Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sigurður Bjarnason) Allshn. er sammála um, að æskilegt sé, að löggjöf um meðferð opinberra mála verði heldur fyrr en síðar tekin til endurskoðunar. þau lagaákvæði, sem nú gilda um meðferð opinberra mála, eru mörg hver úrelt orðin, auk þess sem þau eru mjög dreifð og eiga sum aldur sinn að rekja mjög langt aftur í tímann. Meginákvæðin er að finna í dönsku lögum Kristjáns V. og fjölda af tilskipunum og konungsbréfum frá ýmsum árum. Árið 1936 var sett heildarlöggjöf um meðferð einkamála í héraði. Var þá öll löggjöf um það efni samræmd og sett í einn bálk. En þegar því starfi var lokið, var haldið áfram, eins og ætlunin hefur verið, að vinna að því að undirbúa nýja löggjöf um meðferð opinberra mála, og vann lögfræðinganefnd að því máli, og fyrir frumkvæði þáverandi ríkisstj. var frv., sem þessi n. hafði samið, lagt fyrir Alþ. 1939 af allshn. Ed. Það frv. varð þá ekki útrætt. Áður en þetta frv. lögfræðingan. hafði verið flutt, hafði, að því er ég hygg, oftar en einu sinni verið flutt frv. um eitt mikilvægt atriði þessarar löggjafar, þ.e.a.s. hversu ákæruvaldinu skuli fyrir komið. Ákæruvaldið var þá og er nú í höndum pólitísks ráðh. Þá hafði sem sagt verið flutt frv. um opinberan ákæranda, en það hafði heldur ekki orðið útrætt. Nú felur till. sú, sem hér liggur fyrir á þskj. 79, það í sér, að Alþ. skori á ríkisstj. að hlutast til um, að frv. það um meðferð opinberra mála, sem flutt var 1939 af allshn. Ed., en varð eigi útrætt, verði lagt fyrir Alþ. Allshn. hefur rætt þessa till. allýtarlega og leitað um hana álits fyrrv. dómsmrh., sem enn fremur hefur leitað um hana umsagnar hæstaréttardómara. Eins og sést af umsögn dómsmrh., sér hann sér ekki fært að mæla með því, að till. verði samþ. óbreytt, og telur ýmsar ástæður til þess. En ráðh. hefur samt talið rétt að mæla með því, að horfið verði að því ráði að fá setta löggjöf um þessi efni og að frv. það, sem hér um ræðir, yrði endurskoðað. Ég hirði ekki að rekja þau atriði, sem bæði dómsmrh. og sakadómarinn í Reykjavík taka til meðferðar í umsögnum sínum. Þm. gefst tækifæri til að kynna sér það í fskj. með nál. En n. hefur komizt að þeirri niðurstöðu að mæla með því, að till. verði samþ., þó með nokkrum breyt. og fyrst og fremst þeirri, að Alþ. skori ekki beint á ríkisstj. að leggja fram frv. sjálft frá 1939, heldur láta fara fram athugun og endurskoðun á þeim till., og skuli stjórninni heimilt að leita aðstoðar sérfróðra manna við þá endurskoðun. Að endurskoðun lokinni leggi stjórnin frv. fyrir Alþ. N. taldi formlegra og réttara að hafa þennan hátt á og breyta till. í þetta form. Í samræmi við þessa breyt. leggur svo n. til, að fyrirsögn till. verði breytt þannig, að hún verði till. til þál. um endurskoðun á löggjöf um meðferð opinberra mála. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þessa till. fyrir hönd n. Það er aðalatriðið í áliti n., að hún telur nauðsyn bera til þess, að núgildandi löggjöf um meðferð opinberra mála verði endurskoðuð og ný löggjöf sett, og í þeim efnum er hún sammála flm. þessarar till., þannig að ég held, að ekki beri efnislega mikið á milli n. og hv. flm. Ég vil svo að lokum leyfa mér að benda hæstv. forseta á það, að eins og till. hefur nú verið breytt, virðist bera nauðsyn til þess, að tvær umr. fari fram um hana, þar sem upphaflega var aðeins gert ráð fyrir einni umr. En eftir brtt. n. skilst mér, að það sé nauðsynlegt, að fram fari tvær umr. um till., og mætti þá líta á þessa umr. sem fyrri umr.

Forseti (JPálm): Samkv. ósk frá hæstv. dómsmrh. verður umr. frestað. og málið tekið af dagskrá.



Það er nú orðið svo langt um liðið, síðan þessi till. var tekin af dagskrá hér á þingi, að það ákvæði till., að hægt verði að gera upp við bændur um ullarverð fyrir 31. jan. 1947, stenzt ekki lengur. Fjvn. hefur því borið hér fram skrifl. brtt., að í staðinn fyrir orðin „31. jan.“ komi: 28. febr. - Um leið og ég legg fram þessa skrifl. till. fyrir hönd n., vil ég taka fram, að það var búið að ræða þessa till. svo ýtarlega síðast, að mér þykir ekki ástæða til, nema sérstakt tilefni gefist, að taka upp umr. um hana á ný. Ég vil svo afhenda hæstv. forseta þessa skrifl. brtt.

Forseti (JPálm): Þessi brtt., sem hv. þm. Borgf. hefur afhent fyrir hönd fjvn., er of seint fram komin og skrifl. Þarf afbrigði, til þess að hún megi komast hér að.



Ég tók svo eftir hjá hv. frsm. fjvn., að n. stæði að þessari brtt. Afstaða mín er óbreytt frá því, sem þá var, þegar málið var til umr. síðast, svo að till. er þá á reikning meiri hl. n., sem stendur að henni. Málinu var frestað þá fyrir beiðni þáverandi hæstv. fjmrh., og væri ekki úr vegi, að núverandi hæstv. fjmrh. léti til sín heyra, hvort ríkissjóður er nú tilbúinn að greiða þá upphæð, sem í till. felst. Ég skal ekki heldur vekja umr. um málið, en vildi aðeins láta þetta koma fram.



Herra forseti. Ég vil gjarnan fara fram á, þar sem fjmrh. og landbrh. eru nýteknir við störfum, að við fengjum tækifæri til að athuga sjálfir, annaðhvort einir eða með fjvn. í heild, og heldur það síðara, möguleika á því að koma því í verk, sem hér er till. um, áður en endanleg afstaða er tekin til málsins. Þætti mér af þeim ástæðum eiginlega heppilegast og þarf að fara fram á að fá málinu frestað og bið því um, að till. verði tekin af dagskrá með það fyrir augum, að ég geti með hæstv. landbrh. athugað málið nánar.



