Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm) : Mér hefur borizt í hendur svo hljóðandi bréf frá forseta Ed.: „Þorsteinn Þorsteinsson, 11. landsk. þm., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Að ráði dr. Halldórs Hansens yfirlæknis mun ég á morgun leggjast í sjúkrahús hér í bænum og dveljast þar 3–4 vikur til hvíldar og athugunar. Óska ég, með skírskotun til 144. gr. l. nr. 80 1942, um kosningar til Alþingis, að varamaður, Ingólfur Flygenring í Hafnarfirði, taki sæti mitt á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að kjörbréf þessa varaþingmanns verði tekið til rannsóknar á væntanlegum fundi sameinaðs Alþingis á morgun.“ Tekur nú frsm. hv. kjörbréfanefndar til máls.

Frsm. (Lárus Jóhannesson) : Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haldið fund og athugað kjörbréf 1. varaþm. Sjálfstfl., Ingólfs Flygenrings forstjóra. Hefur nefndin ekki fundið neitt athugavert við kjörbréf hans og leggur til, að það verði samþykkt.

Flm. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Eftir að ýtarlegar umræður höfðu farið fram á síðasta ári milli fulltrúa frá flugmálastjórninni og landssíma Íslands um þetta verk, loftskeytastengurnar á Melunum og brottflutning þeirra, flutti ég þáltill. hér á Alþ. á þskj. 648 um þetta mál og rökstuddi ýtarlega þörf þess að nema brott þennan farartálma fyrir flugvélar. Sú till. varð ekki útrædd, en samþ. var á fjárlögum heimild fyrir ríkisstj. til að framkvæma þetta verk, og var það því sama sem samþ. þáltill. og þingvilji fékkst látinn í ljós. Nú hefur ekkert verið aðhafzt, svo að ég viti, og farartálminn sá sami og áður. Um þá hættu geta þeir bezt dæmt, sem við flugmál eru riðnir. Sumir hafa snúið sér til flugmálastjórnarinnar hvað eftir annað, og sumir hafa skrifað í blöðin um þetta mál hvað eftir annað, og sá maður, sem fer með yfirstjórn þessara mála og ætti að vera þeim bezt kunnugur, flugvallastjóri, hefur haft þau orð um þetta, að hættan væri ægileg. Ég hygg, að varla verði kveðið fastar að orði. Og ég ætla, að sá maður ætti að hafa þá þekkingu í þessum efnum, að hans orð verði að nokkru metin. Mér virðist grípa menn mikill uggur og kviði, þegar eitthvað bjátar á fyrir flugvélum ekki síður en þegar eitthvað hendir skip. En það er stundum eins og það ríki eitthvert sinnuleysi í því efni að nema brott þá farartálma, sem slysum geta valdið, og það jafnvel eftir að slys hefur orðið. Nú er það svo, að sýnt var fram á á síðasta þingi, að þörf væri skjótra ráðstafana. Síðan þetta gerðist, hefur önnur ástæða komið fram varðandi flugumferðina, sem herðir enn meir á því, að ekki sé hafður slíkur farartálmi við inn- eða útflug af vellinum, og það er bygging stefnuvitans á Seltjarnarnesi. Fyrir nokkrum mánuðum var þessi stefnuviti byggður og er orðinn nothæfur, en hann á að gera það nokkurn veginn öruggt, að flugvélar geti nálgazt Reykjavíkurflugvöll í svo að segja hvað dimmu veðri sem er. En stefnuvitinn einn út af fyrir sig er ekki nægilegur. Til þess að af honum verði full not er nú til á vellinum sérstakur ljósaútbúnaður á þeirri flugbraut, sem liggur oftast nær næst við að nota, og hún mun vera hér kölluð suðaustur-flugbrautin, en heitir 1–4 á tæknimáli flugþjónustunnar. Þessi útbúnaður er þannig, að stefnuvitinn á að vera leiðbeinandi um öruggt flug að vellinum, en síðan, þegar komið er niður í hæfilega hæð, eiga hin sterku ljós, sem hafa verið sett á flugbrautina 1–4, - sem auðveldast er og fljótlegast að nota með aðstoð stefnuvitans á Seltjarnarnesi, af því að sú stefna liggur beint inn á þessa flugbraut, og aðfljúgandi vélar geta þá sparað þann tíma, sem annars færi í hringflug til að ná inn á þessa braut, - þessi sterku ljós eiga að taka við og leiðbeina flugvélunum við lendingu. En sá mikli kostnaður, sem