Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

475. mál þingsins, fyrirspurn á þskj. 700 til landbrh. um beiðslisgreiningu, hefur verið kölluð aftur.

Virðulegi forseti. Fyrir nokkrum dögum voru fjárlög næsta árs afgreidd frá Alþingi. Í umræðunni um þau bentu þingmenn Samf. ítrekað á afleiðingar þess að fjárveitingar til Landspítala -- háskólasjúkrahúss væru allt of lágar miðað við þá þjónustu sem spítalinn veitir. Stjórnarandstaðan sagði að þessi niðurstaða þýddi að grípa þyrfti til fjöldauppsagna og að draga þyrfti verulega úr þjónustunni, þar á meðal bráðaþjónustu og mikilvægum þáttum eins og allri endurhæfingarstarfsemi spítalans. Meiri hlutinn samþykkti engu að síður niðurskurð á fjárveitingum til spítalans miðað við það sem er í ár og ákvað meðvitað að skerða þjónustuna og stefna á fjöldauppsagnir starfsfólks. Nú blasir við að tæplega 200 manns verður sagt upp störfum og að þjónusta spítalans, þessarar lykilstofnunar heilbrigðiskerfisins, verður verulega skert, jafnvel að um óbætanlegt tjón á starfsemi hennar verði að ræða. Nefnd er að störfum sem hæstv. heilbrrh. skipaði og á hún að gera tillögur um starfsemi spítalans. Það hefði verið eðlilegt að fjárveitingar til hans hefðu verið miðaðar við áætlanir stjórnenda spítalans þar til pólitískar ákvarðanir liggja fyrir um það hvert hlutverk og starf þessarar mikilvægu stofnunar er. En það var ekki gert, heldur stuðst við einhliða ákvörðun meiri hluta Alþingis um að skerða framlögin án tillits til þeirrar þjónustu sem þar er veitt. Ábyrgðin á því að verið er að segja upp tæplega 200 manns og skerða þjónustuna liggur ekki hjá stjórnarnefnd Ríkisspítala. Hún liggur hér, hjá fulltrúum meiri hluta Alþingis. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hver var ástæða þess að ekki var farið að tillögum stjórnenda spítalans þar til nefnd um hlutverk hans hefði lokið störfum og hægt væri að taka pólitíska ábyrgð á starfsemi og verksviði spítalans?

Herra forseti. Það er rétt að fjárlög eru nýafgreidd. Þar voru afgreidd fjárframlög til Landspítala -- háskólasjúkrahúss og samkvæmt fjárlögunum er varanlega bætt í rekstrargrunn Landspítala -- háskólasjúkrahúss 500 millj. kr. Á yfirstandandi ári var bætt inn í rekstrargrunninn 1.100 millj. kr. varanlega. Á yfirstandandi ári eru 1.900 millj. kr. í aukafjárveitingu til spítalans. Á árinu 2002 voru aukafjárveitingar til hans 2.300 millj. kr. Það er alveg rétt að spítalinn kynnti meiri fjárþörf en þetta. Þetta er samt ákvörðun í fjárlögum. Ég hef tilkynnt spítalanum að þeir verði að laga sig að þessum fjárveitingum en þeir geti gert það á tveimur árum. Það er ekkert annað í spilunum núna. Það er mjög áríðandi að spítalinn geti lagað sig að þessum fjárveitingum og ég tel möguleika á því án þess að stefna í voða þeirri þjónustu sem þar er. Hins vegar tel ég nauðsynlegt að fylgst sé með þessari framvindu og ég hef beðið vinnuhóp fjmrn. hjá okkur í heilbrrn. og í fjárln. að fylgjast með þeirri framvindu, hvernig hún verður þegar kemur fram á árið.

Virðulegur forseti. Ég hef verið heima vegna veikinda þannig að ég hef verið að hlusta á fjölmiðla í þessu máli varðandi Ríkisspítalana. Það sem mér finnst eiginlega standa upp úr umræðunni er að greinilega eru stjórnarnefnd og læknar Ríkisspítala farnir að sjá um alla stefnumótunarvinnu fyrir ríkisstjórnina. Auðvitað eiga slíkar tillögur að koma héðan úr þinginu og auðvitað á stefnumótunin að gerast hér. Hún á að gerast í ráðuneytinu og það þarf þá að fara yfir hvar þessi aukning hefur verið svona mikil á sl. árum. Við erum enn samt sem áður bara að tala um viðbætur samkvæmt því sem hér hefur verið sagt. Það gengur ekki að vera með einhverjar handahófskenndar ákvarðanir. Það gengur heldur ekki að við tökum alla stoðþjónustu á spítölum úr sambandi. Stoðþjónustan hefur gert það að verkum að hægt er að fækka legudögunum. Er það það sem við viljum sjá? Aldeilis ekki, tel ég, þannig að mér finnst að við verðum aðeins að fara að hugsa um það sem er að gerast hér. Mér finnst það alvarlegt mál ef stefnumótunin er ekki hjá hinu pólitíska valdi, heldur hjá stjórnarnefndinni. Það er mjög alvarlegt mál ef loka á Arnarholti, endurhæfingardeild krabbameinssjúklinga og ef loka á fyrir alla glasafrjóvgun. Ef umræðan hefði verið á þessu plani í fjárlagaumræðunni er ég ansi hrædd um að það hefði verið eitthvað annað upp á teningnum. Herra forseti. Við verðum að gera svo vel að skoða þessi mál.

Herra forseti. Fyrr í þessari viku voru formenn fimm stærstu verkalýðsfélaganna sem eiga félaga starfandi á Landspítalanum -- háskólasjúkrahúsi boðaðir á fund stjórnar spítalanna. Þetta voru SFR, sjúkraliðar, Efling, hjúkrunarfræðingar og læknar. Þeim var sagt að eftir afgreiðslu fjárlaga væri sýnt að segja þyrfti upp 200 manns á komandi ári og ég segi, herra forseti: Þessar uppsagnir eru á ábyrgð ráðherra ríkisstjórnarinnar og þess stjórnarmeirihluta sem hún styðst við. Þegar fólk fær uppsagnarbréfið í hendur skulu menn hugsa til ríkisstjórnarinnar. Þegar fólk fær ekki aðhlynningu eða aðstoð á bráðamóttöku Landspítalans skulu menn hugsa til ríkisstjórnarinnar og þess stjórnarmeirihluta sem hún styðst við. Þegar fólk fær ekki sjúkraþjálfun skulu menn hugsa til ríkisstjórnarinnar. Þegar fólk verður fast á biðlistum og fær ekki bót meina sinna, missirum saman, skulu menn hugsa til ríkisstjórnarinnar. Þetta er yfirveguð ákvörðun frá hennar hendi. Allir vita að Sjálfstfl. heldur um pyngjuna en sú spurning sem brennur á allra vörum er: Hversu lengi ætlar Framsfl. að láta bjóða sér þessa niðurlægingu?

Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. heilbrrh. að nýlega voru samþykkt fjárlög fyrir næsta ár. Það er líka rétt hjá hæstv. ráðherra að stofnunin stendur frammi fyrir þeim vanda að mæta þeirri samþykkt sem þar var gerð. En það er einnig rétt hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að ríkisstjórnarmeirihlutinn vissi nákvæmlega hvað hann var að gera þegar fjárlög voru samþykkt. Það var farið nákvæmlega yfir þau mál. Í fjárln. var hins vegar ekki farið nákvæmlega yfir það hvernig ætti að mæta þeim vanda. Það var lokað á allt eins og þingheimur man fyrir 3. umr. fjárlagafrv. þegar allar þessar upplýsingar lágu fyrir. Það vissu allir hvað þeir voru að gera. Það var hins vegar athyglisvert hjá hæstv. heilbrrh. þegar hann sagði áðan að hann hefði tjáð stofnuninni að hún ætti að laga sig að þessum fjárveitingum á tveimur árum. Hæstv. ráðherra er þar með að segja að stofnunina eigi að reka með halla á árinu 2004 og er nauðsynlegt, hæstv. heilbrrh., að það verði skýrt hversu mikill sá halli eigi að vera á árinu 2004 þannig að við höfum nákvæmlega þær heimildir sem stofnunin hefur fengið um hallarekstur. Það segir okkur, herra forseti, að búið er að ákveða nú þegar að það verði fjármunir á fjáraukalögum næsta árs og er þess vegna ekki skrýtið þó að spurt sé í leiðara Morgunblaðsins í morgun hvenær þessu eigi að linna. Þeir sem standa fyrir utan standa agndofa yfir því að ár eftir ár skuli þetta gerast, ár eftir ár, og þess vegna skulda þeir stjórnmálamenn sem að þessu standa þjóðinni skýringar á því hvernig á því stendur að stofnunin er sífellt sett í þennan vanda. Viðtal við formann Læknafélagsins er fróðleg lesning þar sem hann varar við afleiðingum þess ef menn halda hráskinnaleiknum áfram. Ár eftir ár er stofnunin sett í sama vanda og það mun að sjálfsögðu ekki þýða neitt annað en að skorið verði af þjónustu stofnunarinnar. Það er líka athyglisvert í samhengi við það sem hæstv. heilbrrh. sagði við umræðurnar í gær; stofnunin er ekki eyland. Það sem skorið er niður hjá þessari stofnun mun bitna á öðrum stofnunum eða kalla á aukinn kostnað þeirra.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra segir að spítalinn verði að laga sig að þeim fjárveitingum sem hann fékk á fjárlögum. Hann er að vísa pólitískri stefnumótun á starfsmenn spítalans. Það var auðvitað alveg ljóst að þegar 1,5 milljarði var ekki úthlutað til spítalans við fjárlagaafgreiðsluna yrði að skera niður þjónustu. Voru menn ekki búnir að gera það upp við sig í stjórnarliðinu þegar þeir ákváðu að það ætti að skera niður þjónustu á spítalanum hvað ætti að skera niður? Það er pólitísk ákvörðun að hætta að veita þjónustu og veita minna fé til spítalans. Það er svo sannarlega enginn sparnaður að þeim niðurskurði sem spítalinn stendur frammi fyrir. Hvaða afleiðingar hefur þetta fyrir aðra þætti í rekstri ríkisins? Uppsagnir 200 manns þýða auðvitað útgjöld fyrir Atvinnuleysistryggingasjóð. Lengri biðlistar kalla á aukin útgjöld fyrir Tryggingastofnun ríkisins, fyrir sjúklingana sjálfa, fyrir félagslega kerfið og heilsugæsluna. Það verða útgjöld hjá sérfræðilæknisþjónustunni o.s.frv. Hvað hafa menn verið að hugsa? Það þarf að koma fram í umræðunni hvað menn ætluðu að skera niður. Hvað ætlaði ríkisstjórnin að gera í þessum málum? Ég vísa á ummæli formanns Læknafélagsins. Hann segir að þetta muni valda stórfelldum skaða í starfi spítalans. Óbætanlegum skaða. Þetta er háskólasjúkrahúsið okkar. Það mun skaða stórfelldlega heilbrigðismenntun í landinu að skera niður þjónustuna. Og ég segi: Hversu lengi á þetta að ganga svona með Landspítala -- háskólasjúkrahús? Þetta er að verða sagan endalausa með þennan spítala, það á sífellt að skera niður þjónustu til þess að reka spítalann með óbreytta fjárveitingu og menn eru ekki tilbúnir að segja hvað hægt er að skera niður.

Virðulegi forseti. Þegar fjárln. afgreiddi fjárlagafrv. til 3. umr. mótmælti ég, greiddi atkvæði gegn því og sagði að frv. væri ekki tækt til 3. umr., það skildi eftir óafgreidda hluti eins og m.a. fjárvöntun Landspítala -- háskólasjúkrahúss og það lægi nákvæmlega fyrir frá forstöðumanni sjúkrahússins hvað vantaði til þess að halda rekstrinum óbreyttum. Ég taldi þetta afar óábyrga framkomu af hálfu meiri hlutans, mótmælti því og greiddi atkvæði gegn því í fjárln. Nú stöndum við frammi fyrir þessum orðna hlut og verið er að boða til stórfelldra uppsagna og skera niður starfsemi. Þetta var allt vitað og okkur var sagt þetta allt saman í fjárln. þannig að okkur kemur þetta ekki á óvart. Og nú talar hæstv. heilbrrh. um að það megi semja við sjúkrahúsið um að stefna í halla á næstu tveimur árum. Hver gefur þá heimild? Það var ekki tekið fyrir í fjárln. og ráðherra hefur ekki einu sinni heimild til slíks, allra síst meðan þing starfar. Virðulegi forseti. Þetta er meint aðgerð gagnvart Landspítala -- háskólasjúkrahúsi. Þetta er stefna ríkisstjórnarinnar í að skapa svigrúm fyrir þessar stórfelldu skattalækkanir sínar sem var lofað í kosningabaráttunni, stórfelldar skattalækkanir sem verða að koma niður á velferðarþjónustunni. Þetta lá fyrir og liggur fyrir. Virðulegi forseti. Ég krefst þess hér að fjárln. taki málefni Landspítala -- háskólasjúkrahúss inn í nefndina og ræði fjárhag sjúkrahússins, fjárvöntun og hvernig eigi að bregðast við. Ef á að gera það með lántökum eða heimildum til að efna til skulda er það fjárln. og Alþingis að heimila það. Ég krefst þess hér í heyranda hljóði að málið fari til fjárln. Við höfum svigrúm. Úr því að Alþingi á að standa til mánudags höfum við svigrúm til þess núna yfir helgina. Tökum á þessu máli eins og menn.

Herra forseti. Það er aldeilis stuð á félaga mínum, hv. þm. Jóni Bjarnasyni, í morgunsárið  Það er ljóst að illa hefur gengið að halda utan um reksturinn á Landspítalanum á síðustu árum. Rekstraráætlun sem sjúkrahúsið lagði upp með á þessu ári gerði ráð fyrir tæplega 400 millj. kr. halla. Hvernig endaði árið, eða hvernig útlit er fyrir það? Það er útlit fyrir að það verði tæpir tveir milljarðar. Það sýnir okkur að illa hefur gengið að halda utan um þennan rekstur. Það er nauðsynlegt að gera þar betur svo að takist að halda utan um reksturinn þannig að við lendum ekki í sömu sporum og t.d. Svíar eru að lenda í núna á sínum stóru sjúkrahúsum, að ráðast í stórfelldan niðurskurð á starfseminni. Hér er um stórt mál að ræða og ég er fullviss um að allir aðilar málsins munu taka á því af fullri ábyrgð. Hvað það varðar að kalla saman fund fjárln. til að fjalla um málið minni ég á að fjárln. hélt fund í gær þar sem við fjölluðum um málefni Landspítalans. Nefndin hefur látið þessi mál til sín taka og við munum að sjálfsögðu fara yfir þau eftir áramót þegar þing kemur aftur saman. Ég vildi bara minna á að nefndin fundaði um málefni spítalans í gær þannig að ég sé enga þörf á því að kalla nefndina saman núna í bláenda 

Virðulegi forseti. Hér hefur verið talað um niðurskurð til spítalans. Þó liggur það fyrir, eins og fram kom í máli hæstv. heilbrrh., að fjárveitingar til spítalans hafa á undanförnum árum verið að aukast. Það kom fram hjá hæstv. ráðherra að þær hafa aukist ár frá ári og búið er að bæta inn í fjárveitingar til spítalanna verulegum upphæðum á hverju einasta ári, varanlega. Hér er ekki bara um það að ræða að menn hafi brugðist við aðsteðjandi vanda og sett fram peninga í fjáraukalögum heldur er búið að stækka rammann, það er búið að leggja fram meiri peninga í þennan rekstur. Það hefur m.a. komið fram í skýrslum alþjóðlegra stofnana á borð við OECD að framlög okkar til heilbrigðismála eru með því hæsta sem þekkist í heiminum hvernig sem á þau mál er litið. Þá verða menn að svara einfaldri spurningu, virðulegi forseti, ekki síst stjórnarandstaðan: Er það krafa stjórnarandstöðunnar hérna að það eigi að auka enn framlög til heilbrigðismála almennt? Eða er það skoðun stjórnarandstöðunnar að það eigi að fara í stefnumótunarvinnu til þess að tryggja að við getum nýtt þessa peninga innan þess ramma sem við höfum? Þessari spurningu var alls ekki svarað hér áðan. Stjórnarandstaðan talaði út og suður. Einn hv. þm. talaði áðan um að stefnumótunin þyrfti að fara fram einhvers staðar annars staðar. Hvað var hv. þm. þá að segja? Að það ætti að laga starfsemi spítalans að fjárveitingunum en það ætti ekki hins vegar að gera það á vettvangi stjórnarnefndarinnar heldur einhvern veginn öðruvísi? Ég held að hv. þingmenn verði að svara þessum spurningum skýrt. 

Þetta er ábyrgðarlaust hjal.

Virðulegi forseti. Ég skal svara hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni. Já, það á að fara í stefnumótunarvinnu og það er það sem við höfum krafist í stjórnarandstöðunni á undanförnum árum, ekki bara núna heldur á undanförnum árum. Hæstv. ráðherra skipaði nýverið nefnd sem á m.a. að gera tillögur um það hvert skuli vera hlutverk Landspítala -- háskólasjúkrahúss. Þegar þeirri vinnu verður lokið hefði verið eðlilegt að endurskoða fjárveitingar með tilliti til þeirra ákvarðana sem eru teknar um það hvert skal vera hlutverk spítalans. Stjórnendur spítalans hafa ítrekað kallað eftir því að stjórnvöld ákveði og segi með skýrum hætti hvað það er sem þar á að vinna, hver verkefnin skuli vera. Svörin hafa ekki komið. Og nú, þegar hæstv. ráðherra hefur skipað þessa nefnd, er ekki beðið. Auðvitað er þetta niðurskurður miðað við þá þjónustu sem hefur verið veitt. Auðvitað er það niðurskurður vegna þess að það er verið að ákveða að draga úr þjónustunni, það er verið að ákveða að skerða þá þjónustu sem sjúkrahúsið hefur veitt á undanförnum árum og stjórnendum er ætlað að loka endurhæfingardeild fyrir krabbameinssjúka í Kópavogi. Stjórnendum er ætlað að loka Arnarholti. Stjórnendum er ætlað að draga úr bráðamóttökunni. Ábyrgðin á að vera þeirra. 

Herra forseti. Ég ætla að biðja hv. þingmenn að sitja á sér vegna þess að hér er ekki um stórar stefnumarkandi ákvarðanir að ræða. Hér er um að ræða hagræðingaraðgerðir á stærstu stofnun landsins sem telur 5.000 manna starfslið og er með um 25 milljarða króna útgjöld. Ef það væri um slíkar ákvarðanir að ræða að loka, hætta starfsemi eða taka upp innritunargjöld fer sú stefnumörkun auðvitað fram í ráðuneytinu en hér er ekki um slíkt að ræða. Hér er verið að tala um hagræðingaraðgerðir sem lúta að því að laga sig að þeim fjárveitingum sem spítalinn hefur. Mér finnst undarlegt að heyra í sömu þingmönnunum og voru á landsfundi Samf. og hlýddu á ræður um að það væru nógir peningar í heilbrigðiskerfinu, það þyrfti bara að ráðstafa þeim öðruvísi. Nógir peningar, sögðu þeir. Hvar eru þeir þingmenn núna 

Hvar er stefnan?


             Stefnan er mótuð í ráðuneytinu, stefnan er að mótast varðandi Landspítala -- háskólasjúkrahús í nefnd sem hv. 1. þm. Suðurk. á aðild að.  Þessir sömu þingmenn bregðast með þessum hætti hér við hagræðingaraðgerðum sem geta vissulega verið sársaukafullar 

Hagræðing á bráðamóttöku?

Það er rangt sem hér hefur verið haldið fram að það eigi að leggja niður þjónustu á bráðamóttöku.

... að segja það.


            

Mér þykir sjálfsagt að leyfa það að hv. þingmenn láti geðbrigði sín í ljósi.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um eftirlaun forseta Íslands, ráðherra, alþingismanna og hæstaréttardómara frá meiri hluta allshn. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Baldur Guðlaugsson frá fjármálaráðuneyti og Hauk Hafsteinsson frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Frumvarpinu er ætlað að steypa saman í einn lagabálk ákvæðum um eftirlaun æðstu handhafa þriggja þátta ríkisvaldsins, þ.e. framkvæmdarvalds, löggjafarvalds og dómsvalds. Þá er í frumvarpinu gert ráð fyrir þeirri grundvallarbreytingu að eftirlaun verði framvegis greidd beint úr ríkissjóði í stað Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins eins og verið hefur. Iðgjaldahlutfall þeirra sem eiga rétt á eftirlaunum samkvæmt ákvæðum frumvarpsins er hækkað úr 4% af föstum launum í 5% af heildarlaunum. Þetta er gert í ljósi þess að réttur til lífeyrisgreiðslna samkvæmt frumvarpinu er nokkru betri en almennt gerist. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali, þskj. 697, og helstu breytingarnar eru eftirfarandi: 1. Lagt er til að lögfest verði ákvæði þess efnis að eftir að þeir sem lögin taka til hafa náð fullum réttindum samkvæmt þeim falli niður skylda þeirra til greiðslu iðgjalda. Þá er lögð til smávægileg breyting á orðalagi 2. mgr. 1. gr. 2. Lagt er til að fellt verði brott ákvæði 10. gr. sem kveður á um að réttur til greiðslna úr ríkissjóði falli niður ef þingsetu lýkur fyrir 40 ára aldur. 3. Gerð er tillaga um breytingu á 14. gr. til þess að hnykkja á því að varaþingmenn skuli greiða 5% af launum sínum fyrir þingsetuna til A-deildar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins þar sem fleiri launaliðir en þingfararkaup geta talist til heildarlauna varaþingmanns. Þetta er orðalagsbreyting aðeins til þess að hnykkja á þeirri merkingu sem lögð var í upphafi í ákvæðið. 4. Lögð er til sú leiðrétting á 15. gr. að fellt verði niður ákvæði um makalífeyri í 5. mgr. þar sem hvergi er vísað til hans annars staðar í greininni. 5. Þá eru lagðar til breytingar á 1. mgr. 22. gr. Annars vegar er lögð til orðalagsbreyting til að hnykkja á efnisatriði greinarinnar um að sá sem hefur öðlast rétt samkvæmt eldri lögum geti tekið eftirlaun eða makalífeyri samkvæmt þeim. Hins vegar er lagt til að almennum lagaskilareglum verði beitt um ákvæði frumvarpsins og því er gerð tillaga um að lokamálsliður 1. mgr., þess efnis að eldri lög geti ekki gilt um alþingismenn sem voru kosnir til Alþingis í fyrsta sinn 10. maí 2003, verði felldur brott. 6. Lagt er til að gerðar verði breytingar á 23. gr. þess efnis að ekki verði hróflað við álagi varaforseta Alþingis, formanna þingnefnda og formanna þingflokka að þessu sinni þannig að það verði áfram 15%. Þá er lagt til að sömu reglur gildi um þá alþingismenn sem eru formenn stjórnmálaflokka sem hafa hlotið a.m.k. þrjá þingmenn kjörna, og eru ekki jafnframt ráðherrar, og formenn þingnefnda, þingflokka, sérnefnda og varaformenn fastanefnda þess efnis að enginn geti fengið nema eina álagsgreiðslu samkvæmt ákvæðum þar að lútandi. Meiri hlutinn leggur jafnframt áherslu á að tekið verði til athugunar hvort gera skuli breytingar á lögum um Kjaradóm þannig að hann geti framvegis ákvarðað álag á þingfararkaup í stað þess að sú ákvörðun sé í höndum þingmanna sjálfra. Meiri hlutinn telur eðlilegt að í ljósi þess að Kjaradómur ákveður samkvæmt gildandi lögum þingfararkaup ákveði hann einnig kjör þingmanna í heild sinni. Í því sambandi bendir meiri hlutinn á að skoða þurfi sérstaklega hverjir eigi að fá slíkt álag greitt og hvort greiða skuli álagsgreiðslur til einstakra alþingismanna fyrir að sinna fleiri trúnaðarstörfum en einu fyrir stjórnmálaflokk hverju sinni.

Herra forseti. Hæstv. forsrh. Davíð Oddsson hefur ítrekað komið fram í fjölmiðlum og slegið á hver kostnaðurinn er varðandi frv. Ég hef ekki heyrt af því að það hafi verið gerðir útreikningar fyrir allshn. þingsins en ég trúi því ekki heldur að hæstv. forsrh. slái á tölur út í loftið og held að það hljóti að liggja einhverjir útreikningar á bak við. Þess vegna finnst mér rétt að spyrja hv. þm. Bjarna Benediktsson hvort hann hafi heyrt af þessum útreikningum og hafi þá undir höndum sem hæstv. forsrh. virðist hafa látið gera ítrekað.

Virðulegi forseti. Ég get greint frá því að ég hef ekki undir höndum neina útreikninga sem hv. þm. vísar til að hafi verið í umræðunni. Hins vegar get ég greint frá því að ég hef sem formaður allshn. óskað eftir því að það verði reiknað út hversu mikið eftirlaunaskuldbinding ríkisins eykst við frv. eins og það liggur fyrir með þeim brtt. allshn. sem ég var að fara yfir.

Herra forseti. Í fyrrakvöld fullyrti hæstv. forsrh. að frv. fæli í sér 6 millj. kr. aukinn kostnað fyrir ríkissjóð og í gærkvöld var hann kominn niður í 2 millj. 

Virðulegi forseti. Mér finnst hálfspaugilegt að hv. þm. ætlist til þess  Hins vegar vil ég koma því að í þessari umræðu að það er í sjálfu sér ágætt ef menn vilja í umræðu um áhrif þessa frv. á útgreiðslur úr ríkissjóði eða áhrif þeirra á eftirlaunaskuldbindingar ríkisins fara að reikna það út hvað gerist á næstu árum hvað varðar útstreymi úr ríkissjóði. 

Virðulegi forseti. Þetta er alveg dæmalaus laugardagsmorgunn. Hér á að keyra í gegn með meirihlutavaldi stórkostlegar úrbætur. Fyrir utan breytingarnar á lífeyrisrétti sem er að finna í frv. var í frv. kauphækkun til 22 af 63 þingmönnum. Það urðu gífurleg viðbrögð í þjóðfélaginu og við minnumst þess að viðbrögð hafa orðið við ýmsu í þjóðfélaginu á liðnum vikum. Við erum almannavaldið. Við höfum a.m.k., þótt ekki væri annað, átt að hlusta á það en við höfum líka fengið að heyra viðbrögð ráðamanna við þeim viðbrögðum. Við höfum fengið að heyra það í fjölmiðlum að á viðbrögðunum í þjóðfélaginu tekur maður ekki mark núna af því að núna hentar það ekki. Það væri gaman að rifja upp á þessari stundu ýmis önnur viðbrögð þegar þjóðinni var illa við það sem aðrir ráðamenn voru að gera á peningamarkaði. Í upphafi þings á þessum laugardagsmorgni hlustum við á að það eru stórmál í uppnámi í þjóðfélaginu, uppsagnir á spítölum og annars staðar, en það sem liggur á á þessum laugardagsmorgni, daginn eftir áætluð þinglok, er að keyra í gegn mál sem engin ástæða er til að flýta sér með og sem við hefðum átt eins og fólk að setjast yfir, vinna með og skoða hvað er hægt og ásættanlegt að gera saman. Þess vegna er þessi laugardagsmorgunn alveg dæmalaus, hann undirstrikar það sem hefur auðvitað verið ljóst í langan tíma, að menn eru gjörsamlega búnir að glata því að hafa skilning á því við hvaða aðstæður maður vinnur saman og hvenær maður setur fram frv. stjórnarflokkanna og keyrir það í gegn með valdi sínu. Þetta var ekki þannig frv. Þetta var ekki stjórnarfrv. sem maður setur fram og hlustar á sjónarmið hinna og ákveður svo hvort maður afgreiðir eða ekki. Nei, þetta mál var öðruvísi vaxið og ég ætla, herra forseti, að fara aðeins yfir það. Á miðvikudegi kl. 4 þar sem til umfjöllunar á þingflokksfundum eru síðustu mál fyrir jól, afstaða þingmanna til þingmála og atkvæðagreiðslu, kemur til þingflokkanna frv. um breytingu á lífeyrisrétti. Enginn hefur komið að undirbúningi málsins, enginn hefur tekið þátt í því að skoða hvaða mál ættu að fara inn í þetta frv. Eiga það að vera þau sem þarna er að finna? Hefðu önnur átt að koma þar til? Sumt er ágætt í þessu máli ef það væri skoðað, jafnvel lagfært, annað óásættanlegt. Formenn hafa fallist á að þessi mál komi til skoðunar þingflokka og þess vegna tökum við málið til skoðunar, að sjálfsögðu. Það eru strax sterk viðbrögð í okkar þingflokki. Menn skilja ekki að svona mál komi inn á miðvikudegi þegar þinginu á að ljúka á föstudegi og það sé ætlast til að því verði lokið fyrir jól. Það er fráleitt. Það er vilji til að vinna með svona frv. á komandi vikum og skoða hvaða samstaða gæti náðst um frv. og það sem þar er að finna, að fá almennileg vinnubrögð og meta hlutina saman. Það er gróf yfirferð yfir málin við þessar aðstæður og það eru strax sterk viðbrögð um að þarna verði kostnaður að koma fram. Það eru líka strax viðbrögð um að málið sé mikið álitamál. Samt næst sú niðurstaða að skoða málið og ég var ein þeirra sem töldu rétt að hittast, skoða málið og kanna hvort unnt væri að ná samstöðu um að nota lengri tíma í málið eins og ég hef átt að venjast þegar um er að ræða umbætur í þinghaldinu eða aðrar breytingar sem þingið hefur farið í varðandi umhverfi, stöðu eða kjör þingmanna. Ég verð að lýsa því, virðulegi forseti, að ég er mjög ósátt við þau viðbrögð sem urðu um leið og við komum með þessi mál inn í nefndina. Ég er mjög ósátt við það hvaða vinnubrögð er verið að taka upp, núna, um það hvernig við vinnum að málefnum þingmanna. Þegar ljóst varð að það væri of mikill ágreiningur til að hægt væri að vinna með þetta mál og ná niðurstöðu um að fara með það fram á þessum dögum, að við gætum engan veginn stutt það í þeim búningi sem það var sett fram, er bara ákveðið að fara fram með það sem meirihlutamál. Þá breytist málið eins og hendi sé veifað úr því að eiga að vera sameiginlegt mál allra flokka í það að vera meirihlutamál. Auðvitað kunnu þessir stjórnarflokkar ekkert að vinna saman að máli eða skoða hvort mál gæti verið sameiginlegt. Það kom alveg í ljós um leið og við hittumst í annað sinn. Þá sögðu menn: Nú ætlum við að kynna brtt. meiri hlutans. Hvaða meiri hluta? spurðum við sem höfðum fallist á að skoða mál sem átti að kanna hvort gæti verið samstaða um eða hægt að ná niðurstöðu um á milli flokka. Hvaða meiri hluta? Virðulegi forseti. Það er ekki ásættanlegt að haldið sé eins á málum og búið er að gera í þessu máli. Samstaða sem menn vildu ná náðist ekki og þá er brotið blað í þingsögunni með því að fara fram með svona mál með meirihlutavaldi. Ekkert minna. Ég ætla að fara aðeins yfir það hvernig áður hefur verið unnið með svipuð mál. Ég er búin að taka oft þátt í því sem þingflokksformaður til margra ára á Alþingi Íslendinga. Það var frábært að vinna undir leiðsögn Ólafs G. Einarssonar að ýmsu því sem horft hefur til framfara á Alþingi á liðnum árum. Þar var einmitt unnið saman, einn frá hverjum flokki, allt tekið upp á borðið þar sem sjónarmið allra naut sín og skoðað hvað væri hægt að gera, hvað væri ásættanlegt, og sameiginlegri niðurstöðu náð. Þetta voru góð vinnubrögð sem oft hafa leitt til þess að við höfum náð árangri í vinnubrögðum á þinginu, skapað nýtt umhverfi á ýmsan hátt og jafnvel einhverjar úrbætur í því sem hefur snúið að þingmönnum. Á kjörtímabilinu 1995--1999 átti að reyna að fara í breytingar á starfsumhverfi þingmanna og breyta t.d. þingsköpunum og öðru sem hefði mátt betur fara og til framtíðar horfði. Þá var líka búið að ná allgóðum árangri með umtalsverðar breytingar á því sem skipti máli laust fyrir kosningarnar 1999 og ánægja í flestum þingflokkum með það sem þar átti að breytast í starfsumhverfi okkar. Nei, þá var því máli sópað út af borðinu. Af hverju? Það var ekki hægt að ná samstöðu um allt. Það mátti ekki taka það sem var samstaða um og gera þær áfangabreytingar. Nei, þá var ágreiningurinn meiri á milli stjórnarflokkanna sjálfra og engin leið að ná því fram að við sameinuðumst um þær úrbætur sem samstaða væri um og tækjum það skref. Nei, öllu var sópað út af borðinu og hefur ekki sést síðan. Sópað út af borðinu eftir allmikla vinnu og hefur ekki sést síðan. Þó eru liðin rúm fjögur ár. Núna er komið inn með mál sem snýr að kjörum þingmanna og má jafna við nákvæmlega þessi vinnubrögð. Þá er það kannað á rúmlega hálfum sólarhring hvort hægt sé að ná samstöðu um málið og þegar það er ljóst að svo er ekki er það afgreitt sem meirihlutamál. Ég gagnrýni þetta harðlega. Svona á ekki að vinna og við eigum ekki að senda skilaboð frá Alþingi um að svona ætlum við að gera núna fyrir okkur. Göngum við í kringum einiberjarunn. Nú eru jól hjá okkur og við ætlum að gera þetta fyrir suma okkar þingmenn, aðallega helst ráðherra okkar, og okkur er alveg sama hvað þið þarna fyrir utan hafið um það að segja þó að þið hafið sjálf verið í einhverri réttindabaráttu. Svona eigum við ekki að haga okkur. Nei, við eigum að taka lengri tíma í málið. Auðvitað átti kostnaður að liggja fyrir og hann var það fyrsta sem við spurðum um. Er hægt að fá að vita hvaða kostnaður fylgir þessu máli? Fulltrúi fjmrn. sagði nei, það er ekki hægt. Það tekur marga daga. Það er hugsanlega hægt í næstu viku. Hægt er að slá kannski á það hvað þetta þýðir fyrir þá sem eru núna á þingi ef hægt er að áætla hvað þeir sitji lengi. Það er ekki hægt varðandi þá sem eiga eftir að taka sæti á Alþingi. Það er grundvallaratriðið. Auðvitað má spá í það hvernig hlutirnir hafa verið fram að þessu en það var alveg ljóst þar sem við sátum á fundi að ekki er hægt að koma með svör við þessu. Fyrst og fremst lögðum við áherslu á hvort hægt væri að ná samstöðu um að vinna með frv. í janúar og afgreiða það í febrúar. Nei, það var ekki hægt eins og hér hefur komið fram. Þá fórum við þrátt fyrir það í yfirferð á málinu til að skoða hvað í því fælist vegna þess að það var alls ekki ljóst fyrr en við settumst yfir málið í nefnd. Engan veginn var þekking á því þegar það kom til þingflokkanna, eingöngu gróf yfirferð á því hver meginatriði frv. væru. Eftir að við vorum búin að fara yfir málið, skoða hvað í því fælist og taka það fyrir á nokkrum fundum í þingflokknum var alveg ljóst að við þær aðstæður með svona vinnubrögðum og varðandi þær megináherslur sem stjórnarliðið lagði og prinsippin sem þar var að finna mundum við ekki ná samstöðu um málið. Er þetta sem ég er hér að segja þá nöldur í stjórnarandstöðu? Er það sem ég er að segja bara eitthvað ómerkilegt af því að við höfum ekki fengið eitthvað í gegn sem við vildum? Svarið er nei. Það sem ég er að segja er að viðhafa á vinnubrögð á Alþingi sem eru ásættanleg. Við erum nefnilega hér að skoða það, á Alþingi Íslendinga, að færa okkur í eftirlaunagreiðslum og ýmsum hlunnindum inn á það sem þekkist í nágrannalöndunum. Þegar við skoðum hvernig þessi mál eru vaxin í nágrannalöndunum er líka ljóst að í frv. felst betri réttur, virðulegi forseti --- það væri ágætt ef þeir sem ætla að vera í hliðarsal halli hurðinni þannig að þeir sem sitja í sal og vilja hlýða á ræðu mína geti gert það. Þessi réttur sem hér um ræðir er fyrst og fremst sambærilegur við það sem gerist í Þýskalandi. Í öllum hinum tilfellunum er rétturinn meiri en full ástæða er til að skoða þetta. Það er full ástæða til þess að nefnd sem vill úrbætur í þessu máli taki það upp á borðið. Hvernig er þetta í Danmörku, Finnlandi, Íslandi, Noregi, Svíþjóð og allri Evrópu ef því er að skipta? Þess vegna óskaði ég eftir því áður en við byrjuðum með málið með hringingu til nefndarritara að það yrði kannað gróflega hvernig þetta væri annars staðar. Það var aldrei tekið fyrir í nefndinni. Að sjálfsögðu ekki. Það var ekki tími til þess. Það átti að afgreiða málið á tveimur dögum. Hvernig er þetta þá gert annars staðar þar sem eru orðnar talsvert miklar umbætur og breytingar í umhverfi þingsins? Tökum Noreg fyrir. Þar voru gerðar viðamiklar breytingar í síðasta júnímánuði og mestu breytingarnar, ef ég hef skilið málið rétt, lutu að stöðu hæstv. forseta. Ráðherrarnir voru ekki aðalmálið heldur forseti þingsins, enda hefur forseti þingsins þar þá stöðu sem forseti á Alþingi Íslendinga ætti líka að hafa. Hann er æðsta valdið vegna þess að þingið er æðsta valdið í þeim demókratísku löndum sem við berum okkur saman við. Hvernig gerðu þeir þetta í Noregi? Þeir settu starfshóp allra flokka á laggir í janúar árið 2000. Hver var settur sem formaður? Forseti eins þingsins, Uvdalsþingsins, fulltrúi frá stjórnarandstöðunni, og leiddi starfið til enda. Þar er tekið á öllum þáttum. Það er ekki verið að velja út úr það sem er hentugt að breyta núna fyrir mig eða þig. Tekið er á öllum þáttum. Það er tekið á laununum. Það er tekið á réttindunum, eftirlaunaréttinum, starfsgreiðslunum, álagsgreiðslunum og þar þekkjast líka greiðslur til formanna þingflokka. En hvernig gera þeir það? Jú, þeir segja: Stjórnarandstöðuflokkar eru ekki með sömu aðstöðu og stjórnarflokkar. Stjórnarflokkar hafa alla sérfræðiþekkingu inni í ráðuneytum sem þeir þurfa. Stjórnarflokkar hafa aðstöðu sem er gjörólík stjórnarandstöðunni og þess vegna segja þeir: Við hækkum grunnframlag til stjórnmálaflokkanna um 50--100%, til stjórnarandstöðuflokkanna. Og þar greiða flokkarnir sjálfir formönnum sínum. Hægri flokkurinn greiðir sínum formanni sem er í stjórnarandstöðu ráðherralaun. Verkamannaflokkurinn greiðir sínum formanni 70 þús. norskar kr. á ári. Ekkert af þessu eigum við möguleika á að skoða. Vinnubrögð eins og þau gerast best eigum við ekki möguleika á að viðhafa hér á Alþingi Íslendinga. Nei, hér er það einhver annar og við vitum ekki enn þá, virðulegi forseti, hver samdi frv. Það hefur ekki fengist svar við því. Fyrir okkur var lagt fullbúið frv., við féllumst á að skoða það sem við hefðum e.t.v. ekki átt að gera og sem ég var þó talsmaður fyrir í mínum flokki af því að ég var þvílíkt barn að trúa því að það væri hægt að ná samstöðu um að skoða þessi mál áfram. Við erum ekki að ljúka þingi og þaðan af síður kjörtímabili. Það er bara að koma jólahlé og við gætum unnið með þetta mál til vors, meira að segja á næsta þingi, a.m.k. til vors ef við erum að hugsa um hagsmuni einhvers sérstaks. Virðulegi forseti. Ég hef greint frá því hvernig þetta mál blasir við mér, hvernig þetta mál blasir við Samf. Við hefðum alveg viljað fara í að skoða alhliða stöðu þingmanna. Við höfum lengi viljað skoða breytingar á þingsköpunum og þorað að taka á þeim. Það er enginn vilji fyrir því. Þetta eru vond vinnubrögð. Þetta eru vinnubrögð þeirra sem kunna ekkert annað en að vera í meiri hluta og beita valdinu. Ég harma það að svona skyldi vera farið með annars ágætan möguleika á því að setjast saman yfir mál, ná einhverjum framförum og úrbótum því margt þyrfti að gera, jafnvel annað en það sem er í þessu frv.

