Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. Ed. kom saman áðan, hélt fund og ræddi málið eins og það kemur frá Nd. Það má kannski segja að þar sé um formsatriði að ræða því að allir nefndarmenn hafa óbreyttar skoðanir frá því sem áður var, en eigi að síður ræddi nefndin málið. Ég tel rétt að gera grein fyrir þessu strax í upphafi umræðunnar, en í áframhaldi af því langar mig til að fara nokkrum orðum um þetta mál í heild þegar það nú er komið til 7. umr. á hv. Alþingi. Mér sýnist ýmislegt hafa gerst sem hlýtur að vekja athygli hjá almenningi í landinu, hvernig þetta mál hefur farið í gegnum þingið. Ég rifjaði upp við 1. umr. og kannski öllu ítarlegar við 2. umr. mína afstöðu til þessa máls. Hún er sú að ég er í grundvallaratriðum, ekki síst sem jafnaðarmaður, andvígur því skömmtunarkerfi og þeim einkarétti sem hér er verið að afhenda tiltölulega fáum útvöldum í þjóðfélaginu. Mér hrýs hugur við því að forustumenn Alþfl., sósíaldemókratísks jafnaðarmannaflokks, skuli leggja lið máli eins og hér er á ferðinni. Ég minni á að það þarf ekki mín orð til. Ég minni á að margir forustumenn Alþfl. hafa ítrekað þau sjónarmið að frv. eða löggjöf eins og hér er verið um að ræða og hér á að lögfesta er ekki í anda jafnaðarstefnunnar. Ég minni líka á það og ekki síður, eins og rifjað var upp af hv. þm. í Nd., Jóni Sæmundi Sigurjónssyni, að þetta frv. er í algerri andstöðu við grundvallarsjónarmið Alþfl. að því er varðar fiskveiðar. Það er í algerri andstöðu við stjórnarsáttmálann sem Alþfl. hefur samþykkt.

Nei.

Það þýðir ekki, hv. þm. Egill Jónsson, að segja nei. Menn ættu að lesa stjórnarsáttmálann betur ef menn segja nei við þessu. Og það sem meira er: Hér eru menn að ganga gersamlega gegn samþykkt sem gerð var á kjördæmisþingi Alþfl. á Vestfjörðum fyrir kosningar og var öllum kunn. Ég hlýt að lýsa ábyrgð á hendur þeim forustumönnum innan Alþfl. sem ætla að ganga í berhögg við þessa ályktun í sterkasta vígi Alþfl. hér á landi. Það er mikil ábyrgð sem forustumenn innan Alþfl. ætla að axla í þessu máli, þeir sem ætla að leggja því lið að þetta frv. verði að lögum. Ég hlýt að segja þetta hér hvort sem mönnum líkar það betur eða verr. Þessu verður ekki mótmælt. Þetta er líka alveg í anda minnar sannfæringar. Sem jafnaðarmaður mundi ég aldrei styðja slíkt frv. eða löggjöf eins og hér er verið um að ræða. Það er gersamlega slitið úr samhengi við jafnaðarstefnuna. Hér hefur maður orðið vitni að því í dag að hæstv. ráðherrar hafa leyft sér að greiða atkvæði gegn ákvæðum í stjórnarsáttmála núv. ríkisstjórnar. Ég er ekki hissa þó almenningur haldi að hér sé hálfgert hringleikahús á ferðinni, að sumu leyti til a.m.k. Hér gera menn allt annað eftir að þeir eru komnir hér inn en þeir segja fyrir kosningar. Hér eru margir hverjir og allt of margir í hálfgerðu hringleikahúsi og aðalleikhúsi þjóðarinnar. Það er út af fyrir sig ekki skemmtilegt að tala í þessum tón sem jafnaðarmaður. Það er ekkert skemmtilegt að gagnrýna sína félaga með þessum hætti. En eigi að síður verður ekki undan því vikist og ég spyr: Ætla forustumenn Alþfl. margir hverjir að ganga af flokknum sem sviðinni jörð? Er það meiningin að menn ætli sér þannig áfram að Alþfl. verði sem hjóm í íslenskri pólitík verði fram haldið sem horfir? Ég óttast þetta. Í sjálfu sér þarf ég ekki sem einstaklingur að hafa miklar áhyggjur af slíku. En ég hef áhyggjur vegna almennings í landinu ef forustumenn ætla að beita flokknum með þessum hætti. Það er a.m.k. ekki í þeim anda sem ég tel jafnaðarstefnuna vera. Hér er meiri hluti Alþingis að afgreiða frv. sem er þess eðlis að afsala sér slíku valdi til eins manns sem engu tali tekur. Ég efast um að nokkurt löggjafarþing hafi gert slíkt. Það eru um 30 heimildir sem verið er að veita hæstv. sjútvrh. með því frv. sem hér er verið að leggja til að verði samþykkt, því frv. sem verið er að nauðga í gegnum þingið. Það er ekki gott til afspurnar hjá almenningi úti í þjóðfélaginu að slík vinnubrögð skuli eiga sér stað hér á Alþingi. Hér eru kannski þeir sem eru mest á móti kvótafrv. að ljá því lið að það fari í gegn. Slíkt er orðið hugarfarið að mér sýnist hjá mörgum hér innan dyra. Þeir sem eru mestu kvótaandstæðingar ætla að koma málinu hér í gegn. Er þetta líklegt til að auka virðingu Alþingis? Mér sýnist svo ekki vera. Og ég skil ekki að það skuli vera í anda jafnaðarstefnunnar að menn ætli að þröngva slíku máli í gegn í ljósi þess að verið er að færa tiltölulega fáum einstaklingum auðæfi sem allir eiga. Það er tiltölulega fámenn klíka sem er verið að skapa slíka aðstöðu sem engu tali tekur. Ég hefði ekki trúað því, fyrr en að vísu nú að ég hef á því tekið, að forsvarsmenn jafnaðarstefnunnar mundu ganga slíka leið. Þetta upplifði ég að vísu þó hart sé. En það á ekki að þýða að menn leggi árar í bát. Ég hygg að það komi sú tíð að þeim forustumönnum innan Alþfl. sem nú feta þessa braut verði komið í skilning um það þótt síðar verði að þeir hafi verið á rangri hillu að því er þetta varðar. Það var ekki tilgangur jafnaðarmanna að mínu viti að þjóna með þessum hætti undir Framsfl. og SÍS nema síður væri. Hér eru menn að ganga allt aðra leið en menn sögðu og lofuðu fyrir kosningar. Kannski er það að verða eitthvert aðalsmerki manna að framkvæma allt annað eftir kosningar en þeir lofuðu að gera fyrir kosningar. Ég ætla ekki að vera í þeim hópi. Ég hef túlkað mína afstöðu hér og tel að hún sé öllum ljós. Frv. eins og það kemur frá hv. Nd. fullnægir ekki mínum sjónarmiðum að því er þetta varðar. Hér eru menn ekki aðeins að endurnýja hið gamla kvótakerfi. Hér eru menn enn að auka valdsvið eins ráðherra innan Framsfl. í anda SÍS-veldisins. Hvar eru nú fulltrúar einkaframtaksins? Hvar skyldu þeir vera? Það hefur ekki mikið heyrst úr þeim herbúðum nú. Nei, þetta minnir mig á söguna um jólasveinana. Það er sagt að þeir hafi allir komið í halarófu ofan í sveit. Ég sé ekki betur en hæstv. forsrh., formaður Sjálfstfl., hafi, þrátt fyrir allar fyrri yfirlýsingar um að vera ekki með þjónslund í garð Framsfl., ásamt megninu af þeim þingflokki verið í einni halarófu ásamt sumum úr þingflokki Alþfl. og forustumönnum þar, kropið fyrir framan hæstv. sjútvrh. og sagt: Verði þinn vilji. Ráð þú, Halldór, í okkar umboði. Og séra Sigvaldi hefði auðvitað sagt: Hér ætti ábyggilega við amen á eftir efninu. Þetta er að sjálfsögðu ekkert grínmál. Það er miklu alvarlegra en svo sem hér er verið að gera. Hér eru menn að ganga inn í langvarandi kvótakerfi, skömmtunarkerfi fyrir tiltölulega fáa einstaklinga. Og það á enginn nýr aðili, hversu duglegur sem hann kann að vera, neina uppreisn í þessum efnum. Þetta er eitthvert mesta skömmtunarkerfi sem upp hefur verið fundið. Einkaframtakið tekur því fegins hendi og segir amen og hallelúja. Þar er ekki uppreisnin gegn þessu. Hver hefði trúað því á dögum fyrri foringja Sjálfstfl., þeirra sem litið var upp til á sínum tíma, að Sjálfstfl. gengi þá leið sem hann hefur gengið í þessum efnum? Ég tala nú ekki um Alþfl., þá sem ráða ferðinni í þeim herbúðum að því er þetta mál varðar. Það hefði enginn foringi jafnaðarmannaflokks nokkurs staðar leyft sér að ganga þá braut sem hér er verið að gera. Það hefði enginn leyft sér það. Og þeim mun sárgrætilegra er það að ég sem jafnaðarmaður skuli horfa upp á slíkt. Það er út af fyrir sig ekki góð líðan, ef menn hafa sannfæringu, að horfa upp á slíka hluti gerast. Það er ekkert skemmtilegt að heyra sína flokksbræður segja: Þetta er í algerri andstöðu við grundvallarsjónarmið Alþfl. Þetta er í algerri andstöðu við stjórnarsáttmála núv. ríkisstjórnar og þar með fulltrúa Alþfl. Og þessi sami hv. þm. sagði: Þetta er líka í algerri andstöðu við mína eigin sannfæringu, en ég ætla að segja já með semingi.

Hver var þetta?

Ég bendi hv. þm. Agli Jónssyni á að fletta upp í þingtíðindum.

Þau eru ekki komin út.

Ja, þegar þau koma. Það verður væntanlega læsilegt þá. Það er ekki skemmtilegt að horfa upp á eða hlusta á ræður af slíku tagi frá eigin flokksmönnum. Ég a.m.k. tek ekki slíkri forustu þegjandi og ég ítreka sérstaklega að þeir forustumenn Alþfl. sem ætla sér að stuðla að þessari löggjöf á Alþingi bera mikla ábyrgð. Þeir eru þar með að mínu viti væntanlega að höggva frá sér jafnaðarmenn á Vestfjörðum í stuðningi við hæstv. ríkisstjórn. Það mál vel vera að mönnum sé sama um slíkt og það komi málinu ekkert við. En það á kannski eftir að koma í ljós að það hefði verið betra að hugsa áður. Hér eru menn úr forustuliði Alþfl. að taka afdrifaríkar ákvarðanir, ákvarðanir sem kunna að valda miklu í framhaldinu að því er þann flokk varðar, a.m.k. á vissu landsvæði. Ég frábið mér, ekki bara vegna þeirrar samþykktar sem gerð var á kjördæmisþingi Alþfl. heldur vegna minna skoðana, minna grundvallarsjónarmiða sem jafnaðarmanns, að standa að slíku. Ég þarf út af fyrir sig, herra forseti, ekki að hafa öllu fleiri orð um þetta. Málið er ljóst. Það sem er verst í þessu er að allt of margir þm. ljá þessu máli lið án þess að hafa sannfæringu fyrir því að það sé rétt. Þeim er beinlínis þröngvað til að styðja málið. Það er verst að á löggjafarsamkomunni sé hægt að þröngva mönnum gegn sannfæringu til að styðja mál, ég tala nú ekki um mál sem er eins og þetta, sem veldur hvað mestu fyrir lífskjör, lífsbjörg þjóðarinnar sem heildar. Það er ljóst, herra forseti, að ég mun ekki greiða frv. atkvæði. Ég stend gegn því vegna þeirrar grundvallarskoðunar að það þarf að gera breytingu á öllu þessu kerfi. Menn bundu vonir við það sumir hverjir með stjórnarsáttmálanum að menn væru að stíga inn á það svið að gera breytingar til hins betra, færa sig út úr kvótakerfinu, en reyndin hefur orðið allt önnur. Menn eru að fara enn lengra inn í það. Það er augljóst að það gerist ekki núna, en við verðum að finna leiðir sem gefa leitt okkur frá þessu skömmtunarkerfi, gefa leitt okkur til þess að auðlindir hafsins séu eign Íslendinga allra sem þær eru ekki með þessu frv. Það er rétt að vekja sérstaka athygli á því. Með þessu frv. er ekki verið að lögfesta að auðæfi hafsins séu eign allra Íslendinga. Ég þykist vita að flestir vildu að svo væri. En það á ekki við. Ég ítreka: Ég vara við því, og þá sérstaklega vara ég mína flokksbræður í Alþfl. og forustumenn hans við því, að lögfesta þetta mál hér á Alþingi, standa að því að það verði lögfest. Geri þeir það bera þeir miklu meiri ábyrgð á framhaldinu en þeir kannski gera sér ljóst nú. Það væri betra að menn hugsuðu til þess áður en það er orðið um seinan. Ég skal ekki, herra forseti, eyða lengri tíma í þetta. Það er tilgangslítið að mér sýnist.

Já.

Já, segir hv. þm. Egill Jónsson og þá þarf ekki að tala um hlutina frekar. En ég tel það kannski fyrst og fremst þarflaust vegna þess að sjálfir ráðherrarnir hafa neitað að taka til greina það sem þeir sjálfir hafa lagt til í stjórnarsáttmálanum og það er kannski það skringilegasta við þetta mál að ráðherrarnir sjálfir neita stjórnarsáttmálanum, vísa honum frá. Hvað þýddi þetta á venjulegu máli? Hvað eru menn að gera með þessu?

Lýsa vantrausti á ríkisstjórnina.

Lýsa vantrausti á sjálfa sig fyrst og fremst. Þetta eru leikreglur sem eiga ekki og mega ekki eiga sér stað á löggjafarsamkomunni. Svona væri hægt að halda áfram miklu lengur, en ég skal ekki gera það, herra forseti. Ég lýsi algerri andstöðu gegn þessu skömmtunarfrv. hæstv. ríkisstjórnar og meiri hlutans á Alþingi. Ég vænti þess að það gefist tækifæri fyrr en seinna til þess að brjótast út úr þessu kerfi, til að koma á réttlátara skipulagi. Það er enginn að hafa á móti stjórn, en koma á réttlátara skipulagi, skipulagi sem gefur einstaklingunum tækifæri til þess að komast áfram, gefur byggðarlögunum tækifæri til að njóta sín. Það gerir þetta frv. ekki. Með þessu, herra forseti, ætla ég að ljúka máli mínu.



Herra forseti. Það er að sumu leyti að maður sé hálffeiminn að koma í ræðustól á hv. Alþingi eftir að aðalfjölmiðill okkar, Sjónvarpið, hefur lýst því yfir að umræðan á hv. Alþingi sé fyrst og fremst á þann veg að það sé verið að endurtaka sömu hlutina dag frá degi og ekki aðeins að Sjónvarpið sé að lýsa því yfir heldur er það svo smekklegt að viðkomandi fréttamaður hefur það eftir starfsmanni Alþingis að hlutirnir séu á þann veg hér á hv. Alþingi. Að koma í ræðustól og hafa fengið slíkar trakteringar frá slíkri stofnun, eins og við hljótum að ætlast til þess að ríkissjónvarpið okkar sé, er einkennileg tilfinning. Ég veit að ef hv. þm. og formaður þingflokks Alþfl. hefði verið í útvarpsráði áfram mundi hann hafa tekið þessa umræðu upp á þeim vettvangi og ég vænti þess að einhverjir aðrir geri það, að við eigum það ekki yfir höfði okkar að starfslið Alþingis sé tengt saman við skoðanir einhverra fréttamanna. Ég vildi láta þetta koma fram í upphafi minnar ræðu í sambandi við kvótamálin, en einmitt þessi traktering sjónvarpsfréttamannsins tilheyrði umsögn hans um umræðu um kvótamálið eða fiskveiðistefnuna í Nd. í gær. Ég hef ekki í annan tíma að mínu mati séð ómerkilegri frétt á skjá sjónvarpsins en þá frétt sem ég horfði á frá Alþingi í gær. Nú þegar frv. um stjórn fiskveiða hefur hlotið þá afgreiðslu að fara á milli deilda og er komið til einnar umræðu í hv. Ed. er ekki úr vegi að fjalla lítillega um frv. og umfjöllun um það bæði á undirbúningsstigi og á hv. Alþingi. Öll hefur meðferð málsins frá hendi ríkisstjórnarinnar borið með sér að um það hefur ekki verið samstaða milli ríkisstjórnarflokkanna, hvorki við upphaf umræðna í september, við umfjöllun í þinginu og afgreiðslu milli deilda þingsins né við lokaafgreiðslu, kannski allra síst, þótt atkvæði séu greidd frv. með hangandi hendi til að þóknast ráðherragengjum flokkanna og sú afstaða jafnvel réttlætt með því að allt sé komið í tímaþröng og þess vegna vonlaust með allar grundvallarbreytingar á fiskveiðistjórninni, því verði að samþykkja frv. frekar en ekkert. Það er um það bil hálft ár, sex mánuðir liðnir frá því að núv. ríkisstjórn tók við stjórnartaumunum. Undanfari stjórnarskiptanna voru kosningar til Alþingis. Framsfl. og Sjálfstfl. töpuðu fylgi. Þriðji stjórnarflokkurinn, Alþfl., bætti við sig fylgi. Það má a.m.k. segja að svo hafi verið með Alþfl. að nafninu til. Það er því eðlilegt að tekið sé tillit til kosningayfirlýsinga Alþfl. nokkuð umfram þær meiningar sem tapflokkarnir komu með sem arf frá fyrri ríkisstjórn. Ég tel því rétt að lofa hv. deildarþm. að heyra hverju lýst var yfir í Vestfjarðakjördæmi fyrir kosningarnar í vor, yfirlýsingu Alþfl. þar sem frambjóðendur Alþfl. lofuðu því að styðja enga ríkisstjórn sem mundi standa að framlengingu þeirra kvótalaga sem nú er verið að samþykkja á hv. Alþingi. Ég mun, með leyfi hæstv. forseta, lesa þessa auglýsingu Alþfl. sem birtist í 13. tölublaði Vestfirska fréttablaðsins. Hún er á þann veg: Efst stendur "Alþýðuflokkurinn" og þar er mynd af hinni víðfrægu kratarós: "Góðu Vestfirðingar! Sá þáttur stjórnarstefnunnar sem valdið hefur Vestfirðingum þyngstum búsifjum er kvótakerfið. Sjálfstfl. og Framsfl. lögfestu þetta kerfi og hafa staðið vörð um það síðan. Matthías Bjarnason og Steingrímur Hermannsson greiddu kvótakerfinu báðir atkvæði. Þorv. Garðar Kristjánsson og Ólafur Þ. Þórðarson hafa í fjögur ár stutt kvótamálaráðherrann. Það þýðir ekkert fyrir þessa menn að ætla nú að koma ábyrgðinni af sínum herðum með því að afneita sinni eigin fortíð. Þeir bera fulla ábyrgð á kvótanum og afleiðingum hans. Kvótamálaráðherrann þeirra berst nú fyrir því að lögleiða kvótastefnuna áfram næstu þrjú ár." - Þeir voru framsýnir þeir alþýðuflokksmenn. "Hann telur sig hafa stuðning við þá stefnu í flokki sínum, Framsfl., og telur sér áframhaldandi stuðning vísan í Sjálfstfl. Þannig ætlar hann að ganga frá málinu þegar eftir kosningar. Alþfl. á Vestfjörðum er alfarið andvígur kvótakerfi íhalds og framsóknar. Til þess að taka af öll tvímæli og til þess að afstaða okkar liggi skýrt og ótvírætt fyrir áður en gengið er til samninga um stjórnarmyndun að kosningum loknum lýsum við því yfir að Alþfl. á Vestfjörðum mun enga þá ríkisstjórn styðja sem ætlar sér að framlengja kvótakerfi ríkisstjórnarinnar. Þessi afstaða er einföld, skýr og afdráttarlaus. Til staðfestingar á henni ritum við hér undir nöfn okkar. Ísafirði, 30. mars 1987. Karvel Pálmason. Sighvatur Björgvinsson. P.S. Ef þú styður þessa stefnu skaltu styðja okkur. Þú tryggir ekki eftir á." Það er aðeins að maður hugsi til þeirra nafna sem hv. frambjóðendur og núv. þm. Alþfl. nefna í þessari yfirlýsingu sinni. Þeir nefna þar nöfn hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar, Þorv. Garðars Kristjánssonar og Ólafs Þ. Þórðarsonar og benda á að þetta séu stuðningsmenn kvótamálaráðherrans. Ég vil ekki segja það um Karvel Pálmason, en hvað er hv. þm. Sighvatur Björgvinsson og allur Alþfl. að gera annað en að styðja frv. sem hér liggur fyrir til umræðu nú, hefur stutt það hér í deildinni og hefur stutt það í Nd.? Stóru orðin sem í þessari yfirlýsingu eru og voru hafa þeir ekki staðið við. Kosningayfirlýsingarnar um fiskveiðistefnuna voru nokkrar og fleiri en þessar og flestar á þann veg að ýmsu þyrfti að breyta frá stefnu síðustu fjögurra ára. Þar voru yfirlýsingar sumra frambjóðenda Alþfl., núverandi þm. flokksins, ákveðnastar. Þeir voru ekki margir frambjóðendur sem lýstu yfir stuðningi við kvótakerfið. Það þótti ekki vænlegt til atkvæðisöflunar. Það kom líka í ljós við myndun ríkisstjórnarinnar að óbreytt fiskveiðistefna naut ekki stuðnings hinna nýkjörnu þm. Sjálfstfl., Framsfl. og Alþfl. Ekki hefur annað heyrst en fullkomin samstaða hafi verið í þingmannaliði ríkisstjórnarinnar um þann kafla malefnayfirlýsingar stjórnarinnar sem fjallar um fiskveiðistefnuna og sá kafli hafi jafnvel verið sá hluti starfsáætlunarinnar sem hvað mest ánægja var með og sá kafli sem almenningur taldi líklegast að staðið yrði við af stjórnarflokkunum. Í starfsáætluninni er tekið fram að fiskveiðistefnan verði tekin til endurskoðunar í nefnd og sú endurskoðun skuli beinast að því hvernig og hverjum veiðiheimildir skuli veittar, hvernig taka megi meira tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnu, hvernig auka megi svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi og nefndin skuli einnig endurskoða og taka afstöðu til hvers konar reglur skuli setja um færslu veiðiheimilda milli aðila og hve lengi meginreglur um stjórn fiskveiða skuli gilda. Það vantaði ekki að það voru fyrirheit um miklar lagfæringar á fiskveiðistefnunni sem í gildi var. Það átti að taka á þeim þáttum fiskveiðistefnunnar sumum hverjum sem reynst höfðu illa. Það átti að fjalla um hver ætti fiskinn á miðunum, hvernig gæta mætti byggðasjónarmiða, hvernig tryggja mætti endurnýjun og framþróun um færslu veiðiheimilda milli aðila og um gildistíma allra ákvæðanna. Það var beðið. Júlí leið, ágúst leið og það var komið fram í september. Þá fréttist af því að sjútvrh. væri að undirbúa skipun nefndar til að fjalla um fiskveiðistefnuna. Hinn 16. sept. kom þessi nefnd saman til fyrsta fundar. Sjútvrh. setti þennan fund. Gat hann þess að samkvæmt starfsáætlun ríkisstjórnarinnar skuli fiskveiðistefnan endurskoðuð og stefnan mörkuð er taki gildi í upphafi næsta árs. Þá nefndi ráðherra þau atriði gildandi laga um fiskveiðistefnu sem ráðuneytið og þá trúlega hæstv. ráðherra sjálfur teldi að þyrfti að ræða sérstaklega. Ég bið hv. þm. að taka vel eftir því hvað það var sem ráðherra nefndi þegar hann fór að telja upp hverju þyrfti að breyta í fiskveiðistefnunni. Það voru reglur um sóknarmark, úthafsrækju, fjölgun smábáta, gámafisk, millifærslur og aflakvóta og gildistíma laganna. Stefna ráðuneytisins og ráðherra var sem sagt ekki sú sama og ríkisstjórnarinnar. A.m.k. nefndi ráðherra ekki að nefndin ætti neitt að ræða hvernig og hverjum veiðiheimildir skuli veittar, hvernig gæta skyldi byggðasjónarmiða eða hvernig tryggja mætti endurnýjun og athafnafrelsi og svigrúm í sjávarútvegi. Eftir að ráðherra hafði farið nokkrum orðum um hugmyndir og stefnu ráðuneytisins gaf hann Jakobi Jakobssyni orðið og var það sem eftir var fundartíma notið upplýsinga frá fiskifræðingum um ástand fiskistofna. Strax á fyrsta fundi svokallaðrar ráðgjafarnefndar hafði því hæstv. sjútvrh. sjálfur gefið vísbendingu í þá átt að stefna hans og starfsáætlun ríkisstjórnarinnar væri tvennt ólíkt. Fleira skrautlegt átti eftir að heyrast, þó ekki fyrr en á 3. fundi nefndarinnar, 30. sept. Annar fundur var hálfgert plat. Í ljós kom að verkefni fyrir fundinn voru ekki tilbúin, en þau höfðu átt að vera skýrsla Þjóðhagsstofnunar, viðskiptadeildar Háskóla Íslands og Raunvísindastofnunar Háskólans um efnahagsleg áhrif gildandi stjórnar fiskveiða. Vinna við þessa skýrslu hafði dregist. Einnig var Hafrannsóknastofnun ekki tilbúin með skýrslur um hörpudisks- og úthafsrækjustofna. Þriðji fundurinn fór í að fjalla um þessi verkefni. Það kom sem sagt í ljós að fyrir nefndina átti ekki að leggja skýrslur til athugunar um þá þætti fiskveiðistjórnunar sem taldir voru upp í starfsáætlun ríkisstjórnarinnar og þar talið að þyrfti að endurskoða heldur voru nú lagðar fyrir nefndina skýrslur um þau atriði fiskveiðistefnunnar sem ekki var teljandi ágreiningur um og skiptir engum sköpum í framkvæmd fiskveiðistefnu. Þeir þrír mánuðir sem nú voru liðnir frá birtingu starfsáætlunar ríkisstjórnarinnar höfðu ekki verið notaðir til að skoða áhrif og afleiðingar þeirra þátta fiskveiðistefnunnar sem átti að endurskoða samkvæmt starfsáætluninni heldur voru fyrir forgöngu hæstv. sjútvrh. og að hans ósk fyrrgreindar stofnanir fengnar til að gera útreikninga og semja skýrslur um allt aðra hluti. Skýrslur ráðherra hafa svo verið óaðskiljanleg fylgiplögg lagafrv. ríkisstjórnarinnar um næstum óbreytta framlengingu á fiskveiðistefnu síðustu tveggja ára. Þessi vinnubrögð vöktu nokkra undrun hjá mörgum, jafnt stjórnarsinnum sem stjórnarandstæðingum. Og tíminn leið. Sá tími sem nota átti til endurskoðunar var raunverulega liðinn. Þeir sem breyta ætluðu fiskveiðistefnunni höfðu verið hafðir að flónum. Þeir sem höfðu tekið mark á starfsáætlun ríkisstjórnarinnar um að fiskveiðistefnan yrði endurskoðuð fundu fyrir því að þeir höfðu verið of auðtrúa. Það var aldrei meiningin að breyta neinu. En kannski var enn þá von. Hinn 7. okt. vísaði fulltrúi þingflokks Alþfl. til starfsáætlunar ríkisstjórnarinnar og verkefnis endurskoðunarnefndar stjórnarflokkanna. Í framhaldi af þessari tilraun fulltrúa Alþfl. í ráðgjafarnefndinni, sem var reyndar enginn annar en formaður þingflokks Alþfl., hv. 3. þm. Vesturl. Eiður Guðnason, var önnur nefnd skipuð. En hafi ráðgjafarnefndin gert lítið annað en láta tímann líða gerði þessi seinni nefnd enn minna. Verklag þessara tveggja nefnda var þannig að ekki var gert ráð fyrir neinni niðurstöðu, engum verkalokum. Umræða var sett á svið að því er best varð séð aðeins til þess að geta sagt að umræða hafi átt sér stað, samráð hafi verið haft við hagsmunaaðila. Fyrst svona fór í nefndum og endurskoðunin gleymdist, var þá ekki allt í lagi? Voru nokkrir gallar á kvótakerfinu? Ekkert sannar betur en að svo er og svo var en starfsáætlun ríkisstjórnarinnar. Jafnvel þegar verið var að mynda ríkisstjórn var reynt að fela vandamál og erfiðleika frekar en að gera meira úr þeim. Ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar fór mjög varlega í það að nefna ókosti kvótakerfisins og hvað það væri sem þyrfti að endurskoða, enda var það svo að tveir stjórnarflokkanna báru ábyrgð á fiskveiðistefnunni frá fyrri ríkisstjórn. Í starfsáætluninni var því ekki nefnt nema það allra nauðsynlegasta, en það var þó þetta: 1. Það þurfti að endurskoða hverjum veiðiheimildir væru veittar. Efast er um að rétt sé að veita eigendum fiskiskipa veiðiheimildir. Með því sé verið að ráðstafa sameign þjóðarinnar til fárra aðila sem síðan leiðir af sér margháttaða annmarka. Hér er sem sagt fyrsti ágalli kvótakerfisins sem ríkisstjórnin taldi endurskoðunarverðan. En þetta var ekki rætt. Engin skýrsla var um þennan þátt með frv. sjútvrh. 2. Kvótakerfið hafði leitt af sér margháttuð byggðavandamál. Ríkisstjórnin taldi að taka þyrfti tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnu. Vandamálin blöstu við, Suðurnes, Grundarfjörður, Patreksfjörður, og einnig byggðamál tengd smábátaútgerð víða um land, í Grímsey, Bakkafirði, Borgarfirði og víðar. Byggðasjónarmið skulu tengjast mótun fiskveiðistefnu, var annar punktur í starfsáætlun ríkisstjórnarinnar. Svo mörg voru þau orð og endurskoðun lengdist. 3. Auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar. Kvótakerfið gerir ekki ráð fyrir athafnafrelsi né svigrúmi til endurnýjunar og því er sleppt að endurskoða það.

