Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eftirfarandi bréf hefur borist forseta Nd.: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Vesturlandskjördæmi, Sturla Böðvarsson sveitarstjóri, Stykkishólmi, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Friðjón Þórðarson, 1. þm. Vesturl.“ Sturla Böðvarsson hefur áður setið á þingi á þessu kjörtímabili og þarf ekki að kanna kjörbréf hans. Býð ég Sturlu velkominn til starfa.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Herra forseti. Þetta frv. er um staðfestingu á því að sá ráðh., sem fer með siglingamál hverju sinni, geti viðhaft sömu reglur varðandi örugga gáma sem skv. alþjóðasamningi eru í gildi og Ísland er aðili að. Þetta mál hefur verið fyrir Ed. og fengið þar afgreiðslu. Vænti ég þess að það fari greiðlega í gegnum hv. Nd. og legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. samgn.



Herra forseti. Þetta mál er komið frá Ed. Samgn. Nd. hefur athugað þetta mál og fékk Ragnar Hall borgarfógeta til að upplýsa nm. um ýmis atriði frv. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með tveimur breytingum. Þeir sem skrifa undir þetta auk mín eru hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, Jóhanna Sigurðardóttir, Halldór Blöndal, Eggert Haukdal og Stefán Guðmundsson. Guðmundur H. Garðarsson var fjarstaddur afgreiðslu málsins. En brtt. eru tvær. Sú fyrri er við 4. gr. a.-lið sem er um það að skyldusparnaður njóti sama réttar og orlof, þ. e. að hann hafi forgangsrétt fyrir öðrum kröfum. Önnur brtt. er við 9. gr. 1. málsgr. Málsliðurinn er þannig: „Nú hefur skiptameðferð á búi vinnuveitandans verið lokið vegna eignaleysis þess án þess að innköllun hafi verið gefin út í búið og verður greiðslukrafa á hendur ríkissjóði þá að berast félmrh. innan sex mánaða frá birtingu auglýsingar um skiptalok í Lögbirtingablaði.“ Og þá kemur viðbótin: Félmrh. er þó heimilt að taka til greina kröfu er berst innan tólf mánaða frá birtingu innköllunar ef sýnt er að kröfuna hafi ekki verið hægt að gera fyrr.



Herra forseti. Það frv., sem hér er nú til 2. umr., mun hafa verið áður hér til umfjöllunar í hv. deild á síðasta þingi og urðu þá um það nokkrar umr. Við þær umr. beindi ég nokkrum fsp. til hæstv. fjmrh. og ég vil enn gera það. Þannig er mál með vexti að frv. sjálft á að taka af frekari tvímæli, að því er mér skilst, um túlkun á því hvað fellur undir ríkisábyrgð á launum. Hins vegar hefur viðkomandi n., hv. félmn., gert hér brtt. og tekur þar inn í, eftir því sem mér sýnist, að lífeyrissjóðsiðgjöld falli núna inn í dæmið sem ekki hefur verið áður. Það er tvennt eða kannske þrennt sem ég vil gera hér að umræðuefni eins og ég gerði líka síðast. Það er í fyrsta lagi varðandi orlofsféð. Orlofsfé í því formi sem það hefur verið greitt, þ. e. í gegnum Póstgíróstofuna, hefur að því er virðist fallið undir kerfið sem þetta frv. gerir ráð fyrir um ríkisábyrgð á launum. Nú gerðist það 1982 að verkalýðshreyfingin á Vestfjörðum samdi í raun og veru um það að hafa annað fyrirkomulag á inngreiðslu og ávöxtun orlofsfjár á því svæði en í gegnum próstgírókerfið. Eftir því sem ég best veit virðist sú ávöxtun og það form, sem þar var upp tekið í þríhliða samningum milli viðkomandi verkalýðsfélags, vinnuveitenda og peningastofnunar, ekki falla undir það kerfi sem við höfum búið við varðandi ríkisábyrgð á launum. Ég vil ekkert fullyrða, en mér sýnist að enn sé ekki gert ráð fyrir því að þetta falli undir ríkisábyrgð á launum skv. þessu frv. g vil því spyrja hæstv. félmrh. hvort það sé till. hæstv. ráðh. að enn afgreiði Alþingi frv. um ríkisábyrgð á launum, sem varðar orlofsfjármálið, með þeim hætti að a. m. k. einn landshluti hafi ekki tryggt að orlofsfé sé inni í kerfinu varðandi ríkisábyrgð á launum. Ef þetta er réttur skilningur hjá mér tel ég alveg ótækt að ekki verði gerð breyting á frv. að því er þetta varðar. Við hljótum að gera kröfur til þess og ætlast til þess að í þessu tilfelli sitji allir launþegar við sama borð. Eins og áður hefur komið fram hér í umr. er það samkomulag, sem gert hefur verið víðs vegar á Vestfjörðum um innborgun og ávöxtun orlofsfjárins, fullkomlega löglegt og rúmast í löggjöf um orlofsfé. Við hljótum því að gera kröfur til þess að þeir samningar, sem þar hafa verið gerðir um ávöxtunina, séu teknir fullkomlega gildir á borð við orlofsféð í póstgírókerfinu. Í öðru lagi hefur það komið fram, og það hefur komið fram líka af hálfu verkalýðshreyfingarinnar það er ég best veit a. m. k., að undir þetta ættu að falla bæði greiðslur til sjúkra- og orlofssjóða verkalýðsfélaganna, þeir væru innl í þessu dæmi líka ásamt lífeyrissjóðsgjöldunum. Mér sýnist að það sé ekki gert að því er þetta frv. varðar. Þannig er þarna um það að ræða, sé þetta rétt hjá mér, sem ég vil á þessu stigi ekkert fullyrða um en ég sé ekki betur en að sé svo, að orlofsfé launþega á Vestfjörðum, sem ávaxta sitt fé skv. sérstökum samningum sem rúmast innan löggjafar um orlofsfé, er undanþegið þessari löggjöf. Það eru ekki inni í frv. um ríkisábyrgð á launum ákvæði um orlofsfé launafólks á Vestfjörðum. Í öðru lagi er allt það fé sem greitt er til sjúkra- og orlofssjóða verkalýðsfélaganna líka undanþegið þarna, ég sé ekki betur. Ég tel að það sé alveg ótækt að þegar verið er að breyta löggjöf til að gera hlut vinnandi fólks tryggari, svo að það nái sínum launum, í gegnum hvaða form sem það er, gangi Alþingi þannig frá slíkri löggjöf að skilja eftir tvö atriði sem augljóslega eiga, a. m. k. að mínu mati, að vera þarna inni. Ég spyr því hæstv. félmrh. hvort það sé réttur skilningur hjá mér í fyrsta lagi að orlofsfé launafólks á Vestfjörðum í því formi sem það er inngreitt og ávaxtað njóti ekki ríkisábyrgðar og í öðru lagi hvort sama gildi um iðgjöld sjúkra- og orlofssjóða verkalýðsfélaganna. Ef þetta er svona tel ég að ekki verði hjá því komist að gera breytingu og mun þá óska eftir því að málinu verði frestað þangað til tækifæri gefst til þess að koma með brtt. í því formi. Ég óska sérstaklega eftir því að hæstv. félmrh. svari þessum spurningum ótvírætt, hvort þetta sé með þessum hætti eða ekki, því að ég tel nauðsynlegt að það sé alveg ljóst og tryggt með hvaða hætti þessi mál eigi að vera í framtíðinni.



