Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Íslenzka ríkið hefur nú beitt sér mjög fyrir aukningu skipaflotans, og má heita, að þær aðgerðir séu aðalatriðið í nýsköpun atvinnuveganna. Á s.l. hausti gekk ríkið í ábyrgð fyrir ákveðnu verði á sjávarafurðum og svo háu, að nokkur vafi er á, að það fáist. ríkissjóður er því í nokkurri hættu vegna þessara aðgerða og því ekki fjarri lagi að reyna að lækka kostnaðinn á ýmsum nauðsynjum til þessa atvinnuvegar, eins og olíu, kolum, salti, veiðarfærum o.fl. Það er vegna eins af þessum liðum, sem þetta frv., sem hér liggur fyrir, er fram komið. Með þessu frv. um olíueinkasölu er gert ráð fyrir, að lækka megi nokkuð verð á þessari vöru, sem jafnvel gæti orðið til þess, að ábyrgð ríkissjóðs á fiskverðinu þyrfti ekki að koma. til greina. Aðalefni þessa frv:, sem við 1. þm. N-M. flytjum á. þskj. 385, er þannig í sem skemmstu máli: Frá 1. júlí 1947 má enginn nema ríkisstj. flytja inn frá útlöndum nokkra tegund af steinolíu eða olíum eða feiti, sem unnar eru úr henni. Olíuvörur, sem ríkisstj. flytur inn samkv. þessu, selur hún olíusamlögum, kaupfélögum og öðrum verzlunarfélögum, kaupmönnum, félögum bifreiðaeigenda, fyrirtækjum, sem eru eign ríkis og bæjarfélaga, og iðnaðarfyrirtækjum, en ekki öðrum. Það er því ætlazt til, að þessir aðilar annist vörudreifinguna um landið. Fé það, sem þarf til verzlunarrekstrar þess, er um ræðir, leggur ríkissjóður fram, og er ríkisstj. heimilt að taka það að láni. Heimilt skal ríkisstj. að taka eignarnámi eða leigunámi hverja þá fasteign eða tæki, sem nú eru notuð hér á landi til verzlunarrekstrar með benzín, ljósaolíu, hráolíu og brennsluolíu. Um álagningu er það tekið fram, að hún skuli vera 10–40% á olíuvörur, eftir því sem henta þykir um hverja tegund Þá er og ráð fyrir því gert, að olíueinkasalan greiði lögboðna tolla. Ágóði sá, sem verður af rekstri olíueinkasölunnar, eftir að hæfilegur hluti hans, fyrirtækinu til öryggis, hefur verið lagður í veltufjár- og varasjóði, fyrningar- og byggingarsjóði, skal geymast til næsta árs og notað það ár til lækkunar á verðlagi þeirra vara, er olíueinkasalan verzlar með, að svo miklu leyti sem eigi reynist unnt að verja ágóðanum til verðuppbótar á því sama ári, sem ágóðinn varð til. Þetta er meginefni frv. þess,. sem hér liggur fyrir. Um framkvæmd olíuverzlunar hér á landi er hægt að flytja langt mál, en hér mun ég aðeins fara um það nokkrum .orðum: Olíuverzlun á Íslandi hefur nú um langt skeið verið í höndum þriggja aðila, þ.e. h/f Shell, h/f Olíuverzlunar Íslands og Hins íslenzka steinolíuhlutafélags. Langstærstir þessara aðila eru hin tvö fyrr nefndu, og munu þau hafa um 2/5 hluta verzlunarinnar hvort um sig. Shell h/f er a.m.k. að hálfu eign erlendra manna og félaga, og svo mikill vafi þótti leika á, að hinn helmingurinn væri íslenzk eign, að ríkisstj. fyrirskipaði rannsókn á því, þó að ekkert fengist sannað í því efni. Ekki mun þó leika nokkur vafi á því, að Shell h/f á Íslandi vinnur í nánu samræmi við brezka olíufélagið Shell, og það er opinbert leyndarmál, að þar eru mjög náin tengsl á milli. Aftur er B.P. skráð erlent félag og má af þeim ástæðum eigi hafa neinn rekstur með höndum hér á landi, enda mun það heldur ekki vera talið. Hins vegar á þetta erlenda félag, sem og er heimilt l. samkvæmt, allar eða nær allar þær fasteignir hér á landi, sem Olíuverzlun Íslands h/f þarf á að halda til starfrækslu þess umboðs, sem það félag hefur fyrir brezka Anglo-Iranian olíufélagið, en það félag eða meðlimir þess munu eiga allflest hlutabréfin í B.P. á Íslandi. Það eru því þessi tvö erlendu félög,sem ráða raunverulega yfir 4/5 olíuverzlunar á Íslandi. Þriðja félagið, Hið íslenzka steinolíuhlutafélag, var einnig fram til síðustu áramóta háð erlendu félagi um allan sinn rekstur, enda var það opinbert leyndarmál, að það var eign Standard, olíufélagsins danska. Nú mun þetta félag vera orðið íslenzk eign, því að Olíufélagið h/f, sem S.Í.S., sambandskaupfélög, olíusamlög og nokkrir aðrir aðilar stofnuðu á síðasta hausti, á nú mestan hluta hlutafjárins í Hinu íslenzka steinolíuhlutafélagi og ræður því algerlega rekstri þess. Olíufélagið h/f hefur að vísu fengið söluumboð á Íslandi fyrir Standard Oil félagið, en er því óháð á allan hátt.- Ber að fagna þessari breytingu sem þýðingarmiklu spori í rétta átt, því að það verður að teljast vera í litlu samræmi við hið nýfengna sjálfstæði Íslands, ef erlend verzlunarfélög eiga að hafa jafnþýðingarmiklar greinar íslenzkrar verzlunar og olíuverzlunin er í sínum höndum. Ríkisstj. átti með sérstökum ráðstöfunum fyrir atbeina Vilhjálms Þórs allverulegan þátt í því á árunum 1943 og 1944 að útvega hagkvæmara verð á olíu en verið hefði, ef olíufélögin hefðu ein mátt ráða. En þrátt fyrir baráttu margra og þar á meðal algerlega móti vilja Finns Jónssonar var þessum afskiptum hætt í árslok 1944 með þeim afleiðingum, að verðið hækkaði mjög, og með því var eyðilögð viðleitni Vilhjálms Þórs til úrbóta í þessum málum. Ýmsir kunnugir telja, að það verð, sem olíufélögin nú eru einráð um að ákveða á olíu, sé alltof hátt. Þetta þykir m.a. koma í ljós af því, að Olíufélagið