Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrir rúmu ári var hér á ferð nefnd sérfræðinga frá Efnahags- og framfarastofnuninni er nefnd er OECD á erlendum málum. Þessi nefnd var hér á ferð til að kynna sér stöðu skólamála. Hún skilaði skýrslu og þar kom fram að nefndinni þótti skipulag framhaldsskólans á Íslandi heldur bágborið. Nefndarmenn undruðust mjög að ekki skyldi vera fyrir hendi nein heildarstefna í málefnum framhaldsskólans og bentu hreinlega á að löggjafinn mundi hafa vanrækt að setja slíka heildarlöggjöf. Þessi niðurstaða kom vissulega engum á óvart, a.m.k. ekki þeim sem til þekkja. Það er ekki aðeins að markmið og stefnu vanti í málefnum framhaldsskólans, þar er á ferðinni margvísleg mismunun og ranglæti. Verkmenntun nýtur t.d. ekki jafnræðis á við bóknám. Sveitarfélög njóta ekki jafnræðis sín í milli. Í kerfinu eru æðimargar blindgötur og kerfið er almennt illa samræmt. Frv. það, sem við alþýðubandalagsmenn höfum lagt hér fram og er á þskj. 29, er flutt til að vekja umræðu um málefni framhaldsskólans og til að ýta á eftir lagasetningu um þessi efni. Við erum ekki að halda því fram að efni frv. sé einhver stórisannleikur, hér sé hin eina rétta lausn, því okkur er fulljóst að vissulega eru margar færar leiðir til að bæta úr ríkjandi ástandi, en frv. er flutt til að vekja athygli á ýmsum róttækum hugmyndum og nýmælum í skipulagningu framhaldsskólans sem við mælum sterklega með. Aðalatriðið frá okkar sjónarmiði er að sjálfsögðu að sett sé samræmd heildarlöggjöf um framhaldsskólann og það má ekki dragast. Þetta frv, okkar er vissuleg mjög ítarlegt. Það er 44 greinar auk bráðabirgðaákvæða. Því væri eðlilegast að framsöguræða mín væri býsna löng. Ég vil samt reyna að forðast það því mér er kunnugt um að mörg verkefni liggja fyrir þessari hv. deild mitt í sláturtíðinni. Ég vænti þess einnig að hæstv. ráðherra sjái sér fært að gera hér grein fyrir stöðu þessara mála frá sjónarmiði ríkisstjórnarinnar. Ég mun því halda mig hér við þau atriði frv. sem helst geta talist stefnumarkandi nýmæli. Í þessu frv. er afnumin sú mismunun sem verið hefur milli verknáms og bóknáms að því er varðar þátttöku ríkisins í fjármögnun skólahaldsins. Sömu kostnaðarákvæði gilda skv. frv. um allt nám á framhaldsskólastigi ef frá eru taldir sérgreinaskólar sem starfræktir eru fyrir landið allt. Lagt er til að ríkið kosti slíka skóla að öllu leyti. Í öðru lagi er hér afnumin mismunun milli sveitarfélaga. Kostnaðarákvæðin eru sem sagt fullkomlega sambærileg gagnvart öllum sveitarfélögum í landinu. En í dag er þetta svo að þar sem verið er að byggja menntaskóla greiðir ríkið kostnaðinn að fullu, en þar sem verið er að byggja fjölbrautaskóla verða sveitarfélögin að taka verulegan þátt í byggingarkostnaði skólanna. Það er mjög tilviljunarkennt hvernig á stendur í hinum ýmsu landshlutum hvað þetta snertir. Í þriðja lagi er reynt að tryggja með frv. sem greiðastar leiðir milli skóla og milli námsbrauta. Þetta er að sjálfsögðu gert til að reyna að koma í veg fyrir að nemendur rati inn á blindgötur og eyði verulegum tíma til ónýtis. Það er reynt að tryggja að allt nám þeirra nýtist sem best í framhaldinu, jafnvel þó skipt sé um skóla. Í fjórða lagi er það mikilsvert atriði í þessu frv. að dregið er úr einhliða ákvörðunarvaldi menntmrn. og að sama skapi eru aukin áhrif fræðsluumdæmanna á stefnumótun og stjórnun framhaldsmenntunar. Í þessu efni er frv. ætlað að ýta undir þróun, sem hefur verið að gerast, í þá átt að fræðsluumdæmin og hvert skólasamfélag axli aukna ábyrgð á þessu málasviði. Stefnt er að verulegri valddreifingu í málefnum framhaldsskólans. Fræðsluumdæmunum er ætlað að móta menntastefnu í mun ríkara mæli en verið hefur. Stjórneiningar í hverju umdæmi taka við mörgum verkefnum sem áður voru á hendi menntmrn. Meðal þátta sem ætlað er að stuðla að auknum áhrifum fræðsluumdæmanna má nefna: Lýðkjörin fræðsluráð í hverju umdæmi sem fá það hlutverk að ráða til lykta á lýðræðislegan hátt málum er varða uppbyggingu skóla og framhaldsmenntunar. Uppeldismálaþing sótt af kjörnum fulltrúum sveitarstjórna í hverju fræðsluumdæmi og áhugaaðilum yrðu ráðgefandi aðili um stefnumótun varðandi framhaldsmenntun. Fræðsluráðunum er ætlað að ráðstafa innan hvers umdæmis því fjármagni sem veitt er á fjárlögum hverju sinni til stofnunar og reksturs framhaldsskóla í hverju umdæmi. Gert er ráð fyrir að sveitarfélög stofni sérstakan sjóð, framhaldsskólasjóð, er nái yfir hvert fræðsluumdæmi fyrir sig, til að standa undir kostnaðarhlut sínum af rekstri framhaldsskólans. Síðan eru fræðsluskrifstofur í hverju umdæmi sem verða framkvæmdaaðilar fræðsluráðsins. En rétt er að taka skýrt fram að hér er gert ráð fyrir að það verði sömu fræðsluskrifstofurnar sem annist málefni grunnskólans og málefni framhaldsskólans þannig að hér er ekki um að ræða að koma á fót nýjum stofnunum og nýjum embættum fræðsluráða og fræðslustjórna, en ég hef aðeins orðið var við að þess misskilnings á tillögu okkar hefur gætt. Þarna yrði auðvitað um að ræða sömu fræðsluráðin og nú eru fyrir hendi, en þó með þeirri veigamiklu breytingu að þau yrðu kosin beinni kosningu í hverju fræðsluumdæmi en yrðu ekki tilnefnd af landshlutasamtökum sveitarfélaga og þau næðu yfir bæði skólastigin, grunnskólastigið og framhaldsskólastigið. Hér hef ég rætt um mjög veigamikla hlið þessa frv., þ.e. valddreifinguna frá ráðuneytinu til fræðsluumdæmanna. Það finnst mér að sé í takt við tímann. En ég legg líka áherslu á annað meginatriði frv., að um sé að ræða valddreifingu frá ráðuneyti til skólastjórna og til skólastjóra, kennara og nemenda. Það er sem sagt aukið sjálfsforræði hvers skólasamfélags hvað varðar innra starf skólans, skólastjórnin skipuð fulltrúum kennara, nemenda og annarra starfsmanna, og það er þessi aðili, skólastjórnin, sem kýs skólastjórann og ræður kennara. Eins og kunnugt er er þessum málum skipað af hálfu menntmrn. í dag, reyndar að tillögu heimamanna. En hér er gert ráð fyrir að flytja þetta vald alfarið yfir til fræðsluumdæmanna. Ég minnist þess, þegar ég var menntamálaráðherra fyrir bráðum áratug, hve óhemjumikið starf lá í því að setja og skipa kennara og skólastjóra. Það voru um 1600 bréf sem gefa þurfti út á hverju ári, yfirleitt í þríriti, og það var ekki lítill tími sem í það fór að ganga frá þessum málum. Ég var strax þeirrar skoðunar þá og er það í enn ríkara mæli nú að miðstýring af þessu tagi, að ekki sé hægt að ráða kennara að skóla úti á landi án þess að undirskrift ráðherra komi til, heyri liðinni tíð til og sé ekki í takt við tímann. Ég vil til viðbótar geta þess að sú kostnaðarskipting sem frv. gerir ráð fyrir er í fullu samræmi við tillögur sem fjölmennur hópur sveitarstjórnarmanna sendi menntmrh. fyrir tveimur árum, en þessi hópur hafði þá starfað um skeið og í honum voru fulltrúar ýmissa framhaldsskóla víðs vegar að af landinu ásamt nokkrum sveitarstjórnarmönnum. Þessi hópur hafði mjög víðtæk samráð um stefnumótun varðandi kostnaðarskiptingu og ég tel víst að ákvæði frv. séu því í fullu samræmi við viðhorf og skoðanir sveitarstjórnarmanna víða um land að ekki sé meira sagt. Auðvitað er ljóst að sú tillaga sem frv. gerir ráð fyrir þarf ekki endilega að vera sú eina rétta sem til greina kemur, en það er í öllu falli tillaga og tilhögun sem nýtur víðtæks stuðnings meðal sveitarstjórnarmanna. Og með því er vissulega mikið fengið því að samþykkt þessa máls, þ.e. framhaldsskólafrv., hefur löngum strandað á ósamkomulagi um þessa hlið málsins. Í frv. eru ákvæði um fullorðinsfræðslu og fjarnám. Það er gert ráð fyrir að Námsgagnastofnun gegni hlutverki fjarkennslumiðstöðvar og annist öflun og gerð námsefnis til fjarkennslu, svo sem myndbanda, hljóðbanda, tölvuforrita og prentaðs máls, en að Ríkisútvarpið annist útsendingu efnis til fjarkennslu eftir því sem þörf krefur. Í hverju fræðsluumdæmi yrði þá starfrækt ein fjarkennsluútstöð þar sem best þætti henta að mati fræðsluráðs. Enn má nefna það ákvæði frv. að mynduð sé svonefnd óháð eftirlitsnefnd þriggja manna er fengi það hlutverk að gera reglubundna úttekt á starfi og stöðu framhaldsskólans. Slík greiningarvinna gerð af mönnum með sérþekkingu í skólamálum gæti orðið til mikils stuðnings fyrir rannsókna- og tilraunastarf í hverjum skóla og þannig stuðlað að æskilegri þróun framhaldsmenntunar í heild. Herra forseti. Ég legg á það áherslu að með þessu frv. er leitað jafnvægis milli miðstýringar og valddreifingar. Þannig er gert ráð fyrir að yfirstjórn menntmrn. felst einkum í samræmingu á námi með setningu rammanámsskrár, með fjárlagaáætlunum fyrir skólastigið í heild og með eftirliti og jafnframt hafi ráðuneytið forgöngu um umbætur í starfi framhaldsskólans, svo sem varðandi rannsókna- og tilraunastarf, samningu námsefnis eftir því sem þörf krefur og setningu reglugerða um einstaka þætti skólastigsins, en að öðru leyti sé valdið fært út til landshlutanna. Það er sem sagt ein veigamesta skipulagsbreytingin sem felst í þessu frv. að færa verkefni til lýðkjörinna fræðsluráða, sem ætlað er margþætt hlutverk, og þeim til aðstoðar yrðu síðan uppeldismálaþing í umdæmunum sem haldin væru ekki sjaldnar en á fjögurra ára fresti. Ég held að varla verði um það deilt að dregist hefur úr hömlu að setja heildarlöggjöf um framhaldsskólann. Það er enginn vafi á að vanræksla löggjafans hefur tafið æskilega þróun framhaldsmenntunar og jafnframt valdið margs konar vandkvæðum og óvissu varðandi starfsemi og rekstur þessara skóla. Ég legg á það áherslu að lokum að frekari töf á því að hafist verði handa um skipulega uppbyggingu framhaldsmenntunar mun hafa ófyrirsjáanlegar afleiðingar fyrir skólastarf í landinu og alla þá sem leggja stund á framhaldsnám. Við alþýðubandalagsmenn höfum margoft áður hreyft þessum málum hér á Alþingi, oft á tíðum einir flokka. Ég hef orðið var við að hugmyndir okkar hafa fengið mjög góðan hljómgrunn meðal skólamanna víðs vegar um land. Ég vona að flutningur þessa frv. ýti á eftir því að hv. alþm. túki þessi mál föstum tökum og afgreiði löggjöf um framhaldsskólann og legg svo að lokum til að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Hæstv. forseti. Ég vil fyrir minn hlut fagna því að þetta frv. skuli vera lagt fram nú og sérstaklega hversu snemma það er lagt fram á þessu þingi. Enn fremur vil ég lýsa sérstakri ánægju minni yfir orðum hæstv. menntmrh. af þessu tilefni. Þau gefa vissulega vonir um að nú dragi til tíðinda á þessum vettvangi. Eins og fram kemur í 1. gr. þessa frv. til l. um framhaldsskóla eru nú liðin 13 ár frá setningu laga um skólakerfi, nr. 55 frá 1974. Allan þann tíma hefur verið gert ráð fyrir og raunar beðið eftir lagasetningu Alþingis um framhaldsskóla hliðstæðri þeirri sem sett var um grunnskóla 1974. Ég hef ekki tölu á þeim lagafrumvörpum sem lögð hafa verið fyrir þingið um þetta efni þennan tíma, en þau eru mörg. Flest hafa þau verið flutt af menntamálaráðherrum, en gjarnan undir lok ferils þeirra og hafa trúlega þess vegna fráleitt orðið útrædd. Flm. þessa frv. hreyfa því hér miklu nauðsynjamáli þar sem vissulega er brýnt orðið að marka stefnu til verulegrar framtíðar. Nú er það auðvitað svo að framvindan á þessu sviði hefur ekki staðið kyrr, eins og hefur raunar fyrr komið fram í umræðum þennan röska áratug. Öðru nær. Sjaldan hefur líklega önnur eins gróska verið í málaflokki eins og uppbyggingu skóla á framhaldsskólastigi þennan tíma. Og 44. gr. þessa frv. ber þess órækt vitni að ekki færri en röskir tveir tugir gildandi laga og lagabálka snerta þetta svið. En það sem gerir lagasetningu í þessu efni einmitt brýna er hve mikils ósamræmis gætir í þeim lögum sem í gildi eru, eins og raunar kom fram í máli hæstv. menntmrh. áðan. Sérstaklega hefur verið tilfinnanlegur aðstöðumunur þeirra sveitarfélaga sem hafa unnið að uppbyggingu og rekstri fjölbrautaskóla á grundvelli laga nr. 21 frá 1977 miðað við aðstöðu þeirra sem notið hafa ríkisrekinna og ríkisbyggðra menntaskóla án nokkurra skuldbindinga fyrir viðkomandi sveitarfélög. Ég tel því þann tillöguflutning sem hér er uppi hafður meira en tímabæran, hvort sem hér eru fundin þau réttu lausnarorð í allri grein eða ekki. Um það vil ég ekki dæma. M.a. hef ég vissar efasemdir um útfærslu stjórnunarþáttar í þessu frv. En eitt merkasta atriði sem hér er hreyft að minni hyggju og í rauninni tímanna tákn er VIl. kaflinn, um fræðslu fullorðinna og fjarnám. Ég tel í grundvallaratriðum rétt að fella þessa tvo mikilvægu þætti fræðslustarfseminnar, sem vissulega er enn þá allt of lítið sinnt hér á landi, að hinu almenna fræðslukerfi með vafalaust mun skilvirkari árangri en annars yrði. Í 8. gr. frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: "Nám í framhaldsskólum skal hlíta lágmarkssamræmingu. " Af því tilefni langar mig til að geta þeirrar skoðunar minnar að mér hefur einmitt þótt verulega skorta á samræmingu og raunar ekki síður eftirlit með árangri starfsins á framhaldsskólastigi miðað við þá miklu vinnu sem lögð hefur verið í eftirlit og samanburð um starfsárangur á grunnskólastiginu. Ég efast hins vegar um að 39. gr. X. kafla þessa frv. nái því markmiði sem ég hef hér í huga. En kjarni þessa máls er hins vegar sá að það hlýtur að vera námsframboðið og möguleikar nemendanna sem skipta mestu máli. Það skiptir höfuðmáli að þar sé sótt fram á þann veg að reynt sé að ná þeim markmiðum sem best gerast með öðrum þjóðum. Til þess eigum við líka að hafa alla burði. Annars sýnist mér í margri grein að hér sé skynsamlega á málum tekið og ég vil fyrir minn hlut þakka hv. flm. frumkvæðið.



