Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og hv. þingmönnum og hæstv. forseta er ljóst, þá eru óvenjulega margir þingmenn veikir og geta ekki mætt við þessa atkvgr. Ég hef minnzt á það við hæstv. forseta og hv. frsm. 1. minni hl. og hæstv. fjmrh., hvort þeir vildu ekki eiga hlut að því, að vegna þess, hversu margir eru veikir og eiga þess ekki kost að vera við atkvgr., þá yrðu teknar til baka a. m. k. stærstu tillögurnar um niðurskurð á fjárl., sem vitað er að ágreiningi valda. Ég leyfi mér hér með að ítreka þessa ósk eða endurnýja þessa ósk og beini henni sérstaklega til frsm. 1. minni hl. og hæstv. fjmrh., að þessi háttur verði á hafður og vona, að þeir geti á þetta fallizt. Þetta virðist vera mjög sanngjarnt og auðvelt að koma þessu þannig fyrir, að þessar till. verði teknar til baka til 3. umr.

Forseti ( JPálm ): Það er nú svo ástatt, því miður, eins og hv. 1. þm. S-M, vék að, að það eru nokkrir þingmenn nú veikir og var á það minnzt við mig, hvort ég vildi ekki fresta þessari atkvgr., en á það get ég ómögulega fallizt, og það er sérstaklega vegna þess, að hér er í uppsiglingu farsótt og við gætum átt von á því, að það yrði verra á morgun eða næstu daga. Þess vegna tel ég ekki undan því komizt, að þessi atkvgr. fari fram. Varðandi aðstöðuna að öðru leyti, þá er það augljóst, að hinar sameiginlegu tillögur fjvn. eru öruggar í gegn, hvort sem er. Um till. nefndarhlutanna er það væntanlega eins og verið hefur, að um þær er sleginn hringur flokkanna, með eða móti. Þá eru það tillögur einstakra manna, sem hafa það á valdi sínu að sjálfsögðu að fresta atkvgr. um þær til 3. umr. En varðandi þá ósk hv. 1. þm. S-M. að taka aftur eitthvað af till. fjvn., þá vil ég ekkert um það segja og tel eðlilegast, að það sé hæstv. fjmrh. og hv. frsm., sem segi um það, hvort þeir vilja taka aftur eitthvað af þeim till. Því verða þeir að ráða, en ekki ég.

Utanr.- og fjmrh. (Guðmundur Í. Guðmundsson): Herra forseti. Út af þeim tilmælum, sem hér hafa komið fram um að taka aftur einhverjar till. 1. minni hl. fjvn., þá vil ég vekja athygli á, að greiðsluheimild sú, sem ríkisstj. hefur nú, er útrunnin um mánaðamótin. Ríkisstj. leggur áherzlu á að þurfa ekki að leita eftir frekari bráðabirgðagreiðsluheimildum hjá Alþingi. Til þess að komizt verði hjá slíku, er óhjákvæmilegt, að fjárlögin fái afgreiðslu fyrir mánaðamót. Til þess að svo megi verða, þarf 3. umr. um fjárlagafrv. að fara fram helzt á mánudaginn kemur. Undir 3. umr. þarf nokkurn undirbúning og nokkurrar athugunar við, m. a. í sambandi við þann greiðsluhalla, sem er á fjárlagafrv., og er því nauðsynlegt fyrir ríkisstj. að sjá, hvernig málin standa, sem allra fyrst og ef umr. á að geta farið fram á mánudaginn, þá má það varla vera seinna, en í dag. Út frá þessu sjónarmiði er nauðsynlegt fyrir ríkisstj. að fá tillögur þær allar, sem hér liggja fyrir, afgreiddar, þannig að útkoman verði séð. Ég vil líka benda á, eins og kom fram hjá hæstv. forseta, að þeir þingmenn, sem nú eru fjarverandi, munu liggja veikir í þeirri farsótt, sem gengur nú í bænum. Sú farsótt er á byrjunarstigi og ómögulegt að vita um það, hversu margir þingmenn kynnu að veikjast í henni mjög fljótlega og getur því verið enn þá erfiðara að koma atkvgr. við, ef þetta dregst eitthvað. Ég verð þess vegna að óska eftir því, að atkvgr. fari fram um þær till., sem hér liggja fyrir og ráða úrslitum um það, hvernig heildarútkoman yrði á fjárlagafrv. eftir 2. umræðu.



