Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Svo hljóðandi bréf hefur borist til forseta Nd. Alþ., Alþingi, Reykjavík. „Reykjavík, 26. febr. 1975. Samkvæmt beiðni Péturs Sigurðssonar, 8. þm. Reykjav., sem nú liggur á sjúkrahúsi, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ., að óska þess, að 1. varamaður hans, Geirþrúður Hildur Bernhöft félagsmálafulltrúi, taki á meðan sæti hans á Alþ. Virðingarfyllst, Þorvaldur Garðar Kristjánsson, ritari þingfl. sjálfstæðismanna.“ Kjörbréf Geirþrúðar Hildar Bernhöft hefur verið rannsakað áður, þar sem hún hefur átt áður sæti á þessu þingi og býð ég hana velkomna til starfa hér í deildinni.

Flm. (Ellert B. Schram) Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að flytja frv. til l. um breyt. á l. um tekjustofna sveitarfélaga, sem fram kemur á þskj. 301 og hljóðar svo, með leyfi forseta: „Við a-lið 3. gr. l. bætist nýr málsliður, svo hljóðandi: Enn fremur hús, sem eru reist og notuð einvörðungu fyrir viðurkennda tómstundaiðju, sem fram fer á vegum félags- og æskulýðssamtaka eða í tengslum við þau.“ Þetta mál er ekki stórt í sniðum þegar á heildina er litið, en hins vegar nokkuð stórt hagsmunamál fyrir þá sem hér eiga hlut að máli, Eins og fram kemur í grg. er mál þetta flutt fyrst og fremst með fasteignir og hús á vegum hestamannafélaga í huga og er málið reyndar flutt skv. beiðni viðkomandi hestamannafélaga, bæði hér í Reykjavík og annars staðar. Um langan tíma hafa verið í gildi ákvæði varðandi fasteignaskatta, sem kveða á um undanþágur fyrir ákveðin samtök og málefni, og kemur sú undanþága fram í 5. gr. l. um tekjustofna sveitarfélaga. Þar segir: „Undanþegin fasteignaskatti eru sjúkrahús, kirkjur, skólar, íþróttahús, endurhæfingarstöðvar, barnaheimili, orlofsheimili launþegasamtaka, félagsheimili og samkomuhús, sem ekki eru rekin í ágóðaskyni, öryrkja- og elliheimill og heilsuhæli“ o.s.frv. M.ö.o. undanþága er veitt fyrir fasteignir, sem eru reknar í mannúðarskyni eða í þágu áhugasamtaka, sem ekki hafa ágóða af starfsemi sinni. Þ. á m. eru veittar undanþágur á fasteignaskatti vegna félagsheimila og íþróttahúsa. Löggjafinn hefur með þeim hætti viðurkennt þessa starfsemi og hefur sýnt skilning á því, að hún njóti undanþágu, sjálfsagt með það í huga að íþróttastarfsemi er til styrktar fyrir æskulýðinn og ekki í ágóðaskyni. Hestamennska hefur átt vaxandi vinsældu.m að fagna, sérstaklega í þéttbýli, að undanförnu en sú tómstundaiðja hefur hins vegar ekki fengið formlega viðurkenningu enn sem íþrótt. Af þessum sökum hafa fasteignir, hesthús og féhagsheimili, sem reist eru á vegum slíkrar tómstundaiðju, ekki notið þeirrar undanþágu sem um getur í 5. gr. nefndra laga. Allir þeir, sem til þekkja, eru þó sammála um að þessi tómstundaiðja, hestamennska, sé fyllilega sambærileg við aðra íþróttastarfsemi enda verður ekki á marga tómstundaiðju betur kosið til að komast í snertingu við náttúruna og til þess að stunda heilbrigt útilíf en einmitt að vera í tengslum við hesta og hestamennsku. Hestamannafélög og hestamenn hafa gert tilraun til að fá undanþágu eða afslátt frá því að greiða fullan fasteignaskatt, eða 11/2%, en það hefur ekki borið árangur vegna mjög skýrra lagaákvæða þar að lútandi. Hestamenn hafa leitað til viðkomandi sveitarfélaga um niðurfellingu á þessum skatti, en það hefur ekki verið unnt að verða við þeim beiðnum. Enn fremur hefur verið leitað til rn. og stjórnvalda um að breyta reglugerðum, en rn. hefur ekki talið sér