Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Allshn. Ed. hefur komið saman og rætt þetta mál, frv. til umferðarlaga, sem nú er komið til okkar aftur eftir mjög miklar breytingar sem gerðar voru á því í Nd. hjá allshn. Þær brtt. liggja fyrir á þskj. 819. Nefndin hefur farið yfir þessar brtt., sem eru mjög margar, og er slík meðferð á máli satt að segja harla óvenjuleg í vinnubrögðum þingsins þó að mig bresti kunnugleika til að dæma um hvort hér séu einhverjar hliðstæður, við höfum ekki athugað það sérslaklega. Nú var þetta mál ekki nýtt af nálinni í meðförum Alþingis. Ed. hafði fjallað mjög rækilega um málið og þm. héðan úr deildinni unnið að því á milli þinga. Frv. var lagt fram í endurskoðaðri mynd í haust. Það er þó ekki þar fyrir að umferðarmál og umferðarlög eru eilíf álitamál. Álitamálin varða nánast hverja einustu grein þessa lagabálks sem er um 120 greinar. Deilumálin eru nánast óteljandi í þessu og það eru uppi alls konar skoðanir í þjóðfélaginu um hvernig á að skipa umferðarmálum þannig að ef við ætlum að komast að niðurstöðu sem allir eru sáttir við mundi slíkur lagabálkur sem þessi seint verða afgreiddur hér í Alþingi. Margar brtt. sem Nd. hefur gert við frv. eru um orðalag og um það verður að segja að auðvitað er orðalag á slíku frv. eilíft álitamál og má lengi þar um bæta og áreiðanlega eru margar þessar till. til bóta og ekkert nema gott um það að segja. Hins vegar verð ég að segja að umfjöllun í fjölmiðlum um þetta frv., einkanlega í sumum dagblöðum, hefur verið með dálítið einkennilegum hætti síðan frv. kom til meðferðar í Nd. og ég hef grun um að einhver orðhengilsháttur hafi verið í vinnubrögðum þar, hjá sumum að minnsta kosti. En það er ástæðulaust að vera að orðlengja um það. Það hefur hver sínar aðferðir að þessu leyti. Það er auðvitað álitamál eins og ég sagði hvernig lagatexti sem þessi er best orðaður. Við í allshn. Ed. höfðum að leiðarljósi að frv. væri skiljanlegt öllum almenningi, það væri greinilegt og það fæli í sér rétta lýsingu á því sem fram þyrfti að koma, væri á skiljanlegu máli. Hvað lagatexti sem þessi á að vera ítarlegur, hvað hann á að taka til margra atriða, geta menn haft skiptar skoðanir um, en lög um umferðarmál eiga að leiða til aukins umferðaröryggis. Ef sá texti sem hér er gerir lögin skýr og greinileg og eykur umferðaröryggi í landinu hafa lögin náð tilgangi sínum. Nd. hefur t.d. gert breytingar þar sem ásþungi er tekinn út og öxulþungi settur í staðinn. Þetta geta menn deilt um. Hins vegar hafa fagmenn tekið upp þetta orð, "ásþungi", og við teljum það ná betur því sem um er fjallað. Hins vegar er þarna ekki beinlínis um umferðaröryggisatriði að ræða. Þarna er aðalmálið að hafa rétt orð um hlutina. Mér virðist sem allshn. Nd. hafi verið fremur íhaldssöm í afstöðu sinni til umferðarmála. Hún hefur yfirleitt tekið út margar veigamiklar breytingar sem voru gerðar á frv. og fært hlutina í gamla horfið aftur. Þetta tel ég miður. Ég tel að margt af því sem Nd. breytti aftur í gamla horfið hafi verið betra, enda verðum við að sækja fram að þessu leyti. Eitt af því sem Nd. færði í gamla horfið aftur í harðri atkvæðagreiðslu í deildinni voru þau ákvæði frv. sem lutu að umdæmaskráningu, sem lutu að því að heimilt var að afnema umdæmaskráningu bíla. Ég tel mjög miður þessa meðferð. Ég tel að þarna þurfi að breyta til. Það er með ólíkindum að þm. skuli láta tilfinningasemi sína og annarra ráða að þessu leyti, láta tilfinningasemi þeirra sem hafa krækt sér í lágt bílnúmer ráða afstöðu sinni hér á Alþingi og baka þar með öllum almenningi stórútgjöld og fyrirhöfn og skikka fólk til að vera í biðröðum hjá Bifreiðaeftirliti ríkisins inni á Ártúnshöfða. Sama gildir út um allt land þar sem númeraskráning og allt það stúss sem því fylgir er jafnvel enn þá meiri fyrirhöfn og kostar ferðalög kannske um langan veg. Allt er þetta gert til að þóknast þeim mönnum sem hafa fest sig í þeirri sérvisku að halda að lágt bílnúmer sé eitthvert atriði í lífinu. Það er margt annað sem gefur lífinu gildi en lágt bílnúmer. Hins vegar var einu sinni þm. hér sem gerði texta við bílnúmerasöng og það sem ég man úr textanum er svona: Viljir þú ná í heiminum hátt hafa þú verður númer lágt. Opnar þá standa þér upp á gátt auðnunnar dyr í hverri átt. Veraldargengið vaxandi fer því nær sem núllinu númer þitt er. Kannske fer þetta eftir í kosningabaráttunni og þá getum við talið úti á bílastæði hverjir hafa gott gengi og hverjir ekki. En nóg um þetta. Ég er samt ósammála þessari afgreiðslu Nd. á málinu og vildi láta það koma fram við þessa umræðu, en auðvitað er ekki orðið of seint að taka þetta mál upp aftur áður en lögin taka gildi því þau taka ekki gildi fyrr en í mars ef þau verða samþykkt. Nýtt Alþingi hvernig sem það er skipað getur tekið þessi mál upp á nýjan leik. Ég vék að því fyrr í ræðu minni að megintilgangurinn með frv. og þessari lagasetningu, sem menn hafa unnið að mjög lengi, er að auka umferðaröryggi hér á landi. Ég hef fyrir satt og er sannfærður um að ný löggjöf skipti sköpum að þessu leyti því núverandi umferðarlög eru orðin gömul og úrelt í mörgum greinum. Ég hef það m. a. fyrir satt vegna viðtala við menn eins og formann Umferðarráðs sem ég talaði síðast við í morgun um þessi mál. Hann telur að þessi lagasetning skipti sköpum, jafnvel þó hún sé ófullkomin í ýmsum greinum að hans dómi og hann sé ekki sammála öllu sem þarna er sett fram. Það eru eilíf deiluefni hvað hentar best að setja í lög í sambandi við umferðarmálin. Ég sé ekki ástæðu til að hafa mikið fleiri orð um þessi mál. Ég mun þrátt fyrir allt og þrátt fyrir að ég sé afar ósammála vinnubrögðum Nd. í þessu máli í mörgum greinum leggja til að frv. verði með þeim breytingum sem gerðar voru í Nd. samþykkt í Ed. og við göngum frá nýrri löggjöf í umferðarmálum á þessum degi. Það er e.t.v. gott að vera vitur eftir á. Ég vil láta það koma fram í þessari umræðu að við gerðum tilraun til þess, efrideildarmenn, að fá Nd. í vinnu með okkur í þessu máli. Við gerðum tilraun til þess að láta nefndir efri og neðri deildar vinna saman, bæði á síðasta þingi og eins á þessu þingi, en þær tilraunir báru ekki árangur. En það er leitt að hafa ekki lagt meiri áherslu á það. Þá hefði verið hægt að komast hjá vinnubrögðum eins og hafa verið við þetta frv. til umferðarlaga. Ég endurtek að ég legg til að frv. sem hér liggur fyrir verði samþykkt óbreytt eins og það kemur frá Nd. Ég tel að þar sem nú er liðið á síðasta dag þings og þinglausnir eru núna kl. 4 stöndum við í rauninni frammi fyrir gerðum hlut. Þó að mér væri skapi næst að senda nokkrar breytingar niður í Nd. aftur vil ég ekki stefna frv. í hættu með því að gera það því að ég veit ekki hvaða viðtökur það fær þar og býst við öllu hinu versta í þeim efnum. Þannig legg ég til að frv. verði samþykkt óbreytt. Hér hefur reyndar verið lögð fram brtt. um bílnúmeramálin og umdæmisskráninguna. Mér fyndist best ef tillögumenn gætu dregið þá till. til baka á einhverju stigi vegna þess hvernig er í pottinn búið, en auðvitað munu þeir gera grein fyrir afstöðu sinni að þessu leyti við þessa umræðu og ég mun ekki hafa þessi orð fleiri að sinni.