Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft málið til athugunar, en eins og segir í hinum ýtarlegu upplýsingum, sem hafa verið lagðar fram í athugasemdum með frv., er þetta frv. borið fram vegna þess, að upphæð sú, sem ætluð er til tryggingar, er ekki nógu há til þess að koma upp í bætur fyrir tjón það, sem bifreiðar kunna að valda. Má segja, að þetta sé öllum ljóst, að ekkert samræmi er milli trygginganna og bótaupphæðanna. Ekki er gert ráð fyrir svokölluðum topptryggingum, heldur 300 þús. kr. fyrir fjórhjóla bifreiðar, en fyrir stærri bifreiðar 25 þús. kr. fyrir hvern farþega, sem í bifreiðinni er. Er það einnig rökstutt í athugasemdum þeim, er fyrr greinir, að ekki sé að sama skapi meiri áhætta fyrir hinar stærri bifreiðar sem farþegar séu fleiri í þeim. Allshn. hefur fengið ýmis gögn um þetta mál, m.a. frá félögum bifreiðaeigenda og tryggingafélögum, og til skýringar prentuðum við sýnishorn áætlana, sem komu frá hinum ýmsu tryggingafélögum, en þær voru allar samhljóða. Er það gert til skýringar, af því að maður skyldi ætla, að t.d. tíföld tryggingarhækkun kostaði tíföld iðgjöld, en svo er þó ekki. En það er annað atriði, sem n. lagði til að gerð yrði breyting á. Það var í félögum bifreiðaeigenda óánægja yfir einkaafstöðu tryggingafélaganna, þar sem þau kæmu alltaf fram sem einn aðili, og félög bifreiðaeigenda hefðu ekkert tækifæri til þess að fylgjast með tryggingunum, sem þau þó ættu að gera. Allshn. þótti rétt að koma til móts við félög bifreiðaeigenda og leggur því til þá breytingu á 3. gr., er segir á þskj. 499, til þess að gefa þessum félögum tækifæri til þess að tilnefna annan endurskoðandann eftir 3. gr. Gallinn við þessa till. var sá, að það er enginn aðili til þess að koma sameiginlega fram fyrir hönd þessara félaga, ef ágreiningur yrði þeirra á milli um tilnefningu endurskoðanda. Í stuttu máli sagt leggur n. til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum á 3. gr., sem segir í nál. á þskj. 499, og að frv. verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Ég hef ekkert við þessa brtt. að athuga annað en það, að ég veit ekki, hvernig dómsmrn. á að velja þennan mann, ef félögin tilnefna engan eða ef þau geta ekki komið sér saman um mann í þetta. Ég mundi skýra þetta svo, að í fyrra tilfellinu hefði rn. þetta í höndum sér, en í seinna tilfellinu skyldi það velja einhvern af þeim, sem félögin tilnefndu. Ég tel rétt að taka þetta fram nú við þetta tækifæri.



Herra forseti. Þetta er alveg ljóst, sem hæstv. dómsmrh. benti á, enda var það skoðun okkar í n., og vil ég fyrir hönd n. fallast á skoðun hæstv. dómsmrh. Greinin yrði hins vegar of þunglamaleg og fyrirferðarmikil um svo lítið efni, ef þessi tilfelli hefðu bæði verið tekin með, og var ágætt að fá skýringu hæstv. dómsmrh. einmitt hér núna.



