Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 13. maí 1972. Björn Pálsson, 3. þm. Norðurl. v., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég af ýmsum ástæðum mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að 2. varamaður Framsfl. í Norðurlandskjördæmi vestra, Stefán Guðmundsson byggingarmeistari, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Þá er þess að geta, að hér fylgir með símskeyti frá Stefáni Guðmundssyni, svo hljóðandi: „Sakir anna sé ég mér ekki fært að taka sæti á Alþ. í stað Björns Pálssonar að þessu sinni.“ Fylgir enn fremur ósk um það frá forseta Nd., að Sigurður J. Lindal bóndi, Lækjamóti, taki sætið samkv. þessu. Það ber að láta fara fram rannsókn á kjörbréfi Sigurðar J. Líndal, og vil ég biðja hv. kjörbréfanefnd að annast það og veiti til þess frest í 5 mín. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur rannsakað kjörbréf Sigurðar Líndal bónda á Lækjamóti í Vestur-Húnavatnssýslu. Hann mætir hér á þingi í forföllum Björns Pálssonar, 3. þm. Norðurl. v., sem hefur boðað forföll og er ekki lengur á þingi, en fyrir lá yfirlýsing frá 2. varamanni Framsfl. í kjördæminu um það, að hann sæi sér ekki fært að taka sæti í forföllum þm. Björns Pálssonar, en Sigurður J. Líndal er talinn 3. varaþm. Framsfl. í nefndu kjördæmi. Kjörbréfanefnd mælir með því, að kosningin verði gild metin og kjörbréfið samþykkt.



Herra forseti. Fyrr á þessu þingi leyfðum við okkur ég ásamt hv. 3. þm. Reykn., Oddi Ólafssyni, að bera fram þáltill. þess efnis, að setja skyldi á fót rannsóknardeild til eflingar tollgæzlu og löggæzlu og annars eftirlits með innflutningi, dreifingu og neyzlu fíkniefna. Í grg. og í ræðum okkar, þegar við fylgdum málinu úr hlaði, bentum við á þá hættu, sem fíknilyfjum væri samfara og lögðum áherzlu á, að þing og þjóð horfðist í augu við þann voða, sem fyrir dyrum væri, ef ekkert væri að gert. Vandamálið væri vonandi enn viðráðanlegt, en það gæti vissulega vaxið okkur yfir höfuð, ef flotið væri sofandi að feigðarósi. Í því sambandi minntum við á, að jafnvel í næstu nágrannalöndum okkar stæðu yfirvöld ráðþrota gagnvart geigvænlegri eiturlyfjaneyzlu og óðfluga væri það vandamál að verða eitt stærsta þjóðfélagsmeinið, einkum þó meðal æskufólks. Við tókum jafnframt fram, að gott starf hefði verið unnið af þeim fáu löggæzlumönnum, sem sérstaklega hefðu verið til kvaddir af hálfu lögreglu og tollyfirvalda, en það brautryðjendastarf mætti ekki niður falla og að engu verða með fálmkenndu og óskipulögðu áframhaldi. Nokkrar umr. urðu um þessa þáltill. og þá kom m.a. fram það sjónarmið, að varlega skyldi fara í allar fullyrðingar og ekki mikla vandamálið um of fyrir okkur. Þessi þáltill. fór til hv. allshn. og hefur ekki enn fengið afgreiðslu þar, enda þótt ætla mætti, að enginn ágreiningur þyrfti að vera um slíkt mál: Að mínu viti var það ótvíræð siðferðileg skylda Alþingis að tjá sig með afdráttarlausum hætti um mál þetta og þykir mér því miður, að málið skuli ekki hafa fengið afgreiðslu í þessari nefnd. Í gær var samþ. sem ályktun Sþ. þáltill. um varnir gegn ofneyzlu áfengis og er sú till. vissulega góðra gjalda verð og fyllilega tímabær, en ég hygg, að flestir þm. séu sammála mér um, að neyzla fíknilyfja getur orðið margfalt stærra og óhugnanlegra vandamál en áfengið, ef yfir okkur á að ganga sams konar ástand og nú ríkir í þessum efnum, jafnvel í næstu nágrannalöndum og víðar um heim, nú þegar í dag, svo að ekki sé talað um framtíðina. Þar sem nú eru aðeins nokkrir dagar til þingslita og fyrirsjáanlegt er, að áður nefnd þáltill. hlýtur því miður ekki afgreiðslu á þessu