Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti Alþingis, Ásta R. Jóhannesdóttir, fer til Grænlands í dag og verður fulltrúi Alþingis við útför Jónatans Motzfeldts í Nuuk. Jónatan Motzfeldt var leiðtogi Grænlendinga um árabil, formaður landsstjórnarinnar lengi og síðar forseti grænlenska landsþingsins. Héðan frá Alþingi sendum við fjölskyldu Jónatans Motzfeldts, og Grænlendingum öllum, hlýjar kveðjur á útfarardegi hans.

Virðulegur forseti. Hér hófst þinghald á ný síðdegis í gær en sem kunnugt er gera þjóðþing allra Norðurlandanna átta á ári hverju hlé á störfum sínum til að unnt sé að halda þing Norðurlandaráðs sem að þessu sinni fór fram hér í Reykjavík. Þingið er meginviðburðurinn í hinu norræna samstarfi þar sem fólk alls staðar að af Norðurlöndunum kemur saman til að bera saman bækur sínar, fara yfir það sem árið hefur borið í skauti sér og gera áætlanir fyrir hið næsta. Hingað komu á sjöunda hundrað gestir í þeim tilgangi. Það skiptir okkur Íslendinga gríðarlega miklu máli því að Norðurlöndin hafa sannarlega reynst okkur mikilvægur bandamaður í þeim erfiðleikum sem við erum að glíma við, bæði hvað varðar ráðgjöf og fjárhagslegan stuðning. Þinghaldið tókst í framkvæmd einstaklega vel og gestir okkar lofuðu framkvæmd þess ákaflega þegar þeir fóru héðan í gær. Ég vildi þess vegna nota þetta tækifæri, virðulegur forseti, sem forseti Norðurlandaráðs og fyrir hönd okkar í Íslandsdeildinni til að þakka starfsfólki Alþingis sem hefur lagt nótt við nýtan dag að undanförnu til að tryggja að þetta þinghald gæti farið fram þannig að sómi væri að, efldi traust á Íslandi og virðingu fyrir okkur og því sem hér er gert. Starfsfólk þingsins stóð sig satt að segja alveg frábærlega og ég bið forseta Alþingis um að færa því fyrir okkur þingmenn kærar þakkir fyrir hið góða starf.

Frú forseti. Á kjördæmadögum í síðustu viku var rætt mikið um málefni sem brenna á fólki, m.a. í mínu kjördæmi, Norðausturkjördæmi. Á fundi sem við áttum í Neskaupstað kom fram mikil undrun bæjarstjórnarinnar þar um að ekki skuli vera búið að bjóða út ofanflóðavarnir sem ríkisstjórnin lofaði að gert yrði í fyrra. Ég vil minna hv. formann fjárlaganefndar á loforðið og ég veit að hún veit að í ofanflóðasjóði eru á áttunda milljarð króna. Á hverju ári fara inn í þennan sjóð 500–600 millj. kr. og annað eins er í fjármagnstekjur hjá sjóðnum. Það er ekki bara í Neskaupstað sem öryggi íbúa er ógnað með þessum hætti. Við fengum þær upplýsingar á Siglufirði að framkvæmdir væru tilbúnar þar líka, það þurfti að rýma hús þar, og eins hafa komið upplýsingar að vestan, frá Vestfjörðum, Ísafjarðarbæ, um að þar séu verk líka tilbúin til útboðs. Á sama tíma heyrum við mikið ákall um að einhverjar verklegar framkvæmdir fari að fara af stað vítt og breitt um landið. Hér er um að ræða framkvæmdir sem á næstu 3–4 árum gætu skapað nokkur hundruð störf og veitir ekki af slíku til að minnka atvinnuleysið og síðast en ekki síst til að efla atvinnulífið í landinu. Ég spyr því hv. formann fjárlaganefndar hvort hún vilji beita sér fyrir því að auka framlög og framkvæmdir á þessu sviði. Nú er fjárlagafrumvarpið komið í hendur þingsins og við eigum að móta á næsta ári og til næstu ára hvernig við ætlum að haga framkvæmd fjárlaga, hvernig við ætlum að verja fjármunum sem eru til staðar í ofanflóðasjóði og munu ef eitthvað er aukast enn frekar á næstu árum. Ég spyr enn og aftur hv. formann fjárlaganefndar hvort hún hyggist 

Virðulegi forseti. Í fjárlagafrumvarpinu kemur fram að í áætlunum ofanflóðasjóðs sé reiknað með framkvæmdum fyrir 1.190 millj. kr. í ár og 660 millj. kr. á árinu 2011. Stærstu framkvæmdirnar eru við snjóflóðagarð í Bolungarvík og upptökustoðvirki í Neskaupstað. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson spyr hvort ég sé tilbúin til að beita mér fyrir því að frekari fjármunir úr sjóðnum verði veittir á árinu 2011 og nefnir sérstaka staði þar sem útboð eru tilbúin o.s.frv. Ég get svarað þessu játandi. Þetta er eitt af þeim atriðum sem eru í sérstakri skoðun og vinna er hafin við mat á því hvort rétt sé að veita aukna fjármuni úr sjóðnum. Eins og ég segi er það eitt af þeim málum sem fær sérstaka skoðun fyrir síðari umræður fjárlagafrumvarpsins.

Virðulegi forseti. Það er mjög margt sem hægt er að taka upp undir liðnum um störf þingsins, margt sem ástæða er til að hafa áhyggjur af. Einn er samt sá málaflokkur sem ég hef afskaplega miklar áhyggjur af og ég held að ég sé ekki einn um það. Það eru heilbrigðismál þjóðarinnar. Því hefur verið haldið fram að fjárlagatillögur ríkisstjórnarinnar hafi verið illa undirbúnar. Það er fráleitt að halda því fram og engin sanngirni í því, virðulegi forseti, því að það er algjörlega ljóst að þær voru ekki undirbúnar. Við stöndum núna frammi fyrir því að við höfum nokkrar vikur til að ganga frá þessu fjárlagafrumvarpi, þar með talinn er sá viðkvæmi málaflokkur sem heilbrigðismálin eru. Það er á okkar ábyrgð að það verði gert eins vel og hægt er. Þetta snýst um að bjarga því sem bjargað verður. Ég legg það til, virðulegi forseti, og við hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins í heilbrigðisnefnd, að við breytum núna til, að nefndin leggist sérstaklega yfir þennan þátt mála, fundi eins mikið og mögulegt er og fari yfir gögn sem eru að vísu ekki tilbúin nema að litlu leyti fyrir þetta fjárlagafrumvarp en þau sem hafa verið unnin áður og reyni að vinna þetta eins vel og hægt er. Fyrir þá sem ekki þekkja til sér fjárlaganefnd alla jafna einungis um þennan þáttinn. Sú staða sem komin er upp í málaflokknum kallar hins vegar á að heilbrigðisnefnd einbeiti sér að því að vinna að fjárlagaþætti heilbrigðismála á næstu vikum. Á sama hátt yrðu aftur settir af stað þeir hópar sem voru að vinna úti um allt land eða sambærilegir hópar til að vinna að því að endurskipuleggja heilbrigðisþjónustuna 

Virðulegi forseti. Mikil umræða hefur átt sér stað um efnahagsáætlun íslenskra stjórnvalda undanfarið. Framsóknarflokkurinn kynnti sínar hugmyndir í gær og Sjálfstæðisflokkurinn mun gera það hér í dag. 
             Ég er hingað kominn til að leggja á það áherslu að mín skoðun er sú að við eigum að halda mjög fast við þá efnahagsáætlun sem er mörkuð í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Án samstarfs við hann á sínum tíma hefði greiðslufall vofað yfir íslenska ríkinu sem hefði þýtt áralanga útskúfun af erlendum fjármálamörkuðum. Samstarf við AGS er einnig forsenda þess að íslensk stjórnvöld geti haldið fast við gjaldeyrishöftin en án þeirra er ljóst að íslenska krónan hefði veikst mun meira en raun ber vitni með meðfylgjandi hækkun verðbólgu. Þannig má kannski segja að án samstarfsins við AGS á undanförnum tveimur árum hefði kreppan orðið mun dýpri en ella. Ég held að það sé algjört glapræði að víkja frá þeirri efnahagsstefnu en tek undir þau sjónarmið sem hér hafa verið rædd, að vissulega megi endurskoða einstakar hugmyndir í þeim fjárlagaramma sem hefur verið markaður, færa til fjármuni innan hans, en ramminn þarf að haldast fastur. Það eru erfiðir tímar núna og leiðir okkar út úr vandanum eru að greiða fyrir erlendri fjárfestingu, opna erlenda fjármagnsmarkaði fyrir íslensk fyrirtæki svo þau geti farið að fjárfesta á nýjan leik og það gerum við í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn.

Virðulegi forseti. Ég get ekki stillt mig um að bregðast við ræðu hv. þm. Magnúsar Orra Schrams og fara aðeins yfir þær fullyrðingar sem komu fram í máli hans sem mér finnst að mörgu lagi innstæðulitlar. Þar er t.d. fullyrðing um að það sé algjört glapræði að fylgja ekki efnahagsáætlun AGS. Sú fullyrðing tekur ekki mið af þeim aðstæðum sem við búum við í dag. Samdrátturinn er meiri, ekki bara erlendis heldur líka hér á landi. Einkaneysla hefur dregist saman um 25% sem er meira en bæði AGS og Seðlabankinn gerðu ráð fyrir og að mínu mati er það glapræði að sýna ekki sveigjanleika, endurskoða efnahagsáætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og breyta þar með þeim ramma sem sjóðurinn setti fyrir tveimur árum ef við ætlum að brjótast út úr þessum vítahring minnkandi eftirspurnar og aukins atvinnuleysis sem við erum komin í. Hv. þingmaður fullyrðir líka að við höfum ekki getað sett á gjaldeyrishöft nema af því að við vorum í samstarfi við AGS. Gjaldeyrishöft eru brot á EES-samningnum, hvort sem við erum í samstarfi við AGS eða stöndum á eigin fótum. Síðan fullyrðir hv. þingmaður að samstarfið við AGS leiki lykilhlutverk við það að greiða fyrir erlendri fjárfestingu. AGS er lánveitandi til vandræðalanda, frú forseti, og það að AGS er hér inni sendir þau skilaboð til fjárfesta að við getum ekki staðið á eigin fótum og þurfum utanaðkomandi aðstoð við að reisa þetta hagkerfi við. Ég geri ráð fyrir því að fjárfestar bíði þar til AGS er farið með það að koma hingað og fjárfesta.

Virðulegi forseti. Fólk stendur í biðröðum eftir mat á Íslandi. Hvernig getur staðan verið orðin þannig að einstaklingar þurfa að þiggja matargjafir viku eftir viku á Íslandi - í hinu norræna velferðarsamfélagi, Íslandi? Velferðarvaktin talar við hjálparsamtökin og vill fá þau til að hætta að dreifa mat með þessum hætti, vandinn má ekki sjást. Félagsþjónusta sveitarfélaganna gagnrýnir hjálparsamtök fyrir ófagleg vinnubrögð, sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar segir að borgin hafi áhyggjur af þessum röðum, þessi aðferð sé ekki uppbyggileg og hvetji ekki til sjálfshjálpar. Formaður velferðarvaktarinnar, stýrihóps á vegum félags- og tryggingamálaráðuneytisins, talar um að þetta sé heldur ekki boðlegt og að matargjafirnar geti stuðlað að frekari ógöngum þeirra sem matinn þiggja. Hún hvatti til að leysa vandann, að sett yrðu neysluviðmið, en nefndi hins vegar ekki hvort opinberar stofnanir ættu að fara eftir þessum neysluviðmiðum eða ekki. En hvar eru þessi neysluviðmið? Ég spurði forsætisráðherra fyrir ári hverju það sætti að ekki væri búið að setja neysluviðmið á Íslandi þrátt fyrir að ráðherrann hefði sjálf lagt fram tillögu eftir tillögu þegar hún sat í stjórnarandstöðu um að sett yrðu neysluviðmið. Ráðherrann svaraði mér þá að hún væri búin að fela viðskiptaráðherra að skoða málið. Síðan er liðið eitt ár og velferðarvaktin, sem er stýrihópur á vegum ríkisstjórnarinnar, kallar nú eftir þessum neysluviðmiðum. Það er algjörlega óásættanlegt að verið sé að kenna hjálparsamtökum, einstaklingum sem gefa vinnu sína til að hjálpa náunganum, um að stuðla að frekari ógöngum þeirra sem matinn þiggja. Það er algjörlega óásættanlegt. Ef þessi blessuðu neysluviðmið eiga að vera lausnin hvet ég til þess að við setjum einfaldlega lög um neysluviðmið þar sem framkvæmdarvaldið virðist vera ófært um að gera það sjálft. Ef vandinn er atvinnuleysið skulum við koma atvinnulífinu aftur í gang og ef vandinn er skuldir heimilanna og fyrirtækjanna skulum við taka á honum líka. Það er kominn tími til að sérfræðinganefndin fari að skila 

Heyr, heyr.

Frú forseti. Mikið hefur verið rætt um vanda heimilanna undanfarið og menn hafa verið að smíða lausnir við þeim vanda. Það þykir nú alltaf gott þegar menn leggja í ferðalag eða sjóferð að vita hvernig landslagið er fram undan og það er ekki vitað í dag. Ég ætla að skora á hv. þingheim á uppbyggilegan hátt að menn afli sér upplýsinga um landslagið fram undan, hver staða heimilanna sé raunverulega. Þær upplýsingar eru allar til. Upplýsingar um stöðu leigjenda eru til hjá sveitarfélögunum, upplýsingar um stöðu skuldara eru til hjá lífeyrissjóðum og bönkum og skattinum og úti um allt. Upplýsingarnar eru allar til og það er hægt að fá þær fram með mjög stuttum fyrirvara á tölvuöld. Þess vegna skora ég á hv. þingheim allan að taka höndum saman og smíða í næstu viku frumvarp sem verði að lögum í lok vikunnar sem er þess eðlis að slík könnun geti farið fram, það sé unnið í samráði við Persónuvernd og þá aðila sem gæta bankaleyndar, sem er Fjármálaeftirlitið. Það verði sett í gang og miðað við 1. nóvember og niðurstaðan liggi svo fyrir í byrjun desember. Þá getum við samið lög og frumvörp sem laga stöðu heimilanna eins og hún er raunverulega, staða leigjenda, staða þeirra sem skulda, staða þeirra sem misst hafa atvinnuna o.s.frv. Það getur vel verið að hækka þurfi atvinnuleysisbætur, húsaleigubætur eða eitthvað slíkt, þá gerum við það. Mér finnst mjög brýnt að við kortleggjum vandamálið þannig að menn séu ekki alltaf að spekúlera. Það hafa orðið miklar breytingar á síðustu mánuðum með dómum Hæstaréttar, til batnaðar fyrir mörg heimili. Ég vil að við kortleggjum vandann hratt og vel og vinnum öll saman að því í næstu viku að samþykkja svona lög. Við erum nefnilega löggjafinn í landinu.

Heyr, heyr.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þá hugmynd sem hv. þingmaður leggur fram án þess að ég vilji fara í sérstaka efnislega umfjöllun um hana hér. Hún er góðra gjalda verð og þess virði að skoða. En á Austurvelli í gær ómaði krafan um utanþingsstjórn sem er að mínu mati fyrst og fremst krafa um breytt vinnubrögð stjórnmálaflokkanna, stjórnar og stjórnarandstöðu. Sú krafa hefur jafnframt verið hávær á þingi, samráð og samningar um vinnubrögð, skuldamál, atvinnumál, og fjárlagafrumvarpið séu farsælli á þeim erfiðu tímum sem við göngum nú í gegnum sem þjóðfélag. Í stjórnarliðinu hefur líka verið mikill þrýstingur á ríkisstjórnina að svara þessu kalli og bregðast við óskum um aukið samráð og samstarf stjórnarandstöðu. En því miður hefur stjórnarandstaðan sagt eftir þá fundi sem haldnir hafa verið um hin ýmsu mál, eins og t.d. skuldamál heimilanna og atvinnumálin, að ríkisstjórnarflokkarnir hafi ekkert nýtt haft fram að færa á þeim fundum - eins og það hafi verið einhver spurning um það, að ríkisstjórnin sé komin í öngstræti eða þá að nú sé verið að endurtaka einhvern leik til þess að flækja stjórnarandstöðuna í málið. Auðvitað eru menn í alvöru að reyna að taka upp ný vinnubrögð og bjóða stjórnarandstöðunni til samráðs um þau erfiðu viðfangsefni sem blasa við. Svo heyrast þau viðbrögð að það megi bara leysa málin ef fulltrúar stjórnarandstöðunnar fá ráðherrastóla og að mynduð verði þjóðstjórn. Ef taka á upp ný vinnubrögð af hálfu ríkisstjórnarinnar verður stjórnarandstaðan að gera það líka. Þetta er tvístefnugata og á grundvelli slíks samstarfs gæti útvíkkun stjórnarsamstarfsins eða breytinga á því mynstri 

Frú forseti. Ég ætla aðeins að blanda mér í þær umræður sem orðið hafa sér í lagi um stöðuna í samfélaginu, skuldavanda heimila og fleira. Sameiginlegt verkefni okkar allra sem kjörin erum á Alþingi, hvar í flokki sem við erum og hvort sem flokkar okkar eiga aðild að ríkisstjórn eða ekki, er að takast á við þau viðfangsefni og þann vanda sem blasa við heimilum og atvinnulífi í landinu. Við eigum öll að leggja okkur fram um það. Okkur getur greint á um leiðir að því marki og það eru engar patentlausnir til, það er engin patentlausn að fara í samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn um efnahagsstefnu, það er engin patentlausn að fara í flata niðurfellingu á skuldum. Aðgerðirnar sem gripið er til verða að vera markvissar, þær verða að miðast við þá sem eiga í mestum erfiðleikum og í því efni held ég að skynsamlegt sé að horfa á þær fjölskyldur sem tóku húsnæðislán sín fyrir nokkrum árum, á síðustu árum fyrir hrun, það er augljóst að vandi þeirra er mestur. Það þýðir ekki að vandi annarra sé ekki líka eitthvað sem þarf að takast á við, en það er mjög mikilvægt að aðgerðirnar séu markvissar. Það skiptir líka máli upp á áhrifin í samfélaginu að öðru leyti að aðgerðirnar séu markvissar. Hvað varðar samstarfið við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn er alveg ljóst að fyrrverandi ríkisstjórn tók ákvörðun á Alþingi um að fara í það samstarf. Við í Vinstri hreyfingunni - grænu framboði lögðumst gegn því, við töldum það ekki vera heppilegt. Við erum hins vegar í því samstarfi og það er mikilvægt að ljúka því, því fyrr því betra. Ég tel að það hafi að mörgu leyti gefist vel. Tekist hefur að hafa áhrif á stefnumörkunina frá því sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn lagði upp með, en það er líka mikilvægt að við komum okkur út úr því samstarfi sem fyrst. Stefnt er að því á miðju næsta ári og við hljótum öll að fagna því. En ég ítreka það sem ég sagði í upphafi, ég tel að það sé mikilvægt fyrir okkur öll að leggja okkur fram um, reiðilaust og án 

Virðulegi forseti. Ég get út af fyrir sig tekið undir það með hv. þm. Róberti Marshall að stjórnmál á Íslandi eru komin í ákveðið öngstræti. Ég er þeirrar skoðunar eins og margir fleiri að efnahagskreppan á Íslandi sé í rauninni orðin stjórnmálakreppa. Mér fannst hún ná ákveðnu hámarki í gær þegar hæstv. forsætisráðherra lýsti sjálfri sér og ríkisstjórninni sem kraftaverkafólki og efaðist um að þau mótmæli sem áttu sér stað beindust gegn ríkisstjórninni, þau beindust aftur gegn öllu öðru en ríkisstjórninni. Mér fannst felast ákveðin veruleikafirring í þessum orðum og vanmat á stöðunni í samfélaginu, að menn lýsi sig kraftaverkafólk á sama tíma og þúsundir manna ganga um atvinnulausar og hundruð manna þurfa að þiggja matargjafir, að þá gefi hæstv. forsætisráðherra og stjórnarliðar sér slíka einkunn. Vandi stjórnmálanna í dag er sá að hér er við völd ríkisstjórn sem ekki hefur burði til þess að leysa vanda heimila og fyrirtækja. Hún trommar upp alls kyns væntingar sem hún getur síðan ekki staðið við. Ríkisstjórnin er í rauninni eina stofnun samfélagsins sem ekki hefur lagt fram einhverjar tillögur eða hugmyndir til lausna á vanda heimilanna og fyrirtækjanna. Það hefur ASÍ gert, það hafa Samtök atvinnulífsins gert, framsóknarmenn ræddu sínar hugmyndir í gær og Sjálfstæðisflokkurinn ætlar að taka sínar tillögur til umræðu í dag. En allar þessar hugmyndir hafa verið slegnir út af borðinu af ríkisstjórninni, væntanlega vegna þess að þær komu ekki frá réttum aðilum. Svo tala menn um ný vinnubrögð. Ríkisstjórnin rær í kolvitlausa átt, hún býr ekki til störf fyrir fólkið í landinu, hún skemmir fyrir og svíkur þá sáttmála sem hún hefur skrifað undir. Það er það 

Forseti beinir þeim tilmælum til þingmanna að virða þann tíma sem þeir hafa.

Hæstv. forseti. Það er rétt sem fram kom hjá hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni að verkefnin sem við okkur blasa á sviði skuldavanda heimila, á sviði vandamálanna í atvinnulífinu og efnahagsmálanna almennt eru þess eðlis að allir verða að leggjast á árarnar. Um það getum við verið sammála. Í því skyni hafa einstakir flokkar lagt fram hugmyndir. Það vakti athygli mína, af því að hæstv. forsætisráðherra hefur talað töluvert mikið um samráð að undanförnu, að fyrstu viðbrögð hennar við því þegar við sjálfstæðismenn kynntum opinberlega efnahagstillögur á mánudaginn var, í fjölmiðlum, voru þau að hún fann tillögunum allt til foráttu. Viðbrögð hæstv. forsætisráðherra voru 100% neikvæð. Daginn eftir að hæstv. forsætisráðherra var í viðtali í fjölmiðlum þar sem hún braut niður þær tillögur sem við höfum lagt fram fengu forustumenn Sjálfstæðisflokksins boð um að þeir ættu að koma á samráðsfund. 

