Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. felur í sér fjölgun á dómurum í hæstarétti um einn, þannig að dómarar verði þar 6. Sú breyting gerir kleift að koma þar við deildaskiptingu og breyttum starfsháttum. Eru ákvæði um það í frv. Þetta frv. er flutt samkvæmt ósk hæstaréttar, samið af hæstarétti, aths., sem fylgja frv. eru samdar af hæstarétti. Ég hef engu þar við að bæta, en tek fram, að ég fellst á þau sjónarmið, sem þar eru sett fram. Þetta frv. var með fyrri málum á Alþ. og hefur legið fyrir hv. Ed. í allan vetur. Þm. kvarta mjög um það, að síðustu dagarnir séu annasamir, en ég get ekki stillt mig um, þegar ég hef svona dæmi fyrir augum, að benda á, að stundum má rekja það til þm. sjálfra eða öllu heldur til starfa hjá þn., að störfin þjappast svo mjög saman á síðustu dögum þingsins. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Mér finnst það satt að segja merkilegt, ef þetta frv. á að fara alveg umræðulaust héðan út úr hv. d. við 1. umr., því hér er í raun og veru ekki um neitt smámál að ræða. Efnislega er ég alveg samþykkur þessu frv., að nauðsynlegt sé að auka það fjármagn, sem iðnaðurinn fær til ráðstöfunar, einkanlega þegar haft er í huga, að hér er gert ráð fyrir, að meginhluti þessa fjármagns fari í endurskipulagningu og hagræðingu í iðnfyrirtækjum landsins. Á því er fyllsta nauðsyn. En það er fyrst og fremst eitt atriði, sem ég á svolítið erfitt með að skilja, og það er einfaldlega það, hversu með að skilja, og það er einfaldlega það, hvers vegna þurfi að stofna sérstakan iðnrekstrarsjóð. Iðnlánasjóður er til og er orðinn býsna öflug stofnun. Mér hefði fundizt miklu einfaldara í öllum sniðum, að stofnuð væri deild við iðnlánasjóð, sem annaðist það sérstaka hlutverk, sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Hér er verið að búa til alveg nýjan sjóð, sem kemur til með að hafa að vísu talsvert fjármagn, en þó ekki svo mikið, að því er mér finnst, að það sé ástæða til að stofna alveg sérstakar skrifstofur, sérstaka stjórn, stofna til sérstaks kostnaðar, sem óhjákvæmilega fylgir því, að ný stofnun er sett upp. Ég held m. ö. o., að það sé til fyrir hæf stofnun, þar sem iðnlánasjóður er, til þess að annast það verkefni, sem iðnrekstrarsjóði er ætlað. Nú hefur að vísu smávægileg breyting verið gerð á frv. í hv. Ed. Ég vil ekki með þessum orðum á nokkurn hátt bregða fæti fyrir, að frv. verði samþ., heldur vil ég samþ. þetta eins og það er, ef þetta er ekki gert. En ég hefði viljað mælast til þess við þá hv. n., sem fær málið til meðferðar, að athuga rækilega, hvaða rök liggja fyrir því, að ekki skuli vera notuð sú stofnun, sem til er, þ.e. iðnlánasjóðurinn, til að annast þessi verkefni, fremur en fara að setja upp nýja stofnun. Mér finnst þetta vera náskylt, sem hér er um að ræða. Iðnrekstrarsjóðurinn er fyrst og fremst settur upp til þess að efla útflutningsiðnað og aðstoða fyrirtæki við hagræðingu. Þetta er hvort tveggja nauðsynlegt, en er vel hægt að gera innan þess ramma, sem iðnlánasjóður er. Ég vil meira að segja halda því fram, að þeir menn, sem eru í stjórn iðnlánasjóðs, eigi að þekkja fullt eins vel til iðnaðarins í landinu og þeir, sem kynnu að verða skipaðir í stjórn þessa nýja sjóðs. Ég vildi mælast til þess við hv. n., að þetta atriði yrði athugað mjög rækilega. Efnislega er ég alveg sammála því og fagna því, að þetta aukna fjármagn, sem er að nokkru leyti frá þeim, sem hafa haft einhvern útflutning á iðnaðarvörum með höndum, skuli koma til þeirra þarfa, sem hér er ætlað.



Herra forseti. Á þskj. 552 er frv. til l. um breyt. á l. n. 59 28. maí 1969, um tollheimtu og tolleftirlit. Ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, er sú, að lagt er til, að tekin verði inn ný málsgr. í 69. gr. l. um tollheimtu og tolleftirlit, sem heimili viðurlög við því atferli að upplýsa ekki um afdrif vara, sem samkvæmt staðfestum skýrslum tollyfirvalda erlendis hafa farið um borð í viðkomandi far. Við hefur borið, að tollyfirvöld erlendis hafa gefið hérlendum yfirvöldum nákvæmar upplýsingar um mikið magn hátollavara, sem hafa farið um borð í ákveðin íslenzk kaupför. Þessi varningur hefur svo ekki fundizt né hefur á nokkurn hátt verið gerð grein fyrir því, hvað af honum hafi orðið. Talið er, að heimild til ákvörðunar viðurlaga í slíkum tilfellum sé vafasöm, en jafnaugljóst, að nauðsyn ber til að upplýsa mál af þessu tagi til hlítar. Ákvæði þessi mundu einkum koma að notum, þegar um meiri háttar vörumagn væri að ræða. Hitt atriðið í þessu lagafrv. er svo það, að lagt er til að hækka þær sektir, sem tollyfirvöld hafa mátt ákveða án þess að senda mál til dómstóla, þannig að tvöfalda þær upphæðir, sem fyrir eru. Með þessu móti mundi afgreiðsla hjá tollyfirvöldum verða meiri og flýta afgreiðslu mála, sem oft vilja tefjast, þegar þau fara til dómstóla. Hér er um nauðsynjamál að ræða, sem hv. Ed. var fljót að afgreiða, og ég treysti því, að hv. d. verði einnig fljót að afgreiða það, með tilliti til þess, hvað á þingtíma er liðið. Ég legg svo til, herra forseti, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það er eðlilegt, að enginn kveðji sér hljóðs í þessu máli, því að ég hygg, að þingheimur sé allur sammála um að standa einhuga að afgreiðslu þessa máls, sem lýtur að atvinnuleysistryggingasjóði, enda hefur þetta mál farið greiðlega gegnum Ed. og hlotið þar fulla samstöðu flokkanna. Ég vil þó segja um þetta nokkur orð. Ástæðan er sú, að ég flutti sjálfur fyrir nokkrum vikum frv. til l. um breyt. á atvinnuleysistryggingum. Í þessu frv. mínu var meginatriðið að hækka atvinnuleysisbætur, og það er einnig megininntak þess stjfrv., sem er nú lagt fyrir Nd. Það háttar þannig, að atvinnuleysisbætur hafa ekki hækkað í hlutfalli við laun verkamanna, heldur hafa aðeins hækkað sem nemur vísitölubreytingu. Hins vegar hafa iðgjöldin til sjóðsins hækkað stöðugt í hlutfalli við verkamannalaun, þannig að sjóðurinn hefur sífellt eflzt, í sama mund og megintilgangur hans, þ.e.a.s. að hækka bætur atvinnuleysistrygginga, hefur verið vanræktur. Það var þetta, sem vakti fyrir mér, þetta misrétti í sjóðnum, þegar ég kom með það frv., sem ég lagði hér fram. Ég hlýt því að fagna þessu stjfrv. Það má að vissu leyti deila um upphæðir atvinnuleysisbótanna, það er vissulega matsatriði, en mér sýnist, að í báðum frv., bæði í stjfrv. og því frv., sem ég lagði fram, séu mjög sambærilegar tölur lagðar til grundvallar. En það er annað, sem vakir fyrir mér, þegar ég tek hér til máls. Það eru vissulega í því frv., sem ég lagði fram, breytingar á þessum l., sem ekki eru sjáanlegar í stjfrv. Er þar fyrst og fremst að telja breytingar á stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs, en þá stjórn skipa 7 menn, og er gert ráð fyrir, að stjórnin verði óbreytt, samkvæmt stjfrv. Samkvæmt gildandi l. eru 4 kosnir af Sþ. með hlutfallskosningu, 2 tilnefndir af Alþýðusambandi Íslands og 1 tilnefndur af Vinnuveitendasambandi Íslands. í frv. því, sem ég hef lagt fram, er gerð sú breyting að auka hlutdeild vinnumarkaðarins í stjórn sjóðsins, þ.e.a.s. að Alþ. kjósi aðeins 2, en hins vegar kjósi Farmanna- og fiskimannasamband Íslands 1 og auk þess Vinnumálasamband samvinnufélaganna 1. Þetta eru hvort tveggja nýmæli, og hefði verið eðlilegt að taka tillit til þeirra breytinga, sem hér eru lagðar fram. Auk þess hygg ég, að það sé ástæðulaust að vanmeta þær hugmyndir, sem koma fram í mínu frv., varðandi 16. gr. l., þar sem þeim mönnum, sem ganga atvinnulausir, eru veitt aukin réttindi gagnvart sjóðnum, og skal ég ekki fara nánar út í þá sálma. Þingheimi hlýtur að vera ljóst, að þessi endurskoðun á atvinnuleysistryggingunum hefur verið mjög brýn og það, sem kemur mér dálítið á óvart, er seinagangurinn í þessu máli. Ég missti þolinmæðina, og þess vegna kom ég sjálfur með frv. Það má lesa í grg. með frv., að félmrh. skipaði 19. febr. 1969 n. til að endurskoða lög um atvinnuleysistryggingar. 4 ár hefur það tekið að standa að þessum réttlætismálum og breytingum. Svo segir í grg. frv.: „Frv. það, sem hér liggur fyrir, var samið af n., sem félmrh. skipaði 19. febr. 1969.“ Mér finnst alltaf óviðkunnanlegt, þegar ekki er getið um, hvaða menn hafa unnið að málunum, því að það veitir alltaf töluverða innsýn í málin. Mér þætti því gott að fá að vita, ef það væri unnt, hverjir sömdu frv. og hvers vegna þetta réttlætismál hefur dregizt úr hömlu. Og svo er annað, sem er e.t.v. meginástæðan fyrir því, að ég kem hérna upp. Það er sú vinnuaðferð að leggja fram þetta frv. á síðustu dögum þingsins í Ed., þegar fyrir liggur annað frv. með sams konar breytingum að meginstofni til frá þm. í Nd. Hvernig verður þá vinnutilhögunin? Ed. hefur ekki á neinn hátt virt þær till., sem hafa verið lagðar fram hér í Nd. Mínar till. eru settar út á gaddinn. Síðan kemur þetta frv. hingað nokkrum dögum fyrir þingslit, og þá er sagt, að það sé ekki hægt að taka tillit til þeirra vegna tímaskorts. Ég verð nú að segja, að mér ofbjóða svona vinnubrögð, að það skuli ekki einu sinni vera hægt að standa þannig að þinglegum flutningi mála, að hægt sé að hafa hliðsjón af svipuðum till. um sama efni, sem þegar eru komnar fram í þinginu. Mig langar því að spyrja, hvernig á því standi, að þessi tilhögun hefur verið höfð um framgang málsins. Ég þarf ekki að taka það fram, að ég mun ekki á neinn hátt bregða fæti fyrir málið, heldur styðja það af öllum mætti. Ég get samt ekki varizt öðru en að láta undrun mína í ljós yfir því, hvernig að þessum málum er staðið.