Herra forseti. Ræða hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur gefur tilefni til fjölda athugasemda. Ég get ekki heyrt betur en að þingmaðurinn sé í öllum meginatriðum sammála frv. en það sem kom í veg fyrir að hún gæti staðið að þessu máli í nefndinni hafi fyrst og fremst verið einhver ákvarðanafælni. Þingmanninum varð tíðrætt um meiri hlutann og vald hans. Erindi mitt hingað er fyrst og fremst að gera athugasemd við það sem hún heldur fram, að af formanninum hafi verið lagðar fram í nefndinni brtt. meiri hlutans. Mig langar að biðja hv. þm. að kannast við það að a.m.k. þrjár af þeim brtt. sem lagðar eru fram núna voru unnar í samvinnu við hana og fulltrúa flokks hennar í nefndinni. Þá langar mig að nefna í fyrsta lagi brtt. 1 sem er kennd við tiltekinn hv. þm. í flokki hennar og brtt. 5 og 6. Hv. formaður allshn. reyndi ítrekað 

Virðulegi forseti. Það er náttúrlega fyrir neðan beltisstað, þetta andsvar, en af því að hv. þm. var að tala um ákvæðið sem væri kennt við þingmann á hún við ákvæði sem á við þá sem eru búnir að sitja lengi í ríkisstjórn, sem á t.d. við um formanninn hennar, þegar menn eru búnir að greiða mjög lengi í lífeyrissjóð án þess að ná lengur réttindum út á greiðslur sínar. Það er auðvitað erfiðast fyrir þá sem sitja í ríkisstjórn vegna þess að það eru svo háar fjárhæðir. Við komum með fjölmargar spurningar inn í nefndina og gagnrýndum strax nokkra þætti. Þegar við komum svo á næsta fund lagði vissulega formaður fram tillögu eða kynnti að hann mundi koma með brtt. sem hann var viss um að yrði sátt um, brtt. meiri hlutans, og það var fyrir háværa gagnrýni okkar að hann bakkaði með það og sagði: Nei, nei, nei, ég var bara að flýta fyrir. Það er hárrétt sem ég hef sagt hér og það stendur.

Herra forseti. Hv. allshn. sat á löngum fundum út af þessu máli. Formaður nefndarinnar, Bjarni Benediktsson, fór yfir ákvæði greinarinnar með okkur, hinum nefndarmönnunum, lið fyrir lið. Hver einasta grein var rædd, reynt var að ná samkomulagi um það hvaða breytingar hv. þm. í nefndinni vildu gera á frv. Hluti af þeim brtt. sem hér eru inni kom frá hv. þingmönnum Samf. í nefndinni. Án þess að við nefnum nein nöfn í þessu sambandi sem er alveg óþarfi er alveg ljóst að þingmenn Samf. í allshn. lögðu áherslu á tilteknar breytingar og héldu því opnu alveg þangað til á síðasta fundi að hugsanlega næðist sátt um það að Samf. stæði að þessu máli. Tillagan sem hv. formaður lagði fram var tillaga frá honum. Hún var ekki í nafni meiri hlutans og þar var formaður allshn. búinn að safna saman öllu því sem fram hafði komið á fundum nefndarinnar.

Virðulegi forseti. Allir í Samf. kannast við það að við fórum inn í nefndina með miklar athugasemdir um að skoða málið og vita hvað í því fælist. Við vorum með miklar spurningar til fulltrúa fjmrn. og framkvæmdastjóra Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Álitamál okkar kom skýrt fram og ég hef ekkert haft um það að segja hvort það var byggt á þeim álitamálum eða ekki að tillögur formannsins komu fram. Ég er að greina frá því hvernig hann orðaði brtt. sem eru í sjálfu sér aukaatriði annað en þær undirstrika þessa gífurlegu meirihlutahugsun. Síðan ætla ég, virðulegi forseti, að segja við hv. þingmann: Margt er hægt að leggja Rannveigu Guðmundsdóttur til lasts en ekki nokkur maður mundi gera henni upp ákvarðanafælni.

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi verður það að vera alveg skýrt í þessari umræðu að tillögur til breytinga á frv. sem voru til umræðu í nefndinni voru mínar tillögur. Þetta frv. fékk mjög vandlega yfirferð í nefndinni, mun vandaðri og ítarlegri en oft gerist með frv. í nefndum. Þegar upp var staðið og í ljós kom að ekki náðist saman með öllum nefndarmönnum voru það einungis örfá atriði sem stóðu út af borðinu. Búið var að leggja mikla vinnu í að ná nefndinni saman um öll atriði frv. þannig að ég hafna öllum yfirlýsingum um að þetta mál hafi verið unnið með einhverjum meirihlutabrag. Það er fjarri sanni. Samanburður við önnur ríki lá fyrir nefndinni. Hann var ekki tekinn til sérstakrar umræðu en blasti við öllum nefndarmönnum sem kynntu sér þær niðurstöður að með frv. erum við ekki að gera annað en færast nær framkvæmdinni eins og hún þekkist í þeim ríkjum sem við viljum bera okkur saman við.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Bjarna Benediktssyni fyrir að koma hingað og greina frá því að hann flytti sínar eigin tillögur. Ég hef ekkert meira um þennan tillöguflutning að segja. Það er hárrétt að við fórum yfir hverja grein með fulltrúum frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og með fulltrúa fjmrn. Við komum strax með athugasemdir við allar greinar. Við vildum vita hvar málið lægi, hverju væri hægt að breyta og hverju ekki. Það var ákveðið prinsippmál sem alls ekki mátti breyta og það var alveg ljóst frá upphafi að ef það yrði þannig mundi á því steyta. Það var ljóst frá upphafi. Við skulum hafa það á hreinu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. hefur í þessari umræðu fyrst og fremst vikið máli sínu að vinnubrögðum nefndarinnar. Nú síðast þegar hún kom hér upp vék hún máli sínu að því að það væru ákveðin atriði sem steytt hefði á þannig að ég sakna þess auðvitað þegar hún kemur hér upp og ræðir frv. eins og það liggur fyrir þinginu að hún skuli þá ekki taka til umfjöllunar þau efnisatriði frv. sem hún er svona ósátt við. Öll áherslan er á vinnubrögð nefndarinnar og ég stend hér upp og segi: Vinnubrögð nefndarinnar voru eins góð og þau máttu vera. Það lá fyrir frá upphafi þegar frv. kom fram að það naut stuðnings formanna allra flokka og stuðnings þingmanna úr öllum flokkum. Það lá fyrir og var síðast staðfest af einum flm. frv. sem situr með hv. þm. í flokki að þetta mál yrði unnið með miklu hraði í nefndinni og hér á þinginu. Þetta lá fyrir og það var vitneskja um þetta hjá formönnum allra flokka og hjá þingmönnum þeirra flokka sem studdu frv., þingmönnum allra flokka.

Virðulegi forseti. Já, ég hef talað um það hvernig vinnubrögð eigi að vera ef menn ætla að reyna að ná sátt og ná niðurstöðu um jafnviðkvæm mál og hér voru dregin upp á borð. Ég geri mér grein fyrir því og gerði mér grein fyrir því þegar við vorum í nefndinni að að sjálfsögðu hefðum við ekki átt að taka þátt í þessari vinnu. Það er grundvallarmunur á því að koma inn með frv. þar sem var einn frá hverjum flokki sem féllst á að flytja það á grundvelli þess að þetta ætti að vera samvinnumál eða, eins og ég hef greint frá, þegar menn byrja saman, einn frá hverjum flokki, að skoða mál. Ég hélt að við værum að fara saman í þannig vinnu og þess vegna kom ég inn á fund og sagði: Málinu er lokið. Það næst ekki niðurstaða í því. Málinu er lokið. Og ég var þvílíkt barn eftir öll þess ár á þingi og eftir að hafa kynnst svona vel þessum meiri hluta að ég hélt að málinu væri lokið. Nei, því var ekki lokið. Þá ætlum við áfram með það af því að við erum meiri hlutinn. Þetta er það sem ég er að draga fram. Þetta er aðalatriðið.

Hæstv. forseti. Þessi ræða hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur var merkileg. Þetta mál var kynnt sem þverpólitískt mál, var kynnt þannig í fjölmiðlum og á þingi og við 1. umr. gerði Samf. enga athugasemd við það. Gagnrýni hv. þingmanns á málsmeðferð er auðvitað gagnrýni á Össur Skarphéðinsson, formann Samf. og hv. þm. Það lýsir vel ástandinu innan Samf. Það gerðist síðan að fólk úti í bæ sem telur sig hafa meira vit á þingstörfum Samf. en kjörnir þingfulltrúar hennar tók völdin í þingflokki Samf. og sneri hverjum þingmanninum við á fætur öðrum. Hingað kom kona í húsið og rassskellti þingmenn fram eftir nóttu. Það má auðvitað lesa í orð hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur þegar hún talar um að annars staðar fái stjórnmálaflokkarnir greiðslur sem þeir geti síðan greitt formanni sínum hvort sem hann situr innan þings eða utan. Um það snýst þetta mál.

Virðulegi forseti. Oft höfum við þingmenn rætt um það að gera úrbætur. Sumt af því sem var í frv. er meðal þess sem við höfum rætt. Það vissi formaður minn. Hann hefur heyrt mig segja það, sumt af því, ekki allt sem var þarna. Ég hef verið talsmaður þess undanfarin 2--3 ár að það yrði farið í að skoða ýmis mál þessu tengd, ekki endilega það sem kom í frv. stjórnarflokkanna en ýmislegt því tengt.  Virðulegur forseti. Tekur þetta tíma af mínum tíma? 

Hæstv. forseti. Ég veit eiginlega ekki hverjum hv. þm. var að svara, hún var ekki að svara mér. Það væri fróðlegt að vita og heyra hana svara þeirri gagnrýni sem ég kom fram með að hringlandaháttur Samf. felist í því að verkalýðsforingjar úti í bæ, allir skráðir í Samf., hóti öllu illu og að kona sem birtist á fimmtudagskvöldinu í þinghúsinu og tók hvern þingmann Samf. á fætur öðrum út í horn, séu það fólk sem hafi tekið völdin í þingflokki Samf.  
            

Virðulegi forseti. Ég hef engu að svara þessum þingmanni, engu. Þetta er ekki svaravert. Þau andsvör sem ég hef fengið hér  
            

Virðulegi forseti. Ég verð að segja það eftir þessa ræðu hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur að ég hef orðið fyrir miklum vonbrigðum með Samf. í málinu. Samf. er búin að funda kvölds og morgna og jafnvel næturlangt um málið og um það hvort hún muni styðja frv. Síðan kemur hv. þm. hingað upp og gerir okkur grein fyrir þeim athugasemdum sem hún hefur við frv. og niðurstaðan er sú að hún hefur engar athugasemdir við frv. Hún hefur einungis athugasemdir við verklagið. Þetta var dæmalaus ræða og rýr í roðinu. Ég hlýt að gera athugasemdir við það að hv. þingmaður haldi því fram að formenn stjórnmálaflokkanna hafi fallist á það að málið kæmi til skoðunar. Þetta er bara rangt. Formenn stjórnmálaflokkanna gerðu með sér samkomulag um það að leggja málið fram með þessum hætti, ekki að það kæmi til skoðunar. Ef það er brotið blað í þingsögunni lýtur það að því að formenn einstakra stjórnmálaflokka ætli sér að hlaupa undan máli sem þeir höfðu samþykkt að yrði lagt fram, og einstakir þingmenn sömuleiðis.

Virðulegi forseti. Það hefur komið skýrt fram í máli mínu hvaða athugasemdir ég hef gert við þetta mál, og ég gerði þær hér í upphafi. Þetta er mjög stórt mál og ég skil vel að stjórnarmeirihlutanum líði illa og sé að reyna að gera þetta að einhverju ,,flippmáli``. Ég skil það alveg og geri engar athugasemdir við það. Þingmaðurinn sat með mér í allshn. Hann veit allt um það hvað við fórum yfir þar, hann veit alveg hvað það var sem við gerðum athugasemdir við ...

Ég hef ekki hugmynd um það.

En leiðinlegt, við skulum tala saman. Virðulegi forseti. Það liggur alveg ljóst fyrir að þó að formenn flokka hafi fallist á að leggja fram frv. mundi okkar formaður aldrei ákveða að svona ætti frv. að fara í gegn fyrir okkar hönd, aldrei.

Virðulegur forseti. Það breytir því ekki, hv. þm., að hér hafa ekki verið færðar fram neinar efnislegar athugasemdir við frv. Það vantaði ekki stóryrðin þegar við vorum að ræða málin í nefndinni. Hv. þm. gerði efnislegar athugasemdir við frv. en kýs hins vegar að nefna þær ekki hér. Ég get upplýst að það er alveg hárrétt sem hv. þm. Páll Magnússon hefur upplýst, þingmaðurinn ræddi það að gerðar yrðu breytingar á frv. til að tryggja að formenn stjórnmálaflokka sem ekki sætu á þingi fengju samt sem áður þá uppbót sem frv. gerir ráð fyrir. Hins vegar kýs hv. þm. að gera ekki grein fyrir þessari efnislegu athugasemd sinni hér í þingsalnum, heldur lætur við sitja að gera það í nefndinni. Eftir stendur að hv. þm. gerir engar efnislegar athugasemdir við frv. heldur einungis verklagið.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli hv. þingmanna á því sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson sagði, að sú er hér stendur hafi verið með stóryrði í nefndinni. Það er hárrétt. Það er hárrétt að það voru gerðar harkalegar athugasemdir í nefndinni, ekki við það sem hann greinir frá heldur almennt við það sem var ásteytingarsteinn milli okkar. Það er í takt við þá yfirlýsingu mína hér. Ég fór í þessa vinnu á grundvelli þess að annaðhvort næðist niðurstaða í þetta mál eða það lægi. Að öðrum kosti fer ég heldur ekki í umfjöllun um einstakar greinar. Málinu var lokið af minni hálfu þegar ljóst varð að við næðum ekki niðurstöðu í nefndinni og það er í takt við þá afstöðu sem ég tíunda hér ekki greinar í þessu sem er nú orðið stjórnarfrv.

Herra forseti. Það mátti ráða af svörum hv. þm. Bjarna Benediktssonar að ég væri að spyrja rangan mann, ég ætti frekar að spyrja hæstv. forsrh. út í útreikninga hans sem komu fram ítrekað í sjónvarpinu. Ég leyfi mér þá að bera upp spurninguna á ný við hæstv. forsrh. Liggja þessir útreikningar fyrir um 1--2 millj. sem kostnað af frv. og þessar 6 millj. sem voru nefndar í fyrrakvöld? Mér finnst rétt að hæstv. forsrh. greini frá þessu og upplýsi okkur sem erum að fjalla um frv. um þessa útreikninga. Ef þeir eru ekki til, og mann grunar að þessu hafi verið slegið fram, er það mjög óábyrgt af valdamesta manni þjóðarinnar að koma fram í fjölmiðlum og slá fram svona tölum til að villa fólki sýn þegar verið er að ræða mál sem varðar kjör æðstu embættismanna þjóðarinnar. Hvað sem því líður erum við að ræða þetta frv. Það er oft talað um að æðstu stjórnmálamenn og embættismenn þjóðarinnar eigi að vera vel launaðir vegna mikilvægra starfa sinna. Auðvitað má færa góð og gild rök fyrir því að æðstu embættismenn þjóðarinnar þurfi há og góð laun, sérstaklega alþingismenn og ráðherrar sem setja lög og reglur fyrir þjóðfélagið. Einnig má halda því fram með góðum rökum að það eigi að tryggja þingmönnum, ráðherrum og æðstu embættismönnum góðan og öruggan lífeyri. Ég er því fylgjandi enda var ég á þessu frv. en vildi fá að sjá ákveðnar breytingar á því. Ýmis rök hafa verið notuð fyrir því hvers vegna valdamenn skuli hafa há laun. Þau sem hafa verið einna mest áberandi í gegnum tíðina eru að til þess að fá gott og hæft fólk í ábyrgðarstörf þurfi að vera eftirsóknarvert að sækja í slík störf. Jafnvel hafa heyrst þau rök að þetta séu of lág laun til þess að besta fólkið sækist eftir þingmennsku. Ég er þeim sjónarmiðum ekki fyllilega sammála þar sem laun okkar alþingismanna eru ágæt og starfskjör einnig. Ég tel að annar þáttur sé mikilvægari fyrir mann sem sækist eftir því að verða alþingismaður. Það er miklu mikilvægara að fólk hafi einhverjar hugsjónir og vilji breyta þjóðfélaginu til hins betra. Ég er ekki endilega viss um að við fengjum helmingi betri alþingismenn ef við tvöfölduðum kaupið eða fengjum fjórfalt betri alþingismenn ef við fjórfölduðum kaupið. Ég tel aðalatriðið vera að fá fólk til starfa á Alþingi sem er sanngjarnt og hefur hugsjónir. Í því máli sem við erum að fjalla um hef ég orðið fyrir miklum vonbrigðum með einstaka alþingismenn og tel þá alls ekki hafa staðið með eðlilegum hætti að framgangi frv. Ég verð að segja að ég hef orðið fyrir miklum vonbrigðum með hv. þm. Bjarna Benediktsson, formann allshn., og mér finnst hann ekki hafa unnið af fullri sanngirni í málinu, sanngirni sem má ætla að góður alþingismaður reyni að tileinka sér í málflutningi og verkum á þinginu. Forsenda þess að málið um eftirlaun forseta Íslands, ráðherra og hæstaréttardómara var flutt var sú að það væri flutt af öllum þingflokkum til að sátt næðist um það meðal þingflokka og það var samþykkt af öllum þingflokkum, Framsfl., Frjálsl., Sjálfstfl., Samf. og Vinstri grænum. Ég tel að formaður allshn. hafi starfað af heilindum og sanngirni í málinu framan af en þegar það var útséð um að eining næðist um málið sýndi hann af sér fádæma óbilgirni og flaustur við að ætla að keyra málið í gegnum nefndina. Með öðrum orðum tel ég að hv. formaður allshn. hafi sett verulega niður með framgöngu sinni í þessu máli. Hv. formaður allshn. má ekki gleyma þeirri forsendu að frv. var lagt fram af öllum þingflokkum með því fororði að sátt væri um málið. Ég vil árétta að kjör okkar sem vinnum í þágu almennings eiga að vera öllum kunn. Það á ekki að vera launungarmál hver launin eru. Sama á við um ýmsa aðra sem gegna trúnaðarstörfum fyrir almenning, svo sem forsvarsmenn launafólks sem hafa látið í ljósi óánægju sína með það frv. sem við erum hér að fjalla um. Því hefur verið haldið fram að ýmsir þessir forustumenn launþegahreyfingarinnar sem hafa látið hvað ófriðlegast í þeirri umræðu í þjóðfélaginu sem hefur farið fram hafi talsvert hærri laun en þingmenn. Ég veit í sjálfu sér ekki hver sannleikurinn er í þeim efnum en mér finnst að við ættum ekki að fara í neinar grafgötur með það og ég leiði að því getum að ýmsir aðrir hv. þm., svo sem hv. þm. Ögmundur Jónasson, séu mér sammála í þessu máli. Auðvitað á almenningur fullan rétt á upplýsingum um kjör þeirra, rétt eins og upplýsingum um kjör okkar sem störfum á hinu háa Alþingi. Okkur í allshn. þingsins væri einnig fengur að því að fá beina tillögu um hvernig þessum lífeyrisréttindum væri best fyrir komið frá ýmsum forustumönnum launþegahreyfingarinnar sem margir hverjir sitja í stjórnum lífeyrissjóða og eru sérfræðingar á þessu sviði. Ég gæti trúað því að þeir hefðu ýmislegt gagnlegt fram að færa í þessu máli. Hverjum þeim sem kynnir sér núverandi kerfi er fullljóst að ýmislegt má betur fara í því. Herra forseti. Hvað sem því líður tel ég að þessi umræða um laun og kjör alþingismanna sé ágætisumræða og mér finnst að það þurfi ekki að drífa hana af í einhverjum hvelli og afgreiða málið. Við sem störfum í þágu almennings ættum að gefa okkur góðan tíma í að hlusta á hvað þjóðin hefur að segja um kjör okkar. Við ættum að taka mið af því og einnig að færa sanngirnisrök fyrir ákvörðun okkar. Það sem fólk hefur á tilfinningunni við flýtiafgreiðslu á hinu háa Alþingi er að verið sé að fela þessa umræðu og koma í veg fyrir hana. Ég tel hollt fyrir þjóðfélagið og Alþingi Íslendinga að taka góðan tíma í slíka umræðu, taka góðan tíma í að ræða hver launin og eftirlaunin ættu að vera. Ég tel að alþingismenn eigi ekki að vera hræddir við að ræða kjör sín í þinginu frammi fyrir alþjóð sem við störfum fyrir. Herra forseti. Það er ýmislegt sem horfir til bóta í því frv. sem við erum að fjalla um og á það sérstaklega við um lífeyrisrétt þingmanna en samkvæmt frv. ávinna þingmenn sér jafnar lífeyrisgreiðslur fyrir hvert ár sem þeir eru þingmenn, þ.e. 3% á ári. Í gildandi lögum myndast rétturinn til eftirlauna í stökkum, minnst fyrst, eykst síðan og minnkar aftur. Ég tel að þessar breytingar og ýmsar aðrar breytingar í frv. séu til mikilla bóta. Ég tel einnig að það sé til mikilla bóta að stjórnmálamenn sem eru í eldlínunni geti hætt snemma og með nokkurri sæmd. Í gegnum tíðina hefur gömlum stjórnmálamönnum verið komið í ýmis embætti í stjórnsýslunni og jafnvel eru dæmi um að ný störf hafi verið búin til fyrir uppgjafastjórnmálamenn. Stundum hefur þetta hreinlega orðið baggi á ýmsum stofnunum. Ekki er það endilega vegna þess að uppgjafastjórnmálamenn hafi ekki skilað góðu dagsverki á nýjum starfsvettvangi, síður en svo. Sannleikurinn er sá að persónur hafa verið orðnar umdeildar vegna þess að þær hafa lagt sig af heilum hug í átök á sviði stjórnmála og þau hafa fylgt þeim inn á nýjan vinnustað. Í sambandi við Seðlabankann hefur oft heyrst að þessi eða hinn bankastjórinn sé ekki þar vegna eigin verðleika heldur eingöngu vegna flokkstengsla. Með þessari umræðu er ég ekki að kasta rýrð á stjórnmálamenn sem hætta á vettvangi stjórnmálanna eða gefa í skyn að þeir geti ekki tekið til hendinni á nýjum vettvangi. Ég hef þess vegna verið því mjög fylgjandi að t.d. hæstv. forsrh., sveitungi minn úr Skerjafirðinum, Davíð Oddsson, geti komist á öruggan lífeyri þó að hann hverfi af vettvangi stjórnmálanna, ekki eldri en hann er nú. Ég er því fylgjandi. Og ég þori alveg að rökstyðja það. Hvaða álit sem fólk hefur á persónunni, því sem hæstv. forsrh. hefur gert og hvernig stjórnmálaferill hans hefur verið, finnst mér --- og ég stend við það --- að valdamesti maður þjóðarinnar eigi rétt á góðum eftirlaunum og geti hætt snemma í sínu pólitíska starfi. Það stend ég við. Mér finnst að mörgu leyti ósanngjarnt að tala um þetta frv. sem eitthvert starfslokafrv. Davíðs Oddssonar. Ég er fylgjandi þessu ákvæði. Engu að síður tel ég að þjóðfélagið hafi hag af því að hæstv. forsrh. hætti störfum sem allra fyrst en það er þó óvíst að betra taki við fyrst um sinn. Það er mál margra --- og ég er sammála því --- að hæstv. forsrh. sé búinn að vera of lengi í starfi og ég er reiðubúinn að leggja mitt litla lóð á vogarskálina til þess að tryggja að hann geti hætt sem fyrst með sæmd og öruggar lífeyrisgreiðslur. Ég sé ekki eftir þeim peningum úr ríkissjóði. Ég held að fjármunum hafi verið varið í annað eins. Ég teldi það vera mjög til framdráttar fyrir þjóðina þar sem menn sjá ýmis merki um að löng stjórnarseta sé farin að hafa óholl áhrif á þjóðlífið. Og það má sjá ýmis merki þess í frv. að við alþingismenn erum farnir að missa sjónar á hlutverki stjórnvalda. Það ákvæði sem ég hef verið hvað harðastur gegn í þessu frv. og lýsi mig þess vegna mótfallinn frv. sem ég flyt sjálfur er það að ég tel það algjörlega óásættanlegt að stjórnvöld séu að hafa með beinum hætti afskipti af innri störfum stjórnmálaflokka. Ég tel það algjörlega óásættanlegt að launa formenn stjórnmálaflokka, það ákvæði er óásættanlegt. Það á ekki rétt á sér. Og ég held að aðrir alþingismenn hér inni ættu að vera þessu sammála. Ég mun leggja fram brtt. við frv. vegna þess að það samrýmist ekki hlutverki stjórnvalda að hafa bein afskipti inn í störf stjórnmálaflokka. Við umfjöllun um frv. í allshn. kristallaðist það æ skýrara í huga mínum að þetta ákvæði gengur ekki upp og það verður að fella það brott. Fleiri eru mér sammála. Það má lesa um það á heimasíðu Heimdallar að þeir eru mjög ósáttir við þetta ákvæði. Ég held að þeir sem eru eldri í Sjálfstfl. ættu að hlusta á ungliðana einu sinni. Ég legg ekki til að það verði gert í hvert skipti sem þeir setja eitthvað á heimasíðuna því að þá væri voðinn vís. En þetta ákvæði í frv. er með ólíkindum. Formaður nefndarinnar féllst ekki á þá ósk mína að þessu ákvæði yrði breytt og sagði að eina leiðin til þess að álagsgreiðslur til formanna stjórnmálaflokka færu út úr frv. væri sú að allir nefndarmenn styddu frv. Það væri leiðin til þess að þetta ákvæði færi út. Svo undarlega sem það hljómar átti þetta ákvæði um greiðslu til formanna stjórnmálaflokkanna að vera svipa á fulltrúa stjórnarandstöðuflokkanna til að styðja frv. Ef allir hefðu sagst styðja frv. hefði þetta ákvæði fallið út, greiðslur til formanna stjórnmálaflokkanna. Og ég óska eftir því að formaður allshn. útskýri eilítið þessa afstöðu sína. Mér er hún algjörlega óskiljanleg. Í lokin, herra forseti, vil ég taka fram enn á ný að okkur liggur ekkert á að ljúka þessari umræðu nú og gera frv. að lögum. Við eigum að vanda til verksins. Ég botna ekkert í því hvers vegna ekki má ræða svo umdeilt mál í þaula og skapa betri frið um það í þjóðfélaginu. Sem flm. frv. taldi ég mjög eðlilegt að vinnubrögð og kostnaður vegna þess lægi fyrir áður en það yrði að lögum en slíkar tölur liggja ekki fyrir nú og ófyrirséð að slíkt liggi fyrir áður en frv. verður að lögum. Slík afgreiðsla er óásættanleg.

Ég vil vekja athygli alþingismanna á því að það má búast við atkvæðagreiðslu hvenær sem er þar sem hv. þm. hefur lýst því yfir að hann muni leggja fram brtt. við frv. og þá þarf að leita afbrigða til þess að brtt. megi koma fram.

Herra forseti. Í þjóðfélaginu eru uppi háværar kröfur um hagræðingu og það er ljóst að Alþingi hefur brugðist vel við þeim kröfum því að nú eru það flutningsmennirnir sem rífa niður frv. Þetta mun örugglega spara heilmikla vinnu í framtíðinni. Vegna þeirra spurninga sem hv. þm. spurði mig um þær tölur sem ég nefndi er talnagrundvöllurinn tvíþættur. Annars vegar eru þau fjárútlát sem menn geta séð fyrir að ríkissjóði verði beitt fyrir á næsta ári eða allra næstu árum og hins vegar þær skuldbindingar sem geta fallið á ríkissjóð á löngu árabili. Síðari þátturinn er flóknari að reikna út eins og eftirlaunaskuldir líka yfirleitt eru. Hinn þátturinn, eftir þær breytingar ef samþykktar verða frá meiri hluta allshn., liggur núna á bilinu frá núll upp í 2--3 millj. kr. á ári.

Herra forseti. Skil ég hæstv. forsrh. rétt, er þá eingöngu verið að ræða um lífeyrisskuldbindingar? Frv. felur í sér miklu hærri kostnað, það gefur augaleið. Ég hélt að nánast hvert mannsbarn sem hefur lokið grunnskólaprófi í stærðfræði sæi að frv. felur í sér mun meiri kostnað en 1--2 millj. eða 6 millj. Ég veit ekki hvor talan er nær lagi. Var þá eingöngu verið að fjalla um lífeyrisskuldbindingar á næsta ári, 2004, í umræddri frétt?

