Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir um aðild Íslands að samningi um stofnun aðstoðarsjóðs á vegum Efnahags- og framfarastofnunarinnar, hefur verið samið í viðskrn. Það þótti rétt að hafa þetta frv. til l., en ekki þáltill., þar sem í samningnum eru hugsanlegar nokkrar ábyrgðarskyldur og lántökuheimildir. Á s.l. vetri var unnið að samningi þeim sem hér er lagt til að fullgiltur verði af Íslands hálfu á vegum Efnahags- og framfarastofnunarinnar í París. Þær viðræður svo og athuganir sérfræðinga aðildarríkjanna leiddu til samningsgerðarinnar, en samningurinn var undirritaður af flestum aðildarríkjum og þ. á m. Íslandi í París 9. apríl s.l. að áskilinni fullgildingu eftir reglum hinna einstöku landa. Öll aðildarríkin hafa nú undirritað samninginn og nokkur gengið frá fullgildingu. Í grg. með þessu frv. eru teknar fram þær aðalröksemdir, sem liggja til þess að þessi sjóður var settur á fót, svo og rökin fyrir því að talið er rétt að Ísland gerist aðili að þessum sjóði, og sé ég ekki ástæðu til þess að vera að endurtaka það hér. En kjarni málsins er sá að vegna mikilla verðhækkana, sem hafa orðið á ollu og ýmsum öðrum vörum, hefur gengið á gjaldeyrisforða Íslands eins og kunnugt er. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur veitt fyrirgreiðslu í þessu sambandi síðustu tvö árin, en ríkisstj. telur rétt að taka þátt í stofnun þessa aðstoðarsjóðs og eiga þannig kost á þeim lánum hjá honum sem völ er á. Ég held, herra forseti, að samningurinn sjálfur, sem fylgir að sjálfsögðu hér með sem fskj., svo og grg. skýri þetta mál nægilega, þannig að ég sé ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um þetta. Þetta frv. hefur gengið í gegnum Ed. og verið afgr. þar óbreytt. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) Hæstv. forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er lagt fram í tilefni af því að verðlaun Norðurlandaráðs 1976, bæði á sviði bókmennta og tónlistar, hafa fallið íslendingum í skaut, þeim Ólafi Jóhanni Sigurðssyni rithöfundi og Atla Heimi Sveinssyni tónskáldi. að óbreyttum lögum er fjórðungur verðlauna þessara skattskyldur skv. ákvæðum G-liðar 7. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt. Ríkisstj. telur eðlilegt að verðlaunin verði að öllu leyti undanþegin tekjuskatti og útsvari og er lagt til að sett verði almenn regla um skattfrelsi þessara verðlauna Norðurlandaráðs þannig að sömu reglur gildi einnig um þá íslendinga sem síðar kunna að hreppa verðlaun þessi. Fram að þessu hefur tvívegis verið veitt undanþága frá skattlagningu heiðurslauna sem íslendingi hafa fallið í skaut erlendis frá og í eitt skipti veitt heimild í fjárl. til að endurgreiða verðlaunaþega skatt af slíkum verðlaunum. Þegar Halldór Laxness rithöfundur hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum voru þau undanþegin skatti og útsvari með l. nr. 32/1956 sem sett voru sérstaklega af því tilefni. Á sama hátt voru Sonningverðlaunin, sem sami rithöfundur fékk, undanþegin þessum gjöldum með l. nr. 41/1969. Í tilefni af því að Magnús Már Lárusson fyrrum háskólarektor fékk Henriks Steffensen-verðlaunin var veitt heimild í 41. tölul. 