Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hafa bréf frá Birgittu Jónsdóttur og Þuríði Backman um að þær séu erlendis og geti því ekki sinnt þingstörfum. Í dag taka sæti á Alþingi varamenn þeirra, Baldvin Jónsson og Bjarkey Gunnarsdóttir. Þau hafa bæði tekið sæti á Alþingi á kjörtímabilinu og eru boðin velkomin til starfa á ný.

Virðulegi forseti. Það var svo sannarlega uppnám í þingsölum í gær og vegna þeirra orða sem þar féllu og sömuleiðis í fjölmiðlum í morgun bað ég upplýsingaþjónustu Alþingis að sækja fyrir mig gögn um hversu oft atkvæðagreiðslur hafa verið þegar fyrri umr. um þingsályktunartillögur lýkur. Ákvæði þingskapa um að ekki þurfi atkvæðagreiðslu fyrir vísun til nefndar var breytt árið 2007. Síðan þá hefur einungis verið atkvæðagreiðsla um að vísa til nefndar í tvö skipti og í bæði skipti var um lagafrumvarp að ræða. 400 þingsályktunartillögur hafa farið í gegnum sex síðustu þing á Alþingi og aldrei nokkurn tíma hafa verið greidd atkvæði að lokinni fyrri umr. Klækjabrögð sem stunduð voru hér í gær til að hindra að þetta mál kæmist til nefndar voru með hreinum eindæmum eins og þessi gögn sýna og eru ekki algeng í þessum þingsal heldur þvert á móti og eru í raun ömurlegur vitnisburður um þau klækjastjórnmál sem stunduð eru hér af ákveðnum flokkum, því miður.

Virðulegi forseti. Við munum örugglega fá ýmis tækifæri til að ræða atburði gærkvöldsins, hvað var sagt og hvað var ekki sagt, bæði þá og í morgun. Það er hins vegar alveg ljóst að það verður að halda því til haga að það var ákvörðun meiri hlutans að reyna atkvæðagreiðslu í gærkvöldi þrátt fyrir að hafa verið margítrekað bent á að hægt væri að halda þá atkvæðagreiðslu í dag sem að sjálfsögðu varð raunin. Við skulum halda því til haga. Frú forseti. Ég kem hingað upp til að vekja athygli á því að ég held að það sé óskynsamlegt að vísa þessu máli til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar. Ég held að nefndin sé ófær um að halda málinu áfram. Ég legg því til að allsherjar- og menntamálanefnd fái málið til meðferðar og klári það. Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd er ófær um það.

Frú forseti. Ég fagna því að þetta mikilvæga mál skuli nú ganga til nefndar, stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar eins og vera ber samkvæmt þingsköpum. Nefndin mun vinna hratt og örugglega og tryggja afgreiðslu út úr nefnd þannig að þingheimur geti tekið ákvörðun um það fyrir tilsett tímamörk annað kvöld og tryggt þannig að þjóðin fái beina aðkomu að því að segja hug sinn um tillögur stjórnlagaráðs um nýja stjórnarskrá. Ég fagna því alveg sérstaklega að atlögu Sjálfstæðisflokksins og sérstaklega formanns þingflokks Sjálfstæðisflokksins í nótt var hrundið. Ég á ekki von á öðru en að áfram verði haldið klækjabrögðum á þeim bæ eins og við höfum nú kynnst. Þessi framganga verður lengi í minnum höfð, hún er fordæmalaus eins og hér hefur verið bent á og það er dapurlegur vitnisburður að þetta skuli vera 

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um það hvort það mál sem hér um ræðir eigi að ganga til síðari umr. eða ekki. Ég vil byrja á að leiðrétta hv. þm. Álfheiði Ingadóttur vegna þess að það kom einmitt fram í þeim upplýsingum sem hv. þm. Magnús Orri Schram reiddi fram að svona meðferð er ekki fordæmalaus. Að minnsta kosti í tveimur tilfellum sem hann nefndi hefur þetta verið gert áður þannig að ég ætla að leiðrétta það.  
            

Lagafrumvörp.