Þessu "ekki" var nú ofaukið.

4. Færslur veiðiheimilda milli aðila. Þarna höfðu verið margháttuð vandamál. Undirtektir með þau, hv. þm.: Enga endurskoðun. 5. Hve lengi meginreglur um stjórn fiskveiða skuli gilda. Vandamálið rætt án niðurstöðu. Ja, án niðurstöðu segi ég. Sjálfstfl. hafði lýst því yfir að hann hefði komist að niðurstöðu og það skyldu verða tvö ár, en Sjálfstfl. samþykkir í dag þrjú ár. Trúlega er það endurskoðun á fyrri afstöðu. Fjórir af fimm ágöllum kvótakerfisins sem ríkisstjórnin taldi þörf á að endurskoða 8. júlí í sumar eru enn til staðar í því frv. um stjórn fiskveiða sem hér er til einnar umræðu eftir umfjöllun í hv. Nd. Þær breytingar sem gerðar hafa verið á frv. frá því að það var lagt fram eru smávægilegar og snerta ekki þá þætti sem nefndir eru í starfsáætlun ríkisstjórnarinnar. Og ágallar kvótakerfisins voru fleiri en þeir sem taldir eru upp í starfsáætlun ríkisstjórnarinnar. Þar eru af skiljanlegum ástæðum ekki nefndir þættir eins og þeir að höfuðmarkmið fiskveiðistjórnar, að forðast ofveiði, nýta fiskistofna á sem hagkvæmastan hátt, hefur mistekist. Þar er heldur ekki nefndur sá þáttur ráðherrans sjálfs, hið mikla vald sem hann sækist eftir og útfærir mörk þess eftir eigin vild. Hvorugur þessara þátta er nefndur sem endurskoðunarverkefni á vegum ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar, enda kannski ekki von þar sem þá hefði verið erfitt um vik að leyfa sumum hæstv. ráðherrum að sitja áfram í sínum fyrri ráðherrastólum. Í umræðum um efnahagsmál er ekki reynt að leyna því að draga þarf úr sókn í þorskstofnana árið 1988. Það er því staðreynd að eftir að framfylgt hefur verið þeirri sömu fiskveiðistefnu og enn er lagt til að búið verði við næstu þrjú ár hefur ekki tekist að byggja upp veiðistofn þorsksins þannig að hægt sé að halda fram jafnri veiði milli ára, hvað þá auka hana sem eðlilegt væri. Þetta gerist við bestu líffræðilegar aðstæður í hafinu umhverfis landið. Meðalþungi þess þorsks sem veiðist á Íslandsmiðum og landað er hér á landi er kominn niður fyrir það sem áður hefur þekkst. Á fiskislóð þar sem áður var árvisst að veiddist stór gæðaþorskur á vetrarvertíð er nú næstum ördeyða. Vald ráðherra hefur verið að aukast ár frá ári. Á vegum sjútvrn. eru starfandi eftirlits- og rannsóknarmenn til þess að fylgjast með framkvæmd laga og reglugerða. Það er ekki auðvelt að gera sér grein fyrir því hve vald ráðherra er margþætt. Ég skal þó nefna nokkra þætti, en ég tek fram að sú upptalning er ekki tæmandi. 1. Ráðherra ákveður hvað veiða skal mikið af hverjum fiskstofni innan ákveðins tímabils. 2. Ráðherra úthlutar veiðileyfum til skipa eða vinnslustöðva. Hann hefur áður samið og gefið út reglugerð um hvernig sú úthlutun skuli eiga sér stað. 3. Ráðherra lætur fylgjast með hverjum veiðileyfishafa, hvort farið sé eftir ákvæðum veiðileyfis um aflamagn, veiðiaðferð o.s.frv. 4. Ráðherra getur svipt viðkomandi veiðileyfishafa veiðileyfi ef veiðileyfishafi gerist brotlegur að mati ráðherra. 5. Ráðherra getur gert ólöglega veiddan sjávarafla upptækan. Í lögunum er það tekið fram að sannanir þurfi að liggja fyrir um að afli sé ólöglegur til þess að ráðherra geti beitt þessu valdi sínu. Ég er ekki alveg viss um hvort sá bókstafur laganna blífur hjá ráðherra nú orðið. 6. Ráðherra hefur hafið rannsókn um meinta ólöglega veiði sjávarafla án þess að nokkur vísbending hafi átt sér stað um að um slíkt hafi verið að ræða. 7. Ráðherra ákærir fyrir brot og meint brot um ólöglega veiði, þ.e. ráðherra ákærir jafnvel þótt sannanir liggi ekki fyrir. 8. Ráðherra úrskurðar um upptöku andvirðis ólöglegs afla eða meints ólöglegs afla, þ.e. ráðherra úrskurðar um upptöku jafnvel þótt sannanir liggi ekki fyrir. 9. Ráðherra úrskurðar kærur vegna úrskurðar hans sjálfs. 10. Ráðherra getur krafist fjárnáms og aðfarar til greiðslu á úrskurðuðu andvirði ólöglegs sjávarafla áður en sakborningur hefur möguleika á að fá málið afgreitt frá dómstólum. Og ráðherra getur eftir að hafa fengið samþykkt það frv. sem hér er til lokaafgreiðslu krafið viðkomandi aðila um að láta ráðuneytinu í hendur allar þær upplýsingar sem unnt er að láta í té og nauðsynlegar eru taldar vegna eftirlits með framkvæmd þeirra laga sem úr þessu frv. eiga að verða. Hér læt ég ótalið annað um vald ráðherra. Þó er ekki úr vegi að minna á að undir sjútvrh. heyra nokkrar stofnanir, t.d. Hafrannsóknastofnun og Ríkismat sjávarafurða. Þessi tíu atriði um valdsvið sjútvrh., sem ég hef hér nefnt, eru svo hvort fyrir sig allvíðfeðm og mjög teygjanleg. Reglugerðarákvæðum getur ráðherra breytt. Úthlutun veiði- og vinnsluleyfa er með þessum takmörkunum í þetta skipti, með öðrum takmörkunum næst o.s.frv. Núv. sjútvrh. hefur sífellt fengið meira og meira vald í hendur og hann hefur sett upp heilmikið eftirlits- og rannsóknarkerfi til stuðnings því valdi sínu. Hluti af þessu liði hefur í fjölmiðlum fengið á sig nafnið kvótalögregla. Það er því ekki nema von að spurt sé hvort það sé ekki vafasöm þróun í lýðræðisríki og hvort réttarkerfið sé ekki að verða svolítið skrýtið þegar pólitískur ráðherra hefur í þjónustu sinni lið, hvort sem það er kallað kvótalögregla eða eftirlitsmenn, lið sem er án skilgreiningar á valdsviði þess, rétti þess eða skyldum. Réttur ráðuneytisins og vald er aukið sí og æ, en minna og í sumum tilfellum alls ekkert er hugsað um rétt þess sem undir þetta vald er settur eða þarf að hafa viðskipti við það. Og ekki nóg með að löggjafinn tryggi nógu vel rétt þeirra sem undir pólitískt framkvæmdarvald þurfa að sækja heldur gerir slíkt ofurvald gagnvart heilli atvinnugrein það að verkum að viðkomandi aðilar, sem hafa verið misrétti beittir af slíku valdi, veigra sér við að leita réttar síns gagnvart því af ótta við að eiga erfiðara með að leita eftir rétti sínum á öðrum sviðum hjá þessu sama valdi.  Ég er ekki í neinum vafa um að þeir sem voru sammála um að koma fyrrnefndum fjórum endurskoðunarákvæðum um fiskveiðistefnuna inn í starfsáætlun ríkisstjórnarinnar töldu ekki síður nauðsynlegt að endurskoða þá tvo þætti sem ég hef verið að fjalla um. Það voru í fyrsta lagi mistökin í sambandi við sóknina og uppbyggingu veiðistofns þorsksins og í öðru lagi hið síaukna og mikla vald sjútvrh. Áður en ég hverf frá þessum þáttum langar mig að leggja spurningar fyrir hæstv. sjútvrh. Ég taldi rétt fyrir umræðuna að lofa sjútvrh. að sjá þessar spurningar þannig að ég væri ekki svo seint að kvöldi að laumast neitt að ráðherranum með þær spurningar sem ég er hér að koma með þannig að ég vænti þess að í lok umræðu muni ráðherra geta svarað þessum spurningum mínum. 1. Hefur ráðherra í hyggju að gera einhverjar sérstakar ráðstafanir til að stöðva eða draga verulega úr sókninni í smáþorskinn, t.d. með stækkun á möskva í trolli og snurvoð eða eftir öðrum leiðum? 2. Mun ráðherra verða við óskum sjómanna og útgerða og fiskvinnslu við Breiðafjörð að heimila ekki minni möskva í þorskanetum á Breiðafjarðarmiðum en 7 tommu frá 1. janúar til 1. maí? 3. Hefur ráðherra áformað einhverjar aðrar aðgerðir til að tryggja stærð veiðistofns þorsksins og sem jafnasta en frekar aukna veiði úr þeim fiskstofni? 4. Mun ráðherra, ef og þegar þetta frv. verður að lögum, tryggja að útgerðarmenn, skipstjórar, kaupendur afla svo og umboðsmenn og útflytjendur fái frá ráðuneytinu allar þær upplýsingar sem þeir óska eftir og telja sér nauðsynlegar vegna stöðu sinnar gagnvart ráðuneytinu í sambandi við framkvæmd laga og allt það sem hér er nefnt verði afhent ókeypis og án óeðlilegra tafa frá sjútvrn.? Þessi fsp. er raunveruleg endurtekning á 17. gr. frv., en snýr að þolendum gagnvart ráðuneytinu. Þar sem ég tel sjálfgefið að þessi síðasta spurning mín fái jákvætt svar hef ég hug á að vita hvort ráðherra veit nokkuð um tvö bréf sem ég minntist á við 2. umr. í hv. deild. Annað bréfið var frá ráðuneytinu, hitt til ráðuneytisins. Ég geng reyndar út frá því sem vísu að ráðherra muni hér og nú upplýsa mig um það sem ég spyr um. Þá spyr ég hæstv. ráðherra um bréf sent frá ráðuneytinu 10. nóv. 1987. Þar lætur ráðuneytið frá sér fara eftirfarandi m.a., sleppt er nafni báts úr tilvitnuninni. Tilvitnunin er ekki í beinum tengslum við annað efni bréfsins og hefst nú lestur úr bréfi ráðuneytisins, með leyfi forseta: "Varðandi það erindi að ráðuneytið láti yður í té afrit af bréfum varðandi kvótaúthlutun til útgerðar mb. .. . vill ráðuneytið taka fram að öll bréf sem varða úthlutun á kvótum til einstakra skipa eru send eigendum þeirra. Því munuð þér hafa undir höndum öll þau bréf sem varða kvótaúthlutun vegna mb." Spurningin er: Mega þeir sem viðskipti eiga við sjútvrn. og hafa af einhverjum ástæðum glatað bréfum varðandi lögbundna kvótaúthlutun eða öðrum gögnum frá ráðuneytinu eiga von á því að fá svipað svar? Þá spyr ég hæstv. sjútvrh. um hvenær megi vænta svars við bréfi sem sent var ráðuneytinu 30. okt. sl. og beðið var um ljósrit af nótu sem ráðuneytið hafði upplýst um í bréfi að væri í gögnum þess, en sú fullyrðing féll ekki heim og saman við bókhald þess fyrirtækis sem nótuna átti að hafa gefið út. Ég spyr: Hvenær má viðkomandi fyrirtæki eiga von á því að fá ljósrit af þessari nótu sem ráðuneytið telur sig hafa undir höndum? Afrit af þessum tveimur bréfum bauð ég ráðherra áðan, en hann skilaði þeim aftur. En ég endurtek að ég vænti þess að ég fái fullkomin svör við þessum fsp. Herra forseti. Ég mun halda áfram að ræða um umfjöllun og undirbúning frv. Mikil umræða hefur verið á undanförnum mánuðum og reyndar árum um fiskveiðistjórnina og þó sérstaklega um ókosti kvótakerfisins. Ýmsar tillögur hafa komið fram um breytingar. Ég hef haldið því fram og það er skoðun mín enn, þótt ég beri hana ekki fram í tillöguformi nú við þessa umfjöllun um fiskveiðistefnuna, að sókninni í þorskinn og botnfiskinn eigi eingöngu að stjórna með takmörkun á úthaldi veiðiskipa og veiðarfæranotkun út frá gæðasjónarmiðum og afla. Horfið verði frá þeirri kraftasókn, sem allt byggist á nú, til mannlegra vinnubragða til jafns við aðrar atvinnugreinar. Fyrst og fremst verði stefnt að því að halda hráefnisgæðum okkar góðu fisktegunda óskertum við veiðar og vinnslu alla leið til neytandans. Slík stjórn á fiskveiðum mundi forða okkur frá ofveiði, skapa aukin verðmæti og treysta markaðsstöðu okkar á bestu og eftirsóknarverðustu mörkuðum. Eftir að ríkisstjórnin gaf út sína starfsáætlun fór svo fyrir mér, sjálfsagt eins og flestum öðrum, að ég taldi sjálfsagt að bíða með tillögugerð og umfjöllum þar til sæist hvað úr endurskoðun ríkisstjórnarinnar kæmi. Ég þori að fullyrða að því hafi verið almennt treyst að allsherjarendurskoðun færi fram á kvótakerfinu og að leitað yrði breiðrar samstöðu um nýtt eða breytt kerfi. Ég hef þegar lýst þeim vinnubrögðum sem gerðu þær vonir að engu. Einmitt af þeirri ástæðu að treyst var á endurskoðun á fiskveiðistefnunni undir forustu ríkisstjórnarinnar er líklegt að ýmsir aðilar hafi verið verr undirbúnir til að opna umræðu um endurskoðun en annars hefði verið og fyrirheit ríkisstjórnarinnar hefðu ekki legið fyrir. Á fundum ráðgjafarnefndarinnar komu fram tillögur um breytingar á úthlutun veiðiheimilda frá þeim aðilum sem kallaðir eru hagsmunaaðilar á þessum vettvangi. Með leyfi forseta vil ég lesa nokkrar tilvitnanir úr fundagerðum ráðgjafarnefndarinnar.

Ég , hafði hugsað mér að gefa matarhlé milli 7 og 9. Á ræðumaður svo lítið eftir af ræðunni að það taki því að ljúka því nú eða má ég biðja ræðumann að gera hlé á máli sínu þar til kl. 9?

