Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Þorleifur Jónsson) Eins og sjá má af nál. á þgskj. 316, hefir allsherjarnefnd ekki sætt sig við orðalagið á frv„ eins og Ed. skildi við það. í frv„ eins og það er orðað af Ed„ er eftirlaunarjetturinn einskorðaður við 1. júlí þetta ár. Þetta atriði þótti nefndinni sjerstaklega ankanalegt. Bankastjórinn hefir lýst yfir því, að hann óskaði lausnar frá embætti sínu, og farið þess á leit við þingið, að það veitti sjer eftirlaun. Því væri það ankanalegt, ef þingið segði: Jú, þú skalt fá eftirlaun, en þá veröur þú að fara frá embætti þínu einhvern vissan dag. En það er óvenjulegt, að þingið setji þvílíkar skorður í slík lög. Man jeg það, þegar Tryggva sál. Gunnarssyni voru veitt samskonar eftirlaun, að þau voru ekki bundin neinu tímatakmarki, heldur miðuð við þann tíma, er hann hætti starfinu. Bankastjórinn (B. K.) hefir, sem kunnugt er, skýrt svo frá, að hann óskaði að fara sem fyrst frá bankanum, og nefndin vill láta hann einráðan um, hve nær hann beiðist lausnar. Hún áleit það eigi á valdi þingsins að ákveða slíkt. Jeg býst við, að ákvæði það, sem Ed. setti í frv„ gefi í skyn, að þingið setji bankastjóranum stólinn fyrir dyrnar. En slíkt gæti auðvitað ekki komið til mála. Það er ekki þingsins verk, eða á þess valdi, að leysa menn frá störfum; það er stjórnarinnar að ákveða slíkt, og þess vegna kom nefndinni saman um að breyta orðalaginu í sama horf og það var áður, og væntir, að brtt. nái fram að ganga hjer í háttv. deild. En jeg vil geta þess, að ef brtt. verður feld, er vafasamt, að nefndin geti aðhylst frv. Jeg hefi ekki fleira um þetta mál að segja, en fel það á vald háttv. deildar, og vænti jeg, að hún samþ.brtt. nefndarinnar.

Sveinn Ólafsson Af því að jeg var meðflutningsmaður frv. þessa í upphafi, kann jeg betur við að skýra afstöðu mína til þess, einkanlega vegna þess, að það hefir orðið fyrir breytingum, sem komu mjer á óvart, og líka af því, að svo virðist, sem nefndin örvænti um úrslit þess, ef brtt. nær ekki fram að ganga. Jeg efast líka um, að málið lykti á æskilegan hátt, ef það hrekst deilda millum að nýju. Um grunsemdir manna á breytingum Ed. skal jeg geta þess, að jeg sje hvergi þá hættu, að bankastjórinn þurfi að fara frá 1. júlí. En lögin heimila honum eftirlaun, hvort sem hann segir af sjer 1. júlí eða síðar. En jeg get ekki lítið á þetta ákvæði sem skipun um, að hann eigi að fara frá l. júlí, enda væri það ekki viðurkvæmilegt Aðalatriðið er, að hann á að fá eftirlaun og er sjálfráður um, hve nær hann segir starfinu lausu; að því vil jeg ganga vísu og vil ekki eiga á hættu, að hrakningur frv. milli deilda valdi óheppilegri úrslitum. Þess vegna mun jeg greiða atkv. með frv. óbreyttu.

Björn Kristjánsson Um leið og jeg þakka hinni háttv. deild fyrir, hve hlýlega hún tók á móti frv. um, að mjer yrðu ákveðin eftirlaun, er málið var til meðferðar hjer í hinni háttv. deild, vil jeg leyfa mjer að taka það fram, að þar sem sá skilningur mun nú af sumum vera lagður í frv., eins og það kom frá háttv. efri deild, að eftirlaunin sjeu því skilyrði bundin, að jeg láti af stjórn bankans 1. júlí þ. á., þá treysti jeg mjer ekki til að ganga að neinu slíku skilyrði, eða að taka við eftirlaunum bygðum á því, og óska jeg því, að frv. um eftirlaun til mín verði tekið út af dagskrá eða felt, ef brtt. allsherjarnefndar á þgskj. 316 verður ekki samþ.