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa langt mál uppi þó á þessum síðustu dögum og þessum síðasta degi reyndar, í dag, væri full ástæða til að taka nokkuð snarpa umræðu á þessu máli í heild sinni. Auðvitað er það rétt, sem hv. 4. þm. Austurl. kom inn á áðan, að álitamálin eru enn þá fjölmörg. Áður en ég fer út í þetta almennt vil ég aðeins greina frá því að núna t.d. hef ég frá ágætum embættismanni, sem ákveðin atriði hvíla á og munu hvíla á á næstunni, athugasemdir við frv. í þeim búningi sem það er varðandi skráningu á smátjónum sem eiga nú að flytjast til tryggingafélaganna frá lögreglunni. Að vísu höfðum við fengið það frá umferðardeild borgarinnar að það yrði leitað eftir samvinnu við tryggingafélögin til að fá skýrslur um þessi smátjón, en sannleikurinn er sá að það er mikil hætta á því, eins og þessi deildarverkfræðingur hjá embætti borgarverkfræðings bendir réttilega á, að þá verði hér um verulega afturför í skráningu að ræða og mikil spurning um hvort umferðardeildinni þykir yfirleitt svara kostnaði að safna þessum upplýsingum frá tryggingafélögunum. Þessi sami maður bendir mér á það, sem við höfðum reyndar fjallað um en ekki kannske áttað okkur nægilega á, og sýnir það best hversu vandmeðfarið þetta mál er, að við erum í raun og veru að færa þetta eins og í fleiri greinum til samræmingar við Norðurlönd. Það hefur kannske verið það meginþema sem hefur ráðið ríkjum hjá okkur í umfjöllun þessa máls. En síðan kemur í ljós í plöggum sem hann afhendir mér að aðilar á Norðurlöndum vildu gjarnan hverfa aftur í þessum málum til þess fyrirkomulags sem við höfum varðandi þessa skráningu og sakna þess mjög að geta ekki fært skráningu allra umferðaróhappa yfir á lögregluna á nýjan leik. Það sýnir best að enn þá eru álitamál ótalmörg. Ég gat ekki stillt mig um að koma þessu hér að þó ég viti að það sé til lítils að tala um það á síðasta degi þegar við stöndum, eins og hv. 4. þm. Austurl. kom inn á áðan, gagnvart orðnum hlut. Hér er nefnilega um býsna alvarlegt mál að ræða ef þetta verður til þess að menn hafa ekki, á þessari upplýsingaöld og upplýsingastreymisöld, nægilega góðar og haldbærar upplýsingar um þetta má segja höfuðatriði umferðarinnar, einmitt á þessu umferðarsvæði í Reykjavík, og geta ekki gengið að þeim upplýsingum á skipulegan hátt eins og þó verið hefur. Hér m.a. erum við því að flækja mál sem við hefðum ekki þurft að gera einmitt af því að við vorum að færa okkur til Norðurlandanna, til þess sem þar gildir en sem færustu sérfræðingar þar segja að þeir vildu gjarnan hafa í sama farinu og við höfum áður verið með og vildu gjarnan hverfa til þess tíma. Ég ætla ekki að fara nánar út í það hér því að það væri lengra mál en svo að ég tefji tímann um það, en kem þessari ábendingu á framfæri alveg sérstaklega með tilliti til þeirrar endurskoðunar sem fram á að fara á þessum lögum og í ljósi þeirrar reynslu sem þá verður af þeirri skipan sem við erum nú að taka upp í stað þeirrar sem gilt hefur. Og þá er komið að endurskoðunarákvæðinu eins og það kemur frá Nd. og ég staldra kannske fyrst við það. Það var nefnilega boðið af hálfu okkar, sem erum í allshn. þessarar deildar, og í raun og veru boðið þeirri nefnd sem fjallar um þetta mál í Nd. að koma til móts við okkur, eftir öll þau vinnubrögð sem þar höfðu verið viðhöfð og við töldum óverjandi með öllu, með endurskoðunarákvæði og þá ekki endurskoðunarákvæði langt fram í tímann heldur að þessi mál yrðu í raun og veru í stöðugri endurskoðun. En í stað þess að mæta okkur með því að setja inn endurskoðunarákvæði sem væri skaplegt, eins árs endurskoðunarákvæði eða eitthvað svoleiðis, færa þeir þetta alveg yfir til 1991 og hefði svo sem alveg mátt, miðað við önnur vinnubrögð þeirrar nefndar, búast við því að þeir hefðu alveg eins getað sett 2001 eins og 1991 því það hefði verið í mikið betra samræmi við margt sem þeir gerðu þar í Nd. að þeir hefðu sett það hér inn. Þá hefðu þeir verið nokkurn veginn í takt við vinnubrögð sjálfra sín þar. Auðvitað er hart að þurfa að taka við ýmsum þeim ambögum og útúrsnúningum sem Nd. hefur gert. Það er líka hart, þegar við höfum vel vandað okkur undir sérstakri forustu virðulegs forseta þessarar deildar að koma til móts við óskir um að skólabifreiðir hefðu ákveðinn rétt og þar með væri öryggi skólabarna tryggt betur en nú er í umferðarlögum, að þá skuli Nd. umsnúa því öllu saman. Það er ekki mikill taktur í þessu hjá hv. þm. Reykjaneskjördæmis þar sem hv. þm. Gunnar G. Schram hefur haft forustu fyrir því að umsnúa þessu svo fyrir virðulegum forseta sem raun ber vitni og gera greinina þannig úr garði að hún er til einskis gagns eins og hún er. Nákvæmlega einskis gagns af því hún segir ósköp einfaldlega: Það skal sýna aðgát. Umferðarlögin byggja öll á því að það skuli sýna aðgát. Þar af leiðandi þarf ekki að vera með sérákvæði varðandi þetta frekar en annað þarna. Er í raun og veru grátlegt að út úr þessu skuli hafa verið snúið svo hörmulega sem raun ber vitni eftir að við í nefndinni höfðum fundið viðunandi orðalag þar sem réttur skólabarna og öryggi þeirra var virkilega tryggt lögum samkvæmt, hvað sem verður svo um framkvæmdina á þessu sem öðru sem við erum hér að setja í lög. Það er svo annað mál. Nokkur veigamikil atriði einnig eru hér algerlega andstæð okkar skoðunum og hafa verið nefnd hér. Ég ætla ekki að fara nánar út í það. Hégómamálið varðandi bílnúmerin er svo yfirgengilegt. Það sýnir best þroska þessarar deildar að í þessari hv. deild eru menn með hin fegurstu bílnúmer og glaðir gerðu efrideildarmenn það að afsala sér þeim með allsherjaratkvæðagreiðslu einróma um það. En í Nd. er þroskinn ekki kominn lengra en það að þar hanga menn í sínum númerum blýfastir og vilja hégómans eins vegna halda í úrelt kerfi, dýrara kerfi og um allt erfiðara og umhentara fyrir almenning. Ég skal ekki fara út í fleiri atriði vegna þess að hv. 4. þm. Austurl. kom inn á þau, en vissulega hefði verið ástæða til að staldra við og segja einfaldlega: Það er óviðunandi að taka við þessu á þennan máta. Og að það skyldi þá ekki vera gert núna, úr því að þessu máli var teflt í þessa tvísýnu, að reyna að samræma þessi sjónarmið heldur vera með þá einstefnu sem Nd. hefur verið með - til ills í langflestum greinum. Það kann að vera að þeir hafi fundið einhverjar orðalagsbreytingar þarna niðri af því að þeir leituðu svo grannt, eins og að nál í heystakki, að einhverju sem þeir gætu breytt þar. Það kann að vera. Þeim er ekki alls varnað og það kann vel að vera að þeir hafi gert það. En hitt er annað mál að það hefði verið lágmarkið að þarna hefði farið fram nokkuð samræmd vinna í lokin ef mönnum var alvara að koma þessu máli í gegn. Hitt er svo ljóst að Alþingi hlýtur áreiðanlega ámæli af hvoru tveggja. Annars vegar því að afgreiða málið með þessum hætti, það er alveg ljóst, m.a. með bílnúmerafarganinu eins og það var orðað einhvers staðar og öðru slíku sem þarna hefur verið fært til verri vegar, og auðvitað ýmsum álitamálum sem þarna eru. Eflaust verður