Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég þarf ekki að halda nema stutta ræðu. En ég ætla að gera nokkrar aths. við ræðu, sem hv. þm. Hafnf. flutti í gær um málið. Nú er hann ekki hér viðstaddur, og ég vildi spyrja hæstv. forseta, hvort hann hugsi sér að ljúka þessari umr. nú á þessum fundi. Ef það væri ekki, þá hefði ég kunnað betur við, að hv. þm. Hafnf. væri við, þegar ég gerði þessar aths. 
             Hv. þm. Hafnf. flutti hér ræðu, eftir að ég talaði síðast í þessu máli, og hélt því sama fram og áður í sambandi við þetta mál, að það væri illa búið að iðnaðinum hér á landi af hálfu þess opinbera og hefði svo verið undanfarið. Hann hélt áfram tali sínu um það, að iðnaðurinn fengi lítil fjárframlög úr ríkissjóði, samanborið við aðra atvinnuvegi hér í landinu, og hann talaði eins og áður um það, að iðnaðurinn væri afskiptur um lán frá bönkunum. En mér virtist þó í raun og veru hv. þm. Hafnf. afsanna þetta í sínum eigin ræðum. Hann hélt fram, sem ég efast ekki um, að sé rétt, að á undanförnum árum hefði stöðugt fjölgað því fólki, sem vinnur að iðnaði, iðnaðurinn hefði stöðugt verið að færa út kvíarnar. Hann sagði, að það léti nærri, að um það bil einn þriðji hluti þjóðarinnar lifði nú af iðnaði, og að þetta hlutfall hefði stækkað mjög á undanförnum árum. Þetta bendir til alls annars en þess, að sérstaklega illa hafi verið búið að iðnaðinum á undanförnum árum. Atvinnuvegur, sem væri hornreka hjá löggjafarþinginu og bönkum landsins, gæti ekki sogað til sín til lengdar fólk úr öðrum atvinnugreinum, eins og iðnaðurinn einmitt hefur gert. Það hefur horfið fólk frá sjávarútvegi og landbúnaði í allstórum stíl að iðnaðinum. Þetta er vitanlega af því, að iðnaðurinn getur boðið þessu fólki kjör, sem því þykir betri og aðgengilegri en það hefur notið við aðra atvinnuvegi. Og þetta afsannar í raun og veru allt, sem sagt er um það af víssum mönnum, að sérstaklega hafi verið illa búið að iðnaðinum og verr en að öðrum atvinnuvegum í okkar landi að undanförnu. Enda er það svo, þó að ég sjái ekki ástæðu til að hafa mörg orð um það hér í sambandi við þetta mál, að iðnaðurinn hefur getað fært út kvíarnar og aukizt mjög á undanförnum árum, bæði fyrir það vitanlega, að margir duglegir menn gefa sig að þeim atvinnuvegi og færa sér í nyt nýjungar í tæknilegum framförum, sem orðið hafa, og ekki síður hefur þetta verið fyrir það, að svo hefur verið að iðnaðinum búið í þjóðfélaginu, að hann hefur haft góð vaxtarskilyrði. Það má benda á það, að meðan innflutningshöft voru hér á öllum vörum, urðu þau til þess að örva iðnaðinn í mörgum greinum hér á landi. Og við vitum líka, að iðnaðurinn býr við verndartolla á allmörgum vörum, sem hafa gert honum auðveldari samkeppnina við innfluttan varning með sína iðnaðarvöru. Þetta má nefna. Því er haldið fram, að iðnaðinn vanti meira starfsfé. Ég vil ekki neita því. En það er ekki einsdæmi um iðnaðinn. Það er yfirleitt svo, að okkur vantar fjármagn til mjög margra hluta. - Ég hef ekki fengið hér í umr. upplýst af meiri hl. iðnn. neitt, eða það hefur ekkert komið fram af þeirra hálfu, sem sannar það, að það væri nú fyrst um sinn betur búið að iðnaðinum í þessu efni hvað lánsfé snertir, þó að þessi banki væri settur á fót. Engin rök hafa komið fram, sem sanni, að iðnaðurinn bíði tjón af því, þó að þessu máli sé frestað, þangað til