Það verður að sjálfsögðu orðið við óskum forseta. - Fundarhlé. Herra forseti. Þegar fundi var frestað hér til að gefa matarhlé í hv. deild, þá var ég í ræðu minni að segja frá afstöðu ýmissa fulltrúa á fundum ráðgjafarnefndarinnar til þess að vekja athygli á því að ekki hafi allir hagsmunaaðilar endilega verið sammála þeirri fiskveiðistefnu og talið þá fiskveiðistefnu rétta sem við höfum búið við og þá líklegast ekki þá stefnu sem nú stefnir að því að verði samþykkt. Ég vil, með leyfi forseta, koma með nokkrar tilvitnanir og þá fyrst í fulltrúa Sambandsfrystihúsa. Árni Benediktsson, sem var fulltrúi Sambandsfrystihúsa, taldi mikilvægt að sporna við tilhneigingu til stækkunar flota sem færi sívaxandi. Miklar breytingar hefðu átt sér stað á flestum sviðum sjávarútvegs, þar á meðal flutningum á fiskmarkaði í Evrópu. Því yrði að grípa til aðgerða til að finna jafnræði milli vinnslu og veiða. Hann taldi rétt, ég bið þm. að taka eftir, hann taldi rétt að hafa gildistíma laganna ótímabundinn þannig að menn gætu treyst því að halda sinni hlutdeild í leyfilegri veiði þó svo að þeir færðu kvóta á milli skipa. Enn fremur taldi hann að bátar undir 10 brl. ættu að fá ákveðið meðaltal sem hlutdeild af heildarveiði ákveðinna ára. Síðan yrði Landssambandi smábátaeigenda falið að ákveða og útfæra skipulag veiðanna. Að síðustu kom hann fram með hugmynd þess efnis að fulltrúar fiskvinnslu fengju einn fulltrúa í samráðsnefnd. Allar eru þessar ábendingar Árna á þann veg að um beina breytingu hefði verið að ræða á því frv. sem við erum að fjalla um núna. Bjarni Lúðvíksson, fulltrúi Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna, flutti nefndinni eftirfarandi samþykkt stjórnar Sölumiðstöðvarinnar, með leyfi forseta: "Á undanförnum missirum hefur stöðugt vaxandi óróa gætt vegna þess fyrirkomulags við stjórnun veiðanna að öllum kvótanum er nú úthlutað til útgerðar. Skapast hefur ójafnvægi milli veiða og vinnslu sem m.a. kemur fram í vaxandi átökum um ráðstöfun afla og eykur launamismun sjómanna og fiskvinnslufólks. Sú mikla hagkvæmni sem að var stefnt með því að taka upp stjórnun fiskveiða hefur ekki náðst sem skyldi og enn fer fiskiskipaflotinn stækkandi. Brýna nauðsyn ber til að ná samstöðu um fiskveiðistefnu sem taki fullt tillit til hagsmuna fiskvinnslu og fiskvinnslufólks ekki síður en útgerðar og sjómanna. Ný fiskveiðistefna tryggi jafnframt að hagsmuna þjóðarinnar verði gætt í samskiptum við erlendar þjóðir og að stefnt verði heils hugar að því að vinnsla sjávarafla færist ekki úr landi. Innlend fiskvinnsla verði þannig efld. Stjórn SH skorar á alla hlutaðeigandi hagsmunaaðila að láta nú þegar af innbyrðis togstreitu og snúa bökum saman um að tryggja jafnræði veiða og vinnslu, enda verður með þeim hætti betur tryggð sú hagkvæmni í sjávarútvegi sem þjóðinni er nauðsynleg til að viðhalda viðunandi lífskjörum." Þetta var samþykkt Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna sem Bjarni Lúðvíksson flutti ráðgjafarnefndinni og kveður þar við nokkuð annan tón en í þeim lögum sem nú stendur til að samþykkja hér innan tíðar. Þar mætti einnig Friðrik Pálsson, forstjóri Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna. Með leyfi forseta vil ég lesa upp úr fundargjörð: "Friðrik Pálsson, forstjóri Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna, taldi nauðsyn á að ræða af fullri alvöru tillögur um skiptingu kvóta á milli vinnslu og veiða. Benti hann á að mestur hluti ísfisks til Englands héldi uppi vinnslu hjá vinnslustöðvum sem byggju við hagkvæmari rekstrarskilyrði en vinnsla hér á landi og væru í beinni samkeppni við afurðir okkar. Taldi hann að 60–70% gámafisks færi í vinnslu í skjóli tollmúra EBE." Hér kom áhersluaukning frá forstjóra Sölumiðstöðvarinnar til viðbótar við samþykkt Sölumiðstöðvarinnar sjálfrar. Enn vil ég halda áfram lestri, með leyfi forseta, og þá lesa það sem Þröstur Ólafsson lagði til á fundunum: "Þröstur Ólafsson lýsti yfir að umbjóðendur hans vildu ekki framlengja núverandi kerfi óbreytt. Ekki væri fýsilegt að viðhalda úthlutunarkerfi sem minnti um margt á lénsskipulag. Það fæli ekki í sér nægilega hagkvæmni og væri um margt óréttlátt gagnvart vinnslu í landi. Þótt kerfið gæti verndað fiskistofna með nokkrum undantekningum hefði það ekki bætt fullvinnslu sjávarafurða. Vinnslustöðvar væru farnar að vinna úrgangsfisk og vinna hefði minnkað víða um land. Kjör fólks hefðu víða versnað að sama skapi. Hér væri um ranglæti að ræða sem ekki væri hægt að una við og taldi hann nauðsynlegt að kvótanum yrði skipt milli fiskvinnslu og útgerða eða tryggt með öðrum hætti að vinnsla fengi aukinn hlut. Taldi hann og að finna þyrfti reglur til þess að láta kerfið fela í sér hvata til meiri hagkvæmni og fækkunar skipa. Jafnframt þyrfti að opna nýjum og dugandi mönnum aðgang að veiðum." Að lokum úr fórum ráðgjafarnefndar úr ályktun sambandsstjórnar Sjómannasambands Íslands, með leyfi forseta, þriðji liður þeirrar samþykktar: "Fundurinn lýsir andstöðu við þann hluta 12. gr. frv. sem fjallar um sölu á aflakvótum. Fundurinn telur að sala á óveiddum afla eigi ekki að viðgangast þar sem slíkt bjóði aðeins upp á misrétti og gróðabrask með afla sem ekki er vitað hvort náð verður. Hins vegar getur fundurinn fallist á þann hluta greinarinnar sem fjallar um tilfærslu á kvóta milli skipa innan sömu útgerðar og innan sama byggðarlags. Þeir sem af einhverjum ástæðum geta ekki nýtt þann aflakvóta sem þeim er úthlutaður eiga að skila honum til sjútvrn. aftur. Ráðuneytið á síðan að úthluta aflakvóta sem þannig er skilað í samráði við hagsmunaaðila í sjávarútvegi." Ég taldi nauðsynlegt að það kæmi hér fram á hv. Alþingi að krafa um endurskoðun væri ekki aðeins ríkisstjórnarsamþykkt og tillaga allra stjórnarandstöðuflokka heldur einnig hagsmunaaðila í sjávarútvegi þó að öðru hafi verið haldið fram. Með vinnubrögðum sjútvrh. var komið í veg fyrir þessa endurskoðun og því stöndum við hér nú frammi fyrir því að samþykkt verða lög um fiskveiðistjórn sem verða ranglátari en þau sem voru fyrir, miðstýringin aukin, framlengdur ráðstöfunar- og eignarréttur á fiskimiðunum, byggðasjónarmið í engu tekin til greina, þrengt að útgerð báta undir 10 tonnum, jafnvel svo að þær aðgerðir geta komið til með að valda byggðaröskun. Svona má lengi telja. Þegar umfjöllun lauk í undirbúningsnefndum og málið kom hér inn á hv. Alþingi þótti sumum að nú væri von um að laga mætti eitthvað og sumir voru jafnvel svo bjartsýnir að halda að ná mætti nokkrum friði um málið milli flokka, ríkisstjórnarinnar og stjórnarandstöðu. Formenn sjútvn. beggja deilda, þeir hv. Vestfjarðaþm. Karvel Pálmason og Matthías Bjarnason, beittu sér fyrir því að svo gæti orðið. Tillögur þeirra voru að vísu mjög hógværar og til þess ætlaðar fyrst og fremst að taka af frv. sjútvrh. mestu ágallana. Þar var ekki um að ræða nema smávægilegar breytingar frá fyrri lögum. Aðallega voru brtt. þeirra félaga um breytingar á nýmælum frá fyrri lögum sem í frv. eru. Ekki þarf að rekja gang þessara mála í sjávarútvegsnefndum þingsins né fjalla um umræður og atkvæðagreiðslur hér í þinginu. Þær eru öllum hv. alþm. kunnar, en sýna vel hvernig ráðherragengi stjórnarflokkanna hefur gefist upp á því að standa við gefin fyrirheit í starfsáætlun stjórnarinnar og um leið hvernig ráðherragengið fær flest flokkssystkini sín til að gefast upp líka og segja já og amen við þeirri fiskveiðistefnu óbreyttri sem loforð voru fyrir hendi um að skyldi tekin til endurskoðunar.

Annaðhvort væri að ráðherragengið hefði stjórnað sínum mönnum.

Ja, sumum finnst það nú ekki. Sumum finnst betra að hafa það á hinn veginn. Hverjum gefist var upp fyrir veit hv. þm. ofurvel. Það voru ekki svokallaðir hagsmunaaðilar. Það var ekki fyrir kröfu almennings eða fyrir kröfu hv. kjósenda. Ég skal ekki nefna neitt nafn. En það er auðvelt að sjá hverjir hafa gefist upp. Þeir eru nokkuð flóttalegir og líta tíðum undan eða í gaupnir sér þegar rætt er um hvað er að gerast hér á hv. Alþingi með samþykkt stjfrv. um stjórn fiskveiða. Sumir bera sig að vísu furðuvel. Það skal ekki á móti því borið að einn og einn sést þannig að hann er enn þá nokkuð uppréttur. Herra forseti. Við erum væntanlega í lokaumræðu um þetta frv. hér í hv. Ed. Umræðan í þinginu hefur orðið meiri og betri en stjórnarliðar og sjútvrh. stefndu að með því að reyna að koma þessu máli út úr þinginu fyrir jól. Umræðan hefur þó einkennst af því að stjórnarliðar að undanskildum sjútvrh. hafa ekki mikið lagt til málanna aðrir en þeir sem fella sig ekki við frv. Ekki man ég eftir því að þm. úr Framsfl. annar en ráðherra hafi hér í hv. Ed. haft nokkuð um málið að segja. En hvað um það. Þrátt fyrir það að gagnrýnendur frv. hafi fjallað um þetta frv. á mjög málefnalegan hátt hefur sú sérstaka tímapressa, sem á málinu hefur verið, orðið til þess að reynt hefur verið í sumum fjölmiðlum að láta líta svo út að stjórnarandstaðan hafi verið að tefja málið. Þetta er frekar á hinn veginn. Sá tími sem farið hefur í umræðu um þetta mál hefur verið of stuttur og umræðutíminn stundum ekki verið sem heppilegastur. Almenn umræða um fiskveiðistefnuna hefur ekki getað átt sér stað sem er mjög miður. Umræðan hefur snúist fyrst og fremst um mestu ágalla frv. og þá fyrst og fremst um þann ágalla sem er nýmæli í frv. frá fyrri lögum, þ.e. breytingarnar á veiðum smábáta. En vera má að tillögurnar um skerðingu á veiðum smábáta hafi aldrei átt að gera annað en að þjóna þeim tilgangi að draga athyglina frá allsherjarendurskoðun fiskveiðistefnunnar og umræðum um aðra þætti kvótakerfisins. Hafi sú verið meiningin hefur það því miður tekist. Á sama hátt hefur tekist að fresta enn um sinn að við Íslendingar hverfum frá fiskveiðistefnu sem mun vera einsdæmi í veröldinni, fiskveiðistefnu sem hefur í för með sér efnahagsröskun, byggðaröskun, auðlindaröskun, þ.e. beina umbreytingu á okkar þjóðfélagi. Ég vona að gæfa okkar fólks sé þó slík að stórslysi verði forðað. Sú von byggist á því að aldrei aftur verði til umfjöllunar hér á hv. Alþingi frv. sem að lögum verði sem hefur ákvæði á sama hátt og er í því frv. sem hér er fjallað um, t.d. um veiðiheimildir, um framsal veiðiheimilda, vald ráðherra o.fl. o.fl. Herra forseti. Að lokum þetta. Ég spái því að þegar kemur fram á 21. öldina og farið verður að skoða á hlutlausan hátt stjórnmál og efnahagsþróun áratugsins 1980–1990 þá verði niðurstaða þeirrar athugunar sú að þrátt fyrir ýmis mistök landsfeðranna, mikla verðbólgu, ranga vaxtastefnu, álagningu matarskatts í upphafi árs 1988 o.fl. o.fl., þá verði ekkert sem komist nálægt mistökunum í stjórn fiskveiða þegar fáeinum aðilum var veittur réttur til að hagnýta sér fiskimiðin án nokkurrar ábyrgðar gagnvart byggðum eða fiskvinnslufólki. Fiskveiðistefnan varð þess valdandi að veiðistofn þorsksins minnkaði og trúlega hefði ekki þurft nema eitt til þrjú óhagstæð ár í hafinu til þess að minnka þorskveiðina stórlega. Vald sjútvrh. var það mikið að hann réð næstum yfir hverri hreyfingu hvers þess er að sjávarútvegi vann. Herra forseti. Hv. alþm. Tökum því þátt í áframhaldandi umfjöllun um þetta lífsnauðsynjamál okkar þótt það hverfi nú um sinn af dagskrá þessarar hv. deildar. Almenn og breið umræða um þetta mál á næstu mánuðum og missirum mun án efa leiða til breyttrar og betri fiskveiðistefnu og ættum við þá í vonum betri umsögn eftirkomendanna um áratuginn 1990–2000 en þá umsögn sem ég tel að áratugurinn sem nú er að líða muni fá.



Herra forseti. Ég get í upphafi máls míns ekki látið hjá líða að lýsa vonbrigðum mínum með þau óvönduðu vinnubrögð sem fram komu í fréttaflutningi Ríkisútvarpsins sjónvarps í gærkvöldi. Ég hef hingað til borið mikla virðingu fyrir þessari stofnun og þeim mikilvægu skyldum sem hún hefur að gegna bæði varðandi fréttaflutning og menningarmiðlun hér í landinu. Vonandi hef ég ástæðu til að bera virðingu fyrir þessari stofnun eftir sem áður, þrátt fyrir það sem gerðist í gær. En þau vinnubrögð sem þarna sluppu út fyrir stofnunina eru með öllu óverjandi. Ég tel ekki ástæðu til að hafa mörg orð að þessu sinni um það frv. til l. um stjórn fiskveiða sem nú er aftur komið til þessarar hv. deildar að lokinni umfjöllun um það í Nd. Ég tel að við umfjöllun málsins hafi sjónarmið Kvennalistans komið fram varðandi meginatriði frv., svo og þeirra brtt. sem lagðar voru fram af öðrum flokkum við 1. og 2. umr. málsins. Auk þess kynntum við kvennalistakonur allítarlega okkar eigin hugmyndir og brtt. sem við lögðum fram þegar við 1 umr. málsins í þessari hv. deild. Hugmyndir okkar og brtt. byggja eins og mönnum er eflaust kunnugt á allt öðrum grundvallarhugmyndum en frv. það sem hér liggur fyrir. Eins og ég hef áður getið um í umræðunum erum við Kvennalistakonur á móti frv. í heild sinni. 1. gr. er hins vegar í anda við hugmyndir okkar þar sem við teljum að auðlindir hafsins séu eign allrar þjóðarinnar. Tillögur okkar mótast einmitt af þeirri skoðun okkar. Við teljum að það að úthluta veiðiheimildum gefins til einstaklinga og fyrirtækja, sem síðan geta verslað með þær, brjóti algjörlega í bága við yfirlýsinguna um þjóðareign sem 1. gr. felur í sér. Þá færir allt frv. í heild sinni hæstv. ráðherra og ráðuneyti hans óeðlilega mikið vald sem enginn, hvorki einstaklingar né stofnun, er öfundsverður af. Valddreifing er títtnefnt hugtak og var oftlega rætt í kosningabaráttunni sl. vor þegar rætt var um að dreifa valdi út til byggðarlaga og sveitarfélaga, en valddreifing er eitt af grundvallarhugtökunum í hugmyndafræði Kvennalistans, þar sem við byggjum allt starf innan okkar eigin raða á valddreifingu. Við reynum að dreifa valdinu og þar með ábyrgðinni og auka virkni þeirra sem um málin fjalla hverju sinni. Þær hugmyndir sem við lögðum hér fram, brtt., byggðust einmitt á því að færa raunverulegt vald út til byggðarlaganna. Ég vil víkja sérstaklega að einni brtt. sem í morgun féll á jöfnu í hv. Nd. Brtt. var í þessari hv. deild flutt af hv. þm. Karvel Pálmasyni og í Nd. af hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni, en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: "Sé skip með veiðiheimild selt úr byggðarlagi, sem að mestu byggir á fiskveiðum og fiskvinnslu, skal ráðherra heimilt að bæta viðkomandi byggðarlagi aflatapið þannig að veiðiheimildir þeirra skipa sem eftir eru verði auknar. Heimild þessari má þó því aðeins beita að sala skips valdi straumhvörfum í atvinnulífi og hætta sé á byggðaröskun af þeirri ástæðu." Þessi tillaga, þó skammt gangi og sé óljós að ýmsu leyti, hefði vissulega verið skoðunar verð og þörf á nánari útfærslu hennar, enda sýnir sú niðurstaða sem varð í hv. Nd. í morgun er till. féll á jöfnu, að hér er á ferðinni tillaga sem stór hópur þm. er hlynntur. Í umræðunum bæði í hv. sjútvn. þessarar deildar og hér í deildinni hefur hugmyndin um einhvers konar byggðakvóta þráfaldlega skotið upp kollinum. En brtt. okkar kvennalistakvenna ganga einmitt út á að auka sjálfdæmi og ákvörðunarrétt byggðarlaganna yfir þessari sameiginlegu auðlind okkar. Eins og fram hefur komið í umræðunum þá ganga tillögur Alþb. líka í átt að þessu markmiði og eins og ég nefndi hafa allmargir hv. þm., bæði svokallaðir stjórnarliðar og stjórnarandstæðingar, lýst áhuga sínum á að rjúfa sambandið milli skips og kvóta á þann hátt að tryggja megi atvinnuöryggi byggðarlaga. Því nefni ég þessa till. hér að ég tel þetta atriði vera kjarna málsins, að rjúfa sambandið milli skips og kvóta. Ég býst við að ef við hefðum haft lengri tíma til að fjalla um þetta viðamikla mál og fyrir hendi hefði verið meiri vilji ráðamanna til að taka nýjar hugmyndir til nákvæmrar skoðunar, jafnvel með það fyrir augum að breyta hugsanlega einhverju í þessu kerfi sem við höfum búið við og stefnt er að að verði við lýði næstu árin, hefði meira áunnist. En okkur hefur verið skammtaður allt of naumur tími til að fást í alvöru við þær hugmyndir sem hefði þurft að ræða og gaumgæfa betur. Þær brtt. sem samþykktar hafá verið í Nd. og eru ástæðan fyrir því að frv. er nú komið hingað aftur til okkar tel ég að ýmsu leyti vera til bóta og þá einkum í sambandi við þessa margumtöluðu og umdeildu 10. gr. þó að ég telji reyndar vera of skammt gengið. En þó tel ég að þokað hafi nokkuð í rétta átt. Herra forseti. Að öðru leyti er afstaða okkar í Kvennalistanum óbreytt og sé ég því ekki ástæðu til að lengja mál mitt frekar, en vonast til að hið fyrsta verði í raun hafin sú endurskoðun fiskveiðistefnunnar sem svo sannarlega er þörf og stjórnarsáttmáli hæstv. ríkisstjórnar gerir ráð fyrir. Við þá endurskoðun er nauðsynlegt að taka tillit til margra þátta og svara mikilvægum grundvallarspurningum eins og t.d.: Hverjir eru hinir raunverulegu hagsmunaaðilar? Hverjir eru hagsmunir þeirra? Á hvern hátt ættar þjóðin að nýta sameiginlega auðlind sína, hafið? Hverjir eiga rétt á að sækja fiskinn og með hvaða skilyrðum sækja þeir hann? En, herra forseti, þetta eru spurningar sem við þurfum að velta fyrir okkur og svara áður en raunveruleg endurskoðun getur hafist.



