Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 2 liggur fyrir hv. d. stjfrv., breyt. á l. nr. 51 1956, um ríkisútgáfu námsbóka. Þetta er frv. til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út 30. júlí í sumar. Efnislega fjalla þessi brbl. um það, að námsbókagjald, sem leggjast átti á gjaldendur eftir reglum, sem um það hljóða, á árinu 1971, skuli koma til greiðslu úr ríkissjóði með samsvarandi fjárhæð og ríkisútgáfa námsbóka hefði átt að fá frá þeim gjaldendum, sem námsbókagjald hvíldi á lögum samkv. Hér er um að ræða framkvæmd á því stefnuatriði núv. ríkisstj. að draga eftir föngum úr nefsköttum, sem leggjast á gjaldþegna án tillits til tekna og afkomu. Það varð að ráði í sumar, þegar í meðförum var, hversu efna skyldi fyrirheit ríkisstj. um að bæta launþegum vísitölustig, sem geymd höfðu verið samkv. fyrrí lögum, að það skyldi m.a. gert með þessari niðurfellingu námsbókagjaldsins á árinu 1971. Hér er um að ræða tekjumissi fyrir ríkissjóð á árinu, sem samkv. áætluðum tekjum nemur 19.3 millj. Um frekari tilhögun á fjárreiðum ríkisútgáfu námsbóka verður síðan fjallað, og mun n. á vegum menntmrn. og fjmrn. fjalla um það mál, og verða niðurstöður af störfum hennar á sínum tíma lagðar fyrir hv. Alþ. Frv. þetta er nú komið frá Nd., og vil ég leyfa mér að leggja til við hæstv. forseta, að d. vísi því til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Hér er um lítið mál að ræða. Gert er ráð fyrir einni minni háttar breytingu á gildandi lögum um verzlunaratvinnu. Lagt er til, að greinilega sé tekið fram í lögunum, að ráðh. hafi heimild til þess að veita einstökum aðilum verzlunarleyfi, án þess að þeir uppfylli öll þau meginskilyrði, sem gengið er þó út frá í lögunum að eigi að vera til staðar, þegar um leyfi til verzlunaratvinnu er að ræða. Í eldri lögunum voru slík heimildarákvæði, en þau, sem eru í lögunum eins og þau eru nú, þykja ekki nægilega skýr í þessum efnum. Það hefur sem sé komið í ljós, eins og segir í grg. frv., en þar segir m.a.: „Í ljós hefur komið við framkvæmd laganna, að erfitt er að veita ýmsum aðilum verzlunarleyfi, sem eðlilegt er að eigi kost á leyfi til verzlunar. Er því lagt til, að núgildandi heimild verði rýmkuð, þannig að ráðh. geti veitt undanþágu frá skilyrðum 3. tölul. 4. gr., þegar sérstaklega stendur á að hans mati. Er hér t.d. átt við iðnaðarmenn, sem verzla oft með vörur í sinni sérgrein, en hafa sjaldan verzlunarskólapróf. Svo má og nefna ýmsar sérverzlanir svo sem hannyrðaverzlanir, söluturna, smærri verzlanir o.s.frv. Virðist of strangt að gera þá kröfu, að allir, sem slíka verzlun vilja reka, hafi verzlunarskólapróf eða jafngilda menntun eða þá hafi starfað við verzlun um þriggja ára skeið. Á hinn bóginn hafa slíkir umsækjendur oft sérþekkingu á takmörkuðu sviði t.d. hannyrðakennari á hannyrðavörum o.s.frv.“ Bent er einnig á, að þetta sé í fullu samræmi við þá grg., sem fylgdi frv. til I. um verzlunaratvinnu, þeim lögum, sem nú gilda, en í þeirri grg. stóð, að það væri skoðun þeirrar nefndar, sem undirbjó þá löggjöf, að hún teldi æskilegt, að einstaklingar og fyrirtæki væru eins frjáls að því að geta stundað verzlun og frekast væri kostur. Ég þarf ekki að hafa um þetta fleiri orð. Það hefur sem sagt komið í ljós, að alveg óhjákvæmilegt þykir, að í lögum séu skýr fyrirmæli um það, að ráðh. geti vikið frá þessum meginatriðum varðandi kröfur um menntun til verzlunaratvinnu og veitt heimildir, þegar sérstaklega stendur á. Ég vænti þess, að þetta fáist samþ., legg svo til, að að lokinni þessari umr. gangi málið til allshn. til athugunar.



