Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Bjarni Benediktsson) : Þetta litla frv. er borið fram samkvæmt till. hæstv. dómsmrh. Það er borið fram í tilefni af því, að því miður hafa nokkur brögð orðið að því, að einstakir íslenzkir óróamenn, einkum meira og minna drukknir, hafa gert sér leik að því að ráðast inn á bannsvæði þau, sem íslenzk stjórnarvöld hafa auglýst sem slík með tilliti til hernaðaraðgerða og hernaðarráðstafana þeirra, sem gerðar hafa verið hér á landi. Í íslenzkum l. er ekki talin vera heimild til refsinga við slíku, en þó er ljóst, að Íslendingar hafa sjálfir mestra hagsmuna að gæta um, að íslenzkum óróamönnum sé ekki þolað að egna til ófriðar og ósamkomulags milli Íslendinga annars vegar og hermanna hernaðaryfirvaldanna, sem hér eru, hins vegar, og vegna þess er það í þágu okkar sjálfra, að refsingar séu lagðar við slíku athæfi, og í tilefni af því er þetta litla frv. fram komið. Það skal fram tekið, að þar, sem stendur í 1. gr. frv. „enda hafi bannsvæðið verið auglýst“, þá er þar að sjálfsögðu átt við auglýsingu af hálfu íslenzkra stjórnarvalda, en einhliða auglýsing frá hernaðaryfirvöldunum dugi ekki. Ég vona, að þetta frv. fái svo greiðan gang gegnum þingið, að það verði afgr. sem l. í dag.



Eins og hv. frsm. tók fram, þá er þetta frv. flutt af allshn. samkv. ósk hæstv. dómsmrh., og eru allir nm. sammála um að mæla með, að frv. nái fram að ganga. Ég skal ekki tefja tímann með því að rökstyðja frv., en get þar tekið undir allt sem hv. frsm. sagði. En það er eitt atriði í þessu frv., sem hefur gefið mér tilefni til að taka hér til máls. Ég vildi sérstaklega beina tveimur fyrirspurnum til hæstv. utanrrh., sem er staddur hér í d. Það er tekið fram í 1. gr. frv., að refsa eigi fyrir óheimila för og dvöl á bannsvæði herstjórnarinnar, og er þá talað um bannsvæði, sem íslenzk yfirvöld hafa auglýst sem slík. En það er út af þessum bannsvæðum, sem ég vildi gera fyrirspurn til hæstv. ráðh. Eins og kunnugt er, var svo um samið milli íslenzku ríkisstj. og stjórnar Bandaríkjanna, þegar Bandaríkin tóku að sér hervernd Íslands, að hervarnirnar skyldu gerðar þannig, að þær veittu landsmönnum sem mest öryggi og yllu sem minnstum truflunum fyrir landsmenn. Jafnframt var um það samið, að hvert tjón, sem landsmenn yrðu fyrir af þessum hernaðaraðgerðum, yrði bætt að fullu. Eins og kunnugt er og fram er tekið í þessu frv., hafa hernaðaryfirvöldin gert talsvert að því að leggja undir sig viss landsvæði, afmarkað þau sem bannsvæði og bannað mönnum að fara þar um. Mér er ekki kunnugt um, hvort herstjórnin hefur gert þetta í samráði við íslenzk stjórnarvöld, eins og vera ber. En mér er kunnugt um, að landsmenn hafa haft af þessu allmikið tjón, sem hefur ekki verið bætt, eins og ráð er fyrir gert í samningunum. Það er sérstaklega einn staður á landinu, þar sem mikið tjón hefur af þessu hlotizt, svo að íbúar nokkurra hreppa hafa sérstaklega snúið sér til mín út af þessu máli og óskað eftir, að ég hreyfði því hér á þingi og spyrðist fyrir um það hjá hæstv. utanrrh. Sá landshluti, sem hér um ræðir, er Reykjanesskaginn. Skömmu eftir að setuliðið kom til landsins, lagði það undir sig stórt landsvæði til að gera þar hernaðarmannvirki. Þetta svæði, sem þarna var tekið, var mestallt beitiland í tveimur eða fleiri hreppum á Suðurnesjum. Mér er ekki kunnugt, hvort þetta hefur verið gert í samráði við íslenzku stj., en ég vænti, að hæstv. ráðh. geti upplýst það. En ég veit, að allt það tjón, sem íbúarnir hafa haft af þessu, hefur ekki verið bætt. Síðan þetta svæði var tekið, hafa þessir menn orðið að skera niður mest allt sauðfé sitt, vegna þess að þeir misstu allt beitiland sitt. Hafa þeir snúið sér til sýslumanns síns og óskað eftir, að hann gengist í að fá bætur fyrir þetta tjón, en það hefur ekki tekizt. Ég vil, af því að ísl. ríkisstj. fær nú vald til að refsa mönnum fyrir óheimila för inn á bannsvæði herstjórnar og óheimila dvöl þar, spyrjast fyrir um það hjá hæstv. utanrh., hvort þetta land hefur verið tekið í samráði við ríkisstj. og hvort hæstv. ráðh. sér sér fært að koma því til leiðar, að setuliðsstj. taki ekki meira land en hún alveg nauðsynlega þarf, en gefi hitt frjálst, - enn fremur, hvort ráðh. vill láta rannsaka um mat á tjóni Suðurnesjabúa og að það verði bætt úr ríkissjóði, sem síðan innheimti bæturnar hjá setuliðsstj. samkv. samningum við Bandaríkin. Ég vildi nota tækifærið til að bera þessar fyrirspurnir og tilmæli fram hér, og vænti ég, að hæstv. ráðh. svari þeim.



