Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf, dags. 3. febr. 2000: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum, auk sérstakra embættisstarfa utan bæjar næstu daga, get ég ekki sótt þingfundi næstu tvær vikur og leyfi ég mér, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að óska þess að 2. varaþingmaður Framsfl. í Vesturl., Þorvaldur T. Jónsson bóndi, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni og forföllum 1. varaþingmanns. Þetta er yður hér með tilkynnt, herra forseti. Ingibjörg Pálmadóttir, 2. þm. Vesturl.`` Þá hefur borist annað bréf, dags. 4. febr. 2000. ,,Vegna sérstakra anna get ég ekki tekið sæti Ingibjargar Pálmadóttur, 2. þm. Vesturl., á Alþingi að þessu sinni. Virðingarfyllst, Magnús Stefánsson, 1. varaþingmaður Framsfl. í Vesturl.`` Að ósk forseta hefur landskjörstjórn komið saman og gefið út kjörbréf handa Þorvaldi T. Jónssyni sem er 2. varamaður á lista Framsfl. í Vesturlandskjördæmi. Jafnframt hélt kjörbréfanefnd fund áður en þingfundur hófst til þess að fjalla um kjörbréfið.

Virðulegi forseti. Kjörbréfanefnd kom saman og fór yfir kjörbréf Þorvaldar T. Jónssonar, 2. varaþm. Framsfl. í Vesturl., sem landskjörstjórn gaf út fyrr á þessum degi. Kjörbréfanefnd leggur einróma til að kjörbréf Þorvaldar T. Jónssonar verði samþykkt. \vskip 11.6pt plus 6pt minus 6pt

Kjörbréfanefnd leggur til að kjörbréf Þorvaldar T. Jónssonar verði samþykkt. Kjörbréfið er samþykkt án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum. Þorvaldur T. Jónsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og undirritað drengskaparheit. Hann er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.

Þá hefur borist svofellt bréf, dags. 4. febrúar 2000: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi næstu tvær vikur leyfi ég mér, með vísan til 2. mgr. 53. gr. laga um þingsköp, að óska þess að 1. varaþingmaður Sjálfstfl. í Vesturl., Helga Halldórsdóttir skrifstofumaður, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Þetta er yður hér með tilkynnt, herra forseti. Sturla Böðvarsson, 1. þm. Vesturl.`` Kjörbréf Helgu Halldórsdóttur hefur verið samþykkt en hún hefur ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirrita drengskaparheit að stjórnarskránni. \vskip 11.6pt plus 6pt minus 6pt

Helga Halldórsdóttir hefur undirritað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Borist hefur svofellt bréf, dags. 3. febr. 2000: ,,Á fundi heilbr.- og trn. í dag var Jónína Bjartmarz kosin formaður heilbr.- og trn. í stað Valgerðar Sverrisdóttur. Þetta tilkynnist yður hér með. Virðingarfyllst, Hafdís Ólafsdóttir nefndarritari.`` Hér er annað bréf, dags. 7. febr. 2000, og er svohljóðandi: ,,Á fundi allshn. í dag var Jónína Bjartmarz kosin varaformaður nefndarinnar í stað Valgerðar Sverrisdóttur. Þetta tilkynnist yður hér með. Virðingarfyllst, Hafdís Ólafsdóttir nefndarritari.``

Herra forseti. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. forsrh. hvað líði eða hver sé almenn stefna hæstv. ríkisstjórnar í málefnum ríkisjarða hvað varðar meðferð eigna ríkisins. Nú er uppi sérkennileg umræða í þjóðfélaginu á þá leið að Alþingi eða meiri hluti Alþingis hafi samþykkt að selja tilteknar eignir, tilteknar jarðir, t.d. eyjarnar Málmey og Elliðaey. Það sem hér var afgreitt fyrir jól, herra forseti, var að mínu mati fyrst og fremst heimildir til handa hæstv. ríkisstjórn að selja eða eftir atvikum selja ekki viðkomandi eignir. Ég vil spyrja hæstv. forsrh.: Lítur hann svo á að sú skylda hvíli á ríkisstjórninni eftir að hafa fengið nefndar heimildir í hendur að koma þessum eignum út eða eru þetta heimildir samkvæmt orðanna hljóðan sem eftir atvikum má nýta eða nýta ekki? Ég vil í öðru lagi spyrja hæstv. forsrh.: Er einhver samræmd stefna til staðar af hálfu ríkisstjórnarinnar eða gildir um þetta geðþóttavilji og tilviljanakenndar ákvarðanir einstakra ráðherra? Jarðirnar heyra undir mismunandi ráðuneyti, þrjú, fjögur ráðuneyti, og jafnmargir hæstv. ráðherrar fara með forsvar þessara mála eftir því undir hvaða ráðuneyti viðkomandi stofnanir stjórnsýslulega heyra, hvort um er að ræða jarðadeild landbrn., Siglingastofnun undir samgrn. o.s.frv. Þar af leiðandi er eðlilegt að spurt sé: Gildir einhver samræmd stefna á vegum ríkisstjórnarinnar um meðferð þessara mála eða ekki? Í þriðja lagi. Telur hæstv. forsrh. ekki að fortakslaust skuli auglýsa slíkar eignir ríkisins áður en þær eru seldar, sbr. t.d. 11. gr. stjórnsýslulaga, og sbr. reglugerð nr. 651/1994, um ráðstafanir á eignum ríkisins? Að lokum. Hvað finnst hæstv. forsrh. sjálfum persónulega um það að selja í hendur einstaklingum tilteknar náttúruperlur og hvaða samræmi er í því og framgöngu ríkisstjórnarinnar að öðru leyti sem t.d. þykir gera nokkuð harðar kröfur á hendur landeigendum á grundvelli þjóðlendulaganna svonefndu? Er þá á ferðinni samræmi í framgöngu stjórnvalda að þessu leyti að á aðra hliðina eru gerðar miklar landakröfur en á hina hliðina stendur til að því er virðist að selja jarðnæði úr almannaeigu?

Herra forseti. Allar þessar miklu spurningar hefðu nú verið efni í drjúga og langa umræðu af minni hálfu en ég vona að mér fyrirgefist þó að ég láti hjá líða að fara í löngu máli yfir stefnu ríkisstjórnarinnar hvað alla þessa þætti varðar. Í fyrsta lagi varðandi það sem hv. þm. nefndi um hvernig líta bæri á heimildir af því tagi, þá er ég sammála túlkun hans að þar er um heimild að ræða en ekki skyldu ríkisstjórnarinnar að koma í lóg, ef það er rétta orðalagið, þeim eignum sem heimildin hefur gefist til, enda segir sagan okkur að heimildir hafi verið veittar til sölu tiltekinna eigna ár eftir ár eftir ár án þess að þær hafi verið nýttar. Það liggur fyrir og það þekkja menn. Ég hygg að meginreglan sé sú að eignir af þessu tagi séu auglýstar. Ég vil ekki fullyrða að það hafi alltaf verið gert. Nú hefur hv. þm. sem ráðherra selt eignir og sumar svo frægt var. Margt er því til í þeim efnum eins og menn vita, og er það sjálfsagt dálítið mismunandi eftir ráðuneytum og hefðum hvað það varðar. Hvað varðar þriðju spurninguna, þá segi ég fyrir mína parta að ég tel að menn eigi að fara mjög varlega í að selja náttúruperlur af hvers konar tagi. Engu að síður getur farið vel á því að slíkar perlur séu í einstaklingseigu. Nú síðast keyptu einstaklingar Kerið hér sunnan lands. Ríkisvaldinu var boðinn forkaupsréttur og ríkisvaldið taldi ekki nauðsynlegt að notfæra sér þann forkaupsrétt. En ég tek undir með þingmanninum að það er hárrétt að fara þar varlega. Í fjórða lagi tel ég alls ekki hægt að blanda neitt saman þjóðlendumálum og kröfugerðum sem þar voru reistar. Þær eiga ekkert skylt við þetta mál sem hv. þm. reifaði hér. Ég verð að láta þetta nægja.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir svörin og fagna því að hæstv. ráðherra telur að þarna eigi að ganga hægt um gleðinnar dyr en það hefur því miður ekki verið gert og mér sýnist ljóst, herra forseti, að í raun og veru ríki fullkomið uppnám í þessum efnum, engin samræmd stefna sé lögð til grundvallar framgöngu stjórnvalda. Og ég er ekki sammála því að það sé ekki eðlilegt að líta til þess hvernig ríkið sem jarðeigandi, landeigandi eða forsvari lands, eins og í tilviki þjóðlendna, gangi fram að öðru leyti. Hvað auglýsingar varðar, þá er auðvitað nauðsynlegt að menn átti sig á því og ekki síst hæstv. ráðherrar að þarna erum við komin í nýtt samhengi. Búið er að setja stjórnsýslulög og búið er að gefa út reglugerð um meðferð þessara eigna frá því að sá sem hér talar varð ráðherra. Þeir tímar eru því ekki sambærilegir. Að minnsta kosti er alveg ljóst, herra forseti, að hæstv. samgrh. þarf að fara á námskeið í þessum efnum því haft er eftir honum í Dagblaðinu í dag að það sé í raun og veru algert matsatriði og geti verið bara tilviljanakennt hvort svona eignir eru auglýstar eða ekki. Ég fullyrði að það sé brot á stjórnsýslulögum eða anda þeirra og augljóslega brot á þessari reglugerð ef svo er ekki gert.

Herra forseti. Ég undirstrika að það er sjálfsagt og eðlilegt að sú meginregla sé virt að slíkar eignir séu auglýstar. Það væri þá í undantekningartilvikum sem yrði að skýra sérstaklega ef það yrði ekki gert. Ég vil aðeins nefna eitt atriði vegna þess að komið hefur fram í fjölmiðlum að okkar ástsæla söngkona Björk Guðmundsdóttir hafi velt fyrir sér að kaupa tiltekna eyju í Breiðafirði, þá er það rétt að það hefur komið til tals. Ég gæti reyndar mjög vel hugsað mér að hún fengi þar aðstöðu til þess að reisa sér hús. Og ég get mjög vel hugsað mér að hún gæti fengið slíka aðstöðu leigulaust í áraraðir því að hún hefur gert meira fyrir Ísland en langflestir Íslendingar sem við þekkjum við að auka frægð og frama Íslands. En henni var jafnframt gert ljóst að ef til þess kæmi að um sölu yrði að ræða, þá yrði þessi eign auglýst þannig að aðrir gætu komið að málinu.

Herra forseti. Ég biðst undan því að ræða þessi mál út frá tilteknum nafngreindum einstaklingum. Það er án efa svo að það er fjöldi ágætra Íslendinga sem eru vel að því komnir út af fyrir sig að geta búið vel um sig einhvers staðar í landinu. En ég tel að við eigum ekki að ræða þetta út frá þeim hlutum heldur út frá grundvallaratriðum málsins. Það er alveg ljóst að við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs erum andvígir því í grundvallaratriðum að taka land og ég tala nú ekki um verðmætar og sérstæðar náttúruperlur eins og sumar af merkustu eyjum við landið eru, taka þær úr almannaeigu og selja þær í hendur einstaklingum, hverjir sem þeir eru, sem geta í framhaldinu lokað þær af og jafnvel torveldað afganginum af landsmönnum að njóta þeirra sem slíkra. Það er röng stefna og verið að fara í öfuga átt með þessa hluti. Þess vegna fer ég fram á að það verði meira en orðin tóm af hálfu hæstv. ríkisstjórnar þó að mér þyki það í sjálfu sér gott að forsrh. hvetur til þess að þarna sé farið varlega. Ég skora á hæstv. forsrh. að hlutast til um að nú verði ekki um frekari sölur af þessu tagi að ræða fyrr en mótuð hefur verið almenn og samræmd stefna um meðferð þessara mála.

Herra forseti. Ég nefndi nafn þessarar ágætu söngkonu aðeins vegna þess að það hefur verið nefnt opinberlega og í annan stað til að undirstrika það sem hér er nefnt að jafnvel þó slíkt hefði verið rætt, þá mundi sú regla áfram gilda að þessi tiltekna eyja yrði auglýst. Heimildin til að selja er fyrir hendi af hálfu þingsins og ef það yrði gert yrði það auglýst. Ég segi jafnframt að ég get vel hugsað mér að við greiðum götu þessarar söngkonu og henni sé sýndur eins mikil sómi og við getum, því að ég þekki ekki nokkurn einstakan aðila sem hefur gert meira fyrir Ísland hvað ferðamálaþáttinn snertir og þekkingu á Íslandi en einmitt þessa ágætu söngkonu, sem fylgir hv. þm. til að mynda í virkjunarmálum eins og kunnugt er.

Virðulegi forseti. Í kosningabaráttunni lögðu stjórnarflokkarnir mikla áherslu á eflingu löggæslu í landinu og nauðsyn þess að takast á við hinn stóra fíkniefnavanda. Nú berast fréttir af því í blöðum og fjölmiðlum að það séu áform af hálfu dómsmrn. að skera niður eða a.m.k. breyta um áherslur varðandi löggæslu í einum af stóru kaupstöðunum á Suðurnesjum, Grindavík. Þess vegna finnst mér nauðsynlegt að þingheimur sé upplýstur um hver áform ráðuneytisins eru varðandi framtíð löggæslu í Grindavík. Í öðru lagi spyr ég hvort það samrýmist stefnu ríkisstjórnarinnar um að auka og bæta löggæslu að vera með bollaleggingar ef þær eru fyrir hendi um að draga úr löggæslu í stað þess að efla hana eins og fyrirheit hafa verið gefin um.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir þessa fyrirspurn vegna þess að ég var einmitt á mjög fjölmennum fundi í Grindavík fyrir nokkrum dögum þar sem þessi mál voru rædd. Bæjarstjórnin hafði komið þeim skilaboðum á framfæri við mig að þeir óskuðu eftir að koma á fund í dómsmrn. og ræða þessi mál þar sem sýslumaðurinn hygðist leggja til breytingu á löggæslumálum í bænum. Það varð úr að ég kallaði til bæjarstjóra og allt bæjarráðið á fund í dómsmrn. sl. mánudag og eins líka ríkislögreglustjóra og sýslumanninn í Keflavík. Þar voru tillögurnar ræddar og kynntar fyrir Grindvíkingum. Ég tel að það hafi verið mjög gott mál vegna þess að þarna skorti e.t.v. nokkuð á að menn hefðu rætt saman. Sýslumaðurinn fól sérstökum starfshópi að fara yfir það hvernig löggæslumálum yrði best háttað í umdæminu og þeir gerðu ákveðnar tillögur. Ákveðið vandamál hafði falist í því að lögregluliðið hefði verið eins og tvískipt, rekið annars vegar frá Keflavík og hins vegar frá Grindavík, með þeim afleiðingum að það hafa borist kvartanir frá ýmsum öðrum stöðum í umdæminu sem telja að þeim hafi ekki verið nægilega vel sinnt. Þess vegna taldi sýslumaðurinn ástæðu til að leggja fram tillögu til breytinga í þeim tilgangi að bæta löggæsluna í umdæminu. Lögreglustöðin sem hefur verið þarna á staðnum verður áfram. Engin áform eru um að hætta að nota hana eða selja og forvarnafulltrúinn eða aðstoðaryfirlögregluþjónn sem þarna hefur verið að störfum verður þar líka áfram að störfum. Gert er ráð fyrir að sólarhringsvöktum verði komið upp alls staðar í umdæminu þannig að ég tel eftir að hafa séð þessar tillögur og eftir að ríkislögreglustjóri hefur farið yfir þær og mælt með þeim að hér sé á ferðinni bætt þjónusta í löggæslu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir greinargóð svör en samt sem áður liggur það á borðinu að það er uggur í brjósti margra heimamanna út af þessum málum. Því væri e.t.v. ástæða til þess að spyrja hæstv. dómsmrh. hvort tillögur lögreglustjóranna séu til komnar vegna þröngrar fjárhagsáætlunar sem var samþykkt í þinginu í desember og hvort þær tillögur, sem hafa nú verið samþykktar og eru uppi á borðinu, séu tillögur sem byggja á því að hæstv. dómrmh. hefur afskipti af málinu og þess vegna séu hlutirnir leiðréttir. Það er mikilvægt varðandi stöðu t.d. annarra umdæma í þessu sambandi.

Herra forseti. Ég tók undir það á þessum fundi og lýsti því yfir að ég gæti vel skilið að menn hefðu áhyggjur af þessum breytingum. Því miður er það svo að við höfum séð t.d. vaxandi magn fíkniefna í umferð þannig að það er ósköp skiljanlegt að fólk hafi áhyggjur og vilji tryggja sem besta löggæslu. Ég taldi reyndar skynsamlega tillögu sem kom fram í þessu máli um að sértakt teymi yrði myndað milli aðila þarna í bænum sem lögreglan tæki þátt í. Það gæti komið inn í svokallaða grenndargæslu sem ég tel að sé mjög gott mál og þarft í þessum tilvikum, sérstaklega til þess að fylgjast með börnum og unglingum og þar er ég að tala um samstarf milli t.d. skóla, íþróttafélaga, kirkju og lögreglu. Varðandi þessar tillögur vildi ég koma til móts við þá umræðu sem þarna átti sér stað og þessar áhyggjur manna. Ég taldi því rétt að sýslumaðurinn mundi beita sér fyrir því að halda fundi þar sem yrði farið yfir þetta mál og eins að ríkislögreglustjóri mundi gera úttekt á því hvernig þessar breytingar hefðu reynst eftir sex mánuði.

Virðulegi forseti. Ég fagna að sjálfsögðu þeirri lausn sem er komin að því er virðist fyrir Grindavík og að því er virðist er komið á móts við óskir íbúanna ef ég skil hæstv. dómsmrh. rétt. Það er einmitt þetta sem brennur á mönnum raunar út um allt land, það er þessi grennd eða að lögreglan sé á staðnum. Víða eru menn að gera miklar breytingar og ástæða er til að vekja athygli á því. Ég tel að mál Grindavíkur sé bara eitt mál af mörgum sem gera íbúana órólega. Það er verið að færa til og þjóna með bílum, sums staðar um lengri veg og fólk sættir sig ekki við þetta í nútímasamfélagi. Ég vildi bara koma þessu að. Ég árétta enn og aftur að enn er það áhyggjuefni mjög margra frá bænum Grindavík hvernig málum er komið og hvernig á að skipa þeim þó svo hér hafi verið gefnar upplýsingar um að fullnægjandi sé.

Herra forseti. Ég gleymdi áðan að svara því til sem var spurt um að þessar tillögur eru ekki viðkomandi þeim fjárhagsáætlunum sem gerðar hafa verið þannig að það er ekki verið að draga úr fjárframlögum til sýslumannsins í Keflavík, svo það komi skýrt fram, heldur er þar líklega eitt hæsta hlutfall á kostnaði sem á sér stað við rekstur á þessu lögregluembætti. Ég vil líka taka það fram að grenndargæsla felst ekkert endilega í því að það sé lögreglustöð á staðnum þó það sé auðvitað mjög ákjósanlegt að þar starfi menn sem þekkja vel til heldur er það svo að það hefur gefist vel t.d. á höfuðborgarsvæðinu að tveir menn í bíl hafi fylgt eftir t.d. í foreldraröltinu og í ýmsum hverfum í borginni hafa verið gerðar tilraunir með það fyrirkomulag og það hefur gefið góða raun. Ég vil líka taka skýrt fram, herra forseti, að dómsmrn. hefur gert árangursstjórnunarsamninga við öll sýslumannsembætti á landinu og auðvitað bera sýslumenn ábyrgð á rekstri embætta sinna þar með.

Herra forseti. Ég leyfi mér að spyrjast fyrir um það hjá hæstv. dómsmrh. hvernig sé háttað öryggi landvarða vítt um landið þar sem þeir starfa. Starf landvarða er mjög mikilvægt við vörslu og fræðslu um umgengni á hálendinu og margar náttúruperlur. Eftir því sem ég hef fengið upplýsingar um eru landverðir starfandi á einum tíu svæðum og þar af eru tveir þjóðgarðar. Í sumum af þeim svæðum, herra forseti, starfar bara landvörðurinn einn, það er einmenningsstarf. Þetta er jafnvel inni á hálendinu þar sem er umferð fólks, gangandi og akandi. Orðrómur er um að ekki sé farið að ýtrustu landslögum varðandi ákveðinn hluta af þessari umferð, hún sé bæði utan vega og á vegaslóðum til lítils sóma. Jafnvel heyrist sá orðrómur að þeir sem þar fara um séu kannski ekki í ökuhæfu ástandi. Ég hef heyrt þær sögur frá sumum landvörðum sem sinna þessum störfum að þeir séu sjálfir jafnvel í hættu við að umgangast þetta fólk. Það er ekki aðeins það að fólk starfi aleitt inni á óbyggðum heldur er það líka öryggið gagnvart því verkefni sem landverðir hafa að vernda náttúruna, auk þess líka að þurfa að umgangast fólk sem þeir eru í rauninni ekki færir um. Þeir hafa í rauninni enga heimild til að starfa þarna sem neinir löggæslumenn en það verður hlutverk þeirra í allt of mörgum tilvikum og öryggi þeirra er þar af leiðandi stefnt í hættu. Ég leyfi mér því, herra forseti, að spyrja hæstv. dómsmrh. hvort þetta sé svo, hvaða öryggi þeir búi við og hvort úrbætur séu væntanlegar fyrir sumarið.

Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki heyrt umræðu um þetta mál hvað snertir málefni löggæslu og dómsmrn. Auðvitað vita allir að það er stríður ferðamannastraumur á marga staði og því miður misjöfn umgengni manna sums staðar en ég mun að sjálfsögðu leita eftir upplýsingum um þetta mál og athuga hvort einhverjar kvartanir hafi borist til umhvrh. frá þeim aðilum sem gegna þessum störfum.

Herra forseti. Ég fagna undirtektum hæstv. dómsmrh. um að staða þessara mála verði könnuð því að sá orðrómur sem ég hef er einmitt sá að margir landverðir sé uppteknir við að reyna að fylgja eftir löggæslu bæði hvað varðar umgengni við náttúruna og einnig við umferð og öryggi fólks en þeir hafi minni tíma til þess að sinna því sem þeir séu ráðnir til sem sé landvarsla og fræðsla og upplýsingar um náttúruna á þessum svæðum. Ég tel í rauninni, herra forseti, að þetta sé stóralvarlegt mál.

Herra forseti. Ég ítreka að ég hef ekki fengið neinar ábendingar um þetta mál til dómsmrn. Hins vegar er alveg ljóst að það getur verið mjög viðamikið og ábyrgðarmikið starf sem landverðir gegna en ég verð að segja það að af reynslu minni og því sem ég hef séð til starfa þeirra að þeir hafa staðið sig ákaflega vel.

