Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frsm. menntmn. í þessu máli, hv. 8. landsk. þm., er eini maðurinn, að ég held, í þessari hv. d., sem hefur reynslu af því að starfa í úthlutunarnefnd listamannalauna og meira að segja alllanga reynslu. Hann er óhvikull og heils hugar stuðningsmaður hæstv. ríkisstj. Enginn mun geta vefengt það. Ekki var þó hægt að segja, að fagnaðarhljóð væri í framsöguræðu þm. í gær yfir hinu langþráða stjfrv. um listamannalaun. Hið eina, sem ég get heyrt, að hann teldi því til gildis, var, að skv. því ætti að kjósa úthlutunarn. launanna til fjögurra ára í stað eins árs í senn áður. Með því gæti fengizt meiri festa í úthlutunarstarfið. Það getur verið rétt, að þetta sé til bóta, en því aðeins þó, að ekki takist svo illa til með val í n., að þörf sé á að skipta strax um menn. Ég vil benda á, að aðalreglan, þegar kosið hefur verið í n. þessa á undanförnum árum, hefur verið að endurkjósa ár hvert og það virtist alls ekki koma þá að gagni. Lausn vandans er því varla fundin með þessu fjögurra ára kjörtímabili n., því er miður. Ég tel ólíklegt, að hv. 8. landsk. þm. hafi trú á því heldur, þótt hann teldi þetta til bóta til þess að segja eitthvað jákvætt um frv. Ég skrifaði undir nál. um frv. þetta með fyrirvara. Sá fyrirvari var vegna þess, að mér virðist frv. lítilmótlegt og óburðugt mjög. Ég hafði átt von á myndarlegu frv. af hendi hæstv. menntmrh., sem er listunnandi maður, en svo kemur þessi óburður. Á undanförnum árum og áratugum hefur úthlutun listamannalauna verið í miklu ófremdarástandi, eins og hv. frsm. n. talaði nokkuð um í gær. Allir virðast hafa verið óánægðir með ástandið í þessum efnum. Loks fól síðasta Alþ. ríkisstj. að láta undirbúa fyrir næsta reglulegt Alþ. löggjöf um úthlutun listamannalauna og hafa um það samráð við Bandalag ísl. listamanna. Ég legg áherzlu á það, að hæstv. ríkisstj. átti að undirbúa löggjöfina fyrir næsta reglulegt Alþ. Hvernig var við það staðið? Frv. þessu var fleygt inn á Alþ., þegar afgreiðsluös vegna væntanlegra þingslita var byrjuð, og við í seinni d. fáum það ekki til meðferðar, fyrr en í fullkomnum ótíma. Fyrsti og eini nefndarfundur í menntmn. var haldinn um það í fyrradag. Þetta eru vítaverð vinnubrögð af hendi hæstv. ríkisstj. Og niðurstaðan verður því sú, að enginn tími er til þess fyrir þm. að vinna að málinu, eins og þurft hefði og málið verðskuldaði, því að þetta er vissulega þýðingarmikið mál. Að byggja frv. upp með brtt. er ekki hægt, bæði vegna þess algera tímaleysis, sem þingið er komið í, og einnig vegna hins, - það vil ég taka fram - að uppistaða frv. er svo léleg, að hún tekur ekki á móti slíku ívafi, sem getur falizt í brtt. Það þyrfti að efna til nýrrar uppistöðu, setja upp vefinn allan að nýju, ef að gagni ætti að koma. Hvernig ætli hafi svo til tekizt með samráð það, sem Alþ. ætlaðist til, að haft yrði við Bandalag ísl. listamanna? Ég er því ekki kunnugur, en grunur er mér á, að það hafi ekki lánazt. Ræð ég það af raunalegum andvörpum af bandalagsins hálfu, sem heyrzt hafa í blöðum út af frv. Seinlætið hjá hæstv. ríkisstj. í þessu máli, samhliða flaustursbandbragði, finnst mér furðulegt og óafsakanlegt af því líka, að málið er búið að vera svo lengi á döfinni, það er búið að vera á döfinni í mörg ár. Og n. þær, sem úthlutað hafa listamannalaunum, hafa beðið um löggjöf til að fara