það og við sjáum þegar greinar um það sem eru býsna harðorðar og sumpart byggðar á ósanngirni og á annan hátt réttmætar vegna þess að aldrei er gert svo að öllum líki. En ég held að Alþingi hafi samt enn þá meira ámæli af því að afgreiða ekki umferðarlögin frá sér þó núna, til endurskoðunar svo aftur seinna meir, ef eitthvert vit hefði verið í því endurskoðunarákvæði þannig að endurskoðun hefði í raun og veru hafist strax í ljósi þeirrar reynslu sem fæst jafnharðan af því hvernig þessi umferðarlög koma út í framkvæmd því að það er auðvitað það sem gildir í þessum efnum. Ég verð því að segja það að ég styð það að þetta mál fari í gegn núna með þeim þó augljósu annmörkum sem eru á því, sem menn hafa teygt sig hér út og suður til samkomulags um, og með þeim göllum sem á frv. hafa orðið í Nd. og kann illa við það á mínum síðasta þingdegi að stefna máli í hættu á þann hátt, máli sem hefur verið unnið þetta mikið í, fara heldur með það út í þjóðfélagið til prófunar og athugunar og taka það upp til endurskoðunar og gera á því breytingar því þrátt fyrir þessa endurskoðun verða auðvitað gerðar á því breytingar alveg á næstu árum þar sem það sýnir sig glögglega í framkvæmdinni að þetta gengur ekki, þar á meðal varðandi það atriði sem ég kom hér inn á áðan varðandi tjónaskráninguna, að ef um það verður að ræða að þarna missa menn áttanna í þeim efnum og ná ekki því sem menn hafa þó haft fyrir, þá ber mönnum að breyta því snarlega án þess að málið sé tekið í heild til endurskoðunar. En ég sem sagt styð það að þetta verði afgreitt hér út núna, en hef allan fyrirvara á því sem Nd. hefur gert í þessum efnum og harma það að hún skuli hafa unnið eins og stundum áður á þann hátt að taka ekki hið minnsta tillit til þess hvernig máli mundi reiða af í heildina tekið hér út úr þinginu, heldur eingöngu láta eigin duttlunga ráða.



Virðulegi forseti. Allt orkar tvímælis þá gert er og ég held að það sem við ætlum að fara að gera núna orki mjög verulega tvímælis, að ekki sé meira sagt. Hér er um að ræða lagabálk, mikinn bálk sem snertir nánast alla, hvern einasta einstakling. Hér er um að ræða lagabálk sem búið er að leggja mjög mikla vinnu í, fyrst áður en málið kom til kasta Alþingis, síðan á Alþingi og síðan raunar milli þinga af sérstakri nefnd sem hæstv. dómsmrh. skipaði hér og var skipuð mönnum úr þessari hv. deild.Í þetta mál hefur verið lögð mikil vinna og undirbúningur þess og aðdragandi hefur tekið langan tíma. Skemmst er frá því að segja að málið var afgreitt héðan frá þessari hv. deild í nokkuð góðu horfi, en síðan mætti kannske orða það svo að þessi lagabálkur hefði lent í umferðarslysi í hv. Nd. þar sem búið er að rekja hvernig með málið var farið. Mér sýnist nefndin sem um það fjallaði hreinlega hafa farið út af í sinni umfjöllun, hengt sig í smáatriði, um sumt nánast útúrsnúninga, hafa sýnt vinnubrögð sem eru hreint ekki til fyrirmyndar. Að mínu mati sýnir þetta enn einu sinni og sannar að við afgreiðslu mála af þessu tagi - sem er enginn pólitískur ágreiningur um og á ekkert skylt við það, en sem um eru mjög skiptar skoðanir og sem allir nánast hafa skoðanir á og telja sig hafa réttar skoðanir á því hver og einn að sjálfsögðu - við afgreiðslu svona mála verður að viðhafa önnur vinnubrögð svo ekki komi upp þessi deildadeila, eins og átt hefur sér stað hér, þar sem hv. neðrideildarnefnd virðist leggja metnað sinn í það að breyta sem flestu og mestu frá því sem hér hefur verið gert uns málið er komið í tímaþröng og öllu er stefnt í óefni. Mál af þessu tagi, og það er auðvelt að vera vitur eftir á, verður auðvitað að vinna í samvinnu beggja deilda og fá þar fram þá málamiðlun sem báðir aðilar geta sætt sig við. Eftir á að hyggja hefði kannske líka verið æskilegra að í þeirri nefnd, sem hæstv. dómsmrh. skipaði og lagði í þetta mikla vinnu, hefðu verið fulltrúar úr báðum deildum. En ég segi bara alveg hreint eins og er að mig óraði aldrei fyrir því að viðbrögð Nd. við því frv. sem afgreitt var héðan yrðu með þeim hætti sem raun hefur borið vitni. Ég verð að viðurkenna það. Mig óraði aldrei fyrir því. Mér finnst afar óheppilegt, að ekki sé sterkar til orða tekið, hvernig hér hefur til tekist. Hér er um mikilvæga löggjöf að ræða og það hefur tekist að klúðra þessu máli. Þar á þessi hv. þingdeild ekki sök. Ég ætla bara að benda á tiltölulega fá atriði því að við höfum nauman tíma hér, en það er engu að síður óhjákvæmilegt að það komi fram við þessa umræðu málsins. Ég bendi á ákvæðin um torfærutækin, þessi torfæruhjól sem hafa komist í tísku og eru hin gagnlegustu farartæki, rétt notuð og rétt beitt og geta komið þeim til góða sem þurfa að ferðast um fjöll og firnindi. Auðvitað eru þau leikföng líka en þau geta verið nauðsynleg. Þau geta verið bændum nauðsynleg t.d. og þetta eru farartæki sem út af fyrir sig er engin ástæða til að hafa neitt gegn. Það skal viðurkennt að ákvæðin um þessi farartæki fengu ekki mjög mikla umfjöllun hér vegna þess að mönnum varð hreinlega ekki ljóst umfang þessa vanda, bæði að því er varðar tryggingar- og skráningarskyldu þessara farartækja, fyrr en á síðustu stigum málsins. Nd. gerði ýmsar breytingar. Einhverjar þeirra eru áreiðanlega til bóta - og nú tek ég það fram að auðvitað eru ekki allar þær breytingar sem Nd. gerði á málinu á verri veg alls ekki. Sumar þeirra, fáar þó, eru áreiðanlega til betri vegar, en hinar eru miklu fleiri sem eru til verri vegar, en eftir að hv. Nd. hefur afgreitt málið, þá koma margvíslegar athugasemdir frá Náttúruverndarráði, mjög margar athugasemdir. Nú er ég hreint ekki að segja að það eigi að fara eftir öllum þeim ábendingum sem fram koma hjá Náttúruverndarráði, alls ekki. Ég hygg að þeir gangi nokkuð langt í sumum efnum. En það er hins vegar jafnvitlaust, jafnfjarstæðukennt og jafnrangt að hundsa allar þær athugasemdir sem koma frá Náttúruverndarráði, sem Alþingi kýs og hefur ákveðnar skyldur gagnvart náttúruvernd og því sem við öll viljum gera, að spilla ekki landinu. Það er jafnfáránlegt og vitlaust að hundsa þessar athugasemdir eins og verið er að gera, því miður. Þetta er bara mál sem þarf að athuga betur. Í þriðja lagi varðandi vátryggingarkaflann. Þar hefur miklu verið breytt. Þar eru mörg álitamál. Þar hefur Nd. tekið mjög eindregið tillit til óska tryggingafélaganna. Ég skal ekki um það segja hvort þær breytingar eru allar á verri veg. Það kann vel að vera að einhverjar þeirra séu alveg réttmætar. Það hefur bara ekki gefist ráðrúm til þess að fjalla um það og ég vek athygli á þeirri ábendingu varðandi skráningu umferðaróhappa sem hv. 2. þm. Austurl. benti hér á. Markmiðið m.a. með því að setja ný umferðarlög var að færa okkar löggjöf nær löggjöf grannþjóða, bæði á Norðurlöndunum og í Evrópu, m.a. til þess að íslensk ökuskírteini geti verið fullgild í Evrópu og á Norðurlöndunum. Ég sé ekki betur en Nd. hafi breytt þar ákvæðum varðandi réttindi til að aka flutningabifreiðum eða vörubifreiðum sem eru á skjön við það allt saman og kunna, ég fullyrði ekkert um það, kunna að hafa í för með sér einhverja erfiðleika fyrir handhafa íslenskra