Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja þáltill. um skipun nefndar til að endurskoða mörk núgildandi lögsagnarumdæma. Hún hljóðar svo: „Alþingi ályktar að fela dómsmrh. að skipa nefnd til að endurskoða núgildandi mörk lögsagnarumdæma. Nefndina skipi fjórir menn tilnefndir af þingflokkunum, einn tilnefndur af Sýslumannafélagi Íslands og einn skipaður af dómsmrh. án tilnefningar og sé hann jafnframt formaður nefndarinnar. Nefndin skili tillögum sínum fyrir árslok 1983.“ Með lögbókunum fornu; Járnsíðu og Jónsbók, voru stofnaðar landfræðilega afmarkaðar þinghár sem umboðsmenn konungs fengu til yfirsóknar. Þær voru 12 talsins og má ætla að takmörk þeirra hafi í stórum dráttum verið hin sömu og hin hefðbundnu takmörk hinna fornu vorþingháa. Vorþinghár þjóðveldisaldar voru ekki landfræðilega afmarkaðar með lögum, en hljóta eigi að síður að hafa öðlast hefðbundin takmörk nokkuð snemma eftir að þær urðu sérstök framfærsluumdæmi. þinghár þær, sem ákveðnar voru með lögbókunum, voru Múlaþing, Skaftafellsþing, Rangárþing, Árnesþing, Kjalarnesþing, Þverárþing, Þórsnesþing, Þorskafjarðarþing, Húnaþing, Hegranesþing, Vaðlaþing og Þingeyjarþing. Þinghár þessar höfðu víða eðlileg landfræðileg takmörk og sumar þessara þingháa urðu að sýslum innan sömu takmarka ef ekkert hindraði eðlilegar samgöngur innan þeirra. Sýslurnar urðu þó með tímanum mun fleiri og núverandi sýslunafna er flestra í fyrstu getið á 16. öld. Breytingar á sýslumörkum hafa hins vegar verið óverulegar á síðari tímum og er svo komið að víða um land taka þau ekkert tillit til byggða- og þjónustukjarna sem hafa myndast, og þess eru dæmi, að menn þurfi að fara í gegnum eitt eða fleiri lögsagnarumdæmi til þess að komast til næsta yfirvalds. Í þessu sambandi má nefna að íbúar Mosfellshrepps þurfa að aka um Reykjavík og Kópavog til þess að komast til sýslumanns Kjósarsýslu, sem situr í Hafnarfirði, og íbúar Norður-Múlasýslu þurfa að aka um Egilsstaði til að komast til sýslumanns Norður-Múlasýslu sem situr á Seyðisfirði. Þá er víða mjög langt að fara til viðkomandi sýslumanns þótt ekki þurfi að fara um önnur lögsagnarumdæmi til þess, en oft er þó mun styttra til yfirvalds í næsta lögsagnarumdæmi. Má nefna sem dæmi að íbúar norðanvert við Hvalfjörð þurfa að aka til Borgarness til að hitta sinn sýslumann, en mun styttra er til Akraness, þar sem bæjarfógeti situr, og íbúar austanvert við Eyjafjörð þurfa að fara til Húsavíkur, þar sem sýslumaður Þingeyjarsýslu situr, en mun styttra er til Akureyrar. Þá er ótalið það óhagræði sem er varðandi alla löggæslu í landinu því að hún lýtur sömu skiptingu og ég hef verið að ræða um hér. Þá má bæta því við, að mörk lögsagnarumdæmanna í óbyggðum eru víða mjög óljós, einkum á miðhálendinu, þar sem þau eru á reiki víða og oft ókunn með öllu. Sýslumörk á uppdráttum landsins eru og sett eftir misjafnlega öruggum heimildum og sums staðar af handahófi. Um nokkurt skeið hafa verið uppi kröfur um úrbætur í þessum efnum. Nefni ég þar til kröfur um breytingar á Austurlandi aðallega. En það hefur orðið minna úr leiðréttingum eða athugun þessara mála og því hef ég leyft mér að flytja þessa tillögu. Nauðsynlegt er að nú þegar verði hafist handa við að koma fastri og bættri skipan á mörk lögsagnarumdæmanna um land allt í samráði við hagsmunaaðila og stjórnvöld, sem málið skiptir, og undirbúa lagasetningu um mörkin, eftir því sem nauðsyn ber til, en heildarlöggjöf um þessi efni er ekki fyrir hendi, eins og ég hef áður sagt. Því er lagt til að til þess að vinna að þessum málum verði sett á fót nefnd skipuð fjórum mönnum tilnefndum af þingflokkunum, einum manni tilnefndum af Sýslumannafélaginu og formaður nefndarinnar verði síðan skipaður af dómsmrh. án tilnefningar. Herra forseti. Ég vil leyfa mér að leggja til að að loknum þeim þætti umr., sem hér fer fram, verði máli þessu vísað til viðeigandi nefndar.



