Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar frv. til l. um manntal var hér á ferðinni, þá minntist ég á það, að von væri á öðru frv., sem væri beint áframhald af því, og það er það, sem hér liggur fyrir. Nefndin hefur haft þetta frv. til athugunar og rætt það við hagstofustjóra. Það voru nokkur atriði í frv., sem ég taldi að þyrfti og ætti að breyta, og sum af þeim hef ég minnzt hér á áður og skal ekki gera þau frekar að umtalsefni. En það, sem mér sérstaklega og reyndar nefndinni fannst ábótavant við þetta frv., eru þær undantekningar, sem gerðar eru frá skyldu manna til að tilkynna aðsetursskipti og felast í 2. og 4. tölul. 3. gr. Það er augljóst mál, að ef hafa á það gagn af manntalinu, sem við allir óskum eftir, það gagn að geta, auk þess að vita á hverjum tíma, hvar hver einstakur maður hefur aðsetursstað, líka vitað, að hverju hann vinnur, þá má ekki sleppa fólkinu, sem fer úr bæjunum í kaupavinnu, því að það gefur upplýsingar um þá menn, sem að þeirri atvinnugrein vinna, sem landbúnaður er, né heldur þeim mönnum, sem færa sig á milli staða á vertíð, hvort sem það er nú á milli þorpa eða þá beinlínis menn úr sveit, sem koma til að stunda sjóróðra í verstöðvunum. Þess vegna hefði ég - og reyndar nefndin - gjarnan viljað breyta bæði 2. tölul. og 4. tölul. og taka upp tilkynningarskyldu um þá menn, sem fara annars vegar í sveit, og eins þá unglinga, sem sumarlangt dvelja í sveit og hjálpa óneltanlega oft mikið til við framleiðslu þar. En hagstofustjóri sagði okkur, að það að koma í kring manntalinu, eins og lög þessi eru nú, væri svo mikil vinna, að ef við bættum á þá þessari til- kynningarskyldu, sem undan er felld núna í 2. og 4. tölul. 3. gr., þ.e. um börnin, sem eru sumarlangt í sveit, og fólkið, sem fer í árstíðabundinn stað, sumt að sumrinu og sumt að vetrinum, eftir 4. lið 3. gr., þá gætu þeir bara alls ekki annað því, og bað okkur þess vegna í nefndinni að gera það fyrir sín orð að breyta þessu ekki núna. Eins og okkur væri ljóst, þá yrðu bæði lögin um manntalið og þessi lög að sameinast í eitt á næsta þingi og þá felld úr gildi lögin um venjulegt manntal, sem enn þá gilda og eru ekki felld úr gildi með þessum lögum, en verða óþörf, þegar þetta kemst í kring, og þá skyldi hann vera með okkur í því að taka þessar breytingar upp, því að þá mundu þeir verða búnir að komast svo vel í gang með þetta, að þeir gætu bætt því við sig, þó að þeir gætu það ekki núna. Það væri þess vegna þýðingarlaust að breyta því núna og skylda þá til þess, því að þeir gætu það ekki. Á þessum rök- semdum féllum við frá því að flytja brtt. við bæði 2. og 4. tölul. 3. gr., sem ég annars hafði mjög mikla tilhneigingu til - og ég held nefndin öll, því að n. allri er það ljóst, að það er ákaflega mikil þörf á því að hafa sem nánasta vitneskju um það á hverjum tíma, hve margir menn vinna við þessa eða hina atvinnugreinina í landinu, en eftir þeim upplýsingum verðum við þó að bíða þangað til eftir liðugt ár, þegar þetta verður allt endurskoðað, og þá taka það inn. Sömuleiðis var frá mínu sjónarmiði ákaflega vafasamt, hvort ætti að undanskilja tilkynningu til manntalsskrifstofunnar eða hagstofunnar námsmenn erlendis, eins og gert er í síðari hluta 6. gr. frv. Menn, sem dvelja árum saman við nám erlendis, hafa oft verið taldir eiga heimilisfang hér og hafa aðsetur hér og þá venjulega eða alltaf hjá sínum foreldrum eða aðstandendum hér heima, en ekki nærri alltaf. Ég veit t.d., að ég sjálfur hef átt syni við nám árum saman erlendis, og ég taldi þá ekki hér, þeir voru taldir þar. Eins og þetta er nú í þessum lögum, þá mundu þeir allir taldir hér með dvalarstað, þó að þeir væru árum saman við nám erlendis. Þetta taldi n. dálítið vafasamt, en við að ræða um þetta við menn, sem hafa nú átt námsmenn erlendis, þá virtist allur fjöldinn hafa fylgt alveg gagnstæðri venju og ég hef gert við mína syni, þegar þeir voru ytra, talið þá hér, meðan þeir voru við nám, og ekki hætt að telja þá, eins og ég gerði, og látið þá telja sig ytra. Og með tilliti til þess var nú þetta látið standa óbreytt í frv., það mundi þá verða til athugunar næsta haust, um leið og þetta allt verður endurskoðað og fært saman í einn bálk, hvort það ætti að gera það eða ekki. Þetta tvennt, sem ég taldi fyrst, var það, sem allri nefndinni fannst ástæða til að breyta, þótt hún félli frá að gera það núna, en um þennan þriðja lið, sem ég talaði um, síðari málslið 6. gr., var n. ekki alveg sammála, sumir vildu jafnvel sleppa honum og aðrir ekki, og endalokin voru þau, að við létum hann standa. Hann liggur þá líka til athugunar að hausti, þeg- ar lögin verða sameinuð og steypt í einn bálk. Hagstofan leggur ákaflega mikla áherzlu á að fá þessi lög afgreidd sem fyrst úr þinginu. Hún segist þurfa að láta prenta í sambandi við þau ýmis eyðublöð, sem þurfa að komast til hrepp- stjóra og sýslumanna sem fyrst og alltaf fyrir áramót. Og þess vegna bað hagstofustjóri mig að skila því til hæstv. forseta að reyna að hraða gangi þessa máls í gegnum deildina eins og hægt væri, og helzt, ef hann gæti sent það til Nd. í dag. Ef deildin er sammála um að taka ekki þessar breytingar, sem ég hef minnzt á og við höfum látið liggja, og sér ekki ástæður til annarra breytinga, sem ég held nú, að ekki séu, þá vildi ég mælast til þess við forseta, að hann reyndi að þessum fundi loknum að setja annan fund og koma málinu til Nd., svo að það geti komið þar fyrir á fimmtudag og þá kannske öðru hvoru megin við helgina orðið að lögum, svo að það sé hægt að fara að starfa eftir því.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, mælir svo fyrir, að taka skuli inn í B-lið hinna almennu hafnarlaga lendingarbætur í Kópavogshreppi. Það mætti nú kannske teljast einkennilegt, að verið sé að taka hér inn nýja höfn rétt við Reykjavík, sem vitað er, að hvorki yrði útflutnings- né innflutningshöfn. En sjútvn. Alþ. hafa ekki fylgt þeirri reglu að meta það eða vega, hvort nauðsynlegt sé að taka slíkar hafnir inn í hafnarlögin, heldur farið eftir hinni reglunni, að þegar einhver hreppur hefur óskað þess, að teknar væru inn lendingarbætur eða höfn, þá hefur ekki verið synjað um það. Hefur þetta gengið svo langt, að jafnvel í sumum hreppum eru lendingarbætur á tveimur eða jafnvel þremur stöðum. Það væri því brot á þessari meginreglu, ef ætti að neita þessum hreppi um að samþykkja þau lög, sem hér er farið fram á. En auk þess er sýnilegt, að margt mælir með því, að Kópavogshreppur komi upp þeim lendingarbótum, sem hér er ætlazt til, í sambandi við atvinnuvegi hreppsins, og sýnilegt, að það gæti orðið mikill stuðningur fyrir íbúana að koma upp lendingarbót, þó að hvorki sé miðað við að hafa þar innflutnings- né útflutningshöfn. - Sjútvn. þessarar hv. deildar hefur athugað frv., og á grundvelli þeirra raka, sem ég hef borið hér fram, leggur hún til, að það verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Ég vil með nokkrum orðum fylgja úr hlaði frv. þessu á þskj. 126, sem ég er flm. að ásamt hv. 2. þm. S-M. og hv. 8. þm. Reykv. Frv. er till. um, að Búnaðarbanka Íslands, byggingarsjóði verkamanna og lánadeild smáíbúðarhúsa verði gefin eftir nokkur lán, sem þessum stofnunum hafa verið veitt úr ríkissjóði eða af fé, sem gert var ráð fyrir að ríkissjóður tækl við, þegar skilað yrði. Öllum þessum stofnunum er fjárvant. Allar hafa þær lánastarfsemi að sinna, sem ekki má niður falla. Enginn þeirra má við því að skila fénu, ef rétt er á litið. Að vísu var lánadeild smáíbúðarhúsa við fæðingu í fyrra ekki hugsað fyrir nema einu tillagi í eitt skipti og ef til vill ekki ætlaðir langir lífdagar, en því meiri nauðsyn er henni nú á að þurfa ekki að skila þessu fé, vegna þess að það hefur í ljós komið, að hlutverk hennar er nauðsynlegt, og því fer fjarri, að hún hafi tæmt verkefni sín, enda hefur hæstv. ríkisstj. nú lagt fram frv. um heimild til að afla erlends láns handa deildinni. Í raun og veru eru þessar stofnanir eins og myllur, sem verða alltaf að mala fyrir land og lýð. Ef vatnið er tekið af þeim eða þrýtur, þá hætta þær að hreyfast. Nú hafa þær alls ekki nóg aðstreymi af nýju vatni, þess vegna verður að mynda hringrás og láta sama vatnið óskert knýja þær áfram. Að því er stefnt með frv. Óafturkræf framlög eiga að vera viðvarandi og margendurnotað hreyfiafl. Búnaðarbanka Íslands er ætlað með lánveitingum sínum að aðstoða fyrst og fremst það fólk, sem er að nema landið, rækta það við sjó og í sveitum og byggja upp sveitir landsins. Landnám er dýrt og er gert að mjög miklu leyti fyrir komandi tíma. Þess vegna er bæði nauðsynlegt og eðlilegt, að lán til þess séu löng og vaxtalág. Ræktunarsjóður Búnaðarbankans lánar aðallega til 20 ára gegn 2½% vöxtum og heimtir inn með jöfnum árgjöldum, sem leiðir af sér, að afborganirnar eru lægri framan af lánstímanum. Ríkissjóður hefur lánað ræktunarsjóði fyrst á árunum 1948–51 20 ára lán með 1½% vöxtum. Það lán er 9 millj. 