Herra forseti. Frv. það, sem við flm. þessa frv. leggjum hér fram um breyt. á lögum nr. 30 frá 1970, um Húsnæðismálastofnun ríkisins, varðar verkamannabústaðakerfið. Með lögum nr. 30 frá 1970 var gerð veigamikil breyting á kerfi verkamannabústaðanna. Ég skal ekki fara að rekja það hér, í hverju þessi breyting var fólgin, en hún var gerð í þeim tilgangi að blása nýju lífi í byggingarstarfsemi í landinu á vegum verkamannabústaðakerfisins. Það hefði því mátt halda, að það hefðu orðið veruleg umskipti í þessu efni frá því, að lögin voru sett, en því er ekki að heilsa. Í framkvæmd hefur orðið lítil breyting. Það er aðeins á fjórum stöðum á landinu, sem byrjað er eða verið er að byrja á byggingu verkamannabústaða samkvæmt hinum nýju lögum, þ. e. á Sauðárkróki, Neskaupstað, Patreksfirði og Siglufirði, og það eru ekki nema milli 20 og 30 íbúðir, sem fyrirhugað er að byggja á öllum þessum stöðum. Hins vegar er búið að skipa stjórnir verkamannabústaða á 30 stöðum í landinu, en lengra er það ekki komið. Það er sums staðar yfirstandandi rannsókn, sem á að fara fram á viðkomandi stöðum samkvæmt lögunum, á byggingarþörfinni. Allt gengur þetta hægt úti á landi í hinum smærri stöðum vegna þess, að á mörgum stöðum hafa komið fram nokkrir gallar á lögunum frá því í fyrra og nokkrar hindranir reynzt vera á vegi þeirra, sem hafa viljað reisa byggingar samkvæmt verkamannabústaðakerfinu á smærri stöðum úti á landi. Þetta er vegna þess, að lögin setja takmarkanir þeim framkvæmdum, sem hvert sveitarfélag getur stofnað til samkvæmt þessu byggingarkerfi. Þessi takmörkun er þannig samkvæmt lögunum, að ekki mega framkvæmdirnar vera meiri en sem svarar ákveðnu gjaldi eða ákveðnu framlagi, sem sveitarfélögin eiga að leggja í Byggingarsjóð verkamanna. Þetta framlag er ákveðið þannig, að það má ekki vera nema 200–400 kr. á hvern íbúa í sveitarfélaginu. Þetta takmörkunarákvæði er hliðstætt því, sem áður var í lögum. En í lögunum frá í fyrra er það nýmæli, að tekið er fram í lögunum, að íbúðir samkvæmt verkamannabústaðakerfinu skuli vera byggðar í fjölbýlishúsum og vera staðlaðar, til þess að þær verði sem hagkvæmastar og ódýrastar í senn. Að vísu er hægt að veita undanþágu frá þessu ákvæði laganna. En til þess að hægt sé að byggja íbúðir í fjölbýlishúsum og hafa þær staðlaðar að auki, eins og það er orðað í lögunum, þá þurfa það að vera nokkrar íbúðir, helzt 10 íbúðir, a. m. k. ekki minna en 5 íbúðir. Samkvæmt þeim takmörkunum, sem nú gilda, geta sveitarfélög með 500–1000 íbúum, ég tala ekki um færri íbúa, ekki byggt á hverju áætlunartímabili, sem gert er ráð fyrir fyrir þessar framkvæmdir, nema kannske 2–3 íbúðir eða minna í hverjum áfanga. Af þessu leiðir, að þetta verður ekki framkvæmt í þeim anda og með þeim hætti, sem lögin gera ráð fyrir. Við flm. þessa frv. teljum, að þetta ákvæði laganna sé óviðunandi og því þurfi að vinda bráðan bug að því að breyta þessu. Þess vegna er efni þessa frv. það að hækka viðmiðun sveitarfélaganna úr 400 kr. á íbúa í 1200 kr., þannig að framlag sveitarfélags til Byggingarsjóðs verkamanna geti verið þeim mun meira eða sem þessu nemur og framkvæmdirnar þar af leiðandi þeim mun meiri, ef óskað er. Þetta mál þarfnast ekki frekari skýringa, en af því, sem ég hef sagt, má sjá, að við flm. teljum, að það sé þýðingarmikið, að frv. þetta fái sem skjótasta afgreiðslu, og ég vildi beina þeim tilmælum til hv. heilbr.- og félmn., sem ég legg til að málinu verði vísað til, að hún afgreiði þetta mál sem skjótast vegna hinna sérstöku atvika, sem liggja þar til.