Hæstv. forseti. Það má segja að þetta sé lokasennan í mjög merkilegu máli þegar svokallað kvótafrv. kemur nú aftur hingað til Ed. til 7. umræðu og væntanlega þeirrar síðustu. Ég vil taka undir með hv. stjórnarandstöðuþm. sem hér hafa talað á undan mér og lýsa yfir vonbrigðum mínum með fréttaflutning sjónvarpsins í gærkvöldi, þar sem fréttamaður sá sem hafði vakt á Alþingi í gær sá ástæðu til þess að kvarta yfir því nánast og koma því inn hjá sjónvarpsáhorfendum að stjórnarandstaðan hefði haldið hér uppi málþófi, sérstaklega í umræðum um fiskveiðistefnuna og hefði Borgarafl. þar verið sýnu verstur. Ég verð að segja eins og er að ef farið hefði eins og hæstv. ráðherrann óskaði, þ.e. að frv. um fiskveiðistefnu hefði orðið að lögum fyrir jól, það hefði verið keyrt hér í gegn með því offorsi sem var komið á þegar við vorum hér með langan sögulegan næturfund aðfaranótt 22. des. sl., þá er ég ekki viss um að tekist hefði að koma ýmsum þeim breytingum fram sem hafa orðið á frv. í mjög langri meðferð þess hér á hinu háa Alþingi. Eins og frv. leit út í upphafi var það nánast ósamþykkjanlegt og hefði verið til ómælds tjóns fyrir sjávarútveg í landinu og raunverulega rothögg á þá fiskveiðistefnu sem ég tel að að mörgu leyti muni henta betur þessari þjóð en sú sem lýst er í frv. En með því að þessi umræða var svona löng þá tókst þrátt fyrir allt að koma inn nokkrum tillögum sem allar eru til bóta að mínum dómi. Þess vegna finnst mér það með ólíkindum og vil ítreka að það er aldeilis ótrúlegt að ríkisfjölmiðill skuli leyfa sér að gagnrýna það að umræður hér á Alþingi taki sinn tíma miðað við það að þær hafa þó orðið þess valdandi að komið hafa fram ýmsar brtt. við frv., sem hafa allar, eins og ég sagði, verið til bóta, við það hvað umræðan hefur verið löng. Mér þykir með þessu ríkisfjölmiðillinn vera farinn að taka pólitíska afstöðu með hæstv. ráðherranum. Það lá næstum í orðum fréttamannsins í gær að a.m.k. stjórnarandstöðuþm. hefðu helst ekkert átt að segja um þetta frv. og það hefði bara átt að keyra það í gegn einn, tveir, þrír, án breytinga væntanlega. Það lá við að fréttamaðurinn segði það beinum orðum. Ég vil fyrir mitt leyti, herra forseti, lýsa yfir mikilli óánægju minni með þennan fréttaflutning. Ég hefði talið eðlilegt að þeir sem stýra þinghaldi hér á hinu háa Alþingi sæju ástæðu til þess að óska eftir því formlega að sjónvarpið bæðist afsökunar á þessari frétt sinni, bæði þingheim, Alþingi og þá sem því stýra afsökunar á þeim fréttaflutningi sem kom fram í ummælum þessa fréttamanns í gær. En svo að við snúum okkur nú að því máli sem hér er til umræðu, frv. til 1. um fiskveiðistefnu, þá er út af fyrir sig búið að segja allt sem segja þarf um það frv. og kannski ekki ástæða til að hafa um það langar ræður hér að lokum. Mig langar þó til að koma inn á eitt atriði sem ég tel að hefði mátt gera betri skil undir þeirri löngu umræðu sem hefur farið fram um þetta frv. En ég geri ráð fyrir því að hv. 11. þm. Reykv. Guðmundur Ágústsson, sem annar þm. Borgarafl. í hv. Ed., muni gera nokkra grein fyrir þeim brtt. sem við þm. Borgarafl. bæði í Ed. og Nd. höfum reynt að koma inn í frv. Ég er nefnilega ekki í nokkrum vafa um það að þó að þær hafi ekki fengist samþykktar þá hafi þær haft veruleg áhrif. Og mér kæmi það ekki á óvart þó að við ættum eftir að sjá eitthvað af þeim hugmyndum, sem við höfum lagt fram í brtt. okkar, koma smám saman inn í fiskveiðistefnuna meðan hún er með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir. Það er nú einu sinni svo að þó að við þm. Borgarafl. séum alfarið á móti fiskveiðikvóta sem slíkum og teljum að stjórnun fiskveiða gæti farið fram og ætti að fara fram með allt öðrum hætti, þá viðurkennum við þá staðreynd að okkar þingstyrkur er ekki meiri en svo að við verðum að láta þetta kvótafrv. yfir okkur ganga. En það þýðir ekki að við reynum þá ekki a.m.k. að koma með efnislegar brtt. og taka þátt í málefnalegri umfjöllun um kvótafrv., þó að við séum að lokum á móti því, því að það er þó alltaf til bóta ef hægt er að milda eitthvað hin ýmsu ákvæði þess. En ég geri ráð fyrir því að hv. 11. þm. Reykv. muni gera betur grein fyrir þessum tillögum okkar hér á eftir. Í 1. gr. frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: "Markmið laga þessara er að stuðla að verndun", ég undirstrika orðið verndun, "fiskistofna á Íslandsmiðum", fyrir utan svo hagkvæma nýtingu þeirra, en við getum deilt um það hvort þetta frv. stuðli að hagkvæmri nýtingu þeirra. En ég vil fyrst og fremst taka fyrir verndun fiskistofna og að hve miklu leyti kvótakerfið hefur stuðlað að verndun þeirra þannig að við getum hagnýtt þá á sem hagkvæmastan hátt. Ég tel að reynsla undanfarandi fjögurra kvótaára hafi sýnt og sannað að þessi verndun fiskistofnanna hefur alls ekki átt sér stað. Þarna hefur stjórnun fiskveiða algjörlega brugðist þannig að það hefur ekki verið um þá verndun fiskistofna að ræða sem allir eru þó sammála um að sé brýn nauðsyn til þess að m.a. þorskstofninn hér við Ísland hrynji ekki hreinlega. Á undanförnum fjórum kvótaárum er búið að veiða sem nemur heilum ársafla af þorski umfram það sem fiskifræðingar hafa talið heppilegt og eðlilegt. Á fundi sem var haldinn þann 30. des. sl. komu eftirlitsmenn sjútvrn. saman á fundi að því er ég hef fregnað. Eftir því sem ég hef fregnað munu þeir hafa rætt þar og lýst áhyggjum sínum yfir smáfiskadrápinu sem hefur verið mjög áberandi sl. ár. Eftir því sem mér hefur skilist hefur 101 sinni þurft að grípa til lokunar á svæðum vegna smáfiskadráps. Ég hefði gjarnan viljað heyra skýringar og svör hæstv. sjútvrh. á því hvað fór fram á þessum fundi því að þarna munu hafa komið fram mjög merkilegar og athyglisverðar upplýsingar og væri betur að Alþingi væri gerð grein fyrir því sem þarna var talað um áður en kvótafrv. verður að lögum. Eftir því sem mér skilst þá mun þarna m.a. hafa komið fram að það stefni í það að meðalþyngd þorskfiska sé um 1,5 kg. Meðalþyngdin, takið eftir, er ekki nema 1,5 kg. En það vita náttúrlega allir sem hafa verið í sjávarútvegi að kjörstærð þorskfiska er á bilinu 3,5–6 kg. Það er fjögurra ára fiskurinn sem áður fyrr var veiddur á vertíð hér sunnanlands. En þannig hefur mat útgerðarmanna og e.t.v. einkum yngri skipstjóra, sérstaklega á togurunum, algjörlega brenglast að nú er það talið eðlilegt og sjálfsagt að veiða smáfiskinn norðan svokallaðrar norðursuður línu. Sumir stunda það að moka upp smáfiskinum og telja það hið besta mál. Um þetta eru að sjálfsögðu nokkrar deilur. Þó held ég að mikill minni hluti þeirra sem hafa afskipti af sjávarútvegsmálum réttlæti þetta smáfiskadráp. Þó var athyglisvert að lesa greinarkorn sem birtist í Dagblaðinu í dag, með leyfi hæstv. forseta, en þar er haft eftir einum hv. þm. í Nd., Sighvati Björgvinssyni, 5. þm. Vestf., að hann leggur til að vinnubrögð Hafrannsóknastofnunar verði rannsökuð allt frá því að "svarta skýrslan" kom út árið 1974 og þar til því var lýst yfir í skýrslu stofnunarinnar árið 1984 að rannsóknaraðferð sú sem fiskifræðingar notuðu til að meta stofnstærð, VP-greiningin svokallaða, hefði reynst ónothæf og því marklaus. Þetta kom fram í ræðu hv. 5. þm. Vestf. Sighvats Björgvinssonar á Alþingi í gær. Með leyfi hæstv. forseta langar mig til að lesa upp það sem fjallað er um í þessari grein: "Þá fjallaði Sighvatur um það sem kallað hefur verið smáfiskadráp. Taldi hann flest benda til þess að svo mikið væri af smáfiski um þessar mundir vegna firnasterkra árganga að ekki væri hjá því komist að smáfiskur veiddist í stórum stíl. Hann taldi þá kenningu fiskifræðinga að takmarka ætti veiði smáfiska og geyma hann í sjónum þar til hann væri orðinn stærri fjarstæðu og benti á dæmi frá Kanada máli sínu til stuðnings." Við höfum út af fyrir sig heyrt áður að menn grípa til þess að vitna í dæmi frá öðrum löndum þegar þeir eru að reyna að sanna mál sitt. Nægir t.d. að benda á að hæstv. ráðherrann talar mjög oft um lúðuveiðar, að mig minnir við Alaska. Í fréttaflutningi hjá sjónvarpinu í gær, og ég vitni nú aftur til þess, lýsti fréttamaður því yfir að stjórnarandstöðuþm. sérstaklega flyttu sömu ræðuna ekki bara tvisvar sinnum heldur þrisvar sinnum og jafnvel fjórum sinnum, og var það haft eftir starfsmönnum þingsins að því er talið var. En það er eins og mig minni að hafa heyrt hæstv. ráðherra minnast á þetta lúðufiskirí tvisvar sinnum, ef ekki þrisvar sinnum, fjórum sinnum eða jafnvel fimm sinnum þannig að það væri gaman að fá það talið.

Einu sinni enn, kannski?

Já, kannski eigum við eftir að heyra einu sinni enn um þetta lúðudráp. En ég var að tala um smáfiskadrápið. Ég er einn af þeim sem eru sannfærðir um að það stefni í að þorskstofninn geti hreinlega hrunið ef þessu smáfiskadrápi heldur svona áfram. Ég er nefnilega aldeilis ekki sammála hv. 5. þm. Vestf. Sighvati Björgvinssyni að smáfiskadrápið, sem hefur mjög gert vart við sig, sérstaklega á sl. ári, sé merki þess að það séu svo feiknasterkir árgangar í sjónum. Hvernig stendur þá á því að þorskaflinn hefur ekki farið upp í ein 500 þús. tonn og þungi fiskurinn komið með? Það er eitthvað skrýtið við þessar skýringar. Þegar ég var strákur varð ég þeirrar gæfu aðnjótandi að kynnast einum mesta aflaskipstjóra sem var og starfaði á Norðurlandi, Sæmundi heitnum Auðunssyni, og ég minnist þess að þegar hann var að veiða og varð var við smáfisk, þá flutti hann sig. Hann var ekki að dóla á sama stað á sínum togara ef hann lenti í miklum smáfiski. Þá var híft upp og það var siglt eitthvað annað því að hann var alveg hreint klár á því að það væri ekki skynsamlegt að moka upp smáfiskinum. Þess vegna er þessi norður-suður lína ákaflega furðulegt fyrirbæri því að hún er tilkomin þannig að það er talið að á viðmiðunarárunum hefði veiðst mun meiri þorskur á miðunum út af Vestfjörðum og Norðurlandi. Og það er einmitt smáfiskurinn sem þarna er verið að moka upp. Síðan er þetta notað til þess að færa togurum sem eru norðan þessarar línu aukinn þorskkvóta, þvert ofan í reynslu manna hér áður fyrr þegar besti þorskurinn, kjörstærðin veiddist einmitt hér suðvestanlands á vertíð. Það var langbesti fiskurinn. En hann er hættur að sjást hérna, ósköp eðlilega vegna þess að allur smáfiskurinn er veiddur norðan þessarar línu í stórum stíl áður en hann vex upp til þess að komast hingað suður fyrir. Ég tók eftir því að einhver smábreyting virðist hafa orðið á 5. gr. í meðferð hv. Nd., en eftir 2. umr. í Nd. 7. jan. er næstsíðasta mgr. í 5. gr. frv. svohljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: "Ráðherra getur ákveðið að fiskur, sem veiðist á línu, skuli ekki eða aðeins að hluta talinn með í aflamarki eða sóknarmarki fiskiskips, sömuleiðis að fiskur undir tiltekinni stærð teljist aðeins að hluta í slíku afla- eða sóknarmarki." Þarna er einmitt heimild ráðherrans, ein af mjög mörgum - ég taldi þær upphaflega rúmlega 20 en mér er sagt að þær séu núna yfir 30 - til að undirmálsfiskurinn, þessi smáfiskur sem ekki er nema 1,5 kg að meðalþyngd að verða, teljist ekki hluti af aflamarkinu. Þetta stuðlar náttúrlega að því að menn moka upp smáfiskinum, telja það hagkvæmt. Það er hægt að koma honum í salt. Það er hægt að koma honum beint út ísuðum á markað erlendis. Mér heyrist á mönnum sem ég hef rætt við um þessi mál að það sé áberandi að yngri skipstjórar sérstaklega hafi ekki eins miklar áhyggjur af þessu smáfiskadrápi og eldri og reyndari skipstjórar sem voru áberandi aflakóngar hér á árum áður eins og ég gat um. En einhver smábragarbót hefur orðið á þessu því að ég sé hér að það hefur verið flutt brtt. sem mér skilst að hafi verið samþykkt, hún er frá meiri hl. sjútvn. hv. Nd., brtt. við 5. gr. og hljóðar hún svo, með leyfi hæstv. forseta: "Ráðherra getur ákveðið að fiskur, sem veiðist á línu, skuli ekki eða aðeins að hluta til talinn með í aflamarki eða sóknarmarki fiskiskips, sömuleiðis að fiskur undir tiltekinni stærð teljist aðeins að hluta í slíku afla- eða sóknarmarki." Þarna er aðeins lagfæring á þessu þannig að það er svolítið hert á því ákvæði að þessi fiskur, undirmálsfiskurinn verði ekki talinn með í aflamarkinu. Ég vil nota þetta síðasta tækifæri sem við höfum á hinu háa Alþingi til að fjalla um fiskveiðistefnuna til að vekja sérstaklega athygli á þessum vanda og lýsa yfir furðu minni að menn skuli að því er virðist fljóta sofandi að feigðarósi í þessum efnum og finna upp alls konar afsakanir fyrir því að það sé allt í lagi að moka upp smáfiskinum. Það verður fróðlegt að sjá hvernig þróun mála verður hér næstu árin, hvort við eigum e.t.v. eftir að sjá eitthvað svipað og í sambandi við lúðuna í Alaska, en mér skilst að bátarnir þar fái að fara einn dag á sjó í mánuði ef ég man rétt eða eitthvað í þeim dúr þar sem sá stofn mun nánast vera alveg hruninn. Það væri fróðlegt að fá nánari skýringar á áhyggjum fiskifræðinga, sérstaklega þeim áhyggjum sem komu fram á fundi þessara eftirlitsmanna ráðuneytisins 30. des. sl., hvað þeir hyggja í sambandi við ástand þorskstofnsins og þá reynslu sem þeir hafa eftir veiðarnar árið 1987. Ef það e:r rétt að 101 sinni hafi komið til lokana vegna smáfiskadráps þá er það meira en lítið mál. Ég mundi óska þess að hæstv. ráðherra segði þm. hér í hv. Ed. frá því hvað þarna fór fram, hvað þarna var talað um. Að lokum vil ég aðeins segja þetta, herra forseti. Við þm. Borgarafl. höfum mótað þá fiskveiðistefnu, sem flokkurinn vill beita sér fyrir, að hún verði miklu frekar miðuð við verndun fiskistofnanna, beitt verði lokunum og banndögum eins og tíðkaðist hér áður fyrr þegar fiskveiðistefnan fyrir 1984 byggði á heildaraflamarki. En, hæstv. forseti, kannski ég fái að lesa eina málsgrein úr einni ræðu hæstv. ráðherrans af því að ég hafði ekki nákvæmar upplýsingar. Ég er að vísu búinn að hlusta mjög oft á hann ræða um þessar lúðuveiðar, en ég held að ég verði að fá að lesa eina málsgrein úr ræðu hæstv. ráðherrans svo að þetta með lúðuveiðarnar í Alaska fari ekki á milli mála.  "Ég hef oft nefnt það en sennilega er nú frægasta dæmið lúðuveiðar við Alaska, en þar gátu allir stundað lúðuveiðar þar til veiðin var orðin svo mikil að nú er heimilt að stunda þær einn dag í mánuði. Þá fara allir á sjó og veiða lúðu. En það er nú ansi mikið af henni sem kemur á markað þann dag og það er ekki mikil hagkvæmni í þeim veiðum. Þetta eru dæmi sem menn sjá víða um heim og þótt ég sé ekki að gera því skóna að til slíks mundi koma hér á landi, þá er það nú svo að þetta er hér vandamál." Svo mörg voru þau orð um lúðuveiðarnar. En það er einmitt þetta sem ég er að vara við að það komi ekki til hins sama með þorskveiðarnar, að þegar þorskstofninn sé endanlega hruninn eftir að búið er að moka upp öllum smáfiskinum, það er enginn kynþroska fiskur orðinn eftir, það er enginn hrygningarstofn að verða eftir, að það komi þá til þess að allur þessi glæsti floti okkar fái kannski að fara á sjó svona einu sinni annan hvern mánuð til þess að veiða þorsk. Það muni þá koma landburður af þorski á land þann dag.

Það verður nú að skipta því eitthvað.

Ja, það þarf talsvert að skipta því, hv. þm. Egill Jónsson, það þarf að skipta því að sjálfsögðu. Þá kannski væri fyrst orðin ástæða til að taka upp kvóta þegar svo væri komið málum. En ég vildi segja það að lokum, ég var reyndar byrjaður á því, virðulegi forseti að við þm. Borgarafl. teljum að verndun fiskistofna og rannsóknir á ástandi fiskistofna eigi að vera aðalkjarninn í fiskveiðistefnu okkar því að á þessu byggir þjóðin þrátt fyrir allt afkomu sína. Hún byggir afkomu sína á því að þessir fiskistofnar séu skynsamlega nýttir og það sé algjörlega tryggt að þeir séu ekki ofveiddir. Og það sé tryggt líka að veiðunum sé hagað þannig að hrygningarstofninn sé verndaður. Þegar vart verði við smáfisk þá sé svæðum lokað og skipin flytji sig annað. Til þess að það geti orðið er náttúrlega aldeilis fráleitt að vera með norður-suður línuna því að hún beinlínis býður upp á smáfiskadrápið. Það er alveg ljóst. Þess vegna höfum við lagt það til að í stað þess að vera með þetta illræmda kvótakerfi þá verði sú fiskveiðistefna byggð upp að hafrannsóknir og rannsóknir fiskifræðinga á ástandi fiskistofnanna umhverfis landið verði stórauknar. Það veldur satt að segja áhyggjum hve illa er búið að Hafrannsóknastofnun og hve litlu fjármagni er veitt til þessara rannsókna. Ég held að það væri nær að huga betur að því heldur en að byggja fiskveiðistefnu landsmanna algjörlega upp á því að vernda hagsmuni tiltekinna útgerðaraðila sem virðist vera meginkjarninn í fiskveiðistefnunni. Hitt er svona látið fljóta með eins og menn segja falleg orð á tyllidögum. Þar er að vísu talað um að það eigi að stuðla að verndun fiskistofnanna á Íslandsmiðum í 1. gr. laganna, en það svona minnir á það þegar menn á tyllidögum hafa uppi falleg orð um fósturjörðina. En síðan er frv. að öðru leyti fyrst og fremst hagsmunagæsla þeirra útgerðaraðila sem eru komnir með fæturna inn fyrir dyr á fiskveiðihöllinni. En við teljum rétt að beita lokunum og friðun á hrygningarstofninum með t.d. auknum banndögum og færa heildaraflamark á milli svæða. Við höfum talið að það eigi að ákveða heildaraflamark ársins, en það má skipta því niður á árstíma og það má eins skipta því niður á svæði umhverfis landið. Það er hægt að gera þetta í góðu samráði og í samvinnu við fiskifræðinga, útgerðaraðila og sjómenn. Við teljum að að sjálfsögðu verði að vera byggt á því. Ég tel einmitt að nú sé tiltölulega auðvelt að byggja upp slíkt stjórnunarkerfi vegna þess að þessir aðilar, með örfáum undantekningum þó að sjálfsögðu, treysta hver öðrum miklu betur en þeir gerðu fyrir svo sem eins og fimm, sex árum. Ég hef sagt það hér áður og ég vil ítreka það enn einu sinni að fyrir 1984 þegar við vorum með þetta svokallaða skrapdagakerfi, þá voru alltaf uppi deilur milli sjómanna og fiskifræðinga um ástand fiskistofnanna. Fiskifræðingar vöruðu við og töldu að það mætti ekki ofveiða þorskinn, en sjómennirnir margir hverjir töldu að þetta væri hin mesta vitleysa. Það væri nógur fiskur í sjónum og það væri mesti óþarfi að vera eitthvað að takmarka veiðarnar. En ég held að þessu sé ekki til að dreifa í dag. Ég held að útgerðaraðilar og sjómenn geri sér mjög vel grein fyrir þeirri hættu sem í því felst að ofveiða fiskistofnana og samvinna fiskifræðinga, sjómanna og útgerðarmanna er mjög góð í dag. Og ég er ekki í nokkrum vafa um að það væri auðvelt að byggja upp mjög virkt kerfi, mjög virka stjórnun fiskveiða sem byggði á þessu samráði og að sjálfsögðu þyrfti þá að stórauka rannsóknir á fiskistofnunum. Hvaða fiskveiðistefnu sem við myndum svo sem samþykkja, þá tel ég það til vansa hve illa er búið að rannsóknum á fiskistofnunum umhverfis landið. Ég mundi hér að lokum vilja hvetja til þess að menn huguðu miklu, miklu betur að þessum þætti fiskveiðistefnunnar.



Hæstv. forseti. Nú er þetta mál um stjórn fiskveiða eiginlega að lokum komið. Þetta mál hefur sætt þremur umræðum hér í Ed. fyrir jól og síðan þremur öðrum umræðum í Nd. Nú er komið að 7. umr. þessa frv. og hefur það því miður ekki hlotið þær breytingar sem a.m.k. við þm. Borgarafl. bundum vonir við að mundu verða á þessu frv. Þær brtt. sem við settum fram voru ræddar við ýmsa þm. áður en þær voru settar á blað og virtust þær a.m.k. að einhverju leyti hafa hljómgrunn hjá þeim. En því miður hafa stjórnarliðar nú fellt þær allar. Þessar brtt., sem við þm. Borgarafl. lögðum fram, voru settar fram í þeim tilgangi að breyta því óstjórnarfrv. sem við teljum það frv. um stjórn fiskveiða, sem hér er til lokaumræðu, vera. Þetta frv., sem hér er lagt fram af ríkisstjórninni eða sjútvrh., eins og kom fram í þingræðu í gær að það væri hans verk, felur í sér verulega takmörkun á athafnafrelsinu. Við erum að sjálfsögðu algjörlega á móti því þó svo að við þm. Borgarafl. viðurkennum það að stjórn þurfi að vera á fiskveiðum. Það er ekki aðeins það sem við höfum út á þetta frv. að setja, heldur einnig þær þverstæður sem eru í frv. og það óeðlilega mikla vald, framsal valds löggjafans til ráðherra til ákvörðunar um efnisatriði. Þær brtt., sem ég minntist á hér áðan sem við þm. Borgarafl. lögðum fram og hafa verið felldar, eru einkum um það að takmarka þetta vald sem sjútvrh. hefur samkvæmt frv., að sett yrði á stofn samráðsnefnd sem skjóta megi til ágreiningsefnum er varða veiðileyfi, setningu reglugerðar o.fl. Þá yrði þessari nefnd falið að ákveða hvað veiða megi úr fiskistofnum og hún yrði umsagnaraðili um þær reglugerðir sem setja skal til framkvæmdar þessum lögum. Þetta hefur sem sagt allt verið fellt í meðförum bæði Ed. og Nd. og harma ég það mjög. En það sem ég vildi segja við þessa lokaumræðu er einkum það að við stöndum ekki á neinn hátt að þessu frv. Við teljum stjórn fiskveiða með þessum hætti ekki fullnægja þeim kröfum sem lýðræðisríki gerir til þeirra verðmæta sem það hefur yfir að ráða. Við teljum að þegnarnir eigi að hafa meira frjálsræði og ekki eigi að takmarka heimildirnar við einstaka menn eða einstaka hagsmunahópa og þá helst þá hópa sem notið geti góðs af þessum lögum. Þetta vildi ég segja hér að lokum. Ég vona svo sannarlega að þetta frv., þó svo það sé með öllum þessum annmörkum, eigi eftir að koma fyrir þingið áður en þau þrjú ár eru liðin sem gildistíma þessara laga er ætlað að vera og þá megi ræða nánar um þetta og á þann hátt að frjálsræðið verði meira.



Herra forseti. Ég vil í fyrsta lagi vísa til þess sem fram kom hér hjá hv. 4. þm. Vesturl. varðandi almenna afstöðu okkar alþýðubandalagsmanna í þessu máli sem er hér til 7. umr. en kvaddi mér hér hljóðs til þess að víkja aðallega að þeim breytingum sem þrátt fyrir allt hafa orðið á þessu mali frá því að frumvarpsdrög sáu dagsins ljós 23. okt. sl., í sérstökum drögum sjútvrn. Þar ætlaði ég að víkja aðeins að þeim breytingum sem hafa orðið og snerta báta undir 10 tonnum sem eru vissulega hluti þessa máls og hafa fengið verulega umræðu. Það sem ég hins vegar ætla að víkja að í upphafi er það að þau fara náttúrlega ekki fram hjá neinum deildarmanni í þessari virðulegu deild, þau tíðindi sem hafa gerst í dag, mjög óvenjuleg tíðindi, og snerta í raun og veru kvótamálið en líka stöðu ríkisstjórnarinnar hér á hv. Alþingi þar sem formaður sjútvn. þessarar virðulegu deildar, hv. þm. Karvel Pálmason, hefur með mjög eindregnum hætti enn þá einu sinni lýst andstöðu við frv. og gagnrýnt mjög harðlega forustu síns flokks vegna meðferðar hennar á þessu máli. Ég hygg að ég hafi miðlungs þingreynslu miðað við aðra sem hér sitja í þessari virðulegu deild. Og ég hygg að ég geti leyft mér að segja að ég man ekki eftir því í annan tíma að þm. úr stjórnarflokki hafi talið sig þurfa að kveða jafnhvasst að orði og hv. þm. Karvel Pálmason gerði í upphafi þessarar umræðu í kvöld. Ég er alveg sannfærður um að það er rangt sem hv. 3. þm. Vesturl. sagði um hv. þm. Karvel Pálmason, að sá síðarnefndi væri í sérstakri vinsældakeppni. Þetta væri svona eins konar slagur um efstu sætin á vinsældalistanum eins og það heitir á rás tvö og á Bylgjunni. Ég er sannfærður um það eftir nokkuð löng kynni af hv. þm. Karvel Pálmasyni að hér er maður að tala sem svíður býsna sárt að sjá flokksfélaga sína jafngjörsamlega afvelta í þessu máli og raun ber vitni um, gjörsamlega afvelta, að ég segi ekki á fjórum fótum.

