Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég beini orðum mínum til hv. formanns utanríkismálanefndar, Bjarna Benediktssonar, þegar ég kveð mér hljóðs til að spyrjast fyrir um hvort það sé rétt sem heyrist að ríkisstjórnin haldi illa á málum er varða hugsanlega lögsókn Íslands gagnvart Bretum vegna beitingar hryðjuverkalaga gagnvart íslensku fyrirtæki, Landsbanka Íslands, og vegna yfirtöku breskra stjórnvalda á íslenskum banka í eigu Kaupþings, Singer & Friedlander. Forsætisráðherra Íslands hefur sagt að beiting hryðjuverkalaga gegn Íslendingum sé ófyrirgefanleg. Hann hefur einnig sagt að réttarstaða Íslands gagnvart breskum stjórnvöldum verði könnuð. Ríkisstjórnin réð lögmannsstofuna Lovells, eina af helstu lögmannsstofum Lundúnaborgar, til verksins. Nú hefur komið fram að lögmaður hins breska lögfræðifyrirtækis fær ekki gögn frá íslenskum stjórnvöldum eða réttara sagt skilanefnd og frestur rennur út eftir þrjár vikur til að hefja málsókn, þ.e. eftir 7. janúar verður málið í algjöru uppnámi. Svo virðist sem íslensk stjórnvöld telji að hluthafarnir, kröfuhafarnir, geti farið í mál við breska ríkið en vegna þess að þeir eru síðastir í röð kröfuhafa eru ekki líkur á því. Þetta er ekki eingöngu, hæstv. forseti, spurning um peninga heldur mannorð þjóðarinnar sem því miður hefur beðið mikinn hnekki. Mín skoðun er sú að það sé Kaupþing sem eigi að sækja málið en bæði pólitískan stuðning og fjármagn þarf til þess að af því geti orðið og ekki þarf að taka fram að Kaupþing er í eigu ríkisins. Hæstv. forseti. Bretar beittu ofbeldi þegar þeir beittu hryðjuverkalögum til að frysta eignir íslenskra fyrirtækja. Á að láta þar við sitja? Á ekki að láta dómstóla kveða upp úr um það hvort um löglegan gjörning var að ræða?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður hreyfir hér máli sem ég tel að skipti okkur öll miklu, m.a. af þeim ástæðum sem hv. þingmaður rakti í málflutningi sínum, að það var fordæmislaus árás á íslenska hagsmuni þegar Bretar beittu hryðjuverkalögum gegn okkur. Utanríkismálanefnd hefur fylgst með framgangi málsins í störfum sínum og kallað eftir upplýsingum um það hvernig líði mögulegri málsókn íslenskra stjórnvalda eða eftir atvikum nýju ríkisbankanna vegna þessa. Samkvæmt þeim upplýsingum sem mér hafa borist ríkir ákveðin réttaróvissa um málið, m.a. um það hvort hentugast sé, eins og hv. þingmaður lagði til, að láta viðkomandi banka sjálfa annast málareksturinn, og þá með stuðningi stjórnvalda, eða hvort íslensk stjórnvöld eigi með einhverjum hætti beina aðild að málsókninni. Í öllu falli er ljóst að stjórnvöld gera sér grein fyrir þeim mikilvægu tímamörkum sem vísað var til og þau eru þess vegna höfð með í heildarmyndinni. Stjórnvöld eru meðvituð um þennan tímafrest og utanríkismálanefnd hefur lagt áherslu á að ýtrustu hagsmuna verði gætt vegna málsins í heild sinni.

Virðulegi forseti. Þingmaðurinn hreyfir hér mikilvægu máli en reyndar er um tvö aðskilin mál að ræða. Annars vegar er um að ræða það mál sem var í fréttum í gærkvöldi og lýtur að málsókn gamla Kaupþings vegna þess tjóns sem Kaupþing varð fyrir. Ég held að það sé þannig að fresturinn sem vísað er til, 7. janúar, eigi við um það mál. Eins og fram kemur í Fréttablaðinu í dag, í viðtali við lögmann Kaupþings, er það mál í ferli og vinnslu með þeim lögmönnum sem ráðnir hafa verið til þess verks af hálfu gamla Kaupþings. Hins vegar er spurningin um möguleika Íslands til að gera kröfur á þjóðréttarlegum grunni gagnvart Bretum í ljósi þessa. Ef ég hef skilið málið rétt hefur lögmannsstofan Lovells komið að því máli. Það sem liggur ljóst fyrir eftir þær upplýsingar sem komið hafa fram í utanríkismálanefnd er að verið er að kanna alla möguleika til þess að setja fram kröfur af þessum toga og velta þar við hverjum steini. Þetta er hins vegar ekki einfalt þjóðréttarlegt úrlausnarefni en unnið er að því af fullum krafti að setja fram kröfur með þeim hætti sem mögulegt er af hálfu ríkisins. Hér er því um tvö aðskilin mál að ræða, annars vegar málefni gamla Kaupþings, og það er í farvegi og í höndum skilanefndarinnar þar, og hins vegar er málareksturinn af hálfu ríkisins gagnvart bresku ríkisstjórninni og það mál er líka í farvegi.

Herra forseti. Ég held að það sé ósköp einfalt að tíminn er að hlaupa frá okkur. Þetta mál hefur ekki verið unnið af fullum krafti heldur þvert á móti hættulega seint. Ætlunin var auðvitað að fyrst kæmu fram lögfræðileg álit, og hefðu átt að liggja fyrir nú þegar, um það hvernig málsaðstæður væru og hverjar líkur væru á því að koma mætti máli fyrir og eftir atvikum vinna það. Slík lögfræðileg álit eða greinargerðir liggja ekki fyrir þannig að hægt sé að taka ákvörðun um málshöfðunina sjálfa. Málin eru tvíþætt, annars vegar er það kyrrsetning eða yfirtaka Kaupþings og hins vegar frysting eigna Landsbankans á grundvelli hryðjuverkalaga. Ég er orðinn þeirrar skoðunar, eftir að hafa reynt að fara yfir gögn í þessum efnum og tala við lögfræðinga, að möguleikar ríkisins til að koma máli sem slíku fyrir dómstóla séu afar takmarkaðir og óljóst um það hvort slík leið er yfirleitt fær hvort sem það væri þá Haag-dómstóllinn eða Mannréttindadómstóll Evrópu, eftir dúk og disk og þegar önnur réttarúrræði væru fullreynd. Það sem þarf að gerast og á að gerast er að Kaupþing höfði mál vegna kyrrsetningar eða yfirtöku sinnar og Landsbankinn verður að höfða málið vegna beitingar hryðjuverkalaganna, hann er aðili að því máli. Það eru þrjár vikur til stefnu í hvoru tilviki um sig til að láta reyna á lögmæti aðgerðanna fyrir breskum dómstólum eins og lög í landi þar eru. Þetta er ekkert flókið og það þarf ekkert að þvæla þessi mál. Annaðhvort klúðrar ríkisstjórnin þessu eins og öðru eða hún stendur í stykkinu og sér til þess að bæði málin verði höfðuð fyrir 7. janúar. Annað er stórkostleg vanræksla hvað það varðar að gæta hagsmuna Íslands. Þetta snýst ekki bara um það að líkur séu á því að vinna þessi mál heldur að höfða þau og láta bresk stjórnvöld finna fyrir því. Það gæti haft jákvæð áhrif á samningsstöðuna í Icesave-deilunni og skapað okkur stöðu til að koma málflutningi okkar á framfæri og rétta eitthvað af okkar rykti gagnvart 

Virðulegi forseti. Komið hefur fram í blaðagreinum og fjölmiðlum varðandi þetta mál að mjög margir telja að þessi málshöfðun okkar muni skila okkur töluverðum árangri. Nefni ég í því samhengi að varaforseti Evrópuþingsins, Diana Wallis, er þeirrar skoðunar að aðgerðir Breta hafi gert vonda stöðu verri og segir tíma samstöðu Evrópuríkjanna upp runna þó að við höfum kannski ekki séð það í reynd hér. Þetta mál hefur verið rætt mjög víða og mjög margir eru sannfærðir um að við höfum mjög sterka stöðu hér á landi. Hv. formaður utanríkismálanefndar telur og segir að ýtrustu hagsmuna verði gætt í þessu máli. Ráðin var lögmannsstofa af hálfu ríkisins til að kanna málið og kom það fram í fjölmiðlum 16. október. Væri fróðlegt að vita hvort sú lögmannsstofa hefur skilað einhverri niðurstöðu og hver hún er þá. Tveir mánuðir eru liðnir og svo virðist sem ríkisstjórnin haldi ekki nógu vel á spöðunum og sé að einhverju leyti að draga lappirnar og maður veltir fyrir sér hvers vegna. Ef hv. formaður utanríkismálanefndar væri tilbúinn að gefa upplýsingar um þátt seðlabankastjóra í þessu máli öllu saman - nú sé ég að formaðurinn glottir - en komið hefur fram í fjölmiðlum og Bretar sjálfir segja, og það kom fram í Financial Times, að yfirlýsingar seðlabankastjóra á fundi Viðskiptaráðs hafi veikt forsendur málsóknar íslenskra stjórnvalda á hendur Bretum. Það væri gott að heyra hvernig þessum 

Herra forseti. Ákvarðanir Breta um að beita hryðjuverkalögum gagnvart Landsbanka Íslands og Kaupþingi var stjórnsýsluathöfn. Hún er kæranleg innan þriggja mánaða. Fresturinn rennur út 7. janúar. In defence hópurinn hefur varið hagsmuni okkar mjög dyggilega erlendis en komið að tómum kofum ríkisstjórnarinnar. Kæra er afar mikilvægt vopn eða áríðandi innlegg í samningum okkar um ábyrgð á Icesave-reikningunum. Þetta eru samtengd mál. Þetta er ákvörðun skilanefndar, skilanefndirnar starfa í umboði Fjármálaeftirlitsins, Fjármálaeftirlitið er undir yfirstjórn hæstv. viðskiptaráðherra þannig að ákvörðunin er í raun ríkisstjórnarinnar þótt aðildin sé í höndum bankanna. Björg Thorarensen, prófessor við lagadeild Háskóla Íslands, sá virti fræðimaður, hefur lýst því yfir að gerðir hafi verið nauðungarsamningar sem séu ógildanlegir að landslögum og alþjóðarétti. Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera? Ætlar hún að beita því innleggi sem sterkast er í samningaviðræðum við Breta vegna þess að það tjón sem blasir við út af Icesave-reikningunum og út af Kaupþingi má að töluverðu og miklu leyti rekja til þess að NATO-þjóðin Bretar beitti okkur hryðjuverkalögum? Þetta er árás Breta á aðra NATO-þjóð, Íslendinga, efnahagsleg árás. Og hvað hyggst ríkisstjórnin og utanríkismálanefnd gera í því sambandi, varðandi NATO-aðildina? Af hverju er því vopni ekki beitt að við drögum okkur út úr því samstarfi, rétt eins og við létum liggja í loftinu þegar við stóðum í landhelgisdeilunni á sínum tíma? Þetta er mun alvarlegra mál. Við erum að taka á okkur 100 milljarða í skuldbindingar á ári árið 2010, einn fjórða af fjárlögum sem þýðir niðurskurð í öllu okkar kerfi, heilbrigðiskerfi, menntakerfi og alls staðar. Hvað ætlið þið að 

Herra forseti. Ég tók eftir umfjöllun íslenskra fjölmiðla um hugsanlega málssókn íslenska ríkisins og íslenskra fyrirtækja gagnvart Bretum vegnar beitingar hryðjuverkalaga þar í landi gegn íslenskum hagsmunum. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram, menn þurfa að taka þessi mál til alvarlegrar athugunar og komast að niðurstöðu um það sem þarf að gera. Ég fagna yfirlýsingu frá hv. þm. Bjarna Benediktssyni, formanni utanríkismálanefndar, um að stjórnvöld geri sér grein fyrir þeim tímafrestum sem liggja fyrir í málunum. Ég geri ráð fyrir að í því felist að áður en þeir tímafrestir renni út liggi fyrir niðurstaða varðandi þau mál sem hér er rætt um, þ.e. annars vegar málshöfðun íslenska ríkisins gagnvart breska ríkinu og hins vegar málssókn íslenskra fyrirtækja gagnvart breska ríkinu vegna íhlutunar og aðgerða þess gagnvart þeim. Ég vil fyrir mitt leyti leggja áherslu á að íslensk stjórnvöld og þær stofnanir sem undir þau heyra geri allt sem í þeirra valdi stendur til að tryggja að hægt sé að höfða mál gagnvart breska ríkinu innan þeirra fresta sem fyrir liggja. Ég hef sagt áður og segi enn að ég tel að það sé mjög mikilvægt að höfðað verði mál gegn breska ríkinu, hvort sem það er íslenska ríkið eða íslensk fyrirtæki, til þess að sýnt sé fram á að við Íslendingar sættum okkur ekki við að hryðjuverkalögum sé beitt gegn íslensku þjóðinni eða íslenskum fyrirtækjum. Ég tel að málshöfðun gegn þessum mönnum séu sterkustu skilaboðin um að við sættum okkur ekki við þetta. Ég treysti því að íslensk stjórnvöld tryggi að þeim skilaboðum verði hægt að koma á 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. formanni utanríkismálanefndar og varaformanni fyrir svörin en vissulega sögðu þau okkur ákaflega lítið um það hvað verður gert. Tíminn er svo sannarlega að renna út, það eru jól og áramót fram undan og þá er oft lítið um að stór mál séu til umfjöllunar. Það kom þó fram að stjórnvöld gera sér grein fyrir tímafrestum og það er gott að vita það. Varaformaðurinn sagði að það væri verið að kanna alla möguleika. Mér finnst allt bera þess merki að ekki sé unnið af fullri alvöru og einurð í þessu stóra máli. Það sem við þurfum að fá svör við núna er fyrst og fremst hvort þetta sé löglegur gjörningur eða ekki. Síðan er seinni tíma mál hvort farið verður í skaðabótamál og hvað kemur út úr því öllu saman. Þetta er svo mikið spurning um ímynd Íslands. Voru þetta löglegar aðgerðir gagnvart Íslandi eða ekki? Talandi um ímynd Íslands er það rétt sem hér hefur komið fram, það eru aðallega sjálfboðaliðar sem hafa skipað sér í sveit innan In defence hópsins sem hafa staðið í því að reyna að bæta ímynd Íslands og halda uppi málstað Íslands gagnvart öðrum þjóðum. Það hefur hæstv. ríkisstjórn ekki gert og ef hv. formaður utanríkismálanefndar kemur hér upp aftur væri forvitnilegt ef hann gæti greint hv. Alþingi frá því hvað verið er að vinna í þeim efnum af hálfu íslenskra stjórnvalda.

Virðulegi forseti. Við vitum öll að þetta mál er í höndum framkvæmdarvaldsins og við hjá utanríkismálanefnd höfum fyrst og fremst kallað eftir upplýsingum um hvernig stjórnvöld hafa haldið á hagsmunum okkar Íslendinga í þessu máli. Þessu má ekki blanda saman við það að utanríkismálanefnd geti átt einhvers konar frumkvæði í málinu. Við höfum lagt áherslu á að ýtrustu hagsmuna verði gætt. Eftir að hafa fengið upplýsingar á vettvangi nefndarinnar hallast ég að því að þetta sé, eins og fram hefur komið hér í umræðunni, fyrst og fremst málefni skilanefndanna og það sé félaganna sjálfra að gæta hagsmuna sinna vegna þessa. En það er auðvitað ljóst að það þarf að liggja fyrir skýr stuðningur frá stjórnvöldum, bæði fjárhagslegur og pólitískur, til að sá málarekstur geti átt sér stað. Ég ætla ekki að neita því að mér hefur þótt of mikið hik á stjórnvöldum í þessu máli. Mér þykir líka slæmt að svo langt sé liðið á desember án þess að lögfræðileg álitaefni skuli hafa verið skýrð betur en raun ber vitni. Ég ætla líka að lýsa ákveðnum efasemdum um að það sé skynsamlegt að láta þetta mál með einhverjum hætti þvælast fyrir samningaviðræðum þeim sem við stöndum núna í við Evrópusambandsríkin vegna Icesave-reikninganna og mögulegrar afléttingar kyrrsetningar breskra stjórnvalda á eignum Landsbankans. Þessum málum á að mínu áliti alls ekki að blanda saman. Við eigum algjörlega á hörðum lögfræðilegum forsendum að mæta þessum árásum sem í ákvörðunum Bretanna fólust og gera það óhikað. Ég tel mikilvægt að nú verði höfð hröð handtök í framhaldinu vegna þess að málið þolir enga frekari bið.

Virðulegi forseti. Það er mjög mikilvægt að við fáum lögfræðilega úr þessu máli skorið. Það er rétt sem hv. þm. Bjarni Benediktsson rakti hér, málið er í grunninn í höndum skilanefndanna. Hitt er alveg ljóst, og það hefur komið fram við meðferð málsins bæði í utanríkismálanefnd og viðskiptanefnd, að það kann að koma til þess að skilanefndirnar telji sig ekki hafa til þess fjárhagslega burði eða stöðu að leggja í málin. Þá reynir auðvitað á þingmenn og vilja þingsins. Í því ljósi held ég að verði þá að túlka þau ótvíræðu orð sem hér hafa verið látin falla af hálfu stjórnarandstöðunnar um að hún muni þá styðja veruleg fjárframlög til að hægt sé að halda frammi þessum kröfum ef það er það sem málið strandar á. Það kann vel að fara svo, að skilanefndunum sé einfaldlega í starfi sínu það þröngur stakkur skorinn að þær ráði ekki við að halda frammi svona kröfum í ljósi þess tillits sem þær eiga að hafa til hagsmuna allra kröfuhafa og fara vel með þá hagsmuni sem þær reka. Að öðru leyti vil ég bara segja, vegna þess sem hér var sagt og kom fram að vera kynni að við ættum sterkan málstað og fara ætti vel, að ég vara alltaf við því áður en lagt er af stað í málsóknir að menn séu í huganum búnir að vinna þær fyrir fram. Þvert á móti skulum við búa okkur undir að erfitt geti orðið að ná þessari niðurstöðu en ég held að það sé óhjákvæmilegt að við látum á það reyna. Ég held að óvissan um þetta mál sé mjög af hinu vonda og það skipti okkur miklu máli að setja fram okkar kröfur og reyna að fá úr þeim leyst og þessi fyrirtæki neyti úrræða breskra laga til að reyna að fá úrskurð hjá breskum dómstólum um málin eins og kostur er.

Herra forseti. Það er auðvitað geysilega mikilvægt að fá það staðfest að ríkisstjórnin átti sig á því að þegar þrír mánuðir eru liðnir frá 7. október er kominn 7. janúar. Það er mjög mikilvægt að það skuli vera á hreinu að ríkisstjórnin hafi gert sér þetta ljóst. Bæði utanríkismálanefnd og viðskiptanefnd hafa fjallað um þessi mál og báðar nefndir hafa lagt á það mikla áherslu að mál verði höfðað. Formanni viðskiptanefndar var á fundi sem ég sat þar sem ég hljóp í skarðið, beinlínis falið það verkefni að koma þeirri afstöðu nefndarinnar á framfæri við stjórnvöld. Pólitískt og siðferðilega er beiting hryðjuverkalaganna miklu verri hlutur og snýr að þáttum sem ekki verða bættir með fé, orðstír Íslands og stöðu okkar. Þess vegna á að höfða það mál, jafnvel þótt líkur séu tvísýnar, til að koma því fyrir dómstóla, komast í aðstöðu til að flytja okkar mál, draga athygli fjölmiðla að því og reyna að rétta þar okkar hlut. Þetta mál verður Landsbankinn gamli að höfða vegna þess að það er augljóst mál að möguleikar ríkisins til að koma slíku máli að dómstólum eru mjög takmarkaðir. Landsbankinn gamli verður að höfða það mál. Kaupþing gamla verður síðan að höfða málið vegna kyrrsetningar eða yfirtöku eigna Kaupþings og lögfræðingar meta stöðuna í því máli þannig að vinningslíkur séu góðar. Þar varð gríðarlegt tjón, það snýst um mjög mikla fjármuni sem þar fóru í súginn, það snýst um að stærsta fyrirtæki landsins var knésett eftir að hér var búið að taka um það pólitíska ákvörðun að reyna að bjarga því og styðja það, þar á meðal með lánum úr Seðlabankanum. Málskostnaður hér er innan skekkjumarka, hann er aukastafir í þeim ósköpum sem við tölum um þessa dagana og erum með í höndunum þar sem enginn nennir að tala lengur um minna en 10 og 20 og 100 og 1.000 milljarða þannig að einhver málskostnaður, þótt breskir lögfræðingar hafi hátt kaup, skiptir ekki neinu máli í þessum efnum. Það má líta á það sem nauðsynlegan fórnarkostnað til að 

Herra forseti. Ég er alveg sammála þeim orðum sem hér hafa fallið úr munnum hv. þingmanna um að það er algjörlega nauðsynlegt að það sé látið reyna á rétt okkar. Eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon nefndi í ræðu sinni áðan þá er málskostnaður smámál hjá því sem hugsanlega kann að vera í húfi. Ég tel að það að beita hryðjuverkalögunum hafi verið ólögmæt aðgerð sem átti sér engar efnislegar forsendur. Sömuleiðis tel ég að það að ráðast inn í Singer & Friedlander banka Kaupþings hafi kostað ómælt tjón í því fyrirtæki. Það er alveg ljóst, finnst mér, að það eru skilanefndir bankanna sem eiga að reisa þetta mál og verða að gera það. Kostnaðurinn á ekki að skipta máli þar og það mun ekki skorta atbeina ríkisins í því efni. Það hefur komið fram áður, 

Heyr, heyr.

