Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hafa bréf frá Birni Val Gíslasyni og Bjarkeyju Olsen Gunnarsdóttur, varaformanni þingflokks Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, um að Björn Valur Gíslason, 1. varamaður á lista Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í Reykv. n. geti ekki setið lengur á Alþingi sem varamaður fyrir Steinunni Þóru Árnadóttur, 8. þm. Reykv. n., vegna anna. Því er óskað eftir að í dag taki Eyrún Eyþórsdóttir sæti á Alþingi en hún er varamaður á lista Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í kjördæminu. Að ósk forseta hefur landskjörstjórn komið saman og gefið út kjörbréf handa Eyrúnu Eyþórsdóttur. Jafnframt hefur stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd fundað til þess að fjalla um kjörbréfið.

Hæstv. forseti. Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis hefur fjallað um kjörbréf Eyrúnar Eyþórsdóttur og mælir nefndin einróma með samþykkt þess.



Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd mælir einróma með samþykkt kjörbréfsins og telst það samþykkt án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum. Eyrún Eyþórsdóttir hefur ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Eyrún Eyþórsdóttir hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Borist hafa fjögur bréf frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurnum á þskj. 114, um veiðigjöld, frá Kristjáni L. Möller, á þskj. 141 og 144, um framlög ríkisaðila til félagasamtaka, frá Birgittu Jónsdóttur, og á þskj. 181, um eftirlit með hvalveiðum, frá Katrínu Jakobsdóttur. Borist hafa þrjú bréf frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurnum á þskj. 278, um framhaldsskóla, frá Steingrími J. Sigfússyni, Lilju Rafneyju Magnúsdóttur og Bjarkeyju Gunnarsdóttur, á þskj. 364, um fjölda opinberra starfa, frá Birni Val Gíslasyni, og þskj. 264, um fjölda nemenda í framhaldsskólum, frá Oddnýju G. Harðardóttur. Borist hefur bréf frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 126, um virðisaukaskattsgreiðslur einstaklinga, frá Oddnýju G. Harðardóttur. Borist hefur bréf frá umhverfis- og auðlindaráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 250, um aðgerðir í loftslagsmálum, frá Svandísi Svavarsdóttur. Borist hefur bréf frá innanríkisráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 136, um framlög ríkisaðila til félagasamtaka, frá Birgittu Jónsdóttur.