flugmálin hafa tekið á sig til þess að koma upp þessum stefnuvita og þessum sérstaka ljósaútbúnaði, hefur enn sem komið er ekki komið að notum nema að litlu leyti, vegna þess að þegar myrkur er á annað borð, þarf flugvélin að komast í mikinn námunda við flugvöllinn til að hafa fullt gagn af þessum ljósum, sem hér hafa verið sett upp sérstaklega til leiðbeininga við dimmviðrislendingar, en þá baga loftskeytastengurnar. Hættan af þeim ónýtir því umræddar öryggisráðstafanir. Einn af okkar elztu og reyndustu flugmönnum hefur sagt mér, að það sé tæplega hægt að hafa gagn af þessum ljósum án þess að lækka sig niður í tæp 400 fet, en þá kemur það til greina, að þegar ekkert sést á annað borð, þar til ljósin verða sýnileg á vellinum, þá nægir það ekki af öryggisástæðum, þótt stefnuvitinn sýni rétta stefnu, vegna þess að það er vitanlegt að hér eru þessar háu stengur, sem skaga langt upp í loftið, og það er ekki vogandi að dómi reyndra flugmanna að lækka sig svo mikið, að þeir geti haft gagn af lendingarljósunum. - Þetta er það, sem hér bætist við til að rökstyðja þá nauðsyn, sem fyrir er til að nema í burtu stengurnar, sem eru réttnefndur farartálmi og hann mjög hættulegur fyrir flugið. Ég þykist vita, að ég sé ekki að segja þeim, sem með þessi mál fara, neitt af því, sem þeir viti ekki, en ég hef hér viljað fram telja þær ástæður fyrir þörf þessa máls, sem hinir reyndustu meðal flugmanna okkar hafa sagt mér, og á ég þar við flugstjórana Þorstein Jónsson og Jóhannes Snorrason, auk þess sem allir flugmenn álíta stengurnar stórhættulegar, og hefur formaður flugráðs farið eins sterkum orðum um þessa hættu og ég tel að hægt sé. Nú hef ég vakið máls á þessu enn, til þess að hæstv. ríkisstj. noti þá heimild, sem Alþ. hefur þegar veitt henni, til þess að nema stengurnar burtu. Það er gefinn hlutur, að þegar samþ. er heimild til handa ríkisstj. um verklega framkvæmd, þótt hún sé á 22. gr., þá er þar með samþykkt goldin til, að einhverju fé verði varið til að framkvæma verkið, og það er enginn, sem ætlast til, að ríkisstj. geri það á eigin kostnað. Mér er það mikið áhugamál, að endir verði bundinn á þetta mál, og vil taka fram, að ég lagði talsvert mikla vinnu í að láta gera rannsókn á því þann stutta tíma, sem ég fór með flugmálin. Þátt í þeirri rannsókn tóku bæði aðilar frá landssímanum og flugráði, og niðurstaða þessara aðila varð sú, að stengurnar væru óþarfar, þar sem þær væru, og hættulegt að hafa þær þar vegna flugsins. Það, sem þá stóð á, var að fá samþykki Alþ. fyrir, að í verkið væri lagt, og tel ég, að hún sé nú fengin með afgreiðslu síðustu fjárl. - Ég veit ekki, hvort ástæða er til að óska eftir að þessari till. verði vísað til n., þ. e. fjvn., eins og málið er vaxið. Alþ. hefur samþ. í fjárl. að ríkisstj. hafi heimild til að láta framkvæma þetta verk og till. sú, sem ég flyt hér nú, er aðeins til þess að skora á hæstv. ríkisstj. að nota þessa heimild. Ég ætla, að ég þurfi ekki að benda á, hvað fyrir gæti komið, ef stengurnar verða látnar vera við flugvöllinn ár eftir ár, og er þakkarvert meðan ekkert óhapp kemur fyrir. Það er því mjög íhugunarvert að bjóða ekki hættunni heim lengur með því að hafa stengurnar á þessum stað. Ég hef t. d. spurt Þorstein Jónsson flugstjóra, sem er manna fróðastur um flugmál, hvort hann viti til þess, að sams konar farartálmi sé við nokkurn flugvöll, þar sem hann hefur farið um, og svaraði hann því afdráttarlaust neitandi. Ég skal svo ekki orðlengja um þetta frekar. Það kemur væntanlega í ljós, ef hæstv. ríkisstj. lætur sig málið skipta, af hvaða ástæðum heimildin hefur ekki verið notuð, en þótt gott sé að fá það upplýst, álít ég enn betra og legg mikla áherzlu á, að brottflutningi loftskeytastanganna á Melunum verði ekki lengur skotið á frest.



