar þegar hv. þm. tók til máls um þá konu sem einungis hefði haft tækifæri til að kjósa hér þrisvar að hann væri að tilkynna að hann ætlaði að leggja fram skriflega brtt. við frv. um að þessi lög yrðu gerð afturvirk. Við Íslendingar sem hér búum setjum okkur auðvitað lög og reglur í samræmi við þær hugmyndir sem við höfum. Það er alveg rétt hjá hv. þm. að sú saga er ekki ný að Norðurlandaþjóðirnar vilji standa vel saman. Eins og ég drap á í ræðu í dag var á sínum tíma skipuð nefnd til að móta tillögur um hvernig réttur manna skyldi vera til að taka þátt í sveitarstjórnarkosningum á Norðurlöndum. Þá varð niðurstaðan sú að miðað skyldi við þrjú ár en ég hygg þó að Svíar hafi á þeim tíma gengið lengra. Síðan hefur þetta verið að breytast. Eins og ég rakti í ræðu í dag hafa allar þjóðir Evrópusambandsins rétt til að taka þátt í atkvæðagreiðslu í sveitarstjórnarkosningum í Danmörku, Svíþjóð og Finnlandi frá þeim degi sem þær flytja lögheimili sitt. Þetta er auðvitað mjög athyglisvert. Með sama rétti getur maður velt því fyrir sér, þegar maður hugsar til Breta sem við höfum átt langt og gott samstarf við --- góðar sagnir eru um það í Íslendingasögum að þegar mikið hafi legið við hafi menn selt þangað skreið --- hvort ekki sé kominn tími til að við veitum Englendingum sama rétt til að taka þátt í sveitarstjórnarkosningum hér eins og Norðurlandabúum, þá með gagnkvæmum samningi við Englendinga. Eins og ég hef áður sagt tel ég að eina forsendan sem við getum haft fyrir því að veita sumum þjóðum meiri rétt en öðrum hljóti að vera sú að um gagnkvæman rétt sé að ræða, og sú vinaþjóð okkar sem við viljum veita slíkan rétt hafi þá einnig veitt Íslendingum rétt til að taka þar þátt í sveitarstjórnarkosningum innan sama tíma. Ef aðrar þjóðir vilja ganga lengra í þessu efni er það auðvitað þeirra mál. Ég hef aldrei skilið Norðurlandasamstarf þannig að við ætluðum að elta Norðurlandaþjóðirnar í allri löggjöf, sama upp á hverju þær tækju. Við höfum einmitt lagt þunga áherslu á það, ég og einnig hv. 3. þm. Norðurl. e. að því er ég hélt, að við vildum ekki gerast meðlimir í Evrópusambandinu vegna þess að við ætluðumst til að við sjálf réðum hvaða lög og reglur giltu hér á landi, við værum ekki aftaníossar annarra þjóða í þeim efnum. Þetta er auðvitað það grundvallarsjónarmið sem við hljótum að hafa. Ég get ekki skilið þann málflutning sem hér hefur verið, að það eigi að vera einhver hipsumhapsregla sem ræður eftir hverju sé farið þegar verið er að ákveða hversu lengi erlendir menn skuli búa hér áður en þeir njóti atkvæðisréttar. Eins og ég sagði tel ég að um gagnkvæman rétt hljóti að vera að ræða ef við viljum gefa öðrum þjóðum meiri rétt en hin almenna regla segir til um. Þannig er það samkvæmt þessu frv. og samkvæmt lögum að við gefum Norðurlandabúum þriggja ára rétt í staðinn fyrir fimm sem verður hin almenna regla. Það er auðvitað á þessum gagnkvæma rétti sem það byggist. Svo vil ég ítreka það sem ég sagði: Mér er fullkomlega óskiljanlegt þegar þingmaður eftir þingmann stendur hér upp og reynir að færa þau ein rök fyrir máli sínu að einhverjar aðrar þjóðir hafi skipað málum sínum með einhverjum hætti. Ég hélt satt að segja að sjálfsvirðing þingmanna, virðingin fyrir þjóð sinni og sjálfum sér, væri meiri en svo að þeir þyrftu að afsaka sig með slíkum rökum.

