Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm,. (Steingrímur Steinþórsson): Herra forseti. Það voru örfá atriði í ræðu þeirra hv. þm., sem hér töluðu um frv. fyrir helgina, sem ég vildi gera athugasemdir við. Hv. 5. landsk. þm. hefur borið fram á þskj. 389 nokkrar brtt., og mælti hann fyrir þeim. Það var vitað, að ekki var fullt samkomulag innan n. og voru öll þessi atriði rædd þar, en ég skal nú snúa mér að brtt., og er þá fyrst brtt. við 4. gr., sem er um starfssvæði og skipan héraðsráðunauta. Hv. þm. vill þar binda sig að öllu leyti við brtt. hinnar stjórnskipuðu mþn., sem lagði til, að öllu landinu skyldi skipt í ákveðin svæði, og hvika þar hvergi til, þannig að ráðunautarnir verði 10 og þar verði engu um breytt. Þetta var ýtarlega rætt á búnaðarþingi, sem komst að þeirri niðurstöðu, að þetta fyrirkomulag væri ekki heppilegt, og skal ég færa nokkur rök fyrir þeirri niðurstöðu. Búnaðarfélagsskapur okkar er byggður þannig upp, að innan Búnaðarfélags Íslands starfa búnaðarsambönd, sem eru geysimisjafnlega stór. Þessi þróun hefur orðið vegna þess, að látið hefur verið að óskum manna heima fyrir, þeirra sem samböndin hafa myndað á hverjum stað. Nú er það nauðsynlegt fyrir samböndin að hafa einhvern opinberan starfsmann, sem helzt sé bæði faglegur ráðunautur og sömuleiðis framkvæmdastjóri, sérstaklega hvað snertir jarðræktarframkvæmdir, og það er af þessu, að við, sem höfum áratuga reynslu í þessum efnum, teljum óheppilegt að fara inn á þá braut, sem mörkuð er í brtt. á þskj. 389. Við í Búnaðarfél. Íslands höfum raunar reynt að stemma stigu fyrir því, að samböndin skipti sér mikið, því að við teljum, að mjög lítil sambönd hafi ekki fjárhagslega nógu sterkan grundvöll, en við höfum þó ekki séð okkur fært að hindra slíkt með valdi, þar sem einlægur vilji hefur verið heima fyrir til að skipta samböndunum, því að búnaðarfélagsskapurinn er byggður upp á frjálsum grundvelli, og það frelsi höfum við ekki viljað skerða, en þannig hafa nú á síðustu árum klofnað bæði Búnaðarsamband Þingeyinga og Búnaðarsamband Dala- og Snæfellsnessýslu. Við teljum, að ekki sé bundið í lögum, hvert starfssvið ráðunautanna sé. T.d. teljum við heppilegt, að sami maður geti bæði verið jarðræktar- og búfjárræktarráðunautur, þótt gert sé ráð fyrir, að almennt séu þeir annaðhvort, en nú hefur hið háa ráðuneyti fallizt á að skipa mann, sem fær hálf laun samkv. búfjárræktarl. og mundi fá hálf laun eftir þessum lögum, ef frv. verður samþ. Ég tel miklu heppilegra að geta hreyft þetta til í vissum tilfellum, og því legg ég til, að þetta verði ekki bundið, eins og hv. 5. landsk. þm. leggur til. Hann taldi, að samkv. okkar till. væri of lítil bremsa sett á það, að jarðræktarráðunautarnir yrðu of margir. En ég held, að það sé engin hætta á því, því að í smærri samböndunum mundi ráðinn hálfur maður til hvors um sig, jarðræktar og búfjárræktar, og lækkar þetta tölu ráðunautanna, og ef starfssvæði ráðunauts er minna en meðalsýslufélag, þá fær hann ekki full laun. Það getur verið, að samböndin stækki aftur, og þá gæti skipulag hv. 5. landsk. passað í meginatriðum, en það er þó ekkert samræmi í