Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég átti sæti í þeirri nefnd sem um frv. fjallaði og sat þar fund nefndarinnar. Ég tók það fram þar að ég væri ekki sáttur við frv. og áskildi mér eins og aðrir nefndarmenn rétt til þess að tjá mína afstöðu þegar málið kæmi til umræðu. Ný umferðarlög voru samþykkt á hinu háa Alþingi 30. mars 1987 og eru því rúmlega ársgömul. Lög þessi voru búin að vera lengi í smíðum, enda mikill lagabálkur, en nú er lögð til breyting á þeim. Lagt er til að meginbreytingarnar verði tvær; þ.e. að Bifreiðaeftirlit ríkisins verði lagt niður og myndað hlutafélag þar um með meiri hluta ríkissjóðs, og að tekið verði upp svokallað fastnúmerakerfi í stað þess að skrá ökutæki eftir lögsagnarumdæmum. Um númerakerfið eru skiptar skoðanir. Fylgjendur breytinganna beita þeim aðalrökum að kostnaðurinn sé mikill af núverandi kerfi og kemur það skýrt fram í þeirra málflutningi að ríkið verði fyrir mestu af kostnaðinum sem talinn er vera um 100 millj. kr. En við skulum líta nokkru nánar á þetta. Á bls. 32 á fskj. 8, sem fylgir frv., kemur fram hjá forstöðumanni Bifreiðaeftirlitsins að fjöldi umskráninga hjá Bifreiðaeftirlitinu 1986 hafi verið 37 381. Þegar framkvæmdastjórinn er búinn að taka með þann kostnað sem Bifreiðaeftirlitið hefur af þessum verkþætti verður áætlaður sparnaður Bifreiðaeftirlitsins árið 1987 20 356 þús. kr. Þetta væri sparnaðurinn ef horfið væri frá núverandi númerakerfi. Svo bætir hann við að við þennan sparnað Bifreiðaeftirlitsins bætist verulegt hagræði fyrir ýmsar opinberar stofnanir, t.d. tekjudeild fjmrn., ríkisbókhald, tollstjóra, sýslumenn, fógeta og tryggingafélög. Það er látið liggja að því að fækkað verði í þessum stofnunum ef frv. verði samþykkt. En ég hef nú ekki trú á því og það er annað mál. Þetta segir framkvæmdastjóri Bifreiðaeftirlitsins að sé sparnaðurinn 1987. En lítum nánar á bls. 30 á fskj. 7, sem einnig er hér með. Þar er tekið dæmi af bifreið sem ber einkennisstafina K-301 og eiganda, sem sagður er heita Jón, sem er að selja gamla bílinn og kaupa nýjan. Sett er upp ítarleg útfærsla á því hvernig slíkt gæti gengið fyrir sig. Þar kemur fram að allar umskráningarnar og eigendaskiptin kosta 8800 kr., fyrir utan númeraplöturnar. Höfundur fskj. gefur sér að 30 þús. umskráningar og eigendaskipti árið 1986 hafi kostað 135 millj. kr. Í 2. málsgr. á bls. 31 í sama fskj. segir að Bifreiðaeftirlitinu séu greiddar a.m.k. 6800 kr. fyrir tvær umskráningar í dæmi sem þar er tekið, eða 3400 kr. fyrir hvora umskráningu. - Það er ekki nákvæmlega sama upphæð milli aðila en ég nota þá tölu sem hann gefur upp, eða 3400 kr. fyrir hverja umskráningu. - Samkvæmt því gefa 30 þús. umskráningar 102 milljónir. Og 37 381 kr., sem var raun tala Bifreiðaeftirlitsins fyrir árið 1986, gæfu þá 127 milljónir kr. Áætlaður sparnaður Bifreiðaeftirlitsins 1987 skv. skýrslu forstöðumanns og ég gat hér um áðan var 20 356 þús. kr. Þarna er mismunur upp á 107 millj. kr. Ég spyr: Stenst þetta? Getur það verið að bifreiðaeigendur séu látnir greiða rúmlega fimmfaldan þann kostnað sem Bifreiðaeftirlitið hefur af umskráningu ökutækja? Reyndar þarf ég ekki að spyrja að þessu því að í nál. því, sem hér fylgir þessu frv., kemur fram á bls. 7 að tekjur Bifreiðaeftirlits ríkisins af skráningargjöldum 1986 voru 102 971 þús. kr. Enda segir í texta á miðri bls. 7, með leyfi forseta: "Endanlegar rekstrarniðurstöður fyrir 1987 liggja ekki fyrir en ljóst er að árin 1986 og 1987 hafa verið innheimt verulega hærri skoðunar- og skráningargjöld en nemur kostnaði Bifreiðaeftirlitsins. Með þessum samanburði sýnist mér að seilst hafi verið nokkuð djúpt í vasa þeirra bifreiðaeigenda sem látið hafa umskrá bifreiðar sínar. Þetta segir okkur einnig þá sögu að ríkið hefur ekki tapað á þessum viðskiptum heldur hafa bifreiðaeigendur greitt ríflega fyrir það sjálfir. Því er það mín skoðun að ekki liggi á að taka upp breytt númerakerfi vegna þess hve ríkið verði illa úti í þessum viðskiptum. Að auki þurfum við Íslendingar ekki að apa allt eftir útlendingum í þessum efnum og megum sýna okkar sérstöðu, t.d. í þessu máli. Ég leggst því á móti breytingunni sem boðuð er í frv. um breytingu á skráningu ökutækja. Enn fremur ber ég vissan ótta í brjósti um að skoðunin gangi alveg upp. Það fer ekki á milli mála að setja á upp stóra og volduga skoðunarstöð í Reykjavík og svo síðar þrjár til fjórar úti um landið og ef ég man rétt er það árið 1992 sem því ska11okið. Ég ætla ekki að draga úr því á nokkurn hátt að við öflum þeirra tækja sem fullkomnust og best eru til slíkrar skoðunar því okkur er öllum ljóst að umferðaröryggi þarf að vera mikið. En ég efast mjög um að hægt sé að koma þessu í viðunandi horf úti á landsbyggðinni með þessum hugmyndum. Ég spyr t.d. hvort ekki taki tíma að koma sér niður á hvar þessar 3–4 höfuðstöðvar skuli vera. Hvernig skal leysa það á milli hinna aðilanna? Drepið er á það að gera megi þetta með sérstökum tækjum sem flutt séu um landið. Þetta kemur vel til greina en ég vara við því, ef út á þessa braut er farið, að haft verði það langt til skoðunarstöðvanna að menn vanræki að koma með bíla til skoðunar. Það þarf að vera mjög sterkt og gott eftirlit á þessu og nr. eitt, tvö og þrjú í þessu efni er að tryggja nógu mikið öryggi. Ég sé að höfuðborginni er vel borgið með þessum tillögum en ég óttast að hitt sé ekki nógu vel útfært enn þá til þess að raunverulega sé hægt að ganga frá því máli. En ég ætla ekki að tjá mig frekar um þetta. Ég endurtek aftur að ég leggst á móti því að númerabreytingin verði gerð, ég sé engar röksemdir fyrir því.



