Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér er ekki kunnugt um, að mér hafi verið falin þessi framsaga. Hins vegar get ég skýrt frá því, hvað gerðist í nefndinni. Vegamálastjóri hefur beðið n. um að flytja þetta frv. um breyt. á sýsluvegasjóðslögunum. En ástæðan til þess, að nauðsyn er á að breyta þessum l., er sú, að með nýja fasteignamatinu raskast svo hlutföllin, sem skipt er eftir sýsluvegasjóðsfénu úr ríkissjóði eða framlagi ríkissjóðs til sýsluvegasjóðanna, að það er óviðunandi. Og samgmn. er sammála um, að það beri nauðsyn til þess að koma þar annarri skipan á. Hins vegar hefur n. ekki kynnt sér svo rækilega þetta frv., að hún geti mælt með því, eða hver einstakur nm. vilji mæla með samþykkt frv., eins , og það liggur fyrir. En n. taldi rétt að flytja það og láta það liggja fyrir hv. þm. til athugunar, en á milli umr. taki n. málið til ýtarlegrar meðferðar og geri grein fyrir sínum skoðunum á málinu fyrir 3. umr. Þetta er allnauðsynlegt mál, og það verður ekki komizt hjá því að gera hér nokkra breytingu á lögunum á þessu þingi vegna þessa, sem ég sagði áðan, að hlutfallið hefur raskazt svo mikið, að það er ekki hægt að framkvæma lögin með góðu móti eins og þau eru nú, eftir að þetta nýja mat kom. Ég vænti þess, að hv. þm. láti sér þessa skýringu nægja á þessu stigi, því að aðalatriðið var, að frv. kæmi fyrir sjónir hv. þdm., áður en frekar væri gert í málinu, en siðan mun n. taka það til ýtarlegrar meðferðar.



Herra forseti. Þó að ég treysti því fullkomlega, að n. taki þetta mál til meðferðar milli umræðna, vildi ég samt leyfa mér að benda á, að það þarf að vera dálítill hraði á. Menn búast a.m.k. við því, að það sé farið að draga að þinglausnum, en þetta mál er mál, sem þarf að fá afgreiðslu á þessu þingi. Það er hér á ferðinni í fyrri d., og þess vegna þarf n. að vinda að því bráðan bug að fara í gegnum það og gera við það brtt., ef hún telur þess nauðsyn. Það var aðeins þetta, sem ég vildi benda á, því að það er alveg óviðunandi, ef frv. dagar uppi.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að mér finnst litlar skýringar hafi verið gefnar hér í hv. d. á nauðsyn þessa máls, og er það kannske að vonum, því að það leit svo út, að n., sem flytur þetta mál, hefði láðst að tilnefna frsm., því að sá hv. þdm., sem formaður n. tjáði mér að væri frsm. n., vildi ekki við það kannast og sagðist ekki til þess vita, að honum hefði verið falin framsaga málsins. Ég skal játa, að það er svo stutt síðan þessu frv. var útbýtt hér, að ég hef ekki enn kynnt mér það neitt rækilega, og mér fyrir mitt leyti hefði ekki veitt af frekari skýringum. Að vísu er hér allýtarleg grg. með frv., en hana hef ég ekki enn þá haft tækifæri til að lesa. Ég vildi því mælast til þess að fá nú þegar við þessa umr. skýringar á því, greinilegri en komið hafa, því að þær mega heita engar, hvaða nauðsyn það er að setja þau lagaákvæði, sem hér er farið fram á að setja. Að vísu skil ég ástæður þær, sem hv. 1. þm. N-M. (PZ) færði hér fram, mæta vel, að ef á að setja þessi lagaákvæði, þá þarf að gera það nú fljótt, ef það á að öðlast gildi, áður en sýslunefndarfundir eru almennt haldnir. Ég ætla ekki að segja frekar að sinni. Ég vildi gjarnan óska eftir nánari skýringum á frv. Mér virðist við fljótan yfirlestur, að hér eigi að raska töluvert því hlutfalli, sem verið hefur undanfarið á milli sýslna, og vil því gjarnan þegar á þessu stigi málsins fá skýringar á því, hvaða nauðsyn ber til þess.