Þetta frv. hefur legið lengi hjá iðnn. Því var útbýtt 4. okt. s.l. og sent til n. sama dag. Tók n. það strax fyrir á fundi og boðaði á fundinn menn frá Félagi íslenzkra iðnrekenda. Óskuðum við eftir skriflegri staðfestingu á svörum þessara manna, og vil ég leyfa mér að lesa hér upp bréf frá þessum mönnum frá 10. okt. s.l., með leyfi hæstv. forseta. Bréfið hljóðar svo: „Formaður iðnaðarnefndar hv. Ed. Alþ., hr. Gísli Jónsson, hefur snúið sér til félags vors með nokkrar fyrirspurnir varðandi framleiðslu á sterku öll innanlands í tilefni af frv. því til breyt. á áfengislögum, er nú liggur fyrir Alþ. Eftir nánara viðtal milli formanns yðar annars vegar og hr. Tómasar Tómassonar, forstjóra Ölgerðarinnar Egill Skallagrímsson, og framkvæmdastjóra félags vors, Páls S. Pálssonar, hins vegar, viljum vér leyfa oss að senda hv. iðnn. nokkrar athugasemdir varðandi þetta þingmál. 1. Árin 1941–46 framleiddi Ölgerðin Egill Skallagrímsson h/f sterkt öl fyrir brezka setuliðið hér á landi. Ótti um það, að þessa öls yrði neytt af Íslendingum, reyndist með öllu ástæðulaus, því að þess var stranglega gætt af öllum aðilum, að berinn einn neytti þess. Það skal sérstaklega tekið fram, að ameríska setuliðinu var ekki selt öl á þessu tímabili. - Brezka setuliðið gerði engar athugasemdir vegna verðsins á ölinu, vegna þess að þarfir þeirra voru svo brýnar fyrir að fá ölið. 2. Á meðan amerísk flugfélög starfræktu Keflavíkurflugvöll, eftir að herinn hvarf þaðan, fluttu þau inn allt það öl, sem þau þurftu til sinna nota, m.a. frá Danmörku, án þess að greiða einn eyri í toll. 3. Eftir að varnarliðið kom, hefur ölneyzlan á vellinum aukizt hröðum skrefum, vegna þess að nú eru fleiri menn þar en í tíð flugfélaganna, en varnarliðið flytur inn ölið erlendis frá, án þess að nokkur eyrir renni í vasa landsmanna vegna þeirrar neyzlu. 4. Eftir að brbl. um framleiðslu á sterku öli til varnarliðsins voru gefin út, hinn 24. maí 1951, hóf ölgerðin framleiðslu á því með sérstöku leyfi dómsmrn., útgefnu 4. júní 1951. Síðan hafa farið fram viðræður milli ölframleiðandans annars vegar og fulltrúa varnarliðsins hins vegar um sölu ölsins til varnarliðsins, að viðstöddum fulltrúa frá utanrrn. 5. Það hefur komið fram í þeim viðræðum, að varnarliðið treystir sér ekki til að greiða hærra verð en það, sem ölið mundi kosta, ef það væri flutt inn frá Ameríku. Þetta jafngildir því, að ekki er hægt að selja varnarliðinu íslenzkt öl á samkeppnisfæru verði, nema sala þess sé undanþegin framleiðslutolli og söluskatti. Það kom fram í fyrrnefndum viðræðum, að varnarliðið á kost á því að fá ölið frá heimalandinu á hagstæðu verði, sem herinn nýtur þar í landi, hagstæðara t.d. en flugfélögin áttu kost á á sínum tíma. 6. Framleiðslutollurinn á hverja flösku var meðan sala átti sér stað til brezka setuliðsins árin 1941–46, 7 aurar á flösku, en er nú 58.8 aurar auk söluskatts á brúttóverð frá verksmiðju. Innflutningstollur af hráefni í innihald hverrar flösku er nú um 8 aurar, en var þá aðeins lítið brot af því. Allar frekari upplýsingar er félag vort reiðabúið að veita, hvenær sem óskað er.“ Það var vegna þessa bréfs, að n. þótti ekki ástæða til að afgreiða málið, nema full vissa fengist fyrir því, að ríkissjóður fengi jafnmiklar tekjur af þessu öli og af bruggun óáfengs öls. Fyrir áramót var n. tilkynnt frá ríkisstj., að það væri næstum því sama, hægt væri að framleiða öl á því verði, að ríkissjóður fengi jafnmiklar tekjur af þessu öll og af því öli, sem nú er bruggað í landinu. Það eru nú 58.8 aurar á flösku auk söluskatts. Með því að upplýst er, að ríkissjóður getur fengið þessar tekjur, leggur n. til, að frv. verði samþ. óbreytt. Væri ekkert vit í því að minnka framleiðslu á óáfengu öli, ef það ætti að kosta, að tekjur ríkissjóðs minnkuðu við það, en framleiða svo öl, sem ríkissjóður fengi ekki eins miklar tekjur af. Sé ég svo ekki ástæðu til að ræða þetta mál nánar. Vil ég þó geta þess, að 6. des. s.l. kom annað bréf frá viðkomandi aðilum og er þar ítrekuð ósk um það, að þetta mál verði afgreitt. - N. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv. til l. um bruggun áfengs öls hefur oft skotið upp kollinum hér á Alþingi. Nokkrir þm. virðast hafa haft meiri áhuga á því en nokkru öðru að tryggja íslenzku þjóðinni með lögum áfengt öl. Þetta frv. hefur þó ekki náð fram að ganga, og nú er farin sú leið, að hæstv. ríkisstj. hefur sett brbl. um, að brugga megi áfengt öl handa setuliðinu á Keflavíkurflugvelli. Þessi brbl. eru nú til meðferðar hér á Alþ., og er vonazt eftir, að þau verði staðfest eins og önnur brbl. Nú hefur komið í ljós við athugun n., að það virðist vera mjög vafasamt, hvort ríkissjóður fær jafnmiklar tekjur af framleiðslu þessa áfenga öls eins og af bruggun óáfengs öls. Það mun þó fyrst og fremst hafa verið ætlunin, að ríkissjóður fengi af þessu auknar, en ekki minnkaðar tekjur, geri ég ráð fyrir. Svo hefur a.m.k. verið látið í veðri vaka af þeim, sem hafa haft mikinn áhuga fyrir bruggun áfengs öls, að það mætti fá af því jafnmiklar tekjur í ríkissjóð og af hinu ölinu og mætti jafnvel gera það að útflutningsvara. Var þetta byggt á því, hve íslenzkt vatn virtist vel til þess fallið að vera meginkjarninn í slíkum drykk. Nú hefur fengizt sú reynsla, að það er erfitt að framleiða áfengt öl hér, sem er samkeppnisfært og sölufært til drykkjar hér innanlands, hvað þá heldur ef ætti að leggja á það flutningskostnað til annarra landa. N. telur sig þó hafa fengið vitneskju um, að þeir samningar hafi verið gerðir, að mögulegt verði að framleiða þetta áfenga öl þannig, að það verði ekki dýrara en erlenda ölið. Einnig, að tryggt verði, að ríkið fái jafnmiklar tekjur af framleiðslu þess og af óáfenga ölinu, þ.e.a.s. öli, sem hefur minna en 21/4% vínanda. Mér hefur verið tjáð, en veit þó ekki á því fullar sönnur, að svo hafi farið, þegar búið var að framleiða nokkuð af þessu öli samkv. brbl., að þá hafi strandað á afsetningarmöguleikum til hermannanna á Keflavíkurflugvelli og verulegu magni af ölinu verið hellt niður. Mér er nær að halda, að þetta sé satt. - Svona fór nú um þessa fyrstu sjóferð. En nú á að vera búið að ákveða þetta þannig, að ekki á að bera í milli um verðlag og ríkissjóður á að fá af því jafnmiklar tekjur og hann hefur haft af óáfengu öli, sem hefur verið framleitt. Ég sé enga ástæðu til að staðfesta þessi brbl., því að engar upplýsingar liggja fyrir um, að ríkissjóður fái auknar tekjur við það. Ég skal ekki fjölyrða um þetta mál, en ég segi það strax, að ég er andvígur þessu máli og legg til, að þessi brbl. verði felld, þar sem engin frambærileg ástæða hefur verið borin fram þessu máli til stuðnings. Þó að tilgangur l. sé aðeins að heimila ölframleiðslu handa erlendum her og Íslendingar neyti þess ekki, þá er ekki alveg öruggt að treysta því, að þessi lög verði ekki brotin. Að vísu var áfengt öl framleitt á stríðsárunum, og í upplýsingum er svo til tekið, að það hafi ekki borizt til Íslendinga. En það er aðeins komið undir trúnaði þeirra manna, sem starfa að þessari framleiðslu, hvort vel tekst til eða ekki, en eitt er víst, að fast verður sóti að komast í þennan drykk, ef hann verður framleiddur hér. Ég held, að það væri meiri ástæða til að setja lög til að sporna við áfengisbölinu í landinu heldur en hjálpa til við að auka á það.

Eftir fenginni reynslu hefur ölið alls ekki gert það.

Sú reynsla nær nú ekki til framtíðarinnar og gefur því ekki fulla tryggingu fyrir því, að svo verði ekki. Ég held, að það sé ekki óeðlilegt, þó að menn segi, að hér sé farið inn á hættulega braut. Máltækið segir: „Af mjóum þvengjum læra hundarnir að stela,“ - og má heimfæra það upp á þessi lög eða segja, að með þessu frv. sé verið að bjóða skrattanum litla fingur, og hann tekur alla höndina.