Frsm (Þorleifur Jónsson) Það eru að eins örfá orð, í sambandi við ræðu háttv. 1. þm. S. M. (Sv. Ó.). Hann sagði, að ekki mætti líta svo á að í frv. fælist kvöð á bankastjóranum um að fara frá 1. júlí. Vel getur verið, að svo megi skilja ákvæðið, en beinast liggur þó við að leggja í það þann skilning, að eftirlaunarjettur hans sje bundinn við þennan mánaðardag, þar sem lögboðið er, að honum skuli greidd eftirlaun frá þeim degi, og þar með ákveðið, að hann fari þá frá. - Ef þessi skilningur er rangur, er það gott og blessað; en jeg er hræddur um, að svo verði ekki álitið af dómstólunum og stjórninni.

Bjarni Jónsson Þegar mál þetta var hjer áður til umr., bar jeg fram brtt., sem komst ekki að. Jeg vildi fá yfirlýsingu af hálfu flutningsmanna um, hvort bankastjórinn færi frá vegna heilsubrests. Ef heilsubrestur orsakar lausnarbeiðni hans, er jeg frv. fylgjandi, en ella mun jeg eigi greiða því atkv. mitt. En þó að svo sje ákveðið í frv., að bankastjóranum beri eftirlaun frá 1. júlí, má ekki skilja þetta ákvæði svo, sem honum sje skipað að Segja af sjer þann dag, ef heilsa hans fari t. d. batnandi og hann gæti gegnt starfinu í mörg ár enn. Í ákvæðinu felst að eins þetta, að upp frá þeim degi fær hann eftirlaun, hve nær sem hann segir starfinu lausu. Að minsta kosti fylgir því frá minni hendi sá skilningur. Jeg býst við að greiða atkv. með þessu frv., eftir það, sem fram kom í Ed. En þar kom það skýrt fram, að bankastjórinn treysti sjer ekki, sökum heilsubrests, að gegna embætti þessu.

Sveinn Ólafsson Jeg er meðflutningsmaður þessa frv. og finn mjer því skylt að styðja að framgangi þess í þeirri mynd, að það tryggi eftirlaunagreiðsluna. Jeg vil geta þess, út af orðum háttv.þm. A.-Sk. (Þorl. J.), að þetta með dagsetninguna 1. júlí lít jeg svo á, að eftir málvenju geti ekki komið til tals, að nokkrum manni sjeu veitt eftirlaun meðan hann gegnir embætti og þiggur embættislaun. Með þessu orðalagi er hann alls ekki skuldbundinn til þess að láta af embættinu 1. júlí, heldur er, eins og háttv.þm. Dala. (B. J.) tók svo ljóst fram, með þessari tímatakmörkun átt við, að frá þeim degi hafi hann tryggingu fyrir eftirlaununum, hve nær sem hann segir af sjer. Það nær engri átt, að bankastjórinn verði sviftur embætti frá 1. júlí, ef þetta verður samþykt og hann segir ekki af sjer. Að breyta frv. þessu nú að nýju og flækja því á milli deilda, gæti auðveldlega orðið því að falli. Þess vegna mun jeg greiða því atkv. í þessari mynd.

Frsm. (Þorleifur Jónsson) Að eins örstutt athugasemd. Það má vel vera, að tímaákvörðunina megi skilja eins og báttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.). En ef svo er, langar mig til þess að spyrja hann, hvernig standi þá á því, að hann skuli vera hræddur um, að frv. verði felt í Ed., ef því verði breytt í það horf, er það fyrst kom í hjer inn í deildina? Mjer sýnist, að Ed. ætti, ef skilningur háttv.þm. (Sv. Ó.) er rjettur, að geta fallist tafarlaust á brtt. allsherjarnefndar.

