Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með frv. þessu er lagt til að framlengja þau ákvæði, sem í gildi hafa verið varðandi verðlagsnefnd, níu manna verðlagsnefnd, aðeins með einni minni háttar breytingu. Nú er lagt til, að nefndin verði eins skipuð og hingað til, en það sé hins vegar opið, hvern rn. skipar sem formann nefndarinnar, en í gildandi lögum hafði það verið þannig, að það var ráðuneytisstjórinn í viðskrn., sem var níundi maður í nefndinni. Ástæðurnar til þess, að þetta er sett upp á þessa lund nú, er eindregin ósk hans um að vera ekki alveg bundinn við það að þurfa að vera í þessu starfi, og þó að ekki sé þar með sagt, að hann kunni ekki að verða í því um einhvern tíma, þá þótti rétt að verða við því, að þetta væri opið, að rn. gæti sett annan mann en ráðuneytisstjórann sem oddamann í nefndina, þar sem hann vildi mjög gjarnan vera laus við þetta starf. En að öðru leyti er hér aðeins um framlengingu að ræða, hliðstæða þeirri, sem hér hefur verið gerð í a.m.k. ein tvö ár í röð um starfsemi þessarar nefndar, og þar sem verksviðið fellur úr gildi samkv. lögum um næstu áramót, þá þykir nauðsynlegt að endurnýja þessi ákvæði enn um eitt ár. Hér er um svo sjálfsagt mál og einfalt að ræða, að ég þarf ekki að hafa um það fleiri orð, en vil leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og fjhn. til athugunar.



Herra forseti. Ég lýsi fylgi mínu við þetta frv. Hér er um að ræða staðfestingu á skipan, sem tekin var upp af fyrrv. ríkisstj. í samráði við samtök launþega. Gert var ráð fyrir því, að launþegar ættu fjóra fulltrúa í verðlagsnefnd og atvinnurekendur aðra fjóra, en oddamaður skyldi vera samkv. núgildandi lögum ráðuneytisstjórinn í viðskrn. Ég hef ekkert við það að athuga, að því ákvæði sé breytt, fyrst svo er, sem hæstv. ráðh. hefur skýrt frá, að ráðuneytisstjórinn hefur óskað þess, að það væri ekki lögbundið, að hann skyldi gegna því starfi. Hins vegar hefði ég kosið, að lögin hefðu getað orðið óbreytt áfram, vegna þess að mér er persónulega kunnugt um, af hve frábærri samvizkusemi og heilladrjúgri þekkingu ráðuneytisstjórinn hefur stýrt málefnum verðlagsnefndar. En fyrst það er ósk hæstv. ráðh. og hans, að þetta verði með öðrum hætti, þá sé ég enga ástæðu til annars en fallast á það og samþykki frv., þótt með þessari breytingu sé. En augljóst er, að áfram verður oddamaður í verðlagsnefnd skipaður af ríkisstj. eða viðskrh. og þar með fulltrúi hennar með nákvæmlega sama hætti og ráðuneytisstjórinn var áður fulltrúi ríkisstj. í verðlagsnefnd og oddamaður þar milli fjögurra fulltrúa launþega og fjögurra fulltrúa atvinnurekenda. Nú er það kunnara en frá þurfi að segja, að nýlega hafa orðið nokkrar breytingar á kaupgjaldi, og von er á meiri breytingum samkv. þegar gerðum samningum. Þá þekkingu hef ég og raunar allir, sem láta sig þau mál einhverju skipta, á störfum verðlagsnefndar á undanförnum árum, að fastlega má gera ráð fyrir því, að fulltrúar launþega í verðlagsnefnd óski þess, að atvinnurekendur beri kostnaðaraukann af orðnum og væntanlegum launahækkunum. Hins vegar mun það án efa verða sjónarmið fulltrúa vinnuveitenda í verðlagsnefnd, að þeir eigi að fá uppi borinn aukinn kostnað að einhverju eða öllu leyti. Þannig hefur reynslan verið um skoðanaskipti í verðlagsnefnd á undanförnum árum. Það hefur því fallið í hlut oddamanns, fulltrúa ríkisstj., í mörgum tilvikum að fella úrskurð, þ.e. atkv. hans hefur ráðið. Viðslíkum viðfangsefnum má tvímælalaust búast alveg á næstunni, og þess vegna leyfi ég mér að spyrja hæstv. ráðh., hvort ríkisstj. hafi þegar rætt það, hvort hún hugsi sér að gefa væntanlegum fulltrúa sínum fyrirmæli um það, hvernig hann skuli haga atkv. sínu í átökum um þetta efni, og ef svo er, þá hvernig þau fyrirmæli muni verða. Í þessu sambandi vil ég einnig minna á mjög skýlaus og ákveðin ákvæði stjórnarsáttmála ríkisstj. um það að stöðva háskalega verðlagsþróun og hafa hemil á hækkandi verðlagi. Jafnframt vildi ég beina þeirri fsp. til hæstv. ráðh., hvort athugað hafi verið og hvort nokkrar niðurstöður liggi fyrir um það, hver áhrif þær kauphækkanir, sem þegar hafa verið ákveðnar og samið hefur verið um, muni hafa á verð landbúnaðarvöru, hvort það muni hækka, og ef svo er, þá hversu mikið og hvenær slíkar hækkanir muni koma til framkvæmda. Ég vona, að hæstv. ráðh. sjái sér fært að greiða úr þessum spurningum.