Forseti minnir á tímatakmörk.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem fram hefur komið undir þessum dagskrárlið, um störf þingsins, að auðvitað er horft til þingsins og vinnubragða á þinginu og samskipta á milli stjórnar og stjórnarandstöðu. En er það svo, eins og sumir halda fram, að vandi þjóðfélagsins sé tilkominn vegna átaka á þinginu á milli stjórnar og stjórnarandstöðu, vegna þess aðhalds sem stjórnarandstaðan veitir ríkisstjórninni? Er það stóri vandi þjóðarinnar í dag? Eða er vandinn sá að ríkisstjórnin hefur ekki getað staðið við þau loforð sem hún gaf kjósendum fyrir síðustu kosningar? Er vandinn sá að ríkisstjórnin hefur ekki verið samhent, ekki gengið markvisst til aðgerða, eins og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson tók fram í ræðu sinni að væri svo mikilvægt, og hefur ekki skilað árangri? Ég er þeirrar skoðunar að það sé þetta síðarnefnda, þ.e. árangursleysi ríkisstjórnarinnar, sem er vandamálið. Vandinn er ekki sá að stjórnarandstaðan sé óbilgjörn hér á þinginu, það er ekki stóra vandamálið, en það er auðvelt að grípa til slíkra skýringa þegar menn eru komnir í vanda. Þær kunna að hljóma sennilega við þær aðstæður sem uppi eru í þjóðfélaginu í dag. Það reyndist okkur ekkert sérstaklega vel þegar við gengum til samstarfs við ríkisstjórnina um að endurskoða fiskveiðistjórnarkerfið, skýrslan var ekki komin út áður en stjórnarliðar voru farnir að hlaupast á brott frá því samkomulagi sem þar hafði náðst svo breið samstaða um. Það reyndist okkur heldur ekki vel að eiga samstarf við stjórnarflokkana í Icesave-málinu um það að verja íslenska hagsmuni. Þar hefðum við nú a.m.k. átt að fá kjörið tækifæri til að snúa bökum saman vegna þess að kröfunum var haldið á lofti gagnvart Íslendingum af erlendum aðilum. En þar brást stjórnin í samstöðunni með þjóðinni og stjórnarandstöðunni var kennt um allt saman. Við höfum ekkert sérstaklega góða reynslu af því af ríkisstjórnarinnar hálfu þegar til samstarfs hefur verið 

Það er ekki rétt.

Frú forseti. Ég get ekki orða bundist vegna orða hv. þingmanna Sjálfstæðisflokksins um að ríkisstjórnin hafi ekki lagt neitt fram, engin mál er varða skuldavandann eða annað. Ég bið þingmenn að gæta sanngirni í málflutningi um þetta eins og annað. Það verður enginn stærri af því að halda fram rangindum í ræðustól. En það var ekki ástæða þess að ég bað um orðið heldur orð hv. þingkonu Eyglóar Harðardóttur, um biðraðirnar við hjálparsamtökin, hvort sem það er Mæðrastyrksnefnd eða Fjölskylduhjálpin hér á höfuðborgarsvæðinu - og þau eru fleiri, vitum við. Haldin var um þetta efni mjög fróðleg og góð ráðstefna í síðustu viku þar sem rætt var um það hvernig stendur á því að þetta er með þessum hætti hér á höfuðborgarsvæðinu en ekki á landsbyggðinni. Þar er þó víða við mikinn vanda að etja í mörgum sveitarfélögum. Þar kom félagsmálastjóri úr Skagafirði, ef ég man rétt, og talaði um þær ráðstafanir sem þar eru gerðar og um samvinnu sveitarfélaga, hjálparstofnana, rauðakrossdeildar eða annarra, og fyrirtækja og gefenda. Þar fer starfið fram með þeim hætti að mannsæmandi er, þannig að börn líða ekki fyrir það og ekki er verið að fjalla um það opinberlega. Þetta var um margt mjög fróðlegur fyrirlestur. Hér á höfuðborgarsvæðinu er unnið mikið og gott sjálfboðastarf, aðallega eru það konur sem hafa lagt sig fram árum og áratugum saman um að sinna þessum málefnum. Það þarf hins vegar betra samstarf milli sveitarfélaga, félagasamtaka og ríkis um framkvæmdina á þessu starfi sem er bæði gott og nauðsynlegt. En það þarf að vera, eins og allt annað svona starf, 

Forseti. Hér var lagt fram skjal í gær, mjög ítarlegt og vandað, örugglega margt gott í því og annað sem ég er kannski minna sammála. Mér finnst ég ekki hafa haft tækifæri til að kynna mér það nógu vel, þetta eru vinnubrögð sem við sem erum í minni hluta gagnrýnum stjórnarflokkana fyrir, að leggja þingmál seint fram og þau eru tekin hérna inn með afbrigðum. Á sama tíma hefur legið fyrir þingsályktunartillaga frá Hreyfingunni, sem ég er 1. flutningsmaður að, um setningu neyðarlaga til varnar almannahag, hún er búin að liggja hér inni án þess að komast á dagskrá frá því henni var dreift, 20. október. Þetta get ég ekki samþykkt.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingheimi fyrir, eins og lítur út fyrir að verði hér á atkvæðatöflunni, að veita afbrigði fyrir þessu máli. Það var samkomulag um það á fundi þingflokksformanna í gær að greitt yrði fyrir þessu með afbrigðum hér. Ég verð að segja að ég er ekki sammála hv. þm. Margréti Tryggvadóttur þegar hún kemur með þessar athugasemdir. Ég skil vel að hún vilji kynna sér þessar tillögur, ég er ekki að gera athugasemdir við það, heldur er það þannig að við erum hér með mál sem snertir það sem er brýnast í því sem við eigum að vera að ræða. Við sjálfstæðismenn erum með tillögur, okkar innlegg í þá umræðu um hvernig við eigum að leysa vanda heimilanna, atvinnulífsins og koma íslenskri þjóð og íslensku þjóðfélagi aftur á fætur eftir það efnahagsáfall sem við urðum fyrir. Þetta eigum við að vera að ræða, þessi verkefni eigum við að taka höndum saman um hér á þinginu og ræða, og ekki bara ræða 

Frú forseti. Ég greiði atkvæði með þessu vegna þess að ég er sammála því sem hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði, tillagan sem hér er tekin til umræðu að ósk stærsta flokks stjórnarandstöðunnar fjallar um grundvallaratriði sem við erum öll að ræða þessa dagana og verðum að ræða og þess vegna styð ég að tillaga Sjálfstæðisflokksins sé tekin til umræðu. Ég skil afstöðu hv. þm. Margrétar Tryggvadóttur en vek eftirtekt á því að fyrri umræða er jafnan fyrst og fremst haldin í þeim höfuðtilgangi að framsögumenn upplýsi þingið um það mál sem þeir eru að  Ég get hins vegar líka sagt það að ég hef ekkert á móti því að tillaga hv. þingmanns og félaga hennar um neyðarstjórnun sé líka rædd hér. Hreyfingin hefur orðið mjög atkvæðamikil í stjórnarandstöðunni. Mér finnst hún eiga skilið það að meginmál hennar séu rædd hér líka. Til er ég.

Forseti vill benda hv. þingmönnum á að þeir sem æsktu þess að gera grein fyrir atkvæði sínu þurftu að gera það áður en atkvæðagreiðsla hófst. Það gerðu þrír þingmenn og því komast ekki fleiri þingmenn að til þess að gera grein fyrir atkvæði sínu og er atkvæðagreiðslu því lokið.

Virðulegi forseti. Ég þakka forseta fyrir fundarstjórn og ábendinguna um það hvenær við eigum að óska eftir að fá að gera grein fyrir atkvæði okkar. Ég vil hins vegar fá að ræða fundarstjórnina, þ.e. að þetta mál skuli vera komið á dagskrá. Ég studdi það og styð það. Ég vil hins vegar jafnframt fá að koma þeim óskum á framfæri við stjórn þingsins að mál Hreyfingarinnar fái sem allra fyrst að koma á dagskrá. Það er mjög mikilvægt að við ræðum hér um tillögur til að fást við efnahagsvanda heimila og fyrirtækja. Við framsóknarmenn ræddum tillögur okkar í gær, Sjálfstæðisflokkurinn ætlar að ræða sínar í dag, Hreyfingin vonandi á mánudaginn og vonandi förum við svo að sjá eitthvað af tillögum frá ríkisstjórninni á næstu dögum. 
            

Forseti. Mér varð það á áðan að biðja of seint um að fá að gera grein fyrir atkvæði mínu og ætla ekki að misnota þetta tækifæri til að gera það, en vil lýsa yfir stuðningi við fundarstjórn forseta í þessu máli. Það er auðvitað þannig að menn eiga að láta þetta í ljós fyrir fram. Ég vil jafnframt hvetja forseta til að skýra betur út fyrir mönnum muninn á því annars vegar að gera grein fyrir atkvæði sínu og hins vegar að ræða um atkvæðagreiðsluna sem einnig hefur nokkuð þvælst saman hér í þróun þingstarfa. Það er auðvitað þannig að umræða er umræða og greinargerð er greinargerð og við það skal staðið. Þá verður að hafa það þó að ég hafi ekki getað gert grein fyrir samstöðu minni með Margréti Tryggvadóttur og skilningi í því máli sem hún ræddi hér áðan og greiddi atkvæði í samræmi við það.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka fyrir að greitt skuli hafa verið fyrir því að þetta mál kæmist á dagskrá. Það er greinilega samhljómur um það hér í þingsalnum að málið varði brýnt umræðuefni. Mig langar til að byrja á því að segja að hvarvetna þar sem maður kemur í þessu þjóðfélagi og spyr fólk um trú þess á framtíðina kemur mjög skýrt fram að fólk hefur þá sannfæringu í brjósti að við á Íslandi getum búið íbúunum bestu lífskjör í heimi, a.m.k. sambærileg við það sem best gerist í heiminum. Þessi trú er alveg ótrúlega sterk. Það eru allir sammála um það að við erum að ganga í gegnum tímabundna erfiðleika, en langflestir þeirra sem maður spyr eru sannfærðir um að við Íslendingar getum búið fólkinu í þessu landi lífskjör sem jafnast á við það sem best gerist í heiminum. Það er mjög athyglisvert að kalla eftir skýringum á því hvers vegna fólk hefur þessa trú. Hún byggir í fyrsta lagi á því að við höfum verið gæfusöm í fortíðinni þegar við höfum tekið ákvarðanir um að nýta auðlindirnar. Það hefur gefið okkur forskot. Auðvitað höfum við náttúrulegt forskot í gegnum þær auðlindir sem við höfum úr að spila, bæði í hafinu og á landi, í iðrum jarðar. Það er líka vegna þess að við höfum fjárfest í innviðum þessa samfélags. Við höfum byggt hér upp velferðarkerfi og samkeppnishæft umhverfi fyrir atvinnustarfsemina. Við höfum líka fjárfest í menntakerfinu. Við höfum byggt hér upp öflugt heilbrigðiskerfi með þéttriðnu öryggisneti með því sem við erum að gera hjá almannatryggingum. Við höfum allar forsendur þess að halda áfram á sömu braut og við höfum gert undanfarna áratugi og endurheimta lífskjörin tiltölulega hratt. Þessum tillögum er teflt fram á þinginu vegna þess að við teljum að ríkisstjórnin sé á rangri leið. Við leggjum þetta hérna til og við tökum til umfjöllunar þrjá meginflokka aðgerða sem verður að grípa til núna svo við snúum af þeirri röngu leið sem stjórnvöld hafa verið á og komumst aftur á sporið. Það fyrsta sem við tökum til umfjöllunar í þessari þingsályktunartillögu er aðgerðir fyrir heimilin. Mig langar til að byrja á því að segja áður en ég fer inn í einstakar aðgerðir fyrir heimilin að hér er ekki að finna tillögu um flatan niðurskurð skulda. Menn hafa kallað eftir því og ríkisstjórnin hefur ekki enn tekið af skarið um það hvort í slíkar aðgerðir verður farið. Okkar niðurstaða er sú að það yrði gríðarlega kostnaðarsöm aðgerð sem mundi ekki nýtast þeim sem eru í brýnustu þörfinni. Þess vegna er mikilvægt að menn fari að komast að niðurstöðu um þetta atriði og hætti að senda misvísandi skilaboð út í samfélagið. Tillögur okkar snúa annars vegar að þeim sem eru í allra verstu stöðunni. Ef við tökum það til umfjöllunar fyrst er t.d. gengið út frá því að þeir sem missa húsnæði sitt eigi kost á að leigja það aftur á sanngjörnum kjörum. Ég tek það fram að þessu úrræði er til að dreifa í kerfinu í dag, en leigukjörin sem hafa staðið til boða eru ósanngjörn, algjörlega óraunhæf. Sá sem ekki getur staðið undir, segjum 100 þús. kr. afborgun af lánum og tapar húsnæðinu á þeirri forsendu getur ekki greitt 200 þús. kr. í leigu.  Við erum líka með tillögur hér sem snúa að þeim sem hafa tapað atvinnu sinni, að þeir fái heimild til að frysta greiðslur vegna fasteignalána í sex mánuði til að fá lágmarksskjól, til þess að þá safnist t.d. ekki upp dráttarvextir vegna gjaldfellinga. Það úrræði sem mun skila mestum árangri fyrir þá sem hafa treyst á úrræðin sem þó er búið að lögfesta er það sem snýr að greiðsluaðlöguninni. Þar bendum við á hversu þröng neysluviðmiðin eru. Það hefur sýnt sig m.a. í því að sumir þeirra sem hafa farið í greiðsluaðlögun lenda aftur í vanskilum og því hversu mikil tregða hefur verið hjá fólki til að leita greiðsluaðlögunar. Við teljum að neysluviðmiðin séu þar allt of lág og endurspegli ekki þann vilja þingsins að nýta þetta úrræði til að koma til móts við forsendubrest. Ef menn eru þeirrar skoðunar að hér hafi orðið ákveðinn forsendubrestur og að af þeirri ástæðu sé tilefni til að koma á úrræði á borð við greiðsluaðlögunina er ekki hægt að þröngva öllum í gegnum það úrræði á forsendum neysluviðmiða sem eru í engum takti við það sem fólk hefur lifað eftir undanfarin ár. Að auki teljum við hægt að ryðja úr vegi öðrum hindrunum sem er að finna í löggjöfinni og reglunum um þessi mál sem leiða til þess að færri verða samþykktir í greiðsluaðlögun en ella. Ég tek þar sem dæmi viðmiðin sem snúa að ábyrgri fjármálahegðun í aðdraganda hrunsins. Þetta er afar matskennt atriði og eftir því sem menn ætla að fara að túlka það þrengra komast færri að. Þeir sem hafa verið að mæta til umboðsmanns skuldara og brjóta þar stóla og borð, ryðja niður skilrúmum, hafa m.a. vísað til þessa þegar fólk er spurt hvað hafi vakað fyrir því á árinu 2006 eða 2007 í aðdraganda hrunsins þegar það greip til þessarar eða hinnar ráðstöfunarinnar. Ætli menn að elta ólar við þetta endalaust munu menn einungis valda þeim vonbrigðum sem þeir þykjast vera að koma til hjálpar. Hér vil ég síðan koma inn á það sem talið er upp í 3. tölulið vegna aðgerða fyrir heimilin, það að fólk eigi kost á því að slá niður greiðslubyrði vegna fasteignalána sinna um 50% í þrjú ár gegn lengingu lánanna. Í umræðu um aðgerðir okkar vegna skuldavanda heimilanna er gjarnan bent á þetta úrræði og sagt: Ja, það eina sem sjálfstæðismenn vilja gera er að lengja í lánunum og fresta því að taka á vandamálunum. Þetta er rangt. Þetta er alrangt vegna þess að greiðsluaðlögunin er auðvitað stóra úrræðið fyrir þá sem sækjast eftir því að fá felldar niður skuldir. Það er úrræðið sem við á þinginu sammæltumst um í fyrra. Þó að skilyrðin hafi verið allt of þröng á þeim tíma og allt of seint brugðist við af hálfu stjórnvalda til að rýmka þau er það meginúrræðið sem fólk á að nýta sér til þess að fá skuldir felldar niður. Við hliðina á þeim stóra hópi sem þarf að fá skuldir felldar niður er stóra millistéttin í þessu landi sem er að berjast við að láta enda ná saman, rétt svo getur það í dag en sér ekki fram á vöxt kaupmáttar á næstu árum og er að sligast undan þessum nýju byrðum. Fyrir allan þennan stóra hóp teljum við skynsamlegt að leiða inn í löggjöfina úrræði sem gerir honum kleift að slá á greiðslubyrði sína um allt að helming þannig að hann fái tímabundið svigrúm til að losa sig við yfirdráttarheimildina. Þannig getur hann losað sig við aðrar dýrari skuldir og komið betra skipulagi á fjármál sín án þess að gera samning um að nýta allar ráðstöfunartekjur sínar í þágu lánardrottna eftir greiðsluaðlögunarúrræðinu og án þess að fara í einhvers konar nauðasamninga, heldur gerir einfaldlega þessi almenna opna leið fólki kleift að fá skjól í þennan tíma. Höfum það hugfast að þessi þrjú ár sem við horfum til eru árin þar sem við trúum því að við komum atvinnustarfseminni aftur í gang þannig að fólk endurheimti möguleikann til að taka að sér yfirvinnu, þannig að fólk fái aftur fullt starfshlutfall, það sem er komið núna niður í segjum 80–90% starfshlutfall, og að mörg heimili endurheimti aftur báðar fyrirvinnurnar í þeim tilvikum þar sem önnur hefur tapað starfinu. Það er í gegnum þennan tíma sem við erum sérstaklega að horfa til að hjálpa fólki. Hér er ekki tími til þess að fara nákvæmlega ofan í öll önnur úrræði. Ég bara vek athygli á því að í 7. töluliðnum erum við að tala um að styrkja vaxtabótakerfið og húsaleigubótakerfið. Ríkisstjórnin hefur lagt fram tillögur í fjárlagafrumvarpinu um að fara í hina áttina, að veikja vaxtabótakerfið og húsaleigubótakerfið. Það eru kolrangar áherslur vegna þess að ef einhvers staðar er með markvissum hætti hægt að ná til þeirra sem eru í mestum greiðsluvanda við þær aðstæður sem núna eru uppi er það í gegnum þessi kerfi. Það er einmitt þar og miklu frekar en í gegnum flatar niðurfærslur. Ég get minnt hér á að við teljum að stimpilgjöldin eigi að fella niður í þeim tilgangi sem fram kemur í tillögunni. Ég ætla að leyfa mér að taka hérna örstutta stund í að minnast á að það verður auðvitað opnað fyrir það að fólk geti fengið afskrifaðar skuldir á sig án þess að hafa farið í greiðsluaðlögun eða í gegnum gjaldþrot eða nauðasamninga án þess að það leiði til skattlagningar. Ef fyrir liggur að fólk hefur afhent allar eigur sínar, hvers vegna ættum við á löggjafarþinginu að vilja skattleggja sérstaklega þá sem eru tilbúnir utan nauðasamninga, gjaldþrots eða greiðsluaðlögunar að afhenda allar eigur sínar? Af hverju ættum við að vilja skattleggja niðurfellingu skulda á það fólk? Við eigum ekki að vera með slíkar reglur. Því þarf að breyta. Ég verð að nýta tímann vel til að komast að kaflanum um atvinnulífið. Það er algjört grundvallaratriði og stærsta hagsmunamál heimilanna í dag að okkur takist að fjölga störfum að nýju. Við höfum nefnt 22 þús. störf. Það eru störfin sem hafa tapast. Við vitum að 11–12 þús. manns eru atvinnulaus í dag og þess vegna er eðlilegt að sumir spyrji hvers vegna sé þörf fyrir að skapa 22 þús. störf. Jú, við þurfum að endurheimta lífskjörin í þessu landi og framleiðsluna sem áður var. Við þurfum að ná aftur þeim fyrri styrk sem við höfðum. Það gerum við með því að skapa hér á landi 22 þús. störf. Hér eru tillögur um að grípa til aðgerða sem ávallt hafa reynst okkur vel. Við teljum að nú séu skilyrði til þess að auka kvótann um 35 þús. tonn, en þá er algjört grundvallaratriði að úthlutunin fari fram innan kerfisins eins og það er í dag. Fari menn hina leiðina sem sjávarútvegsráðherra mælir stanslaust fyrir, ætli menn að halda áfram á lofti hugmyndinni um fyrningarleiðina, munu menn einungis grafa undan fjárfestingu í þessari grein, auka á óvissuna og óstöðugleikann í kringum greinina og það mun leiða til sóunar. Það er bara það sem mun gerast. Við eigum að taka af skarið um framtíð fiskveiðistjórnarkerfisins. Við eigum að setja vinnu um endurskoðun þess í þann farveg sem við höfum sammælst um. Fyrir liggur skýrsla endurskoðunarnefndarinnar og við eigum að byggja samræðuna áfram á þeirri niðurstöðu og úthlutunin á að fara fram innan kerfisins. Við færum fyrir því rök í greinargerðinni sem ég ætla ekki að rekja hér í smáatriðum að stofnarnir hafi vaxið svo ört undanfarin ár að það séu full vísindaleg rök fyrir því að bæta nú við nýtingarhlutfall stofnsins. Bæði hrygningarstofninn og viðmiðunarstofninn hafa verið að stækka. Það eru skilyrði uppi sem rúmast innan hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar  Við eigum líka að taka af skarið með fjárfestingar í orkufrekum iðnaði. Það bara gengur ekki að við völd í þessu landi sé ríkisstjórn sem hefur enga ákveðna stefnu um það hvort eigi að virkja, hvort menn vilji fá fjárfestingar inn í landið, hvort það sé stuðningur við verkefni eins og Helguvík á Suðurnesjunum eða önnur slík mál. Það bara gengur ekki lengur. Ríkisstjórnin verður að fara að horfast í augu við það að ruglið og hringlandahátturinn í kringum t.d. Magma-málið veldur tjóni. Það þýðir ekkert fyrir ráðherrann að koma í ræðustól og halda einhverju öðru fram. Nú síðast í þessari viku var lögð áhersla á að eignarhluturinn í HS Orku yrði ríkisvæddur, það yrði einhvers konar eignarnám. Þessari umræðu verður að fara að ljúka. Ef menn eru með einhverjar væntingar um að orkusölusamningar takist við fjárfestana á Suðurnesjunum, þá sem vilja reisa álver í Helguvík, geta menn ekki haldið á lofti hugmyndum um ríkisvæðingu orkunýtingarfyrirtækjanna. Þetta bara gengur ekki lengur. Við tölum um að beita hvata til að örva hagkerfið. Það er hægt að nota skattkerfið í margvíslegum tilgangi til örvunar. Gefum t.d. fyrirtækjum sem vilja ráða til sín fólk skattalegt hagræði af því í stað þess að leggja tryggingagjald á nýju störfin. Loks verð ég að segja í örfáum orðum að í 3. kafla þessarar tillögu - þetta er auðvitað allt of stuttur tími til að fara yfir þetta stóra mál - tölum við um ríkisreksturinn. Bara þannig að það sé sagt hér: Við viljum að markmiðum um  
            

2013.

