Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég ber hér fram fyrirspurn í tveim liðum til hæstv. samgrh. Fjallar fyrri liðurinn um fjarskipti við Siglufjörð og er svo hljóðandi: „Hvenær má vænta þess að metrabylgjustöð (VHF tíðnisvið) verði sett upp við loftskeytastöðina í Siglufirði?“ Á undanförnum árum hefur verið komið fyrir svonefndum VHF fjarskiptastöðvum við ýmsar loftskeytastöðvar á landinu. Nefna sjómenn stöðvar þessar örbylgjustöðvar, en réttnefni mun vera metrabylgjustöð. Stöðvar þessar munu nú vera 7 talsins og eru þær í öllum landshlutum nema á Norðurlandi, en sá landshluti hefur verið algjörlega afskiptur í þessu efni. Um nokkurt skeið hefur verið um það rætt að koma upp metrabylgjustöð í Siglufirði, en af framkvæmdum hefur enn ekki orðið. Beinist fsp. að því að fá vitneskju um það hvenær vænta megi framkvæmda, en hér er um að ræða mjög þýðingarmikla þjónustu við skipaflotann. Síðari hl. fsp. er svo hljóðandi: „Hvenær má vænta úrbóta á talsambandinu milli Reykjavíkur og Norðurlands?“ Álag á símalínur milli Norðurlands og annarra landshluta er nú orðið mjög mikið og oft svo að ógerlegt reynist að ná símasambandi. Í rauninni má segja að ekki sé um neitt sjálfvirkt símasamband að ræða langtímum saman suma daga því að ekki reynist unnt að komast inn á neina línu. Hefur ástandið farið stöðugt versnandi undanfarin ár vegna aukins álags, enda hefur símanotendum stöðugt farið fjölgandi. Eins og eðlilegt er una menn þessu ástandi illa og þess vegna er brýn þörf úrbóta eins fljótt og við verður komið. Því hafa menn hug á að fá vitneskju um það hvenær úrbóta megi vænta.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Ég verð að biðja hv. fyrirspyrjanda afsökunar á því að ég hef ekki tilbúið svar við þessari fyrirspurn núna. Það var búið að gera ráð fyrir því að það yrði komið í mínar hendur. Ég hafði reiknað með því alveg stöðugt og varaði mig ekki á því að þetta væri fyrsta málið á dagskrá og var því ekki búinn að tala við forseta. En ég vonast til að það komi fljótlega og skal ýta á það. Ég verð að biðja hæstv. forseta um að fresta fsp. svo að ég geti gefið þær upplýsingar sem um er beðið.

Fyrirspyrjandi (Ingvar Gíslason) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að beina hér tveimur fsp. til hæstv. sjútvrh.: „1. Hvað líður rannsókn rækjumiða við Grímsey ? 2. Er vitað um stærð rækjustofnsins þar og veiðiþol?“

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Rækjumiðin við Grímsey fundust í des. 1969 af skipi Hafrannsóknastofnunarinnar. - Ári síðar voru miðin aftur könnuð af Hafrannsóknastofnuninni og síðan hafa rannsóknaskip komið þarna af og til. Miðvikudaginn 9. þ. m. hóf rannsóknaskipið Dröfn að kanna þessi rækjumið og jafnframt að leita að öðrum líklegum rækjumiðum fyrir Norðurlandi. Niðurstöður þessa leiðangurs munu ekki liggja fyrir fyrr en í lok þessa mánaðar, en þó er vitað að rækja hefur fundist í einhverju magni í Axarfirði. Rannsóknaskipið Dröfn mun ljúka leiðangri sínum 20. þ. m., en 25. maí mun rannsóknaskipið Hafþór halda áfram þessum rækjuathugunum og vera við þær í 3 vikur. Síðari spurningunni verður að svara neitandi, en vonandi verða menn nær um þetta að loknum þeim rannsóknaleiðöngrum sem áður eru nefndir. Annars er erfitt að gera sér grein fyrir veiðiþoli ákveðinna veiðisvæða áður en farið er að stunda þar veiðar að nokkru ráði, Síðan rækjumiðin við Grímsey fundust hafa ýmsir rækjubátar reynt þarna fyrir sér túr og túr án þess að hægt sé að segja að um nokkurn árangur hafi verið að ræða hjá þeim. Má væntanlega kenna því um að útbúnaður þessara báta hafi ekki verið nægilega góður. Nú um nokkurt skeið hefur einn bátur stundað þessi mið eftir því sem gæftir hafa leyft og hefur árangur hans verið það góður að margir hafa nú tekið að sýna þessum miðum áhuga. Hafa nú fleiri tekið að stunda veiðar á þessum miðum og hefur árangur þeirra einnig verið dágóður. Eins og fyrr segir hafa þó hvorki veiðarnar né rannsóknir Hafrannsóknastofnunarinnar enn náð því marki að hægt sé að segja til um stærð og veiðiþol þessa rækjustofns, en líklegt er að þekking okkar á þessu muni aukast mjög á næstunni.

