Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Samgn. hefur haft til athugunar frv. um breyt. á vegalögum á þskj. 106. N. hefur rætt þetta mál á nokkrum fundum og komu vegamálastjóri og ráðuneytisstjóri samgrn, á einn fund n. og skýrðu einstakar gr. frv. og svöruðu fsp. Leggur samgn. fram nokkrar brtt. við frv. á þskj. 313. Í 1. gr. frv. er ákvæði um það að taka inn í vegáætlun þjóðgarðavegi og vegi að fjölsóttum ferðamannastöðum. Eins og alkunnugt er hefur umferð ferðafólks um landið vaxið gífurlega á síðustu árum og því miður hefur þessi umferð sums staðar skilið eftir sig sár á landinu þar sem ekið hefur verið ógætilega utan vega. Eina varanlega úrræðið er að leggja vegi eða slóðir um helstu leiðir og halda þeim við í trausti þess að síður verði þá ekið utan þeirra. Sums staðar virðist einnig þörf á að létta á umferð gangandi fólks, t. d. hefur form. Náttúruverndarráðs sagt að knýjandi þörf væri á lagningu vega upp brekkurnar í þjóðgarðinum í Skaftafelli til að létta þar á umferð gangandi fólks, þar sem sýnilegt væri að fenginni reynslu á s. l. sumri að þar væri annars hætta á ferðum. Við 2. gr. frv. gerir n. þá brtt. að aftan við hana verði bætt nýrri málsgr. um það, að hálfum hundraðshluta af tekjum skv. l. um fjáröflun til vegagerðar skuli varið til rannsókna og tilrauna við vega- og gatnagerð. Sams konar ákvæði var í XIV. kafla vegalaganna frá 1973, en hann var felldur brott við setningu l. um fjáröflun til vegagerðar á s.l. sumri. En þar sem allir munu sammála um að nauðsyn sé á einhverjum rannsóknum og tilraunum fyrir íslenska vegagerð, þá virðist það algert lágmark að ákveðið sé í kaflanum um vegáætlun að verja skuli 1/2% í þessu skyni. Í 4. gr. leggur n. til að bætt verði inn því ákvæði, að sýslunefndum verði heimilað að taka vegi að skipbrotsmannaskýlum í tölu sýsluvega. Það munu hafa komið fram einhverjar óskir frá einstaka sýslunefndum um að gera þetta, en talið að vantaði lagaheimild til þess. Nú eru að vísu víða langar vegleysur að skipbrotsmannaskýlum og yrði fullkomin vegagerð að þeim á næstu árum mörgum sýslusjóðum ofviða miðað við núverandi tekjustofna. Hins vegar er eðlilegt að heimild um þetta sé sett í vegalögin. Í 6. gr. frv. er ákvæði um að hreppsnefnd geti ákveðið að greiða allt að tvöfalt hærri upphæð til sýsluvegasjóðs en ákveðið er sem lágmark skv. sömu gr. og miðast við andvirði 3 dagvinnustunda fyrir hvern íbúa. Í 8. gr. er tekið fram að þetta aukaframlag skuli renna óskipt til viðkomandi hrepps ásamt mótframlagi ríkissjóðs sem greiðist strax á sama ári. Miðað við reynslu okkar síðustu áratugina er því slíkt aukaframlag hagkvæmara fyrir sveitarfélögin heldur en hækkun lágmarksgjaldsins, þar sem ríkissjóður greiðir ekki á móti því fyrr en eftir ú þegar framkvæmdamátturinn hefur þá reynst minni. Við 10. gr. frv. er lagt til að bæta ákvæði um að síðasta setning í 1. málsgr. 32. gr. vegalaga („Ráðherra er þó heimilt að undanskilja tekjur vegamála, sem varið er til framkvæmda við hraðbrautir.“) - þessi setning falli niður. Þar er um að ræða hið svokallaða þéttbýlisfé, sem skv. 10. gr. þessa frv. skal vera 121/2% af heildartekjum vegamála skv. l. um fjáröflun til vegagerðar, en áður var miðað við heildartekjur til vegamála skv. XIV. kafla vegalaga, en undanskildar voru þó fjárveitingar til hraðbrauta. Með þessari breyt. er afmarkað skýrt við hvað þessi hlutfallstala skal miðuð og því ekki ástæða til að láta það hafa áhrif á hana þó að skipting á fjármagni milli hraðbrauta og annarra vega breytist frá ári til árs. Í 11. gr. frv. er ákvæði um að ráðstafa skuli 25% af þéttbýlisvegafénu eftir till. vegamálastjóra að fenginni umsögn Sambands ísl. sveitarfélaga. Á þskj. 180 liggur fyrir brtt. frá Steingrími Hermannssyni, Helga F. Seljan og Þorv. Garðari Kristjánssyni um að hlutfall þetta skuli hækka í 35%. Nefndarmenn hafa óbundna afstöðu til þessarar og annarra brtt. sem fram kunna að koma. Hins vegar leggur n. til að við gr. bætist heimild um það að láta ákvæði þessarar gr. einnig ná til þéttbýlis með 100–200 íbúa, enda þótt það njóti ekki þéttbýlisvegafjárins að öðru leyti, þar sem það nær skv. frv. til staða með yfir 200 íbúa í stað 300 íbúa eins og er í núgildandi vegalögum. Reiknað er með við gerð þeirrar vegáætlunar, sem nú er verið að semja, að þetta þéttbýlisvegafé verði samtals um 280 millj. og 25% af því verði þá um 70 millj., sem verða þá til ráðstöfunar á þessu ári til þeirra staða þar sem þörfin er brýnust, og ætti það að geta létt verulega undir. Skv. áætlun sem Framkvæmdastofnun ríkisins lét gera og dreifði til þm. fyrir skömmu yrðu það um 80 millj., sem skiptust eftir íbúafjölda til staða utan Reykjavíkur og Reykjaneskjördæmis, en heildarfjárfesting í gatna- og holræsagerð á því svæði árið 1974 var talin 380 millj. kr. Þá leggur n. til, að á eftir 13. gr. frv. komi ný gr., svo hljóðandi: „Vegagerðin skal leitast við að rykbinda þjóðvegi, þar sem þeir liggja um hlöð eða næsta nágrenni íbúðarhúsa, eftir því sem fé er veitt til á vegáætlun.