ökuskírteina sem vilja fá þau viðurkennd er þeir aka t.d. á meginlandi Evrópu. Þetta held ég að sé misráðið. Það hefur verið vikið hér að ákvæðinu sem þeir í Nd. sáu sóma sinn í að fella út, að ökumenn skuli stöðva þar sem merkt skólabifreið hefur numið staðar til að hleypa farþegum, þá væntanlega börnum, inn eða út. Ég tel þetta háskalega breytingu. Ég tel að málið hefði verið í betra horfi eins og við afgreiddum það og öryggi barna hefði verið betur tryggt í umferðinni. Ég bara rifja það upp í einni setningu af því að mér er það svo minnisstætt þegar ég var að aka fyrst erlendis, í Bandaríkjunum, fyrir eitthvað aldarfjórðungi og skólabræður mínir leiðbeindu mér þar. Það jaðraði við að það gæti verið dauðarefsing við því, það er kannske djúpt í árinni tekið, að fara fram úr skólabifreið sem hafði numið staðar þar. Þar eru skólabifreiðar raunar miklu meira notaðar en hér. Það var það fyrsta sem mér var kennt: Gerðu það aldrei. Lögreglan tekur af þér skírteinið og sektar þig um leið. Síðan koma hinir vísu menn hér og fella þetta ákvæði út. Um hagsmuni hvers er verið að hugsa? Er verið að hugsa um hagsmuni barnanna? Er verið að hugsa um að tefja ekki ökumenn í tvær eða þrjár mínútur? Ég satt að segja fæ ekki orða bundist. Hvað liggur að baki slíku? Ég hafði einsett mér það, virðulegi forseti, að tala ekki mjög lengi um þetta mál enda þótt ég eigi margt ósagt og gæti talað töluvert langt mál um þetta. En það eru þó ýmis atriði enn sem ég tel nauðsynlegt að benda á. Ég ætla að sleppa því að fara út í ýmiss konar smáatriði, breytinguna á orðinu ásþungi sem við höfðum tekið upp hér, sem þeir hafa breytt aftur í öxulþungi. Ég skal viðurkenna það að öxulþungi er það orð sem hefur verið notað, en ég held að ásþungi mundi mjög fljótt vinna sér sess, enda gott orð. Og það er miklu, miklu réttara orð af því að það er ásinn sem ber þungann, ekki öxullinn. Það er öxullinn sem knýr og snýst, en ásinn er burðarás bifreiðarinnar og þunginn hvílir á honum. Þetta er rökfræðilega og málfarslega miklu réttara og betra orð og það hafa hinir vísustu menn bent okkur á sem fjölluðum um þetta mál á sínum tíma. Þetta var engin uppfinning okkar. Síðan er fellt út, ef ég man rétt, þetta eru svo margar breytingar að það mundi æra óstöðugan að rekja þær allar, að sitja klofvega á bifhjóli, að farþegi skuli sitja klofvega. Þetta er gert að svona stráksskapar- og skemmtunarmáli í blöðum. Ef grannt er skoðað þá er þetta einfaldlega öryggisatriði. Það getur vel verið að mönnum finnist það hallærislegt orðalag að sitja klofvega. Það er það bara ekki. Þetta er góð íslenska sem allir skilja. Hvað gengur mönnum til að fella slík ákvæði út? Það er ýmislegt fleira sem hefði átt að vera inni í þessum lögum. T.d. barst eitt í tal á nefndarfundi hér áðan, sem er áhugamál virðulegs forseta og þess sem þetta mælir, hjálmanotkun barna á reiðhjólum. Það ákvæði hefur ekki komist hér inn í þessi lög. Það ætti að vera inni í þessum lögum. Þau meiðsl sem börn verða fyrir í hjólreiðaslysum eru jafnaðarlega og oftast höfuðmeiðsl og það eru alvarlegustu meiðslin. Þetta vantar inn í lögin. Þá var breytt ákvæðum um ljós og ljósanotkun. Það segir í frv. núna, eftir breytingarnar: "Við akstur bifreiðar og bifhjóls skulu lögboðin ljós jafnan vera tendruð." Þetta þyrfti að orða með öðrum hætti. Ég er sammála því að ljós eigi að loga á bílum í akstri hvort sem er bjartur dagur eða svört nótt, rökkur, ljósaskipti, það eiga að vera ljós. Margir bílar eru þannig búnir núna að ljós kvikna um leið og þeir eru settir í gang. En eru það lögboðin ljós? Það eru ekki full ljós. Það er ekki lági geislinn, það er ekki hái geislinn, það eru ekki biðljósin, það eru ljós sem eru þarna á milli. Í sumum tilvikum eru það aðalljósin sem lýsa þá með minna ljósmagni en lági geislinn. Í sumum tilvikum eru það stöðuljósin sem lýsa þá bæði fram og til hliðar þar sem þau eru á hornum og eru bjartari en stöðuljósin venjulega. Þetta kemur bara til með að valda ruglingi. Þetta er kannske smáatriði, en þetta er engu að síður atriði sem ætti að huga betur að vegna þess að ég held að það muni gerast í mjög vaxandi mæli að allir bílar, sem eru fluttir til landsins, verða þannig að ljós, einhver ljós, kvikna um leið og þeir eru settir í gang. Það eru ekki háu ljósin og það eru ekki lágu ljósin, en það eru ljós og það er það sem dugar, þannig að hér er líka álitamál. Áður en ég geri hér endanlega grein fyrir afstöðu minni, þá kemst ég ekki hjá því að víkja að þessu svokallaða númeramáli, sem á sér nokkra sögu hér á hinu háa Alþingi. Og nú skal ég, virðulegi forseti, reyna að gera langa sögu stutta. Ég er hér með a.m.k. þrjár skýrslur um Bifreiðaeftirlit ríkisins þar sem fjallað er um starfsemi þess og hún skoðuð. Það hefur nefnilega engin opinber stofnun verið skoðuð jafnrækilega og Bifreiðaeftirlitið, þessi skoðunarstofnun. Og hvað hefur gerst þegar menn hafa skoðað Bifreiðaeftirlitið, farið ofan í saumana á starfsemi þess? Það fyrsta sem menn reka augun í er að það eigi að breyta númera- og skráningarkerfi bifreiða, færa fyrir því rök. Í skýrslu um starfsemi Bifreiðaeftirlitsins frá 1977, og áreiðanlega hefur þetta ekki breyst síðan, kemur fram að af starfstíma bifreiðaeftirlitsmanna og vinnu starfsmanna hjá Bifreiðaeftirlitinu fara 33,6% í umskráningar og eigendaskipti. Þriðjungurinn af tíma bifreiðaeftirlitsmanna fer í þetta. Það hringdi til mín bifreiðaeftirlitsmaður vestan úr Stykkishólmi og það er ágætt að hv. þm. Friðjón Þórðarson heyri það, þó að hann eigi ekki sæti í þessari hv. deild, og hann sagði efnislega m. a.: Ætlið þið nú ekki að vera skynsamir og samþykkja þessa breytingu á númerunum til þess að við bifreiðaeftirlitsmenn getum gert það sem við eigum að gera, þ.e. fylgjast með því að ökutæki séu í lagi og ekki stafi frá þeim hætta? Ég sagði jú, ekki skortir okkur viljann í efri deild, en það sama verður ekki sagt um þá félaga okkar í neðri. Í skýrslu um Bifreiðaeftirlit ríkisins frá árinu 1975 og greinargerð sem Hannar s.f. gerði er sagt frá þessu nýja númerakerfi. Samkvæmt þessu nýja kerfi verða eins og fyrr segir engar umskráningar, með leyfi forseta: "Hver bifreið fær númer sem hún heldur frá því hún er fyrst sett á skrá þar til hún er afskráð sem ónýt bifreið." Þetta er árið 1975. "Helstu verkþættir sem falla niður við brottfall umskráninga eru: 1. Að úthluta númeri. 2. Að taka á móti skráningarspjöldum. 3. Að afhenda skráningarspjöld. 4. Að skrifa spjald í spjaldskrá, nema ef bifreiðin er seld út á land. 5. Að skrifa umskráningarvottorð vegna bifreiðar sem seld er út á land. 6. Að taka við greiðslu fyrir skráningarspjöld. Auk þess sparast verulega í númeravörslu. Bæði sparast vinna og húsnæði þar eð númer sem geyma þarf verða aðeins lítill hluti af því sem nú er." Hér er ekkert talað um þann tímasparnað sem þetta mundi leiða til hjá viðskiptavinum og bifreiðaeigendum. Síðan segir hér í þessu 12 ára gamla áliti: "Það er álit okkar að ofannefndar breytingar á núverandi umskráningu geti haft í för með sér fækkun á mönnum er nemur allt að sjö manns. Að jafnaði voru u.