Herra forseti. Hér hefur verið lagt fram frv. til l. um framhaldsskóla og hæstv. menntmrh. hefur boðað að annað frv. um sama efni sé væntanlegt. Ég fagna því og vonast til þess að þetta leiði til þess að ný lög um framhaldsskóla sjái dagsins ljós í vetur. Það er rétt, sem hérna hefur komið fram, að framhaldsnám hefur stóraukist. Á margan hátt hefur þar verið mjög vel unnið. En það eru kannski nokkur áhersluatriði, bæði í þessu frv. og eins í framkvæmd framhaldsskólamála, sem ég vildi drepa á. Hvað snertir það frv. til l. um framhaldsskóla sem hérna liggur fyrir er ýmislegt sem ég tel að sé mjög gott og annað sem ég vil hafa allan fyrirvara á. Ég nefni atriði eins og t.d. kosningu fræðsluráðs sem er gert ráð fyrir að sé kosið sérstaklega með leynilegri kosningu í stað þess fyrirkomulags sem nú hefur verið á. Ég nefni líka kostnaðarskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Þar liggur fyrir álit nefndar sem ég held að hljóti að móta nokkuð hver verður reyndin á þessu. En ég tek undir með hv. 6. þm. Suðurl. að Vll. kaflinn, um fjarkennslu og fullorðinsfræðslu, fjarnám heitir það hér, hljóti að skipta verulegu máli fyrir okkur í nánustu framtíð og við þurfum að sinna þeim þætti mála betur kannski eða í framhaldi af því sem gert hefur verið. Það er nefnilega staðreynd að uppbygging framhaldsskólakerfisins, þó hún hafi verið mikil, hefur ekki verið jafnmikil eða markviss út um allt land. Og þegar ég segi þetta er ég ekki að kenna yfirstjórn menntamála um að það sé fyrir aðgerðir hennar eða aðgerðaleysi sem þetta hefur þróast svo. Það er ekkert síður misjafnt frumkvæði heima fyrir og kannski misjafn áhugi manna á því sem er að gerast í kringum þá. En fyrir því nefni ég þetta að í mínu umdæmi, sem ég held að sé óhætt að segja að sé kannski það umdæmi sem skemmst er á veg komið í þróun framhaldsskólamála, er aðeins einn framhaldsskóli í öllu kjördæminu, einn framhaldsskóli sem getur risið undir nafni, þó að litlir vísar að framhaldsfræðslu hafi verið í nokkrum skólum á undanförnum árum, flestir máttlausir og hafa yfirleitt lognast út af. Að vísu eru vonir til þess að úr þessu rætist og menn eru farnir að sinna þessu heima fyrir. Það er búið að ákveða að skipa þar nefnd til að kanna þessi mál, reyna að gera úttekt á þörfinni og tillögur um úrbætur þar heima fyrir. Til þess að menn átti sig á hversu mikið mál er þar á ferðinni vil ég nefna að á fjórðungsþingi Vestfirðinga í fyrra, fyrir ári, voru skólamál til umræðu. Og því var slegið fram að kostnaður Vestfirðinga af því að senda nemendur út úr umdæminu gæti numið tugum milljóna árlega. Nefndar voru 40 millj. kr. Þetta eru ekki litlar tölur. Til að fá þessu breytt þarf að taka svolítið aðra stefnu. Ég álit að einmitt í þeirri löggjöf sem hér verður sett þurfi að taka tillit til þessara sjónarmiða sem dreifbýlið varða, auk þess sem auka þarf fræðslu til landsmanna um þær leiðir sem bjóðast í framhaldsskólanámi svo að almenningur geri sér ljóst hversu gífurlega þýðingu þessi mál hafa fyrir sveitir landsins og dreifðar byggðir. Við tölum gjarnan um byggðaflótta og erum að reyna að velta því fyrir okkur hvað valdi, hvernig standi á því að stöðugt fer vaxandi fólksflóttinn úr dreifðum byggðum til svæðisins á suðvesturhorninu, en það þarf kannski engan að undra þótt unglingur sem sendur er að heiman 15 eða 16 ára gamall til náms í fjögur ár í framhaldsskóla og e.t.v. 2–3 eða 4, 5, 6 í háskóla, sé farinn að gleyma ýmsu, eða þá hitt að hann eygi ekki starf við sitt hæfi heima fyrir. Unglingur sem dvelst langtímum saman á viðkvæmu mótunarskeiði á öðrum slóðum en sínum æskuslóðum hlýtur að mótast af því umhverfi sem hann dvelst í á þeim tíma. Þetta held ég að væri mjög gott að menn hefðu í huga. Hvað snertir þátt fræðsluráða og fræðsluskrifstofa í þessum tillögum geri ég mér ljóst, sem flm. nefndi, að það er gert ráð fyrir því að sömu fræðsluskrifstofur starfi að þessu fyrst um sinn, enda fáránlegt að hugsa sér að tvöfalt kerfi yrði sett upp. Ég held einmitt að þetta sé nokkuð mikilvægt. Eins og er sinna fræðsluráð og fræðsluskrifstofur formlega aðeins grunnskólanámi. Hins vegar er það svo í reynd að fræðsluráð hafa sinnt framhaldsskólanámi, reynt að gera sér grein fyrir þróun þess og tekið þátt í uppbyggingu þess á hverjum stað fyrir sig. Ég held að það sé mjög æskilegt og reyndar nauðsynlegt að fræðsluráð hafi yfirsýn bæði yfir grunnskólanámið og eins framhaldsskólanám á hverju svæði fyrir sig, ekki síst vegna þess að framhaldsskólanám núna er orðið jafnalgengt og grunnskólanám var fyrir 10–15 árum og verulega stór hluti unglinga lýkur framhaldsskólanámi. Fróðlegt væri að sjá hvern þátt uppbygging og staðsetning framhaldsskóla í landinu á í því hvernig menn ljúka þessu námi því að það er ólíkt meira átak að senda unglinga til margra ára dvalar í fjarlæg héruð en að senda þá yfir í næstu götu til að setjast þar inn í skólann sinn. Ég bið þess vegna um það að þegar þessi frumvörp verða til afgreiðslu síðar í vetur verði það sjónarmið haft í huga að nauðsynlegt er að byggja upp framhaldsnám í dreifbýli og nauðsynlegt er að rýmka heimildir varðandi nemendafjölda. Með hliðsjón af því hversu framhaldsskólanám er orðið algengt ætti að reyna að færa það nær fólki í héruðum en gert er núna og byggja þannig upp framhaldsskólann á landsbyggðinni ekki síður en hér á suðvesturhorni og í stærri byggðum.



