Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 646 er nál. frá meiri hl. landbn. um þetta mál og stendur þar, að Ragnar Jónsson sé frsm. fyrir hönd meiri hl., en þar sem hann hefur nú vikið úr þessari hv. d., hefur þess verið óskað, að ég segði fáein orð f.h. meiri hl. n., og get ég vel gert það, þar sem ég er algerlega sammála því, sem fram kemur í nál. hans. Það þarf ekki að hafa langt mál til framsögu fyrir þessu máli. Það var nokkuð rætt hér við I. umr. og er vel kunnugt af blaðaskrifum á s.l. hausti og einnig af umr. í hv. Nd. í vetur. Tildrög þess, að þetta frv. er hér fram komið, eru brbl., sem sett voru á síðasta hausti, þegar úrsögn fulltrúa A.S.Í. úr svokallaðri 6 manna n. varð til þess, að n. varð óstarfhæf og þar af leiðandi ekki hægt að ákveða verð á landbúnaðarvörum í sept. sl. haust, eins og framleiðsluráðsl. gera ráð fyrir, samkv. 2. kafla þeirra l. frá 1960. Þá var fyrirsjáanlegt öngþveiti í þessum málum, ef ekki yrði gripið til ráðstafana, sem að gagni kæmu þegar í stað. Brbl. þessi voru sett 11. sept. 1965 af handhöfum forsetavalds, en forseti var þá fjarverandi sjálfur. Þau ákvæði l., sem gilt hafa síðan, eru í aðalatriðum þau, að verðlagsgrundvöllur sá, sem reiknað var eftir 1964, gildi að því leyti, sem hann getur gilt, en nokkrar hækkanir teknar inn við útreikning á búvöruverðinu, einkum þær, að inn er tekin hækkun frá því, sem útreiknað var 24. febr. 1965, en hafði ekki komið til framkvæmda, og svo bættust við sams konar hækkanir og gilda að því er snertir ellilaun og örorkubætur. Gjaldahækkanir búanna eru hins vegar reiknaðar út á sama hátt og þegar verðlagsgrundvelli er ekki sagt upp fyrir fram. Þessi brbl. urðu allmikið til umr. á síðasta hausti, en yfirleitt mæltust þau vel fyrir meðal bænda, þó að fram kæmu að vísu nokkrar fundarályktanir, sem mótmæltu l. og töldu þau skerðingu á samningsrétti bóndans. En þar sem þetta óvenjulega ástand hafði skapazt,hygg ég, að ekki hafi verið önnur leið líklegri til þess að fá sæmilega niðurstöðu í þessu máli en sú, sem farin var og hæstv. landbrh. beitti sér fyrir að farin var. Nú er að sjálfsögðu ekki mikil nauðsyn að ræða um þessi brbl., þar sem þau hafa þegar gegnt hlutverki sínu að gera það mögulegt að ákveða búvöruverð þannig, að vel má við una, að því er ég tel, og að því er bændur almennt töldu s.l. haust. Og þar sem nú er þegar komin fram og er hér til umr. á Alþ. breyting á framleiðsluráðsl., sem verður væntanlega að l. nú innan skamms, má segja, að þetta mál sé þegar búið að ganga sína götu og sé lítið meira um það að tala, en þó er talið nauðsynlegt, að brbl. fái lagagildi frá hv. Alþ. eins og önnur brbl. samkvæmt því, sem kveðið er á í stjórnarskrá Íslands. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál frekar, þar sem, eins og ég sagði áðan, I. eru þegar búin að gegna sínu hlutverki að öðru leyti en forminu til. Enn fremur eru fram komnar breytingar við framleiðsluráðsl. í heild, og þeim hefur verið vel tekið hér á hv. Alþ. og eru mjög líklegar til að ná langt til einróma samþykki Alþ. - Ég legg svo til fyrir hönd meiri hl. landbn., að þetta frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Hv. 8. landsk. þm. hefur gert grein fyrir nál. meiri hl. landbn. Ég ætla, að það hafi komið glöggt fram í þeim umr., sem hafa orðið um þetta frv. í báðum þd., hverja skoðun menn hafa á þessum brbl., og ætla ég mér á engan hátt að fara að endurtaka það, sem ég hef áður sagt í þessari hv. d. um þetta mál, né heldur það, sem í grg. frv. stendur, og læt ég mér nægja að vitna til þess, sem ég hef áður sagt í því efni. En út af því, sem hv. frsm. meiri hl. sagði, að þessi brbl. mundu hafa verið yfirleitt, eins og hann orðaði það, vinsæl meðal bændastéttarinnar, þá veit ég ekki, hvort hv. þm. mælir þetta af sannfæringu, því að ég ætla, að engum mætti ljósari vera óánægja með brbl. en einmitt þeim bónda, sem er úr Þingeyjarsýslum, því að þaðan held ég, að fyrst hafi komið mótmæli og þingeyskir bændur ekki síður en aðrir verið óánægðir með þessi brbl., og ég fyrir mitt leyti lái þeim það alls ekki, því að eins og ég hef áður sagt hér í þessari d., ætla ég, að bæði með því móti að haga brbl. á annan veg og ekki síður, ef samningar hefðu náðst, hefði bændastéttin borið miklu ríflegri hlut frá borð en raun hefur á orðið og eftir á að sannast. Þetta vildi ég, að kæmi hér fram við þessa umr., en að öðru leyti ætla ég mér ekki að orðlengja nema að gefnu tilefni um þetta mál. Það spurði hér einn hv. þm., hvað ég legði til, að gert yrði við málið. En ég hélt, að hv. þm. hefðu það til siðs að lesa nál. yfirleitt, og þar kemur glöggt fram, að ég mæli með því, að frv. verði fellt.