Herra forseti. Hv. þm. Vestm. er manna bezt kunnugt um það, að heimild á 22. gr. fjárl. er engin fjárveiting, og þess er ekki að dyljast, að ríkissjóður hefur ekki til þessa séð sér fært að leggja fram þá peninga, sem til flutningsins þarf. Skal ég ekki fara frekar út í það, en geri ráð fyrir, að hæstv. fjmrh. geri nánari grein fyrir því. Ég vil hins vegar fara nokkrum orðum um málið, vegna þess að mér skilst á hv. þm., að hann telji að hér væri um mikið sinnuleysi að ræða af hendi ríkisstj. eða þess ráðh., sem fer með þessi mál. Það eru allir sammála um, að nauðsynlegt sé að fjarlægja þessar stengur og koma þeim fyrir annars staðar. - Þetta mál kom fyrst til umr. árið 1947, er þáverandi flugmrh. fór fram á það í bréfi til póst- og símamálastjóra, að stengurnar yrðu fjarlægðar. Vorið 1949 hóf svo flugráð á ný máls á þessu, og áður höfðu verið haldnir margir fundir um það, eins og hv. þm. Vestm. tók fram. Hinn 7. febr. 1950 var boðað til fundar hjá þáverandi póst- og símamrh., Jóni Pálmasyni, og árangurinn af fundinum varð sá, að samþ. var að skipa n. til að athuga um flutning eða lækkun loftskeytastanganna. Þessi n. hefur verið að störfum síðan, og má kannske segja, að það hafi tekið hana óþarflega langan tíma að senda sitt álit, en mér barst í hendur álitsgerð hennar þann 21. okt. s. l. Hún er í stuttu máli þess efnis, að Rjúpnahæð sé eini staðurinn, sem eigi að flytja stengurnar á, ef til flutnings þeirra komi, og er áætlaður kostnaður við verkið 790 þús. krónur. N. gerir að sjálfsögðu engar aðrar till., enda mun þetta hafa verið það verkefni, sem henni var ætlað. Jafnframt þessu nál. bárust mér í hendur till. póst- og símamálastjóra þess efnis, að landssíminn mundi vilja taka að sér að kosta og sjá um flutning á stöngunum, ef sendararnir á Rjúpnahæð verði yfirfærðir til landssímans sem hans eign, og ef tveggja ára leiga af Rjúpnahæð, 200 þús. krónur, renni til hans til þess að standa straum af kostnaði við verkið, og verði það þá unnið svo fljótt sem unnt er, ef veður og önnur skilyrði leyfa. Þetta kostar þá ríkið beint um 400 þús. króna, og mundi landssíminn þá greiða afganginn, með því móti að þessar vélar á Rjúpnahæð yfirfærist sem hans eign. Þessar till., sem mér bárust 21. okt., eru nú í athugun, og verður því flýtt eins og hægt er að komast að endanlegri niðurstöðu, sem leitt gæti til þess, að flutningur stanganna kæmist í framkvæmd. Ég er þess mjög hvetjandi, að þetta geti orðið, en málið stendur svona, og ég kann ef til vill síðar að geta gefið hv. þm. nánari upplýsingar um þetta, áður en mjög langur tími er liðinn.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Ég vil hér minna á, að þegar fjárl. voru afgr. s. l. vor, var það tekið fram fyrir hönd ríkisstj., að ætlunin væri að keppa að því af allri orku að afgreiða greiðsluhallalaus fjárl. og komast þannig yfir árið. Enn fremur var því lýst yfir í sambandi við þær heimildir, sem samþ. voru, að um framkvæmd nokkurra þeirra hlyti að fara eftir því, hvernig horfur væru á, að þetta gæti tekizt, og þar á meðal var þessi heimild, sem hv. þm. gerði að umtalsefni. Nú er skemmst frá því að segja, eins og hv. þm. er kunnugt, að flest hefur gengið lakar en ráð var fyrir gert, og er afkoma ríkissjóðs þannig, að ekki er hugsanlegt, að hann geti utan fjárl. lagt fram þá fjárhæð á þessu ári, sem þarf til þess að leysa þetta mál. Ríkissjóður mun ekki hafa tekjur til að greiða öll þau gjöld, sem á fjárl. eru, hvað þá heldur að hægt sé að bæta ofan á slíkum stórútgjöldum sem hér um ræðir. Það verður þess vegna að leita annarra ráða um greiðslu kostnaðar við þessa framkvæmd. Nú hefur það komið í ljós við upplýsingar hæstv. flugmrh., að hann hefur aðeins fengið álit um það, hvernig heppilegast sé að afgreiða málið, og skilst mér, að hann ætli að gera till. um það og styðjast þar við álitsgerðina. Í því sambandi vil ég taka fram, að mér finnst eðlilegast, að sú till., sem hér liggur fyrir, fari til hv. fjvn., því að það verður að ákveða fé til þessara framkvæmda á fjárl., ef þingvilji er fyrir málinu, en þýðingarlaust að setja það á aukafjárveitingar. Þar koma þá til athugunar till. hæstv. flugmrh. um lausn málsins, sem sennilega koma alveg á næstunni. - Ég vil undirstrika, að mér sýnist eðlilegt, að kostnaður sá, sem flugmálastjórnin kann að taka á sig við flutning stanganna, komi á þá fjárveitingu, sem veitt er til framkvæmda flugmálanna á 20. gr. og veitt er í einu lagi, þannig að það er á valdi flugmálastjórnarinnar, hvernig henni er varið. Ég vil ekki á nokkurn hátt draga úr nauðsyn þess að koma málinu í framkvæmd, en vil aðeins undirstrika, að Alþ. verður að ráða fram úr því, á hvern hátt kostnaðurinn verður greiddur, og það er ekki gert með því að samþ. heimildir, þegar þannig gengur, að ekkert fé er afgangs til að notfæra sér slíkar heimildir. Við verðum heldur að horfast í augu við þetta mál í heild og breyta þá fjárlfrv. þannig, að þetta geti átt sér stað, ef ekki er hægt að taka af því fé, sem ætlað er til flugmálanna á 20. gr., sem mér sýnist að ætti að vera mögulegt, þar sem mér skildist á hæstv. flugmrh., að það þyrfti ekki nema um 200 þús. krónur í 2 ár til þess að koma málinu í framkvæmd. - Þá vil ég minnast á það, af því að það hefur komið fram dálítil óþolinmæði hjá hv. þm. Vestm. um lausn þessa máls og hann hefur lýst því réttilega, hversu sérfræðingar á sviði flugmála, flugumferðarstjórar og flugvallastjóri ríkisins telja hættuna ægilega af loftskeytastöngunum fyrir flugið, að mér finnst það dálítið einkennilegt, að flugráð skuli ekki hafa tekið upp í sínar till. neitt um þetta mál, sem það gerir um hvernig fénu skuli varið á 20. gr. á hverju ári, og það hefði getað raðað þessu inn í framkvæmdaröðina fyrr en gert hefur verið, því að alltaf hefur eitthvert fé verið veitt til nýrra flugframkvæmda á hverju ári. En höfuðatriðið er að fá sem fyrst lausn á þessu máli, og mér sýnist nú hilla undir hana í till. hæstv. flugmrh. og því, sem hann sagði um málið. Ég vil því leggja til, að þessari þáltill. verði vísað til fjvn.