875 þús. kr. Í öðru lagi lánað af gengishagnaði 1950 6.874.946.51 kr. með 2% ársvöxtum. Þetta lán á að endurgreiða á 20 árum með jöfnum afborgunum. Í þriðja lagi lán af tekjuafgangi ríkissjóðs 1951 7½ millj. með 5½% ársvöxtum. Þetta lán á að vera afborganalaust 3 fyrstu árin, en endurgreiðast síðan á 20 árum með jöfnum afborgunum. Í fjórða lagi hluta af landbúnaðarláni frá Alþjóðabankanum 1952, ca. 8 millj. 250 þús. með 4½% ársvöxtum auk ¾% lántökugjalds. Afborgunarlaust á þetta lán að vera fyrstu 3 árin, en endurgreiðast síðan á 17 árum. Þessi ríkissjóðslán, bein og óbein, til ræktunarsjóðs eru samanlagt 32.499.946.51 kr. Augljóst er það, að ræktunarsjóður getur hvorki látið þau bera sig að vöxtum né afborgunum. Frv. gerir ráð fyrir, að hann verði látinn hafa tvö þeirra sem óafturkræf framlög, lánið af gengishagnaðinum frá 1950 og lánið af tekjuafganginum 1951, en það eru samtals 14.374.946.51 kr. Þegar þetta væri að lögum orðið, yrði nær lagi um hag ræktunarsjóðs og starfsemi hans á næstu árum. Þá er byggingarsjóður Búnaðarbankans. Hann lánar til bygginga í sveitum til 42 ára með 2% ársvöxtum. Lán, sem ríkissjóður hefur veitt honum, eru: Vaxtalaust lán 1948 til 42 ára 4 millj. 797 þús. kr. Annað er gengishagnaðarlán 1950 með 4% vöxtum. Það á að endurgreiðast með hluta Búnaðarbankans af stóreignaskatti, og er upphæð þess 6.874.946.51 kr. Þriðja er lán af tekjuafgangi ríkissjóðs 1951. Það er með 5½% ársvöxtum, afborganalaust í 3 ár, en endurgreiðist síðan með jöfnum afborgunum á 20 árum. Lánsupphæðin er 7½ milljón. Og fjórða lánið er hluti af landbúnaðarláni frá Alþjóðabankanum 1952, ca. 8 millj. 250 þús., vextir 4½%, lántökugjald ¾%. Það á að vera afborganalaust 3 fyrstu árin, en endurgreiðast síðan með jöfnum afborgunum á 17 árum. Samtals eru lán þessi hjá byggingarsjóði ea. 27.421.946.51 kr. Engum manni getur dulizt, að byggingarsjóður er ósjálfbjarga með þessi lán og starfsemi hans sligast, ef ekkert er að gert. Frv. ætlast til, að tvö lánin, gengishagnaðarlánið og tekjuafgangslánið, verði óafturkræf framlög. Þau eru samtals 14.374.946.51 kr. Verður þá sjóðnum rekstur og útlánastarfsemi allmiklu björgulegri. Veðdeild Búnaðarbankans fékk eina millj. króna að láni af tekjuafgangi ríkissjóðs 1951 með 5½% vöxtum til 20 ára jafnra afborgana. Hún lánar venjulega til 30 ára með 4½%. Allir geta séð, hvernig henni muni ganga að standa undir lántökunni hjá ríkissjóði. Frv. gerir ráð fyrir því, að þessi eina milljón hjá veðdeildinni verði óafturkræft framlag. Svo er byggingarsjóður verkamanna. Byggingarsjóður þessi fékk gengishagnaðarlán 1950, 6.874.946.51 kr. með 4% vöxtum og á að skila því með hluta sínum af stóreignaskatti jafnharðan og hann kemur inn. Enn fremur fékk hann að láni af tekjuafgangi ríkissjóðs 1951 4 milljónir til 20 ára með 5½% vöxtum. Byggingarsjóður verkamanna lánar út til bygginga í kaupstöðum og bæjum lán til allt að 75 ára gegn 2% og vantar fé tilfinnanlega vegna húsnæðisvandræða á þessum stöðum. Frv. leggur til, að lán þau, er honum voru veitt af gengishagnaðinum og tekjuafganginum í fyrra, verði óafturkræf framlög. Þau gera samtals 10.874.946.51 kr. Á lánadeild smáíbúðarhúsanna minntist ég áðan. Hennar stofnlán var 4 millj. kr. til 20 ára með 5½% vöxtum og á samkvæmt frv. að vera óendurkræft. Hún lánar út til 15 ára með 5½% vöxtum. Samanlagðar eru þessar lánsupphæðir allar, sem í frv. er lagt til að gerðar verði óafturkræf framlög, 44.124.839.53 kr. auk ógreiddra vaxta af lánunum, en ekki veit ég, hvað þeir eru miklir nú áfallnir. Þessi upphæð, rúmlega 44 millj., er mikil upphæð, það skal ég játa. Þó mundi þessara milljóna ekki gæta mikið sem eyðslueyris hjá ríkissjóði árlega á afborgunartímanum. Þær mundu hverfa eins og dropar í hafi eyðslunnar og gleymast eins og étinn matur. En segjum, að þær yrðu ekki gerðar að eyðslueyri, heldur lagðar í nauðsynleg fyrirtæki, og þá vil ég spyrja: Eru nokkrar líkur til, að þær yrðu lagðar í nauðsynlegri fyrirtækl en þau, sem þær standa inni hjá nú? Er annað til, sem kallar meira að? Eða væri nokkurt vit í því fyrir ríkið að krenkja starfsemi þessara lánsstofnana nú með því að taka af þeim féð, láta þær bíða mikinn rekstrarhalla af vaxtagreiðslum og afborgunum og tærast upp af þeim sökum, verða svo að jafna það á eftir, að svo miklu leyti sem jafnað yrði, með ærnu gjaldi? Nei, það væru bágborin búhyggindi. Ég er raunar hissa á því nú, að þegar féð var upphaflega veitt, skyldi það ekki vera haft óendurkræft, svo augljóst mátti vera, að það gat ekki orðið að viðunandi notum sem lánsfé eftir reglum og verkefnum stofnanana. Það var stofnfé til eignar, óafturkræft fé, sem þessar stofnanir vantaði til þess að vera viðvarandi vatn á myllu sinni. Frv. er lagt fram til þess að ráða nokkra bót á þessu. Ég leyfi mér að vænta þess, að frv. verði vel tekið, og legg til, að því verði vísað til hv. fjhn. að umræðu þessari lokinni.



Herra forseti. Mér virðist vera um svo mikilsvert mál að ræða hérna, að mér þykir rétt að segja nokkur orð um það þegar við 1. umr., ekki sízt með tilliti til þess, að Alþfl. á engan fulltrúa í fjhn., sem ég vil gera ráð fyrir, að fái þetta mál til meðferðar. Annars skal ég segja það, að mig furðar á því, að hæstv. fjmrh. skuli ekki sýna sig í d., þegar þetta mál er borið hér fram, því að það er vissulega ekki neitt smáræði fyrir ríkissjóðinn, sem hér er um að ræða. Samkv. þessu frv. er gert ráð fyrir því, að af fé almennings, eignum ríkissjóðs séu um 45 millj. kr. gefnar ákveðnum stofnunum, þ. e. a. s. ráðstafað úr ríkissjóði, sem er sameign landsmanna allra, hvorki meira né minna en 45 millj. kr. sem gjöf til ákveðinna stofnana. Mér er að vísu ekki jafnvel kunnugt og að sjálfsögðu hæstv. fjmrh. og sennilega einnig hv. flm. þessa frv., sem eru samflokksmenn hæstv. fjmrh. og sjálfsagt hans ráðunautar í fjárhagsmálefnum ríkisins, um fjárhag ríkissjóðs, en ég þykist þó vita það, að fjárhagur ríkissjóðs sé ekki sá, að það skipti ekki miklu máli fyrir hann, hvort þetta er beinlínis gefið þessum ákveðnu stofnunum eða lagt fram sem lán, sem á að endurgreiðast með vöxtum, eins og til er sett. Ekki sízt virðist mér þetta augljóst, þegar þess er gætt, að á þessu Alþ., sem nú er fyrir skömmu byrjað, eru óskir frá hæstv. ríkisstj. bornar fram í frv.-formi um að fá heimild til lántöku innanlands eða utan, aðallega erlendis, sem skiptir mörgum milljónatugum, til áburðarverksmiðju, til lánsstofnana bænda, Búnaðarbankans eða ræktunarsjóðsins, til að fullgera virkjanirnar við Sog og Laxá og fleira, sem telja mætti. Ég skal fullkomlega viðurkenna það, að þær stofnanir, sem hér um ræðir, bæði Búnaðarbankinn, byggingarsjóður verkamanna og lánadeild smáíbúðarhúsa, eru stofnanir, sem sjálfsagt er að styrkja, og það hefur líka verið gert. Sumar af þeim, eins og Búnaðarbankinn, hafa verið styrktar mjög rausnarlega fram að þessu, og liggja hér frammi allmargar till. um að auka starfsfé hans mjög verulega með beinum framlögum úr ríkissjóði og lánum, eins og mönnum er kunnugt. Hv. frsm. sagði að vísu, að segja mætti, að hér væri um nokkuð miklar upphæðir að ræða, en þessa gætti nú ekki mikið í öllum þeim mikla mat, sem hér væri reiddur fram á Alþ. En furðuleg bjartsýni er nú þetta hjá hv. frsm., og nokkuð kveður við annan tón stundum.  Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til við þessa umr. að taka sérstaklega fram annað, en að sýna, að enn í þessu frv. kemur greinilega fram sú stefna hæstv. ríkisstj. og stuðningsflokka hennar að mismuna einstöku atvinnustéttum í landinu ákaflega greinilega. Það er gert ráð fyrir, að af þessum 47 millj. renni rösklega 2/3 til Búnaðarbankans eins, en 1/3 til stofnana, sem annast lánveitingar til íbúðarhúsa í þéttbýli. Það þarf ekki annað en bara að líta til fólksfjöldans á hverju þessara landssvæða um sig til þess að sjá, að í raun og veru, miðað við það, ætti hlutfallið að vera öfugt, því að það eru meira en 2/3 íbúa landsins, sem búa í kaupstöðum og kauptúnnm landsins; það er minna en 1/3, sem býr á þeim svæðum, þar sem Búnaðarbankanum er sérstaklega ætlað að bæta úr fjárþörfinni og lánsþörfinni. - Ég skal sem sagt ekki hafa þessi orð mín fleiri við þessa umr. Ég vildi mega vænta þess, að þetta mál fengi hina ýtarlegustu athugun og að fjhn. gangi eftir því hjá hæstv. fjmrh., að glöggar skýrslur liggi fyrir, áður en frv. er afgreitt, um getu ríkissjóðs í þessu efni og hvers vænta megi um eftirköst, þ. e. a. s., hverjir koma á eftir og fara fram á það sama, ef farið er út á þá braut, sem gert er ráð fyrir í þessu frv.