Herra forseti. Ég tek alveg undir það með hæstv. dómsmrh. að landverðir standa sig vel og sinna starfi sínu mjög vel miðað við erfiðar aðstæður. Ég vil leggja áherslu á öryggismál þeirra þar sem þeir eru aleinir inni á öræfum og eiga að sinna verkefni sínu við oft erfiðar aðstæður. Ég tel að það eigi að skoða þessi mál bæði gagnvart öryggi þeirra, gagnvart öryggi náttúrunnar og gagnvart öryggi fólks sem þarna er að fara um og síðan ekki gleyma því fræðsluhlutverki sem einmitt landverðir hafa gagnvart þessari umferð.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um aukatekjur ríkissjóðs frá 1991, með síðari breytingum. Í þessu frv. felast tvær breytingar. Í fyrsta lagi er verið að koma til móts við sjónarmið sem grundvallast á breyttum stjórnarskrárákvæðum um heimildarleysi ráðherra til þess að breyta sköttum og lagt til að í stað þess að í aukatekjulögunum séu safnliðir sem ráðherra er síðan falið að útfæra, séu þeir liðir tæmandi upptaldir í lögunum. Þetta er að sjálfsögðu í samræmi við þá stefnu sem er nú reynt að fylgja í öllum lögum að heimildir til skattbreytinga séu eingöngu á valdi löggjafans sjálfs en ekki framseldar til einstakra ráðherra. Í öðru lagi er um að ræða nokkrar minni háttar breytingar á gjöldum og nokkur ný gjöld sem eru tekin inn í frv. að tilhlutan ýmissa ráðuneyta, ýmist til samræmingar eða til að laga gjaldtökuna að öðrum liðum í þeirri gjaldskrá sem felst í raun í þessum lögum. Eitt gjald er lagt til að falli brott sem er gjald fyrir rekstrarleyfi til starfrækslu rækju- og hörpudisksvinnslu en slík gjöld hafa ekki tíðkast af leyfum vegna annarra tegunda fiskvinnslufyrirtækja og er eðlilegt að samræma ákvæði um slík rekstrarleyfi. Einnig er lagt til, herra forseti, að gjald fyrir ökuskírteini 65 ára og eldri verði lækkað um helming úr 2.000 kr. í 1.000 kr. enda þurfa aðilar 65 ára og eldri að endurnýja skírteini sín oftar en aðrir og er sanngirnismál að draga úr þeirri gjaldtöku. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta frv., herra forseti. Meginefni þess felst í að afnema safnliði í fjórum ákvæðum gildandi laga og telja upp með tæmandi hætti þau ákvæði sem ráðherra hefur áður ákveðið með reglugerð. Reyndar má segja að á árinu 1991 hafi verið stigið stóra skrefið í þessu efni þegar reglugerð um aukatekjur ríkisins sem fjmrh. gaf út var breytt með lögum í núgildandi lög um þetta efni. Áður gaf ráðherra út með árlegri reglugerð allar ákvarðanir sínar um gjaldtöku að þessu leyti. Upp úr því spunnust iðulega deilumál og jafnvel dómsmál eins og margir muna eflaust frá því fyrir um 10 árum þegar gjöld vegna ýmissa leyfa, m.a. leyfa eða réttinda sem menn höfðu aflað sér með löngu háskólanámi, voru stórhækkuð og það fyrirvaralaust. Nú er þetta skýrt í lögum og þessum gjöldum verður ekki breytt framvegis nema með atbeina löggjafans og það er einmitt um það sem þetta frv. snýst. Nokkrum heimildum er breytt eða lagt til að þeim verði breytt og síðan er um það að ræða að fella niður þá safnliði sem ég hef gert að umtalsefni. Ég legg til, herra forseti, að máli þessu verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Virðulegi forseti. Það frv. sem hér er til umræðu, frv. til laga um auktekjur ríkissjóðs, og þær breytingar sem lagt er til að gerðar verði frá gildandi lögum eru vissulega til bóta, þ.e. að afnema safnliði og telja upp með tæmandi hætti þá gjaldliði sem um er að ræða og leggja skal á samkvæmt gildandi lögum. Engu að síður langar mig til þess við 1. umr. um þetta mál að beina til hæstv. ráðherra fyrirspurnum hvað varðar frv. og þann grunn sem er á bak við ákvörðun þessara gjalda. Í 1. gr. frv. er t.d. upptalning á 39 liðum þar sem um er að ræða ýmsa þætti sem á að taka fyrir leyfi eða skírteinaútgáfu um 5.000 kr. gjald. Síðan eru aftur í 3. gr. nokkrir liðir þar sem um er að ræða 3.000 kr. gjaldtöku og í 2. gr. þar sem um er að ræða nýja liði sem koma inn frá viðskrn. hvað varðar verðbréfasjóði, kauphallir, skipulega tilboðsmarkaði, verðbréfamiðstöðvar, leyfisbréf fyrir skaðatryggingafélög og líftryggingafélög, og síðan nýir þættir sem byggðir eru á lögum sem samþykkt voru 1998 og varða ýmsa rannsóknavinnu og rannsóknaþætti. Maður hlýtur að velta fyrir sér þegar þessi gjaldtaka er skoðuð hvað liggur að baki ákvörðunar um hvað skal tekið fyrir hvert leyfi. Til að mynda er í 1. gr., 38. lið, þar sem talið er upp það sem fellur undir gjaldflokkinn 5.000 kr., eitthvað sem heitir naglabyssuskírteini. Nú veit ég ekki hvað naglabyssuskírteini er en það er talið upp þarna og hæstv. ráðherra getur ábyggilega uppfrætt okkur um það hvað naglabyssuskírteini er. Þetta er í 1. gr. Í 3. gr. er hins vegar leyfi til reksturs skotvopnaleigu. Það er aðeins á 3.000 kr. og skotvopnaleyfið sjálft er á 3.000 kr. Leyfi til útflutnings skotvopna, skotfæra, sprengiefna eða skotelda, 3.000 kr. Skotvopnaleyfi til félags, stofnunar eða einstaklings ef slíkur aðili þarf nauðsynlega á því að halda vegna starfsemi sinnar, 3.000 kr. Leyfi til félags sem hefur iðkun skotfimi að markmiði, 3.000 kr. Leyfi til innflutnings skotfæra og skotvopna til eigin nota, 3.000 kr. Þegar ég var lesa þetta yfir og bera síðan saman við þessa 39 liði sem eru í 1. gr. þessa frv. þá hlýtur maður auðvitað að velta því fyrir sér hvað það er sem segir að leyfi skv. 3. gr. og þeir liðir sem ég hef talið upp kosti 3.000 kr. hver, hvaða mat liggur þar að baki. Síðan eru hinir 39 liðirnir sem kosta 5.000 kr. þar sem um er að ræða m.a. leyfi og skírteini vegna veitinga atvinnuréttinda og tengdra réttinda, þar á að greiða 5.000 kr. og skiptir þá ekki máli hvort um er að ræða leyfi til málflutnings fyrir Hæstarétti og héraðsdómi, leyfi til að stunda almennar lækningar, sérfræðilækningar, leyfi til að stunda almennar tannlækningar, sérfræðitannlækningar, leyfi til ljósmæðra, hjúkrunarfræðinga, sérfræðileyfi til hjúkrunarfræðinga, leyfi til lyfsala, lyfjafræðinga, sérfræðileyfi lyfjafræðinga og leyfi til aðstoðarlyfjafræðinga eða þetta sem heitir naglabyssuskírteini. Fyrir þessi leyfi er alveg samasemmerki á milli og það skal greiða 5.000 kr. Í þessum 5.000 kr. flokki eru leyfi til dómtúlka, skjalaþýðenda, leigubifreiðaaksturs, leyfi til gerðar eignaskiptayfirlýsinga, leyfi til endurskoðenda, löggilding manna um ævitíð, meistarabréf, sveinsbréf, atvinnuréttindi skipstjórnarmanna A-, B- og C-vélstjórnarskírteini o.s.frv. Ég vil beina þeirri spurningu til hæstv. ráðherra: Hvernig fer þetta mat fram? Hvað er það sem liggur að baki hverri ákvörðun um hvert leyfi eða hvert skírteini? Það verður harla forvitnilegt í ljósi þess þegar maður les yfir þetta frv. og þá náttúrlega ekki síst þessir nýju liðir sem koma inn í 2. gr. þessa frv., sem eru leyfi fyrir viðskiptabanka og sparisjóði, verðbréfasjóði, kauphallir og skipulega tilboðsmarkaði þar sem um er að ræða í flestum tilvikum 100 þús. kr., í einstaka tilvikum 50 þús. kr. Síðan koma leyfi sem veitt eru skv. 34., 35. og 36. lið og byggja á lögum sem samþykkt voru 1998. Það er leyfi til rannsókna og nýtingar jarðvarma á lághitasvæðum, grunnvatns og hveraörvera, sbr. 4., 6. og 34. gr. laga nr. 57/1998. Fyrir þetta leyfi skal greiða 25 þús. kr. Í 35. lið er kveðið á um leyfi til rannsókna og nýtingar jarðvarma á háhitasvæðum og jarðefna, sbr. 4. og 6. gr. laga nr. 57/1998, það er 100 þús. kr. Í 36. lið. segir að leyfi til leitar og hagnýtingar á efnum á, í eða undir hafsbotninum utan netlaga, sbr. 2. og 3. gr. laga nr. 73/1990, sé 100.000 kr. Þessir liðir koma nýir inn ásamt öðrum töluliðum í 2. gr. þessa frv. og fróðlegt er að fá að heyra hjá hæstv. ráðherra hvernig þessi gjaldtaka er áætluð. Það kom fram þegar hæstv. ráðherra mælti fyrir þessu frv. áðan að þetta er m.a. sett inn til þess að koma í veg fyrir hártogun á gildandi lögum sem oft hefur verið og reyndar verið kært. Fyrir liggur niðurstaða umboðsmanns Alþingis um eitt síkt mál frá árinu 1992 þegar þágildandi reglugerð nr. 644/1989, um aukatekjur ríkissjóðs, hækkaði gjald fyrir leyfi til að stunda málflutning fyrir héraðsdómi úr 4 þús. kr. í 50 þús. kr. Sama hækkun varð eins og segir í greinargerð umboðsmanns á gjöldum fyrir almennt lækninga- og tannlækningaleyfi. Reyndar er um aðra gjaldtöku að ræða samkvæmt því frv. sem hér liggur fyrir. Samkvæmt stjórnarskránni er skattur sem lagður er á og innheimtur óháður þeirri þjónustu sem ríkið veitir skattgreiðendum. Ekki má samkvæmt stjórnarskránni breyta honum né taka hann af nema með lögum. Hann má ekki leggja á, breyta né taka af nema með lögum. Meginreglan ætti auðvitað að vera sú sama um alla gjaldtöku ríkisins. Vegna þess að í þessum lögum um aukatekjur ríkissjóðs var um safnliði að ræða þá þótti þetta mjög umdeilanlegt atriði og eðlilegra að hafa tæmandi upptalningu. Ég er sammála því mati og fagna að því leyti frv. sem hér er til umræðu. Hins vegar ítreka ég að mér finnast þeir liðir sem hér um ræðir ekki vera mjög vel ígrundaðir eða þær forsendur sem liggja að baki ákvörðuninni um leyfisgjaldið eða gjald fyrir skírteini hvers konar. Í umsögn um frv. frá fjárlagaskrifstofu segir, með leyfi forseta: ,,Frv. þetta snýr einkum að tekjuhlið ríkissjóðs en með því er lagt til að ákvæði laga um aukatekjur ríkissjóðs verði gerð skýrari um skattskyldu en nú er með því að útfæra gjaldtökuheimildir þannig að þær standist betur kröfur sem ákvæði stjórnarskrárinnar gera til slíkra heimilda. Felst breytingin aðallega í því að afnumdir yrðu safnliðir fjögurra ákvæða gildandi laga en í stað þess er gert ráð fyrir að talin verði upp með tæmandi hætti í lögunum þau gjöld sem innheimt eru. Lagt er til að innheimt verði gjöld fyrir útgáfu tíu leyfa sem fram til þessa hafa verið gefin út án gjalds. Þar er annars vegar um að ræða starfsleyfi á fjármagnsmarkaði og hins vegar leyfi til rannsókna, nýtingar, leitar og hagnýtingar á verðmætum er finnast á lág- og háhitasvæðum og á, í eða undir hafsbotni utan netlaga. Þar sem útgefin leyfi af þeim toga eru ekki mörg á ári hverju eru þær tekjur taldar verða óverulegar. Verði frumvarpið að lögum er ekki talið að það hafi áhrif á útgjöld ríkissjóðs svo nokkru nemi.`` Virðulegi forseti Hér vantar auðvitað upplýsingar um heildartekjur ríkissjóðs vegna svokallaðra aukatekna. Um hvaða tekjur er hér að ræða? Hvað fær ríkissjóður inn á hverju ári? Vegna þess að hér er í raun bara um skattlagningu að ræða og eðlilegt að frv. fylgi upplýsingar um hverjar heildartekjur ríkisins eru af slíkri álagningu og skilgreining á því hvernig hún er ákveðin hverju sinni. Alþingi samþykkti á vordögum 1993 till. til þál. sem hv. þm. Jóhann Ársælsson flutti og hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta fara fram endurskoðun á aukatekjum ríkissjóðs og gjaldtöku ríkisstofnana. Markmið endurskoðunarinnar verði að gera skýran greinarmun á skattheimtu og gjaldtöku fyrir veitta þjónustu sem hið opinbera ákveður að innheimta. Skal við það miðað að þjónustugjöld, sem eru innheimt vegna tiltekinnar þjónustu, skuli vera metin sem hlutdeild í þeim kostnaði sem af þjónustunni hlýst eða hluti þess kostnaðar, en aldrei hærri. Ákveði hið opinbera að skattleggja tiltekna þjónustu skal koma skýrt fram við innheimtu hve hár skatturinn er, við hvaða stjórnvaldsákvarðanir er stuðst og hvernig útreikningi er háttað.`` Þessi þál., virðulegi forseti, var afgreidd frá Alþingi 8. maí 1993. Við hljótum að velta því fyrir okkur hvort þessi endurskoðun hafi átt sér stað og hver hafi orðið niðurstaða hennar. Ég hlýt að beina þeim spurningum til hæstv. ráðherra. Í greinargerð með þáltill. sem hv. þm. Jóhann Ársælsson flutti, segir með leyfi forseta: ,,Tillaga þessi var flutt á 115. löggjafarþingi en hlaut ekki afgreiðslu úr nefnd og er því endurflutt. Margvísleg gjaldtaka er viðhöfð í stofnunum ríkisins, t.d. fyrir vottorð, leyfi, skírteini, þinglýsingar og stimpilgjöld, svo og þjónustugjöld stofnana af ýmsu tagi. Mjög mikilvægt er að opinberir aðilar innheimti aldrei óeðlilega há gjöld fyrir veitta þjónustu. Gjöld, sem innheimt eru vegna tiltekinnar þjónustu, skulu þess vegna vera metin sem hlutdeild í henni eða hluti þess kostnaðar, en aldrei hærri. Ýmis gjöld, sem hér er vísað til, eru það há að þau geta ekki verið eðlilegt endurgjald fyrir þjónustu og verður því að líta svo á að um skattlagningu sé að ræða. Full ástæða er til að meta að nýju hvort eðlilegt sé að ríkið noti sér ýmis þessara gjalda til sérstakrar tekjuöflunar. Það að taka háar fjárhæðir í ríkissjóð í stimpilgjöld eða fyrir skírteini, leyfi eða þjónustu án tillits til efnahags eða ástæðna þeirra er í hlut eiga er brot á þeim réttlætisviðhorfum sem ríkja skulu við ákvörðun skattstofns.`` Greinargerðin er lengri og ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Hvað líður þessari endurskoðun? Fyrir ekki löngu síðan var lagt fram, að mig minnir, frv. um stimpilgjöld sem ekki var afgreitt. Ég tel fulla ástæðu til þess að efni þessarar þingsályktunar verði virt, að farið verði í heildarendurskoðun á aukatekjum ríkissjóðs, þeim sem taldar eru upp í frv. sem við fjöllum hér um og einnig hvað varðar stimpilgjöld og aðrar tekjur ríkisins. Við í efh.- og viðskn. hljótum að fara fram á það, hafi þessi skoðun eða athugun farið fram og liggi niðurstöður fyrir, að fá þær niðurstöður við umfjöllun um frv. í nefndinni. Jafnframt þarf að fara yfir einstaka þætti, t.d. hvað liggur að baki ákvörðunum um upphæð þess gjalds sem greiða skal. Alla vega, virðulegi forseti, tel ég nauðsynlegt að fram fari heildarendurskoðun á svokölluðum aukatekjum ríkissjóðs. Mér finnst þetta frv., virðulegi forseti, líta út eins og hálfgerð ruslakista þar sem settir eru inn allir þeir þættir sem ekki komast fyrir í öðrum lögum. Þarna er safnað saman á einn stað ýmsum gjöldum sem ríkið leggur á, sem eru auðvitað hrein og bein skattlagning enda frv. til þess gert að styrkja það hlutverk að um skattlagningu sé að ræða en ekki gjald þar sem einungis er innheimt fyrir veitta þjónustu. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja þetta fyrr en ég hef fengið svör við þeim spurningum sem ég hef borið fram.

Herra forseti. Það er árviss viðburður að við fáum inn í þingið breytingu á lögum um aukatekjur ríkissjóðs. Oftar en ekki eru þar hækkuð ýmis gjöld á einstaklinga, ekki síst fasteignaeigendur og þá sem eru í miklum vanskilum, með hækkun á dómsmálagjöldum. Svo er þó ekki nú sem betur fer heldur eru þetta minni háttar breytingar eins og hæstv. ráðherra hefur upplýst og hv. þm. Margrét Frímannsdóttir farið yfir. Því er ekki gert ráð fyrir að þetta skili miklum tekjum í ríkissjóð. Engu að síður gefur þetta frv. tilefni til að ræða skilgreiningu á skatti og gjaldtöku fyrir veitta þjónustu eins og hv. þm. Margrét Frímannsdóttir kom hér inn á. Auðvitað er það að gefnu tilefni, ekki síst í ljósi svara á þessu þingi við fyrirspurnum frá þingmönnum Samfylkingarinnar, annars vegar frá Jóhanni Ársælssyni og hins vegar Guðmundi Árna Stefánssyni. Þar er spurt út í þessa gjaldtöku og aukatekjur ríkissjóðs. Í ljósi þess að hæstv. fjmrh. tilheyrir þeim flokki, Sjálfstfl., sem gefur sig út fyrir að vilja ekki hækka skatta á fólk en talar meira fyrir því að setja á alls konar þjónustugjöld er mikil ástæða til að fá frekari upplýsingar um þetta mál. Ég hef grun um, eins og mér fannst hv. þm. Margrét Frímannsdóttir einnig koma inn á, að þessi þjónustugjöld og þá aukatekjur ríkissjóðs séu dulin skattheimta að mörgu leyti. Ég tel mörg dæmi um það og ég skal nefna nokkur hér á eftir, dæmi um að þessi gjaldtaka gefur miklu meira en nemur kostnaði við veitta þjónustu. Mér finnst ærið tilefni til þess, herra forseti, að fara nokkuð inn á það við þessa umræðu. Í fyrsta lagi var þál. sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir nefndi hér áðan, um aukatekjur ríkissjóðs og gjaldtöku ríkisstofnana, samþykkt sem ályktun Alþingis 8. maí 1993. Hv. þm. Jóhann Ársælsson spurði fjmrh. ákveðinna spurninga varðandi þetta frv. og þá niðurstöðu sem þar var. Þær tengjast þessum aukatekjum og gjaldtöku ríkissjóðs. Mér finnast svör hæstv. fjmrh. við þessum fyrirspurnum frá hv. þm. Jóhanni Ársælssyni mjög athyglisverð. Hv. þm. spyr t.d.: ,,Hefur það markmið sem lýst er í þingsályktuninni, þ.e. ,,að gerður verði skýr greinar munur á skattheimtu og gjaldtöku fyrir veitta þjónustu hjá hinu opinbera`` náðst?`` Hæstv. ráðherra svarar: ,,Í ráðuneytinu hefur farið fram skipulögð endurskoðun á skatta- og gjaldtökuákvæðum sem eru á valdsviði þess. Jafnframt hefur verið lögð áhersla á að slíkt verði einnig gert í öðrum ráðuneytum. Hefur ráðuneytið í því sambandi fylgst sérstaklega með því að lagafrumvörp sem lögð eru fyrir þingið uppfylli þau skilyrði sem gilda um innheimtu skatta og þjónustugjalda.`` Síðan spyr hv. þm. áfram: ,,Hefur það markmið náðst sem lýst er í þingsályktuninni að þjónustugjöld sem innheimt eru hjá hinu opinbera skuli aldrei vera hærri en sá kostnaður sem af þjónustunni hlýst?`` Þá svarar hæstv. ráðherra: ,,Gjöld eru tekin fyrir opinbera þjónustu af ýmsu tagi. Með þjónustugjaldi er átt við að sérgreint endurgjald fæst gegn greiðslu gjaldsins og miðast það við þann kostnað sem hlýst af því að veita þjónustuna eða hluta kostnaðarins. Þetta þýðir að með gjaldtökunni má ekki afla tekna umfram það sem starfsemin eða þjónustan kostar. Gjaldtakan má með öðrum orðum ekki byggjast á skattalegum sjónarmiðum um almenna tekjuöflun ríkisins.`` Fjórða spurningin er: ,,Gera opinberar stofnanir skýra grein fyrir því við innheimtu hver kostnaðurinn við viðkomandi þjónustu er og hversu hár ,,skattur`` er innheimtur umfram þjónustuna, sé um slíkt að ræða, eins og fyrir er lagt í ályktun Alþingis?`` Þá er svarið mjög skýrt og það kemur fram í lokin: ,,Ef gjald reynist vera hærra en nemur kostnaði sem af þjónustu leiðir kann það að kalla á endurgreiðsluskyldu ríkissjóðs á grundvelli laga um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, nr. 29/1995.`` Mér finnast þessi svör mjög athyglisverð og spyr hæstv. ráðherra með vísan í þessi svör hvort farið hafi verið yfir allar aukatekjur ríkissjóðs sem innheimtar eru samkvæmt þeim lögum og athugað hvort þær uppfylli þau sjónarmið sem hæstv. ráðherra setur fram í þessu athyglisverða svari við fsp. Jóhanns Ársælssonar. Ég vil nefna tvö dæmi sem að mínu viti sýna að ekki er farið eftir því sem hæstv. ráðherra setur skilmerkilega fram í svari sínu til hv. þm. Jóhanns Ársælssonar. Hér liggur fyrir annað svar, svar dómsmrh. við fyrirspurn Guðmundar Árna Stefánssonar um gjald fyrir ökupróf, ökuskírteini og vegabréf. Það er sett fram á yfirstandandi þingi. Þar kemur annars vegar fram hvaða tekjur ríkissjóður hefur af ökuskírteinum og hins vegar hver séu bein útgjöld ríkissjóðs af útgáfu ökuskírteina. Síðan eru upplýsingar um heildartekjur ríkissjóðs af vegabréfum og hver kostnaðurinn er við útgáfuna á þessum vegabréfum. Þar kemur fram að tekjur ríkissjóðs vegna ökuskírteina eru 65.950.000 kr. en að útgjöld ríkissjóðs séu 15 millj. rúmar. Mismunurinn á 65 og 15 millj. eru 50 millj. sem ég sé ekki annað en sé bein skattheimta sem ríkið fær í ríkiskassann. Þarna virðist ekki innheimt með aukatekjum nákvæmlega fyrir kostnaði af útgáfu ökuskírteina heldur hefur ríkissjóður þarna, með meiri skattlagningu en þarf vegna útlagðs kostnaðar, ákveðnar tekjur í ríkissjóð. Þetta er ekki annað en dulin skattlagning. Þetta skyldu menn hafa í huga þegar talað er um að Sjálfstfl. sé á móti því að hækka skatta á fólk en fylgjandi þjónustugjöldum. Hvernig er farið að því? Það er eins og ég lýsti, með dulinni skattheimtu. Sama gildir um vegabréfin í þessu svari. Heildartekjur ríkissjóðs af útgáfu vegabréfa eru um 121 millj. kr. en útgjöldin vegna útgáfu þeirra eru um 55 millj. kr. Við erum því að tala um mismun um meira en helming sem ríkisstjórnin virðist taka í ríkissjóð með aukatekjum. Þetta kom reyndar fram í allshn., að ég held í fyrra. Þá spurðum við sérstaklega um þetta í tengslum við yfirferð allshn. á kafla sem sneri að dómsmrn. varðandi vegabréf og ökuskírteini. Þá kom fram að kostnaður við gerð vegabréfa var 351 kr. á hvert vegabréf en fyrir það þarf fólk hins vegar að borga 4.600 kr. Ríkið hefur því tekjur af vegabréfum þannig að þarna á sér stað gífurleg skattheimta í gegnum aukatekjur ríkissjóðs og svokölluð þjónustugjöld. Ég held að það sé afar mikilvægt að fá fram það svar sem hv. þm. Jóhann Ársælsson kallaði hér eftir. Hið sama gildir um ökuskírteinin. Hér stendur að kostnaður við gerð hvers ökuskírteinis sé 564 kr. en að útgefið ökuskírteini kosti almennt 3.000 kr. Þarna er verið að taka inn í ríkissjóð, bæði í gegnum vegabréfin og ökuskírteini margfalt meira, fimmfalt meira heldur en sem nemur kostnaði í kringum útgáfuna á vegabréfum og ökuskírteinum. Þessu finnst mér mikilvægt að halda til haga og spyr ráðherra að gefnu tilefni um þessi atriði. Mér finnst svarið sem hv. þm. Jóhann Ársælsson fékk mjög skilmerkilegt og spyr því hvort farið hafi verið í saumana á þessum þjónustugjöldum í ráðuneytinu og hvort þau standist lög um aukatekjur ríkissjóðs. Stenst þessi gjaldtaka þau sjónarmið og grundvallaratriði sem ég er sammála og fram koma í svari hæstv. ráðherra við fyrirspurn hv. þm. Jóhanns Ársælssonar? Í lokin, herra forseti, af því að hv. þm. Margrét Frímannsdóttir nefndi hér stimpilgjöldin. Þau er mjög mikilvægt að ræða hér af því að stimpilgjöld eru mikil útgjöld fyrir einstaklinga sem standa í íbúðakaupum. Ríkissjóður hefur gífurlegar tekjur af þeim, 2,7 eða 2,8 milljarða á þessu ári. Mikið af því eru stimpilgjöld vegna íbúðakaupa. Ég er alveg sannfærð um að ef sú gjaldtaka yrði grannt skoðuð þá kemur örugglega miklu meira inn í ríkissjóð en það sem fer í kostnað vegna stimpilgjalda. Ég tek undir þessa spurningu hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur um hvort fyrir dyrum standi endurskoðun á lögum um stimpilgjöld. Ég held að tvö til þrjú ár séu síðan lagt var fyrir frv. varðandi það efni. Ég er ekki alveg klár í áherslunum þar en ég held að það hafi gert ráð fyrir einföldun og samræmingu á þessari gjaldtöku sem er mjög þungbær fyrir t.d. íbúðarkaupendur. Fleira mætti nefna í þessum lögum um aukatekjur ríkissjóðs sem snertir einstaklinga í miklum vanskilum o.s.frv., varðandi fjárnám og nauðungarsölu sem iðulega er farið í að hækka þegar ríkissjóður þarf á tekjum að halda. Það er örugglega grundvallarspurning sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir lagði fyrir hæstv. ráðherra um hvort ekki væri full ástæða til að endurskoða frá grunni þessi lög um aukatekjur ríkissjóðs. En fyrirspurnir mínar til hæstv. fjmrh. eru skýrar og ég vona að hann svari þeim við þessa umræðu.