Herra forseti. Ég vil mjög taka undir það, sem hv. flm. sagði áðan um nauðsyn þess að endurskoðun fari fram á mörkum núgildandi lögsagnarumdæma, og mælast til þess við þá nefnd, sem fær málið til meðferðar, að hún hraði afgreiðslu þess svo að það nái fram að ganga á þessu þingi. Það er ekki ofsögum sagt sem hann sagði áðan um þau margvíslegu óþægindi sem menn víðs vegar um landið hafa af úreltri skipan þessara mála. Það er hægt að nefna fleiri dæmi en hann taldi um það, að ekki fer saman viðskiptasvæði og lögsagnarumdæmi, sem auðvitað gerir hvort tveggja í senn að torvelda eðlilega viðskiptahætti og veldur auk þess margvíslegum útgjöldum og töfum fyrir viðkomandi. Ég álít því að þetta frv. sé orð í tíma talað og að hér sé mjög þörfu máli hreyft.



Herra forseti. Þetta mál er til athugunar í dómsmrn. Við ræddum það m.a. á fundi þar sem stjórn Sýslumannafélagsins kom í rn. og flm. er fullkunnugt um. Hitt er annað mál, að það er nauðsynlegt að skoða þetta vandlega, því að það er víða óhagræði að þessari gömlu skiptingu. Hitt er hægara sagt en gert að breyta henni, nema þá að mjög vandlega athuguðu máli.



Herra forseti. Í þeirri till., sem hér er til umr., er hreyft mjög merku máli sem ég tel að sé að vísu nokkru víðtækara en gerð hefur verið grein fyrir hér af framsögumanni. Komið hefur fram að það sé nokkuð óljóst, hver lögsöguskipting sé milli umdæma í landinu, og að nauðsynlegt sé að kveða skýrt á um hana í lögum. En ég vil minna á í þessu sambandi að í landinu dvelst erlendur her sem fer með lögsögu á ýmsum svæðum hér á landi án þess að þau hafi verið skilgreind að lögum og án þess að það liggi nokkuð ljóst fyrir, hver séu yfirráðamörk þess svæðis, sem herinn hefur yfir að ráða, eða með hvaða hætti það hafi verið ákveðið. Ég vil í þessu sambandi minna á það, að á sínum tíma var ákveðið án samþykkis ríkisstj. og án samþykkis Alþingis að ákveðið landssvæði í Austur-Skaflafellssýslu væri tekið undan lögsögu sýslumannsins í Skaftafellssýslum og fært undir lögsögu Bandaríkjanna. Að vísu fer lögreglustjórinn á Keflavíkurflugvelli með fulltrúavald á því svæði, en samkv. þeim venjum og reglum, sem tíðkast í samskiptum við bandaríska herinn, er það yfirhershöfðinginn á Keflavíkurflugvelli, fulltrúi Bandaríkjastjórnar og Pentagons á Íslandi, sem fer með æðstu lögsögu á því svæði. Í Austur-Skaftafellssýslu sem Bandaríkjunum var afhent á þessum tíma, án þess að það gerðist með lögformlegum hætti hér á