þ.b. tíu manns starfandi við umskráningar og eigendaskipti í Reykjavík á árinu 1974. Þá voru umskráningar og eigendaskipti 15 700." Þetta var frá 1975. Næsta skýrsla er frá því í september 1978, áfangaskýrsla nefndar um minnkun ríkisumsvifa, Bifreiðaeftirlit ríkisins. Og hvað segir hér? Þar segir að 31% af starfstíma bifreiðaeftirlitsmanna fari í umskráningar og eigendaskipti. 31%. Enn er hér skýrsla frá 1979, starfshóps um skipan Bifreiðaeftirlits. Þar segir, með leyfi forseta: "Starfshópurinn telur æskilegt að tekið verði upp nýtt fyrirkomulag á bifreiðaskráningum þannig að tekið verði upp fast númerakerfi fyrir allt landið og þar með felld niður umskráning vegna eigendaskipta, svo og skoðun í tengslum við hana." Síðan segir hér í áliti þessa starfshóps: "Reiknað hefur verið út að hið breytta fyrirkomulag á skoðun og skráningu bifreiða geti sparað Bifreiðaeftirliti ríkisins samtals 13 mannár eða 68,9 millj. kr. ef öll rekstrargjöld eru meðtalin. Skoðunargjöld mundu lækka nokkuð og gjöld fyrir umskráningu og þess háttar falla algjörlega niður." Þá hef ég lokið lestri úr þessum skýrslum, virðulegi forseti. Ég gæti vissulega lesið miklu, miklu lengra mál til að rökstyðja þetta frekar, en þess gerist engin þörf. Allir aðilar, sem hafa skoðað þetta mál, nema hið háa Alþingi, hafa komist að þeirri niðurstöðu að það beri að breyta númerakerfinu og taka upp föst númer á hverja bifreið eins og alls staðar er gert. Hér í Ed. hefur niðurstaða okkar orðið sú hin sama. Það eru hagkvæmnissjónarmið. Öll rök mæla með þessu. Það eru sparnaðarsjónarmið, það eru skynsemissjónarmið. Þetta sparar öllum tíma og peninga. En hvað gerist svo í hv. Nd.? Þar ræður hégómaskapurinn ríkjum. Lágu númerin. Því miður. Þar bara taka menn ekki rökum. Þar er þetta tilfinningamál og ef hægt er að tala um tilfinningarök, sem er vissulega hægt, þá ráða þau ferðinni. Menn vilja ekki draga úr kostnaði, hvorki fyrir bifreiðaeigendur né hið opinbera. Menn vilja ekki spara. Menn vilja viðhalda gamla kerfinu. Og mér er það satt best að segja gjörsamlega óskiljanlegt hvers vegna menn taka ekki rökum. En þegar tilfinningar eru annars vegar eins og þarna, og auðvitað getur maður sett sig í spor þeirra sem hafa átt eitthvert fallegt númer, tveggja stafa númer í 20-30 ár, það er svo sem mannlegt að skilja að þeir vilji ekki farga því. En það er líka erfitt að skilja það hvers vegna menn ekki taka rökum í málinu þegar rökin eru jafnborðliggjandi og raun ber hér vitni. Ég ætla ekki að segja mikið meira um þetta. Þó má bæta því við að fyrir þessa menn, sem hafa gaman af því að eiga svona sérstæð númer, hver sem þau eru, ég ætla ekkert að fara að skemmta neinum með því að nefna hér númer, það er af nógu að taka hér úti á bílastæðum þingsins, en ég ætla ekki að gera það. En ef menn vilja vera með eitthvert svona kerfi, þá er það einfaldasti hlutur í heimi með tölvuskráningu. Þá geta menn bara næstum því að vild valið sér númer. Þannig er þetta víða erlendis, í Kaliforníu t.d. Þar geta menn valið sér bókstafi, menn geta valið sér upphafsstafina sína, menn geta valið sér nafnið sitt jafnvel. En þeir borga bara fyrir það extra af því að það kostar aukaumstang hjá hinu opinbera. Það mætti alveg taka upp svona kerfi þannig að hégómaskapnum væri þá fullnægt og menn gætu búið sér til einhver sérstök númer, hvort sem það er 111 eða 222 eða 333 eða 123 eða 321. Menn hafa næstum því - ég segi, næstum því óendanlega valmöguleika í svona kerfi og nútímagagnaskráning gerir það kleift að halda utan um þetta allt saman. Þetta gætu menn gert og komið til móts við þessi nátttröll, því miður, verð ég að segja, sem vilja halda í þetta gamla kerfi sem er löngu sprungið. Hafið þið tekið eftir því, hv. þm., að það er ekki lengur hægt að koma númeraspjöldunum á sumar bifreiðir, það verður að beygja þau í U og þá er ekki lengur hægt að lesa númerin. Þetta er náttúrlega einfalt framkvæmdaatriði. Bifreiðaeftirlitið gæti auðvitað búið til minni spjöld, en það er ekki gert af því að þeir eru kannske svolítið steinrunnir líka. En þetta er orðið þannig að það er ekki hægt að lesa númer þegar búið er að beygla þau í U. Þetta mál er bara allt tóm vitleysa og veldur mér satt að segja sárum vonbrigðum hvernig þingbræður okkar, og systur væntanlega þó að ég viti nú ekki um afstöðu þeirra í þessu máli eða hvort hún er yfirleitt fyrir hendi, hafa brugðist við í Nd. Þetta er satt best að segja alveg með ólíkindum. Virðulegi forseti. Ég hafði einsett mér að tala alls ekki lengur en til kl. 12 með tilliti til þeirra annarra sem hér eiga eftir að tala og með tilliti til þess tíma sem hér er til umráða. Það hefur vegið mjög salt í mínum huga hvaða afstöðu ég ætti að hafa til þessa máls nú þegar búið er að forklúðra því svona gjörsamlega. Ég hef unnið töluvert mikið að þessu máli ásamt fleiri hv. þm. í þessari ágætu deild. Samviska mín og skynsemi segja mér að þetta sé stórlega gölluð löggjöf sem við ætlum að fara að afgreiða og í rauninni til vansa. Hins vegar segir samviska mín og skynsemi líka að það væri sömuleiðis til vansa ef við kæmum þessu máli ekki frá okkur og afgreiddum það ekki eftir alla þá umfjöllun sem það er búið að hljóta. Ég dreg ekkert úr því að það er auðvitað ýmislegt til bóta í þessu frv., það er ýmislegt til bóta alveg tvímælalaust, en það er líka margt sem hefur farið aflaga, því miður. Þess vegna, virðulegi forseti, er það niðurstaða mín að ég mun greiða atkvæði með samþykkt þessa frv. En ég geri það í rauninni bæði með hundshaus og hangandi hendi. Ég segi það alveg hreint eins og er, að ég ætla að gera það samt vegna þess að mér finnst hitt í rauninni vera verri kostur að stefna málinu í tvísýnu, láta það daga uppi og leggja því lið að málið stöðvist. Ég treysti mér einfaldlega ekki til þess að gera það. Ég veiti þessu máli atbeina og brautargengi, ekki með glöðu geði, langur vegur frá, en ég geri það m.a. vegna þess að gildistökuákvæðin eru 1. mars 1988 og þeir sem hljóta kosningu til setu á nýju Alþingi geta tekið þetta mál upp í haust og lagað það svolítið til áður en lögin taka gildi. Það geta þeir gert. Nú veit enginn um sína pólitísku framtíð hér í þeim efnum, hverjir munu taka hér sæti á nýju þingi, en ég mun beita mér fyrir því að þeir, sem sitja hér á þingi fyrir minn flokk er þing kemur saman í haust, taki þetta mál upp að nýju og af því verði sniðnir nokkrir annmarkar og að reynt verði að ná um það miklu breiðara samkomulagi en tekist hefur til þessa. Ég tek að lokum undir það sem hv. þm. Helgi Seljan sagði hér áðan að þessi endurskoðunarákvæði sem miðast við 1991 eru náttúrlega gjörsamlega út í hött. Það hefði, eins og hv. þm. sagði, alveg eins mátt vera 2001 þess vegna. En það er tæpt ár þangað til lögin eiga að taka gildi. Það er enn ráðrúm til að laga þau áður en þau taka gildi og í trausti þess að það verði gert og að þetta mál verði lagað, þá mun ég greiða því atkvæði nú þó ekki sé það með glöðu geði gert, en stundum er það nú svo í þessu starfi eins og öðru að maður verður að gera fleira en manni aldeilis gott og kannske allra best þætti.