6. gr. fjárl. fyrir árið 1970 til endurgreiðslu skatts af þeim. Á Norðurlöndum gilda mismunandi reglur um skattlagningu slíkra verðlauna. Á Íslandi hefðu bókmennta- og tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs, eins og áður segir, verið skattlögð að 1/4 hluta, en í Danmörku greiðist skattur af allri fjárhæðinni, í Svíþjóð eru verðlaunin skattfrjáls, en nokkuð vafamál virðist vera að hve miklu leyti verðlaunin eru skattskyld í Finnlandi og Noregi, en þó er talið líklegt að ekki sé krafist skatts af þeim. Á fundi menntmrh. Norðurlanda, sem haldinn var í Kaupmannahöfn fyrir skömmu, kom fram að dönsk stjórnvöld hafa í hyggju að gera bókmennta- og tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs skattfrjáls, og af Íslands hálfu var lagt til að þau yrðu gerð skattfrjáls í öllum aðildarlöndunum. Íslandsdeild Norðurlandaráðs er frv. þessu meðmælt. Þá hefur málið og verið kynnt öllum þingflokkunum, er hafa lýst stuðningi sínum við málið. Ég leyfi mér, hæstv. forseti, að leggja til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Svava Jakobsdóttir Hæstv. forseti. Þingflokkur Alþb. fagnar því, að þetta frv. er fram komið, og mun veita því brautargengi hér á Alþ. Í þessu frv. felst að bókmennta- og tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs, sem íslendingum hlotnast, skuli vera skattfrjáls. Vissulega væri rétt að mínum dómi að öll verðlaun til listamanna, innlend sem erlend, sem listamönnum hlotnast, væru skattfrjáls og væri það Alþ. til sóma að samþ. slíkt í eitt skipti fyrir öll. En fram að þessu hefur sú leið verið farin að taka ákvörðun um skattfrelsi einstakra verðlauna hverju sinni. Eins og vikið er að í grg. og kom fram í framsöguræðu hæstv. fjmrh., þá eru fordæmi fyrir því að aflétt hafi verið skattbyrði af verðlaunum sem íslenskir listamenn hafa hlotið erlendis. Alþ. hefur réttilega litið svo á að óeðlilegt væri að ríkið hagnaðist fjárhagslega á þeim heiðri sem íslenskum listamönnum veitist á þennan hátt. Í þessari afstöðu Alþ. felst einnig viðurkenning á því að sá heiður, sem þannig hlotnast einstökum listamanni, sé um leið sómi sýndur íslensku þjóðinni allri er varpi birtu á þá menningu sem kynslóðir hafa varðveitt og listamenn ávaxtað. Verðlaunaveitingin til Ólafs Jóhanns Sigurðssonar og Atla Heimis Sveinssonar vakti gleði í brjóstum allra íslendinga. Engum blandast hugur um verðleika þeirra. Auk þess fór verðlaunaveitingin fram við alveg sérstæðar aðstæður sem menn munu lengi minnast. Þessir tveir listamenn áttu vissulega erindi á þing Norðurlandaráðs, annað og meira en hið augljósa erindi að sækja verðlaun þau sem þeim höfðu hlotnast. Þegar veist er að lífsbjörg okkar íslendinga erum við gjarnan knúnir til þess í vöru okkar að sanna sjálfan tilverurétt okkar sem þjóðar. Engin slík kvöð hvílir á stórþjóðum sem sækja fram með ofbeldi í skjóli hergagna sinna. Á þingi Norðurlandaráðs fjölluðu fjölmargir stjórnmálamenn um rétt okkar til að lifa í þessu landi, en verðlaunaveitingin til íslensku listamannanna fyrir afrek þeirra gaf orðum stjórnmálamannanna gildi og merkingu. Ljóð og tónlist, sem þóttu bera af öðru er gert hafði verið sams konar á Norðurlöndum á s.l. ári, mátti vera mönnum sönnun þess að tilveruréttur okkar verður ekki vefengdur. Afrek listamannanna tveggja réttlættu kröfur stjórnmálamannanna. Um leið og ég leyfi mér að óska þessum tveimur listamönnum til hamingju með verðlaunin hér úr þessum ræðustól, þá ber einnig að þakka þessum mönnum starf þeirra.