Ég ítreka það sem fram kom hér í umræðum í gær að þetta mál er vanbúið og ófullburða. Það hefur ekki verið hlustað á sérfræðinga í stjórnskipunarrétti og það á eftir að gera ýmsar lagfæringar til að þetta mál gæti orðið að máli sem væri hægt að bera undir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu. Tíminn til þess er of knappur. Ríkisstjórnin hefur 

Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að okkur takist fyrir hádegi að ganga til atkvæða um þetta. Það tókst ekki, sem uppi var, að fresta þessari atkvæðagreiðslu til kl. 15 þannig að við brynnum inni með þetta mikilvæga mál sem hefur verið vel undirbúið af öllum sem hafa viljað koma að því. Ég gleðst yfir því að við getum nú greitt atkvæði um það.

Forseti. Í gærkvöldi urðum við vitni að einhverjum ómerkilegustu klækjabrögðum þingsögunnar. Á þeim ber Ragnheiður Elín Árnadóttir ábyrgð. Engin málefnaleg rök liggja fyrir því að málum sé ekki vísað til nefndar. Ef á máli eru meinbugir verða þeir einmitt lagfærðir í nefndinni. Að lokum vil ég leggja til að skipulögð glæpasamtök verði bönnuð.

Frú forseti. Mér finnst eðlileg þingleg afgreiðsla að tillaga um ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu um tillögur stjórnlagaráðs fái að fara til nefndar, að sjálfsögðu, og styð það þó að undirbúningi þess sé mjög ábótavant. Ég hlustaði á umræður í gær. Mörg álitaefni eru þar uppi sem ég tel að eigi að fá úr skorið áður en þau eru send út. Ég legg áherslu á að málið fari til umsagnar á milli umræðna. Til dæmis ættu landshlutasamtökin úti um land allt að fá að ræða jafnrétti þegnanna til opinberrar þjónustu, óháð búsetu, jafnframt því sem verið er að ræða jöfnun atkvæðisréttar. Þarna eru ýmis atriði mjög gildishlaðin í eina átt  Ég legg áherslu á að þetta fari til nefndar, frú forseti, fái þar góða umfjöllun 

Virðulegi forseti. Ég ætla að samþykkja að málið fái þinglega meðferð en ég hef ýmsar athugasemdir við spurningarnar sem eru settar fram í þessari þingsályktunartillögu og skora hér með á hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd að fá sérfræðinga til að gefa umsagnir um orðalag spurninganna. Ég óska líka eftir því að spurning nr. 5 verði einfaldlega felld út. Ástæðan er sú að stjórnlagaráðið gerir tillögu sem ég er sátt við, um það að 10% kjósenda geti krafist þjóðaratkvæðagreiðslu en ekki 15% og 20% sem eru lakari kostir að mínu mati. Auk þess geri ég tillögu um að í stað spurningar 5, eins og stendur núna, komi ný spurning þar sem þjóðin er spurð álits á því hvort hún vilji gefa frá sér rétt til að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um skattaleg málefni eins og Icesave þannig að ekki verði komið í veg fyrir að hér verði þjóðaratkvæðagreiðsla aftur ef Icesave kemur inn í þingið.

Virðulegur forseti. Ég mun greiða atkvæði með því að þingsályktunartillaga þessi fari til nefndar og þinglegrar meðferðar. En ég mun ekki greiða atkvæði með því að hún gangi beint til síðari umr.

Virðulegur forseti. Ég spurði í gær hvort Sjálfstæðisflokkurinn kynni að óttast svar þjóðarinnar við spurningum um aukið vald til almennings og þjóðareign á auðlindum. Klækirnir í nótt benda til að svo sé. Ég segi við sjálfstæðismenn: Hræðist ekki,  
            

Frú forseti. Ég hef rakið það í ræðu að við erum að fara í gegnum að minnsta kosti ellefu ef ekki tólf spora feril í því að breyta stjórnarskránni. Við erum í miðjum klíðum, við erum ekki að fara að samþykkja nýja stjórnarskrá á morgun og meira að segja er ekki komið inn í þingið frumvarp til breytinga á stjórnarskrá. Við höfum þess vegna ekki rætt efnislega í þaula við þrjár umræður frumvarp til breytinga á stjórnarskrá. Það er ætlunin að það komi inn í þingið í haust þannig að þetta er allt saman ferill. Ég hef líka spáð því í ræðustól að við hvert einasta skref sem við mundum taka í þessu gysi upp sú andstaða við að breyta stjórnarskránni sem við höfum orðið vitni að allan lýðveldistímann. Hún er alltaf fyrir hendi og mér finnst hún núna hafa náð nýjum hæðum þegar það er meira að segja megn andstaða -  Ég ætla bara að láta þennan spádóm í ljós  
            