Mér finnast þessi tilmæli, sem hæstv. fjmrh. hefur borið fram, eðlileg, miðað við þá breyt., sem orðin er á ríkisstj., en ég vil mega vænta þess, að ekki yrði farið svo að sem í fyrta skiptið, er málið var tekið af dagskrá, að fresturinn yrði til þess, að enn þá þyrfti að bera fram brtt. af þeim sökum, og vil ég þess vegna bera fram þá ósk, að reynt yrði að hraða þessari till., þannig að sú brtt., sem nú er borin fram af fjvn. eða meiri hl. hennar, gæti staðizt eða það tímatakmark, sem þar er. Ég býst við, að það sé fyrir hendi svo góður vilji til að leysa þetta mál á sanngjarnan hátt, að það mætti takast.

Forseti (JPálm): Mér skilst, að það sé á valdi hæstv. ráðh. og fjvn. sameiginlega, hvað fljótt þetta mál kann að verða tilbúið til afgreiðslu aftur. Flm. (Jónas Jónsson): Herra forseti. - Það er nokkrum erfiðleikum bundið að ljúka þessu máli nú, fyrri umr., þar sem vantar í d. hæstv. ríkisstj. mestalla, sem hefur um þetta mál fjallað, sérstaklega hæstv. fjmrh., og vil ég vekja athygli á því, hvort ekki væri rétt að fresta umr. um stund í von um, að þessir valdamenn treysti sér til að koma á fundinn innan skamms. Forseti: Samkv. ósk hv. flm. verður umr. frestað um stundarsakir. Flm. (Jónas Jónsson): Það er nú því miður svo, að hæstv. ríkisstj. er ekki enn við, og er þá væntanlega flm. eins að ráða úr þeim vanda, sem hér ræðir um. Eitt ár er liðið síðan Alþ. samþ. mjög stórvægilega breyt. á uppeldislöggjöf landsins, og samkv. því kerfi, sem þar er atefnt að, má gera ráð fyrir, að um það bil 75% af öllum þeim nemendum, sem útskrifast úr barnaskólunum, hafi þá einkunn, að þeir eigi rétt á að njóta framhaldsmenntunar í menntaskólum landsins. Þessi mjög djarflega breyt. leiðir til þess, að þörf er stóraukins húsakosts og aukins kennaraliðs, og það hefur komið fram á fyrsta ári og á þó eftir að koma enn betur í ljós síðar, að Menntaskólinn í Reykjavík er allt of lítill til þess að taka á móti öllum hinum nýju nemendum, sem menntmrh. hefur hleypt þangað. Þegar svo menntmrh. er búinn að gera þessa skyssu án þess að hafa gert sér þess nokkra grein, hvar þessir nemendur ættu að vera, þá tekur hann það til bragðs, að láta rektor menntaskólans fara úr skólanum án þess að sjá honum fyrir húsnæði annars staðar, og verður hann nú að hírast með fólki sínu austur í Ölfusi. Það er því auðsætt, að þetta úrræði menntmrh., er mjög svo óheppilegt, bæði hvað snertir rektor sjálfan og skólann. Í öðrum löndum eru þess engin dæmi, að annað eins fyrirkomulag og þetta eigi sér stað. Þetta ráð er sýnilega ekki tekið sakir illvilja til skólans eða ráðamanna hans, heldur virðist það sprottið af ókunnugleika og skilningsleysi á högum skólans og rektors. Mér er sagt, að hæstv. menntmrh. hafi nú komið auga á, hversu óviðunandi þetta ástand er, því að hann hafi gert tilraunir til að fá íbúð fyrir rektor. Nú er það augljóst mál, að mjög er áríðandi, að rektor búi í skólanum sjálfum eða þá rétt hjá honum, en með því móti, að rektor búi austur í Ölfusi, þá leiðir það af sjálfu sér, að hann getur síður haft æskileg áhrif á skóla sinn og nemendur, áhrif, sem aðeins skapast við nærveru mannsins sjálfs. Ég hef heyrt talað um, að til mála gæti komið að kaupa hús eitt í nánd við skólann á 800 þús. kr. Hæstv. menntmrh. hefur að þessu sinni tekið þann kostinn að koma ekki á fund, eins og maður, sem þorir ekki að mæta í orrustu, þar sem hann álítur sér nokkra hættu búna. En hér er staddur hæstv. fjmrh., Pétur Magnússon, og kynni hann að vilja taka til máls og ræða um hina fjárhagslegu hlið málsins.



Þetta mál, sem hér liggur fyrir, er gamall kunningi hér og mönnum kunnugt. Eins og vitað er, var samþ. heimild á síðasta þingi til þess að gefa eftir þessa tolla, sem hér er um að ræða. Þeir, sem flytja inn þessi hús, sem búizt er við, að tollar yrðu gefnir eftir á, gerðu sér áreiðanlega vonir um það og höfðu fyllstu ástæðu til að gera sér vonir um það, að tollurinn yrði gefinn eftir, eins og heimild var til gefin. Það, sem mælir með því að gefa eftir þennan toll, og þau rök, sem færð voru fram fyrir því, þegar heimildin var samþ., voru þau, að almennur húsnæðisskortur er hér í þessum bæ, en vitað mál, að þeir tollar, sem gilda um unnið efni, eru við það miðaðir að vernda íslenzkan iðnað. En þegar þess er gætt, að íslenzkir iðnaðarmenn geta ekki annað þeim störfum, sem þarf í þágu húsnæðisins, er ekki gengið á rétt þeirra með því, að þessi tollur sé lækkaður niður í það, sem er af óunnu efni. Þegar þess er gætt, að ekki er gengið á rétt íslenzkra iðnaðarmanna með því að færa tollinn niður í það, sem er af óunnu efni, þá er fyllsta ástæða til að nota þá heimild, sem hér var gefin, sérstaklega þegar þess er gætt, að þeir, sem byggðu þessi hús, hafa orðið fyrir tvenns konar óhöppum. Þeim var fyrirskipað að hafa dýra kjallara undir íbúðunum, sem þeir byggðu, og stafaði það frá ákvæði, sem er í byggingarsamþykktinni og Reykjavíkurbær taldi sér ekki heimilt að víkja frá, en kjallararnir hafa orðið sérstaklega dýrir og húsnæðið þar af leiðandi. Enn fremur hefur það komið til, sem var ókunnugt, þegar þessi samþykkt var gerð, að gengi sænsku krónunnar hækkaði um allt að 20% og sá kostnaður kom í ofanálag á húsbyggingarnar frá því, sem reiknað hafði verið með í upphafi. Okkur virðist þess vegna flm., að nú sé enn ríkari ástæða til þess en áður, þegar þessi samþykkt var gerð á síðasta þingi, að fella niður þennan toll, og því er till. flutt. Vænti ég þess, að ekki þurfi frekari grg. af minni hendi fyrir þessari till., og vona, að hún fái einróma samþykki hér á Alþ., því að það eitt væri í samræmi við þá heimild, sem samþ. var á síðasta þingi, eins og nú standa sakir.