því, að Búnaðarsamband Suðurlands, sem nær yfir hér um bil heilan landsfjórðung, skuli skv. till. hans fá aðeins einn ráðunaut, eins og t.d. Búnaðarsamband Kjalarnesþings eða Skagafjarðar, svo að einhver dæmi séu tekin. Það er ekkert samræmi í þessu, en hv. 5. landsk. taldi, að þetta yrði stóru samböndunum bætt upp með því að láta þau hafa mælingamenn, en ég býst við, að t.d. Búnaðarsamband Suðurlands mundi gjarnan vilja fá tvo héraðsráðunauta, og mundi ég ekki standa gegn því, þegar um svo stórt samband er að ræða. Það er þessi ósveigjanleiki í brtt. hv. 5. landsk., sem ég get ekki fellt mig við og tel, að samrýmist ekki því frjálsræði, sem einkennir uppbyggingu búnaðarfélagsskaparins í landinu.. Ég gat þess áðan, að Búnaðarsamband Þingeyinga hefði klofnað, en þar er svo háttað, að héraðið skiptist um Reykjaheiði, og eru lítil samskipti, hvað atvinnu snertir, á milli sýsluhlutanna. Þar óskar hvort samband eftir einum manni, sem væri bæði jarðræktar- og búfjárræktarráðunautur, en samkv. till. hv. 5. landsk. yrðu þau að fá tvo hálfa menn. Það er og erfitt að sitja í einu sambandi og eiga að hafa á hendi framkvæmdastjórn í héraði, þar sem maður er ekki búsettur. - Hv. þm. talaði um það, að till. okkar eða skipulag það, sem búnaðarþing samþykkti, skapaði ósamræmi. Það má kannske segja, að ekki fáist með því fullt samræmi, en ekki fæst meira samræmi með brtt. hv. þm., og hann vill hafa kerfið ósveigjanlegt, en við teljum nægilegt, að landbrh. geti tekið í taumana, ef tala ráðunautanna ætlar að fara fram úr því, sem góðu hófi gegnir og svo að ofbjóði greiðslugetu ríkissjóðs. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þessa brtt. að svo stöddu, ég kem kannske að henni síðar í sambandi við annað, en þá kem ég að 2. brtt. á þskj. 389, sem er við 11. gr. og er um það, að á eftir 11. gr. komi ný gr. og þar sé tekið upp hámark á styrk, þannig að styrkurinn falli niður, þegar vissu flatarmáli ræktaðs lands og tilteknu rúmmáli hlaða og áburðarhúsa hefur verið náð. Þetta er í öðru formi, en það hámarksákvæði, sem sett var áður, þar sem miðað var við krónutölu, en ekki stærð ræktaðs lands. Ég gat þess í minni framsöguræðu, að samkomulag hefði orðið um það á búnaðarþingi að fella niður þetta hámarksákvæði, bæði árshámarkið frá 1928 og eins heildarhámarkið, sem síðar var sett. Ég tel mig bundinn af þessu samkomulagi, en viðurkenni, að það getur verið réttmætt, að nokkurt hámark sé sett, en tel það óhugsandi eins og lagt er til í brtt. hv. 5. landsk. Fyrst var hámarksákvæðið sett til að tryggja það, að styrkurinn yrði ekki ákveðinn hærri, en ríkissjóði væri fært að greiða, og ég er sammála hv. þm. um það, að svo er ástatt um fjölda býla, að þar þarf að lyfta undir ræktunina fremur en hjá þeim, sem lengra eru komnir, og ef það sýndi sig, að ríkisstjórn og Alþingi teldu nauðsynlegt að takmarka greiðslurnar, þá yrði að bremsa styrkinn til þeirra, sem lengst eru komnir, en ýta undir hina. Mundi ég þá leggja til, að farin yrði sú leið, að þeir, sem hafa tún, sem er minna en 10 ha, fái 1/3 hærri styrk á hvern ha, sem ræktaður er, og á þetta að koma í staðinn fyrir 30% hækkunina til þeirra, sem ekki höfðu fengið ákveðna krónutölu í styrk samkv. núgildandi lögum. 