Herra forseti. Ég vil þakka þeim tveim þingmönnum sem hér hafa tekið til máls fyrir athyglisverðar hugleiðingar um aukatekjur ríkissjóðs og ýmis málefni sem þeim tengjast. Reyndar er mjög ánægjulegt að allir skuli hafa áttað sig á því að gjaldtaka af þessu tagi ber að styðjast við lagabókstaf og heimildir í lögum en ekki eins og áður var reglugerðarheimildir sem ráðherra hefur í hendi sér og hafa á fyrri tíð verið misnotaðar eins og ég nefndi í framsögu minni og eins og hv. þm. Margrét Frímannsdóttir rakti reyndar í ítarlegra máli en ég gerði hvernig var í pottinn búið, t.d. með breytingum 1989 í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem þá sat. Sú mikla hækkun sem þá var t.d. gerð á leyfum fyrir tiltekin réttindi sem menn afla sér með háskólanámi, úr 4 þús. kr. minnir mig upp í 50 var náttúrlega ekki vel rökstudd og var hrakin til baka. Samkvæmt þessu frv. verður gjald fyrir slík leyfi 5.000 kr. eins og verið hefur undanfarin ár. Það var spurt hvernig stæði á misræmi milli ákveðinna gjalda. Fyrir sumt ber að greiða 5.000 kr., fyrir annað 3.000 en lögin eru þannig upp byggð að þau eru flokkuð í ákveðna kafla eftir eðli gjaldanna og eftir eðli þeirrar starfsemi sem þau eru lögð á. Þannig er að í 10. gr. laganna sem hér er lögð til breyting á með 1. gr. þessa frv. er fjallað um gjöld fyrir veitingu atvinnuréttinda og tengdra réttinda, í IV. kafla laganna. Þar eru bara þrjár setningar í dag þar sem segir að fyrir útgáfu leyfa og skírteina vegna veitingar atvinnuréttinda og tengdra réttinda skuli greiða 5.000 kr. gjald og fyrir endurnýjun 1.000 kr. Hér er lagt til að þessi listi verði tæmandi upptalinn í 39 liðum og þar upp tekin öll þau atvinnuréttindi og skyld réttindi sem hingað til hafa borið gjald. Þar á meðal eru t.d., eins og hv. þm. Margrét Frímannsdóttir nefndi, réttindi sem byggjast á handhöfn tiltekinna skírteina eins og skírteini fyrir suðumenn, naglabyssuskírteini o.s.frv. Þetta eru atvinnutengd réttindi og ekki skyld þeim réttindum eða leyfum réttara sagt sem getið er um í 3. gr. þessa frv. en tilheyra 12. gr. laganna og eru þar í VI. kafla sem varða leyfi vegna meðferðar manna á ýmsum hættulegum efnum og tækjum eins og skotvopnum. Þess vegna er þarna ekki á ferðinni sama gjaldið þó að annað sé naglabyssa en hitt sé skotvopn. Síðan má að sjálfsögðu ævinlega deila um það hvort menn hafi hitt á réttu tölurnar í þessu efni en þetta eru hins vegar tiltölulega lágar upphæðir miðað við þau réttindi og þá starfsemi sem menn geta stundað á grundvelli þessara réttinda. Að því er varðar 2. gr. þessa frv. um leyfisbréf vegna ýmissar starfsemi á fjármagnsmarkaði, sem hér er lagt til að tekin verði inn í fyrsta sinn, þá er þar um að ræða atriði sem er nú að finna í 11. gr. laganna og eru ekki tengd veitingu atvinnuréttinda heldur leyfi fyrir atvinnustarfsemi og sambærilega hluti. Þar er um að ræða gjöld sem eru yfirleitt á bilinu 50--100 þúsund þó allt niður í töluvert lægri upphæðir en vegna þess að um er að ræða starfsemi á fjármagnsmarkaði hefur verið farin sú leið í þessu frv. að taka upp sömu gjöld eða leggja til sömu gjaldtöku og er af annarri starfsemi á fjármagnsmarkaðnum, starfsleyfum fyrir viðskiptabanka og sparisjóði, útgáfu leyfisbréfa fyrir lánastofnanir aðrar en viðskiptabanka og sparisjóði, verðbréfasjóði, kauphallir, skipulega tilboðsmarkaði, verðbréfamiðstöðvar og skaðatryggingafélög og líftryggingafélög. Þarna er um að ræða að lagt er til að gjöld fyrir þessi leyfisbréf verði sambærileg öðrum gjöldum varðandi fjármagnsmarkaðinn. Þá er spurningin næst: Eru þetta réttu tölurnar? Eru þetta eðlileg gjöld? Það kann að vera erfitt að svara því og auðvitað er nauðsynlegt að meta reglulega hvort farið er offari í þessu efni. Það getur verið erfitt þegar um er að ræða hrein þjónustugjöld að meta með nákvæmni hvernig kostnaði er háttað enda eru gjaldtökuheimildir mismunandi nákvæmar og mismunandi rúmar. Hins vegar teljum við að mikil framför hafi átt sér stað í þessum efnum á undanförnum árum og ég tel að m.a. í kjölfarið á þál. hv. þm. Jóhanns Ársælssonar, sem var samþykkt 1993, hafi verið farið skipulega í saumana á þessum málum og lögunum breytt ítrekað síðan, m.a. til að koma til móts við þau sjónarmið sem komu fram í þeirri þál. Spurt var um stimpilgjöld. Þau eru vissulega mikilvægur tekjustofn fyrir ríkisvaldið. Stimpilgjöldin skila um það bil 3 milljörðum kr. í ríkissjóð og rúmlega það. Það er alveg ljóst að sá tekjustofn verður ekki afnuminn á einni nóttu án þess að eitthvað komi í staðinn. Hins vegar eru miklir annmarkar á þeirri gjaldtöku eins og við þekkjum og þess vegna var lagt fram frv. fyrir einum þremur árum, sem náði þó ekki fram að ganga vegna annmarka sem á því voru, um að breyta stimpilgjöldunum. Það er ekkert leyndarmál og það hefur komið áður fram af minni hálfu að unnið er að því að reyna að endurskoða þennan skattstofn, stimpilgjöldin, með það fyrir augum að einfalda hann og gera hann þannig úr garði að hann hamli ekki íslensku atvinnulífi en eins og nú er getur stimpilgjaldakostnaður til að mynda ráðið úrslitum um það í einhverjum tilvikum hvort atvinnufyrirtæki taka lán innan lands eða í útlöndum o.s.frv. Hins vegar er rétt að hafa í huga að stimpilgjöldin eru skattur, þau eru ekki þjónustugjöld og eru þar af leiðandi eðlisóskyld ýmsum öðrum tekjum sem ríkið aflar sér. Að því er varðar síðan hvaða tekjur ríkið hefur af lögunum um aukatekjur, er hægt að fletta upp í fjárlögunum og rýna í það. Að vísu er enginn einn tekjuliður sem heitir bara tekjur af aukatekjum eða aukatekjur ríkissjóðs heldur er þetta sundurliðað og kannski ekki svo einfalt að átta sig á því. En sem dæmi mætti nefna að gjöld fyrir veitingu atvinnuréttinda og tengdra leyfa, þ.e. 10. gr. laganna og 1. gr. þessa frv., gefa ríkissjóði 3 millj. samkvæmt fjárlögum í ár. Það eru ekki stórir peningar í allri tekjumynd ríkisins en hins vegar ekkert óeðlilegar tekjur með tilliti til þess að þessari útgáfu réttinda fylgir kostnaður. Herra forseti. Ég hygg að ég hafi reynt að svara öllum þeim spurningum sem hv. þingmenn beindu til mín af þessu tilefni. Í þessu frv. er alvöruviðleitni til að taka á þeirri nauðsyn til samræmingar sem verið hefur í þessu efni. Við sem tókum þátt í að breyta stjórnarskránni árið 1995 gerum okkur grein fyrir því að það er alveg nauðsynlegt að fara skipulega í gegnum lagasafnið og afnema allar reglugerðarheimildir sem veita ráðherrum, framkvæmdarvaldinu, heimildir til þess að leggja á, breyta eða lækka einstaka skatta. Þetta er verið að gera og þetta er bara eitt af mörgum málum sama eðlis sem hafa verið að koma fram í þinginu að undanförnu, bæði frá mér og öðrum ráðherrum, og sem eru væntanleg á næstunni. Unnið hefur verið skipulega í þessum atriðum en því miður vorum við komin svo langt út á þær brautir á Íslandi að fela framkvæmdarvaldinu meðferð skattlagningar að það er býsna mikið verk að afturkalla allar slíkar heimildir og koma þeim aftur þangað sem þær eiga heima, þ.e. hingað inn í Alþingi. Ég vænti þess, herra forseti, að um þetta mál í sjálfu sér, sem er lítið að efni og vöxtum, þurfi ekki að verða miklar deilur í efh.- og viðskn. Ég veit að hún mun fara vel og samviskusamlega yfir málið og þá jafnframt þau atriði sem þingmenn hafa nefnt og sem ég kann annaðhvort að hafa gleymt að svara eða ekki svarað nægilega vel eða ítarlega að mati þingmanna.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og tek undir það sjónarmið hans að þetta frv. eins og það er eða markmið þess er mjög gott. Það er liður í því að afnema þær víðtæku heimildir sem ráðherrar hafa haft og þeim hafa verið afhentar samkvæmt lögum til að ákveða slík gjöld eða skatta og kominn tími til að fjárveitingavaldið sé þar sem það á heima samkvæmt stjórnarskránni. Undir þau orð tek ég. Hins vegar hlýt ég að segja að það er afar einkennileg flokkun sem liggur að baki frv. hvað varðar aukatekjur ríkissjóðs. Ég á t.d. erfitt með að sjá, virðulegi forseti, að sami flokkur eða sömu forsendur liggi á bak við ákvörðun á leyfisveitingu eða skírteinisveitingu, t.d. til almennra lækninga, sérfræðilækninga og svo aftur þegar komið er aftar í þessa upptalningu þar sem eru þessi svokölluðu naglabyssuskírteini eða skírteini fyrir suðumenn, að þessi leyfi eigi heima í sama flokki þó að um atvinnutengd leyfi eða atvinnutengd skírteini sé að ræða. Því að sannarlega er um atvinnutengd skírteini eða leyfi að ræða í 3. gr. þar sem leyfi er til reksturs t.d. skotvopnaleigu, það er atvinnustarfsemi, og í 2. gr. þar sem fara saman öll leyfisbréf fyrir lánastofnanir og rannsóknastarfsemi. Síðan kemur allt í einu þar á eftir skemmtanaleyfi vegna einstakra tilvika, 5.000 kr., leyfi til reksturs miðlunar með leiguhúsnæði, 5.000 kr., leyfi til að reka skyndihappdrætti, 5.000 kr., leyfi til reksturs ferðaskrifstofu til tveggja ára, 5.000 og til 5 ára, 5.000 kr. Ég held, virðulegi forseti, að mikil nauðsyn sé á að fara yfir alla þessa þætti þó að þetta hafi verið sett fram og flokkað með svipuðum hætti núna og gert hefur verið undanfarið ár. Það er mikil nauðsyn á að taka upp alla þætti sem falla undir þessi lög um aukatekjur ríkissjóðs, flokka upp á nýtt og endurmeta þær forsendur sem liggja að baki ákvörðun um gjaldtöku fyrir hvert og eitt, enda sést að töluverður munur er á þeim nýju töluliðum sem koma inn í 2. gr. Maður hlýtur að velta fyrir sér hvort það sé eðlilegt að skemmtanalífið vegna einstakra tilvika kosti 5.000 kr. en síðan sé leyfi til að reka miðlun á leiguhúsnæði allt árið það sama, 5.000 kr. gjald. Það þarf að skoða hvort kostnaðurinn á bak við eða sú vinna sem á sér stað við að skoða þá sem sækja um leyfi hverju sinni sé nákvæmlega sú sama, og hvort jafnmikil vinna liggur að baki því að sá einstaklingur sem sækir um þetta margumrædda naglabyssuskírteini hljóti sömu skoðun og að sömu kröfur séu gerðar til hans og annarra sem taldir eru upp fyrr í 1. gr., eins og þeir sem hafa leyfi til málflutnings fyrir Hæstarétti og héraðsdómi. Ég held því að það þurfi fara í endurskoðun á allri þessari flokkun. Þetta er ekki bara spurning um hvort hér sé um réttar tölur að ræða, sem ég dreg sannarlega í efa, heldur einnig hvort flokkunin sé rétt en markmiðið er gott að ákvörðunarvaldið sé hjá Alþingi hvað varðar álagningu gjalda og skatta. Ég tek undir það markmið. Ég tek einnig undir þá gagnrýni sem komið hefur fram sérstaklega á þá reglugerð sem sett var 1989 og skoðuð var af umboðsmanni Alþingis og hann skilaði ítarlegri greinargerð um. En mér sýnist þurfa, þó að það verði kannski ekki gert núna, ég ætla ekki að hóta því að efh.- og viðskn. fari í heildarendurskoðun á þessari flokkun núna, enda er kannski eðlilegt að kalla eftir tillögum frá ráðuneytinu í þeim efnum og horft verði þá til þess næst þegar slíkt frv. verður lagt fram af hálfu hæstv. ráðherra. Ég vil líka, virðulegi forseti, taka undir að það er mjög nauðsynlegt að fara í heildarendurskoðun á lögunum um stimpilgjöldin. Það frv. sem lagt var fram fyrir þremur árum var vissulega gallað og hefði verið ástæða til þess fyrir hv. efh.- og viðskn. og hv. þingmenn að skoða það frv. vel og leggja í það vinnu að skoða hvernig stimpilgjöldin sem sannarlega skila miklum tekjum í ríkissjóð en eru bara skattlagning á þá sem taka lán og það bitnar mjög illa á t.d. smærri fyrirtækjum og einstaklingum. Það þarf að fara í endurskoðun á öllum þessum þáttum og ekki bara af hálfu ráðuneytis heldur og ekki síður af hálfu þingmanna og t.d. efh.- og viðskn. Það vill nú svo til að ég hef nefnt það við formann efh.- og viðskn. og hann hefur tekið vel í að nefndin fari í þá vinnu en hún er töluverð. Stimpilgjöld eiga sér langa forsögu hér sem og annars staðar því að þetta er eins í þeim löndum sem við miðum okkur gjarnan við, að þar er lagt á stimpilgjald eða ígildi þess, þó undir mismunandi nöfnum. En það er mikil nauðsyn og ég fagna því að hæstv. ráðherra hefur lýst því yfir að hann vilji láta skoða þennan gjaldflokk og við verðum auðvitað að skoða þær tekjur sem þetta skilar ríkinu en það yrði þá kannski um leið, virðulegi forseti, farið í heildarendurskoðun á útgjöldum ríkisins, þau endurskipulögð meira í takt við þarfir nútímans en ekki að byggja þar á áratugagömlum hefðum á framlögum í einstök verkefni sem ekki eiga lengur heima hjá ríkinu en þar eru jafnvel að bætast við verkefni, eins og sjást dæmi um á fjárlögum fyrir þetta ár, sem vandséð er að sé endilega hlutverk ríkisins í breyttu samfélagi að sinna.

Herra forseti. Það er hægt að vera sammála um ýmislegt sem fram kom í máli hæstv. ráðherra. Ég er alveg sammála hæstv. ráðherra um að útfæra á gjaldtökuheimildir á þann hátt að þær standist stjórnarskrána og ég er alveg sammála honum um að á nokkrum umliðnum árum hafa orðið endurbætur að því er varðar ákvæðin um aukatekjur ríkissjóðs. Aftur á móti fannst mér hæstv. ráðherra skauta mjög létt fram hjá þeim spurningum sem voru þó kjarnaatriði sem ég beindi til hans og snerta þá ályktun sem Alþingi samþykkti á árinu 1993 og það svar sem hæstv. ráðherra gaf hv. þm. Jóhanni Ársælssyni á þessu þingi. Mér finnst að þar fari ekki saman það svar sem hæstv. ráðherra gaf hv. þm., sem er mjög afdráttarlaust, um að ekki eigi að innheimta og ekki megi innheimta meira fyrir þjónustuna en sem nemur kostnaði við hana og meira að segja er gengið svo langt í svarinu að talað er um að ef gjald reynist vera hærra en kostnaðurinn sem af þjónustunni leiðir kunni það að kalla á endurgreiðsluskyldu ríkissjóðs á grundvelli laga um endurgreiðslu oftekinna skatta. Þegar litið er til þess sem ég sagði bæði varðandi ökuskírteinin og vegabréfin, þá hefur ríkissjóður innheimt margfalt meira af fólki vegna ökuskírteina og vegabréfa en sem nemur kostnaðinum þannig að skiptir tugum milljóna. Ég get ekki dregið aðra ályktun af svari ráðherrans við fyrirspurn hv. þm. Jóhanns Ársælssonar en þá að fólk eigi bara inni töluverðar tekjur hjá ríkissjóði miðað við þetta og þarna hafi verið verulega oftekið í sambandi við vegabréfin og ökuskírteinin og sennilega marga fleiri þætti. Ég held því að nauðsynlegt sé með tilliti til þessa að efh.- og viðskn. fari mjög ofan í saumana á þessu máli í tengslum við þetta frv., í raun og sannleika ber henni skylda til þess. Ég vil nefna, herra forseti, og ég vona að hæstv. ráðherra hlusti á mál mitt að þegar þessi þál. var samþykkt, um aukatekjur ríkissjóðs, á árinu 1993, þá stóðu allir í efh.- og viðskn. að þessari tillögu og hún hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta fara fram endurskoðun á aukatekjum ríkissjóðs og gjaldtöku ríkisstofnana. Markmið endurskoðunarinnar verði að gera skýran greinarmun á skattheimtu og gjaldtöku fyrir veitta þjónustu sem hið opinbera ákveður að innheimta. Skal við það miðað að þjónustugjöld, sem eru innheimt vegna tiltekinnar þjónustu, skuli vera metin sem hlutdeild í þeim kostnaði sem af þjónustunni hlýst eða hluti þess kostnaðar, en aldrei hærri.`` --- Þetta er mjög skýrt og síðan stendur: ,,Ákveði hið opinbera að skattleggja tiltekna þjónustu skal koma skýrt fram við innheimtu hve hár skatturinn er, við hvaða stjórnvaldsákvarðanir er stuðst og hvernig útreikningi er háttað.`` Þetta kemur fram í þáltill. og þar er verið að tala um m.a. þinglýsingar og stimpilgjöld sem eru ekkert undanþegin í þessari ályktun. Til að greiða fyrir umræðunni í efh.- og viðskn. sem við sannarlega munum taka um þetta efni þar, þá vil ég gjarnan fá fram álit hæstv. ráðherra á því hvort hann telji ekki að verið sé að taka meira í ýmsa gjaldtöku varðandi aukatekjurnar --- ég hef nefnt ökuskírteinin, vegabréfin og stimpilgjöldin --- en ríkissjóði er í raun og sanni heimilt eða a.m.k. að það stangist á við það sem fram kemur í svari hæstv. ráðherra við fyrirspurn Jóhanns Ársælssonar sem er mjög skýr um það, eins og segir, með leyfi forseta: ,,Þetta þýðir að með gjaldtökunni má ekki afla tekna umfram það sem starfsemin eða þjónustan kostar. Gjaldtakan má með öðrum orðum ekki byggjast á skattalegum sjónarmiðum um almenna tekjuöflun ríkisins.`` Mér fannst ráðherrann ekki gefa nægilega skýr svör við þessu og þess vegna hlýt ég að endurtaka spurningar mínar um leið og ég spyr hæstv. ráðherra að því --- ég er honum auðvitað sammála um að á einni nóttu verður ekki kippt burt þremur milljörðum sem ríkissjóður hefur í tekjur af stimpilgjöldum. En mun verða lagt fram á þessu þingi frv. til laga um breytingu á stimpilgjöldum? Fyrir þremur árum lá fyrir frv. sem náðist ekki samstaða um að lögfesta. Ég held að við hljótum að stefna að því að draga úr þessari skattlagningu varðandi simpilgjöldin. Þetta er óréttlát skattheimta á margan hátt, ekki síst fyrir íbúðakaupendur. Mikil gjaldtaka frá ríkissjóðibeinist að því fólki sem er að standa í því að koma sér upp þaki yfir höfuðið og ef farið er yfir alla þá gjaldtöku sem ríkissjóður hefur af íbúðaeigendum, bæði þeim sem eru að kaupa og þeim sem lenda í vanskilum, skiptir það mörgum milljörðum. Mér finnst því full ástæða til þess að endurskoða það, ekki síst stimpilgjöldin. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra skýrt: Telur hann ekki að sú gjaldtaka sem ég nefndi stangist á við þau svör sem hann gaf hv. þm. Jóhanni Ársælssyni á þessu þingi um þá tillögu sem hv. þm. beitti sér fyrir að var samþykkt á þingi 1993?

Herra forseti. Brýnt er að hafa í huga hver aðgreiningin er milli þjónustugjalda og skatta. Stimpilgjöld eru ekki þjónustugjöld heldur skattur. Þau eru að vísu frumstæður skattur og gamaldags og upphaflega til komin vegna þess að þar lá fyrir tiltölulega auðvelt andlag skattlagningar, auðvelt fórnarlamb ef svo mætti segja. Með sama hætti var upphafleg skattlagning flestra ríkja eignarskattur á fyrirliggjandi eignir eins og tíundin var á Íslandi á sínum tíma. En nú eru breyttir tímar og auðvitað eigum við að laga skattlagningu okkar að því. Verið er að endurskoða lög um stimpilgjöld. Ég get ekki fullyrt að sú endurskoðun leiði til þess að frv. komi fram á þessu þingi en ég vona það. Auðvitað væri það mjög gott. Vandinn í málinu eru sem sagt þeir rúmlega 3 milljarðar sem ríkið hefur í tekjur af þessum skatti sem er ekki þjónustugjald heldur skattur. Um þjónustugjöldin gildir það sem segir í svari mínu við fyrirspurn Jóhanns Ársælssonar að með gjaldtöku af því tagi má ekki afla meiri tekna en það sem starfsemin eða þjónustan kostar. Í einhverjum tilfellum getur verið um það að ræða að erfitt getur verið að skilgreina nákvæmlega hvort um er að ræða þjónustugjald eða skatt. Þá þarf að fara betur ofan í saumana á því máli og þess vegna get ég ekki tekið undir hugrenningar þingmannsins um það efni hér en það er rétt að efh.- og viðskn. skoði einstök atriði í því máli, m.a. það sem hún hefur hér nefnt.

