Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hafa borist bréf. Fyrst vil ég lesa hér bréf dags. 25. febr. 1982: „Halldór Ásgrímsson, 3. þm. Austurl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að vegna forfalla 1. varaþm. taki 2. varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Jón Kristjánsson félagsmálafulltrúi, Egilsstöðum, sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Sverrir Hermannsson, forseti Nd.“ Og hér með fylgir skeyti: „Vegna anna heima fyrir get ég undirritaður ekki tekið sæti á Alþingi í forföllum Halldórs Ásgrímssonar og óska því eftir áð Jón Kristjánsson félagsmálafulltrúi, Egilsstöðum, 2. varamaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi, taki sæti í minn stað. Stöðvarfirði, 23. febr. 1982. Guðmundur Gíslason.“ Jón Kristjánsson hefur áður átt sæti á Alþingi á þessu kjörtímabili og býð ég hann velkominn til starfa. Þá er hér annað bréf: „Alþingi, 25. febr. 1982. Sverrir Hermannsson, 4. þm. Austurl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum mun ég ekki geta sótt þingfundi á næstunni. Leyfi ég mér því með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varaþm. Sjálfstfl. í Austurlandskjördæmi, Tryggvi Gunnarsson skipstjóri, Vopnafirði, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Sverrir Hermannsson, forseti Nd.“ Tryggvi Gunnarsson hefur áður átt sæti á Alþingi á þessu kjörtímabili og býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi. Þá er hér þriðja bréfið: „Alþingi, 25. febr. 1982. Eiður Guðnason, 5. þm. Vesturl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Vegna utanfarar í opinberum erindum mun ég ekki geta sótt þingfundi á næstunni. Með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis leyfi ég mér að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Alþfl. í Vesturlandskjördæmi, Guðmundur Vésteinsson bæjarfulltrúi, Akranesi, sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt ásamt ósk um að fram fari í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Helgi Seljan, forseti Ed.“ Hér með fylgir skeyti um forföll Gunnars Más Kristóferssonar, 1. varaþm. Alþfl. í Vesturlandskjördæmi, og staðfesting á kjörbréfi Guðmundar Vésteinssonar. Ég vil biðja kjörbréfanefnd að taka kjörbréf Guðmundar Vésteinssonar til athugunar. Verður gefið fundarhlé í 5 mínútur. - Fundarhlé



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haft til athugunar kjörbréf Guðmundar Vésteinssonar sem er 2. varamaður Alþfl. í Vesturlandskjördæmi. Jafnframt hefur nefndin haft til athugunar símskeyti frá Gunnari Má Kristóferssyni, sem er 1. varaþm. Alþfl. í Vesturlandskjördæmi, en getur ekki vegna sérstakra anna heima fyrir tekið sæti á Alþingi. Nefndin er sammála um að leggja til að kjörbréf Guðmundar Vésteinssonar verði metið gilt og kosning hans samþykkt.



Guðmundur Vésteinsson hefur undirritað eiðstaf og býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi.



Herra forseti. Ríkisstj. hefur lagt fyrir þingið till. til þál. um staðfestingu viðbótarsamnings við Norður-Atlantshafssamninginn um aðild Spánar. Till. er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að heimila ríkisstj. að staðfesta fyrir Íslands hönd viðbótarsamning við Norður-Atlantshafssamninginn frá 4. apríl 1949 um aðild Spánar, sem undirritaður var í Brussel 10. des. 1981. Viðbótarsamningurinn er prentaður sem fskj. með till. þessari.“ Efni þessa máls er mjög einfalt, aðild Spánar að Atlantshafsbandalaginu, en samning um þá aðild verður að staðfesta í öllum þátttökuríkjum bandalagsins. Hinn 30. okt. s.l. var mál þetta afgreitt í neðri deild spánska þingsins og greiddu 186 atkv. með aðild, 146 á móti, en 18 voru fjarverandi. Nokkru siðar afgreiddi spánska öldungadeildin málið og voru þar 105 með aðild, en 60 á móti og einn sat hjá. Það fer því ekki á milli mála, að það hefur verið tekin lögleg ákvörðun af réttum stjórnvöldum á Spáni um umsókn þess lands um aðild að bandalaginu. Allmiklar umræður urðu um þetta mál á Spáni s.l. haust um nokkra hríð, en hafa síðan dáið út og virðast raunar ekki hafa rist ýkjadjúpt þar í landi. Gegn aðildinni voru fyrst og fremst jafnaðarmenn og kommúnistar. Afstaða spánskra jafnaðarmanna er hins vegar að því leyti sérkennileg, að þeir styðja framlengingu á spönskum varnarsamningi við Bandaríkin, en samkv. þeim samningi hafa Bandaríkjamenn mikilvægar herstöðvar á Spáni. Síðan er því haldið fram af mörgum kunnugum, að andstöðu jafnaðarmanna við inngöngu í NATO á þessu stigi máls beri frekar að skoða sem hluta af almennri og harðri stjórnarandstöðu og tilraun til að valda spönsku stjórninni erfiðleikum, enda er það kappsmál þeirra félaga að fella þá stjórn. Um það, hvernig skoðanir eru á Spáni utan þings, er helst að draga fram skoðanakönnun sem dagblaðið EI Pais lét fara fram og spurði 3000 manns. Þar kom í I jós að 69% voru fylgjandi því, að þjóðaratkvæði yrði látið framfara um málið, en spánska stjórnin hefur ekki tekið það í mál. Hins vegar kom í ljós að meiri hluti þeirra, sem spurðir voru, taldi sig vera andvígan bandalaginu, en við nánari eftirgrennslan kom einnig í ljós að aðeins 39% þeirra, sem spurðir voru, höfðu nokkuð skýra hugmynd um hvað NATO er. Þriðjungur þeirra, sem spurðir voru, hafði ekki hugmynd um það. Af þessum ástæðum hafa ýmsir viljað halda fram að ekki væri ástæða til að telja þessa skoðanakönnun marktæka, en um það verður að sjálfsögðu ekkert fullyrt. Umræðurnar á Spáni snerust um það, hvort öryggi Spánar væri betur borgið með aðild að Atlantshafsbandalaginu heldur en ekki. Í því sambandi skiptir auðvitað miklu máli að Spánverjar hafa nú þegar herverndarsamning við Bandaríkin sem eru öflugasta ríki Atlantshafsbandalagsins, svo að sitthvað fer þarna saman. Ýmsir bentu á að með aðild að Atlantshafsbandalaginu kæmi Spánn við sögu í átökum milli austurs og vesturs og deilum. Hins vegar mundi Atlantshafsbandalagið ekki geta hjálpað Spánverjum við að leysa vandamál eins og deiluna við Breta um Gíbraltar né heldur vandamál sem kunna að verða milli Spánverja og suðlægari þjóða. Enn hefur því verið haldið fram, að aðild Spánar að Atlantshafsbandalaginu kynni að verða til að styrkja herforingjaklíkur þar í landi og þar með veikja þá þróun lýðræðis sem átt hefur sér stað undanfarin misseri á Spáni. Gegn þessu eru einnig færð mjög sterk rök, sem eru á þá lund að spánski herinn, sem er mjög öflugur í landinu og valdamikill í stjórnmálum þess ekki síður en varnarmálum, hafi allt frá spönsku byltingunni verið algerlega einangraður og mætti búast við að áhrif hersins á Spáni færu frekar minnkandi þegar herforingjar taka við störfum innan Atlantshafsbandalagsins og fá þar ýmiss konar ábyrgð, auk þess sem þeir komast þá í samband við starfsbræður sína í ýmsum öðrum löndum. Ég er því þeirrar skoðunar, að aðild Spánar muni ekki verða til að auka völd hersins þar, heldur kunni þau að fara minnkandi því að líkur eru á því að spánski herinn verði minnkaður en flotinn og flugherinn auknir og að ný kynslóð spánskra herforingja muni hafa minni tengsl við stjórnmál og minni afskipti af þeim en verið hefur til þessa. Herra forseti. Ég hef drepið á nokkur atriði sem fram hafa komið erlendis, m.a. á Spáni með og á móti þessu máli vegna þess að spurningar þess eðlis hafa komið fram í umræðum bæði hér í Sþ. og í utanrmn. Að fulltrúa Alþb. undanskildum eru utanrmn.-menn sammála um að mæla með að Alþingi samþykki þá till. til þál. sem ég hef mælt fyrir.