Herra forseti. Það sem ég var að reyna að segja er þetta: Annars vegar er um að ræða bara bein útgjöld sem falla á ríkissjóð á næsta ári eða næstu árum, og þau eru mjög óveruleg vegna þess að það eru bæði plúsar og mínusar. Menn geta séð útgjöld upp á 3--6 millj. vegna tiltekinna atriða í frv. en síðar koma til frádráttar aðrir þættir sem leiða til lækkunar. Hinn þátturinn, lífeyrisskuldbindingar sem falla til á löngu árabili, er ágiskunarefni. Lífeyrisskuldbindingarnar eru reyndar háðar mjög mörgum mismunandi forsendum. Við sáum það til að mynda þegar sveitarfélögin samþykktu kjarasamninga kennara. Það var ekki reiknað út fyrr en löngu seinna að vegna þeirra samninga féllu lífeyrisskuldbindingar á ríkið sem námu mörgum milljörðum króna í einu vetfangi. Ríkið var ekki kallað til vegna þeirra samninga. Hv. formaður allshn. hefur leitað eftir því að fá einhvers konar mat tryggingafræðinga í þessum efnum. Við skulum vona að það berist sem allra fyrst inn í umræðuna.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þessar upplýsingar. Það verður fróðlegt að bera þær upplýsingar sem komu fram í fréttatímunum frá hæstv. forsrh. saman við þá útreikninga sem mér skilst á hv. formanni allshn. að við fáum síðar í dag, þ.e. ef ég skildi hann rétt. Það verður fróðlegt að bera þetta saman og sjá hver endanleg niðurstaða verður. En ég stend fastur á því að þegar menn ætla að gera frv. að lögum eiga þeir nokkurn veginn að gera sér grein fyrir kostnaðinum fyrir fram.

Hæstv. forseti. Það hlýtur að teljast nokkuð sérkennileg staða að hv. þm. sem er flm. þessa frv. lýsir því nú yfir að hann sé því andsnúinn. Ég hef reynt að botna eitthvað í hugarheimi hv. þm. og tel kannski að það sé best gert með því að lesa upp úr ræðu hans frá 13. október 2003. Þar segir hv. þm., með leyfi hæstv. forseta: ,,Bla, bla, bla.`` Nú spyr ég hv. þm: Má búast við því að hv. þm. sem í dag er andsnúinn frv. verði stuðningsmaður þess á morgun? 
            

Frú forseti. Mér finnst afar sérstakt að hlýða á hv. þingmann. Mér finnst hann oft með mjög ómálefnaleg svör og andsvör. Um daginn sagði hann að við værum á hleri, nú talar hann um hugarheim og svo snýr hann út úr ræðu. Þetta er ekki svaravert. Ég er búinn að segja að ég styð frv. ef ég fæ þessa grein út um greiðslur til formanna stjórnmálaflokka og við það stend ég. Ég trúi ekki öðru en að hv. þm. sé mér sammála um að þær greiðslur séu óeðlilegar.

Hæstv. forseti. Mér fannst hv. þm. ekki svara spurningunni. Má búast við því að hv. þm. styðji frv. á morgun og verði kannski andsnúinn því á mánudag? Það verður kannski dagaspursmál eftir því hvenær atkvæði verða greidd um frv. í þinginu hver afstaða hv. þm. er. Hvernig datt hv. þm. í hug að flytja eitthvert frv. sem hann hafði ekki hugmynd um hvaða kostnaðarafleiðingar hefði í för með sér fyrir ríkissjóð?

Frú forseti. Ég taldi að þessar kostnaðargreiðslur lægju fyrir við endanlega afgreiðslu frv. Ég er búinn að lýsa afstöðu minni til frv. og ég stend við hana. Ég tel að hv. þm. ætti að reyna að komast að kjarna málsins í staðinn fyrir að vera með þetta orðaval, tala um að liggja á hleri og hugarheim manna. Það mætti halda að hann hefði verið í læri hjá varaformanni Framsfl., hæstv. landbrh. 
            

Virðulegi forseti. Hv. þm. Sigurjón Þórðarson telur að ég hafi sem formaður allshn. sýnt af mér mikla óbilgirni við afgreiðslu málsins í nefndinni. Þá vil ég bara draga það fram í hverju óbilgirni mín fólst að mati þingmannsins þannig að það sé þingheimi alveg ljóst. Hún fólst í því að leggja til að frv. færi úr nefndinni í því formi hvað álag til formanna stjórnmálaflokkanna snertir sem þingmaðurinn sjálfur lagði til í upphafi sem meðflutningsmaður frv. Hann hefur nú opinberlega greint frá því að hann hafi verið meðflutningsmaður á frv. sem hann var efnislega ósammála. Hvernig á maður síðan að koma hér upp og standa undir því að maður hafi sýnt af sér óbilgirni með því að halda þingmanninum að frv. eins og hann lagði það sjálfur fram? Ég verð að segja að maður stendur algerlega á gati gagnvart þessari umræðu og ég held að þetta skýri sig allt sjálft þegar menn kynna sér málið.

Frú forseti. Ég tel rétt að upplýsa þingheim um það að frv. breyttist í meðförum nefndarinnar. Ég taldi, og tel enn, að frv. verði miklu betra ef við fellum þetta ákvæði út. Mér finnst óbilgirni að þegar flutningsmaður tillögu kemur með eina brtt. sem er alger grundvallarafstaða til málsins sé ekki hlustað. Það er algerlega óásættanlegt að Alþingi og stjórnvöld hafi bein afskipti af störfum stjórnmálaflokka, hvernig formenn og trúnaðarmenn í stjórnmálaflokkum eru launaðir. Ég stend við það. Mér finnst það vera mjög eðlileg afstaða og ég botna í rauninni ekkert í hv. þm. að vera mér ekki sammála. Ungir sjálfstæðismenn í Heimdalli hafa ályktað um þetta mál og ég held að hann ætti að kynna sér það.

Virðulegi forseti. Spurningin sem menn standa frammi fyrir hvað það atriði snertir sem hv. þm. vék að nú síðast er þessi: Er eðlilegt að greitt sé álag til formanna stjórnmálaflokka sem sitja á þingi en eru ekki í ráðherrastólum? Það atriði er tekið til nokkuð ítarlegrar umfjöllunar í frv. og afstaða meiri hluta nefndarinnar var sú að svarið við spurningunni væri já. Það væri eðlilegt. Þegar þingmaðurinn sem meðflutningsmaður að frv. lagði frv. fram svaraði hann þessari spurningu játandi þannig að mér þykir eðlilegt að hann komi hingað upp og greini frá því hvert hans svar sé við þessari grundvallarspurningu. Finnst honum eðlilegt að formenn stjórnmálaflokka sem sitja á þingi og eru ekki í ráðherrastólum fái greitt álag á þingfararkaup sitt eða fái með einhverjum öðrum hætti viðbótargreiðslur við þingfararkaup eins og það er ákvarðað af Kjaradómi? Þetta er ákveðið grundvallaratriði. Mér þykir afar einkennilegt að þingmaðurinn skuli nú skyndilega hafa slegist í hóp með Heimdalli og lýsi því yfir að það væri betra ef fleiri þingmenn kynntu sér ályktanir þeirra um hvernig haga beri sér í þessum málum.

Frú forseti. Það er óeðlilegt að stjórnvöld launi formönnum stjórnmálaflokka. Ég fer ekkert ofan af því. Ég tel að stjórnvöld eigi ekki að gera það. Ef á að launa formönnum stjórnmálaflokka sérstaklega eiga sjálfir stjórnmálaflokkarnir að gera það. Það er miklu eðlilegra og ég er sammála Heimdalli þar. Ég stend við það. Mér finnst miklum mun eðlilegra að styrkja með beinum hætti stjórnmálaflokka í stað þess að launa forustumönnum, trúnaðarmönnum. Hvað verður í næsta frv., gjaldkeri eða eitthvað þess kyns? Ég fullyrði að þetta ákvæði er algjörlega óeðlilegt 

Virðulegi forseti. Ég stend upp vegna þess að mér finnst mjög ómaklega vegið að formanni nefndarinnar. Ég sat í nefndinni þegar þetta var til umræðu og eins og þeim er kunnugt sem þar sátu var farið yfir hverja einustu grein og það var hlustað á alla í nefndinni, hvað við vildum gera og hverju við vildum breyta. Auðvitað kom formaðurinn með tillögu í nefndina. Mér hefði þótt mjög einkennilegt ef formaður nefndar hefði ekki lagt fram tillögur í nefnd eins og hann gerði. Varðandi þessa einu grein sem hv. þm. og flutningsmaður frv., Sigurjón Þórðarson, leggur til að verði breytt kom hann með það á síðustu stund málsins og vildi láta flytja þetta niður í núll. Þá var honum boðið að koma bara með brtt. eða setja það inn í álit. Hann þáði það ekki og ákvað að vera ekki með á þessu nál. Að gagnrýna formanninn eins og hér hefur verið gert finnst mér ómaklegt því að hann fór svo vel í gegnum málið og stóð sig með prýði.

Frú forseti. Ég get tekið undir það að hann hafi staðið sig með prýði framan af. En lokaafgreiðsla málsins er algjörlega óásættanleg, að ætla að nota þetta ákvæði sem svipu á stjórnarandstöðuflokkana, ef þeir ganga ekki að þessari mjög óeðlilegu greiðslu til formanna stjórnmálaflokka, ef þeir styðja ekki frv. í heild sinni, falli þetta út. Það gengur ekki upp að nota þetta ákvæði sem svipu. Ég skil það ekki og ég óska eftir því að formaður allshn. skýri þessa afstöðu sína. Staðan var sú að ef allir mundu styðja frv. mundi þetta ákvæði falla út og ef svo er ekki yrði það inni. Ég skil þetta ekki. Mér finnst þetta bara vitleysa.

Virðulegi forseti. Þegar þessi umræða kom upp var búið að gefa fundarhlé og fundarhlé og aftur fundarhlé, eins og hv. þm. veit sjálfur. Þú kemur með það á síðustu stund að þú viljir láta fella þetta niður í núll. Þá var Samf. búin að tilkynna að hún vildi ekki vera með og þá var bara eftir meiri hlutinn. Við vildum halda inni þessum 50%. Þér var alveg fullkomlega leyfilegt að koma með brtt. eða setja fram sérálit í nál. svo að þetta er enn þá ósanngjarnt.

Forseti vill minna hv. þingmann á hvernig hún ávarpar aðra hv. þm.

Frú forseti. Ég held að þessi umræða og ræða hv. þingmanns undirstriki það að þetta er flókið. Við verðum að taka meiri tíma í að skoða málið. Þessar greiðslur eru mjög umdeildar, einnig í Sjálfstfl., og ég held að það færi miklu betur á því að við tækjum þann tíma sem þarf í málið og reyndum að skapa betri sátt um það í þjóðfélaginu, fara m.a. yfir kostnaðinn. Það er furðulegt að standa í þessum sporum hér nú og fjalla um frv. án þess að vita nokkuð hvað það kostar. Í fyrrakvöld var af valdamesta manni þjóðarinnar slegið á að þetta kostaði 6 millj., svo er það hrokkið niður í 1--2. Ég veit ekki hver kostnaðurinn verður en það væri mjög fróðlegt að bera þessar tölur saman við endanlega útkomu sem við eigum von á í útreikningum hér í dag eða næstu daga. Ég tel að okkur liggi ekkert á að afgreiða þetta mál, það eigi að fara í góða umræðu og aftur inn í nefndina og skoðast mun betur.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Sigurjón Þórðarson segir í Fréttablaðinu í dag um það mál sem hér er rætt, með leyfi forseta: ,,Mér finnst ég hafa verið hafður að fífli.`` Þessi hv. þm. flutti þetta mál, talaði fyrir því í fjölmiðlum og hefur nú lagst gegn því, fyrst og fremst vegna ákvæðis um 50% álag á formenn stjórnarandstöðuflokka. Þá er spurt: Hver hafði hv. þingmann að fífli? Það hlýtur að hafa verið formaður Frjálsl. sem samþykkti framlagningu frv. fyrir hönd Frjálsl.

Frú forseti. Það kemur ekki á óvart að fá þetta frá framsóknarmönnum. Þessi umræða þeirra er mjög ómálefnaleg. Ég skil hana í rauninni ekki. Hvað er verið að spyrja um? 

Hæstv. forseti. Ég vitnaði í Fréttablaðið orðrétt þar sem haft er eftir hv. þm.: ,,Mér finnst ég hafa verið hafður að fífli.``  Svo er mikilvægt að spyrja einnig, hæstv. forseti, í ljósi þessarar umræðu: Af hverju flutti hv. þm. málið með þessu ákvæði inni í frv. upphaflega?

Frú forseti. Ég flutti frv. vegna þess að ég taldi að þetta ætti að vinnast vel og í sátt allra flokka á þingi. Ég tel áfram að svo eigi að vera og ég tel að við eigum að gefa okkur góðan tíma í að ræða þetta. Ég held að þessi ummæli sem hv. þm. er að ræða um hér hafi verið sögð eitthvað í ljósi þess að mér var misboðið með þátttöku í nefndarstarfinu. Þá á ég við að meiri hlutinn lætur okkur taka þátt í einhverju leikriti í allshn. Ég hefði talið miklu nær fyrir þennan vinnustað, hið háa Alþingi, að við færum í málefnalega umræðu í nefndum þingsins í staðinn fyrir að taka þátt í einhverjum meirihlutaleik. Það skiptir máli að það sé friður um kjör okkar og æðstu embættismanna þjóðarinnar, ég tel það, og ég tel að hv. þm. sé mér sammála og þess vegna eigi þetta mál að fá góða umfjöllun.

Frú forseti. Ég kveð mér hljóðs til að skýra afstöðu mína til málsins í ljósi stöðu þess eins og það er nú og mæla fyrir brtt. sem ég flyt á sérstöku þskj. Þegar verið er að gera breytingar á eftirlaunum æðstu embættismanna þjóðarinnar er eðlilegt að forsn. flytji slík mál. Til mín var því leitað sem fulltrúa í forsn. um meðflutning á frv. Um frv. sem lúta beint að þingmönnum sjálfum þarf að nást þverpólitísk samstaða. Því er eðlilegt að auk fulltrúa í forsn. hafi verið leitað til fulltrúa þess flokks sem ekki á sæti í forsn. Ég er hlynnt því meginefni frv. að samræma og steypa í ein lög ákvæðum um lífeyris- og eftirlaunaréttindi æðstu handhafa löggjafarvalds, framkvæmdarvalds og dómsvalds. Ákvæði um að opna þann möguleika að þeir sem hafi staðið mjög lengi í eldlínu stjórnmálanna geti farið nokkru fyrr á eftirlaun en áður hefur verið tel ég sömuleiðis skynsamlegt. Ég legg áherslu á að þar er aðeins verið að tala um tilvik sem eðli málsins samkvæmt eru sárafá. Um það má hins vegar deila hvar setja eigi viðmiðunarmörk af þessu tagi, bæði hvað varðar aldur og upphæðir. Stuðningur minn við þetta frv. og meginefni þess veldur því að ég stend að flutningi þess með þremur öðrum félögum mínum úr forsn. og undir forustu forseta þingsins, Halldórs Blöndals. Með því að standa að flutningi málsins og sjá til þess að það komist til umfjöllunar á Alþingi var ég að leggja því lið að málið kæmist á dagskrá og fengi þinglega meðferð. Ég hafði hins vegar, eins og aðrir hv. þm., afar skamman tíma til að skoða einstök efnisatriði málsins og hafði reyndar strax fyrirvara á nokkrum þeirra. Það voru mér því mikil vonbrigði að ekki tókst í allshn. að ná samstöðu um afgreiðslu málsins og gera á frv. breytingar sem sættu menn betur við efni þess og lægði öldur í kringum málið. Ég tek undir það efni í nál. meiri hluta hv. allshn. þar sem nefndin leggur jafnframt áherslu á að tekið verði til athugunar hvort gera skuli breytingar á lögum um Kjaradóm þannig að hann geti framvegis ákvarðað álag á þingfararkaup í stað þess að sú ákvörðun sé í höndum þingmanna sjálfra. Ég tek undir það álit meiri hluta allshn. að það sé eðlilegt að Kjaradómur ákveði samkvæmt gildandi lögum um þingfararkaup einnig kjör þingmanna í heild sinni. Undir þetta tek ég. Ég tel rétt að allir þeir þættir sem snúa að grunnlaunum og þá álagsgreiðslum séu á sömu hendi og það verði skoðað hvort ekki sé rétt að flytja þetta til Kjaradóms. Ég tel einnig mikilvægt að það verði skoðað hvernig kjörum æðstu embættismanna annars staðar á Norðurlöndunum sé háttað og hvernig greiðslur til þeirra fari fram, ekki eingöngu að upphæðir séu bornar saman heldur hvaða fyrirkomulag sé á greiðslum til æðstu embættismanna annars staðar á Norðurlöndunum og að við tökum tillit til þess í okkar lagaumhverfi. Frú forseti. Ég hef því ákveðið að flytja brtt. við það atriði sem varðar álag á laun til forustumanna stjórnmálaflokkanna, þeirra sem ekki eru jafnframt ráðherrar. Meiri hlutinn leggur til að fallið verði frá hugmyndum um að hækka álagsgreiðslur til forustumanna fastanefnda úr 15% í 20% og tel ég það rétt. Varðandi þetta ákvæði í frv. tel ég að um of sé verið að auka launabilið milli þingmanna og því er ég mjög sátt við þessa brtt. Fyrir því eru vissulega rök að óeðlilegt geti talist að forustumenn stjórnarandstöðu á hverjum tíma, sem þetta atriði snýr yfirleitt fyrst og fremst að, fái ekki slíkt álag á laun þegar allstór hópur þingmanna og ráðherra fær slíkar kaupgreiðslur. Ég tel þó réttast að fallið verði frá þessum áformum að sinni og Kjaradómi verði falið að meta þetta atriði sérstaklega. Til vara flyt ég tillögu um að þetta álag verði lækkað til jafns við það sem formenn þingnefnda og formenn þingflokka og forsætisnefndarmenn fá samkvæmt gildandi lögum og gerð er tillaga um í brtt. meiri hluta allshn. að verði áfram. Ég tel mikið álitamál hvort slíkar álagsgreiðslur til formanna stjórnmálaflokkanna eigi að koma í gegnum þingið og hvort ekki sé rétt að skoða það mjög gaumgæfilega hvort slíkar greiðslur, við getum kallað það álagsgreiðslur, komi ekki sérstaklega í gegnum framlög til stjórnmálaflokkanna og að við eflum lýðræðið og lýðræðisumræðu í landinu og styrkjum stöðu formanna stjórnarandstöðuflokkanna með þeim hætti að auka framlög til stjórnmálaflokkanna og þannig efla það lýðræði sem við viljum búa við. Ég tel að þar megum við læra mikið af nágrannalöndum okkar og það sé að mörgu leyti til vansa hvernig búið hefur verið að stjórnarandstöðuflokkunum fram að þessu. Okkur ber að efla allt það sem lýtur að frjálsri umræðu og það gerist í gegnum stjórnarandstöðuflokkana á hverjum tíma. Ég tel því rétt, miðað við að ekki náðist um þetta samkomulag í allshn., að ég geri við frv. brtt. en ég tel rétt að skoða þetta vel og hafa til samanburðar það sem gerist annars staðar á Norðurlöndunum. Frv. hefur bæði kosti og galla en ég met það svo að lífeyrissjóðsbreytingin vegi þyngra en aðrar breytingar sem fram koma í frv., bæði til lækkunar og hækkunar lífeyrisréttinda og eins hvað varðar álagsgreiðslur þingmanna. Á þeim forsendum var ég meðflm. forsn. en að sjálfsögðu á frv. að fá eðlilega þinglega meðferð og að unnið verði að því nú við 2. umr. að ná sátt um ýmsa þætti sem umdeildastir eru í frv. Frú forseti. Það var alveg ljóst frá upphafi, frá því að ég fékk frv. fyrst í hendurnar, á miðvikudaginn var --- og það á við um aðra þingmenn í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs --- bæði hvað varðar undirbúning að frv. og eins eftir að málið kom inn til þingflokksins að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð mundi aldrei standa að afgreiðslu frv. óbreyttu. Það var einnig ljóst að algjör andstaða var við frv. í okkar röðum þannig að það á ekki að koma neinum á óvart. Þingflokkurinn gaf aldrei fyrirheit um að styðja frv. í óbreyttri mynd, eða styðja frv. yfirleitt. Eins og ég lýsti í upphafi gerði ég þetta sem fulltrúi í forsn. og á þeirri forsendu sem ég lýsti hér áður. Frv. er að nokkru leyti byggt á því fyrirkomulagi sem viðhaft er í nágrannalöndum okkar, þ.e. þeim löndum sem næst standa að stjórnmálahefðum og stjórnskipan. Ég tel að það sé ámælisvert að vinna ekki þverpólitískt að breytingum á kjörum æðstu embættismanna ríkisins og þá er ég að vísa til þess að ég tel þennan aðdraganda að frv. ámælisverðan. Sem þing eigum við að viðhafa þau vinnubrögð að geta skipað nefnd --- það má vera í upphafi kjörtímabils --- sem hefur það formlega hlutverk að skoða kaup og kjör. Hún getur unnið í fullum trúnaði en hún á ekki að skila af sér fyrr en nokkur sátt er orðin innan nefndarinnar og auðvitað á að gefa sér tíma í hinu hv. Alþingi til að fjalla svo um þær tillögur sem koma frá nefndinni. Hér á aldrei að vera nein launung á ferð. Allt á að vera opið og við eigum að vera menn til að taka þeirri gagnrýni sem fram kemur og gera þær breytingar ef þarf við vinnslu málsins. Auðvitað er best að öll ákvæði um kaup og kjör séu ekki í höndum þingsins. Þá er ég að tala um þessar álagsgreiðslur. Ég teldi best að þær væru í annarra höndum. Það þarf að gefa sér tíma til að fara yfir kostnað og samanburð á tillögum sambærilegra kjara annars staðar á Norðurlöndunum og skoða hvernig þessum málum er þar fyrir komið. Frú forseti. Ég mun í samræmi við þá meginafstöðu sem ég hef hér lýst greiða hinni almennu kerfisbreytingu atkvæði, þ.e. styðja greinar 1--22 með þeirri undantekningu þó að ég mun sitja hjá við ákvæði 6. gr. Um þá grein hef ég haft fyrirvara frá upphafi. Afdrif brtt. minnar við 22. gr. munu svo ráða úrslitum um endanlega afstöðu mína til málsins.

Virðulegi forseti. Það verður að segjast alveg eins og er að það er orðið afar dapurlegt að hlýða á fulltrúa stjórnarandstöðuflokkanna koma hér upp á harðahlaupum frá því máli sem þeir tóku þátt í að undirbúa, máli sem er lagt fram með samþykki formanna allra flokkanna og með flutningsmönnum úr öllum þingflokkum að fengnu samþykki allra þingflokka. Varðandi það helsta efnisatriði sem hv. þm. gerði athugasemd við, greiðslur til formanna stjórnmálaflokka sem sæti eiga á þingi, ganga þau rök ekki upp sem bent er á, að það eigi að vísa því yfir til stjórnmálaflokkanna að ákveða að greiða álag. Þeir hafa ákveðið að gera það ekki og þrátt fyrir auknar fjárveitingar í nýsamþykktum fjárlögum hafa þeir ákveðið að gera það ekki, heldur þvert á móti ákveðið að leggja þetta fram svona eins og það er. Brtt. sem gerðar eru á frv. gera það að verkum að frv. gengur skemur en lagt var til. Hvernig geta menn sagt hér úr ræðustól, ekki bara hv. þm. Þuríður Backman heldur fleiri þingmenn stjórnarandstöðunnar: Ég ætla ekki að styðja frv. sem gengur skemur en frv. sem ég lagði til? Ætla menn virkilega að halda því fram að nokkur maður trúi þessu? Ég tel mig alveg átta mig á því í hvaða stöðu hv. þm. Þuríður Backman er. Hún er í þeirri einkennilegu stöðu að vera flm. að máli sem formaður hennar samþykkir, sem þingflokkur hennar samþykkir en hleypur síðan frá og skilur hana eftir með ábyrgðina.

Er þetta línuívilnunarmaðurinn?

Hún á alla mína samúð, að sitja í þingflokki með slíkum mönnum.

Frú forseti. Ég hélt að ég hefði tekið það alveg skýrt fram í upphafi að þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs veitti þessu máli aldrei brautargengi. Það kom aldrei samþykkt frá þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Það var vitað frá upphafi, við undirbúning þessa máls. Það er þó alveg ljóst að formaður þingflokks Vinstri grænna kom að því máli en ég ætla ekki og get ekki fyrir hans hönd rætt það á hvaða stigi hann skildi við málið. Þegar það kom fullbúið í mínar hendur þennan sama dag og það var kynnt í þingflokkunum var alveg ljóst að það yrði aldrei stuðningur við málið í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Það var alveg ljóst enda kom enginn stuðningur frá þingflokksfundinum. Aftur á móti tók ég þá ákvörðun að vera meðflutningsmaður á þeim forsendum sem ég gerði sem fulltrúi í forsn. til að fá umfjöllun um málið í þinginu enda erum við að fjalla um það núna og höfum möguleika á að breyta því. Ég er hlynnt þeim kerfisbreytingum að færa lífeyrissjóðsgreiðslurnar og að koma þeim úr þeim sérsjóðum sem þeir voru í og færa lífeyrisréttindi alþingismanna vegna æðstu embættismanna þjóðarinnar undir einn hatt. Það vita þeir sem óskuðu eftir því að forsn. öll var með. Það var minn stuðningur við frv. en fyrirvari við aðra þætti.

Herra forseti. Þetta er ákaflega skýrt mál. Formaður Vinstri grænna studdi málið og styður væntanlega enn --- eða hvað? Málið er lagt fram á þeirri forsendu að allir stjórnmálaflokkar standi að því. Öðruvísi hefði það ekki verið lagt fram með öllum þessum flm. Það þarf enginn að telja þingheimi trú um að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hafi ekki stutt þetta mál. Það er ekki hægt að vera flm. að máli á þeim grundvelli að menn styðji ekki einstök ákvæði frv. ef gagnrýni kemur fram á þau opinberlega. Það er ekki hægt.

Enn ein framsóknarósvífnin.

Það er ekki hægt. Það sem mér virðist, í ljósi þessara skýringa sem hér hafa komið fram, vera á ferðinni er einhver togstreita eða valdabarátta milli formanns flokksins, hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, og hv. þm. Ögmundar Jónassonar. Það virðist eins og hann hafi barist heiftarlega gegn því innan flokksins að hv. formaður flokksins, Steingrímur J. Sigfússon, fái 50% álag á þingfararkaup sitt eins og ég tel eðlilegt að formenn stjórnmálaflokka fái ef þeir eru ekki ráðherrar. Það hefur lengi verið rætt í hópi þingmanna að bæta kjör formanna stjórnmálaflokkanna og löngum verið stuðningur við það viðhorf. En það virðist vera eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson sé sérstakur baráttumaður gegn bættum kjörum formanns Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og það má ætla að það séu sömu vandamál innan Vinstri grænna og eru innan Samf. og við sáum koma fram í umræðum fyrr á þessum morgni.

Ósatt.

Frú forseti. Ég er ekki að hlaupa frá einstökum atriðum þessa máls vegna einhvers utanaðkomandi þrýstings. Ég hafði þennan fyrirvara á og það er alveg ljóst hvers vegna ég var meðflutningsmaður á þessu frv. sem fulltrúi í forsn. Ég tek það fram og tek undir það að ástæða er til að styrkja stöðu stjórnarandstöðuflokkanna pólitískt, þ.e. með hærri framlögum til flokkanna, þannig að starf þeirra geti verið öflugra. Ég tel líka að það eigi að bæta stöðu formanna stjórnarandstöðuflokkanna þannig að þeir standi betur að vígi gagnvart ráðherrum og öðrum þeim í forustu stjórnarliða sem hafa miklu betri aðstöðu en formenn stjórnarandstöðuflokkanna hafa. Ég nefndi líka áðan að ég tel rétt að skoða hvort þessi framlög til að styrkja stöðu formannanna eigi þá ekki að koma í gegnum framlögin til flokkanna eins og verið er að eyrnamerkja til flokkanna, almennt, vegna kjördæmabreytinga, og nýr liður gæti bæst við vegna formanna flokkanna. Það má skoða hvort ekki sé hægt að styrkja stöðu þeirra í gegnum þau framlög.  Það var vitað að ekki yrði stuðningur frá þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Það var ljóst, og það var líka ljóst hvers vegna ég var meðflutningsmaður á þessu máli þannig að ég er ekki að hlaupa frá einu eða neinu.

Hæstv. forseti. Við ræðum frv. til laga um eftirlaun forseta Íslands, ráðherra, alþingismanna og hæstaréttardómara sem flutt er af hv. þingmönnum, fulltrúum allra þingflokka á Alþingi. Það hefur verið fróðlegt að fylgjast með framvindu þessa máls allt frá því að það kom fram á Alþingi fyrr í þessari viku og það má segja að að vissu leyti hafi atburðarásin verið sérkennileg svo ekki sé dýpra tekið í árinni. Ljóst er að grundvöllur þess að þetta mál var flutt á Alþingi er samkomulag milli forustumanna stjórnmálaflokkanna sem eiga þingflokka á Alþingi. Annars hefði málið væntanlega aldrei komið fram með þeim hætti sem það liggur hér fyrir. Málið fór í gegnum alla þingflokka og flm. eru, eins og fram hefur komið, hv. þm. úr öllum þingflokkum. Eftir að málið kom fram og frv. var dreift í þingsölum hefur verið athyglisvert að fylgjast með hvernig því hefur reitt af, bæði innan þingflokka og í þingnefnd. Það er ljóst að stjórnarandstaðan á Alþingi hefur algjörlega fallið á prófinu í þessu máli. Ef við förum aðeins yfir það í nokkrum atriðum er ljóst að hv. þm. Samf. hreinlega hrukku af hjörunum eins og maður segir stundum þegar fólk fer á taugum í einstökum málum. Það var mikið uppnám í þingflokki Samf., augljóslega. Það urðum við vör við sem vorum í þinghúsinu og fylgdumst með hvernig lífið gekk fyrir sig þessa daga. Mér virðist sem aðilar utan Alþingis hafi algjörlega tekið völdin í þingflokki Samf. og þar á ég við annars vegar forustu verkalýðshreyfingarinnar þar sem um er að ræða félaga í Samf. sem tjáðu sig opinberlega í fréttum og annars staðar og áttu greinilega samskipti við einstaka þingmenn um málið og eins virðist mér sem varaformaður flokksins sem hér gekk út og inn á tímabili og átti viðræður við þingmenn hafi hreinlega gripið í taumana og tekið völdin í þingflokknum. Mér þykir leitt, virðulegur forseti, að upplifa það að eitt helsta vandamál sem mér virtist á tímabili hrjá Samf., þ.e. ákveðinn ótrúverðugleiki sem mér fannst blasa við í störfum þeirra, hefur þvegist illa af þeim, a.m.k. í þessu máli. Það verður að segja eins og er að það eru vonbrigði vegna þess að auðvitað er mikilvægt að einstakir stjórnmálaflokkar og þingflokkar starfi þannig að hægt sé að treysta störfum þeirra. Ég vil hins vegar taka fram að mér virðist sem einn hv. þm. úr þingflokki Samf., þ.e. Guðmundur Árni Stefánsson, sem flytur málið ásamt fleirum, ætli að standa í fæturna og fylgja því eftir til enda eins og fram hefur komið í viðtölum við hann. Ég verð bara að segja eins og mér býr í brjósti að mér finnst hv. þm. maður að meiri að standa í fæturna og fylgja málinu eftir sem hann hefur hér flutt inn sem meðflutningsmaður að frv. til laga. Það hefur einnig verið athyglisvert að fylgjast með Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði, hvernig framganga þeirra hefur verið. Eins og fram hefur komið byggir tilvist frv. á samkomulagi milli formanna flokkanna og það hefur komið fram í fréttum og viðtölum að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, formaður flokksins, virðist vera að hlaupa frá samkomulaginu, eða það er mitt mat á þeim viðtölum sem hafa komið fram við hann. Hins vegar hefur hv. þm. Ögmundur Jónasson verið sjálfum sér samkvæmur. Hann hefur í hvert einasta skipti sem hér hefur komið til umræðu eitthvert mál er varðar þingmenn eða ráðherra eða aðra forustumenn þjóðarinnar snúist algjörlega öndverður og mælt mjög gegn öllum málum sem hafa komið fram á því sviði. Því má segja að hann hafi verið sjálfum sér samkvæmur í þessu efni. Hv. þm. Þuríður Backman sem er meðflutningsmaður að þessu máli hefur gert grein fyrir afstöðu sinni til þess. Mér finnst hún koma fram með málefnalegum hætti. Mér finnst rétt að gefa henni þá einkunn og það verður athyglisvert að fylgjast með því hvort hún muni fylgja málinu þegar á reynir við afgreiðslu þess. Ef við snúum okkur síðan að Frjálsl. hefur kannski athyglisverðasta framgangan verið hjá hv. þm. Sigurjóni Þórðarsyni sem er búinn að lýsa því yfir að hann muni ekki styðja þetta mál sem hann sjálfur flytur. Hann hefur sem sagt komið alveg skýrt fram með það. Ég verð að segja að mér finnst framganga hv. þingmanns vera athyglisverð og ég hygg að það að lýsa því svona skýrt yfir að viðkomandi þingmaður muni ekki fylgja máli sínu eftir sem hann flytur sjálfur muni hanga sem myllusteinn um háls hans til framtíðar. Það er ekki mjög algengt hér á Alþingi að flm. mála lýsi því yfir áður en lokið hefur verið við umfjöllun um mál að þeir muni ekki styðja það. Þetta vildi ég rétt hlaupa yfir, hæstv. forseti. Mér finnst eðlilegt að gera það eftir þá atburðarás sem hér hefur verið í umfjöllun um þetta mál. Ef ég held mig aðeins lengur við hv. stjórnarandstöðuna er ljóst að hlutskipti hennar hér á síðustu dögum þingsins fyrir jól er mjög sérkennilegt. Eftir alla umræðuna sem fór fram um hið svonefnda öryrkjamál var athyglisvert að fylgjast með því í gær þegar það var tekið til lokaafgreiðslu að stjórnarandstaðan treysti sér ekki til þess að standa að því að kjör öryrkja yrðu bætt sem nemur einum milljarði króna og gerðar ákveðnar kerfisbreytingar á lögunum sem fyrst og fremst koma til hagsbóta þeim öryrkjum sem verða öryrkjar á unga aldri. Mér fannst mjög athyglisvert að upplifa það að stjórnarandstaðan treysti sér ekki til að standa að því að bæta kjör öryrkja með þessum hætti. Það þarf ekki að eyða lengri tíma í að fara yfir þetta mál sem hér er til umræðu. Ef maður setur þetta í myndlíkingu má segja að stjórnarandstaðan minni á hóp af fiðurfé sem tvístrast í allar áttir þegar áreiti verður. Það er sú mynd sem stendur í mínum huga og ég ætla að leyfa henni að vera þannig, það kannski léttir manni í sinni. Síðan varð umræða fyrr í morgun um heilbrigðismál. Þar gagnrýndi Samf. harðlega að ekki skyldi veitt meira fjármagn til heilbrigðismála eftir að flokkurinn hafði tekið þá afstöðu á landsfundi sínum að nægt fé væri veitt til heilbrigðismála, það þyrfti einungis að nýta það betur. Það er margt athyglisvert, virðulegur forseti, sem hefur fram komið í umræðu hér á Alþingi á síðustu dögum fyrir þinghlé. Það er kannski eins og oft vill verða en ég hef farið yfir nokkur atriði sem það snertir. Ef ég sný mér síðan að frv. efnislega sem hér er til umræðu er ljóst að það felur í sér ýmis ákvæði sem ég tel mjög eðlilegt að lögfesta og ég tel eðlilegt að ljúka afgreiðslu á því máli núna fyrir jólahlé. Eitt sérstakt efni frv. hefur verið hér til umræðu, þ.e. greiðslur til formanna stjórnmálaflokka sem eru ekki ráðherrar, þ.e. eins og staðan er í dag formanna stjórnarandstöðuflokkanna. Afstaða mín er sú að það sé sanngjarnt og eðlilegt að þessir aðilar njóti betri kjara en almennir þingmenn. Mér finnst það bara eðlilegt. Við höfum fylgst með þeim ágætu félögum okkar, formönnum stjórnarandstöðuflokkanna, og upplifað það að þeir hafa lagt af mörkum mjög mikla vinnu. Á þeim er mikið álag í allri þeirri umræðu sem á sér stað um stjórnmál og ýmis þau störf sem fylgja. Mér finnst mjög eðlilegt að þessir aðilar njóti álags á laun sín og ég mun styðja að það verði með þeim hætti sem fyrir liggur í því frv. sem hér er til umræðu. Ég tel líka að þau ákvæði sem fjalla um eftirlaun í frv. séu til bóta og ég tel eðlilegt líka að frv. verði afgreitt með þeim hætti sem fyrir liggur. Miðað við umræðuna eins og hún hefur verið í fjölmiðlum að undanförnu og af hálfu ýmissa aðila í þjóðfélaginu held ég að við þurfum að halda því til haga, sem við auðvitað vitum, að með þessu frv. er ekki verið að hækka laun almennra þingmanna. Ég tel að við hv. þm. sem erum hér að störfum á Alþingi eigum að sameinast um að halda því til haga og leiðrétta þann misskilning sem greinilega hefur verið uppi í þjóðfélaginu að verið sé að hækka laun almennra þingmanna. Það er ekki svo. Það er mál sem við ættum að geta staðið saman um að halda til haga og sjá til þess að réttar upplýsingar komi fram í umræðunni  Ég vil síðan í lokin taka undir það sem kemur fram í nál. meiri hluta allshn., þ.e. að Kjaradómi verði falið að ákvarða greiðslur til þeirra þingmanna sem gegna sérstökum trúnaðar- og ábyrgðarstörfum á Alþingi. Ég tel það eðlilegt og styð þá breytingu sem meiri hlutinn leggur til í nál. sínu og vil enda mál mitt á því að segja að ég tel engin rök til þess að fresta afgreiðslu þessa máls. Ég tel að það liggi mjög ljóst fyrir. Það er búið að vinna það vel í allshn. og þess vegna styð ég að málið verði tekið til lokaafgreiðslu áður en hv. Alþingi lýkur störfum fyrir jól.

