Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og þessari hv. þd. er kunnugt, kemur þetta mál frá Nd., og hafði ég þar fyrir málinu allýtarlega framsögu, auk þess sem málinu fylgir ýtarleg grg. Ég sé nú ekki ástæðu til þess að endurtaka í heild þá framsöguræðu, sem ég flutti þar fyrir málinu, og læt nægja að vísa til hennar og grg., en eins og þetta frv. ber með sér, má telja, að meginatriði þess séu þau að stækka litlu býlin, sem nú hafa dregizt aftur úr í íslenzkum búskap. Það hefur lengi verið skoðun ýmissa landbúnaðarmanna, að eitt hið tilfinnanlegasta í íslenzkum búskap sé það, hvað býlin eru orðin misjöfn. Þetta hefur verið og er á allra vitorði, að raunverulega skiptast íslenzkir bændur vegna þessa í tvær stéttir, efnastétt og stétt, sem hefur naumast þær tekjur, sem geta talizt viðunanlegar fyrir afkomu þeirra. Þetta kemur þó greinilegast fram í skýrslum, sem fyrrverandi búnaðarmálastjóri, hv. 1. þm. N-M., hefur samið og hafa verið að birtast nú í einu af blöðum landsins. Það kemur þarna ákaflega greinilega í ljós. Það er alveg bersýnilegt, að þessu getur ekki haldið áfram með þeim breytingum, sem íslenzkur landbúnaður hefur tekið til vélvæðingar, það er raunverulega útilokað, og það er furðulegt, að menn skuli ekki hafa gert sér það ljóst fyrr. Það er útilokað, að hægt sé að stunda búskap á Íslandi með því að nota þær vélar, sem menn gera nú orðið kröfu til, nema með því móti, að litlu búunum verði breytt og þau stækkuð. Þau geta ekki borið þann kostnað, sem leiðir af vélvæðingunni. Það verður hins vegar að teljast alveg óviðunandi, að stór hluti af landbúnaðinum búi við ekki aðeins allt aðra tekjumöguleika en verulegur hluti, sem lengra hefur komizt, og í annan stað, að notaðar séu tvær búskaparaðferðir við framleiðsluna. Tilgangur þessa frv. er fyrst og fremst að mínu áliti sá að koma í veg fyrir það, að við stofnun nýbýla sé stofnað til búskapar, sem er það litill, sem gefur það litlar tekjur, að teljast verði óviðunandi fyrir bændastéttina og aðrar stéttir, sem við slíkt ættu að búa. Það má í því sambandi minnast þess, að sum nýbýlin hafa komizt það skammt með þeim styrkjum, sem veittir hafa verið yfirleitt, að tekjurnar nema miklu minna en nokkrar aðrar stéttir gera sig ánægðar með. Og viðkomandi litlu búunum er það að segja, að í ýmsum hreppum þessa lands er þannig ástatt vegna þess, hve búin eru lítil, að hæstu tekjur bónda í sumum hreppum, þar sem ég þekki til, nema ekki meiru en 26 þús. kr. Það er til þess að jafna metin, sem þetta frv. er borið fram, og er mikið verk, sem liggur hér fyrir þeim, sem það eiga að vinna. Með þeim fjármunum, sem hér eru fram lagðir, er ætlazt til þess að ýta undir það, flýta fyrir því, að þessi þróun geti átt sér stað, sú þróun, að býlín verði jafnari en þau hafa verið til þessa. Auk þess, sem ég hef nú nefnt og ég tel aðalatriðin, eru ýmis fleiri nýmæli í þessu frv., sem ég sé ekki ástæðu til að rekja á þessu stígi. Málið hefur verið athugað allgaumgæfilega í Nd., og ég geri ráð fyrir, að málið geti fengið hér fljóta afgreiðslu. Eins og hv. þd. er kunnugt, er ætlazt til þess, að það fái afgreiðslu nú á þessu þingi, og er því æskilegt að flýta afgreiðslu þess. Ég geri það að tillögu minni, að málinu verði eftir þessa umræðu vísað til landbn.



