Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Nefndin hefir leyft sjer að koma fram með brtt., sem stafa sumpart af því að eigi hafa verið gjörðar á frumvarpinu þær leiðrjettingar, sem til var ætlast, t. d. 3. og 6. brtt., að „ábyrgðarsali“ komi fyrir „vátryggjandi“. Annars eru allar brtt. orðabreytingar. 12. brtt. fer fram á það að í staðinn fyrir orðið „hluti“ í fyrirsögn einstakra kafla komi „kapítuli“, enda er slíkt í samræmi við siglingalögin, sem lög þessi væntanlega verða færð inn í, og er þetta gjört eftir ósk nokkurra hv. deildarmanna. Hjer er brtt. á þgskj. 225, að í stað orðsins „hluti“ komi orðið „kafli“. Jeg hygg að sú brtt. verði tekin aftur, er brtt. nefndarinnar er fram komin. Þá er hjer brtt: á þgskj. 228, frá hv. þm. Seyðf. (K. F.). Eftir skoðun hv. flm. eru þær aðeins orðabreytingar og eiga að gjöra meininguna ljósari. Jeg felli mig vel við fyrri brtt., en síðari tel jeg óþarfa eða verri en óþarfa, því að með orðalagi hennar kemur ekki fram það, sem átt er við.

Björn Þorláksson : Þetta mál gekk til 2. umr. án þess að nokkuð væri á það minst. Þykir mjer það því vel við eiga, að skýra það nokkuð nú fyrir hv. d. Það stendur þannig á því, að frv. þetta er komið fram, að til þingsins hefir komið áskorun frá fríkirkjusöfnuði í Fróðárhreppi á Snæfellsnesi um að þingið semji lög, er heimili honum að ganga inn í þjóðkirkjuna, er hann æski þess, sem sjerstakur söfnuður. Orsökin til þess, að fríkirkjusöfnuður þessi myndaðist, var sú, að fyrir nokkrum árum var bygð kirkja í Ólafsvík, sem liggur út á enda hinnar fornu Fróðársóknar. Út af þessu kom óánægja hjá ýmsum og við það myndaðist fríkirkjusöfnuður þessi, en ekki af því, að hann greindi í nokkru á við þjóðkirkjuna í kenningum eða kirkjusiðum. Nú óskar söfnuður þessi að ganga aftur inn í þjóðkirkjuna; hefir verið leitað álits bæði biskups og hlutaðeigandi prests, og hafa báðir gefið meðmæli sín með því. Fríkirkjumenn hafa nú í hyggju, að koma sjer upp kirkju á Brimilsvöllum, sem liggja hjer um bil í miðjum Fróðárhreppi, og þá tekst af fyrir þeim það, sem óánægjunni olli, að þurfa að sækja kirkju í Ólafsvík. Það mundi leiða af því, ef fríkirkjusöfnuður þessi gengi inn í þjóðkirkjuna, að þá mundu prestgjöldin frá þeim renna inn í hinn almenna prestlaunasjóð, og hann því græða við það. Þegar auk þess liggur fyrir eindregin ósk frá 66 kjósendum um að mál þetta fái framgang, þá vona jeg að hv. d. taki því vel og samþykki, að það fái að ganga til 3. umr.