- 2013. Það þýðir mikinn 

Frú forseti. Það eru margar góðar tillögur sem Sjálfstæðisflokkurinn flytur hér. Ég get sagt það að ég styð margar þeirra og hef lýst stuðningi við sumar. Ég styð t.d. allar nema eina af þeim atvinnutillögum sem þarna er að finna. Hv. þingmann skorti hins vegar tíma til þess að fara í eitt algjört lykilatriði í þessum tillögum. Ég sé þegar ég les þær að talað er um að það eigi að taka til baka, byrja á næsta ári og síðan árið 2012, allar skattahækkanir ríkisstjórnarinnar. Samt sem áður á að skila hallalausum fjárlögum árið 2013. Hvernig í ósköpunum á að gera það? Jú, hv. þingmaður sagði hérna: Auðvitað þarf að fara í mikinn niðurskurð. En til þess að þetta dæmi Sjálfstæðisflokksins gangi upp þarf augljóslega að fara í botnlausan niðurskurð. Ég tek þessum tillögum vel en þær eru hins vegar óreiknaðar þrátt fyrir alla reiknimeistara Sjálfstæðisflokksins. Það er sjálfsagt að fara yfir þessar tillögur. Þær þarf þó að reikna. Þessar tillögur Sjálfstæðisflokksins  
            

Rólegur.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að taka þennan punkt upp af því að það er eðlilegt að fólk spyrji: Er hægt að taka til baka skattahækkanirnar? Við leggjum áherslu á það til að koma súrefni til heimilanna og hins vinnandi manns og til þess að létta byrðum af atvinnustarfseminni. Þetta er hægt ef mönnum tekst að skapa ný störf. 12 þús. ný störf munu skila ríkinu 36 milljörðum kr. Og við eigum þá alveg eftir. Til allra frestuðu skattteknanna í séreignarsparnaðinum er líka hægt að sækja 70–80 milljarða kr. Það sem er alvarlegt í tíðindum dagsins í dag er að allar hagvaxtarspár sem okkur berast eru um minni hagvöxt á næsta ári og þar af leiðandi færri störf en við horfðum til í upphafi þessa árs.  
            

Frú forseti. Ástæðan fyrir því að ég greiddi fyrir því að þetta mál kæmi á dagskrá er að ég hef trú á samkeppni hugmynda. Mér finnst að stjórnmálaflokkar eigi að leggja fram valkosti. Sjálfstæðisflokkurinn leggur fram valkost. Ég tek mark á honum og það er margt mjög athyglisvert í honum. En það verður að vera klárt þegar menn leggja fram svona tillögur að þær gangi upp. Að halda því fram að það sé hægt að taka allar skattahækkanirnar til baka, fara í þessa einskiptistekjuöflun sem lífeyrissjóðirnir eru og samt sem áður skila  
             Ég óttast að það sem þessar tillögur feli í sér sé miklu skelfilegri niðurskurður í hinu félagslega kerfi á velferðarsviðinu en við höfum nokkru sinni áður séð. Síðan ætla ég, frú forseti, að nota síðustu þrjár sekúndur mínar til þess að segja: Ég er að reyna hér að eiga  
            

Forseti biður hv. þingmenn enn og aftur að virða tímamörk.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra verður ekki sakaður um að grípa hér fram í hjá ræðumönnum svona að jafnaði. Gengur þetta upp? Við erum að segja: Við viljum verja 10 milljörðum kr. á næsta ári til þess að létta byrðum af heimilunum. Við viljum verja öðrum 11 milljörðum kr. í að létta byrðum af atvinnustarfseminni. Þetta er vel hægt ef menn skapa þau störf sem eru í pípunum. Það er vel hægt að gera það. Ég rakti áðan að það mun leiða til u.þ.b. 36 milljarða kr. tekjuauka fyrir ríkið ef þessi störf verða til sem hér er farið yfir að eru bein afleiðing af því að framkvæmdir hefjist t.d. í Helguvík. Af þeirri framkvæmd einni mun ríkið hafa u.þ.b. milljarð á mánuði í tekjuauka. Það sem við hæstv. ráðherra erum í raun og veru að takast á um er hver ábati ríkisins sé af því að skapa ný störf. Hvort eigum við að fara þá leið að skera niður og skattleggja 

Virðulegi forseti. Það var ekki skrýtið að hlusta á hæstv. utanríkisráðherra segja að hann mundi styðja margar af þessum góðu tillögum sem koma fram hjá Sjálfstæðisflokknum. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar mótaði í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn þá efnahagsáætlun sem núverandi ríkisstjórn hefur meira og minna starfað eftir. Þar má telja endurreisn á allt of stóru og veiku bankakerfi, tryggingu allra innstæðna, jafnvægi í ríkisjöfnuði á mjög skömmum tíma 2013 sem hv. þm. Bjarni Benediktsson var að staðfesta að hann vill enn þá halda sig við og að það mætti helst ekki koma nálægt því að leiðrétta skuldir heimilanna. Það sem mig langar til að spyrja hv. þingmann um er hvort þessi þingsályktunartillaga þýði að Sjálfstæðisflokkurinn telji þá áætlun sem þau stóðu að hafa mistekist. Eða er þetta bara frekari útfærsla á stefnu Þingvallastjórnarinnar?

Frú forseti. Allar þær tillögur sem hér eru lagðar fram rúmast innan efnahagsáætlunar stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins frá árinu 2008. En er það rétt sem ég heyri frá hv. þingmanni að hann harmi það að innstæður hafi verið tryggðar? Er hv. þingmaður að tala fyrir því hér að ríkisstjórnin hefði átt að láta alla innstæðueigendur á Íslandi afskiptalausa? Er það það sem hún mælir fyrir? Er hv. þingmaður að tala fyrir því að atvinnustarfsemin á Íslandi hefði betur verið skilin eftir með samskipti sín við skilanefndirnar en ekki starfhæfa banka í landinu? Er það það sem hún er að tala fyrir? Hvers konar gagnrýni er það sem hún er að koma hérna fram með? Ég bara næ því ekki.

Forseti minnir hv. þingmann á að beina orðum sínum til forseta en ekki hv. þingmanna.

Virðulegi forseti. Ef Sjálfstæðisflokkurinn hefði haft fyrir því að reikna áður en hann ákvað að tryggja allar innstæður hefði hann fengið þá tölu að ef hann hefði haldið sig við lágmarkstrygginguna hefði hann átt að tryggja innstæður rúmlega 90% allra innstæðueigenda á Íslandi. Síðan staðfesti seðlabankastjóri núna í vikunni að ekki væri hægt að afnema gjaldeyrishöftin vegna þess að íslenska bankakerfið væri of veikburða þannig að þeir fóru þá í staðinn í vaxtalækkun. Þetta er staðfesting á því sem t.d. Bankasýslan benti á, að nýja bankakerfið sem var endurreist samkvæmt áætlun Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar er allt of stórt og veikburða. Ég spyr enn á ný: Er þetta þá staðfesting á því að sú áætlun hafi mistekist? Eða er verið að reyna að sparsla í þessi risastóru göt?

Frú forseti. Í fyrsta lagi er hér haldið á lofti rangri staðhæfingu um að ríkið hafi ábyrgst allar innstæður í landinu. Við komum þeim í skjól í nýju bankakerfi. Það eru bankar sem eru í eigu kröfuhafanna annars vegar og ríkissjóðs í gegnum Landsbankann hins vegar sem skulda þessar innstæður í dag. Á móti þeim eru eignir þessara banka. Ríkið er ekki í ábyrgð fyrir innstæðunum, það er bara risastór misskilningur, en sú aðgerð var skynsamleg á sínum tíma. Hv. þingmaður hefur komið upp og talað fyrir því að við hefðum átt að skilja allt sem var umfram lágmarkstrygginguna bara eftir og láta reka á reiðanum. Er hv. þingmaður virkilega að tala fyrir því að allar innstæður í þessu landi, sama hvort þær voru í eigu sveitarfélaga, sjálfseignarstofnana, hjálparsamtaka þess vegna, ríkisins eða einstaklinga, fjölskyldnanna í þessu landi, sparifjáreigenda, hefði átt að láta reka á reiðanum? Áttum við bara að sjá til hvort þrotabú gömlu bankanna gætu ráðið við að endurgreiða þær? Ég skil ekki þennan málflutning.  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka formanni Sjálfstæðisflokksins fyrir framsöguna og þær hugmyndir sem hér liggja til grundvallar. Það er margt mjög gott í þessum hugmyndum. Sérstaklega er ég ánægður með þann kafla sem fjallar um að beita hvötum til að örva hagkerfið þar sem menn tala um skattafslætti til fyrirtækja, þá sérstaklega t.d. að menn leggi til að afsláttur af tryggingagjaldi verði veittur til fyrirtækja sem geta sýnt fram á að störfum hafi fjölgað árin 2011 og 2012 en þeirri hugmynd hreyfði ég einmitt hér í þessum þingsal fyrir réttum mánuði. Ég er hlynntur skattafslætti til hlutabréfakaupa, undanþágu frá tryggingagjaldi og fleiru góðu. Spurningar set ég hins vegar við aðra hluti sem ég mundi kannski hafa undir yfirskriftinni „lán hjá framtíðinni“, t.d. aukningu kvóta og skattlagningu lífeyristekna séreignarsparnaðar. Ég spyr hv. þingmann: Í hvað ætla menn að nota þessa peninga? Mín nálgun er sú að við eigum fyrst að örva hagkerfið, örva atvinnulífið til að fjölga störfum, um það erum við sammála, og síðan eigum við að fara í umtalsverðar skattalækkanir og hjálpa þannig atvinnulífinu. Við eigum ekki að setja 

Frú forseti. Ég held að það sé nú ekki mikill ágreiningur í raun og veru milli mín og hv. þingmanns. Staðan er nefnilega sú að ef örvunaraðgerðir einar og sér mundu leysa vandann, ef við gætum bara með því að lækka skattana skapað þau störf sem hér þarf að gera, værum við í fínum málum. En staðan er því miður ekki þannig. Þess vegna þurfum við að grípa til róttækari aðgerða, eins og þeirra að auka nýtingarhlutfallið í fiskveiðunum. Við þurfum að gera það. Við getum vel gert það án þess að taka lán hjá framtíðinni, eins og hv. þingmaður orðaði það. Jú, það má svo sem halda því fram að stofnarnir vaxi hægar, en þeir verða samt sem áður í vexti. Við erum líka að tala fyrir fjárfestingu í orkufrekum verkefnum. Það er á engan hátt lán hjá framtíðinni. Hann nefndi hér séreignarsparnaðinn. Þetta er í sjálfu sér bara kerfisbreyting. Af því að hér kom fram í umræðunni að þetta væri einskiptisaðgerð vil ég láta þess getið að hún mun skila u.þ.b. 11 milljörðum kr. á ári miðað við núverandi forsendur 

Frú forseti. Ein mínúta í tvígang er náttúrlega allt of stuttur tími til að taka hér málefnalega umræðu um þessar tillögur sem eru um mjög margt góðar. 

Frú forseti. Langflestar af þeim aðgerðum sem við tínum til sem eru að okkar mati til þess fallnar að örva hagkerfið eru aðgerðir sem má sjá að ríkisstjórnir annarra landa hafa gripið til. Það er sama hvort við lítum til Bandaríkjanna eða Bretlands eða annarra Evrópuríkja, þetta eru aðgerðir þar sem ríkisstjórnir leggja áherslu á að fjölga störfum, koma fólki af atvinnuleysisskrá þannig að það sé ekki á bótakerfunum og koma því til starfa þannig að það geti hjálpað sér sjálft.  Stóri hausverkurinn í raun og veru, þau neikvæðu tíðindi sem okkur hafa borist að undanförnu gegnum hagvaxtarspárnar, er að allt það sem hv. þingmaður er að kalla eftir að gerist er að fara í hina áttina. Við erum sammála um að hér þurfi að búa til hagvöxt en hagvaxtarspárnar eru allar á leiðinni niður. 

Forseti. Mér finnst ýmislegt óljóst í tillögum sjálfstæðismanna varðandi skattbreytingar sem þeir kalla eftir með þessum tillögum sínum. Í fyrsta lagi: Hvaða kostnaður er lagður á heildarbreytingarnar sem Sjálfstæðisflokkurinn vill sjá? Fyrir næsta ár er talið að þær muni kosta um 10 milljarða kr. en fyrir árið 2012 og liggur það ekki skýrt fyrir. Kannski í leiðinni: Hvaða breytingar stendur til að afturkalla og verður að gera að mati Sjálfstæðisflokksins í þessum tillögum? Það finnst mér ekki vera skýrt. Hér er talað um að stighækkandi tekjuskattur leiði til þess að fólk skjóti sér undan skattlagningu o.s.frv. Leggur Sjálfstæðisflokkurinn til að bakkað verði út úr þrepaskipta skattkerfinu? Er verið að kalla eftir því að fara aftur í sama farið og var fyrir þær skattbreytingar sem voru í fyrra og aftur í það ferli sem var hér á árum áður í því flata  
             Fyrst og fremst: Hvaða breytingar  
            

Frú forseti. Við erum að leggja til 10 milljarða kr. skattalækkanir á einstaklingana og rúmlega það á fyrirtækin strax á næsta ári. Síðan segjum við hér: Það þarf að fara í heildarendurskoðun á skattkerfinu með það að markmiði að einfalda það og draga til baka þær skattahækkanir sem ríkisstjórnin hefur hér innleitt. Það er spurt um þrepaskipta skattkerfið. Ég er á móti því. Ég er á móti því að við séum með þrepaskipt skattkerfi og háan persónuafslátt. Það er rangt hjá hv. þingmanni að við séum með flatan skatt á Íslandi vegna þess að við erum með hæsta persónuafsláttinn af öllum Norðurlöndunum. Það er leið til þess að skattakúrfan sé ekki flöt, heldur fer hún stigvaxandi. Þeim mun hærri tekjur sem menn eru með, þeim mun hærra hlutfall tekna þeirra fer í skatta. Það er rangt að lýsa gamla skattkerfinu þannig að þetta sé flatur skattur. Óhagkvæmu skattarnir eru t.d. staðgreiðsluskattar á fjármagnstekjur og skattlagning á arðgreiðslur úr dótturfélögum, kolefnisgjöldin, tryggingagjaldið og annað þess háttar. 

Forseti. Þetta voru nokkuð skýr svör frá formanni Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarna Benediktssyni, um að afnema þrepaskipta skattkerfið sem þó skilar þeim árangri, miðað við álagningu síðasta árs, að færa skattbyrðina af lágum launum yfir á hærri launin. Það hefur tekist, gögn  Það er annar þrepaskattur í gangi sem heitir auðlegðarskattur og er lagður á hreina eign umfram háar upphæðir, 120 millj. kr. hjá hjónum ef ég man rétt. Um lágan skatt er að ræða. Er Sjálfstæðisflokkurinn að leggja til að sá skattur verði sömuleiðis afturkallaður, þ.e. þrepaskattkerfið annars vegar í tekjuskattskerfinu og sömuleiðis auðlegðarskatturinn? Er Sjálfstæðisflokkurinn að leggja til að það verði afturkallað sömuleiðis?

Frú forseti. Sá mikli árangur sem hv. þingmaður vísar til að hafi orðið er miðaður við tölulegar staðreyndir frá árinu 2009 en staðreyndin er sú að þrepaskipta skattkerfið var þá ekki komið til framkvæmda þannig að það er ákveðinn misskilningur í þessu hjá hv. þingmanni. Árangurinn sem hv. þingmaður telur að hafi hlotist af því að hækka skatta á alla tekjuhópa er mjög mikill misskilningur almennt séð. Það kemur engum til góða að hækka skatta á lágar tekjur, eins og ríkisstjórnin hefur gert með afnámi verðtryggingar persónuafsláttarins, og millitekjur og á hæstu tekjurnar og síðan að bæta við nýja auðlegðarskattinum sem er auðvitað ekkert annað en eignarskattur með nýju nafni ofan á allt saman. Við greiddum atkvæði á móti auðlegðarskattinum á sínum tíma og við erum enn þá á móti auðlegðarskattinum. Nú eru Svíar að afnema þennan eignarskatt sem sósíaldemókratarnir komu á á sínum tíma vegna þess að þeir sem eru í því skattþrepi eru einfaldlega að fara frá Svíþjóð. Það sama mun gerast á Íslandi. Það er nú þegar hafið að þeir sem eru á því skattabili 

Hæstv. forseti. Tillögur sjálfstæðismanna í þeirri þingsályktunartillögu sem hér er verið að ræða um að stuðli að sátt við heimilin og verji velferðina með ábyrgum ríkisfjármálum, efli atvinnulífið og fjölgi störfum er af svipuðum meiði og við ræddum í gær frá framsóknarmönnum um samvinnuráð um þjóðarsátt. Ég skildi reyndar ekki af hverju samvinnuráðið var ekki kallað samvinnuráð íslenskra stjórnvalda, skammstafað SÍS, það hefði verið táknrænt. Af því að tíminn er naumur hér í umræðu um þingsályktunartillöguna, aðeins 10 mínútur hjá hverjum þingmanni, ætla ég að gera að umræðuefni það sem hér kemur fram um að efla atvinnu og gefa í hvað það varðar. Það er auðvitað annað grundvallaratriði sem blasir við öllum stjórnmálamönnum í dag og okkur hér á Alþingi, það er að gefa í hvað varðar atvinnulífið, skapa forsendur til að atvinnulífið geti eflst. Við ætlum ekki að skapa störf. Ríkið, Alþingi, á ekki að skapa störf, við eigum að skapa forsendur. Hitt atriðið er skuldavandi heimilanna. Ég hef ekki tíma til að ræða hann hér nú en geri það kannski síðar í dag. Ég minni hins vegar á að það er verið að vinna í honum og vonandi koma út úr þeirri vinnu vitrænar tillögur þar sem þeim verður hjálpað mest sem þurfa á mestri hjálp að halda, en þeim ekki hjálpað neitt sem ekki þurfa á hjálp að halda. Virðulegi forseti. Yfir í atvinnumálin. Það er grundvallaratriði til þess að við vinnum okkur út úr þessari kreppu að við aukum hér hagvöxt og aftur hagvöxt. Það er forsenda fyrir því að við vinnum okkur út úr þessari kreppu. Þess vegna verðum við að snúa okkur að uppgangi atvinnulífsins og efla störf. Þá er allt undir að mínu mati, alveg sama hvað það heitir. Í þeirri kreppu sem við erum í þar sem 11 þús. samborgarar okkar ganga lausir, sem kostar okkur 27–30 milljarða á ári, getum við ekkert flokkað úr og sagt: Þetta kemur ekki til greina, en frekar hitt. Virðulegi forseti. Þetta er grundvallaratriðið. Í þessu sambandi vil ég líka nefna endurskipulagningu á þeim fyrirtækjum sem eru í gangi í dag. Þau eru mörg og eru í vandræðum og þurfa fjárhagslega endurskipulagningu. Það er talað um að það séu 5–6 þús. fyrirtæki. Ef okkur tækist að gefa í hvað það varðar og bankakerfið hjálpaði þessum fyrirtækjum og hvert og eitt einasta þeirra gæti ráðið einn starfsmann  Ef það er rétt sem hv. þm. Bjarni Benediktsson sagði hér áðan, að við gætum aukið tekjur ríkissjóðs um 36 milljarða kr. með því að skapa hér 12 þús. störf, að 12 þús. menn komist til vinnu, þ.e. þeir sem ganga atvinnulausir í dag, minni ég á að við losnum við 27–30 milljarða kr. í atvinnuleysisbætur.

Það er inni í þessu.