Herra forseti. Frv. til I. um hægri handar umferð,127. mál, á þskj. 516, hefur verið til athugunar í allshn. þessarar hv. þd. Allshn. varð ekki sammála um að mæla með þessu lagafrv. Meiri hl. n. skilar áliti á þskj. 659 og mælir með því, að frv. verði samþ., og mæli ég hér fyrir þann meiri hl. Eins og fram kemur í nál., fékk allshn. á sinn fund þá aðila, sem mjög hafa komið við sögu þessa máls hin síðari ár, þá Sigurjón Sigurðsson lögreglustjóra í Reykjavik, Sigurð Jóhannsson, vegamálastjóra, Eirík Ásgeirsson forstjóra Strætisvagna Reykjavíkur og formann skipulagsnefndar fólksflutninga og Arinbjörn Kolbeinsson lækni, formann Fél. ísl. bifreiðaeigenda. Allir þessir menn mæltu eindregið með, að frv. þetta verði samþykkt á yfirstandandi þingi, og færðu fram sterk rök máli sínu til stuðnings. Mál þetta, hægri handar umferð, hefur áður verið til meðferðar hér á hv. Alþ. Skv. l. nr. 75 frá 1940 var svo ákveðið, að hægri handar akstur skyldi tekinn upp hér á landi frá 1. jan. 1941 að telja. Til þessa kom þó ekki, þar sem brezkur her kom til landsins og ekki þótti ráðlegt að láta þessa ákvörðun koma í framkvæmd á svo viðsjárverðum tíma. Voru gefin út brbl., þar sem frestað var framkvæmd I. um óákveðinn tíma. Málið var svo tekið upp með skipun n. til endurskoðunar árið 1955, en dagaði þá uppi, og enn var málið tekið upp og skipuð n. í það 1964, og liggur hér fyrir frv. til l. samið af þessari n., en í henni voru Sigurjón Sigurðsson lögreglustjóri, Theódór B. Líndal, Benedikt Sigurjónsson, Arinbjörn Kolbeinsson, Sigurður Jóhannsson, Ólafur W. Stefánsson og Eiríkur Ásgeirsson. Eins og fyrr getur, mælir þessi n. eindregið með, að hægri handar akstri verði komið á hér á landi. Grg. með frv. er mjög ýtarleg, og vísa ég til hennar um einstök rök, sem nm. færa fram hægri handar akstri til stuðnings. Meiri hl. allshn. mælir með, að frv. þetta verði lögfest, og hefur, eins og ég hef áður sagt, lagt fram nál. á þskj. 659. Við athugun hjá allshn. og rök þau, sem fram hafa komið hjá þeim, sem n. leitaði til, er bersýnilegt, að mál þetta er nauðsynlegt að afgreiða til frambúðar á þessu þingi. Verði frv. þetta fellt, yrði hér eflaust ekki breyting næstu áratugi, en mannvirki, sem nú er fyrirhugað að byggja hér, vegamannvirki, í nágrenni bæjarins og viðar, hraðbrautir og annað, eru við það miðuð, að komið verði á hægri handar akstri, annars verður að breyta hér til aftur og verður þá mun dýrara síðar meir. Skipulag Reykjavíkur og nágrennis, t.d. Kópavogur og umferð í gegnum Kópavog, hefur verið í undirbúningi undanfarið, og sá undirbúningur hefur verið miðaður við hægri handar akstur, sem eðlilegt er, þar sem þetta var samþykkt þegar árið 1940, þó að það hafi ekki komið til framkvæmda enn þá. Mannvirkjagerð er hins vegar ekki hægt að hefja. Það er fyrirhugað, að byrjað sé nú í sumar á stórfelldri vegagerð í Kópavogi. Það kemur því til að tefja þetta verk og önnur slík, ef hæstv. Alþ. tekur ekki fullnaðarákvörðun um hægri eða vinstri akstur nú á þessu Alþ. Mörg rök eru færð fyrir því að breyta nú yfir í hægri akstur. Tiltölulega lítið af dýrum mannvirkjum er fyrir í landinu, en miklar framkvæmdir fyrirhugaðar. Fleiri og fleiri lönd hafa farið yfir í hægri akstur og almenningsvagnar og aðrar bifreiðar þá verið miðaðar við það. T.d. hefur Svíþjóð nú hætt framleiðslu á almenningsvögnum nema fyrir hægri akstur. N. kynnti sér þetta nokkuð og komst að raun um, að ef ekki yrði breytt til núna, yrði eingöngu að miða við kaup á almenningsvögnum frá Japan eða Bretlandi. Það var líka rætt um það, hversu lengi vinstri akstur yrði í Bretlandi. Það er víst ákveðið núna, að þeir taki upp metrakerfið, og sumir telja, að þeir taki upp hægri handar akstur ekki síðar en 1985, eins og fram kom hjá n. Það má benda á það, að nú þegar eru bifreiðar með stýrið vinstra megin mun dýrari en aðrar. Það er t.d. talað um, að Chevrolet fólksbifreið kosti um 15 þús. kr. meira fyrir vinstri handar akstur. Ljósabúnaður bifreiða er einnig dýrari fyrir vinstri handar akstur og talið, að á næstunni verði erfitt að fá hann. En meginrök fyrir breytingu í hægri handar akstur eru þau, að við fylgjum hér öðrum löndum, nágrönnum okkar, kostnaður við bifreiðakaup og vegna slysahættu, sérstaklega eftir að allir nágrannar okkar, einnig Svíar, eru búnir að breyta hjá sér yfir í hægri akstur. Eins og kunnugt er, hefur straumur ferðafólks hingað til landsins aukizt mjög hin síðari ár, og sérstaklega hefur straumur Íslendinga úr landi í orlofsferðir aukizt gífurlega. Mjög margt af þessu fólki tekur með sér bifreiðar eða tekur bifreiðar á leigu í viðkomandi landi, og einnig er það orðið altítt, að útlendingar taki bifreiðar hér á leigu til að ferðast um í sínum orlofsferðum hér á landi. Það er því talið af öryggisástæðum mjög mikils vert, að þetta fólk þurfi ekki að breyta til um akstursreglur. Skýrslur t.d. í Svíþjóð sýna, að slíkt veldur mjög oft alvarlegum slysum. Benda má einnig á það, að langflestar bifreiðar hér á landi eru nú með vinstra stýri og því gerðar fyrir hægri akstur. Í Bretlandi t.d. eru lagaákvæði fyrir því, að stýri ökutækja skuli vera að miðju vegar. Er þetta vegna þeirrar miklu hættu, sem skapast við framúrakstur, en það er ein algengasta slysahætta hér á landi. Þá má benda á það, að bæði á sjó og í lofti er vikið til hægri. Er talið, að það hafi oft reynzt erfitt fyrir t.d. stjórnendur flugvéla, er þeir koma úr bifreiðum sínum beint til stjórnar flugvélarinnar, að skipta yfir. Þetta atriði eitt getur orðið orsök stórslyss. Kostnaður í sambandi við þessar breytingar er að sjálfsögðu nokkur, eða samtals 43 millj. kr. Er gert ráð fyrir, að bifreiðaeigendur beri þennan kostnað með sérstökum skatti, álögðum á eigendur ökutækjanna yfir lengri tímabil. Ekki verður sagt, að þessi kostnaður sé fráhrindandi eða geri eigendum ökutækjanna um of erfitt fyrir. Í hv. Nd. kom það fram, að sumir hv. alþm. þeirrar þd. töldu,að þessi kostnaður ætti að berast uppi af ríkissjóði. Meiri hl. þdm. Nd. gat ekki fallizt á þetta, enda víst ekki til að dreifa, að ríkiskassinn sé með slíkt fjármagn. Kostnaðurinn eykst og margfaldast, ef mannvirkjagerð, sem nú er fram undan, hraðbrautir, vegamerki og annað, á nú að byggjast miðað