Frú forseti. Ég verð að taka undir með hv. 5. landsk. þm. Eiði Guðnasyni að gera verður fleira en gott þykir. Ég vil láta það koma skýrt fram strax í upphafi máls míns að ég mun greiða atkvæði með þessu frv. þó að ég hafi eitt og annað við það að athuga. Það hlýtur náttúrlega hverjum manni að vera ljóst að þegar verið er að afgreiða frv. í 120 lagagreinum getur ekki farið svo að maður sé sáttur við allar greinar þess frv. og verður því að taka afstöðu til heildarinnar. Það er þó líka greinilegt að endurskoðunarákvæðið, sem búið er að samþykkja við þetta frv., um það að lögin verði tekin til endurskoðunar 1991, fullnægir ekki nándar nærri vilja og kröfum manns um það að reyna að bæta þetta frv. og þetta endurskoðunarákvæði kemur reyndar ekki í veg fyrir það að frv. verði skoðað á hvaða tíma sem er. Það er reyndar fyrirsjáanlegt að næsta þing, þegar það kemur saman, fær mjög mikið að starfa eingöngu við það að laga þau frv. sem samþykkt voru á þessu þingi. Fer þá eiginlega starfsvettvangur þingsins að verða nokkuð hjákátlegur þegar eitt þing samþykkir aragrúa af frv. - ég minni hér á t.d. frv. um tekju- og eignarskatt og lög um staðgreiðslu sem búið er að samþykkja - en næsta þing hefur svo kannske aðalstarfa af því að fara í gegnum þau frv. sem samþykkt voru á seinasta þingi til þess að lagfæra þau og koma þeim að einhverju leyti í það horf sem menn raunverulega vildu þegar þeir afgreiddu lögin. Þá verður nú að viðurkennast að maður sér kannske lítinn tilgang í því að vera að afgreiða frv. og gera þau að lögum með slíku hugarfari. Nd. hefur gert breytingar á frv. eins og það kom frá Ed. og það verður að viðurkennast að miðað við þann langa umhugsunartíma sem Ed. tók sér við þetta frv., en hún hafði það milli handa í fleiri en eitt þing og setti í það sérstaka starfsnefnd að fara yfir frv. og eiga viðræður við alla þá aðila sem umsögn gátu veitt um þetta frv., var allshn. Nd. greinilega ólíkt fljótari að skoða hug sinn en allshn. Ed. því að það tók hana ekki nema nokkra daga að sjóða saman allar þær brtt. sem voru gerðar á frv. í Nd. og eru sumar þeirra þó nokkuð alvarlegar. Ég vil lýsa óánægju minni með þá breytingu sem gerð var á 18. gr. frv. um hegðan ökumanna þegar þeir nálgast hópferðabifreið, eða hópbifreið eins og það kallast nú, eða skólabifreið. Menn höfðu fjallað um þetta mál þó nokkuð ítarlega hér í þessari hv. deild og komist að þeirri niðurstöðu að til að tryggja mætti sem best öryggi allra væri nauðsynlegt að hafa þessi ákvæði strangari en Nd. nú vill. Og eðlilegt hefði náttúrlega verið í samræmi við þá niðurstöðu okkar að við gerðum það að okkar tillögu að breyta því til fyrra horfs. Við vitum hins vegar hvað það mundi kosta. Það munda kosta það einfaldlega að þessi lög yrðu ekki afgreidd á þessu þingi og það gengur þá gegn almennum vilja okkar. Eins sé ég ekki ástæðu þeirrar íhaldssemi sem kemur fram í breytingu Nd. við 32. gr. um lögboðna ljósaskyldu því að eins og hv. 5. landsk. þm. Eiður Guðnason benti á fer þeim bifreiðategundum sífellt fjölgandi sem eru með þennan öryggisbúnað innbyggðan, þ.e. það kviknar á ljósum bifreiðarinnar um leið og hún er sett í gang og það slokknar einfaldlega á þeim þegar á bifreiðinni er drepið og í sjálfu sér þurfa ökumenn þá ekki að hafa neinar áhyggjur af því hvort ljós eru logandi eða ekki, bifreiðin og tækni hennar sér um það. Efrideildarnefndin gerir líka þó nokkuð miklar breytingar á bótakröfugreinum frv., þ.e. þeim greinum sem lúta að vátryggingu og ábyrgð á tjóni eða bótaábyrgð. Þær breytingar eru að því leyti í hæsta máta undarlegar að við höfðum hér í þessari deild að höfðu samráði við vátryggingarfélög reynt að færa greinar frv. til þess horfs sem passaði má segja nútímaástandi í umferðarmálum, en að því er við fáum best heyrt hér í Ed. mun þessum greinum síðan hafa verið breytt aftur til fyrra horfs, þ.e. til gamaldags hátta, líka að tilstuðlan vátryggingarfé laganna, en þau höfðu einmitt verið höfð með í ráðum þegar við vorum að breyta þessum greinum frv. Ég verð að lýsa undrun minni yfir slíkum vinnubrögðum. Því atriði sem allir vita að gat sparað bifreiðaeftirliti, eins og fram hefur komið, 13 mannár og líklega u.þ.b. 20 millj. kr. á núgildandi verðlagi, þ.e. að númer fylgi bifreið í stað þess að skipta þurfi um númer í hvert skipti sem bifreið skiptir um eiganda eða fer milli lögsagnarumdæma, breyttu neðrideildarmenn aftur til þess að fullnægja þeirri tilfinningasemi sem býr að baki því að hafa eitthvert ákveðið númer sem stöðutákn. Ég tek undir það sem 5. landsk. þm. sagði: Mér finnst fyllilega réttlætanlegt að skattleggja þá sérstaklega sem endilega vilja halda þessu gamla númerakerfi vegna þess að því verður ekki á móti mælt að þeir hinir sömu, sem vilja halda í gamla númerakerfið, eru að skattleggja aðra um 20 millj. kr. Ég tel því að þeir ættu eins vel að geta borgað kostnaðinn af þessari fordild sinni sjálfir. Hefði maður haft tíma og aðstöðu til þess hefði verið ástæða til að leggja fram brtt. við 64. gr. frv. þess efnis að í stað: Ökutæki skal skráð í umdæmi þar sem skráningarskyldur eigandi þess á lögheimili eða varnarþing - eins og Nd. vill hafa það, þetta er það sem tryggir gamla númerakerfið - stæði: Leyfilegt er að skrá ökutæki í umdæmi þar sem skráningarskyldur eigandi þess á lögheimili eða varnarþing. Í þessu fælist þá einfaldlega það að ráðherra eða bifreiðaeftirliti viðkomandi lögsagnarumdæmis væri heimilt að taka gjald fyrir þá sérvisku að vilja láta skrá ökutækið í sínu eigin lögsagnarumdæmi, og bæri gjaldið að fullu uppi þann kostnað sem af því leiddi. Við erum í raun og veru, eins og þetta stendur núna og mun líklega endanlega verða samþykkt, að skapa hér ákveðin forréttindi í þjóðfélaginu, fólks sem nýtur ákveðinnar sérstöðu í gegnum það að hafa þessi númer sem það elskar svo mjög. En kostnaðinn af því greiðir allur almenningur með því að borga þá vinnu sem fram fer hjá bifreiðaeftirlitunum við það að viðhalda þessu forna forréttindakerfi. Það vekur manni undrun, því maður verður svo oft var við það hér