Guðmundur Ólafsson ; Þetta frv. hefir komist á nokkuð kynlegan hátt gegn um hv. Nd., þar sem 4 af 5 nefndarmönnum, sem þar voru settir til að íhuga málið, lögðu það til, að frv. væri vísað frá að þessu sinni, og í því skyni samþykt rökstudd dagskrá um það, að fresta málinu, með því að búast mætti við, að skattamál landsins yrðu tekin til meðferðar á næsta þingi, og þá muni jafnframt gjörð breyting á sveitagjöldum. Það var aðeins einn nefndarmanna, flutningsmaðurinn sjálfur, með því að samþykkja frv. eins og það lá fyrir. En þrátt fyrir þessar undirtektir hv. nefndar var frv. samþ. í hv. Nd. og er nú hingað komið. Jeg er sammála hv. meiri hluta nefndarinnar í Nd. um það, að eigi sje heppilegt að koma þessari breyting á að svo stöddu. Hjer er að ræða um eina fasta gjaldstofninn, sem sveitarsjóðirnir hafa. Nú er því þannig farið, að flestir munu telja heppilegast að tekjustofnar sjeu sem mest fastir, þótt erfitt sje að koma því í framkvæmd. Það þurfa því að vera knýjandi ástæður, er rjettlæti það, að þessu sje þannig breytt, að ekkert fast komi í staðinn. Því verður að vísu ekki neitað, að síðan prests- og kirkjutíund var úr lögum numin, þá kemur fátækratíundin allmismunandi niður á þeim, sem eru í skiftitíund, og hinum, sem ekki eru það. En bæði er það, að öreigatíundin er ekki nema örlítið brot af sveitargjöldunum, og hins vegar munu hrepppsnefndir við niðurjöfnun aukaútsvara reyna að jafna misrjetti það, sem kemur fram við misháa tíundargreiðslu. Þegar þessa er gætt, sje jeg enga knýjandi ástæðu til þess, að málið sje látið ganga fram á þessu þingi. Því meira sem hreppsnefndir verða að jafna niður eftir áliti á efnum og ástæðum manna, því meiri hætta er á handahófsniðurjöfnun, og hætt er við, að þeim hreppsnefndum, sem ekki er trúandi fyrir að taka tillit til mismunandi tíundargreiðslu manna, muni ekki heldur vera sýnt um að jafna rjett niður útsvörum á menn, svo að ójöfnuðurinn verði eftir sem áður á sveitagjöldunum, þótt fátækratíundin sje afnumin. Aðra ástæðuna fyrir því að frv. þetta er framkomið kvað hv. flutningsmaður þess vera þá, að svo örðugt væri að semja tíundarreikningana, og að það væri ofvaxið sumum, sem það ættu að annast. Jeg gjöri lítið úr þessari ástæðu; það er hvorki mikil tímatöf nje vandasamt að semja reikninga þessa. Og þó að nokkur tími gangi til að semja reikninga þessa meðan fátækratíundinni er haldið, þá er hins og að gæta, að ef hún er afnumin, þá verður hreppsnefnd að jafna meiru niður, en við það vex vandi hennar og niðurjöfnunin útheimtir enn meiri íhugun, svo að það sem vinst á aðra hliðina, tapast á hina.

Kristinn Daníelsson; Stórmál er þetta ekki, en oft hefir mjer þó dottið í hug, að tími væri kominn til að afnema fátækratíundina. Það er satt, sem hv. 2. þm. Húnv. (G. Ó.) sagði, að þetta er eini fasti gjaldstofninn, sem sveitirnar hafa; en hann er svo lítill, að hans gætir varla. Í mínum hreppi eru aukaútsvörin um 5000 kr. og allur sveitareikningurinn að upphæð um 8000 kr.; en af þessu er fátækratíundin ekki nema 90–100 kr.; nokkuð áþekt mun vera annarsstaðar. Það getur því ekki skift miklu máli á neinn veg, þótt fátækratíundin sje látin hverfa, og vandinn við að jafna niður aukaútsvörunum getur ekki aukist að neinum mun. En það er afnám prests- og kirkjutíundar, sem gjörir það sjálfsagt að afnema einnig fátækratíundina, því það skapar svo mikið misrjetti að halda henni. Þeir, sem eru í skiftitíund, losast nú við 2/3 hluti hinnarfornu tíundar, en þeir, sem eru í öreigatíund, verða að greiða hana alla, eins og áður hefir verið. Jeg veit að sumum hreppsnefndum hefir fundist svo mikið til um þennan ójöfnuð, að þær hafa látið þá,sem í öreigatíund eru, að eins greiða 1/3 hennar, til að koma jöfnuði á við hina. En hvorki er þetta lögum samkvæmt, og eigi munu heldur nándarnærri allar hreppsnefndir fylgja þessari venju. Af þessu, sem jeg hefi tilgreint, tel jeg sjálfsagt að afnema fátækratíundina sem fyrst, og afnema með því það misrjetti, að sá sem tíundar 4½ hundrað eða þar fyrir neðan, skuli verða að greiða alla þrjá hluta tíundarinnar, en hinn, sem tíundar 5 hundruð eða þar fyrir ofan, skuli ekki þurfa að greiða nema einn hluta hennar. Aftur á móti gjöri jeg ekkert úr erfiðleikunum við það að reikna út tíundirnar, og þeirra vegnamætti hún sjálfsagt halda sjer.



