Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Bernharð Stefánsson) Þetta frv. er borið fram samkv. 23. gr. stjórnarskrárinnar, því það var gefið út sem bráðabirgðalög 24. jan. þetta ár. Efnið er aðeins leiðrétting á l. frá 31. des. f. á., um bráðbirgðatekjuöflun til ríkissjóðs, því þegar þau lög voru útbúin, hafði fallið niður ein setning úr 2. gr.l. - Fjhn. hefir athugað þetta frv., og eins og sést á nál. á þskj. 24, leggur hún einróma til, að það verði samþ.

Flm. (Finnur Jónsson) Á árinu, sem leið, var lítilsháttar byrjað að stunda rækjuveiðar á Vestfjörðum, og eftir því, sem fiskirannsóknir hafa leitt í ljós, munu rækjur vera til mjög víða hér við land. Rækjuveiðar eru mestmegnis stundaðar með einskonar botnvörpum, sem dregnar eru hægt, oftast með smábátum, og eru því að áliti fiskifræðinga óskaðlegar nytjafiski. Hinsvegar getur verið, þó það sé ekki víst, að veiðar þessar komi í bága við l. um botnvörpuveiðar, og er vissara að fá úr því skorið af Alþingi hvort svo er. Í l. um bann gegn botnvörpuveiðum er svo tiltekið, að ekki megi stunda fiskiveiðar með botnvörpu í landhelgi. Nú má segja að rækjan sé ekki fiskur, heldur krabbategund, og er því ekki víst, að rækjuveiðarnar komi í bága við lögin. En til þess að taka af allan vafa er frv. flutt, því ef það sýnir sig, að eins mikið er af rækju við strendur landsins eins og rannsóknir benda til, þá er hér um útflutning að ræða, sem á skömmum tíma gæti skipt hundruðum þúsunda eða jafnvel milljónum kr. Rækjuveiðar hafa verið stundaðar í Noregi síðan árið 1897, og álíta fiskifræðingar þar, að veiðarnar séu óskaðlegar nytjafiski. Á þessum tíma, þegar mest ríður á að stunda sem mest annan veiðiskap heldur en þorskveiðar, af því svo erfitt er að selja þorskinn, þá vænti ég, að þetta mál fái góðar undirtektir á Alþingi, og óska ég, að því verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og sjútvn.

*Pétur Ottesen: Ég vildi gera þá fyrirspurn til hv.flm., hvort þær kampalampaveiðar eða rækjuveiðar, sem byrjað var á hér á síðastliðnu ári, hafa ekki verið stundaðar með slíkri botnvörpu, sem hér er um að ræða, og hvort nokkuð hefir verið gert af hálfu þeirra stjórnarvalda, sem líta eiga eftir, að lögunum sé framfylgt, til þess að stöðva þessar veiðar, því ef þær koma í bága við gildandi lög, virðist hér hafa verið um lagabrot að ræða, og finnst mér ástæðulaust að fara til Alþingis með þetta mál áður heldur en fengizt hefir úr því skorið, hvort svo sé. Hafi veiðin verið framkvæmd á þann hátt, sem meiningin er eftirleiðis, virðist yfirvaldið á staðnum a. m. k. álíta, að hún komi ekki í bága við l. um bann gegn botnvörpuveiði, því ella hefði hann gert ráðstafanir til að hefta það, að l. væru brotin á þann hátt. Um gagnsemina af notkun þessarar vörpu eða þau áhrif, sem hún kann að hafa gagnvart öðrum fiski, og þá sérstaklega ungviði nytjafiskjarins, skal ég náttúrlega ekkert segja. Hv. flm. frv. minntist á álit fiskifræðinga í því efni og að þeir litu svo á, að af þessu gæti engin hætta stafað fyrir nytjafiskana eða ungviði þeirra. Nú er það alkunnugt hér á landi, að a. m. k. álit annars af þeim tveimur fiskifræðingum sem hér hafa fengið viðurkenningu sem slíkir, að því, er snertir notkun hinna alkunnu dragnóta hefir rekizt ákaflega ónotalega á við álit sjómanna víðsvegar með ströndum landsins, sem byggt er á reynslu þeirra í þessu efni um langt skeið. En ég þekki ekkert það veiðarfæri, sem hér er um að ræða, og skal engan dóm á það leggja. Að sjálfsögðu gerir n., sem fær þetta mál til meðferðar, sér fulla grein fyrir því, hvort hér er um árekstur við l. um bann gegn botnvörpuveiðum að ræða, og ef svo álízt vera, hvort af notkun þessa veiðarfæris getur ekki stafað nein hætta fyrir ungviði nytjafiskjarins. Ef hér er um að ræða atvinnurekstur, sem getur fært landsmönnum nokkrar tekjur, þá er sjálfsagt að hlynna að því á allan hátt, en þó svo, að ekki sé fyrirfarið e. t. v. öðru eins eða meira verðmæti heldur en menn geta gert sér vonir um að fá í aðra hönd.