h/f, sem tók til starfa nú upp úr áramótunum, auglýsir, að það geti selt á 1,90 kr. kg. bifreiðasmurningsolíur, sambærilegar þeim, sem kosta 3,00 kr. kg. hjá Shell og Olíuverzlun Íslands. Einnig hefur Olíufélagið h/f getað selt smurningsolíur á bátavélar á 1,24 kr. kg., en verð á sams konar smurningsolíum á bátavélar hefur verið hjá olíufélögunum 1,84 kr. kg. Ég hef ekki enn getað fengið áreiðanlegar skýrslur um verð á olíu í nágrannalöndum okkar, en mér er tjáð, að það sé gífurlegur munur á verðinu í Noregi og hér á þann veg, að verðið sé stórum mun hærra hér á landi en hjá Norðmönnum. Eitt höfuðatriði þess, að hægt sé að selja olíu ódýrt, er það, að fyrir hendi sé samfellt olíugeymakerfi kringum allt land. Olíufélögin hafa komið sér upp slíku kerfi, og er það þó ekki algerlega samfellt, en hefur verið aukið mjög mikið við það á síðustu árum. Stærstu geymarnir, sem um er að ræða, eru í Reykjavík, Shell-geymarnir í Skerjafirði, sem taka 10500 tonn, og tankar B.P., sem taka 2230 tonn. Aðrir tankar úti um land eru mjög smáir, eins og gefur að skilja, nema hvað tankarnir, sem eru í sambandi við flugvellina og byggðir hafa verið á síðustu árum, eru geysistórir, miðað við það, sem fyrir var. Á flugvellinum í Reykjavík eru tankar, sem taka 3500 tonn og í Keflavík 8500 tonn. Allir þessir tankar, sem hér hafa verið nefndir, eru þó smáir, þegar þeir eru bornir saman við tankana í Hvalfirði, en þar eru tankar fyrir benzín og hráolíu, sem taka 41 þús. tonn, og einnig eru í Hvalfirði tankar fyrir brennsluolíu, sem taka 49 þús. tonn. Í Hvalfirði eru þá tankar, sem taka 90 þús. tonn eða sem svarar allt að tveggja ára forða allrar olíu, sem Íslendingar nota nú. Annað höfuðatriði þess, að hægt sé að tryggja sómasamlegt og hagkvæmt verð á olíu, er það, að hún sé flutt inn í stórum tankskipum. Kunnugir menn telja, að ef hægt á að vera að tryggja sómasamlegt verð á olíu, þá verði að flytja hana inn á a.m.k. 10–12 þús. tonna skipum, en hagkvæmara sé þó að flytja hana inn á 16 þús. tonna skipum eða jafnvel enn þá stórkostlegri farkosti. Þessa aðstöðu, að flytja olíuna inn á tankskipum og eins hafa nokkurn veginn samfellt tankakerfi kringum allt land, hafa engir aðrir en hinir stærstu aðilar, Shell og B.P. Við þá er því ekki hægt að keppa á þessu sviði fyrir aðra aðila en þá, sem geta fengið sams konar aðstöðu, sem væri heimilt að setja upp sams konar kerfi. En að flytja olíuna inn á stórum tankskipum er ómögulegt, ef olíuverzlunin er á mörgum höndum, því að til þess er magnið allt of lítið hjá hverjum. Um þessar mundir hafa hinir fimm aðilar borið fram óskir um að mega koma sér upp olíutönkum. Og ef hver um sig ætti að koma upp tankakerfi sem víðast kringum landið, B.P., Shell, Olíufélagið h/f, Nafta og í fimmta lagi togaraeigendur, þá mundi nema mörgum tugum millj. sú fjárfesting, sem ætti sér stað, ef þessir fimm aðilar ættu að koma upp fimmföldu tankakerfi kringum landið. Ef það yrði svo, að olíuverzlunin yrði á höndum allra þessara aðila, þá er ekki hægt að sjá, að hægt yrði að neita hinum erlendu olíufélögum, sem hafa svo rík ítök í þessum verzlunarrekstri; um að byggja slíka tanka og festa fé í þeim framkvæmdum, þar sem þau mundu sennilega bjóðast til að leggja fram erlendan gjaldeyri til efniskaupa, en það er ekki heldur hægt að ímynda sér, að aðilum eins og togaraeigendum eða olíufélaginu, sem eru innlendir aðilar, yrði neitað um að geta skapað sér sams konar aðstöðu til að verzla með olíu og hin erlendu félög hafa fengið. Það er því ekki annað séð en að það yrði gífurleg og óþörf fjárfesting á þessu sviði, svo að milljónatugum skipti, ef olíuverzlunin er í höndum hinna ýmsu aðila. Aftur á móti er hægt að komast hjá þessu, ef nú er tekin einkasala á olíu. Það verður að gera ráð fyrir öðru tveggja, að það takist samningar um, að ríkið keypti þau mannvirki, sem nú eru til í þjónustu olíuverzlananna hér á landi, eða þá að þessi mannvirki yrðu tekin eignar- eða leigunámi, og þyrfti þá í raun og veru, ef verzlunin yrði á einni hendi, hendi ríkisins, ekki að festa nema mjög smáar upphæðir í auknum mannvirkjum í þjónustu olíuverzlunarinnar, þ.e.a.s. að bæta í þær eyður, sem eru í því kerfi, sem fyrir er, en það er eitt höfuðverkefni núv. ríkisstj. að hafa vald á fjárfestingu í landinu, og ég hygg, að það sé ekki hægt á neinu einu sviði að vinna eins mikinn sigur í fjárfestingarmálunum og með því að koma olíuverzluninni hér á landi í hagkvæmt horf og fyrirbyggja slíka óþarfa fjárfestingu, sem óhjákvæmilega yrði, ef olíuverzlunin yrði í höndum 4–5 aðila. Nú hagar svo til, að því er ég hef séð í blöðum, að ríkið hefur keypt olíustöðina í Hvalfirði. Þar eru nú átta geymar, sem taka 35 þús. tunnur hver, eða 41/2–5 þús. tonn eftir því, hvaða tegund olíu er geymd í þeim. Þeir eru af þeirri gerð, að þeir eru logsoðnir og í allgóðu lagi, eins og er, og þeim fylgja olíuleiðslur fram á bryggju, sem er í Hvalfirði, sem ríkið er víst líka orðið eigandi að. Þar voru upprunalega að auki 44 geymar, sem tóku 1 þús. tonn hver, en af þeim hafa verið fluttir burt þrír nú þegar, og hafa verið seldir, en stendur til að flytja hina