við vinstri akstur, og verður að telja, að það sé því mikils um vert einmitt að breyta nú, eins og ég er búinn áður að minnast á. Og að öllu þessu athuguðu mælir meiri hl. n. eindregið með því, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. hefur gert grein fyrir, varð allshn. ekki sammála um þetta frv. Við þrír, sem erum í minni hl. allshn., leggjum til, að þetta frv. verði fellt. Við sjáum ekki nauðsyn á því að gera þá veigamiklu breytingu á umferðarreglum, sem í þessu frv. felst. Við teljum, að af slíkri breytingu gæti leitt slysahættu, a.m.k. á meðan menn eru að venjast breytingunni. Við teljum, að samfara breytingunni sé mikill kostnaður, sem algerlega sé óþarfur. Í grg., sem fylgir þessu frv., segir n. sú, sem þetta frv, hefur samið og nokkuð hefur verið til vitnað, umferðarlaganefnd, svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þegar taka skal afstöðu til þess, hvort hafa skuli vinstri eða hægri handar umferð, vaknar fyrst sú spurning, hverjir séu kostir og gallar hvorrar reglunnar um sig. Talið er, að í sjálfu sér hafi hvorug reglan sérstaka kosti umfram hina.“ Þetta er höfuðreglan, sem kemur frá umferðarlaganefnd, þ.e.a.s. að báðar þessar umferðarreglur eru í sjálfu sér alveg jafngóðar, hvorug hefur nokkra kosti fram yfir hina. Enn fremur segir í þessu áliti umferðarlaganefndar, með leyfi forseta,og er það í framhaldi af því, að þar er vikið að þeim atriðum, sem helzt skipta máli í þessu sambandi, og er talað um það, að verksmiðjur framleiði bifreiðar að jafnaði ýmist með hægri eða vinstri handar stýri og aðalreglan sé sú, að í löndum með hægri handar umferð séu bifreiðar framleiddar með vinstri handar, stýri, en í löndum með vinstri handar umferð aftur með hægri handar stýri, - og síðan segir svo umferðarlaganefndin: „Álit manna á því, hvor gerðin henti betur hvorri umferðarreglunni, hægri handar eða vinstri, er nokkuð mismunandi.“ Ég vek athygli á þessu, að þetta segir umferðarlaganefndin, en það virtust annars vera aðalrökin, sem fram komu hjá þeim mönnum, sem kallaðir voru á fund allshn., að það gæti orðið erfitt, þegar tímar líða fram, að fá þá gerð bifreiða, sem hér hentaði. En hér segja þeir í þeirri grg., sem þeir láta fylgja með: „Álit manna á því, hvor gerðin henti betur hvorri umferðarreglunni, hægri handar eða vinstri, er nokkuð mismunandi.“ Og áfram: „Þykir sumum betra að hafa vinstri handar stýri, þar sem hægri handar umferð er. Gildir þetta sérstaklega, þar sem vegir eru góðir og umferð mikil. Með því móti gefst ökumönnum betra færi á að sjá fram á veginn í tæka tíð og athuga, hvort ökutæki komi á móti eða hvort önnur hætta sé fram undan. Gefst þá og betra færi á því að fylgjast með bifreiðum, sem koma á eftir og ætla fram úr. Í þéttbýli er talið hentugra að aka bifreið með stýri nær miðju vegar. Við gatnamót sést þá betur til þeirrar áttar, sem rétthærri umferðar má vænta úr. Einnig gefst ökumanni, sem ekur frá vegarbrún, betra færi á að fylgjast með umferðinni, ef stýri er staðsett nær miðju vegar.“ Síðan segir svo: „Á hinn bóginn telja margir, að betra sé að hafa stýrið þeim megin, sem ökuregla býður að ekið sé, þar sem þá sé betra að gæta vegbrúnar, t.d. þegar farartæki mætast. Gildir þetta sérstaklega, þar sem umferð er lítil, vegir mjóir og vegbrúnir varhugaverðar.“ Ég vildi aðeins biðja menn að taka eftir þessu, að það er álit umferðarlaganefndar, að út af fyrir sig geti hægri handar reglan e.t.v. verið hentugri, þar sem góðir vegir eru. En þar sem eru mjóir vegir og vegbrúnir varasamar, sé vinstri reglan heppilegri. Og bið ég hv. þdm. um að athuga það, hvort frekar eigi við hér á landi, hvort vegirnir séu yfirleitt góðir eða hvort vegirnir séu ekki nokkuð víða mjóir og vegbrúnir varhugaverðar. Enn fremur segir í þessu áliti, að það sé út af fyrir sig mikilvægt, að umferðarreglur séu samræmdar milli landa, og það er auðvitað rétt. En síðan segir í álitinu: „Segja má, að mikilvægi þess sé þó ekki hið sama alls staðar. Mestu máli skiptir það, ef vegir liggja yfir landamæri og mismunandi umferðarreglur gilda. Sýna athuganir, sem fram hafa farið á hinum Norðurlöndunum, að verulega aukin slysahætta stafar af mismunandi umferðarreglum við sameiginleg landamæri. Af þessum sökum hafa alþjóðastofnanir lagt á það áherzlu, að upp verði tekin hægri handar umferð.“ Það er auðvitað sjálfsagt, þar sem landamæri liggja saman og umferð er mikil á milli landanna, að þá er æskilegt, að reglurnar séu samræmdar. Þess vegna er ákaflega eðlilegt t.d., að Svíþjóð skuli nú vera að breyta til hjá sér. Hins vegar gegnir allt öðru máli um eylönd. Þar er engin þvílík knýjandi nauðsyn fyrir hendi. Þess vegna er það líka staðreynd, að öll eyríki hér í álfunni búa enn við vinstri handar akstur og hafa ekki séð neina þörf hjá sér að taka upp hægri handar akstur. Hv. frsm. meiri hl. var að vísu með spádóma um það, að Bretar mundu hverfa frá sinni gömlu reglu og taka upp hægri handar umferð árið 1985, ef ég tók rétt eftir. Ég er nú ekki eins mikill spámaður og hann og get ekki séð svo langt fram í tímann, og ég verð nú að segja það, að ég held, að það sé með öllu óvíst, hvort svo verður gert eða ekki, og það séu meiri og minni ímyndanir og menn viti í raun og veru ekkert um það, Bretar viti það ekki einu sinni sjálfir, hvað þá menn hér uppi á Íslandi. Það er frá því skýrt í áliti umferðarlaganefndar, að alþjóðastofnanir hafi gert samþykktir um þessi efni. Það er rétt, að Norðurlandaráð hefur gert eina samþykkt um þetta efni. Sú samþykkt var þess efnis, að það var skorað á Svíþjóð að taka upp hægri handar akstur, en það var skorað á Svíþjóð eina, en einmitt ekki á Ísland. Auðvitað var það ekki út í bláinn, að Íslandi var sleppt í því sambandi, heldur af hinum augljósu rökum, að aðstæðurnar eru allt aðrar og engin sérstök knýjandi þörf vegna umferðaröryggis almennt, að Ísland taki upp þá reglu, sem nú gildir á hinum Norðurlöndunum, og þess vegna var Íslandi sleppt í þessari ályktun Norðurlandaráðs, þannig að það liggur alls engin ályktun fyrir um það að skora á Ísland að breyta til hjá sér, heldur þvert á móti verður ályktað af þessari samþykkt á þá lund, að Norðurlandaráð hafi alls ekki talið það neinu máli skipta, hvort Ísland héldi við sína gömlu reglu eða breytti til hjá sér. Síðan segir umferðarlaganefnd í grg. með þessu frv., og í raun og veru þyrfti ég ekki að hafa mál mitt lengra en það að skora á menn að lesa rækilega þá grg., sem fylgir þessu frv., þá sæju menn þar allt, sem ég vil leggja áherzlu á, - þar segir hún m.a.: „Veigamestu rök gegn umferðarbreytingu hafa einkum verið talin þau, að breytingin hafi í för með sér aukna slysahættu, svo og að hún hafi allmikinn kostnað í för með sér.