Flm. (Gils Guðmundsson) Hæstv. forseti. Ég tel ekki þörf á því að fylgja þessu frv. úr hlaði með mörgum orðum og þarf því ekki þeirra hluta vegna að verða löng töf á öðrum störfum þingsins. En ég hef leyft mér að flytja frv. um ákveðna breyt. á þingsköpum Alþ. Sú breyt. er einföld í sniðum og fjallar um alveg tiltekið atriði sem ég hygg að hv. þdm. sé svo kunnugt að ekki þurfi að fara þar um mörgum orðum. Umr. um utanríkismál hygg ég að óvíða á þjóðþingum séu eins fyrirferðarlitlar og hér löngum á Alþingi íslendinga. Það eru sjálfsagt ýmsar ástæður sem til þess liggja. En ég hygg þó að ekki spillti það í neinu störfum þingsins þó að það gæfi sér örlítið oftar og örlítið meira tóm til þess að fjalla um utanríkismál og þá alveg sérstaklega þá þætti utanríkismála sem snerta okkur íslendinga og við íslendingar erum þátttakendur í eða aðilar að. Þegar ég var fyrst kjörinn á þing mátti heita að það væri viðburður ef beinar raunverulegar umr. yrðu hér um utanríkismál á breiðum grundvelli. Þær fléttuðust gjarnan inn í umr. um fjöldamörg mál, en að tekin væri sérstök umr. um utanríkismál, það var viðburður ef svo var fyrstu ár mín hér á Alþ. Þá var og kalda stríðið í algleymingi og lá við að frá ýmissa sjónarmiði væru utanríkismál eins konar feimnismál sem ekki ætti að ræða um á Alþingi íslendinga. Utanrmn. var á þeim tíma algjörlega óstarfhæf og nánast ekki kvatt til funda í henni hvað sem á dundi í sambandi við utanríkismál. Og það var eitt og annað á þeim árum. Þetta breyttist sem betur fór fyrir u.þ.b. 7–8 árum. Ég tel, og vil gjarnan að það komi fram hér, að Emil Jónsson, þáv. utanrrh., hafi átt mjög góðan og heilladrjúgan þátt í því að breyta þarna til frá því sem áður hafði verið, áður en hann tók við stjórn utanríkismála. Það var Emil Jónsson sem að vísu samkv. sérstakri ósk hóf þann góða sið að leggja fyrir Alþ. sérstaka skýrslu um utanríkismál einu sinni á ári og síðan fóru fram umr. um hana. Eins og frá er sagt í grg. var hin fyrsta skýrsla af þessu tagi flutt á Alþ. 24, febr. 1969 og umr. fóru þá fram um hana sama dag og fram á kvöld. Ég held að fullyrða megi að þessi háttur, sem upp var tekinn fyrir nokkrum árum, sé slíkur að allir alþm. telji eðlilegt og raunar sjálfsagt að honum sé fram haldið a.m.k. einu sinni á ári gefi Alþ. sér tóm til þess, einn eða gjarnan tvo daga ef ástæða er til, að ræða um utanríkismál og þá alveg sérstaklega þátt Íslands og íslenskra fulltrúa í stefnumótun og störfum á sviði alþjóðamála eða fjölþjóðamála. Núv. hæstv. utanrrh. hefur haldið þessum sið og lagt fram árlega skýrslu um utanríkismál og oftast hafa farið fram umr. um hana. Það er hins vegar hvergi ákveðið í lögum að slíkt skuli gert. Ég tel eðlilegt að það verði nú gert og þó alveg sérstaklega að ákveðið verði hvenær slík umr. um utanríkismál skuli fara fram. Aðalgallinn á þessum umr. undanfarin ár hefur verið sá að skýrslan hefur því miður einatt komið fram svo seint á þingi að lítið tóm og stundum ekkert tóm hefur gefist til þess að ræða hana með þeim hætti sem eðlilegur verður að teljast. Eins og segir í grg., þá var það þannig árið 1973 að umr. um skýrslu utanrrh. fóru fram 16. apríl en þinglausnir voru þá tveimur dögum seinna eða 18. apríl. Árið 1974 var skýrslan lögð fram einhvern af síðustu dögum þingsins og þá gafst ekkert tóm til þess að ræða skýrsluna. Þingrofið, sem