Herra forseti. Ég held að hv. síðasti ræðumaður hafi eitthvað misskilið þetta mál. Þetta frv. er búið að vera til meðferðar hér á Alþingi eins og hann réttilega sagði. Það var lagt fram á síðasta þingi og varð þá ekki útrætt. Það hefur fengið mjög mikla umfjöllun hjá félmn. Ed., eins og fram kemur á þskj., og þar voru til kvaddir forustumenn launþegahreyfingarinnar, bæði forseti ASÍ og lögfræðingur ASÍ, og enn fremur fleiri aðilar og ekki síst þeir fulltrúar borgarfógeta sem sömdu þetta frv. á sínum tíma, en það var gert til þess, eins og síðasti ræðumaður réttilega sagði, að reyna að skýra meðferð þessa mikilvæga og viðkvæma máls í dómskerfinu og skera af því ýmsa agnúa sem hafa valdið deilum á undanförnum árum. Það var fyrst og fremst krafa launþegahreyfingarinnar að fá inn í frv. ríkisábyrgð á lífeyrissjóðsiðgjöld. Ekki var fallist á það við samningu frv., en hins vegar varð samkomulag um það í félmn. Ed., sem félmrh. samþykkti, að sú breyting yrði gerð að kröfu viðurkennds lífeyrissjóðs vegna vangoldinna lífeyrissjóðsiðgjalda, bæði af hluta launþega og vinnuveitenda, að það félli undir ríkisábyrgð. Þannig var fullnægt þeirri meginkröfu sem verkalýðshreyfingin lagði áherslu á í sambandi við meðferð þessa máls. Hins vegar voru ýmis smærri sjóðagjöld, m. a. til sjúkrasjóða, sem ekki var fallist á að taka með við þessa lagabreyt. og félmn. Ed. gerði ekki sérstaka tillögu um að svo yrði. Ég held að það sé misskilningur hjá hv. þm. í sambandi við orlofsféð. Ef hann les 4. gr. laganna getur að líta í b-lið: „Kröfu um orlofsfé sem fallið hefur til vegna launa launþega síðustu tólf starfsmánuði hans hjá vinnuveitanda, að því leyti sem það tímabil fellur innan tímamarka þeirra sem orlofsfjárkröfu fylgir forgangsréttur í búið.“ Þetta er skilyrðislaust tekið undir ríkisábyrgð. Það sem hv. þm. á hins vegar við er í sambandi við meðferð á orlofsfé sem rennur að meginhluta til í gegnum póstgíró. Vestfirðingar hafa sérstöðu í þessu máli og hafa til þessa framkvæmt þetta þannig að orlofsféð er greitt inn á sérstaka reikninga hjá viðkomandi launþega á viðkomandi félagssvæði. Þetta hefur mætt mikilli andstöðu hjá heildarsamtökum launþega. Þeir hafa ekki viljað fallast á að þessi háttur yrði tekinn upp almennt í landinu. Það hefur verið sérstök nefnd að störfum sem hefur tekið þessi mál til meðferðar og fjallað mjög ítarlega um hvort það ætti að gera þær breytingar á meðferð orlofsfjár að gefa hana frjálsa og láta launþegahreyfinguna og/eða vinnumarkaðinn um að ávaxta þetta þar sem þau óska. Niðurstaðan var hins vegar sú á næstsíðasta orlofsári að menn vildu ekki enn þá breyta þessu. Kemur í ljós næstu daga hvernig niðurstaðan er á því orlofsári sem núna er að ljúka, hvernig fjárhagsstaðan er fyrir launþega. En niðurstaðan var sem sagt sú að ávöxtun fjár hjá Póstgíróstofunni var í hámarki þannig að hægt var að greiða hæstu vexti sem þekktust á lánsfjármarkaði á næstsíðasta orlofsári. Ég reikna með því að Vestfirðingar hafi orðið að taka mjög á til að geta náð þeim árangri einnig. Þetta varð til þess að sú nefnd sem er að störfum hefur ekki viljað afgreiða þetta mál frá sér og ákveða hvort á að gera á þessu breytingar eða ekki. Málið er því að þessu leyti til í biðstöðu vegna þess að forustumenn vinnumarkaðarins treysta sér ekki til þess að leggja til að póstgíróformið verði lagt niður. Þetta er ákaflega viðkvæmt mál og ég held við verðum að vanda okkur vel og rasa ekki um ráð fram við meðferð þessa máls. Að öðru leyti held ég að ég þurfi ekki að útskýra þetta frv. Það skýrir sig alveg sjálft. Það er utan við þetta enn þá að ríkisábyrgð er ekki á ýmsum smærri sjóðaframlögum til launþegahreyfingarinnar, svo sem sjúkraiðgjöldum til sjúkrasjóða, en orlofsfé er ríkistryggt og þarna er bætt við þessu mikilvægasta atriði, sem launþegahreyfingin lagði höfuðáherslu á, að iðgjöld lífeyrissjóðanna eru einnig með ríkisábyrgð.



Herra forseti. Ég hef ýmsar athugasemdir við ræðu hæstv. félmrh. að gera eins og hún var. Í fyrsta lagi sýnist mér alveg augljóst að ekki er gert ráð fyrir að iðgjöld sjúkra- og orlofssjóða falli undir þetta. Það er ljóst, um það þarf ekki að deila. Hins vegar fékk ég ekki svar við því frá hæstv. félmrh. hvort orlofsfé launþega á Vestfjörðum er innan þessa ramma. Hæstv. ráðh. sló úr og í. Ég vil minna hæstv. ráðh. á hluta af ræðu sem hann flutti á síðasta þingi einmitt um þetta sama mál. Hann er þar að tala um þá nefnd sem hann vék hér að líka, sem átti að endurskoða lögin um orlof, en þar sagði hæstv. félmrh., með leyfi forseta: „Hlutverk þeirrar nefndar var að endurskoða lög um ríkisábyrgð á launum og semja frv. sem leiða mundi til greiðari og öruggari meðferðar á kröfugreiðslum skv. lögunum og tæki af vafa um umfang ríkisábyrgðarinnar.“ Þetta var meginefnið. Nefndinni var ekki ætlað að gera efnislegar breytingar. Það er ekki heldur gert í þessu frv. nema að því er varðar orlofsfé í þeim tilfellum sem Póstgíróstofan hefur lagt það út. Ég sé ekki betur, hæstv. ráðh., en að þetta frv. sé að þessu leytinu til nákvæmlega eins og það sem var hér til umr. á s. l. vori. Það er engin breyting gerð til rýmkunar að því er varðar ríkisábyrgð á orlofsfé frá því frv. sem við ræddum s. l. vor. Það eina sem mér sýnist breytast núna með brtt. hv. nefndar er að lífeyrissjóðsiðgjöldin koma inn, en ekkert annað. Ég skora á hæstv. ráðh., og vil helst ekki láta þessari umr. lokið án þess að geta fengið alveg hrein svör, að svara því hvort hann telur að orlofsfé launþega á Vestfjörðum falli undir þetta ákvæði laganna. Ég vil fá alveg ótvíræð svör, ekki að slegið sé úr og í að því er þetta varðar. Þetta er það stórt atriði og mikilvægt að nauðsynlegt er að fá skýr svör. Í öðru lagi sagði hæstv. ráðh.: Það er andstaða hjá heildarsamtökum launþega við að taka upp breytingar á orlofslögunum í ljósi Vestfjarðasamkomulagsins. - Þetta er alrangt, hæstv. ráðh. Ég á sjálfur sæti í þeirri nefnd sem hæstv. ráðh. er að tala um og veit mjög vel hvernig mál hafa þróast þar og hvernig þau standa. Það er engin andstaða við því innan heildarsamtaka verkalýðshreyfingarinnar að taka upp hliðstætt fyrirkomulag um greiðslu orlofsfjár og tekið var upp á Vestfjörðum, þ. e. að launþegum sé tryggð besta ávöxtun hverju sinni á orlofsfé, og Vestfirðingar þurftu ekki að leggja sig hart fram til að ná sömu ávöxtunarkjörum og póstgírókerfið gaf á síðasta orlofsári. Þeir héldu alveg sínu, en voru mörgum prósentum óhagstæðari í ávöxtun árið þar á undan. Vestfjarðasamkomulagið hefur því leitt til þess að póstgírókerfið hefur ávaxtað hefur hlut launafólks í þessum efnum en það gerði áður. Ég veit ekki betur, og nánast fullyrði það hér, en að miðstjórn Alþýðusambands Íslands, sem tilnefndi menn í umrædda nefnd, sem hæstv. ráðh. var hér að tala um, til endurskoðunar á lögunum um orlof, hafi verið mjög jákvæð fyrir því að breyta lögunum um orlof í þá átt að losa um að allt færi í gegnum póstgírókerfið, þ. e. fela annaðhvort félögunum sjálfum einum og sér eða landssamböndum að semja írekar um þessi mál á þeim grundvelli að tryggja sem hagkvæmasta ávöxtun hverju sinni. Það er engin andstaða við því innan verkalýðshreyfingarinnar. Það er rangt. Það sem hefur hins vegar strandað á í þeirri nefnd sem hér er verið um að ræða er að menn hafa mismunandi skoðanir á því hvaða kerfi er hagkvæmast og öruggast í þessum efnum. Ég dreg enga dul á þá skoðun mína að það kerfi sem við tókum upp á Vestfjörðum 1982 hafi tryggt hagkvæmustu ávöxtun orlofsfjár sem hægt var að ná á hverjum tíma síðan og hafi verið langt umfram það sem póstgírókerfið gaf á umræddu tímabili. Ég fullyrði að póstgírókerfið er búið að hafa af launþegum í þessu landi ómældar fjárhæðir vegna þess hversu það hefur ávaxtað illa orlofsféð. Það hafa ómældar fjárhæðir verið teknar af launþegum vegna slælegrar frammistöðu og ávöxtun hjá póstgírói með sérstökum samningum við seðlabankann er vafasöm að mínu viti. Það er kannske ekki ástæða til að hafa um þetta öllu fleiri orð, en ég óska eindregið eftir því að fá um það alveg ótvíræð svör frá hæstv. félmrh. hvort hann lítur svo á að orlofsfé launþega á Vestfjörðum njóti sama réttar gagnvart þessum lögum, sem hér er verið um að ræða, og það orlofsfé sem greitt er í gegnum póstgíró. Fáist ekki um það alveg ótvíræð svör verður að freista þess að flytja brtt. við þetta mál og óska eftir því við forseta að hann fresti frekari umr. um málið þangað til tækifæri gefst til að gera það. Ég vil ekki trúa því að það þurfi til slíks að koma. Ég vona að hæstv. ráðh. gefi þá yfirlýsingu hér að launþegar á Vestfjörðum sitji við sama borð og aðrir launþegar í þessu landi að þessu leytinu til.