Virðulegur forseti. Ég vil gjarnan fá að spyrja hv. þm. Jón Gunnarsson út í ummæli sem hann viðhafði í fjölmiðlum í gær þar sem hann talaði í hálfkveðnum vísum. Þar segir hv. þingmaður að skilanefnd og Fjármálaeftirlitið hafi gert mistök og að til þess að endurvekja trúverðugleika og til þess að viðhalda trausti almennings ættu forustumenn ríkisstjórnarinnar að gera þær breytingar sem þarf að gera. Svo er tilvitnun í orð hv. þingmanns, með leyfi forseta: „Þetta gæti átt við um Seðlabankann, Fjármálaeftirlitið og skilanefndir og klárlega inn í ríkisstjórnina.“ - Klárlega inn í ríkisstjórnina. Síðan þegar spurt er um nöfn segir hv. þingmaður: „Það ætti að vera auðlesið.“ Ég vil gjarnan að hv. þingmaður aðstoði okkur við að lesa í þessa stöðu. Það er alveg ljóst miðað við þessi ummæli að það bullar og sýður innan Sjálfstæðisflokksins, bullar og sýður þar. Þegar maður skoðar hvað almenningur segir - 
            

Jónína Ben.

Hvernig er hægt að meta almenning? Það er hægt að skoða skoðanakannanir. Nýjasta skoðanakönnunin sýnir að hæstv. fjármálaráðherra Árni M. Mathiesen nýtur mjög lítils trausts, 77% treysta honum lítið  
             Svo skulum við skoða Gallup-kannanir.  
            

Forseti vill biðja hv. þingmenn um að gefa þingmanninum tækifæri til þess að ljúka máli sínu.

Virðulegur forseti. Það er gaman að því hvað þingmenn geta hlegið að því þegar verið er að lesa áfellisdóma þjóðarinnar yfir hæstv. ráðherrum,  
             Ég spyr hv. þingmann: Þýðir þessi yfirlýsing að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. dómsmálaráðherra eigi að víkja fyrst þeir 

Á þá Framsóknarflokkurinn …?

Forseti biður hv. þingmenn og ráðherra að gefa hljóð.

Virðulegi forseti. Ég held að eitt hljótum við hv. þm. Siv Friðleifsdóttir að geta verið sammála um og það er að taka ekki mikið mark á skoðanakönnunum.  Íslenskt samfélag hefur á undanförnum vikum og mánuðum gengið í gegnum einhverjar mestu hremmingar sem það hefur gengið í gegnum. Ég hef sagt að við þær aðstæður sem nú eru komnar upp í þessu máli sé mjög eðlilegt að litið verði til þess að gera breytingar. Við erum búin að vera í mikilli varnarbaráttu undanfarnar vikur og þurfum kannski ekki að fara mjög margar vikur aftur í tímann til að sjá hvað þetta er í raun fáránleg staða sem við erum komin í. Hverjum hefði getað dottið það í hug fyrir stuttu, þrem, fjórum, fimm mánuðum, að við yrðum í þessari stöðu í dag? En við erum í þessari stöðu og við erum að hefja í henni seinni hálfleik. Nú eru komin að bakinu á okkur þau lönd sem ætla að standa við bakið á okkur með fjárhagslegum stuðningi, lánum. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er kominn til leiks. Ég hef sagt að við þær aðstæður og þann óróa sem er í samfélaginu sé mjög eðlilegt að forustumenn ríkisstjórnarinnar líti til þess að gera breytingar í embættismannakerfinu og víðar sem þeir telja að þurfi að gera við þessar aðstæður. Það segi ég að geti náð inn í Seðlabanka Íslands, það geti náð inn í Fjármálaeftirlitið og aðrar þær stofnanir og til annarra þeirra embættismanna sem að málinu koma.

Ertu að tala um iðnaðarráðuneytið?

Það gæti vel verið, hæstv. ráðherra. Ég segi líka að þetta geti og eigi þess vegna að ná inn til ríkisstjórnarinnar. Ég hef nefnt sérstaklega tvo ráðherra í ríkisstjórninni, hæstv. umhverfisráðherra og hæstv. viðskiptaráðherra, sem á undanförnum vikum hafa talað hér fyrir kosningum af algjöru ábyrgðarleysi við þær aðstæður sem eru uppi í samfélaginu. Ég hef sagt að slíkir ráðherrar séu með greinileg þreytumerki  Þessar breytingar geta líka náð til þess að ríkisstjórnarflokkarnir 

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um tekjuskatt. Í frumvarpi þessu er að finna tillögur um ýmsar breytingar á lögum um tekjuskatt. Í fyrsta lagi er lagt til að styrkir úr Endurhæfingarsjóði Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands sem ganga til greiðslu kostnaðar vegna endurhæfingar, heilbrigðisþjónustu og tiltekinnar þjónustu fagaðila teljist ekki til tekna. Þessi breyting er einn liður í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við gerð kjarasamninga á almennum vinnumarkaði í febrúar sl. Í öðru lagi er lögð til breyting á ákvæði laganna um söluhagnað af íbúðarhúsnæði í kjölfar athugasemda frá Eftirlitsstofnun EFTA. Í skattframkvæmd hefur verið litið svo á að eingöngu væri hægt að endurfjárfesta í íbúðarhúsnæði á Íslandi til lækkunar á stofnverði hinnar nýju eignar þegar skattskyldur hagnaður hefur myndast við sölu. ESA telur þessa túlkun íslenskra skattyfirvalda ekki samrýmast ákvæðum EES-samningsins um frjálst flæði launþega, réttinn til búsetu og frjálst flæði fjármagns. Því er lögð til sú breyting að kveðið verði skýrt á um það að endurfjárfesting geti farið fram hér á landi, í öðru aðildarríki á Evrópska efnahagssvæðinu, í aðildarríki stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum. Í þriðja lagi er lagt til að kaup á búseturétti samkvæmt lögum nr. 66/2003 veiti rétt til vaxtabóta líkt og kaup á eignarhlut í almennri kaupleiguíbúð enda um sambærileg búsetuform að ræða. Í fjórða lagi er lagt til að skotið verði styrkari stoðum undir þá túlkun skattyfirvalda að tekjutengdar barnabætur verði ekki ákvarðaðar nema á grundvelli skattframtals við álagningu en ekki byggðar á áætluðum skattstofnum. Í fimmta lagi er lagt til að lögfest verði heimild fyrir skattstjóra til að annast gerð skattframtala þegar fullnægjandi upplýsingar liggja fyrir. Um nokkurt skeið hefur verið unnið að því af hálfu skattyfirvalda að auðvelda framteljendum með einföld framtöl árlega vinnu við framtalsskil. Þar hefur verið gert ráð fyrir að skattstjóra verði heimilt að útbúa skattframtal fyrir framteljendur þegar talið er að fullnægjandi upplýsingar séu fyrir hendi. Þetta á ekki hvað síst við í tilviki lífeyris- og bótaþega. Lagaheimild hefur ekki verið til staðar og því er umrædd tillaga komin fram. Í frumvarpinu er einnig að finna þá tillögu að öllum fjármálastofnunum verði gert skylt að senda árlega upplýsingar um bankainnstæður, sjóðsinnstæður og vexti sem slíkir reikningar bera á sama tíma og aðrar nauðsynlegar upplýsingar vegna álagningar berast skattyfirvöldum. Fram til þessa hefur tilgreining bankainnstæðna og skulda á skattframtali alfarið verið háð vilja einstakra framteljenda til að gera grein fyrir þessum upplýsingum sem hefur takmarkað allt eftirlit skattyfirvalda með þessum skattstofni. Í núverandi lagaumhverfi er skattstjórum gert að byggja álagningu á þeim upplýsingum sem tilfærðar eru á framtali um innstæður og skuldir án samanburðar við ytri upplýsingar, svo sem á við um laun, fasteigna- og bifreiðaeign, skuldir við Íbúðalánasjóð o.fl. Það fyrirkomulag að ekki eru gefnar upp sundurliðaðar upplýsingar um afdreginn fjármagnstekjuskatt hefur gert allt eftirlit með skatti þessum og umfangi hans nánast óframkvæmanlegt. Verði tillaga að umræddu ákvæði lögfest mun það einnig stuðla að meira jafnræði milli aðila, sérstaklega þegar réttindi eða skyldur ákvarðast á grundvelli heildartekna, hvort heldur vegna ákvörðunar bóta á grundvelli tekjuskattslaga eða löggjafar um almannatryggingar. Fyrir liggur að meira en 35.000 einstaklingar hafa við álagningu 2008 fengið bóta- og lífeyrisgreiðslur án þess að gerð sé grein fyrir innstæðum á skattframtölum þeirra. Tilgreining bankaupplýsinga er því einnig mikilvæg aðhalds- og mótvægisaðgerð gegn undandrætti tekna. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á tollalögum, lögum um virðisaukaskatt og lögum um gjald af áfengi og tóbaki. Í frumvarpinu er verið að bregðast við athugasemdum sem borist hafa frá Eftirlitsstofnun EFTA, umboðsmanni Alþingis og Ríkisendurskoðun. Þá er að finna í frumvarpinu fáeinar minni háttar breytingar á ákvæðum tollalaga. Í fyrsta lagi er lagt til að ákvæði um afmörkun heimilda ferðamanna og farmanna til innflutnings á varningi, þar með talið áfengi og tóbaki, verði færð í lög. Hingað til hafa umræddar heimildir verið birtar í reglugerð. Eftir ábendingu umboðsmanns Alþingis er talið rétt að styrkja lagagrundvöll reglnanna. Í öðru lagi er lagt til að heimild til tímabundins tollfrjáls innflutnings nýrra og óskráðra bifreiða sem keyptar eru hér á landi nái jafnframt til nýrra og óskráðra bifreiða sem fluttar eru inn frá öðru EES-ríki, aðildarríki stofnsamnings fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyjum að öðrum skilyrðum uppfylltum. Þá er lagt til að fyrirtækjum sem eru staðsett í sömu ríkjum verði heimilt að flytja tímabundið inn bifreiðar fyrir starfsfólk þeirra hér á landi, óháð búsetu þess, vegna sérstakra verkefna, að uppfylltum tilteknum skilyrðum um notkun þeirra hér á landi og erlendis á tilteknu tímabili. Í þriðja lagi er lagt til að ferðamenn og farmenn skuli ótilkvaddir gera grein fyrir hærri fjárhæðum en sem nemur 10.000 evrum í stað 15.000 evra í núgildandi lögum. Þá er lagt til tekinn verði af allur vafi um að skyldan til að gera grein fyrir fjármunum taki jafnframt til handhafabréfa, þar með talið ferðatékka. Í fjórða lagi er lagt til að kveðið verði á um það í lögum að farmenn geri skriflega grein fyrir öllum þeim varningi sem þeir hafa meðferðis til landsins. Slíkur háttur byggir á áratugalangri framkvæmd. Til að takmarka fjármagnskostnað útflytjenda er í fimmta lagi lagt til að heimilt verði að fresta gjalddaga á greiðslufresti í tolli vegna virðisaukaskatts fram að uppgjöri almennra virðisaukaskattsskila þegar aðilinn sem um ræðir er að jafnaði með hærri innskatt en útskatt. Herra forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd um breytingu á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Nefndin fjallaði um málið og fékk á fund sinn Sigurgeir Þorgeirsson og Kristján Frey Helgason frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, Friðrik Arngrímsson frá LÍÚ og Arthur Bogason og Örn Pálsson frá Landssambandi smábátaeigenda. Umsagnir bárust frá Samtökum fiskvinnslustöðva, Náttúrufræðistofnun Íslands, Fiskistofu, LÍÚ, Háskólanum á Akureyri, Sjómannasambandi Íslands, Landssambandi smábátaeigenda, Hafrannsóknastofnuninni, Starfsgreinasambandinu og Veiðimálastofnun. Efni frumvarpsins lýtur að því að hækka heimild til flutnings aflamarks í botnfiski frá einu fiskveiðiári til þess næsta úr 20% í 33%. Auk þess er heimilað að veiða 5% umfram aflamark í humri á einu fiskveiðiári sem dregst frá heimildum þess næsta á eftir. Á fundum sínum ræddi nefndin þá tilhögun sem lögð er til í frumvarpinu og er nefndin hlynnt því sem þar er lagt til. Í umfjöllun nefndarinnar kom fram að líklega yrði ráðstöfunin til þess að auka sveigjanleika auk þess sem hún ýtti undir skynsamlega nýtingu afla og gæti takmarkað brottkast. Einnig var fjallað um hvort stofnum gæti stafað hætta af flutningi aflamarks milli ára út frá fiskifræðilegum forsendum og komst nefndin að því að það væri ekki stór hætta á því. Fram kom ábending um að breytingin hefði í för með sér hækkun á leiguverði á veiðiheimildum og fjallaði nefndin um þann möguleika. Í því samhengi ræddi nefndin einnig sjónarmið sem kom fram í umsögn um málið og sneri að því hvort rétt væri að ákvæðið um geymslurétt milli ára næði einnig til þeirra aðila sem leigðu til sín aflamark. Að athuguðu máli telur nefndin að slík hugmynd þarfnist frekari útfærslu þar sem lagt er mat á hvernig hún verður best framkvæmd. Nefndin beinir því til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að þessi möguleiki verði kannaður. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Valgerður Sverrisdóttir skrifar undir álitið með fyrirvara. Kjartan Ólafsson og Gunnar Svavarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd um breyting á lögum nr. 84/1997, um búnaðargjald. Nefndin fjallaði um málið og fékk á fund sinn Ólaf Friðriksson frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti. Með frumvarpinu er verið að bregðast við setningu nýs staðals um atvinnugreinaflokkun, ÍSAT2008 í stað ÍSAT95. Engar efnisbreytingar verða á álagningu búnaðargjalds með frumvarpinu. Nefndin ræddi þá breytingu sem lögð er til í frumvarpinu og hvort breyting á stöðlunum gæti haft áhrif á álagningu búnaðargjalds en svo er ekki. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Kjartan Ólafsson og Gunnar Svavarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Arnbjörg Sveinsdóttir, Atli Gíslason, Helgi Hjörvar, Valgerður Sverrisdóttir, Karl V. Matthíasson, Jón Gunnarsson og Grétar Mar Jónsson.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá 1. minni hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 57 3. júní 1996, um umgengni um nytjastofna sjávar, með síðari breytingum. Fyrsti minni hluti teldi eðlilegt að lögin tækju gildi eigi síðar en 1. janúar 2009 og tekið yrði saman sérstakt yfirlit af hálfu Fiskistofu fyrir miðjan febrúar 2009 um hvernig til hefði tekist með það markmið að koma fiski sem fyrirhugað væri að selja á ferskfiskmarkaði erlendis til sölu á innanlandsmarkaði. Tilgangur frumvarpsins er einmitt sá að auka framboð á ferskfiski til innlendrar fiskvinnslu. Það er mat 1. minni hluta að til þess að ná því markmiði að gera innlenda fiskkaupendur jafnsetta þeim sem bjóða í fisk á erlendum ferskfiskmörkuðum væri eðlilegt að setja stýrireglu. Regla þessi ætti að byggjast á því að ef ásett lágmarksverð eiganda fiskaflans, þ.e. útgerðar, sem ávallt hefur verið einhver x prósenta reyndist hærri en söluverð fisksins á erlendum ferskfiskmarkaði yfir eins mánaðar tímabil, verði viðkomandi útgerð óheimilt að skrá lágmarksverð næstu tvo mánuði á sinn ferskfisk sem flytja á úr landi. Eigandi fisksins, þ.e. útgerðin, verður þar með að una því næstu tvo mánuðina að sætta sig við hæsta verð sem berst í aflann, eins og aðrir seljendur ferskfisks á mörkuðum. Undanþáguheimild ráðherra frá þessum skyldum ætti því að fella út úr frumvarpinu. Frumvarpinu er ætlað að auka atvinnumöguleika fiskvinnslufyrirtækja og fiskvinnslufólks. Ekki mun veita af eins og nú árar. Þau 56 þúsund tonn af fiski sem flutt voru út óunnin á síðasta ári gætu, ef þau væru unnin hér á landi, aukið atvinnu í fiskvinnslu og einnig aukið verðmæti útflutnings á sjávarfangi. Ferskfiskverð erlendis getur stundum verið hærra en hér og ætti fyrirkomulag lágmarksverðs sem tekur mið af hæsta verði erlendis að tryggja að þeir markaðir sem best verð gefa verði nýttir enda verð stundum afar hátt, t.d. um jól og áramót og páska. Of hátt lágmarksverð getur orðið til þess að innlend tilboð ná ekki lágmarksverði útgerðar og fiskurinn þar með ávallt farið úr landi. Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið gerir 1. minni hluti þá tillögu að inn í lögin verði sett ákvæði sem kveður á um að ákveðið lágmarksverð útgerðar megi ekki vera hærra yfir mánaðartímabil en nemur 15% mun á útgefnu lágmarksverði útgerðar og því brúttóverði sem fékkst fyrir fiskinn á erlendum uppboðsmarkaði ferskfisks undanfarinn mánuð. Verði meiri munur en ofangreind 15% þarf viðkomandi útgerð að una því að fá ekki að setja lágmarksverð á afla sinn vegna skyldu til uppboðs á innlendum ferskfiskmarkaði næstu tvo mánuði. Fyrsti minni hluti leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Á eftir 3. málsl. 2. efnismgr. 1. gr. komi tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Ákveðið lágmarksverð útgerðar má ekki vera hærra yfir mánaðartímabil en nemur 15% mun á útgefnu lágmarksverði útgerðar og brúttóverði sem fékkst fyrir fiskinn á erlendum uppboðsmarkaði undanfarinn mánuð. Verði meiri munur en 15% verður viðkomandi útgerð óheimilt að setja lágmarksverð á afla sinn vegna skyldu til uppboðs á innlendum markaði næstu tvo mánuðina.

Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls gerði ég ýmsa fyrirvara við það, sem m.a. vörðuðu það að með 1. mgr. 1. gr. er sett upp meginregla en síðan er löggjafarvald framselt í afar ríkum mæli í áframhaldi greinarinnar. Ég talaði þar um opinn tékka til að ráðherra gæti í raun holað að innan þann megintilgang og þau meginsjónarmið sem koma fram í 1. mgr. Ég taldi þetta afar óheppilegt löggjafarstarf og tel enn, þ.e. framsal löggjafarvalds til framkvæmdarvalds. Það er afar óheppilegt og ætti ekki að eiga sér stað. Jafnvel þótt þessar heimildir hafi verið til sölu áður þá er löngu kominn tími til að festa í lög þau ákvæði sem eiga að gilda, skýlaus ákvæði en ekki að framselja með þessum opna hætti til framkvæmdarvaldsins ákvörðunartöku sem er á valdsviði Alþingis. Þetta er grundvallarsjónarmið og á sérstaklega við, því hér er gengið mjög langt í framsali löggjafarvalds. Þetta gagnrýndi ég og geri enn. Ég kallaði líka eftir því að reglugerðirnar eða þau drög að reglugerðum, sem vörðuðu útfærslu á undanþáguheimildum ráðherra, lægju fyrir við meðferð í nefnd líkt og Norðmenn gera í lagasetningu sinni og undirbúningi undir lagafrumvörp svo löggjafarvaldið sjái yfir sviðið og viti að hverju er gengið í hvert skipti. Ég gerði líka fyrirvara um að ég mundi leggja til breytingar á frumvarpinu. Svo hagaði til að eftir 1. umr. var málið tekið fyrir í nefnd og á fund hennar komu fulltrúar sjávarútvegsráðuneytisins. Síðan var boðaður fundur með hagsmunaaðilum sem ég hefði viljað vera á en var útilokaður frá vegna þess að fundur sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar féll saman við fund allsherjarnefndar, þar sem til umræðu voru mál sem þingið telur brýn og herra forseti hefur lagt áherslu á að nái fram að ganga, þ.e. frumvarp um sérstakan saksóknara, sem er orðið að lögum, og ekki síður frumvarp, sem lýtur að rannsóknarnefndinni og bæði hæstv. ráðherra og þingið hafa lagt áherslu á að fái hraða en vandaða meðferð. Ég sinnti þeirri skyldu í allsherjarnefnd og átti því ekki kost á að sækja fund sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar þegar hagsmunaaðilar komu fyrir nefndina. Það vakti nokkra undrun mína - þessir fundir voru á þriðjudegi - að eftir hádegi á miðvikudag var boðaður fundur í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd þar sem hefði verið leikur einn að taka þetta mál fyrir en þá var fundarfall í nefndinni. Það varð til þess að í 2. umr. áréttaði ég fyrirvara mína og áskildi mér rétt til að koma fram með breytingartillögur og orðaði í ræðu minni við 2. umr. röksemdir fyrir því, m.a. þá staðreynd að þetta frumvarp er samið fyrir hrunið. Ekki var tekið tillit til þess. Á fundi sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar á milli 2. umr. og þessarar lagði ég síðan fram bókun til að þau sjónarmið sem ég hafði reifað um atvinnuástand í landinu, stigvaxandi atvinnuleysi og fyrirsjáanlegan landflótta yrðu skoðuð í samhengi við frumvarpið. Bókunin var svohljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: Í ljósi þess neyðarástands sem skapast hefur í atvinnumálum þjóðarinnar með ört vaxandi atvinnuleysi og fyrirsjáanlegum landflótta geri ég kröfu til þess að hagsmunaaðilar komi fyrir sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd og gefi umsögn um fram komnar breytingartillögur á frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 57, 3. júní 1996, um umgengni um nytjastofna sjávar. Þessari bókun var hafnað en hún átti bæði við um tillögu sem ég lagði fram á fundinum og eins tillögu sem hv. þm. Grétar Mar Jónsson lagði fram - og ég vil taka fram að þá tillögu get ég stutt. Þessu var hafnað með rökum sem ég met ófullnægjandi. Sett voru fram rök sem voru að mínu mati sértækir hagsmunir þeirra sem flytja út fisk, sérstakir en órökstuddir hagsmunir sjómanna en ég vildi meta málið heildstætt og út frá samfélagslegum heildarhagsmunum, vega og meta hvort meiri hagsmunir ættu ekki að víkja út þeim minni. Ég er sannfærður um að miklu meiri hagsmunir eru af því að halda uppi eins mikilli atvinnu í landinu og kostur er. Ég veit að hæstv. sjávarútvegsráðherra er sammála mér um það og að við komum í veg fyrir þann fyrirsjáanlega landflótta sem við blasir og er gersamlega óþolandi. Atvinnuleysið er það alversta af öllu vondu við þetta efnahagshrun. Allt er betra en atvinnuleysið. Ég hef sagt það áður og ítreka að betra er að búa við óstöðugt gengi og verðbólgu, allt er betra en atvinnuleysið með þeim hörmulegu afleiðingum sem það hefur í för með sér á fjölskyldur og einstaklinga. Ekki bara á fjárhag þeirra heldur hinar andlegu afleiðingar sem geta líka komið fram í líkamlegum sjúkdómum og sinnuleysi, viljaleysi til verka, depurð og þunglyndi. Ég taldi því mikilvægt að fjallað yrði um frumvarpið út frá þessum staðreyndum og þeim atvinnuleysistölum sem nú blasa við. Við erum að tala um 4% atvinnuleysi og ef reynslan í Finnlandi 1993 er metin - en Finnar stóðu frammi fyrir sambærilegum erfiðleikum í kjölfar hruns Sovétríkjanna og atvinnuleysi þar fór upp í, að ég hygg, 20% að meðaltali, misjafnt eftir landsvæðum og ástandið í sumum sveitarfélögum í jaðarbyggðum var mun verra. Ég ítreka að samning þessa frumvarps tók ekki tillit til hvernig ástandið í íslenskum efnahags- og atvinnulífsmálum er. Ég segi það líka, það vita allir og því er spáð að atvinnuleysi muni fara upp í 10%. Ég óttast að það verði meira en vona að svo verði ekki. Þess vegna er afar brýnt að leita allra leiða til að ýta undir atvinnusköpun og styðja fólkið, heimilin og atvinnurekstur í landinu. Það er frumskylda okkar og langbrýnasta verkefnið. Þess vegna verður að leita allra leiða til að tryggja innlenda fiskvinnslu á þessum tímum í stað þess að flytja fisk út frá atvinnulitlu Íslandi. Ég hef því lagt til bráðabirgðaákvæði við lögin tímabundið sem hljóða svo, með leyfi hæstv. forseta: Á tímabilinu 1. mars 2009 til 31. desember 2009 er óheimilt að flytja út óunninn afla til löndunar og sölu á fiskmarkaði erlendis nema brýna nauðsyn beri til. Ráðherra setur nánari reglur um undanþágu frá þessu ákvæði. Hér eru sem sagt brýnir samfélagslegir hagsmunir í húfi. Ekki má skoða þá út frá þröngum hagsmunum. Ég held líka að þeir skynsömu fiskútflytjendur og hagsmunaaðilar sem hlut eiga að málum skilji fullkomlega og séu tilbúnir að láta þrengri hagsmuni sína víkja fyrir þjóðarheill og almannahagsmunum. Ég er þess fullviss, ef ég þekki fiskútflytjendur rétt, að þeir munu fallast á þessi rök. Aðlögunartími er veittur og þetta brestur ekki á frá 1. janúar heldur er tveggja mánaða aðlögunartími þannig að bráðabirgðaákvæðið tekur gildi 1. mars og  Ég hefði að vísu fyrir ári síðan ekki fallist á jafnrúmt löggjafarframsal og hef gagnrýnt það að sama skapi. En öldin er önnur og við verðum að hugsa þetta algerlega á nýjan leik og mér er fullkomin alvara. Þetta er stærsta tækifærið sem við höfum og við getum ekki látið það fara frá okkur. Á fundi sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar spurði ég fulltrúa sjávarútvegsráðuneytisins í ljósi tilgangs frumvarpsins, þ.e. að efla fiskvinnslu innan lands, hvað frumvarpið hefði í för með sér fyrir aukningu á að afli sé unninn innan lands, þ.e. að þeim tonnum fækki sem flutt eru út óunnin. Fulltrúi sjávarútvegsráðuneytisins gat ekki gefið mér neina leiðsögn um það. Ergó: Við stöndum líklega frammi fyrir því að tonnin sem flutt verða út munu verða jafnmörg og heldur hefur útflutningur aukist vegna þess að kvóti á ýsu hefur verið aukinn stórfellt og þar er mikið veitt af smáýsu. Í mínum huga væri grátlegt að missa þetta tækifæri sem blasir við í atvinnusköpun frá okkur og ég er alveg viss um að það hæfileikaríka unga fólk sem er að missa vinnu sína mun finna ný tækifæri. Það mun finna nýja og dýrmæta markaði fyrir hágæða háverðsvöru. Margt af þessu fólki sem er að verða atvinnulaust hefur verulega þekkingu á markaðssetningu og hefur starfað erlendis og kann að selja. Frú forseti. Sú leiða staðreynd blasir við að megnið af þessum útflutningi á óunnum afla fer til Bretlands, þjóðar sem beitir okkur í dag hryðjuverkalögum. Við tökum sem sagt atvinnu héðan og flytjum út til Bretlands. Það að taka upp svona bráðabirgðaákvæði mundi styrkja okkur verulega í samningsstöðu við Breta. En við hins vegar kyssum vöndinn, við kyssum stöðugt vöndinn, eins og kom fram í umræðu á hv. Alþingi í morgun. Það er óþolandi. Við eigum að tryggja öll þau störf sem við getum á Íslandi og hámarka gjaldeyristekjur og við megum ekki bara horfa á tölur, þó svo að 600 kr. fáist fyrir kílóið í Bretlandi en 460 kr. á Íslandi. Af 600 kr. í Bretlandi dragast 100 kr. á kg frá vegna flutningskostnaðar, umsýslukostnaðar og umboðslauna og annars sem því fylgir og þá er 40–100 kr. munur á tonninu. Við þessar 450–460 kr. í innanlandssölu bætist við gríðarleg verðmætasköpun og virðisauki innan lands sem menn verða að taka með í reikninginn. Ekki er annað hægt. Ég verð að segja að slík fullvinnslumál hafa margsinnis komið til kasta Alþingis þegar atvinnumál á Íslandi standa illa. Einn af helstu talsmönnum þessa var alþingismaðurinn Guðmundur J. Guðmundsson, sem nú er látinn, sem benti margsinnis á þetta á erfiðum atvinnuástandstímum 1968 og aftur upp úr 1990. Ég held að ég tileinki þessum látna vini mínum og hv. fyrrverandi alþingismanni, Guðmundi J. Guðmundssyni, tillöguna. Hún er sett fram af skynsemi. Af hverju skyldi Guðmundi J. Guðmundssyni hafa verið svo annt um slíka tillögu? Jú, vegna þess að hann upplifði afleiðingar atvinnuleysis. Hann mundi þá tíma þegar faðir hans fór niður á Eyri að snapa hafnarvinnu, þegar hópur atvinnulauss og félauss verkafólks gekk um höfnina í humátt á eftir verkstjóra og leitaði ásjár um vinnu. Hann mundi þá tíma líka þegar faðir hans kom heim laust undir hádegi dapur og boginn í baki og þungbrýnn yfir því að einn daginn enn hafði honum verið hafnað. Sem betur fer þekkir núlifandi kynslóð lítið til atvinnuleysis nema þá af sögubókum. En við sem eldri erum munum hvað gerðist 1968. Við munum það fullkomlega. Þá varð fjöldalandflótti til Svíþjóðar og fáir komu aftur heim. Við verðum að átta okkur á því að gerbreytt staða í efnahagsmálum kallar á ný viðhorf og viðbrögð. Við verðum að víkja frá hefðbundinni hugsun og taka upp öll þau ráð sem við framast getum fundið í atvinnuleysinu. Það nægir mér ekki, frú forseti, að bíða og sjá hver reynslan verður af frumvarpinu og bregðast svo við í apríl eða maí, það nægir mér alls ekki. Ástandið í atvinnumálum kallar á viðbrögð þegar í stað og ég satt best að segja varð fyrir vonbrigðum með afstöðu einstakra nefndarmanna í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, að þeir skuli ekki sjá ljósið í þessum efnum. 
            

Virðulegi forseti. Ég er sammála því sem hv. þm. Atli Gíslason sagði, við eigum að leita allra leiða til að ýta undir atvinnusköpun. Þess vegna er þetta frumvarp flutt. Við skulum ekki gleyma því að það fyrirkomulag sem hér var við lýði var fyrirkomulag sem Samkeppniseftirlitið í fyrsta lagi sagði að stæðist ekki, í öðru lagi liggur líka fyrir að það fyrirkomulag, þ.e. útflutningsálagið, gerði það ekki að verkum að það skapaði það framboð á fiski fyrir íslenska fiskverkendur sem við vildum. Það er alveg ljóst mál að afnám útflutningsálagsins hefur haft sáralítil áhrif á það magn sem hefur verið flutt úr landi. Það er að vísu hægt að taka dæmi um ýsuna, að þar hafi það aukist, en á því eru ýmsar skýringar, m.a. sú að útgerðir sem áður höfðu stundað frystitogaraútgerð hurfu frá því og fóru að gera út á ísfisk og flytja þar með aflann að einhverju leyti út. Hérna er ekki opnað á rúmar heimildir, eins og hv. þingmaður sagði. Með þessu frumvarpi er verið að loka á þessar heimildir, heimildirnar sem menn fá til að flytja út aflann óunninn og ísaðan eru þrengdar. Það sem verið er að gera er einfaldlega það að menn sem ætla að flytja afla út í gámum eða sigla með afla beint á erlenda markaði eru skyldaðir til að tilkynna það í fyrsta lagi til Fiskistofu með eins sólarhrings fyrirvara og í öðru lagi verður það tryggt að þessar upplýsingar birtast á opnum uppboðsvef uppboðsmarkaða fyrir sjávarafla þar sem hann skuli síðan boðinn upp. Þar með er búið að opna á aðgengi fiskvinnslunnar að þessum fiski sem aldrei hefur verið áður. Hér er brotið í blað, hér er komið til móts við sjónarmið sem ég deili með hv. þm. Atla Gíslasyni, að við þurfum að reyna að auka aðgengi fiskvinnslunnar að íslenskum fiski og auka þannig atvinnusköpun í landinu. Þess vegna erum við ekki að rýmka til um löggjöfina eins og hv. þingmaður talaði um, við erum ekki að framselja 

Frú forseti. Ég er allsendis ósammála hæstv. ráðherra. Frumvarpið eins og það liggur fyrir tryggir alls ekki að útflutningur óunnins afla takmarkist frá því sem nú er. Það er ekki trygging fyrir því, það er allsendis óvíst. Hér þarf róttækari tillögur. Ég hefði getað verið sammála andsvari hæstv. ráðherra fyrir einu ári, en ég er það ekki í stöðunni í dag. Ég get ekki verið það. Hæstv. ráðherra segir að það þurfi að leita allra leiða, en það er ekki verið að gera það. Það er ekki trygging fyrir því að þessi göfugi tilgangur sem að baki er nái fram að ganga. Síðan er vísað til Samkeppniseftirlitsins, ég gef dauða og djöful í það í stöðunni í dag. Evrópusambandið getur aldrei verið dragbítur á atvinnu á Íslandi, og er ekki stofnað til þess. Við verðum að horfa fram hjá því - og ég er að tala um tímabundnar aðgerðir sem ég þykist fullviss um að Samkeppniseftirlitið, Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, og aðrir muni samþykkja. Við erum jaðarbyggð sem er að berjast fyrir lífi sínu, menn verða að skilja það. Það er sitthvað í frumvarpinu sem opnar verulega fyrir þetta. Ráðherra getur með reglugerð heimilað að ísfiski sé landað í erlendum höfnum eða hann fluttur út án þess að hann sé vigtaður. Það er sett á, eins og hér hefur komið fram í umræðunni, lágmarksverð gagnvart íslenskum fiskverkendum, kaupendum, en ekki gagnvart erlendum kaupendum. Þetta lágmarksverð mun torvelda aðgengi innlendra 

Virðulegi forseti. Út af þessu síðasta er það auðvitað þannig að seljandinn setur lágmarksverðið þannig að það er ekki spurning um erlenda eða innlenda aðila í þessu sambandi. Það er hins vegar þannig, virðulegi forseti, að frumvarpið sem hér liggur fyrir hefur einn yfirlýstan tilgang og hann kemur mjög vel fram í tillögugreininni sjálfri. Hann er sá að reyna að tryggja að fiskvinnslan sem ekki hefur haft aðgang fram á þennan tíma til að bjóða í fiskinn hafi hann. Núna erum við að setja leikreglur sem gerir það að verkum að íslensk fiskvinnsla getur boðið í þennan fisk, þau 56.000 tonn sem hefur verið vitnað til að hafi farið óunnin úr landi. Hérna er opnað á leiðina fyrir íslenska fiskvinnslu til að gera tilboð í aflann og eftir atvikum ná aflanum til sín. Það er auðvitað rangt sem hv. þingmaður segir, að hér sé með einhverjum hætti opnað á heimildir til að flytja út. Það er verið að þrengja þessar heimildir til að flytja út. Í dag eru þessar heimildir býsna opnar, það er alveg rétt hjá hv. þingmanni, og það var þannig að það fyrirkomulag sem var hér við lýði árum saman gerði það ekki að verkum að það drægi úr þessum útflutningi á óunnum ísuðum fiski. Þess vegna þurftum við að leita nýrra leiða, ég vísaði að vísu til Samkeppniseftirlitsins, það var að mínu mati samt ekki eini kjarni málsins. Það var að vísu ábending sem við hlutum að horfa á, en stóra málið var að það fyrirkomulag sem við höfðum dugði ekki og þess vegna settust fulltrúar útgerðarmanna og fiskverkenda niður ásamt fleirum og reyndu að hugsa upp leið sem gæti gert það að verkum að við auðvelduðum fiskvinnslunni aðgengi að fiskinum og það er verið að gera það með þessu frumvarpi. Það er verið að tryggja miklu betur en áður hagsmuni íslenskrar fiskvinnslu, enda er það markmiðið með þessu lagafrumvarpi og það mun verða raunin verði það samþykkt.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra talar enn eins og efnahagshrunið hafi ekki komið fram. Ég er þeirrar skoðunar að hann átti sig ekki á því miðað við þau orð sem hér eru látin falla. Ég er að tala um það, fyrst og síðast, að tryggja að allur þessi fiskur verði til bráðabirgða unninn á Íslandi til að koma í veg fyrir það atvinnuleysi sem þegar er orðið og það sem blasir við. Ég er að tala um róttækar aðgerðir. Ég fagna því að fiskur sé settur á uppboðsmarkað og annað slíkt. Ég skil hins vegar ekki af hverju lágmarksverðið er sett á. Ég skil það ekki. Þess vegna er tillaga hv. þm. Grétars Mars Jónssonar gagnleg að því leyti. Ég verð að mótmæla því líka, hæstv. ráðherra, að nokkuð liggi fyrir um það að minna verði flutt út af óunnum fiski en er í dag. Það er hinn frómi tilgangur frumvarpsins en það hefur ekki verið kannað hvort slíkt muni gerast og það liggur ekkert fyrir um það. Það að allir hafi jafnan aðgang að fiski er hið besta mál, en brýnni hagsmunir eru það í dag í íslensku þjóðfélagi að sú atvinna sem felst í öllum þeim tonnum sem flutt eru út verði unnin á Íslandi í þeirri stöðu sem nú er.

Forseti vill beina þeim tilmælum til hv. þingmanna að þeir beini máli sínu til forseta en ekki einstakra ráðherra eða þingmanna.

Hæstv. forseti. Ég vildi aðeins bregðast við því sem hv. þm. Atli Gíslason nefndi um bókun þá sem hann lagði fram í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd sem sneri að því að fá inn hagsmunaaðila úr sjávarútveginum inn í nefndina til að meta þá tillögu sem hann leggur hér fram um algjört bann við því að flytja út óunninn afla til sölu á fiskmarkaði erlendis. Það verður að segjast eins og er, hæstv. forseti, að þetta er í sjálfu sér sjálfstætt athugunarefni og mundi taka mjög langan tíma. En vegna þess að málið var að koma til 3. umr. og meiri hluti nefndarinnar taldi mjög mikilsvert að málið næði fram að ganga fyrir áramót til að það gæti farið að reyna á það sem við höfum rætt hér, að það verði hægt að auka aðgengi íslenskrar fiskvinnslu að þeim sjávarafla sem annars væri seldur á erlendum fiskmörkuðum. Það er auðvitað tilgangur frumvarpsins í sjálfu sér. Það hvort algjörlega verði breytt um, jafnvel hugað að því að setja reglur sem við gætum átt von á að séu brot á EES-samningnum eins og ég held að flestir séu sammála um, slíkt athugunarefni í nefndinni hefði að sjálfsögðu tekið mun lengri tíma en svo að við hefðum getað lokið því fyrir áramót. Ég held einfaldlega að þeir hagsmunir sem hér liggja að baki, að þetta kerfi geti farið að virka, séu það miklir 

Frú forseti. Það var auðvitað mjög eðlilegt að slík tillaga, eins og fram kemur í bráðabirgðaákvæðinu og ég lagði fyrir sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, yrði rædd í hópi hagsmunaaðila, hvort það væri samfélagsleg skynsemi í þessari tillögu sem væri hafin yfir þrengri sérhagsmuni, að við yrðum að fórna minni hagsmunum fyrir meiri. Ég orðaði það þannig í ræðu minni að ég teldi að fiskútflytjendur mundu allir skilja þessi sjónarmið, enda skynsamir karlar og konur. Á móti þessari brýnu tillögu færðu talsmenn nefndarinnar, eins og kom fram í ræðu hv. þingmanns, formlegar ástæður gegn efnislega skynsamlegri og þjóðhagslega mjög brýnni tillögu. Ég get fullyrt það hér að ég hefði í ljósi þessarar tillögu getað varið kvöldum, nóttum og helginni sem fer í hönd til að setja þessa tillögu á koppinn í þeim búningi sem þjóðin og þjóðarhagsmunir þurfa við. Formsástæður, að þetta taki langan tíma og fleira, eru ekki gildar fyrir mér um svo efnislega og brýna tillögu. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir segir að hagsmunir séu miklir. Þeir eru dauðir í samanburði við samfélagslega og þjóðhagslega hagsmuni. Þeir blikna í samanburði við það að við getum skapað svo gríðarlega atvinnu á grundvelli þessara 56.000 tonna sem flutt voru út á síðasta ári.

