Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Þannig að það sé alveg á hreinu tek ég fram að við erum ekki að greiða atkvæði um fjárlagafrumvarpið  Ég geri athugasemd við að verið sé að taka ákvörðun um kvöldfund. Ég tel ekki nokkra ástæðu til þess. Það er engin sú staða uppi sem kallar á kvöldfund hér í kvöld. Ég held að það sé betra og skynsamlegra að við fundum samkvæmt hefð hvað varðar tíma vegna þess að góð þátttaka í þingstörfunum skiptir máli, það sé ekki verið að funda langt fram á kvöld og jafnvel inn í nóttina. Það skiptir máli að það sé vönduð umræða um lagafrumvörp og villuhættan eykst á þinginu ef menn sperra sig sýknt og heilagt langt inn í nóttina. Við höfum séð svoleiðis fundi að undanförnu. Ég tel enga ástæðu til að grípa til slíkra funda þegar ekki er sérstök ástæða til. Það er ekki sérstök ástæða til að lengja þennan fund, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Illuga Gunnarssyni, það er ekki ástæða til að vera með kvöldfund ef menn halda rétt og vel á spöðunum. Ég hef heldur ekki fengið nein svör frá forseta eða þeim er stýra þinginu um ástæðu eða þörf fyrir að halda hér kvöldfund. Það er nóg af þingdögum eftir af þessu þingi til að afgreiða þau mál sem liggja fyrir. Við í stjórnarandstöðunni vitum svo sem ekki hvort það eru einhver önnur mál sem á að reyna að afgreiða, það kann að vera þess vegna sem á að halda þessa kvöldfundi. Ef ekki eru rök fyrir því mótmæli ég þessu, frú forseti.

Forseti. Það að stjórnarmeirihlutinn hafi ekki treyst sér til að kalla eftir utanaðkomandi hlutlægu áliti um fjárlagagerðina ætti að vera næg viðvörun fyrir þingið til að hafa fyrirvara á því frumvarpi sem hér liggur fyrir. Sporin hræða einnig og við sjáum ef við lítum til ríkisreikninga 2009, 2010 og 2011 að það er full ástæða til að setja fyrirvara á það orðaglamur sem stjórnarmeirihlutinn viðhefur oft á tyllidögum um hina auknu festu og hinn mikla aga sem nú ríki í fjármálum ríkissjóðs. Því miður sér þessara fullyrðinga hvergi stað í því frumvarpi sem liggur fyrir þinginu til 2. umr. mjög vanbúið, svo vanbúið að það er illt að gera á því nokkrar skynsamlegar breytingar af þeirri ástæðu einni að menn hafa enga heildarmynd fyrir sér 

Virðulegur forseti. Alþingi hefur á undanförnum árum samþykkt mörg erfið fjárlög. Þau hafa verið brennimerkt því efnahagshruni sem varð hér haustið 2008, þau hafa kostað gríðarlega erfiðleika í samfélaginu bæði vegna niðurskurðar í útgjöldum, til allra útgjaldaliða ríkisins, sem og vegna þess að það hefur þurft að afla tekna fyrir þeim útgjöldum sem þó standa eftir. Það fjárlagafrumvarp sem við greiðum atkvæði um í dag er annars eðlis. Það markar tímamót í þeirri uppbyggingu sem hefur staðið yfir frá sumrinu 2009. Það markar tímamót í því að útgjöld til velferðarmála eru aftur að byrja að aukast. Það markar tímamót í því að niðurskurðartímabilinu frá hruni er lokið.

Frú forseti. Það eru komin þrjú og hálft ár síðan Alþingi samþykkti illu heilli að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Þá átti aðeins að kíkja í pakkann. Menn töldu að því máli lyki innan tveggja ára þannig að bæði þing og þjóð gæti tekið afstöðu til þess. Nú er sýnt í þessu fjárlagafrumvarpi að þessu á að halda áfram. Milljarðar króna á næsta ári og skuldbindingar fyrir næstu ár eru hér um áframhaldandi aðlögunarferli. Frú forseti. Ég er svo algerlega á móti þessu að ég mun greiða atkvæði gegn því sem lýtur annars vegar að fjárveitingu til áframhaldandi aðlögunar og inngöngu í Evrópusambandið og hins vegar þeirri fjáröflun eða gjöfum eða mútum frá Evrópusambandinu 

Virðulegi forseti. Nú liggur fyrir að árangur ríkisstjórnarinnar er í rauninni helmingi lakari en hún gerði sjálf ráð fyrir að ná. Miðað við upphafleg markmið ætti frumjöfnuður að nema um 147,5 milljörðum kr. í stað 60,4 milljarða kr. eins og kemur fram í frumvarpinu. Skuldsetning ríkissjóðs nemur tæplega 95% af landsframleiðslu og á því langt í land með því að ná því markmiði að lækka skuldirnar niður í 60% af landsframleiðslu. Það sem er samt alvarlegast í þessu er að stórir liðir eru fyrir utan þá atkvæðagreiðslu sem fer fram hér í dag, eins og bygging nýs Landspítala, Íbúðalánasjóður og löggæslan. Það má í rauninni segja að þetta séu drög að fjárlagafrumvarpi, en við framsóknarmenn erum reiðubúin að koma að því verkefni að forgangsraða upp á nýtt með það að leiðarljósi að gæta að velferðinni í landinu og heimilunum. Það er það 

Frú forseti. Þau fjárlög sem hér eru til umfjöllunar vitna um gríðarlegan rekstrarbata. Niðurskurðinum er lokið og viðspyrnan hafin. Þær tillögur sem hér eru bornar undir atkvæði koma til móts við sjúkrahúsin, framhaldsskólann, víðtæka og fjölbreytta uppbyggingu atvinnulífs og koma mjög verulega til móts við allar barnafjölskyldur í landinu. Við höfum valið leið jöfnuðar út úr skelfilegu hruni í stað ójöfnuðar. Við ætlum aldrei aftur að afhenda sérhagsmunaöflunum og óheftu frelsi allt landið til eignar og miðin í viðbót.

Frú forseti. Við í Hreyfingunni höfum lagt fram breytingartillögu við fjárlögin þar sem 10% af vaxtagjöldum ríkissjóðs verði frestað eða þau afskrifuð með samkomulagi við eigendur ef hægt er, annars einhliða. Þessa fjármuni á að nota í 20% aukningu til sjúkrahúsanna á Ísafirði, Akureyri og í Neskaupstað og auk þess í tæplega 20% hækkun á framlögum til Landspítalans. Í ljósi ástandsins á Landspítalanum, þar sem vafi virðist leika á því hvort öryggi sjúklinga sé tryggt, er ljóst að það verður ekki unað við óbreytt ástand. Breytingartillaga okkar gengur út á að auka verkefni á þremur sjúkrahúsum úti á landi og með því minnka álagið á Landspítalanum og auk þess að útvega honum fjármagn til að ráða fleira fólk og bæta kjör þeirra sem þar eru fyrir. Við munum kalla þessa breytingartillögu aftur til 3. umr. og reyna að fá hana rædda í fjárlaganefnd milli 2. og 3. umr. Ég vona svo sannarlega að þingið og hv. fjárlaganefnd hafi burði til að taka á henni með þessa hagsmuni í huga.

Virðulegi forseti. Við þingmenn Bjartrar framtíðar höfum átt ríkulega aðkomu að þeim hluta fjárlaganna sem lýtur að fjárfestingaráætlun, sérstaklega hluta skapandi greina, og munum að sjálfsögðu styðja þann hluta. Við hv. þm. Guðmundur Steingrímsson höfum gert fyrirvara við þann tekjuhluta fjárlagafrumvarpsins sem lýtur að hækkun á virðisaukaskatti á ferðaþjónustu. Ég mun styðja frumvarpið fyrir utan þann hluta sem ég mun sitja hjá við, en við vinnum að lausn þess máls. Við teljum að hægt sé að fjármagna þennan hluta öðruvísi. Við höfum komið með hugmyndir í því skyni og átt tvo ágæta fundi með hæstv. fjármálaráðherra og munum halda áfram að vinna að lausn þess máls af ábyrgð.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um fimmtu fjárlög Alþjóðagjaldeyrissjóðsins samkvæmt efnahagsstefnu sem ákveðin var af ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar eftir hrun 2008. Afleiðingarnar blasa við með vaxandi misskiptingu, vaxandi fátækt og vaxandi kynbundnum launamun. Íbúðareigendur sem áttu 20–40% í íbúðum sínum við hrun standa nú uppi slyppir og snauðir. Frú forseti. Ég mun sitja hjá við atkvæðagreiðsluna en áskil mér rétt ásamt hv. þm. Lilju Mósesdóttur til að leggja fram breytingartillögu við 3. umr. í anda norrænnar félagshyggju og gegn ESB.

Frú forseti. Í þessu fjárlagafrumvarpi birtist afleiðing af efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar. Vegna þess að hér hefur ekki orðið hagvöxtur neyðist ríkisstjórnin til að taka arð út úr ríkisfyrirtækjum og selja ríkiseignir til að standa undir rekstri í stað þess að borga niður skuldir eins og menn ættu að vera að gera. Á næstu fjórum árum fara 370 milljarðar í vaxtagreiðslur frá ríkinu. Í þessu frumvarpi eru gjöld hækkuð með áhrifum á verðbólguna og þar með á skuldir heimilanna. Hér eru líka framkvæmd svik við atvinnulífið með því að tryggingagjaldið er ekki lækkað. Í þessu frumvarpi er enn einu sinni sópað undir teppið augljósum útgjöldum sem blasa við öllum, eins og vegna Íbúðalánasjóðs og lífeyrissjóðakerfisins, og það er vegna þess að menn hafa ekki viljað horfast í augu við slíka útgjaldaliði. Síðustu tvö ár hefur verið farið 100 milljarða fram úr á ríkisreikningi borið saman við fjárlög. Árið 2010 fóru menn 43 milljarða fram úr á ríkisreikningi og 2011 53 milljarða þannig að nú er ástæða fyrir menn að spyrja sig: Hver trúir því í raun og veru að fjárlögin verði í jafnvægi 

Frú forseti. Það er búið að tala talsvert um þetta fjárlagafrumvarp, en það hefur lítið verið talað um stóru myndina. Hver er stóra myndin í þessu? Hún er sú að við erum að fjalla um fjárlagafrumvarp fyrir árið 2013 sem er nær hallalaust. Hallinn er nær horfinn. Ef við segjum að hann verði 2 milljarðar kr.  
             Þetta er verulega ánægjulegt. Hér hefur náðst mikill árangur en hann hefur ekki náðst án erfiðra aðgerða, bæði á tekju- og gjaldahlið. Með því að tryggja fjárhag ríkissjóðs og koma í veg fyrir að hann fari á hausinn er verið að tryggja velferðina á Íslandi til frambúðar með meiri og sterkari hætti en nokkurri annarri aðgerð. Það verður engin velferð Íslandi með ríkissjóð á hausnum. 
            

Virðulegi forseti. Við skulum bíða og sjá hvað gerist á milli umræðna, hvaða stóru útgjaldaliðir eiga eftir að koma inn í þetta frumvarp og sjá þá hver niðurstaðan verður. Það liggur fyrir að þær skattahækkanir og gjaldahækkanir sem boðaðar eru í þessu frumvarpi munu valda því að verðbólgan eykst, lán heimilanna hækka og kjörin rýrna. Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands hafa varað við því að með þessu frumvarpi sé kjarasamningum stefnt í hættu. Það er ástæða til að hlusta á þær aðvaranir og það er ástæða til að bregðast við. Það er ekki ástæða til að hlusta á glamuryrði um að nú stöndum við svo vel að þessi þáttaskil hafi orðið vegna þess að sagan sýnir annað og við eigum eftir að sjá koma inn í þingið útgjaldaliði  
            

Frú forseti. Sem hluti af minni hlutanum á þingi hef ég yfirleitt verið á gula takkanum í atkvæðagreiðslu. Það verður engin breyting á því við þessa atkvæðagreiðslu nema að það eru horfur á að ég verði ríkulegar á græna takkanum vegna þess að mér finnst mikið fagnaðarefni að hér kemur inn við lok 2. umr. fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar. Að gerð hennar hafði Björt framtíð ríkt frumkvæði. Hún gengur út á að það sé réttlætanlegt að taka arð sem myndast af eigum ríkisins og nýta annars vegar til að greiða niður skuldir og hins vegar til fjárfestinga í greinum sem geta vaxið. Við erum að tala um að stórauka framlög til græns iðnaðar, skapandi greina, ferðaþjónustu og rannsókna og þróunar. Þetta tel ég einstaklega gott mál, fagna því mjög að það er komið hingað inn og mun að sjálfsögðu greiða því atkvæði.

Frú forseti. Ég ætla að ræða aðallega um það sem ekki er í fjárlögunum, í fyrsta lagi Sparisjóð Keflavíkur. Þar hurfu 20 milljarðar og þeir virðast hafa týnst í kerfinu. Síðan er það Íbúðalánasjóður, þar vantar 13–40 milljarða sem ekki er getið um. Þetta eru allt skuldbindingar ríkissjóðs. Síðan er A-deild LSR, þar vantar 57 milljarða og sú upphæð hefur hækkað um 10 milljarða á einu ári. Þeir milljarðar eru ekkert á förum og ég vona að hæstv. fjármálaráðherra ætli að standa við kjarasamninga við opinbera starfsmenn. Svo vantar inn í þetta B-deildina. Þar eru 400 milljarðar plús tugir milljarða sem nýlegur dómur sagði að Hafnarfjörður bæri ábyrgð á og sömuleiðis þá ríkið gagnvart LSR hjá þeim aðilum sem hefur verið leyft að borga þar inn. Þessi fjárlög eru sýndarfjárlög og segja ekkert til um raunverulega stöðu.

Virðulegi forseti. Þau drög að fjárlögum sem við sjáum hér eru hrein og bein blekking. Það vantar fjölda liða, eins og talið hefur verið upp í ræðum hv. þingmanna, inn í drögin, fjárhæðir sem nema tugum milljarða. Hæstv. atvinnuvegaráðherra gumar af stórkostlegum árangri. Sá árangur er eingöngu í excel. Þessi fjárlög eru excel-æfing. Og það er magnað að hlusta á hv. þm. Guðmund Steingrímsson viðurkenna hreint og beint hér í ræðu að hann hafi verið keyptur til að styðja fjárlögin með þessari fjárfestingaráætlun  
            

Forseti biður þingmenn um að gæta orða sinna og gefa hljóð í þingsal.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon sagði að ekki hefði verið rætt um stóru myndina. Hann sagði: Hallinn á ríkissjóði er horfinn. Hallinn á ríkissjóði er horfinn, sagði hæstv. ráðherra, en hið rétta er að hallinn á ríkissjóði er horfinn undir teppið. Það er stóra myndin.

Virðulegi forseti. Stóra myndin er þessi: Á starfstíma þessarar ríkisstjórnar hefur tekist að ná fjárlagahallanum úr yfir 200 milljörðum kr. í rétt rúma 2 milljarða kr. Þetta höfum við gert með því vissulega að fara í niðurskurð en ekki síður með því að breyta tekjum ríkissjóðs. Á sama tíma höfum við gætt að velferðinni og núna með þeim fjárlögum sem hér birtast er farið að sækja fram á nýjan leik. Hér er verið að leggja til fjárfestingar í þær greinar atvinnulífsins sem eiga mesta vaxtarmöguleikana, þar sem verðmætasköpun getur átt sér stað á næstu árum, hvort sem það er með tilliti til umhverfisverndar, skapandi greina eða ferðaþjónustu. Það er hafinn sóknarleikur á ný í íslensku atvinnulífi og fyrir það ber að þakka. Það skulum við gera. Þessi fjárlög marka skýra stefnu í þá átt að hér er hafin uppbygging á nýjan leik undir merkjum jafnaðarmennsku.

Virðulegi forseti. Það er dapurlegt að hlusta á hv. stjórnarliða hreykja sér hér af einhverju sem við vitum að er ekki til. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem þeir tala með þessum hætti. Við heyrðum svipaðar tölur 2010 og 2011, og hverju munaði á yfirlýsingum hv. stjórnarliða og raunveruleikanum? Það munaði 100 milljörðum. Og nú eru hv. stjórnarliðar svo ósvífnir að þeir ákveða að láta líta út eins og Íbúðalánasjóður sé ekki til, lífeyrissjóðir og annað slíkt. Stóru upphæðirnar eru ekki til. Svo mæta menn hér og belgja sig yfir því að það séu að koma kosningar, tala um sóknarbolta  Því miður er þetta enn ein staðfesting þess að þessari ríkisstjórn hefur mistekist allt það sem hún lagði upp með. Þeim vanda sem var til staðar og er til staðar hefur bara verið frestað og skilinn eftir handa nýrri ríkisstjórn 

Virðulegur forseti. Þessi fjárlög eru staðfesting þess að nú, heilu kjörtímabili eftir efnahagshrunið, er enn verið að safna skuldum. Ríkið er enn að auka skuldir sínar. Að vísu er því haldið fram að fjárlögin gefi til kynna að skuldirnar muni ekki aukast mjög mikið á næsta ári, en þegar liggur fyrir að menn hafa kosið að líta fram hjá mjög stórum liðum sem munu auka útgjöldin til mikilla muna og jafnvel í samræmi við það sem við höfum séð á undanförnum árum. Samkvæmt fjárlögum ársins 2011 átti hallinn á rekstri ríkissjóðs að nema 36,4 milljörðum og þá státuðu ófáir þingmenn stjórnarliðsins sig af þeim árangri fyrir fram. Raunin varð 89,4 milljarða kr. halli, það skeikaði 173%. Á fjárlögum ársins 2010 átti hallinn að vera 87,4 milljarðar sem stjórnarliðum þótti þá gott. Hann varð 123,3 milljarðar Við höfum ekki hugmynd um hver halli fjárlaga ársins 2013 verður á endanum 

Forseti. Hér hafa menn rætt um það gríðarlega afrek að ná niður halla ríkissjóðs úr 200 milljörðum um áramótin 2008/2009 niður í því sem næst hallalausan ríkissjóð á árinu 2013. Um hvað eru menn að tala? 
            

Forseti biður um að menn ræði um atkvæðagreiðsluna. Þetta er ekki umræða um málið.

Hér liggur fyrir að halli á ríkissjóði verður á árinu 2013. 200 milljarða halli var að stærstum hluta borinn upp af einskiptisaðgerð upp á 190 milljarða framlaginu í Seðlabanka Íslands. Það er von að menn státi sig af því að þurfa ekki að gera það árlega, það er ekkert afrek.

Frú forseti. Það er rangt sem hér hefur verið haldið fram, að vandanum sé frestað með þessu frumvarpi. Vandinn í upphafi þessa kjörtímabils var 216 milljarða kr. halli ríkissjóðs sem nú stefnir í 2 milljarða. 
             Í þessu frumvarpi sjáum við arðtöku af auðlindum okkar, 12,6 milljarða, sem verður varið til rannsókna og tækniþróunar, fjárfestinga og mikilvægra framkvæmda til styrkingar samfélagslegum innviðum sem ella væri ómöguleg. Niðurskurðartímabilinu er nefnilega með þessu frumvarpi lokið, 

Frú forseti. Hér hafa stjórnarandstæðingar talað af miklu yfirlæti um fjárhæðir sem vantar að þeirra mati í fjárlagafrumvarpið. Ég tek undir það að enn er óvissa í ríkisfjármálum vegna hruns fjármálakerfisins í kjölfar 18 ára valdatíðar Sjálfstæðisflokksins.  Á næsta kjörtímabili verður vonandi hér áfram ríkisstjórn í nafni félagslegs réttlætis og jöfnuðar sem mun halda áfram því vandasama verki að koma ríkissjóði á réttan kjöl.  
            

Frú forseti. Í dag eru greidd atkvæði um forgangsröðun ríkisstjórnarinnar og hún kemur skýrt fram í þessum fjárlögum. Vandanum er velt yfir á skuldug heimili. Heimilin þurfa að bera þann árangur sem menn hreykja sér af hér í dag og í staðinn ætlar ríkisstjórnin að leggja fé í gæluverkefni sín sem við höfum farið ítrekað yfir. Það fá heimilin að borga með hærri lánum.

Frú forseti. Tryggingagjald er skattur á atvinnu. Hann leggst á öll laun í landinu. Tryggingagjaldið var hækkað mjög mikið samkvæmt þeirri stefnu ríkisstjórnarinnar að skattleggja atvinnu og nú þegar atvinnuleysið er orðið minna átti að lækka það en það var ekki gert, nema um 0,1%. Það var bara lækkað um 0,1% þannig að menn halda áfram að skattleggja atvinnu, og þau fyrirtæki sem voga sér að ráða nýja starfsmenn skulu sko borga skatt fyrir það. Ég segi nei við þessu.

Frú forseti. Strax eftir hrunið varð ljóst að atvinnuleysi mundi vaxa í landinu. Þá var sest niður með atvinnurekendum og samið um hækkun tryggingagjaldsins. Það samþykktu atvinnurekendur að taka á sig og greiða þannig fyrir atvinnuleysið gegn því að ríkisstjórnin stæði við sinn hluta og gegn því að tryggingagjaldið mundi lækka þegar atvinnuleysið færi niður. Hvað hefur ríkisstjórnin verið að tala um undanfarnar vikur og mánuði? Hefur ekki málflutningurinn verið sá að atvinnuleysi hafi verið á niðurleið? Engu að síður er tryggingagjaldinu haldið í sömu hæðum og loforðið sem atvinnurekendum í landinu var gefið er svikið. Þetta er ekkert annað en svik við atvinnulífið í landinu. Þetta eru svik sem grafa undan trausti milli atvinnurekenda og stjórnvalda og þetta eru svik sem stjórnvöld hafa enga sanngjarna réttlætingu fært fyrir í 

Virðulegi forseti. Hér á að hækka almenna tryggingagjaldið. Ef maður les bandorminn er það sagt vera í því skyni að það sé viðbótartekjuöflun ríkissjóðs til að standa undir lífeyristryggingum. Þessi hækkun er beinn skattur á laun í landinu fyrir fyrirtækin og þýðir að fyrirtækin geta ekki hækkað laun sem þessu nemur eða ef þau ráða ekki við það þurfa þau að hagræða sem leiðir til þess að atvinnuleysi eykst. Aftur á móti er hægt að fagna því að tryggingagjaldið sjálft lækkar núna, gjaldið sem rennur til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Þetta er þó slæm ráðstöfun og svik við atvinnulífið í landinu sem og launþega.

Virðulegi forseti. Það getur vel verið að einhverjum finnist hljóma vel að leggja eignarskatta á ríkt fólk. Hins vegar þurfa menn að vera meðvitaðir um að það fólk sem er hérna sérstaklega skattlagt er skattlagt óháð tekjum. Það er ákveðinn hópur í þessu landi, sérstaklega eldri borgarar, sem ekki hefur haft tækifæri í gegnum tíðina til að vera í lífeyrissjóði. Þeir sleppa við skattinn sem eru í lífeyrissjóði, t.d. þeir sem eru með bestu lífeyrisréttindin, lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna, og við þekkjum það fólk hér í nágrenninu. Það fólk sem hefur þurft að búa sér til sinn eigin lífeyrissjóð og á til dæmis skuldlaust húsnæði, segjum í miðborg Reykjavíkur, fær að borga skattinn. Þess eru dæmi að fólk þurfi að selja eignir til að greiða skattinn. Síðan eru þess dæmi að þeir allra ríkustu fari til útlanda og borgi sína skatta þar 

Forseti. Ég vek athygli á því að hér liggja fyrir tillögur til 2. umr. á meðan frumvarpið um ráðstafanir í ríkisfjármálum, svokallaður bandormur, er enn til umræðu í þingsal.  Það er ástæða til að vekja athygli á þessu og meðal annars af þessari ástæðu er ómögulegt að taka afstöðu til tillögunnar eins og hún liggur fyrir við 2. umr. Við áskiljum okkur allan rétt til að gera breytingartillögur í nefndarstarfinu fram undan varðandi það frumvarp sem vonandi skilar sér til nefndar áður en afgreiðslu fjárlaga næsta árs lýkur.

Virðulegi forseti. Það er ekki búið að samþykkja þennan skatt en hann er nú þegar farinn að hafa neikvæð áhrif. Það er búið að fresta fjárfestingum í hótelbyggingum úti á landi. Bókunum hjá stærstu hótelkeðju landsins hefur fækkað um 15% frá sama tíma í fyrra. Og við erum í það minnsta búin að missa tvær stórar ráðstefnur til annarra landa. Samt sem áður tala stjórnarliðar hér um sókn, en það sem er að gerast er einfaldlega að við erum með illa ígrundað og illa undirbúið skaðræði sem er nú þegar búið að skaða íslenska ferðaþjónustu og mun skaða hana enn þá meira ef menn fara alla leið og samþykkja þetta.

Frú forseti. Það er dálítið undarlegt að vera að ræða um tekjuöflun sem er enn óafgreidd og verður rædd á eftir. Í hv. nefnd samþykkti stjórnarandstaðan í gærmorgun af velvild og liðlegheitum að taka málið til afgreiðslu þó að ekki væri búið að ræða það á Alþingi. Fyrir liðlegheit stjórnarandstöðunnar, þ.e. mín, var þetta rætt og þar komu fram mjög alvarlegar athugasemdir við það að bæta við nýju skattþrepi. Það var sagt að þetta mundi auka enn frekar á skattsvik og skattsvindl og auka möguleika manna til að komast fram hjá skattinum. Það var varað eindregið við þessu. Þar fyrir utan má ræða þau skaðlegu áhrif sem þetta hefur á ferðaþjónustuna eins og þegar hefur komið fram í færri bókunum og því að menn eru hættir við fjárfestingar og annað slíkt. Þetta er mjög skaðlegur skattur og ég mun greiða atkvæði gegn þessu.

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn greiðum atkvæði gegn þessari hækkun virðisaukaskatts vegna þess að við höfum áhyggjur af ferðaþjónustunni í landinu. Við höfum líka áhyggjur af því að til að halda uppi velferðinni í landinu sé verið að taka fé út úr atvinnugrein sem skapar gríðarlega mikil verðmæti. Það er lykilatriði í þessu og því miður mun sú fjárfestingaráætlun sem hefur verið lögð fram ekki skapa mikil störf sem munu skila auknum verðmætum og þá meiri tekjum fyrir ríkissjóð.

Virðulegi forseti. Sú skattahækkun sem við erum að ræða er dæmi um allt það sem er vont við þessa ríkisstjórn. Það eru vond vinnubrögð að hækka skatt fyrirvaralaust á eina grein eins og ferðaþjónustuna eins og hér hefur verið rætt um. Þetta er þó mjög kunnuglegt, við þekkjum þetta. Í tíð þessarar ríkisstjórnar hefur alltaf verið komið fram með svo yfirgengilega vitlausar hugmyndir að allt verður vitlaust. Hvað er þá gert? Þá kemur einhver og dregur ákvörðunina til baka að hluta eins og núna. Hækka átti virðisaukaskatt á gistingu úr lægra þrepi í efra þrep, í 25,5%, en því var mótmælt. Þá kom hæstv. núverandi fjármálaráðherra eins og frelsandi engill og lækkaði það niður í 14% og þá áttu allir að vera ánægðir. Þetta er enn þá jafnvont vegna þess að þetta skellur á greininni fyrirvaralaust og er skaðlegt. Skaðsemin hefur þegar komið fram eins og rakið hefur verið og ég segi nei við þessari skattheimtu.

Frú forseti. Hér er um að ræða illa ígrundaðar hugmyndir ríkisstjórnarinnar gagnvart ferðaþjónustunni í landinu. Það er verið að hækka skatta á þessa atvinnugrein með mjög litlum fyrirvara sem hefur leitt það af sér að aðilar í ferðaþjónustu hafa sett uppbyggingu á bið, m.a. í Borgarfirði, á Snæfellsnesi og í Skagafirði. Það er búið að slá af ráðstefnur sem halda átti hér á landi vegna þessara óljósu fyrirætlana ríkisstjórnarinnar. Ríkissjóður verður þannig af heilmiklum tekjum sem hefðu skapast með uppbyggingu í ferðaþjónustu og ráðstefnuhaldi. Þetta er enn eitt dæmið um þann hringlandahátt sem ríkisstjórnin hefur gagnvart grundvallaratvinnugreinum landsins og þess vegna segjum við framsóknarmenn nei við þessari auknu skattheimtu sem fyrirvaralaust á að lenda á íslensku ferðaþjónustunni.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um vörugjald af innfluttum ökutækjum þar sem á að hækka vörugjald af bílaleigubílum. Þetta er önnur atlagan að ferðaþjónustunni. Það er búið að gera atlögu að sjávarútveginum og áliðnaðinum og hér er gerð atlaga að ferðaþjónustunni. Það virðist sem þessari ríkisstjórn líki engar atvinnugreinar sem ganga. Þetta á að taka gildi 1. maí. Það er búið að gera samninga við útlendinga um leigu á bílum. Þessi skattur kemur allt of snöggt yfir atvinnugreinina og þó að það séu ákveðin rök fyrir skattinum hefði þetta átt að koma fram með miklu lengri fyrirvara. Það er búið að bóka, frú forseti, menn eru búnir að ganga frá samningum við erlendar ferðaskrifstofur. 
             Þetta er atlaga að ferðaþjónustunni.

Frú forseti. Það er hárrétt sem hv. þm. Pétur Blöndal benti á, hér er um að ræða seinni atlögu ríkisstjórnarinnar að ferðaþjónustunni. Verði þessi áform að veruleika verður stoðunum kippt undan þessari mikilvægu atvinnugrein og rekstrargrundvöllur margra bílaleiga í landinu settur í uppnám. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir því að farið verði mun betur yfir þessi áform vegna þess að ef fram heldur sem horfir mun innflutningur á bílum minnka til mikilla muna. Bílaflotinn eldist og þar af leiðandi minnkar umferðaröryggi. Það er ekki hægt að horfa upp á að þeir flokkar sem hafa þóst vilja styðja við ferðaþjónustu í landinu skuli ganga fram með þessum hætti. Hér er um að ræða illa ígrundaðar áætlanir sem munu á endanum leiða til minni tekna ríkissjóðs. Mér er fyrirmunað að skilja á hvaða vegferð Vinstri grænir og Samfylkingin eru í þessum málum.

Virðulegi forseti. Mér finnst rétt að vekja athygli á því að í síðustu tveimur atkvæðagreiðslum hefur hluti þingsins lagst gegn tekjuöflun upp á 158 milljarða kr., þ.e. hefur viljað fella niður allan virðisaukaskatt í landinu og vörugjöld af innfluttum ökutækjum. 
             Það er talsverð aðgerð af hálfu stjórnarandstæðinga og ég bíð glaður eftir því að fá einhverjar mótvægisaðgerðir gegn þessum aðgerðum við 3. umr. 
            

Virðulegi forseti. Ég skal glöð koma með mótvægisaðgerðir fyrir hv. þm. Björn Val Gíslason og hef komið með ýmsar tillögur í umræðunni um fjárlögin eins og hv. þingmaður veit. Þau vörugjöld sem verið er að hækka hér eru aftur dæmi um þau vinnubrögð sem ég gagnrýndi áðan. Hér er afsláttur afnuminn fyrirvaralaust og án samráðs við greinina. Þetta hefur ekki bara áhrif á ferðaþjónustuna og bílaleigurnar í landinu. Þetta hefur áhrif á alla bílgreinina vegna þess að innflutningur á bílum mun dragast saman, bílgreinina sem hrundi við bankahrunið og er nú rétt að rétta úr kútnum. Þetta hefur líka áhrif á litla gististaði úti um allt land sem treysta á ferðamenn sem keyra sjálfir og fara á minni hótel sem taka ekki við stærri hópunum. Þessi hækkun  Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Hér sjáum við, án þess að það hafi nokkuð verið skoðað frekar en annað í þessari tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins sem hv. stjórnarliðar ætla að samþykkja á örskotsstundu, að ríkisstjórnin ætlar meðvitað að hækka lán heimilanna í landinu. Hún veit ekki hversu mikið, hún hefur ekki hugmynd um það eins og fram kom í umræðu í þinginu í gær, en meðvitað og ákveðið ætlar hún samt að fara þá vegferð. Hér er líka um það að ræða að verið er að svíkja skriflegt samkomulag sem var gert við atvinnulífið. Stjórnarliðar tala í fullri alvöru um mikilvægi fjárfestingar, en hvernig á að fá atvinnulíf til að blómstra? Hvernig á að fá aðila til að fjárfesta 

Virðulegi forseti. Hér er verið að hækka fjölmarga skatta og gjöld á ýmsum nauðsynjavörum, getum við sagt, bensíni, olíu og heita vatninu. Sturtuskatturinn er hækkaður, sérstakur skattur af seldri raforku og flutningsjöfnunargjöld aukin. Svo koma syndaskattarnir, áfengisgjaldið og tóbaksgjaldið, allt leggst þetta á eitt með að hækka verðlag í landinu og rýra lífskjör fólksins. Lánin munu hækka og þetta mun leiða til aukinna erfiðleika hjá heimilunum í landinu. Og nægir eru þeir fyrir. Ég lýsi furðu minni yfir því að þessar ráðstafanir séu settar fram. Ég hefði haldið að það væri hægt að nálgast þetta fremur 

Virðulegi forseti. Ég vek athygli á gjaldi á lánastofnanir til umboðsmanns skuldara. Það er komið upp í 1,2 milljarða kr. Ég ætla okkur öllum að vilja gera vel við skuldug heimili þessa lands, en ég hvet alla til að velta fyrir sér hvort við getum ekki nýtt þessa fjármuni betur. Þetta eru 1,2 milljarðar á ári.

Frú forseti. Þótt ég viðurkenni þörf ríkisins fyrir tekjur get ég ómögulega fallist á að Rafmagnsveitur ríkisins, Rarik, og Orkubú Vestfjarða verði krafðar um arð inn í ríkissjóð um leið og verulega er misjafnt eftir búsetu landsmanna hvað þeir verða að greiða bæði fyrir dreifikostnað rafmagns og jöfnun húshitunarkostnaðar. Það að leggja til að Rarik greiði nokkur hundruð milljónir króna af arði inn í ríkissjóð 

Frú forseti. Aðhaldsaðgerðir ríkisstjórnarinnar undanfarin fjögur ár hafa einungis skilað um 30 milljarða aðhaldi á ári í varanlegum sparnaði. Restin hefur komið með nýjum skatttekjum upp á 90 milljarða og síðan með niðurskurði í fjárfestingum. Þess vegna sækir ríkið núna arð til fjármálastofnana, eins og við sjáum, til að standa undir nýjum útgjöldum. Það sem við ættum að vera að gera er að taka arð frá fjármálastofnunum og eftir atvikum síðan í framhaldinu, á næsta ári og komandi árum, selja aðrar eignir - til að gera hvað? Til að lækka vaxtabyrði ríkisins. Það gengur ekki að hún verði 370 milljarðar á næstu fjórum árum. Hér er tekinn arður til að standa undir rekstri vegna þess að menn hafa ekki staðið sig í því að ná fram almennilegu aðhaldi. Við það geri ég athugasemdir, að þessi arður sé tekinn í þeim tilgangi sem að er stefnt. 
            

Virðulegi forseti. Ég tel að hér sé seilst eins langt og unnt er og jafnvel lengra en eðlilegt er í ljósi þeirrar áhættu sem felst í því að veikja eigið fé Seðlabanka Íslands og Landsbankans. Ég vara sérstaklega við því að taka arð út úr Rarik og Orkubúi Vestfjarða. Við sjáum það strax á hækkun á raforkuverði til einstaklinga og við verðum að átta okkur á því að mörg hús margra fjölskyldna eru hituð upp á hinum köldu svæðum með rafmagni. Stefna þessarar ríkisstjórnar var að jafna dreifikostnað og húshitunarkostnað en því miður vinnur þessi hækkun þvert gegn því markmiði.

Virðulegi forseti. Hér er lagt til að Rarik borgi 310 millj. kr. í arðgreiðslu og Orkubú Vestfjarða 60 millj. kr. í arðgreiðslu. Þessi orkufyrirtæki þjóna meðal annars hinum svokölluðu köldu svæðum. Þessi arðgreiðslukrafa er þess vegna sérstök skattheimta á íbúa hinna köldu svæða. Ef við skoðum þetta í samhengi er það þannig að 60 milljónir á orkuveitusvæði Orkubús Vestfjarða þýða í raun 35 þús. kr. fyrir hverja fjögurra manna fjölskyldu á Vestfjörðum. Þetta eru skilaboðin. Þá er hins vegar huggun harmi gegn þegar menn fara með gíróseðilinn sinn í bankann og borga sem svarar 35 þús. kr. til viðbótar á ári í orkureikning til ríkisins að peningurinn fer til fjárfestingaráætlunar ríkisins. 
            

Forseti. Þetta er liður í tekjuöflun fyrir fjárfestingaráætlun. Hér er lagt til að greiddur sé arður úr fjármálastofnunum. Að mínu mati er óhóflegur hagnaður fjármálastofnana ránsfengur sem ber að skila til skuldsettra heimila.

Frú forseti. Mér finnst skynsamlegt að nýta arð af eigum ríkisins til að greiða niður skuldir, og það er verið að því, og til að fjárfesta, þá skynsamlega til að efla atvinnugreinar og innviði í samfélaginu sem geta síðan hjálpað okkur við að skapa meiri arð í framtíðinni. Það er sú sóknarstefna sem meðal annars þeir liðir sem við erum að greiða atkvæði um núna grundvallast á. Ég styð það eindregið og mér finnst merkilegt hvað þessi einfalda hugsun, að það sé réttlætanlegt að nota arð af eigum ríkisins til fjárfestinga, virðist vera ný í augum margra þingmanna. Ég held að hér sé um að ræða nokkuð klassíska aðferðafræði og ég held að við séum mjög aftarlega á merinni þegar kemur að ýmsum fjárfestingum á Íslandi. 

Frú forseti. Vandinn við veiðigjaldið er sá að hann er tekinn af röngum stofni. Vandinn við veiðigjaldið er sá að þetta er ekki raunveruleg auðlindarenta, það er ekki verið að taka umframhagnaðinn og skattleggja hann eins og við sjáum af uppsögnum sem fréttir hafa borist af undanfarna daga þar sem útgerðaraðilar sem eru með neikvæða afkomu í rekstri sínum sitja uppi með veiðigjöld upp á milljónir, jafnvel tugi milljóna og dæmi eru um hundraða milljóna veiðigjald frá ríkisstjórninni - þrátt fyrir taprekstur. Því var lofað þegar málið var afgreitt fyrr á þessu ári að grunnur gjaldsins yrði endurskoðaður á þessu ári en engar fréttir berast af þeirri endurskoðun. Þess vegna er haldið áfram með sama vitlausa gjaldið með sömu hörmulegu afleiðingunum og þeir sem verða fyrir barðinu á þessari stefnu eru sjómenn og allir þeir sem byggja afkomu sína á útgerðinni í landinu.

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn bentum á það ítrekað í vor að ekkert væri athugavert við það að greinin greiddi hóflegt veiðigjald. Við bentum hins vegar á það, ásamt öllum þeim 90 sem gerðu athugasemdir við veiðigjaldið í umsögnum sem sendar voru inn til þingsins, og vorum sammála þeim, að sú aðferð sem hér ætti að nota væri kolröng. Hver er afleiðingin af því? Nú þegar eru þau fyrirtæki sem bent var á að þetta mundi bitna harðast á, minni fyrirtæki og meðalfyrirtæki, farin að loka og segja upp fólki. Mjög margir í greininni eru að velta fyrir sér að selja út. Afleiðingin verður, eins og meðal annars við bentum á, samþjöppun og akkúrat hið gagnstæða við það sem menn ætluðu sér. Þetta er ekki auðlindarenta, þetta er furðuleg aðferð við að skattleggja eina af undirstöðuatvinnugreinum þjóðarinnar. Við sögðum nei við þessari aðferð í vor og þess vegna greiði ég atkvæði 

Frú forseti. Nú ræðum við um atlögu að sjávarútveginum. Það er önnur undirstöðuatvinnugrein í landinu sem ríkisstjórninni líkar ekki við. Veiðigjaldið hefur þann ókost að það byggir á eldgömlum tölum. Það byggir á allt að 15 mánaða gömlum tölum, en markaðsaðstæður geta breyst og þær eru að breytast. Sjávarútvegurinn fær ekki sama verð fyrir fiskinn og áður og allar forsendur fyrir veiðigjaldinu eru farnar. Það heldur hins vegar áfram auk þess sem það leggst að meðaltali á öll fyrirtæki. Sum þeirra munu ekki standa undir því. Fjöldi fyrirtækja mun fara á hausinn, við skulum gera okkur grein fyrir því. Auk þess geta sumar veiðar ekki staðið undir þessu gjaldi vegna þess að þorskígildisákvörðunin er ekki rétt. Það þýðir að sumar veiðar munu bara leggjast af, menn munu hætta að veiða ákveðnar tegundir af fiski. Ég segi nei við þessu. Þetta er mjög vitlaus skattur og þarf að hugsa allt upp á nýtt.

Frú forseti. Stóra myndin, grundvallaratriðið, er auðvitað að það sem menn eiga ekki geta menn undir ákveðnum kringumstæðum leigt. Fyrir það ber mönnum að greiða gjald. Þannig gengur það og gerist úti í hinu venjulega þjóðfélagi, enginn skal þar vera undanskilinn. Það sem menn eiga ekki geta menn leigt og borgað gjald fyrir. En af hverju hefur Sjálfstæðisflokkurinn aldrei getað nefnt töluna? Hann er sammála veiðigjaldi en hefur aldrei þorað að nefna tölu.  
            

Forseti biður þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð og minnir á að þetta er atkvæðaskýring en ekki umræða.

Virðulegi forseti. Við sjáum nú þegar afleiðingarnar af þessu stórhækkaða veiðigjaldi. Í gær var 27 manns sagt upp og ég óttast að þetta séu ekki síðustu uppsagnirnar. Þetta er að gerast eins og varað var við hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum úti um allt land, það var afskrifað sem hræðsluáróður og svo sagði hæstv. forsætisráðherra í gær að þetta væri sanngjarn og hóflegur skattur. Þetta væri kannski í lagi ef við tækjum þessa 12 milljarða sem þarna koma inn og bættum löggæsluna, heilbrigðisþjónustuna og menntakerfið, bættum grunnþjónustuna í landinu. Nei, þetta fer í einhver gæluverkefni sem er hent út rétt fyrir kosningar, ekki til að bæta grunnþjónustuna heldur til að kaupa atkvæði.  
            

Frú forseti. Íslenskur sjávarútvegur hefur 65 milljarða til fjárfestinga.  Núna er í fyrsta skipti verið að taka raunverulegan arð af umframgróða í sjávarútvegi, 

Virðulegi forseti. Stjórnarliðar hafa kallað það að verið sé að koma arðinum til þjóðarinnar með því veiðigjaldi sem búið er að lögfesta. Við höfum séð hvernig þessi framkvæmd er í raun, hvernig þessi arður til þjóðarinnar birtist okkur. Hann birtist okkur til dæmis í margvíslegum uppsögnum hjá smáum útgerðum allt í kringum landið sem ekki hafa ratað inn í fjölmiðlana. Það birtist okkur í gær í Þorlákshöfn, í síðustu viku á Siglufirði, í síðasta mánuði í Reykjavík. Það er í raun og veru ekki pólitískur ágreiningur um að eðlilegt sé að sjávarútvegurinn greiði veiðigjald, en það verður þá að vera af einhverri skynsemi. Nú er verið að beita rangri aðferð. Það er verið að innheimta of hátt gjald og þessi gjaldtaka leiðir til mismununar í sjávarútvegi. Hvenær ætla menn að skilja það? Hvenær ætla menn að átta sig á því að staða einstakra greina innan sjávarútvegsins er mismunandi? Staða einstakra útgerðarformanna er mismunandi. En það er ekki horft til þess, menn berja hausnum við steininn 

Virðulegi forseti. Mér hrýs hugur við þessum fjárlagalið í íslenskum fjárlögum fyrir árið 2013. Hér er verið að greiða atkvæði um styrki frá Evrópusambandinu, vegna aðildarumsóknar Íslands að því, sem nema 806 millj. kr. Við erum frjálst og fullvalda ríki, að ekki sé minnst á að við erum líka sjálfstæð og þar að auki með elsta þing í heimi. Evrópusambandið er að moka fjármunum inn í landið til að kaupa sér stuðning við aðlögunarferlið. Þetta er óásættanlegt. Ég segi nei.

Frú forseti. Eitt er að sækja um aðild og taka upp samninga á eigin forsendum, á sjálfstæðum forsendum, og annað að þurfa að þiggja fjármagn frá Evrópusambandinu, sem verið er að sækja um aðild að, til að laga íslenska stjórnsýslu og íslenskt stofnanakerfi að því. Mér finnst það frekleg skerðing á fullveldi Íslendinga að taka við fjármagni með þessum hætti sem beinlínis er ætlað til þess að laga Ísland að Evrópusambandinu án þess að búið sé að greiða atkvæði um það hvort við ætlum þangað inn eða ekki. Ég ítreka að ég vil alls ekki þangað inn og ég tel að það eigi að hætta þessu ferli. Enn fjarstæðukenndara er að leggja til að þiggja fé, liðlega 800 millj. kr. á þessu ári, en því fylgir líka áframhaldandi skuldbinding á næstu árum. Er verið að gera ráð fyrir að þiggja aðlögunarfé frá Evrópusambandinu?  
            

Frú forseti. Hér er ótrúlegur fjárlagaliður: Fjárframlög frá erlendum aðilum. Þessu ætla hv. þingmenn Vinstri grænna og hæstv. ráðherrar Vinstri grænna að standa að. Þeir sem unnu síðustu kosningar með því að segjast ekki ætla að ganga í Evrópusambandið. Þetta eru 806 millj. kr. sem menn eru að taka inn. Ég ætla ekki að tala um skattfrelsi þessara peninga út og suður sem grefur undan siðferði hjá Íslendingum og útlendum aðilum sem hér vinna. Ég er eindregið á móti þessu og segi nei.

Virðulegi forseti. Þessi fjárlagaliður er eins skýrt dæmi um aðlögunina að Evrópusambandinu og hægt er að hugsa sér. Á sínum tíma gerði Vinstri hreyfingin – grænt framboð sérstaka flokkssamþykkt um að ráðherrum flokksins væri ekki heimilt að taka á móti svokölluðum IPA-styrkjum. Þá var hins vegar búin til sérstök hjáleið sem gerði það að verkum að hægt var að gera það þannig að einstaka stofnanir gætu sótt um þessa styrki. Staðan er sú að þegar við skoðum ráðuneyti þessara stjórnarflokka þá fer líklega meiri hluti þessara styrkja til viðfangsefna undir ráðuneytum Vinstri grænna. Þetta leiðir í ljós það sem hefur blasað við, að enginn munur er á afstöðu Samfylkingarinnar og VG þegar kemur að Evrópusambandinu. VG hefur eina stefnu í orði en fylgir annarri á borði.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið erum við hér að taka við aðlögunarfé frá Evrópusambandinu. Þetta eru skattfrjálsir peningar vegna laga sem Alþingi samþykkti, um að veita Evrópusambandinu skattfrelsi. Þetta eru líka fjármunir sem krefjast mótframlags af hálfu ríkissjóðs, mótframlags upp á hundruð milljóna króna. Ég vil benda á að á sama tíma og ríkisstjórnin heldur áfram á þessari vegferð, þiggur aðlögunarfé frá Evrópusambandinu skattfrjálst, er meiri hluti þjóðarinnar andsnúinn Evrópusambandsaðild og meiri hluti þjóðarinnar vill draga umsóknina til baka. Það sýna skoðanakannanir ítrekað. Hér er þingið ítrekað, ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir, að fara gegn vilja meiri hluta þjóðarinnar. Á sama tíma horfum við upp á niðurskurð í heilbrigðiskerfinu. Væri þessum fjármunum ekki betur varið í Landspítalann í staðinn fyrir að taka við aðlögunarfé frá Evrópusambandinu?

Frú forseti. Það hefur verið með miklum ólíkindum að fylgjast með því hvernig upphaflegar yfirlýsingar, um að ekki kæmi til greina að taka við styrkjum af þessum toga, hafa breyst yfir í einhvers konar málamyndasamkomulag um að undir vissum kringumstæðum geti það verið í lagi. Sérstaklega á það við um þá sem tilheyra þingflokki Vinstri grænna, maður trúði því reyndar aldrei að þeir mundu samþykkja að taka á móti slíkum styrkjum. Stóra spurningin er samt sem áður þessi: Hvernig líður þeim sem aldrei hyggjast styðja samninga að Evrópusambandinu og eru á móti því að viðræðurnar standa yfir? Ég nefni hæstv. innanríkisráðherra. Hvernig líður honum með að taka við 800 millj. kr. vegna umsóknarferlisins,  
             Frú forseti. Ef ég gæti fengið frið fyrir hv. þm. Merði Árnasyni, sem er hér eins og óþekkur krakki í þingsalnum, 

Forseti biður hv. þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð og ræðumenn um að virða tímamörk

Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um sundurliðun II, tillögur meiri hluta fjárlaganefndar, og ég vil gera grein fyrir þeim liðum sem við köllum til 3. umr., til frekari skoðunar í fjárlaganefnd. Það er annars vegar tillaga 7, liður b, og hins vegar tillaga nr. 31, liður a. Það er á bls. 6 í atkvæðagreiðsluskjalinu, það er liður 7.b og liður 31.a. Þarna er verið að kalla þessa tvo liði inn til 3. umr. til frekari skoðunar. Ekki er verið að falla frá þessum liðum, þeir munu koma inn aftur fyrir 3. umr. eftir að fjárlaganefnd hefur fjallað betur um það hvernig fjármögnun þessara liða verður háttað og hvernig dreifing útgjalda til þeirra á næsta ári og næstu árum mun fara fram.

Forseti. Við upphaf atkvæðagreiðslunnar um fjárlögin í morgun var talað um það af hálfu stjórnarmeirihlutans að niðurskurði væri lokið og viðspyrna væri hafin. Það er fróðlegt að sjá, af þeim tillögum sem hér liggja fyrir, hvað liggur í þessu. Það er alveg rétt að sums staðar er bætt í, annars staðar haldið aftur og á þriðja staðnum er dregið niður. Ef við skoðum aðeins hvar þær liggja þessar áherslur þá getum við séð að verið er að auka við núverandi rekstrarumfang ráðuneyta upp á um 150 millj. kr. og síðan er verið að bæta í ýmsar stofnanir ríkisins, fjárlagagrunn þeirra, upp á rúman milljarð. Þetta eru ekki heilbrigðisstofnanir eða menntastofnanir, þetta eru sérmerktar stofnanir í fjárlögum íslenska ríkisins og það er vissulega verið að bæta þar í. Ég hélt að áherslurnar lægju annars staðar en þarna.

Frú forseti. Ég vil vekja athygli á því að allmargir þættir bíða 3. umr. Ég minni á heilbrigðisstofnanirnar á landsbyggðinni, Landspítalann og sjúkrahússtofnanir hér. Þar vantar allmikið upp á til að þar sé staðið við framlög til þess að stofnanirnar geti að minnsta kosti haldið óbreyttum rekstri frá fyrri árum og bætt þar í. Ég minni líka á innanlandsflugið þar sem vantar fjármagn til að hægt sé að halda uppi eðlilegu og öruggu áætlunarflugi. Ég minni á löggæsluna í landinu. Ég minni líka á þjóðkirkjuna og tekjustofna hennar sem eru skertir sem þarf að taka á fyrir 3. umr. Í heildina, varðandi þennan pakka allan, bíðum við og sjáum hvað setur við 3. umr. En þarna eru allmargir kaflar sem á eftir að taka fyrir.

Frú forseti. Undir þeim lið sem hér eru greidd atkvæði um eru mörg af þeim verkefnum sem falla undir fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar, fjárfestingaráætlun sem haldinn var sérstakur blaðamannafundur um en þegar maður skoðar innihaldið eru þetta minnstu opinberu fjárfestingar í 70 ár. Allan lýðveldistímann hefur íslenska ríkið fjárfest hærra hlutfalli af landsframleiðslu en á við í þessari fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem sérstakur blaðamannafundur var haldinn um. Nú ber það til tíðinda að formaður fjárlaganefndar kallar án skýringa til 3. umr. einn fjórða af þessari minnstu fjárfestingaráætlun Íslandssögunnar. Bygging húss íslenskra fræða og Náttúruminjasafnið eru um það bil fjórðungur af áætluninni. Og þetta er gert án skýringa þannig að enn frekar dregur nú úr 

Virðulegur forseti. Mig langar við atkvæðagreiðslu þessa liðar að benda þingheimi á það sem telst frekar merkilegt í afgreiðslu fjárlagafrumvarps til 2. umr., það að hér liggja ekki inni tillögur forseta Alþingis til fjárlaganefndar um afgreiðslubeiðni þess. Ég held að það sé einsdæmi í umræðu um fjárlögin að hér séu teknar inn tillögur frá framkvæmdarvaldinu og frá meiri hluta fjárlaganefndar en tillögur frá forseta Alþingis sem samþykktar voru samhljóða í forsætisnefnd þingsins eru geymdar á milli 2. og 3. umr. Ég lýsi furðu minni á þessu, virðulegur forseti. Ég hef kallað þetta þjónkun við framkvæmdarvaldið og virðingarleysi við Alþingi.

Rétt.

Frú forseti. Við ræðum hér fjölda tillagna sem byggja á fjárfestingaráætlun sem var kynnt með pompi og prakt en byggir í raun á veiðigjaldinu sem er lagt á útgerðina. Og hvað gerist, frú forseti? Það þarf að segja upp fólki hjá fjölda fyrirtækja sem verða gjaldþrota út af veiðigjaldinu í hinum ýmsu dreifðu byggðum landsins. Og hvert fer það? Meðal annars í græna hagkerfið, væntanlega í Reykjavík. Það er verið að flytja atvinnu frá einum stað til annars, frá landsbyggðinni til Reykjavíkur, og þótt ég sé fulltrúi Reykjavíkurbyggðarinnar er ég á móti þessari þróun og hvernig þessu er stýrt með skattlagningu.

… atvinnuleysi.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um ýmis atriði sem tengjast fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar, þar á meðal á sviði greina sem hafa mikla vaxtarmöguleika á komandi árum, skapandi greina ferðaþjónustunnar og græns hagkerfis. Reyndar á grænt hagkerfi og sú stefna sem var mótuð á þinginu erindi við allt atvinnulífið, jafnt sjávarútveg sem landbúnað, ferðaþjónustu og orkugeira, iðnað, hugverkageirann og menningarlífið. Ég vek athygli á því að allar tillögur um fjárfestingar í grænu hagkerfi í þessu fjárlagafrumvarpi byggja á stefnu Alþingis sem fulltrúar allra þingflokka tóku þátt í að móta á árunum 2010–2011 og sem þingmenn í öllum flokkum samþykktu hér, í þessum sal, í mars sl. 43:0. Hér er verið að tryggja að þær tillögur sem þá voru lagðar fram séu ekki einungis falleg orð á blaði, heldur að þessum orðum fylgi athafnir. Við tryggjum með þessari atkvæðagreiðslu á fjárlögum þessa árs að raunveruleg verðmæti og vinna verði til í þessu landi á sama tíma og við stöndum vörð um íslenska náttúru.

Frú forseti. Hér greiðum við atkvæði um fjölmörg mikilvæg fjárfestingarverkefni í innviðum samfélagsins. Það mætti nefna háskólamálefni, óskipt stórfé til framhaldsskóla, 800 milljónir í nýja ferju milli lands og Eyja og í Landeyjahöfn, nýframkvæmdir í fangelsismálum á Hólmsheiði og Litla-Hrauni og fjölmargt annað mætti nefna. Það er ástæða til að geta þess líka að nokkur atriði bíða 3. umr. eins og nefnt var hérna áðan og kom fram við 2. umr. fjárlaga. Eitt af þeim er mjög brýnt velferðar- og samfélagslegt verkefni sem lýtur að löggæslumálum. Það kom fram við 2. umr. að það er brýnt að ná lendingu í því að til löggæslumálanna gangi óskiptur pottur svo halda megi í horfinu og koma í veg fyrir uppsagnir afar fámennra lögregluliða úti á landsbyggðinni.

Virðulegi forseti. Skuldsetning ríkissjóðs nemur tæplega 95% af landsframleiðslu. Hér er verið að fara út í ýmis verkefni sem saman eru sett undir hatt sem ber nafnið fjárfestingaráætlun. Ég held að það hefði verið eðlilegra að greiða niður lán sem nú bera háa vexti í stað þess að taka frekari lán sem ekki skila sér til baka til að fjármagna hluta þeirra gæluverkefna sem hér eru greidd atkvæði um. 
             Það liggur fyrir að mörg þessara verkefna munu taka til sín gríðarlega mikinn rekstrarkostnað í framtíðinni. Aðrar hugmyndir eru því marki brenndar að framkvæmdir verði hafnar án þess að fyrir liggi í ljósi erfiðrar stöðu ríkissjóðs með hvaða hætti unnt verði að ljúka fjármögnun þeirra. Þessi verkefni eru ekki til þess fallin að auka verðmæti hér á landi og skapa raunverulega atvinnu 

Frú forseti. Mig langar að tjá mig um einn lið sem mér finnst vera til fyrirmyndar í þessum hluta, lið nr. 141, um Vatnajökulsþjóðgarð. Þar er um að ræða fyrsta framlag af þremur upp á 290 milljónir hvert til þekkingarseturs á Kirkjubæjarklaustri. Skaftárhreppur stendur mjög höllum fæti og þekkingarsetrið á Klaustri verður akkerið sem þarf fyrir heilsársferðaþjónustu á svæðinu, það mun skapa þar heilsársstörf og styrkja rekstur sveitarfélagsins til muna til frambúðar. Þessi ákvörðun er sameiginleg ákvörðun allra sveitarfélaga á Suðurlandi um að þekkingarsetur á Klaustri skyldi vera forgangsmál nr. eitt á öllu svæðinu. Slíka góða samvinnu ber að virða. Hún er til fyrirmyndar fyrir önnur svæði á landinu og fyrir samtök sveitarfélaga í heild sinni. Þetta er dæmi um hluta af fjárfestingaráætluninni sem er einfaldlega mjög skynsamleg. Þarna er verið að verja fjármunum af skynsemi til að hjálpa svæðum sem eiga sér í raun ekki viðreisnar von af sjálfu sér 

Virðulegi forseti. Hér erum við að fjalla um 150 tillögur og skipta liði í þessum tillögum og ég vil byrja á að fagna því að hv. fjárlaganefnd og hv. þm. Björn Valur Gíslason skuli kalla til baka tvo liði sem fengu einna mesta gagnrýni við 2. umr. Ég bind líka vonir við að meiri hlutinn skoði það í fjárlaganefnd að bregðast við þeim augljósu vandamálum sem blasa við okkur sums staðar. Kannski er þar helst að nefna tvennt, annars vegar löggæsluna og hins vegar það sem snýr að heilbrigðisstofnunum. Það er ekki boðlegt að hv. stjórnarliðar fagni hér þeim árangri sem náðst hefur og björtum tímum fram undan þegar við stöndum frammi fyrir þeim veruleika að ástandið á Heilbrigðisstofnun Vesturlands er slíkt að það er verið að skera niður nokkra tugi eða hundruð þúsunda með því að loka heilsugæslustöðinni í Snæfellsbæ aðra hverja helgi. Ég hef miklar væntingar til þess að þetta verði skoðað milli 2. og 3. umr.

Frú forseti. Þeir tveir liðir sem hér voru kallaðir til 3. umr. áðan voru ekki kallaðir aftur vegna gagnrýni sem komið hefur fram á fjárfestinguna eða framkvæmdirnar sem slíkar, heldur kom skýrt fram í orðum hv. formanns fjárlaganefndar að það væri vegna stöðu undirbúnings þessara framkvæmda sem nauðsynlegt er talið að fara betur yfir og horfa þá til dreifingar á fjárliðunum. 
             Ég vek athygli á tveimur liðum, nr. 88 og 89 á bls. 13 þess atkvæðagreiðsluskjals sem við höfum fyrir framan okkur. Ekki aðeins verður tíma niðurskurðar í heilbrigðisþjónustunni lokið á árinu 2013 sem er mikið gleðiefni heldur eru þarna merki um að við séum komin í færi til að byggja upp. Þarna er tillaga um að auka tækjakaup á Landspítalanum og sjúkrahúsinu á Akureyri svo um munar. Þetta þýðir að Landspítalinn mun hafa um 1 milljarð kr. til tækjakaupa á næsta ári. Þá er aðeins eitt eftir  
            

Virðulegi forseti. Ég var einn þeirra hv. þingmanna sem sátu í nefnd um grænt hagkerfi undir ágætri forustu hv. þm. Skúla Helgasonar. Þar var unnið að mínu mati merkilegt starf sem einkum miðaði að því að virkja efnahagslífið með jákvæðum hætti til að tryggja að í landinu sé sjálfbær hagvöxtur þannig að ekki sé um of gengið á náttúruauðlindir og að náttúruvernd sé höfð að leiðarljósi um leið og að því markmiði er stefnt að búa til sem mestan hagvöxt. Við lögðum áherslu á að samþætta þetta tvennt. Virðulegi forseti. Í þeirri vinnu allri gerði ég fyrirvara við þær tillögur sem byggðu á því að veittir yrðu fjármunir úr ríkissjóði til einstakra verkefna. Ég vil taka það fram að gefnu tilefni, og það mun skýra afstöðu mína til þeirra tillagna, að ég var ekki tilbúinn að styðja nein þau verkefni sem lytu til þess að stofnað yrði 

Frú forseti. Af því að þetta er orðið að almennri umræðu hér leyfist mér vonandi að koma hingað upp og fagna því sérstaklega að fjölmörg framfaramál fá hér brautargengi. Það er lagt til að hrinda úr vör ýmsum mjög góðum verkefnum og ég get til dæmis sem ráðherra ferðamála sérstaklega glaðst yfir því sem er lagt til í sambandi við Framkvæmdasjóð ferðamannastaða, almenna uppbyggingu og svo framkvæmdir í þjóðgörðum og á friðlýstum svæðum upp á 750 millj. kr. Fjölmargt fleira jákvætt mætti nefna til sem snýr að ferðaþjónustunni eins og uppbyggingu Kirkjubæjarstofu. Málflutningur stjórnarandstöðunnar er afar athyglisverður. Það er rokið upp og talað niður, talað neikvætt og úr öllum hlutum, en ég hef enn ekki heyrt einn einasta stjórnarandstæðing fagna hér neinu sem fær úrlausn.  
             Það er búið að tala mikið um ferðaþjónustuna, að það sé verið að ganga af henni dauðri. Það er skemmtilegt að á sama tíma og þessi málflutningur fer fram í þingsal Alþingis er tilkynnt um  
            

Hæstv. forseti. Hér koma væntanlega á næsta klukkutíma til atkvæðagreiðslu ýmsar tillögur sem birst hafa í breytingartillögum. Það er alveg rétt að hér eru margar góðar tillögur, m.a. til að styrkja innviði eins og ný Vestmannaeyjaferja. Áður voru Norðfjarðargöng komin inn. Hér er komið inn á 1 milljarð til tækjakaupa á spítölum. Hér kemur líka fram, virðulegi forseti, aukning til ráðuneyta og ýmissa stofnana upp á 1.150 milljónir. Allt er þetta gott. Ég hlustaði á stjórnarandstöðuna tala um gæluverkefni. Er eitthvað af því sem ég nefndi gæluverkefni að mati stjórnarandstöðunnar? Ég spyr. Stjórnarandstaðan sem hefur hátt um þetta verður að segja okkur hvað eru gæluverkefni. Hvað vill hún skera niður? 
             Ég vil svo segja að lokum 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk og þingmenn í sal til að gefa hljóð.

