Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Danfríður Skarphéðinsdóttir) : Svohljóðandi bréf hefur borist: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varamaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Jónas Hallgrímsson framkvæmdastjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Halldór Ásgrímsson.`` Þetta er ritað til forseta Ed. Jónas Hallgrímsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa.

Dómsmálaráðherra (Óli Þ. Guðbjartsson) : Hæstv. forseti. Eins og fram kom í þessari umræðu, er ég mælti fyrir frv. til laga um sjóðshappdrætti til stuðnings flugbjörgunarmálum og skák skömmu fyrir jól, var á því áhugi að fjölga þeim aðilum sem þátttakendur yrðu í rekstri þessa fyrirhugaða happdrættis. Sá tími sem síðan er liðinn hefur verið nýttur til þess að efna til viðræðna við þá aðila sem nefndir voru í þessu sambandi. Þær viðræður hafa nú skilað þeim árangri að samkomulag hefur orðið með Landssambandi flugbjörgunarsveita, Slysavarnafélagi Íslands, Landssambandi hjálparsveita skáta, Rauða krossi Íslands og Skáksambandi Íslands um rekstur happdrættis af þessu tagi ef lagaheimild fæst til þess hér á hinu háa Alþingi. Ég vildi gera grein fyrir þeim tillögum til breytinga á frv. sem af þessu leiða og ég mun leggja til við hv. allshn. þessarar deildar er málinu hefur verið vísað til hennar. Fyrst vil ég leggja til að nafni frv. verði breytt þannig að það heiti ,,Frumvarp til laga um sjóðshappdrætti til stuðnings björgunarmálum og skák``. Þar sem happdrættinu er ætlað að styrkja fleiri þætti björgunarmála en flugbjörgun er eðlilegt að breyta nafninu á þennan veg. Þá vil ég gera nokkra grein fyrir helstu breytingum á einstökum greinum sem ég mun leggja til við hv. allshn. Samkomulag er á milli björgunaraðilanna, þ.e. Landssambands flugbjörgunarsveita, Slysavarnafélags Íslands, Landssambands hjálparsveita skáta og Rauða kross Íslands innbyrðis og milli þeirra og Skáksambandsins um að eðlilegt sé að þessir aðilar standi saman að happdrættinu. Ég mun leggja til að tekið verði upp leyfisgjald af happdrættinu þannig að 20% af nettóárshagnaði þess renni til starfsemi Rannsóknaráðs ríkisins. Þar sem hér er um að ræða ígildi peningahappdrættis þykir eðlilegt að það sé látið sitja við sama borð og Happdrætti Háskóla Íslands sem greiðir 20% af nettóhagnaði sínum til sömu starfsemi, þ.e. til Rannsóknaráðs ríkisins. Jafnframt þessu er gert ráð fyrir að Landssamband flugbjörgunarsveita, Slysavarnafélag Íslands, Landssamband hjálparsveita skáta og Rauði kross Íslands, sem ég nefni einu nafni björgunarsamtökin, hafi meiri hluta í stjórn happdrættisins, enda eru þau samsett úr fjórum landssamböndum. Loks mun ég leggja til að ágóða af happdrættinu skuli varið þannig að 37,5% hans renni til björgunarsamtakanna, 12,5% til Skáksambands Íslands og það sem eftir er, 50%, renni í þyrlu - og björgunarsjóðinn. Sú skipting sem lögð er til á ágóða af happdrættinu er í samræmi við samkomulag félaganna sem að happdrættinu mundu standa. Björgunarsamtökin ákveða sjálf hvernig þeirra hluti skiptist milli hinna einstöku sambanda. Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta frv. að sinni en legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allshn. og nefndin taki þessar tillögur, sem ég hef gert hér nokkra grein fyrir og mun koma skriflega á framfæri við nefndina, til meðferðar í starfi sínu.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Hæstv. forseti. Þegar mál þetta var lagt fram af hálfu hæstv. ráðherra einum eða tveimur dögum fyrir þinghlé um jólin andmælti ég því að þetta frv. kæmi frekar fyrir til umræðu eða því yrði vísað til nefndar. Raunar kom fram hjá ráðherra sjálfum í hans framsögu að hann hygðist gera breytingar á frv. og hafa samráð við nefnd um það. Það var sem sagt ekki fullsmíðað þá. Það hefur komið núna í ljós að ráðherra hefur hugsað sitt mál og ber nú fram nokkuð breytt frv., þ.e. leggur fram brtt. sem munu koma til nefndar. En það var ekki eingöngu það að það var tímaþröng hér, eins og allir vita, og þetta mál hafði ekki verið á neinum listum frá stjórninni um að það ætti að takast fyrir. Ef það hefði verið einfalt mál, þá hefði kannski getað gengið að taka það fyrir og hafa það í meðferð þingsins í einn eða tvo daga. Svo var ekki gert og ég er ráðherra þakklátur fyrir að reyna ekki að knýja það fram. Það hefði auðvitað verið til ófarnaðar. Ég fyrir mína parta hefði reynt að stöðva það á öðru stigi þá af því að mér líst ekki á frv. í heild sinni. Aðalatriðið er auðvitað, og það vita allir, að það sem er verið að gera hér er að reyna að ná fé öðruvísi en með sköttunum til nytjaþarfa. Það væri hægt auðvitað að samþykkja frv. um nánast allt það sem er í fjárlögum og lánsfjárlögum til þess að létta á ríkissjóði. Undirrótin er auðvitað sú að ráðherra gat ekki fengið fé í ýmislegt af því sem hann vildi gjarnan koma fram. Það er svo með okkur öll að við komum ekki fram okkar mestu áhugamálum, en það er ekkert sýnt að það eigi að gera það í þessu tilfelli nákvæmlega á þann veg sem ráðherra álítur. Hann er sjálfsagt eins og við önnur efins um að þetta sé rétta leiðin. Að því er slysavarnir varðar er það auðvitað fyrst og síðast Landhelgisgæslan sem á að styrkja og svo okkar gamla slysavarnafélag þó að síst haldi ég fram að þau samtök sem um ræðir í þessu frv., eins og það er nú breytt, séu ekki hin nytsamlegustu og þjóðarnauðsyn að styðja við bakið á þeim. Það er alveg ljóst. Ég held að allt þetta mál þurfi að athugast mjög rækilega. Svo vill til að ég er í þeirri nefnd sem hæstv. ráðherra leggur til að málinu verði vísað til og mun ég a.m.k. reyna að skoða það til hlítar og lýsi sérstaklega eftir því að þeir sem hugsa um þessi mál og hafa eytt gífurlegum kröftum í þessi málefni öllsömul, skákina náttúrlega líka þó að það sé einkennilegt að blanda skák saman við slysavarnir, látum það vera, ekki bara hugsi þetta mál heldur komi athugasemdum sínum á framfæri við nefndina. Það verður nægur tími til þess. Ég mun sjá um að menn fái að athuga þetta frv. mjög rækilega. Það er meingallað, líka eins og lagt er til að breyta því, en við skulum skoða málið með velvild og rasa ekki um ráð fram.