Forseti. Síðasti hv. ræðumaður hélt því fram að ekki hefði staðið til að hækka laun einstakra þingmanna. Þó gerði frv. við fyrstu gerð ráð fyrir að 22 af 51 sléttum þingmanni fengju hækkun með hækkun álags úr 15% í 20%. Það hefði t.d. þýtt að laun eins hv. þm. sem nú situr í forsetastóli hefðu hækkað um 45 þús., úr álagi sem var u.þ.b. 135 þús. kr. í álag sem er 180 þús. kr. Nú er búið að ákveða að benda Kjaradómi á að hækka þetta vegna þess að menn treysta sér ekki til þess að gera það hér í þinginu, og það er auðvitað hróss vert. Erindi mitt í ræðustólinn var þó þetta fyrst og fremst: Skildi ég hv. þm., formann fjárln. og fleira, rétt að það væri sérstök aðfinnsla hjá honum að þingmenn Samf. hlustuðu og hefðu samráð við forustu verkalýðshreyfingarinnar?

Virðulegur forseti. Vegna fyrirspurnar hv. þingmanns hef ég ekki lýst því að ég hafi neitt við það að athuga. Það er engin aðfinnsla af minni hálfu hvernig samskipti þingflokkur Samf. hefur við forustu verkalýðshreyfingarinnar, það er algjörlega mál hans sjálfs. Ég var einungis að lýsa hvernig ég upplifði hér atburðarásina eins og hún var síðustu daga en ég ætla ekki að skipta mér af því hvernig samskipti eru á milli þessara aðila. Þeir hafa þau bara eins og þeim sýnist hverju sinni og ég ætla ekki að blanda mér í það.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta svar. Ef nefnilega einhver flokkur er frægur hér á þinginu fyrir ýmislegt klandur og klúður í samráði er það Framsfl. Það er sami Framsfl., hinn hvikuli og óstöðugi flokkur, og braut á samkomulagi sínu við öryrkjahreyfinguna, það er sami Framsfl. og hér ætlaði að standa fyrir því að skera niður atvinnuleysisbætur og ráðast að kjörum fiskverkafólks. Sem betur fer bar forusta verkalýðshreyfingarinnar gæfu til að snúa þessum hvikula, óstöðuga og ómálefnalega flokki frá hinum síðari illverkum sínum þó að hið fyrsta stæði honum til háðungar um langan aldur.

Virðulegur forseti. Varðandi öryrkjamálið sem við köllum svo er eins og ég sagði í ræðu minni athyglisvert að stjórnarandstaðan skuli ekki hafa treyst sér til þess að standa að því með stjórnarliðum á Alþingi að bæta kjör öryrkja sem nemur einum milljarði króna. Það er mjög sérkennilegt og ég veit ekki hvernig maður á að orða það frekar en stjórnarandstaðan verður auðvitað að eiga það við sig. Ég vil hins vegar halda því til haga að stjórnarandstaðan treystir sér ekki til að ganga þennan veg þannig að stjórnarliðar hér eiga heiðurinn af því að hafa bætt kjör öryrkja í landinu um einn milljarð króna. Við erum að sjálfsögðu stolt af því.

Frú forseti. Hv. þm. talaði um uppnám í Samf. og setti eitthvað út á vinnubrögð hennar. Það sem er alvarlegt í þessu máli eru vinnubrögð stjórnarmeirihlutans sem myndast í þessu máli og hvernig hann hélt á sínum málum í nefndinni. Það er alveg ljóst að málið var ekki kostnaðargreint sem er algjörlega óásættanlegt af hálfu Samf., hraðinn var þar slíkur að það kallaði á að menn vissu nánast ekki hvað þeir væru að samþykkja ef þeir ætluðu að keyra þetta núna í gegnum þingið. Þess vegna bað Samf. strax á fyrsta fundi allshn. um að málið yrði skoðað ítarlega enda er þetta grundvallaratriði sem við eigum að vanda okkur við. Síðan er rétt að taka fram að framlagning máls þýðir ekki að flm. fái svokallaða ,,blankó`` ávísun um málið. Hin eðlilega þingmeðferð er að málið fái umræðu í nefndinni og taki væntanlega breytingum sem flm. eru oftar en ekki flm. að. Að lokum er rétt að það komi hérna fram að í nefndinni, allshn. sem ég sat í, gerði minni hlutinn fjölda athugasemda varðandi efnisatriði frv. Það voru gerðar athugasemdir um hvort þingmenn gætu fengið tvöfalt álag, um hvernig Kjaradómur ætti að koma að þessu og hvernig við ættum að haga þessu með iðgjaldið. En það er alveg ljóst að það voru tvö efnisatriði sem stjórnarmeirihlutinn, fulltrúar Sjálfstfl. í nefndinni sagði að það mundi brjóta á og það voru þau ákvæði sem snertu formann þeirra, Davíð Oddsson, hv. þm. og hæstv. forsrh. --- þeir sögðu að 80% reglu forsrh. og 55 ára reglu forsrh. yrði ekki haggað. Það er rétt í málinu og þeir sögðu að það mundi brotna á þessu.

... forsrh. ...

Virðulegur forseti. Ég á ekki sæti í allshn. þannig að ég get ekki tjáð mig um það sem þar fór fram en ég ætla ekkert að setja út á lýsingar hv. þingmanns í þeim efnum. Ég hins vegar treysti mjög vel fulltrúum stjórnarliða sem þar vinna og sérstaklega formanni nefndarinnar sem hefur að mínu mati stýrt þessu máli mjög vel. Hvað þýðir að heimila framlagningu máls? Það er eitthvað sem hver þingflokkur verður að eiga við sig en ég verð hins vegar að segja að það er mjög athyglisvert að flm. máls eins og í þessu tilfelli skuli lýsa því yfir áður en málið hefur hlotið lokaafgreiðslu að þeir muni ekki standa að því. Ég vil halda því til haga hér og það er auðvitað mjög sérkennilegt og gerist varla á Alþingi nema í algjörum undantekningartilfellum. Ég man reyndar ekki eftir slíku tilfelli eftir að ég byrjaði störf hér.

Frú forseti. Við erum fyrst og fremst að tala um tvenns konar hluti, þ.e. vinnubrögð og síðan efnisatriði málsins. Það er alveg ljóst að málið kallar á ítarlegri umræðu og við í Samf. höfum bent á það. Nú hefur málsmetandi aðili sem tekið er mark á í kjarasamningum bent á allt aðrar tölur en t.d. hæstv. forsrh. hefur gert. Við teljum það einfaldlega vera góð vinnubrögð. Ég trúi því ekki að hv. þm. Magnús Stefánsson sem er formaður fjárln. styðji svona vinnubrögð, svona hraða í jafnstóru og mikilvægu máli og þetta er. En það er alveg merkilegt í umræðunni að flestir stjórnarliðar sem hafa tekið þátt í henni tala eins og þeir hafi allir setið í allshn. og eru að fullyrða um eitt og annað sem þar fór fram. Ýmsar getgátur eru út í hött, t.d. hverjir hafi komið að ákvarðanatöku hjá einstökum flokkum. Ég ráðlegg fólki að kynna sér málið aðeins betur án þess að vera með hálfkveðnar vísur í jafnmikilvægu máli og þetta er. 
            

Virðulegur forseti. Hvað varðar vinnubrögð í nefndum þá tók ég fram að ég treysti mjög vel þeim fulltrúum sem sitja í allshn. til að vinna málið eins og vera ber og ég tel að svo sé. Ég hef ekki verið að lýsa neinni atburðarás í allshn., ég tók fram að ég á ekki sæti þar og legg ekki mat á það sem þar hefur farið fram. En hinu sem varðar ákvarðanir einstakra flokka í málinu lýsti ég í ræðu minni hvernig ég upplifði það hér hvernig afstaða í Samf. breyttist eftir því sem leið á tímann og ég lýsti því hvernig ég upplifði það og lagði mat á það hvaða aðilar höfðu helst áhrif á hvaða afstöðu Samf. tekur í þessu máli. Það var bara eins og ég upplifði það og ég hef lýst því.

Herra forseti. Hv. þm. beindi orðum sínum að mér og því að ég væri andvígur frv. núna. Ég veit nú að ég hefði ekki átt að skrifa upp á frv. nema með fyrirvara. Ég gerði ákveðin mistök og ég viðurkenni það. Og ég vil kenna um reynsluleysi mínu, ég er að hefja störf hér og þetta er mitt fyrsta skeið sem stjórnmálamaður og ég viðurkenni að hafa gert mistök. En ég vil þá spyrja þennan hv. reynslumikla formann fjárln. hvort ekki sé gott og æskilegt að frv. verði kostnaðarmetið áður en það fer frá nefndinni. Mér finnst það vera eðlileg krafa og okkur liggi ekkert á í þessu máli. Ég sé ekkert sem kallar á að við klárum það einn, tveir og þrír. Ég held að það sé um að gera að fara vel yfir frv. og komast að sanngjarnri niðurstöðu og ég trúi því að við getum þá staðið saman að því þegar botn er kominn í það. Lífeyrissjóðsmál eru flókin og það þarf að fara yfir þetta.

Virðulegur forseti. Já, ég skal alveg virða það sem hv. þm. sagði, að hann hafi gert mistök og kennir þar um reynsluleysi. Ég skal alveg virða það og tek það bara eins og það er. Hins vegar liggur veruleikinn á borðinu og honum verður ekki breytt. Hvað varðar kostnaðarmat frv. er það auðvitað rétt að það ber að leggja fram kostnaðarmat og það er gert við stjórnarfrv., alltaf gert þegar stjórnarfrv. eru lögð fram. Hv. þm. Bjarni Benediktsson hefur farið yfir málið og hæstv. forsrh. hefur gert það einnig og ég hef engu við það að bæta og tek þær skýringar sem þeir hafa lagt upp með í málinu góðar og gildar og ætla ekki að fara að ræða það nánar.

Frú forseti. Ég er ekki alveg sammála hv. þm. um að veruleikinn liggi á borðinu. Kostnaðarmatið er ekki komið fram og ég tel að við eigum ekki að flýta okkur, heldur fara vel yfir málið. Þetta hefur valdið deilum og ég tel að við sem erum hér inni og störfum í þágu þjóðarinnar eigum að reyna að setja niður þær deilur og færa þá sanngirnisrök fyrir þessum greiðslum, lífeyrissjóðsgreiðslum, og kjarabótum fyrir þingmenn. Mér finnst það ekkert óeðlilegt. Og við eigum að ræða þetta í þaula. Helst hefði ég viljað að við hefðum komið með sameiginlegt álit frá allshn., ég stend við það og var tilbúinn til að leggja minn skerf af mörkum.

Frú forseti. Hér eru til umræðu stóraukin eftirlaunaréttindi hæstv. ráðherra. Ég er á móti þessu lagafrumvarpi. Fyrir því er afar einföld skýring og skýr ástæða. Ég tel að sömu reglur eigi að gilda um alþingismenn og ráðherra annars vegar og annað launafólk í landinu hins vegar. Það er afar skiljanlegt að íslensku þjóðinni sé ekki hlátur í hug nú rétt fyrir jólin að þurfa að horfa upp á það að samningar við öryrkja séu sviknir og aðeins uppfylltir að hluta, að fjöldauppsagnir blasi við á sjúkrahúsunum, að hæstv. ríkisstjórn geri ítrekaðar tilraunir til að hafa atvinnuleysisbætur af fólki. Allt er þetta gert til að spara. En þegar kemur að þeim sjálfum gildir allt annað mat. Ekki ætla ég að lasta það að menn lesi upp úr Passíusálmum Hallgríms Péturssonar. En er ekki kominn tími til að menn leggi Passíusálmana frá sér og líti í eigin barm, sýni í verki góðan hug sinn? Umræðan hefur snúist að miklu leyti um hvað þessi lagabreyting muni kosta. Hæstv. forsrh. hefur sagt að lagabreytingin muni kosta ríkissjóð aðeins 6 milljónir á næsta ári, síðan koma einhverjar tölur um 0--2 milljónir, en ég spyr: Hvað mun hún kosta á þarnæsta ári og árinu þar á eftir? Ég er ansi hræddur um að þar séu upphæðirnar mun hærri svo um munar. Það sem mér er þó efst í huga er hvaða það muni kosta íslenska þjóð ef Alþingi sýnir ekki vilja í verki til að draga úr stéttaskiptingu í landinu í stað þess að treysta hana í sessi. Um það snúast deilurnar um frv. Með því eru alþingismönnum, ráðherrum og hæstaréttardómurum búin sérréttindi í lífeyriskjörum. Verið er að auka stéttaskiptingu í þinginu og í þjóðfélaginu. Ég tek undir að á þessum málum hafi þurft að taka. En skoðun mín er sú að stefna eigi með þessa hópa inn í almenna lífeyrissjóði sem standa þeim opnir, þannig að við sitjum öll við sama borð innan þings sem utan. Þetta frv. gengur því miður í þveröfuga átt. Frú forseti. Þess vegna ætla ég að greiða atkvæði gegn frv.

Hæstv. forseti. Það er í sjálfu sér ágætt að hv. þm. hafi skýra afstöðu til frv. Nú situr hv. þm. á Alþingi í forföllum formanns síns, hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, sem er í felum norður í Þistilfirði. Í frv. þessu er lagt til, eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefur lengi barist fyrir, að formenn stjórnmálaflokkanna á þingi fái sérstakt launaálag ef þeir eru ekki jafnframt ráðherrar. Nú spyr ég hv. þm.: Er hann á móti þessari kauphækkun til formanns síns?

Frú forseti. Ég er á móti því. Svarið er einfalt. Já.

Hæstv. forseti. Þá liggur það fyrir að hv. þm. hefur bæði farið í bakið á hv. samþingmanni sínum í kjördæminu, Þuríði Backman, og ekki síður hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni og hans helsta baráttumáli á þinginu, sem eru bætt kjör formanna stjórnarandstöðuflokkanna. 

Þetta er ómaklegt, fullkomlega ómaklegt.

Frú forseti. Mér líður meira svona eins og á einhverri málfundaræfingu í Morfís. Ég veit ekki hvað svona málflutningur á að þýða.  Ég tók fram að það er alveg sjálfsagt mál að athuga lífeyrisréttindi þingmanna og ráðherra og þá á auðvitað alltaf að skoða starfskjör þingmanna, jafnt formanna sem annarra. En í þessu máli er ég ekki að koma í bakið á neinum, hv. þm. Við ákváðum það í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs að við tækjum hvert og eitt persónulega afstöðu í málinu og afstaða mín var alveg skýr frá upphafi. Þannig liggur málið fyrir, frú forseti.

Frú forseti. Ég vil taka fram varðandi það mál sem við nú ræðum að ég sit sem áheyrnarfulltrúi Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs í allshn. Fyrsta verk mitt á fundi nefndarinnar þegar þetta var tekið til umræðu var að óska formlega eftir því að afgreiðslu málsins yrði frestað, það yrði kostnaðarmetið og yrði síðan unnið í janúar og febrúar og tekið þá til endanlegrar afgreiðslu þingsins þegar menn teldu málið hafa fengið fullnaðarmeðferð í nefndinni. Þessari formlegu tillögu minni í nefndinni var hafnað af formanni nefndarinnar. Í afgreiðslu málsins og vinnslu þess í nefndinni var afstaða mín til þess alveg ljós. Hún kom fram í ræðu minni við 1. umr. málsins. Í ljósi þess hélt ég mig talsvert til hlés í umræðum um málið í nefndinni og tók ekki beinan þátt í gerð brtt. á sama hátt og hv. þingmenn Samf. gerðu eins og komið hefur fram við umræðuna. Ég taldi ekki ástæðu til þess þar sem afstaða mín lægi ljós fyrir. Hver var þessi afstaða mín sem ég gerði grein fyrir við 1. umr. málsins? Hún var í nokkrum þáttum. Í fyrsta lagi tímasetningin. Ég gagnrýndi tímasetningu framlagningarinnar því ég tel það ekki forsvaranlegt að á meðan 1.400 milljónir vantar til að halda óbreyttum rekstri eða óbreyttu þjónustustigi á Landspítalanum -- háskólasjúkrahúsi og ríkisstjórnin ætlar að horfa upp á það að hundruðum starfsmanna þar verði sagt upp, þá leggi menn fram frv. á Alþingi sem hækkar til muna eftirlaunarétt ráðherra í ríkisstjórninni. Ég tel heldur ekki forsvaranlegt að þegar ríkisstjórnin hefur nýverið gengið á bak orða sinna varðandi samkomulag það sem gert var við öryrkja fyrir kosningar og neitar að greiða þær 500 milljónir sem á vantar til að samkomulagið verði efnt að fullu, þá sé lagt fram frv. af því tagi sem hér um ræðir. Ég tel einnig í ljósi þess hlálega leiðangurs sem Framsfl. er nýkominn úr, sneypulegur með skottið á milli lappanna eftir að hafa ætlað að gera aðför að atvinnulausu fólki, að ekki sé forsvaranlegt að leggja fram frv. af því tagi sem hér um ræðir. Að ekki sé talað um yfirlýsingar hæstv. forsrh. í garð þeirra sem hafa verið að skammta sér ofurlaun í atvinnulífinu í nafni mikils hagnaðar banka og fjármálastofnana. Af þessum sökum tel ég ekki forsvaranlegt að lagt sé fram frv. á Alþingi af þessu tagi. Ég orðaði það svo við 1. umr. að það væri auðvitað alltaf erfitt að leggja fram frv. af þessu tagi sem fjallaði um kaup og kjör þingmanna, en kannski sýnu erfiðast að gera það í upphafi nýs kjörtímabils þegar menn eru að véla um eigin kjör, en ekki þess þings sem enn er ekki kosið. Ég teldi því heppilegra, og ítreka það hér, að mál af þessu tagi væru rædd í lok kjörtímabils þannig að menn séu ekki sýnilega að véla um eigin kjör, heldur kjör þeirra þingmanna sem fyrirsjáanlega yrðu kosnir í næstu kosningum. Ég tel þann örstutta tíma sem þinginu hefur verið ætlað að fjalla um þetta mál vera ámælisverð vinnubrögð. Ég lýsi því yfir að ef menn geta staðið heilir á bak við mál af því tagi sem hér er lagt fram, skipti ekki máli hversu lengi þeir ákveða að standa að baki því eða verja það í augum almennings. Maður sem getur varið þetta mál með ræðum sínum og framgöngu sinni í einn sólarhring eða tvo, getur staðið á bak við svona mál í einn mánuð eða tvo, eða eitt ár, eða svo lengi sem hann sjálfur kýs að standa á bak við málið og verja það. Þess vegna er það fullkomlega óábyrgt að heimila ekki eðlilega umfjöllun um þetta mál og gefa því þann eðlilega tímaramma sem stærð þess útheimtir. Varðandi efnisatriði málsins er afstaða mín til þeirra misjöfn, mér eru þau ekki öll að skapi. Ég hef lýst því yfir að ég geti stutt það sem horfi til betri vegar, það varðar fyrst og fremst breytingar á ávinnslu lífeyrisréttinda. Að öðru leyti hef ég lýst mig ósamþykka þeirri stéttaskiptingu sem mér finnst vera fólgin í frumvarpinu að mörgu leyti, bæði hvað varðar kjör almennt og ekki síður eftirlaunakjör. Varðandi það sem hér hefur komið fram um vinnubrögðin, vil ég lýsa því að ég er sammála hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur sem lýsti í sinni ræðu heilbrigðum vinnubrögðum við mál af því tagi sem hér er til umfjöllunar. Hún lýsti heilbrigðum vinnubrögðum fyrri ára varðandi svona mál. Hún lýsti vinnubrögðum sem ég tel til fyrirmyndar sem litast af samvinnu og samstöðu, sem litast af vilja manna til þess að ná samstöðu um mál og hafa um þau einingu. Hér hefur ekki verið slíku til að dreifa, menn hafa hreinlega ekki gefið sér þann tíma sem til hefði þurft í slíkt. Mér hefur virst bera á því á seinni árum að ný og verri vinnubrögð séu viðhöfð af þeirri ríkisstjórn sem nú situr, vinnubrögð sem lituð eru af hroka þess eða þeirra sem hafa farið með valdið of lengi. Hér er um prýðisdæmi að ræða, skólabókardæmi nánast um það hvernig menn geta látið valdið spilla sér, því hér sýnist mér að um hafi vélað hrokafullir karlar sem hafa ekki gætt sanngirni í því hvernig málið er orðið til, hvernig það er lagt fram, hafa ekki lagt á sig neitt varðandi það að hér verði samvinna eða eindrægni eða samstaða um málið. Ég tek undir það sem hefur verið gagnrýnt í þessum vinnubrögðum. Því hefur verið haldið fram af formanni allsherjarnefndar, hv. þm. Bjarna Benediktssyni, að málið hafi notið stuðnings formanna allra flokka. Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson og reyndar líka hv. þm. Magnús Stefánsson hafa talað um að samkomulag hafi verið gert við formenn stjórnmálaflokkanna um málið. Virðulegur forseti. Í mínum huga er þetta ekki svona. Samkomulag var það ekki og stuðningi var ekki heitið umfram það sem hver og einn einstaklingur getur lofað fyrir sig, raunar lá ljóst fyrir strax á fyrstu stigum að andstaða væri við málið í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Sú andstaða var skýrð á yfirvegaðan og málefnalegan hátt af þeirri sem hér stendur og af hv. þm. Ögmundi Jónassyni við 1. umr. þessa máls. Á þeim tíma sem rætt var við formenn stjórnmálaflokkanna um málið lá ekkert fyrir um þá flýtimeðferð sem hér hefur verið viðhöfð, eða að ekki yrði lagt kostnaðarmat á málið. Ekkert lá fyrir um hvaða breytingar meiri hlutinn yrði tilbúinn til að gera á málinu við þessa þinglegu meðferð sem nú hefur staðið allt of stutt og ekkert lá fyrir um stuðning þingflokkanna við málið. Ég leyfi mér að halda því fram að því sé ranglega haldið fram að um samkomulag hafi verið að ræða, þó því hafi aldrei verið neitað að formaður flokksins, Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, hafi fengið vitneskju um að málið væri í vinnslu. Virðulegur forseti. Ég lít svo á að það eigi eftir að upplýsa hverjir sömdu þetta frumvarp. Óskað var eftir vitneskju um það í allsherjarnefndinni, en um það barst engin vitneskja. Það var eingöngu sagt að málið hafi ekki verið samið í fjármálaráðuneytinu. Mér finnst óeðlilegt, virðulegur forseti, að þingmenn fái ekki að vita hver stendur á bak við samningu þessa frumvarps. Hver upphugsaði það? Hver er hönnuður þeirrar hugmyndafræði sem kemur fram í því? Og hverjum datt í hug að kynna þetta mál fullbúið meðflutningsmönnum sínum án þess að þeir fengju að gera nokkrar breytingar eða lagfæringar á málinu, nánast einu andartaki áður en því var dreift á þinginu? Virðulegur forseti. Það þarf enginn að furða sig á því sem hér hefur gerst á síðustu dögum varðandi þetta mál, í ljósi þess hvernig málið er orðið til, í ljósi þess hvernig það er kynnt og í ljósi þess hvernig þrýst hefur verið á um afgreiðslu þess. Virðulegur forseti. Ég vil taka undir ályktun sem gerð var á útifundi á Austurvelli 11. desember 2003 og send hefur verið þingmönnum og ég vil mótmæla ummælum hæstv. forsrh. sem gerði lítið úr því fólki sem safnaðist saman, nokkrum hundruðum saman, og hélt því fram að hér væri ekki einu sinni starfslið einhverrar skrifstofu úti í bæ. Ummæli af því tagi sem hæstv. forsrh. viðhafði í sjónvarpsfréttum um þetta fólk sem þar stóð og tjáði okkur þingmönnum tilfinningar sínar eru ekki sæmandi. Ályktun sú sem samþykkt var á þessum útifundi, þar sem mótmælt var harðlega þessu frv., á fullan rétt á sér. Ég tek undir þá kröfu sem fundurinn samþykkti, að þetta mál eigi að draga til baka og við eigum að falla frá þessum áformum, setja málið í annan farveg, vinna það á öðrum nótum og reyna að ná samstöðu um þau mál sem hægt er að ná samstöðu um.

Frú forseti. Frumvarpið sem hér liggur fyrir er að mínu mati klæðskerasaumað fyrir þá ríkisstjórn sem hér situr. Áður en ég fer ofan í efnisatriði málsins vil ég gera grein fyrir því að frá fyrsta degi þessa frv. hef ég verið á móti því. Ástæðan fyrir því að ég er á móti frv. er fyrst og fremst sú að hér er um grundvallaratriði að ræða að mínu mati, að þingmenn, ráðherrar, dómarar og aðrir njóti sömu lífeyriskjara og annað fólk í landinu. Ég hef rætt þetta mál í þaula, m.a. við reynslumikla þingmenn. Það sem virðist standa upp úr í þeim samræðum er fyrst og fremst það að ástæða þess að þingmenn og aðrir embættismenn njóti sérkjara er varða lífeyrissjóðsmál sé vegna þess að erfitt sé fyrir þá að finna önnur störf eftir að störfum þeirra lýkur. Ég hef starfað í fiskverkun. Ég hef starfað á mörgum skipum, smáum og stórum. Ég get ekki betur séð en að einmitt þetta fólk, fiskverkunarfólk, sjómenn og aðrir launamenn í landinu búi við nákvæmlega sama óöryggi og þeir þingmenn sem ljúka störfum á hinu háa Alþingi. Við erum með frjálst framsal í sjávarútvegi þar sem atvinnuöryggi þeirra sem starfa í greininni er afskaplega bágborið. Við erum með starfsfólk á Keflavíkurflugvelli sem veit ekki nákvæmlega hvað bíður þeirra. Hver eru réttindi þessa fólks umfram okkur? Þetta er ástæðan fyrir því að ég hef frá fyrsta degi verið andsnúinn þessu frv. Efnisatriði frv. eru að mínu mati tvíþætt: Í fyrsta lagi er verið að tala um aukin lífeyrissjóðsréttindi og hef ég gert grein fyrir máli mínu þar. Í annan stað er verið að tala um kauphækkanir hjá ákveðnum aðilum úr röðum þingmanna og ráðherra. Ég man ekki betur en að fyrir sex mánuðum hafi laun okkar hækkað um 10%. Núna, sex mánuðum síðar, er verið að tala um kauphækkun hjá ákveðnum aðilum upp að 50% og hjá öðrum um 5% eða svo. Mér finnst mjög athyglisvert í þessu frv. og það sem mér finnst standa hæst, frú forseti, er að ákvæðið um kjör forsrh. er eftirfarandi: ,,Ef fyrrverandi forsætisráðherra`` --- ég leyfi mér að lesa úr frv., frú forseti. --- ,,hefur gegnt embættinu lengur en eitt kjörtímabil, þ.e. lengur en fjögur ár, verða eftirlaunin 70% og 80% hafi hann gegnt embættinu lengur en tvö kjörtímabil.`` Þetta finnst mér standa hæst í þessu frumvarpi. Það segir áfram í frumvarpinu að fyrrverandi forsætisráðherra njóti þessara lífeyrissjóðskjara um leið og hann nær 55 ára aldri hafi hann starfað sem forsætisráðherra lengur en átta ár. Þetta finnst mér einkennilegt. Ég veit ekki hve gamall hæstv. forsrh. Davíð Oddsson er nákvæmlega í dag, en þetta segir mér að ef hann er 55 ára, ef við leyfum okkur aðeins að geta í eyðurnar, þýðir það að samkvæmt þessu fær hann 80% af núverandi launum ef hann hættir sem forsrh. og biðtíma lýkur sem eru sex mánuðir, þau fimm eða tíu ár sem annars hefðu ekki orðið. Þetta eru miklir peningar. Ég get ekki betur séð en að sá maður sem í heilagri reiði sinni gekk í Búnaðarbankann og tók þar út peninga sína fyrir þær sakir að ákveðnir aðilar í bankaumhverfinu á Íslandi voru að veita sér ákveðin réttindi er varða kaupréttarsamninga, sé í þessu frv. að hygla sjálfum sér svo tugum milljóna skiptir. Það er mitt álit. Í ljósi alls þessa, frú forseti, tilkynni ég hér með að ég mun ekki greiða atkvæði með þessu frumvarpi.

