Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta, sem hér liggur fyrir á þskj. 878, er, eins og kunnugt er. stjfrv., sem nú hefur fengið afgreiðslu hv. Nd. Það er kunnugt, að á þessu sama þingi hafa nokkrir þm. flutt frv., sem fór í þá átt, að hið opinbera hlaupi undir bagga að bæta úr þeim mikla skorti. sem er á samkomuhúsum úti um land, því að augljóst er, að hann háir starfsemi fjöldamargra félaga í bæjum og sveitum. Nú hefur það orðið að samkomulagi. í samræmi við það, sem verið var að samþykkja hér fyrir stuttu síðan, að láta helming skemmtanaskattsins renna í félagsheimilasjóð til þess að styrkja þessar byggingar. - Menntmn. Ed. hefur athugað þetta frv. og mælir með því, að það verði samþ. óbreytt, og sé ég svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um málið að svo stöddu.



Herra forseti. Þegar þetta mái var hér til 1. umr., gat ég þess, að ég óskaði eftir, að n. tæki til athugunar, hvort hún sæi sér ekki fært að láta einhvern hluta af skemmtanaskattinum renna til tónlistarstarfsemi í landinu, og sé ég nú, að n. hefur ekki séð sér það fært, og hv. frsm. n. heldur ekki talið það þess virði að ræða um það atriði eða láta hv. d. vita, hvort það hafi yfirleitt verið tekið til athugunar í n. Ég leyfi mér því að bera hér fram brtt. við frv. um það, að í staðinn fyrir 50% undir tölul. 2 komi 45%, og legg ég til, að þessum 5% verði varið til tónlistarstarfsemi. Það má segja, að þetta sé það minnsta, sem hægt sé að skammta þeirri list í landinu, sem hefur verið olnbogabarn frá því fyrsta, og ég trúi því ekki, fyrr en ég tek á. að nú verði ekki samþ. að verja þarna 5% til þeirrar starfsemi. Ég leyfi mér að bera fram þessa brtt. og afhenda hana hæstv. forseta.

Forseti (GÍG) : Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. Barð., sem hann hefur lýst. Það þarf afbrigði fyrir henni, þar sem hún er skrifl. og of seint fram komin.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Eins og ég sagði hér við 1. umr. þessa máls, þá er búið að leggja ákaflega mikla vinnu í það að fá sem mest samkomulag um skiptingu skemmtanaskattsins, og hefur verið genginn í því langur jafnvægisgangur, sem endaði með því, að þau hlutföll voru sett, sem í frv. eru. Það voru ýmsir, sem töluðu við mig um aðra skiptingu skemmtanaskattsins en er í frv. Það voru tveir hv. þm., sem vildu taka til tónlistarstarfsemi, aðrir vildu hækka hlutann til kennslukvikmynda og til þess að styðja lestrarfélögin. Enn aðrir hv. þm. vildu þá nota tækifærið til þess að hækka styrkinn til menningarsjóðs. og jafnvel enn aðrir vildu fá eitthvað af þessum hundraðshluta til bókmenntastarfsemi. Það var rætt fram og aftur um þetta, þar til þm. voru orðnir sannfærðir um, að réttast væri að reyna að skipta þessum skatti aðeins á milli þeirra aðila, sem í frv. greinir, og setja ekki þar inn neina nýja liði. Nú vildi ég óska þess, þótt ég búist ekki við því, að það þýði nokkuð, að hv. þm. Barð. taki brtt. aftur. Annars vildi ég fara fram á það við hv. dm., að þeir felli þessa brtt. Ég vildi svo athuga það í samráði við hv. flm. brtt., hvað hægt er að gera til næsta þings fyrir tónlistarstarfsemina. Ég vil líka benda á, að ég álít, að efni brtt. hafi ekki verið nógu vel athugað, því að þar er gert ráð fyrir, að ráðh. setji þar einn reglur um. Það er dálítið vafasamt að hafa það svo, og ég álít, að þetta þyrfti meiri athugunar við. Ég vil því skora á hv. dm. að standa að þessu frv. óbreyttu og blanda ekki þarna inn í nýjum lið. Og er það ekki vegna þess, að ég sjái ekki nauðsyn þess að styrkja ýmsar fleiri greinar en þarna eru teknar með, heldur af því, að við höfum samið um þetta svona, og ef við færum nú að bæta fleiri liðum inn í, er hætta á, að við missum þetta allt úr höndum okkar.



Herra forseti. Ég sé mér ekki fært að taka aftur brtt. og held mjög fast við það að óska þess, að hv. dm. sjái sér fært að samþykkja hana. Ég fæ ekki annað skilið en að það sé sanngjarnt að 5% af því, sem á að renna til félagsheimilanna, verði látið renna til tónlistarstarfsemi í landinu eftir nánari reglum, er ráðh. setur. Það er rétt, að ég hef ekki gert annað en að tiltaka þetta eftir nánari ákvörðun ráðh., og það var af því, að ég bjóst við, að menntmn. sýndi þessari list þá almennu kurteisi að taka til athugunar og ræða þetta mál. En hv. frsm. n. hefur ekki talið hana þess virði að verða þeirrar kurteisi aðnjótandi. Til forseta vil ég segja það, að fyrst verður að sjálfsögðu borin upp brtt. um lækkun til félagsheimila, og ef hún fellur, þá er hin fallin af sjálfu sér, því að ekki er hægt að greiða út 105%.

Það hefur forseti athugað.

Hún afmarkar alveg, hvort þm. vilja leggja 5% til tónlistarstarfsemi í landinu eða ekki.

Frsm. (Hannibal Valdimarsson) : Herra forseti. Það var ekki nema rétt við því að búast, að hv. þm. Barð. gæti ekki setið á strák sínum með það að bera n. það á brýn, að hún vilji sýna tónlistarstarfseminni í landinu ókurteisi með því að taka ekki till. hans eða boðaða till. hans við 1. umr. til greina. um það, að hann vildi, að ætluð væru 5% af skemmtanaskattinum til tónlistarstarfsemi. Nú gat ég þess að vísu ekki, hvaða orð hefðu fallið um það í n., enda er ekki vani í framsöguræðu að rekja öll orðaskipti nm. um eitthvert mál. En hæstv. menntmrh. hefur nú gert grein fyrir því, að hann mæltist til þess mjög eindregið á nefndarfundi, að n. bætti ekki inn neinum nýjum liðum, vegna þess, hversu margar till. hefðu komið um það að verja skemmtanaskattinum á annan veg en lagt er til í frv., og að frv. héldist í því horfi, sem það var. Það hefði með miklum erfiðismunum verið hægt að fá þetta samkomulag og koma því í það horf, sem það nú er. Ég hef tekið eftir því, að hv. þm. Barð. hefur fallizt á þessi rök í mörgum málum. En nú hikar hann ekki við það að koma með brtt., sem gæti orðið þessu máli að falli, ef deilur yrðu um það í hv. d. Það er alveg sýnilegt, að fyrir honum getur ekki vakað annað en að bregða fæti fyrir þetta mál með hræsnisfullu yfirskini.  Ég tel, að það sé alveg sjálfsagt, að allir hv. þdm., sem vilja, að þetta frv. nái fram að ganga, gangi af brtt. hv. þm. Barð. dauðri og það þegar í stað, enda er hún á kostnað félagsheimilanna, sem sannarlega veitir ekki af því, sem þeim er ætlað af skemmtanaskattinum. Og mér hefur heyrzt, að hv. þm. Barð. vildi fá kannske nokkuð ríflegan skerf af þeim lið til samkomuhússins á Bíldudal, sem er nokkurn veginn búið að byggja og var byggt af Sjálfstfl. og ætti því ekki að falla undir þessi l. samkvæmt ákvæðum. sem eru í frv. um félagsheimili. En fyrst og fremst vill hv. þm. Barð. fá þessa breytingu á frv. í þeirri von, að hægt sé að ganga af því dauðu.



Þótt nú hafi verið ákveðið, að prestsefni á landinu skuli læra talsverða tónfræði í 4 ár, tel ég, að ástæða sé til að styðja tónlistina í landinu fyrst, og segi því já. Brtt. 990,b tekin aftur. 1. gr. samþ. með 12 shlj. atkv. Brtt. 948,1 (2. gr. falli niður) samþ. með 9 shlj. atkv. 3. gr. (verður 2. gr.) samþ. með 9 shlj. atkv. Brtt. 948,2 (ný gr., verður 3. gr.) samþ. með 10 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 11 shlj. atkv.