Frú forseti. Það er ástæða til að vekja athygli á því að hér er lögð til 32 millj. kr. fjárheimild vegna fjölgunar farþega sem fara um Keflavíkurflugvöll þar sem farþegum hefur fjölgað afar mikið frá árinu 2009. Vegna mannfæðar hefur síðustu árin verið erfitt að manna landamæravörslu á vellinum og fyrir liggur að lögreglan mun ekki geta annað auknum umsvifum nema verulega verði fjölgað í flugstöðvardeild embættisins. Hérna er verið að tryggja að embættið geti brugðist við þessu. Það er mikið ánægjuefni og var um þetta fjallað bæði í allsherjar- og menntamálanefnd og fjárlaganefnd þar sem ég á sæti. Annað sem ég vildi vekja athygli á og er mikið ánægjuefni er að hér er lögð til hækkun til Íslenskrar ættleiðingar, úr 9 milljónum í 34 milljónir, þannig að félagið geti sinnt því mikilvæga stjórnsýslulega hlutverki sem því er ætlað. Þetta er mjög ánægjulegt og þarna fellur starfsemi þessa mikilvæga félags í eðlilegan og jákvæðan farveg.

Frú forseti. Ég fór á ágætan fyrirlestur á dögunum þar sem mjög sterk rök voru færð fyrir þeirri staðhæfingu að hvað varðar hlutdeild ýmissa skapandi greina eins og hönnunar í efnahagslífinu værum við Íslendingar á sama stað og Danir voru 1916. Við erum mjög aftarlega á merinni þegar kemur að því að styðja markvisst við ýmsa vaxtarbrodda í efnahagslífinu, skapandi greinar, fyrirtæki í grænum iðnaði sem ég held að verði sívaxandi vaxtarbroddur á Íslandi og í ferðaþjónustu og í rannsóknum og þróun. Undir þessum lið í atkvæðagreiðslunni er stigið mjög mikilvægt skref, eins og til dæmis varðandi skapandi greinar. Ég vek athygli á liðum 35 og 36. Það eru tíðindi í mínum huga eftir að við höfum búið við langvarandi svelti hvað varðar stuðning við þessa vaxtarbrodda í íslensku samfélagi hversu miklar efasemdir eru um þessa stefnu og hversu 

Frú forseti. Undir þessum lið eru greidd atkvæði um það sem heyrir undir fjárfestingaráætlunina. Mig langar til að vekja athygli á því að í fjármálum hins opinbera sem Hagstofan gaf út í september kemur fram að fjárfestingar hins opinbera eru þær lægstu í lýðveldissögunni, þær lægstu í 70 ár. Síðan gaf Hagstofan aftur út í nóvember þjóðhagsspá fyrir veturinn 2012. Þar kemur fram að á komandi árum verður fjárfestingarstig hins opinbera enn lægra, þ.e. árin 2012, 2013 og 2014, sem sagt minnstu opinberu fjárfestingar í lýðveldissögunni. Þetta er það sem er fram undan. Þess vegna stöndum við hér og bendum þeim sem hafa mært þessi verkefni á það hversu rýrt innihaldið er. Við reynum að opna augu ykkar fyrir því að það er bara ein leið til að gera betur og hún er sú að fara ekki þá skattahækkanaleið sem er lögð til í þessu fjárlagafrumvarpi og hefur verið gert undanfarin ár, heldur sú að skapa hagvöxt, ný störf og draga fram nýja fjárfestingu í einkageiranum. Það er leiðin út úr kreppunni. Þannig getum við aukið opinberar fjárfestingar 

Virðulegi forseti. Þessi liður er orðinn langur og athyglisverður en mér finnst áhugavert að heyra þann málflutning að ýmist er talað um gæluverkefni eða að ekki sé gengið nógu langt. Ég ætla að segja fyrir mína parta að ég lít ekki á það sem gæluverkefni að fjárfesta í rannsóknum, nýsköpun og skapandi greinum. Þetta eru þær greinar sem eiga eftir að verða vaxtarbroddar okkar í framtíðinni. Þetta er það sem opinber fjárfesting á að snúast um og þarna held ég að við byggjum á góðu kerfi sem hefur verið byggt upp hér á undanförnum árum. Það er verið að taka stór stökk fram á við. Þarna verður virðisaukinn til eins og hefur verið sýnt fram á í kortlagningu á þeim hagrænu áhrifum sem skapandi greinar hafa haft í samfélaginu á undanförnum árum þar sem langmestur hluti verður til í einkaframtakinu en byggir á stuðningi ríkis og sveitarfélaga. Ég mundi vanda mig í umræðu um þessa fjárfestingu. Þarna er vaxtarbroddurinn. 
            

Virðulegi forseti. Það er kallað eftir því í þessari umræðu að við gagnrýnum þá liði sem við viljum sjá forgangsraðað öðruvísi. Þetta er hluti af fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem hefur verið farið yfir og hún er innihaldsrýr. Í þessari fjárfestingaráætlun birtist forgangsröðun þessarar svokölluðu velferðarstjórnar þegar starfsfólk á Landspítalanum þarf að spyrja sig þeirra spurninga hvernig það eigi að reka sjúkrahús sem veitir dýra og mikla þjónustu fyrir æ minni fjármuni, hvernig það eigi að tryggja öryggi sjúklinga í yfirfullum deildum og hvernig eigi að stuðla að framþróun heilbrigðisþjónustunnar. Það kom fram í viðtali við forstjóra Landspítalans að á næstu tveimur árum þurfi að endurnýja tæki fyrir 2–3 milljarða og þá segi ég að forgangsröðunin sé röng hjá þessari svokölluðu velferðarstjórn. Hún er kolröng þegar verið er að fara í það sem ég kalla gæluverkefni, þetta eru ekkert annað en gæluverkefni, 

Frú forseti. Ég fagna því sérstaklega að í þessum lið og reyndar nokkrum fleirum sem honum tengjast er verið að móta nýjar áherslur um að leggja grunn að grænum sjálfbærum hagvexti í landinu til framtíðar litið. Þetta er tiltölulega óumdeild stefna. Sem dæmi má taka samstarf Norðurlandanna þar sem mikil áhersla er nú lögð á fjárfestingu og undirbyggingu á þessum sviðum, sjálfbæran hagvöxt þar sem gjarnan er horft til umhverfis- og matvælaframleiðslu og það gjarnan sett saman undir samheitinu „grön växt“. Það kemur mér ekki á óvart að hv. síðasti ræðumaður hafi heldur horn í síðu þessa og það sannfærir mig enn betur um að við erum á réttri leið. Ég greiði þessu atkvæði með gleði.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði sérstaklega um fjárlagalið sem lýtur að ýmsum tillögum í skýrslu Alþingis um eflingu græna hagkerfisins. Þar voru 50 tillögur sem sérnefnd undir minni forustu lagði til og síðan lagði hv. atvinnuveganefnd til tvær ágætar tillögur í viðbót. Ég veit að margir tóku eftir að Alþingi bar gæfu til að standa saman um þetta verkefni. Mönnum fannst merkilegt að þegar verið væri að leggja línur um framtíðarþróun í íslensku atvinnulífi gætu menn náð saman um þær tillögur þvert á flokka. Ég vona að öllum þorra þingheims vinnist tækifæri til að standa áfram saman um þetta verkefni. Í þessum fjárlagalið er sérstaklega verið að skapa forsendur fyrir því að íslensk fyrirtæki í öllum atvinnugreinum geti fengið stuðning í formi hagrænna hvata til að þróa með sér og taka upp umhverfisvænar lausnir og vinnubrögð í rekstri sínum. Ég held að það séu merki um nýja og betri tíma í íslensku atvinnulífi og greiði 

Virðulegi forseti. Það væri óskandi að allir stjórnmálaflokkar á Íslandi stæðu saman í að berjast fyrir grænum áherslum í atvinnulífi. Fáar þjóðir í heiminum eiga jafnmikið undir í umhverfismálum og við, enda byggir verðmætasköpun okkar beint eða óbeint á auðlindum. Þess vegna væri óskandi að allir flokkar á Alþingi gætu staðið saman og verið á græna takkanum núna. En svo er ekki. Það virðist ekki vera þannig að allir stjórnmálaflokkar átti sig á því að barátta fyrir umhverfisvernd er besta atvinnustefnan í raun og sann. Ef við viljum hugsa um atvinnulíf framtíðarinnar eigum við að gæta að umhverfismálum. Fyrst Sjálfstæðisflokkurinn ætlar ekki að hugsa um þessi atriði segi ég glaður: Jafnaðarmenn á Íslandi eru tilbúnir að berjast fyrir atvinnulífi framtíðarinnar. Það munum við gera, standa vörð og vera á græna takkanum núna. 
            

Virðulegur forseti. Mig langar að benda á tvo liði sem eru nr. 17 og 18, þ.e. fasteignir framhaldsskóla, þar sem ákveðið er að draga úr viðhaldi upp á 16,5 milljónir og færa yfir á stofnkostnað. Þetta eru kannski ekki stórar fjárhæðir, 16,5 milljónir, en í framhaldinu er ástæða til að nefna að stjórnmálamönnum er mikill akkur í því að láta mynda sig með skóflustungunum. Þeir eru hins vegar frekar lítið gefnir fyrir að láta mynda sig með viðhaldinu. 
            

Virðulegi forseti. Við erum að afgreiða sóknarfjárlög og þess sér merki í þeim liðum sem við erum nú að greiða atkvæði um. Það er farið fram með aukin framlög til tækni, nýsköpunar og menntamála. Ég vek sérstaklega athygli á tillögu 02-319 þar sem farið er inn með á fjórða hundrað milljónir í aukin framlög til að styrkja rekstur framhaldsskólanna. Það hefur verið hagrætt mjög í menntakerfinu eftir hrunið og þess sér merki að víða hefur verið farið inn að beini. Nú hafa skapast aðstæður og endurreisn í efnahag ríkisins til að snúa vörn í sókn. Þetta er mikilvægt framlag og að sama skapi er verið að styrkja og efla starfsemi háskóla og velferðarkerfisins. Ég fagna þessum breytingartillögum sem og öllum þeim anda endurreisnar og sóknar sem einkennir frumvarp til fjárlaga fyrir komandi ár.

Virðulegi forseti. Í þessum fjárlagaliðum sjáum við dæmi um það þegar menn horfast ekki í augu við raunveruleikann sem og dæmi um það hvernig reynt er að sópa vandanum undir teppið. Ég ætla sérstaklega að víkja að skólamálunum. Það var sýnt fram á þetta varðandi Háskólann á Bifröst, Landbúnaðarháskóla Íslands og Hólaskóla. Það er ekki í neinu getið um Hvanneyri í þessum breytingartillögum. Ég ætla að taka dæmi af Hólaskóla. Sá skóli fær samkvæmt fjárlagafrumvarpinu 264 millj. kr. Það er óumdeilt að til að hann geti haldið úti þeirri starfsemi sem hann sinnir núna þarf 25% hærri fjárveitingu, 65 millj. kr. Þess sér ekki stað í þessum breytingartillögum. Það kemur breytingartillaga upp á 1,2 millj. kr. Að óbreyttu þýðir þetta að Hólaskóli getur starfað fram í september. Staðan er líka alvarleg í Landbúnaðarháskóla Íslands á Hvanneyri. Menn neita hins vegar greinilega að horfast í augu við þetta og láta sem ekkert sé. Hv. þm. Lúðvík Geirsson sagði að þetta væru einhvers konar sóknarfjárlög. Það er alveg rétt, þetta er sókn gegn þessum skólum.

Virðulegi forseti. Ég fagna sérstaklega þessari nærri tvöföldun á framlagi til Kvikmyndasjóðs sem gefur framleiðslustyrki til kvikmyndagerðar hér á landi. Í sama mund fagna ég auknu framlagi í lið nr. 128 til endurgreiðslna vegna kvikmyndagerðar hér á landi. Ég geri ekki ráð fyrir að það hafi farið fram hjá neinum í þessum sal, eða öðrum, hve mikil umsvif kvikmyndagerðar eru orðin hér á landi. Þau skaffa okkur miklar gjaldeyristekjur og mjög fjölbreytt störf um land allt. Um leið er mjög líklegt að þau styðji við lítil og meðalstór fyrirtæki sem eru sá grunnur að fyrirtækjarekstri í landinu sem við viljum helst hafa.

Frú forseti. Mig langar að tala um liði 35 og 36. Hér birtist meðal annars fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem margoft hefur verið rædd í dag. Ég vek athygli á því að hér er verið að stórauka fjárframlög í atvinnugreinar sem geta vaxið gríðarlega og skapað mjög fjölbreytt störf úti um allt land t.d. tónlistariðnaðurinn, allur hönnunariðnaðurinn, handverkssjóður og myndlistasjóður. Ég sé að sumir glotta hér inni og það finnst mér vísbending um að við eigum dálítið langt í land með að sannfæra fólk, ég er ekki viss um að við eigum langt í land með almenning heldur fólk hér í salnum, um að það þurfi að breyta atvinnustefnunni. 

Virðulegi forseti. Ég ætla að leyfa mér að segja að aukningin í Kvikmyndasjóð er eitt af því fáa sem er jákvætt í þessu fjárlagafrumvarpi. Það er jákvætt vegna þess að þessi atvinnugrein skilar töluvert miklu til samfélagsins. Hún skilar miklum tekjum, miklum umsvifum og mikilli veltu og það er kannski þannig sem hefði átt að horfa á fleiri verkefni sem við erum að setja fjármuni í. Ég get því miður ekki sagt það sama um marga liði undir nr. 36. Þetta segi ég vegna þess að við verðum að sjálfsögðu að forgangsraða þeim fjármunum sem við erum að veita og reyna að búa til tekjur fyrir samfélagið. Við hefðum betur nýtt þá fjármuni sem þarna eru, sem eru ekki að skila að mínu viti jafnmiklum tekjum og kvikmyndagerðin, í það til dæmis að auka heilbrigðisþjónustuna.

Frú forseti Það tekur svolítinn tíma fyrir nýjar atvinnugreinar að vinna sér sess á Íslandi. Þegar ég var að byrja á þingi man ég að hér var mikill áhugi á því að erlent glæpafyrirtæki fengi aðstöðu í Keflavík til að þjálfa herflug og því um líkt. Kvikmyndagerð er hins vegar búin að berjast í bökkum áratugum saman, alveg frá því að ég var ungur maður og kom til starfa í þeirri grein. Núna loksins er farið að sjá þess einhver merki að menn skilji að ferðamenn koma til landsins ef íslenskar kvikmyndir eru sýndar erlendis og að íslensk tunga byggist á því að við gerum íslenskar kvikmyndir. Þessi skilningur hefur vaknað seint en ég þakka innilega þeim sem hafa rumskað.

Virðulegi forseti. Ég hef miklar efasemdir um forgangsröðun hér aftur þegar verið er að velja sér verkefni sem á að láta mikið fjármagn í. Hér mæra menn kvikmyndaiðnaðinn á Íslandi og tala um þá miklu grósku sem í honum er um þessar stundir. Við heyrum fréttir af því að hér sé allt yfirfullt af erlendum aðilum sem skapa gríðarmikla atvinnu og tekjur. Af hverju þarf að styrkja iðnað sem gengur svona vel? Hvað mun það þýða ef við förum að setja aukafjármagn inn í grein sem gengur þegar svona vel?  Ég sé að þetta fer fyrir brjóstið á mörgum sem vilja kalla sig fylgismenn þessarar norrænu velferðarstjórnar 

… menningin … apaköttur.

Virðulegi forseti. Athugasemd mín á við bæði um liðinn sem við greiddum atkvæði um áðan, sem sneri að eflingu Kvikmyndasjóðs, og þennan lið sem snýr að eflingu ýmissa sjóða á sviði skapandi greina. Ég tel að þetta sé mikill vaxtarbroddur eins og ég sagði áðan og af því að þau orð féllu að það væri sannað að kvikmyndagerðin skilaði ábata fyrir samfélagið, sem rétt má telja, má líka nefna að bent hefur verið á hin hagrænu áhrif annarra skapandi greina. Þar sjáum við mikla möguleika fram undan og ég nefni tónlist og hönnun þannig að ég tel að þarna sé sett fram samhangandi stefna um eflingu atvinnugreina sem um leið er mjög samfélagslega mikilvæg. Hún byggist á menningunni sem felur í sér samfélagsleg gæði fyrir okkur öll. Þarna tel ég því tvöfaldan ávinning.

Frú forseti. Ég undirstrika að það skiptir miklu máli að vel sé búið að listum í landinu og ég tel ekki síst kvikmyndagerðina skipta miklu máli um eflingu atvinnusköpunar til lengri og skemmri tíma. Það hefur tekið langan tíma að byggja upp öfluga kvikmyndagerð sem skilar samfélaginu afar miklu. Aðeins um þessa þætti hér, það sem ég vil draga fram er að við reyndum á sínum tíma í fjárlaganefnd að gera ákveðna uppstokkun á fjárlagaliðunum. Það var ákveðin viðleitni, ekki voru allir þingmenn í öllum flokkum sammála því, en við reyndum það þó, þingmenn ýmissa flokka. Ríkisstjórn Íslands hefur hins vegar rofið það samkomulag með sinni ákveðnu geðþóttaákvörðun. Þrátt fyrir að þessir liðir séu mikilvægir og merkilegir er að mínu mati búið að rjúfa það samkomulag sem gert var af reyndar veikum mætti á sínum tíma með því að breyta vinnubrögðum í fjárlaganefnd. Það hefur ríkisstjórn Íslands brotið. Við vildum sjá ný vinnubrögð 

Virðulegi forseti. Við stöndum á mjög merkilegum tímamótum í umræðu um fjárlögin. Í fyrsta sinn er komin fram ríkisstjórn í landinu sem sýnir í verki að hún lítur á það sem sérstakt markmið að auka fjölbreytnina í atvinnulífinu og styðja greinar sem hafa mikla möguleika til vaxtar í framtíðinni. 
             Undir þessum lið förum við vítt yfir sviðið. Það er búið að leggja fram merka tillögu um stuðning við kvikmyndageirann og hér eru undir tónlistin, bókmenntirnar, hönnunin, myndlistin o.s.frv. Ég vek sérstaka athygli á því að hér er lagt til að 20 millj. kr. verði varið í útflutningssjóð tónlistarinnar. Þetta er reyndar ekki ný hugmynd, það stóð til á sínum tíma þegar Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur voru í ríkisstjórn en þá, og það er lykilatriði málsins, dó þessi hugmynd drottni sínum í lágkúrulegum pólitískum átökum milli ráðherra í ríkisstjórninni. Hér er ríkisstjórnin samhent um það að standa við bakið á skapandi greinum og við sjáum þess skýr og góð merki í þessari tillögu.

Frú forseti. Mig langar enn og aftur að reyna að útskýra fyrir glottandi hluta þingheims hvað mér finnst vera hér í húfi. Ég geri ráð fyrir að einhverjir eigi við þetta þegar þeir kalla fjárfestingaráætlunina gæluverkefni, en hvað er sem sagt í húfi? Hér er verið að ræða um að íslensk hljómsveit getur þurft nokkur hundruð þúsund krónur í styrki til að kaupa flugmiða til að geta farið í tónleikaferðalag eða til markaðssetningar sem getur ráðið úrslitum um það hvort slík hljómsveit slær í gegn. Í kringum slíka hljómsveit sem slær í gegn á heimsvísu vinna tugir manna, það skapast tugir starfa. Ef eitt fyrirtæki í fatahönnun nær fótfestu á erlendum mörkuðum getur öll ullarframleiðsla Íslands farið í hana. Það eru þessar stærðir sem eru í húfi og hér erum við að reyna að 

Frú forseti. Ég fagna að sjálfsögðu þeim lið fjárfestingaráætlunar ríkisstjórnarinnar sem lýtur að skapandi greinum. Það geri ég ekki eingöngu vegna fjárfestingargildis heldur ekki síður vegna þess að með þessum milljónum erum við að auðga samfélag okkar með menningar- og listalífi sem ýtir undir gagnrýna hugsun og eflir siðferðisstig þjóðarinnar, leyfi ég mér að halda fram. 
             Ég fagna þessum fjárframlögum sem búa til betra samfélag og efla þann innsta kjarna í samfélaginu sem skiptir miklu máli fyrir okkur sem hugsandi verur. 
            

Forseti. Hér kemur hver ræðumaðurinn á fætur öðrum og talar eins og hann hafi fundið gull eða fundið upp eitthvað nýtt. Hér er ekkert nýtt á ferðinni. Þessir styrkir hafa verið fyrir hendi í fjölda ára. Það eina sem þessi ríkisstjórn hefur afrekað var að skera þá niður við trog og boða að það yrði gert í tengslum við einhverja skipulagsbreytingu. Svo er verið að púrra hérna örlitlu til viðbótar við það sem áður var. Það eina sem maður saknar í tengslum við fjárlagaumræðuna, sem væri þá veruleg nýbreytni, væri framlag til skiltagerðar ríkisins. 
            

Forseti. Ég bendi á að hér erum við að greiða atkvæði um hluti sem hafa verið til staðar í mörg ár, jafnvel áratugi. Það eru ekki nýmæli að hér séu lagðir fjármunir í útflutningssjóð, myndlistasjóð, hönnunarsjóð, handverkssjóð, bókmenntasjóð og tónlistarsjóð. Ég hef sjálfur verið með fyrirspurnir um aukna fjármuni í þessa starfsemi. Ég bendi hins vegar á að þegar hinir svokölluðu safnliðir voru fjarlægðir úr fjárlaganefnd og settir í sjóði og inn í ráðuneytin skertust fjármunir til lista á landsbyggðinni. Sú er staðan í dag. Við höfum ekki séð neina útfærslu á því hvernig farið verður með þessa fjármuni en ég vona að þegar deilt verður úr þeim komi fé til landsbyggðarinnar. Við vitum að það þarf að styðja við menningu, listir og hinar skapandi greinar á landsbyggðinni 

Frú forseti. Ég kem hingað upp til að biðjast afsökunar, biðja sérstaklega Jón Gunnarsson þingmann og svo ykkur hin, samþingmenn mína, afsökunar á ljótu orðbragði. Mér varð það á að kalla Jón Gunnarsson apakött og það vitum við öll að hann er ekki. Ástæðan fyrir þessu er að ég reiddist ákaflega þegar ég heyrði þingmanninn láta að því liggja að það fé sem fer til menningar og hinna skapandi greina á Íslandi sé tekið frá heilbrigðisþjónustunni, frá lífsnauðsynjum sem varða mannslíf. Mér finnst þetta svo ljótt að ég missti stjórn á mér. Ég á erfitt með að venja mig á hið þinglega orðbragð og biðst forláts á því líka. Afsakaðu mig, Jón Gunnarsson.

Hæstv. forseti. Við greiðum atkvæði um Ferðasjóð Íþróttasambands Íslands sem við vitum að er mjög mikilvægur. Ég vil líka vekja athygli á því að ferðakostnaður og ferðir íþróttafélaga fara í báðar áttir, bæði til höfuðborgarsvæðisins og líka frá höfuðborginni út á land. Í þessum kreppufjárlögum, á þeim erfiðu tímum sem nú eru, er verið að auka framlag um hvorki meira né minna en tæplega 40% við þennan lið. Ég veit það vel að það hefur mjög mikið að segja hvað varðar ferðir íþróttafélaga á landinu, sama hvort farið er út á land eða utan af landi til höfuðborgarsvæðisins þannig að ég fagna því sérstaklega að það skuli gert.

Virðulegi forseti. Ferðasjóður Íþróttasambands Íslands er gríðarlega mikilvægur þannig að börn sem stunda íþróttir úti á landi geti keppt á jafnréttisgrundvelli við jafnaldra sína í Reykjavík. Ferðasjóðurinn hefur lengi verið baráttumál framsóknarmanna og ef ég man rétt lagði hv. þm. Hjálmar Árnason fyrstur fram þingsályktunartillögu um að hann yrði settur á stofn. Nú er verið að auka við sjóðinn, sem ég tel vera mjög jákvætt skref, en ég vil samt benda á að í rauninni er verið að uppfylla samning sem gerður var um að sjóðurinn yrði um 70 millj. kr. á þessu ári. Við þurfum að gera enn betur á komandi árum þannig að sómi sé að til að gera börnum víðs vegar um landið kleift að stunda íþróttir.

Virðulegi forseti. Ég vil spara þingheimi tímann með því að koma upp undir þessum lið. Ég ætla að tala hér um a-,b-, c-, d- og e-liði og vil vekja athygli á forgangsröðun ríkisstjórnarinnar. Við vorum að samþykkja 36. lið áðan þar sem ríkisstjórnin, meiri hlutinn, setur um 250 millj. kr. í listageirann. Margt af því er jákvætt, ef menn hafa fjármuni til þess er það mjög gott og fjárfesting fyrir framtíðina og allt það. En í íþróttageiranum er 45–50 millj. kr. bætt við. 

Forseti biður hv. þingmann um að beina orðum sínum að forseta en ekki að þingmönnum.

Frú forseti. Ég tek undir mikilvægi þess sem sagt hefur verið um Ferðasjóð Íþróttasambands Íslands, sem var á sínum tíma samþykktur af hálfu allra flokka á þingi, og sömuleiðis varðandi uppbyggingu á sérsamböndunum. Ég tel það vera rétt skref. Þó að það hafi verið skiljanlegt á sínum tíma að minnka fjárveitingar í þá átt er engu að síður afar mikilvægt, ekki síst fyrir landsbyggðina, að reyna að jafna aðstæður þeirra sem búa á landsbyggðinni til að stunda íþróttir því að við vitum það að kostnaður þeirra er mun meiri en kostnaður okkar sem búum á suðvesturhorninu. Það er samt ákveðin kaldhæðni í því að hækkunin er minni en sem nemur t.d. hækkun á aðalskrifstofu forsætisráðuneytisins, hækkun sem felur m.a. í sér að fræða stjórnsýsluna. Það hefði verið skiljanlegt ef það hefði verið falið í sér fræðslu varðandi jafnréttismál, en svo er ekki. En það er enn eitt dæmið um ranga forgangsröðun ríkisstjórnarinnar. Þetta mál er gott eins og önnur mál sem falla undir 40. lið tillögunnar.

Virðulegi forseti. Ég fagna þeim tillögum sem hér liggja fyrir og samþykktar verða um eflingu, ekki aðeins Ferðasjóðs heldur líka Afrekssjóðs og aukningu á framlögum til sérsambanda Íþróttasambandsins. Ég lít svo á að það sé fyrsta skrefið og fyrsti áfanginn í að fylgja eftir nýrri afreksstefnu í íþróttamálum Ég sé ekki að það sé mjög gefandi að fara hér í samanburð við aðrar greinar. Við eigum að horfa á það góða starf og þá einlægu skuldbindingu sem felst í því að auka þá liði sem skipta okkur öll máli og eru í samræmi við þá íþróttastefnu sem unnin var í miklu samráði við íþróttahreyfinguna.

Forseti. Það er sjálfsagt að fagna öllu sem vel er gert, en í ljósi orða sumra hv. þingmanna áðan við atkvæðaskýringu varðandi Ferðasjóð Íþróttasambands Íslands er ástæða til að halda einu til haga; í þessum liðum öllum er fyrst og fremst verið að bæta upp þá skerðingartillögu sem gerð var í fjárlagafrumvarpinu sem lagt var fram í byrjun september. Samanburðurinn á milli ára í fjárveitingum til þessara málaflokka er því ekki sá sem hér er gefið í skyn, að hér sé 40% vöxtur á milli ára, þannig að þeim hlutum sé haldið til haga. Það er fyrst og fremst verið að bæta upp í krónutölu skerðinguna sem lögð var fram í frumvarpi til fjárlaga í september og krónutalan er ósköp svipuð því sem hún var fyrir allt síðasta ár.

Frú forseti. Íþróttamálin hafa einfaldlega setið á hakanum hjá þessari ríkisstjórn og sætt harðari skerðingu en margir aðrir málaflokkar. Ég get í sjálfu sér tekið undir það með hæstv. menntamálaráðherra að ekki er gott að gera einfaldan samanburð á milli hinna ýmsu liða sem við greiðum atkvæði um. En við hljótum hins vegar að vera sammála um að einstaka liðir sem hér eru greidd atkvæði um verða í framtíðinni að vaxa og endurspegla það traust og það þakklæti sem þingið vill sýna íþróttahreyfingunni í landinu. Til þess að við getum gert það í framtíðinni, gert betur við íþróttahreyfinguna í landinu, hvort sem það er Íþróttasamband fatlaðra, Ferðasjóðurinn eða Afrekssjóður ÍSÍ eða hvað eina sem hér eru greidd atkvæði um, verður að breyta um efnahagsstefnu þannig að við höfum bolmagn til að gera það og um leið getu til að gera betur í velferðarmálum og öðrum málaflokkum. Þess vegna höfum við, þingmenn Sjálfstæðisflokksins, staðið hér allt þetta kjörtímabil 

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni enn ein Brussel-blekkingin. Hér er lagt til að íslenska ríkið leggi inn í Þýðingamiðstöð utanríkisráðuneytisins 128 millj. Á fjárlögum 2010, 2011 og 2012 hafði ríkið lagt inn 180 millj. á ári, samtals 540 millj. kr., og þegar þessi upphæð bætist við erum við að tala um 668 millj. kr. sem íslenska ríkið leggur sem mótframlag á móti ESB-umsókninni. Þetta kallast blekkingar vegna þess að þá lánaði fjárveitingavaldið Evrópusambandinu fjármagn þar til IPA-styrkirnir yrðu samþykktir, sem gert var hér síðasta sumar. Svo kemur fram hér að þetta sé mótframlag á móti IPA-styrkjunum og að það komi inn í Þýðingamiðstöðina sem og önnur verkefni. Við skulum átta okkur á því hvað hér er á ferðinni. Ég segi nei.

Frú forseti. Ég legg áherslu á að utanríkisráðuneytið hafi öfluga þýðingamiðstöð og ekki veitir nú af því að í mörgum þeim gjörðum og samþykktum sem við gerum eiga í hlut erlend ríki. En að stórauka þurfi fjárveitingar til Þýðingamiðstöðvarinnar á næsta ári og næstu árum til að þýða skjöl sem tengjast aðild að Evrópusambandinu og aðlögun að Evrópusambandinu tel ég alveg fullkomlega óþarft. Í fyrsta lagi eigum við að fjármagna það sjálf sem við gerum í Þýðingamiðstöðinni. Í öðru lagi eigum við að hætta við þessa umsókn. Á næsta ári er alveg ástæðulaust að auka fé í þýðingarstarf vegna umsóknar sem við ætlum að afturkalla og við eigum að vera búin að afturkalla hana áður en langt líður á næsta ár.

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til að framlagið vegna umsóknar Íslands að Evrópusambandinu og viðræðnanna sem nú standa yfir hækki um 40 millj. kr., en upphaflega átti það að vera 50 millj. í fjárlagafrumvarpinu. Utanríkisráðuneytið fékk 250 millj. tímabundið framlag vegna viðræðna í fjárlögum fyrir árið 2010 og 150 millj. í fjárlögum 2011. Samtals nema þessar upphæðir nú 590 millj. kr. sem standa eiga undir kostnaði vegna samninganefnda, ferðalaga og sérfræðiþjónustu. Hér er verið að samþykkja beint út úr ríkissjóði þessar tvær tillögur varðandi Þýðingamiðstöðina og það um tæpan milljarð. Segið svo að við séum ekki í aðlögunarferli og segið svo að þetta sé ókeypis. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Það eru háar upphæðir sem hv. þm. Vigdís Hauksdóttir nefndi en ég leyfi mér að draga í efa að þar með sé allt upp talið. Ég er mjög hugsi yfir ferlinu öllu saman þegar kemur að fjárveitingum til aðildarviðræðna við Evrópusambandið og ég held að við verðum að krefjast þess að heildarútgjöldin í málinu öllu verði tekin saman. Ég hef nefnt sem dæmi um kostnað við aðildarviðræðurnar ferð þingmanna á Alþingi til Strassborgar um daginn á fund þingmanna Evrópusambandsins. Sú ferð var farin beinlínis vegna aðildarviðræðnanna. Ég leita eftir svörum við spurningunum: Er sú ferð inni í tölunni eða er ferðin bókuð sem ferðakostnaður á vegum Alþingis? Ég vil að kannað 

Forseti vill enn fara fram á það við þingmenn að þeir virði tímamörk. Atkvæðaskýring hefur eina mínútu í ræðutíma.

Frú forseti. Ég tel mikilvægt að það liggi skýrt fyrir hver kostnaðurinn er hverju sinni við aðildarviðræðurnar, eins og lögð var áhersla á á sínum tíma af hálfu meiri hluta utanríkismálanefndar þegar samþykkt var að sækja um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ég tel þetta vera ákveðna viðleitni að draga fram kostnaðinn sem tengist umsóknarferlinu að Evrópusambandinu og það er gott. Hins vegar hvet ég til þess að það verði alveg skýrt hvað ferlið kostar þannig að öllum sé það ljóst. Hins vegar leyni ég því ekki að ég er enn eindregið þeirrar skoðunar að við eigum að halda áfram með aðildarumsóknina, við eigum að klára hana til að fólkið í landinu geti á endanum fengið að velja um hvort það vilji ganga í Evrópusambandið eða ekki. Þess vegna þurfum við að vanda okkur við umsóknarferlið. Það mun taka tíma, það mun kosta fjármagn. Við þurfum að styðja við okkar besta fólk í samningaviðræðunum, klára samninginn og veita fólkinu okkar valkosti til lengri tíma. 
            

Frú forseti. Hér ræðum við um að setja auknar fjárveitingar í Evrópusambandsumsóknina. Ég rifja það upp hér að meiri hluti þjóðarinnar er andsnúinn stefnu ríkisstjórnarinnar í þessu máli. Meiri hluti þjóðarinnar er andsnúinn Evrópusambandsaðild. Meiri hluti þjóðarinnar vill samkvæmt ítrekuðum skoðanakönnunum draga Evrópusambandsumsóknina til baka. Það er fróðlegt að fylgjast með ráðherrum hér á ráðherrabekknum sem kenna sig við norræna velferð um leið og við horfum upp á að búið er að skera niður á Landspítalanum um yfir 20%. Við horfum upp á að hjúkrunarfræðingar flýja til Noregs og við horfum upp á að verið er að veita hundruð milljóna aftur og aftur til mála sem þjóðin er andsnúin. Verði ykkur að góðu.

Frú forseti. Það er óhætt að fullyrða að umsókn um aðild að Evrópusambandinu er eitt brýnasta og mesta hagsmunamál þjóðarinnar í bráð og lengd. Vegna tafa sem orðið hafa á aðildarferlinu myndaðist afgangur af fjárheimildum og er þess vegna gert ráð fyrir að 50 millj. kr. færist yfir á milli ára. Það er mikið kappsmál öllum þeim sem telja það brýnt að ferlinu ljúki sem fyrst og með sem bestri niðurstöðu fyrir land og þjóð, að hraða ferlinu eins og kostur er. Þess vegna er mikilvægt að fjárheimildin sé flutt á milli ára þar sem hún var ekki nýtt á liðnu fjárlagaári vegna tafa sem urðu á aðildarferlinu. Hér er lagt til að þessir fjármunir færist yfir á árið 2013. Um er að ræða kostnað vegna samninganefnda og sérfræðiþjónustu o.fl. og er mjög mikilvægt að það gerist til að hægt sé að ljúka þessu gífurlega mikla hagsmunamáli okkar Íslendinga.

Virðulegi forseti. Hér er enn á ný verið að tryggja að aðlögunarferlið að ESB geti haldið áfram í boði og á vakt VG. En það er bara toppurinn á ísjakanum. Við vitum öll að kostnaðurinn er miklu meiri. Hann er dulbúinn mjög víða í kerfinu, í ráðuneytunum, í stofnununum og úti um allt. Ég hef lagt fram þingsályktunartillögu um að Ríkisendurskoðun verði falið að fara ofan í þennan kostnað. Því miður hefur sú tillaga ekki fengist afgreidd, en það er mjög brýnt að við vitum hver kostnaðurinn er í raun. Kjarni málsins er sá að hér er með táknrænum hætti verið að segja að umsókninni skuli haldið áfram. Það er gert á vakt Samfylkingarinnar og VG, ESB-flokkanna á Alþingi.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögu formanns fjárlaganefndar, fulltrúa Vinstri grænna, um að hækka styrki til Evrópusambandsins eða vegna umsóknarinnar. Það er gert á sama tíma og verið er að skera niður hjá lögreglunni og ekki settir nægilegir fjármunir til hennar, en hæstv. innanríkisráðherra er ráðherra þess málaflokks. Hann greiðir atkvæði með aukinni fjárveitingu til aðildarviðræðnanna en ekki eru til peningar fyrir lögregluna. Á sama tíma og þjóðin vill ekki ganga í Evrópusambandið er verið að ausa tugum og hundruðum og þúsundum milljóna í Evrópusambandsumsóknina.  
            

Hneyksli.

Virðulegi forseti. Hér sjáum við herkostnaðinn af nýja sjávarútvegsskattinum birtast okkur. Annars vegar er um að ræða 40 millj. kr. til Fiskistofu. Það kemur fram í skýringum meiri hluta fjárlaganefndar að hugmyndin sé sú að ráða að minnsta kosti fjóra nýja sérfræðinga, með öðrum orðum er gefið til kynna að þetta sé nú bara upphafið að því sem koma skal. Síðan er annað mjög sérkennilegt, einnig er greint frá því í breytingartillögu meiri hlutans að orðið hafi frekari kostnaður við álagningu veiðigjaldsins í meðförum Alþingis en hins vegar er ekki tekið tillit til þess í þeirri tillögu. Meiri hlutinn bregst með öðrum orðum ekki við samþykkt Alþingis. Í annan stað er verið að fjármagna veiðigjaldanefnd upp á 30 millj. kr. Ég er viss um að það er ekki of í lagt því að sú löggjöf var svo illa úr garði gerð að öllum er ljóst, m.a. þeim sem stóðu að samþykkt hennar, að einhvern veginn þyrfti að lagfæra hana og veiðigjaldanefndin á að hafa það hlutverk. Nefndin á m.a. að hafa það frumkvæðishlutverk að beina tillögum 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir hvert orð sem hv. þm. Einar K. Guðfinnsson sagði um málið. Ég vil þó bæta því við að meiningin er að færa þá starfsmenn í aðalstöðvarnar sem áætlað er að fjölga um til að sjá um eftirlitið á Fiskistofu. Ég spurði hæstv. ráðherra í skriflegri fyrirspurn um starfsmenn Hafrannsóknastofnunar og Fiskistofu og hvort til greina kæmi að færa þau verkefni út á land í auknum mæli, og hvort til stæði að færa höfuðstöðvar og annað í þeim dúr. Svörin voru þau að það væru engin áform uppi um slíkt. Hér sjáum við óhófleg veiðigjöld sem leggjast á fyrirtækin með mjög ósanngjörnum hætti. Þau kosta umtalsverða peninga í stjórnsýslunni. Allar tekjurnar eru teknar af landsbyggðinni þar sem þessi atvinnugrein blómstrar og er undirstaða samfélagsins. Peningarnir eru færðir til Reykjavíkur í alls kyns gæluverkefni, eins og við höfum fjallað um hér, 

Virðulegi forseti. Ég tek undir þær athugasemdir sem komið hafa fram hjá hv. þingmönnum hvað varðar þennan lið og reyndar einnig varðandi 48. lið. Um 70 millj. kr. falla til vegna þessarar sérstöku skattheimtu. Það er mjög til umhugsunar og má það setja í samhengi við aðra liði. Við erum búin að greiða atkvæði um að auka fjárframlög til Háskóla Íslands um 104 millj. þegar við vitum að þann skóla vantar miklu meira fé. Setjum það í samhengi; annars vegar 70 millj. vegna þessarar klúðurslegu skattheimtu og hins vegar að tekist hefur að kría út 104 millj. kr. fyrir háskólann þegar við vitum að hann vantar miklu meira. Hefði ekki verið nær að hafa það einhvern veginn öðruvísi?

Virðulegi forseti. Undir þessum lið má sjá margt jákvætt fyrir velferð almennings á Íslandi. Ég fagna sérstaklega tveimur atriðum, annars vegar því sem við greiðum hér atkvæði um, lið 54, þ.e. hækkun á framlagi til Íslenskrar ættleiðingar um 25 millj. Það fjármagn gerir hinu lögbundna ættleiðingarfélagi kleift að sinna hlutverki sínu í takt við nútímakröfur og er það í samræmi við áherslu félagshyggjuríkisstjórnarinnar að forgangsraða í þágu barna. Með bættu starfsumhverfi Íslenskrar ættleiðingar geta fleiri börn eignast heimili og fjölskyldur í velferðarsamfélaginu á Íslandi og aukið lífsgæði fjölskyldna um leið. Sömu barnvænu fagnaðarlætin má nota til að minna á 100 millj. kr. framlag til að greiða niður tannlækningar barna á árinu 2013 sem koma fram í lið 84 í samræmi við langtímaáætlun þar um. Hér er ekki um stórar fjárhæðir að ræða en þær sýna forgangsröðun ríkisstjórnarinnar og hverju hún fær áorkað við erfiðar fjárhagslegar aðstæður og hversu nauðsynlegt það er að hugmyndafræði félagshyggju og jöfnuðar verði áfram ráðandi á Íslandi í mörg ár. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um aukin framlög til löggæslunnar. Það eru afar lágar tölur sem við greiðum atkvæði um, nokkrir tugir milljóna, og ég treysti á að Alþingi komi með pott upp á upp undir 400 millj. fyrir 3. umr. til löggæslunnar.  
            

Virðulegi forseti. Fyrr á þessu hausti komu fulltrúar frá lögreglustjóranum á Suðurnesjum fyrir allsherjar- og menntamálanefnd til að óska eftir fjárheimild til að tryggja að embættið geti annað verulegum vexti við landamæravörslu á Keflavíkurflugvelli vegna mannfæðar og mikils fjölgunar ferðamanna. Hér er brugðist við þeirri ósk og er það mikið ánægjuefni. Okkur hefur verið tíðrætt um þau miklu umsvif og þann mikla vöxt sem er í ferðaþjónustunni. Það hefur að sjálfsögðu margar hliðar. Ein hliðin er mikil fjölgun farþega og erfiðleikar hjá lögreglustjóraembættinu á Suðurnesjunum við að sinna landamæravörslu að óbreyttu. Hér er að fullu verið að tryggja að embættið geti aukið umsvif sín og bætt við sig starfsmönnum í þessa starfsemi sérstaklega til að anna þeim umsvifum sem hafa nú þegar verið vegna fjölgunar ferðamanna sem fyrirsjáanlegt er að hún verði enn meiri á næstu missirum. Það er mikið ánægjuefni. Við höfum við rætt um aðra þætti löggæslunnar en þetta lýtur sérstaklega að þessum þætti hennar.

Virðulegi forseti. Tillögurnar eru ekki allar jafngrábölvaðar því að m.a. er lagt til viðbótarfjármagn til Innheimtumiðstöðvar sektar og sakakostnaðar á Blönduósi. Það er gríðarlega mikilvæg starfsemi sem sýnt hefur og sannað tilverurétt sinn. Hún hefur tryggt skilvirkari innheimtu á ýmsum kostnaði og gjöldum og hefur það haft í för með sér mikinn sparnað fyrir rekstur ríkisins og ríkisstofnana. Við vitum að ýmsar stofnanir hafa í þrengingum sínum ákveðið að fela þessari stofnun innheimtu á alls konar gjöldum og sparað sér með því rekstrarkostnað án þess að komið hafi til viðbótarframlag til þessarar stofnunar á Blönduósi. Hún hefur getað sinnt því með starfsmönnum sínum vegna þess að þar er um að ræða sérþekkingu og mikla starfsþjálfun fólksins. Það er að minnsta kosti ástæða til að fagna því þó að það sé fátt annað jákvætt í fjárlagafrumvarpinu.

Frú forseti. Ég vil benda á uppbyggingu nýs fangelsis hjá ríkinu undir liðnum Fangelsismálastofnun. Ég tel það vera mikilvægt verkefni enda er búið að vera algert ófremdarástand í fangelsismálum þjóðarinnar um nokkurt árabil. Hins vegar vil ég vekja athygli á því að við höfum verið að fjalla um liði sem falla undir innanríkisráðuneytið og vil ég taka undir orð hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur um að það skiptir máli að við sjáum breytingu á milli 2. og 3. umr. fjárlaga þegar kemur að löggæslunni í landinu. Við sjálfstæðismenn höfum margítrekað bent á það í umræðum um fjárlög að mestu áhyggjur okkar núna varðandi innanríkisráðuneytið eru málefni löggæslunnar. Það verður að koma aukaframlag til löggæslunnar svo hún geti að lágmarki sinnt lögbundnum verkefnum sínum víða um land, ekki síst á landsbyggðinni.

Frú forseti. Við greiðum nú atkvæði um fjölmörg brýn og mikilvæg umbótafjárfestingarverkefni, m.a. á sviði samgöngumála, löggæslumála og fangelsismála. Hér er gerð tillaga um 463 millj. kr. framlag vegna smíði á nýrri Vestmannaeyjaferju á næsta ári. Þá er lagður til 1 milljarður og 65 millj. kr. vegna stofnframkvæmda í fangelsismálum og framlag til öryggismála í fangelsinu á Litla-Hrauni þannig að það geti haldið áfram sinni mikilvægu uppbyggingu. Þá eru lagðar til 266 millj. vegna hafnarframkvæmda og nauðsynlegra umbóta á Landeyjahöfn þannig að sú mikilvæga samgönguframkvæmd geti virkað sem skyldi í framtíðinni. Um er að ræða fjölmargar jákvæðar og uppbyggilegar tillögur sem við greiðum atkvæði um og er ástæða til að fagna því sérstaklega og draga örfáa þætti þeirra fram hér.

Virðulegi forseti. Ég bendi á lið 75.b og að einhverju leyti 75.a. Hér kemur enn og aftur forgangsröð ríkisstjórnarinnar berlega í ljós. Við höfum tekið talsverða umræðu í þinginu núna í haust um fjarskiptamál og nauðsyn þess að allir landsmenn búi við eðlilegan aðgang að netinu. Jafnframt er tillaga síðar í frumvarpinu um 200 millj. til Netríkisins Íslands. Mér er kunnugt um að Míla, fyrirtæki sem selt var út úr Símanum á sínum tíma, gæti með aðstoð annarra fyrirtækja sem eru á þessu neti, hugsanlega með tengingu við Farice, orðið eitt öflugt fyrirtæki. Kostnaður við tengingu við til að mynda öll lögbýli í landinu er sennilega á bilinu 4–4,5 milljarðar, sem tæki 

Frú forseti. Hér er verið að setja 418 millj. úr galtómum ríkissjóði í rekstur. Ég varaði við því í umræðunni að mjög víða taki ríkið þátt í rekstri. Öllum rekstri fylgir áhætta og það sem við ræðum hér er einmitt dæmi um það. Ég held við þurfum að fara að skoða mjög nákvæmlega hvar ríkissjóður tekur áhættu í öllu kerfinu, bæði gagnvart velferðarkerfinu, og þá er ég að tala um lífeyrissjóðina, Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, en alveg sérstaklega í rekstri, þar á ég við Landsvirkjun og fjarskiptafyrirtækið Farice ehf. Ég er mjög mikið á móti því og sit hjá við atkvæðagreiðsluna.

Virðulegi forseti. Allar hrakspár hafa gengið eftir sem ég hef bent á síðan ríkið tók þetta einkafyrirtæki í faðm sér undir öruggri stjórn þáverandi fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar. Ég bendi á, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal kom inn á, að hér er verið að leggja fyrirtækinu til 415 millj. Gert er ráð fyrir sömu upphæð á næsta ári þannig að um er að ræða tæpan milljarð á tveimur árum. Og svo kemur fram í fjárlagafrumvarpinu að braggist ekki reksturinn getur ríkið þurft að veita enn meira fé til fyrirtækisins á komandi árum. Þarna er í raun krani úr ríkissjóði inn í fyrirtækið vegna þess að hæstv. þáverandi ráðherra Steingrímur J. Sigfússon ákvað að taka fyrirtækið í fang ríkisins og í þokkabót að setja á það ríkisábyrgð. Ég fordæmi slík vinnubrögð.

Virðulegi forseti. Í afgreiðslu varðandi Jöfnunarsjóð sveitarfélaga er tekin ákvörðun um að hverfa frá hinu sérstaka, tímabundna viðbótarframlagi sem veitt var skuldugum sveitarfélögum. Í upphafi var líka framlag sem fór til þeirra sveitarfélaga sem höfðu lágar tekjur. Síðan var reglunum breytt og farið var að beita því þannig að stór hluti af framlaginu fór til sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu sem höfðu allt aðrar tekjuforsendur. Illu heilli var tekin ákveðin upphæð af þessu sérstaka viðbótarframlagi og fært einu sveitarfélagi sem skerti þá tekjur þeirra sveitarfélaga sem nutu framlaga af þessu sérstaka viðbótartekjuframlagi. Nú er sem sagt verið að taka ákvörðun um að hverfa algerlega frá þessari fjárveitingu sem mun þá hafa veruleg áhrif á tekjur skuldugu sveitarfélaganna sem eiga erfitt með að bregðast við. Það er mjög alvarlegur hlutur og ég spái því að málefni ýmissa þessara sveitarfélaga eigi eftir að koma inn á borð 

Frú forseti. Jöfnunarsjóði sveitarfélaga er ætlað það hlutverk að jafna tekjumöguleika sveitarfélaga með beinni aðkomu ríkisins. Ákveðnir tekjustofnar renna í ríkissjóð sem þeim er síðan ætlað að jafna út með þessum hætti. Ákveðinn hluti þessara tekna hefur runnið til þess að mæta fólksfækkun, tekjutapi og tekjuskerðingu og takmörkuðum tekjum, sérstaklega hjá minni sveitarfélögum úti á landi. Nú er verið að leggja til að megnið af því fjárframlagi fari til að draga í land þau stóru sveitarfélög á suðvesturhorninu sem efnt hafa til mikilla skulda. Ég er ekkert að finna að því að sveitarfélög séu dregin að landi í þeim efnum en að mínu mati verður að koma viðbótarframlag til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga hingað inn fyrir 3. umr. sem ætlað verður það hlutverk 

Frú forseti. Hér greiðum við atkvæði um að breyta fjárveitingum til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Eins og komið hefur fram var hluta af fjárframlagi til jöfnunarsjóðs veitt til sveitarfélaga sem glímt höfðu við fólksfækkun. Það eru 15 dreifbýlustu sveitarfélögin á landinu. Breyting var gerð af sitjandi ríkisstjórn og var ákveðið að leggja þá fjármuni sem veittir voru sérstaklega til þessara sveitarfélaga til að bjarga sveitarfélaginu Álftanesi. Með fullri virðingu fyrir mikilvægi þeirrar aðgerðar vöruðu menn við því að það mundi koma niður á hinum dreifbýlu sveitarfélögum. Umhverfis- og samgöngunefnd hafði þessi mál til umfjöllunar fyrir tveimur vikum síðan og kom fram hjá eftirlitsnefnd sveitarfélaga að af 16 sveitarfélögum sem eftirlitsnefndin hefur áhyggjur af voru 12 þeirra sveitarfélög sem þáðu aukaframlag jöfnunarsjóðs. Ég skora á fjárlaganefnd að taka málið til sérstakrar skoðunar milli 2. og 3. umr. Ég held að það sé gríðarlega brýnt mál og skora á fjárlaganefnd að skoða málið 

Virðulegi forseti. Nú greiðum við atkvæði um mál sem snúa að velferð þjóðarinnar. Ég vil benda á að ríkisstjórnin ákvað að fara í mjög harkalegar aðgerðir gagnvart heilbrigðisstofnunum víðs vegar um landið og sá vandi sem skapaðist í kjölfarið er algerlega óleystur. Þetta er verkefni komandi kynslóða og við verðum með einum eða öðrum hætti að taka ákvörðun um að hvernig við ætlum að haga heilbrigðismálum þjóðarinnar. Ef það er eitthvað sem þessari ríkisstjórn hefur mistekist þá er það hennar stærsta verkefni - að standa vörð um velferðina í landinu.

Forseti. Hér er gerð tillaga um 170 millj. kr. hækkun til embættis umboðsmanns skuldara. Eins og fram hefur komið er heildarfjárveitingin í þessa stofnun orðin tæpar 1.200 millj. kr. og eru efasemdir uppi um það hversu miklu þetta skilar. Ég vek líka athygli á því og bið hv. þingmenn að hugleiða það hvernig stofnunin er fjármögnuð. Af framlaginu sem til stofnunarinnar rennur, sem er rúmur milljarður, 1.192 millj. kr., er Íbúðalánasjóði ætlað að greiða rúmar 220 millj. kr. Fjármögnun á embættinu er þannig að ríkissjóður innheimtir tekjur af almenningi í landinu til að leggja inn í umboðsmann, sem kallar síðan á enn frekari útgjöld frá ríkissjóði til Íbúðalánasjóðs. Til viðbótar er Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins einnig ætlað að greiða hluta af rekstri embættisins.

Frú forseti. Við ræðum aukningu á framlögum til umboðsmanns skuldara sem, eins og kom fram hjá síðasta ræðumanni, lendir á Íbúðalánasjóði að einhverju leyti en líka á lífeyrissjóðunum. Það þýðir að almennu lífeyrissjóðirnir munu borga, eins og ég hef margoft bent á, en opinberu sjóðirnir munu ekki borga heldur ríkið. Þar vex skuldbindingin sem ekki hefur verið tekin inn í fjárlög, 57 milljarðar, fyrir utan B-deildina. Ég vil að menn skoði hvað það kostar mikið á hvern mann að afgreiða umsókn hjá umboðsmanni skuldara. Ég hygg að það hlaupi á hundruðum þúsunda eða nemi jafnvel hálfri eða heilli milljón. Ég vil skoða kostnaðinn í þessu kerfi og hvort það sé eins hagkvæmt rekið og mögulegt er. Ég get ekki greitt atkvæði með þessu meðan það liggur ekki fyrir og sit hjá.

Frú forseti. Ég vil líkt og aðrir vekja athygli á því að þetta eru gríðarlega háar fjárhæðir sem renna til umboðsmanns skuldara. Það eru miklar efasemdir um hversu vel gengur í því starfi að koma til móts við skuldug heimili í landinu. Við sjáum líka af hagnaðartölum bankanna að það var svigrúm til almennra aðgerða. Þær fjárveitingar sem við sjáum núna renna til umboðsmanns skuldara og þeirra aðgerða, heimilin sem eru föst í viðjum þess völundarhúss sem umboðsmaður skuldara er og ferlið sem heimilunum er boðið upp á - við sjáum afleiðingarnar af því að þetta svigrúm var ekki nýtt í fjárlagafrumvarpinu. Milljarður í umboðsmanns skuldara. Það var svigrúm til almennra leiðréttinga þegar nýju bankarnir voru stofnaðir en þáverandi fjármálaráðherra var ekki tilbúinn til að nýta það svigrúm vegna þess að hann stóð með fjármálastofnunum frekar en fólkinu í landinu.

Frú forseti. Ég kem hér í atkvæðaskýringu fyrir lið 88 og 89. Ég vil vekja athygli þingheims á að hér erum við að veita til 650 millj. kr. til viðbótar við það sem áður var áætlað til tækjakaupa samkvæmt stífum forgangsröðunarlista sjúkrahúsanna. Eins og ég fór yfir áðan bjuggum við við ákveðið bóluástand í valdatíð Sjálfstæðisflokksins, þar sem skattfé streymdi inn í ríkissjóð. Því fé var ekki varið til eðlilegrar endurnýjunar tækja þannig að nú þurfum við að grípa til þessara ráðstafana vegna tækja sem hefði átt að endurnýja fyrir a.m.k. fimm árum, ef ekki tíu árum. 

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um afar ánægjulegan lið, þ.e. 600 millj. kr. aukningu til tækjakaupa á Landspítala. Í þeim köflum sem við erum að greiða atkvæði um eru líka tækjakaup á öðrum sjúkrahúsum eins og Sjúkrahúsinu á Akureyri sem fær 50 millj. kr., sem er 70% aukning við það sem þar er og talan er miklu hærri hvað Landspítalann varðar. Mér skilst á fjárlaganefndarfólki sem hefur unnið þetta að hér sé um tæpan milljarð að ræða, núna í því ástandi sem er í ríkisfjármálum, til tækjakaupa í heilbrigðisstofnunum. Ekki veitir af, virðulegi forseti. En ég spyr stjórnarandstæðinga sem hér hafa talað um gæluverkefni: Er þetta eitt af gæluverkefnunum sem stjórnarandstaðan talar um? 

Virðulegi forseti. Ég fagna því auðvitað að hér skuli vera veitt aukið fjármagn til tækjakaupa á Landspítalann. En það kom fram í ræðu minni áðan að samkvæmt upplýsingum frá forstjóra spítalans þarf 2–3 milljarða á næstu tveimur árum bara í bráðapakka sem er nauðsynlegur til að halda uppi viðunandi þjónustu á spítalanum.  
            

Forseti biður um hljóð í þingsalnum.

Frú forseti. Ég vil fagna því að hér eru settir fjármunir í tækjakaup á Landspítalanum. Fyrirspurn sem ég var með fyrr í haust sýndi, svo bara sé tekið dæmi um geislatæki, að tíu sinnum á síðastliðnu þremur árum hefur þurft að senda sjúklinga heim úr geislameðferð vegna þess að tækin hafa staðið á sér eða bilað. - Frú forseti, get ég fengið hljóð í salinn fyrir hv. þm. Álfheiði Ingadóttur? Mörg þessara tækja eru þannig að það er erfitt að fá í þau varahluti og erfitt að halda þeim gangandi. Ég fagna því að hér sé verið að veita fjármuni til tækjakaupa, en bendi hins vegar á að meiri fjármuni þarf til. Ég vil skora á fjárlaganefnd að skoða þetta mál milli 2. og 3. umr., skoða heilbrigðiskerfið og fjárveitingar sem þarf að veita þar inn og skoða til að mynda tillögu um náttúruminjasýningu, sem var dregin til baka til 3. umr., og veita þá fjármuni frekar til aukinna tækjakaupa eða til 

Forseti. Það er ástæða til að fagna því sem vel er gert. Það er vissulega mjög margt gagnrýnivert í fjárlögum eins og alltaf því að helst mundi maður vilja hafa þau sniðin að því sem manni finnst sjálfum vera forgangsatriði. Þetta finnst mér vera klárt forgangsatriði, ég styð þetta þess vegna. Ég vil jafnframt skora á hv. fjárlaganefnd að athuga hvort ekki sé hægt að finna aðeins meiri peninga til að aðstoða Landspítalann sem er í mjög mikilli neyð eins og komið hefur fram undanfarið. Jafnframt vil ég nota tækifærið, en ég hef ekki farið upp í pontu í dag til að greiða fyrir störfum þingsins, og segja að ég fagna mjög áherslunum sem ríkisstjórnin hefur sett á skapandi greinar og græna hagkerfið.

Frú forseti. Þeir fjármunir sem nú eru lagðir í aukin tækjakaup til handa Landspítalanum sýna forgangsröðun ríkisstjórnarinnar á þessu kjörtímabili. Uppsöfnuð þörf er heilmikil og í raun vantar meiri fjármuni til að viðunandi sé fyrir þessar mikilvægu heilbrigðisstofnanir landsins í Reykjavík og á Akureyri. Hér er ekki um nein gæluverkefni að ræða eins og einn hv. stjórnarliði nefndi hér. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir því á undangengnum mánuðum að bæta þurfi tækjakost Landspítalans. Það höfum við gert eftir að hafa heyrt fjölmargar reynslusögur úr heilbrigðiskerfinu. Það er því með mikilli gleði sem ég segi já við þessari aukafjárveitingu, en ég skora á fjárlaganefnd að fara betur yfir þessi mál og skoða hvort ekki þurfi að bæta enn frekar í vegna þess ástands sem ríkir í heilbrigðismálum. Við þurfum að búa sómasamlega að heilbrigðiskerfinu okkar, þ.e. ef við viljum hafa það áfram í fremstu röð í heiminum.

Virðulegi forseti. Ég greiði þessari tillögu atkvæði mitt, en tek undir með hv. þm. Jóni Gunnarssyni að bæta þarf í þetta. Það er greinilegt að þörfin er meiri. Þá er sjálfsagt að líta á aðra liði í frumvarpinu og velta því upp hvort ekki sé hægt að fresta til dæmis einhverjum framkvæmdum eða öðru. Ég bendi á lið 141 sem kemur síðar, t.d. framkvæmdir í Vatnajökulsþjóðgarði. Þar er um að ræða einar 464 milljónir sem fara til framkvæmda. 