Herra forseti. Frv. til laga um breyt. á umferðarlögum sem hér er á dagskrá felur í sér, eins og fram hefur komið, tvö meginatriði. Í fyrsta lagi að taka upp breytt skráningarkerfi bifreiða, svokallað fast númerakerfi, og í öðru lagi er farið fram á að veitt verði heimild til þess að stofnað verði hlutafélag um rekstur þeirrar starfsemi, sem nú er á vegum Bifreiðaeftirlits ríkisins, og sú stofnun sem slík lögð niður. Þetta eru tvö meginatriði frv. eins og glögglega kom fram hér í máli hv. 2. þm. Vesturl. Sannast sagna kemur það nokkuð á óvart að frv. skuli vera rekið hér áfram á síðustu dögum þingsins. Í fyrsta lagi með tilliti til þess að annar meginþáttur frv. var til afgreiðslu á síðasta þingi og hlaut þá ekki fylgi Alþingis, þ.e. að taka upp svokallað fast númerakerfi, og í öðru lagi vegna þess að frv. var ekki á forgangslista hæstv. ríkisstjórnar um þau mál sem taka skyldi til afgreiðslu á þessu þingi. Frv. hefur heldur ekki hlotið einróma stuðning í stjórnarflokkunum enda þótt leyft hafi verið að flytja það sem stjórnarfrv., eins og stundum hefur áður tíðkast með frv. til laga um breyt. á umferðarlögum sem hafa verið með þeim hætti að þar hafa stjórnarliðar á hverri tíð getað stutt mörg atriði sem fram hafa komið í þeim frumvörpum en verið andvígir öðrum. Þrátt fyrir það hefur sú hefð tíðkast um þennan málaflokk að frumvörpin hafa verið flutt sem stjórnarfrumvörp. Nú er það sannast sagna að ég hef ýmislegt við þetta mál að athuga, svo sem verið hefur á fyrri tíð, og sé ekki ástæðu til annars en taka mér tíma til þess að ræða það allítarlega á þeim dögum sem eftir lifa þessa þings. Í fyrsta lagi ef litið er á þann þátt málsins sem lýtur að því að leggja niður Bifreiðaeftirlit ríkisins og taka upp heimild í lög til þess að setja á stofn hlutafélag sem annist þá starfsemi sem nú er á höndum Bifreiðaeftirlitsins. Ég hrökk vitaskuld nokkuð við, væntanlega eins og fleiri bifreiðaeigendur í þessu landi, þegar tryggingagjöld bifreiða hækkuðu í vetur um 60–100% eftir því hvernig það væri reiknað. En með því að taka upp heimild nú til þess að setja á stofn hlutafélag til að annast þessi viðfangsefni er einmitt gert ráð fyrir að tryggingafélögin verði veigamikill þáttur í því að bera uppi eignarhlut í því hlutafélagi og í þeirri starfsemi sem það nýja hlutafélag mundi hafa með höndum. Ég ber nokkurn efa í brjósti, eftir þá reynslu sem við höfum haft af tryggingafélögunum nú fyrir fáum mánuðum, að rétt sé að fela þeim aukið verksvið og selja bifreiðaeigendur undir þá starfsemi í verulega auknum mæli frá því sem verið hefur. Nær lagi væri að setja á fót sérstaka rannsókn á starfsemi þessara fyrirtækja, tryggingafélaganna, til þess að komast að því hvernig þau undarlegheit megi gerast að á sama tíma sem bifreiðum fjölgar í landinu um 15–20 þúsund á ári, á síðasta ári voru fluttar inn 25 þúsund bifreiðar en að sjálfsögðu var nokkuð afskráð á móti, þá skuli bifreiðatryggingagjöld þurfa að hækka um 60–100%. Þessu hefur ekki verið svarað svo viðhlítandi sé og ég hefði gjarnan viljað sjá svör við slíkum spurningum áður en ég samþykki að færa skoðun ökutækja að verulegu leyti eða alfarið undir hlutafélag sem tryggingafélögin í landinu bæru uppi. Í nál. sem fylgir sem fskj. og í ýmsum fskj. með frv. er fjallað um þessi mál. Þar kemur fram í fyrsta lagi hver eiga að vera verkefni Bifreiðaskoðunar Íslands hf., hvernig ætlunin er að staðið skuli að skoðun ökutækja o.s.frv. o.s.frv. Sumpart var það skýrt hér af hv. 2. þm. Vesturl., Valdimar Indriðasyni. Ég skal ekki fara um það efni mörgum orðum en það er gert ráð fyrir að reistar skuli bifreiðaskoðunarstöðvar, ein ærið myndarleg á höfuðborgarsvæðinu, sem væntanlega er ekki vanþörf á, og síðan þrjár úti á landsbyggðinni. Ekki kemur fram hvar þessar stöðvar skuli staðsettar og ekki kemur fram hvernig bifreiðaeigendum verður gert að tengjast þeirri þjónustu sem þar á að fara fram. En víst er ef niðurstaðan á að verða sú að aðalskoðun bifreiða fari fram í þessum bifreiðaskoðunarstöðvum og að litlu leyti utan þess, e.t.v. að einhverju leyti eins og fram kemur hjá tilteknum bifreiðaverkstæðum, hygg ég að þessu kynni að fylgja ærið óhagræði fyrir bifreiðaeigendur. Nú vill svo til að til er ein bifreiðaskoðunarstöð í mínu næsta nágrenni, þ.e. á Blönduósi. Þar er yfirbyggð bifreiðaskoðunarstöð og vænta má að hið nýja fyrirtæki, ef á laggir kemst, mundi kaupa þá stöð og hún verði á þann veg í notkun. Þá væri mér nú spurn: Er ætlast til þess að í þeirri skoðunarstöð verði skoðaðar bifreiðir af öllu Norðurlandi allt austan af Langanesi ef ekki skulu vera nema þrjár stöðvar á landsbyggðinni? Mundi það nú ekki verða snúningasamt fyrir Langnesinga og Þistla og aðra slíka að fara af Norðurl. e. að sækja sér þessa þjónustu vestur á Blönduós? Og ef eitthvað kynni að bila í bílnum á leiðinni yrði nú ærið að gera á Blönduósi og skyldi ég ekki út af fyrir sig harma það. En hitt er augljóst að ef menn hafa hugsað þetta eitthvað í því horfi, sem lesa má út úr þessum gögnum sem hér liggja fyrir, er verið að setja af stað kerfi sem bersýnilega er með þeim hætti að þjónustan er færð frá fólkinu í stað þess að færa hana til fólksins eins og á að vera keppikefli í okkar þjóðfélagi eftir því sem föng eru á. Ég held að sjálfsögðu að komið geti til greina breytingar á því fyrirkomulagi sem gildir um skoðun ökutækja um þessar mundir. Að því hefur nokkuð verið unnið og má vafalaust gera meira af því að fela tilteknum verkstæðum að annast hluta af starfseminnar. En ef meiningin með breytingunni er að færa þetta í það horf að það hafi í för með sér stóraukna fyrirhöfn og kostnað fyrir bifreiðaeigendur í landinu að sækja sér þessa þjónustu og verða við þeirri skyldukvöð, sem á er lögð, að láta skoða sín ökutæki, líst mér ekki á og held að ástæða væri til að staldra við. Ég held að ástæða sé til þess að fara nokkru fleiri orðum heldur en fram komu hjá hv. 2. þm. Vesturl. um það skráningarkerfi sem frv. gerir ráð fyrir að tekið verði upp og það er út af fyrir sig ekki nýlunda hér á hinu háa Alþingi. Ég hef ekki gáð að því hvenær þetta kom fyrst til sögu hér í lagafrv. en það mun hafa verið snemma á 8. áratugnum. Ég minnist þess að þegar sannaðist að sögusagnir sem haldið var úti um sparnað við að taka upp nýtt skráningarkerfi voru úr lausu lofti gripnar og sú hv. þingnefnd sem þá fjallaði um málið komst að þeirri niðurstöðu að það væri enginn sparnaður að því að taka þetta nýja kerfi upp, nema síður væri, var málið þá fellt. Þetta atriði í frv. til umferðarlaga sem lá fyrir hinu síðasta Alþingi var einnig fellt, eins og hér hefur komið fram, og ég hygg að það hefði verið ástæða til að hægja nú nokkuð á ferðinni þangað til hægt væri að sýna fram á með einhverjum rökum, sem ekki væru augljós vitleysa, að í þessu fælist eitthvert hagræði. En nú hafa undirlegir gerst. Hér segir í fskj. 1 með þessu frv. undir 5. tölul., skráningarkerfi ökutækja, svo með leyfi hæstv. forseta: "Öll skráningarskyld ökutæki eru nú skráð í tvöföldu númerakerfi. Annars vegar eru ökutæki skráð skv. númeraskiltum þeim sem á þau eru sett og hins vegar eru þau skráð skv. svokölluðu fastnúmerakerfi er fram kemur m.a. í skráningarvottorði hverrar bifreiðar. Byggist það númer á tveimur bókstöfum og þremur tölustöfum." Með þessu er sagt að framkvæmdarvaldið eða það ríkisfyrirtæki sem annast þessi verkefni undir yfirstjórn hæstv. dómsmrh., væntanlega núverandi og fyrrverandi, hafi tekið upp hjá sjálfum sér eða að fyrirmælum hæstv. ráðherra að skrá ökutæki eftir númerakerfi sem Alþingi hefur fellt, ekki einu sinni heldur a.m.k. í tvígang. Hvað er hér á ferðinni? Ég segi fyrir mig að hér er það á ferðinni að framkvæmdarvaldið, hæstv. ráðherrar, hæstv. núv. ráðherra og hæstv. fyrrv. dómsmrh. væntanlega báðir, og sú ríkisstofnun, sem um málið fjallar og hefur með höndum, óvirða vilja Alþingis og fara sínu fram þrátt fyrir að Alþingi hafi fellt kerfið sem þessir tilteknu handhafar framkvæmdarvaldsins hafa gjarnan viljað koma fram. Að mínum dómi gengur ekki að halda þannig á málum og það væri ástæða til að biðja hæstv. núv. dómsmrh. að gefa Alþingi skýrslu um þennan þátt málsins, hvenær hafi hafist það fyrirkomulag að skrá ökutæki í skráningarvottorðum eftir númerakerfi sem Alþingi hefur hvað eftir annað hafnað. Ég tel ástæðu til þess að slík skýrsla sé sett fram fyrir Alþingi áður en ætlast er til þess að hið sama hv. Alþingi leggi blessun sína yfir slík verk. Ég ætla ekki hér að fara ókvæðisorðum um þetta háttalag. En hér er verið að fara að af hálfu framkvæmdarvaldsins á þann máta að Alþingi getur ekki tekið því þegjandi. Það er nú einu sinni svo að það er hv. Alþingi sem á að ráða löggjöf í þessu landi og sem setur löggjöf og það er skylda framkvæmdarvaldsins að hlíta þeirri löggjöf. Ef handhafar framkvæmdarvaldsins, þar á meðal hæstv. ráðherrar koma ekki fram þeim málum sem þeir óska á Alþingi þá ber þeim að virða það. En þeir hafa ekki heimild til þess að láta ákvarðanir Alþingis sem vind um eyru þjóta og fara sínu fram engu að síður. Þetta hljóta allir að sjá að er stórlega ámælisvert og mér þætti einkennilegt ef hv. alþm. vildu taka þessu þegjandi og leggja blessun sína yfir. Það þætti mér einkennilegt. Nú hefur hv. 2. þm. Vesturl. sýnt fram á tvískinnunginn, vitleysurnar, tvöfeldnina í því sem fram kemur í fskj. með þessu frv. að því er varðar svokallaðan sparnað af því að taka upp nýtt númerakerfi. Ég þarf ekki að bæta mörgum orðum við það sem hann sagði um þau efni. Það segir í síðasta fskj. og er haft eftir öðrum af tveimur framkvæmdastjórum Bifreiðaeftirlits ríkisins að sparnaður á árinu 1987 sé áætlaður 20,3 millj. kr. Þetta er vissulega áætlað enda kemur annars staðar fram að uppgjör yfir þetta ár hafi ekki farið fram. Annars staðar í þessum gögnum er sagt að sparnaður ríkisins við að taka upp nýtt fastnúmerakerfi sé einhvers staðar á bilinu 80 millj. kr. ef ég man rétt. Og í fréttum hafa þessar tölur verið hlaupandi manna á milli, væntanlega frá þeim sem standa fyrir þessum málatilbúnaði, allt upp í 300 millj. kr. Allt upp í 300 millj. kr. sem eigi að vera sparnaður af öllu þessu. Og það er búið að halda þessu svo fast að fólki að maður sér það í dálkum dagblaðanna þegar einhverjir vegfarendur eru spurðir að þeir eru farnir að trúa allri vitleysunni, sem sýnir það að með langvarandi og stöðugum áróðri er hægt að koma miklu til leiðar, koma því til leiðar að margir fara að trúa. Þetta er gömul saga og ný. Í fskj. með frv. sjálfu segir um árið 1986 - og það virðist svo sem það ár sé búið að gera upp þannig að ekki þurfi nú að vera um áætlunartölur að ræða - að rekstrarkostnaður Bifreiðaeftirlitsins árið 1986 hafi verið 106 millj. 172 þús. kr., 106,1 millj. kr. Skráningargjöld þetta ár hafi verið 102,9 millj. kr. Það fer sem sé langleiðina í það að skráningargjöldin ein beri uppi alla starfsemi Bifreiðaeftirlitsins. Það mun þá verða skarð fyrir skildi ef sá tekjupóstur hrekkur til baka, ef það á að verða kannski 300 millj. kr. sparnaður við það að leggja upp með nýtt skráningarkerfi eins og sumir hafa viðrað í fréttum, þeir sem lengst hafa gengið í vitleysunni. En alls voru tekjustofnar á vegum Bifreiðaeftirlitsins árið 1986, þ.e. skoðunargjald, skráningargjald og prófgjald 186,9 millj. kr. Þannig að það hefur nú ekkert verið sparað að hafa gjaldskrána í lagi yfir þau atriði sem almenningur þarf að borga þegar hann er að sækja sér þá þjónustu sem Bifreiðaeftirlitið hefur haft með höndum. Og ég á von á því að það verði heldur ekki gert ef hið nýja fyrirtæki kemst á laggir, þ.e. Bifreiðaskoðun Íslands hf. eins og það er skírt í þessum gögnum, sérstaklega með tilliti til þess ef tryggingafélög, bifreiðatryggingafélögin eru nú komin þar verulega til vegs og vanda. Þá á ég ekki von á því að það verði sparað að hafa gjaldskrána nokkuð rýmilega sem almenningur þarf að borga þegar hann er að sækja þá þjónustu sem þetta hlutafélag á að inna af höndum. Það sem sagt kemur í ljós að það er auðvitað ekki fótur fyrir því að það sé einhver sparnaður af þessu. En það má þó vera að það ætti að hafa verið sparnaður af því ef framkvæmdarvaldið í þessu tilliti, hæstv. dómsmrh., núv. og fyrrv. og starfsmenn eða forstöðumenn Bifreiðaeftirlitsins, sem nú eru a.m.k. tveir, ef þessir handhafar framkvæmdarvaldsins hefðu látið sér það lynda að hlíta ákvörðunum Alþingis en taka ekki upp - án þess að Alþingi hafi heimilað og eftir að Alþingi hefur fellt hvað eftir annað - tvöfalt skráningarkerfi, sem a.m.k. sýnist ofrausn og er, eins og ég hef áður vikið að, fjarri öllu lagi af hálfu þessara aðila. Ég gæti kannski rakið það hvers konar skráningar það eru sem kynnu að sparast við þetta nýja kerfi. Víst er að nýskráning sparast ekki og víst er að eigendaskráning sparast ekki. Miðað við núverandi kerfi er ein tegund umskráningar sem menn verða að ganga í gegnum, en það er ef ökutæki sem skráð er í einu umdæmi er keypt eða flutt yfir í annað umdæmi. Þá verður ekki hjá því komist eftir núverandi kerfi að umskrá ökutækið. Og það er nú svo fyrir að þakka að þeir sem ráða fyrir gjaldskrá Bifreiðaeftirlitsins hafa séð ástæðu til þess að tylla verulega á kostnaðinn við þessa umskráningu. Ef ég veit rétt þá mun hún nýlega hafa verið komin upp í 4500 kr. Nýskráning mun hafa verið fyrir ekki löngu síðan 1500 kr., eigendaskráning 1500 kr., umskráning innan sama umdæmis er 4500 kr., og það er það langdýrasta, en umskráning á milli umdæma er nokkuð lægri eða líklega um 2000 kr. Það er engin ástæða til umskráningar eftir núverandi kerfi ef ökutæki skiptir um eigendur innan sama umdæmis. Ef Reykvíkingur kaupir notaða bifreið af einhverjum öðrum Reykvíkingi með R-númeri, þá er engin ástæða til þess að umskráning verði gerð nema báðir þessir aðilar, sem versla milli sín um bifreið, séu áfram um það og þá kostar þetta, eins og ég sagði, um 4500 kr. Það er dýrt fyrir að færa plötuna á milli og skrá í bækur, tölvukerfið. Það er vel borgað fyrir. Á hinn bóginn verður ekki hjá því komist eftir núverandi kerfi að umskrá bifreið sem flutt er á milli umdæma sem ég hygg að kosti eitthvað um 2000 kr. Ég hygg að það sé nú þannig að það séu ærið margir sem vilji kosta því til til þess að halda þeirri umdæmaskiptingu sem nú er í númerakerfinu. Það er a.m.k. mín meining. Ég vil taka það fram að andstaða okkar sem höfum á undangengnum árum verið andvígir því að taka upp svokallað fastnúmerakerfi hefur eiginlega verið færð yfir í aðhlátursefni og að henni gert gys og reynt að gera hana að hégómamáli á þeim grundvelli að þeir sem séu andvígir þessari breytingu eigi einhver uppáhaldsnúmer sem þeir vilji ekki missa. Ég tel að þetta sé vitaskuld alrangt. En við viljum ekki láta þá umdæmaskiptingu sem nú er í skráningarkerfinu. Til þess liggja góðar og gildar orsakir sem ég get hér talið fram. Í fyrsta lagi er kostur í umferðinni að sjá hvaðan bíll er sem maður mætir. Þetta er ekki síst kostur þegar komið er út fyrir aðalvegina. Ef komið er út á þrönga vegi eins og tíðast er um þjóðbrautir okkar þá vitum við landsbyggðarmenn að það er betra að vara sig, hægja á sér, helst stoppa ef við mætum bíl með númeri héðan úr aðalþéttbýlinu. Þetta er ekkert einkennilegt. Ef við mætum bíl með R-númeri eða Y- eða G-númeri þá er betra að fara varlega. Hvers vegna? Vegna þess að mjög margir, raunar langflestir ökumenn á þessu svæði, sem aka bílum með þessum skráningarnúmerum, eru allsendis óvanir vegum eins og tíðast er um þjóðbrautirnar: mjóum vegum, hlykkjóttum vegum sem oft getur verið erfitt að mætast á. Í þessu felst ekkert last um það fólk sem býr hér á höfuðborgarsvæðinu, það er bara ekki vant að aka við þessar aðstæður og það veigrar sér við að víkja með sama hætti og þeir gera sem þessum aðstæðum eru vanir. Á sama hátt verðum við vitaskuld varir við það, utanbæjarmenn hér í Reykjavík sem ökum á bifreiðum með utanbæjarnúmerum, að Reykvíkingar eða þeir sem hér eru vanastir umferðinni hafa iðulega á sér nokkurn vara og varúð þegar þeir mæta bílum með utanbæjarnúmeri. Ég er ekkert hissa á því því ýmsir þeir sem koma sjaldan hingað og kannski aka sjaldan hér í umferðinni eru ekki svo öruggir sem skyldi. Þetta vita Reykvíkingar og þetta vita þeir sem eru hér á höfuðþéttbýlissvæðinu og taka því þess vegna slíkum mönnum með nokkurri varúð. Þetta er einn af þeim kostum sem fylgja því að halda því kerfi sem er og ekkert lítils verður. Annar kostur er sá að með því að halda við núverandi kerfi þá má auðveldlega rekja ökuferilsskýrslu flestra ökumanna sem í gegnum tíðina hafa ekið á sama númeri á mörgum bifreiðum. Það er mikils virði að geta rakið slíka ökuferilsskýrslu ekkert síður en að rekja akstursferil bílsins, ökutækisins - það er miklu minna virði - sem getur verið í höndum margra eigenda, margra ökumanna. Það er eins og það sé að verða árátta í þessu þjóðfélagi að má út allt það sem kennt er við héruð í landinu. Mér þótti of langt gengið í þeim efnum t.d. við setningu sveitarstjórnarlaga. Ég hefði viljað halda þar vissu lögformlegu samstarfi sveitarfélaga á héraðagrundvelli. Það er vissulega annað mál. En í fleiri og fleiri atriðum eru að koma fram frv. til laga, hugmyndir sem verða til innan stjórnkerfisins hjá embættismannakerfinu, hugmyndir, sem síðan eru bornar fram af hæstv. ráðherrum, sem fela það í sér að þurrka út allt er minnir á héruðin í landinu. Þetta mál er eitt þeirra og ég held að það sé ástæða til fyrir okkur landsbyggðarmenn að snúast til varnar fyrir héruðin í landinu. Það sýnist kannski ekki í stóru hér í þessu frv. en þetta er þó eitt dæmið sem minnir á hvert verið er að stefna í þessum efnum. Ég held að við getum búið við það kerfi sem við höfum á skráningu ökutækja enn um sinn. Ég tel það hreina vitleysu að halda úti tvöföldu skráningarkerfi, óþarfa kostnað og fyrir svo utan fordæmanlega framkvæmd mála þvert ofan í ákvarðanir Alþingis. Og ég tel þær hugmyndir, sem flögrað hefur verið með í sambandi við þá breytingu sem hér er verið að fara fram á að sé lögfest, um að til að mynda þeir sem nú aka á einhverju númeri geti ekið á því líftíma bílsins eða líftíma ökumanns, auðvitað ekkert nema vitleysu. Það er auðvitað bara forkastanleg vitleysa í máli eins og þessu að ætla sér að halda úti tvöföldu eða margföldu kerfi. Það er forkastanleg vitleysa. Ég mun því beina því til hæstv. ráðherra, sem hér hlýðir á þetta mál, í fyrsta lagi að gefa hv. Alþingi skýrslu um hvenær tekið var upp á því háttalagi, sem ég hef nefnt svo, að taka upp skráningarkerfi sem Alþingi hefur hvað eftir annað hafnað til viðbótar við hið núverandi og löglega skráningarkerfi sem er í gildi. Í öðru lagi að óska eftir því að ef svo færi að Alþingi ákvæði að gefa heimild til stofnunar hlutafélags um rekstur þeirrar starfsemi sem nú er á höndum Bifreiðaeftirlits ríkisins, hvernig þá verði við komið almennri og sómasamlegri þjónustu við bifreiðaeigendur í landinu og hvaða breytingar sé hugsað að gera á því kerfi. Er það einungis þetta, sem hér kemur fram, að það skuli vera þrjár skoðunarstöðvar á landsbyggðinni og ein í Reykjavík til viðbótar nokkrum þáttum þessara mála sem fram eiga að fara á þar til völdum verkstæðum? Eða hvernig á þessi þjónusta að fara fram? Í þriðja lagi óska ég eftir því við hæstv. ráðherra með tilliti til þess að frv. þetta var ekki eitt af forgangsmálum núv. hæstv. ríkisstjórnar nú fyrir þinglok og með tilliti til þess að hv. Alþingi hafnaði fyrir einu ári síðan því fastnúmerakerfi sem hæstv. ráðherra virðist nú vilja koma á, þá fer ég fram á það að hann dragi þetta frv. til baka og að það verði tekið til athugunar til næsta þings. Mér sýnist ekki vanþörf á. Ég held að það sé ekki ástæða til fyrir mig að þessu sinni fyrr en þessu hefur verið svarað að lengja mál mitt, en það er auðvitað ljóst af mínu máli að ég er enginn stuðningsmaður þessa máls. Og það er jafnljóst af mínu máli að ég er algerlega andvígur því að fara að grauta í þessu skráningarkerfi. Ég er andvígur því að hv. Alþingi, sem hefur hafnað því tvívegis a.m.k. síðast fyrir einu ári síðan, fari að leggja blessun sína á það forkastanlega háttalag framkvæmdarvaldsins að láta ákvarðanir Alþingis sem vind um eyru þjóta og taka upp í skráningarvottorð bifreiða skráningarkerfi sem Alþingi hefur hafnað. Herra forseti. Ég mun ekki að sinni hafa þessi orð fleiri.