3. brtt. hv. 5. landsk. þm. er við 17. gr. Hv. þm. leggur þar til, að það sé að öllu leyti farið eftir till. hinnar stjórnskipuðu, n., en till. hennar voru þess efnis, að verkfæranefndin skyldi áfram gegna hinu tvíþætta verkefni og starfa á sama grundvelli og áður. Hv. þm. talaði um það eins og það væri einhver goðgá að hvika nokkuð frá till. mþn., og vil ég segja, að mér finnst það nokkuð mikil undirgefni undir þá n., og þótt hún hafi unnið gott starf og ágætt, þá sé ég ekki minni ástæðu til að taka tillit til óska búnaðarþings og till. starfsmanna Búnaðarfélags Íslands, sem hafa haft betri ástæður til að dæma um, hvað hentar í þessum efnum, en þeir, sem sátu í mþn., því að það eru einmitt verkefni síðustu ára, sem verður að taka til athugunar í þessu sambandi. Hv. 5. landsk. gekk fram hjá því atriði, sem ég lagði áherzlu á í sambandi við nauðsyn þess að kljúfa starfsemi verkfæranefndar, en það var, að annar hluti hennar hefði með höndum prófun á öllum þeim vélategundum, sem til landsins eru fluttar, til leiðbeiningar fyrir bændur og innflytjendur, þannig að ekki verði fluttar inn aðrar vélar en þær, sem góðar eru og heppilegar fyrir íslenzka staðhætti. Þetta er svo mikilvægt verkefni, að ég tel, að sú nefnd, sem hefði það með höndum, ætti ekki að hafa önnur störf. Það má líka segja, að sú verkfæranefnd, sem nú starfar, sé óeðlilega skipuð til að hafa slíka prófun, þar sem stærsti innflytjandinn á fulltrúa í þeirri nefnd, það er að segja S.Í.S. Enda þótt ég vilji gengi S.Í.S. sem mest, tel ég ekki rétt, að innflytjandi eigi fulltrúa í þeirri nefnd, heldur eigi hún að vera algerlega óháð og skipuð af viðkomandi ríkisstj., svo að engum þurfi að vantreysta. Auk þess tel ég ekki sjálfsagt, að B.F.Í. hafi eins mikil ítök í þessari nefnd og ráð er fyrir gert. Öðru máli gegnir um framkvæmd vélasjóðs, því að þótt segja megi, að bæði verkefnin snerti jarðrækt, þá eru þau algerlega óskyld. Rekstur skurðgrafna og slíkra véla er allt annað starf en prófun á nýjum tækjum, sem flutt kunna að vera inn í landið, og athugun á hæfni eða kostum þeirra fyrir íslenzkan landbúnað. Hv. 5. landsk. hélt því fram, að skipting þessara verkefna mundi hafa í för með sér aukinn kostnað. Það held ég, að sé alger misskilningur. Eins og þessu er nú háttað, hefur vélanefnd sérstaka skrifstofu, enda þótt hún hafi í rauninni ekki annað verkefni, en sjá um rekstur skurðgrafna. Að mínum dómi mætti leggja þetta starf undir B.F.Í., þannig að ekki þyrfti um það sérstaka skrifstofu. Hins vegar þyrfti n. sú, sem hefði með að gera prófun á vélum, að hafa sérstaka skrifstofu og aðstöðu til tilrauna í því sambandi. En ég geri ráð fyrir, að sá kostnaður fengist endurgreiddur, að minnsta kosti nokkur hluti hans, frá viðkomandi innflytjendum, og væri auðvelt að haga því þannig, að sérstakt gjald væri krafið, um leið og ný vél væri prófuð. Með þessu móti væri n. algerlega óháð, og ætti það að hafa víssa kosti í för með sér. Sú skipan mun vera á höfð í nágrannalöndum vorum, að minnsta kosti hinu mikla landbúnaðarlandi Danmörku, og þó að allt sé í smærri stíl hjá okkur, þá ætti þessi leið að vera fær. Þessar till. mínar miða ekki á nokkurn hátt að núverandi verkfæran. og mega því ekki skoðast sem hnútur til hennar, nema síður sé, því að hún hefur leyst starf sitt vel af hendi, svo langt sem það nær. Hæstv. landbrh. fór viðurkenningarorðum um afgreiðslu n. í ræðu sinni um þetta mál, en þó virtist hann vera sammála 5. landsk., eða að minnsta kosti 1. og 3. brtt. hans. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri þýðingarlaust að setja nýja nefnd, því að annaðhvort ættu þessi mál öll að heyra undir B.F.Í. eða ekki. Ég er þessu sammála, en tel það hins vegar ekki gefa neinn úrskurð um það, hvort þessum störfum skuli skipt milli tveggja nefnda. Þó svo að B. F. Í. hafi þetta hvort tveggja innan sinna vébanda, þá taldi n. heppilegra, að ráðh. tilnefndi menn til þessara starfa, og vegna þess, hvernig þessum störfum er háttað, einkum þó prófuninni á nýjum vélum, gerðum við í meiri hl. n. ráð fyrir, að bezta lausnin á því máli væri sú, að til þess væru kvaddir sérstakir kunnáttumenn af ráðh., til að komizt yrði hjá öllum deilum um hlutdrægni, og þótt þessir menn væru trúnaðarmenn ríkisstj., þá gætu þeir eins fyrir það verið starfsmenn B.F.Í. Hins vegar skildist mér á hæstv. ráðh., að hann vildi láta verkfæran. taka við verkfæraráðunautsstarfi, en því fyrirkomulagi er ég algerlega andvígur og teldi þá betra að taka hreinlega alla ráðunauta í jarðrækt út úr B.F.Í. Ég tel alveg ófært, að allar leiðbeiningar í jarðrækt séu ekki undir sömu stofnun, og þar af leiðandi ekki fært að skilja í sundur leiðbeiningarnar um jarðræktina sjálfa og leiðbeiningar um vélanotkunina, enda gæti slíkt valdið erfiðleikum og glundroða, ef þessum aðilum bæri t.d. ekki saman. Þess vegna er ég á þeirri skoðun, að þetta verði allt að heyra undir B.F.Í. eða þá, að jarðræktin öll yrði sett undir verkfæran., en ekki geri ég ráð fyrir, að neinn sparnaður yrði að slíkri breytingu. Eitt atriði, sem hv. 5. landsk. minntist á, var það, að ekki ættu að vera nein óþægindi að því, þó að aðrir aðilar hefðu með mælingar að gera en þeir, sem annast rekstur skurðgrafnanna, þar sem mælingarnar væru framkvæmdar sumrinu áður. Svo þyrfti þetta að vera, en því miður þá er nú framkvæmdin ekki sú. Mælingamennirnir eru ekki fleiri en það, að þeir verða að vera á spreng á undan skurðgröfunum, en það stafar líka af því, að þegar mælingamennirnir eru ef til vill búnir að mæla út það, sem þeir álíta að minnsta kosti tveggja mánaða verk fyrir gröfurnar, þá er allt í einu breytt um stað og ákveðið að grafa annars staðar og úr þessu verður svo oft flækja, sem erfitt er að greiða úr með þeim fáu mælingamönnum, sem B.F.