Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og ég gat um, þegar ég fylgdi þessu frv. úr hlaði með örfáum orðum, þegar það var hér til 1. umr. í hv. d., þá hefur fjhn. haft frv. til nokkurrar athugunar síðan, og er nefndin öll sammála um að leggja fram þá brtt., sem útbýtt hefur verið á þskj. 323. En brtt. er þess efnis, að hækkun á lágmarksákvæðum um sóknargjöld fellur niður. Nefndin telur ekki ástæðu til þess, hvað sem líður spurningunni um það, hvort ástæða sé til að heimila hækkun á sóknargjöldunum, að sú hækkun nái til lágmarksákvæða. Að öðru leyti er efnisleg afstaða n. til frv. sú, að hv. 5. þm. Norðurl. e. (BjörnJ) hefur óbundnar hendur um afstöðu til þess, en aðrir nm. mæla með samþykkt þess svo breytts sem vera mundi, ef brtt. n. á þskj. 323 verður samþykkt.



Herra forseti. Það kann að virðast í fljótu bragði, að það frv., sem hér um ræðir, skipti ekki svo ýkja miklu máli, og afgreiðsla hv. fjhn. bendir einna helzt til þess líka, og ég er ekki að álasa nefndinni fyrir það, síður en svo. En frv. þetta er flutt að beiðni hæstv. kirkjumrh. eftir till. kirkjuþings, að mér skilst, og í grg. frv. stendur m.a., að rekstrargjöld safnaðanna hafi aukizt gífurlega hin síðari ár, og ég efast ekki um, að þar er algerlega farið rétt með. Virðist það meira að segja mjög erfitt fyrir söfnuði, eins og hér í höfuðstaðnum, að rísa undir útgjöldum kirkjunnar, hvað þá heldur hina fámennu söfnuði víðs vegar um landið, sem hafa kirkjur, sem þurfa mikillar viðgerðar við, og auk þess sumir orðið að safna stórskuldum til þess að gera kirkjur sínar þannig úr garði, að komandi væri í þær. Ég held í því tilfelli, að það skipti ekki ýkja miklu máli, þegar um mjög fámenna söfnuði er að ræða, kannske um 20 manns, hvort sóknargjöldin eru 25 kr. eða 100 kr., þau bæta ákaflega lítið úr þörfinni í þeim efnum. Það, sem ég vildi hreyfa í þessu sambandi og mér finnst þeir, sem með kirkjunnar málefni fara, þurfi að hugleiða mjög á næstunni, er að koma á einhvers konar jöfnuði á þeim kostnaði, sem er við kirkjuhaldið í landinu, því að hinum fámennu söfnuðum, sem hafa orðið fyrir því á undanförnum áratugum að missa fólkið úr sveitunum, sífækkandi fólk, og þeir, sem eftir verða, rísa varla undir útgjöldunum, þeim er ókleift að hugsa þannig um sínar kirkjur, að sómasamlegt sé. Þar verður annað til að koma en hækkun sóknargjalda einna saman, og ákvæði það, er í lögum felst, að það megi taka víssan hundraðshluta af útsvörum hjá hlutaðeigandi bæjar- eða sveitarfélagi, kann ekki heldur að hjálpa mikið í því tilfelli. Mér finnst, að nefndin ætti einmitt nú, áður en frv. fer úr deildinni, að íhuga þessi mál nánar og vita, hvort ekki er hægt að finna þær leiðir, sem bæta úr, sérstaklega fyrir hinum fámennu söfnuðum víðs vegar á landinu, svo að þeim verði fyrst og fremst kleift að sjá sómasamlega um sínar kirkjur, svo að þeim verði ekki voðinn vís í framtíðinni, því að á undanförnum árum hefur á mörgum sviðum hér á landi verið komið á ýmiss konar jöfnuði, gjaldajöfnuði, þar sem það opinbera hefur gripið inn í, og á þessu sviði finnst mér að sé ekki síður ástæða til, að einhvers konar jöfnuður sé við hafður, heldur en á fjölmörgum öðrum sviðum. Ég vil beina því til hv. nefndar, að hún einmitt hugleiði þessi mál nú út frá því raunhæfa viðhorfi, sem við okkur blasir hvarvetna á