Bjarni Jónsson Jeg vil leyfa mjer í þessu sambandi að benda á álit allsherjarnefndar Ed. Þar stendur, að hún hafi haft tal af Birni Kristjánssyni bankastjóra um málið, og hafi hann lýst yfir því, að frv. væri borið fram eftir ósk sinni, og að það væri ósk sín að láta af embættinu 1. júlí. Síðar í álitinu stendur: „Rjett þykir og nefndinni að binda eftirlaunarjettinn við ákveðið tímatakmark og vill setja 1. júlí næstkomandi, eftir ósk bankastjórans“. Nú vitum við, að háttv. Alþingi hefir engin ráð til að setja menn af embætti, nema þá ráðherrana. Það er stjórnin, sem fer með það vald, og því kemur það þinginu ekkert við. Og síst af öllu er ástæða til að ætla, að háttv.Ed. hafi sett þetta tímatakmark inn í frv. af fjandskap við bankastjórann, því að svo verður að líta á, að þingið mundi ekki vilja gera svo við mann, sem því er svo vel við, að það ákveður honum eftirlaun, þótt hann hafi engan lagalegan rjett til þeirra. Að það geti verið hættulegt að hrekja málið milli deildanna, get jeg vel skilið, því að ekki er ólíklegt, að mönnum detti í hug, að hjer sje verið að gera gys að þinginu. Jeg skil ekki, hvernig háttv. allsherjarnefnd Nd. hefir getað farið fram á að breyta þessu aftur, því að best hefði verið, að málið hefði gengið í gegnum þingið þegjandi og hljóðalaust. Það má líka nefndin vita, að það lá fyrir utan verksvið þingsins að framkvæma frv. á þann hátt, sem hún hyggur.

Gísli Sveinsson Jeg skal ekki lengja umr. að mun, enda hefi jeg gert grein fyrir atkvæði mínu, er málið var hjer til umr. áður í háttv. deild. Jeg hefi verið dálítið hissa á gangi málsins frá upphafi, ekki alls kostar yfir því, að frv. kom fram, heldur af hinu, hvernig tekið hefir verið í það af mönnum. Jeg hefi sem sje sjeð, að þeir hv.þm., sem telja sig mestu sparsemdarmennina á fje landssjóðs, þeir hinir sömu hafa gengist fyrir þessu frv. og verið því samþykkir. Þessi framkoma þeirra fær mig til þess að álíta, að þessir háttv.þm. sjeu nú komnir að þeirri niðurstöðu, að embættismenn eigi eftirlaunin skilið og að yfirleitt eigi svo að breyta við þá, sem hjer er gert. Brtt. háttv.Ed. eru að vissu leyti til bóta, en að sumu leyti líka algerlega út í hött. Það er breyting til bóta, að fyrirsögninni skuli hafa verið breytt, því að nú sjest það, sem er, að þetta eru sjerstök lög um eftirlaun handa þessum eina manni, en ekki breyting á bankalögunum, eins og það var áður orðað. En það skil jeg aftur ekki, hvernig háttv. allsherjarnefnd Ed. hefir komist að þeirri niðurstöðu, að setja þetta tímatakmark 1. júlí 1918, því að nú er því lýst yfir, að þetta skuli að eins vera ákvæði um það, að frá þessum tíma skuli þessi maður hafa rjett til eftirlaunanna. En aftur á móti hefi jeg heyrt því haldið fram af sumum háttv.þm.Ed., að með þessu væri verið að binda það fast, að bankastjórinn yrði að segja af sjer 1. júlí, og þessi skilningur hefir eitthvert vit í sjer, ef menn vilja binda eftirlaunin við einhvern slíkan vissan tíma. Það hefir flogið fyrir orðasveimur um það, að sumir flutningsmenn þessa frv. og stuðningsmenn bæru það aðallega fram til þess að kaupa þennan mann út úr bankanum. Jeg skal ekkert um það segja, hversu mikið er hæft í þessum orðrómi, en eftir allan þennan rekstur fer jeg að halda, að eitthvað geti verið til í því, að þessir menn ætli sjer og hafi ætlað sjer að kaupa bankastjórann til þess að fara brott, á tilsettum degi, úr bankanum. Hvað svo sem minni afstöðu til þessa manns liður og skoðunum okkar fyr og síðar, þá hefi jeg ekki sjeð ástæðu til að setja lög um það, hve nær hann skuli fara, því að það er verk landsstjórnarinnar einnar, í samráði við hann, eða að honum nauðugum. Annaðhvort er því að samþykkja enga tímaákvörðun og hafa frv. eins og það fór hjeðan úr deildinni, eða þá að samþykkja engin lög um eftirlaun handa manni þessum, og mun jeg fara því fram.