Herra forseti. Þegar till. um aðild Spánar að NATO kom fyrr til umr. í Sþ. var lýst yfir að þm. Alþb. mundu sitja hjá við afgreiðslu málsins þar eða Alþb. væri andvígt þátttöku Íslands í NATO. Þessi afstaða er í framhaldi af sérstakri bókun sem ráðherrar flokksins gerðu í ríkisstj. þegar till. var þar til meðferðar. Ég greindi frá þeirri bókun hér við fyrri umr. í Sþ. en þar kom skýrt fram afstaða Alþb. til Atlantshafsbandalagsins og þessarar tillögu. Í umr. áréttaði ég hins vegar nauðsyn þess, að Íslendingar kynntu sér meðferð málsins á Spáni, en mjög litlar upplýsingar komu fram um það þegar gerð var grein fyrir þessum viðbótarsamningi fyrr hér á Alþingi. Taldi ég nauðsynlegt að íslenskir alþm. kynntu sér helstu rök þarlendra andstæðinga aðildar að NATO. Ber að fagna því, að í utanrmn. hafa komið fram upplýsingar um þessi atriði. Í fulltrúadeild spánska þingsins greiddu 186 þm. atkv. með aðild, en 146 þm. voru á móti. Í öldungadeildinni voru 105 með tillögunni, en 60 á móti. Forustumenn sósíalista í spánska þinginu gerðu tillögu um að þjóðaratkvgr. færi fram um aðildina þar eð margt benti til þess, að meiri hluti spönsku þjóðarinnar væri andvígur því, að Spánn gengi í NATO. Það er rétt að vekja hér skýra athygli á því, að þessari tillögu um að kanna vilja spönsku þjóðarinnar var hafnað af spönsku ríkisstj. og meiri hluta spánska þingsins, sem ekki treysti sér til að leggja aðildina að Atlantshafsbandalaginu undir þjóðaratkvæði. Má í því sambandi minna á tillögur sem voru uppi á sínum tíma hér á landi, en rétt að athuga það einnig nú þegar nýtt ríki er að bætast í hóp NATO-ríkjanna, að þar treysta ráðamenn og talsmenn NATO-aðildar sér ekki til að láta vilja þjóðarinnar skera úr í þessu efni. Það var greint frá því áðan af flm. meiri hl., og ég geri það í mínu nál., að áreiðanleg skoðanakönnun, sem fram fór á Spáni, sýndi að um 70% spönsku þjóðarinnar voru fylgjandi því, að þjóðaratkvgr. færi fram um málið. Í sömu könnun kom fram að 52% Spánverja voru andvígir því, að landið gengi í NATO, og aðeins 18% voru fylgjandi því, að gengið væri í bandalagið. Það var vakin athygli á því áðan af frsm. meiri hl., að könnun hefði leitt í ljós að aðeins 39% hefðu allgóða hugmynd um hvað Atlantshafsbandalagið væri. Það er rétt að benda á í framhaldi af því, að það eru aðeins 18% sem voru með því að ganga í bandalagið. Það er því ekki hægt að halda því fram, að vanþekking á bandalaginu hafi verið orsök þess, að svo litill stuðningur var við NATO-aðildina á Spáni, þegar um 40% reynast hafa góða þekkingu á því, hvers eðlis Atlantshafsbandalagið er, og um það bil 30% í viðbót allnokkra hugmynd, en samt sem áður aðeins 18% sem vilja styðja aðildina en 52% algerlega á móti. Það er því ljóst að mikill meiri hluti Spánverja var bæði andvígur aðild landsins að NATO og á móti málsmeðferð ríkisstj. á málinu. Spönsku þjóðinni var meinað að kveða upp dóm í þessu máli. Vilji fólksins fékk ekki að ráða. Þingmeirihluti knýr aðildina í gegn þótt fyrir liggi að það er aðeins örlítill hluti þjóðarinnar sem styður þá ákvörðun, en yfirgnæfandi meiri hluti væri á móti málsmeðferðinni og einnig á móti aðildinni. Andstæðingar NATO-aðildar á Spáni bentu á að þátttakan í NATO mundi tryggja valdastöðu spánska hersins og þannig grafa undan lýðræðinu i landinu. Spánski herinn var í áratugi, eins og þin. er kunnugt, burðarás fasismans á Spáni og nýlega-fyrir um það bil ári - gerðu herforingjar tilraun til að steypa hinu lýðræðislega stjórnkerfi og tóku allt þjóðþing Spánar til fanga í krafti skammbyssuvalds og vélbyssuvalds sem þeir beittu í þingsölunum. Hefur þegar orðið fræg sú mynd þegar spænsku herforingjarnir með byssurnar á lofti skutu upp í loft þingsalarins, en þingmenn grúfðu sig á bak við þingsætin og borðin til þess að forða lífi sínu. Þau skot, sem þá flugu upp í loft þingsalarins á Spáni, voru talandi vitnisburður um að herinn þar, sem nú á að vera aðildarher NATO, er ekki fylgjandi lýðræði. Það er rétt að vekja athygli þingheims á því, að fyrir tveimur dögum kom frétt um þau réttarhöld sem nú fara fram á Spáni yfir þessum hershöfðingjum. Ég ætla að lesa hér fyrir hv. þingheim stuttan kafla úr fréttum um þetta efni svo að menn átti sig á því, hvernig framkvæmd lýðræðisins er nú þegar í þessu landi og hvernig er farið með hershöfðingjana sem gerðu tilraun til þess að steypa lýðræðinu í landinu.  Hvað segir hæstv. dómsmrh., ef hann er hér staddur í dag, eða fyrrv. dómsmrh. um réttarhöld þar sem fangarnir setja það skilyrði, að blaðamenn og ritstjórar verði fjarlægðir ef föngunum á að þóknast að ganga í réttarsalinn.