Herra forseti. Þó að aths. hv. 4. þm. Reykv. væru ekki meiri háttar, þá vil ég þó aðeins drepa á þær með nokkrum orðum og sýna, hve grunnt þær standa. Hans aðalathugasemd var það, að með þessu frv. væri fé almennings tekið af honum og geflð til ákveðinna stofnana. Nú er mér spurn: Hverjir eiga þessar stofnanir, sem eiga að fá þarna óafturkræfu framlögin? Það er almenningur, sem á þessar stofnanir. Og þessar stofnanir á almenningur til þess að láta þær vinna með sér og hjálpa sér til að standa straum af búskap sinum í landinu, til sjávar og sveita, í bæ og sveit. Býst hv. 4. þm. Reykv. við því, að verkefni þessara stofnana þrjóti eða þeim verði lokið innan skamms? Býst hann við því? Nei, ég er viss um, að hann býst ekki við því. Og ég hugsa, að við athugun hljóti hann að komast að þeirri niðurstöðu, að fénu, sem almenningur hefur lagt í þessar stofnanir til þess að láta vinna þar með sér, er vel varið. Þá benti hv. þm. á það sem rök, að enn kæmi það fram hjá stuðningsmönnum ríkisstj., að þeir vildu mismuna fólkinu í landinu, því að meiri hluti fjárins, sem um ræðir, færi til sveitanna. Hann nefndi hlutfallið af samanlögðum ræktunarsjóði og byggingarsjóði móti því, sem ætlað er til þess að hjálpa til húsabygginga í þéttbýlinu, og bar þau hlutföll saman. Hann taldi, að þetta væri rangt, jafnvel öfugt, vegna þess að fleiri byggju í bæ en sveit. En ef hann athugar þessi mál nánar og litur á það, að verkefni byggingarsjóðs Búnaðarbankans er hliðstætt verkefni byggingarsjóðs verkamanna og lánadeildar smáíbúða, þá sér hann, að þær upphæðir eru jafnar. En ræktunarsjóður hefur önnur verkefni, og þess vegna má ekki hafa hann í hlutfallinu, eins og hv. þm. gerði. En hann mun svara því, að jafnvel þó að bara byggingarsjóðirnir séu bornir saman, þá eigi fólkið í bæjunum að fá þar stærra hlutfall, af því að það sé fleira en fólkið í sveitunum. En þá er á það að líta, að eins og hagar til í þjóðfélagi okkar nú, þá mun öllum geta komið saman um það, að það er æskilegra, að landnámið sé aukið í sveitunum heldur en í bæjunum. Þess vegna þarf að bjóða upp á meiri aðstoð til að byggja upp sveitirnar heldur en bæina. Hann spáði því og vakti athygli á því með áherzlu, að með þessu frv. gæti verið boðið upp á það, að fleiri, sem hefðu fé að láni frá ríkinu, teldu réttmætt, að þeir fengju það sem óafturkræft framlag. En ég hefði haft gaman af því, að þm. hefði bent á hliðstæður. Ég hugsa, að það séu ekki fullkomnar hliðstæður til. En séu þær til, þá lít ég svo á, að tillögur þeirra vegna væru líka réttmætar.



Ég vildi, áður en mál þetta fer til athugunar í n., segja aðeins örfá orð, - þau verða mjög fá, - til þess að skýra málið að einhverju leyti, ef unnt er. Eins og menn vita, þá stóð von til þess, þegar byggingarsjóður og ræktunarsjóður fengu lán hjá ríkissjóði, að þeir sjóðir yrðu nægilega miklir til þess að lána út um óákveðinn tíma, langan tíma. En vegna breyt. á verðgildi peninganna urðu þessir peningar, sem ríkið lánaði byggingar- og ræktunarsjóði, ekki nema örlítill hluti þeirrar fjárhæðar, sem þurfti að lána, með vaxandi dýrtíð og vaxandi kostnaði við ræktun og byggingar. Síðan hefur þetta færzt í það horf, sem er eftirtektarvert og umhugsunarvert í sambandi við þetta mál, að það er tekið að lána byggingarsjóði og ræktunarsjóði peninga, sem stundum eru taldir eftir og stundum eru talin alveg sérstök hlunnindi fyrir byggingar- og ræktunarsjóðinn, en þetta eru 5½% lán. Ákaflega mikil hlunnindi held ég að hv. þm. þætti það, ef þeir fengju 5½% lán til 20 ára, en ættu svo að lána sömu peningana út með 2½% vöxtum allt upp í 42 ár. Haldið þið, að mönnum fyndist það ekki dásamleg hlunnindi, ef það fengist af hálfu ríkisins? M. ö. o., þegar það kom í ljós, að þessir sjóðir, sem þannig var til stofnað, að veitt voru ódýr lán af ríkisins hálfu, voru alls kostar ónógir, þá er byrjað að lána sjóðum, sem ríkið ætlar að styrkja og styðja, með 5½% vöxtum, en á þeim hvílir hins vegar sú kvöð að lána til allt að 42 ára og taka allt niður í 2½% vexti. Þetta vitanlega endar með því, sem er raunar einfalt dæmi, að sjóðirnir tærast upp á stuttum tíma með þessu móti, það liggur í hlutarins eðli og þarf ekki skýringa við. Nú er það þannig, að ríkissjóður er að reyna að útvega lán að nýju, að vísu ekki þessi ódýru lán, heldur 5½% lán eða 6% lán til sjóðanna, til þess að þeir geti lánað það út aftur með 2½%. Jafnhliða því, sem verið er að reyna að útvega þessi lán og allskostar ósýnt, að það verði hægt að ná í þessi lán, þá skulda sjóðirnir núna um 3 millj., sem þeir eiga að fara að borga ríkinu, og þetta er á sama tíma sem verið er að neita bændum um að veita þeim lán út á framkvæmdir. Menn eiga dálítið erfitt með að átta sig á því hér í þessu landi, engu síður þm. en aðrir, og þarf einkennilega oft að minna á það, að ekki aðeins hér í þessu landi, heldur er það alls staðar talið svo, eftir því sem ég bezt veit, að það er útilokað, að landbúnaðurinn geti nokkurn tíma staðið undir jafnvaxtaháum lánum og flestir aðrir atvinnuvegir. Þetta er atvinnuvegur, sem er viðast í vexti og þarf að leggja mikið í kostnað, og í annan stað er það vitað mál, að arður af landbúnaði, þó að hann sé öruggur, er lægri en af flestum öðrum atvinnugreinum. Það var t. d. ekki neitt einkennileg pólitík í augum þess ráðh., sem núna kom frá Luxembourg og stanzaði hér í nokkra daga og var að spyrja okkur hér eftir landbúnaði, - hann upplýsti okkur um það, að það lifðu 30% af þjóðinni á landbúnaði; þeir hafa iðnað, og það eru flest hráefnin flutt inn og meira að segja kol og koks sem nauðsynlegur aflgjafi; þeirra iðnaður stendur nú samt sem áður mjög vel, af því að þeir hafa það mikla og langa æfingu og eru framúrskarandi iðnaðarmenn, - það var ekkert einkennileg pólitík frá hans hendi, þegar hann sagði okkur það, að þeir borguðu á hverju ári, Luxembourgarmenn, sem eru helmingi fleiri en við, 150 millj. í styrki til bænda og enginn bóndi borgar skatt. Þeir töldu þetta alveg sjálfsagða pólitík og heppilega fyrir þá þar. Það þyrftu 30% af þjóðinni að vera við þessa atvinnugrein og þeir teldu það eðlilega og mjög skynsamlega ráðstöfun. Og svo mikið er víst, að þó að þeir reki þessa fjármálapólitík, sem ég er hræddur um að ýmsum hér mundi þykja einkennileg, þá standa þeir nú það vel í fjármálum, að þeir hafa ákaflega sterka utanríkisverzlun og eru mjög sterklr fjármálalega, þannig að þeir hafa enga þörf fyrir lán frá útlöndum í neinni mynd. Þessi pólitík er frá þeirra sjónarmiði, sagði hann, sjálfsögð, meðan aðrar atvinnugreinar standa þannig, að þær geti staðið undir því, því að ef við missum þennan litla landbúnað, sem við höfum, þá er þjóðin illa stödd. Það er ábyggilegt. Við getum vitanlega flutt inn mjög ódýrar landbúnaðarvörur. Það er ásókn um það frá Hollandi, en við gerum það alls ekki hér. Við verðum að reka okkur á það í sambandi við umhugsunina um landbúnaðinn, hvort sem það er hér eða annars staðar, að hann gefur minni arð en aðrar atvinnugreinar. Hann gefur öruggan arð, og hann er ákaflega sterk undirstaða að ýmsu leyti fyrir okkar þjóðfélag, og með þeim huga verðum við að athuga þetta frv., sem hér liggur fyrir, og ég vil ekki heldur að fyrra bragði efast um, að það verði gert.