Hæstv. forseti. Þetta var auðvitað rætt í nefndinni en það er augljóst að svona sjálfstæð tillaga sem breytingartillaga og bráðabirgðaákvæði við það frumvarp sem fjölluðum um í nefndinni þarf auðvitað mun meiri athugunar við og auðvitað getur hv. þm. Atli Gíslason lagt tillöguna fram á Alþingi til að hún fái þar afgreiðslu. Hitt er annað mál að það er þó nokkuð síðan að þetta frumvarp var lagt fram og það var fyrst í gær sem þessi tillaga hv. þm. Atla Gíslasonar kom fram og það hafði áður verið boðið upp á það, bæði þegar málið var kynnt og fyrr, að menn kölluðu til alla þá sem menn hugsanlega vildu fá til að ræða þetta mál við nefndina. Ég hvet hv. þingmann til að flytja svona tillögu eins og hann er með sem breytingartillögu við 3. umr. sem sjálfstætt mál. Hins vegar ræddum við það í nefndinni að við mundum fylgjast mjög vel með því hvernig þetta mál gengur fram, hvernig mönnum tekst að smíða reglugerð, hvernig hagsmunaaðilum tekst að koma sér upp því kerfi sem til þarf, því að þarna þurfa auðvitað að koma að útflytjendur, fiskverkendur og fiskmarkaðirnir, reiknistofa fiskmarkaða, til að þetta kerfi geti í raun virkað. Þess vegna er mjög nauðsynlegt að við ljúkum þessu máli núna þannig að þessir aðilar geti farið að starfa með formlegum hætti 

Frú forseti. Fyrst það síðasta, að geta farið að starfa. Það er ekkert í bráðabirgðaákvæðinu sem kemur í veg fyrir það vegna þess að bráðabirgðaákvæðið kippir ekki úr sambandi þeim grundvelli frumvarpsins að fiskurinn fari allur á uppboðsmarkað, það er bara þetta, að hann verði verkaður innan lands. Það kippir því ekki úr sambandi. Að hér þurfi mun meiri tíma. Við þingmenn höfum staðið frammi fyrir því síðan 6. október að taka fjölda mála til afgreiðslu vegna neyðarástandsins. Við höfum fengið inn á þingið mál með nánast engum fyrirvara, jafnvel mál og breytingar á málum sem ekki voru rædd í nefnd þegar þau komu til 3. umr. Þar nefni ég frumvarp um fjármálafyrirtæki. Það er engin - ég ítreka, engin - afsökun fólgin í því að það þurfi meiri tíma. Við höfum unnið hratt og örugglega að fjölda mála þar sem afbrigði hafa verið veitt. Eru ekki ein fimm mál í dag sem afbrigði eru veitt fyrir? Við gátum, og ég fullyrði það, afgreitt þetta mál ef til þess hefði verið vilji. Formlegar ástæður ýta ekki af brautinni samfélagslegum og þjóðhagslega brýnum hagsmunum í því neyðarástandi atvinnu sem við búum við. 

Virðulegur forseti Við ræðum um útflutning á óunnum afla og ég þakka hv. þingmönnum fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram og tek undir að okkur er auðvitað verulegt umhugsunarefni að yfir 50 þúsund tonn fari úr landinu óunnin. Þetta mál er fram komið til að bæta aðgengi fiskvinnslunnar að þeim fiski sem fer úr landinu. Sú niðurstaða sem lögð hefur verið fram og fjallað var um í hv. landbúnaðar- og sjávarútvegsnefnd er sáttaleið milli ólíkra sjónarmiða í þeim málum. Hún er til þess sett fram að auka það hlutfall af fiski sem unninn er í landinu og blandast engum hugur um hversu mikilvægt það er nú. Það er rétt að sú leið sem lagt er til að verði farin var lögð til áður en að hruninu kom í haust og var umræða um málið þess vegna. Niðurstaðan í tillöguflutningnum var vegna þess mjög svo erfiða atvinnuástands sem við munum standa frammi fyrir á næstunni. Það má taka undir ýmislegt af því sem komið hefur fram í málflutningi ýmissa fulltrúa stjórnarandstöðunnar í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, að það er brýnna nú en nokkru sinni fyrr að við sköpum sem mesta atvinnu í landinu vegna þess vaxandi atvinnuleysis sem við erum að glíma við. En það er þó allt of langt gengið sem lagt er til af fulltrúa Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að taka alfarið fyrir útflutning á óunnum fiski vegna þess að það verður auðvitað að vera forsenda fyrir því að við vinnum aflann hér, að það sé ekki bara atvinnuskapandi heldur líka hagkvæmt og skynsamlegt. Því er auðvitað ekki til að dreifa í öllum tilfellum og þess vegna óeðlilegt að banna þetta með öllu. Sú tillaga sem fulltrúi Frjálslynda flokksins í nefndinni, hv. þm. Grétar Mar Jónsson, flytur hér um lágmarksverð á fiski og að setja skorður við því hvaða lágmarksverð sé hægt að setja á fisk miðað við markaðsverð á hverjum tíma held ég að sé miklu nær lagi eða mundi skerpa eitthvað á þessum ákvæðum í lögunum. Ég held að það sé alger óþarfi að lögþvinga slík skilyrði eins og hv. þingmaður leggur til með breytingartillögum sínum. Það er algerlega ótvírætt að það er krafa til þeirra sem koma með afla að hann sé unninn hér ef það er hagkvæmt og arðbært, til þess verði ætlast að það frumvarp sem hér verður að lögum leiði til þess að unninn verði umtalsvert meiri afli í landinu en fer út úr því núna. Ég held þess vegna að við eigum að samþykkja það frumvarp sem liggur fyrir og við höfum fyrir okkar leyti samþykkt í nefndinni og treysta því að sú breyting verði á sem til er ætlast með málinu. Það er auðvitað ekki hægt að útiloka að við höfum ekki árangur sem erfiði. Það er rétt hjá hv. 7. þm. Suðurkjördæmis, fulltrúa Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í landbúnaðar- og sjávarútvegsnefnd, að frumvarpið tryggir ekki að hér verði meiri afli unninn en verið hefur. Ég held hins vegar að það sé deginum ljósara að nái menn ekki markmiðum sínum með þessu frumvarpi, að vinna meiri afla í landinu komi það í ljós tiltölulega mjög fljótt. Ef svo ólíklega vill til, sem ég trúi raunar ekki, að ekki verði tekið tillit til atvinnuástandsins og heimildir þessa frumvarps nýttar til að vinna meiri afla í landinu, er alveg vandalaust fyrir Alþingi að stíga lengra og fastar í þessa átt með enn frekari breytingum á löggjöfinni til að tryggja að markmiðinu verði náð. En ég held að það sé eðlilegt að við á löggjafarsamkomunni ástundum meðalhóf og lögleiðum það samkomulag sem náðst hefur milli ólíkra sjónarmiða og treystum því að það verði til að unninn verði verulega meiri afli á Íslandi en verið hefur. Ef það verða síðan lyktir máls þegar kemur fram á árið 2009 og við okkur blasa vaxandi verkefni á sviði atvinnumála hefur Alþingi sýnt það á þessum haustdögum að það getur ef þarf, ef ástandið í samfélaginu er þannig að það kalli á það, afgreitt hratt og örugglega frumvörp til laga á Alþingi um breytingar til að mæta neyðarástandi í landinu. Ég held að í því ljósi og vegna þeirrar samfélagslegu kröfu sem verður á útgerðinni um að taka þátt í því mikilvæga verkefni á næstu mánuðum og missirum að skapa aukna atvinnu í landinu fyrir þau störf sem við erum að missa, að sá leiðangur sem hér er lagt upp með hljóti að vera fullnægjandi og okkur muni takast að ná þessu ætlunarverki okkar.

Herra forseti. Ég tel að ég sé eini þingmaðurinn, alla vega sem ég veit um, sem hefur staðið í því að bjóða í fisk samkvæmt þessum reglum eða ég var örugglega  Mér telst til varðandi þessar breytingar á lögum um umgengni um nytjastofna sjávar að það sé í þriðja skiptið sem þau lög sem verið er að leggja til núna eru lagfærð. Ég fagna mjög að verið sé að taka svo skýrt á að öllum afla sem íslensk skip veiða úr stofnum sem að hluta eða öllu leyti haldast í efnahagslögsögu Íslands skal landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn. Það er mjög skýrt. Ég vonast sannarlega til þess að þar sé horft til þess að það er ekki bara skrokkurinn á fiskinum sem landað er, þarna sé líka verið að tala um slóg og annað sem fylgir fiskinum. Því sé öllu landað innan lands, það vegið eða tekið inn í innlenda höfn. Ég tel það vera skref í rétta átt. Þetta er, eins og ég nefndi áðan, í þriðja skiptið sem þessi lög eru lagfærð, ef mér telst rétt til. En ég tek undir álit 1. minni hluta varðandi að það þarf að taka mjög skýrt fram að lágmarksverðið standi raunverulega og menn setji ekki rangt verð því að það var eitt af því sem ég þurfti að reyna þegar ég reyndi að bjóða í fiskinn. Við fengum send gögn þegar við óskuðum eftir því hvað væri verið að selja fiskinn á og verðið sem við fengum var fyrir stærsta og dýrasta fiskinn. Okkur var sagt að það væri verðið sem við gætum borgað fyrir allan aflann. Ég get að sjálfsögðu ekki tekið undir breytingartillögu um að það verði algerlega óheimilt að flytja út óunninn afla til löndunar og sölu á fiskmarkaði erlendis. Þar fáum við enn á ný að sjá svokallaða einangrunarstefnu hjá Vinstri grænum þar sem þeir virðast vilja hafa sem allra minnst samskipti við aðrar þjóðir. Það mundi skaða íslenska hagsmuni alveg geysilega og við sjáum hvað það skiptir miklu máli að eiga í góðum samskiptum við aðrar þjóðir, alla vega hluti af þjóðinni. Þegar breska ríkisstjórnin setti á okkur hryðjuverkalögin voru þeir einu sem voru tilbúnir að tala máli okkar í breska þinginu einmitt þingmenn svæða eins og í Hull og Grimsby því að þeir vissu hve miklir hagsmunir lágu þarna undir. Ég vil líka benda á að íslenskur sjávarútvegur er mjög alþjóðleg atvinnugrein og Íslendingar eiga fyrirtæki í Bretlandi, Frakklandi og Þýskalandi þar sem verið er að vinna áfram úr því hráefni sem flutt er út. Hins vegar hef ég talað fyrir því utan þings og innan hvort ekki sé eðlilegt að íslenskur fiskur sem veiddur er hér sé allur boðinn upp á íslenskum mörkuðum. Íslensk og erlend fyrirtæki ættu að hafa tækifæri til að bjóða í fiskinn þannig að það sé alveg á hreinu að fiskinum væri landað hér og hann vigtaður. Þá mundu þeir sem byðu hæsta verðið borga Íslendingum fyrir fiskinn og síðan væri hann fluttur út. Með því værum við ekki fyrst og fremst að styrkja starfsmenn erlendra fiskmarkaða heldur styddum við við íslenska fiskmarkaðinn. Í nefndaráliti 1. minni hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar frá hv. þm. Grétari Mar Jónssyni segir: „... ákveðið lágmarksverð útgerðar megi ekki vera hærra yfir mánaðartímabil en nemur 15% mun á útgefnu lágmarksverði útgerðar og því brúttóverði sem fékkst fyrir fiskinn á erlendum uppboðsmarkaði ...“ Ég vil einnig benda á að ef þingið telur, eins og hv. þm. Helgi Hjörvar benti á, að það komi nægilega skýrt fram í greinargerðinni með frumvarpinu hver vilji þingsins er, að sem mestur fiskur skuli unninn hérna innan lands, sé tekið mjög skýrt fram í reglugerð sem ráðherra setur m.a. um uppboðsskilmála og framkvæmd uppboðs. Það þarf líka að vera mjög skýrt að Fiskistofa taki saman þessar upplýsingar og skoði þau tilvik þar sem tilboð sem dekka lágmarksverð, eða eru hærri en verða ekki tekin af viðkomandi útflytjanda, séu borin saman við það verð sem viðkomandi fær á fiskmarkaðnum erlendis. Hæstv. sjávarútvegsráðherra á að geta skoðað þær upplýsingar og við alþingismenn sjáum hvort raunverulega er verið að framfylgja vilja þingsins sem kemur svo skýrt fram í 1. gr. laganna. Það hlýtur nefnilega að vera markmið okkar með þessum lögum að tryggja jafnræði og samkeppni á milli hagsmuna útgerðarinnar, sjávarbyggðanna sjálfra og að sjálfsögðu samfélagsins í heild.

Herra forseti. Þegar við fjölluðum um þetta frumvarp í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd var ekki annað að heyra á öllum fundarmönnum en að þeir vildu leggja sig fram við að gera lögin þannig að þau stuðluðu að auknum afla til vinnslu innan lands, þ.e. að þessi 56.000 tonn sem við fluttum út á síðasta ári og eitthvað sambærilegt á þessu fiskveiðiári mundu fara í auknum mæli og helst öll inn í íslenskar fiskvinnslur. Okkur greindi hins vegar á um nokkur atriði. Sérstaklega benti ég á þessar undanþágur sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur. Ég benti líka á að það væri nauðsynlegt til þess að geta brugðist við ef þetta gengi ekki eftir, eins og ég held að raunin verði, að lögin tækju ekki gildi 1. mars heldur lagði ég til að það yrði 1. janúar þannig að strax um miðjan febrúar sæjum við hvernig framvindan hefði verið í þessum málum í janúarmánuði. Á það féllst meiri hluti nefndarinnar ekki. Reglugerðirnar sem eiga að fylgja þessu frumvarpi eru óljósar. Það er óljóst hvernig staðið verður að þessu, bæði varðandi uppboð á heimildum og hvernig gengið verður frá því. Það er auðvitað óþægilegt að samþykkja frumvarp þegar ekki liggur fyrir hvernig reglugerðirnar verða sem því fylgja. Það er búið að prófa þetta uppboðskerfi, það var gert fyrir a.m.k. einum og hálfum mánuði síðan. Það gekk bara vel fyrir sig enda er þetta ekkert öðruvísi uppboðskerfi en fiskmarkaðirnir hafa verið að nota frá því að þeir voru stofnaðir fyrir fisk sem er boðinn upp í fjarskiptum. Þetta er ekkert öðruvísi kerfi en við höfum notað a.m.k. frá því að Fiskmarkaður Suðurnesja var stofnaður 1985 eða 1986. Þar var ekki góður markaður til að byrja með heldur bara selt eftir meldingum úr skipunum, sérstaklega dagróðrabátum. Þetta er til og það þarf ekkert regluverk eða tilraunir til að prófa eitthvað sem hefur verið notað í 20 ár. Síðan er það stóra málið. Það er þetta lágmarksverð sem útgerðarmaðurinn hefur leyfi til að setja á aflann. Ekki nóg með það, ég verð að viðurkenna að það fór fram hjá mér, en útgerðarmaðurinn þarf ekki einu sinni að taka lágmarksverði. Hann getur sagt: Nei, ég ætla ekki að taka lágmarksverðinu, ég ætla frekar að taka séns á því að fá meira fyrir aflann erlendis. Ég sé ekki að neitt komi inn í þessi lög sem ýti á að menn vinni aflann hér innan lands. Það er að mínu mati stóri gallinn við þetta frumvarp. Þegar við setjum lágmarksverð á íslenska fiskkaupendur en ekki erlenda erum við auðvitað að mismuna bæði íslenskum kaupendum og erlendum. Þetta er ekki eina atriðið í íslenskum fiskveiðistjórnarlögum sem felur í sér mismunun. Við byrjuðum á því að ákveða hverjir máttu veiða og hverjir ekki. Sumir fengu veiðiheimildir ókeypis í upphafi og gátu veðsett þær, leigt og selt. Þeir hafa síðan í fleiri ár fjárfest í viðbótarkvótum út á gjafakvótann sem þeir fengu í upphafi, sérstaklega eftir 1991 þegar frjálsa framsalið var sett á. Við horfum upp á það að mannréttindi eru brotin á ákveðnum aðilum innan sjávarútvegsins og það er, eins og ég hef oft minnst á áður hér í ræðustól Alþingis, náttúrlega þessari ríkisstjórn til skammar og þeim stjórnmálamönnum sem styðja þessa hana. Núna í heilt ár hefur ekkert verið gert til að leiðrétta þau mannréttindabrot sem framin eru innan þeirrar fiskveiðistjórnar sem við búum við í dag. Við í Frjálslynda flokknum höfum lagt til að bætt verði við veiðiheimildir í flestum tegundum. Við teljum að það sé mjög þarft í þeirri stöðu sem við erum í. Eftir því sem mér skilst var viðtal í hádegisfréttunum við forstjóra Hafrannsóknastofnunar þar sem kom fram að allt í einu er farið að sjást til sólar á þeim bæ varðandi þorskkvóta og annað, þannig að við fáum sjálfsagt í jólagjöf eða nýársgjöf einhverja viðbót á veiðiheimildum. Ég vara við því að væntanleg viðbót á kvóta verði færð þeim sem hafa fengið kvóta ókeypis hingað til. Ég tel nauðsynlegt að hann verði boðinn upp á frjálsum markaði og þeir sem eru tilbúnir að borga hæst til ríkissjóðs, en ekki til einstakra útgerðarmanna, geti komist í að veiða hann. Ríkissjóði veitir ekkert af peningum fyrir þessa auðlind, sem og aðrar, og við eigum hiklaust að láta bjóða allar viðbótaraflaheimildir núna strax. Við í Frjálslynda flokknum höfum lagt fram frumvarp, sem við höfum ekki enn þá fengið að ræða, um innkall á öllum veiðiheimildum. Það er það besta sem gert verður í þessari stöðu, sérstaklega með tilliti til þess að ríkið á í rauninni allan kvótann á Íslandi í dag. Hann er kominn inn í þrjá stærstu bankana svo og allar skuldir sem á kvótanum hvíla. Sjávarútvegurinn er yfirveðsettur og væntanlega þarf að gera veðköll hjá flestum fyrirtækjum í sjávarútvegi. Staða þeirra er með þeim hætti að það verður að stokka þetta allt saman upp. Væntanlega fáum við að ræða frumvarp okkar í Frjálslynda flokknum um innkall á öllum veiðiheimildum núna fyrir áramót. Við erum með hugmyndir um að stofna auðlindasjóð og láta tekjurnar sem við fáum fyrir að bjóða fiskinn upp renna þar inn og nýta hann fyrir þjóðfélagið í heild sinni. Það er sorglegt hvað okkur hefur gengið illa í sjávarútvegi í gegnum tíðina og það er sorglegt að þessi einkavinavæðing skuli hafi átt sér þar stað. Ég trúi þó ekki öðru en fólk sjái að sér varðandi þessi mál í íslenskum sjávarútvegi núna og geri breytingar sem tryggja að ekki séu brotin mannréttindi og fólki ekki mismunað á neinn hátt eins og er viðvarandi í þessu fiskveiðistjórnarkerfi. Sumir fá að leigja veiðiheimildir, selja og veðsetja og hafa af því verulegar tekjur á meðan aðrir mega éta það sem úti frýs og fá ekkert fyrir sinn snúð. Ef þeir ætla að halda áfram að vinna í sjávarútvegi, sem margir hverjir eru menntaðir til að gera, bæði skipstjórar og vélstjórar, hafa þeir enga aðra kosti en að vera leiguliðar hjá einhverjum sægreifum sem hafa verið búnir til, venjulega út á pólitísk skírteini fyrr á árum. Fiskvinnsla án útgerðar þarf að komast í meira hráefni. Gullið í íslenskum sjávarútvegi í dag eru þau fyrirtæki sem eru í fiskvinnslu án útgerðar. Þau borga alltaf hæsta verð fyrir allan fisk sem þau kaupa inn og selja nánast undantekningarlaust á hæsta verði út úr landinu og skapa þar af leiðandi mestu gjaldeyristekjurnar fyrir hverja einingu sem þau flytja úr landi. Þetta er hlutur sem mér finnst allt of lítið gert með. Þau hafa þraukað í þessi ár, verið í samkeppni við útgerðir sem eiga mikinn kvóta og hafa fengið mikið af kvóta gefins. Þau sitja og bjóða í fisk við hliðina á þeim í hryllilegri samkeppnisstöðu. Það er raunverulega fáránlegt að Samkeppniseftirlitið skuli á liðnum árum ekki hafa tekið á málum sem snúa að heilbrigðu markaðskerfi í íslenskum sjávarútvegi. Áðan kom ég inn á að það er mikil mismunun í þessari atvinnugrein og sennilega hvergi meiri. Kvótakerfið fær mesta ríkisstyrk sem einn atvinnuvegur hefur fengið í gegnum tíðina. Sjálfsagt þekkist annar eins ríkisstyrkur ekki á nokkru byggðu bóli í veröldinni. Stundum hafa Íslendingar ráðist á bændastéttina og við höfum kvartað yfir því hvað bændur fá í niðurgreiðslur og beingreiðslur en það er bara hlægilegt miðað við hvað hefur verið gert fyrir íslenska útgerðarmenn. Nota bene, það verður að taka fram að einungis ákveðinn hópur íslenskra útgerðarmanna hefur fengið þetta, náð að sanka þessu að sér, oft og tíðum í gegnum pólitíska spillingu. Flokksskírteini hafa dugað, sérstaklega hjá Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki, til að tryggja mönnum aðgang að veiðiheimildum. Þegar rætt er um alþjóðalög eins og samninginn um Evrópska efnahagssvæðið er aldrei talað um það að þegar íslenskur útgerðarmaður flytur fiskinn sinn út setur hann lágmarksverð gagnvart íslenskum fiskkaupendum en ekki erlendum kaupendum á mörkuðum erlendis. Þar er ein mismununin í viðbót. Sumir hv. þingmenn í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hafa kannski misskilið þetta dálítið, þeir þekkja ekki til þessara mála eins og þeir sem eru fæddir og uppaldir í þessari atvinnugrein og hafa jafnvel aldrei stundað neina vinnu annars staðar en í þessum geira. Þeir hafa kannski ekki alveg sama skilning á sem um er rætt, hvernig raunveruleikinn er og hvernig þetta mun fúnkera í rauninni. Ég óttast að engin breyting verði á því hvaða magn verður unnið til viðbótar á Íslandi með þessu frumvarpi sem við ræðum hér. Staðan á fiskmörkuðum í dag er þannig að lítill hluti af þeim afla sem við veiðum á Íslandsmiðum fer inn á fiskmarkaðinn á Íslandi. Ég hefði viljað sjá að allur fiskur sem veiddist á Íslandsmiðum færi inn á fiskmarkaðinn. Ég vildi líka sjá að við aðskildum veiðar og vinnslu og að allar útgerðir lönduðu sínum fiski inn á fiskmarkaði. Þar fá þeir rétt verð og það skiptir örugglega miklu máli, bæði fyrir útgerðarmenn og sjómenn. Það hjálpar líka fiskvinnslu, sérstaklega fiskvinnslu án útgerðar, að hafa aðgang að hráefni og útsvarstekjur sveitarfélaga verða þar af leiðandi hærri en ella, a.m.k. af sjómönnunum. Hafnagjöld verða hærri og tekjuskattur ríkisins sömuleiðis. Við skiptum þessari köku sem við höfum í íslenskum sjávarútvegi alltaf rangt. Enn og aftur bendi ég á að þetta frumvarp sem við ræðum núna mun þýða að útgerðarmaðurinn ræður eftir sem áður. Jafnvel þótt hann setji lágmarksverð er hann ekki skyldugur til að taka því, fái hann tilboð sem er jafnhátt lágmarksverðinu eða hærra. Það segir að mínu mati ýmislegt um þekkingarleysi félaga minna í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að þeir átti sig ekki á þessu.

