Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. dm. er kunnugt, er tími naumur til afgreiðslu á þessu máli, en í Nd. var gerð á því nokkur breyting, eins og kemur fram á þskj. 352. Þar var ákvæði tekið inn, er hljóðar á þessa leið: „Engin ákvæði mega vera í samþykktum félags, sem brjóta í bága við íslenzk lög.“ Þetta er síðasta mgr. 2. gr. frv. Nál. hefur verið lagt fram skriflega. Iðnn. fékk nauman tíma til að athuga frv., en varð sammála um að mæla með því í heild, þó taka einstakir nm. fram, að þeir áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. og eins og kom fram á nefndarfundi reikna ég með, að einhverjir nm. kunni að koma með till. og verður hún þá skriflega flutt, ef fram kemur. Að svo mæltu legg ég til, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Það er hinn yfirlýsti tilgangur þessa frv. að samræma ýmis ákvæði íslenzkrar löggjafar ákvæðum EFTA–samningsins. Iðnn. hefur á stuttum fundi nú áðan fjallað um þetta mál og það varð sameiginleg niðurstaða nm., að samræming af þessu tagi væri rökrétt afleiðing af aðild Íslands að EFTA. Hins vegar lítum við 3 nm. þannig á, að í einu veigamiklu atriði þurfi að gera breytingu á þessu frv., til þess að vel sé. Það er þess vegna, sem við flytjum hér brtt., að vísu skriflega, við frv. Það eru hv. 4. þm. Sunnl., Björn Fr. Björnsson, hv. 11. þm. Reykv., Kristján Thorlacius, og ég. Við erum því andvígir, að fela ráðh. eins víðtækt vald og gert er ráð fyrir í þessu frv. til þess m.a. að veita erlendum aðilum undanþágu til atvinnurekstrar hér á landi. Hv. 4. þm. Sunnl. ræddi þetta mál nokkuð hér við 1. umr., og ég skal því ekki hafa mörg orð um þetta, en vil leggja á það áherzlu, að hér er mikilvægt mál á ferðinni og við þremenningarnir í iðnn. lítum þannig á, að það sé á engan hátt forsvaranlegt af Alþ. að afsala sér slíku valdi í hendur ráðh., og teljum, að miklu máli skipti, að breyting verði gerð hér á. Þess vegna leyfum við okkur að leggja til, að aftan við næstsíðustu mgr. 2. gr. bætist: „Þó er óheimilt að veita leyfi til iðjurekstrar án samþykkis Alþingis, ef viðkomandi félag eða fyrirtæki er að hálfu eða meira í eigu erlendra aðila.“ Ég sé ekki ástæðu til, nema þá að sérstaklega gefnu tilefni, að rökstyðja nánar þessa brtt. Þetta mál, sem hún snertir, hefur verið mikið rætt og menn hafa vafalaust mótað afstöðu sína til þess. Ég leyfi mér fyrir hönd okkar flm. að æskja þess við hæstv. forseta , að hann leiti afbrigða fyrir þessari till., þannig að hún megi einnig koma til atkvgr.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar umr. En mér finnst ástæða til þess að vekja athygli á því, sem mér finnst, að nokkurs misskilnings gætir í viðhorfi þm. samkv. því, sem fram hefur komið í ræðu hv. síðasta ræðumanns. Þessi lög og lög um verzlunaratvinnu eða frv. um breyt. á þeim, eru ekki flutt til þess að samræma löggjöf okkar ákvæði EFTA–samningsins, heldur eru þau flutt til þess að verja okkur gegn hugsanlegum áhrifum af ákvæðum EFTA–samkomulagsins, sem ég og sagði í minni fyrri ræðu. Ég hefði nú talið það óþarft, en að tilhlutan ríkisstj. er þetta nú samt sem áður sett og þetta gerðu Norðmenn. Þetta hefur verið rætt við EFTA–ráðið, og mundu það ekki teljast neinar vanefndir á skuldbindingum okkar gagnvart samningnum, ef svona ákvæði væru fyrir hendi. Í öðru lagi er það ekki rétt, að