Alþingi eða innan stjórnkerfisins væri skýrt kveðið á um það, hver þessi mörk ættu að vera og með hvaða hætti. Ég held einnig að samskipti íslenskra yfirvalda á þessum svæðum og bandaríska hersins og íslenskra þegna séu mjög óljós. Ég vil í þessu sambandi geta þess, að fyrir utan girðingu á Keflavíkurflugvallarsvæðinu liggur vegur sem er um það bil 50 metrum fyrir utan hliðið á Keflavíkurflugvelli. Kringum þennan vegarspotta er algerlega opið svæði. Þar eru engar girðingar og ekki neitt. Þar geta sauðfé og hundar gengið um eins og þau ágætu dýr lystir. Ef hins vegar íslenskur ríkisborgari ætlar að labba niður þennan veg, sem ég endurtek að er utan girðingar, utan við það svæði þar sem lögreglumenn í hliðinu gæta umferðar, - ef íslenskur ríkisborgari ætlar að ganga niður þennan opna veg birtast lögreglumenn og banna honum það. Við veginn er að vísu skilti þar sem umferð er sögð bönnuð. Allt svæðið í kring er algerlega opið. Ef viðkomandi íslenskur ríkisborgari óskar eftir að fá að tala við lögreglustjórann á Keflavíkurflugvelli til að kanna það, hvort hann geti leyft honum að ganga niður þennan opna veg á þessu opna svæði, þá segir lögreglustjórinn á Keflavíkurflugvelli: Ég hef enga heimild til þess að leyfa þér það, því miður. Ég er ekki yfirvald á þessu svæði. Ég fer ekki með lögsögu á þessum opna vegi. - Það verður að spyrja æðstu yfirmenn bandaríska hersins hvort þessi íslenski ríkisborgari megi ganga niður þennan opna veg sem þarna er utan girðingar og fyrir utan hliðið. Það eru því ekki íslensk yfirvöld, sem geta leyft íslenskum ríkisborgara að ganga þennan opna veg, heldur verða yfirmenn bandaríska hersins að kveða upp úr með það og kannske yfirmenn þeirra í Pentagon, ef málið gengur upp eftir öllu bandaríska stjórnkerfinu og endar þá hjá forsetanum í Hvíta húsinu sem fer með lögsögu yfir þessum vegi fyrir utan hliðið, Ronald Reagan. Ég held þess vegna að mjög nauðsynlegt sé að við meðferð þeirrar þáltill., sem hér er til umr., verði lögsaga á íslensku landi í heild tekin til meðferðar og skoðuð og að sú nefnd, sem hér er verið að leggja til að geri ítarlega úttekt á lögsögumálum á Íslandi, geri jafnframt skýra úttekt á því, hvaða svæði það eru á Íslandi sem íslensk yfirvöld hafa í dag enga lögsögu yfir og íslensk yfirvöld geta ekki leyft íslenskum borgurum að ganga um, svo að við fáum einnig við lok þessa nefndarstarfs skýra mynd af því, yfir hvaða hluta landsins Ronald Reagan hefur lögsögu.