Flm. (Jón Árm. Héðinsson) : Herra forseti. Ég hef á þskj. 106 flutt frv. til l. um breyting á lögum nr. 30 12. maí 1970, um Húsnæðismálastofnun ríkisins. Frv. er aðeins tvær greinar, og skal ég í stuttu máli gera efni þeirra skil. Húsnæðismálin eru, eins og öllum er kunnugt, mjög mikilvægur þáttur í lífi hverrar fjölskyldu og því ekki óeðlilegt, að fram komi á Alþ. oft till. um úrbætur í því efni, og að því miðar þetta frv. m. a. Þetta eru minni háttar breytingar, en skipta þó vissan hóp manna allmiklu máli, í sumum tilfellum verulegu máli. 1. gr. frv. stefnir að því að tryggja eldri hjónum íbúðarlán til kaupa á minni íbúð, ef þau vilja skipta um, en eins og allir vita, er gangur mála þannig í fjölskyldulífi flestra manna, að þeir byrja með litlar íbúðir, síðan er þörf fyrir stærri íbúð, þegar börnin koma, og svo seinast á aldursskeiðinu er eðlilegt, að þau hafi möguleika að skipta um og fá sér nýja íbúð. Því miður hefur húsnæðismálastjórn ekki talið sér skylt að veita fyrirgreiðslu, þegar um minnkun er að ræða, og það hefur gengið erfiðlega að fá slíkt í gegn. Frvgr. stefnir að því að taka af öll tvímæli í þessu efni, hafa það á hreinu. En jafnframt er henni ætlað að tryggja það, að ekkill og ekkja geti fengið íbúðarlán til kaupa á íbúð, ef kringumstæður viðkomandi hafa breytzt við fráfall maka og íbúð dánarbúsins verður af þeim sökum seld. Í lögum eða reglugerð um lánveitingar húsnæðismálastjórnar eru engin ákvæði, er tryggja jákvæða meðferð slíkra hluta. Það er skoðun mín, að rétt sé að reyna að bæta úr þessu og hafa allt á hreinu, eins og ég sagði áðan. Í 2. gr. frv. segir, að tryggja skuli öllum þeim, er íbúðir eignast í hinu nýja verkamannabústaðakerfi, hlutfallslega jafnhá lán úr Byggingarsjóði ríkisins og verkamannasjóðnum. Þetta er ekki svona í dag. Byggingarsjóður verkamanna skal hins vegar brúa ákveðið bil byggingarkostnaðar íbúðar. Þetta verður til þess, að lán úr Byggingarsjóði verkamanna til smíði minnstu íbúðanna verður afar lágt, auðvitað hlutfallslega miklu minna en sjóðurinn veitir til smíði á stærri íbúðum, þegar það er bundið við ákveðið hlutfall. Ég tel, að íbúðaeigendur eigi að fá jafnhátt hlutfall úr báðum sjóðunum. Það er eðlilegt vegna þess, að við sölu á íbúðum úr Byggingarsjóði verkamanna eru ákveðnar kvaðir, sem gera endursölu miklu erfiðari. Það er því eðlilegt að breyta þessu í það form, sem frvgr. gerir ráð fyrir. Þá vil ég einnig vekja athygli á því, að ég tel óeðlilegt það ákvæði, að í lögum skuli alltaf standa 1/3% í svo kallaðan lántökukostnað eða rekstrarkostnað, og legg ég því til, að það sé aðeins 2%, föst tala alltaf. Ég vek athygli á því, að ef maður tekur