Herra forseti. Það er síður en svo að ég standi upp til þess að andmæla þessu frv. Ég tel það gott og sjálfsagt, að það nái fram að ganga og fái greiðan framgang hér í deildinni. En ég vildi í sambandi við þetta mál vekja athygli hæstv. ráðh. á ríkisjörðum. Það er talsvert af því í Skaftafellssýslu, að þar eru litlar jarðir, með litlum búum, sem illmögulegt er að reka. Nú hefur það viljað til í tveimur hreppum, að ef ein meðal þessara jarða hefur lagzt í eyði, þá hef ég alltaf lagt til, að þeim yrði skipt upp og jafnað milli nágrannajarðanna, sem allar eru jafnlitlar og liggja saman. Þessu hefur ekki fengizt framgengt enn þá, heldur eru jarðirnar í eyði og kannske einum landseta hinna jarðanna leyft að nytja þar. Ég vildi mjög eindregið mælast til þess, að hæstv. ráðh. athugaði þetta, því að ég tel, að það sé ekkert annað að gera á svona stöðum en einmitt að stækka þessar ríkisjarðir með því að skipta þessum eyðijörðum milli nágrannajarðanna. Þetta vildi ég biðja hæstv. ráðh. að athuga og kynna sér.



Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað mál þetta á tveimur fundum sínum. Nefndin sendi málið til umsagnar Fiskveiðasjóði Íslands, Félagi síldarsaltenda á Norður- og Austurlandi, fiskimálasjóði, Landssambandi ísl. útvegsmanna og Sölumiðstöð ísl. fiskframleiðenda. Stjórnir fiskveiðasjóðs og Félags síldarsaltenda mæla með, að frv. verði samþykkt óbreytt. Stjórn fiskimálasjóðs mælir með frv., en mótmælir lækkun hlutfallstölu sjóðsins af heildartekjum af útflutningsgjöldum. Stjórn Sölusambands ísl. fiskframleiðenda mótmælir allri hækkun á útflutningsgjöldum af saltfiski, en tekur ekki afstöðu til frv. að öðru leyti. En stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna mótmælir frv. í heild. Eins og greinilega kemur í ljós í grg. frv. og í frumræðu hæstv. sjútvmrh. þann 4. apríl s.l., er hann hafði framsögu fyrir málinu hér í hv. deild, er höfuðtilgangur þess að auka tekjur fiskveiðasjóðs um tæpar 41/2 millj. kr. á ári. Meginhluta þessa fjár er aflað með því að leggja sama útflutningsgjald á allar útfluttar sjávarafurðir, en lítils háttar er skertur hlutur þeirra annarra aðila, sem tekjur fá af útflutningsgjaldinu. Við hv. þm. Ak., hv. 8. landsk. og ég getum fallizt á rök hæstv. ríkisstj. fyrir verulega auknum tekjum fiskveiðasjóðs, að þær séu í alla staði réttmætar, og við teljum jafnframt, að eðlilegt sé, að jafnhátt útflutningsgjald sé innheimt af öllum útfluttum sjávarafurðum. Við leggjum því einróma til, að frv. þetta verði samþykkt. - Hv. þm. Vestm. gat ekki mætt á síðari nefndarfundinum, vegna þess að hann er erlendis. Hv. þm. N-Ísf. var fjarstaddur afgreiðslu málsins, en mun hins vegar gera grein fyrir afstöðu sinni hér í hv. deild.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft til athugunar frv. til l. um sjúkrahúsasjóð og heimild fyrir ríkisstj. til þess að setja á stofn talnahappdrætti. Gat nefndin ekki orðið sammála um afgreiðslu þess. Meiri hl. hennar telur sig ekki geta mælt með samþykkt frv. í þeirri mynd, sem það er, og á þessu stigi málsins og leggur til, að frv. verði vísað til hæstv. ríkisstj. í trausti þess, að hún láti fram fara athugun á efni þess. Minni hl. n. mun hins vegar leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. Við umræðu innan n. um frv. þetta kom fram efasemd um, að talnahappdrætti, sem er ein tegund getraunahappdrættis, væri heppilegt hér á landi. Mun ástæðan til þeirrar efasemdar sú, að íþróttamenn starfræktu hér um nokkurra ára skeið getraunahappdrætti, að vísu í öðru formi, en það happdrætti gekk illa og skilaði litlum eða engum arði. Hefur sú slæma reynsla með réttu eða röngu gert margan manninn vantrúaðan á getraunahappdrætti yfirleitt. Einnig kom sú skoðun fram á fundum n., að það væri máske að bera í bakkafullan lækinn að stofna til rekstrar nýs happdrættis, þar eð þrjár stofnanir í landinu Háskóli Íslands, S.