Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 87/2004, um olíugjald og kílómetragjald, lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., lögum nr. 39/1988, um bifreiðagjald, og lögum nr. 96/1995, um gjald af áfengi og tóbaki, með síðari breytingum. Með frumvarpi þessu eru lagðar til hækkanir á tilgreindum gjöldum á ökutæki, eldsneyti, áfengi og tóbak. Um er að ræða 15% hækkun á áfengisgjaldi og tóbaksgjaldi, 10% hækkun á bifreiðagjaldi, 10 króna hækkun á almennu bensíngjaldi og 5 króna hækkun á olíugjaldi. Á móti þessu vegur 20% lækkun á kílómetragjaldi auk þess sem endurgreiðsluhlutfall olíugjalds vegna rekstrar almenningsvagna í áætlunarferðum er hækkað úr 80% í 85%. Nýleg endurskoðun á fyrri spám um þróun ríkisfjármála fyrir árin 2009 til 2013 hefur leitt í ljós að sé ekki gripið til viðeigandi ráðstafana þegar á þessu ári verður halli ríkissjóðs á árinu 2009 umtalsvert meiri en áætlað var og meiri en viðunandi getur talist. Því er talið nauðsynlegt að grípa fyrr en ella til tekjuöflunaraðgerða og sparnaðaraðgerða samhliða því að dregið verði frekar úr útgjöldum ríkissjóðs í framhaldinu. Í ljósi þess er frumvarp þetta lagt fram sem liður í nauðsynlegum aðhaldsaðgerðum stjórnvalda í ríkisfjármálum og í samræmi við samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Með frumvarpinu er lögð til minni hækkun á olíugjaldi en bensíngjaldi til að gera rekstrarumhverfi dísilbifreiða hagstæðara í samanburði við bensínbifreiðar, en dísilbifreiðar eru almennt álitnar umhverfisvænni valkostur en bensínbifreiðar. Þar sem útsöluverð á dísilolíu hefur verið nokkru hærra en útsöluverð á bensíni undanfarin ár hefur ekki orðið sú fjölgun dísilfólksbifreiða sem vonast var til og ætlunin var að stuðla að með upptöku olíugjalds í stað þungaskatts árið 2005. Þá var lagt upp með að það yrði verðmunur á bensíni og olíu því síðartalda í hag, enda bæði um að ræða umhverfisvænni orkugjafa og sparneytnari bílvélar sem nýta orkuna betur þannig að almennt hefur verið talið að það væri hagstætt að stuðla að slíkri þróun. En alþjóðleg verðþróun á þessum vörum hefur hins vegar leitt til þess að innkaupsverð á olíum hefur hækkað meira og eftirspurn í heiminum eftir dísilolíu hefur orðið meiri en reiknað var með og það verð því hækkað umfram verðhækkanir á bensíni. Eins og segir í frumvarpinu er lögð til lækkun á kílómetragjaldi á móti hækkun á olíugjaldi. Með því er reynt að koma til móts við og tryggja að þessar breytingar hafi ekki áhrif á flutningskostnað með sama hætti og ella yrði og þeim árangri náð með lækkun kílómetragjalds sem þýðir auðvitað nokkurt tekjutap á móti eða upp á um 490 millj. kr. á ársgrundvelli, sú 20% lækkun kílómetragjalds af stórum bifreiðum sem þar er ákveðin. Enn fremur er lögð til þessi hækkun á endurgreiðsluhlutfalli olíugjalds vegna rekstrar almenningsvagna í áætlunarferðum en ástæða þess er að viðkomandi rekstraraðilar njóta ekki þeirrar lækkunar á kílómetragjaldi sem kveðið er á um í frumvarpinu þar sem kílómetragjald leggst ekki á ökutæki sem er í fólksflutningum. Til að tryggja að almenningssamgöngur verði ekki fyrir íþyngingu af þessum breytingum er því þessi leið farin. Ég held að óhætt sé að fullyrða að í báðum tilvikum er komið vel til móts við viðkomandi aðila þannig að ef eitthvað er muni menn njóta heldur góðs af en hitt þrátt fyrir hækkun olíugjaldsins. Með því að hækka olíugjaldið minna en bensínið er sem sagt verið að ná fram ýmsum umhverfismarkmiðum og stilla þessa hluti aftur af eins og upphaflega var lagt til þegar lagt var af stað með olíugjald í stað þungaskatts á árinu 2005. Viðbótartekjur ríkissjóðs af þessum gjaldskrárhækkunum eða því sem þetta frumvarp felur í sér eru áætlaðar um 4,4 milljarða á ársgrundvelli en áhrif þeirra á tekjur ríkissjóðs á þessu ári nema um 2,7 milljörðum kr. Áhrif þessara hækkana á vísitölu neysluverðs eru metin á 0,5%. Að lokum er rétt að geta þess að samhliða þessu eru til skoðunar breytingar á vörugjöldum af ökutækjum og er það gert á grundvelli skýrslu sem fyrir liggur frá starfshópi um heildarstefnumótun um skattlagningu ökutækja og eldsneytis með það fyrir augum að auka hlut vistvænna og sparneytinna fólksbifreiða. Það sem til skoðunar er sérstaklega er að lækka tolla og aðflutningsgjöld af sparneytnum bílum þannig að endurnýjun bílaflotans verði hagstæðari og beinist frekar í þann farveg að gera innkaup á sparneytnum bílum hagstæðari. Ég legg áherslu á það, virðulegur forseti, að hér er eingöngu um fyrsta hluta áformaðra aðgerða á þessu sviði að ræða. Næsti skammtur er væntanlegur innan skamms en náttúra þessara breytinga er slík að nauðsynlegt er að gera þær hratt eins og ég veit að allir hv. þingmenn hafa skilning á og þess vegna eru þær settar saman í eitt frumvarp. Innan ekki langs tíma er væntanlegur viðameiri bandormur um ráðstafanir í ríkisfjármálum þar sem meira verður horft til samdráttar- og sparnaðaraðgerða og tekjuöflun, að því marki sem hún verður þar á ferðinni, verður þá vonandi þess eðlis að hún hefur óveruleg eða engin verðlagsáhrif. Það er engin dulur dregin á að það er neikvæður þáttur samhliða þessu máli, þ.e. þau verðlagsáhrif sem þarna eru á ferðinni. En það verður ekki bæði sleppt og haldið og veruleikinn er því miður sá að valið stendur ekki milli einhverra góðra leiða sem hafa engin óþægindi í för með sér heldur eingöngu um ráðstafanir og aðgerðir sem allar eru erfiðar og allar fela í sér í einhverjum mæli íþyngjandi eða erfiða hluti hvort heldur sem er á sviði tekjuöflunar eða sparnaðar og niðurskurðar. Í þriðja og síðasta lagi mun svo væntanlega koma fram í síðari hluta júlímánaðar skýrsla um áætlun í efnahagsmálum og ríkisfjármálum fyrir árin 2009–2013 með útfærðum leiðum um það hvernig í þær aðgerðir verður ráðist, hver aðlögunarþörf í ríkisfjármálum er, hvernig því er stillt upp á einstök ár og hvernig ætlunin er að ná þeim hlutum fram þannig að markmiðunum um jöfnuð í rekstri ríkissjóðs á árinu 2013 náist. Það verður erfitt og það þarf mikið til og einkum og sér í lagi þarf að stíga