Herra forseti. Það er út af fyrir sig afar athyglisvert sjónarmið sem hv. þm. og forseti Alþingis setti hér fram, að leita leiða til að gera þessi lög afturvirk þannig að þeir sem hafi ekki notið kosningarréttar til sveitarstjórna hér á undanförnum áratugum fái hann nú þótt seint sé. Ég hafði bara satt best að segja ekki verið nógu hugmyndaríkur til að láta mér detta þetta í hug. Að sjálfsögðu ráðum við Íslendingar því hvernig við högum þessum málum í löggjöf okkar, innan ramma þeirra samninga og þjóðréttarlegu skuldbindinga sem við höfum undirgengist. Það er ljóst að okkur ber ekki skylda til að veita öðrum Norðurlandabúum þennan rétt enda er norræna samstarfið frjálst samstarf fullvalda ríkja sem ekki byggir á yfirþjóðlegu valdi eins og kunnugt er. Þá kemur hins vegar að hinu: Fyrir hverju eru efnisrök, sanngirnisrök og hvað viljum við sjálf í þessum efnum? Viljum við veita öðrum norrænum ríkisborgurum varanlega áfram lakari réttindi en þeir veita okkur? Ég tel að þá þurfi að rökstyðja það. Ég hef fært rök fyrir hinu gagnstæða, að almennt eigi markmiðið að vera að bjóða nýtt fólk velkomið og hvetja það til þátttöku í málefnum samfélags síns, þar með talið að stjórna því, taka ákvarðanir um kjör fulltrúa í sveitarstjórnir og eftir atvikum einnig til Alþingis. Ég er af efnislegum ástæðum og með rökum að færa fram þau sjónarmið að þessu eigi að breyta í þessa átt, ekki bara vegna þess að aðrar þjóðir hafi það þannig. Mér finnst það hins vegar líka vera rök í málinu að þjóðir annars staðar á Norðurlöndunum hafi ákveðið að ganga svona frá þessu og í anda þeirra góðu og gagnkvæmu samskipta og réttinda sem þar ríkja eru það auðvitað sjálfstæð rök að við skerum okkur úr í þessum efnum, ein þjóð meðal Norðurlandaþjóðanna.

Herra forseti. Greinilega kom fram í ræðu hv. þm. að hann vill ekki að réttur til að taka þátt í sveitarstjórnarkosningum gildi jafnt um allar þjóðir. Það er auðvitað mjög athyglisvert, sérstaklega í ljósi þess að hann er að tala um að við eigum frá fyrsta degi að bjóða velkomna hingað til landsins erlenda menn og leyfa þeim að taka þátt í kosningum hér á landi sem hann telur raunar líka að eigi að vera forsendan fyrir því að við höfum heimild til að skattleggja tekjur sem erlendir menn hafa af vinnu sinni hér á landi, og ruglar öllu þessu saman. Auðvitað hljótum við að meta það hverju sinni hversu langt við viljum ganga í samstarfi við aðrar þjóðir. Auðvitað hljótum við að ákveða slíkt á okkar forsendum. Auðvitað látum við ekki aðrar þjóðir ákveða fyrir okkur hvaða rétt við viljum veita þeim.

Herra forseti. Þetta er að snúast yfir í hálfleiðigjarnt pex. Er hv. þm. Halldór Blöndal búinn að vera á Alþingi allan þennan tíma án þess að vita meira um eðli norræns samstarfs en ætla má af máli hans? Er hv. þingmanni ekki kunnugt um að samstarf Norðurlandaþjóðanna hefur um áratugi verið miklu nánara og gagnkvæm réttindi miklu ríkari en gilt hafa út á við gagnvart öðrum borgurum? Það er ekkert nýtt. Eða á að skilja orð hv. þingmanns þannig að hann sé andstæðingur norrænnar samvinnu, hinnar nánu norrænu samvinnu sem hefur fyrir löngu gert Norðurlöndin að einum vinnumarkaði, gert Norðurlöndin að einu svæði í félagslegu tilliti þannig að yfirfærsla félagslegra réttinda á að vera til staðar og að Norðurlöndin hafa lengi verið eitt vegabréfasvæði o.s.frv.? Þar höfum við auðvitað --- ef menn vilja orða það svo --- gert greinarmun á ríkisfangi manna eða þjóðerni. Það er bara ekkert nýtt. Það er áratugagömul saga og ég hélt að hún væri almennt studd hér í íslenskum stjórnmálum, að menn væru fylgismenn hinnar nánu norrænu samvinnu. Það er pólitísk ákvörðun sem við höfum tekið og haft fullt sjálfstæði til. Við gerum í alþjóðlegu samstarfi greinarmun á hinu nána norræna samstarfi með ýmiss konar yfirfærslu réttinda og svo aftur samskiptum okkar við önnur lönd. Það yfirfærist auðvitað á ríkisborgarana, það leiðir af sjálfu. En mér finnst algjörlega ástæðulaus og neikvæð nálgun að lesa út úr því einhverja mismunun á mönnum eftir þjóðerni í neikvæðum skilningi. Menn hafa yfirleitt ekki dregið það inn í umræður um hið nána norræna samstarf.