Flm. (Finnur Jónsson) Ég get fullvissað hv.þm. Borgf. um það, að ég hefi engu síður en hann mikinn áhuga fyrir því, að landhelgin sé varin og friðaður þar sá nytjafiskur, sem þjóðin hingað til hefir haft sína aðalatvinnu af. Hinsvegar vil ég ekki loka augunum fyrir þörfinni á að koma hér á ýmiskonar nýbreytni í veiðiskap. Ég tók það fram í upphafi, að ég væri í rauninni ekki viss um, hvort ástæða væri til að flytja þetta frv., en ég taldi fulla nauðsyn á að fá úr því skorið af Alþingi, og í þeim tilgangi er frv. flutt. Ég væri alveg jafnánægður með það, ef Alþingi gerði ályktun um, að þessi veiði kæmi ekki í bága við l. um bann gegn botnvörpuveiði, eins og að fá undanþáguna samþykkta. En hvort sem heldur er, tel ég mjög mikla nauðsyn á að fá úr þessu skorið, þannig að þeir, sem veiði þessa stunda, geti gert það í fullu öryggi, án þess að eiga á hættu að málaferli verði úr. Ég skal taka það fram, að sú tilraun, sem búið er að gera með þessa veiði, fór fram innfirðis, á firði, sem gengur inn úr Ísafjarðardjúpi, þar sem enginn annar veiðiskapur er stundaður. Eftir þeim rannsóknum, sem gerðar hafa verið hér við land, eru þessar skepnur víða við strendurnar, m. a. í firði einum hér nærlendis, þar sem ég veit ekki til, að neinn veiðiskapur sé stundaður, Hvalfirði. Væri ekki óhugsandi, ef hv. d. sýndist svo, að binda þessa undanþágu við einhver viss svæði og vissa stærð báta. Ég hefi hér fyrir mér álit fiskifræðingsins dr. Hjort í Norsk fiskeritidende 1929, þar sem hann fullyrðir, að þessi veiðarfæri geti alls ekki spillt annari fiskveiði. Ég veit, að hv.þm. Borgf. telur sig mjög fróðan í öllu, sem að fiskveiðum lýtur, og að álit hans á þeim efnum kemur að mörgu leyti í bága við skoðanir annara fiskifræðinga. En meðan hann ekki sýnir yfirburði sína yfir þá fiskifræðinga, sem hann greinir á við, verð ég að leyfa mér að leggja meira upp úr því, sem þeir segja um þessi efni, heldur en hann. Ég sé ekki ástæðu til að vekja sérstakar deilur um þetta mál nú; það gefst væntanlega tími til að ræða það nánar við 2. og 3. umr. Vil ég aðeins endurtaka þá ósk, að frv. verði vísað til sjútvn. Ég álit hér um merkilegt mál að ræða, sem geti orðið mörgum sjómönnum og smábátaeigendum til hagsbóta.

*Pétur Ottesen: Ég vil aðeins út af því, sem hv.þm. Ísaf. var að gera lítið úr áliti mínu og sjómanna yfirleitt, þ. e. a. s. þeirra manna, sem ekki hafa prófvitnisburð upp á vasann fyrir því, að þeir séu svo eða svo miklir vísindamenn, benda honum á, að enn sem komið er hefir Alþingi, eða meiri hluti þess, sýnt, að það er á öndverðum meiði við skoðanir þessara fiskifræðinga, með því að samþ. og halda í gildi l. um bann gegn dragnótaveiðum. Hinsvegar hefir það byggt á skoðunum og reynslu sjómanna og annara leikmanna, sem álit sitt á þessu efni hafa látið í ljós. Ég tek þetta fram til að minna á, að ég er ekki sá eini, sem lít öðruvísi á heldur en sá margumræddi fiskifræðingur, sem hv.þm. Ísaf. og fleiri, sem skerða vilja á ýmsan hátt það öryggi sem felst í verndun hinnar íslenzku landhelgi, bera fyrir sig sem skjöld í því miður þarfa starfi sínu.