Herra forseti. Ég hef ekki tekið til máls í þessu máli fyrr og var ekki viðstaddur þegar 1. umr. málsins fór fram og vil þess vegna láta mitt álit í ljós hér við 2. umr. Það rifjaðist upp fyrir mér að á sl. hausti, áður en Alþingi kom saman, þá kynnti hæstv. dómsmrh. þetta mál, skýrslur sem unnar höfðu verið á vegum ráðuneytisins um Bifreiðaeftirlit ríkisins, á fundi í fjvn. Þar voru gefnar ýmsar upplýsingar um hugsanlegar breytingar á þessu kerfi og ýmsar skýringar á því hvað um væri að ræða, en það var enginn rökstuðningur í sambandi við þetta sem að mínu mati var bitastætt í varðandi þær breytingar sem hugsað var að gera. Það voru einungis hugmyndir og þær hugmyndir, eins og þær raunar birtast hér í þessu frv., eru meira og minna í lausu lofti. Á þeim árum sem ég hef setið hér á hv. Alþingi hafa mál Bifreiðaeftirlits ríkisins oftar en einu sinni komið upp á borð þm. og ekki síst þeirra sem hafa starfað í fjvn. Og ég get sagt það sem mína skoðun að þessi ágæta stofnun Bifreiðaeftirlitið hefur alltaf verið hálfgert olnbogabarn í kerfinu. Hún hefur verið illa búin að tækjum hún hefur verið á eftir með að nýta sér ýmsar nýjungar, ekki síst tækninýjungar, svo maður minnist nú ekki á það ófremdarástand sem hefur á liðnum árum verið í því aðstöðuleysi sem þessi stofnun hefur búið við eða starfsfólk hennar til að sinna sínum verkefnum. Þetta hefur m.a. orðið til þess að menn hafa alltaf verið að tala um að þetta kerfi væri ómögulegt og það hefur verið meira og minna afgreitt á þann einfalda hátt að því þyrfti bara að breyta. Nú er ég ekki að halda því fram að þessi þáttur í opinberri þjónustu þurfi ekki að breytast í takt við þær breytingar sem gerast með aukinni tækni og ýmsu sem hefur komið upp í hendurnar á okkar þjóðfélagi eins og hjá öðrum þjóðum. Það er alls ekki skoðun mín að það þurfi ekki breytinga við. En þetta mál, sem hér er til umræðu, finnst mér bera að með dálítið einkennilegum hætti og ég hefði talið að það þyrfti að kynna og skoða þetta mál miklu, miklu betur. Ríkið hefur aldrei tapað á þessu kerfi. Það hefur alltaf verið séð svo um að þeir sem eiga bifreiðar hér á landi hafa borgað sitt og rúmlega það þannig að það hefur ekkert þurft að gefa með þessari stofnun. Ég held að það sé nauðsynlegt að gera sér grein fyrir því áður en lengra er haldið. Ég held að það hefði verið miklu skynsamlegra hjá hæstv. dómsmrh. að láta meiri tíma í að kynna þetta mál. Mér finnst uppsetning á málinu og þau rök sem fylgja því að gera þessa breytingu hafa tekið á sig hálffurðulega mynd. Ég get alveg tekið undir það með hv. 2. þm. Norðurl. v. og raunar einnig hv. 2. þm. Vesturl. að margt af því sem hér hefur verið sagt, og kannski ekki síður það sem hefur verið sagt í fjölmiðlum um þessa væntanlegu kerfisbreytingu, það nær ekki nokkurri átt, slíkar öfgar hafa verið fram settar. Ég hef orðið að hlusta á það víðs vegar að það væri verið spara með þessu kerfi - ekki 100 millj. heldur 350 millj. Það eru síðustu tölur sem maður hefur séð. Og þegar spurt hefur verið: Hvað spara þá bifreiðaeigendurnir sjálfir? Lækka gjöldin á okkur sem eigum bifreiðarnar? Er þessi nýja skipan á málinu til þess að lækka gjöldin á bifreiðum í landinu? Ég er ansi hræddur um að það verði akkúrat þveröfugt. Og mér finnst það alveg furðulegt. Ég tók ekki eftir þessu fyrr en ég fékk þetta skjal sl. föstudag til að fara að lesa það aftur þegar sýnt var að það var um það leyti að komast í gegnum Ed., þá rak ég mig á það sem hv. 2. þm. Norðurl. v. var að segja hér áðan að stofnunin eða ráðuneytið í þessu tilfelli skuli leyfa sér það sem stendur hér skýrum stöfum á bls. 5 í fskj. með þessu frv. að það er búið að nota þetta nýja kerfi, sem ekki er búið að lögfesta, í lengri tíma. Það er búið að setja upp og kosta til - ja, hvað miklum fjármunum, það vitum við ekki - til þess að byggja upp kerfi sem Alþingi er ekki búið að samþykkja og hefur raunar hafnað, eins og hv. 2. þm. Norðurl. v. tók réttilega fram, oftar en einu sinni. Mér finnst þetta vera alveg furðuleg vinnubrögð og ég verð að segja það að maður hefði látið segja sér þetta tvisvar ef maður hefði ekki getað lesið þetta hér á þessu opinbera plaggi. Það væri raunverulega fróðlegt að fá það hér fram hvort menn virkilega hugsa sér það í stjórnkerfinu að það sé hægt að byggja upp nýjar aðferðir og nýjar aðgerðir í ýmsum opinberum málum með því að byrja að framkvæma það áður en búið er að fá fyrir því samþykki. Það er áreiðanlega nýjung ef það á að hugsa sér að slíkt geti átt sér stað. Ég segi það alveg eins og er að ég get ekki skilið hvernig í ósköpunum því er haldið fram að það sé eitthvert sáluhjálparatriði og stórkostlegt fjárhagslegt atriði fyrir íslenska ríkið að byggja upp nýtt skráningarkerfi í landi þar sem eru ekki til nema rúmlega 100 þús. bifreiðar, geta kannski orðið 120–130 þús. bifreiðar. Mér finnst ákaflega veik rök að það sé ekki hægt að útbúa hér, með tölvutækninni sem hér er komin inn, form til umskráningar á bifreiðum sem ætti ekki að setja allt á rönd miðað við það kerfi sem við höfum verið með. Ég get ekki séð það. Það sem er kannski erfiðast í þessu í mínum huga er sú þjónusta sem þessi nýja útfærsla ætti að leysa. Hún sannfærir mig ekki nema síður sé með sömu rökum og hv. þm., bæði 2. þm. Norðurl. v. og 2. þm. Vesturl., komu með hér. Við fáum ekki þessa þjónustu sem við höfum út úr þessu nýja kerfi sem hér er verið að setja upp. Og það er dálítið fróðlegt ef við lítum á dæmið hér, sem sett er upp í þessu skjali í sambandi við það sem á að byggja upp í gegnum - ja, hvað eigum við að kalla hana - Skoðunarstöðina hf. eða Skráningarstöðina hf., Bifreiðaskoðun Íslands hf. Það er talað um að þessi aðstaða muni hér í Reykjavík kosta 75 millj. kr. svo sem getið er á fskj. 5. Ég hlustaði á skýringar þessa ágæta verkfræðings sem kom á fund fjvn. á sl. ári og útskýrði þetta nokkuð. Sjálfsagt getur vel verið að það sé hægt að byggja þessa stöð, eins og hún er sett upp, á verðlagi í dag á 100 millj. kr. og við skulum segja að það sé í lagi. En halda menn virkilega að það nægi fyrir þessa þjónustu að fá þrjár eða fjórar skoðunarstöðvar út um land? Láta menn sér virkilega detta þetta í hug? Ég tek fyllilega undir þau rök sem hv. 2. þm. Norðurl. v. lagði hér fram. Auðvitað á þessi þjónusta að færast til fólksins en ekki frá fólkinu. Og jafnvel þó að það lægi hér fyrir að stjórnvöld hygðust koma upp einni slíkri stöð í hverju kjördæmi, sem kostaði þá 8x15 millj. kr. ef miðað er við þessa útfærslu, sem er nú vægast sagt ekki nákvæmt, er ég ansi hræddur um að það dragi einhvers staðar úr þjónustu miðað við það sem við höfum þó í dag þar sem þessi bifreiðaskoðun fer nú fram í öllum þéttbýlisstöðum landsins. Við skulum hugsa okkur það að það væri nauðsynlegt fyrir okkur að reyna að styrkja byggðirnar með því a.m.k. að það væri á flestum þéttbýlisstöðum og jafnvel víðar aðstaða fyrir bifreiðaþjónustu, þ.e. bifreiðaverkstæði, sem ganga nú ekki of vel úti um landið eins og er, og þau fengju þetta hlutverk. Ef þau misstu af þessu og fengju ekki að sjá um þessa þætti yrðu bifreiðaeigendur að fara landið á enda til þess að fá skoðun á bílum sínum. Ég get ekki séð hverju þetta þjónar. Það væri miklu eðlilegra að hafa bifreiðaeftirlitið í þeirri mynd, finnst mér, að gera samninga við slík verkstæði þannig að þau gætu sett upp fullkominn búnað hjá sér og síðan væri ábyrgðin hjá þeim hvort bifreiðarnar okkar væru í lagi og stæðust þá skoðun eða þá umfjöllun sem þessir aðilar gerðu á eðlilegum tímum til þess að fullnægja því öryggi sem allir eru sammála um. Ég er þess vegna algjörlega andvígur þessari hugmynd. Það má vel vera að menn sjái einhverja nýja lausn í því að mynda Bifreiðaeftirlit hf. með ýmsum aðilum og þá vil ég taka undir það, ekki síður, sem hv. 2. þm. Norðurl. v. sagði hér í sambandi við tryggingafélögin. Halda menn virkilega að það sé eitthvert fjárhagslegt öryggi fyrir bifreiðaeigendur í landinu ef tryggingafélögin eiga líka, ofan á það frelsi eða þá einokun sem þau raunverulega hafa í sambandi við ákvörðun á bifreiðatryggingum í landinu, að vera beinn aðili að skoðunarkerfinu í landinu? Þau hafa núna það öryggi fyrir sinn rekstur að það er ekki hægt að skoða bíl nema búið sé að borga tryggingagjaldið. Maður hefði haldið að það væri kannski fullnægjandi að flestu leyti. En ég segi það alveg eins og er, og tek undir það sem hér hefur komið fram, að ég tel að það sé ekki trúverðug staða fyrir bifreiðaeigendur í landinu ef þessir aðilar eiga að sjá um alla þætti þessara mála og bifreiðaeigendur eru sjálfir algjörlega varnarlausir. Það er mín skoðun. Herra forseti. Það var nú ekki meining mín að fara í miklar umræður um þetta mál. Ég endurtek það sem ég sagði hér í upphafi: Ég reiknaði ekki með að frv. yrði afgreitt á þessu þingi. Ég hélt að menn mundu fá að skoða þetta miklu nánar og ræða það frekar miðað við þessa dreifingu á þjónustu, a.m.k. hefur enginn talað gegn því hér á hv. Alþingi að dreifa þjónustunni um landið og tengja þetta mál miklu frekar til þess að reyna að byggja upp örugga þjónustu víðs vegar um landið gegnum þau bifreiðaverkstæði sem eru til og þetta væri liður í því. Ég er alveg sannfærður um að þetta nýja kerfi, ef það fengi framgang hér á hv. Alþingi, verður til þess að stórhækka gjöld á bifreiðaeign landsmanna. Ég er alveg sannfærður um það. Ég er einnig sannfærður um það að ef þetta kerfi verður samþykkt hér á hv. Alþingi virkar það akkúrat öfugt. Þjónustan er færð frá fólkinu og fólkið sem á bifreiðar í vaxandi mæli verður að hafa miklu, miklu meira fyrir því að eiga þessar bifreiðar en nú. Þess vegna virkar þetta kerfi öfugt á mínar skoðanir í sambandi við þessi mál. Ég þarf ekki að lýsa því að ég er andvígur þessu frv., ekki að því leyti til að ég vilji ekki efla bifreiðaeftirlitið og gera það öruggara og nútímalegra en það er, en í þessu formi get ég ekki samþykkt það, alls ekki, og mun beita mér gegn því að svo verði gert. Ég tek undir þau tilmæli sem hv. 2. þm. Norðurl. v. beindi til hæstv. dómsmrh. um að það væri langeðlilegast, núna þegar kannski einn eða tveir sólarhringar eru eftir til þingslita, að frv. verði dregið til baka og fái enn þá meiri meðferð milli þinga. Síðan gætum við rætt það í haust hvaða kerfi við mundum vilja taka upp í sambandi við þetta mál.