Herra forseti. Ég var satt að segja ekki undrandi á ræðu hv. þm. Í upphafsorðum hans gætti pínulítils skætings og síðan fór hann auðvitað rangt með  Hv. þm. var áðan að tala um að hann vildi bjóða velkomna hingað erlenda menn. Ég tók það svo að hann hefði þar vísað til allra erlendra manna. Hafi svo ekki verið skal ég biðjast afsökunar á því og er ekkert við því að segja. Eins og ég sagði áðan höfum við viljað eiga mjög náið samstarf við Norðurlandaþjóðirnar. Ég rakti einmitt að á þessum gagnkvæmu réttindum byggðist það að við viljum veita þeim meiri rétt en öðrum, t.d. rétt til að taka þátt í sveitarstjórnarkosningum. Þannig liggur málið fyrir. Og ég ítreka það sem ég sagði, ég tel að við getum gert það af því að um gagnkvæm réttindi er að tefla út frá þeim jafnréttishugmyndum sem við höfum. Ég vil líka ítreka það sem ég hef áður sagt, ég tel ekki eðlilegt að erlendir menn, af hvaða þjóðerni sem þeir eru, hafi rétt til kjörgengis og atkvæðis frá fyrsta degi sem þeir búa í landinu. Mér finnst það of langt gengið. Við það verður að sitja. Hv. þm. finnst það ekki of langt gengið. Mér finnst það hins vegar.

Herra forseti. Af því að hv. þm. Halldór Blöndal hafði miklar skoðanir á þessu máli fyrr í umræðunni og ég tjáði mig um það atriði sem snýr að Norðurlandabúum, hvernig aðkoma þeirra að sveitarstjórnarkosningum hér á landi ætti að vera, vil ég bara árétta það sem ég sagði þá, og ég veit að hv. þm. gerði athugasemd við, að ég lít svo á að í rauninni sé því ekkert saman að jafna að Norðurlandabúar fái kosningarrétt hér til sveitarstjórnar þótt aðrar þjóðir Evrópusambandsins eða aðrar þjóðir yfirleitt fái hann ekki jafnfljótt. Ég get ekki séð neinn samjöfnuð þarna mögulegan eins og staðan er í dag. Miðað við þá miklu samvinnu sem verið hefur milli Norðurlandaþjóðanna frá upphafi er náttúrlega út úr kú að blanda þessu tvennu saman yfirleitt. Hér hefur verið minnst á vegabréfaréttindi, og síðan eru náttúrlega félagsleg réttindi af ýmsum toga sem hafa verið færð á milli Norðurlandanna. Ég tel, herra forseti, að það hefði verið mjög æskilegt að í þessum lögum sem núna er verið að tala um að fara með í gegnum þingið hefði verið tekið á þessu atriði. Ég vona svo sannarlega að það takist næst þegar þessi mál verða tekin upp á hv. þingi en ég tel ekki neina ástæðu til að blanda því saman hvort við eigum að ná öðrum þjóðum inn í það en Norðurlandaþjóðum þegar um er að ræða að fá kosningarrétt með lögheimilinu.