gríðarlega stór skref í þeim efnum á næsta og jafnvel þar næsta ári. Virðulegi forseti. Ég vona að samkvæmt hefðum sem hér ríkja fáist skjót og vönduð afgreiðsla á þessu máli eins og eðli málsins samkvæmt þarf að verða. Ef ég man rétt tók það 80 mínútur í desember sl. að gera nánast algerlega sambærilegt frumvarp að lögum, frá því að fyrir því var mælt 12. desember og þangað til það var orðið að lögum innan við einni og hálfri klukkustund síðar. Ég vil ekki endilega segja að svo hratt þurfi að vinna hlutina í kvöld en ég held að allir skilji að það er mikilvægt að þetta nái fram að ganga og verði að lögum á þessu kvöldi. Undirbúningur er allur á fullri ferð við að framkvæma breytingarnar þannig að allt geti gengið snurðulaust fyrir sig í fyrramálið. Ég legg svo til, virðulegi forseti, að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Ég hefði viljað heyra hæstv. fjármálaráðherra útskýra betur hvaða áhrif hann gerir ráð fyrir að þessar verðhækkanir hafi á vísitöluna sem mikið af lánum almennings eru reiknuð út frá og hvaða áhrif þetta muni þá hafa á lánin. Við höfum mikið rætt það hér á síðustu vikum og mánuðum hversu mikill vandi hækkanir á fasteignalánum og öðrum lánum almennings er þó að reyndar sé hæstv. félagsmálaráðherra, sem ekki er hér staddur, ekki sammála því, telur þetta ekki áhyggjuefni. Ég held hins vegar að flestir séu þeirrar skoðunar að það sé mikið áhyggjuefni hversu mikið þessi lán hafa hækkað svo að við hljótum að setja aðgerðir sem þessar í samhengi við það. Þar af leiðandi spyr ég ráðherrann hvort lagt hafi verið mat á þessi áhrif. Ég vil raunar ítreka það sem rætt hefur verið í þinginu áður að ekki er búið að sýna fram á það af hálfu þessarar ríkisstjórnar hvernig hún ætlar að fara að því að skapa verðmæti með skattahækkunum. Sér ríkisstjórnin fyrir sér að þeir 4,4 milljarðar sem hún áætlar að fá í tekjur af þessu feli í sér einhverja raunverulega verðmætasköpun?

Frú forseti. Vísitöluáhrifin eru útlistuð í töflu á bls. 4 í greinargerð með frumvarpinu eftir þeim þáttum sem frumvarpið felur í sér, bensíngjald, olíugjald, kílómetragjald, bifreiðagjald, áfengisgjald og tóbaksgjald, og þar eru útreiknuð áætluð vísitöluáhrif hverrar aðgerðar um sig sem í frumvarpinu felast. Ég tók það skýrt fram að að sjálfsögðu væri það neikvætt samhliða þessu máli að það hefur þessi verðlagsáhrif. Það er miður en ekki verður bæði sleppt og haldið og flestar aðgerðir sem lúta að neyslusköttum og öðru slíku hafa að sjálfsögðu verðlagsáhrif. Það verður ekki undan því vikist. Hér er reynt að velja vöruflokka sem eru þó ekki eins lífsnauðsynlegir í daglegri neyslu fólks eins og ýmislegt annað, auk þess er hér um að ræða hluti sem unnt er að breyta innan árs. Það bindur auðvitað nokkuð hendur stjórnvalda að ráðast í viðamiklar aðgerðir í ríkisfjármálum á miðju fjárlaga- og skattaári eins og allir skilja sem glímt hafa við þá hluti. Ég vil líka leggja áherslu á það að þrátt fyrir þessar hækkanir og þrátt fyrir hækkanir á þessum gjöldum í desember vantar enn mikið upp á að þau hafi fylgt verðlagsþróun frá því að t.d. olíugjald var ákveðið árið 2005 og frá því að áfengisgjöldum og tóbaksgjöldum var síðast breytt áður en til breytinganna kom í tíð fyrri ríkisstjórnar í desember. Það má almennt reikna með að það vanti um 38–40% þangað til í desember að þróun þessara gjalda hafi fylgt verðlagi. Eftir á að hyggja var það mjög miður að menn skyldu ekki láta þessi gjöld nokkurn veginn fylgja verðlagsþróun, þá hefðum við haft meiri tekjur og búið við betri afkomu á þeim tíma og síður þurft að grípa til hækkana á þeim nú.

Frú forseti. Við gerum okkur öll grein fyrir mikilvægi þess að skapa tekjur fyrir ríkið. En í ljósi þess að hæstv. fjármálaráðherra gengst þó við því að ekki sé gott að þurfa að fara út í þessar hækkanir vegna þeirra áhrifa sem þær hafa hefði verið æskilegt að ráðherrann hefði fært sterkari rök fyrir því hvers vegna hann gerir þetta með þessum hætti og hvernig þetta verði nýtt. Þar hefðu líklega gagnast þær upplýsingar sem ráðherrann kynnti fyrir þingflokkum stjórnarflokkanna í Þjóðminjasafninu en hefur ekki enn séð sér fært að setja Alþingi inn í. Það hefði líklega gefið okkur betri forsendur til að fara út í umræðu um þetta mál og svo þær skattahækkanir, þær mörgu skattahækkanir, sem ráðherrann sagði okkur að von væri á. Jafnframt hljótum við að velta því fyrir okkur hvort ekki hefði verið æskilegt, þegar útlit var fyrir, að mati ríkisstjórnarinnar, að ekki væri um annað að ræða en að ráðast í skattahækkanir sem þessar, að gera þá fyrst einhverjar breytingar á því hvernig vísitala verðlags hefur áhrif á lánin, þ.e. að ráðast að því mikla vandamáli sem þessi verðtenging er.

Frú forseti. Ég vil leggja áherslu á að hér er um að ræða 2,7 milljarða kr. áætlaða tekjuöflun á þessu ári upp í annars áætlaðan 20 milljarða viðbótarhalla á ríkissjóði. Hér er sem sagt lagt af stað. Þetta dregur ekki langt en að sjálfsögðu munar umtalsvert um þetta ef þessar tekjur skila sér og þær þýða þá að við erum að ná í áttina að því að eyða þessum halla og/eða niðurskurðarþörf verður minni sem þessu nemur. Þannig held ég að menn verði að glíma við þetta. Það er að sjálfsögðu ljóst að þetta eitt og sér er aðeins lítið brot af þeim aðgerðum sem þarf að ráðast í. Þetta hefur þann ágalla í för með sér, sem ég dreg enga dul á, að þetta hefur verðlagsáhrif en ég sagði líka að vonandi er það þannig að í næstu aðgerðum verði um óveruleg áhrif af því tagi að ræða því þá verður borið niður á öðrum stöðum, sem sagt meira í sparnaði, niðurskurði, frestun framkvæmda eftir atvikum hvað það verður og tekjuöflun sem ekki hefur þá í för með sér nema í óverulegum mæli verðlagsáhrif. Það er að sjálfsögðu auðvelt að reikna það út ef menn hafa handbærar tölur um heildarlánastabbann í verðtryggðum lánum hvaða áhrif þetta hefur. Þau eru að sjálfsögðu þó nokkur en dreifast náttúrlega yfir afborgunartíma langra verðtryggðra lána eins og kunnugt en að sjálfsögðu hækkar þetta höfuðstól þeirra eins og gengur þegar verðlag hækkar.