Herra forseti. Ég tel alveg skýrt eftir það sem fram hefur komið hjá hæstv. ráðherra að það þarf að skoða þessi mál. Hæstv. ráðherra er alls ekki viss um hvort verið sé að framfylgja í einu og öllu því sem fram kemur í þessari ályktun og efh.- og viðskn. studdi og fram kemur líka í því svari sem hæstv. ráðherra gaf þinginu. Ráðherrann segir að stimpilgjöldin séu skattur en ekki gjaldtaka. Ég hygg að um það megi deila. Sjálfstfl. og forsvarsmenn hans mega ekki haga sér þannig að kalla tiltekna tegund gjalda skatt þegar þeim hentar en þjónustugjöld þegar svo ber við. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Hvort er gjald fyrir ökuskírteini og gjald fyrir vegabréf, skattur eða þjónustugjald? Ég held að það ætti tvímælalaust að fella undir það sem hæstv. ráðherra nefndi í svari til hv. þm. Jóhanns Ársælssonar að þar megi ekki fara umfram kostnaðinn við útgáfu á vegabréfum og ökuskírteinum. Þar hefur greinilega verið farið langt umfram það, 80 millj. umfram varðandi vegabréfin á síðasta ári og 50 millj. að því er varðar ökuskírteini. Mér finnst því mjög brýnt að ráðherrann úttali sig um það hvort hann telji að þarna sé um kostnað að ræða eða þjónustugjald, gjald fyrir veitta þjónustu eða hvort hann telur að þetta séu skattar. Það stendur eftir eftir þessa umræðu að efh.- og viðskn. á mikið verk fyrir höndum að fara ofan í þessi mál, ekki síst með tilliti til þeirrar ályktunar sem efh.- og viðskn. mælti sjálf með að yrði samþykkt á Alþingi um aukatekjur ríkissjóðs.

Herra forseti. Ég hygg að farið hafi verið eftir efni þessarar ályktunar 1993 og þessi lög hafa ítrekað verið endurskoðuð, m.a. og ekki síst í ljósi þeirrar samþykktar sem síðar var gerð með breytingu á stjórnarskránni 1995 þegar lögð var ákveðin lína í þetta mál og reglugerðaframsalið sem tíðkast hafði beinlínis bannað. Það er það sem við erum að vinna að með ótal lagabreytingum, m.a. þeirri sem hér er verið að fjalla um. Markalínan milli skatta og þjónustugjalda getur verið óljós. Það er gott ef efh.- og viðskn. getur gefið sér tíma til þess að fara ofan í saumana á slíkum vafamálum og gert tillögur til okkar í þinginu um þau mál. En ég held að þetta frv. sé í eðli sínu svo einfalt að það kalli ekki á miklar vangaveltur eða fræðilegar útlistanir á eðli skattheimtunnar í landinu til þess að hljóta afgreiðslu í nefndinni. Nefndin verður auðvitað að meta það sjálf eins og venjulega.

Herra forseti. Ég heyri að hæstv. fjmrh. er í mestu vandræðum með þetta mál og ég ítreka einfalda spurningu mína: Hvort er gjald sem fólk þarf að greiða fyrir vegabréf og ökuskírteini skattur eða þjónustugjald? Hæstv. fjmrh. hlýtur að geta svarað þeirri einföldu spurningu hvort um er að ræða skatt eða þjónustugjald, þ.e. gjaldtöku fyrir útlagðan kostnað á ökuskírteinum og vegabréfum.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna, með síðari breytingum. Frv. þetta er lagt fram samhliða þeim frv. sem verða rædd undir þessum lið, þ.e. frv. dóms- og kirkjumrh. um breyting á þinglýsingalögum og frv. iðn.- og viðskrh. um breyting á lögum um brunatryggingar. Megintilgangur frumvarpanna, einkanlega þess frv. sem ég mæli hér fyrir, er að koma á fót samhæfðu gagna- og upplýsingakerfi fyrir allar fasteignir í landinu er nefnist Landskrá fasteigna. Með tilkomu Landskrár fasteigna verður í fyrsta sinn til samhæft gagna- og upplýsingakerfi um allar fasteignir á Íslandi sem mun nýtast almenningi, fyrirtækjum og opinberum aðilum og öllum þeim er halda sérstakar fasteignaskrár en í þeirra hópi eru Fasteignamat ríkisins, þinglýsingastjórar hjá sýslumannsembættum, byggingarfulltrúar sveitarfélaganna og álagningardeildir þeirra, Hagstofa Íslands, þjóðskrá ásamt ýmsum öðrum aðilum í viðskiptalífinu. Þrír fyrstnefndu aðilarnir, Fasteignamat ríkisins, þinglýsingastjórar og byggingarfulltrúar skrá upplýsingar um fasteignir í mismunandi tilgangi og eftir mismunandi lögum er geyma ólík ákvæði um skráningu fasteigna. Hefur þetta leitt til misræmis í þeim upplýsingum sem skrárnar hafa að geyma um einstakar fasteignir. Einkanlega hefur skort samræmdar reglur um hvenær ný fasteign verður stofnuð í einstökum skrám. Vegna þessa misræmis hefur ekki verið unnt að tengja skrárnar saman. Þannig hefur verið viðhaldið margverknaði, margskráningu sem fylgir óhjákvæmilega skráarhaldi margra aðila um sömu upplýsingaratriðin. Með þessar staðreyndir í huga og með endurbætur á fasteignaskráningu opinberra aðila að markmiði var verkefninu um Landskrá fasteigna hrundið af stað innan stjórnkerfisins fyrir rúmlega sjö árum. Svonefndur stýrihópur verkefnisins hefur haft umsjón með því en í honum hafa setið ráðuneytisstjórar fjmrn., dómsmrn., félmrn. og umhvrn., hagstofustjóri, formaður Sambands ísl. sveitarfélaga og fulltrúi Reykjavíkurborgar. Hér er því um að ræða umbótamál sem mjög margir aðilar hafa komið að og sem unnið hefur verið að á heildstæðan og markvissan hátt. Með verkefninu voru sett þau markmið að með gerð Landskrár fasteigna yrði komið á laggirnar einskráningu upplýsinga í skilvirku skráningarferli með skýra hlutverkaskiptingu skráningaraðila að leiðarljósi. Meginmarkmiðið með gerð landskrárinnar er að uppfylla þörf fyrir einhlíta og varanlega skrá um lönd, lóðir og fasteignir þeim tengdar er komið gætu að almennum notum fyrir þá er þurfa á henni að halda líkt og þjóðskrá Hagstofu Íslands. Auk greiningar verkþátta og vinnuferla lét stýrihópurinn framkvæma tilraunaverkefni í Kópavogi og í Árnessýslu við að koma á samræmdri fasteignaskráningu hjá Fasteignamati ríkisins, þinglýsingastjóra og byggingarfulltrúa. Segja má að það fyrirkomulag sem frv. þetta og samhliða flutt frv. dómsmrh. um breytingu á þinglýsingalögum, það fyrirkomulag sem þessi frv. marka sé að nokkru leyti byggt á þeirri reynslu sem fengist hefur í þessum tilraunaverkefnum. Skipta má efni lagabreytinganna í þrennt. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir því að komið verði á fót samhæfðu gagna- og upplýsingakerfi, Landskrá fasteigna, um allar fasteignir m.a. með samruna fasteignaskrár Fasteignamats ríkisins og þinglýsingabóka sýslumanna. Í öðru lagi er gert ráð fyrir nýju samræmdu verklagi um fasteignaskráningu hjá skráningaraðilum fasteigna en þeir eru sveitarfélög, Fasteignamat ríkisins og sýslumenn. Í þriðja lagi er lagður grunnur að skráningu eignamarka lands með hnitum en slík skráning nýtist m.a. til rekstrar landupplýsingakerfa. Einn helsti ávinningurinn af þessari breytingu er sá að með því að hvert upplýsingaatriði er aðeins fært einu sinni í Landskrá fasteigna sparast sú margskráning sem fer nú fram hjá ýmsum skráarhöldurum og þeir geta lagt af sjálfstætt skráarhald. Slík einskráning leiðir af sér meiri áreiðanleika í skráningu og eykur þar með öryggi í fasteignatengdum viðskiptum. Verulegur þjóðfélagslegur og efnahagslegur ávinningur hlýst af tilkomu Landskrár fasteigna. Fasteignaverð allra fasteigna í landinu nemur nú um 1.200 milljörðum kr. og brunabótamat um 2.000 milljörðum kr. og má því fullyrða að fasteignir séu ein mikilvægasta stoðin undir efnahagskerfi þjóðarinnar. Samhæfð, áreiðanleg og markviss skráning þessara eigna og réttindi er þeim tengjast er því ein af meginstoðum frjálsra viðskipta og hagvaxtar. Landskrá fasteigna er þannig m.a. til þess fallin að styrkja efnahagslífið og tryggja öryggi í viðskiptum með þessar mikilvægu eignir. Ávinningur viðskiptalífsins af Landskrá fasteigna mun felast í auknu aðgengi að upplýsingum um fasteignir og réttindi þeim tengd í tölvutæku formi. Af því mun svo hljótast hagræði fyrir opinbera aðila, fjármálastofnanir, fasteignasala og fleiri er sinna lánastarfsemi og fasteignaviðskiptum. Sem lið í stefnu ríkisstjórnarinnar um upplýsingasamfélagið er ráð fyrir því gert að sett verði á veraldarvefinn sérstök útgáfa af landskránni. Eins og fyrr segir er landskráin gagna- og upplýsingakerfi um allar fasteignir í landinu. Ætlunin er að skráin verði í umsjá Fasteignamats ríkisins eins og nánar kemur fram í 1. gr. frv. Í greinargerð þess kemur fram sú fyrirætlun að halda landskrána á Akureyri þar sem stofnunin rekur í dag umboðsskrifstofu. Til greina kemur einnig að fela einkaaðilum þar í bæ eða eftir atvikum annars staðar að reka tölvukerfin í kringum landskrána frekar en reka hana á umdæmisskrifstofunni sjálfri en slíkt verður að sjálfsögðu metið þegar málið verður komið lengra á rekspöl. Landskrá fasteigna er samkvæmt a-lið 7. gr. frv. samsett af fjórum skráarhlutum sem hver um sig ber sérstakt heiti og geyma ólíkar upplýsingar. Þeir eru í fyrsta lagi stofnhluti, er geymir upplýsingar um heiti, auðkenni og afmörkun fasteigna, í öðru lagi mannvirkjahluti, er geymir upplýsingar um byggingarfræðileg atriði mannvirkja, í þriðja lagi fasteignamatshluti, er geymir matsforsendur og matsverð, og loks í fjórða lagi þinglýsingahluti er geymir upplýsingar um þinglýsta eigendur og eignarhlut þeirra ásamt upplýsingum um veðbönd, kvaðir og annað er þinglýsingabók heldur. Um þinglýsingahlutann gilda að öðru leyti ákvæði þinglýsingalaga. Í 2. gr. frv. er fjallað um matshlutverk Fasteignamats ríkisins en það ákvæði var áður hluti af 1. gr. laganna um fasteignamatið. Felur þetta í sér breyttar áherslur í starfsemi Fasteignamats ríkisins sem verður hér eftir ekki síður skráningarstofnun en matsstofnun. Þegar hefur verið stigið skref í að styrkja starfsemi stofnunarinnar til að tryggja að hún verði vel í stakk búin til að takast á við ný verkefni. Í 3. gr. frv. er lögð til breyting á skilgreiningu fasteignahugtaksins og tekur hin nýja skilgreining bæði mið af hefðbundinni skilgreiningu hugtaksins fasteign samkvæmt eignarrétti og skiptingu fasteigna í einstakar skráningareindir í Landskrá fasteigna. Með því samstarfi skráningaraðila sem gert er ráð fyrir í frv. er tekin upp svonefnd forskráning í stofnhluta Landskrár fasteigna. Ráðgert er að Fasteignamat ríkisins eða eftir atvikum byggingarfulltrúi sveitarfélags í umboði þess annist forskráningu fasteigna upplýsinga. Slík skráning telst vera skráning til bráðabirgða er bíður staðfestingar með þinglýsingu. Telst það þá fullnaðarskráning eins og nánar greinir í b-lið 7. gr. frv. Í c- og d-lið 7. gr. frv. er mælt fyrir um skráningarleg auðkenni landskika og fasteigna. Samkvæmt ákvæðunum skulu allir landskikar bera skráningarlegt auðkenni er nefnist landsnúmer. Gert er ráð fyrir því að allar lóðir og lendur beri slíkt númer sem er forsenda fyrir gerð korta er sýna eignamörk lands. Með sambærilegum hætti skulu allar fasteignir bera skráningarlegt auðkenni er nefnist fastanúmer. Ef fasteign er mynduð af fleiri en einum landskika skal hver skiki auðkenndur með sérstöku landnúmeri. Auk fastanúmers er svo mælt fyrir að hver fasteign skuli bera heiti samkvæmt ákvörðun sveitarstjórnar eða lögum um bæjarnöfn. Með heiti fasteignar er því vísað til götuheitis og húsnúmers auk heitis séreignarhluta í fjöleignarhúsi. Nýmæli í e-lið 7. gr. frv. er að allar nýjar fasteignir skulu stofnaðar með skráningu svonefnds stofnskjals. Í því skulu koma fram heiti landeignar samkvæmt ákvörðun sveitarstjórnar, landnúmer lóðar og þess lands sem lóð er tekin úr, afmörkun lóðar og staðfestum uppdrætti skipulagsyfirvalda, fastanúmer hverrar fasteignar sem stofnuð er auk nafns og kennitölu eiganda fasteignar. Engin nýmæli felast í 1. og 2. mgr. f-liðar 7. gr. en í 3. mgr. felst heimild til að setja reglugerð um skráningu mannvirkja. Er þeirri heimild ætlað að skjóta traustari stoðum undir gildandi reglugerðir um skráningu fasteigna. Í g-lið 7. gr. er lagt til að sveitarstjórn skuli tilkynna Fasteignamati ríkisins ef breytingar verða á heiti fasteigna. Fasteignamat ríkisins safnar slíkum tilkynningum og sendir viðkomandi þinglýsingarstjóra til staðfestingar. Að skráningu lokinni fær Hagstofa Íslands tilkynningu um þá breytingu sem orðið hefur. Rétt þykir að vekja sérstaka athygli á h-lið 7. gr. frv. sem leggur þá skyldu á landeiganda eða eftir atvikum sveitarfélag að ný fasteign verði stofnuð í Landskrá fasteigna með þinglýsingu stofnskjals áður en til veðsetningar eða mannvirkjagerðar kemur. Skylda þessi er lögð á með þeim rökum að brýnt er að allar nýjar fasteignir verði færðar í Landskrána, enda er það forsenda fyrir frekari þinglýsingu skjala. Einnig er mikilvægt að haldnar verði upplýsingar um eignamörk og eignarhald á landi. Stendur það sveitarstjórn næst að uppfylla þessar skyldur, enda er sveitarfélag og landeigandi í mörgum tilvikum einn og sami aðili. Þegar um eignarlönd í eigu annarra en sveitarfélags er að ræða þykir rétt að sveitarfélög sem skipulagsyfirvöld bindi heimild til mannvirkjagerðar á lóð því skilyrði að viðkomandi fasteign hafi áður verið stofnuð í Landskrá fasteigna. Stefnt er að því að myndun Landskrár fasteigna verði lokið fyrir árslok 2003. Mun dómsmrn. í samstarfi við Fasteignamat ríkisins annast innfærslu efnis þinglýsingabóka í Landskrá fasteigna. Í i-lið 7. gr. er lagt til að nefnd fimm manna er ráðherra skipar skuli vinna að því að samræma skráningu fasteigna og vera viðkomandi aðilum til ráðgjafar um myndun og þróun Landskrár fasteigna og framkvæmd laga þessara. Lagt er til að í nefndinni sitji fimm menn sem fjmrh. skipar. Einn nefndarmaður verði tilnefndur af ráðherra sem formaður nefndarinnar, einn tilnefndur af dómsmrh., einn af umhvrh., einn af Hagstofu Íslands og loks einn af Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Frv. til laga um breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna og frv. til laga um breyting á þinglýsingalögum voru fyrst lögð fram á Alþingi á 125. löggjafarþingi en hlutu þá ekki afgreiðslu. Frv. eru nú lögð fram að nýju að lokinni endurskoðun á efni þeirra ásamt frv. um breyting á lögum um brunatryggingar, nr. 48/1994. Á milli þinga hefur verið leitað umsagnar um efni framangreindra tveggja frv. hjá hagsmunaaðilum eins og Sýslumannafélagi Íslands, Félagi fasteignasala og Húseigendafélaginu. Frá þessum aðilum hafa komið gagnlegar ábendingar sem tekið hefur verið tillit til við endurskoðun frv. Í 8. gr. segir að lög þessi öðlist gildi 1. janúar 2001 og er það sami gildistökudagur og í fyrrnefndu frv. til breytinga á þinglýsingalögum. Er af augljósum ástæðum æskilegt að hvor tveggja þessi lög gildi frá sama tíma. Hins vegar er gert ráð fyrir að breyting á lögum um brunatryggingar, nr. 48/1994, taki gildi nú þegar, enda á sú breyting að tryggja fjármögnun á nauðsynlegum undirbúningi að gerð Landskrár fasteigna. Það er ljóst, herra forseti, að mál af þessu tagi kallar á nokkur útgjöld af hálfu ríkisins, einkanlega fyrst í stað, en það er jafnframt ljóst að breytingin mun þegar fram í sækir skila mjög miklum ávinningi og sparnaði ekki síst hjá þeim sem að þessum málum starfa úti í atvinnulífinu eða koma með einum eða öðrum hætti að viðskiptum með fasteignir. Til þess að tryggja að unnt sé að hrinda þessu verkefni í framkvæmd eru lagðar til breytingar á þeim lögum sem ég nefndi um brunatryggingar. Þar er lagt til að breytt verði ákveðnum gjaldstofni til að standa undir þessum kostnaði en hann er ráðgerður fyrst í stað 150 millj. á ári í fjögur ár þar til búið verður að byggja upp þessa skrá en eftir það má gera ráð fyrir árlegum kostnaðarauka miðað við núverandi rekstur fasteignamatsins sem gæti orðið um 100 millj. kr. en hvor tveggja þessi kostnaður yrði borinn uppi af þeirri breytingu á lögum um brunatryggingar sem ég hef getið um. Hver annar sparnaður verður er erfitt að fullyrða um. Það mun koma til margvíslegur sparnaður og hagræðing víða í þjóðfélaginu, hjá sýslumannsembættum sem vinna við þinglýsingar, enda munu þinglýsingar breyta mjög um svip og þeim mun fækka mikið sem þurfa að koma þar í afgreiðslu til að fá eða afhenda upplýsingar, enda munu pappírslaus samskipti stuðla enn frekar að þeirri þróun. Vinna byggingarfulltrúa sveitarfélaganna mun líka breytast og væntanlega mun verða heilmikill sparnaður á þeim vettvangi. Síðast en ekki síst mun Landskráin spara mörg sporin í viðskiptalífinu, greiða fyrir viðskiptum hvort sem er fyrir byggingarfyrirtæki, fjármálastofnanir, banka, verkfræðistofur, fasteignasala eða kaupendur og seljendur fasteigna. Hún mun verða til hagræðis fyrir iðnaðarmenn og þá sem annast viðhald og umsýslu fasteigna og hún mun síðast en ekki síst auka viðskiptaöryggi vegna nákvæmari skráningarreglna og samræmdrar skráningar. Fyrir almenning í landinu er þetta mikið umbótamál, fyrir alla fasteignaeigendur að eiga t.d. aðgang að netútgáfu Landskrárinnar auk þess sem nýir möguleikar opnast fyrir húseigendur til að skrá viðhaldssögu fasteigna, fundargerðir húsfélaga og ýmis slík atriði sem upp munu koma og í ljós koma þegar framfaramál af þessu tagi nær fram að ganga. Ég geri ráð fyrir að Fasteignamat ríkisins muni í samráði við tölvunefnd síðan leggja línurnar um aðganginn að Landskránni þegar frv. þetta verður orðið að lögum og verður þá að sjálfsögðu reynt að gæta allra eðlilegra sjónarmiða í því efni, m.a. eðlilegs trúnaðar um það sem rétt er að gæta trúnaðar um í sambandi við einstaklingsbundin atriði og fleira þess háttar sem vissulega koma hér við sögu. Ég vil leyfa mér, herra forseti, að lokinni þessari umræðu að leggja til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. fór í gegnum kosti þessarar nýju matsskrár og þeir eru umtalsverðir fyrir atvinnulífið út um allt. Við erum að taka upp rafræna skráningu verðbréfa og það stefnir í að stóri bróðir sé með allar eignir landsmanna í takinu og hér hefur verið rætt mjög mikið um verndun persónuupplýsinga í heilbrigðiskerfinu og þar eru tekin upp mjög ströng ákvæði um dulkóðun en á sama tíma er ríkisvaldið að stórauka aðgang að upplýsingum um eignir manna og skuldir. Hér á að rekja allar veðskuldir o.s.frv. Meira að segja viðhaldssögu fasteigna. Allt í góðu gert. Ég spyr hæstv. fjmrh. vegna þess að ekki er orð um það í frv., a.m.k. gat ég ekki fundið það, að menn hefðu áhyggjur af persónuupplýsingum og verndun þeirra: Hvar stendur einstaklingurinn gagnvart ríkinu þegar við erum komin með svona mikið batterí?

Herra forseti. Það er engu líkara en hv. þm. hafi ekki hlýtt á lokaorð ræðu minnar en þar var ég einmitt að tala um þessi atriði. Auðvitað er mjög brýnt að gæta fyllsta trúnaðar í skrám af þessu tagi gagnvart því sem leynt ber að fara. En við skulum gá að því að margt af þeim upplýsingum sem fer inn í þessa skrá er opið og aðgengilegt í dag, eins og t.d. í veðbókum sýslumanna þar sem menn geta fengið vottorð og upplýsingar um hvað eignir hafa verið veðsettar fyrir miklum skuldum o.s.frv. En ég legg áherslu á að ég er auðvitað sammála þingmanninum í því að við þurfum að gæta fyllsta öryggis í þessu efni. Það má vel vera að búa þurfi til sérstök kerfi, dulkóðun eða annað af því tagi til að vernda ákveðinn hluta þessara upplýsinga, en t.d. viðhaldssaga og þess háttar er auðvitað fyrst og fremst hugsað, ef menn vilja fara út í það og kerfið mun bjóða upp á þann möguleika, til að vernda t.d. rétt nýrra kaupenda að fasteign, auðvelda mönnum að sannreyna upplýsingar sem á borð eru bornar, greiða sem sagt fyrir því að eðlileg viðskipti og samskipti geti orðið um þessi atriði. En í grundvallaratriðum er það rétt að auðvitað á að reyna að gæta fyllsta trúnaðar og stefnt verður að því að svo verði þó svo að margt af þessu séu nú þegar upplýsingar sem allir geta haft aðgang að þótt stundum þurfi eilitla fyrirhöfn til.