Herra forseti. Það er rösklega hálfur mannsaldur síðan viðamikið framhaldsskólafrumvarp var á ferðinni í sölum Alþingis og raunar víðar í þjóðfélaginu því að um nokkurra ára skeið ræddi fólk um þetta frv. rétt eins og það hefði orðið að lögum. Af einhverjum ástæðum varð svo ekki og af einhverjum ástæðum hefur orðið bið á því að heildarlöggjöf um framhaldsskóla væri sett. Ég álít að ástæða þessa sé sú að þegar til kastanna kom voru menn ekki þeirrar skoðunar að samræma ætti skólana jafnmikið og frumvörpin gerðu ráð fyrir. Því er það að í þessu frv. er orð sem mér finnst vera mikið fagnaðarefni, minnug þessara gömlu frv., en það er orðið lágmarkssamræming. Þetta er aðdragandi að því sem mig langar til að undirstrika en það er að ég tel að of mikil samræming framhaldsskóla sé ekki af hinu góða. Hún dragi úr frelsi skólanna og fjölbreytilegum möguleikum manna bæði í þéttbýli og strjálbýli. Ég er þeirrar skoðunar að mismunandi gerðir framhaldsskóla geti mætavel þrifist hlið við hlið, enda henta ekki sömu gerðir öllum einstaklingum því að einstaklingarnir eru svo margrar gerðar. Þess vegna er ég líka þeirrar skoðunar að það sem framhaldsskólastig þessa lands skortir mest séu ekki lög - það liggur við að það sé hlutskipti mitt að hugsa sem svo á hverjum degi - heldur það sem er á bak við lögin, framkvæmd laganna, að hún sé þannig að við höfum fólk, fé og námsefni og námsgögn til þess að geta sinnt framhaldsfræðslunni eins og best verður á kosið. Það er ekki lengra síðan en nú í morgun að ég las í blaði auglýsingu frá þeim framhaldsskóla sem hv. þm. Pétur Bjarnason fræðslustjóri nefndi. Þar var lýst eftir kennara nú þegar í einni af undirstöðukennslugreinum skólans. Það er þetta sem er kannski alvarlegasta vandamál framhaldsskólanna úti um landið, það er víða skortur á kennurum sem kunna vel þær greinar sem um er að ræða. Skólarnir fá oft ágæta kennara en þeim helst ekki á þeim nema skamman tíma. Við vitum að ýmsar ástæður liggja til þessa sem of flókið er að fara út í hér. Þetta er samt einn sá grundvallarvandi sem við er að etja. Ég nefndi námsefni og námsgögn og þá er ég auðvitað um leið komin að fjármagninu og ákvörðun um það hvað þetta námsefni og hver þessi námsgögn eiga að vera. Þetta allt, kennararnir sjálfir, námsefnið og námsframboðið, ræður úrslitum um gæði og magn þeirrar þekkingar sem nemendur skólanna fá. Og það er það sem máli skiptir í starfi framhaldsskólanna sem annarra skóla á okkar landi. Við viljum að út úr þessu kerfi komi fólk sem býr yfir góðri undirstöðuþekkingu í kjarnagreinum og sé hæft til að takast á við það sem við tekur eftir framhaldsskólanámið. Það leiðir mig til þess atriðis sem mig langaði sérstaklega að undirstrika í þessari umræðu, en það er nauðsyn þess að tengja betur skólastigin, að eitt skólastig hafi skilgreint vel fyrir næsta skólastigi á undan hvaða kröfur eru gerðar. Það er hægurinn hjá mætti segja að skapa þessa tengingu milli grunnskóla og framhaldsskóla þó að óneitanlega hafi stundum reynst brotalöm í þessu og þarf ekki annað en að vitna til ónógrar þekkingar í móðurmálinu á stundum. Við könnumst við það að hafa heyrt menntaskólakennara lýsa þessu ástandi eitthvað á þá leið að þeir væru ekki ráðnir til þess að kenna stafsetningu. Það er undirstöðuþekkingin úr grunnskólanum sem þarf að vera fyrir hendi. Framhaldsskólinn þarf að gera vel ljóst hvaða þekkingarkröfur hann gerir til þess að nemandanum nýtist það námsframboð sem í framhaldsskólanum er. Annað sem ég tel að ekki hafi verið nægilega sinnt hjá okkur af því það tekur alllangan tíma að koma því á er náið samstarf háskólastigsins og framhaldsskólastigsins, ekki einungis á þann veg sem gert er ráð fyrir í 39. gr. frv. þar sem rætt er um eftirlit með starfi framhaldsskólanna og talað er um eftirlitsnefnd þriggja manna með sérþekkingu á skólamálum, einn tilnefndur af Háskólanum, félagsvísindadeild, annar af Kennaraháskólanum og einn af menntmrn. Það er ekki þetta sem ég á við, heldur að það skapist miklu lífrænni tengsl milli einstakra háskólagreina og kennslugreinar í því fagi í framhaldsskóla. Við getum nefnt líffræði, við getum nefnt stærðfræði, við getum nefnt sögu o.s.frv. Það sé þannig algjörlega ljóst að framhaldsskóli sá sem útskrifar stúdenta skili fólki sem er mjög vel á sig komið til þess að takast á við háskólaverkefni. Á hinn bóginn þarf Háskólinn að sjá framhaldsskólanum fyrir kennurum. Auðvitað tekst þetta afar vel í mörgum tilvikum, en ég er ansi hrædd um að í sumum greinum sé nokkur misbrestur á þessu. Þegar undirbúningi stúdents er ábótavant er það oft og tíðum vegna kennaraskorts í greinunum. Umræðan um kennaraskortinn hefur á undanförnum árum fyrst og fremst snúist um það hvort menn hafi réttindi í uppeldis- og kennslufræði og þá í almennri uppeldis- og kennslufræði. Það hefur minna verið rætt um það að menn hefðu sérstaka þekkingu í kennslufræði hverrar sérgreinar fyrir sig. Það getur vel verið að það gefi tilefni til þess að hugleiða hvort ekki sé nauðsynlegt að endurskoða kröfurnar um uppeldis- og kennslufræði og flytja kennslufræðina meira inn í hverja sérgrein Háskólans fyrir sig til þess að betri árangur náist í ýmsum kjarnagreinum í framhaldsskólanum. Mér er vel kunnugt um að margir sem starfa við háskóla hafa áhyggjur af þessu atriði og um þetta hefur oft verið rætt bæði meðal kennara þar og framhaldsskólakennara. Hitt er mér líka ljóst að þetta er afar viðkvæmt og var sérstaklega viðkvæmt kannski á meðan deilurnar risu sem hæst í sambandi við kjaramál kennara og tengsl þeirra við hin margnefndu réttindi. Við sjáum í blöðunum á hverjum einasta degi eitthvað um vanda vegna réttindaskorts en ég held að löggjöf um framhaldsskóla gefi tilefni til þess að hugleiða dálítið hvernig við stöndum í einstökum greinum sem kenndar eru í framhaldsskóla. Þetta var um tengsl skólastiganna, annars vegar um tengsl grunnskólastigsins og framhaldsskólastigsins og hins vegar um tengsl framhaldsskólastigsins og háskólastigsins. Það hefur litla þýðingu að segja við sjálfan sig og vera fullur ánægju með það, við höfum framhaldsskóla í hverju byggðarlagi, ef hann fullnægir ekki hinum bestu kröfum sem gera verður til þekkingar þeirra sem þar stunda nám. Nemendunum er lítill greiði gerður með því að haga rekstri þeirra stofnana þannig að þeir séu þess ekki fullvissir að þar fái þeir hina bestu þekkingu á því skólastigi. Eins og aðrir hv. þm. sem hafa tekið til máls lýsi ég ánægju minni með ákvæðið um fullorðinsfræðslu en geri þó nokkra athugasemd við einn þátt þess ákvæðis. Ég tel það mjög af hinu góða að festa fullorðinsfræðsluna í sessi. Það var gert með lítils háttar lagabreytingu núna fyrir fáum árum. Öldungadeildir höfðu starfað án formlegrar lagaheimildar þangað til. Ég tel skynsamlegt að festa þá starfsemi enn betur í sessi. Við höfum séð þess fjölmörg dæmi hve mikil áhrif öldungadeildirnar hafa á menningu og menntun þjóðarinnar. Ég get ekki látið hjá líða að minna sérstaklega á að þær hafa haft ótvíræða þýðingu fyrir konur í landinu. En margar konur hafa talið henta betur að stunda framhaldsnám síðar á ævinni en seint á tvítugsaldri. Fyrir þær hefur þetta verið ómetanlegt. Sá þáttur þessarar greinar sem fjallar um fjarkennslu gefur tilefni til vissra ábendinga. Ég tel að ekki sé nóg að setja í lög að menntmrn. eigi að stjórna fjarkennslu. Vissulega er það af hinu góða að menntmrn. leggi sitt af mörkum til þess að styðja fjarkennslu en þar stendur bara svo á að við höfum afskaplega mikilvægt tæki í eigu ríkisins sem við eigum að nýta í þessu skyni og það er ríkissjónvarpið. Menntmrn. gæti þarna í samstarfi við ríkissjónvarpið lagt ómetanlega hluti af mörkum og hluti sem verða til mikils léttis t.d. fyrir þá sem stunda framhaldsnám úti um byggðir landsins. Þýðingu þessa tel ég að sé vert að undirstrika mjög rækilega og ég hlakka til þess þegar við sjáum það verða orðið almennt að sjónvarpið taki þátt í fjarkennslu þannig að fólk geti stundað fjarnám á heimilum sínum eða hvar sem er á landinu og það tengist svo með einhverjum hætti skólunum. Að því er varðar stjórn framhaldsskólanna, þar sem segir í frv. að fræðsluráð skuli fara með stjórn framhaldsmenntunar í hverju fræðsluumdæmi, er ég ekki, með allri virðingu fyrir fræðsluráðunum, alveg sannfærð um að þetta sé það nauðsynlegasta. Í mörgum tilvikum getur slíkt fyrirkomulag komið sér mjög vel ef um er að ræða marga framhaldsskóla í umdæmi, en varðandi umdæmi þar sem kannski er einn framhaldsskóli, spyr ég: Er ekki eðlilegra að slík stjórn sé þá í höndum stjórnar þess skóla? Hví skyldi þá annað ráð, fræðsluráð í fjórðungnum eða umdæminu, stjórna framhaldsmenntuninni og svo ráðuneytið? Mér þykir sem við þurfum aðeins að vara okkur á of flóknu stjórnunarapparati í þessu kerfi. Ég styð þær hugmyndir að auka frelsi skólanna sjálfra, alla hvatningu til þess að þeir geti veitt sem besta og traustasta fræðslu en umfram allt ekki samræma allt of mikið.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. og öðrum þeim þm. sem hafa tekið til máls fyrir þeirra ábendingar og umræðuna í heild sem hefur verið mjög málefnaleg. Það hefur komið fram í umræðunni dálitil vangavelta um það hvort þörf hafi verið á heildarlöggjöf um framhaldsskólastigið og hvort ekki hefði verið hætta á því ef um samræmingu hefði verið að ræða að afleiðingin hefði orðið einhvers konar einstefnuakstur í skólamálum sem hefði hindrað frjálsa þróun skólanna. Þetta er sannarlega sjónarmið sem á fullan rétt á sér. Ég vil þó leggja áherslu á að heildarlöggjöf um þessi efni þarf auðvitað alls ekki að fela í sér þessar hættur eins og raunar kom alveg réttilega fram hjá hv. þm. Ragnhildi Helgadóttur, fyrrverandi menntmrh. Hún benti á að í frv., sem við höfum lagt hér fram, væri fyrst og fremst lögð áhersla á lágmarkssamræmingu. Það felur auðvitað í sér að við flm. höfum fullan hug á að tryggja frelsi skólanna. Við höfum fullan hug á því að tryggja hæfilegt svigrúm í skólakerfinu þannig að mismunandi gerðir skóla geti þróast. Og við höfum engan hug á því að þessir skólar verði allir steyptir í sama mót. Við viljum einmitt dreifa valdinu til fræðsluumdæmanna til þess að mismunandi sjónarmið fái sem best notið sín. Sjónarmið heimamanna mundu einmitt eiga þátt í því að skólar gætu þróast með mismunandi hætti og við fengjum reynslu af fleiri en einni tegund skóla. Það sem við leggjum hins vegar áherslu á í þessu sambandi er að það er nauðsynlegt að setja heildarlöggjöf um þetta efni til að afnema ákveðna mismunun sem er í kerfinu. Ég held að allir þeir sem hér hafa tekið til máls viðurkenni þetta. Það er mismunun gagnvart nemendunum, það er mismunun gagnvart verkmenntun annars vegar miðað við bóknám hins vegar og það er mjög veruleg mismunun gagnvart sveitarfélögunum. Jafnframt leiðir af samræmingu þeirri sem hér er gerð tillaga um að minni hætta er á því að nemendur rati inn í blindgötur og sem greiðastar leiðir skapast milli skóla. Þetta er í raun og veru kjarninn í því frv. sem við höfum lagt fram. Herra forseti. Ég þakka svo að öðru leyti fyrir þessa umræðu.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum nr. 38 frá 5. maí 1986, um Útflutningsráð Íslands, sem er á þskj. 40. Breytingar þær sem í frv. felast og lagt er til að gerðar verði á lögunum um Útflutningsráð Íslands eru liður í nauðsynlegum breytingum á löggjöf í samræmi við samkomulag milli stjórnarflokkanna þriggja um nýja verkaskiptingu milli viðskrn. og utanrrn. Eftir breytinguna mun Útflutningsráð Íslands heyra stjórnarfarslega undir utanrrn. í stað viðskrn., enda er ætlunin að útflutningsörvandi starfsemi af opinberri hálfu verði framvegis á vegum utanrrn. Vonir eru við það bundnar að á þennan hátt megi virkja vel starfskrafta utanríkisþjónustunnar í þágu útflutningsiðnaðar og annarrar útflutningsstarfsemi. Efni frv. er fjórþætt. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að eftir samþykkt frv. taki utanrrh. eða stjórn Útflutningsráðs ákvörðun um hversu oft almennir fundir ráðsins verði haldnir og utanrrh. eða sá sem hann tilnefnir boði til þessara funda og stýri þeim. Í öðru lagi skipi utanrrh. stjórn ráðsins samkvæmt tilnefningu þeirra sem sæti eiga í því. Viðskrh. mun þó eftir sem áður tilnefna fulltrúa í stjórn ráðsins. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að Útflutningsráði Íslands sé heimilt að ráða viðskiptafulltrúa til starfa í sendiráðum að höfðu samráði við utanrrn. eitt í stað utanrrn. og viðskrn. áður. Loks miða breytingarnar í fjórða lagi að því að utanrrh. geti samkvæmt tillögum stjórnar ráðsins sett nánari ákvæði um skipulag og starfsemi þess í reglugerð í stað þess að þessi reglugerðarsetningarheimild er nú í höndum viðskrh. Allar þessar fjórar breytingar eru fyrst og fremst, og reyndar eingöngu, formlegs eðlis og breyta litlu eða engu um starfsemi Útflutningsráðs. Starfsemi þess er og á að vera fyrst og fremst á vegum útflytjenda sjálfra, enda eru sex af átta ráðsmönnum tilnefndir eða kosnir af þeim. Útflytjendur greiða einnig mestan hluta af kostnaði við Útflutningsráðið, en það er auðvitað skylda stjórnvalda að greiða fyrir að árangur af starfsemi ráðsins verði sem mestur og bestur. Ráðið hefur nú starfað í rúmt ár og virðist hafa farið vel af stað. Þess er vænst að Útflutningsráð geti orðið til þess að efla útflutning og stuðla að fjölbreyttara atvinnulífi í landinu. Herra forseti. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Frv. það sem hér liggur fyrir á þskj. 43 hefur orðið mér eftir nokkra athugun efni til athugasemda um þingsköp. Í lögum um þingsköp segir í 18. gr., með leyfi forseta: "Lagafrumvörp skulu vera samin með lagasniði og skal prenta þau og útbýta þeim meðal þingmanna á fundi. Hverju frumvarpi skal fylgja stutt greinargerð fyrir tilgangi þess yfirleitt og skýring á höfuðákvæðum." Grg. þessa frv. er þrjár og hálf lina þar sem sú ein ástæða er nefnd fyrir frv. að Sláturfélagi Arnfirðinga skuli veitt sláturleyfi. Af hverju það er þjóðarnauðsyn er ósagt látið. Í sjálfum lagatextanum er svo fyrir lagt að "hæfur maður" skuli annast heilbrigðisskoðun og, með leyfi forseta: ". ef dýralæknir fæst ekki til starfsins". Ekkert er tekið fram hvernig sú hæfni skuli metin eða hvort ákvæði laga nr. 30/1966 gildi yfirleitt um það sláturleyfi sem hér er um að ræða, og ekki er frv. t.d. orðað svo að þrátt fyrir ákvæði laga nr. 30/1966 megi veita Sláturfélagi Arnfirðinga sláturleyfi o.s.frv. Lagasetning sem þessi á sér tæplega líka og er vægast sagt hæpið fordæmi. Er auðvelt að sjá fyrir einstakar lagasetningar í framtíðinni sem henta kunna ákveðnum aðilum í þjóðfélaginu ef gildandi lög þjóna ekki sérhagsmunum þeirra. Ég bið hv. þingheim einnig að hafa í huga hvaða staða hér er sköpuð ráðherrum þjóðarinnar í nútíð og framtíð varðandi framkvæmd laga ef sett eru sérlög í þágu einstakra byggðarlaga þvert ofan í heildarlög landsmanna hvenær sem hv. þm. telja sér það henta. Hið háa Alþingi er til þess kjörið að setja allri þjóðinni lög, ekki ákveðnum hópum sem það hentar hverju sinni. Herra forseti. Mér er fullkunnugt um þau vandræði sem þeir Arnfirðingar, sem mér sýnist nú fylla hér palla, standa frammi fyrir, en ég tel að á þessu umrædda frv. á þskj. 43 séu bæði forms- og efnisgallar sem ekki séu samboðnir hinu háa Alþingi. Ég vil því fara þess á leit við virðulegan forseta að frv. verði tekið út af dagskrá að sinni og kannað hvort það samrýmist lögum um þingsköp og hefðum hins háa Alþingis um lagasetningu. Æskilegt væri að á meðan á þeirri athugun stendur væri reynt að leysa þann ágreining sem nú er uppi vestur á fjörðum á annan hátt en með lagasetningu því að mér eru þau vandamál, eins og ég hef áður getið, fullljós og þau þola vitaskuld enga bið. En lagasetning sem þessi til að leysa ágreining milli ráðherra og embættismanna um eitt ákveðið mál nær ekki nokkurri átt, virðulegi forseti, og ég mælist til að þetta mál verði athugað innan klukkustundar eða svo.



Herra forseti. Ég furða mig á ræðu hv. þm. Þetta mál er flutt með þinglegum hætti og flm. eru átta þm. í þessari hv. deild. Hér er um mál að ræða sem þolir enga bið og verður að skera úr um hvort það er þingstyrkur fyrir þessu máli eða ekki. Þess vegna mótmæli ég því að tekin verði til greina sú krafa hv. þm. að þessu máli verði frestað. Það er búið að reyna allar hugsanlegar leiðir og ef þm. hefði verið hér viðstaddur í gær 



Hæstv. forseti. Ég furða mig á málflutningi hv. 13. þm. Reykv. af þeim einföldu ástæðum að það hefur komið fram í sjónvarpsviðtali við dýralækni, eins og ég gat um í ræðu sem ég hélt í gær, að hann vísar öllum spurningum og upplýsingum um meðferð þessa máls og ákvörðunartöku í þessu máli til ráðuneytisins. Og hæstv. landbrh. upplýsti í ræðustól í gær í sömu umræðum að hann hefði ekki vald samkvæmt lögum til að grípa inn í þetta mál. Það þýðir einfaldlega að hv. Alþingi hefur á einhverjum tíma skapað vald fram hjá framkvæmdarvaldinu, fram hjá ráðherra, fram hjá ríkisstjórn sem að mínu mati er tillaga um nú að leiðrétta. Framkvæmdarvald það sem þjóðin gerir ráð fyrir á að hafa það vald sem þarf til að grípa inn í ágreiningsmál hvar sem þau eru á landinu. Því mótmæli ég tillögu um frestun á þessu máli.



Herra forseti. Ég býst við að ég bíði enn einu sinni ósigur fyrir ruglandinni sem stundum er höfð hér í frammi. Ég vil taka fram vegna orða hv. 1. þm. Vestf. að ég sat hér alla umræðu þessa máls í gær og veit nákvæmlega um hvað þetta mál snýst og hef fulla samúð með vandamálunum sem eru fyrir hendi þar vestra. En þessi lagasetning, sem hér á nú að keyra í gegn, er svipuð því að lögreglustjórinn í Reykjavík neitaði að sleppa fanga sem búinn væri að afplána og Alþingi setti lög um að fanginn skyldi laus, Alþingi ætti að reka lögreglustjórann. Ef hið háa Alþingi er algerlega fullvisst um að þeir dýralæknar sem hér um ræðir hafi rangt fyrir sér og séu að níðast á Sláturfélagi Arnfirðinga hlýtur ráðherra að geta rekið þessa embættismenn. En það er tæplega hægt að þvinga hið háa Alþingi til að leysa þennan héraðsvanda með lagasetningu. Því er ég að mótmæla. Ég hef engum skoðunum að lýsa á efni málsins. Það er málsmeðferðin sem ég er hér að mótmæla.



Þess skal getið vegna þeirrar umræðu um þingsköp sem hér hefur farið fram að málið er fram komið með venjulegum hætti og tilskildir frestir eru liðnir til þess að það megi koma hér á dagskrá. Skrifstofa þingsins hefur yfirfarið þetta mál eins og önnur frumvörp sem fram koma.



Herra forseti. Forseti þessarar deildar hefur sagt margt af því sem ég vildi benda á. Það er ekkert óeðlilegt við framlagningu þessa máls. Það er orðið til með eðlilegum hætti, borið fram með þinglegum hætti og tekið á dagskrá með eðlilegum hætti einnig. Ég vil einnig ítreka það sem hv. síðasti ræðumaður sagði. Málið er afskaplega einfalt, skýrt, og það ætti því ekki að vefjast fyrir alþm. að taka afstöðu til þess einfalda og skýra máls sem hér er á ferðinni. Það geta þeir að sjálfsögðu gert án frekari málalenginga.



