Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. meiri hluta efh.- og viðskn. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., með síðari breytingum. Nefndin fékk á sinn fund ýmsa gesti, m.a. frá nokkrum samtökum og auk þess bárust umsagnir um málið frá Alþýðusambandi Íslands, Seðlabanka Íslands og Þjóðhagsstofnun. Með frv. eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um vörugjald af ökutækjum. Helsta breytingin sem lögð er til er fækkun á flokkum vörugjalds á fólksbifreiðar úr þremur í tvo og að vörugjald á fólksbifreiðar með aflmeiri vélar verði lækkað nokkuð frá núgildandi lögum. Með breytingunni er stefnt að því að gera fleirum kleift að kaupa öruggari og betur búnar bifreiðar en einnig mun breytingin að líkindum leiða til þess að draga mun úr innflutningi notaðra bifreiða sem oft eru búnar ófullkomnum mengunarvarnabúnaði. Meðal annarra breytinga sem lagðar eru til í frv. er að vörugjald af bifhjólum, vélsleðum og fjórhjólum verði lækkað úr 70% í 30%. Þá er lagt til að lækkað verði gjald af fólksbifreiðum sem ætlaðar eru til útleigu hjá bílaleigum þannig að bílaleigur hérlendis verði samkeppnishæfari samanborið við slíka þjónustu í öðrum löndum. Loks er lögð til veruleg lækkun á vörugjaldi á bifreiðar sem eru sérútbúnar fyrir fatlaða. Meiri hlutinn leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt og undir það rita hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, formaður nefndarinnar, Pétur H. Blöndal, Gunnar Birgisson, Einar Oddur Kristjánsson, Jón Kristjánsson, og Vigdís Hauksdóttir.