“ Það er öllum kunnugt hvað hinn rotgjarni ofaníburður íslenskra vega er mikið vandamál, en verst er þó ástandið af þessum sökum þar sem fjölfarinn þjóðvegur liggur um hlöð eða nærri íbúðarhúsum. Vegagerðin hefur reynt í litlum mæli að rykbinda stutta kafla, en tækjakostur og of lítið viðhaldsfé hefur skorið henni þröngan stakk þar sem rykbindiefnið er dýrt. Nú er verið að afla meiri tækja, svo að vegagerðin stefnir að því að sinna þessu meira en áður. En n. fannst samt rétt að það kæmi fram í vegal. að þetta væri eitt af verkefnunum sem ekki má gleyma við gerð vegáætlunar. Að lokum leggur n. til breyt. á dagsetningu í frv., að í stað þess, þar sem segir að lög þessi öðlist gildi 1. jan. 1975, þá skuli koma : öðlist þegar gildi þar sem 1. jan. 1975 er liðinn, en hins vegar of langt að bíða fram að næstu áramótum. Og enn fremur leggur hún til, að í staðinn fyrir 15. febr. í 6. gr. frv. um tilkynningu og ákvörðun sveitarstjórna, hvort þær ætli að hagnýta sér aukaframlag til sýsluvegasjóðs, þá komi 15. apríl og samsvarandi 1. maí í stað 1. mars um ákvörðun sýslumanns á sýslusjóðsgjaldinu. Ég hef í stuttu máli rakið brtt. n. N. leggur til að frv. verði samþ. þannig breytt, að því þó undanskildu, eins og ég sagði áðan, að einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls vakti ég athygli á ýmsum þeim þáttum, sem ég tel að mættu e. t. v. betur fara varðandi vegalögin, og þegar ég sé niðurstöðu þeirrar hv. n., sem um þetta mál hefur fjallað, þá vil ég segja það, að margt er ég ánægður með, breytingarnar, sem n. leggur til eru til bóta. Auðvitað hefði í sumu eflaust mátt betur gera og ágreiningur hlýtur alltaf að vera um einstök atriði, hversu langt eigi þá að ganga, og þá kemur auðvitað spurningin um leið, hvernig fjár skuli aflað, ef viðbótarverkefni koma til. Ég vil þó aðeins minna á það, að mjög er talað um niðurskurð allra opinberra framkvæmda, og verður oft svo, að það er sérstaklega vísað einmitt á vegaframkvæmdir í því efni. Menn hafa efalaust heyrt það og lesið að einmitt þar mætti kannske skera niður. Ég vona aðeins, að ef af þessum niðurskurði verður, þá bitni hann sem minnst einmitt á þessum framkvæmdaþætti og alveg sérstaklega að hann verði ekki á kostnað þeirra framkvæmda sem ég tel að séu brýnastar í okkar vegamálum, þ. e. a. s. að það verði gerðir sæmilega akfærir vegir byggða á milli og út um einstakar sveitir. Þessi verkefni hljóta nefnilega og eiga að hafa forgang umfram allar hraðbrautir, hvað sem um þær má annars segja. Ég verð að treysta núv. hæstv. samgrh. til þess að sjá svo um að þessar framkvæmdir - þessar brýnustu framkvæmdir um sæmilega akfæra vegi byggða í milli og vegi út um einstakar sveitir lendi ekki undir þennan niðurskurðarhníf. Ég fagna alveg sérstaklega ákvæðinu, sem n. hefur komið inn á eftir 13. gr., þar sem segir að Vegagerðin skuli leitast við að rykbinda þjóðvegi þar sem þeir liggi um hlöð eða næsta nágrenni íbúðarhúsa, eftir því sem fé er veitt til á vegáætlun. Inn á þetta mál var komið þegar í till. frá okkur hv. þm. Jónasi Árnasyni í fyrra. Við bentum þar á hversu mikið nauðsynjamál þetta væri. Við bentum einnig á að það væri vitað að þetta verkefni væri mjög viðamikið og það yrði mjög dýrt í framkvæmd. En eftir því sem kostur er ber auðvitað að gera þetta, verja bændur og þeirra lið gegn umferðarrykinu sumarlangt eins vel og mögulegt er. Auðvitað óttast maður alltaf, þegar um slík verkefni er að ræða, að þetta verkefni, sem mönnum þykir mörgum hverjum býsna langt í burtu, að það verði skilið eftir, það verði út undan þegar í mörg horn þarf að líta. Ég á ekki við það, að Vegagerðin geri það af illum hvötum, heldur eru verkefnin svo mörg og þetta hefur hingað til verið gert í svo litlum mæli, að ég óttast að enn um sinn kunni að verða svo að þetta verði útundan. En n. hefur sem sagt gert sina ótvíræðu skyldu í þessu efni og orðað þetta á þann veg sem ég get mjög vel fellt mig við. Aðeins ætla ég að nefna sýsluvegina, þó að það komi ekki beint inn í brtt. núna. Það er hvort tveggja í þessu nýja frv. til vegalaga, að þá er þeim ætlað aukið fé, en um leið að nokkru aukin verkefni. Ég hef fundið það glögglega nú í vetur hve þessir vegir verða útundan t. d. í snjómokstri, og ég veit líka af biturri reynslu að þessir vegir verða einnig útundan í viðhaldi. Hér er ekki eingöngu um það að ræða að skorti fé, heldur er líka ansi mikið sambandsleysi milli Vegagerðar ríkisins og viðkomandi aðila,þ. e. sýslumanns, sem hefur með framkvæmdahliðina að sjá í þessu efni. Í vetur hefur t. d. verið kvartað um það víðs vegar frá á Austurlandi, þar sem um sýsluvegi hefur verið að ræða, hvað þetta sambandsleysi væri mikið og hvað gengi erfiðlega að fá fram minnstu úrbætur í sambandi við t. d. snjómoksturinn. Ný og aukin fjáröflun til sýsluveganna er þess vegna góðra gjalda verð. Eins og ég