arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BG) : Fram hefur komið ósk um, að fundi verði frestað til kl. 4, og hefur forseti fallizt á, ef hv. þdm. mæla ekki því í gegn, að verða við þeirri ósk, en hún er komin frá formanni þingflokks framsóknarmanna. 



Ég kom að máli við hæstv. forseta og spurði, hvort hægt væri að fá samkomulag um, að kosningum væri frestað í d., þar til lokið væri nefndakosningu í Sþ., en fundur í Sþ. á að hefjast kl. 3½. Mætti koma þessu við, ef hv. þdm. vildu á það fallast. Það er í samræmi við venjuna, og getur verið heppilegra, að það fari þannig fram.



Ég vil ekki véfengja, að þetta hafi verið venja, en það er ekki lögmæt ástæða, og ég segi, að það geti verið heppilegra, að kosningar í deildum fari fram fyrr, alveg eins og form. Framsfl. segir, að það geti verið heppilegra, að fyrst sé kosið í Sþ. Ég vil því fremur mælast til, að kosningar verði látnar fara fram í d. nú.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (StgrA) : Mér hefur borizt beiðni um, að þessum deildarfundi verði frestað, þar til að loknum fundi sameinaðs þings, sem mun verða nú í kringum kl. hálffjögur, og mun ég verða við þeirri beiðni. Er þá þessum fundi frestað. Kl. 3,45 síðd. s. d. var fundinum fram haldið, og var þá gengið til nefndakosninga. Við kosningu allra nefndanna komu fram tveir listar, A og B, með jafnmörgum nöfnum samtals og menn skyldi kjósa hverju sinni. Kosningar fóru því fram án atkvgr., og urðu nefndirnar svo skipaðar:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm) : Það liggur nú fyrir að kjósa fastanefndir sameinaðs Alþingis, en sökum þess að boð um fund þennan hefur eigi náð til eins hv. þm., hefur komið fram ósk um, að þeim kosningum verði frestað, unz tekizt hefur að boða öllum hv. þm. fundinn.



Herra forseti. Mér finnst full ástæða til að fresta kosningu nefnda. þar til næst til allra hv. þm. Það er von á einum hv. þm. til bæjarins mjög bráðlega, en þótt ef til vill sé ekki rétt að láta nefndakosningar bíða þar til hann er kominn, virðist mér sanngjarnt, að þær verði látnar bíða þangað til náðst hefur til allra þeirra hv. þm., sem komnir eru til bæjarins.

Forseti (JPálm): Samkv. ósk hæstv. forsrh. verður fundinum frestað, og verður framhaldsfundur boðaður með dagskrá.