á þingi hvað menn hafa miklar áhyggjur af útgjöldum hins opinbera og álögum á almenning vegna þeirra útgjalda, að menn skuli ekki hlusta á jafneinföld og eðlileg rök eins og liggja fyrir þessari breytingu, þ.e. að með því að breyta til þess horfs að láta skráningarnúmer fylgja bifreið sé hægt að spara 31-33% af vinnutíma bifreiðaeftirlitsstarfsmanna og spara bara hér í Reykjavík a.m.k. 10-13 mannár og upphæðir á borð við það sem hér hefur verið nefnt, í kringum 20 millj. kr. Eins og fyrir liggur höfum við hv. þm. Karl Steinar Guðnason lagt fram brtt. við 64. gr. um það að sú setning sem Nd. setti inn í frv. verði látin falla brott aftur. Viljum við þar með láta endanlega reyna á það hvort ekki megi ná þeirri skynsemi út úr þingi og þingmönnum að ljúka starfsári sínu núna með því að spara þjóðinni á einu bretti 20 millj. kr. Ég verð að lýsa furðu minni yfir því ef menn ætla að slá hendinni á móti jafnauðveldri, einfaldri og stórri gjöf sem þeir gætu gefið landsmönnum svona undir lok þessa þings.



Virðulegi forseti. Ég hef ásamt Stefáni Benediktssyni lagt fram brtt. við umferðarlögin sem lúta að því að taka upp nýtt skráningarkerfi á bifreiðar, afnema það rugl og vitleysu sem uppi er með núverandi skráningarkerfi, færa frv. í það horf sem var þegar það fór héðan frá deildinni. Það hafa verið færð mjög góð rök fyrir því að þessi breyting verði gerð. Ég ætla ekki að tíunda þau hér en þó að segja það að núverandi kerfi ýtir undir hégóma og snobb, sóar fjármunum, sóar starfskröftum, er forneskja sem ber að afnema. Það hefur komið fram í máli manna að menn óttast það að verði tillagan samþykkt, sem ég tel líklegt að verði, svo eindregin var skoðun manna þegar frv. fór frá deildinni til Nd., verði það til þess að frv. nái ekki afgreiðslu í Nd. Ég vil ekki vera valdur að því. Við viljum ekki vera valdir að því, við félagarnir sem berum fram þessa brtt., en ég tel ástæðu til að taka málið upp á næsta þingi og breyta númerakerfinu yfir í nýtískulegt horf, koma því frá þeirri vitleysu sem samþykkt var í Nd. Ég mun því, og við félagarnir, draga þessa tillögu til baka í þetta sinn svo að tryggt verði að umferðarlagafrv. komist í gegn en ítreka það að ég tel nauðsynlegt að málið verði tekið upp til breytinga á næsta þingi.



Herra forseti. Það hefur verið komið inn á flest eða öll þau atriði sem ástæða var til að minnast á vegna þeirra breytinga sem gerðar voru á þessu frv. hjá hv. Nd. svo að ég mun stytta mál mitt eins og ég get. En þó eru örfá atriði sem ég ætla að minnast á. Ég get tekið undir með hv. 5. landsk. þm. að ekki óraði mig heldur fyrir því að málið fengi slíka afgreiðslu í hv. Nd. sem raun ber vitni. Það er einnig rétt sem hv. 4. þm. Austurl. sagði í sinni ræðu að þetta mál, umferðarlagafrv., er þess eðlis að það verður seint hægt að fara eftir óskum allra í þeim efnum. Þetta er mikið tilfinningamál hjá mörgum og persónubundið. Við höfum vissulega fengið að heyra þetta að undanförnu bæði hér á hv. Alþingi og sérstaklega kom það kannske fram í afgreiðslu hv. Nd. á frv. Því miður verður að segja það að fjölmiðlar hafa sumir hverjir haft tilhneigingu til að draga fram umræður og skrifa um þessi mál í hálfkæringi og jafnvel í hæðnistón. Öðruvísi hefur málið kannske ekki þótt fréttnæmt og er þá skemmst að minnast greinar sem birtist í Dagblaðinu í gær. Þar mælir Dagfari og fyrirsögnin "Skylt er að sitja klofvega" er til þess að vekja athygli á þeim hæðnistón sem einkennir umfjöllunina um frv. í því blaði. Þar er komið inn á ýmis atriði sem eru fremur smáatriði og verið að snúa út úr þeim í hæðnistón, eins og það að enginn hafi vitað fyrr og að það sé mikil lagabót að vita t.d. hvar séu vegamót, að það sé þegar vegir mætast eða skerast, svo að eitthvað sé nefnt. Það er farið háðulegum orðum um ljósin eins og fyrri daginn, að nú skuli allir nota ljós um hábjartan sumardaginn, og virðist sá ágæti maður sem skrifar Dagfara og ætíð fer huldu höfði ekki enn hafa öðlast skilning á þeirri þýðingu og þeirri tillitssemi sem vegfarendum, gangandi eða ökumönnum sem á móti bifreið koma, er sýnd með því að aka með ljósum jafnvel um hábjartan sumardaginn. Ég get ekki á mér setið að rifja það upp þegar ég flutti í fyrsta sinn á hv. Alþingi frv. um að nota ökuljós allan sólarhringinn allan ársins hring. Það eru fjögur ár síðan, það var snemma árs 1983. Þá fékk ég þannig kveðjur - þá hét hann nú reyndar Svarthöfði í Dagblaðinu að það var í raun og veru mælst til þess að þessi þingmaður yrði ekki kosinn í prófkjöri sem þá var rétt að hefjast í því kjördæmi sem ég er þm. fyrir. Það hefur mikið vatn runnið til sjávar síðan og þá vakti þetta mál athygli og umræðu. Að vísu voru margir sem gerðu grín að þessu, gerðu grín að þm. sem flutti svona fáránlegt mál, en eftir því sem árin hafa liðið og umræðan orðið meiri um þetta atriði hafa fleiri farið að nota ökuljósin og nú er svo komið að þeir eru að verða fleiri sem það gera en hinir sem ekki aka með ljósum alltaf. Þess vegna var það vissulega fagnaðarefni að hv. Nd. skyldi nú álpast til þess - ég get nú ekki annað sagt - að samþykkja brtt. við frv. eins og við sendum það héðan frá Ed. um að hafa ljósin kveikt allan sólarhringinn, líka um hásumarið, vegna þess að það var samkomulag hér í hv. Ed. að ganga ekki lengra en raun bar vitni, þ.e. að ökuljós skyldu notuð frá 1. sept. til 30. apríl. Síðan mættu menn, þeir sem það vildu, slökkva á ljósunum yfir hásumartímann. Þetta gerðum við til þess að vera nú örugg um að málið kæmist í gegnum Nd., að það yrði nú ekki drepið þar eins og hefur gerst á undanförnum fjórum þingum, því að hér hef ég flutt frv. um þetta mál á fjórum þingum ásamt fleiri hv. þingdeildarmönnum og það hefur farið í gegnum þessa hv. deild en ætíð verið svæft í allshn. Nd. Nú ætluðum við að koma í veg fyrir að þarna yrði slys með því að koma til móts við menn sem ekki voru enn búnir að átta sig á hlutunum. En þá gerist þetta merkilega: það er samþykkt brtt. við frv. í Nd. um það að nú skuli bara ljósin kveikt allan sólarhringinn, allan ársins hring. Þar