Herra forseti. Ég átta mig ekki alveg á því í hverju andsvar hv. þm. var fólgið nema ef vera kynni að hann væri að gera athugasemdir við að ég skyldi hafa bent á það nána samband og þau nánu kynni sem við höfum haft af Skotum og Englendingum í gegnum aldirnar. Ég vil minna hv. þingmann á að t.d. þegar verslun var gefin frjáls á 19. öld voru Skotar hinir fyrstu sem hingað komu til að nýta sér hið nýja verslunarfrelsi eins og við sjáum af ýmsum nöfnum hér á landi, t.d. á verslunum eins og Edinborg eða Glasgow. Eins má auðvitað rifja það upp að það var Coghill, sá ágæti sauðakaupmaður, sem fyrstur byrjaði hér að greiða peninga fyrir sauði sem m.a. olli því að Húnvetningar höfðu efni á að senda syni sína utan að læra til læknis.

Herra forseti. Hv. 1. þm. Norðurl. e., Halldór Blöndal, er vel að sér í sögunni. Ég ætla mér ekki að fara út í þá sálma. Ég held að hann sé samt sammála mér um að víkingarnir komu frá Norðurlöndum og voru þeir fyrstu sem komu hingað til landsins. Að því leytinu til höfum við blóðtengsl í þá áttina, sennilega meiri en nokkurn tíma til Skotlands og Englands þó að þaðan komi eflaust, samkvæmt nýjustu kenningum Íslenskrar erfðagreiningar, heilmikið af blóði okkar frá Bretum. Ástæða þess að ég kom hér upp, herra forseti, var sú að hv. þm. talaði um að það ætti ekki að gilda nein hipsumhapsregla í þessum efnum. Með hipsumhaps leit ég svo á að hv. þm. meinti að ekki ætti að gilda nein önnur regla um Norðurlandabúa en aðra Evrópubúa. Ég tel að full ástæða sé til að mismunandi reglur gildi um þetta tvennt.

Herra forseti. Þessi umræða er búin að vera skringileg. Verið er að auka réttindi fólks sem er af útlendu bergi brotið með þessu frv. Ríkisborgurum utan Norðurlanda er fenginn kosningarréttur eftir fimm ára búsetu í landinu. Það er svo einfalt mál. Áður þurftu þeir a.m.k. að hafa verið sjö ár í landinu til að öðlast ríkisborgararétt. Þetta er munurinn. Verið er að taka á móti útlendingum og gefa þeim færi á að hafa áhrif í sveitarstjórnarkosningum, bæði með kosningarrétti og svo kjörgengi þegar þeir eru búnir að dvelja hér, með lögheimili, í fimm ár. Þriggja ára búseta Norðurlandabúa er óbreytt ástand frá því sem verið hefur. Ekki er hreyft við þeim réttindum sem þeir höfðu, þeir voru búnir að fá þessi réttindi. En það er verið að rýmka rétt fyrir aðra en Norðurlandabúa. Ég ítreka að hér er um stjfrv. að ræða. Það er borið fram af mér sem félmrh. en það þarf stuðning, ekki bara framsóknarmanna heldur sjálfstæðismanna líka. Hv. þm. Halldór Blöndal túlkaði ágætlega ráðandi sjónarmið sjálfstæðismanna í þessum umræðum. Þess vegna er þetta frv. eins og það er. Sjálfstfl. getur fellt sig við frv. í þeirri mynd sem það er nú. Sjálfstfl. ályktaði á landsfundi sínum gegn rafrænum kosningum. Þess vegna fór ég ekki á flot með slíkar kosningar í þessu frv. Ég gengst ekki fyrir löggjöf í samstarfi við stjórnarandstöðu en í andstöðu við samstarfsflokkinn. Svo einfalt er það. Á meðan við framsóknarmenn erum í samstarfi við Sjálfstfl. vænti ég þess að við höldum þeirri reglu. 