Herra forseti. Með því að ég á sæti í þeirri n., sem að líkindum fær þetta mál til athugunar, þá mun ég ekki ræða það mikið hér nú við 1. umr. og hefði raunverulega ekki tekið hér til máls, ef hæstv. landbrh. hefði ekki gefið tilefni til þess. En hann benti einmitt nm. á, að þeim bæri að athuga það vel, þegar málið yrði afgreitt, að skoða frv. í því ljósi, sem hann sérstaklega undirstrikar í sínum orðum, þ. e., að sú stefna væri rétt að létta þessari byrði af landbúnaðinum, á meðan aðrir atvinnuvegir geti staðið undir því, eins og hv. 4. þm. Reykv. hefur þegar minnzt á. Mér verður því á að spyrja eins og hv. 4. þm. Reykv.: Er það skoðun hæstv. ráðh., að aðrir atvinnuvegir í landinu geti staðið undir þessari byrði eða öðrum nýjum byrðum, sem á þá kunna að verða lagðar? Þetta er ekki sagt af neinni andúð við málið sjálft eða neinni andúð við landbúnaðarmálin, heldur vildi ég aðeins fá það fram hér, áður en málið er afgreitt í n., hvort hæstv. ráðh. er þeirrar skoðunar, að aðrir atvinnuvegir geti staðið undir þessari byrði og öðrum byrðum, sem kunna að fylgja því, að þetta frv. verði samþ. Það er kjarni málsins og því mjög nauðsynlegt; að n. fái um það vitneskju, hvað hæstv. ráðh. álítur í því atriði, úr því að hann óskar, að það sé einmitt þetta, sem sé haft að aðalsjónarmiði, þegar málið er afgreitt. Hv. flm. frv. viðurkenndi einnig hér, að hann mundi að sjálfsögðu fylgja hverjum þeim till. hliðstæðum, ef þær kæmu fram á síðara stigi málsins, um aðstoð til annarra atvinnuvega, sem hægt væri að sýna og sanna að væru hliðstæðar þessu máli, - viðurkenndi það hér í sinni síðari ræðu, og einmitt út af því vildi ég einnig leyfa mér að benda á, að það er alveg hliðstætt, að það fé, sem hefur verið látið í stofnlánadeildina og lánað er út með 2½% og ég hygg að muni vera um 100 millj. kr., lúti sömu reglum. Það er komið á daginn nú, að einmitt þeir atvinnuvegir, sem hafa fengið það fé lánað, geta ekki staðið undir þeirri byrði, hvað þá undir annarri nýrri. Það liggur nú fyrir hjá sérstakri n., sem til þess hefur verið valin, að athuga, hvernig eigi að forða því, að atvinnutækin, sem veðbundin eru stofnlánadeildinni með 1. veðrétti og geta ekki staðið undir afborgunum af þeim lánum eða öðrum skuldum, verði seld á opinberu uppboði til lúkningar skuldum sínum, svo að viðkomandi bæjarfélög missi ekki þannig atvinnutækin. Ég hygg, að þetta sé skýrasta sönnunin fyrir því, að þessi atvinnugrein geti ekki staðið undir þeirri byrði, sem hér um ræðir, eða tekið á sig neina aðra nýja byrði, hvað svo sem líður skoðun hæstv. landbrh., því að ég veit, að hæstv. ríkisstj. hefði ekki sent þetta mál til sérstakrar athugunar til þeirra manna, sem hún trúir sjálfsagt bezt til þess að rannsaka það, ef hún væri öll óskipt þeirrar skoðunar, að þessi atvinnuvegur gæti borið þessa byrði eða tekið á sig aðra nýja. Er þetta atriði því alveg hliðstætt, og mun ég því að sjálfsögðu athuga það mjög gaumgæfilega, eftir yfirlýsingu frá hv. 1. flm., að koma með brtt. um, að einnig þær 100 millj. kr., sem látnar voru í stofnlánadeildina, verði gefnar eftir.  Þá vil ég gjarnan einnig í sambandi við þetta leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh. um, hvort hann líti þá ekki svo á, að einnig þær 3 millj., sem voru látnar í Iðnaðarbankann, ættu að fylgja sömu reglu. Það er a. m. k. ekki upplýst enn, hvort iðnaðurinn þarf ekki á slíkri aðstoð að halda. Hitt er alveg víst, að þessi nýi banki, Iðnaðarbankinn, sem á að standa undir ákaflega merku hlutverki í landinu, er a. m. k. enn ekki eins fjársterkur og Búnaðarbankinn, og er þetta ekki sagt af andúð til Búnaðarbankans. Ég er aðeins að draga hér fram raunverulegar staðreyndir og ekkert annað. Ég minnist þess að vísu í fyrra, þegar rætt var um Iðnaðarbankann hér í þessari hv. d., að þá var hæstv. landbrh. mjög á móti því, að hann yrði stofnaður, en það sannar ekki, að bankinn sé ekki févana annars vegar og að hann hafi ekki merkum og miklum hlutverkum að gegna hins vegar. Mér þótti aðeins rétt að láta þetta koma fram hér við umr., alveg sérstaklega vegna ummæla hæstv. ráðh., þar sem hann benti m. a. mér, sem á sæti í n., á það að afgreiða þetta mál með hliðsjón af þeim orðum, sem hann lét falla hér áðan.



Herra forseti. Það, sem ég sagði áðan, var það, að erlendur ráðamaður hefði sagt, að þeir mundu þar í landi halda áfram að borga allt að 150 millj. ísl. króna í beina styrki til bænda árlega, meðan aðrir atvinnuvegir stæðu undir því, og teldi það hyggilega fjármálapólitík. Þetta heimfæra tveir hv. alþm., sem hér hafa talað, upp á frv., sem hér liggur fyrir. Þeir spyrja um það, hvort eigi að greiða íslenzkum bændum svo og svo háar upphæðir, sem koma frá þjóðinni og þá frá öðrum atvinnugreinum, í styrki. Ég vil vekja athygli á, að það er ekki verið að spyrja um það í þessu sambandi. Það, sem verið er að spyrja um, er það, hvort bændur eigi hér eins og alls staðar annars staðar að hafa lægri vexti en aðrar atvinnugreinar. Það er það, sem verið er að spyrja um, og það er ekkert hliðstætt við það, hvort það eigi að borga bændum svo og svo stórar fjárhæðir í bein fjárframlög, í meðgjöf með sinni framleiðslu. Og ég vil spyrja hv. alþm., sem hér hafa talað í þá átt, að það væri óþarft að bera þetta frv. fram, og komið þar með ýmsar mótbárur, sem ég skal minnast á, - ég vil spyrja þá að því, en ekki aðeins þá, sem hafa talað, heldur alla þá, sem eiga eftir að greiða atkv. um þetta frv., hvort þeir viti til þess, að það sé til nokkurt land hér nálægt okkur, þó að þau séu miklu betri landbúnaðarlönd en Ísland, að bændurnir þar greiði ekki langtum lægri vexti en nokkur önnur atvinnugrein. Ég vil gjarnan, að mér væri bent á þetta af einhverjum þm., ef það er svo í raun og veru, að bændur í einhverju nálægu landi greiði jafnháa vexti og aðrar atvinnugreinar. Ég minnist þess, að þegar tekið var að reyna að sjá fyrir því, að bændur greiddu hér lægri vexti en aðrar atvinnugreinar, eins og mun vera annars staðar, þá höfðu t. d. Norðmenn komið því skipulagi á hjá sér áður. Og þegar við erum að ræða þetta, þá erum við ekki að ræða um bein fjárframlög frá ríkinu; við erum að ræða um það, hvort íslenzkir bændur eigi að þessu leyti að búa við sömu kjör eins og stéttarbræður þeirra annars staðar, sem þó búa í löndum, sem eru betri landbúnaðarlönd en Ísland. Það er þetta, sem málið raunverulega snýst um. Þó að þau rök, sem ég bar hér fram fyrir því, að sjóðirnir, sem Búnaðarbankinn hefur yfir að ráða, mundu eyðast, ef sjóðirnir héldu áfram að taka lán með háum vöxtum og lánuðu með lágum vöxtum, væru notuð í rökum andstæðinganna á annan hátt en leyfilegt er, og þarf ekki að svara því, þá hlýtur það að liggja í augum uppi fyrir þá, sem vilja taka þessum rökum rétt, að um leið og sjóðirnir eiga að greiða til baka með vöxtum til ríkisins þá sjóði, sem upphaflega var álitið að mundu verða nægilegir til þess að veita bændum lán með lágum vöxtum, eða nánar tiltekið 2½%, - um leið og sjóðirnir byrja að ekki aðeins endurgreiða þetta, heldur taka á sig í vaxandi mæli vaxtamun á 5½% stuttum lánum og útlánum aftur, sem eru 2½% og allt upp í 42 ár, þá er útilokað, að sjóðirnir geti gert þetta, þeir étast upp, og þeir geta ekki veitt bændum þau lán, sem ætlazt var til með löggjöfinni, sem um sjóðina var selt. Og ég vil nú aftur spyrja, og ég álit, að sú spurning sýni fram á, að hér er ekki verið að fara með neina fjarstæðu: Vill einhver af hv. alþm. - það getur verið, að það sé af vanþekkingu minni - benda mér á einhverja sjóði eða einhverjar lánsstofnanir, sem lögð er sú kvöð á herðar að taka lán með háum vöxtum og til stutts tíma og lána út aftur á þennan hátt? Í hvaða atvinnugrein er þetta? Til dæmis er það þannig með stofnlánadeildina, að hún fær sín lán með 2½% vöxtum, eða er það ekki rétt? Ég fullyrði það, og ég vil biðja hv. þm. að athuga þetta gaumgæfilega, að það er hvergi til, að atvinnugrein eins og sjávarútvegurinn, sem yfirleitt er að vísu hér stórtækur í töpum og gróða, búi við hagkvæmari vaxtakjör en landbúnaðurinn. Það er ekki hægt að búa við þá reginfjarstæðu að láta sjóð, sem átti að lána út