benti á við 1. umr., þá ber auðvitað að líta á þá mörgu sem sleppa algerlega við þessa skattlagningu, og hafa t. d. sum sveitarfélög beinlínis sótt um kaupstaðarréttindi kannske framar öðru til þess að sleppa við þetta gjald fyrir utan upphefðina. Ég held að það þurfi fyrst og fremst að hyggja að nýskipan framkvæmdaatriða varðandi sýsluvegina ef þeir eiga á annað borð að vera til. Ég hef látið í ljós nokkrar efasemdir um það áður hvort þeir vegir eigi að vera til á þann hátt sem þeir eru nú. Þá á ég ekki við vegina sjálfa, heldur við fyrirkomulagið um sýsluvegi og umsjón sýsluvegasjóðs á þeim. Þessar efasemdir hafa aukist í vetur við þá reynslu sem hefur fengist þá, og sú reynsla er þessu vegakerfi mjög í óhag. Það er um augljósa mismunun að ræða og þátttakan heima fyrir er oft algerlega óviðráðanleg, sú þátttaka sem þar þarf að koma til á móti. Hér getur einmitt oft verið um mikil verðmæti að ræða sem eru í húfi. Ég bendi sérstaklega á mjólkurflutninga bænda, og þar skáru þeir bændur, sem bjuggu við sýsluvegina í nágrenni mínu, sig alveg úr hvað þetta snerti, hvað þeim gekk miklu verr en þó öðrum í öllum snjóunum eystra að koma sinni mjólk á markað. Og það er vissulega hart fyrir þetta fólk að búa við önnur kjör og lakari þegar það er að koma verðmætum sínum í peninga. Meginatriðið varðandi þetta frv. um vegalögin, eins og hv. frsm. kom hér einmitt inn á áðan, er samt hið stóra verkefni sveitarfélaganna um lagningu bundins slitlags á götur í þorpum og bæjum. Ég fagna því að þéttbýlismarkið skuli hafa verið fært niður í 100 íbúa, en eins og við 1. umr. minni ég enn á það hvort e. t. v. væri ekki þó réttara að miða við allt þéttbýli, þ. e a. s. þéttbýlismyndanir þar sem væri um skipulagsskylda þéttbýlisstaði að ræða. Oft vaxa slíkir staðir með undraverðum hraða og við höfum þar um mjög glöggt dæmi austan að frá Egilsstöðum. Spurningin er, hvort það eigi ekki að gera þessum stöðum kleift frá upphafi að byggja gatnakerfi sitt með þeim hætti sem nú er að unnið víðast hvar. Á hitt ber þó að líta einnig í því sambandi, hvort með því móti væri kannske réttur þeirra skertur einmitt í stað þess að fá nú framlög úr sýsluvegasjóði. Ég hef ekki haft aðstöðu til að bera þetta saman, en þó kann vel að vera, þegar allt kemur til alls, meðan þorpin eru svona fámenn, undir 100 íbúum, þ. e. þéttbýlisstaðirnir, þá sé samt sem áður hagstæðara fyrir þau að hafa gamla formið á. En aðalatriðið er þó á hvern hátt megi flýta þessu verkefni í heild og auðvelda það. Við vitum að sveitarfélögin og íbúarnir leggja hart að sér varðandi þetta verkefni. Það sem fæstum hefði til hugar komið fyrir nokkrum árum er nú komið í fullan gang, t. d. það að flest sveitarfélög, ef ekki næstum öll eru nú í þann veginn að leggja á hjá sér sérstök gatnagerðargjöld. Eru það býsna há gatnagerðargjöld og mikil viðbót við önnur gjöld íbúanna einmitt á þessum tíma. En þessum gjöldum er vel tekið, sem er mjög óvenjulegt um gjöld og álögur yfirleitt, og þegar íbúarnir taka svona myndarlega á þessu verkefni, þá á á móti að koma frá hálfu ríkisins aukinn stuðningur, og alveg sérstaklega á að auðvelda framkvæmd þessara mála þar sem aðstæður allar eru erfiðastar, þar sem verkefnin eru styst á veg komin, t. d. vegna örs vaxtar síðustu ár, því að við vitum að fjölmörg byggðarlög hafa tekið mikinn fjörkipp nú síðustu ár og gatnakerfi þeirra hefur þanist út, en ekkert verið gert áður í varanlegri gatnagerð á þessum stöðum. Um þetta atriði hef ég áður flutt þáltill. sem ég fer nú ekki nánar út í. Þar var bent á ýmsar leiðir. Í þessu frv. er grein, sem mér skilst að n. sé óbundin af hvernig greidd verða atkv. um, þ. e. a. s. 11. gr. Þar segir, að halda skuli eftir 25% af þessu heildarframlagi og skuli því fé ráðstafað eftir till. vegamálastjóra að fenginni umsögn Sambands ísl. sveitarfélaga til að flýta framkvæmdum þar sem sérstök ástæða þykir til að ljúka ákveðnum áfanga eða til að stuðla að hagkvæmari vinnubrögðum. Ákvæðið um umsögn Sambands ísl. sveitarfélaga er þarna nýtt og er hiklaust til bóta. Þarna er auðvitað töluverð spurning um tilhögun. Reynslan af 10% hefur verið slík að menn óttast framkvæmd á þessu og sumir hafa jafnvel lýst því yfir, jafnvel þeir sem ættu þarna góðs af að njóta, þeir hafa lýst yfir algerri andstöðu við þessa hugmynd um hækkun þessa 10% framlags í 25% og þá auðvitað alveg sérstaklega í því óbreytta formi, sem í frv. er, Þá eru menn sem sagt sannfærðir um að þessum 25% verði varið á sama hátt og 10% hefur verið varið áður, í einhverjar tilteknar stórframkvæmdir, og byggðarlögin yfirleitt, sem þarna er þó meiningin að vinna fyrir, verði útundan eftir sem áður og verði þá enn meir útundan vitanlega ef framkvæmdin yrði á sama veg og verið hefur. Menn álíta að þarna verði farið alveg öfugt að við tilganginn. Ég tel alveg fráleitt að hafa sama orðalagið um þessi 25% og um 10%, enda gerðum við 3 þm. brtt. við þetta. Sú brtt. var