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt fjórum öðrum hv. þm. af Suðurlandi að endurflytja till. til þál. um að fela ríkisstj. að láta fara fram fullnaðarrannsókn á hafnargerð við Dyrhólaey. Till. svipuð þessari var flutt á 102. löggjafarþingi, en fékk þá ekki afgreiðslu. Í trausti þess, að mál þetta nái nú fram að ganga, höfum við endurflutt till. Þetta er gamalt mál hér á hv. Alþingi og meira en aldargamalt áhugamál Skaftfellinga og Eyfellinga. Ég rakti sögu þessa máls að nokkru í framsögu fyrir málinu þegar það var flutt síðast og skal ekki endurtaka það hér. Saga þessa máls sýnir að skaftfellskir bændur, sem hafa haldið þessu máli vakandi í meira en 100 ár, hafa ekki látið fátæktina smækka sig. Þeir hafa átt glæstar hugsjónir fyrir sitt hérað og fyrir framtíð þess. Nú hafa komið fram ný rök fyrir þessu máli þar sem erlendir aðilar hafa sýnt áhuga á að kaupa vikur, Kötlu- og Hekluvikur, til bygginga. Rannsóknir hafa leitt í ljós að vikurinn uppfyllir þær kröfur sem gerðar eru til léttsteypu t.d. í Þýskalandi. Byggingarefni í Evrópu eru að ganga til þurrðar, svo að lítill vafi er á að á næstu árum og áratugum verður vaxandi eftirspurn eftir íslenskum jarðefnum til bygginga erlendis. Á Mýrdalssandi er talið að nýtanlegur vikur sé a.m.k. 300 millj. rúmmetra vestan og norðan Hjörleifshöfða, en talið er að á sandinum öllum sé e.t.v. þrisvar til fjórum sinnum meira magn af nýtanlegu byggingarefni. Hafnargerð við Dyrhólaey er forsenda þess, að hægt sé að nýta þennan útflutning, afla þannig erlends gjaldeyris, auk þess að það mundi skapa mikla atvinnu heima fyrir við flutning vikursins til hafnar. Mætti gera ráð fyrir að í framtíðinni yrði unnið úr vikrinum hér á landi og fluttar út full- eða hálfunnar vörur til bygginga erlendis. Þegar þeirri kreppu, sem nú er í Evrópu, lýkur ber nauðsyn til að öllum rannsóknum á hafnargerð við Dyrhólaey verði lokið því að þá kynni að opnast mikill markaður fyrir þessi íslensku jarðefni sem við höfum nóg af. Ég hef bent á að höfn við Dyrhólaey geti orðið undirstaða að nýjum gjaldeyrisskapandi útflutningi, gefið ný atvinnutækifæri. Ég held að allir séu sammála um að við verðum að leita nýrra leiða til að skapa atvinnu í landinu ef fólkið á ekki að leita burt úr landinu. Hinir hefðbundnu atvinnuvegir, sjávarútvegur og landbúnaður, taka ekki við vaxandi fjölda ungs fólks sem leitar á vinnumarkaðinn á næstu árum. Komi höfn við Dyrhólaey kemur þar einnig útgerð, auk þess sem höfnin gefur fleiri tækifæri, t.d. stóriðju í einhverju formi í því héraði þar sem meginhluti rafmagnsins er framleiddur. Það er engin ofrausn þó að gerð sé höfn á Suðurlandi, miðsvæðis milli Þorlákshafnar og Hafnar í Hornafirði. Því miður eru líkur á að draga muni verulega úr framleiðslu landbúnaðarafurða. Takmarkanir á því sviði hafa þegar verið teknar upp. Því er enn brýnna en áður að vinda bráðan bug að því að auka atvinnu á Suðurlandi, skapa ný atvinnutækifæri. Það er alvarlegt mál, hve fólksfjöldi á Suðurlandi stendur nánast í stað, einnig á Árborgarsvæðinu sem við kötlum svo, þrátt fyrir útgerð frá Þorlákshöfn. Nokkur hundruð manns hafa þó unnið við virkjunarframkvæmdir á hálendinu á undanförnum árum og gera enn. Það væri vitanlega glapræði að kippa þeirri vinnu burt í einu vetfangi án þess að skapa því fólki ný atvinnutækifæri. Hitt er jafnvitlaust, að líta á þá vinnu og stöðugar framkvæmdir þar sem atvinnuveg í framtíðinni, heldur verðum við að vinna að því að það afl, sem þar er framleitt, verði undirstaða nýrra atvinnugreina á