Herra forseti. Það er ekki nóg að starfsmenn stóra bróður gæti trúnaðar gagnvart litla bróður í þjóðfélaginu ef starfsmenn stóra bróður mega segja hver öðrum frá upplýsingunum og stóri bróðir geti fylgst með aðgerðum litla mannsins dag frá degi. Það er ekki nóg. Ég vil að nefndin sem um þetta fjallar fari sérstaklega í gegnum það hvernig hægt sé að tryggja einstaklinginn fyrir ofríki ríkisvaldsins þegar svo viðamikil skrá eins og hér um ræðir --- þetta mun verða ein langstærsta tölvuskrá sem sett hefur verið saman hér á landi --- er komin á laggirnar. Ég vil því að menn skoði sérstaklega það atriði hvernig einstaklingurinn verði verndaður. En eins og ég gat um áðan er þetta mjög gott mál að mörgu leyti. Þarna er verið að leggja á ákveðið gjald sem ég vildi gjarnan sjá tímabundið og lækkandi eftir það því að þetta á að skila hagnaði fyrir alla aðila, líka ríkið. En ég vil að nefndin skoði sérstaklega hvert við erum að stefna með stöðu einstaklingsins gagnvart ríkisvaldinu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. um breyting á þinglýsingalögum, nr. 39/1978. Frv. þetta er lagt fram samhliða frv. fjmrh. til breytinga á lögum um skráningu og mat fasteigna og frv. iðnrh.- og viðskrh. til breytinga á lögum um brunatryggingar. Í þessum frv. er gert ráð fyrir myndun sameiginlegs gagna- og upplýsingakerfis fyrir allar fasteignir er nefnist Landskrá fasteigna eins og nánar er rakið í skýringum athugasemda við 1. gr. frv. til breytinga á lögum um skráningu og mat fasteigna. Í a-lið 7. gr. sama frv. er gert ráð fyrir að Landskrá fasteigna skiptist í: Stofnhluta, fyrir grunnupplýsingar um auðkenni og afmörkum fasteigna. Mannvirkjahluta, fyrir byggingarfræðilegar upplýsingar. Fasteignamatshluta, fyrir matsforsendur og verð. Þinglýsingarhluta, fyrir upplýsingar um þinglýsta eigendur og eignarhlut þeirra ásamt upplýsingum um veðbönd, kvaðir og önnur atriði er þinglýsingabók geymir. Með tilkomu Landskrár fasteigna mun öll fasteignaskráning og þinglýsing fasteignatengdra skjala fara fram í sameiginlegu gagna- og upplýsingakerfi. Í sameiginlegum hluta Landskrár fasteigna verða fasteignir skilgreindar með heiti, auðkenni og afmörkun. Má að þessu leyti líkja stofnhluta Landskrár fasteigna við kennitöluskrá Hagstofu Íslands, þjóðskrár. Skráningaraðilar í Landskrá fasteigna verða byggingarfulltrúar um land allt, Fasteignamat ríkisins og þinglýsingarstjórar. Til þess að takast megi að koma á samhæfðum vinnubrögðum allra þessara skráningaraðila er nauðsynlegt að taka upp reglur um hvernig fasteign verði stofnuð í Landskrá fasteigna. Um það eru sett nánari fyrirmæli í fyrrgreindu frv. fjmrh. til breytinga á lögum um skráningu og mat fasteigna auk fyrirmæla í 9. gr. þessa frv. Í meginatriðum er sett það skilyrði fyrir stofnun fasteignar í Landskrá fasteigna að Fasteignamat ríkisins hafi forskráð efni svonefnds stofnskjals í landskrána áður en til þinglýsingar þess kemur. Stofnskjal er nýtt hugtak í lögum. Með því er átt við skjal er felur í sér skilgreiningu nýrrar lóðar eða landeignar í Landskrá fasteigna. Mikilvæg forsenda fyrir myndun Landskrár fasteigna er að þinglýsingabókum sýslumanna verði komið í tölvutækt form og er mælt fyrir um slíka tilhögun þinglýsingar í 2. gr. frv. Einnig er víða í frv. að finna nauðsynlegar breytingar á einstökum greinum þinglýsingalaganna af þessu tilefni. Það nýmæli er lagt til í a-lið 1. gr. frv. að halda skuli dagbók yfir þau skjöl sem afhent eru þinglýsingarstjóra til aflýsingar. Með þessu munu réttaráhrif aflýsingar miðast við þann dag er beiðni um aflýsingu er móttekin en ekki hvenær aflýsing fór fram eins og nú er. Jafnframt er gert ráð fyrir því í a-lið 4. gr. að tölvuskráning aflýsingar komi í stað útstrikunar- og brottnáms skjala úr skjalahylkjum. Það hefur í för með sér nokkurn vinnusparnað fyrir starfslið þinglýsingadeildar sýslumannsembætta. Í b-lið 1. gr. frv. er mælt fyrir um aukna heimild þinglýsingarstjóra til að vísa skjali frá þinglýsingu ef form þess er ekki í samræmi við auðkenni og afmörkun fasteignar í stofnhluta Landskrár fasteigna. Breyting þessi er nauðsynleg til að tryggja að skjali verði þinglýst á rétta fasteign í landskrá og fylgt verði þeim formkröfum er gilda munu um stofnun nýrra fasteigna. Þá vil ég að lokum geta þess að í bráðabirgðaákvæðum frv. er mælt fyrir um hvernig samræmingu verði náð ef misræmi er á efni þinglýsingabóka og fasteignaskrár Fasteignamats ríkisins í Landskrá fasteigna. Hæstv. forseti. Ég hef í meginatriðum gert grein fyrir efni frv. og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allshn. og 2. umr.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. fyrir hönd viðskrh. Það er frv. til laga um breyting á lögum um brunatryggingar, nr. 48/1994, með síðari breytingum. Frv. er á þskj. 429 og er 285. mál þingsins. Frv. þetta er lagt fram samhliða frv. fjmrh. um breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna og frv. dóms- og kirkjumrh. um breyting á þinglýsingalögum og fylgir þeim. Frv. fjmrh. gerir ráð fyrir myndun sameiginlegs gagna- og upplýsingakerfis fyrir allar fasteignir er nefnist Landskrá fasteigna. Með tilkomu Landskrár fasteigna verður sú breyting á hjá Fasteignamati ríkisins að hætt verður að halda sérstaka fasteignaskrá fyrir brunabótamat. Í stað þess verður til eitt samhæft gagna- og upplýsingakerfi um fasteignir og réttindi er þeim tengjast, Landskrá fasteigna, og stór hluti hennar eru upplýsingar um byggingarfræðileg atriði er máli skipta við mat á endurstofnverði húseigna sem aftur er grunnur að ákvörðun um brunabótamat þeirra og aðrar viðbótarupplýsingar sem nauðsynlegar eru til ákvörðunar brunabótamats ásamt upplýsingum um þinglýsta eigendur. Skilvirk söfnun, viðhald og framsetning grunnupplýsinga þeirra sem Landskrá fasteigna mun halda er mikilvæg forsenda þess að unnt verði að ákvarða brunabótamat með áreiðanlegum hætti. Með frv. þessu eru lagðar til tvenns konar breytingar á lögum um brunatryggingar. Annars vegar kemur tilvísun til Landskrár fasteigna í stað tilvísunar til fasteignaskrár Fasteignamats ríkisins. Hins vegar er lögð til breyting á svonefndu umsýslugjaldi skv. 6. gr. laganna er nú rennur til Fasteignamats ríkisins til að standa straum af kostnaði við að uppfæra og halda skrá yfir brunabótamat húseigna. Lögð er til hækkun á umsýslugjaldinu úr 0,025 prómillum af brunabótamati hverrar húseignar í 0,1 prómill af brunabótamati hverrar húseignar til að standa straum af kostnaði við að uppfæra og halda Landskrá fasteigna. Áætlað er að umsýslugjaldið gefi 200 millj. kr. á ári í stað 50 millj. kr. Í kostnaðaráætlun frá fjárlagaskrifstofu fjmrn. er fylgir framangreindu frv. fjmrh. um breytingu á lögum um skráningu og mat fasteigna, nr. 94/1976, er kostnaður við að koma á fót gagna- og upplýsingakerfi Landskrár fasteigna áætlaður um 150 millj. kr. á ári fram til ársloka 2003 en þá er áætlað að hún verði að fullu komin í gagnið. Í því felst m.a. kostnaður við innfærslu þinglýsingabóka sýslumanna í Landskrá fasteigna og uppbygging kerfisins. Er áætlað að allt að 100 aðilar hjá sveitarfélögum og sýslumannsembættum muni annast skráningu í kerfið. Jafnframt er gert ráð fyrir auknum verkefnum á sviði gagnavinnslu og upplýsingagjafar til notenda Landskrár fasteigna. Væntanlegir notendur landskrár verða fjölmargir. Þar á meðal má nefna atvinnulífið, svo sem fjármálastofnanir, vátryggingafyrirtæki, byggingarfyrirtæki, fasteignasölur og opinbera aðila svo sem ráðuneyti, stofnanir og sveitarfélög. Auk þess mun allur almenningur geta haft aðgang að Landskrá fasteigna, t.d. í gegnum vefútgáfu. Fasteignamat ríkisins mun reka Landskrá fasteigna og er áformað að halda skrána á Akureyri þar sem stofnunin rekur umdæmisskrifstofu. Til að þessi fyrirætlun styrki atvinnulífið á Akureyri eins og kostur er kann að vera heppilegra að fá tölvufyrirtæki til að reka landskrána þar, fremur en að hún sé rekin af umdæmisskrifstofunni sjálfri. Reynslan sem fæst af því að reka slíka skrá getur fremur nýst fyrirtæki en ríkisstofnun til vaxtar og skapað reynslu og grundvöll til að taka að sér fleiri verkefni á þessu sviði eða bjóða fram tengda þjónustu. Grundvöllur þess að Landskrá fasteigna sé rekin á Akureyri er að gagnaflutningur til og frá umdæmisskrifstofunni sé hraðvirkur og öruggur. Breytingin mun leiða til nokkurrar hækkunar á fasteignasköttum. Fyrir eigendur íbúða er hækkunin yfirleitt innan við 1.000 kr. á ári. Nánari grein er gerð fyrir áhrifum breytingarinnar í grg. með frv. Fyrirhuguð gildistaka framangreindra frv. um breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna og breyting á þinglýsingalögum er 1. janúar 2001. Hins vegar er gert ráð fyrir því í 3. gr. að lög þessi öðlist gildi nú þegar, enda tryggir breytingin fjármögnun á nauðsynlegum undirbúningi að gerð Landskrár fasteigna. Hæstv. forseti. Að lokinni þessari umræðu óska ég þess að frv. verði vísað til hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Í upphafi máls míns vil ég gera athugasemdir við tvennt. Þessi þrjú mál tengjast eins og hér hefur komið fram enda mæla ráðherrarnir þrír fyrir þeim í röð áður en óbreyttir þingmenn komast að. Ég tel því eðlilegt að þessi mál fari öll í sömu nefnd, efh.- og viðskn. Það er fyrri athugasemd mín. Ég geri einnig athugasemd við það að ég óskaði eftir því að hæstv. dómsmrh. yrði viðstaddur þessa umræðu. Mér skilst að dómsmrh. sé ekki viðstaddur og hafi fengið leyfi forseta til að yfirgefa þennan sal þó að mál hennar sé á dagskrá. Ég geri alvarlega athugasemd við það vegna þess að hæstv. ráðherra hefur viðveruskyldu, ekki síst þegar mál hennar er hér á dagskrá. Ég geri alvarlega athugasemd, herra forseti, við að hún skuli hafa fengið leyfi forseta til þess að fara úr þingsal. Hún rétt mælir fyrir því á hlaupum en gefur okkur ekki færi á að spyrja hana ákveðinna spurninga sem væri mjög nauðsynlegt. Þær athugasemdir sem ég geri við þetta frv. snerta til að mynda það sem komið var inn á áðan, þ.e. persónuverndina. Það er hæstv. dómsmrh. sem á að svara fyrir það, herra forseti. Ég geri athugasemdir við þetta og vonast til að þetta verði tekið upp í forsn. og komið á framfæri við hæstv. dómsmrh. Meginuppistaða þessa frv. er breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna eins og hér hefur komið fram. Síðan kemur breytingin á þinglýsingalögum en þá skráningu á að fella að nýrri Landskrá fasteigna eins og aðalfrv. gerir ráð fyrir. Síðan kemur frv. um breytingu á lögum um brunatryggingar þar sem gert er ráð fyrir að fasteignaeigendur standi undir öllum kostnaði af þessari kerfisbreytingu. Þar sem efni þessara frv. tvinnast saman tel ég eðlilegt að þau séu tekin til umræðu samtímis og einnig að þau fari í sömu nefnd eins og ég nefndi áðan. Ég óska eftir því að hæstv. forseti taki tillit til þess. Þetta frv. hefur lengi verið í smíðum eða allt frá árinu 1992 eins og hér hefur komið fram. Hér virðist á ferðinni gagnlegt og þarft mál varðandi skráningu og mat fasteigna sem felur í sér að sameina helstu skrár um fasteignir í landinu, fasteignaskrár Fasteignamats ríkisins og þinglýsingabækur sýslumanna með það að markmiði að mynda samhæft gagna- og upplýsingakerfi um allt er viðkemur fasteignamarkaðnum. Margir sjálfstæðir aðilar virðast áður hafa haldið saman skrám og upplýsingum um fasteignir auk fasteignamatsins, byggingarfulltrúar, Hagstofan og þeir sem sjá um þinglýsingar, sveitarfélögin vegna álagningar o.s.frv. Þannig mætti ætla að þetta leiddi bæði til hagræðingar og nauðsynlegrar samræmingar, að búa til samhæft gagna- og upplýsingakerfi um fasteignir í landinu sem nýtast öllum þeim sem með einum eða öðrum hætti þurfa á upplýsingum um fasteignir, lönd eða lóðir þeim tengdar að halda. Engu að síður vakna ýmsar spurningar við lausan yfirlestur þessa frv. sem nauðsynlegt er að fara yfir og meta hvort á þeim séu eðlilegar skýringar. Ég á sæti í efh.- og viðskn. sem fær málið til meðferðar og þarf því ekki að dvelja lengi í ræðustól vegna þessara frv. Ég vil þó nefna örfá atriði hér. Ég tel ljóst að umfang þessa verks sé ærið og ljóst að rekstur á tölvukerfum í þessari landskrá, sem svo er nefnd, sem þjónusta á allt að 100 skráningaraðila hjá sveitarfélögum og sýslumannsembættum, sé mjög mikið. En ég skil málið svo að þjónustan sé einnig falin í upplýsingagjöf um notendur Landskrár fasteigna sem eru bæði fjármálastofnanir, tryggingafyrirtæki, byggingarfyrirtæki og fasteignasölur auk opinberra aðila hjá ríki og sveitarfélögum. Einnig sýnist mér á greinargerðinni að markmiðið sé að upplýsingar í landskrá nýtist sem gögn í upplýsingakerfum. Einnig var upplýst að í þessum gögnum ætti að vera hægt að sjá viðhaldssögu fasteigna og ég geri enga athugasemd við það. Ég held að það sé ágætt ef hægt er að fá slíkt fram vegna þess að á því hefur verið misbrestur og oft erfitt að afla upplýsinga um viðhaldssögu fasteigna þannig að það er út af fyrir sig jákvætt. Gert er ráð fyrir að allur almenningur muni geta haft aðgang að landskránni gegnum vefútgáfu sem er hið besta mál ef rétt og eðlilega er að málum staðið. En mér finnst kostnaðurinn afar mikill við landskrána, bæði í stofni og rekstri og athyglisvert að ekki er gert ráð fyrir honum í fjárlögum fyrir árið 2000. Það hlýtur einnig að orka tvímælis að bæta enn einum kostnaðinum á fasteignaeigendur sem ég hlýt að koma að síðar í máli mínu og athyglisvert að það kemur í hlut hæstv. landbrh. Guðna Ágústssonar að mæla fyrir þeim pinkli sem á að setja á fasteignaeigendur, svo oft sem hann stóð í ræðustól sem óbreyttur þingmaður til að halda uppi vörnum fyrir stöðu heimilanna og þá skattlagningu sem ríkisstjórnin væri ávallt að setja á fasteignaeigendur.  Mér sýnist ljóst að ekki sé verið að draga saman ríkisbáknið eins og hv. þm. Pétur Blöndal var að ýja að heldur sé frekar verið að þenja það út ef eitthvað er. Síðan er sú meginspurning sem hv. þm. Pétur Blöndal kom inn á sem er þetta með persónuverndina. Það hefði hæstv. dómsmrh. auðvitað átt að ræða í máli sínu en kom ekkert inn á. Eftir því sem ég best gat heyrt kom hún ekkert inn á persónuverndina í málflutningi sínum en hljóp síðan á dyr og sá ekki ástæðu til að sitja fyrir svörum þingmanna um það efni svo mikið sem hefur verið rætt um persónuverndina úr þessum ræðustól. Þó að hæstv. fjmrh. hafi nefnt að farið verði yfir það með tölvunefnd þegar þetta mál er orðið að lögum er það vissulega ekki nægjanlegt. Auðvitað hefði átt að fara yfir þetta allt saman með tölvunefnd meðan frv. var í smíðum og athuga hvert álit eða umsögn tölvunefndar væri í þessu máli þannig að ef vera kynni að við þyrftum að laga löggjöfina eitthvað að áliti tölvunefndar hefði það verið hægt meðan frv. er til meðferðar í þinginu en láta ekki tölvunefnd leggja mat á það eftir á hvort það sé tryggt gagnvart lögum um persónuvernd sem á að fara að gera með þessari landskrá. Það gagnrýni ég mjög. Það eru mjög margir aðilar sem eiga að geta haft aðgang að þessum upplýsingum, ekki bara atvinnulífið og fyrirtæki, heldur eru það tryggingafélög og fasteignasölur, og í frv. til breytinga á þinglýsingalögum segir í greinargerð: ,,Forsenda fyrir heildstæðu gagna- og upplýsingakerfi um fasteignir er tölvuvæðing þinglýsingabóka hjá embættum sýslumanna og samhæfing þeirra við Landskrá fasteigna.`` Þar er vitnað til þinglýsingalaganna sem kveður á um heimild til að tölvuvæða þinglýsingabækur en fram kemur að sú heimild hafi verið nýtt við embætti sýslumanna í Reykjavík, á Ísafirði og í Hafnarfirði. Þinglýsingarhluti væntanlegrar Landskrár fasteigna á að geyma ,,upplýsingar um þinglýsta eigendur og eignarhlut þeirra ásamt upplýsingum um veðbönd, kvaðir og annað er þinglýsingabók heldur``. Ljóst er að sumpart er um mjög miklar persónuupplýsingar að ræða bæði persónulegar og viðkvæmar upplýsingar sem snerta fjárhag og skuldastöðu einstaklinga en tölvuvæðing þinglýsinga er í frv. sögð frumforsenda þess að unnt sé að samhæfa efni þinglýsingabóka og Landskrá fasteigna. Ég vil að það liggi alveg skýrt fyrir og spyr fjmrh. um það hvort þetta frv. hafi verið yfirfarið með tilliti til laga um persónuvernd og er tryggt að viðkvæmar upplýsingar um fjárhag einstaklinga liggi ekki öllum opnar? Ég geri mér fulla grein fyrir að það er hæstv. dómsmrh. sem á að svara þessari spurningu sem ég hér legg fram vegna þess að hún snertir þinglýsinguna og veðböndin, en ég spyr um það: Er vitað um að þetta hafi verið yfirfarið með tilliti til persónuverndar? Ég get ekki heyrt það af máli hæstv. fjmrh. sem vísar öllu í tölvunefnd eftir að þetta er orðið að lögum. Það hefur greinilega ekki verið leitað eftir umsögn nefndarinnar með tilliti til persónuverndar og það er ljóst að mjög víðtækur aðgangur verður að þessari skrá. Atvinnulífið, fjármálastofnannir, tryggingafyrirtæki, byggingarfyrirtæki, fasteignasölur og opinberir aðilar hafa aðgang að landskránni og einnig erum við að tala um vefútgáfu. Hvað þýðir þetta í raun og sanni? Hefur allur almenningur aðgang í gegnum vefútgáfu að fjármálum einstaklinga, skuldum og veðum eins og fram kemur í þinglýsingabók? Spurning er líka hve víðtækan aðgang einstakar stofnanir eins og tryggingafyrirtæki og atvinnulífið hafa að þessari skrá og hvort aðgangurinn verður takmarkaður og skýrður við hverja stofnun og aðila sem aðgang hefur að upplýsingum úr skránni eftir eðli þess verkefnis sem hver stofnun hefur. Ég nefni t.d. tryggingafélögin sem dæmi. Er nauðsynlegt að þau hafi aðgang að upplýsingum um veðbönd og skuldastöðu einstaklinga? Í þessu sambandi mætti líka nefna opinbera aðila eins og byggingarfulltrúa. Varla þurfa þeir aðgang að upplýsingum um veð eða skuldir einstaklinga heldur einungis að mannvirkja- eða fasteignamatshluta landskrárinnar. Ég spyr því hæstv. fjmrh. hvort aðgangsheimildin verði skilgreind eftir því hver á í hlut til að tryggja sem best persónuvernd til að koma í veg fyrir misnotkun á upplýsingum? Þetta tel ég afar brýnt að fá fram og hefði greitt fyrir málinu í hv. efh.- og viðskn. ef hæstv. dómsmrh. hefði séð af dýrmætum tíma sínum til þess að sitja undir umræðunni. Það er líka ástæða til að spyrja um hvaða aðgang almenningur á að hafa að landskránni og í hvaða tilgangi. Það er alveg ljóst að það þarf að fara ítarlega yfir þetta mál í efh.- og viðskn. einmitt með tilliti til þessa þáttar og munum við hv. þm. Pétur Blöndal alveg örugglega sjá til þess með tilliti til þess sjónarmiðs sem hann hefur í málinu. Einnig er ástæða til að ræða kostnaðinn við þessa landskrá og hvort eðlilega sé að því staðið og hverjir standi undir landskránni sem mér virðist að geti þanist út sem nokkurt bákn ef ekki er rétt á málum haldið. Þetta vekur líka spurningar um hvort að þessu verkefni hafi verið staðið á sem ódýrastan og hagkvæmastan hátt. Sjálfstæðismenn hafa oft talað um ,,báknið burt`` en hvað erum við að gera með báknið? Mér sýnist að við getum verið að búa til nokkurt bákn í kringum þessa landskrá. A.m.k. er ástæða til þess að vara við því í upphafi þegar hún er að fara af stað. Ég hef út af fyrir sig ekki haft tíma eða forsendur til að leggja á það mat en það verður væntanlega gert í efh.- og viðskn. en það er ágætt að fá skoðun ráðherrans á því hér við 1. umr. málsins hvort hún beri engan kvíða í brjósti um að við séum að þenja eitthvað út báknið. Ég sé að gert er ráð fyrir að efla eigi tölvudeild Fasteignamats ríkisins en ætlunin er að þessi starfsemi verði á umdæmisskrifstofu Fasteignamats ríkisins á Akureyri og nefnt að þar verði um að ræða 10--12 störf hvers verkefni er að reka tölvukerfi sem haldi Landskrá fasteigna, þjónusti notendur skrárinnar og annist almenna þjónustu Fasteignamats ríkisins á Norðurlandi en þar starfa nú fimm menn. Það er auðvitað hið besta mál að Landskrá fasteigna sé haldin á Akureyri en forsenda þess er að gagnaflutningur til og frá umdæmisskrifstofunni sé hraðvirkur. En spurningin er: Er um viðbótarstörf að ræða í heild sinni frá því sem verið hefur við skráningu upplýsinga vegna fasteigna eða lóða þeim tengdum eða er bara um að ræða tilflutning á störfum frá opinberum aðilum sem með einum eða öðrum hætti hafa haft skráningu á fasteignum í einhverju formi á sinni könnu sem eins og áður hefur komið fram eru byggingarfulltrúar, sveitarfélög, Hagstofa, þinglýsingastjóri o.s.frv.? Ég fékk ekki skilið af orðum hæstv. fjmrh. hvort verið væri að bæta við störfum. Hæstv. ráðherra nefndi að þetta mundi fela í sér einhvern sparnað hjá þessum aðilum en enginn veit hve mikill hann er og hvort við erum að tala um fleiri störf eða í hverju þessi sparnaður eigi að felast, hvar hagræðingin á að vera í því. Mér finnst það allt mjög óljóst. Þegar verið er að fara af stað með svona mikla kerfisbreytingu sem ég efast ekki um að er gagnleg, ég vona að enginn misskilji orð mín um það, en hún er nokkuð dýr, þá hlýtur maður að velta fyrir sér hvort hún leiði til sparnaðar og hagræðingar hjá ríkinu fyrir utan að hún mun auðvitað gagnast mörgum aðilum. Ég vil líka nefna kostnaðinn. Mér sýnist að verið sé að færa verkefni sem t.d. sveitarfélög hafa haft með höndum og því hlýtur að draga úr kostnaði og verkefnum hjá sveitarfélögum vegna þessara kerfisbreytinga. Þá er e.t.v. rétt að velta fyrir sér spurningum um kostnaðinn, hvort sveitarfélögin eigi með einhverjum hætti að taka þátt í þessum kostnaði vegna þess að þetta nýtist sveitarfélögunum mjög mikið. Mér sýnist að það eigi að velta honum yfir á fasteignaeigendur, það séu fasteignaeigendur sem eigi að standa undir þessum kostnaði einir og sér. Þeir hafa ærin útgjöld fyrir vegna fasteigna en auðvitað hefði verið ástæða til þess að rifja upp nokkur af þeim gjöldum sem fasteignaeigendur hafa. Við fórum aðeins í gegnum það í málinu sem var á dagskrá á undan eins og stimpilgjöld, þinglýsingagjöld og ýmis fleiri gjöld sem fasteignaeigendur hafa fyrir utan bara venjuleg fasteignagjöld og eignarskatta o.s.frv. Það eru margir pinklar sem settir eru á fasteignaeigendur og hér á að bæta einum við. Verið er að færa kostnað við þessa kerfisbreytingu á landskránni yfir á fasteignaeigendur í því frv., og nú vænti ég að hæstv. starfandi viðskrh. hlusti á mál mitt, það er verið að leggja til að fasteignaeigendur standi straum af kostnaði Fasteignamats ríkisins við að uppfæra og halda landskrána og skulu húseigendur greiða sérstakt umsýslugjald til Fasteignamats ríkisins. Gjaldið sem nú er 0,025‰ (prómill) af brunabótamati hverrar fasteignar hækkar í 0,1‰ (prómill) af brunabótamati hverrar húseignar og umsýslugjaldið á að gefa 200 millj. kr. á ári í stað 50 millj. kr. áður. Eins og fram kemur í því frv. sem starfandi hæstv. viðskrh. mælti fyrir leggst þetta misjafnlega á fasteignaeigendur eftir stærð húseigna, gjaldið er að vísu ekki hátt, innan við þúsund kr. en samt bætist það á mikla skattheimtu sem fyrir er á húseigendum. Við erum að tala um 600 millj. á fjórum árum sem íbúðaeigendur eiga að standa undir. Ég spyr: Er ekki eðlilegra að notendur þessarar þjónustu, notendur þessara upplýsinga borgi, að þetta verði hluti af þjónustu þeirra við íbúðaeigendur og fasteignaeigendur? Af hverju eiga ekki notendur upplýsinganna, eins og tryggingafélög, fasteignasalar, sveitarfélögin og þeir aðilar sem nota þessar upplýsingar, að greiða fyrir þær? Af hverju er verið að velta þessu yfir á fasteignaeigendur? Eins og fram kemur í frv. og hefur margoft komið fram, á landskráin að þjónusta marga notendur og þessir notendur taka nú þegar verulegar fjárhæðir af fasteignaeigendum, þ.e. sveitarfélögin, tryggingafélögin, fasteignasalarnir o.s.frv. þannig að maður spyr hvort þetta geti ekki verið hluti af því að þeir borgi sem nota þessa þjónustu. Ég hefði haldið að það væri í samræmi við þá stefnu sem hæstv. fjmrh. vildi tala fyrir, væntanlega einnig hæstv. viðskrh., að þeir sem nota þjónustuna eigi að greiða fyrir hana. Ég tel að það sé þessara aðila sem við höfum verið að nefna, atvinnulífið, fjármálastofnanir, tryggingafyrirtæki, byggingarfyrirtæki, fasteignasölur og opinberir aðilar, að greiða fyrir þá þjónustu sem landskráin veitir en ekki að það sé gert með beinni gjaldtöku á fasteignaeigendur til viðbótar öllu því sem þeir greiða nú þegar. Ég vil því spyrja þá tvo hæstv. ráðherra sem hér eru viðstaddir, hæstv. fjmrh. og hæstv. starfandi viðskrh., hvort það sé ekki eðlilegra en að vera að blóðmjólka fasteignaeigendur eins og hér er lagt til? Það vakti líka athygli mína af því að þetta er ekki í fyrsta skipti sem þetta frv. er lagt fyrir þingið, það var einnig lagt fyrir 123. löggjafarþing, að þá kom allt annað mat frá Fjárlagaskrifstofunni en við erum með hér. Hér er verið að tala um 615 millj. árlega á fjórum árum, þar af í rekstrarkostnað hvorki meira né minna en 232 millj. Við hljótum að gera kröfu til þess í efh.- og viðskn. að fá sundurliðun á þessum rekstrarkostnaði, hvað menn eru að hugsa þar og hvað liggur þar að baki. Restin er ýmis stofnkostnaður hjá Fasteignamati ríkisins og stofnkostnaður hjá sýslumannsembættum og annað ófyrirséð. En í fyrra mati fjárln. er talað um allt annan og minni kostnað. Hér er verið að tala um stofnkostnað upp á 66 millj. og um rekstrarkostnað, ég sé miklu lægri tölur nefndar hér, 15 millj. vegna tölvukerfis hjá Fasteignamati ríkisins og síðan eru lægri fjárhæðir nefndar sem ég sé að ég hef ekki tíma til þess að nefna við 1. umr. en þar er að ræða um allt aðrar tölur en við erum að fjalla um í þessu frv. Ég spyr því hæstv. ráðherra hvað veldur þeim mikla mismun sem er á kostnaði varðandi frv. sem lagt var fram á 123. löggjafarþingi og því sem er nú lagt fram fyrir utan að ég ítreka þær spurningar sem ég lagði fyrir ráðherrann um kostnaðinn almennt og persónuverndina.