fólgin í hækkaðri prósentu annars vegar og hins vegar því að kveða skýrar á um það verkefni sem vinna ætti að til að auðvelda kaupstöðum og kauptúnum að flýta gerð vega með bundnu slitlagi og jafna þann mismun sem er á milli staða að þessu leyti. Síðan hef ég hugsað mikið um þetta og komist að þeirri niðurstöðu að þetta væri ef til vill ekki nóg og við þyrftum jafnvel að endurskoða þetta nokkuð því að mörgum líst ekki á það að vegamálastjóri hafi hér um næstum allan ráðstöfunarrétt. Hann á aðeins að fá umsögn Sambands ísl. sveitarfélaga um þetta og þó að hún sé auðvitað til bóta, þá óttast menn að sú umsögn yrði kannske hunsuð og þar með yrði þessum eina aðila, vegamálastjóra, falið allt vald um ráðstöfun þessa fjár og því alvarlegra vitanlega eftir því sem þessi prósenta yrði hærri. Það væri þess vegna ábyggilega athugandi og væri rétt að kanna það milli umr., hvort ekki væri hægt að gera þetta ákvæði skýrara, og eftir ábendingu held ég það sé mjög réttmætt að það sé einmitt sú n. þingsins, sem hefur með fjárveitingar að mestu að gera þ. e. a. s. fjvn., sem ráðstafaði þessu fé í samráði við Samband ísl. sveitarfélaga. Ég hygg að þetta sé mjög góð ábending og við ættum fyllilega að taka hana til athugunar, því að þetta atriði, sem á beint að ganga til kauptúnanna og kaupstaðanna, er nokkuð sem ekki kemur kannske beinlínis inn á verksvið vegamálastjóra. Ég held við ættum þess vegna að athuga þetta mál milli umr. og kanna hvort við getum ekki fengið einhverja breyt. þarna á og einhvern þann aðila, sem réttlátara væri að fengi þennan ráðstöfunarrétt, og það væri alls ekki tekið af þinginu ef þessi valdmesta n. þingsins fengi þetta til ráðstöfunar. Ég tek þetta fram vegna mjög mikilla og almennra aðvarana fjölmargra sveitarstjórnarmanna varðandi þetta atriði, þar sem þeir hafa lýst yfir algerri andstöðu við núverandi orðalag. Ég hef ekki hitt neinn sveitarstjórnarmann, sem treystir orðalagi 11. gr. frv. eins og það liggur fyrir nú. Einnig hafa sveitarstjórnarmenn o. fl., m. a. ýmsir þm., haft ýmislegt við það að athuga hvernig orðalagið er á brtt okkar. Þess vegna ættum við að freista þess að ná fram því orðalagi sem tryggði að þetta fé rynni til þess sem við erum ábyggilega allir sammála um að það renni til. Ég sem sagt ítreka það, að hvort sem um yrði að ræða 25% eða 35%, þá væri fjvn. Alþ. e. t. v. réttasti og eðlilegasti aðilinn, sem hefði með þessa útdeilingu að ræða og þá ekki bara að fenginni umsögn, heldur í samráði við Samband ísl. sveitarfélaga. Ég vil svo aðeins minna í lokin á að enn er eitt vandamál óleyst, að ég tel, þó að við séum með þetta þéttbýlisvegafé og það eigi að renna til þjóðvega á þann hátt sem þar er greint, þá eigum við enn þá að nokkru eða að miklu leyti óleyst það verkefni þar sem þjóðvegir liggja gegnum kaupstaði og kauptún, og ég held míg fast við það enn þá að ríkið eigi þar að koma til í enn ríkari mæli en er gert með þéttbýlisvegafénu, þegar framkvæmdastigið er ekki lengur sú venjulega hefðbundna vegagerð, sem áður var í þorpum og kaupstöðum, þegar framkvæmdastigið er algerlega miðað við bundið slitlag. Þegar þetta þéttbýlisvegafé var ákveðið í upphafi var það miðað við allt annað verkefni, veigaminna verkefni og ódýrara verkefni en nú er. Ég nefni bara sem dæmi, að þetta verkefni er hjá okkur á Reyðarfirði, sem er mjög sígilt dæmi um þetta, um hinn gífurlega gegnumakstur, þetta verkefni er nú orðið svo gerbreytt, að við höfum rætt það í fullri alvöru eftir að við höfum lokið að leggja bundið slitlag einir án nokkurrar sérstakrar aukaaðstoðar frá ríkisins hálfu eftir endilöngum þjóðveginum sem liggur í gegnum kauptúnið, - við höfum rætt um það í fullri alvöru að loka veginum fyrir öllum gegnumakstri og segja Vegagerðinni að leggja nýjan veg fyrir ofan kauptúnið. Ég er ekki að segja að þetta sé mín hugmynd, en það eru háværar raddir um þetta í okkar sveitarstjórn. Og ég vil minna á að miðað við þá staði aðra, sem ekki eru með þennan mikla gegnumakstur eins og á stað á Reyðarfirði þá er okkar hlutur lakari og verri. Við fáum ekki það sama. Ég ætla ekki að fara í neinn meting, en ég bendi bara á næsta stað við okkur, Eskifjörð, sem fær miklu hærra, þriðjungi hærra, fé frá ríkinu til þessa verkefnis, þriðjungi meira fé, en þar liggur þjóðvegurinn aðeins um 1/3 af aðalvegi kauptúnsins á meðan þjóðvegurinn liggur alveg eftir endilöngu Reyðarfjarðarþorpi. Þetta vandamál tel ég enn óleyst. Ég er ekki tilbúinn enn að segja til með hvaða hætti það skuli gert að fá til vissan aukastuðning þarna, því að menn una ekki öðru með þeirri umferð, sem þarna fer í gegn og er oft gífurleg. Alveg sérstaklega gildir það á þessum tiltekna stað, ég tala nú ekki um eftir að hringvegurinn er kominn, og þá koma fleiri staðir þarna inn i, eins og t. d. Búðir í Fáskrúðsfirði, að þeir njóti einskis umfram þá staði, sem eru t. d. endastöðvar eða hafa þjóðvegi gegnum sin byggðarlög að litlu leyti.