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um aukin framlög til sjúkraflutninga, en þau framlög koma einungis til sjúkraflutninga á höfuðborgarsvæðinu. Við höfum rætt um forgangsröðun fjármuna. Ég skora á hv. fjárlaganefnd að vinna að því á milli umræðna að þetta fjármagn verði aukið. Ég nefni sem dæmi að Brunavarnir Suðurnesja sem sjá um sjúkraflutninga á Suðurnesjum fá ekki fjármagn til að verðlagsbæta samning sem tekur gildi 1. mars. Þetta eru ekki stórar upphæðir. Ég greiddi áðan atkvæði gegn verkefni sem ég vil kalla gæluverkefni. Það er ákaflega gott verkefni en ekki verkefni sem á að vera í forgangi núna. Við erum að tala um mál sem snertir líf og dauða fólks, þetta eru 5–10 milljónir, í mesta lagi 15, 

Forseti. Hér er um að ræða tiltekinn hluta fjárveitingar sem þarf að fara inn á fjárlagalið 08-501. Það er óskiljanlegt af hverju ekki er ætluð fjárveiting til a.m.k. tveggja skriflegra samninga sem renna út um næstu áramót, þrátt fyrir ábendingar þar um. Það er vitað mál að óhjákvæmilegt er að bæta þar í og þetta er einn sá póstur sem á eflaust eftir að koma til útgjalda fyrir 3. umr. og bætir þar í þann sekk sem óðum fyllist af óskum um viðbótarfjárveitingar. Það er engin ástæða til að gera lítið úr þeim þætti sem hér er undir þó svo að þetta sé ekki ýkjastór fjárveiting eða upp á 45 millj. kr., heildarpakki ekki hærri en 850 millj. kr. Þetta er gríðarlega mikilvægur þáttur í heilbrigðisþjónustu landsins og ekki einungis á höfuðborgarsvæðinu þó svo að eingöngu sé ætlað til að fullnusta þann samning sem þar rennur út.

Virðulegi forseti. Á tíma mikilla skattahækkana er rétt að fagna því að hér er verið að veita aukið fjármagn til ríkisskattstjóra og skattrannsóknarstjóra ríkisins undir lið 116. Ég fagna því vegna þess að það hafa verið mikil áhöld um innheimtu, sérstaklega á virðisaukaskatti. Það vantar fleiri milljarða í það kerfi. Ég fagna þessu og tel að rétt sé að rannsaka þessi mál og reynt verði með almennri löggjöf að girða fyrir að hægt sé að stunda skattsniðgöngu áður en farið er að leggja á nýjan skatt eins og t.d. ferðamannaskattinn sem við vorum að afgreiða rétt áðan.

Virðulegi forseti. Hér er verið að veita rúmar 115 millj. kr. til nýs tollkerfis hjá tollstjóra, sem er í sjálfu sér fínt kerfi. Það vill þannig til að Alþingi Íslendinga forgangsraðaði ekki í þágu þessa kerfis þrátt fyrir beiðni þar um. Þá kom til sögunnar IPA-styrkur og ákveðið var að fara í þennan leiðangur. Í greinargerð með tillögunni segir að á móti fjárheimild samkvæmt þessari tillögu sé gert ráð fyrir að komi óafturkræfur styrkur til íslenska ríkisins frá Evrópusambandinu sem færist á tekjuhlið og hafi verkefnið að því leyti til ekki áhrif á afkomu ríkissjóðs. Þetta verkefni mun kosta ríkissjóð 320 millj. kr. jafnvel þótt til viðbótar komi styrkur frá Evrópusambandinu. Þessum 320 millj. kr. verður ekki varið í annað. Að sjálfsögðu hefur þetta áhrif á afkomu ríkissjóðs. Þetta er enn ein tilraunin til að fela 

Frú forseti. Líkt og hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði áðan er hér verið að veita meira en 320 millj. kr. í mótframlag á móti aðlögunarstyrkjum frá Evrópusambandinu. Ég ætla að rifja það upp enn einu sinni fyrir ráðherrabekkinn sitt hvoru megin við okkur að meiri hluti þjóðarinnar er andsnúinn Evrópusambandsaðild. Ítrekað hefur komið fram í skoðanakönnunum að meiri hluti þjóðarinnar vill draga Evrópusambandsumsóknina til baka. Á sama tíma veitir ríkisstjórnin ítrekað, í fleiri fjárlagaliðum sem við greiðum atkvæði um, hundruðum milljóna í aðlögun að Evrópusambandinu. Þetta er svolítið súrrealískt, frú forseti.

Frú forseti. Eins og hefur komið fram er þetta fjármagn ætlað til viðbótar til tollstjóra svo að hægt sé að breyta tollkerfi og það er einungis til að bregðast við kröfum Evrópusambandsins vegna þess að við erum með annað skráningarform en þar er. 
             Það þarf meira til að uppfylla kröfur sambandsins. Það þarf að breyta ýmsu varðandi skatta, virðisaukaskatt og tolla. Krafa Evrópusambandsins er að það sé gert á aðlögunartímanum. Þetta er ein birtingarmynd þess hvernig á að bregðast við kröfum Evrópusambandsins vegna aðlögunarferlisins. Ég er algerlega andvígur því að þetta sé sett í forgang, fyrir utan að við höfum ekki enn þá samþykkt aðild að Evrópusambandinu og þá á ekki að breyta íslensku tollkerfi í samræmi við tollkerfi Evrópusambandsins.

Virðulegi forseti. Ég er komin hingað til að vekja athygli á lið 118 þar sem lögð er til hækkun lífeyrisskuldbindinga, eftirlauna um milljarð á þessu ári. Talið er að það verði jafnvel þörf fyrir hækkun á næsta ári líka. Hér er ekki verið að taka til baka lagasetninguna frá 1. júlí 2009 þar sem skerðingarhlutföllin komu svo heiftarlega inn í bæði almannatryggingar og lífeyrissjóðina - það má segja að skerðingin hafi verið króna á móti krónu - heldur er verið að uppfæra hækkanir sem rekja má til áhrifa kjarasamninga opinberra starfsmanna. Ríkisstjórnin hefur haft tækifæri til að lagfæra þessa skattskekkju sem var lögð á 1. júlí 2009. Það er enginn vilji til að koma til móts við eldri borgara frekar en hjúkrunarfræðinga sem nú standa í kjarabaráttu. Hér koma þingmenn Samfylkingarinnar og telja að hér sé allt fortíðinni að kenna en ég minni á að Samfylkingin er búin að sitja í ríkisstjórn 

Forseti. Það er ekki hægt að láta hjá líða að nefna lið nr. 125, Sóknaráætlanir landshlutanna. Þar er um að ræða 400 millj. kr. Miðað við uppleggið að því verki er með ólíkindum að sjá hvernig þeim fjármunum á að ráðstafa. Þetta er innheimt af veiðigjaldinu sem lagt er á og bróðurpartur þessa gjalds fer inn á höfuðborgarsvæðið. 

Hæstv. forseti. Árið 2003 var raforkulögum breytt. Þá var sett inn tala sem átti að dekka niðurgreiðslu á húshitun á hinum köldu svæðum. Síðan þá hefur talan nánast staðið í stað. Það er í fyrsta skipti frá árinu 2003 sem inn kemur svona aukning eins og hér. 175 millj. kr. eru settar inn til að auka niðurgreiðslur á hitun íbúðarhúsnæðis á hinum köldu svæðum. Nú sé ég miklu fleiri hvítar doppur á atkvæðatöflunni en áðan. Ég trúi því ekki fyrr en atkvæðagreiðslu er lokið að þingmenn Framsóknarflokksins t.d. ætli að telja þetta til svokallaðra gæluverkefna. Er það svo? Mér sýnist ýmsir þingmenn Framsóknarflokksins sitja hjá við þessa góðu tillögu. 

Frú forseti. Það vantaði heilmikið í ræðuna hjá hv. þm. Kristjáni L. Möller um það hvernig verð á húshitunarkostnaði hefur hækkað í tíð þessarar ríkisstjórnar. Staðreyndin er sú að ríkisstjórnin hefur ekki staðið sig þegar kemur að því að jafna búsetuskilyrði fólks á hinum köldu svæðum á við skilyrði þeirra sem hafa aðgang að heitu vatni. Vissulega er rétt að hér eru settar 175 millj. kr. í þennan málaflokk. En það er einungis þriðjungurinn af því sem það hefði þurft að vera. Það er einfaldlega ekki nægjanlegur árangur miðað við þau digurbarkalegu loforð sem ríkisstjórnin hefur viðhaft um jöfnun á húshitunarkostnaði og búsetuskilyrða fólks á þessum svæðum. Þess vegna komum við hingað upp framsóknarmenn og mótmælum því að ekki skuli vera gengið lengra í þá átt að jafna búsetuskilyrðin. Hér er alls ekki nægilega langt gengið.

Virðulegi forseti. Þetta er nú meiri sýndarmennskutillagan. Það sem hefur gerst á þessu kjörtímabili í niðurgreiðslum til húshitunarkostnaðar er að búið er að lækka þær að raungildi um 530 millj. kr. Það er ígildi þess að þeir sem búa á þessum köldu svæðum hafi borgað til viðbótar í húshitunarkostnaði sínum sem svarar kannski tveimur til þremur mánuðum. Það er reikningurinn sem fólkið hefur fengið, viðbótarreikningur upp á tveggja til þriggja mánaða húshitunarkostnað. Síðan vorum við að afgreiða áðan tillögu sem felur í sér að fyrirtækin sem þjóna þessu svæði eiga að borga 370 millj. kr. í arðgreiðslu til ríkisins, sem er tvöfalt hærri upphæð en hér er lögð til í auknar niðurgreiðslur. Það er búið að taka til baka tvöfalt það sem lagt er til til að lækka húshitunarkostnaðinn. Þetta er þvílík sýndarmennska, en lýsir hins vegar mjög vel því sem hæstv. ríkisstjórn stendur fyrir. Ég ætla þó að styðja þetta til að lágmarka þann kostnað sem fólkið sem býr við þessi erfiðu skilyrði 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða ræðutíma.

Frú forseti. Það er athyglisvert að hlusta á fulltrúa stjórnarandstöðunnar í pontu. Ef við ætlum að bæta verulega í til að koma til móts við þau svæði þar sem hús eru hituð upp með mestum kostnaði, jafnvel fjórfalt til tífalt hærri en aðrir landsmenn búa við, þá er það kölluð sýndarmennska. Ef við ætlum að auka fjölbreytni atvinnulífsins til mikilla muna, sem er það eina sem hægt er til að auka við starfsmannafjölda í landinu, er það kallað gæluverkefni. Athyglisverðast er að sjá t.d. marga framsóknarmenn gjalda neiyrði nánast við því að auka 

Frú forseti. Í rökstuðningi með þessari tillögu kemur fram að verið sé að bregðast við tillögum starfshóps um að koma upp sérstökum jöfnunarsjóði til húshitunar með raforku, sambærilegum jöfnunarsjóði og viðgengst með olíuvörur sem gerir að verkum að bensín kostar nánast það sama í Reykjavík, Patreksfirði, Djúpavogi og á Höfn í Hornafirði, svo dæmi séu tekin. Síðan er sagt að skrefið sem hér er verið að stíga sé í þá átt að koma upp slíkum jöfnunarsjóði. Það er einfaldlega rangt. Það er ekkert því til fyrirstöðu að koma honum upp. Framsóknarflokkurinn flutti um það tillögur á síðasta þingi og hefur gert það aftur á þessu þingi. Það er ekkert því til fyrirstöðu. Það er þegar lagður skattur á raforkuna. Það þarf að koma upp þessum jöfnunarsjóði. Það eina sem virðist vanta er pólitískur vilji. Og ég kalla eftir því að við þingmenn tökum okkur saman 

Frú forseti. Allar ferðir hefjast á einu skrefi, það er aldrei hægt að taka meira en eitt skref í einu.  175 millj. kr. til niðurgreiðslu á húshitun íbúðarhúsnæðis mun koma til gagns fyrir íbúa á köldum svæðum þar sem mismunun hvað þetta varðar er mjög mikil núna. Það vekur auðvitað athygli að núna skuli verið að stíga þetta skref eftir óbreytt ástand frá árinu 2003, sem var eitt mesta góðæris- og þenslutímabil í efnahagssögu okkar Íslendinga. Þá var ekki hægt að stíga þetta skref, en nú er hægt að fussa og sveia yfir þessum 175 millj. kr.  
            

Frú forseti. Fátt veldur meiri mismunun eftir búsetu en hátt raforkuverð og mun hærra raforkuverð sem fólk þarf að borga í dreifbýli. Allra harðast lendir það á þeim sem ekki hafa aðgang að hitaveitu og þurfa að hita upp með rafmagni. Gefið var loforð árið 2003, þegar raforkutilskipunin var innleidd, um að þessi mismunun yrði jöfnuð og jafnframt að dreifikostnaðurinn á rafmagni yrði jafnaður þannig að það yrði jöfnuður til sveita. Ég legg áherslu á að það er fagnaðarefni að hér skuli loksins koma 175 millj. kr. til jöfnunar á húshitunarkostnaði. Ég held að við ættum öll að fagna því að það er þó verið að stíga þessi skref áfram. En það vantar enn upp á. Þetta er um helmingur þess sem þarf 

Virðulegur forseti. Ég vil undir þessum lið 130 og í tengslum við lið 129 minna á að hér á suðvesturhorninu er sveitarfélag sem heitir Kjósarhreppur sem óskað hefur eftir stuðningi af hálfu ríkisins til að leggja hitaveitu á sitt svæði til að vera ekki lengur eitt af hinum köldu svæðum. Það erindi kom fyrir fjárlaganefnd og var kallað eftir fjárstyrk sem fjárlaganefnd hefur enn þá ekki orðið við. Ég hvet hv. fjárlaganefnd og meiri hlutann þar til að skoða vandlega hvort ekki sé ástæða til að styðja við Kjósarhrepp í tengslum við ýmis orkumál og hreppurinn geti orðið hluti af hitaveitusvæði suðvesturhornsins og horfið frá því að vera kalt svæði. Ég skora á hv. meiri hluta í fjárlaganefnd sem ræður nú för sem og framkvæmdarvaldið sem þar getur komið að að gera hið sama fyrir Kjósarhrepp 

Frú forseti. Hér er lagt til að auka verkefni hjá Byggðastofnun um 50 millj. kr. Það sýnir að þetta er í rauninni ríkisbanki. Þetta er banki sem ríkið notar. Nú getur maður haft ýmsa skoðun á þeim verkefnum sem Byggðastofnun tekur að sér og ég ætla ekki að dæma um þau. En það sem mér finnst vanta í umræðuna er hvernig Byggðastofnun stendur. Stendur hún ekki svipað og Íbúðalánasjóður og aðrir opinberir bankar sem hafa farið illa út úr hruninu? Ég sit hjá.

Virðulegi forseti. Við greiðum nú atkvæði um 500 millj. kr. viðbótarframlag til Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða og hér á eftir um aukaframlög til uppbyggingar innviða friðlýstra svæða upp á 250 millj. kr. til viðbótar. Aldrei áður hefur verið lögð fram svo há upphæð til uppbyggingar ferðamannastaða, en rík ástæða er til þess vegna fjölgunar ferðamanna. Erlendum ferðamönnum hefur fjölgað jafnt og þétt undanfarin 20 ár og þó sérstaklega síðastliðin tvö ár. Fyrir 20 árum voru þeir um 60 þús. en núna rúmlega 600 þús. og 61% aukning hefur orðið á milli ára ef við lítum bara til nóvembermánaðar 2011 og 2012. Lykilaðilar eru að fara út í miklar fjárfestingar eins og fram hefur komið fyrr í dag. Með þessu framlagi sem við greiðum atkvæði um er verið að auka verðmætasköpun í ferðaþjónustu en einnig að vernda íslenska náttúru fyrir ágangi. Því fagna ég og segi já.

Forseti. Okkur hefur orðið tíðrætt um vöxt í ferðaþjónustu og nauðsyn þess að efla hana og styrkja. Önnur hlið á þeim peningi er þörfin fyrir aukna vernd á íslenskri náttúru sem helst algerlega í hendur við vaxandi ferðamannafjölda á landinu. Ég vil fagna sérstaklega þeim hluta í fjárfestingaráætluninni, sem við ræðum m.a. í þessum lið upp á 500 millj. kr. og þeim öðrum liðum sem hér er að finna, um uppbyggingu á fjölsóttum ferðamannastöðum og innviðum á viðkvæmum friðlýstum svæðum og í þjóðgörðum. Hér er samtals um að ræða 1.040 millj. kr. sem skiptast á milli ferðamannastaða, einkum Vatnajökulsþjóðgarðs og það eru Skaftárhreppur og þekkingarsetrið á Klaustri sem þar fá stærsta framlagið, 347 millj. kr. Það er fyrsta skrefið af þremur og veitir ekki af í þeim byggðum að setja myndarlega í. Ég fagna þessu sérstaklega. Það er mikil stefnubreyting í fjárlögum ríkisins 

Virðulegi forseti. Hér á að leggja til fjármuni í verkefni sem snúa að uppbyggingu ferðaþjónustunnar í landinu. Í sjálfu sér er þetta jákvætt og gott verkefni. En hvernig er staðið að málinu að öðru leyti? Núna rétt á eftir munum við ræða tillögur um sérstaka gjaldtöku á ferðaþjónustuna, hækkun á virðisaukaskatti upp á 1,1 milljarð og hækkun á vörugjöldum bílaleigubíla fyrir 500 millj. kr. Það er því væntanlega hækkunin á vörugjaldinu á bílaleigunum sem mun fjármagna þetta. Þetta er allur sannleikurinn í málinu, en sýnir þá óskaplegu hræsni sem alltaf virðist fylgja hæstv. ríkisstjórn þegar hún leggur fram svona mál.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um nokkra liði, m.a. um aukningu á útgjöldum til Fjármálaeftirlitsins en það tengist að vísu öðrum lögum sem ekki er einu sinni búið að tala fyrir. Ég vek athygli á því að framlög til Fjármálaeftirlitsins hafa rúmlega þrefaldast frá árinu 2007. Íslenska bankakerfið er um 3% af danska bankakerfinu, en íslenska fjármálaeftirlitið er nærri því helmingur af danska eftirlitinu. Samt sem áður hefur augljóslega ekki gengið mjög vel í neytendavernd á fjármálamarkaði hér þrátt fyrir þessa gríðarlega stóru stofnun. Það hefur komið fram að hún hefur ekki einu sinni eftirlit með slitastjórnum þrátt fyrir að henni beri lögum samkvæmt skylda til þess. Í fyrra, á kynningu um stofnunina, tókum við eftir nokkru sem ég hef aldrei séð á neinni stofnun, það voru gjafir og risna til starfsmanna fyrir um 7 millj. kr. - 55 þús. kr. á hvern starfsmann. Það er ekki sama 

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því að í lið 136, Samkeppniseftirlit, og lið 137, Hagstofa Íslands, er verið að auka við annars vegar um 20 millj. kr. og hins vegar um 44,5 millj. kr. Ég geri mér fyllilega grein fyrir því að þetta eru ekki stóru tölurnar í þessari atkvæðagreiðslu, en þær benda í eina átt. Stofnanir ríkisins eru að bæta við sig. Það eru 10 milljónir hérna, 20 milljónir þarna, 40 hér, 30 þar. Svona leggst þetta saman. Þetta er það sem við eigum við með forgangsröðun og aðhaldi; að gæta þess að missa ekki allan reksturinn svona út og hann bólgni út með þessum hætti á sama tíma og við horfum til Landspítalans þar sem verður að bæta í. Enn og aftur, virðulegi forseti, það er mikil fjárfesting að endurbæta og endurnýja tæki Landspítalans. Slík fjárfesting mun skila sér mjög hratt til baka til þjóðarbúsins. Ég er alveg sannfærður um það.

Virðulegi forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um tillögu um 34 millj. kr. fjárveitingu til aðalskrifstofu umhverfisráðuneytis. Hver er skýringin á því? Hún er sú að verið er að færa verkefni á milli ráðuneyta, samkvæmt breytingunni sem var gerð á Stjórnarráðinu. Það sem vekur athygli mína er að ekki eru gerðar neinar niðurskurðarkröfur á aðrar aðalskrifstofur í ráðuneytunum á móti þessari aukningu hér, þótt verið sé að færa til verkefni. Þetta er enn ein staðfestingin á því hvers konar vitleysa þetta er, að láta aðalskrifstofur ráðuneytanna þenjast út. Í ljósi þeirrar umræðu sem var um breytinguna á Stjórnarráðinu sést að hagræðingin stenst greinilega ekki heldur eru svona tækifæri notuð til að þenja út aðalskrifstofur ráðuneytanna.

Frú forseti. Þegar hæstv. umhverfisráðherra lagði til að hætta fjárveitingum til refaveiða var sýnt fram á að virðisaukaskatturinn af því fjárframlagi sem ríkissjóður veitti til refaveiða ásamt því mótframlagi sem kom frá sveitarfélögunum, var alla jafna hærri en framlag ríkissjóðs. Þarna er um að ræða mikið umhverfismál. Við höfum horft upp á það að á mörgum svæðum hefur fuglalíf nánast þurrkast út vegna mikillar fjölgunar refs. Refastofninn, frá því að hann var í lágmarki í kringum 1980, hefur tíu- til tólffaldast að stærð og étur gríðarlegt magn af fuglum og er farinn að valda því að dýralíf á mörgum svæðum er orðið mjög fábreytt. Það er mikið fagnaðarefni að fjárlaganefnd hafi stuðlað að því að öfgafull hugmyndafræði í þessum málum hafi orðið undir 

Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að meiri hluti fjárlaganefndar skuli taka það verkefni að sér að brjóta á bak aftur þá stefnumörkun sem hæstv. umhverfisráðherra hafði forustu um að hætta að styðja við refaveiðar í landinu. Það var öllum ljóst að þetta gat ekki haldið svona áfram. Ref hefur fjölgað gríðarlega mikið og það er farið að hafa mikil áhrif á lífríkið. Enginn vafi er á því að dýrbítum mun fjölga í vetur af ástæðum sem okkur eru öllum ljósar. Þess vegna er brýnt að bregðast við. Ég lagði á sínum tíma fram frumvarp um að ríkið endurgreiddi sveitarfélögunum virðisaukaskatt vegna kostnaðar við eyðingu á ref og mink. Því miður hefur það ekki fengist samþykkt. Ef þetta framlag hefði ekki komið fram hefði staðan einfaldlega verið sú að ríkið hefði haft beinar tekjur af virðisaukaskatti af veiðum af ref og mink, en ekki lagt neinn pening til refaveiða. Þetta hefði með öðrum orðum verið orðinn sérstakur skattstofn sem einkanlega hefði verið innheimtur af minni, strjálbýlli og fámennari sveitarfélögum í landinu.

Frú forseti. Ég bað um sératkvæðagreiðslu vegna þessa liðar til að sjálfstæðismenn gætu fengið tækifæri til að sýna stuðning sinn við uppbyggingu á Kirkjubæjarklaustri. Hér er um að ræða fyrsta skrefið í þriggja ára framkvæmdum þar sem m.a. á að sameina undir einu þaki gestastofu Vatnajökulsþjóðgarðs, starfsemi Kirkjubæjarstofu, upplýsingamiðstöð og skrifstofur Skaftárhrepps og Errósetur, listamiðstöð. Hér koma fleiri að, m.a. Háskóli Íslands og Landgræðsla ríkisins. Þessi liður var til umræðu rétt áðan þegar hv. þm. Illugi Gunnarsson benti á að þarna væru á fimmta hundrað millj. kr. sem mætti nýta til annarra þarfa. Mér til mikilla vonbrigða sé ég að hv. þingmaður treystir sér ekki til að styðja uppbyggingu í þessu veika sveitarfélagi, Skaftárhreppi, þar sem menn hafa kallað eftir fjölgun atvinnutækifæra, en það er kannski svo að Sjálfstæðisflokkurinn horfi bara til virkjana á því svæði. 
            

Virðulegi forseti. Hér er enn eitt dæmi á ferðinni um mjög ranga forgangsröðun af hálfu þessarar ríkisstjórnar, að mínu mati, þar sem verið er að setja um 290 millj. kr. m.a. í þekkingarsetur á Kirkjubæjarklaustri. Það er rétt sem hefur komið fram að staða þessarar sveitar er mjög erfið í atvinnulegu og tekjulegu tilliti. En það eru aðrir valkostir uppi á borðinu sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa hafnað.  
            

Frú forseti. Hér er um skynsamlega forgangsröðun að ræða. Þetta er einhver fegursta sveit landsins og virkjun þar mundi passa mjög illa inn í landslagið.  Virkjun á þessu svæði sem yrði fjarstýrt mundi ekki skapa nokkur einustu störf. Hún mundi skapa örfá störf meðan á byggingu virkjunarinnar stendur, en mundi eyðileggja gríðarlega fallegt heildstætt landsvæði í anddyri Vatnajökulsþjóðgarðs. Ég lýsi enn einu sinni eftir því hvar sjálfstæðismenn allir standa í umhverfismálum. 

Forseti biður um hljóð og minnir á að hér er um atkvæðaskýringu að ræða, en ekki umræður.

Frú forseti. Ég kem hingað upp vegna þeirra liða sem snúa að uppbyggingu á ferðamannastöðum vítt og breitt um landið, ekki síst nálægt okkar helstu og mestu náttúrugersemum og er þar Vatnajökulsþjóðgarður ofarlega á listanum. Hér sjáum við í raun og sann hvernig málum er háttað milli hægri og vinstri aflanna í landinu. Menn nefna virkjun sem mundi skapa örfá störf, en skemma þeim mun meira af landi, á móti ferðamannaþjónustu og uppbyggingu sem mundi skapa fjölda starfa og auka þekkingu á svæði sem á mjög undir högg að sækja. Það er eitt mesta framfaramál í veikum byggðum landsins að auka fjölbreytni starfa. Einn mesti háski þessara sveitarfélaga er einhæfni starfa. Þess vegna er augljóst að sú stjórn sem hér er við völd fer leið farsældar og uppbyggingar á forsendum fjölbreytni og hafnar einhæfni.

Frú forseti. Byggðastofnun setti fram í skýrslu fyrr á árinu að nokkur skilgreind samdráttarsvæði, þar á meðal Skaftárhreppur, Mýrdalshreppur og Raufarhöfn, væru þannig stödd að yrði ekki tekin sérstök pólitísk ákvörðun um að skjóta nýjum stoðum undir þessi sveitarfélög mundu þau halda áfram að dragast saman og að lokum deyja út. Fólksfækkun í Skaftárhreppi hefur til dæmis verið 25% á rúmlega 14 árum. Hér er tekin ákvörðun sem skiptir þetta sveitarfélag mjög miklu máli. Þetta er verkefni sem hefur verið forgangsraðað þar fremst og efst um langt skeið. Hér er verið að leggja til 290 millj. kr. framlag, hið fyrsta af þremur jafnháum, til byggingu þekkingarseturs á Kirkjubæjarklaustri. Það er mikið fagnaðarefni. Auðvitað snýr þessi eina ákvörðun ekki við langvarandi samdráttarskeiði og hnignun samfélagsins, en hún er svo sannarlega stórt skref í þá átt og er ástæða til að fagna því.

Frú forseti. Þetta er liður fjárlaga sem allir þingmenn ættu að veita sérstaka athygli, liður sem hefur vaxið frá árinu 2009 úr 40 milljörðum upp í 63 milljarða neikvæðan vaxtajöfnuð. Vaxtagjöldin eru 84 milljarðar í fjárlagafrumvarpinu, tæpum 8 milljörðum hærri en í fyrra. Það eru 8 milljarðar sem ekki verða notaðir í velferðarmál eða grænkun fyrirtækja eða hvað sem menn vilja kalla það. Ekki til að borga niður skuldir. Þetta eru 84 milljarðar sem fara bara í að greiða vexti vegna skulda. Af þeirri ástæðu hef ég svo oft komið upp í þennan ræðustól og sagt: Hvar í flokki sem menn standa hljótum við að geta verið sammála um að það verður að fara að borga niður skuldir. Þess vegna höfum við gagnrýnt að menn taki arð út úr ríkisfyrirtækjum og fari í eignasölu án þess að hefja niðurgreiðslu skulda strax. 

Virðulegi forseti. Þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram í haust var gert ráð fyrir að vaxtagjöld ríkissjóðs næmu um 88,1 milljarði kr. Nú fyrir 2. umr. lækkuðu þessi vaxtagjöld um 4,1 milljarð kr., sem er svipað fjárframlagi til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Skuldsetning ríkissjóðs nemur um 95% af landsframleiðslu og þessi ríkisstjórn setti sér það markmið árið 2009 að ná henni niður í um 60%. Í þessu frumvarpi er gert ráð fyrir að auka lántökur enn frekar. Hérna er kominn stærsti vandi íslensku þjóðarinnar. Það að þurfa að greiða svo gríðarlega há vaxtagjöld og vera með svona hátt lánshlutfall gerir að verkum að ekki er hægt að setja jafnmikla peninga og 

Frú forseti. Við ræðum hér 84 milljarða kr. vexti. Samt vantar inn í þetta vegna þess að fjárlögin eru götótt, eins og ég hef margoft nefnt. Það vantar lausn á vanda Íbúðalánasjóðs, a.m.k. 13 milljarða, kannski 20, kannski 30. Á þá lausn þarf að borga vexti, þeir eru ekki komnir fram. Það vantar inn í skuldbindingar vegna A-deildar LSR. Á þær skuldbindingar þarf að greiða vexti. Þeir eru ekki komnir fram. Hér eru fjárlög með risagötum, það vantar inn í þau og samt horfum við upp á þessa dapurlegu tölu, 84 milljarða.

Frú forseti. Núna í vor samþykkti Alþingi sérlög um heiðurslaun listamanna. Þar var ákveðið að launin skyldu framvegis miðast við starfslaun listamanna. Af sjálfu leiðir að launin hækka upp í það sem sérlögin mæla fyrir um, að miða skuli við starfslaun listamanna. Við 70 ára aldur skerðast starfslaunin niður í 80% hlutfall af starfslaunum listamanna. Þess vegna eru upphæðirnar nú misháar eftir lífaldri heiðurslaunalistamanna. Það er engum listamanni bætt við á listann þar sem sett var þak á fjöldann í sérlögunum í vor, þeir geta ekki verið fleiri en 25 þó að tímabundið séu þeir 27 á meðan listinn er óbreyttur frá fyrri árum. Ástæðan fyrir því að talan hækkar frá fyrra ári er að sérlögin mæla svo fyrir um og af sjálfu leiðir að upphæðin hækkar upp í þessa tölu.

Virðulegur forseti. Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir 43,4 millj. kr. í þennan lið. Hann hækkar næstum því tvöfalt og fer upp í 81,9 millj. Við teljum að í staðinn fyrir að hækka framlagið næstum því tvöfalt hefði verið nær að forgangsraða öðruvísi. Þetta sé ekki við hæfi þegar verið er að skera niður m.a. í heilbrigðiskerfinu, löggæslu og öðrum stofnunum. Við framsóknarmenn erum reyndar á móti þessu kerfi. Við teljum að það sé úrelt og við ættum frekar að styrkja unga upprennandi listamenn með svipaðri upphæð en halda í þetta gamla kerfi. Hér fá fimm aðilar undir sjötugu 3,6 millj. kr. á ári og 22 eldri en það fá 2,9 millj. kr. á ári. Þetta er úrelt gamalt kerfi sem við hefðum átt að hverfa frá og því segjum við nei.

Frú forseti. Ég hef ætíð greitt atkvæði gegn heiðurslaunum listamanna. Í fyrsta lagi tel ég þetta úrelt kerfi og í öðru lagi tel ég að fjöldi fólks í þjóðfélaginu ætti að fá listamannalaun. Það þurfi ekki á peningunum að halda en ætti skilið heiður. Ég nefni Björk Guðmundsdóttur. Hún þarf enga peninga. Við getum veitt henni eina krónu á mánuði eða eitthvað slíkt. Síðan kæmi Yrsa Sigurðardóttir. Hún gæti fengið eina krónu á mánuði, það mundi ekki kosta ríkissjóð mikið en það væri heiður. Ég nefni Arnald Indriðason eða Monsters of men. 

Frú forseti. Mig langar að taka undir með hv. þingmönnum Pétri H. Blöndal og Siv Friðleifsdóttur. Ég tel að þetta fyrirkomulag sé úrelt. Við hljótum að vera sammála um að það sé margt annað mun mikilvægara sem ætti að veita fé í á þessum tímapunkti en hækkun opinberra styrkja til listamanna. Mín tillaga hefur verið sú að fresta þessu ótímabundið þar sem þetta hefur verið fest í lög, en ég segi nei við þessari hækkun.

Forseti. Ég vil vekja athygli þingsins á því að bókhaldið stemmir ekki í þessari tillögu. Dregin var til baka fjármögnun á tilteknum lið, ég man ekki númerið á honum í tillögunni um byggingu húss sem við vorum með áðan, þar sem var gert ráð fyrir því að Happdrætti háskólans legði til fjármögnun. Ég vek athygli þingsins á því að hér er hvorki gerð tillaga um breytingu á rekstraráætlun né sjóðsstreymi Happdrættis háskólans. Ég bið hv. þingmenn að gæta að því að bókhaldið stemmir ekki. Það þarf að taka út úr tekjum ef eitthvað er tekið út úr gjöldum.

Virðulegi forseti. Ég vildi vekja athygli þingheims á því að hér er verið að selja eignirnar á Gufuskálum. Þessar eignir eru staðsettar í þjóðgarðinum Snæfellsjökli. Þetta eru einu eignirnar og byggingarnar sem eru í þjóðgarðinum og ég held að það sé ekki skynsamleg ákvörðun hjá Alþingi að selja þær. Ég held að það væri nær að leigja þær vegna þeirra breytinga sem eru að verða á rekstri björgunarskólans þarna. Við erum líka með 6. gr. heimild sem snýr að þjóðgarðinum á Þingvöllum þar sem er pósitíft ákvæði um að kaupa sumarbústaðaland í þjóðgarðinum og því til viðbótar að kaupa jarðir í næsta nágrenni. Ég held að þetta sé ekki skynsamleg ákvörðun hjá Alþingi að selja eignir sem eru inni í þjóðgarði. Ég segi nei.

Virðulegur forseti. Ég tel vanhugsað að setja Vífilsstaðaspítalann og bygginguna sem slíka á sölu og tel að ríkið þurfi aðeins að velta fyrir sér bæði byggingunni sjálfri og sögulegri skírskotun hennar. Ég leggst eindregið gegn því að þetta sé selt.

Heyr, heyr.

Frú forseti. Ég vil vekja athygli á því að við erum að greiða atkvæði um liði sem falla undir sölu eignarhluta í húsnæði. Það er alltaf athyglisvert að lesa 6. gr. heimildir fjárlaga hverju sinni og þessi tiltekna 6. gr. heimild endurspeglar brostin fyrirheit og svikin loforð af hálfu ríkisstjórnarflokkanna, sérstaklega Samfylkingarinnar sem leiddi það verkefni að leggja niður alla starfsemi í St. Jósefsspítala. Í dag er þetta allt að því draugahús. Það er enginn metnaður af hálfu ríkisstjórnarflokkanna, hvorki hér né heima í Hafnarfirði við að leysa það verkefni að finna byggingunni verðugt verkefni fyrir bæjarbúa eða hið opinbera í heild sinni. Mér finnst þetta endurspegla að allt það sem sérstaklega Samfylkingin sagði varðandi St. Jósefsspítala hefur verið svikið.

Virðulegi forseti. Málefni Reykjavíkurflugvallar eru í mikilli óvissu, óþolandi óvissu. Þessi liður snýst um hvort selja eigi hlut ríkisins í landi við Reykjavíkurflugvöll fyrir utan girðingu flugvallarins. Ég tel að það sé algert forgangsatriði að ljúka þeim málum sem er ólokið við Reykjavíkurborg og ganga til samninga um framtíðarskipan innanlandsflugs og framtíðarstaðsetningu flugvallarins í Reykjavík. Það er mjög mikilvægt. Reykjavíkurborg hefur þverskallast við í þessu máli og við það verður ekki unað. Alþingi verður að tala skýrt í þessu máli. Ég tel algerlega ótímabært að selja væntanlegum kaupanda, Reykjavíkurborg, þetta land áður en gengið hefur verið frá framtíðarskipulagi vallarins á þann veg að þar verði flugvallarstarfsemi og miðstöð innanlandsflugs til lengri tíma litið. 
            

Forseti. Ég vek athygli á því að í yfirskrift 6. gr. heimildar fjárlaga stendur, með leyfi forseta: „Liggi fyrir að útgjöld við nýtingu einstakra heimilda samkvæmt greininni fari umfram fjárheimild 09-481 […] og ekki er gert ráð fyrir útgjöldunum á öðrum liðum fjárlaga“ þá beri að fara með málið fyrir fjárlaganefnd áður en ákvörðun er tekin í málinu. Á þeim lið í fjárlögunum eru 320 millj. kr. Hér er verið að óska eftir heimildarákvæði upp á 500 millj. kr. sem strax brýtur þann múr og til viðbótar ber að geta þess að þessi sjóður hefur ekki kennitölu, hann hefur ekki samþykktir og menn vita í rauninni ekkert út á hvað hann gengur. Það er kannski ástæðan fyrir því að hann er ekki tilgreindur í yfirliti um fyrirtæki og sjóði í C-hluta sem var afgreitt áðan.

Virðulegi forseti. Að framansögðu, því sem síðasti ræðumaður sagði um þessi tæknilegu atriði varðandi þennan sjóð, þá hef ég kallað eftir því í umræðunni um fjárlög, 2. umr., hvað þetta fyrirbæri er. Talandi um að hér vantaði að benda á gæluverkefni þá er þetta akkúrat gæluverkefni upp á 500 millj. kr. Hér er verið að færa til 500 millj. kr. af óskilgreindu ríkisfé inn í óskilgreindan fjárfestingarsjóð og það veit enginn hvað á að gera við peningana eða hvort þeir fara til framkvæmda. Þetta er skot út í loftið og alveg með ólíkindum að það skuli vera hægt að eyða svo miklu fé í raunverulega það sem enginn veit hvað er.

Virðulegi forseti. Við höfum oft í atkvæðagreiðslunni rætt um mikilvægi fjárfestinga fyrir íslenskt atvinnulíf. Þó að það kunni að hljóma framandi fyrir einhverja í þessum sal er mjög mikilvægt að stjórnvöld styðji við bakið á fjárfestingu í öðrum greinum en stóriðju sem fyrst og fremst hefur tekið til sín fjárfestingarfé frá útlöndum inn í íslenskt atvinnulíf fram að þessu.  Hér er mjög mikilvæg yfirlýsing um þau fyrirheit að við ætlum að byggja upp græna atvinnustarfsemi í framtíðinni. Ég tel að þetta sé eitt af mikilvægustu ákvæðunum sem við greiðum atkvæði um. 
            

Frú forseti. Það er dapurlegt og lýsir alveg ótrúlegri meinbægni og þröngsýni sem sjá má á töflunni að einir sex hv. þingmenn leggist gegn því með atkvæði sínu 

Virðulegi forseti. Það lá við að hv. síðasti ræðumaður hefði fengið mig til að fara frá sannfæringu minni og fara yfir á rautt, en ég ætla að sitja hjá í þessu máli. Ég hef gert það í öðrum atkvæðagreiðslum undir útgjaldaliðnum. Það má ekki túlka að þögn sé sama og samþykki heldur tel ég að hér sé um að ræða fjárlagafrumvarp þar sem stendur ekki steinn yfir steini. En eins og ég hef nefnt áður var ég einn af þeim sem stóðu að skýrslugerð um græna hagkerfið. Ég var á móti því og gat þess vegna ekki skrifað upp á þær tillögur sem kölluðu á útgjöld frá ríkissjóði. Enn og aftur, virðulegi forseti. Þótt málefnið sé gott eru önnur málefni brýnni akkúrat núna. Ríkissjóður hefur ekki úr fjármunum að spila, skuldirnar eru að vaxa og þá þarf að forgangsraða. Ríkisstjórnin er núna að forgangsraða með þessum hætti. Ég hefði viljað sjá þessa peninga, 500 milljónir, fara til Landspítalans til að fjárfesta í tækjum til að hjálpa veiku fólki til að ná heilsunni.  
            

Virðulegi forseti. Ég tel ástæðu undir lok atkvæðagreiðslunnar að koma hingað upp og fagna sérstaklega þeirri tilteknu grænu áherslu í fjárlagafrumvarpinu sem og öðrum sem hafa verið teknar fyrir. Þarna liggja klárlega vaxtarsprotar framtíðarinnar til þess einmitt að standa undir betra heilbrigðiskerfi sem þjóðir víða um heim og einkaaðilar og fjárfestar eru akkúrat að fjárfesta í til framtíðar. Þarna liggja svo miklir framtíðarmöguleikar. Það er alger skammsýni að halda því fram að þarna sé verið að taka frá einhverju öðru, þvert á móti. Að mínu mati gengur þetta líka hönd í hönd við þá gríðarlega mikilvægu og dýrmætu áherslu sem við eigum að leggja á skapandi greinar og styrkja menningu, listir og önnur hugvísindi til að standa undir blómlegu íslensku samfélagi til framtíðar. 
            

Frú forseti. Greinin hljóðar svo, með leyfi frú forseta: „Að veita Nýjum Landspítala ohf. skammtímalán vegna undirbúnings hönnunar nýs Landspítala við Hringbraut.“ Þá liggur það fyrir hvað við erum að samþykkja Ég spurði hæstv. velferðarráðherra, Guðbjart Hannesson, þann 14. september hvaða tölur væru þarna á bak við. Hann sagði orðrétt að við værum „að tala um hundruð milljóna, eitthvað yfir milljarð eða meira.“ Það stendur ekki í fjárlagafrumvarpinu. Þarna er enn einn milljarðurinn sem bætist við þá tugi milljarða sem ég hef talið upp hingað til. Ég held að ég sé kominn upp í 100 milljarða sem vantar inn í fjárlagafrumvarpið. Ég segi nei við þessu.

Virðulegi forseti. Ég hef varað við því að við ráðumst í þessar framkvæmdir án þess að fyrir liggi heildstæð stefna um það hvernig við ætlum að haga heilbrigðismálum í framtíðinni. Ríkisstjórnin hefur farið í gríðarlegar breytingar með niðurskurði víðs vegar um landið og ég er ekki sannfærður um að þessi nýja bygging leysi þann vanda sem nú er við að glíma. Það er fyrst og fremst mönnunarvandi og ég er sannfærður um, því miður, að sú bygging taki fjármuni sem annars gætu farið í að auka við laun heilbrigðisstarfsstétta, kaupa tæki og að fólk fái búið við þá þjónustu sem það á skilið á Íslandi. Þess vegna segi ég nei við þessari grein.

Forseti. Eins og greinin er orðuð liggur það eingöngu fyrir að vera framlag til hönnunarkostnaðar væntanlegrar byggingar. Við höfum hins vegar upplýsingar um það bæði í umræðum um frumvarpið eins og það kom fram og eins í umræðum núna fyrir þessa afgreiðslu að áætlanir manna standi til að hefja byggingu við þetta verkefni á næsta ári. Af því tilefni vil ég minna á að þessi heimild tekur ekki til þeirrar framkvæmdar. Í annan stað liggur fyrir að við afgreiðslu þess frumvarps sem gildir um félagið um byggingu Landspítalans var beinlínis gert ráð fyrir því að áður en ákvörðun um framhald þess verks yrði tekin gæfist Alþingi færi á að leggjast yfir allar áætlanir því tengdu. Engar slíkar áætlanir hafa verið lagðar fram, í það minnsta ekki í fjárlaganefnd Alþingis, sem ég tel lágmark að gera áður en til frekari ákvarðana í þessu efni kemur.

Virðulegi forseti. Þetta er svolítið sérkennilegt en forsendur hafa breyst eða virðast vera að breytast um það hvernig eigi að fjármagna þann spítala, hvernig eigi að standa að því og hvernig það á að fara hingað inn í ríkisbókhaldið. Ég verð að segja eins og er að þetta kemur örlítið flatt upp á mann. Ég hefði viljað hafa það þannig að ákvörðun Alþingis lægi fyrir staðfest um að ráðist yrði í þessa framkvæmd og þá hvað hún ætti að kosta áður en farið verður að samþykkja svona liði. Hvað ef niðurstaða þingsins verður síðan sú að ekki eigi að fara í þá vegferð og þennan leiðangur? Ef það er niðurstaðan, hvað þá? Mér finnst heldur verra að við séum að binda okkur með þessum hætti áður en slík ákvörðun liggur fyrir formlega af hálfu Alþingis.

Herra forseti. Ég þakka fyrir að umræða um stöðu Íbúðalánasjóðs kemst hér að vegna þess að við okkur blasir mikill vandi. Annars vegar er það vandi sem er til kominn af afskriftaþörf sem Íbúðalánasjóður hefur haft í kjölfar þess að verð fasteigna hefur lækkað og skuldastaða margra þeirra sem skulda sjóðnum hefur versnað sömuleiðis og hins vegar vegna þess að sjóðurinn hefur að því er virðist stefnt í langan tíma í ákveðinn uppgreiðsluvanda. Ég ætla að koma inn á þetta hvort tveggja. Árið 2006 var óskað eftir því að Ríkisendurskoðun tæki út áhættuna af því að ríkissjóður mundi í framtíðinni lenda í ábyrgðum fyrir Íbúðalánasjóð. Ríkisendurskoðun komst að þeirri niðurstöðu á árinu 2006 að það væri ólíklegt að á ríkisábyrgðina mundi reyna. Ég vek athygli á því að þetta er sem sagt eftir að lagabreytingin var gerð árið 2004, en Ríkisendurskoðun benti engu að síður á að ef vextir í landinu mundu lækka mikið gæti reynt á þessa uppgreiðsluáhættu. Allt frá þessum tíma hefur reglulega verið spurt um það á þinginu hver staða sjóðsins væri með tilliti til ríkisábyrgðarinnar og eiginfjárþarfar sjóðsins. Á árinu 2010 varð félagsmálaráðherra fyrir svörum í þinginu og gerði grein fyrir því að í viðskipta- og rekstraráætlun Íbúðalánasjóðs fyrir árin 2011–2013 væri gert ráð fyrir því að eigið fé sjóðsins mundi halda áfram að lækka ef ekkert yrði að gert. Staðan um mitt ár 2010 var því sú að ráðherrann mat það svo að það þyrfti 22 milljarða til að koma eiginfjárhlutfallinu upp í 5% eins og það á að vera samkvæmt reglugerð. Síðar þyrftu að koma til 2 milljarðar til viðbótar til að halda eiginfjárhlutfallinu í þessum 5% til ársins 2013. Hvað hefur komið á daginn síðan félagsmálaráðherra tjáði sig svona árið 2010? Ja, það hefur komið á daginn að þarna var um að ræða vanmat upp á 24 milljarða. En jafnvel þótt við höfum sett 24 milljarða umfram þetta, þ.e. 46 milljarða, inn í Íbúðalánasjóð erum við samt bara með eiginfjárhlutfallið í 3%. Þetta gefur tilefni til þess að við spyrjum á þinginu: Hvaða vanmat var það á árinu 2010 sem leiddi til þessarar hörmulegu niðurstöðu? Var það mikið ofmat á eignum eða vanmat á vandanum á einhverjum öðrum sviðum? Hvers vegna stöndum við nú frammi fyrir 46 milljarða framlagi inn í sjóðinn og hann er enn þá einungis með 3% eiginfjárhlutfall? Hin stóra spurningin sem við verðum að bera hér upp er þessi: Hvernig hyggst ráðherrann bregðast við uppgreiðsluvandanum? Íbúðalánasjóður er líklega skuldsettasta fjármálastofnun landsins sem starfar með jafnstórt eignasafn og hér er undir. Við erum með Íbúðalánasjóð í rétt um 3% eiginfjárhlutfalli og hann hefur ríkisábyrgð. Staðan er einfaldlega sú að markaðsvirði þeirra krafna sem eru úti á markaðnum gegn sjóðnum er um 200 milljörðum hærra en eignir sjóðsins standa undir. Þess vegna verðum við að velta upp eftirfarandi spurningum í þinginu nú þegar: Hvaða líkur eru á því í dag að það muni í náinni framtíð reyna á þessa ríkisábyrgð? Hvað getum við gert í dag til þess að lágmarka áhættu almennings af rekstri sjóðsins? Hvert er inntak ríkisábyrgðarinnar? er líka lykilspurning í þessu. Er ríkisábyrgðin þess eðlis að ríkið yfirtaki skuldbindingar samkvæmt upphaflegum skilmálum lána en ekki bara höfuðstól með áföllnum vöxtum? Er inntak ríkisábyrgðarinnar upphaflegir skilmálar um greiðsluflæði langt inn í framtíðina eða bara höfuðstóllinn með áföllnum vöxtum? Hver yrðu áhrifin á lánshæfi ríkissjóðs ef til þess kæmi að sjóðurinn gæti ekki staðið undir skuldbindingum sínum? Þriðja stóra álitaefnið blasir auðvitað við og það er þetta: Hver er framtíð Íbúðalánasjóðs við þær aðstæður að viðskiptavinir sjóðsins koma í dag til þess fyrst og fremst til að greiða upp lán og leita síðan á önnur mið til að fjármagna fasteignakaup sín? Það er mjög stór spurning sem við hljótum að þurfa að staldra við hér í dag í ljósi áhættunnar af rekstrinum, í ljósi ríkisábyrgðarinnar, í ljósi þess að menn hafa hér vanmetið einungis á síðustu 

Hæstv. forseti. Hér er til umræðu staða Íbúðalánasjóðs og rekstrargrundvöllur hans í bráð og lengd. Það má öllum vera ljóst að vandi Íbúðalánasjóðs er mikill, eins og hv. málshefjandi kom inn á, og nauðsynlegt að við tökum á honum sameiginlega og með ábyrgum aðgerðum. Ég ætla í sjálfu sér ekki að rekja söguna þó að það sé að sumu leyti nauðsynlegt þegar fjallað er um vanda sjóðsins. Það voru gerðar miklar kerfisbreytingar árið 2004 þegar húsbréfakerfinu var varpað fyrir róða. Það má segja og það kemur fram í þeim skýrslum sem unnar hafa verið að þar sé meginrótin að vanda Íbúðalánasjóðs í dag. Þó að ég ætli ekki að fara að eyða tíma í það hér held ég að það sé nauðsynlegt að halda þessu til haga því að þetta er þörf áminning um að stjórnmálamenn verði að vanda sig þegar þeir taka ákvarðanir um breytingar á jafnveigamikilli stofnun og Íbúðalánasjóði. Þarna var lántakendum gert mögulegt að greiða hvenær sem var upp lán hjá Íbúðalánasjóði sem var fýsilegur kostur ef betri kjör buðust annars staðar, eins og hér kom fram, þar sem vextir voru lægri. Íbúðalánasjóður gat aftur á móti ekki endurfjármagnað skuldbindingar sínar á betri kjörum og sat því uppi með vaxtamuninn og alla áhættuna. Þessi breyting var gerð í andstöðu við ráðleggingar Seðlabankans á þeim tíma sem varaði sterklega við þeim vanda sem þá blasti við. Sömuleiðis gerði stjórnarandstaðan það á þessum tíma. Það er sameiginleg ábyrgð okkar hér að gera allt til þess að lágmarka skaðann og ég fer fram á stuðning, bæði frá stjórn og stjórnarandstöðu, til að vinna úr þeim vanda sem sjóðurinn er í. Þessi mál komu til frekari umræðu eftir að við höfðum unnið húsnæðisáætlun og komið inn með frumvarp um Íbúðalánasjóð þar sem gerðar voru breytingar á útlánum á síðasta ári. Þá var skipaður sérstakur ráðherrahópur þar sem fjármála- og efnahagsráðherra leiddi í umboði ríkisstjórnarinnar starfshóp þar sem voru fulltrúar frá forsætisráðuneyti, velferðarráðuneyti og atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti. Sá hópur fékk IFS Greiningu til að leggja mat á stöðu sjóðsins og skila skýrslu um hana. Síðan skilaði þessi hópur inn í ríkisstjórn skilagrein sem varð til þess að við gerðum aðgerðaáætlun um með hvaða hætti skyldi brugðist við í núinu. Eins og hv. málshefjandi kom inn á er það fyrst og fremst uppgreiðsluáhættan sem menn staldra við og þar eru verulegar upphæðir í húfi og kostar mikið ef við lendum að nýju í því sama og gerðist fyrir hrun þegar gríðarleg uppgreiðsla átti sér stað á skömmum tíma. Áhyggjurnar eru út af lækkandi vaxtastigi, auknu framboði húsnæðislána og aukinni veltu á húsnæðismarkaði þannig að þarna hafa verið ákveðnar uppgreiðslur í gangi, þó ekki meiri en svo að þær eru áætlaðar á þessu ári um 15 milljarðar. Það kom líka fram hjá málshefjanda að útlánaáhættan, þ.e. höfuðstóll lána sem er í vanskilum hjá Íbúðalánasjóði, nemur núna um 125 milljörðum kr. Það eru um 15% af eignasafni sjóðsins og auðvitað hljótum við að hafa áhyggjur af því. Við þurfum að hjálpa skuldurum að koma skuldum sínum í skil og tryggja að þeir geti greitt af lánunum þannig að fleiri íbúðir lendi ekki í höndum Íbúðalánasjóðs. Enn eitt vandamál sem Íbúðalánasjóður hefur átt við að etja er að töluvert mikið eignasafn hefur lent í höndum Íbúðalánasjóðs eftir þrot. Þar er stór hluti frá lögaðilum sem voru með leigufélög og gátu ekki staðið í skilum og eignirnar hafa fallið á Íbúðalánasjóð. Auðvitað er mikið frá einstaklingum líka, þarna eru yfir 2 þús. eignir og það kemur fram í IFS-skýrslunni að ef ekkert verður að gert má búast við að þær geti orðið töluvert fleiri. Full ástæða er til að hafa áhyggjur af því. Þess vegna hefur verið lögð áhersla á það að stofna um þessar fullnustueignir sérstakt félag sem yrði í eigu ríkisins en jafnframt, sem er í framhaldi af þeirri stefnu sem við mótuðum í húsnæðismálum, yrði komið af stað leigufélagi sem til langframa yrði í eigu Íbúðalánasjóðs eða tryggir að minnsta kosti að á markaði verði öflugt leigufélag sem býður leiguíbúðir á kjörum sem eru samkeppnishæf við eignaríbúðir. Tíminn sem hér er gefinn til að ræða þessi mál er mjög stuttur þannig að við rétt tæpum á viðfangsefninu. Ég fæ vonandi að heyra viðbrögðin á eftir og koma þá betur inn í seinni hlutanum. En síðan fáum við tækifæri til að ræða Íbúðalánasjóð við 3. umr. fjárlaga vegna þess að þar munu koma inn tillögur um að eigið fé verði aukið um 13 milljarða kr. Þá kemur líka inn í 3. umr. 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. málshefjanda fyrir að hefja þessa umræðu sem er orðin býsna brýn. Því betur sem við sjáum hver staða Íbúðalánasjóðs er og hvernig hún er að þróast til framtíðar, þeim mun betur sjáum við hvers lags mistök voru gerð við stofnun nýju bankanna, að nýta ekki það tækifæri sem þá var til staðar og flytja öll fasteignalán gömlu bankanna yfir í Íbúðalánasjóð með verulegum afslætti þegar skuldabréf bankanna voru keypt og seld á 2%, 3% eða 5% af nafnvirði. Íslensk fasteignalán voru flokkuð sem undirmálslán í landi sem var sagt gjaldþrota sem skapaði einstakt tækifæri samhliða uppskiptum bankanna til að færa þessi lán öll yfir í Íbúðalánasjóð og veita síðan afskriftir, a.m.k. 20% til að byrja með, áfram til skuldsettra heimila. Það hefði á sama tíma styrkt stöðu Íbúðalánasjóðs til mikilla muna. Nú birtist vandi Íbúðalánasjóðs fyrst og fremst í því að lán eru greidd upp hraðar en sjóðurinn gerði ráð fyrir og hann getur ekki endurfjármagnað sig jafnhratt og þeim uppgreiðslum nemur. En hvers vegna eru lán greidd upp svona hratt? Það er vegna þess að fólk tekur lán í bönkunum til að borga upp lánin hjá Íbúðalánasjóði. Og hvaða lán eru þetta sem bankarnir veita? Jú, þeir eru að koma innlánum í útlán, innlánum sem njóta ríkistryggingar samkvæmt yfirlýsingu ráðherra, ókeypis ríkisábyrgðar, svoleiðis að ríkið veitir í rauninni bönkunum ókeypis ábyrgð á þessum innstæðum sem svo eru lánaðar aftur á hagstæðari kjörum en Íbúðalánasjóður getur keppt við. Þar með er Íbúðalánasjóður settur í vanda. Þetta er lýsandi fyrir það hversu nátengd staða Íbúðalánasjóðs og bankakerfisins alls er og nauðsynlegt að líta á þetta allt í samhengi.

Forseti. Það er frekar vafasamt að halda því fram að vandi sjóðsins sé falinn í því hvernig brugðist var við eftir að hann féll með hruninu. Ég skil í sjálfu sér ekki þá röksemdafærslu sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson færði fyrir vanda sjóðsins, að hann væri fólginn í því hvernig brugðist var við vandanum.  Vandi sjóðsins er allur til kominn fyrir árið 2009. Það er sá vandi sem við erum að glíma við hér og þingið hefur af þeim sökum þurft að setja tugi milljarða inn í sjóðinn til að halda honum á floti og gera hann rekstrarhæfan. Viðbrögðin við vandanum hafa verið þau, eins og ég sagði áðan, að þingið ákvað haustið 2010 að setja í hann 33 milljarða til að halda honum á floti. Síðan hefur farið fram ítarleg úttekt á stöðu sjóðsins, þ.e. bæði á fjárhagsstöðu hans og framtíðarskipulagi, hvort það ætti að breyta því og þá í hvaða veru. Að því er unnið í dag. Það kom fram við 2. umr. fjárlaga, að mig minnir þegar ég flutti nefndarálit meiri hlutans, að tillögur um Íbúðalánasjóð mundu bíða 3. umr. Þar verður hægt að taka dýpri spretti í þeim hugmyndum sem að minnsta kosti meiri hlutinn hefur um framtíð sjóðsins. Ég hef ekki séð neinar tillögur frá minni hlutanum um það frekar en annað. Kannski kemur það við 3. umr. Við ætlum Íbúðalánasjóði annað hlutverk en öðrum lánastofnunum á íbúðalánamarkaði og tillögur okkar munu auðvitað taka 

Herra forseti. Það er ágætt að ræða þetta brýna mál. Það vill þannig til að ég stýrði Ríkisábyrgðasjóði á þeim tíma þegar fjármögnun sjóðsins var breytt árið 2004. Vandræði sjóðsins í dag má skrifa nánast eingöngu og alfarið á stjórnendur sjóðsins á þeim tíma, þeir gerðu gróf mistök í starfi og fyrir það eru skattgreiðendur að greiða í dag. Skiptin yfir í HFF-bréfin árið 2004 eru rót mistakanna. Það stóð til að Íbúðalánasjóður héldi eftir um 40% af eldri húsbréfum til að geta innkallað þau ef til uppgreiðslna kæmi en í staðinn ákvað Íbúðalánasjóður að halda eftir eingöngu um 15% af bréfunum sem gerði hann algjörlega óvarinn fyrir uppgreiðslum. Þetta var gert að ráðleggingu Deutsche Bank sem hafði fjárhagslega hagsmuni af því að sem mestu væri skipt. Þetta vissu menn allan tímann. Íbúðalánasjóður setti sér áhættustýringarstefnu í kjölfarið en henni var haldið leyndri fyrir fjármálaráðuneytinu og Ríkisábyrgðasjóði í hálft ár. Þegar hún loksins leit dagsins ljós var hún svo glórulaus að það var einboðið að Íbúðalánasjóður færi á hausinn. Fjárhagsnefnd Íbúðalánasjóðs, sem sá um áhættustýringuna, var eingöngu skipuð starfsfólki Íbúðalánasjóðs. Í kjölfarið á þessu öllu krafðist Ríkisábyrgðasjóður hlutlausrar úttektar á sjóðnum en bæði félagsmálaráðuneytið, sem var yfir sjóðnum á þeim tíma, þáverandi félagsmálaráðherra og Íbúðalánasjóður sjálfur lögðust gegn því. Það var rekistefna með málið fram eftir ári 2005 og fyrir fjárlögin árið 2006 mælti Ríkisábyrgðasjóður ekki með því að Íbúðalánasjóður fengi frekari ábyrgðir á lántökur. Við því var ekki orðið, fjármálaráðherra Sjálfstæðisflokksins varð ekki við þeim óskum eða ráðleggingum og ekki heldur sú ríkisstjórn sem þá var við völd, heldur hélt þessi glórulausa óráðsía áfram. Því erum við þar í dag sem við erum. 

