Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Jónsson) : Allshn. hefur haft þetta mál til meðferðar og orðið sammála um, að það væri nauðsynlegt að fá þessar upplýsingar, sem farið er fram á í þáltill., að veittar verði, en jafnframt vill n., að þáltill. verði gerð nokkru víðtækari en hún er. N. álítur, að auk þeirra upplýsinga, sem í þáltill. er farið fram á, að gefnar verði, þá skuli einnig veita nokkrar upplýsingar um það, að hvaða bæjum og hve mörgum í hverri sýslu væri hægt að flytja vörur eftir akfærum vegum. Það er ekki nóg, að áliti n., að glöggar upplýsingar liggi fyrir um það, hversu marga kílómetra veg eða vegi er búið að leggja í hverri sýslu á landinu, af því að það er ekki trygging fyrir því í hlutfalli við vegalengdirnar í sýslum, sem akfærir vegir liggja um, að tiltölulega eins margir bæir í sýslunni geti notið veganna. N. fannst því, að það þyrfti að upplýsa einnig, hversu margir bæir í hverri sýslu yrðu að búa við vegleysur. Þess vegna hefur n. lagt til, að þáltill. verði samþ. með breyt., sem hún hefur borið fram á þskj. 534, sem er um það, að einnig séu fengnar upplýsingar um það, sem ég gat um áðan, samhliða því, sem fengið sé línurit yfir vegina. - Allshn. hefur einnig séð ástæðu til að setja það inn í þáltill., að kostnaðurinn við verkið skuli greiddur úr ríkissjóði, en skuli reiknast með kostnaði vegamálaskrifstofunnar. Eftir upplýsingum, sem fyrir liggja frá vegamálaskrifstofunni, þá mun hér um lítinn kostnað vera að ræða, þar sem gögn um þetta munu að mestu leyti vera fyrirliggjandi þar á skrifstofunni, og þarf aðallega að tína þau saman og samræma eftir skýrslum, sem þar eru. Ég óska fyrir hönd allshn., að þáltill, verði samþ. með þessari breyt., sem fram er komin á þessu þskj.



Ég mun ekki gefa tilefni til langra umr. um þetta mál, en get vísað til þskj. 493. Vitamálastjóri bendir á, að vitamálastjórn komi saman einu sinni á ári til þess að gera till. um, hvernig verja skuli því fé, sem veitt er í fjári. til vitabygginga, og er það föst venja að fara eftir till. hennar. Þetta mál lá þannig fyrir, þegar það var afgr. til fjvn. En nú hefur minni hl. brugðið málinu á nýjan grundvöll, með því að hann hefur horfið frá því, að krafizt verði fjárveitingar til sérstakra framkvæmda, en að ríkisstj. sé falið að leggja nú þegar í sérstakan sjóð til vitabygginga 850 þús. kr. af tekjum yfirstandandi árs. Þessa till. man ég ekki eftir að hafa séð í fjvn., og skilst mér, að málið sé komið á nýjan grundvöll, þar sem till. um að taka málið úr höndum vitamálan. er úr sögunni. Fjvn. hefur ekki tekið afstöðu til þessarar till. Í þessu sambandi hefði verið gott að fá upplýst hjá hæstv. ríkisstj., hvort hún hafi 850 þús. kr. af tekjum þessa árs til að leggja í svona sjóð. Þetta hefur ekki verið tekið fyrir í n., en sú till., sem fram hefur komið frá hv. minni hl. fjvn., gefur tilefni til slíkrar fyrirspurnar. Ég geri ráð fyrir, að ef ekki liggja fyrir upplýsingar um, að féð sé handbært, muni fjvn. halda sér við hina rökstuddu dagskrá.

Frsm. minni hl. (Lúðvík Jósefsson) : Ég get verið fáorður, en ég vil geta þess í sambandi við það, sem hv. frsm. meiri hl. sagði, að við í minni hl. lýstum yfir því í fjvn., eins og við segjum í nái. á þskj. 524, að megintilgangur okkar er „að fá fé til viðbótarframlags á þessu ári“ til vitabygginga. Að vísu er bent hér á ákveðna vita, en þó ekki gert eins mikilsvert, að því sé varið eingöngu til þeirra, eins og að fá fé í viðbót því, sem þegar hefur verið veitt. Við leituðum möguleika á að koma fram meginmáli hinnar upphaflegu till., en það reyndist ekki hægt. Við flytjum því brtt. við megintill., þar sem aðeins er lagt til, að fé sé veitt af tekjum þessa árs, - 850 þús. kr., - til vitabygginga, en ekki tekið fram, til hvaða vita það skuli ganga. Það kemur fram í áliti vitamálastjóra, að hann telur mikla þörf þeirra vita, sem nefndir eru, og mætti því vænta, að aukin fjárframlög kæmu þeim til góða. Eins og till. okkar liggur fyrir, mundi hún ná þeim tilgangi, sem fólst í upphaflegu till. og eins í brtt. á þskj. 112. Ég get, ef fjvn. óskar þess, dregið til1. til baka frá umr. og að málið fari aftur til fjvn., ef þá mætti telja þess von, að n. stingi ekki málinu undir stól.