Til svara eru: Forsætis- og dómsmálaráðherra, heilbrigðisráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra og innanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Það er óhætt að segja að það séu blikur á lofti yfir heilbrigðisþjónustunni í landinu. Við erum að upplifa fyrsta læknaverkfall sögunnar, aðgerðum er frestað, óvissa fólks um úrlausn við bráðum veikindum eykst dag frá degi. Þetta kemur síðan í kjölfarið á ákvörðunum sem ríkisstjórnin hefur tekið á þessu ári, sem hafa allar að markmiði að minnka opinber framlög til fjármögnunar heilbrigðisþjónustunnar, láta almenning borga hærri komugjöld svo nemur nærri 20% á heilsugæslustöðvum og í fjárlagafrumvarpi eru boðaðar frekari hækkanir á kostnaðarþátttöku sjúklinga í lyfjum. Ég hlýt að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra: Hver er stefnumörkun hans í þessu máli? Hann hefur talað með jákvæðum hætti um kröfugerð lækna og sýnt henni skilning. En við heyrðum hins vegar hæstv. fjármálaráðherra, sem fer með launastefnuna, tala á annan hátt á flokksráðsfundi Sjálfstæðisflokksins um helgina. Þar taldi hann þjóðarvá fyrir dyrum ef gripið yrði til aðgerða sem gætu tryggt læknum sambærileg kjör hér og í nágrannalöndunum. Því hlýt ég að spyrja: Hver er í reynd stefna ríkisstjórnarinnar varðandi kjaramál lækna og hjúkrunarfólks? Stefnir ríkisstjórnin að því að tryggja sambærileg kjör við það sem gerist í nálægum löndum? Er hæstv. heilbrigðisráðherra sáttur við þá pólitísku forustu sem fjármálaráðherrann veitir í þessu máli þegar hann segir að ekki sé hægt að mæta kröfum lækna öðruvísi en að nýtt fjármálaáfall dynji yfir íslensku þjóðina?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að hefja máls á þessu mikilsverða efni, sem er fyrsta læknaverkfallið frá því að læknar fengu verkfallsréttinn, 30 ár. Það er alveg rétt að það eru blikur á lofti í heilbrigðisþjónustunni á Íslandi þegar þessi staða er komin upp. Með sama hætti er það rétt að ég hef afdráttarlaust lýst þeirri skoðun minni að við þurfum að laga kjarasamningsumhverfi læknastéttarinnar að þeim veruleika sem við er að glíma í samkeppni um þetta vinnuafl á meðal okkar næstu nágranna. Rétt er að nefna það hér í þessu sambandi að sú hin sama staða er uppi í nágrannalöndunum. Ég var til dæmis í Danmörku fyrir ekki löngu þar sem ég var upplýstur um að skortur á læknum þar í landi er metinn um 5.500 manns fram til ársins 2025 eða 2030. Þetta er því sá veruleiki sem við erum að glíma við þegar við starfskjör læknastéttarinnar hér á landi er að eiga. Ég er þeirrar skoðunar, eftir að hafa rýnt í gögn, að læknar hafi dregist aftur úr í launakjörum sambærilegra stétta en engu að síður geri ég þá kröfu líka til hv. fyrirspyrjanda að setja sig í spor þeirra sem með kjarasamningamálin fara. Það standa á þeim öll spjót, ekki bara frá einni stétt lækna. Við þekkjum alveg umræðu samtaka aðila á vinnumarkaði, verkalýðshreyfingarinnar og atvinnurekenda, og við þekkjum sömuleiðis kröfugerð annarra stétta sem beinist að ríkiskassanum og kjarasamninganefnd ríkisins. Stefna mín er því sú, og það mæli ég af heilindum, að við þurfum og eigum að leita leiða til að gera kjarasamning við læknastéttina með þeim hætti að við getum betur staðist samjöfnuðinn og samkeppnina um þetta ágæta vinnuafl.

Virðulegi forseti. Hinn bitri raunveruleiki íslenskrar þjóðar er sá að fyrir hrun vorum við með laun sem stóðust samjöfnuð við aðrar norrænar þjóðir og nú erum við með laun á pari við Slóvakíu. Laun okkar allra hafa lækkað um helming. Stéttir sem búa yfir alþjóðlegri menntun og hafa alþjóðlega viðurkennd starfsréttindi eins og læknar, sem eru eftirsóttir um allan heim, munu auðvitað og þurfa auðvitað að sækja sér kjör sem eru sambærileg við það sem gerist annars staðar. Í þessu er mikill vandi fólginn fyrir ríkisstjórn sem heldur dauðahaldi í íslenska krónu. Ég hlýt að spyrja hæstv. ráðherra: Er þá einhver stefna í kjarasamningum ríkisins? Hér er talað fyrir allt annarri launastefnu, af hálfu fjármálaráðherrans, en þeirri sem varð ofan á í samningum við framhaldsskólakennara í vetur, svo að eitt dæmi sé tekið. Ég get ekki betur séð en að mikill áherslumunur sé á milli heilbrigðisráðherrans og fjármálaráðherrans. Það skiptir líka máli að koma með skýr fyrirheit um uppbyggingu 