forseti (JPálm) : Í tilefni þess, að Ríkisþing Danmerkur kom saman 10. maí s. l., sendi þáv. forseti sameinaðs Alþingis, Gísli Sveinsson, forsetum þingsins (þjóðþings og landsþings) svo hljóðandi heillaskeyti: „Fyrir hönd Alþingis Íslendinga sendi ég Ríkisþingi Danmerkur beztu heillaóskir vegna hins endurheimta frelsis og læt jafnframt í ljós hlýja von og ósk um gifturíka framtíð hinni dönsku þjóð til handa og gott samstarf milli bræðraþjóðanna.“ Svo hljóðandi svarskeyti barst frá forsetum Ríkisþingsins þ. 18. s. m.: „Ríkisþing Danmerkur vottar Alþingi alúðarþakkir fyrir kveðju þess og góðar óskir í garð dönsku þjóðarinnar í tilefni af því, að Danmörk hefur endurheimt frelsi sitt, og tekur Ríkisþingið undir hinar einlægu óskir Alþingis um farsæla samvinnu milli bræðraþjóðanna.“ Enn fremur sendi forseti (GSv) Stórþingi Noregs, þegar það kom saman 14. júní s.l., svo látandi kveðjuskeyti: . „Ég óska hinu frjálsa norska Stórþingi heilla og blessunar. Íslendingar fagna því, að samvinna geti aftur hafizt milli frændþjóðanna beggja, sem nú njóta fulls frelsis.“ Þessu skeyti svöruðu forsetar Stórþingsins þ. 17. júní á þessa leið : „Stórþing Noregs sendir Alþingi kveðju á frelsisdegi Íslands, með þökk fyrir ógleymanlega hjálpsemi og örlæti, og fagnar hinni bróðurlegu samvinnu, sem fram undan er, í fullu trausti þess, að aldrei týnist vegur milli vina.“ Þá hefur sama forseta borizt bréf frá O. Jul. Frodesen, presti í Farsund í Noregi, ásamt nokkrum ljóðum og lagi, er hann hefur gert í tilefni af þjóðhátíðardegi Íslendinga, og hefur forseti þakkað bréfið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Frv. þetta á þskj. 1 er til staðfestingar á brbl., útgefnum 12. apríl s. l. Þetta frv. er kunnugt Alþ. Það hefur verið til meðferðar í þinginu á hverju ári í mörg ár. Stafar það af því, að ekki hefur tekizt að fullnægja ákvæðum skattalaganna um það að hafa skattaskrána tilbúna á þeim tíma, sem lögin mæla fyrir um. Mig minnir það sé 1. apríl úti á landi, en 20. apríl í Reykjavík. Og þar sem ekki hefur tekizt að hafa skattaskrárnar tilbúnar á tilsettum tíma, hefur orðið að breyta þeim fresti, sem skattal. gera ráð fyrir. Ég vil benda þeirri hv. n., sem fær þetta mál til athugunar, á það, að það er miklu heppilegra, að í eitt skipti fyrir öll sé heimild sett inn í skattal. fyrir ráðh., svo að hann geti breytt þessum fresti, heldur en að setja brbl. á hverju ári. Ég vil leyfa mér að leggja til, að frv. verði að lokinni umr. vísað til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er shlj. frv., sem lá fyrir á síðasta þingi og hefur oft borið á góma í Alþ. Mál þetta hefur verið svo þrautrætt