er gamla frv. mitt uppvakið. Ég vil svo sannarlega koma við þetta tækifæri á framfæri þakklæti til hv. Nd., að þar hafi þeim tekist vel í allri slysásögunni varðandi þetta mál. Hins vegar er það dapurlegt, og ég vil segja sorglegt, atriðið sem hér hefur verið nefnt af hv. þm. sem hafa talað á undan mér. Það er varðandi 18. gr. frv. um merktar skólabifreiðar, um það að ökumenn, sem nálgist slíka bifreið sem er að hleypa farþegum út eða inn, skuli nema staðar á meðan. Þetta er fellt út og síðan á bara að hafa sérstaka aðgát. Og hvað þýðir nú það? Hvenær er það sem ökumaður á ekki að hafa sérstaka aðgát? Eins og var nefnt hér á undan er það hörmulegt að hv. þingdeildarmenn í Nd. skyldu ekki átta sig a hvað hér er á ferðinni. Hér er verið að vinna fyrirbyggjandi starf gagnvart börnum, skólabörnum, og það vill nú svo til að einn varaþingmaður sem sat hér á þingi á s.l. ári upplifði það sjálfur að þurfa að fylgja nemanda sínum til grafar sem hafði orðið fyrir slysi einmitt af þessum ástæðum. Þessi hv. varaþingmaður skrifaði mér bréf til þess að lýsa því yfir að hann hefði áður verið í vafa um þetta ákvæði en nú væri hann sannfærður. Því miður var þetta atriði fellt út úr frv. og dregnar úr því vígtennurnar, ef svo má að orði komast, og það gert marklaust. Ég vil því taka undir með þeim hv. þm. sem hafa talað á undan mér um að þetta verður eitt af þeim atriðum sem við - eða þeir þm. ætlaði nú að vera bjartsýnn og halda að hann kæmist aftur á þing en hv. 5. landsk. þm. þorði ekki að taka sér slíkt í munn, ég skil það nú eiginlega ekki, en ég vil bara vera bjartsýn og segja að við sem verðum á næsta þingi munum taka þetta ákvæði upp ásamt ýmsum öðrum og reyna að koma lagi á þau mál sem hafa verið úr lagi færð. Ég held að ég sé ekki að orðlengja þetta mikið meira. Jú, ég vildi nefna það sem hv. 5. landsk. þm. kom einnig inn á og hefur verið mitt áhugamál og það er að það sé lögbundið að börn á reiðhjólum skuli hafa öryggishjálma. Það er e.t.v. ekki nauðsynlegt að þetta sé lögfest. Þetta mætti væntanlega setja í reglugerð og ég vildi a.m.k. beina því til núverandi hæstv. dómsmrh. að hann beiti sér fyrir því að þetta atriði verði kannað, hvort ekki sé hægt að setja slíkt í reglugerð. Það hefur komið fram að það er nauðsynlegt að fylgja þessu frv. eftir með kynningu þegar það er orðið að lögum og það er ástæða til að fagna því að í gær var samþykkt í hv. Sþ. þáltill. sem ég ásamt fleiri þm. flutti um þjóðarátak í umferðaröryggi. Það er markmiðið að undirbúningur að slíku þjóðarátaki verði hafinn til þess að það geti komið í kjölfar þessara laga þegar þau taka gildi. Ég vil minna á það aftur hvaða þýðingu það hefur að reyna að stuðla að því að þeir sem ferðast um, hvort sem þeir eru gangandi eða akandi, sýni tillitssemi og hafi aðgát. Það hefur komið fram að núna aðeins í janúarmánuði urðu 544 umferðaróhöpp aðeins þar sem umferðardeild lögreglunnar í Reykjavík hafði með að gera. Af þeim voru 47 slys, má ég segja. Þetta sýnir okkur hvað það er nauðsynlegt að endurhæfa okkur öll og það er markmiðið með þessu þjóðarátaki sem ég minntist á, að gjörbreyta hegðun Íslendinga í umferðinni, jafnt ökumanna sem gangandi vegfarenda, þannig að tillitssemi við aðra vegfarendur og kunnátta sem greiði fyrir umferð og auki umferðaröryggi verði sjálfsagður þáttur í daglegri hegðun. Með því móti má nánast útrýma þeim umferðarslysum sem stafa af vankunnáttu, þjálfunarleysi og tillitsleysi við aðra vegfarendur. Ég held að það væri verðugt verkefni fyrir þá ríkisstjórn sem situr á næsta þingi að sýna það að gerð verði gangskör að því að koma slíku þjóðarátaki á. Varðandi þetta frv. vil ég þakka hv. 6. landsk. þm. fyrir að hann lýsti því yfir að þeir mundu draga sína brtt. til baka til þess að greiða fyrir þessu máli. Ég tel að það sé skynsamlegt. Það er kannske ekki við öðru að búast hjá okkur í þessari hv. deild. Sá vægir sem vitið hefur meira og við munum standa að því að samþykkja frv. væntanlega eins og það liggur fyrir og kemur frá hv. Nd., þó að við séum á engan hátt sátt við margar þær óþörfu breytingar sem á því voru gerðar. En eins og hér hefur komið fram hjá mörgum sem hafa talað á undan mér munu væntanlega þeir sem eiga sæti á næsta þingi taka málið upp að nýju og reyna að fá lagfæringar sem nauðsynlegar geta orðið.



Herra forseti. Ég vil í lok þessara umræðna þakka hv. þingmönnum þessarar deildar fyrir áhuga þeirra á þessu máli sem nú er að fá lokaafgreiðslu og vilja þeirra til þess að gera það að lögum. Það er ljóst að fram undan er mikil vinna við að semja reglugerðir sem tengjast þessum væntanlegu lögum og ýmis annar undirbúningur, kynning o.fl. og ég býst við að þó að hv. alþm. væru sáttir við allt sem í lögunum stæði mundu við slíka vinnu koma í ljós ýmis atriði sem þörf væri á að væru á einhvern annan veg en enn þá frekar þegar ekki hefur allt orðið á þann hátt sem menn helst kysu. Ég held að það sé því alveg augljóst að þörf muni verða á einhverjum breytingum á þessum lögum fyrr en síðar eins og hér hefur komið fram og að jafnframt því sem ég mun leggja áherslu á að dómsmrn. hraði samningu reglugerða og þá ábendinga og tillagna um breytingar fylgist hv. alþm. með þeirri vinnu og geti þá komið fram með breytingar við lögin þegar slíkt liggur fyrir og reyndar er, eins og hér hefur komið í ljós, áhugi hjá þeim að gera þegar í upphafi næsta þings um nokkur atriði. Ég vil undirstrika þörfina sem er á því að þetta frv. nái fram að ganga. Það hefur verið minnst á það að ýmsar breytingar hafi kannske verið of hægar hjá Bifreiðaeftirliti og öðrum sem um þessi mál fjalla en síðustu árin hefur mjög borið á því að beðið væri eftir afgreiðslu þessara laga og þess vegna hefur þar orðið meiri dráttur á en æskilegt hefði verið. En nú vonast ég til þess að unnt verði á sem skemmstum tíma að ná þeim markmiðum sem hin nýju lög setja jafnframt því sem hugað verði að því hvað þar má betur fara. Ég ítreka þakklæti mitt til hv. þingdeildarmanna fyrir þeirra störf og áhuga. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.