bankanefndin hefur skilað áliti. Það kom fram í seinni ræðu hv. þm. Hafnf., að hann mótmælti því ekki - síður en svo - að þeir bankar, sem fyrir eru í landinu, mundu geta sinnt þeim verkefnum, sem iðnaðarbankanum er ætlað samkvæmt þessu frv. Hann taldi það sennilegt. En hann sagði, að starfsreglur, sem bankarnir færu eftir, stæðu í vegi fyrir því, að þeir sinntu iðnaðinum eins og öðrum atvinnugreinum. Ég bendi á, að starfsreglur bankanna hafa ekki staðið í vegi fyrir því, að iðnaðurinn hafi getað fengið um 80 millj. kr. í rekstrarlánum, sem hann hefur hjá bönkunum. Og allir sömu möguleikar væru til þess að auka þetta lánsfé frá þessum sömu bönkum, ef þeir fengju meira fjármagn, og þá aukast möguleikarnir til þess að veita iðnaðinum og öðrum atvinnuvegum meiri lán en þeir nú gera. Ég held, að það sé ekki hægt - enda hefur það ekki verið gert - að færa nein rök fyrir því, að iðnaðurinn sé nein hornreka hjá lánsstofnununum. Og eins og ég sagði áður, hef ég engin rök heyrt fram borin, sem sýni, að iðnaðinum væri það nokkurt tjón, þó að ákvörðun um það væri frestað, þangað til bankan. hefur skilað áliti, að samþ. efni þessa frv., og það er það, sem við í minni hl. n. leggjum til. Við segjum ekkert um það, að það geti ekki verið réttmætt að stofna iðnaðarbanka. Það er sjálfsagt að gera það, ef rannsókn á málinu sýnir, að það sé hagkvæmt fyrir iðnaðinn og þjóðfélagið yfirleitt. En við viljum aðeins fresta ákvörðunum um málið, meðan þessi n. er að störfum.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 179, er flutt í þeim tilgangi að gera tilraun til að fá bætt úr þeim vanda, sem ungir frumbýlingar eru í komnir, vegna þeirrar gífurlegu verðhækkunar, sem orðið hefur á öllu, sem til þess þarf að stofna til búskapar. Það er kunnugt mál, að á undanförnum árum og jafnvel áratugum hefur fólkið hópazt burt úr sveitunum og til sjávarþorpa og kaupstaða vegna meiri þæginda og betri lífskjara í þéttbýlinu en verið hafa í sveitunum. Nú á síðustu missirum hefur nokkuð bólað á því, að það hefur tregðazt um atvinnu í þéttbýlinu frá því sem áður var, og þá hefur nokkuð stöðvazt straumurinn frá sveitunum og til sjávarins. En þá er sá vandi fyrir höndum, sem þrengir mjög alvarlega að ungum mönnum, að þá vantar alla möguleika til þess að fá sér jarðir og stofna bú. Við, sem erum í nýbýlastjórn, rekum okkur mjög alvarlega á það, að þeir menn, sem eru að vísu margir, sem óska þess að fá nýbýlaaðstoð til að stofna bú, eru mjög í vandræðum með lánsfé til þeirra hluta. Enda þótt samkv. nýbýlalöggjöfinni séu veitt lán í þessu efni til ræktunar og bygginga, þá vantar menn tilfinnanlega lánsfé til þess að kaupa fyrir bústofn og verkfæri, sem nú þarf mjög mikið fjármagn til, vegna þess að þeir hlutir hafa margfaldazt í verði á tiltölulega stuttu árabili. Þessi atriði hygg ég að séu öllum þeim mönnum mjög ljós, sem þekkja til í sveitum okkar lands. Hins vegar er það, að ekki er eins auðvelt að bæta úr þessum vanda og þyrfti að vera, og getur þar komið ýmislegt til greina. Hér er farið fram á í þessu frv. að setja á stofn nýja deild við Búnaðarbanka Íslands, sem heiti Stofnlánadeild landbúnaðarins og hafi það hlutverk eingöngu að lána frumbýlingum, sem eru að byrja. En aðalatriðið í þessu frv. er það, að gera skuli tilraun til að ná fé 9 þá deild á þann hátt, að það sparifé, sem í hana sé