Herra forseti. Við ræðum hér við 3. umr. frumvarp til laga um breytingu á lögum um umgengni um nytjastofna sjávar þar sem sérstaklega er verið að fjalla um svokallaðan gámaútflutning, þ.e. útflutning á fiski af Íslandsmiðum sem fari á markaði erlendis án þess íslenskum fiskmörkuðum sé í raun gert kleift að bjóða í fiskinn til vinnslu.

Fiskvinnslu?

Já, til fiskvinnslu. Þó að heimildir ráðherra til að grípa inn í þann útflutning séu vissulega auknar nokkuð í frumvarpinu vantar mikið á að það sé gert með þeim hætti sem nauðsynlegt er og ekki síst við þær aðstæður sem eru í dag. Það er hollt að lesa upphafsgrein frumvarpsins þar sem segir svo, með leyfi forseta: „Öllum afla, sem íslensk skip veiða úr stofnum sem að hluta eða öllu leyti halda sig í efnahagslögsögu Íslands, skal landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn.“ Þetta er góð setning. Að sjálfsögðu, þetta er afli sem fæst af íslenskri auðlind, auðlind sem þjóðin á. Fiskveiðiauðlindin er ekki í eigu einstakra útgerðaraðila, hún er í eigu þjóðarinnar og okkur ber að umgangast hana og nýta hana bæði til skemmri og lengri tíma þannig að hún verði íslenskum sjómönnum, íslensku fiskvinnslufólki og íslensku samfélagi örugg og góð tekjulind og atvinnuskapandi. Því skýtur skökku við þegar í næstu málsgrein kemur, með leyfi forseta: „Ráðherra getur með reglugerð heimilað að ísfiski sé landað í erlendum höfnum eða hann fluttur úr landi án þess að hafa verið endanlega veginn, enda sé fiskurinn seldur á opinberum fiskmarkaði sem hlotið hefur leyfi Fiskistofu.“ Hér kemur setning sem gengur þvert á 1. málsgrein. Ráðherra er í rauninni falið laga- og reglugerðarvald sem snýr gersamlega á haus markmiðum greinarinnar, markmiðum þessara breytinga sem er að tryggja að afla af Íslandsmiðum sé landað í innlendri höfn. Í næstu grein er ráðherra heimilt að víkja frá þessu einhliða. Þessu hefur hv. þm. Atli Gíslason, fulltrúi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í landbúnaðar- og sjávarútvegsnefnd, einmitt gert ítarlega grein fyrir hér í umfjöllun sinni um málið. Hann hefur bent á að þarna sé í rauninni verið að færa ráðherra heimild til að ráðskast með lög, eins og það hvernig fara skuli með afla af Íslandsmiðum, hvort honum skuli landað hér á landi eða erlendis. Þarna er í rauninni verið að fela ráðherranum vald sem Alþingi á að hafa. Og mér finnst það mjög alvarleg staða sem hér er verið að koma upp ef ráðherra fær í rauninni lagaheimild um það hvernig ráðstafa skuli fiski af Íslandsmiðum. Ekki síst í ljósi þeirrar stöðu sem er í dag þegar við stöndum frammi fyrir geigvænlegum efnahagshamförum og fyrirsjáanlegu fjöldaatvinnuleysi í landinu, að fara að samþykkja frumvarp sem gengur út á það að heimila ráðherra löndun á fiski af Íslandsmiðum í erlendum höfnum en ætti í rauninni að snúa að hinu, snúa að því hvernig hægt væri að tryggja með öllum tiltækum ráðum að fiskur af Íslandsmiðum komi í innlendar hafnir og sé unninn í íslenskum fiskvinnslum þannig að hann bæði skapi eins mikla atvinnu og nokkur kostur er úr þessari auðlind, auðlind sem við horfum núna hvað mest til. Við horfum til landbúnaðarins, við horfum til sjávarútvegsins, til þessara auðlinda í atvinnu- og verðmætasköpun þjóðarbúsins til næstu ára og hvernig þær eiga að borga okkur út úr þeim efnahagshamförum sem við nú stöndum frammi fyrir sem þessar auðlindir eiga enga sök á. Um kvótaskerðinguna fyrir einu og hálfu ári var sagt að hún hefði í för með sér að 600–1.000 störf töpuðust plús ýmis afleidd störf. Menn horfðu mjög fast til þess. En á sama ári þegar verið var að skera niður aflakvótann, þorskkvótann, var heimilað að flytja út milli 50.000 og 60.000 tonn sem hefðu, ef þau hefðu komið til vinnslu innan lands, að langmestu leyti getað veitt því fólki atvinnu sem þá missti atvinnu sína vegna kvótaniðurskurðarins. Það þótti ekki sérstök ástæða til að stemma stigu við því þá. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum ítrekað flutt tillögur á Alþingi um að beita beri aðgerðum sem tryggi fullvinnslu á fiski innan lands. Við höfum ítrekað flutt slíkar tillögur á síðustu árum. Viðbrögð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins, sjávarútvegsráðherra Sjálfstæðisflokksins, voru þau að fella niður kvótaálagið, eina álagið sem var þó eins konar skattlagning á þennan gámaútflutning á fiski sem ekki fékk að koma inn í íslenskar fiskvinnslur. Nú þegar við horfum fram á fjöldaatvinnuleysi hér á landi væri þetta þá ekki alveg einboðið og þess vegna í krafti neyðarréttar ef einhver ber fyrir sig EES-reglur hér? Ætli bankarnir hafi verið yfirteknir af ríkinu í samræmi við EES-reglur? Nei, því hef ég ekki trú á. Ef EES-reglurnar væru að þvælast fyrir Sjálfstæðisflokknum og Samfylkingunni, og Samfylkingin getur nú ekki hugsað sér að gera nokkuð sem gæti hugsanlega truflað Evrópudansinn þeirra, þá er til neyðarréttur. Viljum við ekki heldur takmarka eða reyna að stöðva þennan útflutning á gámafiski og skaffa kannski yfir þúsund manns atvinnu, þúsund manns sem annars þyrftu að fara á atvinnuleysisskrá, og halda auk þess í gegnum fiskvinnsluna góðum atvinnuvegi enn betur gangandi og auka verðmætasköpun hér á landi? Það er nú svo sorglegt, herra forseti, að sá útflutningur sem hér er um að tefla, 50.000–60.000 tonn, fer að langmestu leyti til Bretlands. Til Bretlands sem setti hryðjuverkalög á íslenska þjóð vegna þess að Bretar töldu framferði okkar vera með þeim hætti að það réttlætti slíkt en samtímis voru þeir reiðubúnir að liðka fyrir útflutningi á gámafiski. Ég hef undir höndum ágætan tölvupóst eða bréf, herra forseti, sem ég leyfi mér að vitna til. En eins og menn rekur kannski minni til var í umræðuþætti fyrir nokkru flutt viðtal við borgarstjórana í Cuxhaven, Hull og Grimsby og þeir upplýstu að allt að 2 milljónir manna hafi atvinnu með einum eða öðrum hætti af þeim fiski sem kemur af Íslandsmiðum. Þar var einnig viðtal við töframann í fjármálum sem m.a. rétti af tvö fyrirtæki sem stóðu í þessum fiskinnflutningi til Bretlands og voru að verða gjaldþrota vegna þess að útflutningur á gámafiski frá Íslandi stöðvaðist. Hann labbaði þá inn á teppið, að sögn, hjá seðlabankastjóra Bretlands og spurði hvort hann vildi opna strax fyrir flutning fjár til Íslands fyrir þann fisk sem verið var að flytja til Bretlands sem gámafisk og skaffaði kannski 10–20 þúsund manns eða fleirum vinnu í kjördæmi sínu. Hvort hann vildi sem bankastjóri seðlabanka Bretlands bera ábyrgð á því að stöðva það. Og það var opnað fyrir fiskútflutning til Bretlands á gámafiski. En það var ekki opnað fyrir önnur peningaviðskipti með sama hætti. Auðvitað gera Bretar sér grein fyrir því hversu gríðarlega mikilvægt það er að ná þessum fiski af Íslandsmiðum til að skaffa þar kannski tugum þúsunda fólks eða eins og þarna var nefnt jafnvel milljónum manna atvinnu í kringum fiskiðnað sem var háður því að fá þennan gámafisk af Íslandsmiðum. Á sama tíma erum við reiðubúin til að halda áfram að leyfa útflutning á þessum fiski þó að það kosti þúsundir Íslendinga atvinnumissi. Herra forseti. Það er eitthvað mjög öfugsnúið við þetta eins og kom fram hjá hv. þm. Atla Gíslasyni. Hann benti á að frumvarpið hefði verið samið fyrir kollsteypuna, fyrir hrunið, fyrir sjáanlega mikið atvinnuleysi og menn hefðu átt að axla þá ábyrgð og sjá það í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að tímarnir voru gjörbreyttir. Hafi þeim fundist vera forsenda til að heimila útflutning á gámafiski undir fyrrgreindum forsendum þá væru gjörbreyttir tímar núna. Tilvera dagsins snýst um það að við Íslendingar beitum öllum okkar möguleikum, öllum okkar krafti, öllum okkar lagalegu, tæknilegu og siðferðilegu möguleikum til að efla íslenskar útflutningsgreinar eins og fiskvinnslu til að tryggja sem flestum atvinnu þannig að þeir þurfi ekki að fara á atvinnuleysisbætur, til að auka verðmætasköpun af íslenskum auðlindum og fá fyrir þær gjaldeyri sem okkur vantar svo sárlega nú. Hvers vegna eigum við þá að halda opnum heimildum fyrir útflutningi á óunnum fiski, sem nam á síðasta ári líklega í kringum 50.000–60.000 tonnum, sem gæti skaffað kannski um þúsund manns eða meira atvinnu og enn þá fleirum með afleiddum störfum? Því hefur fulltrúi okkar í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, hv. þm. Atli Gíslason, lagt það til að hagsmunaaðilar í sjávarútvegi væru fengnir með að borðinu og þar samið um eða veitt heimild til þess í lögum að semja um að menn að minnsta kosti stefndu að því að það yrði svo að þessi útflutningur yrði nánast stöðvaður og þessi fiskur kæmi inn í íslenskar fiskvinnslur. Það mætti gefa þessu ákveðinn tíma ef menn teldu að einhver mikilvæg viðskiptasambönd væru í húfi, en neyðarréttur íslensks atvinnulífs, íslensks verkafólks, íslensks fiskvinnslufólks á að vera hér í forgangi. Herra forseti. Ég legg áherslu á að breytingartillögur bæði hv. þm. Atla Gíslasonar og hv. þm. Grétars Mars Jónssonar við frumvarpið til 3. umr. 

Herra forseti. Við fjöllum hér um hvaða reglur og lög eigi að gilda um útflutning á ísfiski. Það hefur til skamms tíma þótt vera of mikið svigrúm fyrir þá sem veiða fisk og flytja hann út til að ákveða sjálfir hvert þeir sigla með aflann og hvar hann er seldur. Það hefur verið þannig að útgerðarmenn með skip sín á veiðum hafa veitt aflann og svo getað ákveðið að sigla með hann út. Íslenskar fiskvinnslur hafa kvartað undan því að þetta væri ekki sanngjarnt og að gefa ætti þeim kost á að fá að bjóða í þennan fisk. Vegna þessarar stöðu var skipuð nefnd til að taka á þessum málum og nú er afrakstur þess starfs hingað kominn sem þýðir að þeir sem hyggjast fara með fisk á erlendan markað þurfa að gefa kost á því að hann sé seldur hér á landi, að gefa upp hvaða magn þeir séu með af fiski, hvað þeir vilji fá fyrir aflann og síðan eiga Íslendingar að geta boðið í fiskinn. Hér hefur verið gagnrýnt að ákvæðin fyrir útflytjendur séu allt of rúm og þeir geti svindlað á þeim. Þessi mál hafa verið tekin fyrir í nefndinni og á nefndarfundum hefur það verið áréttað að verði menn þess áskynja þegar lögin hafa tekið gildi að fara eigi á svig við þau og reglur sem í þeim eru fólgin, þ.e. að íslenskir fiskverkendur hafi aðgang að þessum fiski, þá verði tekið á því. Og ég kalla til vitnis um þá umræðu menn voru í nefndinni, bæði stjórnarsinna og stjórnarandstæðinga. Síðan hafa komið fram tvær tillögur, önnur frá hv. þm. Grétari Mar Jónssyni um að það séu ákveðin refsingarákvæði í þessu. Ég tel mjög jákvætt að þessi viðhorf hafi komið fram en ekki rétt að setja þau inn í lögin. Það getur verið ákveðinn útfærsluvandi á því. En verði frumvarpið að lögum ítreka ég þá skoðun mína og meiningu að þeir sem kunna að fara á svig við lögin verði látnir sæta ábyrgð og enn fremur að séu greinarnar ekki nógu skýrar þá verði tekið á því. Það eru skilaboð meiri hluta hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar. Rætt hefur verið um að banna allan útflutning á fiski og m.a. talað um Bretland í því sambandi og hve þeir hafa komið illa fram við okkur og þess vegna ættum við ekki að selja fiskinn til Bretlands. Þá hljótum við náttúrlega að hugsa um hlutina í víðara samhengi og segjum sem svo að við mundum vinna fiskinn hér, ætlum við þá að selja hann unninn til Bretlands? Eða ættum við þá ekki líka að hætta að kaupa vörur frá Bretlandi? Þetta er ein hliðin á því ef menn ætla að nota það sem röksemd að þetta eigi að vera eitthvert refsiákvæði gagnvart Bretum.

Þetta er útúrsnúningur.

Ég er að benda á að menn tala um að Bretar hafi beitt okkur hryðjuverkalögum, sem er rétt, og ef menn nota þetta sem ákveðna röksemd gegn því. Hv. þingmaður sem kallaði fram í, Atli Gíslason, talaði ekki um það í ræðustóli en það gerði hins vegar hv. þm. Jón Bjarnason sem vék að þessu áðan í ræðu sinni, svo ég komi því til skila og ég tel mig ekki að vera að snúa út úr orðum hans hér. Ef við erum að tala um það almennt að hámarka öll verðmæti fyrir íslensku þjóðina þá er náttúrlega spurning hvort ekki ætti líka að bæta því við breytingartillöguna, án þess að ég ætli að segja mönnum að gera það, að öllum afla skuli komið í land óunnum og þar með mundum við segja við þá sem eru á frystitogurum: Það er miklu hagkvæmara og það fá miklu fleiri vinnu ef komið er með allan fiskinn í land. Við vinnum hann ekki lengur á frystitogurum, hann á bara að setja beint ofan í lest óunninn og koma síðan með hann í land. Við vitum líka að a.m.k. á sumum frystitogurum er hausinn látinn fara í hafið og hryggurinn líka og þetta eru gríðarleg verðmæti. Ef við ætlum að fara að tala um þessa hluti finnst mér þurfa að fjalla um þetta á miklu skilvirkari hátt en í einni lítilli breytingartillögu við þetta frumvarp sem hér er komið og ég er alveg til í það.

Herra forseti. Ég skynjaði það í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að vilji var til þess að gera þær breytingar sem hefðu það að markmiði að auka vinnslu innan lands á fiski, og ég er út af fyrir sig mjög ánægður með það. En okkur í nefndinni greinir á um það hvernig staðið skuli að því, hvernig reglugerðirnar í kringum þetta eigi að vera til að koma því í gegn að meiri fiskur verði unninn á Íslandi - 56 þúsund tonn gætu verið 2.000–2.500 störf, bein og óbein, af því að ná þessum fiski inn í landið til vinnslu hér. Þó að breytingartillaga hafi komið frá mér og svo aftur önnur breytingartillaga frá hv. þm. Atla Gíslasyni, sem gengur kannski lengra en breytingartillaga mín, þá er það út af því að við búum við neyðarástand núna, miklu verri stöðu en við gerðum okkur grein fyrir að mundi geta skollið á íslensku þjóðinni. Fyrir þremur mánuðum hefði enginn getað spáð fyrir um hversu alvarleg staðan er í þjóðfélagi okkar, þó svo að einhverjir hafi séð ákveðin merki um að mjög alvarleg kreppa væri að skella yfir okkur. Það er í lagi að ræða líka frystitogarana, þeir mættu koma með hryggi, hausa, lifur og hrogn í meira mæli en þeir hafa verið að gera. Á vertíðarbátum er verið að hirða hrogn og svil og náttúrlega haus og hrygg og þetta er allt nýtt. 

Ég vil taka undir þessi orð hv. þm. Grétars Mars Jónssonar. Ég vona að við getum sem allra fyrst hafið umræðu um það hér í þinginu hvernig við getum stóraukið verðmæti fiskvinnslunnar í landinu og reynt að koma því þannig til leiðar að við fáum sem mest fyrir þau verðmæti sem við fáum úr náttúrunni og úr því hráefni sem við flytjum úr landi núna, auðvitað liggur það í augum uppi. Ég er hlynntur því að allur fiskur sé unninn á Íslandi og að sem mest fáist fyrir hann. En það koma náttúrlega mjög mörg sjónarmið inn í þetta sem mér finnst að við getum ekki bara afgreitt hér í þingsalnum svona einn, tveir og þrír, þrátt fyrir það neyðarástand sem er. Hvaða áhrif hefði það á fiskmarkaðina hér, hvaða áhrif hefði það á verð til sjómanna ef allur fiskurinn yrði settur á einn markað hér á landi?

En þjóðarhag?

- og það er ákveðin samkeppni þar á milli. Það getur líka hugsanlega verið að hagur þjóðarinnar í dollurum talið eða pundum - ef nefna má þann gjaldmiðil hér í þessum sal - gæti við vissar aðstæður orðið meiri af því að selja fisk beint á markað en að láta hann í fullvinnslu hér heima vegna þess háa verðs sem gæti fengist fyrir hann úti. Við vitum að ekki er eingöngu um þorsk að ræða heldur karfa, kola og margt annað sem er kannski ekki eins hagkvæmt 

Herra forseti. Stundum finnst manni eins og stjórnarliðar, allir sem einn, séu að bakka upp og styðja við handónýtt fiskveiðistjórnarkerfi og séu strengjabrúður hjá LÍÚ-klíkunni svokallaðri, og þar er hv. þm. Karl V. Matthíasson engin undantekning. Hann vildi slá af veiðileyfagjaldi fyrir ári. Hann treystir sér til að styðja það að menn megi geyma á milli ára ekki bara 20% heldur núna 33% af kvóta, ef frumvarp verður samþykkt um það, til að halda uppi leiguverðinu og hjálpa LÍÚ að pína upp leiguverð á veiðiheimildum. Síðast en ekki síst hefur ekkert heyrst frá hv. þingmanni um mannréttindabrot sem búið er að stunda í þessu fiskveiðistjórnarkerfi í heilt ár. Hv. þingmaður hefur ekki lagt sig fram um að fá því breytt, ekki er hægt að segja að það sjáist neins staðar. Vel má vera að hann sé að vinna að því innan síns flokks en við hér í þinginu höfum ekki orðið vör við það - og mennirnir sem urðu fyrir þessum mannréttindabrotum, þetta hefur ekki verið leiðrétt við þá, þeim hafa ekki verið greiddar bætur fyrir eins og mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna vildi að yrði gert. Áfram eru mannréttindi brotin á fólki. Þó að þessir tveir ágætu menn vestur á fjörðum hafi fengið þann úrskurð frá mannréttindanefnd að verið væri að brjóta á þeim mannréttindi er með fiskveiðistjórnarkerfinu verið að brjóta mannréttindi á fólki á hverjum degi. Ég hvet hv. þingmann til að snúa sér í fullri alvöru að því að reyna að lagfæra það með svokölluðum jafnaðarmönnum, sem þykjast vera jafnaðarmenn, þ.e. samfylkingarfólki, sem virðist vera samþykkt þessu og lætur þetta yfir sig ganga.