eftir. Frv. hafa líka áður komið fram um löggjöf í þessum efnum, bæði á vegum ríkisstj. og frá einstökum þm. Á síðasta þingi var tveim frv. vísað til ríkisstj. hér úr þessari hv. d., frv., sem ég flutti um listlaunasjóð, og frv., sem hv. 5. þm. Reykn. flutti um þessi efni. Ég fullyrði það, að í báðum þeim frv. var miklu ýtarlegar tekið á efninu en gert er í þessu frv., og í þeim er a.m.k. hægt að fá uppistöðu í betri vef en er í vefstólnum hér, settur upp af hæstv. ríkisstj. Ég lít svo á, að það sé mjög misráðið, að Alþ. kjósi úthlutunarnefnd listlauna, eins og tíðkazt hefur og þetta frv. gerir enn ráð fyrir. Menn, sem stjórnmálaflokkar kjósa, verða jafnan kosnir eftir pólitískri afstöðu þeirra, og þeir líta á sig sem fulltrúa þeirra flokka, sem kjósa þá, þótt í listlaunanefnd sé kosið. Aðrir líta einnig á þá sem slíka, og margir ætlast beinlínis til þess, að þeir séu sér pólitískt hliðhollir. Engin trygging er fyrir því, að menn, sem stjórnmálaflokkar kjósa, séu að þekkingu, gáfum og smekk vel til þess hæfir að vera listdómendur, þó að þeir kunni að vera vel gerðir sem þm. Enn minni trygging er fyrir því, að 7 menn, sem 4 þingflokkar kjósa, hafi yfir að ráða forsvaranlegri þekkingu í öllum þeim listgreinum, sem þeir eiga að launa menn fyrir. Það er sannfæring mín, að þótt pólitík sé nauðsynleg og geti verið fullkomlega heiðarleg á sínu sviði, stjórnmálamenn geti verið fjötmenntaðir og fjölvitrir, eigi stjórnmálaflokkar ekki að velja listdómendur. Það er ekki á þeirra sviði. List og stjórnmál eiga ekki þannig suðu saman. Í frv. mínu, því, sem ég áðan nefndi um listlaunasjóð, lagði ég megináherzlu á þetta, lagði áherzlu á, að menningarstofnanir þjóðfélagsins, svo sem háskólinn og menntamálaráð; tilnefndu menn í úthlutun listlauna í hverri listgrein og hlutaðeigandi samtök listamanna í listgreinum tilnefndu fulltrúa fyrir sig, sem þó hefðu þar sjálfir ekki eigin hagsmuna að geta. Með því vildi ég tryggja, svo sem unnt væri, að óviðkomandi öfl, eins og flokkapólitík, væru ekki í listdómarasæti, en þekking aftur á móti, og listgreinum væri ekki ruglað saman. Skv. frv. því, sem hér er til umr., á Alþ. enn að kjósa listdómara. Í 2. gr. eru reglur um, hvernig listdómararnir skuli búa út kjörseðla og kjósa listamenn til launa. Allt er þar sem líkast því, sem gerist í pólitískri togstreitu. Í 3. gr. er að vísu svo ákveðið, að aðildarfélög Bandalags ísl. listamanna skuli eiga rétt til að tilnefna hvert um sig tvo fulltrúa til skrafs við n., sem Alþ. kýs, en ekki nema til skrafs. Gæti þá orðið haldinn rúmlega 20 manna fundur til umr. um úthlutun launanna. Mér er sem ég heyri kliðinn frá þeim fundi og sjái niðurstöður hans. Alger þagnarskylda á að vísu að vera um það, sem sagt er á þeim mannamótum. En þegar úthlutun er lokið, má þó hver segja frá því, sem hann sjálfur hefur sagt, en alls ekki, hvað aðrir hafa lagt til mála. Það þarf mikinn barnaskap til að halda, að hægt sé að skapa slíkan þagmælskuklúbb með löggjöf. Eða hverjum dettur það annars í alvöru í hug? En þetta eigum við nú að samþykkja og þetta á að vera ein af mikilsverðustu lausnum. Mig undrar ekki, þó að listamönnum finnist hálfpartinn, að hér sé verið að bjóða þeim upp á snuðferðir á fundi. En hvað sem þessu líður, vil ég ekki bregða fæti fyrir frv. Ég afsaka þá afstöðu mína með því, að engu er hægt um að þoka vegna þess tímaleysis, þeirrar