Herra forseti. Í tilefni af því, sem hv. 3. landsk. þm., Bjarni Guðnason, sagði hér um undirbúning þessa máls, vil ég aðeins upplýsa það, að sú n., sem rætt er um í grg. frv., að unnið hafi að undirbúningi þess, skilaði raunar störfum í tvennu lagi. Fyrst skilaði hún breytingum á l., sem lagðar voru fyrir Alþ., ef ég man rétt í lok ársins 1969, og síðan skilaði n. öðru áliti sínu. Hið fyrra var um þá kafla l., sem nm. voru að miklu leyti sammála um, að skjótrar breytingar þyrftu við, og var l. breytt samkv. því. Hins vegar var sá hlutinn, sem þessar breytingar byggjast á, nokkru vandasamari og menn voru ekki jafnsammála um, hvernig breyta skyldi l. að því leyti. Engu að síður skilaði n. till. sínum, ef ég man rétt, á árinu 1970 og þó frekar fyrri hluta árs en seinni. Álitinu var skilað til þáv. félmrh., hann hafði sett n. á laggirnar. Frv. að breytingum lá hjá fyrrv. stjórn frá þeim tíma, að n. skilaði sínu frv. Það er þess vegna ekki við núv. stjórn að sakast. Hún tók þetta mál til athugunar mjög fljótt. Hins vegar má segja, að sú athugun, sem hún lét fram fara, hafi dregizt fulllengi. Ætlunin var, að þetta frv. kæmi fljótlega fyrir það þing, sem nú er að Ijúka, en því miður varð ekki af því. Ég vildi taka það fram, sem ég hef nú sagt um störf þessarar n. Það er rétt, að auðvitað eiga þm. rétt á að vita, hverjir það voru, sem störfuðu í þessari n. Formaður n. var Hjálmar Vilhjálmsson ráðuneytisstjóri, en aðrir nm. voru Björgvin Sigurðsson þáv. framkvstj. Vinnuveitendasambandsins, Magnús E. Guðjónsson framkvstj. sveitastjórnasambandsins og ég. Varðandi frv. hv. 3. landsk. þm., sem hefur legið fyrir þessari hv. d. og er ekki mjög frábrugðið þessu frv. að öðru leyti en því, að hv. þm. Bjarni Guðnason hefur lagt til að breyta stjórninni allverulega. Vil ég aðeins taka það fram, að allt frá upphafi hefur æðimikið verið rætt og deilt um, hvernig stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs skyldi vera. Það varð að samkomulagi milli aðilanna á vinnumarkaðinum og þáv. ríkisstj., að hún skyldi skipuð nokkurn veginn á þann hátt, sem hún er nú, og stjórnin hefur verið nær óbreytt að samsetningu til. Ein breyting var gerð á árinu 1958, en að öðru leyti hefur stjórnin verið óbreytt, þ.e.a.s. skipuð af Alþ. og aðilum vinnumarkaðarins. Ég gæti út af fyrir sig vel hugsað mér aðra samsetningu á þessari stjórn og var í upphafi með aðrar till. En það verður að segjast, að þetta byggist á samkomulagi milli höfuðaðila, og það er ekki óeðlilegt út af fyrir sig, að hlutur Alþ. sé sæmilegur í þessu efni, og aðilar vinnumarkaðarins hafa núna æðilengi ekki verið með neinar sérstakar till. um breytingar. Ef ætti nú að fara að rífa upp þetta viðkvæma atriði, þá er það nokkurn veginn ljóst, að það yrði til þess, að l. fengju ekki afgreiðslu á þessu þingi, svo vel þekki ég deilurnar um þetta atriði málsins. En það táknar hins vegar ekki, að þetta eigi endilega að vera óumbreytanlegt. En ég vara mjög við því, að á þessu stigi verði farið að fjalla um breytingar á stjórn sjóðsins. Það er svo flókið og viðkvæmt mál, að það mundi áreiðanlega koma í veg fyrir afgreiðslu málsins á þessu þingi, sem ég tel mjög nauðsynlega.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. 8. þm. Reykv., Eðvarð Sigurðssyni, fyrir þau orð, sem hann sagði hér og grg. fyrir þróun þessa máls. Ég vil í þessu sambandi aðeins benda á eitt eða tvö atriði í sambandi við stjórn atvinnuleysistryggingasjóðsins, að þetta er fyrst og fremst mál vinnumarkaðarins og á Norðurlöndum, sem við munum einkum hafa til hliðsjónar í sambandi við slíka löggjöf, koma þm. hvergi nærri. Þar sitja eingöngu aðilar vinnumarkaðarins í stjórn. Það er dálítið hjákátlegt, að fjórir skuli vera kosnir af Sþ. í stjórn þessa sjóðs, því að það er oft fremur flokksleg trygging. Miklu nær er að veita stórum aðilum vinnumarkaðarins hlutdeild í stjórn sjóðsins, eins og ég hef gert ráð fyrir með Farmanna- og fiskimannasambandinu og Vinnumálasambandi samvinnufél. Ég þykist vita, að hv. 8. þm. Reykv. fari með rétt mál, að þetta sé viðkvæmt og þessu verði trauðla breytt á svo skömmum tíma sem nú er eftir af þinginu. Þá kem ég að því, sem olli mér töluverðri gremju, en það er hin þinglega meðferð málsins, sem ég fékk enga skýringu á og Eðvarð Sigurðsson getur að sjálfsögðu ekki skýrt á neinn hátt, geri ég ráð fyrir. Það er hið furðulega athæfi að senda þetta mál yfir í Ed. og girða þannig gersamlega fyrir það, að unnt sé að taka við afgreiðslu málsins nokkurt tillit til frv., sem fjallar um sama efni, þar sem eftir eru örfáir dagar þingsins. Það er þetta, sem ég fæ ekki skilið.



Herra forseti. Á þskj. 554 er frv. til l. um breyt. á l. nr. 29 frá 1963, um lifeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Frv. miðar að því að setja skýrar reglur um, hvenær lífeyrisgreiðslur til ríkisstarfsmanna hefjast. Einnig á það að koma í veg fyrir, að starfsmenn, sem njóta óskertra launa, eftir að þeir hafa látið af stöðu sinni, geti jafnframt átt kröfu til lífeyris. Verður það að teljast óeðlilegt og getur haft misrétti í för með sér. Í 1. gr. frv. eru settar slíkrar reglur um, hvenær lífeyrisgreiðslur til starfsmanna hefjist, og enn fremur það ákvæði, að enginn geti tekið lífeyri, á meðan hann heldur óskertum launum. Í sambandi við þetta frv. vil ég geta þess, að lög um lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins hafa verið í endurskoðun á vegum fjmrn. og sérstaklega það ákvæði, að margir eru þannig settir, að þeir taka laun úr mörgum lífeyrissjóðum, og er ætlunin að setja um þetta ákveðnar reglur. Enn fremur er til í landi okkar, að menn haldi embættislaunum sínum, þótt þeir séu farnir úr embætti, eins og t.d. hæstaréttardómarar, en eigi jafnframt rétt á lífeyri. Þetta frv. var tekið út úr þessari endurskoðun vegna þess, að henni var ekki lokið, til þess að taka af öll tvímæli um, að ekki væri unnt hvort tveggja í senn að halda fullum launum og lífeyri, eftir að þegn léti af starfi. Um þetta frv. varð fullt samkomulag í hv. Ed., og það gekk í gegnum d. með miklum hraða. Ég vona, að svo verði einnig í þessari hv. deild. Ég legg til, herra forseti, að af lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hér hljóðs til þess að segja nokkur orð um það, hvernig þetta frv. hefur borið að. Á undanförnum tveimur þingum höfum við hv. 1. þm. Reykv. flutt frv. til l. um breyt. á l. um iðnlánasjóð, þar sem lagt er til, að framlag ríkissjóðs til iðnlánasjóðs hækki frá því, sem var á sínum tíma, miðað við þær verðlagshækkanir, sem orðið hafa. Þessi frv., sem lögð voru í bæði skiptin fram, að mig minnir, áður en fjárlög voru samþ., hlutu ekki hljómgrunn hjá hæstv. ríkisstj. En nú, þegar búið er að afgreiða fjárl. fyrir árið 1973, kemur fram frv. um þetta efni og bindur ríkissjóði bagga, eftir að fjárlög eru afgreidd, eins og raunar mörg önnur frv., sem hér hafa séð dagsins ljós á síðustu dögum. Hér er um að ræða hin furðulegustu vinnubrögð, raunar ekkert einsdæmi um þetta mál, það mun svo um fleiri. En mér hefur stundum fundizt það dálítið einkennilegt, að margir hv. stjórnarsinnar hafa oft haft á orði, að það sé miklu meira gert með stjórnarandstöðuna núna á Alþ. en áður, hún fái svo og svo mikið af málum fram. En málsmeðferð eins og þessi sýnir, hvaða hugur fylgir máli í því efni. Hér er sem sagt komið fram með frv., sem er algerlega hliðstætt okkar frv. Það er að vísu hærri fjárhæð í þessu frv., sem sýnir, að okkar frv. voru á sínum tíma ákaflega hógvær og sanngjörn og ekki um nein yfirboð að ræða í þeim frv. Og það á að keyra frv. í gegnum þingið á örfáum dögum, þó að frv. um sama efni frá okkur stjórnarandstæðingum sé búið að liggja fyrir hv. Alþ. tvö þing. Ég verð að ljúka máli mínu með því að segja, að það er betra seint en aldrei, og að sjálfsögðu mun ég styðja þetta frv., en mér finnst þetta hin fráleitustu vinnubrögð.