Hæstv. forseti. Það er því miður nokkur hætta á að endurtekningar kunni að gæta í umræðunum vegna þess að margir þeirra sem hér hafa talað voru ekki viðstaddir 1. umr. um málið, en því verða menn að una. Ég vil byrja á því að þakka hv. allshn. Nd. fyrir hennar framlag til þessarar umræðu og vil taka á nokkrum af þeim atriðum sem hafa komið fram. Ég ætla að byrja á því að skýra hvers vegna lagt er til að stofnað verði hlutafélag um bifreiðaskoðun og skráningu á bifreiðum. Ástæðan er sú að mikil kyrrstaða hefur verið í þessari þjónustu þannig að draga má í efa að með þeirri tækni og aðferðum sem Bifreiðaeftirlitið nú býr yfir sé unnt að veita þá öryggisþjónustu sem er eini tilveruréttur þessarar stofnunar. Málið er nú ekki flóknara en þetta. Til þess að koma við nýjum vinnubrögðum þarf aðra uppbyggingu, annars konar skipulag og meira fjármagn reyndar því að það er þörf fyrir skoðunarstöðvar með mælitækjum sem vinna líkt því sem vörur í verksmiðju eru gæðaprófaðar. Þetta er ástæðan fyrir því að ég tel nauðsynlegt að menn líti líka á fjárhagslega skipulagið um leið og tæknilegt og verklegt skipulag eftirlitsins er tekið til endurskoðunar. Það er rauði þráðurinn í málflutningi þeirra sem hér hafa talað að óviss samsvörun sé milli kostnaðar af þeirri þjónustu sem þarna er veitt og hinnar veittu þjónustu. Leiðin til þess að fá örugga samsvörun er einmitt sú sem hér er lögð til, að það verði fjárhagslega ábyrgur aðili sem veiti þjónustuna, standi undir kostnaði af fjármagni við hana og standi skil á því. Það eru því miður tæknilegir gallar á því kerfi sem við höfum nú, bæði að því leyti að það gefur ekki kost á hemlaprófunum eða ljósaprófunum á þann hátt sem þyrfti að gera og ýmsum öðrum öryggisprófunum sem hægt er að veita í nútíma skoðunarstöðvum. Það þarf að stefna að því að þessi þjónusta verði veitt um allt land og ég vildi benda hv. þingdeildarmönnum á það en sumir þeirra hafa talað eins og hin upphaflega tillaga væri óbreytt. Eins og frv. kom frá Ed. er það hins vegar ákveðið í sjálfri frumvarpsgreininni að stefnt skuli að því að skoðunarstöðvar rísi í hverjum landshluta. Vegna þess sem hv. 2. þm. Norðurl. v. vék hér að um staðhætti og fyrirkomulag á Norðurl. v. og verkstæði á Blönduósi og gæti veitt þessa þjónustu tel ég mjög líklegt að menn mundu freista þess að semja við þetta verkstæði, en auðvitað yrðu að rísa fleiri stöðvar og gera yrði víðar samninga við verkstæði sem gætu veitt þessa þjónustu á Norðurlandi þannig að dæmið sem hann tók af ferðalagi frá Langanesi til Blönduóss er alls ekki raunhæft í þessari mynd. Þetta eru nú aðalröksemdirnar fyrir því að hér er brotið upp á því nýmæli að stofna um bílaskoðunina félag með þeim sem hafa hagsmuni af öryggi í umferðinni. Ég bendi hv. 2. þm. Norðurl. v. á það að aðild tryggingafélaganna að þessu félagi mundi einmitt geta stuðlað að því að slys yrðu færri og vátryggingariðgjöld lægri. Þess vegna eiga þau hér hagsmunasamleið með Félagi ísl. bifreiðaeigenda, með Félagi bifvélavirkja, með Bílgreinasambandinu, svo að ég nefni þá aðila sem auk tryggingafélaganna hafa tekið þátt í undirbúningi þessa máls. Það er ekki lítils um vert að allir þessir aðilar hafa viljað taka þátt í þessu, m.ö.o. viljað sýna lit á að veita þessa þjónustu. Það hefur mjög oft komið fyrir í málflutningnum hér að menn tala um að veita þessa þjónustu sem næst fólkinu. Vandamálið hefur kannski verið það að þjónustan hefur ekki verið veitt og eftirlitið því e.t.v. gefið falskt öryggi vegna þess að nauðsynlegar prófanir er ekki hægt að framkvæma með þeirri tækni sem eftirlitið býr nú yfir. Hér er því ekki verið að tala um sama hlut. Hér er verið að tala um algjöra nýskipan þessarar framkvæmdar á nauðsynlegu öryggiseftirliti. Þess vegna er lagt til að fara þessa leið til þess að þarna sé gætt fyllsta fjárhagslegs öryggis auk umferðaröryggisins sem er megintilgangurinn. En ég ætla ekki að eyða miklu meiri tíma í þetta. Þetta er vel útskýrt í gögnunum sem fylgja og ég minni á að þetta er vandlega undirbúið mál sem á sér langan aðdraganda, var, eins og hv. 1. þm. Vesturl. lýsti, kynnt fjvn. þegar haustið 1987 og ég varð ekki var við annað en að fjárveitinganefndarmenn tækju þessu máli vel og teldu að skynsamlega væri staðið að fjárhagslegri uppbyggingu þessarar þjónustu. Ég minni hv. þingdeildarmenn á það að hér er ekki eingöngu um það að tefla að spara ríkinu peninga eða fyrirhöfn, hér er ekki síður um það að tefla að spara fólki fyrirhöfn. Ég kem kannski að því dálítið nánar hér á eftir. En látum þetta nægja um félagsstofnunina. Þá hefur verið spurt um skráningaraðferðina. Hvers vegna er verið að stinga upp á því að hafa einfalt númerakerfi af þessu tagi sem ekki fylgir lögsagnarumdæmum eigandans? Svarið er eins og fyrr. Það er til þess að spara fólki óþarfa fyrirhöfn. Sannleikurinn er sá að margt af því sem framkvæmt er í þessari skráningarstofnun er hreinn óþarfi og ég get tekið um það dæmi hér á eftir. Hv. 2. þm. Norðurl. v. þeysti hér upp mikinn móð um það að framkvæmdarvaldið hefði brotið gegn vilja þingsins í því að taka upp skráningarnúmer í skráningarvottorðin sem fylgdu þessu vafasama útlenda kerfi að hafa tvo bókstafi fyrst og þrjá tölustafi svo. Ég tel að það sé ekki nauðsynlegt að sækja um lagaheimild til þess að merkja nóturnar í bókhaldinu; þótt nauðsynlegt sé að hafa bókhaldslög segja þau ekki með hvaða tákni menn skuli merkja. Sannleikurinn er sá að það var farið að gefa bifreiðum fast númer árið 1974. Þá var farið að skrá fastnúmerið í skráningarskírteinin hérna í Reykjavík. Til hvers var það gert? Það var gert í þeim einfalda tilgangi að unnt væri að skrá þetta í tölvur og fylgjast með hverjum bíl því ef númerið er síbreytilegt, fer af einum bíl á annan, er ekki hægt að fylgjast með bílnum eftir númeri í eigendaskráningu, við slys eða í öðrum tilfellum. Þetta er þess vegna, hvað á ég að segja, skráningarnauðsyn og ekki á nokkurn hátt tengt því hvort lagaheimild hafi verið til þess að taka þetta upp. Á árunum 1974–1980 var smám saman farið að skrá fasta númerið í skráningarskírteinin út um allt land. Þetta er fyrst og fremst hagkvæmnispursmál og er hvergi birt annars staðar en í skráningarvottorðinu en þar hafa hv. þingdeildarmenn getað séð þetta sjálfir öll þessi ár. Ábyrgðarmenn þess arna eru auðvitað stjórnarfarslega þeir dómsmálaráðherrar sem hafa farið með þennan málaflokk á þessum árum, þ.e. Ólafur Jóhannesson, Steingrímur Hermannsson, Friðjón Þórðarson, Vilmundur Gylfason, Jón Helgason og svo síðast sá sem hér stendur sem núna skýrir málið rækilega fyrir þinginu og æskir þess að það verði einfaldlega látið duga að þetta bókhaldsnúmer sé líka auðkenni bílsins framanvert og aftanvert en ekki bara í skráningarvottorðinu því hjá því verður ekki komist að hafa eitthvert auðkenni í skírteini bílsins til þess að tengja saman það sem gerist þegar hann fer frá einum eiganda til annars með því kerfi sem nú er. Það er þess vegna raunverulega röknauðsyn og alls ekki hægt að komast hjá því einfaldlega vegna þess að þegar héraðanúmerið, fasta númerið, sem menn hafa valið sér að láta fylgja persónu sinni sumir hverjir, er fært af einum bíl á annan rofnar þráðurinn. Þetta er nú ekki flóknara en þetta og hefur ekkert með lagastoð að gera. Nú er hins vegar leitað eftir lagaheimild til að hverfa frá lögsagnarumdæmisskráningunni. Ég ætla að reyna að skýra það dálítið með einfaldri sögu úr hversdagslífinu, hvers vegna þetta er skynsamlegur hlutur. Tökum dæmi. Guðrún Gísladóttir í Kópavogi kaupir bílinn R-80000 af Guðmundi Guðmundssyni sem býr í Reykjavík. Guðrún býr í Kópavogi en Guðmundur í Reykjavík eins og ég sagði. Hún verður að skipta um númer á bílnum enda þótt Guðmundur hafi engan áhuga á því að halda númerinu á sínum bíl. Guðrún umskráir bílinn yfir á t.d. Y-20000, en leggur númerið R-80000 inn hjá eftirlitinu. Fyrir þetta borgar Guðrún umskráningargjald milli umdæma, 1500 kr., eigendaskipti, 1500 kr., númeraspjöld, 1500 kr., samtals 4500 kr. Svo kemur á daginn að Gunnu líkar ekki við bílinn og hún skiptir á honum fyrir nýrri bíl sem Sigríður Sigurðardóttir er að selja. Sigríður vill halda sínu númeri sem er Y-30000 og neitar að selja nema Guðrún sjái um allan umskráningarkostnaðinn. Fyrir þetta borgar Guðrún umskráningu innan umdæmis, sem, eins og kom fram hjá hv. 2. þm. Norðurl. v., er nokkuð dýrt, eðlilega að mínum dómi, 4300 kr., eigendaskipti, 1500 kr., umskráningu yfir á hinn bílinn, 4300 kr., eigendaskipti fyrir þann bíl, 1500 kr., samtals 11 600 kr. Sigríður selur bílinn skömmu seinna til Péturs Péturssonar í Reykjavík sem setur aftur á hann númerið R-80000, sem enn var laust hjá eftirlitinu. Fyrir það borgar Pétur 1500 kr. í umskráningu, 1500 í eigendaskipti, 1500 fyrir númeraspjöldin, samtals 4500 kr. Þarna eru þessir bílaeigendur, sem sumir hverjir höfðu engan áhuga á að halda sínum númerum, búnir að borga 20 600 kr. Þeir hafa líka þurft að vafstra milli tryggingafélaga og upp í Bifreiðaeftirlit til þess að koma þessu öllu í kring. Þetta kostar líka nokkur handtök að skrúfa númer af og á, hugsanlega þarf líka að setja geymslunúmer á milli. Mjög margt af þessum þjónar engum tilgangi, er óþörf athöfn. Þetta er það sem sparast. Þetta er það sem getur sparast hjá Bifreiðaeftirlitinu, allt nema einföld tilkynning um eigendaskiptin sem slegin yrði inn í tölvukerfi eftirlitsins. Númerin haldast á bílnum. Þetta er nú í einföldum orðum sagt ástæðan fyrir því að hér er lagt til að menn hverfi að einföldu, föstu skráningarkerfi fyrir hvern bíl. Það er óþarfi að leggja þetta umstang á fólk og ég er sannfærður um að fjárhæðirnar sem nefndar eru í þessu frv., sem eru þó hvergi hærri en 100 millj. kr., eru vanmat en ekki ofmat á þeim sparnaði sem fylgir þessari einföldu og sjálfsögðu breytingu. Hitt er svo annað mál að auðvitað skilur maður tilfinningar þeirra manna sem leggja átthagaástina á númeraspjöldin sín og breiða hana út yfir allt. Ég hefði þó haldið að hjá flestum höfðaði átthagaástin til annars og meira en blikkplötu á bílnum. En ég vil ekkert gera lítið úr því. Allt hefur þetta gildi og ég lít ekki á þetta sem hégómamál því að það er sko enginn hégómi að leggja þetta vafstur á fólkið sem engan áhuga hefur á því að halda einhverjum föstum númerum á þeim bílum sem það eignast um ævina. Þetta er í stuttu máli það sem þarf að segja um númerakerfið og ég er sannfærður um að þegar hv. þingdeildarmenn hugsa þetta mál og velta því fyrir sér, hvað það er sem vinnst með því að taka þetta upp og hvað það er sem tapast með því að leggja það gamla héraðaskráningarkerfi af sem hingað til hefur verið við lýði, verður niðurstaðan ljós. Ég minni líka að endingu á það að á hinum nýju númeraspjöldum verður sérstakur reitur fyrir þá menn sem vilja auðkenna bílinn með sínu héraðsmerki. Ég er ekki í nokkrum vafa um það að margir munu nota sér það og munu kannski velja að nota þar nákvæmari staðargreiningu en núna fylgir héraðanúmerum. Ég er sannfærður um það að þegar þetta hefur verið gert, eins og svo margt annað sem er þessarar náttúru, skilja menn ekkert í því hvað vafðist fyrir mönnum að vera ekki löngu búnir að koma þessu á. Í þriðja og síðasta lagi hefur það komið fram í máli nokkurra ræðumanna að þetta mál hafi ekki neinn forgang, þetta hafi ekki verið kynnt sem sérstakt forgangsmál ríkisstjórnarinnar og að þess vegna eigi ekki að ljúka því á þessum annasömu þingdögum. Ég vil um þetta mál upplýsa að það var á forgangslista þeim sem dómsmrn. lagði fram í aprílmánuði og sendi formönnum þingflokka stjórnarflokkanna þann 20. apríl. Þar var mjög skýrt fram sett að þetta væri eitt af þeim málum sem ég teldi að ætti að gefa forgang. Hvers vegna? Svarið er einfalt. Búið þarf margs við. Það þarf líka að sinna því að laga svona hluti sem bæta þjónustuna fyrir fólkið, koma fram markvissum tilraunum til fjárhagslegrar endurskipulagningar í opinberum rekstri, reyna að veita þjónustu þar sem kannski er vafasamt að hún hafi verið fullnægjandi fyrir. Þetta er þess vegna það sem ég hef um það mál að segja og ég vil þess vegna alls ekki draga frv. til baka, en minni á að það hlaut öruggan meiri hluta í hv. Ed. og óska eftir því að umræðunni ljúki sem allra fyrst svo fram geti farið atkvæðagreiðsla um málið.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir að hv. þm. þessarar deildar greiði nú atkvæði, vonandi eftir sannfæringu sinni en ekki eftir því hvernig þm. í hv. Ed. hafa greitt atkvæði. Ég verð að spyrja sjálfan mig og hv. þm. að því: Hvar erum við eiginlega stödd? Er það tilfellið að við séum bara fangar embættismannakerfisins? Hér kemur hvert málið á fætur öðru sem er sýnilegt að er komið og barið fram af embættismönnum kerfisins. Mér dettur í hug hvort ekki sé bara rétt að vísa þessu máli, þ.e. skoðun á bifreiðum, til Ríkisendurskoðunar. Ég ætla ekki að ræða um þá hlið málsins sem hv. 1. og 2. þm. Vesturl., ásamt 2. þm. Norðurl. v., hafa rætt. Það vill hins vegar svo til að ég hef þekkt til í Bifreiðaeftirlitinu í rúm 40 ár, 43 ár. Það eru að minnsta kosti 12 ár síðan forstöðumaður Bifreiðaeftirlitsins, Guðni Karlsson, vildi taka upp það kerfi að hægt væri að skoða bílana sómasamlega og inni í húsi, hér í Reykjavík. Það var tekið á leigu húsnæði til þeirra hluta, ég man ekki fyrir hvað mörgum árum en líklega a.m.k. 10–12 árum. Og ég veit ekki betur en að ríkið hafi borgað leigu fyrir það húsnæði öll þessi ár. Síðan var annað húsnæði tekið á leigu, skemma þar stutt frá, og var borguð leiga fyrir það í nokkur ár. En hvað gerðist á þessum árum? Það voru ekki hæstv, dómsmrh., hver fram af öðrum, sem stóðu þar í vegi, heldur var það fjárveitingavaldið og fyrst og fremst embættismennirnir í dómsmrn. Ég þekki þessa sögu, hæstv. dómsmrh. Það vill svo til. Ég er gamall ökukennari. Ég tók upp fyrst þann öryggisbúnað sem nú er á bifreiðum og hef þess vegna að ýmsu leyti fylgst með þessu alla tíð. Þeir forstöðumenn Bifreiðaeftirlitsins sem hafa verið fram að þessu hafa rætt um þessi vandamál við mig á liðnum árum. Það lítur út fyrir það að við séum bara fangar embættismannakerfisins. Það er ætlast til að við bara afgreiðum málin hvert af öðru og jafnvel virðist vera að ráðherrarnir hæstv., sem ættu að setja sig betur inn í þessi mál en þeir gera, geti rætt málin þannig að svart sýnist hvítt. Hér hafa verið haldnar frábærar ræður um þetta mál. Ég ætla ekki að fara að gefa mönnum einkunnir fyrir þær ræður og ég ætla heldur ekki að endurtaka það sem þeir sögðu. En hér er eitt af þessum málum sem talið er að verið sé að spara hlutina með, það sé verið að auka öryggið, blátt áfram öllu snúið við. Það væri gaman að rifja það upp frá ári til árs hvað t.d. Guðni Karlsson hefur reynt að fá fjárveitingavaldið og ráðuneytið til að gera í þessum málum, hvað þeir hafa samþykkt og hvernig framkvæmdin hefur verið. Við sem höfum reynt að athuga þetta erlendis, hvernig staðið er að þessum málum þar. Ég ætla að sleppa alveg skráningarmálinu. Mér finnst það vera meinsemi samt sem áður, ef menn vilja borga fyrir það á annað borð, að þeir geti ekki haldið sínu númeri, en það er aukaatriði í þessu máli. Öryggismálið og sparnaður, ef það færi saman. En ég vil halda því fram og ég vil fullyrða að það er hvorki öryggi sem mundi leiða af samþykkt frv. og því síður sparnaður fyrir þá sem eiga bifreiðar. Ég ætla ekki að bæta neinu við þetta en ég geri ráð fyrir og a.m.k. vona að menn athugi þetta mál betur. Ég get tekið undir flestallt sem þessir hv. þm., sem hafa rætt þessi mál, hafa rætt um.