Í.B.S. og D.A.S., hefðu þegar með höndum hver um sig fastan og stórfelldan happdrættisrekstur. Tvær þessara stofnana verja happdrættiságóða sínum í byggingu heilbrigðisstöðva, sem sé vinnuhæll berklasjúklinga í Reykjalundi og elliheimill sjómanna í Reykjavík. Sú spurning var fram borin í n., hvort ekki mundu möguleikar á að sameina í náinni framtíð happdrætti sambands berklasjúklinga og elliheimilis sjómanna ríkishappdrætti því, sem frv. ráðgerir, enda ættu þessir aðilar allir óneitanlega skyldu hlutverki að gegna. Þessari spurningu vísaði n. síðan til stjórna S.Í.B.S. og D.A.S. og fékk hjá þeim svör þess efnis, að slíkri sameiningu væru þessi fyrirtæki mjög andvíg. Í svari stjórnar D.A.S. er á það bent, að enn vanti rúmi. 20 millj. kr. til að ljúka byggingu elliheimilis sjómanna og það yrði þeim framkvæmdum til tjóns að breyta frá núverandi rekstrarfyrirkomulagi happdrættis þess. Álit stjórnar S.Í.B.S. er á þá leið, að verði slík sameining framkvæmd, þá hljóti hún að draga stórlega úr þeim tekjum, sem áðurnefnd tvö félög hafa haft af happdrættisstarfsemi sinni, því að næsta ólíklegt verði að teljast, að happdrætti í þeirri mynd, sem frv. á þskj. 375 gerir ráð fyrir, muni takast að ná viðlíka miklum viðskiptum og hvort áðurnefndra fyrirtækja fyrir sig hefur nú. Í svörum beggja stjórna er á það minnt, að áður hafi hér verið rekið getraunahappdrætti með áþekku sniði og um ræðir í frv. og gefi sú reynsla, sem af því fékkst, engan veginn tilefni til bjartsýni um gróðavænlegan rekstur á slíkri starfsemi. Þetta er álit manna, sem reynslu hafa í happdrættisrekstri, á talnahappdrætti því, sem gert er ráð fyrir í frv. Mín persónulega skoðun er sú, að hugmyndin um ríkishappdrætti til ágóða byggingu sjúkrahúsa og annarra heilbrigðisstofnana sé góð og þurfi að komast í framkvæmd í náinni framtíð. Vorið 1954 var kosin mþn. í heilbrigðismálum, og áttu sæti í henni læknarnir Páll Kolka, Esra Pétursson og Alfreð Gíslason. Skilaði nefndin áliti um haustið, og var þar einmitt stungið upp á ríkishappdrætti sem föstum tekjustofni sjúkrahúsa. Var sérstaklega bent á fordæmi Íra, sem láti allar tekjur af ríkishappdrætti sínu renna til sjúkrahúsa og hafi þannig komið spítalamálum sínum í fyrirmyndarhorf þrátt fyrir fátækt íbúanna. Þetta fordæmi tel ég athyglisvert og til athugunar fyrir okkur Íslendinga. Ef til vill á vantrúin á getraunahappdrætti ekki fullan rétt á sér. Í Vestur-Þýzkalandi mun talnahappdrætti ganga vel. En þessi vantrú er þó ekki tilefnislaus, þar eð slæm reynsla varð af happdrætti svipaðrar tegundar hér á landi. Hefur sú reynsla óneitanlega haft nokkur áhrif á afstöðuna til frv. í heild. Það er einnig mín persónulega skoðun, að sameina eigi væntanlegu ríkishappdrætti til ágóða fyrir heilbrigðisstofnanir landsins happdrætti sambands berklasjúklinga og happdrætti elliheimilis sjómanna. Þrískiptur happdrættisrekstur hlýtur að vera miklu dýrari en samræmdur rekstur undir einni stjórn, og þegar um skyld verkefni er að ræða, eins og hér er, þá er ástæðulaust, að hver bauki í sínu horni í stað þess að vinna að málum í heild. Það er að mínum dómi ótækt að vera að stofna til stórfellds margra ára happdrættisrekstrar um hverja heilbrigðis- eða mannúðarstofnun, sem reist verður, og nær að sameina það allt í einn myndarlegan ríkisrekstur. Með því mundi einnig betur tryggt, að heilbrigðisstofnanir yrðu reistar í samræmi við þarfir þjóðarinnar hverju sinni, en ekki af handahófi. Þó virðist enn ekki vera jarðvegur fyrir slíka sameiningu, og er það ein ástæðan fyrir því, að ég er hlynntur því, að allt þetta mál verði athugað nánar og ákvörðun ekki tekin að þessu sinni.