Virðulegur forseti. Vegna þeirrar atkvæðagreiðslu sem hér átti að fara fram í nótt vil ég bara segja að ég mætti hingað upp úr eitt og mætti þá hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni, þingflokksformanni Framsóknarflokksins, þar sem hann laumaðist út úr húsinu í skjóli nætur til að taka ekki þátt í atkvæðagreiðslu um framgang þessa máls. Svo mikil er nú reisn þingflokks Framsóknarflokksins í þessu máli. Það er með ólíkindum að hann skuli koma hingað upp og lýsa því yfir að stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd sé ekki fær um að fjalla um þetta mál. Ég bendi hv. þingmanni á að í dagblöðum dagsins er byrjað að auglýsa hjólhýsi fyrir sumarið. Þar gæti þingflokkur Framsóknarflokksins kannski hafst við og komið og farið eins og sá farandþingflokkur sem hann virðist nú vera orðinn.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt sem hér hefur verið sagt af hv. þingmönnum, það er óvanalegt að fara fram á atkvæðagreiðslu með þessum hætti. Ferill málsins allur er óvanalegur og ég verð að segja eins og er, og lái mér hver sem vill, að sá rökstuðningur sem hefur verið fluttur fram fyrir þeim spurningum sem hér var voru ræddar í gær er ekki bara takmarkaður í greinargerð, hann er enginn. Ég verð að segja líka að mér finnst framsetning málsins af hálfu hv. nefndar ekki boðleg. Það er ekkert skrýtið þótt menn velti því í það minnsta fyrir sér hvort nefndin sé fær um að fást við þetta mál, 

Virðulegur forseti. Ég vil að við breytum stjórnarskránni og ég vil leita til þjóðarinnar í sumar með það atriði. Því segi ég já. Ég geri hins vegar mjög alvarlegar athugasemdir við það ferli sem átti sér stað í gær. Af hálfu Sjálfstæðisflokksins var beðið um að fá atkvæðagreiðslu um hvort senda ætti málið til nefndar. Hv. þm. Ragnheiður E. Árnadóttir bað um það. Þegar fara á í atkvæðagreiðslu er venjan að senda SMS á þingmenn svo þeir geti komið til atkvæðagreiðslu. Það var ekki gert. Ég vil fá upplýst frá yfirstjórn þingsins af hverju hvorki ég né ýmsir aðrir þingmenn fengum SMS í gær. Af hverju var það ekki gert? Hvernig á að nýta atkvæðisréttinn ef maður er ekki boðaður til atkvæðagreiðslu? 

Forseti. Það hefur verið ljóst nokkuð lengi að Sjálfstæðisflokkurinn leggst gegn endurskoðun stjórnarskrárinnar nema á sínum eigin forsendum, að hann geri það sjálfur með sína eigin lögfræðinga í sínum eigin véum og launhelgum. Það er óþarfi, forseti, að hv. þingmaður, formaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins, Ragnheiður Elín Árnadóttir, beiti þar að auki brögðum eins og foringi klíku í gagnfræðaskóla til að vekja athygli á slíku hinu sama. Það er orðið ljóst að ef okkur á að takast í framhaldi af þeim atburðum sem hér urðu undir stjórn Sjálfstæðisflokksins og fyrir hans tilverknað að koma á einhverjum drögum og vísi að nýju Íslandi, þar á meðal með stjórnarskrá fólksins, gerist það ekki með aðstoð Sjálfstæðisflokksins. Það er samt óþarfi að Sjálfstæðisflokkurinn leggist eins lágt og hann hefur gert hér til að vekja athygli 

Forseti minnir enn á ræðutímann sem er ein mínúta og biður þingmenn um að virða hann.