Herra forseti. Út af því, sem hv. 1. þm. Eyf. (BSt) sagði, að hér hefði verið einhver misskilningur í því, hver væri frsm. þessa máls, þá minnist ég þess núna, að hv. form. samgmn. Ed. mun hafa nefnt þetta við mig. En hins vegar hefur enginn fundur í samgmn. Ed. verið haldinn um þetta mál, heldur kom málið fyrir samvinnunefnd samgöngumála, þ.e. sameiginlegan fund nefndanna frá báðum deildum með vegamálastjóra, og á þeim fundi var talið heppilegra, að málið kæmi fyrir þessa hv. d., af því að annríki væri meira í hv. Nd., en í n. þessarar hv. d. hefur enginn fundur verið haldinn um sjálfan flutning þessa máls. Af þessum ástæðum hygg ég, að það sé, að það hefur orðið einhver misskilningur um það, hver væri frsm. málsins. En ég held, að þetta skipti ekki miklu máli, hver það er, og að nm. geti ekki gefið hér meiri skýringar, en eru í grg. frv., því að samvn. samgm. hraðaði því að flytja málið inn í þingið, svo að hv. þm. gætu athugað það. Upplýsingarnar, sem lágu fyrir okkur, eru þær sömu og nú liggja fyrir í grg., og er alveg eins á færi hvers þm., að kynna sér það eins og það var á færi okkar í n. að gera það á tveimur skyndifundum. Það er einmitt í þeim tilgangi gert að hafa þetta með þessum hætti að hindra ekki málið, af því að það er nauðsynlegt, að það gangi fram. Aftur á móti hefði það tafið flutning þess nokkuð, ef við hefðum farið að ræða það sérstaklega nánar í samgmn. Ed., áður en það var flutt. Við töldum þennan kostinn alveg elns góðan, að allar upplýsingarnar í málinu, sem hægt var að fá frá vegamálastjóra, lægju nú fyrir öllum hv. dm., eins og þær lágu fyrir n. Og ég held, að það sé ekki hægt að saka n. um neina vanrækslu í þessum vinnubrögðum. Við erum aðeins að greiða fyrir því, að hver þm. geti sett sig inn í málið eins fljótt og við getum það sjálfir, með því að leggja þetta svona fram. Ég efast um, að ég geti gefið hv. 1. þm. Eyf. frekari skýringar á þessu máli. En ástæðan til þess, að málið er flutt, er þessi, sem ég sagði áðan, að með nýja fasteignamatinu raskast svo mjög grundvöllurinn fyrir skiptingu ríkisframlagsins til sýsluvegasjóðanna, að það er alveg óviðunandi. Auk þess mundi, ef ekkert væri að gert, ríkisframlagið hækka um hér um bil helming. Eins og menn sjá hér í grg., þá segir, með leyfi hæstv. forseta: „Á fskj. í eru einnig reiknaðar út tekjur sýsluvegasjóðanna miðað við það, að hámarksálag á fasteignir lækki úr 12 og 6o/oo í 6 og 3o/oo.“ M.ö.o.: það er lækkaður stiginn um helming vegna hækkunar á fasteignamatinu. En þó að þetta sé gert, þá bætir það ekki úr ósamræminu, heldur eykur það. Þess vegna eru ákvæðin í síðustu mgr. 1. gr. frv.: „Vegamálastjóri annast skiptingu á framlagi ríkissjóðs samkv. 1. mgr., og skal við skiptinguna aðallega miðað við lengd sýsluvega í hverri sýslu, en jafnframt skal þó höfð hliðsjón af, hve mikill hluti veganna er lagður, ruddur eða ekki akfær og með hve háum hundraðshluta sýsluvegasjóðsgjald er innheimt.“ Hér er alveg ný regla um skiptinguna á þessu sýsluvegasjóðsgjaldi, og það verður að koma ný regla, um leið og fasteignamatið hækkar annars vegar og ef á að lækka ákvæðið um skiptinguna hins vegar, þ.e.a.s. úr 12 og 6%0 niður í 6 og 3%0. Ég held, að það verði ekki með sanngirni krafizt af samgmn. frekari upplýsinga á þessu stigi, af því að málið er lagt þannig fyrir, að það eru prentuð öll gögn með því, sem n. hafði, áður en hún gat sjálf kynnt sér málið frekar. Og það er eingöngu gert í þeim tilgangi, að hv. þm. d. fái að sjá þetta sem allra fyrst, af því að síðan þarf að hraða málinu.