Herra forseti. Ég vil fyrst gera athugasemd við 1. gr. Þar er nefnd Landskrá fasteigna og lagt til að þau lög taki gildi nú þegar. Í öðrum frv. sem þessu tengjast á gildistakan að vera í ársbyrjun 2001. Ég velti fyrir mér hvort Landskrá fasteigna verði yfirleitt til þegar þetta frv. tekur gildi. Þetta er smáathugasemd sem ég vil að menn skoði. Hér er verið að hækka einn sértæka skattinn enn. Ég hef nefnt það áður að stöðugt er verið að bæta litlum og nettum pinklum á atvinnulífið, á dráttarklárinn sem dregur velferðarkerfið. Af því að mér er annt um velferðarkerfið vil ég gæta þess vel að þessi klár sligist ekki undan öllum litlu pinklunum. 1.000 kr. til viðbótar eru kannski ekki voðalega mikið á sæmilega stóra eign en þetta er til viðbótar, eftir að fólk er búið að borga skatt af öllum sínum tekjum, borga fasteignagjöld og borga það sem þarf til að lifa. Þetta enn eitt sem þarf að greiða og suma munar virkilega um að borga 1.000 kr. Við erum sem sagt að ræða enn eitt góða málið sem réttlætir enn einn pinkilinn á klárinn. Ég er hjartanlega sammála hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur. Af hverju eru fasteignaeigendur látnir greiða þetta? Af hverju ekki þeir sem njóta, þ.e. þeir sem spara, sýslumannsembættin og sveitarfélögin varðandi skráningu fasteigna o.s.frv.? Mér þætti eðlilegra að þeir borguðu, alla vega í framtíðinni. Þess vegna vil ég að það verði skoðað í hv. efh.- og viðskn. sem ég á sæti í að 6. gr. verði hreinlega felld niður, umsýslugjaldið til Fasteignamats ríkisinsverði verði fellt niður algerlega og í staðinn komi bráðabirgðaákvæði sem gildi í fimm ár um að umsýslugjald skuli verða 0,1 prómill í þessi fimm ár en að þeim tíma loknum falli gjaldið niður.

Hver á að greiða það?

Þá gæti þetta hreinlega verið á fjárlögum vegna lækkunar á kostnaði til sýslumanna, sem ætti að vera miklu meiri. Þeir ættu auðvitað að spara miklu meira en þessar 50 millj. Fyrir utan það sem gleymist alltaf í allri umræðu um svona litla skatta. Það kostar lifandis býsn að halda utan um allar þessar litlu greiðslur. Það þarf færslu fyrir hverja einustu þó að það séu tölvufærslur þá þarf að gæta að því að þetta sé innheimt. Það kostar. Ég vildi gjarnan að hæstv. fjmrh. setti í gang könnun á því hve mikið kostar að innheimta mikið af þeim sköttum sem hans ráðuneyti innheimtir, t.d. bifreiðagjöld. Mér segir svo hugur að oft og tíðum fari stór hluti af skattinum sjálfum í innheimtukostnað, svo maður tali nú ekki um greiðslur eins og talað hefur verið um hingað til, 325 kr. af 13 millj. kr. eign. Það kostar aldeilis að halda utan um þessa greiðslu. Ég hugsa að það kosti jafnvel 400--500 kr. að halda utan um eina færslu og þá er lítið orðið eftir af skattinum. Ég vildi gjarnan að það yrði skoðað. Ég vil endilega að menn skoði það að fella þetta gjald hreinlega niður og þetta verði síðan sett á fjárlög vegna þess að annað eins sparast hjá sýslumannsembættum og víðar í kerfinu. Þetta er jú ætlað til þess að spara.

Herra forseti. Ég tel að hér hafi margt forvitnilegt borið á góma í tengslum við þetta mál. En það er með þetta eins og önnur framfara- og umbótamál að það vakna alltaf sömu spurninarnar. Í fyrsta lagi: Hvað kostar þetta og hver á að borga kostnaðinn? Í öðru lagi, vegna þess að hér er um að ræða mál sem byggir á tölvuvinnslu og stofnun tiltekins gagnagrunns, þá vakna spurningar um persónuvernd og hvernig unnt sé að tryggja hana og vernda réttindi einstaklingsins gagnvart slíkum grunni. Ég tel að þetta séu eðlilegar spurningar. Ég tel sjálfsagt að spyrja þeirra og reyna að svara þeim eftir bestu getu. Við höfum lagt hér fyrir upplýsingar um hvað þetta kerfi muni kosta samkvæmt bestu fyrirliggjandi áætlunum. Talið er að það muni kosta um 615 millj. yfir fjögurra ára tímabil að koma þessu á laggirnar. Það eru vissulega miklir peningar en við gerum ráð fyrir tiltekinni fjármögnun eins og fram kom í máli hæstv. viðskrh., að þetta verði lagt á tiltekinn gjaldstofn sem fyrir er og fasteignaeigendur bera. Ég tel hins vegar að það komi fyllilega til greina að kanna t.d. hvort eðlilegt sé að þeir sem njóta hagræðis af þessu fyrirkomulagi í framtíðinni, t.d. sveitarfélög eða aðrir, taki sinn þátt í þessum kostnaði. Auðvitað er sjálfsagt að þeir sem fá aðgang að skránni greiði eitthvað fyrir þann aðgang. Það er þá auðvitað upp í rekstrarkostnaðinn á skránni í anda þeirrar umræðu sem hér fór fram um þjónustugjöld áðan að menn greiði fyrir slík afnot. Enda er það þannig í dag að Fasteignamat ríkisins hefur þó nokkrar sértekjur vegna þeirra greiðslna sem t.d. fasteignasalar og aðrir sem þar geta leitað upplýsinga greiða fyrir þjónustuna. Það er því að sjálfsögðu opið mál og einboðið að menn geti ekki hagnýtt sér upplýsingar úr skránni án þess að greiða eitthvað fyrir þær. En það þarf þó að stilla því í hóf og vega og meta hvers konar upplýsingar er verið að láta af hendi. Í tilefni af umræðum um persónuverndina, bæði af hálfu hv. þm. Péturs Blöndals og hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, tel ég rétt að þingnefndin fari sérstaklega yfir það atriði. Þetta frv. hefur ekki, eftir því sem ég best veit, verið sérstaklega yfirfarið með tilliti til þess sem hv. þm. spurði um. En auðvitað hefur alltaf verið gengið út frá því að tryggilega yrði staðið að þessum þætti málsins. Ef einhver ákvæði vantar í frv. til að tryggja það þá þarf bara að bæta þeim inn í við meðferð þingsins. Þar hefur ekki annað staðið til en að gæta fyllsta öryggis um þær upplýsingar sem leynt eiga að fara. Hins vegar má ekki gleyma því, eins og ég sagði áðan, að mikið af þessum upplýsingum eru núna tiltækar ef fólk ber sig eftir þeim eins og kunnugt er, til að mynda í formi veðbókarvottorða og þess háttar skjala. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir spurði hvort aðgangsheimild að landskránni yrði skilgreind eftir því hver ætti í hlut. Ég tel að það sé augljóst að svo verði, að tilteknir aðilar geti fengið aðgang að tilteknum upplýsingum en ekki endilega öðrum. Það verður auðvitað að vinna það mál til hlítar og ekki víst að allt slíkt eigi erindi inn í löggjöfina heldur inn í reglur sem koma á eftir, á grundvelli laganna þegar þau hafa verið sett. Þannig á auðvitað eftir að vinna úr ýmsum atriðum. Síðan bar hér á góma, eins og ég rakti í framsögu minni, að ætlunin er að nota þetta mál að hluta til til að efla tölvuvinnslu og atvinnuuppbyggingu norður í landi. Ég tel að það sé aukakostur við þetta mál að það skuli þess eðlis að hægt er að setja verulegan hluta af þessari skráningu og vinnslu niður úti á landi. Við höfum miðað við að það yrði gert á Akureyri vegna þess að þar er öflugasta umdæmisskrifstofa Fasteignamatsins í dag og það öflugt tölvuumhverfi að það á ekki að vera vandkvæðum bundið, að því gefnu að gagnavinnslulínur séu fyrir hendi, að setja þetta þar niður og afla þess starfskrafts sem þörf er á á atvinnusvæðinu í kringum Akureyri. Við erum þarna að tala um 10--12 viðbótarstörf á þessu sérhæfða sviði. Auðvitað getur endað með því að einhvers staðar annars staðar í ríkiskerfinu, t.d. á vettvangi einhverra sýslumannsembætta, kannski ekki síst hjá stóru embættunum fyrir sunnan, minnki þörfin fyrir starfskraft vegna þess að skráningin mun auðvitað breytast heilmikið eins og ég hef sagt. Eflaust minnkar líka þörfin fyrir starfskraft hjá stærstu sveitarfélögunum sem geta þá endurskipulagt störf byggingarfulltrúa sinna og starfsemi sem þeim tengist með þetta í huga. Ég tel að það sé viðbótar\-ávinningur í þessu máli að hægt sé að nota það sem stýritæki til að efla tölvuvinnslu og atvinnuuppyggingu á þessu sviði, annaðhvort með því að fela umdæmisskrifstofunni að annast þetta allt sjálf eða með því, eins og ég gat um og hæstv. viðskrh., að leita eftir samstarfi við fyrirtæki á þessu sviði fyrir norðan og eftir atvikum annars staðar á landsbyggðinni sem gætu tekið þetta að sér. En það er auðvitað matsatriði að hve miklu leyti eigi að vinna svona hluti innan dyra í starfsemi af þessu tagi og að hve miklu leyti eigi að leita út fyrir til fyrirtækja sem valdið geta þessu verkefni. Þetta held ég að sé mjög jákvæður þáttur í þessu máli og Akureyrarbær mun áreiðanlega taka því opnum örmum ef frv. verður að veruleika í þessari mynd og við náum að byggja þetta upp eins og hér er fyrirhugað. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir gat þess að rétt væri að fara ítarlega yfir þetta frv. í nefndinni. Ég tek að sjálfsögðu undir það. Auðvitað er margt í svona máli sem skoða þarf rækilega í þingnefnd. Hér er verið að fara út á nýjar brautir í ýmsu og þarf að skoða rækilega, m.a. gjaldtökuhliðina sem menn hafa rætt mikið hér, ekki síst hv. þm. Pétur Blöndal. Það þarf að fara í saumana á kostnaðaráætluninni en hún liggur að sjálfsögðu fyrir og verður lögð fram í þingnefndinni til að þingmenn geti þar áttað sig á tölunum sem liggja að baki áætlunum um kostnað við þetta mál. Eins og ég gat um og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir einnig, er þetta mál búið að vera sjö til átta ár á undirbúningsstigi, í vinnslu alveg frá því að hv. þm. var félmrh. Hún tók þátt í að skipa fyrstu nefndina og stýrihópinn í þetta mál. Þetta mál er ekki eitt af þeim málum sem verður hrist fram úr erminni á einni nóttu heldur er þetta vandlega unnið mál. Þetta eru vandlega unnin frv. sem margir fagaðilar og sérfræðingar hafa komið að. Útkoman er sú sem hér hefur verið kynnt þótt að sjálfsögðu megi eflaust endurbæta þar eitthvað og stendur ekki á mér að samþykkja betrumbætur sem kynnu að koma upp úr kafinu í hv. efh.- og viðskn. Þegar öllu er á botninn hvolft er hér um að ræða mikið framfaraspor þar sem við færum okkur í nyt kosti þeirrar tækni sem nú er á boðstólum til að halda utan um upplýsingar. Við vitum að misbrestur hefur verið á því í gegnum tíðina að samræmi hafi verið milli þessara skráa, að þær hafi haft að geyma allar þær upplýsingar sem eðlilegt er að gera kröfu um. Einnig hefur vantað á að þær hafi verið uppfærðar jafnóðum eins og krafist er nú til dags. Ég sé ekki annað en þetta sé hið besta mál og ótvírætt framfaraspor í viðleitni okkar til að halda utan um þann stofn sem fasteignir á Íslandi eru, þennan grunnstofn efnahagslífs og velmegunar á landinu sem hér er á ferðinni.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég skil málflutning hans svo að hann sé í megindráttum sammála mér og þeirri gagnrýni sem ég hef sett fram varðandi þetta frv. Ekkert tillit hefur verið tekið til persónuverndar eða það hefur ekki verið skoðað sérstaklega hvort frv. stangist á við lög um persónuvernd. Ég óska þess að þar sem hæstv. dómsmrh. er ekki hér viðstödd að hæstv. ráðherra beini því til hæstv. dómsmrh. að hér hafi komið fram eindregin ósk um að tölvunefnd láti umsögn sína í té um frv. áður en það verður að lögum. Ég tel það grundvallaratriði að svo verði gert. Það er auðvitað ámælisvert að ríkisstjórnin og ráðherrar setji fram þetta frv. án þess að skoðað hafi verið sérstaklega hvort ekki hafi verið tekið tillit til persónuverndar í frv. Ég fagna því sem hæstv. fjmrh. segir, hann tekur raunverulega undir það að notendur eigi að greiða en ekki skattpíndir fasteignaeigendur og íbúðareigendur. Hann tekur undir það sjónarmið að þeir sem njóta hagræðis, notendurnir, tryggingafélögin, fasteignasalarnir, atvinnulífið, sýslumannsembættin og sveitarfélögin, eiga að standa straum af þessari Landskrá en ekki fasteignaeigendur með 150 millj. kr. skattpíningu eins og hæstv. starfandi viðskrh. leggur hér til. Ég vil spyrja hæstv. viðskrh., sem hlýtur að koma fram með það hér á eftir hvert sjónarmið ráðherrans er í þessu máli, hvort fallið verði frá skattheimtu á íbúðaeigendur en þess í stað verði notendur látnir greiða. Síðan fagna ég því sem fram kom hjá hæstv. ráðherra að aðgangsheimildin verði skilgreind betur en gert er í frv. með tilliti til þess hver á hlut að máli. Verði þessir þættir skoðaðir ásamt því að fara ítarlega yfir þessar 600 millj. og rekstrarkostnaðinn og stofnkostnaðinn sem hér er lagður til, þá sé ég ekki annað en að hugsanlega verði hægt að ná bærilegri sátt um frv.

Herra forseti. Það er auðvitað sjálfsagt mál og þarf ekki að beina því með milligöngu minni til dómsmrh. að leitað verði álits tölvunefndar. Þingnefndin biður bara um það, hún biður um umsögn tölvunefndar og það er sjálfsagt mál að gera það. Gengið hefur verið út frá því að allir aðilar sem á einhvern hátt tengjast þessu verði beðnir um umsögn. Að því er varðar kostnaðarþáttinn þá verð ég að segja að einhver smámisskilningur er hér á ferðinni. Ég er meðflutningsmaður og stuðningsmaður þess frv. sem hæstv. viðskrh. mælir fyrir um umsýslugjald sem leggist á fasteignir til að byggja upp þetta kerfi. Ég hef ekki andmælt því, enda væri það út í hött. Það þarf að koma þessu kerfi á laggirnar og það kostar heilmikla peninga eins og við höfum sagt. Það sem ég var að tala um og tók undir með þingmanninum var að þegar kemur að rekstri kerfisins, þegar menn geta fengið þar aðgang að upplýsingum þá eigi þeir auðvitað að borga eitthvað fyrir og það verður hluti af þeim kostnaði sem fylgir því að reka kerfið, þ.e. þjónustugjöld vegna aðgangs að kerfinu sem vonandi geta staðið undir rekstri þess að stærstum hluta þó að við vitum ekki um það á þessari stundu.

Herra forseti. Það var ekki sjálfsagðara en svo að tölvunefnd kíkti á þetta mál að í framsöguræðu sinni sagði hæstv. fjmrh. að tölvunefnd ætti að skoða þetta eftir að málið yrði að lögum. Ég er að tala um að tölvunefnd á að fara yfir þetta og gefa álit sitt og umsögn til Alþingis áður en frv. verður að lögum og á því er mikill munur. Enn og aftur ítreka ég að það er ámælisvert að hæstv. dómsmrh. eða hæstv. fjmrh. hafi ekki séð ástæðu til þess að gera það áður en málið kom fyrir þingið. Sjálfsagt er misskilningur í því sem ég hélt fram áðan. Ég hélt að hæstv. ráðherra væri að taka undir með mér að fasteignaeigendum og íbúðareigendum yrði hlíft en greinilega vill hæstv. ráðherra að íbúðarkaupendur standi undir þessum stofn- og rekstrarkostnaði sem verður næstu fjögur árin og það ber að harma. Ég hélt að hæstv. ráðherra væri að taka undir með mér að það væru notendurnir sem ég taldi upp, t.d. sýslumannsembættin, tryggingafélögin, atvinnulífið og fasteignasalar sem ættu að standa undir þessu frá upphafi. Ýmsir af þessum aðilum hafa þurft að leggja í kostnað til að halda utan um fasteignir og lóðir með einum eða öðrum hætti þannig að strax er þá verið að draga úr þeim kostnaði sem þeir hafa haft af því. Þeir eiga því auðvitað þegar í upphafi að taka þátt í að koma þessu á laggirnar. Ég geri mér vissulega grein fyrir því að hæstv. ráðherra fylgir stjfrv. sem hæstv. starfandi viðskrh. mælir fyrir. En ég vænti þess og eygi von í hæstv. starfandi viðskrh. með tilliti til málflutnings hans þegar hann var óbreyttur þingmaður að hann muni fallast á þau sjónarmið að notendurnir eigi að greiða fyrir þetta þegar í upphafi og hann muni mæla því bót hér og mæla fyrir því að fasteignaeigendum verði hlíft og að efh.- og viðskn. skoði þá leið að flytja þennan kostnað, 600 millj., frá íbúðareigendum yfir á notendurna, eins og hér hefur verið lagt til.

Herra forseti. Það eru engir notendur að kerfinu fyrr en það er komið í gagnið og það mun taka ákveðinn árafjölda, þrjú til fjögur ár að búa þetta kerfi til. Það kostar ákveðna fjárhæð sem við höfum reiknað út að gæti numið um rúmlega 600 millj. Undir þessum kostnaði er ætlunin að standa með þeirri hækkun á umsýslugjaldi sem viðskrh. mælti fyrir. Ég hef tekið undir það sjónarmið að það sé rétt að notendur kerfisins, eftir að það kemur í gagnið, greiði fyrir aðgang sinn að því og borgi eins og tíðkast þjónustugjöld fyrir þá þjónustu sem þeir fá út úr kerfinu og standi þar með undir hluta, vonandi sem stærstum hluta af rekstrarkostnaðinum við þetta, endurnýjunarkostnaði o.s.frv. Það má nú ekki snúa út úr öllu sem hér er sagt eða leggja hlutina alla út á hinn versta veg. Ég verð síðan að segja að mér er farið að ofbjóða skammir hv. þm. á dómsmrh. fyrir að vera ekki hér. Það liggja góðar ástæður að baki því að dómsmrh. er ekki hér og við viðskrh. höfum tekið að okkur að standa fyrir málinu í fjarveru hennar. Ég er alveg sannfærður um að hún mun halda uppi vörnum fyrir sinn hluta að þessu máli þótt síðar verði en það er búið að kvarta undan þessu einum fjórum sinnum af hálfu þingmannsins í dag og mér finnst það meira en nóg satt að segja.

Hæstv. forseti. Ég hef áhuga á að hæstv. ráðherra upplýsi mig dálítið um meininguna með þessu máli. Það virðist samkvæmt frv. eingöngu vera átt við skráningu fasteigna en það stendur síðan í athugasemdum við lagafrv., með leyfi forseta: ,,Með frv. þessu um breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna og frv. til laga um breyting á lögum um brunatryggingar, er stigið þýðingarmikið skref í átt að því að sameina helstu skrár um fasteignir í landinu, fasteignaskrá Fasteignamats ríkisins og þinglýsingabækur sýslumanna.`` Hæstv. ráðherra talaði um að beita nýjustu tækni og þekkingu til að halda utan um upplýsingar. Ég lít þannig á að þarna sé um að ræða að stórum hluta til þjónustuhlutverk við fasteignaeigendur og aðra sem eiga eða þurfa að sækja þjónustu til sýslumannsembætta og annarra slíkra. Mér leikur forvitni á að vita hvort menn hafi hugsað sér að þinglýsingar á öðru en fasteignum yrðu með í þessu og hvort menn hafi hugsað sér að landskráin þýði það að menn þurfi ekki að fara milli þjónustusvæða en geti óskað eftir og látið framkvæma þinglýsingar hjá sýslumannsembætti í sínu umdæmi, þurfi ekki að senda gögn eða fara milli sýslumannsembætta með skráningu eða þinglýsingar á því andlagi sem menn vilja láta þinglýsa. Þetta virðist gefa alla vega tilefni og möguleika til þess. En ég tek eftir því að í 1. gr. frv. um breyting á þinglýsingalögum er m.a. sagt ,,skjal er afhent í röngu umdæmi`` sem forsendur fyrir því að máli sé vísað frá. Ég spyr: Er ekki meiningin með því sem hér er verið að gera að hagræða fyrir þá sem þurfa á þessari þjónustu að halda með því að þeir geti nýtt sýslumannsembætti í heimahéraði?

