Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Geir H. Haarde): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur kynnt sér efni þessa frv. um breytingu á lögum um Söfnunarsjóð lífeyrisréttinda og mælir með því að frv. verði samþykkt óbreytt.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Hér er um samkomulagsmál að ræða, tæknilegs eðlis. Fjh.- og viðskn. deildarinnar hefur athugað frv. á fundum sínum eins og fram kemur á þskj. 280 og leggur til að það verði samþykkt eins og það liggur fyrir á þskj. 200. Undir þetta rita allir nefndarmenn, Steingrímur J. Sigfússon þó með fyrirvara.



Herra forseti. Ég hef ritað undir nál. fjh.- og viðskn. með fyrirvara sem lýtur í raun sameiginlega að allri gildistöku og kerfisbreytingu sem snertir upptöku staðgreiðslu á opinberum gjöldum um næstkomandi áramót. Og þar sem fyrirvarinn lýtur efnislega meira að þeim frv. sem á eftir fylgja, annars vegar því sem mælt verður væntanlega fyrir hér á eftir og hins vegar frv. sem hv. fjh.- og viðskn. vinnur enn með mun ég gera nánar grein fyrir honum í umræðum um það mál.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Hér er sömuleiðis um samkomulagsmál að ræða. Þetta frv. er að meginhluta byggt á áliti milliþinganefndar sem Kjartan Jóhannsson, hv. þm., veitti forustu og fjallaði um staðgreiðslu skatta. Frv. varðar einkum tæknilega framkvæmd og skipulagningu staðgreiðslunnar. Á fundi nefndarinnar komu Garðar Valdimarsson ríkisskattstjóri, Indriði Þorláksson og Snorri Olsen úr fjmrn. og Magnús E. Guðjónsson og Sigurgeir Sigurðsson frá Sambandi ísl. sveitarfélaga. Nefndin var, eins og ég áður sagði, sammála um afgreiðslu málsins og leggur til að frv. verði samþykkt með tveimur breytingum sem fluttar eru á sérstöku þingskjali. Þessar breytingar lúta að því að í 7. gr. frv. segir að ef launamaður hefur eigi nýtt meira en 10% af persónuafslætti sínum þegar komið er fram yfir mitt staðgreiðsluár eða flutt hann yfir til maka, sbr. 1. málsgr. 13. gr., er honum heimilt að sækja um útgáfu skattkorts sem hefur uppsafnaðan persónuafslátt frá ársbyrjun staðgreiðsluárs til næsta mánaðar á undan útgáfudegi. Í stað 10% sem í frv. er reiknað með leggjum við til að komi 20%. Enn fremur gerum við till. til breytingar á 12. gr. Þar er eingöngu um það að ræða að fella út orðið "eingöngu" í síðari málsl. greinarinnar. Það er: Skattstjóri getur heimilað aðilum sem eingöngu reikna sér, maka sínum og börnum endurgjald, sbr. 2. tölul. 4. gr., að gera skil einu sinni á ári, enda séu reiknuð laun undir tilteknu lágmarki samkvæmt sérstökum reglum er ríkisskattstjóri setur. Það var samdóma álit okkar að orðið eingöngu væri óþarflega afdráttarlaust orðalag og samkvæmt og í samráði við ríkisskattstjóra leggjum við til að það verði fellt út. Rétt er að geta þess að nefndarmenn skrifuðu allir undir þetta en einn þeirra, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, með fyrirvara.