Flm. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Mér er ánægja af að heyra álit hæstv. flugmrh. á því, að hann telur mikla nauðsyn á því að fá stengurnar fluttar, en ég er ekki eins ánægður með yfirlýsingu hæstv. fjmrh. um það, að ekki sé hugsanlegt að eyða 400 þús. kr. í þessu skyni. Það held ég að sé of sterkt til orða tekið, því að slíkt verður að fara eftir því, hvað mikið kann að vera í húfi. Það er að sjálfsögðu rétt hjá hæstv. fjmrh., að það getur vel verið, að flugráð hafi ekki skarað eins í þessu máli og nauðsynlegt hefur verið og ekki í samræmi við þær yfirlýsingar, sem það hefur gefið á nauðsyn þessa verks, en það er ég ekki maður til að dæma um. Ég vil í sambandi við störf þeirrar n., sem skipuð var að tilhlutun fyrrv. símamálaráðh., JPálm, og minni, er ég var í sæti fjmrh., til þess að athuga þetta mál, aðeins koma að því, að hér ber eitthvað á milli mála. Hæstv. flugmrh. upplýsti, að hann hefði hinn 21. okt. fyrst fengið í hendur þetta álit, og eftir því að dæma hefði það ekki átt að liggja fyrir fyrr en nú í haust. Það rétta er, að álitsgerðin er dags. 24. febr. 1950 og þá undirskrifuð af fulltrúum flugráðs og landssímans. Þess vegna hlýtur hún að hafa legið í ráðun., þegar hæstv. flugmrh. tók við þessum störfum, og hafi hann ekki séð hana fyrr en 21. okt., þá hefur hún ekki verið tekin fram eða hann ekki spurt eftir henni. Það er því ekki tilfellið, að n. hafi verið eins lengi að störfum og hæstv. ráðh. gaf í skyn. Hún skilaði fljótt og vel áliti sínu hinn 24. febr. þ. á. Ég vildi láta þetta koma fram, því að ég tel ekki þörf á því og ekki rétt að n. liggi undir því ámæli, að hún hafi dólað við störf sín. Ég er mjög ánægður yfir því, að hæstv. flugmrh. sé þess hvetjandi að málið verði sem fyrst leyst, og ég orka ekki að reisa rönd við því, að málið fari til fjvn. Ég vænti þess, að hv. fjvn. taki vel á þessu máli, og þó að ég ráði engu um það, hvort eigi að „korta“ framlög til flugvalla, vil ég benda á, að framlög til flugvallagerðar og til viðhalds flugvalla eru sízt of mikil. Það eru sífelldar kröfur um að láta flugvélar lenda víðs vegar úti um land, þar sem viðunandi lendingarskilyrði eru, og það eiga sér stað stórkostlegir flutningar loftleiðis á vörum á ýmsum stöðum á landinu, sem ekki hafa nein veruleg skilyrði fyrir öryggisflugþjónustuna. Þess vegna er mjög varasamt að skerða framlög til flugmálanna, sem á að verja til öryggisþjónustunnar og til að koma upp lýsingu til að leiðbeina flugvélum, sem lenda eða „taka af“ sem kallað er. Og þess vegna er mjög varasamt að skerða um of framlög til flugmálanna, að svo miklu leyti sem þeim er varið til þess að auka öryggið við flugþjónustuna og koma upp lýsingum til leiðbeiningar fyrir flugvélar. Ég held - þó að ekki sé rétt að blanda því um of inn í þetta mál -, að hraðinn í þeim efnum að þenja út viðkomustaðakerfið fyrir flugvélar hér víðs vegar um landið sé svo mikill, að öryggisráðstafanirnar í sambandi við flugþjónustuna séu ekki í samræmi við það. Þetta segi ég til ábendingar fyrir þá, sem ráða yfir flugmálunum, og tel þetta mjög athyglisvert atriði. Það er svo hjá öðrum þjóðum, að það þarf að uppfylla alveg viss skilyrði í sambandi við flugvelli og slíkt, áður en flugvellir eða lendingarstaðir eru taldir viðkomuhæfir fyrir flugvélar. Ég er hræddur um, því miður, að í þessu efni séum við hér á landi nokkuð langt á eftir. Það er kannske eðlilegt, af því að hér eru flugsamgöngurnar miklu meir á byrjunarstigi heldur en annars staðar víða. En það má gjalda varhuga við því að nema um of við neglur sér fjárveitingar, sem ætlaðar eru til þess að bæta skilyrðin við flugið og auka öryggið á flugvöllunum. Ég held, að það verði aldrei of mikil áherzla lögð á það - og því vil ég beina sérstaklega til hæstv. flugmrh. til góðrar athugunar -, ég held, að aldrei verði of mikil áherzla lögð á það að hafa sem beztar öryggisráðstafanir á þeim stöðum, þar sem flugvélum er ætlað að koma við. En það er vitað um leið, að allar slíkar ráðstafanir kosta einhver fjárframlög. En þau fjárframlög eru þó harla lítilfjörleg í samanburði