Virðulegi forseti. Það frv. sem nú er til umræðu hefur valdið hörðum viðbrögðum úti í samfélaginu en einnig á göngum Alþingis. Frá upphafi var afstaða mín ljós: Ég get ekki samvisku minnar vegna stutt þessar gífurlegu kjarabætur sem þingmenn, og sérstaklega ráðherrar í þessari ríkisstjórn, ætla að skammta sjálfum sér í skjóli myrkurs í svartasta skammdeginu rétt fyrir jólin. Mér er fyrirmunað að skilja hvers vegna embættismenn þjóðarinnar þurfa á sérkjörum að halda hvað varðar eftirlaunaréttindi, sérkjörum sem almenningi, kjósendum, er ekki ætlað að njóta. Þeim ellilífeyrisþegum sem unnið hafa á hinum almenna vinnumarkaði alla sína starfsævi, er gert að framfleyta sér með smánarlegum lífeyri í samanburði við það sem hér um ræðir, upphæðum sem aðeins er örsmátt brot af því sem embættismönnum verður greitt nái þetta frv. að verða að lögum í óbreyttri mynd. Ég get ekki, herra forseti, annað en velt því fyrir mér hvers vegna þau lífeyriskjör sem öðrum landsmönnum eru búin séu ekki nægjanlega góð fyrir þá sem í þessum sal sitja og starfa. Séu lífeyrisréttindi annarra það lök að þau séu til að mynda ráðherrum ekki samboðin, er þá ekki rétt að bæta þau kjör þannig að allir megi sáttir við una? Er virkilega þörf á því að embættismenn safni í digra sjóði eftir að vinnudegi þeirra lýkur? Ég get ekki skilið hvers vegna þeir sem margföld laun verkamanna hafa á starfsævi sinni þurfi á enn meira fé að halda eftir að þeir setjast í helgan stein, herra forseti. Maður skyldi ætla að þeir sem um ræðir í þessu frv. ættu að hafa tök á því að leggja fyrir til elliáranna. Komið hefur fram að fyrrv. þingmönnum og ráðherrum gangi illa að fá önnur störf eftir að þingsetu lýkur og að því sé brýnt að þeir geti hafið töku eftirlauna fyrr en almennt gerist. Ætla má að þeim 200 starfsmönnum Landspítalans sem nú standa frammi fyrir því að verða atvinnulausir muni einnig ganga illa að fá önnur störf. Nýlega var rúmlega 100 starfsmönnum á Keflavíkurflugvelli sagt upp störfum og þeir missa lifibrauð sitt nú eftir áramótin. Síðustu mánuði höfum við fengið stöðugar fregnir af fiskvinnslufólki í þorpum úti á landi sem hefur verið að missa vinnuna. Þetta eru bara nokkur dæmi. Hvar á allt þetta fólk að fá vinnu? Til hvaða ráða getur þetta fólk gripið, fólk sem stefnir nú hraðbyri í atvinnuleysi, virðulegi forseti? Því er auðsvarað fyrir hönd þeirra sem ekki fá vinnu: Það fólk neyðist til að skrá sig atvinnulaust hjá vinnumiðlun og þiggja bætur, heilar 77.449 kr. á mánuði, þar til önnur störf bjóðast. Það væri kannski athugandi fyrir fyrrverandi þingmenn og ráðherra að kanna þann möguleika, herra forseti, eigi þeir í erfiðleikum með að finna önnur störf. Á hinn bóginn sætir það furðu minni að fólk sem hefur þingreynslu skuli ekki vera eftirsóttara á vinnumarkaðnum en raun ber vitni. Þarna er á ferðinni fólk með dýrmæta reynslu, mikla innsýn í þjóðfélagsmál, fyrir utan að vera mjög frambærilegt, langflest a.m.k., vel máli farið og svo mætti lengi telja. Ég tel að þarna séu sóknarfæri fyrir mörg fyrirtæki í einkageiranum að finna bæði hæfa og dýrmæta starfskrafta sem vert væri að skoða nánar. Hér á landi er nánast litið á fyrrum þingmenn sem holdsveikir væru og það er með ólíkindum að þeir skuli ekki geta fundið sér störf á almennum vinnumarkaði en verða í staðinn nánast að sníkja út störf á vegum ríkisins meðal sinna gömlu kollega í pólitík, eins og langleiðina er viðurkennt í greinargerðinni sem fylgir þessu makalausa frv. Herra forseti. Ég furða mig á því að hér á landi skuli fyrrverandi stjórnmálamenn ekki njóta dýrmætrar reynslu sinnar sem fulltrúar þjóðarinnar á hinu háa Alþingi þegar kemur að samkeppni um störf á hinum almenna vinnumarkaði. Mér er kunnugt um að á meðal nágranna okkar á Norðurlöndunum sé álitið eftirsóknarvert meðal fyrirtækja að njóta starfskrafta þeirra sem setið hafa á þingum viðkomandi þjóða. Fyrrverandi stjórnmálamenn eru taldir búa yfir einstakri reynslu og fyrirtæki sjá sér hag í að njóta starfskrafta þeirra og ráða, enda er það svo, herra forseti, að með réttu er oftast um mjög frambærilega einstaklinga að ræða sem búa yfir góðum hæfileikum. Og þeir búa einnig yfir reynslu og þekkingu. Ég ítreka enn og aftur að forkólfar í íslensku atvinnulífi ættu í auknum mæli að beina, fordómalaust, sjónum sínum að þeim sem setið hafa og sitja á hinu háa Alþingi í leit sinni að góðum starfskröftum til framtíðar. Herra forseti. Lagt er til í þessu frv. að hækka laun þeirra formanna stjórnmálaflokka sem ekki gegna ráðherraembætti um 50%, um tæpar 220 þús. kr. á mánuði, eða rúmlega 2,6 millj. kr. á ári. Þessar kjarabætur eru að mínu mati, herra forseti, fyrir neðan allt velsæmi. Krefjist launþegar örfárra prósentna launahækkana í kjaraviðræðum sínum er þeim sagt af forkólfum núverandi ríkisstjórnar og fólki á þeirra vegum að þá fari allt á annan endann. Mér þykir fróðlegt að ekki skuli vera útlit fyrir kollsteypur við þessar kjarabætur til valinna alþingismanna sem merkilegt nokk eru einnig formenn flokka sinna. Því er ekki að leyna að formaður míns flokks, Guðjón A. Kristjánsson, mundi njóta góðs af þessari hækkun. Mín skoðun er hins vegar sú að með þessari tillögu sé Alþingi að hlutast til um innra starf flokks míns og tel ég það óeðlilegt. Eðlilegra þætti mér að hver og einn þingflokkur tæki ákvörðun um álagsgreiðslur til formanna sinna og stæði sjálfur straum af þeim kostnaði, eftir því sem efni og aðstæður leyfðu, í stað þess að lög væru sett um það á Alþingi að láta skattgreiðendur borga brúsann. Það er ekki hlutverk Alþingis að launa forustufólki einstakra stjórnmálaafla. Miklu frekar ætti Alþingi að auka fjárframlög til stjórnmálaflokka og jafnframt skylda þá með lögum til að opinbera reikninga sína. Þá væri komið á þörfu aðhaldi gegn því að stjórnmálaflokkar létu þrönga hagsmunahópa eða fyrirtæki með annarleg markmið styðja sig með milljónagjöfum eins og grunur leikur á að eigi sér stað í dag. Opinberun bókhalds flokkanna mundi einnig leiða fyrir sjónir kjósenda hvort forustumenn þeirra nytu einhverra fríðinda, og þá hverra. Það er sjálfsögð krafa í opnu lýðræðisþjóðfélagi að stjórnmálaflokkar opinberi reikningsskil sín. Frjálsl. hefur gert þetta frá upphafi. Við höfum ekkert að fela, herra forseti, og við höfnum því að stjórnmálamenn geti umbunað sjálfum sér á kostnað skattborgaranna með jafnósvífnum hætti og stefnir í að raunin verði nú með þessu umdeilda frv. sem mér sýnist á öllu að verði að lögum innan fárra daga. Ég mun ekki greiða þessu frv. atkvæði mitt.

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs vegna ummæla sem hv. þm. Steinunn Pétursdóttir lét falla um þetta frv. Hv. þm. sagði að hér væri um að ræða kjarabætur fyrir þingmenn og ráðherra sem þingmenn væru að skammta sér, eins og fram kom í ræðunni. Ég vil bara taka það fram þannig að því sé haldið til haga að þetta frv. gerir ekki ráð fyrir kjarabótum fyrir alla þingmenn, eins og það er fram sett. Verði það að lögum munu meira að segja útgreidd laun til einstakra þingmanna lækka lítillega. Ég vil líka benda á að í meðförum allshn. var gerð sú breyting á frv. að álag til varaforseta og formanna nefnda verður ekki hækkað. Þetta hefur þá raunhæfu þýðingu að þær kjarabætur sem samkvæmt frv. eins og það var lagt fram hefði náð til 22 alþingismanna ná nú einungis til þriggja alþingismanna. Ég tel mjög mikilvægt að þetta komi fram í þessari umræðu 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni fyrir að gera mér svo skilmerkilega ljóst hvað í þessu frv. felst. Ég lít hins vegar svo á að aukin lífeyrisréttindi þingmanna og ráðherra séu kjarabætur. Ef hann vill orða það öðruvísi má hann það mín vegna en þetta er mín skoðun.

Forseti. Heimild til afbrigða er sett inn í þingsköp til þess að hægt sé að koma til móts við sérkennilegar aðstæður, mikla þörf á flýti og hraða. Meginregla þingskapa um að nokkur tími skuli líða frá því að mál er lagt fram og áður en það er tekið til umræðu er til þess að þingmenn hafi allir tíma til að kynna sér málið og til að almenningur, það fólk sem við störfum fyrir, hafi líka tíma til að kynna sér þau mál sem hér eru til umræðu. Þessi tillaga vekur furðu, þessi brtt. frá formanni allshn., og ég sé ekki ástæðu til að veita henni brautargengi með afbrigðum áður en ég hef haft tækifæri til að kynna mér hana. Ég vil gjarnan, ágæti forseti, að formanninum gefist tækifæri til þess að skýra hvers vegna hann setur þessa tillögu fram áður en leitað verður afbrigða.

Forseti vill geta þess að það er óheimilt að gera grein fyrir tillögum áður en þær hafa verið teknar á dagskrá þannig að við verðum nú að leita afbrigða.

Hæstv. forseti. Ég hef áður gert grein fyrir afstöðu minni til þessa frv. og ætla ekki að hafa mörg orð um það á þessu stigi. Menn hafa staðnæmst við ýmsa þætti frv., kannski hafa fyrst og fremst þeir þættir sem lúta að kjaramálum og launamálum og breytingum á þeim vakið mesta umræðu og gagnrýni í þjóðfélaginu almennt. Ég lét það koma fram við 1. umr. um frv. að ég teldi Alþingi vera komið út á hálar brautir varðandi ákvörðun um kjör þingmanna og ráðherra yfirleitt, menn gætu ekki bæði sleppt og haldið, falið Kjaradómi ákvörðunarvald en jafnframt haft afskipti af kjörunum innan veggja þingsins, eins og gert er ráð fyrir í þessu frv. Ég tel að hér þurfi að vera mjög skýrar línur. Ég hef áður flutt þingmál um breytingu á þessu fyrirkomulagi og mun gera það að nýju á komandi ári. Varðandi launakjörin almennt hefur það komið fram í máli mínu og annarra að sá munur sem er á kjörum innan veggja þingsins sé óeðlilega mikill. Þar vísa ég sérstaklega í kjör ráðherra sem hafa 80% ofan á þingfararkaupið. En ég hef jafnframt sagt að í því samhengi hafi mér ekki fundist óeðlilegt að skoða kjör formanna allra stjórnmálaflokka á þingi. Og mér finnst hafa verið ómaklega vegið að þeim og gefið í skyn að flokkar hafi verið keyptir til fylgis við frv. á þessum forsendum. Ég leyfi mér að fullyrða að formönnum stjórnarandstöðuflokkanna hér á Alþingi, öllum sem einum, hefur fundist þessi þáttur umræðunnar slæmur vegna þess að þeir hafa ekki verið að berjast fyrir eigin kjörum. Þeim hefur meira að segja fundist óþægilegt að þessum þáttum skuli hafa verið blandað inn í umræðu um breytingar á lífeyriskjörum þingmanna og ráðherra. Mér finnst hafa verið ómaklega að þeim vegið í þessari umræðu að þessu leyti. Ég vil að þetta komi fram, og þessi afstaða mín til launamála hér innan þingsins. Það er ljóst að þau þarf að taka til rækilegrar uppstokkunar. Herra forseti. Í ljósi ummæla nokkurra ræðumanna frá stjórnarflokkunum við þessa umræðu, um að samkomulag hafi verið á milli allra flokka á þingi um þetta frv. og afgreiðslu þess, vil ég upplýsa eftirfarandi: Það er rétt sem sagt hefur verið að forsvarsmönnum stjórnarandstöðuflokkanna var af hálfu þeirra sem undirbjuggu málið kynnt að það væri í vinnslu og þeir upplýstir um helstu efnisatriði frv. Jafnframt voru þeir beðnir um að gæta algers trúnaðar um málið. Af þeirri ástæðu einni er fráleitt að tala um að málið hafi verið unnið í samvinnu allra stjórnmálaflokkanna hér á Alþingi eða að gert hafi verið eitthvert samkomulag um afgreiðslu þess. Til þess hefði að sjálfsögðu þurft að kynna málið, ræða það og kanna viðbrögð þingmanna. Það var ekki gert enda, eins og áður sagði, beðið um að gætt yrði ýtrasta trúnaðar. Það sem meira er, af hálfu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs kom fram skýrt og greinilega að í okkar röðum í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs kæmi fram mikil andstaða við frv. ef það yrði lagt fram. Það eru síðan vonbrigði hvernig málið hefur þróast hér í þinginu því það er eitt að leggja frv. fram og að standa að slíku og svo er hitt, hvernig málið er meðhöndlað og hvers konar afgreiðslu það hlýtur. Vísa ég þar í ræðu hv. þm. Þuríðar Backman.

Virðulegi forseti. Hv. 9. þm. Reykv. s. fór ekki mjög mikið efnislega í frv. í þessari umræðu. Meðal þeirra mála sem hefur þó borið hvað hæst í gagnrýninni á frv. er ákvæði sem snýr að lífeyrisgreiðslum til forsrh. þar sem gert er ráð fyrir að þær verði gerðar sambærilegar og á við um forseta Íslands, þó með þeirri undantekningu að sjálfsögðu að um yrði að ræða helmingi lægri greiðslur en eftirlaunahlutfallið sambærilegt. Nú langar mig til að spyrja hv. þingmann hver sé skoðun hans á þessu, hvort hann telji óeðlilegt að eftirlaunagreiðslur til forsrh. séu með þessum hætti sambærilegar við eftirlaunagreiðslur til forsetans, hvort hann telji eðlilegt að þær séu á margan hátt lakari en gilda um hæstaréttardómara. Ég held að það væri gott fyrir umræðuna --- hv. þm. hefur verið mjög gagnrýninn á þetta frv. svo vægt sé til orða tekið --- að afstaða hans til þessara þátta liggi fyrir við þessa umræðu.

Herra forseti. Með hliðsjón af kjörum almennt í landinu tel ég laun forsetans og forsætisráðherrans óeðlilega há. Ég tel að þeir eigi að greiða í lífeyrissjóði eins og allir aðrir þegnar þessa lands, sitja við nákvæmlega sama borð og allir aðrir þegnar þessa lands og búa við sömu lífeyriskjör og öðrum eru búin.

Virðulegi forseti. Ég spurði sérstaklega hvort hv. þm. væri þeirrar skoðunar að þetta ákvæði frv. um að gera embætti forsrh. jafnsett embætti forseta Íslands, nema að því leytinu að greiðslurnar væru helmingi lægri vegna þess að launin sem miðað er við eru helmingi hærri hjá forsetanum, væri eðlilegt. Telur hann eðlilegt eða óeðlilegt að færa þetta hlutfall til jafns við hlutfall forsetans? Svar hv. þingmanns var það að hann teldi að báðir ættu að greiða inn í lífeyrissjóði. Ég vil þá spyrja hv. þingmann hvort vænta megi við þessa umræðu eða þá við 3. umr. breytingartillagna í þá veru að hverfa frá þessu fyrirkomulagi líka hjá forseta Íslands eða hvort hv. þm. telur eðlilegt að þau mál séu einfaldlega ekki rædd í samhengi.

Herra forseti. Ég væri reiðubúinn að taka öll þessi lífeyrismál til skoðunar á komandi ári en ekki í því samhengi sem hér á sér stað. Ég ítreka það sem ég áður sagði, mér finnst eðlilegt að menn sitji við sama borð, það eigi við um forseta og dómara og forsrh. og þingmenn, þeir sitji við sama borð og fólk gerir almennt í þessu landi. Það er mín skoðun.

Hæstv. forseti. Það er með hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs eins og aðra hv. þm. stjórnarandstöðuflokkanna, þeir eru að reyna að hlaupa frá málinu eins hratt og þeir geta. Það er þó eitt atriði sem vakti athygli mína í ræðu hv. þm. og það var varðandi laun formanna stjórnmálaflokka. Mér heyrðist hv. þingmaður vera sammála því baráttumáli formanns síns, hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, að formenn stjórnmálaflokka sem ekki eru jafnframt ráðherrar fái sérstakt álag á þingfararkaup. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þm.: Hvað telur hann eðlilegt að slíkt álag sé hátt fyrir formenn stjórnarandstöðuflokkanna og þar með sinn eigin formann?

Herra forseti. Máltækið segir: Margur heldur mig sig. Og hv. þm. er að ætla formanni Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs hugsanir sem eru greinilega að kveikja í hans eigin kolli. Þetta er ómaklegt. Ég hef sagt það skýrt og greinilega í ræðum mínum að ég tel það kjarabil sem verið er að búa þingmönnum og ráðherrum óeðlilegt og ég hef gagnrýnt það álag sem er greitt ofan á þingfararkaupið til hæstv. ráðherra í ríkisstjórninni. Ég hefði viljað draga stórlega úr þessu ef það yfirleitt á að vera nokkur kjaramunur. Ég teldi eðlilegt að hér væru allir á sömu kjörum. Ég sagði hins vegar að í þessu samhengi þætti mér ekki óeðlilegt að litið væri til formanna stjórnarandstöðuflokkanna þannig að þeir fengju eitthvert hlutfall eða eitthvert brot af því sem ráðherrar fá í sinn hlut.

Hvað hátt?

Er þetta ekki alveg skýr afstaða?

Nei.

Þetta er ekki skýr afstaða? Ég skal þá taka til máls hér að nýju og ræða þetta frv. rækilega til að upplýsa hæstv. landbrh. um málið. Það væri fróðlegt að fá hann líka hingað í ræðustól. Ég man ekki eftir því að hann hafi tjáð sig um þetta. 

Hæstv. forseti. Sú spurning sem ég lagði fyrir hv. þm. var afskaplega einföld: Hvað telur hv. þm. að formaður stjórnmálaflokks, sem ekki er jafnframt ráðherra, eigi að hafa mikið álag á þingfararkaup sitt? Þetta er afskaplega einföld spurning og snýr auðvitað að því hvað hv. þm. ætlar að ganga langt í að styðja sinn ágæta formann, hv. þm. Steingrím J. Sigfússon, í þessu baráttumáli hans.

Herra forseti. Það er alveg rétt, þetta er ósköp einföld spurning en hún er líka mjög einfeldningsleg í ljósi þess sem hér hefur verið sagt og í ljósi þess sem ég hef sagt um kjörin hér á Alþingi. 
             Ég tel eðlilegt að allir sem eiga sæti á Alþingi, hvort sem þeir sitja á ráðherrabekk eða úti í sal, eigi að vera á nákvæmlega sama kaupi. Það er mín afstaða.  
            

Virðulegi forseti. Ég hef í umræðum um þetta mál fyrr í dag greint frá því að ég hafi sem formaður allshn. óskað eftir því að reiknað yrði út af sérfræðingum hvaða áhrif frv., eins og það liggur fyrir þinginu með brtt. allshn., hefði á eftirlaunaskuldbindingar ríkisins. Mér hefur nú borist svarið og því er verið að dreifa til þingmanna. Ég ætla að lesa það upp, með leyfi forseta: ,,Talnakönnun hf. hefur að beiðni yðar metið hvaða áhrif frumvarp til laga um eftirlaun forseta Íslands, ráðherra, alþingismanna og hæstaréttardómara hafi á lífeyrisréttindi þessara hópa. Miðað er við frumvarpið með breytingartillögum allsherjarnefndar. Tími til útreikninga var afar skammur og ekki gafst færi á að fara yfir útreikninga með sama hætti og gert er til dæmis við úttekt á eftirlaunasjóðum. Tryggingafræðilegar forsendur eru þær sömu og gert er við úttekt á lífeyrisskuldbindingum vegna alþingismanna, ráðherra og annarra þeirra sem frumvarpið tekur til. Núvirt er miðað við 2% ávöxtun, en það er í samræmi við reglur Félags íslenskra tryggingastærðfræðinga um núvirðingu þegar réttindin miðast við laun eftirmanna. Miðað er við dánarlíkur áranna 1996--2000 og danskar örorkulíkur. Til grundvallar matinu er miðað við alla þá sem áttu réttindi til lífeyris um síðustu áramót. Annars vegar lá fyrir úttekt frá vorinu 2003 um réttindin eins og þau voru þá og hins vegar var metið í samræmi við réttindin eins og þau koma fram í frumvarpinu. Meginatriði við útreikninginn er forsendan um það hvenær menn muni fara á lífeyri. Við úttektina síðastliðið vor er reiknað með því að allir þeir sem ekki eru þegar farnir á lífeyri muni hefja töku lífeyris 65 ára. Við mat á frumvarpinu eru tekin tvö tilvik: a. Kannað er hvaða áhrif það hefur ef allir hætta við fyrsta tækifæri sem þeir geta, og þá miðað við að þeir muni á þeim aldri hafa uppfyllt skilyrði laganna til þess að hætta, jafnvel þó að þeir hafi ekki uppfyllt þau nú þegar. b. Í hinu tilvikinu er reiknað með því að menn hætti almennt 60 ára gamlir, ef þeir uppfylla skilyrði til þess um síðustu áramót, en þeir sem ekki hafa þegar unnið sér inn réttindi til þess að hætta fyrir 65 ára aldur hætti 65 ára. Þessi tilvik ættu að gefa hugmynd um efri og neðri mörk á breytingu á eftirlaunaskuldbindingunni. Vegna þess að menn hafa rétt á að velja þann rétt sem hagstæðastur er, nýr eða gamall, er í þessum útreikningi gert ráð fyrir því að allir velji sinn besta rétt. Niðurstöður eru sem hér segir: Hjá alþingismönnum og ráðherrum hækkar ellilífeyrisréttur almennt en í flestum tilvikum minnkar réttur til makalífeyris. Gert var ráð fyrir því að þegar rétthafar hafi valið rétt eftir nýjum eða eldri lögum að bæði elli- og makalífeyrisréttur sé eftir sömu reglum. Hjá hæstaréttardómurum er hækkunin vegna rýmri réttinda maka til lífeyris. Áfallin eftirlaunaskuldbinding vegna alþingismanna hækkar um 4,1% miðað við að þeir hætti við fyrsta tækifæri, en ef aðeins er miðað við þá sem ekki eru þegar komnir á eftirlaun hækkar hún um 8,5%. Ef miðað er við að alþingismenn hætti almennt 65 ára lækkar skuldbinding vegna þeirra um 3,1%, en ef aðeins er miðað við þá sem ekki eru þegar komnir á eftirlaun lækkar hún um 7,0%. Áfallin eftirlaunaskuldbinding vegna ráðherra hækkar um 23,9% miðað við að þeir hætti við fyrsta tækifæri, en ef aðeins er miðað við þá sem ekki eru þegar komnir á eftirlaun hækkar hún um 38,8%. Ef miðað er við að ráðherrar hætti almennt 65 ára (nema þeir sem þegar hafa unnið sér rétt til þess að hætta fyrr) hækkar skuldbinding vegna þeirra um 7,5%, en ef aðeins er miðað við þá sem ekki eru þegar komnir á eftirlaun hækkar hún um 11,9%. Áfallin eftirlaunaskuldbinding vegna hæstaréttardómara hækkar um 5,0%, en ef aðeins er miðað við þá sem ekki eru þegar komnir á eftirlaun hækkar hún um 8,5%. Ekki er reiknað með að þessi breyting hafi áhrif á eftirlaun forseta Íslands. Í árslok 2002 voru áfallnar eftirlaunaskuldbindingar í heild vegna þessara hópa sem hér segir í millj. kr. Alþingismenn alls 4.185 milljónir, breyting verst 172 milljónir, breyting best mínus 130 milljónir. Ráðherrar 883 milljónir alls, breyting verst 211 milljónir, breyting best 66 milljónir. Hæstaréttardómarar alls 1.135 milljónir, breyting verst 57 milljónir, breyting best 57 milljónir. Embætti forseta Íslands alls 398 milljónir, breyting verst 0, breyting best 0. Alls 6.601 milljón, breyting verst alls 439 milljónir, breyting best alls mínus 7 milljónir. Breyting í versta tilviki 6,7% til hækkunar, í besta tilfellinu mínus 0,1%. Alls eru því hækkanir vegna þessa frumvarps á áfallinni lífeyrisskuldbindingu ríkisins á bilinu 0 til tæplega 7%. Ítrekaðir eru fyrirvarar vegna þessara útreikninga.`` Nú liggur fyrir mat sérfróðra aðila á áhrifum frv. eins og það liggur fyrir þinginu með brtt. frá allshn. Niðurstöðurnar eru, eins og ég var að fara yfir, að áfallin eftirlaunaskuldbinding er frá því að vera mínus 0,1% við bestu aðstæður --- þegar talað er um bestu aðstæður er verið að horfa frá sjónarmiðum ríkissjóðs. Í versta falli --- þá er verið að taka versta mögulega tilvik, og ég ítreka það sem kemur fram í bréfinu að í því tilviki er gert ráð fyrir því að allir hætti við fyrsta tækifæri sem þeir geta og miðað við að þeir muni á þeim aldri hafa uppfyllt skilyrði laganna til þess að hætta, jafnvel þó að þeir hafi ekki uppfyllt þau nú þegar --- eykst skuldbindingin um tæp 7%. Umræðan um áhrif laganna í fjárhagslegu tilliti, eins og menn hafa tekið hana hingað til, hefði kannski fyrst og fremst átt að snúast um þetta. Ég verð að segja að miðað við sleggjudómana sem hafa fallið í fjölmiðlum og hafa að hluta til borist inn á þingið eru áhrifin að mínu mati mjög hófleg. Hins vegar hlýtur maður að gera kröfu til þeirra sem ekki hafa getað tekið afstöðu til frv. á þeirri forsendu að ekki hafi legið fyrir hver áhrifin yrðu fyrir ríkissjóð að þeir taki nú skýrari afstöðu, og maður hlýtur að gera ráð fyrir því, hafi þeir haft þann fyrirvara að þetta lægi ekki fyrir, að þeir styðji frv.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Bjarna Benediktssyni fyrir skjót viðbrögð. Þetta er lýsandi dæmi um kraft ungra manna. En ég tek eftir einu í yfirlitinu frá Talnakönnun hf. þar sem einstakir embættismenn eru listaðir niður, að það er ekki talað sérstaklega um forsrh. í þessari niðurröðun. Því er það spurning mín til hv. þm. Bjarna Benediktssonar hvort hægt sé að koma því við að það verði sérstakur liður fyrir forsrh. í þessum útreikningum.

Virðulegi forseti. Í frv. eru fjórir hópar sem frv. hefur fyrst og fremst áhrif á. Það er verið að fjalla um alþingismenn, ráðherra, hæstaréttardómara og embætti forseta Íslands. Kaflarnir í frv. eru alveg klárir hvað þetta snertir. Af þeirri ástæðu hefur samantektin verið byggð á þessu. Eflaust er hægt að fara út í endalausa útreikninga á áhrifum frv. fyrir einstaka aðila. En ég hef talið að það mundi ekki gagnast í þeirri umræðu sem við erum að reyna að taka hér.

Virðulegi forseti. Í þessu fræga frv. eru sérákvæði bæði um forseta Íslands og forsrh., eins og ég get skilið það. Ég er ekki að biðja hv. þm. Bjarna Benediktsson um að fara í mikla vinnu þegar ég nefni til sögunnar þá beiðni mína að þessi tiltekni liður um forsrh. verði reiknaður sérstaklega. Ég ítreka enn og aftur beiðni mína þess efnis.

Ég vil bæta því við í þessa umræðu að að sjálfsögðu eru forsætisráðherrar í ráðherratölunni og hafa þannig áhrif á þann lið að hluta til. Það sem mér heyrist þingmaðurinn vera að óska eftir er að farið verði út í það að meta dánarlíkur þeirra forsætisráðherra, fyrrverandi og núverandi, sem ekki hafa tekið ellilífeyri nú þegar. Ég skil ekki hvernig það ætti mögulega að geta gagnast okkur sérstaklega í umræðunni um þetta frv. eins og það liggur fyrir. 
            

Hæstv. forseti. Það mál sem hér hefur verið lagt fram á Alþingi er fyrir margt athyglisvert. Það er athyglisvert sem slíkt og ekki síður hefur verið fróðlegt að fylgjast með áhrifum þess innan Alþingis sem utan. Fyrst vil ég víkja að innihaldi frv. Ég styð eindregið efni þess. Með þessum tillögum er verið að taka á vandamáli sem löngum hefur verið rætt, er öllum ljóst og oftlega hefur verið hvatt til að leyst yrði. Starfskjör alþingismanna eiga ekki að vera með þeim hætti að þau dragi úr vilja hæfra manna og kvenna til að takast á við þau. Dr. Gunnar Helgi Kristinsson, prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, svaraði spurningum fréttamanns Ríkisútvarpsins um þetta frv. þegar það kom fram. Hann taldi að um æskilega þróun væri að ræða sem varðaði heilbrigði lýðræðis og heilbrigði stjórnkerfisins. Hann benti á að fyrir fólk í góðum störfum og á góðri leið í starfsframa sínum þyrfti að vera ljóst að það gæti lokið störfum í stjórnmálum yngra að árum en nú er í stað þess að búa þyrfti til sendiherrastöður eða útvega þeim störf hjá hinu opinbera, eins og allt of algengt hefur verið. 
             Dr. Gunnar Helgi Kristinsson sagði að frv. gæti verið heilbrigt fyrir hið pólitíska líf í landinu sem og stjórnsýsluna. Það varðaði heilbrigði lýðræðisins og varðaði heilbrigði stjórnkerfisins sem væri stærra mál en samanburður á milli stétta á einhverju einstöku tímabili. Ég er algjörlega sammála þessu hreinskilna áliti. Það hefur reynst vandamál fyrir stjórnmálamenn að hætta störfum á Alþingi án þess að komast í önnur störf síðustu ár starfsævinnar. Þetta hefur annars vegar leitt af sér takmarkaða endurnýjun í forustusveit íslenskra stjórnmála og hins vegar ásókn stjórnmálamanna í stjórnunarstöður hjá hinu opinbera. Þetta frv. varðar ekki nema að afar litlu leyti almenn launakjör þingmanna. Þannig eru þingmenn ekki að skammta sér hærri laun. Gagnrýni um slíkt er á misskilningi byggð. Viðbrögð við þessu frv. hafa að mörgu leyti verið fyrirsjáanleg. Þó verð ég að segja að viðbrögð verkalýðshreyfingarinnar hafa verið ómálefnalegri en ég átti von á. Þeir útreikningar sem Alþýðusamband Íslands lagði opinberlega fram og fjölmiðlar hafa vitnað til sem útreikninga ASÍ á starfslokasamningi forsrh. eru makalausir. Ég verð að segja það, herra forseti, að ef þetta eru dæmi um vinnubrögð hagfræðinga Alþýðusambandsins hljóta aðrir útreikningar þeirra í framtíðinni að verða teknir með miklum fyrirvörum. Í þessu tilfelli búa menn sér til forsendur sem standast enga skoðun í þeim eina tilgangi að reikna sig upp í sem hæsta upphæð, gefa sér ávöxtun upp á 10%, að núverandi forsrh. láti nú af störfum sem ráðherra og fari ekki til annarra starfa, lifi til áttræðs o.s.frv. Eini tilgangurinn virðist vera að koma pólitísku höggi á hæstv. forsrh. Í umræðu síðustu daga hefur enda komið í ljós að forusta Alþýðusambandsins er öll eins og hún leggur sig skráð í Samf. og telur sig greinilega vera betur til þess fallna að stýra pólitískum áherslum flokksins og störfum hans á Alþingi en kjörnir þingmenn flokksins. Þá vil ég aðeins víkja að framgöngu stjórnarandstöðunnar í málinu. Eins og fram hefur komið var þetta mál upphaflega borið fram af fulltrúum allra þingflokka hér á Alþingi. Mikilvægara er að það var borið fram eftir að samkomulag náðist á milli formanna stjórnmálaflokkanna sem þingfulltrúa eiga hér á Alþingi. En það er misjafnt hvernig stjórnmálamenn bregðast við þegar þeir þurfa að bera einhverja ábyrgð. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð virðist ætla að skilja flm. málsins eftir eina og yfirgefna. Það liggur þó fyrir að flm. kom að málinu miklu seinna en formaður flokksins, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, sem hefur um nokkurt skeið þekkt málið og samþykkt framlagningu þess. Það kom fram í viðtali við hann í fréttum Ríkisútvarpsins í gær. En formaðurinn var fljótur að flýja frá málinu og hafði frekar horn í síðu þess. Stórmenni þar á ferð. Frjálsl. er algjörlega ringlaður í málinu. Hv. þm. Sigurjón Þórðarson flutti málið fyrir hönd flokksins og kynnti það vígreifur í fjölmiðlum á fimmtudagskvöld. Nú styður hann málið ekki og leggst gegn eigin máli, ekki af því að því hafi verið breytt --- nei, af því að því hefur ekki verið breytt. Hver á að skilja svona málflutning? Hv. þm. hefur flúið frá málinu. Hann er pólitískur flóttamaður á Alþingi. Hv. þm. var spurður að því fyrr í umræðunni af hverju hann hefði flutt málið upphaflega þrátt fyrir að vera mótfallinn því efnislega. Engin svör bárust. Síðan er það Samf. Hún hefur haft það eitt að markmiði, síðan hún varð til, að verða stór. Og vissulega hefur hún orðið stór en lítið hefur hún þroskast.

Framsfl. ...

Í fyrrakvöld mætti hingað í þinghúsið varaformaður Samf. utan úr bæ og tók hvern þingmanninn á fætur öðrum og rassskellti eins og litla krakka.

Hann var ...

Þessi samhenti flokkur, sem forusta hans lýsti svo að loknum landsfundi, er klofinn í herðar niður. Og þingmenn hans töldu sig reiðubúna að takast á við landstjórn. Það er vonandi að einhverjir hv. þm. flokksins hafi manndóm í sér til að standa við samkomulag stjórnmálaflokkanna. Spunadoktorar Samf. gripu til sinna ráða þegar þetta ástand var uppi í Samf. Og hver voru viðbrögðin? Jú, hér var efnt til umræðu um störf þingsins í upphafi þingfundar og fram streymdu fjórir hv. þm. Samf. til að ræða um fjárlög, sem samþykkt voru í síðustu viku. Hvað hafa margir hv. þm. Samf. tekið þátt í umræðunni í dag? Einn hefur kvatt sér hljóðs um málið.  Það var dæmalaus ræða sem hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir flutti í morgun.  Það kom einnig fram í umræðunni fyrr í dag að það væri vilji Samf. að álagsgreiðslur til formanna stjórnmálaflokka í stjórnarandstöðu færu fram óháð því hvort viðkomandi væri þingmaður eða ekki. Það er auðvitað mergurinn málsins. Hann blasir hér við í þingsölum, sá mikli klofningur sem einkennir Samf., þau miklu átök sem nú eru milli varaformannsins, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, og formannsins, Össurar Skarphéðinssonar. Samf. skiptist í fylkingar á þinginu, og er öllum ljóst. Hæstv. forseti. Þetta þingmál hefur varpað skýru ljósi á stöðu þingflokkanna á hv. Alþingi. Hér ríkir algjör glundroði í stjórnarandstöðunni sem lætur stjórnast af konum og verkalýðsforingjum úti í bæ. Það sem verra er,  Það sem verra er, stjórnarandstaðan stendur ekki við orð sín. Á hana er ekki treystandi.

Farðu nú að fara í ...

Herra forseti. Ég ætla ekki að taka þátt í miklum málfundarleikjum við varaþingmenn Framsfl. Það kom fram í umræðunni áðan að ég teldi að ég hefði gert mistök við að setja nafn mitt við þetta frv. án fyrirvara og ef þú hefur misst af því endurtek ég það hér og nú.

Forseti áminnir þingmann um að ávarpa ekki þingmann beint.

Ég vil að það komi skýrt fram ef þú hefur misst af því hér fyrr í umræðunni.

Hæstv. forseti. Það er ágætt að hv. þm. skuli játa á sig þessi mistök. Ég fór yfir það í morgun að hv. þm. lét hafa eftir sér í Fréttablaðinu að hann hefði verið hafður að fífli. Ég spurði hv. þingmann hver hefði haft hann að fífli. Var það formaður Frjálsl. sem samþykkti framlagningu þessa máls en dvelur nú erlendis? Nú gefst hv. þingmanni, sem hlýtur að hafa lesið viðtalið í Fréttablaðinu sem hann kannaðist ekkert við í morgun, tækifæri til að svara því. Hver hafði hann að fífli í málinu?

Herra forseti. Ég er búinn að svara þessu fyrr hér í umræðunni. Ég ítreka að ég ætla ekki að taka þátt á málfundarleik hérna með þessum ungu mönnum. Málið er að ég tel, og fullyrði það, að allshn. hafi keyrt þetta mál í gegn án þess að fara ítarlega yfir það og reyna til hins ýtrasta að ná samkomulagi. Við það stend ég. Ég orðaði það eflaust með slíkum hætti við fréttamenn í gær að mér fyndist maður vera hafður að fífli með því að taka þátt í svona fundastarfi. Ég stend við það.

Hæstv. forseti. Enn skýtur hv. þm. sér undan því að svara hver hafði hann að fífli. Hver hafði hv. þingmann að fífli?