Jeg skal ekki tefja fund með langri ræðu í þetta sinn Hv. 2. þm. G.-K. (Kr. D.) sagði, að þetta væri ekki stórmál. Það er satt að því leyti, að sveitasjóðina munar lítið um þennan tekjustofn. Það mun og satt vera að þessi skattur komi ekki sem jafnast niður á mönnum. Af þessu er svo dregin sú ályktun, að hann eigi að detta úr sögunni. Eigi að síður get jeg ekki að því gjört að mjer finst þetta mál að einu leyti vera stórmál. Það er enginn hversdagsviðburður, að nema úr gildi landslög, sem þjóðin hefir haldið trygð við í nærfelt 1000 ár. Þetta eru síðustu leyfar vorra fornu tíundarlaga; þau voru sett á ofanverðri 11. öld. Það getur vel verið, að rjett sje að afnema. í fátækratíundina. En þess ber að minnast, að hjer er verið að færa til grafar eina af elstu minjunum í íslenskri löggjöf. Það kalla jeg ekki smáræði, heldur stórræði. Jeg vek ekki athygli á þessu eingöngu vegna tíundarlaganna, heldur og vegna þess, að á síðari árum hefir svo mörgu öðru, er snertir þjóðlíf vort, hugsunarhátt og venjur, verið varpað burt, hugsunarlítið, að því er virðist, óðar en eitthvað nýtt hefir verið í boði. Það gamla hefir umsvifalaust orðið að þoka hjer fyrir nýjungunum. Með öðrum orðum: þjóðrækni vor virðist standa á mjög völtum fótum. Þetta er má ske óþörf viðkvæmni; en mínu íslenska lunderni er nú þannig háttað, að mjer sárnar þetta oft og tíðum. En þetta eiga nú má ske að vera hyggindi, þessar fljótráðnu breytingar. En þegar litið er á hver hyggindi best í hag koma, þá veit jeg fyrir víst, að það er óráðlegt að kasta burt hverri fornri venjunni á fætur annari, án þess að íhuga fyrst, hvort ekki felist einhver góð taug í því gamla, sem vert sje að halda, rjettara að breyta og bæta en að brjóta og bramla. Jeg get ekki sagt, að þetta tal mitt frá almennu sjónarmiði eigi sjerstaklega vel við þetta litla frv. En ekki hefi jeg orðið þess var, hvorki hjer nje í hv. Nd., að orði hafi verið vikið að því, hvort ekki kynni að vera eitthvað gott í þessum fornu lögum, sem hægt væri að hagnýta. Rækileg rannsókn kynni að leiða það í ljós, að rjettara væri að breyta tíundarlögunum og bæta þau en að kasta þeim með öllu. Mundi hv. deild nú ekki vilja hefja þessa rannsókn. Jeg enda svo mál mitt með því, að jeg tel mig hafa haldið ljelega líkræðu yfir okkar gömlu og góðu tíundarlögum, ef hv. deild vill engan gaum gefa tillögu minni.