Fjmrh. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Þetta frv. um eignakönnun, sem farið hefur í gegnum hv. Nd. að mestu leyti eins og það var lagt fram af ríkisstj., er eitt af þeim málum, sem lagt er fram samkvæmt samningi um stjórnarmyndun. Það er mikið búið að tala hér á landi og lengi um nauðsyn á því, sem kallað er eignakönnun, og sérstaklega svo sem hún hafi verið talin nokkurs konar þjóðarnauðsyn. M. a. má benda á, að í áliti þeirra hagfræðinga, sem hafðir voru til ráðuneytis stjórnarflokkunum í vetur, er mikið farið inn á þetta mál. Einnig finnst mér, að það hafi komið nokkuð greinilega í ljós við umr. í Nd., að ýmsir þeir, sem voru ákafastir að hrópa á þetta mál, virðast hafa nú miklu minni áhuga á því, að það sé lögfest, og virðast hafa allt á hornum sér. Og gildir þetta jafnt um þá, sem hér telja of skammt gengið, og um hina, sem telja gengið of langt. Það er vitanlega alltaf matsatriði, hvað er rétt í því efni. Fer það vitaskuld eftir því, hverjar skoðanir menn hafa á sjálfu hugtakinu. Nú, svo er ekki að neita, að það hefur skinið í gegn við umr. í Nd., að viðhorf manna til mála og stjórnarflokka hafi áhrif á afstöðu þeirra í þessu sérstaka máli. Ég skal ekki að þessu sinni fara ýtarlega út í það. En andmælin gegn frv. voru svo margvísleg og svo mismunandi í þessu máli, að þegar kom út í hita við 3. umr., þá héldu sumir fram skoðun, sem braut alveg í bága við það, sem þeir höfðu haldið fram við 2. umr. Sérstaklega tel ég það koma skýrt fram af því, sem snertir þá menn, sem hafa komið undan eignum sínum í húsbyggingar. Við 1. umr. taldi einn andmælandi frv., að þeir, sem lagt hefðu vinnu og fé í hús, færu sérstaklega illa í þessu máli. Var tekið undir þetta af flokksbróður hans. Þegar svo var komið til 3. umr., þá hélt sami höfuðandmælandi því fram, að þeir, sem hefðu sett fé sitt í hús, slyppu. Hús voru þá utan við línuna. Hið sama sagði annar, sem hélt því fram, að þeir, sem lagt hefðu fé í fasteignir, slyppu við allt mótlæti, slyppu alveg við eignakönnun. Þetta bara sýnir, hvað andmælin eru mikið á rökum reist, hvað eitt gat verið góð latína við 1. og 2. umr., en var ómögulegt við 3. umr. Okkur hér á landi ætti að verða litið til útlanda. Þegar menn hér tala um eignakönnun, ættu þeir að líta til Noregs og Danmerkur, en þar hafa farið fram svipaðar ráðstafanir eftir stríðið og verið þar talið mikið nauðsynjaverk. En þetta hefur verið notað sem rökstuðningur fyrir því, að hér á Íslandi þyrfti líka að framkvæma sams konar aðgerðir og sópa saman eða ná í stríðsgróðann. Þetta getur þó aldrei verið rökstuðningur fyrir því, að hér á landi væri farið út í eignakönnun. Því þeir peningar, sem þar söfnuðust á margra manna höndum, það voru blóðpeningar, teknir frá þjóðinni sjálfri af fjandsamlegu herveldi og greiddir aftur fyrir þá þjónustu, sem þessir menn veittu hinu erlenda ríki. Það er því ekkert undarlegt, þótt Danir og Norðmenn gerðu út leiðangur gegn þeim mönnum, sem söfnuðu saman dönskum og norskum þjóðbankaseðlum í hundruð þúsunda tali, sem Þjóðverjar höfðu pressað út úr þessum þjóðum. Það er ekkert undarlegt, þó að ríkisvaldið geri alveg einstæðar ráðstafanir til þess að ná í þessa peninga og láta gjalda hæfilega sekt eða skatt. En þetta dæmi á ekki við hér. Því þeir peningar, sem komu hér inn í landið, voru t. d. laun verkamanna eða andvirði fyrir íslenzka fiskinn. Og svo eru önnur rök, sem eru enn nærtækari en þetta, og það er, að fé er dreift um landið í ýmsum eignum, sem ekki hefur verið talið fram til skatts. Nú um mörg ár hefur verið talað um það, hvað féð skili sér illa til skatts. Því verður víst ekki andmælt, þó að það sé kallað meinsemd í þjóðfélaginu, þetta ólag á skattheimtunni. Það mun vera í mörgum tilfellum um það að ræða, að fé sé haldið undan skatti. En svo hefur líka í mörgum tilfellum verið, að mönnum, sem átt hafa eignir, hefur verið brigzlað í þessu efni og því haldið fram, að þeir neyttu allra undanbragða til að svíkja undan skatti, án þess að menn viti það með vissu. Hitt held ég, að menn geti verið sammála um, að reynt verði að koma á breytingu á þessu hér á landi. Með þessu frv. er nú verið að gera ráðstafanir til þess, að menn geti talið fram það, sem þeir sjálfir hingað til kynnu að hafa dregið undan, og til þess að menn framvegis dirfist ekki að koma með óhrein framtöl, og af þeim ástæðum líka neyddir til að halda áfram að hafa framtölin ekki mjög röng. Líka er það vitað, að skattalöggjöfin er ekki vinsæl hjá þjóðinni, og hefur verið sagt, eg ég tel það ekki með óréttu, að skattalöggjöfin muni í mörgum tilfellum kalla fram undanbrögð á framtali. Mætti sjálfsagt lengi tala um þessi mál, um það ólag, sem á þeim er, og meint brot og þá líka, hvernig skattalöggjöfin verkar á siðferðiskennd manna í þessu efni. En ég tel óþarft að ræða það frekar. En þessi er ástæðan hjá ríkinu fyrir því að setja þessa löggjöf um eignakönnun, og að þess verði a. m. k. freistað að fá hreint loft, þ. e. a. s. koma heilbrigðu skipulagi á þessi mál. Því að ef lokatilgangur frv. næst, er mikið unnið. En hann er sá að gera mönnum kleift að standa réttar gagnvart þessu máli heldur en hingað til og enn þá er. Nú, svo er og þess að gæta, að ríkið á kröfu á því að fá til sín það fé, sem hefur verið dregið undan og skylt er að greiða. Og þessi þörf er ekki minni nú, þar sem um er að ræða svo margvíslegar og auknar framkvæmdir og mikla aðstoð, sem það opinbera veitir. Það er þannig full þörf ríkinu að ná inn fjármunum, sem það að öllu leyti á með réttu samkv. gildandi lögum. Það eru þrjár leiðir til þess, eins og lýst hefur verið í blöðum og umræðum. Það eru þrjár leiðir opnar fyrir almenning í þessu máli til þess að koma framtölum sínum á hreint og gjalda keisaranum það, sem hans er. Sem sé fyrst kaup á ríkisskuldabréfum og festa féð í allt að 25 ár. Önnur leiðin er sú að telja fram til skattyfirvaldanna undandregnar eignir og greiða af þeim vangoldinn skatt samkv. gildandi skattalögum án sekta. Svo er sú leiðin, sem 17. gr. frv. ræðir um og á nú sennilega við um mikinn fjölda fólks og einkum og sér í lagi þá, sem sparað hafa saman, þ. e. a. s. það yrði nú á dögum kallað lítið fé, og er samkv. þeirri gr. farið vægt í sakirnar við þetta fólk. Það er vitað, að í þeim hópi er margt gamalt fólk, sem af misskilningi og vanþekkingu hefur vanrækt að telja fram þær eignir og peninga, sem það kann að hafa nurlað saman, en að vísu munu sumar upphæðirnar stærri, og það getur líka átt við þá, sem við talsverð efni búa. En það hefur verið álitið rétt að fara vægt í sakirnar við þann fjölda, sem þar stendur að máli. Enda kom fram í n. rökstudd gagnrýni á þessari gr. Því hefur og verið haldið fram, að hér væri fólkinu gert sérstaklega erfitt fyrir. Þetta er mjög rangt. Það er reynt að láta það fólk sleppa vægilega. Nú, þeir, sem dragið hafa undan skatti, eiga þarna kost á að gjalda skatt, þar sem þeir eiga að fórna 4/5 af þeim vöxtum, sem þeir hafa t. d. af verðbréfum. Það er líka annað mál að missa algerlega vexti í staðinn fyrir 4–5 prócent, sem nú mun gilda um flest verðbréf. Ég skal svo ekki fjölyrða um málið frekar. Ég geri ráð fyrir, að í þessari hv. d. komi fram svipuð sjónarmið sem í Nd. Ég vildi að lokum mælast til þess, að frv. verði vísað til fjhn. og 2. umr.



Ég mun ekki taka mikinn þátt í umr. um þetta mál. En ég vildi nefna það, hvort ekki væri rétt að athuga að breyta fyrirsögn frv. og kalla það frv. um lögleg skattsvik og verðlauna þá, sem undanfarin ár hafa svikið skatt. Þetta er efni frv. Það eru búin til sérstök l., sem ákveða, hvernig menn eigi að komast hjá að greiða skatt samkv. l. Og þess vegna er rétt nefnilega að kalla það frv. til l. um lögvernduð skattsvik. Ég vildi biðja hv. n. að athuga þetta, en mun annars ekki láta málið til mín taka. Það kann að vera vel að láta menn, sem sviku 60 þús. kr. undan skatti, sleppa með 15 þús. kr. Gott að láta þá sleppa svo. Mig undrar það ekki neitt. En ég mun yfirleitt láta málið afskiptalaust.