Herra forseti. Eins og tekið er fram í nál. frá iðnn., var ég ekki mættur á þeim fundi, sem málið var endanlega afgreitt á. Hef ég því ekki skrifað undir nál. Hins vegar var ég á fundi, þegar málið var fyrst rætt í n., skömmu eftir að það kom fram. Á þeim fundi gat ég ekki betur séð en allir nm. væru sammála um, að í raun og veru væri enginn fjárhagslegur grundvöllur fyrir framleiðslu þessa öls, sem hér er talað um og selja á setuliðinu á Keflavíkurflugvelli. Mér virtist þá sem öll n. væri sammála um, að engin ástæða væri að samþ. þetta frv. Ég furða mig því mjög á því, að allir nm. hafa orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþ., og ekki sízt eftir þá reynslu, sem hv. síðasti ræðumaður, hv. 6. landsk. þm., benti á að fengin væri, þar sem verulegu magni af því öli, sem búið var að framleiða, hafi verið hellt niður. Því hefur verið haldið fram opinberlega, og ég hef ekki séð því mótmælt og geng því út frá, að það sé rétt. Ég er því á sama máli og hv. 6. landsk. þm., að það er engin ástæða til að setja lög, sem heimili slíka framleiðslu. Í fyrsta lagi er engin ástæða til þess, og í öðru lagi hefur ekki komið neitt það fram, sem bendir til, að fjárhagslegur ávinningur verði við þetta. Fyrst og fremst er það enginn ávinningur fyrir ríkissjóð, því að mér hefur skilizt, að það eigi ekki að framleiða það sem öl almennt, því að ríkissjóður gefur eftir framleiðslutollinn. Mér hefur einnig skilizt, meðal annars af bréfi og viðræðum við forstjóra þessarar ölgerðar, að ölgerðin hafi engan fjárhagslegan hagnað af þessu, nema hún fái sérstakar ívilnanir og geti þess vegna keppt við þá drykki, sem setuliðið getur fengið. Af þessu. er því enginn fjárhagslegur hagnaður. Mun ég því hafa sömu afstöðu og áður og er á móti því, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Frv. þetta kemur ekki almennri ölframleiðslu hér á landi neitt við. Það er allt annað mál og er þessu máli á engan hátt tengt. Kemur það líka mjög berlega fram í sögu þeirri, sem tveir síðustu ræðumenn hafa sagt um það, að ölinu hafi verið heilt niður. Ég sá þessa sögu í Þjóðviljanum, og er ekki hægt að leggja dóm á, hvort hún er sönn. Það kann að vera, að hún sé sönn, og það kann að vera, að hún sé ósönn.

Það hefur ekki verið borið á móti henni.

Það eru líkur til, að hún sé ósönn, af því að hún birtist í Þjóðviljanum, en þó ratast oft kjöftugum satt á munn. En ef svo einkennilega vildi til, að hún væri sönn, þá er það bending um það, að hinum þorstlátu mönnum takist ekki að ná í hinn dýrmæta mjöð í þetta sinn og það hafi einmitt tekizt, sem bæði var lofað af hálfu verksmiðjunnar og eftirlitsmannanna, að sjá til þess, að þessi drykkur kæmist ekki í hendur annarra en þeirra, sem hann var framleiddur vegna. En þó að þessi hv. þm., sem fyrstur reifaði þetta hér, sé á móti frv. þm. N-Ísf. og finnist þess vegna, að hann verði að vera á móti áfengu öli, af því að hann flutti frv. um bruggun áfengs öls á Íslandi, finnst mér engin ástæða til, að hann sé á móti þessu. Þetta kemur Norður-Ísafjarðarsýslu og Sigurði Bjarnasyni ekkert við. En það er ljóst, að hv. 6. landsk. þm. hefur algerlega misskilið málið. Það væri alveg ástæðulaust að samþ. þetta frv., ef það væri hvorugt fyrir hendi, að íslenzk framleiðsla og þar með verksmiðjan hefði hagnað af framleiðslunni né heldur hefði ríkissjóður hagnað af framleiðslunni, vegna þess að það ætti ekki að greiða skatt af henni, sem rynni til ríkissjóðs. Þetta, sem þeir fullyrða, mundi því aðeins standa, ef sú ölframleiðsla, sem hér um ræðir, yrði til þess að koma í veg fyrir, að framleitt yrði öl handa Íslendingum, sem full skattgjöld yrðu greidd af, en engin skattgjöld af þessu öli, sem er framleitt handa varnarliðinu. Nú hefur frsm., hv. þm. Barð., þegar skýrt frá því, að meiri hl. n., þ.e.a.s. allir þeir nm., sem viðstaddir voru á fundi, styðji þetta frv. því aðeins, að skattur fáist af ölinu, sem er sambærilegur við þann skatt, sem fæst af öli, sem Íslendingar neyta sjálfir og þeim er löglega selt til neyzlu. Úr því að frv. nær stuðningi n., nær það þar með væntanlega samþykki þingsins, en þó því aðeins, að þetta sé tryggt. Ég lýsi því yfir sem ráðh., að ef það kemur undir mig að samþykkja málið, mun ég ekki samþykkja það, nema fullkomin skattgreiðsla sé tryggð, sem ég tel sjálfsagt að sé tryggð samkv. eðli málsins. Það er því alveg öruggt, að skattgreiðsla af ölinu verður tryggð, svo framarlega sem ölið verður selt lögum samkvæmt. Þá gætti einnig nokkurs misskilnings hjá hv. þm. Barð., þar sem svo var að skilja af hans ræðu, að hann teldi, að þessi framleiðsla mundi draga úr framleiðslu annars öls. En þetta er alls ekki svo vaxið. Ég hygg, að geta ölverksmiðjunnar hér til að framleiða sé miklu meiri en nú kemur fram, þar sem nú er framleitt öl til sölu innanlands. Eftir þeim fregnum, sem ég hef af þessu, er það öruggt, að hér verður um umframframleiðslu að ræða. Mundi þessu fylgja aukin atvinna fyrir verkamenn, sem að þessu vinna, aukinn rekstur verksmiðjunnar og auknar tekjur hennar og þar að auki auknir beinir skattar til bæjar og ríkis. Þannig er það greinilegt, að af þessari framleiðslu mundi leiða margvísleg fjárhagsleg hlunnindi fyrir einstaklinga og almenning. Ég hygg, að hið lítið ágæta blað Þjóðviljinn, sem sagði, að ölinu hefði verið hellt niður, hafi það sem aðalásökunarefni, að ekki hafi tekizt með þessu móti að auka atvinnu á þann hátt, sem til var ætlazt, og verður þetta ekki skilið á annan veg en þann, að það væri sakir aumingjaháttar yfirvaldanna, að þessi atvinnubót kom ekki fram. Voru mörg önnur orð þar sögð, en ekki þarf að eyða miklum tíma í að svara þeim. Það eru undarlegar þær forsendur, sem hv. þm. hafa fært hér fram máli sínu til stuðnings, og fá þær ekki staðizt. Það er augljóst, að ef þetta öl verður framleitt, leiðir af því margvisleg fjárhagsleg hlunnindi fyrir Íslendinga. Þarf ekki að rökstyðja það frekar, enda tel ég þetta ekki neitt stórmál, og mun litlu skipta, hvernig um það fer. En samt sem áður tel ég, að þar sem ljóst er, að þetta mun örugglega verða til atvinnuaukningar og fjárhagslegs hagnaðar fyrir ríkissjóð og einnig fyrir bæjarsjóð og til nokkurs gagns fyrir fyrirtækið, sem hlut á að máli, þá getum við okkur að meinlausu veitt þessa heimild, og tel ég, að rétt sé að veita hana. En ef hv. þm. sjá einhverja annmarka á þessu, þá legg ég ekki kapp á, að frv. nái fram að ganga. Og ef af þessu er ekki sá fjárhagslegi hagnaður, sem við gerðum ráð fyrir og byggðum brbl. á, þá finnst mér síður en svo sjálfsagt, að frv. nái fram að ganga, og tel réttast, að frv. dagi uppi. Ég mundi vissulega ekki styðja að framgangi þessa máls, nema full skattgreiðsla af ölinu væri tryggð. Kemur ekki til mála, að nein eftirgjöf á slíkum skattgreiðslum verði veitt, þó að hún yrði til þess að gera mögulega sölu á öli, ef hún er ekki möguleg með öðru móti.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. dómsmrh. fyrir þær upplýsingar, sem hann gaf í sambandi við skattgreiðslur af ölinu. Það er áreiðanlegt, að sá hluti n., sem afgreiddi málið, gekk út frá, að þessi heimild væri bundin því skilyrði, að ríkissjóður fengi jafnmiklar tekjur af þessu áfenga öli og hann fær af því öli, sem framleitt er til innanlandsneyzlu. Nm. var vel ljós nauðsyn þess, að þetta skilyrði yrði sett. Í bréfinu frá 6. des. er óskað eftir því, að þetta frv. verði að lögum, og því lýst yfir, að komizt hafi verið að samningum við hið erlenda setulið og muni hægt að selja því þessa framleiðslu á því verði, sem nauðsynlegt er, þegar reiknað er með þeirri tollagreiðslu, sem af ölinu greiðist. Út af þeim orðum hæstv. dómsmrh., að það væri misskilningur hjá mér, að þessi framleiðsla yrði til að draga úr framleiðslu annars öls handa Íslendingum, þá vil ég skýra frá því, að ég ræddi þetta atriði við framleiðendurna, og þeir sögðu, að á þessu stigi málsins væri engin hætta á, að framleiðsla þessa öls yrði til að draga úr framleiðslu ölsins, sem fer á innlendan markað; afkastamöguleiki verksmiðjunnar væri svo mikill. Það er alveg rétt hjá hæstv. dómsmrh., að það gætu orðið auknar tekjur af þessari framleiðslu, jafnvel þó að ekki væru greiddir af því jafnháir tollar og af hinu ölinu. N. vildi setja undir þann leka og fyrirbyggja, að slíkt ástand skapaðist, að draga yrði úr framleiðslu öls, sem fullir skattar væru borgaðir af, meðan haldið væri áfram að framleiða öl, sem ekki væru borgaðir fullir skattar af. Hvað viðvíkur aths. hv. 4. landsk. þm., þá er hún byggð á misskilningi, sem stafar af því, að hann var ekki með í afgreiðslu málsins, sem ég skýrði frá í minni frumræðu. Ég skýrði í henni, hvernig þessi mál lágu fyrir, að iðnrekendur óska þess, að þetta frv. verði afgreitt, þó að þeir verði að greiða toll af þessu öli. Þá er rangt að telja, að ríkið hafi engar tekjur af þessu; af þessu skapast einmitt aukatekjur fyrir ríkissjóð. Hvað snertir aths. hv. 6. landsk. þm., þá var hann þar að blanda saman tveimur óskyldum málum. Þetta öl er ekki framleitt fyrir innlenda neyzlu, og það er sannanlegt, að því hefur ekki verið hellt niður. Það var talin fjarstæða í n. að setja nokkuð um framleiðslu á öli handa landsmönnum almennt, og n. vildi ekki hafa neinar undantekningar þar um, og það hefur aldrei hvarflað að neinum nefndarmanna að taka neitt inn um það. Um það, að þarna hefði verið hellt niður öli, þá er það að segja, að við höfðum nú heyrt þetta eftir Þjóðviljanum og höfðum þess vegna rætt um það við forstöðumenn þessarar stofnunar, og þeir töldu það vera fjarstæðu, að nokkuð slíkt hefði átt sér stað. Hitt sögðu þeir, að það væri ekki enn að fullu ráðið, hvort tækist að selja, en það mun nú hafa tekizt.