Flm, (Steingrímur Steinþórsson) Till. þessari fylgir ýtarleg grg. frá Loðdýraræktarfélagi Íslands, og nægir að vísa til þeirra upplýsinga, sem þar eru gefnar um það, hvers vegna farið er fram á, að niður verði felld gjöld af 65 minkum, sem Loðdýraræktarfélagið hefur fengið keypta í Ameríku, en flestir þessir minkar eru komnir til landsins. Sex þeirra munu ókomnir, en innflutningsleyfi fengið fyrir þeim líka. Eins og kemur fram í grg., er verið að flytja hér inn nýjan stofn af minkum til grávöruræktar, sem áður hefur verið óþekktur hér og komið hefur fram á síðustu árum og nú er verið að rækta bæði í Ameríku og Evrópu. Þess skal getið, að Norðmenn hafa flutt inn mikið af minkum frá Ameríku til þess að endurbæta stofn sinn, og skal á það bent, að þeir taka engan toll af þeim minkum, sem þannig eru merktir, enda hygg ég, að það sé einsdæmi, að teknir séu tollar af kynbótadýrum, sem flutt eru milli landa til þess að bæta ræktun þeirra tegunda, sem fyrir eru. Ég vil sérstaklega taka fram, af því að ég veit, að ýmsir þm. hafa mestu ótrú á minkum, þar eð þeir hafa sloppið úr haldi hér, að það er ekki rétt að blanda því saman við þetta. Það er búið að veita leyfi fyrir að flytja þessa minka hingað til lands. Hitt er annað mál, hvort yfirleitt eigi að leyfa innflutning dýra eins og þessara, en við flm. álítum, að ekki nái neinni átt að taka tolla af minkum, sem fluttir eru til landsins í þessum tilgangi. Ég taldi rétt að benda á þetta, en tel óþarfa að leiða þetta mál inn í umr., hvort leyfa skuli flutninga minka til landsins eða ekki, því að það á ekkert skylt við þetta mál, hvort á að valda kaupendunum svo miklum erfiðleikum til að standa undir kaupunum, að þeir verði að greiða um 400 kr. toll af hverju dýri, sem inn er flutt. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri. Ég vænti þess, að fjvn., sem mun fá mál þetta til meðferðar, ljái því stuðning. Einn af flm. till., hv. þm. Vestm., sem nú er orðinn fjmrh,, er nú kominn í það sæti þar, að ég vænti þess, að hann sem flm. málsins veiti því sinn mikilvæga stuðning, svo að það nái fram að ganga.



Ég flyt hér ásamt hv. 4. landsk. þessa till. samkv. ósk áfengisvarnanefndar Vestmannaeyja og. veit sjálfur, að þær ástæður, sem þar eru fram taldar eða til er vísað fyrir því, að áfengissalan sé minnkuð á þann hátt, sem segir í till., eru réttar. Ég ætla, að ekki gerist þörf að hafa um þetta mál mörg orð. Það er vitað, að hjá allshn. eru ýmsar till. varðandi áfengismál, sem hafa komið fram á þessu þingi, og flestar þeirra hafa farið til allshn. Ég var einn af allshn: mönnum hér á þingi, og okkur kom saman um að reyna að draga saman allar þær till., sem komu til n., til allsherjarathugunar með það fyrir augum, að n. gæti svo soðið saman einhverjar skynsamlegar till. varðandi þessi mál með hliðsjón af hinum ýmsu skoðunum, sem fram komu og liggja hjá n. og snerta málið. Með hliðsjón af því finnst mér rétt, að þessi till. hér fári líka til allshn. Ég vænti þess, að hún fái athugun n., ásamt fleiri till., sem snerta að einhverju leyti þetta sama mál. Ég veit ekki, hvort hæstv. forseti vill leyfa að umr. sé frestað.

Þetta er fyrri umr.

Fyrst svo er vil ég leggja til, að till. verði vísað til síðari umr. og hv. allshn.



Ég tel ekkert álitamál að verða við óskum hv. þm. Vestm., enda er með þeim gengið inn á þá braut að reyna að stemma stigu fyrir ofdrykkjunni í landinu. Ég vil aðeins benda á það, að fyrir liggja till. um þetta mál, og hafa þær þegar verið samþ., sem sagt till. um héraðabönn, og þótt þessi till. yrði samþ., þá yrði hún í sjálfu sér alveg óþörf, eftir að l. um héraðabönn yrðu framkvæmd. En úr því að svona sterkur vilji Vestmannaeyinga er fyrir hendi um lokun áfengisútsölunnar, þá er auðvitað ekki nema sjálfsagt að verða við þeirri ósk þeirra, enda vafalaust brýn þörf þar fyrir lokun. En þörfin á því er ef til vill enn þá brýnni annars staðar, og því ekki nema eðlilegt, að íbúum þeirra staða væru fengnar í hendur ráðstafanir svipaðar þessum til þess að afstýra áfengisbölinu. Ég vil nota tækifærið til þess að bera fram þá ósk, að hv. allshn. láti sem allra fyrst til skarar skríða með að afgreiða mál þetta, til þess að hægt sé að sjá, hvort raunverulegur vilji er fyrir hendi hér á Alþ. um framkvæmd þessa.