Herra forsetl. Ég þarf aðeins að svara þeim fsp., sem hér hafa komið fram. Svör mín eru þau, að ríkisstj. hefur enn þá ekki gefið nein fyrirmæli til fulltrúa síns, sem væntanlega verður í þessari verðlagsnefnd. Þa8 gefur auga leið, þar sem hann hefur enn ekki verið skipaður, og hún hefur ekki tekið neina ákvörðun um það á þessu stigi málsins, hvaða meginregla skuli gilda í sambandi við endurmat á álagningu miðað við þær aðstæður, sem nú hafa komið upp, en aðeins um það, að ákveðið er að sjálfsögðu, að taka til endurskoðunar, svo sem lög gera ráð fyrir, nýjar aðstæður í þessum efnum og ákveða nýja verðlagningu í hverju einstöku tilfelli eftir því, sem ástæður þykja til. Það er enginn vafi á því, að nokkur vandi getur verið að ákveða það, hve hér er raunverulega um mikla útgjaldaaukningu að ræða í hverju einstöku tilfelli. Hvort tveggja er það, að kjarabætur þær, sem samþykktar hafa verið, eru þess eðlis, að það liggur ekki eins hreint fyrir og stundum áður að meta það nákvæmlega, hver útgjaldaaukningin mundi vera, og það er líka alveg ljóst, að hún er mjög mismunandi í hinum einstöku greinum, t.d. í sambandi við vinnutímastyttinguna, og því liggur það að sjálfsögðu fyrir að reyna að gera sér grein fyrir þessu, og það verður að sjálfsögðu gert fyrst og fremst í verðlagsnefndinni, sem á um þessi mál að fjalla, en svo kemur auðvitað ríkisstj. til með að fjalla um það nánar í sambandi við sinn fulltrúa, hver afstaða hennar kann að verða í þeim tilvikum, þar sem ekki getur orðið um samkomulag á miili aðila að ræða. Mér eru vel ljós ákvæði stjórnarsáttmálans í þessum efnum, og það verður auðvitað reynt að standa gegn öllum óeðlilegum eða óþörfum verðhækkunum, en hins vegar hefur það komið hér skýrt fram í umr. á Alþ. og á opinberum vettvangi, að ríkisstj. gerir sér grein fyrir því, að slíkar launabreytingar sem nú hafa verið samþykktar hljóta að koma fram í ýmsum greinum í verðlagi að meira eða minna leyti, allt eftir ástæðum. Um það atriði, hvaða áhrif þessar launabreytingar muni hafa á verðlagningu landbúnaðarafurða, get ég heldur ekki sagt. Það hefur enn ekki farið fram mat á því, hvað hér yrði um miklar kjarabætur í rauninni að ræða. Þegar það mál verður metið, verður síðan að meta, hvað teljast skuli sanngjörn og hliðstæð kjarabót á launalið í verðlagningu landbúnaðarafurða. Þetta eru verkefni, sem liggja fyrir, en um þetta hefur ekki verið tekin nein afstaða á þessu stigi málsins. Ég get því miður ekki upplýst frekar um þessi atriði, sem hér hefur verið spurt um, vegna þess að þau eru nú í athugun, en ákvarðanir hafa ekki verið teknar á þessu stigi.



Herra forseti. Mér kemur það ekki á óvart, þó að hæstv. viðskrh. hafi ekki auðveldlega getað svarað þeim spurningum, sem fyrir hann voru lagðar, og það mun áreiðanlega vefjast meira en lítið fyrir þeim mönnum, sem um þessi mál eiga að fjalla, að svara þeim í framkvæmdinni á næstunni. Um þetta frv. vil ég að öðru leyti segja það, að skipun verðlagsnefndar, sem hér er verið að framlengja með nokkrum breytingum, var ætíð hugsuð til bráðabirgða, og okkur sjálfstæðismönnum var fullkomlega ljóst, að þetta var mesti óburður. Á þessu máli þurfti að taka á allt annan veg, og það var unnið að því að hálfu fyrrv. ríkisstj. að endurskoða þessi verðlagsmál og verðgæzlumál í landinu frá rótum og reyna að skipa þeim málum með skaplegri hætti og í svipuðum dúr eins og kunnugt var, að tíðkaðist hjá nágrannaþjóðum okkar á Norðurlöndum með miklu betri árangri, þá fyrst og fremst til þess að koma á skaplegri verzlunar- og viðskiptaháttum hér, sem yrði öllum til góðs, bæði verzlunarstéttinni og neytendunum í landinu í heild. En það fór sem fór, og ég skal ekki rekja hér, að tilraunir til þess að koma þessum málum í skaplegra horf mistókust á sínum tíma hjá fyrrv. ríkisstj. En hún vann þó áfram að athugunum á áframhaldandi endurbótum, þó að henni entist ekki aldur til þess að koma þeim inn í þingið. Við sjálfstæðismenn höfum unnið að því að reyna að koma þessum málum í skaplegra horf og munum sæta fyrsta tækifæri til þess, sem okkur gefst, og við munum e.t.v. síðar á þessu þingi bera fram tillögur, sem hér að lúta og kynnu að móta einhverja áfanga í þessu máli, þó að við vitum, að eins og nú er háttað pólitískum völdum hér í þingi, er ekki líklegt, að við komumst að leiðarenda með þeim hætti, sem við teljum, að bráðnauðsynlegt sé og yrði öllum almenningi í landinu til góðs og mundi leiða til lægra verðlags almennt í landinu. Það verðlagseftirlit, verðgæzla og þetta kerfi, sem við búum við, er orðið margsinnis úrelt og leiðir í mýmörgum tilfellum til þess, að almenningur þarf að borga miklu hærra vöruverð en ella mundi verða. Út í þetta skal ég ekki meira fara nú, en ég vil segja það, að þessi framlenging er auðvitað stórum verri og sú breyting, sem hér er gerð, heldur en áður var, því að mér dettur ekki í hug, að núv. hæstv. ríkisstj. finni hlutlausan oddamann á við ráðuneytisstjórann í viðskrn., og mæli ég það af tvennu, af teynslu minni af starfsháttum þessa ágæta embættismanns, svo og einnig af því hugarfari, sem hefur ekki farið neitt leynt hjá núv. hæstv. ríkisstj., sem ég hef ekki mikla trú á og miklu minna traust á en hæfileikum ráðuneytisstjórans í viðskrn. Það getur vel verið, að hæstv. stjórn takist að finna einhvern góðan mann, ef hún hefur þá einhvern áhuga á því að finna góðan mann. Er það þá ekki einn pólitískur dyndill í viðbót? Það gildir um marga, sem þegar er búið að setja á jötuna, og margir eiga eftir að koma, sem m.a. sýnir sig í því frv., sem nú er til meðferðar í hv. Ed., um þann óskapnað, sem kallaður er Framkvæmdastofnun ríkisins. Ég geri ráð fyrir því, að við munum láta þetta frv. lönd og leið. Að sjálfsögðu er ekki hægt að fella það eins og er, því að eitthvað verður að halda áfram, en við munum að sjálfsögðu ekki greiða fyrir því, að það fái framgang í þinginu, við sjáifstæðismenn.