Herra forseti. Út af fyrirspurnum hv. 9. landsk. þm. vil ég upplýsa í fyrsta lagi, að á s. l. ári var af þáv. ríkisstj. herstjórn Bandaríkjanna heimilað að taka til nota við hervarnir landsins allmikið landsvæði á Reykjanesi. Þetta var ekki gert fyrr en eftir að herstjórnin hafði fullvissað ríkisstj. um, að það væri nauðsynlegt vegna hervarna landsins. Þar sem þarna var um að ræða flugvallargerð, var af þáv. ríkisstj. ákveðið að láta fram fara eignarnám á því landi, sem þurfti, og var lagt fyrir sýslumann Gullbringu- og Kjósarsýslu að láta framkvæma það samkv. l. um flugmál landsins. Því miður hefur það ekki enn verið framkvæmt, og eftir því sem ég bezt veit, stafar það af því, að nokkrar breyt. hafa verið gerðar á stærð landsins og fleira, sem óvíst var í sambandi við það. Núv. ríkisstj. var ljóst, að hraða þyrfti aðgerðum í þessu máli, og því var það skömmu eftir síðustu áramót, að utanrn. sneri sér til viðeigandi aðila og æskti þess, að gengið yrði tafarlaust frá landamerkjum þess svæðis, sem um var að ræða. Nokkru síðar barst ráðuneytinu uppdráttur af landinu, en af því að greinilegt var, að gengið var mjög nærri heimalöndum búandi manna, taldi ráðuneytið sjálfsagt að reyna að fá þetta bætt og hefur staðið í samningum síðan, með þeim árangri, að fyrir nokkrum dögum bárust ráðuneytinu nýir uppdrættir, sem eru að verulegu leyti hagstæðari fyrir búendur. Ég get upplýst t. d., að það hefur orðið samkomulag um, að bannsvæðið upp frá Höfnum og Innri-Njarðvík geti minnkað nokkuð og að áliti vegamálastjóra, sem er trúnaðarmaður ríkisstj. í þessum samningum, það mikið, að sauðfjáreigendur geti notfært sér vetrarbeit. Í öðru lagi hefur herstjórnin undirgengizt að girða bannsvæðið fyrir næsta haust fjárheldri, fimmfaldri gaddavírsgirðingu svo og meðfram Keflavíkurvegi, Grindavíkurvegi, Hafnavegi og Sandgerðisvegi, þar sem þeir vegir liggja gegnum bannsvæðið. Á bannsvæðinu verður sauðfjárbeit heimiluð, en þó aðeins sumarbeit. Þó er ekki heimilt að smala innan svæðisins, en herstjórnin mun láta smala haust og vor og oftar, ef þurfa þykir. Einnig heimilar herstjórnin rekaeigendum umferð um fjörurnar innan bannsvæðisins, en slík umferð er þó ekki leyfð nema í fylgd með herverði. Enn fremur mun herstjórnin taka að sér að kosta viðhald Hafnavegar, sem hefur verið mjög ábótavant, og að aka möl út fyrir bannsvæðið til vegagerðarinnar. Ætlun ríkisstj. er, að innan fárra daga eða, –svo að varlega sé talað, - innan skamms tíma megi heppnast að ganga frá þessu máli og gera um það formlega samninga og að jafnhliða því verði tilefni til að taka það atriði, sem hv. 9. landsk. þm. minntist á, um tjón bænda og annarra þjóðfélagsþegna í námunda við þetta svæði, til athugunar. Ríkisstj. hefur lagt áherzlu á að fá þetta mál leyst fyrir vorið og mun leggja kapp á, að lausnin verði á þá leið, að til sem minnstra óþæginda og tjóns verði bændum og öðrum, sem búa í nágrenni bannsvæðisins. Vona ég, að hv. þm. láti sér nægja þessi svör.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. svör hans. Ég er feginn að heyra, að ríkisstj. hefur reynt að leysa þetta mál, því að hér hefur horft til hinna mestu vandræða. Það er aðeins eitt atriði í svörum hæstv. ráðh., sem mig langar til að víkja að. Hann upplýsti, að svæðið, sem tekið hefur verið til þarfa hersins, hefði verið tekið samkv. samningum og ábendingum frá fyrrv. ríkisstj. Þá er ótvírætt, að ísl. stj. ber skylda til að bæta íbúum Suðurnesja allt þeirra tjón, ef setuliðsstj. fæst ekki til að gera það. Ég væri hæstv. ráðh. þakklátur, ef hann vildi láta uppi álit sitt um þetta.



Ég lít svo á, að hver sá ísl. maður, sem bíður tjón vegna hernaðaraðgerða hér, eigi rétt á bótum, og eins og ég sagði, skal það verða tekið til rækilegrar yfirvegunar og mats, hversu fara megi um bætur til þeirra, sem búa í nábýli þessa bannsvæðis eins og annarra, þar sem svipað stendur á.