Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bjarni Bjarnason): Samkvæmt samkomulagi þriggja stærstu þingflokkana, þegar þingi lauk síðast, komu saman alls 7 menn, sem af hálfu þessara flokka áttu að vera í fjvn. þessa þings og tilætlunin var, að byrjuðu nokkru fyrr á undirbúningi fjárlaganna. Þessir 7 menn komu fyrst saman 22. jan. síðastl., en einn þeirra hætti störfum, svo að við urðum ekki nema 6 eftir. Við skiptum með okkur verkum og byrjuðum á því að athuga ríkisstofnanirnar. Þrír nm. athuguðu sérstaklega launagreiðslur og hinir þrír annan rekstur. Nm. söfnuðu ýmsum gögnum til undirbúninga fyrir n. til þess að byggja á síðari ákvarðanir. Á tekjubálki fjárlagafrv. eru engar breyt. gerða af n. hendi, eins og hv. þm. mun þegar ljóst. Byggði n. þetta á því að annars vegar, að enn eru óafgr. ýms frv. um framlenging nokkurra tekjuöflunarlaga; mætti nefna frv. til l. um bráðabirgðaverðtoll og loks hinn svo kallaða bandorm. Þessa vildi ég geta og biðja hv. þm. að athuga, að nál. um tekjubálkinn átti að standa: „Enn eru ósamþ. á Alþingi frv. um framlenging nokkurra tekjuöflunarlaga“. Hin ástæðan, sem olli því, að n. kemur ekki með neinar brtt. við tekjuhliðina, er sú, að enn er óafgert um ýmsa gjaldaliði og því á engan hátt séð, hversu há gjöldin kunn að verða, þótt það út af fyrir sig breyti ekki tekjumöguleikunum. En það hefir þó þau áhrif, að betra verður að athuga, hversu langt er hægt að teygja sig með tekjuliðina. Ég skal geta þess, að ég geri mér litlar vonir um, að skynsamlegt reynist að hækka að nokkrum mun þá tekjuáætlun, sem gert er ráð fyrir í frv. Og er það þá að vísu játning á því að erfitt muni verða að láta tekjur og gjöld hinna væntanlegu fjárlaga standast á. En eins og getið er um í nál., mun n. gera allt, sem í hennar valdi stendur, til þess að afgreiða tekjuhallalaus fjárlög. Um tekjurnar af ríkisstöfnunum, eins og þær eru færðar í 3. gr. A., vil ég fara nokkrum orðum. Þarna er getið um og sundurliðaðar þær tekjur, sem væntanlegar eru af starfsemi ríkisstofnananna. N. er sammála um, að ýmis atriði snertandi rekstur stofnannna mættu jafnvel vera á annan veg. Það er hugsanlegt, að það mætti spara eitthvað af þeim útgjöldum, sem nú eiga sér stað. En að þessu sinni mun ég þó ekki fara nema lítillega út í þetta, nema sérstakt tilefni gefist, vegna þess að á síðast þingi gat ég um helztu atriðin, sem komið gæti til greina að gera breyt. á og færa mætti til betri vegar, og vísa ég til þess. Síðan er svo stuttur tími liðinn, að ekki er séð, hvaða árangur kann að verða af þeim till., sem n. þá gerði með bréfum til ríkisstj. og forstjóra ríkisstofnanna og á annan hátt. Hinsvegar hafa komið fram í n. till. og farið fram atkvgr. um þrjú atriði, sem ég ætla að nefna hér af gefnu tilefni. Þessar till. eru um það að leggja niður landssmiðjuna og ríkisbúin á Vífilsstöðum og Kleppi. Þeir menn í n., sem ekki vilja breyta þessu fyrirkomulangi, rökstyðja það með því, að því er landssmiðjuna snertir að meðan hún borgar vexti af því fé, sem ríkissjóður hefir lagt henni til, sem á yfirstandandi ári eru áætlaðar 10 þús. kr., sem eru sæmilegir vextir af 200 þús., og ennfremur með tilliti til þess að landssmiðjan er stofnuð til þess að vera vinnustöð til aðgerða og nýsmíða fyrir ýms fyrirtæki ríkisins, og mætti þar nefna vegagerð ríkisins, skip ríkisins o.fl., þá sé ekki enn tími til að leggja þetta fyrirtæki niður. Hinsvegar skal það tekið fram, að forstjóri landsmiðjunnar hefir látið þau orð falla, að það væru vaxandi erfiðleikar fyrir hann á því að leysa af hendi skyldur sínar. Og þá fyrst, þegar til þess kæmi, að landssmiðjan færi að tapa eða óhjákvæmilegt yrði að reisa nýja byggingu, er þetta mál til nánari athugunar. En hún hefir undanfarið skilað nokkrum hagnaði. - Um ríkisbúin á Vífilsstöðum og Kleppi vil ég taka það fram, að þau hafa undanfarin ár skilað hagnaði í ríkissjóð. En síðasta ár sýna reikningar búanna nokkuð tap. Ástæðan fyrir því er vitanlega fyrst og fremst sú, að illa hefir látið í ár, og ennfremur hefir rekstrarkostnaðurinn aukizt nokkuð vegna kauphækkunar verkafólks. Hinsvegar er að geta þess, að ríkisbúin hafa selt spítölunum mjólk fyrir 28 aura pottinn, á sama tíma og aðrir kaupa hann á 40 aura. Ef um það væri að ræða að leigja búin til einstakra manna, verður að athuga, að slíkir einstaklingar mundu selja mjólkina sama verði og aðrir á 40 aura. En nú er 12 aura munur á hverjum lítra á gangverði mjólkurinnar og því verði, sem búin selja hana með, og sjá þá allir, að af því hefði slíkt bú miklu meiri hagnað heldur en sem svarar hallanum, sem virðist hafa verið á rekstri búanna s.l. ár, því að vitanlega myndu þeim einstaklingum engin skilyrði sett um sölu mjólkur. Af þessum ástæðum leggja ýmsir nm. á móti því, að hér verði gerð á nokkur breyting. Þá skal ég koma að brtt., sem hér liggja fyrir á þskj. 216, og draga mál mitt saman sem frekast er unnt. 1. brtt. er um aukna fjárveitingu til talstöðva í báta og skip. Þetta mál er vitanlega eitt af hinum mestu nauðsynjamálum, og fyrir því eru tvær ástæður. Hin fyrri er það öryggi, sem sjómennirnir hafa af talstöðvunum, og í öðru lagi er það hið atvinnulega öryggi, að gera mönnum mögulegt að fylgjast með því, hvar fiskurinn er á hverjum tíma. Fyrir liggja nú 38 umsóknir og er von á fleiri, og hver stöð kostar 600-800 kr. Lanssíminn á stövarnar og setur þær upp í bátana og leigir þær fyrir 120 kr. ár ári. Ef fjvn. hefði sér sér fært að veita til þessa 30000 kr., hefði verið unnt að fullnægja þeim óskum, sem fyrir liggja. Þetta er þó allmikil hækkun, sem gert er ráð fyrir í brtt., svo að sæmilega virðist vera mætt þessum kröfum. Þá hefir