“ Umferðarlaganefnd ræðir síðan um þessi tvö atriði, og ég vil biðja menn að kynna sér, hvað hún segir um þau. Hún vefengir alls ekki, að það muni stafa aukin slysahætta af þessari breytingu, gerir að vísu ekki mjög mikið úr henni, ef jafnframt séu gerðar mjög miklar varúðarráðstafanir. Hún verður auðvitað einnig að fallast á það, að þessari breytingu fylgi allverulegur kostnaður. Það getur verið matsatriði, hvað menn kalla verulegan kostnað í þessu sambandi. En það liggur þó ljóst fyrir, að hér er um milljónatugi að ræða, sem þessi breyting kostar. Herra forseti. Ég sé nú ekki ástæðu til að hafa þessi orð öllu fleiri. Ég veit, að menn eru sjálfsagt búnir að gera sér nokkra grein fyrir þessu máli. Hér er farið fram á það, að gerð sé gerbreyting á umferðarreglum. Það liggur fyrir og er játað af umferðarlaganefnd, að sú regla, sem upp á að taka, sé engu betri en hin gamla frá fræðilegu sjónarmiði. Það liggur enn fremur fyrir, að það er ljóst, að samfara því, að þessi breyting verði upp tekin, eykst slysahætta stórkostlega, og getur verið álitamál, hve mörg mannslíf á að nefna í því sambandi, en það gera sér allir grein fyrir því, að það er mikil hætta á því, að það verði mikil slys. Nú skyldi maður halda vegna þess, hvernig ástandið er í þeim málum hér hjá okkur, að þá væri ástæða til þess að gera ráðstafanir til þess að reyna að draga úr slysum í umferðinni heldur en að auka á þá hættu, sem þar er í þessu efni, og ég verð að segja það, að það er æði mikill ábyrgðarhluti þeirra þm., sem samþykkja þetta. Og í þriðja lagi liggur það alveg ljóst fyrir, að þessi breyting kostar mjög mikið fé. Hvers vegna að vera að ausa fé í hlut, sem ekki er nein þörf á og hefur í för með sér aukna slysahættu? Höfum við of mikið af peningum? Er ekki þörf fyrir þessa peninga einhvers staðar annars staðar, sem hægt er að kasta í þetta? Það gæti kannske hæstv. fjmrh. upplýst. Ég verð a.m.k. að meina, að það væri full þörf fyrir þessa milljónatugi í vegina úti á landinu og þeim væri betur varið í þá en kasta þeim í þessa breytingu. Nei, þegar á að gera slíka breytingu sem þessa, með þeim annmörkum, sem henni augljóslega fylgja, verða sterk rök að vera fyrir hendi, til þess að hún sé gerð. Ég óttast því miður, að hér sé fyrir hendi sú alkunna eftiröpunarhneigð, sem við Íslendingar erum því miður allt of mikið haldnir af, að vilja endilega apa allt eftir öðrum þjóðum, enda þótt aðstæður hér séu allt aðrar en þar og engin nauðsyn knýi til þess. Ég veit, að það getur verið vinsælt að fylgja þeirri eftiröpunarstefnu. Ég veit, að hinir, sem vilja spyrna við, eru kallaðir íhaldsmenn. Ég tek það ekki nærri mér í þessu tilfelli. Ég vil heldur heita íhaldsmaður í þessu tilfelli og greiða atkvæði móti þessu frv. heldur en stofna til þeirra fjárútláta, sem þar eru samfara, og hafa á samvizkunni þá auknu slysahættu, sem því er samfara.



Herra forseti. Það eru aðeins tvö atriði í ræðu hv. frsm. meiri hl. n., sem ég vil gera svolitla aths. við. Hann minntist á, að ein af meginröksemdum fyrir þessari breyt., sem frv. geri ráð fyrir, sé aukin slysahætta, þ.e.a.s. að með vaxandi ferðalögum Íslendinga til útlanda og vaxandi ferðamannastraumi hingað til landsins hafi það í för með sér aukna slysahættu að halda áfram að hafa hér vinstri handar umferð. Þetta er ekki í samræmi við það, sem n. fékk upplýsingar um. Á fundi n. mætti m.a. lögreglustjórinn í Reykjavík. Hann var spurður að því, hvort það hefði skapað vandræði í umferðinni, að hér hefur síðustu áratugina verið fjölmennt bandarískt setulið. Hann svaraði þeirri spurningu afdráttarlaust neitandi, enda þótt í Bandaríkjunum sé hægri handar umferð, en hér vinstri handar, hafi það ekki skapað nein vandræði hér, að þúsundir manna frá Bandaríkjunum hafi verið hér í umferðinni. Þetta voru þær upplýsingar, sem lögreglustjórinn í Reykjavík gaf hv. allshn., svo að hér getur ekki verið um nein sterk rök að ræða, að það sé aukin slysahætta í sambandi við það atriði málsins. Þá minntist hv. frsm. á miklar vegaframkvæmdir, sem fyrirhugaðar væru á Kópavogshálsi. Þær hafi orðið að bíða og raunar gert ráð fyrir í teikningum, að þar yrði um hægri handar regluna að ræða. Vegamálastjórinn var staddur á fundi hv. allshn., og hann sýndi skýringarmynd af þessu hverfi í sambandi við framkvæmdirnar í Kópavogi. Af þeirri skýringarmynd sannfærðist ég um, að það er óhætt að byrja á þessum framkvæmdum, óhætt að fullgera þessar framkvæmdir, hvenær sem er, því að það skiptir engu máli í sambandi við þær framkvæmdir, hvort heldur er hægri handar eða vinstri handar umferð. Þetta gat maður raunar sagt sér sjálfur, því að öll vegagerð, sómasamleg vegagerð, smá eða stór, er þess eðlis, að það má breyta frá vinstri til hægri eða öfugt án þess að kollvarpa öllu kerfinu. Þetta er staðreynd, einnig í Kópavogi, og ég sannfærist um það af þeirri skýringarmynd, sem vegamálastjóri lagði fram á fundi hv. allshn. Mín skoðun er sú, að Alþ. eigi ekki að taka ákvörðun um hægri handar akstur að þessu sinni. Breytingin hefur, eins og allir viðurkenna, ef ekki slysahættu í för með sér, þá óþægindi og töluverðan kostnað. Í þetta væri þó alls ekki horfandi að mínum dómi, ef þörfin væri augljós og knýjandi. En það virðist hún alls ekki vera, og á meðan svo er, tel ég ekki rétt að ráðast í þetta fyrirtæki. Að mínu áliti er miklu betra að bíða með þessa breytingu. Hver verður skoðun manna eftir svo sem 20 ár, árið 1985? Hv. frsm. meiri hl. nefndi það ártal. Hver verður skoðun Íslendinga þá á þessu máli? Kannske verður hún þá sú og studd þungvægum rökum; að breyta skuli til í þessu efni. En hún getur líka allt eins orðið sú, að það sé hreinn óþarfi. Ég sé enga knýjandi ástæðu til að snúa sér að þessu verkefni nú, svo vafasamt sem það er.