Er það ekki of mikið sagt?

Það er kannski of mikið sagt, við skulum segja afvelta, hv. þm., alveg bráðaafvelta. En eins og hv. þm. veit sem er úr sveit er það síst betra að vera afvelta en vera á fjórum fótum. Þær skepnur sem oft eru á fjórum fótum verða stundum afvelta og það er talið heldur verra ef eitthvað er.

Þær skepnur heita stundum hundar.

Það kemur fyrir, já, já. Þær heita ýmsum nöfnum, hv. 2. þm. Norðurl. v. Ég hygg að það hafi fleiri en ég tekið eftir því að hv. þm. Skúli Alexandersson vitnaði til yfirlýsingar sem Alþfl. á Vestfjörðum gaf fyrir síðustu kosningar þar sem var veist mjög harkalega að mönnum eins og hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni, Steingrími Hermannssyni og Ólafi Þ. Þórðarsyni fyrir það að þeir hefðu stutt stjórnarflokka þá sem báru upphaflega ábyrgð á því að kvótalögin voru sett. Og það er auðvitað eðlilegt í framhaldi af þessu að þeir þm. sem hafa uppi slíkan áróður í kosningabaráttunni, eins og hv. þm. Karvel Pálmason, reyni að verja hendur sínar þegar málinu er komið eins og raun ber vitni um og þeir alþýðuflokksmenn ganga mjög harkalega fram í því, verð ég að segja, sumir þeirra a.m.k., Bæði hv. 3. þm. Vesturl. og hæstv. viðskrh. ganga mjög harkalega fram í því að pína þetta mál í gegn. Ég held að það sé óhjákvæmilegt að hafa í huga þau orð sem hv. 3. þm. Vestf. lét falla í kvöld þegar hann sagði að þessar niðurstöður hér í kvótamálinu kynnu að hafa áhrif á afstöðu alþýðuflokksmanna á Vestfjörðum til ríkisstjórnarinnar. Hv. þm. er m.ö.o. að gefa það í skyn að alþýðuflokksmenn á Vestfjörðum eða einn fimmti hluti þingflokks Alþfl., tveir þm. af tíu, séu í rauninni að snúa baki við þessari ríkisstjórn vegna þeirrar afstöðu sem hún hefur í kvótamálinu og vegna þeirrar afstöðu líka sem hún hefur í matarskattsmálinu þar sem hv. 3. þm. Vestf. hefur verið gjörsamlega andstæður sínum flokki að öðru leyti. Maður hlýtur að spyrja í framhaldi af ræðu hans hér í dag: Er það svo að hann og hv. þm. Sighvatur Björgvinsson líti þannig á að forusta Alþfl. sé að reka þá úr Alþfl. vegna þess að það er ekki hlustað á eitt einasta orð sem þeir hafa fram að færa, ekki eitt einasta. Það er býsna athyglisvert að hv. þm. Karvel Pálmason stýrir sjútvn. þessarar hv. deildar. Þegar málið er hér til meðferðar er ekki tekið tillit til einnar ábendingar frá hv. þm. Þegar hins vegar málið kemur til Nd. má hlusta á fáein atriði sem fram koma frá einstökum þm. Ég segi alveg eins og er, herra forseti, að ég skil það vel þó manni eins og hv. þm. Karvel Pálmasyni renni nokkuð í skap þegar framkoma í hans garð er með þeim hætti sem ég upplifi þessa framkomu, sitjandi sem áhorfandi að þessum innanflokksátökum í Alþfl. sem við höfum séð í dag. Spurningin er þessi: Er í raun og veru verið að vísa þessum hv. þm. og 5. þm. Vestf. á dyr? Hann sagði hér í ræðu sinni fyrr í kvöld: Við bundum vonir við stjórnarsáttmálann - og lái honum hver sem vill.

Ég sagði: Menn bundu, ekki við.

Það voru bundnar vonir við stjórnarsáttmálann, sagði hv. þm., jú, það er rétt, það voru bundnar. Hann batt þær ekki. Það voru einhverjir aðrir sem bundu þær.

Það er a.m.k. ekki sagt.

Jæja, en látum það nú vera, alla vega var hv. þm. að gefa það í skyn að einhverjir hefðu bundið vonir við þennan sáttmála og tekið mark á honum og a.m.k. skrifaði Alþýðublaðið langa leiðara um það hvað þetta væri gífurlega merkilegur stjórnarsáttmáli og hvað Alþfl. hefði ráðið þessu öllu og hann væri kallaður Jónsbók og væri svo að segja alveg heilagt plagg, sögulegt plagg. Hvað gerist? Bæði í Ed. og Nd. eru fluttar brtt. upp úr stjórnarsáttmálanum orðrétt. Í Nd. í dag er flutt till. af hv. þm. Sighvati Björgvinssyni á þskj. 495 sem er nákvæmlega orðrétt upp úr stjórnarsáttmálanum. Hvað gerist? Það sama og í þessari virðulegu deild. Stjórnarandstaðan styður tillöguna úr stjórnarsáttmálanum en stjórnarflokkarnir fella stjórnarsáttmálann. Er nema von að hv. þm. Karvel Pálmason tali um hringleikahús? Það er ekki nóg með það að menn gangi á bak þeim loforðum sem þeir gefa fyrir kosningar, heldur gefa þeir líka loforð eftir kosningar og svíkja þau svo líka. Ég hygg að það séu fá dæmi um jafnsamviskulipra menn og suma leiðtoga Alþfl. um þessar mundir, einstaklega samviskulipra menn, mjúkir og sveigjanlegir að ekki sé meira sagt. Og niðurstaðan er auðvitað sú að hæstv. sjútvrh. hefur í grófum dráttum allt sitt fram. Og til hamingju með það, alþýðuflokksmenn. Það er mikill sigur, gífurlegur sigur. Hvernig var nú fyrirsögnin góða aftur í Alþýðublaðinu? "Við beygðum Halldór", var það ekki svoleiðis? Og mynd af hetjunum þremur, vitringunum þremur. Það var Eiður, það var Jón Sigurðsson og það var Sighvatur og það var einhver einn enn. Nei, hv. 3. þm. Vesturl. var ekki á myndinni, en hans var getið í myndatexta. Hann var erlendis að sinna skyldustörfum og gat því ekki verið með á myndinni, þannig að það voru fjórir leiðtogar Alþfl. sem beygðu Halldór. Ja, það er meira. Margt kalla menn beygju. Það væri fróðlegt að hv. þm. Júlíus Sólnes útlistaði það hvað er beygja. Hann er verkfræðingur að mennt. Nei, herra forseti. Hér hefur það gerst enn þá einu sinni að hæstv. sjútvrh. hefur nuddað þessu fram í grófum dráttum eins og hann ættaði að hafa það. Það eru nokkrar breytingar. En í grófum dráttum og í prinsippinu hefur hann náð því fram sem hann ætlaði sér. En vissulega verður að viðurkenna það að það eru nokkrar breytingar, m.a. á þessari margumtöluðu 10. gr. og af því að menn eru að tala um að það hafi í raun og veru verið til lítils að tala, verið til lítils að hafa hér umræður, er kannski rétt að rifja það aðeins upp hvað hefur breyst. Hvað hefur breyst? Og ég endurtek: Í grundvallaratriðum hefur ekkert breyst. En í einstökum atriðum hafa orðið nokkrar breytingar varðandi þessa 10. gr. Hverjar eru þær? Í fyrsta lagi var sagt í drögum sjútvrn. um skipulag veiða báta undir 10 tonnum 23. okt. 1987 að þorskfisknetaveiðar báta undir 6 tonnum verði alfarið bannaðar. Í dag liggur fyrir að þessum bátum verði heimilað að veiða 60 tonn í þorskanet. Í öðru lagi var í drögunum gert ráð fyrir að engum báti undir 6 brl. yrði heimilað að veiða meira en 40 tonn árlega og þann afla var þeim ætlað að sækja í heildaraflamark fyrir þennan flokk báta og var hugmyndin að skipta árinu í fjögur tímabil. Í dag hefur þessi skerðing verið felld út. Í þriðja lagi var bátum 6–8 brl. ætlaður aflakvóti upp á 40 tonn. Í dag er þar um að ræða 75 tonn. Í fjórða lagi var bátum 8–10 brl. ætlaður 70 tonna aflakvóti. Í dag er þessum bátum ætlaður 100 tonna aflakvóti og 125 tonn til stærstu bátanna. Síðan var gert ráð fyrir því að aflamark eigin veiðireynslu skyldi aldrei verða meira en 120 tonn. Í dag er talað um 200 tonn í þessu sambandi. Síðan gæti ég talið upp nokkrar breytingar sem hafa orðið á reglugerðardrögunum og sumt af þessu er úr reglugerðinni reyndar líka, þannig að auðvitað hafa nokkrar breytingar átt sér stað og ómögulegt að mótmæla því að sú umræða sem hér hefur farið fram hefur skilað árangri, nokkrum árangri í einstökum atriðum. En grundvallaratriðið stendur eftir. Það er kvóti á skip og það má ekki taka tillit til sjónarmiða byggðarlaganna. Það eru þau grundvallaratriði sem eftir standa. Ég held að það sé óhjákvæmilegt að rifja þetta upp eftir umræður um það í einhverjum fjölmiðlum að hér hafi menn verið röflandi daglangt og náttlangt sömu ræðurnar aftur á bak og áfram. Auðvitað hafa verið haldnar ítarlegar umræður um hlutina. En niðurstaðan hefur líka orðið sú að menn hafa slakað á í örlitlum mæli, en ég endurtek, í örlitlum mæli, það er ekki í grundvallaratriðum. Ég vil í framhaldi af þessum orðum benda á eitt atriði sem mér finnst nauðsynlegt að hæstv. sjútvrh. svari, en það er það að í g-lið brtt. Nd. sem samþykktar hafa verið er kveðið á um úthlutun á veiðileyfum þar sem vísað er í 2. mgr. B- og C-liðar brtt., en þar er notað orðið aflahámark í stað þess að upphaflegu frv. frá sjútvrh. er notað orðið aflamark en ekki aflahámark. Ég tel að það sé nauðsynlegt að hæstv. sjútvrh. svari úr þessum ræðustól þessari spurningu: Lítur hæstv. ráðherra svo á að þessi orð, aflamark og aflahámark, hafi einhvern merkingarmun í lögum eða hugsanlegri reglugerð? Og ef svo er er fróðlegt og reyndar óhjákvæmilegt að hæstv. ráðherra skýri það hér úr ræðustól hver sá munur gæti verið. Hv. 3. þm. Vesturl. sagði áðan að það væri vissulega erfitt að vera í stjórn, en það væri mjög erfitt að vera líka í stjórnarandstöðu. Ég hygg að þetta hljóti að vera rétt og ég hef tekið eftir því að einn og einn þm. í stjórnarflokkunum hefur verið tvístígandi um það hvort hann ætti að styðja þessa stjórn eða ekki. Ég heyri hins vegar ekki betur og sé ekki betur á meðferð mála, af forystumönnum stjórnarflokkanna hér síðustu daga, m.a. í þessu máli, og sérstaklega Alþfl., en að þar séu menn í raun og veru að fara fram á að það fækki í stjórnarliðinu en fjölgi í stjórnarandstöðuliðinu. Það er full ástæða til að fagna þeirri yfirlýsingu hv. 3. þm. Vesturl. að hann vilji gjarnan losna við menn sem eru ekki heilir í trúarbrögðunum, ortódox, og beygi sig ekki 100% fyrir ríkisstjórninni og húsbóndavaldi hennar. Hann vill hafa almennilega menn, trausta 100% stjórnarliða, hin hreinu stjórnarmólekúl, en fyrir menn sem eru svona vaklandi sé best að taka bara pokann sinn og fara. Fróðlegt væri að vita hvað hv. 3. þm. Vestf. hefur um það mál að segja, herra forseti.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umræðu mikið. Ég tek undir það sem hv. 7. þm. Reykv. Svavar Gestsson sagði áðan að sem betur fer hafa orðið ýmsar breytingar á því frv. sem lagt var fram hér 23. okt. til bóta við meðferð málsins, bæði í Ed. og Nd. Ég vek jafnframt athygli hv. þm. Svavars Gestssonar á því að flestallar þessar breytingar hafa orðið til vegna frumkvæðis stjórnarþm., þ.e. stuðningsmanna stjórnarinnar. Hinar brtt. sem hafa verið lagðar fram hafa ekki verið í þeim tengslum við upprunalegt frv. að hægt væri að taka tillit til þeirra með þeim hætti að það væri hægt að fella þær breytingar inn í frv. sem slíkt. Þess vegna ber að fagna þessu og sérstaklega ber að fagna því að það hefur tekist að breyta enn frekar þeim atriðum sem snúa að minni fiskiskipum og ætla ég ekki að tíunda það frekar en orðið er. Það er hins vegar ekki hægt að láta ýmsum atriðum ómótmælt sem hafa komið fram í ræðum manna, sérstaklega hjá hv. 3. þm. Vestf. Karvel Pálmasyni í þeirri ræðu sem hann flutti áðan. Hv. þm. var mjög stóryrtur og talaði um skömmtunarkerfi, einkarétt, fáa útvalda o.s.frv. Það er eins og hv. þm., eins og ýmsum öðrum sem hafa talað gegn frv., sé gjörsamlega fyrirmunað að skilja kannski vegna pólitískra hagsmuna sem mér eru ekki skiljanlegir, að það sem rekur menn til að fjalla um fiskveiðar Íslendinga með þeim hætti sem við gerum nú er fyrst og fremst sú staðreynd að ástand fiskstofna er með þeim hætti að það er ekki þorandi fyrir Íslendinga að stefna þeim mikla fiskveiðiflota sem Íslendingar eiga yfir að ráða, bæði hvað stærð og afkastagetu snertir, á hina veiku fiskistofna sem eru á Íslandsmiðum. Fullyrðingar andstæðinga frv. er því ábyrgðarlaust og einkennist mjög af þröngum, pólitískum hagsmunum og ég vil segja á stundum óskiljanlegum vaðli um efni sem fæstir hv. þm. sem tala mest gegn þessu frv. virðast skilja hvað snýst um. En það er eitt atriði sem hv. þm. Karvel Pálmasyni varð tíðrætt um sem ég vil rekja nokkuð. Hv. þm. sagði að frv. snerist um hagsmuni fárra útvaldra. Ég verð að segja það eins og er að mér kemur það mjög á óvart að einn af talsmönnum verkalýðshreyfingarinnar, maður sem er búinn að vera í forustu fyrir stéttarfélagi og hagsmunasamtökum verkalýðsins, skuli leyfa sér að ræða um þetta mál með þeim hætti sem hann gerir og gera lítið úr verkum fulltrúa annarra stétta sem koma mjög við sögu þessa máls. Mér finnst hv. þm. ekki sjálfrátt þegar hann talar um það að þetta frv. og framkvæmd þess snúist um hagsmuni fárra útvaldra. Hverjir eru þessir útvöldu aðilar sem hafa látið sig þetta mál varða? Hverjir eru þessir útvöldu aðilar sem hafa frá því um mitt sumar verið að fjalla um þetta mál á félagsfundum og í stjórnum þeirra félaga og hagsmunasamtaka sem þeir eru aðilar að? Það eru í fyrsta lagi sjómenn, það eru skipstjórnarmenn, það eru vélstjórar, það eru útgerðarmenn, það eru smábátaeigendur o.s.frv. Hver er þessi hópur eða þessi fámenna klíka, eins og hv. þm. nefndi þetta fólk með einu orði áðan í ræðunni, hvað er þessi hópur, hvað er þessi klíka stór? Eftir því sem ég veit best má gera ráð fyrir því að þeir sjómenn sem stunda fiskveiðar, bæði hásetar, sem og skipstjórnarmenn og vélstjórar, séu 8–10 þús. manns. Útgerðarmenn eru ekki margir. Útgerðarmenn eru líka ekki aðeins einkaframtaksmenn sem ég mun víkja að á eftir, heldur eru það einnig útgerðarfélög í eigu samvinnufélaga, sveitarfélaga o.s.frv. Hvað skyldu nú margir vera að baki þessum fjölda, þessum 8–10 þús. manns sem hafa leyft sér þann munað sem felst í félagafrelsi á grundvelli stjórnarskrár Íslands að fjalla um og hafa skoðun á þessu máli eins og hv. þm.? Hvað skyldu vera margir að baki þessum mönnum sem hafa leyft sér að fjalla um það hvernig stjórnun fiskveiða skuli vera háttað á Íslandi á næstu árum? Ef við notum bara almenna tölfræði í þessum efnum má gera ráð fyrir að að baki þessum mönnum sem stunda fiskveiðar og fjalla um fiskveiðar í daglegu starfi séu 20–30 þús. manns. Það getur vel verið að þeir hv. þm. séu til sem geti óvirt það að þetta fólk skuli yfirleitt leyfa sér að hafa skoðun á þessu máli, leyfa sér að hafa skoðun á því hver á að vera lífsgrundvöllur þess í framtíðinni. Ég mótmæli því fyrir hönd þessa fjölda. Og ég vil líta þannig á að hv. þm. Karvel Pálmason hafi talað hér í hita og gleymt þessum einföldu staðreyndum. Það er þetta fólk sem innir af hendi það grundvallarstarf í þágu þjóðarinnar sem þetta frv. snýst um og það ber að virða það og það ber að umgangast þetta mál með þeim hætti líka hér í sölum hins háa Alþingis. Þetta fólk hefur nálgast lausn þessa máls af ábyrgð. Það hefur þorað að gera samþykktir, það hefur þorað að taka afstöðu á sínum þingum og sínum félagsfundum og það hefur sent sín skilaboð til þingsins. Þetta frv. er ekkert einkamál einhvers hæstv. ráðherra, hvort sem hann er framsóknarmaður, sjálfstæðismaður eða krati, þegar verið er að fjalla um þetta mál. Ég held að það sé nauðsynlegt að það komist til skila að þetta er ekkert einkafrv. hæstv. ráðherra Halldórs Ásgrímssonar. Þetta er frv. sem var lagt fram af þeirri ríkisstjórn sem situr við völd og í umboði þeirra þingflokka, sem m.a. hv. þm. Karvel Pálmason tilheyrir sem er þingflokkur Alþfl. Það sem máli skiptir er auðvitað það að þeir sem fást við þessi störf, sem eru í hinu daglega starfi, taka ábyrga afstöðu á sama tíma sem hv. þm. hér í sölum leyfa sér að tala um þetta fram og til baka, sólarhring eftir sólarhring, í pólitískri skák - og ég segi pólitískri skák en ekki af þeirri alvöru sem málið krefst. Það er þess vegna sem þetta fólk mælir með því að stjórnun fiskveiða á næstu árum verði á grundvelli þessa frv. sem við erum að fjalla um. Hv. þm. Karvel Pálmason spurði hvar fulltrúar einkaframtaksins í þessu máli væru og vildi gera lítið úr hlut sjálfstæðismanna í umfjöllun þessa máls þar sem hann réttilega gerði ráð fyrir því að Sjálfstfl. væri auðvitað sá aðili sem talaði máli einkaframtaksins í þessum efnum. Það gerum við vissulega. Sá hluti einkaframtaksins sem hefur fjallað um þetta út frá sjónarmiði atvinnurekandans er meirihlutaaðili að Landssambandi ísl. útvegsmanna. Landssamband ísl. útvegsmanna hefur margsinnis lýst yfir stuðningi við frv. sem við erum að fjalla um. Þar með hefur einkaframtakið í útgerð tekið afstöðu með þeim hætti sem ég hef frá skýrt. Landssamband ísl. útvegsmanna mælir með kvótanum, það mælir með þessu frv. Útvegsmenn gera sér grein fyrir sinni ábyrgð við ríkjandi aðstæður. Ég vil leyfa mér að bæta því við í þessari umræðu að ég hef ekki heyrt marga hv. þm. fjalla um þátt fiskifræðinga í þessu máli. Ég hef ekki heyrt marga hv. þm. hrekja efnisleg rök fiskifræðinga fyrir því sem er grundvallaratriðið þegar verið er að fjalla um þessi mái. Það kemur m.a. fram í skýrslu sem heitir: "Nytjastofnar sjávar og umhverfisþættir 1987, aflahorfur 1988, útgefið af Hafrannsóknastofnun, fjölrit nr. 11." Ég hef ekki heyrt marga hv. þm. í þessari deild vísa til þessarar skýrslu. Mér er spurn: Hvað skyldu margir hv. þm. hafa lesið þessa skýrslu? Hvað skyldu margir hv. þm. skilja hvað stendur í þessari skýrslu svo að ekki sé meira sagt? Með leyfi forseta ætla ég að lesa hér nokkra kafla vegna þess að ég hef ekki orðið var við það í umræðunum hér í hv. deild að þeir hafi komið inn í umræðuna sem hefði auðvitað átt að gerast fyrr. En ég gerði ráð fyrir því eins og margir aðrir sem styðja þá stefnu sem kemur fram í frv. að hv. þm. hefðu raunverulega lesið og skilið þessa skýrslu. Það er rétt að það sé gert til þess að ítreka það fyrir þá hv. þm. sem virðast ekki skilja grundvallarforsendur þess vandamáls sem við erum að reyna að leysa varðandi stjórnun fiskveiða með þeim hætti sem frv. gerir ráð fyrir. Í skýrslu fiskifræðinga um ástand þorskstofns segir svo, með leyfi forseta, á bls. 9: "Gert er ráð fyrir að annar hver fiskur sem veiðist 1987 verði annaðhvort þriggja eða fjögurra ára þorskur, þ.e. árgangur 1984 og 1983, meðalþyngd 11/2–2 kg. Fari afli fram úr 360 þús. tonnum á árinu 1987 mun það fyrst og fremst verða til þess að hlutfall smáfisks í afla eykst enn frá því sem gert er ráð fyrir. Þetta er í góðu samræmi við spána sem gerð var í september 1986. Þó virðist veiði smáfisks verða enn meiri en þá var gert ráð fyrir. Þetta er vegna þess að 1983-árangurinn er að hluta til vaxinn upp fyrir viðmiðunarmörkin." Skilja hv. þm. sem eru andstæðingar stjórnunar fiskveiða á grundvelli frv. ekki hvað felst í þessu eða skilja þeir þetta kannski eins og hv. 5. þm. Vesturl. Sighvatur Björgvinsson á þann veg að þar sem það sé svo mikið af smáfiski sem kemur í trollið sé það vottur um það að það sé mikið af fiski og beri auðvitað að drepa hann? Ég furða mig á því að þm. frá Vestfjörðum skuli leyfa sér að láta annað eins fara frá sér, að það sé vottur um það að það beri bara að veiða meira vegna þess að það sé svo mikið af smáfiski. Það undirstrikar hættuna sem við blasir ef ekki er gripið til stjórnunar. Þessi staða, að meðalþyngd er aðeins 11/2–2 kg, sem skipstjórnarmenn hafa staðfest á þessu hausti, m.a. í viðtölum í dagblöðum, kallar auðvitað á hörð viðbrögð, varnarráðstafanir, takmörkun á veiðum og aukna vernd á þorskstofninum. Þetta skilja skipstjórnarmenn, sjómenn og útgerðarmenn. Þetta skilja fiskverkendur, fiskvinnslufólk. Þetta skilja þeir sem eru í daglegri og raunverulegri framkvæmd þessara mála. En það segir fleira, svo að stiklað sé á stóru, í þessari skýrslu fiskifræðinga um ástand þorskstofnsins. Á bls. 11, með leyfi forseta, segir m.a.: "Meðalþyngd eftir aldri hefur ekki aukist í ár miðað við árið 1986 og því er gert ráð fyrir að meðalþyngd eftir aldri árið 1988 verði sú sama árið 1986 en 5% minni árið 1989 og 1990. Er þá gert ráð fyrir að aftur dragi úr vexti eftir undangengið góðæri." Hvað þýðir þetta á mæltu máli? Þetta þýðir veikur fiskstofn, minni afrakstur. Það þýðir í stuttu máli hættuástand í sambandi við fiskveiðar við Ísland.