n. gert till. um að fella niður úr frv. fjárveitingu til stöðvarhúss á Hvolsvelli. Fyrirhugað er að sameina þarna þrjár stöðvar, en á því liggur ekki neitt. Næsta till., sem ég ætla að minnast á er 5. brtt. líka við 3. gr., um fjárveitingu til útvarpsstöðva. Þessi fjárveiting er talsvert mikið aukin. Á fjárlögum yfirstandandi árs er hún í frv. 130000 kr., en fjvn. hækkar hana í 150000 kr. Þessi hækkun er óhjákvæmileg og stafar af því, að útvarpsstöðin hefur verið stækkuð og einnig vegna endurvarpsstöðvar á Austurlandi. Þennan lið er erfitt að áætla og stafa það m.a. af því, að sum tæki í slíka stöð eru mjög dýr. Mætti þar nefna lampa, sem kosta allt að 25 þús. kr., og þótt þeir séu tryggðir í 4000 stundir fer kostnaðurinn við þá eftir því, hvað lengi þeir endast fram yfir þann tíma. Þá hefir reksturinn aukizt mikið við stækkun stöðvarinnar, sérstaklega notkun rafmagns. Ríkisútvarpið borgar nú 12 og niður í 9 aura fyrir hverja kwst. Eftir þessa miklu aukningu hafa náðst samningar um að borga 5,8 aura fyrir hverja kwst. Hjá þessari hækkun verður því alls ekki komizt og má búast við, að þessar 150000 kr. nægi ekki. Það sem vinnst við að stækka stöðina, er í fyrsta lagi, að öllu Austurlandi, sem nú má heita utan við allt útvarp, á að vera borgið. Þá fæst miklu betra útvarpssamband við útlönd, truflanir allar verða miklu minni og útvarpsnotendur geta notað ódýrari tæki. Og talið er, að þessi stækkun, auk þess sem hún er nauðsynleg, sé líka arðvænleg, þar sem útvarpsnotendum muni fjölga stórkostlega við þessar umbætur. Þá kemur hér fjöldi brtt., sem engin ástæða er til að tefja tímann með að lýsa, þ. e. allar brtt. við 11 gr., og allflestar brtt. við 12. gr. sem eru áætlunarliðir snertandi sjúkrahús. Hér er þó nýr liður, 22 brtt., við 12 gr., um kaup á röntgenáhöldum. Vélarnar, sem nú eru notaðar á rötngendeild Landsspítalans, eru yfir 20 ára gamlar og því mjög úreltar. Má geta þess, að þær eru ekki háspennutryggðar. Ennfremur má geta þess, að svona gamlar vélar framleiða ekki ein góðar myndir og þyrfti, og í öðru lagi taka þær ekki myndirnar á nógu stuttum tíma, sem læknar segja, að sé þýðingarmikið fyrir meltingarfæri og lungu. Beztu tegundir þessara véla kosta uppsettar 38000 kr., en forstöðumaður röntgendeildarinnar hefir sagt, að ef hálf fjárveiting fengist 1939 myndi vera hægt að koma þessu í kring og fá vélarnar settar upp í vor. Mest megnis er hægt að fá þetta frá Þýskalandi en að nokkru leyti frá Svíþjóð. - T.d. um það, hvað gífurlega hefir vexið tala þeirra einstaklinga, sem eru skoðaðir á röntgendeildinni, má geta þess, að árið 1931 voru skoðaðir þar um 800 sjúklingar, en 1937 nærri 5000. Þó segir forstöðumaður deildarinnar, að skort nokkuð á, að eins margir séu skoðaðir og myndi vera ef til væru nýjar og góðar vélar. Þá má nefna það, að tekjur af Röntgendeild fara heldur lækkandi. Það þarf oft að taka fjölda mynda, sem stundum verða ónýtar, og dýrir hlutir eins og filmur fara fyrir ekki neitt. Því er óhjákvæmilegt að leggja talsvert fé í þetta. - Þá er og þess að geta, að sjúkrahús í einkaeign hafa sagt upp samningum um daggjöld sjúklinga í því skyni að hækka þau. Ég geri ráð fyrir, að eftir því sem dýrtíð vex, verði verra að komast hjá því að hækka gjöldin á ríkisspítölunum, og að þeir segi upp samningum við sjúkrasamlögin til að semja um hækkun eða e.t.v. í þeim tilgangi, að hafa enga samninga, en vera frjálsir um daggjöld eins og hin sjúkrahúsin. Ég sé ekki ástæðu til að endurtaka alla liðina um sjúkrahúsin. Þeir ættu að skýra sig sjálfir. En ég vil minnast á 51. brtt., um hækkun til heilsuverndarstöðva, úr 15 þús. í 18 þús. Nú er í ráði að stofna víða slíkar stöðvar, s. s. á Ísafirði, Siglufirði, Akureyri og Vestmannaeyjum. Alþingi getur varla neitað því að hlynna að slíkum verndarráðstöfunum. Kem ég þá að 13. gr. og get sagt um hana líkt og 12. gr., að langflestir liðirnir skýra sig sjálfir. Í sambandi við vegaviðhald verð ég að upplýsa, að það reynist því nær undantekningarlaust hærra en gert hefir verið ráð fyrir, svo að nefndin kemst ekki hjá hækkunum á áætluninni. Á síðasta ári komst það yfir 800 þús. kr. Þm. eru margir kröfuharðir að fá vegi í kjördæmum sínum, en það dugir ekki að láta þá vegi síðan skorta viðhald. Þá eru 52. og 53. brtt. um smáhækkanir til stjórnar vegamála. Vegamálastjóri hefir að vísu beðið um allmiklu hærri fjárveitingu. En n. sá sér það ekki fært og vonast til, að hann geti rekið sína skrifstofu með þessu fé, sem till. tiltekur. - Ég læt hjá líða að ræða fleira um brtt. við 13. gr. A. II. a, sem allar snerta vegi, en drep á 82.–84. brtt., um hafnarbætur og bryggjugerðir. Þar eru fyrst hækkanir til hafna á Sauðárkróki og Þórshöfn. Það eru einskonar leiðréttingar. Þessar fjárveitingar höfðu verið skornar niður um 10% eins og margar aðrar, en eiginlega voru þær lögboðnar, svo að bæta varð upp þessa skerðing á þeim. Tveir af liðunum undir 13. gr. CIX., Salthólmavík og Þorlákshöfn, hefðu eiginlega átt að standa undir CX., því að hér er um þriðjungsframlag að ræða. Um brimbrjótinn í Bolungavík er þess að geta, að hann er svo mikið mannvirki og í þeirri hættu staddur, að ólíklegt er, að kauptúnið sé þess umkomið að halda honum við, svo að öruggt sé, án hjálpar ríkisins. En ríkið er búið að leggja svo mikið í hann, að það getur ekki horft á hann eyðileggjast. Hér er því farið fram á 3500 kr. til að laga það, sem á viðhaldið kann að vanta nú, og til að bæta strax þær skemmdir eða bilanir, sem kunna að verða á brimbrjótnum á árinu. Af þessum liðum má ennfremur nefna 9200 kr. til bryggju á Hvammstanga. Þar hefir engin bryggja verið áður nema fyrir smábáta, en orðinn allstór