Herra forseti. Hæstv. ráðherra svaraði nokkuð ræðu minni áðan og var meginniðurstaða í svörum ráðherrans sú að hafna þeim aðaltilmælum mínum að draga frv. til baka og taka meira tóm til þess að athuga það sem ég taldi ekki vera vanþörf á. Hæstv. ráðherra sagði frv. vera vel undirbúið og að þetta mál og málefni Bifreiðaeftirlitsins hefði verið kynnt fjvn. í haust og ekki væri annað vitað en að því hefði öllu þar verið vel tekið. Hæstv. ráðherra þekkir kannski ekki mikið til starfa í fjvn., og er það auðvitað lítilvægur þáttur þessa máls. En ég get sagt honum það að það er ekki venja þó einhverjar nefndir á vegum framkvæmdarvaldsins komi og kynni sínar hugmyndir fyrir fjvn. að þær séu reknar á dyr með óbótaskömmum eða aðfinnslum. Slíkum greinagerðum er yfirleitt tekið á þann máta sem efni eru til. Það er hlustað á slíkar greinagerðir og síðan gerir nefndin það upp við sig hvort hún tekur eitthvert tillit til þeirra eða ekki sem í tilliti eins og þessu, þar sem um lagabreytingu er að ræða, er ekki efni til fyrir fjvn. að hafa nein sérstök afskipti af. Hæstv. ráðherra sagði að megintilefni þess að frv. væri flutt væri það að ríkt hefði kyrrstaða í þessum málum. Það hefði verið kyrrstaða í starfsemi Bifreiðaeftirlits ríkisins og þjónustan væri óörugg, eða a.m.k. léki vafi á því að hún skilaði því sem til væri ætlast. Þetta má vel vera. En það er harla lítil vissa fyrir því að einhver sérstök framþróun verði í tækjabúnaði, aðstöðu, byggingum, öryggistækjum, við það að hverfa frá því kerfi sem gilt hefur, þeirri stofnun sem gilt hefur og taka upp nýja stofnun sem heitir hlutafélag. Auðvitað felst engin vissa í því að það feli í sér breytingu í þá átt að allt í einu verði allt fullbúið af öryggistækjum og húsbúnaði og aðstöðu fyrir þessa starfsemi. Það er auðvitað fjármagn sem þarf til þess. Og ef hæstv. ráðherra hefði, sem hann hefur væntanlega, átt innangengt t.d. hjá hæstv. fjmrh. hefði kannski verið hægt að nota þá sérmerktu tekjustofna sem runnið hafa til ríkisins vegna þeirrar starfsemi sem fram fer hjá Bifreiðaeftirliti ríkisins til þess að bæta þessa aðstöðu, til þess að ná því að búa þetta fyrirtæki þeim öryggistækjum sem hæstv. ráðherra telur að á skorti. Hann telur að líkur séu til þess að ef bifreiðatryggingafélögin koma inn í þessa starfsemi verði allt í einu vel séð fyrir öryggi vegfarenda og þá megi allt í einu gera því skóna að þetta nýja fyrirtæki og sú þjónusta sem það á að veita verði með þeim hætti að fyllsta öryggis sé gætt, tækjabúnaður verði í lagi og allt í hinu besta ástandi. Þetta er auðvitað alveg óskylt mál og kemur ekkert þessu máli við, hvaða form er á eignarhaldi á slíkri starfsemi. Það er hvernig þessum málum er stjórnað og hvaða fé er lagt í þessa starfsemi sem ræður því hvort hægt er að veita þá þjónustu sem gera verður kröfur til. Hæstv, ráðherra mundi væntanlega geta beitt áhrifum sínum enn þá meira ef um ríkisfyrirtæki er að ræða en ef um einkafyrirtæki, þ.e. hlutafélag, væri að tefla. Hann hefur það miklu meira í hendi sér sem ráðherra í þessum málum, með hæstv. fjmrh. við hlið sér, að koma því svo fyrir að þessir öryggisþættir málsins verði í lagi. Vegna orða hæstv. ráðherra um kyrrstöðu í þessum málum, sem ég skal ekkert fullyrða um í sjálfu sér, er rétt að vekja á því athygli að hv. alþm. hefur borist bréf frá Félagi bifreiðaeftirlitsmanna, dags. 28. apríl 1988, þar sem segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: "Á undanförnum mánuðum hefur verið vegið illilega að Bifreiðaeftirliti ríkisins með slæmum afleiðingum fyrir stofnunina og ekki síst starfsmenn hennar. Hingað til hefur þessi umræða, sleggjudómar, farið fram í dagblöðum og virðast hafa lekið þangað eftir ýmsum leiðum, bæði trúnaðarupplýsingar og persónulegar skoðanir, árásir ýmsra aðila bæði skyldra og óskyldra." Að þessari tilvitnun lokinni er í samantekt, sem hér er gerð og send hefur verið alþingismönnum, eins og þar segir, "á hógværan hátt" bent á það sem þessir félagsmenn í Félagi bifreiðaeftirlitsmanna telja nauðsynlegt að komi fram. Þar segir m.a. að því hafi verið haldið fram að Bifreiðaeftirlit ríkisins hafi verið rekið með tapi í fjölda ára og að árið 1987 hafi stofnunin í fyrsta sinn verið rekin með hagnaði. Síðan er gerð grein fyrir því að þessu er á allt annan veg farið og að á árunum 1981–1986 hafi tekjur ævinlega verið hærri en gjöld utan einu sinni. Ég rakti áðan hvernig útkoman var á árinu 1986 þegar einungis skráningargjöldin dugðu langdrægt fyrir öllum rekstri Bifreiðaeftirlits ríkisins. Þegar við bættust skoðunargjöld og prófgjöld fóru tekjurnar um 80 millj. kr. fram úr heildarkostnaði við rekstur þessarar stofnunar. Það er því auðvitað hárrétt hjá þessum starfsmönnum Bifreiðaeftirlitsins að þarna hafa tekjurnar í flestum tilvikum verið mun meiri en rekstrargjöldin. Síðan segja þessir starfsmenn að athyglisvert sé að fjölgun starfsmanna frá árinu 1981 til 1986 sé ekki nema 11% þrátt fyrir stóraukið vinnuálag og að bílaeign landsmanna hafi aukist um 25% og innflutningur á sama tíma um 73%. Þrátt fyrir þessa miklu aukningu í bílaeign landsmanna og þennan mikla innflutning hafi þó starfsmönnum ekki fjölgað á þessu árabili nema um 11%. Þetta út af fyrir sig er ekki svo vondur dómur um þessa stofnun þó að í þessu komi í sjálfu sér ekkert fram hvernig hún hefur getað sinnt því þjónustuhlutverki sem henni er ætlað og hvernig hún hefur verið búin tækjum og byggingum til að geta sinnt þessu starfi, sem er annað mál. Hæstv. ráðherra taldi að það væri aldeilis ekki að fara neitt á svig við Alþingi, sem ég gerði að umtalsefni, þar sem segir í grg. með frv. að öll skráningarskyld ökutæki séu nú skráð í tvöföldu númerakerfi þrátt fyrir það að Alþingi hafi hvað eftir annað hafnað þessu svokallaða fastnúmerakerfi. Enda þótt það hafi tíðkast undir yfirstjórn dómsmrh. allt aftur til Ólafs Jóhannessonar, eins og hæstv. núv. dómsmrh. segir - 

M.a. þeirri ríkisstjórn sem hv. 2. þm. Norður. v. átti sæti í.

- afsakar það ekki þá meðferð framkvæmdarvaldsins að taka upp skráningarkerfi, sem Alþingi hefur ítrekað fellt, með þessum hætti og afsakar ekki að vinna slík verk þvert ofan í það að Alþingi hefur hafnað þessu, hvorki stjórnarfarslega né að leggja í þann kostnað sem þessu fylgir. Ég ætla ekki að gera athugasemdir við þá ferðasögu bifreiða á milli Kópavogs- og Reykjavíkurumdæma sem hæstv. ráðherra rakti hér áðan. Það er alveg hárrétt að það verður ekki undan því komist eftir núverandi kerfi að ef keyptur er bíll úr öðru umdæmi þá þarf að umskrá hann yfir í hið nýja umdæmi. Þetta kostar 1500 kr. og eigendaskráningin kostar líka 1500 kr. Ég minnist þess nú ekki hversu langt er síðan tekið var upp að greiða fyrir svokallaða eigendaskráningu en ég hygg að það sé ekki langt síðan. Og ég hygg að það sé uppfinning þeirra reglugerðarsmiða sem gjarnan vilja nota hin ólíklegustu tækifæri til þess að finna færi á að ná tekjum af almenningi. En hitt er rétt að hjá því verður ekki komist eftir núverandi kerfi að umskrá bifreið sem færist á milli umdæma. Hitt er mál kaupenda og seljenda sjálfra, sem innan sama umdæmis versla með bifreið eða annað ökutæki, hvort umskráð er eða ekki. Það er engin þörf á því eftir núverandi kerfi. Ef þessir aðilar vilja halda sínum númerum og vilja umskrá þá er það þeirra mál en eins og fram hefur komið hefur þar heldur betur verið tyllt á kostnaðinn sem er 4500 kr. Og ekki skaðast nú Bifreiðaeftirlitið á því eða ríkissjóður.

En blessað fólkið.

Það er sjálfrátt, hæstv. ráðherra.

Nei, það er ekki sjálfrátt. Það er nóg að annar heimti. Þess vegna er það kerfinu að kenna.

Það er ekki sjálfgefið að það dugi að annar heimti, það er samningsatriði á milli seljenda og kaupenda og það er þeirra mál hvort þessi umskráning fer fram. Hæstv. ráðherra sagðist ekki ætla að gera það að gamanmálum að sumir menn virtust hér vilja leggja átthagaástina á bílnúmer. Mér fannst falskur tónn í orðum ráðherrans og ég tel ástæðulaust að vera að snúa út úr orðum mínum um það að þetta frv. er eitt dæmi þess að verið sé að má út einkenni héraða í landinu. Þau dæmi eru mörg fleiri og er eitt af þeim atriðum sem verða til þess að ég get ekki stutt þetta frv. og mun að sjálfsögðu sem áður greiða atkvæði gegn þessum tillögum. Þá sagði hæstv. ráðherra að þetta frv. hefði verið á forgangslista í apríl, eins og hann orðaði það. Ég hef ekki annað fyrir mér í þeim efnum þegar ég sagði að þetta frv. hefði ekki verið á forgangslista ríkisstjórnar að sá forgangslisti sem lesinn var upp í mínum þingflokki hafði ekki þetta mál inni að halda, enda var hæstv. ráðherrum sett fyrir um það að þeir gætu ekki valið sér endalausan lista af forgangsviðfangsefnum, af forgangsfrv. og ég hygg að önnur mál hafi verið þar á undan hjá þessum hæstv. ráðherra sem hafi fyllt hans kvóta þó svo hann hafi kannski kosið að koma ýmsum fleiri frv. fram. Ef hæstv. ríkisstjórn ætlaði sér að ljúka þingi á þeim tíma sem nú hefur í raun verið ákveðið og staðið hefur til um alllanga hríð, þá varð hún að takmarka sínar óskir um málafjölda hér á hinu háa Alþingi. Vel má vera að þetta tvennt hafi rekist á í höfði hæstv. ráðherra. Ég skal ekki að sinni lengja þessa umræðu. Mér þykir miður að hæstv. ráðherra hefur ekki viljað fallast á þau tilmæli mín enn sem komið er, vel má vera að honum snúist hugur, hann muni fallast á þau tilmæli mín að draga þetta mál til baka og a.m.k. fresta því þannig að tóm gefist til þess að athuga það betur, tóm gefist til þess að gefa viðhlítandi skýringar á því sem ég og fleiri hafa hér talað um, og hæstv. ráðherra vinnist tóm til þess að koma með eitthvað trúverðugra um sparnað af hálfu ríkisins heldur en hér hefur komið fram og birtist í þessum gögnum, en þar er á einum stað talað um 20,3 millj., á öðrum stað er talað um 98 millj., í þriðja og fjórða lagi er látið í veðri vaka í fjölmiðlum að það séu 300 millj. o.s.frv. o.s.frv.

Ég hef aldrei gert það.