tímaleysissjálfheldu, sem málið er komið í vegna þess, hve illa hefur verið að því staðið hjá hæstv. ríkisstj. Úthlutun listamannalauna má ekki falla niður. Einhverja ráðstöfun verður Alþ. þetta að gera um það, að þau falli ekki niður að þessu sinni. Frv., þótt meingallað sé, sekkur auðvitað ekki landinu, og máske verður það til þess, vegna meingalla sinna, að reka verulega eftir Alþ. á næstu árum að koma sómasamlegri og menningarlegri skipan á þessi málefni, og þá er kannske hægt að segja, að framlagning þess hafi ekki verið til ónýtis, en varla er gildi þess annað.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. 1. þm. Norðurl. e., að ég lét ekki í ljós neina sérstaka hrifningu yfir þessu frv., sem ég þó mælti með, eins og hann einnig gerir: Hann vitnaði í það, að ég hefði þó sérstaklega látið í ljós í minni framsöguræðu, að ég teldi þau ákvæði frv. til bóta, sem gera ráð fyrir því, að úthlutunarn. sé kosin til lengri tíma en verið hefur. Þetta var vegna þess, að af þeim kunnugleika, sem ég hef af þessum málum, vissi ég, að úthlutunarn. hafa aldrei talið sér fært að skapa neinar reglur um úthlutun eða verulegan ramma, þar sem þær bjuggust ekki við að starfa nema árið. Ég álít, að sú úthlutunarn., sem tekur við þessum málum undir lagaákvæði þessu, geti þetta miklu frekar. Hins vegar var það ekki rétt hjá hv. þm., að ég hefðil lýst því yfir, að úthlutunarmálin hefðu ætíð verið í ófremdarástandi. Hinu lýsti ég nokkuð, að listamenn sjálfir og vissir menn, sem telja sig vera þeirra málsvara, hefðu ætíð verið óánægðir eða látið óánægju í ljós eftir hverja úthlutun, hverjir sem hana höfðu haft með höndum. Þar með er alls ekki sagt, að ég telji, að þar hafi verið ófremdarástand, að því er snertir úthlutunina frá hendi úthlutunarn., hvorki þeirra n., sem ég hef starfað í eða annarra. Það er langt frá því, né heldur þegar listamenn sjálfir úthlutuðu og munu hafa orðið óánægðari á eftir en nokkurn tíma í annað skipti. Ég var ekki heldur að segja, að það hefði verið ófremdarástand á þessum málum, þegar Alþ. sjálft úthlutaði, heldur var ég að segja hitt, að það er ákaflega örðugt að gera þessa svokölluðu listamenn ánægða. Og ég efast um, að þeir verði gerðir ánægðir, hverjir svo sem fara með þessi mál. Hv. þm. vék að því, að það mundi ekki hafa verið höfð samvinna við Bandalag ísl. listamanna um flutning þessa frv. Honum hlýtur að hafa sézt yfir það, að í grg. frv. stendur, að það hafi verið höfð samvinna við bandalagið og því sent frv. til athugunar. Og bandalagið lýsti sig í aðalatriðum samþ. frv. Og til þeirrar n., sem hafði þetta mál með höndum, menntmn., kom ekkert erindi með ósk um breyt., hvorki frá bandalaginu né heldur einstökum deildum þess. Það kom aðeins eitt erindi, sem ég lýsti hér við framsögu í gær, þar sem látin var í ljós óánægja yfir því, að eitt félag, sem er utan bandalagsins, mundi ekki fá rétt til þess að senda þessa ráðuneytisfulltrúa á fund n., af því að þeir væru ekki í bandalaginu. En hin félögin eða þau, sem eru í bandalaginu, hafa ekki látið neitt frá sér fara til menntmn. Eitt félag hefur að vísu birt grg. í blöðum og ýmsar vangaveltur um þetta mál, en ekki þó tekið neina ákveðna afstöðu með frv. né heldur á móti því. Það var dálítið rætt um þetta frv. í menntmn., og ég lét þar í ljós þá skoðun mína, að ég væri ekki ánægður með öll ákvæði frv. Hv. 