Fyrirspyrjandi (Ingvar Gíslason) : Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þau svör sem hann veitti. Það er augljóst að mikið skortir á að búið sé að rannsaka miðin við Grímsey og á því svæði en það er gott að vita það að nú er ráðgert að Hafþór stundi þessar rannsóknir í sumar. Ég skal ekki hafa um þetta öllu fleiri orð, aðeins láta í ljós enn einu sinni ánægju mína yfir því að hafa fengið þessi svör og að vita að nú á að fara að vinna að þessu. Ég vil þó segja það, að mér þykir rétt, sem varla er þó kannske þörf á að nefna, að þarna verði að fara með verulegri gát um veiðar á meðan fullnaðarrannsókn hefur ekki farið fram. Eins vil ég að það komi fram að ákvörðun um framtíðarnýtingu þessara rækjumiða verði gerð að vel athuguðu máli og í samráði við þá aðila sem næst búa þessum miðum og hafa því sérstaka hagsmuni af því hvernig þau verða nýtt. Þessu atriði vil ég gjarnan koma á framfæri hér í sambandi við þessa fsp., en endurtek þakkir mínar fyrir þær upplýsingar sem fram komu í svari hæstv. ráðh.

Fyrirspyrjandi (Gunnlaugur Finnsson) : Herra forseti. Fyrirspurn mín til hæstv. viðskrh. er svo hljóðandi: „Hve há upphæð er enn ógreidd af söluskattsstigi því, sem verja skyldi til niðurgreiðslu á olíu vegna hitunar íbúðarhúsnæðis fyrir tímabilið 1. mars 1974 til 28. febr. 1975 samkv. lögum nr. 5 28. febr. 1974 og lögum nr. 47 frá 14. maí 1974?“ Og í öðru lagi: „Hvernig verður eftirstöðvunum skipt milli aðila, sem notuðu olíu til hitunar íbúða sinna, og rafveitna, sem notuðu olíu til framleiðslu á raforku til húshitunar?“ Við fsp. þarf harla fáum orðum að bæta. Hún skýrir sig sjálf. Fsp. er fram komin vegna þess að fólk, sem hitar híbýli sín með olíu, á í vaxandi erfiðleikum sökum kostnaðar, ekki síst nú þegar fullur þungi olíuhækkana er fram kominn. Horfa ýmsir fram á það að verða annað tveggja að hírast í hálfköldum húsakynnum eða stofna til skulda ef það er þó mögulegt, en mér er raunar kunnugt um að útsöluaðilar olíu hafa veigrað sér við að loka reikningum þar sem svo er í pottinn búið. Þetta kemur sérstaklega þungt niður á þeim sem búa í gömlu húsnæði og við kaldara loftslag. Á vegum Fjórðungssambands vestfirðinga var gerð á þessu könnun fyrir árið 1973 og þá kom í ljós, svo að dæmi sé nefnt, að þessi liður var 18% hærri í Vestfjarðakjördæmi en landsmeðaltalið segir til um. Fólk, sem býr við þessar aðstæður, og forsvarsmenn þess spyrja því hvort öllum tekjum af söluskattsstiginu, sbr. áðurnefnd lög, hafi verið varið til þessara hluta. Í reglugerð nr. 174 frá 30. maí 1974 er sagt að upphæð styrksins til einstaklinga og rafveitna skuli ákveðinn fyrir hvert tímabil miðað við stöðu Olíusjóðs þá og þá og fjölda þeirra sem styrks njóta. Styrkurinn var fyrir fyrsta tímabilið ákveðinn 1800 kr. fyrir einstakling og breyttist ekki út árið. Hins vegar er vitað að tekjur af hverju söluskattsstigi urðu mun meiri en áætlað var í upphafi liðins árs. Nú ætti að liggja fyrir hve miklar tekjur söluskattsstigið hefur gefið og hver staða Olíusjóðsins er. Í framsöguræðu hv. 4. þm. Reykn., Ólafs G. Einarssonar, er hann mælti fyrir nál. 28. febr. s. l. varðandi lög um sama efni, kom fram að líkur eru til að eftirstöðvar verði 80 millj. Ég hef hins vegar heyrt að ástæða væri til að ætla að þær muni nema nokkru hærri upphæð og þess vegna þætti mér vænt um að hæstv. viðskrh. upplýsti þessi atriði.

Dómsmrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Svar við fyrri spurningunni er svo hljóðandi: 271.5 millj. kr., og eru þá allar tekjur fyrir tímabilið mars 1974 til febr. 1975 komnar inn og búið að inna af höndum greiðslur olíustyrks til loka nóvembermánaðar 1974. Svar við annarri spurningunni er svo hljóðandi: Þessa dagana er unnið að greiðslu olíustyrks til einstaklinga til sveitarfélaganna. Styrkurinn fyrir des. 1974 til febr. 1975 hefur verið hækkaður í 2 400 kr. á einstakling úr 1 800 kr. og nemur þá alls í mars 1974 til febr. 1975 7 800 kr. Áætlað er, en um það er ekki alveg hægt að vita með vissu nú, að olíustyrkur til einstaklinga nemi samtals 230 millj. og 400 þús. kr. fyrir des. 1974 til febr. 1975. Verða þá eftir 41 millj. 100 þús. kr. og verður hluta af þeirri fjárhæð varið til að greiða rafveitum, sem notuðu olíu til framleiðslu á raforku til húshitunar, væntanlega allverulegum hluta þessarar fjárhæðar. En ekki er enn vitað hve mikil notkun rafveitnanna á olíu hefur verið í þessu skyni í des. 1974 til febr. 1975. Í marsmánuði til nóv. 1974 hafa þeim verið greiddar kr. 5.33 á lítra olíu og heildargreiðsla á því tímabili nam því 31 millj. 300 þús. kr.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. viðskrh. fyrir þær upplýsingar sem hann hefur gefið okkur. Ég veit að fólk hnaut um þau ummæli í framsöguræðu hv. 4. þm. Reykn., sem ég vitnaði til hér áðan, þar sem talið var eðlilegt að eftirstöðvar olíustyrksins rynnu í Orkusjóð. Nú hefur hins vegar upplýst að þessi upphæð er miklum mun lægri en spáð var þar og ég raunar hafði líka heyrt. Þess vegna vil ég sérstaklega þakka fyrir þetta svar og að fólk getur nú gert sér grein fyrir hvernig staðan er.

Fyrirspyrjandi (Ingvar Gíslason) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að beina til utanrrh. fyrirspurn í 6 liðum þannig: „1. Hve mörg eru ríkin, sem íslendingar hafa stjórnmálasamband við? 2. Hvaða erlend sendiráð starfa í Reykjavík? 3. Hve fjölmennt er allt starfslið hvers sendiráðs um sig, og hver eru stöðuheiti starfsmanna þeirra? 4. Hverjar eru skráðar eignir erlendra sendiráða og sendiráðsfólks hér á landi: a) fasteignir, b) bifreiðar? 5. Hversu mikið fjölskyldulið fylgir erlendum sendiráðsstarfsmönnum hér? 6. Hvaða ríkisstjórnir erlendar eða aðrir erlendir aðilar starfrækja hér á landi fasta upplýsingastarfsemi og fréttamiðlun, og hve margt fólk vinnur að slíkum störfum á vegum hvers um sig?“ Ég beini þessum fyrirspurnum til hæstv. utanrrh.