Herra forseti. Alþýðusamband Íslands og vinnuveitendur virðast hafa mikla trú á því að það sé eina rétta leiðin að rukka inn orlof í gegnum Póstgíróstofuna.

Það á ekki við um alla.

Engu að síður er þeirra trú þó það veik að þeir telja að það verði að koma til ríkisábyrgð á starfsemina. Eitthvað er þetta naumt. En á sama tíma og þeir halda þessu fram vita þeir að sá háttur hefur verið tekinn upp vestur á fjörðum að halda þessu fjármagni heima í byggðarlögunum með frjálsum samningum í þeim lánastofnunum sem þar eru. Nú virðist aftur á móti, þegar kemur að því hvort þeir aðilar skuli fá sömu tryggingar, þ. e. ríkisábyrgð, koma það hljóð í strokkinn að þeir geti ekki fellt sig við þau vinnubrögð. Ég hlýt nú að spyrja undir þessum kringumstæðum: Er ætlunin að hafa tvenn lög í þessu landi? Og hefur nú hæstv. iðnrh. notað heila eyrað að þessu sinni? Ég hlýt að spyrja hæstv. félmrh. að því hvort ekki sé æskilegt undir kringumstæðum sem þessum að umr. verði frestað og það gefist ráðrúm til að hafa samband við forustumenn verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum og forustumenn atvinnurekenda á Vestfjörðum og kanna hvort það séu einhver þau atriði sérstaklega í þessum samningi sem rn. gefi ekki fellt sig við, en breyti þó ekki þeirri málsmeðferð að fjármagnið verði geymt heima í héruðunum. Mér er nánast óskiljanlegt að mönnum detti í hug að reyna að brjóta niður þá ákvörðun, sem tekin var og framkvæmd er, að geyma þetta fjármagn heima í héruðunum, með þeim hætti að neita um ríkisábyrgð við gjaldþrot undir slíkum kringumstæðum. Það eru engin rök fyrir slíkum vinnubrögðum. Það er nánast hótun: Ef þið ætlið að fara að spila þetta eftir eyranu á ykkar hátt, en hlýðið ekki okkar forsjón syðra, þá fáið þið enga ríkisábyrgð. - Það er það sem verið er að segja. Ég get illa trúað því að athuguðu máli að þá fáist men ekki til að fresta þessari umr. Ég óska eftir því við hv. forseta að hann fresti umr. þannig að ráðrúm fáist til að athuga hvort ekki er hægt að ná sáttum í þessu máli.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að eyða miklum tíma í umr. um þetta atriði, það er búið að ræða það svo oft. Það hafa farið fram á undanförnum árum, eins og hv. þm. er sjálfsagt kunnugt um, miklar umræður um hvort það væri rétt fyrir launþegahreyfinguna að láta breyta formi á póstgíróinnheimtu eða meðferð orlofsfjár. Stjórnvöld hafa ekki lagt neina hindrun í götu þess að því yrði breytt. Það hefur aldrei verið svo ég viti til, heldur hefur verið samkomulag um að launþegahreyfingin sjálf tæki ákvörðun um meðferð þessa máls. Þannig hefur þetta farið fram á undanförnum árum. Það hefur verið sérstök nefnd að verki sem átti að gera ákveðnar tillögur um breytingu á meðferð þessa máls miðað við þær kröfur sem komu fram á Vestfjörðum um að taka þetta form til breytinga þannig að Póstgíróstofan annaðist þetta ekki lengur, heldur væri það frjálst í meðferð hjá hverju svæði fyrir sig. En eins og ég sagði áðan hefur nefndin ekki treyst sér til að gera á þessu slíkar ákveðnar breytingar. Þess vegna er ekki hægt, að mínu mati, að leggja til annað meðan launþegahreyfingin sjálf vill engu breyta. Ég ætla ekki að ræða um hvað einstakir nefndarmenn kunna að segja eða aðilar í þessu máli. Ég hef þetta beint frá þeim sem stjórna þessu verki. Þeir segja mér að ekki sé hægt að ná samstöðu um það enn að breyta þarna til sem þýðir að launþegahreyfingin vill ekki breyta þessu kerfi eins og það er. Hún telur betur tryggt fyrir launþega að ávaxta þetta fé í gegnum póstgírókerfið. Enn þá liggur það a. m. k. fyrir að Póstgíróstofan hefur ávaxtað þetta fjármagn launþega eins o best hefur verið ávaxtað fjármagn í þjóðfélaginu. Ég veit ekki betur en allir viðurkenni það, enda hafa ekki komið um það mótmæli neins staðar frá. Meðan svo er tel ég að ekki sé hægt að gera aðrar breytingar að sinni. Hins vegar er þetta opið og verkalýðshreyfingin hefur á sínum færum hverju hún vill láta breyta varðandi þá stefnu. Það er frjálst.