við það, sem í húfi er, þegar fólk er flutt hér í tugþúsundatali yfir árið víðs vegar út um landið í flugvélum. Og ef ég þekki hugarfar hv. alþm. rétt hvað snertir það að hlaupa undir bagga og varna slysum, þá held ég, að hæstv. ríkisstjórn væri alveg óhætt að treysta hinu háa Alþ. í því, að það yrði ekki eftir talið, að nokkru ríflegra fé væri veitt til flugvallaendurbóta og flugvallaöryggis heldur en nú hefur átt sér stað. Mér finnst sérstök ástæða til að taka þetta fram út af þeirri ábendingu, sem kom fram hjá hæstv. fjmrh., sem mér virtist gefa í skyn, að hann sæi helzt þá leið í þessu að taka fé í þennan kostnað af framlagi til annars kostnaðar við flugmálin. En það er dálítið sérstaklega ástatt í þessu máli, þar sem þessi stofnun, landssíminn, er annars vegar, sem á stengurnar og húsið, sem er á svipuðum stað og þær. Og þá er nokkuð eðlilegt, að flugráð hafi ekki sjálft viljað standa undir öllum kostnaði í þessum efnum. Annars veit ég ekki fyllilega um þeirra „mótiv“. En mér finnst svona af sjónhendingu mega skilja þetta þannig, að þar sem landssíminn er annars vegar og verið er að ræða um að nema burt það, sem er hans eign og hann hefur ekki not fyrir, en hann hefur annars staðar innréttingar á öðrum stað, sem hann getur notað og notar, þá sé ekki nema eðlilegt, að þeir, sem hafa fjárreiður flugmálanna með höndum og þurfa að taka fé til þeirra, vilji ekki taka af því fé, sem þeir hafa, til þess, sem þeim virðist vera ríkisins verk að gera. Hér er um að ræða framkvæmd til slysavarna, til að forða - ja, við vitum ekki hverjum, en það má segja öllum almenningi frá slysum. Hvað voru það margir tugir þúsunda, sem fluttir voru í lofti hér á síðasta ári? Talan er svo geysileg, að maður trúir henni varla. Það var eitthvað upp undir 50 þús. manns, sem hafði verið flutt það ár með flugvélum hér á landi. Og langflest af því fólki var flutt einmitt hér um Reykjavíkurflugvöllinn. - Þegar á þetta er litið, þessa geysilegu umferð, og í annan stað á hitt, hver hætta getur stafað frá þessum stöngum, þá verð ég að segja það, að mér finnst það vera undarlegt, ef það þarf að kosta að fella niður eitthvað af nauðsynlegum framkvæmdum öðrum fyrir flugmálin, þó þessi hætta verði numin í burtu.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Ég er alveg sammála hv. þm. Vestm. um það, að öryggisráðstafanir í flugmálunum eigi að sitja fyrir öðru í þeim efnum. Og þann stutta tíma, sem ég hef haft með þessi mál að gera í ríkisstj., hef ég fylgt þeirri stefnu og hvatt flugráð til að gera tillögur, sem miðaðar væru við það. Þess vegna held ég, að það hefði verið skynsamlegra að vera búinn að verja einhverju af fé, sem varið hefur verið til flugmála, einmitt til þess að fjarlægja þessa hættu, sem hér er um að ræða, og knýja landssímann til þess að leggja fram eitthvert fé þar á móti. En það er náttúrlega tómt mál að tala um slíkt nú, og sleppi ég því frekar. Hv. þm. Vestm. sagði, að sér hefði þótt verra að heyra þá yfirlýsingu mína, að ég teldi ekki fært að nota fjárgreiðsluheimild fjárl. til flugmálanna í þessu skyni, án þess að taka það fé frá flugmálunum að öðru leyti, og sagði, að hér væri mikið í húfi og að það þyrfti að hægja stórkostlegri hættu frá. Ég bendi á, að tillögur um það, hvernig þessu verði haganlegast fyrir komið, eru nýlega gerðar, og að ríkissjóður hefur ekki fé til þess að standa undir því, sem beinlínis er ákveðið á fjárl. Það er því hér úr vöndu að ráða. En höfuðatriðið frá mínu sjónarmiði í þessu efni er það, að ef Alþ. lítur svo á, að þessa framkvæmd verði að gera, þá verður að setja fjárhæðina á fjárl. sjálf og horfast í augu við hana þar, en ekki á heimildargr. Og þetta er mitt sjónarmið, að ef háttv. alþm. komast að þeirri niðurstöðu sem mér þykir líklegt eftir upplýsingum, sem gefnar hafa verið, að þessi framkvæmd megi ekki dragast, verður að koma með þetta á fjárlög, annaðhvort á þá gr., þar sem veitt er fé til flugmála, eða annars staðar. Og ég sé ekki að þetta sjónarmið mitt muni tefja málið, enda mun það sýnt, að flugráð mun hafa tillögur um þetta á takteinum.