landinu. Það skiptir ekki höfuðmáli, eins og ég sagði áðan, hvort sóknargjöldin, þar sem fámennir eru söfnuðir, eru 25 kr., 100 kr. eða 1000 kr. Það hjálpar ákaflega lítið, það þarf meira til. Og mér finnst, að frá hinum fjölmennu söfnuðum, eins og t.d. í höfuðborginni, einmitt frá þeim eigi að koma einhvers konar jöfnuður, það eigi að jafna sóknargjöldunum á öll sóknarbörn landsins, þannig að þeir þurfi ekki sérstaklega að gjalda þess, sem búa í afskekktum og fámennum sóknum landsins. Ég vænti þess, að hv. n. taki þetta mál til gaumgæfilegrar athugunar og reyni að finna viðunandi lausn á því.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð út af athugasemd hv. 1. þm. Vesturl. Eins og lýst hefur verið hér og hann tók réttilega fram, er þetta frv. samið og samþykkt af kirkjuþingi og flutt hér inn í Alþingi af hæstv. kirkjumrh., ekki beinlínis sem hans mái, heldur vegna þess að hann taldi það rétt, þar sem kirkjuþingi er veitt sérstaða af Alþingi til þess að fjalla um mál kirkjunnar, að þá fengju ályktanir þess, sem eðli málsins samkvæmt þurfa staðfestingar á Alþingi, að fá að koma inn á Alþingi og það væri svo hverju sinni að sjálfsögðu eftir mati þingmanna, hverja úrlausn þeir vildu veita í þeim efnum. Það vill nú svo til, að ég hafði nokkuð með þetta mál að gera, áður en það var lagt fyrir kirkjuþing, vegna þess að ég átti sæti í nefnd hér í Reykjavík, í safnaðaráði, sem undirbjó þetta mál. Það var þar rannsakað sérstaklega, af þeirri nefnd, hve tilkostnaður hefði vaxið við söfnuði hér í Reykjavík, og það kom í ljós, að til þess að auðið væri fyrir suma þessa söfnuði að standa undir sínum rekstrarkostnaði, þá væri óumflýjanlegt að hækka gjöldin allt að því marki, sem hér er lagt til. Það þykir hins vegar ástæðulaust, eins og fjhn. leggur til, að lögfesta, að það skuli verða hækkun á þessum gjöldum í öllum tilfellum, þó að söfnuðir telji sig ekki þurfa þess, og því er lágmarkið fellt niður. En varðandi þær aths., sem hv. 1. þm. Vesturl. varpaði hér fram og óskaði sérstaklega eftir að nefndin tæki til athugunar við meðferð málsins hér í þinginu, þá hygg ég, að það sé miklu flóknara og vandasamara mál um að ræða heldur en sé hægt að búast við að verði afgert með þessu frv. hér. Það vill nú svo til, eftir því sem ég bezt veit, að þá eru gjöldin hæst þar, sem söfnuðirnir eru fjölmennastir, þannig að það er í a.m.k. mjög mörgum tilfellum svo, að í hinum minni söfnuðum er alls ekki notað hámark gjaldanna. Og það hefur, eins og ég sagði, komið í ljós einmitt í hinum fjölmennustu söfnuðum, að þar þarf gjaldið að fara upp í þetta hámark, til þess að þeir fái risið undir sínum kostnaði. Ef því ætti að hugsa sér þá leið, sem mér finnst helzt vaka fyrir hv. 1. þm. Vesturl., að það eigi að miða kirkjugjöldin við það, að settur verði á laggirnar einhver almennur sjóður, sem kirkjugjöldin renni í, og síðan sé þeim úthlutað eftir einhverjum reglum til hinna einstöku kirkna, þá mundi afleiðingin að sjálfsögðu verða sú, að það yrði að leggja hærri gjöld á almenning en nú er talið að þurfi til þess að standa undir þessum kostnaði í fjölbýlinu. Ef sem sagt það er ætlunin, að íbúar fjölbýlisins styðji á þennan hátt að kirkjum í strjálbýlinu, sem ég skal ekki fella neinn dóm um, hvort rétt er, þá þyrfti að sjálfsögðu að fara fram á því víðtæk athugun, hver er