Herra forseti. Þetta verður örstutt. Ég met það svo, eftir því sem hæstv. ráðh. talar, að enn ætli menn að halda Vestfirðingum fyrir utan ríkisábyrgð við gjaldþrot að því er varðar orlofsfé. Það fást engin svör til þess að byggja á um að þeir búi undir sömu lögum og aðrir í þessu efni. Það sem ég ætla fyrst og fremst að leiðrétta hjá hæstv. ráðh. er að miðstjórn Alþýðusambands Íslands hefur formlega tekið um það ákvörðun og óskað eftir því að ríkisábyrgð á orlofsfé nái til Vestfjarðasamkomulagsins eins og til fjár hjá póstgírói. Þannig er rangt hjá hæstv. ráðh. að verkalýðshreyfingin standi gegn því. Það eru ósannindi. Miðstjórn Alþýðusambands Íslands hefur sérstaklega óskað eftir að ríkisábyrgð á þessum þætti launagreiðslu, sem er orlofsfé, nái til launþega á Vestfjörðum, undir því samkomulagi sem þar er, eins og hjá póstgírókerfinu. Það er nauðsynlegt að þetta komi fram. Ég ítreka að eftir þessa umr., sem hér hefur átt sér stað nú, er nauðsynlegt að fresta henni til að kanna þetta mál niður í kjölinn og freista þess að fá gerðar breytingar, þannig að ekki sé enn aukið á óréttlætið í landinu og enn frekar sé leitt í ljós að ekki eigi allir að búa við sömu lög í þessu landi.



Vegna óska tveggja hv. þm. um frestun á umr. verður forseti við því. En þetta mál verður þá tekið fyrir á miðvikudaginn.



Herra forseti. Fyrir nokkrum vikum lýsti hæstv. forsrh. því yfir í sjónvarpi, þar sem hann var staddur í þætti ásamt hæstv. fjmrh. og fram kom hjá báðum að stjórnarráðið væri í rauninni eitt samfellt kærleiksheimili, eins og hefur nú verið staðfest á landsfundi Sjálfstfl., að hann væri með undir höndum lista yfir 25 atriði sem hann mundi sýna eftir helgina, eins og hann komst þá að orði. Nú eru nokkrar helgar liðnar síðan þetta var. Hæstv. fjmrh. fékk ekki að sjá þennan lista í sjónvarpsþættinum en hæstv. forsrh. lýsti því yfir að hann mundi sýna ráðherrum listann daginn eftir á ríkisstjórnarfundi. Nú hefur lítið til þessa lista spurst og fá mál hafa frá ríkisstj. séð dagsins ljós hér í Nd. Alþingis það sem af er frá áramótum. Hygg ég að það hafi sjaldan gerst að ríkisstj. hafi lagt jafnfá veigamikil mál fyrir Nd. Alþingis á jafnlöngum tíma og gerst hefur á þessum vetri. Þess vegna hafa menn líka haft býsna góðan tíma til umræðna um selveiðar og önnur brýn verkefni sem hér eru á dagskrá og ég geri ekki lítið úr. En umræður um grundvallaratriði efnahags- og atvinnumála hafa ekki hafist hér að frumkvæði ríkisstj. Hæstv. forsrh. var ekki tilbúinn að svara spurningum mínum um þennan leynilista 25 atriða í dag, kvaðst hins vegar reiðubúinn til að gera það næstu daga. Aftur á móti háttar svo til að ríkisstj. ku hafa þrælað saman frv. um breytingu á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins. Mér er sagt að það frv. hafi verið lagt fyrir þingflokka stjórnarliðsins núna síðustu daga. Og mér er sagt að það mál verði til meðferðar á þingi Stéttarsambands bænda n. k. miðvikudag. Það er gott eitt um það að segja að Stéttarsamband bænda fjalli um þau mál sem að landbúnaðinum snúa og finnst mér reyndar stundum að sú stofnun hefði mátt vera fyrr á ferðinni með sín mál en raun ber vitni um. En hvað um það. Í tilefni af því að ætlunin er að ræða þetta hjá Stéttarsambandi bænda finnst mér það eðlileg og sanngjörn ósk að bera fram af hálfu míns flokks að stjórnarandstaðan fái þetta frv. um Framleiðsluráð landbúnaðarins í sínar hendur nú þegar. Ég tel það algjörlega óeðlilegt að vera að loka þetta mál inni hjá stjórnarflokkunum þegar það er komið til umræðu úfi í þjóðfélaginu, í raun og veru alls staðar annars staðar en hjá stjórnarandstöðunni. Það var þessi spurning sem ég ætlaði að bera fram fyrir hæstv. landbrh. Ég ætlaði einnig að benda á það, herra forseti, að ef það er ætlun ríkisstj. að láta afgreiða hér í lagaformi þessi 25 atriði af leynilista forsrh., sem hann sagði frá í sjónvarpinu fyrir nokkru, þá er bersýnilegt að þinghald verður að vera hér fram eftir öllu sumri. Venjan hefur verið sú að ljúka þingstörfum í kringum mánaðamótin maí-júní. Er það ætlun ríkisstj. að breyta út frá því og láta þing standa langt fram eftir júnímánuði eða jafnvel fram í júlímánuð? Eftir þeim verkhraða sem ríkisstj. hefur haft undanfarna þrjá mánuði endist ekki sumarið allt til að fjalla um þó ekki væri nema helmingurinn af leynilista hæstv. forsrh. með 25 atriðum sem hann sagði frá í sjónvarpinu fyrir nokkru. Ég ætla ekki að hefja hér ítarlega umræðu um vinnubrögð þingsins sem ég tel satt að segja að hafi verið með ólíkindum á þessum vetri af hálfu hæstv. ríkisstj. Nægir í þeim efnum að minna á lánsfjárlög sem eru víst á milli 2. og 3. umr. í Ed. og ríkisstj. hefur ekki komið frá sér línum í þeim efnum vegna þess að þar er hver höndin upp á móti annarri. Hæstv. fjmrh. hefur ekki fengið að koma með það mál enn þá hingað niður í Nd. til meðferðar. Og það er alveg ljóst að hv. Nd. hlýtur að taka sér eðlilegan tíma til að fjalla um lánsfjárlögin og fara yfir frv. lið fyrir lið svo sem venja er. Ég ber spurningu mína fram til hæstv. landbrh.: Er hann reiðubúinn að tryggja það að stjórnarandstaðan fái nú þegar þau drög að frv. um breytingu á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins sem hann hefur þegar lagt fyrir stjórnarflokkana og verður rætt á sérstökum fundi Stéttarsambands bænda á miðvikudaginn kemur?



Herra forseti. Breytingar á lögum um framleiðslu- og sölumál landbúnaðarins hafa verið á döfinni alllengi. Eins og fram kom í máli hv. 3. þm. Reykv. er ákveðið að leggja þær tillögur sem búið er að undirbúa fyrir aukafund Stéttarsambands bænda á miðvikudaginn. Ég hafði ákveðið að afhenda stjórnarandstöðunni þessar tillögur strax og þær yrðu tilbúnar en það mun ekki verða fyrr en á morgun. Það voru lögð fram drög á fundi þingflokka stjórnarinnar í síðustu viku en meðal annars án grg. Unnið er að því að ganga frá þessu núna og því verður lokið á morgun. Mun ég þá þegar gera ráðstafanir til þess að stjórnarandstaðan fái frv. í hendur.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir svör hans. Af þeim kemur fram að grg. með frv. er ekki tilbúin. Stjórnarflokkarnir munu hafa verið að ræða um drög að frv. án þess að hafa fengið grg.

Ekki fullbúna grg.