peninga til framleiðslu og til þess að koma upp nýjum atvinnutækjum, búa við lakari vaxtakjör en þau, sem hann lánar út með. Við verðum þess vegna að horfast í augu við það, að eftir að búið var að veita ræktunarsjóði og byggingarsjóði tvö lán til stutts tíma með háum vöxtum, sem var talið að mundi vera óþarfi, þegar sjóðirnir voru stofnaðir í upphafi, - það var talið, að það framlag, sem lagt var til sjóðanna, mundi verða nægilegt, - og nú er í aðsigi að taka þriðja lánið með háum vöxtum og til stutts tíma, og sjóðunum er lagt það á herðar að lána þetta út aftur á þann hátt, sem ég hef margtekið fram, þá er verið að eyða sjóðunum, og það er það, sem menn verða að gera sér ljóst, hvort þeir vilja eða vilja ekki. Seinasta búnaðarþing og fundur Stéttarsambands bænda gerðu ályktun um þetta, því að þau tóku eftir því, að það var ekki spurning um það, hvort bændur fengju 2½% lán framvegis, það var bara spurningin um, hvort á að loka sjóðunum eftir stuttan tíma með því að halda áfram þessari pólitik. Til dæmis getum við allir, sem hugsum um íslenzkan landbúnað, ekki horft þegjandi á það, að það er ekki hægt að lána núna út á eðlilegar framkvæmdir og umbætur í landbúnaði, og er hver eftir annan rekinn til baka út af því, og á sama tíma standa sjóðirnir í 3 millj. kr. skuld við ríkissjóð, sem þeir geta ekki staðið skil á. Er hægt að horfa á þessa pólitík áfram? Og er hægt að reka þá pólitík gagnvart íslenzkum landbúnaði að láta hann borga hærri vexti en landbúnaður borgar annars staðar? Ég efast um, að menn almennt hafi á sama hátt og Stéttarsambandið og Búnaðarfélagið gert sér þetta ljóst, og ég vil bæta því við þetta, sem ég hef sagt, að ég hef einmitt vegna áskorana Stéttarsambandsins og Búnaðarfélagsins látið reikna út, hvað langan tíma það tekur, að sjóðirnir eyðist með þessu móti. Sá útreikningur liggur fyrir, og sjálfsagt getur n., sem fer með þessi mál, fengið yfirlit yfir það. Við skulum gera okkur það alveg ljóst, að þessari stefnu er ekki hægt að halda áfram, ef á að veita íslenzkum landbúnaði lán í framtíðinni. Og hverjar aðrar atvinnugreinar geta staðið undir slíku? Þegar talað er um þetta eða hitt, sem gert er fyrir eina eða aðra atvinnugrein, þá er það nú sannast að segja nokkuð teygjanlegt reikningsdæmi, og ég ætla nú ekki að fara að rekja það hér. En ég vil aðeins minna á það, að við mundum æði oft þurfa að spyrja sjálfa okkur svona á þessu þingi og mundum hafa þurft að spyrja okkur á undanförnum þingum, ef við hefðum alltaf hugsað þannig. Þegar eitthvað hefur komið fyrir sjávarútveginn, þá vitum við það, að enginn okkar hefur séð eftir nokkrum tugum milljóna, sem lagðar hafa verið fram til þess að koma í veg fyrir það, að þessi atvinnugrein stöðvaðist, og sú upptalning yrði æði löng, ef við ættum að byrja á að telja það allt saman upp, svo að það yrði ekki milljónatugir, heldur yrði það nú eitthvað meira en tugir milljóna. Og þetta stafar af því, að ég held, að við höfum lagt spurninguna miklu réttar fyrir okkur heldur en hún er lögð hér fram í þessari hv. d. Við höfum spurt sjálfa okkur að því, þegar þurft hefur að halda jafnvægi milli islenzkra atvinnugreina og ein atvinnugreinin hefur verið verr stödd en önnur, eins og þarna liggur fyrir að verður, ef sjóðurinn er látinn eyðast upp, - þá höfum við spurt okkur að því, hvort við hefðum efni á því að láta þróunina í einni atvinnugrein stöðvast. Þannig höfum við spurt, þegar við höfum verið að tala um aðrar atvinnugreinar. Þegar við settum lögin um bátagjaldeyrinn, - við vitum ósköp vel, að hann er tekinn úr vasa almennings, hann er tekinn af almannafé, ef við viljum orða það svo, nokkrir tugir milljóna á ári, - þá spurðum við ekki að því: Hafa aðrar atvinnugreinar efni á þessu? Hefur fólkið efni á að borga þetta? Eða þegar uppbætur eru borgaðar á fiskframleiðsluna, eins og aðrir hafa viljað gera, þá hefur ekki verið spurt um þetta, heldur hefur verið spurt að því: Höfum við efni á því að láta bátaflotann stöðvast? Þannig hefur spurningin verið lögð fyrir, og ég vil biðja hv. alþm. að spyrja á svipaðan hátt, þegar þeir hugsa þetta mál og ræða það: Höfum við efni á því að láta þá þróun, sem nú er að gerast í íslenzkum landbúnaði, - þróun, sem lofar miklu, - hefur þjóðin efni á því að láta hana stöðvast með því að veita íslenzkum landbúnaði lakari vaxtakjör, en landbúnaði annars staðar í þeim löndum, sem þó er betra að búa í? Það er fyrirsjáanlegt, að ef sjóðirnir verða látnir étast upp á þennan hátt, sem ég hef nú margendurtekið, þá vofir ekkert annað yfir en þetta, og það er það, sem verið er að reyna að fyrirbyggja með þessu frv., sem hér liggur fyrir.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að lengja þessar umr. á þessu stigi málsins neitt að ráði. Hv. frsm. sagði, að það væri rangmæli, skildist mér, að ef þetta frv. yrði að l., þá væri gefið af almenningseign til sérstakrar stofnunar. Og skýring hans á þessum ummælum hans var sú, að þær stofnanir, sem hér væri um að ræða, væru sjálfar almenningseign, þannig að það væri í raun og veru bara að færa það úr öðrum vasanum í hinn. Það má að vísu segja um margar efnahagstiltektir, að það sé verið að færa úr öðrum vasanum í hinn. En svo stendur á með þessar stofnanir, sem hér er um að ræða, að Búnaðarbankinn telst að vísu eign ríkissjóðs, en hann starfar eftir ákveðnum lögum og reglum. Honum er ætlað það sérstaka hlutverk að styrkja og styðja með lánsfé og á annan hátt bændastéttina í landinu til síns atvinnurekstrar. Allt það fé, sem honum er lagt af ríkissjóði, kemur því fram sem beinn stuðningur við þá, sem skipti hafa við bankann, gjöf til þeirra atvinnustétta, sem hafa skipti við hann, svo framarlega sem bankinn leggur ekki þetta fé á sparisjóði til þess síðar að nota það og þá væntanlega í þessu sama augnamiði. Þetta er líka alveg augljóst og þarf ekki um að deila, lesi menn greinargerð frv. og liti á mál þeirra, sem hafa mælt hér fyrir því. Tilgangurinn með þessu frv. er að tryggja það, að lán til bænda þurfl ekki að vera með hærri vöxtum eða verri kjörum en nú er, þ. e. a. s., að vaxtakjör geti orðið á þeim tilteknu lánum, sem um er að ræða, milli 2 og 2½%, hvað sem líður þeim vöxtum, sem aðrir landsmenn eiga að borga. Og það er vitaskuld það, sem skiptir máli í þessu sambandi. Það er mjög æskilegt þrátt fyrir vaxtahækkun erlendis og stórfellda vaxtahækkun hér innanlands almennt að geta haldið óbreyttum vöxtum á langs tíma lánum til bænda, ég skal játa það. Menn verða bara að gera sér grein fyrir því: Er það réttlætanlegt, þegar litið er til annarra íbúa þessa lands, sem líka þurfa á lánsfé að halda og stuðningi við sinn atvinnurekstur. Með þessu er í raun og veru verið að gefa Búnaðarbankannm, þ. e. þeim landsmönnum, sem hann sér fyrir starfsfé, af almenningseign, af fé allra landsmanna. Það er því fullkomlega rétt, sem ég áðan sagði, að hér er verið að gera ráðstafanir til að gefa af almenningseign til takmarkaðs hóps landsmanna. Hv. frsm. sagði einnig, að það mundi verða erfitt að finna hliðstæður, benda á, að önnur fjárframlög, sem ríkissjóður hafl veitt, ættu eftir eðli sínu að hlíta sömu reglum og gert er ráð fyrir um þau framlög, sem fjallað er um í frv. Ég held, að það sé ósköp fljótlegt að finna hliðstæðu í því efni. Hér fyrir þessu hv. Alþingi liggur frv. á þskj. 5, - 5. mál í Nd., - þar sem ríkisstj. er heimilað að taka að láni 22 millj. kr. eða jafnvirði þess í erlendri mynt, endurlána þetta fé til stofnlánadeilda Búnaðarbankans, byggingarsjóðs og ræktunarsjóðs, með sömu kjörum og það er tekið, þ. e. a. s. með hærri vöxtum, en þessar deildir taka af sínum viðskiptamönnum. Ég gæti tekið ótal fleiri dæmi, ef ég hefði tíma til. Ég held þetta nægi fyrir hv. flm. í bili. Þetta hefur þó verið borið fram af hæstv. ríkisstj. í hv. Nd. núna á þessu þingi. Það stendur nákvæmlega eins á með þetta lán. Hæstv. ráðh. sagði áðan: Hvaða vit er í því, að stofnun sé að taka lán með 5% og lána út með 2½%, sjóðirnir tæmast fljótlega á því. - Og það getur verið, að þetta verði líka. Er ekki sjálfsagt að fara sömu leiðina, - er ekki bezt fyrir okkur að fresta afgreiðslu þessa máls?