Í. hefur á að skipa, en þannig vill það fara, þegar tveir tígulkóngar eru í sömu spilunum. Meðal annars af þessum ástæðum tel ég nauðsynlegt, að þessi mál séu hjá einum aðila, svo að hægt sé að skipuleggja starfið. Ég held ég hafi nú minnzt á flest af því, sem máll skiptir, og fjölyrði því ekki frekar um málið við þessa umr., nema tilefni gefist. Hæstv. landbrh. óskaði eftir því, að n. athugaði tvær till. nánar, en önnur er um skipan héraðsráðunauta og hin um vélanefndina. Ég er fús að verða við óskum ráðh. í þessu efni og vil gjarnan, að n. fái tækifæri til að ræða við hann um þessar till. Hins vegar tel ég ekki ástæðu til að taka þessar till. aftur til 3. umr. og held, að heppilegra sé að fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann fresti atkvgr. um málið, unz n. hefur rætt þessar till. nánar og þá væntanlega við hæstv. landbrh.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til að minnast hér í örfáum orðu,m á þann ágreining, sem komið hefur fram í sambandi við þetta mál. Það er rétt, að ég er í aðalatriðum sammála 1. og 3. brtt. hv. 5. landsk., en hins vegar er ég 2. brtt. hans algerlega andvígur. Um ráðunautana hef ég það að segja, að ég tel bæði eðlilegt og rétt, að þeir hafi leiðbeiningar fyrir búnaðarsamböndin að öllu leyti, og séu þau ekki mjög stór, þá geti viðkomandi ráðunautur verið framkvæmdastjóri sambandsins um leið. Ég álít, að 10 ráðunautar muni nægja fyrir allt landið, og kæmi í því sambandi til greina, að færa þyrfti á milli sambandsfélaga, eftir því sem skiptingin nú er. Hitt atriðið tel ég þó meira um vert, en það er verkfæranefndin. Meiri hl. landbn. vill kljúfa þau störf, sem hér er um að ræða, og láta sérstaka nefnd annast prófun á nýjum verkfærum og gefa leiðbeiningar um þau, en að hinu leytinu hafa sérstaka ráðunauta eða nefnd til þess að sjá um rekstur vélasjóðs og þá aðallega þeirra véla, sem hann á. Þessu er ég mótfallinn og tel, að þetta eigi hvort tveggja að vera á einni hendi. Hv. frsm. sagði, að núverandi n. væri óeðlilega skipuð, þar sem eitt stærsta innflutningsfirma, sem annast innflutning landbúnaðarvéla, ætti þar fulltrúa, það er að segja S.Í.S. - Þetta kannast ég nú ekki við. Í þessari nefnd eiga sæti, eftir því sem ég veit bezt, landnámsstjóri, skólastjórinn á Hvanneyri og fyrrv. landbrh. (BÁ).

Hann er skipaður eftir tilnefningu S. Í. S.

Nú jæja, ég hélt að hann væri skipaður samkv. tilnefningu B.F.Í. Annars skiptir það ekki meginmáli, hvaða stofnanir hafa tilnefnt menn í þessa nefnd. Hitt er aðalatriðið, að í n. séu menn með tæknilega þekkingu á vélum og notkun þeirra. Þá heldur hv. frsm. því fram, að öll leiðbeiningarstarfsemi varðandi jarðrækt eigi að vera undir einni stofnun og þá jafnvel undir verkfæran., ef fallizt verður á okkar sjónarmið í málinu. Þetta fæ ég ekki skilið, enda verður manni á að spyrja, hvernig standi þá á því, að B.F.Í. hefur ekki haft verkfæraráðunaut í sinni þjónustu í langan tíma. Ég sé ekki annað en það sé alveg óskylt að mæla fyrir jarðrækt og hitt, að sjá um, að verkfærin séu í lagi. Um verkfærin tel ég, að vélanefnd eigi að sjá, bæði að leiðbeina um, hvaða verkfæri séu bezt og heppilegust, og líka aðstoða búnaðarsamböndin við, að verkfærin séu í lagi og gangi. Þetta er tæknilegt starf og alveg óskylt mælingum þeim, sem ráðunautar B.F.Í. hafa haft með höndum. Annars væri ég þakklátur frsm., ef hann vildi hlutast til um, að afgreiðslu málsins verði frestað, en með því ætti að gefast tækifæri til að ræða sérstaklega þau ágreiningsatriði, sem fram hafa komið milli mín og nefndarinnar.