Herra forseti. Um frv. þetta var fjallað í samgmn., og varð niðurstaðan sú, eins og kemur fram í nál. á þskj. 666, að n. leggur til, að frv. verði samþ., en 3 nm., sem þar eru tilgreindir, hafa þó áskilið sér rétt til þess að flytja brtt. við frv. og styðja brtt., sem fram kynnu að koma. Lög um skipulag fólksflutninga með bifreiðum hafa nú gilt óbreytt um 10 ára skeið. Á þessu tímabili hafa þær samgöngur, sem l. gilda um, tekið ýmsum breytingum, einkum hópferðir, og skipulagðar skemmtiferðir um landið með innlenda og erlenda ferðamenn hafa aukizt að mun og orðið allstór þáttur í þessum flutningum. Þess vegna eru hér með þessu frv. m.a. sett skýrari ákvæði en verið hafa í gildandi I. um hópferðir og skemmtiferðirnar. En að öðru leyti eru breyt., sem frv. felur í sér, frá gildandi löggjöf þær, að ákveðið er, að réttindi til hópferðaaksturs séu veitt á sama hátt og leyfi til áætlunarferða. Nánari ákvæði eru sett um það, hvað teljast skuli fastar ferðir í samræmi við þau ákvæði, sem gilda um, hvað teljast skuli áætlunarferðir. Ákvæði gildandi l. um að hópferðir á héraðsmót innan hvers lögsagnarumdæmis séu undanþegnar sérleyfi, er hér einnig látið ná til annarra hópferða innan lögsagnarumdæmanna og til flutninga starfsfólks að og frá vinnustað, sem framkvæmdir eru á kostnað vinnuveitenda. Ákvæði gildandi l. um rétt sýslu- og sveitarfélaga til sérleyfa er breytt til samræmis við gildandi ákvæði um rétt bæjarfélaga til einkaleyfa, og ákvæði um rétt sérleyfishafa til endurveitingar á sérleyfum, sem verið hafa í reglugerð, eru sett inn í I. Þá er einnig sett ákvæði um það, að skipulagsnefnd fólksflutninga með bifreiðum samþykki afgreiðslustöðvar þær, sem sérleyfisbifreiðar eru afgreiddar frá. Einnig eru ákvæði sett um skyldur og réttindi nýrra sérleyfis- og einkaleyfishafa til kaupa á fasteignum og tækjum, sem álitið er nauðsynlegt að fylgi sérleyfis- og einkaleyfisleiðum. Sett eru ákvæði um útgáfu hópferðaréttinda svo og gildistíma þeirra, enn fremur ákvæði um afgreiðslu fyrir hópferðir í samræmi við ákvæði um afgreiðslu fyrir sérleyfisferðir. Í hv. Nd. var gerð minni háttar breyting á þessu frv., en þar komu að vísu fram brtt., sem ekki náðu fram að ganga, og það ákvæði, sem þar var aðallega ágreiningur um, er ákvæði, sem er hér í h-lið 2. gr. þessa frv., en þar segir, að heimilt sé ráðherra að fengnum meðmælum skipulagsnefndar fólksflutninga með bifreiðum að binda sérleyfi og einkaleyfi þeim skilyrðum, að sérleyfis- og einkaleyfishafar skuli skuldbundnir til að kaupa þær fasteignir og bifreiðar, sem notaðar hafi verið áður til reksturs á sérleyfisleiðum og teljast nauðsynlegar og henta viðkomandi rekstri, á verði, sem samkomulag verður um milli aðila. Náist ekki samkomulag um verð, skal það ákveðið með dómi með mati dómkvaddra manna. Með þessu ákvæði er að vísu lögð nokkuð rík kvöð á þá, sem fá sérleyfi eða einkaleyfi, að það skuli geta orðið háð þessum skilyrðum, að einkaleyfis- eða sérleyfishafi verði skyldaður til þess að kaupa bifreiðar og afgreiðslustöðvar, sem þessu sérleyfi hafa fylgt. En þó verður að hafa það í huga, að þarna geta atvik borið að með ýmsum hætti, og reyndar ætti það að öðru jöfnu, að minnsta kosti ef bifreiðakostur er góður, að vera nokkuð eðlilegur hlutur, að sá, sem tekur við sérleyfi, kaupi bifreiðarnar af fyrri sérleyfishafa. Og það gæti líka oft og tíðum orðið þannig, að sá, sem af einhverjum ástæðum yrði að hætta við sérleyfi, en hefði á allan hátt góðan útbúnað, bæði sérleyfi, en hefði á allan hátt góðan útbúnað, bæði bifreiðakost og afgreiðslur, að hann væri ákaflega illa settur með að koma þessum eignum í verð, ef hann annaðhvort missti sérleyfið eða þyrfti af einhverjum ástæðum að hætta þessum rekstri. En hér er þess að gæta, að það er ekki ófrávíkjanlegt skilyrði, að sá, sem tekur við, þurfi að kaupa, heldur er það einungis, að ráðh. er heimilt að skylda hann til þess, þó því aðeins, að skipulagsnefnd fólksflutninga hafi gefið meðmæli. En ef ekki næst samkomulag um verð, á það að vera ákveðið með mati dómkvaddra manna. Nú, auk þess er það skilyrði, að þær bifreiðar og fasteignir, sem nýr sérleyfishafi kynni að vera skyldaður til að kaupa samkv. þessu ákvæði, þurfa að teljast nauðsynlegar og henta viðkomandi rekstri. Einmitt þetta; álít ég, geti hvatt þann, sem hefur sérleyfi, - hann hefur auðvitað hagsmuni af því að geta selt eignir sínar, ef hann vill hætta, - til þess að hafa alltaf sem beztan bifreiðakost. Þá er miklu frekar, að lögð verði á viðtakanda sú skylda að kaupa en ef bifreiðakosturinn er lélegur. Það hefur orðið niðurstaða í samgmn., eins og ég gat um í upphafi, að mæla með þessu frv. eins og það liggur hér fyrir eftir þá einu breyt., sem gerð var í n. og skiptir út af fyrir sig tiltölulega litlu máli, en þó hafa, eins og ég gat um í upphafi, þrír nm. óbundnar hendur um að setja fram brtt. eða fylgja brtt., sem fram kynnu að koma.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta frv. til meðferðar, og eins og nál. á þskj. 665 ber með sér, leggur n. til, að frv. verði samþ., en einn nm., hv. 6. þm. Sunnl., var fjarverandi, þegar n. afgreiddi málið, og hefur hann því að sjálfsögðu óbundnar hendur um afstöðu til þess. Ég vil í byrjun taka það fram, að ég harma það og veit mig þar mæla fyrir munn allra nm., einnig þess eina og kannske ekki sízt, sem fjarstaddur var, þegar n. afgreiddi málið, hversu stuttan tíma n. hefur haft til þess að athuga þetta mál. Það hefur borizt hingað í hv. d. alveg á síðustu dögum, en er búið að liggja alllengi í Nd. En hér er um allflókið mál að ræða og mál, sem ekki verður talið neitt smámál. Það hefur mikla þýðingu fyrir uppbyggingu ríkisreikningsins og jafnvel afgreiðslu fjárl. í næstu framtíð. Vona ég, að forðast verði í framtíðinni að viðhafa slík vinnubrögð, en ég vil taka það fram, að hæstv. fjmrh. á hér ekki sök á, því að