lán í dag, eða 1970, þá er hann látinn greiða þessa vaxtaprósentu, 1/3%, til ársins 2012. Ég vil fella þetta út og láta standa aðeins 2% ákveðið. Í þessu sambandi má benda á, að fyrirkomulag þetta er einnig á íbúðarlánum þeim, sem veitt eru úr Byggingarsjóði ríkisins, nema þar eru vextirnir 1/4%, sem ætlaðir eru til greiðslu kostnaðar af hálfu veðdeildar Landsbankans vegna rekstrar Byggingarsjóðs ríkisins. Auðvitað kostar þetta allt eitthvað, en þetta form er næsta hæpið að mínu mati. Ég hef sett hér fram með frv. ljós dæmi um, hvað vakir fyrir mér í sambandi við skiptingu lána úr þessum sjóðum, og þarf ég ekki að rekja það nánar. Það er öllum ljóst, sem vilja leggja vinnu í að lesa það, og ég tel óþarfa að hafa þessa framsögu lengri fyrir þessu frv., en legg til, að þessu verði vísað að lokinni umr. til heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég skal ekki verða fjölorður um þetta mál. Mér finnst, að hv. flm. hafi á réttu að standa, þegar hann heldur fram því sjónarmiði, að það færi vel á því, að hlutur Byggingarsjóðs verkamanna til verkamannabústaða verði ekki minni en hlutur Byggingarsjóðs ríkisins. Þetta liggur í því, að það eru miklu hagkvæmari kjör á lánum Byggingarsjóðs verkamanna en Byggingarsjóðs ríkisins, eins og kunnugt er. Það er bæði hvað varðar vexti og lánstíma. En ég tel rétt að taka það fram hér strax við þessa umr., að ég tel hæpið að fara að eins og hv. flm. leggur til í þessu frv. að ákveða með lögum, að 40% af byggingar kostnaði skuli vera lánuð úr Byggingarsjóði verkamanna og 40% úr Byggingarsjóði ríkisins. Að vísu er ekki óeðlilegt, að þessari hugsun skjóti upp, þegar tekið er tillit til þess, að ef íbúðirnar eru mjög litlar og byggingarkostnaður lágur, eins og dæmi eru tekin af í grg. frv., þá kemur þetta óhagstætt út fyrir byggjendur verkamannabústaða. En þar er reiknað með t. d. íbúð á 850 þús. Það er allt of lágur byggingarkostnaður, að ég hygg, og jafnvel fyrir tveggja herbergja íbúð núna. Þegar við athugum þetta, að ég held á raunhæfari hátt, þá er það vafasamt að festa prósenttöluna, ef ekkert frekar kemur til greina. Þetta er vegna þess, að þegar íbúðin kostar 1.5 millj. kr., þá eru samkv. núgildandi reglum 40% lánuð úr Byggingarsjóði verkamanna, en þegar íbúðin kostar meira en 1.5 millj. kr., sem verður að gera ráð fyrir yfirleitt nú orðið, þá er meira lánað úr Byggingarsjóði verkamanna samkv. núgildandi lögum heldur en Byggingarsjóði ríkisins. Ég held því, að það sé vafasamt og ekki rétt að lögfesta eða samþykkja þetta frv. í þeirri mynd, sem það er, vegna þess að það gengur að mínu viti að verulegu leyti á móti þeirri hugsun, sem liggur að baki flutningi