Herra forseti. Aðeins örfá orð út af ræðu 1. þm. Skagf. (StgrSt). Hv. 1. þm. Skagf. taldi það ókost á minni brtt., hvernig sambandssvæðin ættu. að ákveðast. Þetta tel ég á misskilningi byggt. Að vísu geri ég ráð fyrir, að sambandssvæðin verði misstór, en til jöfnunar á því er lagt til, að stærri samböndin hafi auk ráðunauts mælingamann. Þá má segja, að Búnaðarsamband Suðurlands hafi nokkra sérstöðu vegna þess, hversu það er langstærst, en hitt má líka benda á um leið, að þar er leiðbeiningarstarfið miklu auðveldara en annars staðar. Annars getur það orkað tvímælis, hvort stóru samböndin eigi ekki að hafa tvo ráðunauta. Ég benti á það í n., en þá var því ekki gaumur gefinn. Hafi hins vegar vaknað áhugi fyrir því, þá er ég fús að ræða það mál nánar. Ég tel þetta samt ekkert aðalatriði. Það, sem ég á við, er, að hér er raunverulega ekki eingöngu um frjálsan félagsskap að ræða, heldur verða ráðunautarnir starfsmenn ríkisins. Hv. frsm. sagði, að í brtt. minni væri ruglað saman störfum jarðræktarráðunauts og framkvæmdastjórn búnaðarsambandanna, en það væri ekki hægt að fallast á vegna þess, að meiri hl. n. vildi halda sig við till. búnaðarþings. Ég veit, að það þyrfti að breyta búfjárræktarl., til þess að sum samböndin gætu fengið tvo ráðunauta, en væri horfið að því, þá tel ég heppilegast að skipa verkefnum þeirra þannig, að annar hefði t.d. jarðrækt og væri þá sérfróður í þeirri grein En stærsta atriðið í þessari skipan held ég að sé skiptingin og nauðsyn þess, að samböndin verði ekki klofin án þess að landfræðilegar ástæður liggi til þess. Ég tel t.d. fjarstæðu að hafa Húnavatnssýslu í tveimur samböndum og má líkja því við, að Skagafjarðarsýslu væri skipt í tvö sambönd, t.d. um Héraðsvötn. Ég geri ráð fyrir, að 1. þm. Skagf. dytti það ekki í hug, enda er það fjarstæða, og eins er með skiptingu Húnavatnssýslu. Þar á að vera eitt samband með tvo sérfræðinga, annan í búfjárrækt, en hinn í jarðrækt. Hins vegar geta verið landfræðilegar ástæður til nauðsynjar á skiptingu, t.d. þar sem samgöngur eru mjög erfiðar. Þá fór hv. frsm. þeim orðum um 2. brtt. mína, að ég sé ekki ástæðu til að svara, því að hann gat þess til, að till. búnaðarþings réðu þeirri afstöðu. Um þriðju brtt. talaði frsm. lengst mál. Röksemdir hans varðandi þá till. eru ekki á rökum byggðar. Fyrst vil ég benda á, að skv. minni brtt. er verkfæranefnd þannig skipuð, að hún hefur samvinnu við Búnaðarfélag Íslands. Í öðru lagi tel ég hæpið, að það, sem hv. 1. þm. Skagf. sagði, að það þyrfti ekkert sérstakt skrifstofuhald vegna þessa, það mætti annast það á skrifstofu Búnaðarfélags Íslands, - ég skal játa, að ef þetta væri hægt, þá væri því vel farið, en ætli reyndin verði ekki önnur? Vil ég benda á, að í 9. brtt., sem 4 landbn.-menn standa að um vélanefnd ríkisins, er gert ráð fyrir þriggja manna nefnd, er landbrh. skipar. Síðan er sagt í 11. brtt., að til þess að annast þessi störf, skuli vélanefnd fá sér aðstoðarmenn og verkfæraráðunautur Búnaðarfélags Íslands er framkvæmdastjóri hennar. En nú hefur Búnaðarfélag Íslands engan verkfæraráðunaut. Kostnaður við framkvæmdastjórnina greiðist úr ríkissjóði. - Hv. 1. þm. Skagf. leggur mikið upp úr því, að það séu óskyld verkefni framkvæmdastjórn vélasjóðsins og verkfæratilraunirnar. Ég fæ ekki betur séð en sú nefnd, sem hefur það með höndum að kaupa inn tæki, svo sem skurðgröfur o.fl., og á að vinna að jarðræktartilraunum, hafi allskyld störf og framkvæmd vélasjóðsins. - Enn fremur um skipun n. er ég sammála hv. 1. þm. Skagf., að eitt verzlunarfyrirtæki eigi ekki að eiga neinn verzlunarfulltrúa í n. Ég legg til í mínum brtt., að þetta sé fellt burt og verkfæran. sé skipuð þannig, að Búnaðarfélag Íslands skipi eða kjósi einn mann, búnaðarþing kjósi einn og ráðherra skipi einn mann. Ég held, að það hafi ekki verið fleira, sem ég þarf sérstaklega að taka fram nú.