Virðulegi forseti. Með leyfi forseta langar mig aðeins til að lesa tvær setningar úr athugasemdum við þetta lagafrumvarp. Þar segir: „Nýleg endurskoðun á fyrri spám um þróun ríkisfjármála árin 2009 til 2013 hefur leitt í ljós að sé ekki gripið til viðeigandi ráðstafana þegar á þessu ári verður halli ríkissjóðs á árinu 2009 meiri en áætlað var og meiri en viðunandi getur talist.“ Þetta er sem sagt efnahagsaðgerðin sem verið er að grípa til, þ.e. að hækka skatta á þá vöruflokka sem hér voru upp taldir, fá með því tekjur upp á 2.700 millj. kr. en hækka um leið skuldir heimilanna um 8.000 millj. kr. Ég skal setja þetta aðeins betur í samhengi. Vaxtaójafnvægið sem nú ríkir í bönkunum kostar mánaðarlega á bilinu 8–10 milljarða. Hefði ekki verið nær að einbeita sér að því að leysa vandamálið með bankana? Þú hefðir getað, hæstv. fjármálaráðherra, lokað þessu gati ef þú hefðir gert þetta tveim mánuðum fyrr. Þá hefði ekki þurft að koma til skattahækkana, ekki neinna. Þetta eru skattahækkanir á fjölskyldurnar í landinu sem mega síst við því að missa tekjur núna. Þrátt fyrir að þetta sé kannski á vöruflokka sem sumum finnst óæskilegir þá eru neytendur að þessum vöruflokkum. Hæstv. fjármálaráðherra benti reyndar á að þetta væri hluti af þeirri neyslustýringu sem nú á að fara að eiga sér stað þar sem fólk velur ekki sjálft heldur eru það ráðuneytin sem velja hvað það er sem fólkið á að neyta. Gott og vel. Það er líka hægt að setja þetta í samhengi við vaxtapólitík Seðlabankans. Er þetta til að auðvelda það að vextir verði lækkaðir í landinu á næstunni þegar skapaður er verðbólguþrýstingur? Það er kannski það allra mikilvægasta að við þingmenn erum ekki í neinu sambandi við hvað raunverulega er að gerast. Okkur er sagt að hér sé allt á heljarþröm, hvort sem það er hæstv. forsætisráðherra eða hæstv. fjármálaráðherra, að við skulum búa okkur undir þá mestu óáran sem yfir þessa þjóð hefur riðið en samhengið vantar algerlega. Svo fáum við einhverja 2.700 milljarða skattahækkun á nokkra vöruflokka. Ég hef reyndar aðeins hugmynd um hvað er að gerast en ekkert hefur komið fram í þinginu um það í hvaða samhengi þetta er. Ég held að kominn sé tími til að stjórnarflokkarnir, ríkisstjórnin, sýni á spilin, hvert er vandamálið, hvernig á að leysa það, hvar á að hækka skattana. Nú vitum við að það er á brennivín og tóbak og bensín. Eru frekari skattahækkanir í bígerð? Hvar á að skera niður? Hvernig á að uppfylla þau skilyrði sem við höfum undirgengist við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn? Hvernig á að gera það? Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn spyr að því. Ég spyr líka að því. Ég á kannski meiri heimtingu á að vita það en Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn en það er annað mál. Ég legg til, hæstv. fjármálaráðherra, að þú segir okkur í nokkrum vel völdum orðum - partur af hvaða plani er þetta? Útskýrðu fyrir okkur líka hvernig þið hafið geð í ykkur til að afla 2.700 millj. kr. fyrir ríkissjóð en leggja í leiðinni 8.000 milljarða hækkun á heimilin í landinu og sennilega þrisvar sinnum það á atvinnulífið.

Forseti vill minna þingmenn á að nota rétt ávarpsorð í þingsal.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra. Þingheimur. Ég verð að lýsa óánægju minni með þau einkennilegu vinnubrögð sem viðgangast á þinginu. Ég skal setja þau ummæli aftast í ræðu mína úr því að hæstv. fjármálaráðherra þarf að fara í beina útsendingu en ég vil taka undir orð kollega míns, hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar. Hann var kominn með tölu á hækkanirnar sem lenda á heimilunum sem ég var ekki með. Ég sá það hér að það var hálft prósent sem þetta mundi hækka vísitölu neysluverðs. Á meðan vísitala neysluverðs er til grundvallar nánast öllum lánum sem til eru í hagkerfinu þá eru svona vinnubrögð við fjárlög algerlega óásættanleg. Með því að hækka skuldir heimilanna í landinu, eins og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson sagði áðan, um 8 milljarða kr., til að ná inn 2,5 milljörðum í tekjur fyrir ríkissjóð, er verið að reka hníf í bakið á fólki hér á landi. Það er ömurlegt að verða vitni að þessu. Þetta eru ömurlegar aðferðir. Það sem heimilin þurfa á að halda er að vísitala neysluverðs verði aftengd af lánum til að fólk geti náð að koma fjárhag sínum á réttan kjöl og tapi ekki öllu því sem það á. Hér er verið að fara í þveröfuga átt. Ég leyfi mér að spyrja hv. þingmenn Vinstri grænna hvort þetta hafi verið eitt af kosningaloforðunum, að fara svona með heimilin í landinu. Það er kallað til sumarþings vegna vandans í efnahagsmálum og hér er verið að ræða ferkantaðar marglyttur og rusl, eins og ég kalla það. Svo kom Evrópusambandsmálið að vísu inn í morgun sem er mál málanna á þessu þingi og verður mál málanna næstu ár. Það er ekki verið að ræða að neinu marki vanda heimilanna, það er ekki verið að ræða að neinu marki vanda efnahagslífsins. Inn í miðja umræðuna um Evrópusambandið, sem er merkilegasta og mikilvægasta mál ríkisstjórnarinnar, er komið með þennan rýting í bakið á heimilunum. Frú forseti. Ég veit ekki hvort þetta teljast eðlileg vinnubrögð á Alþingi en fyrir venjulegt fólk sem kemur inn af götunni og er nýbyrjað í vinnunni sinni - þetta mundi hvergi viðgangast þar sem heilindi væru höfð til hliðsjónar í vinnu af þessu tagi. Ég átta mig ekki á hvers vegna verið er að afgreiða þetta mál í dag og í kvöld. Farið var með þetta sem mannsmorð á einhverjum fundum í dag. Það mátti ekki upplýsa um hvað væri í gangi. Það er annað mál í gangi sem farið hefur verið með sem mannsmorð líka, það lýtur að breytingum á lögum vegna Kaupthings Edge sem var tekið inn í þingið á þeim forsendum að greiða þyrfti laun til starfsmanna SPRON á Íslandi. Ég er búinn að vera með óbragð í munninum í allan dag út af þessum vinnubrögðum. Ég átta mig vel á því að