Þetta eru 60–66 milljarðar kr., virðulegi forseti.  Við þurfum hér erlenda fjárfestingu. Hún hefur jákvæð áhrif á íslenskt efnahagslíf og er nauðsynleg vegna þess að við þurfum meira eigið fé í verkefnin, í atvinnuuppbygginguna og þeir peningar eru ekki mikið til hér í íslenskum fyrirtækjum í dag. Þegar við tölum núna um að Helguvíkurverkefnið, sem mikið er rætt um, sé stopp vegna stjórnvalda spyr ég: Er það sanngjarnt og er rétt að segja það? Ég held ekki, virðulegi forseti. Sem nýkjörinn formaður iðnaðarnefndar hef ég farið svolítið vel ofan í þessi mál. Að mínu mati kemur þar fram að ekki hefur staðið á hlutum þar. Skipulagsmál Grindavíkurbæjar og Reykjanesbæjar eru hins vegar ekki búin, forsendan fyrir frekari stækkun Reykjanesvirkjunar. Eftir hrun hefur lánshæfi fyrirtækja versnað til mikilla muna sem kemur fram í verri lánskjörum og erfiðleikum við fjármögnun. Ætli það sé ekki eitt af atriðunum þarna suður frá sem stoppar okkur núna? Framvinda verkefnisins suður í Helguvík sem er að byggja þar 270 þús. tonna álver í þremur áföngum, sem var byrjað áður en þessi ríkisstjórn var mynduð og var samið um að mundi hafa sinn framgang, mun hafa sinn framgang eins og formaður Vinstri grænna hefur sagt á íbúafundi þar suður frá. Þess vegna þarf að gefa í hvað þetta varðar og gera allt sem hægt er að gera til að koma þessu verkefni í fluggír á ný. Þarna munu skapast 10 þús. ársverk og upp undir 12 milljarðar kr. munu koma til ríkisins á hverju ári. Þetta verkefni er hins vegar að mínu mati núna í höndum hagsmunaaðilanna, þ.e. framkvæmdaraðilans og orkufyrirtækjanna, auk þeirra sveitarfélaga sem eiga orkuauðlindirnar eins og ég talaði um um áðan, sem þurfa að ná samkomulagi um verð á raforku og öðrum þáttum. Þá er hægt að gefa í. Ég hef fulla trú á því að sá mánuður sem nýbyrjaður er gæti verið sá mánuður þegar þetta mál klárast og að verkefnið fari þá á fulla ferð, hvort sem það er 1. áfangi eða 1. og 2. áfangi. Virðulegi forseti. Úr því að ég er að tala um stóriðjuna á Suðurnesjum er hún studd af hagsmunaaðilum á vinnumarkaði, bæði Alþýðusambandinu og Samtökum atvinnulífsins. Fulltrúar Norðurþings óskuðu eftir að koma á fund iðnaðarnefndar sem haldinn var með fjarfundabúnaði og tókst mjög vel. Þar kynntu Norðurþingsmenn fyrir nefndinni nýja úttekt sem gerð hefur verið á 180 þús. tonna álver við Húsavík. Staðreyndin er sú að arðsemismat af þeirri stærð er gott og þetta verkefni mun ganga upp peningalega ef stofnað verður eitt félag um þetta allt saman, þar með talið orkuvinnsluna til að byrja með. Þess vegna held ég líka, virðulegi forseti, að það verkefni fái aukið vægi og verði gert meira í núna á næstu mánuðum þegar hinu sameiginlega umhverfismati lýkur í lok þessa mánaðar. Þá verður að skoða þá þætti. Það er umdeilt atriði. Margir tala um að það eigi að gera eitthvað þar annað en að byggja álver. Norðurþingsmenn og Þingeyingar hafa beðið eftir þessu einhverju öðru í langan, langan tíma - en það hefur bara ekki komið. Ég þekki það sem þingmaður þessa kjördæmis að fyrir hverjar einustu kosningar voru boðaðar einhverjar verksmiðjur sem áttu að skapa störf, en engin þeirra er komin. Núverandi hæstv. iðnaðarráðherra setti þetta í ákveðinn farveg með samstarfsnefnd sem gengur undir nafninu Naust. Sú nefnd er að skila niðurstöðu þar sem tvö atriði eru sett í A-flokk og annað þeirra er álverksmiðja sem byggð yrði þar. Þar eru líklegir tveir aðilar, Alcoa og Bonsai. Ef ekkert annað er í boði eftir þessa miklu athugun en að gera þetta þar eigum við að einhenda okkur í það verkefni. Það eina sem Norðlendingar og Þingeyingar fara fram á er í raun og veru þetta, þá langar að virkja orkuna sem er á norðausturhorninu, búa til úr henni atvinnu og útflutningsverðmæti til að skapa störf. Það er nákvæmlega það sama og er búið að gera í tugi ára uppi á Hellisheiði. Orkuveita Reykjavíkur hefur virkjað allt uppi á Hellisheiði og gerir enn með stuðningi allra flokka sem hafa átt sæti í borgarstjórn Reykjavíkur. Þetta er flott, þetta eru miklar virkjanir um heitt vatn og rafmagn. Fyrirtækið hefur verið gott hingað til og vonandi leysist úr fjárhagsvanda þess þegar krónan styrkist enn frekar. Þessi orka hefur verið notuð og þá hlýtur það að vera líka með samkomulagi allra flokka í borgarstjórn Reykjavíkur vegna þess að allir flokkar hafa að mínu mati komið að samningum um orkusölu til álversins í Straumsvík, til álversins á Grundartanga, til stækkunar þar, og nú til framkvæmda suður í Helguvík. Virðulegi forseti. Sá sem hér talar er enginn sérstakur unnandi þess og telur ekki að við getum leyst atvinnuvanda okkar með því að reisa álver í hverjum firði og hverri vík. Það er engin óskastaða að vera með öll eggin í sömu körfunni, sama hvort það er þetta eða eitthvað annað. En ef ekkert annað er í stöðunni, virðulegi forseti, nú þegar við erum í þessari kreppu verðum við að einhenda okkur í þetta verkefni. Virðulegi forseti. Nú er tími minn að verða búinn. Ég ætla að nefna eitt atriði í lokin, stórátak í samgönguframkvæmdum sem líka mun skapa fjölmörg störf. Þær viðræður eru í gangi við lífeyrissjóðina, hafa gengið seint vegna þess að ekkert hefur verið til í forskrift um hvernig þetta ætti að vera, en það hefur líka gengið seint vegna þess að þegar einhver ætlar að taka lán og einhver ætlar að lána er aðalatriðið hverjir vextirnir verða. Núna er tekist á um það. Ég er hins vegar orðinn mjög bjartsýnn á að þetta verkefni klárist. Þá munu fjölmargir fá vinnu við þetta stórátak í samgönguframkvæmdum, plús það að skapa enn meira umferðaröryggi á þeim svæðum sem við ætlum að fara í. Virðulegi forseti. Þetta vildi ég leggja inn í umræðuna um leið og ég þakka sjálfstæðismönnum 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni Möller fyrir ræðuna sem var um margt alveg prýðileg. Ég er alveg hjartanlega sammála honum í því að það er hlutverk okkar stjórnmálamanna að skapa forsendur til þess að auka hér hagvöxt. Það er alveg hárrétt hjá þingmanninum, stóra málið er að auka hagvöxt. Það er óþolandi að sjá fólk ganga um atvinnulaust. Það er ekki bara óþolandi, það skapar endalaus vandamál. Við horfum upp á að fólk bíður hundruðum saman eftir matargjöfum og við nýtum ekki þau tækifæri sem Ísland hefur upp á að bjóða til að skapa hér atvinnu. Ég taldi að hv. þingmaður væri að tala á þeim nótum og tæki fagnandi þeim hugmyndum sem hér eru. Það skiptir auðvitað engu máli hvaðan hugmyndirnar koma, aðalatriðið er að þær komist í framkvæmd og við náum þeim markmiðum sem hv. þingmaður nefndi. Þá erum við komin að þeim þætti málsins sem snýr að framkvæmdinni. Það er alveg ljóst að ríkisstjórnin og sérstaklega - kannski eingöngu, ég veit það ekki - Vinstri grænir hafa staðið gegn því að við nýttum hér þau tækifæri sem þetta land hefur upp á að bjóða. Þau hafa staðið gegn því að við sköpuðum hér atvinnu. Þau hafa þar af leiðandi staðið fyrir því að fólk er ýmist atvinnulaust eða flytur úr landi. Ég spyr hv. þingmann í fullri einlægni: Hvað getum við gert? Það er enginn vafi í mínum huga að það er þingmeirihluti til að fara í langflest þessara verkefna sem eru nefnd. Það er þingmeirihluti fyrir því að skapa hér skilyrði fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki og nýta orkuna til að skapa atvinnu í landinu. Hv. þingmaður þekkir þessi mál frá fyrstu hendi, nýkominn úr hæstv.  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta andsvar sem gefur mér færi á að útskýra mál mitt örlítið betur. Mér er eiginlega illa við að nota tiltekið orð, en hæstv. fjármálaráðherra hefur notað það og notaði það suður frá, „umkenningaleik“, þ.e. hverjum er um að kenna að ekki gangi betur og einhverjar uppbyggingar fari ekki af stað þarna suður frá. Ég held að ég hafi sagt það í ræðu minni að eftir hrunið hefur lánshæfismat hrunið og vantrú erlendra aðila á að lána okkur peninga skiljanlega verið mikil. Það er hluti af því vandamáli sem við höfum átt við að etja plús að ýmis atriði varðandi umhverfismat tekur alveg óralangan tíma oft og tíðum, hefur tekið lengri tíma en ætti að gera. Það má kannski segja sem svo að við höfum byrjað allt of seint á öllu þessu ferli. Það er því miður oft háttur okkar Íslendinga að byrja mjög seint á undirbúningi, smella svo nánast saman fingrum og segja að við þurfum að byrja á þessu á morgun. Fimm, sex, sjö, átta ára undirbúningsferli er frekar óþekkt dæmi. Bara af því að gagnrýni hefur verið sérstaklega mikil hvað varðar þetta þarna suður frá er það þannig að þegar maður fer í gegnum þetta sér maður að það er ýmislegt sem stjórnvöld eru löngu búin að gera. Fjárfestingarsamningur var afgreiddur á Alþingi samkvæmt frumvarpi iðnaðarráðherra, Suðvesturlínur eru í útboðsferli og skipulag og leyfamál eru leyst. Virkjanaleyfi vegna stækkunar Reykjanesvirkjunar er í vinnslu í góðu samstarfi við Orkustofnun og HS Orku. Engar kvartanir hafa borist vegna þess, en þar er eitt atriði og það er ekki við stjórnvöld að sakast vegna þess að stjórnvöld klára ekki skipulagsmál. Reykjanesbær og Grindavík eru öðru sinni að ljúka skipulagsferli vegna stækkunar Reykjanesvirkjunar og því gæti lokið nú í haust. Orkustofnun má lögum samkvæmt ekki gefa út virkjanaleyfi fyrr en það skipulag liggur fyrir. Þetta er grundvallaratriði í þessu máli 

Virðulegi forseti. Róbert Trausti Árnason skrifaði grein í Pressuna 14. október 2010 þar sem hann rakti lið fyrir lið hvernig hæstv. umhverfisráðherra hefur þvælst fyrir í þessum orkumálum. Ég trúi því ekki í fullri einlægni að hv. þingmaður haldi því fram að það hafi ekki verið gert. En látum orkumálin eiga sig, förum þá að ræða um önnur atvinnumál. Ræðum þau tækifæri sem eru í íslenskri heilbrigðisþjónustu, t.d. að fá hingað fólk sem annars fer til annarra landa en Íslands til að fá heilbrigðisþjónustu. Ekki þrætir hv. þingmaður fyrir að ráðherra Vinstri grænna, hæstv. núverandi dómsmála- og mannnréttindaráðherra, hafi stoppað að leigðar yrðu tómar skurðstofur sem hefðu getað gert það að verkum að hér væru komnar bæði gjaldeyristekjur og störf fyrir heilbrigðisstarfsmenn. Hv. þingmaður hlýtur líka að gangast við því 

Virðulegi forseti. Bara af því að hv. þingmaður, fyrrverandi heilbrigðisráðherra, ræðir um framkvæmd um einkarekið sjúkrahús suður í Reykjanesbæ, 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir nokkuð jákvæða ræðu og yfirgripsmikla. Ég vil gera athugasemd við það að búið er að reisa tvö fyrirtæki í kjördæmi hans, þ.e. aflþynnuverksmiðjuna sem reist var 2007 og veitir mörgu fólki atvinnu og svo er hljóðlega verið að grafa fyrir kerverksmiðju í Reyðarfirði sem er líka í kjördæmi hans og veitir 160 manns atvinnu á byggingartímanum sem breytir stöðu ríkissjóðs. Annars vegar borgar ríkissjóður ekki atvinnuleysisbætur með fólkinu, 160 manns, sem eru um 2 milljónir á ári og hins vegar fær hann skatta frá þessu fólki af auknum tekjum þannig að þetta er mjög jákvætt. Ég vil spyrja hv. þingmann af því að hann talaði um ráðstafanir fyrir heimilin, að þær séu nú í bígerð og allt slíkt: Líður honum ekki illa með það að verið sé að gera ráðstafanir fyrir heimilin sem ekki byggja á raunverulegum staðreyndum? Þær upplýsingar sem eru nýjastar eru samkvæmt skattframtali, þær eru ársgamlar, og þær eru frá því fyrir dóm Hæstaréttar sem gjörbreytti stöðu 40.000 heimila til bóta. Er hann ekki sammála mér um að það þurfi að kortleggja þetta landslag áður en menn fara í gang? Hver er t.d. staða leigjenda og hvað eru þeir margir? Ég fæ ekki einu sinni tölu um það. Ég giska á að 15% þjóðarinnar séu leigjendur. Þeir búa við síhækkandi leigu og svo á að fara að skerða húsaleigubæturnar. Hjá sýslumanni í Keflavík voru 36 útburðir á leigjendum og einn vegna húseiganda sem skuldaði. Ég vil spyrja hv. þingmann: Þarf ekki að fá miklu skarpari og betri mynd af þessu landslagi sem við siglum um og ætlum að fara að gera miklar breytingar á með þeim ráðstöfunum sem ríkisstjórnin hyggst gera?

Hæstv. forseti. Jú, ég get alveg tekið undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal hvað varðar allar þær upplýsingar sem vantar til að kortleggja skuldavanda heimilanna og komast í gegnum það. Virðulegi forseti. Það kemur upp í huga minn og rifjast upp aftur til hruntímans, upphafsins, þegar menn fóru að kanna hvað þyrfti að gera. Þá kom í ljós að hvergi í íslenska stjórnkerfinu var hægt að prenta út á einum stað í skyndi upplýsingar um skuldastöðu heimila í landinu og hvað fjölskyldur og aðrir skulda. Seðlabankinn var fenginn til þess verks. Man ég ekki nákvæmlega hvort það var í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar eða Samfylkingar og Vinstri grænna en ég man þá stund þegar fulltrúar Seðlabankans komu í ráðherrabústaðinn og kynntu þar fyrir okkur fyrstu niðurstöður og sögðu: Þetta eru samt sem áður ekki fullkomin gögn, okkur vantar upplýsingar varðandi bílalánin. Og áfram var unnið og unnið. Svo kom niðurstaðan og hún var auðvitað ekki glæsileg. En það dapra við framhaldið er svo það að vegna persónuupplýsinga þurfti að eyða öllum þessum gögnum. Þeim var bara eytt. Virðulegi forseti. Ég veit ekki almennilega hvaða orð á að nota um svona lagað. Þetta eru náttúrlega hlutir sem verða að vera á borðunum. En ég get auðvitað ekki látið hjá líða að nefna að það hefði verið gott að hafa Þjóðhagsstofnun starfandi sem hefði verið með þessi gögn og hefði getað prentað þau út. Að lokum varðandi þetta andsvar, virðulegi forseti, þá ætla ég að taka undir það sem hv. þingmaður nefndi úr mínu kjördæmi, sem er annars vegar Becromal-verksmiðjan á Akureyri sem var byggð ákaflega hljóðlega en er stórt og mikið og gott fyrirtæki og svo hins vegar þau jákvæðu tíðindi sem komu í gær eða fyrradag um frekari uppbyggingu hjá Alcoa á Reyðarfirði þar sem verið er að byggja kerverksmiðju, sem eins 

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að Seðlabankinn var fenginn til þessa verks í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem Sjálfstæðisflokkurinn var þátttakandi í. Þær niðurstöður voru birtar en það vantaði ýmislegt inn í og þar var aðalþröskuldurinn Persónuvernd. Ég skora á hv. þingheim að bara núna um helgina eða í næstu viku verði fundað með Persónuvernd og fundin lausn á þessu. Það gengur ekki að þjóðfélagið sé allt að því í hættulegri stöðu vegna þess að menn finni ekki leiðir til að komast hjá Persónuvernd. Þær leiðir eru til. Það er hægt að safna svona gögnum saman í eitthvað sem mætti kalla myrkraherbergi þar sem upplýsingarnar fara inn en koma ekki aftur út. Þetta er allt hægt. Þetta eigum við að gera og við eigum að gera þetta reglulega héðan í frá. Mér finnst að þingheimur eigi að vinna í þessu núna. Ég mundi fagna því ef hv. þingmaður tæki höndum saman með okkur í því að vinna svona frumvarp hratt og vel en örugglega í næstu viku.

Virðulegi forseti. Jú, þetta er alveg hárrétt og hv. þingmaður hefur rifjað það upp með mér þegar sú vinna hófst að ná í þessi grundvallargögn sem verða auðvitað að liggja á borðum þegar verið er að tala um hvernig koma eigi skuldsettustu heimilunum í landinu til aðstoðar og þeim sem verst hafa farið út úr hruninu. En þessi persónuverndarmál eru náttúrlega þannig og það er þungt að þurfa að segja það að við neyddumst svo til þess að fallast á að þessum gögnum væri öllum eytt eftir þá miklu vinnu og gagnaöflun sem fór fram. Það gengur náttúrlega ekki upp vegna þess að þetta er grundvallarstjórntæki, hagstjórnartæki hjá einu ríki að vera með þessar upplýsingar. Það hlýtur að vera hægt að hafa þær þannig að ekki sé hægt að rekja þær eftir persónu hvers og eins. Það er hægt að hafa það svoleiðis. Virðulegi forseti. Vegna þess að hv. þingmaður nefndi hér atriði varðandi atvinnuuppbygginguna sem ég gerði hér að meginmáli mínu vil ég taka það skýrt fram sem ég sagði áðan að þótt mér hafi orðið tíðrætt um tvö verkefni sem eru á næstu grösum, 

Frú forseti. Ég vil taka undir það sem kom fram í lokaorðum hv. þm. Kristjáns Möllers í fyrra andsvari hans að það er auðvitað meginatriði að hér séu sköpuð skilyrði fyrir fyrirtæki af öllum stærðum, lítil og meðalstór fyrirtæki ásamt með þeim stórfyrirtækjum sem við höfum nú þegar og munum væntanlega sjá fleiri. Hv. þingmaður fór sérstaklega í gegnum atvinnumálin í ræðu sinni og kemur kannski ekki á óvart að hann skyldi gera það, enda vitum við að hv. þingmaður hefur mikinn áhuga á þeim þætti mála. Ég vil draga það fram, vegna þess að meginþunginn í ræðu hans fór auðvitað í þau stóru verkefni sem hafa verið í pípunum og sérstaklega var nefnt álverið suður með sjó, að í þeim tillögum sem við sjálfstæðismenn höfum lagt fram og leggjum fram sem innlegg okkar í umræðuna hér fjöllum við töluvert um einmitt lítil og meðalstór fyrirtæki, enda vitum við að þar er meginþungi atvinnustarfseminnar í landinu. Það er mjög mikilvægt að við alþingismenn gerum okkur grein fyrir því að það er þar sem atvinnulífið er borið uppi. Mig langar að varpa fram spurningu til hv. þm. Kristjáns Möllers og ekki síst í ljósi þeirrar umræðu sem var hér fyrr í dag um störf þingsins. Nú er það svo að þau verkefni sem við tilgreinum í þessari þingsályktunartillögu er m.a. að finna í þeim stöðugleikasáttmála sem undirritaður var fyrir 16 mánuðum að ég tel og hafa ekki enn komist á koppinn. Ég vil því spyrja hv. þm. Kristján Möller í ljósi þess að nú hefur þingflokkur sjálfstæðismanna lagt fram þessa ítarlegu tillögu og í gær var umræða af hálfu Framsóknarflokksins: Hvað telur þingmaðurinn að hægt sé að gera til að ná því fram að atvinnulífið komist í gang og sá hagvöxtur sem við þurfum nauðsynlega á að halda? Ég vil í því sambandi nefna að í spám Seðlabankans hefur verið dregið úr fjárfestingarþætti hagvaxtarspárinnar og þunginn settur á einkaneyslu. 