burt. Þeir tankar, sem hafa verið seldir, eru ekki logsoðnir, heldur skrúfaðir og eru því auðveldari til niðurrifs. Hina er miklu óhægra að flytja vegna þess, hvernig þeir eru gerðir. Auk þess eru tveir vatnsgeymar, jafnstórir olíugeymunum, taka um 1000 tonn af brennsluolíu eða 1300 tonn af gasolíu, sem notuð er á vélbátaflotann. Margvíslegar eignir eru þar aðrar, tvö ketilhús með gufukötlum, sem notaðir eru til að hita olíuna í geymunum, átta stærri geymar og 1200 feta löng bryggja, dælustöðvar og mikið af varahlutum til olíustöðvarinnar. Í kaupverðinu, sem mig minnir, að sé 2 millj. kr., er líka 7–800 tonna tankskip og 2700 tonna olíuflutningaprammi. Enn fremur er þar upp frá, eins og allir hafa séð, mikill fjöldi af bröggum og stórum birgðaskemmum og mikið af ýmiss konar áhöldum, vélum og birgðum, sem geymdar eru í þessum húsum. Enn fremur er þar flotbryggja, önnur en sú, sem ég nefndi áður, og margt fleira. Einhvers staðar hef ég séð, að aðgerðir hersins í Hvalfirði hafi kostað 8 millj. dollara, og tankskipið mun ekki hafa verið í þeirri upphæð, en aftur á móti var jarðvinna kringum Hvalfjörð fyrir nokkuð á aðra milljón dollara: Skipið er mér sagt, að megi heita nýtt og nothæft til olíuflutninga hér við land flesta tíma árs, að minnsta kosti úti um land vor, sumar og haust og í Faxaflóa til dæmis að vetri. Ég hef spurzt fyrir um það, hvort þessi gífurlega mikla stöð mundi vera nothæf fyrir einkasöluna, og er mér sagt af þeim, sem vit hafa á, að hún megi heita ágætlega nothæf einmitt fyrir einkasölu, en allt of stór fyrir hvern aðila, sem ekki hefði nema nokkurn hluta olíuverzlunarinnar með höndum. Þessa stöð mundi því mega nota sem aðalbirgðastöð fyrir olíueinkasölu ríkisins og taka hana í notkun að heita má nú þegar. Eins mun vera um tankskipið, sem þar er, að það verður til nota með lítilli viðgerð nálega strax. Mundi þetta greiða mjög fyrir þeim möguleika, að ríkið taki þennan mikla verzlunarrekstur í sínar hendur. Ég vil því vona, að ríkisstj. selji ekki þessar eignir, fyrr en það er að fullu úr því skorið, hvort sú verði niðurstaðan, að ríkið taki einkasölu á olíu, og þar til vitað er, hvort ríkið telur ekki heppilegast að nota þessar eignir í þjónustu eigin olíuverzlunar. Ég sá það í opinberu blaði fyrir nokkru, að þessar eignir hefðu verið keyptar með það fyrir augum að rífa þær og selja þær öðrum aðilum. Ég vil sem sé óska þess, að það verði ekki hrapað að því, fyrr en þetta mál allt hefur verið athugað og afráðið. Ég býst við, að fáir hafi gert sér grein fyrir, hversu gífurlega verzlun með olíu er að aukast hér á landi. Árið 1940 var hún 23200 tonn, en sex árum síðar, 1946, er hún orðin 52000 tonn, hefur þannig meira en tvöfaldazt á sex ára tímabili. Þá vita allir, að nú er olíunotkun landmanna í geysilega örum vexti, og má því búast við, að olíusala hér á landi tvöfaldist á allra næstu árum og margfaldist í allra næstu framtíð. Nýi togaraflotinn kemur til með að nota olíu, en ekki kol, og nú orðið er mjög algengt að nota olíu í stað kola til hitunar húsa, og einnig hefur notkun olíu mikið aukizt við margs konar iðnframleiðslu. Þar að auki er notkun smurningsolíu 2 þús. tonn á ári. Hér er því um að ræða gífurlega mikinn þátt í íslenzkri innflutningsverzlun. Og í því máli, sem ég hef flutt, hef ég m.a. sannað, að það er ekki hægt að komast hjá geysilega mikilli fjárfestingu nema með því eina móti að taka alla þessa verzlun í hendur ríkisins og hafa hana þannig í höndum eins aðila og enn, sem ég hef einnig sýnt fram á, að með því vinnst það, að þessi mikli þáttur íslenzkrar verzlunar væri með slíkum ráðstöfunum gerður að innlendri verzlun, tekinn úr höndum erlendra aðila, og annað sómir ekki. Þá er það þriðja meginatriðið, dreifing út um land. Nú eru tveir tankar hlið við hlið í mörgum kaupstöðum landsins,. sinn frá hvoru aðalolíufélagi. Á næstu árum gætu þeir orðið 3, 4 eða 5 - laglegt að setja þá hlið við hlið til að sýna mönnum vitleysuna í þessu. Þá lítur því út fyrir, að hámarki vitleysunnar sé langt frá því náð enn, en það blasir við, að það verði kastað í þetta geysilegu fé, og þessi gífurlegi kostnaður leggst á vöruna, og hún verður dýrari þeim, sem hana þurfa að nota. Í kaupstöðum eru víða 2–3 benzíndælur og starfsmenn til að afhenda og 2–3 skrifstofur í svo að segja hverjum kaupstað landsins, og á næstu árum gætu þær orðið ekki 2–3, heldur 4–5 hlið við hlið, sem verzluðu með þessar nauðsynjar landsmanna. Ég hygg, að það muni ekki fara fjarri sanni, að nú sé nokkuð á annað hundrað manns á skrifstofum olíufélaganna. Líklega væri hægt að komast af með helming þessa mannfjölda við að afgreiða landsmönnum olíu. Við það eitt mundi sparast a.m.k. 11/2 millj. kr. En þó yrðu þær upphæðir miklu stórkostlegri, sem spöruðust við að geta flutt allt olíumagn landsmanna á geysistórum tankskipum í einu lagi og annast dreifinguna í einu lagi. Að hví mundi vafalaust verða margra millj. þjóðhagslegur hagnaður. Ég geri ráð fyrir, að á næstu 5–10 árum væri hægt fyrir ríkið að eignast öll tæki, sem þarf til innflutnings og dreifingar olíu án þess að hækka verðið. En þegar sá áfangi væri um öxl, væri