Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 307 flyt ég ásamt hv. þm. V-Sk. brtt. við þetta frv. Till. okkar er um það, að aftan við frv. bætist bráðabirgðaákvæði og þar sé ákveðið, að fyrst um sinn skuli heimilt að selja afurðir af sláturfénaði öðrum, en sauðfé, sem slátrað hefur verið utan löggiltra sláturhúsa, enda séu afurðirnar skoðaðar og merktar af dýralækni eða öðrum þeim, er kjötskoðun annast, og metnar af kjötmatsmanni og meðferð vörunnar óaðfinnanleg að þeirra dómi. Í 2. gr. er svo fyrir mælt, að öllum fénaði, sem slátra á í því augnamiði að selja afurðirnar, skuli slátra í löggiltum sláturhúsum. Þetta tel ég, að ekki sé hægt að framkvæma nú, að því er snertir slátrun stórgripa, t.d. nautgripa, nema með svo mikilli fyrirhöfn í mörgum tilfellum, að þar af leiði mikinn aukakostnað, og þetta hlyti að verða til þess að hækka verulega verð afurðanna, ef slíkt ætti að koma til framkvæmda. Þetta mundi að vísu verða kleift, ef til vill með viðráðanlegum kostnaði, með því að fjölga mjög sláturhúsum víða um landið, en það er hlutur, sem ekki er hægt að gera í skjótri svipan, að koma upp mörgum sláturhúsum til viðbótar þeim, sem fyrir eru, og þess vegna leggjum við til í okkar brtt., að fyrst um sinn skuli heimilt að selja afurðir af fénaði, öðrum en sauðfé, þó að honum hafi verið slátrað utan löggiltra sláturhúsa. Ég geri ráð fyrir því, að aðaltilgangurinn með flutningi þessa frv. hafi verið sá að koma á betra og öruggara eftirliti með kjöti og öðrum sláturfjárafurðum, þ.e.a.s. lækniseftirliti og læknisskoðun á þessari vöru, og sömuleiðis að setja fullkomnari ákvæði um mat á þessari vöru, heldur en áður hefur verið. En ég vil vekja athygli á því, að þessu er á engan hátt raskað, þó að till. okkar verði samþ., vegna þess að við gerum ráð fyrir í okkar till., að allar sláturfjárafurðir skuli skoðaðar og merktar af dýralækni eða öðrum þeim, sem samkvæmt l. eru löggiltir til þess að framkvæma slíka skoðun, og enn fremur að afurðirnar skuli metnar af kjötmatsmanni og meðferð vörunnar sé dæmd óaðfinnanleg af þeim mönnum. Þetta mundi því alls ekki verða til þess að draga neitt úr þeim kröfum, sem hér eru gerðar í frv. um vandaða meðferð á þessari vöru, og það er, eins og ég áður tók fram, aðaltilgangurinn með frv. að koma kjötmati og heilbrigðiseftirliti með kjöti og öðrum sláturfjárafurðum í betra og fullkomnara horf, en verið hefur. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð, en með tilvísun til þess, sem ég sagði um þá örðugleika, sem eru á því, eins og nú er ástatt, að fara eftir þessum ákvæðum frv., þá vænti ég þess, að brtt. okkar um bráðabirgðaákvæðið verði vel tekið af hv. d.



Herra forseti. Það er ekki margt um þetta bráðabirgðaákvæði að segja, en það ber með sér, hvert stefnt er, þ.e. að draga úr gildi 2. gr. frv., m.ö.o., að rýmka til um þær kröfur, sem þarna eru settar; að atvmrn. verði gefin heimild til þess að veita undanþágu um stundarsakir. En þegar svona undanþágur eru veittar, þá er alltaf hætt við því, að gengið sé lengra, en ætlazt er til. Hér er miðað við stórgripi, en eftir reynslunni, sérstaklega hvað snertir Reykjavík, þá er mér kunnugt um, að þar er heimaslátrun ákaflega tíð, þar sem stórgripum er slátrað án þess að það komi nokkurn tíma í sláturhús, og fjöldi af gripum berst til bæjarins, sem aldrei kemur í sláturhús áður en það kemur hingað á sölustað. Svo er hitt atriðið, sem ég er dálítið hræddur við, það er kjötmatið. Hingað til hefur aðeins verið kjötmat á sauðfé, en stórgripamat hefur ekki átt sér stað. Ég held, að það geti ekki sakað, þó að þetta standi í l., en ég vildi bara benda á það, að það má gera of mikið, jafnvel í kjötmati. Ég gat þess í gær, að það mundi verða tekið liðlega á þessu máli, maður er neyddur til að gera það í sambandi við slátrun stórgripa, því að það er ekki hægt að koma því fyrir enn þá, meðan ekki eru byggð sláturhús, að meina mönnum að slátra heima eða slátra á ófullkominn hátt, þó að reynt sé að stefna að því, að það sé sem fullkomnast. Ég held ekki, að þetta bráðabirgðaákvæði sé svo ákaflega nauðsynlegt, þar sem í frv. er gert ráð fyrir möguleika á tilslökun. Ég vil geta þess um þessa dýralæknisskoðun, að dýralæknar eiga að skoða að svo miklu leyti sem þeir komast yfir. Undanþága frá því var gefin af fullri nauðsyn. Sú undanþáguheimild var veitt í l. frá 1912, að héraðslæknar gætu að loknu námskeiði hjá dýralækni fengið heimild eða viðurkenningu til kjötskoðunar, þ.e.a.s. til sauðfjárkjötskoðunar. Nú hafa verið haldin stutt námskeið og flestir þeir, sem hafa þessa viðurkenningu, eru lærisveinar mínir. Þessi námskeið hafa verið þannig, að menn hafa komið á síðustu stundu og heimtað að fá að læra þetta, og ég hef kennt þeim nokkra klukkutíma, og svo eiga þeir að vera fullkomnir kjötskoðunarmenn. En þessi kennsla er svo stutt, að hún er aðeins til að bjarga hlutunum og aðeins miðað við að skoða sauðfjárkjöt. En ég vil benda hv. d. á það, að það er nokkuð annað að skoða svínakjöt og nautgripakjöt, en sauðfjárkjöt. Þess vegna er það dálítið varasamt að fara nú með l. að segja: Þetta kjöt á að skoða af hvaða manni sem vill, þó að hann hafi aldrei komið nálægt nautgripaskoðun. En ég ætla ekki að bregða fæti fyrir þessa till., en vil bara benda hv. d. á, að þetta bráðabirgðaákvæði er ekki bráðnauðsynlegt, þó að það sé ekki mjög varhugavert.