Herra forseti. Hér er komið til 2. umr. frv. til laga um breytingu á vörugjaldi af ökutækjum sem ríkisstjórnin hefur lagt til að afgreidd verði með miklum hraða. Þar ber ríkisstjórnin fyrir sig markaðslegar ástæður. Það hefði verið eðlilegt að efh.- og viðskn. hefði getað fjallað um þetta mál og fengið til þess lengri tíma en raun ber vitni. Rétt áður en ég kom í ræðustól voru enn að berast umsagnir um þetta mál. Þar voru umsagnir frá Landvernd og náttúruverndarsamtökum sem ástæða hefði verið til að fjalla frekar um. Ýmis rök kunna að vera fyrir því að einfalda og samræma vörugjald af ökutækjum og almennt getur slík einföldun verið mjög jákvæð. Það er líka afar jákvætt að lækka mjög mikið vörugjald af sérbúnum bifreiðum fyrir fatlaða. Það er ástæða til að fagna því enda hefur sú breyting óveruleg áhrif á tekjur ríkissjóðs. Ég hef aflað mér gagna um að hér er einungis að meðaltali um fimm sérbúna bíla fyrir fatlaða að ræða á ári. Áhrifin af þeirri breytingu sem hæstv. fjmrh. leggur til eru um 900 þús. kr. á hvern bíl þannig að hér erum við að tala um 4,5 millj. Eftir stendur þá 10% vörugjald af bifreiðum fatlaðra. Miðað við hve hér er um litla fjárhæð að ræða, um 200 þús. kr. á hvern bíl, hefði ég talið að ganga ætti alla leið að því er varðar þessa sérbúnu bifreiðar fatlaðra og fella af þeim vörugjaldið. Minni hlutinn tekur undir það með Þjóðhagsstofnun, Seðlabanka og BSRB að lækkun skatta á stærstu bifreiðarnar sé óskynsamleg miðað við núverandi stöðu efnahagsmála en áætlað tekjutap ríkissjóðs sem leiðir af breytingunum er samkvæmt mati fjárlagaskrifstofu fjmrn. um 300--350 millj. kr. auk 50--60 millj. taps vegna lækkunar á vörugjaldi af bifhjólum, vélsleðum og fjórhjólum. Hins vegar er athyglisvert að á móti gerir fjárlagaskrifstofan ráð fyrir að aukin eftirspurn eftir bifreiðum geti að einhverju leyti vegið upp tekjutapið. Sú athugasemd að breytingin leiði til aukinnar eftirspurnar er athyglisverð og staðfestir það sem Þjóðhagsstofnun og Seðlabanki hafa haldið fram, og við í minni hlutanum tökum undir, að áhrif frv. eru þensluhvetjandi. Við teljum því að meginbreytingar þessa frv. séu afar varhugaverðar miðað við ríkjandi efnahagsástand. Þjóðhagsstofnun telur að út frá hagfræðilegu sjónarhorni megi færa rök fyrir því að leggja beri sömu opinberu gjöld á allar gerðir bifreiða þannig að gjaldtakan sjálf stýri ekki kaupákvörðun neytenda en þyngra vegi að þær efnahagslegu aðstæður sem nú ríkja mæli á móti slíkri breytingu. Þjóðhagsstofnun bendir jafnframt á að innflutningur hefur vaxið mjög hratt á síðustu árum eða frá árinu 1995. Þjóðhagsstofnun bendir á að hann hafi aukist um 175% á föstu verðlagi. Innfluttum bílum hefur fjölgað frá árinu 1995, úr tæplega 7.000 í rúmlega 17.300 á árinu 1999. Það er líka hægt að skoða þetta í ljósi þess að innflutningur bifreiða á árunum 1995--1999 vex úr 5,2 milljörðum í 13,6 milljarða. Við erum að tala um gífurlega mikinn vöxt í innflutningi bifreiða á umliðnum árum. Eins og fram hefur komið eru áhrif þessara breytinga langmest á stærstu bifreiðarnar eða jeppana. Í yfirliti sem við fengum frá fjmrn. er um það að ræða að á stærstu bílunum, sem eru með vélarstærð yfir 2.500 rúmsentímetra, erum við að tala um 10,47% lækkun sem getur verið á fimmta hundrað þús. kr. Á minni bílunum, 2000--2.500 rúmsentímetra í vélarstærð, erum við að tala um rúmlega 3% hækkun sem er um 74 þús. kr. og á bifreiðum með 1.600--2.000 rúmsentímetra vél er lækkunin upp á 6,14% eða tæpar 125 þús. kr. Þjóðhagsstofnun hefur bent á að frá árinu 1995 hafi einkaneysla aukist um tæplega 6% á ári á mann en bifreiðaliður einkaneyslunnar hefur aukist um 12,5% á ári á mann. Jafnframt því vekur Þjóðhagsstofnun athygli á því að einkaneyslan undanfarin ár hafi aukist meira en kaupmáttur og mikill halli sé á vöruskiptum við útlönd. Það má auðvitað skoða þetta mál út frá ýmsum hliðum og við í minni hlutanum höfum gert það. Umferðarþunginn er áhyggjuefni samfara þessum ört stækkandi bílaflota, ekki síst á höfuðborgarsvæðinu, og mengunin því samfara. Samkvæmt yfirliti frá Þjóðhagsstofnun yfir fólksbílaeign í löndum OECD frá árinu 1995 þá var Ísland á bekk með þjóðum sem flest ökutæki höfðu á hverja þúsund íbúa. Frá þeim tíma hefur bílaeign Íslendinga vaxið um 250 þúsund bifreiðar og má áætla að fjöldi einkabíla hér á landi sé með því mesta sem þekkist meðal þjóða. Ljóst er að hér á höfuðborgarsvæðinu hefur þessi mikli bílafloti oft leitt til mikils öngþveitis í umferðarmálum. Það má benda á að umferð í Reykjavík er þrisvar til fjórum sinnum meiri en gerist í borgum af sambærilegri stærð í Evrópu. Ég held að það fari ekki á milli mála að þessi breyting muni enn auka innflutning á bílum. Það segir auðvitað sína sögu að skráðum einkabílum í Reykjavík hefur fjölgað um 40% á milli áranna 1994 og 1999. Það kemur fram í miklu álagi á gatnakerfið, ekki síst á höfuðborgarsvæðinu, og vaxandi mengun sem er mikið áhyggjuefni. Út á það gengur einmitt umsögn Landverndar og fleiri náttúruverndarsamtaka sem mér var að berast fyrir örfáum mínútum síðan. Þjóðhagsstofnun vekur athygli á lántökum og skuldum vegna bílaeignar og telur varlega áætlað að bílalán nemi um helmingi af kaupverði að meðaltali. Jafnframt bendir Þjóðhagsstofnun á að skuldir heimilanna hafi aukist um 77 milljarða kr. frá árslokum 1998 til ársloka 1999, þ.e. á einu ári, og sé nú komið í 513 milljarða. Einnig er athyglisvert að á árinu 1998 var eignaaukning heimilanna í landinu meiri vegna bílakaupa heldur en íbúðarhúsnæðis. Útlán til bílakaupa hjá tryggingafélögum og eignaleigum hafa líka vaxið gífurlega á sl. fjórum árum, þau hafa aukist um hátt í 500%. Þau voru á árinu 1995 tæpir 2 milljarðar kr. en á árinu 1998 rúmlega 9 milljarðar kr. Ég tel að bæði útlánaaukning banka og tryggingafélaga hafi aukið verulega á einknaeysluna og dregið niður þjóðhagslegan sparnað. Ég sé því varla ástæðu til að bæta þar í miðað við efnahagsaðstæður. Þær skattalækkanir á bílum sem frv. gerir ráð fyrir gætu enn aukið á útlán í bönkum og valdið þenslu í þjóðfélaginu. Seðlabankinn hefur líka gert mjög alvarlegar athugasemdir við þetta frv. sem lúta að þjóðhagslegum áhrifum þessara breytinga við ríkjandi efnahagsskilyrði. Þar er talið að frv. gangi í ranga átt miðað við þá þörf sem er á auknu aðhaldi. Í umsögn Seðlabankans segir að skattalækkunin sem í þessari breytingu felst muni ýta enn frekar undir innlenda eftirspurn og leiða til aukins viðskiptahalla, annars vegar vegna beinna tekjuáhrifa en einnig muni breytingar á hlutfallslegu verði gefa sjálfstætt tilefni til bifreiðakaupa sem í einhverjum mæli verði fjármögnuð með lánsfé. Mælist Seðlabankinn til þess að breytingin verði útfærð þannig að skattlagning á innfluttar bifreiðar minnki ekki á heildina litið. Við þessa umræðu, nú þegar við höfum fengið umsagnir Þjóðhagsstofnunar og Seðlabanka sem vara alvarlega við þessari breytingu miðað við ríkjandi efnahagsástand, hefði verið ástæða til að fá fram skoðun hæstv. ráðherra á þeim umsögnum. Hins vegar finnst mér hæstv. ráðherra og reyndar fleiri aðilar sem mæla með þessari breytingu, t.d. Bílgreinasambandið, hafi gert allt of lítið úr efnahagslegum áhrifum þessara breytinga. Fylgjendur þessa hafa bent á að þegar á árunum 1993, 1995 og 1996 hafi gjaldflokkarnir verið einfaldaðir og samræmdir, þeim fækkað og vörugjaldið á bifreiðum í ákveðnum stærðarflokkum lækkað. Þeir vísa til þess að það hafi ekki haft nein áhrif á efnahagsástandið. Að mínu viti er það langt frá því að vera samanburðarhæft að vitna í ástandið á árinu 1993. Þeir vísa þar einkum til viðskiptahallans og almenns ríkjandi efnahagsástands. Á árinu 1993 og reyndar 1995 líka var slaki í hagkerfinu en ekki ofþensla. Þá var útlánaeftirspurn mun minni en nú og framboðið kannski minna. Þá var ekki svona mikill viðskiptahalli heldur afgangur upp á 0,8%. Útlánin voru um 5% í innlánsstofnunum og í lánakerfinu í heild um 11% á árinu 1993. Sama gildir raunverulega um árið 1995 sem menn bera einnig fyrir sig, að þetta hafi ekki haft nein áhrif á efnahagslífið þá. Þá var líka afgangur þegar við skoðun viðskiptahallann upp á 0,9% og í útlánum innlánastofnana var engin aukning. Ef við skoðum árið 1996 þá var viðskiptahallinn 1,6% samanborið við það að viðskiptahallinn er núna 7,2% af landsframleiðslu. Vegna þessa er ekki hægt að bera saman breytingarnar núna og lækkun á vörugjaldinu árið 1995, 1996 og reyndar 1993 líka. Ef við lítum á lánakerfið í heild þá eru útlán upp á 17,5% og hjá innlánsstofnunum upp á 23% en voru mun minni á þeim árum sem vörugjaldsbreytingar vegna ökutækja höfðu ekki nein efnahagsleg áhrif. Ég tel það mjög mikilvægt að fá fram skoðun ráðherra á umsögnum Þjóðhagsstofnunar og Seðlabanka í þessu efni. Alþýðusambandið leggst sömuleiðs eindregið gegn frv., m.a. vegna þess að viðskiptahallinn stafi að stórum hluta af mikilli aukningu á vöruinnflutningi. Í umsögn ASÍ segir að ef lækka eigi skatta telji ASÍ að lækkunin eigi fyrst og fremst að gagnast þeim tekjulægstu og elli- og örorkulífeyrisþegum. Þeir benda á að skattalækkun á dýrari bifreiðum gagnist fyrst og fremst þeim sem hafa efni á að kaupa dýra og stóra og neyslufreka bíla. Talið er að breytingin muni auka á tekjuójöfnuð í landinu, eins og þeir segja. BSRB varar líka við þessum breytingum og spyr hvað valdi því að ríkisstjórnin beiti sér fyrir skattalækkunum á bifreiðum nú því erfitt sé að koma auga á félagsleg og efnahagsleg rök sem mæli með þeim breytingum sem áformaðar eru. Þegar ráðist er í skattalækkanir er eðlilegt að forgangsraða þannig að skattaívilnair skili sér fyrst og fremst til þeirra sem mest þurfa á þeim að halda. Ekki er talið að svo sé gert í þessu frv. BSRB hvetur til varfærni í þessum efnum og hvetur alþingismenn til að grípa til þeirra skattkerfisbreytinga einna sem til þess séu fallnar að stuðla að kjarajöfnuði í þjóðfélaginu jafnframt því sem þær treysti stöðugleika í efnahagslífinu. Maður veltir því fyrir sér af hverju farið er í þessar breytingar núna miðað við þær erfiðu efnahagsaðstæður sem við búum við. Þjóðhagsstofnun og Seðlabanki hafa varað við þeim. Fyrir breytingunum hafa ekki komið nein haldbær rök að mínu viti. Maður hefði talið skynsamlegt, ef á annað borð er svigrúm til að lækka skattaálögur ríkisvaldsins á bifreiðar, að fara frekar í það að lækka meira skatta á bensínið vegna þess að það hefði komið mörgum til góða. Bent er á að samdráttur sé í bílainnflutningi núna. Maður veltir fyrir sér hvort bílamarkaðurinn hafi ekki haft eitthvert veður af þessum breytingum og það sé fyrst og fremst ástæðan fyrir samdrætti í innflutningi fremur en eitthvað annað. Þannig hefði verið eðlilegt að fá meiri tíma til að fjalla um þetta mál en afgreiða það ekki svona í hendingskasti eins og hér er gert. Ég minni á umsögn sem var að koma frá Landvernd og náttúru- og umhverfisverndarsamtökum á Íslandi sem telja að verði frv. að lögum liggi í augum uppi að neysla beinist fremur að bílum sem eyða meira eldsneyti. Þeir lýsa sig reiðubúna til samráðs við stjórnvöld með það í huga að gera breytingar á núverandi gjaldheimtu á ökutækjum þannig að stuðla megi að umhverfisvænni samgöngum hér á landi. Samtökin harma þann hraða sem einkennir afgreiðslu þessa frv. sem fyrirhugað er að afgreiða á Alþingi í dag. Þá er minnt á nauðsyn þess að stjórnvöld beiti sér fyrir aðgerðum sem dragi sem mest úr notkun eldsneytis sem veldur losun gróðurhúslofttegunda. Samtökin skora á Alþingi að fjalla ítarlega um þetta mál og fá fram öll sjónarmið áður en til afgreiðslu þess kemur. Í þessu sambandi má vísa í Árósasamninginn en þar er staðfest mikilvægi þess að stjórnvöld hafi samráð við frjáls félagasamtök um mótun umhverfisstefnu. Ég geri ekki ráð fyrir að efh.- og viðskn. gefist tími til þess að fjalla um þessa hlið málsins. Auðvitað væri hægt að fjalla mjög ítarlega um þetta mál og áhrifin af því. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því að knappur tími er til þingstarfa í þessum sal vegna þess að það er að koma að þingflokksfundum. Ég vil því lýsa niðurstöðu minni hlutans hér í lokin: ,,Það er skoðun minni hlutans að það sé vissulega umhugsunarvert að ríkisstjórnin ætli að ganga þvert gegn alvarlegum aðvörunum efnahagsstofnana þjóðarinnar, Seðlabanka og Þjóðhagsstofnunar. Þær vara sterklega við þensluhvetjandi áhrifum þessara breytinga, sem munu m.a. auka viðskiptahallann og útlán lánastofnana, kynda undir verðbólguna og draga úr sparnaði. Þjóðhagslegur sparnaður hefur ekki verið minni um langt skeið, eða síðan í lok áttunda áratugarins, en hann var á síðasta ári aðeins 14% af landsframleiðslu. Minni hlutinn telur afar óráðlegt að grípa til þensluhvetjandi aðgerða við ríkjandi efnahagsaðstæður og getur því ekki stutt málið.`` Þetta er afstaða minni hlutans, herra forseti. Ég ítreka fyrirspurnir mína til hæstv. fjmrh. varðandi umsagnir Þjóðhagsstofnunar og Seðlabanka og spyr hæstv. ráðherra um afstöðu hans til frekari lækkunar á sérbúnum bifreiðum fatlaðra sem ég kom inn á í upphafi máls míns.