Það þarf fé til að standa undir þessu

. Ja, gerir það það? Það var nú það, sem ég var að benda á áðan, að það þyrfti fé til að standa undir þessu, nema ríkissjóður taki þetta á sig. Nú á náttúrlega Búnaðarbankinn sem betur fer töluvert gilda varasjóði, sem hann hefur safnað sér með skynsamlegri starfsemi, opinberum framlögum og eðlilegum rekstrarhagnaði, þannig að hann getur mætt töluverðu af þessu. En það stendur nákvæmlega eins á um þetta frv., sem hér er um að ræða, eins og t. d. um frv., sem ég minntist á áðan. Það eru mýmörg mál önnur, sem svipað má um segja, eins og hv. flm. mætavel veit; þetta er bara byrjunin. Og svo halda menn áfram, ekki með kröfur fyrir landbúnaðinn væntanlega, heldur einnig vegna annarra atvinnugreina. Ég skal ekki karpa við hv. frsm. um, hvort þetta sé heppilegt eða eðlilegt að miða hlutföll framlaga úr ríkissjóði við íbúatölu í kaupstöðum og í sveitum. Ég benti bara á þetta sem eitt atriði. sem kæmi til greina í sambandi við það, sem ég hef áður sagt. Ég vil engu slá föstu um það efni. En það eitt sýnir þó, hversu ákaflega fjarri fer því í ráðstöfunum hæstv. ríkisstj. og tillögum þessara manna, að tillit sé tekið til fólksfjöldans, því að þau hlutföll, sem í þessu frv. er gert ráð fyrir að verði mörkuð, eru alveg öfug að því er fólksfjölda viðkemur í þessu tilliti. Hæstv. landbrh. gaf hér mjög fróðlegar og mikilsverðar upplýsingar, sem ég er honum þakklátur fyrir. Hann upplýsti, að ríkisstjórn Luxembourg-búa væri nú bændum velviljuð, þeir legðu fram hvorki meira né minna en 150 millj. kr. á ári sem bein framlög og styrki til bænda og þeirra stofnana og til viðbótar væri svo enginn bóndi þar í landi, sem borgaði nokkurn skatt. Það virðist ekki vera amalegt að búa í Luxembourg, - ég verð bara að segja það. Það er fjarri mér að vilja vefengja þessar upplýsingar hæstv. ráðh., þó að ég hafi nú örlitlar efasemdir um, að það sé allur sannleikurinn sagður. Ég vil ekkert draga í efa, að það sé rétt, sem hæstv. ráðh. segir, en að allur sannleikurinn sé sagður með þessu, verð ég því miður mjög að draga í efa. - En svo kom framhaldið hjá hæstv. ráðh. Hann sagði, að þrátt fyrir þetta stæðu þeir sig mjög vel í fjármálum, geta þeirra í þeim efnum væri svo mikil, að þeir þyrftu ekki á neinum erlendum lánum að halda. Þetta var skýringin á þessari rausn, að fjárhagurinn væri svona góður og þeir hefðu það nægilegt fé innanlands, að þeir þyrftu ekki að leita til útlanda til að fá lán í þessu skyni, eins og bent er á að þurfi jafnvel að gera hér. En er nú víst, að við getum það sama í þessu efni eins og Luxembourg-búar, úr því að við erum stórskuldugir innanlands og utan og þurfum að sækja mikið af okkar starfsfé árlega til útlanda sem lán? Mér finnst, að ekki sé hægt að loka augunum fyrir þessum stórfellda aðstöðumun, ef maður ber saman við Luxembourg eftir þeim upplýsingum, sem hæstv. ráðh. hefur veitt. Svo kom loksins lokasetningin hjá hæstv. ráðherra, sem ég er honum mjög þakklátur fyrir. Hann sagði, að sá ráðh., sem hér var á ferð og hann ræddi við um þessi mál, hefði sagt honum, að þetta væri mjög vel ráðið og menn teldu þetta yfirleitt hyggilegt fyrir Luxembourg, meðan aðrir atvinnuvegir geta staðið undir þessu. Þá komum við að því, sem er kjarni málsins í þessu efni: Eru aðrir atvinnuvegir í landinu svo á vegi staddir, að þeir geti lagt fram það fé, sem hér er farið fram á til stuðnings landbúnaðinum? Er sjávarútvegurinn þannig staddur, að hann geti það? Er iðnaðurinn þannig staddur, að hann geti það? Og hverjir aðrir atvinnuvegir gera það, ef þeir geta það ekki? Það var það, sem ég óskaði eftir í minni fyrri ræðu að hv. fjhn. gæti gefið svör við eða hæstv. fjmrh., áður en málið kemur til afgreiðslu hér í d. - Sé ég sannfærður um það, að aðrir atvinnuvegir geti staðið undir þessu og fjárhagur ríkisins sé svo góður, að þetta sé eðlileg ráðstöfun með tilliti til hags alls almennings, ekki bara með tilliti til bænda og óska þeirra, þá mun ég vera með þessu. Séu aftur upplýsingarnar á annan veg, þá er að taka því.



Herra forseti. Mig langar til að benda á tvö eða þrjú atriði í sambandi við þetta, sem eiginlega hafa ekki komið fram í umr. Ég vil fyrst minna á það, að hér var á árunum ráð, - ég man nú ekki, hvort það hét „nýsköpunarráð“ eða „nýbyggingarráð“, - sem var til húsa hérna niðri í Tjarnargötunni, uppi á lofti þar. Þetta ráð athugaði m. a. þörf landbúnaðarins íslenzka fyrir stofnlán og kom með frv. inn í þingið, þar sem mælt var fyrir, að leggja skyldi ræktunarsjóði ½ millj. kr. árlega í 10 ár og byggingarsjóði 2 millj. kr. árlega í 10 ár. Sex ár af þessu eru liðin. Þessar áætlanir, sem ég nú aldrei sá, en þetta var byggt á, munu hafa byggzt á því verðlagi, sem þá var, og því gengi, sem þá var, og þörf til þess að endurbyggja bæi á Íslandi í sveitum og þörf á að auka ræktað land í sveitum með því verðlagi, sem þá var. Jafnframt var viðurkennt af þeim og þeirri ríkisstjórn, sem hér sat þá, og af öllu Alþ., - því að það var enginn ágreiningur um þetta frv. á Alþ., - að það væri nauðsynlegt, að það opinbera sæi fyrir stofnfé í þessar lánsstofnanir. Nú vil ég biðja nefndina að fá þessa grg., sem þetta frv. hefur verið byggt á, og aðgæta, hvað þær 2 millj., sem þá voru ætlaðar byggingarsjóðnum, mundu hrökkva núna til þess að fullnægja þeim þörfum, sem allt Alþ. þá var sammála um að ætti að fullnægja, og hvort þessi ½ millj., sem þá átti að nægja á ári til að rækta fyrir, hrökkvi langt nú til að framkvæma sömu jarðabætur sem allt Alþingi taldi að ætti að gera ár hvert og til átti að lána ½ millj. kr. Allt Alþ. var sammála um að gera þetta samkv. útreikningi þessarar nefndar, - ég held það hafi nú verið kallað „nýsköpunarráð“, ég man það ekki, því að það átti að skapa, en ekki svona gefa almenn ákvæði.

Var það góð nefnd?

Það má nú deila um það sjálfsagt eins og öll mannanna verk. Það gerði margt. Það kann að hafa gert eitthvað gott, þó að það hafi ekki gert allt gott. En í þessu tilfelli ákvað það, að lánsupphæðin þyrfti að vera ½ millj. til ræktunarsjóðs, 2 millj. til byggingarsjóðs, þá væri fullnægt eðlilegri þróun. Nú bið ég fjhn. um að athuga, hvað þessar tölur þurfa að vera háar mína. Allt Alþ. var sammála um, að þetta ætti að gera þá; hvað þarf núna háar tölur til þess að geta gert það sama? 4. þm. Reykv., sem var mjög með þessu þá og þetta vildi gera þá, hvað þarf mikið núna til að gera það sama? Hann mun telja vafalaust, að það þurfi að gera það sama enn þá eins og þurfti að gera þá, og hvað þarf þá mikla peninga til þess? Ég er ekki í neinum vafa um það, að hann er ekki búinn að breyta neitt um skoðun um það, að ríkissjóður eigi enn þá að leggja fram stofnfé til að lána, alveg eins og hann vildi þá, og hvað þarf þá mikla peninga í það? Í öðru lagi vildi ég benda 4. þm. Reykv. á það, að hann er sjálfur flm. að frv. til l. á þskj. 137, þar sem er ætlazt til, að ríkissjóður ábyrgist sölu á 30 millj. kr. skuldabréfum handa verkamannabústöðunum og kaupi sjálfur skuldabréf fyrir 4½ millj. Hann sér ástæðu til þess, að ríkið sjálft leggi nú þarna fram stofnfé; það á að ábyrgjast sölu á bréfunum, ábyrgjast söluna og taka sumt af þeim sjálft. Hvað er það nú, sem hér er gert með því frv., sem fyrir liggur á þskj. 125? Það er að láta verkamannabústaðina hafa það, sem þeir þegar hafa fengið að láni. Það er verið að fullnægja að nokkru leyti frv., sem þm. sjálfur fiytur og er 105. mál á þskj. 137. En þegar aðrir tala um það heldur en hann sjálfur, þá er ekki hægt að vera með því. Það var sérstaklega þetta: Það eru eftir núna 4 ár af þeim tíma, sem ríkissjóður á að leggja fram 2 millj. í byggingarsjóðinn og 500 þús. í ræktunarsjóðinn. Það var viðurkennt af öllum alþm., hverjum einasta, sem sat á þingi, þegar álitið var hæfilegt að leggja þetta fram, til þess að þá fengjust hæfilega miklar framkvæmdir og hæfilega yrði byggt upp í sveitunum. Ég spyr þá sömu alþm., sem voru með því þá: Hvað þarf mikið fé núna til að gera þetta, sem 2 millj. kr. þurfti til þá í íbúðarhúsabyggingar og ½ milljón í ræktunarframkvæmdir?