hvað eftir annað hér í d. og í þinginu, að engin ástæða er til að fara að taka það upp aftur, sem um það hefur verið talað. Ég vil aðeins geta þess nú, að komið hefur fyrir atvik, sem minnzt er á í grg. frv. og gerir það enn sjálfsagðara að afnema þessa grein, en það er yfirlýstur vilji frá síðasta búnaðarþingi, og samkv. rökst. dagskrá, sem samþ. var á síðasta þingi, var eitt með öðru verið að bíða eftir áliti þeirrar stjórnar. Ég vil því ekki vekja upp neinar umr. um þetta frv. hér í d., eins og sakir standa, en legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Flm. það, sem hér liggur fyrir til umr., er að vísu ekki stór lagabreyt., en efni þess er það að nema úr gildi nokkur ákvæði, sem enn hefur verið haldið og eru orðin eftirlegukindur við ákvæði um byggingarstyrk til sveitabæja. Þegar þau l. voru að nokkru leyti tekin upp í byggingar- og landnámssjóðsl., þá urðu eftir nokkur ákvæði, sem voru látin fylgja heimild um styrk úr þeim sjóði. Yfirleitt hefur lítið komið til, að gætt hafi þessara hafta, sem eru í því fólgin að banna að selja jarðir, sem hafa fengið styrk úr byggingarsjóði, fyrir hærra verð en fasteignamatsverð. Einnig varð að fá leyfi sjóðsstjórnar til þess að selja jörð. Þetta ákvæði mun líka hafa verið lítið eða ekkert haldið við sölu og er þetta því hálfdauður bókstafur og ekki nema til erfiðleika fyrir þá, sem vilja láta jarðirnar af hendi eða selja þær. Því er farið fram á í þessu frv., að þessu ákvæði verði breytt og það fellt niður. Ég get verið fáorður um þetta atriði, því að það hefur verið rætt í hv. d. og hv. þdm, hafa fylgzt vel með því, hvað hér hefur verið rætt. Ég vil svo að endingu óska þess, að frv. verði vísað til 2. umr. og landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Eysteinn Jónsson) : Eins og tekið er fram í ástæðum fyrir frv. og það ber með sér, er það flutt að beiðni atvmrh. Það hefur verið um langan tíma heimilt að veiða með dragnót alls staðar nema á hafnarsvæðum. Hins vegar hefur mörgum verið ljóst, að þörf væri á að friða ýmis svæði, þar sem flatfiskur er að alast upp. Einkum er þetta á innilokuðum fjörðum, en þar er smákoli oft drepinn í hundraðatali. Nú hefur komið í ljós, að allir, sem dragnótaveiði stunda, vilja fá þessi svæði friðuð, en þó að reynt hafi verið að mynda samtök, hafa þau ekki borið tilætlaðan árangur. Hér er því lagt til, eftir beiðni atvmrh., að heimilt verði að friða þau svæði, þar sem beztar eru uppeldisstöðvar fyrir flatfisk, ef fiskideild atvinnudeildarinnar mælir með því og sömuleiðis Fiskifélag Íslands. Mér hefur skilizt, að hæstv. ráðh. óski eftir, að þessu máli verði hraðað í gegnum deildina.