Herra forseti. Í nál. á þskj. 650 um þetta stóra, viðamikla og alvarlega mál segir, með leyfi forseta: „ N. ræddi frv. á fundi sínum í dag“ - þ.e.a.s. sama daginn og það barst n., í gærmorgun. - „Frv. var ekki sent til umsagnar neinna aðila“ - þ.e. frv. um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni. Þessar setningar segja kannske dálitla sögu, þó kannske ekki eins mikla og hægt væri að segja um afgreiðslu sumra annarra frv., sem kastað hefur verið inn á borð alþm. nú síðustu dagana, vegna þess að þetta frv. hefur fengið mjög nákvæma rannsókn. Það hefur verið unnið að því nokkuð lengi af sérlega skipaðri n. alþm., sem hafa kynnt frv. um land allt og síðan kynnt það fyrir þm. einstakra kjördæma. En ef þeir kynningarfundir hafa verið jafnlangir og ítarlegir og fundurinn með þm. Sunnl., legg ég nú ekki ýkjamikið upp úr þeim. Þetta mál er yfirgripsmeira en svo, að hægt sé að rannsaka það nákvæmlega eða koma með till. um breytingar, nema vanda vel undirbúning þess. Í nál. segir enn fremur, að einstakir nm. áskilji sér rétt til að flytja eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. Ég hef ekki enn átt þess kost, einfaldlega vegna tímaskorts, að útbúa neinar brtt. í málinu, enda krefjast þær, eins og ég sagði áðan, talsverðs tíma til undirbúnings, en mun flytja brtt. En þótt maður liti ekki lengra en á 1. gr. frv. langar mig að varpa fram einni örlítilli spurningu til þeirra lögspekinga, sem kunna að vera hér inni og geta gefið okkur svör. Í 1. mgr. 1. gr. stendur, með leyfi forseta: „Í fiskveiðilandhelgi Íslands, eins og hún er ákveðin í reglugerð nr. 189 14. júlí 1972, skulu erlendum skipum bannaðar allar veiðar samkv. ákvæðum l. nr. 33 19. júní 1922, um rétt til fiskveiða í landhelgi“ Nú þekki ég ekki þessi lög frá 1922, rúmlega hálfrar aldar gömul lög, en ég get ekki fundíð neins staðar í frv., við þann yfirlestur, sem við höfum getað lagt í þetta, neitt um það, hvernig er með þá útlendinga, sem heita Belgíumenn og Færeyingar. Ég veit ekki betur en það hafi verið gerðir samningar við þá um, að þeir mættu veiða í þessari nýju fiskveiðilandhelgi, en ég finn hvergi neitt um það mál í frv. þannig að það kynni að rekast á. Þetta var aðeins 1. mgr. En þær eru margar og miklu fleiri. Mér sýnist, þegar litið er til frv. í heild, að það séu þrátt fyrir mikla vinnu og gagnasöfnun frá mínu sjónarmiði á því allverulegir gallar. Það er sums staðar lagt mikið kapp á friðun, en annars staðar sýnist mér ekki gengið nógu langt í friðun. Það er t.d. aðeins eitt svæði, sem sérlega er verndað fyrir öllum veiðum frá 1. apríl til 1. júní og annað svæði á hrygningartímanum, Selvogsbanki, sem flestir þekkja nú. Þetta svæði fyrir Norðausturlandinu er sennilega friðað í þessum l. með það fyrir augum að koma í veg fyrir smáfiskadráp. Nú er ekki langt síðan fréttir bárust um það, að brezkir togarar væru að landa miklu magni af smáfiski í Bretlandi, sem þeir fengu ekki á þessu svæði, heldur á Hvalbakssvæðinu, sem er gamalþekkt smáfiskasvæði við Íslandsstrendur. Mér sýnist ekkert bannað þar nema strand á Hvalbaknum. Það er smáhringur utan um hann, sem ekki má toga á. Einnig finnst mér í ýmsum verulegum atriðum vera þjarmað að íslenzkum togurum með þessu frv. og einnig við Suðausturlandið. Þar eru stærri togbátar en 105 rúmlestir reknir af hefðbundnum miðum sínum við suður- og suðausturströndina út fyrir 8 mílur. Nú veit ég ekki, hversu vönduð kort þessi ágæta n. hafði undir höndum, en ef maður lítur á þessa breytingu, dettur manni helzt í hug, að þeir hafi látið sér nægja að nota vegakort Shell, en ekki fiskikort. Sannleikurinn er sá, að fyrir utan 6 mílurnar er ekki um ýkjamarga bletti að ræða frá Selskeri að Lundadrangi, þar sem dregin er lína í réttvísandi suður. Það var ekki mikið skoðað, hvernig á að beygja þarna fyrir hraunin og slíkt. Það eru ekki nema fáir blettir, sem eru fyrir utan þessar 6 mílur, sem hægt er að veiða á. Strax fyrir utan liðlega 4 mílur við Dyrhólaeyna er komið á kargahraun. Sömu sögu er að segja víðar, eins og Síðugrunninu. Í Skaftárdýpinu er hægt að kasta trolli langt út fyrir þessi mörk að vísu, en þar hefur aldrei verið neinn fisk að fá. Þar hefur aðallega fengizt örlítið af krabba, blálöngu og öðru þess konar, sem dugir sennilega skammt til að gera út skip af þessari stærð. Ég skal viðurkenna, að það mundu fylgja því verulegir gallar, ef öllum skipum undir 350 rúmlestum, yrði leyft að veiða á þessu belti, því að reynsla undanfarinna ára hefur sýnt, að ásóknin á þessi mið hefur verið allt of mikil. Þess vegna er þetta sjónarmið sett fram. En ég hefði fremur kosið, að þarna hefði verið unnt að fara einhverja millileið. Brtt. hafa sem sagt ekki verið fluttar við þetta frv. utan ein, frá Pétri Sigurðssyni, og felur í sér að mestu sömu efnisatriði og eru í 188. máli, sem er 13. mál á dagskránni í dag, þ.e.a.s. um að leyfa að veiða með botnvörpu og dragnót á ákveðnum hluta af Faxaflóa, sem er alfriðaður, til þess að afla neyzlufisks fyrir höfuðborgina, og þetta leyfi sé bundið við ákveðna bátastærð og bátafjölda. Sjútvn. fékk frv. 10. þm. Reykv., Péturs Sigurðssonar; til meðferðar um daginn og mælti eindregið gegn því, að frv. yrði samþ., nema Pétur Sigurðsson, sem lagði til, að það yrði samþ. óbreytt. Hið sama hlýtur einnig að gilda um þessa brtt. af n. hálfu, þar sem hér er efnislega um sama hlutinn að ræða. Þess vegna vildi ég geta þess hér. Í sambandi við það mál mætti einnig nefna eitthvað af þeim röksemdum, sem þeir nm., sem leggja til, að þessi brtt. verði felld, báru fyrir sig, þ.e. þær umsagnir, sem þegar hafa borizt til sjútvn. um þetta efni og eru allar á eina lund, sem ég hef séð. Þar á meðal hef ég hér eina, sem ég vil leyfa mér að lesa nokkur atriði úr, með leyfi forseta. Niðurstaða ályktunar þeirrar, sem ég hef hér fyrir framan mig og er frá Útvegsmannafélagi Suðurnesja, er á þessa leið: „Útvegsmannafélag Suðurnesja mótmælir harðlega því lagafrv., sem lagt hefur verið fram á Alþ. um, að heimilaðar verði veiðar með dragnót og botnvörpu í Faxaflóa.“ Grg., sem fylgir þessari niðurstöðu, dregur fram ýmis rök fyrir henni, þar sem segir m. a., með leyfi forseta: „Fiskveiðar og fiskvinnsla eru það stór þáttur í afkomu þjóðar okkar, að nauðsynlegt er að hagnýta fiskimiðin öllum til heilla. En mjög áríðandi er, að fyllstu varúðar sé gætt og hættu gegn ofveiði sé bægt frá. Í því sambandi er rétt að henda á ugg sérfræðinga og fiskifræðinga eftir allítarlegar rannsóknir um síminnkandi fiskistofna í Norður-Atlantshafi vegna vaxandi sóknar á þessi mið“ Svo segir enn fremur: „Enn fremur er það athyglisvert, hve stór hluti þorskveiðarinnar er ókynþroska fiskur, og segir það sína sögu. Eigi þarf um það að deila, að Faxaflói er einhver þýðingarmesta fiskuppeldisstöð okkar. Þar eru hrygningarstöðvar flestra okkar nytjafiska. Hann liggur að aðalhrygningarstöðvum við Suður- og suðvesturströnd landsins, og er því ungviðinu næst að leita þar skjóls, því að þar eru ákjósanlegustu skilyrði frá náttúrunnar hendi, ef friður er fyrir þessum stórtæku rányrkjuveiðarfærum.