Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjvn.Nd. (Magnús Pjetursson): Það er ekki mikið, sem jeg þarf að segja, þó háttv.Ed. hafi enn sýnt þá tilhliðrunarsemi(!) að senda nú í annað sinn fjárlagafrumvarp í Sþ., þrátt fyrir undanlátssemi háttv.Nd. Að ágreiningurinn er ekki meiri en orðið hefir, má þakka meiri hl. hv.Ed., sem hefir dregið úr kappi því, sem orðið hefir milli deildanna. Fjvn. háttv.Nd. hefir nú ekki reynst eins kappsfull og systir hennar í hv.Ed. Hún hefir aðeins komið fram með eina brtt. á þskj. 635; þykir nefndinni einkennilegt, að þessi till. skuli þurfa að hrekjast svo mjög, þar sem margar hafa náð fram að ganga, er minni rjett eiga á sjer. Miðar þessi till. að því að hjálpa innlendri framleiðslu, efla iðnaðinn, og ekki síst til þess að hjálpa þeim ullar verksmiðjum, sem nú eru til og upp kunna að rísa. Er því ómaklegt með öllu, hve till. hefir orðið hart úti. Væntir fjvn.Nd., að Sþ. verði samtaka um að leyfa þessari till. fram að ganga. Hefir svo mikið verið mælt með þessari till., að jeg læt þetta nægja nú. Viðvíkjandi 2. brtt. á sama þskj., skal jeg taka það fram, að nefndin er henni meðmælt, Skal jeg að öðru leyti ekki ræða um hana, enda þótt skorað hafi verið á mig að gera það í háttv.Nd. Fyrsti flm. þeirrar till., háttv. 2. þm. Rang. (GGuðf), er læknir, og mun hann tala fyrir henni.

Bjarni Jónsson Jeg ætla að minnast lítið eitt á brtt. þá, sem hv.fjvn.Nd. ber nú fram, um það að veita skraddara einum hjer í bænum, Reinhold Andersson, lán til þess að setja upp stofu, þar sem saumaður sje landsforði - en svo kalla jes „lager - af karlmannafatnaði úr íslenskum dúkum. Er þetta hin eina rjetta leið til þess að koma í framkvæmd þeirri hugsjón, sem lengi hefir fyrir þessu þingi vakað, að efla ullariðnað landsins og bæta úr hinum miklu vankvæðum, sem nú eru á markaði fyrir íslenskar afurðir, og þá hjer ullina. Ef það tækist að gera dúkana að verslunarvöru í landinu, væri mikið unnið í gjaldeyrissparnaði. Jeg hygg, að nú sje erlendur fatnaður keyptur fyrir 3/4–1 miljón króna á ári. Jeg geri ráð fyrir, að eftir svo sem 4–5 ár mundi gjaldeyrissparnaðurinn vera orðinn um miljón og markaður mundi vera kominn fyrir dúka úr dúkaverksmiðjum vorum, Gefjuni og Álafossi. Mundi þeim þá vaxa fiskur um hrygg og þær geta fjölgað vefstólum sínum og bætt þá. Væri svo skynsamlega haldið áfram, mundu bændur hafa góðan markað fyrir ull sína í landinu og þeir ganga í góðum íslenskum fötum, í stað þess að nota erlent afhrak. Jeg skal geta þess, að það er ekki sakir kunningsskapar, að jeg flyt þetta. Þessi maður á hugmyndina, og því hefi jeg bundið hans nafn við lánveitinguna. Hann hefir látið þess getið við mig, að ef stjórninni þætti það tryggilegra, þá er hann fús til þess að taka góðan verslunarmann í lið með sjer. Væri auðvelt fyrir stjórnina að sjá um, að sá maður yrði vel valinn, en allir vita, að Andersson er ágætur skraddari. Jeg vænti þess nú fastlega, að þessi stefna, að skapa bændum markað hjer í landinu fyrir ull sína og spara gjaldeyri. verði ofan á í þinginu. Þessi lánveiting hefir hvað eftir annað verið samþykt í Nd., og voru með henni flestir þeir, sem taldir eru íhaldssamastir um fjárveitingar. Þeir sáu, hvað hjer var verið að gera, en sökum misskilnings hefir þetta verið felt í Ed. Jeg trúi nú ekki öðru en Alþingi sjái nú sóma sinn og samþykki þetta nú eftir alla þessa hrakninga.