þá stóð fyrir dyrum, kom í veg fyrir að þessi skýrsla yrði rædd að því sinni, þar sem hún hafði komið svo seint fram. Og í fyrra, árið 1975, fóru umr. um skýrslu utanrrh. fram 13. maí, en þinglausir voru 16. maí. Þegar umr. um utanríkismál fara fram í þinglok, þá gefur auga leið að þær falla í skugga þess að þá er verið gjarnan að afgr. mörg mál og ekki tóm til þess að sinna í raun og veru neinu máli til þeirrar hlítar sem eðlilegt mætti teljast. Og alveg sérstaklega er það bagalegt, þegar almenn umr. um utanríkismál, bæði það sem skeð hefur á liðnu ári og það sem fram undan er í þeim efnum, fer fram, að þá skuli þær umr. að verulegu leyti drukkna í þingslitaannríkinu. Með tilliti til þessarar reynslu tel ég eðlilegt að Alþ. ákveði nú eða mjög fljótlega það tvennt, að fest sé í lög að slík skýrsla um utanríkismál og umr. um hana skuli fara fram einu sinni á ári og í öðru lagi að valinn verði til þess að flytja og ræða slíka skýrslu heppilegur tími, - tími þegar hægt er að sinna þessum málum og þegar þau falla ekki algjörlega í skuggann af öðrum málum. Ég hef bent á það og geri um það till. í frv. mínu að marsmánuður verði valinn til þessa. Annar tími kemur að sjálfsögðu fyllilega til greina, en þó hvorki tíminn rétt fyrir jólaleyfi né tími sem hugsanlega væri undir þinglok, jafnvel ekki heldur tíminn rétt fyrir páska sem ég hygg óheppilegan líka. Ég sé ekki ástæðu, hæstv. forseti, til þess að fjölyrða öllu meira um þetta einfalda mál, en vænti þess að sú n., sem fær það til meðferðar, kanni það. Ég vona að hún og hv. þingdeild komist að þeirri niðurstöðu, að það sé bæði eðlilegt og æskilegt að festa í lögum ákvæði um þau tvö atriði sem ég hef hér nefnt, að slík skýrsla um utanríkismál eins og flutt hefur verið undanfarin ár verði lögð fram og rædd og að til þess sé valinn tími sem talist getur heppilegur á þann veg að umr. um utanríkismál verði ekki algjört aukaatriði eða falli í skugga af þingslitum. Ég legg svo til, hæstv. forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér er nú til 2. umr., var upphaflega flutt í þinglokin í fyrra og þá fjallaði menntmn. um málið og var mjög sammála flm., hv. 9. þm. Reykv., um að hér væri hreyft athyglisverðu máli sem n. vildi fyrir sitt leyti stuðla að að næði fram að ganga, og skilaði n. í fyrra jákvæðu áliti um þetta mál. Hv. flm. flutti þetta mál enn á ný nú snemma þings í vetur og málinu var enn vísað til menntmn., og hefur það þar verið til skoðunar. Nú hefur það skeð að menntmn. barst bréf, sem er dags. 24. febr. 1976, frá menntmrn., og þar kemur fram, eins og lesa má á fskj. sem fylgir nál. menntmn., að menntmrn. hefur frá áramótum nú að telja ráðið tvo stórmeistara, Friðrik Ólafsson og Guðmund Sigurjónsson, „til þess að annast skákkennslu í útvarpi og sjónvarpi eftir því sem um semst við aðila og til þess að fara í skóla víðs vegar um landið og efna til fjölteflis til að örva áhuga á skák og veita leiðbeiningar, “eins og segir orðrétt í þessu bréfi. Með tilliti til þessa var n. öll sammála um að menntmrh. hefði fullnægt þeirri höfuðstefnu sem kemur fram í frv. N. taldi aftur á móti enga ástæðu til þess að liggja á þessu frv. og taldi eftir atvíkum rétt að afgr. það frá n. þannig að því yrði vísað til ríkisstj. Eins og ég hef sagt, standa allir nm. að þessu áliti og að þessari till. um málsmeðferð.