heildarkostnaður við kirkjur yfirleitt í landinu og hvernig ástatt er með hina fámennari söfnuði í því sambandi, og síðan yrði að hækka þessi gjöld meira en gert er í þessu frv. hér, vegna þess að með þeim gjöldum, sem hér er gert ráð fyrir, er aðeins miðað við það, sem þéttbýlissöfnuðirnir þurfa til sinnar eigin framfærslu, ef svo mætti segja, og ekki um það að ræða, að það verði hægt að leggja á þá neinar kvaðir eða safnaðargjöld þeirra í því skyni að leggja til hinna fámennari kirkjusókna. Mér sýnist því, hvað sem segja má um hugmynd hv. þm., að þá sé það algerlega útilokað, vegna þess að það þurfi svo mjög mikla athugun og rækilega, að fara nú í sambandi við þetta frv. að taka upp alveg nýja skipan á kostnaði við kirkjur og viðhald þeirra og annan kirkjukostnað. Og ég teldi það í rauninni algerlega óeðlilegt, að farið yrði á Alþingi að fyrra bragði að lögfesta einhverjar slíkar reglur, sem fælu í sér gerbreytingu á því skipulagi, sem verið hefur, án þess að það hefðu komið fram frá kirkjunnar mönnum sjálfum raddir í þá átt og það mál tekið fyrir með eðlilegum hætti á kirkjuþingi. Þar sýnist mér að sé hinn rétti vettvangur til þess að hefja umræður um þessa hugmynd, sem ég, eins og ég áðan sagði, skal ekki fella neinn dóm um. Þetta er algerlega ný hugmynd, hygg ég vera, að taka upp slíkar aðferðir, einhvers konar jöfnun sóknargjalda um land allt til þess að aðstoða þá söfnuði, sem verst eru settir. En eigi slík skipan á að koma, þá tel ég vera það eina rétta og eðlilega, að það mál sé tekið fyrst upp meðal kirkjunnar manna og þá á kirkjuþingi og fengin þar afstaða til þess máls, áður en það yrði lögfest hér á Alþingi. Þótt þetta frv. nú yrði lögfest, felur það ekki í sér neina breytingu á skipan þessara mála, heldur aðeins skapar skilyrði til þess, að söfnuðirnir geti á sómasamlegan hátt staðið undir sínum tilkostnaði. Þetta gjald er ekki heldur lögfest, eins og menn vita, heldur er það aðeins heimild, þannig að safnaðarfundir á hverjum stað hafa það á sinu valdi innan þessara marka, að hve miklu leyti þeir vilja nota þá heimild til að leggja á sóknargjöld, sem hér er gert ráð fyrir.



Herra forseti. Hv. 6. þm. Norðurl. e. tók vinsamlega á mínu máli, að ég ætla. Hins vegar telur hann ýmsa annmarka á því, að það verði hægt nú að ráða bót á þeim fjárhagsörðugleikum, sem hinir fámennu söfnuðir úti á landi eiga við að stríða í sambandi við sín kirkjumál, og slíkt muni ekki kleift undir meðferð þess máls, sem nú liggur fyrir Alþingi, og það má vel vera. En einhvern veginn er það nú þannig, að þó að bæði synodus og kirkjuþing og aðrar ráðstefnur hinna trúræknu manna landsins hafi á undanförnum árum og áratugum fjallað um fjárhagsmál kirkjunnar, þá virðist ekki þar hafa komizt á viðunandi lausn. Og skal ég ekki neitt fara út í þá sálma, af hverju slíkt kann að stafa. En það, sem kann að valda því sérstaklega, að gjöldin í fjölmennu söfnuðunum eru hærri en þar, sem þeir eru fámennari, eru einkum tvær ástæður: í fyrsta lagi það, að kirkjunum og öllu, sem þar að lýtur, er betur við haldið en hjá hinum fámennari söfnuðum úti á landi, og auk þess að öllum jafnaði meiri og betri fjárhagsmöguleikar hjá þeim söfnuðum en í fámennu söfnuðunum. Og eigi að koma kirkjum í svipað horf víða hjá hinum fámennari söfnuðum og nú á sér stað í þéttbýlinu, þá kostar það