Þeir hafa ekki fengið endanlega grg. frá hæstv. ráðh. í þessu efni að því er hann sagði áðan. Ég vissi ekki til þess að iðnrn. hefði sérstaklega með þau mál að gera. En það er kominn tími til að iðnrh. blandi sér í þau mál líka og fylgist með þeim. Finnst mér þetta í rauninni nokkuð sérkennilegt vegna þess að það hlýtur að vera svo að stjórn Stéttarsambands bænda hafi fengið þessi frv.-drög til meðferðar. Eða veit stjórn Stéttarsambandsins ekki neitt hvað hún fær í hendur á miðvikudaginn kemur? Hefur Stéttarsambandið ekki hugmynd um hvað á að leggja fyrir? Auðvitað hlýtur hæstv. landbrh. að hafa farið með þessa hluti að einhverju leyti síðustu daga fyrir stjórn Stéttarsambandsins. Þess vegna er algerlega óeðlilegt að hann skuli í ljósi þess neita stjórnarandstöðunni um að fá frv.-drögin eins og þau liggja fyrir strax í dag. Hvað er það sem hæstv. landbrh. hefur að fela í þessum efnum? Hvað er það sem stjórnarflokkarnir vilja ekki láta sjá? Ég held að það sé óhjákvæmilegt, herra forseti, að ítreka þá kröfu við hæstv. landbrh. að þessi frv.-drög verði lögð fyrir og sýnd í stjórnarandstöðuflokkunum rétt eins og í stjórn Stéttarsambands bænda strax í dag, eigi síðar en í dag. Það er alveg ástæðulaust að draga það stundinni lengur.



Herra forseti. Það var kominn tími til að menn ræddu svolítið þessi vinnubrögð hér í þinginu, vegna þess að ég er hræddur um að menn fari nú þar að reka upp á sker. Ég fer fram á og krefst þess að þessi frv.-drög, sem hafa verið nógu góð til þess að aðrir þingflokkar gætu um þau fjallað og væntanlega stjórn Stéttarsambandsins, verði afhent þingflokki okkar til að hægt verði að fjalla um þau á þingflokksfundi í dag. Ég tel ekki seinna vænna að menn fari að reyna að taka á sig verk til að reyna að flýta fyrir vinnslu mála á þessu þingi. Það eru ekki nema sjö vikur þangað til þingi ætti að ljúka skv. venjulegum starfstíma og það er augljóslega verulega mikið af verkum óunnið. Hér hefur verið nefnt dæmi um lánsfjárlög sem einhvern veginn hafa fallið ofan í milli í Ed. og menn helst ansa ekki fsp. um það hvernig þau mál standa. Ég vil nefna annað mál sem búið er að vera mikið til umræðu og í mikilli vinnslu alveg síðan í haust, útvarpslögin. Þau duttu á dularfullan hátt af dagskrá fyrir páska og hefur ekkert til þeirra spurst. Þetta eru tvö lítil dæmi um það hvernig afgreiðsla mála og umfjöllun mála virðist mjög á reiki og vægast sagt í illu ásigkomulagi hjá ríkisstj. Ég vil beina því til hæstv. forseta að hann beiti sér fyrir því að komið verði á fundi - eigum við að segja verkstjóra þingsins, þá á ég við forseta og þingflokksformenn - þar sem menn geri sér grein fyrir því hvaða tími sé til stefnu til að afgreiða mál og þar verði lagður fram trúverðugur listi yfir þau mál sem ríkisstj. vill láta afgreiða fyrir vorið. Ég ber þetta fram við hæstv. forseta vegna þess að ég veit að hann vill virðingu þingsins sem allra mesta og ég tel, eins og málum er komið núna, að þetta sé raunverulega farið að varða virðingu þingsins. Ef svo fer sem horfir mun þingið bregðast þjóð sinni. Í sumar fara í hönd kjarasamningar. Því hefur verið margsinnis yfir lýst af hálfu ríkisstj. að þar til grundvallar verði að leggja breytingar á skattastefnu og breytingar á húsnæðisstefnu svo aðeins séu tvö mál tekin af þeim sem augljóslega þarf að kippa í liðinn svo að raunverulegir kjarasamningar, frjálsir kjarasamningar geti farið fram. Ég tel líka að þetta varði virðingu þingsins vegna þess að atvinnulíf er að stöðvast víða og það er nauðsynlegt að þingið leggi þá farvegi, sem fólki er ætlað að sjá sér lífsbjörg í, svo að ekki endi hér allt með ósköpum. Þetta varðar líka margumtalaða virðingu þingsins vegna þess að hún eykst ekki með því að þingið vanræki augljósa skyldu sína með því að opinbera skipulagsleysi sitt, ráðleysi ríkisstj. og dáðleysi þeirra sem þar eiga að fara með völdin. Þess vegna endurtek ég ósk mína, að forseti beiti sér sem bráðast fyrir fundi til þess að hægt verði að bjarga því sem bjargað verður af virðingu þingsins en hún vex af því einu að það sjáist taka af krafti og ábyrgð á þeim verkefnum sem eru brýnust í samfélaginu.



Forseti tekur að sjálfsögðu vel undir þær óskir sem hér hafa komið fram hjá hv. 4. landsk. þm. um fund forseta og fulltrúa ríkisstj. og formanna stjórnmálaflokkanna í þinginu. Og forseti mun fyrir sitt leyti stuðla að því að slíkur fundur verði haldinn.



Herra forseti. Ég man ekki eftir því að hafa áður heyrt umræður utan dagskrár á Alþingi um það að óeðlilegt væri að þeir þingflokkar sem styðja ríkisstj. gefi sér tíma til að athuga stjfrv. áður en þau eru borin fram eða sýnd stjórnarandstöðunni. Ég man ekki til þess að f. d. sú ríkisstj. sem hv. formaður Alþb. sat í síðast hafi ætlað öðrum sjálfstæðismönnum en þeim sem voru yfirlýstir stuðningsmenn þeirrar ríkisstj. að fylgjast með málatilbúnaði innan þeirrar stjórnarsamvinnu. Ég held að þegar við tölum um virðingu ríkisstjórnar og þings ættum við að reyna fremur að kosta kapps um það að mál séu vel undirbúin og að þeir menn sem bera mál fram og bera ábyrgð á þeim taki sér tíma og vinni vel sitt verk en leggi ekki mál fyrir þingið í reiðuleysi.