Herra forseti. Þýðing síldarútvegsins fyrir afkomu landsmanna hefur fyrir löngu verið viðurkennd af alþjóð, og árlega er varið fjárhæðum til þess að tryggja þennan útveg. En síldveiðin er löngum ótrygg, og iðulega hafa ráðstafanir þær, sem gerðar hafa verið, ekki komið að tilætluðum notum. Auðvitað getum við aldrei ráðið við síldargöngurnar, en hagnýting síldar þeirrar, sem veiðist, væri æskileg betri. Að vísu hafa margar og góðar síldarverksmiðjur verið reistar víða um landið, og hafa þær vitanlega gert geysimikið gagn, eins og allir vita. Þá eru síldargöngurnar misjafnar og á misjöfnum stöðum í kringum landið. Afleiðingin er sú, að sums staðar á landinu vantar síldarverksmiðjur, en á öðrum stöðum gera þær ekki fullt gagn. Það er skoðun okkar flm. og reyndar margra annarra, að skip með síldarverksmiðju mundi bæta mjög úr þessu. Slíka fljótandi síldarverksmiðju mætti sennilega starfrækja á vorin fyrir Austurlandi, þegar þar er síldveiði, fyrir Norðurlandi á sumrin og í Faxaflóa á haustin og veturna, þegar síldveiði er slík sem verið hefur á þessum vetri. T.d. - má taka, að ef slíkt skip hefði verið til, hefði verið hægt að hagnýta mikið af þeirri síld, sem farið hefur forgörðum s.l. tvær síldarvertíðir. Núna undanfarið hefur verið mikil veiði hér í Hvalfirði og Kollafirði, en illmögulegt hefur reynzt að flytja veiðina norður til vinnslu. Hér syðra er að vísu ein síldarverksmiðja, þ.e.a.s. síldarverksmiðjan á Akranesi, en hún kemur að litlu gagni, þegar um mikla veiði er að ræða. Í Berufirði eystra hefur verið mikil síld mörg undanfarin ár. og mundi það gerbreyta aðstöðu til þess að h:agnýta þessa síld, ef hægt væri að koma henni í bræðslu jafnhliða því, sem hún væri hagnýtt á þennan hátt. Þess vegna hefur mönnum dottið í hug, hvort ekki mætti samrýma þörf allra landsfjórðunganna fyrir síldarverksmiðju með því að byggja skip með verksmiðju, sem gæti svo verið þar, sem þörfin á aðstoð þess er mest í hvert skipti. Ég vil drepa á eitt atriði, sem ekki er getið um í grg., sem sagt, hvort ekki mundi þarflegt að eiga eitt stórt skip, eða fleiri, um það bil 10 þús. tonn, sem fylgdi síldveiðaflotanum eftir og tæki aflann af skipunum, a.m.k. af þeim smæstu, til þess að flýta fyrir. Í þessu sambandi má benda á, að Norðmenn hafa séð sér hag í að hafa slík skip hér við land. Ég hef þó heyrt, að þetta hafi ekki komið að jafngóðum notum og til var ætlazt, en þar með er ekki sagt, að ekki gæti orðið mikið gagn að því hér við land, þar eð vegalengdirnar eru þar miklu minni en t.d. milli Noregs og Íslands. Ég ætla þá ekki að fara fleiri orðum um þetta að sinni, en vænti þess, að hm. taki till. vel og veiti henni stuðning.



Herra forseti. Þessi till, er að nokkru leyti byggð á brtt. hv. þm. Barð., sem hann flutti við till. okkar 2. þm. Rang. um athugun á leiðinni um Holtamannaafrétt og Sprengisand. Mörgum finnst heppilegt að láta þetta mál ekki bíða lengur, og þess vegna sýndist okkur rétt að flytja það nú. Það er sá munur á þessari þáltill. og brtt. hv. þm. Barð., þar sem hann vill orða alveg um þáltill. okkar um athugun á leiðinni um Holtamannaafrétt og Sprengisand, að hann vill láta rannsaka vegi í byggðum, og er í sjálfu sér ekkert á móti því, en við viljum einnig láta rannsaka aðrar leiðir, þ.e.a.s. leiðir í óbyggðum, sérstaklega þegar þess er gætt, að með orlofsl. er búið að skylda mörg þús. Íslendinga til þess að ferðast einhvern hluta ársins, og þykir mörgu af þessu fólki jafnánægjulegt að heimsækja fagra staði í öræfum og óbyggðum eins og í sveitum. Hvað viðvíkur stöðum eins og Kili, Kaldadal og Sprengisandi og fleiri fjallvegum, þá er mjög auðvelt að gera þar veg með jarðýtu og ryðja burt með henni steinum og lausagrjóti. Auðvitað dettur engum manni í hug að gera veg yfir Sprengisand eða aðra fjallvegi með jafnmiklum tilkostnaði og vegi yfir fjölbyggðar sveitir, eins og t.d. yfir Flóann. Þess vegna vil ég vænta þess, að hv. þm. samþykki þessa till. okkar 2. þm. Rang., og vil ég leggja til, að henni verði vísað til hv. fjvn.



Herra forseti. Mér finnst hér vera um einkennilegt kapp að ræða hjá hv. flm. þessarar till., að vilja láta samþykkja till., sem hér liggur fyrir, og síðan till. á þskj. 128 um athugun á leiðinni um Holtamannaafrétt og Sprengisand. Í sambandi við þessar till. vil ég fara nokkrum orðum um, hvað gert hefur verið í þessum samgöngumálum. Það er þá í fyrsta lagi það, að samþ. var þ. 3. des. 1943 að skora á ríkisstj. að láta gera línurit yfir alla vegi á landinu. Ætlazt var til, að þetta væri gert til þess, að hægara væri fyrir samgmn. og fjvn. að átta sig á vegalagningu á landinu yfirleitt. Nú hefur margsinnis verið kallað eftir þessu verki og minnt á það, en það hefur komið fyrir ekki. Vegamálastjóri hefur alltaf sagt, að hann hefði hvorki tíma né starfskrafta til þess að vinna að þessu verki, þannig að fjvn. gæti gert sér grein fyrir, hvar á Íslandi séu akfærir vegir og hvar ekki. Vegna þess bar ég fram till. á Alþ. 1945 á þskj. 394 um samgöngubætur í Barðastrandarsýslu. Meiri hl. allshn. féllst á till. mína að skipa 3 manna n. til þess að athuga vegasamgöngur í Barðastrandarsýslu. Vegamálastjóri viðurkennir, að vegakerfi í sýslunni sé mjög ófullkomið og sundurslitið og að þjóðvegir þar séu um 225 km. að lengd. Þar þurfi og að gera vegi til þess að tengja saman þorp og hinar blómlegu sveitir Barðastrandarsýslu, til þess að fólkið í þorpunum, og þá einkanlega börnin, líði ekki skort vegna mjólkurleysis, en það hafa þau gert undanfarin ár sökum þess, hve samgöngur hafa verið tregar. Hann segir, að gert sé ráð fyrir því að leggja á næstunni veg yfir Kleifaheiði, frá Skessufelli til Rauðasands. Meira segist vegamálastjóri ekki geta gert, nema ef til vill frá Bíldudal til Brjánslækjar. Nú er mér kunnugt um, að ekkert hefur verið gert í þessu. Þáltill. þeirri, sem ég flutti 1945 um samgöngubætur í Barðastrandarsýslu, var vísað frá með svo felldri rökst. dagskrá, með leyfi forseta: „Í trausti þess, að ríkisstj. hlutist til um, að vegamálastjóri láti sitja fyrir að mæla og gera kostnaðaráætlanir um vegagerðir þar, sem vegasamband vantar milli sveita, er hafa landbúnaðarafurðir að selja, og þorpa, þar sem sömu landbúnaðarvörur vantar, tekur d. fyrir næsta mál á dagskrá.“ Þessi dagskrártill., sem var frá minni hl. allshn., var samþ. af öllum þm., sem hér voru staddir í Sþ., að undanteknum sjálfstæðismönnum, sem greiddu atkv. á móti dagskrártill., en vildu, að till. sjálf væri samþ. Nú hefur ekkert verið gert samkv. þessari rökst. dagskrá, sem sagt að mæla eða gera kostnaðaráætlanir um nauðsynlegustu vegagerðir til þess að greiða fyrir sölu landbúnaðarafurða. Ég tel óviðeigandi, að verið sé að reyna að þvinga fram samþykktir um athuganir á endurbótum á fjallvegum, þegar miklu meira liggur á öðrum vegum. En þegar sagt er, að eigi að rannsaka eitthvað, þá veit maður nú orðið, hvað það þýðir, nefnilega að þá verði ekkert gert í málinu. Ég álít, að ekki sé rétt að samþykkja báðar þessar till., þá, sem hér liggur fyrir, og till. um Holtamannaafrétt og Sprengisand, vegna þess að þær fjalla báðar um sama efni að því er snertir vegi í óbyggðum. Hvað viðvíkur þessum fjallvegi, sem hér um ræðir, þá eru tvö stór vatnsföll, sem brúa þyrfti, ef gera ætti samgöngubætur á þessum slóðum: Ég skal fylgja þessari till. til hv. allshn., en óska eftir, að hún taki málið upp í heild og ræði þetta mál við vegamálastjóra og hafi samráð um það við hæstv. samgmrh., hvernig þetta mál beri að leysa. - Vænti ég svo, að n. leggi fram eina till., sem sameini öll þessi sjónarmið. - Ég veit ekki, hvort hæstv. samgmrh. getur gefið upplýsingar um það, af hvaða ástæðum þetta verk hefur ekki verið framkvæmt, eins og hv. Alþ. hefur fyrir lagt, en sé það aðeins af því, að ekki sé enn þá fyrir hendi fé eða starfskraftar, þá sé ég ekki, hvað á að þýða að samþykkja neitt af þessum till.