þess. Við verðum að hafa í huga, hver þróunin er, hvað varðar byggingarkostnaðinn, og hver hinn raunverulegi byggingarkostnaður er orðinn nú þegar. Mér þótti rétt að lýsa þessari skoðun nú þegar. Ég skal ekki ræða þetta mál frekar. Þar sem hv. flm. talar um að fella niður 1/3% þóknunargjald, þá má að sjálfsögðu færa rök fyrir því. En í raun og veru er þetta lækkun á vöxtum, hinum raunverulegu vöxtum, sem lántakendur þurfa að greiða, en það þýðir náttúrlega, að sjóðurinn hafi minni tekjur. En ég skal ekki sérstaklega vera að mæla á móti þessu, ég bendi aðeins á þessa hlið málsins. Hér er ekki um neitt annað að ræða en að lækka vextina. Þá er að lokum aðeins að víkja að einu atriði þessa frv., sem veit að rétti eldri hjóna, eins og það er orðað í frv., til þess að fá lán, þó að þau eigi íbúð fyrir. Það er rétt, sem hv. flm. sagði. Það er oft mikil þörf fyrir fólk, og tíðum vegna breyttra aðstæðna, að geta fengið lán út á íbúð, sem það vill byggja sér, hentugri heldur en þá íbúð, sem það á. Ég geri því ráð fyrir, að það sé rétt hjá flm., að þetta komi sérlega hart niður á eldra fólki, eins og útlánareglurnar hafa verið. En í raun og veru kemur þetta hart niður á fólki á hvaða aldri sem það er, þegar raunverulegar ástæður eru fyrir það til þess að skipta um íbúðarhúsnæði. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri.



Herra forseti Það eru aðeins örfá orð. Þetta er eðlileg og rétt ábending, en bæði í þessu frv. og svo mörgum lögum er því miður oft miðað við ákveðnar prósentur, sem verða óraunhæfar vegna hreyfingar á krónunni, og miðað við það, sem framundan er, get ég vel fallizt á, að það verði skammt í það, að verkamannaíbúð verði búin að ná tveimur milljónum í krónutölu eða orðin jafnvel dýrari, - þess vegna er kannske óeðlilegt að vera að binda þetta svona fast. Dæmin voru sett fram til þess að sýna, hvernig þetta er og hefur verið, en ég er auðvitað alveg opinn fyrir því að gera þetta hreyfanlegra. Ég vildi aðeins undirstrika það, að með ákveðnum forsendum þá liggur dæmið svona fyrir, en því miður er verðhækkun á íbúðum nokkuð árvisst fyrirbrigði og þarf löggjafinn að vera vakandi yfir því, eins og ég drap á í upphafi ræðu minnar. Þá er ekki óeðlilegt að nokkrar breytingar á húsnæðismálalöggjöfinni, eða að minnsta kosti viðleitni í þá átt, komi fram jafnvel á hverju þingi. Svo er það spurningin með vextina. Það er auðvitað alveg ljóst mál, að ég legg til hér vaxtalækkun, og mér finnst óeðlilegt, að það sé árlega tekin í svo mörg ár ákveðin þóknun í vöxtum fyrir rekstrarkostnaði. Það má kannske taka hann meira í upphafi, en síðan ætti þetta form varla að vera, ég tel það óeðlilegt.