Herra forseti. Hv. 4. þm. Sunnl., frsm. samgn., hefur gert ítarlega grein fyrir afgreiðslu n. á þessu frv., sem hér er til umr., og hef ég lítið við það að bæta sem þar kom fram. Ég vildi aðeins til viðbótar segja nokkur orð út af þeirri breyt., sem felst í þessu frv. frá gildandi l., og eins í sambandi við 5. tl. í brtt. samgn., þá breyt. sem hv. síðasti ræðumaður vék að í lok ræðu sinnar, en það er um að árlega skuli halda eftir 25% af heildarframlagi því, sem veitt er til lagningar þjóðvega í kaupstöðum og kauptúnum í stað 10% eins og verið hefur á undanförnum árum. Þetta atriði var allmikið rætt á milli manna í n. og nokkuð skiptar skoðanir um upphæðina eða prósentuna sem hér er lagt til að verði. Þó sameinuðust menn í n. allir um að þetta mundi vera rétt, leggja til að þessu sinni að þetta hækki úr 10 í 25%. Ég held að það sé mjög varhugavert að ganga lengra í þessu en að vera með 25%. Ég er þeirrar skoðunar. Það er orðinn nokkuð stór hluti þá, sem þar er um að ræða, ef það verður áfram, eins og hv. seinasti ræðumaður var að lýsa, á valdi vegamálastjóra svo til eins. Þó að hann leiti umsagnar hjá sveitarstjórnarsambandinu og maður verði að treysta því að hann muni taka tillit til þess vissulega, þá er orðið um nokkuð stóra upphæð þarna að ræða sem þingið sleppir hendinni af. Ég er sammála síðasta ræðumanni um það, að sjálfsagt er að athuga nánar hvort það er ekki réttara að binda þetta eitthvað frekar en þessar till., bæði till. sem hann er meðflm. að og aðrir og í frv. sjálfu kveða á um. Það er nú svo, eins og hann einnig vék að, að það er ákaflega mismunandi aðstaða og kostnaður við lagningu þjóðvega í gegnum kauptúnin og kaupstaðina. Sums staðar er búið að ljúka þessu, sem er kallað þjóðvegir í gegnum kauptúnin. Á öðrum stöðum er ekki byrjað á þessum framkvæmdum, að byggja þessa vegi úr varanlegu efni, og skil ég ekki hvers vegna það er ekki eftir allan þennan tíma, þar sem hefur verið deilt árlega vissu fjármagni á þessa staði. Í hvað hafa þeir peningar verið notaðir? Vitanlega er það miklu meira mál en bara þjóðvegirnir sem um er að ræða, því að gatnagerð úr varanlegu efni er mjög kostnaðarsöm og dýr í framkvæmd. Þess vegna má segja eins og nú er, að kannske hefði verið eðlilegra að hækka í heild það sem færi til þess að byggja upp gatnakerfi í þéttbýlinu. Einnig kemur, finnst mér, mjög til greina að hið opinbera eða vegasjóðurinn í heild taki meiri þátt í byggingu þjóðveganna í gegnum kauptúnin en á sér stað núna. Ég er ekki frá því, vegna þess að í sumum minni þéttbýliskjörnum, þar sem eru alllangir kaflar sem heita þjóðvegir í gegnum kaupstaðina, verða það svo dýrar framkvæmdir, að þessir litlu þéttbýliskjarnar ráði e. t. v. ekki við nema á löngum tíma að ljúka þeim verkum. Ég er alveg sannfærður um að það hefði ekki átt að hafa þann hátt á um ráðstöfun á 10% fjármagnsins sem gert hefur verið, að veita því eingöngu í Kópavog og Selfoss. Það hefði verið miklu nær og sjálfsagt, tel ég, í sambandi við t. d. þessa dýru framkvæmd í Kópavogi að fjármagna hana sérstaklega. Hún gleypir þessa upphæð um svo langan tíma. Hins vegar finnst mér að eðli þeirra framkvæmda sé þannig, að það hefði verið sjálfsagt að taka það úr sameiginlegum sjóði Vegasjóðs. Ég skal ekki orðlengja frekar um þetta mál, en ég vildi aðeins láta álit mitt í ljós um það, að ég held að það sé ekki rétt að fara með þessa prósenttölu hærra en í 25%. Ég held að það sé ekki rétt. Hins vegar er ég sammála síðasta ræðumanni um það, að ómaksins vert væri að athuga á milli umr. hvort við vildum binda eitthvað fastar um ráðstöfun á þessu fé eftir að það hefur verið aukið eins mikið og hér er gert ráð fyrir.



Herra forseti. Ég get strax lýst stuðningi mínum við brtt. þær sem samgn. flytur. Ég held þær séu allar til bóta, og ég ætla að stytta mál mitt með því að láta það nægja um þær. Ég vil hins vegar fjalla aðeins um brtt. þá sem ég flyt ásamt tveimur öðrum hv. þm., þar sem gert er ráð fyrir því að auka þann hluta af svonefndu þéttbýlisfé, sem ekki yrði ráðstafað skv. höfðatölu, úr 25% eins og ráð er fyrir gert í frv., í 35%. Ég harma það, að deilur um þennan hundraðshluta hafa orðið, að því að mér virðist, að einhverju leyti deilur á milli Reykjavíkur og mesta þéttbýlisins og dreifbýlisins. Ég held að hér sé um sameiginlegt hagsmunamál allra að ræða og verði að skoðast sem slíkt. Ég vil leyfa mér að halda því fram, að höfðatölureglan sé ákaflega vafasöm í flestu tillíti. Höfðatölureglan t. d. sýnir ekki hverjir eiga flestar bifreiðar og hverjir nota þessa vegi mest. T. d. held ég að margir reykvíkingar yrðu nokkuð þungir við ef þeim yrði bönnuð umferð gegnum þéttbýlisstaði, eins og kom fram hér hjá einum hv. þm. að komið hefði til greina.  Ég hef hins vegar hlustað á ýmsar ábendingar í sambandi við þessa brtt. og vil taka þær til athugunar. Fellst ég á það, sem annar flm. till. sagði hér áðan, að hún verði dregin til baka til 3. umr. Ég fellst t. d. á að það er eðlilegra að þessu fé sé ráðstafað af Alþ., en ekki af vegamálastjóra, og sýnist mér þá eðlilegast að því sé ráðstafað á vegáætlun. Í raun og veru vaknar sú spurning: Af hverju á að vera að taka frá einhver prósent og ráðstafa eftir höfðatölu. Það er líka tekið úr höndum Alþ. Af hverju er þá ekki öllu ráðstafað á vegáætlun eftir þörfum? Það er vitanlega eina skynsamlega leiðin. En ég bara óttast að þeir, sem halda að hér sé verið að ráðast á þéttbýlið og Reykjavík o. s. frv., rísi öndverðir gegn slíku, en vitanlega er þetta eitt skynsamlegt. Það á ekki að vera sjálfkrafa regla eftir höfðatölu. Það á að vera eftir þörfum landsins í heild, og því væri, eins og ég segi, langsamlega skynsamlegast að öllu þessu fjármagni væri ráðstafað á vegáætlun og þá metið af fjvn, eins og verið hefur við gerð vegáætlunar, hver hundraðshlutinn á að vera til einstakra landshluta. Það knýr einnig á í þessu sambandi, að meginatvinnuvegur landsmanna, sjávarútvegurinn, er víðast hvar með fiskvinnslustöðvar sínar við þú vegi sem hér um ræðir, þessa þéttbýlisvegi, og sú krafa er nú gerð til þess atvinnuvegar, að umhverfið sé rykbundið. Það eru hollustuhættir sem svo eru nefndir. Þarna er einnig sameiginlegt þjóðhagsmunamál okkar íslendinga, en ekki aðeins íbúanna sem þarna leggja sinn drjúga skerf í þjóðarbúið. Mér sýnist því allt benda til þess, að sem mestu af þessu fjármagni eigi að ráðstafa af Alþ. eftir mati á hinum ýmsu þörfum þjóðfélagsins í heild. Ég þarf svo ekki að hafa mörg fleiri orð um þetta út af fyrir sig. Ég vil taka það fram að við drögum till. okkar til baka og erum fegnir hverjum ábendingum sem fram koma um skynsamlegri meðferð þessa fjármagns. En ég vil þó biðja hv. þm. að hugleiða það, hvort í raun og veru sé ekki ástæða til að endurskoða þetta allt saman með tilliti til þess, að fjármagninu verði í heild ráðstafað á vegáætlun, en engin föst regla ráði þar um. Að lokum vil ég vekja athygli þm. á skýrslu, sem Framkvæmdastofnun ríkisins hefur gefið út um gatnagerð í þéttbýli og hefur verið dreift á borð þm. Þar kemur fram, að fyrir utan Reykjavík og Reykjaneskjördæmi er framkvæmdaþörfin áætluð 5 773 millj. kr., og þar er áætlað að það skorti um 3 000 millj. til þess að fullnægja þessari fjármagnsþörf. Hér er gert ráð fyrir að þessu verði fullnægt á 10 árum. Nú veit ég mætavel að þessi 10%, sem við viljum fá hér við bætt, gera ekki nema dropa þarna í hafið, en þó munar um allt. Hins vegar er ljóst að leita þarf fleiri leiða til þess að fjármagna þessar miklu framkvæmdir. Sumum kann að virðast, að hér sé boginn nokkuð hátt spenntur, að ætla að ljúka þessu á 10 árum. En því er til að svara, að þetta er í raun og veru ekki þessum sveitarfélögum að öllu leyti frjálst, auk þess sem fólkið eðlilega knýr á og vill losna við þann aur sem það víðast hvað veður upp að hnjám í minnstu rigningum. Þarna er einnig um kröfu sjávarútvegsins - hollustuháttakröfu - að ræða. Þetta er því ekki eingöngu málefni þessara byggðarlaga, á það vil ég leggja enn einu sinni áherslu. Þetta er málefni þjóðarinnar allrar og því eigum við að hafa þessa hundraðstölu sem hæsta.