Herra forseti. Ég hygg reyndar að það sé einmitt meiningin með slíkri samtengingu að auðvelda þau samskipti hvort sem heimaembættið eða embættið þar sem viðkomandi eign er staðsett eða skráð kunni síðan að þurfa að leggja endanlega blessun sína yfir gjörninginn eða ljúka málinu með einhverjum hætti. Hugmyndin er náttúrlega sú að menn geti komist inn í þetta hvar sem er, byggingarfulltrúar sveitarfélaga geti komist inn í skrána með sín gögn, allir sýslumenn hvar sem þeir eru og síðan að fasteignasalar geti komist inn í það sem þeir þurfa o.s.frv. Hugmyndin er einmitt sú að auðvelda þessi samskipti og spara mönnum sporin, spara mönnum ferðir og þess háttar.

Hæstv. forseti. Ég þakka ráðherra svörin. Ég skildi þetta kannski í upphafinu þannig, en mér finnst aftur á móti dálítið dularfullt að hvergi skuli vera minnst á annað en fasteignir í þessum frv. Í þinglýsingabókum er ýmislegt fleira en fasteignir og hefði verið ástæða til að það kæmi fram hvort meiningin væri að þær þinglýsingar á slíku andlagi sem þar væru þinglýstar gætu farið fram annars staðar en í heimahéraði, því að ég tók eftir því í frv. um breyting á þinglýsingalögum að skjal sem er afhent í röngu umdæmi geti kallað á það að málinu verði vísað frá af viðkomandi sýslumanni.

Hæstv. forseti. Ég þakka þá umræðu sem hér hefur verið um þessi mál. Ég vil segja í upphafi máls míns að ég --- hvernig orðar maður það, hæstv. forseti? --- hér stend ég og get ekki annað. Ég tók að mér að flytja málið í fjarveru hæstv. viðskrh. Faglega hef ég því ekki getað kafað djúpt í það öðruvísi en að ég samþykkti það í ríkisstjórn og mínum þingflokki að þetta mál yrði lagt fram til meðferðar og umfjöllunr í þinginu með þeim rökum sem hér eru kynnt í dag. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir beindi til mín spurningum og lýsti eftir því hvort ég væri ekki enn sami drengurinn og ég var. Ég get upplýst að auðvitað er ég sömu skoðunar og ég hef ávallt verið. Það er margs að gæta um skuldastöðu heimilanna o.s.frv. sem hv. þm. minntist á. Það þarf því að mörgu að hyggja. Ég vil segja það sem stjórnmálamaður að ég fagna því hversu okkur hefur vel tekist eftir að kratarnir voru lagðir til hliðar að bæta hag þjóðfélagsins og margt er í öðrum farvegi en áður var, uppgangur í landinu, bætt kjör hjá fólkinu, atvinnuleysið horfið.  Þegar ég sé hversu mikil viðbótargjöld þetta eru, að 50 millj. kr. umsýslugjald fer upp í 200 millj., þá eru það miklir peningar og eins og hv. þm. sagði áðan, yrði á fjórum árum 600 millj. Vissulega eru það miklir peningar. Ég velti því fyrir mér af því að ég held að menn séu hér að koma með skilvirkt kerfi sem eigi fyllilega rétt á sér og ég trúi því að þingnefndin, Alþingi Íslendinga, muni eðlilega kafa ofan í það hvernig þessu er best fyrir komið. Kannski er það svo að þegar það opinbera á í hlut, þá er farið að hugsa þetta öðruvísi þegar eitthvað á að vera á landsbyggðinni. Ég hef áhyggjur af því. Það er eins og það opinbera hafi lögheimili í Reykjavík og gjaldandinn sé alltaf fólkið sjálft þegar kemur að landsbyggðinni, þ.e. reksturinn er jafnan tekinn í gegnum það opinbera og skattana þegar eitthvað er í höfuðborginni en í vaxandi mæli því miður sú hugsun að hver og einn finni það ef eitthvað á að vera á landsbyggðinni, þannig að ég treysti því nú að til að standa undir þessu nýja kerfi fari Alþingi Íslendinga vel ofan í þennan lið, eins og hv. þm. kom að og benti á. Ég vil segja það sem ráðherra og sem þingmaður að ég tel það sjálfsagðan hlut. Ég hef ekki fest mína hugsun svo í þessu máli að finnist ekki betri leið undir þeim feldi sem þetta mál fer í í þinginu, þá gæti ég mjög vel hugsað mér að menn skoði það grannt út frá því sjónarmiði að leggja alla að jöfnu og spyrja sjálfa sig þeirrar spurningar hver eigi í rauninni að borga þennan kostnað. Er það ekki alveg eins sanngjarnt að skoða þá leið að þeir mörgu notendur sem hér hafa verið nefndir komi eitthvað til sögunnar og pinkillinn á fjölskyldunni og fólkinu verði minnkaður?

Herra forseti. Það er alveg ljóst að hæstv. starfandi viðskrh. hefur gefið ákveðna opnun í þessu máli á að falla frá þeirri gjaldheimtu sem er ákveðin eða er verið að leggja til á íbúðaeigendur og að það verði aðrir sem standi undir þessu, atvinnulífið og aðrir sem eiga að njóta þessarar þjónustu og það er vel. Ég finn auðvitað á þessum svörum ráðherra að honum líður oft og iðulega illa í þessari ríkisstjórn. Hitt er annað mál að hæstv. ráðherra skyldi tala varlega þegar hann talar um að þessi ríkisstjórn sé að hugsa um hag fjölskyldnanna og heimilanna og hann nefndi skuldir heimilanna. Þær hafa vaxið um sennilega 150 milljarða í tíð þessarar ríkisstjórnar eða einhvers staðar nálægt 500 milljörðun. Þær hafa því vaxið verulega. Barnabætur hafa verið skertar um sennilega 1.000--1.200 millj. og markaðir tekjustofnar til Framkvæmdasjóðs fatlaðra skertir um 1.200 millj. Verðbólga hefur aukist mikið á undanförnum mánuðum án þess að ríkisstjórnin geri nokkuð og viðskiptahallinn aukist. Hæstv. ráðherra skyldi því tala varlega þegar hann er að tala um hag fólks og skuldir heimilanna vegna þess að þær hafa vaxið alveg gríðarlega í tíð ríkisstjórnarinnar sem hann styður. Mér finnst hann stundum, þegar hann er að tala um að allra leiða skuli leita til að lækka gjöld á heimilin, segja annað en hann framkvæmir nema hann sé þá að afneita ríkisstjórninni, ég veit það ekki, herra forseti. Stundum mætti skilja það á hæstv. ráðherra. En kjarninn í svari hans er það mál sem hér er til umræðu að hæstv. ráðherra veitir opnun á að fallið verði frá þessari gjaldtöku á íbúðaeigendur. Þessi skoðun ráðherra verður svo sannarlega tekin upp í efh.- og viðskn. og reynt að fylgja henni aftur inn í þingsalinn með brtt. á þessu frv. þar sem fallið verði frá þessari gjaldtöku.

Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur að það er vissara að tala varlega og oft hendir það þann sem hér stendur að tala óvarlega. En það hendir hv. þm. líka að tala ekki alltaf af fullri gætni og hefur hv. þm. nú átt töluverðan þátt í þunglyndi þjóðarinnar með ræðuflutningi sínum á hinu háa Alþingi. Svartsýnin er böl og það er sagt að þeir standi jafnir að því leyti, svartsýnismaðurinn og bjartsýnismaðurinn að báðir hafi oft rangt fyrir sér en mismunurinn sé sá að bjartsýnismanninum líður miklu betur og mér finnst betra að vera í sporum hans. Auðvitað orkar margt tvímælis. Okkur hefur vegnað nokkuð vel síðustu árin. Það eru ekki öll mál í höfn og hægt að taka heila umræðu um hvernig þjóðfélagið hefur þróast en eigi að síður finna það flestir menn að staðan er öðruvísi en hún var fyrir fimm árum, sem betur fer. Ég vona að alltaf verði tröllatrú á Alþingi Íslendinga. Ég hef tröllatrú á þeirri nefnd sem fær málið til meðferðar og ég trúi að að bestu manna yfirsýn verður niðurstaðan farsæl þegar málið kemur til baka til þingsins.

Herra forseti. Ég vil segja út af þunglyndinu sem hæstv. ráðherra nefndi að betra er að segja þjóðinni satt en skrökva að henni. En það að staðan sé öðruvísi hjá heimilunum en var fyrir fimm árum, það er alveg rétt hjá hæstv. ráðherra, ég tek undir það. Skuldir heimilanna hafa vaxið um 140 millj., barnabætur hafa verið skertar um 1.200 millj. Fasteignaverð hefur hækkað á örfáum mánuðum um 35%, viðskiptahallinn aukist o.s.frv. Ég bið hæstv. ráðherra því að tala varlega. Ekki eru allir sammála hæstv. ráðherra, ekki fólk sem hefur borið skarðan hlut frá borði í tíð þessarar ríkisstjórnar, t.d. lífeyrisþegar. En ég ætla ekki að halda langa ræðu um það í stuttu andsvari. Ég var mjög hrædd um það á tímabili að hæstv. ráðherra væri að draga þau orð til baka sem hann sagði hér áðan. Hann sagði að það ætti að skoða málið og hann gaf opnun á að falla frá þessari gjaldtöku á fasteignaeigendur en sem betur fer staðfesti hann í lokaorðum sínum að það ætti að skoða alvarlega í nefndinni hvort ekki ætti að gera breytingar á þessu frv. Það er kjarnaatriðið í málinu og ég fagna því, herra forseti.

Hæstv. forseti. Ég skal ekki lengja þetta. Ég vil þó segja við hv. þm. að gamalt spakmæli sem er nokkuð gott segir: Oft má satt kyrrt liggja. Ég ætla ekki út í þjóðfélagsumræðuna en vil þó segja að menn verða auðvitað að skoða heildarmyndina og sjálfsagt eigum við eftir að taka umræðu um þá stöðu. Það er skoðun mín og skoðun Framsfl. að auðvitað þurfum við mjög að huga að málefnum þeirra sem eru fátækir á Íslandi. Við þurfum að huga að málefnum barnmargra fjölskyldna. Auðvitað hefur barnmörgum fjölskyldum fækkað miðað við það sem áður gerðist en eigi að síður er mikilvægt að þar sé jafnræði. Fjölskyldan er stór í huga Framsfl. og við teljum málefni hennar mikilvægt. En við verðum þó að hafa í huga að við verðum einhvers staðar að staðsetja samhjálpina. Þó að menn séu vinstri menn mega þeir ekki vera svo vitlausir í skattamálum að ætla að drepa þá kynslóð sem á að vinna fyrir fyrir íslensku þjóðinni. Við megum ekki skattleggja svo hart að margt unga fólkið sem er á vinnumarkaðinum hreinlega sligist undan sköttum.

Hætta að skattleggja ...

Ég hef opnað á það eins og hv. þm. sagði að menn fari yfir allar skynsamlegar leiðir í þeim efnum, mér finnst það sjálfsagður hlutur. En ég vil minna á að það er líka til einn þolandi í viðbót, fólkið sem er úti á vinnumarkaðinum, vinnur langan vinnudag og borgar mikla skatta til þjóðfélagsins. Ég harma að í umræðum vinstri manna á Íslandi er oft eins og þeir sjái aðeins eina leið og enga aðra en þá að skattleggja vinnandi fólk og fyrirtæki. Þar með deyða þeir kraftinn í þjóðfélaginu, áhugann á vinnunni. Við þurfum fyrst og fremst að finna hverjir það eru sem þurfa á samhjálpinni að halda, þangað þurfum við að koma henni en síðan að reka þjóðfélagið skynsamlega á öllum sviðum.

Virðulegi forseti. Ég mun ekki lengja umræðuna mikið. Ástæðan fyrir því að ég kem hingað upp er fyrst og fremst orð hæstv. starfandi viðskrh., sem fór út um víðan völl í þjóðfélagsumræðunni þótt hann hygðist ekki gera það. Það er gott að fá fram að Framsfl. telur sig ekki vinstri- eða félagshyggjuflokk lengur heldur til hægri og fylgir þar af leiðandi pólitík þeirrar stefnu ---  Auðvitað hefur hagur þeirra fjölskyldna batnað sem hafa fengið verkfæri upp í hendurnar á mjög auðveldan hátt á síðustu árum til þess að raka að sér stórfé í milljónatugum, hundruðum milljóna og milljörðum. Þetta gerir gott meðaltal en eftir standa tugþúsundir manna, ellilífeyrisþegar, örorkulífeyrisþegar, jafnvel þeir sem vinna í grunnatvinnugreinum þjóðarinnar, svo sem verksmiðjufólk. Ætli það gumi af bættum hag heimilanna, fólk sem er margt hvert á 70 þús. kr. mánaðarlaunum? Ég kem upp, virðulegi forseti, til þess að taka undir með hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, að það er alger nauðsyn að skoða málið betur í nefnd. Það kom fram hjá hæstv. fjmrh. að auðvitað hefur nefndin möguleika á að kalla eftir skoðunum tölvunefndar í þessu sambandi. Sú hæstv. ríkisstjórn sem nú starfar hefur áorkað að búa til og veita leyfi fyrir miðlægum gagnagrunni fyrir genin og iðrin öll. Nú á greinilega að hafa sömu tilburði gagnrýnislaust og gera miðlægan gagnagrunn ef að líkum lætur yfir hag allra, hvers sem er. Þetta er ekkert einfalt mál og það er ekki sama hverjir hafa aðgang að þessu. Þetta eru gríðarlegar upplýsingar sem þarna er safnað saman á einn stað og ég vil skoða það mjög grannt eins og kom fram hjá hv. 5. þm. Reykv., Jóhönnu Sigurðardóttur, hvernig að þessum málum er staðið. Vel getur verið að sumar upplýsingar úr fasteignaskrá eigi að vera aðgengilegar fyrir fasteignasala. En kannski eru margar aðrar upplýsingar sem eiga alls ekki að vera það og það er umhugsunarefni hverjir eigi eiginlega að hafa aðgang að þessum miðlæga grunni með fjölþættum upplýsingum. Ef ríkisstjórnin er inni á því að ganga svo fram að gerðir séu miðlægir gagnagrunnar til að fylgjast með nánast öllu og hafa yfirlit yfir allt sem við gerum í samfélaginu þá er hún sannarlega á réttri braut. En ég legg áherslu á að málið verði tekið upp í nefnd, skoðað gagnrýnið tölvunefnd kölluð til og farið yfir þá vankanta sem hafa komið fram og hefur verið bent á í umræðunni. Það er meginmál.

Herra forseti. Frv. sem ég mæli fyrir, um breytingu á lögum um Lífeyrissjóð sjómanna, nr. 45/1999, er ætlað að taka á mjög miklu vandamáli sem komið hefur upp í Lífeyrissjóði sjómanna. Fyrir því eru tvær ástæður. Áður en ég fer fleiri orðum um það langar mig að byrja á því að lesa 1. gr. frv. en þar er lagt til að 1. mgr. 5. gr. laganna orðist svo: ,,Iðgjald til sjóðsins skal nema 11% af heildarlaunum og greiðir launþegi 4% og launagreiðandi 7%.`` Jafnframt er lagt til ákvæði til bráðabirgða svohljóðandi: ,,Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. 5. gr. laganna myndar 1% af greiðslu launagreiðanda ekki réttindi til lífeyris frá gildistöku laga þessara til 31. desember 2009.`` Um alllangt skeið hafa eignir Lífeyrissjóðs sjómanna ekki staðið undir framtíðarskuldbindingum sjóðsins samkvæmt tryggingafræðilegu mati. Stjórn sjóðsins hefur leitað leiða til að minnka muninn milli eigna hans og skuldbindinga. Í nokkur skipti hafa verið gerðar lagabreytingar sem allar hafa haft í för með sér mikla skerðingu á lífeyrisskuldbindingum félaga í sjóðnum. Þrátt fyrir þetta vantar enn u.þ.b. 5% upp á að eignir sjóðsins standi undir skuldbindingum hans. Með því að hækka lögbundið framlag launagreiðenda í Lífeyrissjóð sjómanna um eitt prósentustig, án þess að lífeyrisréttindi sjóðfélaga aukist, er stigið mikilvægt skref í þá átt að brúa það bil sem upp á vantar svo að sjóðurinn eigi fyrir framtíðarskuldbindingum sínum. Auk þess er það réttlætismál að launagreiðendur leggi fram sinn skerf og taki þátt í því að koma sjóðnum á réttan kjöl. Til þess hníga ýmis rök, svo sem afar háar greiðslur Lífeyrissjóðs sjómanna vegna örorkulífeyris sem er afleiðing af því hversu hættulegt sjómannsstarfið er. Á undanförnum árum hefur örorkulífeyrir verið nálægt 45% af heildargreiðslum Lífeyrissjóðs sjómanna. Sambærilegt hlutfall hjá öðrum sjóðum er mun lægra, í sumum tilfellum aðeins 20%. Í frumvarpinu er lagt til að þessi hækkun á hlutfallslegri greiðslu launagreiðanda myndi ekki aukinn rétt til lífeyris til 31.desember 2009. Þess í stað muni auknar greiðslur í sjóðinn af þessum toga notaðar til að auka eignir svo að þær geti frekar staðið undir framtíðarskuldbindingum og bætt hag sjóðfélaga. Eins og ég gat um í upphafi máls míns eru aðallega tvær ástæður fyrir því að svo er komið fyrir Lífeyrissjóði sjómanna að grípa þarf til þeirra skerðinga sem lýst hefur verið. Í fyrsta lagi var það árið 1981 að sjómönnum í Lífeyrissjóði sjómanna var heitið því að fest skyldi í lög að sjómenn gætu tekið lífeyri frá 60 ára aldri eftir ákveðinn starfstíma til sjós. Þessi gerð var hluti af félagsmálapakka til sjómanna en þá tíðkuðust mjög félagsmálapakkar við lausn ýmissa kjaradeilna og gáfu sjómenn eftir hluta af fiskverðshækkun til að ná fram þessari lagabreytingu. Þessi lög voru samþykkt á Alþingi með samþykki allra alþingismanna, ef ég man rétt. Þessum lögum hefur hins vegar aldrei fylgt nokkur fjármögnun. Sá kostnaður sem fallið hefur á sjóðinn vegna hinna auknu réttinda sem lögin frá 1981 færðu sjóðfélögum hefur eingöngu bitnað á sjóðfélögum. Hægt væri að vitna í margar greinargerðir frá fyrri árum um baráttu sjómannasamtakanna fyrir fjármögnun vegna þessarar lagasetningar. Til eru skjöl bæði frá árunum 1982 og 1984 sem vitna um að menn ætluðu að finna leið til fjármögnunar. Auðvitað var leitað til ríkisins með það en það verður að segjast eins og er að þrátt fyrir þrautagöngu sjómannasamtakanna í hartnær tvo áratugi þá hefur ekki fengist fjármögnun sem dugað hefur til að mæta þeim kostnaðarauka sem af reglunni varð. Á sl. hausti var ákveðið í stjórn lífeyrissjóðsins að leita til fjmrh. með formlegt erindi um að bæta áfallinn kostnað sem á sjóðfélögum hafði lent á þessu tímabili frá árinu 1981. Tryggingafræðingur mat það svo að rúmir 1,3 milljarðar kr. hefði lent á sjóðfélögum á þessum árum. Búið er að breyta 60 ára reglunni þannig að menn geta eftir sem áður tekið lífeyrinn sextugir en þeir taka þá skerðingu með honum. Í raun er búið að gera 60 ára regluna hlutlausa sé miðað við lífslíkur karlmanna. Miða má við það að menn geta annars vegar tekið út úr lífeyrissjóðnum sextugir og þá með 0,4% skerðingu fyrir hvern mánuð. Lífeyrisþegi sem mundi ekki nýta sér þetta heimildarákvæði og byrjaði að taka út 65 ára mundi um 80 ára aldur hafa tekið út jafna upphæð úr sjóðnum. Nú er svo komið að þessi félagsmálapakki er í raun orðinn hlutlaus að þessu leyti. Menn hafa valið ef aðstæður þeirra eru þannig að nauðsynlegt er fyrir þá að byrja að taka lífeyri sextugir en þeir taka lífeyrinn skertan. Erindi því sem ég gat um áðan og farið var með á fund fjmrh., um að fjármagna þessa 1,3 milljarða sem út af stæðu til að sjóðfélagar þyrftu ekki að bera þá í aukinni skerðingu lífeyrisréttindanna, neitaði fjmrn. með bréfi í byrjun nóvember á sl. ári. Viðbrögð mín m.a. við því voru að ég lagði 4. nóvember sl. fram þetta frv. sem ég er að mæla fyrir. Annað ákvæði er mjög sérstakt í Lífeyrissjóði sjómanna og er rétt að gera grein fyrir því. Það er hluti af vanda Lífeyrissjóðs sjómanna einnig og í raun rök fyrir því að útgerðarmenn leggi sjóðnum nokkuð til, til viðbótar við þau almennu rök að þeir eru aðilar að Lífeyrissjóði sjómanna, eru þar í stjórn og hljóta að bera sameiginlega ábyrgð á lífeyrissjóðnum til jafns við sjómenn. Það er sá einkennilegi þáttur sem kemur fram í reikningum Lífeyrissjóðs sjómanna að örorkulífeyririnn er yfir 40% í þeirri útgreiðslu sem lífeyrissjóðurinn greiðir á hverju ári í lífeyri. Eins og ég gat um áður er þetta hlutfall almennt 20--25% í öðrum lífeyrissjóðum. Það helgast auðvitað af hættulegu starfi sjómanna að örorkuþátturinn skuli vera svo hár. En þá kemur auðvitað þessi spurning: Var einhvern tíma ætlast til þess að Lífeyrissjóður sjómanna virkaði eins og tryggingafélag fyrir útgerðina að þessu leyti? Ég held að það sé ekki hægt að ætlast til þess. Þess vegna held ég að það sé komið að útgerðarmönnum að leggja sinn skerf til að mæta halla sjóðsins og skertum réttindum manna í Lífeyrissjóði sjómanna. Sú skerðing, upp á 11,5% sem síðar verður 12% árið 2001 ef ekki verður komin betri staða hjá Lífeyrissjóði sjómanna, er ekki eina skerðingin sem orðið hefur á réttindum manna í Lífeyrissjóði sjómanna á undanförnum árum. Það hafa verið gerðar fleiri breytingar á lögum og reglum um Lífeyrissjóð sjómanna sem virkað hafa til lækkunar á lífeyri. Í því sambandi mætti nefna atriði eins og að hætta að miða við launavísitölu og miða við lánskjaravísitölu. Það hafði áhrif til lækkunar á útgreiddum lífeyri úr lífeyrissjóðnum. Ég hef undir höndum nýlega stöðu Lífeyrissjóðs sjómanna eftir árið 1999. Sem betur er afkoma sjóðsins, þ.e. ávöxtun eigin fjár góð og kannski mun betri en menn þorðu að vonast eftir. Ávöxtunin á árinu 1999 var 12,5% en var 8% árið 1998. Afleiðing þess er að staða Lífeyrissjóðs sjómanna hefur batnað örlítið hraðar en menn gerðu ráð fyrir fyrir rúmu ári síðan. Þá var staða Lífeyrissjóðs sjómanna metin upp á -13,7% en er núna metin upp á -3,2%. Sú aðgerð að skerða lífeyrisrétt sjóðfélaganna var auðvitað stærsta lagfæringin í rekstrarlegri stöðu sjóðsins upp á framtíðina. Til viðbótar kemur góð ávöxtun sjóðsins og bætir um betur. Auðvitað má velta því fyrir sér hversu hratt 1% getur lagað stöðu sjóðsins og hvort þetta ártal, 2009, sé eina rétta ártalið. Ekki ætla ég að fullyrða um það. Það kynni að vera að ef ávöxtun sjóðsins yrði áfram jafngóð og hún hefur verið að meðaltali síðustu þrjú árin, þá þyrfti þetta ákvæði ekki að vera fram til 2009 heldur gæti verið einhvers staðar nær okkur í tíma. En þetta má auðvitað skoða þegar málið fer til umfjöllunar í nefnd og meta hvaða líkur eru á að hægt sé að laga útgreiddan lífeyri úr Lífeyrissjóði sjómanna með þessu 1% sem lagt er til að verði aukið í inngreiðslu frá atvinnurekendum í sjóðinn, án þess að það myndi réttindi. Ég tel að ef þetta ákvæði yrði samþykkt væri innan tveggja ára hugsanlegt að fara að slaka út aftur bata til sjóðfélaga upp á kannski 3%, það væri sennilega ekki meira. Lífeyrissjóður sjómanna hefur auðvitað lent í því eins og aðrir lífeyrissjóðir að þurfa að hlíta lögum nr. 129/1997, um almenna starfsemi lífeyrissjóða. Í þeim lögum segir að sjóðir skuli almennt eiga fyrir skuldbindingum sínum og stjórnir sjóðanna skuli bregðast við ef viðkomandi lífeyrissjóður á ekki fyrir 95% af sínum skuldbindingum, þá verði þeir að bregðast við. Staðan í Lífeyrissjóði sjómanna var einfaldlega sú að hann uppfyllti ekki þessi lagaákvæði eftir að þessi lög tóku gildi. Þess vegna urðu menn að bregðast við. Ég tel hins vegar að svo mikið hafi verið gert í að skerða réttindi lífeyrisþega á undanförnum árum að það verði að grípa til einhverra lagfæringa. Þess vegna ákvað ég að leggja þetta frv. fram. Mér finnst frv. sanngjarnt og alls ekki ósanngjarnt að ætlast til að útgerðarmenn greiði í sjóðinn til að mæta því tekjutapi sem lífeyrisþegar hafa orðið fyrir. Ég verð líka að segja að ég hef orðið fyrir miklum vonbrigðum með fulltrúa ríkisvaldsins í þessu máli. Eftir að hafa starfað sem forseti Farmanna- og fiskimannasambands Íslands í 16 ár og gengið nánast á hverju einasta ári á fund fjmrh. hverrar ríkisstjórnarinnar á fætur annarri til að reyna að fá leiðréttingu þá verð ég að lýsa vonbrigðum mínum með þá niðurstöðu sem nú er fengin, sérstaklega með tilliti til þess að sjómenn hafa tekið á sig að skerða þau réttindi sem þeim voru þó fengin með félagsmálapakkanum 1981. Þau áttu að vera jafngildi ýmissa félagsmálapakka sem aðrir launþegahópar voru þá að fá og gerðu 60 ára regluna jafngilda 65 ára reglunni að því leyti til að hún er ekki lengur dýrari í sjóðnum. Það skiptir ekki máli fyrir sjóðfélagana hvort maður byrjar að taka lífeyrinn sextugur vegna þess að þá tekur hann lífeyrinn skertan eða hvort hann byrjar að taka hann 65 ára. Báðir hafa um 80 ára aldur tekið jafnmikla peninga út úr Lífeyrissjóði sjómanna að því gefnu að þeir hafi báðir haft sambærileg réttindi. Sjómenn hafa sýnt fulla ábyrgð í þessu máli en ég tel að formælendur ríkissjóðs á hverjum tíma, fjármálaráðherrar eða forsætisráðherrar hafi ekki gert hið sama. Lífeyrissjóður sjómanna mun sjálfsagt fara í mál við ríkið og reyna að sækja þetta fyrir dómstólum. Ég hef heyrt því fleygt að ríkið ætli að bera fyrir sig í vörn sinni tómlætisáhrifum, að sjómenn hafi ekki sótt þetta mál af krafti fyrr en nú með málssókn. Ég held að einfalt verði að fletta upp í öllum þeim bréfaskriftum sem sjómannasamtökin hafa átt við fjmrh. á hverjum tíma og öllum þeim ferðum sem fulltrúar sjómannasamtakanna hafa farið til fjmrh. til þess að reyna að fylgja málinu eftir. Mér kæmi afar mikið á óvart ef vörn ríkisins, út frá tómlætisáhrifum, hefðu nokkuð að segja í þessu máli. Það eru þá einhver önnur rök sem þar duga. Ég ætla ekki að lengja þetta mikið. Ég vona að ég hafi mælt það skýrt fyrir þessu að menn skilji um hvað málið snýst. Annars vegar örorkuþáttinn og hins vegar vanefndir á félagsmálapakka frá 1981 um það að sjómenn ættu að geta tekið lífeyri frá 60 ára aldri. Þann félagsmálapakka, sem samþykktur var samhljóða í Alþingi, hefði eðlilega þurft að fjármagna einhvern veginn. Það var því miður ekki gert og það hefur bitnað á sjómannastéttinni.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir að flytja þetta mál. Það er löngu kominn tími til þess að ríkisvaldið manni sig upp í að taka á þessu máli. Málið er aftur og aftur að koma fyrir þingið án þess að tekið sé á því þannig að það sé til einhverrar frambúðar. Auðvitað er það ljóst og eiga allir að vita að það hefur verið farið mjög illa með sjómenn í þessu máli. Allt sem lýtur að því að reyna að bæta fjárhagsstöðu sjóðsins virðist miða að því að skerða réttindi sjómanna. Við skulum átta okkur á því að það er verið að tala um að fara að lögum sem hafa verið sett, t.d. varðandi lífeyristökualdurinn, sem var lækkaður. Það er ein afleiðing þess að fjárhagsstaðan er ekki nægjanlega góð og líka það sem við verðum að viðurkenna, eins og fram kemur í greinargerðinni, að lífeyrisgreiðslur eru hærri í þessum sjóðum en öðrum sjóðum af eðlilegum ástæðum. En þegar við fjölluðum um þetta mál fyrir rúmu ári hér í þingsal, og það er ástæðan fyrir að ég kem hér upp, þá var talað um að það vantaði 8 milljarða til þess að sjóðurinn gæti staðið við framtíðarskuldbindingar sínar. Með þeirri leið sem hv. þm. leggur til um hækkun á iðgjöldum til sjóðsins, að þau nemi 11% af heildarlaunum, hefur hv. þm. reiknað út, eða hefur það kannski farið fram hjá mér ef hann hefur nefnt það hér í ræðustól, hversu langt við göngum í að taka á fjárhagsstöðu sjóðsins ef sú leið er farin sem hv. þm. leggur til. Hvað mundi þetta kosta atvinnurekendur ef þessi leið væri farin? En Alþingi hefur skyldur í því efni að taka á þessum málum. Þetta er mikið út af lagasetningu sem hefur komið frá Alþingi og ég tel að þetta hljóti að verða brot á eignarréttarákvæðum stjórnarskrárinnar ef ekki er tekið á málinu. Ég á sæti í efh.- og viðskn. sem fær þetta mál til meðferðar og mun leggja mitt af mörkum til að reynt verði að komast til botns í málinu varðandi fjárhagsstöðu sjóðsins til að komið verði í veg fyrir að sífellt sé verið að skerða lífeyri sjómanna.