Bjarni Jónsson Jeg hefi fengið að vita það af einum háttv.þm.Ed., að það hafi sjerstaklega vakað fyrir deildinni, er þetta ákvæði var sett inn í frv., að bankastjórinn gæti fengið eftirlaunin frá 1. júlí, þótt lögin hefðu þá ekki fengið staðfestingu. Það vita sem sje allir, að það getur liðið alllangur tími frá því að lögin eru samþykt af þinginu og þar til er þau ná fullkominni staðfestingu. Með þessu ákvæði er því manninum gert það kleift að segja af sjer hve nær sem er eftir 1. júlí, án þess að bíða nokkurn skaða. Þetta er það, sem háttv.þm.Ed. hafa í hug haft, er þeir bættu þessu tímatakmarki inn í frv., og skil jeg því ekki, að neinn þurfi að sjá ofsjónum yfir því, að frv. verði samþykt með þessari breytingu.

Flm. (Sigurður Sigurðsson) Jeg hefi leyft mjer að koma með þessa till. til þingsál. um dýrtíðarvinnu, á þgskj. 327, og skal jeg vera stuttorður um hana. Aðaltilgangur hennar er sá, að heimila landsstjórninni verkefni til dýrtíðarvinnu, ef nauðsyn krefur og ef á slíkri vinnu þurfi að halda. Till. þessi á að geta afstýrt vandræðum meðal fólks í bæjum sunnanlands. Heimild til slíkrar dýrtíðarvinnu, ef nauðsyn krefur, er í lögum þeim, er nú gilda, og sömuleiðis í frv. því um almenna hjálp vegna dýrtíðarinnar, 6. gr., sem nú liggur fyrir hv.Ed. Það er reyndar alls ekki víst, að til þess komi, og færi í rauninni miklu betur, að ekki þyrfti á því að halda, að stjórnin yrði að ráðstafa fólki í dýrtíðarvinnu, eins og hjer er gert ráð fyrir. En „allur er varinn góður“, og sje jeg því fullkomna ástæðu til þess, að stjórnin hafi slíka heimild, þótt aldrei þurfi til hennar að taka. Hjer er um verk að ræða, sem er, eins og jeg hefi áður látið í ljós, hentugt til dýrtíðarvinnu. Þetta verkefni liggur ekki langt frá Reykjavík, og þar má vinna, ef þörf gerist, seinni hluta sumars og enda fram eftir vetri. Hvort mikið eða lítið af verkinu verður tekið fyrir, er einungis samkomulagsatriði milli landsstjórnarinnar og stjórnar Flóaáveitufjel. Komið hefir einnig til tals, að gerð yrði tilraun með vatn til áveitu úr Hvítá, áður en ráðist yrði í að framkvæma þetta áveitufyrirtæki. Ef það yrði ofan á hjá þeim, sem hlut eiga að máli, að í slíkar tilraunir væri ráðist, þá er það mitt álit, að það starf, sem til þess útheimtist, myndi einkar hentug dýrtíðarvinna. Gera má ráð fyrir, að það verk myndi naumast kosta minna en 70-80.000 krónur. Yrði það þá svipuð upphæð og varið var í vetur af hálfu landsstjórnarinnar til dýrtíðarvinnunnar í Öskjuhlíðinni. Hins má hjer geta, að verk þetta kemur að fullum notum, þegar ráðist verður í þessa áveitu til fullnustu. Hvort nokkur nauðsyn sje á þessari tilraun, áður en ráðist verður í sjálft fyrirtækið, skal jeg ekki ræða um að svo stöddu, en benda að einsr á þetta í sambandi við till. Jeg vænti þess, að till. verði vísað til síðari umr. og því næst