Ég er ekki viss um, að það hafi enn tekizt, og það er ekki vist nema einhverju hafi verið hellt niður.

Ja, því var neitað af framleiðendunum 10. okt. s.l. Hins vegar þarf ekki að vera að tala um það, að þessu hafi verið heilt niður. Það er svo heimskulegt að láta sér detta það í hug, að nokkur framleiðandi hefði gert það. Ætli það hefði ekki mátt blanda það, þangað til það var hæft til innanlandsneyzlu? Sá hagnaður, sem ríkið kemur til með að hafa af þessari sölu aukalega, er sá, að það tekur 58.8 aura af flösku plús söluskatt, sem er fram yfir það, sem væri, ef þetta væri selt til Íslendinga. Í öðru lagi fæst þetta borgað í erlendri mynt, sem ekki er hægt að neita, að eru tekjur út af fyrir sig. Þar að auki veitir þetta nokkra aukna vinnu til iðnverkafólks, sem sagt er að hafi verið fækkað um 80% og hv. 6. landsk. þm. hefur ekki virzt vera ánægður yfir. Og mér finnst, að það ætti sízt að sitja á honum, þó að reynt væri að auka eitthvað vinnu í iðnaðinum. En það virðist vera fyrir fram ákveðið hjá honum að vera á móti öllu, sem ríkisstj. kann að koma fram með. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þetta mál nánar að sinni. Þær aðfinnslur, sem fram hafa komið, eru byggðar á misskilningi. Þessi framleiðsla færir okkur auknar tekjur, og það er fyllilega tryggt, að þetta öl verður einungis selt til útlendinga og verður alls ekki látið ganga til Íslendinga sjálfra.