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Mér þykir leitt, að það lítur út fyrir, að ég hafi gert hv. n. rangt til viðkomandi afgreiðslu álitsins. En ég hafði ekki hugmynd um, að þetta álit lá í ráðuneytinu. Það hefur komið þangað áður en ég tók við störfum þar, og hefur það þá verið í skjalasafni ráðuneytisins og ekki von, að það kæmi í mínar hendur.



Herra forseti. Þar sem hv. 1. flm. þessarar till. er ekki við, vil ég segja nokkur orð. - Þetta mál er gamall kunningi. Fyrir tæpum fjórum árum var samþ. þáltill., sem var næstum samhljóða þessari till. En í grg. þessarar till. eru teknar fram ástæðurnar fyrir flutningi hennar, sem eru, eins og þegar sams konar till. var flutt hér áður, sem ég gat um, nauðsyn ávaxtanna fyrir sjúkt fólk og fyrir börn og unglinga til að verjast sjúkdómum með svo hollu viðurværi sem ávextirnir eru. En þrátt fyrir það, þó að till. væri samþ. um þetta efni fyrir nærri fjórum árum, þá hefur ekki lagazt með innflutning á þessum vörum, þannig að mönnum yfirleitt finnst við hlítandi. Þess vegna þykir okkur flm. till. rétt að taka till. upp aftur nú, þar sem við teljum, að það gæti orðið til þess, að áskorunin, sem í henni felst, yrði tekin meir til greina en gert hefur verið nú síðasta tímann, síðan næstum shlj. till. þessari var flutt og samþ. hér á hæstv. Alþ. Allan þann tíma hefur það verið ákveðin krafa fólksins, þó að lítið hafi verið gert til að fullnægja þeirri kröfu eða þeim óskum, að menn gætu haft þessa nauðsynlegu fæðu til nota. Aldrei hefur þó þennan tíma verið flutt inn svo mikið af ávöxtum, að til muna hafi verið. Það hefur komið fyrir stundum, að ávextir hafa verið fluttir inn fyrir jólin, en þá oftast óverulega. Þegar verið er að tala um gjaldeyrisástandið í sambandi við þennan innflutning og að ekki sé þægilegt um vík að kaupa inn svona vöru, sem er talin nauðsynleg alls staðar, þar sem börn eru og veikt fólk, þá mega allir menn vera sannfærðir um það, að ef það er alveg nauðsynlegt fyrir sjúklinga að hafa þessa fæðu, þá gæti vel svo verið um börn og unglinga, að neyzla þessarar fæðu kæmi í veg fyrir sjúkdóma, sem annars kæmu fram hjá þeim. Þar sem slík till. sem þessi var samþ. hér á hæstv. Alþ., þá má gera ráð fyrir, að enn megi treysta því, að þingvilji verði fyrir að samþ. þessa till. Vænti ég, að hv. þm. hafi ekki breytt skoðun sinni um þetta mál og samþykki því þessa till. um að gera enn á ný tilraun til þess að reyna að fá þetta framkvæmt, sem till. er um, þó að það hafi ekki fengizt gert á síðustu árum.