Er það ekki vegna þeirrar fiskveiðistefnu sem haldið hefur verið uppi?

Við skulum halda áfram og halda okkur við það sem segir hér og ræða um framtíðina. Við skulum ekki ræða um það sem liðið er. Við erum að marka hér stefnu og taka afstöðu til frv. sem á að verða að lögum miðað við það hvernig stjórnunin á að vera á næstu árum. 

Að fortíð skal hyggja.

Þar með viðurkennir hv. þm. að ef eitthvað hefur farið úrskeiðis í fortíðinni þurfi að tryggja enn betur í framtíðinni. Það sjálfsagt viðurkennir hv. þm. Ég vil, með leyfi forseta, lesa það sem segir á bls. 12 og mun svo ekki lesa meira úr skýrslu Hafrannsóknastofnunar að svo stöddu, en þar segir m.a.: "Nýting þorskstofnsins undanfarin ár hefur verið með þeim hætti að ársaflinn hefur verið 35–40% veiðistofns, fjögurra ára fiskur og eldri. Svo hörð sókn leiðir óhjákvæmilega til þess að árgangar eru fá ár í veiðinni og aflinn byggist fyrst og fremst á 3–6 ára fiski, en mjög lítið er um fisk sem er eldri en 8 ára. Í síðustu skýrslu, Hafrannsóknir, 36. hefti, var á það bent að nú væri lag til að breyta nýtingu þorskstofnsins á þann hátt að fiskgengd ykist á vertíðarsvæðum þar sem elsti og þyngsti þorskurinn veiðist. Nú verður ekki betur sé en að það tækifæri sem við eygðum í fyrra sé að ganga okkur úr greipum ef fram verður haldið sem hingað til." Þetta frv., sem m.a. hæstv. ráðherra Halldór Ásgrímsson með okkar stuðningi hefur lagt fram, stefnir að því að viðurkenna þessa staðreynd, það beri að tryggja þorskstofninn á ný, með því miður, segi ég, auknum takmörkunum. Það er það atriði sem hv. þm., sem eru stjórnarandstæðingar, og hafa reynt að tala af einhverju viti um, þ.e. hafa þó viðurkennt að það þurfi að hafa stjórn á fiskveiðum og hv. þm. Skúli Alexandersson jánkaði hér áðan um að það væri þörf á harðari aðgerðum til að tryggja framkvæmd þeirrar stefnu, að byggja stofninn upp á ný. Þar með hlýtur hv. þm. að geta stutt þetta frv. Ég ætla ekki að lengja þessar umræður. En ég vil segja það að árásir ákveðinna þm. á þá stefnu sem felst í frv. við ríkjandi aðstæður eru mjög ábyrgðarlausar. Ég vil segja að þær jaðra við það að vera tilræði við íslensku þjóðina. Eyðing fiskstofnanna með stjórnlausum veiðum væri glæpsamlegt athæfi að mínu mati. Það getur vel verið að menn séu svo uppteknir í pólitískum leikjum hér á hinu háa Alþingi að þeir geti talað sólarhringum saman um þetta alvarlega mál með þeim hætti sem ýmsir þm. hafa gert. Ég segi fyrir mitt leyti að bæði veit ég og hef fullvissu fyrir því að meginþorri íslensku þjóðarinnar hefur skömm á því hversu margir hv. alþm. hafa fjallað um þetta mál af þvílíku ábyrgðarleysi að þing hefur sett niður vegna þess. Það er krafa þess fólks sem starfar í þessari atvinnugrein og það er krafa allra góðra Íslendinga að hv. þm. láti nú af þeim ósið að fjalla um þetta mál af jafnmiklu kæruleysi og jafnmikilli pólitískri tækifærismennsku eins og andstæðingar frv. hafa gert og afgreiði frv. sem lög þegar í kvöld.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að gera tilraun til að svara þeim fsp. sem til mín hefur verið beint og þá í fyrsta lagi frá hv. þm. Skúla Alexanderssyni, en ég vænti þess að ég hafi náð hans spurningum svona nokkurn veginn. Ég leit yfir þær á hlaupum hér í kvöld. Það er rétt hjá hv. þm. Það var í fyrsta lagi hvort fyrirhugaðar væru einhverjar aðgerðir til þess að takmarka sókn í smáfisk. Nú er rétt að taka það fram að veiðarnar á undanförnum árum hafa byggst á tiltölulega fáum árgöngum og veiðarnar núna undanfarin ár hafa m.a. byggst að miklu leyti á árganginum frá 1980. Og í sambandi við tal um smáfisk og að það sé rétt að veiða hann upp jafnvel, eins og haldið var fram af vísindamönnum, líffræðingum, haustið 1983, þeir héldu því fram, komu fram með þá kenningu opinberlega, svokallaða grisjunarkenningu, að það ætti að veiða sem allra mest til þess að þeir einstaklingar sem eftir lifðu hefðu meira svigrúm í hafinu og meiri fæðu. Ef þetta hefði nú verið gert hefði það komið mjög og í enn meira mæli niður á árganginum frá 1980 sem hefur verið mikil uppistaða í afla frá árinu 1986, yfir 100 þús. tonn komu á land úr þeim árgangi. Það er því miður svo að uppistaðan í aflanum núna eru fyrst og fremst árgangarnir frá 1983 og 1984 og sá fiskur er eðlilega smár. Það eru engir aðrir sterkir eldri árgangar í stofninum. Þótt þeir séu bærilegir er það ekki neitt til að bera uppi alla þá veiði sem við stundum. Það er að sjálfsögðu aðalatriðið nú á þessari stundu að þessir árgangar verði ekki aðeins uppistaðan í veiðinni á næsta ári heldur á næstu árum og því þarf að reyna að takmarka sókn í þorskstofninn. Sjútvrn. hefur ávallt samþykkt allar þær tillögur sem hafa komið frá Hafrannsóknastofnun í sambandi við skyndilokanir og viðmiðunarmörk í því sambandi og nú fyrir nokkrum dögum gerði Hafrannsóknastofnun þá tillögu að í stað þess að gripið væri til skyndilokana þegar 30% af fiski væru undir viðmiðunarmörkum eða 55 cm er því breytt í 25% og var sú tillaga þegar samþykkt eins og áður hefur verið gert á undanförnum árum, meðan ég hef verið í því ráðuneyti. Auk þess fara fram tilraunir með það hvort megi breyta gerð á trolli. Þær tilraunir voru hafnar á sl. ári og þeim verður haldið áfram, þ.e. að setja það upp á svokallaðan legg þannig að möskvinn haldist betur opinn. Það er hins vegar ljóst að þótt möskvinn hafi verið stækkaður tryggir það ekki nægilega verndun á smáfiskinum og skyndilokanir hafa stundum komið nokkuð seint. Allt eru þetta aðgerðir sem miða að því að vernda smáfiskinn og ég vil einnig benda á það að í Nd. var það samþykkt að ráðuneytið hefði ekki heimild til þess að undanþiggja að öllu leyti smáfisk frá aflakvóta. Í því sambandi er rétt að geta þess að í upphafi sl. árs var gert ráð fyrir að allur smáfiskur yrði talinn með í aflakvóta. Það upphófust mikil mótmæli í því sambandi og sjómenn sögðu að þá yrði honum öllum hent fyrir borð sem er að sjálfsögðu erfitt að trúa, að slík hótun sé framkvæmd. En eftir nokkrar viðræður og umhugsun var ákveðið að hann yrði utan kvóta. Nú verður að sjálfsögðu að verða breyting á í samræmi við þessa brtt. Í öðru lagi spurði hv. þm. um það hvort óskir sjómanna á Breiðafirði varðandi bann við notkun á 6 tommu möskva á bilinu 1. janúar til 1. maí yrðu teknar til greina. Nú er það svo að óskir sjómanna í þessu sambandi hafa verið misjafnar eins og gengur og gerist og það hefur verið gert þannig á undanförnum árum að 6 tommu möskvi hefur verið bannaður fram að páskastoppi en eftir páskastopp hefur hann verið leyfður. Það var mikið kvartað yfir því, það er nú orðið alllangt síðan, að óþægilegt væri fyrir skipin að byrja á ný eftir páskastopp og þurfa síðan að skipta um net þannig að þeir geti ekki byrjað að nota 6 tommu möskvann strax eftir páskahlé. En nú eru páskarnir snemma og þess vegna verður að taka þetta til endurskoðunar eins og svo margt annað. Ég get alveg tekið undir það með hv. þm. að það væri æskilegt að leyfa ekki þennan 6 tommu möskva. Hitt er svo annað mál að sá fiskur sem veiðist í hann er yfirleitt stærri en smæsti fiskurinn sem togararnir fá og því hefur oft verið haldið fram af bátasjómönnum að það sé óeðlilegt að þeir geti ekki tekið hluta af þessum árgöngum, þ.e. þennan smærri fisk á sama tíma og togararnir veiða þann fisk. Þessir menn hafa vissulega mikið til síns máls því að þrátt fyrir allt er sá fiskur sem veiðist í 6 tommu möskvann heldur stærri en smæsti fiskurinn sem togararnir koma með að landi. Þetta verður hins vegar tekið til endurskoðunar. Ég vil engu spá um niðurstöðu í því sambandi, en það er með þetta mál eins og annað að hér er um að ræða misjafnar skoðanir. Sérstaklega með tilliti til þess hvað páskarnir eru nú snemma er einsýnt að þetta mál þarf að ræða og ekki ólíklegt að það þurfi að verða þar breyting á. Ég skal lýsa því sem minni skoðun að ég er því sammála að reyna eigi að takmarka sem mest notkun á þessum minni möskva, en það er með þetta eins og annað að það verður að virða þær skoðanir sem fram koma frá þeim aðilum sem í atvinnugreininni vinna og þær eru misjafnar og þótt ég kannist við þessar óskir frá sjómönnum sem róa við Breiðafjörð hygg ég að ekki séu allir sammála um það frekar en annað. Í þriðja lagi spurði hv. þm. hvort einhverjar aðrar aðgerðir væru fyrirhugaðar til þess að tryggja viðgang þorskstofnsins. Ég náði þessu ekki alveg orðrétt, en ég vænti þess að ég hafi skilið það rétt. Ég sé ekki að það sé beinlínis hægt að grípa til annarra aðgerða til að vernda þorskstofninn en að takmarka sókn í hann og reyna að koma í veg fyrir að fiskur sé veiddur of smár. Auðvitað eru margvíslegar aðrar aðgerðir sem eru nauðsynlegar í fiskveiðum eins og að tryggja sem besta meðhöndlun o.s.frv., en takmörkun veiðanna og það að koma í veg fyrir að fiskurinn sé veiddur of smár eru aðalatriði þessa máls. Frv. sem hér er til umfjöllunar fjallar um það að skipta takmörkuðu magni milli aðila í landinu með ákveðnum hætti og stuðla að því að þorskstofninn fái að vaxa. Nú er það að sjálfsögðu margt sem getur orðið til þess að þorskstofninn vaxi umfram það sem við sjáum fyrir í dag. Þar koma til náttúrleg skilyrði. Við væntum þess að það komi ganga frá Grænlandi því að við vitum að hluti af þeim seiðum sem komust vel á legg 1983 fór þangað og vonandi kemur hluti af þeim stofni til baka hér á miðin 1990–1991 eins og svo oft áður. Og það skiptir að sjálfsögðu sköpum hvernig það mun ganga að sá hluti komi inn í hrygningarstofninn. Þetta gerðist 1981 síðast. Þá var veiðin mjög mikil. Ég er þeirrar skoðunar að þá hafi verið veitt allt of mikið og að betur hefði verið ástatt ef við hefðum takmarkað veiðina mun meira þá og meira komið þá inn í hrygningarstofninn. Í fjórða lagi spurði hv. þm. um það hvort ráðuneytið gæti tryggt það að allir fái ókeypis upplýsingar um hvaðeina sem þetta mál varðar með svipuðum hætti og gert er ráð fyrir því að ráðuneytið eigi að fá ýmsar upplýsingar ókeypis frá aðilum sem stunda veiðarnar. Ég tel þetta ekki vera sambærilegt. Hitt er svo annað mál að ég veit ekki betur en að á hverjum einasta degi sé sjútvrn. að veita upplýsingar til aðila um land allt um hvaðeina sem veiðarnar varðar. Ég er þeirrar skoðunar að starfsfólki sjútvrn. farist þetta verk vel úr hendi. Þar er fátt fólk sem er í sambandi við aðila um allt land á hverjum einasta degi og ég sé ekki að það verði gert með betri hætti nema þá það sé fjölgað mjög mikið í starfsliði ráðuneytisins, en þar er mjög fátt fólk eða nokkuð innan við 20 manns. Auðvitað getur þetta litla ráðuneyti ekki svarað öllum fsp., öllum ályktunum sem til þess berast eða öllu því sem til þess er beint. Þar er kannski ekki alltaf um sanngjarnar fsp. að ræða og ætlast til mikils og það verður að reyna að svara því sem talið er mikilvægt og ég tel að það sé gert. Auðvitað kunna að vera á því einhverjar undantekningar eins og gengur og gerist í önnum dagsins, en ég tel að þar sé um minni háttar mál að ræða. Að því er varðar málefni einstakra fyrirtækja eða einstök bréf sem hér var vitnað í tel ég ekki eðlilegt að ég svari því hér á hv. Alþingi. Ég tel eðlilegt að það sé fjallað um slík mál í ráðuneytinu og mun ég að sjálfsögðu geta greitt fyrir því. En ég tel ekki eðlilegt að ég fjalli um einstök mál hér á hv. Alþingi og mun ekki gera það. Í öðru lagi spurði hv. þm. Júlíus Sólnes um meðalþyngd þorsks og ég vil aðeins vitna í og benda á töflu í skýrslu Hafrannsóknastofnunar á bls. 33 þar sem meðalþyngd kemur skýrt fram og sem betur fer hefur hún farið nokkuð vaxandi á síðustu árum og þar koma fram fróðlegar upplýsingar. Að því er varðaði fund sem hann vitnaði til var m.a. ákveðið í framhaldi af honum að breyta þeim viðmiðunarmörkum sem ég hef áður vitnað til. Að lokum spurði hv. þm. Svavar Gestsson um mismuninn á aflamarki og aflahámarki. Þar er ekki í reynd um neinn mismun að ræða. Það er rétt sem hann sagði að á einum stað í 10. gr. var orðið aflamark notað. Það er ekki notað í þeim texta sem nú liggur fyrir eins og greininni hefur verið breytt, en hér er um að ræða að þau hugtök sem notuð eru eru fyrst og fremst sóknarmark og aflamark. Á þessu er mikill munur og síðan hefur verið talað um aflahámark í sóknarmarkinu, en að því er varðar smábátana skiptir í reynd engu máli hvort talað er um aflamark eða aflahámark. Það er raunverulega það sama sem við er átt, en það má út af fyrir sig segja að það sé óeðlilegt að vera að nota bæði hugtökin að því er varðar þeirra veiðar enda er það ekki gert í núverandi grein eins og hún liggur fyrir. Í reynd er hér ekki um neinn mismun að ræða hvort sem talað er í því tilfelli um 100 tonna aflamark eða 100 tonna aflahámark. Það er í eðli sínu enginn munur þar á. Herra forseti. Ég vænti þess að ég hafi svarað þeim fsp. sem til mín hefur verið beint.



Herra forseti. Ég vil vekja athygli á því að í fjölmiðlum undanfarna daga hefur verið látið að því liggja að talsmenn stjórnarandstöðuflokka hafi tafið stórkostlega meðferð þessa máls með óviðurkvæmilegu málþófi í báðum deildum þingsins, hafi flutt sömu ræðurnar aftur og aftur og efnt til óþarfa umræðna um málið. Ég vek hins vegar athygli á því að það hefur gerst hér í kvöld að hv. 3. þm. Vesturl. og hv. 14. þm. Reykv. hafa ýtt af stað umræðum sem óhjákvæmilegt er að taki nokkurn tíma umfram það sem ella hefði verið. Að sinni er því ekki við stjórnarandstöðuna að sakast ef þetta mál þarf að taka einhvern tíma í meðferð deildarinnar umfram það sem gert hafði verið ráð fyrir, herra forseti.



Herra forseti. Það var í raun og veru ekki ætlan mín að hafa fleiri orð hér um en ég hafði í dag, en ýmislegt hefur komið fram síðar í umræðunni sem ég tel nauðsynlegt að víkja að hvort sem það kann að verða í stuttu eða löngu máli. 
             Það er eftirtektarvert að aðaltalsmaður frv. sem hér er er hv. 14. þm. Reykv., sá hv. þm. sem gagnrýndi kvótann harðast, þegar hann var settur á, sem var miklu minni kvóti en nú er verið að ræða um. Þessi hv. þm. vitnaði sérstaklega í það, held ég, við 2. umr. málsins í deildinni að besta ræðan sem þá hefði verið flutt hefði verið flutt af hv. þm. Svavari Gestssyni sem var upplestur á gömlu ræðunni sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson flutti fyrir fjórum árum. Það var besta ræðan sem þá var flutt í umræðunum.

Kemur það á óvart?

Það hefur vissulega komið honum á óvart. Það er greinilegt, hv. þm. Halldór Blöndal. Það er ýmislegt sem er ástæða til að víkja að sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson lét umfjallað áðan. Honum er æði tamt að tala um atkvæðaveiðar. Trúlega hefur hann mesta reynsluna í þeim efnum gegnum prófkjörin öll í flokknum sjálfum.

Þau hafa verið á Vestfjörðum líka.

Ja, þau hafa verið á Vestfjörðum. Mér heyrist menn vísa æði mikið til þess að ég sé á sérstökum atkvæðaveiðum vegna minnar afstöðu í þessu máli. 

Hafa aðstæður ekki breyst?

Aðstæður hafa ekki breyst í þessum efnum, hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson. Það þýðir ekkert að veifa skýrslum hingað og þangað utan úr bæ. Þessar skýrslur voru líka til þegar þetta var gert. Þú tókst bara ekki mark á þeim þá. Svo segir hv. þm. Guðmundur Garðarsson að hér tali menn sólarhringum saman gegn frv. Ég dreg mjög í efa t.d. að því er mig varðar að ég hafi talað lengur en þeir sem hafa varið frv. Það er alveg með ólíkindum að maður skuli upplifa að það er ekki hæstv. sjútvrh. sem er að verja þetta kerfi. Það er hv. þm. Sjálfstfl. úr Reykjavík sem stendur í fyrirsvari og ver frv. í öllum tilvikum.

Hann er heldur verri en Halldór ef eitthvað er.

Já, heldur verri trúlega.

Hann var frsm.

Það er rétt. Hann var frsm. Það er alveg hárrétt og líklega sérstaklega til þess valinn af því gefna tilefni sem ræðan var, flutt á sínum tíma af hans hálfu. Hv. þm. sagði að LÍÚ sæi um hagsmunagæslu einkaframtaksins. Hvað sagði LÍÚ þegar kvótinn var settur á á sínum tíma. Sagði það ekki það sama? Þá var hv. 14. þm. Reykv. allt annarrar skoðunar en hann er núna. Hvað hefur breyst?

Reynslan.

Hvað hefur breyst?

Staðreyndir.

Staðreyndir. Hverjar eru þær staðreyndir?

Breyttar forsendur.

Hv. þm. spurði í framhaldi af þessu: Hverjir eru þessir útvöldu? og beindi þá máli sínu til mín. Ég taldi að ég hefði gert grein fyrir því á sínum tíma? Hverjir eru þessir útvöldu? Það eru þeir sem eiga skipin. Það eru skipaeigendur sem eru þeir útvöldu. Er mönnum það ekki ljóst? Það eru ekki sjómenn. Það er ekki landverkafólkið í frystihúsunum.

Er þm. í vafa um hvort hann sé í hópi þeirra útvöldu?

Hv. þm. Guðmundur Garðarsson eða hvaða hv. þm.?

Ræðumaður.

Já, það er túlkun sitt á hvað hjá þeim flokksbræðrum. Það á vel við þegar menn komast í vandræði að menn hjálpi hver öðrum.

Ég bið menn að hætta samtali hér.

Eini aðilinn að þessum svokölluðu hagsmunasamtökum, sem menn eru að tala um, sem hefur alla tíð viljað þetta kerfi og vill viðhalda því er Landssamband ísl. útvegsmanna. Það er raunar kannski eitt nafn innan þeirra samtaka sem ræður gersamlega ferðinni þar og það er framkvæmdastjórinn, Kristján Ragnarsson.

Hann er að vestan.

Hann er að vestan. Það er rétt. En það er langt síðan hann var þar og trúlega orðinn mengaður í hugarfari við vistina hér syðra. Þetta eru þeir aðilar sem hafa ráðið ferðinni, hv. þm. Guðmundur Garðarsson. Hvað sagði Verkamannasambandið? Hvað hefur það sagt um þetta, fulltrúi þess?

Hann mætti ekki einu sinni á nefndarfundi, fulltrúi þess.

Það er rétt. Hann gerði það ekki. 

Hann mætti ekki.

Hvaða skoðun hefur sá sem ekkert segir?

Það hefur verið vitnað til samráðsnefndarinnar sem var á sínum tíma starfandi og m.a.s. þeir sem hafa haldið hér fram stuðningi við frv. hafa vitnað til þessarar samráðsnefndar þar sem fulltrúi Verkamannasambandsins átti sæti, túlkaði sínar skoðanir, þannig að hér eru menn að leika sér að því að snúa út úr. Menn eru að vanvirða þennan hluta verkalýðshreyfingarinnar. Það kemur úr hörðustu átt þegar fyrrv. formaður Verslunarmannafélags Reykjavíkur, og var á þeim tíma allmikils metinn í þeim röðum, beinir spjótum sínum að þessum armi verkalýðshreyfingarinnar með þeim hætti sem hann gerði hér áðan.