Guðmundur Guðfinnsson Jeg á hjer brtt. á þskj. 635, ásamt tveimur öðrum þm., um 3500 kr. styrk til þess að kaupa áhald það, sem við á íslensku höfum nefnt gagnvermi. Þetta var samþ. í Nd, en aftur felt í Ed. Jeg þarf því ekki að tala til hv.þm. úr Nd., sem höfðu skilning á þessu, heldur hinna. Eins og nafnið bendir á, er þetta áhald notað til þess að gagnhita ýmsa líkamshluta. Hafa áður verið notaðir bakstrar til þess, en þeir koma ekki aðeins miklu gagni og þetta áhald. Það er viðurkent, að það þurfi að fylgja landsspítalanum, en það vakir fyrir oss, að það verði keypt strax og ekki horft í rentutap, sem fram kemur við það, og svo verði það notað undir tilsjón þeirra manna, sem með kunna að fara. Þetta áhald er notað við liðagigt og ýmsum kvensjúkdómum, sem jeg hirði ekki um að nefna hjer. Í Ed. mættu kaup þessi aðallega móttspyrnu frá hv. 6. landsk.þm. (IHB). Hún tók þar að sjer það tvöfalda hlutverk, að knjesetja læknadeild háskólans og vinna á móti kynsystrum sínum, er sjerstaklega mundu hafa gagn af áhaldinu.



Jeg hjelt ekki, að þau fáu orð, sem jeg sagði í hv. Ed. í dag, mundu verða afbökuð hjer, svo sem raun er á orðin, og neyðist jeg því til að standa upp og leiðrjetta afbakanir og útúrsnúninga háttv. 2. þm. Rang. (GGuðf). Háttv. þm. (GGuðf) las ekki upp álit læknanna við háskólann fyr en eftir að jeg hafði gert athugasemd mína, svo það er alls ekki um það að ræða, að jeg hafi ætlað mjer að knjesetja þá. Jeg gat þess, að fyrir utan lækna væru engir hjer, sem mundu þekkja þetta áhald betur en jeg. Jeg hefi reynsluna, þótt jeg sje ekki læknir. Þetta áhald er tiltölulega nýtt; það eru 4–5 ár síðan fyrst var farið að nota það á Norðurlöndum. Það var, að jeg hygg, notað fyrst 1919 á stórum baðstað í Danmörku, þar sem jeg dvaldi nokkrar vikur þá um sumarið. Jeg sagði, að til þess að nota þetta áhald, þyrftu læknarnir að hafa næga þekkingu og mikla ábyrgðartilfinningu. Mjer er kunnugt um, að við notkun þess geta menn fengið sár, sem erfitt er að lækna og seint gróa. Ef hv. 2. þm. Rang. (GGuðf) vildi skilja mig rjett og rangfærslulaus, þá var skoðun mín sú, að jeg álít áhald þetta gott í höndum góðra lækna, en tvíeggjað sverð í höndum þeirra, sem ekki kunna með það að fara. Og jeg hygg, að nú sem stendur sje hjer enginn slíkur læknir til. Ef landsspítalinn þolir það að bíða um óákveðinn tíma, þá finst mjer, að þetta áhald megi ekki síður bíða.

Guðmundur Guðfinnsson Jeg vil bera það af mjer, að jeg hafi rangfært mikið orð hv. 6. landsk.þm. (IHB). Það var rjett, að jeg gleymdi að lesa upp álit læknanna fyr en á eftir, en jeg bjóst við, að þeim háttv. þingmönnum, sem tala í einhverju máli, mundu kunnust öll gögn, sem liggja frammi í því. Hv. 6. landsk.þm. segist tala af reynslu í þessu máli. Já, hún nefnir þetta eina sár; en hversu mörg sár hafa ekki hlotist af Röntgentækjum. Enginn mun telja það hættulaust að nota Röntgentæki, en ekki munu þau talin forkastanleg fyrir það Það þykir sjálfsagt að nota þau í öllum menningarlöndum. Hv. 6. landsk.þm. talaði um ábygðartilfinningu sem þyrfti að hafa til þess að geta farið með þetta áhald. Jeg hygg, að íslensku læknarnir hafi engu minni ábyrgðartilfinningu en kollegar þeirra erlendis, svo það ætti ekki að þurfa að verða þessu að falli.

Magnús Jónsson Jeg hefi greitt atkvæði með því að kaupa þetta verkfæri, án þess þó að vita, hvers eðlis það var. Bygði jeg það á áliti læknanna. En nú hefi jeg heyrt, að verkfæri þetta muni vera tvíeggjað sverð, sem vandfarið sje með. Vil jeg því spyrja, hvort nokkur sje hjer til, sem með það kunni að fara. Þá vil jeg og gera aðra fyrirspurn. Það er verið að tala um, að þetta verkfæri eigi að fara til landsspítalans. Er það þá svo endingargott, að von sje til, að það verði við líði er landsspítalinn er kominn á stofn? við þessum tveim fyrirspurnum langar mig til að fá svar.