þingi, þá hef ég leyft mér að kveðja mér hljóðs utan dagskrár af tilefni, sem hefur undirstrikað með áþreifanlegum hætti þau varnaðarorð, sem í till. okkar hv. 3. þm. Reykn. fólust. Þetta segi ég að því gefna tilefni, sem ekki hefur farið fram hjá neinum hv. þm. og lesa má um í fréttum síðustu daga. Þar hefur verið skýrt frá, að upptækt hafi verið gert verulegt magn af svonefndu hassi og LSD fíkniefnum í fórum ungmenna hér á landi. Þessum efnum mun hafa verið smyglað til landsins í því skyni að dreifa því meðal unglinga og í frétt, sem m.a. er í einu dagblaðanna í morgun, er komizt svo að orði, með leyfi hæstv. forseta: „Rannsókn málsins til þessa hefur leitt í ljós, að hér er um umfangsmikið smygl fíkniefna og sölu þeirra að ræða. Fundizt hafa um 200 g af hassi, en staðfesting hefur fengizt á smygli og sölu á þrem kílóum, sem komu frá Amsterdam með skipi til Akureyrar. Þá hefur við yfirheyrslurnar fengizt staðfesting á smygli á 67 töflum af LSD. Grunur leikur á, að fleiri efni komi við sögu í þessu máli, en í gær hafði ekki fengizt staðfesting á þeim grun. Þá leikur og grunur á, að meira magn af hassi, en að framan greinir sé í málinu og það skipti einnig kílóum. Þá er vitað, að ákveðnir aðilar hafa farið erlendis í innkaupaferðir í þeim tilgangi einum að kaupa fíkniefni og smygla þeim hingað til lands til dreifingar. Í gær var yfirheyrður fjöldi fólks, sem hefur keypt hass af forkólfum þessa fíkniefnahrings, en lögreglumenn þeir, sem að yfirheyrslunum unnu, vörðust allra frétta.“ Áfram segir í þessari frétt: „Við yfirheyrslurnar mun þó hafa fengizt staðfesting á því, að sala fíkniefnanna var gerð í auðgunarskyni, en söluverð hasskílós er um 250 þús. kr. hér á landi. Lauslega má áætla, að hagnaðurinn af sölu þeirra þriggja kílóa, sem vitað er um, nemi yfir 500 þús. kr. En úr þessu magni munu fást allt að 16 þús. skammtar til neyzlu.“ Síðan segir, að nú sitji í gæzluvarðhaldi vegna máls þessa tveir ungir Reykvíkingar undir tvítugu og ung hjón úr Kópavogi. Enginn veit, hvort og þá hversu miklu hefur verið smyglað og dreift með þessum hætti né heldur hvort hér sé um að ræða eina eða aðalsmygl- eða söluhringinn. Neyzla er eitt, en skipulagður smyglhringur, sem vinnur að því að dreifa þessum efnum meðal ungs fólks, er enn alvarlegra mál. Dugnaður lögreglumanna og árvekni við uppljóstrun og rannsókn málsins hefur í alla staði verið mjög lofsverður, en það breytir því þó ekki, að tilviljun mun hafa ráðið uppljóstrunum frekar en skipulögð rannsóknar og lögreglustarfsemi. Sú staðreynd og þetta óhugnanlega mál allt undirstrikar enn betur en fyrr, hversu brýnt verkefni það er, að sett sé á laggirnar skipulögð og öflug rannsóknardeild, sem eingöngu hefur þessi mál til meðferðar. Sjálfsagt er fullur vilji hjá dómsmrn og svokallaðri samstarfsnefnd, sem sett hefur verið á laggirnar í þessum málum, fullur vilji hjá þessum báðum aðilum að taka þessi mál föstum tökum, en sannleikurinn er bara sá, að hér duga ekki lengur seinvirk nefndarstörf, sem ekki eru einu sinni í beinum tengslum við lögregluyfirvöld í Reykjavík. Hér þarf raunhæfar aðgerðir, ráðstafanir svo sem öfluga toll- og löggæzlu, fyrirbyggjandi starf og strangt eftirlit, sem allt skal unnið af fullum krafti og af fullri hörku. Ég trúi því, að það sé samdóma álit og vilji Alþingis, að einskis verði látið ófreistað og ekkert verði til sparað að bægja eiturlyfjunum, þessum óhugnaði, frá okkar landi og okkar ungu og upprennandi kynslóð. Mannslífin hér á landi eru of dýrmæt þessari þjóð til að þeim verði fórnað á altari ólifnaðar og þeirrar eymdar, sem fíknilyfjaneyzlu fylgir.