Herra forseti. Þetta frv. fjallar einvörðungu um skipan verðlagsnefndar, en ekki um verðlagseftirlitskerfið sjálft. Ég endurtek það, sem ég sagði áðan, að ég hefði kosið, að frv. væri algjörlega samhljóða gildandi lögum og að ráðuneytisstjórinn í viðskrn. yrði áfram oddamaður í verðlagsnefnd. Ég leyfi mér að láta uppi ósk um, að ríkisstj. skipi hann, þótt henni sé það ekki skylt, ef þetta frv. verður að lögum, því að betur, hygg ég, að hlutleysi og þekking í afgreiðslu mála í þessum efnum verði ekki tryggð. Um verðlagseftirlitskerfið, verðlagslögin í heild, er það kunnara en frá þurfi að segja, að ég tel gildandi lög í þeim efnum vera meingölluð og mjög úrelt, en um það mál fjallar frv. ekki, svo að ég sé ekki ástæðu til að ræða það mál frekar. En ég hlýt að segja, að ég er ekki ánægður með svör hæstv. ráðh. við spurningum mínum. Ég get að vísu skilið það, að hann geti ekki skýrt frá fyrirmælum til embættismanns eða til fulltrúa ríkisstj., sem enn hefur ekki verið skipaður, en hitt urðu mér vonbrigði, að ríkisstj. skuli ekki enn í alvöru hafa rætt þau grundvallarvandamál, sem hér eru augljóslega á ferðinni, að hann skuli ekki geta talað með ákveðnari hætti um það, hvaða stefnu ríkisstj. muni fylgja í þessum efnum, með sérstöku tilliti til mjög ákveðinna ummæla um verðlagsmál í málefnasamningi ríkisstj. Þó hlýt ég að vekja athygli á því, að hæstv. ráðh. gaf í skyn, ég vil nú ekki segja, bjó þingheim og þar með landslýð allan undir það, að í kjölfar þeirra samninga, sem nýlega hafa verið gerðir, muni sigla verulegar verðhækkanir. Ég gat ekki skilið lausleg ummæli ráðh. öðruvísi en þannig. Ég hef enga löngun til þess að rangtúlka þau, ekki hina allra minnstu, en ég hygg, að þau verði ekki skilin öðruvísi en þannig, að hann hafi með þeim verið að búa landslýð undir það, að innlent vöruverð almennt og landbúnaðarverð líka muni hækka, misjafnlega mikið þó að vísu, í kjölfar þeirra samninga, sem gerðir hafa verið. Ef ummæli hans e'u rétt skilin með þessum hætti, og það hygg ég vera, þá hygg ég, að það hljóti að vekja ugg í brjóstum margra þeirra, sem hafa bundið miklar og góðar vonir við farsæla lausn síðustu kjaradeilu. En reynslan mun sýna, hver niðurstaðan verður í þessum efnum, en ummæli ráðh. hljóta að vekja nokkurn ugg í brjósti þeirra manna, sem vilja stuðla að því, að verðlag á Íslandi haldist sem stöðugast og kaupmáttur kaupgjaldsins sem traustastur.



Herra forseti. Það er nú út af fyrir sig býsna athyglisvert að heyra hér tvo fyrrv. ráðh. tala um ástandið í verðlags- og viðskiptamálum þjóðarinnar á þá lund, sem menn hafa heyrt hér. Annar segir, nýkominn frá því að stjórna þessu, að þetta sé allt saman meingallað og úrelt, en hinn segir, að Sjálfstfl. hafi unað illa þessu ástandi, en vilji ekki una við það lengur. Það er nú mál út af fyrir sig, að þeir skuli hafa stjórnað þessu á þá lund, en búist nú fyrst við verulegum breytingum, þegar þeir eru farnir frá. Ég get hins vegar tekið undir með þeim að því leyti, að ég tel margt meingallað í þessu kerfi. En hins vegar er það mín skoðun, að það væri alveg fráleitt að afnema það, sem þó er eftir hér af verðlagseftirliti í landinu, og alveg sérstaklega teldi ég, að það væri háskalegt áslíkum tímum eins og nú ganga yfir hjá okkur. Varðandi það, sem hér hefur verið sagt um framlengingu ákvæðanna í gildandi lögum um verðlagsnefnd, og var jafnvel látið liggja að því, að það sé einhver stórbreyting, að þar er gert ráð fyrir því, að fulltrúi ríkisstj. kunni að verða annar maður en ráðuneytisstjórinn í viðskrn., sem óskar eftir því að vera laus við starfið, vil ég minna á það eins og hv. 7. þm. Reykv. sagði hér í sinni ræðu, - og hann er fyrrv. viðskrh. og þekkir því þessi mál alveg út og inn, - að hér var um að ræða fulltrúa ríkisstj., sem var að framkvæma stefnu hennar, og auðvitað á hennar ábyrgð, og varð hann að gera margt annað en það, sem hann hefur kannske sjálfur viljað gera, af því að hann varð að fara eftir stefnu ríkisstj., og er þá kannske ekki ýkja mikill munur á því, hvort það er, við skulum segja, deildarstjóri, fulltrúi eða ráðuneytisstjóri úr rn., sem kynni að sitja í þessari nefnd á, ábyrgð ríkisstj. En það er nú ekkert útséð um það enn þá, hvort ráðuneytisstjórinn fæst til þess að vera í nefndinni, og engin hugmynd er það frá minni hálfu, að hann verði ekki áfram í þessu starfi. Hins vegar er mér það alveg lóst, að hann hefur miklum störfum að gegna og mörgum, og það er engan veginn þægilegt, að hann sé bundinn í þessu starfi, og ég get vel skilið sjónarmið hans. Hér er því auðvitað ekki verið að leggja til neina sérstaka breytingu í þessum efnum nema þá, sem verður að teljast minni háttar. Það er alveg rétt, sem hv. 7. þm. Reykv. sag8i, að hér er í rauninni aðeins um að ræða verðlagsnefnd, en ekki breytingu á hinum almennu lagaákvæðum varðandi verðlagseftirlit og verðlagsmál. Og hvort sem að því verður horfið eða ekki að breyta skipun verðlagsnefndar einhvern tímann í framtíðinni, um það get ég ekkert sagt, þá er það skoðun ríkisstj. nú, að ekki komi til mála að raska því samkomulagi, sem enn er byggt á milli þeirra aðila, sem þarna eiga fulltrúa í verðlagsnefnd, og það sé rétt að halda því áfram, á meðan ekki eru gerðar einhverjar meiri háttar breytingar á kerfinu sem heild. Þá lýsti hv. 7. þm. Reykv. því hér yfir, að hann hefði orðið fyrir vonbrigðum með svör mín við þeim spurningum, sem hann lagði hér fyrir. En ég held, að svör mín hafi verið fullkomlega eðlileg. Það væri í rauninni alveg fjarstætt, að ríkisstj. gæti farið að gefa út einhver fyrirmæli á þessu stigi málsins um beint efni þess, hvernig ætti að verðleggja vörur nú á næstunni, þegar ekki hefur einu sinni verið gengið frá kjarasamningum til fulls, og þeir aðilar, sem með þessi mál hafa að gera, eru ekki búnir að skila af sér enn. Og það er auðvitað enginn vafi á því, að mjög mikilvæg atriði í þessum kjarasamningum eru þess eðlis, að það er nokkur vandi að meta þau til útgjalda. Og ég hygg, að allir viðurkenni það, að t.d. stytting vinnuvikunnar er mjög mismunandi til útgjalda l hinum ýmsu tilvikum. En stefnan, sem að sjálfsögðu verður fylgt og hefur komið fram af hálfu ríkisstj. við aðila í þessum efnum, er sú, sem við erum enn bundnir af í þeim verðlagslögum, sem við störfum eftir, og það er, að í meginatriðum á að ákveða verðlagningu þannig, að eðlilega rekin viðskiptastofnun hafi starfsgrundvöll. Það verður að taka tillit til þeirra aðstæðna, sem eru fyrir hendi á hverjum tíma. Eins og útgjöld geta hækkað að hækkuðum launum, geta vítanlega aðrir þættir spílað