Herra forseti. Mig langar til að leita örfárra upplýsinga hjá hv. frsm. í sambandi við frv. þetta. Þá vil ég nota tækifærið til að þakka honum fyrir, hversu ýtarlega hann hefur reifað málið hér. Ég hafði búizt við, að þessa máls yrði getið í dagblöðum bæjarins, en það hefur ekki orðið, og má það merkilegt heita. Ég hef sannfærzt um það, að jarðræktarl. hafa haft mikla þýðingu fyrir landbúnaðinn, og sennilega miklu meiri en menn gera sér almennt ljóst. Nú er vitað, að jarðræktarl. kosta ríkissjóð mikil útgjöld, en þau hafa haft góð áhrif fyrir landið og þjóðina í heild. Ég heyrði ekki á ræðu hv. frsm., hvað lög þessi mundu geta komið til með að kosta ríkissjóð, t.d. um fjárframlög til framræslu, sé sá styrkur hækkaður geysilega, eins og frv. leggur til. Enn fremur gerði hv. frsm. ráð fyrir því, að kostnaður af framkvæmd nokkurs hluta II. kafla l. mundi verða um 1/2 millj. kr. á ári. Það væri gott, ef hv. frsm. gæti upplýst, hvað afnám hámarksákvæðisins mundi hafa í för með sér. Þá væri og gott að vita, hvaða kostnað mundi leiða af ákvæðinu til bráðabirgða. En nú langar mig til að spyrja hv. frsm. að eftirfarandi: Liggur fyrir nokkur áætlun um heildarkostnað þessara l., eins og frv. er nú? Þá langar mig og til að vita, hvort hv. frsm. telji öruggt, að útgjöldin til landbúnaðarins, sem varið er á þennan hátt, komi að beztum notum og hvort ekki sé til nein önnur leið, þar sem meira gagn sé að sömu útgjöldum. Væri t.d. ekki hugsanlegt að styrkja fyrirmyndarbúrekstur, annaðhvort ríkisbúrekstur eða bú einstaklinga? Hér á ég við, að nokkur hluti jarðræktarstyrksins yrði notaður sem verðlaun. Ég er sammála þeim, er halda því fram, að það beri að auka landbúnaðinn og reynt verði að koma honum í það horf, að menn geti framleitt sem allra mest með sem minnstum tilkostnaði. Það hlýtur að verða hagur bæði neytenda og framleiðenda. Ég veit varla, hvort mér hefur tekizt að orða fyrirspurnir mínar svo ljóslega, að hv. 1. þm. Skagf. hafi skilizt, við hvað ég á, en ég vona nú þó, að svo sé.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Fyrst vil ég snúa máli mínu til hv. þm. Ísaf. (FJ). Hann spurði, hvort ekki mundi hægt að gefa ákveðnar upplýsingar um þann heildarkostnað, er framkvæmd þessara l. bakaði ríkinu- Ég gat þess hér í fyrstu ræðu minni, að sá heildarstyrkur, er ríkissjóður galt til jarðabóta yfir s.l. ár, muni hafa numið um 41/2 millj. kr., en frv. þetta gerir ráð fyrir 51/2 millj. kr., miðað við sams konar framkvæmdir. Hér ber og að geta þess, að ef brtt. landbn. verða samþ., lækka útgjöld ríkisins og verða þá 4.8 eða 4.9 millj. kr., miðað við sömu forsendur og ég hef áður sagt. Nú má búast við, að hækkun á framræslustyrk verði um 600–700 þús., en þar á móti kemur lækkun á sjálfum ræktunarstyrknum, og er sú lækkun réttlætt með því, að nú eru notuð miklu stórvirkari áhöld við allar ræktunarframkvæmdir. Því hefur framræslustyrkurinn verið aukinn, en dregið úr styrkjum til annarra framkvæmda jarðræktar. Við vitum, að byggingarkostnaður er orðinn mikill, svo að