1. þm. Norðurl. e. gerði það einnig og hv. 5. þm. Reykn., sem ekki er hér mættur, lét einnig í ljós, að hann væri óánægður með ýmis ákvæði frv. Það er því alveg satt, að það var engin sérstök hrifning yfir frv. í n., þó að allir nm. væru þó á eitt sáttir, að rétt mundi vera, að frv. næði fram að ganga, þar sem þetta mál, úthlutunin, mundi lenda í miklum handaskolum, ef frv. yrði ekki samþ. á þessu þingi. Það er rétt að geta þess, að hér liggur fyrir brtt., sem ekki hefur enn verið mælt fyrir við þetta frv. Ég vil aðeins vekja athygli á því, að a-liður þeirrar brtt. er á þá leið að ákveða aukið fjárframlag til þessara mála á árinu 1968, og breyt. í sambandi við úthlutun. Ég tel ekki tímabært að taka afstöðu til þessa atriðis nú, þar sem fyrir liggur í grg. frá hæstv. menntmrh., að ríkisstj. hafi ákveðið að skipa n. til þess einmitt að athuga þessi atriði fyrir næsta þing og skila áliti. Þar af leiðandi tel ég ekki ástæðu til að samþ. þessa brtt., og um b-lið brtt. er einnig það að segja, að ég sé ekki ástæðu til að samþ. þann lið heldur, því að það er nú ekki ætlunin, að laun hækki á þessu ári og þar af leiðandi ekki tímabært að taka afstöðu til þess, hvort hækkanir verði á framlagi til listamanna eftirleiðis eða ekki. Treysti ég mér því ekki til að fylgja þessari brtt., hvorki a-lið né b-lið.



Herra forseti. Eins og hv. þm, hafa heyrt, ber okkur hv. 8. þm. landsk. ekki mikið á milli í þessu máli. Eins góður stjórnarstuðningsmaður og hann er, mundi hann hafa talað öðruvísi, ef hann hefði ekki talið þetta frv. vandræðagrip af hendi sinnar ágætu ríkisstj. Og ég verð nú að segja það, að eitt af því, sem mér þykir að undirbúningi hjá menntmrh., það er sjálfsagt ekki fjmrh., sem á neina sök í þessu máli, heldur mun sökin um slæman undirbúning vera hjá hæstv. menntmrh., er það, að mér þykir einmitt hafa vantað á hjá honum að hafa kvatt menn, sem hafa unnið að þessu máli í framkvæmd áður, til þess að vera með í því að semja þetta fram. Ég þóttist heyra það á öllum lotum, að hv. 8. landsk. hefði ekki komið nærri því að semja þetta frv., ekki verið til þess kvaddur, og þó hefur hann á undanförnum stjórnarárum þessarar hæstv. ríkisstj. setið fyrir hönd síns flokks í úthlutunarn. listamannalauna. Hann vildi mótmæla því, að hann hefði talið, að það hefði verið ófremdarástand á þessum málum þar að undanförnu, en sagan, sem hann sagði; fól nú í sér, að málin höfðu verið illa á vegi stödd. En til þess er vitanlega ekki ætlazt af honum, að hann kveði upp þann dóm í sínu nefndarstarfi, að það hafi verið slíkt ástand þá. Ég ætlast ekki til þess, en óbeint kom þetta fram í ræðu hans. M.a. sagði hann, að það hefði verið haft samstarf við Bandalag ísl. listamanna, enda væri sagt frá því í grg. frv. Ég taldi það nú ekki fyllstu sönnun fyrir því, að þetta samband hefði verið fullkomið; þó að það stæði í grg., og það, sem ég sagði áðan, var ekki rangt, því að ég sagði, að ég væri ekki kunnugur, hvort við þessu hefði verið orðið; en grunur væri mér á, að það hefði ekki lánazt þetta samband. Og ég sagðist ráða það af raunalegum andvörpum frá bandalagsins hálfu, sem heyrzt hefðu í blöðum, og ég vona, að einhver ykkar hafi orðið var við stunur, sem þar hafa komið fram, svo að þið vitið, að hér er farið rétt með af minni hálfu. Eitt af því, sem sýnir, hvað kastað hefur verið margvíslega höndum að þessu frv., er, að