Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EÁrna): Þar sem þetta verður síðasti fundur d., þá vildi ég fara fram á það við hv. dm., að þeir gæfu mér leyfi til að undirskrifa þær fundargerðir, sem eftir er að bóka, og ef enginn hv. dm. mótmælir því, þá skoða ég það samþ. Þegar við erum að hætta störfum í d. og skilja að þessu sinni, þá vil ég þakka hv. dm. fyrir prýðilega framkomu í minn garð, sem hefir verið þannig, að ég hefði ekki getað á betra kosið. Ég veit, að það hefir talsvert skort á um mín störf í d., en ég hefi fundið, að ég hefi ætíð átt hlýju að mæta hjá hv. dm. Ég vil að lokum óska öllum hv. dm. góðrar líðunar og þeim, sem eiga ferð fyrir höndum til heimila sinna, góðrar ferðar.



Ég vil í nafni mínu og ég býst við allra hv. dm. þakka hæstv. forseta fyrir hlýleg orð í garð okkar dm. og samvinnu okkar við hann. Ég vil þakka honum fyrir hans lipru og sanngjarnlegu fundarstjórn nú eins og áður. Það er náttúrlega ekki alltaf vandalaust verk fyrir hæstv. forseta, sérstaklega síðustu daga þingsins, þegar mikið er að gera og kannske dálítið öldurót í hugum manna út af gangi mála, að sefa hugina og láta þingstörfin samt sem áður fara fram með þeim virðulega blæ, sem þarf að vera. Ég held, að það verði ekki annað sagt en að forseti okkar hafi verið óvenjulega laginn á það, og vildi ég óska þess, að svo mætti einnig verða í framtíðinni, hvort sem hann eða einhver annar stjórnar þessari d., að henni mætti verða stjórnað af jafnmikilli samvizkusemi og jafnmikilli lagni eins og hann hefir stjórnað fundum okkar á undanförnum árum og á þessu þingi. Ég vil svo óska honum alls góðs í framtíðinni og góðrar heimferðar, þegar hann leggur heim á leið, og góðrar heimkomu. Ég vil svo biðja hv. dm. að taka undir orð mín með því að rísa úr sætum sínum. [Allir deildarmenn stóðu upp.]

Forseti (EÁrna): Ég þakka hlýleg orð í minn garð og segi þessum síðasta fundi d. slitið. b. Í neðri deild. Á 50. fundi í Nd., s. d., að lokinni dagskrá, mælti

Forseti (EÁrna): Ég mun nú þegar setja fund af nýju og taka fyrir það mál, sem nú var síðast til umr. - Of skammt er liðið frá 2. umr., en áður en afbrigða verður leitað, tekur hv. frsm. til máls og talar um þingsköp.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Ég vil benda á það, að þó að nú hafi skapazt óeðlilegt ástand og þó að takmörkuð sé starfsgeta d. við það, að búið er að slíta í Nd., þá sé ég ekki, að það þurfi að hafa nein áhrif á þetta mál. Það er búið að ganga gegnum allar umr. án þess að því hafi verið breytt, við 2. umr. var felld brtt., sem fyrir lá, og því ekki annað að sjá en að d. vilji einmitt búa málið þannig, að einhlítt geti verið um afgreiðslu þess. Það er þess vegna ekki hægt að segja annað en að málinu ætti að geta orðið lokið nú á skömmum tíma, þó að búið að slíta í hinni d., og finnst mér hv. d. ætti að vera einhlít um þetta mál.

*Jónas Jónsson: Ég get ekki verið samdóma hv. 1. þm. Reykv. um það, að sjálfsagt sé að veita afbrigði fyrir þessu máli; ég segi fyrir mitt leyti, að ég mun ekki sjá mér annað fært en að greiða atkv. á móti afbrigðum að þessu sinni. Það er að vísu sjaldgæft, að til þess komi að neita um afbrigði, en það hefir þó komið fyrir. Annars skal ég geta þess, að ég er undrandi yfir því, með hvað miklu offorsi á að drífa þetta mál í gegn, og eins og frv. er, þá álít ég það blátt áfram skyldu þingsins að neita um afbrigði, því að frv. er að öllu leyti illa undirbúið og mjög illa frá því gengið.