Flm. (Ingólfur Jónsson) : Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu að svo stöddu að segja meira um þessa þáltill. heldur en tekið er fram í grg., sem henni fylgir. En ég legg til, að umr. um hana verði frestað og till. vísað til hv. allshn.

Fyrirspyrjandi (Gylfi Þ. Gíslason) : Herra forseti. Opinberir starfsmenn fá nú greiddan hluta launa sinna samkv. þál., samþykktri á s. l. vori. Því hlýtur óhjákvæmilega að fylgja nokkurt öryggisleysi að fá laun sín greidd samkv. þál., en ekki samkv. lögum. Í því skyni var skipuð nefnd til að athuga launalöggjöfina, og mun sú nefnd nú hafa lokið störfum. Hlýtur því ríkisstj. að hafa ákveðið, hvort laun skuli framvegis greidd samkv. gildandi fyrirkomulagi eða á öðrum grundvelli.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Ríkisstj. hefur ekki tekið fullnaðarákvörðun um, hvort laun skuli framvegis greidd eftir núgildandi ákvæðum eða ekki.

Fyrirspyrjandi (Gylfi Þ. Gíslason) : Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir svar hans, þó að það væri í styttra lagi, en vil um leið leyfa mér að bera fram fyrirspurn um, hvort ríkisstj. muni ekki halda áfram greiðslu uppbóta á laun opinberra starfsmanna, þó að nýtt launalagafrv. verði ekki lagt fram.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Því er til að svara, að á frv. ríkisstj. til fjárlaga er gert ráð fyrir heimild ríkisstj. til að halda þessum greiðslum áfram árið 1951 á sama hátt og áður.



Herra forseti. Þessar spurningar eru þannig orðaðar, að þær eiga ekki að þurfa skýringa við. Ég leyfi mér að óska svars við þeim.