Herra forseti. Það eru víst fá mál, sem vakið hafa svo mikla eftirtekt af landsmálum sem þetta frv. Ég vil ekki tefja fyrir gangi málsins. En ég vildi þó láta mína skoðun í ljós um nokkur einstök atriði þess. Í fyrsta lagi er 1. kafli frv. lítið annað en hrein yfirlýsing frá Alþ. um nýja skatta. Hér er nú svo komið, að það er að verða hreint öryggisleysi í skattamálunum. Ég þarf ekki að fara langt út í þetta mál. En síðan skattalögin voru sett, hefur árlega, sí og æ, verið að breyta skattalöggjöfinni. Og hefur þá ávallt sú skattalöggjöf, sem sett hefur verið, verið látin verka aftur fyrir sig. Það hefur verið komið aftan að skattþegnunum, þótt þeir væru búnir að greiða skatt samkv. lögum. Þegar ný skattalög eru sett, verða þeir svo að borga annan skatt. Þegar lög voru sett um síðustu breyt., ég hygg, að það hafi verið 1941, þá var komið svo langt, að við lá, að allt væri tekið af mönnum, og að atvinnuvegunum var búið svo, að þeir fengu ekki meir en 6 prócent af sínum fyrirtækjum. Ég hygg, ef menn athuga skattalöggjöfina, að þeir komist að raun um hið sama. Allt þetta hefur leitt til þess, að menn hafa ekki talið fram og það í svo stórum stíl, að ekki hefur verið ráðið við það. Nú er farin ný leið. Þetta frv. gefur ekki fyrirheit, það er aðeins tilraun til að koma í rétt horf framtölum. Og ef menn verða við þessari ósk Alþ., þá er það ágætt. Ef þeir ekki gera það, þá stöndum við í sömu sporum. Ég tel ekki, að þetta sé nein bót fyrir skattalöggjöfina sjálfa. Og það mun því miður reynast svo í framkvæmdinni. Útgáfa skuldabréfa, eins og getið er um í 1. kafla frv., er til þess að ríkið fái til alllangs tíma undandregið fé til láns. Það mun sýna sig hins vegar, að það mun verða tæmandi. Menn hafa alls konar tækifæri til þess að koma eignum sínum undan. Og það mun því ekki koma að þeim vonum, sem gert er ráð fyrir, með endurheimtun réttmætra skattgreiðslna. Ekkert af þessu er til þess að laga það, sem óumdeilanlega þarf að laga í löggjöfinni. Um annan kafla, um sérstakt framtal eigna og tekna, vil ég benda á það, að það er ekkert nýtt í þessum kafla annað en það, að það skuli raunverulega framkvæma þau lagaákvæði sem nú gilda um skattaframtal. Hann gæti því fallið úr frv., ef framkvæmd væru þau skattaákvæði, sem nú eru í lögum. En þrátt fyrir skattstofu og skattdómara þá hefur samt sem áður hver ríkisstj. veigrað sér við að láta beita skattal. Það voru nokkrar tilraunir gerðar á árunum fyrir stríðið. Þá var fyrirskipað, að bankar og sparisjóðir skyldu gefa upp innieignir. Það varð til þess, að menn stóðu í hópum fyrir utan Landsbankann til þess að hirða sínar innieignir, og var það næstum því búið að velta bankanum. Ef fjmrh. hefði gefið upp, að hann ætlaði að framkvæma þessi fyrirmæli, þá hefði það orðið til að stöðva öll viðskipti í landinu. Það er einnig vitað, að bankarnir og skattyfirvöldin hafa séð síðan í gegnum fingur sér um það ákvæði, vegna þess að þau hafa séð hættuna, sem þjóðinni stafaði af því, að féð væri tekið, eins og l. mæltu fyrir um, svo að ég sé ekki, að þessi kafli hafi neitt gildi, þessi ákvæði eru í lögum. Um þriðja kafla, um innköllun peningaseðla Landsbanka Íslands, er það að segja, að það er nýmæli, sem ég tel eiga fullan rétt á sér. Ég teldi rétt að innkalla alla seðla, þótt það væri ekki til annars en að fullvissa sig um, hve mikið hefði glatazt af seðlum. Ég geri ráð fyrir, að þessi ákvæði í l. gefi drjúgar tekjur til ríkissjóðs. Það hlýtur að hafa tapazt stórkostlega af seðlum, sem gefnir hafa verið út, síðan síðast var kallað inn. Sumt hefur verið flutt til útlanda með setuliðinu, og nokkuð hefur tapazt með þeim þegnum íslenzkum, sem fóru í hafið á sínum tíma, í brunum o. s. frv., svo að hér hlýtur að koma fram stór fúlga. Hins vegar er ég ekki viss um, og vil biðja fjhn. að athuga það, hvort það væri rétt að láta 2% af seðlafjárhæð þeirri, sem í umferð er á framtalsdegi, falla til Landsbankans. Ég vildi gjarnan fá upplýsingar um það, hvað þessi fjárhæð gæti numið miklu, hvort það yrði kannske allt það fé, sem væntanlega fengist við innköllun seðlanna, því að 2% af seðlaveltunni er ekki svo litið fé. Ég tel ástæðu til að athuga, hvort þessi tala ætti ekki að breytast eitthvað. Ég tel, að þjóðbankinn eigi ekki að hafa megnið af þeim gróða, sem hér fellur til. Ég legg til, að það falli til ríkisins. Hins vegar ætti bankinn að hafa fyrir þeim kostnaði, sem hann hefur við að láta prenta og gefa út nýja seðla. Í sambandi við þetta vil ég koma inn á það, að ég hefði talið, að það væri tímabært að athuga, endurskoða og breyta l. um seðlaútgáfu, vegna þess að seðlaútgáfa landsins hlýtur að verða byggð, ekki á innistæðum, sem þjóðin eignast á hverjum tíma erlendis, heldur á útflutningsverðmæti á hverjum tíma. Fjórði kaflinn, um nafnskráningu á innistæðum í lánsstofnunum, hygg ég, að verði þau fyrirmæli í frv., sem koma harðast við almenning, og þá helzt hið fátækara fólk, því þó að því sé leyft að hafa frjálsa nokkra upphæð, þá tel ég samt of lítið gert að því að hafa það eins og það ætti að vera. Það er ekki hægt að loka augunum fyrir því, að sparsjóðsinnieignir hafa á þessum árum verið mikil lyftistöng undir allar framkvæmdir í landinu. Þjóðin á miklu meiri skyldur við þetta fólk en hún gerir sér almennt ljóst. Ef fólkið vildi ekki spara þetta fé og leggja það inn í sparisjóði, hvernig stæðu þá bankarnir eða peningastofnanir með að lána út til hinna ýmsu framkvæmda? Ég hefði talið nær, að allt fé, sem er í hreinum sparisjóðum, væri algerlega skattfrjálst, ekki eingöngu við þessa innköllun, heldur ævinlega. Það er ekki lítill skattur, sem þetta fólk leggur til í ríkissjóð og til þjóðarinnar, þegar það lánar þjóðfélaginu sína peninga með ekki hærri vöxtum en hafa verið þessi ár. Þess vegna er það frá mínu sjónarmiði rangt að minnka áhuga fólks með l. til þess að spara fé. Ég er ekki þeirrar skoðunar, sem kom fram í flokksblaði framsóknarmanna um daginn, að sem betur fer væru fáir og hefðu verið fáir milljónamæringar á Íslandi. Ég er þeirrar skoðunar, að bezt væri, að allir Íslendingar væru milljónamæringar. Ég hef aldrei skilið þessa hugsun, að það væri þjóðinni fyrir beztu að eiga sem fæsta efnamenn og sem flesta fjárhagslega aumingja. En sannleikurinn er sá, að þetta frv., sem hér liggur fyrir, er runnið undan rifjum þeirra manna, sem árum saman hafa haft þann hugsunarhátt, að þjóðin skuli eiga sem minnst og sé sem aumust. Hið sama er að segja um menn, sem hafa keypt ríkisskuldabréf. Hvar væri ríkissjóður staddur, ef þegnarnir hefðu ekki keypt ríkisskuldabréf með lágum vöxtum? Fyrir þetta fé hefur verið ráðizt í að byggja t. d. Sogsvirkjunina og margar aðrar stórkostlegar framkvæmdir. Nú finnst mér þingið höggva of nærri þessum mönnum, jafnvel þótt þeir eigi að fá 1½% af þessu. Þetta eru þeir, sem nú eru á Tímamáli kallaðir braskarar, heildsalar og auðkýfingar. Langsamlega mest af þessu fé liggur hjá almenningi í landinu, og tel ég því vafasamt, hvort rétt er að höggva svo nærri því eins og hér er gert. Ég vil í sambandi við 17. gr. frv., eins og hún er eftir breyt. í neðri deild, leyfa mér að benda hv. fjhn. á, hvort ekki þarf hér athugunar. Þar segir að af 25000 kr., sem sannanlega hafa verið til fyrir 1. jan. 1940. skuli ekkert gjald greiða, en af því, sem umfram er, greiðist skattur samkvæmt gildandi skattalögum. Svo kemur rétt á eftir, að það skuli ekkert greiða af 15000 kr., af 15000–25000 kr. greiðist 5%, af 25000–35000 kr. greiðist 10%, af 35000–45000 kr. greiðist 15%. Mér skilst því, að ef einhver maður á 100 þús. kr. og gefur aðeins upp 25000 kr., en síðan finnst hjá honum 75000 kr., - mér skilst, að þá geti hann ekki fallið undir þetta. Vil ég biðja n. að athuga þetta. Sama er að segja um breyt., sem gerð hefur verið á þskj. 943 við 4. gr. Þar er settur inn nýr framtalstími, þannig að sölutími bréfanna verður frá 1. júlí til 15. ágúst í stað 15. júní til 1. ágúst. Vil ég biðja n. að athuga, hvort þessi tími er ekki of stuttur. Í sambandi við fjórða kafla frv. vil ég benda á, að ef þetta á að verða nokkuð annað en pappírsgagn, þá er alveg óskiljanlegt annað en að annaðhvort verði þetta að koma ákaflega mismunandi niður á þegnum þjóðfélagsins eða þá að veita verður hlé frá öllum störfum svo og svo langan tíma til þess að gera það, sem á að gera. Ef telja á allar vörubirgðir í landinu og meta allar eignir, þá held ég, að sé vafasamt, hvort það gæti ekki tekið 2–4 ár. Ef á að gera þetta í sambandi við þennan lagabókstaf, þá verður að gera annað tveggja: að gera talningu til reynslu einhvers staðar og einhvers staðar af handahófi eða það verður að stöðva alla framleiðslu þjóðarinnar til þess að gera þetta verk, sem hér er ætlað að gera. Hið sama mætti segja um skattaákvæðin almennt, að ef ætti að framfylgja þeim eins og ætlazt er til, þyrfti svo mikið af fólki, að það mundi fara mikið af þeim sköttum, sem næðust, í laun. Ég vil svo ljúka máli mínu með því að álykta, að þetta frv. verði ekki til þess að bæta úr þeim sjúkleika, sem er í skattalöggjöf þjóðarinnar. En það kann að verða til þess að opna betur augu löggjafans fyrir því, að þetta er ekki réttasta og eðlilegasta leiðin til þess að fá menn til að hætta að svíkja skatt. Hér er verið að reyna að taka menn í eitt skipti, og þeir, sem bezt vita, hversu mikið öryggisleysi hefur verið í skattalöggjöf þjóðarinnar undanfarin ár, þeir munu sjálfsagt margir ekki bíta á þá nýju beitu, sem hér er látin út. Ég hygg, að því miður hafi allt umtal um þetta mál gert okkur meira ógagn en frv. sjálft kann að geta vegið upp aftur, þó að það verði að lögum. Ég mun greiða atkv. með frv., en alveg sérstaklega til þess, að menn nú fái þó a. m. k. að reyna, að þessi stóradómsaðferð, sem var hér viðurkennd á 17. öld. sé ekki til þess fallin að koma hinni sjúku skattalöggjöf í það horf, sem hún á að vera.