Virðulegi forseti. Ég sé fyrir mér hvað varðar innspýtingu í atvinnulífið og að hjól atvinnulífsins fari að snúast hraðar og þar með auka hagvöxt og skapa fleiri störf - ég sé fyrir mér að það gerist núna í nóvember og desember. Ég hika ekki við að halda því fram, og bera þá von í brjósti um leið að sjálfsögðu, að í mörgum þáttum sem hefur verið ágreiningur um og jafnvel rifist um en er talað um hér og sumir eru sammála og aðrir andvígir muni skapast skilyrði í nóvember og desember til að klára þau mál. Ég nefndi það sem ég tel, eftir að hafa skoðað það, vera eina atriðið sem eftir er varðandi uppbygginguna á Suðurnesjum, þ.e. samning milli þess sem ætlar að selja orku og þeirra sem ætla að kaupa hana, og að það klárist í nóvember/desember. Ég held að það strandi fyrst og fremst á því máli. Síðan vil ég taka undir það sem hv. þingmaður sagði um lítil og meðalstór fyrirtæki. Auðvitað eru þau stór drifkraftur í atvinnulíf okkar. Ég nefndi töluna áðan, 5–6 þúsund fyrirtæki, stór og smá, og ef þau gætu hvert og eitt ráðið í eitt starf væri helmingurinn af atvinnuleysinu farið, eða segjum bara annað hvert fyrirtæki, þá væri fjórði parturinn farinn. Virðulegi forseti. Maður á kannski ekki að taka dæmi sem tengjast manni eða maður hefur orðið áskynja um nýlega, og eins og kannski má sjá borða ég stundum fullmikið en ég fór á Hamborgarafabrikkuna ekki alls fyrir löngu og mér þótti það ákaflega merkilegt. Þar hitti ég þá ágætu menn sem drifu þá starfsemi áfram og voru að fá markaðsverðlaun í gær eða fyrradag. Við þann veitingastað sem þar var opnaður hafa orðið til hvorki meira né minna en 50 störf.  Grundvallaratriðið er þetta: Við þurfum 

Virðulegi forseti. Ég held að það hafi komið fram í lokaorðum hv. þm. Kristjáns Möllers að hann sé ekki alveg fullsáttur við efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar sem hefur það auðvitað að meginmarkmiði að hækka skatta eins og við þekkjum. Ég gleðst auðvitað, eins og hv. þingmaður, yfir hverju nýju starfi sem skapast í þjóðfélaginu og að það séu aðstæður og jarðvegurinn sé með þeim hætti í atvinnustarfseminni að menn sjái hvata til þess að skapa ný fyrirtæki og ráða til sín fólk. Það er þar sem meginverkefni okkar alþingismanna liggur, að búa til þennan frjósama jarðveg. Ég ætla ekki að fara að oftúlka orð hv. þm. Kristjáns Möllers en ég tel þó að í orðum hans hafi legið að það skipti máli fyrir okkur á Alþingi og meiri hluta þingsins að ná árangri í þessum mikilvægu málum áður en fjárlagagerðinni lýkur, að það sé sá tímarammi sem hv. þingmaður gefur sér til að leysa úr þessum brýnu málum, það þurfi að vera kominn botn í það hvernig menn sjá fyrir sér næsta ár á þessu fjárlagaári. 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að gera að umtalsefni í umræðu um þessa tillögu skattana eða skattahlutann þar. Hæstv. utanríkisráðherra gerði það áðan og ég get tekið undir þau orð. Það er ekki með glöðu geði sem núverandi stjórnarflokkar hækka skatta, hvorki á atvinnulífið né fólkið í landinu, í þeirri krísu sem við erum, eftir það þjóðargjaldþrot sem varð. Og enda þótt greiðslustöðvun hafi ekki orðið og það hafi tekist á aðeins einni nóttu að koma í veg fyrir það erum við enn þá að vinna okkur út úr krísunni. Virðulegi forseti. Þegar ég tala af þeirri bjartsýni sem ég vil hafa varðandi uppbyggingu atvinnulífs og segi að nóvember og desember verði þýðingarmiklir mánuðir í tveimur, þremur, fjórum verkefnum sem munu skapa þúsundir starfa þegar allt fer í gang, þá ítreka ég það sem ég sagði áðan. Það verður ekkert endilega verkefni þessarar ríkisstjórnar að búa þau til. Við þurfum að leggja grunninn að því. Þetta verður alltaf að lokum samkomulag milli kaupenda og seljenda vöru og þjónustu sem þarf að ná fram 

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka fyrir þá umræðu sem fram fer um þá þingsályktunartillögu sem þingflokkur Sjálfstæðisflokksins lagði fram og tekin var á dagskrá fyrr í dag. Ég tel að það sé mikilvægt í þeirri stöðu sem við erum í í íslensku samfélagi að allir leggi sitt af mörkum og leggi allir fram hugmyndir sínar. Að því leyti tek ég undir með hæstv. utanríkisráðherra sem sagði að eðlilegt sé að menn tefli fram hugmyndum sínum, setji þær í pott og takist síðan á um þær eftir atvikum. Á dagskrá í gær var líka þingsályktunartillaga frá þingmönnum Framsóknarflokksins um samvinnuráð um þjóðarsátt. Á fundum Alþingis höfum við iðulega rætt um aðgerðir, stjórnarfrumvörp til aðstoðar fólki í erfiðleikum, hvort sem það hafa verið fjárhagslegir þættir eða lagatæknilegir þættir og annað slíkt. Allir hafa lagt sitt af mörkum og það er mikilvægt. Vegna ásakana ýmissa þingmanna í umræðum undir störfum þingsins fyrr í dag um að ríkisstjórnin gerði ekki neitt til að takast á við vandann segi ég að auðvitað eru þessar fullyrðingar rangar, það vita menn. Menn geta slegið fram slíkum fullyrðingum í hita leiksins, í hinu pólitíska þrátefli, en auðvitað vita þeir að það er ekki rétt. Verið er að vinna mjög ötullega að frekari aðgerðum af hálfu ríkisstjórnarinnar. Ég vænti þess að sá starfshópur sem haft hefur umsjón með því verki ljúki skýrslu sinni um helgina og að hún verði kynnt fljótlega eftir helgi. Í kjölfarið þarf að taka upp pólitískar ákvarðanir því að það gerir ekki starfshópur á vegum stjórnvalda. Það er stjórnmálamanna að taka hinar pólitísku ákvarðanir um það til hvaða ráðstafana verður gripið. Það bíður þá okkar á þingi að takast á við það á næstu dögum. Ég vil líka segja að ég tel að það innlegg sem Sjálfstæðisflokkurinn kemur með hér sé mikilvægt inn í þessa umræðu og að taka eigi því fagnandi að fram komi hugmyndir burt séð frá því hvort menn eru fyllilega sammála þeim öllum eða ekki eða vilja kannski draga í efa að þær skili þeim árangri sem flutningsmenn telja að þær eigi að gera. Það er eðlilegt að tekist sé á um það. Það er engum blöðum um það að fletta, frú forseti, að við þurfum efnahagslegan vöxt. Við þurfum efnahagslegan vöxt til þess að koma okkur út úr þeirri efnahagslægð og þeim efnahagserfiðleikum sem við erum í í kjölfar þess hruns sem varð haustið 2008. Við þurfum efnahagslegan vöxt til að tryggja atvinnu í landinu, til að tryggja velferð í landinu, til að tryggja menntun í landinu, til að tryggja undirstöður fyrir framtíðarkynslóðir, komandi kynslóðir í landinu, fyrir börnin okkar. Við þurfum á því að halda. Við þurfum líka að tryggja að sá vöxtur sé byggður á sjálfbærum forsendum. Af hverju? Vegna þess að við megum ekki búa þannig um hnútana að við göngum á auðlindirnar í einhverju fljótræði á kostnað komandi kynslóða. Þarna þarf að vera eðlilegt samspil á milli og ég vonast til að við getum verið sammála um það. Þess vegna er eðlilegt að menn spyrji sig þegar lagt er til að auka heildarafla þorsks um 35 þús. tonn: Er það skynsamlegt? Er það á sjálfbærum forsendum? Menn geta að sjálfsögðu deilt um það. Vísindamenn geta hugsanlega deilt um það. Stjórnmálamenn geta það líka að sjálfsögðu því að engum er betur lagið að deila um hluti en einmitt stjórnmálamönnum. En það er eðlilegt að sett séu spurningarmerki við svona hluti. Hið sama á við um orkunýtinguna. Hún verður líka að vera á sjálfbærum forsendum. Þar hefur okkur sannarlega greint á í íslenskum stjórnmálum um langt skeið. Það verður örugglega ekkert lát á því, en það er mikilvægt frá mínum bæjardyrum séð að orkunýtingin sé á sjálfbærum forsendum. Af því ekki er hægt að komast yfir allt á stuttum ræðutíma í fyrri umr. um þingsályktunartillögu langar mig til að ræða aðeins um skattamálin. Hv. þingmaður Björn Valur Gíslason vakti athygli á því í andsvari við ræðu hv. þm. Bjarna Benediktssonar að náðst hefði verulegur árangur með skattkerfisbreytingunum sem gerðar voru, m.a. með því að hlífa tekjulágum hópum en leggja auknar byrðar á þá sem hafa meira úr að spila. Brugðist var við og sagt að þessar skattkerfisbreytingar hefðu ekki orðið fyrr en 2010. Það er rangt. Breytingar voru gerðar 1. júlí 2009 með því að setja sérstakan 8% aukaskatt á tekjur yfir 700 þúsundum, ef ég man rétt, og síðan tók þrepaskipti skatturinn að fullu gildi 1. janúar 2010. Það voru sannarlega komnar breytingar fyrir hálft árið 2009 inn í þær upplýsingar sem teflt var fram. Auðvitað vitum við alveg að það hefur verið ágreiningur. Ég tek undir með hv. þingmanni Bjarna Benediktssyni um að skattkerfið er ekki alveg flatt vegna persónuafsláttarins, að sjálfsögðu, jafnvel þótt það sé ein prósentutala. En spurningin er hversu prógressíft maður vill hafa skattkerfið engu að síður. Þar höfum við verið þeirrar skoðunar að það ætti að vera stigvaxandi, stighækkandi í ríkari mæli en flöt, einföld prósenta með persónuafslætti gefur. Það hefur sýnt sig með þeim breytingum sem þegar hafa verið gerðar að það kemur betur út fyrir tekjulága hópa. Mér fannst líka aðeins koma fram í máli hv. þm. Bjarna Benediktssonar að þeir sem hafa úr meiru að spila muni ekki sætta sig við að borga meiri skatt, þeir muni ekki sætta sig við að borga hærri tekjuskatt, þeir muni ekki sætta sig við að borga auðlegðarskatt eða fjármagnstekjuskatt eða þess háttar, heldur fari þá bara úr landi. Er það þá þannig að þeir sem bera meira úr býtum eigi einfaldlega að setja leikreglurnar og geti bara sagt hinum að éta það sem úti frýs? Ég verð að segja alveg eins og er að mér finnst þetta ekki viðkunnanleg nálgun. Það verða auðvitað allir að leggja sitt af mörkum til samfélagsins, til þeirrar samfélagslegu þjónustu sem allir vilja að sé í boði, velferðarþjónustu, menntakerfið, innviði samfélags, samgöngur, fjarskipti o.s.frv. Það verða auðvitað allir að leggja sitt af mörkum og það verður að gera þá kröfu til fólks í samfélagi að það sé reiðubúið til þess að leggja sanngjarnan skerf til samfélagsins og það sé tekið tillit til þess úr hverju það hefur að spila. Margir af þeim sem hafa úr miklu að spila hafa notið t.d. góðs menntakerfið sem samfélagið hefur byggt upp þannig að auðvitað höfum við öll einhverjar skuldbindingar við samfélagið sem við erum vaxin upp í og höfum notið góðs af, að sjálfsögðu. Við eigum að sýna það með því að við séum reiðubúin til að leggja síðan okkar af mörkum þegar við höfum aðstæður til og í samræmi við það sem við höfum aðstæður til. Varðandi ýmsar aðrar hugmyndir sem komið hafa fram vil ég segja sumar þeirra eru þess eðlis að ég tel klárlega að vinna eigi með þær áfram. Hér er vikið að hlutum eins og fyrningarfrestinum og greiðsluaðlögun sem þegar eru til staðar að einhverju marki og má vel hugsa sér að vinna með þá frekar og gera jafnvel frekari breytingar á þeim í samræmi við hugmyndir Sjálfstæðisflokksins. Það eru möguleikar fyrir hendi í kerfinu til að lækka greiðslubyrðina að einhverju marki. Hér eru ákveðnar hugmyndir um að ganga mun lengra í því efni. Ég tel fulla ástæðu til þess að fara betur yfir það. Ég vil nefna að það eru og hafa verið ákveðin atriði á verkefnaskrá ríkisstjórnarinnar og sum af þeim hafa þegar komið fyrir Alþingi og verið afgreidd, eins og framlenging á heimildum til að fresta nauðungarsölum, fyrningarmálin, heimildir til umboðsmanns til þess að veita skuldugum heimilum skjól fyrir uppboðum o.fl. Við höfum verið að skoða möguleikann á heimildum til innheimtumanna ríkissjóðs til þess að fella niður skattskuldir. Við höfum fjallað um skattlagningu niðurfellinga, hvernig á að fara með þær og aukið skjól fyrir ábyrgðarmenn á lánum. Það er því ýmislegt sem rætt hefur verið. Síðan er undirbúnings frumvarp vegna gengislánanna. Ég segi einfaldlega: Það eru auðvitað fjöldamargir þættir sem eru í skoðun og athugun á vegum ríkisstjórnarinnar. Ég fagna því að fá innlegg í þá umræðu frá stjórnarandstöðuflokkunum. Ég vænti þess að það fari að sjá fyrir endann á vinnu starfshópsins sem hefur verið að greina öll þessi gögn. Ég get alveg viðurkennt að ég er sjálfur orðinn býsna óþreyjufullur gagnvart því og tel 

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágætis móttökur við tillögur okkar sjálfstæðismanna. Þetta eru 41 tillaga. Eins og gengur og gerist er ekki hægt að ætlast til að menn séu sammála um allt. Mig langar að spyrja þingmanninn að einu. Þegar menn innbyggja hvata í skattkerfi er eitt grundvallarprinsippið að þau mega ekki vera of prógressív eða of brött því það leiðir til þess að fólk reynir að skjóta undan sköttum. Það leiðir líka til þess að fólk er ekki tilbúið að leggja jafnmikið á sig og ella. Er þingmaðurinn ósammála þessari grundvallarniðurstöðu skattahagfræðinnar, að hægt sé að byggja svona hvata inn í 

Frú forseti. Ég er í sjálfu sér ekki ósammála því. Sjálfsagt er að byggja inn hvata í skattkerfið með ýmsum hætti og skattkerfið er hægt að nota og á að nota með margvíslegum hætti. Það á m.a. að nota til tekjujöfnunar í samfélaginu. Að sjálfsögðu er hægt að gera það. Menn geta líka að sjálfsögðu gengið of langt í skattalegu tilliti. Menn geta farið of hátt með skattprósentur. Hér þarf auðvitað alltaf ákveðið jafnvægi að vera til staðar. Nú stöndum við frammi fyrir því í ríkisrekstri okkar að við þurfum bæði að skera niður og auka tekjur. Þannig er hin raunverulega staða sem við stöndum frammi fyrir. Við höfum kosið að fara blandaða leið. Sumir hefðu kannski viljað hafa skattahækkanirnar meiri og niðurskurðinn minni. Aðrir hefðu viljað hafa þetta öfugt. Ég tel að við séum á skynsamlegu róli í þessu efni. Ég tek samt undir og svara játandi fyrirspurn hv. þingmanns. Að sjálfsögðu er hægt að nota skattana í þeim tilgangi sem hann talaði um, sem einhvers konar hvata til að örva hagvöxt 

Virðulegi forseti. Það er gott að við erum sammála um þetta. Þá langar mig að víkja að því hvort þingmaðurinn hafi kynnt sér niðurstöðu skýrslu sem hæstv. fjármálaráðherra og formaður Vinstri grænna bað Alþjóðagjaldeyrissjóðinn að gera og sjóðurinn skilaði af sér í sumar þar sem farið var yfir skattkerfið. Niðurstaðan var m.a. sú að skattkerfið hefði verið hagkvæmt og hvetjandi fyrir verðmætasköpun en að þær skattbreytingar sem höfðu verið innleiddar væru að mörgu leyti óhagkvæmar. Rétt væri að breyta skattkerfinu á þann hátt að það stuðlaði enn frekar að verðmætasköpun en það gerir nú. Í því sambandi benti sjóðurinn á að hægt væri að ná inn meiri tekjum, bara með því að raða aðeins öðruvísi upp í skattkerfinu og hafa þessa hvata fyrir hendi. Hefur þingmaðurinn kynnt 

Frú forseti. Ég verð nú að viðurkenna að ekki las ég skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um þetta efni í þaula, hins vegar var farið lauslega yfir hana á vettvangi okkar. Ef ég man rétt var Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn í skýrslu sinni með margvíslegar hugmyndir um frekari skatta en þegar hefur verið ráðist í og þótti sumum sem gjarnan aðhyllast frekar háa skatta nóg um. Ég man þetta þannig. Hins vegar, ef ég man það rétt líka, var farið frekar jákvæðum orðum um íslenska skattkerfið í skýrslunni en þó sagt að ýmislegt mætti gera miklu betra. Ég viðurkenni að skýrsluna kann ég ekki í þaula en við ræddum hana lauslega á okkar vettvangi. Ég tel að þær breytingar sem hafa verið gerðar á skattkerfinu 

Frú forseti. Ég var ánægður að heyra hjá hv. þingmanni að hann lagði áherslu á hagvöxt vegna þess að það er í raun og veru megininntakið í okkar tillögu, sérstaklega að skapa atvinnu í gegnum hagvöxt. Ríkisstjórnin hefur ekki svarað spurningunni um hvernig við búum til þann hagvöxt ef ekki er farið eftir þeim leiðum sem við leggjum til, þ.e. með því að veiða meira, nýta orkuna og laða hingað þá fjárfesta sem hafa sýnt áhuga. Ef ekki á að fara þær leiðir, hvernig á þá að búa til hagvöxtinn? Möguleikar okkar til hagvaxtar eru í raun og veru það sem skilur okkur frá öðrum ríkjum sem eru í kreppu eins og t.d. Spáni, Portúgal og Ítalíu og öðrum slíkum ríkjum - þau eiga ekki þá möguleika sem við höfum úr að spila. Þegar okkur hefur gengið hvað best að auka lífskjörin á Íslandi hefur það verið á þeim tímum sem við höfum gripið tækifærin til aukins hagvaxtar. Þannig höfum við í gegnum tíðina náð að auka kaupmátt og náð betri lífskjörum og betra velferðar-, heilbrigðis- og menntakerfis en við höfum haft 

Frú forseti. Ég tók eftir því að hv. þingmaður Ólöf Nordal, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, sagði áðan í andsvari að Sjálfstæðisflokkurinn legði mikla áherslu á að styrkja lítil og meðalstór fyrirtæki, þau væru hryggjarstykkið í atvinnulífi okkar. Ég er sammála því. Ég tel skipta miklu máli að almenna atvinnulífið í landinu nái vopnum sínum á nýjan leik og fari að vaxa og blómstra. Í gegnum það tel ég að hagvöxtur verði. Ég tel að núna séu mörg jákvæð teikn á lofti hjá okkur og jákvæðir hlutir að gerast. Verðbólgan hefur verið á niðurleið. Vextirnir hafa verið á niðurleið. Atvinnuleysi hefur farið minnkandi. Ég tel því að ýmislegt bendi til þess að almenna atvinnulífið í landinu fari nú að ná sér á strik og það mun sannarlega leiða til aukins hagvaxtar.

Frú forseti. Ég er sammála hv. þingmanni að við þurfum auðvitað að ná hagvexti þar sem störfin eru flest í landinu. Það er hjá litlu og meðalstóru fyrirtækjunum. Eitt af því versta sem hefur gerst hér í krísunni síðan ríkisstjórnin tók við er sú stöðnun sem hefur ríkt varðandi endurskipulagningu skuldsettra fyrirtækja. Talið er að um 7.000 fyrirtæki þurfi endurskipulagningu en einungis nokkur hundruð þeirra hafa fengið hana hjá bönkunum. Aðeins um skattana. Spurt er hvort við látum í það skína að þeir sem best hafi það á Íslandi eigi ekki að leggja mest til. Jú, við erum þeirrar skoðunar en það eru efri mörk á því hversu langt má ganga í aukinni skattlagningu á þá sem eru eignamestir og tekjuhæstir. Horfum t.d. til Danmerkur. Þar höfum við skýrt dæmi úr fréttum Ríkisútvarpsins í gær. Í Danmörku eru 1.000 milljarðar danskra króna í skattaskjólum frá atvinnustarfsemi og einstaklingum vegna þess hvernig skattstigið er þar - 1.000 milljarðar danskra króna sem skatturinn er á eftir. Ég er ekki að segja að peningar muni streyma í þeim mæli úr landinu vegna 

Frú forseti. Ég er sammála hv. þingmanni að endurskipulagning skuldsettra fyrirtækja hefur gengið of hægt - allt of hægt. Þar tel ég að sé fyrst og fremst við bankakerfið að sakast. Ég tel mjög brýnt að spýtt sé í lófana hvað þau mál varðar. Varðandi eignarskattinn. Ég er ekki sammála hv. þingmanni að eignarskatturinn eða auðlegðarskatturinn eða hvað menn vilja kalla hann sé ósanngjarn vegna þess að hann leggist ekki bara á stóreignafólk. Eins og hann er útfærður er auðvitað gert ráð fyrir frítekjumarki þannig að hann leggst á hreina eign yfir 100 millj. kr. eða rúmlega það hjá hjónum. Það eru auðvitað mikil verðmæti þegar um er að ræða hreina eign að frátöldum skuldum. Þetta eru stórar og miklar eignir. Mér finnst það nú ekki vera gustuk fyrir þá sem þannig er ástatt um að leggja eitthvað til í formi auðlegðarskatts. Auðvitað má alltaf deila um hvernig svona hlutir eru útfærðir og hvar einstök viðmiðunarmörk eiga að 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni Árna Þór Sigurðssyni fyrir jákvæðar undirtektir við tillögur Sjálfstæðisflokksins. Auðvitað eru menn ekki sammála um alla þætti. Það sem ég vildi gera að umtalsefni er að hann taldi hættulegt að ganga á auðlindir, eins og að veiða meira. Ef við veiðum meira núna er náttúrlega ljóst að við getum veitt minna í framtíðinni. Ef við virkjum hins vegar meira núna, allt vatnsafl, göngum við ekki á framtíðina. Hið sama á við um séreignarsparnaðinn. Þar náum við vissulega í eignir ríkissjóðs núna í staðinn fyrir að ná í þær þegar lífeyrir er greiddur út. Þá er það spurningin sem ég vil spyrja hv. þingmann. Er ekki mikilvægara fyrir þjóðina að hafa vinnu núna heldur en eftir tíu ár? Erum við ekki, að mínu mati alla vega, að stefna lóðbeint í stöðnun sem veldur enn meiri brottflutningi fólks, enn minni fjárfestingu og enn minni neyslu í þjóðfélaginu og getur orðið stórhættuleg?