Ja, einhvers staðar frá er það komið í fjölmiðla. Og hvort sem það hefur komið frá hæstv. ráðherra eða einhverjum hans undirsátum þá er það ekki á mínu færi að skilgreina það. En mér þykir það mjög miður að enn sem komið er hefur hæstv. ráðherra ekki fallist á að draga frv. til baka til þess að hafa tóm til að vinna sig út úr þessari talnaflækju sem hér liggur að baki og sýnilega er allt tóm vitleysa. Ég hefði einnig kosið að fá ítarlegri grg. um meðferð framkvæmdarvaldsins á þessu máli sem ég óskaði eftir heldur en það sem hér kom fram í máli hæstv. ráðherra en vel má vera að hæstv. ráðherra geti látið slíka skýrslu koma síðar.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að taka það fram og staðfesta sem hæstv. dómsmrh. sagði hér áðan að í bréfi sem hann sendi formönnum þingflokka fyrir svona hálfum mánuði síðan þá tók hann það fram að hann teldi þessi umferðarlög forgangsmál, þ.e. þetta var það mál sem hann óskaði helst eftir að afgreitt yrði frá sínu ráðuneyti af þeim málum sem voru óafgreidd af málefnum dómsmrh. Forsrh. hafði þann hyggilega hátt á - og það eru nýmæli sem ég vil leyfa mér að hrósa honum fyrir- að hann krafði ráðherra sína um það að þeir röðuðu sínum málum í forgangsröð. Þessi forgangsröð er auðvitað einungis ósk hvers ráðherra, hvað hann leggur mesta áherslu á af sínum málum, en segir ekkert um það eða bindur þingheim að öðru leyti eða samstarfsflokka. Það er bara að ráðherrann leggur áherslu á að þetta mál fái afgreiðslu og meiri áherslu á að þetta tiltekna mál fái afgreiðslu en önnur mál frá hans ráðuneyti. Síðan á hann það auðvitað undir þingheimi og samstarfsmönnum sínum hvort málið hlýtur byr og nær fram að ganga og verður að lögum. Það eru náttúrlega eins og hver önnur kontóristarök hjá hæstv. dómsmrh. að ímynda sér að þó að hann skrifi á blað að hann vilji helst fá þetta mál afgreitt að samstarfsflokkar hljóti að lúta því að það megi ekki reyna að koma vitinu fyrir hann. En satt að segja þykir mér hann sækja þetta mál af meira kappi en forsjá og það þykir mér leiðinlegt því ég met hæstv. dómsmrh. mjög mikils og hef gert um áratugi. Mér finnst hryggilegt að kanna þetta mál því eftir því sem það er skoðað betur, eftir því sem það er rætt lengur, eftir því fullvissast maður um að því verra er það sem maður kynnist því meir. Það eru alltaf að ljúkast upp nýjar og nýjar hliðar á málinu, hver annarri verri, því það hefur tekist alveg ótrúlega slysalega til við þessa samningu. Ég beindi fyrst gagnrýni minni að einum þætti málsins, þ.e. fastnúmerakerfinu og leyfði mér að flytja um það brtt. sem kemur hér til atkvæða í hv. deild þegar þetta frv. verður tekið til atkvæða sem ég geri ráð fyrir að verði á morgun þegar deildin er fullskipuð. En það er margt fleira sem er gagnrýnivert í þessu frv. Satt að segja finnst mér að það séu önnur atriði enn verri en þau sem ég gagnrýndi einkum í upphafi við 1. umr. málsins. Þráhyggjumenn reyna að keyra þetta mál fram með ómarktækum útreikningum, beita fyrir sig blekkingum og talnaleik sem enga stoð á í veruleikanum. Það er óprýði á starfsferli ráðherrans að hann skuli gera þessi ósköp að sínum. Ég ætla að tala aðeins meira um númeraplöturnar. Það er kunnara heldur en frá þurfi að segja og það held ég að sé ekkert nefnt hér í þessu frv. um að nýjar númeraplötur kosta peninga. Í staðinn fyrir að geta notað númeraplöturnar á bíl eftir bíl þá þarf að kaupa nýjar númeraplötur á alla nýja bíla. Ég veit að vísu um aðila sem hafa hugsað sér að verða ríkir á að framleiða þessar plötur, en sem eftir þeim sýnishornum sem borin hafa verið á borð fyrir okkur eru náttúrlega ótækar því þær eru með of litlum stöfum og eru of ógreinilegar og of flóknar til þess að vera viðunandi. Það er kostnaður sem ekki er hér inni í þessum "kalkúlasjónum" sem birtar eru með frv. Ég spyr af hverju langflestir þeirra sem skipta á bílum innan sama umdæmis flytja númeraplötur. Það er af því að annar hvor eða báðir vilja halda í sitt gamla númer. Og það er alveg sama hvort þetta númer er fallegt í augum heimsins. Menn taka tryggð við númerin sín og menn hafa misjafna trú á þeim. Sumir eru með heilagar tölur, sumir eru með happatölur og þetta getur allt saman skipt einhverju máli og skiptir einhverju máli fyrir fjöldann allan af bíleigendum. Ég þekki það sem hestamaður að mér þykir miklu meira gaman að ríða hesti sem lítur sæmilega út og hefur ekki áberandi galla, hesti sem mér þykir fallegur. Ég tala nú ekki um að ég vil hafa hann góðan líka. Einn þátturinn í útliti bílsins er númerið og ef maður hefur smekk fyrir það þá er ekkert á móti því að sá sem smekkinn hefur greiði eitthvað fyrir það. Þar fyrir utan hefur þetta náttúrlega verið tekjulind fyrir ríkið. Það hefur verið tekjulind fyrir ríkið á undanförnum árum, eins og margsannað er í þessum umræðum, að stunda þessi viðskipti og þarna er skattur sem fólk hefur greitt með glöðu geði. Það er nú með skattheimtuna að bestir eru þeir skattar sem fólk greiðir með glöðu geði. Það eru þær tekjur sem fjmrh. má vera sælastur yfir, þær sem borgarinn greiðir glaður eins og t.d. tekjurnar sem hann hefur af Áfengisversluninni og af bílnúmerunum. Ég sé enga ástæðu til þess að vera að svipta ríkissjóð þessum tekjustofni. Dómsmrh. sagði okkur hér bráðskemmtilega sögu sem hann hafði búið til, bráðskemmtilega skáldsögu sem hann hafði búið til um manninn á R-80000. Maðurinn á R-80000 hefði náttúrlega aldrei verið svo vitlaus að halda ekki upp á það númer og þarf nú enginn að segja mér það að hann hefði ekki viljað halda því eftir. Að öðru leyti var sagan skemmtileg og ég tel að dómsmrh. ætti í auknum mæli og kannski alfarið að snúa sér að ritstörfum og væri þar líklega á réttri hillu. Þá kem ég að höfuðgallanum á þessu frv. Það er nefnilega það að í þessu frv. er byggðafjandsamleg stefna. Það getur vel verið að það sé óstjórn í Bifreiðaeftirlitinu í Reykjavík og þar þurfi að skipta um yfirmenn. Ég vil ekkert fullyrða nema svo sé, en þá á dómsmrh. að hafa manndáð í sér til þess að gera það, ekki að fara að umbylta lögum og afskræma þau, fólkinu í landinu til óþurftar. Það er ekki óstjórn, það eru ekki vandræði í Bifreiðaeftirlitinu úti á landi þar er ég þekki til heldur er þar allt í besta lagi eins og ég rækilega tók fram við 1. umr. málsins. Þess vegna þarf ekkert að vera að anka í okkur. Ég tel að það megi ekki fórna hagsmunum landsbyggðarinnar til þess að gera þægilegri mannaskipti hér í Bifreiðaeftirlitinu í Reykjavík. Það kostar nokkuð að keyra frá Þórshöfn til Blönduóss fram og til baka. Ég náttúrlega geng út frá því að ef setja á eina skoðunarstöð á Norðurlandi þá geti hún hvergi annars staðar orðið en á Blönduósi vegna þess að þar hefur Bifreiðaeftirlitið mjög góða aðstöðu og þar er þegar fyrir hendi skoðunarstöð sem væntanlega yrði látin duga fyrir Norðurland allt og kannski Vestfirðina líka. Það er ekkert mjög langt frá Patró til Blönduóss, a.m.k. ef það er ekki mikill snjór á leiðinni. En þetta kostar þó töluvert. Hins vegar verð ég að játa því að það væri gott fyrir kjósendur okkar hv. 2. þm. Norðurl. v., bifvélavirkjana á Blönduósi, við erum kannski að hafa af þeim töluverðan "bisniss" því að í fyrsta lagi þá reikna ég með að ef einhverju væri áfátt á þessum bílum sem þeir koma með frá Þórshöfn eða Patró þá mundu þeir varla fara til baka til þess að láta bifvélavirkjana heima hjá sér lagfæra, heldur mundu þeir leita til kjósenda okkar hv. þm. Pálma Jónssonar sem eru prýðilega færir bifvélavirkjar og duglegir og láta þá dytta að. Svo er nú ekkert smáverkefni að laga það sem aflaga hefur farið á allri keyrslunni frá Patreksfirði til Blönduóss. Þetta eru einu kostirnir sem ég sé á þessu frv. Gjörsamlega þeir einu. En þeir eru ekki nægilega þungir í mínum huga til þess að ég fáist til þess að styðja þetta mál. Ég held að það sé einn þáttur í röksemdum ráðherrans sem er haldbær. Ég hygg að það sé heppilegt að bremsuprófa stóra bíla, þá er ég að tala um stærstu gerð af bílum sem eru með "treilera", það sé heppilegt að fylgjast betur með bremsum á þeim heldur en nú er gert. En það er afar auðvelt að koma því fyrir með öðrum hætti en þeim að eyðileggja Bifreiðaeftirlitið og minnka öryggi borgaranna með svona skipulagsbreytingum eins og hér er verið að leggja til. Mér er sem ég sjái það að þeir séu að rífa sig upp úr slættinum á Melrakkasléttunni til þess að asnast til Blönduóss til þess að fá nýjan hvítan miða á bílinn sinn. Ætli þeir reyndu ekki að láta þann gamla duga þangað til eitthvað kæmi fyrir. Og það yrði meiri keyrslan á löggunni að klippa númerin eftir þetta allt saman. Mér finnst sem sagt að hér sé ótrúlega slysalega að verki staðið. Við búum við ágæt umferðarlög og nýlega sett. Þannig ákvað síðasta þing að umferðarlögin skyldu vera eftir vandlega íhugun. Þessi umferðarlög voru til meðferðar hér í allan fyrravetur og lögðu þar margir hönd að verki. Þessi varð útkoman og það er gjörsamlega þarflaust að fara að breyta þessum nýsettu lögum. Ég hefði gjarnan viljað að hæstv. ráðherra hefði verið heppnari í þessum málatilbúnaði sínum eða a.m.k. minna slysinn en hér hefur reynslan á orðið. Hann sækir þetta mál af meira kappi en forsjá. Ég skil það vel að hann var búinn að vera húsbóndi lengi á kontórnum sínum í Þjóðhagsstofnun og þar gat hann látið menn sitja og standa eins og hann vildi, reikna það sem fyrir þá var sett og fá afköst eins og honum þóknaðist. En þetta gengur bara ekki hérna hjá okkur í þinginu með þessum hætti. Við endum með því að læra að taka ákveðið tillit hver til annars og virða sjónarmið hvers annars og reyna að ná sameiginlegri niðurstöðu eða víðtækri niðurstöðu, látum ekki skerast í odda fyrr en í allra síðustu lög. Líklega vantar einn hlekk í þroskaferil ráðherrans þó að hann sé náttúrlega framúrskarandi vel af guði gerður og hafi aflað sér víðtækrar reynslu í embættisstörfum, og líklega má finna fleiri dæmi þess að það er frekar óheppilegt að menn komi beint í ráðherrastóla. Þeir hafa gott af því að starfa hér um stund á þinginu og læra þau vinnubrögð sem hér eru viðhöfð.



Hæstv. forseti. Ég vil endurtaka það í annað sinn hér úr þessum ræðustól að ég held að Alþingi hafi fengið mjög góðan mann þegar hæstv. viðskrh. kom til setu og starfa hér á hv. Alþingi og ég harma það hvernig hv. 1. þm. Norðurl. v. tók hér til orða. Það sem ég er nú að hugsa á þessu augnabliki er að það getur líka komið í ljós að eftir því sem menn tala lengur á Alþingi þá auglýsi þeir - ja, hvað mikið vantar upp á þann þroska sem þeir eru sjálfir að gera skóna að vanti hjá öðrum. Það vanti þá meira í þá sjálfa. Ég er ekki hingað kominn til þess að ræða lokaorð virðulegs þingflokksformanns Framsfl., en ég verð að biðja ríkisstjórnarmenn og stuðningsmenn og hæstv. ráðherra að hafa mig afsakaðan að ég skuli blanda mér í þessar umræður, í þetta prívatrifrildi þeirra, því að ég held að fáir stjórnarandstæðingar hafi blandað sér í umræður um þetta stjórnarfrv. Ég hef áður bent á það að það er undantekning ef það kemur á dagskrá hér stjórnarfrv. sem stuðningsmenn stjórnarinnar ekki leggja eitthvað af mörkum til að tala á móti, gera athugasemdir við þó þeir greiði svo endanlega atkvæði með. Nú stendur þannig á að það er í báðum deildum sem stjórnarþm. deila á ríkisstjórnina. Í Ed. deilir stjórnarþm. harkalega á ríkisstjórnina fyrir afstöðu hennar í Suður-Afríku og hér deila stjórnarmenn hvað mest á ríkisstjórnina fyrir það stjórnarfrv. sem hér er á dagskrá. Svo það er svona með blöndnu geði sem maður tefur fyrir ádeilum stjórnarliða í þessum umræðum. En svona er það. Ég var nokkuð sammála ráðherra á margan hátt. Ráðherra kynnti hér lista yfir mál, lista yfir lög sem hann vildi leggja niður, taldi það vera hreinsun. Og ég er honum sammála. Hreinsun á lagasafninu það er hreinsun á þjóðfélaginu ef hæstv. ráðherra fengi stuðning til þess að vinna það verk. Ég taldi afskaplega erfitt að vera á móti slíkum vinnubrögðum og ég fagnaði því að mér fannst ráðherra með þeim vinnubrögðum staðfesta það sem ég hafði vonað og margir aðrir að koma hans og vera á Alþingi mundi breyta einhverju verulega. Ég get ekki neitað því að ég var ekki svo mjög ósammála hæstv. ráðherra í þessu máli. Þegar bæði ég og aðrir stjórnarandstæðingar höfum staðið hér í ræðustól og gert kröfu til þess að bæði hæstv. dómsmrh. og aðrir hæstv. ráðherrar sýndu meiri gætni í gerð fjárlaga, og þegar svo ráðherra kemur með sparnaðartillögu, þá er erfitt að vera á móti henni eftir þann málflutning sem maður sjálfur hefur haft í frammi. En svo koma umræðurnar hér á Alþingi. Þá blandast saman tvö stór mál og verða í umræðunum að einu sem gerir málið flókið. Það skiptir engu máli þó að þetta sama mál hafi komið í sama búningi allt frá 1974 eða jafnvel fyrr og fram til þessa dags og alltaf verið fellt ef menn sem eru í embætti treysta sér til eða telja ráðlegt að koma með það aftur og aftur af því að þeir trúa að málið sé gott, þá skiptir það ekki máli. Alþingi verður þá bara að halda áfram að fella það eða samþykkja. Eins og ég segi, þá blandast hér saman númerabreytingin, þetta fastnúmerakerfi, og breyting á starfsháttum Bifreiðaeftirlitsins eða jafnvel niðurfelling á Bifreiðaeftirlitinu í þeirri mynd sem það er og stofnun á nýju hlutafélagi sem heitir þá Bifreiðaeftirlit Íslands hf. Ég hélt að það væri bannað til nokkurra ára að nota nafn landsins í fyrirtækjaheiti, en aftur á móti gömul fyrirtæki sem höfðu nafn landsins í sínu heiti áður en þau lög komu til framkvæmda mættu halda þeim hætti, en það þarf að athuga betur. Ég er alveg viss um það að einhvern tímann kemur að því að fastnúmerakerfið verður tekið upp þó að ég hafi litla trú á því að það verði gert núna á þessu þingi. Þegar ég segi einhvern tímann þá lít ég svo á að það verði nokkuð mörg ár þangað til. En það að Bifreiðaeftirlitið verði gert að hlutafélagi álít ég að sé rangt. Ég lét að gefnu tilefni skoða starfsemi Bifreiðaeftirlits ríkisins þegar ég var fjmrh. vegna þess að þá var mér talin trú um að Bifreiðaeftirlitið væri illa rekið og kostaði meira en það þyrfti að kosta. Og sem rök fyrir þeim fullyrðingum var talað um að þá - það er kannski enn þá eða kannski enn þá meira gert af því að ráða í stöðu án stöðuheimilda - væru komin þar 20 stöðugildi sem búið væri að ráða í umfram heimildir. Þetta var tilefni til þess að ég lét skoða rekstur á Bifreiðaeftirlitinu og komst að þeirri niðurstöðu að upplýsingarnar sem ég hafði fengið voru rangar og að starfsmenn Bifreiðaeftirlitsins voru samviskusamir og afkastamiklir starfsmenn og gerði enga breytingu. Að breyta Bifreiðaeftirlitinu í hlutafélag. Ég get ekki komist hjá því að segja að ég held að það sé ekki hægt. Ég held að það sé rangt. Bifreiðaeftirlitið er þess eðlis og ef það er ætlunin að hluthafarnir verði Bílgreinasambandið og tryggingafélögin með ríkinu, þá er það enn þá verra en ég gerði ráð fyrir.