Alþingi nýtur trausts 13% þjóðarinnar. Ég er ekkert hissa á því. Svona á ekki að vinna á Alþingi. Það var fundur í morgun, sameiginlegur fundur efnahags- og skattanefndar og viðskiptanefndar, sem átti að vera trúnaðarmál. Það er verið að afgreiða mál á Alþingi Íslendinga sem trúnaðarmál. Auðvitað á að vera bannað að vera með mál á Alþingi Íslendinga sem eru trúnaðarmál nema í þeim algeru undantekningartilvikum sem varða öryggi ríkisins. Hvers konar Alþingi er það sem pukrast svona með löggjöf sína fyrir öðrum þingmönnum og fyrir almenningi í landinu? Hvers konar virðing er það fyrir lýðræðinu að fara svona með málin? Einn nefndarmanna á fundinum í morgun stóð upp og labbaði út af fundinum vegna þess að hann gaf sig ekki undir þetta pukur með þingmál. Ég óska honum til hamingju með það. Það væri óskandi að fleiri þingmenn hefðu kjark til að mótmæla svona vinnubrögðum. Ég mundi gera það ef ég stæði í þeim sporum. Frú forseti. Þetta eru ekki góð vinnubrögð fyrir utan það sem allir vita sem nenna að horfa á málið af einhverju viti, að fjárlagagati íslenska ríkisins verður ekki hægt að loka. Það er ekki hægt að loka því með skattahækkunum, það er ekki hægt að loka því með niðurskurði og það er ekki hægt að loka því með því að nota hvort tveggja. Skuldir íslenska ríkisins eru einfaldlega orðnar það miklar að þær eru ekki viðráðanlegar. Ég starfa sjálfur enn þá að vísu sem sérfræðingur í skuldastýringu ríkissjóða fyrir OECD. Ég tala við sérfræðinga í skuldastýringu ríkissjóða í hverri viku. Þegar ég segi þeim hvað er í gangi á Íslandi þá segja þeir mér að Íslendingar séu brjálaðir að ætla að reyna þetta. Þeir segja að skuldastaða Íslands sé slík að það sé einfaldlega sjálfsagt mál að óska eftir niðurfellingu skulda í miklum mæli. Það mundi engin nágrannaþjóða kippa sér upp við það ef beðið væri um það. Það hefur aldrei verið minnst á það í þessum þingsal. Það er kominn tími til að aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins verði afþökkuð. Það er kominn tími til að hætt verði að knésetja heimilin og almenning í landinu. Það er kominn tími til að Alþingi taki hausinn undan teppinu og ríkisstjórnin taki hausinn undan teppinu og fari að líta betur í kringum sig eftir öðrum lausnum. Við erum á algerlega vonlausri vegferð, því miður. Nú erum við að fara að borga meira af húsnæðislánunum okkar í næsta mánuði af því að verð á sígarettupakka hækkar. Verðbólgan eykst þegar allir eru að bíða eftir vaxtalækkun vegna þess að verðbólgan á að vera á niðurleið. Vextir munu ekki lækka. Hægri höndin veit ekki hvað sú vinstri gerir og það er slæmt fyrir þjóðina að þurfa að búa við hagstjórn sem er svona. Eins og ég segi, ég greiddi atkvæði gegn þessum afbrigðum áðan vegna þess að mér finnst að ekki eigi að fara með mál í gegnum þingið með þeim hætti sem verið er að gera hér. Ég mun greiða atkvæði gegn þessu máli. Ég mun fagna því á eftir, þegar það kemur fyrir efnahags- og skattanefnd, að fá upplýsingar frá formanni nefndarinnar um það hvað þetta mun nákvæmlega kosta fyrir heimilin. Ég mun fagna því að fá að færa það til bókar með hvaða hætti stjórnvöld eru hér að reka hníf í bakið á heimilunum. Það er vont að verða vitni að þessu og ég hafna þessum vinnubrögðum. Það er ekki langt síðan ég stóð hérna fyrir utan og kallaði: Vanhæf ríkisstjórn, í takt við þúsundir annarra. Ég held að ég verði því miður að halda áfram að endurtaka það, frú forseti. Vanhæf ríkisstjórn.

Virðulegur forseti. Mig undrar ekki þó að sumum líði ömurlega og aðrir kunni að vera með óbragð í munninum. Ég held að það sé engum blöðum um það að fletta að þannig mun okkur ýmsum líða á ýmsum stundum á næstu missirum því að það verkefni sem við okkur blasir er gríðarlegt. Það þarf að fást við fjárlagahalla sem nemur 170 milljörðum kr. eða hátt í 2 millj. kr. á hvert heimili í landinu. Því þarf að loka. Það vita það allir sem í þessum sal sitja að það mun þýða margar erfiðar ákvarðanir og það mun þýða að á tekjuhlið ríkissjóðs og gjaldahlið ríkissjóðs mun þurfa að fara yfir hvert einasta atriði og spara á öllum þeim stöðum sem hægt er spara á og auka tekjur þar sem því verður helst við komið án þess að það bitni, nema eins mildilega og mögulegt er, á þeim sem verst eru settir í landinu. Þetta er ein af þeim aðgerðum. Hér er um að ræða að mæta því sem bæst hefur við þetta gat. Núna á þessu vorþingi horfum við því miður á það að þær áætlanir sem lagt var af stað með inn í árið af Sjálfstæðisflokknum - sem talar nú af ólíkt meira ábyrgðarleysi  Það hefur auðvitað óæskileg verðlagsáhrif og því miður er það svo að allar þær skattbreytingar og gjaldabreytingar sem teknar verða ákvarðanir um á næstu missirum og árum leiða með einum eða öðrum hætti á endanum til verðlagsbreytinga. Sumar gera það vissulega hraðar en aðrar og í meira mæli en þær leiða allar til verðlagsbreytinga, þær leiða allar til breytinga á verðtryggingu. Ég held vissulega að full ástæða sé til að gagnrýna það samspil og að taka það til endurskoðunar enda hefur ríkisstjórnin falið Seðlabankanum að taka til skoðunar með hvaða hætti megi mest og best draga úr áhrifum verðtryggingar hér í samfélaginu. Við verðum að taka ákvarðanir sem hafa áhrif á þessu ári. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að hafa gert góða grein fyrir tillögum sínum og ég hef gert ráðstafanir til þess að hægt sé að kalla saman fund í efnahags- og skattanefnd þegar að lokinni þessari umræðu og hún geti fengið til sín gesti til þess að fjalla þar um málið. Það hefur verið venja hér í þinginu að afgreiða tillögur sem þessar með hraði eðli málsins samkvæmt vegna þeirra beinu áhrifa sem það hefur. Ég vil segja það um ræðu fulltrúa Sjálfstæðisflokksins í þessari umræðu að það er einhver allt annar stjórnmálaflokkur sem stóð í ræðustól en stjórnmálaflokkurinn sem ég sat með ríkisstjórn í desember. 