Herra forseti. Ég skal fúslega játa að ég hefði mjög gjarnan viljað komast hjá því að flytja þetta frv., en málsmeðferð öll hefur gert það að verkum að maður sér sig knúinn til að fara þessa leið og þó alveg sérstaklega eftir að hæstv. landbrh. lýsti því yfir í gær að hann hefði ekki lagalega heimild til að veita umrætt sláturleyfi. Það er margt undarlegt í þessum málum. Mig langar til þess í upphafi að nefna að í svonefndri sláturhúsaskýrslu, sem þm. hafa allir fengið, segir svo um sláturhús Sláturfélags Arnfirðinga á Bíldudal: "Sláturhúsið er gamalt hús sem Matvælaiðjan á Bíldudal átti. Með núverandi skipulagi er ekki hægt að koma við þeirri heilbrigðisskoðun sem krafist er. Í húsinu er frystir fyrir 250 skrokka á sólarhring og frostgeymsla nýlega byggð sem tekur ca. 15 tonn. Frágangur geymslunnar samræmist ekki kröfum um geymslu matvæla." Um annað hús er sagt að húsið sé byggt í kringum 1960. "Það er allgott. Núverandi skipulag gefur ekki aðstæður til heilbrigðisskoðunar. Enginn kælir eða frystiaðstaða er á staðnum." Þarna var undanþága fúslega veitt. Annað dæmi. "Sláturleyfishafi leigir fiskverkunarhús í þrjá mánuði á ári. Þar er komið fyrir færanlegum búnaði í sláturtíð. Kjöt er flutt til frystingar í önnur byggðarlög." Þarna þarf ekki einu sinni hús að vera fyrir hendi til að undanþága sé veitt til að slátra 8 þúsund fjár. Annað sláturhús: "Þar fer slátrun fram í tveimur húsum. Fjárrétt og banaklefi eru í húsi sem annan hluta ársins er notað sem vörugeymsla. Eftir aflífun eru gripirnir fluttir á vagni í hús sem annan tíma er notað til fiskverkunar. Það hús er að hluta til hólfað niður með föstum skilrúmum, en að meginhluta er það hólfað niður með plastdúk." Einhver tregða var þarna á undanþágum, en hún fékkst þó átakalítið. Ég nefni þessi dæmi upp á þau vinnubrögð sem eru viðhöfð í þessum efnum. Það er ekki sama hvort það er bara Jón eða séra Jón. Þar er mikill munur á. Þetta gefur fullkomið tilefni til að ætla að hér sé ekki farið eftir lögum og reglum heldur sé verið að mismuna mönnum hér. Ég fullyrði að afurðir sem hafa verið framleiddar í þessu sláturhúsi á undanförnum árum hafi verið góðar afurðir. Viðskiptamennirnir hafi keypt afurðir ár eftir ár og vilja þær frá þessu húsi. Það skiptir líka allmiklu máli fyrir bændur almennt sem mér hefur nú heyrst allan þann tíma sem ég hef átt sæti á Alþingi að væru ekkert ofhaldnir af sinni afkomu. Þeir hafa verið taldir með láglaunastéttum þessa lands og það þarf dálítið að huga að því að þeir fái sem mest fyrir sínar afurðir og fái þær skilvíslega greiddar. Við skulum nefna þetta sláturhús aftur, líka í þessum tilgangi. 12. nóv. á sl. ári var greitt 50% af grundvallarverði. 22. des. á sl. ári voru greiddar eftirstöðvar grundvallarverðs að fullu. 8. jan. voru greiddar uppbætur á innlegg 1985, en fyrrv. framkvæmdastjóri hafði látið af starfi um mitt ár og afgreiðsla þess því dregist. 14. apríl eru greidd rekstrarlán til bænda fyrir mars og apríl. 14. maí er greiddur fyrsti hluti verðuppbóta á haustinnlegg 1986 samkvæmt bréfi Framleiðsluráðs og 10. júní eru greidd rekstrarlán fyrir maí og júní. Eftirstöðvar verðuppbóta á haust 1986 samkvæmt bréfi Framleiðsluráðs eru greiddar að fullu 15. júlí. Þá skuldar Framleiðsluráð sláturhúsinu tæp 500 þús. vegna verðútjöfnunar, en öll sjóðsgjöld voru að fullu greidd og voru greidd jafnharðan og þeirra var leitað. Ég dreg mjög í efa að það sé hægt að segja sama um fjölmörg sláturhús í landinu. Þar hafa menn orðið að bíða og bíða sumir mjög lengi. Í næsta nágrenni við þetta hús, á Patreksfirði, fékkst grundvallarverðið ekki greitt hjá fyrrverandi sláturleyfishafa fyrir nokkrum árum og ákveðnir bændur þurftu að fara í mál og það er dýrt að fara í mál til að fá jafnsjálfsagðan hlut og grundvallarverðið greitt. Það þætti a.m.k. öðrum stéttum í þessu þjóðfélagi hart aðgöngu. Við höfum reynt, þm. Vestfjarða, að finna lausn á þessu máli með friðsamlegum hætti og er afar leitt til þess að vita að það þurfi að grípa til þess óyndisúrræðis að flytja sérstakt frv. vegna þess að hér hefur mönnum verið mismunað. Og það er ekkert óeðlilegt við að lagafrumvörp séu flutt sem ná til einhvers ákveðins staðar á landinu. Fjöldi af lögum nær til ákveðins staðar á landinu, frumvörp um ákveðnar hafnir og fjölmörg atriði. En við skulum líta á það, sem menn segja, að heilbrigðisaðstaða við alla matvælaframleiðslu sé stórkostlegt atriði. Undir það tek ég. Í þessum lögum segir um meðferð, skoðun og mat á sláturafurðum að héraðsdýralæknir skuli framkvæma skoðun á slátur- og frystihúsum á þeim tíma sem gefur nægan frest til úrbóta ef þörf krefur fyrir næstu sláturtíð. Það bréf kemur ekki til forráðamanna Sláturfélags Arnfirðinga fyrr en í ágúst og þá var það ekki einu sinni undirritað af héraðsdýralækni. Það voru punktar. Engin skoðun fer fram fyrr en sláturtíð er víða byrjuð annars staðar. Þá kemur héraðsdýralæknir sem var staðsettur á Snæfellsnesi. Og það eru alltaf að bætast við athugasemdir. Síðast í dag sá ég að settur yfirdýralæknir var að senda frá sér eina mjög merka ritsmíð og þar eru nýjar athugasemdir sem maður hefur aldrei heyrt fyrr, ekki einu sinni á langa fundinum sem forráðamenn Sláturfélags Arnfirðinga og forráðamenn sveitarstjórnarinnar í Bíldudalshreppi ásamt mér og fleirum áttu með landbrh. og starfsmönnum í byrjun október. Hér er komið inn á enn þá ný mál. En ég spyr og bið hv. þm. að hafa það í huga: Hvernig stendur á því að það er leyft á sl. hausti að slátra hálfu sjöunda þúsundi fjár í þessu húsi? Síðan fara fram miklar endurbætur. Þá er neitað um leyfi á sama tíma og leyfi eru veitt til húsa sem ég var að gefa hér upplýsingar um. Er ekki eitthvað "brogað" við þessi vinnubrögð? Er það ekki þungur áfellisdómur yfir yfirdýralækni og héraðsdýralækni að hafa þá veitt þetta leyfi í fyrra? En í raun og veru var ekkert leyfi veitt í fyrra. Það fannst ekki í ráðuneytinu. Það þótti svo sjálfsagt að það var ekki einu sinni veitt leyfi, en stimplarnir voru afhentir og allt var þá í stakasta lagi. Ekkert hefur komið fram sem bendir til þess að um sóðaskap eða trassaskap sé að ræða í þessu sláturhúsi. Allir bera því sömu sögu, að þarna sé ágætt starfsfólk sem hefur unnið sín störf vel. Ég held að sveitarstjórn eins og í Bíldudalshreppi sé líka fulltrúi neytenda þar á staðnum. Hún telur sjálfsagt, allir sem einn maður, að sláturleyfi sé veitt. Það er enginn ágreiningur í sveitarstjórninni þar um eða í kauptúninu eða í næsta nágrenni. Allir telja það sjálfsagt. Þetta fólk er ekki sannfært um að það sé svo mörgu áfátt eins og kemur fram í bréfinu sem settur yfirdýralæknir var að læða að ákveðnum þm. Einn þm. sýndi mér þetta bréf. Ég hef sennilega ekki verið í náðinni hjá þeim ágæta manni að fá eintak af þessu bréfi. En nú eru hérna góðar og fljótvirkar ljósritunarvélar. Það er enga stund verið að framleiða þetta. Þetta sýnir allt að hér er ekki réttum og heiðarlegum vinnubrögðum beitt. Það er ekki hlutverk yfirdýralæknis eða dýralækna að vinna að því að fækka sláturhúsum. Þeir eiga í sinni umsögn að fara eftir því sem lögin gera ráð fyrir, en þeir ákveða fyrir fram: Þetta hús á að drepa. Við ætlum að vinna gegn því. - Það hafa þeir gert. Svo er sagt: Það er ekkert hægt að gera nema dýralæknir skoði kjötið. Það hefur enginn dýralæknir verið við skoðun á kjöti á Patreksfirði í haust. Þar hefur verið ágætur maður sem hefur haft mjög gott vit á kjöti, landsfrægur dægurlagasöngvari og ágætur hestamaður. Ég dreg ekkert í efa að hann sé alveg fullfær um að skoða kjöt. Hann er með langa og góða reynslu. Settur yfirdýralæknir á langa fundinum með landbrh. var alveg fastur á því að það yrði að vera dýralæknir sem skoðaði kjötið. Hann lét lítið yfir því þegar ég spurði hvort það væri ekki hægt að notast, ef enginn dýralæknir fengist, við mannalækni. Það komu heldur dræm svör um að þeir skarfar hefðu lítið vit á kjötskrokkum. Ég sagði að það væri hægt að fá t.d. eldri lækna sem væru hættir. Þá taldi settur dýralæknir að þeir væru sennilega flestir orðnir sjóndaprir og kæmu því lítt til greina. Það má frá því segja að búið var að útvega dýralækni og hann ætlaði að fara. En af hverju breytti hann um skoðun eftir að hafa talað við settan yfirdýralækni? Og ég spyr: Á einn maður eða tveir að segja: Þið fáið ekki þetta. Við þurfum engan frekari rökstuðning. - Það er allt búið að gera þarna sem hægt hefur verið að gera og að mínum dómi stendur þetta hús betur en jafnvel sum önnur sem fengið hafa sláturleyfi. En hvað sem verður um afdrif þessa frv. tel ég rétt og skylt að taka upp rannsókn á því hvernig að þessum málum er staðið. Þá á að fást úr því skorið hvort settur yfirdýralæknir segir satt í einu og öllu eða hvort ég og mínir líkar erum að fara með fleipur. Ég er alveg óhræddur við að slík rannsókn fari fram. Það getur aldrei komið annað út úr henni en að það verði eitthvað bætt sem miður hefur farið og leiðrétt það sem hefur verið ranglega gert. Ég hef alltaf haft mikið álit á fjölmörgum mönnum sem eru í stétt dýralækna og margir þessir menn eru sannir dýravinir og kannski þeir hafi fengið sína köllun vegna þess að þeir eru dýravinir. Og þeir hafa margir hverjir unnið mjög gott og þýðingarmikið starf. En mér finnst það vera ákaflega undarlegt ef farið er að beita menn innan einnar stéttar þrýstingi að gera ekki þetta eða hitt. Þá finnst mér ekki mikið til um þann félagsskap sem þannig vinnur. Ég vil samt ætla að það séu ekki nema örfáir menn í því félagi sem vilja beita slíkum þrýstingi. Ég get verið sammála hv. 13. þm. Reykv. um að ef menn ekki vilja vera sanngjarnir í dómum sínum og láta sömu lög og reglur gilda fyrir alla er það yfirmannsins, hins æðsta stjórnvalds, að víkja þeim manni úr starfi eða mönnum. En það er ekki rétt hjá hv. 13. þm. Reykv. að ef maður er búinn að afplána sína hegningu og lögreglustjórinn vill ekki sleppa honum, þá geti Alþingi rekið lögreglustjórann. Hann er skipaður af dómsmrh. eða í raun og veru af forseta.  Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til hv. landbn. og ég vænti þess að hvort sem menn eru með eða á móti þessu frv. skilji þeir að skjóta afgreiðslu þarf á þessu máli og verður að sýna hvort þetta frv. hefur þingstyrk eða ekki. Ég fer því fram á að það verði haldið áfram með afgreiðslu þessa máls að lokinni þessari umræðu í nefnd og síðan verði aftur boðaður fundur, þó í kvöld sé, um þetta mál því eins og ég sagði áðan þolir það ekki bið.



Herra forseti. Um það leyti sem umræða fór fram um þetta mál í gær barst Framleiðsluráði landbúnaðarins eftirfarandi skeyti, með leyfi forseta: "Þar sem settur yfirdýralæknir hefur með bolabrögðum komið í veg fyrir að við gætum slátrað í okkar eigin húsi óskum við eftir því að Framleiðsluráð sjái um að útvega slátrun á því fé sem annars hefði verið lógað hér. Um er að ræða hér um bil 3000 fjár. Svar óskast hið bráðasta. Sláturfélag Arnfirðinga, Bíldudal." Í morgun svaraði Framleiðsluráð með eftirfarandi skeyti til Sláturfélags Arnfirðinga: "Skeyti frá í gær móttekið. Sláturhúsið á Patreksfirði stendur félaginu til boða til afnota við slátrun næstu daga. Leiga í samræmi við áætlun fimm manna nefndar. Hún ræðist við forstöðumann Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Flutningskostnaður yrði væntanlega greiddur af verðmiðlunarfé. Ari Ívarsson er hús- og vélgæslumaður á Patreksfirði. Slátrun mundi félagið sjálft fá leyfi til að annast og framkvæma á sína ábyrgð. Kjötskoðunarmaður fæst til starfa á Patreksfirði. Látið vita í dag. Framleiðsluráð landbúnaðarins." Framleiðsluráð brást þarna skjótt við þegar beiðni barst til þess. Þarna er um að ræða sláturhús sem er í eigu Stofnlánadeildar landbúnaðarins sem það bendir á að standi til boða með ekki meiri kostnaði en gert er ráð fyrir í verðlagningu á slátrunarkostnaði og slátrun geti þarna farið fram að fullu á ábyrgð Sláturfélags Arnfirðinga. Þarna er bent á leið til að leysa vanda Arnfirðinga. Með frv. sem hér er flutt af átta hv. alþm. á þskj. 43 er hins vegar farið inn á aðra leið sem ég tel svo dýru verði keypta fyrir Arnfirðinga eins og aðra sauðfjárbændur að hún sé alls ekki fær. Ég sagði það í gær, eins og hv. 1. þm. Vestf. vitnaði í áðan, að ekki væru lagaheimildir að veita sláturleyfi ef ekki fengist þar maður, dýralæknir eða trúnaðarmaður dýralæknis, til að taka ábyrgð á að slátrun gæti farið fram á viðunandi hátt. En ég sagði jafnframt að ég mundi ekki leggja til hvað snertir kröfur til heilbrigðismeðferðar á kindakjöti að lögum yrði breytt til þess að þær yrðu rýmkaðar. Það mikils met ég kindakjötið. En hér hafa þessir hv. átta alþm. lagt til að þegar dýralæknar telja sig ekki geta mælt með slátrun á grundvelli þeirra laga og reglna sem Alþingi hefur sett ákveði Alþingi að það álit heilbrigðisyfirvalda skuli að engu haft. Ég vænti þess að flestum hv. alþm. sé kunnugt að það er grundvallaratriði við sölu allra matvæla að heilbrigði þeirra sé tryggt. Kröfur um slíkt hafa sífellt farið vaxandi, bæði vegna þess að við teljum að á því sviði séu sífelldar framfarir í okkar þjóðfélagi eins og öðrum og líka að það virðist vera að þörfin fyrir slíkt sé vaxandi vegna þess að smithætta verður meiri. Það hefur m.a. komið fram í sumar í sambandi við aðra kjöttegund, því miður. Þar var ráðið, sem bent var á til úrbóta, að herða kröfur til dýralækna um að fylgjast betur með. Það er viðurkennd regla og lög í öllum löndum í kringum okkur að dýralæknum er falið að annast þetta í sambandi við kjöt. Og ef við ætlum að flytja út kjöt frá Íslandi er slíkt nauðsynlegt. Ef Alþingi ætlar að marka þá stefnu að það skuli ekki byggt á áliti dýralækna erum við þar með að kippa fótunum undan möguleikum til útflutnings. Innflutningur byggist á vottorðum frá yfirvöldum í viðkomandi landi.  Hér var í þessum mánuði á ferð dýralæknir frá Efnahagsbandalagi Evrópu. Hann var að skoða þrjú hús sem hafa fengið leyfi til útflutnings til landa bandalagsins. Hann benti á ýmis atriði sem betur þyrftu að fara og forráðamenn þessara sláturhúsa sögðu að margt mætti þar til sanns vegar færa. Þeir hafa ákveðið að reyna að bæta þarna úr til þess að við höldum opnum þessum möguleika. En hvernig eigum við að gera kröfur til þeirra húsa ef Alþingi markar þá stefnu að ekki þurfi að taka tillit til athugasemda dýralækna? - Ég held að þarna sé því farið út á svo hála braut fyrir íslenska sauðfjárrækt að ég vonast til þess að hv. alþm. hugsi sig vel um áður en þeir gera það. Hv. 1. þm. Vestf. rakti greiðslur frá þessu sláturhúsi á sl. ári. Hann rakti hvernig þar hefði verið farið að mestu leyti virtist mér í samræmi við ákvæði búvörulaganna sem kveða á um hvernig greiðslur til bænda skuli fara fram. Ég veit ekki til þess að stórlega hafi verið vikið út frá því hjá öðrum sláturleyfishöfum í sambandi við afurðir frá si. hausti, a.m.k. hef ég ekki heyrt kvartanir um slíkt. Það er að sjálfsögðu alveg rétt að ef menn telja að valdi sé misbeitt og menn geri það sem rangt er fari fram rannsókn á slíku. Ég er sannfærður um að viðkomandi dýralæknar og dýralæknastéttin í heild munu vera því hlynnt að þetta sé rannsakað þannig að í ljós komi við hvaða rök þau stóryrði styðjast sem hér hafa fallið og sums staðar annars staðar líka til þeirra. En ég held við leysum ekki mál með slíkum málflutningi. Eins og ég sagði í upphafi hefur Framleiðsluráð landbúnaðarins bent þarna á leið fyrir bændur í Arnarfirði til að koma fé sínu til slátrunar með ekki lakari kjörum en aðrir bændur í landinu og ég vonast til þess að með því sé leystur þeirra vandi og þá um leið það mál sem hér er til umræðu og við viljum öll að sjálfsögðu að leysist á sem farsælastan hátt, en ég ítreka að það má ekki vera of dýru verði keypt fyrir sauðfjárræktina í heild og íslenska landbúnaðinn.