hægt að lækka verð á olíu, þannig að það yrði sambærilegt við það, sem það er í öðrum löndum, og það skiptir okkur miklu máli að þurfa ekki að kaupa þessar vörur, t.d. fyrir útgerðina, dýrara en þær þjóðir, sem eru okkar hörðustu keppinautar á sviði sjávarútvegsins. Þá vil ég enn minna á eitt atriði, sem skiptir ekki litlu máli fyrir þá, sem úti á landsbyggðinni búa. Nýlega hafa olíufélögin látið það boð út ganga á prenti, að þau telji sér heimilt að selja olíu miklu hærra verði á smástöðum úti um land, þar sem ekki eru tankar. Þá er þeirra verzlun þannig, að gengið er út frá löglegu verði í Reykjavík, 330 kr. á tonn. Þar við er svo bætt 120 kr. fragt, 15 kr. út- og uppskipun og 60 kr. fyrir að flytja tómar tunnur aftur. Þá þurfa menn úti á landsbyggðinni að borga það, sem í Reykjavík er keypt á 330 kr., 195 kr. hærra verði, þar sem ekki eru geymar. Með einkasölu yrði eitt af tvennu, eitt verð um land allt á þessari nauðsynjavöru eða þá dregið væri úr þessum mismun með fullkomin dreifingarkerfi um land allt og þannig hægt að lækka dreifingarkostnaðinn svo, að viðunanlegt væri, því að það er gefið, að auk þess sem olíueinkasala er stórkostlegt hagsmunarnál fyrir sjávarútveginn og aðrar atvinnugreinar, sem byggja mjög starfsemi sína á framleiðslu með olíuorku, og fyrir þjóðarbúið í heild, þá er það sérstaklega ávinningur fyrir atvinnurekstur úti um land, .sem nú verður að bera þungar byrðar vegna aukins kostnaðar við olíukaup fram yfir það, sem er hér í Reykjavík. Ég ætla svo ekki að fara um þetta fleiri orðum. Ég hef leitazt við að sýna fram á, að það horfi mjög óvænlega í þessu efni, að það verði festir milljónatugir í mannvirkjum í sambandi við olíuverzlunina og á næstu árum verði olíuverzlunin í höndum margra aðila, en hjá þessu öllu sé hægt að komast, ef ríkið tekur olíuverzlunina í sínar hendur, og það sé hægt án hækkaðs olíuverðs að eignast öll þessi mannvirki á fárra ára bili og gera þá stórkostlegan þátt íslenzkrar verzlunar innlendan með þessum aðgerðum. Ég tel sjálfsagt, að málinu verði vísað til sjútvn. eða fjhn. og legg undir dóm hæstv. forseta, hvort heldur sé viðeigandi.



Ég ætla mér ekki að þreyta umr. um þetta mál við 1. umr. Ég tel víst, að málinu verði vísað til 2. umr. og n., og mun þá gefast kostur á að athuga það nánar. Ég stend því upp fyrst og fremst til þess að óska nokkru frekari upplýsinga í málinu en fram komu í ræðu hv. flm. En þó get ég ekki látið hjá líða að gera nokkrar athugasemdir við ræðu hans. Mér skilst, að það séu þrjár ástæður, sem hann telur fyrir rökstuðningi frv. síns. Í fyrsta lagi, að olíuverzlunin sé nú að miklu leyti í höndum erlendra manna eða erlendra félaga, í öðru lagi, að það mundi kosta mjög mikið fé að byggja nýja olíugeyma, ef olíuverzlunin væri áfram í höndum einstaklinga, og í þriðja lagi, að með því að taka upp einkasölu á olíu mætti lækka mikið verðið á henni. - Ég vil nú leyfa mér í fáum orðum að athuga hverja af þessum þremur röksemdum hv. flm. Hann komst svo að orði, að meir en 4/5 hlutar af verzlun með olíu hér á landi mundu vera í höndum erlendra aðila. Ég held, að þetta sé mjög fjarri lagi. Hann gat þess sjálfur, að annað stærsta olíufélagið hér á landi, Olíuverzlun Íslands, væri í höndum erlendra manna, en mér hefur aldrei grunsemd leikið á um það, að þar væri um leppmennsku að ræða. En aðferðin, sem hann notaði til þess að koma Olíuverzlun Íslands á erlendar hendur, var sú, að hann sagði, að það væri erlent félag. sem ætti fasteignir, geyma og lönd o.fl. í sambandi við olíuverzlunina. Það er rétt, að meginhluti hlutafjárins er í höndum erlendra manna, en mér er kunnugt um það, að samningarnir milli Olíuverzlunar Íslands og B.P. á Íslandi eru þannig, að B.P. getur ekki tekið .annað en hóflega vexti að .því fé, sem það hefur fest í olíugeymunum. Það er því vafasamt, að það sé tap fyrir Ísland, þó að þessar eignir séu á höndum erlendra manna. Um Shell á Íslandi er það að segja, að það mun rétt vera, að nálega helmingur af hlutafé þess félags sé í höndum erlendra manna. Hitt er líka rétt, sem hann sagði, að á sínum tíma var grunur um það, að erlendir menn ættu meira en upp var gefið, en réttarrannsókn, sem fram fór, sýndi, að svo var ekki, og ég held að það sé hæpin fullyrðing, að eignarhlutföllin séu þar önnur en upp hefur verið gefið. Hitt er vitað, að hin nýstofnaða olíufélag, sem S.í.S. gengst fyrir, er innlent félag, og mun enginn grunur um, er erl. aðilar eigi hluta í því. Að öllu þessu athuguðu vil ég segja, að mér finnst furðulegt, að flm. skuli komast að þeirri niðurstöðu, að 4/5 hlutar séu á valdi erlendra manna, þegar upplýst er, að tvö af félögunum eru alinnlend og hið þriðja að miklum hluta. Það er því naumast um það að ræða, að úr landinu fari sem svarar helmingur hagnaðarins af rekstri Shell. En þótt ég játi, að það geti verið metnaðarmál fyrir okkur, að þessi verzlun sé í höndum innlendra manna, þá er það ekki eitt afgerandi í því efni, hvað þjóðhagslega séð er bezt fyrir okkur. Það sem mestu máli skiptir fyrir okkur, er það, að verzlunin fari vel úr hendi, að olían sé seld við því lægsta verði, sem hægt er að búast við að