Herra forseti. Fyrirspurnum hv. 1. þm. Norðurl. e., Ingvars Gíslasonar, svarar utanrrn. á þessa leið: 1. Hve mörg eru ríkin, sem íslendingar hafa stjórnmálasamband við? Svar: Ísland hefur formlegt stjórnmálasamband við 54 ríki. 2. Hvaða erlend sendiráð starfa í Reykjavík? Svar: 12 ríki hafa sendiráð í Reykjavík: Bandaríkin, Bretland, Danmörk, Frakkland, Kína, Noregur, Pólland, Þýska alþýðulýðveldið, Þýska sambandslýðveldið, Sovétríkin, Svíþjóð og Tékkóslóvakía. 3. Hve fjölmennt er allt starfslið hvers sendiráðs um sig, og hver eru stöðuheiti starfsmanna þeirra? Svar: Fjöldi starfsmanna sendiráðanna í Reykjavík er sem hér segir og starfsheitaflokkun er samkvæmt Vínarsamningnum frá 1961 um stjórnmálasamband : 1) Sendiráð Bandaríkjanna. Stjórnarstarfsmenn 8, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 26, þar af 14 íslendingar. Samtals 34. 2) Sendiráð Bretlands. Stjórnarstarfsmenn 5, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 4, þar af 2 íslendingar, einkaþjónustustarfsmenn 1 íslendingur. Samtals 10. 3) Sendiráð Danmerkur. Stjórnarsendimenn 2, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 4, þar af 2 íslendingar, einkaþjónustustarfsmenn 1 og þjónustustarfsmenn 1 og það er íslendingur. Samtals 8 manns. 4) Sendiráð Frakklands. Stjórnarsendimenn 6, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 5, þar af 2 íslenskir, einkaþjónustustarfsmenn 1. Samtals 12. 5) Sendiráð Noregs. Stjórnarsendimenn 2, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 1, þjónustustarfsmenn 1. Samtals 4. 6) Sendiráð Póllands. Stjórnarstarsendimenn 1, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 2, þjónustustarfsmenn 1. Samtals 4. 7) Sendiráð Sovétríkjanna. Stjórnarsendimenn 14, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 9, þjónustustarfsmenn 9. Samtals 32. 8) Sendiráð Svíþjóðar. Stjórnarsendimenn 2, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 1, það er íslendingur, þjónustustarfsmenn 1. Samtals 4. 9) Sendiráð Tékkóslóvakíu. Stjórnarsendimenn 1, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 4. Samtals 5. 10) Sendiráð Þýska sambandslýðveldisins. Stjórnarsendimenn 4, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 4, þjónustustarfsmenn 2 íslendingar, einkaþjónustustarfsmenn 1 íslendingur. Samtals 11. 11) Sendiráð Þýska alþýðulýðveldisins. Stjórnarsendimenn 2, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 1. Samtals 3. 12) Sendiráð Kína. Stjórnarsendimenn 4, skrifstofu- og tæknistarfsmenn 10. Samtals 14. 4. Hverjar eru skráðar eignir erlendra sendiráða og sendiráðsfólks hér á landi: a) fasteignir, b) bifreiðar? Svar: a) Fasteignir erlendra ríkja í Reykjavík vegna sendiráða eru sem hér segir: 1) Bandaríki Norður-Ameríku. 1 fasteign, Laufásvegur 21–23, 3 923 m3. 2) Bretland. 1 fasteign, Laufásvegur 33, 1 595 m3. 3) Danmörk. 1 fasteign, Hverfisgata 29, 3 065 m3. 4) Frakkland. 2 fasteignir, Túngata 22, 1 124 m3, Skálholtsstigur, 1 630 m3. Samtals 2 754 m3. 5) Kína. 1 fasteign, Víðimelur 29, 2190 m3. 6) Noregur. 2 fasteignir, Hverfisgata 45, 1 344 m3, Fjólugata 15, 1 380 m3. Samtals 2 724 m3. 7) Pólland. Engin fasteign. 8) Sovétríkin. 4 fasteignir, Garðastræti 33, 2122 m3, Garðastræti 35, 1269 m3, Túngata 9, 2 058 m3, Túngata 24, 1 812 m3. Samtals 7 621 m3. 9) Svíþjóð. 1 fasteign, Fjólugata 9, 1 816 m3. 10) Tékkóslóvakía. Smáragata 16, 1 555 m3. 11) Þýska alþýðulýðveldið. 1 fasteign, Ægissíða 78, 1060 ms. 12) Sambandslýðveldið Þýskaland. 2 fasteignir, Túngata 18, 2 514 m3, Laufásvegur 70, 1 198 m3. Samtals 3 712 m3. Fasteignir erlendra ríkja vegna sendiráða í Reykjavík eru því samtals 31655 m3. Þá kemur svar við b-liðnum. Það er um bifreiðaeign sendiráðanna. Bifreiðaeign sendiráða og sendiráðsfólks er eftirfarandi: 1) Bandaríkjanna. 