Flm. (Páll Zóphóníasson) : Ég þarf ekki langan tíma til þess að gera grein fyrir þessu máli. Frv. þetta er líkt mörgum öðrum frv. um sama efni, sem áður hafa verið flutt. Frv. er flutt til þess að stuðla að hafnargerð í Bakkafirði, sem er mikil nauðsyn, eins og mörgum mun ljóst vera. Út af Bakkafirði eru hin beztu fiskimið, og í vor og í sumar stunduðu þar 10 aðkomubátar veiðar. Auk þess er Bakkafjörður nokkurt þorp, og munu íbúar þess eiga 7 eða 8 báta, sem gerðir voru út í sumar. Það, sem hér er farið fram á, er það, að ríkið leggi fram helming á móti heimamönnum. Í fyrra voru veittar 30000 kr. til þessa verks, en það er of lítið til svo mikilla framkvæmda, því að meðal annars þarf að loka allmiklu sundi með garði úr steinsteypu. Árið 1932 var Sigurður Thoroddsen fenginn til þess að mæla fyrir lendingarbótum á Bakkafirði, og gerði hann um það ákveðnar tillögur. Síðan þótti rétt að athuga málið betur, og var þá Jón Ísleifsson fenginn til þess að gera frekari mælingar. Vitamálastjóri hefur nú á mælingum þeirra Sigurðar Thoroddsens og Jóns gert sínar tillögur, sem að mestu byggjast á tillögu Sigurðar. Til framkvæmdar þessarar er áætlað að þurfi 300000 kr. og farið fram á 150000 kr. framlag úr ríkissjóði og enn fremur að ríkið ábyrgist allverulegt lán handa hreppnum í þessu skyni. Það er eitt atriði, sem mér finnst vanta í almenna frv. um hafnargerð og lendingarbætur, sem ég býst við, að Bakkafjörður verði settur inn í, en það er, að hafnarsjóðum smábæja sé leyfilegt að taka hafnargjöld strax eftir að hafizt er handa um hafnargerðina. Það getur verið mikils virði að fá einhverjar tekjur, þó að höfnin sé ekki fullgerð, því að víðast verður að taka slíkar framkvæmdir í mörgum áföngum. Þetta vil ég biðja sjútvn. að athuga. Ég óska, að málinu verið vísað til 2. umr. og sjútvn. að þessari umr. lokinni.