Frú forseti. Hv. þingmaður spyr: Er ekki mikilvægara að hafa vinnu nú heldur en eftir tíu ár? Ég get ekki svarað þeirri spurningu. Ég veit ekki hvernig staðan verður í íslensku samfélagi eftir tíu ár. Það getur vel verið að á þeim tímapunkti séum við í slíkri stöðu að jafnmikilvægt sé að hafa jafnmikla vinnu þá eins og nú. Það er ómögulegt að svara því. En auðvitað er mikilvægt að efla atvinnustigið í landinu í dag, skapa fleiri störf, skapa hagvöxt. Um það er enginn ágreiningur, held ég. Ágreiningurinn er meira um það hvaða leiðir eru færar. Þingmaðurinn talaði líka um að við værum að stefna í stöðnun. Ég er þeirrar skoðunar að við allar efnahagsaðgerðir, hvort sem eru sérstakar aðgerðir til að taka á skuldsettum heimilum eða fyrirtækjum eða almennar aðgerðir eins og í ríkisfjármálum með fjárlögum, niðurskurði og slíku, verði að meta hin heildarþjóðhagslegu áhrif á samfélagið. Hvort hætta sé t.d. á því með niðurskurðinum 

Frú forseti. Ég tel að líta þurfi á allt þjóðfélagið í heild sinni en líka framtíðina, til 10, 15, 20 ára til að sjá hvernig það virkar. Þetta er svipað eins og maður ætti jörð sem væri að blása upp. Mikill uppblástur væri og öll túnin væru að blása burt. Í þeirri stöðu er mjög mikilvægt að rækta áður en allt túnið verður að klöpp. Þess vegna er svo mikilvægt fyrir okkur að hafa vinnu núna en ekki eftir tíu ár því þá er allt orðið að auðn. Þetta er sérstaklega mikilvægt fyrir heimilin. Hugsum okkur fjölskyldur sem ná ekki endum saman og standa frammi fyrir því að þurfa að borga námslán. Það er töluvert mikið um háskólafólk sem stendur frammi fyrir þessu vali: Á ég að fara til útlanda og vinna þar fyrir miklu hærri laun og get þá borgað námslánin mín og átt fyrir bíó einu sinni í mánuði? Þetta er staðan sem fólkið stendur frammi fyrir.

Frú forseti. Ég ætla að notfæra mér rétt minn samkvæmt þingsköpum til að koma að athugasemd sem í reynd er árétting. Hún tengist líka máli hv. þingmanns Péturs H. Blöndal. Hv. þingmaður Árni Þór Sigurðsson sagði að menn yrðu að fara með mikilli gætni gagnvart auðlindum. Hann tók mönnum vara fyrir því að kaupa tillögu Sjálfstæðisflokksins um að auka kvóta um 35.000 tonn án þess að hafa fyrir því full rök. Ég vil taka undir það. Tillagan er byggð á skýrslu frá Hafró í fyrra sem sýnir fram á að ef menn fara upp í 35.000–40.000 tonn þá er alla vega ekki gengið á stofninn. Ég vil samt segja að ég tel að 35.000 tonn séu í það allra mesta. Miðað við þá reglu sem Hafró hefur sjálf sett og felur í reynd í sér 22% aflareglu en ekki 20% við ákjósanlegustu skilyrði, mætti segja að hættulítið væri að fara upp í 15.000 tonn. Ef farið væri yfir 20.000 tonn tel ég að við kynnum að vera í hættu komin. Ég er ekki að biðja hv. þingmann að svara þessu, 

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um ráðherraábyrgð, nr. 4/1963, með síðari breytingum. Flutningsmenn ásamt mér eru hv. þingmenn Sigurður Ingi Jóhannsson, Guðmundur Steingrímsson, Siv Friðleifsdóttir, Margrét Tryggvadóttir og Baldvin Jónsson. Lagagreinin er svohljóðandi: „Við 10. gr. laganna bætist nýr stafliður, svohljóðandi: ef hann af ásetningi gefur Alþingi rangar upplýsingar eða við meðferð máls á Alþingi leynir upplýsingum.“ Lagt er til að lög þessi taki strax gildi við samþykkt Alþingis. Þessu frumvarpi er ætlað að setja inn í lög um ráðherraábyrgð viðurlög við því ef ráðherra segir Alþingi ósatt, gefur Alþingi rangar upplýsingar eða leynir upplýsingum við meðferð máls á Alþingi. Frumvarp sama efnis var lagt fram af hv. þm. Páli Péturssyni á 116. löggjafarþingi og að gefnu tilefni þykir ástæða til að leggja þetta fram að nýju, að hluta til með hliðsjón af skýrslu vinnuhóps um eftirlit Alþingis með framkvæmdarvaldinu, niðurstöðum rannsóknarnefndar Alþingis, ályktun og tillögum þingmannanefndar til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og þá sérstaklega með hliðsjón af viðauka við þá skýrslu frá Bryndísi Hlöðversdóttur um yfirferð á skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis á atriðum sem gefa tilefni til viðbragða af hálfu þingsins. Þegar þingsályktunartillaga var lögð fram þar sem lagt var til að fjórir ráðherrar yrðu ákærðir, og umræða stóð á sama tíma um skýrslu þingmannanefndarinnar, beindu ýmsir spurningum til þeirra þingmanna sem lögðu þá þingsályktunartillögu fram, hver væri ástæðan fyrir því að menn væru að nota lög sem þeir legðu jafnframt til að yrðu endurskoðuð. Í svörum mínum tók ég fram að ég væri að meginefni sátt við lög um ráðherraábyrgð en ástæðan fyrir því að ég hefði samþykkt að setja inn þá setningu í tillögum þingmannanefndarinnar væri sú að ég vildi sjá þetta ákvæði bætast við, að viðurlög væru við því ef ráðherra lýgur að þinginu, gefur þinginu rangar upplýsingar af ásetningi, ekki óviljandi heldur af ásetningi. Þess vegna tók ég mig til og fann þetta frumvarp sem hafði verið lagt fram að meginefni af Páli Péturssyni. Í þessum skýrslum og tillögum var mjög mikið talað um að mikilvægt væri að tryggja upplýsinga- og sannleiksgildi ráðherra þannig að þetta væri ákveðinn grundvöllur fyrir því að þingmenn gætu sinnt störfum sínum, að ráðherrar væru að gefa þeim sem réttastar upplýsingar - og voru lagðar til fjórar meginbreytingar til að tryggja einmitt þessa upplýsinga- og sannleiksskyldu. Í fyrsta lagi var lagt til að mælt yrði fyrir um sannleiks- og upplýsingaskyldu í stjórnarskránni sjálfri og að 54. gr. hennar yrði breytt í þá veru að kveðið yrði á um að ráðherra væri skylt að svara fyrirspurnum og beiðnum alþingismanna um skýrslur. Um þá skyldu er ekki mælt fyrir í gildandi ákvæði þótt hana megi leiða af ákvæðum þingskapalaga. Það er sem sagt verið að leggja til að gefa þessu aukið vægi með því að þetta verði skýrara í stjórnarskránni. Í öðru lagi er því velt upp, í þessum skýrslum sem ég nefndi hér áðan, hvort brot á upplýsingaskyldu ráðherra eigi að vera refsiverð samkvæmt lögum um ráðherraábyrgð. Þá komu fram tvö sjónarmið. Annars vegar að eðlilegt sé að brot ráðherra gegn upplýsingaskyldu til þingsins varði refsingu en slíkt er sagt samræmast dönskum rétti. Hins vegar kemur einnig fram það sjónarmið að ekki sé sjálfgefið að lögfesting upplýsinga- og sannleiksskyldu kalli á að brot á því verði gert refsivert. Við þingmenn höfum, svo að dæmi sé tekið, verið að fá ábendingar um að fjármögnunarfyrirtæki tilgreini ekki hvort samningar hjá þeim séu verðtryggðir eða ekki. Neytendastofa hefur gert athugasemdir við þau vinnubrögð en bendir síðan á að framkvæmdarvaldið hafi raunar engin úrræði til að takast á við þetta, heldur verði að láta reyna á hugsanlega skaðabótaskyldu fyrir dómstólum. Ástæðan fyrir því að ég legg þetta mál fram er sú að ég tel mjög mikilvægt að viðurlög séu við þessu, að það varði við lög um ráðherraábyrgð að þinginu sé sagt ósatt. Í þriðja lagi var talað um að reglur um rétt þingsins til upplýsinga og gagna frá stjórnsýslunni verði líka skýrður í þingskapalögum. Í fjórða lagi að skýrt verði í þingskapalögum að hvaða marki upplýsingar um starfsemi hlutafélaga, sem eru að hluta eða að fullu í eigu ríkisins, teljist vera opinbert málefni. Varðandi þau atriði sem ég nefndi hefur forseti Alþingis þegar tekið tillit til nokkurra þeirra og lagt fram frumvarp um breytingar á þingskapalögum. Það mál var 686. mál á 138. löggjafarþingi. Ég held að ekki sé búið að leggja fram það frumvarp aftur en stefnt er að því að leggja það fram á þessu þingi líka, það var kynnt fyrir þingflokkunum og beðið um athugasemdir í framhaldi af þeirri framlagningu. Það hefur hins vegar ekki komið fram frá stjórninni eða fulltrúum stjórnarflokkanna, og ekki frá forseta heldur, að koma til móts við þær tillögur um breytingar á stjórnarskránni og breytingar á lögum um ráðherraábyrgðina. Þó má gera ráð fyrir því, þar sem við erum að fara að kjósa til stjórnlagaþings 27. nóvember, að þetta verði eitt af því sem stjórnlagaþingið muni skoða sérstaklega, þ.e. sannleiks- og upplýsingaskylda ráðherra gagnvart þinginu og væntanlega einnig hvernig taka eigi á ráðherraábyrgðinni almennt. Skoðanir hafa verið skiptar um það hvort hafa eigi sérstakan dómstól fyrir ráðherra eða ekki eins og er samkvæmt núverandi stjórnarskrá. Lög um ráðherraábyrgð, eins og þau eru í dag, taka ekki til ábyrgðar ráðherra gagnvart Alþingi ef hann greinir því rangt frá eða leynir það upplýsingum. Þar með tel ég að ráðherrar hafi ekki nauðsynlegt aðhald og geti freistast til að gefa Alþingi rangar upplýsingar eða leyna það mikilvægum upplýsingum. Þetta getur leitt til mjög óvandaðra mála og orsakað fullkominn trúnaðarbrest milli Alþingis og ráðherra. Við sáum kannski mjög drastísk dæmi um þann trúnaðarbrest sem var ekki bara á milli Alþingis og ráðherra heldur á milli ríkisstjórnar, ráðherra og þjóðarinnar þegar þjóðin upplifði það trekk í trekk að ráðherrar komu í aðdraganda hrunsins, bankahrunsins, og sögðu þeim ósatt í fjölmiðlum. Í dönskum lögum um ráðherraábyrgðina eru mjög skýr ákvæði um þetta atriði. Það er mjög mikilvægt fyrir þingmenn að geta treyst því að þær upplýsingar sem ráðherrar gefa því séu fullnægjandi og séu sannleikanum samkvæmar og að ráðherrar leyni ekki upplýsingum sem hafa verulega þýðingu við meðferð máls. Af þessu tilefni vil ég líka benda á að sumir hafa sagt að ráðherrar, bara vegna öryggis ríkisins, heill ríkisins, eigi, vegna þess hve viðkvæmar upplýsingar þeir fást við, stundum erfitt með að svara beint þeim spurningum sem er beint til þeirra. Þá vil ég vísa til þeirrar umræðu sem var fyrir stuttu þar sem verið var að spyrja hæstv. utanríkisráðherra út í gang mála varðandi stjórnarskrárvinnu eða grunnsáttmála NATO. Í svörum ráðherrans kom fram að hann taldi sig ekki geta skýrt nákvæmlega frá þeim trúnaðarupplýsingum sem hann hafði fengið hér í þingsal, en kom þá á móti og bauðst til að skýra það fyrir utanríkismálanefnd sem er þá með ákveðinn trúnað. Það sama ætti þá að gilda varðandi aðrar þingnefndir að ef upplýsingarnar eru það viðkvæmar að ekki sé hægt að skila þeim í skriflegum svörum eða hér í fyrirspurnatímum geti ráðherra þá komið á fund nefndar og þá gildi fullkominn trúnaður um þær upplýsingar, eða ráðherra segi það einfaldlega að vegna þess hve viðkvæmar upplýsingarnar séu geti hann því miður ekki svarað þessari spurningu. - Þetta yrði þá liður 10. gr. c og raunar á þá við sömu refsiákvæði og eru núna í 11. gr. laganna. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að málið fari til allsherjarnefndar til meðferðar.

Frú forseti. Fyrir mér er málið óskaplega einfalt. Ef ráðherra verður uppvís að því að hafa með ásetningi logið að þinginu, eins og hv. þingmaður orðaði það, hlýtur þingið að draga til baka traust sitt á þeim ráðherra. Þá hlýtur það að bera fram vantraust á hann. Slíkur ráðherra á að segja af sér, tel ég. Mér finnst það litlu skipta hvort svona er sett í lög. Það er líka algjörlega skýrt að ráðherrar eiga að svara fyrirspurnum sem til þeirra er beint. Matið er mismunandi á því hvenær ráðherrum finnst þeir hafa svarað fyrirspurnum. Oft er það þannig að í slíkum umræðum teygist mál manna, þingmanna sem hæstv. ráðherra, út um víðan völl. Oft ber á því að pólitísk átök leiða til þess að það verða hnippingar. Það leiðir gjarnan til þess að þingmönnum finnst þá að málinu sé ekki svarað. En ráðherra reynir alla jafna að greina frá þeim upplýsingum sem eftir er leitað, ég held að það sé hin almenna regla og ég veit ekki hvort það skiptir einhverju máli þó það sé sett sérstaklega í lög. Eins og hv. þingmaður sagði er hefðin sú og hæstv. forseti skikkar stundum ráðherra til ef viðkomandi forseta finnst sem ekki sé nægilega upplýst um mál. Hitt vildi ég spyrja hv. þingmann um, af því að hún segir að þetta sé flutt að gefnu tilefni: Af hverju upplýsir hún ekki um það tilefni? Af hverju upplýsir hún ekki þingheim um það hvaða ráðherrar það voru, eins og hún sagði, sem sögðu ítrekað ósatt á þinginu í aðdraganda hrunsins? Það var það sem hv. þingmaður sagði. Rétt er að hún upplýsi það. Ég hefði gaman að því.

Virðulegi forseti. Ég held ég hafi farið í gegnum það í ræðu minni hvert hið gefna tilefni væri, til hliðsjónar eru skýrsla vinnuhóps um eftirlit Alþingis með framkvæmdarvaldinu, niðurstöður rannsóknarnefndar Alþingis, ályktun og tillögur þingmannanefndar til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og þá sérstaklega skýrsla Bryndísar Hlöðversdóttur um yfirferð á skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis á atriðum sem gefa tilefni til viðbragða af hálfu þingsins. Ég fór líka í gegnum það í ræðu minni að ég hefði ítrekað fengið fyrirspurnir þegar við vorum að fjalla um landsdómsmálið hver væri ástæðan fyrir því að ég samþykkti að setja þar inn, sem hluti af þingmannanefndinni, að endurskoða ætti lög um ráðherraábyrgð. Þetta er ástæðan. Þetta er hið gefna tilefni. Ég taldi að þetta ætti að vera í lögunum. Hvað það varðar að ráðherra eigi þá bara að segja af sér. Ég kannast ekki við það að það hafi verið sérstaklega mikið um það að íslenskir ráðherrar hafi sagt af sér. Hugtakið „að axla pólitíska ábyrgð“ á Íslandi hefur fyrst og fremst verið fólgið í því að segjast axla ábyrgð en minna verið um einhverja eftirfylgni við það. Hluti af þessu var líka í Tamíla-málinu í Danmörku. Rætt var um, að því er mig minnir, að ákæra Poul Schlüter, fyrrverandi forsætisráðherra Danmerkur, vegna þess að hann gaf þinginu rangar upplýsingar í aðdraganda Tamíla-málsins. Ég talaði líka um það í ræðu minni, og það væri ágætt ef hæstv. utanríkisráðherra mundi hlusta aðeins betur, að þjóðinni hefði verið sagt ósatt, ekki Alþingi. Hins vegar var þinginu haldið fyrir utan það ferli sem hér var í gangi. Sumir þingmenn sem sátu á því þingi hafa sagt að þeir hafi nánast - ég held það hafi verið hæstv. forseti sem orðaði það svo - verið hér 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að hafa upplýst mig um tilefni að þessu frumvarpi. Af ræðu hennar og samhengi mátti ætla að það væri annað. Ég kannast ekki við það að í rannsóknarskýrslunni komi það fram að ráðherrar í þáverandi ríkisstjórn hafi vísvitandi sagt þjóðinni ósatt. Hafi þeir komið fram með einhverjar upplýsingar á almannafæri sem hafi orkað tvímælis hefði það verið skylda þingsins að taka það hér upp á þinginu. Það var aldrei gert. Ég kannast ekki við það. Ég kannast hins vegar við það að í rannsóknarskýrslunni er frá því greint að ráðherrum hefði út frá málsatvikum og gögnum sem fyrir lágu átt að vera kunnugt um tiltekna þætti sem hefði gert þá betur meðvitaða um hvað var í vændum, ég kannast við það í skýrslunni, ekki hitt. Mér finnst ekki hægt af hv. þingmanni að tala með þessum hætti, jafnvel þó hún hafi setið í hinni góðu nefnd þingsins sem rannsakaði þetta, eins og það hafi bara verið sjálfsagður hlutur sem liggi fyrir að ráðherrar hafi sagt ósatt. Ég bara kannast ekki við það. Varðandi mál Ninn-Hansens þá skoðaði ég það líka ákaflega vel. Það voru margar sakargiftir sem á hann voru bornar og fleiri ráðherra. Þegar búið var að skoða það mál og þegar það kom til dóms var ein sem eftir stóð og hún var sú að sá ráðherra danskur hafði farið gegn því sem lögfræðingar ráðuneytis hans í vitna viðurvist sögðu honum að væri lögbrot. Á því var hann dæmdur. Nákvæmlega sú staða leiddi til afstöðu minnar hér í margfrægri atkvæðagreiðslu um landsdóm. Ég taldi að það lægi alveg ljóst fyrir að engin skýr lögbrot hefðu verið framin. Það er kannski óskylt þessu máli. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að hafa upplýst mig um það sem ég var að spyrja hana eftir.

Virðulegi forseti. Það er einkar athyglisvert ef það er sérstaklega þakkarvert að svara spurningum sem til manns er beint, en ég þakka bara á móti fyrir þær þakkir. Ég svaraði þeirri spurningu til að tryggja að ráðherrann hefði örugglega skilið rétt það sem ég sagði. Hæstv. ráðherra vísaði í Tamíla-málið en þannig var að fram kom tillaga um það frá dönsku þingmannanefndinni að ákæra fleiri en bara Ninn-Hansen, þar á meðal, held ég, vegna hinnar frægu teppa-ræðu, sem svo var kölluð, þar sem Poul Schlüter fór hreinlega með mjög villandi upplýsingar gagnvart þinginu, sópaði þeim undir teppið. Ég tel að löggjöf af þessu tagi sé mjög mikilvæg til að koma í veg fyrir trúnaðarbrest sem getur orðið milli þings og ráðherra, að koma í veg fyrir að af ásetningi sé verið að gefa Alþingi rangar upplýsingar eða leyna það upplýsingum við meðferð mála. Það þýðir nefnilega að Alþingi getur í framhaldinu tekið rangar ákvarðanir af því það hefur ekki réttar upplýsingar til að byggja ákvarðanir sínar á. Það er svo spurning hvernig hægt væri að útfæra það betur og væntanlega er það eitt af því sem stjórnlagaþingið þarf að skoða, að tryggja betur að ráðherra geti ekki leynt þingið upplýsingum og geti ekki heldur haldið upplýsingum frá öðrum ráðherrum, eins og við sáum ítrekað árið 2008.

Tillagan er ekki um það.