hér inn í, sem verka aftur til lækkunar, og þetta ber að meta, þegar ákvörðun verður tekin um starfsgrundvöll í þessum efnum. Ég vil svo segja það í tilefni af því, sem hv. 7. þm. Reykv. sagði hér, að það er rangt, að það væri hægt að skilja orð mín svo, að ég hafi verið hér að búa landslýð undir það, að nú stæðu fyrir dyrum verulegar verðhækkanir. Ekkert slíkt hef ég sagt. Ég hef aðeins sagt það, sem hér hefur verið margsagt áður í umr. um þessi mál, áður en endanlega var samið, að það megi að sjálfsögðu búast við því, að eftir allverulegar kauphækkanir kunni að verða einhverjar verðhækkanir, en við vítum ekki, hversu miklar þær verða. Það ber vitanlega að athuga það, eins og ég segi, í hverju einstöku tilfelli. Mín orð hafa ekki gefið neitt tilefni til þess að hægt sé að segja, að menn séu nú með ugg í brjósti í tilefni af því, sem að ég hef sagt. Ég ætla, að ýmsir aðrir hafi látið sterkari orð falla og meiri en ég l þessum umr. um það, að nú standi fyrir dyrum stórkostlegar verðhækkanir. Það getur hver og einn getið sér til þess, sem honum sýnist í þessum efnum, en um það, að fyrir dyrum standi nú stórkostlegar verðhækkanir, hef ég ekkert sagt. Ég hef aðeins sagt það, að beiðni um verðlagshækkanir verða teknar fyrir og athugaðar með það að meginmarkmiði af hálfu ríkisstj. að halda verðlagi eins mikið niðri og tök eru á. Ég hélt nú satt að segja og á alveg von á því, að við í ríkisstj. eigum eftir að heyra það frá þeim, sem eru í stjórnarandstöðu miklu fremur, að við höfum verið of harðhentir eða of skilningslitlir við þá, sem sækja um heimildir til hækkunar, en það, að búast megi við, að við sleppum nú öllu lausu og séum sérstaklega hættulegir í þeim efnum að leyfa allar verðhækkanir. En reynslan ein verður auðvitað að skera úr um það, hvort við komum til með að leyfa meiri verðhækkanir en t.d. hafa verið leyfðar af fyrrv. ríkisstj. við eitthvað svipaðar aðstæður. Reynslan á eftir að skera úr um það. Ég endurtek svo það, sem ég sagði áður, að ég get ekki gefið frekari upplýsingar um þessi mál en ég hef gert. Þau eru núna á fyrsta athugunarstigi. Það liggja ekki einu sinni fyrir beiðnir frá hinum einstöku aðilum um verðhækkanir enn þá. Eins og venja er til, verða þeir ábyggilega fyrstir á ferðinni, sem framselja vinnu og hafa aðeins álagningu á þau millistörf, að þeir útvega menn í vinnu og selja þá vinnu auðvitað eftir hinum nýju kaupgjaldstöxtum. Vinnuvikustyttingin kemur ekki í gildi fyrr en um áramót, og því er alveg augljóst, að það er ekki ýkja margt, sem kallar þar á breytingar nema þá í sambandi við útselda vinnu fyrr en upp úr því, að sá útgjaldaliður kemur í framkvæmd. Það getur því varla verið neitt undrunarefni, þó að það liggi ekki fyrir á þessu stigi, að hægt sé að upplýsa um það, hvaða álagning verði t.d. almennt leyfð eða annaðslíkt, eða að hægt sé að draga af því einhverja ályktun um það, hvað landbúnaðarvörur mundu hækka mikið í verði. Það er engin aðstaða til þess að gefa upplýsingar um slíkt á þessu stigi málsins.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð í sambandi við þær hliðarumr., sem hér hafa orðið um þetta litla frv., sem ég lýsi fylgi mínu víð. En ef undrazt er um það, að ekki væru gefin svör við tilteknum spurningum hv. 7. þm. Reykv., held ég nú, að það sé ósköp augljóst mál, að þessum spurningum er ekki hægt að svara, eins og á stendur. Í fyrsta lagi vegna þess, sem hæstv. viðskrh. tók fram, að einn meginþáttur þeirra samninga, sem nú fóru fram, var vinnutímastyttingin, en hún tekur ekki gildi fyrr en um áramót. Í öðru lagi er kjarasamningum verzlunarfólks, sem hvað helzt hafa veruleg áhrif a.m.k. á álagningarreglur verzlunarinnar, ekki lokið. Kaupgjald verzlunarfólks var ekki ákveðið með þessum samningum. Samningsaðilar urðu ásáttir um að vísa þeim efnum til gerðardóms, og úrskurður hans kemur í fyrsta lagi í janúarlok. Hvernig ríkisstj. á að gera sér grein fyrir því í dag, hvað út úr þeim málum kemur, það get ég ekki skilið. Þegar við stóðum í þessum samningum nú fyrir nokkrum dögum, urðum við fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar þess mjög varir, að atvinnurekendur eða fulltrúar þeirra töldu sig ekki fá þau jákvæðu svör einmitt varðandi álagningarreglur eftir hina nýju samninga, sem þeir óskuðu eftir, mjög fjarri því. Og ég held a.m.k., að það, sem þeir sögðust hafa eftir stjórnvöldum, gæfi ekki neinn byr undir vængi því, sem hér var sagt, að miklar verðhækkanir væru í vændum af völdum samninganna. Hitt held ég sé svo alveg augljóst mál, að um leið og verkalýðshreyfingin gerir þær kröfur til stjórnvalda, nú eins og áður, við nýja samningagerð, að allt verði gert til þess að halda verðlaginu í skefjum, er okkur ákaflega vel ljóst, að það er ekki framkvæmanlegt í þjóðfélagi okkar, eins og allt er í pottinn búið, að verðlag breytist ekki eitthvað við þessa samninga. Það væri þá mikið breytt frá tíð fyrri stjórnar a.m.k. Ég held, að samningarnir fyrir hálfu öðru ári síðan hafi ekki gefið tilefni til allra þeirra verðhækkana, sem þá urðu. Það er mitt mat og var þá líka, en ég vonast til þess, að ríkisstj. reyni nú að halda þessum málum í eins þröngum skorðum og mögulegt er, en það er sjálfsagt að fara ekki að halda þeim í svo föstum skorðum, að til stöðvunar leiði, kannske í einstökum greinum, og það er ekki það, sem verkalýðshreyfingin óskar, en hins vegar, að aðhald verði eins sterkt og mögulegt er. Og það þekkjum við frá fyrri tímum og sjálfsagt ekki sízt hv. 7. þm. Reykv., að á svona breytingatímum, þegar verðlag verður að breytast eitthvað, vill gjarnan fylgja með ýmislegt annað, þar sem notað er þá þetta tilefni til þess að hækka vörur og þjónustu.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt aths. Mér datt að sjálfsögðu aldrei í hug, að hæstv. ráðh. gæti veitt þess konar svör við spurningum mínum, að í þeim fælust upplýsingar um, hversu mikið verðlag á einstökum vörum mundi breytast, hversu mikið álagning mundi hækka eða hversu mikið verð á landbúnaðarvörum mundi hækka. Það datt mér auðvitað aldrei í hug. En ég gerði mér von um, að hæstv. ráðh. gæti gefið almenna stefnuyfirlýsingu af hálfu ríkisstj. um það, hvers konar fyrirmæli hann mundi gefa fulltrúa sínum, oddamanni í verðlagsnefnd. Svör hæstv. ráðh. voru þannig, að ég get ekki skilið þau, og enginn, hygg ég, með sanngirni getur skilið þau öðruvísi en þannig, að búast megi við verulegum verðhækkunum í kjölfar þeirra samninga, sem gerðir hafa verið. Og þetta er svar út af fyrir sig, þótt ég hefði búizt við því, að það gæti orðið skýrara en það var í raun og veru.