Sigurður Stefánsson : Jeg játa það, að mjer er, eins og hv. 6. kgk. (G. B.) hálfsárt um að fátækratíundarlögin hverfi alveg úr sögunni, svo gömul eru þau og svo gagnleg hafa þau verið þjóðinni. Hins vegar verð jeg að játa það, að fátækratíundir er svo lítið gjald, að spursmál er, hvort eigi sje rjettast, eins og komið er, að láta hana fara sömu leiðina sem systur hennar, preststíundina og kirkjutíundina. Þó er það athugavert, að hjer er stefnt að því, að hækka það gjald, sem landsmönnum mun vera allra gjalda hvimleiðast, það er að segja aukaútsvörin. Engin niðurjöfnunarnefnd er svo kunnug efnum og ástæðum manna í sveit sinni, að hún geti jafnað útsvörum eins rjettlátlega niður, eins og yrði, ef hægt væri að byggja gjöldin á föstum gjaldstofni. Þegar litið er á, hvað fátækratíundin er lítil í samanburði við önnur gjöld hreppanna, þá má að vísu segja, að hvorki gjöri til nje frá um hana. Það er kunnugt, að fátækratíundin er í sumum sveitum ekki svo lítill hluti af sveitartekjunum; einkum á þetta sjer stað í landbúnaðarsveitum. Eins og kunnugt er, þá er Ísafjarðarsýsla ekki mikið landbúnaðarhjerað; þó þekki jeg hrepp þar, þar sem fátækratíundin hefir stundum verið 1/5 af útsvörunum. Skemtilegra væri fyrir niðurjöfnunarnefndir að hafa sem mest af föstum gjaldstofnum, og ljúfara mundi hreppsnefndum, að leggja á útsvörin eftir þeim; sjest það best á því, að sumar þeirra hafa lagt sig í framkróka með að finna einhvern fastan grundvöll, en handahófsniðurjöfnun þá, sem án þess hlýtur að verða, og sem ekki getur annað en orðið áhyggju- og óánægjuefni fyrir hlutaðeigendur. Á meðal þess, sem að mínu áliti mælir með því að afnema nú fátækratíundina, er það, að mjer er ekki grunlaust um að þessi hluti tíundarinnar, sem nú er eftir, hafi stundum freistað bænda til að telja ekki svo rjett fram, sem æskilegt er, og ef þessi tíund verður numin úr lögum, þá mundi það geta orðið til þess að við fengjum rjettari hagskýrslur, og tel jeg mikið í það varið. Þetta er að mínu áliti aðalkosturinn við frumvarpið. Jeg get hugsað, að sú freisting bænda hverfi, að telja rangt fram, til þess að tíund þeirra verði minni. Jeg held því að jeg verði að greiða atkvæði með frumvarpinu, enda þótt mjer sje sannarlega sárt um þessar síðustu leyfar jafnstórmerkilegs skattafyrirkomulags, sem tíundin er. Hákon Kristófersson: Þó jeg geti verið þeim háttvirtum þingmönnum sammála, sem ekki álíta að hjer sje um neitt stórmál. að ræða, þá álít jeg samt sem áður, að þetta mál sje þannig vaxið, að rjett sje að þingmenn láti uppi álit sitt um það, því að mjer þykir líklegt að flesta kjósendur langi til að vita, hvorum megin þingmenn þeirra hafi verið í þessu máli. Jeg skal játa það, að jeg sakna þessara leyfa tíundarinnar fornu, en jeg lít svo á, að talsvert mæli með því að þær verði nú numdar úr lögum, og eigi get jeg álitið það bera vott um neinn skort á þjóðrækni, þótt það verði gjört. Það er öllum kunnugt, enda boðið svo í sveitastj.lögunum, að áður en útsvar er lagt á, þá er skuli reiknuð saman upphæð allrar tíundar í hreppnum, og því, sem á vantar, að hún hrökkvi fyrir gjöldum hreppsins, er svo jafnað niður eftir efnum og ástæðum. En nú getur verið að margir efna menn greiði litla eða enga tíund, en þegar hreppsnefndir jafna svo útsvarinu niður, getur það vel farið