svo mikið fjármagn, að slíkt er útilokað nema með einhverjum nýjum fjáröflunarleiðum, sem hinir fámennu söfnuðir hafa alls ekki tiltækilegar, eins og nú standa sakir. Og það eru þessi mál, sem mér datt í hug að n. tæki að einhverju leyti til athugunar, og varpaði því áliti fram, að þessi mál gætu því frekar komið til umræðu nú en verið hefur, þótt það sé ekki úr þeim hægt að bæta nú í augnablikinu, en aftur á móti í náinni framtíð. Við vitum, hver þróunin hefur verið í þessum efnum, að fólkinu hefur farið sífækkandi í sveitum landsins og þar af leiðandi gjaldendum hinna fámennu sókna víðs vegar um landið og kirkjurnar af þeim sökum vanræktar og það mikið fram yfir það, sem er í þéttbýlinu, og auk þess er gjaldgeta þess fólks oft mjög af skornum skammti, ekki sízt þegar borið er saman við hinar ýmsu fjáröflunarleiðir, sem tiltækilegar eru í þéttbýlinu. Ég vænti þess, að nefndin ræði þessi mál, þannig að þau gætu frekar komið fram á sjónarsviðið og bæði kirkjuþing og aðrar ráðstefnur hinna bezt lærðu og trúuðu manna landsins mættu sjá það, að Alþingi mundi ekki sem slíkt standa í vegi fyrir því, að reynt yrði að bæta úr í þessum efnum, þegar til þess kasta kemur.



Herra forseti. Ég var staddur annars staðar í þessu húsi við nauðsynleg störf í upphafi þessa fundar og bjóst ekki við, að um þetta mál yrðu umræður, því að mér sýndist vera á ferðinni mál, sem telja megi sanngjarnt og ætla megi, að þm. geti fylgt. En nú hef ég orðið þess áskynja, að umr. hafa farið fram um þetta mál og verið varpað fram ábendingum, svo að verið geti, að n., sem málið flytur, taki það til athugunar að nýju á milli umr. Ég ætla ekki að gera að umtalsefni það atriði, sem fram kom hjá hv. 1. þm. Vesturl., en ætla að vekja máls á öðru atriði, ef n. þætti það þess virði að taka það til íhugunar í sambandi við nánari athugun á málinu í heild. Eins og við vitum, er þjóðkirkjan grundvölluð á ákvæðum stjórnarskrárinnar og ríkinu þar lögð á herðar sú skylda að styðja hana og styrkja. Hins vegar hefur Alþingi ekki gengið svo langt að lögfesta, að ríkið greiddi framlag til kirkjubygginga í landinu, og fjárhagsleg aðstoð ríkisins við kirkjuna er aðallega fólgin f greiðslu embættislauna prestanna. Á hinn bóginn kostar bygging kirkjuhúsa mjög mikið fé, og það er stórt fjárhagslegt átak fyrir söfnuði að ráðast í slíkt og koma því í viðunandi horf. Söfnuðirnir eru því af hálfu löggjafans að nokkru leyti settir í spennitreyju hvað fjárhagsgrundvöllinn snertir. Það mælir því full sanngirni með því, að ekki sé mjög þröngur stakkur skorinn í löggjöfinni um heimild til þess að innheimta kirkjugjöld eða sóknargjöld. Frá 1909–47 voru gjöld til prests og kirkju og kirkjugarða fastákveðin í krónutölu samkv. lögum, sem giltu á þessu tímabili um þetta efni, og þau gjöld voru mjög lág, að ég ætla 2–3 kr. á hvern mann, enda var verðgildi peninga vitanlega allt annað þá en það er nú. En til viðbótar þessu voru í lögum á því tímabili tvær heimildir fyrir sóknarnefndir að grípa til, ef nauðsyn þætti að auka fjárráð safnaðanna umfram það, sem hin lögákveðnu gjöld leyfðu. Önnur heimildin var sú, að sóknarnefnd að tilskildu samþykki safnaðarfundar og héraðsfundar gæti um eitt ár í senn hækkað sóknargjöldin fram yfir það, sem hið fasta lögákveðna gjald var, og hin heimildin var sú, að heimilt væri að