Herra forseti. Ég mun ekki ræða mjög um þetta mál, en vil þó segja um það nokkur orð, um leið og það verður afgr. frá Alþ. Ástæðan til þess, að ég sé ekki, að það þýði að ræða um málið verulega, er sú, að það er vitað að um málið er samið í því formi, sem það liggur fyrir. Ég vil þá fyrst og fremst segja það við hv. þm. Barð., að þessar fullyrðingar hans, sem maður sér ekki ástæðu til að svara að jafnaði, um stefnu flokka, í þessu tilfelli Framsfl., - það sem hann sagði um það, er vitanlega misskilningur á því, sem er sjónarmið Framsfl. í landsmálum. Framsfl. hefur ekkert á móti því, að menn séu vel efnum búnir, og hefur aldrei haft. Hann mun hvergi geta fundið það í stefnu Framsfl., að hann hafi neitt á móti því. Hins vegar hefur Framsfl. ímugust á vissum tegundum stórrekstrar, sem hann álítur, að geti haft hættuleg áhrif á þjóðfélagið og valdið röskun, sem því er skaðleg. Ég skal ekki fara inn á þetta nánar, því að það er vitanlega ekki rétt að blanda almennum umr. um stefnur flokka inn í þetta mál. En ég vil segja það um eignakönnunarmálið, að það, sem hv. þm. var að finna að þessu frv., að þeim aðfinnslum getur hann fyrst og fremst beint gegn sínum eigin flokki, því að þetta er fyrst og fremst mál Sjálfstfl. Ef honum finnst ekki farið nægilega vel með innistæðueigendur í bönkum, þá getur hann beint geiri sínum þangað, en ekki til Framsfl. Það er alveg satt, að samkv. þessu frv., ef það verður að lögum, þá eru ýmsir menn, sem eiga peninga í bönkum, ekki vel settir, og það er verr að þeim búið en ýmsum öðrum, því að þetta frv. er fyrst og fremst hagstætt þeim, sem hafa stórrekstur, stórbyggingar og miklar vörubirgðir, og það er vitað mál, að þessir menn hafa aldrei haft fé í bönkum, heldur hafa þeir að jafnaði notað rekstrarfé bankanna - það fé, sem almenningur hefur lagt til með því að leggja það inn í sparisjóð. Ég veit, að ég þarf ekki að skýra það fyrir þessari hv. d., að þessir aðilar hljóta að vera bezt varðir samkvæmt þessu frv., og ég mun ekki sjá ástæðu til þess að fara inn á skýringar um þessi atriði, en ef því verður mótmælt, þá mun ég sjá mér fært að rökstyðja það þannig, að erfitt verði að hrekja með rökum. Það er vitað mál, eins og ég sagði áðan, að um þetta mál er samið. Það var talsvert mikið deilumál í þeim samningum, sem fram fóru milli flekkanna um stjórn og málefnasamning, og það var eitt af þeim málum, sem var sett að skilyrði, að yrði leyst á þann hátt, sem fyrir liggur. Ég hef alltaf verið á móti því, að málið yrði leyst á þann hátt, sem hér er gert. Ég hef meira að segja reynt, eftir að samið var um málið, að koma því til vegar, að málinu yrði frestað og það afgr. á einn eða annan hátt síðar, en þess var heldur ekki kostur að koma því til vegar, enda hefði það sjálfsagt kostað samstarfsslit, þar sem um málíð var samið. Ástæðan til þess, að ég er málinu mótfallinn eins og það er afgr., er sú, sem ég skal nú skýra að nokkru. Í fyrsta lagi eru þær ástæður, sem ég færði fram í upphafi máls míns, um það atriði, hverjum þetta frv., ef að l. verður, kemur fyrst og fremst niður á. Ég álít, að það sé gert of auðvelt fyrir ýmsa menn, sem eiga eignir sínar í fasteignum, byggingum eða vörubirgðum og stórrekstri, að sleppa fram hjá ákvæðum frv., ef að l. verður. Það má segja, að það sé auðvelt fyrir fleiri, því að það leiðir af hlutarins eðli, að með því að afgreiða málið á þennan hátt - með þeim frestunum, sem ákveðið er í frv. - þá er einnig flestum gert mögulegt að sleppa. Og það er rétt, sem hv. þm. Barð. tók fram, að það er ekki mikils árangurs að vænta af þessu máli í framkvæmd. Ég held, að árangurinn af þessu máli í framkvæmd verði fyrst og fremst sá, að valda röskun og glundroða nú á þessu tímabili, sem fresturinn verður gerður, og það er auðsætt, að það verður aldrei hægt að framkvæma eignakönnun með því að gefa frest fyrir fram. Nú er eignakönnun sama og rannsókn, og það mundi þykja einkennileg aðferð hjá þeim, sem ætlaði sér að rannsaka mál, ef hann gæfi út tilkynningu um það með þriggja mánaða fyrirvara, hvernig hann ætlaði að fara að því að framkvæma könnun. Það er hætt við því, að þetta valdi mikilli hræðslu og röskun hjá þeim aðilum og mönnum, sem ekki eru það útsmognir, ef svo má segja, að hafa lag á því að sjá leiðir til þess að komast fram hjá l., og þeir munu sjá ýmsar leiðir til þess að koma peningum sínum í eitthvað annað, sem er þjóðinni mjög skaðlegt og hættulegt. Ég á hins vegar von á því, að með því að gefa þennan frest muni þetta fara svo, að það verði sáralítið keypt af skuldabréfum. Upphaflega var það tilgangurinn með þessu frv. að ná lausu fé, sem lægi falið, og fá það sem veltufé til framkvæmda fyrir ríkissjóð og að öðru leyti til að nýbyggja atvinnuvegina. En ég á von á því, að það komi lítið inn af þessum peningum. Hver sæmilega glöggur maður sér, að með þessum fresti er raunverulega boðið upp á aðrar leiðir, sem eru óhafandi fyrir þjóðfélagið, - ég ætla ekki að nefna þær, en þær eru svo margar, að það getur ekki farið fram hjá nema fáum mönnum að sjá þær. Það er mjög hætt við því, að fjármagnið, sem fólkið er hrætt um, leiti inn á þessar leiðir og þetta tímabil verði eitt mesta röskunar- og óreiðutímabil í okkar fjármálum. - Ég hef alltaf talið og tel enn, að það hefði átt að fara þá leið að skipta um seðla, - það hefur oft verið gert og er sérstaklega auðvelt nú. Það mætti t. d. strax á morgun skipta um seðla fyrirvaralaust, og það mætti eftir örfáa daga kalla inn öll skuldabréf og kanna þau. Þetta er fyrsta og mikilvægasta atriðið í sambandi við eignakönnun. Það er talið, að það muni vera 70–80 millj. kr. falið í peningum hjá hinum og þessum, sem ekki er nauðsynlegt að hafa í umferð, og þó er ekki auðvelt að segja um, hvað peningaveltan hefur aukizt mikið með eðlilegum hætti. En þetta var hægt að fá upplýst með því að láta einhvern morguninn, þegar minnst varði, fara fram rannsókn á þessu atriði. Skráning bréfa mátti líka fara fram fyrirvaralaust. Með þessu móti voru fengin fram tvö mikilsverð atriði. En jafnframt mátti líka á eftir láta fara fram strangt eftirlit með vörubirgðum og vörutalningu og rannsókn á fasteignum, því að það er vitað mál, að þar hafa ýmsir fest peninga sína, eftir því sem menn álíta, og án þess að þar hafi öll kurl komið til grafar við skattaframtal. Með þessu móti, einkanlega að framkvæma tvö fyrstu atriðin fyrirvaralaust, þá var þetta búið. Með þessu mætti vara fólkið, sem annars verður hrætt og notar þennan þriggja mánaða frest og gerir margvíslegar ráðstafanir, - með því að losa það við þessa hræðslu og gera málið hreint. Ég hef alltaf talið ófært að gefa mönnum þennan frest. Og það er víst, að menn grípa til margvíslegra ráða. Ég held, að það sé mjög illa farið, og reynslan mun sanna það, að ekki var farin sú leið, að ákveðið væri, hvernig mæta ætti skattsvikum. Láta svo eignakönnun fara fram og ljúka á skammri stundu. Þá var þjóðfélagið laust við þær afleiðingar, sem ég annars tel, að eignakönnun þessi muni hafa í för með sér um leið, röskun og glundroða, jafnframt að það fari saman, að hún verði tilgangslaus. Þjóðfélagið mun verða mjög viðlíka nærri því markmiði að verða fjármálalega hreint þjóðfélag eins eftir og áður. Að lokum vil ég segja það, að ég hygg, að flestir okkar líti svo á, að ekki verði komizt hjá því innan stundar, og það ekki dregið of lengi, að gera ráðstafanir til þess að breyta okkar fjármálastefnu, - taka dýrtíðarmálin föstum tökum. Við sjáum, hvernig þingið hrekst undan þeim málum mánuð eftir mánuð um síðustu áramót. Hér hefur aðeins stefnt niður á við. Það hefur ekkert verið gert í þeim málum, þótt menn sjái fram á, að aðalframleiðsluvörur okkar seljast ekki á erlendum markaði nema fyrir 2/3 þess, sem við þurfum að fá fyrir þær. Ég hef alltaf litið svo á, að þau mál, sem greiða bæri úr, væru dýrtíðarmálin. Þau mál átti sannarlega að taka fyrir í sambandi við eignakönnunina. Við vitum sannarlega ekki of vel, á hvaða fjárhagsgrundvelli þjóðin stendur. Við vitum ekkert, hvaða röskun eignakönnun kann að valda hjá einstaklingunum. Eignakönnunin og lausn dýrtíðarmálanna áttu að fara saman. Síðan, þegar eftir eignakönnunina, lá fyrir, að þeir menn, sem komið hafði í ljós við eignakönnunina, að hafi stórfé aflögu, geri þjóðinni færara að leysa dýrtíðina. Og ég verð að segja, að þegar eignakönnuninni er lokið og dýrtíðarmálin óleyst, að þá gæti ég trúað því, að ríkisstjórnin teldi, að hún þyrfti verulegra fjárupphæða með, þegar leysa á dýrtíðarmálin. Það er tvímælalaust eðlilegast, að þessi tvö mál fari saman, af þeirri ástæðu, að vegna þeirra fórna, sem færa þarf, þegar breytt er um fjármálastefnu, verður að krefjast mikils fjármagns, og ætti þá fyrst og fremst að taka það þar, sem féð hefur safnazt fyrir. Og í annan stað er það ljóst mál, að fjármálastefna sú veldur röskun á efnahagnum, og því eðlilegt, að þetta fari saman. Ég skal svo ekki fjölyrða meir um þetta mál. Ég harma mjög, að málið skuli afgr. á þennan hátt, því eins og ég sagði áðan, mun það hafa mikla röskun og glundroða í för með sér, en árangur í þá átt að kynnast, hverjar eignir manna munu vera, lítill eða enginn, og þjóðin jafnnær um eignir, sem ætlazt var til að ná í með þessari eignakönnun.