Herra forseti. Ég vil með nokkrum orðum gera grein fyrir minni afstöðu til þessa máls. Ég er því fylgjandi, þar eð þetta öl er ekki ætlað Íslendingum, og af fenginni reynslu er ekki mikil hætta á, að það muni leka mikið út til Íslendinga. Á fyrsta fundi n. virtist svo sem ekki væri hægt að selja það til útlendinga, og var ég þá á alveg sama máli og hv. 4. landsk. þm., að ekki kæmi til mála að leyfa að selja það á lægra verði, og ég mun ávallt verða á móti því. En eftir þær upplýsingar, að samkomulag hefði orðið við varnarliðið um, að það keypti þessa framleiðslu, og hægt væri að bæta við nokkru fólki í verksmiðjuna til að framleiða þetta umfram það, sem framleitt er til landsmanna sjálfra, þá gat ég fallizt á málið á þeim grundvelli, þar sem séð var, að ekki var hætta á, að það færi til Íslendinga, og það mundi færa ríkinu nokkrar auknar tekjur. Af þessum orsökum var ég með málinu, og ef þær forsendur hefðu ekki verið fyrir hendi, þá hefði ég ekki verið með því og mun aldrei verða á öðrum grundvelli.



Herra forseti. Hæstv. dómsmrh. vildi láta að því liggja, að ég hefði blandað saman tveimur óskyldum málum. Þetta er alrangt. Ég gat þess, að það hefðu áður verið þm. hér á þingi, sem hefðu haft áhuga á því að koma á bruggun öls fyrir landsmenn sjálfa, og ég blandaði því máli á engan hátt saman við þetta mál, sem er alls ekki hið sama, og ég veit, að þeir eru ekki svo skilningssljóir, að þeir sjái það ekki. Hins vegar gegnir það furðu, að hv. þm. N-Ísl. skuli hafa barizt svo ákaft fyrir því máli, því að ég veit, að það stafar ekki af því, að hans kjósendur séu svo miklu þorstlátari en aðrir, og ég geri mér það fyllilega ljóst, að þetta mál er flutt á annan hátt og þetta frv. er flutt undir því yfirskini, að þetta öl eigi að vera handa hinu erlenda setuliði. En þarna er verið að rýmka þær hömlur, sem verið hafa á framleiðslu öls hér á landi, og það er sagt, að þegar skrattanum sé boðinn litli fingurinn, þá taki hann alla höndina. Hér hefur nú litli fingurinn ekki verið tekinn strax, en það mun þá ákveðið að bjóða alla höndina. Þetta mál er af fylgismönnum þess túlkað sem atvinnubótamál. Það á að veita Íslendingum vinnu til viðbótar því, sem þeir hafa við að brugga óáfengt öl handa landsmönnum sjálfum; þetta er atvinnubótamál. Mér lá nú við að brosa, þegar ég heyrði það. Nú, - og það er meira, það er bjargráð, það er fjárhagslegt hjálpráð fyrir ríkissjóð, það á að bæta úr bæði fyrir bæjar- og ríkissjóði. Þetta er sem sagt atvinnu- og fjárhagsmál. Ég veit ekki, hvort hæstv. ráðh. er góður að blása sápukúlur, en þetta mál er ekki annað en sápukúla, sem hann er að reyna að gera litfallega. Þetta er ekki nein úrbót í atvinnu- eða fjárhagsmálum, eða hvað á það þá að veita mörgum atvinnu, og hvað á það að gefa miklar tekjur í aðra hönd? Það er ekki annað en hjákátlegt að fara inn á þá braut að túlka það þannig. - Þm. Barð. var ekki lengi að taka undir þetta. Hann sagði: 6. landsk. er á móti þessu máli. Hann er á móti aukinni atvinnu og auknum tekjum fyrir ríkið. - Þetta er þvættingur og hvergi boðlegur og sízt í sölum Alþingis. Það verða jafnmargir atvinnulausir, þó að þetta verði samþ., og það veit hv. þm. Barð. eins vel og ég. En ef það skyldi vera, að einhverjir stæðu í þeirri meiningu, að af þessu fengjust auknir skattar, er það þá ekki gefinn hlutur, að af þessum mjóu þvengjum verði þau skæði, að með þeim mætti bæta við nýjum tekjustofnum og auka atvinnulífið? Og ef svo færi, er mér næst að halda, að á næstu fjárlögum yrði nýr liður um tekjur af öli, sem brugga mætti til innanlandsneyzlu. Það er gefinn hlutur, að svona verður afgreiðsla þess. Það hefur verið falazt eftir að mega brugga öl handa Íslendingum sjálfum, og hv. 1. þm. N-M. vill ekki ljá þessu máli lið nema í þessu formi einu. Það hefur verið falazt eftir að brugga áfengt öl, og reyndar er verið með þessum aðgerðum að opna gáttina, það er verið að rétta alla höndina. Í þessu máli er um meira að ræða en það, hvort leyfa eigi að brugga öl handa setuliðinu. Það er um það að ræða, hvort leyfa eigi bruggun öls í landinu. Þess vegna er þetta svo mjög mikilsvert mál. Það hefur verið upplýst, að framleiðandinn hefur ekki af þessu auknar tekjur, nema af því séu felldir tollarnir, og svo segir frsm. n., að það sé búið að selja, en ráðh. heldur hins vegar, að það sé ekki búið. Ekki ber þeim nú rétt vel saman, blessuðum. Það er að segja, þarna veður n. í villu og svima, og ráðh. hefur upplýst, að það er ekki búið að leysa þann hnút, sem n. taldi frumskilyrðið, að leystur væri, til þess að hún gæti fallizt á að leyfa þessa bruggun. Með öðrum orðum, u. ætti að fresta frekari ákvörðun, þangað til ljóst er, hvort samningar takast. Meðan ekki hefur tekizt að selja þessa framleiðslu, þá eru ekki líkur til, að af henni verði atvinnubætur eða auknar tekjur. Þegar þm. Barð. ætlaði að sanna, að það væri lygasaga, að ölinu hefði verið hellt niður, af því að fréttin hefði birzt í Þjóðviljanum, greip ráðh. fram í fyrir honum og sagði, að það væri ekki víst nema ölinu hefði verið hellt niður. Þ.e.a.s., hann gat ekki sagt á kurteislegri hátt, að ölinu hefði verið hellt niður. Þetta ber allt að sama brunni. Það er enginn möguleiki fyrir framleiðendurna að hefja framleiðslu þessa öls, fyrr en tekizt hefur að semja við setuliðið. Með því eru færðar óyggjandi sannanir fyrir því, að af þessu getur ekki orðið fjárhagslegur styrkur fyrr. Og ég vil leyfa mér að spyrja hv. frsm. n., hann getur svarað því hér á eftir: Hvað mikil fjölgun mun verða hjá Ölgerðinni Egill Skallagrímsson á verkamönnum, ef af þessu verður, og hvað miklar auknar skatttekjur mun þetta gefa? Þetta eru þau grundvallaratriði, sem við hljótum að verða að vita. Það er meining stuðningsmanna þessa máls að fleyta því í gegn undir því yfirskini, að það sé atvinnubótamál og skapi auknar tolltekjur fyrir ríkissjóð og þetta sé mikið atvinnuspursmál og fjárhagsspursmál. Ég skal játa, að það mundu renna á mig tvær grímur, ef þetta mundi veita mörgum tugum verkamanna atvinnu og mörgum tugum milljóna í bæjarsjóð. En ég hef trú á, að það verði svipað með þetta og sápukúlur ráðh. Ég veit, hvers eðlis þetta er. Það á að fá þetta í gegn í saklausu formi sem lagaákvæði um, að selja megi þetta setuliðinu; þó segir einungis, að ríkisstj. sé heimilt að leyfa bruggun handa hinn erlenda setuliði, en það segir ekkert um það, að ekki megi selja það Íslendingum sjálfum.