Herra forseti. Við hv. þm. N-M. vil ég segja það, að frv. um verkamannabústaði, sem lagt er fram af okkur Alþýðuflokksmönnum í deildinni, er alveg sama eðiis og hliðstætt því frv., sem hæstv. ríkisstj. hefur borið fram um lántökuheimlld vegna starfsemi Búnaðarbankans og ég drap á áðan, þannig að það er eðlilegt, að það væru þau tvö frv., annað til þess að taka lánið í útlöndum handa Búnaðarbankanum, en annað til þess að aðstoða við sölu á skuldabréfum samkv. frv. Hæstv. landbrh. sagði alveg réttilega, að það lægi í augum uppi, að ef sjóður ætti samkv. lögum að lána fé til langs tíma með lágum vöxtum, en taka að láni starfsfé sitt til skamms tíma með háum vöxtum, þá hlyti sjóðurinn að lenda í þroti. Almennt skoðað og tekið út af fyrir sig er þetta rétt hjá hæstv. ráðh. Það er að vísu barnalærdómur, sem okkur ætti að vera kunnur og er því óþarft að vera að endurtaka, en þetta er vissulega rétt. En það er fleira, sem til athugunar kemur í þessu sambandi, - fyrst það, sem ég áðan benti á: Þegar lánsfé er orðið dýrara, sem það er og verður ár frá ári, er þá mögulegt að halda þessum vöxtum óbreyttum, ekki bara til landbúnaðarins, heldur vöxtum yfirleitt? Og vaxtakjörin almennt í landinu hafa verið hækkuð núna á seinni árum, eins og hæstv. ráðh. er allra manna bezt kunnugt um. En í öðru lagi og það, sem snertir alveg sérstaklega þetta mál, sem hér er til umræðu, er það, að það kemur fleira til greina, heldur en bara útlendu lánin og þessi lögbundnu lágu lán í starfsemi Búnaðarbankans. Það, sem fyrst og fremst kemur til greina, er að sjálfsögðu hlutfallið milli eigin fjár stofnunarinnar, sem hún hefur fengið sumpart sem framlag og sumpart sem arð af sinni starfsemi, og hinna dýru lána, sem tekin eru erlendis. Og við vitum það allir hér, að Búnaðarbankinn hefur safnað sér það gildum sjóðum á undanförnum árum, að hann gæti með þeim mætt verulegum hluta af þessum halla. Ég hef ekki tölur í höfðinu til þess að sýna, hve miklu þetta nemur, en það er einfalt rannsóknaratriði, sem nefndin að sjálfsögðu getur tekið upp. En sé það svo, eins og hæstv. ráðh. virtist láta liggja að í ræðu sinni, að það sé komið að því marki, að bankinn geti ekki staðið undir þessu lengur, þá furðar mig á því, að hann sjálfur skuli bera fram frv. á þessu þingi um að auka þessa svikamyllu með því að leggja á bankann að taka 5½% lán og lána með 2½% vöxtum. Ég tel þetta frv. óræka sönnun þess, að hæstv. ráðh. líti svo á, að hagur bankans sé það góður enn, að ekki sé að þessu komið, því að annars dytti honum sjálfum ekki í hug að bera fram slíkt frv. sem það, er ég nú nefndi og hann hefur borið fram í hv. deild; það er augljóst mál. Auk þess kemur að sjálfsögðu til greina hjá Búnaðarbankanum, að hann ávaxtar mikið af sínu fé í dýrum lánum, jafndýrum og hinir bankarnir gera. Og verulegur hluti af hans starfsfé er þannig ávaxtað og getur mætt þessu. Ég bendi á þetta, því að þetta eru mikilsverð atriði, bæði þessi önnur störf bankans og það eigið fé, sem hann er búinn að safna. Hæstv. ráðh. bar fram nokkrar kennisetningar hér, sem kannske líta nógu vel út, en eru þó varhugaverðar. Hann spurði, hvort við hefðum efni á því að láta hjól landbúnaðarins stöðvast. Ég get svarað því fyrir mitt leyti, að ég álít, að við höfum það ekki. En ég vil þá svara því einnig, að við höfum alls ekki efni á því, að aðrar atvinnugreinar, eins og sjávarútvegurinn og iðnaðurinn, stöðvist, hvort það er heldur fyrir það, að þeir búi ekki við nógu ódýr vaxtakjör eða búið sé að þeim af opinberri hálfu þannig, að þeirra þroskaskilyrði séu skert. Og það hygg ég að hæstv. ráðh. hljóti að vera mér sammála um. Ég fæ ekki betur séð, en að fyllstu athygli þurfi að beita, áður en þeirra hlutur er þyngdur frá því, sem nú er, til þess að styrkja landbúnaðinn, - ég segi það alveg hreinskilnislega. Auk þess er svo þess að gæta, sem ég veit að hv. flutningsmönnum þessa frv. er mætavel ljóst, - ég er ekki viss um, að hæstv. ráðh. sé það jafnvel ljóst, að sá stuðningur, sem gert er ráð fyrir að bændastéttinni sé veittur með samþykkt þessa frv., er ekki svipað því eins mikilsverður og annar stuðningur, sem miklu meira aðkallandi væri fyrir bændastéttina, því að vaxtagreiðslur landbúnaðarins eru ekki sá baggi, sem erfiðast mundi þeirri stétt að hreinsa sig af, fjarri því. Væru menn spurðir að því nú, hverjir væru erfiðleikar bændastéttarinnar og landbúnaðarins, þá mundi enginn maður með heilbrigða skynsemi svara, að það væru of dýr vaxtakjör. Þeir mundu svara því, að það væru erfiðleikarnir á því að selja framleiðslu sína, sem væru framar öðru, vandræði landbúnarðarins, að ostarnir hrúgist upp óseldir og smjörið einnig, vegna þess að aðrar stéttir í landinu hafa ekki efni á að kaupa þessar góðu vörur. Mikilsverðasta sporið fyrir bændastéttina er að tryggja sölu og afurðaverð. Meðan ekki er hægt að ganga svo frá því, að hægt sé að afla þeim markaða erlendis, þá er þörf fyrir að gera ráðstafanir til þess, að innlendi markaðurinn glatist ekki, þ. e. að tryggja atvinnu og lífskjör þess fólks, sem býr í sveitum, þorpum og kauptúnum og kaupstöðum, þannig að það geti keypt framleiðsluvörur bændanna. Það er höfuðatriðið, en ekki hvort vextir, sem þeir borga, eru ½ % hærri eða lægri. Ég veit, að flutningsmönnum þessa frv. er þetta fullljóst. Ég vildi mega vona, að hæstv. ríkisstj. væri það ljóst. Öruggasti og eini einhlíti stuðningurinn við bændastéttina er sá, að markaðsskilyrði hennar og möguleikar séu gerðir tryggir og öruggir. Og því miður verð ég að játa það, að í þessum efnum hefur hæstv. ríkisstj. brugðizt málstað bændanna, eins og núverandi ástand ljóslega og glögglega sannar. Vilji þess vegna hv. flutningsmenn þessa frv. og hæstv. landbrh. virkilega gera ráðstafanir, sem hald er i, eru öruggar og trygging í fyrir landbúnaðinn, þá eiga þeir að snúa sér að því að tryggja atvinnulífið í kaupstöðum og kauptúnum, svo að þar sé opinn og greiður markaður fyrir söluvörur bænda.



Herra forseti. Það er óþarfi að lengja þessar umr. frekar, því að það liggur nú alveg ljóst fyrir, sem ég er að reyna að koma til vegar að kæmi greinilega fram, að þar sem þurft hefur að bæta við byggingarsjóð og ræktunarsjóð með dýrum vöxtum fé, sem var búizt við að ekki þyrfti að bæta við þá áður með svona kjörum, þá hafa þessi lán þær afleiðingar, að sjóðirnir eyðast, eins og kom sérstaklega fram hér hjá hv. 4. þm. Reykv. Þá er ekki nema um tvennt að ræða, að það verða engir peningar til þess að lána íslenzkum landbúnaði eða að það verður að hækka vextina stórlega, til þess að sjóðirnir eyðist ekki. Núna stendur þannig á, að bankinn hefur peninga til þess að lána í framkvæmdir, sem eru gerðar í ár, en enga peninga til þess að lána í framkvæmdir þriggja seinustu ára, sem bændur koma með núna og þurfa að fá lán út á. Og það er rétt fyrir hv. þd. að athuga það, að þetta er svona þrátt fyrir það, að lánapólitik bankans er viðurkennd af öllum innlendum og erlendum sérfræðingum það „konservatív“ í þeim tilgangi að geta lánað sem flestum, að það er lánaður minni hluti af framkvæmdum bænda, heldur en er lánað í framkvæmdir nokkurra annarra, eins og menn sjá, þegar lánað er núna sem hámark 60 þús. út á íbúðarhús í sveitum og í samræmi við það út á aðrar framkvæmdir. Þrátt fyrir það að lánapólitíkin sé eins og ég hef lýst, þá stendur dæmið svo, að við höfum enga peninga til að lána, en eigum að fara að borga 3 millj. í skuldum, sem ríkið taldi að fært væri að leggja á sjóðina að greiða. Það hefur verið, þegar til kom, þessi nýja lánapólitík, sem hefur orðið að reka fyrir sjóðina, til þess að þeir gætu haft fé í bráð til þess að lána út, en hefnir sín á allan hátt. Ég skal ekkert fara að hefja alveg almennar umr. hér um stefnu stjórnarinnar, þó að tilefni gæfust til þess. En ég vil aðeins benda á það, að þó að séu lánaðar út svona miklar upphæðir, að lánsupphæðin er aðeins lítill hluti af kostnaðinum við framkvæmdina, þá kannske getur það skýrt málið fyrir einhverjum, ef við hugsum okkur, að bóndi taki 60 þús. að láni í íbúðarhús og jafnframt að hann taki í aðrar framkvæmdir svipaða upphæð, sem er þó mjög lágt áætlað. Ef gert er ráð fyrir því, að bóndinn borgi venjulega vexti af þessum upphæðum, þá er það með 7% vöxtum, eins og bankavextir eru núna, 8.400 kr. Aðeins vextirnir af þessum litla hluta af framkvæmdinni eru 8.400, áður en farið er að reikna með afborgun, sem hann þarf að borga til viðbótar, og ég fullyrði, að þessi upphæð ein er hærri en menn leyfa sér að taka í afgjald af heilli jörð með öllum verðmætum, þó að það séu góðar jarðir. Á því geta menn séð, að ef bændur eiga að búa við almenna vexti, þá er það fyrir þá slíkar fjárhæðir, að það er útilokað að búa á Íslandi. Ég held, að það sé yfirleitt alls staðar þannig, að menn hafa skilið, hvað landbúnaðurinn er oft naumur á arðinn, þó að hann sé öruggur og undirstaða okkar þjóðfélags, eins og maður kallar það, hér meira að segja frekar en annars staðar, en þetta er alls staðar sama reglan. Ef þið takið bara þelta litla dæmi, þá sjáið þið, hvort bóndann munar yfirleitt um þetta eða ekki. Fullyrðing hv. 4. landsk. stafar af hreinni vanþekkingu á landbúnaði og þeim fjárhæðum, sem þar er velt. Það, sem við erum hér með milli handanna, er þá þetta, sem er nú viðurkennt í umr., eyðing sjóðanna og stöðvun lána, sem ég veit að enginn þm. vil] horfast í augu við með þennan atvinnuveg, frekar en aðra, eða hækkun vaxta, sem er líka útilokað að framkvæma hér. Það er þetta, sem við eigum að horfast hérna í augu við, og það liggur fyrir í umr., einmitt eftir að hv. 4. þm. Reykv. talaði um þessi mál. Það er alger misskilningur, sem verður að leiðrétta hér, að því sparifé, sem við höfum, sé blandað saman við þennan sjóð. Bankinn er í 3 deildum: byggingarsjóði og ræktunarsjóði og svo sparisjóðsdeild. Því hefur verið haldið fram af einstökum mönnum og meira að segja hér í hv. d., að bankinn ætti að lána eitthvað úr sparisjóðsdeildinni til framkvæmda í íslenzkum landbúnaði. En það verður að segja það hér, að meðan ég ræð einhverju með þennan banka, - og ég hugsa líka, að ég tali þar fyrir alla bankaráðsmennina og sömuleiðis bankastjóra, - þá förum við ekki inn á slíka pólitík. Við höfum ekki gengið inn á þá pólitík að borga 6% í vexti af sparifé og lána út til 42 ára með 2–2½%. Það erum við sammála um að gera ekki. Við verðum alltaf að hafa stóra sjóði í bankanum, vegna þess að spariféð er mjög valt, og það vita allir, og er einmitt mikil eftirsókn að fá lán í bankanum, vegna þess að sparisjóðurinn eða sjóðurinn, sem við höfum í geymslu, er venjulega hár, af því að bankinn verður að halda sér í hvíld. Þess vegna er það, að það er alveg útilokað að fara inn á þá pólitík að lána úr sparisjóði eða rétta sig af með sparisjóðnum gagnvart þessum lánum. Það verður aldrei farið inn á. Það væri gersamlega óheiðarleg pólitík gagnvart þeim sparifjáreigendum, sem trúa okkur fyrir sinu fé. Þeir verða að geta fengið það hvenær sem þeir vilja og hafa hingað til getað fengið það í þessum banka, án þess að við höfum til nokkurra þurft að sækja um að borga út það, sem sparifjáreigendurnir hafa heimtað á hverjum tíma. Það er athugandi, bara til að gera sér ljóst, hvað þetta er hreyfanlegt, að það hefur verið upplýst, að á seinasta hausti voru milli 10 og 20 millj. í sparisjóðseign. Þær voru svo að segja allar farnar um áramót. Hvar hefði bankinn staðið, ef hann hefði rekið þá pólitík, sem hér er verið að benda á að hann geti rekið, að lána fé úr þessari deild yfir í hinar deildirnar og festa það til áratuga? Það er því ekkert um að ræða annað en þetta, sem hér liggur fyrir og það er skýrt. Þessar tvær deildir bankans, sem ekki styðjast við annað en þetta fé, sem margupplýst hefur verið hér hvert er, eyðast, og verður þar að siðustu ekki um nein útlán að ræða, eða það verður að hækka vexti. Og hvorug leiðin er fær.