Jeg ætla ekki að etja kappi um þetta mál; en jeg hefi viljað fylgja máltækinu „að betra er að byrgja brunninn áður en barnið er dottið ofan í“. Jeg vil hafa tryggingu fyrir því, að hjer sje einhver til, sem með verkfærið kann að fara, áður en það er keypt. Ágætur læknir í Danmörku, sem notar þetta áhald mikið, er góður kunningi minn. Hann sagði, að jeg skyldi aldrei láta lækna mig með verkfæri þessu, nema jeg væri viss um, að það væri í góðra manna höndum. Út af því, sem hv. 4. þm. Reykjv. (MJ) sagði, að það ætti að fara til landsspítalans og spurði, hvort það væri endingargott, þá get jeg upplýst það, að þessar 6 vikur, sem jeg var á baðstaðnum, sem jeg gat um áðan, bilaði það tvisvar og þrisvar í viku. Svo jeg legg ekki mikið upp úr þeirri erfðaskrá, sem ánafnar landsspítalanum áhald það, sem nú á að fara að kaupa, ef þessi brtt. verður samþykt.

Jónas Jónsson Í forföllum frsm.fjvn.Ed. (EA) ætla jeg að segja nokkur orð frá sjónarmiði nefndarinnar viðvíkjandi brtt. þeim, er hjer liggja fyrir. 1. brtt. er gamla þrætuefnið viðvíkjandi símafólkinu. Það hefir oft verið tekið fram, að enginn þeirra, sem greiddi atkvæði á móti þessari upphæð, gerði það af því, að þeir viðurkendu ekki, að laun símafólksins væru lág. En sama máli gegnir um allan þorra starfsmanna landsins. Ein ástæða til þess að fjvn.Ed. gat ekki hallast að hærri upphæðinni, var sú, að hún áleit, að ef farið væri að breyta launakjörum starfsmanna landsins, þá væri erfitt að takmarka sig við lítinn flokk. Þá skal jeg ekki segja mikið um 2. brtt. Hún hefir verið skýrð af háttv. 6. landsk.þm. (IHB), sem mun af leikmönnum hjer hafa mest vit á því máli. Jeg get bætt því við, að þær tillögur, sem eru bornar fram á síðustu stundu, ættu að falla. Því aðeins koma þær seint, að lítil von er til, að þær þoli gagnrýning. Upphæðin er ekki aðalþröskuldur í þessu máli, heldur það, að engin trygging er fyrir því, að nokkur maður kunni með þetta verkfæri að fara hjer. Þingið hefir sýnt, að það er ekki sýtingssamt um fjárveitingar, þar sem næg sjerþekking var fyrir hendi, svo sem Röntgenfjárveitingin á þessu þingi ber vitni um. Þá kem jeg að öðru þrætuepli, dúkunum hans Anderssons. Jeg er fyllilega sammála háttv.þm. Dala. (BJ), að nauðsyn sje á því að styðja ullariðnaðinn, en jeg er ekki jafnviss um það, að þetta sje rjetta leiðin. Fyrst og fremst er það, að þessi upphæð er of lítil, ef reka ætti þetta fyrirtæki í stórum stíl. Þá er annað, að það er ekki rjett hjá háttv.þm. Dala. (BJ), að þeir dúkar, sem nú eru unnir, gangi ekki út. Það er mikil eftirspurn eftir Gefjunardúkunum, enda eru þeir betri, því að sú verksmiðja hefir betri tæki. Það er ekkert til fyrirstöðu að auka sölu þeirra, ef fólk álítur, að þeir þoli samanburð við erlenda dúka. En því miður munu föt úr íslenskum dúkum vera dýrari en sú tegund erlends fatnaðar, sem kept er við.