Frú forseti. Ég held að flestir ef ekki allir hérna inni hafi skilning á því að það þarf að afla tekna fyrir ríkissjóð og auglýst er hvað eftir annað eftir einhverri heildaráætlun í því samhengi þannig að hægt sé að taka afstöðu til heildarmyndarinnar. Ég hlýt enn að nota tækifærið til þess að auglýsa eftir þeirri heildaráætlun af þessu tilefni og að menn vinni hratt og vel í því samhengi. Kannski leyfist líka þingmönnum stjórnarandstöðunnar að sjá þær upplýsingar sem lagðar voru fyrir þingmenn stjórnarflokkanna á Þjóðminjasafninu í gærkvöldi. Þær eru augljóslega til og er sjálfsagt að við fáum að sjá þær líka. Ég vona að hv. þm. Helgi Hjörvar, formaður efnahags- og skattanefndar, hafi skilning á því að í þeirri stöðu sem íslenskt samfélag er í og í því séríslenska skuldafangelsi sem Íslendingar eru í með verðtryggð lán er ekki hægt - og ég tala fyrir mitt leyti - að samþykkja tillögu af þessu tagi. Hún veltir of miklum byrðum á heimilin. Það er alls ekki hægt að samþykkja þetta þegar enginn skilningur virðist vera sýndur á því að það þarf að takast á við hið séríslenska skuldafangelsi sem birtist í verðtryggingunni. Það þarf að takast á við þann forsendubrest sem varð á íslenskum lánamarkaði sem birtist í því að höfuðstóll lána hefur hækkað upp úr öllu valdi. Það þarf að sýna skilning á því að það eru þingmenn hér inni sem ekki geta stuðlað frekar að hækkun höfuðstóls í hinu séríslenska skuldafangelsi. Ég hlýt að spyrja hv. formann efnahags- og skattanefndar hvort hann hafi skilning á þessum sjónarmiðum og hvort hann ætli þá að reyna að stuðla að því að tekist verði á við þennan vanda, að tekist verði á við verðtrygginguna og hún jafnvel afnumin í skrefum. Að hugsanlega verði sett þak á hversu mikið vísitala neysluverðs getur haft áhrif á verðtryggðar skuldbindingar eða eitthvað í þeim dúr eða hvort hv. þingmaður ætlar á einhvern hátt að beita sér fyrir því að farið verði í 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir málefnalegt andsvar og hef fullan skilning á þeim sjónarmiðum sem hann lýsti og geri engar athugasemdir við það þó að einstaka þingmenn geti ekki stutt málið. Ég gerði einvörðungu athugasemdir við að stjórnmálaflokkur sem var í stjórn og flutti sams konar tillögu fyrir nokkrum mánuðum skuli leyfa sér að tala með þeim hætti sem hann hefur gert hér við umræðuna og kemur manni á óvart það ábyrgðarleysi í okkar erfiðu stöðu sem hann sýnir með því. Ég held að það sé sannarlega stórt og mikið verkefni sem hv. þingmaður vísar til sem er skuldavandi heimilanna og það er fáum blöðum um það að fletta að þar verða menn að leita frekari leiða til þess að koma til móts við þann vanda sem fólk er í. Þar, eins og í ríkisfjármálunum yfir höfuð, eru hendur okkar bundnar af því að við höfum úr takmörkuðu fé að spila, þar verðum við að taka eitt skref í einu. Búið er að grípa til margvíslegra ráðstafana til þess að mæta þeim vanda og ef það er svo, sem ég hygg að sé, að það dugi ekki nema að hluta - þó að það kunni að duga langt í því að mæta vandanum - munum við þurfa að skoða frekari úrræði í þeim efnum. Það er heldur engum blöðum um það að fletta og ég held að allir stjórnmálaflokkarnir hafi lýst því yfir að það er nauðsynlegt að ráðast í endurskoðun á verðtryggingunni, m.a. vegna óheppilegs samspils eins og þessa. Án þess að ég ætli mér að taka endanlega afstöðu til málsins hér við 1. umr. verð ég þó að segja að ég held að sú fjárhagsstaða sem við stöndum frammi fyrir á þessu ári, þ.e. að við séum ekki bara að eyða 170 þúsund milljónum um efni fram heldur 20 þúsund milljónum meira og erum nú komin fram á mitt ár, geri það einfaldlega að verkum að við verðum að horfast í augu við veruleikann eins og hann er. Það er enginn sem er tilbúinn til þess að hækka yfirdráttarheimildina 

Frú forseti. Ég hef mikinn skilning á því að ríkið þurfi að afla sér tekna við núverandi aðstæður. Ég vil hins vegar segja að ég hafði töluvert minni skilning á því hvað fyrri ríkisstjórn, minnihlutastjórnin, gerði lítið fram að kosningum. Það lágu fyrir fyrirætlanir um ákveðnar aðgerðir sem vörðuðu sparnað hjá ríkinu. Því var öllu frestað. Ég verð að segja að ég hafði mjög lítinn skilning á því að menn væru þar nánast að misnota aðstöðu sína í kosningabaráttunni. Þar sem ég hef skilning á því að ríkið þurfi að afla sér tekna hlýt ég náttúrlega að gera þá kröfu að ríkið og ríkisvaldið og þeir þingmenn sem sitja í ríkisstjórn sýni heimilunum og fyrirtækjunum í landinu skilning. Það verði að sýna þeim skilning á því að gengistryggð lán hafa tvöfaldast, að kaupmáttarskerðingin er nú þegar á ársgrundvelli um 11%, að vörukarfan samkvæmt neyslukönnun ASÍ hefur hækkað um 25% og verðtryggð lán hafa hækkað um 20%. Höfuðstóll verðtryggðra lána hefur hækkað um 20%. Það kom fram í lok viðræðnanna á milli stjórnarflokkanna að það skipti miklu máli að vinna samkvæmt þeirri reglu, í orðum forsætisráðherra, að skattbyrðin verði aukin hjá þeim sem megi við því frekar en þeim sem hafi litlar eða meðaltekjur. Ég hlýt því að gagnrýna að hér eru að koma fram hækkanir á sköttum sem munu líka hvíla þungt á þeim sem eru með litlar eða meðaltekjur án þess að fram komi nokkrar upplýsingar um það hvernig ríkisstjórnin ætlar að verja þessi áhrif af skattahækkunum á heimilin. Engar upplýsingar koma fram um það. Það kemur ekki fram í orðum hæstv. ráðherra hvernig ríkisstjórnin ætlar að auka skattbyrðina einmitt hjá þeim sem mega frekar við því en þeir sem hafa litlar eða meðaltekjur. Það kom ekkert fram um það í orðum hæstv. ráðherra. Hins vegar er það svo að við í stjórnarandstöðunni þurfum að lesa fréttir af því hvað ríkisstjórnin ætlar að gera í sambandi við þetta stóra gat, þennan 170 milljarða halla, í blöðunum. Við erum ekki boðuð á neina fundi í Þjóðmenningarhúsinu. Við erum ekki einu sinni boðuð á fundi hér innan