Það er góð meðferð á föngum.

Það er greinilegt að þótt þurfi kannske lögregluaðstoð í sumum þingflokkum, þá þyrfti sérstaklega í ljósi atburðanna í gær sérstaka herforingjastjórn í þingflokki Framsfl. En síðar segir áfram í fréttinni: „Um síðir tókst að halda réttarhöldunum áfram eftir að forseti dómsins féllst á kröfu sakborninganna og rak ritstjórann úr réttarsalnum.“ Þannig er réttarhaldið yfir þessum herforingjum, sem gerðu tilraun til að steypa lýðræðinu á Spáni og tóku allt þingið til fanga í krafti byssuvaldsins, að þar setja þeir skilyrði fyrir því, hverjir séu í réttarsalnum þegar fjallað er um þeirra mál. Svo segir áfram í fréttinni: „Varð þá upplausn í salnum og gengu flestir þeirra spönsku og erlendu fréttamanna, sem fylgjast með réttarhöldunum, úr salnum ásamt ritstjóranum. Fréttamenn á vegum hersins og aðstandendur hinna ákærðu gerðu hróp og köll að þeim og sögðu þeim að snauta burt.“ Fulltrúar hinna svokölluðu frjálsu dagblaða, fulltrúar erlendra fréttastofa ganga út úr réttarsalnum vegna þess að dómsforsetinn, sem á að dæma þessa tilræðismenn gegn lýðræðinu á Spáni, fellst á kröfu þeirra um að ritstjóra, sem hafði skrifað einhverja grein sem þessum sakborningum gegn lýðræðinu hafði mislíkað, verði vísað úr salnum. Svo fagna menn því hér, að þessi sami her skuli ganga í sveit NATO-herjanna og eiga þar að teljast til varnar lýðræðinu, - her sem lætur sér sæma að koma þannig fram, sem rekur fulltrúa frjálsra dagblaða og fréttastofa úr dómssalnum þegar á að fara að fjalla um þá herforingja sem gerðu tilraun til þess að steypa lýðræðinu. Það er þess vegna mikilvægt að menn átti sig á því hér, að herforingjastjórnir hafa lifað góðu lífi innan NATO og yfirstjórn bandalagsins hefur í engu skeytt um það, þótt lýðræði væri afnumið í aðildarríkjunum. Yfirstjórn NATO hafði náið samstarf við herforingjastjórnina í Grikklandi, enda studdi forusturíki bandalagsins, Bandaríkin, valdatöku grísku herforingjanna á sínum tíma. Á sama hátt hafa Bandaríkin, forusturíki NATO, stutt herforingjastjórnina í Tyrklandi bæði fjárhagslega og hernaðarlega þótt lýðræði sé nú fótum troðið í Tyrklandi. Þar er starfsemi stjórnmálaflokka bönnuð, forustumenn frjálsra verkalýðsfélaga hafa verið dæmdir til dauða, tugir þúsunda borgara hnepptir í fangelsi vegna stjórnmálaskoðana sinna og pyntaðir þar, starfsemi fjölmiðla og háskóla hefur verið hneppt í fjötra. Engu að síður fær Tyrkland að vera áfram fullgildur meðlimur í Atlantshafsbandalaginu, og það sem meira er: forusturíki bandalagsins gerir allt sem það getur til þess að styðja þessa herforingjastjórn efnahagslega og fjárhagslega. Það er því rétt hjá andstæðingum NATO-aðildar á Spáni, sem hafa meirihlutafylgi með þjóðinni, að þátttaka í þessu bandalagi eykur líkurnar á að lýðræðinu verði fórnað í þágu valdahagsmuna hersins. Saga NATO, studd dæmum frá Grikklandi, Portúgal og Tyrklandi, sýnir að forusta bandalagsins metur hernaðarhagsmunina ávallt meira en lýðræðið. Þátttaka í NATO er því engin trygging fyrir lýðræði. Það hefur sagan sannað rækilega, því miður, hvað svo sem þeir lýðræðisskrumarar segja sem reyna að halda því að þjóðinni hér að þátttakan í Atlantshafsbandalaginu sé ávallt samfara hollustu við lýðræði. Það eru þegar mörg söguleg dæmi sem taka af allan vafa um að yfirstjórn Atlantshafsbandalagsins og forusturíki þess styðja ávallt þá sem fótumtroða lýðræðið í aðildarríkjum bandalagsins - með einu skilyrði þó: Svo framarlega að þeir tryggi hernaðarhagsmuni Bandaríkjanna og þau fái áfram að hafa herstöðvar sínar í Tyrklandi eða í Grikklandi eða samvinnu við Portúgal, þá er allt í lagi þótt lýðræðið sé afnumið og herforingjarnir látnir taka völdin - ef hernaðarforusturíkið fær áfram að hafa allt sitt á þurru. Það er því ljóst, herra forseti, að NATO er hernaðarbandalag en ekki samfélag lýðræðisríkja. Hér er verið að leggja til, að enn eitt ríkið, sem á sér ömurlega sögu hvað lýðræðisskort snertir, gerist aðili að bandalaginu, og opna þannig möguleikana á að spánski herinn hafi skjól af hernaðarsamvinnunni í NATO til þess að geta aftur gengið inn í þingið á Spáni og skotið með byssunum upp í loftið og tekið þingið til fanga og sett síðan dómstólunum í landinu skilyrði um hverjir fái og hverjir fái ekki að vera í réttarsölunum, eins og þegar hefur gerst þar í landi. Við teljum því ljóst að það sé mjög hæpið fyrir Spánverja sjálfa - enda fyrirliggjandi að meiri hluti þjóðarinnar er einnig á þeirri skoðun að ganga í Atlantshafsbandalagið, en teljum nauðsynlegt að þeir, sem vilja taka á því ábyrgð hér og styðja að slíkt verði, geri það með hreinum og skýrum hætti. Við óskum þess vegna eftir að fram fari nafnakall um þessa tillögu.