fram hjá henni, að þessi og þessi hafi sloppið hjá tíundinni, en hinn, sem oft er fátækari, hafi orðið að láta svo og svo mikið af mörkum í tíundargjald. Jeg get ekki verið háttv. þingm. Ísafj. (S. St.) sammála um að afnám fátækratíundar hafi í för með sjer hækkun á útsvörunum, því að vitanlega eru það sömu mennirnir, sem greiða útsvörin, og þeir, sem greiða tíundina. Að afnám fátækratíundarinnar geti rjettlætst af því, að við það muni bændur fríast við það ámæli, sem þeir fá af röngu framtali, get jeg ekki álitið. Jeg lít svo á, að það sjeu hreppstjórarnir, sem tíundarsvikin sjeu aðallega að kenna, ef um þau er að tala, því að þeir eiga að líta eftir því, að lögum og rjetti sje fylgt í hreppunum. Þetta er ekki sagt sem ámæli til hreppstjóranna, heldur af því, að jeg álít óþarfa að vera hræddur við tíundarsvik, ef hreppstjórarnir eru eftirlitssamir hvað snertir framtal manna. Þar sem jeg þekki til á Vesturlandi, tel jeg ekki efa á því, að undandráttur í þessum efnum á sjer varla stað.

Guðmundur Ólafsson : Jeg ætla aðeins að segja fáein orð út af því, sem háttv. þingm. Ísafjk. (S. St.) sagði, að framtalið mundi verða betra ef tíundin hyrfi. En jeg held að svo muni eigi verða, því að sú skylda er ekki tekin af hreppstjórum, að senda hreppsnefndum tíundarskýrslur, og hreppsnefnd hefir þær að sjálfsögðu til hugsjónar við útsvarsálagningu, svo að freistingin til þess að telja rangt fram mundi alls ekki hverfa, þótt tíundin væri afnumin. Jeg held að það hefði verið rjettast, að bíða með að afnema tíundina þangað til áskoranir hefðu komið til þingsins um að hún yrði afnumin.

Steingrímur Jónsson : Háttv. 6. kgk. (G. B.) sagði, að hjer væri um merkilegar fornmenjar að ræða, sem væri dálítið athugavert og alvarlegt að fleygja frá sjer. Jeg er honum sammála um það, að hjer er um mjög merkilegan forngrip að ræða, en við verðum líka að líta á hvernig þessi forngripur lítur nú út, eins og við erum búnir að fara með hann í 9 aldir. Jeg held að þegar við athugum þetta, muni dálítið breytast álit okkar á honum, því að nú eru ekki eftir nema rústir af þessum merkilega forngrip. Það er rjett, sem háttv. þingm. Skagf (J. B.) sagði, að það er ekki í dag, sem um það er að ræða, hvort afnema beri tíundina, heldur var það þegar prests- og kirkjutíundin var afnumin, því að þá var höggvið það skarð í tíundina, að hún hlaut að falla von bráðar. Það er fleira, sem gjörir að þessi forngripur er orðinn svo hrörlegur, svo sem það, að undirstaðan er orðin mjög breytt. Það er öllum kunnugt, hve jarðabókin frá 1861 er orðin ósanngjörn sem undirstaða undir skattgjaldi. Lausafjártíundin hefir ávalt verið óvinsæl, og sem grundvöllur fyrir skattgjaldi er hún alt önnur nú en hún var fyrir 20–30 árum, að jeg ekki tali um fyrir 50–60 árum. Og mjer finst, að við verðum að líta á það, að þessar tíundarleyfar eru bygðar á algjörlega óhæfilegum og ósanngjörnum grundvelli. Jeg hefði gjarnan viljað að öll tíundin hefði verið lögð til fátækra árið 1907, þegar prests- og kirkjutíundin var afnumin. Því jeg lít svo á, að nauðsyn beri til að breyta bráðlega skattgjaldi til sveitasjóðanna í þá átt, að þeir fái sem mest fasta skatta í staðinn fyrir aukaútsvörin, sem jafnað er niður af handahófi. Og jeg vona að afnám fátækratíundarinnar stuðli að því að knýja þá breytingu fram.