leggja á aukagjald eins konar, að gripa til eins konar niðurjöfnunar, sem væri þó hlutfallsleg hækkun á hinu fasta sóknargjaldi. Með lagabreytingu, sem gerð var á þingi 1947, að ég ætla, var sú regla upp tekin að lögfesta hámark og lágmark sóknargjalda og veita sóknarnefndum svigrúm til þess að ákveða gjöldin innan þessara marka, en um leið var heimildin um að hækka gjöldin umfram hámarkið að tilskildu samþykki safnaðarfundar og héraðsfundar felld niður. Hins vegar er heimildinni um niðurjöfnun aukagjalds haldið, og mun hún enn vera í gildandi lögum. 1955 þurfti að hækka þessi mörk að krónutölu vegna breytts verðgildis krónunnar, og þau munu vera nú, eins og fram kemur í frv. því, sem hér liggur fyrir, 9–36 kr., og er þá miðað við grunngjald, þannig að við það bætist verðlagsvísitala, eins og hún var reiknuð, áður en efnahagslögin frá síðasta þingi voru sett, þannig að ég hygg, að þegar tillit er tekið til verðlagsuppbóta, þá geti hámark sóknargjalds eftir gildandi lögum numið milli 60 og 70 kr. Þetta frv. felur í sér að hækka þetta mark upp í 100 kr., setja mörkin milli 25 og 100 kr. og veita sóknarnefndum svigrúm til þess að ákveða gjaldið innan þessara marka. Ég hef litið svo til, að samkv. brtt., sem hv. fjhn. hefur borið fram, mæli hún með því, að þetta hámark verði lögfest, en lágmarkið verði ekki tiltekið í lögunum. Það, sem ég vildi vekja máls á hér, m.a. vegna þess, að mér er kunnugt um, að sumir áhugamenn um kirkjuleg málefni vilja gjarnan, að það sé tekið til athugunar, er, hvort ekki er ástæða til að taka aftur upp í lögin gömlu heimildina, sem var niður felld á þingi 1947, um það, að sóknarnefnd megi að tilskildu samþykki safnaðarfundar og héraðsfundar hækka sóknargjaldið um eitt ár í senn umfram það hámark, sem ákveða á samkvæmt þessu frv. Þó að slík heimild yrði lögfest að nýju, yrði hún ekki notuð, nema þeir menn, sem söfnuðurinn hefur kosið til forræðis um kirkjuleg málefni á svæði safnaðarins, teldu brýna nauðsyn til þess að rýmka þannig fjárhag kirkjunnar, t.d. vegna framkvæmda, sem eru á döfinni og söfnuðurinn stendur að. Ég hef ekki mótaða brtt. um þetta og hef sjálfur ekki ákveðið, hvort ég ber hana fram, en ég vildi varpa fram þessari hugmynd til ábendingar fyrir nefndina, ef hún jafnvel af öðrum ástæðum tekur málið til nánari athugunar á milli umræðna.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Vesturl. hefur vakið hér athygli á þeirri hlið þessa máls, að erfiðleikar eru hinir mestu í ýmsum söfnuðum, þar sem fámenni stendur undir gjöldum kirkju og safnaðarstarfs. Þetta er rétt hjá honum, að þessa hlið málsins þyrfti að athuga, og ég vil sérstaklega taka undir það hjá honum, að æskilegt væri, að hv. nefnd hefði athugað þessa hlið málsins, jafnvel þótt ekki komi til að breyta neitt þessu frv. út af fyrir sig, þar sem þetta mál er þess eðlis, að ekki eru horfur á, að það verði athugað annars staðar, ef það verður ekki gert hér. Brtt., sem nefndin flytur við frv., er tvímælalaust til bóta. Skv. henni er lagt til, að fellt verði niður það lágmark, sem sett var í frv. sjálft, og það er að mínum dómi rétt, því að ef söfnuður telur sig ekki þurfa að fara upp í 25 kr. fjárhæð, þá á ekki að neyða hann til þess. Hins vegar vil ég taka undir með 1. þm. Vesturl. um það, að hvort sem safnaðargjöld eru 25 kr. eða 100 kr. eða eitthvað