Herra forseti. Að því er varðar síðasta atriðið, sérútbúna hjólastólabíla fyrir fatlaða, þá held ég að samkomulag sé um það milli manna að fella alveg niður vörugjaldið af þeim, þ.e. fara úr 30% ofan í 0% í stað þess að fara úr 30% ofan í 10%. Ég þakka þingmanninum fyrir ágætt samstarf um það mál. Varðandi umsagnir þær sem borist hafa þá kemur auðvitað ekki á óvart að bæði Seðlabanki og Þjóðhagsstofnun skuli fara með nokkur viðvörunarorð í sambandi við mál sem lýst er yfir í grg. að muni valda tekjutapi hjá ríkissjóði. Ég tel að það sé skylda þessara stofnana að hafa uppi slík viðvörunarorð. Áður en þetta frv. var flutt veltu menn þessum þáttum að sjálfsögðu vel og vandlega fyrir sér. Ég tel hins vegar að hér sé um að ræða svo lágar upphæðir sé litið til hagkerfis okkar í heild, eins og ég sagði við 1. umr., að þær velti einar og sér ekki þungu hlassi. Það hefur verið mikil mettun á markaði fyrir bíla að undanförnu og þess er ekki að vænta að stökkbreytingar verði í kjölfarið á þessum lagabreytingum hér, alls ekki. Þess vegna taldi ég núna meira um vert að ná þeim markmiðum sem ætlunin er að ná með þessu frv. þó að búast hefði mátt við viðvörunarorðum hjá Þjóðhagsstofnun og Seðlabanka. Einhvern tíma verða menn að taka af skarið í svona málum ef menn hafa á annað borð þá sannfæringu að neyslustýringin eigi að vera minni en hún hefur verið. Þess vegna er þetta gert núna. Meginmálið er að gefa fleirum kost á að eignast betri bíla, öruggari, umhverfisvænni og draga úr tollsvikum í sambandi við innflutning á notuðum bílum.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. fjmrh. fyrir afstöðu hans til vörugjalds á sérbúnum bifreiðum fyrir fatlaða. Ég vænti þess að á því verði tekið áður en þetta mál verður samþykkt frá Alþingi. Ég verð að segja að afstaða hæstv. fjmrh. til þjóðhagslegra áhrifa af þessum breytingum vekja hjá mér furðu miðað við þann gífurlega innflutning sem hefur verið á bílum, miðað við gífurlegan viðskiptahalla og almenna þenslu í þjóðfélaginu, ekki síst í útlánum hjá bankastofnunum. Við erum að mínu viti að tala um töluverðar fjárhæðir, um 400 millj. kr., og hér liggja fyrir mjög sterkar aðvaranir frá Seðlabanka og Þjóðhagsstofnun. Mér finnst það skylda stjórnvalda og ekki síst fjmrh. að hlusta á þær aðvaranir en þær hafa verið settar fram af minni hlutanum einnig sem tekur undir skoðanir Þjóðhagsstofnunar og Seðlabanka í þessu máli. Meira er sennilega ekki hægt að gera. Hæstv. ráðherra sagði að ekki væri um annað að ræða en að stökkva í þessu máli, að alltaf væri spurning hvenær tímabært væri að gera slíkar breytingar. Hæstv. ráðherra hefur verið varaður við að gera þær núna miðað við ríkjandi efnahagsskilyrði. Nú er allt önnur staða uppi en var árin 1993, 1995 og 1996 þegar sambærilegar breytingar áttu sér stað. Við slík skilyrði er hægt að koma fram með slíkar breytingar. Það á ekki að koma með slíkan eldsmat inn í verðbólguna eins og þetta frv. gerir ráð fyrir.