málið var lagt fyrir Alþ. í tæka tíð til þess að hægt hefði verið að athuga það sómasamlega í báðum d. En með tilliti til þess, að hér er um verulegar umbætur að ræða í hinu opinbera bókhaldskerfi, bæði að dómi þeirra sérfræðinga, sem unnið hafa að frv. þessu, svo og að dómi hv. fjhn. Ed., sem einróma mælti með frv., taldi fjhn. rétt að afgreiða málið þrátt fyrir hinn allt of stutta tíma, sem hún hefur haft það til meðferðar. Þó að ég hafi, eins og aðrir, haft lítinn tíma til þess að kynna mér till. þær, er í frv. felast, í þeirri mynd, sem þær eru nú, vil ég þó fara örfáum orðum um þær mikilvægustu endurbætur, sem í frv. felast, þó að mér sé ljóst, að það bætir ekki hv. þdm. það upp, hve stuttan tíma d. hefur haft málið til meðferðar. Til tiltölulega skamms tíma hefur sú skoðun verið ríkjandi bæði hér á landi og annars staðar að líta beri á ríkið sem hvert annað fyrirtæki, þannig að sama mælikvarða beri að leggja á það, hvort ríkisbúskapurinn sé rekinn með heilbrigðum hætti eins og ef um einkafyrirtæki væri að ræða. Tekjuöflun skyldi standa undir rekstursútgjöldum, en til fjárfestingar væri eðlilegt að taka lán innlend eða erlend. Mælikvarðinn á það, hvort fjárlagaafgreiðslan væri varleg eða ekki, var þá sá, hvort þau voru afgreidd án reksturshalla eða tekjuhalla. Á heimskreppuárunum eftir 1930 hefur sú skoðun hins vegar rutt sér til rúms, að hlutverk ríkisbúskaparins væri ekki eingöngu að veita borgurunum þá þjónustu, sem væri þess eðlis, að hið opinbera gæti betur látið hana í té en einkaaðilar, heldur bæri jafnframt að líta á ríkisbúskap og fjárlög, sem hagstjórnartæki, sem annars vegar væri beitt til þess að koma í veg fyrir óæskilegan samdrátt í atvinnulífinu og atvinnuleysi, en hins vegar að hamla gegn verðbólguþróun. Þessi skoðun, sem er í meira samræmi við nútímaviðhorf, fór fyrst að hafa áhrif á fjárlagaafgreiðslu hér á landi kringum 1950. Áður hafði það verið talið nægja, til þess að fjárlagaafgreiðsla væri með sómasamlegum hætti, að þau væru tekjuhallalaus, þannig að fjár til allrar fjárfestingar mætti afla með lánum. Þetta þýddi auðvitað, að á fjárl. var að jafnaði stórfelldur greiðsluhalli, og átti það sinn þátt í því öngþveiti í efnahagsmálum, sem hér varð á árinu 1947 og lýsti sér í gjaldeyrisskorti og vöruskorti og strangari höftum og skömmtun en áður hafði þekkzt. Síðan hefur jafnan verið lögð áherzla á það, að fjárlög væru afgreidd án greiðsluhalla, sem talið hefur verið, að tryggði það, að ríkisbúskapurinn hefði ekki verðbólguáhrif. En þó að flestar eða allar þær ríkisstj., sem síðar hafa setið að völdum, hafi fylgt þeirri stefnu í fjármálum, hefur bókhald ríkisins ekki enn verið endurskipulagt með tilliti til þessa. Það mundi hins vegar gerast með samþykkt þessa frv. og endurskipulagningu ríkisbókhalds og ríkisreikninga í samræmi við það. Jafnframt mundi ríkisreikningurinn framvegis gefa miklu fyllri og gleggri upplýsingar um ríkisbúskapinn en áður hefur verið. Af nýjungum, sem með samþykkt þessa frv. væru uppteknar, má nefna þessar helztar: Ríkisreikningurinn skal framvegis skiptast í tvo hluta, A- og B-hluta, samkv. 6. gr. frv., þar sem A-hluti nær yfir fjárreiður ríkissjóðs og ríkisstofnana en B-hluti yfir ríkisfyrirtæki og sjóði í ríkiseign, þ. á m. almannatryggingar. Þá eru í öðru lagi settar fastar reglur um það, hvenær reikningum ríkisins skuli lokað og hver frávik megi frá því leyfa í undantekningartilvikum, en áður var það raunverulega á valdi fjmrh. að bíða með lokun reikninga, þangað til þeir sýndu niðurstöðu, er hann taldi viðunandi, og gefur auga leið, að slíkt gat gert ríkisreikningana meira eða minna ósambærilega ára á milli. Þá er nú í þriðja lagi gefin ákveðin skilgreining á hugtakinu greiðslujöfnuður. Má að vísu um það deila, hvort nota skuli nákvæmlega þá skilgreiningu, sem I. gefa eða einhverja aðra, en að mínu áliti skiptir það ekki meginmáli, heldur hitt, að ákveðin skilgreining sé gefin í þessu efni, svo að ekki verði lengur um það deilt, hvað um er að ræða. Þá gerir frv. enn fremur ráð fyrir því, að framvegis verði gefin séryfirlit yfir ýmsa þætti ríkisreikninganna, sbr. 45. og 61. gr. frv., eftir hagrænu eðli þeirra, og gerir þetta upplýsingar ríkisreikningsins miklu nothæfari en áður hefur verið við gerð þjóðhagsreikninga og þjóðhagsáætlana. Ég sé að öðru leyti ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um hið nýja skipulag, sem hér er gert ráð fyrir, að upp verði tekið. Vissulega tryggir það landinu út af fyrir sig ekki betri eða heilbrigðari fjármálastjórn en hið gamla fyrirkomulag gerði. Slíkt getur auðvitað engin nýskipan opinherrar reikningsfærslu gert, en hitt má fullyrða, að ríkisreikningurinn verður framvegis betri og fullkomnari skýrsla um ríkisbúskapinn en hingað til hefur verið. Herra forseti. Samkv. þessu leggur fjhn. til, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess að þakka hv. fjhn. fyrir það, að hún skuli hafa afgreitt þetta mál, því að vissulega er það rétt, sem frsm. n. sagði, að það bar hér ekki að með eðlilegum hætti, og í rauninni má segja, að það væri lítt forsvaranlegt að ætlast til þess, að n. afgreiddi frá sér frv. á svo litlum tíma. Því miður hafði þetta mál legið lengi fyrir fjhn. Nd., og það má kannske álykta sem svo, að það hafi verið íhugað vendilega og samróma álit þeirrar d. gefur þá til kynna, að það megi nokkuð á því hyggja, að þar hafi öll atriði málsins verið íhuguð, en auðvitað má segja, að það fullnægi ekki þessari hv. d. Ég lagði á það áherzlu engu að síður að fá frv. afgreitt, þar sem það veltur á miklu að geta framkvæmt þetta með eðlilegum hætti. Það tekur sinn tíma, eins og ég sagði við framsögu málsins, að koma þessum hlutum í lag, og var því mjög mikilsvert, að hægt væri að fá málið afgreitt nú. Þykir mér því sérstök ástæða til þess að þakka hv. n. fyrir þann skilning, sem hún hefur sýnt á þessu.