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. frá efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um framlengingu á heimild ríkissjóðs samkvæmt lögum 120/2001 til þess tímabundið að takast á hendur tryggingu eða endurtryggingu á bótaábyrgð sem flugrekendur kunna að baka sér gagnvart þriðja aðila vegna tjóns er hlýst af notkun loftfars vegna hernaðaraðgerða, hryðjuverka eða áþekkra atvika. Nefndin hefur fjallað um málið. Nefndarmenn héldu svokallaðan ,,ekki-fund`` og leituðu álits hjá Baldri Guðlaugssyni og Ingva Má Pálssyni frá fjármálaráðuneyti, Sigurði Helgasyni og Halldóri Vilhjálmssyni frá Flugleiðum, Lárusi Atlasyni frá Atlanta og Sólrúnu Halldórsdóttur frá Sjóvá-Almennum. Töluvert var rætt um þetta mál. Nefndin er sammála um að ástæða sé til að samþykkja frv. en undir nál. rita tveir nefndarmenn með fyrirvara. Nefndin bendir á að heildarábyrgð ríkissjóðs hefur lækkað úr 27.000 millj. bandaríkjadollara í 2.200 millj. bandaríkjadollara frá því að málið kom fyrst til kasta Alþingis. Ástæðan fyrir þessari lækkun er að tryggingarkrafan hefur lækkað, grunnfjárhæð tryggingar sem flugfélögin tryggja sjálf hefur hækkað úr 50 millj. bandaríkjadollara í 150 millj. bandaríkjadollara, og enn fremur hefur verið sett þak á ábyrgð gagnvart hverju einstöku flugfélagi sem takmarkast nú við tjón vegna einnar flugvélar. Fyrirkomulag þessara mála hérlendis hefur verið í samræmi við það sem almennt hefur tíðkast annars staðar. Tekið hefur verið þátt í almennri þróun í þessum málum, þar á meðal skoðað samstarf við önnur ríki en af því hefur ekki orðið. Þess vegna hefur Ísland ekki tekið þátt í slíku þrátt fyrir að umræður um það hafi farið fram. Þá liggur einnig fyrir að þessi trygging er veitt í hvert skipti til mjög skamms tíma og aðeins framlengd ef nauðsyn krefur. Þannig er væntanlega veitt til tveggja mánaða í þetta skipti eða út maí og miðað er við að hægt sé að endurskoða málið þá. Hafi aðstæður þá skipast þannig að ekki sé þörf á þessari tryggingu af hálfu ríkisins verður hún ekki lengur veitt. Þannig er reynt að fara svipaða leið og aðrar þjóðir fara, og ekki verið að taka meiri áhættu á ríkissjóð en brýnasta nauðsyn krefst.

Herra forseti. Ég hef ásamt hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni skrifað undir þetta nál. efh.- og viðskn. með fyrirvara. Eins og fram kom við 1. umr. þessa máls lögðum við mikla áherslu á að það gengi með eðlilegum hætti til nefndar til að hægt væri að fá fram upplýsingar frá þar til bærum ýmsum aðilum um hvað gerst hefði frá því að Alþingi samþykkti áður slíka heimild til ríkissjóðs eins og hér hefur verið lýst. Ég held að þær upplýsingar sem við fengum fram í nefndinni sýni að full ástæða hafi verið til að fara yfir málið og fá fram upplýsingar um stöðuna. Miklar breytingar hafa orðið frá því að Alþingi samþykkti síðast þessa ábyrgð eins og fram kemur í nál. Þar kemur einmitt fram það atriði sem hér hefur verið lýst, að heildarábyrgð ríkissjóðs hefur lækkað úr 27.000 millj. dollara í 2.200 millj. dollara frá því að málið kom fyrst til kasta þingsins. Þar er ekki um neinn smámun að ræða. Ábyrgðin lækkaði úr 2.700 milljörðum ísl. kr. í 220 milljarða ísl. kr. Sú ábyrgð sem íslenska ríkið gengst í hefur því minnkað verulega. Ýmsar aðrar upplýsingar sem komu fram í nefndinni og greint er frá í nál. sýna að þróuninni í þessu máli miðar í rétta átt. Sá fyrirvari sem við, hv. þm. Össur Skarphéðinsson og sú sem hér stendur, gerum er að gildistími þessarar ábyrgðar verði ekki til næstu áramóta heldur einungis til 15. okt. komandi. Ástæða þess er einkum sú að það er nauðsynlegt að hafa þessa ríkisábyrgð til eins skamms tíma og mögulegt er. Við það hefur verið miðað í þeim undangengnu tveimur heimildum sem hafa komið til kasta þingsins. Önnur ríki Evrópu og Bandaríkin hafa einungis framlengt þessa ábyrgð núna í tvo mánuði, og fram kom á fundunum að Noregur hefði raunverulega