Herra forseti. Ég hygg að þeim tíma sé ekki illa varið sem við eyðum hér til þess að ræða ofurlítið tilhögun þingstarfa það sem eftir er og það hvernig hæstv. ríkisstj. hefur staðið og hyggst standa að þeim málum. Þar er í raun af nógu að taka. Það hefur vakið athygli mína að málalisti hæstv. Nd. er nú allmiklu skemmri en hinnar efri og hafa hlutföll þessi mjög snúist við frá því sem var á síðasta hv. þingi. Ber nú svo við að hæstv. ríkisstj. leggur ógjarnan mál að fyrra bragði fram í Nd. Veit ég ekki hvað veldur, hvort hún er orðin eitthvað rög við að fara þá leiðina. Ég beini því nú til hæstv. landbrh. að þegar hann kemur fram því frv. sem hér hefur verið nokkuð fjallað um þá sýni hann það hér t. a. m., enda er þetta rösk þingdeild og vísust til þess að vinna vel að því máli. Það má annars segja að uppi sé nokkuð nýr stíll af hálfu hæstv. ríkisstj. undir forustu hæstv. forsrh., sem nú er fjarstaddur, og bregður þá nokkuð nýrra við. Sú var tíðin að sá stjórnmálamaður þótti nokkuð raupsamur. Það má kannske segja um hann að honum hafi verið laus munnurinn, svona eins og öðrum mönnum er laus höndin. En nú er öldin önnur á þeim bæ. Þar er nú talað í dulúðugum véfréttarstíl og sýnd bláhornin af leyndarmálalistum. Leyndin er að mínu viti farin að ganga fulllangt þegar það er dregið í lengstu lög að sýna hv. Alþingi - ég tala nú ekki um stjórnarandstöðunni - þau leyndarmál sem engu að síður á að keyra hér í gegnum þingið. Ég spyr: Halda menn að það sé málum til framdráttar, að það greiði götu þeirra í gegnum hv. Alþingi að draga það eins og mögulegt er að sýna t. a. m. stjórnarandstöðunni málin? Væru það ekki eðlilegri vinnubrögð og líklegri til árangurs að koma málum í þann búning að hægt væri skammlaust að sýna þau - og gera það þá svo að menn hefðu þeim mun lengri tíma til að fjalla um þau? Ég held að viðamikil og viðkvæm mál, eins og við vitum að breytingar á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins eru eða eru líkleg til að verða, geti ekki annað en hagnast á því að fá hér ítarlegri fremur en skemmri skoðun, fyrir nú utan margnefnda virðingu hv. Alþingis að ætla sér að hnoða einum 25 stórmálum í gegn hér á síðustu vikum. Nú eða þá hitt, að ætla þinginu að sitja fram á grænt sumar. En það eru önnur atriði sem ég hefði gjarnan viljað nefna aðeins í þessu samhengi, sem mér finnst vera, herra forseti, til marks um nokkuð sérkennileg vinnubrögð af hálfu hæstv. ríkisstj. og einstakra hæstv. ráðh., t. a. m. yfirlýsingar hæstv. utanrrh., sem einnig er fjarstaddur, þeir sjást hér rétt í mýflugumynd þessir hæstv. ráðh., úti í bæ, nánar tiltekið á landsfundi Sjálfstfl., um stórmál er snerta íslensk utanríkismál. Er það virkilega svo að t. a. m. hæstv. ráðherrar Sjálfstfl. telji sér það sæma og fremur skylt að skýra frá nýbreytni í utanríkismálum þjóðarinnar á pólitískum samkundum sinna flokka en hér á hæstv. Alþingi? Fyrir hverjum bera þessir hæstv. ráðh. ábyrgð? Er það fremur fyrir landsfundi Sjálfstfl., sem reyndar var ekki neitt neitt, heldur en fyrir hv. Alþingi? Ég á hér t. a. m. við yfirlýsingar hæstv. utanrrh. um nauðsyn þess að fjölga sendiráðum og fleira sem snertir okkar utanríkispólitík. Ég vil einnig beina því til hæstv. forseta, sem ég veit vera röggsaman og vilja virðingu þingsins sem mesta og málaframgang hér sem bestan, að hann láti nú ekki sitt eftir liggja að tryggja að ekki fari svo hér á hæstv. Alþingi um ýmis stórmál, eins og t. a. m. skýrslu forsrh. um Framkvæmdastofnun ríkisins og umræður þar að lútandi um byggðamál, að okkur hv. þm. verði ætlað að ræða það mál á milli kl. 14.30 og 15.20 eins og gerðist hér á hv. Alþingi s. l. vor. Það eru að mínu viti, herra forseti, ótæk vinnubrögð. Og ég lýsi eftir því: Er þessi skýrsla hæstv. forsrh. væntanleg og fær hún þá sæmilega umfjöllun hér á þinginu og sæmilegan tíma? Einnig er komin fram skýrsla hæstv. utanrrh. um utanríkismál. Ber að fagna því að hún hefur nú litið dagsins ljós eða ljós hér í þingsölum. Ég vil sömuleiðis beina því til forseta að hann taki það upp í hópi hæstv. forseta þingsins að þessi mál fái hér eðlilega umfjöllun áður en allt er komið í hnút á vordögum með þingstörfin.



Forseti hefur heyrt óskir og tilmæli hv. 4. landsk. þm. og hv. 4. þm. Norðurl. e. og mun taka þau til athugunar.



Herra forseti. Heyrði ég rétt að hv. 4. þm. Norðurl. e. héldi því fram að hæstv. ríkisstj. drægi við sig að leggja fram mál í hv. Nd. af ótta við málafylgju hans? 

Það eru 40 þm. í Nd., hæstv. ráðh.

- og eru býsn á að heyra. Ja, hv. þm. talaði bara fyrir sinn munn, hafði ekkert umboð, ekki einu sinni frá hv. 3. þm. Reykv. og er hann þó fullhugi mikill.

Hvað veist þú um það?

Hæstv. utanrrh. upplýsti engin ný leyndarmál eða leyndardóma á landsfundi Sjálfstfl. um utanríkisstefnu Íslands, engin ný. Og það hefur ekkert verið í muddum talað um þau mál af hans hálfu né hæstv. ríkisstj. í tíð núv. ríkisstj., fjarri því. Ég ætla ekki að orðlengja um þá virðingu sem menn eru að auka þinginu með málafylgju eins og þessari hér. Það er kallað ákaft eftir frv.-drögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins og er von að mönnum lengi í þau. Rétt nýverið fengu stjórnarflokkar að sjá þau drög ásamt ófullbúinni grg. Hæstv. landbrh. er búinn að lofa hæstv. stjórnarandstöðu að fá að sjá þetta frv. á morgun. En slíkan óðs manns skít hafa menn étið að það er heimtað að það verði gert fyrir kvöldmál. Ég hef aldrei - að vísu á ég ekki langa þingsögu, ein 14 ár - heyrt slíka málafylgju eða að þessi háttur sé á hafður til þess að auka sérstaklega virðingu þingsins, því að til þess eru refirnir skornir að því sem manni heyrist - eða gera betur en svo að bregðast við innan sólarhrings, hæstv. forseti, málaleitan eins og þessari að fá að sjá viðamikið frv., byltingarkennt frv. um landbúnað á Íslandi, eins og hér er í aðdrögum. 



Herra forseti. Ég ætla aðeins að koma að máli sem hv. þm. Steingrímur Sigfússon vék reyndar að. Það er sá háttur ríkisstj. að lýsa pólitískum áformum sínum alls staðar annars staðar en á Alþingi. Við Bandalagsmenn fluttum raunar á síðasta þingi tillögu um beint útvarp frá Alþingi. En við ætluðumst ekki beinlínis til að það yrði tekið þannig að þm. yrðu vísari um starfsemi og áætlanir þingsins með því að sitja heima og horfa á fjölmiðla heldur en með því að taka eðlilegan þátt í þingstörfum. Það hefur komist á sá undarlegi skikkur að menn verða vísastir um áform ríkisstj. á þann hátt að sitja og horfa á sjónvarp og reyna að lesa á milli línanna hvað ríkisstj. hyggst gera. Líklega hefur verið mjög til bóta að vera á landsfundi Sjálfstfl. þar sem ýmis áform munu líklega hafa verið opinberuð. E. t. v. fer nú mjöðurinn að streyma þegar búið er að taka þennan tappa úr stjórnarsamstarfinu sem landsfundur Sjálfstfl. vafalaust var. Við eigum kannske von á því að eitthvað fari að gerast í þessari ríkisstj. Hv. þm. Halldór Blöndal talaði um það áðan að eðlilegt væri að menn og stjórnir tækju sér tíma til þess að vinna mál. Mér sýnist að þessi ríkisstj. hafi ekkert gert annað en að taka sér tíma og ef það er eitthvað sem hana vantar þá er það annað en tími. Af tíma hefur hún haft nóg. Það sem við erum að biðja um er einhver árangur. Við erum að biðja um að þeir lufsist nú til að fara að gera eitthvað, að hér séu sýnd mál sem geta hugsanlega orðið þessari þjóð til einhverrar bjargar. Um það snýst þessi umræða og eftir því er kallað. Það er nefnilega svo að sú biðlund sem fólkið í landinu hefur er takmörkuð. Eins og ég sagði áðan þá líður senn aftur að því að menn standi frammi fyrir öðrum eins ósköpum og voru hérna s. l. haust. Þá var því lofað að stjórnvöld létu vinna og legðu fram tillögur sem gætu orðið grundvöllur að farsælli eða a. m. k. betri lausn þeirra mála en náðist þá. Eftir því er lýst og til þess hafa menn sjö vikur núna. Ég áfellist það ekki að menn taki sér góðan tíma til málsundirbúnings áður en málin eru sýnd í þinginu. En það er lágmarkskrafa að þinginu sé sýnd sú sjálfsagða kurteisi að ætta því tíma líka. Og sá tími er að renna út.