Herra forseti. Mér þykir nú þetta allt töluvert vafasamt, sem hér hefur komið fram, og ætti e.t.v. að taka það til nánari meðferðar frá öðrum stað, en þessum ræðustóli. Hefur þetta mál verið löglega flutt hér í þessari hv. d.? Það væri mjög til athugunar, ef miða á við orð hv. þm. Barð. (SE), sem enginn veit, hvort er frsm. n. eða ekki. Það er nefnilega þannig, að samvn. samgm. beggja d. hefur engan rétt til að flytja frv. í þessari d. eða í hvorugri þd. Er þetta frv. flutt af henni? Eða er það flutt af samgmn. Ed.? Það veltur töluvert á því, því að ef það er flutt af samvn. samgm. í báðum d., þá ber að vísa málinu frá tvímælalaust, því að sú n. hefur engan rétt til að flytja frv. hér í hv. deild. Svo er það um það, hvort nægilegar skýringar hafi komið fram í þessu máli, - og hv. þm. Barð. segir, að það sé óþarfi að gefa þær, því að frv. fylgi ýtarleg grg., sem þm. geti lesið. Hér hefur oft verið kvartað um það við 1. umr. mála, þegar stjórnarfrv. hafa verið til umr., þótt þeim hafi fylgt grg., ef ráðh. er ekki við til þess að innleiða málið og gefa á því skýringar. Mér finnst, að þær aðfinningar, sem um þetta hafa komið fram, eigi alveg eins við um þetta, þó að grg. fylgi málinu. Það er svo með öll frv., að þeim fylgir grg., að vísu mismunandi ýtarleg, en það þykir þó hæfa, að flm. eða þeir, sem standa að flutningi máls, geri grein fyrir málinu þegar við 1. umr. Að svo miklu leyti sem komu nokkrar skýringar fram hjá hv. þm. Barð., þá var það þessi, að það yrði að breyta ákvæðunum um framlag ríkissjóðs til sýsluvega vegna breytts fasteignamats. Og skiljanlegt er það, að í samræmi við hækkað fasteignamat er réttmætt sennilega að lækka framlag ríkissjóðs, þ.e.a.s. að hundraðshluta. En hvers vegna þarf að beita öðrum reglum við úthlutun þessa fjár en áður hefur verið, þó að fasteignamatið hafi hækkað?  Hv. þm. Barð. grípur fram í og segir: af því að það hefur hækkað svo misjafnt í sýslunum. Vitanlega er það engin tilviljun eða einhver dómur æðri máttarvalda, að það hefur hækkað misjafnt í sýslunum. Það er sjálfsagt fyrir það, að fasteignirnar í sýslunum hafa sums staðar tekið miklum umbótum og annars staðar minni. Og ég ætla, að það sé þannig, að einmitt í þeim sýslum, þar sem fasteignamatið hefur hækkað, sé mest þörf á daglegum bifreiðasamgöngum um héruðin og mest þörf að nota vegina, svo að ég er alls ekki viss um, að þetta sé réttur mælikvarði að breyta hlutfallinu á milli sýslnanna vegna þess, þó að fasteignamat hafi hækkað meira í einni sýslu en annarri, - alls ekki viss um það. En ég vil gjarnan, og það raunar frekar sem forseti d. heldur en þm., fá að vita það, af hverjum þetta frv. er flutt.