Herra forseti. Vandi Íbúðalánasjóðs á sér tvennar rætur, annars vegar er greiðsluvandi heimilanna, atvinnuleysi og annað slíkt, og það er minni vandinn. Svo er það vaxtalækkun og það er stóri vandinn. Á hann benti ég 2004, en menn litu þannig á að vextir mundu aldrei lækka svo mikið. Af hverju lækka vextirnir? Vegna þess að hér er mikil svokölluð snjóhengja, gífurlega mikið af krónum í gangi og það lækkar kerfisbundið vextina þannig að þeir voru komnir um mitt ár 2009 niður í 4%. Þá áttu menn að kveikja á perunni. Svo fóru þeir niður í 1% um mitt þetta ár, eru nú eilítið hækkandi, í 2%, en maður spyr sig: Af hverju gerði ríkisstjórnin ekki neitt á miðju ári 2009 þegar menn sáu að vextirnir voru að lækka? Af hverju hefur ekki verið beitt uppgreiðslugjaldi, sem er heimilt, af hverju var ekki látið reyna á heimildina? Það stendur í lögunum. Hvað er til ráða? Ég held að vandinn sé mikill og svo stórlega vanmetinn að við verðum að skipta Íbúðalánasjóði upp, taka núverandi rekstur, láta kröfuhafana eiga við það, stofna nýjan íbúðalánasjóð sem lánar félagsleg lán fólki sem ekki getur keypt íbúðir með venjulegum kjörum, fólki á svæðum þar sem ekki er hægt að fá lán vegna þess að það er ekki endursölumarkaður á þeim svæðum. Þannig mundum við búa til íbúðalánasjóð sem yrði margfalt minni, kannski einn fimmti eða einn þriðji af núverandi Íbúðalánasjóði. Við verðum að fara að skoða hvar við erum að veita ríkisábyrgðir. Það er úti um allt og það er krafa að við skoðum þetta. Ríkissjóður á ekki að styrkja fólk sem er með háar tekjur og getur fengið lán og getur ráðið við þau á svæðum þar sem auðvelt er að selja íbúðir. Það er ekki styrkjaþurfi. Svo eru hins vegar mjög margir, m.a. leigjendur, sem þurfa virkilega styrk 

Herra forseti. Það hefur lengi legið fyrir að vandi Íbúðalánasjóðs væri umtalsverður. Í kjölfar þess að við lögðum 33 milljarða framlag í sjóðinn í árslok 2010 var samþykkt þingsályktunartillaga mín um rannsókn á sjóðnum þar sem meðal annars átti að fara yfir veitingar á lánum til byggingarverktaka og breytingar yfir í óuppgreiðanleg skuldabréf. Hv. þm. Þór Saari fór hér ágætlega yfir hluta af þeirri sorgarsögu sem væntanlega mun koma í ljós þegar niðurstöður þessarar rannsóknar liggja fyrir í upphafi næsta árs. Við getum þá farið yfir hana nánar. En núna eigum við í vanda í bæði bráð og lengd, m.a. vanskil og vandræði með fullnustueignir enda fengu menn að byggja óhindrað án þess að fyrir lægi þörf fyrir húsnæði á viðkomandi svæðum. Stóru vandamálin eru hins vegar uppgreiðsluáhættan, sem hefur nú virkjast vegna lágra vaxta og hefur gert áður með ófyrirséðum afleiðingum, og ríkisábyrgðin. Verkefni okkar á næstu árum verður að fara yfir skipulag sjóðsins samhliða frekari vinnu í anda nýrrar húsnæðisstefnu. Við þurfum að spyrja okkur þeirrar spurningar hvort það sé eðlilegt að vera með ríkisábyrgð á veðlánum til húsnæðiskaupa en slík lán eru almennt talin öruggustu lán sem hægt er að veita, og við þurfum líka að spyrja okkur hvort það sé hægt að byggja upp heilbrigt bankakerfi sem ekki sé með íbúðalán sem umtalsverðan hluta af lánasafni sínu. Á sama tíma þurfum við að tryggja fjárveitingar til húsnæðis í þágu þeirra sem eiga erfitt með að afla sér húsnæðis og tryggja lánveitingar til landsbyggðarinnar 

Virðulegi forseti. Menn ræða hér Íbúðalánasjóð og það er gott að taka þá umræðu og mikilvægt að við förum vel yfir sjóðinn. Við skulum líta til baka. Þegar breytingin var gerð 2004 var það vegna þess að verkamannaíbúðakerfið var komið í þrot. Í öðru lagi gekk húsbréfakerfið svokallaða, sem kennt er gjarnan við Jóhönnu Sigurðardóttur, ekki upp vegna þess að þeir sem voru að sýsla með þau bréf, við sem vorum að kaupa okkur húsnæði og aðrir sem áttu þessi bréf, töpuðu á þeim. Það voru afföll af þeim, 700 þúsund, 800 þúsund og jafnvel yfir milljón sem menn töpuðu á verslun með þessi bréf. Þess vegna fóru menn í að breyta þessu. Það var alveg kristaltært að það var varað við ákveðnum hlutum 2004. Við skulum alveg hafa það á hreinu. Hins vegar var líka mælt með því að þessi leið yrði farin. Og hvers vegna var mælt með því? Vegna þess að þessir pappírar án uppgreiðsluheimildar voru betri söluvara á markaði sem þýddi að menn fengu betri kjör og gátu lánað með lægri vöxtum. Það sem hins vegar gerðist og var kannski fyrirséð, ég veit það ekki, er að bankarnir lögðu til atlögu við Íbúðalánasjóð. Þeir lögðu til atlögu þannig að á fyrstu þremur mánuðum eftir þessa breytingu voru greidd upp lán fyrir um 100 milljarða. Þegar upp var staðið voru þetta 300 milljarðar. Og hvernig var það gert? Það var gert með því að bankarnir niðurgreiddu sína vexti. Það er nákvæmlega það sem bankarnir eru að gera í dag með ríkisábyrgð, reyndar yfirlýsingu um ríkisábyrgð. Á sparifé landsmanna í dag eru bankarnir aftur að niðurgreiða vexti, nú á óverðtryggðum lánum, sem gerir það að verkum að sjóðurinn er í vanda. Við skulum líka hafa alveg á hreinu að Íbúðalánasjóður hefur félagslegt hlutverk í dag en hann hefur líka hlutverk á hinum almenna markaði. Munurinn á sjóðnum þá og í dag er sá að hann var með þak á sínum útlánum, ef ég man rétt lánaði hann árið 2006 ekki yfir 20 milljónir til hverrar eignar og það var með 90% láni þannig að menn gátu ekki keypt sér 100 og 200 millj. kr. húsnæði sem marga langar greinilega til, heldur voru menn bundnir af stærð lánsins. Það að sjóðurinn hafi skapað einhverja þenslu og valdið vanda á húsnæðismarkaði er kolrangt. Vandinn er engu að síður til staðar og það verður að sjálfsögðu að leysa hann. 

Virðulegi forseti. Íbúðalánasjóður hefur gegnt lykilhlutverki fyrir landsmenn og landsbyggðina sérstaklega. En saga sjóðsins í seinni tíð og frá 2004 hefur í raun verið ein sorgarsaga. Við skulum rifja upp yfirboð Framsóknarflokksins í aðdraganda alþingiskosninga 2003 um að hækka bæði hámark lánshlutfalls og viðmiðunarupphæðir húsnæðislána. Seðlabankinn varaði við þessum áformum eins og lesa má um í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um bankahrunið. Þar kemur fram, með leyfi forseta: „… má líta á þetta sem ein af stærri hagstjórnarmistökum í aðdraganda falls bankanna, mistök sem gerð voru með fullri þekkingu á mögulegum afleiðingum …“ Þess vegna getur hvorki Framsóknarflokkurinn né Sjálfstæðisflokkurinn látið eins og vandi Íbúðalánasjóðs sé nýtilkominn, í tíð þessarar ríkisstjórnar. Þetta er vandi sem hefur verið að hlaðast upp. Auðvitað jókst hann við hrunið eins og allt annað sem við þekkjum. En það sem á undan er gengið breytir hins vegar engu um mikilvægi þess að hér sé rekin öflug lánastofnun til íbúðakaupa. Það er jafnréttismál og beinlínis nauðsynlegt til að halda uppi byggð í landinu. Á Íslandi hefur verið einkaeignarstefna en svo er ekki annars staðar á Norðurlöndunum. Þar er í boði fjöldinn allur af valkostum og leiðum fyrir fólk til að koma sér þaki yfir höfuðið. Má þar nefna leigumarkað og búsetufélög af ýmsu tagi. En þar gegnir Íbúðalánasjóður lykilhlutverki í framtíðinni og hann skiptir sköpum fyrir uppbyggingu á landsbyggðinni. Þess vegna verðum við að reyna að leiðrétta þessi miklu hagstjórnarmistök Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins og vinna að því að efla aftur Íbúðalánasjóð 

Herra forseti. Ég ætla að fara aðeins yfir pólitíkina í þessu máli. Mig langar fyrst að svara því aðeins sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson sagði áðan. Ef varúðarsjónarmiðum hefði verið fylgt eins og til stóð í upphafi væri Íbúðalánasjóður ekki í þeim vandræðum sem hann er í í dag, þ.e. þá hefði hann haldið eftir nægilega miklu af húsnæðisbréfum til að hann stæðist áhlaup. Herra forseti. Stjórn Íbúðalánasjóðs var pólitískt skipuð af þeim stjórnarmeirihluta sem þá var við völd. Stjórnendur Íbúðalánasjóðs voru pólitískt ráðnir, þar á meðal forstjórinn, fyrrverandi ráðherra Framsóknarflokksins. Fjármálaeftirlitið sem átti að hafa eftirlit með Íbúðalánasjóði var líka pólitískt skipað og forstjóri Fjármálaeftirlitsins var pólitískt ráðinn úr sama flokki og forstjóri Íbúðalánasjóðs og þáverandi félagsmálaráðherra, úr Framsóknarflokknum. Ég vona að við getum í framtíðinni lært af svona vinnubrögðum, herra forseti, því að þetta kostar skattgreiðendur landsins tugi ef ekki hundruð milljarða. Minnisblaðið sem ég hef hér undir höndum þar sem farið er rækilega yfir alla þessa sögu var kynnt fyrir þáverandi fjármálaráðherra, Árna Mathiesen, þáverandi ráðuneytisstjóra í fjármálaráðuneytinu og skrifstofustjóra á fjárreiðu- og eignaskrifstofu. Þeir tóku ekkert mark á því og ráku yfirmenn Lánasýslu ríkisins til baka með það og vildu ekki hlusta á varnaðarorðin þannig að það eru margir fleiri sem eiga hér sök að máli. Þetta gerist þegar menn láta pólitíkina ráða för en ekki skynsemina og ekki almannahag. Rannsóknin sem nú stendur yfir á Íbúðalánasjóði mun draga mjög margt fram í dagsljósið af þessu sem ég hef rætt hér um. Ég vona að Alþingi láti kenna sér hvernig á ekki að haga málum í framtíðinni. Alþingi og stjórnmálamenn ættu að reyna að læra af þessari reynslu og vonandi bera þeir gæfu til þess því að aðkoma þeirra að þessu máli er frá upphafi til stórskammar 

Herra forseti. Örstutt um söguna vegna þess að mönnum hefur orðið tíðrætt um hana hér. Samfylkingin var með ráðuneyti þessa málaflokks árin 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 og 2012. Það er von að samfylkingarmenn vilji tala um tímann áður en þeir tóku við.  Þess vegna vaknar núna sú spurning hvers vegna Samfylkingin og ráðherrar málaflokksins hafa ekki beitt ákvæðinu sem var ætlað að sporna við uppgreiðsluvandanum. Þessu hefur ekki verið svarað. Ég kalla eftir svari við þessu: Hvers vegna er uppgreiðsluákvæðinu í lánunum ekki beitt? Hvað ætla menn að segja við þá sem hafa tekið lán hjá Íbúðalánasjóði á hærri vöxtum til að vera lausir við uppgreiðsluákvæðið og borga hærri vexti þegar ráðherrann ætlaði aldrei að beita ákvæðinu? Hvers konar framkoma er þetta við allt það fólk? Nú eru allir sammála um að uppgreiðsluvandinn er til staðar. Hvers vegna er ákvæðinu ekki beitt? Það þýðir ekkert að vísa til ársins 2004, þetta hefur legið fyrir allan tímann. Samfylkingin og Vinstri grænir voru síður en svo á móti 90% lánum á sínum tíma og Jóhanna vildi meira að segja ganga lengra. Hún setti útlánamet árið 2008, það var sett útlánamet hjá Íbúðalánasjóði í júlí 2008, hún fór með hámarkslánin úr 18 milljónum upp í 20 og fór að miða við markaðsvirði þegar hún lækkaði lánshlutfallið niður í 80% úr 90%. Áður hafði verið miðað við brunabótamatsvirði. Ég kalla eftir því að menn tali hér um hinn raunverulega vanda sem við stöndum frammi fyrir vegna þess að við erum með ríkisábyrgð undir 

Hæstv. forseti. Ég þakka þessa umræðu og þau innlegg sem hér hafa komið þó að ég hefði þau orð uppi í byrjun að ég vonaði að menn færu ekki í þetta pólitíska karp. Menn verða bara að horfast í augu við það sem gerðist. Það er rannsókn í gangi sem mun upplýsa um hlutina. Það verður líka skoðað og kemur fram í IFS-skýrslunni hvað hefur gerst síðan Samfylkingin kom að borðinu 2007. Það sem mér finnst skipta miklu máli er að við áttum okkur á því að við erum með Íbúðalánasjóð sem við viljum halda, hann hefur ákveðið hlutverk, hann á að gæta öryggis og jafnréttis varðandi íbúðalán. Það á að hjálpa fólki að eignast þak yfir höfuðið á viðráðanlegum kjörum. Í viðbót höfum við unnið sameiginlega þverpólitíska húsnæðisstefnu þar sem tekið var á þó nokkuð mörgum þáttum. Meðal annars var ákveðið að reyna að vinna að því að jafna stöðu á milli eignar- og leiguíbúða, þ.e. þeirra sem eiga eignir og þeirra sem eru í leigu. Þar var rætt líka um lagaumhverfi sem er enn í vinnslu. Það er talað um að það þurfi að vinna húsnæðisáætlanir vegna þess að hluti af því sem gerðist á höfuðborgarsvæðinu var að öll sveitarfélögin voru að byggja til áratuga. Við höfum ákveðið að koma á húsnæðisbótum, við höfum ákveðið að koma á leigufélagi til að jafna stöðuna, efla upplýsingagjöf o.s.frv. Þessu til viðbótar var sú vinna sem ég ræddi um áðan sem leiddi til þess að settir voru 13 milljarðar inn í sjóðinn til að tryggja að lágmarki 3% eiginfjárhlutfall. Þá var farið yfir nokkur atriði, þ.e. að bæta innheimtuferla sjóðsins með það í huga að reyna að hjálpa skuldurum að koma lánunum sínum í skil, að stofna fullnustueignafélag um eignir sjóðsins og um leið leigufélag. Þar var rætt um að efla áhættustýringuna og síðan var skipaður sérstakur hópur sem á að fara yfir framtíðarsýnina og það framtíðarhlutverk sem hér hefur verið rætt um þar sem mótuð verður stefna til lengri tíma. Við megum þó ekki gleyma því 

Virðulegi forseti. Við ræðum um ráðstafanir í ríkisfjármálum, svokallaðan bandorm. Undir hann heyra tekjuöflunaraðgerðir, kjarasamningar, verðlagsbreytingar og fleira. Í inngangi frumvarpsins er þess sérstaklega getið að þær breytingar sem gerðar hafa verið á skattkerfinu frá hruni, þ.e. á síðustu fjórum árum, hafi skilað tilætluðum árangri. Flestir skattborgarar þessa lands eru farnir að þekkja of vel breytingarnar á skattkerfinu eins og þær eru nefndar. En við þekkjum þær ekki sem breytingar, eins fallega og spennandi sem það orð hljómar, heldur sem skattahækkanir. Skattar virðast hækka í hvert skipti sem ráðherra úr vinstri stjórninni stígur í pontu. Hátt á annað hundrað skattbreytingar hafa orðið á undanförnum árum. Núverandi ríkisstjórn hefur tekist að gera skattkerfið eins ógagnsætt og mögulegt er. Það er ekki nokkur leið fyrir almenning að fylgjast með öllum þeim breytingum sem réttast væri auðvitað að kalla skattahækkanir því að það fyrirfinnast ekki margar skattalækkanir í frumvarpinu þótt einhverjar séu. Í inngangi frumvarpsins kemur eftirfarandi fram, með leyfi forseta: „Tekjuhliðin hefur því átt mikilvægan þátt í því að draga úr miklum hallarekstri ríkissjóðs í kjölfar hrunsins og þar með að skapa sterkan grundvöll undir jákvæða afkomu ríkissjóðs til framtíðar.“ Hver heldur ríkisstjórnin að hafi lagt sitt af mörkum til að leiðrétta hallarekstur ríkissjóðs? Auðvitað eru það skattgreiðendur sem hafa unnið baki brotnu með það að markmiði að bæta hag sinn. En hvað hefur orðið um þessar tekjur þeirra? Ríkissjóður hefur tekið þær til sín með margvíslegum hætti. Tekjuöflunin hefur því miður aðallega gengið út á að hækka skatta. Það kemur fram í frumvarpinu að ríkisstjórnin teldi sig ekki geta náð jafnvægi í ríkisfjármálum nema með auknum tekjuöflunaraðgerðum eða áframhaldandi niðurskurði ríkisútgjalda. Því miður hefur lítið sést af niðurskurði ríkisútgjalda. Ríkisstjórnin má reyndar eiga það að hún hefur fækkað ríkisstofnunum þó nokkuð og ráðuneytum sem þau eiga hrós skilið fyrir, en það er reyndar ekki nóg að fækka stofnunum og ráðuneytum, það þarf að fækka starfsfólki líka. Opinberi geirinn hefur vaxið gríðarlega á síðustu árum. Við þurfum að taka okkur taki hér í þessari stofnun, vera svolítið hugrökk og minnka þennan geira. Hann er farinn að sliga almenning í landinu sem þarf að standa undir þessum síaukna vexti innan hins opinbera. Ekkert lát er á honum. Flest íslensk fyrirtæki hafa þurft að takast á við hækkaðar álögur í formi mismunandi skatta og gjalda í boði ríkisstjórnarinnar. Þau hafa mörg hver þurft að bregðast við með uppsögnum starfsfólks. Það þekkjum við vel. Síðast í gær misstu 27 einstaklingar vinnuna í Þorlákshöfn þar sem sjávarútvegsfyrirtæki þar í bæ taldi sig ekki geta staðið undir þeim álögum sem ríkisstjórnin boðar með hækkuðu veiðigjaldi samhliða öðrum álögum. Og hvað sjáum við hér? Hér er verið að auka álögur enn frekar. Frumvarpinu er skipt upp í fjóra þætti. Í fyrsta lagi eru sérstakar tekjuöflunaraðgerðir sem eiga að skila ríkissjóði 8,4 milljörðum kr. á næsta ári. Þar vegur almennt tryggingagjald þyngst sem á að skila ríkissjóði 2,9 milljörðum, en lagt er til að það verði hækkað um 0,3%. Með þessu er fyrirtækjum gert enn kostnaðarsamara að hafa fólk í vinnu sem á þessum tíma er mjög einkennileg forgangsröðun að mínu mati þegar við þurfum einmitt á því að halda að fyrirtæki geti bætt við sig starfsfólki. Í öðru lagi treystir ríkisstjórnin á að fólk haldi áfram að taka út séreignarsparnaðinn sinn á komandi ári og ætlar sér 1,5 milljarða í tekjur af því. Það er ástæða til að hafa áhyggjur af því að einstaklingar velji í auknum mæli að taka út ævisparnaðinn sinn á svo skömmum tíma. Fyrir liggur að 80 milljarðar hafa á síðustu tveimur árum verið teknir út af slíkum reikningum. Það liggur líka fyrir að innstæður í bönkum hafa lækkað um 300 milljarða á sama tíma. Það gefur til kynna að hagvöxturinn sem hér er spáð sé drifinn áfram af einkaneyslu en ekki fjárfestingu eins og ég held að við vildum öll sjá. Það er verulegt áhyggjuefni. Í þriðja lagi er hækkun virðisaukaskatts á útleigu hótel- og gistiherbergja úr 7% í 14% sem upphaflega átti að fara í efsta þrepið, 25,5%. Það var svo dregið til baka og ákveðið að búa í raun til nýtt skattþrep og flækja skattkerfið enn frekar. Þessi þrepaskipting á laun og í virðisaukaskatti vinnur gegn gagnsæju skattkerfi, en það virðist ekki vera áhyggjuefni ríkisstjórnarinnar. Það virðist vera einhver lenska að auka skattheimtu strax ef einhver merki eru á lofti um velgengni í einstaka atvinnugreinum. Mér finnst skilaboðin hjá þessari ríkisstjórn hafa verið þau að hún vilji ekki að hlutirnir vaxi um of. Ferðaþjónustan er að verða ein af undirstöðuatvinnugreinunum hér og að henni er vegið úr tveimur mismunandi áttum í þessu frumvarpi sem liggur fyrir hér. Samkeppnishæfni á sviði ferðamála skiptir íslenska þjóð miklu máli. Við vitum að Ísland er ekki ódýr áfangastaður. Hann er dýr áfangastaður þrátt fyrir fall krónunnar, en sú skattlagning sem ríkisstjórnin boðar í þessu frumvarpi á að skila 1,1 milljarði í ríkiskassann. Í fjórða lagi er talað um sérstakan skatt sem lagður verður á fjármálafyrirtæki og á að skila 800 milljónum. Í fimmta lagi er sykurskatturinn eins og hann hefur verið kallaður en í honum felst hækkun á vörugjöld á matvæli með viðbættum sykri eða sætuefnum í vöru. Ég hef viljað kalla þennan skatt öðru nafni, í kjólinn fyrir jólin,  Samkvæmt útreikningum SVÞ munu verðtryggðar skuldir heimilanna hækka um alls 1,5 milljarða við þessa einu ráðstöfun ríkisstjórnarinnar. Það var nefnt í umræðunum áðan að kannski væri bara best að skattgreiðendur tækju sig saman, legðu í púkk og létu ríkisstjórnina fá þessar 800 milljónir í staðinn fyrir að þurfa að borga þær með hækkun á lánunum sínum upp á 1,5 milljarða. Í sjötta lagi er dregið úr afslætti sem bílaleigur hafa notið af almennu vörugjaldi á ökutæki sem á að skila hálfum milljarði sem skerðir enn frekar tekjur ferðaþjónustufyrirtækja sem nú þegar hafa gert ráð fyrir þessum tekjum í bókum sínum. Það er ekki verið að hafa áhyggjur af því í þessu húsi að menn séu búnir að gera framtíðarplön og reki fyrirtæki sín samkvæmt þeim, heldur er ráðist strax á tekjurnar og hlutum breytt án nokkurs fyrirvara eða samráðs. Í sjöunda lagi á að herða reglur um skattskil. Í áttunda lagi er 20% hækkun á tóbaksgjaldi sem á að skila sér til ríkissjóðs sem 1 milljarður. Það sem er áhugavert í þessu samhengi er það sem kom fram á fundi í efnahags- og viðskiptanefnd í gærmorgun en þá var búið að meta hvaða áhrif hækkun á tóbaksgjaldinu hefði á verðtryggðar skuldir heimilanna, fjölskyldnanna. Hækkunin á tóbaksgjaldinu þýðir ein og sér 3 milljarða hækkun á verðtryggðum skuldum. Á síðustu tveimur mínútum hef ég talið upp 4,5 milljarða í tveimur liðum af átta. Hinir sex liðirnir hafa ekki verið reiknaðir inn í þetta. Íslenskir skattgreiðendur mega búast við frekar leiðinlegum tíðindum í jólamánuðinum frá ríkisstjórninni.  Það er annað áhyggjuefni í þessu frumvarpi, sú hugmynd sem verður hér að veruleika, gjaldtaka sem átti að vera tímabundin en hefur núna verið varanlega fest í lög, sérstakt kolefnisgjald. Ég geld varhuga við bráðabirgðasköttum og hér sjáum við skýrt dæmi um af hverju þeir eru varhugaverðir. Slíkir skattar eiga það til að hverfa aldrei og vera gerðir varanlegir eins og við sjáum hér. Það eru enn fleiri þættir í þessu frumvarpi sem munu hafa áhrif á verðtryggðar skuldir fjölskyldna og heimila í landinu, verðlagshækkanir á krónutölusköttum og gjaldskrám sem eiga eftir að snerta fjölskyldurnar í landinu mjög mikið. Það er til dæmis hækkun á áfengisgjaldinu og hækkun á gjaldi til Ríkisútvarpsins. Ég spái því, því miður, að þetta verði ítrekað notað til að auka við tekjur ríkisins á komandi árum ef ekki verður skipt um ríkisstjórn í þessu landi.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu og hrós í garð ríkisstjórnarinnar fyrir að fækka stofnunum og sameina ráðuneyti. Ég hefði gjarnan viljað heyra líka jákvæðar umsagnir um ýmsar hvetjandi aðgerðir sem eru í frumvarpinu, m.a. um endurgreiðslu virðisaukaskatts vegna framkvæmda, aukin framlög til barnabóta og vaxtabóta og annarra hluta sem hjálpa heimilunum í landinu. Það er hins vegar óhjákvæmilegt vegna umræðna um hækkandi skatta að halda því skýrt og vel til haga að ríkissjóður hefur ekki verið að auka hlut sinn í þjóðarkökunni. Sannarlega dróst landsframleiðsla hér saman og það hafa allir þurft að axla þær byrðar en ríkið tekur ekki stærri hluta af kökunni en var í tíð Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórn, raunar heldur minni ef eitthvað er. Í öðru lagi, til að menn átti sig á því hvort óhóflega sé gengið fram í skattlagningu, er skatthlutfall á Íslandi lægst á öllum Norðurlöndunum. Engu að síður gerum við Íslendingar tilkall til þess að njóta þeirrar velferðar sem ríkir á Norðurlöndunum og alveg augljóst af því að sannarlega er ekki gengið of langt í því að leggja á skatta á Íslandi, almennt talað. Í þriðja lagi verður að halda því til haga að er ekki verið að leggja hækkaða skatta á einstaklinga utan þá sem reykja að vísu og taka í nefið, það er rétt eins og hv. þingmaður bendir á, en að öðru leyti er aðeins um verðlagsuppfærslur á sköttum að ræða. Það hefur tekist að gera allar þær skattkerfisbreytingar þannig að fólk með meðaltekjur og lægri tekjur ber ekki þyngri hlut en það gerði fyrir hrun, þrátt fyrir efnahagshrunið. Það eru einmitt auðlindirnar, arðurinn af auðlindunum, erlend stóriðja, stóreignafólk og hátekjufólk sem ber byrðarnar. Maður hlýtur að spyrja hv. þingmann: Telur hann ekki eðlilegt 

Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég get vissulega tekið undir að það er fagnaðarefni að halda eigi áfram endurgreiðslu á virðisaukaskattinum. Sjálf er ég ekki mjög fylgjandi bótakerfinu en verið er að tala um hækkanir annars vegar á barnabótum og hins vegar vaxtabótum, eins og þingmaðurinn kom inn á. Ég held því miður að staðreyndin sé sú að það eru einmitt fjölskyldurnar sem verða fyrir barðinu á breytingunum í þessu frumvarpi. Hvað gerist? Það eru þeirra skuldir sem hækka og þá skipta barnabætur engu máli og vaxtabæturnar ekki heldur. Ég mundi frekar vilja sjá þá einstaklinga hafa meira um sín eigin fjármál að segja og að við mundum leggja minni áherslu á að byggja upp kerfi bóta því það er mjög ógagnsætt. Annað tengt því sem þingmaðurinn hefur komið inn á, bæði í dag og áður, er það að við séum með lægsta skatthlutfallið af Norðurlöndunum. Ég held að við hérna í þingsalnum mættum hugsa okkur aðeins um við hverja við erum að bera okkur saman. Kannski ættum við að fara að bera okkur saman við einhver önnur lönd því skattheimtan er svo gífurleg á Norðurlöndunum að það er engu lagi líkt. Mér finnst það ekki eitthvað til þess að vera stoltur af að vera með lægsta skatthlutfallið á Norðurlöndunum því það er virkilega mikið á einstaklinga lagt og mikið af völdum færð frá einstaklingum til ríkisvaldsins og til þeirra sem fara með fjármálavaldið. Ég vil sjá einstaklingana ráða meiru í sínu máli. Að lokum um að hér séu ekki hækkaðar álögur á einstaklinga. Það er hreinlega ekki rétt. Gjaldið varðandi Ríkisútvarpið er skýrt dæmi um það.

Virðulegur forseti. Þetta eru góð og gagnleg skoðanaskipti. Það er beinlínis komið fram að hv. þingmaður er lítið hrifinn af bótakerfunum, til að mynda vaxtabótum og barnabótum, sem við notum til tekjujöfnunar í íslensku samfélagi eftir norræna módelinu sem hv. þingmanni þykir augljóslega ekki eftirsóknarvert módel. Það er einfaldlega afstaða. Það er hins vegar afstaða okkar í stjórnarmeirihlutanum að norræna módelið sé einmitt mjög eftirsóknarvert. Þar er það sannarlega þannig að skattbyrði er tiltölulega há borið saman við ýmsa aðra heimshluta þótt hún sé lægst hér af öllum Norðurlöndunum. Á móti kemur að hún tryggir líka gríðarlega góð lífskjör. Í öllum alþjóðlegum samanburði eru það einmitt þau lönd sem raða sér í efstu sætin yfir lífskjör og lífsgæði almennt fyrir fólkið sem þar býr og þykir það víða býsna eftirsóknarvert. Það er auðvitað afstaða að sú aðferð við að byggja upp samfélag sé ekki eftirsóknarverð. Ég vildi síðan, vegna ræðu hv. þingmanns, aðeins nefna séreignarsparnaðinn. Það er misskilningur að úttektirnar úr séreignarsparnaðinum þýði að hagvöxturinn sé drifinn áfram af einkaneyslu vegna þess að þótt það sé rétt að úttektirnar hafa verið umtalsverðar, og numið trúlega nærfellt 80 milljörðum, hafa inngreiðslurnar á sama tíma verið umtalsvert meiri. Við höfum verið að auka sparnaðinn í séreignarkerfinu í gegnum þann tíma þannig að það hefur ekki verið að skapa neyslu sem hefur drifið áfram hagvöxt. 

Hefði sá sparnaður hætt?

Ég er einfaldlega að draga það fram að við höfum aukið séreignarsparnaðinn, ekki dregið úr honum með þeim ráðstöfunum sem gripið hefur verið til á síðustu árum. Þannig er það.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir svör hans. Að mínu mati eru það ekki skatttekjur sem tryggja velferð í landinu heldur einfaldlega einstaklingarnir, verðmætasköpunin og fyrirtækin. Við getum ekki lifað á skatttekjum einum og sér og verðum að hugsa það í aðeins breiðara samhengi. Við þurfum að leggja áherslu á að breikka grunninn sem við byggjum á og gefa fyrirtækjum og einstaklingum svigrúm og athafnarými til að nýta krafta sína í þágu íslensks samfélags. Það gerum við ekki með hærri skattlagningu. Ég ber virðingu fyrir norræna módelinu. Við sjálfstæðismenn höfum alltaf lagt áherslu á að tryggja gott velferðarnet. Við höfum lagt áherslu á heilbrigðismál, velferðarmál, lögregluna og réttarríkið. Það þurfum við að hafa í heiðri. Varðandi séreignarsparnaðinn þá fullyrti ég ekki að hann stæði undir einkaneyslunni en við sjáum tölur þess efnis að menn virðast hafa verið að taka út hátt í 400 milljarða á tveimur árum. Það gefur til kynna að ástandið sé meiri háttar óvenjulegt. Við þurfum að vera vakandi fyrir því að tölurnar sem við fáum séu réttar og að við bregðumst rétt við þeim.

Virðulegi forseti. Fyrst langar mig aðeins að koma inn á séreignarsparnaðinn. Það hljómaði einhvern veginn þannig hjá hv. þingmanni áðan að menn tækju hann út til að leggja hann aftur inn en eitthvað hljóta menn nú að vera að gera annað þegar þeir taka út sparnaðinn. Þeir nota hann væntanlega í eitthvað og það eru ekki endilega þeir sömu sem taka út sparnaðinn og leggja hann aftur inn. Það er rétt að sparnaður hefur aukist, sem betur fer, kannski vegna þess að þeir sem eiga afgang og eiga aur eru í vandræðum með að koma honum fyrir einhvers staðar annars staðar. Það er nú ekki það sem ég ætlaði að spyrja um. Ég ætlaði að koma inn á það sem hv. þingmaður nefndi að komið hafi fram að tóbaksgjaldið eitt og sér mundi hækka verðtryggð lán heimilanna um 3 milljarða. Nú held ég að ég geti fullyrt að meginþorri þeirra sem eru með verðtryggð lán sé fólk með börn, barnafjölskyldur sem hafa verið að koma sér upp húsnæði. Því er alveg hægt að velta því fyrir sér hvort þeir 2,5 milljarðar sem eiga að fara aukalega í barnabæturnar étist ekki hreinlega upp bara með tóbaksgjaldinu. Við vitum að það eru fleiri þættir í þessu frumvarpi sem munu leiða til hækkunar verðtryggingarinnar, hækkunar verðbólgu og auka þar með á skuldir heimilanna. Það er jákvætt, herra forseti, að setja eigi meiri fjármuni í barnabætur en það er neikvætt að þær virðast étast upp hinum megin frá. Kannski er það einmitt þess vegna sem ríkisstjórnin ákvað að auka framlög til barnabóta, til að lina þjáningarnar sem eru fyrirsjáanlegar vegna hækkunar á lánum heimilanna. Hitt er að sama má í rauninni segja um vaxtabæturnar, á endanum verður allt étið upp af hækkun á lánum sem eru til komin vegna aðgerða ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Mig langar að taka undir með hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni. Ég er alveg sammála honum hvað þetta varðar, eins og t.d. með tóbaksgjaldið. Það hefur verið reiknað út að gjaldið muni hafa þau áhrif sem hv. þingmaður nefndi, verðtryggðar skuldir heimilanna munu hækka um 2,5 milljarða. Í ræðu minni kom ég einmitt inn á að ég tel að hækkunin á barnabótum og vaxtabótum komi mjög lítið upp í þær hækkanir sem við horfumst í augu við á næsta ári. Við höfum ekki einu sinni fyrir framan okkur hversu mikill kostnaðurinn er sem fylgir annars vegar fjárlagafrumvarpinu og hins vegar þeim bandormi sem við ræðum hér í dag. Það væri mjög gott, og að ég held mjög gott verklag, ef við mundum temja okkur það í þinginu að reikna út áhrif lagasetninga sem eru gerðar hér, áhrif þeirra á fjölskyldurnar í landinu og á verðtryggð lán. Á meðan það kerfi er enn við lýði að meginþorri lána er verðtryggður verðum við að gera okkur grein fyrir þeim áhrifum sem lagasetning hefur í för með sér. Auðvitað má fagna því að barnabætur og vaxtabætur séu hækkaðar en það er samt mjög erfitt að gera sér grein fyrir því hvort það hjálpar fólki að brúa bilið sem verður til með hækkunum sem eru boðaðar í frumvarpinu og öðrum sem koma frá ríkisstjórninni.

Herra forseti. Mér sýnist sú vegferð vera farin af stað með þeim frumvörpum sem eru til umræðu. Við höfum rætt fjárlagafrumvarpið ítarlega. Í atkvæðagreiðslunni í dag komu stjórnarliðar loksins og sögðu eitt og annað sem hefði gjarnan mátt koma fram í umræðunni, en hvað um það. Mér sýnist nefnilega fjárlögin ekki standast því á bak við þau er svo veikur tekjugrunnur. Það mun aldrei ganga að ná þeim tekjum sem menn ætla sér. Hér erum við svo með tekjufrumvörpin. Ef við horfum til dæmis á skatt á ferðaþjónustu og annað í greininni þá tel ég að hann muni skila minni tekjum í ríkissjóð. Tóbaksgjaldið mun væntanlega leiða til þess að menn kaupa minna af tóbaki, sem er í sjálfu sér jákvætt en skilar minni tekjum í ríkissjóð. Hækkun á bensíngjaldi og olíugjaldi mun á endanum leiða til að menn aka enn minna en áður sem mun líka skila minni tekjum í ríkissjóð. Eins og það lítur út er þetta feigðarför sem er farin hér. 2009 voru sett lög sem bera nafnið Lög um umhverfis- og auðlindaskatta, nr. 129/2009. Það áttu að vera tímabundin lög sem voru meðal annars skattur á raforku og heitt vatn. Það er svokallaður sturtuskattur sem er ágætisnafn því það kostaði okkur extra mikið að fara í bað og sturtu þar sem ríkið tók prósentu af dropanum sem við notum til að baða okkur með. Ég spyr hv. þingmann: Þegar tímabundnir skattar eins og lagðir voru á 2009 eru festir í sessi, eins og á að gera með þessu frumvarpi, er þá í rauninni einhver von til þess, ef það verður svipað stjórnarfyrirkomulag áfram, sem við að sjálfsögðu vonum flest að verði ekki, að staðið verði við eitthvað af þeim álögum sem sagðar eru tímabundnar, eins og t.d. með raforkuskattinn á stóriðjuna sem á að renna út eftir þrjú ár? Er ekki alveg viðbúið að hann verði framlengdur út í 

Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir þessa athugasemd. Ég held að það sé verulegt áhyggjuefni að við sjáum fram á að svona tímabundnir skattar verði festir í lög. Það er ekkert einsdæmi. Við vitum það. Þetta er ekki að gerast í fyrsta skipti og það er mikið áhyggjuefni. Hv. þingmaður kom aðeins inn á hækkun á áfengisgjaldi. Við sjáum líka mjög mikil jaðaráhrif af þeirri skattheimtu sem hefur verið boðuð bæði í þessu frumvarpi, bandorminum, og svo í fjárlagafrumvarpinu. Jaðaráhrifin af áfengisgjaldinu virðast vera þau að framleiðslan og salan hafa færst út fyrir verslanir ÁTVR og í rauninni inn á svarta markaðinn. Kannanir benda til að nú séu um 33% sem sækja sér áfengi annars staðar en hjá ÁTVR og þá erum við að tala um landa og heimabrugg. Ég held að sé verulegt áhyggjuefni. Þar er aðallega talað um að ungt fólk og þeir efnaminni sæki í þá leið til að verða sér út um áfengi. Við vitum ekkert hverjar afleiðingarnar af því verða, þær kunna að vera mjög slæmar. Ég held að menn verði að huga að áhrifunum þótt þeim gangi kannski gott til. Ég efast ekkert um að þessari ríkisstjórn gangi gott til, hún má alveg eiga það, við höfum bara mismunandi áherslur. Ég mundi alla vega skoða þau mál niður í kjölinn áður en ég færi að leggja til slíka skattheimtu.

Virðulegi forseti. Þegar ég fer yfir fjárlagafrumvarpið á ég á erfitt með að taka undir það að þessari ríkisstjórn geti gengið gott eitt til. Þær áherslur sem eru efstar og í forgrunni hafa alla vega slæmar afleiðingar, svo mikið er víst. Hér erum við að ræða bandorm um ráðstafanir í ríkisfjármálum, tekjuöflunaraðgerðir sem endurspegla enn og aftur þá röngu vegferð sem þessi ríkisstjórn er á, að mínu mati. Vandamálið er nefnilega röng leið til tekjuöflunar. Við vorum að ræða og afgreiða fjárlagafrumvarpið eftir 2. umr. í þinginu áðan og þar var farið yfir fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem menn úr ríkisstjórnarflokkunum rómuðu mjög. Nýsköpun, græna hagkerfið og nokkur skyld mál sem öll eiga það sammerkt varðandi uppbyggingu í atvinnu að þurfa styrki, þurfa framlög úr ríkissjóði til þess að ná að dafna. Ég er ekki á móti því í sjálfu sér. Ég held að mjög mikilvægt sé fyrir okkur að geta eflt nýsköpun og stuðlað að fjölbreyttara atvinnulífi í landinu. Grundvöllurinn að því er að við sköpum sjálfbjarga greinum í atvinnulífinu tækifæri, að við greiðum leið fyrir beinni erlendri fjárfestingu, að við sköpum sátt í sjávarútvegi og grunnatvinnugreinum okkar þannig að þær geti skilað okkur sem mestu til samfélagsins. Virðulegi forseti, ef sú leið hefði verið farin í byrjun þessa kjörtímabils að standa með þessum greinum þá þyrftum við ekki að fara í gegnum enn eina fjárlagagerðina þar sem verið er að leita logandi ljósi að nýjum möguleikum til að auka álögur á fólkið í landinu og atvinnulífið í landinu. Standa við stóru orðin sem voru í sáttmálanum sem gerður var við aðila vinnumarkaðarins, sem meira og minna hefur verið svikinn. Þau svik hafa valdið miklum vonbrigðum, ekki bara hjá okkur í stjórnarandstöðunni heldur hjá fólkinu í landinu, hjá þeim sem skipa samtök atvinnurekenda og launþega í landinu. Þetta eru stóru mistökin í áherslunum sem þessi ríkisstjórn hefur haft. Þau eru að hitta okkur fyrir enn og aftur og er ekki séð fyrir endann á því hverjar afleiðingarnar verða. Því umhverfið breytist og það er alveg ljóst að það umhverfi sem við erum að fara inn í, til dæmis gagnvart því að fá til okkar beina erlenda fjárfestingu og njóta öflugs sjávarútvegs - þær aðstæður sem eru að skapast á mörkuðum okkar eru miklu ólíklegri til að við sjáum á næstu missirum og árum þann góða gang og þá möguleika sem við höfum verið að horfa upp á á undanförnum árum. Hv. þm. Helgi Hjörvar sagði við umræðuna í gær að velferð mundi skerðast ef við lækkuðum skatta. Ég er algjörlega ósammála því. Það hlýtur að vera aukin velferð fólgin í því að við eflum atvinnulífið. Eyðum atvinnuleysi, aukum verðmætasköpun í samfélaginu og hlúum að uppbyggingu öflugs atvinnulífs sem skilar fólkinu í landinu auknum tekjumöguleikum, gefur ríkissjóði meiri tekjur. Þá getum við lækkað álögur á fólkið og aukið ráðstöfunartekjur heimilanna. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður meinti þetta svona en ég skildi það sem hann sagði svona. Það er ekki nema von að staðan sé eins og hún er, ef fólk í meiri hlutanum trúir þessu, að þetta sé staðreynd. Hún er í raun ógeðfelld, þessi jólasaga sem er endurtekin á aðventunni ár eftir ár. Það má segja að ljósin í bænum séu slökkt. Fólk er farið að slökkva hjá sér. Fyrirtækin eru farin að slökkva. Atvinnugreinarnar eru farnar að slökkva vegna þess að enginn veit hvar skrímslið, sem þessi ríkisstjórnarmynd er þegar kemur að skattamálum, ber niður næst. Nú sjáum við að ljósin hafa verið kveikt til að mynda hjá ferðaþjónustunni. Þar er ríkisstjórnin mætt á tröppurnar með sinn jólaglaðning þetta árið. Virðulegi forseti. Það er áhugavert í þessu sambandi að rifja upp yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga þann 5. maí 2011. Þar segir meðal annars, með leyfi forseta: „Markmiðum um auknar fjárfestingar á næstu árum verður ekki náð nema með verulegu átaki í fjárfestingum fyrirtækja. Stjórnvöld vilja greiða fyrir aukinni fjárfestingu á sem flestum sviðum, einkanlega þeim sem stuðla að auknum útflutningstekjum.“ Þar segir enn frekar, með leyfi forseta: „Lögð er áhersla á að fjárfestingar í virkjunum og gerð raforkusamninga verði á viðskiptalegum grundvelli og taki tilliti til umhverfisgæða. […] Rammaáætlun verður lögð fram á næstu vikum og fer í viðeigandi ferli. Stjórnvöld stefna að því að hún verði afgreidd á næsta haustþingi.“ Það hefði þá verið fyrir rúmu ári. Á sama stað segir: „Ljóst er að áhugi erlendra aðila á nýfjárfestingum sem byggja á nýtingu innlendrar orku er mikill. Landsvirkjun mun halda áfram umfangsmiklum rannsóknum í Þingeyjarsýslum og á nú þegar í viðræðum við nokkra aðila um fjárfestingar og orkukaup. […] Þess er fastlega vænst að samningar takist fyrir lok þessa árs um í það minnsta tvö umtalsverð fjárfestingarverkefni […] og að framkvæmdir við þau geti hafist þegar á næsta ári.“ Sem sagt þegar á þessu ári, sem er um það bil að verða liðið og ekkert hefur sést af þessum fyrirheitum. Þarna liggur vandamálið. Ríkisstjórnin hefur ekki staðið við hin fögru fyrirheit og í því eru vonbrigðin fólgin. Í stað þess mætir hún eina ferðina enn með glaðninginn á aðventunni og nú skal tekin sú atvinnugrein sem kannski hefur verið í hvað mestum blóma frá hruni og miklar vonir eru bundnar við, sem er ferðaþjónustan. Henni hefur gengið vel, ferðamönnum hefur fjölgað mikið, það er margt sem hefur lagst á árarnar með okkur í því. Það hefur verið ánægjulegt að sjá þessa grein dafna og sjá þá bjartsýni sem hefur ríkt þar. Þær fjárfestingar sem hafa verið í pípunum hafa verið í gangi og eru í pípunum. En nú mætti draugurinn, ríkisstjórnin, á tröppurnar hjá ferðaþjónustunni, hringdi bjöllunni og kom með jólaglaðninginn. Nú á að leggja auknar álögur á þessa atvinnugrein þrátt fyrir öll hin fögru fyrirheit. Við sjáum afleiðingarnar nú þegar blasa við okkur. Það hefur verið vandlega farið yfir þær í umræðu um þessi mál hér á þinginu og í meðförum þingsins. Það liggur þegar fyrir að á nokkrum stöðum hafa menn hætt við að byggja hótel eða gistirými um allt land og menn eiga í miklum erfiðleikum með að verðleggja þjónustu sína á erlendum mörkuðum. Það er alveg ljóst að þetta er að hitta okkur í bakið og það hefur verið sýnt fram á með útreikningum að væntanlega muni þetta draga það mikið úr tekjum frá því sem áður var að þeir skattpeningar sem verið er að reyna að ná í munu tapast, og meira en það. Þetta stendur í 1. gr. þessa frumvarps. Í 2. gr. er verið að framlengja ákvæði um endurgreiðslu á virðisaukaskatti vegna vinnu við framkvæmdir á íbúðarhúsnæði og frístundahúsnæði. Það er jákvætt að við skulum vera að framlengja þetta ákvæði. Það er þó eitt sem ég vil benda á í þessu sambandi. Þetta nær til einstaklinga, þeirra sem eru að byggja frístundahúsnæði og íbúðarhúsnæði, einnig til húsnæðis sem er alfarið í eigu sveitarfélaga og stofnana og félaga sem alfarið eru í eigu sveitarfélaga. Þetta nær ekki til annarra félaga og ég tel að það hafi verið gerð mistök á þeim tíma sem þessi lög voru sett. Við ættum að nota tækifærið og breyta þessu. Hvað með íþróttafélög, skógræktarfélög, björgunarsveitir? Þá sem byggja þak yfir höfuðið á mikilvægri starfsemi. Ættu þeir ekki að njóta þessa líka? Ég held það sé ekki svo erfitt að ná þessu fram en við ættum að skoða þetta núna á milli 2. og 3. umr. Í 3. gr. er fjallað um tryggingagjaldið sem hefur aukist mjög eftir hrun og er í raun ekkert annað en launatengdur skattur á fyrirtæki sem verður mjög til að draga úr hvata fyrirtækja til að ráða til sín starfsfólk. Í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar tengdri kjarasamningum þann 5. maí 2011 segir um þetta, með leyfi forseta: „Horfa verður til þess við ákvörðun atvinnutryggingagjaldsins að veruleg óvissa ríkir um þróun atvinnuleysis á næstu árum. Gangi fyrirliggjandi spár um lækkun atvinnuleysis á samningstímanum eftir myndast svigrúm til þess að lækka atvinnutryggingagjaldið.“ Svo mörg voru þau orð í yfirlýsingu tengdri kjarasamningum og eru menn svo eitthvað hissa á því að forsendur kjarasamninga séu að bresta í tengslum við þetta fjárlagafrumvarp og þau frumvörp sem nú liggja fyrir? Bæði samtök launþega og atvinnurekenda reyna að gera grein fyrir því að forsendur kjarasamninga séu að bresta vegna aðgerða og aðgerðaleysis ríkisstjórnarflokkanna. Það þarf ekki nokkurn að undra. Ekki er staðið við þær yfirlýsingar og þau loforð sem voru gefin í þessu sambandi og afleiðingarnar eru augljósar. Þær draga úr fjárfestingum, draga úr hvata fyrirtækjanna til þess að efla starfsemi sína og ráða fólk og svo er margt í þessu sem eykur álögur á almenning. Við sjáum að fjársýsluskatturinn svokallaði er í raun af sama tagi, þar er verið að beita sömu áhrifum gagnvart fjármálafyrirtækjum og afleiðingarnar verða augljósari í þeim efnum. Við munum tapa þar störfum. Síðan er verið að hækka vörugjöld á ökutækjum, eða draga úr þeim afslætti sem bílaleigur hafa. Þetta skapar auðvitað enn meiri óvissu í ferðaþjónustunni. Það er alveg ljóst að ferðamunstur þeirra sem ferðast um landið er að breytast. Það er meira um að fólk ferðist á eigin vegum. Hækkunin mun koma niður á ferðaþjónustustarfsemi þannig að þetta mun sérstaklega hafa áhrif úti á landi, á þá gististaði sem byggja afkomu sína einmitt á þessari lausaumferð. Við horfum á skattinn á raforku sem er einhliða framlengdur til ársins 2015, þrátt fyrir að í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar hafi sagt að honum ætti að ljúka á þessu ári. Hvaða skilaboð eru fólgin í þessari einhliða ákvörðun ríkisstjórnarinnar, án nokkurrar tilraunar til þess að semja við þessi fyrirtæki um þessi mál? Það er hin pólitíska óvissa sem hefur verið sköpuð fyrir þá aðila sem vilja fjárfesta í þessu landi. Þá fjárfestingu sem okkur er svo bráð nauðsyn að fá til landsins en er ekki að koma hingað meðal annars vegna pólitískrar óvissu. Þetta eru auðvitað skýr skilaboð til þessara aðila um að fara varlega þegar Ísland er skoðað sem fjárfestingarkostur fyrir framtíðaruppbyggingu fyrirtækja. Að fara varlega þegar stjórnvöld eins og þau sem nú sitja á valdastólum haga sér sem raun ber vitni.

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður vitnaði til ræðu minnar við þessa umræðu í gær og hefur augljóslega ekki skilið ummælin. Það er einfaldlega misskilningur hjá hv. þingmanni að lágir skattar auki verðmætasköpun. Þannig er því ekki varið. Þetta er einhver sjálfsblekking sem hægri menn á ákveðnum tíma í tilteknum löndum töldu sér trú um. Raunin er allt önnur. Mesta verðmætasköpun í veröldinni er í þeim löndum þar sem skattstig er hæst. Þau lönd fjárfesta mest í rannsóknum, þróunarstarfi, nýsköpun, menntun, heilbrigði og samgöngum sem eru ábatasömustu fjárfestingarnar. Það voru lágskattalöndin; Ísland, Írland, Eistland, Lettland og Litháen, sem fóru á hausinn. Það voru háskattalöndin; Finnland, Svíþjóð, Danmörk, Noregur, Þýskaland, sem stóðu það af sér vegna þess að þar er ekki þetta sjálfgefna samhengi á milli lágra skatta og verðmætasköpunar. Það er einfaldlega misskilningur af hálfu hv. þingmanns. Hvað varðar ferðaþjónustuna og þessa ótrúlegu lýsingu á skrímslinu sem komi að húsi fólks þá er þetta að segja: Þessar ákvarðanir voru kynntar í haust. Þremur mánuðum síðar, nú í nóvember, voru 61% fleiri ferðamenn til Íslands en í nóvember í fyrra. Í dag tóku Flugleiðir ákvörðun um fjárfestingu sem nemur sennilega yfir 10% af landsframleiðslu, stærstu einstöku fjárfestingu í sögu ferðaþjónustu á Íslandi. Ekki getur stjórnarstefnan verið alhræðileg gagnvart ferðaþjónustunni fyrst að svona vel gengur áfram og fyrst að menn ráðast í svona stórar og miklar ákvarðanir um fjárfestingu. Og finnst hv. þingmanni það sem sagt vera algjör ósvinna að láta ferðaþjónustuna greiða sama virðisaukaskatt og hún gerði í stjórnartíð 

Virðulegi forseti. Já, það er alveg ljóst að mig og hv. þm. Helga Hjörvar greinir mjög á um hvað sé skynsamlegt í skattstefnu og það hvort lágir eða eðlilegir skattar auki ekki verðmætasköpun. Það er einfaldlega þannig að ef við höfum ekki samkeppnishæfa skatta þá fáum við ekki öflugt atvinnulíf. Við sjáum bara hvað er að gerast í því sem hæstv. ríkisstjórn kallar eðlilega innheimtu á sjávarútveginn í formi veiðiskatts, hverjar afleiðingarnar eru. Nákvæmlega þær sem varað var við í umræðum um það mál í vor. Nákvæmlega. Það er hægt að taka algjörlega þá umræðu og leggja hana á borðið í dag og segja: Það er þetta sem við vöruðum við, aukin samþjöppun, kemur verst við lítil og meðalstór fyrirtæki. Fulltrúi Landssambands smábátaeigenda, sem kom á fund atvinnuveganefndar um daginn, sagði okkur að þar væri stærsti hlutinn af sínu fólki að skoða það hvernig þeir kæmust út úr greininni í dag. Jólasagan er ekkert grín og ekki heldur orð mín um þetta skattaskrímsli sem birtist hér alltaf á jólaföstunni og hefur gert núna. Og að segja síðan að aukningin í nóvember sýni okkur að þetta muni ekki hafa áhrif. Menn vita það vel sem þekkja til að salan á sér miklu lengri aðdraganda og það er það sem hefur verið gagnrýnt í þessum málum. Og að ferðaþjónustunni hafi verið kynnt þetta mál í haust - jú, vissulega en sú kynning fór þannig fram: Við ætlum að hækka virðisaukaskattinn á gistinguna og breyta afslættinum á bílaleigurnar. Við ætlum að setjast niður með ykkur til þess að leysa málin. Fjárfestingar Icelandair hafa ekkert með þetta að gera. Icelandair er náttúrlega eitthvert mikilvægasta fyrirtæki landsins, stendur fyrir mjög öflugri og mikilvægri starfsemi og tryggir hér samgöngur og byggir starfsemi sína að mjög litlum hluta á ferðaþjónustunni á 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður er svo staðráðinn í því að vera hér uppi með bölmóð að ekki einu sinni á þeim degi sem tilkynnt er um stærstu fjárfestingu í sögu ferðaþjónustunnar á Íslandi getur hann fagnað eða glaðst heldur verður að hafa uppi hrakspár fyrir hönd ferðaþjónustunnar í landinu. Um samhengi skatta og fjölgunar starfa og arðsemi þá hvet ég hv. þingmann til að lesa til að mynda skrif Warrens Buffetts, umsvifamesta fjárfestis veraldarinnar, hygg ég, nú um stundir, sem gerir mjög skýra grein fyrir því hvernig ekkert hafi verið gert síðastliðin 30 ár annað en að lækka skatta á hann og hans líka og hvernig að ekkert hafi komið út úr því til að auka hagvöxt í okkar heimshluta eða fjölga störfum. Enda hafi verðmætaaukning og fjölgun starfa verið miklu meiri á 20 ára tímabili þar á undan þegar stórfyrirtæki og hátekjumenn eins og hann þurftu að greiða mun hærri skatta. Fjárfestirinn sýnir það glögglega 

Virðulegi forseti. Ef við ættum að fylgja formúlu hv. þingmanns væri hlutunum eflaust best komið þannig að við værum hér með nánast 100% skatt. Þá væri verðmætasköpunin sem mest og umsvifin sem mest, og þá hjá ríkinu, í þessu samfélagi. Það er einhver leið jafnvægis sem verður að ráða ferð. Að halda því fram að skattar og gjöld hafi ekki áhrif á það hver umsvif fyrirtækis geta orðið og hversu áhugavert er að fjárfesta til dæmis á landi eins og Íslandi er bara bábilja, stenst enga skoðun. Auðvitað er það eitt af grundvallaratriðunum. Af hverju vorum við að samþykkja hér lög á síðasta þingi um sérstakar skattaívilnanir fyrir fyrirtæki sem væru tilbúin að koma hingað og fjárfesta? Ég er ekki með neinn bölmóð til handa ferðaþjónustunni en þetta er rýtingur í bakið á þessari mikilvægu atvinnugrein. Á degi þessarar stærstu fjárfestingar 

Virðulegi forseti. Þetta voru áhugaverðar umræður sem áttu sér stað í andsvörum og ég hjó eftir því í ræðu hv. þingmanns að hann fjallaði um það jákvæða sem fælist í endurgreiðslu virðisaukaskatts við endurnýjun á húsnæði. Ég tek undir þær hugmyndir sem hann var með þar, að áhugavert sé að víkka út þá undanþágu eða þau ákvæði sem heimila endurgreiðslu á virðisaukaskatti. Ég vildi einmitt í því ljósi og í samhengi við þá umræðu sem hv. þingmaður átti við hv. þm. Helga Hjörvar segja að í þessu eina máli virðist ríkisstjórnin hafa áttað sig á því að það að gefa afslátt af sköttum, endurgreiða virðisaukaskattinn, sé hvati til hagvaxtar, hvati til atvinnusköpunar, hvati til þess að fólk fari af stað í framkvæmdir sem það ella mundi ekki fara í vegna þess að virðisaukaskatturinn væri svo hár. Þannig má bæði koma fólki í atvinnu og örva hagvöxt innan lands. Ég hef spurt hvort hægt væri að gera mat á því hversu mikilvægur þessi þáttur væri. Ég vildi því spyrja hv. þingmann hvort hann telji ekki einmitt gott fordæmi í þessari hugsun, þ.e. að draga úr skattheimtunni. Annað dæmi sem við framsóknarmenn höfum lagt ríka áherslu á í gegnum árin, og áttum held ég frumkvæði að upphaflega, var endurgreiðsla á virðisaukaskatti vegna töku erlendra kvikmynda hér á landi. Það hefur einmitt sýnt sig vera svo. Sumir telja að þetta sé opinn krani sem fjármunir streyma úr og virðast ekki átta sig á því að meiri hluti teknanna verður eftir í samfélaginu fyrir utan öll þau jákvæðu áhrif, margvísleg, á landinu öllu. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki sammála mér um að þetta sé jákvæð leið til að örva hagvöxt í landinu.

Virðulegi forseti. Ég held að þarna séum við með mjög góð dæmi um það hversu miklu skattaívilnanir og skynsemi í skattheimtu fá áorkað. Við höfum séð að með þessari endurgreiðslu virðisaukaskatts vegna byggingar á íbúðar- og frístundahúsnæði hafa orðið til mörg kærkomin verkefni í þeirri atvinnuleysistíð sem hér er. Ríkisstjórnin sér ástæðu til að endurtaka leikinn og ég fagna því. Ég veit aftur dæmi þess að félagasamtök sem hafa verið að byggja yfir starfsemi sína hafa ekki notið þessarar ívilnunar. Þess vegna minntist ég á það hér áðan og ég held að við ættum að koma því í gegn að þetta verði skoðað milli 2. og 3. umr. Þetta er hvati til atvinnustarfsemi og dregur líka úr svartri atvinnustarfsemi. Við höfum horft á það, sem ég kom nú ekki inn á áðan, að þessar ítrekuðu skattahækkanir og álögur á fyrirtæki og almenning í landinu auka svo mjög á svarta atvinnustarfsemi að það er orðið sérstakt vandamál. Það er viðurkennt af aðilum vinnumarkaðarins og opinberum aðilum að hér er orðið til vandamál sem þarf að bregðast við með sérstökum hætti. Það er enn ein birtingarmyndin í þessu máli að við þurfum að auka útgjöldin í eftirliti og skattheimtu vegna skattstefnu ríkisstjórnarinnar. Það er mjög áhugavert það sem hefur verið gert varðandi kvikmyndaiðnaðinn og er alveg ljóst að það hefur skilað sér í miklum tækifærum, mikilli atvinnusköpun og verðmætasköpun í þessari grein. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að það er mikið sem verður eftir í landinu vegna þeirrar starfsemi. Þess vegna meðal annars taldi ég 

Virðulegi forseti. Á þeirri mínútu sem ég hef til umráða hef ég takmarkaðan tíma til að fara í útskýringar á því sem mig langaði að ræða áfram við hv. þingmann. Mig langaði að ræða aðeins þá staðreynd sem hv. þingmaður kom inn á um ferðaþjónustuna og fyrirhugaða skattlagningu sem kom eins og þruma úr heiðskíru lofti. Þetta var nánast birt í fjölmiðlum, ekkert samráð haft við nokkurn mann. Þetta hefur haft gríðarlegan eyðileggingarmátt nú þegar í greininni. Vissulega hafa ferðamenn haldið áfram að koma til landsins, þeir hafa sjálfsagt pantað ferðirnar fyrir einhverjum mánuðum. Ég vildi gjarnan heyra skoðun hv. þingmanns á því hvort ekki gildi nákvæmlega það sama um ferðaþjónustuna. Við ræddum áðan um ívilnanir hvað varðar niðurfellingu virðisaukans og kvikmyndaiðnaðinn. Við erum að keppa á alþjóðlegum markaði og ef við setjum upp háar girðingar fyrir fólk sem er að velja sér ferð til landsins - að þá sé mjög hár skattur - er það hindrun og kemur 

Virðulegi forseti. Ég kom inn á það í ræðu minni áðan að mörg atriði hefðu stuðlað að auknum umsvifum í íslenskri ferðaþjónustu. Með ívilnunum í skattamálum gæti hafa verið aukið á samkeppnishæfni landsins gagnvart öðrum löndum sem hafi aftur gert það að verkum að fólk hefur getað hugsað sér að koma hingað. Það skyldi þó ekki vera að það væri eitt af atriðunum, að það hafi aukið bjartsýni og þor?  Það þarf mjög litla breytingu í þessum efnum til að þessi skattheimta glatist vegna þeirrar afleiðingar sem hún hefur á fjölda ferðamanna, þ.e. að þeim fækkar. 