Herra forseti. Í upphafi þessarar umræðu beindi ég fsp. til hæstv. landbrh. sem fer með landbúnaðarmál í ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar. Ég hafði varla komið frá mér ræðu minni nema að takmörkuðu leyti þegar hæstv. iðnrh. sá ástæðu til að kalla fram í og trufla mál mitt og var bersýnilegt að hann hafði ýmislegt við málin að athuga. Þó kom það enn betur á daginn í ræðu hans hér áðan, því að hvorki hæstv. iðnrh. né hv. þm. Halldór Blöndal treystu hæstv. landbrh. til þess að svara fyrir þetta mál og þustu því í stólinn hvor af öðrum með skætingi og óðagoti, eins og hæstv. iðnrh. gerði hér áðan, gapti og gleypti vind, svo ég noti hans eigin orð, herra forseti. Það kemur sem sagt á daginn að íhaldið, Sjálfstfl., vill helst ekki sýna þetta mál. Hv. þm. Halldór Blöndal telur þetta mál, landbúnaðarmálin, í mesta reiðuleysi, eins og hann orðaði það hér áðan. Og það er bersýnilegt að hæstv. iðnrh. hefur ekki heldur áhuga á því að þessi mál komi til meðferðar hjá stjórnarandstöðunni nú þegar. Hann reynir að draga þar úr eins og mest hann má og bregður hæstv. landbrh. um það að á honum sé mikið óðagot og hefur við orð að einhverjir hér hafi étið óðs manns skít. Það er tilvitnun í hæstv. iðnrh., með leyfi hæstv. forseta, en þá var iðnrh. einmitt að ræða um virðingu Alþingis, herra forseti, þegar þessi orð voru sögð. Ég held að það sé alveg rétt, herra forseti, í þessum efnum að átta sig á því að hæstv. ríkisstj. hefur sniðgengið Nd. í vetur. Fyrir Ed. liggja í dag 20 mál, þ. á m. mörg stjfrv. En af einhverjum ástæðum eru mjög fá mál frá ríkisstj. á dagskrá Nd. Ekki dettur mér í hug að það sé vegna þess að stjórnarliðið hafi af einhverjum ástæðum heykst á því að leggja mál hér fyrir Nd., vegna þess að þannig háttar fyrirkomulagi á þinginu að mál verða hvort eð er að koma fyrir báðar deildir, þannig að ef Nd. er slæm þá mætti hæstv. ríkisstj. hafa það í huga að illu er best aflokið og oft kannske skynsamlegt að byrja á Nd., eins og þetta hefur nú iðulega verið á undanförnum árum, trúi ég. En það kom einnig fram hér í ummælum hæstv. iðnrh., sem mér fannst ákaflega athyglisvert, að hann telur sérstaka ástæðu til að bera blak af vinnubrögðum utanrrh. sem voru lauslega nefnd hér af hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni. Í rauninni er það svo með ráðherra Sjálfstfl. að þeir hafa ævinlega frekar litið á sig sem ráðherra Sjálfstfl. en sem ráðherra þingsins og þjóðarinnar. Þannig hefur það jafnan verið. Og í þessum svörum hæstv. iðnrh., hroka hans og fyrirgangi hér í ræðustólnum áðan kemur það fram að hann telur sig enga skuld eiga þinginu að gjalda í þessum efnum né heldur að aðrir ráðherrar Sjálfstfl. þurfi að gera það. Það sé nóg að fara með málin fyrir landsfund íhaldsins og byrja að ræða þau þar, frekar en að ræða við þingið. Þetta minnir mjög á borgarstjórann í Reykjavík sem er eins og kunnugt er þekktur að því að vera aðeins borgarstjóri Sjálfstfl. en ekki borgarstjóri Reykvíkinga. Þetta er eftir öðru hjá forustumönnum íhaldsins.



Herra forseti. Ég þakka þann áhuga sem hv. þm. hafa sýnt á málum landbúnaðarins og yfirlýsingar þeirra um að vilja vinna vel að framgangi þeirra. Met ég það mikils og vænti því að svo verði þegar hægt verður að leggja málið hér fyrir. En það er ekki hægt fyrr en það hefur verið fullunnið, það þekkja hv. þm. Ég hef lagt hér fyrir hv. Nd. nokkur mál í vetur. Ég skal ekki segja fyrir hvorri deildinni eru fleiri. Ég hef skipt málum á milli deilda svo að ég get ekki tekið það til mín að eingöngu hafi verið lagt fyrir Ed. Og enn þá eru mál í nefndum í Nd. sem ég hef lagt fram. En vissulega vil ég ekki draga úr því að hv. Nd. er rösk og ég veit að hún vill vinna vel að málunum. Ég hef ekki neitt að fela fyrir stjórnarandstöðu í sambandi við þetta mál. En meðan verið er að vinna að orðalagsbreytingum og uppsetningu á málinu er ekki unnt að afhenda stjórnarandstöðu það formlega. En ég ítreka að það mun ég gera, afhenda þeim það strax og þeirri vinnu er lokið.



Herra forseti. Það er náttúrlega auðsætt af viðbrögðum hæstv. ráðh., þeirra sem hér eru þó og ber að virða það, að þeir vita upp á sig skömmina. Þar hafa illa verið rekin trippin og stjórn þingsins af þeirra hálfu meira og minna í ólestri. Hér fyrir framan mig gengur t. d. hæstv. félmrh. sem fer með húsnæðismál og hefur ítrekað úr þessum virðulega ræðustóli lýst því yfir að hendur hans séu bundnar og fætur hans heftir í húsnæðismálunum vegna þess að hann hafi enga samþykkt á lánsfjáráætlun. Allir vita hvar lánsfjáráætlun er og hvað henni líður, hversu náðuga daga hún á í Ed. Enn þá getur hæstv. félmrh. lítið gert í húsnæðismálunum af þessum sökum. Það er mál eins og þetta og önnur slík sem við erum hér m. a. að ræða um. Og hæstv. ráðh. vita upp á sig skömmina, eins og ég áðan sagði, og svara því með hroka og útúrsnúningi, ef þeir svara þá einhverju á annað borð, eins og t. d. hæstv. iðnrh. Ég fékk það nú reyndar á tilfinninguna að hann hefði sett öfuga löpp fram úr í morgun, þessi hæstv. ráðh., þegar hann gekk úr rúmi sínu, svo snakillur var hann hér uppi áðan, eða þá að hann kemur svona illa niður af landsfundinum. Það er líka mögulegt að þetta hafi verið eitthvað hörð lending hjá honum þegar hann kom heim af landsfundinum. En vegna þess sem hann tók sér hér í munn, hæstv. ráðh., þá rifjaðist upp fyrir mér gamall húsgangur sem var farið dálítið með fyrir austan hér á árunum. Hann hefur að vísu hvergi birst á prenti, að ég hygg, þessi húsgangur, en ég bið samt leyfis herra forseta til að fara með hann af því að mér finnst hann eiga snoturlega við í þessu samhengi. Hann er svona: Gapti hann og gleypti vind. Gekk þá flest úr skorðum. Munnræpan var Sverris synd og setuliðsins forðum.



Forseti lítur á þetta sem „svar på tiltale“.