Frsm. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Menntmn. hv. d. flytur á þskj. 116 frv. til l. um Þjóðleikhús að beiðni hæstv. menntmrh. Lög um Þjóðleikhús eru, eins og kunnugt er, frá árinu 1947 og eru þannig 24 ára gömul. Síðan þessi lög voru samþ., hefur mikið vatn runnið til sjávar, og er eðlilega orðin þörf á ýmsum breytingum á þessum lögum. Á árinu 1970, nánar tiltekið 6. febr., skipaði þáverandi menntmrh. nefnd til þess að endurskoða löggjöf og reglugerð um Þjóðleikhús. Nefndina skipuðu Birgir Thorlacius ráðuneytisstjóri, formaður, Baldvin Tryggvason framkvæmdastjóri og dr. Þórður Eyjólfsson fyrrv. hæstaréttardómari. Nefndin samdi það frv. til l. um Þjóðleikhús, sem hér liggur fyrir. Frv. var lagt fyrir síðasta Alþ., en varð þá eigi útrætt. Í þessu nýja frv. um Þjóðleikhús er að finna miklu nánari ákvæði um hlutverk Þjóðleikhússins og verkefni þess heldur en áður hafa verið í lögum. Meginbreytingin, sem gerð er með þessu frv., er breyting, sem snertir skipan þjóðleikhúsráðs. Starfstímabil þess er tímabundið og fulltrúum í þjóðleikhúsráði er fjölgað, en samkv. núgildandi lögum er starfstímabil fulltrúa í þjóðleikhúsráði ótiltekið, og er í lögunum greint svo frá, að fjórir stærstu stjórnmálaflokkarnir á Alþ. eigi fulltrúa í þjóðleikhúsráði. Nú er sem sagt gert ráð fyrir því, að allmikil fjölgun verði í ráðinu, eins og segir í 5. gr. frv.: „Í upphafi fyrsta þings eftir hverjar reglulegar alþingiskosningar nefnir hver þingflokkur einn fulltrúa fyrir hverja tíu þm. í flokknum eða brot úr þeirri tölu.“ Bandalagi ísl. listamanna er ætlað að kjósa þrjá fulltrúa (einn tónlistarmann, einn listdansara og einn rithöfund), Félagi ísl. leikara þrjá fulltrúa, Leikarafélagi Þjóðleikhússins einn fulltrúa, menntmrh. skipar síðan einn fulltrúa og þjóðleikhúsráð kýs sér sjálft formann. Eins og sjá má, er þarna um allmikla fjölgun á fulltrúum að ræða, en um leið er ákveðið, að starfstímabil ráðsins sé fjögur ár. En þessu til viðbótar er svo ákveðið, að við Þjóðleikhúsið skuli starfa fimm manna framkvæmdaráð, sem verður þá kannske aftur á móti meira virkt en þjóðleikhúsráðið, sem nú er starfandi. Það er þannig skipað, að formaður þjóðleikhúsráðsins er for maður framkvæmdaráðsins, en í því eiga einnig sæti þjóðleikhússtjóri, fjármálafulltrúi leikhússins, sá af fulltrúum Félags ísl. leikara, sem félagið ákveður, og fulltrúi Leikarafélags Þjóðleikhússins í þjóðleikhúsráði. Aðrar helztu breytingar, sem gerðar eru með þessu frv., eru, að nú segir ótvírætt í frv., að Þjóðleikhúsið skuli flytja óperur og sýna listdans að staðaldri. Það er gert ráð fyrir, að við Þjóðleikhúsið starfi bókmennta- og leiklistarráðunautur, listdansstjóri og tónlistarráðunautur. Það er lögfest, að blandaður kór starfi við leikhúsið. Gert er ráð fyrir því, að leikárið verði framvegis frá 1. sept. til 31. ágúst, en eigi frá júlíbyrjun til júníloka eins og nú er. Það er gert ráð fyrir því, að komið verði upp sárstöku leikmunasafni. Þá er gert ráð fyrir stórauknu samstarfi Þjóðleikhússins við leikfélög áhugamanna, að komið verði upp leiklistar,-, sönglistar og listdansskóla ríkisins, og ýmsar fleiri breytingar er að finna í þessu frv. Ég vil að lokum taka það fram, að einstakir nm. menntmn. hafa algerlega óbundnar hendur um afstöðu sína til málsins. Ég vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Ég vildi aðeins mega vekja athygli þeirrar n., sem fær þetta frv. til