Suðurlandi. Bygging hafnar við Dyrhólaey er einn þáttur í því að svo megi verða. Verði ekki leitað nýrra leiða til aukningar atvinnu á Suðurlandi, ef við Sunnlendingar fáum ekki þann stuðning sem til þarf í þessu máli og öðrum, þá blasir við fólksflótti af Suðurlandi, úr sveitum og þorpum, þar sem landbúnaðurinn hlýtur, eins og ég áður hef sagt, óhjákvæmilega að dragast saman um sinn. Ef svo færi færu mikil verðmæti forgörðum: byggingar standa auðar, verðmæti verða að engu, eins og gerst hefur sums staðar annars staðar í harðbýlli og afskekktari sveitum þessa lands. Ef það ætti eftir að gerast á Suðurlandi væri eitthvað meira en lítið að þar sem veðurfar í þessum hluta landsins er þó einna mildast á þessu landi. Það er fólksflótti af Suðurlandi. Hlutfallslega flest fólk hefur flutt burt úr Suðurlandskjördæmi á s.l. ári. Þessi fólksflótti mun halda áfram ef ekki verður unnið að því að skapa þar ný atvinnutækifæri. Fari fram sem nú horfir verður Árborgarsvæðið, sem við köllum svo, eins konar svefnstaður fyrir fólk sem vinnur sunnan heiða. Með óhjákvæmilegum samdrætti í landbúnaði er byggðin í Vestur-Skaftafellssýslu í hættu sé ekkert að gert. Það þarf vissan fjölda af fólki til þess að halda uppi samfélagi sem getur boðið upp á það lágmark félags- og menningarlífs sem hægt er við að una. Ef atvinnulífið er í lágmarki, framkvæmdir litlar, fer margt annað eftir því. Samgöngumál í austurhluta Suðurlandskjördæmis eru á því stigi - eða voru s.l. sumar - að það var líkara því að þar væri um að ræða dýraslóðir en vegi, eins og einhver orðheppinn maður komst að orði. Er þetta þó stysta eða a.m.k. greiðfærasta leiðin til Austurlands. Höfn við Dyrhólaey yrði lyftistöng fyrir þessi héruð og Suðurland allt, auk þess sem útflutningur jarðefna getur orðið talsverður þáttur í gjaldeyrisöflun landsmanna. Það er sannfæring mín, að höfn við Dyrhólaey ásamt höfninni í Þorlákshöfn sé undirstaða þess, að iðnaður í verulegum mæli geti orðið í öllum þéttbýlisstöðum sunnanlands. Miklar vegalengdir til hafna hafa alltaf staðið Suðurlandi fyrir þrifum. Hér er því um mikið byggðamál að ræða, eins og ég hef bent á. Eins og nú horfir liggur ekkert annað fyrir ungu fólki, sem elst upp á Suðurlandi, en að flytjast burt. Atvinnuástandið nú er þannig að fólksflótti úr héraðinu er hafinn. Ástandið í minni sveit er þannig, að jafnvel nokkrar húsmæður fóru s.l. vetur til Hafnar í Hornafirði í atvinnuleit um takmarkaðan tíma. Iðnaður í einhverju formi verður að taka við því fólki sem kemur á vinnumarkaðinn á komandi árum. Það verður því að vinna að því að búa þannig að iðnaðinum, að hann geti dafnað, að fólk vilji leggja fjármuni í slíkan atvinnurekstur og kannske ekki síst að iðnaðurinn geti borgað betra kaup en hann hefur gert á undanförnum árum. Allir vita hvað til þess þarf. Það þarf að vinna bug á verðbólgunni. Verðbólgan á Íslandi má ekki vera meiri en í okkar viðskiptalöndum. Þetta er raunar einnig aðalvandi landbúnaðarins í dag, auk þess sem fátæki maðurinn tapar mest á verðbólgunni, en þeir, sem kunna á bankakerfið, geta náð í fjármuni. Braskararnir græða. Að síðustu, ef ég má leyfa mér að segja það: Eru þeir ekki of margir sem stjórna of fáum í þessu landi? Er ekki stjórnkerfið orðið of viðamikið? Er ekki kominn tími til að stjórna þessu landi af meiri alvöru og meiri festu en oft hefur verið gert. Herra forseti. Ég vænti þess, að þessi þáltill. um rannsókn á hafnargerð við Dyrhólaey fái afgreiðslu á þessu þingi. Ég vil leggja til að henni verði að lokinni þessari umr. vísað til atvmn.