til bjargráðanefndar. Myndi till. þá síðar, ef bjargráðanefnd litist vel á hana, verða látin ganga til fjárveitinganefndar, er svo fengi að segja álit sitt um hana. Það er þess vegna engin hætta að leyfa henni að fara til 2. umr., með því að hún verður að ganga í gegnum tvo hreinsunarelda, áður en hún verði aftur tekin til meðferðar hjer í deildinni. Jeg lít svo á, að þetta mál sje kann ske miklu þýðingarmeira en sumir hv.þm. gera sjer í hugarlund. Þess vegna eru það tilmæli mín, að ekki verði hrapað að því að fella till. þegar við 1. umr., heldur lofa henni að ganga til nefnda þeirra, sem jeg hefi talað um. Það væri í raun og veru fljótræði að fella till. óathugaða. Einnig skal jeg láta þess getið, að jeg hefi flutt hana með vitund bjargráðanefndar, og býst nefndin því við, að hún fái málið til meðferðar. Vona jeg því, að till. fái að ganga sína leið, svo að þessi nefnd fái að segja álit sitt um hana, í samráði við stjórnina.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg hafði reyndar ekki kvatt mjer máls, en hæstv. forseti hefir lesið í hug mjer. Jeg get að vísu ekkert sagt um þessa þingsál.till. fyrir stjórnarinnar hönd. Það hefir ekkert verið um hana talað í ráðuneytinu, og veit jeg ekki heldur, hvernig hæstv. atvinnumálaráðherra lítur á hana, en persónulega get jeg sagt það, að jeg tel rjett að athuga hana, því að jeg hygg hana hvergi nærri svo fráleita, sem sumir hv.þm. virðast halda. Mjer hefir verið sagt af mönnum, sem hugsað hafa um þetta mál, að það myndi vera dálítið athugavert að ráðast í að gera alla áveituna í einu, vegna þess að áveituvatnið og ýms önnur skilyrði eru ekki fullrannsökuð, og því mundi, eins og hv.flm. (S. S.) segir, gott að byrja með tilraun, en ekki á verkinu í heild sinni. Það mun vera svo, að öll skilyrði fyrir áveitunni eru ekki fyllilega rannsökuð. Þess vegna væri hyggilegra, eins og hv.flm. (S. S.) drap á, áð byrja með eitthvað smærra, og væri svo gert, væri rjettast, að sú tilraun yrði gerð áður en að fullkomlega væri ráðist í verkið, og sýnilegt er, að svo framarlega sem fyrirtækið er nauðsynlegt, er ekki hyggilegt, að þessi tilraun dragist mjög lengi. Því er að vísu haldið fram, að verk þetta sje mjög dýrt nú, en jeg er þó ekki viss um, að það verði miklu ódýrara að ófriðnum loknum, því að það má ekki búast við, að verkkaup manna falli að mun, svo að á þeim kostnaði myndi ekki sparast svo mjög mikið, en vitanlega verða verkfæri öll, er til þurfa, nokkru ódýrari þá. Jeg hefi að vísu ekki verklega þekkingu á slíku máli sem þessu, en mjer finst, að almenn skynsemi geti litið þannig á það. Jeg vil þess vegna styðja þá till.hv.flm. (S. S.), að málinu verði vísað til nefndar; mundi nefndin þá taka til athugunar þessa grein málsins og aðrar fleiri, sem þá mætti upplýsa, bæði af hv.flm. (S. S.) og öðrum, sem um það hafa fjallað.