Herra forseti. Virðulegur þm. Ólafur Ragnar Grímsson hefur nú enn einu sinni látið sitt rauða leiðarljós skína þegar utanríkismál koma á dagskrá. Þm. talaði enn hér gegn aðild Spánar að NATO eins og við hér á Alþingi Íslendinga værum að taka um það ákvörðun, hvort Spánn gerðist aðili að NATO eða ekki. Ríkisstjórn Spánar tekur sjálf þá ákvörðun að fengnu samþykki þjóðþings spönsku þjóðarinnar. Hér er til umr. þáltill. sem opnar spönsku þjóðinni leið til þess að gerast félagi í bandalagi vestrænna þjóða og þar með styrkja samstöðu þeirra sem verja vilja vestræna samvinnu og frið. Ég vil opna þessa leið til samstarfs sem flestra ríkja í þessar samsteypu vestrænna þjóða og segi því já.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. um fullgildingu samnings um verndun lax í Norður-Atlantshafi. Sá samningur, sem hér er um að ræða, var samþykktur á ráðstefnu sem haldin var í Reykjavík 18.–22. jan. s.l. Samningurinn er prentaður sem fskj. með þessari þáltill. Hann verður lagður fram í Reykjavík til undirritunar 2. mars n.k. og verður undirritaður fyrir Íslands hönd þann dag. Með þessari þáltill. fer ríkisstj. fram á heimild Alþingis til fullgildingar af Íslands hálfu á samningnum að lokinni undirritun hans. S.l. þrjú ár hafa ríki við Norður-Atlantshaf unnið að gerð heildarsamnings um samvinnu í laxamálum. Í upphafi tóku aðeins Bandaríkin, Kanada og Efnahagsbandalag Evrópu þátt í þessum umræðum, en frá 1980 bættist Noregur við og frá 1981 einnig Ísland, Færeyjar og Svíþjóð. Á fundinum í Osló í maí s.l. og í Genf í ágúst s.l. var ákveðið að boða til diplómataráðstefnu til að ganga frá milliríkjasamningi. Norska utanrrn. var falið að undirbúa samningsdrög sem tækju mið af fyrri umræðum. Reyndist erfitt að ákveða tíma og stað fyrir ráðstefnuna. Lokin urðu þau, að í samráði við væntanlega þátttakendur átti ríkisstjórn Íslands frumkvæði að því að boða til ráðstefnunnar í Reykjavík 18. –22. jan., eins og ég tók áður fram. Þátttakendur í ráðstefnunni voru Bandaríkin, Danmörk fyrir hönd Færeyja, Efnahagsbandalag Evrópu, Ísland, Kanada, Noregur og Svíþjóð. Um 55 fulltrúar voru á ráðstefnunni. Í lok ráðstefnunnar var samþykktur samningur sá sem hér liggur fyrir. Það þarf ekki að fara mörgum orðum um það, að úthafsveiðar á laxi hafa verið mörgum áhyggjuefni. Það hefur verið hald manna margra hverra, a.m.k. hér, að Færeyingar mundu taka eitthvað af þeim laxi sem hér væri til kominn. Hvað sem um það er, þá hefur verið augljóst mál að æskilegt væri að setja einhverjar reglur til verndar í þessu efni og koma í veg fyrir að rányrkja væri stunduð á laxi. Með þeim samningi, sem hér liggur fyrir, hefur tekist að koma sér saman um skipulag í þessum efnum. Sett er á stofn sérstök stofnun sem á að hafa þessi mál með höndum. Hún á að hafa skrifstofu eða framkvæmdastjórn og skrifstofan á að vera í Edinborg. Jafnhliða því, sem þessi eina allsherjarstofnun er þannig sett á fót, er enn fremur um að tefla þrjár nefndir sem eru miðaðar við tiltekin svæði, þ.e. Norður-Ameríkunefnd, en í henni verða Bandaríkin og Kanada, Vestur-Grænlandsnefnd, í henni verða Bandaríkin, Efnahagsbandalag Evrópu og Kanada og Norður-Atlantshafsnefnd sem í verða Danmörk fyrir hönd Færeyja, Efnahagsbandalag Evrópu, Ísland, Noregur og Svíþjóð. Auk þess munu Bandaríkin og Kanada eiga takmarkaðan atkvæðisrétt í Norður-Atlantshafsnefndinni og Efnahagsbandalagið í Norður-Ameríkunefndinni. Þær takmarkanir, sem gerðar eru með þessum samningi og liggja í augum uppi, eru þær, að laxveiðar eru alveg bannaðar á úthafinu, þ.e. utan 200 mílna fiskveiðilögsögu. Það er enn fremur aðalreglan, að veiðar á laxi skuli bannaðar utan 12 mílna lögsögu og innan 200 mílna lögsögu. Frá þeirri reglu eru aðeins tvær undantekningar. Það er gert ráð fyrir að við Grænland megi veiða frá 12 mílunum og að 40 mílum þar út frá og að Færeyingar megi veiða í sinni fiskveiðilandhelgi. Þetta er mjög verulegur og mikilsverður áfangi. En auk þess mun einmitt þessi stofnun og þessar nefndir starfa í þeim anda að hlynna að verndun laxins og koma í veg fyrir rányrkju á honum. Þess vegna er stigið stórt spor í þessu efni. Það hefur t.d. gerst - kannske að einhverju leyti í framhaldi af þessari ráðstefnu hér í Reykjavík og þessum samningi - að Færeyingar hafa gert samning við Efnahagsbandalagið þar sem þeir á þessu ári færa laxveiði sína niður í 750 tonn og á næsta ári ætla þeir að færa hana niður í 625 tonn. Þetta er mjög umtalsverð takmörkun frá því sem veiðin í raun og veru var s.l. ár. Herra forseti. Samningurinn fylgir hér með og skýringar á einstökum greinum. Ég sé því ekki ástæðu til að tefja tímann með því að fara ítarlega í þetta. Þetta er allítarlegur samningur og ég verð að segja það, að ég vænti mér góðs af honum og ég tel það Íslandi til tekna, að svo vel skyldi takast til um þess ráðstefnu sem raun ber nú vitni. Ég vil leyfa mér að leggja til að till. verði að loknum þessum hluta umr. vísað til utanrmn.