kaupstaður. Þetta mannvirki mun kosta yfir 100 þús. kr., og er gert ráð fyrir að skipta hluta ríkissjóðs, 36–37 þús. kr., niður á 4 ár. Það er í athugun núna, hvernig koma mætti fyrir meira útvegi í Þorlákshöfn. Hún er gamall verstaður og í rauninni bezti lendingarstaðurinni fyrir allri suðurströndinni. Bátar frá Eyrarbakka og Stokkseyri hafa oft orðið að flýja þangað, af því að þeir gátu ekki lent heima hjá sér. Trillubátar, sem þar eru gerðir út nú, eru búnir að fá meiri afla en bátar á Stokkseyri og Eyrarbakka. - Nú er í ráði að byggja þar skjólgarð, sem um leið yrði bátabryggja. Með því að ekki liggja fyrir neinar rannsóknir, er að þessu sinni aðeins farið fram á lítið fé til þess að byrja á nauðsynlegri bryggju og hefja rannsóknir. - Þá er styrkur til bátabryggju í Hafnarfirði. Þar eru að vísu stórskipabryggjur, en mótorbátar geta ekki athafnað sig við þær. - Loks eru tveir síðustu liðirnir, 3300 kr. til bryggju á Bíldudal, fyrsta greiðsla af þremur, og smáupphæð til bryggju á Reykjanesi við Ísafjörð, þar sem héraðsskólinn stendur. Bryggjan á Bíldudal verður að vísu að mestu leyti einkafyrirtæki og þess vegna dálítið vafasamt að styrkja hana. En út frá því sjónarmiði að hreppurinn eignast þann hluta í henni, sem kostaður verður af opinberu fé, og hefir miklar tekjur af bryggjunni í framtíðinni, þá telur n. rétt að mæta þessari framkvæmd með nokkru fjárframlagi. 83. brtt. er um tillag til flugskýlis við Reykjavik, allt að 2/5 kostnaðar. Flugmálin í heild eru dagskrármál, og nú liggja fyrir ýtarlegar tillögur frá okkar eina sérmenntaða flugmanni, Agnari Kofoed-Hansen, um fjárveitingar til flugmála. N. hefir ekki athugað nema þetta eina atriði, en það er mjög knýjandi að koma flugskýlinu upp. Næstu daga er von á flugvél, sem hafa á í förum milli Reykjavíkur og Akureyrar. Þá er 86. brtt., 2400 kr. til utanfarar tveggja presta, Sigurgeirs Sigurðssonar á Ísafirði og Sigurjóns Guðjónssonar í Saurbæ, en þriðji presturinn er utanlands með styrk, sem tekinn var upp á fjárlög yfirstandandi árs. Þá eru nokkar hækkanir á framlögum til háskólans, og skal ég ekki minnast sérstaklega á annað en 2 þús. kr. til móttöku erlendra vísindamanna. N. telur réttara að hafa fastan lið í þessu skyni heldur en að á eftir þurfi til þess sérstaka fjárveiting í hvert skipti. Reynslan hefir sýnt, að aldrei verður hjá því komizt að kosta sómasamlegar móttökur við slíkum mönnum. Til byggingar kennarabústaða á Hvanneyri leggur n. til, að veittar verði 8 þús. kr., og á helmingur þess að fara til að ljúka kennarabústað. sem byrjað er á í vor, en helmingur til að byrja á öðrum kennarabústað, Þegar kennararnir flytjast úr skólanum, eykst þar pláss, sem mikil þörf er fyrir. En um leið verða miklar endurbætur óumflýjanlegar. Það þarf að innrétta vinnustofu, endurbæta stiga og mörg herbergi, til þess að nothæf verði. Getur tæplega talizt vansalaust, ef skólahúsið á lengur að vera í því ástandi, sem það er. Þá leggur n. einnig til, að veittar verði 1200 kr. til sundlaugar á Hvanneyri. Það er á heitum stað skammt frá skólanum, og hefir verið unnið að því í sjálfboðavinnu af nemendum og öðrum að koma lauginni upp. Nefndin leggur eindregið með þessu. Þá gerir n. till. um 7000 kr. byggingarstyrk til Flensborgarskólans samkv. lögum; lágu fyrir hendi skýr reikningsskil um það, að ríkinu bæri að greiða þessa fjárhæð, sem hér er tiltekin. Þá eru tveir 1000 kr. styrkir, annar til Snorragarðs í Reykholti, þar sem mikla vinnu þarf nú og síðar til að skapa umhverfi um þá myndastyttu Snorra, sem Norðmenn ætla að reisa, og hinn til að kaupa garðinn Skrúð á Núpi vestra af sr. Sigtryggi Guðlaugssyni. Hann hefir komið garðinum upp með miklum kostnaði og kostgæfni. Bletturinn verður alls ekki metinn lægra en 1000 kr. Þá er 20 þús. kr. hækkun til Búnaðarfélags Íslands. Kostnaður af búnaðarþingi hefir verið 10-12 þús., en við það, að fulltrúum fjölgar nú, úr 14 í 26, hlýtur hann næstum að tvöfaldast. Nemur það þá hálfri hækkuninni eða meira. Á félaginu hvílir skuld vegna 100 ára afmælisins í fyrra, og ýmis starfræksla þess er kostnaðarsöm, svo að því veitir sízt af þessari úrlausn. Um hækkun á styrk til fyrirhleðslna við Þverá og Markarfljót þarf ekki að fjölyrða. Loks er 4 þús. kr. hækkun til Fiskifélags Íslands. Ég verð að segja, að ég er ekki viss um, að það geti komizt af með þetta. En aukningin er sérstaklega gerð með tilliti til aflaskýrslna, sem betra er að fá hjá Fiskifélaginn en Hagstofu Íslands, því að frá því koma þær miklu fyrr. Fiskifélagið þarf að halda uppi námskeiðum til meiraprófs sérfróðra vélamanna, og slíkt kostar fé. Má vera, að Alþingi sé allónærgætið að leggja á skyldur, þar sem það sér ekki fyrir tekjum, er mæti kostnaði. Þá vil ég að síðustu gefa yfirlit yfir breytingarnar á frv. samkvæmt till. n.: Tekjur samkv. frv. ................ 17354700 Frá dragast lækkanir á 3. gr. ...... 43169 Tekjur samkv. till. fjvn. .......... 17311531 Gjöld samkv. frv. ................ 16161308 Við bætast hækkanir fjvn., að lækk unum hennar frádregnum ...... 191900 Gjöld samkv. till. fjvn. ............ 16353203 Rekstrarafgangur samkv. frv. ...... 1193392 Rekstrarafgangur samkv. till. fjvn. og áðurgreindum tölum ........ 958323 Þá er sjóðsyfirlit: Greiðslujöfnuður óhagstæður samkv. frv. um ...............-........ 61025 Við bætist samkv. till. fjvn.: lækkun á tekjum .............. 43169 hækkun á gjöldum .............. 191900 Greiðsluj. óhagst. samkv. till. fjvn. 296094 eða að frádreginni 10 þús. kr. lækkun á 20 gr. vegna landsímans 286094 Ég sé þá ekki ástæðu til að lengja mál mitt meir. Frv. verður svo væntanlega vísað til 3. umr. að þessari umr. lokinni.