Herra forseti. Þær umr., sem nú hafa farið fram, eru vissulega aðeins smjörþefur af þeim umr., sem eftir eiga að fara fram á Alþ., áður en því lýkur, um efnahagsmálin. En ég get ekki stillt mig um það nú strax að vekja athygli á því, að það er svolítið annar limatilburður á stjórnarherrunum núna, hæstv. viðskrh. og hv. 8. þm. Reykv. í sambandi við hugsanlegar verðhækkanir og verðlagsmál en voru hér á þingi í fyrra, þegar þeir voru í stjórnarandstöðunni. Þeir voru þá ekkert að velta vöngum yfir því, þessir herrar, að það þyrfti eitthvað að hækka og vítaskuld þyrfti eitthvað að hækka áslíkum tímum. Nei, þeir sögðu blákalt þá hér, að það ætti ekkert vöruverð að hækka. Atvinnureksturinn ætti að bera kauphækkanirnar, sem gerðar voru þá. Þeir fluttu þá till. um það að skipa rannsóknarnefnd til þess að leiða mig sem forsrh. fyrir landsdóm fyrir það, að eitthvað hefði hækkað vöruverðið í landinu.  Það var mikill misskilningur hjá hæstv. viðskrh., að sjálfstæðismenn hefðu nú einhverja aðra stefnu í verðlagsmálum í landinu í heild en áður var. Það er kunnugt, að ágreiningur var um það innan ríkisstj. og innan stjórnarflokkanna, þannig að meiti hl. á Alþ. var ekki fyrir þeirri tillögugerð, sem undirbúin hafði verið af þáv. hæstv. viðskrh. Og ég sagði hér áðan, að mér væri alveg ljóst, að við hefðum ekki aðstöðu til þess að koma miklu áleiðis í þessum efnum, eins og að valdaskiptingin væri í Alþ. nú, en gerði grein fyrir því, að við sjálfstæðismenn hefðum þegar unnið að því og værum að vinna að því, eftir því sem að tækifærin byðust, að koma okkar till. á framfæri og þoka málunum áfram til betri vegar, og ég sagði, að það mundi sennilega síðar á þinginu koma fram álitsgerð eða till. frá okkur um einhverja áfanga í því efni, hvernig sem þeim verður svo tekið í þinginu, eins og það nú er skipað. Ég vil svo aðeins að lokum vekja athygli á því, hvernig stendur á því, að þessir hv. talsmenn ríkisstj., ráðh. og hv. 8. þm. Reykv., eru að síendurtaka það, að á slíkum tímum eins og nú hljóti að verða verðhækkanir, sem leiði af þeim kjarasamningum, sem gerðir hafa verið. Ef við hefðum fengið hér á þessu þingi einhverjar ljósar hugmyndir frá hæstv. ríkisstj. um það, hvað hún ætlaðist fyrir í efnahagsmálunum, gætum við náttúrlega rætt þessi mál betur, og það gefst auðvitað tækifæri til þess síðar, og þess vegna talaði ég um það, að þetta væri sjálfsagt aðeins byrjun á miklum umr. um efnahagsmálin. En hvað er það, sem einkennir þessa tíma nú, árið, sem er að líða? Þetta hefur verið eitt bezta ár, sem við höfum haft til lands og sjávar og í viðskiptum okkar við önnur lönd. Er það vitnisburður eða einkenni þess, að á slíkum tímum þurfi allt að keyrast í hnút í verðlagsmálum vegna verðhækkana eða vegna þess, að það sé eitthvað sérstaklega erfitt að eiga við málin á þeim tímum? Vöruverð hefur verið hagstætt á erlendum markaði og hækkanir miklu minni en sumir gerðu ráð fyrir á fyrri hluta ársins. Verðlag á útfluttri vöru hefur sífellt farið hækkandi. Allur atvinnurekstur hefur yfirleitt verið rekinn með góðri afkomu á s.l. ári. Hvað kemur til, að stjórnarherrarnir eru að tala um þetta tímabil, þar sem árferði er hvað bezt hjá okkur og alls staðar til þess virkilega að mæta efnahagsmálunum á þann hátt, að við getum haldið stöðugu verðlagi, eins og við gerðum á s.l. ári og í tíð fráfarandi ríkisstj.? Frá því í maí–júnímánuði 1970 og þar til núv. ríkisstj. tók við völdum, óx kaupmáttur launanna í landinu um 20% á einu ári. Hæstv. ríkisstj. hefur nú lofað 20% kaupmáttaraukningu á 2 árum, ég kalla það gott, en hún á bara eftir að standa við það.