fært að breyta reglugerðum vegna, eins og fyrr segir, mjög skýrra lagaákvæða um þetta efni. Af þessum sökum hefur það orðið að ráði, að flutt er hér nú frv., sem gerir ráð fyrir því að fasteignaskattur af slíkum fasteignum verði lækkaður úr 11/2% niður í 1/2 %. Vek ég athygli á því, að ekki er farið fram á algera undanþágu frá fasteignaskatti eins og gildir um sambærilegar fasteignir, t.d. íþróttahús eða félagsheimili, heldur er gert ráð fyrir í þessu frv. að fasteignaskattur af húsum, sem hér um ræðir, verði lækkaður úr 11/2 % niður í 1/2%. Þetta á við um þetta sérstaka málefni, þessa sérstöku tómstundaiðju. En vitaskuld mundu falla undir þetta ákvæði aðrar þær fasteignir, sem reistar yrðu og starfræktar fyrir viðurkennda tómstundaiðju sem fram fer á vegum félags- og æskulýðssamtaka eða í tengslum við þau, þannig að fleiri mundu njóta góðs af samþykkt þessa frv. heldur en einvörðungu hestamannafélög eða hestamenn. Ég held, að það sé hafið yfir allan vafa, að það er sanngirniskrafa að þetta frv., þessi ósk, sem í því kemur fram, verði viðurkennd, einfaldlega vegna þess að hér er um að ræða starfsemi, iðju, sem telst vera æskileg, er vinsæl og þjóðfélagið vill áreiðanlega stuðla að að sem flestir taki þátt í. Hestamenn, eins og aðrir áhugamenn í slíkum samtökum, reka ekki starfsemi sína í ágóðaskyni, heldur með eigin tekjuöflun, félagsgjöldum, samskotum og ýmissi annarri tekjuöflun, en hafa ekki haft styrki frá hinu opinbera, hafa ekki verið neinn baggi á ríkissjóði með fjárframlög, og ég tel að svo eigi að vera. Það er æskilegt, að frjáls æskulýðssamtök séu rekin með slíkum hætti, og er ekki gert ráð fyrir því í þessu frv. að út af því sé brugðið. Einfaldlega er farið fram á að þessi útilífsiðja, þessi starfsemi njóti að nokkru leyti sömu fyrirgreiðslu, sömu undanþágu og önnur slík starfsemi. Ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta. Ég held að það sé auðskilið, að hér er um mál að ræða, sem ekki er stórt í sniðum, en hefur þýðingu fyrir viðkomandi starfsemi og samtök. Það er einlæg von mín að hið háa Alþ. hafi skilning á þessu málefni og sjái sér fært að verða við þessari beiðni með því að samþ. þetta frv. Að lokinni þessari umr. legg ég til að málinu verði vísað til annaðhvort félmn. eða fjh.- og viðskn, Ég legg það í dóm forseta að úrskurða um það, en legg til, að því verði vísað til nefndar og 2. umr.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt, eins og fram kemur, til þess að auka við þær undanþágur, sem veittar eru frá innheimtu fasteignaskatts skv. tekjustofnalögum. Svo hagar til, að yfirfasteignamatsnefnd úrskurðar í deilumálum sem rísa af því hvort greiða skuli fasteignaskatt af tilteknum fasteignum eða ekki, þ. á m. félagsheimilum og húsnæði, sem notað er til tómstundastarfs á vegum ýmissa félagssamtaka. Í þeim reglum sem yfirfasteignamatsnefnd hefur mótað sér, hefur hún skilgreint ákvæði laga um þetta efni ákaflega þröngt, þannig að þau félagsheimili, sem fengið hafa styrk úr Félagsheimilasjóði, hafa verið talin falla sérstaklega undir þetta lagaákvæði og hafa notið þessarar undanþágu. Hins vegar eru fjölmörg svokölluð félagsheimili eða húsnæði í eigu og notkun ýmissa félagssamtaka til tómstunda- og félagsstarfsemi sem ekki hafa fengið styrk úr Félagsheimilasjóði og ekki hlotið viðurkenningu hans. Í slíkum tilvikum hefur yfirfasteignamatsnefnd synjað um undanþágu frá fasteignaskatti. Um þá starfsemi, sem um er rætt í þessu frv., æskulýðsstarfsemi