Virðulegi forseti. Aðeins um skýru fyrirheitin um uppbyggingu háskólasjúkrahússins. Þau birtast meðal annars í fjárlögum ársins 2014 þar sem í fyrsta skipti er sett inn fé til að halda þessu verki áfram og ljúka hönnun á tilteknum byggingaráformum. Það var ekki króna á fjárlögum ársins 2013 í það verk, ekki ein einasta króna. Þannig að skýr og afdráttarlaus vilji liggur fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar í því stóra verki. Ég leyfi mér að minna á síðustu orð fjármálaráðherra í því sambandi sem féllu um síðustu helgi á flokksráðsfundi okkar sjálfstæðismanna. Framkvæmdir við þetta verk verða hafnar á kjörtímabilinu og það stendur. Engu að síður vil ég undirstrika það að til þess að það geti orðið þarf að finna fjármögnun á þetta stóra og mikla verk. Að því er unnið og við gerum ráð fyrir því að birta niðurstöðu þeirrar vinnu á fyrri hluta næsta árs.

Virðulegi forseti. Ég tek upp þráðinn þar sem honum sleppti hjá hæstv. heilbrigðisráðherra því að það eru vissulega blikur á lofti í heilbrigðismálum. Ég leyfi mér að segja að áhyggjur þjóðarinnar fari dagvaxandi út af fyrsta verkfalli lækna sem stendur yfir og um leið óvissu um nýjan spítala. Vissulega sagði hæstv. heilbrigðisráðherra áðan að búið væri að gefa skýr fyrirheit en við sjáum stöðu sem er algjörlega óviðunandi, ekki aðeins er spítalinn rekinn núna á 17 stöðum á höfuðborgarsvæðinu og þjónar öllu landinu heldur horfum við upp á stöðugar slæmar fréttir frá spítalanum, hvort sem það er sveppasýking í skrifstofum, mygla, faraó-maurar sem nú er verið að berjast við. Og bráðabirgðalausnir sem voru kynntar okkur, þingmönnum Reykjavíkur og höfuðborgarsvæðisins, á fundi með Landspítala eru að setja skrifstofur í gámahús fyrir 100 milljónir. Slíkar lausnir eru auðvitað bráðabirgðalausnir sem eru dýrari til lengri tíma litið. Það sem mig langar að inna hæstv. heilbrigðisráðherra eftir, og þess vegna er ég nú á tillögu hv. þm. Kristjáns Möllers um að setja eigi niður þingmannanefnd til að fara yfir málið, að þetta er mál sem mér finnst að við eigum að reyna að hefja yfir pólitísk átök og þess vegna er mjög mikilvægt að við reynum að sameinast um það hvernig eigi að standa að fjármögnun. Það hafa nefnilega ýmsar leiðir verið settar fram og eitt af því sem hefur verið nefnt er til að mynda að selja hluta af Landsvirkjun, sem ég tel að sé leið sem aldrei verði sátt um, til að fjármagna nýjan spítala. Hæstv. fjármálaráðherra hefur nefnt sölu eigna, hæstv. heilbrigðisráðherra hefur líka nefnt það. Við hljótum að geta sest niður við sama borð og rætt um það hvaða lausn eigi að finna. Hæstv. ráðherra sagði áðan, í svari við fyrirspurn hv. þm. Árna Páls Árnasonar, að það yrði eitthvað kynnt á fyrri hluta ársins. Hæstv. ráðherra, ég spyr: Er ekki rétt að ríkisstjórn reyni að efna til þjóðarsáttar um þetta mál og kalla alla að borðinu, þar með talið stjórnarandstöðuna, þar með talið þá sem eru að vinna á spítalanum, þar með talið þá sem þurfa að leita þangað eftir þjónustu, ekki bara um hvernig spítalinn eigi að vera heldur hvernig eigi að fjármagna hann?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Varðandi þjóðarsáttina um spítalann - og eins og hv. þingmaður lagði til, að leita sem mestrar pólitískrar samstöðu um það mál - vil ég leyfa mér að fullyrða að náðst hafi allgóð samstaða hér á vorþinginu síðasta í þessum sal. Alþingi samþykkti að Landspítalinn skyldi endurbyggður við Hringbraut, hann skyldi endurbyggður á grunni þeirra tillagna sem liggja fyrir. Þetta er í mínum huga afdráttarlaus samstaða og afdráttarlaus ákvörðun í málefnum þessa framfaraverks, jafnhliða því að þriðja atriðið var samþykkt, þar sem Alþingi lagði ákveðnar línur um hvaða þætti ætti að skoða varðandi fjármögnun á spítalanum. En ég kemst ekki hjá því að benda hv. þingmanni á það að það lagafrumvarp sem var samþykkt á vorþinginu 2013 gerði grundvallarbreytingar á þeim áformum sem höfðu verið rædd síðastliðin þrjú ár þar á undan. Hver voru þau? Jú, lögin um byggingu nýja Landspítalans, sem tóku gildi 1. september 2013, hljóða upp á það að þetta skuli vera opinber framkvæmd, mesti þunginn í verkinu. Það leiðir af sjálfu sér að við þurfum þá að finna fé og merkja það á fjárlögum hvers árs sem á að renna til þessa verkefnis. Það er hin stóra breyting sem gerð var á málinu. Að því er unnið og ég tel ástæðulaust, bara svo að ég segi það alveg hreint út, að ríkisstjórnin þurfi einhverja sérstaka aðstoð við að finna þá þriðju leið sem eftir er að skoða varðandi fjármögnun. Ég tel ríkisstjórninni fullkomlega treystandi til þess og vænti þess 