Herra forseti. Jafnaðarmennska eða jafnaðarhugsjón á alls staðar að vera í heiðri höfð. Það er nú þannig þegar stjórnarflokkar mynda samstarf og samstöðu um mál, til að mynda í ríkisstjórn, að þá fær einn flokkurinn meira í einu máli en minna í öðru. Því miður er það mín skoðun að Samfylkingin - ég hefði gjarnan viljað sjá meira fjallað um sjávarútvegsmál í stjórnarsáttmálanum. En svona var þetta gert og svona var þetta samþykkt. Það eru hins vegar mörg önnur mál sem horft var til og við höfum séð stað og sjáum stað. Þrátt fyrir mjög dapurlegan niðurskurð í fjárlögum held ég að megi segja að að mörgu leyti sé varnarsigur unninn í sambandi við ýmis jafnréttismál hvað varðar þá sem eiga undir högg að sækja. Hv. þm. Grétar Mar Jónsson sagði að ég hefði ekkert látið frá mér fara opinberlega um þessi mál. Ég vil þá benda honum á að fljótlega eftir úrskurð mannréttindanefndar, þegar þau mál voru komin í gang hér í samfélaginu, stóð ég fyrir ráðstefnu og fékk m.a. lögmenn þessara manna til að tala. Ég fékk einnig Þorvald Gylfason til að koma og Aðalheiði Ámundadóttur, laganema á Akureyri o.fl.  Ég vil líka benda hv. þingmanni á það að starfshópur Samfylkingarinnar í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hefur ályktað um þessi mál og hefur ekkert þagað um þau og út frá því hafa orðið fjölmiðlamál. Ég hef að auki margoft sagt um þetta í ræðustóli Alþingis að 

Herra forseti. Það liggur fyrir að þetta frumvarp var samið fyrir efnahagshrunið. Það liggur fyrir að við búum við stórfellt atvinnuleysi sem mun fara vaxandi, það liggur fyrir að við erum í neyðarástandi. Í ljósi þessa lagði ég fram breytingartillögu en bókaði jafnframt á undan að ég óskaði eftir því að hagsmunaaðilar kæmu fyrir nefndina og tjáðu sig um það hvort við gætum sameiginlega komist að niðurstöðu til að tryggja aukna fullvinnslu afla á Íslandi til að mæta stigvaxandi atvinnuleysi og væntanlegum landflótta sem blasir við. Ég spyr hv. þingmann: Af hverju mátti ekki kalla þessa hagsmunaaðila fyrir og komast að sameiginlegri niðurstöðu með þeim? Hér erum við með stærsta einstaka tækifærið í höndunum til að vinna gegn atvinnuleysi og landflótta. Af hverju ekki að grípa það strax, af hverju á að bíða þar til atvinnuleysið er orðið 10–15%, bíða fram á vorið og sjá reynsluna? Við erum ekki að loka fyrir þá meginhugsun frumvarpsins að þetta fari allt saman á markað. Af hverju mátti ekki heyra skoðanir hagsmunaaðila? Ég er viss um að stærstu útflytjendurnir, skynsamir menn, hefðu tekið þjóðarhag fram yfir eigin hag, ég er algjörlega viss um það. Þetta kallar á skýr svör hv. þingmanns. Ég hefði getað sinnt nefndarstörfum frá morgni til kvölds, um helgar og yfir nóttina. Ég hefði líka getað hugsað mér að starfa á þinginu á milli jóla og nýárs og klára þetta mál í nánu samráði við hagsmunaaðila. Ég óska eftir skýrum svörum frá hv. þingmanni.

Herra forseti. Við vorum með þetta mál til umfjöllunar, hvernig við ættum að reyna að koma þeim fiski á markað sem áður var siglt með beint af miðunum  Ég get spurt á móti: Hvað segir þingmaðurinn ef við setjum fram tillögu um að frystitogurum verði bannað að vinna fisk úti á sjó og komið yrði með allan fisk í land sem unninn er úti á sjó? Það mundi auka atvinnu enn meira. Við gætum jafnvel velt því fyrir okkur að banna ákveðinn útflutning á áli, af því að það er allt hrátt, til að fara að vinna úr því líka og við gætum unnið meira úr ýmsu öðru sem flutt er út sem hrávara. Auðvitað er verið að gera heilmikið í því að reyna að skapa atvinnu í landinu en ég tel ekki rétt að taka þetta mál út úr eitt og sér. Við skulum taka þetta fyrir strax og þing kemur saman eftir jólaleyfi, en þetta mál er ekkert samhangandi, þetta er sérstakt, viðamikið og stórt mál og hefði kostað marga daga. Það getur verið að hv. þingmaður vilji  
            

Herra forseti. Það hefði ekki staðið upp á mig að sitja hér öll jólin, alla daga og öll kvöld til að koma í veg fyrir það atvinnuleysi sem þegar er orðið og er í pípunum. Það hefur verið kallað eftir tillögum til að mæta neyðarástandinu. Hér er stærsta einstaka tækifærið sem við höfum til að bæta úr ástandinu. Ef hægt er að gera eitthvað varðandi frystitogarana, sem gagnspurt er að, gerir maður það auðvitað í samráði við þá hagsmunaaðila sem standa að útgerð þeirra. Ég hef kallað eftir slíku samráði, að skynsamir menn komi að borðinu og horfi á málin út frá atvinnuleysinu, horfi á málin út frá atvinnunni. Ég er algjörlega viss um að nái þessi breytingartillaga fram að ganga þá muni það styrkja mjög verulega hinar dreifðu sjávarbyggðir landsins til lengri tíma litið. En vel að merkja, ákvæðið er til bráðabirgða frá 1. mars 2009 til 31. desember. Það var kallað á að hagsmunaaðilar skoðuðu þessa hugmynd. Henni var hafnað og það hafa ekki komið fram skýringar á því. Það var líka upplýst á fundi nefndarinnar að engin trygging er fyrir því að hér muni verða aukning á vinnslu afla innan lands, að það verði einhver breyting á því, að það verði einhver minnkun á því að afli verði fluttur óunninn erlendis. Ég geri kröfu til þess að ríkisstjórnin snúi sér af alvöru að atvinnumálunum, berjist af fullum krafti gegn atvinnuleysi og væntanlegum landflótta.

Ég er mjög bara sammála hv. þm. Atla Gíslasyni að við verðum að gera allt sem við getum til þess að auka atvinnu og styrkja íslenskt atvinnulíf núna því að margir missa náttúrlega vinnuna. Ég veit nú ekki hvort við fengjum svona margt fólk einn, tveir og þrír í fiskvinnsluna þó að margir kunni að vinna fisk í dag því að það er verið að tala um nokkur þúsund manns ef ég skil rétt það sem er um rætt. Svo er náttúrlega annað í þessu máli, að þessi tillaga hv. þingmanns - reyndar reifaði ég þessi mál líka í nefndinni sjálfur eins og þingmaðurinn sjálfur getur vitnað um - að það væri náttúrlega best að allur þessi fiskur sem við erum að tala um kæmi bara beint inn til landsins og færi bara á markað á Íslandi. En það var í umræðunni á milli 2. og 3. umr. og mér skilst að það sé nú í raun ekki mjög algengt að menn séu með mikla umræðu um mál á milli 2. og 3. umr. og kom tillagan nokkuð seint fram. Ég lýsi bara yfir þeirri skoðun minni að ég er alveg heils hugar tilbúinn í langar viðræður og pælingar um það hvað við getum gert til að auka atvinnu á Íslandi bæði á þessum sviðum sem og öðrum sviðum líka, bæði í ferðaþjónustu, sem er mikill gjaldeyrisgefandi atvinnuvegur, og mörgu öðru. 
            

Hæstv. forseti. Við erum hér að ræða framkvæmd laga um umgengni um nytjastofna sjávar. Það er rétt sem komið hefur hér fram í máli manna að þetta frumvarp var að miklu leyti unnið áður en kom til þess alvarlega ástands sem núna ríkir í íslensku þjóðfélagi að því er snýr að atvinnumálum og afkomu fólks í landinu, sem á svo líka að taka á sig verulegar byrðar vegna falls bankanna og allrar þeirrar lántöku sem því mun fylgja ásamt skattahækkunum og öðrum aðgerðum sem snúa að því að draga úr kostnaði ríkissjóðs sem vissulega getur haft, ef of skart er í það farið, neikvæð áhrif á atvinnustig í landinu. Nú hagar málum þannig, hæstv. forseti, að í landinu eru 8 þúsund manns án atvinnu og allar líkur eru á því að sú tala nálgist 9 þúsund um áramót og líklegt er að sú tala að óbreyttum aðgerðum geti farið að verða yfir 10 þúsund þegar kemur fram á fyrstu mánuði næsta árs. Þetta er alveg grafalvarlegt ástand, hæstv. forseti, og það er skylda okkar í hv. Alþingi að reyna að hafa áhrif á alla lagasetningu til þess að auka atvinnu í landinu eins og frekast er kostur. Við höfum gert athugasemdir við afgreiðslu þessa máls og þingmaður okkar í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd Grétar Mar Jónsson hefur lagt fram sérstaka breytingartillögu til þess að hafa áhrif á þá stöðu sem er því miður enn þá innbyggð í þetta frumvarp, að það eru ekki settar nægilegar hömlur á að fiskur fari úr landi og ekki er gengið nægjanlega eftir þeim markmiðum að það verði aukið framboð á fiski til vinnslu innan lands bæði á uppboðsmarkaðnum og síðan til fiskvinnslna og til dreifingar í vinnslustöðvar á landinu í gegnum markaðsleið, eins og hér er verið að leggja til. Til þess að ná fram þeim markmiðum er hægt að fara fleiri en eina leið. Við höfum valið þá leið í Frjálslynda flokknum að leggja fram breytingartillögu við þessi lög sem kveður á um að útgerðarmanni sem ætlað er samkvæmt lögunum að setja lágmarksverð á sinn afla til uppboðs innan lands, þ.e. að hann getur ákveðið krónutölu sem hann vill fá fyrir kíló af þeim fiski sem hann hyggst flytja erlendis og ef tilboðin ná ekki þeirri tölu sem hann setur er næsta víst að viðskiptin eiga sér ekki stað. Það sem meira er, hæstv. forseti, það er meira að segja ekki skylda í lögunum að viðskiptin eigi sér stað þó að svo fari að íslenskir fiskkaupendur bjóði lágmarksverð. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að það finnst mér afar furðulegt að það skuli vera svo, að menn sem eiga aflann sem þeir hyggjast flytja út geti sett á hann lágmarksverð, sem er skylda samkvæmt þessum lögum, til þess að tryggja að menn geti boðið í aflann hér innan lands en þurfi síðan ekki að taka tilboði jafnvel þó að það nái lágmarksverði. Hvaða breytingar höfum við lagt til á þessu frumvarpi til þess að reyna að tryggja að meiri afli komi til vinnslu innan lands? Þá erum við einnig að horfa til þess að stöku sinnum fæst afar hátt verð á erlendum mörkuðum. Það má til dæmis nefna tímabil eins og fyrst eftir áramót, kringum páska og svo framvegis og einnig geta komið upp tímabil þegar mjög erfið sjósóknarveður hafa verið í Norðursjó og annað slíkt og verð getur þá farið virkilega mjög hátt upp á þessum erlendu ferskfiskmörkuðum. Til þess að reyna að finna leið sem gæti knúið það fram að aflinn kæmi frekar til vinnslu innan lands höfum við valið að leggja til breytingartillögu við þetta frumvarp þar sem lagt er til að ef mismunur á því lágmarksverði sem útgerðarmanni í þessu tilviki er heimilt að setja á aflann reynist vera 15% lægra að meðaltali yfir heilan mánuð en það lágmarksverð sem útgerðarmaðurinn setur og fiskurinn fer samt sem áður úr landi og er seldur erlendis þá þurfi útgerðarmaðurinn að una því næstu tvo mánuði þar á eftir að hafa ekki heimild til að setja lágmarksverð á viðkomandi afla. Menn hafa svolítið orðað það hér í umræðunni að það væri verið að leggja refsingu á útgerðarmenn með þessum hætti. Ég lít ekki svoleiðis á, hæstv. forseti. Ég lít ekki þannig á að það sé nein refsing fyrir útgerðarmann að þurfa að taka því hæsta tilboði sem boðið er í aflann hér á landi. En það er hins vegar verið að koma í veg fyrir að hann geti misnotað aðstöðu sína samkvæmt þessum lögum með því að hafa lágmarksverðið ævinlega það hátt vegna þess að það eru engin viðurlög í þessum lögum, þ.e. hvað eigi að gera ef svo ber undir ef verðið er alltaf sett það hátt að aflinn fer ævinlega úr landi, að þá sé sett inn þessi kvöð að hann verði að una því að taka því verði sem býðst á íslenskum fiskmörkuðum. Skyldi vera sérstök refsing fólgin í því að menn þurfi að sætta sig við það verð sem best er boðið á íslenskum fiskmörkuðum? Ég held að svo sé ekki, hæstv. forseti. Ég held að á íslenskum fiskmörkuðum hafi það sýnt á undanförnum árum að þar eru oft og tíðum ágætis verð fyrir góða vöru. Ég lít ekki á það sem refsingu. Ég er hins vegar alveg sammála þeim markmiðum sem við ætlumst til að hægt sé að ná fram með þessu ákvæði, þ.e. að tryggja það að aflinn komi til vinnslu innan lands og auki hér atvinnu. Það er virkileg ástæða til þess nú undir þessum kringumstæðum að gera slíkt. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að ég furða mig á því að ríkisstjórnarmeirihlutinn í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hafi ekki fallist á að menn kæmu til viðræðu við nefndina og ræddu þær tillögur sem uppi á borðinu voru, annars vegar þá tillögu sem við höfum flutt, hv. þm. Grétar Mar Jónsson flytur, og hins vegar tillögu hv. þm. Atla Gíslasonar um að um ákveðinn tíma verði sett takmörkun mikil eða jafnvel stopp á að fiskur fari úr landi með tilliti til atvinnusjónarmiða. Ég hefði gjarnan viljað í þessari umræðu að þær upplýsingar hefðu legið fyrir frá hagsmunamönnum fiskvinnslunnar og hagsmunamönnum útgerðarinnar hvaða rök þeir hefðu haft fyrir því að leggjast annars vegar gegn tillögu hv. þm. Grétars Mars Jónssonar og hins vegar tillögu hv. þm. Atla Gíslasonar með tilliti til þess hvað við erum að horfa fram á í atvinnumálum Íslendinga, hæstv. forseti. Það er samt ekki hægt að horfa alveg fram hjá því að á einstökum tímabilum ársins fæst afar hátt verð fyrir heilan fisk ferskan á erlendum mörkuðum, stundum svo hátt að ekki er hægt að sýna fram á það með rökum að meiri arðsemi fáist út úr hverju kílói þó að fiskurinn væri flakaður og verkaður. Það breytir hins vegar ekki því að við hv. þingmenn höfum þær skyldur við núverandi aðstæður að reyna að tryggja hér atvinnu eins og frekast við getum. Ég hefði viljað spyrja þá sem eru hér fyrir stjórnarflokkana núna á þessum fundi í hv. Alþingi hvort stjórnarmeirihlutinn sé tilbúinn að lýsa því yfir að komi í ljós sem við óttumst að þrátt fyrir þau markmið sem unnin voru upp með þessu lagafrumvarpi - og ég tek fram að þau voru unnin upp áður en það ástand kom upp sem nú er. Ég hygg að menn hefðu verið mun stífari á meiningu sinni ef þeir hefðu unnið þetta frumvarp með þeim undirbúningi sem það er búið að hafa við núverandi aðstæður - en ég vil spyrja forustumenn ríkisstjórnarinnar í þessum málaflokki sem starfa í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hvort þeir sjái ekki að eðlilegt sé að reyna að finna þær leiðir sem leiði til þess að mun meiri fiskur komi til vinnslu innan lands en verið hefur undir núverandi kerfi og hvort þeir sjái ekki að meðal annars tillaga hv. þm. Grétars Mars Jónssonar mundi leiða til þess eins og hún er útfærð, hvort sú hugsun sem þar er, að menn komist ekki upp með að setja lágmarksverð og þurfi ekkert una því að taka þeim tilboðum sem þar koma upp, leiði ekki bara til þess að þá gerist ekki neitt, þá bara haldi menn áfram að hafa slíka viðmiðun og það gerist ekki neitt, menn halda bara áfram að flytja út eins og þeir hafa gert. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að hv. þingmenn í sjávarútvegsnefnd og hæstv. ráðherra - ef hann hefði nú verið hér í salnum - hefðu tjáð það hér með orðum sínum í ræðu að þeir væru tilbúnir til þess að breyta þessum lögum til þess að ná fram þeim markmiðum sem þingmennirnir hafa verið að ræða hér með þessum breytingartillögum sem hafa verið fluttar, að auka landaðan afla innan lands, efla atvinnustigið sem eigi mun af veita. Ég ítreka það enn og aftur, hæstv. forseti, að ég lít alls ekki á það sem refsingu þó að útgerðarmenn verði að una því að taka því hæsta verði sem þeim býðst á íslenskum fiskmörkuðum. Það hefur verið nokkrum sinnum orðað hér að tillaga okkar frjálslyndra sem hv. þm. Grétar Mar Jónsson mælir fyrir bjóði upp á það að mönnum sé refsað. Ég skil þá ekki alveg orðið refsingu ef það er allt í einu orðin refsing að fá hæsta verð sem í boði er innan lands fyrir íslenskan fisk. Einstakar fisktegundir eins og karfi og koli og svo framvegis seljast þó nokkrum sinnum á mun hærra verði en gerist innan lands og það er náttúrlega kannski vegna þess að það er vöntun og þá bjóða menn hátt verð. Það á líka við á Íslandi þegar það er vöntun. Þá bjóða menn hátt verð. Hvers vegna er vöntun? Það er annaðhvort vegna þess að markaðurinn kallar á það eða þá að vinnsluaðilana vantar hráefni. Það á líka við í Bretlandi að vinnsluaðilana vantar hráefni bæði til að uppfylla markaðskröfur og eins til þess að halda uppi atvinnu fyrir það fólk sem er að vinna úr fiski. Það á líka við á Humber-svæðinu en það á nefnilega líka við á Íslandi að atvinnan skiptir okkur máli. Við núverandi aðstæður eigum við að koma alls staðar inn þar sem við höldum að það sé hægt að auka atvinnu. Ég vil víkja í lokin að hinum sýkta íslenska síldarstofni. Ég tel, hæstv. forseti, að það eigi að veiða núna á sýktustu svæðunum og setja þann afla í bræðslu. Ég tel að við höfum engan ávinning að því að missa 50–60% af síldinni dauðri á botninn á stórum veiðisvæðum hér við land fyrir utan það að ég held að það væri ákaflega merkileg tilraun ef vel væri staðið að rannsóknum og eftirfylgni með því hvernig svæði annars vegar sem ekki er veitt á og hins vegar svæði sem veitt er á úr sýktum síldarstofni mundu bregðast við í framtíðinni að því er varðar annað lífríki og aðrar fisktegundir sem þar eru. Það eru hins vegar ein gleðileg tíðindi, hæstv. forseti, og þau eru reyndar þau sömu og við í þingflokki Frjálslynda flokksins boðuðum hér á síðasta hausti. Við lögðum til að þorskaflinn yrði verulega aukinn og töldum fyrir því öll rök sem við hefðum vitneskju um frá sjómönnum. Núna fór Hafrannsóknastofnun í leiðangur 

Herra forseti. Mig langar til að gleðjast yfir þeim orðum sem hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson lét hér falla um þorskstofninn okkar. Af því tilefni langar mig aðeins til að spyrja hann út í það hvaða hugmyndir hann hafi um hve miklu megi bæta við í veiðum og þá færa rök fyrir því.

Hæstv. forseti. Í tillögu okkar þingmanna Frjálslynda flokksins snemma í haust lögðum við til að þorskaflinn væri aukinn um 90 þús. tonn. Við lögðum til að 50 þús. tonn af þeirri aukningu færu ekki inn í aflahlutdeildarkerfið, heldur yrðu boðin út til leigu af ríkinu. Það er ekki nýmæli að leigja afla á Íslandsmiðum, útgerðarmenn sjálfir voru frumkvöðlar að því að fara að leigja fisk og bjuggu til alla þá aðferð. Hún er algjörlega kunn og þeir eru búnir að rækta hana með sjálfum sér með ágætisauðlegðarárangri fyrir sjálfa sig í mörg ár en þeim hefur líka stundum tekist að gera aðra að svo miklum leiguliðum að þeir hafa varla haft fyrir útgerðarkostnaði við að gera út á leigukvótann. Í þeim þrengingum sem ríkið á í núna og þjóðin öll ætti skilyrðislaust að taka hluta af þessum aflaheimildum, setja þær á leigumarkað og afla tekna fyrir þjóðina, alveg skilyrðislaust. Ég þori svo sem ekki að spá því nákvæmlega hvað muni verða lagt til en ég gæti vel ímyndað mér að fyrstu viðbrögð, ef það á að auka aflann, yrðu þau að leggja til 30–40 þús. tonn í upphafi og síðan mundu menn kannski bíða togararallsins í mars til að ákveða framhaldið. Ég held hins vegar að það sé ekki mikil áhætta tekin með það að auka aflann úr þorskstofninum um hátt í 100 þús. tonn. Það er mín skoðun og ég byggi það einfaldlega á öllum þeim viðtölum sem ég hef átt við skipstjórnarmenn á togurum og trillum og öllu þar á milli, fiskimenn sem stunda bæði veiðar á Íslandsmiðum og Grænlandsmiðum.