hér í 1. gr. segir, að n. skuli kosin af Sþ., 7 manna nefnd, en það er ekkert tilgreint, með hvaða hætti það skuli vera, hvort það skuli með hlutfallskosningu gert eða öðrum hætti. Slíkt mundi meiri hl. á þingi geta haft á valdi sínu í svona löggjöf. En reynt var að stoppa í þetta gat, að hnýta saman þráð þarna, með því að frsm. n. var falið, eins og hann gerði, að lýsa því yfir, að það væri meiningin, að hér yrði um hlutfallskosningu að ræða, því að ekki mátti breyta frv., svo mikið var tímahrakið, að ekki mátti laga það einu sinni í þessu efni, sem enginn ágreiningur gat verið um, og er þá reynt að hengja við það þessa yfirlýsingu. Ómynd er þetta í löggjöf. Að því er snertir þá samvinnu, sem við listamenn átti að hafa, má geta þess, að eitt félag, Myndlistafélagið, sem hefur í sínum hópi um þriðjung myndlistarmanna landsins, á ekki, samkv. 1., að hafa neinn rétt, og hefur því þó verið neitað um að ganga í Bandalag ísl. listamanna. Ekki gat það verið ætlun Alþ. og ekki eðlilegt, að löggjafinn bolaði því frá að mega hafa fulltrúa á skraffundinum, og úr þessu er ekki bætt með breyt. á í., því að tímahrakið leyfir það ekki, heldur er reynt að bæta úr því með yfirlýsingu, sem frsm. n. flutti. Og vonandi duga þær úrbætur, sem gefnar eru með þessum tveim yfirlýsingum, fyrir það, sem þau atriði snertir, en þetta er ekki að vinna, eins og vinna á að lagasetningu. Ég ætlaði nú ekki að gera þetta að umræðuefni, nema af því að hv. frsm. taldi, að samvinnan við listamennina mundi hafa verið í lagi, en hún hefur alls ekki verið í lagi, enda ekkert tillit tekið til þeirra, eins og ætti að vera í löggjöfinni og ætlazt hafði verið til.



Herra forseti. Á þskj. 502 skilar sjútvn. einróma áliti um breyt. á 1. nr. 4 frá 28. apríl 1966 um útflutningsgjöld af sjávarafurðum. Till. er einnig til breyt. frá n. um ákvæði til bráðabirgða skv. 2. gr. á sama þskj. Er till. um það, að útflutningsgjald af grásleppuhrognum skuli ekki greiða af framleiðslu ársins 1967. En bráðabirgðaákvæðið skv. frv. er um það að fella niður gjald af loðnumjöli og loðnulýsi vegna hins mikla verðfalls, sem orðið hefur á þessari útflutningsvöru. Að grásleppuhrognum er hér bætt við, kemur til af sömu ástæðu. Breyting á skiptingu útflutningsgjaldsins er einungis sú, að nú er gert ráð fyrir, að sjómannasamtökin fái sömu aðild að þessu gjaldi og Landssamband ísl. útvegsmanna hefur haft um árabil. Gjald þetta er nú 0.8% til Landssambands ísl. útvegsmanna, en lækkar niður í 0.79% af þessum sökum. Önnur deiling útflutningsgjaldsins breytist prósentvís á sama hátt, þar sem þessi nýi liður, 0.79% til sjómannasamtakanna, kemur inn til lækkunar á öllum öðrum gjöldum. Gengið er út frá því, að útflutningsgjaldið á yfirstandandi ári nemi 240–260 millj. kr. Er því hér um að ræða upphæð til sjómannasamtakanna, sem nemur um 2 millj. kr. Frv. þetta er flutt að tilhlutan hæstv. ríkisstj. í samræmi við yfirlýsingu hæstv. sjútvmrh. á síðasta Alþ. og hæstv. forsrh. í byrjun þings. Landssamband ísl. útvegsmanna fékk fyrst hlutdeild að útflutningsgjaldi til sinna félagslegu þarfa með 1. nr. 81 frá 1947. Síðan hefur þessu gjaldi verið við haldið, enda inna þessi samtök þjóðnýt störf af höndum í þágu útgerðarinnar. Þegar verðgrundvöllur vélbátanna er útreiknaður, mun vera gengið út frá því, að þetta gjald, svo og vátryggingagjöld til bátanna falli á