Þar sem málið mun verða tekið fyrir og vísað til fjhn. að lokinni þessari umr., mun gefast þar tækifæri fyrir mig til að taka afstöðu til málsins og gera grein fyrir þeirri afstöðu. Ég álít, að málinu eigi að vísa aftur til ríkisstj., til þess að hún undirbúi og beri fram annað frv., betur undirbúið og sem betur nær tilgangi þeim, sem ætlazt er til, að það geri, og er réttlátara en þetta. Í Nd. hafa menn gert grein fyrir máli sínu, þar sem allir ekki aðeins tala um meinlega galla á frv., heldur einnig um stóra galla á því. Um þetta mál hefur verið rætt mikið í Nd., og var það hæstv. fjmrh., sem var formælandi ríkisstj. Ráðh. fór að skýra okkur frá þessum umr. Hann sagði okkur frá því, að andstaða frv. hefði haldið því fram við 1. umr., eins og hann sagði, að þeir, sem lagt hefðu fé í hús, mundu fara illa. En svo við 2. umr., að þeir mundu sleppa vel. Ráðherrann ætlast til, að við trúum þessu. Ég held, að ráðh. hafi farið illa úr þessari umr. Svo kemur hann til okkar og segir okkur frá þessu, og ekki rétt, að ég hygg. Ég býst við, að á það hafi verið bent, að verkamenn, sem komið hafa sér upp húseign, m. a. í eftirvinnu, verða gerðir skattskyldir og falli undir eignakönnun. Svo hefur enn fremur verið á það bent, sem er annað mál, að ýmsir menn, sem lagt hafa fram fé í fyrirtæki, fari alveg prýðilega út úr því. Ég hygg, að á móti því verði ekki mælt með rökum. Ráðh. sagði, að Sósfl. hefði áður haft áhuga á eignakönnun, en svo engan. Já, það er satt. Sósfl. hefur engan áhuga á svona eignakönnun, eins og hér er flutt í þessu frv. Mér fannst í einu orði sagt ræða hæstv. ráðh. þannig, að hún væri mælt fyrir þessu máli miklu frekar af skyldu en að hann hefði neitt fram að færa til þess að rökstyðja frv. neitt, sem benti til þess, að hann hefði nokkurn áhuga fyrir þessu frv., að það hefði verið gert frekar af vilja en mætti. Það er alveg rétt, að við sósíalistar viljum eignakönnun, sem framkvæmd yrði með öðrum hætti en hér er gert. Hitt er sönnu nær, að frv. sé flutt til þess að koma í veg fyrir, að eignakönnun fari fram. Það er alveg rétt, sem hv. þm. N-M. sagði, að réttara væri að kalla það lög um lögleg skattsvik heldur en lög um eignakönnun. Það er til að fyrirbyggja eignakönnun, sem þetta er flutt. Það er rétt hjá hæstv. ráðh., þegar hann fer að bera málið saman við stríðsgróðabrask hjá Dönum og Norðmönnum, að áraskið er ákaflega líkt. Gróðabrask er alltaf tekið af þjóðinni. Ráðh. sagði, að tilgangur frv. byggði á, að framvegis yrðu viðhöfð rétt framtöl. Þeir, sem bezta aðstöðu hafa til að fela eignir sínar, þurfa ekki að óttast mjög um afkomu sína þrátt fyrir þetta frv. Það verður rætt um það síðar. Andinn hjá hæstv. ráðh. kom mjög greinilega fram, þar sem hann var að tala um það, hvernig frv. komi við menn, sem eiga smáfé á sparisjóðsbók, og hina, sem eiga miklar eignir. Allur almenningur, sem á fé á sparisjóðsbók, er stimplaður skattsvikarar eða verða að kaupa bréfin, og þetta gildir um þá, sem eiga smærri og stærri upphæðir.

dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Það eru tvö mál, sem ég hef áhuga fyrir og ekki eru komin frá n. Annað þeirra flutti ég skömmu eftir jól í vetur, um breyt. á vatnsveitul. fyrir Reykjavík, og varð að samkomulagi hér á deildarfundi að láta þessi l. bíða, þar til sæist um afdrif frv. um opinbera aðstoð við vatnsveitur. Nú er það frv. að vísu komið til einnar umr. í Nd., en mér skilst, að ekki sé öruggt um framgang þess máls. Frv. varðandi Reykjavík er hins vegar þess eðlis, að það getur naumast staðið í mönnum að samþykkja það hér, og hefur bæjarstjórn og bæjarráð Reykjavíkur eindregið mælt með framgangi málsins. Nú er ekki þörf á þessu, ef hitt málið nær fram að ganga, en þar sem ekki er víst, að svo verði, en komið að þinglokum, vil ég biðja þá n., sem hefur það til meðferðar, að afgreiða það frá sér til 2. umr. í kvöld, þannig að það gæti gengið til Nd. og hún afgr. málið, ef hitt málið nær ekki fram að ganga, í samræmi við það, sem lofað var af hálfu þessarar n. í vetur, og ég hefði ekki sætt mig við stöðvun málsins, ef það loforð hefði ekki verið gefið. Nú blasir sá möguleiki við, að hitt málið kunni að stöðvast, og vil ég þá, að nm. standi við loforð sín að afgreiða málið. Annars vildi ég beina til forseta, að hann taki málið til afgreiðslu í d. nefndarlaust. Hitt málið, sem ég vildi minnast á, er frv. um breyt. á l. um embættisbústaði héraðsdómara. Það var komið til n. fyrir mjög skömmu, og mér er ljóst, að ef n. krefst þess, á hún rétt á að athuga það lengur. En málið hefur gengið fram ágreiningslaust í Nd., og væri ég þakklátur, ef menn treysta sér til að gefa d. kost á að taka afstöðu til þess, en játa þó, að n. hefur haft svo skamman tíma, að ekki er hægt að ásaka hana fyrir vanrækslu.

Forseti (ÞÞ) : Út af ræðu hæstv. utanrrh. skal ég upplýsa, að form. allshn. hafði boðað fund kl. 5, en ekki hefur verið unnt að halda þann fund vegna starfa í þessari d. Hins vegar skal ég koma þessum boðum til hans eins fljótt og unnt er.