Herra forseti. Ég get lýst stuðningi við þessa þáltill. Eins og sjálfsagt margir hv. alþm. vita hafa farið fram nokkrar rannsóknir í sambandi við hafnarstæði í Dyrhólaey sem hafa sýnt mismunandi niðurstöður. En segja má að í dag sé miklu meiri tækni komin á sjónarsviðið til rannsókna í sambandi við undirbúning hafnargerða og þar af leiðandi ætti að mega vænta betri árangurs af nýrri rannsókn á þessu sviði. En það, sem mig langar til að varpa hér fram í sambandi við þessa umr. til hv. flutningsmanna, er að það kemur ekki fram, hvorki í till. né grg., hver eigi að stjórna eða eiga þessa höfn og reka hana ef af því yrði að hún yrði byggð. eins og öllum er kunnugt fer nú fram endurskoðun hafnalaga, og það hefur verið á undanförnum árum krafa sveitarstjórnarmanna yfirleitt, að allar hafnir í landinu yrðu færðar undir eina stjórn, undir ein lög, þ.e. að landshafnir í núverandi mynd yrðu lagðar niður og afhentar viðkomandi sveitarfélögum eða eigendum á viðkomandi stöðum. Þegar við erum að hugleiða nýja hafnargerð á stað þar sem ekki hefur verið höfn er þess vegna ekki óeðlilegt að um þetta sé spurt eða að fram komi hugleiðingar þeirra sem að þessu standa og njóta eiga, hvernig þeir hugsa sér form á þessu í framtíðinni, ef af þessu verður. Mér finnst að þetta þyrfti að koma fram í upphafi því að það skiptir meginmáli þegar áfram verður fjallað um málið. Að öðru leyti tel ég þetta sjálfsagða till. og að eðlilegt sé að gera ítarlega rannsókn og áætlun um hafnargerð við Dyrhólaey, því að það er allt of stórt svæði í okkar landi, frá Þorlákshöfn að Höfn í Hornafirði, sem er hafnlaust. En fyrir utan eru fengsæl fiskimið alveg upp að fjöruborði. Og þarna eru miklir flutningar og ekki hvað síst, eins og fram kemur í grg., miklir möguleikar e.t.v. á útflutningi á jarðefnum.



Herra forseti. Eins og kunnugt er var á ráðstefnu, sem haldin var í Reykjavík 18.–22. jan. s.l., gerður samningur um verndun lax í Norður-Atlantshafi. Fjallar till. sú til þál., sem hér er til afgreiðslu, um fullgildingu samnings þessa um verndun lax í Norður-Atlantshafi. Utanrmn. hefur haft þáltill. þessa til athugunar og nm. orðið sammála um að mæla með samþykkt hennar.