Herra forseti. Að því er fram kemur í nál. menntmn. hefur menntmrn. hinn 24. febr. ritað n. bréf þar sem henni er tilkynnt að rn. hafi með samþykki ríkisstj. ráðið stórmeistarana í skák, þá Friðrík ólafsson og Guðmund Sigurjónsson, til þess að annast skákkennslu í útvarpi og sjónvarpi og til þess að fara í skóla víðs vegar um landið og efna til fjölteflis til þess að örva áhuga á skák og veita íeiðbeiningar. Ráðningartímabilið er frá 1. janúar 1976 og fyrst sinn sinn, uns öðruvísi kynni að verða ákveðið. Með hliðsjón af þessu mun ég greiða atkv. með till. n., þar eð það er rétt, sem segir í áliti hennar, að með þessari ákvörðun ríkisstj. hafi verið fullnægt þeirri höfuðstefnu sem fram kemur í frv. Ég get þó ekki látið hjá líða að benda á að lagasetning hefði verið heppilegri en ráðherraákvörðun þótt síst beri að vanmeta hana. Þegar ég veitti menntmrn. forstöðu og réð Friðrik Ólafsson til þess að sinna sama verkefni og hér er um að ræða heyrðist sú rödd að lagaheimild skorti til þeirrar ákvörðunar rn. Ég taldi Friðrik Ólafsson þá hafa svo algjöra sérstöðu og vera svo mikilvægan íslenskri skáklist að ég taldi réttlætanlegt að fylgin ekki fyllstu kröfum um formsatriði varðandi ráðningu hans. Hitt gerði ég mér ljóst, að ætti að verða framhald á hliðstæðri starfsemi, og á því taldi ég og tel enn hina brýnustu nauðsyn, þá yrði nauðsynlegt að setja löggjöf um slíka starfsemi. Þess vegna flutti ég frv., sem hér er til lokaafgreiðslu, þegar á síðasta þingi. Ég tel heppilegra að það hefði verið samþ., því að það ern ekki aðeins Friðrik Ólafsson og Guðmund Sigurjónsson sem nauðsynlegt er að ráða til skákkennslu og skákleiðbeininga. Við eigum sem betur fer fleiri afburða skákmenn sem hlotið hafa alþjóðlega titla í skák. Ingi R. Jóhannsson hefur hlotið slíka alþjóðaviðurkenningu og Jón Kristinsson hefur staðist fyrri hluta þeirrar keppni sem nauðsynleg er til þess að hljóta titil stórmeistara. Þeir, sem að réttu lagi hefði átt að ráða til að stuðla að eflingu skákíþróttar á Íslandi eru því fjórir, en ekki tveir. En látum það vera. Tveir eru betri en enginn. Vonandi verða þeir bráðum ekki bara fjórir, heldur enn þá fleiri. Að svo mæltu kemst ég ekki hjá því að víkja örfáum orðum að meðferð þessa máls á þingi í fyrra og nú á þessu þingi. Hún er vægast sagt mjög undarleg. Það er kunnara en frá þurfi að segja að það hefur verið haft mjög á orði undanfarin ár að virðing Alþ. sé að þverra. Stjórnmálamenn eru taldir njóta minnkandi álits. Valdhafar sæta vaxandi gagnrýni. Ýmsir hafa talið þessa gagnrýni ósanngjarna, jafnvel talið hana til þess fallna að spilla fyrir skilningi manna á gildi lýðræðis. Þessar raddir hafa verið háværastar meðal ungs fólks. Ýmsir eldri menn hafa talið þetta unga fólk vera á villigötum, það sé of óþolinmótt. Það skilji ekki að það hljóti að taka tíma að fram úr málum sé greitt með lýðræðislegum hætti á grundvelli þeirrar umr, og þeirrar málamiðlunar sem jafnan sé nauðsynleg. En því miður er allt of mikið til í þessari gagnrýni. Stjórnvöld verða æ lágkúrulegri í ráðstöfunum sínum. Glöggt dæmi um þetta er einmitt afgreiðsla þessa máls sem á ekkert skylt við stjórnmál og mér er fyllilega ljóst að ekki verður talið til stórmála frá almennu sjónarmiði. Það er engu að síður skýrt dæmi um hversu lágt ráðamenn geta lagst og þá um leið