Herra forseti. Ég held, að hv. þm. Barð. megi vera mér og hv. þm. S-Þ. þakklátur fyrir það að flytja till. á þskj. 341. Við fluttum hana sem sjálfstæða till.; og hún nær yfir allt, sem brtt. á þskj. 298 felur í sér. - Ég hef alltaf skilið hv. þm. Barð., þegar hann hefur verið að tala um, að þorpin í Barðastrandarsýslu þurfi að fá mjólk úr sveitunum, og hef ég ekki mælt móti því, að greitt yrði úr þeim málum, sem hv. þm. Barð. hefur borið fram hvað samgöngumál snertir. Þess vegna finnst mér óeðlilegt, þegar þessi hv. þm. kemur fram með till., er gengur í þá átt að vísa okkar till. frá. Till. okkar á þskj. 128 fer fram á það, að leiðin um Holtamannaafrétt og Sprengisand verði athuguð, og þótt sú rannsókn fari fram, fæ ég ekki séð, að það geti orðið hindrun fyrir því, að bót fáist á samgönguleiðum í Barðastrandarsýslu, því að það eru alveg óskyld mál, en þegar till. á þskj. 341 er komin fram, sem flutt er af hv. þm. S-Þ. og mér, og ef hún verður samþ., þá er brtt. hv. þm. Barð. á þskj. 298 óþörf, því að þær ná yfir sama efni, eins og áður er sagt. Þegar svona gott mál er flutt, eins og till. á þskj. 128, þá ætlumst við til, að þótt hv. þm. Barð. þurfi að koma sínum áhugamálum fram, þá reyni hann að gera það á þann hátt, sem þinglegur er, en ekki um leið að vísa frá góðu og þörfu máli, sem spillir á engan hátt fyrir framgangi þeirra mála, sem hann ber fyrir brjósti. - Þessi till. fer til allshn., verður tekin þar til athugunar, og er ekkert á móti því að taka hina till. til athugunar á ný og hvort eigi að flytja þær allar sameiginlega eða sem sjálfstæðar till., en um leið og hv. þm. Barð. fær sitt mál fram, getur hann búizt við því, að við, sem flytjum till. á þskj. 128, fáum einnig það fram, sem við óskum eftir, af því að við teljum það líka gott mál.



Herra forseti. - Mér skilst á hv. þm. Barð., að hann vilji fá hjá mér upplýsingar um, af hverju stafi sá dráttur, sem hann telur, að orðið hafi á rannsókn vegastæða í Barðastrandarsýslu. Ég er ekki undir það búinn að svara því til fulls, en hins vegar er mér kunnugt um, að höfuðástæðan er sú, að vegamálaskrifstofan hefur meiri störfum að sinna en hún kemst yfir. Vegamálaskrifstofunni berast á hverju ári miklu fleiri verkefni en þar er hægt að ljúka með þeim mannafla, sem hægt hefur verið að fá til skrifstofunnar, því að eins og kunnugt er, hefur verið mjög mikill hörgull á verkfróðum mönnum á þessu sviði. Þá minntist hv. þm. og á línurit, sem vegamálastjóri hefði átt að semja um vegi, og taldi, að það hefði ekki verið gert. Ég man ekki betur en að vegamálastjóri hafi fyrir alllöngu síðan sýnt mér þetta línurit, og er þar hægt að fá glöggt yfirlit yfir, hvernig málin standa á hverjum stað. Hvað viðvíkur þessari sérstöku þáltill. hv. þm. S-Þ. og hv. 2. þm. Rang., sem nú liggur fyrir á þskj. 341, skal ég taka það fram, að ég hef ekkert við það að athuga, að hún verði samþ., en hvort sem hún verður samþ. eða ekki, verður látin fara fram sú athugun, sem mögulegt er að láta gera á þeim leiðum, sem talið er, að helzt liggi á, en hvað hægt er að fara langt í þeim efnum, hlýtur á hverjum tíma að vera undir því komið, hversu margt starfsfólk fæst til verksins. Það er ekki sanngjarnt að gera þær kröfur til þessarar skrifstofu frekar en annarra, að hún geti unnið meira en sæmilega fullt verk, þótt mér sé kunnugt um, að starfsmenn vegamálaskrifstofunnar vinna oft miklu lengur en venjulegur vinnutími má kallast. Ég tel, að með þeirri till., sem hér liggur fyrir, sé fullnægt öllu réttlæti, því að þar er enginn staður tekinn fram yfir annan, þannig að sjónarmið allra ættu að geta mætzt. Það væri að vísu ekki óeðlilegt, að ákvörðun yrði tekin um það, í hvaða röð þessar athuganir yrðu gerðar, og yrðu að sjálfsögðu skiptar skoðanir um það atriði, en þessi till. hefur þann kost, að hún tekur engan stað fram yfir annan, en vegamálaskrifstofan situr að mikilli þekkingu í þessum efnum og getur að minni vitneskju bezt dæmt um það, hvar þessara athugana sé mest þörf. Ég get því mjög vel fellt mig við, að þessi till. verði samþ.