Herra forseti. Á þskj. 647 er nál. meiri hl. landbn. um frv. um breyt. á I. um búnaðarmálasjóð. Hæstv. forseti hefur verið kosinn frsm. málsins hér í þessari hv. d., en getur ekki sinnt því, vegna þess að varaforseti d. tekur þátt í umr. og getur því ekki verið í forsetastól, og hefur hann beðið mig að mæla nokkur orð til skýringar á þessu frv. Á Búnaðarþinginu í vetur var samþykkt áskorun eða ósk um það, að Alþ. framlengdi I. um svokallað búnaðarmálasjóðsgjald, sem gengur til byggingar Bændahallarinnar við Hagatorg. Út er runninn sá tími, sem eldri I. ákveða um það, að taka megi 1/2% af búvöru bænda til að standa undir kostnaði við byggingu þessa húss, og óskaði Búnaðarþing eftir að fá þetta framlengt um tvö ár eða fyrir árið 1966 og 1967. Búnaðarþing mun hafa sent formanni landbn. í Nd. ósk um það að flytja þetta frv., hvað sú n. hefur gert, og hefur málið þegar verið afgreitt í Nd. Eins og ég sagði, mælir meiri hl. landbn. með því, að frv. verði samþ. og þessi heimild veitt, og mín persónulega afstaða til þessa máls er sams konar og meiri hl. landbn. Þegar þetta mál var síðast til umr. núna fyrir þremur árum og gjald þetta þá framlengt um tiltekinn tíma, sneri Búnaðarþing sér til landbn. Ed. með ósk um að flytja slíkt frv., hvað hún þá gerði. Það var ekki mikill ágreiningur meðal fulltrúa á Búnaðarþingi um það, hvort framlengja ætti þessa heimild, þar sem fjárhagsástæður byggingarinnar eru þær, að forráðamenn hennar telja sér ekki stætt á öðru en fá framhaldstekjur eftir þessari leið til þess að standa straum af skuldum byggingarinnar, og verður að telja, að úr því að þessar ástæður eru fyrir hendi, sé ekki rétt að neita forráðamönnum bændasamtakanna um það að afla þessara tekna á þennan hátt. Þó að á fyrri stigum þessa máls, þegar þessi bygging var hafin og meðan verið var að koma henni upp, væri allmikill ágreiningur meðal bænda um það, hvort rétt væri, að þeir legðu fé til slíkrar byggingar hér í Reykjavík sem þessarar, þá ætla ég, að sá ágreiningur sé nú mjög farinn að minnka, þó að einstakar raddir heyrist um, að rétt mundi vera að leita annarra ráða til að rétta fjárhag Bændahallarinnar. Ég mæli með því, að þessi heimild verði lögfest og frv. samþykkt.



Herra forseti. Ég hefi skilað sérstöku nál. um þetta mál á þskj. 610, og legg ég þar til, að frv. þetta verði fellt. Fyrir um það bil 4 árum var svipað frv. hér á ferðinni á Alþ., og þá var ég andvígur því, að þetta gjald yrði framlengt um fjögurra ára tímabil, en sú varð nú raunin á, og þá heyrði maður raddir í þá átt, að það þyrfti nú sennilega ekki að framlengja þetta oftar, en ég spáði því nú þá, að þegar þetta væri einu sinni komið á, yrði nú líklega erfitt að afnema það og væntanlega mundi slík framlengingarbeiðni koma að fjögurra ára tímabilinu liðnu, eins og nú er komið á daginn. Þetta frv. fjallar um það, I. gr. þess, að á árunum 1966–1969, að báðum árunum meðtöldum, skuli greiða 1/2% viðbótargjald af söluvörum landbúnaðarins til húsbyggingar Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda við Hagatorg í Reykjavík, þ.e.a.s. til hinnar svokölluðu Bændahallar. Að vísu mun þessu hafa verið breytt í Nd., þannig að þetta tímabil var stytt með breytingu, sem þar var samþ. að ég hygg, stytt niður í 2 ár, og það sýnir þó, að hv. þm. hafa nú séð ástæðu til þess að spyrna nokkuð við fótum. Í bréfi frá hæstv. landbrn., sem er tekið hér upp í grg. með þessu frv., segir: „Þar sem ekki verður auðið að standa undir útgjöldum af rekstri Bændahallarinnar nema framlengd verði heimild til að greiða 1/2% gjald af söluvörum landbúnaðarins fram til ársloka 1969, vill ráðun. óska þess, að hv. landbn. Nd. Alþ. flytji frv. til l. um breyt. ákvæða til bráðabirgða á I. nr. 92 frá 1962, um stofnun búnaðarmálasjóðs, eins og stjórn Búnaðarfélags Íslands fer fram á.“ Ég fylgdist nú nokkuð með umr. um þetta mál í Nd., og þar fannst mér nú koma fram nokkuð aðrar forsendur, þ.e.a.s. það væri ekki einvörðungu eða jafnvel ekki fyrst og fremst útgjöld af rekstri Bændahallarinnar, sem erfitt væri að standa undir, heldur það ekki síður og öllu frekar stofnlánin eða þau lán, sem tekin hefðu verið til bygginganna, en þau væru til skamms tíma og væru af þeim miklar afborganir á næstu árum, en á þessu er út af fyrir sig allmikill munur. Hér í grg. með þessu frv. fylgir rekstraráætlun Bændahallarinnar á árinu 1966 eða á yfirstandandi ári, en ég verð nú að játa það, að ég skil ekki þessa rekstraráætlun, ef það er rétt heiti, sem þarna er notað. Ég hygg, að það væri miklu nær lagi að kalla þetta greiðsíuáætlun, því að ég veit ekki, hvernig afborganir af stofnlánum geta fallið undir það að vera rekstrarútgjöld, því að vitanlega vaxa eignirnar við það, að stofnlánin eru borguð niður, þannig að það virðist blandað hér saman í þessa áætlun, sem ég tel nú reyndar rangnefnda rekstraráætlun, virðist vera blandað saman afborgunum af lánum, sem ættu þá væntanlega að fara inn á eignarreikning eða efnahagsreikning, og svo rekstrarútgjöldum, þannig að það er ákaflega erfitt að botna í þessu. Mér skilst þó reyndar á þessu, að það sé hvort tveggja til staðar, að Bændahöllina skorti fé til þess að borga niður þessi lán og það sé einnig tap á hinum árlega rekstri. Ég vil í sambandi við þetta mál leyfa mér að vitna til ályktunar aðalfundar Stéttarsambands bænda 1965, en Stéttarsambandið er nú eignaraðili að þessari höll, en þar segir svo, með leyfi forseta: „Aðalfundur Stéttarsambands bænda 1965 skorar á stjórn sambandsins að beita sér kröftuglega fyrir