Herra forseti. Allshn. Sþ. hefur tekið þessa þáltill. til meðferðar á nokkrum funda sinna og leitað umsagnar Lögmannafélags Íslands, ríkisskattstjóra, Félags ísl. iðnrekenda, Landssambands iðnaðarmanna, Verslunarráðs Íslands og Alþýðusambands Íslands. Sú hefur orðið niðurstaða nefndarinnar að mæla með samþykkt till., þó með þeirri breytingu að því sé ekki slegið föstu fyrir fram, að nauðsynlegt sé að setja sérlög um smærri hlutafélög, heldur leggjum við til að Alþingi feli ríkisstj. að endurskoða lög um hlutafélög með hliðsjón af réttarstöðu smærri hlutafélaga. Því yrði þá haldið opnu, hvort sérlög yrðu sett um hin smærri hlutafélög eða ákvæði um þau yrðu sett inn í hlutafélagalögin sjálf. Hugsun okkar er sú, að sú nefnd, sem tæki hlutafélagalögin til endurskoðunar, skeri sjálf úr því. Umsagnaraðilar hafa nær einróma mælt með samþykkt till. Þó varar ríkisskattstjóri við því, að dregið verði úr þeim ófrávíkjanlegu kröfum, eins og hann orðar það, sem gerðar eru í hlutafélagalögunum um stofnun, stjórn og rekstur hlutafélaga, og skírskotar til reynslu af fámennishlutafélögum í þessu sambandi. Aðrir umsagnaraðilar eru mjög meðmæltir þessari tillögu. Ég sé ástæðu til að tilfæra hér sérstaklega kafla úr umsögn Félags ísl. iðnrekenda. Þar segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Jafnframt telur Félag ísl. iðnrekenda brýnt að leiðir verði kannaðar svo að hlutafélagaformið megi uppfylla grundvallarhlutverk sitt, þ.e. að örva sparnað til eflingar atvinnustarfsemi í landinu. Reyndin er sú, að sparnaður í formi hlutabréfa hefur ekki náð sömu vinsældum hér á landi og í nágrannalöndum okkar. Þegar leitað er skýringa á þessum mismun er rétt að rifja upp þá þætti sem ráða vall almennings á sparnaðarformi. En það eru afkastavextir, áhætta og söluhæfni. Í samanburði við önnur sparnaðarform, svo sem spariskírteini, bankainnlán o.fl., búa hlutabréf við skattalega lökust kjör. Einnig er söluhæfni hlutabréfa verri en annarra sparnaðarforma. Sú staðreynd, að raunveruleg kauphallarstarfsemi fer ekki fram hér á landi, á einnig drjúgan þátt í þessari dræmu söluhæfni hlutabréfa.“ Félag ísl. iðnrekenda telur að endurskoðun og leiðrétting þessara þátta muni hafa augljósa kosti. Má sem dæmi nefna almennari þátttöku í fyrirtækjarekstri, auðveldari kynslóðaskipti í atvinnurekstri, mögulega aukna eignaraðild starfsmanna og almennt dreifðari áhættu í atvinnurekstrinum. Í umsögn Landssambands iðnaðarmanna er slegið á svipaða strengi og m.a. skírskotað til greinar sem Sigmar Ármannsson lögfræðingur hefur ritað í Tímarit lögfræðinga, 2. hefti 30. árg., sem ég læt nægja að skírskota hér til. Þar er einmitt komið inn á þessi atriði, með hvaða hætti sé hægt að auðvelda einstaklingum að hefja atvinnurekstur, spara fé í því skyni, og hvort ekki sé nauðsynlegt að opna hlutafélagaformið meira en gert hefur verið og draga þá úr formsatriðum þegar um smærri hlutafélög er að ræða. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál nánar. Það gefst e.t.v. tími til þess undir öðrum kringumstæðum að tala almennt um þá stöðu, sem hlutafélagareksturinn hefur hér, borið saman við annan rekstur. Ég skal ekki lengja mál mitt með því. Ég vil ítreka það, að allshn. mælir með samþykkt till. með þeirri breytingu sem getur á þskj. 342.



Herra forseti. Sem annar flm. þeirrar þáltill., sem hér er til umr., vil ég aðeins leyfa mér að nota þetta tækifæri til að þakka hv. allshn. fyrir þá vinnu sem hún hefur lagt í athugun á málinu. Það var álit okkar flm., að fyrst og fremst þyrfti að endurskoða sérstöðu þessara smærri hlutafélaga, sem hér eru tilgreind, og að reglur í núverandi hlutafélagalöggjöf séu óþarflega strangar þegar um lítil fyrirtæki er að ræða. Sú brtt.. sem kemur frá nefndinni, er þannig að við getum vel sætt okkur við hana. Með tilliti til þess, að við viljum fyrst og fremst að staða smærri hlutafélaganna sé athuguð, ætti að vera fullnægjandi að endurskoða lögin með tilliti til þeirra og ekki endilega nauðsynlegt að um ný lög, sem sérstaklega væru fyrir ákveðna stærð hlutafélaga, sé að ræða. Við flm. sættum okkur sem sagt vel við þessa brtt. Ég vona, ef hún verður samþykkt, að ríkisstj. hraði þeirri endurskoðun á hlutafélagalögunum svo að gagni megi koma við eflingu atvinnulífsins.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. um innlendan lífefnaiðnað sem ég flyt ásamt fimm öðrum þm. Framsfl. Till. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að beita sér fyrir því, að komið verði á fót öflugum innlendum lífefnaiðnaði. Í því sambandi beiti ríkisstj. sér fyrir eftirfarandi atriðum: 1. Með markvissri rannsóknaáætlun verði leitað svara við því, hvaða lyf, lyfjahráefni, hormóna og lífhvata geti verið hagkvæmt að vinna úr innyflum fiska, hvala og sláturdýra, sem til falla hérlendis. 2. Framleiðsla þeirra lyfja, lyfjahráefna, hormóna og lífhvata, sem rannsóknir sýna að hagkvæm sé, verði hafin jafnóðum og niðurstöður liggja fyrir.