Virðulegi forseti. Málið er mjög brýnt. Ég tel eðlilegt að Landspítalinn sé opinber framkvæmd, þetta almannasjúkrahús sé í almannaeigu, að við áætlum fyrir því á fjárlögum, enda höfum við margoft rætt það í þessum sal að þannig er kostnaður við byggingu slíks spítala langgagnsæjastur og kemur skýrast fram. Hæstv. ráðherra segir hér að ríkisstjórninni sé treystandi til verksins og það er líklega þess vegna sem óvissan er jafn mikil um það og raun ber vitni. Það er líklega þess vegna sem við fáum stöðugar greinar og spurningar um það hvað þessum málum líði vegna þess að fólk fær ekkert að heyra. Ef ríkisstjórninni er treystandi til verksins bið ég bara hæstv. ráðherra að velta því fyrir sér hvort það mundi ekki vera líklegra til þess að draga úr þessari óvissu að kalla fleiri til samráðsins, að gera þetta á eins þverpólitískan hátt og hægt er. Ég held að þetta sé svo stórt mál að það kalli á samstöðu, helst okkar allra sem erum hér inni. Ég gat ekki skilið hæstv. ráðherra öðruvísi en að hann teldi svo ekki vera þegar hann segir 

Virðulegi forseti.  Á þeim skamma tíma sem ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hefur starfað er í fyrsta skipti lagt á fjárlögum fjármagn til 