Herra forseti. Ég blanda mér í þessa umræðu af tveimur ástæðum. Í fyrsta lagi vegna þess að ég tel að þetta mál eigi að leysa án lagasetningar, það verði að beita öllum ráðum til þess að það verði gert. Í öðru lagi vegna þess að hér er hafin þörf umræða um valdsvið dýralækna og verk þeirra sem hafa vissulega verið umdeild hér á landi á undanförnum árum. Ég vil geta þess að að mínu mati hefur þetta mál borið að með mjög óvenjulegum hætti, vægast sagt, og það á sér fáa samnefnara í þingsögunni. Ég hef nokkrar áhyggjur af lagasetningu af þessu tagi. Í fyrsta lagi vegna þess að fordæmið er afleitt. Málið á hins vegar að fá þinglega meðferð og ég mun stuðla að því eins og ég get. Ég hygg að fréttir af svona máli til samkeppnisaðila okkar á matvælamarkaði í útlöndum yrðu vel þegnar, bæði fyrir þá sem eru í samkeppni um kjötsölu og líka þá sem eru í samkeppni um fisksölu. Ef það fréttist til samkeppnisaðilanna að löggjafarvaldið á Íslandi hafi sett sérstök lög gegn þeim aðilum og þeim stofnunum í þjóðfélaginu sem fara með heilbrigðis- og hollustumál getur það orðið stóralvarlegt og ég held að menn ættu að hyggja dálítið meira að þessum þætti en þeir hafa gert. Í þriðja lagi: Hér er að vissu leyti á afmörkuðu sviði gengið gegn lögum sem þingið sjálft hefur sett og reglugerðum sem ráðuneyti hafa sett. Það er ekki heldur gott fordæmi. Í fjórða lagi langar mig að benda á að hér hefur afstaða neytenda ekkert verið rædd. Menn hafa talað um að þetta yrði áfall fyrir sauðfjárrækt o.s.frv. En hvað segja neytendur og samtök þeirra um þetta mál? Þeirra álits hefur ekki verið leitað, en það verður væntanlega gert. Ég verð að segja að reynsla mín af störfum tiltekinna dýralækna hefur ekki verið slík að ég hrópi húrra. Ég hef á hinu háa Alþingi barist gegn því valdi sem hér hefur verið nefnt ýmsum nöfnum, m.a. í tilviki Skúla Pálssonar á Laxalóni, þegar við Vilmundur heitinn Gylfason áttum í harðri baráttu við þessi sömu yfirvöld, en fengum þingið til að samþykkja, með skoðun allshn. Sþ. á sínum tíma að gera eitthvað í því máli. Niðurstaðan var sú að þar hefði verið beitt valdníðslu. Embættismenn hefðu beitt valdníðslu. Það var þingleg greinargóð meðferð á tilteknu máli. Ég hef líka reynslu af því að hið háa Alþingi hefur fengið til meðferðar, eða þingflokkar hér inni, frv. til l. um breytingar á lax- og silungsveiðilögum, 76. gr. þeirra laga, um innflutning á lifandi fiski. Vegna orða dýralæknis, sem taldi sig hafa sérþekkingu á fisksjúkdómum og fiskræktarmálum og lagði til við ákveðinn þingflokk að þetta mál yrði ekki samþykkt, dagaði það uppi. Reynsla mín af þessum mönnum er kannski ekkert betri en þeirra sem hér fara fram með frv. Engu að síður er ég þeirrar skoðunar að þetta mál eigi að leysa með samningum. Ég hef áhyggjur af því að ef Alþingi Íslendinga samþykkir frv, á borð við þetta verði þingið sér til skammar, svo einfalt er þetta mál í mínum huga. Ég bendi mönnum á það vegna þess sem ég sagði í upphafi að umræðan um heilbrigðis- og hollustumál, ekki bara í sláturhúsum á Íslandi heldur í allflestum fiskverkunarstöðvum, frystihúsum og hvar sem litið er, er mjög þörf. Ég hef aflað mér upplýsinga um það í morgun hvernig ástandið á þessu sviði er og það er ekki gott. Það er engan veginn gott. Þingið hefði nú kannski eitthvað betra fyrir stafni ef það ræddi þau mál í heild sinni. Hér er á ferðinni geysilega viðkvæmur málaflokkur sem verður að fara með af mikilli varfærni. Og ég geri það að lokaorðum mínum, herra forseti, að hvetja til þess, ef þess er nokkur kostur, að þeir menn sem núna deila reyni á grundvelli þeirra hugmynda sem komið hafa fram frá Framleiðsluráði landbúnaðarins að ná samkomulagi um þetta mál. Ég mun aldrei styðja að því að frv. af þessu tagi fari í gegnum hið háa Alþingi. Mér fyndist það sjálfum mér til skammar og þinginu til skammar.



Herra forseti. Mér þykir rétt að skýra með nokkrum orðum hvers vegna Kvennalistinn fékkst ekki til að leggja nafn við þetta frv. enda þótt eftir því væri leitað. Afstaða okkar er einfaldlega sú að við teljum hér rangt að staðið, rangar forsendur og röng viðbrögð, og því betur og meira sem kafað er ofan í málið þeim mun vissari erum við um réttmæti þessarar afstöðu. Flutningur þessa frv. er að okkar mati óeðlilegt viðbragð hv. alþm. sem að því standa við því vandamáli sem við er að etja á Bíldudal. Það vandamál á sér nokkra forsögu og þarf ekki að tíunda hér. Menn þekkja hana úr fjölmiðlafréttum, úr ræðuhöldum hv. þm. í gær, úr sláturhúsaskýrslunni sem út kom á sl. sumri og t.d. af yfirlýsingu yfirdýralæknis sem minnst var á áðan og ýmsir þm. hafa undir höndum. Vandamál þessa tiltekna sláturhúss er ekki nýtilkomið og það er ekki neitt léttvægara né auðleystara vegna þess að jafnslæmir vinnustaðir í þessari starfsgrein kunni að vera víðar um landið. Þetta sláturhús hefur verið rekið á undanþágum árum saman og á því eru ófagrar lýsingar þar sem augljóst er að aðstæður eru ófullnægjandi þrátt fyrir tilraunir til að bæta þar úr. Það vekur því furðu að fyrrverandi heilbrmrh. standi fyrir tillögu um að leysa málið með þessum hætti og nánast í bókstaflegri merkingu að draga heilbrigðiskröfur og heilbrigðiseftirlit niður í svaðið. Að okkar mati er þetta óvirðing við neytendur og reyndar bændur líka og þeir munu ekki þakka þm. þennan bjarnargreiða þegar frá líður. Alþingismönnum væri nær og sæmra að nota krafta sína til að tryggja bændum betri aðstöðu til slátrunar og gera þeim kleift að halda sjálfsögð lög um heilbrigðiseftirlit. Dýralæknar og eftirlitsmenn hafa oft staðið í ströngu með að reyna að bæta eftirlit og hreinlæti við meðferð landbúnaðarafurða og eiga betra skilið að mínu viti en þær sendingar sem þeir nú fá úr ýmsum áttum og þó aðallega einni átt. Í umræðum hefur verið látið að því liggja að þeir væru ekki sjálfráðir gerða sinna og undir hælnum á ofríkisaðilum. Ljótt er ef satt væri og væri ef til vill rétt og eðlilegt að fela hlutlausum aðilum að kanna hvað hæft er í slíkum ásökunum. Og ég tek undir það sem komið hefur fram hjá þeim sem áður hafa talað í þessu máli og lýst áhuga á að slík rannsókn fari fram. Ég held að það væri gott og nauðsynlegt. Samkvæmt þeim upplýsingum sem við kvennalistakonur höfum aflað okkur eru þessar ásakanir óréttmætar og ósanngjarnar og styðja engan veginn málstað þeirra sem vilja beita löggjafarvaldi í þessu máli. Það er einkennilegur skilningur á hlutverki Alþingis ef þm. telja það skyldu sína og við hæfi að hlaupa til og breyta lögum á þann hátt sem hér er lagt til ef fyrirgreiðslu vantar við einstaka aðila. Hér er um ótrúlega skammsýni að ræða og beinlínis hættulegt fordæmi ef á að vega á þennan hátt að því sem verið er að reyna að byggja upp. Það hefur mikið verið talað um nauðsyn þess að afla nýrra markaða fyrir afurðir bænda. Hvað erum við að gera þessari mikilvægu afurð sem við í öðru orðinu lofum sem ómengaða náttúruafurð og villibráð? Eigum við svo í hinu orðinu að samþykkja hvaða meðferð sem er á þessari afurð þegar að úrvinnslu er komið? Hvernig eigum við að geta kallað okkur matvælaframleiðendur og boðið framleiðslu okkar sem gæðavöru ef við treystum okkur ekki til að fullnægja þeim heilbrigðiskröfum sem gera verður og eru gerðar um meðferð matvæla? Þessi atvinnugrein, landbúnaðurinn, hefur orðið fyrir ýmsum kárínum og orðið að berjast við sjúkdóma og ýmsa óáran. Í áraraðir hefur verið háð markviss barátta gegn útbreiðslu smitsjúkdóma í sauðfjárrækt og verður seint séð fyrir endann á þeirri baráttu. Það þingmál, sem hér er til umræðu, er vægast sagt öfugsnúið innlegg í þá baráttu. Það er mikill ábyrgðarhluti að vilja brjóta niður það eftirlit sem reynt er að koma á. Ef af samþykkt þessa frv. yrði væri um fáránlegt fordæmi að ræða og löggjafarsamkundan sett á óhæfilega lágt plan. Hlutaðeigandi aðilar og hv. þm. hefðu átt að leysa þetta mál á hljóðlátari hátt og skaðlausari en hér er reynt. Herra forseti. Ég vil að lokum vitna í ónafngreindan bónda á Vestfjörðum sem sagði við okkur: "Það er blettur á Alþingi að ætla að brjóta sín eigin lög og það fyrir 3000 lömb. Ég trúi ekki að það gerist." Eins og ljóst má vera þá styður þingflokkur Kvennalistans ekki þetta frv. Því má raunar bæta við að einn hvatamanna að flutningi þessa frv, sagði við mig í gær: "Þið verðið að viðundri ef þið verðið ekki með á þessu frv." Í dag er ekki spurning í mínum huga að við tókum rétta afstöðu. Það er kannski spurning hverjir eigi fremur skilið slíka einkunn sem okkur var gefin þá.