Þórarinn Jónsson Hv. flm. (S. S.) taldi það sínu máli til stuðnings, að þessi þingsál.till. væri til að afstýra vandræðum meðal fólks. Mjer skilst nú svo, að vinnuvandræði fólks geti ekki komið til mála fyr en eftir að vetur er genginn í garð, og getur því ekki verið um atvinnuleysi að ræða hjer, en þegar að því kemur, getur maður nokkuð gert sjer í hugarlund, hvernig það verður að senda menn hjeðan úr Reykjavík og annarsstaðar af landinu austur í Flóa, til þess að vinná þar að jarðabótum um hávetur, ef til vill í 30 stiga frosti, liggja þar við í tjöldum o. s. frv., og hve miklu þeir myndu afkasta. Þess utan er það athugavert, að öll verkfæri, sem nú þyrfti að kaupa til þessarar vinnu, eru í afarverði og yrði á þessum tíma alls ekki notuð. Jeg sje því ekki, að þessi till. geti komið til nokkurra mála. En svo er annað, sem till. tekur fram. Það er að landssjóður eigi að bera allan þann halla, sem verða kunni af þessum vinnubrögðum. En mundi ekki hallinn geta orðið nokkuð mikill, ef afurðir vinnunnar yrðu sama sem engar, en landssjóðurinn borgaði alt saman? Jeg sje þess vegna ekki, hvers vegna málið á að fara í nefnd. Mjer finst ekki annað við það að gera en fella það þegar í stað. Hæstv. forsætisráðherra sagði, að tillagan væri ekki svo afleit; hann talaði um einhverja tilraun, sem gera þyrfti. Mjer er ekki ljóst, hvernig sú tilraun á að vera, ef frekar er hægt að gera hana að vetrarlagi en á öðrum tíma. Hstvirtur forsætisráðherra áleit líka, að verkið mundi ekki verða miklu ódýrara, eftir stríðið, og nefndi þá um leið aðalatriðið, verkfærakaupin. Ekki fæ jeg skilið þetta, því bæði er það, að verkfærin myndu verða ódýrari, og svo hitt, að verkið myndi verða framkvæmt á hentugum tíma, en ekki með neinni málamyndavinnu.

Flm. (Sigurður Sigurðsson) Jeg skal ekki eyða löngum tíma í að svara hv. 1. þm. Húnv. (Þór. J.). Jeg get verið hæstv.forsætisráðh.þakklátur fyrir undirtektir hans í málinu, og vænti jeg, að háttv. deild taki orð hans til greina. Jeg bjóst ekki við, að hv. 1. þm. Húnv. (Þór. J.) mundi styðja mál þetta. En geta vildi jeg þess í samabndi við athugasemdir hans um vinnuskortinn, að vel getur svo farið, að síðari hluta þessa sumars verði einmitt skortur á vinnu, bæði hjer í Reykjavík og víðar. Má minna á það, ,að líkur eru til, að síldarrekstur verði lítill í sumar, og að vel getur Svo farið, að hætt verði við hann í miðju kafi, þó að einhver verði. Skilst mjer því að fjöldi fólksverði þá að meira eða minna leyti atvinnulaus. En hins vegar má vinna að skurðgrefti langt fram á vetur, jafnvel þó að jörð sje töluvert frosin. Er mjer kunnugt um það, frá síðasta hausti, að skurðgröftur gekk þá vel og að menn unnu þar, ákvæðisverk. Til þess að höggva gaddaða skorpu ofan af, jafnvel um 30 cm. þykka, þarf ekki fleiri handtök en að stinga jafnmikið rúmmál með skóflu í þýðri jörð. Með því að höggva upp klakaskorpuna næst stórt stykki eða klakaskán í einu, og tefur það lítið fyrir, nema klakhöggið sje því meira. Þetta get jeg borið um af eiginni sjón og reynslu. Vil jeg og geta þess, að sá hluti verksins, sem þarf til þess að gera áveitutilraunina, er mestmegnis unninn á þurlendi, og er það mikill munur. Búast mætti við, að verkfærin yrðu dýr. En þess er þó að gæta, að ef hjer yrði að eins um tilraun að ræða, þá mundu mestpart verða notuð algeng handverkfæri. Og að vinnunni lokinni mætti svo selja verkfærin, ef vildi, og það með litlum eða engum afföllum, því að nú er tilfinnanlegur verkfæraskortur í landinu. Í till. eru ekki ákveðin hlutföllin milli fjárframlags landssjóðs og Flóaáveitufjélagsins. Það verður að vera samkomulagsatriði milli stjórnarinnar og fjelagsins. Jeg þykist mega fullyrða, að þeir, sem að tilraunum þessum stæðu, yrðu samvinnufúsir og myndu taka einhvern þátt í þeim halla, sem verða kynni á verkinu, og ljetta þannig undir með landssjóði. Hins vegar álít jeg það mikilsvert, að stjórnin hafi þarna á boðstólum dýrtíðarvinnu. Jeg vonast þess vegna til, að till. fái að ganga til síðari umr. og að henni verði vísað til bjargráðanefndar.