Það er í öðrum lögum.

Nú, ekki verður það ráðið af þessari lagagr. Það er einungis tekið fram, að leyfilegt sé að búa til öl handa hinu erlenda setuliði, en ekkert tekið fram um, hvað það megi vera sterkt né hvort ekki megi selja það öðrum. Það má hafa meira en 21/4 % áfengismagns af innihaldi, en hvað mikið, er framleiðandanum í sjálfsvald sett, og mun hugsað, að það megi vera eins sterkt og framast er hægt að hafa öl. Ég er handviss um, að næsta skrefið verður það, að á næsta Alþingi verður borið fram frv. um, að þessi drykkur skuli framleiddur handa öllum landsmönnum, þar sem hann auki atvinnu og auki tekjur. Þannig verður hægt að gera sápukúluna að bolta úr einhverju haldbetra efni. Þá verður það komið í gegn, sem Jón Auðun dreymdi um, að bruggað yrði áfengt öl handa Íslendingum, og Sigurður Bjarnason hefur síðan tekið upp á sína náðararma. Og af þeim ástæðum, sem ég nú hef fram tekið, og af því, að þetta hefur enn ekki verið ákveðið við herinn, hvort hann mundi kaupa þessa framleiðslu, og enn fremur af öllum þeim loddaraleik og skinhelgi, sem þetta mál er fram borið með, þá er ég enn meira á móti því en áður.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður tók reyndar af mér ómakið að svara, þar sem hann tók fram flest þau atriði, sem ég ætlaði að minnast lítillega á. Annars ætla ég að benda á það ósamræmi, sem fram kom í ræðum þeirra manna, sem málinu eru fylgjandi. Annað var það, að dómsmrh. tók fram í sinni framsöguræðu fyrir málinu, að heimildin hefði enn ekki komið til framkvæmda, og jafnframt talaði hann um, að hún mundi aldrei koma til framkvæmda, nema uppfyllt væru viss skilyrði, - þau, að greiddar yrðu af framleiðslunni tolltekjur þær, sem ríkissjóður á að hafa. Jafnframt þessu talaði frsm. n. um, að framleiðsla hefði strax verið hafin, en hins vegar vildi hann ekki heyra, að framleiðslunni hefði verið hellt niður, og gaf í skyn, að samkomulag hefði náðst og þá tollar sennilega greiddir í ríkissjóð. Þetta kemur illa saman og bendir ekki til mikillar alvöru í þessu máli, og virðist skorta haldgóð rök fyrir því, að þessi heimild verði gefin fyrir framleiðslu ölsins. Meiri hluti n. hefur fært þau rök fyrir málinu, að full trygging sé fyrir því, að greiddur verði framleiðslutollur af þessari framleiðslu, án þess að nokkuð hafi komið fram, í hverju sú trygging er fólgin, öðru en því, að ráðh. lýsti yfir áðan, að hann mundi ekki - eins og hann orðaði það - nota þessa heimild, nema þessi tollgreiðsla fengist. Ég tel þetta samt sem áður ekki næga tryggingu og það því síður sem enn þá stendur í lagafrv. ákvæði, sem beinlínis er við það miðað, að hafður sé annar háttur á um tollgreiðslu af þessu en því öli, sem ætlazt er til að verði framleitt fyrir Íslendinga. Það stendur hér, að ákveðið skuli með reglugerð, hvaða tollur skuli greiddur af þessu öll. Ég vænti þess, að meiri hl. n. og þeir alþm., sem vilja samþykkja þetta frv. með þeirri forsendu, að greiddur skuli af þessu öli tollur eins og öðru öli, sem hér er framleitt, muni á það fallast að fella þetta ákvæði niður úr gr., og leyfi ég mér því að flytja skriflega brtt. við 1. gr., um að orðin „tollgreiðslu af ölinu“ falli niður. Það stendur hér í 1. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Nánari ákvæði um framkvæmd þessara laga, tollgreiðslu af ölinu, sölumeðferð .... má setja með reglugerð.“ Ef það á að vera forsenda fyrir framkvæmd l. og notkun heimildarinnar, að greiddur sé af þessu fullur tollur, þá er engin ástæða til að hafa þessi orð: „tollgreiðslu af ölinu“, - að það sé ákveðið með reglugerð. Ég vildi því leggja til, að þessi orð verði felld niður, og vænti þess, að þeir, sem vilja fylgja málinu með þeirri forsendu, að fullur tollur skuli af þessu greiddur, geti á það fallizt, þannig að ekki sé um að villast, að ekki sé lengur í l. nokkur heimild til þess að falla frá tollgreiðslu af þessu.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt svo hljóðandi brtt. frá hv. 4. landsk. (StgrA): „Við 1. gr. Orðin „tollgreiðslu af ölinu“ falli niður.“ Þessi brtt. er skrifleg og þar að auki of seint fram komin, og þarf tvöföld afbrigði, sem ég leita hér með.