meira, þá hefur það í ýmsum tilfellum ákaflega lítið að segja til safnaðarstarfseminnar, þar sem fámenni er orðið mjög mikið. Og þar sem hv. 6. þm. Norðurl. e. drap á það, að þessi gjöld séu hæst þar, sem fjölmenni er mest, þá virðist það líta einkennilega út. En ætli það stafi ekki af því, að söfnuðirnir í fámenninu telji þýðingarlaust að vera að hækka gjaldið að neinu ráði, því að vandinn verður ekki leystur með því? Vandinn er miklu meiri en svo, að hann verði leystur með safnaðargjöldum. Ef nefndin tekur þetta mál til frekari athugunar, sem mér fyndist æskilegt að hún gerði, þá vil ég benda nefndinni á eina hlið þessa máls, sem hefur ekki verið drepið á. Hún er sú, að til eru tvenns konar kirkjur hér á landi: annars vegar eru safnaðarkirkjur, hins vegar eru bændakirkjur, og ég held, að það hljóti að skipta nokkru máli fyrir upphæð safnaðargjalda, hvort heldur er. Ef kirkjan er bændakirkja, þá á viðkomandi bóndi að kosta allt viðhald og endurnýjun kirkjunnar og söfnuðinum kemur sá kostnaður ekkert við. Ef hún er safnaðarkirkja, þá hvílir þessi skylda aftur á móti á söfnuðinum. Mér sýnist, að þetta skapi mjög misjafnar þarfir safnaða til að innheimta há safnaðargjöld. Það getur ekki verið, að sá söfnuður þurfi að hafa eins há gjöld hjá sér, sem þarf ekki að bera neinn veg eða vanda af viðhaldi kirkjunnar. Ég veit ekki, hvort nefndin hefur athugað þessa hlið. Nú breytir þetta í sjálfu sér ekki því, að frv. að meðtalinni brtt. megi ekki vera eins og það er, því að jafnvel þótt 100 kr. safnaðargjald sé fyrirskipað eða þyki eðlilegt, þá er það sjálfsagt ekkert of hátt fyrir söfnuði, þvert á móti allt of lágt í fámennum söfnuði. En það, sem ég vildi sérstaklega vekja athygli hv. nefndar á, ef hún gefur sér tíma til að athuga málið frekar, er, hvort það sé ekki með öllu úrelt fyrirkomulag og óviðunandi að viðhalda svokölluðum bændakirkjum hér í landinu enn þá. Ég tala þarna út frá eigin reynslu, því að ég er ríkari en margir hv. þm. að þessu leyti, að ég á heila kirkju. Þessi kirkja er bráðum 100 ára, timburhjallur og er á góðri leið með að kveðja þennan heim. Hvað skeður þá? Hvað skeður, þegar þessi kirkja fer?  Ég vil ekki neita því, að það megi fækka kirkjum í landinu, eftir að samgöngur eru orðnar gerólíkar því, sem áður var. En ekki hef ég orðið var við, að nein hreyfing sé í þá átt. Þetta er vandamál, og það verður ekki komizt fram hjá þessu, og þetta verður einhvern veginn að leysa. En þó að ég nefni þetta um bændakirkjurnar, þá gildir hér um bil það sama um sumar safnaðarkirkjur, þar sem söfnuðirnir eru orðnir mjög fámennir, kirkjurnar illa á sig komnar og efnahagur safnaðanna ekki til þess að endurbyggja kirkjur. Það getur alveg það sama komið á daginn þar. Það var á það bent hér áðan af hv. 6. þm. Norðurl. e., að ekki hefði komið neitt annað frá kirkjunnar mönnum um þetta en það, sem felst í þessu frv., þ.e.a.s. frá kirkjuþingi eða kirkjunnar mönnum. Og það er rétt. Mér sýnist hér nokkur ljóður á, að kirkjunnar menn hafi ekki tekið þetta til rækilegrar athugunar. En kirkjunnar menn eru reyndar að mínum dómi alveg eins alþingismenn, því að þeir eiga að láta þessi mál til sín taka eins og hver önnur mál, ekki sízt þegar það berst svona upp í hendurnar á þeim eins og þetta frv. Þá eiga alþm. ekki að láta þetta lönd og leið, að ég tali nú