Herra forseti. Hér hefur komið til orða að ráðh. er lagt það til lasts að hafa lagt of mörg mál fyrir Ed. Það er rétt að rekja aðdraganda að þessu. Undanfarin ár hefur vinnuálag hv. Ed. verið minna, þar hafa verið miklu styttri fundir. Formenn þingflokka fóru fram á það við ríkisstj. í haust að reynt yrði að jafna vinnuálagi á milli deildanna. Þetta hefur ríkisstjórnin gert. Það hefur verið lagt fram meira af málum í Ed. að því er manni virðist á þessu þingi og menn hafa mikið að gera þar, enda sjáum við það á dagskránni að dagskrá Ed. er orðin miklu lengri en dagskrá Nd. En það er sem sagt ekki við ráðh. að sakast. Þetta hefur kannske gengið aðeins of langt, en það er gert vegna tilmæla formanna þingflokkanna. Varðandi það mál sem hér er til umr. utan dagskrár, frv. um verðlagningu landbúnaðarvara sem stjórnarandstaðan óskar eftir að fá í hendur, vil ég undirstrika að hér er ekki um fullbúið frv. að ræða. Þetta nál. er afrakstur af starfi nokkurra manna á vegum stjórnarflokkanna sem unnu að samningu frv. Það er ekki búið að ganga frá grg. með frv. og síðast en ekki síst þá eiga þingflokkar stjórnarinnar báðir eftir að fjalla um málið. A. m. k. er það svo með þingflokk Framsfl. að hann á eftir að fjalla ítarlega um þetta mál. Við höfum einungis litið á það á einum fundi. Þetta er flókið og viðamikið mál og við erum ekki búnir að ljúka þeirri vinnu alveg í hvelli. En þegar fram kemur frv. um þetta efni sem við viljum taka ábyrgð á og standa að, þá að sjálfsögðu verður stjórnarandstöðunni kynnt það eins og öðrum þm.



Ég þakka hæstv. forseta fyrir þá þolínmæði sem hann sýnir þessari utandagskrárumræðu, en ég geri ráð fyrir því að slík umræða geti flýtt fyrir meðferð þingmála síðar og greitt götu þingstarfa í heild. Ég kvaddi mér hljóðs út af ummælum hv. þm. Páls Péturssonar þar sem hann gerði tilraun til að kenna formönnum þingflokka stjórnarandstöðunnar um það hversu mikið misvægi er á verkum á milli deildanna. Ég vísa þessu algjörlega á bug. Mér þykir þetta satt að segja heldur klént af formanni þingflokks, stjórnarflokks, að ætta sér að bera fyrir sig almennar óskir formanna þingflokka stjórnarandstöðunnar um að það sé jafnað vinnuálagi á milli deilda. Ég mótmæli þessu algjörlega. Ég er sannfærður um að stjórnarandstaðan hefur óskað eftir því að það yrði nokkurt jafnræði hér á milli, svo að ekki yrði eins mikið misvægi í störfum deilda og verið hefur hér á undanförnum árum. En að útkoman yrði svo sú að nærri öll mál væru lögð fyrir Ed., eins og verið hefur í vefur, það er auðvitað fjarstæða og skrifast einhliða á reikning stjórnarliðsins. Það er aumt af hv. þm. Páli Péturssyni að ætla sér að bregða fyrir sig almennum óskum stjórnarandstöðunnar frá því í haust í þessum efnum. Hv. þm. Páll Pétursson sagði líka-og ég hefði ekki, herra forseti, farið að tala hér aftur nema vegna þess að hann ýfði hér upp umræður - hv. þm. Páll Pétursson sagði líka að stjórnarandstaðan fengi þetta landbúnaðarfrv. þegar stjórnarflokkarnir væru búnir að koma sér niður á þetta. Ég skildi hv. þm. Pál Pétursson svo að hann væri að segja sem svo að málið kæmi ekki til okkar fyrir fund stéttarsambandsins eða hvað? Hæstv. landbrh. lýsti því yfir hér áðan að stjórnarandstaðan fengi frv. þetta í hendur á morgun. Er hv. þm. Páll Pétursson að reyna að taka þarna aftur orð ráðh. síns varðandi þetta mál? Ég vil að það sé alveg á hreinu hvor það er sem ræður í þessu efni. Er það hv. þm. Páll Pétursson eða er það hæstv. landbrh.? Ættar hann að fara sínu fram eða ætlar hann að láta hv. þm. Pál Pétursson skipa sér fyrir verkum og gera sig ómerkan orða í þessu efni?



Herra forseti. Ég þarf að leiðrétta misskilning sem mér þótti gæta í máli hv. 3. þm. Reykv. Þar er fyrst til að taka að á fundi formanna þingflokka í haust var þeirri ósk beint til forráðamanna þingsins, til forseta sem síðan beina því áfram til ráðh., að reynt yrði að jafna vinnuálag í deildum. Nú er ég ekki að segja að þarna hafi ekki verið nokkuð ofgert í þetta sinn. Eins og sjá má er miklum verkum ólokið í Ed. og munar þá kannske mest um það að lánsfjáráætlun var lögð fram í Ed., en undanfarið hefur hún yfirleitt verið lögð fram í Nd. Fjmrh. hefur lagt mörg mál fram í Ed. á þessu þingi. Ég er ekki að segja að þetta sé til fyrirmyndar. Ég held að þarna þurfum við að þræða hinn gullna meðalveg eins og oftar. Nú hefur vinnuálagið orðið kannske fullmikið hjá Ed.-mönnum en þeir eru vel starfhæfir og klára sig nú væntanlega af þessum verkefnum. Hv. 3. þm. Reykv. misskildi líka orð mín um framlagningu þessa frv. Ég skipti mér að sjálfsögðu ekki af því hvenær hæstv. landbrh. sendir stjórnarandstöðunni frv.-drög þau sem fyrir liggja. Það sem ég var að segja var að áður en stjórnarflokkarnir eru búnir að samþykkja þetta mál og ganga frá því í sinn hóp, báðir þingflokkar stjórnarinnar, er þetta ekki orðið að stjfrv. Og við tökum ekki ábyrgð á þessu máli fyrr en við erum búnir að fjalla um það og koma okkur saman um endanlega gerð þess.




             Já, ég þakka hæstv. forseta enn og aftur og þykir verst hvað hv. 3. þm. Vestf. er orðinn ókyrr. Ég vissi ekki að hann tæki varaforsetahlutverk sitt hér í Nd. svo hátíðlega að hann vildi loka ræðustólnum fyrir mönnum. En ég vil bara leyfa mér að þakka hv. þm. Páli Péturssyni fyrir það að hann hefur leiðrétt þau ummæli sem hann hafði hér uppi áðan. Hann viðurkennir að það er á ábyrgð ríkisstj. hvernig verkstjórnarlag er hér í þinginu. Og í annan stað lætur hann landbrh. allra náðarsamlegast eftir að standa við orð sín varðandi þetta frv. í þá veru að drögin að frv. verði lögð fyrir stjórnarandstöðuna strax á morgun. Það er það fyrirheit sem hann gaf og ég lít svo á að það standi þar sem hv. þm. Páll Pétursson hefur dregið fyrirskipanir sínar til baka.



Herra forseti. Þetta frv. sem hér liggur fyrir gerir ráð fyrir því að selveiðar eigi hér eftir að heyra undir sjútvrn. en þær hafa fram að þessu tilheyrt landbrn. Búnaðarþing fjallaði um þetta mál og var andvígt þessari breytingu. 3. gr. var breytt frá því að nefndin gekk frá frv. og tel ég þá breytingu síst til bóta. Ég er á móti þessum breytingum báðum og mun ekki geta stutt þetta frv.



Herra forseti. Ætli hæstv. sjútvrh. sé í húsinu?



Það hefur ekki náðst til hæstv. sjútvrh. Spurning er hvort hv. þm. vill þá fresta ræðu sinni.

Já, þá mundi ég vilja fresta henni.

Umr. er þá frestað.