Mér þykir rétt að segja nokkur orð nú þegar við 2. umr. um afstöðu okkar sjálfstæðismanna í fjvn., þó að flest megi biða 3. umr. Þegar það var ákveðið í lok síðasta þings, að fjvn. kæmi saman rúmum þrem vikum fyrir þetta þing, var tilætlunin, að það gæti annað hvort verkað til þess að stytta þingið eða til þess, að unnt yrði að gera sparnaðarráðstafanir, sem ekki var líklegt, að annars fengist gerðar á þessu þingi. Það, sem mér hefði þótt eðlilegast að snúa sér strax að, var að undirbúa setningu nýrra launalaga, því að eins og allir vita, eru stærstu gjaldaliðir ríkisins laun í ýmsum myndum. Þegar n. hóf starf sitt, var mikið um þetta rætt. En Famsfl. og ríkisstjórnin töldu, að ekki mundi vinnast tími til þess á þessu Alþingi að afgreiða launalög. Við Sjálfstæðismenn getum ekki gengið inn á þessa röksemd, því að fyrir fjórum árum, 1933, var sett mþn. að okkar tilhlutun til að fjalla um launamálið, og hún skilaði áliti 1934. En síðan hefir málið legið niðri og ekkert verið gert, sem verulegu máli skiptir. Þá sneri fjvn. sér að því að leita sér upplýsinga um allan ríkisreksturinn, og mér virtist gengið að því með fullum áhuga. En þegar fram á þingið kom og fór að bóla á því ósamlyndi, sem varð í kringum breytingar á stjórninni, þá hætti að ganga nokkuð, og störf n. fóru út um þúfur. Ef n. hefði ekkert starfað fyrir Alþ., þá hefði starfi hennar sennilega orðið lokið þeim mun síðar, því sennilega hefir enga breytingu gert, að því er snertir störf n., sá dauði tími, sem mér virtist vera á tímabili og orsakir lágu til, sem ykkur er sjálfsagt öllum ljósar. Annars verð ég að segja, að það hefir nokkuð oft hvarlað að okkur sjálfstæðismönnum sú hugsun, að það hefði ekki næsta mikla þýðinu að leggja sig í bleyti við að koma fram með till. um hvert smáatriði til. hækkunar eða lækkunar, þegar það hefir komið í ljós ár eftir ár, að fjárl. eru ekki virt og að á flestum liðum þeirra er borgað svo og svo mikið umfram það, sem þau gera ráð fyrir. Reynslan hefir sýnt það, svo að ég nefni síðustu árin, að t.d. árið 1935 eru umframgreiðslur á fjárl. nokkuð á þriðju millj. kr., og samkv. upplýsingum frá hæstv. fjmrh. munu umfram greiðslurnar hafa orðið eða verða eitthvað svipaðar á síðastliðnu ári. Þetta sýnir það, að í ríkisrekstrinum í ýmsum myndum er ekki farið eftir fjárl. nema að mjög takmörkuðu leyti, og þegar það kemur í ljós, að borgaðir eru tugir þús. við einstakar stofnanir um fram það, sem fjárl. ákveða í laun og rekstrarkostnað vegna vaxandi kröfufrekju þeirra manna, sem þar eiga hlut að máli, þá fer það að verða dálítið vafasamt atriði, a.m.k. fyrir þá, sem enga aðstöðu hafa til að hafa áhrif á þetta, hve langt eigi að ganga í því að leggja sig í bleyti við það að gera till. í þessum efnum. Og þetta sjónarmið hefir að sjálfsögðu komið fram við starf n. Ég skal skýra hv. þm. frá því, að það er nú svo um hverja einstaka stofnun og starfsgrein í öllum ríkisrekstrinum, að ár eftir ár fara kröfurnar vaxandi um aukin fjárframlög á þessu og þessu sviði, um hækkuð laun, meiri rekstrarkostnað o. s. frv. Þeir, sem þar stjórna, bera sig saman hver við annan um, að það séu lægri laun hlutfallslega hjá þessum einstaklingi og þessari stofnun en hjá hinum, og svo eru kröfurnar á þessu byggðar. Og þetta mun verða svo framvegis þangað til þessi mál verða tekin föstum tökum, sett ný launalög og gerð sú ófrávíkjanlega krafa, að fjárl. séu virt og að ekki sé í slíkum hlutum út fyrir þau farið. Það er nú svo, að fyrirvari okkar sjálfstæðismanna byggist eins og undanfarin ár á því fyrst og fremst, að við erum óánægðir með þá heildarfjármálastefnu, sem hefir komið fram ekki einasta í fjárl., heldur og á ýmsum sviðum öðrum í okkar opinberu starfrækslu, og á meðan okkar flokkur hefir enga aðstöðu til að hafa áhrif á það, hvernig farið er með fjármál ríkisins á milli þinga, þá er það að sjálfsögðu ekki eðlilegt, að við getum skrifað undir nál. án ágreinings. En þó skal ég taka það skýrt fram, að það er rétt, sem frsm. n. gat um, að persónulega hefir verið hin bezta samvinna í fjvn. Þær brtt., sem við þessa umr. liggja fyrir frá n. hálfu, eru eins og. menn hafa veitt eftirtekt, aðallega tvennskonar. Annarsvegar leiðréttingar á ýmsum liðum, sem n. hefir farið í gegnum, og byggjast á breyttum aðstæðum. Að hinu leytinu eru till. n. byggðar á samræmingu á fjárveitingum til verklegra fyrirtækja í hinum einstöku kjördæmum landsins og þá fyrst og fremst til vega, hafna og lendingarbóta. Að því leyti hefir samvinna n. snúizt í þá átt að gera þarna á nokkurn jöfnuð, og hefir verið reynt að mæta óskum hinna einstöku kjördæma og þm., eftir því sem unnt hefir verið, og okkur hefir virzt, að n. hafi stofnað til nokkurs samræmis milli hinna einstöku héraða. En um þetta verður alltaf þræta, eins og gefur að skilja, þegar ekki er tekin föst ákvörðun um, að þessu skuli verja og ekki meira til þeirra framkvæmda, sem hér er um að ræða, og sóknin í fjárframlög til þessara hluta, samgöngubótanna, er eins og öllum hv. þm. er kunnugt, ákaflega mikil alstaðar að af landinu. Af hálfu okkar sjálfstæðismanna vil ég taka það skýrt fram, og það hljóta allir menn að sjá, að