Herra forseti. Ég ætla hér ekki að fjalla um efni frv. ellegar þær brtt., sem fram hafa komið frá hv. samgn., enda er ég samþykkur þessum till. svo langt sem þær ná. En ein er sú till., sem hv. samgn. hefur gert, sem ég tel að mætti ganga eilítið lengra en hún gerir, og það er 5. brtt. við 11. gr. Hv. þm. Steingrímur Hermannsson hefur lagt fram till. ásamt tveimur öðrum þm. d. um að árlega skuli halda eftir 35% af heildarframlagi því, sem veitt er til lagningar þjóðvega í kaupstöðum og kauptúnum, og skuli því fé ráðstafað eftir till. vegamálastjóra að fenginni umsögn Sambands ísl. sveitarfélaga, til að auðvelda kauptúnum og kaupstöðum að flýta gerð vega með bundnu slitlagi og jafna þann mismun sem er á milli staða að þessu leyti. Ég er algerlega samþykkur þeirri hugsun, sem felst í þessari till., og mun styðja hana hvort heldur hún verður í þessum búningi eða eitthvað lítillega breytt í samræmi við málflutning þann sem kom fram hjá nokkrum hv. dm. áðan. En till. n., sem ég geri aths. við, er að aftan við gr. komi: „Heimilt er að láta þetta ákvæði einnig ná til þéttbýlis með 100–200 íbúa.“ Ég er algerlega samþykkur því að víkka þessa heimild út og að þorp af þessari stærð verði tekin með. En ég fæ ekki skilið af hverju menn hafa látið staðar numið við þessa tölu, 100. Ég bendi á það, að með þessu eru skilin eftir allmörg þorp, sem eru þó af þeirri stærð að þar er um skipulagsbundna þéttbýlismyndun að ræða. Þar er um að ræða götur og vegi og þörfin virðist vera alveg sú sama hjá þessum þorpum eins og þeim sem hafa náð stærðinni 100, og ég sé ekki að séu nein rök fyrir því að skilja þessi þorp eftir. Ég skal benda á um hvaða þorp er að ræða sem þarna gætu komið til greina. 
             Svo að ég byrji hér vestanlands, þá er fyrst að telja Rif, þar sem eru rúmlega 80 íbúar, Drangsnes, þar sem eru milli 80 og 90 íbúar, Borðeyri, þar sem eru liðlega 40 íbúar, og Varmahlíð, þar sem eru liðlega 60 íbúar. Ég tel að allir þessir staðir ættu þarna að teljast með. En vegna þess að gripið var fram í fyrir mér og Varmahlíð nefnd sérstaklega, þá er svo sannarlega ekki að ástæðulausu að sá staður er nefndur sérstaklega, vegna þess að þar er um að ræða mjög fjölfarna þjóðvegi í gegnum þorpið, bæði þjóðveginn frá Sauðárkróki suður og einnig hringveginn sjálfan, sem liggur beinlínis í gegnum þorpið og veldur því að staðurinn er í miklum rykmekki á góðviðrisdögum að sumri til. Ég fæ ekki séð, að þar sé ekki einmitt um mjög hliðstætt vandamál að ræða og þau sem menn hafa verið að tala hér um á öðrum stöðum sem stærri eru. Ég skal halda upptalningunni áfram. Það er Litli-Árskógsandur með um rúmlega 80 íbúa, Hjalteyri með liðlega 60 íbúa, Svalbarðseyri með liðlega 70 íbúa, Kópasker með rétt um 100 íbúa. Ég veit ekki hvort Kópasker er komið yfir markið nú þegar, það má vel vera, en ég held það sé alveg á mörkunum. Má þá ekki mikið út af bregða, þarf kannske ekki að flytja nema svo sem ein fjölskylda burt aftur til þess að sá staður detti niður fyrir markið 100. Svo að ég haldi áfram upptalningunni, þá er Bakkafjörður með liðlega 50 búa, Kirkjubæjarklaustur með liðlega 50 íbúa, líklega fast að 60, og Lagarfell á Fljótsdalshéraði með liðlega 80 íbúa. Það er sem sagt sá hluti þéttbýlismyndunarinnar við Lagarfljótsbrúna sem er norðan við brúna og tilheyrir ekki Egilsstöðum. Svo eru auk þess í þessum hópi tveir þéttbýlisstaðir sem komnir eru til vegna raforkuframkvæmda, þ. e. a. s. annars vegar Búrfell með liðlega 70 íbúa, hversu lengi sem það verður nú. Það má vel vera að með stöðugum raforkuframkvæmdum á þeim slóðum nái sá staður varanlegri stærðargráðu. Svo er það Ljósafoss með u. þ. b. 90 íbúa. Þetta eru samtals 13 þorp, sem hér um ræðir og mörg þeirra eru einmitt þess eðlis, að þau hafa ríka þörf fyrir að eitthvað sé gert við þjóðvegi, sem liggja um þau. Ég hjó eftir því, að hv. þm. Helgi F. Seljan nefndi, að það gæti verið álitamál hvort gera ætti slíka breyt. þar sem þessir staðir misstu þá fjárveitingar úr sýsluvegasjóðum til vegagerðar. En ég vek á því athygli, að till. samgn. er fyrst og fremst heimildarákvæði sem skerðir ekki rétt þessara staða til fjárveitinga úr sýsluvegasjóði, og mér hefur verið tjáð af frsm. n. að það sé ekki um það að ræða að þessir staðir missi þau framlög. Þetta er heimildarákvæði, sem heimilar að vandamál þessara staða séu sérstaklega skoðuð. Ég vil óska mjög eindregið, að hv. d. taki til vandlegrar skoðunar hvort ekki sé í lagi að miðað yrði við lægri tölu en 100, og vil í því tilefni leyfa mér að bera fram brtt. um að hér verði um að ræða þéttbýliskjarna með 50–200 íbúa. Allir þeir staðir nema einn, sem ég nefndi áðan, ná þeirri tölu. Sá eini, sem nær ekki þeirri tölu, er Borðeyri, er rétt fyrir neðan og nær henni þá kannske bráðlega. Borðeyri er reyndar ekki beinlínis í þjóðbraut, þó að þjóðvegurinn sé þar skammt frá. Vitaskuld gæti komið til greina að miða töluna við 40, en till. mín er svo hljóðandi og ég legg hana fram sem skriflega brtt.: „Við 11. gr. Aftan við gr. komi: Heimilt er að láta þetta ákvæði einnig ná til þéttbýlis með 50–200 íbúa.“ Ég vil leyfa mér að leggja þá till. fram. Ég er eindregið hlynntur þeim uppástungum, sem hafa komið fram í þessum umr., að ákvæði 11. gr. verði skoðuð svolítið nánar milli umr. og ég tek það því fram að ég mun draga þessa till. aftur til 3. umr. ef hugsanlegt væri að hægt væri að ná um hana samkomulagi milli umr.