Herra forseti. Það er einnig utan dagskrár. Í byrjun þessa þ. flutti ég fyrirspurn um það, hvað gerzt hefði í stjórnarskrármálinu, en við því fékkst aldrei svar. Nú er komið að þinglausnum, og það er samningsbundið hjá hinni nýju ríkisstj. að leysa stjórnarskrármálið eins fljótt og verða má. Mér er ekki kunnugt um, að neinar slíkar ráðstafanir hafi verið gerðar, og vil ég spyrja, hvað ríkisstj. hyggst að gera til þess að hraða aðgerðum í stjórnarskrármálinu, sem hefur dregizt, áður en þessu þ. lýkur.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Þetta mál heyrir að vísu undir forsrh., en þar sem hér eru ekki aðrir ráðh. en ég einn, skal ég svara þessu eftir beztu getu. Ég get skýrt hv. þd. frá því, að undirbúningur er hafinn um skipun nýrrar stjórnarskrárnefndar, sem komi í stað þeirra tveggja, sem starfað hafa að undanförnu, en það fyrirkomulag virtist of þungt í vöfum og ekki bera árangur. Ég geri ráð fyrir, að þessi till. komi fram, áður en langt um líður, ef samkomulag næst um hana, en annars er ég ekki reiðubúinn að gefa svör, af því að mér hefur ekki verið gefið færi á að bera mig saman við aðra.



Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, að málið sé þó á leiðinni og till. frá ríkisstj. komi áður en lýkur.

Fjmrh. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Þetta frv. á þskj. 780, um breyt. á l. um að reisa nýjar síldarverksmiðjur, er nú dálítið hjáróma við l. um byggingu síldarverksmiðja yfir höfuð. Og ég sé nú ekki, að með því sé svo mikill sigur unninn hjá þeim, sem hafa barið þetta mál í gegn þannig, eins og það liggur nú fyrir, eftir að felldar hafa verið brtt., sem áttu fullan rétt á sér, við afgreiðslu þessa máls. Við 2. umr. þessa máls hér í hv. d. var felld brtt. frá hv. 1. þm. Reykv. og önnur brtt. frá hv. 1. landsk. Báðar áttu fullan rétt á sér, og hefði átt að samþykkja aðra hvora. Hv. d. hefði sýnt þessu máli miklu meiri sóma með því að samþykkja þær brtt. en með því að afgreiða það eins og það er nú. Það er í sjálfu sér tilgangslítið að samþykkja hér á Alþ. l. um, að reisa skuli á einhverju ári síldarverksmiðju, án þess að á nokkurn hátt hafi verið séð fyrir því að fá fé til þess að gera það. Ég verð nú að segja það, að mér finnst alveg nægilega mikið fyrir hjá ríkisstj. af ýmiss konar samþykktum frá hv. Alþ., sem þó hafa verið gerðar þannig, að þeim hefur fylgt heimild til lántöku eða því um líkt, en er þó ekki kostur þrátt fyrir það að koma í framkvæmd, vegna þess að peningana skortir til þess, þó að ekki sé verið að bæta þar við á þennan hátt. Ég er þó ekki að bera brigður á það, að þetta mál eigi rétt á sér og það geti verið hyggilegt spor að reisa síldarverksmiðju sunnan Langaness, eins og hér er komizt að orði, en ég álít, að hv. Alþ. eigi við afgreiðslu þeirra mála að taka fullt tillit til alls þess, sem gera þarf, til að vaka yfir því, sem skrifað er á pappírinn um, að skuli gert, og það er þá einkanlega að athuga þann fjárhagslega grundvöll, sem þarf að vera fyrir því, að svona stór fyrirtæki komist á fót. Við erum búnir að fá allátakanlega reynslu um það hér í þessu landi, hvað það getur kostað að byggja síldarverksmiðju, og satt að segja hefði maður getað vænzt þess, að hv. d. hefði verið svo minnug þeirra umr., sem hér hafa farið fram um þann kostnað, sem öllum ofbýður, bæði á síldarverksmiðjunni á Siglufirði og á Skagaströnd - nægilega minnugir þess til þess að afgreiða svona mál með einhverjum ríkari fjárhagslegri forsendum. en hv. d. hefur gert. Nú veit ég það, að brtt. líkar þeim, sem hafa verið felldar, mundu annaðhvort verða felldar aftur eða þær yrðu til þess, að frv. yrði sent aftur til hv. Nd., og gæti það þá ef til vill orðið til þess, að það dagaði uppi. Ég hirði ekki um að vera þess valdandi að svo fari. En ég vil taka það fram um fjárhagshlið málsins, sem reyndar allir hv. þm. hljóta að gera sér ljóst, að því aðeins er hægt að fara út í svona framkvæmdir, að það sé unnt peninganna vegna. Nú, við skulum segja, að það komi að því á síðari stigum þessa máls, að þingið geri ráðstafanir til þess, ef þetta frv. verður að l., sem ég geri ráð fyrir: Ég hef lýst því hér yfir, að ég vil ekki verða til þess að tefja þetta mál eða torvelda það með því að bera fram brtt., sem gæti orðið til þess, að málið færi til hv. Nd. Þegar frv. er afgr. hér og orðið að l., er sjálfsagt að láta fara fram athugun og rannsókn á því, og yrði það hvort sem er fyrsta sporið í þessu máli. En hitt veit ég, að hv. þm. ætlast alls ekki til, að byggingarframkvæmdir hefjist á árinu 1948, án þess að séð sé fyrir sérstöku fé í því efni, enda væri það gagnslítið, þó að til þess væri ætlazt, því að ríkisstj. hefði ekki tök á því að hefja þær framkvæmdir, svo að neinu næmi, og yrði slíkt ekki nema málamyndaframkvæmdir nema því aðeins, að nægilegt lánsfé væri tryggt til þess að koma verksmiðjunni upp. Ég taldi rétt að lýsa yfir þessu nú, eins og ég hef nú talið fram, þó að það í raun réttri leiði allt af sjálfu sér, þegar málið er afgr. á þann veg, sem hér horfir við. Ég geri ekki ráð fyrir, að undirbúningur og athugun á þessu máli þurfi að kosta stórfé, svo að út í það sé ekki unnt að fara án frekari aðgerða af þingsins hálfu. En hitt er, eins og ég áður hef lýst, verkefni, sem hlýtur að verða háð því, að aflað hafi verið fjár fyrst til þeirra framkvæmda. Fyrr getur enginn ætlazt til, að því verði hrundið í framkvæmd, svo að neinu verulegu nemi. Ég hef séð opinberar raddir um það, að menn líta á þetta þannig á sumum stöðum, að með því bara að samþykkja þetta frv., þá sé stór sigur unninn í þessu máli. Og stjórn síldarbræðsluverksmiðjanna hefur í því sambandi verið borin sökum um það a.ð hafa viljað spilla fyrir málinu. Ég vil lýsa því yfir, að ég lít alls ekki þannig á afstöðu stjórnar síldarbræðslunnar. Ef sú athugun og sú rannsókn, sem fram verður látin fara, leiðir í ljós, að það verði áframhaldandi talið hyggilegt að reisa þessa verksmiðju, þá hlýtur af því að leiða, að Alþ. geri sína skyldu - hvaða ríkisstj., sem þá verður - og sjái fyrir því fé, sem þarf til þess að koma verkinu í framkvæmd.

Frsm. meiri hl. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. fjmrh. fyrir það, sem hann hefur lýst yfir hér. Það er í raun og veru nákvæmlega í samræmi við það, sem hefur verið gert af meiri hl. sjútvn. í málinu. Hæstv. fjmrh. sagðist ekki hirða um að verða til þess, að málið þyrfti að fara héðan úr hv. d. til hv. Nd., og það er einmitt það, sem n. vildi heldur ekki gera, að setja málið í þá hættu, og þá einnig með tilliti til þess, að nú erum við að ganga frá frv. til l. um fjárhagsráð, sem verður ekki gengið fram hjá. Og að sjálfsögðu verður þetta ekki sett á fjárl. 1947 eða 1948. Ég vil í sambandi við ummæli hæstv. fjmrh. um það, að það hefði verið sagt, að stjórn síldarverksmiðjanna hefði viljað spilla fyrir þessu máli, taka fram, að þá hugmynd höfum við ekki fengið í sjútvn. um afstöðu þeirrar stjórnar. Meiri hl. stjórnar síldarverksmiðjanna mætti á fundi í sjútvn., og urðum við ekki varir við neina andúð frá hennar hálfu á þessu máli. Hún lagði fram gögn um það, sem hún taldi fjárhagslegan tilkostnað og því um líkt, og það kom engin andúð fram hjá henni í garð málsins. Ég lagði mesta áherzlu á það í málinu, að tæknilegur undirbúningur yrði hafinn og að sú rannsókn verði látin fara fram, sem hæstv. ráðh. gat um, og t. d. leitað tilboða um kaup á vélum og síðan verði ekki gerðar neinar framkvæmdir fyrr en bæði ríkisstj. og ef til vill Alþ. getur sjálft tekið frekari ákvörðun um þetta mál. Ég sé ekki, að beri mikið á milli n. og hæstv. fjmrh. Ég sætti mig fullkomlega við, að ekki verði ráðizt í meiri framkvæmdir en að reynt verði á sem skynsamlegastan hátt að hefja undirbúning, þegar fært er, svo að málið geti orðið sem allra bezt undirbúið.