Ég er búinn að svara þessu.

Nei, nei, þú svaraðir því ekki neitt. Það svar kemur auðvitað ekki enda liggur það alveg beint við. Það var formaður Frjálsl. Samkomulag lá fyrir, það hefur ítrekað komið fram.  Eftir stendur auðvitað ósvarað: Hver hafði hv. þm. að fífli?

Hæstv. þingforseti. Í Frjálsl. hafa menn frelsi til að hafa skoðanir og jafnvel skipta um skoðun ef svo ber undir. En það er annað en virðist vera með blessaðan Framsfl., þar virðast allir vera skikkaðir til þess að hafa sömu skoðun og ekki komast upp með neitt múður eða mas eða að láta heilbrigða skynsemi ráða í málum.

Hæstv. forseti. Það er gleðilegt að hv. þm. Grétar Mar Jónsson skuli taka þátt í umræðunni. Ég vil nota tækifærið til að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi ekkert heyrt í formanninum ágæta, hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni, og hver viðbrögð hans séu við því að þingflokkur Frjálsl. skuli leggjast alfarið gegn frv. sem hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson hafði samþykkt að hér yrði lagt fram.

Hæstv. forseti. Í Frjálsl. höfum við frelsi til að hafa skoðanir, við þurfum ekki að greiða atkvæði eins og formaður flokksins hverju sinni. Við höfum þann kost, a.m.k. fram yfir framsóknarmenn, að geta tekið sjálfstæðar ákvarðanir. 
            

Hæstv. forseti. Frjálsl. hefur greinilega tamið sér að svara ekki þeim spurningum sem til þingmanna hans er beint. Hann svaraði þessu í engu. Hefur hv. þm. heyrt eitthvað af hv. þm. Guðjóni A. Kristjánssyni?

Ég ...

Styður formaður Frjálsl. frv. eins og það liggur fyrir? Það væri ágætt fyrir okkur að fá það fram hér í umræðunni.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frv. sem við héldum allir, þegar það var lagt fram, að væri þverpólitískt, að allir fimm stjórnmálaflokkarnir stæðu að því. Því trúðum við og okkur var sagt það. Það er einhver meiningarmunur um það núna en það breytir ekki innihaldi frv. Ég leit þannig á að um samkomulagsmál væri að ræða og auðvitað styð ég frv. heils hugar. En ég vil geta þess, virðulegi forseti, að skoðun mín hefur mjög lengi verið sú að við ættum að ganga lengra en við gerum núna. Ég hef trúað því mjög lengi að rétt væri að forusta stjórnarandstöðunnar hefði að öllu leyti status ráðherra. Það væri mjög nauðsynlegt til að tryggja störf í þinginu og tryggja það að stjórnarandstaðan gæti gegnt því mikilvæga hlutverki sem hún hefur í þingræðisríki. Ég er því sannfærður um að með samþykkt frv. erum við að stíga skref í þá átt, en er líka sannfærður um að það er rétt hjá mér að forusta stjórnarandstöðunnar á að hafa sama status, sömu laun og sömu starfsaðstöðu og ráðherrar. Ég vona að þegar menn velta þessu fyrir sér og gera það af mikilli alvöru sjái þeir að það yrði til mikils gagns fyrir starf á Alþingi, fyrir lýðræðið á Íslandi. Mér finnst mjög óviðeigandi, virðulegi forseti, að menn séu að persónugera þetta við þá þrjá hv. þingmenn sem gegna þessum störfum núna. Það er mjög ómaklegt. Þetta á að sjálfsögðu við alla stjórnmálaflokka og enginn veit hvað framtíðin ber í skauti sér með það, enginn veit hver gegnir þessu starfi í framtíðinni né heldur hvaða stjórnmálaflokkar eru í stjórnarandstöðu. Þetta er almennt ákvæði til að tryggja betri störf og að stjórnarandstaðan sé betur í stakk búin til að rækja sitt starf. En mér hefur fundist vanta mjög á það þann tíma sem ég hef setið á Alþingi. Hér hefur líka verið rætt um stöðu ráðherra og sérstaklega um stöðu hæstv. forsrh. Ég tel því rétt að sú skoðun mín komi fram, virðulegi forseti, sem ég hef alltaf haft að forsætisráðherra Íslands eigi alltaf að hafa hæst laun allra þeirra sem eru á launaskrá lýðveldisins. Alltaf og undantekningarlaust. Ég er einnig þeirrar skoðunar, virðulegi forseti, að það sé fráleitt að sá aðili sem hefur gegnt störfum forsrh. hafi verri aðstöðu en t.d. hæstaréttardómarar sem ganga nú frá sínum störfum með 100% laun, sem mér finnst eðlilegt að forsrh. sem hefur gegnt því starfi lengi hafi. Mér finnst mjög eðlilegt og sjálfsagt að svo sé. Það vakti vonbrigði hjá mér, virðulegi forseti, í umræðunni það litla smáupphlaup sem varð hér í fyrradag. Ég ræddi töluvert við það fólk sem var fyrir framan þinghúsið og komst að því að þetta voru hin elskulegustu ungmenni sem höfðu gaman af og voru fegin því þegar ég reyndi að upplýsa þau um hvað málið snerist, en þeim var ekki kunnugt um það áður en þau hófu mótmælin. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að ég tel ástæðu til að vekja athygli á því að í fjárlögum erum við að styrkja hagdeild Alþýðusambands Íslands með um 10 millj. kr. Ég tel brýnt að bæta verulega við það því það er náttúrlega alveg ófært að Alþýðusamband Íslands geri sig sekt um að koma með aðra eins vitleysu, aðra eins bullreikninga og þeir, því miður, gáfu blöðunum upp og sýndu almenningi fyrir nokkrum dögum. Það er nauðsynlegt að styrkja þetta, a.m.k. tvöfalda eða þrefalda framlagið til hagdeildarinnar svo við getum verið örugg um að svona gerist ekki aftur. Það má bara ekki gerast. Ég vil segja, virðulegi forseti, að við fjöllum um mál sem er til þess að efla starfið á þinginu, tryggja betri vinnubrögð á Alþingi. Það má alls ekki og er ekki viðeigandi að vera að persónugera það á nokkurn hátt, hvort sem það eru stjórnarandstöðuþingmenn eða stjórnarþingmenn. Þetta er hugsað til þess að efla og bæta starfið á Alþingi. Og ég vil líka segja, virðulegi forseti, að þó að það sé nokkur tíska hér á landi að menn séu með kersknistal um alþingismenn og sumum þyki það dálítið gaman þá er það mín reynsla, og ég vona að það sé flestra, að þetta er bara í nösunum á mönnum. Ég hef t.d. aldrei, virðulegi forseti, kynnst nema sérstaklega mikilli elsku, hjálpsemi og vináttu frá öllum þeim fjölda fólks sem ég hef kynnst í starfi mínu sem alþingismaður og ég vona að reynsluheimur flestra sé þannig líka.

Virðulegi forseti. Ég verð að láta það í ljós að fremur ánægjulegt er að hlusta á hvernig hv. þm., Vestfirðingurinn Einar Oddur Kristjánsson, setur fram mál sitt. Ég kem hérna bara til að lýsa yfir ánægju minni með þær upplýsingar sem hann setti fram vegna þess að ég var svo áhyggjufull þegar ég hlýddi á ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar þegar hann spurði hvort óeðlilegt væri að forsrh. fengi 80% eins og forseti Íslands og hæstaréttardómarar. En nú hefur komið fram að ekki halda allir þingmenn Sjálfstfl. að verið sé að samræma 80% við hæstaréttardómara því að það eru aðeins þeir sem eru stutt í starfi sem hæstaréttardómarar og hætta fyrir aldur sem fá 80% hlutfall vegna þess að það er í lögum að hæstaréttardómarar fái 100% laun ef þeir hafa verið í starfi í 12 ár og ef þeir hætta um sextugt. Það er mjög mikilvægt að við gerum okkur grein fyrir hvað við erum að ræða um í frv. og út af orðum hv. þm. má auðvitað ætla svo að hann telji að forsrh. ætti þá að fá 100% laun, en ekki er talað um það í frv. Einnig má hugsa sér og setja fram spurninguna: Ef verið er að samræma svona mikið, af hverju teljum við þá ekki eðlilegt að forseti Íslands sem verður sextugur og er búinn að sitja þrjú kjörtímabil eða 12 ár fái full laun? Það er frekar óþægilegt, eins og umræðan fer fram og ég tek undir það með þingmanninum, og afskaplega ómálefnalegt lengst af ef maður hefur svo í ofanálag á tilfinningunni að þingmenn sem fara annaðhvort í ræðu eða andsvör viti ekki um hvað frv. fjallar. Ég er því eiginlega að hæla þingmanninum.

Virðulegi forseti. Ég gat þess, að ég ætla mjög skýrt, að persónulega vildi ég ganga lengra en þetta frv. kveður á um. Ég vona að allur þingheimur hafi veitt því athygli. Það er þannig, virðulegi forseti, að þegar hæstaréttardómari fær lausn frá starfi eru honum tryggð full laun og það er tryggt á grundvelli 61. gr. stjórnarskrárinnar. Þannig er það í framkvæmd að þeir hafa full laun. Ég hef lýst þeirri skoðun minni, hún er alveg skýr, að hafi maður starfað langan tíma sem forsrh. þá sé það brýnt að hann geti með fullri reisn gengið frá starfinu á fullum launum. Það er mín persónulega skoðun.

Virðulegi forseti. Fróðlegt hefur verið og eftirtektarvert að sitja í salnum í dag og hlýða á þá umræðu sem hér hefur farið fram. Við það kemur manni kannski í reynd ekki neitt á óvart að á sveimi í samfélaginu séu miklar ranghugmyndir um það frv. sem við ræðum. Og það er sá veruleiki sem er einfaldlega staðreynd, því miður, og e.t.v. er það sökum þess að þingið hefur ekki staðið sig í umræðunni. Þingið hefur ekki verið að ræða grundvallaratriði. Þingið hefur ekki verið að ræða hvers vegna þingmenn og ráðherrar eiga að hafa betri eftirlaunakjör en aðrir. Þingið hefur ekki verið að ræða þau grundvallaratriði, heldur hafa menn komið hér upp hver á fætur öðrum, æpt og gólað svik og annað í þeim dúr þar sem því miður málflutningur framsóknarmanna hefur verið þesslegur að ekki er einu sinni ástæða til að víkja að honum í umræðunni. Hann hefur verið svo skelfilegur. Hingað hafa hv. þingmenn komið hver á fætur öðrum og lýst því yfir að samkomulag hafi náðst sem síðan hafi verið svikið. Enginn þessara hv. þm. var á vettvangi, enginn þeirra er aðili að þessu samkomulagi. Enginn þeirra hv. þm. veit nokkuð um hvað fram fór nema einhverjir hafi sagt þeim eitthvað. Af hverju taka menn svona stórt upp í sig? Af hverju dæma menn svona hart án þess að hafa í reynd nokkuð fyrir sér? Það er alveg með hreinum ólíkindum hvernig menn hafa hegðað sér og margir hverjir, virðulegi forseti, hafa að mínu viti frekar litið á þetta sem einhvers konar Morfís-keppni í stað þess að fjalla um málið. Ég held að tveir þingmenn sem ég hef hlýtt á, og hef þó setið hér í allan dag, hafi fjallað um og gert mjög vel grein fyrir afstöðu sinni. Það er hv. varaþm. Steingríms J. Sigfússonar, Hlynur Hallsson, og eins hv. þm. Steinunn Pétursdóttir sem gerði vel grein fyrir máli sínu. Aðrir hafa einnig gert það og ætla ég ekki að gera lítið úr því. En þau ræddu grundvallaratriðið og þau ræddu af hverju þau væru á móti þessu. En það hefur verið alveg skelfilegt að hlýða á marga hv. þingmenn. Spurningin sem við stöndum kannski frammi fyrir er hvort það sé einfaldlega herkostnaðurinn af lýðræðinu að þurfa að greiða hv. þingmönnum og ráðherrum hærri eftirlaun en öðrum. Er það sökum þess að þegar menn gefa sig í störf eins og þessi taka menn afstöðu og eins og umræðan hefur verið eiga þeir oft og tíðum mjög erfitt um vik þegar þeir fara héðan út. Hv. þm. Steinunn Pétursdóttir fór einmitt ágætlega yfir þetta og benti réttilega á að víða annars staðar væri þetta öðruvísi. Það væri þannig að fyrrverandi hv. þingmenn væru margir hverjir mjög eftirsóttir í störf en svo er ekki hér. Kannski eru þetta viðbrögð við því að almenningsálitið er dálítið þannig að þeir sem hafa setið á Alþingi eru allt að því holdsveikir þegar kemur að því að fá vinnu í samfélaginu. En það getur einnig verið spurning hvort þingmenn eigi bara ekki að standa eins og aðrir og njóta eftirlauna eins og aðrir og taka þá þátt í þeirri baráttu sem fram fer á vinnumarkaði. Í sjálfu sér hefur ekki mikil umræða farið fram um þetta sem er þó vitaskuld aðalatriðið, þ.e. hvers vegna þingmenn og ráðherrar eru með betri eftirlaunakjör en aðrir. Hver er forsendan fyrir því að þeir eru með slík kjör? Þetta er einmitt umræða sem hefði miklu frekar átt að fara fram heldur en þau ósköp sem margir stóðu fyrir. Það er líka að koma fram sem við höfðum ekki áður, og hv. þm. Bjarni Benediktsson, formaður allshn., lagði fram og hafi hann þakkir fyrir það --- við fengum það hins vegar fram í allshn. að ekki væri hægt að leggja þessar tölur fram enda eru þær lagðar fram með miklum fyrirvara --- að það frv. sem við ræðum er fyrst og fremst ráðherrafrv. Verið er að auka mun milli þingmanna og ráðherra. Þetta er fyrst og fremst ráðherrafrv. Eru hv. þingmenn almennt þeirrar skoðunar að ástæða sé til að gera meiri mun á eftirlaunakjörum þingmanna og ráðherra? Og þá spyr maður einnig: Hvers vegna? Hvers vegna er nauðsynlegt að gera þennan mun? Ég held að nauðsynlegt væri, og við hefðum einmitt átt að nota tækifærið hér og nú, að ræða þessa hluti og gefa okkur tíma til þess. En þetta virkar dálítið á fólkið í landinu þannig að við séum að lauma þessu í gegn í skjóli nætur og það er ekki gott vegna þess að þetta er umræða sem þarf að fara fram. Þetta er umræða sem skiptir miklu máli fyrir lýðræðið, skiptir miklu máli fyrir stjórnmálin í landinu að þetta fari fram en alls ekki á þeim nótum sem hv. þingmenn Framsóknar hafa stundað hér, sem ég ætla ekki að víkja frekar að í máli mínu enda fyrir neðan öll velsæmismörk. Við hljótum einnig að spyrja í þessu samhengi hvort ástæða sé til að menn hefðu rætt og gefið sér tóm til þess hversu lengi menn eiga að sitja í embætti. Ég held að það skipti líka miklu máli. Ef maður horfir á þá ríkisstjórn sem nú situr sem er alveg þorrin öllum hugmyndum og hugmyndafræði, þá er það spurning hvort eina forsendan fyrir setu hennar og samstarfs hennar sé sú að menn vilji halda í völdin valdanna vegna. Það er einnig mjög slæmt að menn komist ekki út úr starfi sínu ef menn vilja hætta. Ég vil einnig lýsa þeirri skoðun minni að ég tel að þeir sem hafa gegnt embætti forsrh. eigi að eiga möguleika á því að hætta með reisn. Það er skoðun mín. Ég tel að sá sem hefur gegnt embætti forsrh. í átta ár eigi að geta hætt með reisn. Það er klárlega skoðun mín. Ég held að Spaugstofan hafi tekið það ágætlega þegar hún setti það þannig upp að fjmrh. hefði verið rekinn úr starfi og hann mætti síðan þar sem hann var að gera grein fyrir sér á einhverri vinnumiðlun. Svarið var einfaldlega það að engin eftirspurn er eftir fjármálaráðherrum í vinnu. Ég held, virðulegi forseti, að þó að þetta hafi verið sett upp með þessum hætti þá sé mikill sannleikur í þessu og þetta eigi ekki síður við um forsrh. Það er erfitt fyrir forsrh. við svipaðar eða sambærilegar aðstæður að ganga út. Ég segi einnig: Maður sem hefur gefið sig í vinnu fyrir þjóðina og menn geta haft hvaða skoðun sem er á því, viljum við sjá slíka menn ganga um, sækjandi um störf eða er það kannski lausnin hjá okkur að við mundum hóta þjóðinni því að fjölga sendiráðum svo við getum komið fleirum fyrir?  Því vil ég segja, virðulegi forseti, ég held að þessi umræða sé þörf, hún sé mjög mikilvæg og ég harma að þingið hafi ekki staðið sig í því að taka þá umræðu á þeim forsendum sem ég tel að hún hefði átt að fara fram á.

Hæstv. forseti. Það er beinlínis fyndið að hlusta á hv. þm. Lúðvík Bergvinsson væla undan þingmönnum Framsfl. Hann er meðal stjórnarandstæðinga sem sitja í salnum daglangt, gjammandi fram í fyrir stjórnarþingmönnum þegar þeir flytja mál sitt. Á það hafa þingmenn horft í mörg ár. Svo þegar þingmenn stjórnarflokkanna leyfa sér að gagnrýna stjórnarandstöðuna þá er það fyrir neðan beltisstað, ómálefnalegt og ódrengilegt. Auðvitað er það skelfilegt fyrir þingmenn Samf. að við, þingmenn Framsfl., skulum draga fram það ástand sem ríkir innan Samf. í dag. Það var ykkar vilji, hv. þm. í Samf., að halda þessu loki á pottinum svo ekki kæmi í ljós að það er allt kraumandi í honum. Enda hafið þið fram til þessa lítið tekið þátt í umræðunni og haft meiri áhuga á fjárlagafrv. sem afgreitt var.

Það á ekki að tala í 2. persónu til þingmanna heldur á að beina orðum sínum til hæstv. forseta.

Þakka þér fyrir ábendingu þessa, hæstv. forseti. Ég skal reyna að halda mig við þingsköpin. Það liggur fyrir að formenn allra stjórnmálaflokkanna stóðu að framlagningu þessa máls. Það liggur fyrir. Það liggur einnig fyrir að tveir hv. þingmenn Samf. sem hér hafa tekið til máls í umræðunni lýsa sig fylgjandi efni frv. í öllum meginatriðum. Þeir þora bara ekki að styðja það. Af hverju skyldu þessir hv. þingmenn ekki þora að styðja mál sem þeir eru efnislega sammála? Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson og hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir hafa bæði farið yfir málið, lýst sig efnislega fylgjandi því, fylgjandi þeirri þróun sem hér er verið að marka en þora ekki að styðja það.

Þetta er rangt.

Og það er auðvitað vegna þess að verkalýðsforingjarnir úti í bæ hræddu líftóruna úr hv. þingmönnum. Innkoma Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, varaformanns Samf., á fimmtudagskvöldið hafði þau áhrif að hv. þingmenn þora ekki að fylgja málinu eftir.

Herra forseti. Kannski er ekki miklu við þá umræðu að bæta sem fram hefur farið í dag. Ég held þó að hún hafi þjónað þeim tilgangi að skýra nokkuð um hvað þetta mál fjallar. En mig langar aðeins, sem einn af flutningsmönnum þessa frv., að víkja örfáum orðum að aðdragandanum sem ég held þó að almenn sátt sé orðin um í þessum þingsal, herra forseti. Hann er sá að það var fullt samkomulag milli formanna stjórnmálaflokkanna um að leggja þetta frv. fram. Meðal þeirra var líka full sátt um að það yrðu fulltrúar flokkanna í forsætisnefnd sem stæðu að flutningi þessa frv. En sá flokkur sem ekki á fulltrúa í forsætisnefnd, þ.e. Frjálsl., átti að standa að því líka og þar af leiðandi bættist sá þingmaður við. Ég spyr mig, þegar ítrekað hefur komið fram í umræðunni að þetta samkomulag hafi legið fyrir: Um hvað var samkomulagið? Var það bara um að frv. skyldi lagt fram? Samkomulagið hlýtur að hafa verið um efnisatriði þess. Þá hlýtur maður að spyrja: Hver eru þau meginefnisatriði sem frv. lýtur að? Frv. lýtur í fyrsta lagi að því að samræma eftirlaun forsrh. við hæstaréttardómara og forseta lýðveldisins. Það er eitt af meginprinsippunum í þessu máli. Það er eitt af prinsippunum sem meiri hluti allshn. vildi standa við og var ekki tilbúinn að breyta. Okkur fannst rétt að það væri samræmi í kjörum þessara manna. Annað prinsippið var 55 ára aldursmarkið. Mér heyrist sem hv. þm. í þessum sal séu almennt sammála um það líka. Ég vil taka undir orð hv. þm. Lúðvíks Bergvinssonar þegar hann sagði að hann vildi að forsætisráðherra sem setið hefði í átta ár gæti hætt með reisn. Ég vil líka að þingmenn geti horfið frá sínum störfum með reisn en þurfi ekki að vera eins og beiningamenn og líða fyrir að hafa setið á þingi og haft þar skoðanir. Ég held að um þessi efnisatriði hafi verið nokkuð góð sátt í allshn. Það var líka nokkur sátt um það í allshn., sem hlýtur að hafa verið eitt af þeim efnisatriðum sem formenn stjórnmálaflokkanna voru sammála um þegar þeir samþykktu að leggja frv. fram, að formennirnir ættu að fá 50% álag á þingfararkaupið. Þetta eru þrjú eða fjögur helstu efnisatriði frv. Samkomulagið hlýtur að hafa gengið út á það. 50% álag til formanna stjórnmálaflokkanna. Hvað er það svo sem stendur út af borðinu í allshn.? Það vekur furðu. Annars vegar benda fulltrúar Samf., sem setið hafa á löngum fundum með öðrum í nefndinni, á hvað það er í frv. sem þau geta ekki sætt sig við. Við förum yfir frv. lið fyrir lið og reynum að ná sátt um það. Eins og brtt. bera með sér var sátt um öll þau atriði, a.m.k. fjögur atriði af þeim fimm, sem brtt. ganga út á. Hvað stendur þá út af borðinu, þegar samkomulag formanna flokkanna er um þetta 50% álag? Það sem stendur út af borðinu, að mér skilst eftir þessa umræðu og af málflutningi samfylkingarþingmanna í allshn., er fyrst og fremst það að málið þurfi að bíða vegna þess að kostnaðargreining liggi ekki fyrir. Nú hefur hv. formaður allshn. greint frá þeim útreikningum sem beðið var um og þar kemur í ljós að við erum að tala um 0--7%. Mig langar að minna á að á fundi allshn. kom þetta skýrt fram. Ég spurði sérstaklega fulltrúa frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins hvort það væri fyrirsjáanlegt, miðað við að verið væri að skerða rétt til makalífeyris, að þetta mundi auka skuldbindingar ríkisins. Hann sagði nei. Það er ekki fyrirsjáanlegt að þær hækki neitt. Það erum við einmitt að fá staðfest núna. Þetta heyrðu fulltrúar Samf. í allshn. alveg eins og við hin. En eins og ég hélt fram í andsvari fyrr í dag þá get ég ekki séð að neinn efnislegur ágreiningur hafi verið um þetta frv. Ég ætla að endurtaka það sem ég sagði hér, að ég skil Samf. mætavel. Hún á alla mína samúð fyrir að vera ekki samstæðari og fyrir þann þrýsting sem hún varð fyrir úti í bæ sem varð til þess að hv. þingmenn Samf. þorðu ekki að taka afstöðu til þessa frv. Því hefur verið haldið fram af einhverjum úr þessum ræðustól fyrr í dag að þingmenn Samf. séu á móti málinu. Ég ætla ekki að útiloka það að aðrir en hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson styðji þetta frv. áður en upp er staðið. En af því sem þingmenn Samf. í allshn. sögðu mátti merkja að þeir höfðu ekki allan þingflokkinn á bak við sig í málinu. Það útilokar hins vegar ekki að fleiri en hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson greiði atkvæði samkvæmt sannfæringu sinni. Eins og ég sagði áðan þá ætla ég ekki að útiloka að svo sé. Fyrst og fremst fagna ég þessari umræðu. Ég vona að eitthvað af henni skili sér út í samfélagið og hún hafi orðið til að leiðrétta þann geysilega misskilning sem orðið hefur. Það eru ekki margir dagar síðan við lásum fyrirsagnir í einhverjum af prentmiðlunum um að þingmenn væru að tryggja sér 50% launahækkun. Hvaða kjör eru þingmenn að tryggja sér með þessu frv.? Þeir eru að tryggja sér launalækkun. Laun þingmanna eru að lækka um 1%. Ég vona að það nái eyrum þeirra sem hæst hafa haft um þessar geysilegu kjarabætur þingmanna. Ein ástæðan fyrir því, þegar ljóst var að sundrung ríkti um þetta frv. og stjórnarandstöðuflokkarnir ætluðu eða ætluðu ekki, það var ekki alveg ljóst með suma þeirra, að standa við að afgreiða málið úr nefndinni, að ég lagði allt kapp á það að þetta frv. yrði afgreitt og kæmi til umræðu í þingsal var að gefa kost á að leiðrétta hinn mikla misskilning á efni þess. Það var ekki nokkur ástæða til að láta það liggja í nefnd eins og einhvern glæp eða eitthvað sem þingmenn og þingið þyrftu að skammast sín fyrir. Í frv. voru ákveðin meginprinsipp sem allir höfðu verið sammála um þegar það var lagt fram og í því voru engar kjarabætur til þingmanna og eru engar kjarabætur til þingmanna. Lífeyrissjóðsprósenta okkar, iðgjaldið í lífeyrissjóðinn var hækkað og það er að hluta til til að standa undir heldur betri lífeyriskjörum en aðrir fá. Ég ætla ekki að gagnrýna innra starf flokkanna á þingi, hvernig einstakir flokkar vinna og hvernig þeim er stjórnað. Ég ætla ekki að fara út í slíkt. Ég sat á fundum allshn. og er ekki til vitnis um hverjir komu að málum, utanaðkomandi, til að stýra eða ekki að stýra þessum flokkum. Það leit samt einhvern veginn þannig út að fleiri en einn formaður stýrðu Samf., einn á dagvakt og annar á næturvakt, neyðarvakt eða hvað það skal kalla. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta að sinni en mér gefst kannski tilefni til að bregðast við andsvörum.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvaða tilgang það hefur að bregðast við þeim ræðum sem stjórnarliðarnir flytja í dag. Ég reyndi að fara í gegnum þessi mál í framsögu minni í morgun. Meginatriði þessa máls er að við höfum verið ákveðin í því, alltaf þegar upp hefur komið umræða um að taka á þessum málum, að gera eins og hingað til, að vera samferða í því hvað við tækjum upp, hverju við breyttum og hvað við kæmumst að niðurstöðu um. Það er meginmálið. Hér hafa menn bent á að Samf. hafi kom með mjög margar fyrirspurnir til fulltrúa lífeyrissjóðsins og fulltrúa fjmrn. sem komu á fund nefndarinnar. Samf. kom með spurningar sem leiddu í ljós það sem enginn hafði vitað áður, að það er greitt tvisvar sinnum 15% álag hjá þingmönnum, sem hafði verið grundvallaratriði þegar það mál var sett á. Þótt upp kæmi ósætti þegar þetta mál kom inn í þingflokkinn um hvernig það bæri að, tilbúið frv. sem við ættum að taka afstöðu til í stað þess að fara saman í vinnu við svona þingmál, talaði ég fyrir því, sem ég hefði eflaust ekki átt að gera, að við skoðuðum hvað væri í þessu frv. og hverju við gætum fengið breytt. Af því að hér hefur aftur og aftur verið talað um hlutföllin, þá fórum við aldrei neitt í 6. gr. Samstaðan og samfylgdin í þessu máli var ekki meiri en svo að það kom fram að ekki mátti hreyfa við 6. gr. sem laut að forsrh. Hér er málið þannig að þingmenn fá 70% og gerð tillaga um að forsrh. fái 80% og hæstaréttardómarar, sem eru stutt í starfi, fái 80%, að ráðherrar fái miklu hærra hlutfall, 70% í stað 50% áður á ráðherrahliðinni. Þetta fórum við aldrei í og reyndi ekki á það.

Herra forseti. Mergurinn málsins er sá að samkomulag formanna flokkanna gekk út á tiltekin efnisatriði sem öll eru í þessu frv. Í vinnu allshn., alla þá tíma sem við sátum á fundi, vorum við að reyna að ná fram málamiðlun. Þetta voru ekki eingöngu athugasemdir sem fulltrúar Samf. gerðu á fundi allshn. Það var farið yfir greinar frv. lið fyrir lið og formaður allshn. listaði niður það sem stóð út af borðinu til þess að við næðum fram tiltekinni sátt. Við fórum yfir hverja einustu grein í frv. Samfylkingarmenn bentu á að þeir vildu fá tiltekin atriði lagfærð. Þær breytingar skiluðu sér inn í brtt. sem meiri hlutinn leggur fram og ég varð ekki vör við það, þegar upp var staðið, að það steytti á neinu sérstöku. Hins vegar sögðu fulltrúar flokksins að þeir næðu ekki samstöðu innan þingflokks síns um að standa að þessu máli.

Virðulegi forseti. Það er hárrétt sem þingmaðurinn sagði. Það var samstaða um að leggja málið fram. Við höfum hins vegar verið að kynnast alveg nýrri túlkun á þeirri orðanotkun í dag. Samstaða um að leggja mál fram á þingi til skoðunar og meðferðar virðist þýða að það eigi að standa að því sem meiri hlutinn vill. Það er hárrétt að við fórum yfir málið. Ég lýsti því í morgun. En það er líka rétt að þetta var ekki mál sem menn áttu að koma sér saman um. Þetta var mál sem ekki mátti hrófla við ákveðnum þætti í, hvað þá að mögulegt væri að við fengjum tíma til að skoða hvað fleira við vildum hugsanlega fá inn í frv. af þessu tagi. Það er mergurinn málsins. Ég lagði mjög að félögum mínum að við færum í þessa vinnu, þrátt fyrir að frá upphafi væru miklar gagnrýnisraddir um að málið kæmi með þessum hætti í frv. sem enginn veit enn þá hver vann. Ég verð að segja að ég var svo mikið barn, þrátt fyrir þingreynslu mína, að ég taldi að þegar ljóst væri að ekki næðist niðurstaða í málinu þá lægi málið. Þess vegna hef ég sagt að frá þeirri stundu varð það að meirihlutamáli. Ég held að ég þurfi ekki að skýra þetta út oftar, virðulegi forseti, en orð hv. þm. gáfu mér tilefni til að árétta þetta.

Herra forseti. Ég ætla að endurtaka það enn og aftur að samkomulag formanna flokkanna laut ekki bara að því að leggja málið fram. Það laut að efnisatriðum frv. sem ég fór yfir í ræðu minni. En þegar hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir getur haldið því fram að það hafi komið henni á óvart að málið skyldi ekki liggja þegar þau guggnuðu á því að fylgja málinu eftir kemur það mér óskaplega mikið á óvart vegna þess að hafi formenn flokkanna og þar á meðal formaður Samfylkingarinnar verið áfram um það að ná fram þessum breytingum sem frv. á að fylgja og ef flokksmenn hans voru ekki menn til að koma því út úr nefndinni og inn í þingið var þó hægt að treysta á okkur, meiri hlutann í allshn., til að klára málið. Ég veit ekki hvaðan sú hugsun kemur að ef minni hlutinn, í þessu tilviki eins og hann skipaðist í allshn., lætur sér detta í hug að málið eigi að daga þar uppi, að það eigi þá að gera það en meiri hlutinn hafi ekkert með það að segja. Við vorum að styðja m.a. það sem formaður hennar flokks, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, hafði samþykkt að kæmi fram í frv. og lagabreytingu sem hann studdi.

Forseti. Þegar sýnt þótti að þjóð þeirri sem bjó í því landi sem kallað var Lýðræðislega lýðveldið Þýskaland og ríkisstjórn þess ríkis kom ekki saman og sýnt þótti að þjóðin fengi ekki að skipta um ríkisstjórn lagði Bertolt Brecht það til að ríkisstjórnin skipti um þjóð. Þessi saga kemur upp í hugann þegar maður heyrir hv. þm. Einar Odd Kristjánsson og hv. þm. Jónínu Bjartmarz tala um almenning, um fjölmiðlana, um verkalýðsforingjana, að hugsanlega séu þessir þingmenn svo óánægðir með almenning og kjósendur í landinu að þeir ættu að skipta um þjóð, kannski fara á annað þing og leita sér að skárri þjóð. Auðvitað segir í fréttum af þessum viðbrögðum að þetta séu almennar hækkanir. Þetta eru ekki hækkanir upp á 50% eins og má með einbeittum brotavilja skilja á fyrirsögn Fréttablaðsins frá því í fyrradag, hygg ég að það hafi verið. En þetta eru auðvitað miklar almennar launahækkanir til ráðherra, forseta þingsins og sérstaklega til forsrh. Eins og frv. leit út í byrjun eru þetta töluverðar hækkanir, 4% hækkun til þeirra 22 af 51 þingmanni sem eru jafnari en aðrir á Alþingi. Þannig var það. Samtals eru því sennilega 25 af 51 sem í upphaflegri gerð frv. áttu að hækka í beinum launum. Það er kannski rétt að hv. þm. Jónína Bjartmarz geri okkur grein fyrir því hvað það var, herra forseti, sem kom þingmanninum og meiri hlutanum í nefnd þeirri sem hún sat í og fjallaði um þetta frv. til þess að lækka þessar kjarabætur frá 20% og aftur niður í 15%, kjarabætur sem menn þiggja ýmist sem einfalt álag eða sem tvöfalt álag og eru þar með orðnir 130% þingmenn á þinginu og ætluðu að hækka sig enn þá meira, upp í 140%.

Herra forseti. Ég ætla ekki að leitast við að svara og finnst ekki svaraverð orð hv. þm. Marðar Árnasonar um að ég hafi með orðum mínum verið að kasta rýrð á almenning eða verkalýðsforingjana. Ég veit ekki til þess að ég hafi gert það í ræðu minni og finnst það ekki svaravert. En hvað varðar það að við höfum fallið frá þessu með 15% þá var almenn samstaða um það, líka meðal fulltrúa Samfylkingarinnar í allshn. Það voru allir sammála um það að hækka ekki 15% í 20%. Menn höfðu ekki verið að biðja um launahækkanir. Það var ekki bara að meiri hlutinn legði það til, það voru allir sammála um að svo væri til að við gætum haldið okkur við meginprinsippin í frv. sem var ekki að hækka launakjör þingmanna og eru ekki að hækka launakjör þingmanna. Það var misskilningur sem fór út í samfélagið.