Flm. (Gunnar Thoroddsen) : Þetta frv. um lendingarbætur á Arnarstapa fer fram á, að sett verði 1. um hafnarbætur á Snæfellsnesi. Á fjárl. yfirstandandi árs er framlagið 20000 kr., með þeirri reglu, að hreppurinn leggi fram helming á móti. Aðaltilgangur frv. er sá að fá ríkisábyrgð fyrir láni til framkvæmdanna, svo að það fáist sem hagkvæmast, því að þetta er mjög aðkallandi. Ég legg til, að málinu verði vísað til 2. umr. og sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Páll Þorsteinsson) : Herra forseti. Þetta frv. er shlj. frv., sem flutt var á síðasta þingi. Felur það í sér tvær breyt. á þeim 1., sem nú gilda um þetta efni, í fyrsta lagi að gefa heimild til að hækka framlag það, sem varið er til hafnarbóta á þessum stað. Er það orðið óhjákvæmilegt, vegna þess að þarna þarf að hefjast handa um allstórfelldar framkvæmdir, en þegar sú áætlun var gerð, sem upphæðin var miðuð við, hafði vitamálastjórnin ekki lokið þeirri rannsókn, sem nauðsynleg var á hafnarstæðinu, og fyrir lá þá ekki sú áætlun, sem síðar hefur komið fram um þetta. Eins og öllum er kunnugt, er Hornafjörður mikil útgerðarhöfn. Þarf ekki annað en að líta á verzlunarskýrslur síðustu ára til að sannfærast um, að þessi staður er mjög ofarlega í röðinni sem útflutningshöfn á landinu. Í öðru lagi er lagt til í þessu frv., að hluti ríkissjóðs til hafnargerðarinnar verði nokkru ríflegri en ákveðið er í gildandi 1., og er sú till. fram komin með tilliti til þess, að Hornafjörður er allsherjarfiskihöfn heils landsfjórðungs á vetrarvertíðinni. Að öðru leyti læt ég mér nægja að vísa til grg., sem fylgir frv., og fskj., sem prentað er á þskj. 27. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Lárus Jóhannesson) : Herra forseti. Frv. þetta, sem ég hef leyft mér að bera fram, var samið áður en 21. mál, frv. um hafnargerðir og lendingarbætur, var lagt fram. Ég sé nú, að betur muni fara á því að taka hinar almennu reglur um þetta í ein lög og að þetta frv. verði því fellt inn í frv. um hafnargerðir og lendingarbætur. Og leyfi ég mér því að fara fram á, að frv. verði vísað til 2. umr. og sjútvn. Og vil ég benda hv. sjútvn. á það, að æskilegt væri að flytja Seyðisfjörð úr a-lið 2. gr. í b-lið 3. gr., svo að hann verði jafnt settur og Neskaupstaður og Ólafsfjörður. Tel ég svo ekki þörf á að ræða þetta frekar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. var undirbúið og samið, áður en vitað var um allsherjarhafnarlög fyrir landið. Með frv. er aðeins stefnt að því að endurnýja l. fyrir Vestmannaeyjar frá 1913, en á tímabilinu síðan hafa verið sett viðaukalög, og þótti því tími til kominn að endursemja l. Annars er frv. líkt og önnur slík frv., nema hvað ég vil vekja athygli á því, að ósanngjarnt verður að teljast, að Vestmannaeyjar, sökum aðstöðu, búi lengur við hluta framlags úr ríkissjóði, eins og þær hafnir, er bezta aðstöðu hafa, og verði í þess stað 2/5 á móti 3/5. Mér þykir óþarft að ræða málið öllu frekar, en vísa til grg., þar sem ég hef tekið fram helztu rök fyrir þessu, m. a. hina miklu þýðingu hafnarinnar fyrir ísfiskútflutning þjóðarinnar. Ég tel svo tilhlýðilegt, að frv. verði vísað til sjútvn., sem einnig fjallar um allsherjarfrv., og verði frv. þá sameinað því. - Ég orðlengi þetta þá ekki frekar, en óska, að hæstv. forseti beri undir atkv. að vísa frv. til sjútvn.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta mál, því að í grg. er drepið á aðalatriði þess, og ég ætla, að hv. þdm. hafi kynnt sér hana. Ég sé því ekki ástæðu til að ræða þetta frekar, en legg til, að frv. verði vísað til landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það varð að samkomulagi í landbn., að þetta frv. og 23. mál, um byggingar- og landnámssjóð, skyldu ekki verða með öllu skilin að við afgr. hér í d., en enn þá hefur ekki unnizt tími til að afgr. nál, um það mál. Vil ég nú fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann taki þetta mál af dagskrá að þessu sinni.