útgerðina. Á sama hátt verður að ganga út frá því, að þetta gjald til sjómannasamtakanna falli raunverulega á hlut sjómanna. Hæstv. sjútvmrh. upplýsti hér í þessari þd. við 1. umr. málsins, að ekki hefur verið gengið endanlega frá skiptingu þessa gjalds, en aðilar, sem taldir eru eiga að fá þetta gjald, eru Sjómannasamband Íslands, Farmanna- og fiskimannasamband Íslands og Alþýðusamband Íslands. Þessi samtök eru öll landssamtök, sem vinna hvert á sínu sviði störf í þágu sjómannastéttarinnar. Allir, sem vinna að félagsstörfum, vita, hversu erfitt er að halda uppi félagsstarfi nema gegn fullri greiðslu til þeirra, sem að þessum störfum vinna. Sjálfboðastarf hefur fallið meira og meira niður. Landssambönd, sem fá gjald af sérfélögum innan sambandanna, eru enn verr á vegi stödd í þessum efnum heldur en sjálf félögin, sem að samböndunum standa. Sjútvn. hafa borizt mótmæli gegn samþykkt þessa gjalds frá Vinnuveitendasambandi Íslands, Landssambandi ísl. útvegsmanna og frá Vinnumálasambandi Sambands ísl. samvinnufélaga. Í sjálfu sér er ekki að undra, þótt slík mótmæli komi fram frá atvinnurekendasamtökum; en sjútvn, mælir samt með frv. með þeim breytingum, sem ég hef áður lýst. Segja má, að hér sé raunverulega um innheimtuaðferð að ræða. Tel ég ekki eftir, þótt ríkissjóði sé falin innheimta á raunverulegum félagsgjöldum sjómanna, ef svo má kalla þetta gjald, svo mörg gjöld verða a.m.k. atvinnurekendur að inna af hendi fyrir ríkissjóð, án þóknunar. Gjald það, sem hér um ræðir, samsvarar 300–400 kr. á hvern starfandi sjómann í landinu. Í mótmælum sínum bendir Vinnuveitendasambandið m. a. á. að það skapi hættulegt fordæmi, að gjöld til stéttarfélaga greiðist af opinberum styrkjum, eins og þeir segja orðrétt í mótmælum sínum. Stéttarsamband fiskiiðnaðarins ritar n. einnig bréf og fór þess á leit, að þeim samtökum yrði einnig úthlutað útflutningsgjaldi til félagslegra þarfa sinna. Þetta mál hefur hins vegar fleiri hliðar. Stefna sú, sem upp var tekin af hæstv. ríkisstj., að kjarasamningar spanna nú raunverulega yfir stærra svið en áður, hefur m. a. það í för með sér, að heildarsamtök eins og þau, sem hér um ræðir, hafa sýnt meiri skilning á margháttuðum vandamálum atvinnurekenda en áður var. Væntanlega á þetta eftir að breytast enn þá meir, þannig að slíkum samtökum, sem hér um ræðir, aukist skilningur á nauðsyn þess t.d., að tækninýjungar eru ekki einungis útgerðinni til góðs, heldur einnig þeim, sem að aflanum vinna. Mér hefur stundum fundizt, að sum verkalýðsfélög hugsi meir um aukna krónutölu, sem meðlimir þeirra fengju, heldur en raunverulegt gildi krónunnar eða það, sem lýtur að almennum þroska meðlimanna. Hér hefur pólitík að sjálfsögðu gripið inn í og síður en svo til bóta. Landssamtök þau, sem hér eiga hlut að máli, hafa sýnt, að slík samtök geta haft þroskandi áhrif á meðlimi sína og komið mörgu góðu til leiðar. Farmanna- og fiskimannasambandið hefur staðið að útgáfu myndarlegs sjómannablaðs, sjómannablaðsins Víkings, um 30 ára skeið. Ég nefni Dvalarheimili aldraðra sjómanna, eitt myndarlegasta dæmið og eflaust það, sem sjómannasamtökin hafa stórkostlegast tekizt á hendur, og rekið af myndarskap við sívaxandi vinsældir allra landsmanna. Herra forseti. Eins og kom fram í nál., eru allir nm. sammála um að mæla með þessu frv. og er þess því að vænta, að það fái afgreiðslu þessarar hv. þd.