Herra forseti. Það var enginn misskilningur sem fór út í samfélagið að það ætti að hækka álagið á yfirstéttina í þinginu um 5%. Það stóð í því frv. sem sett var fram og ég hygg að hv. þm. Jónína Bjartmarz sé einn af flutningsmönnum þess ef ég man rétt. Hún hefur ekki svarað því hvers vegna þetta var lækkað. Var það kannski vegna þess að það stóð ótti af fjölmiðlum og af verkalýðsforingjum og af almenningi, þeim sem vissulega var ekki umræddur af hv. þm. Jónínu Bjartmarz heldur af hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni í þeim tón að það hefði verið ungt fólk sem væri að mótmæla úti á torgi? Það væru einhverjir tíu unglingar sem hefðu áhuga á þessu máli í samfélaginu. Ef það er þannig, þá er Bleik brugðið.

Herra forseti. Mér heyrðist hv. þm. Mörður Árnason vera að bakka með einhver orð sem hann hafði eignað mér, orð hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar, svo að ég legg til að hann biðjist afsökunar á því. En varðandi það að fallið hafi verið fallið frá því að hækka álagið úr 15% í 20%, þá ætla ég bara að endurtaka það sem ég sagði áðan. Það var almenn samstaða um það í nefndinni hjá fulltrúum allra flokka að hækka þetta ekki úr 15% í 20%. Hins vegar, ég veit ekki, herra forseti, hvort það var viljandi eða óviljandi, lét hv. þm. Mörður Árnason að því liggja áðan að sumir þingmenn væru með þrefalt álag. Ég ætla að leiðrétta það. Það er undir engum kringumstæðum þannig og það sem ég ætla líka að árétta er að með greininni sem lýtur að breytingum á lögunum um þingfararkaup og þingfararkostnað er einungis verið að festa í lög þá framkvæmd sem hefur verið árum og áratugum saman, líka þegar fulltrúar þeirra flokka sem nú eru í stjórnarandstöðu voru í meiri hluta í þinginu og gegndu formennsku í nefndum. Það er því enginn munur á. Nú erum við bara að fá inn í lagabókstafinn það sem unnið hefur verið eftir í þinginu og kjör sem menn hafa starfað eftir árum saman.

Virðulegur forseti. Það hefur verið nokkuð fróðlegt að fylgjast með umræðunni í dag. Ég vil spyrja hvort formaður allshn. sé ekki örugglega viðstaddur.  Ég vil þakka hv. þm. Bjarna Benediktssyni fyrir hans nefndarálit. Við 1. umr. málsins á fimmtudaginn voru þrjú atriði sem ég dró sérstaklega fram í þessu frv. og spurði forseta Alþingis eftir. Fyrsta atriðið var um það hvort hann teldi ekki að betur færi á því, hæstv. forseti, að Kjaradómur fjallaði um þessa þætti í kjaramálum alþingismanna eins og um þingfararkaupið sjálft, hvort ekki færi betur á því að Kjaradómur tæki þær ákvarðanir þannig að menn sætu ekki með þann kaleik í þessum sal að ákveða sjálfir sín eigin laun og réttindi.

Ég biðst afsökunar á að þurfa að grípa inn í ræðu hv. þm. en það var 2. þm. Norðaust. sem var 1. flm. málsins en ekki forseti Alþingis.

Það er rétt en það er kannski ástæða til þess að benda þeim sem ekki þekkja til þingskapa á að hæstv. forseti Alþingis, Halldór Blöndal, og hv. 2. þm. Norðaust., Halldór Blöndal, eru einmitt sama persónan í augnablikinu. Þegar ég nú sé nefndarálit meiri hluta allshn. vil ég fagna því að þar er tekið undir þessi sjónarmið sem hv. 2. þm. Norðaust. Halldór Blöndal deildi ekki með mér við 1. umr. en meiri hlutinn segir að Kjaradómur eigi eða ætti að fjalla um þá þætti sem lúta að álagsgreiðslum ef ég hef skilið nefndarálitið rétt. Ég vil spyrja hv. formann allshn. hvort hann telji ekki að sömu rök eigi í raun og veru við um lífeyrisþáttinn í kjörum alþingismanna og hvort það sé ekki einfaldlega hreinlegt og rétt að öll kjör alþingismanna séu ákvörðuð á einum stað en ekki á tveimur eins og nú er. Í öðru lagi spurði ég eftir því, og það hefur verið eitt af helstu gagnrýnisatriðunum við þetta frv., hvort verið gæti, þrátt fyrir þá miklu umræðu sem verið hefur undanfarið í samfélaginu um starfslokasamninga og ýmsa aðra samninga, að hér væri verið að veita einstökum mönnum óhóflegar fjárhæðir í réttindum allt að 100 millj. kr. eins og mér sýndist þá vera og hv. 2. þm. Norðaust. staðfesti að svo kynni að vera ef ýtrustu réttindi væru tekin. Þá komum við að þriðja atriðinu sem ég gerði athugasemdir við strax á fimmtudag. Það var að kostnaðarmat lá ekki fyrir og ég spurði hv. 2. þm. Norðaust. Halldór Blöndal að því hvort hann teldi að boðlegt væri að afgreiða frv. án þess að kostnaðarmatið lægi fyrir og taldi hv. 2. þm. Norðaust. Halldór Blöndal að svo væri. En ég fagna því að hv. þm. Bjarni Benediktsson, formaður allshn., hefur ekki talið að það sé boðlegt að afgreiða frv. um kjör okkar sjálfra sem ekki lægi fyrir kostnaðarmat og hafi líka í þessu breytt út frá þeim yfirlýsingum sem komu frá hv. 2. þm. Norðaust. Halldóri Blöndal við 1. umr. Þetta kostnaðarmat sýnir okkur að kostnaðurinn er ekki um það bil núll eða 0% eins og margir stjórnarliðar hafa verið að halda fram í umræðunni síðustu daga. Það sýnir að kostnaðurinn hleypur einhvers staðar frá því að vera í rauninni aðeins í fræðilegu tilfelli 0 en síðan á fimmta hundrað millj. kr. í versta tilfelli sem er auðvitað líka fræðilegt tilfelli. Ef gera má ráð fyrir að menn nýti sér réttindi sín fremur en ekki er sanngjarnt að ætla, miðað við það grófa mat sem hér liggur fyrir, að kostnaðurinn við þetta verði 300 millj. kr. Það eru engar smáar fjárhæðir, það eru ekki 1 eða 2 millj. kr., það eru ekki 6 millj. kr. eins og hæstv. forsrh. hefur verið að tala um, 300 millj. kr. er hvorki meira né minna en nettókostnaðurinn af því að uppfylla öryrkjasamkomulagið á næsta ári. Það er bara nákvæmlega nettókostnaðurinn við það að standa við samkomulagið við Öryrkjabandalag Íslands á næsta ári. 300 millj. kr. Það eru verulegir fjármunir. Það er vert að halda því til haga að þetta kostnaðarmat á auðvitað aðeins við um þá þingmenn og ráðherra sem nú sitja en frv. hefur líka í för með sér skuldbindingar vegna þeirra sem síðar koma inn. Ég hygg hins vegar að skuldbindingar vegna alþingismanna séu óverulegar og vil spyrja hv. formann allshn. hvort ekki sé hægt að fá upplýsingar um það hve stóran hluta af auknum skuldbindingum vegna alþingismanna megi rekja til embættis forseta Alþingis, og ég legg áherslu á að það er til embættis forseta Alþingis en ekki persónunnar sem því gegnir, og tek undir með þeim sem hér hafa talað um að menn persónugeri ekki málið með neinum hætti. Hvort hægt er að verða við þessu veit ég ekki en ég óska hér með eftir því. Hitt er svo alveg ljóst að frv. og 6. gr. þess felur í sér alveg sérstakar ívilnanir til embættis forsrh. og verið er að segja með frv. að það eigi að hafa svipaða stöðu og embætti forseta Íslands. Embætti forseta Íslands er í því kostnaðarmati sem hv. þm. Bjarni Benediktsson kynnti áðan sérgreint. Það er sérgreint og það liggur fyrir hver kostnaðurinn við embætti forseta Íslands er. Það er alveg augljóst og það veit hver maður að Talnakönnun hefur, samkvæmt því sem hv. þm. Bjarni Benediktsson las upp, reiknað nákvæmlega út hver kostnaðurinn er, hver skuldbindingin er vegna frv., við embætti forsrh. Og vegna þess að það hafa verið miklar deilur um hver kostnaðurinn við embætti forsrh. verði vegna þessa frv. tel ég að það sé algerlega nauðsynlegt að kallað verði eftir þeim upplýsingum og Talnakönnun láti hv. þm. Bjarna Benediktssyni þær í té því að þær liggja klárlega fyrir. Ég vil þakka hv. þm. Bjarna Benediktssyni fyrir hve skörulega hann gekk fram í því að ná í þetta kostnaðarmat en ég varð sannarlega fyrir vonbrigðum þegar hann í andsvörum við annan hv. þm. reyndi að snúa sig út úr því að leggja fram kostnaðarmatið hvað varðar embætti forsrh. því að hv. þm. Bjarni Benediktsson sagði að það væri ekki hægt vegna þess að þá yrði að upplýsa um hver væri áætlaður lífaldur þeirra sem því embætti hefðu gegnt eða gegndu, en það er aldeilis alveg fráleitur útúrsnúningur og hv. þm. Bjarni Benediktsson veit betur. Í þeim forsendum sem hann sjálfur las upp í þeirri sömu ræðu eru forsendur þessara útreikninga meðallífslíkur fólks á árabilinu 1996--2000 og það er ekkert persónulegt við það. Þegar Talnakönnun hefur reiknað út mögulegan kostnað við embætti forsrh. þá hefur hún stuðst við meðallífslíkur fólks á árunum 1996--2000. Ég tel einfaldlega allra hluta vegna mikilvægt að þessar upplýsingar liggi fyrir í umræðunni vegna þess að annars staðar í samfélaginu hefur tölum upp í 240 millj. kr. verið flaggað í tengslum við embætti forsrh. og ef þær eru eitthvað lægri, sem virðist, kannski nær 100 millj. eins og ég giskaði á við 1. umr. eða jafnvel enn lægri, hlýtur það að skipta máli við umfjöllun um frv. að það liggi fyrir. Og ég trúi því og treysti að hv. þm. Bjarni Benediktsson beiti sér jafnskörulega fyrir því að koma fram með þennan þátt kostnaðarmatsins eins og hann gerði í því að ná fram kostnaðarmatinu sjálfu og trúi ekki öðru en hæstv. forsrh. stuðli að því og leggi áherslu á að upplýsingum um kostnað vegna embættis forsrh. verði ekki leynt.

Virðulegi forseti. Til mín hefur verið beint nokkrum spurningum og gerðar athugasemdir við málflutning minn fyrr í dag. Fyrst aðeins varðandi það sem segir í nefndarálitinu, að meiri hlutinn telji eðlilegt í ljósi þess að Kjaradómur ákveði samkvæmt gildandi lögum þingfararkaup ákveði hann einnig kjör þingmanna í heild sinni. Með þessu orðalagi var fyrst og fremst átt við álagsgreiðslurnar, enda hafa þær komið sérstaklega til umfjöllunar. En ég tel að það sé ekkert ólíklegt, ef svo fer sem nefndin leggur til, að það verði tekið til athugunar hvort gera skuli breytingar á lögunum um Kjaradóm, að það verði tekið til athugunar um leið hvort Kjaradómur eigi með réttu að ákveða heildarlaunin. En nefndin var fyrst og fremst að vísa til álagsgreiðslnanna. Varðandi forsrh. þá hefur ekki verið reiknað sérstaklega út hve stóran hlut hann á í þessum 211 millj. sem í versta falli geta fallið á sem aukinn eftirlaunaskuldbinding en mér skilst samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið munnlega að embætti forsrh. sé innan við helmingur af tölunni.

Virðulegur forseti. Ég fagna yfirlýsingu hv. formanns allshn., Bjarna Benediktssonar, um að til greina komi að vísa lífeyrisþætti í kjörum alþingismanna til Kjaradóms eins og öðrum þáttum í kjörum þeirra með nýjum lögum um Kjaradóm. Ég tel að það færi einfaldlega betur á því og ég tel að það færi betur á því að menn féllu frá því að keyra í gegn það frv. sem hér liggur fyrir og færu einfaldlega þá leiðina. En um það að ekki liggi fyrir útreikningur á lífeyrisskuldbindingum vegna embættis forsrh. þá er það einfaldlega ekki rétt vegna þess að það stendur í forsendunum sem hv. þm. las að reiknað hafi verið út fyrir hvern og einn hver kostnaðurinn yrði og það hefur þá verið gert sérstaklega fyrir forsrh. og embætti forsrh. er þá hluti af samtölunni og það hlýtur bara að vera hægt að kalla eftir henni, en verði það ekki gert hljótum við að líta svo á að innan við helmingur þýði að kostnaðar vegna embættis forsrh. sé 110 millj. kr. og sú tala stendur þangað til leiðrétting hefur borist frá formanni allshn.

Virðulegi forseti. Eins og ég hef greint frá hefur það ekki verið tekið sérstaklega út og birtist ekki í þeim útreikningum sem nú liggja fyrir þinginu hver kostnaðurinn er vegna forsrh. og þess vegna held ég að það sé ekki rétt að draga neinar ályktanir umfram það sem ég sagði. Ég hef bara fengið það upplýst munnlega að það er innan við helmingur. Og hvort þingmaðurinn kýs að líta þannig á að það séu 110 millj. eða 70 millj. verður hann að eiga við sig. Hér hefur einnig aðeins komið til tals að utan þings hafi menn verið að geta sér til um að kostnaðurinn gæti numið allt að 240 millj. og ég held að það sé þá ágætt fyrir þá aðila að kynna sér þessar niðurstöður sem birtast í útreikningunum og horfa þá til þess að í allra versta falli, eins og hv. þm. Helgi Hjörvar vék að sem er bara svona fræðilegur möguleiki, aukast skuldbindingarnar um 211 millj. og ekki bara vegna starfandi forsrh. heldur vegna allra ráðherra sem ekki eru enn þá farnir á eftirlaun, allra þeirra ráðherra.

Virðulegur forseti. Ég vildi síður þurfa að vera í ræðustól Alþingis með getgátur um embætti forsrh. Ég vildi óska þess að við gætum bara sýnt því meiri virðingu en svo. Þessi tala eins og hv. formaður allshn., Bjarni Benediktsson, staðfesti er auðvitað hluti af samtölunni og þó að hún hafi ekki verið tekin sérstaklega út ætti ekki að vera ofverk hv. formanns allshn. að kalla eftir þeirri tölu þannig að hægt sé að taka hana sérstaklega út og hún liggi hér á borðinu og málið sé hreint og opið. Það hlýtur að vera allra hagur. En ég mótmæli því að 300 millj. kr. kostnaður sé óverulegur kostnaður. Ég mótmæli þeirri fullyrðingu hv. þm. Bjarna Benediktssonar að 300 millj. kr. séu óverulegur kostnaður. Ég tel að 300 millj. kr. séu verulegir fjármunir og það hafi ekki almennt verið álitið svo að lífeyrisréttindi alþingismanna og ráðherra hafi hingað til verið vanhaldin.

Frú forseti. Hv. þm. styður aukið gagnsæi og ég geri það sömuleiðis. Ég spyr hann: Telur hann óeðlilegt að horfast í augu við það að alþingismannadeild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins er í reynd gegnumstreymi og í þessum hugmyndum er einmitt tekið mið af því? Þá vil ég spyrja hann hvort hann vilji hafa það kerfi sem haft hefur verið hingað til að þingmenn og ráðherrar séu gerðir að sendiherrum og forstjórum ríkisstofnana og þannig sé komið með eins konar atvinnuleysistryggingu fyrir þá. Hvort ekki sé miklu betra að horfast í augu við hvað menn eru að gera. Þá vil ég spyrja hann að því hvort hann viti ekki að þessi skuldbinding er varanleg til lengri tíma, til 40 ára en ekki eins árs skuldbinding eins og meintur samningur við Öryrkjabandalagið, sem ég segi að hafi ekki átt sér stað eins og hv. þm. heldur fram, þar sem sá samningur kostar 300 millj. eða 600 millj. á einu ári, hvort ekki sé munur þar á. Og varðandi það að sigla með straumnum þá vil ég spyrja hv. þm. hvort hann eigi við sína eigin samflokksmenn sem sigldu með straumnum þegar verkalýðshreyfingin myndaði straum.

Virðulegur forseti. Það er orðið frekar dapurlegt að sjá hvað hv. þm. Pétur Blöndal er orðinn hlýðinn og undirgefinn samflokksmönnum sínum í seinni tíð því að sá straumur tímans sem sá sem hér stendur ræddi um var ekki verkalýðsforustan eða viðbrögð hennar. Straumur tímans sem hér var vísað til var þróunin í kjaramálum og í lífeyrissjóðunum á síðustu árum og áratugum sem hefur verið að mörgu leyti mjög farsæl og okkur hefur tekist að byggja upp mjög öfluga lífeyrissjóði. Hv. þm. Pétur Blöndal hefur verið sérstakur talsmaður þess og talað gegn því að menn safni sífellt stærri skuldbindingum í gegnumstreymissjóðum og skuldsetji þannig komandi kynslóðir og mér finnst athyglisvert að hv. þm. Pétur Blöndal skuli ekki fjalla um það við umfjöllun þessa máls.

Frú forseti. Hv. þm. skirrist alltaf við málefnalega umræðu við mig. Núna er hann kominn í andsvar við mig. Ég hélt að ég væri í andsvari við hv. þm. Hann svaraði engum af spurningunum sem ég spurði hann, hvort hann teldi eðlilegt að menn leystu vandamál atvinnulausra fyrrverandi stjórnmálamanna með sendiherrastöðum eða embættum hjá ríkisstofnunum og slíku og hvort hann teldi ekki eðlilegt að horfast í augu við það að alþingismannadeild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins er í reynd og hefur verið gegnumstreymisdeild alla tíð. Ég kann ekki við það, frú forseti, þegar menn fara í andsvar við þann sem er í andsvörum við þá.

Virðulegur forseti. Hv. þm. Pétur Blöndal hefur spurt eftir því hvort ekki sé skárra að samþykkja þetta frv. heldur en að ráða menn, greinilega ekki vegna hæfni þeirra heldur vegna þess að þeir séu fyrrverandi stjórnmálamenn, í ýmsar stöður, svo sem forstjórastöður ríkisfyrirtækja, sendiherrastöður og aðrar slíkar stöður. Ég segi bara við hv. þm. Pétur Blöndal að svo má böl bæta að benda á annað verra.

Frú forseti. Ég kem í ræðustól til þess að gera athugasemdir við þann málflutning sem fram kom hjá hv. þm. Helga Hjörvar. Hann byrjaði á því að fara yfir mikilvægi þess að fyrirhugaðar álagsgreiðslur til formanna stjórnmálaflokka sem sitja á þingi mætti ekki persónugera við þá aðila sem um teflir og fjallaði um hversu óheppilegt væri að stilla málum upp með þeim hætti. Lunginn í ræðu hans snerist hins vegar um það hvaða réttindi embætti forsrh. mundi ávinna sér og sá málflutningur snerist í rauninni, og það veit þingmaðurinn, fyrst og fremst að einni ákveðinni persónu þannig að þingmaðurinn var að mæla gegn því að umræðunni yrði hagað með tilteknum hætti en gerði það síðan sjálfur í hinu orðinu.

Frú forseti. Það er eingöngu til að leiðrétta misminni hv. þm. sem hélt því fram að ég hefði verið uppi með getgátur um það hvaða kostnaður hlytist af þessu frv. í einstökum atriðum sem varðaði einstaka ráðherra. Í ræðu minni tók ég fram að það lægi ekki fyrir tryggingafræðilegt mat og að enn fremur lægju ekki frammi upplýsingar um það hvort einhverjir ráðherrar kynnu að segja af sér eða hætta þingmennsku. Það var því ekki á mínu færi að vera með neinar slíkar ágiskanir enda hef ég ekki verið með þær en geri að öðru leyti ekki athugasemdir við misminni hv. þm.

Virðulegur forseti. Það þarf í sjálfu sér ekki að hafa miklar getgátur um þau réttindi sem menn ávinna sér með þeim hætti sem hér er lagður til. Stærstur hluti þeirra liggur einfaldlega í því að réttindi forsrh. lúta að því að sá sem gegnir embættinu fær að taka eftirlaun 55 ára í stað þess að taka þau 65 ára, hafi viðkomandi setið í embættinu í tiltekinn tíma. Það þýðir einfaldlega tíu ár á 80% launum í versta tilfelli. Það eitt og sér eru um 80 millj. kr. Þess utan bætir frv. verulega eftirlaunarétt eftir 65 ára aldur og því alveg ljóst að í ýtrasta tilfelli er um 100 millj. kr. að ræða eins og fram kom í ræðu minni við 1. umr. En ólíkt því sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson hélt fram áðan þá beindi ég því ekki að einstakri persónu heldur að embætti forsrh.

Frú forseti. Ég ætla ekki að fara í getgátur um það hversu lengi einstakir menn kunni að vera forsrh. í framtíðinni. Ég vil á hinn bóginn ítreka það sem hefur verið margsagt áður að í þessu frv. er því slegið föstu að forsrh. skuli fá eftirlaun með sambærilegum hætti og forseti Íslands. Forsrh. er æðsti og valdamesti maður landsins, sá sem mest reynir á, og við teljum ýmsir að það sé eðlilegt að hann njóti að þessu leyti ekki verri kjara hlutfallslega en forseti lýðveldisins en þá verður að hafa í huga að forseti lýðveldisins er með nær helmingi hærri laun. Við erum því síður en svo að tryggja forsrh. sambærileg laun við forseta í krónum talið, einungis að reiknireglan sé hin sama.

Virðulegur forseti. Það er sannarlega pólitískt sjónarmið hjá hv. þm. Halldóri Blöndal og mörgum hans félögum að gera eigi með þessum hætti sérstaklega við embætti forsrh. með þessu frv. Ég ítreka að stjórnarmeirihlutinn sem þetta mál flytur kalli eftir þeim hluta kostnaðarmatsins sem hér var kynntur sem lýtur að embætti forsrh. þannig að það liggi einfaldlega fyrir hvað sú skoðun stjórnarmeirihlutans kostar nákvæmlega svo að hægt sé að ræða hana með málefnalegum hætti í þinginu og taka til hennar afstöðu en sú umræða þurfi ekki að byggjast á getgátum. Ég spyr: Hvers vegna þennan feluleik, virðulegur forseti? Hvers vegna þennan feluleik með það hvað embætti forsrh. kostar í frv. þessu?

Frú forseti. Í tvígang hef ég flutt frv. á Alþingi sem miða að því að þingmenn hafi sömu lífeyrisréttindi og meginhluti annarra landsmanna og er það í samræmi við það sjónarmið að þingmenn hafi sömu lífeyrisréttindi og sömu réttindi og það fólk sem kýs þá til þings. Þetta hef ég talið mjög mikilvægt og tek þar undir sjónarmið hv. þm. Ögmundar Jónassonar. Þessi frv. gengu út á það að metin yrðu til fjár þau lífeyrisréttindi og önnur réttindi sem þingmenn hafa og að launin hækkuðu sem því nemur, sem kemur náttúrlega út á eitt fyrir ríkissjóð. Þá kæmi líka í ljós hver launin eru raunverulega. Ef við horfum yfir landslag handhafa ríkisvaldsins er það mjög margbreytilegt. Í fyrsta lagi erum við með hæstaréttardómara sem hafa mjög góð lífeyrisréttindi, 80%, jafnvel 100% ef þeim er sagt upp eða hætta með öðrum hætti. Þá erum við með forseta lýðveldisins sem er með 80% eftir að hann hefur þriðja kjörtímabilið. Laun hans voru lengi vel skattfrjáls, frú forseti. Það er mjög athyglisvert því að hann var ekki bara skattfrjáls af tekjum sínum heldur líka neyslu og maki hans var sömuleiðis skattfrjáls um allan heim, einnig af tekjum og neyslu. Hann borgaði ekki virðisaukaskatt, olíugjald eða neitt annað sem borgarar þessa lands þurfa að borga. Þá höfum við haft forsrh. sem var sem þingmaður með hámark 70% á lífeyrisgreiðslur en sem ráðherra var hann með hámark 50%, frú forseti. Það þarf því ekki að liggja lengi yfir þessum lífeyrisréttindum til að sjá að af þessum þremur handhöfum ríkisvaldsins er forsrh. langverst settur. Varðandi frv. sem við erum að ræða er ýmislegt í því til bóta að mínu mati. Lífeyrisrétturinn er gerður gegnsærri, menn taka mið af því sem raunveruleikinn segir um það að alþingismannadeild og ráðherradeild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins eru í reynd gegnumstreymissjóðir og það er horfst í augu við það og gert raunverulegt. Auk þess eru þessi réttindi öll sett í einn lagabálk þannig að þau verða gegnsærri og greinilegri. Hingað til hafa menn haft það kerfi hér á landi að sumir ráðherrar og sumir þingmenn sem hætta störfum taka við sendiherrastörfum eða forstjórastöðum ríkisstofnana, kannski vegna verðleika og kannski vegna þess að verið er að bæta þeim upp ákveðið atvinnuleysi og atvinnumissi. Ég tel miklu heiðarlegra og gegnsærra að það sé gert með annaðhvort biðlaunum eða lífeyrisgreiðslum eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, sérstaklega hjá þeim sem eru komnir á efri aldur og eiga erfitt með að fá vinnu vegna starfs síns. Hver vill hafa fyrrv. ráðherra vinnandi sem fulltrúa á skrifstofu hjá sér? Þá er í frv. gert ráð fyrir því að formenn stjórnarandstöðuflokkanna fái 50% hækkun á þingfararkaupinu. Þegar ég heyrði þetta fyrst var ég mjög mikið á móti því. En svo verða menn að gera sér grein fyrir því að stjórnmálaflokkarnir fá styrki frá Alþingi og gætu þar af leiðandi greitt þessum formönnum sínum beint og gera það hugsanlega. Þar er aftur verið að fela eitthvað. Þess vegna tel ég heiðarlegra og gegnsærra að þetta sé uppi á borðinu, fyrir utan það að það er greinilega geysimikil vinna fólgin í því að vera formaður flokks, sem maður hefur orðið var við þegar maður er að reyna að koma saman fundum þar sem þessir menn eiga að geta mætt. Frv. gagnvart þingmönnum er í reynd lækkun. Það er lækkun um 1% af launum þar sem iðgjald í lífeyrissjóð hækkar úr 4% í 5%. Þegar ég tala um lífeyrissjóð er ég að tala um að menn borgi í hann í gegnum þennan gegnumstreymissjóð sem alþingismannadeildin er í reynd. Þannig mun hinn almenni þingmaður, sem afleiðing af þessu frv., sjá lækkun upp á um það bil 3.500 kr. á mánuði, ekki voðalega stór tala, en engu að síður um 50 þús. kr. á ári. Það eru áhrif þessa frv. á hinn almenna þingmann, hann mun sjá lækkun og ég hef ekki heyrt neinn þingmann kvarta undan því. Auk þess er makalífeyrisréttur lagaður eitthvað. Það hefur lítið komið fram í umræðunni að varaþingmenn sem koma inn í stuttan tíma kostuðu einu sinni óskaplega mikið í makalífeyri. Þeir kostuðu 1,7 millj. kr. fyrir tvær vikur, makalífeyrisrétturinn, þar sem maki þeirra var allt í einu kominn með 20% af þingfararkaupi sem makalífeyrir til æviloka ef þingmaðurinn féll frá, þingmaður sem sat inni í tvær vikur

Einn dag.

og einn dag. Sat þá á þingi í tvær vikur og einn dag.

Ég bið afsökunar, ég ætlaði að segja í einn dag, sem dæmi er um.

Í einn dag, já. Þetta voru því óskaplega há laun fyrir stuttan tíma. En þetta er búið að laga að einhverju leyti og í þessu frv. er þetta lagað enn frekar. Að þessu samanteknu, þar sem um er að ræða skerðingu hjá þingmönnum velflestum og gegnsærri lífeyrisrétt þessara handhafa ríkisvaldsins sem gerir það hugsanlega mögulegt, herra forseti, að laga kerfið í þá veru sem ég hef lagt til, þá skil ég þetta frv. Ég er engan veginn sáttur við kerfið, mér finnst kerfið bera vott um ákveðinn aristókratahugsunarhátt, þar sem einhverjir hópar manna eigi að hafa sérstök kjör í þjóðfélaginu sem ég er andsnúinn. Það sem er slæmt við þetta frv. er að það kom inn með mjög stuttum fyrirvara, var ekki rætt og hefur þar af leiðandi valdið mjög miklum misskilningi í þjóðfélaginu. Almenningur horfði á þessa 50% hækkun og hélt að hv. þingheimur væri allur að hækka laun sín um 50% sem er eitthvað allt annað en reyndin, þar sem um er að ræða skerðingu með frv. Það er dálítið vandmeðfarið hvernig þingmenn ákveða kjör sín og laun. Einu sinni ákváðu þeir þetta sjálfir og þá var það stöðugt gagnrýnt. Svo var því vísað til dómskerfisins með því að búa til Kjaradóm sem ákvað launin og hann er alltaf gagnrýndur og gerði þau mistök að mínu mati að hækka launin daginn eftir kosningar um 30% í staðinn fyrir að gera það tímanlega þannig að væntanlegir frambjóðendur vissu hvað þeirra biði. Mér þótti það mjög óþægilegt, herra forseti. Á þessu er til ein lausn sem ég hef bent á. Hún er sú að fráfarandi þing ákveði tímanlega, segjum einu og hálfu ári fyrir kosningar, hver laun komandi þings verði, þ.e. næsta kjörtímabils. Ég mundi vilja að það væri ákveðin krónutala í laun og venjuleg lífeyrisréttindi, menn gætu bara fengið lífeyrisrétt hjá þeim lífeyrissjóðum, hinum almennu, sem vilja taka við þeim, Lífeyrissjóði verslunarmanna eða bara nefna það.  Ég vil, herra forseti, að Alþingi skoði þessar leiðir. Herra forseti. Hlutur fulltrúa Alþýðusambands Íslands í þessari deilu er með ólíkindum. Þeir leyfa sér að koma fram með útreikninga sem sýna mínus 4% raunávöxtun til allrar framtíðar. Á hverju byggja þeir? Þeir byggja á því að laun ríkisstarfsmanna hafa hækkað um 8% á ári síðustu átta árin umfram verðlag. Mjög gott, þökk sé styrkri stjórn ríkisstjórnarinnar, þökk sé mjög styrkri stjórn hæstv. forsrh. Þeir leyfa sér að skoða líka laun þingmanna sem hafa hækkað um 10% umfram verðlag á þessum tíma samkvæmt útreikningum þeirra. Þeir nota sem sagt mjög góðan árangur hæstv. forsrh. við stjórn landsins til að klekkja á kjörum hans. Sjaldan launar kálfurinn ofeldið, það verð ég að segja. Ég hefði talið að hæstv. forsrh. sem hefur stýrt þjóðinni í gegnum mesta hagvaxtarskeið Íslandssögunnar frá 1991 fengi einhver verðlaun fyrir það í hugum þessara manna. Nei, þeir sjá ofsjónum yfir því að hann fái sambærileg lífeyrisréttindi og hinir handhafar ríkisvaldsins, þ.e. hæstaréttardómarar og forseti lýðveldisins. Hann er ekki með sömu laun og forsetinn, nei nei, langt í frá. Þegar skattfrelsið var afnumið af forseta lýðveldisins kom nefnilega í ljós að hann var í reynd með tvöfalt hærri laun þó að Kjaradómur hafi dæmt honum svipuð laun --- vegna skattfrelsisins --- og sá launamunur er enn. Við erum að tala um að hæstv. forsrh. fái rétt rúmlega helming af þeim lífeyriskjörum sem forseti lýðveldisins hefur en þó sömu prósentu. Hann er bara með miklu lægri laun en forseti lýðveldisins, rétt rúmlega helming af launum forsetans. Svo gerist það að ýmsir verkalýðsforingjar úti í bæ efna til mótmæla gegn þessari lækkun á launum þingmanna og hækkun á launum ráðherra, boða til útifundar og hóta að segja sig úr vissum þingflokkum ef ekki verður farið að vilja þeirra.  Hvað eru þessir menn að gera? Þeir eru að hafa áhrif á sannfæringu þingmanna. Ég spyr: Eiga virkilega verkalýðsforingjar úti í bæ að ákveða laun þingmanna, herra forseti, og sín eigin laun líka, sem þeir gera? Laun þingmanna eru uppi á borðinu en þeirra eigin laun liggja alls ekki uppi á borðinu og þeir hafa meira að segja neitað að svara hver þau eru. Er þetta það sem við viljum, er þetta gagnsæið sem við viljum? Svo að ég falli í þá gryfju að vera ekki eins málefnalegur og ég reyni nú að vera finnst mér þessi staða minna mig á mink sem ræðst inn í hænsnabú. Kjúklingarnir flögra um allt, inn í öll skúmaskot, af því að minkurinn --- þ.e. verkalýðsforinginn og verkalýðsforingjarnir --- er kominn inn í hænsnabúið sem er Samf. og Vinstri grænir. Þar flögra kjúklingarnir um allt í leit að skjóli og eru logandi hræddir því að þeim hefur verið hótað að ef einn þeirra greiði atkvæði með þessu frv., ef einn þeirra fylgi sannfæringu sinni, skuli verkalýðsforustan, ekki verkalýðshreyfingin, þar eru sjálfstæðismenn að sjálfsögðu, segja sig úr þessum ákveðna flokki. Mér finnst þetta mjög alvarlegt, herra forseti. Varðandi þetta frv. sem við ræðum hér verð ég að segja að það er í sjálfu sér ekki breyting á núverandi kerfi sem ég er --- eins og ég gat um --- andsnúinn. Það gerir það samt gagnsærra og einfaldara og gerir það auk þess auðveldara að breyta því ef þingheimur skyldi vilja það. Þess vegna styð ég það, líka vegna þess að mér finnst óeðlilegt að forsrh. sé með 50% hámark á lífeyrisrétti á meðan forseti lýðveldisins er ekki með slík takmörk á sínum lífeyrisrétti. Ég vil að þessir þrír handhafar ríkisvaldsins séu með sambærileg lífeyrisréttindi, hver sem þau eru.