Herra forseti. Frv. það sem er til umræðu á þskj. 43 er vissulega ekki mjög venjulegt. Ég get tekið undir það, sem fram hefur komið í ræðum manna, að nokkru um það efni. Það er þó ekkert óvenjulegt að því leyti að með því sé verið að breyta eða skýra nánar lög sem eru í gildi og reglugerðir sem settar hafa verið. Hverju sinni sem við hv. alþm. fjöllum um lagabreytingar og frv. til nýrra laga erum við að breyta eldri lögum. Þá erum við að kveða skýrar á um einhver lagaákvæði eða setja inn ný ákvæði sem verða til þess að koma þeim málum í horf svo okkur þyki rétt stefna. Nú tek ég undir það með 1. flm. þessa frv. að það hefði verið okkur flm. miklu meira að skapi að til þess hefði ekki þurft að koma að slíkt frv. væri flutt. Og það var hlutverk framkvæmdarvaldsins að leysa þetta mál án þess að það þyrfti að koma til kasta Alþingis. En hvers vegna skyldi vera flutt frv. eins og þetta, frv. sem aðeins fjallar um að kveða á um skýra heimild til landbrh. um að veita sláturleyfi eitt sinn, á einum stað á landinu á þessu ári? Það hefur ekki annað fordæmisgildi, það hefur ekki nein ákvæði í för með sér en eins og orðanna hljóðan segir til um í frv. sjálfu. Það er vitaskuld vegna þess að flm. frv. telja að framkvæmd á þessum málum hafi farið a þann máta að réttlætanlegt sé og óverjandi annað en að Alþingi grípi inn í. Við viljum ekki sætta okkur við að þessu máli ljúki á þann máta sem það horfir í án þess að Alþingi segi sitt orð um málið. Hér væri ástæða til þess, þó það hafi verið gert, að rifja upp örfá atriði sem sýna þá atburðarás sem gengið hefur. Það fyrsta sem skiptir máli er að á síðasta hausti var slátrað í þessu húsi á sjöunda þúsund fjár án þess að fundið væri að aðbúnaði í húsinu eða meðferð kjötsins. Þeir sem þarna standa fyrir málum, heimamenn í Sláturfélagi Arnarfjarðar, töldu sig þegar af þeirri ástæðu mega vænta þess að sláturleyfi yrði framlengt. Síðan gerist það að húsið er skoðað eins og til er ætlast af dýralækni á sl. sumri, fundið er að því sem þar er talið ábótavant í aðbúnaði í húsinu og möguleikum til hreinlætis við sláturstörf, og að flestu leyti er tjáð að orðið hafi verið við því sem þar er farið fram á. Þeir sem standa að þessu húsi leggja í kostnað til þess að það komist fram að bæta úr því sem talið hefur verið áfátt. Sagt er, án þess að ég hafi kannað það af eigin raun, að enn sé því áfátt að ekki hafi verið sett upp girðing umhverfis sláturhúsið og ekki hafi verið komið upp svefnskála enn við húsið, en ég vænti þess að flestir þeir sem þar starfa muni sofa heima hjá sér. Ég ætla ekki að orðlengja það sem hér kom fram í gær um notkun vatns í húsinu sem notað er sem neysluvatn í byggðarlaginu og við aðra matvælavinnslu. Eftir að svo hefur gengið að heimamenn hafa lagt í þennan kostnað virðist svo sem það hafi verið gefið í skyn af hæstv. ráðherra að leyfi mundi fást til slátrunar ef dýralæknir fengist til að stimpla og skoða kjötið. Hæstv. ráðherra hefur ítrekað vikið að þessu efni í ræðum sínum bæði í gær og dag. Til að mynda sagði hæstv. ráðherra í gær í síðari ræðu sinni svo, með leyfi forseta: "En það þýðir ekkert fyrir Bílddælinga að gefið sé út leyfi nema einhver vilji skoða kjötið. Það ætlum við að gera. Ef einhver fengist til að skoða kjötið mundi leyfið verða gefið út." Hæstv. ráðherra segir skýrt og skorinort: Ef einhver fengist til að skoða kjötið mundi leyfið verða gefið út. - Ég hef auðvitað ekkert fyrir mér í því hvað hann hefur sagt við forráðamenn Sláturfélags Arnfirðinga, en það virðist svo sem þeir hafi a.m.k. getað staðið í þeirri góðu trú að ef starfsmaður fengist til að skoða kjötið, annast heilbrigðisskoðun og merkingu svo sem lög kveða á um að dýralæknir eða annar aðili annist yrði leyfið veitt. En vitaskuld fer enginn starfsmaður vestur á Bíldudal þessara erinda nema leyfið hafi áður verið veitt. Þar liggur allur galdurinn. Ef hæstv. ráðherra hefði veitt þetta leyfi trúi ég ekki öðru en því að fengist hefði maður til að skoða þetta kjöt. Það er þess vegna að fara hringinn í kringum þetta mál þegar hæstv. ráðherra ber það fyrir sig sem forsendu fyrir því að leyfi er ekki veitt að áður hafi ekki fengist maður til að skoða kjötið. Í þessu liggur heila málið. Ef ekki hefði fengist dýralæknir, sem ég trúi að hefði fengist, kveða lög á um að heimilt sé að ráða lækni til starfans eða annan mann sem hafi reynslu og þekkingu til þess að fást við þetta starf. Þar sem segir í lagatexta í þessu frv. að "landbrh. skipar hæfan mann", sem hér var gerð af hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur athugasemd við í athugasemdum um þingsköp, er vitaskuld átt við hæfan mann að dómi hæstv. landbrh. í samræmi við það sem lög kveða á um. Ég veit til þess að slíkir menn hafa verið ráðnir til starfa, þó að æskilegt sé að það séu dýralæknar. Mér dettur ekki í hug að segja eitt einasta orð til hnjóðs dýralæknum í landinu og þykja fremur miður þau svigurmæli sem fallið hafa í þeim ummælum í garð manna sem hér eru ekki til að standa fyrir sínu máli eða bera af sér sakir. Ég trúi því að það hefði ekki reynst vandkvæðum bundið að fá mann í þetta starf ef leyfið hefði verið veitt. Þá er það spurningin: Hvað er það sem er svo athugavert í þessari málsmeðferð að leiðir til þess að við átta hv. alþm. úr öllum flokkum Alþingis utan einum flytjum frv. til þess að leitast við að leysa þetta mál? Orsökin er vitaskuld sú að við teljum að þarna hafi verið farið að í þessum efnum þannig að það sé í raun óviðunandi. Nú má vel vera að það eigi að synja um leyfi til slátrunar í einhverju sláturhúsi, en það á ekki að byrja á að teyma menn til þess í fyrsta lagi að leggja í kostnað við lagfæringar á sláturhúsi sínu og að því er virðist halda þeim í óvissu í tiltekinni von um að leyfi kunni að verða veitt, ef einhver dýralæknir skyldi nú fást til að fara vestur á Bíldudal, alveg fram undir veturnætur og herða svo að þeim hengingarólina. Ef það var staðfastur ásetningur hæstv. ráðherra og þeirra aðila annarra sem um þessi mál fjalla að þarna skyldi leyfi ekki veitt átti vitaskuld að segja það hreint út þegar á miðju sumri, ekki síðar. En með þessum vinnubrögðum er í fyrsta lagi búið að teygja menn til þess að leggja í kostnað við lagfæringar á húsi sem kannski hefur aldrei verið ætlunin að fengi leyfi á þessu hausti og í öðru lagi að halda mönnum þannig uppi á snakki að þeir fresta því fram undir veturnætur að slátra fé sínu. Það þekkja a.m.k. ýmsir að því getur fylgt tjón og erfiðleikar sem ómældir kunna að vera. Þessi málsmeðferð er með þeim hætti að mér sýnist að tilefni sé til að flytja nokkuð óvenjulegt frv. á hv. Alþingi. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um það sem hér hefur verið sagt í umræðum. Það hefur verið m.a. af hæstv. ráðherra að því vikið að við þurfum að vanda meðferð sláturafurða og eigum mikið í húfi fyrir okkar markað o.s.frv. og allt er það út af fyrir sig rétt. En það er nokkuð langt seilst þegar látið er að því liggja að við eigum á hættu að kollvarpa erlendum markaði, jafnvel innlendum, við það að veita leyfi fyrir slátrun á 3000 kindum vestur á Bíldudal. Og að þau sem mér sýnist að kynnu að vera um 50 tonn hjá húsi sem að sjálfsögðu hefur ekki útflutningsleyfi hafi einhver áhrif á erlendan markað fyrir dilkakjöt, það er hrein fásinna. Ræðuhöld um þetta efni eru auðvitað bara til að æfa sig á, en hafa ekkert hagnýtt gildi annað. Þess vegna þarf hæstv. ráðherra ekkert að segja okkur frekar um þessa hluti. Það er líka rangt að með þessu sé verið að stilla upp einhverju sérstöku fordæmi í lagasetningu á hv. Alþingi. Með þessu er aðeins verið að víkja að meðferð þessa tiltekna máls og leitast við að leysa vanda þess fólks sem sætt hefur þeirri meðferð af hálfu framkvæmdarvaldsins sem ég hef hér rakið og var rakið af mörgum ræðumönnum í gær. Ég ætla að láta hjá líða að gera heiður eða skömm Kvennalistans að umtalsefni, sbr. ræðu hv. þm. Kristínar Halldórsdóttur áðan. Kvennalistinn hlýtur vitaskuld að ráða sínum málflutningi. En við sem erum ýmsir hverjir búnir að vera hér langa tíð og teljum okkur vera fulltrúa strjálbýlla héraða, fólks, sem stundum á í erfiðleikum með að sækja undir framkvæmdarvaldið og embættismenn þess, munum ekki skammast okkar fyrir að taka upp hanskann í slíku máli og leitast við að fá í þessu máli í þetta skipti úrslit sem leysa vanda þess fólks sem þarna býr og sem þarna þarf að slátra sínu fé. Hæstv. ráðherra sagði í dag að tiltekin lausn væri möguleg. Ég skal ekkert um það mál segja. En hvers vegna gat slík lausn þá ekki verið til staðar fyrir löngu og hvers vegna gat ekki slík lausn verið til reiðu á miðju sumri áður en þeir Bílddælingar fóru að leggja í kostnað við það að lagfæra sitt sláturhús? Ég held, herra forseti, að ég hafi þessi orð ekki fleiri. Ég vísa á bug fordæmisgildi um almenna lagasetningu sem hér hefur verið haldið fram að þetta frv. væri. Ég vísa því einnig á bug að hér sé um óeðlileg vinnubrögð að ræða. Ég segi það sem mín lokaorð að orsök þessa frv., sem auðvitað hefði verið æskilegt að komast hjá að flutt væri, hefur verið meðferð framkvæmdarvaldsins á þessu máli sem hefur komið niður á því fólki sem þarna á hlut að máli.



Herra forseti. Hér er um óvenjulegt frv. að ræða. Í fyrsta lagi eru formgallar á frv. og það ber með sér að það er samið í geðshræringu og flutt í bráðræði. Grg. hefst þannig: "Á fundi í sameinuðu þingi í dag, 20. október." Það er eins og heimsendir sé að koma, eins og það komi enginn dagur eftir þennan. Í dag, 20. október! Nú er samt kominn 21. október og það er strax í áttina. Ég hef aldrei séð svo til orða tekið í þskj. Það er nú ekki einasta að þetta sé sérkennilegt orðafar og ekki þinglegur stíll og er reyndar undur að svo þingvanir menn sem fyrir þessu standa skuli láta þetta henda sig. Það sem er þó verra og miklu verra er að meining frv. er röng. Það er óeðlilegt að grípa fram fyrir hendur á yfirdýralækni og ráðherra með þeim hætti sem hér er lagt til að gert verði. Og það er enn þá ískyggilegra fyrir það að fyrrv. heilbrrh. stendur fyrir þessu. Mér finnst að hér sé um mikið alvörumál að ræða og ég vil vísa á bug fúkyrðum sem hafa verið látin falla í umræðum í gær. Ég verð að segja að þegar ég las þetta á prenti, þegar ég las það aftur sem menn höfðu verið að segja hér, ofbauð mér alveg. Hv. þm. Matthías Bjarnason segir að yfirdýralæknir hafi sýnt fádæma óbilgirni og vægast sagt sé hér um misbeitingu valds að ræða. Hann talar um "dýralæknismafíu" o.fl. Þó tekur nú fyrst steininn úr þegar vinur minn Eyjólfur Konráð Jónsson, hann er 8. þm. Reykv. nú um stundir, tók til máls. Hann segir, með leyfi forseta: "Ef ég segði allan sannleikann um viðureign skagfirskra bænda við SÍS-veldið á þeim tíma mundi enginn maður trúa mér og segja að ég væri ofstækisfullur ofbeldismaður sem væri að fara með lygasögu." Ég veit töluvert um þessa viðureign Eyjólfs við skagfirska bændur því að það er alls ekki að skagfirskir bændur hafi verið að berjast við SÍS-veldið. Og mér finnst satt að segja að vinur minn sé ofurlítið ofstækisfullur þó hann sé ekki ofbeldismaður, þó hann hafi einu sinni handleikið hrút, og ég er ekki að segja að hann fari með lygasögu, en stundum verður honum samt fótaskortur á tungunni. Hann talar um landbúnaðarmafíu og "þessum mönnum er stjórnað af þessari mafíu enn þann dag í dag". Og svo fær hann hugljómunina og segir: "Ef hæstv. landbrh. skortir einhverjar lagalegar heimildir er áreiðanlega nægilegur meiri hluti í hv. Alþingi til að afgreiða þau lög sem hann telur skorta í dag í gegnum báðar deildir með öllum afbrigðum. Það er ég sannfærður um", og þarna er nú komin hugsunin á bak við lögin. Ég sé ástæðu til að mótmæla harðlega þessum ummælum þeirra Eyjólfs Konráðs Jónssonar og Matthíasar Bjarnasonar í umræðum í gær. Það er og reyndar spurning hvort hæstv. forseti hefði ekki átt að víta svona orðbragð. Ég tel að það sé mikið óyndisúrræði að flytja svona frv. Hverjar eru svo ástæðurnar fyrir því að yfirdýralæknir vildi ekki veita þessu húsi undanþágu? Hann hefur gert grein fyrir því með bréfi sem dreift var í þinginu í dag. Því miður virðist fyrir handvömm ekki hafa borist eintak af því í hendur hv. 1. flm. Matthíasar Bjarnasonar. Yfirdýralæknir tínir til nokkra punkta, sem ég held að sé óhjákvæmilegt að komi inn í umræðuna, sem hann byggir sitt viðhorf á. Neitun hans byggist á því viðhorfi og ætla ég, með leyfi forseta, að lesa úr þessu bréfi: "Húsið er gamalt og lélegt. Það batnar" - og hér er hann að tala um sláturhúsið á Bíldudal að sjálfsögðu - "ekki að raði þótt klætt sé yfir veikleika og óhreinindi. Slíkt getur jafnvel gert illt verra. Þetta hús er alls ekki byggt sem sláturhús eftir teikningum svo sem skylt er um þá staði. Reynt var fyrir fáum árum að loka þessu húsi vegna vanbúnaðar og óvissu með vatn. Fyrirgreiðsluliðið fór af stað og spillti þeirri hagræðingu. Þá var því lýst yfir að frekari undanþága yrði ekki gefin. Það var tekið fram í sláturleyfi. Sláturleyfi síðan hafa verið nokkurs konar neyðarleyfi með undanþágu vegna þess að ekkert skárra var að hafa." Í máli hv. 1. þm. Vestf. Matthíasar Bjarnasonar hefur komið fram að á sl. hausti var slátrað þarna leyfislaust. "Slíkt er ekki lengur fyrir hendi. Í viðráðanlegri fjarlægð, þ.e. 30 km, er hús sem byggt er sérstaklega sem sláturhús, að vísu ekki fullkomið en aðstaða þar viðunandi og unnt að koma við fullkominni heilbrigðisskoðun. Vatnið er gott og búnaður þokkalegur. Aðgerðir nú koma því engan veginn á óvart. Þær eru ekki byggðar á persónulegri óvild eins eða neins heldur því grundvallaratriði að neytendur eigi aðeins skilið það besta sem völ er á og þeirri lagaskyldu, sem lögð er á dýralækna að tryggja, að vinnslustaðir fyrir matvæli séu vel búnir og þannig að verki staðið að almenningi stafi engin hætta af því sem þaðan kemur." Síðan segir að húsið sé "óafgirt og engin aðstaða til að fylgjast með umferð að og frá, frágangur úti ófullkominn, kalt vatn hefur dæmst óhæft vegna saurgerlamengunar, klórblöndun á vatni er ótrygg og neyðarráðstöfun sem ekki er gripið til að þarflausu. Klórblöndun á vinnsluvatni bætir ekki kjötið. Menn ættu líka að hugleiða hvað gerðist með afurðirnar ef klórtækið bilar. Heitt vatn hefur verið af skornum skammti að sögn dýralækna sem starfað hafa í þessu húsi. Ekki er vitað til að breyting hafi orðið á þessu. Skolplögn nær ekki út fyrir stórstraumsfjöru og þar sem ekki liggur fyrir að rottum hafi verið útrýmt á Bíldudal eða girt fyrir að þær slæðist þangað er nauðsynlegt að menn geri sér grein fyrir því að niðurföll eru ekki rottuheld. Frárennsli hafa raunar verið ótrygg og hafa stíflast stundum í sláturtíð. Slátursalur, líffærasalur og klefi til aðskilnaðar meltingarfæra eru engan veginn í samræmi við lög og reglur. Allt er illa aðskilið og ófullkomið. Innréttingar eru að hluta til úr þeim efnum sem ekki er unnt að þrífa svo að vel sé, hvað þá að sótthreinsa þegar ekki er einu sinni nóg heitt vatn. Aðstaða til handþvotta er léleg að dómi héraðsdýralækna." Ég nenni ekki að þreyta þm. með að lesa allt þetta bréf, en það eru ítarlega talin upp mörg fleiri atriði sem eru rökstuðningur fyrir því af hverju þessi embættismaður hefur ekki viljað fallast á að veita þetta leyfi. Og ég tek þær gildar. Ég tek mér ekki það vald að dæma þær ómerkar. Ég veit fyrir víst að hér er um samviskusaman embættismann að ræða og ég sé ekki ástæðu til þess að veitast að honum svo sem gert hefur verið og allra síst á vettvangi þar sem hann getur ekki borið hönd fyrir höfuð sér. Mér finnst þetta fullkomið alvörumál og sem bóndi vil ég leggja sérstaka áherslu á hvað það er mikilvægt fyrir okkur bændur að vanda þá vöru sem við framleiðum. Neytendur eiga að geta treyst því að þeir séu að kaupa góða og óskemmda vöru af okkur. Fagþekking dýralækna á að vera sú trygging sem neytendur hafa fyrir því að þeir séu að kaupa óskemmda vöru. Dýralæknar eru m.a. menntaðir til að meta heilbrigði sláturdýra og dæma um kjöt. Ég met að sjálfsögðu dægurlagasöngvara mikils og ég dáist að hestamönnum, en ég treysti þó enn þá betur á fagþekkingu dýralækna við að skoða sláturafurðir. Það þarf dýralækna til að skoða kjöt. Ég verð að viðurkenna að mér finnst hins vegar dýralæknar taka óþarflega mikið fyrir það að skoða kjötið. Prísar þeirra eru allt of háir og þeir gætu gert þetta fyrir minni þóknun. En þeirra þekking er hins vegar nauðsynleg til þessa starfs og búvöruframleiðendur verða að gæta sín og leggja sérstaklega ríka áherslu á það að framleiða holla vöru. Við höfum á undanförnu sumri allt síðan um fermingartímann í vor öðru hverju verið minnt á að öll búvara er ekki holl. Salmonellusýkingar hafa komið upp hvað eftir annað í kjúklingum. Læknisskoðun á kjúklingum er mjög ábótavant og mjög nauðsynlegt að bæta þar úr ef menn ætla ekki að setja alla kjötframleiðslu í hættu. Auðvitað verður að skoða kjúklingana af dýralækni eins og annað kjöt. Ég ber fyllstu virðingu fyrir hagsmunum bænda í Arnarfirði og ég tel að það beri að tryggja þá. Og þeir hafa raunar verið tryggðir svo vel sem stjórnvöld geta. Framleiðsluráð er búið að útvega sláturhús á Patreksfirði í 30 km fjarlægð. Það er ekki lengra frá Bíldudal til Patreksfjarðar en frá Höllustöðum á Blönduós og ekki verður mér neitt óglatt af að flytja lömbin mín þá vegalengd. Ég kenni ekkert í brjósti um þá frá Bíldudal. Arnfirðingar geta slátrað í sláturhúsinu á Patreksfirði sjálfir á eigin ábyrgð með þeim hætti sem þeim kann að þóknast á tiltölulega nothæfum stað og ég sé ekki betur en að hagsmunir þeirra séu með því móti tryggðir. Ég skil ekkert í því af hverju mennirnir vilja ekki taka þennan kost því mér þykir þetta skynsamlegur kostur. Það er mikilvægt að reyna að halda sláturkostnaði niðri og skipuleggja slátrun sem best. Það hefur komið fram að hér er einungis um 3000 fjár að ræða, þ.e. eins og dags slátrun í sæmilega stóru sláturhúsi. 3000 fjár standa ekki undir þeirri fjárfestingu sem útheimtist í húsabótum á sláturhúsi og standa ekki undir vel búnu sláturhúsi. Ég er sammála hv. 2. þm. Norðurl. v. um að það hefði verið heppilegt að gera Arnfirðingum grein fyrir því fyrr að húsið væri ekki nothæft og ég tel að það sé ámælisvert í meðferð þessa máls, en ég tel að það sé mesta mildi að ekki varð að slysi að þeir slátruðu í leyfisleysi í fyrra. Neytendur verða að geta treyst því, þegar þeir kaupa kjöt hér í Víði, að það sé læknisskoðað og það sé hollt. Þeir verða að geta treyst því að dilkakjöt sé heilbrigt og þar séu ekki sjúkir skrokkar í bland. Neytendur hafa tekið sénsinn varðandi kjúklingakjötið. Framleiðendur kjúklingakjöts hafa tekið sénsinn að láta ekki læknisskoða kjötið og við þekkjum hvernig þau mál eru komin. Ég held að það sé mjög brýnt að bæta eftirlit fremur en að draga úr því. Að lokum nokkur orð um virðingu Alþingis. Ég tel að þjóðin ætlist til annars af okkur en að við séum að þvarga hér dag eftir dag um slátrun á Bíldudal. Við höfum mörg enn þá þýðingarmeiri mál um að tala. Þó er það lítilvægt á móti hinu að ég tel að það væri ekki góður vitnisburður fyrir löggjafarstörf Alþingis ef þetta frv. yrði að lögum.