Herra forseti. Út af orðum hv. þm. vil ég segja það, að ég hef fylgzt með eða réttara sagt hef verið látinn fylgjast með þeirri rannsókn, sem fer nú fram í þessu máli og mér er óhætt að segja, að eftir þeim upplýsingum, sem ég hef, þá gengur sú rannsókn vel og eðlilega og er í fullum gangi. En ég veit, að hv. alþm. skilja, að ég get ekki sagt hér nánar um þessa hlið málsins á þessu stigi. En að öðru leyti út af þeim orðum, sem hv. þm. lét falla, vil ég segja þetta: Það er unnið að þessum málum á skipulegan hátt, eins og ég hef reyndar skýrt frá áður hér á hv. Alþ. Sett hefur verið á stofn formleg samstarfsnefnd þeirra rn. og þeirra embætta, sem þessi mál heyra undir og í þeirri nefnd eiga m.a. sæti sumir af þeim mönnum, sem áður höfðu unnið í samstarfshóp um þessi mál. M.ö.o. þar sitja þeir menn, sem þessum málum eru, að ég hygg, einna kunnugastir hér á landi. Það var samdóma álit þess samstarfshóps að undanskildum einum, sem í honum starfaði, að það væri ekki ástæða til þess að setja upp sérstaka rannsóknardeild til þess að fást við þessi málefni, heldur mundi betur henta að hafa þennan háttinn á, að stofna til samstarfsnefndar þeirra embætta, sem þessi mál heyra undir. Einn þeirra manna, sem í þessum samstarfshópi hafði starfað um skeið, deildarstjóri á Keflavíkurflugvelli, Kristján Pétursson, sem hefur sýnt mikinn áhuga og dugnað í þessum málum, var á annarri skoðun um þetta. En af einhverjum ástæðum gat hann ekki átt samleið með þessum mönnum, sem að þessum málum höfðu áður starfað og vildi ekki lengur starfa í þessari samstarfsnefnd og fer ég ekki nánar út í það. Ég hygg, eins og ég sagði áðan, að það sé nú unnið skipulega að þessum málum af þessum mönnum, sem við þau fást og ég hygg nú, að það sé ekki hægt að segja, að það sé tilviljun háð, hvort upp kemst um smygl eða ekki. Ég hygg, að þessir aðilar hafi allgott samband t.d. við aðila í öðrum löndum, sem með þessi mál fara þar. Ég geri ráð fyrir því, að hv. alþm. skilji, að ég og þau rn., sem þessi mál heyra undir, hljóta að taka tillit til þess, sem þeir segja og leggja til í þessum málum, sem mest hafa um þau fjallað. En ég vil segja það, að ég er opinn fyrir öllum úrræðum í þessu efni og ég er reiðubúinn til þess að leggja það nú fyrir þessa samstarfsnefnd að svara þeirri spurningu, hvort hún telur hentara að taka upp annað skipulag í þessum efnum. Og það er síður en svo, að ég hafi bitið í mig neitt ákveðið fyrirkomulag á þessum málum. Það er sjálfsagt að leita þeirra úrræða, sem að beztu manna yfirsýn munu duga bezt. Það vil ég segja. Og þess vegna get ég sagt það, hvað sem þessari þáltill. líður, sem ég svara ekki fyrir að öðru leyti, að ekki hefur verið atgreidd hér, þá mun þessum málum fullur gaumur gefinn og þeim ábendingum, sem fram komu í henni og reynt að hafa vakandi auga á þessum efnum. Það er lofsverður og þakkarverður áhugi, sem fram kemur hjá hv. þm. í þessu máli og ég vil nú segja það, að hann og - ég vil segja í góðri merkingu - hans líkar, ungir menn, sem af einhverjum ástæðum hafa skarað fram úr eða unnið afrek á ýmsum sviðum og eru því