geta fengið hana. Við getum ekki búizt við því að fá olíuna með beztu kjörum, sem nokkur þjóð fær. Við verðum þar að gæta okkar smæðar, eins og í mörgu öðru. Því stærri sem umsetningin er, því meira magn sem hægt er að kaupa í einu, því hagkvæmara verði munum við sæta. Þegar við lítum á það, hvernig þessi mál horfa við hjá okkur, megum við minnast þess, að það er ekki meira en röskir tveir tugir ára, síðan olíuverzlun hér á landi var rekin á hinn frumstæðasta hátt, olían flutt í tunnum og seld á tunnum um land allt. Og fyrst eftir að þessi olíufélög eru stofnuð og að nokkru leyti fyrir það, að erlent fjármagn bauðst fram til þess að koma upp geymum hér, er það, að verzlunin breytist þannig, að farið er að flytja olíuna inn á tankskipum og farið að geyma birgðirnar hér á landi í geymum, sem fyrst í stað voru eingöngu í Reykjavík. Róm var ekki byggð á einum degi, og það hefur heldur ekki tekizt á mjög stuttum tíma að koma dreifingu olíunnar í sæmilegt horf. Það hefur verið unnið að því stöðugt, síðan félögin voru stofnuð, og voru erfiðleikar á því síðustu árin fyrir styrjöldina vegna þeirrar miklu fjárkreppu, sem þá gekk yfir, en á þeim árum voru olíufélögin rekin með stórkostlegu tapi ár eftir ár vegna þess, hve illa innheimtist. Félögin gátu ekki komizt hjá því fremur en áður að lána meira og minna út til útgerðarinnar, en eins og á stóð fyrir útgerðinni þá, fór þannig, að mikil vanskil urðu. Nú hefur ekki þurft á þessum útlánum að halda síðustu ár, enda bregður svo við nú eftir ófriðinn, að komnir eru geymar á flestar þær hafnir, þar sem nokkur teljandi olíunotkun er. Þetta leiðir til þess, að verðið lækkar og lækkar í heild mjög verulega, en hinu verður ekki komizt hjá, að þeir staðir, sem nota ekki meiri olíu en svo, að það borgar sig ekki að koma þar upp tönkum, verði að sæta verri kjörum. Ég held, að þegar olíufélögin eru búin að koma upp því tankakerfi, sem gert var ráð fyrir eftir samningum við fyrrv. ríkissj., þá verði ekki hægt að kvarta yfir því, að dreifing olíunnar sé mjög óhagkvæm. Ég held, að hún sé nú að færast óðum í það horf, að við ættum að mega vænta þess að fá olíuna með því bezta verði, sem við getum búizt við. Ég skal svo ekki fara fleiri orðum um þessa hlið málsins, en víkja að hinum hlutnum, sem hv. flm. lagði mikla áherzlu á, að fjárfestingin mundi verða mjög mikil, ef einstaklingum eða félögum væri leyft að halda áfram að verzla með olíuna. Eins og ég drap á áður, eru olíufélögin, sem nú starfa hér, búin að koma upp tönkum á flestum höfnum hér kringum landið, þar sem mikil olíunotkun er. Þetta hafa félögin gert sumpart eftir samkomulagi sín á milli og sumpart eftir samkomulagi við ríkisstj., þannig að reynt hefur verið að haga svo til, að geymarúmið á hverjum stað væri ekki mikið fram yfir það, sem nauðsyn krefur. Ég get ekki fullyrt, að þetta sé fundið út með fullkominni nákvæmni, og má vera, að sums staðar sé geymarúmið of mikið, en sums staðar of lítið. Þannig fer jafnan, þegar byrjað er á framkvæmdum, en þetta á sjálfsagt eftir að lagast, og verður væntanlega úr því bætt. En hv. þm. sagði, að nú rísi upp þriðja olíufélagið og það þurfi líka að koma upp sínum tönkum. Ég skal ekki segja, hvort þetta nýja félag getur komizt að góðum samningum við eldri félögin, þannig að það kæmi upp tönkum á þeim stöðum, þar sem tankrúm er of lítið eða ekkert, og félögin skiptu stöðunum milli sín, eins og gert hefur verið undanfarin ár. Samkeppni hefur aðallega verið á stærri stöðum, og þar sem ég geri ráð fyrir, að víða sé geymarúmið ekki mikið fram yfir það, sem nauðsyn krefur, veit ég ekki, hvort má ná svona samkomulagi. En þegar litið er á þá fjárfestingu, sem í sambandi við þetta mun verða, ber þess að gæta, eins og líka hv. flm. lagði mikla áherzlu á, að gera má ráð fyrir, að á næstu árum fari olíusala hér á landi mjög vaxandi, og einmitt af því, að flotinn fer vaxandi og dreifist víða um landið, einmitt þess vegna verður þörf fyrir að byggja fleiri geyma og þá aðallega smærri geyma. Hér í Reykjavík er vitanlega nauðsyn að auka geymarúmið, það er, eins og nú er komið, ófullnægjandi. Shell er vel sett með sína geyma, en Hið íslenzka steinolíufélag hefur lítið geymarúm, svo að það getur varla rekið verzlun sína á hagkvæman hátt, nema að geti haft samkomulag við Shell um geymslu á olíunni, eins og Olíuverzlun Íslands hefur gert á síðustu árum. En hvort sem olíuverzlanirnar eru reknar af einstaklingum eða ríkinu, mun í öllu falli vera óhjákvæmilegt að bæta við miklum geymarúmum. Hér í Reykjavík mun vera hafinn undirbúningur að þessu af hálfu Olíuverzlunar Íslands, og hygg ég, að í ráði muni vera í sambandi við þá aukningu, að B.P. færist meira í áttina til þess að vera innbent félag en verið hefur. Þegar þess er gætt, að aukin olíusala mun kalla á aukið geymarúm víðs vegar um land, get ég ekki séð, að þjóðhagsleg hætta stafi af því, þó að 3 félög þyrftu að bæta við nokkrum minni geymum úti um land. Möguleikar munu sennilega vera til þess, að aðalbirgðastöðvarnar gætu fyrst um sinn verið í Hvalfirði, þó að ég játi, að ég efast um, að það gæti orðið neitt til frambúðarskipulags, og