er eðlilegt og óhjásneiðanlegt, að á meðan haldið er áfram jafnmiklum fjárframlögum til þessara hluta, þá hljótum við að gera þá skýlausu kröfu, að það sé tekið jafnt tillit til þeirra héraða, sem við erum fulltrúar fyrir, eins og hinna héraðanna, sem þeir ráðandi menn eru fulltrúar úr. Að þessu leytinu skal ég ekki fara út í neinn meting um það, hvernig hlutskiptunum hefir verið komið fyrir, að því er þetta snertir, en af þessum rótum eru sprottnar þær till., sem n. ber fram á þessu sviði. Viðvíkjandi því, sem hv. frsm. talaði hér um breytingu á ríkisrekstrinum, er það að segja, að það er satt, að mjög hefir það komið til mála í fjvn., en mér og öðrum sjálfstæðismönnum hefir verið fullkomlega ljóst, að stórar breytingar eða sparnað á ríkisrekstrinum er ekki hægt að gera nema því aðeins að fækka starfsmönnunum og lækka launin, og helzt hvorttveggja. Hinir föstu liðir, svo sem húsaleiga, ljós og hiti o.s.frv., eru liðir í rekstri hinna einstöku stofnana og starfsgreina, sem ekki er auðvelt að breyta, því að það hljóta að vera liðir, sem eru fyrst og fremst áætlunarliðir. - Það er nú svo, að von er á nokkrum till. frá n., að því er snertir rekstur ríkisstofnana og starfsgreinar ríkisins, till., sem sumpart eru samþ. af n. allri og verða lagðar fram síðar, t. d. um vinnutíma hjá stofnunum og starfsgreinum ríkisins, kostnaður við ferðalög og niðurfellingu kostnaðar, sem n. telur óþarfan. Af þessum sökum geri ég ráð fyrir, að við 3. umr. þurfi að gera ýmsar leiðréttingar á tilsvarandi liðum í fjárl., að því er viðkemur þeim breytingum, sem slíkar till. hafa í för með sér, ef samþ. verða. Viðvíkjandi því, sem hv. frsm. n. gat um, að við sjálfstæðismenn myndum síðar á þinginu bera fram till. um niðurfellingu eða niðurlagningu öllu heldur á einni stofnun ríkisins, sem sé landssmiðjunni, þá er það rétt, að við erum ráðnir í að bera fram till. um það, og það byggist á því, að hjá þeirri stofnun er fyrirsjáanlegur stór hallarekstur, og það þegar á þessu ári. Það er líka víst, að á þessari stofnun er engin þörf sem ríkisfyrirtæki, vegna þess að það eru til í landinu fyrirtæki, sem geta annað þeim störfum, sem þarna er um að ræða. Jafnframt vil ég taka það fram án þess að fara nánar út í það mál, að það er ekki hugsanlegt að reka þessa stofnun áfram sem ríkisfyrirtæki nema með því að verja stórfé til nýrra bygginga. Annaðhvort verður því að gera, að gerbreyta þarna um og leggja þetta fyrirtæki niður, eða verja á þessu eða næstu árum miklum upphæðum til bygginga fyrir smiðjuna. - Að því er ríkisbúin snertir, Vífilsstaðabúið og Kleppsbúið, þá mun ég koma með till. um að bjóða þau út til leigu, af því að þar er um að ræða stóran halla á síðasta ári, og ekki miklar líkur til bóta, frá því sem verið hefir. Frsm. n. tók það fram, að þetta orsakaðist nokkuð af því, að mjólkurlítrinn væri reiknaður við spítalana á 28 aura, en væri seldur á 40 aura hér í Reykjavík. Þetta er náttúrlega atriði, sem að sjálfsögðu þarf athugunar við, og má alveg eins, og er eðlilegra að taka það frá öðru sjónarmiði, sem sé því, að þessi ríkisbú fá 28 aura nettó fyrir hvern lítra, en bændur á sama svæði, sem eru hér utan Reykjavíkurbæjar, fá ekki nema 23 aura fyrir sína mjólk og þurfa þar af að kosta flutning mjólkurinnar til Reykjavíkur. Þó að þessi halli sé, eru engir vextir reiknaðir af þeim höfuðstól, sem þarna er saman kominn, en það eru á annað hundrað þúsund kónur í hvoru búi. Út í þetta skal ég ekki fara nánar, en ég mun taka það betur til athugunar, þegar þær till. koma fram, sem hér um ræðir. En það er ýmislegt fleira í sambandi við reksturinn, sem þarf að athuga, og þó að n. sjái sér ekki fært að koma með róttækar till. í því sambandi, þá er þar um svo margvíslega hluti að ræða, sem virðist þurfa breytinga við og þarf að taka öðrum tökum en gert hefir verið á síðustu árum. Ég verð t. d. að segja það, að mér þykir ákaflega óeðlilegt, að við séum að reka þrjár dýrar rannsóknarstofnanir, eina, sem heiti Rannsóknarstofa Háskólans, aðra, sem er miklu dýrari, hin nýja rannsóknarstofa atvinnuveganna, og hina þriðju rétt hjá Alþingishúsinu í Kirkjustræti. Það er nú nátturlega gott að fá sem ýtarlegastar rannsóknir á ýmsum hlutum, en að reka þrjár rándýrar stofnanir á þessu sviði, finnst mér allóeðlilegt. Það hefir nú farið svo, að n. hefir ekki talið sér fært að koma með till. í sambandi við þessi fjárl. um róttækar breyt. á þessu sviði, enda er það mál, sem þarf ýtarlegrar rannsóknar við, áður en að slíkum breyt. er horfið. Ég skal að þessu sinni ekki hafa þessi orð fleiri, en vænti þess, að hv. þm. geti séð af þeim fáu aths., sem ég hefi kastað hér fram, að það sé mjög skiljanlegur hlutur, að afstaða okkar sjálfstæðismanna í fjvn. hafi markazt eins og hún er. Okkar aðstaða er sem sé þannig, að við höfum ekki vald á því að ráða, hvernig með þessa hluti er farið á milli þinga, og þegar við sjáum það, að ár eftir ár er ekki nema að litlu leyti farið eftir fjárl., þar sem helzt er hægt að spara, þá virðist það vera þýðingarminna en nauðsynlegt væri, að á hverju þingi sé lögð í það mjög mikil vinna að hnitmiða hverja smáupphæð sem nákvæmlegast niður.