“ Síðan fylgja í þessari grg. fleiri röksemdir, m.a. er sagt frá því, að Faxaflói hafi verið friðaður 1952 og hafi komið í ljós, að friðunin hafi borið verulegan árangur. Nú vitum við, að friðun Faxaflóa hefur nú ekki staðið nema tiltölulega stuttan tíma, og það er mitt álit og mér hefur heyrzt einnig hinna nm., sem mæltu með því, að þessi till. yrði felld, að það ætti að fá að reyna á það, hvers friðunin væri megnug. Í sambandi við þetta finnst mér samt ástæða til að geta þess, að í þessum umsögnum koma víða fram setningar, sem eru á sömu lund og ég sagði áðan, að það væri óskað eftir friði fyrir þessum stórtæku rányrkjuveiðarfærum. Það er eins og þessir menn og alltof margir haldi, að það séu engin veiðarfæri, sem drepi fisk og séu skaðleg ungfiskinum, nema trolI og dragnót. Ég vil leyfa mér að halda því fram, að þetta sé mjög mikill misskilningur, sem alltof margir hafa sagt hver við annan og eru svo farnir að trúa því, að þetta séu hættuleg veiðarfæri. Það eru komnar ákaflega strangar reglur um möskvastærð á trollum, og mjög víða a.m.k. held ég, að trollin séu sízt skaðlegri en önnur veiðarfæri. Á ég þá sérstaklega við netin, svo að ekki sé minnzt á það furðufyrirbæri, að enn þá eða til skamms tíma a.m.k. hefur verið leyft að veiða með mjög smáriðuðum nótum upp í fjöru, á sama tíma og bannað hefur verið að draga með trolli mjög langt frá landi. Það væri vissulega ástæða til þess að fara mjög nákvæmlega í þetta frv. og ræða einstakar gr., en samkv. því, sem ég sagði hér í upphafi, hljóta menn að geta gert sér ljóst, að til þess hefur hreinlega ekki unnizt tími, og er það mjög leitt um svona mikilsvert mál. Ég get þó ekki gengið hér alveg fram hjá ýmsum fullyrðingum og ætla þá að leyfa mér að nefna aðeins eina, sem ég er alls ekki viss um, að fái staðizt, og þar vitna ég í kafla á bls. 10, merktan E, um Suðurland. Það vill svo til, að ég hef verið sjómaður í mörg ár og einmitt verið á togveiðum á þessu svæði, ég veit ekki í hvað mörg sumur, 10–15 sumur, og þykist vera farinn að þekkja þau allsæmilega. Segir í þessum kafla í frv., að það sé gert ráð fyrir aukinni friðun fiskistofna á svæðinu frá Selskeri að Lundadrangi. Svo segir: „enda finnst oft ungfiskur á þessu svæði í ríku mæli:“ Ég er búinn að vera þarna, eins og ég sagði áðan, að veiðum í fjöldamörg ár og leyfi mér að fullyrða, að það sé mjög lítið um, að ungfiskur fáist þarna í troll. Hins vegar sannaðist í fyrrasumar, að allmikið magn af ungfiski barst á land frá togbátum, sem stunduðu veiðar einmitt á þessu svæði. Mér er mætavel kunnugt um, að þeir bátar, sem komu með mestan afla þaðan og voru með mestan smáfiskinn, fengu hann yfirleitt allir uppi í fjöru og ekki miðað við neina 3 mílna og þaðan af síður 6 mílna landhelgi. Þetta er einmitt eitt af þeim svæðum, sem sjómönnum þykja furðulegust í þessu efni, þar sem stór hluti bátaflotans hefur legið dag eftir dag í hópum á mjög takmörkuðum bletti, þ.e.a.s. á Víkinni, sem kölluð er, undan Portlandinu, og þar fæst yfirleitt aldrei annað en góður fiskur. Ef við hefðum hér einhvern hóp af togveiðiskipstjórum, væru þeir fljótir að taka undir þetta, því að það er einkennilegt, hversu stór fiskur er einmitt á þessu svæði. Hins vegar er oft hægt að fá, segja þeir mér, smáan fisk uppi á Kötlutanganum. Sama er að segja um Ingólfshöfðasvæðið. Þar er yfirleitt ekki smáfiskur nema mjög takmarkaðan tíma, nema þá alveg uppi undir höfðanum. Meiri hl. nm., utan Pétur Sigurðsson, hafa samþ. að mæla með því, að þetta frv. fái afgreiðslu og verði samþ., með áskilnaði um flutning brtt., enda nauðsynlegt, að frá því verði gengið. Þar sem formaður fiskveiðilaganefndar gerði hér mjög ítarlega grein fyrir frv. við 1. umr. og mjög skammur tími hefur verið fyrir okkur að skoða þetta mál, mun ég ekki segja meira um það, nema að gefnu tilefni.



Herra forseti. Það nál., sem ég hef frá mér skilað, er enn í prentun og hefur ekki verið útbýtt, en ég hef fúslega fallizt á það við forseta, að málið verði tekið fyrir þrátt fyrir það. Sú brtt., sem ég flyt nú við 2. umr., hefur þegar verið fjölrituð og henni útbýtt. Þegar hv. frsm. meiri hl. hóf mál sitt og reyndar meðan hann flutti það, hefði mátt ætla, að hann væri að mæla gegn þessu frv., en ekki með samþykkt þess. Það verður að teljast í hæsta máta undarleg ræða hjá frsm. meiri hl., sem mælir með samþykkt þessa frv. og er jafnframt formaður sjútvn. hv. d., að hann skuli leyfa sér að mæla með samþykkt frv. eftir að hafa lýst vinnubrögðum n. og þingsins að þessu frv., eins og hann hefur réttilega gert. Í sjálfu sér, ef við samþykkjum frv. óbreytt, er það alveg hárrétt hjá honum, að það er ekki hægt að sjá annað en að við séum um leið að setja lög, sem taka úr gildi þá milliríkjasamninga, sem nýbúið er að gera við Belga og Færeyinga. Auk þess verður það að teljast undarlegt, að mat þessa hv. þm., form. sjútvn., á þessu einstæða frv. sé, að það sé engu líkara en landhelgisnefndin svokallaða hafi notað vegakort Shell, þegar hún var að ákveða friðunarsvæðin. Hann bendir líka réttilega á, að friðunarkjaftæði sumra manna er auðvitað bara í nösunum á þeim. Það er mokað upp smáfiski upp víð landssteina víðs vegar um landið, en hins vegar er Faxaflóinn tekinn út úr. Það er eins og það sé hvergi til ungfiskur eða smáfiskur annars staðar en í Faxaflóa. Þetta er auðvitað alrangt, eins og ég mun koma að síðar. Hv. frsm. meiri hl. minntist nokkuð á þær umsagnir, sem hefðu borizt n., og sagði, að þær væru allar á eina lund. Þetta er líka rangt hjá hv. þm. Á fundi n., þegar málið var til umr., lágu fyrir þrjár umsagnir hjá okkur, og ein þeirra var efnislega meðmælt því frv., sem ég flyt og er 13. mál á dagskránni í dag. Borgarstjórn Reykjavíkur mælir efnislega með því frv. Það er líka rangt hjá honum að halda því fram, að sú brtt., sem ég flyt við þetta frv., sé efnislega hin sama og kom fram í frv. mínu. Þetta er rangt líka, þessi till. gengur miklu skemur en frv. Þessi till. heimilar ráðh. að veita aðeins 8 bátum leyfi til þess að veiða neyzlufisk fyrir þéttbýlissvæðið við Faxaflóa, og það svæði, sem þeim er ætlað að veiða á, ef ráðh. vill heimila þetta, er miklu minna en lagt var til í frv. eða eins og var áður samkv. lögum um veiðar með botnvörpu og dragnót í Faxaflóa sem féllu úr gildi með l. frá því í apríl 1971. Þegar þessu frv., sem fjallar um, eins og frsm. meiri hl. gat réttilega um, stærsta hagsmunamál íslenzku þjóðarinnar, var dreift á Alþ. á síðustu dögum þingsins, var orðið áliðið dags. Það var mikill meiri hl. hv. þm., sem þá sá þetta frv. í fyrsta sinn. En það kemur fram í frv. og er tvíendurtekið í grg. þess, að n., sem samdi frv., hafi reynt að koma jafnt til móts við þarfir allra hagsmunahópa, hafandi jafnan í huga heildarhagsmuni landsmanna, einkum að vernda fiskstofna með nauðsynlegum friðunaraðgerðum. Svo mörg voru þau orð. Þennan dag, s.l. mánudag, sem þessu frv. var útbýtt, voru hér stöðugir þingfundir allan daginn og með sáralitlum hléum. Málið var tekið fyrir á kvöldfundi, þegar sárafáir þm. voru viðstaddir, en afbrigði höfðu fengizt um málið í atkvgr. fyrr um daginn. Það kom í ljós í framsöguræðu formanns landhelgisnefndar og máli sjútvrh., að báðir vildu þeir félagar, að frv. yrði að umr. lokinni vísað aftur til áður nefndrar 5 manna n., fiskveiðilaganefndar, en ekki til þeirrar n. þingsins, sjútvn., sem skilyrðislaust á um mál þetta að fjalla. Virtist mér þá strax sem hér ætti að taka upp nýja siði á Alþ., sem væru sambærilegir við það, að frv. ríkisstj. væri ekki vísað til fastanefnda þingsins, heldur til ríkisstj. aftur, sem þá væntanlega mundi mæla með samþykkt þeirra, nema einstökum ráðh. hefði ekki verið kynnt efni þeirra, áður en þau voru lögð fram, sem manni virðist á nokkrum málum, sem hafa verið til umr. hér undanfarið, að hafi verið. Það kom fram gagnrýni á þessi vinnubrögð, og formaður landhelgisnefndar féllst á það að síðustu, að málinu yrði vísað til sjútvn. Hafa hv. þm. heyrt, hvernig að því var unnið þar, og er sú lýsing hárrétt, sem kom fram hjá formanni n., þótt það verði hins vegar að teljast í hæsta máta undarlegt, eftir að hann hefur lýst vinnubrögðum að málinu á þann veg, sem hann gerði, að hann skuli samt mæla með samþykkt þess. Þegar frv. kom fram fullbúið frá þessari landhelgislaganefnd, þótti engum í n. nema mér ástæða