því, að stofnlánadeildargjaldið, sem bændum er gert að greiða, verði tekið upp í kostnaðarlið verðlagsgrundvallarins. þar sem fundurinn telur óverjandi að taka þetta gjald af naumum þurftartekjum bænda. Mér finnst rétt að athuga svolítið betur þessa ályktun. Þarna er stéttarsambandsþingið að mótmæla því, að bændur beri stofnlánadeildargjaldið, en eins og allir vita, rennur þetta stofnlánagjald til sjóða landbúnaðarins til ræktunar og uppbyggingar í sveitum, og á móti þessu gjaldi, sem bændurnir greiða í stofnlánadeildina, greiða neytendur líka verulegan hluta, og enn fremur eru framlög úr ríkissjóði. En úr því að aðalfundur Stéttarsambandsins telur ófært, að bændur leggi þarna eitthvað á móti neytendum og ríkissjóði í stofnlánasjóð, sem er fyrir landbúnaðinn í landinu, finnst manni það eiginlega enn þá undarlegra, að þessi sama samkunda eða þetta stéttarsambandsþing skuli óska eftir því, að það verði framlengt gjald á bændur til þess að standa undir rekstrarhalla af gistihúsi og vínstúkum í Reykjavík, og ég verð að segja, að ég fæ ekki skilið þetta samhengi, ef bændastéttin hefur svo naumar þurftartekjur, að hún getur ekki staðið undir gjöldum í sína eigin sjóði, en þeir sömu aðilar, sem láta slíkt álit frá sér fara, krefjast þess hins vegar, að það verði lagt á hana 7 millj. kr. gjald til að standa undir hótelkostnaði í Reykjavík. Þá vil ég einnig leyfa mér að vitna í opið bréf til Alþ., sem ritað er 22. marz s.l. og er frá Sveini bónda á Egilsstöðum, en þar segir svo m.a. orðrétt, með leyfi forseta: „Þess verður að vænta, að Alþ. geti litið á þetta mál, (þetta opna bréf er varðandi hótelið Sögu í Reykjavík), frá víðari sjóndeildarhring en meiri hl. Búnaðarþings gerir. Hjá þeim ríkir ofurkapp og misskilinn metnaður til að standa að og reka þetta stóra hótel fyrir eiginn reikning og áhættu. Hins vegar sjá þeir engan útveg annan til þess að standa undir þeim hallarekstri en skattpína bændur til að greiða hann. Aftur á móti treysta þeir ekki málstað sínum til að fara undir almenna atkvgr. hjá bændum, en það talar sínu máli.“ Það getur vel verið rétt, að Bændahöllina í Reykjavík eða eignaraðila að henni skorti ný lán eða hagkvæmari lán eða lán til lengri tíma en þeir hafa, því að vitaskuld skilur maður erfiðleikana á því að borga niður svo há lán á jafnskömmum tíma og þeir þurfa samkv. þeim skilmálum, sem þeir hafa. Og vissulega væri hægt að hugsa sér ýmsar aðrar leiðir til þess að bjarga því máli við heldur en að fara að leggja 7 millj. kr. árlegan skatt á bændastéttina í landinu. Af því að ég tel mig nú aldrei fá neinar sannanir fyrir því, að bændastéttin í landinu sé almennt hlynnt þessari skattlagningu, vildi ég beina því til eigenda Bændahallarinnar að athuga þann möguleika, hvort þeir gætu ekki gefið út skuldabréfalán og selt svo skuldabréfin meðal bændastéttarinnar og þá geti hver og einn sýnt þann vilja í verki, sem hann hefur áhuga á, og hver lagt af mörkum það, sem hann vill, og þeir bændur, sem þá kærðu sig ekki um, væru þá lausir allra mála. Ég held, að ef það er vinsælt mál meðal bændastéttarinnar að standa undir þessum hótelrekstri, sé þetta ákaflega heppileg og einföld leið eins og málið horfir. En eins og ég hef gert grein fyrir að framan og tel mig hafa fært nokkur rök fyrir að sé réttmætt, þá legg ég til, að þetta frv. verði fellt.



Herra forseti. Í þessu frv. felst það, að ríkisstj. heimilast að selja Ólafi Baldvinssyni land það úr jörðinni Syðri-Bakka í Arnarneshreppi, sem honum hefur verið mælt út og nefnist Gilsbakki, og skal söluverðið ákveðið af dómkvöddum mönnum, ef ekki næst samkomulag. Fyrir um 20 árum síðan fékk þessi Ólafur Baldvinsson úthlutað landspildu úr landi Syðri-Bakka í Arnarneshreppi, og fyrir nokkrum árum síðan fékk hann viðbótarland, sem nægir til þess að koma býlinu í tölu nýbýla. Ólafur hefur farið þess á leit að fá landið keypt, og hefur umsagnar hreppsnefndar Arnarneshrepps verið leitað um málið, og mælir hreppsnefnd með því, að svo verði gert. Þetta mál hefur verið borið undir landbn., og hefur hún athugað frv. og mælir einróma með því, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Frsm. þessa máls fyrir hönd landbn. er skráður Ragnar Jónsson, sem ekki er hér viðstaddur, og hef ég verið beðinn að lýsa áliti n. Ég hef kynnt mér efni þessa máls lítils háttar og veit, að frv. hefur fengið venjulega meðferð í Nd. og síðar í Ed. Hvorug nefndin hefur haft nokkuð við söluna að athuga. Það stendur svipað á með sölu þessarar jarðar og margra annarra, sem samþ. hefur verið að leyfa sölu á hér á hv. Alþ. í vetur og áður og sé ég enga ástæðu til að hindra það, að salan fari fram og mæli því með sölunni.

forseti (SÓÓ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 30. apríl 1966. Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum, leyfi ég mér að fara fram á fjarvistarleyfi. Vegna forfalla 1. varamanns Sjálfstfl. í Vestfjarðakjördæmi, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, áð óska þess, að 2. varamaður flokksins í kjördæminu, Einar Guðfinnsson útgerðarmaður, taki sæti mitt á Alþingi í fjarveru minni. Virðingarfyllst, Þorv. Garðar Kristjánsson. Til forseta efri deildar Alþingis.“ Þessu fylgir einnig símskeyti frá Hólmavík, svo hljóðandi: „Hér með tilkynnist, að ég get ekki mætt á þingi sem varamaður Þorvalds Garðars Kristjánssonar vegna skyldustarfa. Kristján Jónsson.“ Samkvæmt þessu tekur Einar Guðfinnsson sæti hér í þessari hv. d. sem varamaður 4. þm. Vestf., og býð ég hann velkominn til starfa í deildinni.