Virðulegur forseti. Hún er svolítið merkileg, þessi umræða um opinbera framkvæmd eða ekki opinbera framkvæmd. Það virðist ekki velkjast fyrir ríkisstjórninni að nota opinbert fé í mjög umdeilanlegar framkvæmdir og að mínu viti miklu ónauðsynlegri en byggingu nýs Landspítala. Það á að fara að verja 80 milljörðum af opinberu fé í að greiða niður einkaskuldir, algjörlega að óþörfu að mínu viti. Ég ætla að tala um heilbrigðismál eins og kollegar mínir hafa gert en beina fyrirspurn minni til hæstv. forsætisráðherra. Mér finnst þetta vera mál sem þarf að tala mjög skýrt í. Við erum að horfa fram á og inn í mjög alvarlegt ástand í heilbrigðismálum. Það er læknaverkfall og það er ekki bara út af launum, þó að það sé að stórum hluta út af ósamkeppnishæfum launum, heldur líka út af aðbúnaðinum. Það þarf 4 milljarða ef menn ætla að fara í nauðsynlegt bráðaviðhald á húsnæði Landspítalans sem er bara að gera við leka og ónýta glugga og svoleiðis sem blasir við. Það er uppsafnaður vandi upp á svona 4 milljarða. Það blasir við öllum að það þarf nýjan húsakost og ég fagna því að það virðist þó eitthvað vera að gerast í þessu. Það voru yfirlýsingar um helgina, yfirlýsingar frá hæstv. heilbrigðisráðherra núna um að farið verði í byggingu nýs spítala á kjörtímabilinu. Nú þarf að finna fjármögnun og mig langar að spyrja, til að fá enn einn hnykkinn í yfirlýsingarnar svo við getum verið algjörlega kýrskýr með að farið verði í byggingu nýs Landspítala, um afstöðu hæstv. forsætisráðherra til þessa stóra máls. Verður farið í byggingu nýs spítala á þessu kjörtímabili, helst sem fyrst? Getur hæstv. forsætisráðherra nefnt tímasettar áætlanir? Hvernig verður hagað vinnunni við að finna fjármagn?

Virðulegur forseti. Eins og hæstv. heilbrigðisráðherra rakti ágætlega áðan er undirbúningsvinnan löngu hafin. Hún hófst mjög snemma í tíð þessarar ríkisstjórnar og hefur gengið vel. Eins og allir hér inni þekkja samt er fjármögnunin stóra vandamálið með hinar brýnu og nauðsynlegu framkvæmdir á Landspítalanum. Sem betur fer er stefna nýrrar ríkisstjórnar farin að skila árangri að því marki í efnahags- og fjármálum að það fer að verða raunhæft að ráðast í þessar brýnu úrbætur. Hversu hratt það gerist og hvenær nákvæmlega það hefst veltur að sjálfsögðu á því fjármagni sem er til ráðstöfunar og líka á því hversu skynsamlega menn geta farið með fjármagnið, þ.e. hversu vel það nýtist. Þess vegna skiptir svo miklu máli að verkið sé undirbúið á þann hátt að það fjármagn sem þó verður til ráðstöfunar nýtist sem allra best. Þess vegna er undirbúningsvinnan sem hefur verið unnin svo mikilvæg og þess vegna er mikilvægast af öllu að þessari ríkisstjórn skuli loksins hafa tekist eftir margra ára bið að ná tökum á ríkisfjármálunum að því marki að hægt sé að ráðast í nauðsynlegar framkvæmdir eins og þær að byggja upp heilbrigðiskerfið.

Virðulegi forseti. Svo allrar sanngirni sé gætt held ég að 140 milljarða kr. halli, sem myndaðist á ríkissjóði eftir efnahagshrun, hafi sett svolítið strik í reikning ríkissjóðs. Blessunarlega erum við núna komin á betri stað í ríkisfjármálunum. Skil ég þá svör hæstv. forsætisráðherra rétt, að það sé að hans mati skynsamlegt að nota svigrúm sem hann telur að muni skapast í ríkisrekstrinum á komandi árum til að byggja nýjan Landspítala? Er það fjármögnunarleiðin sem hann stingur upp á? Ég tek skýrt fram að ég fagna því mjög að hér er að myndast algjörlega þverpólitísk samstaða um að það þurfi að fara í byggingu þessa spítala. Nú þarf bara að byrja að byggja hann. Nú þarf að finna peninginn. Er hæstv. forsætisráðherra að stinga upp á því að peningar komi úr ríkissjóði til þessa verkefnis? Sér hann möguleika á að leysa þetta með lántöku eða sér hann einhverjar aðrar leiðir,  Getur hann sýnt aðeins frekar á spilin hvað þetta varðar?