Jakob Möller Þessar till. á þskj. 635 voru orðnar svo þrautræddar áður, að jeg bjóst ekki við umr. nú. En það voru ummæli í ræðu háttv. 5. landsk.þm. (JJ), sem gáfu mjer tilefni til þess að segja örfá orð. Jeg skil ekki, hvernig menn geta farið að amast við þeirri sanngirniskröfu, að símakonur við bæjarsímann njóti sömu launakjara og stallsystur þeirra við landssímann, þegar það er upplýst, að starf þeirra sje engu minna um vert og engu vandaminna en hinna, og þegar það þar að auki er viðurkent af flestum, að launin sjeu nú lægri hjá þeim en víðast hvar annarsstaðar. Til þessara starfskvenna mundi fara mikill hluti upphæðarinnar, sem fram á er farið, en þó svo, að eftir yrðu 4–5 þús. kr. til annara starfsmanna símans. Og ekki skil jeg, hvað 5. landsk þm. (JJ) þarf að vera að amast við því, eða telja það of hátt, þar sem hann hefir sjálfur flutt till. um uppbót handa einum þessara starfsmanna. 1600 kr., en það er hærra en ætlað er nokkrum hinna. Það er þó fjarri því, að jeg sje að amast við þeirri till., því jeg var sjálfur með styrk til þessa manns. Það er að vísu satt, sem háttv.þm. (JJ) sagði, að þessi maður á mörg börn, en flestir hinna engin. En það getur þó ekki verið ætlun háttv þm. að koma þannig ómegð hans yfir á hina. Jeg vænti þess því, að að öllu athuguðu muni háttv.Sþ. fallast á þessa uppbót. Af því að jeg er meðflutningsmaður að annari till. líka, sem allmikið hefir verið ráðist á, sem sje um „diathermi“ -áhaldið, verð jeg að segja nokkur orð um hana líka. Þó jeg sje ekki læknir, hefi jeg svo mikla nasasjón af þessum efnum, eins og reyndar allir hv. þm„ að jeg veit, að það er ekkert sjerkenni á þessu verkfæri, að því geti fylgt hætta. Það er svo með allar lækningar. Þær geta ekki einungis kostað hættu, sár eða slíkt; þær geta beinlínis kostað lífið, og í hvert sinn, sem maður legst á skurðarborð, á hann það óvíst, hvort hann stendur þaðan upp aftur. Þar fyrir fara menn ekki að banna skurðlækningar. Hitt er alkunnugt og ekkert tiltökumál í þessu sambandi fremur en öðrum, að slíkt getur verið mismunandi hættulegt í mismunandi höndum. Það eru til læknar, er bein lífshætta er að leggja sig í hendurnar á. Hjer á slíkt auðvitað ekki að koma til greina, þar sem um það er að ræða, að læknadeild háskólans ráðstafi þessu. Og það, sem menn greiða því atkvæði um, er það, hvort þeir treysta henni til þessa máls eða ekki.

Frsm. fjvn.Nd. (Magnús Pjetursson): Jeg þarf litlu sem engu að svara fyrir hönd fjvn.Nd., því bæði er búið að því áður og það, sem hv. 5. landsk.þm. (JJ) tók síðast fram, var meira beint til hv.þm. Dala. (BJ) en nefndarinnar. En mjer finst jeg ekki geta setið þegjandi hjá þeim umr., sem orðið hafa hjer un „diathermi“-áhaldið og læknastjettina yfirleitt í því sambandi. Því í raun og veru er það vantraust til stjettarinnar, sem hjer hefir verið borið fram, þó ekki sje það látið heita svo, þar sem efast er um það, að þeir geti farið með þetta verkfæri, eða beinlínis sagt, að þeir sjeu að mæla hjer með hættulegu „tóli“, sem búið er að gera hjer óttalegt í augum manna að ástæðulausu. Sannleikurinn mun nú vera sá, að íslensku, og þá ekki síst reykvísku læknarnir standa í engu að baki erlendum læknum, og ýmsar stofnanir þeirra hafa þegar fengið gott orð á sig. Og um trygginguna fyrir meðferð þessa áhalds er í rauninni nóg að vísa til læknadeildarinnar, því sennilega væna menn hana ekki um það, að hún sje að fara með svik eða muni mæla með því, að þekkingarlausum klaufa verði fengin yfirráð þessa verkfæris. Mjer er líka kunnugt um að hjer er til maður, sem kynt hefir sjer þetta verkfæri sjerstaklega. Viðvíkjandi endingu þess skal jeg segja það eitt það endist áreiðanlega okkar tíð. Auðvitað geta þó einstakir hlutar bilað í þessu verkfæri, eins og í öðrum rafmagnsáhöld, og er ekki meira tiltökumál um þetta en önnur áhöld. Hv. 5. landsk.þm. (JJ) var að tala um það, að till. væri seint fram komin, og mundi það vera af því, að þá væri búist við minni „kritik“ frá því. Jæja - jeg er nú viss um það, að þó þessi hv.þm. og aðrir þm. hefðu setið yfir verkfærinu alt þingið, hefðu þeir ekki getað dæmt meira um það en þeir geta nú. Hann verður því að fara eftir áliti sjerfræðinganna aðallega, í þessu tilfelli læknadeildarinnar. Jeg vona svo að endingu, að hv.þm. hafi ekki orðið svo taugaveiklaðir út af útmálun hættunnar við þetta verkfæri, að þeir samþykki ekki veitinguna, enda er nóg búið að ræða um þetta, ekki stærra mál.



