Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Samfylkingin styður að sveitarfélögin fái auknar tekjur, enda hafa þau með höndum afar mikilvæg og vaxandi verkefni. Samfylkingin styður einnig að fasteignaskattar verði lækkaðir á íbúðareigendur á landsbyggðinni. En Samfylkingin telur algjörlega óásættanlegt að sækja eigi stærstan hluta tekjuaukningar sveitarfélaganna í vasa launafólks með hreinni hækkun útsvars. Samfylkingin hefur flutt tillögur um að tekjuskattar ríkisins verði lækkaðir til jafns við auknar heimildir í útsvari, en fyrirliggjandi er neikvæð afstaða stjórnarliða til þeirra. Í ljósi þessa mun Samfylkingin hvorki styðja megintillögu frv. né bera ábyrgð á að stórfelldum skattahækkunum verði velt yfir á almennt launafólk á sama tíma og ríkisstjórnin er að lækka skatta á söluhagnað stórra fjármagnseigenda. Pólitíska ábyrgð á þessari framkvæmd verður ríkisstjórnin og þingmeirihlutinn á hinu háa Alþingi að bera einn.

Herra forseti. Eins og fram kom við umræðu málsins teljum við óhjákvæmilegt að gera róttækar ráðstafanir til að bæta afkomu sveitarfélaganna og við gagnrýnum að í þessum pakka ríkisstjórnarinnar sé þar ekki nóg að gert. Við gagnrýnum ekki síður og miklu harðar þá útfærslu þeirra breytinga sem ríkisstjórnin hefur valið, einkum og sér í lagi að nota þá breytingu, þessa jafnvægisstillingaraðgerð í afkomu sveitarfélaganna og ríkisins, til að knýja fram skattahækkun að óbreyttu ef svo heldur fram sem horfir að persónufrádráttur muni lækka sérstaklega þar sem álagning tekjuskatts og útsvars samanlögð muni verða hærri á næsta ári án þess að viðeigandi ráðstafanir séu gerðar í persónufrádrætti. Þessa framkvæmd málsins gagnrýnum við mjög harðlega og munum því sitja hjá við afgreiðslu tekjustofnafrv. við 2. umr.

Herra forseti. Þingmenn Frjálslynda flokksins munu styðja þær tillögur sem koma hér fram, enda mun sveitarfélögunum ekki veita af þeim tekjum sem þeim eru ætlaðar ef þau eiga að geta haldið áfram að veita fólki eðlilega þjónustu. Við munum jafnframt styðja tillögur sem munu koma fram um að ríkið dragi úr skattheimtu sinni á móti.

Herra forseti. Hér er verið að leggja til 25 millj. úr jöfnunarsjóði til að styrkja einstaka bændur vegna vatnsveituframkvæmda. Samfylkingin telur mikilvægt að bændur eigi kost á góðu og hreinu vatni. En það er með öllu óviðunandi að styrkveitingar sem landbrn. hafði áður með höndum eigi nú að gera að skylduverkefni Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga sem aldrei hefur veitt styrki til einstaklinga vegna tiltekinna framkvæmda. Hér er verið að skapa mjög varhugavert fordæmi. Það orkar einnig tvímælis að Bændasamtökin séu orðin ígildi sveitarfélags með beinni aðkomu að jöfnunarsjóðnum. Við tökum undir með Sambandi ísl. sveitarfélaga að það er í algjörri mótsögn við hlutverk og starfsemi Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga að þetta verkefni verði flutt til hans. Þessi brtt. er afleitt innlegg í umræðuna um fjármálaleg samskipti ríkis og sveitarfélaga. Ég segi nei.

Hæstv. forseti. Verið er að greiða atkvæði um að þeir sem búa í dreifbýli í fámennum sveitarfélögum búi við sama rétt og þeir sem búa í þéttbýli. Jöfnunarsjóður sveitarfélaga styrkir vatnsveitur sveitarfélaga í sveitarfélögum með færri íbúum en 2.000. Hér er verið að gera ráð fyrir því að hægt sé að styrkja vatnsveitur á lögbýlum þar sem svo háttar til að hagkvæmara er að vatnsveitur verði lagðar fyrir hvert lögbýli fyrir sig.

Herra forseti. Hér er á ferðinni jafnréttismál, ekki bara á milli íbúa einstakra sveitarfélaga heldur líka á milli þeirra lögbýla sem annars vegar eru innan fjölmennra sveitarfélaga og hins vegar fámennra. Ég tel þetta mjög góða lausn og segi já.

Herra forseti. Hér er lagt til að hámark útsvars verði hækkað og sjálfsákvörðunarréttur sveitarfélaganna aukinn. Ég er í sjálfu sér sammála því. En í umsögnum stærstu sveitarfélaganna og flestra sveitarfélaga kemur fram að þau ætla öll að fara í hámarkið. Þau ætla þar með í reynd að falla frá sjálfsákvörðunarrétti sínum og hyggjast leggja aukna skatta á borgara sína í stað þess að stunda sparnað eins og aðrir, bæði einstaklingar, fjölskyldur og fyrirtæki. Ég tel að sveitarfélögin séu hér með að falla frá sjálfs\-ákvörðunarrétti sínum og tel því að ekki megi hleypa þeim svona langt í hámarkinu og segi nei.

Herra forseti. Í þessari brtt. er lagt til að hámark vegna vatnsgjalds verði fellt brott. Vatnsgjald er samkvæmt lögum þjónustugjald og því á álagning þess ekki að vera tiltekinn hundraðshluti af fasteignamati. Í ljós hefur komið að þessi hundraðshluti nægir ekki öllum sveitarfélögum til að standa undir kostnaði við veitta þjónustu og önnur leggja á í samræmi við þetta hámark án tillits til þess kostnaðar sem þau verða fyrir. Þar með er gjaldið orðið skattur. Ef vatnsgjaldið á að flokkast sem þjónustugjald er eðlilegt að hámarksheimildin verði felld brott en með því munu tekjur sveitarfélaganna af vatnsgjaldi ávallt standa undir kostnaði. Ég segi já.