skýring á því síminnkandi áliti sem þeir njóta með þjóðinni. Eins og kom fram í ræðu hv. frsm. n. flutti ég í þinglok í fyrra frv. um skákleiðsögn í skólum. Það hlaut einróma meðmæli menntmn. þessarar hv. d. með nokkuð breyttu orðalagi. Að fenginni jákvæðri umsögn þeirra umsagnaraðila, sem leitað hafði verið til, var fyrrv. menntmrh. hæstv., Magnús T. Ólafsson, frsm. n. Vegna mikilla anna þingsins undir þinglok var hins vegar ekki talinn tími til þess að afgr. málið í Ed., en núv. hæstv. menntmrh., Vilhjálmur Hjálmarsson, lýsti því yfir, og kvað það gert eftir að hafa rætt málið við hæstv. fjmrh., að hann væri frv. fylgjandi. Ég ræddi málið persónulega við bæði hæstv. menntmrh. og hæstv. fjmrh. og varð það að samkomulagi að afgreiðsla frv. skyldi bíða til hausts, þá skyldi það afgr. eins og menntmn. hafði lagt til, og lýsti ég þessu samkomulagi í stuttri ræðu við lok umr. Síðan flutti ég málið þegar í upphafi þessa þings, þegar í október. Mér óskiljanlegur dráttur varð á að menntmn., sem lýtur formennsku flokksbróður menntmrh., afgr. málið. Ég orðaði það oftar en einu sinni við formanninn hvað ylli drættinum, en hann kvað það aðallega annir sinar vegna starfa í fjvn., sem allir vita að er mjög önnum kafin á fyrri hluta þings. En svo gerist það hinn 24. febr. að hæstv. menntmrh. tekur ákvörðum um að framkvæma með stjórnvaldsákvörðun það sem frv. var ætlað að lögfesta og lætur ekki svo lítið að skýra flm. frv. frá því þrátt fyrir umr. og orðaskipti í vor. Ég veit ekki hverjir kalla þetta að kunna mannasiði. Ráðh. vildi m.ö.o. ekki að frv. yrði afgr., heldur gera sjálfur það sem frv. fjallaði um. Að svo búnu átti n. auðvitað engan annan kost en að afgr. málið með þeim hætti sem hún hefur nú lagt til og ég fyrir mitt leyti mun samþ. Sjá ekki allir hvað hér hefur verið á ferðinni í raun og veru? Stjórnarandstæðingur flytur mál, sem á ekkert skylt við stjórnmál og er algjörlega ópólitískt í eðli sínu. Það hefur almennt fylgi. Það hefur meðmæli allra flokka í menntmn. þessarar hv. d., mun raunar hafa verið rætt í öllum þingflokkum og enginn ágreiningur verið um það. Ég geri samkomulag við hæstv. menntmrh. á s.l. vori um að afgreiðsla frv. skuli bíða til hausts. Þessu samkomulagi er lýst í þingræðu og birt í þingtíðindum. Síðan er málið flutt skv. samkomulaginu, en þá má ekki samþ. það. Af hverju? Á því getur engin önnur skýring verið en að það er flutt af stjórnarandstæðingi. Þegar smámál frá almennu sjónarmiði er afgr. með þessum hætti, þegar jafnsmáskítlegur hugsunarháttur ræður gerðum ráðh. í litlum efnum, við hverju má þá búast þegar hin stærri viðfangsefni eru til úrlausnar. Satt að segja hefði ég trúað mörgum mönnum fremur til slíkra vinnubragða en Vilhjálmi Hjálmarssyni. Hann var form. fjh.- og viðskn. á stjórnarárum ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, en þar vorum við þá fulltrúar stjórnarandstöðu, Matthías Á. Mathiesen, Matthías Bjarnason og ég. Við áttum ágæta samvinnu við formann n. og fulltrúa stjórnarfl. í n. Aldrei hvarflaði það nokkru sinni að nokkrum okkar þáv. stjórnarandstæðinga að hegða okkur neitt í líkingu við það sem Vilhjálmur Hjálmarsson hefur gert í þessu máli. En þegar þannig er unnið á æðstu stigum stjórnkerfisins, í sjálfu stjórnkerfinu, þá er ekki von að virðing almennings fyrir valdhöfum fari vaxandi.