Ég þakka hv. þm. Guðjóni Arnari Kristjánssyni fyrir svar hans. Þessar fréttir koma mjög - hvað eigum við að segja - þægilega á óvart, a.m.k. sumum, en ég hef deilt skoðunum með hv. þm. Guðjóni Arnari Kristjánssyni með það að það mætti veiða meira miðað við alla þá reynslu og orð sjómanna um þorskinn og hvað þeir hafa rekist mikið á hann á miðunum. Á 8. áratugnum var ég stundum til sjós, lítið fiskerí var um allt, Hafró skar þá niður og þá var svona samstaða líka meðal sjómanna um þetta. Sú samstaða hefur hins vegar ekki verið síðustu árin af því að það hefur ekki verið sameiginleg reynsla sjómanna og þeirra sem hafa verið við rannsóknirnar. Ég gleðst yfir því að það er búið að finna aukinn þorsk og ég tek undir þau sjónarmið hv. þingmanns að verði bætt verulega í eigi a.m.k. að setja góðan hluta af því á markað. Við getum hugsað okkur að ef ríkissjóður fengi 150 kr., þótt við förum ekki hærra, fyrir hvert kíló og það færu, við skulum segja, 20 þús. tonn á markað mundi það þýða 3 milljarða beint í ríkissjóð. Það væri hægt að nota þá peninga til þess að styrkja þorskeldi, kræklingarækt og margt annað. Að auki langar mig til að bæta við að ef um svona aukningu verður að ræða, eins og hv. þingmaður talar um, er sá tonnafjöldi sem við erum að tala um í þorski sem fluttur er út á markað í Grimsby og Hull bara pínulítill, bara smáafli miðað við það allt saman. Guð láti á gott vita.

Herra forseti. Að lokum vil ég segja að það er neyðarástand á Íslandi og við þurfum að gera allt sem við getum til þess að minnka þau vandamál sem fyrir hendi eru. Við þurfum að minnka atvinnuleysið og við þurfum að leggja okkur fram um það að reyna að gera það þannig að fólk haldi vinnu sinni eins og hægt er. Það er hægt, við eigum leiðir og þar á meðal er sú að gefa íslenskum fiskvinnslufyrirtækjum tækifæri á að bjóða í fisk í alvörunni og ná fiskinum inn í íslenska fiskvinnslu. Það er alveg á tæru. Það er líka hægt að bæta við kvótann, sérstaklega þorskkvótann. Núna er frétt á mbl.is um 70% aukningu í vísitölumælingum á þorski á milli ára í haustrallinu. Þetta eru ekkert nýjar fréttir fyrir mig, ég er búinn að vita þetta í langan tíma, alveg frá 1984 höfum við verið með rangar mælingar á þorski og mjög vitlausar og þær hafa ekkert verið í takt við það sem hefur verið í hafinu. Þeir sjómenn sem ég er í daglegu sambandi við hafa upplýst mig um stöðu mála og það hefur aldrei verið í takt við það sem fiskifræðingarnir hafa haldið. Svo loksins núna - skyldi þetta vera tilviljun eða skyldu þetta vera betri fagleg vinnubrögð hjá Hafrannsóknastofnun núna að uppgötva það þegar á þarf að halda að það sé meiri þorskur? Ég sagði í september að það yrði búið til eitthvert málamyndadjók til þess að geta leiðrétt það og sagt að það væri miklu meiri þorskur í sjónum svo hægt væri að bæta við. Eftir að bankarnir hrundu varð mér ljóst að það yrði bætt við kvótann og það verður örugglega gert en það er ekki af því að ástandið í hafinu hafi breyst neitt til hins betra frá því sem við höfum haldið fram sem höfum verið til sjós alla okkar ævi og höfum fylgst með lífríkinu þar á degi hverjum. Það er engin breyting, það er búið að vera fullt af fiski en núna átta fiskifræðingarnir sig á því þegar kemur að því að það þarf að bæta við og auka veiðar. Við það að fá þessi 50 þús. tonn sem fara í gámum getum við haft fleiri störf, 2 þús. störf í viðbót ef við tökum þessi 50 þús. tonn. Ef við aukum þorskkvótann um 100 þús. tonn, eða 90 þús. tonn eins og við í Frjálslynda flokknum höfum lagt til, yrðu að öllum líkindum 6 þús. manns í þessu tvennu viðbót frá því atvinnuleysi sem er nú þegar. Við gætum skaffað á bilinu 5–6 þús. störf bara með því að bæta verulega við þorskkvótann og minnka gámaútflutninginn, helst að stoppa nánast allan gámaútflutning að því marki að þorskur og ýsa færu ekki. Það væru þá aukategundir eins og koli sem væri kannski hægt að sætta sig við að færu af því að það er ekki það hátt verð á honum hér innan lands en hins vegar gríðarlega hátt verð erlendis, skötuselur, koli og svoleiðis tegundir. Þetta eru færar leiðir og sjálfsagt verðum við að fara þær. Ég ætla rétt að vona að menn sjái líka sóma sinn í því að bæta við síldarkvótann og láta veiða síldina í bræðslu núna á meðan þessi sýking er í stofninum. Við horfum upp á jafnvel helminginn af kvótanum drepast mjög fljótt í síldinni þannig að það er sjálfsagt að nýta hann og láta veiða síldina í bræðslu. Ég ætla líka að vona það, af því að ég á mér drauma í þessu, að við hættum að brjóta mannréttindi í þessu íslenska fiskveiðistjórnarkerfi og búum til leikreglur sem mismuna ekki fólki með þeim hætti sem hefur verið síðustu 25 ár. Ég treysti því og vonast til þess að þingið átti sig á því á hvaða villigötum við höfum verið. Þetta er partur af því að búa til nýtt Ísland, endurskoða og taka í gegn íslenska fiskveiðistjórnarkerfið, búa til réttlæti, tryggja að allir séu jafnir og leiðrétta þau mannréttindabrot sem hafa verið framin og er verið að fremja á einstaklingum, fyrirtækjum, sveitarfélögum og þegnum þessa lands. Það er ómögulegt að sætta sig við það að fáir útvaldir fái að eiga kvótann, geti leigt hann, selt eða veðsett. Það er hlutur sem verður aldrei hægt að sætta sig við.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrir þá umræðu sem farið hefur fram um þetta ágæta mál sem fjallar um að auka framboð fisks á fiskmörkuðum. Hér hafa komið fram gagnleg sjónarmið og ég held að öllum sé ljós alvarleiki málsins. Við ræddum það í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að nefndin mundi fylgjast með því hvernig til tækist með reglugerðarsmíð og með það hvernig þeim hagsmunaaðilum sem að þessu máli þurfa að koma, fiskseljendur, hvort sem það eru útgerðarmenn eða fiskkaupendur og fiskverkendur og síðan fiskmarkaðirnir … Auðvitað eru allir á þeim buxunum að vilja fá sem hæst verð fyrir hráefni sitt, útgerðarmennirnir vilja auðvitað fá sem hæst verð fyrir sitt og fiskverkendurnir fyrir vinnsluna. Eins og fram hefur komið í umræðunni held ég að öllum sé ljóst hversu miklir hagsmunir eru í húfi og því held ég að full ástæða sé til þess að fylgjast vel með því hvernig þetta kerfi gengur upp í framkvæmd því að það verður auðvitað að vera þannig að kerfið virki. Ég vil síðan taka undir með þeim þingmönnum sem hér hafa rætt um þau jákvæðu tíðindi sem borist hafa í dag um að haustrallið hafi verið jákvætt. Það veit á gott og þess vegna hefur verið ákveðið að sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd komi saman á mánudagsmorgun og fái nánari upplýsingar hjá Hafrannsóknastofnun um þetta mál og þá fáum við væntanlega betur að heyra hvað niðurstöðurnar úr haustrallinu fela í sér.

Herra forseti. Ég held allir nefndarmenn séu sammála um að þetta verði til þess að auka vinnslu á fiski innan lands, og það er jákvætt, en okkur greinir á um leiðirnar til að gera það. Ég treysti því að nefndarmenn muni fylgjast vel með því sem mun ske á næstu mánuðum, hvort þetta verður til aukningar á afla innan lands eða ekki. Ég trúi því og treysti að Alþingi muni grípa til þeirra aðgerða sem þarf. Ég hefði viljað gera þetta fyrr til þess að koma í veg fyrir að vertíðin rynni úr höndum okkar og að meira af þeim afla sem fiskast á vertíðinni færi í íslenskar fiskvinnslur frekar en óunninn úr landi. Auðvitað mun halda áfram að fara óunninn fiskur úr landi, það er verið að kaupa fisk af dagróðrabátum í hverri viku, á hverjum degi sem er verið að slægja og setja í gáma og flytja úr landi. Ég vona að við í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd og þingheimur allur bregðist strax við þegar við sjáum hvernig málin þróast. Ég óttast og tel mig vita að það muni engin breyting verða á þessum málum með þessu frumvarpi og það þurfi að grípa til annarra og betri aðgerða og ég trúi ekki öðru en að hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir leggi okkur lið í því að leiðrétta það ef þetta næst ekki fram með þessu frumvarpi.