Herra forseti. Ég sé nú ekki ástæðu til að ræða mikið um þetta, en vil þó segja nokkur orð um þá till., sem hér er komin fram. Ég get að sjálfsögðu ekkert um það sagt, hvað meiri hl. n. segir um þessa brtt., en ef hv. tillögumaður vill taka hana aftur til 3. umr., skal ég ræða um hana við n. - Mér þykir ákaflega eðlilegt, að þessi till. er komin fram, og liggur fyrir um það fullkomin yfirlýsing frá mér og öðrum nm., að þessa framleiðslu megi ekki selja, nema greiddur sé af henni sami tollur og af annarri ölframleiðslu í landinu, og get ég því lýst yfir fyrir mína parta, að ég get fallizt á till., en get ekki sagt um það fyrir hönd n., nema haldinn verði nefndarfundur. Ég get líka látið mér nægja yfirlýsingu hæstv. ráðh., en ef hv. þd. telur það heppilegra, hef ég ekki á móti því, að þessi till. verði samþ. - Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða um þetta meira. Ég sé ekki ástæðu til að þvæla mikið við hv. 6. landsk. Hann hefur belgt sig hér upp og rangfært, að hér sé um stórkostlegt fjárhagsmál að ræða. Ég veit ekki, hver hefur haldið því fram, en honum er orðið svo tamt að tvöfalda allar tölur, eins og hann t.d. gerði í sambandi við umr. um fjárl., svo að það er ekki furða, þó að hann haldi þessari stefnu sinni áfram hér nú á hinu nýja ári. Hvorki ég né hæstv. dómsmrh. höfum minnzt hér neitt á það, hve stórkostleg hagnaðarvon þetta væri fyrir ríkissjóð eða bæjarfélögin; það er hugmynd, sem hefur komið fram hjá hv. þm. sjálfum, en ekki neinum öðrum. Svo hefur hann hér í frammi ósæmilegt orðbragð, sem hæstv. forseti raunverulega hefði átt að hringja á hann fyrir. Hér í ekki meira alvörumáli belgir hann sig upp og reynir að hafa á móti þessu máli fyrir pólitíska hagsmuni, en vantar allan grundvöll til þess að geta flutt rök fyrir sínu máli. Þetta mál er alveg einangrað. Hvað hefur skeð síðan heimildarl. voru sett 1941, annað en það, að þá mátti selja setuliðinu, en nú má selja varnarliðinu? Vill ekki hv. þm. svara því? Hvað er svo þessi hv. þm. að ræða um þessi mál? Hvaða hugmynd er það, að þetta verði einhver voði fyrir íslenzku þjóðina? Slíkt er ekkert annað en bull í sambandi við málið. Hv. þm. vildi gera ákaflega mikið úr því, að ég hefði sagt, að minnzt hafi verið á það af þm., að rétt væri að setja inn í þetta frv. heimild til að selja ölið innanlands. Það hefur aldrei verið minnzt á það við n. sem slíka, en þm. er kunnugt um það eins og mér, að til eru menn í d., sem telja það ekki neina goðgá, að slíkt öl væri selt innanlands, en það kemur bara ekkert við afgreiðslu þessa máls, og hefur enginn blandað þessu saman nema hann. Svo spyr hann, hvað þetta þýði mikla fjölgun verkamanna. Ég get svarað því. Það fer eingöngu eftir því, hve mikið magn varnarliðið vill nota, og ágóði ríkissjóðs fer líka eftir því. Ef ekkert öl er bruggað, er uppfyllt ósk þessa ha. þm., en líka ósk hans um það, að hvorki ríki né bær hafi tekjur af því og verkamenn ekki heldur tekjur af því. En hann vill, að það komist bara ekki upp, en í hjarta sínu væri hann ánægður yfir því, ef ekkert öl væri bruggað og bæjarsjóður fengi engar tekjur, verkamenn engar tekjur og ríkissjóður engar tekjur. Og ef mótstaða hans er slík, að hann geti fengið meiri hl. Alþ. til að ganga inn á slíkt, fær hann óskir sínar uppfylltar í sambandi við málið með því að frv. verður fellt. Hv. þm. gat einnig um, að það væri ekkert styrkleikahámark í sambandi við bruggunina. Það er alveg rétt, að það er ekkert hámark, enda kemur það ekkert málinu við, þegar ekki á að selja ölið innanlands. En ég get sagt honum, að það er til styrkleikahámark á vinanda um það, hvað hægt er að hafa ölið sterkt til þess að vera undir þeim flokki að heita öl, og upp í það hámark geta þeir náttúrlega farið. Ég sé ekki ástæðu til að ræða um þetta mál meir, það liggur alveg ljóst fyrir. Ég hef ekki neina löngun til að þrátta við hv. þm. um það meir. Hann reynir að blanda hér inn í allt öðrum málum, en hefur ekki tekizt frekar en endranær að halda sig að réttum tölum, því að sem sagt, þá hefur þessi freisting komið yfir hann áður, þar sem komið hefur í ljós, að hann hefur tvöfaldað tölur hér í Alþingi.



Herra forseti. Það fór eins og mig grunaði, að hv. þm. Barð. gat enga grein gert fyrir því, hvaða atvinnubót væri að samþykkt þessa frv., og því síður, hvaða auknar tekjur mundu fljóta í ríkissjóð eða bæjarsjóð. Hitt tekst honum ekki að draga fjöður yfir, að bæði hæstv. ráðh. og hann sjálfur vildu ræða um þetta mál á þeim grundvelli, að þetta væri atvinnubótamál og fjárhagsmál, sem hefði þýðingu. Hæstv. ráðh. talaði um, að af þessu fengist vinna fyrir íslenzkar hendur, sem annars fengist ekki, og auk þess kæmu af þessu skattar til bæjar og ríkis. Engar tölur voru nefndar af honum né mér, svo að allt tal hv. þm. Barð. um rangar tölur af minni hendi er út í hött eins og fleira af hans hendi. Sannleikurinn er sá, að n. hefur ekki fengið öruggar upplýsingar um neina hlið þessa máls, meðan hún hafði það til meðferðar og tók ákvörðun um að mæla með því til samþykktar.



Herra forseti. Ég vil aðeins skýra frá því, að eftir því sem mér var þá sagt frá, virtist vera öruggur grundvöllur fyrir því, að þessi framleiðsla gæti átt sér stað, með því samkomulagi, sem fengið var, þannig að ef það stóðst ekki á, er það ekki á neinn hátt sök n. Og eins og ég sagði, verður heimildin ekki notuð, nema því aðeins að þau skilyrði verði fyrir hendi, sem n. hefur byggt á, svo að allar ásakanir á hana eru ástæðulausar.