Virðulegur forseti. Ég þakka þingmanninum ágæta yfirferð. Hann kom inn á mál sem er mér mjög hugleikið í þessari skattaumræðu allri, það er eitt að hækka skatta og hafa tiltölulega hátt skatthlutfall, þó að ég telji reyndar of langt gengið í því, en það er annað að skapa stöðuga óvissu. Í sumum tilvikum er jafnvel enn verra en háu skattarnir að það skuli vera viðvarandi óvissa um framhaldið. Hækka skattarnir meira? Verður skattkerfið enn þá flóknara á morgun en það er í dag? Ég held að ég fari rétt með þegar ég segi að við síðustu talningu hafi komið upp 170 skattkerfisbreytingar hjá þessari ríkisstjórn á þessu kjörtímabili. Er hv. þingmaður sammála mér um að við getum frekar sætt okkur við ákveðnar skattahækkanir, sem sumar hverjar voru kannski óhjákvæmilegar eftir efnahagshrunið, ef þær eru hluti af einhverri framtíðarsýn, ef þær skapa einhvern stöðugleika þannig að menn sjái þróunina til einhvers tíma og þá frekar lækkun en hækkun ef forsendur skapast? Geta til dæmis fyrirtæki sem hugleiða að fjárfesta frekar sætt sig við að greiða heldur hærri skatta en þau gerðu á árum áður ef þau hafa þá einhverja vissu um í hvað stefnir og jafnvel von um að skattarnir lækki frekar en að þeir hækki og skattkerfið haldi áfram að flækjast? Það virðist skorta alveg á skilning á áhrifum óvissunnar hjá þessari ríkisstjórn og það birtist ekki hvað síst í þessum skattahækkunum á ferðaþjónustuna. Hér kemur fulltrúi stjórnarliðsins upp, hv. þm. Helgi Hjörvar, og heldur því fram að þetta hafi ekki haft nein áhrif vegna þess að fjöldi ferðamanna hafi aukist núna í nóvember. Það er einmitt málið, það er fólk sem tók ákvörðun um að koma til Íslands löngu áður en farið var að ræða þetta og keypti ferðina hingað á verði sem tók mið af því sem fólk bjóst við 2011. Menn virðast halda að það sé verið að taka ákvarðanir bara dag 

Virðulegi forseti. Já, ég held að þessi óvissa sé mjög neikvæð. Ég held að það sýni sig að mörgu leyti í þeirri litlu fjárfestingu sem er í íslensku atvinnulífi í dag. Ég held að óvissan sé mjög stór þáttur í því. Ég held að það hafi verið 2011 sem Pricewaterhouse Coopers í Belgíu gerði skýrslu fyrir fjárfestingasvið Íslandsstofu og bar saman samkeppnishæfni Íslands, Svíþjóðar, Möltu og svæða í Belgíu, allt saman lönd og svæði sem voru í því að laða til sín beina erlenda fjárfestingu. Í stuttu máli sagt fékk Ísland falleinkunn í þessari skýrslu í samanburði við hin löndin. Ástæðan fólst í nokkrum atriðum og ekki síst hinni pólitísku óvissu, þ.e. að þessi fyrirtæki geta ekki treysta á stöðugleika. Það var þannig á Íslandi að atvinnulífið gat treyst orðum stjórnvalda, gat treyst því að menn stæðu við það sem þeir segðu við ríkisstjórnarborðið. Viðbrögð aðila vinnumarkaðarins í dag, Samtaka atvinnulífsins, ASÍ o.fl., eru þau að þeir segjast ekki lengur geta haft samskipti við þessa ríkisstjórn vegna þess að þeir geti ekki treyst henni. Þessi óvissa er hræðilegur dragbítur á allt og það er út í bláinn að halda því fram að sú óvissa sem nú hefur verið sköpuð í ferðaþjónustunni hafi ekki áhrif á stórar hugmyndir erlends aðila um að byggja jafnvel stórt hótel í miðborg Reykjavíkur. Óvissa hefur augljóslega áhrif 

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður nefndi skýrslu sem var unnin fyrir Íslandsstofu sem bendir til þess að pólitísk áhætta sé vaxandi vandamál á Íslandi. Til er stofnun sem ég man því miður ekki hvað heitir sem heldur utan um pólitíska áhættu í heiminum og í nýjasta matinu sá hún ástæðu til að færa Ísland í flokk með fjölmörgum Afríkuríkjum, Rússlandi og Suður-Ameríkulöndum þar sem pólitísk áhætta væri sérstakt áhyggjuefni fyrir fjárfesta. Svo alvarlegt er ástandið orðið. Menn hafa nefnt þau tíðindi að Flugleiðir hyggist kaupa nýjar flugvélar fyrir allt að 150 milljarða kr. En hvenær ætla menn að taka við þessum flugvélum? Það er verið að leggja inn pöntun en menn ætla að taka við flugvélunum í fyrsta lagi 2017, sem sagt ekki eftir næstu kosningar heldur þarnæstu kosningar. Þar gera menn áætlanir til langs tíma og eru ekki að miða við aðgerðir þessarar ríkisstjórnar heldur vonast til þess að ný ríkisstjórn og þarnæsta ríkisstjórn verði 

Virðulegi forseti. Það er einmitt þetta sem er svo mikilvægt þegar við fjöllum um stöðugleika gagnvart atvinnulífinu til uppbyggingar og hvata hjá atvinnurekendum til að fjárfesta og halda áfram. Þá skiptir þessi stöðugleiki svo miklu máli. Ég kom inn á það áðan að hann var til staðar, hann var kannski forskot Íslands á margar aðrar þjóðir þegar fyrirtæki voru að velja sér starfsstöð. Forskot Íslands lá einmitt í því að það var hægt að treysta stjórnvöldum og hér var stöðugleiki á vinnumarkaði og í hinu pólitíska umhverfi. Það mun eflaust taka okkur mörg ár að vinna þetta upp aftur. Ég vona bara að þjóðinni auðnist við næstu kosningar að eignast nýja ríkisstjórn með nýjar áherslur vegna þess að það er ekkert mikilvægara en að við náum að byggja þannig upp traust aftur með nýjum aðilum og nýrri stefnu. 

Virðulegi forseti. Nú ræðum við tekjuöflunarleiðir ríkisstjórnarinnar eftir langa atkvæðagreiðslu um fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar sem hefur sætt mikilli gagnrýni meðal þingmanna Framsóknarflokksins, enda ekki annað hægt þar sem verið er að setja fjárlög langt fram í tímann og langt inn á næsta kjörtímabil án forgangsröðunar að mínu mati. Mig langar að vísa í síðustu atkvæðagreiðslu um það frumvarp vegna þessa græna sjóðs sem lagt er til að fái 500 millj. kr., vegna heimildar til að stofna þann sjóð af framtíðartekjum af veiðigjaldi og vegna sölu á fjármálafyrirtækjum. Það er sama upphæð og lögregluna vantar inn í sinn rekstur til að hún geti sinnt sínu lögbundna hlutverki. Þess vegna segi ég enn og aftur að forgangsröðun þessarar ríkisstjórnar er í molum. Sem betur fer er mjög stutt í kosningar og þá verður hægt að snúa af þeirri stefnu sem þessi ríkisstjórn fer fyrir. Hér er verið að leggja til enn fleiri skattahækkanir og má með sanni segja að ekki sjáist nein merki um skjaldborg heimilanna og velferðarbrýr sem þessi ríkisstjórn, velferðarríkisstjórnin eins og hún kynnti sig, talaði fjálglega um fyrir síðustu kosningar. Rétt er að minnast á það einnig í upphafi að hér tala stjórnarliðar, sérstaklega þingmenn Samfylkingarinnar, eins og þeir séu nýkomnir inn í ríkisstjórn. Það er erfitt að koma þeim í skilning um að nú hefur Samfylkingin setið fimm ár í ríkisstjórn, en viðkomandi þingmenn berjast stöðugt við einhverja fortíðardrauga. Ég spyr: Hvenær verður fyrningin búin og hvenær fer þetta fólk að tala í nútíðinni? Einhvern tímann var sagt úr þessum ræðustóli að líklega hefði þessi ríkisstjórn valdið meira tjóni á íslensku samfélagi en bankahrunið sjálft, svo margar rangar ákvarðanir hafa verið teknar. Ég hef sagt það áður að hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon hefur líklega komið út fleiri og hærri ríkisábyrgðum en tíðkast hafa um langa hríð. Þar sem umhverfis- og auðlindamál eru mitt hjartans mál langar mig aðeins til að grípa niður í þá breytingu sem verður samkvæmt 16. gr. frumvarpsins. Þar eru lagðar til breytingar á kolefnisgjaldi af eldsneyti sem inniheldur kolefni af jarðefnauppruna. Forsaga málsins er sú að árið 2010 átti að setja hér á kolefnisgjald og var það styrkt með lögum um umhverfis- og auðlindaskatta, nr. 129/2009, og nú er einmitt verið að leggja til að þeim verði breytt á ný. Rétt er að geta þess að við upptöku kolefnisgjaldsins sem þessi ríkisstjórn fann raunverulega upp á var gert ráð fyrir að þeir skattar sem af því mundu leiða losuðu tæpa 16 milljarða. Það var upptakturinn í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2011 þannig að við sjáum það núna endurspeglast í þessu öllu saman í dag. Það hefur heldur betur hrapað og samkvæmt tekjufrumvarpinu er kolefnisgjaldið komið niður í 3,4 milljarða. Þetta skýrist með því að þrátt fyrir mikil varnaðarorð frá upphafi þessa kolefnisgjalds á flug var ekki hlustað á sjónarmið stjórnarandstöðunnar og ekki litið á þau rök sem lágu til grundvallar því að upphaflega var þetta lagt á allt flug, innanlandsflug og millilandaflug. Ég eyddi löngum tíma í ræðustól í að benda á að samkvæmt Chicago-samningnum mætti ekki leggja skatta á millilandaflug og þess vegna væri það ómarktækt og ætti hvorki að setja það inn í frumvarpið né gera ráð fyrir þeim tekjum inn í ríkissjóð. Svo fór sem fór, ríkisstjórnin var gerð afturreka með kolefnisgjaldið á millilandaflugið vegna þess að eitt ríki má ekki skattleggja millilandaflug og skuldbinda þar með önnur ríki til að taka slíkt upp. Virðulegi forseti. Það endaði svo að innanlandsflugið sat eitt uppi með þessa gjaldtöku sem hæstv. þáverandi fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon barðist mjög fyrir. Hvað þýðir það? Jú, við búum á eyju og landsmenn eru nokkuð háðir flugi, þ.e. þeir sem ekki hafa brugðið á það ráð vegna hækkunar flugfargjalda að keyra á milli. Það er orðin spurning hvort er dýrara að fljúga eða keyra vegna þess að samhliða hefur ríkisstjórnin lagt svo miklar álögur á olíu og bensín að þetta skilaði sér að sjálfsögðu beint út í verðlagið og þýddi að flugfargjöld hækkuðu mjög mikið. Á móti voru settir á plástrar þannig að flugið var styrkt að einhverju leyti á móti en þetta er dæmi um skattlagningu sem skilar sér ekki til ríkissjóðs, í fyrsta lagi vegna hækkunar vörunnar og í öðru lagi dregst saman neysla á viðkomandi vöru. Sú varð náttúrlega raunin. Af því að við erum að ræða kolefnisgjald langar mig aðeins til að benda á að hér er verið að leggja til vörugjald á bensín sem er annar þáttur, það á að skila tæpum 5 milljörðum í ríkissjóð, sérstakt vörugjald af bensíni á að skila tæpum 8 milljörðum og kolefnisgjaldið, eins og ég fór yfir, einungis tæpum 3,5 milljörðum og olíugjaldið rúmum 7 milljörðum. Þarna er um að ræða alveg gríðarlegar upphæðir af þessum gjöldum. Það sem lagt er til í frumvarpi þessu er breyting á innheimtunni vegna þess að þetta stóðst ekki. Nú eru menn búnir að átta sig á því. Á sama tíma og þetta var lagt til afsalaði ríkisstjórnin landsmönnum íslenska ákvæðinu í Kyoto-bókuninni, þ.e. þeim losunarheimildum sem við fengum í gegnum íslenska ákvæðið sem var metið á 15 milljarða kr. árið 2007. Það verð var ekki í hæstu hæðum þá en fór hækkandi. Þetta var lagt inn í þennan pott Evrópusambandsins og íslenska ákvæðið náðist fyrst og fremst í gegn af því að við erum að framleiða til dæmis ál með algjörlega grænni orku. Ákveðin viðmið voru sett inn í Kyoto-bókunina um að það væri græn orka sem væri ekki fengin til dæmis með brennslu á kolum sem er mjög mengandi. Fyrir harðfylgi okkar ágæta þingmanns Sivjar Friðleifsdóttur sem þá var umhverfisráðherra náðist þetta í gegn. Hæstv. utanríkisráðherra sagði á sínum tíma að þetta íslenska ákvæði yrði hlegið út af borðinu í samningaviðræðunum en þessu var nú samt landað. Ríkisstjórnin tók þessa ákvörðun, líklega vegna þess að á þeim tíma var búið að leggja inn umsókn að Evrópusambandinu og þá tel ég að Evrópusambandið hafi gert þá kröfu að við yrðum að lúta þeim markaðslögmálum sem eru í gildi innan svæðisins, að allir skuli vera jafnir og að ekki mættu vera neinar hindranir þar í vegi. Síðan það varð að veruleika að ríkisstjórnin færi fyrir hönd þjóðarinnar með það að við skyldum verða aðilar að þessum losunarheimildabanka og við gengjum þarna inn hefur sigið á ógæfuhliðina í þessu máli. Þá kom jafnframt í ljós það sem ég hef varað við, að það er ekki hægt að tvískattleggja flugið. Það kemur líka fram um 16. gr. í greinargerðinni, með leyfi forseta, að markmið kolefnisgjalds sé „að skattleggja kolefnisinnihald jarðefnaeldsneytis sem við bruna losar gróðurhúsalofttegundir út í andrúmsloftið. Það er því ákveðið ósamræmi falið í því að gas af jarðefnauppruna skuli vera undanþegið kolefnisgjaldi. Í greininni er því lagt til að jarðolíugasi og öðrum loftkenndum kolvatnsefnum verði bætt við upptalningu á þeim eldsneytistegundum sem bera gjaldið. Gert er ráð fyrir að gjaldið verði lagt á vörur sem flokkast í tollskrárnúmer sem innihalda gas eða annað loftkennt kolvatnsefni af jarðefnauppruna. Fjárhæð gjaldsins tekur mið af kolefnisgjaldi á annað jarðefnaeldsneyti og kolefnisinnihaldi eldsneytisins. Áætlað er að þessi viðbót komi til með að skila um 13 millj. kr. í ríkissjóð. Í greininni er jafnframt lagt til að kolefnisgjald á flugvéla- og þotueldsneyti verði fellt brott úr lögunum“ eðli málsins samkvæmt vegna þessarar tvísköttunar. Svo kemur áfram í greinargerð, með leyfi forseta: „Hingað til hefur kolefnisgjald ekki verið lagt á eldsneyti sem selt er á för með áfangastað í erlendri höfn á grundvelli þess að um útflutning er að ræða. Stór hluti, eða um 95%, af því flugvéla- og þotueldsneyti sem flutt er til landsins er seldur á flugvélar með áfangastað í erlendri höfn og hefur gjaldið því verið endurgreitt af þeim hluta. Innanlandsflug hefur hins vegar borið gjaldið frá gildistöku laganna. Þann 1. janúar 2012 féll innanlandsflug undir viðskiptakerfi Evrópusambandsins … með losunarheimildir og þurfa flugrekendur í byrjun árs 2013 að standa skil á losunarheimildum …“ Þar með er fallin sú heimild sem sett var í lögin um að það ætti að leggja sérstakt kolefnisgjald á innanlandsflugið. Það væri betra að það væri hlustað meira á stjórnarandstöðuna og þessari einstefnu hætt, einstefnu sem stundum hefur verið hjá þessari ríkisstjórn. Hér er um að ræða lagabreytingu sem var óþörf á sínum tíma og nú hefur komið á daginn allt sem sagt hefur verið í aðdraganda setningar laga um umhverfis- og auðlindaskatta. Það þarf að gera þessa lagabreytingu. Ef ríkisstjórnin hefði haldið áfram að tvískatta þessa atvinnugrein hefðu þurft að koma til miklar endurgreiðslur en hún sá að sér á lokametrunum og breytti þessu. Þar sem landið er eyja erum við, eins og ég sagði áðan, mjög háð fluginu og það er sorglegt að þetta kolefnisgjald frá árinu 2010 og þar til nú hafi verið lagt á innanlandsflugið. Nú fyrst eru farnar að bíta þessar losunarheimildir frá Evrópusambandinu. Það er ekki mikill tími sem fæst til að ræða við 1. umr. eins víðtækt frumvarp og hér liggur fyrir. Þingmönnum er skaffaður mjög takmarkaður tími. Hér eru hækkanir á mörgum sviðum og ég er til dæmis undrandi á því að enn sé útvarpsgjaldið hækkað. Mér finnst ófært að það skuli vera hækkað þegar ekki er vitað hvað af því skilar sér beint til Ríkisútvarpsins og hvað fer í ríkiskassann og er ráðstafað í önnur verkefni. Akkúrat eins og með sóknargjöldin er mjög óskýrt hvað fer í þessar stofnanir, annars vegar Ríkisútvarpið og hins vegar þjóðkirkjuna. Því hefur verið haldið fram að til dæmis vanti þjóðkirkjuna rúmlega 2 milljarða af því gjaldi sem innheimt er í gegnum fjárlagafrumvarpið, að það skili sér ekki inn í reksturinn þar sem það á að vera. Þegar ríkið leggur af stað með eyrnamerkta kostnaðarliði ber því að skila fénu og fjöldamörg álit frá umboðsmanni Alþingis hafa staðfest það. Það má raunverulega segja að þegar svo sérhæfð gjöld eru lögð á virki ríkissjóður eins og vörsluaðili fyrir ákveðið fjármagn, nákvæmlega eins og þeir aðilar sem selja vöru og þjónustu eru vörsluaðilar ríkissjóðs gagnvart virðisaukaskattinum og ber að skila honum til ríkissjóðs eins og hann kemur fyrir samkvæmt uppgefnum sölutölum. Þetta er nokkuð sem fjármálaráðherra hefur farið fram með, að gera ekki skilsmun á þessu tvennu. Svo blandast þetta líka inn í gjöld og skatta. Hvort eru þetta skattar eða gjöld? Ef útvarpsgjald er gjald ber að skila því eins og það er innheimt hjá ríkinu en ef um skatt er að ræða hefur ríkið heimild til að dreifa honum á fleiri þætti. Þetta er umræða sem ég minnist alltaf á þegar við erum að ræða tekjuhlið ríkisins. Oft og tíðum finnst mér ekki á hreinu að þeir sem semja þessi frumvörp viti hvort um gjald eða skatt 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður gerði kolefnisgjaldið sem hefur verið lagt á innanlandsflugið í landinu að umtalsefni. Við munum að ákveðið var að setja gjaldið á og þegar menn fóru að skoða það kom í ljós, eins og hv. þingmaður rakti, að ekki gekk að setja kolefnisgjald á millilandaflugið. Það hefði einfaldlega þýtt að okkar millilandaflug hefði verið í mjög ósanngjarnri samkeppni við millilandaflug annarra landa og þar með hefði fljótlega komið að því að mjög hefði hallað á íslensk flugfélög. Gjaldið hefur hins vegar verið lagt á innanlandsflugið alveg frá árinu 2010 sem hefur á sama tíma barist í bökkum. Há gjöld á innanlandsflugið á undanförnum árum hefur gert það að verkum að reksturinn hefur verið mjög þungur. Flugfargjöld hafa hækkað mjög þannig að það hefur verið eins konar skattur sem hefur bitnað sérstaklega á farþegum innanlandsflugsins og ekki síst atvinnulífi og einstaklingum á landsbyggðinni. Þess vegna er út af fyrir sig fagnaðarefni að nú skuli hafa vera horfið frá þeirri skattheimtu. Það er þó dálítið sérkennilegt að á sama tíma og það er gert er einmitt þessa dagana verið að kynna aðrar gríðarlegar hækkanir á innanlandsflugið, leiðafluggjöld, farþegagjöld o.s.frv., sem mun gera miklu meira en éta upp þann ávinning sem innanlandsflugið fær af lækkunum á kolefnisgjaldinu. Síðan er annað sem hv. þingmaður nefndi og það voru losunarheimildir. Auðvitað er rétt að það var gríðarlega verðmætt fyrir okkur að fá þá viðurkenningu á sínum tíma í Kyoto-samkomulaginu en ég vil vekja athygli á einu og það er í frumvarpinu um stjórnarskrána. Þar er gert ráð fyrir því varðandi allar auðlindir, þar með talið auðvitað loftið, að fullt gjald skuli koma fyrir við þá notkun. Það mun væntanlega þýða að fyrir þær heimildir sem við höfum núna til að úthluta mengunarkvótum eða losunarheimildum verður að rukka fullt gjald. Það mun hins vegar ekki eiga við um aðrar þjóðir þannig að okkar fyrirtæki sem keppa á þeim grundvelli munu aftur lenda í ósanngjarnri samkeppnisstöðu.

Virðulegi forseti. Ég þakka þetta andsvar. Þess ber að geta strax í upphafi að sú aðgerð að ganga ECS-kerfinu á hönd í gegnum þá umsókn sem liggur hjá Evrópusambandinu leiðir af sér að við erum ekki samkeppnishæf á Evrópugrunni gagnvart umheiminum öllum. Eins og hefur komið fram á fundi umhverfisnefndar hafa flugrekendur í Bandaríkjunum hafa hafnað því, bandaríska þingið hefur sett lög þar sem því er hafnað. Verið er að búa til sérevrópskt kerfi, nokkurs konar kvótakerfi eins og við þekkjum úr sjávarútveginum, þar sem verið er að útdeila losunarheimildum til ríkja samkvæmt mengunarreynslu sem er svo hægt að veðsetja og selja og bera öll einkenni eignarréttar. Þar að auki getur bæði fyrirtækjum og einstaklingum verið heimilt að borga það. Nú hefur það gerst að Kyoto-bókunin er í uppnámi því hún rennur út 31. desember á þessu ári. Stærstu ríkin í kringum okkur, eins og Kanada, Bandaríkin, Ástralía, Nýja-Sjáland, Indland, og lengi mætti telja, hafna því að taka þátt í frekara samstarfi á þeim grunni sem Kyoto-bókunin byggir á. Íslenska flugið stendur því frammi fyrir því að dýrara verður fyrir íslenska flugrekendur að stunda millilandaflug því það þarf að borga kolefnisgjald þar til komið er út úr lofthelgi Evrópusambandsins og þá eru þeir losunarheimildarlausir. Það þýðir að bandarískur flugrekstraraðili sem flýgur hingað og til baka þarf ekki að greiða neitt. Við verðum fyrir stórkostlegu tjóni með því að hafa tekið upp þetta kerfi vegna þess að íslensk flugfélög eru ekki samkeppnishæf við þá sem standa utan Evrópusambandsins. Svo er álversumræðan náttúrlega alveg eins.

Virðulegi forseti. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður var að segja, losunarheimildirnar hafa algjörlega á sér sama yfirbragð og kvótakerfið okkar. Það var gert ráð fyrir því, eins og við munum, að fyrsta hluta losunarheimildanna væri úthlutað á grundvelli eins konar reynslu. Alveg eins og gert var í fiskveiðistjórnarkerfinu þar sem úthlutað var á grundvelli veiðireynslu. Það hefur verið kallað gjafakvótakerfið af ýmsum þingmönnum. Við getum sagt að við höfum tekið upp gjafakvótakerfi varðandi losunarheimildirnar og hverjir höfðu forustu um það? Það var flokkur sem heitir Samfylkingin. Síðan er gert ráð fyrir því í framhaldinu að þegar búið er að gefa út þá kvóta eða uppfylla þá, verði menn eftir það að fara að kaupa og selja. Ef þeir þurfa viðbótarheimildir þurfa þeir að kaupa þær og geta síðan látið þær ganga kaupum og sölum, kerfið er framseljanlegt. Út af fyrir sig er það sennilega ekkert óskynsamlegt kerfi ef menn ætla á annað borð að hafa slíkt fyrirkomulag. Það sem er hins vegar athyglisvert í þessari umræðu hjá okkur er það sem ég kom aðeins inn á í blálokin á ræðu minni. Nú erum við með frumvarp til nýrra stjórnarskipunarlaga, nýja stjórnarskrá. Í frumvarpinu er kveðið á um að fullt gjald skuli koma fyrir öll slík verðmæti sem ríkið á í því tilviki, þ.e. viðkomandi ríki sem hefur þær losunarheimildir, það kemur fullt gjald fyrir þær allar. Ef það verður samþykkt í okkar stjórnarskrá er ljóst mál að við Íslendingar verðum að rukka fyrir þær heimildir að fullu. Aðrar þjóðir munu ekki gera það því þær hafa ekki slíkt ákvæði, hvorki í sínum stjórnarskrám né í sínum lögum, og telja náttúrlega fráleitt að gera það vegna þess að það mundi íþyngja atvinnurekstrinum. Ef það verður niðurstaðan í stjórnarskipunarlögunum munum við sigla inn í þann veruleika að vera með fyrirkomulag sem neyðir okkur til að rukka að fullu fyrir heimildirnar á meðan aðrar þjóðir þurfa ekki að gera það. Síðan kemur hitt til viðbótar, sem hv. þingmaður nefndi, að öll ríki Evrópusambandsins standa nú fyrir utan kerfið og eru ekki bundin af því, þar á meðal Kanada og Bandaríkin sem við erum í samkeppni við.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir andsvarið. Ég hef tekið þá stefnu í þinginu eftir að þetta stjórnlagaráðsfrumvarp kom fram að ræða ekki mikið efnisinnihald þess af því að þar er svo margt sem þarf að breyta. Ég veit ekki hvort tími vinnst til að gera það en vil samt ítreka að það er stefna Framsóknarflokksins að auðlindaákvæði komi einhvern veginn inn í stjórnarskrána. Vissulega er nefnt þar að það þurfi að koma fullt gjald fyrir og þá náttúrlega gerist það sem þingmaðurinn fór yfir, selja þarf þeim aðilum þetta. Losunarheimildakerfið byrjaði akkúrat eins og íslenska kvótakerfið, eins og ég fór yfir. Því var fyrst úthlutað samkvæmt hinni svokölluðu mengunarreynslu og svo geta fyrirtæki sem fengu úthlutanir sýnt fram á sparnað og að þau losi minna og þannig smám saman eignast losunarheimildir og selt þær á þeim virkum markaði með losunarheimildir. Það er ágætt því það á að vera hvatning til að menga minna. Ég vil minna á að íslenska ríkið hefur ekki lagt sig eftir því að kaupa kvóta því það fór náttúrlega svo að sá kvóti var á sínum tíma afhentur til Evrópusambandsins í stað þess að ríkið gæti átt hann og jafnvel selt eða leigt. Það var til dæmis Eystrasaltsríki sem seldi losunarheimildir sínar því í ljós kom að það þurfti ekki allan þann kvóta sem því hafði verið úthlutað og hagvöxtur jókst í ríkinu um 1% Þarna er verið að tala um heilmiklar fjárhæðir. Hættan varðandi losunarkerfið er að það visni innan frá því það voru væntingar um að hver losunarheimild mundi kosta 35–60 evrur til framtíðar en hún er föst í 5–6 evrum svo kerfið er nú þegar að verða gjaldþrota.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða tekjuáætlanir ríkisstjórnarinnar í sambandi við fjárlögin fyrir árið 2013 eða ráðstafanir í ríkisfjármálum sem gengur undir nafninu bandormur en ég kalla alltaf kyrkislöngu. Hæstv. ríkisstjórn er enn á sömu vegferðinni. Það er verið að bæta við nýjum sköttum, framlengja þá sem áttu að vera tímabundnir o.s.frv. Það er auðvitað staðfesting á þeim mistökum sem hafa átt sér stað við hagstjórn landsins. Það hefur algerlega mistekist að fjölga störfum og koma hjólum atvinnulífsins í gang. Það er líka nokkuð merkilegt að fara yfir hvaða áhrif það hefur á vísitöluna. Það er áætlað að þeir skattar sem hafa áhrif á vísitöluna séu um 0,25%. Ég spurði þegar þeir komu frá fjármálaráðuneytinu til fjárlaganefndar hver áhrifin væru á vísitöluna og var sagt að þau væru 0,2–0,3%. Niðurstaðan varð sú að menn gætu þá reiknað með um 0,25% sem færi beint inn í vísitöluna, af þeim skattkerfisbreytingum sem hér eru boðaðar. Þær eru kannski stærstar af svokölluðum sköttum sem snúa að áfengisgjaldi og tóbaksgjaldi. Ef það er sett í samhengi við það sem hefur komið fram í umræðunni mun bara hækkunin á tóbaksgjaldi hækka skuldir heimilanna um 3 milljarða en þær eru um 1.750 milljarðar. Við getum hækkað þá tölu um 0,25% því þótt sumar skuldir heimilanna séu óverðtryggðar mun þetta leita inn í óverðtryggðu vextina innan mjög skamms tíma. Það má eiginlega segja að skattahækkanir ríkisstjórnarinnar séu enn ein herferðin gegn heimilunum í landinu og munu hækka lán heimilanna um 4,5 milljarða kr. Það eru fyrstu áhrifin. Síðan er líka mjög athyglisvert í ljósi þess að þegar við skoðum skattana sem eiga að koma inn, hvort heldur er áfengisgjaldið eða tóbaksgjaldið, hafa þeir því miður oft og tíðum ekki skilað sér. Þó svo að skatttekjur ríkissjóðs hafi á undanförnum árum í raun og veru skilað sér í heild sinni hefur yfirleitt alltaf verið samdráttur í þeim sköttum. Það er auðvitað það fyrsta sem er mjög varhugavert við skattkerfisbreytingarnar sem hafa bein áhrif á heimilin, fyrir utan auðvitað að ráðstöfunartekjurnar minnka. Það er nefnilega nokkuð merkilegt að skoða hlutina í samhengi og því langar mig, áður en ég fer að ræða einstakar breytingar í frumvarpinu, að rifja upp það sem gerðist fyrir ári síðan þegar fjársýsluskatturinn var settur á í fyrsta skipti. Hvað kom þá fram? Þar kom skýr stefna ríkisstjórnarinnar fram. Hún er alveg skýr í frumvarpinu sem var mælt fyrir fyrir ári síðan hvað varðar atvinnuuppbygginguna í landinu og skattstefnuna. Þar stendur markmið frumvarpsins, og það er ekki ég sem held því fram heldur er það skrifað inn í frumvarpið af þáverandi hæstv. fjármálaráðherra, Steingrími J. Sigfússyni. Hvað stendur þar? Ég ætla að fá að vitna í orðrétt, með leyfi forseta, í hæstv. fjármálaráðherra þess tíma, Steingrím J. Sigfússon, sem sagði að þetta væru markmið ríkisstjórnarinnar: „Loks er viðbúið að fjársýsluskattur hafi áhrif á þróun atvinnugreinarinnar í heild. Auknar álögur af þessu tagi færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi nær því sem aðrar greinar atvinnulífsins búa við og eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum.“ Þetta eru skýr markmið og hér viðurkennir hæstv. ríkisstjórn og þáverandi hæstv. fjármálaráðherra hver markmiðin eru, að koma í veg fyrir launahækkanir og draga úr nýráðningum. Það stendur skýrum stöfum í frumvarpinu og það er ekki hægt að segja við hæstv. ríkisstjórn að stefna hennar sé ekki ljós þegar svona frumvörp eru lögð fram af hálfu hæstv. fjármálaráðherra. Það er auðvitað staðfesting á því að ríkisstjórnin er enn á þeirri sömu stefnu að koma í veg fyrir launahækkanir og draga úr nýráðningum. Stefnan gæti ekki verið skýrari og var markmið frumvarpsins á sínum tíma. Það er merkilegt að skoða hvað er að gerast í þessu frumvarpi. Það er oft talað um þrjár undirstöðugreinar á landinu. Það er annars vegar -  Síðan var ein atvinnugrein sem hæstv. ríkisstjórn átti eftir að ráðast á og það var ferðaþjónustan. Hvað er gert gagnvart henni? Það er allt þetta samráð sem við þekkjum auðvitað best úr sjávarútveginn hvernig hefur verið háttað. Það er ekkert samráð haft við ferðaþjónustuna. Það stendur: 25,5% virðisaukaskattur á ferðaþjónustuna en svo er ekkert samráð haft við hana heldur er það bara sett svona fram. Við hvaða aðstæður býr sá rekstur? Fólkið sem rekur fyrirtæki þarf að selja langt fram í tímann og gefa verð langt fram í tímann og það gat því ekki farið að breyta því. Maður hefur auðvitað rætt við fullt af fólki innan ferðaþjónustunnar sem hefur sagt: Við höfum meira að segja sent út bréf um hvort við gætum fengið verðlagningunni hnikað eitthvað vegna breytinganna. Við vissum ekki af þessum skatti. Er hugsanlegt að ferðaþjónustuaðilarnir sem eru búnir að bóka sig næsta sumar og jafnvel þar næsta sumar geti að hluta til tekið þátt í honum? Svörin voru alveg skýr: Nei, það gengur auðvitað ekki. Menn breyta ekki því sem búið er að semja um. Við munum eftir því uppþoti sem varð þegar þetta kom fram og aðilar í ferðaþjónustunni og fleiri mótmæltu því náttúrlega harðlega. Hvað gerði hæstv. ríkisstjórn þá? Það var skipaður samráðshópur eftir á, ekki fyrir fram. Viðtalið við einn í hópi fyrir hönd ferðaþjónustunnar var athyglisvert, þegar ríkisstjórnin og hæstv. fjármálaráðherra sögðu: Nú höfum við ákveðið að leggja til 14% virðisaukaskatt og gildistakan er 1. júní. Hvað gerðist þá? Hópnum var ekki kynnt þetta. Sá sem sat í samráðshópnum heyrði það í fjölmiðlum. Það gefur auðvitað augaleið að það sem hæstv. ráðherra var að gera var ekki að hlusta á aðila í ferðaþjónustunni. Hann var að semja við þingmenn Bjartrar framtíðar. Það var það sem gerðist, það var ekkert samráð haft nema á yfirborðinu. Þannig er framkoman í því máli sem og í öllum öðrum málum. Manni dugar yfirleitt ekki kortersræða til að fara yfir svik ríkisstjórnarinnar, það er algerlega útilokað Næst tökum við vörugjöldin á bílaleigunum. Hvaða áhrif hafa þau? Það hefur komið skýrt fram í ábendingum frá þeim sem sjá um rekstur bílaleigna hér á landi að það mun í fyrsta lagi verða til þess að bílaleigurnar geta ekki endurnýjað bílana jafnört og æskilegt er. Bílaleigurnar hafa með nýrri bílum og meiri endurnýjun getað tekið svokallað kílómetragjald af, þ.e. hámarkskílómetrafjölda sem má aka á hverjum degi. Bílaleigurnar munu leggja gjaldið aftur á vegna þess að nú fer bílaflotinn fara að eldast og það þarf að nota bílana í fleiri ár. Afleiðingin er fyrirséð, eins og einn ágætur einstaklingur sem kom á fund hjá okkur í þingflokki Sjálfstæðisflokksins sagði: Við munum hafa hámarkskílómetrafjölda sem má keyra á dag. Ef maður kemur og leigir bíl í viku margfaldast það með dagafjölda og augljóst að draga mun úr ferðalögum út á landsbyggðina, sérstaklega til þeirra svæða sem eru lengst í burtu. Það verður meiri keyrsla í kringum Suðurlandið og næst Reykjavík. Hvaða áhrif hefur það á uppbyggingu ferðaþjónustunnar einmitt á viðkvæmustu stöðunum? Það mun draga úr henni. Það sem bílaleigurnar hafa verið að gera er líka merkilegt. Þær hafa verið að endurnýja bílaflotann með því að kaupa hagkvæmari og þar af leiðandi eyðslugrennri bíla vegna þeirrar öru þróunar sem er á þessum vettvangi. Hvað mun gerast? Það mun auðvitað draga úr endurnýjun vistvænna bíla. Það er allt á sömu bókina lært og menn hafa mjög miklar efasemdir um að vörugjöld á bílaleigur muni skila sér. Eitt dæmi enn eru skuldbindingar ríkisstjórnarinnar við gerð kjarasamninganna: Við lækkum atvinnutryggingagjaldið. Að sínu áliti stóð ríkisstjórnin klárlega við það. En hvað gerði hún um leið? Hún hækkaði almenna tryggingagjaldið jafnmikið þannig að niðurstaðan varð sú sama fyrir fyrirtæki. Að sínu mati stóð ríkisstjórnin við sitt. Það endaði í þrefi og núna er lækkað til baka um 0,1% í staðinn fyrir 0,4 þannig að alltaf er verið að svíkja það sem á að gera. Þetta er auðvitað algerlega óþolandi. Frá og með 1. janúar verður opnað aftur á úttektir á séreignarsparnaðinum. Áætlað er að það muni skila ríkissjóði 1,5 milljörðum. Ég verð að viðurkenna að það er mikið áhyggjuefni hvað búið er að taka út háar upphæðir. Það er búið að taka um 80 milljarðar út úr séreignarsparnaðinum og það geta allir sett í samhengi við framtíðina. Það eru auðvitað framtíðartekjurnar sem á að standa undir og það er svo nátengt lífeyrisgreiðslum og öðru svo það er áhyggjuefni að við skulum þurfa að halda áfram á þeirri braut. Það var farið af stað með þetta tímabundið til að komast yfir erfiðasta hjallann en enn er haldið áfram sem er frekari staðfesting á því að ríkisstjórninni hefur ekki tekist það ætlunarverk sitt að ná upp atvinnulífinu, skapa fleiri störf og möguleika fyrir fólk til að sjá fyrir sér, sem er auðvitað mikilvægast. Það er slæmt að því leyti til að við göngum á framtíðarsparnaðinn. Ef maður setur það í samhengi við það sem kom fram í áliti 1. minni hluta fjárlaganefndar við fjárlagaumræðuna, sem við vorum í atkvæðagreiðslu um fyrr í dag, þá hafa innlán heimilanna minnkað um 300 milljarða, úr 900 niður í 600 á skömmum tíma. Það er mikið áhyggjuefni því við vitum hvað drífur áfram hagvöxtinn hérna. Það er fyrst og fremst einkaneysla. Þegar hæstv. atvinnu- og nýsköpunarráðherra og hæstv. innanríkisráðherra voru í stjórnarandstöðu héldu þeir langar ræður og höfðu stór orð um hversu varhugavert væri að byggja hagvöxtinn á svona loftbólum og sandi, eins var sagt frá. En hvað dregur þetta áfram núna? Það er verulegt áhyggjuefni hvernig er staðið að því. Við blasa nýir skattar, framlenging á þeim sem áttu að vera tímabundnir, sem staðfestir að ríkisstjórninni hefur mistekist að koma hjólum atvinnulífsins í gang og gefa fyrirtækjunum svigrúm til að skapa störf. Markmið ríkisstjórnarinnar kemur skýrast fram í því frumvarpi sem ég nefndi áðan, að draga úr getu fyrirtækjanna til að hækka laun og ráða fólk. Ríkisstjórnin hefur klárlega þá stefnu, skýrara getur það ekki verið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hann fór yfir þær þrjár stoðir sem gjaldeyrisöflun okkar hvílir á; álið, fiskinn og ferðaþjónustuna. Hann kom að vísu lítillega inn á fiskinn en aðallega inn á ferðaþjónustuna og talaði um fyrirframgreiðslurnar sem hæstv. þáverandi fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon fór fram á við stóriðjuna að yrðu greiddar allt til ársins 2018 og þá brostnu samninga sem fylgdu í kjölfarið. Ég segi eins og fleiri, það er ekki nema von að atvinnulífið sé búið að gefast upp á þessari ríkisstjórn vegna þess að meira að segja skriflegir samningar standa ekki. Svo fór þingmaðurinn yfir hækkunina á tóbaki og áfengi. Það er ekkert verið að finna upp hjólið, þetta leiðir að sjálfsögðu til aukinnar heimagerðar og smygls, það hefur alltaf sýnt sig enda er alveg sama hvað þetta hefur verið hækkað undanfarin ár. Það dregur úr neyslu og fólk leitar annarra leiða. Þetta er einstaklega mikil ábyrgð af ríkisstjórninni að fara af stað með enn frekari hækkanir á þessum vörum. Nú er t.d. í menntaskólum farið að vara mjög við því að ungt fólk sæki frekar í heimaræktað maríjúana til að komast í vímu vegna þess að áfengi, t.d. bjór, er orðið svo dýrt. Mig langar til að spyrja þingmanninn - af því að hann kom inn á virðisaukaskattinn af hótel- og gistirýmum. Þáverandi fjármálaráðherra Oddný Harðardóttir taldi að ferðaþjónustan væri ríkisstyrkt út af því að það væri einungis 7% virðisaukaskattur á greininni. Lagt var til að þetta færi upp í EFTA-virðisaukaskattsþrepið og væri skattlagt eins og aðrar vörur og þjónusta. Er þessi atvinnugrein ekki álíka mikið ríkisstyrkt að mati Samfylkingarinnar, þegar er bara verið að hækka skattinn í 14%?

Virðulegi forseti. Fyrst það sem hv. þingmaður spurði um í sambandi við svik ríkisstjórnarinnar. Það er auðvitað óþolandi að það er sama hvort það er ASÍ, SA eða stóriðjan, hver sem gerir samkomulag við hæstv. ríkisstjórn, að niðurstaðan sé alltaf sú að ríkisstjórnin svíkur samkomulagið. Hv. þingmaður vitnaði til þess sem var gert við fyrirframgreiðslur á skatti frá stóriðju. Ég sé skriflega undirskrift frá hæstv. fjármálaráðherra, það fer ekkert á milli mála. En það er einhvern veginn að þeirra mati einskis virði, sem segir auðvitað mest um það hvað ríkisstjórnin ber mikla virðingu fyrir eigin verkum gagnvart þeim sem standa við sína hluti. Það er hins vegar nýtt sem kom upp fyrir nokkrum vikum í þinginu eins og hv. þingmaður veit, það er þetta svokallaða þegjandi samkomulag. Það er kannski það sem hæstv. ríkisstjórn ætlar að standa fyrir. Auðvitað er ég sammála hv. þingmanni og ég kom inn á það í ræðu minni sem snýr að hækkun vísitölunnar með óbeinum skattahækkunum á bæði áfengi, tóbaki og annað. Bara það hækkar lán heimilanna um 4,4 milljarða. Eins og hv. þingmaður bendir á þá leiðir það til þess að menn fara að brugga, vera með landa. Akkúrat þetta hefur komið fram í fréttum á undanförnum dögum sem segir okkur að tekjurnar munu ekki skila sér. Aðgerðin skilar kannski svipuðum skatttekjum en hækkar lán heimilanna um 4,4 milljarða. Þetta er auðvitað algerlega galið. Síðan eru menn farnir að flækja svo skattkerfið. Ferðaþjónustan er allt í einu komin með fjögur virðisaukaskattsþrep inn í sinn rekstur. Hvernig haldið þið að sé að halda utan um kostnaðinn við það fyrir fyrirtækin? Svo ég tali ekki um kostnað fyrir ríkissjóð að halda utan um alla þessa vitleysu. Það verður að einfalda þessi skattþrep, hætta að flækja þau, það er nóg komið.

Virðulegi forseti. Ég þakka þetta svar. Ekki er nóg með það, heldur er búið að flækja skattkerfið svo mikið til hliðar við virðisaukaskattskerfið - ég man þá tíð þegar hér var tekið upp staðgreiðslukerfi og íslenska ríkið gaf eftir heilt ár af skatttekjum til að hægt væri að taka það kerfi upp. Það kerfi virkaði mjög vel því þá vissi fólk nákvæmlega hvað það ætti til ráðstöfunar um hver mánaðamót. En um leið og þessi ríkisstjórn tók við þá var skattkerfið flækt svo mikið að segja má að við séum komin aftur á byrjunarreit með eftirágreitt skattkerfi, sem er mjög mikil afturför. Þegar við erum komin af stað með þannig kerfi aftur þá aukast skattsvik, skattaundanskot, svört atvinnustarfsemi og annað, svo við tölum ekki um þegar fjármagnstekjur eru orðnar svo háar að fólk telur sig ekki einu sinni geta átt pening í banka vegna þess að þar eru neikvæðir vextir. Það má segja að allar aðgerðir ríkisstjórnarinnar í skattamálum hafi mistekist. Ég man ekki í augnablikinu eftir neinu sem hefur verið jákvætt við þær. Ég veit að það er mjög skammur tími til að spyrja á tveimur mínútum og sérstaklega svara. Þess vegna langar mig til að bera spurninguna upp aftur. Þegar hugmyndirnar komu fram um að ferðaþjónustan ætti að fara að borga 25,5% í virðisaukaskatt eins og aðrar atvinnugreinar því ríkisstjórnin taldi að sú atvinnugrein væri orðin það burðug að hún mætti við meiri skatttekjum, þá voru rök starfandi fjármálaráðherra hv. þm. Oddnýjar Harðardóttur þau að 7% virðisaukaskattur í ferðaþjónustuna væri raunverulegur ríkisstyrkur til atvinnugreinarinnar. Þess vegna spyr ég þingmanninn, vegna þess að hann hafði ekki tíma til að svara í andsvarinu: Er ekki 14% virðisaukaskatturinn, eins og lagður er til í þessu frumvarpi, álíka mikill ríkisstyrkur eins og 7%?

Virðulegi forseti. Út af þessu sem hv. þingmaður endaði á þá finnst mér ekki þurfa að nota mörg orð um þetta. Mér finnst þetta eiginlega bara dæma sig sjálft að atvinnurekstur sem er í umhverfi sem er 7% virðisaukaskattur - eins og í þessu tilfelli ferðaþjónustan. Hæstv. fjármálaráðherra sem hækkaði í 25,5% kom fram á sínum tíma og sagði: Ja, annars er þetta bara ríkisstyrkur. Síðan útskýrði ferðaþjónustan með hvaða hætti þetta gengur fyrir sig. Það dæmir sig eiginlega sjálft hvers konar vitleysa þetta er. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um að mikilvægt sé að hafa skattkerfið mjög einfalt. Þessi flækjustig kosta öll óhemjufjármagn bæði fyrir fyrirtæki - hvaða afleiðingu hefur það? Það verður hvorki hægt að hækka launin né ráða fleira starfsfólk. Síðan hefur þetta líka mjög mikinn kostnað í för með sér fyrir ríkissjóð sjálfan, þ.e. að vera að breyta kerfunum, fylgjast með og halda utan um þau. Þetta er algerlega útilokað mál og það fer svo mikið í sjálft sig út af þessu. Við erum búin að ræða svo margt. Það eru kannski ekki neinar góðar skattkerfisbreytingar, en þær eru samt nokkuð merkilegar og ég er hrifinn af einni þeirra, svokallaðri endurgreiðslu á virðisaukaskatti í sambandi við framkvæmdir við heimili, sumarbústaði og slíkt. Hver eru rökin fyrir því? Þau eru að með því að maður fái virðisaukaskattinn endurgreiddan af launum sem eru unnin á staðnum er það atvinnuhvetjandi. En það gildir ekki um annað þannig að það er mjög mikil mótsögn í þessu. Skattalegir hvatar hafa auðvitað áhrif, alveg sama í hvaða atvinnugrein þeir eru þannig að þetta dæmir sig sjálft gagnvart því að þetta gildi ekki sama um ferðaþjónustuna eða aðra. Þetta er umræða sem er algerlega úti á túni.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að spyrja hv. þingmann um kvikmyndir núna heldur ætla ég að spyrja hann um það sem tengist fjáröflunarfrumvarpinu, þ.e. hér er verið að afla fjár í ýmis verkefni sem við ræddum og afgreiddum í rauninni í dag til nefndar fyrir 3. umr. Þar voru meðal annars alls konar sjóðir settir upp og eru núllmerktir í upphafi, þ.e. útflutningssjóður, myndlistasjóður, hönnunarsjóður, handverkssjóður, bókmenntasjóður og eitthvað fleira. Mig langar svolítið að heyra í hv. þingmanni um ástæðuna fyrir því að við erum með þetta svona í fjárlagafrumvarpinu sem við afgreiddum í dag og erum að finna peninga í tekjuöflunarfrumvarpinu til að fjármagna þetta. Er þetta ekki eitt af því sem hefur verið gagnrýnt að var inni á safnliðum en kemur svo núna sem einhvers konar nýtt verkefni frá framkvæmdarvaldinu, þó svo að búið sé að veita peninga í gegnum árin í verkefni sem mundu heyra undir þessa sjóði? Mikið var gert úr því í dag að þetta væri stórkostlegt verkefni sem aldrei hafi átt sér stað í rauninni. Verið væri að ýta undir þessar greinar. Ég held að við séum öll sammála um að mikilvægt sé að menning og listir dafni vel en það er um leið grátlegt ef verið er að slá ryki í augu fólks, að halda því fram að hér sé eitthvað nýtt ef það er ekki þannig. Mér sýnist það vera þannig. Síðan ætla ég aðeins að spyrja hv. þingmann út í heitavatnsskattinn í seinna andsvari.

Virðulegi forseti. Jú, það er með þeim hætti að þau verkefni sem þarna voru talin upp áttu sér ákveðna umræðu bæði í fjárlögunum og eins í dag í atkvæðaskýringum sumra hv. þingmanna. En það má aldrei setja þetta einhvern veginn í samhengi. Þá er alltaf svo mikið óréttlæti í því að bera það saman. Hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson, starfandi forseti, benti einmitt á það í dag að þegar menn væru að úthluta þarna um 250 millj. kr. til viðbótar inn í þessa sjóði þá erum við að setja 50 millj. kr. til íþróttahreyfingarinnar. Þá byrjaði strax umræðan að ekki eigi að bera þetta saman, ekki sé verið að taka frá þessu, þannig að þetta þolir aldrei neina gagnrýna umræðu. En klárlega eru þetta liðir sem hafa verið inni í safnlið, enda er þetta undir safnliðanúmeri í fjárlagafrumvarpinu. Það er auðvitað dálítið merkilegt og það hefur komið fram, við vorum mjög svekkt yfir því, við sem studdum að breytingar yrðu gerðar á safnliðaúthlutunum í hv. fjárlaganefnd, að þessi leið skuli vera farin. Þar fyrir utan er landsbyggðin að mínu mati að fá miklu minna hlutfall og sérstaklega þegar svona innspýtingar koma inn. Við nefndum 250 millj. kr. inn í þessa hluti en ekki hefur verið sett króna inn í menningarsamninga sem eru um allt landið, ekki króna, sem eru undir sama fjárlagalið. Það segir auðvitað til um áherslur hæstv. ríkisstjórnar. Það þarf einhvern veginn að gera þetta allt með því að draga þetta á Stór-Reykjavíkursvæðið en setja ekkert í hluti annars staðar. Þetta er bara þannig. Það er auðvitað mjög dapurlegt að horfið skuli vera frá því samkomulagi sem var þó svona sæmileg sátt um þó að alls ekki væru allir sáttir við það og vöruðu einmitt við því að þá færi framkvæmdarvaldið með meiri hlutanum á hverjum tíma að pikka út sín eigin verkefni. Og það er því miður reyndin. Ég er mjög dapur yfir því.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að halda áfram með þetta því að hv. þingmaður benti réttilega á að þegar verið væri að stórauka fé inn í þessa meintu nýju sjóði, sem eru að sjálfsögðu ekki nýir því að fjármunir hafa verið veittir af safnliðum í verkefni sem munu heyra þar undir í það minnsta, þá er ekki króna sett í menningarsamningana, sem var „presenterað“ og túlkað sem eitthvað sem átti að bjarga menningu og listum á landsbyggðinni. Þess vegna finnst manni svolítið skrýtið að fara fram með þessum hætti. Ég segi, þetta er í rauninni blekking sem verið er að leika sér með, þessar tölur allar. Varðandi umhverfis- og auðlindaskattana í frumvarpinu þá er verið að framlengja lög sem áttu að vera tímabundin, ef ég kann þetta rétt, lög nr. 129/2009. Því hljótum við að velta fyrir okkur hvort ekki megi kalla það vonbrigði að menn gangi að einhverju leyti á bak orða sinna með því að framlengja í sköttum sem áttu að vera tímabundnir. Reyndar kemur fram að orkuskatturinn svokallaði eigi að fara á þremur árum en ef ég man rétt átti hann að detta út núna á þessu ári. Það virðist því vera lenska að standa illa eða ekki við það sem sagt er. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvað áhrif hann telji að þau vinnubrögð kunni að hafa. Hitt er svo að sturtuskatturinn svokallaði, skatturinn á heita vatnið, er væntanlega kominn til að vera. Þá vaknar sú spurning: Ef honum verður ekki breytt verður það þá ekki freistandi fyrir stjórnvöld á hverjum tíma, í það minnsta ef vinstri stjórn verður hér áfram, að hækka þá skatta smám saman, fyrst þeim tókst að finna upp nýja? Það er áhyggjuefni hvernig haldið er á þessum málum.

Virðulegi forseti. Ég kom dálítið inn á það í ræðu minni hvað þetta er bagalegt umhverfi. Það er alveg sama hvort það er SA, ASÍ eða stórkaupendur að raforku, það er eins og ríkisstjórnin geti aldrei staðið við það samkomulag sem hún gerir. Það er mjög dapurlegt að þurfa að eyða kröftum hæstv. ríkisstjórnar og þeirra aðila sem um ræðir. Það er bara mjög dapurlegt og eins sá skattur sem gerður var að samkomulagi við stóriðjuna um að greiða fyrir fram 1.200 millj. kr. á ári og frumvarp var flutt um það. Ég man eftir þeirri umræðu. Það lá ekki einu sinni ljóst fyrir þá þegar mælt var fyrir því hvort það væri gengistryggt eða hvernig þetta væri. Þetta er auðvitað mjög bagalegt. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að setja eigi skatt á allar auðlindir landsins, ég er á þeirri skoðun. Við eigum að búa til svokallaðan auðlindasjóð, alveg sama hvort það er um heita vatnið, sjávarauðlindina eða hvað þetta allt saman er, við eigum að gera það og setja auðlindaskatta á. En aðalatriðið er og hættan er alltaf sú við skattlagningu, eins og hv. þingmaður benti á, að tilhneiging er til að hækka þá verulega. Eins líka þegar menn eru að setja tímabundna skatta eru þeir alltaf framlengdir. Það eru vissulega ákveðnar freistingar sem menn verða að reyna að standast og gera þá samkomulag, það er mikilvægt. Ég hefði talið skynsamlegt að menn færu að setja þessa auðlindaskatta á og þeir væru notaðir til að greiða niður skuldir ríkissjóðs og við næðum einhverju samkomulagi. Menn keyra aldrei með því offorsi eins og gert er núna af núverandi hæstv. ríkisstjórn. Það er stríð við allt og alla og alltaf er haldið áfram á þeirri braut. Ég hefði talið skynsamlegra að fara í þá hluti sem ég nefndi, en hættan er klárlega sú, eins og hv. þingmaður spurði um og benti á, að stjórnvöld hafa tilhneigingu til að hækka skattana og vera með vitlausa efnahagsstefnu og framlengja það sem menn hafa sagt að væri tímabundið til að komast yfir versta hjallann, og haldið sé áfram og það framlengt inn í framtíðina. Það er auðvitað hættan við þá hluti sem við erum að ræða.

Virðulegur forseti. Það var mikil framför í þingumræðunni og þingsköpunum þegar innleidd voru í þingsköpin ákvæðin um andsvör. Það gerbreytti allri umræðu á Alþingi og gerði hana snarpa og kallaði á það að menn skiptust á skoðunum og ydduðu skoðanir hver annars með alvöruskoðanaskiptum. Halldór Blöndal sem hér sat á forsetastóli kenndi mér það að til þess væri ætlast af mönnum að hafa uppi undir þessum lið andsvör en ekki meðmæli eða skjall eða nota þennan dagskrárlið til að mæra hverjir aðra eða taka undir sjónarmið hver annars enda héti dagskrárliðurinn andsvör. Ég verð að segja að sú umræða, ekkert sérstaklega núna í þessum andsvörum heldur almennt á síðustu árum, sem hefur þróast undir þessum lið er satt að segja ákaflega mikil afturför í þinglegri umræðu vegna þess að hún felur ekki í sér skoðanaskipti. Menn eru bara að drepa tímann hver fyrir öðrum og taka undir sjónarmið hver annars í frekar miklu merkingarleysi. Ég held 

Forseti biður þingmenn um að virða ræðutímann sem er aðeins ein mínúta um fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Þegar andsvör voru sett á var það hluti af breytingum á þingsköpum meðal annars vegna þess að menn vildu losna úr þeim gríðarlega löngu ræðum sem vinstri flokkarnir í stjórnarandstöðu höfðu lagt stund á, menn höfðu náð tólf tíma ræðum, ef ég man rétt, en hv. þingmaður gerði svolítið úr umræðu um safnliði. Það er nú einu sinni þannig að það frumvarp sem við ræðum, um að afla tekna í ríkissjóð, er til þess að afla tekna meðal annars fyrir þessa safnliði sem er verið að breyta nöfnum á og kalla einhverja sjóði. Það er því ósköp eðlilegt að vísað sé í fjárlagafrumvarpið vegna þessa. Það er líka mjög eðlilegt að þingmenn spyrji hvern annan út úr orðum eða ræðum sem þeir hafa hér uppi í ræðustól og vilji fá nánari skýringar. Það kann að vera óheppilegt í huga hv. þingmanns að menn séu hugsanlega sammála um niðurstöðuna, en þannig er það nú bara. En ef hv. þingmaður vill fá almennileg andsvör þá skora ég á hann að koma hingað í ræðu og ég skal sjá um að veita honum andsvör.

Herra forseti. Ég verð að segja að ég átta mig ekki alveg á þeirri athugasemd hv. þm. Helga Hjörvars um andsvörin. Ég hef setið undir og hlustað á ræður þingmanna í dag. Og vel að merkja, enn og aftur upplifum við það að ekki eru margir stjórnarþingmenn sem taka þátt í umræðunni. Ég hef grætt mjög á því að hlusta á bæði ræður og andsvör þingmanna í dag og ég trúi ekki að ætlunin sé að segja manni fyrir um það hvað sé boðlegt í andsvörum og hvað ekki. Og að ekki megi ræða fjárlögin eða það mál sem er á dagskrá á eftir, vörugjöldin, í samhengi við þetta frumvarp um tekjuöflun er náttúrlega algerlega út úr kortinu. Ég viðurkenni þá að mér varð það á í umræðum um fjárlög að ræða um tekjuöflun ríkisins og vörugjöldin. Af hverju gerði ég það? Af því að þetta er allt saman samhangandi. Ég hvet hv. þm. Helga Hjörvar til að hvetja sitt fólk og samherja sína í flokki hans til að koma nú einu sinni og taka þátt í umræðum, hvort sem væri í tengslum við fjárlög eða varðandi tekjuöflunarþáttinn sem er náttúrlega alveg herfilegur. 

Virðulegur forseti. Ég hef veitt andsvör undir umræðunni í dag hv. þingmanni til upplýsingar sem þá hefur ekki verið í salnum og skiptist á skoðunum við  Það andsvaraleikrit sem var í gangi áðan til að tefja fyrir umræðunni lengra inn í kvöldið af hálfu stjórnarandstöðunnar var ekkert betra eða verra en það sem hefur verið áður og þetta hafa eflaust þingmenn úr öllum flokkum gert sig seka um. Ég hef gert mig sekan um það áður fyrr á árunum en það verður ekkert betra fyrir það. Ég held að við þurfum líka að ræða það að Alþingi Íslendinga er eitt af fáum þingum þar sem forsetar taka ekki á sig rögg og gera athugasemdir við það ef menn fara út fyrir það dagskrármálefni sem á dagskránni er. Hér leyfist mönnum að fara út um víðan völl. Ég held aftur að dæmið áðan hafi ekki verið neitt sérstaklega slæmt. Það er alveg hægt að hanga á því að fara megi í safnliðina. Ég hef ábyggilega farið með þeim hætti eins og þingmennirnir einhverju sinni. En ég held 

Forseti ítrekar enn að þingmenn virði ræðutíma og það er aðeins ein mínúta til að ræða fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Ég verð að lýsa því yfir að ég er ósammála hv. þm. Helga Hjörvar að þetta form, andsvör, sé ekki gagnlegt. Í andsvörum getur maður spurt betur út í ræðu hv. þingmanna, hægt er að leysa úr misskilningi, kafa dýpra í málin og kannski koma með nýjan flöt og varpa því fram til ræðumanns hvort það sé það sem hann eigi við. Andsvör þurfa ekki endilega að vera tveir þingmenn, mér liggur við að segja gargandi hvor á annan, alls ekki. En svo er annað mál, hv. þm. Helgi Hjörvar gæti náttúrlega, ef honum er svona misboðið hvernig þessi fundarstjórn er öll sömul, reynt að semja við formann sinn um að komast að sem forseti Alþingis.

Virðulegi forseti. Ég held að heilmikið gagn geti verið af andsvörum. Auðvitað stunda menn þau með mismunandi hætti, í mismunandi tilvikum líka. Ég hefði talið að það væri mjög til gagns fyrir þessa umræðu ef þingmenn stjórnarflokkanna kæmu hingað, þó ekki væri nema að menn tylltu hér inn tá og tækju aðeins þátt í umræðunum, til dæmis í formi andsvara. Það getur ekki verið mjög erfitt. Ég veit að hv. þingmenn eru uppteknir, þingmenn stjórnarflokkanna. Þeir eru til dæmis að reyna að leysa erfið mál sín á milli og maður hefur alveg skilning á því að þeir geti ekki sinnt almennum þingstörfum í þingsalnum, en að öðru leyti væri náttúrlega mjög gagnlegt ef þeir kæmu hingað. Ég vil sérstaklega nota tækifærið og hvetja til þess að hæstv. fjármálaráðherra sem flutti þetta mál komi hingað til umræðunnar, sitji undir henni og hlýði á okkur þingmenn. Ég mun til dæmis þurfa að spyrja hæstv. fjármálaráðherra allmargra spurninga í ræðu minni á eftir. Ég vil beina því til hæstv. forseta og óska eftir því að hæstv. fjármálaráðherra sé hérna, taki þátt í andsvörum og leggi sitt til málanna til að greiða fyrir umræðunni í kvöld.

Herra forseti. Ég ætla nú að taka því þannig að þetta hafi verið vel meint af hv. þm. Helga Hjörvar, innlegg hans inn í það hvað betur má fara í þingsköpum. En þá verður að taka allan pakkann með, eins og í óundirbúnum fyrirspurnum til ráðherra, það verði þá krafist þess að rýnt verði í innihaldið, þ.e. þeir svari spurningum sem til þeirra er beint. Og líka það að þegar við erum í andsvörum, fyrst hv. þingmaður vill leggja út í það að það verði alltaf að vera andstæðingar í pólitík sem taki þátt í andsvörum, þá vil ég beina því til hv. þingmanns að hann tali við ráðherra sína og biðji þá náðarsamlegast að svara því sem til þeirra er beint hvort sem það er í gegnum andsvör eða óundirbúnar fyrirspurnir. Ég tek undir ósk hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar um að þingmenn stjórnarflokkanna taki þátt í þessari umræðu, en eins og við vitum öll sem höfum tekið þátt í fjárlagaumræðunni og núna í þessari, þá er einfaldlega umræðubann í gangi af hálfu stjórnarflokkanna.

Forseti hefur meðtekið ábendingar þingmanna um að gera fjármálaráðherra viðvart um að nærveru hennar sé óskað við umræðuna.