Forseti (StgrA) : Ég vil verða við þessari ósk hv. form. landbn. og taka málið af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það þarf ekki að hafa mörg orð um þetta mál. Það er mjög einfalt, og í nál. er frá því greint, að n. mælir með samþykkt frv. Og ég vil láta þá ósk í ljós við hv. d., að hún samþ. frv.

Frsm. (Jón Pálmason) : Herra forseti. Þetta frv. um breyt. ábúðarl. frá 1933, sem er flutt af hv. landbn., er í aðalatriðum shlj. breyt., sem samþ. voru á síðasta búnaðarþingi og sendar voru landbn. af Búnaðarfélagi Íslands. Þessi l., ábúðarl., eru nú að vísu ekki nema 12 ára gömul, en eigi að síður hefur komið í ljós að nauðsynlegt er að breyta þeim að þessu leyti, til frekari tryggingar því en orðið er, að eigendur jarða, hvort sem er það opinbera eða einstaklingar, hafi ekki tækifæri til þess að beita leiguliða þeim tökum eða að haga sér að öðru leyti þannig, að mikil hætta sé á því, að jarðir fari í eyði. Og aðaltilgangurinn með þessu frv. er að gefa hreppsnefndum í hverri sveit aukið vald til þess að vinna gegn því, að jarðir sveitarfélaga fari í eyði, ef á annað borð er hægt að halda þeim í byggð. Ég þykist vita, að hv. þdm. hafi lesið frv. og grg. þess og sé ég því ekki á þessu stigi málsins ástæðu til þess að hafa langa ræðu um það. Það er landbn., sem flytur frv., og þarf því ekki sérstaklega að vísa því til n. nema brtt. komi fram, og mun þá landbn. taka þær til athugunar. Vil ég einungis óska þess, að frv. verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni.

Flm. (Skúli Guðmundsson) : Herra forseti. Ég get látið nægja að vísa til grg., sem fylgir þessu frv., og óska þess, að því verði vísað til 2. umr. og hv. samgmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónsson) : Herra forseti. Eins og grg. þessa frv. ber með sér, er frv. flutt eftir ósk hæstv. viðskmrh., og mun hann að sjálfsögðu gefa um það þær upplýsingar, sem hv. þm. kynnu að óska. Annars er málið ákaflega einfalt. Í l. nr. 1 frá 1943, um innflutning og gjaldeyrismeðferð, stendur í 8. gr., að lög þessi falli úr gildi í síðasta lagi sex mánuðum eftir að núverandi Evrópustyrjöld er lokið. Og það hefur verið litið svo á, að þessi tími sé nú raunverulega kominn, og mætti jafnvel miða hann við daginn í dag, en vissar ráðstafanir, sem gera þarf áður en þessi l. féllu úr gildi, eru ekki fullkomlega komnar í höfn, og þess vegna hefur hæstv. ráðh. látið flytja frv. um að framlengja gildi l. út þennan mánuð. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um málið af hendi fjhn., sem flytur málið.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Herra forseti. Ég hef í sjálfu sér engu við það að bæta, sem hv. form. fjhn. hefur sagt um frv. Ég skal samt sem áður gefa þær upplýsingar, að um mánaðamótin sept. og okt. s. l. var skipuð n. til þess að gera till. um, hverri meðferð þessi mál, innflutningur og gjaldeyrismeðferð, skyldu sæta eftir að l. frá 16. jan. 1943 rynnu út, sem talið er, að verði 8. nóv. n. k. Þessi n. hefur starfað um nokkurt skeið, og hygg ég, að megi segja, að hún sé nú um það leyti að ljúka störfum, og ég vænti þess á morgun eða hinn daginn að fá uppkast frá henni að nýjum l. um innflutnings- og gjaldeyrismálin. Ég geri ekki ráð fyrir því, að það verði mjög hörð átök um þessi mál hér á hæstv. Alþ. Þó að margir mundu að sjálfsögðu kjósa, að hægt væri að lina mjög á hömlum á innflutningi frá útlöndum, þá er augljóst, að meðan við verðum að kaupa vörur í kvóta sem kallað er, getum við ekki komizt hjá að hafa einhverjar hömlur á verzlun í því sambandi. Það, sem um er að ræða, er ekki annað en að hafa stjórn á þeim hömlum, og ég geri ráð fyrir, að frv., sem væntanlega verður lagt fram um þetta í þessari viku, ætti að geta fengið afgreiðslu á hæstv. Alþ. fyrir lok þessa mánaðar, og því er aðeins lagt til í frv. þessu, sem hér liggur fyrir, að l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð verði framlengd óbreytt til 1. des. 1945. Fleira hef ég ekki um málið að segja, en vildi mælast til þess við hæstv. forseta, að hann héldi annan fund að loknum þessum fundi og hinn þriðja að þeim fundi loknum, þannig að frv. þetta gæti helzt fengið afgreiðslu í báðum þd. í dag.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég var að lesa þetta frv. yfir og komst að þeirri niðurstöðu, að það mundi tæplega vera hægt að afgreiða það frá hv. þd. eins og það nú er. Ég hef ekki svo mikið að athuga við efni þess, en mér finnst aðalformið að sumu leyti nokkuð öðruvísi en vera ætti. Ég vil benda á til dæmis í 1. gr. frv., að 5. málsgr. hefst á þessum orðum: „Sinni sveitarstjórn ekki þeirri málaleitun ...“ o. s. frv. Þessi málsgr. skilst mér, að ætti að koma annars staðar inn í frvgr, - Í 2. gr., upphafi hennar, er talað um kröfu sveitarstjórnar, er um ræði í 2. málsgr. 1. gr. Þetta getur ekki staðizt, vegna þess að 1. gr. ábúðarl. er aðeins ein málsgr. og um annað efni en hér er vísað til. Mér þykir líklegt, að þetta eigi að vera 3. gr. l., eftir að búið er að breyta henni á þann hátt, sem 1. gr. frv. gerir ráð fyrir. - Eitthvað fleira finnst mér við frv. að athuga, t. d. það, að í því finnast aðeins 8 gr., þó að talið sé, að gr. séu 9. Ég vil því beina því til hv. landbn., hvort hún vill ekki taka málið til athugunar, áður en það er afgreitt frá hv. þd., ef hæstv. forseti vildi fresta umr. á meðan.