ekki um þingmenn, sem eiga kirkjur. Það geta verið fleiri þingmenn en ég, sem þannig er ástatt um. Ég vil því taka undir þau ummæli hv. 1. þm. Vesturl., að nefndin athygli frv. á ný. Ég er ekki að fara fram á, að hún breyti neinu af því, sem hér liggur fyrir, - það er út af fyrir sig gott, það sem það nær, - en að hún athugi þær aðrar hliðar þessara mála, sem hér hefur verið drepið á, og ef henni sýnist svo, flytji um þetta till. eða frv. Mér sýnist, að hv. nefnd gæti gert það alveg eins, þó að ekki standi til að breyta neitt þessu frv. frekar en hún sjálf leggur til. Ég sé ekki, að það skaði neitt, þó að nokkur dráttur yrði á afgreiðslu þessa máls. Það er enginn ágreiningur um sjálft frv., eins og það er nú orðið með þessari brtt., og gengur sjálfsagt áfram, en það ætti að verða nægur tími til að afgreiða málið úr þessari hv. deild, þó að nefndin gæfi sér tíma til að athuga þær hliðar þessara mála, sem hér hefur verið drepið á.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í tilefni af ræðu hv. 1. þm. Vesturl. Hann benti á það, - og um það atriði er ég honum í raun og veru alveg sammála, að sú hækkun á sóknargjöldum, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, mundi verða ófullnægjandi til þess að leysa fjárhagsvandamál ýmissa hinna fámennu safnaða úti á landi. Ég tel ekki vafa á því, að þetta muni vera rétt. En í framhaldi af þessu benti hann á það, og undir það hafa tekið tveir aðrir hv. þm., sem hér hafa talað, að rétt væri, að nefndin tæki það til athugunar, að mér skildist á milli umræðna, á hvern hátt væri hægt að ráða bót á því vandamáli. Það er nú svo a.m.k. að þessu sinni, að nefndin hefur aðeins skoðað það sem hlutverk sitt í sambandi við þetta mál að taka afstöðu til þeirra tillagna, sem gerðar hafa verið frá kirkjuþingi um þetta atriði. Það er aðeins farið fram á það, að heimilað verði að hækka sóknargjöldin upp í 100 kr. á mann. Í upphaflega frv. var að vísu gert ráð fyrir því, að lágmarkið í sóknargjöldum, sem áður hafði verið, hækkaði líka, en það töldum við ástæðulaust, þar sem hinir einstöku söfnuðir hafa í hendi sinni að fara upp í hámarkið, ef þeir telja þess þörf. Telji söfnuðirnir, að slíks sé ekki þörf, þá er vitanlega ástæðulaust að skylda þá til þess, og skilst mér í rauninni, að um þetta atriði sé ekki neinn ágreiningur. Hitt, hvernig leysa eigi svo með einhverjum öðrum hætti fjárhagsvandamál þessara safnaða, er miklu víðtækara mál, og kemur þar að sjálfsögðu margt til greina. En ég hef litið þannig á, að verkefni fjhn. í sambandi við þetta væri eingöngu það að taka afstöðu til till., sem kirkjuþing þegar hefur gert. Varðandi svo hitt stærra málið, sem auðvitað þarf sinnar úrlausnar líka, þá má auðvitað að mínu áliti deila um vinnubrögð í sambandi við það. Ég veit nú satt að segja ekki, hvort eðlilegt er, að fjhn. taki það upp á sínar eigin spýtur að gera till. í því efni. Mér finnst, að áður sé eðlilegt, að einhverjar till. komi frá þeim aðilum, sem þessi mál fyrst og fremst snerta, og þá frá kirkjuþingi. Það tel ég eðlilega málsmeðferð. En hvað sem öðru líður, mun nefndin, þegar hún næst heldur fund, ræða þær ábendingar, sem hér hafa komið fram, hvort sem hún mundi telja það í sínum verkahring að gera frekara í þessu máli að svo stöddu en að taka afstöðu til þess máls, sem fyrir hana hefur verið lagt.