Virðulegi forseti. Fjármagn til þessa verkefnis kemur alltaf á endanum úr ríkissjóði. Spurningin er bara með hvaða hætti það gerist. Menn hafa velt upp ýmsum hugmyndum í því sambandi eins og til að mynda, svo ég nefni eina, að láta lífeyrissjóðina koma að því að fjármagna bygginguna. Það mundi hins vegar ekki breyta því að ríkissjóður þyrfti á endanum að standa straum af kostnaðinum. Ríkissjóður mundi á endanum þurfa að endurgreiða lífeyrissjóðunum og borga þeim vexti. Þegar öllu er á botninn hvolft er þetta spurning um ríkisfjármálin. Þess vegna er svo mikilvægt að það skuli vera að nást árangur eftir erfiði undanfarinna ára og sérstaklega að sjálfsögðu með hallalausum fjárlögum annað árið í röð sem gerir okkur kleift að fjármagna nauðsynlegar úrbætur í heilbrigðiskerfinu, m.a. og ekki hvað síst varðandi húsakost Landspítalans.

Virðulegi forseti. Stundum er spurt: Hver á að hafa eftirlit með eftirlitsmönnunum sjálfum? Fyrrverandi lögreglustjóri, Stefán Eiríksson, hefur sjálfur kallað eftir því sem er stundum kallað sjálfstætt eftirlit með lögreglunni. Sumir kalla það innra eftirlit, aðrir kalla það ytra eftirlit, ég kalla það sjálfstætt eftirlit. Lögreglan er sérstök stofnun að mörgu leyti. Hún getur safnað upplýsingum um fólk og gerir það vitaskuld. Hún getur unnið úr þeim upplýsingum eins og frægt er orðið. Hún getur hlerað samtöl fólks, vitaskuld með dómsúrskurði. Hún getur leitað á fólki. Hún getur svipt fólk frelsi og síðast en ekki síst er hún með einkaleyfi á beitingu ofbeldis, ofbeldis sem getur og hefur leitt af sér dauða. Nú tala ég ekki gegn þessum heimildum svo lengi sem til staðar séu skýr og sanngjörn og rökrétt skilyrði, en víða erlendis þekkist það að lögreglan samanstendur þegar allt kemur til alls af fólki og fólk er brigðult. Því langar mig að spyrja hæstv. dómsmálaráðherra hver afstaða hans er til stofnunar sjálfstæðs eftirlits með lögreglu af einhverju tagi.

Virðulegur forseti. Ég tel að slíkt innra eftirlit geti verið og sé að öllum líkindum æskilegt í lögreglu eins og víða annars staðar. Síðastliðið sumar hófst vinna við undirbúning slíks samkvæmt tillögu frá ríkissaksóknara, ef ég man rétt. Sú vinna er í gangi og mun vonandi skila sér í virku og öflugu innra eftirliti.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. dómsmálaráðherra svarið. Ég fagna þeirri vinnu mjög. Mig langar þá að spyrja hæstv. dómsmálaráðherra hvernig hann sjái fyrir sér að þetta eftirlit verði sem sjálfstæðast og sem best aðskilið frá almennri vinnu lögreglunnar.

Virðulegur forseti. Það er að sjálfsögðu best gert með því að stjórn slíks eftirlits heyri ekki undir sömu stjórn og lögreglan að öðru leyti. En rétt eins og í allri löggæslu og dómskerfinu þá þurfa þræðirnir að sjálfsögðu að liggja saman einhvers staðar og þeir hafa gert það í innanríkisráðuneytinu. En jafnvel þar hafa ákveðin svið, eins og saksókn, mjög mikið sjálfstæði. Ég geri ráð fyrir að embætti eða starfsmenn sem hefðu það hlutverk að hafa innra eftirlit í lögreglunni mundu njóta slíks sjálfstæðis líka.