Herra forseti. Ég harma þær umræður sem hér fóru fram í gær um þetta mál. Ekki það að menn skyldu hefja á Alþingi umræður um slátrun á Bíldudal heldur hitt með hverjum hætti menn fóru orðum um þetta mál. Ég held að landsmenn hljóti að hafa verið felmtri slegnir þegar þeir heyrðu ummæli sumra þm. í Ríkisútvarpinu í gær um þetta mál. Ummæli þm. um dýralæknamafíur og aðrar mafíur færa auðvitað þjóðinni heim sanninn um að sumir þm. láta hér í tilfinningahita falla orð sem þeir eru engan veginn menn til að standa við og vita tæpast hvað þeir eru að tala um. Ég held að það komi ósjálfrátt í hugann sú hugsun að þeir menn hljóti að hafa slæman málstað sem þannig haga málflutningi sínum. Það er enginn vafi á að í umræðunum í gær setti virðingu Alþingis niður. Allar þær upplýsingar sem ég hef og hef getað aflað mér benda til þess að starfandi yfirdýralæknir, Sigurður Sigurðarson, sé mjög hæfur, öruggur og samviskusamur maður í sínu embætti. Hann hefur auðvitað ákveðnar reglur og ákveðin lög að starfa eftir og honum ber skylda til að fara eftir þeim. Það hefur hann verið að reyna að gera. Ég segi fyrir mig sem neytandi hér í Reykjavík að ég geri þær kröfur til yfirdýralæknis að hann fari eftir þeim reglum um heilbrigðiseftirlit varðandi slátrun og matvörur. Ég held að menn ættu aðeins að leiða hugann að því að koma að þessu máli frá öðru sjónarhorni. Setjum nú svo að yfirdýralæknir hefði orðalaust heimilað slátrun á Bíldudal og setjum svo að eitthvað hefði nú komið upp, annaðhvort vegna vatnsins eða annarra aðstæðna sem yfirdýralæknir gerir grein fyrir á því blaði sem hv. þm. Páll Pétursson las upp að hluta, setjum svo að eitthvað hefði komið fyrir, einhverjir hefðu fengið magakveisu eða þaðan af verra. Mér kæmi ekki á óvart að jafnvel þeir sömu þm. sem veitast að yfirdýralækni í dag og í gær fyrir hans störf hefðu verið ansi fljótir upp og kennt honum um að sláturleyfi hefði verið veitt við slíkar aðstæður. Það er oft auðvelt að áfellast aðra. En ég held að það hljóti að vera alveg ljóst að við hér á Alþingi getum ekki tekið að okkur heilbrigðiseftirlit á Bíldudal. Alþm. hafa skipað þessum málum á ákveðinn hátt með reglum og lögum, hversu fram skuli fara. Það hefur verið gert vegna þess að menn hafa talið þá skipan eðlilegasta. En að alþm. sitjandi inni í þessum sal, fjarri hinu líðandi og stríðandi lífi á Bíldudal, sumir kannski aldrei komið til Bíldudals hvað þá heldur að þeir séu kunnugir aðstæðum í sláturhúsinu á Bíldudal, eigi hér þvert ofan í álit sérfræðinga að fara að veita heimildir til slátrunar á staðnum! Ég verð að játa að allur þessi málflutningur kemur mér afar spánskt fyrir sjónir. Við höfum stundum talað um það hér að Ísland ætti að verða matvælaframleiðsluland í framtíðinni. Auðvitað verður það aldrei nema við gerum harðar gæðakröfur, harðar kröfur um eftirlit, heilbrigðiseftirlit og annað sem þar að lýtur. Og kröfur sem hér hafa komið fram í málflutningi sumra manna sem að þessu máli standa um hraðan gang í gegnum þingið sýna sömu hugsunina og það offors sem komið hefur fram í málflutningi þessara manna. Í rauninni hefði verið réttast að vísa þessu máli frá Alþingi. Alþingi er ekki, þó virðulegt sé, í nokkurri stöðu til að taka að sér dómsvald í þessu máli. Menn vilja kannski ganga svo langt á Alþingi að fara að opna kjúklingasláturhús þó að þar hafi komið upp salmonella eða annað slíkt og leggja niður heilbrigðiseftirlit með þessum stöðum. Ég er ekki sammála hv. þm. Sighvati Björgvinssyni að þetta mál sé einfalt og skýrt. Ég held að það geti ekki verið það fyrir alþm. sitjandi inni í þessum sal. Þetta er miklu flóknara hvort sem menn líta til frágangs húss, aðstæðna á staðnum, vatnsins eða annars slíks. Ég verð að játa að mér kemur spánskt fyrir sjónir að 1. flm. að þessu frv. skuli vera fyrrv. heilbrmrh. íslenska lýðveldisins. Það kemur mér spánskt fyrir sjónir og þó ekki síður sá málflutningur sem felst í þeirri samsæriskenningu, sem mér finnst hann vera að leggja áherslu á í sínum málflutningi, að hugmyndin að baki þessu sé e.t.v., hann orðaði það einhvern veginn þannig, að þetta hús eigi að drepa. - Þetta hús eigi að drepa! Hvað eru menn að fara með svona málflutningi inni á Alþingi? Hvað eiga menn við? Ja, margur hyggur mig sig. Hverjir hugsa þannig? Ég skil þetta ekki eða þá orð á borð við það að rannsókn þurfi að komast af stað á því hvernig að þessum málum sé staðið. Hvað eiga menn við? Við erum hér með upplýsingar frá starfandi yfirdýralækni um ýmis atriði þar sem tekið er fram að þau séu engan veginn í samræmi við lög eða reglur og það segir í þessari grg., með leyfi forseta: "Það er ekki að ástæðulausu að héraðsdýralæknar, sem skoðað hafa þetta hús, hafa verið samdóma í áliti sínu og leggja gegn því allir sem einn að þessi vandræðaaðstaða verði notuð lengur til matvælaframleiðslu." - Allir sem einn! Síðan koma menn með það fyrir Alþingi Íslendinga að þingið, statt í Reykjavík, vitandi ekkert um þessar aðstæður, fari að greiða atkvæði um hvort sláturleyfi eigi að veita á Bíldudal. Ég tel alveg fráleitt að Alþingi Íslendinga taki í slíku máli sem þessu fram fyrir hendur a réttum heilbrigðisyfirvöldum, fjarlægt staðnum og án þess að þekkja aðstæður. Ég treysti því að þetta frv. verði fellt í þinginu.



Forseti. Hér er búið að segja mörg orð í þessu máli. Ég tek undir með þeim hv. alþm. sem telja að virðingu Alþingis sé stefnt í voða með flutningi þessa lagafrv. Til hvers eru lög sett? Þau eiga að vera heildarrammi en ekki sett í þágu sérhópa. Það er öðrum falið að framfylgja lögunum. Hvers vegna skyldi Alþingi setja lög, sérlög, um slátrun á Bíldudal? Það væri fáránlegt. Hvaða gáttir eru menn að opna á hinu háa Alþingi? Ég fæ ekki séð að það bæti framkvæmd laga að landbrh. fái heimild til að ganga gegn vilja þeirra sem eiga að bera samkvæmt lögunum ábyrgð á heilbrigðiseftirliti, bera ábyrgð á þeirri vöru sem fer á markað til neytenda, eru nokkurs konar öryggisverðir á milli bændanna og neytenda. Ég er undrandi á hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni fyrrv. heilbrmrh. Hverju er hann að bjóða heim? Látum vera þó að ungliðar í liði þm. láti plata sig inn á að flytja slíkt frv., en einn elsti og reyndasti þm. þessarar samkomu flytur slíkt frv. og hv. þm. og fyrrv. landbrh. lætur hafa sig í að skrifa nafn sitt á þetta plagg. Ég vil enn fremur segja að hv. þm. Matthías Bjarnason hefur verið mikill baráttumaður heilbrigðismála. Hann hefur verið sá maður sem hefur leitt Hollustuvernd ríkisins af stað og þar jafnan staðið í fylkingarbrjósti til að verja hagsmuni neytenda og verið prýði að honum í því starfi. Því harma ég það að í hita leiksins skyldi þessi ógæfa henda hv. þm. Það kann að vera að einstakir embættismenn í störfum hjá ríkinu gerist brotlegir í störfum sínum. Ég ætla ekki að fullyrða neitt um það í þessu deilumáli. En sé hægt að sanna að slíkt eigi sé stað á að sækja slíka embættismenn til saka eftir réttum leiðum en ekki setja lög til þess að komast fram hjá þeim. Landbúnaðurinn og bændastéttin auka ekki líkur á sölu á afurðum sínum, eins og hér hefur verið sagt, fari stéttin sem slík að standa í slag við heilbrigðisyfirvöld í hverju máli. Við skulum minnast þess að það háa Alþingi sem sat 1966 samþykkti þau lög sem hér er starfað eftir hvað slátrun varðar. Þá var landbrh. Ingólfur heitinn Jónsson. Ég hygg að hv. þm. Matthías Bjarnason hafi stutt þessa lagasetningu þá. Þeir lögðu það enn fremur til að næstu 16 árin hefðu menn tækifæri til að laga og endurbyggja öll sín sláturhús. Þeim voru gefin 16 ár til að byggja sláturhúsin upp og aðlaga þau að þeim kröfum sem þessi stofnun lagði til. Þeir gáfu þeim 16 ár. Nú eru fimm ár síðan allar undanþágur áttu að vera úr sögunni, en á hverju sumri hefur framkvæmdarvaldið gefið undanþágur á þetta hús og fleiri og það hefur verið veitt. Til hvers er lagastofnun ef hún starfar með þessum hætti? Ég tel að þessum "Eyjólfshúsum" beri að fækka og ég hvet landbrh. til þess að í heild sinni verði tekið a þessu mali og ég tek undir þau ummæli að það eigi að liggja fyrir hinn 1. september ár hvert og eigi síðar hvaða hús megi slátra sauðfé. Ég vil, hv. þm., eins og margir aðrir vara við þessu frv. og hvet menn til að opna ekki þær gáttir sem þeir hafa hér gert tilraunir með. Þetta þing á að minnast þess og það á að vera nokkurs konar bjölluhljómur löggjafarsamkomunnar. Ef við slítum í sundur lögin, þá munum við og slíta í sundur friðinn. Ég tel þess vegna að menn eigi ekki í þessu máli að fara svona að heldur eigum við að hverfa frá þessari umræðu og hvetja til að þetta mál fái þá farsælu úrlausn sem kom fram í máli hæstv. landbrh. í dag. Ég tel að Alþingi eigi að láta linna þeim umræðum sem hér hafa verið í gangi, tel að það hafi ekki verið löggjafarstarfinu til sóma og harma þær umræður.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður. Ég tek undir með 1. flm. frv. Þetta er óyndisúrræði og mundi ekki hafa verið til þess gripið ef lausn hefði fengist á annan hátt. Enn þá veit ég að möguleiki er kannski á lausn og ég vona að hún fáist. Það kom fram fyrr í dag að það var vísað til flm. þessa frv. og reynslu þeirra af dýralæknum. Í því sambandi vil ég sérstaklega taka fram að ég hef enga reynslu af dýralæknum aðra en góða og ég tel að þó að í þessu máli hafi orðið eitthvað á sé fyrst og fremst um það að ræða að mínu mati að hér vantar samræmi í aðgerðum. Ég krefst þess af dýralæknum eins og öðrum að þeir séu sjálfum sér samkvæmir. Það er búið að tala mikið og það er búið að tala fjálglega um ástand þessa tiltekna húss. Það hefur ekki verið talað um ýmis önnur hús og kannski er eins gott að við séum ekki að því. En ég fer fram á að það sé samræmi í aðgerðum og samræmi í búnaði þeirra húsa sem sláturleyfi hafa fengið og hafa og sláturleyfi fyrir þetta hús. Ég tel að það hafi verið rangt að farið og þessi vandi hafi skapast í ágúst í sumar. Ef ætlunin var að loka þessu húsi átti að segja það í ágúst. Þá átti að setja hnefann í borðið og segja við Bílddælinga: Þið fáið ekki sláturleyfi. Nei, þess í stað var þeim gefinn kostur á að bæta húsið svo hægt væri að eiga það til vara ef ekki yrði hægt að slátra á Patreksfirði. Þarna er ódrengilega að farið og þarna held ég að meinið liggi að verulegu leyti. Þessa ákvörðun, ef átti að loka húsinu, átti að taka í sumar. Þess vegna er svo komið að eftir að búið er að leggja þarna í kostnað við endurbætur er varla stætt á öðru en að heimila slátrun. Og ef ekki, þá spyr ég: Hver á að borga endurbæturnar? Ef þeir slátra á Patreksfirði, hver ætlar að borga þann kostnað sem búið er að leggja í við húsið? Hins vegar eru þessi mál og þessi umræða kannski dæmigerð fyrir ástand sláturhúsa á Vestfjörðum sem því miður er ekki í nógu góðu horfi alls staðar. En það er eitt atriði sem mig langar að vekja athygli á því ég skil það hreinlega ekki. Riðuveiki hefur komið upp á Vestfjörðum eins og víðar og bændum í Nauteyrarhreppi við Djúp er meinað að fara með sláturfé sitt yfir á Hólmavík til að slátra því að Hólmvíkingar vilja ekki fá það vegna riðugruns. Þeir verða að fara út á Bolungarvík. Í fyrra var lagt í milljónakostnað við girðingu á svæði í Vestur-Barðastrandarsýslu. Það var girt af hólf í Rauðasandshreppi og síðan voru girtir af Bíldudalshreppur núverandi, sem var Suðurfjarðahreppur að hluta, frá Barðastrandarhreppi. Það sem mér finnst óskiljanlegt í þessu er að þegar þessar aðgerðir hafa nýlega verið gerðar er samt ákveðið að flytja fé á milli þessara hólfa, flytja það frá Barðaströnd yfir á Patreksfjörð, úr Rauðasandshreppi yfir á Patreksfjörð, úr Bíldudalshreppi yfir á Patreksfjörð. Svo langt sem mín fátæklega þekking á riðuveiki nær og mér hefur verið sagt getur smit borist m.a. í fjárhúsum eða í grindum á gripaflutningabílum o.s.frv. Auk þess veit ég að menn fara með sitt sláturfé að hluta til heim. Þeir fara með afurðir heim. Ég get ekki meint annað en þarna sé veruleg hætta á smiti og raunar sýnist mér að þarna sé verið að ógilda þær varnaraðgerðir sem gripið var til með girðingunni. Það hús sem um ræðir á Bíldudal hefur staðið við sínar skuldbindingar. Ég veit ekki hvort það er tilbúið að standa undir skuldbindingum við slátrun á Patreksfirði, það kann þó að vera, og þeim viðgerðum sem gerðar voru að kröfu eða eftir ábendingum þessara manna. Það er fyrst og fremst þetta sem ég fer fram á, að fá samræmi milli þeirra húsa sem er slátrað í núna, t.d. á Bolungarvík og Flateyri, og húsanna á Patreksfirði og á Bíldudal, þarna séu samræmdar aðgerðir, samræmdar kröfur. En ég tek undir að við eigum að bæta aðstöðu í sláturhúsunum okkar. Í bréfi yfirdýralæknis kom fram að jafnvel okkar bestu hús liggja undir ámæli frá erlendum aðilum. Það er vissulega umhugsunarefni. Þess vegna held ég að við eigum að bæta aðstöðuna, en við eigum að gera það á réttan hátt og réttlátan hátt, láta eitt yfir alla ganga. Ef við ætlum að loka sláturhúsi eigum við ekki að gera það vikuna áður en á að byrja að slátra. Við eigum að gera það helst árið áður þannig að menn viti nákvæmlega að hverju þeir gangi, þeim séu ekki gefnar neinar tálvonir. Þess vegna held ég að til að leysa þetta og losna frá þessu máli ætti yfirdýralæknir að fara vestur eða fá annan til að gera það, kanna húsið, skoða aðstöðu og leggja sömu mælistiku á þetta hús og lögð hefur verið á önnur. Ef það yrði gert er ég ekki í nokkrum vafa um að sláturleyfið væri komið í höfn nú þegar.