þingsins til að fá upplýsingar um hvað ríkisstjórnin hyggst gera. Við erum bara látin mæta hérna með hálftíma fyrirvara til að ræða um skattahækkanir og auknar álögur á heimilin og fyrirtækin í landinu. Ég var hins vegar svo heppin, ef má orða það svo, að ég var að tala við fjölmiðlamann fyrir rúmum klukkutíma síðan sem sagði mér að þetta væri í bígerð. Hann sagði mér meira að segja nákvæmlega tímasetninguna, að það ætti að leggja þetta mál fyrir klukkan hálfsjö í kvöld. Ég kom náttúrlega af fjöllum, hafði ekki hugmynd um þetta. Ég hef líka lesið, eins og kannski fleiri þingmenn, í Fréttablaðinu að það var einmitt fyrst og fremst ætlunin að auka tekjurnar með hækkun vörugjalda, það var talað um sérstakan skatt af ökutækjum, eldsneyti, áfengi og tóbaki og einnig er til skoðunar að leggja á hátekjuskatt. Við megum væntanlega þakka fyrir að við skulum alla vega fá þessar upplýsingar í fjölmiðlum. Það var líka nefnt í fjölmiðlum að ríkisstjórnin ætlar að miða við að heildarskattheimtan verði ekki hærri en hlutfall af landsframleiðslu eins og hún var 2005. Við verðum því væntanlega að setjast niður og reikna út hvað verið er að tala um því að ekki virðist vera hægt að fá þessar upplýsingar í þinginu. Það kemur síðan fram þegar við lesum greinargerðina með frumvarpinu að talað er um 0,5% hækkun á vísitölu neysluverðs. Það kom heldur ekki fram í orðum hæstv. ráðherra heldur sagði hún að við hefðum getað lesið það í frumvarpstextanum sem við vorum akkúrat að fá í hendurnar.  Hagsmunasamtök heimilanna hafa lagt til að hámarkshækkun á vísitölu neysluverðs verði bundin við 4%. Ég tel að það sé mjög mikilvægt að ríkisstjórnin grípi til þeirra aðgerða að takmarka hækkun á vísitölu neysluverðs, sérstaklega í ljósi þess að ríkið er orðið meiri háttar hagsmunaaðili við að viðhalda verðbólgu í landinu. Ríkið er orðið stóreigandi að verðtryggðum eignum. Hækkun á vörugjöldum mun því leiða til 0,5% hækkunar á vísitölu neysluverðs eða, eins og kom hér fram, 8–9 þús. milljarða af lánum almennings í landinu. Hér erum við ekki að tala um lán fyrirtækja heldur lán almennings. Ég hef áður nefnt hér í ræðustóli að mér hefur fundist þingmenn Vinstri grænna vera nánast eins og umskiptingar í þinginu. Ég ætla að fá að nefna tvö dæmi, með leyfi forseta. Þann 17. nóvember 2008 lögðu þingmenn Vinstri grænna og nú sitja þrír þeirra í ríkisstjórn, hæstv. ráðherrar Ögmundur Jónasson, Jón Bjarnason og Katrín Jakobsdóttir, til að lögum um vexti og verðtryggingu yrði breytt á þann máta að verðtryggð lán samkvæmt 14. gr. laganna skyldu ekki bera hærri vexti en 2%. Það var talið að þetta væri mikið réttlætismál miðað við þær aðstæður sem voru í samfélaginu, óðaverðbólga og háir vextir, og bent var á að sá sem tekur verðtryggt lán er með öllu óvarinn á tímum verðbólgu, því hækki verðlagið þá hækki lánin. Annað dæmi um umskipti hv. þingmanna Vinstri grænna er frumvarp sem flutt var mánuði seinna, nákvæmlega mánuði seinna. Þar var lagt til að bæta við ákvæði til bráðabirgða svohljóðandi, með leyfi forseta: „Þrátt fyrir ákvæði 14. gr. laga þessara og ákvæði lánasamninga verðtryggðra fasteignaveðlána til íbúðakaupa um að lánin skuli verðtryggð á grundvelli vísitölu neysluverðs skal hækkun vísitölunnar til verðtryggingar 1. janúar 2009 – 31. desember 2009 að hámarki vera í samræmi við þær forsendur sem fjárlagafrumvarp fyrir árið 2009 byggðist á þegar það var lagt fram 1. október 2008, þ.e. 5,7%. Í framhaldi af gildistöku ákvæðis þessa skal ríkisstjórnin taka upp viðræður við þær lánastofnanir sem í hlut eiga um nánari útfærslu ákvæðisins, m.a. með hvaða hætti þeir aðilar sem ákvæðið tekur til mæti sameiginlega þeim áhrifum sem aðgerð þessi hefur í för með sér.“ Þetta frumvarp fluttu þingmenn Vinstri grænna, hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir, sem hefur að vísu yfirgefið okkur, hv. þm. Álfheiður Ingadóttir, sem situr hér enn þá sem formaður viðskiptanefndar, hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, sem er nú formaður utanríkismálanefndar, og hæstv. menntamálaráðherra Katrín Jakobsdóttir, þann 19. desember 2008. Við hljótum því að gera þá kröfu að ríkisstjórnin kynni ráðstafanir sínar til að koma í veg fyrir þessa víxlverkun, þennan vítahring kaupmáttarskerðingar og hækkun á höfuðstóli lána. Ef ekki, þá munum við áfram búa þar sem erlendur gestur okkar, bandarískur prófessor sem heitir Michael Hudson, talaði um að við værum búin að búa til, í paradís lánardrottna á Íslandi. Hann sagði í grein sem birtist í Fréttablaðinu, með leyfi forseta: „Í gegnum söguna hafa skuldugar þjóðir oftast farið þá leið að losa sig við skuldirnar með hjálp verðbólgu, þ.e. borgað skuldirnar með ,,ódýrum peningum“. Ríkisstjórnir prenta peninga og viðhalda fjárlagahalla til þess að hækka verðlag og þannig er meira fjármagn í boði, en vöruframboð óbreytt. Þessi verðbólga og gengisfall minnka skuldabyrðina svo framarlega sem laun og aðrar tekjur hækka samhliða. Ísland hefur snúið þessari lausn á hvolf. Í stað þess að auðvelda hina hefðbundnu skuldaleiðréttingu hefur verið sköpuð paradís lánardrottna og hinni sígildu flóttaleið skuldsettra þjóða lokað. Þjóðin hefur fundið leið til að steypa sér í skuldir með hjálp verðbólgunnar, í stað þess að vinna sig úr þeim með henni. Með verðtryggingu skulda hefur Ísland komið upp einstöku kerfi fyrir banka og aðra lánardrottna sem stóreykur tekjur þeirra af lánastarfsemi, á kostnað launa og tekna af raunverulegri atvinnustarfsemi.“ Ríkisstjórnin getur ekki verið stikkfrí frá því að halda niðri verðbólgunni í landinu. Hún getur ekki verið stikkfrí frá því að gæta hagsmuna þeirra sem minna mega sín og þeirra sem eru með litlar eða meðaltekjur, almenningur í landinu. Og ríkisstjórnin getur ekki verið stikkfrí frá því að gæta hagsmuna íslenskra heimila og fyrirtækja í landinu.