Virðulegi forseti. Við ræðum ráðstafanir í ríkisfjármálum. Það er tvennt sem ég ætla að gera að umtalsefni og það er í beinu samhengi hvort við annað. Annars vegar er það 3. gr., tryggingagjald, og hins vegar 15. gr., fjársýsluskattur. Fyrirtæki nota aðföng í starfsemi sína, þau geta verið að framleiða þjónustu eða áþreifanlega vöru, kex eða Cocoa puffs eða hvað sem er. Þessi aðföng hafa einhvers konar verð. Þó að það hljómi kannski ekki vel að kalla það aðföng er vinnuafl þar á meðal, þ.e. starfsmenn. Starfsmenn gegna yfirleitt mjög veigamiklu hlutverki í því að framleiða vöru og kannski sérstaklega þjónustu. Hinir liðirnir eru fjármagn, hráefni og annað slíkt. Í b-lið 3. gr. er verið að hækka almennt tryggingagjald. Það er ekki til að bregðast við atvinnuleysi eða vanda á vinnumarkaði vegna þess að sá hluti tryggingagjaldsins sem rennur til Atvinnuleysistryggingasjóðs er lækkaður. Það er út af minnkandi atvinnuleysi og það minnkar vegna þess að fólk hverfur af vinnumarkaði og þar af leiðandi getur það ekki verið skráð atvinnulaust. Það er ekki vegna þess að störfum hafi fjölgað. En aftur að b-lið 3. gr. þar sem talað er um hækkun á almennu tryggingagjaldi sem lið í viðbótartekjuöflun ríkissjóðs til að vega upp á móti auknum útgjöldum í lífeyristryggingum. Vegna breyttrar aldurssamsetningar þjóðarinnar verða lífeyristryggingar dýrari, þ.e. það þarf meira fjármagn í lífeyrissjóðina þegar stærri hluti þjóðarinnar verður gamall eða fer á örorku. Þetta tryggingagjald virðist komið til að vera. Kannski er það allt í lagi, kannski er allt í lagi að það gjald sé sérmerkt sem fer í lífeyristryggingar en þá skulum við ganga alla leið og lækka aðra skatta á móti og hafa þetta sérmerkt. Í 15. gr. er aftur á móti verið að hækka þennan svokallaða almenna fjársýsluskatt sem er lagður á launagreiðslur fjármálafyrirtækja og tryggingafyrirtækja. Það er áætlað að þetta muni auka launatengdan kostnað fjármálafyrirtækja um 800 milljónir á ári. Hér er dæmi um tvenns konar skatta sem eru lagðir sérstaklega á aðföngin starfsfólk. Afsakið mig aftur fyrir að nota svona ósmekklegt orðalag en þetta er erfiðasta orðalag hagfræðinnar. Þessi hækkun á launum og launatengdum kostnaði leiðir til þess að minna er notað af þessum aðföngum. Það þýðir að færri störf eru í boði og þá er minna svigrúm til að hækka laun starfsmanna. Þessar tvær greinar í frumvarpinu leiða sérstaklega til þess að færri störf verða til og þeim fækkar. Þetta virðast frumvarpssmiðir ekki hafa í huga og vegna þess að það er ekki talað sérstaklega um þetta í greinargerð með frumvarpinu vildi ég benda á þetta sem og það að afleiðingarnar geta orðið meira atvinnuleysi og lægri laun í landinu.

Virðulegur forseti. Ég undrast nálgun þingmannsins á þetta verkefni en vil spyrja hann um 15. gr. vegna ábendingar sem ég fékk frammi áðan. Ég verð að viðurkenna að ég var ekki búinn að reikna þetta út sjálfur, það lítur sakleysislega út að hækka skatthlutfallið úr 5,45% í 6,75%, en er þetta ekki 20 og eitthvað prósent hækkun á þessum skatti? Maður veltir fyrir sér hvort það sé þá met í hækkun á einum skatti að fara þessa leið. Mig langar að spyrja um annað í beinu framhaldi. Þarna er talað um 800 milljónir ef ég hef lesið þetta rétt og ég spyr: Hverjar verða afleiðingarnar? Kannski verða þær til góðs fyrir þá sem telja bankakerfið of stórt og að það þurfi að hagræða meira, og örugglega er hægt að færa rök fyrir því, en mun þetta ekki leiða til þess að störfum fækkar enn og aftur fyrir tilstilli þessarar ríkisstjórnar, t.d. úti á landi? Er ekki líklegt að fjármálastofnanir noti þessa leið í boði ríkisstjórnarinnar til að segja upp fólki, loka útibúum og ná fram hagræðingu í bankakerfinu? Kannski þarf að nást fram hagræðing en mér sýnist leiðin sem boðið er upp á fela í sér að skattlagningin verði til þess að fjármálastofnanir þurfi að hagræða í boði ríkisstjórnarinnar, ekki vegna þess að þær sjálfar hafi tekið ákvörðun um það. Þá veltir maður fyrir sér hvort komin sé á enda sú hagræðing sem bankarnir hafa getað náð á höfuðborgarsvæðinu. Ég veit að ýmsar fjármálastofnanir telja sig geta hagrætt enn þá meira úti á landi. Ég hugsa að þær muni nota tækifærið núna þegar ríkisstjórnin hefur boðið upp á þessa leið, láti slag standa og fari í að loka útibúum þannig að landsbyggðarfólk þurfi að fara jafnvel hundruð kílómetra til að komast í fjármálastofnunina sína.

Virðulegi forseti. Jú, þetta er rétt athugað hjá hv. þingmanni. Ég er reyndar ekki alveg viss um að þessi fækkun verði svo mikið úti á landi vegna þess að mér skilst að það sé búið að leggja niður flestar fjármálastofnanir þar en hugsanlega er hægt að leggja niður afganginn af þeim. Hugsum þetta aðeins. Þessi skattur á að gefa 800 milljónir sem þýðir 800 milljónir í aukinn launakostnað og launatengdan kostnað fyrir bankana. Ef við gefum okkur að meðallaun séu 4–5 milljónir gæti þurft að segja upp allt að 200 manns til að launakostnaður sé jafnsettur hjá fjármálafyrirtækjunum. Ég get ekki fengið annað út en að það séu nokkurn veginn áhrifin af þessu og að þetta muni leiða til þess að störfum fækki. Tryggingagjaldið sjálft hefur jafnframt áhrif þannig að ég veit ekki hver heildaráhrifin af þessu eru. Eins og svo oft áður er okkur ekki gerð grein fyrir áhrifum þessara skattbreytinga í greinargerð með frumvarpinu. Kannski eru það 400–500 störf í viðbót þannig að það tapist 600–700 störf við þessar breytingar sem virka sakleysislegar í fyrstu en hafa í för með sér ákvarðanir sem leiða til fækkunar starfa og þess að nýtt fólk er síður ráðið inn í fyrirtækin. Þetta er ekkert annað en skattur á laun og við megum heldur ekki gleyma því að þetta minnkar svigrúm fyrirtækjanna til að hækka laun.

Virðulegi forseti. Mér sýnist sem þema ríkisstjórnarinnar, ef ég má orða það þannig, hafi allt þetta kjörtímabil verið að hækka skatta, hækka gjöld, auka álögur almennings, heimila og fyrirtækja. Lán heimilanna hækka og það er gert ráð fyrir að þau muni hækka, bara miðað við það sem kemur fram í frumvörpunum. Mér sýnist að álögur á fyrirtækin hækki líka. Við sáum það í fréttum í gærmorgun, minnir mig frekar en í morgun, að verið var að segja upp fólki í fiskvinnslu í Þorlákshöfn. Það er til viðbótar við uppsagnir austur á landi, minnir mig, fyrir stuttu - ég rugla öllum tímasetningunum saman en það skiptir ekki máli. Þetta eru 63 störf á stuttu tímabili þar sem búið er að segja upp fólki. Þetta skiptir máli. Við erum að tala um Þorlákshöfn og Siglufjörð. Og það mun bætast við því að þessir skattar og þessi gjöld sem verið er að hækka lenda á öllum fyrirtækjum, fyrirtækjum sem eru með umsvifamikinn rekstur, rekstur bifreiða eða tækja og tóla sem nota olíu eða hvernig sem það er. Að sjálfsögðu er líka mikil hætta á því að ef fjármálastofnanir nota ekki uppsagnir eða lokanir útibúa til að fjármagna þennan bankaskatt, svokallaðan fjársýsluskatt, verði gripið til þess að ná því einhvern veginn í gegnum gjöld sem viðskiptavinir borga. Ég held að flest það sem kemur fram í þessu tekjuöflunarfrumvarpi sé til þess fallið að þrengja að rekstri fyrirtækja og heimila, sé verðbólguhvetjandi og muni á endanum leiða til uppsagna fólks og hækkana á lánum heimilanna.

Virðulegi forseti. Þetta er alveg rétt hjá þingmanninum, allir skattar hafa afleiðingar, þeir breyta hegðun og rekstrarákvörðunum. Þetta sem gerðist hjá Auðbjörginni í Þorlákshöfn og á Siglunesi og Nesi á Siglufirði eru hreinar afleiðingar af skattstefnu ríkisstjórnarinnar í sjávarútvegi. Það var fróðlegt að lesa viðtal við framkvæmdastjóra eða forstjóra eða eiganda, ég veit ekki alveg hvaða titil hann er með, kannski alla, Auðbjargarinnar í Þorlákshöfn þar sem hann bölvaði því að á þessum tíma væri hann hefðbundið að búa sig undir vetrarvertíðina sem hefst eftir áramót þegar þorskurinn gengur upp að. Núna er hann að takast á við vá sem hann gerði ekki ráð fyrir, þ.e. hringl stjórnmálamanna með rekstrarumhverfi fyrirtækja. Þetta er grafalvarlegt mál og þetta skattahringl er ástæðan fyrir því, sem og það sem við erum búin að sjá undanfarin ár, að hin pólitíska óvissa sem svo er kölluð hefur aukist mikið á Íslandi þannig að við erum á pari við Norður-Afríkuríki, Rússland, Kína og fleiri góð lönd. Pólitísk óvissa er versti óvinur fjárfestanna. Og ef ekki er fjárfest er ekki ráðið nýtt fólk, það er svo einfalt, og ef það er ekki gert verður ekki hagvöxtur hérna og kostnaður eykst í tengslum við atvinnuleysi, velferðarkerfi og annað slíkt 

Virðulegur forseti. Þó að menn geti flestir verið sammála um að einhverjar skattahækkanir hafi verið óhjákvæmilegar eftir árið 2008 eru hækkanirnar sem slíkar ekki aðalvandamálið, alla vega ekki til að byrja með. Þær eru reyndar orðnar þvílíkar eftir þessi fjögur ár að upphæð skattanna er orðin sjálfstætt vandamál. Það sem er enn þá stærra vandamál og búið að vera á þessu kjörtímabili og verður enn um sinn er sú óvissa sem hefur skapast vegna þess hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á skattamálum. Það mun örugglega taka einhvern tíma að fá fólk til að treysta stjórnvöldum á Íslandi aftur og trúa því að það sem stjórnvöld segja muni þau standa við, a.m.k. til skamms tíma. Við höfum hvað eftir annað séð ríkisstjórnina hringla í skattkerfinu, gera breytingar, yfirleitt fyrst og fremst til að flækja skattkerfið og hækka skatta með litlum fyrirvara án samráðs og jafnvel þegar samráð hefur verið haft og sérstakir samningar gerðir og undirritaðir þá hafa þeir verið sviknir. Allt hefur þetta bætt á þá pólitísku óvissu sem menn hafa rætt í tengslum við þessi fjárlög og er orðin eitt helsta efnahagsvandamál Íslands. Sú viðvarandi pólitíska áhætta sem fylgir því að fjárfesta hér er síst til þess fallin að auka fjárfestingu enda hefur dregið talsvert úr henni. Þá að sköttunum sjálfum. Við horfum enn og aftur fram á áframhaldandi hækkanir sem eru til þess fallnar að skapa öfuga hvata í hagkerfinu og draga jafnvel úr tekjum ríkisins til lengri og skemmri tíma í stað þess að auka þær. Það dæmi sem hefur mest verið rætt um og ekki að ástæðulausu er fyrirhuguð skattlagning á ferðaþjónustu. Annars vegar stóð til að hækka skatt á gistingu upp í 25,5% sem hefði þýtt að Ísland næði heimsmeti í skattlagningu á hótel og aðra gististaði. Aðeins hefur verið dregið úr þeim áformum eins og ég kem inn á á eftir. Hins vegar eru áform um hækkun vörugjalda á bílaleigur. Menn gátu sýnt fram á það með tiltölulega einföldum og varfærnum áætlunum að ef orðið hefði af hækkun upp í 25,5% á gistingu hefði dregið mjög hratt úr tekjum ríkisins í stað þess að auka þær - með varfærnum áætlunum um hvaða áhrif þetta hefði haft á fjölda erlendra ferðamanna á Íslandi, enda er ferðaþjónustan í samkeppni við flest önnur lönd í heiminum, en auðvitað í sérstakri samkeppni við löndin í kringum okkur. Eðli ferðaþjónustunnar er þannig að menn geta borið saman ólíka kosti í tölvunni heima hjá sér og ekki bara borið saman álíka staðsetningu heldur ólík hótel um allan heim á einni og sömu vefsíðunni. Þá skiptir miklu máli hvar samkeppnishæfustu verðin er að finna. Íslensk ferðaþjónusta var loksins orðin samkeppnishæf vegna þess að gjaldmiðillinn hafði fallið það mikið að það skapaði svigrúm fyrir fólk sem áður hefði ekki talið borga sig að ferðast til Íslands, það skapaði svigrúm til þess að fólk hugleiddi það í alvöru og mjög margir hafa látið verða af því eins og við sjáum á tölum um ferðamannafjölda. Ef menn hefðu hins vegar hækkað þennan skatt þannig að Ísland væri með hæsta skatt í heimi á gistingu hljóta flestir að sjá að það hefði haft veruleg áhrif á hversu margir hefðu ákveðið að panta sér ferð til Íslands eftir að hafa legið yfir ólíkum kostum á netinu eða með hjálp ferðaskrifstofa. Það hefði því mjög fljótlega skaðað samfélagið allt efnahagslega og meðal annars dregið úr tekjum ríkissjóðs. Það sama á við um bílaleigurnar. Þær hafa verið að rétta úr kútnum, getum við sagt, síðustu missirin og haft tækifæri til þess að byggja upp þjónustuna, jafnvel þótt þær hafi mætt aukinni samkeppni frá nýjum bílaleigum og jafnvel starfsemi sem ekki greiðir virðisaukaskatt sem virðist vera talsvert um á þessu sviði. Engu að síður hafði mönnum tekist að byggja upp töluverðan bílaflota til að mæta þessari fjölgun ferðamanna og gera þeim kleift að komast vítt og breitt um Ísland sem er auðvitað algjörlega nauðsynlegt til að halda uppi stórum hluta ferðaþjónustunnar, bændagistingunni, minni gistiheimilum úti á landi, hótelum úti á landi, vegna þess að gistihúsin og bændagistingin geta ekki reitt sig á hópferðir heldur þurfa að treysta á að ferðamenn komi sér sjálfir á staðinn með bílaleigubílum. Með áformaðri hækkun vörugjalda er alveg ljóst að bílaleigurnar þyrftu að draga verulega úr kaupum á bílum. Þær gætu í rauninni ekki átt það stóran bílaflota að þær önnuðu eftirspurn yfir sumarmánuðina. Óhagræði sem hlytist af því fyrir ferðaþjónustu á landinu öllu yrði svo mikið að það mundi éta mjög fljótt upp þær tekjur sem ríkisstjórnin hafði hugsað sér að ná út úr þessum hækkunum. Eftir mikla gagnrýni ákvað ríkisstjórnin, eða hæstv. fjármálaráðherra, að bregðast við með því að leggja til að skattur á gistingu hækkaði í 14% í stað 25,5%, þ.e. ætlaði að láta sér nægja að tvöfalda skattinn. Þetta er reyndar nokkuð sem við höfum séð dálítið oft áður hjá þessari ríkisstjórn. Hún byrjar á því að spila út áformum um gríðarlegar hækkanir, en eftir heilmikla umræðu og gagnrýni er látið eins og hún hafi tekið sönsum og ætli að fara milliveginn og draga úr áformum um hækkanir. Ég held reyndar að flestir séu farnir að sjá í gegnum þetta. Maður heyrði það töluvert í umræðunni, eftir að hafa rætt við fjölmarga sem starfa í ferðaþjónustunni, að margir gerðu eiginlega ráð fyrir því að það hlyti að vera planið hjá ríkisstjórninni að byrja á því að leggja á eitthvað sem væri svo fjarstæðukennt að það mundi setja allt í uppnám, en koma svo nokkrum vikum eða mánuðum seinna og segjast ætla að draga í land og hafa hækkunina hófsamari. Við fengum að heyra það mjög skýrt, við þingmenn sem höfðum fyrir því að kynna okkur afstöðu ferðaþjónustunnar, að menn skyldu vera á varðbergi gagnvart slíku enda tvöföldun á skattinum umtalsverð hækkun svo að ekki sé meira sagt og til þess fallin að skekkja samkeppnisstöðuna út á við. Það eitt að hafa leikið þann leik að byrja á því að spila út þessari hækkun, þ.e. að til stæði að hækka virðisaukaskatt á gistingu upp í 25,5%, hefur þegar valdið umtalsverðum efnahagslegum skaða. Á því tímabili sem liðið er frá því að ríkisstjórnin kynnti þessi áform og þar til nú, þegar dregið hefur verið í land, hafa fyrirtæki í ferðaþjónustu tekið ákvarðanir um verðlagningu, ekki bara fyrir næsta ár heldur líka þarnæsta ár. Flestar stóru kaupstefnurnar í greininni, þar sem fulltrúar frá ferðaskrifstofum eða vefsíðum sem selja ferðir hafa hist til þess að bera saman bækur sínar, hafa verið haldnar á þessu tímabili og menn hafa því tekið ákvarðanir út frá því að þessi hækkun mundi verða. Það liggur fyrir að margir hafa fallið frá áformum um ferðir til Íslands. Því til viðbótar hafa áform um uppbyggingu í ferðaþjónustu innan lands verið sett í bið eða slegin af, jafnvel stór verkefni eins og nýtt hótel á Sauðárkróki og víðar. Þetta hefur því þegar valdið umtalsverðum skaða, hver svo sem niðurstaðan verður á endanum. Þessi ríkisstjórn virðist ekki skilja að yfirlýsingar og áform sem koma frá stjórnvöldum eða viðvarandi óvissa veldur skaða. Óvissan veldur efnahagslegu tjóni og hefur gert það á undanförnum árum. Þetta er bara nýjasta dæmið um það. Við sjáum síðan á þingmönnum stjórnarliðsins að þeir virðast ekki gera sér grein fyrir þessum áhrifum eða því að aðrir en ríkisstjórnin gera yfirleitt áætlanir til langs tíma. Við heyrðum til dæmis þegar hv. þm. Helgi Hjörvar kom hingað upp áðan að hann skildi ekkert í því hvað menn væru að skammast yfir þessum skattahækkunum á ferðaþjónustuna enda sýndu nýjustu tölur fyrir nóvembermánuð að ferðamönnum hefði fjölgað til mikilla muna. En hvers vegna var það? Það er vegna þess að þeir höfðu tekið ákvörðun um að koma hingað út frá þeim verðum sem þá voru, og voru ákveðin á árinu 2010 eða 2011, og voru löngu búnir að gera ráðstafanir og ákveða að koma hingað, enda er ekki búið að leggja skattinn á. Það að halda því fram að fjöldi ferðamanna í nóvember segi eitthvað um áhrifin af þessari skattlagningu gefur til kynna að menn geri sér ekki alveg grein fyrir samspili tíma og ákvarðanatöku. Ef menn ætla hins vegar að viðhalda þeim vexti sem hefur verið í ferðaþjónustunni verður hún að vera samkeppnishæf á við útlönd. Svo nefna menn að Flugleiðir ætli að kaupa nýjar þotur fyrir allt að 150 milljarða kr. Þá gleyma menn því líka að utan ríkisstjórnarinnar hugsa menn fram í tímann og gera langtímaáætlanir. Þó að Flugleiðir geri samning núna um að panta flugvélar munu flugfélagið ekki taka við þeim fyrr en í fyrsta lagi 2017, sem sagt ekki eftir næstu kosningar heldur þarnæstu. Það er skiljanlegt að menn þar á bæ geri ráð fyrir því að einhverjar breytingar verði á stjórn landsins eftir tvennar kosningar að minnsta kosti. Því miður sjáum við fjölmörg önnur dæmi um vanhugsaðar skattahækkanir og skattkerfisbreytingar í þessum nýjustu fjárlögum, en mér mun ekki vinnast tími núna til að fara yfir mikið meira en það er varðar ferðaþjónustuna í þessari fyrstu ræðu. Ég vil þó nota tækifærið til að nefna eitt atriði hér í lokin vegna þess að það sýnir - það er ekki hægt að kalla það annað en ósvífni núverandi ríkisstjórnar. Það er framganga stjórnarinnar varðandi skatt á raforku, raforkuskattinn, þar sem búið var að gera samkomulag við fyrirtæki sem góðfúslega tóku þátt í því að fjármagna framkvæmdir eða útgjöld ríkisstjórnarinnar, jafnvel með því að greiða skatta fyrir fram til nokkurra ára eins og sum stóriðjufyrirtækin gerðu samkvæmt samningi um að það yrði bara til ákveðins tíma. Svo kemur hæstv. forsætisráðherra, eftir að hafa framlengt þessa skattlagningu, og segir að víst hefði verið staðið við samkomulagið, samkomulagið hefði verið að hafa þetta bara til ákveðins tíma en nú sé sá tími liðinn og þá sé hægt að setja skattinn á aftur. Þessir útúrsnúningar eru náttúrlega svo ósvífnir og grófir að þeir eru til þess fallnir að hræða hvern þann sem hefur verið að velta fyrir sér að fjárfesta í atvinnuuppbyggingu á Íslandi frá því. Vonandi verður skaðinn ekki langvarandi, vonandi tekst nýrri ríkisstjórn fljótt að sýna fram á að hún haldi loforð og samninga 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður gerði mjög að umtalsefni það ákvæði í þessum bandormi sem hvað mest hefur verið rætt sem er skattlagningin á ferðaþjónustuna, annars vegar á gistiþjónustuna og hins vegar á bílaleigubílana. Það sem vekur athygli, þegar við veltum þessu fyrir okkur, er það, eins og hv. þingmaður nefndi, að ríkisstjórnin kemur þarna fram með mjög stórkarlaleg áform um að skattleggja gistiþjónustuna strax fyrir mitt ár næsta ár, úr 7% upp í 25,5% í nýjum virðisaukaskatti. Síðan verða mjög harkaleg viðbrögð. Þegar mælt er fyrir fjárlagafrumvarpinu í september tekur maður strax eftir því að menn er farið að bera af leið, eru farnir að flýja. Það er farið að tala utan af því að kannski verði hægt að breyta þessu og kannski verði reynt að koma til móts við sjónarmið ferðaþjónustunnar. Einkanlega var rætt um að skynsamlegast væri að gera það með því að fresta þessu fram til haustsins. Nú hefur ríkisstjórnin hins vegar ákveðið að gera það ekki heldur að hefja þessa skattlagningu á sama tíma og ætlað var en hafa hana aðeins lægri. Ég vil spyrja hv. þingmann um þetta vegna þess að ég er með undir höndum yfirlit frá KPMG um rekstur hótelfyrirtækja á árinu 2011. Það kom mér satt að segja á óvart að lesa það í þessu hversu rekstrarafkoma hótelanna er slök þrátt fyrir allt. Jafnvel 14% virðisaukaskattur, sem lagður verður á 1. maí eftir að menn eru búnir að selja mikið af sínum ferðum - þá sjáum við hvaða áhrif þetta hefur í ljósi þess að hótel í Reykjavík hafa ekki nema 2,6% EBITDA, þ.e. upp í fjármagnsliðina eftir að búið er að borga rekstrarkostnaðinn, og landsbyggðin 17%. Það sjá allir í hendi sér að þetta mun þýða að í tilviki hótelanna í Reykjavík veldur skattheimtan því, ef hún leggst bara á hótelin, ef þau geta ekki ýtt þessu af sér yfir á kúnnana, að það verður öfugt fjárstreymi frá rekstri, það verður ekkert upp í fjármagnsliði, ekki einu sinni til að borga reksturinn 

Virðulegur forseti. Þó að mikill vöxtur hafi verið í ferðaþjónustu á undanförnum árum er það engu að síður mikið vandamál í þeirri grein hversu lítil framleiðnin er, hvað hún skilar tiltölulega litlum tekjum miðað við kostnaðinn. Þetta er eitthvað sem menn eru alltaf að reyna að vinna í að bæta. Hluti af því er að lengja árið þannig að fjárfestingin nýtist betur. Engu að síður eru menn á fyrstu stigum í því að byggja ferðaþjónustuna upp, hún er enn á uppbyggingarstiginu. Þess vegna er svo sérkennilegt að menn skuli ráðast svona hart að ferðaþjónustunni, að grein sem er á uppbyggingarstigi, á þessu viðkvæma stigi. Og sérstaklega í ljósi þess að þegar þessir stjórnarflokkar hafa verið með fögur fyrirheit um framtíðaruppbyggingu og sagst vilja eitthvað annað en það sem menn hafa fjárfest í hér á undanförnum árum - þegar menn hafa gengið á þá með það hvað þeir vilja hefur svarið iðulega verið: Ja, til dæmis ferðaþjónustu. Hér vorum við fyrr í dag í fjögurra og hálfs klukkutíma atkvæðagreiðslu um fjárlögin. Atkvæðagreiðslan dróst úr hófi fram, ekki síst vegna þess að stjórnarliðar komu hér hver á fætur öðrum til að hrósa sjálfum sér fyrir mikla framtíðarsýn í atvinnumálum, nefndu græna hitt og þetta en þó ekki hvað síst ferðaþjónustu. Ferðaþjónusta var nefnd í öðru hverju orði þegar verið var að tala um framtíðarsýnina í atvinnumálum. Á sama tíma er þetta sama fólk að leggja á skatta sem gera greininni mjög erfitt fyrir að vaxa og jafnvel erfitt fyrir að þrífast, geta jafnvel stefnt rekstri fjölmargra fyrirtækja í hættu, ekki hvað síst lítilla fjölskyldufyrirtækja, þar sem menn hafa verið að byggja upp undanfarin ár og tekið sér lítil laun.

Virðulegi forseti. Þrátt fyrir að ég hafi vakið athygli á því að svo virðist sem EBITDA hjá landsbyggðarhótelunum sé talsvert hærri en í tilviki Reykjavíkur hef ég engu að síður meiri áhyggjur af afleiðingunum fyrir hótelin á landsbyggðinni einfaldlega vegna þess að nýtingin á þeim svæðum er mun lakari en hér á höfuðborgarsvæðinu og við sjáum líka að vöxturinn í komum erlendra ferðamanna hefur fyrst og fremst verið að skila sér inn á höfuðborgarsvæðið. Sem betur fer hefur orðið talsverð fjölgun erlendra ferðamanna utan þess sem menn kölluðu hér einu sinni háannatímann og það er mjög vel. En það eru fyrst og fremst ferðamenn sem fara ekki mjög langt út fyrir höfuðborgarsvæðið. Það er engu að síður þannig að hvernig sem við horfum á þetta er greinilegt að reksturinn er tiltölulega veikur. Menn hafa verið að veðja á aukna tekjumöguleika fram í tímann en þá er verið að horfa til þess að smám saman gætu menn, með því að sýna þolinmæði gagnvart sínu eigin fjármagni, gert það að verkum að meiri nýting yrði á hótelunum með komu fleiri erlendra ferðamanna og komu fleiri erlendra ferðamanna yfir vetrartímann og þannig nýtt þessa fjárfestingu. Það sem er síðan alvarlegt í þessu er að þetta skellur svona hratt yfir og það að hafa lækkað þessi áform úr 25,5% niður í 14% en að hafa haldið sig við þessa hugmynd að skella þessu á engu að síður 1. maí þýðir að þegar háönnin er að hefjast eru menn að taka á sig þessa hækkun. Það mun þýða að stærri hluti af þeim útgjöldum sem menn verða fyrir fellur á viðkomandi fyrirtæki. Mun eðlilegra hefði verið að lengja í þessu enn lengra fram á haustið ef menn hefðu ætlað að fara þessa leið. Kannski það verði þó niðurstaðan þegar búið verður að semja um þessi mál, auðvitað ekki við ferðaþjónustuna eða aðila atvinnurekstrarins heldur fyrst og fremst við hjálparkokkana í Bjartri framtíð sem greindu frá því að þeir væru í miklum samningaviðræðum við hæstv. fjármálaráðherra til að finna lausn á þessu. 

Virðulegur forseti. Já, þetta er mjög mikið áhyggjuefni og maður getur ekki annað en velt fyrir sér hvernig hægt sé að komast að svona rangri niðurstöðu því að það virðist svo augljóst að þetta sé ekki hagkvæmt, augljóslega ekki fyrir greinina en ekki heldur fyrir samfélagið eða ríkið. En því miður er þetta í samræmi við annað sem við höfum séð frá þessari ríkisstjórn. Lítum til dæmis á umræðuna um sjávarútveginn. Það sem kom í ljós hvað eftir annað í umræðum hér í þinginu í máli hv. stjórnarliða var að þeir vissu ekkert hvað þeir voru að tala um, þeir vissu ekki hvað hugtakið framlegð þýðir, eins mikið og þeir notuðu það til þess að réttlæta að sjávarútvegurinn hefði miklu meira en nóg aflögu. Menn bjuggu til nýtt orð og fóru að tala um umframhagnað. Það hljómar eins og eitthvað sem er meira en menn eiga skilið og sé þar af leiðandi hægt að taka af þeim án þess að hafa af því verulegar áhyggjur. En svo þegar farið var að kanna hvað þetta þýddi, þetta orð umframhagnaður, þá var það ekki meira en venjulegur hagnaður, nei, það var minna. Það var sem sagt það sem fyrirtækin höfðu áður en þau fóru að borga vaxtagjöld eða af afborgunum eða nauðsynlegt viðhald, áður en þau fóru í ýmsa nauðsynlega fjárfestingu, það var umframhagnaður. Því miður birtist þetta sama hugarfar í því hvernig ríkisstjórnin tekur á ferðaþjónustunni. Menn virðast bara ekki átta sig á því hver staða greinarinnar er eða að menn þurfa að hafa eitthvað aflögu til að borga af lánum, hvað þá að fara að fjárfesta í frekari uppbyggingu eða að gera reksturinn hagkvæmari, ég tala nú ekki um að greiða fólkinu hærri laun því að laun í ferðaþjónustu hafa því miður ekki verið sérstaklega há. Eins og ég kom aðeins inn á áðan eru þetta oft á tíðum fjölskyldufyrirtæki þar sem fólk reiknar sér lítil laun á meðan verið er að byggja fyrirtækin upp. En menn líta bara fram hjá þessu og fara fram með þessum hætti og er það stórskaðlegt fyrir greinina og samfélagið allt í leiðinni.

Herra forseti. Við ræðum tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins eða hluta hennar, frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, svokallaðan bandorm, þar sem ótrúlegt hugmyndaflug ríkisstjórnarinnar kemur sterklega fram hvað skattahækkanir varðar. Við höfum rætt það hér og ég nefndi það ítrekað í ræðu minni við 2. umr. fjárlaga hversu vond stefna ríkisstjórnarinnar hvað skattapólitík ríkisstjórnarinnar varðar og hversu ómarkviss og hversu öfugsnúin sú stefna er sem verið er að framfylgja hér, vonandi í síðasta sinn. Vonandi berum við gæfu til að breyta um stjórnarstefnu eftir kosningarnar í apríl. Ég hef afar stuttan tíma til að fara í þetta stóra frumvarp með öllum þeim breytingum sem þar liggja fyrir, en þrátt fyrir að búið sé að ræða virðisaukaskatt á ferðaþjónustu ítrekað ætla ég að gera þá skattlagningu sérstaklega að umtalsefni á eftir. Fyrst ætla ég þó að nefna nokkur önnur atriði. Þar ber fyrst að nefna þau misvísandi skilaboð sem um er að ræða. Verið að hækka alla skatta sem hægt er að hækka, hvort sem það er á eldsneyti, áfengi, tóbak eða vegabréf. Útvarpsgjaldið, nefskatturinn, er að hækka og verið er að skattleggja allt sem nöfnum tjáir að nefna. Skattar eru hækkaðir á áfengi og tóbak og bensíngjaldið, olíugjaldið, kílómetragjaldið, bifreiðagjaldið og gjald fyrir vegabréf eru hækkuð vegna verðlagsforsendna. Á blaðsíðu 20 í greinargerð í frumvarpinu segir, með leyfi forseta: „Í frumvarpinu eru einnig tillögur um almenna 4,6% hækkun á hinum svokölluðu krónutölusköttum og gjaldskrám í takt við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarpsins með það að markmiði að fjárhæðirnar haldi raungildi sínu frá fyrra ári.“ Það er mjög merkilegt og er ágætt að ríkisstjórnin hafi þá þá stefnu að verðbæta fjárlagafrumvarpið. Hér hafa hækkanir ekki fylgt verðlagi en það er skrýtið vegna þess að á öðrum stað í fjárlagafrumvarpinu, og ég vakti athygli á því í atkvæðagreiðslunni í dag, er dæmi um atriði þar sem verðlagsbæturnar vantar sárlega, það er vegna Brunavarna Suðurnesja, vegna samnings um sjúkraflutninga, þar var ekki verðlagsbætt. Þar var bara gerð 1% hækkun á samningi sem hækkaði um 4,6%, nákvæmlega eins og áfengið og tóbakið, en það þarf ekki að verðlagsbæta sjúkraflutningana af því að það er á gjaldahliðinni. Það er lítið dæmi en mjög lýsandi fyrir tvískinnunginn sem hér er að finna. Að ferðaþjónustuskattinum. Þar er sama taktíkin sem ríkisstjórnin hefur notað allt kjörtímabilið. Hún kemur fram með svo galnar hugmyndir að öllum bregður við. Þá er hægt að koma með aðeins minna galnar hugmyndir og þá verða allir svo ánægðir með að menn hrökkvi aðeins til baka með breytingarnar að almenningur sættir sig við þær. Við þekkjum það úr fiskveiðistjórnarkerfinu. Fyrst koma frumvörpin sem valda því að allt ætlar um koll að keyra en svo reynir ríkisstjórnin að setja inn einhverjar breytingar með því að taka einhver atriði út, en punkturinn er þessi; þetta er enn þá jafngalið. Hækka á virðisaukaskatt á gistingu samkvæmt tillögu frumvarpsins, úr 7% í 14%. Þegar fjárlagafrumvarpið kom fram frá hæstv. fyrrverandi fjármálaráðherra, Oddnýju G. Harðardóttur, átti að færa skattinn upp í 25,5%, enda bara um tvö skattþrep að ræða í kerfinu. Oddnýjarskatturinn átti að vera 25,5%. Að sjálfsögðu brugðust aðilar í ferðaþjónustu hart við og notuðu einmitt það orð um skattinn, Oddnýjarskattur, og framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar sagði að þetta væri galin hugmynd. Síðan er skipt um fjármálaráðherra og hæstv. núverandi fjármálaráðherra Katrín Júlíusdóttir fær það hlutverk að milda hina gölnu skattahækkun, Oddnýjarskattinn. Svo kemur fram frumvarp þar sem skattahækkunin er „aðeins“ 7% og núverandi hæstv. fjármálaráðherra kallar það mildari leið. Við getum skoðað viðbrögð ferðaþjónustunnar við því. Gagnrýnin var ekki síst á vinnubrögðin og hinn skamma fyrirvara. Um er að ræða atvinnugrein sem gerir áætlanir sínar langt fram í tíma, ólíkt ríkisstjórn Íslands. Breytingin kemur allt of seint fram og jafnvel þó að skatturinn sé lækkaður úr 25,5% í 14% mun hann bitna á gististöðunum því að menn ráða illa við hækkunina. Það er löngu búið að gefa út verðskrá fyrir komandi ár og þegar hafa verið gerðir samningar við hópa og jafnvel einstaklinga sem bóka sig sjálfir. Flækjustigið. Hugsum okkur ferðamann sem byrjar daginn á því að fá sér morgunmat á gististaðnum, þá er 7% virðisaukaskattur á matnum. Hann gerir upp herbergið, það er 14% skattur. Hann fer finnur sér afþreyingu, fer í rútu eitthvert og fer í hvalaskoðun, þar er enginn virðisaukaskattur. Í dagslok fer hann á barinn og fær sér drykk og þá er virðisaukaskatturinn kominn í 25,5%. Þannig að einn gististaður þarf að gefa út reikning miðað við fjögur þrep. Það sjá það allir að flækjustigið er gríðarlegt. Hver ætlar að hafa eftirlit með því ef herbergið verður verðlagt þannig að það er ódýrara, morgunmaturinn hafður dýrari til þess að komast hjá því að greiða þennan skatt? Ég held því alls ekki að fram að svört atvinnustarfsemi sé aðeins vandamál innan þessarar atvinnugreinar, eins og hæstv. ríkisstjórn og hæstv. ráðherrar hafa sagt um þessa atvinnugrein með mjög ósmekklegum hætti, heldur held ég því fram, og það er það sem vinstri flokkarnir skilja ekki, að skattahækkun sé ekki einhver föst stærð, einhver krónutala, maður hækkar skatt úr 7% í 14% og fær sömu upphæðina. Skattahækkun breytir hegðun. Skattahækkun leiðir til þess að fólk gerir hlutina öðruvísi til að þurfa ekki að borga jafnhátt verð. Þess vegna held ég að það sé bjartsýni að áætla að 1,1 milljarður komi inn af tekjum vegna þessarar skattahækkunar fyrir næsta ár, ég mundi halda að hægt væri að leggja það til við fólk að það greiddi gistinguna fyrir fram og gengi frá því áður en skattahækkunin gengi í garð, þannig að þær eru tekjur sem eru alls ekki fastar í hendi. Síðan skulum við tala um samkeppnina. Einhver sagði í umræðunni að nú væri verið að færa skattinn í svipað horf og í samkeppnislöndum okkar. Nú skulum við líta á ESB, uppáhald Samfylkingarinnar - og inn gengur hv. þm. Ásmundur Einar Daðason, formaður Heimssýnar, hann þyrfti að hlusta á þetta.  Í fyrirheitna landinu ESB eru 23 þjóðir af 27 með gistinguna í lægra þrepi. Meðalvirðisaukaskattur í Evrópu er 10% og ríkisstjórn Íslands hækkar hann hér. Ætli það sé ekki vegna þess að við stöndum einum of vel í samkeppninni? Gerðar hafa verið ýmsar breytingar á undanförnum árum og hæstv. fjármálaráðherra og fleiri vísuðu í það í umræðunni í dag að ferðaþjónustan geti vel þolað 14% virðisaukaskatt vegna þess að hún var í því þrepi fyrir ekki svo löngu síðan.  Ég er þeirrar skoðunar að við ættum að stefna að því fyrr en síðar að hafa eitt virðisaukaskattsþrep og hafa það það lágt þannig að það sé hlutlaust hvað neyslu og hegðun varðar. Þannig verður fólki gert kleift að taka ákvarðanir sínar sjálft. Í öðru frumvarpi um vörugjöld, sem við eigum eftir að ræða hér annaðhvort seinna í dag eða síðar, er önnur skattahækkun sem á að breyta hegðun fólks, það er hinn svokallaði sykurskattur sem á að megra okkur fyrir jólin. Við þurfum ekki lengur í kjólinn fyrir jólin-kúrinn. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, það er ekki íslenski kúrinn, það er skattakúr ríkisstjórnarinnar sem við verðum öll sett á hvort sem okkur líkar betur eða verr. En reyndar var slíkur skattur lagður á í Danmörku fyrir um það bil ári síðan og nú viðurkenna Danir að sú tilraun gekk ekki upp. Skatturinn var flókinn, það kostaði miklu meiri peninga að reikna hann út og viðhalda honum, stjórnsýslukostnaður var óheyrilegur plús það að manneldismarkmiðin gengu ekki upp, væntanlega vegna þess að menn grenntust ekki nægilega mikið. Sem sagt: Manneldismarkmiðin gengu ekki upp, tekjurnar voru lágar og stjórnsýslukostnaðurinn of hár. En þá fer norræna velferðarstjórnin af stað og ákveður að skella á svona skatti í stað þess að læra af hinum Norðurlöndunum eins og hún þykist nú alltaf gera. Herra forseti. Ég mundi vilja ræða miklu fleiri atriði hér. Ég vil aðeins nefna bílaleiguskattinn, að hætta eigi með undanþágur á vörugjaldi fyrir bílaleigubíla sem verið hafa við lýði hér um nokkurra ára skeið. Það er fróðlegt að lesa ástæðuna. Rökin fyrir því af hverju það var sett á á sínum tíma eru rakin í greinargerðinni. Með leyfi forseta: „… ökutæki sem nýtt eru til atvinnustarfsemi séu án vörugjalds, þjónusta við ferðamenn sem nýti sér bílaleigubíla sé arðvænleg, hátt verð á ökutækjum hafi hamlað uppbyggingu í greininni og því væri markmið breytingarinnar að gera þessa þjónustu betur samkeppnishæfa í samanburði við sömu þjónustu í öðrum löndum.“ Það voru rökin fyrir því að setja undanþágu á vörugjöld á innflutta bílaleigubíla, þ.e. til að efla samkeppnishæfni íslenskra bílaleigna. 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hennar og vil taka undir með hv. þingmanni þegar hún kemur inn á þau áhrif sem þessi skattbreyting hefur á ferðaþjónustu í landinu. Þennan vaxtarbrodd, þessa grænu atvinnugrein sem er að byrja að ná fótfestu allt í kringum landið. Við sjáum að uppbyggingaráform víða um land eru sett í uppnám með þessari aðgerð. Hv. þingmaður sagði að um verulegar skattahækkanir væri að ræða og þrátt fyrir þessa lækkun eða breytingar núna þá erum við enn með miklu hærri skatta á ferðaþjónustuna en gengur og gerist. Við höfum séð að það gætir mikils skilningsleysis þegar kemur að atvinnulífi í landinu og margir hafa talað um að við séum orðin ósamkeppnishæf þegar kemur að allri umgjörð í kringum atvinnulífið. Ég er hérna með nýja skýrslu sem heitir The Global Competitiveness Report sem Nýsköpunarmiðstöð Íslands tók þátt í fyrir hönd Íslands. Það er fjöldi landa sem kemur að skýrslunni sem er gefin út af World Economic Forum. Þar kemur fram að þegar kannað er hvaða áhrif skattkerfi okkar hefur á vilja til atvinnuuppbyggingar og fjárfestinga er Ísland í 119. sæti. Þar erum við að vísu fyrir ofan lönd eins og Malaví, El Salvador, Benín, Litháen og Jemen en það er fjöldi landa fyrir ofan okkur Íslendinga í samkeppnishæfni. Ég nefni þar ríki eins og Venesúela, Ekvador, Kólumbíu og Haítí, sem er í 118. sæti. Er ekki mikið áhyggjuefni fyrir þjóðina 

Virðulegur forseti. Jú, veistu, það er sannarlega áhyggjuefni. Reyndar kemur það mér ekki á óvart að við séum svo neðarlega og það væri fróðlegt að sjá hvar við vorum fyrir tíð þessarar ríkisstjórnar fyrir hrun, til að gæta sanngirni. Það er annað sem ég mundi vilja biðja hv. þingmann um að fletta upp, hvar stöndum við þegar pólitískur stöðugleiki og virðing við gerða samninga, réttarríkið margumrædda, er skoðað? Ég held nefnilega að við höfum hrapað niður á þeim lista. Ég man þegar ég var í vinnu hjá Útflutningsráði 1992–1993, ég var að vinna að verkefni sem átti að draga að erlenda fjárfestingu og skrifaði bæklinga um stöðuna á Íslandi. Þá var alls staðar efst á blaði pólitískur stöðugleiki, virðing fyrir regluverki, að hér væri staðið við gerða samninga og við værum með virkt réttarríki. Í þessu frumvarpi kemur skýrt fram að ríkisstjórn Íslands stendur ekki við gerða samninga. Þegar bráðabirgðaákvæði renna sitt skeið á enda er bara tekin ný ákvörðun. Ákvörðunin er sú að framlengja skattahækkunina sem átti að renna út þegar bráðabirgðaákvæðinu lyki, en það er ekki kallað að svíkja gerða samninga. Það kallast ný ákvörðun í heimi hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur. Ný ákvörðun og það er talað um að raforkuskatturinn sé framlengdur núna um þrjú ár. 
             Herra forseti. Hver trúir því?

Herra forseti. Jú, það er svo. Við horfum upp á það ítrekað í öllum alþjóðlegum samanburði við önnur ríki að einmitt þetta sem hv. þingmaður talaði um kemur skýrt fram. Ég tek undir með hv. þingmanni um hversu mikilvægt það er að við bætum þessa umgjörð. Í þessari sömu skýrslu og ég vitnaði til áðan kemur fram að af átta efstu áhættuatriðum sem einkenna fjárfestingar á Íslandi eru fimm þeirra hæð skattanna, pólitískur óstöðugleiki, málefnalegur óstöðugleiki, óskilvirkt embættismannakerfi og síðan skattareglurnar sjálfar. Allt eru þetta atriði sem er verið að krukka í núna í þessu frumvarpi. Ferðamannaskatturinn og orkuskatturinn, sem hv. þingmaður kom inn á, eru góð dæmi um það. Mig langar að spyrja hv. þingmann, af því að hún fór mjög vel yfir þessa tvo þætti í sinni ræðu: Hver eru brýnustu verkefni stjórnvalda núna? Nú liggur fyrir að þessi ríkisstjórn á einungis örfáa mánuði eftir og það liggur fyrir að mikið verk er fyrir höndum þegar við erum komin niður fyrir Haítí á lista yfir áhrif skattkerfis á atvinnuuppbyggingu. Hver eru fyrstu verkefnin sem við þurfum að ráðast í hér á nýju kjörtímabili? Því það verður að bregðast mjög hratt við því atvinnulífið í landinu sem er undirstaðan undir öllu hér, hagvöxturinn sem er undirstaðan undir því að við getum greitt af okkar erlendu lánum sem er undirstaðan undir því að við getum veitt fjármuni inn í heilbrigðiskerfið og svo framvegis. Hver eru brýnustu þrjú atriðin, eitt til tvö, þrjú atriðin, sem hv. þingmaður telur að verði að ráðast í strax á nýju kjörtímabili?

Virðulegur forseti. Þessari spurningu er auðsvarað. Brýnustu verkefnin á næsta kjörtímabili verða að skapa verðmæti, að hefja sókn í verðmætasköpun með því að nýta þau tækifæri sem við höfum hér út um allt. Það gerist með skilaboðum frá stjórnvöldum um þau atriði sem við höfum verið að nefna og mér fannst afar athyglisvert að heyra atriðin fimm atriði þingmaðurinn nefndi sem draga Ísland niður. Það er einmitt þetta sem þarf, að skapa rammann og sýna jákvætt viðhorf til þeirra sem eru tilbúnir til að koma með fjármagn inn í íslenskt atvinnulíf, til þess að hætta sínum fjármunum til að búa til störf. Síðan þarf að sjálfsögðu að forgangsraða í ríkisrekstrinum. Við þurfum að spyrja okkur: Hvaða verkefnum þurfum við að sinna? Við forgangsröðum þeim fyrst, síðan koma önnur verkefni sem eru mikilvæg, gætu kannski beðið, en okkur langar mikið til. Það gætu verið íþrótta- og æskulýðsmál eða önnur slík mál sem við þurfum ekki beinlínis að sinna en eru ofarlega í forgangsröðinni. Tökum þau. Síðan eru það verkefnin sem okkur langar rosalega að sinna. Mér dettur það í hug þegar ég sé hv. þm. Skúla Helgason, okkur langar rosalega til þess að setja 500 millj. kr. í að búa til sjóð um græna atvinnustarfsemi. Hver getur haft eitthvað á móti því að skapa græna umgjörð utan um atvinnulífið? Við höfum bara annað við peningana að gera akkúrat í augnablikinu og þess vegna eigum við að bíða með þá hluti sem við getum beðið með. Það tekur nokkur ár að snúa þessari þróun við. Við þurfum að lækka skatta og við þurfum að einfalda skattkerfið. Ef það er eitt loforð sem ég mundi vilja gefa íslensku þjóðinni fyrir kosningar þá er það það að að loknu kjörtímabilinu muni ríkið taka minna og einstaklingarnir 

Virðulegur forseti. Ég er ekki viss um að ég og hv. þingmaður séum sammála um skattstefnu eða hvað eðlileg upphæð þegar kemur að skattlagningu sé, en eflaust erum við þó sammála um að þessi ríkisstjórn sé komin umfram það sem eðlilegt og hagkvæmt geti talist. En getum við ekki líka verið sammála um að oft og tíðum skiptir stöðugleiki og framtíðarsýn hvað varðar skattkerfið og skattlagningu jafnvel enn meira máli en upphæð skattanna? Það sem ég á við með því er að eftir efnahagshrunið var skiljanlegt að einhverjir skattar væru hækkaðir, en hefði þá ekki verið mikilvægt strax í upphafi að útlista það hvernig menn sæju fyrir sér að skattkerfið kæmi til með að þróast? Jafnvel þótt menn hækkuðu skatta umtalsvert í byrjun, þá hefði átt að gefa frekar fyrirheit um að skattar kynnu að lækka ef árangur næðist og þá með hvaða hætti það mundi gerast í stað þess að viðhalda varanlegri óvissu. Síðast þegar talning fór fram held ég að skattkerfisbreytingar þessarar ríkisstjórnar hafi verið komnar upp í 170. Nánast allar fólu þær í sér hækkanir eða auknar flækjur í skattkerfinu. Ég veit ekki hver talan verður eftir að fjárlögin verða afgreidd en það stefnir í að þessi ríkisstjórn muni vera búin að hræra í skattkerfinu 200 sinnum þegar hún lýkur störfum. Er sú óvissa sem það skapar ekki jafnvel enn skaðlegri en skattahækkanirnar sem slíkar? Svo ég einfaldi þetta; er ekki skárra að hækka skatta og skapa þá einhverja vissu um framhaldið og jafnvel von um lækkanir, en að vera stöðugt að hræra í kerfinu?

Virðulegi forseti. Ég get verið sammála hv. þingmanni um að óvissa og það að koma í veg fyrir að fólk og fyrirtæki geti gert áætlanir er mjög skaðlegt. Það erum við að sjá til dæmis núna í ferðaþjónustunni. Ef hæstv. ríkisstjórn hefði komið fram og sagt: Núna er kominn tími til þess að hækka virðisaukaskatt á ferðaþjónustu, það hafa aukist umsvif og þetta er orðið tímabært. Við gerum okkur hins vegar grein fyrir því að ferðaþjónustan er þannig grein sem gerir áætlanir til tveggja ára. Þess vegna ætlum við að setja þessa hækkun á eftir tvö ár. Þannig er þetta gert annars staðar. Það var aðili í ferðaþjónustunni sem sagði mér frá þýskum ferðaheildsala sem hann átti samninga við. Þegar hann sagði honum af þessari hækkun þá krossaði Þjóðverjinn sig í bak og fyrir og sagðist hafa verið að leggja til 0,1% hækkun á sinni vöru til viðskiptavina sinna með sex mánaða eða árs fyrirvara, og það þótti bara dálítið róttækt. Hérna kemur ríkisstjórn Íslands og hækkar virðisaukaskattinn úr 7% í 25,5% án þess að blikna og það á að taka gildi 1. janúar. Af góðmennsku sinni færir hún það til 1. mars. Auðvitað er þessi óvissa mjög skaðleg. Þannig að ég tek undir það. Hv. þingmaður talaði líka um fyrirheitin, það er rétt hjá honum að við vorum öll tilbúin til að leggja á okkur. Ef stefnan hefði verið sett: Við þurfum aðeins að fara í gegnum skaflinn, þetta verður erfitt en við höfum fyrirheit um að það sé ljós við enda ganganna. Þá voru skilaboðin frá íslenska fjármálaráðherranum hins vegar öðruvísi og nú ætla ég, 

Virðulegur forseti. Ég hef grun um að það sem hefur gerst varðandi skattahækkanir á ferðaþjónustuna sé lýsandi fyrir það hvernig ríkisstjórnin metur hlutina ekki rétt. Hún virðist gera ráð fyrir því að atvinnurekendur og aðrir geri ekki neinar framtíðaráætlanir, ekkert frekar en ríkisstjórnin. Af því að ríkisstjórnin tekur skyndiákvarðanir, breytir hlutum fram og til baka, þá gerir hún líklega ráð fyrir því að aðrir hafi hlutina eins og þess vegna sé ekki við öðru að búast fyrir ferðaþjónustu eða aðra en að þær aðstæður sem menn starfa við geti breyst dag frá degi. Utan ríkisstjórnarinnar er því ekki svoleiðis farið sem betur fer. Í dag voru Flugleiðir að tilkynna mikil kaup á nýjum Boeing-þotum og þá komu stjórnarliðar og sögðu: Ja, sjáið þið, þarna er fyrirtæki að fjárfesta í ferðaþjónustu sem hlýtur að þýða að það sé sátt um stefnuna eins og hún er núna. En hvað voru Flugleiðir að gera? Fyrirtækið var að leggja inn pöntun til að geta keypt flugvélar eftir fimm ár, sem sagt ekki bara eftir næstu kosningar heldur eftir þar næstu kosningar. Þar er sjálfsagt sú trú að staðan muni batna með tvennum kosningum, að minnsta kosti. En ríkisstjórnin hélt að af því að þessi ákvörðun var kynnt í dag þá væri hún afleiðing af stefnu þessarar ríkisstjórnar, sem er svolítið lýsandi fyrir þetta vandamál. En af því að hv. þingmaður nefndi Þýskaland þá ætlaði ég að fjalla um þær breytingar sem hafa orðið á skattkerfinu þar er varða ferðaþjónustuna, en ég hef ekki tíma til þess, 

Það er nú svo að klukkan gengur niður hjá bæði ræðumönnum og forseta.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að gera ekki athugasemd við það að hæstv. forseti láti klukkuna telja niður. Við erum nú vön því en mér finnst hæstv. forseti vera helst til örlátur, þar sem ég byrjaði á fimm mínútum, en ég geri ekki athugasemd við það heldur. Það sem hv. þingmaður var að nefna hér varðandi flugvélapöntun Icelandair er hárréttur punktur. Það var kostulegt að heyra hæstv. fjármálaráðherra koma hér í dag, slá sér á brjóst og segja: Ha ha, það er greinilegt að þeir hlusta ekki á bölmóðinn í stjórnarandstöðunni. En það er margra ára ferli að kaupa flugvél. Ég hef heimsótt Boeing-verksmiðjurnar og það er afar fróðlegt að koma þangað. Að horfa á flæðilínur flugvéla og þetta voru flugvélar sem höfðu verið pantaðar fyrir sjö, átta, níu eða tíu árum og voru núna að koma út af færibandinu. Þú pantar ekki flugvél eins og þú pantar þér far með flugvél og þetta ætti fjármálaráðherra að vita. Auðvitað eru framtíðaráætlanir mikilvægar. Auðvitað er framtíðarsýn mikilvæg og það var fróðlegt að hlusta á einhvern hérna í dag segja: Já, það skiptir máli hverjir stjórna. Það var einhver úr stjórnarliðinu. Það er kannski það eina sem ég get verið sammála þessu fólki hér í dag um, eftir atkvæðagreiðsluna um fjárlögin. Já, það skiptir máli hverjir stjórna. Jafnvel þótt ég og hv. þingmaður séum ekki alltaf sammála, og honum sé mikið í mun að segja heiminum frá því að Framsóknarflokkurinn sé ekki alltaf sammála Sjálfstæðisflokknum, þá held ég að það séu margir skynsamir framsóknarmenn enn þá til sem sjá að stefna núverandi ríkisstjórnar er algjörlega fráleit og að sú skattstefna sem ég og minn flokkur boðum sé eitthvað sem við gætum frekar náð samkomulagi um.

Virðulegi forseti. Það gengur ekki að hæstv. fjármálaráðherra láti ekki sjá sig hér í þingsal. Ég kann alveg þetta klassíska svar, hæstv. fjármálaráðherra er í húsinu, en það bara dugar ekki. Við eigum orðastað við þann hæstv. ráðherra sem mælti fyrir þessu frumvarpi og hæstv. ráðherra á að vera hér í þingsalnum, ekki einhvers staðar annars staðar. Við höfum ekki hugmynd um hvort hæstv. ráðherra sé að hlusta á okkur. Það er einfaldlega verið að leggja fram spurningar til hæstv. ráðherra sem er flutningsmaður málsins og hæstv. ráðherra er ekki hér til að svara. Hæstv. ráðherra er að verða þögulasti fjármálaráðherra Íslandssögunnar, kemur hingað í fjárlagaumræðu og tekur ekki þátt í 2. umr., kemur ekki einu sinni í lok þeirrar umræðu eins og gjarnan er gert. Síðan vil ég líka gera kröfu til þess að hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Helgi Hjörvar, sé í húsinu. Ég mun tala á eftir og ég þarf að spyrja hv. formann nefndarinnar ýmissa spurninga 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni og óska eftir því að hæstv. fjármálaráðherra sitji hér og jafnvel fara fram á það, þó maður geti kannski ekki verið svo brattur að skipa fólki fyrir hvenær það tekur til máls, að hún svari spurningum. Það bætir umræðuna og gefur henni meira gildi ef spurningum sem þingmenn varpa fram í umræðunni er svarað jafnóðum. Ég varpaði til dæmis nokkrum spurningum til hæstv. fjármálaráðherra við 2. umr. fjárlaga, sem hún tók samviskusamlega niður, en svo kom aldrei nein ræða eða svör við spurningum mínum. Ég óttast að því verði eins farið með þessa umræðu. Ég tek því tek heils hugar undir með hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni og óska eftir því hér og nú að þessir tveir þingmenn og hæstv. ráðherra verði kallaðir til.

Virðulegur forseti. Ég tek undir beiðni eða réttara sagt kröfu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar um að hæstv. ráðherra og hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Helgi Hjörvar, verði viðstaddir þessa umræðu og spyr hæstv. forseta hvort gerðar hafi verið ráðstafanir í þá veru. Það er mjög mikilvægt að a.m.k. þessir tveir hv. þingmenn, hæstv. ráðherra og hv. þingmaður taki þátt í umræðunni svo hún megi verða til einhvers gagns. Stjórnarliðar byrjuðu strax á fyrsta degi 2. umr. um fjárlög að hrópa málþóf og sýndu umræðunni svo þá lítilsvirðingu að taka lítinn sem engan þátt í henni. Þeir mæta varla hingað í þing, láta umræðuna helst fara fram um miðjar nætur, þannig að maður spyr sig: Hver er tilgangurinn með umræðum í þingsal að mati hæstv. ríkisstjórnar?

Virðulegi forseti. Ég tek undir þær kröfur sem hér hafa komið fram um að í það minnsta hæstv. fjármálaráðherra og hv. þingmaður muni mæta hingað - og ég vil bara vekja athygli á því hvað orð mín eru áhrifamikil. Um leið og ég missti þetta út úr mér var hæstv. ráðherra mætt á svæðið. Það er til mikillar fyrirmyndar og ég vil nota tækifærið og þakka hæstv. ráðherra fyrir að hlýða mér með þessum hætti og vona að hún hlusti vel á ræðu mína á eftir því það koma fleiri fyrirmæli sem ég vona að hæstv. fjármálaráðherra fari eftir. En án alls gríns er það nýtt í þinginu og hófst með þessari ríkisstjórn að hæstv. ráðherrar, hv. stjórnarþingmenn og formenn nefnda taka ekki þátt í umræðu. Þetta var ekki svona, virðulegi forseti. Það er nýbreytni sem fylgdi nýrri ríkisstjórn, þessari vinstri stjórn. Þetta er fyrir neðan allar hellur og slæmur siður.

Virðulegi forseti. Að halda því fram að ráðherrar eða formenn nefnda taki ekki þátt í umræðum eins og þessari er alrangt. Ef hv. þingmaður hefði verið hér allan tímann í gær hefði hann vitað að fyrir utan að ég var náttúrlega með framsögu þá svaraði ég fjórum aðilum sem fóru í andsvör við mig. Ég tók því aldeilis þátt í því að leiða inn umræðuna og hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar Helgi Hjörvar tók aldeilis þátt í umræðunni með ræðu og andsvörum í gær og í dag. Hv. þingmaður og varaformaður efnahags- og viðskiptanefndar, Lilja Rafney Magnúsdóttir, tók líka þátt í umræðunni í gær með ræðu. Það er því ósanngjarnt að halda þessu fram, hæstv. forseti, og ég vona að þingmenn haldi sig við að vera sanngjarnir í umræðunni eins og þeir hafa verið hingað til.

Virðulegi forseti. Auðvitað verður hver að fljúga eins og hann er fiðraður til. En ég tel hins vegar að það sé algert grundvallaratriði að hæstv. ráðherra sé viðstaddur. Ég get alveg skilið að hæstv. ráðherra þurfi að bregða sér frá endrum og sinnum, ekki síst vegna anna í starfi, ég skil það mætavel. En það er mjög mikilvægt að hæstv. ráðherra taki þátt í umræðunni með andsvörum. Andsvörin eru ekki síst hugsuð til þess, m.a. í 1. umr., til að gefa ráðherra kost á því að svara einstökum spurningum, leiðrétta t.d. þingmenn ef þeir fara með rangt mál, og taka með öðrum hætti þátt í umræðunni. Hæstv. ráðherra var ekki hér við upphaf þessarar umræðu. Ég gerði alvarlega athugasemd við það og ég finn líka að því að formaður efnahags- og viðskiptanefndar sé ekki hérna til að taka þátt í umræðum. Hann hefur verið hér reyndar endrum og sinnum, ég get vel viðurkennt það, en það er líka mjög mikilvægt að formaður efnahags- og viðskiptanefndar sé hér því að hann mun núna taka við málinu, hafa um það forustu. Við þurfum að leggja fram fyrirspurnir til hv. þingmanns til að hann geti tekist á við þær, velt fyrir sér þeim spurningum og brugðist við ef hann telur ástæðu til.