Flm. (Páll Þorbjörnsson) Á haustþinginu 1934 var lögum um útflutningsgjald af beinum og hausum breytt þannig, að útflutningsgjaldið af þessu hráefni var hækkað úr 1 kr. í 3 kr. af hverjum 100 kg. af þessari vöru. Af formælendum þessarar breyt. var því þá haldið fram, að þetta ætti að vera til þess að vernda fiskimjölsiðnaðinn íslenzka, en yrði ekki til skaða fyrir þá, sem fisk veiða og selja hráefni þessi til verksmiðjanna, sem vinna úr þeim, og til útflutnings, eins og verið hefir. Á síðasta þingi var svo hér til umr. frv., sem gekk í þá átt, að þessum l. yrði aftur breytt, þannig að tollurinn væri lækkaður aftur. En það frv. náði ekki fram að ganga. Það fékk þá meðferð í sjútvn. þessarar d., ef ég man rétt, að 3 af hv.nm. töldu, að ekki væri rétt að breyta tollinum aftur að svo komnu, með því að ekki væri fengin næg reynsla fyrir því, hvernig hann verkaði. Þó að þessum hv.nm. og fleiri hv.þm. hafi kannske á síðasta þingi ekki verið kunnugt um það, hver áhrif þessi hækkun útflutningsgjaldsins hefir haft, þá mun nú svo vera úr því skorið, að ekki leiki vafi á lengur, að þessi útflutningsgjaldshækkun hefir haft í för með sér stórkostlega verðlækkun á þessari vöru til framleiðenda. Það má að vísu segja, að á sama tíma hafi orðið verðlækkun á fiskimjöli. En verðlækkunin á þessum hráefnum nemur miklu meira hlutfallslega heldur en verðlækkuninni á fiskimjölinu. Þegar þetta mál var hér til umr. á síðasta þingi, sýndi ég og aðrir, sem töluðu fyrir lækkun útflutningsgjaldsins, fram á, hvernig samræmið væri á milli verðlækkunarinnar á þessu hráefni og verðlækkunarinnar á fiskimjölinu. Og færðum við gild rök fyrir því, að fiskimjölsframleiðendurnir íslenzku hefðu tekið upp samkomulag við Norðmenn um verðlag á beinunum, þannig, að þeir hafa ekki keypt þau yfir visst hámarksverð eftir þessu samkomulagi. Hefir þetta haft verulega lækkun á verði fiskbeinanna í för með sér. Á þessu ári hefir svo verzlunin með þetta hráefni versnað enn fyrir framleiðendur, svo að við borð liggur, að hætt verði að nokkru eða öllu leyti að hirða þessar afurðir. Þessi útflutningsgjaldshækkun hefir aldrei verið hugsuð sem leið til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð, heldur hefir verið látið í veðri vaka, að hún væri gerð til verndar innlendum iðnaði. Þegar það nú liggur við borð, að hætt verði að hirða þetta hráefni, er það sýnilega yfirvofandi, að vinnsla og útflutningur fiskimjöls muni hverfa, og við svo búið getur ekki staðið. Þess vegna fer ég fram á þá niðurfærslu á þessum tolli, sem ég hefi lýst. Sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál nú, því að það er hv.þdm. kunnugt frá umr. um það á síðustu þingum. Leyfi ég mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og sjútvn.

*Pétur Ottesen: Það hefir atvikazt þannig, að við hv. 3. landsk. höfum flutt hér sitt frv. hvor alveg um sama efni, og fara þau náttúrlega bæði til sjútvn. Ég hefi ekki neinu við það að bæta, sem hv. 3. landsk. sagði um þetta mál. Í sambandi við mitt frv. vil ég taka það fram, að inn í það hefir slæðzt prentvilla, eða það hefir misritazt í handriti. Þar á að standa „óunnum“ í staðinn fyrir „óþurrkuðum“.

*Jónas Guðmundsson: Það er nú svo mikill áhugi fyrir þessu máli, að ekki dugar um það eitt frv., heldur verða þau að vera tvö, til þess að reyna að koma fyrir kattarnef þeim litla stuðningi, sem fenginn var samþ. á Alþingi til handa þessari iðngrein. Ég sé ekki að svo stöddu ástæðu til að fara að ræða frv., en vil mega vænta þess af hv.þd., að hún taki nákvæmlega eins á málinu nú og á síðasta þingi, nefnilega að hún felli málið hreinlega. Skal ég ekki setja mig á móti því, að málið verði látið fara til n. til athugunar. Því að ef eitthvað hefir gerzt síðan um miðjan desember s. l., þegar þessu frv. var slátrað hér í hv. d., sem réttlætir það að taka málið upp nú, þá er rétt, að það komi fram í dagsljósið. Mér er ekki kunnugt um, að svo sé, heldur mun iðnaður þessi, fiskimjölsiðnaðurinn, þurfa enn meiri stuðning frá ríkinu vegna miklu meira verðfalls á þessari iðnaðarvöru erlendis en þá var fram komið. Ég vil því mæla með því, að þessi tvö frv. fái nákvæmlega sömu afgreiðslu og þetta frv., sem nú liggur hér fyrir til umr. fékk á síðasta þingi.