hér sé verið að afsala sér meiri rétti til ráðh. heldur en verið hefur, því ef þessi breyting er ekki gerð á l. um iðju og iðnað, hefur ráðh. samkv. þessum l., sem eru í gildi og mundu þá gilda, ef ekki yrði við þeim hróflað, rétt til þess að veita hvaða erlendu fyrirtæki sem er rétt til iðjurekstrar hér á landi, enda þótt útlendingar ættu 100% af hlutafénu. Þetta er sú gildandi löggjöf, sem við búum við, svo að hér er ekki verið að breyta neitt til frá því, sem verið hefur. Hins vegar hefur það verið yfirlýst stefna núv. ríkisstj. að koma til Alþ., þegar svo stendur á, að um meiri háttar mál er að ræða og var því lýst yfir bæði í sambandi við samningana um álverið, þar sem Íslenzka álfélagið er, eins og kunnugt er, eign erlends fyrirtækis eða hlutaféð allt eign Alusuisse og einnig í sambandi við Kísiliðjuna, enda þótt útlendir ættu þar innan við helming af hlutafé, eða 30–35%, ég man nú ekki, hvað það var nákvæmlega. En þetta ætla ég hins vegar ekki að hafa fleiri orð um, en mér finnst, að menn verði að gera sér grein fyrir þessum efnisatriðum málsins.



Herra forseti. Ég skal nú ekki fjölyrða mikið um þetta atriði eða fara að upphefja langt karp við hæstv. ráðh. Það má e.t.v. segja og ég býst við, að það sé rétt hjá honum, að í þeim lögum, sem gilt hafa um iðju og iðnað, hafi verið býsna rúm heimildarákvæði til handa ráðh. um leyfisveitingar og að mínum dómi óeðlilega rúm og það er þá ekki sízt til þess að bæta þar um, sem till. okkar er flutt. En aftur á móti hygg ég, að í því frv., sem þessu fylgir og er hér á dagskrá á eftir, frv. um verzlunaratvinnu, sé beinlínis verið að rýmka þær heimildir, sem ráðh. hefur haft, ef þau lög verða samþ. eins og þau liggja nú fyrir. Allri slíkri rýmkun er ég algerlega andvígur og tel raunar, að það hafi verið helzt til rúmt í þessum efnum, að því er snertir a.m.k. lög um iðju og iðnað og legg á það áherzlu, að Alþ. á ekki að láta slíkt vald, eins og þar getur verið um að ræða, í hendurnar á einstökum ráðherra.



Herra forseti. Iðnn. hefur fengið þetta mál til meðferðar og haft stuttan tíma til athugunar á því. Nm. ræddu frv., eins og það lá fyrir með áorðinni breyt. á þskj. 353, eins og það kom frá Nd., en þar var gerð sú breyting, að ákvæði kemur inn í 2. gr. frv., síðustu mgr., að engin ákvæði megi vera í samþykktum félags, sem brjóti í bága við íslenzk lög. Nm. eru sammála um að mæla með samþykkt frv., eins og það liggur fyrir á þskj. 149 og 353, en einstakir nm. áskilja sér þó rétt til að flytja eða fylgja brtt., sem fram yrðu bornar. Þar sem tími var stuttur, verða þeir að koma með skriflegar brtt., ef þeir vilja notfæra sér sinn fyrirvara. Að svo mæltu legg ég til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Varðandi það frv., sem hér er til umr., skal ég vísa til þeirra orða, sem ég sagði um það frv., sem afgreitt var hér næst á undan. Við 3 nm., hv. 4. þm. Sunnl., hv. 11. þm. Reykv. og ég, leyfum okkur að flytja einnig við þetta frv. sams konar brtt. og við fluttum við frv. um iðju og iðnað. Þessi brtt. kæmi aftan við næstsíðustu mgr. 2. gr. og er svo hljóðandi: „Þó er óheimilt að veita leyfi til verzlunarrekstrar án samþykkis Alþingis, ef viðkomandi félag eða fyrirtæki er að hálfu eða meira í eigu erlendra aðila.“ Ég afhendi hæstv. forseta svo þessa brtt. og æski þess, að hann leiti afbrigða um hana.