Jósef Björnsson : Jeg tek undir með hv. 2. þm. G.-K. (Kr. D.) að afnám fátækratíundarinnar er ekkert stórmál, eftir því sem nú hagar til. Aftur á móti er jeg ekki allskostar samdóma hv. 6 kgk. (G. B.). Jeg játa það, að verið geti raunalegt að fleygja burt fornmenjum, en þó því að eins að eitthvað sje gott við þær og merkilegt. Nú er svo komið, að af hinni fornu tíund er fátækratíundin ein eftir, svo að vilji menn líkja henni við forngrip, þá er hann þegar orðinn stórskaddaður við afnám hinna tíundanna, og torvelt að varðveita hann eins og hann nú er orðinn. Það er ekki allskostar rjett, að segja, að hjer sje verið að færa til grafar fornar þjóðmenjar; rjettara er að segja, að það sje þegar búið að því.  (G. B.: Ekki til fulls)  . Hjer er að minsta kosti ekki annað eftir en að kasta síðustu rekunum í gröfina, til að fylla hana. Það sem mjer sýnist mæla mest með frv. þessu, er, að í mínum angum er það bersýnilega rangt, að hinir fátækustu greiði hærra gjald en efnamenn. Það hefði að vísu mátt laga þetta með því að jafna tíundina, og hefði það verið meir í anda hv. 6. kgk. (G. B.); en sú leiðin liggur ekki hjer fyrir. Sumir hafa farið í kringum lögin, af því að þeim hafa fundist þau ranglát, og hafa ekki tekið hærri tíund af þeim, sem í óreigatíund hafa verið, en sem því svaraði, að þeir hefðu verið í skiftitíund, en auðvitað hefir þetta enga stoð í lögum. Sú mótbára er þýðingarlítil, að slæmt sje að missa þennan fasla gjaldstofn. Það var rækilega sýnt fram á það í hv. Nd., að fátækratíundin næmi ekki meiru en 1/15–1/12 af tekjum hreppanna, og munar því auðsjáanlega minstu, hvort þessum smávægilega tekjustofni er haldið, eða hann er látinn niður falla. Í mjög mörgum hreppum er fátækratíundin innan við 100 kr. Það eru ekki nema 20–30 hreppar á öllu landinu, þar sem hún nær 200 kr. Það er því ekki í neitt stórræði ráðist, þótt hún sje látin falla niður; og varla mun útsvarabyrðin lenda öllu sanngjarnlegar á mönnum, þótt tíundinni sje haldið, því að oft mun fara svo, að þegar útsvörin eru síðast til mats hjá niðurjöfnunarnefnd, þá munu þau vera jöfnuð án þess nokkurt verulegt tillit sje tekið til þess; hvort tíund er há eða lág hjá hinum einstöku gjaldendum. Það væri sjálfsagt æskilegt, að sveitasjóðirnir hefðu meira af föstum tekjustofnum en nú hafa þeir, en það verður þó því að eins að gagni, að hægt sje að finna tekjustofn, er verulega munar um. Fátækratíundin er ekki til þess fallin. Jeg sje því ekki betur en rjett sje að nema nú burt þessar síðustu leyfar hinna fornu tíundarlaga, sem allir hljóta að kannast við, að nú eru orðin ranglát, eftir að preststíund og kirkjutíund hafa verið feldar niður.