dáðir af fjölda æskufólks, slíkir menn geta unnið ákaflega mikið verk í þessum efnum með því að skapa það heilbrigða almenningsálit, sem hér mun bezt duga. Og síður en svo er ég að lasta það, að talað sé um þessi mál á Alþ. Það er ágætt. En ég vil segja það, að ég efast ekki um, að hv. þm. getur jafnvel utan þings haft enn meiri áhrif í þá átt, sem rétt er að stefna í þessum málum, með öðrum ungum mönnum. sem þessu máli vilja leggja lið. Og ég er honum alveg sammála um það, að einskis má láta ófreistað til þess að stemma stigu við þessu. En ég er þeirrar skoðunar, að á þessum ófögnuði verði ekki unninn bugur með neinum skyndiaðgerðum, heldur þurfi til að koma stöðugt, markvisst og óþrotlegt starf og ég veit, að um það eru allir hv. alþm. sammála. Eins og ég sagði, þá er ég alveg opinn fyrir öllum till. í þessu efni og sjálfsagt að leita þeirra úrræða, sem bezt gefast og þá með hliðsjón af þeirri reynslu, sem hér er fengin og þeirri reynslu, sem annars staðar er fengin.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt til þess að þakka hæstv. forsrh. fyrir undirtektir hans og þann skilning, sem hann leggur í þessa ræðu mína hér áðan, sem er réttur. Það er ekki gert til þess að ásaka einn eða neinn fyrir framtaksleysi í sjálfu sér eða skort á vilja til þess að ráða bót á þessum málum, heldur til þess að vekja athygli þingheims og þjóðar vonandi á því óskaplega vandamáli, sem er hér að rísa og er miklu óhugnanlegra en flest annað, sem hefur dunið yfir þessa þjóð. Þáltill. frá því í vetur, mín og hv. 3. þm. Reykn., var flutt vegna þess, að okkur var mikið niðri fyrir og við í einlægni og af áhuga töldum, að þetta væri mjög brýnt mál til meðferðar og væri nauðsynlegt, að Alþ. ályktaði á einn eða annan hátt í þessu máli. Það var ekki endilega svo, að við ætluðum að knýja í gegn einhverja ákveðna lausn á málinu eða að sú till., sem við settum fram, væri endilega það eina algilda og rétta í þessu máli, en við vorum þess fullvissir, að út úr nefndarstörfum og athugunum á málinu gæti komið einhver ákveðinn vilji þingsins í þá átt, að það væri tekið til öflugra ráðstafana. Og nú, þegar fréttir berast af svo víðtæku smygli og svo óskaplegu magni, sem í ráði er að dreifa hér í landinu í auðgunarskyni, þá er enn full ástæða til þess að viðhafa varnaðarorð og hvetja enn til þess, að gripið sé til viðeigandi ráðstafana. Ég treysti fyllilega þeim yfirvöldum. sem í þessu landi eru og þessi mál heyra undir, til þess að gera það. Ég vonast eingöngu til þess, að þeir beri gæfu til þess að gera það strax.



Herra forseti. Það hefur verið upplýst hér af einum hv. þm., að tilteknu máli hafi verið vísað til allshn. Sþ. og hafi ekki hlotið afgreiðslu frá n. Ég vil í því samhandi leyfa mér að upplýsa, að til þessarar n. hefur á þinginu verið vísað rúmlega 70 málum og hún hefur þegar afgreitt rúmlega 50. Ég hygg, að mér sé óhætt að segja það fyrir mitt leyti, að sem formaður þessarar n. er ég reiðubúinn til þess að halda áfram fundahöldum um afgreiðslu mála í n., ef ráðamönnum sýnist að halda áfram þingi lengur en fram að hvítasunnunni.