Jeg skal ekki lengja umr. Þær hafa kannske verið fróðlegar fyrir ókunnuga, en ekki að sama skapi ábyggilegar. Jeg gæti þó rakið þetta enn þá betur en jeg hefi gert. Jeg ætla aðeins að mótmæla því, að jeg hafi verið að halla hjer á læknastjettina. Jeg hefi aðeins sagt frá minni reynslu og tilfært orð eins af bestu læknum Dana. Annað hefi jeg ekki gert. Það er sannarlega of lágt lagst hjer á hinu háa Alþingi, að vera að rangfæra orð manna, hvort sem er í stórum eða smáum málum er, og ilt að þurfa að eyða tímanaum í það að leiðrjetta rangfærslur hjá mönnum, sem eiga að vera mentaðir og samviskusamir menn. Út af því, sem sagt hefir verið um landsspítalann í sambandi við þetta „diathermi“-áhald, þarf jeg ekki að segja annað en það, að slíkt minnir á manninn, sem smíðaði negluna á undan skipinu.

Bjarni Jónsson Út af orðum háttv. 5. landsk.þm. (JJ) þarf jeg aðeins að taka það fram, að jeg hefi ekkert talað um verndartolla á þessu sambandi. Aðalatriði þessa máls er það, að styrkja innlenda dúkagerð og reyna að auka hana, með því að fá menn til að ganga heldur í góðum innlendum ullarfötum en í erlendu baðmullarrusli. Annars sje jeg það ókyrð háttv.þm., að þeir kæra sig ekki um meiri umræður, og get látið lokið máli mínu.

Magnús Jónsson Mjer finst óþarfi að vera að tala um nokkra taugaveiklun þingmanna í sambandi við þetta „diathermi“-mál. Jeg sje heldur ekki, að hjer sje um að ræða neitt traust eða vantraust á læknastjettinni eða hún sje einhver helgidómur, sem ekki megi anda á. Jeg fyrir mitt leyti gef henni hvorki traust nje vantraust í heild. Sumum læknum treysti jeg og öðrum ekki, og svo mun vera um allan þorra manna. Eftir því sem hættan eykst, vanda menn valið á læknunum. eða með öðrum orðum gefa þeim trausts eða vantraustsyfirlýsingu. Og af hverju myndi það vera nema þessu, sem allir með alvarlega sjúkdóma hrúgast á hendur örfárra manna? Hvað mig snertir, þá tók jeg þetta upp á „autoritet“ læknanna, sem undir meðmælin höfðu skrifað, og hugði, að hjer væri um áhald að ræða, sem ekki fylgdi neitt varhugavert. En þó að þessir ágætu læknar hafi skrifað undir meðmælin, þá er ekkert, sem bendir á, að þeir ætli sjálfir að fara með það. - Þegar Röntgentæki komu hingað, var það kunnugt, að þau eru tvíeggjað sverð, eins og þetta „diathermi“-áhald virðist vera. En þá var líka sjeð um, að með þau færi sjerfræðingur, sem menn gátu fulltreyst. Og að fara nú að kaupa handa fyrirhuguðum landsspítala slíkt tæki, tel jeg hreina fjarstæðu. Það verður vissulega bæði bilað og komið úr móð löngu áður en landsspítalinn kemur. Og í sjálfu sjer er hugmyndin fjarstæða, og ekki heldur ætluð til annars en veiða málinu fylgi.

Jakob Möller Jeg vil enn þá minna á það, að meiningin er, að þetta verkfæri sje keypt handa háskólanum, og verður það því í vörslum læknadeildarinnar. Veit jeg, að læknarnir við háskólann muni þekkja það, og treysti jeg þeim til fulls að fara með það.

Frsm. fjvn.Nd. (Magnús Pjetursson): Jeg vildi enn þá mótmæla því vantrausti á íslenskum læknum, sem komið hefur fram hjá háttv. 1. þm. Reykv. (MJ), og bæta því við, að jeg tel, að þeim sje fyllilega trúandi fyrir slíku áhaldi.