Frsm. (Ásmundur Sigurðsson) : Herra forseti. Þetta frv. var flutt um miðjan febr. og afgr. til hv. Nd., og þaðan er það nú aftur komið með dálitlum breyt. Í frv., eins og það var afgr. héðan úr d., var ákveðið í 7. gr., að landbrh. sé heimilt að fengnum till. yfirdýralæknis að láta flytja inn loðdýr og reka loðdýrabú á kostnað ríkisins til þess að ala upp fyrsta flokks loðdýr til undaneldis og kynbóta. Þessi ákvæði hefur Nd. fellt niður, og er það vissulega allmikil breyt. Enn fremur hefur hún bætt inn nýrri 7. gr., þar sem svo er kveðið á, að loðdýraræktarráðunauturinn skuli annast eyðingu villiminka og annarra loðdýra, sem sloppið hafa úr haldi. Skal hann hafa samvinnu við sýslunefndir, eftir því sem nánar er ákveðið í reglugerð. Nú hefur landbn. þessarar hv. d. tekið málið til athugunar á ný og rætt þessar breyt. við stjórn Loðdýraræktarfélags Íslands, og eftir það varð það að samkomulagi að flytja ekki brtt. til þess að stofna málinu ekki í hættu, en mæla með samþ. þess. N. flytur nú 2 brtt., sem eru aðeins formsbreyt., að 8. gr. falli brott og 10 gr. orðist svo - þessi brtt. er skrifleg, og vil ég með leyfi hæstv. forseta lesa hana upp: „Þá er l. þessi hafa hlotið staðfestingu, skal fella meginmál þeirra ásamt meginmáli l. nr. 94 1940 inn í l. nr. 38 1937, að slepptum II. kafla síðarnefndra l., sem numinn er úr gildi með l. frá 1947 um Ræktunarsjóð Íslands, og gefa þau út svo breytt.“ Þessi till. komi í stað 10. gr., sem verður 9. gr. Fleira sé ég ekki ástæðu til að taka fram. Ég hef lýst þessari afstöðu n., að hún leggur til, að þessar brtt. verði samþ., því að þær eru aðeins eðlileg formsbreyt., og frv. verði að öðru leyti samþ. eins og það kom frá Nd.

Frsm. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Eins og hér hefur verið skýrt frá við 1. umr. og grg. þessa frv. ber með sér, er það samið og flutt að tilhlutan félmrn. Það er fyrst og fremst fram borið til þess að samræma lög um óskilgetin börn þeim ákvæðum, sem nú eru í l. um tryggingar, enn fremur um leið að taka til endurskoðunar nokkur atriði, sem ekki snerta tryggingar, og breyta sumum þessara eldri ákvæða eða fella niður. Í þriðja lagi eru í þessu frv. ákvæði, sem sérstaklega eru við það miðuð, að skapazt hefur ástand í landinu vegna veru herliðsins, sem nauðsynlegt er að setja lagaákvæði um. Ég sé ekki ástæðu til að tefja hv. d. með því að ræða þessi atriði í löngu máli, en þó skal ég benda á örfá atriði, sem eru markverðustu nýjungarnar og skipta verulegu máli. Það er þá fyrst viðvíkjandi 3. gr. Eins og síðari málsgr. hennar ber með sér, eru settar ákveðnar reglur barnsmóður til hagræðis til að bera fram sannanir fyrir faðerni, sem dómstólunum er skylt að taka til greina, en þau ákvæði eru, að ef foreldrar hafa búið saman tiltekinn tíma fyrir barnsburð, er það talin nægileg sönnun fyrir faðerni ef annað sannast ekki. Í 10. gr. er breytt greiðslufyrirkomulagi barnsmeðlaga, og er það eðlilegt hagræði fyrir barnsmóðurina, og 12. gr. er einnig miðuð við það að samræmast lögum um almannatryggingar. Eins og dm. vita er það ákvæði nú í l., að barnsmóðir getur snúið sér til dvalarsveitar og fengið meðlagsgreiðslu þar, en nú er þessi skylda hér með lögð á almannatryggingarnar, og móðirin snýr sér til þeirra. Enn fremur eru í 13. og 14. gr. ákvæði, sem snerta sérstaklega viðhorfið, sem skapazt hefur vegna dvalar erlends herliðs í landinu, óskilgetin börn hermannanna hér. Um þetta eru settar tvær meginreglur. Í fyrsta lagi (samkv. 13. gr.), að ef faðerni er sannað, eru ákvæði þar, sem veita móðurinni það hagræði að eiga kröfu á úrskurði íslenzks stjórnarvalds um meðlagið, og síðan getur hún notað þann úrskurð til að fá greitt samkvæmt honum, sem henni væri ella illkleift, þar sem hermennirnir eru ekki undir íslenzkri dómsögu. 14. gr. fjallar hins vegar um það, er vafi leikur á faðerninu, og eru þar ákvæði, sem eru allmikil nýjung í lögum hér, en nýjungin er sú, að ef móðir getur frammi fyrir dómara fært líkur fyrir faðerni barnsins, sem hann telur eða metur nægilega sterkar, þá er dómaranum heimilt að veita móðurinni rétt til að staðfesta framburð sinn með eiði, og ber að taka það gilt sem sönnun frá hennar hendi. Nú, í 16. gr. eru einnig ákvæði varðandi tryggingar. Samkv. l. nr. 46 frá 1921 hvílir sú skylda á barnsföður að greiða kostnað við framfærslu barnsmóður tiltekinn tíma fyrir fæðingu. Nú á Tryggingastofnun ríkisins að greiða mæðrum tilteknar fjárupphæðir vegna fæðingar og meðgöngutíma, en vegna þess að þær bætur eru misjafnar eftir því, hvort mæðurnar stunda atvinnu innan heimila eða utan, er jafnframt ákveðið í þessari gr., að barnsfaðir á að greiða barnsmóður nokkra upphæð til viðbótar, ef hún fær lægri upphæðina frá tryggingastofnuninni, sem bætur fyrir meðgöngu-tíma og barnsburð, en það er í því tilfelli, að hún vinni á heimilinu samkvæmt ákvæðum í tryggingalöggjöfinni. Þá er enn fremur smávægileg breyting í 19. gr., að barnaverndarnefnd kemur í stað valdsmanns í gömlu lögunum frá 1921. Ég held, að þessi grg. fyrir þeim nýjungum, sem í frv. felast, verði að nægja af minni hendi. Eins og ég sagði í upphafi, eru þessar breyt. aðallega gerðar til að samræma þessi lög tryggingalöggjöfinni, en jafnframt að sníða annmarka af gömlu lögunum, og í þriðja lagi eru svo ákvæði í sambandi við það sérstaka tilfelli, að útlendir hermenn eiga hér allmikið af óskilgetnum börnum. Ég held, að frv. sé yfirleitt til bóta, og nm. eru sammála um að mæla með því. Þó hefur einn nm. áskilið sér rétt til að koma fram með brtt., ef ég man rétt.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. með fyrirvara, og er sá fyrirvari miðaður við það, sem nú skal greina : Í 11. gr. eru ákvæði um það, að ef meðlagsskyldur faðir óskilgetins barns deyr, þá skuli greiða úr dánarbúinu meðlag með barninu til 16 ára aldurs. Það meðlag má ekki vera lægra en barnalífeyrirsamkv. l. um almannatryggingar og ekki hærra en barnið fengi, ef það væri arftækt. Þó má gera undantekningu frá þessu, ef ekkja barnsföður situr í óskiptu búi og valdsmaður ákveður annað með rökstuddum úrskurði. Þess utan er einnig sagt í þessari grein, að deyi óskilgetið barn, áður en eytt er fé því, sem greitt hefur verið með því úrdánarbúi föður þess, komi það fé, sem óeytt er, til skipta milli erfingja hans. Ég tel, að þessi gr. sé algerlega óþörf og röng, og legg ég til, að hún. verði felld. Samkv. 27. gr. tryggingalaganna fær barnsmóðir barnalífeyri, er þannig stendur á, frá Tryggingastofnun ríkisins samkvæmt úrskurði, og það jafnt þótt þessi gr. verði felld. Þó að barnsfaðir deyi áður en barnið er 16 ára, er hægt að gera kröfu í dánarbúið samkvæmt l. frá 1921, sem nú á að afnema. Það er því aðeins verið að tryggja tryggingastofnuninni féð, en ekki barninu. Það fær aldrei þetta fé til uppeldis, heldur tryggingastofnunin. Ég skal koma með dæmi. Hugsum okkur, að maður félli frá konu og fjórum börnum þeirra og ætti hússkrokk, sem metinn væri á 100 þús. kr., og ekki aðrar eignir. Ekkjan yrði þá að borga út 10 þús. kr. eindagaskuld úr búinu, ef maður hennar hefði átt barn, sem væri ekki arftækt en meðlagsskylt. Þessar 10 þús. kr. gengju þá til Tryggingastofnunar ríkisins á kostnað ekkjunnar. Þetta vilja meðnm. mínir ekki taka með í reikninginn. Fulltrúar sósíalista og Alþfl. í n. virðast meta hér meira rétt tryggingastofnunarinnar en ekkjunnar. Ef faðirinn hefði átt 50 þús. kr. og eitt barn, þá hefði ekkjan orðið að borga út 8 þús. kr., og ef hann hefði látið eftir sig 50 þús. kr. og 4 börn, hefði ekkjan samt orðið að snara út 5000 kr. Þetta er ranglátt, og mun ég bera fram skriflega brtt. um, að gr. falli niður. Einnig mun ég bera fram aðra brtt. við 17. gr. Þar segir, að barnaverndarnefnd sé jafnan heimilt að úrskurða, að óskilgetið barn, sem er í fóstri, skuli vera kyrrt hjá fósturforeldri, ef þar fari vel um það, enda þótt sá, sem foreldraráð hefur yfir barninu, kalli eftir því. Ég hef aldrei viljað viðurkenna vald neinna nefnda yfir foreldrunum í þessum lagabálkum, og skal ég ekki eyða tíma í að deila nú um það atriði hér, en þetta er aðeins í framhaldi af minni stefnu. Það verður svo að fara um það sem fara vill, en ég legg afar mikla áherzlu á, að 11. gr. verði felld. Ég mun þó ekki greiða atkv. á móti frv., þó að hún verði ekki felld, því að það er síðar hægt að taka upp baráttuna fyrir smælingjunum í þessu sambandi, en ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því, að hv. dm. samþykki þessa grein.