Mér heyrast nú allar horfur á því, að fyrirmenn þessara mála séu að neita um þessa sanngjörnu ósk, sem ég bar hér fram og eru færðar fyrir því ýmsar ástæður. Hæstv. forseti segist álíta, að það sé í uppsiglingu farsótt, sem muni grípa þingmenn hópum og það má vel vera, að þetta sé alveg rétt. Nú þegar liggur hópur af þingmönnum í rúminu. En dettur hæstv. forseta í hug, að það sé þinglegt eða viðeigandi að halda áfram þinghaldi og uppgjöri mála hér í þinginu, alveg eins og ekkert hafi í skorizt, þó að þingmenn liggi rúmfastir hópum saman og geti ekki tekið þátt í meðferð þýðingarmestu mála? Er þetta hægt? Ég segi, að það sé ekki hægt. Það er ekki hægt að halda áfram, eins og ekkert hafi í skorizt, að bera upp þýðingarmestu mál, þegar þingmenn liggja í stórhópum rúmfastir og geta ekki gegnt þingmannsskyldum sinum. Og ég vil beina því til forseta þingsins, að þeir íhugi þetta mál nú, að það er alveg óhugsandi að halda þannig á forsetastjórn á Alþingi að knýja til úrslita þýðingarmestu mál þjóðarinnar, þegar þingmenn liggja hópum saman í rúminu og geta ekki notfært sér þingmannsrétt sinn. Hver hefur rétt til þess að notfæra sér þannig það vald, sem honum er gefið sem forseta Alþingis? Og það veit ég, að forseti sameinaðs þings mun taka þetta til athugunar. Ég hefði haldið, að það hefði verið hægt að leysa þetta mál núna án þess að fella niður atkvgr., á þann hátt, sem ég stakk upp á, sem sé með því að fresta mestu ágreiningstill. til 3. umr. En hæstv. fjmrh. segir, að það sé ekki hægt, og geri ég ráð fyrir, að hann mæli þar fyrir munn stjórnarflokkanna, þ. e. a. s. 1. minni hl. fjvn. Og hverjar eru svo ástæðurnar, sem hæstv. fjmrh. færir fyrir því, að þessari ósk sé ekki hægt að sinna? Þær eru þær og einvörðungu þær, að það þurfi umfram alla muni að ljúka þessu máli fyrir 1. maí, vegna þess að lagaheimild um bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði sé ekki í gildi lengur en til 1. maí. M. ö. o.: skilningur hæstv. fjmrh. virðist vera sá, að þó að það vantaði þriðjunginn, jafnvel máske helminginn af þingmönnum, þá verði samt að afgreiða fjárlögin fyrir 1. maí, vegna þess að það sé ekki í gildi lagaheimild fyrir bráðabirgðafjárgreiðslum úr ríkissjóði. Og þetta er sagt úr stjórnarherbúðunum, eftir að stjórnin er búin að láta þingið hanga hér aðgerðalaust í þrjá og hálfan mánuð og taka sér þrjá og hálfan mánuð til þess að skoða þetta mál. Þá er ekki hægt að bíða einn dag eftir 1. maí, þó að helmingur þingmanna kynni að liggja í rúminu. Vitanlega er þetta óhæfilegt. Svona vinnubrögð er alls ekki hægt að samþykkja né sætta sig við. Vitaskuld er það alveg augljóst mál, að það er skylda þeirra, sem ráða meðferð mála hér á Alþingi, að haga þannig til, að séu mikil veikindi meðal þingmanna, þá sé beðið með málin, þangað til úr rætist. Og þegar þeir menn, sem fyrir þessari málsmeðferð allri standa, bera fyrir sig, að það liggi svo óskaplega á og það geti riðið á einhverju verulegu, hvort fjárlög verða afgreidd einum eða tveimur dögum fyrr eða síðar, þá er slíkt með engu móti frambærilegt. Þingmenn hafa sinn rétt og þeir eiga að fá að njóta hans og það jafnvel þó að upp komi farsótt, sem kann að tefja þá frá störfum á víxl í tvo eða þrjá daga. Ég lýsi því hér með yfir, að við í stjórnarandstöðunni í Framsfl. mundum gjarnan framlengja um nokkra daga heimild ríkisstj. til þess að greiða fé til bráðabirgða úr ríkissjóði til þess að greiða fyrir því, að þingmenn geti notað sinn sjálfsagða þingmannsrétt, enda er ofan á allt annað sannleikurinn sá, að þó að nú væru teknar til baka til 3. umr. till. þær, sem ég hef farið fram á um niðurskurðinn, þá mundi það ekki tefja afgreiðslu fjárl. um eina mínútu. Ég leyfi mér þess vegna að mótmæla þeirri vinnuaðferð, sem hér á við að hafa og ég bið hæstv. forseta þingsins að hafa gát á því næstu daga, að það verði ekki haldið óviðurkvæmilega á þessum málum. Við getum búizt við því, að það sé, eins og hæstv. forseti Sþ. sagði, farsótt komin upp í þingliðinu, en það verður ekki hægt að sætta sig við það mótmælalaust, að slík veikindi meðal þingmanna séu notuð til þess að svipta þá réttinum til að eiga þátt í afgreiðslu þýðingarmestu málanna. Ég leyfi mér því að mótmæla því algerlega, að þessar ágreinings tillögur komi til atkvæða nú og endurtek ósk mína um, að þeim verði frestað til 3. umr.