til þess að leita umsagnar þeirra hagsmunaaðila, sem hlut eiga að máli. En þeir sögðu sem var, að eigin mati hefði verið hlustað á alla, sem hefðu hagsmuna að gæta, og þeir hefðu tekið inn í frv. bæði vit og réttlætiskennd, sem þeir teldu, að þar ætti að vera. Nú stenzt þetta ekki alveg, enda koma nú mótmælin unnvörpum frá ýmsum hagsmunaaðilum. Við höfum í dag fengið aths. frá Fiskifélagi Íslands. Alþingi Íslendinga sýnir ekki Hafrannsóknastofnuninni, okkar vísindamönnum, sem að þessum málum vinna, þá virðingu að senda þeim málið til umsagnar. Eftir því sem ég fæ bezt heyrt, er vitnað rangt í fulltrúa ákveðinna hagsmunahópa, sem hafa talað við n., og á ég þar við togaraskipstjóra og fulltrúa togaraútgerðarinnar, sem halda öðru fram en a.m.k. sumir nm. hafa haldið fram við mig. En þegar þess er gætt, að gildandi lög falla ekki úr gildi fyrr en 1. júlí n.k. og þm. allir eru á launum allt árið, hefði ég talið, eins og ég benti á í n., að það væri óhætt að hittast aftur eftir páska og ræða málið, eftir að hafa sent þeim aðilum það til umsagnar, sem þyrftu að fá að skoða það nánar. En þessi till. mín fékk engan hljómgrunn. Ég tel rangt að þessu farið og ég tek þar hjartanlega undir orð frsm. og formanns sjútvn., sem benti réttilega á það varðandi þetta mál og mörg önnur, sem koma nú fyrir augu þm. í fyrsta sinn, að það væri ekki frambærilegt að haga vinnubrögðum svona í þessum málum. Þetta telst ekki lengur til þingræðis, heldur til æðis, hjá hæstv. ráðh. Ég tók það fram við 1. umr. málsins, að ég teldi, að þau störf, sem fiskveiðilaganefnd hefði unnið, væru vandasöm, það verður að viðurkennast, og allir hljóta að viðurkenna það. Þau eru ekki aðeins vandmeðfarin vegna þeirrar þýðingar, sem málið sjálft hefur fyrir efnahag þjóðarinnar, heldur vegna þess, að þau hagsmunasjónarmið verða alltaf sterkust á metunum, sem ráða hjá einstökum byggðarlögum, einstaklingum og hópum, sem telja sínum hag bezt borgið með notkun ákveðinna veiðarfæra og nýtingu ákveðinna miða. Þar í blandast líka bæði venjur og hefðir, sem erfitt er að útskýra nema að undangenginni rannsókn, t.d. hvernig á því stendur, að sum veiðarfæri eru meira nýtt á einum veiðistað en öðrum. Ég hef heyrt suma telja, að skýringar á þessu væru einfaldar og þessu réði t.d. fólksfæð á einum stað, en ekki öðrum, gerð og stærð báta, samningar um kaup og kjör og vegalengd úr heimahöfn á fiskimið og kannske síðast, en ekki sízt sú staðreynd, að það eru mörg mið, sem eru gjöful á línu og færafisk, þó að þar fáist ekki bein úr sjó í önnur veiðarfæri, og svo er þetta að sjálfsögðu öfugt. Þetta kom reyndar fram hjá frsm. meiri hl. áðan. En þetta er líka tímabundið. En maður hefði getað ætlað, að þegar fiskveiðilaganefnd skilar frá sér jafnviðamiklum till. og hér er verið að ræða um, reyni hún að gera almenningi, að ég tali ekki um okkur alþm., grein fyrir forsendum sínum, bæði fyrir því, sem leyfa á, og þeim boðum og bönnum, sem koma fram í þessu frv. Þá þykir mér rétt að draga það fram líka, að að sjálfsögðu blandast inn í þetta mál yfirstandandi deila við okkar þýðingarmiklu viðskiptaþjóðir vegna útfærslu fiskveiðilögsögunnar. Ég verð að segja það, að ég dreg mjög í efa, að þessi lagasetning verði nokkurt hjálpræði í deilu okkar, nema síður sé. Ég geri ráð fyrir því, að við fáum nú harða gagarýni og andstöðu erlendra þjóða við útfærslu okkar, er þær sjá svart á hvítu ætlun okkar um að hagnýta einir það hafsvæði, sem nær út að 50 mílna mörkunum. Ég hefði álitið, að það hefði verið betra að bíða með slík lagaákvæði, þangað til samningaumleitanir ríkisstj. við Breta og Vestur-Þjóðverja hafa annaðhvort náð höfn eða verið endanlega afskrifaðar. Eitt af meginatriðum frv. er það, að togskipum, sérstaklega hinum stærri, sem eru flest frá örfáum byggðarlögum, en fjölmennum, er ætlað miklu minna athafnasvæði á grunnmiðum en áður og eru, ef þetta frv. verður samþ., sviptir mjög þýðingarmiklum miðum, sem þau hafa notað undanfarin ár. Forsendan fyrir þessari tillögugerð n. er sú, að athafnasvæði togskipa muni stóraukast ef og þegar tekst að friða það, eins og hv. formaður fiskveiðilaganefndar sagði við 1. umr, málsins. Nú liggur sú friðun ekki fyrir enn, og virðist mér þá, að um nokkurt bráðlæti sé að ræða, þegar við höfum í huga, eins og ég sagði, að forsendan, sem er gefin fyrir þessari þýðingarmiklu ákvörðun, er alls ekki fyrir hendi. Sýnist mér, að þessi ástæða, auk annarrar, sem ég hef bent á, bendi til þess, að það eigi að fresta þessu máli, því að ég tel mjög hæpið, að togaraútgerð okkar þoli svona náðarhögg til viðbótar við fyrra tap á mjög þýðingarmiklum miðum, eins og var við útfærsluna 1958 og er ómótmælanlegt. Þá þykir mér það líka merkilegt, að n. virðist hunza með öllu ábendingar allra hagsmunaaðila á því svæði, sem telur um helming íbúa þjóðarinnar og er jafnframt ein stærsta verstöð landsins. Eigendur og skipstjórar hinna stærri togskipa eru sniðgengnir, útgerðarmenn hinna smærri vélbáta í Reykjavík og Keflavík eru sniðgengnir og álit borgarstjórnar í Reykjavík er virt að vettugi. Ég hefði satt að segja látið þetta afskiptalaust, ef jafnt hefði verið látið ganga yfir alla. En með þessu frv. á að mismuna þegnunum stórlega, og eins og ég tók fram við 1. umr., virðist n. telja, að friðunarsjónarmiðin eigi að ríkja á miðum hinna smærri Reykjavíkurbáta, en hagsmunasjónarmiðið fyrir önnur byggðarlög. Þá þarf ekki að hugsa um friðunarsjónarmiðin. Það má benda á það, að þessi hv. n. virðist loka báðum augum, þegar á að drepa í dragnót og troll ýsuna, sem elst upp við Suðausturlandið og gengur vestur með landinu, eða þegar þessi sömu veiðarfæri drepa ungþorskinn, sem elst upp í kalda sjónum bæði norðanlands og austan. Þá kemur aftur að hinu sama, þá er allt í lagi með friðunarsjónarmiðin. Þá hef ég áður bent á það, og rétt er að draga það fram enn einu sinni, að n. virðist líta á bann við notkun þessara veiðafæra í Faxaflóa sem trúaratriði. Hún tekur meira mark á blaðaskrifum gamalla útgerðarmanna, sem aldrei gátu gert út nema með tapi og gátu aldrei rekið sín frystihús skammlaust nema með afla dragnóta- og togveiðibáta, - hún tekur meira mark á blaðaskrifum slíkra manna en okkar vísindamanna. Og það má segja sem svo, að það sé oft og tíðum þannig með þessa hv. n., að hún taki meira mark á þeim mönnum, sem hafa mest vit á fiski með því að horfa á hann á eigin matardiski, en ekki eftir að hafa fengizt við að veiða hann. Það má líka taka það fram, að þessum sömu mönnum væri gott að hafa í huga, að það voru einmitt togveiðarfærin, sem komu íslenzku þjóðinni fyrst og fremst af því, sem einu sinni var kallað af einum af okkar vísindamönnum á þessu sviði steinaldarstig veiðimennskunnar, og inn í það, sem við búum við í dag, sem er nútímaleg og vísindaleg notkun bæði nýrra tækja og búnaðar á skipunum og veiðarfæra. Það er auðvitað orðinn mikill munur á þessum veiðarfærum í dag og var fyrir nokkrum árum, að ég tali ekki um áratugum. Það vita auðvitað allir, og það situr sízt á mér að viðurkenna ekki þá staðreynd, sem hlýtur að blasa við öllum, að Faxaflóinn er þýðingarmikil uppeldisstöð. En það er ekki þar með sagt, að Faxaflóinn sé eldisstöð fyrir allt landið. Í því kemur fram mikill misskilningur, enda eru, eins og ég hef margoft tekið fram, bæði hrygningarsvæði og uppeldisstöðvar okkar nytjafiska í kringum allt land, þótt í misjöfnum mæli sé. Það eru fyrst og fremst okkar vísindamenn, sem hafa viðurkennt það, að um áhrif sjálfra togveiðarfæranna á viðgang fiskstofnanna sé ekki mikið vitað. Þó er það vitað, sem ég vitnaði í fyrir ekki mörgum vikum hér á Alþ., að í Norðursjó og Eystrasalti, þar sem nær eingöngu eru notuð togveiðarfæri til veiða á ýmsum