Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það má segja, að hér springi nú út þriðja mýrarsóleyjan í þessari hv. d. Ég ætla ekki að taka afstöðu til þessa frv. í heild við þessa umr., heldur aðeins til eins atriðis í því, sem ég er mótfallin, og mér þykir rétt að gera aths. við þegar við þessa umr. Hv. flm., 2. landsk., fór lofsamlegum orðum um ræktunaráhuga Hafnfirðinga og talaði um þá miklu þörf á ræktunarlandi, sem þarna væri fyrir hendi. Ég skal ekki mótmæla því, að hv. þm. fari hér með rétt mál; en ég vil aðeins benda honum á það, að til er önnur tegund ræktunar, sem ekki er síður þörf en þeirrar, er þetta frv. gerir ráð fyrir, og það er heilsuræktun í mannfólkinu. Það er svo ástatt með jörðina Kópavog, sem er ein af þeim, er frv. gerir ráð fyrir, að tekin verði eignarnámi, að hún er í ábúð kvenfélags hér í Reykjavík, sem heitir Hringurinn og beitir sér fyrir heilsuræktun. Hefir félagið aðallega snúið starfsemi sinni gegn berklaveikinni. Í upphafi er þetta félag stofnað af fáeinum áhugasömum konum hér í Rvík og aðalhugmyndin var að hjálpa berklaveikum börnum, og hefir starf þessa félags víða komið að góðu gagni. Félagið Hringurinn hefir nú látið reisa vandað hressingarhæli í Kópavogi, sem starfar í anda berklavarnalaganna og er einkum fyrir þá sjúklinga, sem eru það heilbrigðir, að þeir eiga ekki vel heima á öðrum berklahælum í landinu. Félagið hefir ekki farið fram á að fá neinn styrk frá ríkinu til stofnunar þessa hælis. Það skal þó viðurkennt, að ég held á þinginu 1924 hafi verið samþ. þál. um að fela stj. að láta félagið hafa land jarðarinnar Kópavogs endurgjaldslaust um óákveðinn tíma, eða meðan það ræki þar þá starfsemi, sem það nú rekur. Það má náttúrlega segja, þó þetta sé ekki beint fjárframlag frá ríkissjóði, þá sé það mikill styrkur fyrir félagið, og skal það játað. En ef nú á að fara að ganga svo nærri starfsemi kvennanna að taka allt land Kópavogs frá þeim, að undanteknum 20 hekturum, verð ég að telja, að þær séu illu beittar og starfsemi þeirra hnekkt til muna. Þær hafa sem sé hugsað sér nýjan viðbótarlið í starfseminni, sem er að reisa og starfrækja barnaheimili fyrir veikluð börn úr Rvík, sem eru ýmist blóðlítil eða kirtlaveik, og konurnar hafa hugsað sér að byggja þetta hæli á þeim stað, þar sem Kópavogsland er bezt til ræktunar. Hingað til hefir efnaskortur hindrað framkvæmd þessarar hugmyndar, en áhuginn fyrir henni er mikill hjá félagskonum og sérstaklega er áherzla lögð á það, að stofnsett verði í sambandi við þetta hæli bú, er verði nægilega stórt til þess að mjólkurfæða og eggfæða hælisfólkið og yfirleitt fullnægja þörfum þess eftir því, sem hægt er og þörf gerist. Ég tel, að hér sé um mjög varhugaverða ráðstöfun að ræða, ef nokkuð það verður aðhafzt, sem eyðileggur eða tefur þessar þörfu fyrirætlanir félagsins. Þetta vildi ég taka fram strax. Get ég því ekki gefið frv. með þessu ákvæði mitt atkv. Mér virðist svo, að það sé bein skylda hins opinbera að styðja alla þá, sem vilja vinna að heilbrigðismálunum í landinu, og hér er félag, sem áreiðanlega gerir það. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, en vil taka það fram, að það, sem ég hefi sagt um fyrirætlanir og áhugamál kvenfélagsins Hringsins, er í fullu samræmi við vilja þeirra kvenna, sem þar eiga hlut að máli.

Guðrún Lárusdóttir Hv. flm. heldur, að kvenfélagið Hringurinn þurfi ekki meira en 20 ha. af landi í Kópavogi, en um það getur hann náttúrlega ekkert sagt. Starfsemi félagsins þarna er enn á byrjunarstigi, en af því, sem þegar er séð, má gera ráð fyrir, að hún geti orðið mikil þegar fram í sækir. Ég hygg, að félagskonur Hringsins eigi eftir að setja þarna upp fyrirmyndarbúskap í stórum stíl, sem auðvitað byggist á mikilli ræktun. Og við höfum reynslu fyrir því, hvað konur geta, ef þær leggjast á eitt, og má í því samb. benda á dæmi eins og byggingu landsspítalans. Þessar fáu konur, sem félagið stofnuðu, unnu mikið og þarft verk með byggingu hælisins, því það kom brátt í ljós, að þetta eina heilsuhæli, sem ríkið átti þá, Vífilsstaðir, gat ekki tekið á móti öllum sjúklingum, er þangað sóttu, og þá kom þetta hæli í góðar þarfir, einkum til þess að taka við þeim sjúklingum, sem voru orðnir svo heilbrigðir, að þeir þurftu ekki að vera lengur á Vífilsstöðum, en þoldu þó ekki að vinna. Hressingarhælið í Kópavogi uppfyllti því og uppfyllir enn brýnustu nauðsyn. Hv. þm. sagði, að ríkið greiddi daggjöld sjúklinga í hressingarhælinu í Kópavogi. Þetta er alveg rétt, því þess var ekki að vænta, að lítið félag gæti án nokkurs styrks rekið svona hæli, enda hefir það líka verið ríkisviðurkennt, og því getur ekki komið til mála, að einstaklingar verði látnir greiða þar sinn dvalarkostnað fremur en á öðrum berklahælum, þar sem lögin mæla svo fyrir, að það sé skylda ríkisins að greiða slíkan kostnað. Það er óhætt að fullyrða, að Hringskonurnar hafa ekki grætt neitt sjálfar á þessu fyrirtæki, og oft hefir róðurinn verið þungur fyrir þeim. En mér finnst það koma úr hörðustu átt frá manni, sem tilheyrir stefnu, er skreytir sig með því að vera hlynnt mannúðarmálum, að hann skuli nú vilja gera þessum konum erfiðara fyrir í mannúðarstarfsemi þeirra en þörf er á.