Herra forseti. Ég gat þess við 1. umr. málsins, að ég fyrir mitt leyti gæti fallizt á, að þessi breyt., sem í frv. felst, næði einnig til hreppsnefnda. Hv. 11. landsk. þm. hafði þá þegar flutt brtt. í þá átt og gerði grein fyrir henni við 1. umr. málsins, en hún kom þá að sjálfsögðu ekki til atkv. Á milli umr. hefur allshn. haldið fund um þetta atriði, og fellst n. á það einróma að mæla með því, að samþ. verði brtt. á þskj. 86 frá hv. 11. landsk. þm., er hann gerði grein fyrir við 1. umr. málsins. Sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um það frekar, en læt þess getið, að allshn. mælir með því, að frv. verði afgr. á þá leið hér við þessa umr., sem greinir í þessari brtt.



Ég sé ekki, að stafað geti hætta af því að samþ. þetta frv., þar sem fólkið ræður sjálft, hvaða menn það kýs í sveitarstjórnir, og segi því já.



Ég vil skjóta því til hæstv. forseta, hvort hann vildi ekki hringja rösklega, þar sem sýnt er, að menn skipta sér í harðsvíraða flokka um þetta mál, en láti ekki tilviljun ráða um afdrif þessa máls, sem flutt er að beiðni hæstv. ríkisstjórnar, en ég segi já við 1. gr. frv. 2. gr. samþ. með 15:5 atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 13:8 atkv
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BG): Vegna andláts fyrrverandi forsrh. Sigurðar Eggerz verða öll dagskrármálin tekin af dagskrá. Til næsta fundar verður boðað með dagskrá. -
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm) : Í morgun andaðist hér í bænum Sigurður Eggerz, fyrrum alþingismaður og forsætisráðherra, rúmlega sjötugur að aldri. Sigurður Eggerz fæddist á Borðeyri 28. febrúar 1875, sonur Péturs Eggerz kaupmanns þar og konu hans, Sigríðar Guðmundsdóttur bónda á Kollsá Einarssonar. Hann útskrifaðist úr lærða skólanum í Reykjavík 1895 og tók lögfræðipróf við Kaupmannahafnarháskóla 1903. Árið 1905 var hann um hríð settur sýslumaður í Barðastrandarsýslu, en árið eftir varð hann aðstoðarmaður í stjórnarráðinu. 1907 var hann um tíma settur sýslumaður í Rangárvallasýslu. Árið eftir, 1908, var hann settur sýslumaður í Skaftáfellssýslu, og var honum veitt sú sýsla á sama ári. Sumarið 1914 varð hann ráðherra Íslands, en tók lausn frá því embætti í maí árið eftir, og var síðar á sama ári skipaður sýslumaður í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu, en bæjarfógeti í Reykjavík varð hann 1917, fyrst settur og síðan skipaður. Á sama ári varð hann fjármálaráðherra í ráðuneyti Jóns Magnússonar og gegndi því embætti til 1920. Þá varð hann framkvæmdastjóri í Smjörlíkisgerðinni í Reykjavík og gegndi því starfi til 1922, en þá varð hann forsætis- og dómsmálaráðherra, og hafði þau embætti á hendi í 2 ár, til 1924. Síðan var hann bankastjóri Íslandsbanka til 1930, en á næstu árum, 1930–31 málflutningsmaður í Reykjavík. Sýslumaður í Ísafjarðarsýslu og bæjarfógeti á Ísafirði var hann frá 1932 til 1934, er hann var skipaður sýslumaður í Eyjafjarðarsýslu og bæjarfógeti á Akureyri. Því embætti gegndi hann til 1. febr. síðastl., en lét þá af því fyrir aldurs sakir og fluttist til Reykjavíkur. Sigurður Eggerz átti um langt skeið sæti á Alþingi, var fyrst þingmaður Vestur-Skaftfellinga 1911–1916, landskjörinn þm. 1916–1926 og þm. Dalamanna 1927–1931. Forseti sameinaðs þings var hann 1922. Af öðrum störfum, sem Sigurður Eggerz hafði á hendi, má nefna, að hann var endurskoðandi Landsbankans 1920–1922, í gengisnefnd um skeið og í alþingishátíðarnefnd 1926–1930. Þess má og geta, að hann hefur samið og gefið út nokkur leikrit, og nokkur ljóðmæli eru til frá hans hendi. Með Sigurði Eggerz er hniginn í valinn einn hinn vinsælasti og glæsilegasti stjórnmálamaður þjóðarinnar á síðari árum. Sjálfstæði hennar var honum alla tíð hjartfólgnast allra mála, og einlægari baráttumaður á því sviði var ekki til í landinu. Það er og víst og kunnugt, að áhrif hans í sjálfstæðisbaráttunni voru mikil og sterk. Mesta aðdáun meðal almennings hlaut hann 1915, þegar hann lagði ráðherrastöðu sína að veði, er hann fékk ekki framgengt í ríkisráði Dana þeirri kröfu varðandi réttindi Íslands, sem Alþingi hafði gert og hann sjálfur hafði óbifandi sannfæringu fyrir, að væri réttmæt og sjálfsögð. Alla tíð síðan hefur stafað ljóma af nafni Sigurðar Eggerz í hugum þjóðarinnar. Sigurður Eggerz var glaðlyndur maður, hreinskilinn og hvers manns hugljúfi. Allir, sem með honum störfuðu, innan þings og utan, minnast hans sem góðs drengs og einlægs hugsjónamanns. Ég vil biðja háttvirta þingmenn að votta minningu þessa þjóðskörungs virðingu sína með því að rísa úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA) : Það hefur orðið samkomulag okkar forsetanna að fella niður deildafundi í dag vegna andláts Sigurðar Eggerz. Þess vegna eru öll málin tekin út af dagskrá og fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Ég leyfi mér fyrir hönd fjvn. að leggja til, að frv. þessu til fjárl. fyrir árið 1946 á þskj. 16, verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni.