Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil út af umræðum á síðasta fundi deildarinnar um fyrirkomulag á dagskrá þessa fundar leyfa mér að mælast til þess við forseta, að fyrra málið á dagskránni verði tekið út af dagskrá, sökum þess að nál. mitt liggur ekki fyrir ennþá, og hef ég áður greint ástæðuna fyrir því, að það er ekki tilbúið, enda langt frá því, að þingskóp geri ráð fyrir slíku, þar eð 1. umr. málsins lauk ekki fyrr en kl. 3 í nótt. Forseti skilur, að stjórnarandstaðan reynir að hraða nál. sínu eins og framast er unnt að ætlast til, þar sem lofað hefur verið, að það liggi fyrir kl. 5 í dag. Og þetta gerir stjórnarandstaðan, þótt við séum svo ógæfusöm að hafa ríkisstj., sem er svo seint fyrir með höfuðmálin og reynir svo á þolinmæði forseta um að fá nú allt afgreitt með slíkum afbrigðum sem hér eru tíðkuð, enda þátt þingið hafi verið starfslaust fram að þessu. Ég fæ ekki séð, að stjórnarandstaðan hafi tafið fyrir neinu af þeim málum, sem ríkisstj. hefur lagt áherzlu á að koma í gegn, og á þeim fundi, sem var verið að ljúka áðan, voru afgr. tvenn mál, sem eru tekjuöflunarmál fyrir ríkisstj., og ég var frsm. í báðum þessum málum og fór ekki fram á tíma til að skýra frá nál., og umr. urðu ekki það miklar, að þær tefðu afgreiðslu þessara mála. Hins vegar er það mál, sem nú er fyrr á dagskránni, sem fyrir liggur, slíkt stórmál, að mér finnst, ef það fer í n. á annað borð, að manni beri skylda til að útvega þm. þær upplýsingar, sem unnt er, viðkomandi málinu, og ég álít ófært að gefa ekki minni hl. tækifæri til slíks. Og af því að ég veit, að hæstv. forseti lítur alltaf svo á, að honum beri að vernda rétt allra þm. í þeim tilgangi að tryggja, að meðferð hvers máls verði sem bezt, meðan hæstv. forseti ekki álítur, að málið sé tafið óhæfilega, þá vil ég mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki málið af dagskrá, eða þá að þingfundi væri frestað, þegar kemur að því að meta það, þannig að málið yrði ekki tekið fyrir fyrr en kl. 5. Vona ég, að ég verði þá tilbúinn til að taka þátt í umr.

Forseti (BG): Út af ræðu hv. 2. þm. Reykv., sem hann hélt nú og á síðasta fundi, vil ég taka það fram, að þær eru alveg óþarfar. Það er engin ástæða til að vera að taka fyrra dagskrármálið af dagskránni, því að það er eins auðvelt að fresta fundi eins og að setja nýjan fund til að taka málið á dagskrá. Það er ætlun mín að taka síðara dagskrármálið fyrir á þessum fundi og fresta síðan fundi um nokkurt bíl. Ég er ekki enn búinn að ákveða, hvort það verður til kl. 5, en það er það allra síðasta, sem gæti komið til greina, en ég mun ákveða það nú innan stundar.



Herra forseti. Ég þarf litlu við það að bæta, sem frá segir í nál. meiri hl. Gangur málsins hefur verið sá, að n. hefur reynt að hraða afgreiðslu þess af fremsta megni. Eftir umr., sem fram fóru í nótt, kom fljótlega í ljós á fundi n. að meiri hl. hennar fylgdi frv. í grundvallaratriðum, enda þótt endurskoða þyrfti nokkur atriði. N. hefur því óskað þess að halda rétti til að bera fram brtt. við 3. umr. málsins og leggur því til, að frv. verði samþ. óbreytt við 2. umr., og áskilja nm. sér rétt til að fylgja brtt., sem kunna að koma fram við 3. umr. málsins. Með tilvísun til þessa óskar n. þess, að brtt. verði teknar aftur til 3. umr. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta að svo komnu máli, en við gátum og sáum okkur ekki fært að undirbúa og flytja brtt. við þessa umr. frv.



Ég á brtt. við þetta frv., en vegna tilmæla frá hv. frsm. meiri hl. fjhn. skal ég taka brtt. mína aftur til 3. umr. og bíða með að gera grein fyrir henni þar til við 3. umr.



Herra forseti. Ég hef flutt brtt. við frv. þetta, sem sjá má á þskj. 239, og hef hugsað mér að segja hér nú nokkur orð um mál þetta í heild, þó að atkvgr. muni bíða um brtt. mínar þar til við 3. umr. Um þetta leyti í fyrravetur var hér á ferðinni annað hliðstætt frv. til l. um dýrtíðarráðstafanir. Eins og menn mun nú kannske reka minni til, greiddi ég atkv. gegn því frv., og ástæðan var sú, að ég hélt því fram, að ef þau l. næðu samþ., mundi það kosta ríkissjóð á árinu 1948 um eða undir 70 millj. kr. Ég taldi, að ríkinu yrði það ofvaxið að leggja þá upphæð fram, og mundi slíkt leiða af sér minnkandi verklegar framkvæmdir, sem þm. leggja annars mikla áherzlu á, að veitt sé fé til, en að öðrum kosti yrði um skuldasöfnun að ræða hjá ríkinu. Í fyrra var áætlað, að þessi l. mundu kosta ríkissjóð um 55 millj. kr., og því fór alls fjarri, að athuganir mínar væru taldar réttar. En nú hefur reynslan sýnt og sannað annað. Hæstv. fjmrh. hefur yfirlýst og hæstv. forsrh. staðfest í ræðu, að kostnaður vegna þessara l. á þessu yfirstandandi ári muni nema um 70 millj. kr., eða nákvæmlega eins og ég tók fram í fyrra. Útgjöld ríkissjóðs fóru því 15 millj. kr. fram úr áætlun. Jafnframt er reyndin sú, að verklegar framkvæmdir hafa verið skornar niður um 35%, og má jafnframt reikna með, að þær 15 milljónir, sem fóru fram úr áætlun, komi fram sem skuld ríkissjóðs á ríkisreikningnum í árslok. Er hæstv. fjmrh. flutti fjárlagaræðu sina, þá benti hann á, að halli á fjárlögum ársins 1947 hefði numið 71 millj. kr. Sú upphæð kom fram sem skuldaaukning hjá ríkissjóði, og ég hygg, að ekki fari betur en svo með afkomu þessa yfirstandandi árs, að þar verði yfir 70 millj. kr. skuldaaukning. Mér lízt ekki á, ef svona skal áfram halda. Mér sýnist, að ekki sé seinna vænna að breyta til. Samkvæmt þessu frv. er gert ráð fyrir að verja á næsta ári 70 millj. kr. til dýrtíðarráðstafana, án þess að fé sé fyrir hendi til þess. Í fyrsta lagi virðist það vera mjög varhugavert að samþ. svo stór fjárframlög, áður en fjárlög eru afgreidd, og er því hæstv. ríkisstj. sá kostur vænstur að afgreiða nýja tolla og skatta á þjóðina til að ná þessum tekjum. Sömuleiðis er með fiskábyrgðina, sem verður víst að halda áfram sem undanfarin ár. Hér er því um tvennt að ræða í þessu frv., annars vegar viðbótargjöld á fólkið í landinu, og hins vegar - eins og segir í I. kafla frv. - fiskábyrgðina. En ef nú á að fara að afgreiða l., sem kosta munu ríkissjóð 70 milljónir á næsta ári, þá hlýtur það að kosta það, að verklegar framkvæmdir verða skornar niður, eða að öðrum kosti skuldasöfnun hjá ríkinu. Mín brtt., sem prentuð er á þskj. 239, fer fram á það, að felld verði niður 28. gr. frv., að teknar séu 22 millj. kr. tolltekjur í dýrtíðarsjóð. Einnig mótmæli ég því, að mál sem þetta sé afgr. áður en afgreiðsla fjárlaga fer fram. Það liggur ekkert á, fyrr en fjárlög hafa verið afgreidd. Sú barátta, sem fram hefur farið á undanförnum árum við dýrtíðina, er undarleg barátta, og hefur oft ekki verið nein barátta við dýrtíðina í framkvæmdinni, en hefur leitt af sér hækkað verðlag á svo að segja öllum hlutum. Þessi draugur var vakinn fyrir 9 árum með vísitöluvitleysunni, og allar ráðstafanir, sem reyndar hafa verið til að halda vísitölunni niðri, hafa verið svipað verk og að slá í hausinn á Fróðárselnum, sem varð því magnaðri sem hann fékk fleiri högg. Það var að vísu nokkur bót í fyrra að binda vísitöluna við 300 stig, en kemur þó ekkert að gagni til þess að ráða bót á ástandinu innanlands, fyrr en hún er með öllu afnumin. En slíkt verður að gera, ef stöðva á þessa vitleysislegu skrúfu og lækna bölið, sem hún veldur atvinnuvegum og afkomu landsmanna. Um leið og vísitalan verður afnumin, á vöruverðið að lækka, og það jafnskjótt. Síðan skal aflétta hinum þungu vöru- og verðtollum og skapa heilbrigt verðlag jafnt á innfluttum vörum sem innlendri framleiðslu. Ég skal ekki hafa mörg orð um meðferð þessa máls hér í þessari hv. þd., en verð að víkja lítillega að l. kaflanum í frv. þessu. Það voru samþ. l. hér á Alþ. þann 15. þ.m., að láta útvegsmönnum þeim, sem hafa haft taprekstur á undanförnum síldarvertíðum, 6 millj. kr., en daginn eftir, hinn 16. des., kemur hér fram frv. til l. um að gefa eftir lánin til þessara manna og meira og minna af skuldum þeirra. Ég skal nú ekki mikið um þetta segja, en þessi vinnubrögð í setningu löggjafar hér á Alþingi eru ólík því, sem áður hefur fram undið á Alþingi, a.m.k. síðan ég tók sæti þar. Ég sé nú ekki, að svona mikið hefði legið á. Það er veitt lán í 5 mánuði, en nú hefur verið ákveðið að gefa þau eftir. Ég sé því ekki annað en að full rök séu fyrir því, að þessi kafli sé vanhugsaður. Ég vil þess vegna skjóta því til hæstv. ríkisstj. og hv. fjhn., hvort hún sjái sér ekki fært að taka þennan kafla burt úr frv. og láta þetta bíða síns tíma, hvað nauðsynlegt verður. Ég held, að það yrði sízt til tjóns. Að öðru leyti skal ég ekki tefja umr. um málið, en hér eru í frv. annars vegar gjaldahækkanir og hins vegar hækkanir á tollum og sköttum. Það er reynt að koma þessu á eyðsluna í landinu, en það þarf stórar fjárfúlgur til þess að standa sífellt undir slíkum dýrtíðarráðstöfunum sem hér er um að ræða. Að lokum skal því yfir lýst, að ég geng inn á það, að atkvgr. um brtt. mína bíði þar til við 3. umr. málsins.



Herra forseti. Ég hef flutt brtt. við frv. þetta, sem prentuð er á þskj. 238 og ég vil leyfa mér að fylgja úr hlaði með nokkrum orðum. Þessi brtt. er flutt við c-lið 29. gr. og er þess efnis, að undanþegnar þessu gjaldi skuli vera jeppabifreiðar eða aðrar hliðstæðar bifreiðar, sem fluttar eru inn í þágu landbúnaðarins, enn fremur bifreiðar, sem verið hafa 4 ár eða lengur í eigu íslenzkra manna, er dvalið hafa erlendis. Rökin eru þau, að á undanförnum árum hafa bifreiðar mikið verið fluttar til landsins, svo að tala bifreiða nemur nú 11 þús. Þar af hafa um 4 þús. bifreiðar flutzt inn nú síðustu 2 árin. Langsamlega mestur hlutinn eða svo að segja allar hafa verið fluttar inn af fólki í kaupstöðum. Að vísu hafa verið fluttir um 1.200 jeppabílar, sem aðallega hafa farið til bænda, en eins og áður er rakið, þá er ekki yfir helmingur þessara bifreiða í eigu landbúnaðarins eða sveitamanna. Nú er í ráði að auka innflutning á þessum handhægu og vinsælu tækjum, og má búast við, að nokkur hundruð verði flutt inn á næsta ári. Ég tel það rangt, að nú, þegar hægt er að flytja þetta inn til landbúnaðarins, þá skuli vera skellt á því gjaldi, sem hér er gert ráð fyrir. Og þetta bitnar eingöngu á landbúnaðarframleiðendum, sem hafa þó nógu lengi setið við skertan hlut. Ég held, að þetta séu mjög réttlát rök. Það hefur flutzt svo mikið inn af vörubifreiðum til landsins, að atvinna vörubílstjóra er nú þegar tekin að rýrna og atvinnuleysi farið að skapast, svo að orðið hefur að grípa til atvinnubótavinnu vegna þess. Þess vegna er ekki hægt að bera þá saman við jeppa, sem mikil þörf er fyrir í sveitunum og vissulega mundu létta mjög þungan róður landbúnaðarins. Ég vænti þess, að hv. þdm. sjái nauðsyn þessa og samþykki brtt. Og þá er það síðari liðurinn. Ég held, að því verði ekki móti mælt, að menn, sem búnir eru að vera erlendis, eigi kröfu til þess að fá að flytja inn búslóð sína og bifreiðar, sem þeir hafa keypt erlendis, sérstaklega þegar tillit er tekið til þeirrar baráttu, sem þeir hafa orðið að eiga í við gjaldeyris- og innflutningsyfirvöldin. Ég þekki dæmi þess, að menn hafa átt í slíkri baráttu, og sumir hafa fengið loforð um að mega flytja þetta inn núna, en á meðan er skatti skellt á, og bitnar hann óneitanlega mjög á þessum mönnum. Ég hygg, að það sé vel hægt að koma í veg fyrir, að slíkt yrði misnotað, og hef ég þess vegna flutt fram þessa brtt., en mun verða við þeim tilmælum, að hún bíði atkvgr. þar til við 3. umr. Að öðru leyti mun ég ekki ræða þetta frv. og stefnu þess. Ég vil þó segja þetta, að í því felst ekki nægileg trygging fyrir því, að bátaflotinn komist af stað - því miður. Mér eru ljós fjárhagsvandræði ríkisstj. og skil það vel, að ekki skuli vera hægt að hækka ábyrgðarverðið frá því, sem nú er. Ég vil samt vænta þess, að hv. nefnd reyni að finna aðrar leiðir til þess að tryggja höfuðsjónarmið frv., tryggja rekstur útvegsins næstu vertíð. Ég ber nokkurn ugg í brjósti um, að þau gjöld, sem frv. gerir ráð fyrir, muni auka dýrtíðina. Virðist mér hækkun á söluskattinum benda eindregið til þessa. Ég bendi á þetta til þess, að þingið geri sér það ljóst og reyni að tryggja rekstur útgerðarinnar án þess að láta það koma fram í aukinni dýrtíð. Ég veit, að það er þetta, sem vakir fyrir hv. ríkisstj., að tryggja þær hliðar atvinnulífsins, sem þjóðin á afkomu sína mest undir. En eins og ráðh. lýsti yfir í gær, þá felur þetta frv. í sér tilraun til þess að samrýma sjónarmið þeirra, er að ríkisstj. standa, en það hlýtur að vera álit sjálfstæðismanna, að með þessu sé ekki mörkuð stefna til að leysa þjóðfélagsleg vandamál, en við viljum þó standa saman. Þess vegna mun ég fylgja þessu frv. þrátt fyrir þann ugg, sem ég ber í brjósti, í þeirri von. að hv. n. komist að niðurstöðu um að tryggja útveginn betur.



Herra forseti. Frv. það, sem nú liggur fyrir, er mjög umfangsmikið og skiptist að efni til í tvo höfuðþætti. Fyrri þátturinn er um það, að ríkisstj. skuli halda áfram að tryggja og ábyrgjast verð fyrir landbúnaðar- og sjávarafurðir, og síðari hlutinn er um það, hvernig fjár skuli aflað til þess að standa við þær skuldbindingar, sem af því leiðir. Ég ætla ekki að ræða mikið þær brtt. er fram hafa komið, þar sem flutningsmenn hafa fallizt á, að þær verði ekki teknar til afgreiðslu fyrr en við 3. umr., og þá gefst tækifæri til þess að ræða þær sérstaklega. Þrátt fyrir það að skoðanir mínar séu áður kunnar hv. þdm., þá ætla ég samt að gera ofur litla grein fyrir þeim í þetta skipti, og það er þá fljótt yfir sögu að fara. - Ég hef alltaf verið á móti ríkisábyrgð afurða, og það byggist á því, að ég er sannfærður um, að ríkisstj. getur ekki staðið undir slíku, þetta þýðir ekki annað en meðgjöf. En frá mínu sjónarmiði er það augljóst mál, að ríkisstj. er ekki fær um að ábyrgjast verðlagið, en ráða engu um framleiðsluna. Á því getur aldrei orðið annar endir en sá, að ríkið hlýtur fyrr eða síðar að taka allan rekstur í sínar hendur. Hér er gengið beint spor að ríkisrekstri framleiðslutækjanna. Þess vegna er mér ekki aðeins ógeðfellt að styðja þessa stefnu, heldur er ég blátt áfram á móti henni. Ég vakti athygli á því strax, um leið og ríkisstj. ákvað á sínum tíma að ábyrgjast landbúnaðinum ákveðið verð fyrir landbúnaðarafurðir, að sú ráðstöfun væri frá mínu sjónarmiði algert glapræði. Því var haldið fram þá,að þetta væri aðeins bráðabirgðaráðstöfun, en það hefur bara endurtekið sig ár frá ári. En það er sýnilegt, að svona getur það ekki verið til frambúðar, og það er jafnsýnilegt, að það er ekki hægt að leysa þessi vandræði til bráðabirgða. Það var hægara að komast í þennan vanda en að sleppa úr honum. Síðan hefur alltaf verið ábyrgð á landbúnaðarafurðum, en í kjölfar þessa kom svo ábyrgð á afurðum sjávarútvegsins, og þá var líka sagt, að hér væri aðeins um bráðabirgðaráðstöfun að ræða og þetta gæti ekki verið til frambúðar, en vegna þess að útgerðin ætti það á hættu að stöðvast, þá þætti ekki annað ráðlegra en að gripa til þessa sama bragðs - en aðeins til bráðabirgða. Því er haldið fram, að útgerðin muni stöðvast, ef ríkið hlaupi ekki undir bagga. En ég vil spyrja hv. þdm., hvaða líkur séu fyrir því, að þetta verði á annan veg næsta ár. Það er hægt að segja, að það leiði til óútreiknanlegra vandræða fyrir land og þjóð, ef útgerðin stöðvast, það er mér ljóst sem öllum öðrum, en ef ríkisstj. er ekki fær um að standa undir þeim afleiðingum, sem leiðir af því, að hún tekur að sér að ábyrgjast lágmarksverð sjávarafurða, þá hlýtur að koma að því, að stöðvun á sér stað. Við skulum segja, að ríkið hafi verið fært um að standa við skuldbindingar sínar s.l. ár, hafi klórað sig fram úr því núna, en liggur þá ekki við stöðvun næsta ár? Ef menn þora að horfast í augu við þá staðreynd, þá er það, sem mest hefur komið útgerðinni niður í djúpið, í fyrsta lagi aflatregðan og í öðru lagi geysilegur tilkostnaður og ekkert annað. Ég veit, að við mikla örðugleika er að etja, en það kemur að því, að lífið sker úr því, að þetta er hlutur, sem ekki er hægt að komast undan, ekki lengi. Ég hef haft tækifæri til þess að athuga kostnaðarliði, sem leggjast á útgerðina, og þeir hafa þyngzt stórkostlega. En þessa kostnaðarliði verður að berja niður. Ég veit, að það verður ekki sársaukalaust, einhver verður að missa spón úr sínum aski. En þetta er eina leiðin, að útgerðin borgi ekki hærri útgjöld, en hún aflar fyrir á venjulegum tímum. Meðan ríkið heldur áfram að ábyrgjast það, sem á vantar, þá dregur enginn úr sínum kröfum. Ég man eftir því, er ég sá fyrst og kynntist aðgerð skipa. Þá var engin ríkisábyrgð til. Þá sóttist iðnaðurinn eftir skipunum. Svo snerist þetta við. Skipaeigendur urðu nú að fara biðjandi til verkstæðanna og oft að fara bónleiðis til búðar, en að öðrum kosti greiða mjög hátt fyrir viðgerðina. Nú vil ég segja það, að ég þykist vita, að þetta mál verði afgreitt hér, með því að það þykir ekki vera hægt að komast undan þessari ábyrgð nú, og enn fremur að þetta sé einungis bráðabirgðaráðstöfun. En ég geri ráð fyrir því, að þó að ég sé stuðningsmaður ríkisstj. og hafi stutt hana að málum, þá geri hún ekki þær kröfur, að ég framselji sannfæringu mína, en þrátt fyrir það mun ég verða stuðningsmáður hennar meðan happavænlegt er fyrir ríkið. Þá kem ég að öðrum kaflanum, um það, hvernig ríkisstj. ætlar að afla tekna til þess að standa undir þeim skuldbindingum, sem af þessari ráðstöfun leiðir. Hingað til hefur það verið gert með almennum tekjum ríkissjóðs, en nú er það ekki lengur hægt. Það sýnir það, að ekki verður við það unað. En þá koma til tvær leiðir. Önnur leiðin er sú að leggja nú enn á nýjar álögur til þess að standast þennan kostnað, sem áætlaður er í þessu frv., um 70 millj. kr., þ.e.a.s. nýjar álögur að því leyti, sem núverandi tekjustofnar ríkisins ekki teljast færir um að standa undir. Hin leiðin er sú að láta ríkissjóð standa undir þessu með þeim almennu tekjum, sem hann hefur nú, en fella niður önnur útgjöld sem því svarar, en það þýðir niðurskurð á útgjöldum fjárlaganna til annarra framkvæmda. Nú ber mér þarna einnig á máli við hæstv. ríkisstj. og þá að sjálfsögðu við meiri hl. Alþ. En ég hef hvað eftir annað fengið tækifæri til að láta opinberlega í ljós, að ég teldi álögur á landsfólkið vera orðnar miklu hærri en skynsamlegt geti talizt, enda þótt tollar og skattar hafi innheimzt nokkurn veginn hingað til. Mér er það ljóst, að það er ekki hægt að fella niður svo að segja neitt af útgjöldum ríkissjóðs, þeim sem verið hafa á fjárlögum og eru nú í því fjárlagafrv., sem nú liggur fyrir Alþ., nema því fylgi allmikill sársauki. Flest af því eru æskilegir og margt af því nauðsynlegir hlutir. Ég held, að Íslendingar séu of fljótir að gleyma því, að þjóðin hefur allt frá landnámstíð þurft að draga fram lífið með því að neita sér um æskilega hluti, og það hefur vist aldrei komið fyrir þessa þjóð, að hún hafi getað veitt sér allt, sem henni hefur þótt æskilegt. Þar af leiðandi virðist svo sem þjóðin nú þurfi ekki að kippa sér svo mikið upp við það, þótt hún enn verði að neita sér um einhverja æskilega hluti, ef hægt er með því að bjarga því, sem nauðsynlegast er að bjarga, atvinnurekstrinum í landinu. Slíkir hlutir geta verið æskilegir frá menningarlegu sjónarmiði og fleiri sjónarmiðum, og get ég nefnt í því sambandi þau mörgu stórhýsi, sem við höfum verið að byggja, sem flest eru til menningarauka, þ. á m. skólar. En ég get ekki séð betur, en að við getum alveg eins vel kennt börnum og unglingum í sömu húsakynnum næsta ár eins og þetta ár, og þannig er hægt að nefna margt fleira, sem við getum neitað okkur um í bili, ef við viljum gera það og ef við viðurkennum, að við höfum ekki efni á að láta allt eftir okkur, sem okkur finnst æskilegt. Ég mundi þess vegna miklu heldur hafa óskað eftir því, að Alþ. gengi inn á þá braut að skera niður útgjöld á fjárl., heldur en leggja nýjar álögur á þjóðina. Ég velt, að það er ákaflega óvinsælt að fella það niður af fjárl., sem áður hefur verið á fjárl., af því að flest af því - ef ekki allt - er veitt eftir óskum eða kröfum fólksins, og óttinn við að styggja fólkið hefur náttúrlega afar mikið að segja. Menn halda kannske, að fólkið styggist ekki eins við það, þótt lagðar séu á nýjar álögur, eins og ef því er neitað um alls konar styrki og fríðindi, sem verið hafa og eru á fjárl. Vegna hinnar hörðu flokkabaráttu þingsins má segja, að ein hætta sé fyrir flokk að koma fram með skynsamlegar till., sem koma illa við fólkið, því að þá reyni ef til vill einn flokkur að sæta lagi og reyna að fá fólkið til þess að trúa því, að einmitt sá flokkur, sem vill eitthvað spara, sé því fjandsamlegur. En fari svo, að ríkissjóður komist í greiðsluvandræði eða greiðsluþrot, þá verður ekki notuð þessi leið, sem hér á að fara, heldur sú að skera niður fjárveitingar, sem sumar eru æskilegar og sumar afar þarflegar. Ég tók fram í upphafi, að ég ætlaði ekki að fara í gegnum einstök atriði í þessu frv. Ég mun að sjálfsögðu, þótt ég sé ekki samþykkur hæstv. ríkisstj., hvorki um það, sem í fyrri hluta frv. felst, þ.e. að taka á sig þær miklu ábyrgðir, né heldur um hitt, sem í síðari hlutanum er, hvernig afla skuli fjár til þess að standa við þær skuldbindingar, fylgja og greiða atkv. með þeim brtt., sem koma fram við einstakar gr. þess, ef telja má þær til bóta, því að sjálfsagt tel ég það snerta mig eins og alla hv. þm., að frv. verði sem bezt úr garði gert.En ef nú þetta illa á að ske, að tekin sé sú mér svo mjög óviðfelldna stefna, sem felst bæði í fyrri og síðari hluta þessa frv. og ég nokkuð hef lýst, þá held ég, að ég mundi fella mig bezt við að frv. yrði sem allra mest óbreytt. Eins og ég tók fram áðan, tel ég ekki tímabært að fara að ræða um þær brtt., sem fram hafa komið, af því að þær hafa verið teknar aftur til 3. umr.



Það verða aðeins örfá orð í sambandi við brtt., sem ég hef leyft mér að flytja hér. Ég hafði í raun og veru rökstutt þessar brtt. í umr. hér í gær og þarf því ekki að fara mörgum orðum um þær. En ég hef flutt hér aðrar brtt., sem ekki er búið að útbýta. Brtt. á þskj. 243 eru í fyrsta lagi um það, að ábyrgðarverð á fiski verði hækkað úr 65 aurum í 70 aura, og í öðru lagi, að tilsvarandi hækkun fari fram á ábyrgðarverði til frystihúsanna. Þessa verðhækkun rökstuddi ég nokkuð í umr. í gær, og félagssamtök útgerðarmanna hafa einnig rökstutt þetta mál ýtarlega í sínum grg. Og meðan það liggur ekki fyrir, að þetta gamla ábyrgðarverð, sem í gildi hefur verið, dugi til þess að tryggja rekstur útgerðarinnar, þá skil ég varla í því, að hæstv. ríkisstj. leggi í það að samþ. frv. í því formi, sem það nú er, nema því aðeins að hún gæti tryggt sér frá hlið þessara aðila, að rekstri fyrirtækjanna verði borgið. Ég álít, að sú hækkun, sem lögð er til í minni brtt., sé sú allra minnsta, sem hægt er að komast af með. - Þá legg ég einnig hér til, að ákvæðið í 2. gr. frv. um geymslukostnað á frystum fiski gildi ekki aðeins fyrir vetrarfrystan fisk, heldur allan fisk og verði aðeins miðað við það, hvað fiskurinn hefur verið geymdur lengi, og gangi það jafnt Yfir alla, en ekki þetta hlutdrægnislega ákvæði eins og það er nú í frv. og hefur verið í l. síðasta ár. - Þá hef ég lagt til, að meginhlutinn af kaflanum um skuldaskil, en það eru 13.-17. gr., verði felldur niður, og vísa ég þar til þeirra raka, sem ég færði fram hér í gær, að þessi skuldaskil mundu koma illa við og verða illa liðin af útgerðarmönnum og gerð alveg þvert ofan í samþykkt þeirra um þessi mál. Það verður að teljast alveg einstakt ofbeldi að ætla að taka menn þannig til gjaldþrotameðferðar án nokkurs samstarfs við þá aðila. Ég tel þess vegna rétt að fella niður þennan kafla eða að minnsta kosti að fresta að samþ. hann, þar til rætt hefur verið um þessi mál við þá aðila, sem hlut eiga að máli, og ætti að verða nægur tími til þess að taka þessi mál til athugunar eftir áramótin. - Þá er sú brtt., sem ég flyt hér, en hefur ekki verið útbýtt enn, en ég vildi með leyfi hæstv. forseta skýra efni hennar, sem er, að bátum verði gefinn kostur á því að fá gjaldeyri, senn nemur helmingi af aflaverðmæti því, sem viðkomandi útgerð hefur aflað á árinu 1949, miðað við gildandi innanlandsverð aflans, og skal heimilt að nota þennan gjaldeyri til kaupa á hvers konar útgerðarnauðsynjum, án þess að til þeirra kaupa þurfi önnur leyfi, og einnig, að heimilt sé að hagnýta þennan gjaldeyri til innkaupa á öðrum vörum, sem inn má flytja samkv. gildandi innflutningsáætlun, að fengnu samþykki innflutningsyfirvaldanna, og verði nánari reglur settar um þetta í reglugerð, og skulu samtök útvegsmanna hafa rétt til tillagna um þá reglugerð. Ég vil í þessu sambandi benda á, að önnur útgerð í landinu hefur þegar fengið þessi fríðindi. Togaraútgerðin hefur öll þessi fríðindi. Togarar, sem sigla með farm sinn til útlanda, mega nú þegar taka af gjaldeyrssölu sinni það, sem þeir þurfa til veiðarfæra og nauðsynjakaupa. En bátaútvegurinn hefur ekki haft þessi hlunnindi og hefur orðið að sætta sig við að kaupa allar sínar nauðsynjar, í hvaða formi sem er, í gegnum hendur heildsala og smásala og jafnvel fleiri milliliða, og hefur þetta vitanlega stórkostlegan kostnað í för með sér fyrir bátaútveginn. Þegar á nú að fara að gera sérstakar ráðstafanir til þess að styrkja bataútveginn, virðist ekkert eðlilegra en að einmitt þetta atriði sé tekið til athugunar og honum séu veitt þessi, hlunnindi og þar með gert jafnt undir höfði og togaraútgerðinni í landinu. Í brtt. felst ekki annað en það, sem sanngjarnt er, að veitt verði þessum atvinnurekstri, bátaútveginum, þegar miðað er við aðra útgerð í landinu, og ef þessar brtt. mínar verða samþ., má telja nokkurn veginn tryggt, að útgerðin muni starfa af fullum krafti, og þá má búast við, að afkoma bátaútvegsins verði sæmileg. Hv. þm. Borgf. flytur brtt. á þskj. 242 um nokkur gjaldeyrishlunnindi til handa bátaútveginum, eins og þar segir. Ég skal viðurkenna, að það er að vísu til bóta, en ég kann ekki við að fara þá leið, sem þar er gert ráð fyrir. Þar er aðeins gert ráð fyrir að taka 10 millj. kr. af þeim erlenda gjaldeyri, sem bátaútvegurinn aflar, gegn viðbótargjaldi, er nemi 100% af leyfisfjárhæð. Veita skal 1/4 hluta þessara leyfa á hverjum ársfjórðungi. Gjald þetta skal viðskiptanefnd innheimta við afhendingu leyfanna. Leyfi má ekki veita fyrir gjaldeyri þessum til innflutnings á þeim vörum, sem verðlagsvísitalan tekur til, nema því aðeins að færðar séu sönnur á, að slíkur innflutningur valdi ekki hækkun á vísitölunni. Þetta er að vísu nokkur bót fyrir útgerðarmenn og sjómenn, en ég tel þetta ekki æskilega eða eðlilega leið, og útvegsmenn telja sér það miklu meiri hagnað að mega selja nokkuð af framleiðslunni og ráðstafa gjaldeyrinum fyrir það, og þá leið kysi ég fremur. Ég mun verða með brtt. hv. þm. Borgf. að minni brtt. felldri. Mér þykir heldur erfitt að ræða þessi -mál, þar sem nál. frá minni hl. n. hefur ekki komið fram.



Herra forseti. Því miður er álit minni hl. n. ekki komið enn þá, en með því eiga að fylgja tvö fylgiskjöl, og hef ég beðið eftir því að geta fengið þau inn í nál., en það er ályktun frá Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna og frá Landssambandi ísl. útvegsmanna. En það er ákaflega slæmt að geta ekki lagt þetta nál. fyrir nú, áður en ég hef framsöguræðu um þetta mál. Eins og áður hefur verið tekið fram í þessu sambandi og margir hv. þm. hafa minnzt á í umr. um þetta mál, þá er tilgangur ríkisstj. með þessu frv. fyrst og fremst sá að tryggja það, að bátaflotinn fari á stað. Landssamband ísl. útvegsmanna mun vafalaust vera einn sá aðilinn, sem fyrst og fremst reynir á í því sambandi, og er það mjög slæmt, að ályktun fundar stj. þeirra samtaka skuli ekki liggja hér fyrir. Ég mun samt sem áður fara nokkrum orðum um mína afstöðu gagnvart frv. að öðru leyti en höfuðatriðunum í raun og veru, vegna þess að við ræddum þau það ýtarlega hér í gærkvöld, og ég sé ekki ástæðu til þess að fara að endurtaka neitt af því. Það eru nokkur atriði í hinum einstöku gr. þessa frv., sem beðið var um skýringar á í gær, en ekki fengust að öllu leyti, og að nokkru leyti langar mig til að fá á þeim skýringar í viðbót við þær, sem ég fékk í gær. Í 2. gr. í I. kaflanum er ákvæði, sem takmarkar ábyrgð ríkissjóðs við ákveðin markaðslönd. Ég bað um skýringu á þessu ákvæði, og ég bið enn um skýringu á þessu ákvæði. Og ef hæstv. forsrh. eða einhver annar hæstv. ráðh. væri hér í húsinu og vildi gefa skýringu á þessu, þætti mér vænt um það að fá þá skýringu áður en þessari umr. lýkur. Með þessu ákvæði getur verið um svo viðtæka heimild að ræða, að það er ekki von, að menn samþ. hana án þess að fá skýringu á því, hvernig henni skuli beitt yfirleitt. Ég vænti ég þess vegna fastlega, af því að ég held, að meiri hl. n. hafi heldur ekki gert sér það ljóst, hvernig skilja eigi þetta ákvæði, að skýringin komi nú við þessa umr. málsins. Um II. kafla frv. var allýtarlega rætt við 1. umr. málsins, og sé ég ekki ástæðu til þess að ræða mikið um hann heldur. En ég álít 12. gr. vera í raun og veru einu gr. í þeim kafla, sem eigi rétt á sér og sé nauðsynleg, og hefur hv. 2. þm. S–M. flutt brtt. um að fella hinar gr. niður. og er ég honum þar alveg sammála. Viðvíkjandi III. kaflanum hefur komið í ljós hjá hv. þm., sem eru þó stuðningsmenn hæstv. ríkisstj., nokkur ótti við þann kafla frv. og við þær álögur, sem hann gerir ráð fyrir. Hafa ýmsir þeirra hv. þm. látið í ljós þá skoðun, að þessi kafli muni ekki ná þeim tilgangi, sem ætlazt er til. Ég skil þá ákaflega vel. En það var annar hlutur, sem kom á óvart - ég held, að það hafi verið hv. þm. N-Ísf., sem virtist hafa trú á því, að fjhn. mundi geta lagað allt þetta, sem aflaga fer í frv. og hann áleit að einhverju leyti ástæðu til að óttast í frv. þessu, nú á milli 2. og 3. umr. Og mér virtist, að eftir því sem hann hefði litla trú á gerðum hæstv. ríkisstj., hefði hann því meira traust á hv. fjhn. Nú vil ég ekki á nokkurn hátt úr því draga, að fjhn. er mjög góð n., og það hefur vissulega komið fyrir hér á Alþ., að fjhn. hefur tekið að sér stjfrv., sem hefur verið álíka illa úr garði gert og þetta frv., og umskapað það svo, að viðkomandi ríkisstj. hefði þá ekki þekkt það aftur. En þetta var þegar við höfðum utanþingsríkisstj. og hv. þm. virtust dálítið sjálfstæðari en nú, þegar þeir skoða sig bundna við að fylgja hverju; sem ríkisstj. dettur í hug að koma með, hvað litla trú sem þeir hafa á þeim till. hennar. Eitt er það, sem ég vil, að d. athugi vel við þessa umr., en það er um þessa aðferð, að ætla að taka meginið af brtt. til baka til 3. umr. og láta alla afgreiðslu verða við 3. umr., þannig að d. hafi ekki hugmynd um, hvernig hún afgr. málið. Ég skal nefna dæmi. Það liggur hér fyrir brtt. frá hv. þm. N-Ísf. á þskj. 238 um að breyta frv. þannig, að jeppabifreiðar séu undanþegnar þeim skatti, sem þar er um að ræða. Nú skildist mér á hæstv. forsrh., að hann vænti all mikilla tekna í sambandi við þennan bílaskatt. Eigi nú að fella niður þennan skatt af innfluttum jeppabifreiðum, og það verða kannske þær bifreiðarnar, sem helzt verða fluttar inn, þá hlýtur það að hafa mikil áhrif á þennan tekjustofn. Ég er því hræddur um, að það sé betra fyrir þá, sem vilja sjá hæstv. ríkisstj. fyrir fé, að greiða atkv. um þessa till. við 2. umr., því að ef brtt. hv. þm. N-Ísf. yrði samþ. við 2. umr., gæti fjhn. athugað fyrir 3. umr., hvað væri tiltækilegast að gera til að bæta úr þeim tekjumissi, sem samþykkt brtt. hefði í för með sér. Ég hef áður óskað eftir því, að það yrði gefið það langt hlé við þessa umr., að álit stjórnar Landssambands íslenzkra útvegsmanna, sem ég hef látið prenta með mínu nál., gæti legið hér fyrir. Ég held, að það þyrfti ekki að tefja umr. um málið. Við höfum enga löngun til þess að lengja þessa umr. Við tókum almennar umr. um málið í gærkvöld og nótt. Við vildum láta koma skýrt fram, hver afstaða manna væri til málsins, en hins vegar viljum við á engan hátt draga afgreiðslu þess. Og af því að ég álít heppilegast, að sem mest sé afgr. við 2 umr., hefði ég helzt óskað, að hæstv. forseti hefði nú frestað málinu um stund og sjá, hvort ekki er hægt að fá nál. svo snemma, að takast megi að koma því frá í dag. Ég þykist vita, að það taki ekki langan tíma, þegar það er komið og það, sem 2. umr. kynni að lengjast við þessa aðferð, gæti aftur sparazt við 3. umr. - Fundarhlé. Herra forseti. Mig er nú farið að lengja eftir því áliti, sem von er á frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, en hins vegar skildist mér, eftir þann stjórnarfund, sem haldinn hefur verið í Landssambandi ísI. útvegsmanna, að ekkert samkomulag hafi orðið um þær till., sem ríkisstj. hefur lagt fram, og var það raunar eins og ég bjóst við. Hins vegar hef ég áður í ræðum mínum gert grein fyrir því, að með því að samþ. I. kafla í þessum lögum fáist engin trygging fyrir því, að bátaútvegurinn verði rekinn, og þarf ég engu við það að bæta. Ríkisstj. mun ekki með þessu ná því, sem hún ætlast til, því að þetta getur ekki tryggt rekstur hans. Hæstv. forseti verður að gera eins og honum finnst réttast í sambandi við nál., hvort okkur sé fært að bíða þar nokkuð lengur. Ég er meðflm. að till. á þskj. 253, þess efnis, að fræðslukvikmyndir skuli vera undanþegnar því gjaldi, sem um ræðir í a-lið 29. gr. Vænti ég, að hún verði samþ. Ég hef ekki enn þá fengið svör hjá ráðh. viðvíkjandi því, sem ég spurði um í sambandi við 2. gr. og 12. gr., en vona samt, að þau svör komi, en mun annars ýta betur eftir því við 3. umr.



Herra forseti. Ég stend aðeins upp í tilefni af því, að ég hef lagt fram eina brtt. enn, sem ekki er búið að útbýta enn, en vildi, að hún kæmi til atkv. við 2. umr.

Hvað er þingskjalsnúmerið?

Það er ekki búið að útbýta till., en ég lagði hana fram fyrir nokkuð löngu og vildi biðja hæstv. forseta að sjá til þess, að umr. verði ekki slitið fyrr en hún kemur. Ég vil þá skýra frá efni till. Hún er á þá leið, að við 5. tölulið 17. gr. bætist nýr stafl., en á þessum 5. lið (a og b) er um upptalningu að ræða á þeim kröfum, ef til skuldaskila kemur, sem eru forgangskröfur í sambandi við þessi skuldaskil, þ.e. kröfur þeirra, sem í flestum tilfellum koma ekki til með að tapa vegna þessara skuldaskila. Ég legg til, að þarna bætist við einn stafl. (c), svo hljóðandi: „Kröfur félagssamtaka útvegsmanna, svo sem olíusamlaga, viðgerðarverkstæða, verzlunarsamtaka o.fl., enda séu þau opin öllum útvegsmönnum á félagssvæðinu“. Kröfur þessara félaga hafi einnig forgangsrétt sambærilegan við þær kröfur, sem taldar eru upp í a og b, og verði því ekki eins áhættusamt fyrir þessi félög í sambandi við þessi skuldaskil, að kröfur þeirra verði að engu, eins og annars mundi verða. Ég hef minnzt á það áður, að mikið er um það, að útvegsmenn hafa komið sér upp félagssamtökum á samvinnugrundvelli. Alþ. hefur hvatt þá til þess, flestir flokkar, og sett hér lög um stofnun olíusamlaga útvegsmanna, sem rekin eru á samvinnugrundvelli og annast olíusölu til bátaútvegsins á viðkomandi stöðum og selja þessa vöru útgerðinni með kostnaðarverði og hafa yfirleitt haldið verðinu talsvert fyrir neðan hið almenna olíuverð. Þessi félög hafa hins vegar ekki verulegt stofnfé, og ef fara ætti nú þannig að þeim að heimta af þeim þær olíuskuldir, sem á þeim hvíla, einkum vegna óhappa síldarútvegsins, og setja þau á höfuðið, þá vitanlega væri það tekið með annarri hendinni, sem væri gefið með hinni, og útvegsmenn og félagssamtök þeirra illa leikin. - Sama gildir um viðgerðarverkstæði, verzlunarsamtök o.fl., sem útvegsmenn hafa komið sér upp og rekið á samvinnugrundvelli, þar sem þetta er opið öllum útvegsmönnum á viðkomandi stöðum og þannig reynt að létta af sér því óeðlilega okri, sem verið hefur í þessum efnum hjá einstökum félögum. Það er hart, ef á að eyðileggja með þessu skuldaskil þessara félaga og setja þau á höfuðið með því, að réttar kröfur þeirra yrðu þannig útstrikaðar. Þetta er efni till. Ég vil fá skýrt úr því skorið, hvaða þm. vilja verða til þess að steypa þessum félagssamtökum útvegsmanna á höfuðið með þeim aðferðum, sem hér er til stofnað. Aðaltill. mín er sú, að þessi skuldaskil verði ekki samþ. Verði hún felld og eigi að lögleiða hér þessi skuldaskil þvert ofan í vilja útvegsmanna, eins og mér skilst að meiningin sé, þá vildi ég þó bera fram þessa brtt. við 17. gr., til þess að vernda þessi samtök og sjá, hvernig henni mundi reiða af. Að öðru leyti skal ég ekki hafa fleiri orð um málið að sinni, en vænti, að forseti taki fullt tillit til þess, að þessi till. hefur verið lögð inn fyrir alllöngu, og vænti þess, að hún fái að koma til atkvgr. við 2. umr.



Herra forseti. Ég flyt hér brtt. á þskj. 251 í sambandi við d-lið 29. gr., þar sem svo er fyrir mælt, að viðbótargjald fyrir innflutningsleyfi skuli greiða af innflutningsleyfum fyrir rafmagnstækjum til heimilisnota, öðrum en eldavélum og þvottavélum, 100% af leyfisfjárhæð, en af leyfum fyrir þvottavélum 50%. - Brtt. mín er á þá leið, að þessi liður falli niður. Það er í rauninni óþarft að skýra þessa brtt. Allir vita, að tilfinnanlegur skortur er á tækjum til heimilisnota, t.d. þvottavélum, sem verða að teljast nauðsynleg heimilistæki. Munar gífurlega fyrir húsmóður að hafa vélar til þvotta eða gera það upp á gamla móðinn, þar sem þess er kostur. Sama er að segja um straujárn. Mörg heimili eru þannig sett, að ekki er hægt að hita önnur járn til þess að draga á lín og fatnað, en með rafmagni. Þá eru það hraðsuðupottar og hitunarplötur. Margir neyðast til að elda allt með hitunarplötum inni í herbergjum sínum, og verður að teljast afar ósanngjarnt að skattleggja þau hitunartæki, sem fólk hefur til þess að elda með, þó að þau séu ekki unnin í landinu sjálfu. - Ég vil því leyfa mér að mæla eindregið með því, að þessi liður verði felldur niður. Helzt hefði ég kosið, að allt frv. yrði fellt.

Forseti (BG): Þar sem dráttur hefur orðið á því, að þskj. bærist, hefur hv. 2. þm. S-M. lagt fram skriflega brtt. í staðinn fyrir þá brtt., sem átti að leggjast fram prentuð. Hv. þm. hefur í ræðu sinni lýst þessari brtt., og sé ég því ekki ástæðu til að lesa hana upp, nema hv. þm. óski þess, en leyfi mér að leita afbrigða.



Mér hefur nú loks borizt þetta skjal, sem ég gat um í minni hl. nál. mínu, þ.e.a.s. afrit af bréfi. sem Landssamband ísl. útvegsmanna sendi Alþ. í dag. Ég tel rétt að lesa hér upp, með leyfi hæstv. forseta, upphaf þessa bréfs, en þar segir svo: „Á fundi, sem haldinn var í dag í stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna með formanni Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna og sjávarútvegsnefnd L.Í.Ú., var til umræðu frv. til laga um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna, sem ríkisstj. lagði fyrir Alþingi í gær, fimmtudaginn 16. desember. Eftirfarandi ályktanir voru gerðar á fundinum í sambandi við umrætt frv., og leyfum vér oss hér með að senda þær hinu háa Alþingi í trausti þess, að þær verði teknar til gaumgæfilegrar athugunar við afgreiðslu frv.: Fundurinn telur, að frv. feli engan veginn í sér ákvæði, er skapi grundvöll undir rekstri vélbátaflotans og hraðfrystihúsanna á næsta ári, og harmar það, að ríkisstj. og Alþ. skuli enn ekki sjá sér fært að gera slíkar ráðstafanir. I. kafli frv. kveður á um verð á fiski veiðiskipa og framleiðslu hraðfrystihúsa. Fundurinn vill benda hinu háa Alþ. á það, að verð þetta er allt of lágt ákveðið, og vill í þessu sambandi minna á ályktun síðasta aðalfundar Landssambandsins um það, að fiskverðið þyrfti að vera 88 aurar fyrir hvert kíló af slægðum fiski með haus, og samþykkt aukafundar Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna um það, að frystihúsin yrðu að fá kr. 1,50 fyrir hvert enskt pund af flökum, miðað við 65 aura verð á fiskinum, ef rekstur fyrirtækjanna ætti ekki að stöðvast. Viðræður, sem fram hafa farið milli verðlagsráðs sjávarútvegsins og stjórnskipaðrar nefndar, hafa leitt í ljós, að ályktanir aðalfundar Landssambandsins um 88 aura fiskverð sé sízt of hátt. Þess vegna telur fundurinn augljóst, að verði engar frekari ráðstafanir gerðar en fram kemur í frv. þessu, hljóti þessar atvinnugreinar að stöðvast, enda hljóta þá allsherjarsamtök útvegsins að beita sér fyrir slíku. Ef Alþ. og ríkisstj. vilja komast hjá þeim þjóðfélagslega vanda, sem af þessu mundi leiða, verður að setja inn í frv. ákvæði, sem brúa bilið á milli verðsins í frv. og þess, sem útvegsmenn og hraðfrystihúseigendur verða að fá. Landssambandið hefur fyrr og síðar sýnt fram á leiðir út úr þessum vandamálum, en þær ábendingar ekki teknar til greina.“ Síðan heldur bréfið áfram og getur um till. þær, sem útvegsmenn koma með varðandi ráðstöfun á erlenda gjaldeyrinum. Ég mun síðar láta prenta bréfið í heild, svo að þm. geti kynnt sér það. Ég mun láta þetta nægja nú, þar sem ég hef lofað að tefja ekki umr., en þetta bréf gefur sannarlega tilefni til þess, að málið sé athugað betur.



Ég mundi geta freistazt til að segja já, en þar sem ekki er gert ráð fyrir því að afla tekna á móti, segi ég nei. 1. gr. samþ. með 25:1 atkv. Brtt. 243,2.a felld með 19:7 atkv. Brtt. 243,2.b felld með 24:7 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: ÁkJ, EOI, HermG, KTh, LJós, SigfS, SG. nei: ÁÁ, BÁ, EmJ, EystJ, FJ, GÞG, HÁ, HB, HelgJ, IngJ, JóhH, JG, JS, JörB, PÞ, PO, SB, SEH, SK, SkG, StJSt, StSt, StgrSt, BG. 4 þm. (GTh, JPálm, JJ, ÓTh) fjarstaddir. Brtt. 243,2.c felld með 22:7 atkv. 2. gr. samþ. með 25 shlj. atkv. Brtt. 243,3–4 tekin aftur. 3.–7. gr. samþ. með 27 shlj. atkv. Brtt. 243,5 felld með 22:6 atkv. 8.– 10. gr. samþ. með 26 shlj. atkv. 11. gr. samþ. með 25 shlj. atkv. Brtt. 248 felld með 23:7 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: HermG, KTh, LJós, SigfS, SG, ÁkJ, EOI. nei: HB, HelgJ, IngJ, JóhH, JG, JS, JörB, ÓTh, PÞ, SB, SEH, SkG, StJSt, StSt, StgrSt, ÁÁ, BÁ, EmJ, EystJ, FJ, GÞG, HÁ, BG. PO greiddi ekki atkv. 4 þm. (JPálm, JJ, SK, GTh) fjarstaddir. 1 þm. gerði grein fyrir atkv. sínu:



Nei, ekki að svo komnu máli; þar sem leitað er sátta í málinu. 12. gr. samþ. með 27 shlj. atkv. Brtt. 243,6 felld með 24:7 atkv. 13.–16. gr. samþ. með 24:6 atkv. Brtt. 256 felld með 23:7 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: HermG, KTh, LJós, SigfS, SG, ÁkJ, EOI. nei: HB, HelgJ, IngJ, JóhH, JS, JörB, ÓTh, PÞ, PO, SB, SEH, SkG, StJSt, StSt, StgrSt, ÁÁ, BÁ, EmJ, EystJ, FJ, GÞG, HÁ, BG. JG greiddi ekki atkv. 4 þm. (JPálm, JJ, SK, GTh) fjarstaddir. 17. gr. samþ. með 22:6 atkv. 18: 28. gr. samþ. með 23:7 atkv. Brtt. 253 felld með 21:7 atkv. Brtt. 251 felld með 23:7 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: HermG, KTh, LJós, SigfS, SG, ÁkJ, EOI. nei: HÁ, HB, HelgJ, IngJ, JóhH, JG, JS, JörB, ÓTh, PÞ, PO, SB, SEH, SkG, StJSt, StSt, StgrSt, ÁÁ, BÁ, EmJ, EystJ, GÞG, BG. 5 þm. (JPálm, JJ, SK, FJ, GTh) fjarstaddir. 29.–32. gr. samþ. með 22:5 atkv. Fyrirsögn frv. og fyrirsagnir kafla þess samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 22 shlj. atkv.