Herra forseti. - Mér finnst yfirlýsing hæstv. samgmrh. mjög athyglisverð. Hann lýsti því yfir, að það væri stór kostur við umrædda till., að hún tiltekur ekkert um, á hvaða leiðum athuganir eiga að fara fram, en ég vil fá ákveðið svar hæstv. samgmrh. um það, hvort hann telur, ef þessi till. verður samþ., að réttmætt sé að rannsaka leiðir yfir fjöll og firnindi og eyða til þess töluverðu fé, áður en tryggðar séu leiðir til þorpanna úti um land, svo að hægt sé að flytja þangað mjólk handa sveltandi börnum. Ágreiningurinn milli mín og hv. flm. till. er einmitt í þessu fólginn. Ég vil fyrst tryggja þeim þorpum, sem búa við mjólkurskort, að þau geti fengið samband við sveitirnar, sem geta séð þeim fyrir nægilegri mjólk og selt þeim sínar afurðir. Nú skildist mér á hæstv. ráðh., að hann teldi það eins eiga að ganga fyrir að koma á sambandi milli Rangárvallasýslu og Norðurlandsins. Væri æskilegt að heyra skoðun hæstv. ráðh. í þessu máli, hvort þetta eigi að ganga fyrir öðrum framkvæmdum eða ekki. Ég veit af eigin reynslu, að skoðun vegamálastjóra - og jafnvel skoðun hæstv. samgmrh. - er sú, að sú sýsla, sem ég er að mæla fyrir, á ekki að ganga fyrir um framkvæmdir á þessu sviði, heldur séu það aðrir hlutir, sem þar eiga að ganga fyrir, einnig fjallvegir. Væri gott að fá úr því skorið, hvort það eigi einnig að vera þannig í framtíðinni. Ég veit, að hv. 2. þm. Rang. er á sömu skoðun í þessu máli, því að ég fékk á sínum þá heiðursnafnbót hjá þessum hv. þm. að vera kallaður útkjálkaþingmaðurinn fyrir það eitt, að ég barðist fyrir því, að þessir menn nytu sama réttar í samgöngubótum og aðrir landsmenn, m.a. íbúar Rangárvallasýslu. Ég get vel fellt mig við, að allar þessar till. fari í hv. allshn., að málið sé tekið til athugunar á ný og það síðan afgr. í heild, ekki sem neitt smámál, heldur verði afmarkaðar hreinar línur í því. Hæstv. samgmrh. hefur nú upplýst, að hann hafi séð þetta línurit, sem vegamálastjóri hefur neitað að sýna fjvn., og þætti mér vænt um, ef hæstv. ráðh. vildi láta senda fjvn. þetta línurit strax, því að n. á enn eftir að ákveða, hvar helzt eigi að veita fé til vegagerða. Ef til vill mun það opna augu fjvn. fyrir því, hvar vegir séu í landinu og hvar ekki, því að mér skilst, að það sé ákveðin ósk hæstv. samgmrh. og vegamálastjóra að halda því leyndu fyrir fjvn., hvar vegir séu í landinu og hvar ekki, sem staðfestist nú með því, að hæstv. samgmrh. hefur upplýst, að þessi gögn hafi lengi legið fyrir. - Ég get því fallizt á að fylgja þeirri till., sem nú liggur fyrir, til n., ef tekið er upp í till. það, sem ég álít, að skipti hér máli. Ég vil taka það fram, að mín brtt. er m.a. byggð á því, sem hafði verið samþ. hér á síðasta Alþ. og ég hef áður lesið hér upp, og sé ég ekki, hvers vegna á að hrúga upp þáltill. ár eftir ár um sama efni, ef ekki er tækifæri, tími eða starfskraftar til að uppfylla þær kröfur, sem hv. Alþ. hefur gert til þeirrar stofnunar, sem hér á hlut að máli. Ég vil svo að síðustu segja það við hv., 2. þm. Rang., að ef nokkuð liggur á bak við till. á þskj. 128, þá er það vitanlega meiningin, að gert verði meira en að rannsaka málið, og verð ég að segja, að mér finnst það ódrengilegt að ætlast til að knýja fram fé úr ríkissjóði og mannafla til þess að láta rannsaka öræfi landsins einungis til þess að tefja fyrir framkvæmdum annars staðar. Þetta mál hlýtur einnig að vera fram borið vegna þess, að á bak við það liggur krafa um viðbát á þessu sviði, því að ella væri þetta ekkert annað en auglýsingastarfsemi.



Herra forseti. - Mér skildist á hv. þm. Barð., að hann efaðist um það, sem ég sagði um þetta línurit, og vildi helzt, að ég færi strax og sækti það, en ég get upplýst hv. þm. Barð. um það, að meðan hann var að halda sína ræðu, sagði vegamálastjóri mér, að hann hefði verið í fjvn. með þetta línurit, þótt það hafi ef til vill ekki verið í tíð hv. þm. Barð., og þarf hann því hvorki að vera með ásakanir í minn garð eða vegamálastjóra um þetta efni. - Annars hafði þessi hv. þm. einnig þau furðulegu ummæli eftir mér, að ég hefði látið í ljós þá skoðun, að öræfavegalagningar ættu að ganga fyrir vegalagningum til þess að bæta úr mjólkurskorti mjólkurlausra bæja. Sannleikurinn er sá, að ég hef alls enga skoðun látið uppi um þetta atriði, en hitt sagði ég, að ekki þyrfti að slá um það neinu föstu fyrir fram, í hvaða röð þessar athuganir yrðu gerðar. Hv. þm. hættir stundum við að líta of mikið á sjónarmið sinna héraða, og er hv. þm. Barð. engin undantekning í þeim efnum. Vil ég benda honum á, að það eru fleiri sýslur en Barðastrandarsýsla, sem ekki hafa fengið óskir sínar uppfylltar í vegamálum. Ég veit ekki, hvort það sé rétta leiðin, að hv. þm. togist á um þessi atriði, heldur að þau séu útkljáð af tiltölulega hlutlausum aðilum, sem hafa hina fullkomnustu reynslu og þekkingu á þessu sviði. - Hvað þau ummæli hv. þm. Barð. snertir, að ég og vegamálastjóri höfum hlunnfarið hann í vegalagningum í Barðastrandarsýslu, þá mótmæli ég því algerlega, a.m.k. hvað mig snertir. Ég hef enga tilhneigingu til þess að standa í vegi fyrir vegalagningum þar, og hef ég tekið mér ferð um þá sýslu til þess að reyna að kynnast vegaþörfinni þar af eigin reynd, þótt árangurinn af því hafi ef til vill ekki verið mikill, og sannast að segja hefur sú sýsla undanfarið fengið mjög sæmilegar upphæðir til vega, þótt þær hafi máske ekki nægt. En um þetta má endalaust deila, og er óvíst, að það sé gagnlegt fyrir afgreiðslu málsins, að vegamál þessarar sýslu séu rannsökuð af hlutlausum aðilum, sem sitja inni með meiri þekkingu og reynslu í þessum málum en menn hér, þar sem hver otar sínum tota - Skal ég svo ekki deila frekar við hv. þm. Barð., en vildi að þetta kæmi hér fram.