Herra forseti. Ég get upplýst 1. þm. Eyf. (BSt) um það, að þetta mál er flutt af samgmn. Ed. og afgr. á allan hátt þar á þinglegan hátt. Það virðist hafa orðið, sennilega við boðun dagskrár í dag, einhver misskilningur, þannig að frsm. málsins virðist ekki hafa gert sér grein fyrir, að það kæmi hér á dagskrá, eða þá í öðru lagi talið, að grg. frv., sem er mjög ýtarleg og henni fylgja mjög margar ýtarlegar töflur, væri það ýtarleg, að þm. almennt gætu gert sér grein fyrir eðli frv. eftir henni. Ég vil eindregið mælast til þess, að frv. verði afgr. til 2. umr. nú á þessum fundi. Páll Zóphóníasson: Herra forseti. Mér finnst, að það gæti í þessu dálítils misskilnings. Við skulum minnast þess, að þegar lög voru sett um fasteignamat, um breytingar á því seinast, þá voru þau sett til þess að reyna að koma einhverju samræmi í mat á jörðum og reyndar húsum líka, sem höfðu breytzt eða raskazt frá því, sem var 1942, fyrir aðstæður í þjóðfélaginu, sem það opinbera að nokkru leyti a.m.k. hefur átt aðild að. Þó var það nú svo, að þegar þessi lög voru sett, urðu ýmis ljón á veginum. Fyrsta ljónið var Sjálfstfl., og eiginlega var hann ljónið, sem lagði tvær hindranir í veg fyrir það, að hægt væri að koma fasteignamatinu í sæmilegt horf, annars vegar með því að afsegja að vera með frv., ef hækkað væri í Reykjavík meira en fimmfalt, þó að vitað væri, að Reykjavíkursöluverð á íbúðum og lóðum hefði hækkað ákaflega miklu meira eða 12–15–falt. Þar af leiddi svo aftur, að það var ómögulegt að hækka landið, til þess að það væri í samræmi við Reykjavík. Það varð þess vegna að reyna að vera álíka mikið neðan við um allt land eins og manni fannst maður verða að vera með Reykjavík, þegar miðað var við söluverð, og ekki mátti hækka þar meira en fimmfalt. Þess vegna er það, að fasteignamatsverðið á jörðum og húsum núna um landið þvert og endilangt er ekki í samræmi við verðgildi jarðanna við kaup og sölu. Hitt voru gjöld af fasteignum, sem ekki máttu hækka, þó að matið hækkaði, en það var krafa Sjálfstfl. líka. Nú var það áður svo og er enn, að þær sýslur, sem höfðu sett sér sýsluvegasamþykktir, greiddu í sýsluvegasjóð visst gjald af fasteignamati jarða og húsa í sýslunni og fengu á móti visst framlag frá ríkissjóði og hækkandi eftir framlagi sínu. Þegar svo matið er orðið breytt og á að fara að innheimta fasteignagjaldið eftir þessu nýja mati, þá kemur það þannig út, ef ekkert er að gert og lögunum er ekki breytt, að sýslur, sem ekkert hafa að gera orðið með sitt sýsluvegafé, af því að þær hafa sama sem enga sýsluvegi, og ein þeirra hefur enga sýsluvegi, ekki einn einasta spotta, ríkið er búið að taka þá alla, - þær fá gjald í sjóðinn, sem þær ekki beint þurfa, meðan aðrar, sem hafa verið lækkaðar, eru illa vegaðar enn þá, með mikla sýsluvegi og þurfa mikið fé í þá, fá sama og ekki neitt. Til þess að reyna að ráða bót á þessu er það, sem vegamálastjóri semur þetta frv. og leggur það fyrir þm. til flutnings. Ég vil ráða bót á þessu, og ég vil þess vegna leggja áherzlu á það, sem ég sagði áðan, að þetta frv. komist sem allra fyrst í gegnum þingið, og alltaf áður en því verður slitið. Þess vegna ítreka ég það, sem ég sagði áðan, að n. vindi sér að því að reyna að lesa frv. rækilega í gegn og vita, hvort hún finnur aðra heppilegri leið en nefnd er í síðustu mgr. 1. gr. til þess að reyna að minnka það misræmi milli veganna og vegaþarfanna í hinum ýmsu sýslum og þess fjár, sem þær koma til með að fá eftir þeim reglum, sem nú gilda. Það getur vel verið, að þeir geti fundið einhverja heppilegri leið, en að leggja það eins mikið á vald vegamálastjóra og gert er í 1. gr. Ég er ekkert viss um það, en það þarf að grandskoðast, og það þarf að ákveða um það, þannig að það komi ekki fram það hróplega misrétti, sem kemur til með að verða, ef sýsluvegalögunum, sem nú gilda, er ekki breytt.