Hæstv. forseti. Það liggur fyrir að við erum ósammála, ég og hv. þingmaður, um það hvort þetta frumvarp hafi gagnleg áhrif. Ég tel að það verði og lengi framan af var það þannig að hv. þingmaður hafði þá trú líka, en eins og hér var nefnt munum við fylgjast vel með framgangi málsins.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda, sjónskerta og daufblinda einstaklinga. Frumvarpið hefur það meginmarkmið að efla og bæta þjónustu við þennan hóp á sviði hæfingar og endurhæfingar til að stuðla að sjálfstæði og virkri þátttöku í samfélaginu jafnframt því að veita ráðgjöf og auka þekkingu og skilning á aðstæðum blindra, sjónskertra og daufblindra. Frumvarp þetta var samið í félags- og tryggingamálaráðuneytinu í samvinnu við stjórnendur og starfsfólk Þjónustu- og endurhæfingarstöðvar sjónskertra og fleiri sérfræðinga. Byggt er á tillögum nefndar sem upphaflega var skipuð af menntamálaráðherra til að bæta þjónustu við blinda og sjónskerta og er efni frumvarpsins í samræmi við ákvörðun ríkisstjórnar Íslands um framkvæmd þeirra tillagna. Einnig var við gerð þess haft samráð við verkefnisstjórn um bætta þjónustu við blinda, sjónskerta og daufblinda sem starfað hefur á vegum félags- og tryggingamálaráðherra frá því í mars 2008 til að fylgja eftir framkvæmd tillagnanna og vinna að undirbúningi nýrrar stofnunar, sem gert var ráð fyrir að komið yrði á fót samkvæmt fyrrnefndum tillögum og er grundvöllur þessa frumvarps. Í verkefnisstjórninni eiga sæti fulltrúar Blindrafélagsins, Daufblindrafélagsins, Sambands íslenskra sveitarfélaga, Reykjavíkurborgar, Blindrabókasafns Íslands, menntamálaráðuneytis og heilbrigðisráðuneytis auk félags- og tryggingamálaráðuneytis. Í maí 2007 skipaði menntamálaráðherra framkvæmdanefnd til að gera áætlanir og annast framkvæmd úrbóta á þjónustu við blinda og sjónskerta einstaklinga, einkum á sviði menntamála. Fljótlega komst nefndin að þeirri niðurstöðu að þjónustu við þennan hóp þyrfti að skoða í heild sinni. Í skýrslu sem nefndin skilaði af sér var lagt til að sett yrði á laggirnar miðlæg þjónustumiðstöð sem mundi heyra undir félags- og tryggingamálaráðherra og annast alla sérfræðiþjónustu við blinda og sjónskerta aðra en þá sem telst heilbrigðisþjónusta. Nefndin lagði til að starfsemi Þjónustu- og endurhæfingarstöðvar sjónskertra, Sjónstöðvar Íslands, yrði færð í heild sinni til nýju stofnunarinnar ásamt hluta af starfsemi Blindrabókasafns Íslands. Við tilfærsluna verði áherslum í þjónustunni breytt, sem og hugmyndafræði og verklagi. Þá verði Blindrabókasafninu breytt í hljóðbókasafn sem sinni sérstaklega þeim sem sækjast eftir hljóðbókum. Loks er í skýrslunni lagt til að ákveðin starfsemi sem nú er sinnt af Blindrafélaginu og Daufblindrafélagi Íslands verði færð til hinnar nýju stofnunar. Samhliða því verði færð til þjónustumiðstöðvarinnar stöðugildi starfandi blindrakennara og kennsluráðgjafa sem frá haustinu 2007 hafa verið hýstir af Blindrafélaginu samkvæmt tímabundnum þjónustusamningi við menntamálaráðuneytið. Ríkisstjórn Íslands fjallaði um tillögur nefndarinnar í nóvember 2007 og ákvað að fela ráðuneytisstjórum menntamála-, félagsmála- og heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyta að annast undirbúning að framkvæmd framangreindra tillagna. Þjónustu- og endurhæfingarstöð sjónskertra heyrir samkvæmt gildandi lögum undir heilbrigðisráðherra og telst vera heilbrigðisstofnun. Með frumvarpi þessu er gert ráð fyrir að sett verði á fót ný stofnun, þ.e. þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda, sjónskerta og daufblinda. Meginhlutverk hennar verður að veita þjónustu á sviði hæfingar og endurhæfingar, auk þess að þjóna hlutverki þekkingarmiðstöðvar í málefnum þessa hóps og tryggja heildarsýn yfir aðstæður blindra og sjónskertra. Stofnunin mun hins vegar ekki sinna sjúkdómsgreiningu, læknismeðferð eða frumgreiningu á sjón heldur er gert ráð fyrir að þeim þáttum verði sinnt í heilbrigðiskerfinu enda um heilbrigðisþjónustu að ræða. Með þessari breytingu er viðurkennt að heilbrigðiskerfið í heild annast heilbrigðisþjónustu við blinda, sjónskerta og daufblinda, en að skortur er á hæfingu og endurhæfingu fyrir þátttöku í daglegu og sjálfstæðu lífi. Því er um töluverða áherslubreytingu á starfsemi gagnvart þessum hópi einstaklinga að ræða. Gert er ráð fyrir að nýja stofnunin heyri undir félags- og tryggingamálaráðherra. Er það til samræmis við þá skipan mála í Stjórnarráðinu að málefni fatlaðra heyra undir félags- og tryggingamálaráðuneytið. Ráðherra mun skipa stofnuninni forstjóra og setja honum erindisbréf. Sex manna samráðsnefnd hagsmunaaðila og stjórnvalda fær það hlutverk að miðla upplýsingum milli aðila og vera framkvæmdastjóra stofnunarinnar til ráðgjafar um fagleg málefni og stefnumótun. Í frumvarpinu er það nýmæli að tilgreindur er sérstaklega réttur daufblindra til þjónustu á grundvelli fötlunar sinnar af hálfu hinnar nýju stofnunar. Með því væri staðfest í lögum að daufblinda er sérstök fötlun en ekki samsetning tvenns konar fötlunar, þ.e. sjón- og heyrnarskerðingar. Þetta er tilgreint sérstaklega í 5. gr. frumvarpsins og kveðið á um að þjónusta stofnunarinnar við daufblinda skuli veitt á grundvelli fötlunar þeirra. Jafnframt er sérstaklega kveðið á um að stofnunin skuli veita daufblindum þjónustu í samstarfi við aðra aðila og stofnanir sem sinna þessum hópi, en þeir aðilar eru fjölmargir enda um mjög alvarlega fötlun að ræða. Því ber að árétta að ekki er gert ráð fyrir að stofnunin búi yfir allri sérfræðiþekkingu sem þarf til að þjónusta daufblinda og munu Heyrnar- og talmeinastöð og Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra eftir sem áður gegna mikilvægu hlutverki í þjónustu við þá. Eitt af helstu markmiðum frumvarpsins er að gera þjónustu við blinda og sjónskerta heildstæðari þannig að hún sé sem mest aðgengileg á einum stað og að þar sé jafnframt tryggð sem best yfirsýn yfir aðstæður hópsins. Í því sambandi gerir frumvarpið m.a. ráð fyrir að stofnunin taki að sér og beri ábyrgð á verkefnum sem nú heyra formlega undir heilbrigðisráðuneytið og menntamálaráðuneytið og stofnanir þeirra, svo sem úthlutun hjálpartækja sem Sjónstöð Íslands hefur annast og yfirfærslu efnis á blindraletur sem Blindrabókasafn Íslands hefur annast. Auk þess er í frumvarpinu gert ráð fyrir heimild til stofnunarinnar um að taka að sér að sinna þjónustu á sínu sérsviði sem er á ábyrgð sveitarfélaga á grundvelli þjónustusamninga. Hér er vísað til ábyrgðar þeirra á sérfræðiþjónustu við leik- og grunnskólanemendur og hafa sveitarfélögin sjálf lýst áhuga á því að geta samið við hina nýju stofnun um að annast þjónustu við nemendur með fötlun af þessu tagi. Í júní 2007 ákvað ríkisstjórnin að efla þá þegar þjónustu við blinda og sjónskerta þótt endanlegar tillögur um uppbyggingu þjónustunnar með nýrri stofnun lægju ekki fyrir. Bætt var við átta stöðugildum sérfræðinga til að sinna sálfræðiráðgjöf og félagsráðgjöf vegna aðstæðna sem tengjast fötluninni, veita stuðning við nám á öllum skólastigum og stuðning til virkra tómstunda. Þessi þjónusta var ýmist ekki í boði eða óveruleg til þess tíma en verður hluti af starfsemi hinnar nýju stofnunar verði frumvarpið að lögum. Stofnunin mun einnig taka að sér að annast stuðning við atvinnuþátttöku blindra, sjónskertra og daufblindra sem Blindrafélagið hefur sinnt til þessa gagnvart sínum félagsmönnum Ákvæði um skyldu stofnunarinnar til að halda skrá yfir alla landsmenn sem eru blindir, sjónskertir og daufblindir snýst einkum að því að tryggja yfirsýn yfir þróun sjónskerðingar og daufblindu, aðstæður þessara hópa, þörf þeirra fyrir þjónustu og upplýsingar um þjónustu sem þeim er veitt. Rétt er að taka fram að í gildandi lögum um Þjónustu- og endurhæfingarmiðstöð sjónskertra er ákvæði sem segir að stofnunin skuli í samráði við landlækni halda skrá yfir alla þá landsmenn sem eru sjónskertir. Slíkur grunnur er því til staðar en gera verður ráð fyrir að hann verði þróaður og endurbættur hjá nýrri stofnun, og þá um leið bætt við skráningu vegna daufblindra sem í núverandi grunni hafa ekki verið skráðir sérstaklega sem daufblindir og því ekki hægt að skoða sérstaklega upplýsingar um fjölda þeirra eða aðstæður. Samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir víðtæku fræðslu- og ráðgjafarhlutverki stofnunarinnar gagnvart þeim sem búa við fötlun vegna blindu, sjónskerðingar eða daufblindu, aðstandendur þeirra og stofnanir eða einstaklinga sem koma á einhvern hátt að þjónustu við umræddan hóp. Þetta er ekki síst mikilvægt í ljósi þess að stofnuninni er ætlað að gegna samhæfingarhlutverki vegna þjónustu við blinda, sjónskerta og daufblinda og því mikilvægt að hún geti haft áhrif á framkvæmd þjónustu annarra við þennan hóp með ráðgjöf og fræðslu. Meðal stofnana sem mikið gagn geta haft af þessari þjónustu eru skólar, öldrunarstofnanir og félagsþjónusta. Má þar nefna að í einstökum skólum eru yfirleitt mjög fáir nemendur ef einhverjir með fötlun af þessu tagi og því sjaldnast sem skólarnir hafa yfir að ráða nauðsynlegri þekkingu á því hvernig komið skuli til móts við þarfir þeirra. Á öldrunarstofnunum býr oftast töluverður hópur einstaklinga sem er blindur, sjónskertur eða daufblindur og mikilvægt fyrir þær að hafa aðgang að fræðslu og aðstoð stofnunarinnar til að koma sér upp viðeigandi hæfni og þekkingu til að mæta sem flestum grunnþörfum þessara einstaklinga. Verði af stofnun Þjónustu- og þekkingarmiðstöðvar fyrir blinda og sjónskerta í samræmi við þetta frumvarp mun hún gegna mikilvægu samhæfingarhlutverki varðandi þjónustu við þessa einstaklinga. Í ljósi þess er í frumvarpinu kveðið á um hvernig starfsmenn hennar skuli sinna réttindagæslu hópsins og bregðast við verði þeir þess áskynja að blindur, sjónskertur eða daufblindur einstaklingur nýtur ekki fullnægjandi þjónustu annarra aðila. Stofnunin hefur þó ekki formlegt eftirlit með því að einstaklingar fái lögboðna þjónustu hjá öðrum aðilum sem starfa á þessu sviði. Gert er ráð fyrir að verði frumvarp þetta að lögum muni það taka gildi 1. janúar 2009. Þegar hafa verið gerðar ýmsar mikilvægar breytingar á starfsemi Þjónustu- og endurhæfingarstöðvar sjónskertra og unnin mikilvæg skipulagsvinna í þeim tilgangi að bæta þjónustu við blinda og sjónskerta sem nýtast mun við að koma á fót nýrri stofnun. Við gildistöku laganna munu lög um Þjónustu- og endurhæfingarstöð sjónskertra falla úr gildi. Megnið af starfsemi þeirrar stofnunar rennur inn í hina nýju stofnun en töluverðar breytingar hafa þegar verið gerðar á hugmyndafræði, áherslum og verklagi starfseminnar. Samkvæmt frumvarpinu skal öllu starfsfólki Þjónustu- og endurhæfingarstöðvar sjónskertra boðið starf hjá hinni nýju stofnun og gilda þá ekki ákvæði 7. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins um auglýsingu starfa. Sama máli gegnir um starfsfólk Blindrabókasafnsins sem sinnir verkum sem flytjast munu til hinnar nýju stofnunar sem og starfsfólk sem nú hefur starfsstöð hjá Blindrafélaginu samkvæmt samningi menntamálaráðuneytisins og Blindrafélagsins. Virðulegi forseti. Það er sannfæring mín að verði þetta frumvarp að lögum sé lagður grunnur að verulega aukinni og bættri þjónustu við fólk sem er fatlað vegna sjónskerðingar, blindu eða daufblindu. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. félags- og tryggingamálanefndar.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. félagsmálaráðherra kærlega fyrir greinargerð sína með þessu máli. Það er ánægjulegt í miðri krepputíð að fá hér til umfjöllunar mikilvægt framfaramál í velferðarþjónustunni í landinu sem þetta mál ótvírætt og sannarlega er fyrir þann hóp sem það snertir, blinda, sjónskerta og daufblinda. En ég held líka að málið feli í sér mikilvægt skref almennt í velferðarþjónustunni því að hér hefur það gerst að þrjú ráðuneyti, ráðuneyti heilbrigðismála, menntamála og félags- og tryggingamála, hafa komist sameiginlega að þeirri niðurstöðu að taka verkefni sem heyrðu undir ráðuneytin þrjú og færa þau öll á einn stað, undir eitt ráðuneyti og á ábyrgð eins aðila. Allir þeir sem hafa starfað að félagsmálum í landinu vita sem er að erfiðast er að sækja mál og vinna að framförum í félags- og velferðarmálum þegar ekki er skýrt á ábyrgð hvers málin eru, þ.e. þegar menn fara bónleiðir til búðar, ganga úr einu ráðuneytinu í annað, á milli ríkis og sveitarfélaga og allir segja: Ekki ég. Það er sárt þegar menn hafa brýn úrlausnarefni sem ekki er hægt að fá úrlausn á - þó að allir viðurkenni að málin séu þess eðlis að þegar þurfi að taka á þeim - vegna þess að enginn gengst við því að bera ábyrgð á þeim. Ég held að þetta mál sé þess vegna gott fordæmi fyrir ýmsa aðra málaflokka og hópa í því að hér eru ábyrgðarmörkin skýrð og það sett á einn stað sem lýtur að þessum hópi þannig að þeir sem þurfa að reka mál sín gagnvart stjórnsýslunni þeirra vegna geta leitað á einn stað og þeim verður ekki vísað á milli manna. Tilefni þess að þetta þurfti að gera var hins vegar það að einkanlega á tveimur sviðum í þjónustu við blinda og sjónskerta var satt að segja ófremdarástand í landinu. Löngum höfðu blindir og sjónskertir verið hornreka í hinu almenna skólakerfi og það var raunar ekki fyrr en árið 1973 sem blindir og sjónskertir urðu nemendur í hinu almenna grunnskólakerfi. Fram að þeim tíma var þeim kennt á Bjarkargötu á vegum líknarfélags, á vegum einkaaðila vegna þess að þeir höfðu ekki aðgang að hinum almenna grunnskóla. En síðan breyttist það og nú starfar blindradeild í Álftamýrarskóla sem veitir góða þjónustu þeim sem þangað leita. Víða um landið eru eftir sem áður blindir og sjónskertir nemendur sem árum saman fá ekki þá aðstoð og þann stuðning sem þeir þurfa. Eftir því sem viðhorfin breytast í skólakerfinu fækkar smátt og smátt þeim sem sækja í hina sérstöku blindradeild og sjálfir grunnskólanemendurnir vilja sækja sinn heimaskóla og foreldrarnir vilja það líka en við veitum þeim engan stuðning út í þá skóla. Það skapaði auðvitað algert ófremdarástand í grunnskólanámi fyrir blind og sjónskert börn. Þegar athygli yfirvalda var vakin á því fyrir nokkrum árum hversu alvarlegt mál var á ferðinni var full ástæða til að fagna því og þakka fyrir að það var tekið inn á borð ríkisstjórnarinnar og ráðist í bráðaaðgerðir til að bregðast við vandanum. Fyrir milligöngu Blindrafélagsins voru strax ráðnir aðilar til að sinna þessari þjónustu þótt ekki væri kominn fullnægjandi stofnana- og lagagrundvöllur fyrir hana eins og við erum núna loksins að fá. Það var ráðist í að veita fjármuni í það að mennta fólk til að veita þessa þjónustu. Núna er síðan komin fram lausn á því hvaða ráðuneyti muni halda utan um þetta og hvar þetta verði vistað sem og lagagrundvöllur og fjárveitingar sem til þarf þannig að þessir ráðgjafar sem hafa starfað á vegum Blindrafélagsins geta orðið hluti af hinni opinberu þjónustu. Hitt atriðið sem hefur verið sérlega vanrækt lýtur að endurhæfingu blindra og sjónskertra. Sjónstöð Íslands sem stofnuð var á 9. áratugnum hefur reynst ákaflega öflug og góð þjónustustofnun við blinda og sjónskerta og hefur sinnt mikilvægu starfi í endurhæfingu. Við tilurð hennar lagðist hins vegar af það sem áður hafði verið, að blindir og sjónskertir færu til lengri tíma til öflugrar endurhæfingar erlendis. Menn höfðu farið til Englands á blindraskóla í þrjá til sex mánuði og helgað sig því að endurhæfa sig og læra að komast um með hvítan staf, læra að lesa blindraletur og bjarga sér í eldhúsi og ýmislegt annað sem menn þurfa að tileinka sér upp á nýtt þegar þeir missa sjón. Það kallar á alveg gríðarlega einbeitingu og í raun og veru miklar breytingu á lífsháttum. Ég held að það sé alveg óhætt að segja að þá öflugu endurhæfingu sem menn sóttu með þessum lengri ferðum erlendis áður hafa menn ekki fengið í þeirri þjónustu sem við höfum nú. Ég held að þegar menn skoða það hversu óskaplega fáir á Íslandi lesa blindraletur sér til gagns blasi við að við höfum beinlínis vanrækt lestrarkennslu fyrir blinda og sjónskerta á Íslandi. Þetta er jú sú aðferð sem blindir nota til að lesa og það hversu fáir eru læsir á blindraletur náttúrlega sýnir okkur svo ekki verður um villst að við höfum ekki sinnt þessu sem skyldi. Sama máli gegnir um ferlikennsluna og endurhæfinguna almennt sem nauðsynlegt er að efla til muna frá því sem verið hefur. Við höfum sannarlega verið eftirbátar þeirra sem við höfum borið okkur saman við. Hér er góður grunnur lagður að umbótum og ríkisstjórnin hefur sýnt metnað í þessum málum, og þau ráðuneyti sem hafa farið með þessi mál. Sömuleiðis er ástæða til að fagna því að hér sé sérstaklega fjallað um daufblinda sem voru í raun og veru týndur hópur. Ég kom að því sem framkvæmdastjóri Blindrafélagsins um miðjan síðasta áratug að hvetja þau til að stofna sín eigin samtök sem þá voru stofnuð um Blindrafélag Íslands og fá þangað sérstakan daufblindan ráðgjafa til að styðja þessa einstaklinga og styrkja í sínu daglega lífi og til endurhæfingar. Það er auðvitað óþarfi að fjölyrða um það hversu gríðarlegt verkefni það er fyrir eina manneskju að kljást við tvær fatlanir í senn, bæði að sjá lítið og heyra lítið. Þess vegna er fagnaðarefni að sá hópur sé skilgreindur í lögunum og sömuleiðis sagt hvar hann á rétt að sækja þjónustu því að það er auðvitað enn einn hópurinn sem lent hefur í því, jafnvel meira en margir aðrir, að vera vísað frá einum stað til annars og allir sagt: Ekki ég. Þetta frumvarp fer að lokinni þessari umræðu til umfjöllunar í félags- og tryggingamálanefnd og kemur síðan hingað til frekari efnislegrar umfjöllunar. Ég veit að þetta mál hefur verið unnið í góðu samstarfi við hagsmunasamtökin, við notendur þjónustunnar sem er alltaf mikilvægt þegar verið er að gera breytingar í velferðarþjónustunni. Ég fagna því aftur að þetta mál sé komið fram og að við skulum geta afgreitt framfaramál í velferðarþjónustunni af þessu tagi sem nauðsynlegt er að gera þrátt fyrir þær aðstæður sem við búum við í efnahagslífinu.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka fyrir og fagna því frumvarpi sem hér er komið fram um þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda, sjónskerta og daufblinda einstaklinga. Eins og segir í greinargerð með frumvarpinu á þetta frumvarp nokkuð langan aðdraganda og eins og hv. þm. Helgi Hjörvar fór hér yfir og rakti sögu hvað varðar kennslu og aðbúnað blindra og daufblindra er fortíðin ekki björt. Allt til 1973 var blindum kennt í einkaskóla og það var ekki markviss kennsla þar til kennslan fór í Álftamýrarskóla og þá í sérdeild, blindradeild. Eftir að sérdeildin var lögð niður af ýmsum ástæðum þurrkaðist út eða dvínaði sú sérþekking sem þar hafði byggst upp og fylgdi ekki börnum yfir í grunnskólana og framhaldsskólana eins og hefði þurft að vera. Þetta málefni og þjónusta við blinda, sjónskerta og daufblinda hefur verið olnbogabarn í heilbrigðis-, mennta- og félagsþjónustunni og hver hefur vísað þar á annan. Því er það fagnaðarefni að sú vinna sem fór í gang fyrir um tveimur árum, að frumkvæði hæstv. menntamálaráðherra, hafi skilað þeim árangri að hér sé komið fram frumvarp um þekkingarmiðstöð og ég tel að það hafi verið unnið í góðu samráði við neytendur, þá sem málið varðar og hagsmunasamtökin. Ég tel mjög mikilvægt í þessu sambandi þegar nú er komið fram að þeim degi sem átti að vera síðasti þingdagur fyrir jól að frumvarp sem er meiningin að lögfesta fyrir jól sé unnið í góðri sátt við hagsmunaaðila. Ég tel mikilvægt að hv. félagsmálanefnd sem fær málið til umsagnar gefi sér tíma, þó að fyrirvarinn sé stuttur, til að kalla hagsmunaaðila til sín og þær stofnanir sem eiga að vera uppistaðan í nýrri þjónustumiðstöð og heyra beint frá þeim hvernig þau sjá fyrir sér þetta frumvarp og starfsemi þessarar þjónustumiðstöðvar. Það er mikilvægt að gefa sér tíma til að fá umsögn þessara aðila. Það er mikilvægt að horfa til þessarar fyrirmyndar og annarra hópa fatlaðra og fötlunar sem er algeng í þjóðfélaginu. Sjónskertir hafa fram til þessa þurft að fara á milli aðila, frá Heródesi til Pílatusar menntamála, félagsmála og heilbrigðismála, til að fá úrlausn og oftar en ekki enga úrlausn vegna þess að enginn einn ber ábyrgð eða hefur heildarsýnina. Það er mjög erfitt að byggja upp sérþekkingu í hverju sveitarfélagi og á hverju sviði. Ég tel miklu farsælla fyrir ákveðna hópa sem búa við fötlun að byggja upp sterka miðstöð þar sem sérþekkingin kemur saman sem er svo hægt að dreifa frá þessari miðstöð út í skólana, til sveitarfélaga og a.m.k. horfa á einstaklingana og viðurkenna rétt þeirra til að geta farið á einn stað og fengið úrlausn sinna mála. Mér verður hugsað til þeirra sem búa og lifa við heyrnarskerðingu, heyrnarleysi, sem búa við það sama að þurfa að fara á milli, og heyrnarskertra barna sem þurfa oft og tíðum vissa umgjörð í skólaumhverfi sínu til að geta notið sín í skólunum. Oft er þekking ekki til staðar eða ekki nægileg til að leita bestu lausnar. Þekkingarmiðstöð fyrir heyrnarskerta og heyrnarlausa gæti sannarlega orðið þessum aðilum mikill stuðningur. Ég vil þá nefna líka að í slíkri miðstöð gæti verið sérþekking á erilshávaða sem hefur mikið að segja og truflar mikið þá sem heyrnarskertir eru, að aðstoða kennara við að draga úr erilshávaða í bekkjum og leiðbeina með hjálpartæki. Það mætti einnig nefna lesblinda í þessu sambandi, hvað það er nauðsynlegt að koma upp þjónustumiðstöð fyrir lesblinda þannig að þeir geti farið á einn stað og fengið þar þá þjónustu og þær leiðbeiningar sem á þarf að halda. Þjónusta fyrir lesblinda er mjög dreifð í dag og menn vita varla hvert þeir eiga að fara þannig að ég tel að þetta sé fyrirmynd sem við eigum að horfa til til að koma upp fleiri slíkum. Hvað varðar blinda og sjónskerta er ljóst að við höfum ekki hugað nægilega vel að endurhæfingu og hjálpartækjum fyrir þá. Það var gleðilegt að fylgjast með því þegar nýir leitarhundar komu núna síðsumars til landsins, vel þjálfaðir hundar sem eru blindum sýn og mjög mikilvæg hjálpartæki. Auðvitað eigum við að halda áfram að byggja upp þessa þjónustu og nota blindrahunda fyrir þá sem það passar. En þá verðum við líka að gæta þess að þeir einstaklingar sem geta notfært sér blindrahunda sem hjálpartæki fái þá samsvarandi stuðning við það að halda hundana eins og er annars staðar á Norðurlöndunum en þar fá blindir bæði hundana og styrki til að fóðra hundana og til að greiða fyrir dýralækniseftirlit og meðferð á hundunum. Það hallar enn þá töluvert á blinda einstaklinga hér á landi sem nota blindrahunda miðað við þá sem nota blindrahunda annars staðar á Norðurlöndunum. Ég er alveg sannfærð um að með stofnun slíkrar þekkingarmiðstöðvar verði ýmis mál af þessum toga skoðuð markvissara en gert hefur verið í dag og það muni þá koma blindum og sjónskertum til góða og að leiðbeiningar bæði fyrir einstaklingana og eins út í umhverfið verði markvissari en er í dag. En ég legg áherslu á það, hæstv. forseti, að hv. félagsmálanefnd verði gefinn tími til að skoða málið þó að hér eigi að hraða ferð.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 100/2007, með síðari breytingum. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er fjallað sérstaklega um bættan hag aldraðra og öryrkja og að unnið verði að einföldun almannatryggingakerfisins. Þá segir einnig að fylgt verði eftir tillögum örorkumatsnefndar um stóraukna starfsendurhæfingu og nýtt matskerfi varðandi örorku og starfsgetu. Jafnframt verði komið til móts við þann hóp sem er með varanlega skerta starfsgetu. Í frumvarpi því sem ég mæli hér fyrir er gert ráð fyrir að 11. töluliður ákvæðis til bráðabirgða, sem kveður á um 100 þús. kr. frítekjumark á atvinnutekjur örorkulífeyrisþega, verði áfram í gildi út árið 2009. Þetta þýðir að örorku- og endurhæfingarlífeyrisþegar geta áfram aflað sér tekna af atvinnu upp að 100 þús. kr. á mánuði án þess að það hafi áhrif til skerðingar á lífeyrisgreiðslur þeirra. Alþingi samþykkti á síðasta þingi lög nr. 17/2008, um breytingu á lögum um almannatryggingar, og lögum um málefni aldraðra. Þar var kveðið á um margvíslegar breytingar á greiðslum í þágu aldraðra og öryrkja og ríkisstjórnin gerði grein fyrir því með yfirlýsingu þann 5. desember 2007. Í lögunum er m.a. kveðið á um 100 þús. kr. frítekjumark vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega á aldrinum 67–70 ára frá og með 1. júlí 2008. Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að megintilgangur þess að hækka frítekjumark vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega væri að stuðla að aukinni atvinnuþátttöku þeirra og gera þeim kleift að afla sér aukinna tekna af atvinnu án þess að bætur frá Tryggingastofnun ríkisins skerðist. Þá kom fram að framkvæmdanefnd forsætisráðherra um endurskoðun örorkumats og eflingu starfsendurhæfingar ynni að tillögum um framkvæmd sem ætlað væri að ná svipuðum markmiðum hvað varðar örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega og hvetja einstaklinga til vinnu. Fram kom að slíkar tillögur sem miði að því að tryggja örorkulífeyrisþegum 100 þús. kr. frítekjumark vegna atvinnutekna eða ígildi þess verði síðar lagðar fyrir Alþingi. Í maí síðastliðnum samþykkti Alþingi lög nr. 57/2008 þar sem nýju ákvæði til bráðabirgða var bætt við lög um almannatryggingar og kveðið á um það að þrátt fyrir ákvæðið í 16. gr. laganna skuli örorkulífeyrisþegi á tímabilinu 1. júlí 2008 til 1. janúar 2009 geta valið um að hafa 100 þús. kr. frítekjumark á mánuði vegna atvinnutekna eða telja 60% af atvinnutekjum til tekna við útreikning tekjutryggingar. Með þessu var frítekjumark vegna atvinnutekna örorkulífeyrisþega hækkað til samræmis við hækkun frítekjumarks vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega á aldrinum 67–70 ára eða í 100 þús. kr. á mánuði. Samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu tók hækkun frítekjumarksins gildi 1. júlí 2008 og gildir það til bráðabirgða til 1. janúar 2009. Þar sem nú er ljóst að vinnu framkvæmdarnefndarinnar verður ekki lokið fyrir 1. janúar 2009 eins og stefnt var að, m.a. í ljósi efnahagsástands þjóðarinnar og fjölmargra verkefna sem því tengjast, er með frumvarpi þessu lagt til að ákvæði 11. töluliðar ákvæðis til bráðabirgðalaga um almannatryggingar gildi áfram óbreytt og gildistímabil þess verði framlengt til 1. janúar 2010. Samkvæmt upplýsingum frá Tryggingastofnun ríkisins voru liðlega 30% örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega með launatekjur í nóvember síðastliðnum eða um 4.700 einstaklingar og hafa þeir þannig ávinning af frítekjumarki á atvinnutekjur í formi hærri bótagreiðslna. Má vænta þess að jafnvel enn stærri hópur örorkulífeyrisþega hafi nýtt sér þetta tækifæri til að feta sig út á vinnumarkaðinn. Frítekjumarkið felur því í sér aukið tækifæri til handa örorkulífeyrisþegum með þeim auknu lífsgæðum sem þátttaka á vinnumarkaði felur í sér fyrir lífeyrisþegana sjálfa og samfélagið í heild. Þá má geta þess að Öryrkjabandalag Íslands hefur lagt áherslu á hækkun frítekjumarks í baráttunni fyrir bættum kjörum öryrkja og virka atvinnuþátttöku þeirra í samfélaginu og er þessi lagabreyting mjög í samræmi við áherslur þeirra. Þá er breytingin jafnframt í samræmi við þau markmið sem hugmyndir örorkumatsnefndar um starfshæfnismat og starfsendurhæfingu byggist á. Virðulegi forseti. Ég hef fjallað um þær breytingar sem í frumvarpinu felast og undirstrika að í því eru ákvæði sem stuðla að áframhaldandi bættum kjörum öryrkja. Ég læt þessari yfirferð yfir efni frumvarpsins lokið og leyfi mér að leggja til að frumvarpinu verði vísað til hv. félags- og tryggingamálanefndar og til 2. umr.

Hæstv. forseti. Ég er á móti frumvarpi um stjórn fiskveiða. Það verður til þess að hækka leiguverð á aflaheimildum og verið er að gefa útgerðarmönnum tækifæri til að geyma meiri afla á milli ára með því að breyta 20% í 33%. Hafrannsóknastofnun hefur mælt á móti þessu og sum sjómannasamtökin. Ef maður horfir á þetta út frá fiskifræðinni, þegar geyma má allt að 33% af úthlutuðum kvóta á milli ára, er nánast furðulegt að reyna að gera það. Ég er alfarið á móti frumvarpinu og segi nei.