Herra forseti. Ég verð nú að segja það, að síðari hluti ræðu hv. 9. þm. Reykv. kom mér mjög á óvart, og ég átta mig hreinlega ekki á því hvað hann er að fara. Annaðhvort er þetta svona mikill ákafi og dugnaður sem er að sprengja hann, ellegar þá að þetta er ofurkapp sem ég verð að segja að er allt að því sjúklegt í svona máli, eða þá hreinlega að maðurinn er taugaveiklaður. Ég get ekki ímyndað mér að hann þurfi að vera neitt undrandi á því þó að svona sé, eins og ég er búinn að skýra hér frá með ákaflega hógværum orðum hvernig þessi gangur málsins hefur verið í n., að hann skuli þá bregðast svona við. Og hann leyfir sér jafnvel að kenna ráðh. um það hvaða afstöðu sjö alþm. úr mismunandi flokkum hafa haft til þessa máls. Því fer víðs fjarri að hæstv. menntmrh. hafi nokkur áhrif haft á gerðir einstaki., um. í þessu máli. Því fer víðs fjarri. Hann hefur ekki einu sinni haft áhrif á afstöðu mína til þessa máls. Ég verð að segja það alveg eins og er, að þó við í menntmn. séum ekki menn til þess að fullnægja ofurkappi eða metnaði hv. 9. þm. Reykv. í stóru og smáu, þá má hann ekki sprengja af sér öll bönd í málflutningi. Og ég endurtek það, að það kemur mér ákaflega einkennilega fyrir sjónir hvernig hann bregst við þessu, og vil vísa því algjörlega á bug að þetta mál hafi fengið á nokkurn hátt óeðlilega meðferð hér í þinginu. Það hefur fengið á allan hátt, bæði fyrr og síðar, fullkomlega þinglega meðferð og sem betur fer í mjög góðu samstarfi við flm., eins og ég má minnast frá fyrra þingi. Hitt skal ég játa, að ég hafði af því dálitlar áhyggjur þegar við gengum frá þessu máli fyrri partinn í mars og hv. flm. var erlendis, þá hafði ég svolitlar áhyggjur af því að hafa ekki sagt honum frá afgreiðslunni. En ég taldi ekki ástæðu til að tefja þetta mál þangað til ég næði sambandi við hv. flm., enda virtist mér að þessi málsmeðferð væri fullkomlega eðlileg miðað við málsástæður og fullkomlega þingleg. Það er nú ekkert þó að hv. þm. beini spjótum sínum gegn okkur í n. og til mín sem form. n. og frsm., en ég vil ekki að hæstv. menntmrh. sé ranglega brugðið um afskipti af þessu máli því að þau hefur hann ekki haft. Hitt er ljóst, að við í n. fylgdumst með hvað var að gerast í þessu máli og við vissum af viðtölum við menntmrn. að það var búið að ráða menn til þeirra starfa sem þetta frv. gekk út á, og við fengum það staðfest með bréfi 24. febr. Ég held að hv. flm. þessa máls megi vel við það una að hafa verið forgöngumaður þessa máls hér á þingi og að hann hefur átt verulegan þátt í því að þetta mál hefur fengíð þá lausn sem reyndin er, að það er búið að ráða báða skákmeistara okkar, stórmeistarana okkar í skák, búið að ráða þá báða á föst laun hjá ríkinu þannig að þeir ættu að hafa þokkalega afkomu sem atvinnumenn í skák. Ég hugði svo sjálfur og ég hygg að það hafi verið skoðun menntmn.manna yfirleitt að það væri þetta sem hv. þm. vildi fyrst og fremst koma fram, en ekki endilega í hvaða formi það væri gert eða hvort fullnægt væri að öllu leyti eigin metnaði hans í málafylgju.