Herra forseti. Eins og fram kom hjá frsm. meiri hl. heilbr.- og félmn., hv. 1. landsk., varð n. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls. Ég þarf nú í rauninni ekki að fara mörgum orðum um þetta mál, eins og það liggur nú fyrir. Ég get vísað til þess, sem ég sagði við 1. umr. þess. Ég benti þá á, hver nauðsyn væri á að afla fjár til sjúkrahúsabygginga eftir einhverjum öðrum leiðum en nú væri gert, þ.e. beinum framlögum úr ríkissjóði, framlögum, sem ávallt eru á eftir tímanum, þannig að ríkissjóður er að greiða skuld, sem er fallin á hann, í staðinn fyrir að greiða framlagið um leið og á fénu þarf að halda. Og þetta verkar þannig, að viðkomandi byggingar standa miklu lengur yfir en eðlilegt er, og af þeim orsökum verða þær miklu dýrari og erfiðari öll framkvæmd um byggingarnar. Þetta sjónarmið viðurkennir meiri hl. heilbr.- og félmn.; sem sjá má á þskj. 474, sem er nál. þeirra. Þar segir, að sú hugmynd að stofna sjúkrahúsasjóð, sem hafi þetta verkefni með höndum, sé mjög athyglisverð hugmynd. En meiri hl. telur sér samt ekki fært að mæla með samþykkt frv., eins og það liggur fyrir, þ.e. að afla sjóðnum tekna með rekstri talnahappdrættis. Hv. frsm. lýsti þessu í sinni ræðu og minntist þar á getraunahappdrætti, sem hefur verið hér í nokkur ár starfandi og hefur ekki reynzt vel. Það er rétt, að þetta getraunahappdrætti er ekki að öllu ólíkt hinu fyrirhugaða talnahappdrætti, en það er samt ekki rétt að draga af því þá ályktun, að talnahappdrætti geti ekki gengið vel, einkum þar sem ágóða af því verður varið til að styrkja sjúkrahúsbyggingar í landinu. Þátttakendur í talnahappdrættinu styrkja nauðsynlegt framfaramál, um leið og til vinnings er að hugsa. Fyrir áliti sínu, sem fram kemur í nál., færir meiri hl. aðallega tvær ástæður. Það er þetta, sem ég minntist nú um form happdrættisins, að það væri ekki hepplegt til þess að afla væntanlegum sjúkrahúsasjóði tekna, og þess vegna treystir hann sér ekki til þess að mæla með því, og segir svo í nál., að þeir treysta sér ekki til að segja um það, hvort þetta happdrætti sé heppilegra til árangurs en önnur happdrætti, sem rekin væru fyrir slíkan sjóð og gegndu sama hlutverki. Þetta er að nokkru leyti rétt, vegna þess að þó að talnahappdrættið, sem hér er hugsað, sé ekki að öllu eins og getraunahappdrættið, þá er það þó óreynt hér á landi og ekki víst, hvaða tekjur það gæfi. En það má bara benda á, að þar sem þetta hefur verið reynt, t.d. í Þýzkalandi, er það mjög stórt fyrirtæki og gefur miklar tekjur, sem notaðar eru til ýmissa heilbrigðis- og menningarmála þar í landi. Þá kemur annað álit fram í nál. hv. meiri hluta. Þar segir: „Enn fremur álítur meiri hl. vafamál, hvort rétt sé, að Alþingi eigi yfirleitt að stuðla að stofnun nýs happdrættis, á meðan þrjár stofnanir í landinu, háskólinn, S.Í.B.S. og D.A.S. hafa hver um sig fastan stórfelldan happdrættisrekstur“. Í sambandi við þetta álit meiri hlutans vil ég segja það, að eins og bent var á, starfa hér þrjú stór happdrætti. Þeirra elzt er happdrætti háskólans, sem starfaði hér eitt sin fyrstu ár. Síðar bættust tvö við, S.Í.B.S. og happdrætti dvalarheimilis aldraðra sjómanna. Það verður ekki annað séð en að þau starfi öll með blóma núna. Öll hafa þau gert stórvirki, hvert á sínum stað, og ekki er að sjá, að þau dragi frá rekstri hvers annars. Þvert á móti. Þau færa út kvíarnar á hverju ári. Ég hef ekki í höndum gögn, sem sýna, hver árlegur ágóði þeirra er, en þó hef ég vitneskju um, að eitt þeirra, happdrætti dvalarheimilis aldraðra sjómanna, hefur á þremur árum lagt til dvalarheimilisins 41/2 millj. kr., m.