meðferðar, á tveim atriðum þess. Bæði þessi atriði varða áhugaleikfélögin, en ég hef einmitt leyft mér að flytja till. til þál. um endurskoðun laga varðandi þau og teldi ég vel fara, ef sú endurskoðun og lagasetning þessi gætu á einhvern hátt farið saman. Þessar greinar frv. eru 18. og 19. gr. þess. Í 18. gr. þess, sem fjallar um leikmunasafn, er vikið að möguleikum leikfélaganna til þess að hagnýta sér það og fá þar leigða búninga og sviðsbúnað eftir föngum. Ég vil leggja sérstaka áherzlu á það, að þetta safn geti orðið sem öflugast og því sé þannig .stjórnað, að leikfélög, sem á því þurfa að halda, eigi þar sem greiðastan aðgang að og með sem hóflegustum kjörum. Nú veit ég, að Þjóðleikhúsið hefur oft hlaupið undir bagga og aðstoðað leikfélög úti um land, einkum með búninga, enda er í lok greinarinnar gert ráð fyrir, að svo verði, þar til safnið verður stofnað. En ég vil benda á það, að í stjórn safnsins þyrfti einmitt að vera fulltrúi áhugaleikfélaga, bæði til þess að fylgjast sem bezt með þeirri aðstoð, sem veitt yrði, og eins til þess, að leikfélögunum verði gert ljóst, hversu mikilvægan stuðning þau gætu haft af safni sem slíku, ef farið yrði eftir seglum þess. 19. gr. vildi ég, að athuguð yrði nánar með tilliti til þess, að þar væri um ákveðnari og bundnari ákvæði að ræða. Það kann að vera, að það sé nokkrum erfiðleikum bundið að gera ákvæðin um gistileikara og leikstjóra til leiðbeiningar betur úr garði, og eins hitt, þar sem stendur, að gera þurfi leikfélögum áhugamanna kleift að fylgjast með starfi Þjóðleikhússins. Á hitt vildi ég leggja áherzlu, að þessi ákvæði eru bæði ákaflega mikilvæg, ef þau yrðu framkvæmd. Það væri mikils virði fyrir þá mörgu áhugamenn, sem hafa raunverulega mikinn vilja á því að gera vel og gera betur, að mega kynna sér innra starf leikhússins, fylgjast með æfingum og kynnast vinnubrögðum, þó að um stuttan tíma yrði að ræða. Ég veit, að þetta mundu margir vilja notfæra sér, en þó því aðeins, að þetta yrði sjálfsagður þáttur í starfi leikhússins og menn þyrftu ekki að læðast þar um sali sem hverjar aðrar boðflennur þrátt fyrir falleg ákvæði í lögum. Hitt atriðið, um gistileikarana og leikstjórana, held ég, að væri ekki einungis til góðs fyrir áhugaleikfélögin. Ég held nefnilega, að þeir, sem í þetta færu, yrðu dýrmætri reynslu ríkari, og hef þar fyrir mér orð eins virtasta og bezta leikara Þjóðleikhússins, Vals Gíslasonar, sem stjórnaði og lék sjálfur í leikriti austur á Egilsstöðum fyrir nokkrum árum. En þetta starf þarf að skipuleggja, og ég er í engum vafa um, að eina leiðin til þess væri náið samstarf áhugafélaganna og leikhússins um framkvæmd þessa mikilvæga atriðis. Það er oft farið háðulegum orðum um leiklistartilburði áhugafélaganna, og sem áhugamaður í hálfan annan áratug veit ég vel, að þar gengur á ýmsu og ekki er allt á bezta veg hjá öllum. En margt er þar líka betur gert en ýmsir halda, og leikurum Þjóðleikhússins væri hollt að kynna sér þessa starfsemi, sem mundi a. m. k. víkka sjóndeildarhring þeirra, þó að ekki væri annað. Um mikilvægi þessa atriðis fyrir minni leikfélögin þarf tæpast að ræða, svo augljóst sem það er. Ég vildi því aðeins koma því að, hvort mögulegt væri, að ákvæðin þar að lútandi yrðu meira bindandi, og um leið mega vænta þess, að verði frv. þetta að lögum, verði við framkvæmd þeirra farið eftir þeim góðu fyrirheitum, sem í lögunum yrðu hvað leikfélögin úti á landsbyggðinni snertir.