eitt ríkja, svo vitað var um eða upplýst var um á fundunum, framlengt þessa ábyrgð til áramóta. Reyndar kom fram hjá fulltrúa Sjóvár-Almennra sem mætti á fund nefndarinnar að ástæða væri til að ætla að búið yrði að leysa málið á komandi haustdögum. Við teljum enga ástæðu til að hafa þessa ábyrgð lengur en nauðsynlegt er. Ástæðan til að þetta er framlengt lengur en 60 daga eins og önnur Evrópuríki gera er að þingið gerir brátt hlé á störfum sínum og kemur ekki saman aftur fyrr en í haust. Við teljum rétt að miða við þá tímasetningu að ábyrgðin gildi þar til hálfur mánuður er liðinn af októbermánuði, þ.e. hálfur mánuður af haustþingi. Þá er hægt að meta stöðuna á nýjan leik. Það er ástæðan fyrir því að við flytjum þessa brtt. Í sjálfu sér á engu að breyta gagnvart stöðunni þó að sá háttur verði hafður á sem við leggjum hér til. Við viljum eins og önnur Evrópuríki og önnur ríki sem hafa þurft að gangast undir þessar ábyrgðir halda þrýstingnum á til að fá lausn á þessu máli og það gerum við best með því að hafa þessar tryggingar til eins skamms tíma og hægt er. Sú er ástæðan fyrir því að við flytjum þessa tillögu. Við sjáum auðvitað að það er töluvert langt í land enn þá vegna þess að upplýsingar komu fram um að áður en ábyrgðartryggingunum var sagt upp, þ.e. fyrir 11. sept., greiddu t.d. Flugleiðir 27.000 dollara á ári vegna trygginga en hefðu þurft, samkvæmt þeim markaðslausnum sem bjóðast nú, að greiða 60.000--70.000 dollara á mánuði á móti 27.000 dollurum á ári áður sem tryggingu vegna þessarar ábyrgðar. Herra forseti. Ég vildi skýra þessa brtt. sem við flytjum. Við styðjum auðvitað málið í heild sinni en teljum affarasælla að hafa gildistímann eins og hér hefur verið lýst.

Herra forseti. Ég vek athygli á því að hér er um að ræða heimildarákvæði til að framlengja ábyrgðartryggingar ríkissjóðs gagnvart fluginu innan lands og utan. Þetta er til að tryggja okkur gegn hugsanlegum hryðjuverkum og þetta er vandi sem allar þjóðir heims standa frammi fyrir. Ég hafði um það efasemdir á sínum tíma þegar við samþykktum þessi lög --- við höfum gert það í tvígang --- að þau næðu til nægilega langs tíma. Ástæðan fyrir því að ég tel mikilvægt að þetta taki til áramóta er sú að okkur þarf að gefast tóm til að skoða þessi mál ofan í kjölinn, og ég hef sannfærst um að vel er haldið á þessum málum af hálfu fjmrn. Í trausti þess að ríkisábyrgðinni verði aflétt eins fljótt og unnt er styð ég að heimildin til ábyrgðartryggingarinnar taki til áramóta.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. sem flutt er af efh.- og viðskn. Frv. er í tveimur köflum og þremur greinum. Málið snýst um að breyta þarf lögum um virðisaukaskatt og lögum um tryggingagjald til samræmis við nýsamþykkt frv. um breytingu á lögum um bókhald og ársreikninga. Málið snýst í grundvallaratriðum um að alveg sé klárt að þegar fyrirtæki færir bókhald í erlendum gjaldmiðlum myndist skattkröfurnar vegna tryggingagjalds og virðisaukaskatts áfram í íslenskum krónum, og öll uppgjör sem snerta uppgjör á tryggingagjaldi og virðisaukaskatti séu í íslenskum krónum þrátt fyrir að bókhaldið sé fært í erlendum gjaldmiðlum. Þetta er ástæðan fyrir þessu frv. Það er ekki hægt að flytja það sem brtt. við það frv. sem var hér áður til umfjöllunar vegna þess að þetta snýr að öðrum lögum en þar er verið að breyta. Því er þetta flutt sem svokallaður skröltormur við það frv. Herra forseti. Ég legg ekki til að málið fari til nefndar heldur beint til 2. umr.