Virðulegur forseti. Framsóknarflokkurinn lofaði afnámi verðtryggingar, en niðurstaðan er sú að verðtryggð lán eru stóraukinn hluti í skuldabréfaútgáfu bankanna. Íbúðalánasjóður undir forustu Framsóknarflokksins hefur horfið frá áformum um óverðtryggð lán. Í stað þess að afnema verðtryggingu býður Framsóknarflokkurinn í Íbúðalánasjóði bara upp á verðtryggð lán. Ég spyr hæstv. forsætisráðherra: Hvernig í ósköpunum er hægt að standa svona að því að efna kosningaloforð? Ekki bara að það sé ekki efnt. Ekki er það bara þannig að ekki takist að efna það nema að hluta eða alls ekki, heldur er þróunin í þveröfuga átt. Vægi verðtryggingar í útlánum bankakerfisins, m.a. í ríkisbankanum, eykst í valdatíð Framsóknarflokksins og Íbúðalánasjóður býður bara upp á verðtryggð lán. Það er eðlilegt að almenningur spyrji: Hvað er orðið af afnámi verðtryggingar, einu helsta kosningaloforði forsætisráðherra og Framsóknarflokksins? Þetta er sérstaklega brýnt núna af tveimur ástæðum. Önnur er sú að eftir viku á að leiðrétta heildarskuldir heimilanna um liðlega 1% á ári næstu fjögur árin eða um 80 milljarða. Það er öllum ljóst að ef heimilin eru áfram í spennitreyju verðtryggingarinnar getur þenslan sem aðgerðunum fylgir auðveldlega étið upp niðurfærsluna á aðeins örfáum árum. Hin ástæðan er sú að menn ræða nú um afnám gjaldeyrishafta. Ég spyr hæstv. forsætisráðherra hvort til greina komi að ráðast í afnám hafta með heimilin í landinu í spennitreyju verðtryggingarinnar þannig að þau geti átt það á hættu eða yfir höfði sér að verðbólguskellur, sem gæti fylgt svo mikilli óvissu í efnahagsmálum, kæmi af fullum þunga á skuldir heimilanna. 

Virðulegur forseti. Ástæðan fyrir því að eftirspurn eftir verðtryggðum lánum hefur aukist aftur til mikilla muna er sú að þessari ríkisstjórn hefur tekist það sem ekki hefur tekist í meira en áratug þangað til nú að ná tökum á verðbólgunni. Verðbólga hefur verið með allra lægsta móti síðustu missiri. Þar af leiðandi sér fólk sér hag í því að taka verðtryggð lán við þær aðstæður. Hins vegar er mjög mikilvægt að menn nýti þær aðstæður til að komast út úr þessu verðtryggða kerfi. Menn mega ekki trúa því að staðan verði alltaf þessi. Menn mega t.d. ekki gera ráð fyrir því að þessi ríkisstjórn verði við völd óendanlega og geti haldið verðbólgunni niðri óendanlega.  Aftur á móti eru áhyggjur hv. þingmanns af því að þensla muni leiða af skuldaleiðréttingunni á engum rökum reistar, eins og komið hefur fram í útreikningum sem kynntir voru samhliða því að aðgerðirnar voru kynntar í upphafi. Og jafnvel þó að einhvern tíma í framtíðinni yrði aftur veruleg verðbólga og hún hefði áhrif á lánin breytir það ekki því að leiðréttingin heldur sér, vegna þess að þá er leiðréttingin nefnilega verðtryggð líka. Þessu virðist hv. þingmaður ekki hafa gert sér grein fyrir ef hann heldur að verðbólga geti étið upp leiðréttinguna. Það er alls ekki svo. Ef verðbólgan færi aftur af stað er þeim mun mikilvægara að ráðist hafi verið í leiðréttingu lánanna. Hvað varðar afnám hafta þá er það algjörlega á hreinu, eins og hv. þingmaður ætti að vita, að ríkisstjórnin mun ekki ráðast í afnám þeirra á þann hátt að það geti ógnað heimilunum í landinu.

