Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram hefur komið í umr. á Alþ. nokkrum sinnum áður, hefur ríkisstj. haft til athugunar, til hvaða ráða væri hægt að grípa til þess að draga úr þeim mikla aðstöðumun, sem skapast í landinu við hina miklu olíuverðhækkun, þar sem kyndingarkostnaður á íbúðarhúsnæði hækkar svo gífurlega sem raun er á hjá mörgum í landinu eða öllum þeim, sem búa við olíukyndingu. Það kom einnig fram sérstakt bréf frá þingfl. Sjálfstfl. til ríkisstj., þar sem sá þingfl. tjáði sig fúsan til samstarfs um að leita ráða í þessum efnum. Ríkisstj. hefur í framhaldi af þessu unnið að málinu og haft samráð við þingflokka Sjálfstfl. og Alþfl. um, hvernig væri hægt að afla nauðsynlegra tekna til að draga úr þessari miklu verðhækkun á olíu hjá þeim, sem búa við það að þurfa að kynda hús sín með olíu. Það hafði verið hugmynd ríkisstj. að fara þá leið að leggja aukagjald á álögð útsvör á hliðstæðan hátt og gert var til tekjuöflunar fyrir Viðlagasjóð fyrir ári, þ.e.a.s.bæta þar 1% við, þannig að útsvarsálagið yrði þá 11% í staðinn fyrir 10%. Á þennan hátt hefði verið hægt að afla fjár til þessa, sem næmi á ársgrundvelli 550–600 millj. kr. Í viðræðum við fulltrúa frá Sjálfstfl. og Alþfl. kom í ljós, að þeir óskuðu fremur eftir því, að farin yrði sú tekjuöflunarleið, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., þ.e.a.s. að öðru söluskattsstiginu, sem runnið hefur til Viðlagasjóðs, yrði varið til að lækka verð á olíu, ef samkomulag tækist um það, að hitt söluskattsstigið yrði látið duga fyrir Viðlagasjóð fyrst um sinn. Nú hefur einnig komið í ljós, að ýmsar leiðir koma til greina um, hvernig hagkvæmast sé að koma þessum fjárgreiðslum til þeirra, sem verða fyrir auknum útgjöldum vegna olíuverðhækkunarinnar. Nauðsynlegt þótti, ef horfið yrði að því ráði að nota þessa tekjuöflunarleið, - þ.e.a.s. annað söluskattsprósentustigið, sem runnið hefur til Viðlagasjóðs, - að það yrði ákveðið nú fyrir mánaðamót, en þá rennur sú gjaldtaka úr gildi. Þurfti að gera sérstakar ráðstafanir til að framlengja það gjald í þessu skyni, ef að þessu ráði yrði horfið, en taka sér þá nokkru lengri tíma til að athuga það, með hvaða hætti ætti að koma þessum greiðslum til þeirra, sem njóta eiga. Af þessum ástæðum er þetta frv. í því formi, sem það liggur hér fyrir, að í rauninni er aðeins um það að ræða að ákveða gjaldtökuna í þessum efnum, en síðar verður flutt frv., sem unnið verður að í samráði við alla flokka hér á Alþ., um það, hvernig greiðslunum skuli komið til þeirra, sem eiga að fá þær. Ég veit, að vegna þess að búið er að vinna að þessu máli alllangan tíma í samráði við alla flokka, að öllum hv. þm. er vel kunnugt um það málefni, sem hér er fjallað um, og er í rauninni engin þörf á því að lengja hér framsögu um það. En það er orðinn lítill tími eftir, til þess að þetta mál nái fram að ganga í tæka tíð, og því vil ég óska eftir því, að hv. Ed. sjái sér fært að afgreiða nú málið, helst af öllu í dag, svo að þannig verði tryggt, að hægt verði að fá þann tekjustofn, sem að er stefnt. Það er reiknað með því, að þessi tekjustofn, 1%, geti gefið, þegar allt gjaldið hefur verið innheimt, á ársgrundvelli um það bil 700 millj. kr. En það er alveg sýnilegt, að þó að sú fjárhæð öll verði notuð, mun hún ekki ná því marki að lækka svo verð á olíu til húsakyndingar, að hægt sé að segja, að þeir, sem búa við slíka aðstöðu, verði ekki fyrir a.m.k. eins mikilli hækkun og hinir, sem búa við hitaveitu eða rafmagnsupphitun. Hér verður því aðeins um það að ræða að draga nokkuð úr þeim mun, sem upp hefur komið hjá aðilum af þessari sérstöku olíuverðhækkun, en það verður varla hægt með þessari fjárhæð að jafna til fulls. Það getur því ekki verið um það að ræða að mínum dómi, að hægt sé að verja þessari upphæð til annars en þess að greiða niður með einum eða öðrum hætti kostnaðinn af kyndingu íbúðarhúsnæðis. Eftir stendur svo það sérstaka mál, hvernig á að mæta þeim vanda, sem upp kemur í ýmsum atvinnugreinum vegna þeirra auknu útgjalda, sem þær verða fyrir vegna olíuverðhækkunarinnar. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar. Ég geri ekki till. um að vísa málinu til n., en hef að sjálfsögðu ekkert á móti því, að það sé gert, ef deildin telur, að á því sé þörf, að n. fjalli um málið. En verði málinu vísað til n., fer ég fram á það, að n. sjái sér fært að afgreiða það fljótlega. Hér er um mjög einfalt mál að ræða, sem ég ætla, að öllum hv. þdm. sé vel kunnugt um og að þeir að meira eða minna leyfi standi að samkomulagi um að hafa þennan hátt á.



Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. ráðh., að um þetta mál var höfð samvinna í undirbúningsnefnd við stjórnarandstöðuna, og ég mætti þar fyrir hönd flokks míns. Ég sagði þá frá því, að það væri meirihlutaskoðun okkar að gera ekki athugasemd við frv., en ég tók þó fram, að persónulega væri ég óánægður með form þess. Ég vil þó ekki fara að hefja hér langar umr. um frv., aðeins undirstrika það, að ég mun ekki fara að pexa á móti því. En ég segi það og í fullu trausti þess, að orðið „íbúðarhúsnæði“ standi óbreytt og það verði ekkert reynt að fikta við það síðar meir af hálfu Alþingis. Ég geng út frá því sem gefnu, ella færi ég ekki hér niður úr stólnum næstu klukkutímana, - það eru alveg hreinar línur, - og tæki málið upp á miklu víðari grundvelli, því að hér er verið að auka verðbólguna tvímælalaust, og það gerum við ekki með glöðu geði, það er ég viss um. Þó að við séum til neyddir að takast á við þennan vanda, sem olíuhækkunin er í sjálfu sér, þá skal ég láta kyrrt liggja í trausti þess, að eins og um var talað, mætum við þessum vanda með því að leggja á alla þjóðina nokkrar byrðar, sem nema þó 700 –750 millj. kr., og helmingur þjóðarinnar tekur það gagnvart sjálfum sér og fær það til baka, en eingöngu í því skyni að lækka upphitunarkostnað á íbúðarhúsnæði. Það er mín skoðun. Ég treysti því, og ég held ég hafi skilið það rétt á sínum tíma í viðræðum við hæstv. ráðh. í nefndinni, að það væri hans skilningur líka. Ég held ég fari rétt með það - eða ég túlka það svo. Í leiðinni vildi ég forvitnast um þáltill., sem ég flutti ásamt Stefáni Gunnlaugssyni í fyrra, var 9. mál og var vísað til hæstv. ríkisstj., um að gera átak í útvegun lánsfjár til að flýta fyrir hitaveituframkvæmdum. Nú hafa verið gerðir myndarlegir samningar um hitaveituframkvæmdir við Reykjavikurborg, og það þarf mikið fé. Það er ekki hægt að ætlast til, að Reykjavíkurborg ráði einhliða við allt það, því að það eru geysimiklar framkvæmdir, sem hún er að taka að sér fyrir nágrannasveitarfélögin. En það er víðar, sem þarf að ráðast í skjótar framkvæmdir, m.a. á Suðurnesjum og jafnvel viðar um landið. Ég vildi forvitnast út af samþykkt þessarar till., hvort hæstv. ríkisstj. hafi hafist handa, meira en að skipa umrædda n., sem var gert fyrir nokkrum vikum eða mánuðum, til að athuga málið. Við þurfum að fá fjármagn og það sem fyrst til þess að draga m.a. úr áhrifum hækkandi olíukostnaðar. Að svo mæltu skal ég ekki eyða tíma hv. dm. í umr. um málið, en treysti því, að við förum ekki að fikta í orðinu „íbúðarhúsnæði“ og breyta því eða laga það í síðari tíma meðförum.