Virðulegi forseti. Við höfum kallað eftir þessum tveim hv. þingmönnum. Hér hafa fjórir hv. þingmenn komið fram og allir hafa sömu sögu að segja. Ef á þessu verður breyting og hv. þingmenn, formaður efnahags- og viðskiptanefndar og hæstv. ráðherra, munu taka þátt í umræðunni er það mjög gott, þá mun ég fyrstur manna hrósa hv. þingmönnum fyrir það. Ég mun ekki liggja á því. Ég fullyrði hins vegar að það sé nýtt að hæstv. ráðherrar og stjórnarliðar taki ekki þátt í umræðum, vegna þess að ég hef gegnt öllum þessum embættum. Ég hef verið ráðherra, ég hef verið formaður í þingnefnd, ég var kosinn á þing 2003 og þykist vita um hvað ég er að tala þegar ég lýsi því hvernig stjórnarliðar hafa tekið þátt í umræðunni gegnum tíðina. Ef nú verður breyting og hæstv. ráðherra og hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar munu taka virkan þátt í umræðunni mun ég hrósa þeim í hástert. Ég lofa því hér með, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég fékk kynningu frá stórri endurskoðunarstofu hér á landi sem fór í gegnum skattalagabreytingar í þessum bandormi. Var það gert til að einfalda og kynna þetta fyrir þeim aðilum sem með þessi mál eiga að fara, þ.e. endurskoðendum og öðrum slíkum. Þó svo mann hafi sundlað yfir þeim breytingum sem verið hafa fram til þessa, svona með því að fara í gegnum frumvörpin, verður manni kannski fyrst um þegar maður sér sérfræðingana leggja þetta fram og reyna að einfalda þetta. Enn og aftur sjáum við gríðarlega mikið af breytingum. Ég get ekki farið yfir það allt saman í þessari stuttu ræðu en ég bið virðulegan forseta um að setja mig aftur á mælendaskrá og mun ég þá fara yfir þessa þætti í kvöld, eitthvað af þeim. Því miður er ræðutíminn það stuttur - kannski vegna þess að menn hafi ekki haft hugmyndaflug í að sjá svona mál eins og hér er um að ræða, ég ætla ekki að leggja dóm á það. En ég ætla að taka eitt dæmi sem eru breytingarnar sem snúa að bílaleigum í ferðaþjónustunni. Lagt er til að sá afsláttur sem bílaleigur hafa notað af vörugjöldum af innfluttum bifreiðum verði lækkaður um helming og þetta á að skila um 500 millj. kr. Svo segir: „Breytingin, ef af verður, mun hafa þau áhrif að leiguverð bílaleigubíla mun þurfa að hækka um því sem næst 15% að meðaltali.“ Ég hef ekki orðið var við að leiguverð bílaleigubíla sé sérstaklega lágt um þessar mundir en það mun hækka um 15%. Kaupgeta á nýjum bílum mun minnka um nálægt 25% að öðru óbreyttu miðað við sama eiginfjárframlag. Kaupgeta á nýjum bílum mun minnka um nálægt 25%. Við erum ekki að tala um að þetta hafi bara áhrif á ferðaþjónustuna - og ég vek athygli á því að ferðaþjónustan á Íslandi er í samkeppni við ferðaþjónustu í öðrum löndum. Bara hugmyndir hæstv. ríkisstjórnar um þessar skattahækkanir hafa nú þegar valdið skaða á Íslandi en aðrar þjóðir hafa hagnast á því. Ég velti því fyrir mér hvaða áhrif það hefur ef kaupgeta á nýjum bílum á Íslandi, ofan á áhrifin á ferðaþjónustuna, mun minnka um 25%. Ég býst við því að það muni hafa einhver áhrif á atvinnugrein eins og t.d. bílaumboðin. Það hefur líka áhrif á umhverfismálin. Nú kynni einhverjum að finnast þetta vera léttvægt en það er þannig að við erum með gamlan bílaflota hér á Íslandi í samanburði við önnur lönd. Ef við erum með gamlan bílaflota þá þýðir það að útblásturinn er mikill, mengunin er mikil og mun meiri en hún þyrfti að vera. Gríðarlegar breytingar hafa orðið á undanförnum árum varðandi eyðslu bifreiða og þetta hafa ekki verið breytingar, þetta hafa verið byltingar. Ef það er markmið núverandi ríkisstjórnar að hafa útblástur á bílum á Íslandi mikinn en ekki lítinn þá er þetta án nokkurs vafa skref í þá áttina. Nú veit ég ekki hvort menn hafi velt þessu eitthvað fyrir sér, hæstv. ríkisstjórn. Ég hef ekki orðið var við það í umræðum. Það væri kannski ágætt að heyra frá hæstv. ráðherra eða formanni hv. efnahags- og viðskiptanefndar hvort menn hafi velt þessum þætti fyrir sér. Hér tala menn mjög fjálglega um mikilvægi umhverfismála, græns hagkerfis o.s.frv. Og það er alveg ljóst að ef menn ætla að gera það torsóttara og erfiðara en nú er - hefur það nú samt sem áður verið gert ansi torsótt, meðal annars með breytingu á gengi en einnig út af vörugjöldum og öðrum aðgerðum ríkisstjórnarinnar - og ef það er markmið að koma í veg fyrir innflutning á nýjum bílum þá held ég að menn ættu að segja það. Menn skyldu þá í það minnsta ekki vera að veifa því að þeir ætli að leggja mikla áherslu á umhverfismálin því að þetta er þvert á það. Ýmislegt fleira mætti nefna eins og umferðaröryggismálin og annað slíkt.

Virðulegi forseti. Ég óskaði eftir því hér áðan að hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar yrði viðstaddur þessa umræðu vegna þess að ég þyrfti að spyrja hann ákveðinna spurninga. Nú vil ég spyrja hæstv. forseta hvort það sé ekki öruggt að formaður nefndarinnar muni vera hér, sýna þá að minnsta kosti vilja til taka þátt í þessari umræðu og eftir föngum að hlusta á sjónarmið sem koma fram og svara þá spurningum ef hv. þingmaður telur ástæðu til. Má ég heyra hvort hv. formaður nefndarinnar sé væntanlegur?

Forseti hefur fengið þau skilaboð að formaður efnahags- og viðskiptanefndar sitji á skrifstofu sinni og hlusti á ræður þingmanna sem hér eru fluttar.

Það er til bóta en ekki nógu gott vegna þess að ég tel að hv. þingmaður eigi að vera hér og taka þátt í þessari umræðu og bregðast við þeim athugasemdum sem koma fram. Virðulegi forseti. Ég ætla að fara yfir nokkur efnisatriði í frumvarpinu. Ég ætla að taka það fram sérstaklega að hugmynd mín er ekki sú að ræða um bílaleigur eða ferðaþjónustu þó að full ástæða sé til vegna þess að það hefur verið það mikið um það rætt. Það eru önnur atriði sem mig langar til að víkja að sem skipta líka gríðarlega miklu máli. Í fyrsta lagi kemur fram í frumvarpinu að verið er að framlengja, að ég hygg, ákvæði varðandi raforkuskatt og síðan er greint frá því að hugmyndin sé að hann falli niður eftir þrjú ár. Þetta kemur nokkuð á óvart vegna þess að í greinargerð með breytingartillögum meiri hluta fjárlaganefndar, við afgreiðslu til 2. umr. nú á dögunum, þá kemur það fram að horft er til þessa raforkuskatts sem nú er aðeins verið að hækka á milli ára. Þar kemur fram að ætlunin sé síðan að nota þennan raforkuskatt smám saman til að standa straum af niðurgreiðslum á húshitunarkostnaði. Við hæstv. ráðherra höfum stundum rætt þetta mál og nú vil ég spyrja hann: Hver er sannleikurinn í málinu? Er það svo, eins og ég skil það í frumvarpinu, að gert sé ráð fyrir því að þessi raforkuskattur falli niður eftir þrjú ár eða er hér verið, eins og segir í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar - í 17. gr. frumvarpsins er talað um að þessi skattur verði hækkaður og síðan er talað um að þetta muni falla úr gildi. Ég vil bara spyrja hvort ætlunin sé að framlengja þennan skatt og hvort hugmyndin sé sú að þetta sé upphafið að því að nota hann til lækkunar á húshitunarkostnaði. Í öðru lagi langar mig að spyrja hæstv. ráðherra um eitt. Í 16. gr. kemur fram að verið er að fella niður það kolefnisgjald sem lagt var á innanlandsflug og hefur verið lagt á frá árinu 2010. Þetta var mjög umdeilt mál á sínum tíma, meðal annars vegna þess að þetta gjald var eingöngu lagt á innanlandsflug en ekki millilandaflug. Fyrir því voru færð þau rök að innanlandsflugið félli ekki undir viðskiptakerfi Evrópusambandsins um losunarheimildir en hins vegar gerði millilandaflugið það og væri auk þess í samkeppni. Þann 1. janúar sl. féll innanlandsflugið undir viðskiptakerfi Evrópusambandsins um losunarheimildir. Þess vegna þurfa flugrekendur í byrjun næsta árs að standa skil á losunarheimildum með gróðurhúsalofttegundir vegna starfsemi sinnar. Í ljósi þess að nú er verið að fella kolefnisgjaldið niður á grundvelli þess að innanlandsflugið féll undir viðskiptakerfi Evrópusambandsins um losunarheimildir vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hugmyndin sé sú að þetta gjald verði þá endurgreitt fyrir árið 2012. Þetta skiptir máli vegna þess að á þetta horfa meðal annars flugrekendur. Við vitum að innanlandsflugið býr við mjög bág kjör. Hæstv. ríkisstjórn hefur gripið til þeirra úrræða að auka mjög gjaldtöku í innanlandsfluginu. Nú stendur fyrir dyrum mikil hækkun á þessari gjaldtöku í innanlandsfluginu sem mun valda því að tilkostnaður hækkar og rekstrarumhverfi greinarinnar versnar gríðarlega mikið. Það skiptir því miklu hvort ætlunin sé að endurgreiða þetta. Það kemur ekki fram í þessu en ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort ekki komi til greina að gera þær breytingar, ef efni standa til, að endurgreiða þetta gjald fyrir árið 2012 sem er þá væntanlega í kringum 30 millj. kr. Þriðja atriðið sem mig langar að koma inn á og hefur ekki verið rætt neitt en skiptir mjög miklu máli: Hér er gert ráð fyrir því ákvæði að framlengja þann tíma sem það gildir að ekki þurfi að greiða stimpilgjöld af tilteknum fjármálagjörningum, tilteknum breytingum á lánapappírum o.s.frv. Allt er þetta gott og blessað og skiptir máli og mun verða til þess að margir þeir sem hafa þurft að borga stimpilgjald fram að því að þetta ákvæði tók gildi losna við það. Það hefur hins vegar verið einn mjög slæmur meinbugur á þessu máli sem ég hef áður tekið upp, meðal annars við formann efnahags- og viðskiptanefndar og þess vegna kallaði ég mjög eftir því að hv. formaður væri hér viðstaddur. Það er að hér er um það að ræða að þeir einir eiga rétt á að fá fellt niður stimpilgjald þegar þeir eru að endurfjármagna lánin sín sem borga upp að fullu það lán sem fyrir er á viðkomandi fasteign. Tökum nú dæmi. Nú eru þúsundir Íslendinga búnir að breyta verðtryggðum lánum sínum í óverðtryggð, einfaldlega vegna þess að það er hagkvæmara. Það er einn galli á gjöf Njarðar. Hann er sá að bankarnir sem veita þessi óverðtryggðu lán gera mjög strangar veðkröfur. Þeir sem fá þessar skuldbreytingar verða þess vegna að eiga heilmikið eigið fé til að geta fengið skuldbreytingu hjá bankanum úr verðtryggðu í óverðtryggt lán. Nú eru margir í þeirri stöðu að geta ekki endurfjármagnað af þessum ástæðum verðtryggða lánið sitt að fullu og tekið í staðinn óverðtryggt lán. Tökum dæmi af einstaklingi sem hefur haft 20 millj. kr. lán á íbúðinni sinni. Hann vill endurfjármagna það og færa það yfir í óverðtryggt lán, hefur ekki veðrými til þess nema að því marki að hann hefur veðrými til að taka 10 millj. kr. óverðtryggt lán. Þetta þýðir að hann fær ekki niðurfellt stimpilgjaldið af þessu 10 millj. kr. láni af því að það er talið nýtt lán þó að það sé eingöngu notað til að borga upp 20 millj. kr. hlutann að hálfu leyti. Hvaða fólk skyldi nú vera í þessari stöðu? Jú, það er fólk sem er í fyrsta lagi eignaminna. Það er þá væntanlega í mjög mörgum tilvikum örugglega líka fólk sem hefur lægri tekjur og þetta á alveg örugglega við um langflest ungt fólk. Hvað er þá verið að gera? Með veðkröfum bankanna er annars vegar verið að koma í veg fyrir að þetta unga fólk, meðal annarra, geti endurfjármagnað sig í óverðtryggðu og lækkað þannig fjárskuldbindingar sínar. Í öðru lagi er verið að leggja sérstakan skatt á þetta unga fólk í formi stimpilgjaldsins sem aðrir þurfa ekki að borga sem geta endurfjármagnað sig að fullu. En unga fólkið sem var í þeirri stöðu sem ég var að lýsa áðan - gæti fengið 10 millj. kr. endurfjármögnun með óverðtryggðu láni - þyrfti að borga fullt stimpilgjald 150 þús. kr. og ungt fólk munar um það. Til að geta reitt það fram þurfa viðkomandi að þéna 300 þús. kr. Ég vil því spyrja hæstv. fjármálaráðherra - er hæstv. fjármálaráðherra að hlusta? Ég var að spyrja hæstv. fjármálaráðherra að því hvort það komi til greina að gera þessar breytingar á lögunum og taka tillit til þessara sjónarmiða sem ég tel vera mikil sanngirnissjónarmið. Eitt atriði enn vil ég ræða hér en það er sú skattlagning sem hefur farið fram gagnvart þjóðkirkjunni í landinu. Nú vitum við að þjóðkirkjan gegnir gríðarlega miklu hlutverki hér á landi og staða hennar hefur á margan hátt verið þröng í fjárhagslegu tilliti. Það sem hefur gerst á síðustu árum er að mjög harkalega hefur verið gengið fram í því að lækka tekjustofna sem kirkjan hefur haft. Í skýrslu sem innanríkisráðherra lét gera kemur fram að jafnvel þótt sóknargjaldatekjur þjóðkirkjusafnaðanna yrðu hækkaðar verulega léti nærri að skerðing á síðustu árum, sem hefði svo runnið í ríkissjóð, næmi um 2 milljörðum kr. af tekjustofnum safnaðanna vegna skerðingar umfram aðra. Með öðrum orðum: Skerðingarnar umfram aðra, sem hafa verið að lúta skerðingum vegna hagræðingar og aðhaldsaðgerða ríkisstjórnarinnar, nema hjá þjóðkirkjunni um 2 milljörðum kr. á þessu tímabili. Það er auðvitað gríðarlega há upphæð. Við erum að tala um tvenns konar fjárveitingar til þjóðkirkjunnar. Í fyrsta lagi erum við að tala um fjárveitingar sem byggja á samkomulagi ríkisins og þjóðkirkjunnar frá 1997, um kirkjujarðir og launagreiðslur presta og starfsmanna þjóðkirkjunnar. Þær byggja á því að á sínum tíma var gert samkomulag, árið 1997, um að ríkissjóður fengi kirkjujarðirnar en í staðinn stæði ríkissjóður undir þessum greiðslum til presta og starfsmanna þjóðkirkjunnar. Hins vegar er það þannig að þau sóknargjöld sem innheimt eru og menn greiða sem eru í þjóðkirkjunni eru greidd þannig að þau eru innheimt sem skattur af ríkinu. Þau eru hlutfall af tekjuskatti og greidd síðan til þjóðkirkjunnar. Þetta hefur hvort tveggja verið skert mjög mikið á síðustu árum sem er mjög ámælisvert vegna þess að um er að ræða 15–16 ára gamlan samning sem byggði á því að kirkjan afsalaði sér jörðunum og eignum sínum til ríkisins og ríkið í staðinn tæki að sér starfsmannagreiðslur eins og ég var að gera grein fyrir. Hins vegar er það þannig að litið hefur verið svo á að sóknargjöldin séu félagsgjald. Það er þannig að í nefnd hæstv. innanríkisráðherra er talað um þetta sem félagsgjald. Það er því býsna alvarlegur hlutur ef það félagsgjald er skert með einhliða hætti sem virðist hafa verið gert í þessum efnum og ef niðurskurður kirkjunnar er helmingi meiri en annarra þeirra stofnana sem heyra undir innanríkisráðuneytið. Bent hefur verið á það, meðal annars í skýrslunni sem gerð var fyrr á þessu ári, og gefin út í lok apríl 2012, að á árinu 2012 mundi að óbreyttu renna í ríkissjóð um 530 millj. kr. vegna skerðingar sóknargjalda, bara sóknargjaldanna, umfram meðaltalsskerðingu þeirra stofnana innanríkisráðuneytisins sem hljóta almennar verðbætur í fjárlögum. Þetta er íhugunarefni og alvarlegur hlutur og hefur þegar haft mikil áhrif á starfsemi kirkna og sókna hringinn í kringum landið. Í þessari skýrslu er líka vísað í gögn frá Ríkisendurskoðun sem sýnir að 92 sóknir náðu ekki endum saman í rekstri sínum 2010 og hafði þeim sóknum sem þannig var komið fyrir fjölgað um 50% á þremur árum. Nú vitum við að á erfiðum tímum, eins og við höfum verið að lifa upp á síðkastið, er mjög mikil þörf fyrir þá starfsemi sem þjóðkirkjan stendur fyrir. Margir leita til kirkjunnar sinnar og trúarinnar við aðstæður sem þessar. Í ljósi þess og með skírskotun til þess vil ég segja að þetta er ekki góð aðferð vegna þess að nú reynir mjög á stoðir kirkjunnar og þjónustu hennar og starfsmanna hennar. Það má heldur aldrei gleymast að verið er að skerða tekjur kirkjunnar sem voru samningsbundnar frá árinu 1997 auk þess sem sóknargjaldatekjur þjóðkirkjusafnaðanna eru félagsgjöld til þjóðkirkjunnar. Að lokum eitt atriði sem ég ætla þó ekki að gera mikið mál úr. Ég sé í frumvarpinu að gert er ráð fyrir því að hækka tóbaksgjöld. Út af fyrir sig ætla ég svo sem ekki að gera athugasemdir við það í mörgum orðum að öðru leyti en þessu: Ég hef skilið það á þann veg að hækkun tóbaksgjalda væri liður í einhvers konar lýðheilsustefnu. Með því að hækka gjöldin dragi úr notkun tóbaks. Það er gott og göfugt markmið. En ég sé hins vegar ekki betur en gert sé ráð fyrir því að umrædd hækkun tóbaksgjaldsins leiði ekki til minnkandi notkunar á tóbaki. Notkun reyktóbaks hefur sem betur fer dregist saman en neftóbaksnotkun hefur aukist nokkuð. Undirritaður á einhvern þátt í því. En ég sé ekki betur en gert sé ráð fyrir því að ríkissjóður hali inn milljarða við að fara þessa leið. Þá spyr ég hvort lagt hafi verið mat á það, á grundvelli verðteygni þessa, hvort þetta mun leiða til minni tóbaksnotkunar, sem væri þá út af fyrir sig ávinningur og væri þá einnar messu virði, eða hvort menn líti þannig á að tóbaksnotkunin verði stöðug og hækkunin muni þar með eingöngu skila auknum tekjum í ríkissjóð.

Virðulegi forseti. Fyrst þetta: Það er með ólíkindum að sitja undir því hér endalaust aftur á bak og áfram að menn sitji ekki við umræðuna eða fylgist með henni eða taki þátt í henni ef þeir eru ráðherrar eða formenn eða í forustu fyrir nefndina sem um ræðir. Staðreyndin er þessi: Þessi umræða er búin að standa yfir þó nokkuð lengi. Það eru ekki margir liðir í þessu frumvarpi, margir þingmenn hafa farið yfir þá og meira og minna öll sú gagnrýni sem fram hefur komið er endurtekin hér. Hv. formaður nefndarinnar hefur stigið ellefu sinnum í ræðustól í þessari umræðu. Sú sem hér stendur hefur gert það að minnsta kosti níu eða tíu sinnum og sömuleiðis varaformaður nefndarinnar. Það er ekki hægt að halda því fram að menn taki ekki þátt í þessari umræðu. Virðulegi forseti. Ég vil hins vegar spyrja hv. þingmann sem á frumvarp í þinginu um lækkun á húshitunarkostnaði, en hann spyr mig líka hvort sólarlagsákvæðið eigi að standa varðandi raforkuskattinn. Okkar tillaga er sú að ákvæðið verði eingöngu til þriggja ára, að það verði framlengt með sömu rökum og þegar það var sett á. Skilyrði útflutningsgreinanna sem kostnaðurinn leggst nokkuð þungt á eru það hagstæð, þau voru hagstæð þá og eru hagstæð núna þegar tekið er tillit til stöðu krónunnar og þeirrar staðreyndar að við þurfum að brúa mikið og stórt gat hjá ríkissjóði. Hv. þingmaður er hins vegar með tillögu fyrir þinginu um að 10 aura raforkuskattur verði settur á til að fjármagna niðurgreiðslur á húshitunarkostnaði. Ég velti fyrir mér hvort hv. þingmaður sé til í að svara mér því hvað sé þarna á ferðinni, hvort það sé nákvæmlega sami skattur og ríkisstjórnin hefur lagt á með 12 aurum eða eitthvað annað sem hann vilji beintengja við hann og þá geti hann farið yfir það með okkur hér 

Virðulegur forseti. Nú liggur fyrir skýrt svar um að það er sólarlagsákvæði í raforkuskattinum sem ríkisstjórnin hefur lagt á. Þá vitum við það og þá vitum við líka að það er einhver misskilningur í gangi í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar þar sem kveðið er á um að ætlunin sé að sá skattur sem hæstv. ráðherra segir okkur að hugmyndin sé að renni út eftir þrjú ár eigi að renna til þess að greiða niður húshitunarkostnað. Ég ætla ekki að fara í nákvæmnisatriðum út í það sem frumvarp mitt gengur út á að öðru leyti en því að það byggir í smáatriðum algjörlega á tillögum nefndar sem hæstv. fjármálaráðherra, þá hæstv. iðnaðarnefndar, skipaði. Ég fagnaði þeirri skipan á sínum tíma. Skipanin var í samræmi við þingsályktunartillögu sem ég hafði reyndar flutt ásamt mörgum öðrum þingmönnum. Ég er því eindreginn talsmaður þeirrar leiðar sem þar er farin. Ég trúi því þá að vilji sé til þess að framkvæma hana. Ég spurði hins vegar hæstv. ráðherra nokkurra annarra spurninga sem voru málefnalegar. Það var í fyrsta lagi hvort ætlunin væri að taka þannig á varðandi losunarheimildirnar að endurgreiðsla vegna kolefnisgjaldsins yrði fyrir árið 2012 í ljósi þess að við gengum inn í þetta kerfi með innanlandsflugið í ársbyrjun 2012. Ég vil einfaldlega spyrja eftir því hvort þetta hafi verið íhugað og ef það hefur ekki verið íhugað vil ég gjarnan að það verði gert í nefndinni. Í öðru lagi kom ég með mál sem ég tel að skipti miklu máli. Það er örugglega ekkert mjög stórt fyrir ríkissjóð en gríðarlega mikilvægt fyrir einstaklinga og réttlætismál sem lýtur að hagsmunum þeirra sem hafa minni eignir og minni tekjur, ungs fólks. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort hún telji ekki og vilji mögulega beita sér fyrir því að þessu máli verði ýtt áfram vegna þess að það skiptir miklu máli. Ég geri ekki ráð fyrir að hæstv. ráðherra hafi tíma til að fara í umræðu um þjóðkirkjuna en hana tel ég vera eitt af þeim 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé mjög eðlilegt að nefndin fari vandlega yfir þau atriði sem hv. þingmaður minntist á. Frumvarpið sem ég legg fram er eins og það er og þannig verður því vísað til nefndarinnar sem ber að sjálfsögðu skylda til að fara vandlega yfir þessi mál og ég veit að ekkert annað stendur til. Ég spyr hv. þingmann aftur varðandi raforkuskattinn því að hér hafa margir af samflokksmönnum hans gagnrýnt skattinn sem slíkan og vilja helst ekki sjá hann. Er það rétt skilið hjá mér að hann styðji 10 aura raforkuskatt ef hann er beintengdur við niðurgreiðslur af húshitunarkostnaði? Við fáum það þá fram í þessari umræðu hvort þetta sé réttur skilningur hjá mér og hvort menn geti hugsanlega skoðað þennan raforkuskatt til lengri tíma litið í því samhengi. Ég er alla vega vel til viðræðu við hv. þingmann um það.

Virðulegi forseti. Út á það gengur frumvarpið að lagt sé 10 aura gjald á alla raforkuframleiðslu í landinu. Þær tekjur hækka framlagið til niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar um 600 millj. kr. eða þar um bil. Það er alveg rétt að ég styð það. Ég er talsmaður þess og er sammála niðurstöðu þessarar nefndar. Ég hef margoft látið það koma fram, gerði það þegar nefndin skilaði áliti sínu og kallaði eftir því hjá hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra, sem var ekki hæstv. ráðherra Katrín Júlíusdóttir heldur Oddný Harðardóttir, hvort þess væri ekki að vænta að þetta kæmi fram, þannig að ég er talsmaður þess. Ég er hins vegar ekki sammála þeirri útfærslu sem er í núgildandi lögum þar sem gert er ráð fyrir því að þessi skattur sé einfaldlega bein tekjuöflun ríkissjóðs. Ég tel að þessi aðferð eigi að tryggja niðurgreiðslu til húshitunarkostnaðar. Ég lít svo á að í svari hæstv. ráðherra varðandi fasteignaverðbréfin hafi hún í rauninni verið að hvetja til þess að þessi mál verði skoðuð og sömuleiðis hvað varðar spurningu mína um innanlandsflugið, ég spurði um þetta tvennt. Hæstv. ráðherra sagðist telja að þetta væru mál sem nefndin færi yfir og ég mun þá reyna að koma þeim skilaboðum til hv. formanns nefndarinnar ef hann hefur ekki hlýtt á orð mín. Því miður fórst það fyrir hjá hæstv. ráðherra eða hún hafði ekki tíma til þess að svara því sem ég spurði um varðandi tóbaksskattinn sem á að gefa 1 milljarð kr. Það kemur ekki fram hvort hann muni hafa þau lýðheilsufræðilegu áhrif sem stundum er talað um til að réttlæta skattinn. Mig grunar að þetta sé tilraun til að hækka tekjur ríkisins og lýðheilsuspurningin sé til þess að krydda málið dálítið og gera það liðugra en að baki standi gamla áráttan að reyna að ná í meiri tekjur til ríkisins 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ágæta ræðu. Það var reyndar fjölmargt í ræðunni sem ég vildi nefna við þingmanninn, en það sem vakti einna helst fyrir mér var að spyrja hv. þm. Einar K. Guðfinnsson út í ferðaþjónustuna og þau áhrif sem fyrirhuguð skattlagning hefur haft, sem skyndilega var látið vita af í sumar að yrði skellt á en síðan dregið úr eins og ríkisstjórnin hefur oft gert. Hvaða áhrif telur hv. þingmaður að fyrirhuguð skattlagning hafi á ferðaþjónustuna, ekki síst úti á landsbyggðinni, og þá í tengslum við bílaleigubreytinguna? Nú er líka búið að draga úr þeirri breytingu, það var svo sem bent á að eins og hún var lögð fram upphaflega hefði hún haft gríðarleg áhrif á innflutning á bílum þar sem helmingur innflutnings á bílum er og hefur verið vegna nýrra bílaleigubíla, sem má segja að sé óeðlilega mikið. Ég vildi sem sagt heyra álit hv. þingmanns á því hvaða áhrif þetta tvennt hefði, ekki síst á landsbyggðina. Margir hafa bent á að áhrifin þar verði miklu dýpri og alvarlegri en á ferðaþjónustuna í heild sinni og á höfuðborgarsvæðinu. Telur hv. þingmaður að þetta muni þar af leiðandi veikja enn frekar samkeppnisstöðu landsbyggðarinnar gagnvart höfuðborgarsvæðinu? Ég ætla að geyma mér aðrar spurningar til seinna andsvars.

Virðulegi forseti. Ég vakti athygli á því fyrr í dag að rekstrarafkoma í gistiþjónustu á landsbyggðinni virtist vera betri en á höfuðborgarsvæðinu, af einhverjum ástæðum sem hafa ekki verið skýrðar út fyrir mér. Engu að síður er ég sannfærður um að áhrifin af hækkun virðisaukaskattsins verða mjög mikil á fyrirtækin á landsbyggðinni. Hvers vegna? Jú, vegna þess að langflest þessara fyrirtækja hafa mjög takmarkaðan tíma til að selja út gistiþjónustu sína. Það hefur verið viðvarandi vandamál í ferðaþjónustu hér, eins og reyndar í mjög mörgum öðrum löndum, hversu skammur tíminn er sem þessi fyrirtæki nýta fjárfestingu sína. Þetta á alveg sérstaklega við á landsbyggðinni. Síðan er það sjálfstætt áhyggjuefni að þó að ferðamönnum sem koma hingað utan háannatíma hafi fjölgað mikið upp á síðkastið, sem er í sjálfu sér mjög jákvætt, fara þeir í miklu minna mæli út á landsbyggðina. Það er auðvitað skiljanlegt. Þeir koma hingað í stuttan tíma yfir vetrartímann þegar aðstæður oft á tíðum ekki allt of góðar til að fara mjög langt frá höfuðborgarsvæðinu. Það mun síðan ýta undir þetta misræmi ef niðurstaðan verður sú að vörugjöld verða hækkuð á bílaleigubílum vegna þess að fyrstu áhrifin eru þau, eins og bílaleigurnar benda á, að menn reyna að draga úr því að þurfa að endurnýja bílaflotann sinn og reyna þá að búa til hvata í verðinu til þess að draga úr akstrinum. Hvernig búa menn til þann hvata? Jú, þeir setja inn kílómetragjald sem menn hafa verið að hverfa frá. Það verður þess valdandi að ferðamennirnir hætta að ferðast út fyrir höfuðborgarsvæðið, fara fremur í styttri ferðir. Það mun því enn draga úr. Þegar allt þetta kúplast saman, áhrifin af vörugjöldunum og áhrifin af virðisaukaskattshækkun, held ég að áhrifin á ferðaþjónustuna á landsbyggðina verði þeim mun verri, því miður, og þeim mun alvarlegri, 

Virðulegi forseti. Það sem ég vildi einnig spyrja hv. þingmann um voru sóknargjöldin, sem hann fjallaði meðal annars um í ræðu sinni, og það sem má kannski kalla eyrnamerkta skatta og umræðuna um þá. Í haust eða síðsumars lagði SÁÁ til að hluti af áfengisgjaldinu yrði eyrnamerktur til endurhæfingar og innlagnar þeirra sem hefðu ánetjast áfengi, samtökin töldu að það væri eðlilegt að nota hluta af þeim tekjum til þess. Um þetta varð nokkur umræða og sitt sýnist hverjum um eyrnamerkta skatta. Í þessu frumvarpi kemur fram að til stendur að hækka útvarpsgjaldið. Engu að síður skilar útvarpsgjaldið sér ekki til Ríkisútvarpsins heldur virðist það vera skattur sem ríkið tekur að hluta til til sín og í vaxandi mæli, miðað við að hér er lagt til að það hækki verulega. Mér hefur fundist annað gilda um sóknargjöldin. Ég vildi fá álit hv. þingmanns á því hvort hann telji þetta vera hreinlega ólögmæta innheimtu eða upptöku á eignum safnaðanna í landinu. Áður fyrr var það auðvitað þannig að gjaldkerar safnaðanna innheimtu gjaldið sjálfir, síðan var gerður samningur við ríkið um að það sæi um innheimtuna. Á liðnum árum, fram til þessa árs, hefur ríkið innheimt fullt gjald en tekið 2 milljarða af tekjum safnaðanna í landinu til sín. Maður skyldi ætla að ef menn ætluðu að létta byrðum af fólkinu í landinu hefði í raun átt að skila þessum 2 milljörðum til þess aftur, hreinlega lækka safnaðargjöldin í stað þess að ríkið væri að nota þetta sem viðbótarskattheimtu. Er þarna verið 

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að í mörgum tilvikum eigum við að reyna að varast þessa eyrnamerktu skatta. Þeir geta átt rétt á sér í einstökum tilvikum, ég nefni í því sambandi húshitunarkostnaðinn og það er einfaldlega vegna þess að með einhverjum hætti þarf að tryggja að menn geti gengið að endurgreiðslum vísum. Ég vil því ekki útiloka eyrnamerkta skatta algjörlega. Varðandi sóknargjöldin sem hv. þingmaður spurði mig um eru þau að mínu mati alls ekki eyrnamerktir skattar. Ég held að miklu skynsamlegra sé að nota orðið félagsgjöld eins og gert er í skýrslu hæstv. innanríkisráðherra. Hæstv. innanríkisráðherra lét gera skýrslu sem skilað var í lok apríl síðastliðnum þar sem talað er um að sóknargjöldin séu félagsgjöld. Þetta eru félagsgjöld til þeirrar kirkju sem viðkomandi tilheyra. Það sem er svo alvarlegt er að hluta af sóknargjöldunum er ekki skilað til sóknanna. Ríkið nælir sér sem sagt í peninga sem voru upphaflega hugsaðir sem sóknargjöld og eins og hv. þingmaður nefndi vantar 2 milljarða upp á að þessum gjöldum hafi verið skilað, miðað við þær skerðingar sem sóknargjöldin hafa mátt sæta frá því að þær hófust á árinu 2010, eftir því sem ég best veit. Ef við horfum bara á yfirstandandi ár, 2012, vantar 530 millj. kr. upp á, sem er gríðarlegur peningur sem kirkjan er að missa. Það sem er svo háskalegt við þetta, eins og ég nefndi áðan, er að kirkjan gegnir svo stóru hlutverki á þessum erfiðu tímum, til hennar leita margir. Ef kirkjan getur ekki sinnt hlutverki sínu með sóma grefur það í fyrsta lagi undan kirkjunni og í öðru lagi leiðir það til þess að fólkið sem þarf á þessari þjónustu að halda fær hana ekki. Við viljum auðvitað að svona samfélagsleg þjónusta sé 

Virðulegi forseti. Í upphafi máls míns um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum vil ég koma aðeins inn á hina almennu efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar og forgangsröðun sem birtist í þessu frumvarpi sem og fjárlögunum sem við greiddum atkvæði um eftir 2. umr. í dag, í langri atkvæðagreiðslu. Í fjárlögunum kemur vissulega líka fram ákveðin forgangsröðun í efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar og það er eðlilegt þar sem þau eru jú pólitísk yfirlýsing um flesta þætti samfélagsins. Í fjárlagaumræðunni og þar af leiðandi að einhverju leyti í þessari umræðu líka var fjallað um vinnubrögðin sem við ástundum hér. Ríkisstjórnin og meiri hlutinn vinna verk sitt án þess að hleypa stjórnarandstöðunni að og leita til hennar eins og alsiða er til að mynda hjá flestum sveitarfélögum landsins og er einnig gert í hinu norræna pólitíska umhverfi. Þessi ríkisstjórn hefur nú oft kennt sig við norræna velferð og norræn stjórnmál. Ég nefndi í ræðu minni í sambandi við fjárlögin að fjárlaganefnd fór til Svíþjóðar og kynnti sér vinnubrögðin þar. Ef menn hefðu sama verklag hér og þar tíðkast tel ég að fjárlagaumræðan síðustu daga hefði verið öðruvísi, og reyndar líka atkvæðagreiðslan, hún hefði ekki orðið eins löng og flókin. Það er vegna þess að þá væri búið að fara yfir þann ramma og menn hefðu skýra sameiginlega sýn á það hvaða tekjum við höfum úr að spila þegar kemur að útgjöldunum. Hér snýr þetta eiginlega allt á haus. Við erum nú í 1. umr. um tekjuhluta fjárlaganna og þar má sjá áframhald á þeirri efnahagsstefnu sem ríkisstjórnin hefur framfylgt á þessu kjörtímabili, þ.e. að bæta stöðugt í skattana, setja jafnvel nýja skatta og breyta sköttum. Ég held að rætt hafi verið um það í fyrra að búið væri að gera um 170 breytingar á skattkerfinu á kjörtímabilinu, og mundi minna nægja til að æra óstöðugan. Þetta hefur auðvitað valdið því að hér er orðin mikil pólitísk óvissa fyrir fjárfestingar í landinu, sama á hvaða sviði þær eru. Það er auðvitað þeim mun bagalegra þar sem fjárfesting er í sögulegu lágmarki. Þrátt fyrir að hæstv. forsætisráðherra hreykti sér af því í umræðu fyrir nokkrum dögum að fjárfesting hefði aukist um 25% er það frá nánast engu. Það var líka sýnt fram á í umræðu í dag að áætlanir um fjárfestingu næstu ára gætu orðið jafnvel minni en á umliðnum árum. Það mundi þýða að við værum að stefna inn í fjögurra, fimm ára skeið þar sem fjárfesting er í sögulegu lágmarki, minni en nokkru sinni á öllum lýðveldistímanum, einmitt núna þegar við þyrftum gríðarlega mikla fjárfestingu í landinu til að auka hagvöxt svo hægt sé að standa undir velferðinni og vexti samfélagsins, en hér er því ekki að heilsa. Í ýmsum samanburði hefur hin pólitíska óvissa og óreglan og óvissan í skattalegu tilliti haft þau áhrif að í mörgum atvinnugreinum hafa menn haldið að sér höndum. Hér á undan ræddu hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson nokkuð um raforkuskattinn sem nú á að framlengja til þriggja ára til viðbótar þrátt fyrir að gert hafi verið samkomulag við stóriðjuna um að þetta væri tímabundinn skattur. Eitt er óskiljanlegt í umræðunni um raforkuskattinn. Hann hækkar örlítið, úr 12 aurum nú í 12,6 aura, ef ég man rétt, og er framlengdur til þriggja ára. Í áliti meiri hlutans um frumvarp til fjárlaga er talað um að raforkuskatturinn geti orðið undirstaða þess að jafna húshitunarkostnað. Það hefur verið reiknað út í nefnd á vegum hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra, fyrr á þessu kjörtímabili, að það þyrfti um 11 aura til að jafna húshitunarkostnað á landinu öllu eða um 1.700 millj. kr. Látið er í það skína að nota megi þennan skatt sem á að skila um 2 milljörðum, sem er gott betur en það sem jöfnunin þyrfti að vera, að minnsta kosti ef miðað er við árið í fyrra, seinna meir til þess að jafna húshitunarkostnað. Þá verð ég eiginlega að spyrja hæstv. ráðherra hvernig þetta fari saman, annars vegar að skatturinn renni út eftir þrjú ár og hins vegar að hann eigi jafnvel að verða grundvöllur þess að jafna fullkomlega húshitunarkostnað á landinu. Ég sé ekki alveg samhengið í þessu. Hæstv. atvinnuvegaráðherra, í svari við fyrirspurn minni um þetta fyrr í haust, taldi öll tormerki á því að leggja á jöfnunargjald, á sama hátt og t.d. olíugjald og símamínútur svo eitthvað sé nefnt, en á sama tíma eru engin tormerki á því að leggja þennan skatt á til sex ára, hann á að verða undirstaða jöfnunar til framtíðar en engu að síður renna út eftir þrjú ár. Þarna er eitthvað sem á eftir að svara. Varðandi hina pólitísku óvissu má líka nefna að í fyrra var skyndilega settur á kolefnisskattur sem meðal annars átti að leggjast á hráefni og olli verulegum titringi meðal fyrirtækja sem ætluðu sér að fjárfesta hér. Eitt fyrirtækið sem hugðist fjárfesta á Suðurnesjum og var langt komið með það og mætti á fund atvinnuveganefndar í fyrra, hefur nú horfið af vettvangi og enginn séð neitt til þess. Þó hafði virst stefna í að fjárfestingin væri að fara af stað innan nokkurra vikna þegar skatturinn var lagður á. Það skyldi þó ekki vera eins með það og fyrirtækið sem ætlaði að byggja upp kísiliðju í Þorlákshöfn en gafst upp á að bíða eftir öllu því umhverfismati sem þurfti að gera og tók óskilgreindan tíma. Ef fyrirtækinu hefði verið sagt að það tæki tvö eða þrjú ár hefðu þeir hugsanlega byggt upp hér á Íslandi, en af því þeir fengu ekkert um það að vita fóru fyrirtækið til Kanada og byggðu sig upp þar. Ferðaþjónustan hefur orðið mörgum hugleikin í umræðunni og ég ætla að koma aðeins inn á hana. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort það komi til greina, sem margir hafa nefnt og ég heyrði fyrst í kjördæmavikunni frá aðilum í ferðaþjónustunni, að í stað þess að hækka virðisaukaskatt á gistinguna til að fá inn óskilgreindar tekjur sem mundu hafa áhrif á ferðamannafjöldann kæmi til greina að leggja á svokallaðan umhverfis- eða náttúrupassa. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort það komi enn til greina í meðferð þessa máls í þinginu að sú leið verði farin. Hún virðist geta skilað að minnsta kosti jafnmiklu og áætlaður skattur án þess að hafa áhrif á fyrirhuguð ferðalög ferðamanna til Íslands. Þetta er mjög áhugavert og við getum horft til annarra landa í þessu samhengi, t.d. Þýskalands. Nú var þingmannahópur á ferð meðal annars í Dresden í Þýskalandi, sem er svæði eins og mörg svæði á Íslandi þar sem atvinnuástandið er bágborið og menn byggja mikið á ferðaþjónustu. Meðal annars var ákveðið að lækka virðisaukaskatt á gistingu í upphafi kreppunnar til að tryggja að ferðamenn héldu áfram að gista í Þýskalandi. Það tókst glimrandi vel og á Dresden-svæðinu tókst það svo vel að þar hefur orðið 20% aukning á milli ára í gistingu. Við getum síðan borið Þjóðverja saman við Dani sem gerðu þetta ekki. Þar lifa menn mjög erfiða tíma í ferðaþjónustunni í dag og í Danmörku er hæsti ferðaþjónustuskatturinn á gistingu í heiminum. Hann verður það vonandi áfram, hann verði alla vega ekki hæstur hjá okkur. Svíar fóru sömu leið og Þjóðverjar og þess vegna er svolítið sérkennilegt að við skulum fara aðra leið. Varðandi afnám undanþágu vegna vörugjalda á bílaleigur hefur hæstv. ráðherra kynnt að einungis verði farin hálf leið að þessu marki, en ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort það sé rétt skilið hjá mér að heimildin til að ganga alla leið árið eftir sé felld úr gildi. Tíminn líður hratt og ég ætlaði að nefna nokkur atriði þannig að ég ætla ekki að fara dýpra í ferðaþjónustuna þótt vissulega væri veruleg ástæða til. Ég ætla að nefna nokkur gjöld sem tengjast því yfirmarkmiði að bæta lýðheilsu á Íslandi. Það á að hækka gjald á tóbak, hækka gjald á áfengi og hækka gjald á sykur. Allir hafa skilning á því að óhollt sé að nota tóbak og hv. stjórnarþingmaður Lilja Rafney Magnúsdóttir sagði í gærkvöldi að hún óskaði þess að allir hættu að reykja og nota tóbak. Þá mætti spyrja hvort það sé stefna hv. stjórnarþingmanns að allir hætti að nota áfengi og jafnvel má ganga lengra og spyrja hvort það sé líka stefna stjórnarþingmannanna að allir hætti að nota sykur og að þetta muni allt saman virka í þessa veru. Þá kemur aftur á móti spurningin: Hvar ætlar ríkisstjórnin að fá þær tekjur sem hún reiknar með af þessum gjöldum? Það er margt sérkennilegt í þessu. Í Danmörku lögðu menn á sykurskatt, hann var hafður á í tvö ár en síðan tóku menn hann af vegna þess að hann virkaði ekki. Þetta er því umdeilanleg aðferð. Það má líka benda á að áfengisgjaldið er orðið það hátt að því miður er það staðreynd að meðal ungs fólks hefur orðið aukning á neyslu á maríjúana og hassi vegna þess að ódýrara er að nota ólögleg vímuefni en áfengi, og auðvitað heimagert áfengi eins og landa sem er ekki mjög heppilegt. Ég óttast að þetta sé áframhaldandi þróun, nema að sykurskatturinn sé hugsanlega leið til að koma á skatti á þá sem stunda landaframleiðslu. Þarna er ýmislegt óskýrt enn og spurning hvort við þurfum alltaf að elta það sem aðrir hafa gert og detta í sama pott og Danir með sykurgjaldið, gera sömu mistökin hér eins og þar, þótt ég skilji yfirmarkmiðið, að reyna að hafa áhrif á neyslu almennings til þess að bæta lýðheilsuna. Það sem ég ætlaði að koma aðeins inn á er sú efnahagsstefna sem birtist meðal annars í stöðugum skattbreytingum og í fjárlagafrumvarpinu í dag og bera saman við ágæta skýrslu sem McKinsey-fyrirtækið gaf út á dögunum. Sú skýrsla var kynnt og fékk þokkalega umræðu en ekki nægilega að mínu mati. Þar eru atvinnuvegir skilgreindir og flokkaðir í þrjá flokka. Í hinum alþjóðlega atvinnugeira er bent á í skýrslunni að þar séum við með of lága prósentu miðað við Norðurlöndin, við erum reyndar ekkert fjarri Norðmönnum en engu að síður of lítið hlutfall. Það taki langan tíma að byggja upp þær atvinnugreinar en langtímaverkefnið sé að verða samkeppnisfær á alþjóðlegum mörkuðum hvað varðar pólitíska óvissu, skattstefnu, fjárfestingarmöguleika og annað í þeim dúr. Við erum klárlega ekki á þeirri leið, ríkisstjórnin er klárlega ekki á þeirri leið. Hún gerir það sífellt erfiðara fyrir alþjóðleg fyrirtæki eða fyrirtæki á alþjóðlegum mörkuðum að starfa hér á landi. Síðan er annar þáttur atvinnuvega sem er gríðarlega mikilvægur á Íslandi og byggist á náttúruauðlindum. Það er fiskurinn, fiskveiðar og fiskvinnsla og markaður með þær vörur, orkugeirinn allur og að hluta til ferðaþjónustan og landbúnaður. Sjávarútvegurinn og orkugeirinn eru þær atvinnugreinar sem skila okkur mestu í dag. Þar er mesta framleiðnin, þar vinna fáar hendur en skila mjög miklu til samfélagsins. Framleiðnin er mikil, mikil arðsemi og skilar okkur miklum tekjum. Í þeim geira er í raun og veru ekki skynsamlegt að auka umsvif og ekki alls staðar hægt vegna þess að auðlindin er takmörkuð. Mikilvægast er fyrst og fremst að auka þekkingu og auka arðsemina. Síðasti þátturinn, sem tekur því miður 65–70% af mannaflanum í vinnu, er heimamarkaðurinn. Það er opinbera þjónustan, bankakerfið, verslun og þjónusta, hluti af ferðaþjónustunni, allur skalinn af skapandi greinum. Þessi geiri skilar allt of litlu. Þar er allt of lítil framleiðni. 

Virðulegi forseti. Út af umræðunni um gistináttagjaldið þá er ég farin að hafa meiri áhyggjur af því að umræðan um það í þingsal hafi meiri fælingarmátt en tillagan raunverulega. Staðreyndin er þessi: Sú hækkun sem var boðuð upphaflega með fjárlagafrumvarpinu hefur verið skorin niður svo hún er eingöngu um þriðjungur af því sem boðað var. Það eru 7% sem um ræðir. Við tölum um að vera með virðisaukaskatt á gistiþjónustu, ekki ferðaþjónustuna í heild, í sama hlutfalli og hún var árið 2007. Ég hef áhyggjur af því að umræðan fæli ferðamenn frá þegar verið er að lýsa því yfir að það sé stórhækkun á sköttum í ferðaþjónustunni. Hv. þingmaður telur að við getum náð því sama út úr ferðamönnum í gegnum náttúrupassa og í gegnum þá 7% hækkun á gistiþjónustu. Hefur það ekki sömu áhrif ef við tökum upp ný og óþekkt gjöld sem eiga að ná inn sömu fjármunum? Ég velti fyrir mér, virðulegi forseti, hvort hv. þingmaður hafi velt þeim þætti fyrir sér. Er ekki eðlilegra að við tökum hækkun upp á sjö prósentustig á gistiþjónustuna, inn í sömu stærð og hún var árið 2007, í staðinn fyrir í nýja og óþekkta gjaldtöku? Virðisaukaskattur á gistiþjónustu eru þekkt gjöld úti um allan heim. Ég vildi velta því upp í umræðunni. Frú forseti. Ég held að við munum á næsta ári og næstu árum sjá áframhaldandi fjárfestingar í gistingu hér á landi. Það hefur orðið gríðarleg fjölgun í sölu gistinátta á undanförnum árum. Það eru líka stórar fjárfestingar í ferðaþjónustu upp á 180 milljarða, eins og tilkynnt var um í dag, fjárfesting í nýjum flugvélaflota. Menn 

Virðulegi forseti. Ég segi nú bara: Heyr á endemi ef umræðan í þingsal á að hafa meiri fælingarmátt en yfirlýsingar ráðherra í sumar. Þær fóru eins og eldur í sinu um ferðaþjónustufyrirtækin og allir þingmenn fengu pósta frá alþjóðlegum ferðaskrifstofum hvaðanæva í heiminum um hvað væri eiginlega í gangi. Að sjálfsögðu hlusta menn á umræðu í þingsal, það er engin spurning, en við höfum ekki talað ferðaþjónustuna niður. Við höfum sagt að það felist gríðarleg tækifæri í henni. Ég vitnaði í McKinsey-skýrsluna þar sem einmitt segir að í ferðaþjónustunni sé nauðsynlegt að auka fjölda ferðamanna til að auka nýtinguna. Það er eina leiðin. Það er búið að fjárfesta heilmikið og það þarf að auka nýtinguna og fá fleira fólk. Þeir sem vörðu stefnu ríkisstjórnarinnar sögðu að tilgangurinn væri meðal annars að fækka ferðamönnum, eða draga úr fjölguninni skulum við segja, svo ég sé nú 100% sanngjarn í garð þeirra sem töluðu þannig. Hæstv. ráðherra spyr hvort það hafi ekki sömu áhrif.  Staðreyndin er sú að þeir sem koma til landsins, sitja við tölvuna sína heima, kaupa flugmiðann og skoða síðan gistinguna, þeir velja það. Það finnst hins vegar öllum eðlilegt að fara til Íslands og skilja ekkert í því að þeir geti farið hvert sem er á land án þess að borga krónu fyrir að koma inn á náttúrusvæðin. Það að borga einhverja afmarkaða upphæð, sem verður gríðarlega há vegna þess að ferðamönnunum fjölgar, er miklu skynsamlegri leið en að leggja skattinn á þegar menn sitja fyrir framan tölvuna heima hjá sér og velja hvar þeir eigi að gista. Það er sannfæring innan ferðaþjónustunnar 

Frú forseti. Í fyrsta lagi er alveg ljóst, og við sáum það t.d. bara á fréttum dagsins um stórar fjárfestingar í ferðaþjónustu, að ferðaþjónustan er orðin stærðarinnar og öflug þjónustugrein hér á landi. Hún er ein af okkar mikilvægustu atvinnugreinum. Það er alveg gríðarleg aukning í komu ferðamanna utan háannatíma, 60% aukning milli ára í nóvember síðastliðnum, þannig að það sést að átakið sem ríkisvaldið hefur ráðist í með ferðaþjónustunni Ísland allt árið er byrjað að virka. Við sjáum fram á áframhaldandi verðmætasköpun tengda ferðaþjónustu á komandi árum. McKinsey-skýrslan lagði ekki áherslu á að við mundum fjölga ferðamönnum út í eitt. Hún lagði fyrst og fremst áherslu á framlegðina úr ferðaþjónustunni og að við næðum sem mestu út úr komu ferðamanna hingað til lands. Ég er algjörlega sammála því. Þess vegna leggjum við áherslu á að ferðamenn komi meira yfir allt árið en eingöngu á sumrin. Ferðamenn sem koma til dæmis yfir vetrartímann eru mun verðmætari en margir þeir sem koma að sumri til. Virðulegi forseti. Ég held að við getum verið sammála um ýmislegt í þessari umræðu. Ég held ekki að það að hækka gistinguna aftur í 14% virðisauka muni hafa þau fælingaráhrif sem hv. þingmaður nefndi. Það er þriðjungur af þeirri hækkun sem boðuð var þannig að mér er það mjög til efs að það eigi eftir að hafa þau áhrif. Varðandi McKinsey-skýrsluna vil ég líka nefna að í henni komu fram akkúrat sömu áherslur og við vorum með í fjárlagafrumvarpinu varðandi hugvitsgreinarnar: Vöxturinn í framtíðinni verður í hugvitsdrifnum útflutningi. Hvað gerðum við í dag? Við lögðum fé í Kvikmyndasjóð, í skapandi greinar og grænar fjárfestingar. Hvað er það annað en hugvitsdrifinn iðnaður sem síðan verður að öflugum útflutningi? Ekkert annað. Það sem við gerðum í dag var akkúrat í takti við ráðleggingar McKinsey. 
            

Virðulegi forseti. Ég held að hæstv. ráðherra og meiri hlutinn þurfi að renna aftur yfir McKinsey-skýrsluna. Það er alveg rétt, og ég held að við séum alla vega mörg hver sammála um það, að auka þarf kraftinn í þekkingariðnaðinum, í þeim hluta. Við megum hins vegar ekki gleyma á hverju við höfum lifað, hvar þekkingin er mest, hvar okkur hefur gengið best og hvar er auðveldast að fá fjármagnið til að skila sér sem mest. Það er í sjávarútveginum, í sjávarútvegsklasanum, og í orkugeiranum. Núverandi stjórnvöld hafa ýtt frá sér og drepið niður allt sem þau mögulega gátu á öllu kjörtímabilinu. 62 störf hafa tapast í sjávarútveginum í haust vegna veiðigjaldsins. Munu aðgerðirnar sem voru kynntar í fjárlagafrumvarpinu í dag skapa þau 62 störf á næstu tveimur mánuðum? Það er einmitt það sem McKinsey-skýrslan segir. Við þurfum annars vegar að horfa til skammtíma, hvernig við getum aukið vöxtinn sem hraðast, og þá byggjum við auðvitað á þeim greinum þar sem þekkingin er mest og þar sem við stöndum okkur best. Hins vegar þurfum við til lengri tíma að fjárfesta í menntun, rannsóknum og þekkingu, ég er alveg sammála því, til þess að geta keppt á hinum alþjóðlega markaði, það tekur lengri tíma. Við þurfum að færa fólk í stórum stíl úr þeim geirum þar sem framleiðni er lítil. Það gerum við auðvitað ekki með því að segja því öllu upp og færa það á atvinnuleysisskrá heldur með því að skapa störf á þeim sviðum þar sem það er auðveldast, þ.e. á þeim sviðum þar sem okkur gengur hvað best, höfum mestu þekkinguna á og höfum sýnt á liðnum áratugum að okkur gengur mjög vel þar. Varðandi fjárfestingu Icelandair upp á 180 milljarða á hún að koma til landsins 2018. Þeir, eins og við og þjóðin öll, trúa því að þá verði betri stjórn við völd.

Frú forseti. Við ræðum um ráðstafanir í ríkisfjármálum, tekjuöflunaraðgerðir, kjarasamninga, verðbreytingar og fleira. Það hefur verið mjög fróðleg umræða hér í dag. Sérstaklega var fróðlegt að heyra orðaskipti hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar og hæstv. ráðherra, Katrínar Júlíusdóttur, þegar fjallað var um skattlagningu á ferðaþjónustu. Það væri fyrst og fremst umræðan í þingsal sem væri farin að skaða ferðaþjónustuna en ekki þær aðgerðir og sú umgjörð sem ríkisstjórnin væri að búa þeirri atvinnugrein og gerði henni erfitt uppdráttar. Það sem við erum að ræða núna, þ.e. skattalöggjöfin, skattumgjörðin og allt í kringum það, er það sem hefur mest áhrif á hvernig okkur gengur að byggja upp atvinnu. Ég ætla í ræðu minni að fara aðeins yfir samanburð á stöðu Íslands við ýmis nágrannaríki okkar og ríki víða í heiminum. Ég var nefnilega að fylgjast með umræðum úr norska Stórþinginu. Þar voru menn að bera Noreg saman við ýmis erlend ríki og notuðu til þess nýútkomna skýrslu, The Global Competitiveness Report, sem gefin er út af World Economic Forum, og þar er samanburður á 144 löndum, þ.e. umgjörð fyrirtækja og skattumgjörð þeirra og hvað það er sem hefur áhrif á rekstur fyrirtækja í þeim 144 löndum. Talað hefur verið um, ekki hvað síst af hv. þingflokki Samfylkingarinnar, að Íslendingar þurfi að ganga í Evrópusambandið, taka upp evru og annað því um líkt, fyrr muni umgjörðin hér ekki batna. Þess vegna er mjög fróðlegt að skoða áðurnefnda skýrslu og skoða stöðu Íslands núna á árinu 2012, en eins og ég sagði er í henni samanburður á 144 löndum. Af sex þáttum sem hafa áhrif eða eru vandamál í rekstri fyrirtækja á Íslandi að mati skýrsluhöfunda er einn þáttur meðal annars upphæð skatta á fyrirtæki. Annar þáttur er pólitískur stöðugleiki, þ.e. hinn pólitíski óstöðugleiki hér á landi er einn af áhættuþáttunum. Það er síðan málefnalegur óstöðugleiki, þ.e. hversu hratt stjórnvöld skipta um skoðun í stóru máli. Þetta erum við til að mynda að sjá núna í ferðamannaskattinum. Það er málefnalegur óstöðugleiki þegar menn vaða fram með hugmyndir um skattahækkanir sem á enga lund ganga upp og koma öllu í uppnám. Og það er þá sem áhættuþættir sem þessir hækka. Síðan er það óskilvirkt embættismannakerfi sem veldur verulegum vanda í rekstri fyrirtækja hér á landi og svo skattalöggjöfin sjálf og skattumgjörðin, þ.e. ekki upphæð skattanna heldur skattalöggjöfin og skattumgjörðin. Þessir þættir allir eru pólitísks eðlis. Staðreyndin er sú að í tíð núverandi ríkisstjórnar hefur þeim þáttum öllum hrakað stórlega. Ég ætla að koma inn á það í ræðu minni. Ef við tökum til að mynda samanburð á Íslandi og öðrum 143 löndum þegar kemur að því hvaða áhrif skattumgjörð hafi á fjárfestingar og atvinnuuppbyggingu í viðkomandi landi er Ísland þar í 119. sæti af 144 sætum. Þetta er alþjóðlegur samanburður milli margra landa sem kemur fram í skýrslunni. Árið 2011 var Ísland í 114. sæti. Árið 2010 var Ísland í 37. sæti. Landið hefur því fallið á tveimur árum, árið 2010 vorum við komin tveimur árum eftir hrun. Á tveimur árum frá 2010 til 2012 hefur Ísland fallið í þessum samanburði úr 37. sæti niður í 119. sæti. Það eru lönd sem hafa farið upp fyrir okkur á þeim tíma, milli áranna 2011 og 2012, til að mynda Níkaragva, Simbabve, Venesúela, Kólumbía og Haítí. Þegar kemur að því hvaða áhrif skattumgjörð hefur á fjárfestingar og atvinnuuppbyggingu er Haítí í 118. sæti og Ísland í 119. Í fyrra vorum við þó fyrir ofan Haítí ef við höldum áfram að bera saman. Síðan er það samanburður á heildarsköttum fyrirtækja, þeim sköttum sem ná til fyrirtækjareksturs. Það eru tryggingagjöld, fyrirtækjaskattur og aðrir skattar sem hafa áhrif á almennan fyrirtækjarekstur. Árið 2010 var Ísland í 19. sæti af 144 löndum sem er nokkuð gott. Árið 2011 var Ísland komið niður í 26. sæti. Árið 2012 erum við komin í 42. sæti. Með þessu áframhaldi, frú forseti, eitt kjörtímabil enn með sitjandi ríkisstjórn verðum við komin niður í 120. sæti. Ríki sem eru fyrir ofan okkur í dag þegar kemur að heildarskattlagningu á fyrirtækjarekstur eru - svo tekin séu nokkur dæmi úr sætunum fyrir ofan okkur en Ísland er í 42. sæti - Nepal, Rúanda, Moldavía, Ísrael, Eþíópía, Líbanon, Kasakstan og Búlgaría. Virðulegi forseti. Þetta er eitthvað sem maður er ekki stoltur af að fara með. Ef við skoðum í umræddri skýrslu - ég tek aftur fram að þetta er alþjóðlegur samanburður sem er unninn af mörgum virtum háskólum vítt og breitt um heiminn á 144 þjóðríkjum - kostnað við regluverk sem stjórnsýslan er að skapa, þ.e. stjórnsýslulegan kostnað fyrirtækja af umgjörð regluverks, og þar eru borin saman 144 lönd. Ef við skoðum hver þróunin er er Ísland núna í ár í 20. sæti. Margir mundu hugsa: Já, það er ágætt, við erum þá ekki í 100. sæti eins og þegar kemur að skattlagningunni. En ef við skoðum hver þróunin hefur orðið síðustu tvö ár var Ísland í 16. sæti árið 2011 og árið 2010 var Ísland í 12. sæti. Okkur er því að hraka. Okkur hefur hrakað um helming á þeim lista á tveimur árum. Frú forseti. Allt það sem ég hef rakið eru þættir sem hafa neikvæð áhrif á fyrirtæki eins og ég kom inn á í upphafi máls míns. Einn af sex þáttum sem hafa neikvæð áhrif á rekstur fyrirtækja á Íslandi eru gjaldeyrishöftin. Hinir fimm þættirnir eru þeir sem ég rakti áðan, þ.e. pólitískur stöðugleiki er neikvæður, málefnalegur stöðugleiki er neikvæður, breytingar á skattareglum eru neikvæðar, embættismannakerfið er að verða meiri byrði á atvinnulífinu ár frá ári, það er að verða óskilvirkara. Þessir þættir gera það að verkum að Ísland fellur niður þennan lista. En Ísland stendur sig mjög vel á öðrum sviðum. Þegar kemur til dæmis að menntunarstigi þjóðarinnar komum við mjög vel út. Þegar kemur að því hversu viljug fyrirtæki og þeir sem eru í fyrirtækjarekstri eru tilbúnir til að taka upp tækninýjungar og vera opnir fyrir nýjungum í rekstri kemur Ísland mjög vel út. Þegar kemur að netnotkun, tölvunotkun og tölvuþekkingu, interneti og annarri tækni kemur Ísland mjög vel út. Ísland mundi koma mjög vel út ef ekki væri fyrir þá stefnu sem við höfum búið við í þessum málaflokkum undanfarin ár og gerir það einfaldlega að verkum að samkeppnisstaða fyrirtækja á Íslandi versnar árlega. Frú forseti. Ég held að óhætt sé að segja að það eigi að vera sameiginlegt markmið okkar í þessum sal - við vitum að atvinnulífið, af hverju er ég að tala um það? Af því að verið var að tala um ferðaþjónustuna áðan. Og hvernig unnið hefur verið að skattkerfisbreytingunum í ferðaþjónustunni er akkúrat dæmi, skólabókardæmi, um það að við lækkum á þessum listum. Ég held að það ætti að vera, frú forseti, sameiginlegt markmið okkar sem störfum á þessum vinnustað þegar við tölum um áhrif skattumgjarðar á fjárfestingar í atvinnulífi og atvinnuuppbyggingu að vera með þau háleitu markmið að vera ofar en Haítí, með fullri virðingu fyrir því ríki, á listanum, vera ofar en ríki á borð við Kólumbíu, Ekvador, Venesúela, Simbabve, Níkaragva, Moldavíu, Kenía og fleiri ríki. Það eru ekki nema tvö ár síðan við vorum fyrir ofan þau ríki. Hvað hefur gerst, frú forseti? Frú forseti. Eins og ég sagði áðan er þetta akkúrat skólabókardæmi um það úr ferðaþjónustunni, með sama hætti og við sáum þegar skattar voru hækkaðir á fyrirtæki sem störfuðu m.a. á Grundartanga fyrir ekki svo löngu, þá var það gert án alls samráðs. Það er akkúrat þetta sem verið er að tala um. Það er einmitt þessi pólitíska óvissa og þessi pólitíski óvissuþáttur. Svo koma menn hingað, jafnvel hæstv. ráðherrar, og leyfa sér í ræðustól að saka þingmenn um að þeir séu að valda svo miklu tjóni á ferðaþjónustu í landinu. Var það meiri hluti þingheims sem lagði til að leggja hæsta virðisaukaskatt á byggðu bóli á gistinætur á Íslandi? Nei, það var hæstv. ríkisstjórn. Var það þingheimur sem gerði það án þess að vera í samráði við nokkurn mann? Nei, það var hæstv. ríkisstjórn. Frú forseti. Á meðan þetta ástand er viðvarandi vinnur það gegn allri nýsköpun í atvinnulífinu. Það vinnur gegn öllum þeim fjölmörgu hugmyndum sem eru í gangi í atvinnuuppbyggingu vítt og breitt um landið. Maður verður vitni að því þegar maður fer um og hittir einstaklinga í atvinnurekstri að þeir þora ekki af stað í framkvæmdir eða atvinnuuppbyggingu einmitt af þeirri ástæðu sem ég rakti hér áðan. Það er ekki vegna þess að þeir hafi ekki markaði fyrir vörur sínar. Það er ekki vegna þess að þeir hafi ekki mannskap til þess að vinna. Það er ekki vegna þess að þeir geti ekki fjármagnað það með einhverjum hætti. Það er vegna þess að hinn pólitíski óstöðugleiki er farinn að hamla rekstri fyrirtækja. Þá bitnar það auðvitað verst á litlu og meðalstóru fyrirtækjunum, á fyrirtækjunum og vaxtarsprotunum í samfélaginu, á þeim fyrirtækjum sem skapa stærstan hluta af hagvextinum. Frú forseti. Þetta er grafalvarleg staða. Ég vil skora á okkur öll sem erum hér inni að taka nú höndum saman og vinna að því að skapa atvinnulífinu þá umgjörð að það geti dafnað, að það geti sótt fram, að það geti skapað þann hagvöxt sem við þurfum í samfélaginu til að standa undir meðal annars skuldum ríkissjóðs, og að það geti skapað þann hagvöxt að við getum byggt upp heilbrigðiskerfi, menntakerfi og fleiri mikilvæga þætti. Virðulegi forseti. Takist okkur það þurfum við, íslensk þjóð, ekkert að óttast því að við eigum gríðarleg sóknarfæri. Miðað við þær aðstæður sem skapaðar hafa verið undanfarin ár er ótrúlegt að sjá þann kraft sem er í íslensku fólki, sem er í íslenskum fyrirtækjum og sem er í þjóðinni allri þegar kemur að atvinnuuppbyggingu, en fyrrnefndar samanburðartölur sýna það ekki. Það er ekki vegna þess að ríkisstjórn Íslands hafi skapað þá umgjörð. Alls ekki.