Forseti (BÁ): Hér hefir verið útbýtt brtt. á þskj. 232, og með því að hún er of seint fram komin, þarf afbrigða frá þingsköpum, til þess að hún megi koma til meðferðar.

*Brynjólfur Bjarnason: Ég ætla ekki við þessa umr. að fara út í almennar umr. um fjárl., því að það gefst væntanlega tækifæri til þess síðar, við 3. umr. sem verður útvarpað, og verður þá eldhús. Ég kvaddi mér aðeins hljóðs til að segja nokkur orð í sambandi við þær brtt., sem við þm. kommfl. flytjum og útbýtt hefir verið á þskj. 232. Þessar till. eru flestar annaðhvort samhljóða eða mjög svipaðar þeim brtt., sem við fluttum við fjárl. á síðasta þingi, og ég ætla hér að minnast á aðeins nokkrar af þeim þýðingarmestu. Ein þýðingarmesta till., sem við flytjum, er till. okkar um hækkun atvinnubótafjárins um 350 þús. kr., þ. e. a. s. að framlag ríkisins til atvinnubóta hækki um 350 þús. kr., sem þýðir hækkun atvinnubótafjárins alls, að meðtöldu framlagi bæjar- og sveitarfélaga, um rúma eina millj. kr. Þetta er sú till. ásamt öðrum till. til aukningar atvinnunnar í landinu, sem við leggjum mest upp úr. Þetta er sama till. og við fluttum á síðasta þingi og þá var felld. Þetta er lágmarkskrafa, sem bæði verkamannafélagið Dagsbrún og önnur verkalýðsfélög hafa gert um aukningu atvinnubótafjárins. Þegar við flytjum þessa till. hér, gerum við ekki annað en skyldu okkar sem fulltrúar verklýðssamtakanna. Undanfarin ár hefir þessari kröfu um aukningu atvinnubótafjárins ekki verið sinnt af hv. Alþ., og á síðasta þingi var till. felld með öllum atkv. gegn þremur eða fjórum, og þá greiddu fulltrúar Alþfl. líka atkv. á móti henni. Þetta er frá okkar sjónarmiði ærið furðuleg afstaða. Það getur enginn neitað því, að þessi krafa um aukningu atvinnubótafjárins er á rökum reist. þar sem það er vitað að þúsundir alþýðuheimila eiga við skort og bjargarleysi að búa. Í verkalýðsfélögunum hefir þessi krafa verið samþ. einróma, og ég man ekki eftir því, að þeir þm. Alþfl., sem eru í verkaIýðsfélögum, hafi þar greitt atkv. á móti henni, og því furðulegra er það, að þeir skuli greiða atkv. á móti henni hér. Það er ennþá meiri ástæða til þess nú heldur en nokkru sinni áður, að Alþ. geri ráðstafanir til þess að auka atvinnuna í landinu. Í vetur hefir tala atvinnuleysingja verið hærri en undanfarin ár. Hér í Reykjavík hefir tala atvinnuleysingja verið, samkv. þeim tölum, sem Vinnumiðlunarskrifstofan hefir gefið út, um 200 hærri en undanfarin ár að jafnaði. Þá flytjum við ýmsar aðrar till., sem miða með því að auka atvinnuna í landinu, t. d. um hækkun á framlagi til vega, eins og til Siglufjarðarskarðs, þar komi 50 þús. kr. í stað 10 þús. kr., og að lokið verði við Sogsveginn, þannig að veittar verði til hans allt að 70 þús. kr. gegn framlagi frá Reykjavíkurbæ, er nemi fjórðungi þeirrar fjárhæðar. Við teljum það sérstaklega nauðsynlegt, að þessum vegum, sem verið er að leggja á annað borð og eru á þýðingarmiklum samgönguleiðum, verði lokið það allra fyrsta, til þess að þeir geti komið að gagni. Ég fór um þessar till. okkar allmörgum orðum á síðasta þingi, þar sem við lögðum fram þá sömu till. um þessa vegi og sömuleiðis till. um stóraukið framlag til Suðurlandsbrautarinnar, sem tekin var upp í fjárl., að vísu í öðru formi, þar sem það var tekið af atvinnubótafénu. Þá eru aðrar atvinnubótatill., sem við flytjum, m.a. að til byggingarsjóðs verkamannabústaða verði veittar af tekjum Tóbakseinkasölunnar 300 þús. kr., þ. e. helmingur af tekjum hennar, eins og l. mæla fyrir. Þetta atriði hefir verið rætt svo mikið bæði á síðasta þingi og á þessu þingi, að það er óþarfi að fjölyrða um þau rök, sem fyrir því liggja. Loks flytjum við þá brtt. við 16. gr., að þar komi tveir nýir liðir, a. og b. Undir staflið a verði veittar 20 þús. kr. til hagnýtra jarðvegsrannsókna, og til þess að annast þessar rannsóknir verði ríkisstj. beimilað að ráða sérfróðan mann. Þetta er samskonar till. og við fluttum á þinginu í fyrra. Eins og ástandið er nú í gjaldeyrismálunum og vegna þeirrar yfirvofandi hættu, sem nú er á ennþá meiri örðugleikum í sambandi við Evrópustríð, þá hygg ég, að allir hljóti að vera sammála um nauðsyn þess, að hagnýta þurfi betur þau efni, sem til eru innanlands, t. d. eldsneyti og byggingarefni, sem hvorttveggja er eitt af því þýðingarmesta, sem við verðum að flytja inn frá útlöndum. Það er alveg áreiðanlegt, að eitt allra mest aðkallandi nauðsynjamál þjóðarinnar er það, að hafizt sé handa fyrir alvöru um þessar rannsóknir og að þeim verði hraðað, þannig að framkvæmdir geli hafizt hið bráðasta. - Þá er það b-liðurinn, og er hann í samræmi við till., sem við fluttum á þinginu í fyrra um sama efni. Þá var þetta í 4 liðum, og til þess að skýra það nánar, hvað átt er hér við, þá ætla ég, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp þessa liði eins og þeir voru í fyrra: 1. Til þess að athuga möguleika á því að reisa rafstöðvar og orkuveitur og framkvæma undirbúningsrannsóknir ... 20 þús. kr. 2. Til þess að athuga möguleika á því að hagnýta raforku frá orkuveri við Sog til húsahitunar í Reykjavík og ef til vill víðar ... 10. þús. kr. 3. Til þess að athuga möguleika á því að virkja til raforkuvinnslu eitthvert stórt fallvatn í þeim tilgangi að framleiða svo ódýra orku, að hægt sé að hagnýta hana til stóriðnaðar, t. d. áburðarvinnslu, ... 10 þús. kr. 4. Til skipulagðra vatnsrennslismælinga í fallvötnum, til þess að vinna úr þeim og gefa út skýrslur um þær.... 15. þús. kr. Þetta höfum við nú fellt allt saman í einn lið, sem svo hljóðar: Til rannsókna á möguleikum til hagnýtingar á orkulindum landsins, svo sem vatnsorku og hveraorku, samkvæmt nánari tillögum orkuráðs. . . . 50000 kr. Hér liggur fyrir þinginu frv. um orkuráð, sem ég geri ráð fyrir, að verði að l. Nú er það augljóst, að það kemur að litlu gagni, ef það hefir ekki yfir fé að ráða til starfsemi sinnar. Hér er um svo aðkallandi framkvæmd að ræða, að það má ekki minna vera en þessar 50 þús. kr. séu veittar til þessarar framkvæmdar, en það er svipuð upphæð og við lögðum til, að veitt væri til þessara rannsókna í fyrra. Ég hefi þá stiklað á ýmsum af þeim till., sem við berum fram við fjárl., en ég býst við að fá tækifæri til að koma nánar inn á þær seinna. Við munum ennfremur flytja fleiri till., og býst ég við, að flokksmenn mínir muni taka til máls og skýra sumar þeirra nánar.