Herra forseti. Ég sá þetta frv. fyrst í gær og leit nokkuð yfir það í morgun, og ég verð að segja það, að við að lesa frv. yfir og þær töflur, sem fylgja með í grg., þá virðist mér hér vera um hreina byltingu að ræða á þessu sviði. Nú er þessu hagað á þann veg og hefur verið, síðan lög um sýsluvegasjóði voru sett, að þá hefur það verið nokkuð á valdi hvers sýslufélags, sem sjóðina mynduðu, hvað það legði mikið á sig sjálft. Eftir því sem sýslufélögin lögðu meira á sig, eftir því styrkti ríkissjóður þau meira. Þetta hefur farið eftir föstum reglum, eftir fasteignamati í hverju héraði og svo eftir föstum reglum, hvað hvor aðili hefur lagt fram. Nú er það vitað, að sýslufélög hafa lagt mjög misjafnt á sig með vegagerðir og lagningu sýsluvega. Meira að segja er það svo, að nú munu vera 3 sýslur, sem enn hafa enga sýsluvegasjóði hjá sér, eftir því sem mig minnir að standi í grg. þessa frv. frá vegamálastjóra. En þeim sýslum, sem byrjuðu strax og voru alltaf í hámarki með sitt tillag, hefur vitanlega gengið bezt að leggja sína vegi. Nú á að gerbreyta þessu á þann veg, að í staðinn fyrir að fara nú eftir föstum reglum, þá á að fela einum manni, vitanlega manni, sem ætti að vera kunnugastur þessum málum á landinu, vegamálastjóranum, þá á að fela honum það einum, hvernig hann úthlutar þessu fé, ríkisstyrknum. Það er á tvennan hátt, sem þetta frv. hefur breytingu í för með sér fyrir sýsluvegasjóðina. Í fyrsta lagi er það, sem hv. þm. Barð. (SE) minnti á, að nauðsynlegt væri að breyta hámarki prómille-gjaldsins, sem sýslurnar leggja á og miðað er við fasteignamat, vegna nýja fasteignamatsins. Þetta er náttúrlega alveg sjálfsagt að gera, að lækka þetta, og með því að lækka það úr 12% og 6% niður í 6% og 3%, þá verður um svipaða upphæð að ræða og áður var með gamla matinu miðað við allt landið. En þá er það hin breytingin, sem frv. hefur í för með sér og gerbreytir þessu máli. Ég skal ekki fara mikið út í þetta, vegna þess að ég hef haft svo lítinn tíma til þess að kynna mér þetta, en með því að líta fljótlega yfir frv., þá finnst mér þetta hrein bylting á þessu sviði. Hv. 1. þm. N-M. (PZ) lagði á það áherzlu, að þessu máli yrði að koma fram á þessu þingi. Ég legg á það áherzlu, að þetta mál verði mjög nákvæmlega rannsakað og það sé mjög vafasamt, hvort það eigi að ganga fram á þessu þingi. Og ég vil skjóta því til n., að hún leggi mikla vinnu í þetta og geri nákvæmlega grein fyrir því, hvernig þessi lög breyta hjá hinum ýmsu héruðum, sem nú hafa lagt hjá sér mikið af sýsluvegum og á nú sum hver sem sagt að skera niður og svipta nær öllum ríkisstyrknum. Það eru dæmi til þess í frv., að það hafi þau áhrif. Í frv. er skýrt frá, hvað mikið sé lagt af sýsluvegum, en það er ekki víst, að þar komi fram rétt mynd. Ég get sagt það t.d. og upplýst það um Árnessýslu, að það hefur verið kostað kapps um það að taka ekki fleiri vegi í sýsluvegatölu hvert sinn, en það, að möguleikar væru að klára þá og koma þeim af á næstu fjórum árum. Nú er t.d. í Árnessýslu eftir að leggja eitthvað 13 km vegi, sem eru alveg ólagðir, og 35 km, sem aðeins eru upphlaðnir. En með þessum lögum liggur við, að því sé slegið föstu, að þarna sé lokið öllu þessu starfi. En ég get bara upplýst, að það bíður núna að taka fleiri tugi km í sýsluvegi, sem eru hreppavegir og ólagðir vegir, en nauðsynlegt að leggja. Og svo er eitt t.d., að það er ekki alltaf að marka vegalengdina. Sum héruð eru þannig, að hver einasti vegarspotti er kannske tvisvar sinnum dýrari, en í öðrum héruðum. Þetta er náttúrlega afskaplega misjafnt.