Herra forseti. Það mætti margt segja um það mál sem hér er á dagskrá og þá umræðu sem hér hefur farið fram. Það hafa eins og oft áður fallið hér ummæli um "virðingu Alþingis". Ég heyri það býsna oft úr munni hv. þm. þegar þeir eru að andæfa gegn máli að nú sé verið að ganga gegn virðingu Alþingis. Það hefur verið sagt ítrekað í þessari umræðu. Hvaða stofnun er Alþingi Íslendinga? Til hvers erum við hér ef ekki til að fylgjast með því sem er að gerast í landinu og þeim aðstæðum sem fólkinu eru skapaðar og til þess að bregðast við ef við teljum að framkvæmdarvaldinu hafi orðið á í messunni? Og þess vegna er þetta frv. hér flutt. Þess vegna stend ég að þessu máli með öðrum flm. að framkvæmdarvaldið hefur brugðist skyldum sínum. Hæstv. landbrh. hefur ekki tryggt það, sem honum bar í þessu máli, að það lægi fyrir á réttum tíma sanngjörn niðurstaða undirbúin í samvinnu við aðila þannig að það gerðist ekki, komið fram í vetrarbyrjun, að menn stæðu uppi með mál í hnút eins og það er í viðkomandi byggðarlagi á Bíldudal. Það liggur fyrir að aðstæður í fjölmörgum sláturhúsum landsins standast ekki ýtrustu kröfur heilbrigðisyfirvalda og vantar þar býsna mikið á, því miður. Það liggur líka fyrir skýrsla um aðgerðir í þessum efnum að loka sláturhúsum vítt og breitt um landið og fækka þeim mjög verulega. Það getur verið að það komi til þess að slíkt verði framkvæmt. En slíkar ákvarðanir verður að undirbúa með eðlilegum hætti og þannig að ekki skapist styrjaldarástand á milli byggðarlaga eins og hér hefur orðið eða milli framkvæmdarvalds og eins byggðarlags í þessu tilviki. Ég tel líka hvað varðar þær hugmyndir sem liggja fyrir um fækkun sláturhúsa eins og t.d. á Austurlandi, þar sem meiningin er á næstu fimm árum að loka níu sláturhúsum af tólf og sum þeirra ekki ýkjagömul og standast fyllilega kröfur, að þar sé í rauninni verið að fara ranga leið í þessum efnum, ekki til þeirrar hagræðingar fallna sem að kann að vera stefnt og alls ekki til þess fallna að vernda aðstöðu, atvinnuskilyrði og annað í viðkomandi byggðarlögum þar sem menn munar um hvað eina í þeim þrengingum sem sauðfjárræktin og þær byggðir í landinu sem stunda sauðfjárrækt standa frammi fyrir. Hér koma framsóknarþm. einn eftir annan til að hlaupa undir bagga með hæstv. landbrh. Hv. þm. Guðni Ágústsson gerði það. Hv. 10. þm. Reykv., sem hefur víst aldrei á Bíldudal komið, lýsti hér áhyggjum sínum sem neytandi rétt eins og hann hefði það nokkurn veginn tryggt að hann fengi ekki saurgerla í kjötið ef þeir kæmu ekki frá Bíldudal, ef ekki yrði slátrað á Bíldudal. Hvers konar röksemdafærsla er þetta, hv. þm., sem hér er á borð borin? Það er fjöldi sláturhúsa í landinu sem stenst ekki ýtrustu kröfur um heilbrigðisaðstæður, fjöldi slíkra húsa. Hv. 1. þm. Norðurl. v. fór mikið að tala um salmonellur og kjúklinga og vildi fara að bera þessa hluti saman. Hann þyrfti að lesa sig til í líffræðinni eins og fleiri sem eru hér að fjalla um slíkt samhengi. Ég er ekkert að verja þá áhættu sem tekin er. Það er langt frá því. Mér dettur það ekki í hug. En ég krefst þess að það sé eitt látið yfir alla ganga í þessum efnum og það sé staðið eðlilega að ákvörðunum af hálfu framkvæmdarvaldsins. Ég flutti tillögu með hv. fyrrv. þm. Helga Seljan 1983–1984 varðandi sláturhús í landinu og úttekt á þeim. Ég rakti í umræðu utan dagskrár í gær þá samþykkt sem varð samþykkt Alþingis á grundvelli þessarar tillögu. Henni var breytt. Því miður var henni breytt af atvmn. þingsins, en þar var samstaða. Síðan er hún notuð af landbrn. til að setja á fót nefnd, og ekkert við það að athuga, sem kemst að þeirri niðurstöðu sem liggur fyrir í sláturhúsaskýrslunni sem væntanlega verður kynnt þinginu og hæstv. ráðherra boðaði hér í gær, en ég vek athygli á tillögu okkar sem var í tveimur liðum. 1. Tryggður verði sem best rekstrargrundvöllur þeirra sláturhúsa sem nú standa lakast, m.a. með því að gera markvisst átak til þess að tryggja sláturhúsunum önnur verkefni svo lengja megi nýtingartíma þeirra. 2. Sérstök áhersla verði lögð á að endurbæta eldri sláturhús svo að viðunandi sé og ekki þurfi að ráðast í nýbyggingar. Sérstaklega sé þetta kannað þar sem sláturhúsavinna er snar þáttur í afkomu fólks í nágrenninu. Ég þekki dæmin af Austurlandi þar sem þetta skiptir byggðarlögin máli og þar sem til koma annarleg sjónarmið, einnig manna sem eru dýralæknar en eru kannski í tvenns konar hlutverki, eru kannski stjórnarformenn í kaupfélaginu sínu og vilja knýja fram sameiningu til að bæta rekstrarstöðu væntanlega. Ég er hér að tala um Austur-Skaftafellssýslu. Ég hef ítrekað fjallað um það mál hér, sláturhúsið á Fagurhólsmýri, þar sem reynt er að knýja menn til þess að hætta slátrun í því húsi og flytja féð til Hafnar í Hornafirði þvert gegn eðlilegum rökum varðandi sauðfjárveikivarnir, þvert gegn slíkum rökum, þar sem Öræfasveit er eitt af örfáum svæðum í landinu þar sem sauðfjársjúkdóma hefur ekki gætt. Það eru ráð dýralæknis sem þarna er um að ræða að leggja þetta hús af. Það eru bæði varnarsjónarmið í sambandi við smitsjúkdóma í sauðfé og það eru líka félagsleg sjónarmið sem ráða afstöðu minni í því máli. Ég bendi á þetta hér vegna þess að það er samhengi á milli þessara mála. Við erum ekki að fara fram á að þetta verði látið standa lengi. Það er aðeins um núverandi aðstæður að ræða þetta ár. Það er nú allt og sumt sem hér er lagt til í frv. Síðan væntum við þess að á þessum málum verði tekið heildstætt í framhaldinu og af einhverjum myndugleika af framkvæmdarvaldinu þannig að ekki þurfi að koma til slíkra óyndishnúta eins og orðið hefur í þessu máli. Ég er satt að segja svolítið undrandi á þm. Kvennalistans að gera það að einhverju flokksmáli eða félagsmáli innanvert hjá sér að þetta frv. megi alls ekki fram ganga. Ég þykist vita að þessi niðurstaða sé til komin vegna þess að þær hafa ekki haft aðstæður til að setja sig inn í þetta mál eða önnur hliðstæð mál, hvernig þessi mál standa almennt á landinu. Þess vegna hafa þær gert þetta að sérstöku flokksmáli hjá sér. Þetta er ekki flokksmál í Alþb. Ég hafði ekki ráðrúm til annars en rétt að kynna þingflokksformanninum minn ásetning að verða meðflm. og hann hafði ekkert við það að athuga, en það er ekki flokksmál. En Kvennalistinn hefur gert þetta að sérstöku flokksmáli. Það er allsérkennilegt. Herra forseti. Ég vænti þess að hæstv. landbrh. þrátt fyrir allt, þrátt fyrir slóðaskap framkvæmdarvaldsins, reyni að nota nóttina og næstu daga til að koma þessu máli í viðunandi höfn þannig að það verði kannski óþarfi að taka þetta mál til 2. umr., en verði það ekki gert, verði þar ekki ráðin bót á hlýtur þingið að láta sig þetta mál skipta. Virðing Alþingis hefur oft staðið tæpt sjálfsagt í hugum ýmissa, bæði þjóðar og manna innan þings, en vegna þessa máls þurfa menn ekki að óttast að þingið setji niður.



Herra forseti. Það hefur verið komið víða við í ræðuflutningi, en það eru örfá atriði sem ég tel nauðsynlegt að víkja aðeins að. Það hefur verið rætt um það af hverju Arnfirðingar hafi verið dregnir svo lengi á svari. Það var lesin upp dagsetning á því hvenær þeir fengu þessa skýrslu í sumar og samkvæmt frásögn þeirra sjálfra lá þegar fyrir að þeir mundu ekki geta bætt úr öllum þeim atriðum sem þar voru upp talin. Hins vegar hafa þeir óskað sífellt eftir því að það yrði athugað hvort ekki væri hægt að fá sláturleyfi ef eitthvað væri gert og skoðun að nýju. Þess vegna var settur héraðsdýralæknir beðinn að líta á þetta núna í haust aftur. Þá gerði hann enn athugasemdir og sagði eftir það að hann gæti ekki mælt með leyfi. Hv. 2. þm. Norðurl. v. sagði að ég hefði getað gefið út leyfi og síðan séð til hvort einhver fengist til að skoða. Til þess að ég gæti gefið út leyfið þarf að liggja fyrir að einhver vilji taka ábyrgð á því að slátrun geti farið fram á viðunandi hátt. Þetta er skýrt lagaákvæði og það þarf að liggja fyrir. Ég hygg að hv. 2. þm. Norðurl. v. sé mætavel kunnugt um að ástand þessa húss hefur verið þannig að þar hefur gjarnan verið gefið leyfi með því að það yrði aðeins til eins árs. Hér var vikið að hættu á riðuveiki og að gefnu því tilefni vil ég láta þess getið, af því að ég veit ekki hvort öllum hv. alþm. er kunnugt um það, að riðuveikin er sá vágestur sem nú á síðustu árum hefur ógnað mest íslenskri sauðfjárrækt. Nú vonast menn til þess að með miklu átaki verði unnt að ná tökum á henni og halda henni algerlega niðri og vonandi útrýma henni. Það er ekki nokkur vafi að þær vonir eru einum manni fyrst og fremst að þakka, Sigurði Sigurðarsyni dýralækni. Hann hefur af mikilli einbeitni og atorku gengið í þetta mál og hefur haft trú á að árangur næðist þó að margir væru í miklum vafa. Því er hart fyrir mann sem hefur lagt á sig jafnmikið og Sigurður hefur gert að fá svo þær ásakanir sem hann hefur fengið fyrir þá samviskusemi sem hann hefur viljað sýna í þessu máli. Hér var líka sagt að láta ætti það sama yfir öll hús ganga. En hvað er verið að gera með þessu frv.? Er ekki einmitt verið að taka eitt út úr? Og hvað á að segja við önnur hús ef það er komið með ábendingar um að þar þurfi að laga? Þeir geta sagt: Ja, það verða bara samþykkt lög á Alþingi fyrir okkur ef á þarf að halda. Þarna er komið út á svo hála braut, eins og ég sagði áður, að við sjáum ekki fyrir endann á því. Hv. 2. þm. Austurl. ræddi um sláturhúsaskýrsluna. Ég sagði í gær að Alþingi mundi taka afstöðu til þess hvernig hún yrði notuð. Hún væri hjálpargagn til að móta stefnu í þessum málum fyrir framtíðina.



Herra forseti. Ég ítreka það, sem ég sagði hér fyrr í dag, að ég hygg að vænlegasti kosturinn í þessu máli sé sá að hæstv. landbrh. og hv. flm. þess frv. sem hér er til umræðu reyni að komast að samkomulagi um málið. Ef hv. þingdeild heimilar að þessu máli verði vísað til landbn. deildarinnar mun ég gera það sem í mínu valdi stendur til að hraða því að málið fái þinglega meðferð. Ég mun boða fund í landbn. deildarinnar kl. 9 í fyrramálið og kalla til umsagnaraðila eins skjótt og er unnt og þannig reyna að ganga fram í því að málið fái skjóta meðferð eins og flm. hafa óskað eftir.