Ég hefi kvatt mér hljóðs vegna þess, að ég á á þskj. 232 2 smávægilegar brtt. Önnur er um 3000 kr. framlag til Ólafsvíkurvegar. Það hefir jafnan á undanförnum árum verið veitt nokkur fjárupphæð til þessa vegar, og svo er á núverandi fjárl., en á fjárlagafrv. að þessu sinni hefir það verið fellt niður. Hefir ekki náðst samkomulag um það við fjvn. að taka þetta upp á ný. - Það er kafli í Staðarsveit, sem sérstaklega þarf vegalagningar við. Það hefir verið svo með vegalagningarféð á undanförnum árum, að það hefir verið veitt að þó nokkru leyti sem atvinnubótafé til sveitamanna. Og ég verð að telja, að það sé hin mesta nauðsyn á því fyrir fátækt sveitarfélag, að fara ekki varhluta af þessu framlagi. Þar sem um svo smávægilega upphæð er að ræða, þá vænti ég þess, að hv. dm. taki till. vingjarnlega. Hin till. er um 1500 kr. framlag til bryggjuviðgerðar og lendingarbóta á Arnarstapa. Þar var fyrir nokkru lagt fram fé til hafnarmannvirkis, sem þá var lokið við í bili. En það hefir sýnt sig, að það liggur undir skemmdum, ef ekkert er aðhafzt. Það er því beint til hagsbóta fyrir ríkissjóðinn, að leggja fram þetta fé, áður en það er um seinan. En það er jafnframt nauðsynlegt að auka nokkuð uppfyllinguna, sem þarna er, svo að hafnarmannvirkið komi sjómönnunum að fullum notum. Ég skal svo ekki hafa um þessar till. fleiri orð, en ég tel heppilegra, að þessar till. komi ekki til atkv. við 2. umr., og leyfi ég mér því að taka þær aftur til 3. umr.

*Ísleifur Högnason: Meðflm. minn að till. á þskj. 232, hv. 1. landsk. þm., hefir talað um nokkrar þeirra, en nokkrar hefir hann ekki minnzt á, og vil ég fara um þær fáeinum orðum. Það er þá fyrst 4. till., sem er um Strandveg og Eiðisveg í Vestmannaeyjum, 12000 kr. Eins og kunnugt er, þá liggur Eiðið, sem hefir verið að lækka á síðari árum, alltaf undir skemmdum. Það fékkst þó nokkur viðgerð á því árið sem leið, en hún er ekki fullnægjandi, svo að það verður að bæta þar um enn. Nú er það vitanlegt, og ég hefi rökstutt það áður, að framlag ríkissjóðs til Vestmannaeyja er ekki nærri eins mikið og til annara héraða hér á landi, því að þær fara algerlega varhluta af vegafénu. Þær ættu að fá 11/2-2 millj., ef þær nytu jafnréttis, hvað þetta sertir. En tillag til þeirra mun nema 40-60 þús. kr. Það, sem hér er farið fram á til vegabóta og hafnarmannvirkja í vestmannaeyjum, er því næsta lítið í samanburði við það, sem þær ættu að fá. Þá er það 6. liður 9. brtt., en þar er lagt til, að framlag til nýrra vita hækki úr 65000 kr. upp í 225000 kr. Það voru fyrir nokkrum dögum umr. um vitamál í Nd., og risu þá upp menn bæði frá Sjálfstfl. og Alþfl., sem kröfðust þess, að öllum þeim tekjum, sem ríkið hefði af vitagjöldum, væri varið til þess að bæta við vitum og tryggja þar með öryggi þeirra skipa, sem sigla við strendur landsins. Ég vænti þess nú, þegar þessi brtt. kemur hér fram að hv. þm. standi við orð sín í Nd., ef þeir þá meina nokkuð með því, sem þeir segja, og samþ. að hækka þetta framlag upp í 225000 kr. Þá mun láta nærri, að allt það fé, sem ríkissjóður fær í vitagjöld, renni aftur til nýrra vita. Þá er það 7. liður 9. brtt., sem er um það að ábyrgjast fyrir félög útgerðarmanna, sjómanna eða bæjarfélög lán til kaupa á nýjum díeselmótorskipum, 75–150 smálesta. Þessi till. var einnig borin fram sem brtt. við síðustu fjárlög, en fékk þá ekki byr í þinginu nema frá Kommfl. Ég man ekki, hvort það var einn eða tveir þm. aðrir, sem greiddu henni atkv. Ég hefi nú heyrt, að síðan hafi vaxið mjög skilningur manna á því, að nauðsynlegt væri að endurnýja fiskiflotann íslenzka á þessum grundvelli. Þessi skip, sem hér er gert ráð fyrir, að verði veittur styrkur til, dieselmótorskip 75–150 smálesta, finnast varla í íslenzka flotanum. En það er enginn vafi á því, að þessi skip, henta okkur bezt. Það er vegna þess, að 75–150 smálesta fiskiskip þurfa ekki að vera staðbundin við ákveðna verstöð, eins og mótorbátarnir eru nú, en geta flutt sig til eftir fiskigöngu. Á þessum skipum má stunda, ef þau eru réttilega útbúin, allar algengustu fiskveiðiaðferðir hér við land, frá botnvörpu til dragnótaveiða. Það má veiða á þeim í línu og net og einnig stunda síldveiðar á þeim. Auk þess má geta þess, að orkuneysla þessara skipa er mjög mikið minni en þeirra, sem hafa gufuvél. Það eru örfá mótorskip, sem hafa dieselvél. Hinn nýi varðbátur, Óðinn, hefir dieseivél, og eftir þeim upplýsingum, sem ég hefi fengið, þá er olíueyðslan mjög lítil, svo að hann er mjög ódýr í rekstri. Það er sannast að segja, að árætta ríkissjóðs af þessari till. er ekki mikil, vegna þess að ábyrgðina á að veita fyrir allt að 2/3 kostnaðarverðs skipanna, sem svo á að vera trvggt með 1. veðrétti í þeim. Áhættuféð, 1/3 kostnaðarverðsins, á að koma frá sjálfum eigendunum, svo að áhætta ríkissjóðs vegna þessara kaupa ætti ekki að vera mikil. Það ætti því ekkí að geta hindrað hv. þm. í að greiða þessu atkv. Ef enginn vill hagnýta sér þetta, þá nær það ekki lengra, en ef skipin verða keypt, þá á ríkissjóður að fá 1. veðrétt í skipunum. Ég ætla svo ekki að eyða fleiri orðum að þessu að sinni. Ég mun ekki taka þessar till. aftur til 3. umr., heldur óska ég, að greidd verði atkv. um þær við 2. umr.