Herra forseti. Enda þótt ég eins og aðrir nm. í utanrmn. mæli með samþykkt þessarar till. til þál. tel ég óhjákvæmilegt að við þessa umr. komi fram nokkrar athugasemdir og ábendingar. Það er að mínu mati eðlilegt að staðfesta þennan samning einungis af einni ástæðu - eða fyrst og fremst af einni ástæðu, þ.e.a.s. þeirri, að samkv. honum er algert bann lagt við laxveiðum utan efnahagslögsögu, utan 200 mílnanna. Að öðru leyti er samningur þessi heldur lítilfjörlegur og hefði mátt búast við að hann yrði okkur hagstæðari en raun ber vitni. Sérstaklega verður að vekja á því athygli, að í 2. gr. samningsins er gert ráð fyrir að Færeyingar megi veiða á svæði Norður-Atlantshafsnefndarinnar, eins og það er nefnt, innan fiskveiðilögsögu Færeyja og ekki takmarkað hve mikil svæði innan fiskveiðilögsögunnar hér er um að ræða. Hins vegar eru í greininni, þar sem fjallað er um Vestur-Grænlandsnefndina, einungis tilgreindar 40 sjómílur frá grunnlínum. Ég vil vekja athygli á því og vona að ummæli mín fái staðist ómótmælt af öllum hv. alþm., að samkv. 66. gr. uppkastsins að hafréttarsáttmála eiga upprunaríki slíkra fiska eins og laxins miklu meiri réttindi en í þessum samningi eru tilgreind. Ég vil leyfa mér að fullyrða að 66. gr. uppkastsins að hafréttarsáttmála sé nú þegar orðin alþjóðalög, það hafi skapast þar venjuréttur, að greinin sé lög „de facto“ eða í raun, þó að kannske megi segja að hún sé ekki orðin að alþjóðalögum, „de jure,“ þar sem samningurinn hefur ekki verið samþykktur formlega eða staðfestur. Ég styð þetta þeim rökum, að a.m.k. þann tíma sem ég hef setið fundi hafréttarráðstefnu hefur engin þjóð reynt að hreyfa við ákvæðum þessarar greinar. Hafa allir með þögninni samþykki að hún skyldi standa eins og hún væri. Það má segja um aðrar greinar hafréttarsáttmálans, eins og t.d. þau hafsbotnsréttindi sem verið er að deila um, að það sé kannske ekki hægt að halda því fram að þær séu orðnar alþjóðalög í raun eða venjuréttur. En að því er þessa grein varðar er það alveg ótvírætt að mínu mati. Og í þessari grein er það beinlims tekið fram, að það sé ekki einungis réttur strandríkis eða upprunaríkisins að vernda slíka fiskstofna, heldur er það skylda þess ríkis. Það skal gera það bæði innan eigin lögsögu og eins utan hennar. Og réttindi yfir þessum fiskstofnum eru miklu meiri og víðtækari en yfir nokkrum öðrum, sem byggist auðvitað á eðli málsins, að það er upprunaríkið sem á þessi réttindi og á að gæta þeirra. Undanþágur frá þessu eru mjög veigalitlar. Upprunaríkið getur t.d. ákveðið heildarafla á þessum fisktegundum, og eins og ég sagði áðan ber því að tryggja að ekki sé gengið á þessa stofna. Það er skylda þess samkv. þessum alþjóðalögum. En á þeim tíma, sem þessi grein hefur staðið óbreytt í uppkastinu að hafréttarsáttmála, hafa Færeyingar stöðugt verið að auka afla sinn á laxi í hafinu. Ég held að það sé varla hægt að nota um þetta framferði vægara orð en að það sé siðlaust athæfi og lögbrot að auki. Það er brot á alþjóðalögum. Og mér finnst raunar furðulegt að bæði við og ekki síður kannske Norðmenn, Svíar, Írar, Bretar og aðrir þeir, sem þarna hafa hagsmuna að gæta, skuli ekki taka fastar á þessum málum og fylgja fram þeim skýlausa rétti sem þessar þjóðir hafa samkv. þessari nefndu grein í hafréttarsáttmálanum - og ekki einungis rétti, heldur líka skyldu. Það er hugsanlegt að að