Frú forseti. Aðeins örstutt. Ég held að það sé rétt að fram komi að við kynntum forustumönnum stjórnarandstöðunnar þetta mál í morgun eða í hádeginu. Ég skil alveg þau sjónarmið að menn hefðu gjarnan þegið að hafa lengri aðdraganda að því að vita af því að það væri í vændum. En ég held ég verði bara aftur að minna á og benda á að eðli þessara mála er slíkt að svona breytingar verður að gera hratt og ég held að fordæmin séu öll þannig að þau hafi yfirleitt verið afgreidd í gegn að kvöldi dags og reynt að stuðla að því að að morgni eða á næsta virkum degi væru breytingarnar um garð gengnar þannig að þetta gæti gengið snurðulaust fyrir sig. Ég held að það hafi komið fram í mínu máli, alla vega er það í mínum talpunktum hver verðlagsáhrif þessa frumvarps eru. Það er að sjálfsögðu ekki nein ætlan að draga það neitt undan. Ég hef verið alveg hreinskilinn með það að það er að sjálfsögðu neikvætt að þetta hefur þessi verðlagsáhrif. En það verður ekki bæði sleppt og haldið og við bindum vonir við að í næstu aðgerðum viðameiri verði komist hjá verðlagsáhrifum, það verði þá borið þannig niður að þau verði óveruleg. Ég tek undir það sem hér hefur verið sagt að hin víðtæka verðtrygging í okkar hagkerfi er mikið vandamál. Ég held að allir séu sammála um það. Við þurfum að komast út úr henni. Það á að vera forgangsverkefni að vinda ofan af henni og skapa aðstæður til þess að draga úr umfangi hennar. Það er bæði félagslegt og hagstjórnarlegt og efnahagslegt vandamál að sitja föst í þeim vítahring sem við erum í, Íslendingar því miður, á grundvelli hinnar víðtæku verðtryggingar. Og þess vegna verður það að vera í sjónmáli og reyndar held ég að það sé mikil pólitísk samstaða um það að stefna í þá átt. Það eru eðlilega uppi miklar kröfur um frekari aðgerðir í þágu skuldsettra heimila. Þær eru skiljanlegar. En við skulum hafa í huga að yfirleitt beinast þær kröfur fyrst og fremst að opinberum aðilum og þá ekki síst ríkissjóði sem hér er þó verið að reyna að afla tekna. Það er gert til þess að minnka hallann. Það er gert til þess að minna þurfi að skera niður. Það er gert til þess að ríkissjóður geti sinnt sínu ómissandi hlutverki. Það er gert til þess t.d. að ríkissjóður ráði við byrðarnar af stórauknum útgjöldum vegna vaxandi atvinnuleysis  Það eru því miður engar sársaukalausar og gallalausar leiðir færar í þeim efnum.  Að öðru leyti þakka ég hv. þingmönnum fyrir umræðuna og endurtek tillögu mína um að málið gangi til efnahags- og skattanefndar.

Frú forseti. Ég held þá áfram þar sem frá var horfið. Ég ræddi það hér áður en hlé gert var á ræðu minni að mikilvægt væri að horfa til kostanna í umræðunni um Evrópusambandið, að horfa til hinna dreifðu byggðarlaga og athuga kosti Evrópusambandsaðildar fyrir hinar dreifðu byggðir. Ég tel mjög mikilvægt að skoða þá hluti með opnum huga. Þegar málefni Evrópusambandsins eru skoðuð, t.d. með landbúnað í huga, leggur Evrópusambandið áherslu á þrennt í þeim efnum: Í fyrsta lagi leggur það mjög mikla áherslu á fjölbreytni tegunda, sem segir í okkar tilviki að landbúnaðarstefna Evrópusambandsins leggur mikla áherslu á að viðhalda þeim upprunategundum sem þrífast í hverju landi og mundi fyrir vikið að mínu mati styrkja mjög hefðbundinn landbúnað ef samningsmarkmið okkar nást með viðunandi hætti. Þar á ég við sauðfjárrækt, kvikfjárrækt og hrossarækt og má jafnvel nefna íslenska hundinn í þessu sambandi líka. Í öðru lagi leggur Evrópusambandið mikla áherslu á matvælaöryggi fyrir viðkomandi land og gerir miklar kröfur til vara frá öðrum löndum ef matvælaöryggi bregst í viðkomandi landi. Í þriðja lagi er það sýnt og sannað í þeim löndum sem hafa gengið til liðs við Evrópusambandið á síðustu árum og áratugum að hinar dreifðu byggðir hafa fengið töluverðan stuðning og í mörgum tilfellum hafa þær fengið mikinn stuðning frá Evrópusambandinu þegar kemur að samtvinnun hins hefðbundna landbúnaðar og menningartengdrar ferðaþjónustu. Það er að mínu viti mjög mikilvægt vegna þess að þarna eru vissulega gríðarleg sóknarfæri fyrir hinar dreifðu byggðir á Íslandi þegar kemur að þeim áhugaverða þætti sem menningartengd ferðaþjónusta er og viðhaldi á þeim stofnum sem við þekkjum til í sauðfjárrækt, hrossarækt og kvikfjárrækt. Síðan er tvennt sem ekki má gleymast í þessari umræðu, sérstaklega þegar bændur ganga í sal, að lega landsins skiptir hér sköpum þegar kemur að landbúnaði í hinum dreifðu byggðum og Evrópusambandsumræðan er til tals. Fjarlægðaráhrifin eru gríðarlega mikil og ég tel að þegar kemur að samningsgerð við Evrópusambandið muni það hafa veruleg áhrif að Ísland er einfaldlega eyja og það mun mjög verða litið til þess þegar kemur að matvælaöryggi og smitsjúkdómum að raska ekki því öryggi sem Ísland hefur vegna landfræðilegrar legu sinnar. Það eru gríðarlega mikilvæg atriði fyrir íslenskan landbúnað en líklega mun vega þyngst á vogarskálunum, að mínu viti og margra annarra, þegar kemur að landbúnaði og Evrópusambandsumræðunni að lagðir verða miklir tollar á flutning matvæla þegar fram líða stundir og þarna koma enn til fjarlægðaráhrifin sem Ísland mun njóta góðs af. Ég tel að horfa verði að til sóknarmöguleika hinna dreifðu byggða þegar kemur að umræðunni um Evrópusambandsaðild. Við getum ekki dvalið einvörðungu við varnarumræðuna í þessu efni. Við verðum að sækja fram, ekki síst á sviði landbúnaðar þegar kemur að því að setjast við samningaborðið og leita að sterkustu samningsniðurstöðu fyrir Íslendinga þegar og ef við göngum til samninga. Þar tala ég sérstaklega um að tvinna saman menningartengda ferðaþjónustu og landbúnað og auka fjölbreytni starfa til sveita en töluvert hefur verið skrifað um að Evrópusambandið hefur lagt gríðarlega mikla áherslu á að tryggja