Tillagan er ekki um það vegna þess að þetta er lagabreyting, ein grein sem varðar lög um ráðherraábyrgð, en ekki tillaga um breytingar á stjórnarskránni sem þyrfti væntanlega að koma inn á ef taka ætti á upplýsingaskyldu ráðherra gagnvart ríkisstjórninni. Ef allsherjarnefnd telur að á einhvern hátt sé hægt að koma því inn í þessi lög um ráðherraábyrgð hvet ég 

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni Eygló Harðardóttur fyrir þetta frumvarp. Það er reyndar dálítið undarlegt að menn skuli þurfa að flytja frumvörp um hluti sem ættu að vera sjálfsagðir. Það virðist vera einhvers konar kennsla í mannasiðum með lögum. Svo ég tali um eitthvað allt annað, frú forseti, þá hefur fjöldi fólks, bæði öryrkjar og atvinnulausir, talað við mig og kvartað mikið undan því að umsóknum um störf sem eru auglýst sé ekki svarað. Það er mjög niðurbrjótandi fyrir þetta fólk og getur eyðilagt líf manna á ákveðnum tíma. Ég skil ekki þann skort á mannasiðum að svara ekki þegar einhver sækir um starf hjá fyrirtæki. Þetta er af sama meiði. Ég er mikið á móti forræðishyggju eða slíku en það liggur við, og mér hefur oft flogið það í hug, að setja þurfi lög um að skylt sé að svara atvinnuumsóknum því það eru líka mannasiðir. Maður skilur ekki þennan skort á mannasiðum. Frumvarpið sem við ræðum hér er kannski af svipuðum toga. Frú forseti. Það sem mig langaði mest til að tala um er þingskjal 15 eða réttara sagt þingskjal 106 með svari frá hæstv. fjármálaráðherra við fyrirspurn sem ég lagði fram 4. október á þingskjali 15. Þetta svar barst reyndar of seint, 21. október, en ég geri ekki athugasemdir við það. Það sem ég geri athugasemdir við er svarið, vegna þess að ég spurði mjög klippt og skorið, með leyfi frú forseta: „Hver var fjárhæð láns frá breskum yfirvöldum í pundum sem ráðherra veitti ríkisábyrgð á með undirskrift sinni 5. júní 2009?“ Í 2. lið er spurt svipaðrar spurningar varðandi hollensk yfirvöld. Í 3. lið spurningarinnar spurði ég: „Hversu há var þessi ríkisábyrgð í krónum á gengi undirskriftardags?“ Þá kemur dálítið merkilegt í ljós, frú forseti. Í svari við fyrstu spurningunni segir á þingskjali 106, og ég ætla að fá að lesa aftur, með leyfi frú forseta: „Fjárhæð sú sem Tryggingarsjóður innstæðueigenda og fjárfesta tók samkvæmt áformuðum samningum að láni frá breskum yfirvöldum var samkvæmt samningum frá 5. júní 2009 2.350 milljónir sterlingspunda. Á þeim tíma var gert ráð fyrir að endurgreiðslur þrotabúsins yrðu 75–95% af forgangskröfum í búið. Miðað við miðtöluna á því bili, 85%, yrði sú fjárhæð sem ábyrgð var tekin á vegna höfuðstóls lánsins 352,5 milljónir sterlingspunda.“ Það var ekki spurt um þetta, frú forseti. Ekki var spurt hvort til kæmu einhverjar endurgreiðslur eða hvort upphæðin væri eitthvað lægri. Spurt var nákvæmlega um upphæð lánsins. Þegar þetta er síðan reiknað í íslenskar krónur þá gleyma þeir í fjármálaráðuneytinu eða hæstv. fjármálaráðherra gleymir að reikna af stóru upphæðinni. Hann reiknar af upphæðinni eftir einhverjar endurgreiðslur sem búist er við frá þrotabúi Landsbankans. Þannig fær hann út í svari við lið 3, út frá því að miðgengi á sterlingspundi 5. júní var 197,07 kr. og miðgengi á evru sama dag var 173,72 kr., að ríkisábyrgðin samkvæmt 1. tölulið sé 69,5 milljarðar kr. og fjárhæðin til Hollendinga samkvæmt 2. tölulið sé 34,6 milljarðar kr. Hann fær út samtals 104,1 milljarð kr. Frú forseti. Þarna er verið - hvað á ég að kalla það? Ég vil ekki kalla það lygi af því ég er jákvæður maður. Því sem spurt er, er ekki svarað. Svarað er einhverju allt öðru. Það er nefnilega þannig, ef maður reiknar þetta út í excel sem ég gerði núna rétt áðan, að þetta eru samanlagt 693.988 milljónir. Þetta eru tæpir 700 milljarðar króna á skuldabréfinu sem hæstv. fjármálaráðherra skrifaði undir. Þetta vildi ég fá fram. En ég þarf að reikna það út sjálfur af því það kemur ekki fram í skriflegu svari hæstv. fjármálaráðherra. Í því svari er svarað einhverju allt öðru sem hann gefur sér. Ég geri alvarlegar athugasemdir við þetta. Ég vildi nefnilega fá að vita hvaða skuldbindingu ríkissjóður hefði tekið á sig með undirskriftinni 5. júní 2009 og hvaða vexti ætti að reikna af því, því vextirnir eru reiknaðir á þá upphæð en ekki einhverja gerviupphæð sem hæstv. fjármálaráðherra svaraði mér. Þetta finnst mér alvarlegt. Þess vegna vildi ég koma hér í þessa umræðu og segja að í rauninni þarf að setja lög um það að menn gefi ekki rangar upplýsingar. Svo spyr ég um kostnað ríkisins, áfallna vexti og af hverju þetta var ekki í fjárlögum. Því síðastnefnda, af hverju þetta var ekki í fjárlögum, er líka svarað út í hött. Lög höfðu verið samþykkt. Þau voru samþykkt 30. desember árið 2009. Fjármálaráðherra var löngu búinn að skrifa undir þetta. Hann var búinn að flytja frumvarp um þetta. Ríkisstjórnarflokkarnir voru búnir að samþykkja það. Samt er ekki talað um vextina af þessari upphæð í fjárlögum eða fjáraukalögum Henni er bara meðvitað gleymt. Svo kom forseti Íslands sem betur fer, og bjargaði hæstv. fjármálaráðherra fyrir horn og þjóðin náttúrlega í kjölfarið sem neitaði þessum ósköpum, þessum 700 milljörðum sem ég vildi fá fram með fyrirspurninni. Það náðist ekki fram, frú forseti. Þó maður sé allur af vilja gerður að vera jákvæður og vinna saman í framtíðinni og allt slíkt, finnst mér að skrifleg svör og munnleg að sjálfsögðu líka, eigi að vera sannleikanum samkvæmt og ekki skálduð svör þar sem menn taka eitthvað allt annað inn. Í svarinu um það af hverju þetta var ekki sett í lög, segir: „Lög nr. 1/2010“ - þ.e. fjárlögin - „hefðu engu breytt um framangreindar fjárhæðir. Þær breytingar á fyrirhuguðum samningum sem þau byggðust á fólu ekki í sér breytingar á þeim efnisatriðum sem hafa áhrif á útreikning vaxta og kostnaðar ríkissjóðs af ríkisábyrgðinni.“ Maður er bara alveg gáttaður. Ef undirskrift hæstv. fjármálaráðherra hefði eitthvert gildi, sem hún á náttúrlega að hafa - hann er að skuldbinda ríkissjóð - og sett eru lög þremur dögum seinna eftir að fjárlögin eru samþykkt, þá á að sjálfsögðu að geta þess í fjárlögum íslenska ríkisins að borga eigi 5,55% Svavarsvexti af þessari gífurlegu upphæð. Þetta var ekki nefnt í fjárlögunum fyrir næsta ár, hvað þá í fjáraukalögum fyrir árið sem var að líða því skuldbindingin bar vexti frá 1. janúar 2009. Ég held að við þurfum að ræða þetta miklu, miklu betur, frú forseti. Ég vil óska eftir því að forseti kanni þetta skriflega svar á þingskjali 106 og barst 21. október. Kannað verði sérstaklega hvort þetta svar sé sannleikanum samkvæmt því spurningunni sem spurt var um er ekki svarað. Svarað er einhverju allt öðru sem hentar hæstv. fjármálaráðherra betur. Þess vegna vildi ég koma inn í þetta mál sem fjallar einmitt um að menn leyni ekki upplýsingum á hinu háa Alþingi.

Virðulegi forseti. Þegar ég vann þetta mál horfði ég mjög mikið til frumvarps sem hv. þingmaður Páll Pétursson lagði fram á sínum tíma. Mér var einnig hugleikið hvernig við gætum tryggt skýrleika lagaákvæðisins því það þyrfti að vera mjög skýrt að viðkomandi ráðherra væri að gefa rangar upplýsingar og væri að leyna upplýsingum við meðferð máls á Alþingis. Þess vegna tók ég út þann texta sem var í fyrra frumvarpi um villandi upplýsingar. Á þeim stutta tíma sem ég hef verið á Alþingi hef ég oft fengið sterklega á tilfinninguna að einhvers staðar sé haldið námskeið fyrir starfsmenn ráðuneytanna þar sem þeim er kennt hvernig þeir eigi að fara fram hjá því að svara spurningum, fyrir hönd ráðherranna, sem þingmenn beina til þeirra. Þetta eru einhvers konar æfingar í því hvernig á að svara án þess að svara. Þetta hefur líka verið iðkað af mikilli list hér í þingsölum og hv. þingmaður Ragnheiður Ríkharðsdóttir fékk að upplifa þetta þegar fyrrverandi viðskiptaráðherra Gylfi Magnússon reyndi eins og hann gat að komast undan því að svara mjög vel mótaðri og skýrri spurningu frá henni varðandi lögmæti gengistryggðra lána. Það sama upplifði ég síðan í skriflegri fyrirspurn um sama efni. Hér er sem sagt átt við það ef menn gefa Alþingi af ásetningi rangar upplýsingar við meðferð máls eða lagafrumvarps eða annars eða leyna Alþingi upplýsingum, sem getur í framhaldinu valdið okkur skaða við þá ákvarðanatöku sem við iðkum hér, þær ákvarðanir sem við tökum daglega á Alþingi.

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að við þurfum að skoða þetta miklu betur. Ég legg til að þeir sem hlýða á mál mitt, bæði hv. þingmenn og aðrir, lesi þessi tvö þingskjöl til að átta sig á því. Þá getur hver og einn dæmt um það hvort svarið sé í samræmi við spurninguna og eins hvort þetta hefði ekki átt heima í fjárlögum og fjáraukalögum. Ég minni á að samkvæmt stjórnarskránni sem við höfum svarið eið að er ekki hægt að skuldbinda ríkissjóð nema með fjárlögum eða fjáraukalögum. Engin yfirlýsing t.d. getur tryggt innstæður á landinu. Það er ekki hægt. Ekki er hægt að tryggja eða taka ábyrgðir fyrir hönd ríkissjóðs eða skuldbinda hann á einhvern hátt nema með fjárlögum eða fjáraukalögum. Það var ekki gert með Icesave-málið. Samt vissi enginn annað en þau lög tækju gildi, þau voru samþykkt hér á Alþingi 30. desember. Þeir þingmenn sem samþykktu þau þurfa að sjálfsögðu að svara því hvernig í ósköpunum þeim datt sá gerningur í hug. Eins og ég gat um áðan bjargaði forsetinn því fyrir horn og svo tók þjóðin af skarið og leiðrétti þessa vitleysu. En þetta átti að sjálfsögðu að vera í fjárlögum og fjáraukalögum vegna þess að ekki er hægt að samþykkja lög eða skrifa undir samning sem skuldbindur ríkissjóð nema það sé gert með fjárlögum eða fjáraukalögum. Það var ekki gert. Ég skora á alla, jafnt löglærða sem ólöglærða og þingmenn sem fólk utan þings, að skoða þingskjölin tvö sem ég nefndi hérna, þingskjal 15 og þingskjal 106.

Virðulegi forseti. Ég er einn af flutningsmönnum þessa frumvarps ásamt hv. þm. Eygló Harðardóttur og fleirum og ég kem upp til að ræða það og rökstyðja af hverju við teljum nauðsynlegt að leggja það fram núna. Það er auðvitað augljóst í kjölfarið á þeirri reynslu sem við höfum í þinginu eftir rannsóknarskýrslu Alþingis þar sem bent var á margt sem fór úrskeiðis í stjórnsýslunni og hjá framkvæmdarvaldinu að veruleg þörf er á að koma meiri aga inn í stjórnsýsluna. Ein af þeim leiðum væri m.a. að tryggja meira gegnsæi í fundargerðum og minnispunktum sem eru skráðir þannig að upplýsingar sem þingmenn til að mynda eiga að geta fengið hér með því að spyrja ráðherra séu skýrar og grundvallaðar á raunverulegum hlutum en ekki eins og oft er og kom fram í umræðunni fyrr í dag þar sem reynt er að tala í kringum svarið án þess kannski að segja neitt. Það er auðvitað ákveðin list en það má hins vegar ekki verða þannig að menn komist upp með að segja ósatt eða leyna upplýsingum. Við sem sátum í þingmannanefndinni frægu sem fjallaði um rannsóknarskýrsluna og viðbrögð Alþingis við henni fórum auðvitað ítrekað og vel í gegnum það sem skorti og vantaði upp á, að við hefðum nægileg tæki og tól til að taka á málum í samfélaginu. Eitt af því sem kom verulega til tals í umræðunni um ráðherraábyrgðina á sínum tíma, í septemberumræðunni, voru lög um ráðherraábyrgð. Þar á meðal var talsvert rætt um 10. gr. þar sem við gerum hér tillögu um að bætt verði við einum staflið, c-lið. Það gætti verulegs ósamræmis eða vanþekkingar í umræðunni um að öll 10. gr. væri ekki nógu skýr, vegna þess að sérfræðingar í landinu hefðu í langan tíma skrifað lærðar greinar um ráðherraábyrgðarlögin og ekki síst um 10. gr. Niðurstaðan hefur ævinlega verið sú að a-liður greinarinnar sé ekki nógu skýr. Það þarf virkilega að fara ofan í það mál og velta fyrir sér með hvaða hætti sá stafliður á að hljóma svo hann hafi í raun og veru eitthvert valdsvið og hægt sé að beita honum með einhverjum hætti í ráðherraábyrgðarlögunum. Aftur á móti hefur það komið fram margsinnis líka að b-liðurinn sé ákaflega skýr og þurfi ekki að velkjast í neinum vafa um hann. Við leggjum sem sagt til að við bætist stafliður c, svohljóðandi: „ef hann af ásetningi gefur Alþingi rangar upplýsingar eða við meðferð máls á Alþingi leynir upplýsingum.“ Brot gegn þessu varða samkvæmt 11. gr., eftir málavöxtum, embættismissi, sektum eða fangelsi, eins og þar segir. Ástæðan fyrir því að þetta er lagt fram núna er sú að það kom fram í skýrslu um eftirlit Alþingis sem m.a. var unnin af Bryndísi Hlöðversdóttur, Ragnhildi Helgadóttur og Andra Árnasyni og fleirum, sem kom út í fyrrahaust og við höfðum til hliðsjónar í vinnu okkar í þingmannanefndinni og eins í þessu máli, að það væri þörf á að fara í breytingar á ráðherraábyrgðarlögunum til að skýra ákveðna þætti og bæta. Og einn af þeim er sá sem við leggjum hér til breytingar á. Til að taka nýlegt dæmi um hvar hægt væri að sjá fyrir sér að þetta væri hægt er auðvitað dæmi eins og hv. þm. Eygló Harðardóttir nefndi um svör þáverandi hæstv. viðskipta- og efnahagsráðherra, Gylfa Magnússonar, um gengistryggð lán þar sem má alveg fullyrða að upplýsingum hafi verið leynt eða a.m.k. gefnar villlandi upplýsingar. En okkar texti er skýrari. Hins vegar má líka halda þessu fram með góðum rökum í sambandi við upplýsingar um Icesave-samninginn á sínum tíma, í byrjun júní, á miðvikudegi 3. júní, ógleymanlegum degi í þinginu, þegar formaður Framsóknarflokksins, hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, kom hér upp í óundirbúnum fyrirspurnum og spurði hæstv. fjármálaráðherra hvort það stæði til að skrifa undir Icesave-samning á næstu dögum eða næstu vikum. Þá svaraði ráðherrann því til að það væri langur vegur frá því, það væri verið að hefja grunnvinnu í því. Tveimur sólarhringum síðar var búið að skrifa undir þennan samning. Það er því alveg augljóst að í þessu tilviki gaf hæstv. fjármálaráðherra hreinlega rangar upplýsingar. Ég held að það sé alveg ljóst. Ég held að það sé mjög mikilvægt að við fáum umfjöllun um þetta í allsherjarnefnd og í þinginu og bætum þessum lið við á meðan við höfum þessi lög óbreytt. Ég hef þá trú að þetta bæti agann í stjórnsýslunni. Ég hef þá trú að þetta geri það að verkum að ráðherrar gæti sín við upplýsingagjöf til þingsins. Ég tel að þetta geri það að verkum að þeir reyni að hafa gögn til hliðsjónar til stuðnings máli sínu til að geta sýnt fram á að þeir hafi farið með rétt mál. Ég tel að þetta sé einn liður í því að bæta stjórnsýsluna á Íslandi sem vissulega er þörf á og er eitt af því sem við þurftum að læra svo grimmilega af í hruninu að var ábótavant hjá okkur. Ég legg til að málið fari til allsherjarnefndar eins og fram hefur komið og fái þar faglega umfjöllun og komi svo aftur til þingsins.