því megi færa einhver rök, að Færeyingar mættu e.t.v. veiða 100–200 tonn vegna þess að þeir byrjuðu víst einhverjar laxveiðar um 1960. En það eru engin rök fyrir því, að þeir auki veiðarnar eins og þeir hafa gert með ólögmætum hætti eða þeim haldist uppi slíkar gífurlegar veiðar til frambúðar. Það er lögbrot samkv. þessari grein, og okkur ber skylda til, í samvinnu við aðrar þjóðir sem hagsmuna hafa að gæta af þessum veiðum, að hindra að þessum veiðum sé haldið áfram. Ég býst ekki við að neinn væni mig um að vilja vera með ósanngirni í garð frændþjóðar okkar Færeyinga. Ég hef staðið að tillöguflutningi um aukið samstarf við þá á mörgum sviðum, ekki síst á sviði fiskveiða og fiskverndar. En hér er um þvílíkt athæfi að ræða, að það getur ekki verið að þeir komist upp með þessar veiðar til frambúðar. Og ég hygg að Íslendingar allir séu sammála um að þetta verði að stöðva. Það er algert hámark að þeir gætu kannske veitt, eins og ég sagði áðan, 100–200 tonn, eins og þeir munu hafa gert áður en þessi grein í hafréttarsáttmála var samin og komst inn í þau uppköst sem síðan hafa staðið óbreytt fund frá fundi. En þeir hafa engan rétt af neinu tagi til að stórauka veiðarnar á meðan þessi grein verður að teljast lögformleg, eins og áður segir, margra ára venjuréttur. Hún er lög í raun. Þess vegna var óviðurkvæmilegt að taka þessa heimild inn í samninginn sem hér er til samþykktar, að Færeyingar hefðu heimild til veiða á þessu svæði, þ.e. fiskveiðilögsögu Færeyja, án þess þá að takmarka það mjög rækilega. En auðvitað verður þessi samningur endurskoðaður, og samkvæmt honum á raunar að fjalla um veiðar frá ári til árs og verður auðvitað gert. Á þeim fundum, sem þessar þjóðir halda með sér, verður þetta mál auðvitað sérstaklega upp tekið. Því er stundum haldið fram, að engar sannanir séu fyrir því, að lax frá Íslandi veiðist við Færeyjar. Þetta er fásinna. Fyrir einum og hálfum áratug eða svo vissi ég til þess, að Snorri heitinn Hallgrímsson prófessor merkti örfáa laxa og sleppti þeim á Skaftársvæðinu. Eina merkið, sem til baka kom, kom einmitt frá Færeyjum. Það þarf enginn að segja manni að Færeyingar, sem stunda þessa rányrkju, séu sérstaklega áfjáðir í að halda til haga merkjum úr fiski sem þeir veiða með þessum hætti. Það er íslenskur lax á þessum slóðum og hann er veiddur af Færeyingum. Þá hefur því verið haldið fram, að ekki væri óeðlilegt að Færeyingar fengju það sem kallað hefur verið beitartollur, vegna þess að laxinn fer þarna um skamman tíma úr ári. Ég veit ekki hver hefur fundið þessa endaleysu upp, hvort það er íslensk framleiðsla eða komin frá Færeyjum. Auðvitað er lífið í sjónum ekkert síður komið frá Íslandi inn á Færeyjamið heldur en öfugt. Ætli það sé ekki meira um það, að ýmiss konar fæðutegundir fiskstofna berist af okkar miðum inn á þau færeysku, heldur en öfugt? En hvað sem um það er, þá er þetta fávíslegt tal og réttlætir rányrkjuna með engum hætti. Ég vildi koma þessum athugasemdum hér að, herra forseti, nú við þessa umr., áður en til atkv. er gengið. Ég vænti þess, að allir hv. þm. séu mér sammála um að eðlilegt sé, að þær komi hér fram, og að enginn muni andmæla því sem ég hér hef sagt, að þarna sé um lögbrot af hálfu Færeyinga að ræða og rányrkju og að Alþingi muni halda til haga íslenskum réttindum í þessu efni og þetta fáist fest í þskj. sem samdóma álit allra hv. alþm.