Herra forseti. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur gert ágæta grein fyrir nál. sem minni hluti efh.- og viðskn. skrifar sameiginlega undir, hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir og Rannveig Guðmundsdóttir ásamt mér. Ég ætla því ekki að hafa yfir þær röksemdir sem hún flutti hér og eru sameiginlega okkar allra. Í stuttu máli er hér um skattalækkunarfrumvarp að ræða. Það er verið að lækka skatta, þ.e. lækka skatta á bíleigendum. Þeir sem eiga minnstu bílana standa í stað, þeir sem eiga bíla í milliflokki, með á milli 2.000 og 2.500 rúmsentímetra slagrými svo vísað sé í tæknimálið, hækka lítillega, eða um 2%, en stærsti flokkurinn lækkar um 12% og fer þá úr 65% í 45%. Með öðrum orðum, þetta er skattalækkunarfrumvarp fyrir bíleigendur. Það er sitthvað jákvætt í þessu frv. Þar vísa ég sérstaklega til fatlaðra vegna þess að bifreiðar sérútbúnar fyrir fatlaða lækka verulega. Ég tel sérstaka ástæðu til að fagna því. Eins þykir mér rétt að fram komi að ég tel til bóta að lækka gjöld á bílum í atvinnurekstri og sérstaklega bílum sem notaðir eru af bílaleigum. Eitt af því sem að mínum dómi hefur staðið íslenskum ferðaiðnaði fyrir þrifum er hinn hái kostnaður við bílaleigu. En hér lýkur eiginlega því sem ég er ánægður með í frv. vegna þess að við þær aðstæður sem við búum við nú tel ég þetta frv. og þær breytingar sem verið er að ráðast í afar óskynsamlegar. Afstaða mín er studd af áliti sem kemur bæði frá Seðlabankanum og Þjóðhagsstofnun en auk þess hafa stærstu launþegasamtök landsins, Alþýðusamband Íslands og BSRB, lýst andstöðu og efasemdum við þessa ráðagjörð. Ég ætla að leyfa mér að vitna í þann hluta nál. þar sem við vísum í athugasemdir frá ASÍ og BSRB. Hér segir, með leyfi forseta: ,,Alþýðusamband Íslands leggst eindregið gegn frumvarpinu, m.a. vegna þess að viðskiptahallinn stafi að stórum hluta af mikilli aukningu vöruinnflutnings sem hafi aukist meira en kaupmáttur og landsframleiðsla á undanförnum árum, en á síðasta ári var aukningin einna mest í bifreiðainnflutningi. Einnig bendir ASÍ á að skattalækkun á dýrari bifreiðum gagnist fyrst og fremst þeim sem hafi efni á að kaupa dýra, stóra og neyslufreka bíla og hún auki líka á tekjuójöfnuð í landinu. Orðrétt segir í umsögn ASÍ: ,,Ef lækka á skatta telur ASÍ að lækkunin eigi fyrst og fremst að gagnast þeim tekjulægstu og elli- og örorkulífeyrisþegum.```` Í umsögn BSRB segir eftirfarandi: ,,Eðlilegt er að spyrja hvað valdi því að ríkisstjórnin beiti sér fyrir skattalækkunum á bifreiðum nú því erfitt er að koma auga á félagsleg og efnahagsleg rök sem mæla með þeim breytingum sem áformaðar eru. Þegar ráðist er í skattalækkanir er eðlilegt að forgangsraðað sé þannig að skattaívilnanir skili sér fyrst og fremst til þeirra sem mest þurfa á þeim að halda. Það er ekki gert með þessu frumvarpi. Að vísu er lagt til að skattar á bifreiðar fatlaðra lækki og styður BSRB þá breytingu. Þegar á heildina er litið koma breytingarnar mest til góða þeim sem hyggjast festa kaup á stórum og dýrum bifreiðum. Ætla má að kaupendur slíkra bifreiða séu þeir hópar í þjóðfélaginu sem hafa best efnin. Frumvarpið er því ekki kjarajafnandi nema síður sé.`` Enn fremur segir í álitsgerð BSRB: ,,Efnahagsleg rök virðast ekki mæla með þessari aðgerð fremur en hin félagslegu. Miklar líkur eru á að breytingarnar séu þensluvaldandi, auki innflutning bíla til landsins með tilheyrandi lántöku og þá einnig með þeim afleiðingum að viðskiptajöfnuður við útlönd verði enn óhagstæðari en hann nú er og er þá vart á bætandi. BSRB hvetur til varfærni í þessum efnum og hvetur alþingismenn til að grípa til þeirra skattkerfisbreytinga einna sem eru til þess fallnar að stuðla að kjarajöfnuði í þjóðfélaginu jafnframt því sem þær treysti stöðugleika í efnahagslífinu.`` Undir þetta sjónarmið tökum við í minnihlutaálitinu og vörum mjög við þessu frv. þótt við fögnum einstökum liðum þess og sérstaklega því sem snýr að fötluðu fólki. Það teljum við vera til bóta. Ríkissjóður verður fyrir tekjutapi sem nemur að öllum líkindum um 350 millj. kr. að óbreyttum innflutningi. Nú getur þetta hins vegar leitt til þess að innflutningur til landsins aukist. Ef það gerist mun það auka á viðskiptahalla þjóðarinnar sem er ærinn fyrir og reyndar meiri en dæmi eru um um langan aldur og hefur svo verið núna undanfarin tvö ár. Haft er á orði að þetta sé allt gert til þess að jafna kerfið, fækka flokkum í hagræðingarskyni o.s.frv. Ég held að staðreyndin sé sú að enn eina ferðina er ríkisstjórnin að mylja undir efnafólk í landinu því það er fyrst og fremst efnafólkið, þeir sem festa kaup á stærstu og dýrustu bifreiðunum, sem munu hagnast mest á þessum ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar. Það er það sem málið snýst um fyrst og fremst. Fyrst og fremst snýst þetta mál um að mylja undir efnamesta hluta þjóðfélagsins. Eitt að lokum, herra forseti, ég ítreka að þau rök sem ég vil gera að mínum hafa þegar komið fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem flytur minnihlutaálitið ásamt mér og hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur. Það mál sem ég vildi vekja athygli á er að það er umhugsunarefni fyrir okkur hvernig við viljum haga samsetningu bílaflotans í landinu og hvaða afleiðingar þessi samsetning getur haft á öryggi á vegum landsins. Það er sagt í umræðum sem tengjast þessu máli að það sé ekki og eigi ekki að vera lengur í tísku að hafa með höndum neyslustýringu eins og það er kallað. Mér finnst neyslustýring ekki slæm og ekki óeðlilegt og reyna þá að beina neyslustýringunni inn í skynsamlegan farveg og eitt af því er samsetning bílaflotans. Það kemur fram í ágætu riti sem var gefið út í Noregi árið 1997 þar sem þessi mál voru könnuð að það skiptir verulegu máli hvernig bílaflotinn er samsettur. Því minni sem bílarnir eru og því léttari sem bílarnir eru, þeim mun ólíklegri eru þeir til að valda öðrum tjóni. Því fleiri sem hinir stóru, öflugu drekar eru því líklegri eru þeir að valda þeim tjóni sem eru á smærri bílum. Þetta er staðreynd. Þetta kemur fram í ágætum tölfræðiupplýsingum í þessu riti og er gefið út af Transportøkonomisk institutt í Ósló árið 1997 en bókin heitir Trafikksikkerhetshåndbok. Ég vil vekja athygli á þessu sjónarmiði en segja að lokum að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð getur ekki stutt þær lagabreytingar sem lagt er til að við samþykkjum með þessu frumvarpi.