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Varðandi tvær fyrstu fyrirspurnirnar skal það tekið fram, að mjög erfitt hefur reynzt að fá upplýsingar um það efni. Ráðuneytið hefur snúið sér til fjárhagsráðs, en það hefur ekki getað gengið úr skugga um, nema með mjög miklum fyrirvara, hve miklar yfirfærslur sé hér um að ræða. En þó er vitað, að um mjög litlar yfirfærslur er að ræða, og stafar það af því, hve erfitt hefur verið að fá fjárhæðir yfirfærðar, en vegna skorts á upplýsingum vil ég engar tölur nefna í því sambandi. Um annan lið er ekki vitað með vissu nema um 1273.51 kr., sem STEF hefur móttekið fyrir flutning á íslenzkum verkum erlendis. Landsbankinn hefur lofað að athuga þetta nánar, en ég hygg, að þar sé ekki um neinar verulegar tekjur að ræða. Þá er þriðji liður spurninganna um það, hve miklar tekjur STEFS hafa verið síðan það var stofnað og hversu mikið það hefur greitt fyrir höfundarrétt og hversu mikill hefur verið stjórnar- og skrifstofukostnaður þess. Tekjur STEFS til 31. des. 1949, eða fyrsta árið, sem það starfaði, reyndust vera 361396.29 kr., þar af 359524.20 kr. frá ríkisútvarpinu fyrir flutning á verkum þar, Mismunurinn, 1872.09 kr., er vaxtatekjur 598.58 kr. og fyrir flutning á íslenzkum verkum erlendis 1273.51 kr. Stjórnar- og skrifstofukostnaður STEFS árið 1949 nemur samkv. reikningum, er ráðuneytinu hafa borizt, 92454.67 kr., og þar við bætast 124639.70 kr., sem greiddar eru árið 1949, en reiknaðar stofnkostnaður á reikningum STEFS, en að dómi ráðuneytisins er mjög vafasamt að telja það stofnkostnað, svo að stjórnar- og skrifstofukostnaður STEFS 1949 hefur numið 217094.37 kr., en þar í er falinn nokkur stofnkostnaður. Fyrir höfundarrétt hefur STEF fengið greitt 1273.51 kr. fyrir flutning erlendis, eins og áður segir. Í úthlutunarsjóði STEFS voru í árslok 1949 72656.43 kr., en af því hefur engu verið úthlutað. - Ég hygg, að með þessu sé þessum spurningum svarað.

Fyrirspyrjandi (Gylfi Þ. Gíslason) : Herra forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir glögg svör. Ég leyfi mér að beina þeirri spurningu til hæstv. ráðherra, hvort ráðuneytinu hafi verið þessar tölur lengi kunnar eða það hafi aflað sér þessara upplýsinga nú, þegar þessar fyrirspurnir komu fram, og ef svo er, hvort ráðuneytið sjái ekki ástæðu til breytinga á skipulagi þessara mála. Tekjur erlendis nema nær engu, og engu hefur verið úthlutað til höfunda innanlands. Í úthlutunarsjóði eru aðeins rúmar 72 þúsundir, en stjórnar- og skrifstofukostnaður rúmar 217 þúsundir, eða næstum þreföld sú upphæð.

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Ráðuneytinu voru áður kunnar þessar tölur, því að þær bárust frá forráðamönnum STEFS fyrir tveimur eða þremur mánuðum. Málið er í heild í athugun, og ræði ég það ekki frekar á þessu stigi. Ég vil benda á það í þessu sambandi, að STEF hlýtur að innheimta töluvert mikla peninga fyrir útlendinga, en ekkert af þessu fé hefur verið yfirfært, svo að ég viti. Það er því augljóst, að þarna hlýtur að safnast fyrir nokkur sjóður, en hvort STEF fær þetta fé til ráðstöfunar frá systurfélögum sínum erlendis, veit ég ekki. Þetta mál er sem sé ekki útkljáð enn.



Herra forseti. Mér skilst af þeim umr., sem hér hafa farið fram, að höfundar eigi inni hjá STEF um 72 þús. kr. Jafnframt skilst mér, að bæði sé um að ræða innlenda og erlenda höfunda. Nú vil ég leyfa mér að beina þeirri spurningu til hæstv. ráðh., hve mikið af þessu fé sé eign innlendra og hve mikið eign erlendra höfunda.

Viðskmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Út af spurningu hv. þm. N-Þ. vil ég taka það fram, að mér er ekki kunnugt um, hve mikið af þessu fé útlendingar eiga og hve mikið Íslendingar.