Herra forseti. Eins og fram kemur á nál. skrifaði ég undir það með fyrirvara. Sá fyrirvari lýtur að nokkrum hlutum þó að ég sé efnislega samþykkur bæði þeim breytingum sem lagðar eru til í frv. og þeim brtt. sem fjh.- og viðskn. flytur. Þar er í öllum tilfellum, hygg ég, um tæknilegar úrbætur eða lagfæringar að ræða sem nefndin varð sammála um að gera og að betur færi. Eins hygg ég að þær breytingar, sem milliþinganefnd og aðrir þeir sem hönd hafa lagt á plóginn og lagt er nú til að gera á gildandi lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, séu til bóta. Það fór eins og menn grunaði á síðasta þingi að þegar á því hausti sem í hönd færi, áður en staðgreiðslan kæmist til framkvæmda, yrði nauðsynlegt í ljósi þeirrar skoðunar sem færi fram að gera ýmsar lagfæringar á frv. Og sú hefur orðið raunin á. Mikið mega þeir sem um þetta hafa fjallað á undanförnum vikum og mánuðum vera glöggskyggnir ef ekki leynast þó enn ýmsar holur eða göt í þessum kerfisbreytingum og lögum sem utan um þá breytingu eiga að ná. Því er næsta víst að enn mætti betur gera ef nægur tími væri fyrir hendi. Það voru reyndar þegar á sl. vetri uppi efasemdir um að skynsamlegt væri að ganga svo hratt fram í jafnviðamikilli kerfisbreytingu og raun ber vitni og talið að nauðsynlegt væri að hafa aðlögunartíma eða lengri aðdraganda að kerfisbreytingunni. Höfðu menn þá einkum tvennt í huga, annars vegar það að nægur tími ynnist til að fínpússa það fyrirkomulag sem hafa skyldi á um skattheimtuna og alla meðferð málsins, og hins vegar, og e.t.v. ekki síður, það að mikil nauðsyn væri á að kynna almenningi í landinu þær breytingar sem í vændum væru með mjög rækilegum hætti. Þar sem slíkar eða eitthvað hliðstæðar breytingar hafa átt sér stað í skattamálum nálægra landa hefur það yfirleitt átt sér alllangan og ítarlegan aðdraganda og mikið hefur verið lagt upp úr að kynna það fyrir almenningi hvað hann ætti í vændum. Fyrirvari minn við þessi tvö frv. sem eru á dagskrá fundarins í kvöld, þ.e. annars vegar gildistökufrv. og hins vegar frv. um staðgreiðslu opinberra gjalda, lýtur einkum og sér í lagi að þessum þætti. Ég tek það skýrt fram við yður, herra forseti, að ég hef fyrirvara á um það að þessum þætti málsins sé nógu vel komið og ég þykist hafa orðið áþreifanlega var við það og vænti þess að ýmsir aðrir hv. þm. hafi orðið varir við það að þrátt fyrir ágætlega leiknar auglýsingar í sjónvörpum, sumar hverjar, og hinar myndarlegustu sviðsmyndir sem þar blasa við þjóðinni hefur það ekki dugað betur en svo að ýmsir virðast næsta ruglaðir í jafnvel einföldustu atriðum málsins, eins og þeim hvað þeir eigi að gera við skattkortið sitt. Ég vil því að það komi skýrt fram að þegar verið er að afgreiða þessar lagfæringar, sem eins og ég hef þegar tekið fram eru, að mínu mati, til bóta fylgir því þó ekki samþykki mitt við málsmeðferðina að öllu leyti. Ég tel að menn hafi, m.a. vegna þess hversu milliþinganefndin hóf seint störf og hversu hæstv. ráðuneyti var lengi að afgreiða síðan málin hér inn í þingið, tapað mjög dýrmætum tíma sem hefði þurft að nota, bæði til ítarlegrar yfirlegu á frv. en þó e.t.v. ekki síður til þess að hefja fyrr kynningarstarf og fræðslustarf með þjóðinni, með væntanlegum skattgreiðendum, þannig að komast mætti hjá meiri ruglingi en óhjákvæmilega sjálfsagt verður, meðal annars t.d. með því að senda fyrr