Herra forseti Ég get í stórum dráttum lýst mig samþykkan þeim brtt. sem hér eru komnar fram frá samgn. Mig langar aðeins að fara fáum orðum um sýsluvegaféð. Það er ekki nokkur vafi á því, að það er rétt sem hér hefur komið fram, að þeir vegir, sem tilheyra sýsluvegum, eru afskiptir og þeir verða á ýmsan hátt afskiptir. Bæði er það með fjármagn í stórum stíl, sem þeir eru afskiptir, og í öðru lagi er eins og þeir vilji gjarnan sitja á hakanum með framkvæmdir. Það er Vegagerðin, sem á að sjá um framkvæmdir á sýsluvegum, og mér viðist, a. m. k. hér í mínu nágrenni, að það sé svo, að þegar allt annað sé búið, þá sé tekið til við að gera sýsluvegina. Þetta er ástand, sem er ekki nógu gott. Ég vil einnig taka það fram, að ég styð það, að það muni þurfa algera endurskoðun á þessum málum, ekki síst vegna þess að íbúar þéttbýliskjarna þurfa oft að tvígreiða þeir greiða í fyrsta lagi eins og aðrir íbúar landsins, þeir greiða með sinni bensínnotkun. þeir greiða afborganir lána sem ríkið stendur undir, en svo verða þeir líka að greiða fé til sýslusjóðs án þess þó að njóta þess síðar, því að þessir staðir hafa ekki sýsluvegi. Ég held því, að það sé full ástæða til þess að endurskoða þetta gagngert og að flestir þeir vegir, sem nú eru taldir sýsluvegir, verði landsbrautir. Þetta finnst mér eiga líka nokkra stoð í þeirri breyt., sem orðin er á okkar fjáröflun til vega, þar sem hún kemur fram að mestu leyti í bensíngjaldinu, sem auðvitað þeir sem búa í sýslunum greiða ekki síður en hinir, en þeir verða svo að auki að leggja á sig sérstakt gjald til þess að fá einhverja vegi lagða. Ég viðurkenni að það geta verið miklir örðugleikar þar sem þjóðvegir liggja í gegnum þorp, og þessir örðugleikar eru tvenns konar: Í fyrsta lagi er þar sem gamall vegur í gegnum þorpið er nýttur sem þjóðvegur til næsta þorps eða áfram. Í öðru lagi þar sem þéttbýli myndast í kringum þjóðvegina. Því held ég, að jafnhliða því að séð væri fyrir því að íbúar þessara þorpa yrðu ekki allt of mikið fyrir ónæði frá keyrslunni um hraðbrautirnar, þá þyrfti líka að ganga frá því, þegar vegur er lagður utan við þorp, að tryggja að byggð myndist ekki þétt með honum á báða vegu, eins og hefur komið fyrir mjög oft og ekki bara við vegi, heldur einnig við flugvelli. Þetta hefur síðan orðið til þess að valda mjög miklum örðugleikum. Við höfum besta dæmið nú í okkar nágrenni, þar sem er nýi Keflavíkurvegurinn, þar sem ekki er sjáanlegt annað en að nú verði að flytja hann með mjög miklum kostnaði frá þeim stað þar sem hann var upphaflega ákveðinn og færa hann miklu sunnar. Þetta er atriði sem ég tel mjög ráðlegt að verði haft í huga, að Vegagerðin sjái til þess að á vissum svæðum umhverfis þjóðveg, þegar hann er færður úr stað, verði ekki byggt. Ég vil leggja áherslu á það, að sýsluvegir eru nú í mjög slæmu ástandi víðast þar sem ég þekki og það er nauðsynlegt að stórauka fé til þeirra framkvæmda og helst að gera þar á gagngerða endurskoðun, hvort ekki sé hægt að flytja mest af þeim yfir í landsbrautirnar, þannig að þetta verði tekið úr einum og sama sjóði.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var hér til 1. umr. gerði ég að umtalsefni örfáa þætti þess, og ég er þakklátur n. fyrir að hafa tekið tillit til þeirra sumra. Það er ekki von að maður fái fram allt, sem manni dettur í hug að hægt væri að fá inn í lög, því að slíkt getur orkað tvímælis þótt maður sjálfur sé nokkurn veginn sannfærður um að hafa rétt mál að flytja. Hins vegar var einn þáttur, sem ég hafði orð á hér að mér sýndist eðlilegt að breyta, sem ekki er samstaða um og ég veit að þarf mikinn undirbúning til að koma á, og það er að flokka vegi í landinu upp að nýju. Hv. þm. Oddur Ólafsson, 2. þm. Reykn., kom einmitt inn á þetta sama mál. Ég tek undir það að aðstaða héraðanna er ákaflega ólík hvað þetta snertir. Ég heyri það á mönnum, sem ræða um sýsluvegi í heimahéruðum sínum, að þar er allt annað víðhorf en t. d. í minni heimabyggð. Þó að sýsluvegir í Árnessýslu séu nokkuð langir hefur þó tekist að byggja þá velflesta upp. Annars staðar í landinu gengur þetta verr og þetta torveldar að sjálfsögðu það að jafna út aðstöðumun fólksins. Ég ætla ekki að ræða meira um þetta, en ég vil aðeins til áréttingar koma inn á það sem hér er fyrst og fremst rætt um, og það er hlutfallstalan af þéttbýlisvegafé, sem menn greinir á um hvað á að vera há og til hvaða staða eigi að falla. Ég get ekki fallist á það að hækka þann hundraðshluta, sem tekinn er af þéttbýlisvegafé, upp í 35% eins og till. þeirra Steingríms Hermannssonar o. fl. gerir ráð fyrir. Ég var í miklum vafa um hvort það væri rétt að taka þennan 25% hluta til hliðar, en féllst svo á það og styð það. Ég þykist sjá að þó að sumir telji að höfðatölureglan sé erfið og ranglát á stundum, að þá sé ekki búið að sannfæra mig um að það yrði að jafnaði til bóta að taka stærri hluta af þéttbýlisvegafénu til ráðstöfunar eftir einhverjum öðrum reglum en höfðatölureglunni. Ég þykist sjá að það sé ekki til hægðarauka fyrir ýmsa staði að minnka þá upphæð sem þeir eiga að fá til að ráðstafa eftir eigin ákvörðun til hvers vegaféð fellur, fremur en að hafa þann hluta stærri og vera bundinn því að aðrir ákvarði hvað er gert við fjármagnið. Vegna þessa er ég þeirrar skoðunar að við megum ekki fara hærra með hundraðshlutann, sem ráðstafað er eftir öðru en höfðatölureglu, en gert er ráð fyrir í frv., og ég ætla mér að styðja það.