Herra forseti. Þegar tillögurnar um hafnargerðir komu fyrst fram í fjvn., þá var þessi liður felldur niður af stjórnarliðum. Till. var borin fram í n. um, að hann yrði tekinn upp og það var samkomulag um það, að liðurinn skyldi verða 100 þús. kr. Ég lýsti því yfir við afgreiðslu n. á þessu máli, að fyrst þær breytingar, sem við framsóknarmennirnir stóðum að í fjvn., náðu fram að ganga á þann hátt, að við sættum okkur við það, þá mundi ég hvorki flytja né styðja brtt. við liðinn og segi ég því nei.



Þannig er ástatt varðandi þessa 22. till. og enn fremur 25. till., að það þarf að gera sérstakar skipulagsbreytingar og jafnvel lagabreytingar varðandi þessi atriði og það hefur ekki enn þá verið gerð fullkomlega grein fyrir því og ekki lagt fram um það frv., sem um þetta þarf að taka ákvarðanir um og með hliðsjón af því eru þessar till. báðar teknar aftur til 3. umræðu.



Engar líkur tel ég til, að úr því yrði sparnaður, þótt þessi till, yrði samþykkt. Á hinn bóginn mundi hún gera áætlun fjárlaga um gjöld óraunhæfari en áður, og segi ég því nei.



Herra forseti. Ég vil benda á, að hér hafa gengið atkvæðagreiðslur um tvo af undirliðum í tillögum, sem gerðar eru á þskj. frá minni hlutum í fjvn., og með því að sá háttur, sem forseti hyggst hafa á framhaldi atkvgr., brýtur í bág við þá reglu, sem höfð er um byrjunina á henni, þá óska ég eftir því við hæstv. forseta, að hann hafi þann hátt á um þá liði, sem enn eru óafgreiddir og gerðar eru fleiri en ein till. um, að afgreiða þetta með því að bera undir atkv. hvern einstakan flugvöll, sem till. er gerð um, þannig að fyrst verði borin undir atkv. sú fjárveiting til hans, sem hæst er og að þeirri till. felldri, þá sú næsta o. s. frv., þar til Alþingi hefur skorið úr um það, hversu háa fjárveitingu það ætlar hverjum einstökum flugvelli. Ég mælist til þess við forseta, að hann afgreiði þetta með þessum hætti.



Herra forseti. Till. þessi er um það að lækka framlag til atvinnu- og framleiðsluaukningar, sem í frv. er gert ráð fyrir að sé 13.5 millj. kr., en í þessari brtt. er gert ráð fyrir, að um sé að ræða 10 millj. kr. framlag. Enn fremur gerir þessi till. ráð fyrir því, að fénu verði nú úthlutað af fimm manna þingkjörinni nefnd, en það hefur ekki tíðkazt til þessa, heldur hefur fénu verið úthlutað af ríkisstj. sjálfri. Ég fyrir mitt leyti vil lýsa yfir mikilli óánægju með það háttalag, sem á hefur verið haft á undanförnum árum, að því leyti, sem nokkur byggðarlög landsins hafa verið höfð sérstakt bannsvæði og ekki getað fengið neina úthlutun af þessu fé. Og það er ekki gert ráð fyrir því í þessari till., þótt annar háttur sé ákveðinn um úthlutunina, að landið verði látið njóta algers jafnréttis, svo að till. snýst ekki eingöngu um upphæðina, heldur einnig um það, með hverjum hætti skuli fara hér að. Á meðan till. ekki ákveður það, að allir landsmenn skuli standa jafnt að vígi gagnvart þessari úthlutun, mun ég ekki taka þátt í samþykkt þeirrar till., sem hér liggur fyrir, og segi því nei.



Herra forseti. Ég hef gert aðrar till. um það, að fé verði útvegað til húsnæðismála af ríkisins hálfu. Enn fremur sé ég ekki, að eðlilegt geti talizt að samþykkja till. um það, að ríkið láni fé af alveg sérstökum tekjulið, sem búið er að gera samþykkt um að renna eigi í ríkissjóð. Teldi ég því, að till. ætti að orðast öðruvísi, ef þar ætti að vera um það að ræða, að ríkið lánaði fé til þessarar starfsemi. Þetta mun að sjálfsögðu verða tekið til athugunar fyrir næstu umræðu. En eins og till. liggur fyrir, þá sé ég mér ekki fært að greiða henni atkv. og greiði ekki atkvæði.



Ég lít svo á, að Alþingi hafi í dag með atkvgr. um, á hvern hátt þessu fé skyldi varið, ákveðið það, þess vegna sé þessi till. ekki tímabær nú. Þess vegna segi ég nei.