Forseti: Mér hafa borizt hér tvær skriflegar brtt. frá hv. þm. Barð. Þessar tillögur eru bæði skriflegar og of seint fram komnar, og þarf því að leita tvöfaldra afbrigða fyrir þeim.

Frsm. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Það er viðvíkjandi þessum brtt. Ég held að till. um að fella 17. gr. sé nú mjög vafasöm, því að það kemur ákaflega oft í ljós, að eftir að ung börn hafa dvalizt hjá fósturforeldrum nokkurn tíma, þá veldur það oft óeðlilegri röskun í lífi barnsins og fósturforeldranna að taka það burtu. Ég get því ekki mælt með þeirri brtt. Ég viðurkenni, að lífið er svo margbreytilegt, að ýmis tilvik geta valdið því, að óeðlilegt er, að foreldrar geti tekið barn sitt úr fóstri, enda er ekki komið í veg fyrir það, þó að 17. gr. verði lögfest. Hitt er fullvíst, að oft er mörgum illa við að taka ungbörn úr löngu fóstri, og því tel ég rétt, að þessi heimild verði í l. fyrir barnaverndarnefnd, ef foreldrar hafa ekki haft tök á að sinna uppeldi barns. En það eru þó sérstaklega ákvæðin í 11. gr., sem ég vildi segja nokkur orð um. Ég var ekki á fundi allan tímann, er þetta mál var rætt í n., en ég þekki nokkuð inn á slík lagaákvæði, vegna þess að ég hef verið fulltrúi bæjarfógetans í Reykjavík og dómari hér um skeið og haft með mörg þau mál að gera, sem þessi löggjöf fjallar um, og ég þarf því minni tíma til að átta mig á þessari brtt. og málinu í heild en ella hefði verið. Ég hef ekki gert neinn fyrirvara um atkvgr., en ég held satt að segja, að hv. þm. Barð. hafi mjög mikið til síns máls í því atriði, að fella beri þessa gr. Og ástæðan er sú, að við getum sett okkur í þau spor, er þannig stendur á, að giftur maður á óskilgetið barn, áður en eða eftir að hann kvænist. Hann sér um meðlagsgreiðsluna, á meðan hann er á lífi, án þess að það komi beint við fjölskyldulífið, og því fylgir lítill sársauki, það fer eftir atvikum. Og því er það ef til vill vanhugsað í 11. gr. að ákveða, að er faðir fellur frá, sé það eitt af fyrstu verkunum, sem ekkjan þarf að standa í, að taka við kröfum vegna óskilgetins barns eiginmanns hennar. Þetta er atriði, sem ekki er hægt að komast hjá að taka til greina og hugleiða, enda er það rétt, sem hv. þm. Barð. tók fram, og það dæmi, sem hann tók, rétt valið. Það getur verið óþægilegt fyrir konur að þurfa að greiða 10 þús. kr. Og við vitum, að við höfum löggjöf, sem heimilar eftirlifandi maka að sitja í óskiptu búi, þannig að hann þarf ekki að svara út arfi, og getur verið, að það komi ákaflega óþægilega við hinn eftirlifandi maka, sem þarf að sjá um framfæri barna, að svara út verulegum fjárhæðum. Með því að þurfa að svara út þessari fjárhæð sérstaklega til meðlags með óskilgetnu barni þá er í raun og veru sá réttur, sem l. um það heimila, skertur. Ég held þess vegna, að þetta tvennt séu nokkuð veigamikil atriði og svo í þriðja lagi, að það er dálítið óeðlileg reikningsfærsla að þurfa að reikna allt meðlagið fyrir fram og svara því öllu út í einu og síðan, ef barnið fellur frá, að fara að gera kröfu um að fá það fé endurgreitt einhvern tíma síðar sem einhvers konar orlof eftir þetta óskilgetna barn. Þetta er allt saman held ég öðruvísi en mannlegast er að hafa það í þessu máli, því að eðlilegast er það, að ekkjan fái tækifæri til þess að gleyma því, sem skeð hefur, eftir lát mannsins - hún ætti helzt ekki að þurfa að verða fyrir óþægindum af þessari framfærslu. Ég fékk ekki tækifæri til þess að athuga þetta gaumgæfilega, en ég held, að það væri mjög athugandi hvort ekki ætti að fella þessa gr. niður. Og þó að ég skrifaði undir þetta fyrirvaralaust, mun ég greiða atkv. með því, að hún verði felld niður, vegna þess að ég tel það eðlilegast, og ég tel fyrir mitt leyti mestu varða að hafa það, sem ég tel réttast vera í þessu máli.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Str. fyrir þessar undirtektir, sem hann hefur tekið til málsins, og þann skilning, sem hann hefur lagt í þetta, og ég vænti þess, að aðrir hv. þm. fylgi hans fordæmi og felli þessa gr. Það er meginatriðið, að það er verið að taka frá búinu og greiða inn í tryggingarnar. Það má kannske segja, að þetta hafi verið eðlilegra eftir eldri l. eða þar sem um er að ræða sveitarfélög. En sá grundvöllur er fallinn burt, þess vegna á þetta að falla niður. Það er kannske eins með 17. gr., það má deila um hana fram og til baka. En mér er meira áhugamál, að 11. gr. sé felld niður, og vænti ég þess, að brtt. mín um það verði samþ.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Ástæðan til þess að ég óskaði eftir því, að þessi brtt. yrði ekki samþ., var sú, að þótt ég vildi styðja meira tónlistarstarfsemina en verið hefur, var ég búinn að ganga svo mikinn jafnvægisgang á milli manna og fá þetta samkomulag um frv., að ég áleit, að ef farið væri að koma nú með brtt. við frv., yrði það til þess að raska málinu. Það er enginn mælikvarði á það, hvort menn vilja styðja tónlistina, hvort menn greiða atkv. með till. eða ekki. Þar fyrir meina ég ekki, að hún sé flutt undir yfirskini, heldur vil benda á, að þótt till. verði felld, þarf það ekki að tákna það, að menn vilji ekki hækka styrkinn til tónlistarinnar, heldur stafar það af því, að menn vilja koma í veg fyrir, að þessu yrði skipt of smátt, í of margar deildir, til truflunar á meðferð málsins nú.

Frsm. (Hannibal Valdimarsson) : Herra forseti. N. hefur athugað þetta mál eins og það liggur fyrir frá hv. Nd. T frv. er nú gert ráð fyrir, að 40% af skemmtanaskattinum renni í rekstrarsjóð þjóðleikhússins og verði honum varið eftir l. um þjóðleikhús. en frv. til l. um þjóðleikhús hefur ekki hlotið afgreiðslu á þessu þingi. Þá er einnig gert ráð fyrir, að 50% renni til félagsheimilasjóðs og verði honum varið eftir því, sem mælt er fyrir í l. um félagsheimili, en það frv. hefur ekki heldur verið afgr. Og 10% af skemmtanaskattinum renni til lestrarfélaga og kennslukvikmynda. Breyt. frá gildandi 1. sem í þessu frv. felst, er einkanlega sú, að skemmtanaskattinum, sem til þessa hefur runnið til byggingar og rekstrar þjóðleikhússins að öðru leyti en þessi 10% til lestrarfélaga og kennslukvikmynda, skuli nú einnig varið til félagsheimila. Það er því hér um verulega breytingu að ræða, sem felst í frv. og það hafa komið ýmsar till. um það hvernig eigi að verja þessum skatti. Þetta hefur orðið niðurstaðan, að 2. gr., eins og hún er í frv. nú frá hv. Nd., ákveður, að l. um skemmtanaskattinn frá 1927 skuli falla inn í þessi l. um skemmtanaskatt, ef frv. verður að 1.. og heita l. um skemmtanaskatt, rekstrarsjóð þjóðleikhúss, félagsheimilasjóð o. fl. Breyt. n. er einungis út af því, að hún vill breyta nafni í þessu frv. eða l. frá 1927, og þess vegna leggur n. til að 2. gr., eins og hún er nú, falli niður en á eftir 3. gr. komi ný gr. svohljóðandi: „Þegar l. þessi hafa öðlazt staðfestingu, skal fella meginmál þeirra inn í l. nr. 56 1927 og gefa þau út svo breytt með fyrirsögninni: Lög um skemmtanaskatt, rekstrarsjóð þjóðleikhúss, félagsheimilasjóð o. fl.“ Það er sem sé engin efnisbreyting á frv. frá því, sem hv. Nd. lagði til. En n. þótti ekki fært að breyta l. frá 1927 öðruvísi en með því að ákveða í þessu frv. að prenta l. frá 1927 upp og fella þessa breytingu inn í meginmál þeirra. N. er sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. með þessum formsbreytingum, og tel ég ekki ástæðu til þess að fara um það fleiri orðum.



Herra forseti. Ég vil aðeins benda hv. dm. á, hve mikil sanngirni var í ræðu hv. 3. landsk. Hann lýsir því yfir, að þetta hús í Bíldudal eigi ekki að fá neitt af þessu fé, af því að það sé reist af Sjálfstfl. Og ég veit ekki, hvað er til þess að drepa mál yfirleitt, ef það er ekki svona framkoma eins og hjá þessum hv. þm. Annars hélt ég, að stjórnin hefði svo mikið fylgi, m. a. frá hv. 3. landsk., að það mundi ekki vera svo mikil hætta fyrir mál, sem hún beitti sér fyrir, þó að borin væri fram brtt. við það, og það þyrfti að fara til annarrar d., þannig að það væri þá í lífshættu.