ö.o. 1 1/2 millj. kr. á ári. Þetta er aðeins fé, sem þetta eina happdrætti græðir á starfsemi sinni á hverju ári, 11/2 millj., og þá getur maður gert sér nokkra hugmynd um, hvað þau muni fá af peningum öll. Það er ekki undarlegt, þó að mönnum komi það í hug að afla fjár á svipaðan hátt og þetta, þar sem reynslan sýnir, að þarna er um stórkostlega tekjuöflun að ræða, og ég geri ráð fyrir því, að reynslan muni sýna, að þó að eitt happdrætti bættist í þann hóp, sem nú er fyrir, mundi það ekki hafa mikil áhrif í þá átt að draga úr rekstri þeirra happdrætta, sem nú eru til, hvers um sig. Álit mitt og hv. 11. landsk. er því það, að þó að samþykkt yrði að stofna sjúkrahúsasjóð fyrir allt landið og tekna til hans aflað með rekstri happdrættis, mundi það engin áhrif hafa á rekstur þeirra þriggja stóru, sem fyrir eru, enda engan veginn tilgangur minn með flutningi þessa frv. að leggja stein í götu þeirra, þvert á móti. Með niðurlagsorð nál. meiri hl., þar sem segir: „Í trausti þess, að þetta mál verði athugað nánar og síðar fram borið, er henta þykir“ - get ég verið ánægður, svo langt sem þessi ummæli ná. En við, sem skipum minni hl., hefðum óskað þess, að þessa athugun hefði n. gert nú þegar og lagt málið síðan fram til jákvæðrar afgreiðslu, en ekki á þessu stigi vísað því til ríkisstj., því að ég hef takmarkaða trú á því, að það verði þessu máli til framdráttar. Hv. 11. landsk. og ég leggjum til, að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir. En verði till. meiri hl. á þskj. 474 um að vísa málinu til ríkisstj. á þessu stigi samþykkt, álít ég þá afgreiðslu málsins þó jákvæða, að meiri hl. n. hefur viðurkennt, að málið sé athyglisvert og vert nánari athugunar, þó að hann treysti sér ekki til að mæla með samþykkt þess á þessu stigi.



Herra forseti. Ég verð að byrja með því að biðja afsökunar á því, hvað n. hefur afgreitt þetta mál seint. Hún tók það fyrir tveimur dögum eftir að því var til hennar vísað, en þá ákvað hún að senda það til umsagnar tollstjóra og Félags ísl. iðnrekenda. Það dróst, að n. bærust svör, einkum dróst það að því er tollstjóra snertir, og hefur raunar aldrei komið frá honum skriflegt svar. Af þessum sökum dróst það. að n. afgreiddi málið, og það er rétt að segja hverja sögu eins og hún er. Að lokum fór svo, að það féll næstum í gleymsku fyrir mér að þetta mál væri óafgreitt, og tek ég á mig alla sök á því, að n. hefur ekki afgr. það fyrr. Eins og þeir hv. þm. vita, sem voru hér á síðasta þingi, er þetta frv. ekki nýtt, því að það var lagt fyrir síðasta þing, þá að vísu fyrir hv. Nd., en það varð ekki útrætt þá. Frv. er samið af þriggja manna nefnd, og í henni áttu sæti Ólafur Jensson fulltrúi frá hendi fjmrn., Stefán Thorarensen lyfsali, f.h. Félags ísl. iðnrekenda, og Sveinn Þórðarson fulltrúi, sem tilnefndur var af tollstjóra, mun hafa haft samráð við hann um málið. Mönnum mun það enn fremur kunnugt, að n. varð ekki á eitt sátt, heldur klofnaði og sendi tvö frv. til rn. Að öðru frv. stóðu þeir Ólafur Jensson og Sveinn Þórðarson, en að hinu Stefán Thorarensen lyfsali. Það frv., sem hér liggur fyrir, er í meginatriðum samhljóða frv. meiri hl. þessarar n., þó hafði tollstjórinn í Reykjavík gert nokkrar brtt. við það, eftir að það var tilbúið, og voru þær teknar til greina. Í þessu frv. felast ekki miklar breyt. frá núgildandi lögum. Það má miklu frekar segja, að frv. sé borið fram til skýringar á þeim l., sem nú gilda, og til hægðarauka. Það eru ekki t.d. hækkuð gjöld af innlendum tollvörum, heldur eru þau eins og þau hafa verið undanfarið, en nú bætt við þeim álögum á þau, sem verið hafa, og