út þau einstaklingsbundnu gögn eins og skattkort og aðrar upplýsingar sem hver og einn fær í hendur, þannig að ekki væru einungis fáeinir virkir dagar eftir fram að áramótum sem aftur leiðir til þess og hefur leitt til þess að flestar símalínur til þeirra aðila, sem nú treysta sér til að veita einhverjar upplýsingar um þessi efni, eru nú rauðglóandi. Það á ekki einungis við hið háa fjmrn. og skattstjóraembættin víða um landið heldur er mér tjáð að flestir þeir aðilar, bókhaldsskrifstofur, endurskoðendur, jafnvel lífeyrissjóðir og stéttarfélög og ýmsir slíkir, geri nú lítið annað þessa síðustu daga en að svara spurningum ráðvilltra væntanlegra staðgreiðsluskattgreiðenda. Þessu tvennu vildi ég sérstaklega halda til haga, herra forseti, þó að ég undirstriki það að ég tel þessar lagfæringar til bóta og styðji þær. Sérstaklega er ég ánægður með að samkvæmt minni ósk eða tillögu náðist samkomulag í hv. fjh.- og viðskn. um að færa ákvæði í 7. gr. úr 10% í 20% sem lýtur að því hversu mikið af persónufrádrætti sínum einstaklingur má hafa nýtt ef hann verður síðan fyrir tekjuleysi hluta af árinu, að þá skuli hann eftir sem áður hafa rétt til þess að fá út gefið uppsafnað skattkort þar sem hans ónýtti persónuafsláttur kemur fram og nýtist honum til frádráttar á síðari hluta ársins. Ég tel hér vera um stórt réttlætisatriði að ræða. Og þó að það sé vissulega augljóst mál að það að hækka þessi mörk úr 10 í 20% þýðir að umtalsvert fleiri geta þarna komið til greina og það þýðir nokkuð aukna vinnu fyrir skattstofur fagna ég því að með þessu móti er verið að koma til móts við þær athugasemdir sem ýmsir hafa bent á, sem ýmsir hafa haldið fram, að tekjusveiflur og tekjulaus tímabil gætu, ef ekki væri reynt að koma til móts við það með þessum hætti, orðið mönnum þung í skauti. Þess vegna styð ég þessar breytingar með þeim fyrirvara sem ég hef rakið.



Herra forseti. Ég læt fyrst í ljós ánægju mína með það hversu ég tel að allir sem nálægt þessum málum hafa komið á undanförnum vikum og eins í nefndum þingsins núna leggja sig fram um að reyna að finna sem farsælasta lausn á fyrirkomulagi staðgreiðslunnar og á það jafnt við þó að menn greini á um ýmsar greinar. Þetta held ég að við getum öll verið þakklát fyrir og það hefur einmitt greitt fyrir framgangi málsins, bæði í milliþinganefndinni á sínum tíma og eins sýnist mér að hið sama sé að gerast í nefndum þingsins. Ég vil þó fyrst og fremst taka undir það eða ítreka það sem kom fram hjá seinasta ræðumanni um nauðsyn góðrar kynningar einmitt um þessar mundir. Ég verð mjög var við það að margir í þjóðfélaginu eiga örðugt með að vera vissir um hvernig þeir eigi að fara með skattkortið sitt eða fá því skipt eða út gefin aukaskattkort og þess vegna, einmitt nú, þyrfti að auka upplýsingastarf um það. Og mér finnst að sjónvarpsstöðvarnar ættu að sjá það sjálfar að þær ættu einmitt að vera með kynningu af þessu tagi um þessar mundir. Þær eru öflugur fjölmiðill sem geta sýnt það svart á hvítu hvernig menn eiga að bera sig til við hin ýmsu atriði í sambandi við skattkortið og ég vil eindregið beina því til hæstv. fjmrh. og kannski þá til menntmrh. líka ef hann er viðstaddur að beita sér fyrir því að slík kynning fari hið allra fyrsta fram. Ég held að það sé ekki síður nauðsynlegt að slík kynning fari fram en að mönnum lærist að strika það út að þeir búi á Ísafirði.