Hvernig gerði ég það?

Reyndu að hugsa þig um. Þú getur fengið spóluna, hlustaðu. Veit hv. þm. til þess að Alþýðusambandið sem slíkt hafi mælt með þessu kerfi? Hann spurði: Hverjir eru það sem hafa tekið ákvarðanir um þetta? Staðreyndin er sú að það eru þeir sem er búið að fá þennan arf sem ríghalda í hann. Þetta er erfðagóss þeirra sem eiga skipin. Það er með ólíkindum, að mér finnst, að nokkur skuli verja það kerfi sem hér er um að ræða. Það hefur enginn haldið því fram að það þyrfti ekki að vera stjórn á fiskveiðum, en það er ekki sama með hvaða hætti er stýrt. Hv. 14. þm. Reykv. sagði áðan: Frv. er lagt fram með stuðningi stjórnarflokkanna og þar með Alþfl. Það er eins og mig minni að það hafi verið einhver fyrirvari af hálfu þingflokks Sjálfstfl. varðandi framlagningu frv. Mig kannski misminnir.

Já, enda er búið að breyta því.

En var ekki fyrirvari? Hvað segir bóndinn á Seljavöllum um það? Var ekki fyrirvari? En það er rétt, sem hann sagði, að það er búið að breyta því. Menn hafa fallið frá þeim fyrirvara. Það er greinilegt að hv. þm. Sjálfstfl. er eitthvað órótt. Það er engu líkara en þá klæi undan því sem á þá er lagt í þessum efnum. Og ég er ekki hissa. Ég tala nú ekki um þá sem hafa verið heilaþvegnir með þeim hætti sem hv. 14. þm. Reykv. hefur verið. Ég er ekki hissa á því. Slíkur upphristingur hefur trúlega aldrei átt sér stað eins og gerður hefur verið á hv. þm. frá því að hann talaði hér fyrir fjórum árum algerlega gegn þeim aðgerðum sem þá var verið að gera og voru nánast hjóm miðað við það sem nú er verið að gera.

Sagði hv. ræðumaður upphristingur?

Upphristingur, já.

Hvað þýðir það nákvæmlega?

Það er afskaplega einkennilegt að heyra menntaskólakennara spyrja af slíkri fávisku. En það er eins og annað sem úr þessum herbúðum kemur. Það er ekki vitrænt sem út úr þeim vellur. Svo sagði hv. 14. þm. Reykv.: Ég mótmæli því fyrir hönd þess fólks sem hér á hlut að máli. Þá er ástæða til að spyrja: Hvaðan kemur það umboð? Hvaðan er umboð fengið til að mótmæla þessu fyrir hönd þessa fólks? Hvaðan er það umboð fengið, hv. þm.?

Sjómenn bíða eftir að fá að taka til starfa.

Sjómenn eru að vinnu. Ég held að hv. þm. ætti að hugsa aðeins meira.

Óskar Vigfússon m.a., formaður Sjómannafélags Íslands.

Sjómenn eru að vinnu. Það var gefin út sérstök tilkynning, hafi hv. þm. fylgst með, 

Ég vil biðja hv. þm. um að gæta sín, vera ekki með samtöl hér. Það verður einn í einu í ræðustól.

Já og það dugar í bili.

Óskar Vigfússon, formaður Sjómannasambandsins.

Ég get frestað fundi og beðið menn um að leysa þessi deilumál annars staðar í húsinu, en ég freista þess að halda samt áfram.

Það eru út af fyrir sig engin deilumál við mig í þessum efnum. Þetta eru innanflokkserjur þeirra hv. þm. sem þarna sitja, innan Sjálfstfl. Auðvitað geta þeir farið afsíðis og afgreitt málið þar. En ég ítreka enn að kannski væri ég svipað settur og þeir þyrfti ég að bera það sem á þá er lagt, þær klyfjar sem á þá eru lagðar núna og þeir eiga að bera, trúlega gegn sinni samvisku. Ég trúi því ekki, hv. 14. þm. Reykv., að þú hafir umboð eins eða neins úr þeim röðum sem þú ert að tala um til að mótmæla í nafni þessa eða hinna.

Ég skýrði frá því rétt áðan.

Þú hefur ekki umboð frá einum eða neinum til slíkra hluta. Auðvitað hefur þú skoðun, hv. þm., sem að vísu er breytileg eftir árferði. 

Ég vil að gefnu tilefni taka það fram að ef ræðumann langar að tala við þingdeildarmenn mun gefast kostur á því. Ég get frestað fundi til þess. En betur væri mér við að geta haldið áfram fundi og ætla ég þá og æski þess að hv. þingdeildarmenn gæti sín, hætti þessum frammíköllum, virði fundarsköp.

Ber að skilja þetta svo, forseti, að það sé ræðumaður sem er hér eitthvað að gera af sér sérstaklega? Ég á ekkert sérstaklega vantalað við hv. þm.

Hér hafa tveir talað í senn. Annar er vissulega ræðumaður, en hann á að hafa orðið.

Ég þakka fyrir, en þeir hafa að vísu verið þrír sem hér hafa verið að tala svo að það hefur eitthvað ruglast. Hv. 14. þm. Reykv. sagði líka að ég væri að tala vegna pólitískra hagsmuna að því er mig varðaði og sagði að ég héldi fram ábyrgðarlausu tali um frv. Mér finnst þetta koma úr hörðustu átt frá hv. 14. þm. Reykv. Það er augljóst mál að andstaða við kvótafrv. eins og það hefur verið og er núna er miklu meiri en hún hefur áður verið. Það sýndi sig í Nd. í dag og menn hljóta að spyrja að því hvað hefði gerst hefði till. frá hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni eða öðrum sem voru andvígir frv. verið samþykkt gegn vilja hæstv. ráðherra og ríkisstjórnar.

Þið eruð nú svolítið líkir, þið Matthías Bjarnason.

Hvað hefði verið gert í þeim efnum? Ég held að hv. þm. Halldór Blöndal ætti að hætta öllu líkingatali. Það á ekki við undir þessum kringumstæðum. - Hvað hefði gerst ef slík till. hefði verið samþykkt? Sú till. féll á jöfnu.

Hún hefði orðið að lögum.

Já, trúlega hefði hún orðið að lögum, en hvað hefði hæstv. ráðherra gert? Hvað hefði þá hæstv. ráðherra gert eða aðrir þeir ráðherrar sem hafa varið þetta mál og verja út í ystu æsar? Trúlega hefði það þýtt afsögn. Það er vantraust. Málið stóð það tæpt í Nd. að það lá nánast við því að till., sem var andstæð sjónarmiðum hæstv. ráðherra sem með málið fór, væri samþykkt. Það voru flokksbræður hv. þm. Guðmundar H. Garðarssonar sem beittu sér fyrst og fremst í því máli. Á þessu sjá menn auðvitað hvert útlitið er á þeim þingflokki utan frá séð. Það er með ólíkindum, að mér finnst, þegar yfir þann aðila sem þarna átti hlut að máli, sem er fyrrv. sjútvrh., margreyndur ráðherra í mörgum embættum, er keyrt þannig eins og var gert af þingflokki Sjálfstfl. í þessum málum, talsmann flokksins í sjávarútvegsmálum í mörg ár og trúlega inniheldur meiri vitneskju um þau mál en nokkur annar af þeim þm. sem þar eru innan dyra. Eigi að síður var þetta niðurstaðan. Ég vil út af því sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson sagði um að Alþfl. hefði samþykkt þetta frv., að það yrði lagt fram, að ég hafði fyrirvara alveg frá upphafi. Það gat enginn gengið að því gruflandi hver afstaða mín var til þessa máls. Það vissu menn fyrir og hafa vitað alla tíð. Það er ekkert nýtt. Ég ætla ekki að standa í þrasi við ágætan flokksbróður, hv. þm. Eið Guðnason, enda talaði hann af miklu meiri skynsemi um þetta mál en hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson. Eðlilega. En nokkrar athugasemdir eigi að síður. Ég tók það svo, en kannski er það misskilningur, að það hafi verið átt við þann sem hér stendur þegar hv. þm. Eiður Guðnason sagði að það hafi verið fluttar allsérkennilegar ræður af stuðningsmönnum ríkisstjórnarinnar. Nú er ég kannski í vafa hvort ég hef getið rétt til. En ég tók það svo. Og ég er kannski ekkert hissa yfir þeirri afstöðu hjá hv. þm. Eiði Guðnasyni. Mér er alveg ljóst að ég kvað fast að orði, en eigi að síður rétt. Og það þarf enginn að segja mér annað en að við hv. þm. Eiður Guðnason séum sammála um að frv. gengur þvert á stefnu Alþfl. í sjávarútvegsmálum, þvert á stjórnarsáttmálann. Það er svo annað hvað menn láta sig hafa til að ganga til móts við sjónarmið. Það er allt annað. Hv. þm. Eiður Guðnason vildi ganga þessa leið til að sætta sjónarmið og auðvitað á hann að hafa þá skoðun. En ég var ekki reiðubúinn til þess, nánast engra hluta vegna, af því að þetta er algerlega gagnstætt mínum grundvallarsjónarmiðum í þessu efni. Mér finnst, og ég ítreka það, harkalegt þegar forusta Alþfl. eða hluti þeirrar forustu gengur þannig fram að hann er nánast að ganga fram af verulegum hluta af flokksmönnum. Það var öllum ljóst að jafnaðarmenn á Vestfjörðum gerðu þá samþykkt sem hér var vitnað til og hún stendur enn. Það er nánast ögrun við þetta fólk að ganga svona fram í þessum málum. Það er rétt sem hv. þm. Eiður Guðnason sagði. Það er trúlega erfitt að vera bæði stjórnarsinni og stjórnarandstæðingur. En það er einu sinni sú skylda sem er lögð á herðar hv. þm. samkvæmt stjórnarskrá. Þeir eiga að fylgja sannfæringunni. Það er sú skylda sem fyrst og fremst hvílir á hv. þm. Auðvitað er erfitt að bera hana og flestir hliðra sér hjá því að þurfa að bera hana. En þeir eru þó til sem taka það á sig. Auðvitað er það erfitt, en svona eru málin eigi að síður. En ég ítreka, og bið hv. þm. að taka eftir því, að þessar skoðanir mínar hafa verið augljósar í langan tíma. Þær eru ekki nýjar. Og það er ekki verið að koma aftan að einum eða neinum af minni hálfu í þessum efnum. Ég tek undir það, sem kom fram hjá hv. þm. Eiði Guðnasyni og raunar kom líka fram hjá hv. þm. Svavari Gestssyni, að frv. hefur tekið breytingum frá því sem það var lagt fram. En það hafa engar grundvallarbreytingar á því verið gerðar, engar þær breytingar sem nálgast að vera neitt í tengslum við sjónarmið Alþfl. í þessum efnum. Mér fannst það ekki vel orðað hjá hv. þm. Eiði Guðnasyni þegar hann talaði um að það hefði verið mest fjaðrafokið um smábátana. Ég held að þær leiðréttingar sem þar hafa verið gerðar hafi átt fullan rétt á sér og þó lengra hefði verið gengið í þeim efnum þó að ég hins vegar láti það í ljós líka að það hefði þurft að gera miklu fleiri breytingar á öðrum greinum í frv., grundvallarbreytingar, ég tala nú ekki um endurskoðunarákvæðin, gildistímann, byggðakvótann og fleira mætti nefna, samráðsnefndina. Það er ekkert samráð að ráðherra skuli kalla t.d. formann LÍÚ, formann Farmanna- og fiskimannasambandsins, formann Verkamannasambandsins eða formann Sjómannasambandsins til samráðs við sig til að ráðstafa fiskveiðum við landið. Þetta er ekkert samráð. Það þarf að vera miklu víðtækara en hér er um að ræða. Þetta samráð, sem menn eru að tala um í frv., er samráð hagsmunaaðilanna sem eiga það nánast sem um er að ræða. Það er búið að útdella því til þeirra og þeir eiga að gæta þess. Það er samráðið, sem menn eru að tala um, að þeir passi upp á sitt. Auðvitað er þetta fráleitt. Það er fráleitt að hugsa með þessum hætti um eins gífurlega stórt mál og hér er um að ræða, að láta þessa aðila ráða ásamt því ægivaldi sem hæstv. ráðherra hefur til stjórnunar þessara mála. Þetta nálgast að vera einræðisvald varðandi fiskveiðar við Ísland. Það er ekki langt frá því. Hv. þm. Svavar Gestsson sagði áðan að ég væri hikandi um hvort ég væri stuðningsmaður ríkisstjórnar eða ekki. Það er algerlega rangt. Það er út af fyrir sig ekkert nýtt þótt hv. þm. hafi rangt fyrir sér, en þetta er rangt. Ég veit ekki betur en ég hafi sett fram ákveðið mín sjónarmið og staðið við þau. Það kalla ég ekki að vera neitt hikandi í afstöðu til mála hvort sem ríkisstjórnin á hlut að þeim eða einhver annar. Það eru ljósar skoðanir sem ég hef sett fram og staðið við. En kannski, og það skulu vera mín lokaorð, ég ætla ekki að tefja þessar umræður, halda mínir samherjar þannig á málum í framhaldi af því sem gerst hefur að það gerist hlutir sem menn hefur ekki órað fyrir. Það kann að fara svo. Ef menn halda áfram á þeirri braut sem fetuð hefur verið innan forustunnar kunna að gerast þeir hlutir sem menn hefur ekki órað fyrir. Ég er ekki að segja fyrir um að það verði gert, en það er ýmislegt að mér sýnist sem getur leitt til þess að svo fari.

Við hvað á þm.?

Þm. á við það, ef það er verið að tala um þann sem er að tala hér, það eru fleiri þm. en hann, að í heilu kjördæmi, sterkasta vígi Alþfl. á landinu, hafa menn tekið ákvarðanir sem eru á allt annan veg en hér er verið að tala um. Meðan sú ákvörðun stendur, meðan henni er ekki breytt og kannski skellt skollaeyrum við . . .

Eiga allir að lúta einhverri krataákvörðun á Vestfjörðum?

Ég bið hv. þingdeildarmenn að hætta þessu skrafi.

Það var bara beðið um skilning, að þetta sé nógu skýrt.

Ég hélt að ég væri yfirleitt þekktur að því að tala nógu skýrt. Ef einhver er hér inni af hv. þm. sem ekki skilur hefur upphristingurinn náð lengra en ég gerði ráð fyrir. Ég held að það sé afskaplega skýrt, hv. þm. Guðmundur Garðarsson. Það fólk á Vestfjörðum sem studdi Alþfl. tók sínar ákvarðanir fyrir kosningar. Þær ákvarðanir standa enn. Og meðan þeim er ekki breytt hlýt ég að fara eftir þeim, ekki síður vegna þess að mín sannfæring er líka á þann veg sem þar var tekin ákvörðun um. Það er þetta sem hlýtur að hvíla á mér sem forsvarsmanni þessa fólks sem telur að sínum hagsmunum sé illa borgið innan þessa kerfis og það sé ástæða til þess að forsvarsmenn flokksins, sem það styður, taki tillit til slíkra sjónarmiða. Kannski er þetta ekki svo í öðrum flokkum. Mér heyrist á hv. þm. Guðmundi H. Garðarssyni að það þekkist ekki á þeim bæ að tekið sé tillit til fólksins.

Hvað er þm. að segja?

Er það óskilið enn? Mér heyrist að hv. þm. sumir hverjir telji skrýtið að þeim sjónarmiðum skuli fylgt fram sem fólkið sjálft hefur. En ég heyri að nú eru menn farnir að átta sig. Þeir hafa þagnað. Þeir hafa skilið og það er vel. Að lokum, herra forseti. Ég vænti þess ekki að ég tali lengur hér nema sérstök ástæða gefist til, en ég ítreka eindregna andstöðu gegn frv. og bið ekki hvað síst mína flokksbræður að leiða hugann að því hvað kann að gerast ef þeir bera ábyrgð á samþykkt þess.



Herra forseti. Tilefni þess að ég kveð mér hljóðs, ég skal reyna að vera stuttorður, eru ummæli hv. þm. Skúla Alexanderssonar varðandi fyrirvara Sjálfstfl. um gildistíma væntanlegra laga og raunar var þetta endurtekið af síðasta ræðumanni. Það er rétt að það voru fyrirvarar gerðir af hálfu Sjálfstfl. og sérstaklega um þetta atriði. En í frv. er nú talað um þriggja ára gildistíma. Í 21. gr. segir, með leyfi hæstv. forseta: "Lög þessi öðlast þegar gildi og gilda til 31. des. 1990." Því er stundum haldið fram að það sé nauðsynlegt að slík lög gildi í alllangan tíma, sumir segja helst fjögur ár, þannig að menn geti hagað sínum málefnum í samræmi við það að þeir hafi vissu fyrir því að lögin muni gilda þennan tíma, geti t.d. selt báta á uppsprengdu verði þannig að kaupandinn hafi vissu fyrir því að hann geti notað kvótann í svo og svo mörg ár. Þetta er alrangt. Það sem er verið að tala um í þessu efni er að lögin gildi ekki lengur en í þrjú ár. Ég óskaði þess að það væri alveg ljóst að þau giltu ekki lengur en í tvö ár og það var ósk Sjálfstfl. Auðvitað getur þetta þing og næsta þing og öll þing breytt þessum lögum, afnumið þau ef mönnum sýnist svo. Það er alveg nauðsynlegt að leiðrétta þennan misskilning, sem er jafnvel í röðum alþm., en hver einasti lögfræðingur veit að einn fundur í Alþingi getur ekki bundið næsta fund. Það er alveg ljóst. Breyttar aðstæður geta breytt sjónarmiðum manna. Við skulum segja að það yrðu kosningar fyrr en eftir þrjú ár og þá verði allt annað fólk hér að verulegu leyti. Hver ætti að gera þeim upp skoðanir þá? En það er ekki eingöngu þetta sem er athugavert við skilning manna, en þó nauðsynlegast að leiðrétta þennan skilning. Og það eru ákvæðin til bráðabirgða. Það er talsvert við þau að athuga líka. Það segir, með leyfi forseta, í ákvæði I: " Sjútvrh. skal skipa nefnd samkvæmt tilnefningu þingflokka og helstu hagsmunaaðila í sjávarútvegi til að undirbúa tillögur um fyrirkomulag fiskveiðistjórnar að loknum gildistíma laga þessara. Jafnframt skal nefndin móta tillögur til breytingar á lögum þessum á gildistíma þeirra eftir því sem tilefni verður til" o.s.frv. Þarna er skilningur á því að það megi breyta lögunum á meðan gildistími þeirra er og þar með auðvitað afnema þau. Í ákvæði II segir: " Sjútvrh. skal í lok hvers árs setja reglugerð um meginþætti stjórnar botnfiskveiða á komandi ári og hafa um það samráð við sjávarútvegsnefndir Alþingis og samtök helstu hagsmunaaðila í sjávarútvegi." Þetta er auðvitað ekkert bráðabirgðaákvæði. Þetta ætti að vera paragraf. Þetta er auðvitað lagatæknilegt og ég er ekkert að fetta fingur út í það. Það hefði þá átt að gera það strax við 2. eða 3. umr. í hv. deild. En aðalatriðið, sem er nauðsynlegt að undirstrika rækilega, er að það er ekki hægt að semja um nokkurn bát með neinni tryggingu fyrir kvóta í nein þrjú ár, ekki heldur eitt ár, ekki heldur einn mánuð ef út í það væri farið. Þá er það einn stærsti gallinn á þessu kvótafyrirkomulagi. Menn hafa spurt mig að því hvort ég hafi breytt um skoðun frá því fyrir fjórum árum. Það hef ég ekki gert. En ég fellst á það, sem hv. þm. Eiður Guðnason sagði, að það er ekki meiri hluti fyrir neinni annarri skipan en þessari nú og það var heldur ekki fyrir fjórum árum. Við töldum að með öðrum hætti væri eðlilegra að takmarka sókn í stofnana eins og er markmiðið og hæstv. sjútvrh. lagði áherslu á áðan. Það er auðvitað hægt að takmarka sókn með allt öðrum hætti, með einfaldari og almennari hætti en þessum, þó að það væri ekki annað en hreinlega fækka sóknardögunum. Við vitum að um alllangt skeið hafa verið takmarkanir, svokallaðir skrapdagar t.d. á sínum tíma. Við höfum of stóran flota. Það er hægt með tvennum hætti að ná markmiðunum. T.d. með þeim hætti að dagarnir sem hver fleyta má vera á sjó verði miklu færri en þeir í rauninni eru eða hafa einhvern auðlindaskatt á einhverjum hluta aflans og nota t.d. þá peninga til að úrelda skip til að minnka flotann. Þetta eru allt álitaefni og ég ætla ekkert að fara að ræða það frekar núna. Ég flutti um þetta nokkrar ræður hér fyrir fjórum árum. Menn geta lesið þær. Mínar skoðanir hafa ekkert breyst. Mér er alveg ljóst að það er ekki möguleiki á að koma fram öðrum lögum en eitthvað í þessum dúrnum nú og stjórn verður að hafa á fiskveiðunum. Það er öllum ljóst. Það er óumdeilanlegt. Allir eru um það sammála. Þess vegna, alveg eins og fyrir fjórum árum, greiddi ég atkvæði með frv. þó að ég héldi að önnur skipan væri heppilegri. Ég lagði að vísu ekkert afl í atkvæðagreiðsluna. Formaður sjútvn. þá, góður vinur okkar, sat vinstra megin við mig og ég sagði honum að hann mætti lyfta upp vinstri hendinni minni en ég legði ekkert afl til þess. Ég hef síðan hér í deildinni greitt atkvæði með frv. af þeirri ástæðu að það er þó skárra að hafa þessa stjórn en enga, það er alveg ljóst, og mun gera það áfram. En enn og aftur: Menn mega ekki halda fram þeirri villu að það sé verið að tala um að þessi lög skuli gilda í þrjú ár. Það er enginn sem getur tryggt það og menn verða að vita það.

Það stendur nú í frv.

Gildistíminn þýðir eingöngu að þau skuli falla þá úr gildi, en þetta þing getur í næstu viku breytt þessum lögum og næsta þing.

Sólarlag.

Þetta er sólarlag, alveg rétt, sólarlagsákvæði. Þess vegna er ekki hægt að tryggja mönnum að þeir geti grætt á því að selja kvóta í eitt ár, tvö ár eða þrjú.

Það er það sem er verið að gera.

Það er verið að gera það. Fólki er talin trú um það. Það er ekki einn einasti lögfræðingur sem ekki skilur þetta. Alþingi getur breytt þeim lögum sem í gildi eru hvenær sem er. Það verða menn að vita. Þess vegna er frv. ekki nærri því eins hættulegt og það væri ella. Einmitt þess vegna greiði ég atkvæði með því.