lagt, sé skattfrjálst, þannig að ekki sé skylt að telja það fram til skatts og meira að segja bannað hlutaðeigandi starfsmönnum stofnunarinnar að gefa það upp. Það er farið fram á það í frv., að ríkissjóður leggi til þessarar deildar eina millj. kr. til þess að koma henni af stað. Menn hafa spurt mig á þessa leið: Hvers vegna fer þú fram á svona litla upphæð fyrir svo stórt verkefni sem hér er um að ræða? - Það má segja, að þetta sé lítil upphæð, ein millj. kr., enda er það hugsað þannig, að þetta sé aðeins til þess að koma þessari stofnun af stað. En aðalhugmyndin um að fá þarna fjármagn byggist á því, að það muni vera möguleikar á því að fá sparifé, sem ekki er annars lagt til hliðar, inn í peningastofnanir, inn í þessa deild, með því að það sé undanþegið skattgjaldi. - Eins og hv. þm. muna, var nú .nýlega flutt í hv. Ed. frv. frá einum forstöðumanni bæjarfélaganna um að gera allt sparifé skattfrjálst, sem eingöngu er gert til þess að veita bæjar- og sveitarfélögum þeim mun meiri möguleika til þess að leggja útsvör á þetta fé, því að eftir því frv. á að telja það fram eftir sem áður. Og þá er sú till. eða ákvörðun alveg ónýt til þess að koma því til vegar, að menn spari fé sitt og leggi það inn, sem ekki mundu gera það ella. Það leikur nokkurt orð á því, að svo sé um menn, sem eiga lausa aura, að þeir telji ekki borga sig að leggja þá á sparisjóð og gefa upp, vegna þess að skattar og útsvör éti upp vextina. Ég skal ekki fullyrða, hvað rétt er í þessu. En ég vil með þessari till. gera raunhæfa tilraun til þess að fá úr því skorið, hvort þetta hefur við rök að styðjast, og úr því skorið, hvort þessi aðferð gæti ekki orðið til þess að hvetja menn, sem lausa aura eiga, til þess að safna þeim heldur saman en eyða þeim, eins og nú er almennast gert. Menn munu nú segja: Hvaða gagn er að því, að þetta sé nú samþ., ef það væri svo tækifæri til þess að breyta þessum lögum strax á næsta þingi, þannig að sama ástand skapaðist á eftir? Það væri bara með því búið að ginna menn til þess að leggja inn fé sitt, og það væri svo komið í skattaklærnar á næsta tímabili. Þess vegna hef ég sett í frv. ákvæði um það, að ef þessum lögum verði breytt, þá skuli bankinn skyldur að greiða innlögin út innan sex mánaða með 75% verðlagsuppbót. Það eru þessi viðurlög við því, ef l. í þessu falli verður breytt frá því, sem er í frv. Nú er það kunnugt, að það hefur um mörg ár, allt frá því fyrir fyrra stríð, verið smátt og smátt verið að gera peningaeign manna minna og minna virði en hún áður var, vegna þess að allt annað hefur hækkað í verði, og um leið og allt hækkar í verði, sem keypt verður fyrir peninga, verður hið sparaða fé minna virði. Svo bætist það einnig við, að okkar króna hefur með lögum hvað eftir annað verið rýrð með gengisfellingu. Þetta gerir það að verkum, að þeir menn, sem hættir eru starfsemi. svo sem gamlir bændur, gamlir embættismenn og aðrir slíkir, sem lagt hafa allar eignir sínar í sparifé, hafa farið illa út úr þessari þróun, sem mætti kalla öfugþróun, og það hefur þess vegna komið langharðast niður á þessum mönnum. Ég þykist vita, að hv. þm. skilji, hvað hér vakir fyrir, og finni, að hér er um nauðsynjamál að ræða. Ég vona því, að þessu máli verði vel tekið af hv. þd. og öllu þinginu, og legg til, að því verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. landbn.