Herra forseti. - Ég held, að það sé í rauninni ofrausn af hv. þm. Barð. að vilja heimta af hv. allshn., að hún ógildi þá athugun, sem við hv. 2. þm. Rang. leggjum til, að gerð verði, með till. okkar. Hv. allshn. hefur gengið frá sínu áliti og leggur til, að till. verði samþykkt. Hv. þm. veit kannske ekki, að þessi till. um athugun á leið yfir Sprengisand er ekki aðeins í þágu Norðlendinga, heldur fellur hún inn í þann ramma, sem vakir fyrir hv. þm. Rang. Rangárvallasýsla er þannig sett, að hún hefur lakastar afréttir af öllum stórum sýslum landsins, og er auðsætt, hvort það hafi ekki áhrif á framleiðslu þessarar stóru sýslu að verða að reka fé sitt yfir Tungnaá bæði vor og haust, og er þess að vænta, að þessi á verði brúuð. Mundi slíkt hafa mikla þýðingu fyrir atvinnulíf í Rangárvallasýslu. Í sambandi við þetta mál ber og að geta þess, að stórir hópar af hraustu æskufólki eru farnir að iðka ferðalög upp í öræfin á sumrin, og er það viljugt að leggja á sig stórar byrðar til þess að ryðja úr vegi þeim erfiðleikum, sem á leið þess verða. Ferðalög inn í óbyggðir landsins hafa og aukizt mjög, síðan jeppabifreiðarnar komu til sögunnar, og ber þetta glöggan vott um áhuga fólksins fyrir þessum leiðum. Slík ferðalög eru okkur Íslendingum í blóð borin, því að allir vita, að fyrr á tímum var það hátíð sveitamannanna að fara í göngurnar á haustin. Með vexti bæjanna er það út af fyrir sig sjálfsagt atriði, að þeim sé séð fyrir nægilegri mjólk, en á það má líka líta, að þúsundir manna í bæjum landsins eru viljugar að leggja á sig mikið erfiði til þess að sækja í sig lífskraft upp í öræfin. Er slíkt stórkostlega mikils virði fyrir menningu okkar. Það er því rangt af hv. þm., ef þeir vilja sporna fæti við því máli, sem hér er á ferðinni. Þegar til dæmis Akureyringar eru að glíma við að ryðja vegi til þess að komast upp á sandana, þá er ekki ósanngjarnt, að ríkið komi á móti og verji fé til þess, að ýta gangi á söndunum. Það er auðvitað nauðsynlegt fyrir bæjarbúa, að akvegasamband sé við nærliggjandi sveitir, svo að þeir geti fengið þaðan mjólk og aðrar landbúnaðarafurðir, en það er engu síður nauðsyn fyrir bæjarbúa að þurfa ekki að ala alla ævi sína á mölinni og geta brugðið sér upp á öræfin í frístundum sínum. Ég get ekki lastað vegamálastjóra fyrir að beita sér fyrir vegalagningu upp á Kjöl, því að það er dýrðlegur staður, og nú eru Skagfirðingar og Húnvetningar að reyna að brjótast þangað, og Eyfirðingar og Suður-Þingeyingar reyna að fá veg yfir Sprengisand. En málið liggur nú sem sagt þannig fyrir, að ég og hv. 2. þm. Rang. viljum hafa samkomulag við hv. þm. Barð. og óskum eftir því að fá okkar málum framgengt, er hann hefur fengið sitt fram.



Herra forseti. - Ég skal ekki deila mikið við hv. þm. S–Þ., en nú þekkti ég hann í sinni síðustu ræðu, þegar hann var orðinn baráttumaður fyrir sérstöku máli, en skýldi sér ekki á bak við eitthvað annað. Ég er honum því þakklátur fyrir þessa ræðu. En það, sem málin snúast nú aðallega um, er það, hvort Alþ. vill frekar taka upp þá stefnu að leggja vegi um óbyggðir en byggðir, sem nauðsynlegt er fyrir atvinnuvegina. En víðvíkjandi því, sem hæstv. samgmrh. sagði, að einn meðnm. minn í fjvn. hafi lýst því yfir við sig nú undir umr., að línuritið um ástandið í vegamálum hafi verið lagt fram í fjvn., þá lýsi ég yfir því, að þetta er misskilningur. Línurit þetta hefur aldrei verið lagt fram í n., nema þá að mér fjarstöddum, en ég veit þó ekki til þess, að mig hafi vantað á nokkurn fund í n., að minnsta kosti er það ekki bókað. En í þál. á þskj. 568 frá 3. des. 1943 segir svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta gera línurit, er sýni vegi landsins í km í hverri sýslu, sem hér segir: 1. Þjóðvegi: a. akfæra, uppbyggða vegi, b. akfæra ruðningsvegi; c. samþykkta, en ógerða vegi“ - og enn fremur um sýsluvegi, fjallvegi og hreppavegi eftir sams konar flokkun. En þetta línurit hefur aldrei legið fyrir, og eftir því hefur fjvn. beðið. Enn fremur segir í þessari þál.: „Með línuritinu skulu fylgja upplýsingar um, að hve mörgum bæjum í hverri sýslu sé unnt að flytja vörur eftir vegum í a- og b-flokkum hér að ofan og að hve mörgum bæjum í hverri sýslu sé aðeins unnt að flytja vörur eftir vegum í c-flokkum hér að ofan. Upplýsingarnar skal miða við 1. jan. 1944.“ Þessar upplýsingar hafa ekki legið fyrir. Vegamálastjóri hefur að vísu gefið n. upplýsingar um nokkur atriði með partakortum, en línuritið, sem afhenda átti öllum þm., hefur ekki komið fram. Hæstv. samgmrh. hélt því fram, að þm. væri gjarnt að ota sínum tota, og ætti það ekki sízt við um mig. Vill ekki þessi hæstv. ráðh. líta til baka og minnast þess, að hann á síðasta þingi reyndi að fá 250 þús. kr. framlag í Krýsuvíkurveginn, en það var fellt. Einnig samþykkti þá Alþ. að leggja, fram fé í ákveðna vegi gegn till. vegamálastjóra, sem á þó að vera einhver Salómon í þessum efnum. Ég held, að hæstv. samgmrh. ætti einnig að minnast þess, að hann hefur tekið eða látið taka til Krýsuvíkurvegarins 200.000 kr. fram yfir fjárveitingu Alþ. og veitt að öðru leyti hundruð þúsunda til vegagerða fram yfir það, sem Alþ. hefur samþ. Áreiðanlega getur ekki hjá því farið, að hann og vegamálastjóri verði fyrr eða seinna að bera ábyrgð á þessum aðgerðum.