er þetta óneitanlega handhægara en að vera að framlengja ákvæði um þessar viðbætur á hverju þingi. Tel ég það mjög til bóta. Að öðru leyti felast í frv. nánari reglur um meðferð þessara mála og innheimtu gjaldanna svo og um skilyrði þau, sem þarf að uppfylla til þess að geta fengið leyfi til tollvörugerðar. Í því sambandi er þó rétt að geta þess, að gjaldið fyrir leyfisbréf til tollvörugerðar er hækkað úr 100 kr. í 2000 kr. Er það í raun og veru aðeins í samræmi við tímana, sem nú eru, því að það mun láta nærri, að almenn verðhækkun sé orðin svo gífurleg síðan þetta ákvæði var sett um 100 kr. leyfisgjald. - Enn fremur er sú breyting gerð, að leyfisbréfagjaldið rennur í ríkissjóð, eins og yfirleitt gjöld af öðrum leyfisbréfum og sams konar skilríkjum, og er það aðeins til samræmingar við það, sem alls staðar annars staðar er, eða a.m.k. í flestum tilfellum. Að öðru leyti tel ég nægja að vísa um efni frv. til ýtarlegrar grg., sem því fylgir, þar sem eru skýringar á hverri grein fyrir sig. Eins og ég sagði í upphafi, var leitað álits íslenzkra iðnrekenda og tollstjóra. Svar barst frá Félagi ísl. iðnrekenda, þar sem það gerir ýmsar till. um breytingar á frv., og ganga þær mjög í sömu átt og frv. Stefáns Thorarensens lyfsala. Tollstjóri aftur á móti mætti á fundi hjá n., þegar hún endanlega afgreiddi málið, og hans afstaða var sú, að hann taldi frv. eins og það er til mikilla bóta, og mér virtist hann leggja frekar á móti öllum tillögum iðnrekendafélagsins og sýndi fram á, a.m.k. með sumar þeirra, að þær væru frekar þýðingarlitlar og breyttu litlu. Samt sem áður hefur n. ákveðið að taka þessar till. til nánari athugunar fyrir 3. umr. málsins, og kann þá að vera, að n. sýnist að taka einhverjar af þessum till. upp eða ganga að einhverju leyti til móts við þær, þó að ég fullyrði ekkert um það. Enn fremur mun n. athuga frv. þá nánar, og kynni að vera, að hún bæri fram brtt, við 3. umr., jafnvel um atriði, sem Félag ísl. iðnrekenda gerir ekki till. um. Ég get nefnt það strax, að það er sérstaklega eitt atriði, sem n. mun taka til sérstakrar íhugunar. Það er um það, að frv. er, eins og menn sjá, miðað við einstaklinga, að einstaklingar fái leyfi til þess iðnrekstrar, sem hér um ræðir. En nú er það vitanlegt, að það eru ýmis firmu, sem reka slíkan iðnað, og þá hefur það verið haft þannig, að leyfið verður að veita á nafn eins af stjórnendum fyrirtækisins, en ekki firmanu sjálfu. Nú gæti það verið álitamál, hvort ekki mætti ákveða hér, að veita mætti firma leyfi til framleiðslu á þessum vörum, en þá yrði að sjálfsögðu að áskilja, að forstjóri þess fullnægði þeim skilyrðum, sem einstaklingum eru sett. Mundi þetta vera fremur einföld breyting. Ég skal ekki fullyrða, hvort er veruleg þörf á henni, en n. mun athuga þetta nánar. Mér virðist, að n. muni öll vera þeirrar skoðunar, að frv. sé til bóta, og hún mælir með samþykkt þess, en einstakir nm. hafa ekki enn tekið afstöðu til hugsanlegra brtt. við frv. og ekki bundið sig við það heldur að bera ekki slíkar brtt. fram. - Einn nm., hv. þm. Vestm. (JJós), var fjarverandi, er n. afgreiddi málið. Það má segja, að það hefðu verið réttari vinnubrögð ef til vill, að n. hefði gengið algerlega frá málinu fyrir þessa umr. og annaðhvort mælt með því óbreyttu eða þá borið fram brtt. En við lítum þannig á, að þar sem afgreiðslan hafði dregizt jafnlengi og raun ber vitni um, væri rétt að koma frv. áleiðis og hafa heldur þann hátt á að bera þá fram breytingar við 3. umr., ef samkomulag yrði um það eða ef einstakir nm. kysu það. En núna er það till. nefndarinnar allrar, að frv. gangi til 3. umr.