tegundum þorskfiska, hefur á undanförnum árum orðið vart við stærri árganga þorsks og ýsu en nokkru sinni fyrr og veiði á þessum fisktegundum þar hefur verið með afbrigðum góð. Líka er viðurkennt, að mikið magn af þorsk- og ýsuseiðum veiðist í þau smáriðnu síldartroll, sem eru einmitt svo mikið notuð á báðum þessum hafsvæðum. Ég vil endurtaka enn einu sinni, að bann við notkun á þessum veiðarfærum getur ekki á nokkurn hátt verið ráðandi um það, hver styrkleiki þessara stofna er, t.d. um klak þeirra eða uppvöxt. En það kemur auðvitað fram, að ef eitt stórvirkt veiðarfæri er bannað, hlýtur að veiðast meira í önnur veiðarfæri, eins og línu. En það er að sjálfsögðu vegna þess að sóknin með öðrum veiðafærinu minnkar eða hverfur alveg. Heildarsókn og heildarafli er auðvitað meginatriðíð, en ekki tegund veiðarfæra. Svo kemur að því stóra máli, sem er eilíft bitbein hjá okkur. Það er um það, hvaða veiðarfæri eigi að meta mest, hvað sé hagkvæmast. Ég held, að það fáist ekkert svar við þeirri spurningu með því að telja slík veiðarfæri aðeins hættuleg á Faxaflóa, en ekki annars staðar í kringum landið. Það held ég, að sé alrangt. Því hefur verið haldið nokkuð fram upp á síðkastið, að ýsustofninn við Faxaflóa hafi farið minnkandi á undanförnum árum, sérstaklega þegar bæði var leyft að veiða með trolli og dragnót. En öllum vísindamönnum ber saman um það, sem hafa rannsakað málið, að það hafi nú um langt árabil enginn sterkur ýsuárgangur komið fram. Það verður auðvitað alltaf að hafa í huga að reyna að fyrirbyggja, að það geti orðið um of mikla veiði að ræða, og það getur auðvitað verið á öll veiðarfæri. Og eins og ég hef margoft sagt, tel ég hættulegasta veiðarfærið skilyrðislaust vera netin á hrygningartíma og á hrygningarsvæðum. En þessari eiflífu spurningu um hagkvæmni veiðarfæranna verður að sjálfsögðu ekki svarað með því að mismuna mönnum eftir því, hvar þeir eru búsettir, heldur með því að skipta veiðisvæðunum eftir veiðarfærum, eða hafa ákveðin svæði fyrir ákveðin veiðarfæri. Þannig að ekki þurfi að koma til árekstra þar og hver aðili, sem að þessu þarf að vinna og vill vinna, geti nýtt það veiðarfæri, sem hann telur hagkvæmast. Auðvitað mætti fara út í einstakar gr. í frv. hv. frsm. meiri hl. tók af mér það ómak að minnast á ákvæði 1. gr., sem hann telur jafnvel að komi í veg fyrir það, að samningarnir við Belgi og Færeyinga séu í gildi, eftir að frv. hefur verið samþ. En það er eitt atriði, sem mig langar til að fara um nokkrum orðum við þessa umr. Ég skal, herra forseti, stytta mál mitt eins og ég get, því að ég veit, að það eru mörg fleiri mál, sem þurfa að koma fyrir og tími orðinn naumur. - Það eru stærðarmörk skipanna, sem koma fram í frv., og að sjálfsögðu eru þessi stærðarmörk fiskveiðilaganefndar algerlega út í bláinn. Það væri í sjálfu sér verðugt rannsóknarefni að kanna, hvort nm. hafi hallazt að þessum stærðarmörkum ekki aðeins vegna flota ákveðinna verstöðva, heldur kannske líka vegna ákveðinna skipa. Það væri full ástæða til þess að láta fara fram nokkra könnun á þessu atriði. Þá tel ég rétt að benda þessari hv. n. á, að það er hægt að mæla skip niður fyrir 350 brúttórúmlestir, þó að það sé, skv. eldri mælingu kannske 600–700 brúttórúmlestir. Og auk þess er stærðin á þeim sjálfum auðvitað ekkert mark um veiðimöguleika togveiðiskipa. Auðvitað hefur stærð nokkuð að segja og er þýðingarmikið atriði, það skal ég viðurkenna. En það eru kraftur vélarinnar og stærð veiðarfærisins, sem hafa kannske miklu meira að segja, ef bátur eða skip er það vel búið vélarafli, að það geti farið á góðum botni með stórt veiðarfæri yfir stærra svæði en hið stærra skip. Það má segja líka um 105 brúttórúmlesta markið, að það er líka algerlega út í hött. Það var mitt mat, þegar það var sett inn í l. á sínum tíma, að það mundi valda stórtjóni í þróun byggingar okkar fiskveiðiflota, og er enginn vafi, að svo er. Hefði þá verið betra að hlíta ráðum þeirra, sem betur þekktu til úr röðum sjómanna á þeim tíma, þegar verið var að ákveða þetta. Mér hefur þótt það nokkuð merkilegt, að skv. frv. er hægt að færa þessi einu og sönnu mörk, sem í frv. er lagt til að gildi fyrir togveiðar, til með ráðherrabréfi, ef t.d. hafís hamlar veiðum á leyfðu svæði. En þótt þetta sé leyft, hefur ráðh. enga heimild til þess að leyfa takmarkaða veiði með takmörkuðum fjölda skipa í takmarkaðan tíma á neyzlufiski hér fyrir höfuðborðarsvæðið. Það er alveg forboðið. Þá hef ég aths. að gera við 9. gr.; en samkv. henni á ráðh. að ákveða með reglugerð eitt og annað, eins og þar er upp talið, og þ.á.m. möskvastærð slíkra togveiðarfæra. Ég hefði talið, að þetta ætti að vera bundið lögum og það mundi kannske vekja verðuga eftirtekt erlendis. Ég held, að við Íslendingar höfum gengið hvað lengst í þessu efni og vakið eftirtekt, þ.á.m. þeirra vísindamanna, sem þessi mál rannsaka erlendis og fylgjast með. Þá er ráðh. heimilt skv. 10. gr. að leyfa dragnótaveiði á tilteknum svæðum, nema Faxaflóa, í tiltekinn tíma, og eru dragnótalögin frá 1971 felld úr gildi, um leið og þessi lög taka gildi. Með þessari ákvörðun, ef frv. verður samþ., eru áhrif frá sveitarstjórnunum þurrkuð út. Þær hafa ekki neitt um það að segja lengur, hvorki til meðmæla né mótmæla, hvort þessar veiðar eigi að leyfast. Hins vegar ber ráðh. að leita álits Hafrannsóknastofnunarinnar þar um. Þessi hv. n., fiskveiðilaganefndin, virðist í samræmi við hljóðan þessarar gr. hafa ofsatrú á viti og þekkingu hæstv. sjútvrh., bæði í veiði- og verndunarmálum okkar. Ég ætla ekki að draga í efa, að svo sé, og það er þess vegna, sem ég hef leyft mér að bera fram þessa brtt., sem hefur verið útbýtt og hefur verið lýst, á þskj. 684. Þar legg ég til, að við 2. gr., E-lið, Reykjanes- og Faxaflóasvæði, bætist, að þrátt fyrir ákvæði þessarar gr., sé ráðh. heimilt að veita 8 bátum, sem eru af takmarkaðri stærð, eða ekki stærri en 70 brúttórúmlestir, leyfi til þess að veiða neyzlufisk fyrir þéttbýlissvæðið við Fasaflóa um takmarkaðan tíma á hverju ári með þessum botnveiðarfærum og að þau megi veiða á þeim svæðum, sem var leyft að veiða á eftir eldri l., sem féllu niður við samþ. l. um bannið hér í Faxaflóa vorið 1971. Það er þá í hans hendi að meta þetta eins og annað, sem honum er falið að meta í sambandi við framkvæmd l., og hann mundi að sjálfsögðu leita til þeirra vísindamanna, sem um þetta mál eiga að tjá sinn hug. Herra forseti. Í ljósi þess, sem ég hef sagt hér, og þeirra raka, sem ég hef dregið fram, hefði ég talið, að það væri engin goðgá, þótt frv. væri frestað fram á haust, og það sent til umsagnar allra þeirra hagsmunaaðila, sem hlut eiga að máli og vilja gjarnan fá að tjá sig þar um. Gildandi lög falla ekki úr gildi fyrr en 1. júlí, og ef hæstv. ráðh. og aðrir teldu, - og ég er einn af þeim, - að það þyrfti að gera einhverja beturumbót á þeim l., má gera það á þessum tíma, sem eftir er af alþ., en taka málið fyrir aftur í haust, eftir að búið er að kanna það ítarlega, og samþ. það fyrir næstu áramót. Við þyrftum þá ekki annað en að framlengja l., sem falla úr gildi 1. júlí, til 31. des., því að það er ekkert, sem kallar á að samþ. þetta frv. nú. Auk þess er það þinginu til stórvansa að samþ. það í því formi, sem það er lagt fyrir hv. Alþ, að þessu sinni. Auk þess teldi ég ærna ástæðu til þess, að sjútvn. d. kæmi aftur saman til þess að skoða þær ábendingar, sem hafa komið fram frá Fiskifélagi Íslands. Ég endurtek þá skoðun mína, sem ég lét koma fram í n. á þeim eina stutta fundi, sem þar var haldinn til að ræða málið, að það mundi a.m.k. ekki saka, þótt þm. kæmu saman eftir páska til þess að ganga frá þessu máli, sem ég hef löngum sagt, að sé þýðingarmesta mál íslenzku þjóðarinnar.