Og Félag ísl. bifreiðaeigenda.

Félag ísl. bifreiðaeigenda. Ég held að það sé alrangt að láta eingöngu hagsmunaaðila í bifreiðaeign eða bifreiðainnflutningi, verkstæðin og tryggingar vera alls ráðandi á móti ríkinu. Ég held að það sé rangt. Ég gerði tillögu um það í ríkisstjórninni að selja ríkisfyrirtæki. Ég trúði á þá stefnu og þess vegna gerði ég tillöguna. Og eins og það hafði verið lengi á stefnuskrá Sjálfstfl., sem ég tilheyrði þá, þá er ég eins mikið á móti því að gera Bifreiðaeftirlitið að hlutafélagi. Það er trú mín að það sé rangt. Það er trú ráðherra að það sé rétt. Þannig stendur málið. Ég vil ekki ætla jafnreyndum og glöggum manni og hæstv. ráðherra að sækja málið af meira kappi en forsjá, ég held að það sé rangt hjá hv. 1. þm. Norðurl. v., ég held að hann sé búinn að athuga þetta mál nokkuð vel. En eins og hv. 2. þm. Norðurl. v. gat um hér í sinni ágætu ræðu þá held ég að upplýsingarnar sem eru í fskj. með frv. séu rangar. Eftir þeim umræðum sem ég hef hlustað á hér stangast þær á. Annars vegar að það sé sparnaður upp á 98 millj., hins vegar upp á 23 eða hvað það nú var. Og það sem ég trúði var a.m.k. 100 millj. kr. sparnaður. Það hafði ég, held ég að ég megi segja, úr blöðunum, fréttamiðlunum. Þess vegna held ég að það sé ekki slæm tillaga, hvorki fyrir ráðherrann né fyrir okkur hina, sem erum að gera upp okkar hug, að fresta þessu máli, eins og hv. 2. þm. Norðurl. v. fór fram á, til þess að fá réttar upplýsingar þannig að þm. geti byggt niðurstöður sínar og afstöðu á þeim upplýsingum sem þá koma. Ég vil t.d. fá að vita hvor hefur rétt fyrir sér, hv. 2. þm. Norðurl. v. þegar hann segir: Það er tvöföld skráning á farartækjum í dag. Eða ráðherrann þegar hann segir á móti: Það er rangt. Þessi tvöfalda skráning er ekki tvöföld skráning heldur er það bókhaldslykill sem gildir fyrir hvert farartæki. Það er svona eins og að tölusetja nótur. Ja, það er mikill munur hér á hvort við erum með fullkomna skráningu, tvöfalda skráningu eða hvort númerin á skírteinunum eru bara eins og að skrásetja nótur. Það er mikill munur þar á. Annars vegar er verið að brjóta niðurstöður Alþingis, fara ekki eftir þeim niðurstöðum sem Alþingi hefur hvað eftir annað frá 1974, kannski lengra aftur í tímann, hafnað. Það er stóralvarlegt mál þannig að ég tek undir þá ósk hv. 2. þm. Norðurl. v. að við bíðum með afgreiðslu á þessu frv. og fáum sannar og réttar upplýsingar. Hvað hér hefur komið fram um framkvæmdir á skoðun hjá væntanlegu hlutafélagi o.s.frv. sé ég ekki ástæðu til þess að ræða. Það segir sig sjálft að þörfum og kröfum verður ekki fullnægt með einni góðri stöð í Reykjavík og þremur úti á landi. Það er alveg útilokað. Það verður miklu meira bákn en það. Það getur vel verið, eins og einhver sagði hér í ræðustól, að það verði hægt að leysa það með hreyfanlegum skoðanastöðvum um landið. Það er mjög líklegt að það sé hægt að gera það. Þrjár hreyfanlegar stöðvar. Mér finnst það nú hálfhlægilegt um leið og ég tala um það en það er kannski hægt að bæta einhverju við, að hafa fastar stöðvar þar sem mesta bílaeignin er og svo hreyfanlegar stöðvar til viðbótar. En það verður ekki til að spara í skoðun á farartækjum. Það verður til að gera útgerðina enn þá dýrari. Og þegar enn þá meira bákn er komið í hendur einstaklinga eins og hagsmunaaðilanna sjálfra, þá er ég ansi hræddur um að það verði ekki sparnaður af þeirri breytingu. Ég er hræddari við breytinguna á Bifreiðaeftirlitinu sjálfu en breytinguna á númerakerfinu. Því að þó að menn hafi tekið ástfóstri við einhverja tölu og lág númer, þá gerir það svo lítið annað en kannski skapa smáillsku svona manna á meðal út í þá sem standa að breytingunni ef þeir á annað borð eru ástfangnir af einhverju númeri, við að missa það og það fer nú af mönnum á nokkrum vikum og jafnvel nokkrum dögum. En hitt er miklu, miklu stærra atriði. Ég held að það sé rétt sem fram kom hér áðan að við eigum að styrkja bifreiðaeftirlitið og við getum það með því að fara meira eftir reynslu þeirra manna sem hafa unnið vel sitt starf. Við getum gert bifreiðaeftirlitið nýtískulegra, búið það fullkomnari tækjum, bætt aðbúnað á allan hátt og gert það afkastameira eins og til stóð. Það er m.a. mér að kenna að ekki var farið út í margar af þeim aðgerðum sem þeir lögðu til vegna þess að við höfðum ekki peninga þá. Það getur verið að sömu rökin gildi enn þann dag í dag; viljinn sé fyrir hendi hjá ríkisstjórninni en peningarnir ekki. Ég held að þetta væri miklu ódýrara og heppilegra fyrir þjóðfélagið í heild heldur en að stofna til hlutafélags. Ég vara sem sagt við því. En þó að ég tali á móti frv. hér vil ég taka það fram að ég er alveg sammála ráðherra í mörgum þeim breytingum, sem hann hefur lagt til í sambandi við lagahreinsun, sem spara þjóðfélaginu eflaust mjög stórar upphæðir þegar til alls kemur. Það er verk sem þarft er að vinna og hefði átt að vera lokið fyrir lifandi löngu. Ég býð ráðherra fullkomlega mína vinnu og aðstoð við það verk, en ég get ekki verið honum sammála um bifreiðaeftirlitið. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri, virðulegur forseti, og vil ljúka máli mínu á sama hátt og ég hóf það, að það er eiginlega kjánaskapur af mér sem stjórnarandstæðingi að vera að taka til máls. Ég hefði átt að lofa stjórnarliðum að sækja hverjum á annan og sækja á ráðherrann í þessu máli, það er ekkert slæm músík í eyrum stjórnarandstæðinga. En ég held að það séu of stór orð sem hafa fallið hérna frá mörgum stjórnarliðum í garð ráðherra í sambandi við þetta mál.



Herra forseti. Ég get nú ekki tekið undir með hv. 5. þm. Reykv. að í frv., sem hér um ræðir, sé fólginn sparnaður, alls ekki fyrir ríkið og allra síst fyrir bifreiðaeigendur í landinu. Og þó að hæstv. ráðherra hafi sagt hér sögu um Gunnu og Siggu og fleiri slíkar um skiptingu á númerum er ekki alveg víst að það sé aðalatriðið í þessu máli þegar betur er skoðað ofan í kjölinn. En það sem kom mér fyrst og fremst til að koma hér upp var orð sem hæstv. ráðherra lét falla í sambandi við fjvn. Eins og ég tók fram í mínu tali hér fyrr, þá sagði ég frá því að áður en þing kom saman og á fyrstu dögum þess sem núverandi fjvn. fór að vinna að fjárlögum kom hæstv. ráðherra með sína menn til að kynna okkur hugmyndir sem uppi voru. Hæstv. ráðherra, sem var í einu af sínum fyrstu ráðherraverkum, kynnti þetta mál í fjvn. og ekki var hægt að draga þá ályktun að fjvn. hefði lagt blessun sína yfir þetta mál eða þessar hugmyndir, síður en svo. Hitt get ég sagt að við sem höfum starfað á undanförnum árum í fjvn. höfum fylgst mjög náið með því hvernig þessi mál hafa verið að þróast hjá Bifreiðaeftirliti ríkisins og við höfum haft af því vissar áhyggjur. Við höfum reynt eftir megni að stuðla að því með ýmsum athugunum sem gerðar hafa verið að koma þessum málum til betri vegar og það hefur tekist, þrátt fyrir að aldrei hafi verið unnið til þess, sem nauðsynlegt var, að sú starfsemi, sem þarna fer fram, skapaði starfsfólki og viðskiptavinum þá aðstöðu sem eru lágmarkskröfur í nútímaþjóðfélagi, ekki síst þegar um er að ræða þennan þátt mála, skoðun á bifreiðum. Þess vegna hlýtur framvinda þessa máls að verða sú að áfram sé reynt að vinna að því að fullkomna þá aðstöðu sem þessi nauðsynlega þjónustugrein, sem er mikil öryggisþjónusta í landinu, þarf að búa við. En það verður ekki gert með því að breyta þessu í hlutafélag og láta þá aðila, sem þarna er talað um, vera "prímusmótora" í þessu máli. Ég hef enga trú á að það geti leitt til góðs og endurtek hér með það sem ég sagði fyrr. Mér finnst furðulegt að halda því fram að það sé ekki eðlilegra að færa þessa þjónustu nær fólkinu heldur en gert er ráð fyrir í frv. Og ég hef trú á því að bifreiðaverkstæði og þeir sem hafa réttindi til þess að annast slík mál og eru staðsettir víðs vegar um landið gætu tekið meiri þátt í þessu heldur en gert er ráð fyrir. Það eru víða til góð bifreiðaverkstæði og góð aðstaða og kannski vantar aðeins herslumuninn til þess að þessir aðilar fái þau tæki sem þarf til þess að uppfylla þær kröfur sem gerðar eru. Ég vara mjög við því að láta sér detta í hug í alvöru að hægt sé að annast þessa þjónustu fyrir bifreiðaeigendur um allt Ísland eingöngu með þremur eða fjórum stöðvum um landið. Það er allt of mikil bjartsýni að halda að slíkt geti átt sér stað. Það mundi aldrei verða þolað í landinu, það er ég alveg handviss um. Það er að mínu mati ljóður á frv. hvað margir lausir endar eru hvað þetta varðar. Því er slegið upp að það eigi að stofna slíkt hlutafélag, því er slegið upp að það kosti svo og svo mikið að setja upp slíkar skoðunarstöðvar en það er ekki útfært miðað við staðsetningar eða miðað við þörf og hugsanlegar kröfur sem til slíkrar þjónustu verður að gera. Ég vil aðeins rifja upp það nál. sem hér liggur frammi frá allshn. Þar koma raunverulega fram þau atriði sem við, nokkrir þm., höfum verið að vara við hér, ekki síst hvað varðar skoðun eða þjónustu. Þar segir nefndin alveg umbúðalaust að hún leggi sérstaka áherslu á að þjónusta við bifreiðaeigendur verði bætt, verði aukin enn, og að tryggja verði að bílaeigendur í dreifbýli eigi kost á skoðun bifreiða sem næst sinni heimabyggð og nýttar verði heimildir til samninga við bifreiðaverkstæði til að annast þá þjónustu. Nefndin er sem sagt sammála því sem við erum að segja hér, þessir þm. sem hafa verið að tala um þessi mál.

Er það partur af málinu?

Það er partur af málinu, það er kannski aðalatriði málsins en það er ekki það sem frv. ber með sér eins og það er lagt fram, alls ekki. Hæstv. ráðherra sagði hér í upphafi að það gæti ekki verið aðalatriðið að þessi þjónusta væri hjá fólkinu heldur að hún væri fullkomin þar sem hún væri staðsett. Ég get ekki fallist á þá skoðun að einu eða neinu leyti. Herra forseti. Það er ástæðulaust að vera að rökræða meira um þetta mál. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram að það vantar ýmislegt í þetta og sannarlega hefði verið meiri ástæða til þess að kynna málið meira og ræða þetta nánar miðað við þær aðstæður sem við búum við hér á landi. Og ég segi það alveg eins og er og get tekið undir það með hv. 5. þm. Reykv. að ég get ekki hugsað mér þetta form sem hér er sett upp með hlutafélag og þá aðila sem eiga að bera það uppi miðað við þá reynslu sem við höfum þegar í landinu af þeirra starfsemi. En ég endurtek það sem ég sagði hér í upphafi að ég reikna með því að það hljóti að teljast eðlileg krafa frá okkur stjórnarþingmönnum, allmörgum, í þessari hv. deild að skoðað verði ofan í kjölinn hvort ekki er eðlilegt að fresta þessu máli þannig að við getum fengið tíma til næsta hausts til þess að skoða málið nánar.