Herra forseti. Ég ætla mér ekki að lengja þessa umræðu mikið úr því sem komið er en aðeins segja nokkur orð. Í fyrsta lagi vil ég taka undir skoðun hv. 8. þm. Reykv., ekki alveg kannski út frá því að ég hafi fullkomlega gert mér grein fyrir því sjálfur að lögfræðilega væri málið á þann veg sem hann lýsti hér heldur vegna þess að ríkislögmaður var fenginn til að fjalla einmitt um þennan þátt mála á sameiginlegum fundi sjútvn. og þar lýsti ríkislögmaður því yfir að sá sem væri að búa sig undir rekstur í sambandi við þessi lög stæði verr að vígi en ef lögin væru ekki með sólarlagsákvæðum. Það væri talin frekari trygging í því að þau lög sem væru án sólarlagsákvæðis eins og hér er væru gildari en þau lög sem væru samþykkt eftir þessu. Þ.e. það er alveg tekið undir skoðun hv. þm. Eyjólfs Konráðs að það er fyrst og fremst verið að undirstrika að lögin skuli ekki gilda lengur en í þrjú ár.

Eingöngu.

Eingöngu það. Það er verið að undirstrika að það er ekki verið að skapa neinn sérstakan rétt með þessum ákveðna árafjölda þó að því hafi verið haldið fram af ýmsum aðilum á hv. Alþingi. Ég þakka kærlega fyrir að hv. þm. skyldi koma upp og minna á þennan þátt sem er mjög mikilsverður í sambandi við þá lagasmíð sem er á lokaumræðunni. Ég beindi nokkrum spurningum til hæstv. sjútvrh. og hann svaraði nokkrum af þeim og ég þakka honum fyrir þau svör sem hann gaf mér þó að ég sé langt frá því ánægður með þau. Í fyrstu spurningu spurði ég um hvað ráðherra hefði í hyggju, hvort hann hefði sérstakar ráðstafanir í hyggju til að stöðva eða draga verulega úr sókninni í smáþorskinn. Hann benti þar á að staðan væri raunverulega þannig að um lítið annað væri að ræða en veiða smáfisk. Því miður er staðan á þann veg, eins og hv. þm. Guðmundur Garðarsson benti á áðan, og lítið hægt að gera ef á að halda svipuðum afla sem nauðsynlegur er til að halda þjóðarbúinu í gangi, að eftir þessa fiskveiðistjórn, eftir að kvótakerfið hefði verið í gangi í fimm ár stöndum við frammi fyrir því að við getum lítið veitt annað en smáfisk. Það er búið að ganga svo nærri stofninum. Það er engin sérstök ábyrgð sem menn taka á sig í sambandi við að framlengja þetta kerfi. Það er ekki verið að taka á sig mikla ábyrgð. Það er verið að fría sig undan ábyrgð um að reyna ekki að breyta kerfinu og koma með nýtt kerfi sem skapaði okkur betri stöðu til að byggja upp veiðistofninn en gert er. En ráðherra benti vitaskuld á að við munum halda áfram svipaðri aðferð og við höfum beitt á undanförnum árum, bannsvæði, minnka það magn sem má vera í veiði skipa til þess að svæðum sé lokað, jafnvel reyna einhverjar tilraunir með að breyta legu möskva í trolli, en hann nefndi ekki hvort það yrði breytt beint möskvastærð og þótti mér það miður. Hann nefndi einnig vandamálið í sambandi við kvóta og smáfisk, undirmálsfisk. Í frv. eins og það nú er orðið verður ekki dreginn frá kvóta undirmálsfiskur sem veiddur er á línu. Ég held að ég fari rétt með það. Það var talið nauðsynlegt við síðustu breytingu að leyfa að smáfiskur, sem veiddur væri í troll, væri undanþeginn kvóta. Það væri gerð tilraun til að fá menn til að koma með hann að landi við þær aðstæður. En hlutirnir eru einhvern veginn á þann veginn að allt sem er reynt að lagfæra í þessu kerfi skapar ný vandamál og hefur kannski skapað þau vandamál að það hefur verið leyft að koma með smáfisk að landi, að það hefur verið gengið meira í smáfiskinn. Vegna þess að hann er undanþeginn kvóta hafa menn látið slag standa, taka smáfiskinn í land, undanþeginn kvóta. Ég beindi þeirri fsp. til hæstv. ráðherra hvort hann mundi ekki verða við óskum sjómanna, útgerða og fiskvinnslu, næstum samhljóða áliti allra þessara aðila við Breiðafjörð, að það yrði ekki leyfður smærri möskvi en 7 tommu. Það var ekki verið að ræða um 6 tommuna eingöngu heldur yrði leyft alveg upp í 7 tommur. Hann sagðist að vissu leyti vera sammála því að eitthvað slíkt þyrfti að gera, það þyrfti að stækka möskvann, en þarna væru alls konar vandamál sem kæmu í veg fyrir að þetta væri gert, óskir væru misjafnar, misjafnar skoðanir og svo það, sem mér þótti furðulegast af öllu, að bátasjómenn vildu endilega komast að sömu aðstöðu og togaramenn að fá að veiða smáfiskinn á svipaðan máta og togaramennirnir. Ég hef aldrei heyrt þessa kenningu fyrr. Þegar bátasjómenn við Breiðafjörð biðja um að það verði lögbundinn stærri möskvi þar eru þeir ekki að biðja um að fá að sækja smáfisk svipað og togaramenn heldur eru þeir að biðja um að það verði lokað fyrir að þeir geti sótt smáfisk á miðin. Þriðja spurning mín var í tengslum við þessar spurningar á undan og svar ráðherrans tengdist svari hans við þeim spurningum að takmarka sókn í smáfiskinn og reyndar ræddi hann nokkuð um að við ættum svolitla von í Grænlandsárgangi þannig að það gæti styrkt okkar fiskisókn, mig minnir að hann hafi sagt 1990 eða 1991, og að við ættum kannski þar einhvern smástofn frá hrygningunni 1981 og væri það vel ef svo væri. Svo spurði ég ráðherra um hvernig ráðuneytið vildi koma fram við þá aðila sem í lögunum eru bundnir ákveðnum kvöðum gagnvart ráðuneytinu um að skila því ákveðnum upplýsingum, láta ókeypis í té ýmsar upplýsingar, sem tilheyra viðskiptum útgerðarmanna, skipstjórnarmanna og kaupenda afla, við ráðuneytið, hvort það yrði ekki gagnkvæmt, hvort það væri ekki hægt að treysta því, þegar þess væri krafist af almenningi eða þeim sem fást við sjávarútveg hér á landi að þeir væru til reiðu hvenær sem væri að afhenda allar upplýsingar til ráðuneytisins, að það væri gagnkvæmt frá hendi ráðuneytisins. Ráðherra vildi ekki svara þessu fullkomlega, sagði þó að ráðuneytisliðið væri sýknt og heilagt að svara ýmsum spurningum sem ég efa ekki og ég veit að þeir gera. En það gæti orðið á misbrestur. Hvernig stendur á því að báðir aðilar eiga ekki að hafa sama rétt undir þessum kringumstæðum? Þegar það er lögfest að annar aðilinn skuli skyldur að láta af hendi upplýsingar hvernig stendur á því að hinn aðilinn skuli ekki skyldur til að gera slíkt hið sama? Ráðherra sagði líka í sambandi við svar hans við þessari spurningu að ekki væru þær alltaf sanngjarnar, fyrirspurnirnar sem sendar væru til ráðuneytisins. Ég gæti vel trúað því og ég efa ekki að þær eru margar ósanngjarnar, spurningarnar sem lagðar eru fyrir ráðuneytið. Ég efa ekki að ráðuneytismönnum finnst hinn mesti óþarfi að vera að svara þeim. En gæti ekki verið að það væri á sama veg hjá þeim aðilum sem ráðherra er nú að fá Alþingi til að samþykkja að skuli vera skyldir til að skila ráðuneytinu ókeypis upplýsingum um hvað eina í sambandi við fiskveiðistefnuna og þessi lög? Gæti það ekki verið þegar ráðherrann eða ráðuneytið kemur til aðila, sem hefur ekkert af sér gert skv. þeim lögum sem hafa verið hér í gildi og eru nú í gildi, og það er krafist fullra upplýsinga á marga vegu frá þeim aðila, að þeim aðila fyndist það nokkuð ósanngjarnt? Er það nema sjálfsögð skylda að ráðuneytið svari á sama máta og þeim aðila er ætlað sem ráðuneytið tekur til og segir að hafi gerst brotlegur gagnvart lögunum, hefur ekkert gert af sér, en ráðuneytið heimtar allar upplýsingar til hins ýtrasta og þær skuli vera ókeypis? Mér finnst skrýtið ef ráðuneytið í sínu valdi getur krafist þess og hinn sami aðili getur ekki krafist þess sama af ráðuneytinu. Ég bað hæstv. ráðherra um upplýsingar um tvo þætti úr beinum viðskiptum fyrirtækja við ráðuneytið sem eru á þann veg að ég tel að eigi ekki að eiga sér stað. Ég taldi að hinn eini rétti vettvangur til að fá svar við því væri á hv. Alþingi. Aðilinn leitar upplýsinga hjá ráðuneytinu um ákveðna hluti í sambandi við kvótaúthlutun, biður um afrit af bréfum sem ráðuneytið hafði sent viðkomandi aðila en viðkomandi aðili hafði glatað bréfunum. Annars hefði hann ekki verið að biðja ráðuneytið um það. Ráðuneytið svarar, mætti kannski segja á sæmilega kurteisan hátt, að þessi gögn eigi að vera í höndum viðkomandi og ráðuneytið gefi ekki þessar upplýsingar. Mér finnst, burt séð frá öllum lagagreinum, mjög vafasamt að ráðuneytið geti svarað á þennan veg, en ég verð að hlíta því að ráðherra svari á þann veg sem hann svaraði hér, en hann lofaði mér því um leið að hann mundi láta ráðuneytið svara því á öðrum vettvangi og ég vænti þess að ég fái svar við þessari spurningu minni frá ráðherranum þó það sé ekki beint í umræðum á hv. Alþingi sem ég hefði talið þó eðlilegra. Hitt var bein spurning um ákveðnar upplýsingar í sambandi við viðskipti annars fyrirtækis við ráðuneytið þar sem ráðuneytið hafði gefið upp að það væri með ákveðin gögn í höndunum sem ekki féllu heim og saman við það sem fyrirtækið taldi vera. Það var einungis beðið um ljósrit af plagginu. Það var ekki beðið um meira. Getur þetta sama ráðuneyti krafist þess með lagabókstaf að hver og einn sem fæst við sjávarútveg á Íslandi skuli á sama tíma vera skyldugur til að láta sama ráðuneyti hafa hvað eina sem snertir þessi mál og það skuli ókeypis vera? Mér finnst þetta furðulegt svar. Ég verð þó að hlíta því að svar við þessari spurningu minni komi á þeim vettvangi sem ráðherra lofaði í ræðu sinni, þ.e. eftir því sem mér skildist að ráðuneytið mundi veita beinar upplýsingar um það á öðrum vettvangi. Það er komið að lokum þessarar umræðu. Hún hefur að mínu mati verið nokkuð góð og mikið betri en þær umræður sem ég hef tekið þátt í hér á undanförnum árum. Hún hefur tekið nokkuð lengri tíma í hv. deildum Alþingis og við höfum séð árangur gerða okkar þó nokkuð mikinn þó hann hefði mátt vera meiri. Frv. hefur lagast nokkuð í meðförum. En frv. hefur ekki lagast á annan máta en þann að við höfum ekki getað lagað mikið þá fiskveiðistefnu sem við bjuggum við heldur hefur okkur tekist að laga nokkuð það frv. sem ráðherra lagði fram í upphafi. Það frv. sýndi ekki neina mynd af endurskoðun eins og ríkisstjórnin hafði lofað að yrði gert heldur allt á þann veginn að það var verið að þrengja kosti einhvers í þeim breytingum sem ráðherra lagði til í upphafi. Það var verið að þrengja kosti smábátamanna og það átti að þrengja kosti þeirra sem seldu fisk á erlendan markað. Sérstaklega var þó gert mikið úr því að þrengja aðstöðu smábátamanna. Það er sá þátturinn sem hefur lagast mest í meðförum þingsins, en langt frá því nógu mikið. Sú breyting sem er orðin á fiskveiðistefnunni frá því sem hún var í gildi sl. tvö ár er fyrst og fremst breytingin gagnvart smábátunum. Með þeirri breytingu er að miklu leyti verið að ógna byggð á ákveðnum stöðum á landinu. Það er verið að ganga á rétt þeirra manna sem voru trillubáta- og smábátaútgerðarmenn fyrir tíð kvótakerfisins með þeim rökum að það hafi fjölgað svo mikið í stéttinni. Í því kerfi sem við höfum búið við á undanförnum árum hefur þessi fjölgunarmöguleiki verið. Kerfið hefur kallað á þessa fjölgun og svo á að hefnast á byggðum eins og Grímsey, Bakkafirði, Gjögri á Ströndum, Borgarfirði og öðrum fyrir það að stefnan í fiskveiðimálunum gagnvart þessum mönnum hefur verið á þann veg að þarna hefur fjölgað. Meira en æskilegt hefði verið, geta sumir sagt. Þetta er mesti bletturinn á þessu frv. sem núna verður samþykkt eftir sjálfsagt stuttan tíma miðað við þá fiskveiðistefnu sem við bjuggum við áður. Það mætti ýmislegt segja í sambandi við það sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson sagði hér áðan, en ég held að það sé rétt að sleppa því, lofa mönnum bara að fara að komast í háttinn, enda er hv. þm. horfinn úr sæti sínu og það er lítið gaman að spjalla um þetta mál nema hann sé einhvers staðar nálægur, og svo höfðu þeir líka ræðst ansi vel við hv. þm. Karvel Pálmason og hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson þannig að það hefði svolítið gert forseta okkar órólegan. Það er kannski ekki vert að endurtaka neitt þá hluti sem þá voru að gerast. En ég frábið mér því að við höfum verið að halda hér uppi einhverjum pólitískum leik, við sem höfum andæft gegn þessari fiskveiðistefnu, kvótafrv. Það er af og frá. Við erum að berjast hér sem fulltrúar ótrúlega stórs hluta þjóðarinnar. Í þeim hópi, sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson var að telja hér upp, hann nefndi þar sjómenn, vélstjóra, skipstjóra og fleiri, í þeim hópi er ábyggilega stór hluti manna sem meira og minna eru andstæðir þeirri fiskveiðistefnu sem nú á að fara að samþykkja. Ég las upp áðan yfirlýsingu frá Sjómannasambandi Íslands þar sem einu undirstöðuatriði í þessari fiskveiðistefnu var mótmælt. Og ég veit ekki til þess að Sjómannasamband Íslands hafi breytt þar neitt um stefnu. Svona mætti lengi telja, en ég mun láta það vera nú. Ég held að það sé full ástæða til þess núna í lok þessarar umræðu að þakka þeim hópi manna sem hefur fylgst með þessari umræðu af sérstökum áhuga hér á pöllunum. Það er því miður allt of sjaldgæft að við þm. vitum um það að mikið sé fylgst með þeirri umræðu sem við höfum hér í frammi í sölum Alþingis. Það hefur verið ánægjulegt og það hefur aukið álit Alþingis að hér hefur verið hópur manna á pöllunum jafnan þegar þetta mál hefur verið til umræðu. Það sýnir að það eru til hópar í þjóðfélaginu sem vilja fylgjast með því hvað er að gerast hér á hv. Alþingi. Þó svo að þessum mönnum hafi verið sendar hálfleiðinlegar kveðjur í einum fjölmiðli og það nefnt að þeir ættu ekki að vera velkomnir gestir hér inni á Alþingi Íslendinga, þá vil ég mótmæla þeirri skoðun og undirstrika það að ég veit ekki til annars en að þeir hafi verið hér sem sérstaklega prúðir og ánægjulegir gestir okkar alþm. við þessar umræður. Ég ætla í lokin aðeins að undirstrika það að nú er verið að afgreiða fiskveiðistefnu, líklegast þá fiskveiðistefnu sem hefur haft minnst fylgi hér á hv. Alþingi allar götur frá því farið var að taka ákvarðanir hér á hv. Alþingi um fiskveiðistjórn. Í hv. Nd. fór það m.a.s. svo að brtt. sem voru bornar upp við þetta frv. eða a.m.k. ein brtt. var felld á jöfnum atkvæðum, og sumar greinar þessa frv. voru samþykktar með tveggja og þriggja atkvæða mun í hv. Nd. Þetta hefur ekki skeð fyrr, jafnlítill mismunur atkvæða, jafnlítill stuðningur við fiskveiðistefnuna. Það hefur verið stefnt að því, ég held ég megi fullyrða, hjá öllum ráðherrum nema þeim ráðherra sem nú situr að vinna að því og undir flestum kringumstæðum hefur það komist kring að það væri næstum algjör samstaða á Alþingi um slíkar aðgerðir sem þessar. Því miður er það ekki nú og því miður hefur það ekki verið á undanförnum árum síðan farið var að stjórna eftir þessum kvóta. Staðreyndin er sem sagt sú að það er rétt naumur meiri hluti atkvæða hér á hv. Alþingi til þess að samþykkja þetta frv., en það er sjálfsagt í eðli sínu ekki meiri hluti þm. sem gerir það með fullkominni sannfæringu um það að hann sé að gera það besta í þessum málum sem þyrfti að gera. Ég er jafnsannfærður um það að meðal þjóðarinnar er ástandið svipað ef ekki hagstæðara fyrir okkur sem höfum verið að andæfa þessu frv. á undanförnum vikum og höfum lagt okkur fram um að reyna að breyta þessu og koma frv. á þann veg að það væri ekki til stórra skaða. Ég held ég láti þessari umræðu minni lokið hér. Ég vil lýsa yfir andstöðu minni við frv. í þeirri mynd sem það er hér nú. Það hefur lítið sem ekkert breyst frá því sem það var til afgreiðslu í hv. deild þegar því var vísað til Nd. og það er alls ekki á þann veg að ég eða við alþýðubandalagsfólk í deildinni munum veita því stuðning okkar.



Hæstv. forseti. Nú gætu ýmsir haldið að við mundum upphefja hér mikið málþóf. Okkur þm. Borgarafl. hefur hvort eð er verið kennt um allt sem aflaga fer hér í þinghaldinu og það er búið að upplýsa alþjóð um það að við okkur eina sé að sakast. Úr því að það er orðin staðreynd að okkur er kennt um það sem aflaga fer í þingstörfunum þá væri kannski eðlilegast að við tækjum okkur þá til og ég héldi svona eins og sjö klukkutíma ræðu hérna. En ég ætla nú að kæta hv. þm. deildarinnar með því að ég ætla aðeins að segja hér nokkur orð að lokum. Ég vil fyrir það fyrsta þakka fyrir afar fróðlegar og málefnalegar umræður. Ég vil leyfa mér að vísa algjörlega til föðurhúsanna ummælum hv. þm. Eiðs Guðnasonar um að hér hafi verið röflað fram og aftur, það sama tuggið upp aftur og aftur. Ég vil algjörlega vísa þessum staðhæfingum til föðurhúsanna. Hér hefur þvert á móti verið talað á mjög málefnalegan og skynsamlegan hátt og ég fyrir mitt leyti vil sem nýr þm. fá að þakka öllum sem hér hafa tekið til máls fyrir þann fróðleik sem hér hefur verið fluttur. Ég tel að ég hafi lært meira um sjávarútvegsmál á þessum tíma sem við höfum verið að fjalla um fiskveiðistefnuna en á allri ævinni fram til þessa. Eins og ég sagði í ræðu minni fyrr í kvöld er ekki nokkur vafi á því að þessar löngu og miklu umræður hafa skilað árangri. Það hafa komið fram brtt. sem hafa verið samþykktar þannig að frv. hefur tekið á sig mildilegri mynd þó svo að eftir sem áður sé það ósamþykkjanlegt af hálfu okkar þm. Borgarafl. Ég vil þá enn fremur þakka hæstv. ráðherra fyrir svör hans þó svo að mér sé ekki ljóst að með því frv., sem hér verður að lögum eftir örstutta stund, sé séð fyrir því að sú verndun fiskistofna sem ég var að lýsa eftir muni eiga sér stað. Ég er hræddur um eftir sem áður að það stefni í ofveiði, sérstaklega á þorskstofninum og ég lýsi áhyggjum mínum yfir því hvert muni leiða þegar þetta frv. er orðið að lögum og fiskveiðistefnan verður með þeim hætti sem það gerir ráð fyrir. Hér er um það að ræða að við erum að staðfesta skömmtunarkerfi fyrir hagsmunaaðila sem hafa haslað sér völl í sjávarútvegi og þannig mun þetta verða næstu árin. Eins og hv. 8. þm. Reykv. benti réttilega á getur það að sjálfsögðu komið til kasta Alþingis að breyta þessum lögum á nýjan leik jafnvel áður en gildistíminn er útrunninn, þannig að það er út af fyrir sig ekki alveg vonlaust að mönnum snúist hugur á næstu árum og reyni að koma með nýtt frv. til laga þar sem ný fiskveiðistefna megi sjá dagsins ljós, skynsamlegri en þetta frv. ber með sér. Að lokum ætla ég að ítreka það að við þm. Borgarafl. erum andvígir þessu frv. í heild sinni og munum greiða atkvæði gegn því.



Herra forseti. Við alþýðubandalagsmenn höfum við meðferð þessa máls, bæði í þessari hv. deild og í Nd., flutt fjöldamargar brtt. við frv. sem hér er til afgreiðslu. Öllum þessum tillögum hefur verið hafnað, einnig tillögum sem lúta að því að tengja stjórnun fiskveiða byggðasjónarmiðum í ríkara mæli en gert hefur verið. Þar sem þessum tillögum hefur verið hafnað, svo og öðrum ábendingum okkar, teljum við enga ástæðu til þess að styðja málið að neinu leyti, lýsum alfarið ábyrgð á hendur hæstv. ríkisstjórn í málinu. Ég segi nei.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls lögðum við kvennalistakonur fram brtt. sem fela í sér hugmyndir sem fela í sér grundvallarbreytingar á því frv. til laga sem hér liggur fyrir og er til atkvæðagreiðslu. Hugmyndum okkar hefur verið hafnað og brtt. allar felldar. Þar af leiðandi getum við ekki tekið þátt í að styðja þetta frv. og því segi ég nei.



Herra forseti. M.a. með hliðsjón af því sem ég gerði grein fyrir hér í ræðu áðan að væntanlegum lögum er hægt að breyta hvenær sem er og líka að afnema þau og ekki er sýnilegur meiri hluti fyrir neinni annarri löggjöf um neina aðra stjórn fiskveiða eins og málum er háttað í dag, þá segi ég já.



Herra forseti. Með því að hér er vel fyrir stjórn fiskveiða séð með því að með frv. þessu er unnið skipulega og farsællega að því að ná samkomulagi um það hvernig við getum nytjað auðlindir hafsins, með því að með frv. þessu er á skynsamlegan hátt haldið uppi byggðastefnu í bestu merkingu þess orðs, með því að þeir sem greiða atkvæði á móti þessu frv. hafa ekki lagt fram neitt til þessara mála sem athygli hefur vakið né vakið umhugsun og með því að ég tel að við séum að vinna hér að þjóðþrifamáli, þá segi ég já.