*Einar Olgeirsson: Herra forseti! Þessar till., sem fram hafa komið nú við fjárlagafrv. frá þm. Kommfl., myndu hleypa fjárl. fram um 1 millj. kr., ef þær væri samþ. Við lögðum fram á síðasta þingi frv. til l. um ýmiskonar skatta, sem hægt væri að ná jafnhárri upphæð með. Við erum líka reiðubúnir nú til að benda á sömu tekjuöflunarleiðir, sem hægt er að framkvæma. Ef þessar till. okkar verða samþ., þá erum við reiðubúnir til að sjá um, að ekki verði halli á ríkisbúskapnum. En ég sé ekki ástæðu til að láta prenta þessi frv. upp að nýju, á meðan ekki er útséð um, hvernig undirtektir eru undir þessar till. Þeir hv. þm., sem á undanförnum árum hafa verið með í því að mjaka fjárl. úr lá millj. upp í 17 millj., ættu ekki að óskapast yfir því, þótt komið sé með till. til útgjalda um 1 millj., þegar það er athugað, að þessar till. eru um fjárframlög til hinna nauðsynlegustu þjóðþrifamála, sem eru á dagskrá með þjóðinni, að auka atvinnu fólksins og auka á einn eða annan hátt þjóðarauðinn. Það er búið að mæla með flestum stærstu till., en ég ætla að minnast nokkuð á ýmsar af hinum smærri. Fyrstu 2 till. eru niðurskurðartill., og ræddi ég um afstöðu okkar til þeirra í fyrra, svo að ég ætla ekki að endurtaka það nú. Við höfum tekið þarna upp nýja till. í sambandi við Vífilstaðahælið, 600 kr. til kvikmyndasýninga á hælinu. Bæði þar og víðar er þörf á því, að ýmislegt sé gert til að gera aðbúnað og dvöl þeirra, sem á heilsuhælum eru, skemmtilegri og þægilegri. Það hefir líka ýmislegt verið gert í því efni. Það lá fyrir fjvn. umsókn um þetta, sem hefir ekki verið sinnt, og þótti okkur því rétt að taka þetta upp. Þá er till. um að reisa heita sundlaug á Siglufirði. Það er bæjarstjórnin á Siglufirði, sem sérstaklega hefir óskað eftir þessu. Öllum hv. þm. er kunnugt um, að það er sérstaklega mikil þörf á því að koma upp heitri sundlaug á Siglufirði, ekki sízt með tilliti til þess, hvað mikill fjöldi er þar af fólki á sumrin. Það er því sérstaklega mikil þörf á að hafa þar sundlaug með tilliti til heilbrigðis og hreinlætis. Hið sama er að segja um Neskaupstað, að það er allt, sem mælir með því, að Alþ. verði við ósk bæjarstjórnarinnar þar um að leggja fram þetta fé til sundlaugar þar. Svo flytjum við till. um hækkun á styrkjum til bókasafnanna í Neskaupstað, Siglufirði og Vestmannaeyjum. Það lágu í fyrra fyrir þinginn till. um hækkun til bókasafnanna á Seyðisfirði og í Hafnarfirði upp í 2000 kr., og voru þær till. samþ. Það er óskynsamlegt að gera þarna upp á milli kaupstaða, og við höfum því leyft okkur að bera fram þessar till. um hækkun á- styrkjum til bókasafnanna í Neskaupstað, Siglufirði og Vestmannaeyjum. Mér finnst það ekki svo mikið, sem gert hefir verið til að hlynna að almennri menntun á þessum stöðum, að það muni ekki saka að hlynna að bókasöfnunum á þessum stöðum, eins og gert hefir verið við bókasöfnin á Seyðisfirði og í Hafnarfirði. Þá höfum við tekið upp aftur till. um smástyrki til sjúkrasjóða verkamannafélags Akureyrar og verkakvennafélagsins Einingar á Akureyri. Þetta eru styrkir, sem hafa verið í fjárl., en voru afnumdir. ef ég man rétt, 1931 eða 1932. Bæði þessi félög hafa sterka sjúkrasjóði, og vinna þeir eins og sjúkrasjóðir annara félaga, sem hafa slíka styrki frá þinginu. Þá höfum við tekið upp eina nýja till., sem fer fram á það að veita nokkurn styrk til lýsiskaupa handa börnum á Spáni. Það er ætlunin að úthluta þessu til hinnar íslenzku deildar norræna friðarfélagsins, sem er starfandi hér á landi. Það er rétt, að þingið sýni á einhvern hátt, að það vilji hlynna að því mannúðarstarfi, sem er verið að vinna í flestum lýðræðisríkjum til þess að draga úr hörmungum borgarastyrjaldarinnar á Spáni. Það er ekki stór skerfur, þótt þingið leggi þetta fram, og ég vona, að þessi till. fái góðar undirtektir hjá öllum. Við viljum, að atkvgr. fari fram um þessar till. við þessa umr., með tilliti til þess, ef einhverjar þeirra verða felldar nú, hvort ekki muni þá hægt að velja einhverjar úr, sem samkomulag náist um.