Sumum þeirra tíu sinnum meira slitið þar að auki.

Já, og þá má benda á vegi t.d., sem lagðir eru um mýrar og heiðar grjótlausar heiðar, þar sem hætt er við holklaka á hverju einasta vori, og það fara um þessa vegi 5–10 tonna bílar tvisvar á hverjum einasta degi. Þessa vegi verður því að gera svo öfluga, að það er ekki neitt líkt því, sem er í mörgum héruðum úti um land. En þessa virðist ekki eiga að taka tillit til, heldur líta á vegalengdir eins og þær eru í dag og gerbreyta tillaginu frá ríkissjóði til héraðanna yfirleitt. Ég vil endurtaka það, að ég skora á hv. samgmn. að athuga þetta frv. gaumgæfilega og gefa okkur eins nákvæma skýringu á þessum málum og hægt er, og ég verð að segja það, að ég er algerlega á móti því, sem fram kom hjá hv. 1. þm. N-M., að það ætti að flýta þessu máli og drifa þetta áfram núna, þótt ekki séu nema fáir dagar eftir af þessu þingi. Ég veit ekki betur en að á árinu 1958, eða á s.l. ári, þá hafi verið farið eftir gamla matinu með breytingu á fasteignamatsgjaldinu, og ég hef ekki orðið var við annað en að það hafi getað gengið, og ætti því að geta gengið eitt ár enn.



Herra forseti. Ég vil taka undir þau orð hv. 1. þm. N-M. (PZ), að þessu máli verði hraðað sem mest og það gangi í gegn á þessu þingi. Sannleikurinn er sá, að það er bráðnauðsynlegt að fá þessa löggjöf. Það er augljóst mál, að þegar fasteignamatinu er breytt, þá fer allt féð, sem ríkissjóður veitir, í þær sýslur, sem bezta hafa aðstöðu og þar af leiðandi hafa langhæst fasteignamat. Hinar, sem fjær liggja, verða út undan. Mér er kunnugt um það, að vegamálastjóri er búinn að leggja mikla vinnu í þetta mál og reyna að leysa það á sem hagkvæmastan hátt. Ég efast stórlega um, þótt hv. 2. þm. Árn. (SÓÓ) telji, að hér séu vafasöm ákvæði í 3. málsgr. 1. gr., að það sé hægt að finna neina leið betri. Það er misskilningur, að það eigi að leggjast í hendur eins manns. Hann á að fara eftir ákveðnum reglum, og ég efast ekki um það, að vegamálastjóra er trúandi til þess. Ef hv. þm. getur bent á einhverja heppilegri leið, þá er það vel þegið. En ég vil undirstrika það, að þetta mál gangi í gegn sem allra fyrst og megi ekki stranda hér á Alþingi. Ég vil aðeins með nokkrum orðum vekja undrun mína á því, að menn voru hér fyrr við umr. að deila um, hvort frv. væri löglega flutt inn í deildina. Ég veit ekki, hvort er hægt að gera það meira löglega, en gert hefur verið. Þetta mál er tekið fyrir af sameinuðum samgöngumálanefndum Alþingis, og þar er samgmn. Ed. falið að flytja það. Hún tekur að sér að gera það. Ég sé ekki, að þetta sé neitt brot á þingsköpum eða neinum reglum, að slík aðferð sé viðhöfð. Og hvað ræðu hv. frsm. snertir, sem mundi það ekki, að hann var frsm., þá tel ég það ekkert vítavert af honum, þó að hann hafi ekki á reiðum höndum neina ýtarlega ræðu um þetta mál, vegna þess að ég hygg, að það hafi ekkert frv. verið lagt hér fram, sem betur er gerð grein fyrir, en þetta frv., ef menn nenna að lesa það og kynna sér það, sem þar er lagt til málanna. Ég hef svo ekki meira um þetta að segja.