raunverulega hefur styrkur til þessara framkvæmda lækkað. En ég tel styrk varðandi ræktun vera grundvallarstyrk landbúnaðarins. Ég treysti mér ekki til að svara hér fyrirspurn hv. þm. Ísaf. um það, hvaða áhrif afnám hámarksákvæðisins hefur. Ég hygg þó, að þau muni ekki verða eins mikil og menn almennt halda, því að áreiðanlega hefur verið farið í kringum þetta ákvæði. Ef bændur hafa t.d. sléttað svo mikið á einu ári, að það færi yfir hámarkið, hafa þeir ekki látið mæla það allt upp þá, heldur geymt eitthvað af því til næsta árs, því að einstakir bændur hafa auðvitað ekki náð hámarkinu árlega. Því býst ég við, að afnám hámarksins varði minna en áður. En hitt er vitanlegt, að ef eitt félag hefði rifið niður t.d. 100–200 ha lands, þá hefðu það orðið geysilegar upphæðir fyrir ríkið. Þetta mun hafa gert það að verkum, að hámarksákvæðið var sett. Því mun líka ekki hægt að gefa neinar upplýsingar um, hvaða áhrif afnám hámarksins hefur. Þá kem ég að öðru atriðinu hjá hv. þm. Ísaf., um það, hvort ég teldi öruggt, að fé úr ríkissjóði, sem varið er á þann hátt, sem þetta frv. leggur til, væri bezt komið á þennan hátt og ekki önnur betri leið til. Ég verð að segja það, að mér finnst erfitt að vera öruggur um nokkurn hlut í þessum heimi. En þó verð ég að láta það álit mitt í ljós, að ég tel öruggt, að við getum ekki varið því fé, sem við leggjum til landbúnaðarins, betur en að þurrka landið. Þannig getum við fengið nýtt land með því að þurrka mýrarnar, og þegar búið væri að þurrka allar mýrar í byggð, mundi það hafa áhrif á loftslagið, gera það þurrara og betra. Þetta getur komizt í framkvæmd, þegar nægar skurðgröfur eru komnar. Nú höfum við um 30 skurðgröfur. Ekki er nú sýnilegt, að hægt sé að fjölga þeim, og þó fara þær gömlu að ganga úr sér, en við þyrftum að eiga um 40. Ef við getum fjölgað þeim svo, mundum við geta komizt býsna langt með að þurrka mýrarnar á næstu 10–15 árum. Ég tel þetta hið mikilsverðasta í ræktunarmálum landsins. Um það atriðið, er vék að verðlaunum fyrirmyndarbúa, þá tel ég, að það eigi að koma í annarri röð. Ég tel, að það eigi að beina þeirri fjárveitingu, sem ríkið leggur til landbúnaðarins, fyrst og fremst til þess að þurrka landið, og að þessu á þjóðfélagið að styðja. Það mun verða afkomendum okkar til mikils gagns. Ég ætla ekki að þreyta kappræður við hv. 5. landsk. (ÁS). Ég vil geta þess vegna till. okkar um jarðræktarraðunautana, að þeir geti komizt upp í 20. Ég get fallizt á, að útgjöldin vegna héraðsráðunautanna séu bundin við 10 hella héraðsráðunauta. Væri þá hægt að hagræða þessu þannig, án þess að binda það við ósveigjanleg takmörk. Þetta gæti ég fallizt á, ef d. mundi óska eftir því. Hv. 5. landsk. hélt því fram, að óhugsandi væri, að útgjöldin minnkuðu við það, að Búnaðarfélagið tæki vélasjóðinn í sínar hendur. Auðvitað eykst skrifstofukostnaður, en ég átti við það, að með hinu sameiginlega skrifstofuhaldi við Búnaðarfélagið væri hægt að spara mikið, og er ég fullviss um það - heldur en ef hafa ætti sérstakt skrifstofuhald fyrir vélasjóðinn.