Herra forseti. Af því að ég reikna nú með því, að það verði eflaust umr. hér um efnahagsmál, áður en langt um líður, eins og hv. 1. þm. Reykv. minntist hér á, þá skal ég nú ekki verða langorður og ekki fara út í það að ræða við hann eða aðra hér um þau mál, svona á almennum grundvelli, en mér finnst sérstök ástæða til þess í tilefni af orðum hans að vekja hér aðeins athygli á mjög mikilvægu máli, sem snerti einmitt það, sem við höfum verið að ræða hér. Hann talaði hér nokkuð um það, að við hefðum notað orðin „á slíkum tímum“ óg skildi nú ekki, að það væru neinir slíkir tímar nú, að það þyrfti yfirleitt á neinum verðhækkunum að halda, því að árferði hefði verið gott og góð afkoma allra. Ber þetta þá að skilja svo, að það sé skoðun hans og hans flokks, að það muni ekki vera þörf á neinum verðbreytingum í dag og það sé m.a. óhætt t.d. fyrir mig að standa fast á því að neita öllum verðhækkunum? Það er auðvitað afskaplega mikill stuðningur fyrir mig í vandasömu starfi, ef ég á von á stuðningi Sjálfstfl. og formanns Sjálfstfl. í þessum efnum, að ég tali nú ekki um, ef hann legði Morgunblaðið með sér til þess að standa að því að verja það, að staðið yrði gegn öllum verðlagshækkunum. Ég hef gert mér grein fyrir því, að við stöndum auðvitað frammi fyrir allmiklum breytingum. Venjan er sú, að þegar búið er að halda verðlagi kyrru með verðstöðvun í rúmlega heilt ár, þá er búið að safna fyrir talsverðu af vandamálum, sem ekki hafa verið leyst, og þegar um talsvert verulega kaupbreytingu er að ræða, þá koma slíkir tímar, að viss vandi er á ferðum, og þá er sótt mjög á það að breyta verðlagi. Vonandi er ástandið þannig almennt séð í atvinnurekstrinum í okkar landi og í sambandi við innflutningsmál, að hægt sé að halda þannig á málum, og ég gat ekki skilið formann Sjálfstfl. á annan veg en þann, að það væri hægt að standa gegn öllum verðlagshækkunum. Það er sjálfsagt að hafa það í huga við þessa athugun, sem nú er framundan.



Herra forseti. Ég ætla ekki að láta hæstv. viðskrh. komast upp með það að koma hér í ræðustólinn á eftir mér og rangtúlka algjörlega mín orð. Hann þarf ekki að gera því skóna, að hann geti flaggað með skoðun minni í þessum málum núna. Hann verður að byggja á sjálfum sér, sá góði herra, en ég var að vekja athygli á því, hver munúr væri á framkomu hans nú og tilburðum hans hér í umr. í fyrra, þegar því var sífellt haldið fram, að bókstaflega mætti ekki nokkurn skapaðan hlut hækka. Hitt er svo annað mál, og það er ósköp ánægjulegt að hlusta á það, þegar hæstv. viðskrh. kemur hér í stólinn og rifjar það núna upp, að menn verði að muna, að það séu lög í þessu landi, sem segi það, að taka eigi tillit til tilkostnaðarins við atvinnureksturinn, þegar verðlag er ákveðið. Hann mundi nefnilega ekki alveg þessi ákvæði í fyrra, en mér þykir vænt um, að hæstv. ráðh. man þau núna og leggur mikla áherzlu á að minna hv. þm. á þetta atriði. Ég vil hins vegar ljúka máli mínu með því að segja það við hæstv. ráðh., að hann þarf ekki að berja fótastokkinn á flóttanum frá sinni eigin fyrri afstöðu í þessum málum.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. um of, en ég get ekki stillt mig um að gera hér örstutta aths. við það, sem hér hefur komið fram. Á sínum tíma spurði ég forsrh. að því, hvort ríkisstj. hæstv. hefði gert sér grein fyrir því, áður en hún gekk frá hinum margfræga samningi, stjórnarsamningi sínum, hvort þjóðarbúið og atvinnuvegirnir þyldu þá 20% rauntekjuhækkun, sem hún ætlaði, að hægt væri að koma í kring, og styttingu vinnutíma og lengingu orlofs, eins og stendur í þeim samningi. Hæstv. ráðh. sagði það þá hér á Alþ., að ríkisstj. hefði gert á þessu athugun, hún hefði safnað um þetta upplýsingum, og það væri mat hennar að vel athuguðu máli, að þetta væri hægt. Ég vil vekja athygli á því, að hér er talað um rauntekjur, og þá er átt við það, að kaupmáttur launa hækki um 20% á þessum tíma. Nú kemur hins vegar fram, að ríkisstj. gerir sér grein fyrir því, eftir að kauphækkanir hafa orðið, sem eru innan ramma þess, sem í stjórnarsáttmálanum segir, að það muni verða um einhverjar verðhækkanir að ræða. Kauphækkunin, sem nú er samið um, er, að því er mér skilst, innan við það, sem gert er ráð fyrir, eins og ég sagði áðan, innan við 20% á tveimur árum, en samt sem áður eiga að verða verðlagshækkanir, og þess vegna er spurningin þessi: Ætlar ríkisstj. með einhverjum öðrum hætti þá að koma því í kring, að 20% rauntekjuhækkun verði? Í annan stað vekur það líka spurningar, vegna þess að ríkisstj. hefur gert sér svona nákvæma grein fyrir þessu, þegar hún var mynduð, hvernig stendur á því, að hún veit ekki einu sinni nokkurn veginn, hvert hún stefnir núna, eftir að kjarasamningar hafa verið gerðir. Þetta eru sem sagt heldur mótsagnakenndar yfirlýsíngar hjá þessum hæstv. ráðh., sem ég hér hef vitnað til, bæði hæstv. forsrh. og viðskrh., um grundvallaratriði efnahagsstefnu ríkisstj. Það er eins og fyrri daginn, að það er svolítið erfitt að átta sig á því, hvaða stefna verður ofan á hjá ríkisstj., eftir því, hvaða ráðh. talar á hverjum tíma.