Herra forseti. Í því máli sem er til umfjöllunar, frv. til laga um breytingu á lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., með síðari breytingum, þykir mér full ástæða til að draga inn einn þátt sem enn hefur ekki verið nefndur í ríkum mæli í þessari stuttu og hröðu umfjöllun sem fer nú fram, en það er umhverfisþátturinn. Það er alveg ljóst að frv. þetta hvetur til kaupa á stærri bílum. Það er líka alveg ljóst að stærri bílar menga meira en minni bílar. Það er alveg sama hvernig við lítum á það mál, þeir eyða meira eldsneyti og þó að vélabúnaður verði sífellt fullkomnari þá þýðir stórfelld aukning í stærri bílum jafnframt stórfellda aukningu mengunar. Ég tel ástæðu til að draga fram í umræðuna framkvæmdaáætlun ríkisstjórnarinnar um sjálfbæra þróun. Ég tel það frv. sem liggur frammi stríða í meginatriðum gegn þeirri framkvæmdaáætlun sem ríkisstjórnin keyrir eftir í umhverfismálum. Þess vegna hef ég óskað eftir því, herra forseti, að hæstv. umhvrh. sé viðstödd orð mín því að ég hefði gjarnan viljað heyra frá hæstv. umhvrh. hvort ekkert hafi verið leitað til umhvrn. með álit á þessu frv. er varðar umhverfisþáttinn. Satt að segja hefði mér fundist full ástæða til og hvet því hæstv. umhvrh. til að koma og segja skoðun sína á málinu og hvernig þetta blasir við henni. Verði frv. að lögum sýnist mér að verið sé lögleiða óskynsamlega stefnu í umhverfismálum hvað aukinn útblástur varðar. Ég hef líka verið að velta því fyrir mér hvort svona snaggaraleg afgreiðsla á málinu sé ekki hættuleg fyrir okkur. Mér sýnist þetta vera mál sem þyrfti miklu meiri ígrundun og miklu gaumgæfilegri skoðun en möguleiki er á að gefa því í þessu hraða afgreiðsluferli. Ég vil benda á það sem kom fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur fyrr í dag þar sem hún benti á að Náttúruverndarsamtök Íslands, Landvernd og Umhverfisverndarsamtök Íslands hafa tjáð sig um málið. Þau vara eindregið við því að þungt lóð sé lagt á vogarskálar aukinnar mengunar og þau lýsa sig reiðubúin til samstarfs í málum af þessu tagi en til þeirra var ekkert leitað í aðdraganda vinnunnar við þetta frv. Benda má á að í áliti þessara samtaka nefna þau Árósasamninginn til sögunnar, sem er samningur sem við Íslendingar erum aðilar að og skuldbindur okkur til þess að leita til frjálsra félagasamtaka á borð við þau sem hér voru nefnd í málefnum sem þau snerta. Annað mál langar mig að nefna sem ég tel vera varhugavert í þessu frv. og það lýtur að öryggismálunum því að ég held að hér séu á ferðinni falskar upplýsingar í grg. með frv. og í ræðu hæstv. fjmrh. hafi komið fram falskt öryggi. Ég fullyrði að áhættuhópurinn í umferðaröryggismálunum kemur ekki til með að minnka við það að allir fari að aka um á stórum bílum. Áhættuhópurinn breytist og þeir sem verða fyrir barðinu á tjóni sem stór bíll veldur verða fyrir meira tjóni en hinir sem verða fyrir tjóni sem lítill bíll veldur. Því léttari sem bíllinn er því minna tjóni veldur hann á öðrum eigum, öðrum ökutækjum og mögulega fólki. Því stærri sem bíllinn er því meira tjóni veldur hann á öðrum ökutækjum, á öðrum eigum og á fólki. Ég veit til þess að í Skandinavíu hefur verið hreyfing í gangi sem er að vinna að því að minnka fjölda stórra bifreiða í umferð í borgum vegna þess að þeir valda meira tjóni en litlir og léttir bílar. Þessa er ekki getið í umræðunni um þetta frv. Ég tel því ekki vera um að ræða neitt mál sem eykur öryggi fólks í umferðinni því að sá sem er öruggur, sá eini sem er öruggur í stóru bílunum, er sá sem situr inni í bílnum en hinir sem verða fyrir árekstri sem stór bíll veldur eru í meiri hættu. Áhættuhópurinn breytist því og jafnvel stækkar. Þetta vildi ég draga fram í dagsljósið, herra forseti, og þætti mikill fengur í því að fá einhvers konar umsögn eða álit hæstv. umhvrh. á þessum þáttum sem ég tel heyra undir umhvrn. og málaflokk hæstv. umhvrh. þannig að ég fagna því að umhvrh. hæstv. skuli vera í salnum.