eða aðra viðurkennda tómstundaiðju á vegum félags- og æskulýðssamtaka og þó einkum, eins og fram kom í framsöguræðu flm., starfsemi hestamannafélaga, hygg ég að yfirleitt hafi ekki verið veitt fé úr Félagsheimilasjóði til þessara samtaka. Ég vil því greina frá því til upplýsinga, að miðað við þær reglur, sem yfirfasteignamatsnefnd hefur starfað eftir, mundi t.d. félagsheimili á vegum hestamannafélaga og annarra slíkra ekki falla undir ákvæði laganna nema greitt hefði verið til þeirra úr Félagsheimilasjóði. Um þá breyt., sem hér liggur fyrir, vil ég aðeins segja það, að ég tel óheppilegt að víkka þær heimildir, sem eru til undanþágu frá gildandi lögum um fasteignaskattsálagningu. Ég tel að fremur ætti að þrengja þær undanþágur heldur en færa þær út. Um þetta sérstaka málefni skal ég svo ekki segja annað en það, að eins og fram kom í ræðu flm. mundu fleiri njóta góðs af en hestamenn, ef farið væri út á þessa braut, og það er einmitt hættan sem í því er fólgin, ef farið er að teygja undanþágur til einstakra aðila, sem ekki hafa notið þeirra áður, að þá fylgja sífellt fleiri og fleiri í kjölfarið.



Herra forseti. Mér kom ekki á óvart að heyra þessa rödd, því að þegar ég hef reifað þetta mál meðal þm. hef ég orðið var við, að ýmsir eru andvígir því að víkka út þær undanþágur sem nú þegar eru í lögunum. Af þessum sökum var ekki gengið það langt í þessu frv. að fara fram á fullkomna undanþágu, þ.e.a.s. að fasteignaskattur yrði alfarið lagður niður, heldur gert ráð fyrir því og lagt til að hann sé lækkaður úr 11/2% í 1/2%. Vegna þeirra orða, að hér sé um að ræða hættulega stefnu að víkka út þessar undanþágur, þá vil ég aðeins ítreka það, sem ég vildi sagt hafa áðan, að hér er raunverulega ekki um útvíkkun að ræða í sjálfu sér, heldur að viðurkenna ákveðna tómstundaiðju sambærilega við þær undanþágur sem veittar eru nú þegar í l., og leiðrétta þá ósanngirni að slík tómstundaiðja falli ekki undir þær undanþágur, sem l. gera ráð fyrir, úr því að á annað borð eru veittar undanþágur. Lögin og löggjafinn hafa fram að þessu viðurkennt að starfsemi eins og mannúðar- og líknarstarfsemi svo og íþróttastarfsemi og æskulýðsstarfsemi væri undanþegin eða fengi ákveðna fyrirgreiðslu varðandi fasteignaskatta. Í þessu frv. er talað um fasteignir, sem einvörðungu eru notaðar fyrir viðurkennda tómstundaiðju sem fram fer á vegum félags- og æskulýðssamtaka eða í tengslum við þau. Og það kemur fram í grg., að það er ósk mín og vilji að þetta ákvæði sé túlkað mjög þröngt, en það felur það í sér, eins og orðalagið bendir til, að þarna falli undir starfsemi sem strangt til tekið er ekki viðurkennd sem t.d, íþróttastarfsemi, en í eðli sínu er þó íþróttastarfsemi. Íþróttasamtökin hafa enn ekki getað komið hestamannafélögum fyrir í sínum samtökum, enda þótt flestir séu á því að þetta sé hliðstæð starfsemi og hliðstæð tómstundaiðja. Ég skal ekki dæma um af hvaða ástæðum sú tregða er, en ég held að allir, sem skoða þetta mál með velvilja, sjái að þarna er um líka hluti að ræða og ósanngjarnt er að á sama tíma sem íþróttahús og íþróttastarfsemi njóta þessarar undanþágu njóti einn þáttur æskulýðs- eða tómstundastarfa ekki sömu fríðinda. Það er eingöngu af þessum ástæðum, sem þetta frv. er flutt, til að leiðrétta þetta misræmi. Menn mega ekki skilja það svo, að hér sé um að ræða útvíkkun á undanþágunum, heldur aðeins að fella að þá starfsemi, sem raunverulega á heima undir þeim undanþágum sem nú þegar hafa verið gefnar.