álíti, að aðalbirgðastöðin sé bezt sett hér. En ef það væri rétt, sem hv. þm. sagði, að gera megi ráð fyrir, að olíusalan tvöfaldist á næstu árum, er auðséð, að sú mikla aukning kallar á aukið geymapláss víðs vegar um land. Þá drap hv. þm. á það, að með því að stofna til ríkiseinkasölu með olíu mundu vera miklar líkur til þess eða jafnvel víst, að unnt yrði að lækka verulega olíuverðið. Það þýðir ekki að þrátta um það á þessu stigi málsins, úr því fengi reynslan ein skorið. En ég held samt sem áður, að sé öruggara fyrir hv. þm. að vera ekki of bjartsýnn í þessum efnum. Hann verður að gæta að því - þótt ég játi, að það sé metnaðarmál fyrir oss Íslendinga, að olíuverzlunin geti verið að öllu leyti í okkar höndum -, að það er ekki bara tap fyrir okkur að vera í þessu nána sambandi við hin brezku olíufélög. Hv. þm. efast ekki um það, að þau félög hafi möguleika til þess að kaupa olíuna með þeim beztu kjörum, sem hægt er að fá á heimsmarkaðnum, og með því að vera í náinni samvinnu við þau er enginn vafi á því, að við höfum nokkurt öryggi fyrir því, að innkaup Íslendinga á olíu verði sæmilega góð. Ef við svo ættum að taka upp samkeppni við þessa hringi, sem við búum nú í góðri samvinnu við, gæti kannske brugðið til beggja vona um það, hvort verðið lækkaði mikið á næstu árum. Ég vil ekki fullyrða það, en skal játa, að ég hef ekki næga þekkingu á því til þess að koma fram með nokkrar ákveðnar staðhæfingar í þá átt. Hv. þm. talaði um það, að verðið á olíunni væri hærra hér en t.d. í Noregi. Ég er ekki viss um, að þessi munur sé mikill nú, ef hann er nokkur. En þótt svo væri, að þeir hefðu eitthvað lægra verð, þarf það ekki að vera undrunarefni, þar sem við vitum, að olían er þar miklu meiri en hjá okkur, og reynslan hefur sýnt okkur, að aukin sala á olíu hefur orðið til þess að lækka mjög verulega verð hennar, eins og eðlilegt er og sjálfsagt. Þá talaði hv. þm. um það, að mannfjöldi sá, sem vinnur nú við dreifingu olíunnar, væri mjög mikill og mætti með því að hafa olíusöluna á einni hendi láta það muna helming. Ég veit ekki, hvaða rök hv. þm. hefur fyrir þessu. Ég hygg, að hvað sem segja má um olíuverzlunina hér hjá okkur að öðru leyti, þá megi fullyrða, að hún sé rekin með hagsýni. Ég hef ekki heyrt olíufélögunum brugðið um það, að þau rækju verzlunina á óhagkvæman hátt fyrir þau sjálf. Um hitt hafa svo aftur staðið deilur, hve hagkvæmt það væri fyrir notendur. Ég er hv. flm. alveg sammála um það, að okkur ber að gera allt, sem auðið er, til þess að halda olíuverðinu niðri eins og unnt er, þó að það séu kannske hins vegar dálítið hæpin rök hjá honum, að það skipti máli fyrir okkur í sambandi við samkeppni við fiskframleiðsluna, því að sannleikurinn er sá, að olíukostnaðurinn er hjá útgerðinni orðinn svo hverfandi, að varla er tekið eftir honum. Ég held hann sé ekki nema 1/6 á móti beitukostnaðinum. En það er sjálfsagt að halda olíuverðinu niðri, eins og hægt er, og ég held, að verðlagsyfirvöld okkar hafi kannske óvíða gert sér meira far um að ganga úr skugga um það, hvort álagningin væri mikil eða lítil, en í olíuverzluninni, og það er því ekki ástæða til að halda, að olían hafi á undanförnum árum verið miklu hærri en nauðsynlegt er. Ég sagði í byrjun máls míns, að ég stæði upp fyrst og fremst til þess að óska nokkurra frekari upplýsinga, og það er rétt, að það var aðalástæðan, þótt mér þætti ástæða til að láta nú þegar koma fram þessar aths. við ræðu hv. flm. En þær upplýsingar, sem ég óska að fá og tel nauðsynlegt að fá, áður en ég tek afstöðu til þessa máls, eru þær, hve mikið fé ríkissjóður mun þurfa að binda í þessari atvinnugrein, ef ríkið tæki í sínar hendur einkasölu á olíu. Hv. þm. talaði um það, sem ég held, að sé út í bláinn, að þurfa mundi máske 25 millj. kr. til aukningar tankakerfisins á næstu árum. Kostnaðurinn er naumast svo mikill, að þetta geti náð nokkurri átt. En jafnvel þótt þessi staðhæfing hv. þm. væri fjarri lagi, þá skilst mér þó, að það sé ekki lítið fé, sem ríkissjóður mundi verða að binda hér í þessari atvinnugrein, ef taka ætti eignarnámi alla þá tanka, sem búið er að koma upp hér á landi, og svo er allt það rekstrarfé, sem nauðsynlegt er fyrir jafnstórkostlegt fyrirtæki og hér um ræðir. Þetta er náttúrlega það fyrsta, sem maður verður að gera sér grein fyrir. Mér þætti ekki ósennilegt, að heildarupphæðin þarna mundi hlaupa á nokkuð mörgum tugum milljóna kr., og þá er það atriði, sem Alþ. verður að gera sér fyllilega grein fyrir, hvort ríkissjóður eigi að ráðast í að binda svo mikið fé í einni atvinnugrein og hvort ekki mundi hentara að koma því fyrir á annan betri hátt, að leggja féð í önnur fyrirtæki, sem meiri þörf væri fyrir og gæfu meiri hagnað fyrir landið í heild en að taka olíuverzlunina í sínar hendur, eins og henni er fyrir komið. Hefði hv. flm. átt sæti hér á Alþ. fyrir aldarfjórðungi, hefði mig ekki undrað, þótt hann hefði borið fram frv. í þá átt, sem hann hefur gert. Hann er það fullorðinn maður, að hann man, hvernig ástandið var í olíumálunum þá, og hlýtur að vera það ljóst, hvað olíuverzlunin er rekin á miklu betri hátt fyrir þjóðfélagið í heild sinni en þá var.