Herra forseti. Ég tel, að þær umr., sem hér hafa farið fram, hafi nú verið lil góðs fyrir þetta mál og að hæstv. ráðh. þurfi ekki að láta í það skína, að þótt menn óski eftir ýmsum upplýsingum um málið, þá sé það af einhverjum fjandskap við það eða bændastéttina. En ummæli hans hér áðan verða varla skilin á annan hátt. Ef athugaðar eru umr. hans og einkum það, sem hann leggur megináherzlu á, hvernig megi bjarga því, að sjóðirnir étist ekki upp, þá kynnu að vera til aðrar leiðir heldur en þær að gefa eftir allar þessar milljónir, og ég veit, að hv. fjhn. og hennar ágæti formaður muni athuga það meðal annars, hvað þurfi mikið fé árlega til þess að fyrirbyggja það. Þetta er önnur leið að marki, hvernig sem þess fjár er svo aflað. Og þó að ekki sé neitt annað að græða á þessum umr. heldur en það, þá er gott, að þær hafa farið fram, vegna þess að það opnar þá a. m. k. möguleikana til þess að láta rannsaka um leið, hvað mikið fé þarf, úr ríkissjóði eða einhvers staðar annars staðar frá, til þess að sjóðirnir ekki eyðist, eins og hæstv. ráðh. gat um, og hvernig eigi að afla þess fjár. Þetta er önnur leið í þessu máli og náttúrlega miklu heilbrigðari, en að gefa eftir skuldir, sem voru ekki lánaðar á þeim forsendum að gefa þær eftir, heldur á þeim forsendum að greiða þær aftur. Kemur það þá til athugunar á sínum tíma. Hæstv. ráðh. sneri við minni spurningu og spurði nú, hvort við hefðum ráð á því að láta þróunina stöðvast hjá einstökum atvinnuvegum. Hann sneri spurningunni við, vegna þess að hann komst í þrot um að svara hinu, hvort aðrir atvinnuvegir gætu bætt á sig nýrri byrði. Ég þykist sjá, að hann telur það ekki vera hægt á þessu stigi málsins, og þess vegna sneri hann spurningunni við. Ég tók ekki eingöngu til máls til þess að svara þessari spurningu, heldur til þess að hrekja það, sem ávallt kemur fram hjá hæstv. ráðh. í sambandi við landbúnaðarmál, að þeim sé engin velvild eða styrkur sýndur hér á Alþ., því að það kemur þráfaldlega fram, að hvenær sem hann fær tækifæri til þess að ræða um nokkurt mál, þá fléttar hann alltaf inn hér, að þessum málum sé sýndur einhver sérstakur fjandskapur eða skilningsleysi hér á Alþ. (Landbrh. grípur fram í.) Ég skal svara hæstv. ráðh. síðar. Ég skal fyrst svara hæstv. ráðh. öðru hér til þess að sýna fram á, að þetta, sem hann var að halda fram hér, er alveg rangur áburður, þótt hann síendurtaki hann hér á Alþ., því að hér í fjárlögunum núna eru hvorki meira né minna en rúmar 42 millj. kr. alveg beint til landbúnaðarins. Er það nokkur fjandskapur að leggja alveg mótatkvæðalaust, bæði í fjvn. og í Alþ., 42 millj. kr. til landbúnaðarins? Ég kann ákaflega illa við það, þegar hæstv. ráðh., sem fer með þessi mál, hefur fengið samúð frá fjvn. og Alþ. um að taka allar þessar upphæðir á fjárlög, að þá sé hann að nota hvert eitt einasta tæklfæri, sem hægt er og hann hefur hér í þingi, til þess að núa Alþ. og fjvn. því um nasir, að það sé einhver fjandskapur rekinn gegn þessum atvinnuvegi. Þetta er alveg rangt og sannarlega ekki viðeigandi. Ég skal enn fremur benda á, að inni í þessari upphæð hér eru 2½ millj. kr. samkv. l. um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum og 2½ millj. kr. til byggingarsjóðs. Þetta eru 5 millj. kr., sem lagðar eru árlega til þessara mála til bændanna. Ég er síður en svo að sjá eftir þeim, og það má ekki skoða það sem neina andúð, að ég er að minnast á þetta hér. En ég kann þá heldur ekki við, að hæstv. ráðh. sé að tala um það sí og æ, að hér sé rekinn sífelldur fjandskapur gegn bændastéttinni. Ég vil í sambandi við þetta leyfa mér líka að minna á, að þessar báðar upphæðir hér eru viðurkenndar að vera teknar inn á fjárlögin af miklum meiri hluta Alþ. Og það eru aðrar upphæðir, sem hv. 3. þm. Reykv., sem einnig er flm. að þessu frv., veit, að sjálfsagt væri að taka inn í, en urðu að víkja fyrir þessu, og það voru upphæðirnar, sem áttu að fara í þá sjóði, sem áttu að útrýma heilsuspillandi íbúðum í bæjum. Nú hefur hv. 8. þm. Reykv. fallið frá því að berjast fyrir því að fá þær upphæðir inn, og sannarlega torveldar það að fá þær upphæðir inn á fjárlögin, ef fella á hér niður rúmar 40 millj. kr., svo að það verður að mótmæla því alveg ákveðið, að þessari atvinnugrein sé sýnd nokkur andúð. Ég vil einnig í sambandi við þetta, af því að við erum að ræða um vaxtabyrðina, 2½%, leyfa mér að benda á, að samfara því, sem bændastéttin fær ákveðnar milljónir úr þessum sjóði með 2½% til 42 ára og hagar þó sínum verklegu framkvæmdum svo, að sjálfir leggja þeir fram 40% í byggingarnar, því að ekki geta þeir fengið melra en 60% frá sjóðunum, og lágmark 50% og oft og tiðum 80% í byggingar til þess að koma þeim upp, vegna þess að 60 þúsundirnar, sem lánaðar eru frá bankanum, eru engan veginn nægilegar til þess að standa undir sérstökum stofnkostnaði, - að á sama tíma hafa þeir milljónir í umferð hjá S. Í. S., sem þeir taka ekki 2½% af, heldur að minnsta kosti 5%. Það ætti hæstv. ráðh. að vera kunnugt um. Og það eru engar skorður settar fyrir því - sannarlega ekki í þessum l. - að sumir menn geti ekki átt meiri upphæð, en þeir fá út úr sjóðunum inni í samvinnufélögunum eða í öðrum bönkum eða einhvers staðar annars staðar, þar sem þeir eru ávaxtaðir með miklu hærri vöxtum. Ég er ekki að segja, að þetta séu nákvæmlega sömu mennirnir, sem eiga þetta fé. En bændastéttin hefur í lánum milljónir hjá samvinnufélögunum, sem eru þeirra rekstrarfé, á miklu hærri vöxtum, en þeir greiða af lánum úr þessum sjóðum. Sambandið hefur hér hagkvæmari lánskjör heldur en ef það yrði að fara í Landsbankann og fá þar tilsvarandi upphæðir. Samtímis er svo verið að fá þessar milljónir hér með 2½% út úr Búnaðarbankanum.  Ég skal viðurkenna, að það er ekki neitt nýtt, þó að væri farið inn á þá braut, að ríkissjóður tæki að sér að greiða eitthvað af mismuninnm á vöxtunum til bændanna, þ. e. mismuninn, sem bændurnir greiða til Búnaðarbankans og Búnaðarbanklnn á að greiða öðrum. Það er ekki neitt nýtt, því að ég minnist þess, að þetta varð að gera í sambandi við Fiskveiðasjóð Íslands. Ég hygg, að þessar upphæðir hafi verið á sinum tíma eitthvað um 3–4 hundruð þús., á vissu árabili. Það má sannarlega athuga það, hvort ekki sé hægt að finna einhverja leið til þess að jafna þarna á milli, án þess að koma með frv., sem hlýtur að framkalla margar aðrar jafnréttmætar kröfur og það í svo stórum stil frá öðrum atvinnuvegum þjóðarinnar og öðrum stéttum, að ríkissjóður fær ekki undir risið. Ég skal ekki á þessu stigi ræða þetta mál nánar, en mér þótti sjálfsagt að láta þetta koma fram vegna þeirra ummæla, sem höfð hafa verið hér, og alveg sérstaklega af hæstv. ráðh. Ég fyrir mína parta frábið mér allar ásakanir um andúð eða fjandskap gegn landbúnaðinum og þykist hafa sýnt það í mínu starfi hér í fjvn. og á þingi, að það er engin ástæða til þess að vera að núa því um nasir, hvorki þeim mönnum, sem þar starfa, né öðrum, sem hafa verið sammála því að láta hæstv. ráðh. hafa yfir 40 millj. til þessara mála.