Herra forseti. Ég gat því miður ekki verið við 1. umr. um þetta mál, þegar það var tekið fyrir hér á kvöldfundi. En 1. flm. frv. gerði þá grein fyrir málinu, og má vera, að það, sem ég kann að segja hér, sé að nokkru leyti endurtekning á því. Þótt við hefðum í sumum tilfellum nokkuð misjafnar skoðanir á málinu, er þetta frv. í stærstu dráttum sameiginleg niðurstaða allra flm., sem að frv. standa. Þegar fiskveiðilaganefnd tók til starfa á s.l. hausti, skildi ég það a.m.k. svo, og ég hygg, að allir nm. hafi tekið það svo, að við ættum að gera till. um frv. að l. um nýtingu fiskveiðifandhelgisvæðisins innan 50 mílnanna, eins og þá hafði verið ákveðið, að það skyldi vera, og gengið út frá því, að Íslendingar einir hefðu afnot af þessu hafsvæði í kringum landið út að 50 mílna mörkunum. Ef þannig er litið á málið, þá segir sig sjálft, að í fyrsta lagi geti maður ætlað, að útfærslan, eins og hún hefur verið ákveðin, hefði stuðlað að aflaaukningu hér við land, í öðru lagi hefðu fiskstofnarnir fengið tækifæri til þess að aukast og í þriðja lagi væri komið í veg fyrir þá ofveiði, sem ég held að allir séu sammála um, að eigi sér stað á hafsvæðinu í kringum landið. Þó tel ég, að ein tegund skipa hefði fengið mjög bætta aðstöðu umfram aðrar, ef litið er þannig á, að fiskveiðimörkin séu fyrir Íslendinga eina, en það er togarafloti Íslendinga. Hann er nú og hefur alla tíð verið í mjög harðri samkeppni við erlend veiðiskip, sem ekki hafa einasta skipt tugum, heldur oft og tíðum hundruðum, og hafa stundað veiðar hér við land allt árið og þá að sjálfsögðu hverju sinni á þeim stöðum, þar sem fisks var helzt að vænta. Ég tel því ekki óeðlilegt, þótt með þetta fyrir augum hafi nokkuð verið gert að því að skerða aðstöðu togaranna á grunnmiðum, þar sem bátaflotanum er fyrst og fremst ætlað að veiða og ætlazt til, að hann byggi afkomu sína á þeim veiðum. Enda viðurkenni ég, að með þessu frv. er það nokkuð gert með hliðsjón af því, að aðstaða togaranna í framtíðinni verði mun sterkari en hún hefur verið áður, þar sem þeir einir eiga að nýta hafsvæðið á djúpmiðum allt út að 50 mílna mörkunum. Þá vakti það fyrir nm. öllum og kom greinilega fram á fundi n., að það væri nauðsynlegt að gera allar reglur um botnvörpuveiðar einfaldari en þær hafa áður verið. Það geta að sjálfsögðu verið um það skiptar skoðanir, hvort þetta hafi tekizt eða hvort nægilega langt sé gengið í þeim efnum. En ég tel þó, að mjög mikil lagfæring til hins betra hafi átt sér stað með því frv., sem hér liggur fyrir, miðað við það, sem við áður þekktum, og miðað við þær reglur, sem áður hefur verið starfað eftir. Flest þeirra hólfa, sem voru sett inn fyrir 12 mílna mörkin á sínum tíma með l. frá 1969, hafa verið numin úr gildi að segja má að öllu leyti nema einu, þar sem um tímabundið hólf er að ræða á Breiðafirði. Þær reglur, sem nú eru, þar sem farið er inn fyrir 12 mílurnar, gilda yfirleitt alls staðar við landið allt árið, og er þetta að mínum dómi mjög til hægðarauka fyrir alla aðila og sérstaklega þá, sem eiga að halda uppi lögum og reglum í sambandi við fiskveiðarnar. Þetta gerir alla framkvæmd l. að mínum dómi mun einfaldari og var vissulega þörf á því, því að eins og samkomulagið var, sem náðist um lögin, þegar þau voru samþ. vorið 1969, voru þau að mörgu leyti mjög flókin, og í mörgum tilfellum var sú skerðing og takmarkanir og svæðaskipting, sem þá var lögleidd, gerð vegna samkomulags, til þess að málið fengist afgreitt hér í þinginu. Friðunarsjónarmiðið var mjög ítarlega rætt bæði á fundum n. og þó sérstaklega á fundum hennar úti um land. Ég tel að nm. hafi allir verið sammála um það, að íslendingar yrðu að gera allróttækar friðunarráðstafanir. En það, sem kom í veg fyrir, að gerðar væru till. um bein lagaákvæði, hvar skyldi friða ungfisk og hrygningarsvæði, er sú afstaða fiskifræðinga, að þeir telja þetta mjög erfitt í framkvæmd. Þeir telja, að ungfiskur á miðunum fyrir Vestur-, Norður-, Austur- og Suð-austurlandi færi sig til eftir aðstæðum í hafinu og það sé þess vegna mjög erfitt að lögbinda viss svæði. Sömu skoðun hafa þeir í sambandi við hrygningarsvæðin. Ég hef alltaf verið mjög vantrúaður á og er enn, að þessi afstaða fiskifræðinga fái staðizt. Ég tel, að sjómenn, sem veiðar stunda hér við land og hafa margir stundað veiðar bæði á grunnmiðum og dýpri miðum í áratugi, hafi allt aðra reynslu í þessu efni og allt aðra sögu að segja. Fyrr í vetur gerðum við hv. 10. þm. Reykv. tilraun til þess að fá breytt þeirri reglugerð, sem gefin var út 14. júlí s.l. um friðunarsvæði fyrir Norðausturlandi og hrygningarsvæði út af Selvogsbanka. Brtt. okkar í því samhandi var sú, að reglugerð frá 14. júlí 1972 um friðun við Norðausturland, sem aðeins gerir ráð fyrir friðun í 2 mán. á ári, 1. apríl til 1. júní, yrði breytt á þá leið, að það svæði yrði alfriðað fyrir botnvörpu, flotvörpu og dragnót í þrjú ár til reynslu. Þá gerðum við einnig till. um, breytingar á reglugerðinni, þar sem segir, að hrygningarsvæðið á Selvogsbanka skuli lokað frá 20. marz til 20. apríl aðeins fyrir botnvörpu og dragnótaveiðum, þannig að það yrði alfriðað og þá í nokkuð lengri tíma en reglugerðin gerir ráð fyrir. Ég harma það, að hv. Alþ. tók ekki undir þessar till. okkar og þær náðu ekki fram að ganga í þessari hv. d. En varðandi hrygningarsvæðið fyrir Suðvesturlandi eða á Selvogsbanka gat hæstv. sjútvrh. um það í yfirlýsingu, að hann mundi taka til athugunar, ef um það næðist samkomulag í hinum stærri verstöðvum á Suðvesturlandi, Reykjavík og Vestmannaeyjum, að alfriða þetta svæði. Ég tel það mjög vel farið, að hæstv. ráðh., eftir því sem ég helzt veit, breytti reglugerðinni þannig, að þetta svæði er þá alfriðað fyrir öllum veiðum, bæði netaveiðum og öðrum veiðum, í þennan tiltekna tíma, sem ég a.m.k. tel of stuttan. Í 5. gr. frv. þess, sem hér liggur fyrir, er að finna mjög víðtæka heimild fyrir ráðh. til að beita friðunaraðgerðum, ef ráðherra og Hafrannsóknastofun telur þörf á slíku. Getur það gilt bæði um veiðar á smáfiski og um hrygningarsvæði. Ég tel, að hæstv. núv. sjútvrh. hafi nokkuð breytt um skoðun, því að ég taldi mig þekkja skoðanir hans áður, þegar við vorum að vinna að undirbúningi lagafrv., sem samþ. var 1969, og þó að hann hafi að mínum dómi verið þá miklu ákveðnari um, að það væri nauðsynlegt að friða tiltekin svæði og þá í lengri tíma en reglugerð hans frá 14. júlí segir til um, þá féllst ég þó á það með tilliti til þeirrar afstöðu, sem fiskifræðingar hafa, að láta nægja ákvæði 5. gr. En þau ákvæði getur ráðh. vissulega notað mjög vel, ef hann er á þeirri skoðun, að nauðsyn sé á friðun. Því lét ég mér nægja þau ákvæði, sem þar eru, í stað þess að flytja sérstaka till. um ákveðin friðunarsvæði, sem yrðu lögbundin. Ég geri mér því miður litlar vonir um, að núv. hæstv. ráðh. breyti um skoðun enn á ný og gerist róttækur í friðunarmálum. En ég treysti því, að þeir ráðh., sem við taka af núv. hæstv. sjútvrh. og fara með málefni sjávarútvegsins, hafi annan skilning á þessum málum og setji mun róttækari reglur um friðun bæði á ungfiski og hrygningarsvæðum en nú eru í gildi og núv. hæstv. ráðh. hefur staðið að og undirritað með reglugerð frá 14. júlí s.l. Þá vil ég víkja nokkrum orðum að hinum ýmsu veiðisvæðum, sem tilgreind eru í frv.