Út af ummælum hv. þm. V-Sk. (JK) út af því, að hér var um tíma dregið í efa, að þetta frv. væri löglega lagt fyrir d., þá var það að gefnu tilefni, því að hv. þm. Barð. (SE) sagði, að frv. væri frá samvn. samgöngumála, og vitanlega hefur samvn. samgöngumála beggja d. ekki neinn rétt til að leggja frv. fyrir aðra þd. En svo upplýstist það aftur, að formaður samgmn. þessarar hv. d. lýsti því yfir, að frv. væri frá henni, og þar með er það upplýst, að það er þó löglega lagt fyrir þessa hv. d. En það upplýstist ekki fyrr.



Herra forseti. Það er gott, að hæstv. forseti er þá orðinn ásáttur um, að málið er löglega lagt fyrir. Ég gat þess í upphafi, að vegamálastjórinn hefði lagt málið fyrir samvn. samgöngumála og það hefði verið samkomulag í þeirri n., að samgmn. Ed. flytti málið.

Það kemur fyrst nú.

Það hélt ég, að ég hefði sagt skýrt í fyrstu ræðu minni. En þetta er allt í lagi, fyrst hæstv. forseti fellst nú á, að það sé löglega flutt. Hv. 2. þm. Árn. (SÓÓ) sagði, að hann teldi jafnvel ekki nauðsyn á að hraða málinu gegnum þetta þing. Ekki ætla ég að fara að della um þetta. En ég vil þó benda á það, að ef ekki á að afgreiða málið á þessu þingi, þá væri betra, að fjvn. fengi einhverja vitneskju um það, því að þá þarf að hækka fjárlögin sem nemur þeirri hækkun, er hið nýja fasteignamat skapar, og það er þó nokkur upphæð. Eins og stendur í grg. þessa frv., þá mundi sú upphæð hækka hér um bil um helming, ef ekki er breytt lögunum. Ég veit ekki, hvort það er alveg skaðlaust að láta málið bíða. Hv. 2. þm. Árn. drap á það líka, að sýslufélögin hefðu fengið framlag frá ríkissjóði í réttu hlutfalli við það, sem þau legðu á sig sjálf. Þetta er að vísu rétt. En það fer ekki alltaf saman við þörfina á fjárframlögum til sýsluveganna. Og löggjöf um upptöku nýrra þjóðvega í hverju héraði hefur ekki heldur farið eftir þessu, svo að það sannar ekki, hver þörfin er fyrir nýja sýsluvegi, hvað sýslufélögin leggja á sig sjálf. Fasteignamatið sjálft er svo gerólíkt eða hækkun þess svo gerólík í hinum einstöku sýslufélögum, eins og segir í þessari grg., að í einni sýslunni hefur fasteignamatið hækkað um 48%, en í annarri um 409%, enda segir vegamálastjórinn í grg., með leyfi hæstv. forseta: „Af því, sem að framan greinir,“ þ.e.a.s. hann er búinn að gera grein fyrir þessu ósamræmi, „og við athugun á þeim upplýsingum, sem sýndar eru á fskj. I-IV, virðist mér ljóst, að hið nýja fasteignamat sé með öllu ónothæfur grundvöllur fyrir skiptingu á ríkisframlagi til sýsluveganna eftir gildandi lögum.“ Ég held, að það fari varla á milli mála, að það sé full nauðsyn á því að afgreiða málið á þessu þingi. Hitt þarf ekki að efast um, að nm. samgmn. eru allir á einu máli um það að taka þetta mál til ýtarlegrar athugunar og að ástæðan til þess, að það er ekki búið að því, er sú ein, að koma frv. fyrir augu hv. þm. í tæka tíð, jafnsnemma og nm. sjálfir geta farið að athuga það að nokkru ráði. Og mér þykir hart, ef það á að fara að deila á n. fyrir það, að hún er að hraða máli í hendur hv. þm., til þess að þeir geti athugað það samhliða.