Herra forseti. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir spurði um ákveðnar tölur. Ég er því miður ekki með þær undir höndum núna. En eins og ég gat um í ræðu minni hefur það verið eins konar áætlun okkar í sjómannasamtökunum þegar við skoðuðum þetta að innan tveggja ára ef þetta yrði samþykkt væri líklegt að staða sjóðsins yrði komin plús-megin. Þá gengum við út frá því að ávöxtunin væri um 8% en núna er hún ívið betri. Hún var 12,5 í fyrra þannig að sjóðurinn er núna með neikvæða stöðu upp á rúma tvo milljarða, ég man ekki nákvæmlega töluna, rúma 2 milljarða kr. en var með um 9 milljarða eins og hv. þm. gat um í fyrra. Það er því álit okkar að á tveimur árum ætti sjóðurinn að vera kominn í plús. Samkvæmt lögum um almenna lífeyrissjóði þarf hann að komast 5% í plús til þess að aftur megi fara að bæta réttindi sjóðfélaga. Við vorum að ímynda okkur að það gæti farið að sjást í það eftir 2--3 ár.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir upplýsingarnar. Þetta eru tölur sem við í hv. efh.- og viðskn. þurfum að fá þegar við fjöllum um málið til að geta lagt mat á áhrifin af þessu. Auðvitað er kostnaðarsamt að fara í aðgerðir til að brúa fjárhag sjóðsins svo að hann standi undir skuldbindingum sínum. Vera má að það þurfi að skoða þetta í einhverjum lengri áföngum en hv. þm. nefnir. Hann talar um að á tveim árum mundi skapast jafnvægi í stöðu sjóðsins eins og hann leggur málið upp og má vera að það þurfi að skoða það á eitthvað lengri tíma. Ég vil ekkert fullyrða um það en aðalatriðið er að fá allar upplýsingar inn í efh.- og viðskn. um málið og ég hvet hv. þm. til þess að beita sér líka fyrir því að nefndin og nefndarmenn fái allar tiltækar upplýsingar sem hægt er í þessu máli þannig að hægt sé að leggja á það þetta mat. En ég mun leggja mitt af mörkum til að málið fái ítarlega skoðun í nefndinni.

Herra forseti. Það er rétt sem hefur komið fram að það hefur oft á umliðnum árum verið fjallað um Lífeyrissjóð sjómannan á hinu háa Alþingi. Þegar til þess er litið að sjóðurinn er að borga meira í örorkulífeyri en ellilífeyri sjá menn náttúrlega alvöru málsins. Eins og fram hefur komið greiddi Lífeyrissjóður sjómanna á árinu 1999 354 millj. í örorkulífeyri sem er 42% af lífeyrisgreiðslum sem voru 829 millj. í fyrra. Örorkulífeyrir 354 millj. en ellilífeyrir um 341 eða 41% á móti 42% í örorkulífeyri. Þetta er til umhugsunar um stöðu Lífeyrissjóðs sjómanna. Það er rétt hjá hv. ræðumanni og flutningsmanni þessa frv. að þetta er mjög alvarleg staða sem upp er komin með tilliti til þeirrar miklu slysatíðni sem er meðal sjómanna og það held ég að hafi aldrei verið í hugum manna að Lífeyrissjóðurinn væri jafnafgerandi styrkveitingaraðili til sjómanna í örorkumálum sem eru allt of mikil, því miður. Enn er allt of há slysatíðni til sjós, um 400-500 sjómenn slasast árlega og virðist ákaflega lítið lát vera á slysatíðni meðal sjómanna. Mér dettur í hug að nefna það hér, með leyfi forseta, þegar skoðuð er hin mikla slysatíðni sem verður á sjó, þá er hér m.a. ályktun frá aðalfundi LÍÚ í október 1997 þar sem þeir segja, með leyfi virðulegs forseta: ,,Slys á fiskiskipaflotanum eru allt of tíð. Við vitum að hér er um áhættusöm störf að ræða en fjöldi slysa er langt umfram það sem eðlilegt getur talist. Því er mikil ástæða til að efla alla fræðslu sem stuðlað getur að fækkun slysa. Full ástæða er til þess fyrir útvegsmenn að ganga ríkt eftir því að framkvæmdar séu æfingar á slysavörnum um borð í hverju skipi með reglulegum hætti.`` Ekki er langt síðan, herra forseti, að ég flutti þáltill. um endurskoðun slysabóta sjómanna. Í maí 1994 var þessi þáltill. samþykkt og send aðilum sem áttu að vinna að skoðun málsins. Í nefndina voru skipaðir fulltrúar útgerðar, sjómanna og tryggingafélaga. Það er athyglisvert að skoða nefndarálitið og niðurstöðu þessarar nefndar sem var sammála um að vera ósammála. Í texta þessarar nefndar sem skilar af sér til samgrh. fyrir réttu ári segir, með leyfi forseta: Nefndarmenn hafa ekki orðið sammála um afstöðu til viðfangsefnisins og með bréfi þessu fylgja tvær tillögur varðandi framhald málsins. Önnur tillagan felur í sér að skaðabótaábyrgð útgerðarmanna verði hlutlæg, þ.e. að þeir beri bótaábyrgð á slysum er sjómenn verða fyrir í starfi í þágu útgerðar án tillits til sakar. En sjómenn þurfa ávallt að sanna sök ef þeir verða fyrir slysi til að geta gert bótakröfu. Hin tillagan gerir ráð fyrir að ekkert frekar verði aðhafst af hálfu löggjafarvaldsins að því er varðar bótaábyrgð eða vátryggingarfjárhæðir í slysatryggingu sjómanna. Eðlilegt sé að sjómenn og útgerðarmenn ákveði í kjarasamningum hvernig málum sé skipað að þessu leyti. Það hittist nú svo á að ekki er langt í kjarasamninga milli sjómanna og útgerðarmanna og verður mjög áhugavert að fylgjast með framvindu málsins, hvernig tekið verður á málinu í þeim samningum sem fram undan eru, vegna þess eins og ég sagði í upphafi máls míns. Eins og fram kom líka hjá hv. framsögumanni, Guðjóni A. Kristjánssyni, er slysatíðni meðal sjómanna allt of mikil og enginn lífeyrissjóður á landinu kemst í hálfkvisti á við þær miklu örorkubætur sem lagðar eru á Lífeyrissjóð sjómanna og annarra smærri sjóða úti á landi sem eru með sjómenn innan vébanda sinna. Ekki þekkist jafnhá örorkugreiðsla út úr nokkrum sjóði og þar sem sjómenn eiga hlut að máli. Þegar hins vegar er litið til þess sem verið hefur að gerast nú, þá er það rétt eins og hér kom fram að þetta mál á sér sögu allar götur frá 1981 þegar félagsmálapakkar voru mjög í umræðunni og þótti sjálfsagt að allar starfsstéttir landsins fengju sérstaka umbun fyrir að gera ekki kröfu um launahækkanir sem væru í allt öðrum mæli en kjarakröfur sem voru þá lagðar fram hljóðuðu þá upp á. Meðal annars er rétt að rifja aðeins upp að sjómenn féllu frá 3% hækkun fiskverðs sem voru engar smáupphæðir þá, auk þess að falla frá kröfu um 3% hækkun á kauptryggingu. Virðulegi forseti. Staða Lífeyrissjóðs sjómanna er nú þannig að árið 1998 vantaði 13,6 milljarða upp á að sjóðurinn ætti fyrir skuldbindingum sínum í þann viðsnúning að núna að loknu uppgjöri 1999 vantar upp á um 3,2 milljarða að hann eigi fyrir skuldbindingum sínum. Þetta stafar fyrst og fremst af breyttum lögum og góðri ávöxtun. Staða sjóðsins væri sú að ef honum væri lokað í dag ætti hann 4,3 milljarða í plús, þ.e. umfram skuldbindingar sínar. Fyrir viku var lögð fram tryggingafræðileg úttekt á Lífeyrissjóði sjómanna þar sem segir að staða sjóðsins nú sé þannig að væri iðgjaldið hækkað um 1% eins og frv. sem er til umræðu gerir ráð fyrir, þá mundi sjóðurinn í nánustu framtíð eiga fyrir skuldbindingum sínum, þ.e. að óbreyttum starfsreglum sjóðsins eins og þær eru í dag með þeim skerðingum sem hafa þegar verið framkvæmdar. Ég ætla ekki að hafa orð mín miklu fleiri, virðulegi forseti, um þetta mál en ég tel eins og kom fram hjá framsögumanni og í orðum mínum í upphafi máls míns að þau áföll sem sjóðurinn er að taka á sig ættu að vera annars staðar en innan dyra lífeyrissjóðsins. Örorku- og slysabætur vegna tíðra slysa sjómanna ættu auðvitað að vera innan útgerðarinnar sjálfrar og það væri útgerðarinnar að standa straum af þeim mikla kostnaði sem fylgir óeðlilega hárri slysatíðni meðal sjómanna. Ég er ekki að segja að það hefði bein áhrif á slysatíðni sjómanna en ég er sannfærður um að fleiri mundu koma að málinu og leggja sig fram um að breyta þeirri miklu slysatíðni sem er meðal sjómanna, leggja sig fram um það að reyna að minnka slysatíðnina og gera þetta þannig að ekki væri lengur hægt að tala um óeðlilega slysatíðni. Hún þekkist hvergi nokkurs staðar meðal sjómanna í nágrannalöndunum né almennt þannig að hér er mikið verk að vinna. Því hefur þessi mikli þungi verið lagður á lífeyrissjóðinn eins og ég kom áðan að.

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs til að lýsa yfir stuðningi við frv. til laga sem hér er til umræðu og er flutt af hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni. Frv. kveður á um að launagreiðendur verði skyldaðir til að hækka framlag sitt í Lífeyrissjóð sjómanna um 1% þannig að þeir greiði 7% á móti 4% framlagi launþegans. Frv. er lagt fram til að rétta af erfiðan búskap hjá Lífeyrissjóði sjómanna. Heildarstaða sjóðsins er neikvæð upp á rúma 2 milljarða, 2.185 millj. kr. eða um 3,2%. Þessi staða var enn lakari fyrir nokkru síðan en samkvæmt útreikningum Talnakönnunar nam þessi halli eða þessi neikvæða staða 13,6% árið 1998 eða tæpum 10 milljörðum kr. Eins og hér hefur komið fram hefur staða sjóðsins batnað fyrir tvær sakir. Í fyrsta lagi er ávöxtun á fjármunum sjóðsins miklu betri en hún var áður og hefur stórbatnað á undanförnum árum, var 6,81% árið 1995 svo dæmi sé tekið en er núna komin upp í 12,54% en það mun hún hafa verið á síðasta ári. Hin ástæða þess að staða sjóðsins hefur batnað er sú skerðing sem ákveðin var samkvæmt lögum og tók gildi 1. júlí 1999. Samkvæmt þeim lögum skyldu lífeyrisréttindin skert um 11,5% en gert er ráð fyrir að skerðingin verði enn meiri eftir 2001 en á miðju ári 2001 mun skerðingin nema 12%. Það er eðlilegt að ríkið komi einnig að þessu máli. Ástæðan kom fram í málflutningi hv. flm. Guðjóns A. Kristjánssonar og einnig í málflutningi hv. þm. Guðmundar Hallvarðssonar en þeir hafa bent á að ríkið hefur komið að þessum málum áður fyrr. Þannig háttar til að á árinu 1981 var gerður svokallaður félagsmálapakki sem ríkið kom að. Sjómenn afsöluðu sér 2--3% í fiskverði á þeim tíma. Til sögunnar kom svokölluð 60 ára regla sem kvað á um að sjómenn gætu hætt störfum 60 ára að aldri en ríkissjóður ætlaði að koma að fjármögnun þessarar reglu. Það mun ekki hafa verið gert. Ef ríkissjóður hefði gert þetta hefði þurft fjármagn upp á 1,3 milljarða kr. að mati fróðra manna og reiknimeistara og er eðlilegt að það verði skoðað. Reyndar var það svo að þegar skerðingarlögin voru samþykkt fyrir fáeinum missirum tók hæstv. fjmrh. því vel eða ekki fjarri að þessi mál yrðu alla vega endurskoðuð. Að lokum vil ég taka undir það sem kom fram í máli flm. frv., hv. þm. Guðjóns A. Kristjánssonar og hv. þm. Guðmundar Hallvarðssonar að í ljósi þeirra miklu örorkugreiðslna sem fara út úr þessum sjóði er eðlilegt að um hann gildi aðrar reglur en um aðra sjóði. Það kemur fram í grg. frv. að á undanförnum árum hafi örorkulífeyrir verið nálægt 45% af heildargreiðslum Lífeyrissjóðs sjómanna en þetta hlutfall mun vera um 20--25% í öðrum lífeyrissjóðum. Það er eðlilegt að atvinnurekendur fjármagni þennan kostnað með öðrum hætti en um þennan sjóð einan. Herra forseti. Ég kem fyrst og fremst upp til að lýsa stuðningi við það frv. sem hér er til umræðu og þær röksemdir sem hér hafa verið reiddar fram vil ég einnig gera að mínum.

Herra forseti. Ég vil þakka undirtektir hv. þm. sem hafa tekið þátt í að ræða þetta mál. Það er svo sem ekki miklu við það að bæta öðru en því að ég tel að ríkið hafi ekki staðið við loforð sín gagnvart sjómannastéttinni hvað varðar þann réttindaauka sem átti að færa sjómannastéttinni 1981. Það verður auðvitað reynt á það með málsókn og kemur þá í ljós hvort málið verður metið þannig að sjómannasamtökin eigi þar rétt fyrir hönd sinna manna. Ef ekki, þá verða menn sjálfsagt að bíta í það súra epli en ég er alveg viss um að frá fyrstu tíð þegar sjómenn slökuðu út fiskverðshækkuninni til að fá þessa 60 ára reglu inn, þá litu sjómenn svo á að það væri framlag ríkisins til að leysa þá kjaradeilu sem þá var uppi, 1981, og við sjómenn höfum litið svo á að hér væri um vanefndir ríkisins að ræða að þessu leyti. Ég legg svo til að málið fari til efh.- og viðskn.

Herra forseti. Á þskj. 322 hef ég lagt fram frv. til laga um breyting á lögum um fjáröflun til vegagerðar, nr. 3/1987, með síðari breytingum og er þetta 256. mál þingsins. Meðflutningsmenn mínir að frv. eru hv. þm. Guðjón Guðmundsson, Sigríður Anna Þórðardóttir, Ólafur Örn Haraldsson og Sturla D. Þorsteinsson. Í 1. gr. segir svo, með leyfi forseta: ,,Við B-lið 4. gr. laganna bætist ný málsgrein, 4. mgr., svohljóðandi: Fella skal niður þungaskatt innheimtan samkvæmt ökumæli (kílómetragjaldi) sem fellur á akstur sérútbúinnar bifreiðar í eigu fatlaðra einstaklinga, sem fá örorkulífeyri eða örorkustyrk. Sama gildir um sérútbúnar bifreiðar foreldra eða framfærenda barna sem fá umönnunargreiðslur.`` Í 2. mgr. segir svo: ,,Við 3. mgr. A-liðar 7. gr. laganna bætast tveir nýir málsliðir sem orðast svo: Fella skal niður eða endurgreiða þungaskatt af sérútbúnum bifreiðum í eigu fatlaðra einstaklinga sem fá örorkulífeyri eða örorkustyrk. Sama gildir um sérútbúnar bifreiðar foreldra eða framfærenda barna sem fá umönnunargreiðslur.`` Virðulegi forseti. Það eru þó nokkrir eða líklega um tíu einstaklingar sem eiga sérútbúnar bifreiðar með sérstaka lyftu fyrir hjólastóla, komast ekki ferða sinna öðruvísi og er eðlilegt að mínu mati að þeim sé umbunað þannig að þeir geti rekið bifreiðar sínar. Annars yrði þjóðfélagið að sjá um úrræði til að þeir komist á milli staða. Í grg. segir svo, með leyfi forseta: ,,Frumvarp þetta var áður flutt á 123. löggjafarþingi en hlaut ekki afgreiðslu. Á vegum Reykjavíkurborgar er rekin ferðaþjónusta fyrir fatlaða samhliða rekstri Strætisvagna Reykjavíkur. Þessi þjónusta hefur mælst vel fyrir en hefur þó þá annmarka að panta þarf far með dags fyrirvara auk þess sem þjónustan er lokuð frá kl. 23.00 til kl. 9.00 á morgnana. Enn fremur reka sameiginlega þessa þjónustu Hafnarfjörður, Bessastaðahreppur og Mosfellsbær annars vegar og hins vegar Kópavogur og Garðabær. Nokkrir fatlaðir einstaklingar, sem áður hafa notið þessarar þjónustu, hafa með ýtrasta sparnaði og ráðdeildarsemi fest kaup á eigin bifreið og þannig létt ákveðnu álagi af ferðaþjónustunni. Í nokkrum tilfellum, þegar um mikið fatlaða einstaklinga er að ræða, hafa þeir þurft að kaupa sér sendiferðabifreið sérinnréttaða með lyftu fyrir hjólastól. Það er ljóst að fatlaðir einstaklingar og foreldrar eða framfærendur barna, sem fá umönnunargreiðslur, geta af illri nauðsyn þurft á stærri bifreiðum að halda og velja því í sumum tilfellum dísilbifreiðar í sparnaðarskyni, þrátt fyrir að þær séu oftast dýrari í innkaupum. Sparnaður sem næst með notkun dísilbifreiðar yrði að engu ef þeir sem hér um ræðir þyrftu að greiða þennan skatt. En sem kunnugt er þarf mikinn akstur til að ná sparnaði með rekstri dísilbifreiðar þegar nefndur skattur er greiddur. Þessir einstaklingar þurfa að greiða geysiháan þungaskatt af bifreiðum sínum þar sem fjárhæð skattsins miðast við þyngd hvort sem greitt er kílómetragjald samkvæmt ökumæli eða árlegt fastagjald, sbr. lög um fjáröflun til vegagerðar. Hér er lagt til að fella niður fyrrnefndan skatt af bifreiðum í eigu þessara einstaklinga.`` Herra forseti. Eins og áður hefur komið fram hefur þetta frv. verið lagt áður fyrir Alþingi. Ég tel ekki ástæðu til þess tímans vegna að hafa fleiri orð um þetta en legg til að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.