Herra forseti. Í sambandi við lántöku eða lánsútvegun fyrir hitaveituframkvæmdir get ég aðeins upplýst það, að ríkisstj. hefur samþykkt að heimila Hitaveitu Reykjavíkur að taka þau lán til sinna framkvæmda, sem hún hefur óskað eftir. Er nú unnið að því á vegum Seðlabankans og Reykjavíkurborgar að útvega þessi lán, öll þau lán, sem þar hefur verið leitað eftir. Ég hygg, að með því að þau lán fáist, svo sem vonir standa til, eigi að vera hægt að halda uppí fullum framkvæmdahraða í sambandi við þær áætlanir, sem eru þegar tilbúnar til framkvæmda.



Herra forseti. Frá afstöðu okkar sjálfstæðismanna hefur verið skýrt í Nd., og ég sé ekki ástæðu til að endurtaka það í þessari deild. En að gefnu tilefni síðustu orða hæstv. viðskrh. vil ég ekki láta undir höfuð leggjast, að það komi fram, að vegna stefnu ríkisstj. í verðlagsmálum Hitaveitu Reykjavíkur og vegna tregðu hennar á afgreiðslu á beiðnum Hitaveitunnar til að geta haft það verðlag, sem legði grundvöll að frekari hitaveituframkvæmdum, hafa hitaveituframkvæmdir í næsta nágrenni Reykjavíkur tafist um marga mánuði, jafnvel meira en heilt ár. Það er mjög illa farið og mjög miklir fjármunir, sem þar hafa farið í súginn. Nú hefur ríkisstj. hins vegar séð að sér, en ekki fyrr en nú á þessum vetri, eftir að olíukreppan hófst, og afgreitt í bili beiðni Hitaveitunnar, sem fyrir lá um hækkun á hitaveitugjöldum, og beiðni Hitaveitunnar um leyfi til lántöku, sem ætti að vera til þess fallin, að nú væri unnt að hefja framkvæmdir af fullum krafti. Hins vegar er ekki fyrir það að synja, að núverandi taxtar Hitaveitunnar eru bundnir verðlagi, eins og það var í okt. eða nóv. s.l., en það hefur farið mjög hækkandi síðan, þannig að búast má því miður við, að nauðsynlegt verði að hækka enn hitaveitugjöldin. Þau eru samt sem áður miklum mun lægri en kostnaður manna af olíukyndingu eða rafmagnshitun. Er því engum blöðum um það að fletta, að það, sem skiptir mestu máli til lengri framtíðar til úrlausnar á þessu vandamáli, er að flýta hitaveituframkvæmdum, og með því að flýta þeim á höfuðborgarsvæðinu er hægt að auka fjölda þeirra, sem njóta þess hagræðis, sem hitaveita hefur í för með sér, og spara þúsundir og jafnvel tugi þúsunda. Ég vonast til þess, að hæstv. ríkisstj. standi ekki frekar í vegi fyrir hitaveituframkvæmdum en hún hefur þegar látið á sig sannast.