Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg hefi leyft mjer að bera fram brtt. á þskj. 782 við frv. um bráðabirgðaungmennafræðslu í Reykjavík. Ástæður fyrir þessari brtt. minni eru tvær, enda er brtt. í tveim liðum. Jeg skal fyrst nefna þann lið, sem fer fram á, að breytt sje fyrirsögn frv. Jeg legg til, að í staðinn fyrir „frv. til laga um bráðabirgða-ungmennafræðslu í Reykjavík“ komi „frv. til laga um ungmennaskóla í Reykjavík“. Jeg hafði að vísu ætlast til, að frv. hjeti frv. til laga um unglingaskóla, en þetta hefir orðið svona í prentuninni, og mun jeg sætta mig við það. Aðalástæðan til þess, að jeg tel þessa breytingu nauðsynlega, er sú, að mjer finst fyrirsögn frv. benda á alt of mikla lausung í svo mikilsverðu máli, sem hjer er um að ræða. Fólk verður að vita nákvæmlega, hvað við er átt. Það er nauðsynlegt fyrir þá, sem ætla að stunda þetta nám, að vita, að hverju þeir ganga. Hugtakið unglingaskóli eða ungmennaskóli er svo útbreitt meðal þjóðarinnar, að engum blandast hugur um, hvað í boði er. Enda eru í 3. gr. frv. taldar upp námsgreinar skólans, og eru þær að langmestu leyti þær sömu og í öðrum unglingaskólum úti um landið. Hinn liður brtt. minnar er þess efnis, að í stað orðanna „í tilteknum, hagnýtum námsgreinum“ í 2. gr. frv. komi: „og geti nemendur að því námi loknu tekið gagnfræðapróf“. Í 2. gr. frv. stendur, að tvær ársdeildir skuli vera í skólanum, en með leyfi stjórnarráðsins megi bæta við framhaldsnámi hinn þriðja vetur í tilteknum hagnýtum námsgreinum. Þó að jeg vilji nú fella burtu síðustu orðin, rýrir það ekki gildi frv., nema síður sje, því að með brtt. minni meina jeg það, sem í greininni stendur, og að nemendur geti að náminu loknu tekið gagnfræðapróf. Jeg þykist með þessum lið tillögu minnar gera það ljóst, að mjótt sje á mununum milli þessa skóla og gagnfræðaskóla, ef nemendur hafa stundað nám í þrjá vetur. Námsgreinar eru að mestu leyti þær sömu og námstíminn jafnlangur. Það er langt frá því, að jeg vilji setja fót fyrir þetta frv. Þvert á móti vil jeg með tillögu minni marka betur stefnu skólans en gert er í frv. og gera hann aðgengilegri. Þó að engin sjerstök rjettindi fylgi gagnfræðaprófi, þykir altaf mennilegra og að mörgu leyti hentugra, að námið stefni að einhverju ákveðnu marki, til dæmis prófi. Allir vita, að margir unglingar hafa tekið gagnfræðapróf eftir skemri námstíma en 3 vetur, svo að það er engin goðgá, sem brtt. mín fer fram á. Jeg hefði mjög gjarnan viljað athuga ýmislegt annað í sambandi við þetta mál en það, sem jeg hefi nú nefnt. En lasleiki minn hefir valdið því, að jeg hefi ekki getað sett mig eins vel inn í það og jeg hefði viljað. En jeg vona, að hv. dm. taki brtt. mína til vinsamlegrar íhugunar, því að jeg er sannfærð um, að hún er til bóta.



Jeg get verið hæstv. ráðh. þakklát fyrir skilning hans á brtt. mínum. En jeg fæ naumast skilið, að þetta frv. mundi ekki ná fram að ganga, ef þær verða samþ., vegna mótstöðu hv. Nd. Jeg hefi hlerað það, að hv. mentmn. Nd. muni ekki vera svo allsendis ánægð með frv., að hún myndi ekki vera fáanleg til að breyta því. En eins og jeg tók fram áður, þá er ekki meining mín með þessum brtt. að tefja fyrir frv. - Jeg vil taka það fram, að það eru ekki orðin sjálf, gagnfræðaskóli eða unglingaskóli, sem jeg legg aðaláhersluna á. Heldur það, að nafnið sje svo valið, að það leiði fólkið til rjetts skilnings um tilgang skólans. Eins og hæstv. ráðh. tók fram, þá er það ekki tilgangur minn, að þessi skóli sje settur í samband við mentaskólann. Jeg hugsa þetta sem almenna mentastofnun við hæfi unglinga, þar sem stefnt sje að ákveðnu marki. - Það, sem jeg vil koma í veg fyrir með brtt. mínum, er ringulreið í kenslunni; þar sem hver og einn er sjálfráður um það, hvort námið er stundað einn eða fleiri vetur, og getur eftir eigin óskum tekið aðeins 1 eða 2 námsgreinar. Jeg veit af reynslu, að verulegs árangurs af kenslu má þá fyrst vænta, er námstíminn er að minsta kosti 2 - helst 3 - vetur. Hitt er aðeins kák. Og minni kenslu en 24 st. á viku álít jeg ófullnægjandi. 1–2 stunda nám á dag verður oftast kák eitt og á engan rjett á sjer, nema þá á kvöldskólum fyrir þá, sem verða að vinna á daginn. Þessar brtt. mínar miða eingöngu að því, að frv. þetta verði ekki bygt á sandi. En þar sem lítið útlit er á, að brtt. mínar verði samþ., þá er ekki annað við því að segja en það, að „ekki veldur sá, er varir“. Jeg vildi nota reynslu mína á þessum málum til að koma í veg fyrir, að unglingum væri veittur aðgangur að málamyndanámi, sem þeir væru engu bættari með.