Forseti gerir nú hlé á þessum fundi í fimm mínútur. Fundinum er frestað um fimm mínútur.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um vörugjald og tollalögum. Í frumvarpinu er að finna umtalsverðar breytingar á almennu vörugjaldi hvað varðar framkvæmd við álagningu gjaldsins og þeim vöruflokkum sem bera vörugjald. Breytingar á tollalögum eru afleiddar af breytingum vegna vörugjalda. Fyrst varðandi framkvæmdina. Samkvæmt gildandi lögum annast ríkisskattstjóri álagningu vörugjalds á innlendar framleiðsluvörur, auk skráninga og útgáfu vörugjaldsskírteina gagnvart þeim aðilum sem flytja inn vörur án vörugjalds eða fá það endurgreitt. Tollstjóri annast aftur á móti álagningu gjaldsins á innfluttar vörur auk innheimtu þess. Í frumvarpinu er hins vegar lagt til að álagning gjaldsins, bæði á innflutning og innlenda framleiðslu, verði á einni hendi, þ.e. hjá tollstjóra, og skráning og útgáfa vörugjaldsskírteina sömuleiðis. Með þessari breytingu er leitast við að skapa heildarsýn yfir alla þætti kerfisins samhliða meiri samræmingu í álagningu gjaldanna, auk þess að gera kerfið gagnsærra, bæði gagnvart gjaldendum og álagningaraðilanum. Í frumvarpinu er sem fyrr segir að finna umtalsverðar breytingar á álagningu vörugjalda á einstaka vöruflokka, einkum þá matvæli. Þar er þó einnig að finna tillögur um að vörugjöld verði felld niður í nokkrum tilvikum af öðrum vöruflokkum en matvælum með það að markmiði að skapa aukið samræmi í álagningu gjaldanna. Þessar tillögur er í megindráttum að finna í skýrslu starfshóps sem hafði það hlutverk að fjalla heildstætt um álagningu vörugjalda á aðrar vörur en matvæli. Starfshópurinn lagði meðal annars til að vörugjald yrði fellt niður af smærri raftækjum til heimilisnota, svo sem samlokugrillum og hraðsuðukötlum, til samræmis við raftæki sem gegna svipuðu hlutverki en eru án vörugjalds í dag. Þarna er um að ræða verulega samræmingu á vörugjaldaflokkum þannig að sambærileg tæki beri sambærileg gjöld en ekki sé munur á brauðrist og samlokugrilli eins og verið hefur hingað til. Jafnframt er lagt til að vörugjöld verði felld niður af varmadælum og öryggisbúnaði ökutækja. Til samræmingar er einnig lagt til að vörugjöld verði sett á nuddbaðkör og nuddpotta en sambærilegar vörur án nudds bera í öllum tilvikum vörugjald. Hvað varðar álagningu vörugjalda á matvæli er henni breytt þannig að hún verði í réttu hlutfalli við viðbættan sykur eða ígildi hans í sætuefnum. Með þessu móti er leitast við að koma á hagrænum hvötum sem ætlað er að beina neyslu í átt til aukinnar hollustu með aukinni gjaldtöku á það efni sem æskilegt er að takmarka neyslu á. Um þetta hefur lengi verið rætt en lítið gert og nú er komin niðurstaða í það mál. Hingað til hefur álagning vörugjalda á matvæli ekki verið nægilega markviss. Gjöldin hafa til dæmis lagst af jafnmiklum þunga á gosdrykki og hreina ávaxtasafa, og sumar vörur með miklum viðbættum sykri hafa ekki borið vörugjald. Þarna hefur verið innbyrðis ósamræmi. Með samþykkt þessa frumvarps munu sykraðar mjólkurvörur og morgunkorn bera vörugjald í hlutfalli við sykurinnihald en það hafa þær ekki gert hingað til. Vörur sem ekki innihalda viðbættan sykur, svo sem hreinir ávaxtasafar og bragðbætt vatn, munu ekki bera vörugjald en það er lagt á þessar vörur nú. Þessar tillögur byggja á rannsóknum sem sýna að margir Íslendingar, og þá sérstaklega ungt fólk, neyta of mikils sykurs miðað við það sem æskilegt er talið. Jafnframt benda rannsóknir til þess að hægt sé að breyta neysluvenjum með hagrænum hvötum. Þörfin er brýn til þess að snúa af þeirri braut að meðal Norðurlandabúa er hæst hlutfall fólks sem þjáist af offitu hér á landi. Þá er tannheilsa íslenskra ungmenna mun lakari en hjá jafnöldrum þeirra annars staðar á Norðurlöndum. Ein helsta forsenda þess að lagt er til að ekki sé gerður greinarmunur á sætuefni og sykri í álagningu vörugjaldsins er einmitt mikil notkun sætuefnanna í gosdrykkjum en þar er að finna mikilvægan orsakavald tannskemmda og gildir þá einu hvort gosið er með sykri eða sætuefni. Þær tillögur sem er að finna í þessu frumvarpi eru einungis hluti af aðgerðum stjórnvalda til að hafa áhrif á bætta heilsu landsmanna. Stjórnvöld hafa verk að vinna í að beita jafnframt og samhliða öðrum aðferðum en hinum hagrænu til þess að auka meðvitund fólks um hlut holls mataræðis og aukinnar hreyfingar í þessum efnum. Auk þeirra ákvæða sem þegar hefur verið gerð grein fyrir er í frumvarpinu kveðið á um að skil á vörugjaldi innlendra framleiðenda matvæla geti farið fram í gegnum kaup á vörugjaldsskyldum aðföngum í stað þess að vörugjald sé lagt á framleiðsluna sjálfa. Þannig geta innlendir framleiðendur losnað við skýrsluskil, rekstur tölvukerfa og annað umstang við skil á gjaldinu. Innflytjendum matvæla er jafnframt gert kleift að tilgreina á tollskýrslu nákvæmt hlutfall viðbætts sykurs eða sætuefnainnihald vöru og greiða gjald í samræmi við það. Þannig er innflytjendum og innlendum framleiðendum gert kleift að skila vörugjaldi í samræmi við hlutfall sykurs eða sætuefna í vörunni. Frumvarpinu er ætlað að afla ríkissjóði 800–900 millj. kr. í tekjur umfram það sem vörugjöld gera nú og er það í samræmi við tekjuöflunaráform sem kynnt hafa verið í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2013. Er þá miðað við að sú aukning komi fram í hærri gjaldtöku á sykruð matvæli. Lagt er til að frumvarpið taki gildi 1. mars á næsta ári til að gefa aðilum nægan tíma til að undirbúa ýmis tæknileg atriði þannig að framkvæmdin megi heppnast sem best. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsöguna. Það verður nú að segjast að innihaldið er afskaplega rýrt og veldur gríðarlegum vonbrigðum. Það eru settir af stað starfshópar til að samræma þetta ótrúlega flókna kerfi og svo er bara sagt að starfshópur eitt hafi ekki lokið störfum og því fyrirsjáanlegt að áframhaldandi starf hans muni ekki leiða til sameiginlegrar niðurstöðu eða tillagna. Það er fullkomin uppgjöf. Ég vil spyrja hvort ekki hafi hvarflað að hæstv. ráðherra og ríkisstjórn að líta aðeins til þess að 40% af skóm og fötum eru keypt erlendis, svo ég taki eitt dæmi. Hvarflaði ekki að þeim að kannski gangi að lækka vörugjöld og tolla af þeim vörum til að fá verslun til landsins? Úr því að menn fóru í þetta mundi ég telja að með því ætti að vera sérstakt markmið: Einföldun og að bæta samkeppnisstöðu íslenskrar verslunar. Með núverandi kerfi búum við til vinnu í útlöndum. Mér er vel við útlendinga en vil frekar fá verslunina á Laugaveginn. Hvernig á að framkvæma þetta? Er það ekki valdaframsal til tollsins þegar miða á við að sætuefnið sé það sama og ef sykur væri notaður, varðandi skattlagninguna? Það er miðað við kíló á sykurinn og svo er sama niðurstaða með sætuefni. Mér sýnist það vera nokkuð mikið valdaframsal til embættismanna. Ég er ekki viss um að það standist. 
            

Virðulegi forseti. Eins og ég skil hv. þingmann og spurningar hans til mín snúa þær aðallega að því sem ekki er gert í þessari vinnu, þ.e. hvort menn hefðu átt að taka meira inn í þetta, eins og föt, skó og annað slíkt. Það rétt að það er ekki gert. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum auðvitað að reyna að hafa sem mesta verslun hér á landi. Ég er alveg til í einhverja frekari skoðun á því hvernig við getum örvað hana og breytt þeirri staðreynd að 40% af skóm og fatnaði eru keypt erlendis. Ég er ekki viss um að það sé eingöngu vörugjaldið sem hefur áhrif þar, því miður. Frú forseti. Ég held að séum við komin með mjög góða niðurstöðu vegna þess að um það hefur verið deilt mjög lengi. Við höfum í mörg ár talað um að menn þurfi einhvern veginn að samræma tollaflokka og við gerum það með breytingunum á raftækjum. Eftir þær hættir að vera munur á milli þess hvort menn grilla samlokuna í flötu grilli eða rista hana lóðrétt. Við gerum fleiri mjög mikilvægar breytingar í frumvarpinu. Ég tel líka að sú leið sem farin er varðandi sykurskattinn og álagninguna á honum sé sú réttlátasta gagnvart innlendri framleiðslu og innflutningi. Ég held að það sé það mikilvægasta í því öllu saman, að finna þarna réttláta leið þar sem eingöngu horft á hlutfall sykurmagns í vörunni. Það er gert þannig að þeir sem nota hana síðan í innlenda framleiðslu taka vörugjöldin með inn í aðföngunum. Það tel ég réttláta niðurstöðu og ég veit að lengi hefur verið kallað eftir þeirri jöfnun á samkeppnisstöðu.

Virðulegi forseti. Ég vil alls ekki gera lítið úr því að verið sé að samræma vörugjöld á brauðrist og samlokugrill en er verið að setja af stað tvo vinnuhópa til að ná þeirri niðurstöðu? Er málið ekki stærra en svo? Hvenær eigum við að skoða það? Er ekki 6. desember í dag? Eigum við að kanna samkeppnisstöðu íslenskrar verslunar núna í desember? Ég verð að viðurkenna að ég fyllist ekki ómældri gleði yfir því að verið sé að setja vörugjöld á nuddbaðkör og nuddpotta. Var farið í alla þessa vinnu til að ná þeirri niðurstöðu? Ég spurði líka hæstv. ráðherra hvernig hún ætlar að framkvæma það að ná sömu skattlagningu á sætuefni og sykur. Sætuefni eru mismunandi, þau eru í örri þróun. Eiga tollayfirvöld að verða sérfræðingar í sætuefnum? Verður það einhver sérdeild hjá tollinum? Það er alveg ljóst að sykurskatturinn virðist ansi dýr í framkvæmd hjá hinu opinbera. Ég er með sér þingmál sem heitir Viðskiptastefna Íslands vegna þess að mér finnst ástandið fullkomlega óþolandi. Það er óþolandi að vera að skattleggja verslun út úr landinu. Auðvitað munu menn versla í útlöndum og það er hið besta mál, en hlutfallið er allt of hátt. Það er eitthvað að í gjalda-, tolla- og skattstefnu okkar þegar við erum með svona hátt hlutfall af ákveðnum vörum í útlöndum. Búið er að setja tvo vinnuhópa af stað, eða réttara sagt hæstv. ráðherra, og þeir segja bara: Við komust ekki að neinni niðurstöðu. Ég spyr enn og aftur: Er það virkilega þannig að það eigi að vera sérfræðingar hjá tollinum sem finnur út skattlagningu á sætuefni eins og 

Frú forseti. Sú staða sem hv. þingmaður lýsir og kallar eftir að við leysum fyrir jólin 2012 er ekkert ný.  Við tökum stórstíg áfangaskref í breytingum á tollakerfinu. Við samræmum til dæmis innan smárra raftækja og innan baðkara, hvort þau erum með nuddkerfum eða ekki. Við afnemum tolla- og vörugjöld á varmadælum, á öryggisbúnaði í bifreið o.s.frv. Hv. þingmaður ætti ekki gera lítið úr því sem er verið að gera. Sömuleiðis komum við með langþráðar breytingar á vörugjöldum þegar kemur að matvælum með sykurinnihaldi. 

Svarar ekki spurningunni.

Það er það sem ég er að segja, 

Hæstv. forseti. Ég ætla að byrja á því að hrósa því sem vel er gert og um það eru nokkur dæmi í þessu frumvarpi sem full ástæða er til að þakka fyrir. Það er jákvætt að verið sé að samræma og lækka gjöld á ákveðnar vörutegundir. Ég tek hins vegar undir með hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni um að auðvitað veldur það vonbrigðum að ekki sé um róttækari uppstokkun að ræða. Hæstv. fjármálaráðherra til upplýsingar erum við auðvitað ekki að tala um að eitthvað sé gert á nokkrum dögum núna í desember 2012 heldur að vekja athygli á því að verkefnið hefur verið fyrir augunum á okkur árum saman, alveg rétt sem hæstv. ráðherra segir um það. Hæstv. ráðherra hefur átt aðild að ríkisstjórn, eða hennar flokkur, um allmargra ára skeið og það veldur auðvitað vonbrigðum að ekkert hafi verið gert í þessum málum. Síðustu breytingar sem einhverju skipta á vörugjaldakerfinu áttu sér stað skömmu eftir að núverandi ríkisstjórn tók við völdum sumarið 2009. Hvað var gert þá? Vörugjöld á fjöldamargar vörur voru hækkuð. Farið var í að snúa til baka vörugjaldabreytingu sem Sjálfstæðisflokkur og Samfylking höfðu staðið að skömmu áður. Öllu var snúið til verri vegar og gagnrýnt harkalega og síðan hefur ekkert gerst sem máli skiptir. Því miður, hæstv. forseti. Þegar talað er um þá breytingu í heild á þeirri forsendu að þarna sé um að ræða jákvætt skref, réttlæti og annað, velti ég fyrir mér hvort hæstv. ráðherra sé þeirrar skoðunar að það sé 

Frú forseti. Hv. þingmaður sagði: Ekkert hefur gerst á tímabilinu. Þá er hann líklega að vísa í undanfarin ár. Það hefur heilmikið gerst í íslensku þjóðfélagi og það gerðist heilmikið á þeim árum sem hv. þingmaður nefnir. Þessi ríkisstjórn tók við fordæmislausri stöðu í ríkissjóði með 216 milljarða gati á fjárlögum. Að sjálfsögðu var gripið til þeirra leiða sem hægt var til að loka því gati hratt þannig að hægt væri að stöðva skuldasöfnun ríkissjóðs og farið var í að breyta vöxtum og vaxtagreiðslum í velferð. Út á það hefur þetta allt gengið og það var þess vegna sem menn gripu til hækkana á ýmsum gjöldum. Ég tel að engin þeirra hafi farið fram úr hófi. Við fórum mjög hóflega og varlega í gjalda- og skattahækkanir enda hefur það sýnt sig að Ísland stendur nokkuð vel í samanburði við önnur ríki þegar kemur að því öllu saman og ég óttast ekki samanburð í þeim efnum. Virðulegi forseti. Verkefnið okkar hefur gengið út á það og við sjáum loks til sólar í þeim efnum. Ríkisstjórninni er að takast að loka gatinu og þá er sjálfsagt og eðlilegt að við höldum áfram að vinna með vörugjöldin og reynum að tryggja að við séum sem samkeppnishæfust á því sviði. Hér er nefnilega ekki bara verið að hækka gjöld. Ef menn lesa allt frumvarpið af sanngirni er verið að samræma, breyta og gera umbætur á vörugjaldakerfinu. Það er staðreynd málsins.

Hæstv. forseti. Ég geri þá ráð fyrir því að hæstv. fjármálaráðherra ætlist til að við metum það svo að það verði engin tekjuaukning fyrir ríkissjóð af þeim breytingum. Ef þetta eru bara umbætur og réttlæti og allt það, er engin tekjuaukning. Það er væntanlega til þess sem leikurinn er gerður, að halda því á sléttu, og ekki verið að auka tekjurnar sem ríkið fær í sinn hlut og neytendur borga. Auðvitað er ekki verið að því. Það er ekki verið að hækka vísitöluna sem meðal annars kemur fram í húsnæðisverðinu í landinu. Er það nokkuð, hæstv. fjármálaráðherra? Þessi svokallaði sykurskattur, til hvaða fordæma var litið þegar sú skattlagning var ákveðin? Var kannski horft til Danmerkur þar sem skattlagning af því tagi hefur verið við lýði og menn eru í þann veginn að leggja hana niður?

Frú forseti. Hv. þingmaður veit vel hvað ég er að tala um. Í aðra höndina erum við að gera almennar umbætur á kerfinu þar sem hlutirnir eru samræmdir. Menn mega heldur ekki gera lítið úr því. Við getum alveg haldið áfram með þá vinnu og ég er vel til í það eins og ég lýsti áðan. Við stígum mikilvæg skref sem enginn hefur stigið árum saman í þessu kerfi og það er vel. Á hinn bóginn setjum við á svokallaðan sykurskatt sem lengi hefur verið rætt um og ég tel að um hann hafi ríkt þó nokkur sátt í þingsölum í gegnum árin. Menn hafa bara ekki fundið leiðina fyrr en nú. Ég tel að sú leið sem er farin í álagningu sykurskatts, til að reyna að stemma stigu við óhóflegri neyslu á sykri, sé sú besta sem hægt var að fara. Það gerum við með því -  Ég held að um það mál eigi að geta ríkt þó nokkur samstaða í þinginu. Ég trúi því ekki að menn séu á móti því að við reynum að gera bragarbót á vörugjaldakerfinu. Ég trúi því ekki heldur fyrr en ég tek á því að menn séu ekki tilbúnir í þann leiðangur að leggja á sykurskatt eins og hér er gert. Virðulegi forseti. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því að ekki verði samstaða að fara þá leið.

Virðulegi forseti. Þeir sem hlustað hafa á umræðuna hafa kannski metið það þannig eftir ummæli hæstv. fjármálaráðherra að hér væri ekki um neina tekjuöflun að ræða. Ég vil þess vegna lesa beint upp úr frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra. Þar segir á bls. 15, með leyfi forseta: „Niðurstaðan er sú að á ársgrundvelli eru auknar tekjur ríkissjóðs af vörugjöldum á matvæli um 800 millj. kr.“ Það er augljóst flækjustig þarna sem er mjög mikilvægt að menn fái niðurstöðu í. Miðað við frumvarpið er gert ráð fyrir að kostnaður við breytingarnar, sem eiga að vera til einföldunar, verði 25 millj. kr. á hverju ári. Það er eins gott að menn einfölduðu það ekki meira, ég veit ekki hvar það hefði endað. Þá er ekki tekinn inn einskiptiskostnaðurinn upp á 10 millj. kr. sem kemur af breyttu tölvukerfi. Ég vek athygli á því og við þurfum að skoða það betur, að gert er ráð fyrir því að þetta muni hækka vísitölu neysluverðs um 0,1%. Við erum komin þar með um 1,3 milljarða hækkun á lánum heimilanna. Svo er tóbaksgjaldið um 3 milljarðar þannig að við erum komin upp í 4,3 milljarða og erum því miður ekki enn hætt ef marka má þessi frumvörp. Við skulum bara kalla hlutina réttum nöfnum. Þarna er þó einhver samræming á ferðinni og ekki vil ég gera lítið úr henni, en þegar maður les frumvarpið, þegar maður skoðar fréttatilkynningarnar og þegar settur er á fót starfshópur er óhætt að segja að það valdi miklum vonbrigðum. Hæstv. ráðherra segir: Þið sjálfstæðismenn voruð í þessu og þið stóðuð ykkur heldur ekki nógu vel. Alveg hárrétt. Við vorum að vísu í því að lækka skatta, m.a. með Samfylkingunni, og þau undur og stórmerki hafa gerst að hér kom hv. þingmaður Samfylkingarinnar í gær sem kannaðist við að hafa verið í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum 2007–2009. Það er alveg ágætt. Ég man í fljótu bragði ekki eftir því að menn hafi gengist við því á þessu kjörtímabili. Mér finnst gott að heyra að hæstv. fjármálaráðherra, sem er nú að hætta eftir nokkra mánuði, sé tilbúin að skoða þessi mál. Ég var að vonast til þess að hér ætti að fara að stíga einhver alvöruskref miðað við stóryrðin sem fuku: Við tókum við svo erfiðu búi eftir ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokksins. Við skulum ekki fara í þau mál, en við tókum við svo erfiðu búi, við þurftum að hækka öll vörugjöld og tolla og skatta. Halda menn að það sé einhver tilviljun að Íslendingar eyða nokkurn veginn sambærilegri upphæð þegar þeir eru í útlöndum og allir útlendingar hér á Íslandi, meira að segja ferðamenn? Halda menn að það sé engin hugsanleg tenging við þá vörugjaldastefnu, tollastefnu og skattstefnu sem við erum með hér? Telja menn engar líkur á því að ef við lækkuðum vörugjöld og tolla mundi það hugsanlega auka veltuna og tekjurnar? Mundu útlendingarnir þá kannski versla meira? Ég hélt að menn ætluðu að reyna að ná verslun inn í landið, auka atvinnu hér heima, því að kallað hefur verið eftir því. Ef menn velta fyrir sér eftir hverju hafi verið kallað er það þetta sem menn hafa kallað eftir og af góðri ástæðu. Með fullri virðingu fyrir samræmingu á gjöldum á brauðristum, samlokugrillum og nuddpottum - mér sýnist nuddpottadæmið ganga aðallega út á að setja á vörugjöld þar sem þau voru ekki, en látum það liggja á milli hluta - vonaðist maður til þess að þetta væri ekki jafnrýrt og raun ber vitni þar sem tveir vinnuhópar hafa unnið að málinu í dágóðan tíma. Það er svo sannarlega ekki um neinar stórar breytingar að ræða ef horft er á hlutina í stærra samhengi. Ef menn hafa ekki svör við þeirri spurningu sem ég bar fram varðandi sætuefni, segir á bls. 12, með leyfi forseta: „Lagt er til að gjaldið verði 210 kr. á hvert kíló sykurs og þar sem sætuefni eru notuð í stað sykurs, sem er einkum í gosdrykkjum, verði gjaldið miðað við að vera hið sama og ef sykur væri notaður í stað sætuefnis.“ Þarna er mikið flækjustig og það sér hver maður að því miður eru sætuefni ekki eingöngu notuð í gosdrykki, því fer víðs fjarri, og er ég enginn aðdáandi þeirra. Ef við ætlum að leggja það í hendur tollyfirvalda að finna út með bragðprófunum hversu mikið er af sykri í viðkomandi vöru erum við komin með ansi hátt flækjustig. Væntanlega verður það gert með bragðprófunum, ég held að önnur leið sé ekki fær. Það verður bið á því að við gerum alvörubreytingar á kerfinu, því miður. Okkar í hv. efnahags- og viðskiptanefnd bíður það verkefni að kanna hvort þessir hlutir gangi upp og hvort það sé skynsemi í þessu og höfum við til þess afskaplega skamman tíma eins og öllum er ljóst. Það virðist að vísu vera almenn regla þegar stórmál liggja fyrir í þessari ríkisstjórn að þá eru þau unnin hratt. En svo ég verði aðeins á jákvæðu nótunum er ég ekkert að gantast með það, það er mjög gott að hin kjánalega mismunun á milli brauðristar og samlokugrills heyri sögunni til. Ég held að það sé hið besta mál, en við skulum nú samt ekki alveg missa okkur í gleðinni því að það er svo sannarlega mikið verk óunnið á því sviði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra kærlega fyrir greinargerðina fyrir málinu þar sem ég held að margt sé fært til betri vegar í því vörugjaldakerfi sem við höfum búið við. Ég vil líka fá að nota tækifærið og þakka fulltrúum stjórnarandstöðunnar í umræðunni, hv. þm. Birgi Ármannssyni og hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni, fyrir jákvæðar undirtektir um margt þó að eðlilega andmæli þeir gjaldahækkunum. Sú leið sem hér er farin um álagninguna á sykurskattinum er framför frá því sem gert var um áratugaskeið undir forustu allra flokka. Með þessari aðferð er eytt því mikla ósamræmi sem var á ýmsum vörum þar sem mikið sykraðar vörur voru án gjalda en sumar ósykraðar með gjöldum á. Það þjónaði sannarlega ekki þeim markmiðum sem yfirlýst voru með vörugjaldakerfinu sem komið var á fyrir einhverjum áratugum síðan í tíð einhverra stjórnmálaflokka sem þá voru við völd í landinu, sem ég veit ekki einu sinni hverjir voru á þeim tíma. Eins og nefnt var áðan var það kerfi lagt af í samstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks á árinu 2008 þegar menn héldu að þeir hefðu efni á því að hætta þeirri tekjuöflun fyrir ríkissjóð, því að ýmsir gallar eru á þessari skattheimtu. Það er hins vegar deginum ljósara að eftir efnahagshrun getum við ekki lifað með minni tekjustofna fyrir ríkissjóð en voru fyrir hrun, fyrir bóluna í aðdraganda hrunsins, og þess vegna var nauðsynlegt að innleiða á ný þessi vörugjöld. Ég held hins vegar að full ástæða sé til að fara vel og vandlega yfir kerfisbreytinguna sjálfa og skoða hvernig hún kemur út fyrir einstakar vörur. Nefndin áskilur sér auðvitað allan rétt til breytinga á málinu í meðförum þingsins.

Hæstv. forseti. Ég ætla að byrja á jákvæðu nótunum. Ég tel að það sé jákvætt að hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar sé tilbúinn að skoða breytingar á kerfinu eins og lagt er upp með frumvarpinu. Ég tel fulla ástæðu til þess. Ég segi, eins og ég sagði í andsvörum við hæstv. fjármálaráðherra, að það eru vissulega jákvæðar breytingar í frumvarpinu. Ég hef ekki trú á sykurskattinum sem þarna er verið að leggja til, ég hef áhyggjur af honum. Ég held að hann verði flókinn í framkvæmd og sé ekki til þess fallinn að ná þeim manneldismarkmiðum sem hæstv. fjármálaráðherra gerði grein fyrir áðan. Ég held að ef fjármálaráðuneytið hefði trú á þessum manneldismarkmiðum væri ekki reiknað með jafnmikilli tekjuaukningu og fram kemur í áætlunum frumvarpsins. En burt séð frá því vildi ég benda hv. þm. Helga Hjörvar, sem á eftir að fjalla um málið í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, á reynslu annarra þjóða varðandi skattheimtu af þessu tagi. Eftir því sem mér skilst hefur verið mikil umræða í Danmörku um sambærilega skattheimtu þar sem menn eru að leggja hana af. Ég held að það væri mjög eðlilegt áður en við tökum hana upp hér að menn kynntu sér reynslu næstu nágranna okkar af skattheimtu af þessu tagi.

Virðulegur forseti. Eins og ég þekki málið er núgildandi vörugjaldakerfi á Íslandi byggt á hinu danska vörugjaldakerfi sem, ólíkt því sem haldið var fram fyrr í umræðunni í dag, hefur ekki verið í gildi þar í tvö ár, ef ég veit rétt, heldur um mjög langt skeið. Það virðast vera nokkrar sveiflur í pólitískri umræðu um þessa gjaldtöku í Danmörku því að eftir því sem ég best veit er tiltölulega mjög stutt síðan Danir ákváðu að gera skatttökuna víðtækari og láta hana ekki aðeins ná til sykurs heldur leggja líka sérstakan skatt á herta fitu. En það er rétt að umræður eru um það nú að hverfa frá þessari gjaldtöku. Kann það að stafa af því með hvaða hætti ríkisstjórnin í Danmörku er nú samansett. Ég held hins vegar að stjórnmálamenn geti ekki litið fram hjá því að stærstu verkefnin í lýðheilsumálum sem menn eiga við að fást nú um stundir fylgja ofneyslu á þessum þáttum. Menn hafa kosið að leggja sérstök gjöld á aðrar vörur, einkanlega áfengi en ekki síst á tóbak vegna þess að menn hafa trú á því að með slíkri gjaldtöku hafi menn áhrif á neyslu. Það þótti vissulega óvinsælt þegar menn voru að taka hér fyrstu skrefin í því efni, en ég held að þeir séu orðnir býsna fáir sem leggjast nú orðið gegn því að menn taki til að mynda ríkuleg gjöld af tóbaki sem selt er. Miðað við þau gríðarlegu lýðheilsuvandamál sem fylgja ofneyslu þeirra hluta sem hér eru undir held ég að sannarlega sé ástæða til að leita leiða til að hafa áhrif á þá þróun því að hún er satt að segja ekki vænleg.

Hæstv. forseti. Það er alltaf gott að vita að til eru góðgjarnir stjórnmálamenn sem vilja tryggja að við lifum góðu og heilbrigðu lífi og nota skattheimtu til að stýra neyslu okkar. Ég er ekki alveg viss um að það verði afleiðingin af henni en það kann vel að vera. Ég hef hins vegar áhyggjur af þeirri skattahækkun sem felst í þessu frumvarpi af því að ég hef ekki mikla trú á því að manneldismarkmiðið náist, eins og ég sagði áðan. Það verður fyrst og fremst um að ræða útgjaldaauka fyrir heimilin í landinu. Það verður útgjaldaauki sem birtist ekki bara í hærra verði þeirrar vöru sem fólkið kaupir heldur kemur þetta líka til með að spila inn í vísitölu og hafa áhrif þar. Síðan bætast auðvitað við vísitöluáhrif annarra gjaldabreytinga sem ríkisstjórnin stendur nú að. Það er dálítið hlálegt að á sama tíma og menn tala um skuldamál heimilanna sem stærsta viðfangsefnið á vettvangi stjórnmálanna, skuli ríkisstjórnin trekk í trekk koma með frumvörp sem hafa strax þau áhrif að hækka skuldastöðu íslenskra heimila. Þá geta menn komið og sagt: Það á bara að afnema vísitölutengingar. En á meðan þær eru fyrir hendi eru þetta hin beinu áhrif ákvarðana sem teknar eru í þessum sal af meiri hluta ríkisstjórnarflokkanna.

Virðulegur forseti. Fyrst um hið síðastnefnda. Ef þingflokkur Sjálfstæðisflokksins flytur mál í samræmi við ályktanir á landsfundi flokksins um að afnema skuli vísitölubindingu lána til einstaklinga, skal ég sannarlega verða stuðningsmaður þess. Ég er sammála hv. þingmanni um að það er óheppilegt fyrirkomulag að hækkanir á sköttum leiði til hækkana á lánum. Hitt er síðan fjarri öllu lagi, að hér sé um einhverja ofurgjaldtöku eða gríðarlega forræðishyggju að ræða. Staðreyndin er sú að matvara, sem við erum að fjalla um, sætir sérstökum skattaívilnunum. Þannig er til dæmis ekki krafist 25,5% virðisaukaskatts á sykruðum gosdrykkjum, eins og á allri annarri vöru í landinu, heldur aðeins 7% virðisaukaskatts. Sykruð matvara nýtur þannig alveg sérstakra fríðinda í virðisaukaskattskerfinu. Þau gjöld vega ekki einu sinni upp á móti þeim ívilnunum þannig að auðvitað má nálgast verkefnið öðruvísi. Það mætti út af fyrir sig nálgast það með því að láta sykruðu vörurnar, sykraða gosdrykki og annað slíkt, bera 25,5% virðisaukaskatt. Það er engin sérstök forræðishyggja fólgin í því, engin sérstök neyslustýring. Það er bara afstaða um að sykraðir gosdrykkir eigi að bera hina almennu virðisaukaskattsprósentu sem er í gildi í landinu. Það er út af fyrir sig önnur aðferð við að nálgast sama viðfangsefnið og felur hvorki í sér ofurskattlagningu né einhverja sérstaka forræðishyggju.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað hlálegt að hlusta á hv. stjórnarliða tala um að þeir séu að hugsa um manneldissjónarmið og heilsustefnu. Þessi hæstv. ríkisstjórn tók við heilsustefnu sem 100–200 einstaklingar voru búnir að koma að og móta. Með skilgreindum tímasettum markmiðum og hvernig ætti að ná þeim, sérstaklega þeim sem snúa að hreyfingarleysi og næringu ungs fólks. Hvað gerði hæstv ríkisstjórn? Hún henti stefnunni í ruslið og hefur ekkert gert með hana. Hér koma menn með skatta sem ekki bara leggjast á almenning í landinu í formi hærra vöruverðs heldur líka beint á lánin. Þeir skulu bara kalla það því nafni og ekki vera að reyna að búa til eitthvað annað úr því. Ég vil spyrja hv. þm. Helga Hjörvar vegna þess að hann talaði um erfitt bú, bara svo við fáum að heyra það, hvort hann trúi því að ef við hækkum vörugjöld og tolla að muni það skila sér sem tekjur í ríkissjóð. Telur hv. þingmaður ekki að það gæti verið að ef menn lækkuðu vörugjöld á tolla mundi það skapa verslun í landinu? Bæði mundu Íslendingar versla meira á Íslandi og þeir ferðamenn sem hingað koma mundu hugsanlega versla meira sem mundi leiða af sér tekjur út af fleiri störfum í verslun og annars staðar. Getur það verið að þau lönd til dæmis sem eiga engar auðlindir eða neitt slíkt, lönd og svæði eins og Singapúr og Hong Kong, hafi kannski skapað sér sína velmegun með því að hafa ekki tolla og vörugjöld?

Virðulegur forseti. Auðvitað er það meginmarkmið þeirra mála sem hér eru flutt í tengslum við fjárlög að afla ríkissjóði tekna. Manneldissjónarmiðin eru aðeins þáttur málsins og byggja fyrst og fremst á því sjónarmiði að það skjóti nokkuð skökku við að vörur sem almennt eru ekki taldar hollustuvörur njóti sérstakra ívilnana í skattkerfinu og sæti lægri álagningu en aðrar vörur almennt. Ég held að það sé ekkert sérstakt markmið með einhverjum ofursköttum að koma í veg fyrir að maður geti fengið sér kók og prins, það er ekki þannig. Þetta eru ekki hættulegar vörur í þeim skilningi, enda er ekki verið að leggja nein slík gjöld á vörurnar. Það er einfaldlega verið að samræma gjaldtöku og gera, með hætti sem Samtök iðnaðarins lögðu til árið 2009, þá gjaldtöku miklu heildstæðari en áður var. Ég held að almennt fari verslun á sykraðri matvöru fram á Íslandi. Ég held ekki að við leitum mikið til útlanda til að stunda hana. Hitt getur svo vel verið rétt hjá hv. þingmanni, að með því að afnema ýmsa tolla á vörugjöld megi auka verslun í öðrum verslunargreinum og skapa fleiri störf í tengslum við hana og það er full ástæða til að skoða. Skilvirkasta leiðin í því efni held ég þó að væri einfaldlega, hv. þingmaður, að ganga í Evrópusambandið því þar með falla þessir múrar sjálfkrafa niður gagnvart öðrum löndum á Evrópska efnahagssvæðinu.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli fólks á því hvað hv. þingmaður sagði. Kannski er það svo að ástæðan fyrir ESB-dýrkun Samfylkingarinnar sé fullkominn misskilningur. Hv. þingmaður sagði: Við göngum bara í ESB, þá falla allir tollar og gjöld niður, þetta verður allt annað líf. ESB er tollabandalag. Við erum nú með flestan þann aðgang sem við getum gegnum EES, en ESB er sá aðili sem hefur staðið helst í vegi fyrir frjálsri heimsverslun. Nú er það þannig að við getum ráðið því öllu saman. Við getum lagt einhliða niður tolla ef við bara viljum. Við getum gert þá fríverslunarsamninga sem við viljum og höfum gert það. EFTA hefur haft ákveðið frumkvæði undir okkar forustu. ESB hefur engan áhuga á fríverslun í heiminum, hefur í það minnsta ekki sýnt það í verki. Það er mjög alvarlegt ef forustumenn Samfylkingarinnar vita ekki meira um ESB og það getur hver sem er lesið þetta. Menn þurfa ekki að hlusta á mig heldur bara kynna sér málið. Síðan er annar misskilningur mjög alvarlegur, að ef vörur eru ekki með 25,5% virðisaukaskatt sé ívilnun í skattinum. Trúir hv. þingmaður því? Ég hélt að það væri einkaskoðun eins af þeim sem hefur verið hæstv. fjármálaráðherra í þessari ríkisstjórn, en það virðist vera algild skoðun Samfylkingarinnar að það sé sérstök ívilnun ef ekki er 25,5% virðisaukaskattur. Hv. þingmaður sagði að það væri almenna reglan að virðisaukaskattur væri 25,5%. Ekkert er fjær lagi. Það er svo sannarlega ekki almenn regla. Hér eru nokkur virðisaukaskattsstig, allt of mörg, m.a. núll. Þetta er svo sannarlega ekki almenn regla. Það er alveg ljóst hver draumur Samfylkingarinnar er. Það er að koma öllu í 25,5% þannig að það verði engar ívilnanir.

Virðulegur forseti. Við þurfum nú ekki að rífast mikið um tolla, ég og hv. þingmaður. Við erum út af fyrir sig báðir áhugamenn um frjálsa verslun og viðskipti, sem minnstar hömlur á það milli landa og yfir landamæri. Það gerir mig að Evrópusinna en hann að einhverju öðru. Ég held að við munum eftir sem áður kappkosta að gera fríverslunarsamninga og leitast við að draga úr viðskiptahindrunum við landamæri Íslands, eins og kostur er. Hvað varðar að það sé ívilnun að vera ekki í hinu almenna þrepi virðisaukaskattsins, þá er það þannig. Það er ívilnun. 

Frú forseti. Margar atlögur hafa verið gerðar að því að einfalda vörugjaldakerfið. Það er þvílíkur frumskógur að ég hugsa að fáir þekki það, nema kannski þeir sem framkvæma skattlagninguna og það er eins gott að þeir skilji það þá rétt. Hér er gerð tilraun til þess að ná fram einhverri einföldun en menn ætla sér líka að breyta hegðun fólks og það er eitthvað sem ég tel mjög varasamt. Það má vel vera að fólk borði of mikið af fitu og það getur vel verið að það borði of mikinn sykur og hafi ekki vit fyrir sér í þeim efnum. Ætti að borða minni sykur og minni fitu. En er ekki líka betra að hreyfa sig? Gæti ekki verið að ef þeir sem borða mikið smjör og fitu hreyfa sig nógu mikið sé enginn skaði skeður?  Þegar farið er í gegnum frumvarpið þá er talað um á bls. 5 að skyr með viðbættum sykri og sætuefni ber 30% skatt og 430 kr. á kíló, en sömuleiðis líka annað skyr. Ég vildi gjarnan fá skýringu á hvort það geti verið rétt, því í greinargerð stendur að það sé einmitt skyr án sykurs sem á að losna við skattinn. Ég tel skyrið vera afskaplega hollt, frú forseti, jafnvel með sykri, ef menn bursta tennurnar og fara að hlaupa á eftir. Síðan er margt í frumvarpinu sem er mjög undarlegt. Á bls. 3 er talað um að tollskrárnúmer 2924.2960 eigi að bera um 40 þús. kr. skatt á kíló. Ég hefði gaman að vita hvaða efni það er. Það er farið að nálgast eiturlyf. Ég vildi gjarnan fá skýringar á því hvað það er. Svo er talað um að álagningin verði einföld og gagnsæ. Samt eru þeim sem framleiða vöruna gefnir tveir valkostir, annars vegar að þeir geti notað sykur sem er með sykurskatti til framleiðslunnar og þá þurfa þeir ekki að falla undir skattlagningu á vörunni og hins vegar að varan beri vörugjald, en framleiðendur geti þá dregið frá skattlagningu á sykrinum sem þeir nota. Þarna er verið að flækja kerfið enn frekar og það verður mjög gaman að sjá hvernig þetta verður útfært í smáatriðum. Þetta er um 1. gr. Svo er það með sætuefnin. Það þarf mun færri grömm af sætuefni en sykri til að ná fram sama sætumagni. Þess vegna á að skattleggja sætuefnin því talið er að þau séu 180–350 sinnum sætari, það er erfitt að ákvarða það með nákvæmum hætti. Nú er spurningin: Af hverju eiga sætuefni að falla undir þetta? Hvað er svona skaðlegt við sætuefni? Ekki skemma þau tennurnar. Nú getur vel verið að einhverjir hafi efasemdir um að þau séu ekki hreinlega skaðleg, ekki heilsusamleg, en það er allt annar handleggur. Það á að banna þau ef kemur í ljós að þau eru einhver veginn skaðleg heilsunni. Ég ætla ekki að fara mjög djúpt í þetta. Ég hefði gjarnan viljað sjá að menn einfölduðu vörugjaldakerfið allverulega vegna þess að svona flókið kerfi veldur mikilli vinnu hjá atvinnulífinu og hjá eftirlitsaðilum. Möguleikar á svindli, undanskotum og skattsniðgöngu aukast, þannig að ég hefði viljað sjá verulega mikla einföldun á vörugjaldakerfinu. Ég skora á þá aðila sem verða í ríkisstjórn eftir kosningar að þeir taki sér tak og nenni, herra forseti, að fara í gegnum vörugjaldakerfið, setja sig inn í það og einfalda það. Því til þess að geta einfaldað það þurfum við fyrst að skilja það. Það hefur verið nefnt í mín eyru nokkrum sinnum að þegar menn leggja t.d. grasdúk á fótboltavelli, þá sé á honum mjög hátt vörugjald. Hvers vegna skyldi það nú vera? Það er vegna þess að einu sinni voru framleidd teppi í Álafossi. Til að vernda þá framleiðslu þá voru sett há vörugjöld á teppi, þannig að erfitt yrði að flytja inn teppi í samkeppni. Síðan fór þessi verksmiðja á hausinn eins og kunnugt er og það er langt síðan menn hafa framleitt teppi á Íslandi, en skatturinn situr áfram og leggst meira að segja á teppi sem eru lögð á fótboltavelli. Ég veit ekki hvað ég á að taka mikið inn á þetta. Ég held að þetta muni flækja framkvæmdina mjög mikið enda er gert ráð fyrir því að ráða fólk í vinnu við þetta. Ég held að árangurinn af því að hækka verð á sykurvörum með tollum, sköttum og vörugjöldum hafi lítil áhrif vegna þess að verðteygnin er ekki svo mikil. Þó að verðið hækki á karamellum og því um líku, segjum að það hækki um 20–30 kr., þá mun það ekki hafa mikil áhrif á neysluna. Fólk langar svo mikið í karamellur, það er vandamálið. Það er líka til önnur leið og það væri að setja upp eftirlitsvél í íbúðinni minni. Fylgjast bara með því sem ég geri, hvort ég stelist ekki til að fá mér karamellu öðru hverju, sem ég reyndar geri.  Ég ætla ekki að ljúka þessari ræðu án þess að minna á það sem er jákvætt í frumvarpinu. Það er nefnilega dálítið jákvætt í því. Það er til dæmis verið að fella niður vörugjöld á varmadælum og það tel ég vera jákvætt. Þó ég vilji almennt séð hafa skattkerfin einföld, ég mundi til dæmis vilja hafa virðisaukaskattinn bara eitt þrep. Þá væri öll heila framleiðslan, heilbrigðisþjónustan, ferðaþjónustan, menntakerfið, sjávarútvegurinn, allt heila kerfið undir einni prósentutölu. Hún mætti mín vegna vera 17% eða eitthvað slíkt, eða það sem þarf til að gefa ríkissjóði sömu tekjur. Allar undanþágur burt og þar með öll undanskotin sem eru möguleg í dag. Þetta mundi ég vilja hafa. Svo vildi ég helst að menn tækju sér tak, þ.e. á næsta kjörtímabili, og útrýmdu vörugjaldafrumskóginum sem gefur ríkissjóði mjög litlar tekjur. Nema þá stóru vörugjöldin sem eru á bifreiðum. Þar þyrftu menn hugsanlega að velta fyrir sér hvort ekki sé betra að flytja vörugjald á bifreiðar yfir á notkun á vegum. Vegna þess að há vörugjöld á bifreiðum núna stöðvar fólk í því að kaupa nýjar bifreiðar og stöðvar fólk í að kaupa eyðslugrannar bifreiðar. Það hefur orðið mikil breyting á eyðslu bifreiða undanfarin 10 ár. Floti landsmanna er eldgamall og mjög eyðslufrekur þannig að ég held að menn ættu að skoða að fella niður vörugjöld á bifreiðum og flytja skattlagninguna yfir á notkun á vegum eins og talað hefur verið um. Jafnvel yfir á mæla, en það er eitthvað sem þarf meiri tíma til og kannski meiri vinnusemi hjá þeim sem vinna við lagasetninguna svo við getum tekið okkur tak og komið henni á skikkanlegt form. Ég held að vörugjöld eigi ekki að vera til. Virðisaukaskatturinn á að vera einn og undantekningarlaus. Þá mun ríkissjóður ná markmiðinu sem er að afla tekna fyrir velferðarkerfið og vera ekki að stýra neyslu fólks. Það sem við gætum hins vegar gert er að upplýsa fólk enn betur um skaðleg áhrif af neyslu þessara og hinna vörutegundanna. Benda fólki alveg sérstaklega á að til að upphefja þau skaðlegu áhrif þá gerir ekkert til að hreyfa sig pínulítið og stunda hlaup eða íþróttir eða eitthvað slíkt. Þannig upphefja menn skaðleg áhrif neyslunnar sem vinstri menn, hv. þingmenn, eru svo uppteknir af að hafa vit fyrir fólki með. Mér finnst ekki rétt að 35 ára gamall þingmaður sé að hafa vit fyrir 50 ára gömlum Íslendingi sem hefur heilmikið vit á því hvernig hann á að hegða sér og hvað hann ætlar að gera. En það er sem sagt eitt jákvætt í frumvarpinu og það eru vörugjöld af varmadælum og slíku sem getið er um að séu tekin út. Svo er eitt sem hv. nefnd þarf að gera, það er að fara í gegnum öll vörugjaldanúmerin og vita hvað er á bak við þau, því ég man eftir því að einu sinni þegar átti að hækka skatta á sykur þá voru gúmmídekk allt í einu komin með.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa langt mál um þetta frumvarp í 1. umr. Ég reikna með að það fari fram töluvert meiri umræða þegar málið kemur frá nefnd í 2. umr., en ég vildi þó taka eftirfarandi fram. Við þær aðstæður sem eru í efnahagsmálum þjóðarinnar ber að gjalda varhuga við öllum tilraunum og tillögum til að hækka gjöld og álögur sem síðan leiða út í verðlagið, til hækkunar á vísitölu. Það þarf ekki að hafa mörg orð um hvers vegna það er. Íslensk heimili eru of skuldsett, sama hvernig á það er litið, og það þýðir að allar hreyfingar upp á við í verðbólgunni eru heimilunum mjög dýrar. Litlar breytingar á verðbólgunni geta hlaupið á milljörðum í hækkun á lánum heimilanna. Hvort sem um ræðir það mál eða önnur sambærileg, sem ríkisstjórnin er að véla um þessa dagana í bandorminum svokallaða eða í fjárlagafrumvarpinu þar sem um ræðir gjaldahækkanir sem leiða til hækkunar á verðlagi, er það að mínu mati svo að menn eiga að skoða það mjög vandlega, reyna að finna allar mögulegar leiðir til að snúa ofan af slíku og koma í veg fyrir að það gerist. Seðlabanki Íslands hefur áhyggjur af verðlagsþróuninni. Þegar Seðlabankinn lýsir væntingum sínum um verðbólguna tiltekur hann sérstaklega áhyggjur sínar af meðferð fjárlagafrumvarpsins, hver endanleg tala verður þar og hver verðlagsáhrifin af fjárlagafrumvarpinu verða. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir það sama. Hann hefur áhyggjur af verðlagsþróuninni, og reyndar meiri en Seðlabankinn. Það eru nákvæmlega svona mál sem ýta undir þá þróun, kosta heimilin og valda því að pressan á Seðlabankann að vera áfram í vaxtahækkunarferli eykst. Þegar áhrif þeirra mála eru lögð saman, því kannski má segja sem svo að hvert og eitt þeirra sé ekki svo hræðilegt, skipta þau máli fyrir heimilin í landinu og skuldsetningu þeirra. Það sem meira er þýða verðlagshækkanirnar að kaupmátturinn skerðist. Þá kemur eðlilega krafa frá launþegahreyfingunni um að það sé bætt í kjarasamningum. Það liggur fyrir að svigrúm fyrirtækjanna til að mæta slíkri hækkun á kaupgjaldsliðnum er horfið vegna skattahækkananna. Vegna þess að ekki var staðið við loforð um að lækka tryggingagjaldið og verið er að hækka ýmis önnur gjöld geta fyrirtækin ekki mætt hækkuninni. Það sem fer af stað, og það er alveg hræðilegt að þurfa að vera að fara í gegnum þá sögu eina ferðina enn því hún ætti að vera okkur Íslendingum vel kunn, er víxlverkan launa og verðlags. Innstæðulausar kauphækkanir sem leiða til verðhækkana og verðbólgu sem síðan leiða aftur til kauphækkana og svo koll af kolli. Það grefur undan efnahagsstarfsemi og kaupmættinum og við þær aðstæður, þegar lánin eru svona mikil og há og stór hluti þeirra verðtryggður, er það skelfileg þróun. Þess vegna hefði það þurft að vera, og varð að vera, þannig í þessu frumvarpi að allt væri gert og að öllu væri gætt til að koma í veg fyrir verðlagshækkanir. Virðulegi forseti. Nú er það svo að það kunna að vera göfug og góð lýðheilsumarkmið bak við það að draga úr sykurneyslu. Það er víst alveg ábyggilegt og þarf ekkert að deila um að sykurneysla er of mikil á Íslandi. En það sem ég var að lýsa hér áðan gengur framar í þeim verkefnum sem við fáumst við núna. Það verður að raða hlutunum rétt upp. Það verður að vera rétt forgangsröðun og forgangsröðunin í þessu frumvarpi átti bara að vera ein. Hún var sú að koma í veg fyrir verðbólgu, hækkun lánanna, og vanda varðandi kjarasamningana, og síðan gera allt sem við getum til að fjárlögin verði þannig að þau auðveldi okkur afnám gjaldeyrishaftanna og ýti undir hagvöxt. Það voru mikilvægustu þættirnir. Því miður er frumvarpið sem er til umræðu ekki til þess fallið að ná neinum af þeim markmiðum heldur gengur þvert á móti. Hvað varðar lýðheilsusjónarmiðin get ég tekið undir með öðrum hv. þingmönnum sem hafa bent á að það kann að verða erfitt fyrir ríkisvaldið að fara fram með þessa tegund af skattlagningu til að ná markmiðunum. Það kann að verða flókið. Það má vel velta fyrir sér annarri óhollustu og spyrja hvers vegna er ekki tekið á þeim þáttum. Saltneyslu, fitu og ýmsu öðru sem veldur vandræðum út frá lýðheilsusjónarmiði. Því skyldum við ekki skattleggja það eins? Menn sjá þá hvar þetta endar og reyndar var mér bent á ágæta hugmynd. Því ekki að fara frekar þá leiðina að skilgreina það sem er einstaklega hollt og gott og lækka frekar gjöldin þar, gera það ódýrara og aðgengilegra og leggja meiri áherslu á almenna meðvitund og skilning á því hversu hættulegt það er að neyta of mikils sykurs, fitu, salts og annarrar óhollustu? Það er eitt sjónarmið. Ég játa að ég hef ekki lagt mig mjög eftir því að skoða þessi tollalög og tollskrárnúmer og allan þann frumskóg. Það er vægt til orða tekið að tala um frumskóg þegar menn fara að skoða það. Þetta virkar á mig sem alveg ótrúlega, ég leyfi mér að segja gamaldags kerfi og undarlegt kerfi. Ég ætla að grípa niður á bls. 6 í frumvarpinu þar sem er verið að lýsa tollskrárnúmerinu 1806.9028, 1806.9209 og 1806.9039, þau tollskrárnúmer eiga öll falla niður. Ekki veit ég hvaða afleiðingar það hefur og hvað kemur í staðinn. Ég ætla að lesa þennan texta sem dæmi um hvað það hlýtur að vera erfitt að vinna eftir því öllu saman: Kakóduft, þó ekki í vörur í nr. 1901, sem mér sýnist vera kextengd framleiðsla, sem inniheldur 30% eða meira miðað við þyngd af nýmjólkur- og/eða undanrennudufti með eða án viðbætts sykurs eða annarra sætuefna en án íblöndunar annarra efna. Svo kemur tvípunktur og svo langur listi af alls konar hlutum sem þarf að hafa í huga þegar verið er að reyna að greiða úr þessu. Þetta er alveg ótrúlega margbrotið og sérkennilegt og þá er ekki, enn og aftur, of fast að orði kveðið. Svo skoðar maður textann áfram og hann minnir á texta sem sást í frumvörpum, lagatextum og reglugerðum frá tímum bannáranna, frá haftaárunum, þegar við vorum einhvern veginn að reyna að skilgreina þetta þar. Ég gríp aftur niður á bls. 11, með leyfi virðulegs forseta. Þar segir: Flokkur sem ber 130 kr. vörugjald á kíló er að mestu leyti vörur sem innihalda kakó, gjarnan til að gera drykki. Einnig er í flokknum núggatmassi. Innflutningur í þeim flokki var ekki mikill. Svo er haldið áfram að fjalla um það allt saman og stendur í frumvarpinu: Gert er ráð fyrir að tollflokkar beri vörugjald í hlutfalli við þyngd viðbætts sykurs. Þau verða því hærri en nú er ef sykurinnihaldið er yfir 62% en annars munu vörugjöld í þeim flokki lækka frá því sem nú er. Svona er haldið áfram síðu eftir síðu. Ég verð að segja eins og er, þeir sem þurfa að vinna eftir þessu eiga alla mína samúð. Ég tala ekki um aumingja embættismennina sem þurfa einhvern veginn að velta þessu fyrir sér, greiða úr því og úrskurða um hvað er hvað, í hvaða flokki o.s.frv. Það er auðvitað tímabært að við finnum eitthvað annað kerfi, virðulegi forseti, en það sem er hér. Það er víst alveg ábyggilegt.

Virðulegi forseti. Ég mun ekki dvelja lengi við umræðu að þessu sinni. Það var samið um að umræðunni mundi ljúka einhvern veginn og að sjálfsögðu ætla ég að standa við það og virða það. Ég vil þó koma á framfæri að mér sýnist að þetta frumvarp, eins og svo mörg önnur sem við höfum verið að ræða, sé til þess fallið að veikja hag heimilanna með því að hækka lánin því eitthvað af þessu fer út í verðlagið o.s.frv. Ég tala ekki um þennan svokallaða sykurskatt sem mun klárlega gera það. Mér finnst svolítið sérstakt að við skulum fara þá leið núna þegar við höfum nýlegt dæmi frá nágrannaþjóð okkar þar sem hætt er við þennan skatt vegna þess að hann hefur leitt til stjórnsýslukostnaðar sem ekki var fyrirséður og hefur ekki skilað þeim árangri sem hann átti að gera. Þar af leiðandi finnst mér þetta sérkennilegt. Að sjálfsögðu fer málið sína leið í þinginu en ég reikna ekki með að hægt verði að styðja það frekar en aðrar skattahækkanir vegna þess að við höfum dæmi um að þær skili ekki árangri og muni á endanum fara út í verðlagið og hækka lán heimilanna. Svo tek ég undir orð hv. þm. Illuga Gunnarssonar um að frumvarpið sé nánast óskiljanlegt. Í það minnsta hefði verið gott að fá betri skýringar á því hvað hækkar eða breytist og hvað ekki. Það er nánast óboðlegt að leggja svona töflur fyrir þingheim. Við kunnum tollskrárnúmerin ekki utanbókar, í það minnsta hugsa ég að fáir geri það. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra. Ég vildi bara koma því á framfæri að mér líst illa á þetta frumvarpið, eins og flest önnur sem ríkisstjórnin hefur lagt fram síðustu daga.

Herra forseti. Sú lagabreyting sem við ræðum fjallar mest um sykur, sætuefni og slíkt og það að hafa vit fyrir fólki. En það er líka fleira. Á bls. 19 stendur, með leyfi herra forseta: Í c-lið greinarinnar er lagt til að tollskrárnúmer 4421.9021 bætist við C-lið viðaukans og beri því 15% vörugjald. Undir það númer fellur hreinlætisbúnaður úr viði fyrir baðherbergi. Síðan er talað um annað tollskrárnúmer, sem ég nenni ekki að lesa, en þar undir falla nuddbaðker, nuddklefar og nuddpottar. Plastbaðker án nudds falla undir tollskrárnúmerið 3922.1000 og stálbaðker án nudds falla undir tollskrárnúmer 7324.2100. Heiti potturinn sem er án nudds fellur undir tollskrárnúmerið 3922.9009 o.s.frv. Öll þessi tollskrárnúmer bera 15% vörugjald. Þá vitum við það. Þarna er verið að lauma inn einhverri breytingu, hugsanlega mjög skynsamlegri. Ég legg til að nefndin fari mjög nákvæmlega í gegnum það. Baksýnisspeglar í ökutæki falla undir tollskrárnúmer, loftpúðar ökutækja, sem sagt ýmisleg öryggistæki. Ég geri ráð fyrir að verið sé að fella niður vörugjald af þeim vörum. Svo kemur það sem skiptir kannski mestu máli. Það er líka talað um samlokugrill, grill og vöfflujárn og annað slíkt. Ég veit að það hafa verið ákveðin vandamál með aðgreiningu þar og ég held að verið sé að samræma það allt saman. Að lokum er lagt til að vörugjald á varmadælum til heimilisnota verði fellt niður, bæði með tilvísun til samræmingarsjónarmiða vegna annarra varmadælna og með tilvísun til umhverfissjónarmiða. Þetta er það jákvæða sem ég sé við frumvarpið, svo ég endi í raun og veru á jákvæðum nótum.