Virðulegur forseti. Reyndar flyt ég nú ekki þetta mál sem hér um ræðir en mér er sönn ánægja að svara hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur þessari spurningu. Eins og ég hef skilið þetta mál hafa tiltölulega fáar bifreiðar verið fluttar inn í 65% gjaldflokknum hingað til, eða um 900--1.000 bílar á meðan heildarinnflutningur á fólksbifreiðum hefur verið 12--17 þúsund á hverju ári. Mikill meiri hluti þeirra bíla sem hafa verið fluttir inn í efsta gjaldflokki eða sjö af hverjum tíu hafa verið notaðir bílar sem í mörgum tilvikum hafa síður uppfyllt þær kröfur sem eru gerðar til bifreiða varðandi mengunarvarnir og nýtingu eldsneytis. Bílaflotinn hefur því verið að menga tiltölulega mikið vegna þessa. Lækkunin úr 65% vörugjaldi í 45% er þar af leiðandi til þess fallin að draga úr innflutningi á þessum ófullkomnu bifreiðum og getur því stuðlað að því að heildarmengun frá bifreiðum minnki. Rökin eru eiginlega þau að með því að stíga þetta skref núna, með því að einfalda þetta kerfi fara menn frekar út í það að kaupa bíla sem eru með betri mengunarvarnabúnaði en að flytja inn ónýtar bifreiðar eða bifreiðar sem eru ekki með eins góðum mengunarvarnabúnaði. Ég get líka svarað því, hæstv. forseti, að ekki var haft neitt formlegt samráð við umhvrn. varðandi vinnslu á þessu frv. af því að þeirri spurningu var einnig beint til mín.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. umhvrh. fyrir að upplýsa að ekki hafi verið haft neitt samráð við ráðuneyti hennar þegar þetta mál var undirbúið og beini þar með ábendingu til hæstv. fjmrh. og þeirra annarra sem hér sitja úr hæstv. ríkisstjórn að það er auðvitað sjálfsagt þegar um svona mál er fjallað að leitað sé til ráðuneytis umhverfismála sem hefur á forsjá sinni framkvæmdaáætlun um sjálfbæra þróun í samfélaginu. Það þarf ekki neinar mannvitsbrekkur til að sjá að hér er verið að hvetja til aukins innflutnings á stórum ökutækjum og stór ökutæki eyða meira bensíni eðli málsins samkvæmt. Þar af leiðandi er þetta mál sem heyrir undir málasvið hæstv. umhvrh. Það hefði því verið eðlilegt í þessu tiltekna máli að leitað hefði verið til hennar. Hvað varðar eldri bílana get ég svo sem alveg tekið undir að það er rétt að notaðir bílar menga venjulega meira en þeir nýju. En það breytir ekki því að hér er verið að hvetja til notkunar á bílum sem eyða meira eldsneyti og ríkisstjórnin er með stefnu í gangi sem miðar að því að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis. Við höfum einnig skuldbundið okkur til þess að draga úr loftmengun og þar með myndun gróðurhúsalofttegunda.

Virðulegur forseti. Ég vil benda á að hér er um stjfrv. að ræða sem var að sjálfsögðu tekið fyrir í ríkisstjórninni og þar fórum við yfir þetta mál og þessi rök komu öll fram. Ég sá enga ástæðu til þess að stoppa frv. af með það sjónarmið í huga sem hér er dregið fram sérstaklega. Ég tel rökin vera fullnægjandi fyrir því að samþykkja þetta frv. vegna þess að það minnkar innflutning á notuðum bílum sem hafa slakari mengunarvarnabúnað en þeir nýju. Ég tel líka að öryggi sé mjög sterk rök í þessu máli, stærri bílarnir eru öruggari í keyrslu og draga þar af leiðandi úr alvarlegri umferðarslysum. Það þarf því að skoða mörg sjónarmið í þessu stóra máli. Ef menn ætla ávallt að sjá einungis eitt sjónarmið, þ.e. að það sé slæmt að vera með stóra bíla, þá væri auðvitað eðlilegast bara að banna það að flytja inn stóra bíla ef maður ætlar að ganga alla leiðina til enda og vera bara á móti stórum bílum. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er á móti mjög mörgu en ég trúi því varla að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð sé á móti stórum bílum.

Virðulegi forseti. Hæstv. umhvrh. sér ástæðu til að draga það fram í dagsljósið að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð geti mögulega verið á móti stórum bílum. Svo er alls ekki. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er með því að öryggi í umferðinni sé sem mest. Ég hef undir höndum skýrslu frá Noregi sem leiðir hið gagnstæða í ljós við það sem hæstv. umhvrh. er að segja. Í borgarsamfélagi er ekki meira öryggi af því, hvorki fyrir fólk eða eignir, að ekið sé um í auknum mæli á stórum bílum. Þess vegna er Vinstri hreyfingin -- grænt framboð með því að umferðaröryggi í borgum og bæjum sé aukið.

Herra forseti. Það er kannski óþarfi en samt er tilefni til að láta þess getið hvernig þingmál fá meðferð á vettvangi ríkisstjórnar áður en þau koma inn í þingið. Þau eru vitanlega kynnt í ríkisstjórn öllum ráðherrum og farið þar yfir þætti sem varða hugsanlega önnur ráðuneyti. Í þessu máli er það ekki aðeins umhvrh. sem hefði hugsanlega áhuga á málinu, umferðarmálin heyra undir dómsmrh. En fyrst og fremst er þetta þó skattamál og fjáröflunarmál fyrir ríkissjóð. Hins vegar er það ekki rétt sem hv. þm. sagði að stórir bílar mengi alltaf meira en litlir. Það er að koma á markaðinn alls kyns nýr búnaður, nýr vélarbúnaður og nýrri tæki þar sem þessu er öfugt farið og mengunarvarnabúnaðurinn í bílunum gerir það að verkum að þeir þurfa stærra slagrými og þar af leiðandi stærri vélar. Þetta fer ekki alltaf saman. Markmiðið hjá okkur er að gera mönnum kleift að flytja inn slíka bíla án þess að þeim sé sérstaklega refsað fyrir það með gjaldtöku af hálfu ríkisins. Auðvitað er óöruggara að sitja í litlum bíl ef það kemur stór bíll og keyrir á hann. En það er öruggara að sitja í stórum bíl ef það kemur lítill bíll og keyrir á hann. Ég held að það sé almennt öruggara að vera í stærri bílum en litlum bílum upp á umferðaröryggið að gera. Við erum hér að ívilna sérstaklega algengustu fólksbílategundunum sem eru með allt að 2.000 kúbíksentímetra vélum þannig að æ fleiri geti fikrað sig upp í þann stærðarflokk af bílum sem hafa til þessa þurft að kaupa ódýrustu bílana. En auðvitað geta allir núna, ef stærstu bílarnir lækka eins og fyrir er séð, fært sig upp um flokk sem á annað borð kaupa notaða bíla vegna þess að notaðir bílar munu lækka í verði af þessum ástæðum. Þetta mun gera fleirum kleift að kaupa öflugri, öruggari og betri bíla.

Herra forseti. Hvað varðar orð hæstv. fjmrh. vil ég aðeins benda á að það er ekki nægilega gott að heyra af munni hans í umræðunni að hann haldi að það sé öruggara að aka um á stórum bílum og að hann haldi þegar á allt er litið að þannig sé það. Við höfum alveg möguleika á að kynna okkur þetta svo óyggjandi sé og það hafa farið fram rannsóknir á þessum málum. Ég býðst til þess að lána hæstv. fjmrh. þær upplýsingar sem ég hef undir höndum um öryggismál í umferðinni. Auðvitað er þetta ekki umferðaröryggismál fyrst og fremst en það breytir því ekki að það er full þörf á því að horfa á allar hliðar málsins. Þó hér sé einungis um skattamál að ræða frá sjónarhóli hæstv. fjmrh. er það ekki þannig með okkur sum hin. Þetta er líka umferðaröryggismál og þetta er líka mengunarmál. Bílar sem eyða meira bensíni en hinir sem eyða minna bensíni hljóta á endanum að menga meira, eðli málsins samkvæmt.