Forsætisráðherra (J. M.) Hv. 1. þm. Húnv. (Þór. J.) vildi ekki láta athuga mál þetta í nefnd. Þetta getur verið eðlilegt frá hans sjónarmiði, þar sem hann álítur, að slík ráðstöfun, sem till. þessi fjallar um, geti ekki komið til nokkurra mála. Ef það væri rjett, væri auðvitað tilgangslaust að tefja málið í nefnd. En hv.þm. (Þór. J.) fór ekki alveg rjett með mín ummæli. Hann kvað mig hafa sagt, að verkið yrði ekki miklu ódýrara eftir ófriðinn. Þetta er ekki rjett haft eftir. Jeg sagði, að verkið yrði þá ekki mjög miklu ódýrara.  (Þór. J.: Af hverju?)  . Af því að mestur hluti kostnaðarins er fólginn í verkkaupi, og það verður líklega ekki mun minna eftir ófriðinn. Jeg hygg, að hv. 1. þm. Húnv. (Þór. J.) hafi eigi skilið hugsunina, sem fyrir fjelaginu vakti, er það bauð landsstjórninni vinnuna til umráða. En það hugsaði á þessa leið: Við skulum láta verk þetta af hendi til landsstjórnarinnar, ef hún vill kosta dálitlu til, til þess að hún hafi verkefni handa atvinnulausu fólki. Jeg vil samt ekki hjer með beint segja, að rjett sje að ráðast í fyrirtækið. En jeg tel rjett, að nefnd sje látin athuga málið. Jeg gæti vel hugsað mjer, að atvinnulausu fólki á Eyrarbakka og Stokkseyri kæmi vel að fá þessa vinnu. Vitanlega yrði ekki unnið að vetrarlagi, heldur að eins haust og vor, en þá er oft lítið um vinnu. Jeg tel óþarft að orðlengja frekar um þetta. Hjer er eigi um annað að ræða en hvort athuga skuli málið í nefnd. Og jeg verð að segja, að margri till., sem minna hefir haft sjer til ágætis, hefir verið vísað í nefnd orðalaust.

Þórarinn Jónsson Jeg skal ekki gera þetta að kappsmáli. Jeg finn, að hæstv. forsætisráðherra er það allmikið kappsmál, að till. komist eitthvað áfram, og ,er því líklegt, eftir venjunni, að deildin verði svo lítilþæg, að lofa henni að komast í nefnd. En jeg hefi ekki skilið ummæli hans að öllu leyti. Hann sagði, að landssjóður mundi litlu þurfa til að kosta. Ekki verður það þó sjeð af till. Ekki skal jeg heldur efast um, að það þurfi að verða fyrirtæki þessu til fyrirstöðu, að eigi verði gott samkomulag milli fjelagsins, sem myndað verður þar eystra, og landsstjórnarinnar, ef hæstv. forsætisráðherra fjallar þar um, hvernig sem landssjóðnum verður þá borgið. Hæstv. forsætisráðherra gat þess, að á Eyrarbakka og Stokkseyri gæti verið atvinnulaust fólk, sem yrði fegið að hagnýta sjer þessa atvinnu. En jeg býst eigi við, að svo sje margt um atvinnulaust fólk þar eystra, að til þess komi, að með því verði verkið framkvæmt. Og sá er líka agnúinn á þessu, að á þeim tíma árs, sem fólki er mest þörf atvinnu, er ókleift að vinna að þessu verki. Hv. 1. þm. Árn. (S. S.) gat þess að vísu, að ofurauðvelt væri að kljúfa frostskorpuna. Jeg skal ekki leitast við að hrekja þessa staðhæfingu, en get lofað öðrum að meta hana. Mun jeg svo ekki fjölyrða frekar um þetta, en vænti þess, þó að till. kæmist í nefnd, að þá reki hún ekki upp höfuðið aftur.