Mér þykir vænt um að heyra, að hv. þm. Ak., sem er dýralæknir, skuli, eins og hann sagði, ekki vilja bregða fæti fyrir þessa till. okkar hv. þm. V-Sk., þó að hann virðist í vafa um, að nauðsynlegt sé að setja slíkt ákvæði aftan við frv. - Út af því, sem hann sagði um læknaskoðun á kjöti, vil ég benda á það, sem ég raunar gerði í fyrri ræðu minni, að með okkar brtt. er ekki á nokkurn hátt dregið úr ákvæðum frv. um læknisskoðun, því að samkvæmt síðari málsgr. 7. gr., er einmitt gert ráð fyrir því, að náist ekki til dýralæknis, þá geti ráðh. skipað að fengnum till. yfirdýralæknis lækni til að framkvæma þessa skoðun, og einmitt með tilliti til þessa ákvæðis í 7. gr. þá höfum við skoðað þetta þannig í bráðabirgðaákvæðinu, að afurðir séu skoðaðar og merktar af dýralækni eða öðrum þeim, er kjötskoðun annast. Þetta rýrir því á engan hátt læknisskoðunina. Það er viðurkennt af hv. þm. Ak., að það sé ekki hægt að koma því við, þegar um stórgripi er að ræða, að flytja þá lifandi langar leiðir til löggiltra sláturhúsa, og hann gaf í skyn, að þetta mundi ekki verða gert, jafnvel þó að það kostaði að víkja frá ákvæðum l. En ég víl benda á það, að ég tel það betur við eiga að setja eitthvert slíkt ákvæði inn í l. eins og bráðabirgðaákvæðið heldur en að lögfesta ákvæði, sem menn sjá mikil vandkvæði á að framkvæma. En það er rétt, að það er æskilegt að koma þessu í sem fullkomnast horf, og má þá að sjálfsögðu, þegar hægt er, framkvæma þetta á annan veg og hverfa frá þessu bráðabirgðaákvæði síðar.



Ég lít svo á, að þetta bráðabirgðaákvæði sé rétt til þess að forða árekstrum og til þess að taka af mönnum mikla erfiðleika meðan verið er að koma þessum málum í fullkomið horf, en það má búast við, að það taki langan tíma. Ég lít svo á, að þar sem segir í bráðabirgðaákvæðinu, að þetta sé heimilt þar til öðru vísi verður ákveðið, þar sé átt við þar til öðru vísi verður ákveðið af ráðh., sem með þessi mál fer. Ég lít þannig á, að undir vissum kringumstæðum sé betra fyrir ráðh. að hafa þessa heimild í l. til þess að greiða fyrir þessum viðskiptum, þar sem mjög er örðugt að þræða bókstaf l. En hins vegar tel ég rétt, að hver, sem með þessi mál færi, reyndi að fóta sig á því að gefa þessi leyfi ekki örar út heldur en mögulegt er að komast af með til þess að forðast stórvandræði meðal þeirra, sem þurfa að losna við sláturkjöt á þennan hátt, og ætti þar af leiðandi ekki að vera neinn voði fyrir framkvæmd l. í heild, þó að þessi háttur sé hafður á l.



Herra forseti. Eins og tekið er fram í nál. landbn., er hún einhuga um að mæla með þessu litla frv., og hún hefur kynnt sér það, sem tekið er fram í grg., að sandgræðslustjóri ríkisins mælir með því, að þessi landspilda sé seld hlutaðeigandi bónda. Er hér í rauninni fyrst og fremst um það að ræða að fylgja formi með því að leita álits þingsins um þessa sölu. Má því vænta þess, að þetta frv. gangi greiðlega í gegnum þingið. Ég sé svo ekki ástæðu til fyrir n. hönd að hafa um þetta fleiri orð.



Ég vil bara þakka hv. landbn. fyrir fljóta og góða afgreiðslu á málinu.