Herra forseti. Mér sýnist nú, að hv. 5. þm. Norðurl. e. sé með allundarlegar hugsanir í sambandi við kaupmáttaraukningu. Hann hefur ekki skilið það, að ríkisstj. leyfi sér að tala um það að auka kaupmátt launa um 20% á tveggja ára tímabili, jafnvel þótt það. yrðu einhverjar verðlagshækkanir. Hann hefur ekki getað sett saman þetta tvennt. Ég held, að ef honum er bent á þetta, þá hljóti hann nú við endurskoðun á þessu að sjá það ósköp einfaldlega, að það er hægt að veita kaupmáttaraukningu, jafnvel þótt um einhverja verðlagshækkun sé að ræða, vegna þess að við búum við það kerfi, að hér er um verðtryggingu á laun að ræða, og ef um einhverja verðlagshækkun verður að ræða, þá fá menn hana bætta eftir sérstöku kerfi. Það hefur sem sagt legið alveg ljóst fyrir frá byrjun, að ríkisstj. hefur talið, að það væri hægt með ákveðnum ráðstöfunum, sem hún er að vinna að, að tryggja 20% kaupmáttaraukningu á næstu tveimur árum. Hún hefur þegar lagt nokkurn grunn að því, að það megi takast, en hinu hefur henni ekki dottið í hug að halda fram, að á þessu tveggja ára tímabili geti ekki orðið um neina breytingu aðra að ræða en 20% hækkun á kaupi, þ.e. engar verðlagsbreytingar. Á svona einfaldan hátt hefur okkur ekki enn þá dottið í hug að setja upp dæmið. Þessi hv. þm. getur svo auðvitað slöngvað fram einhverjum fullyrðingum um það, að ríkisstj. viti ekkert, hvert hún stefnir, en það breytir bara ekki miklu um það, hvað ríkisstj. er að gera, hvað hann kann að segja í þessum efnum, sem kann að vera rökstutt á þennan sérstaka hátt. Ég vil svo aðeins segja það, að ég átti alveg von á því, að hv. 1. þm. Reykv., form. Sjálfstfl., mundi fremur velja sér þá stöðu, sem hann myndaði sig til að gera hér, að halda því jöfnum höndum fram, að ríkisstj. væri að standa fyrir miklum verðhækkunum að óþörfu miðað við góðar aðstæður, og svo því, a.m.k. í eyrun á réttum aðilum, að þeir hefðu ekki fengið nægilegar verðhækkanir miðað við það, sem þeir þyrftu, og því þurfti að taka það fram, að við mættum nú ekki treysta á hans skoðanir í þessum efnum, við yrðum að taka á okkur vandann sjálfir. Svo talaði hv. 1. þm. Reykv. mikið um það, að ég og aðrir í stjórnarandstöðu hefðum sagt hér í fyrra, að ekkert mætti hækka í verði. Þetta er eins og hvert annað slúður, þetta höfum við ekki sagt. Hann finnur þess hvergi dæmi nokkurs staðar í Alþt., að við höfum sagt þetta.  Hitt er annað mál. að það hefur verið hér uppi ágreiningur um það, hvort þær verðhækkanir, sem leyfðar hafa verið, hafi allar átt rétt á sér. Mér hefur aldrei dottið í hug að halda því fram, að það væri auðvelt fyrir okkur hér á Íslandi að halda öllu verðlagi óbreyttu, hvað svo sem gerðist í kringum okkur og einnig hér í þjóðfélagi okkar. En það er hægt eigi að síður að halda þannig á málum, að það gefi þá raunverulegu útkomu, að það jafngildi kjarabótum, og vitanlega er að því stefnt í þessum efnum. Ég skal svo ekki vera að þræta við þessa hv. þm. um þessi atriði öllu meira. Mér sýnist þetta sé nú meira frá þeirra hálfu af vilja en mætti.



Herra forseti. Ég mátti til með að gera svolitla aths. við málflutning hæstv. viðskrh., þar sem hann sá ástæðu til þess að væna mig um það, að ég vissi ekki, hvað orðið kaupmáttaraukning þýddi. Það kemur stundum fram í máli hæstv. ráðh., að þeir líta ekki þeim augum á hv. þm., að þeir séu sæmilega skyni bornir menn. Ég ætla nú ekki að fara að þrátta við hæstv. ráðh. um þetta, en mér finnst það heldur lítil virðing, sem hæstv. ráðh. sýnir alþm. með svona málflutningi. Það, sem ég var að segja hér, var það, að forsrh. lýsti yfir því á sínum tíma, að það hefði verið mat ríkisstj. að vel athuguðu máli, að þjóðarbúið og atvinnuvegirnir þyldu styttingu vinnutíma, lengingu orlofs, eins og segir í stjórnarsamningnum, auk 20% kaupmáttaraukningar án verðhækkana, án verðbólgu.  En ég endurtek það, það er eins og fyrri daginn hér í þingsölum, að það fer eftir því, hvaða ráðh. talar hverju sinni, hvern skilning þeir leggja í þennan ágæta stjórnarsáttmála, og það fer líka eftir því, hvaða ráðh. talar hverju sinni, hvern skilning þeir leggja í stjórnarstefnuna.



Herra forseti. Samkv. 1. gr. þessa frv. um aðstoð ríkisins við kaupstaði og kauptún vegna landakaupa er heimilað að fella niður þinglesturs- og stimpilgjöld af afsalsbréfum fyrir löndum og lóðum. sem keypt eru eða keypt hafa verið með aðstoð ríkissjóðs samkv. þessum lögum. Sama gildir um öll lánsskjöl, sem út eru gefin vegna slíkra landa- og lóðakaupa. Þetta frv. er flutt sérstaklega nú í tilefni af landakaupum Keflavíkurkaupstaðar, sem eru það stór í sniðum, að aðstoð ríkisins í gegnum landakaupasjóð dugir ekki til og verður því kaupstaðurinn að leita á önnur mið. Þetta er þannig, að samkv. gildandi lögum um aðstoð ríkisins við kaupstaði og kauptún vegna landakaupa er fjmrn. nú heimilt að fella niður þinglesturs- og stimpilgjöld af lánsskjölum, sem um er getið í I. mgr. þessa frv., en sú heimild tekur aðeins til lána, sem sjóðurinn getur veitt til landakaupa, en ekki til lána, sem aðrir aðilar veita. En með þessu frv. er lagt til, að heimild fjmrn. til niðurfellingar þinglesturs- og stimpilgjalda verði rýmkuð og taki til allra lánsskjala, sem sveitarstjórn gefur út í sambandi við kaup á landi eða lóðum með aðstoð ríkissjóðs samkv. þessum lögum, þó að ekki sé eingöngu við sjóðinn að tefla. Þetta mundi í þessu einstaka tilfelli varðandi Keflavíkurkaupstað kosta hann í opinberum stimpilgjöldum af lánsskjölum a.m.k. 1/2 millj. kr., sem kaupstaðnum væri sleppt við að greiða, eftir að þetta frv. hefur fengið lagagildi. En framvegis gildir það svo um slík landa- og lóðakaup kaupstaða, þó að landakaupasjóðurinn eigi þar ekki hlut að máli. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til þess að ræða um málið, en vænti þess, að því verði vísað til 2. umr. og heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Þetta frv. til l., sem hér hefur komið fram fyrir Nd. Alþ., stafar af því, að lönd og lóðir fara mjög hækkandi í verði, og því þurfi ríkisvaldið eða ríkissjóður að hlaupa undir bagga með því að gefa kaupstöðum og kauptúnum eftir ýmis gjöld, svo sem þinglesturs- og stimpilgjöld, af lánsskjölum eða lánum, sem þessir aðilar þurfa að taka. Þetta er mjög eðlilegt, og ég hef í raun og veru ekkert við þetta frv. að athuga að öðru leyti en því, að ég tel, að hér ætti að koma að sjálfum kjarnanum, þ.e. hvort það sé í raun og veru eðlilegt, að ríkissjóður hlaupi þannig undir bagga, þegar um hækkað verðlag er að ræða, en þeir, sem selja, þeir, sem eiga þessi lönd og lóðir, sleppi kannske án þess að greiða eyri í opinber gjöld fyrir þessar eignir, sem þeir selja. Nú er það svo í gildandi tekjuskatts- og eignarskattslögum, að þar segir, að hafi skattþegn átt eignina full sex ár eða lengur, telst ágóðinn ekki til skattskyldra tekna. Nú hygg ég, að öllum sé Ijóst, að með stækkandi borgum eða kaupstöðum og kauptúnum leiði það til þess, að verð lóða og landa hækkar sjálfkrafa í verði, án þess að eigendur hafi jafnvel aukið verðmæti þessara eigna á nokkurn hátt. Mér er kunnugt um það, að á Norðurlöndum hafa gengið í gildi ýmis lög, þar sem einmitt þetta vandamál er tekið fyrir, að ýmsir aðilar geti e.t.v. stundað þar brask, ef ég nota það orð, að kaupa lendur og lóðir rétt við borgarstæði eða jafnvel inni í borgum og eiga þetta í nokkur ár og selja það á margföldu uppsprengdu verði, án þess að hafa lagt nokkuð sjálfir til þess að auka verðmæti eignanna. Eitthvað svipað mun hafa átt sér stað í þessu dæmi, sem hæstv. félmrh. minntist á. Þetta víkur að Keflavíkurkaupstað, sem er núna í öngum sínum út af lóðakaupum, og því hef ég heyrt fleygt, að þessi kaup muni nema um 30 millj. kr. á lendum og lóðum í Keflavíkurkaupstað, og þeir aðilar, sem fá þetta fé, þurfa ekki að greiða eyri til opinberra gjalda, þetta er ekki skattskylt fé. Mér finnst þróunin dálítið öfug. Vegna þess hve mjög hefur hækkað verð landa og lóða, er ríkisvaldið sjálft að taka fé úr almannasjóðum eða gefa eftir fé, til þess að kaupstaðir og kauptún geti keypt þessar lóðir, en seljendur stinga síðan öllum hagnaði í eigin vasa. Ég hygg, að það sé tími til kominn fyrir hv. Alþ. að athuga, hvort ekki sé rétt að taka upp einhvern slíkan verðmætaaukaskatt eða hverju nafni sem hann nefnist, þannig að seljendur hagnist ekki óeðlilega á slíkum sölum og síðan eigi ríkisvaldið að koma þessum kaupum eða sölu á með opinberu fé úr almannasjóðum. Ég vil beina því til hæstv. fjmrh., hvort það væri ekki til athugunar að taka upp einhvern slíkan verðmætaaukaskatt.



Herra forseti. Það mál, sem hv. 3. landsk. þm. hreyfði hér, má segja, að sé í tengslum við þetta mál, en er þó í raun og veru allt annað og miklu stærra mál. Þetta mál er eingöngu í þessu einstaka tilfelli, að því er Keflavíkurkaupstað varðar, flutt til þess að firra hann því að þurfa að bæta 1/2 millj. eða svo við þær 30 millj., sem landakaupin sjálf kosta kaupstaðinn, og mundi það nú einmitt vera í samræmi við málflutning hv. 3. landsk. þm., að ekki sé á þá upphæð bætandi að því er snertir Keflavíkurkaupstað sjálfan. En samt er það nú svo, að kaupstaðurinn á að óbreyttri löggjöf ekki annarra kosta völ en að kaupa þetta land, byggingarlóðir handa kaupstaðnum og kaupstaðarbúum, á því verði, sem hagkvæmast hefur þó fengizt, og sýnist ekki vera hægt að standa gegn því að óbreyttum lögum. Það er vitanlega allt annað mál, hvort ekki er eðlilegt og samfélagslegt á allan hátt að koma í veg fyrir það, að einstaklingar stingi í sinn eigin vasa fyrirhafnarlausum gróða af verðhækkunum, sem verða fyrir almenna þjóðfélagsþróun, og ber sérstaklega að líta á það mál, en óháð þessu, þó að þetta frv. hafi orðið til þess að minna á þann þjóðfélagsvanda.

Sjútvrh. (Lúðvík Jósepsson) : Herra forseti. Hér er um frv. að ræða, sem er endurflutt, var flutt á síðasta þingi og hefur því legið fyrir Alþ. Hér er um frv. að ræða á vegum iðnrn. Ég verð nú að játa það, að ég er ekki ýkja kunnugur efni frv., en vildi í forföllum iðnrh. mæla hér fyrir frv. og óska eftir því, að það gangi til n. og fái þar sína athugun. Frá því er skýrt í aths. frv., að frv. hefur verið samið af þeim Árna Snævarr ráðuneytisstjóra, Gizuri Bergsteinssyni hæstaréttardómara og Þórði Eyjólfssyni fyrrv. hæstaréttardómara, og þeir gera hér grein fyrir ýmsum meginatriðum í sambandi við þetta mál í grg. frv., bæði þeim stefnum, sem gildandi hafa verið varðandi þessi mál hér á landi frá fornu fari, og eins meginstefnum, sem um þessi mál eru ríkjandi í öðrum löndum. Það er enginn vafi á því, að það er orðin mikil þörf á því, að sett séu hér skýr lagaákvæði varðandi námuréttindi, og að því er stefnt með þessu frv. að marka þar skýra stefnu í meginatriðum, en efnislega mun ég ekki rekja þetta, því að ég er ekki nægilega kunnugur málinu til þess, og vænti, að hv. þm. kynni sér málið, eftir því sem tök eru á, og að sú n., sem fær málið til athugunar, kanni það gaumgæfilega, svo að hægt verði þá hér við 2. umr. málsins að ræða málið meir efnislega en tök eru á í rauninni af minni hendi hér við 1. umr. Ég hef þessi orð mín svo ekki fleiri, en óska eftir því, að málið að lokinni 1. umr. gangi til hv. allshn. til athugunar.