Herra forseti. - Þegar hv. flm. endaði ræðu sína, óskaði hann eftir því, að þessu máli yrði vísað til fjhn. eða sjútvn. Af því að það kom ekki beint fram, í hvora n. málið ætti að fara, vil ég fara nokkrum orðum um þetta frv., ef það skyldi ekki fara til þeirrar n., sem ég á sæti í. Þegar olíumálið var til umr. 1943, var það látið ganga til sjútvn., l. um olíugeyma, sem samþ. voru það ár, fengu þá meðferð í sjútvn. beggja d., og ég mælist til þess við forseta, að máli þessu verði vísað til sjútvn., með því að þótt það sé mikið fjárhagslegt mál, er það líka stórkostlegt sjávarútvegsmál, og verði því vísað þangað, fæ ég aðstöðu til að athuga það nánar. Einnig styðja þessa till. mína ummæli hv. flm., að hann ber þetta nú fram sérstaklega til þess að bjarga ríkissjóði frá því að þurfa að greiða miklar fjárfúlgur fyrir sjávarútveginn, eins og hann minntist á í upphafi, því að þetta mál ætti að verða til þess að forða því, að mikið tap verði á útgerðinni í ár, eftir að búið er að taka ábyrgð á aflanum. En hvort sem málið fer til sjútvn. eða fjhn., vildi ég samt fá nokkru nánari upplýsingar um þetta atriði og fá nánari skilning um gr. frv. og vildi gjarnan biðja um þær skýringar hjá flm. Mér skilst, að samkvæmt 1. gr. frv. sé eingöngu ætlazt til, að um einkasölu sé að ræða. 1. gr. kveður skýrt á um það. 2. gr. ákveður, að þessi vara, flutt inn af ríkisstj., skuli af henni seld olíusamlögum, kaupfélögum og öðrum verzlunarfélögum, kaupmönnum, félögum bifreiðaeigenda, fyrirtækjum, sem eru einn ríkis og bæjarfélaga, og iðnaðarfyrirtækjum, en eigi öðrum. Mér skilst, að ríkið megi ekki hafa á hendi smásölu, heldur beri því að selja þessum aðilum, en þeir skulu svo annast smásöluna. En ef svo er, skil ég varla ákvæði 3. gr., og varla getur verið, að ríkissjóður eigi að leggja fé til allra þeirra stofnana, sem um getur í 1. og 2. gr., en það kemur þó berlega fram í frv., að ríkissjóður á að leggja fram fé til þessa verzlunarrekstrar. Ég skil ekki, hvernig hv. flm. geta ætlazt til, að svo sé, og ég skil varla, að þetta sé virkilega meiningin. Þá er sagt í 7. gr., að leggja skuli 10–40% á olíuvörur í heildsölu. Mér er það óskiljanlegt, hvernig þetta geti lækkað olíuverðið. Að vísu er sagt í 9. gr., að ef einhver ágóði verður af rekstri olíueinkasölunnar, þá skuli sá tekjuafgangur notaður til þess að lækka verðlag á þeim vörum, sem olíueinkasalan verzlar með, á sama ári eða því næsta. Ég vil benda á það, að menn, sem stjórna hverju sinni, hafa ekkert um það að segja, hvað gert er við tekjuafganginn, en þau ákvæði 7. gr., að leggja megi á 10–40%, eru fullkomlega skýr. Í sambandi við þetta vil ég minna á umr. á Alþ. árið 1943 um olíumálin yfirleitt. Þá var því haldið fram, að ríkið ætti að taka að sér olíusöluna, og þá var komið með sama dæmi og nú, að hægt væri þá að selja olíuna með miklu lægra verði til útvegsmanna, og sýndi það reynsla áranna 1942–43. En hvernig var þessi verðlækkun til komin? Þegar farið var að athuga málið, kom það í ljós, að hún stafaði af því, að olían var keypt af birgðum ameríska hersins í Hvalfirði og flutt til Siglufjarðar í geymslur síldarverksmiðja ríkisins þar, en með þessu var komizt hjá öllum þeim kostnaði, sem af geymslu og afhendingu olíunnar leiðir. Síðar var það beinlínis upplýst af Jóni Gunnarssyni forstjóra, að hann vildi fá 40 kr. meira fyrir tonnið til þess að standa undir þeim kostnaði, sem af olíusölunni leiddi, og þegar farið var að reikna verðið út á ný, þá kom það í ljós, að það var ekkert lægra almennt á landinu, og nákvæmlega sama máli gegndi um olíu, sem seld var í Hvalfirði. Það kom og í ljós, að olíuverðið yfirleitt var hærra en það þurfti að vera, og upplýstist, að það stafaði m.a. af því miðlunarverði, sem viðskiptaráð ákvað, að ætti að vera, hvort heldur selt væri af tunnum eða geymum. Þetta opnaði augu manna fyrir því, að nauðsyn bæri til þess að koma upp geymum, og skildi ríkið hlaupa undir bagga við að hrinda því í framkvæmd. M.a. var ákveðið, að byggðir skyldu geymar, sem tækju allt að 40 tonnum, og skyldu lagðar fram í því skyni 60 þús. kr., en það reyndist allt of lítið, og allar áætlanir í þessu efni fóru um koll. Ég hygg, að tvennt sé mest áríðandi í þessu máli. Annað það að hefja sókn til þess að lækka olíuverðið, en hitt að stefna að því, að olíuverzlunin sé á innlendri hendi. Olíuverðið hvílir á fjórum meginatriðum. Í fyrsta lagi er það grunnverðið, en það er undirorpið áhrifum alheimsolíuhringanna. Það er ljóst, að Shell, B.P. og yfirleitt önnur olíufélög geta alveg ráðið grunnverðinu, svo lengi, sem ekki er hægt að fara út fyrir þessa hringa um innkaup. Ef hægt er fyrir ríki eða einstaklinga að fara út fyrir þessa hringa, þá má lækka verðið, ef þá er mögulegt að fá olíuna ódýrari annars staðar. Í öðru lagi er það flutningskostnaðurinn, og er hann ekki minna atriði. Hann fer mjög eftir því, á hve stórum farkosti flutt er. Í sambandi við þetta vil ég benda á það, að árið 1939 - heldur en 1938 - var gerð tilraun um innkaup á olíu af ríkisins hálfu, en sú tilraun mistókst svo hrapallega, og olíuverð hefði stórhækkað við þær ráðstafanir, ef samningum hefði ekki verið rift. Slíkt er alveg pósitívt dæmi og ekki til að ýta undir menn að fá verzlunina einum aðila í hendur. Í þriðja lagi er það