Herra forseti. Ég skal nú ekki vera langorður um þetta mál. Því miður er ég ekki með við höndina bréf sem mér hefur borist fyrir nokkru frá borgarverkfræðingi í Rvík, þar sem hann varar við þeirri skerðingu á framkvæmdafé, sem rennur til Reykjavíkurborgar til viðhalds og nýbyggingar á þjóðvegum í þéttbýli. Á ég þá við þær brautir sem eru innan marka Reykjavíkurborgar og njóta styrks - skulum við kalla þetta - úr þessum sameiginlega sjóði. Ég vil aðeins undirstrika það enn þá einu sinni að þetta íslenska skattríki þjóðarinnar, Reykjavíkurborg, kemur til með að verða af tekjum sem minnka úr 100 millj. rúmum, eftir útreikningum borgarverkfræðings sem hafði þá ekki séð till. Steingríms Hermannssonar, en hann reiknaði þá með að tekjumissir Reykjavíkurborgar yrði um 20 millj. Ef till. Steingríms Hermannssonar um 35% frádrátt verður samþykkt, færi framlag til Reykjavíkurborgar úr þessum sameiginlega sjóði, miðað við höfðatölu, niður í 72 millj. úr rúmum 100 millj. Ég vil enn benda á Reykjavík. Hún er enn þá á þessu sviði sem öðrum skattpínd af þjóðinni.

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Ég vil nú þakka hv. þm. fyrir þær undirtektir, sem brtt. samgn. hafa fengið. Þær umr., sem hér hafa farið fram, hafa fyrst og fremst verið á þá leið að benda á ýmislegt sem hefði þurft að ganga lengra, en ekki að gagnrýna það sem hún hefur lagt til í sjálfu sér. Ég get tekið undir með hv. 7. landsk. þm. að það er vandamál með sýsluvegi í sambandi við snjómokstur og ýmislegt fleira í því sambandi, sem vissulega væri þörf á og æskilegt að athuga betur. En n. treysti sér ekki til þess að fara út í það á þessu stigi, þar sem það hlýtur að þurfa töluverðan undirbúning, eins og það, sem hefur verið bent hér á, að flokka vegi upp og er þá að nokkru leyti kannske sama málið. En við teljum að þær breyt., sem lagðar eru nú fram í þessu frv., séu það mikilvægar að það sé þörf á að tefja ekki afgreiðslu þeirra og hitt yrði þá að taka upp og skoða betur síðar. Ég þarf ekki að fara langt út í þetta mál eða þessar umr. hér núna, því að mér finnst sjálfsagt, eins og hér hefur komið fram, að n. taki ábendingar til athugunar á milli umr. og sjái hvað hægt er að komast áfram við að færa frv. í það horf sem sem flestir geti sætt sig við. Hv. 5. þm. Norðurl. v. ræddi hér um framlagið til litlu þorpanna sem eiga að fá þéttbýlisvegafé. í núgildandi vegal. er markið miðað við 300 íbúa. Skv. frv. á þetta mark að færast niður í 200 íbúa. En um leið og þetta mark er fært niður í 200 íbúa verða viðkomandi þéttbýlisstaðir að taka að sér vega- og gatnagerð í viðkomandi stöðum með þeim styrk, sem þéttbýlisvegaféð þá veitir þeim, að svo miklu leyti sem það kemur í þeirra hlut, en hins vegar á stöðum sem eru með undir 200 íbúa skv. frv., eru götur annað hvort þjóðvegir eða sýsluvegir. Ef væri farin sú leið að færa þetta mark - segjum niður í 50 íbúa þá vex vitanlega mikið það vandamál sem skapast fyrir þessa litlu staði ef í gegnum þá liggur fjölfarinn þjóðvegur, sem er æðierfiður viðfangs fyrir stærri staði, eins og komið hefur fram í umr., ef þeir eiga algjörlega að sjá um þá, að viðbættu þéttbýlisvegafénu, sem hefur ekki verið stór upphæð. Þá þyrfti jafnframt að leysa það vandamál, þ.e. a. s. um fjölfarna þjóðvegi í gegnum þessi þorp. Hins vegar með brtt., sem n. lagði fram, að það væri heimilt að veita eitthvað af 25% framlaginu til staða með 100–200 íbúa eru götur og vegir þar ekki tekin úr sýsluvegatölu og lagning þjóðvega á þeim stöðum mundi þá heyra undir vegáætlun beint. Það er þá möguleiki fyrir þá staði að fá framlag til þjóðveganna á vegáætlun af hinu almenna framlagi til þjóðvega. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta, því að eins og ég sagði tel ég sjálfsagt að samgn. athugi þær till. og ábendingar, sem fram hafa komið, fyrir 3. umr.