Ég vil spyrja ræðumann, hvort hann eigi mikið eftir af ræðu sinni. Ég hafði gefið fyrirheit um að gera fundarhlé um fjögurleytið

. Ég á, að ég held, allmikið eftir. -[Frh.]



Herra forseti. Í framsögu minni fyrir áliti meiri hl. fjh.- og viðskn. við 2. umr. málsins gat ég þess, að n. mundi taka til skoðunar tvö atriði milli umræðna. Það hefur n. gert og raunar öllu betur þó. N. flytur sameiginlega brtt. á fjölrituðu þskj., nr. 691. Ég skal með örfáum orðum gera grein fyrir þessum brtt. Um 1. liðinn er það að segja, að við enn nánari athugun þótti rétt að breyta orðalagi 1. gr. frv., eins og það nú liggur fyrir eftir 2. umr., en það lýtur að 5. málsgr. 14. gr. l. frá 1971. Að samþykktri þessari breytingu, sem hér er lagt til að gerð verði, yrði nýnefnd málsgr. þannig: „Auk frádráttar samkvæmt 1. - 4. málsgr. þessarar gr. skal frá beinum tekjum sjómanna að fiskveiðum á íslenzkum fiskiskipum draga 8% teknanna, áður en skattur er á þær lagður“. Og áfram og í því liggur breytingin núna, að við þetta bætist: „Þessi ákvæði eiga einnig við hlutaráðna landmenn“. Ég vænti, að þetta skýri sig sjálft, en vísa annars til ummæla minna um þetta efni við 2. umr. málsins í gær. Þá er það 2. liðurinn í brtt. n. Við 2. umr. gerði ég grein fyrir efni þess frv. um breyt á l. um tekjuskatt og eignarskatt, sem hv. 1. þm. Sunnl., Ingólfur Jónsson, og fleiri fluttu fyrr á þingi og var til meðferðar hjá fjh.- og viðskn. samhliða þessu máli. Með 2. brtt. fjh. og viðskn. er gengið inn á sjónarmið flm., þótt það sé í örlítið öðru formi. Ég tel, að þetta þurfi ekki frekari skýringa við umfram það, sem ég greindi frá í gær, og læt útrætt um það. Þá er það 3. brtt. Með henni er lagt til að hækka nokkuð sérstakan frádrátt hinna tekjulæri í hópi aldraðra. Í 4. brtt. er kveðið á um það, að skattvísitalan nái til þessa sérstaka frádráttar á sama hátt og annarra fjárhæða, sem nefndar eru í 53. gr. l. Að þessum breytingum samþ. virðist við fljótlegan útreikning, sem að vísu er með fyrirvara, en var þó gerður fyrir n. á skattstofunni, að hjón eldri en 67 ára verði tekjuskattslaus við liðlega 390 þús. kr. tekjumark og einstaklingur verði tekjuskattslaus að tæplega 270 þús. kr. tekjumarki. Þessi fremur snöggsoðna athugun bendir til, að aldraðir greiði við álagningu í ár engan tekjuskatt af tekjum, sem jafngilda ellilífeyri hjá almannatryggingum, eins og hann er í grunn, og persónufrádrætti, eins og hann verður samkvæmt skattvísitölunni, og þó raunar liðlega það. Ég held ég fjölyrði ekki frekar um þessar till. n. Hún stendur öll að þeim, eins og þskj. ber með sér. Ég hef áður lýst afstöðu meiri hl. fjh.- og viðskn. til brtt. frá Guðlaugi Gíslasyni o.fl., sem meiri hl. leggur til að verði felld. Þá vil ég geta þess, að fjh.- og viðskn. hefur athugað brtt. hæstv. sjútvrh. á þskj. 670. Tilefni þeirrar till. er, að það hefur eitthvað tíðkazt nú í seinni tíð í sumum verstöðvum a.m.k., að afskrá skipshafnir, ef skip stöðvast í höfn, þótt ekki sé nema um skemmri tíma og þótt það sé í miðju úthaldi. Af þessu hefur það leitt, að sjómannafrádráttur samkv. 1. og 3. málsgr. 14. gr. tekjuskattslaganna frá 1971 skerðist. Till. er flutt til þess að koma í veg fyrir þá skerðingu, og getur fjh.- og viðskn. eftir atvikum mælt með till. Annars er það skoðun mín, og ég held mér sé óhætt að segja fleiri nm., að sá háttur á lögskráningu, sem hér um ræðir, sé í sjálfu sér óeðlilegur og taka þurfi það mál til sérstakrar athugunar.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu formanns fjh.- og viðskn., þessarar d., flytur n. sameiginlega brtt. á þskj. 691. Er hér um að ræða nokkrar hagsbætur til handa öldruðum og öryrkjum frá því, sem ákvæði brbl. gerðu ráð fyrir. Hér er um að ræða hækkun á hinum sérstaka frádrætti, sem þar er ákvarðaður, og auk þess er lagt til, að skattvísitalan verði látin ná til þessara upphæða eins og þeirra, sem skattalögin gera ráð fyrir. Við 2. umr. þessa máls freistuðum við Sjálfstæðismenn þess að ná nokkru meiri hagsbótum til handa öldruðum og öryrkjum með því að leggja til, að ellilífeyrir og örorkubætur samkv. almannatryggingalögunum frá 1971 yrðu skattfrjálsar, en það náði ekki fram að ganga. Ég lýsti því þá yfir, að við fulltrúar Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. mundum freista þess að ná samstöðu í n. um hækkun á þeim frádráttarliðum, sem brbl. gera ráð fyrir, auk þess sem við mundum freista þess að fá lögfest, að þessar upphæðir skyldu háðar þeirri skattvísitölu, sem ákveðin er hverju sinni. N. flytur brtt. þar að lútandi, og teljum við, að með því hafi náðst þó nokkur árangur, en við töldum, að gera þyrfti betur í sambandi við þessi brbl. Varðandi brtt. Guðlaugs Gíslasonar o. fl. mælum við fulltrúar Sjálfstfl., ég og hv. 2. þm. Vestf., með henni, svo og með þeirri brtt., sem hæstv. sjútvrh. flutti við 2. umr. og var dregin til baka til 3. umr.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Till. sú, sem ég hef flutt á þskj. 670, miðar að því að tryggja, að sjómenn hafi þau skattfríðindi, sem þeim voru ætluð með l., þótt um vissa breytingu sé að ræða við framkvæmd á greiðslu slysatryggingariðgjalda sjómanna, eins og nú hefur orðið. Í 1. málsgr. 14. gr. l. er ákveðið, að frádrátturinn sé 800 kr. á mánuði og miðast við þann vikufjölda, sem þeir eru háðir greiðslu slysatryggingariðgjalda sem sjómenn. Þetta hefur verið túlkað þannig í framkvæmd, að telja skuli saman þær slysatryggingarvikur sjómanna, sem greitt er iðgjald af til trygginganna, þ.e.a.s. eftir hæsta iðgjaldaskala. En nú hefur framkvæmdin orðið þannig víða við útgerð, að sjómenn eru afskráðir, þegar skipið kemur að landi, og eru ekki taldir formlega sem sjómenn, þó að þeir séu ráðnir hjá útgerðinni, í nokkra daga jafnvel í hverjum mánuði, og þá er annað slysatryggingargjald greitt af þeim þann tíma. Af þessum ástæðum verður það svo, þegar þessi háttur er hafður á um framkvæmdina, að viðmiðunartíminn verður miklu styttri en áður var og sjómennirnir ná ekki þeim tilskilda tíma, sem gert er ráð fyrir í l., til þess að njóta þeirra skattfríðinda, sem hér er um að ræða. Till. mín miðar að því að tryggja, að sjómennirnir tapi ekki þessum rétti frá því, sem áður var. Breytt er aðeins um orðalag, þannig að nú er sagt, að það skuli miða við greiðslu slysatryggingariðgjalda hjá útgerðinni, enda séu mennirnir ráðnir sem sjómenn til útgerðarinnar. Ég hef borið þetta orðalag undir ríkisskattstjóra, og hann telur, að það eigi að vera nægilega skýrt til þess að tryggja, að allan þann tíma, sem þessir sjómenn eru ráðnir hjá útgerðinni sem slíkir, eigi að leggja til grundvallar, þegar út frá því er gengið, hvort þeir eigi að njóta þess skattfrelsis, sem greinin annars gerir ráð fyrir. Ég fagna því, að það er tekið undir þessa till. af öllum, og vænti ég þá, að þessi leiðrétting á framkvæmd l. nái fram að ganga.