Herra forseti. Það er ástæðulaust að halda uppi einhverju stagli um þetta mál. Í grg. með þessu frv. er farið yfir umhverfishliðar, öryggishliðar og fleiri atriði sem þarna skipta máli, eins og t.d. tolleftirlit og að hugsanlega sé pottur brotinn varðandi hinn mikla innflutning á notuðum bílum til landsins. Hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir er ekki sammála forsendunum í þessu máli og þar við situr. Hún vill leggja megináherslu á umhverfisþátt þessa máls eins og hún vill gera í öllum málum. Hún vill stjórna landinu, að því mér heyrist, eingöngu út frá umhverfissjónarmiðum. Það er því miður ekki hægt. Það verður að taka tillit til fleiri atriða. Hvort fólk hefur persónulega áhuga á stórum bílum eða ekki er að sjálfsögðu aukaatriði. Hér er almennt verið að draga úr neyslustýringunni í landinu. Mér finnst það vera markmið í sjálfu sér. Svo hefur það þessar verkanir sem við höfum deilt um. En það þýðir ekki að halda áfram að stagla og segja ,,jú víst`` eða eitthvað í þá áttina. Það verður að komast að niðurstöðu í málinu. Þetta mál er þess eðlis að það er ekki hægt að taka í það langan tíma hér í þinginu eins og skilningur hefur verið á. Það hefði mjög óheppileg áhrif á markaðnum, á verslun og viðskipti eins og alkunna er.

Herra forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um breytingu á lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., með síðari breytingum. Varðandi síðustu orð hæstv. fjmrh. þar sem látið er að því liggja að umræður um þetta mál hér í þinginu séu til þess að tefja málið finnst mér afar ósanngjörn aðdróttun.

Ég var ekki að láta að því liggja.

Herra forseti. Það mátti skilja af máli ráðherrans að með því að fjalla um málið með hliðsjón af umhverfismálum, sem þó eru dregin fram sem röksemd fyrir þessum aðgerðum, væri verið að tefja umræðuna. Ég vil bara láta það koma skýrt fram að það hefur verið og er fullur vilji til að þetta mál fái hraða, eðlilega og góða afgreiðslu í þinginu. Ég vildi, herra forseti, fyrst benda á að í þessu frv. eru ýmsir góðir hlutir. Það er mjög ánægjulegt að lækka skuli vörugjald af bifreiðum til fatlaðra. Ég tel það sé mjög góð aðgerð. Ég tel einnig að góð rök séu fyrir lækkun vörugjalds á bifreiðum til bílaleigna. Það hefur verið gagnrýnt hversu bílaleigur eru dýrar, ekki síst í tengslum við ferðaþjónustuna og mér finnst það mjög skiljanleg rök. Ég vil þó varpa fram spurningu varðandi það atriði. Í fyrsta lagi: Verður fylgst með því að þessi lækkun komi strax fram eða eins skjótt og kostur er í verðlagningu þjónustu bílaleigna? Í öðru lagi: Nú hafa bílaleigur margar hverjar gert bindandi samninga um útleigu á bílum til lengri tíma, a.m.k. til sumarsins í mörgum tilvikum. Eru einhverjar sérstakar aðgerðir af hálfu fjmrn. sem lúta að þessum þætti í rekstri bílaleignanna þannig að boðuð skattalækkun til þeirra komi til framkvæmda strax og fyrirhugað er? Varðandi skattahliðina á málinu þá er það svo að sköttum er ávallt beitt til neyslustýringar með einum eða öðrum hætti, hvort sem er á þessu eða öðru. Þetta mál er óháð því hvort við erum með eða á móti sköttunum. Breytingarnar á sköttunum eru í sjálfu sér neyslustýrandi, þær breyta neyslunni. Að því held ég að eigi að huga varðandi þetta frv. Við getum sjálfsagt innst inni eða jafnvel áberandi haft löngun til að eiga góða bíla, jafnvel stóra bíla, sterka bíla og aflmikla bíla og allt það. Okkur kann að langa í fjórhjól og eiga snjósleða og allt þetta. Við getum sjálfsagt haft löngun til þess og óskað þess að þetta sé sem ódýrast. Það er ekki óeðlilegt í landi eins og Íslandi, landi hinna miklu fjarlægða þar sem einstaklingurinn og þjóðin eru háð einkabílnum. Það er í sjálfu sér réttlætanleg skoðun að vilja að farartækin séu sem ódýrust, ég deili í sjálfu sér þeirri skoðun. En hér er um skattabreytingarnar sjálfar að ræða og þá líka í hvaða umhverfi þær eru gerðar. Ég vil, herra forseti, draga fram nokkur atriði varðandi umhverfið sem þessar skattabreytingar hafa áhrif á, umhverfið þar sem hin breytta neyslustýring á sér stað. Við skulum rifja upp að viðskiptahallinn á árinu 1999 reyndist um 43 milljarðar kr. eða 6,7% af landsframleiðslu. Fyrir fjárlög þess árs var að mig minnir aðeins gert ráð fyrir að viðskiptahallinn yrði 28--30 milljarðar. Það sýnir nú hversu sterk, örugg og traust peningastjórnunin eða áætlunin í fjármálum ríkisins er. Nú spáir Þjóðhagsstofnun hins vegar að viðskiptahallinn á árinu 2000 verði yfir 50 milljarðar kr., eða um 7,2% af landsframleiðslunni. Við afgreiðslu fjárlaga um síðustu jól var gert ráð fyrir að mig minnir rétt að viðskiptahallinn yrði um 38 milljarðar kr. Það eru bara örfáir mánuðir síðan. Hvers konar öryggi og vissa í peningastjórnun er þetta? Við stöndum frammi fyrir alvarlegri þróun þar sem viðskiptahallinn hefur a.m.k. þrjú undanfarin ár verið umfram 6% af landsframleiðslu. Þessi halli er ekki tilkominn vegna verulegrar aukningar í fjárfestingu í atvinnulífi hér innan lands. Nei, hallinn er fyrst og fremst tilkominn vegna aukinnar í neyslu, aukins vöruinnflutnings. Það er ógnvekjandi, herra forseti, að á síðasta ári jukust skuldir heimilanna um 16%, eða 77 milljarða. Þær nema núna um 513 milljörðum kr. Þannig er ekki aðeins um heimilin heldur líka atvinnuvegina í þessu góðæri. Það er ekki verið að fjárfesta mikið í atvinnuvegunum. En skuldir atvinnuveganna við lánakerfið jukust um 133 milljarða kr. á sl. ári, um rúm 26%. Við þessar aðstæður snýst peningastjórnun Seðlabankans nánast alfarið um að halda genginu stöðugu með stöðugt hærri vöxtum. Vöxtum sem innlent atvinnulíf og íslensk heimili verða að greiða, jafn skuldsett og þau eru nú. Vegna fastgengistefnunnar verður Seðlabankinn að beita öllu sínu afli til að viðhalda genginu og hefur því mun minni möguleika og svigrúm til að bregðast við í peningastjórnun innan lands. Það er það sem við erum að upplifa. Þessi mikli viðskiptahalli ógnar stöðugleika og fjárhagslegu sjálfstæði heimila og atvinnulífs, allra Íslendinga ef ekki verður brugðist við. Stór hluti þessa viðskiptahalla verður til við innflutning bíla. Stór hluti skuldaaukningar heimilanna verður einmitt til við bílakaup. Lækkun á verði bíla eða breyting á framboði á bílum kallar á breytt munstur í bílakaupum, kallar á nýja þörf og meiri eftirspurn. Fréttir hafa borist af því að bílainnflutningur fyrstu þrjá mánuði ársins hefði dregist saman um 10--15% miðað við sömu mánuði í fyrra. Þau tíðindi ættu í sjálfu sér að vera gleðileg þegar horft er til viðskiptahallans. Ég vil vekja athygli á því, herra forseti, að í þeim umsögnum sem borist hafa við þetta frv. frá aðilum efnahagslífsins, frá Seðlabanka Íslands, Þjóðhagsstofnun, ASÍ og BSRB er varað við þessum breytingum. Allir þessir aðilar vara við því að lækka skatta á bílum og búa þar með til nýtt neyslumunstur, búa til svigrúm til nýrra þarfa og aukins innflutnings. Þeir telja að við núverandi aðstæður eigi enga áhættu að taka sem leitt geti til aukinnar þenslu og aukins innflutnings. Ég tel því, herra forseti, að efnahagslegar aðstæður nú í dag hvetji ekki til þessara aðgerða. Ég tel fremur að letja ætti eindregið til þeirra. Ég leyfi mér að spyrja hæstv. fjmrh. þar sem hæstv. forsrh., yfirmaður efnahagsmála landsins er ekki viðstaddur: Hvernig sjá menn mjúka lendingu efnahagslífsins með svo miklum viðskiptahalla þrjú ár í röð? Þessi þrjú ár er hann miklu hærri en gert var ráð fyrir. Þær áætlanir sem við erum að vinna út frá við gerð fjárlaga og ýmsar efnahagsaðgerðir eru þannig meira eða minna marklausar. Grundvallaratriði eins og áætlanir um viðskiptajöfnuð standast engan veginn. Ég leyfi mér, herra forseti, að vara við þessu frv. og við þessari neyslubreytingu. Ég vara við því að hér verði stigið skref til aukinnar þenslu og viðskiptahalla. Í efnahagsumhverfi sem einmitt ætti að letja okkur til slíkra aðgerða er þetta í sjálfu sér óþarfa áhætta.