dreifingarkostnaðurinn. Ef hægt væri að nota geymana í Hvalfirði, þá mætti spara mikinn stofnkostnað við olíugeymana. Ég hygg, að það sé áhugamál a.m.k. flestra útgerðanna að hafa hér í Reykjavík olíugeyma, svo að ekki þurfi fyrst að flytja olíuna til Hvalfjarðar og síðan til Reykjavíkur. Það er þess vegna, að útgerðarmenn eru að hugsa um að koma upp olíugeymum hér í Reykjavík til þess að minnka kostnaðinn. Ef geymarnir verða í Hvalfirði, verða skipin annaðhvort að tefja sig við að fara fyrst til Hvalfjarðar eftir olíunni, eða þá að hafa verður hér geyma til að flytja olíuna úr Hvalfjarðargeymunum í. Komið hefur til mála, að B.P., Shell og önnur olíufélög, sem hér verzla, byggi ásamt togaraeigendum geyma, sem jafnvel 16 þús. tonna skip gætu losað í. Þau rök, að betra sé að hafa þetta á einni hendi, falla við allt þetta í burtu. Olíuverðið úti á landi fer mjög eftir dreifingarkostnaði, og er það mikið spursmál, að strandferðabátar og skip flytji olíuna fyrir sem lægst verð. Auðvitað verður að umskipa olíunni hér, og bátarnir þyrftu að vera þannig útbúnir, að þeir gætu skipað olíunni upp úti á landi í geyma, sem þar væru. Með tilliti til þessa sé ég ekki, að ríkið sé undir það búið að svo komnu að hafa á hendi olíuflutninga og dreifingu út um landið. Í fjórða lagi er það álagningin. Svo lengi sem því verðar trúað, að olíuhringarnir geti ráðið heildsöluverði á olíu á markaðnum, þá verður grunnverðið ekki lækkað. Ég veit ekki, nema hægt sé að komast fram hjá þessum hringum. Mér er sagt, að það sé ekki hægt, ef skipt er við olíufélög í Texas, en kannske væri það hægt með því að verzla við Rússland. En þegar heim er komið, þá er álagningin alveg komin undir úrskurði Alþ. og viðskiptaráðs á hverjum tíma. Ég vildi hér benda á eitt atriði; sem gengið hefur verið fram hjá, en það er það, að mér skilst, að þessi olíueinkasala ætti að vera skattfrjáls. Það má kannske segja, að það komi til góða útgerðarmönnum og bæjarfélögum, en það kemur ríkinu ekki til góða, þar sem með þessu móti mundi ríkið tapa þeim tekjum, sem það hefur af frjálsri verzlun með þessar vörur. Ég vil benda á, hvort ekki væri fróðlegt fyrir hv. flm. að kynna sér rekstur landssmiðjunnar. Hún hefur búið við sömu kjör og frjálsir iðnrekendur með 40% álagningu á alla vinnu og 5–20% á efni. Hún átti að greiða útsvar og skatta eins og önnur járniðnaðarfyrirtæki hér - en hver er svo útkoman nú? Ég held, að hún skuldi ríkissjóði á 4. hundrað þús. kr., og henni hefur hvað eftir annað verið gefið eftir af þessum gjöldum, og mér er sagt, að nú sendi hún beint upp í ríkissjóð eftir fé til þess að borga með starfsfólki sínu, en af Héðni og Hamri eru aftur teknir skattar og útsvör. Hv. flm. ætti að kynna sér þetta, áður en hann leggur til, að komið sé á fót ríkiseinkasölu með olíu. Hv. flm. hélt því fram áðan, að nauðsynlegt væri að koma á landsverzlun með salt, kol og veiðarfæri til þess að lækka verð á þessum vörum. Mér skildist, að landsverzlun með olíu ætti að vera byrjunin og næst stæði til að koma á landsverzlun með þetta. Í sambandi við það vil ég benda á, að Landssamband íslenzkra útvegsmanna hefur sett upp verzlun með kol, salt og veiðarfæri. Þeir telja, að þetta muni lækka verðið, og við gerum okkur von um, að þessu verði þannig stjórnað, að verðið verði lægra en hjá ríkisfyrirtæki. En um það, hvernig þetta mundi fara úr hendi hjá landsverzlun, nægir að minna á gömlu landsverzlunina og gömlu olíuverzlunina. Það er sláandi dæmi, síðan lög voru sett um aðstoð ríkisins við byggingu olíugeyma, hversu fáir hafa notfært sér þetta, og mér er ekki kunnugt um, að olíuverð sé vitund lægra á þeim stöðum, þar sem þessir geymar hafa verið byggðir með aðstoð ríkisins, heldur en annars staðar, og samt er þetta undanþegið sköttum og útsvari. Þá minntist hv. flm. á verðið á smurningsolíu til þess að benda á þann mun, sem væri á verzlun ríkisins og einstaklinga. Það vill svo til, að mér er sérlega kunnugt um þetta. Nokkrir menn tóku sig saman um að kaupa birgðir af smurningsolíu. Með efnagreiningu hefur ekki verið hægt að greina nokkurn mun á þessum tveim tegundum, annars vegar þeirri tegund, sem olíufélögin selja út, og hins vegar þeirri, sem þessir menn selja, en sú olía er seld lægra verði en sú hjá olíufélög. unum. Þessar tegundir eru samt ekki sambærilegar, hvað gæði snertir, og árangurinn af ódýrari olíunni miklum mun lakari en svarar til verðmismunarins. Smurningsolíukostnaður er svo tiltölulega lítill hluti af rekstrarkostnaði útgerðarinnar, að menn vilja heldur kaupa betri smurningsolíu, þó að hún sé nokkru dýrari. Ég skal svo ekki frekar ræða málið á þessu stigi, en vil, að tekið verði höndum saman við hvern þann aðila, sem á skynsamlegan hátt vill stuðla að lágu olíuverði, og veit ég, hvaða þýðingu slíkt mundi hafa fyrir útgerðina og almenning. Ég vil hins vegar, áður en svo stórt skref er tekið, eins og hér er ætlazt til, að rannsökuð verði öll atriði málsins, en það ekki barið fram í blindni, til þess að þannig verði hægt að bæta úr því, sem auðsjáanlega er hægt að bæta úr fljótt og með litlum kostnaði í því skyni að færa olíuverð niður. Það er síður en svo ótímabært að taka þetta mál upp, og vil ég vænta þess, að árangur af þessum umr. verði sá, að hægt verði að finna heppilega leið til lækkaðs olíuverðs.