17 bifreiðar. 2) Danmerkur. 2 bifreiðar. 3) Bretlands. 8 bifreiðar. 4) Frakklands. 8 bifreiðar. 5) Noregs. 4 bifreiðar. 6) Póllands. 2 bifreiðar. 7) Sovétríkjanna. 22 bifreiðar. 8) Svíþjóðar. 4 bifreiðar. 9) Tékkóslóvakíu. 3 bifreiðar. 10) Vestur-Þýskalands. 10 bifreiðar. 11) Austur-Þýskalands. 2 bifreiðar. 12) Kína. 4 bifreiðar. 5. Hversu mikið fjölskyldulið fylgir erlendum sendiráðsstarfsmönnum hér? Svar: Samtals 105 manns teljast til fjölskyldna sendiráðsstarfsmanna og skiptast þannig á milli sendiráða: 1) Bandaríkin 18. 2) Bretland 11. 3) Danmörk 2. 4) Frakkland 10. 5) Noregur 2. 6) Pólland 4. 7) Sovétríkin 39. 8) Svíþjóð 4. 9) Tékkóslóvakía 3. 10) Vestur-Þýskaland 9. 11) Austur-Þýskaland 2. 12) Kína 1. 6. Spurning og síðasta: Hvaða ríkisstjórnir erlendar eða aðrir erlendir aðilar starfrækja hér á landi fasta upplýsingastarfsemi og fréttamiðlun, og hve margt fólk vinnur að slíkum störfum á vegum hvers um sig? Svar: Bandaríkin og Sovétríkin reka upplýsinga- og fréttastofnanir á Íslandi, þ. e. a. s. Upplýsingaþjónustu Bandaríkjanna og Sovésku fréttaþjónustuna Novosti. Starfsmenn Upplýsingaþjónustu Bandaríkjanna eru taldir með sendiráðsmönnum hér að framan. Hjá Novosti starfa 2 sovéskir ríkisborgarar sem ekki eru taldir með sendiráðsstarfsmönnum hér á undan. Allar ofangreindar tölur miðast við árslok Þetta er svar utanrrn. við fyrirspurn hv. 1. þm. Norðurl. e.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. utanrrh. fyrir að hafa lagt það á sig að tína þetta allt saman á eitt blað. Ég mun að sjálfsögðu alls ekki fara út í neinar umr. um þær upplýsingar sem hér komu fram, enda lit ég eingöngu á þetta sem almennar upplýsingar og ég tel að þær hafi sitt frétta- og upplýsingagildi og að það sé frá almennu sjónarmiði gagnlegt að þessar upplýsingar liggi fyrir. Hins vegar mun ég ekki á nokkurn hátt gera tilraun til að fara að leggja út af þessum upplýsingum sem hafa komið fram, enda sé ég ekki að til þess sé nein ástæða, og síst af öllu vil ég að þessar upplýsingar verði til þess að menn fari að gera einhverjar - hvað ég vil segja? - hvatvíslegar ályktanir um starfsemi erlendra sendiráða hér á landi, heldur megi þetta einmitt verða til þess að upplýsa menn nánar um hvað hér er um að ræða. Ég held líka að þetta geti haft gildi fyrir okkur og vakið upp skynsamlegar hugsanir hjá okkur sjálfum um það hvar við stöndum í alþjóðasamstarfi og þá ekki síður það kannske hversu utanríkismál eru stór þáttur í þjóðmálum íslendinga og þáttur sem menn verða að gefa gaum að og rækja ekki síður en önnur mál. En ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þessi svör og endurtek það, að ég álit að þessar upplýsingar hafi almennt upplýsinga- og fréttagildi. Þannig met ég þetta mál.

Lánveitingar úr Hafnabótasjóði, skipt á kjördæmi 1972-1974. (Í millj. kr.) I. Lán til framkvæmda. 1972 1973 1974 Reykjavík 0.0 0.0 0.0 Vesturland 1.5 5.6 14.0 Vestfirðir 8.4 8.0 33.0 Norðurland v. 0.0 0.0 17.5 Norðurland e. 8.8 15,2 35.0 Austurland 11.4 8.0 26.0 Suðurland 4.0 2.5 8.0 Reykjanes 7.5 14.8 1'6.5 Samtals 41.6 54.0 150.0 II. Lán til uppgjöra á vanskilum. Ekkert veitt 1972 1973 1974 Reykjavik - 0.0 0.0 Vesturland - 3.0 0.0 Vestfirðir - 12.5 5.0 Norðurland v. - 2.5 0.2 Norðurland e. - 6.5 12.3 Austurland - 4.0 10.8 Suðurland - 2.5 0.0 Reykjanes - 1.5 0.0. Samtals 32.5 28.3 I. + II. alls. 1972 1973 1974 Reykjavík 0.0 0.0 0.0 Vesturland 1.5 8.5 14.0 Vestfirðir 8.4 20.5 38.0 Norðurland v. 0.0 2.5 17.7 1972 1973 1974 Norðurland e. 8.8 21.7 47.3 Austurland 11.4 12.0 36.8 Suðurland 4.0 5.0 8.0 Reykjanes 7.5 16.3 16.5 Samtals 41.6 86.5 178.3