Herra forseti. Frv. þetta er undirbúið af dómsmrn. og hefur nú þegar tekið miklum breytingum, og verða þær til þess, að miklu fleiri fá ríkisborgararétt en við ætluðumst til. Virðist það einkum stafa af því, að þm. hafa viljað láta alla, er uppfylla skilyrði ríkisborgararéttarlaganna og þó einkum ákvæðið um 10 ára heimilisfang, fá hér ríkisborgararétt. Ég hef nú aldrei fylgt þessum lögum bókstaflega, af því að þetta ákvæði um 10 ára frestinn er í rauninni þýðingarlaust og fær ekki staðizt vegna ákvæða stjskr. Það er á valdi Alþ. að veita þennan rétt, og er löggjafinn óbundinn af öðru en því, sem stjskr. segir um þetta. Ég hef því ekki farið eftir þessum lögum, heldur því, sem mér hefur virzt réttast í hverju tilfelli, og haldið í það, að fáir fengju réttinn og þá helzt fólk af íslenzku bergi brotið eða frá Norðurlöndum, og tekið mjög fáa aðra, nema þá helzt fólk, sem hefur komið hingað til þess að setjast hér að og vinna að mannúðar- og líknarstörfum, eins og nunnurnar í Landakoti. Segja má, að með þessu sé rétturinn veittur nokkuð af handahófi. En sannleikurinn er sá, að stjskr. ætlast til þess, að Alþ. meti þetta í hvert sinn, en fari ekki eftir blindum reglum. Ég legg þó enga megináherzlu á að breyta frv. aftur. Þó er þess að gæta, að þeir menn, sem eiga ekki skilið að fá þessi réttindi, hljóti þau ekki á þennan hátt. Ég tel, að fyrirmælin í 2. gr. séu til bóta, að þessu fólki sé gert að skyldu að taka upp íslenzk nöfn, áður en það hlýtur réttinn. En þó verður að segja, að ef l. um mannanöfn verða þannig endurvakin af löggjafanum, verður að fylgja þeim betur en gert hefur verið, en þau hafa alla tíð verið dauður bókstafur. Og ef Alþ. vill, að þessum l. sé framfylgt um suma, verður að láta það gilda um alla, svo sem þá, er hafa tekið upp ný ættarnöfn gegn lögunum. Og eins er það, að eldri ættarnöfn hafa verið notuð áfram, eftir að þau áttu að hafa verið felld niður. Ég held því, að ekki verði hægt að láta sem þessi l. séu ekki til, eftir að þau hafa verið endurvakin af löggjafanum á þennan hátt. Ég legg svo til, að frv. verði vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Í fjarveru frsm. landbn. get ég tekið að mér að hafa framsögu í þessu máli og skal fara um það nokkrum orðum. Eins og sjá má á nál., hefur n. orðið sammála um afgreiðslu málsins og leggur til, að það verði samþ. Jörðin Múlasel er eyðijörð, og samkvæmt umsögn Pálína Einarssonar landnámsstjóra eru ræktunarskilyrði heima fyrir mjög erfið, en með sameiningu þessara tveggja jarða, Múlasels og Helgastaða, verður hins vegar afkoma tveggja bænda á Helgastöðum betur tryggð. Helgastaðir gætu látið í té túnræktaraðstöðu, en Múlasel gæfi beitaraðstöðu. Það er skoðun n., að frekar skuli leitazt við að fjölga nýbýlum í landinu, en þar eð svo er háttað með þessa jörð, mun afkomu allri af búskap á henni verða betur borgið með því að sameina hana Helgastöðum og skipta síðan jörðinni í tvö býli. Þetta mál var allmikið rætt í Nd., en ég ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum, en endurtek það, að landbn. þessarar hv. d. leggur einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Mál þetta hefur legið alllengi hjá allshn. N. hefur nú athugað og rætt frv. og hefur átt viðræður um það við forustumenn Íþróttabandalags Reykjavíkur og leitað upplýsinga um, hvernig rekstur slíks happdrættis, töluspjaldahappdrættis, sé hugsaður. Slík happdrætti sem hér um ræðir eru með öllu óþekkt hér á landi. Ungmenna- og íþróttafélög hafa með höndum margs konar skemmtanastarfsemi, þar sem við mætti koma slíku happdrætti til fjáröflunar fyrir félögin. Hins vegar verður reynslan að skera úr því, á hve breiðum grundvelli sé rétt að leyfa rekstur slíkrar starfsemi. - Að hinu leytinu er það kunnara en frá þurfi að segja, að íþrótta- og ungmennafélögum er nauðsynlegt að hafa allgóða tekjustofna, og hafa ýmis félög oft verið í vandræðum vegna fjárskorts að sjá starfsemi sinni farborða. Með tilliti til þessa hefur n. lagt til, að frv. verði samþ. með eftirfarandi breytingu, sem sést á þskj. 498, að 1. gr. frv. orðist svo: „Heimilt skal dómsmálaráðherra að leyfa héraðssamböndum íþrótta- og ungmennafélaga, hverju á sínu félagssvæði. að stofna til og reka um tiltekinn tíma töluspjaldahappdrætti („Bingo“-happdrætti) í sambandi við skemmtanir, er þau eða sambandsfélög þeirra halda, samkvæmt reglum, er settar yrðu með reglugerð.“ N. var sammála um, að það skyldi tryggt, að þessi starfsemi gengi ekki úr hömlu. og var sammála um að afgr. málið á þennan veg. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta, en óska þess, að málinu verði vísað til 3. umr. að þessari umr. lokinni.



Herra forseti. Eins og þm. er kunnugt, þá er nú nýlega fallinn dómur í landhelgisdeilu Norðmanna og Breta. Margan Íslending mun fýsa að fá að vita, hverjar forsendur alþjóðadómstóllinn í Haag færir fyrir úrskurði sínum og hvaða áhrif dómsniðurstaðan hefur á fyrirhugaða víkkun íslenzkrar landhelgi. Í þessu sambandi langaði mig til að bera fram stuttorða fyrirspurn til hæstv. dómsmrh.: Hefur ríkisstj. kynnt sér niðurstöður dómstólsins og áhrif þeirra á víkkun og verndun íslenzkrar landhelgi?



Herra forseti. Eins og ég tjáði hv. fyrirspyrjanda, er hann gat þess við mig áður en fundur hófst, að hann mundi bera fram fsp. varðandi þetta mál, þá er hér um svo mikið mál að ræða, að eðlilegra hefði verið að spyrja um það í fyrirspurnatíma, þannig að um nokkurn fyrirvara væri að ræða. Hins vegar get ég nú aðeins gefið lauslegt og stutt svar. Í stuttu máli er ekki annað hægt að segja um þetta en það, að dómurinn barst hingað fyrir fáum dögum. Hann hefur þegar verið tekinn til athugunar, og ég get lýst því yfir, að hann verður tekinn til gaumgæfilegrar athugunar nú á næstunni. Ég skal ekki segja neitt um það ákveðið, hvernig þessum athugunum verður hagað, en að sjálfsögðu verður haft samráð við stjórnmálaflokkana, áður en ákvarðanir verða teknar til frekari aðgerða í málinu. Munu fulltrúar Alþfl. að sjálfsögðu verða hafðir þar með í ráðum. Að hinu leytinu heyrir þetta mál, hvað vísindalegri verndun landgrunnsins við kemur, undir hæstv. sjútvmrh., en ekki undir mig.



Ég vil þakka hæstv. dómsmrh. fyrir svörin. Ég vildi mjög eindregið beina því til hæstv. ríkisstj., að þessu máli yrði sem mest hraðað, þannig að þetta mál gæti komið til kasta þessa þings, ef þess væri kostur.



Ég skal ekki segja, hvort hægt verður að leggja málið fyrir þetta þing, sem nú situr. Nú er um að gera, að búið verði nægilega vel að öllum frágangi við undirbúning þessa máls, þannig að það geti staðizt, sem gert verður. Þetta mál er að sjálfsögðu skjótt til vinsælda, en það er um að gera, að svo verði frá málinu gengið, að ákvarðanir okkar standist.