“ Svo sem öllum er kunnugt fellur til á Íslandi feiknalega mikið magn af innyflum fiska, hvala og sláturdýra, en þessi hráefni verða landsmönnum nánast að engu verðmæti. Vitað er að víða erlendis eru þessi hráefni verðmæt í lyfjaiðnaði, t.d. við framleiðslu lyfja, lyfjahráefna og lífhvata. Lífefnaiðnaður fer mjög vaxandi víða um heim, en sérstaklega ber þó að benda á í því sambandi framleiðslu lífhvata til notkunar í iðnaði. Nýlegar kannanir og rannsóknir, sem gerðar hafa verið, benda til þess, að framleiðsla lífhvata muni aukast um 8% á ári fram til 1985 í Vestur-Evrópu og Bandaríkjunum. Þessar vísbendingar liggja fyrir á sama tíma og samdráttur virðist vera í mörgum efnaiðnaði í heiminum. Það getur enginn vafi verið á því, að Íslendingar eiga mikla möguleika á þessu sviði. Þeir eru fiskframleiðendur á heimsmælikvarða. Innyfli þorsks, svo að dæmi séu nefnd, nema um 15% af heildarþunga fisksins. Hráefnið, sem hér fellur til, er því mjög mikið. Lífefnaiðnaður er léttur sérhæfður iðnaður sem nýtir innlent hráefni og sérmenntaða starfskrafta. Íslendingar ættu því að geta orðið vel samkeppnisfærir í þessum iðnaði. Lífefnaiðnaður hefur verið skilgreindur sem framleiðsla verðmætra lífrænna efna sem unnin eru beint eða óbeint úr lífverum, t.d. gerlum eða líffærum dýra. Framleiðslu efna með aðstoð lífhvata, sem unnir eru úr ýmsum lífverum, má einnig telja lífefnaiðnað. Við lífefnaiðnað þarf sérstaklega þekkingu á sviði lífefnafræði og efnaverkfræði, en svo á síðari tímum í vaxandi mæli þekkingu í örverufræði og erfðafræði. Hráefni þessa iðnaðar eru, eins og áður segir, verðlitlar aukaafurðir landbúnaðar, iðnaðar og sjávarútvegs. Lífhvataiðnaður og framleiðsla virðist eiga mjög bjarta framtíð, en lífhvatar eða ensím eru eggjahvítuefni (prótein) sem auka hraða efnahvarfa í frumum og hvata svo til öll efnahvörf frumunnar. Lífhvatar framkvæma efnabreytingar hraðar og við lægra hitastig og þrýsting en venjulegar aðferðir efnaiðnaðarins. Lífhvatarnir geta þess vegna minnkað verulega orkuþörf við margvíslegan efnaiðnað. Í skýrslu, sem ég hef séð, frá L. Hepner & Associates í London kemur fram spá um lífhvataframleiðslu á næstu árum. Þar er talið að heildarmarkaðurinn verði milli 500 og 600 millj. dollara árið 1985 í Vestur-Evrópu og Bandaríkjunum, en þá er eingöngu miðað við litt hreinsaða lífhvata eða bulk industrial enzymes með tiltölulega lágt innihald af hreinu ensím-próteini eða 1–3% af heildarþunga. Lífhvataiðnaðurinn er nokkuð sérstakur að því leyti, að átta fyrirtæki í veröldinni ráða yfir um 90% framleiðslunnar og eru fimm þeirra í Vestur-Evrópu. Tvö stærstu fyrirtækin ráða yfir 60% framleiðslunnar. 16 lífhvatar eru um 99% af heildarframleiðslunni. Veruleg spurning er hvort núverandi framleiðendur geti annað þeirri eftirspurn eftir lífhvötum sem allir sérfræðingar þykjast sjá að fyrir liggur. Árið 1974 skilaði nefnd áliti um framleiðslu lyfjaefna hérlendis úr innlendu hráefni. Nefndin dró niðurstöður sínar í sex liðum og ég vil, með leyfi forseta, lesa þessar niðurstöður hér: 1. Nefndin telur að lífefnaiðnaður eigi almennt mjög bjarta framtíð, og benda allar líkur til ört vaxandi markaða fyrir framleiðslu þessa iðnaðar á næstu árum. 2. Nýjar greinar lífefnaiðnaðar eru í mótun, eins og ensímiðnaður, og eru miklar vonir bundnar þessum tækninýjungum. 3. Mikið magn innlendra hráefna hentugt fyrir lífefnaiðnað er fyrir hendi. Hráefni þessi eru innyfli fiska, hvala og sláturdýra. 4. Unnt er að vinna ensíma, hormóna og margt fleira úr þessu hráefni og senda síðan úrganginn til mjölvinnslu eins og verið hefur venja. 5. Rannsóknir á efnamagni í hráefnum, framleiðslukostnaði og þess háttar eru forsenda þess, að unnt verði að kanna frekar grundvöll fyrir framleiðslu lyfja og annarra lífefna úr íslensku hráefni. 6. Nefndin telur nauðsynlegt að ráða hæfa starfsmenn til að sinna þessum rannsóknum. Rannsóknir þessari gefa farið fram hjá Raunvísindastofnun háskólans og Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og notað aðstöðu og tækjabúnað þessara stofnana. Þrátt fyrir þetta ágæta nál. hefur raunalega lítið miðað fram á við og við gerð síðustu fjárlaga hafnaði fjvn. því, að Raunvísindastofnun háskólans fengi að ráða sérstakan starfsmann til að vinna að rannsóknum á þessu sviði. Við höfum lagt hér fram sem fskj. með þessari þáltill. hluta úr grein Jóns Braga Bjarnasonar dósents um lífefnaiðnað. Þar kemur fram, eins og þm. geta séð, ýmis fróðleikur um þennan iðnað og eru dregnar saman margvíslegar upplýsingar. Þar segir m.a., með leyfi forseta, og vil ég vitna stuttlega í þessa grein þó ég fari ekki yfir hana í heild hér, enda liggur hún fyrir sem fskj.: Þær aukaafurðir fiskiðnaðar, sem sérstaklega er hugsað til sem hráefni í lífefnaiðnaði, eru innyfli, roð og lifrarvefur. „Úr þorski, sem veiðist á vetrarvertíð, eru innyflin að jafnaði um 15% af heildarþunga fisksins. Í öðrum bolfisktegundum er þetta hlutfall svolítið frábrugðið, t.d. lægra í ýsu, en yfirleitt hærra í ufsa. Innyflum má skipta yfirleitt í þrjá nokkuð jafna hluta, þegar ekkert æti er í mögum fiskanna, þ.e. lifur, hrogn (eða svil) og slög. Segja má að helmingur þessa, þ.e. lifrin og hrognin, sé þegar frátekinn til matvælaframleiðslu. Slóginu má aftur skipta í þrennt, þ.e. maga, skúflanga og garnir, hvert um sig 1.6 til 1.7% af þunga fisksins upp úr sjó.“ Í greininni er líka drepið á aukaafurðir frá sláturhúsum, en þar er talað um þær afurðir sem henta mundu til lífefnavinnslu, svo sem ýmis innyfli og kirtlar, en víða erlendis eru þessi innyfli orðin þýðingarmiklar aukaafurðir frá sláturhúsunum. Má nefna að skjaldkirtill og kölkungur eru notaðir til skjaldkirtilshormónaframleiðslu, bris er notað til framleiðslu á insúlíni og ensímum og sæðiskirtlar til framleiðslu á prostaglandíni. Hér er sérstaklega drepið á hvalafurðir, en Íslendingar veiða árlega um 400 hvali. Nokkur óvissa ríkir óneitanlega um framtíð hvalveiða og mun ég ekki fara fleiri orðum um það. Mögulegar framleiðsluvörur eru hér sérstaklega nefndar: Framleiðsla á sterólum og þá aðallega úr svilju, framleiðsla á chólínsýrum úr galli og ensímframleiðsla úr meltingarfærum. Fiskroð má nýta til að vinna úr eins konar frumstig af matarlími, og gúanín má vinna úr síldarhreistri. Roð af roðfiskum en þó sérstaklega steinbít