Ég hef ekki umboð fjvn. til að segja neitt um það, hvernig hún mundi taka á brtt. þessari. Ég man ekki eftir, að þessu væri hreyft á fundi í n., enda ber rökstudda dagskráin það með sér, að hún er miðuð við hina upphaflegu till. og að ekki megi taka málið úr höndum vitamálan. Enda segir hv. frsm. minni hl. nú, að hann sé horfinn frá aðaltill. sinni í málinu, þ. e. því máli, sem lá fyrir fjvn. Ég tel því, að rétt sé, að málið fari til n. aftur.



Herra forseti. Ég hafði á fundi, þegar þetta mál var til umr. áður, kvatt mér hljóðs, en gat þá ekki talað, þar sem ekki vannst tími í það skiptið til að ræða málið. En þar sem ég sé, að lítill kostur er að koma málinu áfram, ef deilur hefjast á ný, en ég vil ekki tefja málið, þá óska ég, að því verði vísað til allshn.



Ég hafði einnig kvatt mér hljóðs við umr. síðast til þess að mótmæla því, sem hv. þm. Ísaf. sagði um vegamálastjóra, að hann hefði beint framkvæmdum samninganna að því að rífa niður kjarabætur verklýðsfélaganna. Ég vil að gefnu tilefni mótmæla ásökunum þeim, sem þessi merkismaður er borinn á ósómasamlegan og ómaklegan hátt, og ætti hv. þm. að biðjast fyrirgefningar hér á Alþ. fyrir að ráðast þannig á sóma fjarverandi embættismanna. Honum bárust allt að því 1000 beiðnir um að framkvæma vegavinnuna þannig, að unnið væri tíu tíma, en hann var bundinn samningunum við verklýðsfélögin og gat ekki látið framkvæma verkið þannig. Og það endaði á því, að andúðin snerist gegn Alþýðusambandinu, sem nú er að reyna að klína henni á vegamálastjóra.



Ég sé ekki ástæðu til að vera að svara hv. þm. Barð., en ég stend á því, að samningarnir við Alþýðusambandið voru framkvæmdir af mjög litlum skilningi af þeim, sem áttu um þá að fjalla s. l. sumar, og gerður leikur að því að láta rekast á, svo að verkamenn yrðu óánægðir með þær kjarabætur, sem Alþýðusambandið útvegaði þeim. Um þetta eru dæmi að heita má alls staðar. Hvað viðvíkur vegagerð yfirleitt, þá veit hv. þm. Barð., að Vestfirðir hafa orðið út undan, og hann skoðar það sem sitt höfuðverkefni á þingi að bæta úr þessu, og hygg ég, að hann hefði ekki haft mikið verkefni hér, ef hann hefði ekki mátt þakka vegamálastjóra, hvað Vestfirðir hafa orðið útundan. Hann hefur nýlega flutt þáltill. um, að alþm. fái línurit yfir alla vegi á landinu. Ég hef engan efa um það, að hann ætlar að hafa það upp á vasann til að sýna, hvað þeir voru litlir í hans kjördæmi, þegar hann varð þm. og hvað þeir hafa mjakazt áfram í þingmannstíð hans. Ég get fagnað yfir því, að sjálfsagt stöndum við saman um að bæta úr vegaleysinu á Vestfjörðum, sem stafar af litlum skilningi vegamálastjóra á þörf þessa landshluta.

Frsm. (Jónas Jónsson) : Hv. þm. mun kunnugt um, að Húsavíkurhreppur hefur samið við Akureyrarkaupstað um að fá afnot af rafmagni frá ákveðnum hluta af Laxárvirkjuninni, en stækkun hennar stendur nú yfir. Þetta getur ekki orðið, nema komið verði upp leiðslunni frá stöðinni til Húsavíkur, og það er til þess að fá þetta nauðsynlega efni, sem farið er fram á ábyrgð ríkisins fyrir láni handa Húsavíkurhrepp. Húsavík hefur litla rafstöð, en framleiðsla hennar er ónóg fyrir kaupstaðarbúa. Það er sárt, ef ekki er hægt að láta þau kauptún, sem næst eru virkjuninni, njóta hennar. Ég hef því farið fram á, að ríkið ábyrgist lán til rafveitu Húsavíkur í þessu skyni. Till. fylgir skjal frá Húsavíkurhreppi, þar sem því er heitið, að verði komið á öðru formi á rafveitukerfi í landinu, t. d. ríkisrekstri á raforkuverum, þá séu Húsvíkingar fúsir til að láta fyrirtækið af hendi til ríkisins. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, en vil óska þess, að veitt verði sú ábyrgð, sem till. fer fram á.