Steingr. Jónsson; Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á, að þessari umræðu lokinni verði skipuð þriggja manna nefnd í málið.



Jeg ætla að skýra frá, hvernig stóð á því, að jeg bar upp brtt. á þgskj. 225. Jeg vissi ekki, að nefndin ætlaði að breyta fyrirsögninni, en kunni annars vegar ekki við orðið hluti, sem er útlent að uppruna. Úr því að brtt. er fram komin, þykir mjer rjett að láta ganga til atkvæða um hana, því jeg kann betur við orðið „kafli“, sem er gott og gamalt íslenskt orð, en orðið „kapítuli“, sem er útlent eins og jeg sagði, þótt það sje nú orðið gamalt í málinu. Þótt þessum lögum verði steypt saman við siglingalögin, sje jeg ekki neitt á móti að nota orðið kafli í þessum lögum. Það verður þá tekið upp í sjólögin.



Jeg er hv. nefnd þakklátur fyrir að hún hefir að flestu tekið það til greina, sem jeg benti á um daginn. Þó fer því fjarri, að hún hafi gengið þannig frá frv., að jeg sje ánægður. Jeg álít að allmikið vanti á, að frumv. sje þannig úr garði gjört, að rjett sje að láta það fara út úr deildinni. Jeg kysi því að málið væri tekið út af dagskrá, svo að hægt væri að laga það betur. Jeg þarf ekki að mæla með fyrri brtt. minni á þgskj. 228, því að nefndin hefir þegar fallist á hana. Síðari brtt. er við 9. gr. og fer fram á, að í staðinn fyrir „rjett verð þess hlutar, þá er þeir virtu hann“ komi: „þegar metið var verðmætið“. Ef brtt. verður samþykt, verður síðari hluti 9. gr. þannig orðaður: „Þó á ábyrgðarsali rjett á, að það verð sje lækkað, ef það sannast, að það sje hærra en sanngjarnt var að telja það, þegar metið var verðmætið“. Tel jeg greinina betur orðaða svona og vona að hv. deild fallist á, að svo sje. Jeg hefi alstaðar í frv. viljað breyta orðinu „hlutur“, af því að mjer virðist það of takmarkað til að ná yfir alt, sem hægt er að vátryggja. Mjer þykir óviðkunnanlegt að kalla t. d. verslunararð „hlut“ og að kalla sjólánskröfur „hlut“ og sjótjónsframlög „hlut“. Og það er meira en óviðkunnanlegt. Það er ósæmileg meðferð á málinu, sem ætti að vera lógbönnuð en ekki lögleidd. Það er illa hugsað og þó ver orðað að tryggja „hluti gegn háska“, eins og gjört er ráð fyrir í 6. gr. Hlutir - slíkir sem t. d. verslunararður - verða ekki trygðir gegn háska, heldur því, sem þeim stafar háski af. Í 19. gr. er talað um, að ábyrgðarsali ábyrgist afleiðingar af háska. Í 20. gr. er talað um, að ábyrgðarsali ábyrgist ekki það, ef gengið er að trygðum munum til „fullnægingar tjóni“. Í 23. gr. er talað um, að ábyrgðarsali ábyrgist háska o. s. frv. Alt eru þetta bláberar vitleysur. Og slíkar aðrar eru margar enn í frumvarpinu. En hv. nefnd hefir ekki sjeð ástæðu til að breyta þessu. Og mjer vanst ekki tími til að koma fram með tillögur um það, af því frv. hefir verið flýtt svo mjög síðan það kom frá nefndinni, en nóg annað að gjöra. Jeg tel deildinni vansæmd í, að senda frá sjer frv. eins og það er, og mælist því aftur til að umræðunni verði frestað. En verði það ekki gjört, verð jeg að snúa mjer til hv. Nd. með athugasemdirnar í þeirri von, að hún verði vandari að virðingu þingsins í þessu máli, en hv. Ed.