*Páll Hermannsson: Ég er ekki sammála hv. 1. þm. Reykv. um það, að það sé komið í ljós, að meiri hl. d. sé ákveðinn í því að samþ. þetta frv. óbreytt. Ég á bágt með að trúa því, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, og verði farið að breyta frv., þá er það sama og að fella það. Það er alveg rétt, að það er sjaldan gripið til þess að neita um afbrigði, en þó að gripið yrði til þess nú, þá finnst mér standa öðruvísi á um þetta mál en venja er til, þar sem starfshæfni Alþ. er mjög takmörkuð. Það er sjálfsagt mikill meiningarmunur um þetta frv., en mér hefði fundizt fara vel á því, að meiri hl. d. slakaði til og féllist á það, að frv. yrði ekki gert að l. að þessu sinni. Þetta eru umr. um þingsköp, og fer ég því ekki lengra út í umr. um málið.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Ég vil aðeins út af orðum hv. þm. S.-Þ. taka það fram, að það er ekki rétt hjá honum, að þetta mál hafi á nokkurn hátt verið drifið áfram með offorsi, eins og hann komst að orði. Þetta frv. kom fram í byrjun þessa mánaðar og fór í gegnum Nd. á mjög rúmum tíma. Að vísu hefir málið siglt nokkuð hratt gegnum þessa hv. d., enda var komið undir þinglausnir, þegar hún fékk það til meðferðar. Þetta mál eða meðferð þess á því ekkert skylt við offors. Ég vil aðeins, út af þeim vingjarnlegu ummælum hv. 2. þm. N.-M., er hann mæltist til þess, að við sæktum málið ekki fast, segja það, að það er ekki nema eðlilegur þingmannsréttur, að við höldum nokkuð fast fram því máli, er við viljum koma fram, án þess að fara að beita bolmagni frekar en þingræðisleg fyrirmæli heimila í beitingu síns máls. Það var þess vegna, að ég óskaði eftir, að þetta mál kæmi til atkv. Út af því, sem ég sagði áðan, en var afflutt fyrir mér á þann hátt, að ég hefði sagt, að það lægju fyrir sönnur á því, að meiri hl. væri fyrir í málinu í d., vil ég segja það, að það er ekki rétt. Ég sagði aðeins, að d. hefði enn haldið málinu í því horfi, að hún væri einhlít um afgr. þess. Eins og hæstv. forseti hefir réttilega tekið fram, þá eru það ekki venjulegar ástæður, þegar ekki er hægt að koma fram brtt. Hv. d. hefir þó haldið frv. enn þannig eins og hún væri einhlít um afgreiðslu þess, og það gæti litið út sem vitnisburður d. um það, að hún vildi afgreiða málið. Þess vegna vildi ég, að þetta kæmi fram, áður en menn greiða atkv. um afbrigði. Ég veit, að minni hl. getur hindrað, að málið gangi fram, með því að neita um afbrigði, og verð ég þá að kalla, að ofurkappi sé beitt. Það er auðvitað fullur réttur þm. að gera það, en þá virðist vera beitt nokkuð miklu kappi í því að hindra framgang málsins. Það hefir við atkvgr. sýnt sig, að það eru af 4 flokkum hér 3, sem virðast vera með málinu, en einn á móti. Ég verð að kalla, að kappi sé beitt, ef þessi eini flokkur ætlar eftir boði hv. þm. S. Þ. að stöðva málið með því að neita um afbrigði.



Út af þeim ummælum, sem hafa fallið hér nú, þá skal ég minna á atvik, sem kom fyrir á síðasta þingi við atkvgr. um fjárl. Þá báru framsóknarmenn fram brtt. við till. um heimild fyrir ábyrgð handa Ólafsfjarðarkauptúni, en þeir þm., sem nú standa að þessu frv., neituðu um afbrigði, til þess að knýja málið fram óbreytt eins og þeir vildu hafa það. Ég mun neyta sömu aðstöðu nú og neita um afbrigði, og taka mér þá menn þar til fyrirmyndar, er nú standa hér fastast að þessu frv., enda þó ég ella vilji líkjast þeim um sem allra fæst.



Ég vil láta í ljós hryggð mína yfir ræðu hv. 1. þm. N.- M. Hann lýsti því yfir, að hér væri að ræða um hefndarpólitík frá hans hálfu. Ég get skilið afstöðu þeirra þm., sem vilja hindra málið, en að þetta komi fram sem hefnd, það gerir hans afstöðu lakari en hinna.

*Jónas Jónsson: Ég vil áður en atkvgr. fer fram um það form, sem hér er um að ræða, undirstrika það, sem hv. 1. þm. Reykv. sagði áðan, að hér væri um tvennskonar þingmannsrétt að ræða. Annar er fyrir því að samþ. málið, og hann gerir ráð fyrir, að sá þingmannsréttur sé með þeirri skoðun, sem hann heldur fram. Ég bendi hinsvegar á, að þingsköp gera ráð fyrir, að til þess að mál fái eðlilega afgreiðslu, þá verði vissir dagar að líða milli umr., til þess að tryggja það, að virtur sé réttur þm. til að segja álit sitt um málið. Ég skal ekki segja, hvort nægilegur styrkur er til að nota þennan þingmannsrétt. Ef nægilegur styrkur er til þess, þá er hér um tvennskonar vilja að ræða, en báðir hafa fullan rétt til að neyta aðstöðu sinnar til þess að hafa áhrif á gang málsins.