Herra forseti. Að undanförnu hafa sjómenn á íslenzkum fiskiskipum notið þeirra skatthlunninda, að þeim hefur verið heimilað að draga frá skattskyldum tekjum sínum nokkurn kostnað vegna hlífðarfata. Efni þessa frv. er það, að þessi hlunnindi skuli einnig ná til farmanna og annarra sjómanna á íslenzkum skipum. Fjhn. hefur haft mál þetta til athugunar, og eins og nál., sem útbýtt hefur verið, ber með sér, leggur hún einróma til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Fjhn. d. hefur fjallað um frv. til l. um heimild handa ríkisstj. til þess að selja Kópavogskaupstað nýbýlalönd og hluta jarðarinnar Kópavogs og um eignarnámsheimild á ábúðarréttindum, sem borið var fram í Nd. á þskj. 266. Álit fjhn. er á þskj. 507, og leggur hún til einróma, að frv. verði samþ. Efni frv. er í megindráttum það, að ríkisstj. er heimilt að selja Kópavogskaupstað 7 nýbýlalönd, Ástún, Birkihlíð, Grænuhlíð, Lund, Meltungu, Snæland og Sæból, er stofnuð voru samkv. nýbyggðal. frá 1936 og Efstaland, sem stofnað var samkv. lögum um nýbyggð og endurbyggingar í sveitum frá 1947, svo og þann hluta jarðarinnar Kópavogs, sem heilbrmrn. hefur til umráða austan Hafnarfjarðarvegar. Í öðru lagi er bæjarstjórn Kópavogskaupstaðar heimilt að taka eignarnámi ábúðarréttindi í eignarlandi kaupstaðarins, ef nauðsyn krefur vegna skipulags. Rétt er að taka fram, að heilbr.- og félmn. Nd., sem fjallaði um málið, leitaði umsagnar nokkurra aðila, sem ætla mætti að vildu tjá sig um efni þess, og frá einum þeirra bárust mótmæli. Umsagna hefur verið leitað hjá fjórum aðilum, dómsmrn., Landnámi ríkisins og landbrn., og þessir aðilar telja eðlilegt, að Kópavogskaupstaður fái þetta land til umráða og eignar. Hins vegar hefur stjórnarnefnd ríkisspítalanna mótmælt efni frv. og þykir mér rétt að gera hv. d. grein fyrir samþykkt, sem stjórnarn. hefur sent, og er frá fundi hennar 3. apríl. „Stjórnarnefndin telur ekki koma til greina, að látið sé af hendi land ríkisspítalanna í Kópavogi, meðan skipulag landspítalalóðar hefur ekki verið ákveðið og geðveikrasjúkrahúsi ríkisins hefur ekki verið ákveðinn framtíðarstaður.“ Landlæknir hefur látið þeirri n. Nd., sem fjallaði um málið, í té þessa samþykkt. Hins vegar hefur umrædd n. í Nd., ekki talin ástæðu til að taka þessi mótmæli til greina og mun þá, að ég ætla, hafa í hyggju niðurlagsmálsgr. í 1. gr. frv., þar sem segir á þessa leið: „Þarfnist ríkið eða ríkisstofnanir byggingarlóða á landinu undir opinberar byggingar, skal því heimilt að kaupa þær og þá með sama verði hlutfallslega og Kópavogskaupstað var gert að greiða fyrir landið.“ Ég ætla, að með þessu ákvæði hafi Nd. þótt nægilega fyrir því séð, að ríkisspítalarnir eða heilbrigðisstofnanir aðrar gætu fengið þetta land, ef talið væri æskilegt að það yrði tekið undir slík mannvirki. Ég vildi, að d. væri kunnugt um þetta, en síðan vil ég að lokum árétta að n., sem er fjhn, þessarar d., mælir einróma með því, að frv. verði samþ. óbreytt. Að lokinni þessari umr. er lagt til, að málinu verði vísað til 3. umr.