Herra forseti. Hér er sem betur fer ekki um að tefla pólitískt mál þannig að hvorki líf hæstv. ríkisstjórnar né hæstv. ráðherra veltur á því. Enda þótt hv. 5. þm. Reykv. langaði til þess að leggja ráðherranum lið, af því að stjórnarsinnar leggjast gegn honum, þá tókst það ekki heldur af því, sem hann upplýsti mjög greinilega, að hann er í meginatriðum mjög andvígur aðalinnihaldi frv. Mér sýnist þetta mál komið í ónýtt efni og verð að segja að ég held að hæstv. ráðherra ætti að sjá sitt óvænna og verða við þeim tilmælum, sem fram hafa verið flutt, að taka þetta mál til frekari athugunar og rannsóknar. Ekki til skoðunar eins og menn hafa hér á orði um öll mál. Það á að skoða öll mál eins og menn skoða málverk eða landslag. Það má ekkert mál athuga orðið. Þetta er ein lenskan í hinu háa Alþingi og þyrfti að breytast eins og fleira. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um númeraskráningu. Þó er það einkar athyglisvert fyrir hið háa Alþingi að upplýst er hér að tekin er upp fastskráningaraðferð árið eftir að hið háa Alþingi fellir að svo skuli gert. Ég man það rétt að það var fellt á hinu háa Alþingi 1973 að taka þessa aðferð upp og árið 1974 er þetta svo framkvæmt. Við þm. erum ekki alls óvanir að horfa á framkvæmdarvaldið fara ýmsu því fram sem hið háa Alþingi hefur ekki veitt leyfi sitt til. Út af fyrir sig má segja að hér sé um enga dauðasök að ræða ef menn eru að nota þetta í bókhaldsskyni, látum svo vera, en það er afar öndvert af framkvæmdarvaldinu að bregða á slíkt ráð eftir að hafa sótt um leyfi til þess af hinu háa Alþingi og fengið neitun. Slíkt hlýtur að orka mjög tvímælis að ekki sé meira sagt. Ég ætla fáum orðum að eyða í númeraskráninguna, það er smámál enda þótt ég geti vel skilið að hv. 1. þm. Norðurl. v. vilji gjarnan vera vel ríðandi þegar hann fer að heimsækja kjósendurna og jafnvel að hafa silfurskeifur undir hrossinu. En það kann að vera að þetta sé mönnum fast í hendi og svo er annað í sambandi við bæði aðalatriði þessa máls. Það er allt á floti um fjárhagsáætlanir þessu að lútandi. Þeim verður alls ekki treyst eftir orðanna hljóðan í sjálfu frv. hvað þá heldur, sem ég geri nú miklu minna með, ýmsar lausafréttir sem á floti hafa verið í fjölmiðlum um kostnað þessu viðvíkjandi. Það hafa ekki verið færð fram fullgild rök fyrir því að hér verði um nokkurn sparnað að tefla. Maður kann því afskaplega illa að haldið var fram skýrum stöfum að Bifreiðaeftirlit ríkisins hefði verið rekið með fjárhagslegu tapi um margra ára skeið. Starfsmenn sendu hingað bréf, eins og vitnað hefur verið til, þar sem hið gagnstæða var sannað og fram á það sýnt tölulega. Og ég verð að segja það að það hafði töluverð áhrif á mig og ég hóf að lesa mér til um málið þegar mér hafði borist þetta bréf í hendur og ég hafði kynnt mér innihald þess. Þá fóru efasemdirnar fyrst að gera vart við sig hjá mér. En eins og ég segi: Númeramálið er kannski lítið mál en þó næsta óþarft í mínum augum ef það er svo að ekki er um verulegan sparnað að tefla. Ég tel auðvitað að ef svo er eigi menn að bregða á þetta ráð. Við höfum ekkert efni á að eyða einhverjum hundrað milljónum aukalega þess vegna. En á þetta hafa alls ekki verið færðar sönnur, nema síður sé. Menn gagnkunnugir telja að ekki sé um neitt slíkt að tefla. Þó er hitt atriðið miklu alvarlegra og raunar alveg óskiljanlegt hvernig það flökrar að mönnum að ætla að breyta Bifreiðaeftirliti ríkisins í hlutafélag þar sem hagsmunaaðilar eigi aðild að, að ég tali nú ekki um hin margfrægu tryggingafélög eins og frammistaða þeirra í tryggingamálunum hefur verið girnileg, eða hitt þó heldur. Bifreiðaeftirlitið er lögreglueftirlit. Það hlýtur að vera lögreglueftirlit hins opinbera. Ég var mikill fylgismaður og raunar framkvæmdamaður um að selja ríkisfyrirtæki en svo hugkvæmur hefði ég aldrei verið að láta mér detta í hug að slíkt lögreglueftirlit ætti að verða að hlutafélagi, að ég ekki segi einstaklinga heldur beinlínis hagsmunaaðila. Ég er sannfærður um að hér misstíga menn sig áreiðanlega afar illilega, og fyrir því er það sérstaklega að ég hef verið í mestu góðsemd, því ég hefði ýmislegt viljað á mig leggja til að geta stutt ráðherra hæstv. í áhugamálum hans, leggja áherslu á að okkur verði nú gefið tóm til að ígrunda þetta betur, athuga málið betur en þæfa það ekki miklu lengur á löngum næturfundum. Raunar er ég dálítið undrandi á að þetta mál skuli hafa flotið svo athugunarlítið, verð ég að álíta, í gegnum hv. Ed. Nú þykjast vera þar mannvitsbrekkur ólitlar og hefði þetta ekki átt að velta niður þær svona fyrirhafnarlaust. En það er þó þessi kostur við tveggja deilda fyrirkomulagið, sem ég hef verið afar fastheldinn á, að sjá betur augu en auga og margsinnis höfum við rekið okkur á að síðari deild hefur forðað slysum og ég ætla rétt að vænta þess að svo verði einnig uppi á teningnum nú vegna þess að við megum ekki hrapa með þessum hætti að þessu máli. Og svo í þriðja lagi, sem ég hef lesið í þessu fræga frv. og ég trúi að ég muni það rétt, að það eigi að stofna einhverja stór-skoðunarstöð árið 1990 hér í Reykjavík, tvær stöðvar úti á landi árið 1991 fyrir rúmar 30 millj. og 1992 þá þriðju. Áður en lítandi er á slíkar ráðagerðir verðum við að fá miklu nánari útlistun á hvað menn hyggjast fyrir með þessa þjónustu. Hvar eigum við að staðsetja þessar þrjár höfuðmiðstöðvar svo vel fari? Ekki treysti ég mér til þess. Ætti Austurlandskjördæmi af náð að verða aðnjótandi einnar stöðvar á Egilsstöðum og eiga þá Austur-Skaftfellingar vestan úr Skaftafelli a.m.k. 400 km leið, fljótt reiknað, að sækja um þann veg til skoðunar bifreiða sinna? Öryrkjar líka, örvasa menn sem aka bílum og rassbotnakerlingar, svo að maður vari sig nú á öllu orðalagi í því sambandi. Ég tek annað dæmi úr heimahögum okkar hæstv. ráðherra þar sem maður gæti ímyndað sér að eðlilegur samkomustaður til þess að skoða bifreið að vestan væri Ísafjörður. Ég ætla að halda því fram að það sé óframkvæmanlegt fyrir alla Patreksfirðinga að sækja um fimm háheiðar til Ísafjarðar, fyrir alla Patreksfirðinga á ég við. Og ég geri ráð fyrir að Hólmvíkingar og menn þar fyrir sunnan myndu fara á Blönduós, þann mikla allsherjar samkomustað Langnesinga og Árneshreppsbúa af Ströndum. Nei, það er ekki heil brú í þessu og mig undrar mest að formaður Sambands ísl. sveitarfélaga, að því ég best veit, er formaður þeirrar nefndar sem sýður þessi ósköp saman. Hún hlýtur að hafa verið kostuð sem skemmtinefnd, þessi nefnd, og látin búa til eitthvað fyrir okkur til þess að skemmta okkur við á löngum næturfundum og þá er það mönnum ekkert of gott.  Mér er nú ekkert gaman í hug þegar ég leggst á þessi tog að ná frv. til baka. Ég vil ekki að frv. af þessari gerð verði fellt hér, a.m.k. kysi ég heldur hina aðferðina ef nokkur kostur er, en engin ráð eru þó önnur ef menn eru ekki viðmælandi í þessu falli. Ég verð nú að segja að stór skaði er ekki skeður þótt menn taki sér eitt sumar í viðbót til þess að athuga þessi mál miklu grandgæfilegar. Afar þungvæg rök eru fyrir að taka ekki upp þá nýbreytni sem lögð er til í frv., og þau hafa ekki verið hrakin. Auðvitað eru einnig rök fyrir því að menn hljóta að stinga við fótum. Fyrir aðeins einu ári lukum við gagngerri endurskoðun bifreiðalaganna og þar var a.m.k. hluta af þeim hugmyndum, sem hér eru uppi, hafnað. Ég held að embættismenn hafi lítt sést fyrir um að ná fram áhugamálum sínum að þessu leyti og reyni nú um of á þolinmæði okkar þm. Það verð ég rétt að segja. Eins og ég segi er númeraskráningin smáatriði, en ef ekki er hægt að sýna fram á sparnað er hún auðvitað óþörf og vissulega eru það rök að þurrka ekki út héraðaeinkenni o.s.frv., það er kannski það sem hefur nú einna mest áhrif á mig. Í öðru lagi er sú einkennilega hugmynd, svo að ég kveði ekki fastar að orði, að ætla að breyta eftirliti hins opinbera á bifreiðum í hlutafélag; hagsmunaaðila. Að lokum þjónustan sem, enn sem komið er, er algerlega vanhugsuð. Ég held að það hafi verið hv. 1. þm. Norðurl. v. sem var að fitja upp á því, til þess að segja eitthvað bitastætt í því efni, hvort ekki væri hægt að hafa þetta á hjólum - eða var hugsað að flogið yrði með það á milli? 



Herra forseti. Ég hélt nú framan af þessari umræðu að þetta ætluðu aðallega að verða einræður manna á vestanverðu landinu eða vestan við miðju ef svo má segja, frá Norðurl. v. og Vesturlandi, en þeim sem hér hafa haldið uppi andófi gegn þessu frv. hefur tekist að berja okkur þm. Austurl. upp í ræðustólinn og við höfum hlýtt hér á mál hv. 4. þm. Austurl. flutt með skemmtilegum hætti. Það er vissulega svo að ekki höfum við verið sammála um alla hluti hér á Alþingi  En ég vil taka það fram, til að vísa til þess sem síðast var sagt og gæti líka vikið að fyrri ræðum, að í meginatriðum er ég sammála hv. 4. þm. Austurl. í sambandi við hans málflutning og rökstuðning varðandi þetta frv. Þó vil ég taka það skýrt fram að ég er nú ekki ákveðnari en svo í andstöðunni við þetta að mig tæki það nokkuð sárt að fara að greiða atkvæði gegn þessu máli til þess að fella frv. hér á þinginu því að viss atriði, sem hér eru lagðar til breytingar á, eru mér alls ekki föst í hendi og ég hef ekki neinar tilfinningar þar að lútandi sjálfur. Þar á ég sérstaklega við ákvæði 2. gr., sem hefur nú hvað mest verið rædd, í sambandi við númerakerfi bifreiða. Mér er þetta ekki fastara í hendi en svo að ég man ekki lengur hvernig ég greiddi atkvæði í þessu máli síðast. Ætli ég hafi ekki greitt atkvæði með breytingu á síðasta þingi, án þess að ég vilji nokkuð fullyrða um það. Það er mér ekki minnisstæðara en svo og get ég þó fullkomlega skilið þau sjónarmið, sem hér hafa verið borin fram af nokkrum í umræðunni í kvöld, að þeir telji að ástæða geti verið til að viðhalda þessum héraða- og byggðasérkennum sem tengjast gömlu númeraskráningunni sem hefur verið í gildi og Alþingi hefur haldið fast við. Ég vil ekki gera lítið úr þeim tilfinningum og viðhorfum og það þurfa að vera nokkur rök, hagkvæmnirök m.a., fyrir því að breyta þar til. Ég hef ekki farið ofan í þær tölur, sem hér fylgja í grg. og fskj. varðandi þetta mál, en ég er ekkert sannfærður um það að sú hagkvæmni, sem þar er sýnt fram á, sé afdráttarlaus og tel að það þyrfti ýmislegt skýrara að liggja fyrir í þeim efnum ef menn ætla að styðjast við talnaleg rök að þessu leyti. En það sem mig skiptir miklu meira máli og þar sem ég efast mun meira um réttmætið er það sem snýr að formbreytingunni á Bifreiðaeftirliti ríkisins. Breyta á því í hlutafélag sem eigi að annast skoðun og skráningu bifreiða um land allt. Þetta fyrirtæki á að byggja upp með þeim hætti, sem lýst er hér í grg. með frv., að fyrst er byggð stöð hér í Reykjavík upp á 75 millj. kr., eða svo er kostnaðurinn áætlaður. Síðan komi einhverjar stöðvar utan Reykjavíkur og eiga þær að kosta 14,3 millj. Inn er síðan tekin hér brtt., ef ég hef litið rétt til með málinu, í Ed. svohljóðandi, með leyfi forseta: "Fela má hlutafélagi sem ríkissjóður á hlut í að annast skráningu ökutækja, skoðun þeirra og eftirlit, sbr. 1. mgr., enda verði settar upp skoðunarstöðvar í öllum kjördæmum landsins." Þetta er heimildarákvæði. Þetta er ekki ákvarðandi. Það má fela hlutafélaginu að annast þetta en þó skilyrt að slíkar stöðvar verði settar upp. Ekkert stendur um það í frv. hvenær það verður. Þessi þáttur finnst mér allt of óljós og of mikilli óvissu háður því að hann lýtur að þjónustunni við fólkið út um landið. Að ætla sér að fela það hlutafélagi þar sem ríkið á að eiga eitthvert smáræði í, og gæta kannski almannahagsmuna sem eignaraðili, en síðan eigi aðrir hluthafar að taka afstöðu til þess út frá einhverjum hagkvæmnisjónarmiðum fyrst og fremst, þetta finnst mér ekki sannfærandi eins og það er fram sett og ég tel að þetta þyrfti að vera miklu skýrar ákveðið í frv. ef ég ætti að greiða fyrir samþykkt þess. Ég vil taka undir orð þeirra sem hafa hvatt hæstv. ráðherra til þess að hvíla þetta mál til næsta þings og leggja það þá fyrir með skilmerkilegri hætti. Þá er ég sérstaklega með í huga uppbyggingu fyrirtækisins, Bifreiðaeftirlitsins, og það sem snýr að bækistöðvum þess vítt um landið og þjónustuskyldu gagnvart bifreiðaeigendum úti í héruðunum. Einnig vil ég hvetja til þess að athugað verði með gleggri hætti en hér liggur fyrir sú hagkvæmni sem talin er fylgja þessu fastskráningarkerfi, þó að ég ætli ekkert að vera að draga í efa að það séu ýmsir kostir sem geti fylgt slíku kerfi. Ég hef persónulega ekki sérstaka tilfinningu fyrir gamla númerakerfinu og tel ekki að gjalda eigi dýru verði að halda því við. En betra væri þó að það væri unnt því að þeir hafa ákveðið til síns máls sem styðja það kerfi. Þetta get ég, virðulegur forseti, látið nægja til þess að skýra mína afstöðu til málsins. Ég hef reynt að hlýða hér á rök manna og verið að móta mér skoðun á meðan umræðunni hefur staðið og það er ágætt að fyrir kemur hér á Alþingi að málin skýrist við að heyra þau rædd, jafnvel á kvöldfundum og næturfundum eins og hér standa yfir. En ég ítreka heilræði til hæstv. ráðherra að láta málið hvíla.