er notað í stórum stíl erlendis til limframleiðslu og í prentiðnaði. Kítín og anthín má vinna úr rækju- og humarúrgangi, og undanfarin ár hefur farið vaxandi áhugi á framleiðslu á svokölluðum „hýdrólýsötum“. T.d. munu sumir togarar frá Vestur-Evrópu hafa búnað um borð til þess að melta slóg með ensímum og kljúfa prótemin niður í amínósýrur og peptíð, en slík blanda er þá gjarnan kölluð „próteinhýdrólýsat“. Ekki virðist vera að annmarkar séu á slíkri framleiðslu hérlendis, enda má fá nóg af nýju slógi yfir vetrarvertíð. Til að koma þessum málum áfram þarf að efla mikið rannsóknir á sviði lífefnaiðnaðar. Mjög nauðsynlegt er að kanna magn þessara verðmætu efna í hráefninu miklu nánar og skoða hversu vinna megi þau með bestum hætti. Í fskj. er nokkuð farið yfir verðmæti sumra þessara lífefna og ætla ég ekki sérstaklega að fara yfir það hér, enda hafa þm. það fyrir sér í fskj. En ljóst er að hér er um að ræða mjög verðmæt lyfjaefni sem unnt er að vinna úr þessum tiltölulega verðlitla úrgangi okkar. Fram kemur í grein Jóns Braga Bjarnasonar að verulega skorti fjárveitingu til þess að unnt sé að ráða rannsóknafólk og sérfræðinga til þessara starfa. Þær rannsóknir, sem fram hafa farið á þessu mikilsverða sviði, hafa að mestu eða nær eingöngu verið með aðstoð lausráðins fólks. Það er auðvitað ljóst að hér er um að ræða það mikilsvert svið að slíkt gengur ekki lengur og ber að harma að fjvn. skyldi ekki sjá sér fært að ljá því lið, að unnt væri að ráða sérfræðing sem hefði það sem aðalstarf að vinna úr þessum rannsóknum. Í grein Jóns Braga Bjarnasonar dósents er sérstaklega fjallað um heparin-framleiðslu, ein eins og menn vita eru eiginleikar heparins aðallega fólgnir í að hefta storknun blóðs. Heparin er þess vegna mikilvægt lyf og er aðallega notað sem andstorknunarefni við skurðaðgerðir og við skyndilega blóðtappa. Eftirspurn eftir heparini sem lyfjaefni hefur farið vaxandi á undanförnum árum og verð farið hækkandi. Mikið magn af þessu efni finnst í lungum og görnum sláturdýra. Áætlanir hafa verið gerðar um vinnslu heparins hér á landi og frumáætlanir um verksmiðju sem mundi vinna heparin úr garnaslímu, en talið er að um 500 tonn af garnaslímu megi árlega nota til framleiðslu á heparini. Hér er jafnframt i þessu fskj. fjallað um vinnslu ensíma úr fiskúrgangi og þá sérstaklega svokallaðra próteolýtiskra ensíma úr hinum ýmsu líffærum þorsksins, þ.e. úr skúfum, maga, svilum, görnum og milta. Notagildi þessara próteolýtisku ensíma er sérstaktega í leðuriðnaði, þar sem þau eru notuð til að fjarlægja hár og trefjar af húðum og mýkja leðrið. Notkun leður- og fóðuriðnaðar eru um 10% af heildarnotkun próteolýtiskra ensíma í iðnaði. Í matvælaiðnaði, þ. á m. í mjólkur- og kjötiðnaði, bjór- og osta- og vínframleiðslu og fiskiðnaði, er mikið af þessum efnum. Í lyfjaiðnaði eru þau notuð við hreinsun sára og til að bæta skort á meltingarensímum. Í þvottaiðnaðinum eru þau notuð, því að mikill hluti óhreininda í fötum er prótein, en próteolýtisk ensím kljúfa þau niður og gera þau vatnsleysanleg þannig að þau nást úr þvottinum. Í fóðuriðnaði eru þau notuð og niðurstöður danskra tilrauna benda til að alifuglar nýti fóður mun betur ef blandað er meltingarensímum í fóðrið. Markaðurinn fyrir ensím er gífurlega stór, en stærstur er hann fyrir þessi próteolýtisku ensím. Ég ætla ekki að fara nánar út í framleiðslu einstakra efna á þessu sviði, en mér virðist alveg ljóst að það er mikil nauðsyn fyrir okkur Íslendinga að við tökum þessi mál föstum tökum og mörkum stefnu á þessu sviði. Ég hygg að það sé enginn vafi að Íslendingar geta haslað sér völl á sviði lífefnaiðnaðar. Þar höfum við innlend hráefni í miklum mæli. Við höfum fiskúrgang í miklum mæli hér. Við erum fiskframleiðendur á heimsmælikvarða. Hér er um að ræða léttan iðnað sem byggist á sérþekkingu sem við getum hæglega komið okkur upp hér í landinu. Þess vegna er alveg nauðsynlegt að Íslendingar láti vinna markvissa rannsóknaáætlun um hvernig skuli standa að þessum málum, hvaða efni sé hagkvæmast að vinna úr þessum hráefnum okkar og hvernig að því skuli staðið, ásamt nauðsynlegum hagkvæmniathugunum og kostnaðaráætlunum. Við vitum það öll, sem hér erum inni, að á undanförnum mánuðum og árum hefur farið fram mikil umræða í okkar þjóðlífi um orkuiðnað eða orkufrekan iðnað. Öllum þykir nauðsynlegt að þjóð okkar ráðist á næstu árum í vaxandi mæli í orkuiðnað. Því er ég fyllilega sammála og tel nauðsynlegt að að því sé unnið af fullri samviskusemi og áræði. En í orkuiðnaði er reyndar um að ræða iðnað þar sem hráefnin eru í nær öllum tilvikum flutt inn. Þó að okkur sé mikil nauðsyn á að efla orkuiðnað, og til þess verjum við verulegum fjármunum að leita uppi réttan iðnað og kanna hagkvæmni framleiðslu hans hér á landi, megum við ekki láta okkur sjást yfir þá feiknalegu möguleika sem geta legið einmitt á sviði annarra iðngreina, sviði létts iðnaðar, þar sem sérþekking er grundvallaratriði, ekki síst slíkum iðnaði sem lífefnaiðnaður er, þar sem hráefnin beinlínis liggja yfir fótum okkar ónotuð. Innyflum fisks og sláturdýra er að verulegu leyti hent. Þar sem við erum matvælaframleiðendur á heimsmælikvarða höfum við þarna yfir miklu hráefni að ráða. Þetta verðlitla hráefni getur orðið grundvöllur að öflugum lífefnaiðnaði í landi okkar á komandi árum. Þess vegna er þessi þáltill. lögð hér fram í von um að Alþingi marki stefnu á þessu sviði - stefnu um markvissa rannsóknaáætlun sem geti síðan orðið grunnur og undirstaða að þessari iðngrein hér. Herra forseti. Ég vil síðan að loknum umr. um þetta mál leggja til að þessari þáltill. verði vísað til atvmn.



Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að koma á framfæri þeirri skoðun minni, að hér sé á ferðinni bæði gagnmerk og vönduð tillaga. Frágangur till. er á allan hátt flm. til hins mesta sóma. Ég vil ítreka það, sem raunar kom fram í ræðu hv. 1. flm., að brýna nauðsyn ber til að efla að mun alla rannsóknastarfsemi hér á landi, sem hefur verið satt að segja í lamasessi undanfarna áratugi, og á ég þar einkum við háskólarannsóknir. Hér á landi eru útskrifaðir á hverju ári með ærnum kostnaði tugir og hundruð hvers konar vísindamanna á ýmsum sviðum. Það er dýrmæt menntun sem þessir menn hafa aflað sér með mikilli vinnu og ærnum tilkostnaði sem þjóðfélagið ber auðvitað að hluta. En síðan gerist það, að vettvangur þessara manna er harla takmarkaður þegar þeir koma út í atvinnulífið, og við glötum þeim þá oft og tíðum til annarra þjóða, sem kunna að meta hæfileika þeirra. Þetta er einn þáttur þessa merka máls sem hv. þm. Guðmundur G. Þórarinsson gat um. Þá er annar merkur þáttur í þessu máli og það er, eins og hv. flm. vék að, nýting á þeim sjávarafla sem hér um ræðir. Ég held að það hafi verið öllum hugsandi mönnum til nokkurs ama á undanförnum árum og raunar áratugum og allt frá upphafi nútímalegra fiskveiða hér á landi, hvernig við höfum farið með aflann, þennan dýrmæta afla sem við komum með hér að landi. Við seljum hann nánast eins og þær þjóðir sem kallaðar eru vanþróaðar í daglegu tali, - seljum þetta meira og minna sem hráefni, en aðrir nota það svo aftur til að margfalda verðmæti vörunnar bæði með frágangi á henni til neyslu og öðru í þá veru. Það er líka hörmulegt til þess að vita, að í heimi, sem kannske skortir eggjahvítuefni umfram flest önnur efni, skulum við nota allan fiskúrgang í dýrafóður. Það þyrfti að gera gangskör að því að reyna að nýta t.d. fiskmjölið betur en við höfum gert. Tilraunir voru gerðar með þetta hér á árum áður og gáfu tiltölulega góða raun, en síðan varð ekkert meira úr þeim. Ég er líka sammála hv. flm. um að það er ekki vansalaust að ríkisvaldið og þá þingið skuli ekki veita meira fjármagn til þessarar rannsóknastarfsemi. Það hefur verið svo á undanförnum árum, að rannsóknir hafa veríð unnar meira eða minna í sjálfboðaliðsvinnu og menn, sem hafa haft áhuga á málefnum utan raunverulegs verksviðs, hafa orðið að ganga um eins og beiningakarlar biðjandi um fjármagn til hinna merkustu rannsókna sem þeir hafa verið að vinna að. Það þarf ekkert að ítreka að þau efni, sem hv. flm, gat um áðan, eru mjög verðmæt, t.d. þau efni sem fara í lyfjaiðnaðinn. Aðrar þjóðir hafa af því mjög umtalsverðar tekjur að framleiða þessi efni, enda er þarna um geysilega mikinn iðnað að ræða, og væri mjög merkilegt ef við gætum orðið þátttakendur í því að framleiða eitthvað af þeim efnum sem notuð eru í lyfjaiðnaði. Ég vil líka taka undir það með hv. flm., að ef þessi þáltill. nær fram að ganga, eins og vona að verði, og eftir henni verður farið, þá er verið að stofna hér á landi til smáiðnaðar eða létts iðnaðar sem við höfum mikla þörf fyrir. Ég er þeirrar skoðunar, að menn liti kannske allt of mikið og hafi einblínt um of á hina svokölluðu stóriðju sem einhverja allsherjarlausn á þeim vanda sem við blasir í sambandi við að skapa ný atvinnutækifæri hér á landi. Þessi till. gæti orðið til þess, ef hún kemst í höfn og að henni verður unnið rösklega og því sem hún stefnir að, að skapa slíkan smá- eða léttiðnað. Herra forseti. Ég vildi ekki láta hjáíða að láta þessa skoðun mína í ljós vegna þess að þetta er að mínu mati með merkari till. sem hafa komið fram hér á þingi í vetur, þó svo,eins og oft er, að hún kunni kannske ekki að vekja eins mikla athygli og ýmis smámál sem hér eru rædd og miklar deilur rísa út af. Það er oft reglan að mál af þessum toga spunnin vekja ekki mikla athygli vegna þess að um þau blása ekki harðir vindar. En engu að síður vil ég leggja þessu máli það lið, sem ég get, og lýsa því yfir, að ég tel þetta vera gagnmerka till. og flm. til mikils sóma.