Herra forseti. - Ég skal ekki blanda mér mikið inn í þessa umr., en vil aðeins gefa nokkrar upplýsingar um það línurit, sem svo mjög hefur verið deilt um. Ég skal taka það fram, að það getur verið, að línuritið hafi verið lagt fyrir n., áður en hv. þm. Barð. tók sæti í henni, enda var þetta gamalt línurit, er náði fram til ársins 1939. Hv. þm. S-Þ. telur það mjög æskilegt og nauðsynlegt að leggja vegi um óbyggðir, en ég álít, að það sé hagkvæmara fyrir almenning að leggja meiri áherzlu á vegagerð í byggð, meðan í hverri sýslu er tilfinnanlegur skortur á vegum, svo að menn geta vart haldizt við á jörðum sínum sakir lélegra samgangna. Þessi hv. þm. talaði einnig um það, að nauðsynlegt væri fyrir Rangæinga að fá veg upp á afréttina handan Tungnaár. En nú stendur svo á, að sá hreppur, sem hefur þarna afréttarland, má alls ekki nota það, og eru hreppsbúar nú árlega að skera niður fé sitt. Ef til vill getur hv. þm. S-Þ. sem meðlimur í sauðfjársjúkdómanefnd komið því til leiðar, að Rangæingar geti endurreist fjárstofn sinn, og væri það mjög æskilegt. En nú liggur Rangæingum áreiðanlega meira á því að leggja veg innan sýslu, og þó að þessi afréttarvegur sé góður fyrir skemmtiferðafólk, yrði ekkert gagn í honum fyrir atvinnuvegina.



Herra forseti. - Það hefur nú teygzt úr þessari umr. meir en ástæða er til, en út af línuritinu margumtalaða þá hefur nú hv. 1. þm. Rang. upplýst, að það, sem ég sagði, var rétt.  Skal ég svo ekki fara nánar út í þetta. Það er ekki nema eðlilegt og sjálfsagt að veita umframgreiðslu til staða, bar sem svo stendur á, að ella yrði að hætta við hálflokið verk, og byrja þá ekki á öðrum stað, þar sem ekki yrði heldur hægt að ljúka verkinu. Það er ólíkt hagkvæmara að geta einbeitt sér í einum stað en vera að peðra þetta í fjölda staða, þar sem ekki er hægt að gera nema lítið á hverjum stað. Þegar menn því sjá, að lítið vantar á, að verkið á einhverjum stað komi að fullum notum, þá hefur ráðuneytið stundum gengið inn á að veita umframgreiðslu upp á væntanlega endurgreiðslu síðar og alveg sérstaklega, ef viðkomandi sveitarfélag hefur lagt fram féð gegn yfirlýsingu um endurgreiðslu, er fé yrði síðar veitt til þess í fjárlögum. Ég veit, að hv. þm. skilja þetta yfirleitt, þó að hv. þm. Barð. geri það kannske ekki.



Herra forseti. - Ég skal ekki blanda mér mikið inn í þessa umr. Ég vildi aðeins minna hæstv. samgmrh. og vegamálastjóra á, að á Alþ. 1943 var samþ. þál. um línuritið. Þar er tekið fram, hvernig það skuli gert og hvað það eigi að sýna, hvað mikið sé akfært af vegum, hvað slarkfært og hvaða sveitir það séu, sem aðflutninga hafi aðeins með hestum - á hestahryggjum. Ég skal taka það fram, að þessar upplýsingar áttu að miðast við 1. jan. 1944, og átti að útbýta þeim til allra alþm. fyrir 15. febr. 1944. Þetta hefur aldrei verið framkvæmt, og upplýsingar þær um vegakerfið, sem línuritið gerir ráð fyrir, hafa ekki legið fyrir, af hverju sem það kann að stafa. Í fyrra samþykkti Alþ. að vísa frá till. um vegi í Barðastrandarsýslu í trausti þess, að ríkið léti sitja fyrir að koma á akvegasambandi milli sveita og bæja með tilliti til afurðasölu. En það er víðar en í Barðastrandarsýslu, sem vegasamband vantar milli hungrandi þorpa og bæja, sem þarfnast varanna, og blómlegra sveita, sem vilja selja vörurnar, en koma þeim ekki frá sér. En nauðsyn til úrbóta í þeim efnum sjá kannske ekki þeir, sem ekki sjá út fyrir sitt eigið kjördæmi og hafa varla út úr því komið, eins og t.d. hv. þm. Rang.

Hvaða þm. Rang.?

Sá, sem flytur till. En það er furðulegra með hv. þm. S-Þ., sem talsvert hefur ferðazt um landið. En hann taldi nauðsynlegt að leggja veg upp á Vatnahjalla og yfirleitt að leggja sem mest af fjallvegum, þar sem löngun fólksins stefndi þangað, og væri því sjálfsagt fyrir Alþ. að koma á móti og styrkja framkvæmdir í því skyni. S.l. sumar voru byggðir 3 afar dýrir sumarbústaðir á Þingvöllum. Þeir voru 400 teningsmetrar, í þeim voru parketgólf, danssalir, mahognihúsgögn og annað eftir því, af því að eigendurna - fólkið - langaði til að hafa þetta svona. 60 aðrir sumarbústaðir voru einnig byggðir þar s.l. sumar. Því ætti nú ekki Alþ. að styrkja þessar framkvæmdir? Þetta er svo hollt fyrir bæjarbúa. Til þessa stefnir löngun þeirra. Því ekki að hafa þá sem allra fínasta og dýrasta, því að til þess langar fólkið auðvitað allra mest? Það sæmdi þm. S-Þ. að fara að berjast fyrir því.



Herra forseti. - Hæstv. samgmrh. lét sér sæma að lýsa því yfir úr ráðherrastól, að ég hafi farið með rangt mál, þótt margyfirlýst sé, að það var rétt. Hann hefur enn fremur látið sér sæma að lýsa því yfir úr ráðherrastól, að flest, sem ég segði hér, væri rangt. Sök bítur sekan, og hefur hann nú engin rök nema stóryrði. Einhvern tíma verða kannske rannsakaðir leyniþræðirnir milli kirkjumrn. og samgmrn. út af Krýsuvíkurveginum, en það bíður síns tíma.



Herra forseti. - Ég get orðið mjög stuttorður um þessa till. mína. Hún er í aðalatriðum eins og till. sú, er hv. 11. landsk. flutti hér á undan mér. Auk þess, sem getur í henni, er í minni till. drepið á, hvort ekki mundi hentugt að eiga flugvélamóðurskip, sem aðstoðaði síldveiðiflotann við að fínna síldina, þ.e.a.s. út frá flugvélamóðurskipinu væru sendar flugvélar, sem leituðu uppi síldartorfurnar og vísuðu skipunum á, hvar síld væri að finna. Slík skip sem þessi hafa gefizt prýðilega í Ameríku og víðar, og þess vegna bar ég fram þessa till. Annars get ég alveg tekið undir till. hv. 11. landsk. og læt því þessi fáu orð nægja um mína till.