Herra forseti. Ég vildi svara þeim spurningum sem komu fram í máli þingmannsins hér áðan varðandi bílaleigubílana. Að sjálfsögðu mun reynt að fylgjast með því að sú lækkun sem hér er verið að skapa grundvöll fyrir komi til framkvæmda sem fyrst, ef þingmaðurinn mætti nú vera að því að hlusta á svör við spurningum hans. Auðvitað verður reynt að tryggja það. Í frv. er gert ráð fyrir að þessi grein komi til framkvæmda 15. maí á meðan aðrar greinar frv. komi strax til framkvæmda. Ástæðan er sú að forsendan fyrir þessari breytingu er að Alþingi verði áður búið að samþykkja hið nýja frv. sem hér liggur á borðum manna um bílaleigur. Nú er verið að undirbúa brtt. varðandi þetta frv. sem lýtur að því að ef bílaleigur hafi í millitíðinni fest kaup á bílum sem mundu njóta ívilnunar samkvæmt ákvæðum þessara laga og þeirrar greinar sem ekki tekur gildi fyrr en 15. maí þá verði heimilt að endurgreiða þeim mismuninn. Það er til að tryggja að lækkunin komi fram. Það verður auðvitað í verkahring samgrn. að hafa eftirlit með hinum nýju lögum um bílaleigur og þar af leiðandi líka því hvernig fer með einstaka samninga sem búið er að gera fram í tímann á þessu sviði. Ég býst nú ekki við að það verði mjög flókið að leiðrétta taxta bílaleignanna í samræmi við ákvæðin sem hér er um að tefla og þær lækkanir sem geta orðið í kjölfarið á þessum lögum. En það er ágætt að benda á það hér að auðvitað verður fylgst með því að bílaleigurnar standi sig í stykkinu þegar þær hafa loks fengið þá ívilnun sem forsvarsmenn þeirra hafa beðið eftir í mörg ár sem og aðilar í ferðaþjónustu á Íslandi.

Herra forseti. Í ábendingum mínum fólst engin tortryggni gagnvart bílaleigum hér á landi og ég treysti því í sjálfu sér að þær láti þessa verðlækkun koma fram í verðlagi sínu. En engu að síður er ástæða til að vera á varðbergi og fylgja einmitt þessum þáttum eftir út í gegn, hvort sem það er hæstv. samgrh. eða fjmrh., þeir sitja nú báðir í ríkisstjórn og þetta hlýtur að vera hluti af ríkisstjórnarákvörðuninni hvernig með þetta verður farið. En mikilvægt er að þetta komist endanlega til neytandans, ég vil árétta það og þakka fyrir undirtektir hæstv. fjmrh. í þeim efnum.

Herra forseti. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs getur ekki stutt þetta frv. og vísa ég til sjónarmiða sem fram komu af okkar hálfu við umræðuna fyrr í dag. Við styðjum eindregið þá ákvörðun að lækka vörugjald af bifreiðum sérhannaðra fyrir fatlaða. Að öðru leyti er ástæða til að hafa efasemdir um frv. sem fyrst og fremst er sniðið að þörfum hinna efnameiri í þjóðfélaginu. Frv. gengur þvert á varnaðarorð Þjóðhagsstofnunar og Seðlabanka sem vara við því að það kunni að verða þensluvaldandi og auka á geigvænlegan viðskiptahalla. Frv. gengur þvert á varnaðarorð ASÍ og BSRB sem segja frv. félagslega ranglátt og hvetja samtökin þingmenn til að styðja þær skattkerfisbreytingar einar sem auka á jöfnuð í þjóðfélaginu. Þetta frv. gerir það ekki. Í því kveður við gamalkunnan tón um þörf á hagræðingu og samhæfingu og að það sé fyrst og fremst tæknilegs eðlis. Hið rétta er að þetta er pólitískt frv. ríkisstjórnar sem hefur tekið að sér það hlutverk að mylja undir efnafólk á Íslandi.

Herra forseti. Þingmenn Samfylkingarinnar telja jákvætt það markmið frv. að einfalda og samræma vörugjald af ökutækjum eins og hér er lagt til, en telja það ekki heppilegt miðað við ríkjandi efnahagsástand að gera þessar breytingar sem lagðar eru til með frv. Það er í samræmi við álit Seðlabankans og Þjóðhagsstofnunar sem vara sterklega við þensluhvetjandi áhrifum þeirra breytinga sem munu m.a. auka viðskiptahallann og útlán lánastofnana, kynda undir verðbólguna og draga úr sparnaði. Við munum því ekki greiða atkvæði með frv. að undanskildu ákvæðinu er lýtur að sérútbúnum bifreiðum fyrir fatlað fólk, en þar er um að ræða örfáar bifreiðar, fimm bifreiðar og tekjutap ríkissjóðs vegna þessa er nánast ekki neitt eða mjög óverulegt, um fjórar millj. kr. sem ekki mun hafa nein áhrif á efnahagsástandið.