Virðulegur forseti. Það er beinlínis kostulegt að sjá Sigmund Davíð Gunnlaugsson lýsa kostum verðtryggðra lána í ræðustól Alþingis.  Af því að ég hef örstuttan tíma hér spyr ég hæstv. forsætisráðherra um afnám hafta og verðbólgu. Getur fólk treyst því að einhvers konar þak verði á verðtryggðum lánum ef ráðist verði í afnám hafta, svo sem eins og þau 4% sem Framsóknarflokkurinn talaði fyrir 

Virðulegur forseti. Hefur herra forseti tekið eftir því og aðrir hv. þingmenn að þegar hv. þm. Helgi Hjörvar byrjar að æpa hér í ræðustól er hann að reyna að fela það að hann fer með rangt mál, rétt eins og hann reyndi hér að fara með rangt mál um hvað ég hefði sagt um verðtrygginguna  Hvað varðar afnám hafta og ítrekaða spurningu hv. þingmanns um það get ég ekki annað en ítrekað þau svör sem ég, aðrir ráðherrar og aðrir hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans hafa gefið alveg frá því ríkisstjórnin tók við, að þessi ríkisstjórn, ólíkt þeirri síðustu, mun ekki stefna heimilum landsins í hættu í samskiptum við erlenda kröfuhafa.

Herra forseti. Ég get ekki annað en kvatt mér hljóðs. Þetta er í annað sinn sem þingflokksformaður Samfylkingarinnar á orðastað við hæstv. forsætisráðherra og hæstv. forsætisráðherra kemst upp með það án ávirðinga af hálfu hæstv. forseta að væna þingmanninn um lygar. Hv. þingmaður fór mjög ítarlega yfir það í fréttatilkynningu eftir síðasta fyrirspurnatíma að hann hafði ekki rangt fyrir sér. Hann var að ósekju ásakaður um lygar. Nú gerist þetta öðru sinni og ég ætlast til þess að hæstv. forseti láti ekki hæstv. forsætisráðherra komast upp með það í þessum þingsal að ásaka þingmenn tilhæfulaust um lygar.

Hæstv. forseti. Við greiðum hér atkvæði um að vísa þessu frumvarpi til 3. umr. og nefndar.

Nei.

Til 

Hv. þingmaður, hv. þingmaður! Við erum að greiða atkvæði um beiðni um skýrslu um útflutning orku um sæstreng.

Afsakið, þá var ég bara að þjófstarta hérna 

Ég hef oft lent í þessu. Þetta er ekkert mál.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um það hvort leyfð skuli beiðni um skýrslu um möguleg atriði er varða áhrif sæstrengs á ýmsa þætti hér. Ég greiði að sjálfsögðu atkvæði með þessari skýrslubeiðni og þakka hv. þingmönnum Samfylkingarinnar fyrir að leggja hana fram sem segir mér að þeir skilji loksins að það þarf að skoða málið vandlega áður en við ákveðum hvort ráðist verði í framkvæmd af þessari stærðargráðu eða ekki. Ég fagna því mjög að þessi beiðni sé komin fram. Hún er algjörlega í samræmi við það vinnulag sem hefur verið viðhaft í minni ráðherratíð varðandi þetta mál. Ég hef unnið að því, og við í ráðuneytinu, að kortleggja hvaða verkefni þurfi að skoða í kjölfar vinnu atvinnuveganefndar þannig að mér sýnist að þetta geti farið ágætlega vel saman. 
            

Hæstv. forseti. Ég biðst velvirðingar á framhleypni minni áðan en málið er mikilvægt. Við greiðum atkvæði um þá tillögu að frumvarp um visthönnun vöru sem notar orku gangi til atvinnuveganefndar milli 2. og 3. umr. Einkum tvö ákvæði hafa farið fyrir brjóstið á mönnum, þau eru í 13. gr. og 14. gr. þar sem lagt er til hámark dagsekta. Þetta verður tekið til athugunar í atvinnuveganefnd milli 2. og 3. umr. Ég er þess fullviss að farsæl lausn muni finnast á þessu mikilvæga máli.