fjölbreytni starfa í hinum dreifðu byggðum landsins og sér þess stað. Ég get nefnt dæmi um lönd og staði eins og Grikkland, Finnland og Norður-Svíþjóð þar sem fjölbreytni starfa hefur aukist, að því er ég best veit. Þetta er einmitt það sem við þurfum mjög á að halda á Íslandi vegna þess að einhverra hluta vegna hefur Reykjavíkurvaldið séð til þess að atvinnustefna úti á landi er einsleit á meðan hún er fjölbreytt hér á suðvesturhorninu. Þá komum við að því sem ég gat um í upphafi máls míns að Reykjavíkurvaldið hefur ekki reynst hinum dreifðu byggðum neitt sérstaklega vel. Einsleitni atvinnulífs hefur verið fest í sessi úti á landi um áratugaskeið af þeirri einföldu ástæðu, að því er mér sýnist, að stjórnvöld hér, Alþingi og framkvæmdarvald, hafa lítinn skilning á atvinnumálum úti á landi. Það er margsannað. Þess vegna held ég að við eigum að horfa til þess varðandi mögulega aðildarumsókn að Evrópusambandinu að sækja fram með sóknarhug landsbyggðinni til heilla, skoða rækilega hvort það er ekki einmitt sú leið sem getur komið hinum dreifðu byggðum betur af stað en fullreynt Reykjavíkurvaldið. Á síðustu árum höfum við ekki einungis talað um atvinnuleysi úti á landi, við tölum miklu fremur um aðra hagstærð sem er íbúafjöldinn, flóttinn úr hinum dreifðu byggðum. Og þegar kemur að vanda heimilanna, sem hefur mikið verið ræddur í þessum þingsal á síðustu dögum, hefur einhverra hluta vegna ekki mjög mikið verið talað um vanda heimilanna úti í landi í því samhengi  Það sem ég er að reyna að segja er að við eigum að sækja fram af heilindum einmitt fyrir hinar dreifðu byggðir þegar kemur að mögulegri Evrópusambandsaðild. Við eigum að skoða mjög gaumgæfilega hvernig Evrópusambandið getur aukið lífsgæði fólks úti á landi. Þar hef ég nefnt margt og vil nefna eitt til viðbótar en það eru samgöngumál. Þess sér stað t.d. á Írlandi að Evrópusambandið hefur mjög komið því landi til hjálpar hvað stoðbrautagerð varðar. Ég held að landsbyggðin - tökum Vestfirði sem dæmi - hafi ekki sérstaklega mikið dálæti á Reykjavíkurvaldinu þegar kemur að samgöngumálum. Hvers vegna ekki að skoða þá með opnum huga það sem býðst í þeim málum í mögulegum aðildarviðræðum að Evrópusambandinu? Þegar á allt er litið eigum við að skoða alla þá möguleika sem okkur bjóðast með opnum huga. Ég veit ekki hvað við fáum upp á borð í væntanlegri samningsgerð. Ég mun hins vegar sjá það þegar samningurinn kemur á borðið en að sjálfsögðu mun ég aldrei vita það frekar en aðrir Íslendingar ef við þorum ekki að leggja í þá samningsgerð sem væri landsmönnum 

Virðulegi forseti. Bæði núna í seinni hálfleiknum og fyrri hálfleiknum í ágætri ræðu hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar kom margt fram sem er mjög í anda þeirrar þingsályktunartillögu sem stjórnarandstaðan var að leggja fram í dag. Ég er alveg sammála honum um að það er ekki sama hvernig samningurinn lítur út. Ég er líka sammála honum um að það skiptir miklu máli að undirbúa rækilega það ferli sem við erum að fara í. Ég er líka sammála honum að um það þarf breiða sátt. Þá er ég sammála honum að um það sé sátt sem flestra og helst allra og líka að það þurfi sátt allra byggða í landinu eða sem flestra byggða. Ég er hins vegar ósammála honum um það að hægt sé að setja málið þannig fram að aðild að Evrópusambandinu sé byggðaaðgerð því að við hljótum alltaf að þurfa að vega og meta hvað við erum að fá í staðinn og hverju við erum að tapa. Og ég velti því fyrir mér hvort það geti verið byggðaaðgerð ef við erum að stefna sjávarútvegi, sem er undirstöðuatvinnugrein á flestum stöðum á landsbyggðinni, og landbúnaði í einhverja hættu með slíkum samningum. Við erum greinilega sammála um að það þurfi að fara í ákveðið ferli. Ég vona svo sannarlega að hv. þingmaður leggist á sveif með okkur að gera það ferli eins vandað og við erum að kynna í tillögu okkar. Mig langar hins vegar að fá skýringu á því hvað hann kallar Reykjavíkurvaldið. Ég vil að lokum benda á ágæta grein í Bændablaðinu sem er með fyrirsögninni „Hverjir njóta landbúnaðarstyrkja ESB?“ Þetta eru að vísu tölur frá 2006. Meðal þess sem þar kemur fram - þarna er verið að vísa í skýrslu - er að fimm af sex stærstu styrkþegum landbúnaðarstyrkja í Evrópusambandinu eru ítölsk fyrirtæki, þrjú sykurfyrirtæki og tveir bankar og sjötta fyrirtækið er fjölþjóðlegur matvælarisi að vísu 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir hans innlegg, við erum ekki fjarri hvor öðrum í þessu máli. Aðalatriðið er að fá upp á borðið þá möguleika sem eru til staðar, einnig í sjávarútvegsmálum. Ég er hvergi hræddur við þann kafla samningsins. Hvað er t.d. það sem sjávarútveginn vantar hvað mest núna? Það er fjármagn. Ótti margra í þessum efnum hefur verið erlent fjármagn inn í sjávarútveginn. Kannski er það akkúrat það sem hann vantar. Hverjir hafa fjárfest mest í sjávarútvegi í Evrópu á síðustu árum? Ég segi kannski ekki endilega mest en alla vega mjög mikið, það eru jú Íslendingar sjálfir. Það er nú hjákátlegt í sjálfu sér ef svo færi að við færum í annað þorskastríð, sem ég ætla að við gerum ekki, að þá værum við sennilega að berjast mest við okkur sjálf, Íslendingar. Það erum við sem höfum verið að fjárfesta mjög mikið í erlendum sjávarútvegi á síðustu árum og hvers vegna þá ekki að hleypa erlendu fjármagni inn í íslenskan sjávarútveg sem að sögn, með leyfi forseta, ég held að ég fari með réttar tölur, skuldar u.þ.b. 500 milljarða? Allt þetta verður að vera uppi á borðinu í galopinni umræðu um kosti og galla þessa máls. Ég ætla ekki að halda því fram að möguleg aðild að Evrópusambandinu sé gallalaus. Það væri fjarstæða. En við erum að leggja upp í þennan leiðangur til að athuga hvort kostirnir séu fleiri en gallarnir.