Herra forseti. Ég vil bæta örfáum orðum inn í þessa umræðu sem er búin að standa drjúglanga stund og hefur varpað skýru ljósi á afstöðu flestra flokka til þessa máls þótt vissulega skorti enn dálítið á að mönnum sé ljós afstaða Samf. til málsins, efnislega. Þeim mun skýrar hafa talsmenn þeirra í umræðunni gert grein fyrir formlegum fyrirvörum eða athugasemdum um vinnubrögð sem út af fyrir sig er ágætt að menn dragi inn í umræðuna en er auðvitað aldrei aðalatriði málsins heldur efnið sem er til umræðu. Það er tvennt sem menn hafa einkum rætt um og hefur mátt sjá í umfjöllun um málið að þar hefur athyglin líka beinst að þeim atriðum sérstaklega umfram önnur. Ég vil aðeins fara yfir þau. Fyrra atriðið er eftirlaunakjör forsrh., eða fyrrverandi forsrh. framtíðarinnar. Birtar hafa verið tölur sem eru eignaðar Alþýðusambandi Íslands um að kostnaðurinn við þessa breytingu verði um 240 millj. kr. gagnvart þeim sem nú situr sem forsrh. Og ég verð að segja alveg eins og er að þegar ég sá þessar tölur fannst mér að eitthvað hlyti að hafa vantað inn í útreikningsformúluna sem menn nota til þess að áætla kostnað. Það getur bara ekki staðist að fjárhæðirnar hlaupi á svona háum tölum gagnvart einum einstaklingi sem þar að auki er nú orðinn nokkuð fullorðinn. Enda kemur í ljós þegar þetta er áætlað að beiðni allshn. af Talnakönnun hf. að kostnaðurinn við ráðherrahópinn allan, ekki bara núverandi forsrh. heldur alla ráðherra, núverandi og fyrrverandi, auðvitað með ákveðnum fyrirvörum eins og gengur og gert er grein fyrir í bréfinu, geti mestur orðið 211 millj. kr. Það er lægri upphæð en þær 240 millj. kr. sem Alþýðusamband Íslands er að ætla að verði vegna eins manns. Þá verðum við að hafa í huga að núverandi forsrh. er einn í nokkuð stórum hópi þannig að það má ætla að hlutur hans í þessari áætlun sé ekki nema brot, ég veit ekki hversu hátt brot, það kemur ekki fram, en bara miðað við fjöldann mundi ég halda að það væri frekar lítið brot ...  Ef við skoðum útreikninga ASÍ til fulls segja þeir að kostnaðurinn við þessa einu persónu sé 502 millj., eftirlaunaskuldbindingin. Ég rýndi aðeins í blaðið sem greindi frá þessu og skoðaði forsendurnar og þær reiknuðu með 80% af launum sem væru um 716 þús. kr. á mánuði. Það þýðir um 8,6 millj. kr. á ári. Hvað er þá viðkomandi maður lengi að taka út 502 millj.? Því var haldið fram að það þyrfti að leggja til hliðar 502 millj. inn á bók til þess að eiga fyrir eftirlaunaskuldbindingum núverandi forsrh. Ef við skoðum þessar forsendur sjáum við að það er gert ráð fyrir að greiða 8,6 millj. kr. á ári. Það þýðir að hann þarf að taka út eftirlaun í 58 ár til þess að ná að taka út þessar 502 millj. Það er nú nokkuð mikið, herra forseti.  
             Ég vil bæta því við að ég vil treysta því og hef haft ástæðu til þess að treysta því lengst af að hagdeild Alþýðusambands Íslands sé virðuleg stofnun innan sambandsins, skipuð fólki sem vill láta taka störf sín alvarlega en ekki vera þátttakendur í einhverjum pólitískum ólgusjó. Og ég ætla bara að vona að menn láti sér þessi mistök að kenningu verða og hætti að framleiða útreikninga í pólitísku skyni til þess að hafa áhrif á þingmenn í tilteknum flokki eða flokkum. Ef þeir ætla sér að hafa áhrif á alþingismenn almennt til breytinga á málum, sem mér finnst auðvitað eðlilegt og sjálfsagt að verkalýðshreyfingin á hverjum tíma reyni að gera eftir því sem skoðanir hennar standa til, verða menn að styðjast við upplýsingar sem eru sannar og réttar og byggðar á eðlilegum forsendum. Felst þó ekki í þessum orðum mínum að ég útiloki að forsrh. geti orðið 114 ára gamall. Mér finnst það hins vegar ekki líklegt. Þetta vildi ég draga fram, herra forseti, þannig að það færi ekki á milli mála að þessar upplýsingar sem hér hafa verið lagðar inn í umræðuna af formanni allshn. gera það að verkum að þær upplýsingar sem menn hafa haft í umræðunni síðustu daga, sendar frá Alþýðusambandi Íslands, eru ekki á neinum rökum reistar. Það er rétt að menn ræði þá málið, bæði þetta atriði frv. og önnur, á þeim upplýsingum sem reynast sannar og réttar. Hitt atriðið sem menn hafa beint spjótum sínum að er hvort greiða eigi formönnum stjórnmálaflokka álag á þingfararkaup séu þeir ekki jafnframt ráðherrar. Á því geta menn haft skiptar skoðanir. Ég sé ekkert athugavert við það að sumir hafi þá skoðun að þetta eigi ekki að gera og aðrir hafi þá skoðun að þetta eigi að gera. Ég er sjálfur þeirrar skoðunar að þetta sé sjálfsagt og eðlilegt. Um þetta hafa þingmenn rætt í mörg ár. Það get ég upplýst enda hef ég tekið þátt í þeim samtölum. Ég hef verið þess hvetjandi í gegnum árin að menn lögleiddu þessa hluti til að gera formönnum stjórnmálaflokkanna, sérstaklega formönnum stjórnarandstöðuflokkanna, kleift að sinna starfi sínu af fullum þunga. Það að vera formaður í stjórnmálaflokki í stjórnarandstöðu er ekki lítið verk. Það er ekkert minna verk en að vera ráðherra. Það held ég að menn geti gengið úr skugga um með einfaldri athugun málsins, líka þingmenn Vinstri grænna. Ég er ekki í vafa um að formaður þeirra hefur lagt mikið á sig í gegnum tíðina og unnið langa daga og fram á nætur við að sinna hlutverki sínu sem einn af talsmönnum stjórnarandstöðunnar. Þeir mættu muna það þegar þeir taka afstöðu að það er rétt að sá sem er í þeirri stöðu njóti þeirra kjara að á engan hátt sé hægt að brigsla honum um að efnahagslegar aðstæður ráði skoðunum hans. Ég vil spyrja hina sem eru þeirrar skoðunar að það eigi ekki að greiða álag: Telja þeir þingmenn að þegar mál skipast þannig að flokkur þeirra fer í ríkisstjórn og formaður flokksins verður ráðherra eigi hann ekki að taka við þeim ráðherralaunum? Eru menn að halda því fram? Það hljóta menn að verða að gera ef þeir ætla að vera samkvæmir sjálfum sér. Það er ekki hægt að halda því fram að ósanngjarnt og óeðlilegt sé að formaður í stjórnarandstöðuflokki fái ekki álag á þingfararkaup en það sé eðlilegt ef hann er ráðherra og vinnur starfið sem slíkur. Starfið er jafnt eftir sem áður. Það fullyrði ég og bið þá sem eru annarrar skoðunar að koma upp og gera grein fyrir því á hvern hátt þeir telja starf formanns stjórnmálaflokks veigaminna í stjórnarandstöðu, svo veigalítið að það verðskuldi ekki álag á þingfararkaup. Þetta vildi ég biðja menn að hugleiða og færa rök fyrir þannig að við gætum fengið öll rökin upp á borðið, með eða á móti. Mín afstaða er alveg klár. Ég mun eindregið styðja þetta ákvæði og greiða atkvæði gegn brtt. sem rýra áhrif þess. Ég vil líka benda á það sem ekki hefur komið fram í umræðunni, að ákvæðið er auðvitað ekki bundið við formenn í stjórnarandstöðuflokki. Auðvitað getur, eins og dæmi eru um í fortíðinni, formaður stjórnmálaflokks sem er í ríkisstjórn kosið að sitja utan ríkisstjórnar. Og það er ekkert að því ef sá formaður velur það hlutskipti að sinna starfi sínu sem formaður flokks en vera ekki jafnframt ráðherra. Það eru til dæmi um það. Við þekkjum það úr Framsfl., fyrrv. formann Framsfl., Hermann Jónasson, sem kaus stundum að vera ekki í ríkisstjórn sem flokkurinn átti aðild að. Herra forseti. Þriðja atriðið sem ég vildi reifa í þessari umræðu varðar trúverðugleika flokkanna sem standa að þessu máli. Ég verð að segja, herra forseti, að mér hefur fundist nokkuð dapurlegt að sjá hvernig menn hafa brugðist við eftir að málið var lagt fram í ljósi aðdraganda þess. Allir flokkar komu að málinu. Formenn allra flokka komu að málinu. Það var samið og efnisatriðin ákveðin með þeim. Það er vegna þeirra stuðnings sem málið er lagt fram og vegna þeirra stuðnings sem þingmenn þeirra ákveða að styðja það að málið sé lagt fram. Það er á þeim forsendum sem málið er t.d. kynnt fyrir okkur í þingflokki framsóknarmanna. Þetta er ekki ríkisstjórnarfrumvarp, þetta er þingmannafrumvarp. Okkur er kynnt málið þannig að allir flokkar standi að því, allir formenn styðji það og það verði samþykkt í öllum þingflokkum, sem reyndin varð og málið var lagt fram. Síðan þegar umræðan í þjóðfélaginu er komin í gang fer að gerast nokkuð sem ég átti ekki von á að sjá. Þá fer að koma í ljós að einstakir flutningsmenn málsins eru með fyrirvara. Það kemur hvergi fram í málinu sem dreift var á borð þingmanna að fyrirvarar séu af hálfu einstakra flutningsmanna við einstök efnisatriði málsins. Hvers vegna gera menn ekki grein fyrir fyrirvörum sínum við framlagningu málsins? Ég vil svara þeirri spurningu sjálfur. Það er vegna þess að fyrirvararnir voru ekki fyrir hendi. Þeir komu til seinna þegar menn fóru að bregðast við utanaðkomandi þrýstingi. Við sjáum í hvaða stöðu málið er gagnvart Vinstri grænum og Frjálsl. Þessir flokkar hafa algjörlega snúist gegn málinu að öðru leyti en því að einn flutningsmanna, hv. þm. Þuríður Backman, ætlar að styðja flest efnisatriði málsins en þó ekki öll. Hvað er hér á ferðinni? Hér hafa utanaðkomandi aðilar haft áhrif á þingmenn sem voru búnir að taka afstöðu í málinu og ákveða að flytja málið. Þeir draga til baka stuðning sinn og fara að tala gegn því. Ég velti fyrir mér: Hvernig á að vera hægt að vinna með þessum flokkum í ríkisstjórn? Gerum okkur í hugarlund að stjórnarandstaðan hefði fengið meiri hluta á þingi í kosningunum 10. maí og að þessir þrír flokkar hefðu myndað ríkisstjórn. Þeir hefðu komið sér saman um að flytja þingmál, þetta eða eitthvert annað. Svo þegar búið er að flytja málið og sýna það færu að koma viðbrögð frá hagsmunaðilum eða einhverjum sem væru óánægðir með einstök efnisatriði. Á hverju eiga menn von sem eru með slíkum flokkum í ríkisstjórn? Þeir geta alveg eins átt von á að flutningurinn breytist yfir í fyrirvaratengdan flutning, að flestir þingmenn flokkanna snúist gegn málinu og áður en menn vita af væri mál, jafnvel stjfrv., löngu fokið út í veður og vind áður en það kæmi til 1. umr. Þessi reynsla hefur dæmt þessa tvo flokka algjörlega úr leik um sinn. Þeir eru ekki hæfir til að vera í ríkisstjórn af því að þeir geta ekki fylgt málum eftir frá upphafi til enda. Tökum nú Samf.  Hvað gerist? Hér rísa allt í einu upp menn í þjóðfélaginu og hóta að segja sig úr Samf. ef frv. verði að lögum eða jafnvel ef Samf. styður málið eða jafnvel ef aðeins einn þingmaður Samf. styður málið. Þá fer allt í böggling. Það endar með því að Samf. dregur stuðning sinn til baka í allshn. Við vitum svo sem ekki hvernig línur liggja innan þess þingflokks varðandi málið. Fyrsti talsmaður flokksins í málinu, hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir, kom með mjög merkilegt innlegg í umræðuna í morgun. Hún hélt því fram að Samf. hefði aldrei samþykkt að styðja málið, aðeins samþykkt að leggja það fram. Ég fer að velta fyrir mér: Bíddu við, hvað ef við værum í ríkisstjórn með Samf. og við værum að leggja fram mál sem við vissum að yrði umdeilt, t.d. í sjávarútvegsmálum, þar gæti verið eitthvað til að tala um? Við ætluðum kannski að gera einhverjar breytingar, kannski línuívilnun eða eitthvað svoleiðis, og flokkarnir væru búnir að ná saman um slíkt. Þá yrði lagt fram stjfrv. Svo kæmi LÍÚ eða einhverjir slíkir kappar og færu að yggla sig og segja: Við hótum að segja okkur úr Samf. Þá væri bara allt fokið út, stjfrv. búið, enginn meiri hluti fyrir hendi. 

Framsóknarflokkinn.

En ég velti því fyrir mér: Er hægt að vera í ríkisstjórn með slíkum flokki? Mér finnst þetta ekki spurning um efnisatriði málsins, þau eru meira og minna útrædd. Þetta er orðin spurning um trúverðugleika stjórnarandstöðuflokkanna. Eru það flokkar sem ætla að vera í stjórnarandstöðu og hafa ákveðið að vera í stjórnarandstöðu af því að það er svo þægilegt líf, menn þurfa aldrei að axla neina ábyrgð og aldrei að styðja nein mál sem þeir eru ekki að öllu leyti sáttir við. Menn geta bara alltaf verið á móti öllu, alltaf.

Um hvað er þessi Samfylking?

Eða ætla menn að verða stórir og verða ríkisstjórnarflokkur? Samf. stendur í þeim sporum að menn bíða eftir svarinu. Hvar ætlar hún að lenda í þessu máli? Það er makalaust að heyra uppleggið hjá hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur sem snerist um tvennt. Í fyrsta lagi snerist það um að koma höggi á formann flokksins, hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Það var upplýst í umræðunni að aðalkrafan frá þingmanninum var að ákvæðinu um álag til formanna stjórnmálaflokka yrði breytt þannig að formaðurinn gæti fengið álag þó að hann sæti ekki á þingi. Auðvitað er þessi krafa hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur ekkert annað en árás á formann Samf., hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Það hljóta allir að sjá að í þessu endurspeglast valdabarátta innan flokksins þar sem vegið er að formanni flokksins. Í öðru lagi var það aðalatriðið í málflutningi hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur að vega að öðrum þingmanni en hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni. Hún var að vega að keppinaut sínum um oddvitasæti í Suðvesturkjördæmi, hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni, formanni Alþfl. Hann er til enn þá. Hann gæti kannski farið að bjóða fram aftur. Kannski verður atkvæðagreiðslan í þingflokki Samf. þannig á eftir að væntanlegur þingflokkur Alþfl. styðji málið. Hver veit? Mér fannst þetta ómaklegur málflutningur í garð þessara tveggja þingmanna, hv. þm. Guðmundar Árna Stefánssonar og Össurar Skarphéðinssonar. Ég bíð spenntur eftir því að sjá hvaða vegferð Samf. ætlar sér á næstu árum. Ætlar hún sér að halda áfram á þeirri braut að reyna að verða flokkur sem yrði til einhvers gagns í þjóðfélaginu eða ætlar hún að verða hópur, eins og kallað var fram í áðan, af tiltekinni tegund? Herra forseti. Ég held að ég bæti ekki meiru við umræðuna af minni hálfu. Ég vonast til að sem fyrst skýrist hvernig atkvæði í þessu máli falla á eftir.

Herra forseti. Ég hef grun um að margir samflokksþingmenn hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar hafi haft svolítið gaman af þessari ræðu og fundist jafnvel koma úr hörðustu átt, þ.e. úr munni nákvæmlega þessa hv. þm., sú gagnrýni að það sé sérstaklega ámælisvert að fylgja ekki flokkssamþykktum og flokksaga. Það hefur nú ekki alltaf átt við um hv. þm. Kristin H. Gunnarsson. Hins vegar vil ég leiðrétta eitt í máli hans. Hann fullyrðir að gert hafi verið samkomulag um þetta mál og hvernig það yrði afgreitt á þinginu. Þetta er rangt, þetta eru ósannindi. Ég spyr: Hvernig er hægt að gera samkomulag ef menn eru jafnframt bundnir trúnaði um að segja ekki frá innihaldi frv.? Er hægt að gera samkomulag fyrir hönd fólks sem ekki er sýnt málið? Er það þetta sem hv. þm. stærir sig af? Gerir þetta Framsfl. hæfan í stjórnarsamstarf við Sjálfstfl., að menn hlýði í blindni því sem þeim er skipað að gera? Nú er ég farinn að skilja hvers vegna hægt er að brjóta á öryrkjum. Nú er ég farinn að skilja hvers vegna Framsfl. er góður samstarfsflokkur Sjálfstfl. Hann gerir allt sem honum er skipað að gera.

Herra forseti. Varðandi málefni öryrkja sem hér hafa mikið verið til umræðu og bætur til þeirra þá er nú sannast sagna niðurstaða þess máls sú að þeir hefðu ekki fengið neinar kjarabætur á þessu þingi ef allir þingmenn aðrir hefðu tekið sömu afstöðu og þingmenn Vinstri grænna og annarra stjórnarandstöðuþingmanna. Þeir gátu ekki stutt þá tillögu sem við greiddum atkvæði um í gær um að bæta kjör öryrkja um 1 milljarð kr. Þeir gátu ekki stutt hana heldur sátu hjá. Ef allir aðrir hefðu fylgt fordæmi þeirra hefði sá hópur sem þeir hafa talað svo mikið fyrir ekki fengið eina einustu bót sinna mála. Það var mikil reisn eða hitt þó heldur yfir þessum ágætu flokkum. 
            

Herra forseti. ,,Heyr``, kalla framsóknarþingmennirnir sem brutu samning á öryrkjum og felldu tillögu frá Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði um 500 millj. kr. framlag til þess að staðið yrði við þennan samning. Framsfl. felldi þá tillögu. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson segir að sér finnist ógeðfellt að persónugera þetta mál. Síðan talar hann náttúrlega fyrst og fremst um persónur. Og það er ekkert óeðlilegt. Þetta snýst um persónur. Þetta snýst um ráðherra og þá einstaklinga sem gegna þessum störfum. Það er t.d. staðreynd að gert er ráð fyrir því að hæstv. utanrrh., Halldór Ásgrímsson, verði forsætisráðherra næsta haust. Finnst hv. þm. það eðlilegt að honum séu búin þau lífeyriskjör að eftir eitt ár í starfi fái hann 60% af forsætisráðherralaunum til æviloka? Við erum að tala um rúmlega hálfa milljón á mánuði. Við erum að tala um 540 þús. á mánuði sem hæstv. ráðherra, Halldór Ásgrímsson, mun fá. Finnst hv. þm. Framsfl. þetta vera eðlilegt og réttlátt eða fylgir hann bara skipunum 

Herra forseti. Ég styð frv. og efnisatriði þess þannig að svar mitt er alveg skýrt í þeim efnum. Ég spyr aftur á móti hv. þm. Ögmund Jónasson: Ætlar hann að velja menn inn í embætti forsætisráðherra á næstu árum út frá þessu ákvæði? Hvaða menn eru það sem falla undir þá kategóríu í hans huga að þeir verðskuldi þessa reglu? Ef hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon yrði einhvern tíma forsætisráðherra, hvaða eftirlaun finnst honum eðlilegt að greiða honum? Svona getur hv. þm. ekki talað. Það er alveg ljóst. Ég vil beina annarri spurningu til þingmannsins: Finnst honum eðlilegt að Alþingi sé að greiða formanni BSRB laun? Finnst honum það eðlilegt? Hann hefur ákveðið af því að hann er bæði þingmaður og formaður BSRB að taka ekki laun sem formaður BSRB. Það er út af fyrir sig virðingarverð afstaða út frá ákveðnu sjónarmiði. En annað sjónarhorn á það mál er að með þessu er Alþingi að greiða honum laun og gera honum kleift að vera formaður BSRB.

Herra forseti. Ég vil fá að svara hérna nokkru sem kom fram í ræðu hv. þm. og láta það koma alveg skýrt fram að formaður Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs samþykkti að leggja málið fram. Hann þekkti hugmyndafræðina á bak við málið og vildi að það fengi þinglega meðferð. Hann gerði í aðdraganda málsins grein fyrir því að það væri alveg ljóst að innan Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, þingflokksins, væri ekki fullur stuðningur við málið og að ljóst væri að það væri andstaða við málið. Á undirbúningsstiginu og þegar búið var að kynna málið í þingflokkunum var því alveg ljóst og kom skýrt fram að andstaða væri innan Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs við málið þannig að við erum ekkert að hlaupa frá einu eða neinu. Ég er búin að gera grein fyrir því hvers vegna ég studdi það með því að vera meðflutningsmaður málsins. Ég ætla ekki að endurtaka það hér enda er tíminn búinn.

Herra forseti. Þetta er alveg skýrt. Frumvarpið var flutt með stuðningi formanns Vinstri grænna. Ákvæði um 50% álag til formanna stjórnmálaflokkanna er flutt með stuðningi hans og stuðningi þess flutningsmanns sem er úr hans flokki. Þetta er alveg kýrskýrt. Þó svo að þingmenn hans eigin flokks kjósi nú að hlaupa frá stuðningi við þetta ákvæði þá get ég alveg fullyrt það að formaður Vinstri grænna, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, hefur fullan stuðning þingmanna Framsfl. til að ná þessu fram.

Herra forseti. Það er ekki hægt að hlaupa frá einhverju sem búið er að lýsa yfir að ekki sé stuðningur við. Þá er ekki verið að hlaupa frá málinu. Það rétta er að Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, gerði grein fyrir því að ekki væri stuðningur við málið þannig að það er enginn að hlaupa frá því. Þannig stendur það. Málið var unnið í fullum trúnaði meðal formanna flokkanna. Steingrímur J. Sigfússon heldur fullan trúnað. Þess vegna vissi hvorki þingflokkurinn né ég um málið fyrr en umræddan miðvikudag að það var kynnt fyrir mér og þingflokknum. Ég vil endurtaka að það eru ákveðnar forsendur fyrir því að ég er meðflutningsmaður. En það verður að vera alveg ljóst að við erum ekki að hlaupa frá málinu af því að ekki var stuðningur við það innan Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Við svíkjum því ekki neitt.

Herra forseti. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson vék að því í ræðu sinni að Frjálsl. væri ótrúverðugur stjórnmálaflokkur. Ég spyr hv. þm. Kristin H. Gunnarsson hvort honum finnist það ótrúverðugt að þrír þingmenn Frjálsl. hafi frá upphafi verið andsnúnir þessu frv. Fjórði þingmaðurinn í þingflokki Frjálsl., hv. þm. Sigurjón Þórðarson, hefur endurskoðað hug sinn í málinu og þó sýnt það æðruleysi, eftir að hafa skoðað efnisinnihald frv. betur og greint kjarnann frá hisminu í þessu máli, að segja að það sé rangt. Enn og aftur vík ég að þessum ótrúverðugleika eða trúverðugleika. Ég legg það í dóm þjóðarinnar hverjir eru trúverðugir og hverjir ekki. Þingflokkur Frjálsl. er alfarið á móti frv. og ég spyr þjóðina og hv. þm.: 

Herra forseti. Það hefur ekki komið fram áður í þessari umræðu að þrír af fjórum þingmönnum Frjálsl. hafi verið andsnúnir málinu frá upphafi. Ég vil segja um það, herra forseti, að mér finnst ólíklegt að Frjálsl. leggi til flutningsmann á málið ef meiri hluti þingflokksins er á móti málinu. Á einhverju stigi hljóta menn að hafa ákveðið að leggja málið fram og það hlotið blessun þingflokksins. Ég vil segja, herra forseti, að ekki batnar trúverðugleiki Frjálsl. við þessar upplýsingar því það dregur fram að formaður flokksins sem vann að málinu, samþykkti málið, stendur að flutningi þess, hefur engan stuðning í sínum flokki lengur við það. 
            

Herra forseti. Þetta mál var ekki rætt efnislega í þingflokki Frjálsl. Það hef ég tekið fram áður. Það sem skiptir máli í þessu varðandi trúverðugleika stjórnmálamanna og þingmanna almennt er ekki það sem Kristinn H. Gunnarsson er að tala um í þessu tilliti, þ.e. hvernig störf þingflokks Frjálsl. voru í þessu tiltekna máli heldur á að leggja það í dóm fólks, bæði hér inni og allrar þjóðarinnar, hvort menn séu með eða á móti þessu frv. Um það snýst trúverðugleikinn í þessu máli, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson.

Herra forseti. Nú koma enn nýjar upplýsingar inn í umræðuna. Nú er upplýst að þingflokkur Frjálsl. ræddi málið aldrei efnislega, 

Hæstv. forseti. Hér er að koma til atkvæða svokölluð línuívilnun stjórnarflokkanna. Í nefndarstarfinu kom fram að málið er afar illa undirbúið enda þvingað fram með þrýstingi frá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni. Með frv. er verið að leggja af svokallaðan byggðakvóta og byggðapotta sem hafa verið undanfarin ár. Allri meðferð slíkra mála er nú vísað til hæstv. sjútvrh. sem er nú ekki frægastur fyrir það að vilja yfirleitt hafa neina byggðapotta í gangi eða byggðakvóta. Það var engin leið að átta sig á því í nefndarstarfinu hvaða áhrif þessar breytingar mundu hafa í hinum ýmsu byggðarlögum sem þurft hafa að reiða sig á aflaheimildir úr byggðapottum undanfarinna ára. Þeir verða sem sagt uppurnir á næstu tveimur árum. Þeir sem veiða með beitningatrektum eru líka skildir eftir og ekki hafðir með í þessari línuívilnun. Það er ekkert tekið á málefnum dagabáta. Það er svo að allir utan einn þeirra aðila sem veittu umsögn um málið lögðust gegn þessari tillögu sem hér liggur fyrir. Meira að segja höfundar og aðalbaráttuaðilarnir fyrir línuívilnun, þ.e. forsvarsmenn smábátaeigenda, leggjast gegn þessu máli í þeirri mynd sem það liggur núna fyrir. Samfylkingin mun greiða atkvæði gegn öllum greinum þessa máls eins og það liggur fyrir og gegn málinu í heild að lokum.

Virðulegi forseti. Hér er að koma til 2. umr. og atkvæðagreiðslu frv. um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum, sem lýtur fyrst og fremst að línuívilnun og skerðingu á heimildum um byggðakvóta. Það kom fram í umræðunum hjá hv. formanni sjútvn. að hann samsinnti málflutningi mínum um að hér væri ein bótin enn á annars götótt og meingallað fiskveiðistjórnarkerfi. Þetta fiskveiðistjórnarkerfi er mjög ranglátt og þessar stöðugu tilfæringar, ein bót á aðra án þess að taka á meginþætti þess verður alltaf handahófskennt og marklítið. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill taka upp allt fiskveiðistjórnarkerfið og breyta því í grundvallaratriðum sem tryggir bæði rétt byggðanna, íbúanna, útgerðarinnar og einnig meðferð auðlindarinnar. Þetta vill Vinstri hreyfingin -- grænt framboð gera og hefur lagt fram ítarlegar tillögur í því sambandi. Hér er verið að gera tillögur um ákveðna sýndarlínuívilnun sem þýðir tilfærslur á veiðiheimildum innan bátaflotans og skerðingu á heimildum til Byggðastofnunar til sérstakra ráðstafana fyrir einstakar byggðir sem lenda í vandræðum vegna fiskveiðistjórnarkerfisins og vegna náttúruhamfara og annars slíks. Verið er að skerða þessar heimildir þvert á gefin kosningaloforð sem hljóðuðu upp á það annars vegar að taka upp óskilyrta línuívilnun og hins vegar að auka byggðakvótana. Ríkisstjórnarflokkarnir eru því að svíkja bæði sín kosningaloforð með þessum bótasaumi. Virðulegi forseti. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð getur í sjálfu sér stutt línuívilnun sem lið í endurskoðun til vistvænni veiða en þá er líka mikilvægt að sú endurskoðun og þær veiðiheimildir verði byggðatengdar og verði til stuðnings atvinnulífinu í byggðunum, landverkafólki, fiskvinnslunum og einnig útgerðinni. Við hefðum viljað sjá þessar aðgerðir byggðatengdar. En framseljanlegur kvóti, þó að hann sé aukinn með línuívilnun, styrkir ekki atvinnu í byggðunum. Virðulegi forseti. Þetta er bótasaumur á lélegt og mjög slæmt fiskveiðistjórnarkerfi og við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs sitjum hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Frv. sem við erum að fara að greiða atkvæði um er afar skynsamleg málamiðlun í mjög umdeildu máli. Allt síðastliðið haust og reyndar síðasta sumar var því haldið fram af andstæðingum ríkisstjórnarflokkanna að við mundum heykjast á því að leggja fram frv. um línuívilnun og svíkja þetta loforð. Vitaskuld var það aldrei svo, heldur er það þannig að hér liggur frv. fyrir og við erum núna að fullnusta þau loforð sem við gáfum. Þetta er skynsamleg málamiðlun og það er athyglisvert að stjórnarandstæðingar létu í veðri vaka í upphafi þessarar umræðu að þeir hygðust styðja línuívilnunina, styðja frv. um línuívilnun, en þegar til kastanna kom treystu þeir sér ekki til þess frekar en í öðrum umdeildum málum sem við erum einmitt að ræða í dag.

Virðulegi forseti. Samfylkingin féllst á að þetta mál yrði lagt fram til þinglegrar meðferðar en í því felst ekki óútfyllt ávísun á skilyrðislausan stuðning við frv. óbreytt. Samfylkingin getur undir engum kringumstæðum sætt sig við að mál á borð við það sem hér er til umræðu sé keyrt fram án þess að tækifæri gefist til málamiðlana og skoðunar á álitamálum sem upp koma í vinnu málsins. Hingað til hafa slík mál verið unnin í starfsnefnd þingflokksformanna og gefinn sá tími sem þarf til að vinna málið og skoða alla þætti þess og komast að sameiginlegri niðurstöðu. Nú hefur meiri hlutinn rofið þessa hefð og keyrir málið áfram sem stjórnarliðamál. Í ljósi þess getur þingflokkur Samfylkingarinnar ekki stutt þetta mál og vísar allri ábyrgð á því á hendur ríkisstjórninni.

Herra forseti. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs mótmæla þeim vinnubrögðum sem hafa verið viðhöfð í meðferð þessa lagafrv. Af okkar hálfu var formlega farið fram á að afgreiðslu málsins yrði frestað. Þeirri kröfu var hafnað. Af hálfu þingmanna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs hefur komið skýr afstaða til frv. og hefur það verið harðlega gagnrýnt á ýmsum forsendum. Eindregin andstaða úr röðum þingflokks VG hefur verið öllum málsaðilum ljós frá upphafi og því ósatt að um samkomulag hafi verið að ræða. Ég tel að með þessu lagafrv. sé verið að treysta misrétti í sessi og það er stefnt í afturhaldsátt. Ég harma þá niðurstöðu.

Herra forseti. Það eru vissulega rök fyrir að bæta kjör formanna stjórnarandstöðuflokkanna. Ég tel að réttast sé að falla frá sérstökum álagsgreiðslum að sinni og fela þess í stað Kjaradómi að meta þetta atriði sérstaklega eða með hvaða hætti styrkja megi stöðu formanna stjórnarandstöðuflokkanna og færa hana nær kjörum forustumanna stjórnarflokkanna. Herra forseti. Hvað varðar álagsgreiðslur fyrir ákveðin embætti alþingismanna tel ég rétt að Kjaradómi verði einnig falið að úrskurða álagsgreiðslur eins og sjálft þingfararkaupið.

Hæstv. forseti. Það er kunnara en frá þurfi að segja að stjórnarandstaðan á hinu háa Alþingi hefur verið óvenju máttlítil og slöpp á þessu haustþingi og hringlandaháttur einkennt öll hennar störf eins og menn hafa kannski helst orðið varir við núna síðast í þessu máli.

Hv. þm. er að gera grein fyrir atkvæði sínu.

Hv. þm. er að gera grein fyrir atkvæði sínu. Ég tel að álag til formanna þeirra flokka sem ekki eru í ríkisstjórn geti bætt hér nokkuð úr og bætt vinnubrögð stjórnarandstöðunnar og það er með þá veiku von í brjósti, hæstv. forseti, sem ég segi nei.

Herra forseti. Í frv. er gert ráð fyrir 50% álagsgreiðslum til formanna þingflokka í stjórnarandstöðu og þeirra sem ekki eiga ráðherra sem formenn. Ég tel að það sé nokkuð bratt í farið að koma inn með nýtt ákvæði með 50% álagi og tel að hér sé einnig verið að skapa meiri mun á milli þingmanna. Ég tel því rétt að farin sé sú leið að hafa sömu álagsgreiðslur á formenn stjórnarandstöðuflokkanna eins og aðrar álagsgreiðslur sem eru viðhafðar hjá varaforsetum og nefndarmönnum.

Virðulegi forseti. Þessi brtt. er tæknileg og breytir engu um efnisatriði frv. Hún er bara til að skýra annan málsliðinn í 1. mgr. 5. gr. og þar bætist inn ,,hverju sinni``. Í raun er þar verið að vísa í tímabundnar ráðningar, eins og þær hafa tíðkast hjá sveitarfélögunum þar sem menn hafa verið ráðnir í fjögur ár í senn. Það mátti misskilja textann þannig að einungis mætti endurtaka þá ráðningu einu sinni. En með þessari brtt. er tekinn af allur vafi um slíkt. Menn geta því ráðið, eins og þeir hafa ráðið áður, bæjarstjóra og aðra embættismenn hvað eftir annað til fjögurra ára. Þess vegna bætist, virðulegi forseti, ,,hverju sinni`` við 2. málslið 1. mgr. 5. gr.

Herra forseti. Ég tel að frv. verði skýrara með þessum hætti og styð þessa breytingu.

Herra forseti. Með þeim fyrirvörum sem ég lýsti við 2. umr. þessa máls, sem ég sé ekki ástæðu til að endurtaka, en snerta sérstaklega 1. gr. frv. segi ég já við frv. í heild.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. frá allshn. um frv. til laga um breytingu á lögum um þingfararkaup alþingismanna og þingfararkostnað, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið. Í frumvarpinu er lagt til að reglur um þingfararkostnað, þ.e. húsnæðis- og dvalarkostnað, alþingismanna sem búsettir eru á Suðurnesjum verði þær sömu og gilda um aðra þingmenn Suðurkjördæmis. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem gerð er grein fyrir í sérstöku þingskjali. Ég ætla að fara yfir þær helstu, með leyfi forseta: 1. Lagt er til að tekinn verði af allur vafi um það hvaða svæði falla undir hugtakið ,,Reykjavík og nágrenni`` með því að tilgreina í staðinn Reykjavíkurkjördæmi suður og norður og Suðvesturkjördæmi. 2. Lagt er til að um rétt alþingismanna til launa í fæðingar- og foreldraorlofi fari samkvæmt lögum um fæðingar- og foreldraorlof, nr. 95/2000.`` Að öðru leyti tel ég að nál. skýri sig sjálft. Ég ætla ekki að fara yfir það í smáatriðum.