Frú forseti. Við ræðum tvær atkvæðagreiðslur, annars vegar um að vísa málinu til síðari umr. og hins vegar að vísa því til nefndar. Ég er á móti því að vísa því til síðari umr. vegna þess að málið er bara ekki útrætt og það er svo rangt sem er verið að gera hérna. Það var bent á að spurningarnar rekast á. Ef menn eru búnir að samþykkja stjórnarskrána geta þeir ekki rætt hin atriðin því að þau eru inni í stjórnarskránni og ef þeir eru búnir að hafna henni er það sömuleiðis. Það er margt í þessu vitlaust. Síðan mun ég greiða atkvæði með því að þetta fari til nefndarinnar þó að nefndin hafi ekki sýnt undanfarið að hún ráði við verkefnið. Hún er búin að vera fimm mánuði og 16 daga að fjalla um nýja stjórnarskrá og hún er ekki búin að klára það efnislega enn þá. Hún hefur ekkert rætt hana efnislega og við erum ekki einu sinni að ræða málið sjálft, við erum að ræða í hvaða feril málið eigi að fara. Það er efnislega órætt og ég samþykki að það fari til nefndarinnar þrátt fyrir þetta en er á móti því að það gangi til síðari umr.

Hæstv. forseti. Við ræðum um þá atkvæðagreiðslu sem óskað var eftir í nótt og það gefur tilefni til að ræða það hvenær atkvæðagreiðslur eru sem og hvernig starfshættir í þinginu eru. Hv. þm. Magnús Orri Schram vísaði til þess að tvisvar áður hefðu verið greidd atkvæði um það hvort mál færu til nefndar og þá til hvaða nefndar. Þær atkvæðagreiðslur báðar fóru fram um dag, önnur kl. 11.00 og hin kl. 17.22 þannig að þingmenn höfðu tök á því að hafa þetta innan síns venjulega vinnudags. Það vekur kannski spurningar um það hvort við eigum að halda hér almennt næturfundi þegar alltaf getur komið upp, samkvæmt þingsköpum, að óskað sé eftir atkvæðagreiðslu. Jafnframt vek ég athygli á því að þegar ég hélt ræðu mína í gær var enginn flutningsmanna viðstaddur  
            

Virðulegi forseti. Í allan gærdag sat ég undir ræðum og andsvörum þingmanna Sjálfstæðisflokksins um mikilvægi góðra vinnubragða og samstarfs í þessu máli. Það hefði verið lítið mál fyrir þingflokksformann Sjálfstæðisflokksins að láta mig vita að hún hygðist láta greiða atkvæði um hvort vísa ætti málinu til nefndar.  Þessi framkoma sem þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins sýndi þarna er að mínu mati mikill dónaskapur við samþingmenn sína og svo sannarlega hvorki í anda orðræðu hennar eigin þingmanna né Alþingi til sóma. 
            

Virðulegi forseti. Nú greiðum við um það atkvæði hvort málið sem Alþingi hefur samþykkt að ganga eigi til síðari umr. eigi að fá þinglega meðferð í þingnefnd. Ég styð það að sjálfsögðu að því samþykktu 

Frú forseti. Hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hefur unnið gríðarlega mikið og vandað verk 

Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um hvort þetta mál eigi að fá þinglega meðferð. Ég segi já við því. En ég vil minna þingheim á að meiri hluti þingheims reyndi að koma í veg fyrir að mál fengi þinglega meðferð með frávísunartillögu og ég bið menn um að tala varlega þegar þeir velta fyrir sér klækjabrögðum eins þingflokks umfram annan. Ég segi já við þessari tillögu vegna þess að ég sit hér til að taka þátt í því að mál fái málefnalega umræðu, jafnt á þingfundum sem í nefndum. Ég stunda ekki nein klækjabrögð. Ég hef ekki og mun ekki taka þátt í því að láta umheiminn eða aðra segja mér fyrir verkum. 

Frú forseti. Við ræðum feril stjórnarskrár Íslands sem er grunnlög fyrir landið. Allur þessi ferill er ein harmsaga  Í gærkvöldi í skjóli nætur, um miðja nótt, var verið að ræða um stjórnarskrá Íslands. Nú á að vísa þessu til nefndarinnar og ég styð það, en ég vona að nefndin taki málið eins og það sé stjórnarskrá Íslands sem við ræðum og fái til sín umsagnaraðila, sendi málið í umsögn og vinni það eins og venjulegt mál. Mér skilst að menn ætli að fara hraðferð. Nefndin er búin að hafa fimm mánuði og 16 daga til að ræða þessa nýju tillögu að stjórnarskrá og málið hefur ekki verið rætt efnislega. Við erum ekki einu sinni að greiða atkvæði um það núna heldur á að senda stjórnarskrána svona hráa til þjóðarinnar til atkvæðagreiðslu. Ég vona að nefndin lagi að minnsta kosti spurningarnar þannig að þær séu innbyrðis í samræmi.