Herra forseti. Ég hef þegar sagt það sem ég tel þörf á að segja um meðferð þessa máls og hef engu við að bæta. Hitt vil ég aðeins leiðrétta, að gagnrýni mín hafi beinst að hv. menntmn., sem auðvitað átti sér ekki stað þar eð ég hóf mál mitt með því að lýsa því yfir að ég væri fylgjandi og mundi greiða atkv. með einróma áliti n. vegna þeirra bréfaskrifta sem farið höfðu fram af hálfu menntmrn. til n. Hinu kemst ég ekki hjá í örfáum orðum að andmæla, að meðferð málsins hafi að öllu leyti verið eðlileg. Hún hefur að öllu leyti verið óeðlileg. Það er óeðlileg meðferð máls, þegar frv. er flutt í byrjun þings að gerðu samkomulagi við ríkisstj. í lok síðasta þings, að þá skuli líða októbermánuður, nóvembermánuður, janúarmánuður og næstum allur febrúarmánuður án þess að málið sé afgr. - þrátt fyrir gert opinbert samkomulag flm. frv. við tvo hæstv. ráðh. á s.l. vori, væntanlega, að því er mér skilst, að hafðri stuttri umr. í ríkisstj. um málið. Samt líða margir mánuðir án þess að málið hljóti afgreiðslu, en efni málsins afgr. með ráðherraákvörðun sem tekin er án þess að láta svo lítið að skýra flm. frv. frá henni þrátt fyrir áður gert samkomulag, en ekki afgr. með samþykkt frv. Það er þessi málsmeðferð, sem ég hef verið að átelja, og annað ekki. Till. n. mun ég að sjálfsögðu samþ. Um upphaf á ræðu form. n. vil ég engin orð hafa. Ég vildi óska hans vegna að hann hefði látið vera að mæla þau.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar umr. og ég ætla ekki að fara að ræða um mannasiði við hv. 9. þm. Reykv. Ég vil aðeins láta þess getið að menntmrn. þótti rétt, eftir að búið var að ráða skákmennina, að skýra menntmn. frá því, sem og gert var með bréfi. En vegna þess að hv. þm. minntist á afstöðu mína, þegar málið var hér til meðferðar við þinglokin siðast, og kvað mig hafa lýst fylgi við frv., þá held ég að það sé skýrara að komi alveg fram það sem ég sagði þá, það er örstutt. Og ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, að rifja það upp: „Ég er sammála flm. þessa frv. um nauðsyn þess að greiða fyrir því að stórmeistarar okkar geti í ríkum mæli helgað sig skákíþróttinni. Það er nú áreiðanlega orðið þröngt um afgreiðslu þessa máls hér á þessu þingi og óvíst hversu um hana fer. Ég hef rætt þetta ofurlítið við hæstv. fjmrh. og við erum málinu velviljaðir efnislega. Teljum við rétt að það komi fram, m.a. vegna þeirrar tvísýnu sem augljóslega er á um afgreiðslu málsins á þessum síðustu stundum þingsins.“ Mér finnst rétt að þetta komi fram orðrétt og fylgi með í þessum umr.