*Flm. (Jakob Möller): Þetta frv. var flutt á síðasta þingi, rétt um þinglokin, og var afgr. frá þessari hv. d. með afbrigðum. Það þótti svo augljóst, að rétt væri að samþ. frv., að afbrigðin um það voru leyfð umræðulaust. En svo strandaði það. Hv. þdm. er kunnugt efni þessa frv., enda fylgir því ýtarleg grg., svo að ég þarf ekki mikið um það að segja. Efni frv. er aðallega heimild til þess að mega leggja útsvar á tekjur yfirstandandi árs þegar útsvarið er lagt á, hjá mönnum, sem búast má við að flytji úr landi og ekki náist útsvar af, ef lagt er útsvar á þá eftir venjulegum reglum, að leggja á tekjur undanfarins árs. Í öðru lagi er hér um að ræða breyt. á fyrirmælum um skiptingu útsvara á milli sveitarfélaga. Og svo eru ákvæði um afstöðu hjóna til útsvarsgreiðslna. - Þá eru og ákvæði í frv., sem er leiðrétting á villu í 1. frá 1934, þarf sem það ákvæði var sett inn í l. að sveitar- og bæjarfélögum væri ekki heimilt að áfrýja úrskurði yfirskattan. til æðra stigs. Vitanlega var þetta ekki meiningin, heldur hefir þetta ákvæði komið af vangá inn í lögin. Það er gömul venja að vísa málum sem þessu til allshn. Þótt þetta frv. lægi fyrir fjhn. á síðasta þingi, virðist mér rétt að fylgja hinni gömlu venju og legg til, að því verði vísað til allshn. að lokinni þessari umr.

Flm. (Páll Zóphóníasson) Herra forseti: Þetta frv. hefir verið áður til meðferðar hér á Alþ. og aldrei komizt lengra en til n. - Ég geri ráð fyrir, að ég þurfi ekki að hafa í þetta skipti langa framsögu fyrir frv. Það er öllum vitanlegt, að aðalatvinnuvegir landsmanna, sjávarútvegurinn og landbúnaðurinn, rísa - eins og nú er ástatt fyrir þeim - ekki undir því að ávaxta það fé, sem í þeim stendur, nema tiltölulega lágt, líklega kringum 3%, eftir þeim gögnum, sem helzt er hægt að fá um það. Hinsvegar er það líka vitanlegt, að þeir, sem fjármagnið eiga, hafa til þessa getað ávaxtað fé sitt með 4, 4½, 5 eða 6%, eða jafnvel ennþá hærri vöxtum. Með frv. þessu er því reynt að finna leið til að láta nokkurn hluta af þeim vöxtum, sem peningaeigendur nú fá af sínu fé, ganga til þess að lækka vexti af því fé, sem atvinnuvegirnir þurfa að nota sem lánsfé, til þess að vinna með, þannig að peningamennirnir fái lægri vexti en þeir fá nú af sínu innlánsfé, til þess að atvinnuvegir landsmanna fái fremur staðizt. Það var álitið í fyrra, að þetta kæmi ekki nógu skýrt fram og að skattur þessi mundi verða til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð. Til þess nú að fyrirbyggja það, hefi ég sett nýja grein inn í frv., þar sem ákvæði eru um vaxtamiðlunarsjóð, sem eingöngu á að verja til lækkunar vaxta á lánsfé, sem atvinnuvegirnir nota. Ég óska, að frv. þessu verði að umr. lokinni vísað til 2. umr. og til fjhn., og vona ég, að ég þurfi ekki að kalla eins oft eftir frv. þessu frá þeirri hv.n. eins og ég kallaði eftir því frá fjhn. í fyrra, og þó árangurslaust. Nú vonast ég eftir, að ég þurfi aldrei að kalla eftir því frá n. og að mál þetta verði afgr. í einhverju formi á sem heppilegastan hátt á þessu þingi.