Virðulegi forseti. Mig langar til að leggja orð í belg um það ágæta frumvarp sem hér er til umfjöllunar er varðar breytingu á ráðherraábyrgðarlögunum þar sem lagt er til eins og segir í lok greinargerðarinnar „að lögfest verði ákvæði sem mælir fyrir um refsiábyrgð ráðherra veiti hann þinginu rangar upplýsingar eða leyni upplýsingum þegar mál er til meðferðar í þinginu.“ Ég held að ekki sé vanþörf á því að skerpa þær reglur sem mæla fyrir um sannleiksskyldu ráðherra gagnvart þinginu og þetta frumvarp varðar í rauninni kjarnann í samskiptum löggjafarvalds og framkvæmdarvalds. Ég vék að þessu atriði fyrir nokkrum vikum eða mánuðum þegar skýrsla þingmannanefndar Alþingis sem starfaði undir forustu hv. þm. Atla Gíslasonar var hér til umfjöllunar, en a.m.k. tveir af þeim hv. þingmönnum sem flytja þetta mál, Eygló Harðardóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson, sátu einmitt í þeirri nefnd. Ég minnist þess að hafa beint þeim tilmælum og tillögum til nefndarinnar að inn í skýrslu hennar og í þingsályktunartillöguna sem fylgdi skýrslunni yrði komið á framfæri sjónarmiðum og tillögum sem mæltu fyrir um að ráðherrum yrði gert skylt að svara umbúðalaust og sannleikanum samkvæmt þeim fyrirspurnum sem til þeirra væri beint í þinginu af þingmönnum. Það væri auðvitað grundvallarforsenda þess að þingið gæti veitt framkvæmdarvaldinu það aðhald sem því er ætlað að veita. Því miður tók þingmannanefndin ekki undir þessa áskorun mína. Hv. þm. Eygló Harðardóttir, 1. flutningsmaður þessa frumvarps, getur kannski upplýst mig um hvers vegna það var ekki gert en tillagan kom fram úr þessum ræðustól og það ekki að ástæðulausu. Menn hafa haft mörg orð í þessum ræðustól og á opinberum vettvangi um umræðuhefð á Alþingi og margir rekið hornin í þau vinnubrögð sem hér eru viðhöfð og ekki síst framgöngu þingmanna og ráðherra hverjir gagnvart öðrum. Menn hafa haft uppi stór orð um að umræðuhefðin hér sé slæm og henni hafi farið hrakandi. Ég hef setið á þingi frá árinu 2003 og ég verð að segja það fyrir mitt leyti, vegna þess að ég hef samanburðinn, að ég tel að umræðuhefð á Alþingi hafi að mestu leyti batnað á þeim sjö árum sem ég hef verið hér innan veggja. Hvað á ég við með því? Ég á við það að gerðar hafa verið grundvallarbreytingar á þingsköpum sem hafa gert umræðurnar í þingsalnum skilvirkari. Við búum ekki við þann veruleika sem við þurftum að upplifa t.d. á árunum 2004 og 2005 þegar hv. þingmenn héldu hér ræður samfleytt í fimm, sex og allt upp í sjö klukkutíma um einstök mál. Þar fóru auðvitað fremstir í flokki menn sem núna berja sér á brjóst og tala fyrir bættri umræðuhefð á þinginu. Menn eins og hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson, hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon og hæstv. dómsmála- og mannréttindaráðherra Ögmundur Jónasson. Menn sem héldu hér ræður klukkustundum saman og töfðu öll þingstörf von úr viti. Í þá daga var umræðuhefðin á þinginu slæm og það má vel vera að hana megi bæta við þær aðstæður sem nú eru uppi. Ég leyfi mér að halda því fram að að þessu leyti hafi umræðuhefðin á Alþingi batnað en hún hefur versnað tilfinnanlega hvað eitt atriði varðar. Það varðar framkomu framkvæmdarvaldsins gagnvart þinginu. Það hefur nefnilega gerst hér í störfum þingsins að hæstv. ráðherrar hafa á síðustu missirum gengið lengra og lengra í því að forðast að svara spurningum sem þingmenn beina til þeirra, annaðhvort svara þeir ekki spurningunum eða þeir svara þeim með útúrsnúningum og einhverju tali út í loftið. Síðan eru auðvitað dæmi um ráðherra sem allt bendir til að hafi haldið upplýsingum frá þinginu sem þeir höfðu á þeim tíma sem þeir voru að veita svör við spurningum. Ég get auðvitað nefnt fjölmörg dæmi um það með hvaða hætti ráðherrar í núverandi ríkisstjórn hafa komið fram gagnvart þinginu. Ég minnist þess t.d. þegar ég varpaði hér fram ítrekað spurningum til hæstv. forsætisráðherra um launakjör núverandi seðlabankastjóra og önnur ráðningarkjör, eðlilegar spurningar sem vöknuðu í tengslum við allt ástandið sem átti sér stað á þeim tíma í kringum Seðlabankann. Þeim spurningum var auðvitað aldrei svarað af hálfu hæstv. forsætisráðherra að öðru leyti en því að benda á einhver óskyld atriði og beita útúrsnúningum um atriði sem ekki bara þingið heldur fjölmargir aðilar í þjóðfélaginu vildu fá upplýsingar um. Ég get líka nefnt það að ég spurði hér ekki alls fyrir löngu hæstv. dóms- og mannréttindaráðherra í tvígang að því hvort hann styddi fjárlagafrumvarp eigin ríkisstjórnar. Svo kom hv. þm. Einar K. Guðfinnsson og spurði hæstv. ráðherra í þriðja skiptið hvort hann styddi fjárlagafrumvarpið. Þessari einföldu spurningu var ekki svarað af hálfu hæstv. ráðherra svo ég tali nú ekki um almenn svör hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra við svörum hv. þingmanna á Alþingi. Það er alveg sama um hvað sá hæstv. ráðherra er spurður, hann svarar aldrei þeim spurningum sem að honum er beint. Þetta eru auðvitað mælskubrögð sem þessir þrír hæstv. ráðherrar hafa beitt í pólitískri umræðu en hlutirnir verða auðvitað miklu alvarlegri þegar ráðherrar gefa Alþingi af ásetningi rangar upplýsingar eða leyna þingið upplýsingum við meðferð máls á Alþingi. Í þessu frumvarpi er lagt til að slík framganga ráðherra verði gerð refsiverð samkvæmt lögunum um ráðherraábyrgð. Tvö atriði koma auðvitað upp í hugann þegar menn setja þau í samhengi við efni þessa frumvarps. Þar á ég í fyrsta lagi við þau svör sem hæstv. þáverandi efnahags- og viðskiptaráðherra, Gylfi Magnússon, veitti hér við fyrirspurn um gengistryggð lán sem síðar voru dæmd ólögmæt. Og síðast en ekki síst svör hæstv. fjármálaráðherra 3. júní árið 2009 þegar hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, spurði hæstv. fjármálaráðherra að því hvort til stæði að undirrita Icesave-samningana og hæstv. fjármálaráðherra lýsti því hér yfir að það stæði ekki til. Tveim dögum seinna var búið að undirrita þennan samning. Trúir því einhver að hæstv. fjármálaráðherra hafi á þeim tíma þegar hann veitti svörin við spurningum þingmannsins ekki haft upplýsingar um að til stæði að undirrita samningana? Ég held að ýmislegt bendi til þess að hann hafi á þeim tíma leynt Alþingi upplýsingum. Á þetta benti hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson. Ég held að það sé mjög mikilvægt að við höldum þessum upplýsingum til haga og minnum á það með hvaða hætti þessir ráðherrar hafa komið fram gagnvart þinginu, ekki bara í því pólitíska hanaati sem hér á sér stundum stað, heldur líka þegar þeir eru inntir svara við spurningum sem varða mikla þjóðhagslega hagsmuni. Ég verð að segja að að þessu leyti hefur umræðuhefðin og framganga framkvæmdarvaldsins gagnvart löggjafarvaldinu snarversnað á Alþingi á umliðnum missirum. Ég tel að það sé full ástæða til að á því sé tekið og það er einmitt verið að leggja það til í þessu frumvarpi að slíkt verði gert. Ég hef kynnst vinnubrögðum í mörgum þjóðþingum landanna í kringum okkur sem við viljum helst bera okkur saman við. Ég sat í Norðurlandaráði í ein þrjú eða fjögur ár og kynntist vel starfsemi þjóðþinga á öllum Norðurlöndunum. Ég minnist þess ekki, með einni undantekningu sem hér hefur verið gerð grein fyrir, að ráðherrar á Norðurlöndunum gangi fram með sama hætti gagnvart þingmönnum og sérstaklega stjórnarandstöðuþingmönnum eins og ráðherrar í núverandi ríkisstjórn Íslands gera gagnvart okkur. Ég minnist þess heldur ekki og hef ég heimsótt bæði bandaríska þingið og breska þingið að ráðherrar þar komist upp með það að svara ekki þeim spurningum sem að þeim er beint. Þar svara menn þeim spurningum sem til þeirra er varpað umyrðalaust og geri þeir það ekki hefur það afleiðingar. Eins og segir í greinargerð með frumvarpinu er það þannig að núverandi löggjöf um ráðherraábyrgð tekur ekki til ábyrgðar ráðherra gagnvart Alþingi ef hann greinir því rangt frá, gefur þinginu villandi upplýsingar eða leynir það upplýsingum. Ráðherrar hafa því ekki nauðsynlegt aðhald og geta því freistast til þess að gefa Alþingi rangar eða villandi upplýsingar eða leynt það viðkomandi upplýsingum. Þetta getur því leitt til óvandaðrar málsmeðferðar og orsakað fullkominn trúnaðarbrest milli Alþingis og ráðherra. Það er einmitt það sem við upplifum núna, það er mikill trúnaðarbrestur milli þings og framkvæmdarvalds. Eins og heyra má er ég efnislega fylgjandi því frumvarpi sem hér er lagt fram og mælt hefur verið fyrir. Ég hefði eins og ég sagði í upphafi ræðu minnar gjarnan viljað sjá þessi sjónarmið koma fram í skýrslu þingmannanefndar Alþingis og benti á að nauðsynlegt væri að koma slíkum ábendingum og tillögum inn í þá skýrslu vegna þeirra aðstæðna sem uppi eru í þinginu og hafa verið um nokkra hríð. Því miður var það ekki gert. En úr því er bætt með þessu frumvarpi og ég sem nefndarmaður í allsherjarnefnd get lýst því yfir að ég er reiðubúinn til að leggja mitt lóð á vogarskálarnar til þess að reyna að tryggja það að málið fái framgang í þinginu. Að lokum vil ég þakka hv. þingmönnum sem standa að framlagningu þessa frumvarps fyrir það frumkvæði sem þeir hafa sýnt með því að leggja þetta mál fram. Jafnvel þó að hv. fyrrverandi þingmaður, Páll Pétursson, hafi gert það hér í fyrndinni eins og fram kemur í greinargerð held ég að það sé engin spurning að við þær aðstæður sem nú eru uppi í þinginu og í samskiptum framkvæmdarvaldsins við löggjafarvaldið sé enn meiri nauðsyn að leggja fram slíkt frumvarp en var þegar það var lagt fram í upphafi.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður svaraði nú að hluta til því sem ég ætlað að spyrja hann um. Með leyfi forseta, ætla ég að lesa upp úr ræðu sem hæstv. fjármálaráðherra flutti 3. júní 2009. Þar segir: „Það er verið að reyna að koma í gang formlegum samningaviðræðum en þær eru ekki hafnar heldur eru könnunarþreifingar eða könnunarviðræður í gangi. Ég held að ég geti fullvissað hv. þingmann um að það standi ekki til að ganga frá einhverju samkomulagi á morgun eða einhverja næstu daga […].“ Síðan segir hæstv. ráðherra í ræðu 5. júní, þ.e. tveimur dögum síðar, með leyfi forseta: „Síðdegis í gær varð sú framþróun í þessum viðræðum að þá fór að líta út fyrir að mögulega gæti náðst lending.“ Þennan dag, 5. júní, komu fulltrúar fjármálaráðherra inn í þingflokka og fóru yfir mikinn blaðabunka sem var þessi svokallaði Icesave-samningur. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvort hann telji að málflutningur sem þessi gæti fallið undir þá skilgreiningu sem boðuð er í frumvarpinu sem við erum að fjalla um, í ljósi þess að við þingmenn höfum lagt mikið á okkur við að kynna okkur Icesave-samningana og öll þau gögn þar á bak við og hvað þeir hafa í för með sér; þverhandarþykka bunka af pappír. Er líklegt að á milli 3. og 5. júní hafi orðið slík breyting sem hér var lýst en hæstv. ráðherra og þeim sem unnu að málinu hafi ekki verið kunnugt um hver niðurstaðan gæti orðið?

Virðulegi forseti. Auðvitað getur maður ekkert fullyrt í þessu. Ég leyfi mér þó að segja að ég er ekki sérstaklega trúaður á að þegar hæstv. fjármálaráðherra lýsti því yfir hér í þinginu að ekki stæði til að undirrita samninga, hafi hann ekki haft upplýsingar um að það stæði til. Ég trúi því ekki að hæstv. fjármálaráðherra hafi verið svo úti á þekju varðandi framgang Icesave-málsins tveimur dögum fyrir undirritun að hann hafi ekki vitað að til stæði að undirrita samninga. Sé það svo að hæstv. ráðherra hafi vitað hvað gekk á, þá er algjörlega einsýnt að það hlýtur að varða við þá tillögugrein sem fram kemur í frumvarpinu. Ég hef sjálfur hvatt til að þessi atriði, yfirlýsing ráðherrans og framganga hans að öðru leyti í Icesave-málinu, verði rannsökuð sérstaklega. Ég gerði það með því að leggja fram þingsályktunartillögu um rannsókn á embættisfærslum ráðherra og embættismanna í tengslum við Icesave-málið, m.a. af þessari ástæðu. Til að svara spurningu hv. þingmanns þá finnst mér mjög margt benda til að svör hæstv. ráðherra við fyrirspurn þingmannsins hafi verið þess eðlis að hann hafi ekki upplýst þingið um allt sem hann vissi á þeim tíma um málið.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að vitanlega er ekkert hægt að fullyrða í málinu. Eina sem við höfum í raun fyrir okkur er ritaður texti á blaði, þ.e. orð sem voru flutt úr þessum ræðustól. Annars vegur er þingheimur fullvissaður um það 3. júní að ekki sé verið að ganga frá samkomulagi á morgun eða næstu daga. Þann 5. júní hins vegar virðist hafa orðið gríðarleg framþróun í þessu flókna máli, á einum og hálfum sólarhring eða tæplega tveimur, því á borð þingflokkanna er skellt drögum að samningi, eða í rauninni ekki drögum heldur samningi sem búið er að undirrita af formanni samninganefndarinnar fyrir hönd fjármálaráðuneytisins. Ég er því sammála hv. þingmanni um að mikilvægt sé að kveða skýrt á um hvernig framkvæmdarvaldið kemur fram gagnvart Alþingi. Það er ágætt að hér var rifjað upp að þetta sé 20 ára gömul umræða eða svo, sem fyrrverandi þingmaður og ráðherra Páll Pétursson beitti sér fyrir fyrir nokkuð löngu síðan. Þá er ekki seinna vænna en að við tökum á málum því það er vitanlega óþolandi fyrir Alþingi, löggjafarsamkomu þjóðarinnar, að framkvæmdarvaldið geti mögulega komist upp með að svara ekki með réttum hætti eða segja satt frá þegar fulltrúar þess eru spurðir í ræðustól á Alþingi. Ég fagna því sem fram hefur komið að tillaga liggi fyrir um rannsókn á því hvernig staðið var að Icesave-málinu. Ég mun að sjálfsögðu styðja þá tillögu heils hugar því mér finnst hún mjög nauðsynleg. Það er mikilvægt að velta því upp hvernig þetta gríðarstóra mál sem hefur þvælst hér fram og til baka er til komið.

Virðulegi forseti. Ég vil taka það fram að ég er alls ekki þeirrar skoðunar að hugmyndir sem eru annaðhvort gamlar eða hafa komið fram áður séu slæmar. Síður en svo. Þetta er dæmi um hugmynd sem áður hefur verið rædd í sölum Alþingis en á kannski frekar við nú en þegar hún kom fram í upphafi. Ég vil ítreka það, vegna orða þingmannsins, að ég er mjög vantrúaður á að í þessu mikla og þunga máli, í þeim erfiðu samningaviðræðum sem íslensk stjórnvöld áttu í við Breta og Hollendinga í einhverri erfiðustu milliríkjadeilu sem landið hefur staðið frammi fyrir, hafi vendingar í samningaviðræðunum orðið slíkar og orðið svo gríðarleg framþróun á tveimur dögum í málinu að það hafi leitt til lendingar sem síðan endaði með undirskrift íslenskra stjórnvalda. Ég er ekki trúaður á það og þykist vita að slíkar niðurstöður í svo erfiðum málum fáist með lengri aðdraganda en þeim sem hér er nefndur. Við getum fengið þetta allt saman upplýst. Það verður gert með því að málið verði rannsakað. Til eru fjölmörg gögn innan stjórnsýslunnar um samskipti íslenskra stjórnvalda við bresk og hollensk stjórnvöld, tölvupóstar og formleg bréfaskipti, fyrir nú utan alla þá vitneskju sem þeir sem tóku þátt í samningaviðræðunum búa yfir. Með því að skipa sérstaka rannsóknarnefnd sem hefur sambærileg rannsóknarúrræði og rannsóknarnefnd Alþingis hafði er hægt að komast í öll þau gögn og upplýsa í eitt skipti fyrir öll hvernig staðið var að málum. Þá getum við tekið afstöðu til þess hvað er satt og hvað er rétt í málinu en fyrr líklega ekki.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður Sigurður Kári Kristjánsson beindi til mín spurningu í ræðu sinni. Ég mundi gjarnan vilja fá að svara henni, og þakka um leið þann stuðning við málið sem þingmaðurinn lýsti yfir. Ég vonast svo sannarlega til að málið verði tekið til efnislegrar meðferðar í allsherjarnefnd og þakka kærlega fyrir þau orð sem hann lét falla um að hann mundi gera sitt til að tryggja að svo verði. Þingmaðurinn spurði af hverju ekki hefði verið tekið tillit til ábendinga hans varðandi ráðherraábyrgðarlögin í tillögunum sem þingmannanefndin lagði fram. Eins og við munum öll sem greiddum atkvæði um þingsályktunina sem fylgdi skýrslu þingmannanefndarinnar varð niðurstaðan af þeirri atkvæðagreiðslu 63:0. Það er í fyrsta skipti á mínum stutta þingferli sem ég hef séð þá tölu. Ég er nokkuð viss um að það hefur nú örugglega ekki heldur komið oft fyrir á sjö ára ferli hv. þingmanns að hann hafi séð þessa tölu á atkvæðaborðinu hjá okkur. Ástæðan er náttúrlega sú að það fóru fram miklar umræður í þingmannanefndinni þar sem við reyndum að komast að niðurstöðu um ályktunarorð sem við gátum öll verið sammála um. Niðurstaðan var sú að við vorum sammála um að segja að endurskoða þyrfti ráðherraábyrgðarlögin en við vorum hins vegar ekki sammála um hvað ætti að endurskoða í þeim. Þetta er það sem ég lagði mesta áherslu á og ástæðan fyrir því að ég var svo sammála þessari setningu var að ég vildi bæta við þessu ákvæði á meðan aðrir þingmenn vildu kannski frekar taka út ákvæði í ráðherraábyrgðarlögunum eða umorða þau. Það var ástæðan fyrir því að ekki var nánar tilgreint hvernig ætti að breyta lögunum sjálfum. Á móti vildi ég hins vegar gjarnan leggja fram þessa hugmynd mína um hvernig breyta ætti lögunum. Þess vegna er frumvarpið 

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingar á lögum um ráðherraábyrgð sem hv. þingmenn Eygló Harðardóttir, Sigurður Ingi Jóhannsson og fleiri flytja. Ég vil, að mér sýnist í lok þessarar umræðu, þakka hv. þingmönnum fyrir þetta frumkvæði og það að við skulum vera farin að horfa fram á veginn um það hvernig við ætlum að haga störfum okkar hér á Alþingi og í stjórnsýslunni vonandi um ókomna tíð. Eins og hv. þm. Eygló Harðardóttir nefndi réttilega í umræðunni áðan er það svo að trúnaðarbrestur hefur orðið, a.m.k. á milli hluta þeirra þingmanna sem sitja hér á Alþingi og framkvæmdarvaldsins. Það hefur skort á traust í þeim efnum. Því er lagt til hér að hnykkja á því hvert hlutverk framkvæmdarvaldsins er gagnvart Alþingi og að menn eigi að fara þar eftir þingsköpum og jafnframt er lagt til að því verði bætt við og áréttað í lögum þessum að ef ráðherra af ásetningi gefur Alþingi rangar upplýsingar eða við meðferð máls á Alþingi leynir upplýsingum þá varði það við lög um ráðherraábyrgð. Ég held að þetta sé hið besta mál. Mér heyrist að mikill samhljómur sé hér á þingi um það að frumvarpið nái í gegn. Eins og flutningsmenn benda á erum við ekki að finna upp hjólið hér heldur er hér verið að vitna í að svipaðar reglur gilda í Danmörku, ekki satt? Ég held við getum reynt að læra af þjóðum sem eru með sterka lýðræðishefð eins og við en hafa kannski sýnt meiri aga og meiri festu í störfum á sínum löggjafarþingum og þá í samskiptum við framkvæmdarvaldið en við höfum upplifað hér á Íslandi á undangengnum vikum og mánuðum. Ég vil líka vekja athygli á því sem hv. þingmenn nefna að nú er verið að leggja fram frumvarp til laga um breytingar á þingskapalögum. Þar er kveðið á um það að þingnefndir eigi eftir þá breytingu að eiga ríkari aðgang að gögnum en almenningur á rétt á samkvæmt upplýsingalögum. Með þeim hætti er aðhalds- og eftirlitshlutverk fastanefnda þingsins fest í sessi. Þetta finnst mér mjög mikilvægt innlegg í þetta mál vegna þess að ég held að við getum öll tekið undir það að því eftirlitshlutverki sem Alþingi á að hafa gagnvart framkvæmdarvaldinu hefur um langa hríð verið mjög ábótavant, ekki einungis á undangengnum tveimur árum. Okkur hefur að mörgu leyti skort tæki og tól til að kalla fram upplýsingar. Ég mundi vilja sjá það í miklu meira mæli að þingnefndirnar geti kallað ráðherra á sinn fund og kallað eftir ákveðnum gögnum sem við höfum jafnvel ekki haft aðgang að. Ég tel því að þetta sé mikilvægt. Þó það sé ekki beint hluti af þessu máli er það í beinu samhengi í allri þessari umræðu sem við tölum fyrir hér. Ég er samþykkur þessu máli. Mér finnst ótrúlegt að hv. þingmenn nefni það að þetta mál hafi verið lagt fram fyrir nokkuð löngu af hv. þm. Páli Péturssyni, að þetta skuli ekki hafa verið innleitt fyrr í lög og málið hafi ekki þá náð fram að ganga. Ég lýsi yfir mikilli ánægju með þá ágætu umræðu sem átt hefur sér stað um þetta mál. Hér er um framfaraskref að ræða. Það er þannig í dag, við skulum ekkert leyna því, og allir sjá það á þeirri umræðu sem fer hér fram daglega, að tilfinnanlega skortir traust á milli margra alþingismanna og þeirra aðila sem gegna ráðherrastörfum. Við verðum allt of oft vitni að því að við fáum ekki fullnægjandi svör við þeim spurningum sem við leggjum fram. Við rekum okkur líka allt of oft á það að ráðherrar virða ekki tímafrest varðandi fyrirspurnir sem hér eru lagðar fram. Fyrirspurnir liggja jafnvel í ráðuneytum svo mánuðum skiptir án þess að við fáum nokkrar útskýringar á því. Þá þurfum við, eftir jafnvel tveggja, þriggja mánaða bið, að koma hingað upp, svo skemmtilegt sem það er, undir liðnum um fundarstjórn forseta, til að minna á að ráðherrar eru að fara á svig við sjálf þingsköpin. Það er náttúrlega eitthvað að í öllu þessu, þetta ætti ekki að vera með þessum hætti. Ég tel að við þurfum að taka strangar á þessum málum. Ég fagna því frumvarpinu. Ég vil líka fagna því að með þessu erum við, að mínu viti, að halda áfram með mjög ágæta umræðu sem við áttum um þá skýrslu sem þingmannanefndin lagði fram, um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Ég man að það var mjög skemmtileg umræða í þá þrjá daga þar sem við töluðum þvert á flokka um það hvernig við vildum breyta umræðuhefðinni hér, starfsaðferðunum og fleira eftir því. Ég fagna því að hv. þingmenn eru farnir að vinna í þeim anda, þeim góða anda sem náðist þvert á alla flokka í þeirri nefnd - horfi ég nú á hæstv. forseta í þeim efnum. Ég tel að allir þingmenn hafi gert þar mjög góða hluti og þetta sé tímamótaplagg. Það má heldur ekki gleymast að við verðum að halda áfram að vinna í þeim anda sem þar kom fram og þetta frumvarp er svo sannarlega til þess fallið. Svo ég sé alveg hreinskilinn: Það hefði verið hægt að snúa út úr þessari umræðu hér og setja hana í eitthvert leiðinlegt far. Ég er mjög ánægður að sjá hvernig þingmenn hafa nálgast það frumvarp sem við ræðum hér. Við erum fyrst og fremst að horfa fram á veginn þegar við ræðum þessi mál, það hefur ekkert upp á sig að horfa endalaust aftur fyrir sig. Þannig að ég hvet okkur öll til að leggja fram fleiri frumvörp sem horfa til framfara, bættra vinnubragða og umræðuhefðar hér í þinginu líkt og þetta mál gerir. Verði þetta frumvarp samþykkt, sem ég tel allar líkur vera á, held ég að aðhald gagnvart framkvæmdarvaldinu muni aukast til muna af hálfu þingsins. Það veitir svo sannarlega ekki af því og að menn hafi þó það yfir sér - og ekki ætla ég að gera mönnum það í framtíðinni að þeir ætli vísvitandi að svara þinginu með einhverjum ósannindum, en fyrst það er sjálfsagður hlutur að menn geri það ekki er a.m.k. ekkert að því að innleiða það í lög. Ég fagna frumvarpinu og vona að það verði leyst farsællega á vettvangi allsherjarnefndar, að það fái vandaða umfjöllun og umræðu þar. Ég fer síðan fram á að þetta mál verði afgreitt úr nefndinni til atkvæða hér. Þá geta menn sagt já eða nei. Ég hef trú á því að það verði miklu fleiri sem segi já við frumvarpinu sem hv. þingmenn Eygló Harðardóttir, 1. flutningsmaður, og Sigurður Ingi Jóhannsson, 2. flutningsmaður, þingmenn Framsóknarflokksins, hafa lagt fram. Frumvarpið er í átt til framfara og í átt að betri vinnubrögðum á þessum vinnustað.

Forseti. Ég ætla ekki að lengja umræðuna um þetta mál mikið úr því sem komið er en ég fagna því að þetta frumvarp sé komið fram, að þetta mál sé komið fram, og tek undir óskir síðasta ræðumanns, hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, um að málið fái skjótan og góðan framgang í nefndum þingsins. Það kemur fram í greinargerð með frumvarpinu að frumvarp sama efnis hafi verið lagt fram af Páli Péturssyni á 106. löggjafarþingi. Það er ansi langt síðan það var gert og hefði kannski betur farið á því að þingið hefði komið því þá í gegn og breytt lögunum í þá veru sem þá var lagt til og er lagt til hér sömuleiðis. Í greinargerð með tillögu Páls Péturssonar segir, með leyfi forseta: „Lögin um ráðherraábyrgð frá 4. febrúar 1963 taka ekki til ábyrgðar ráðherra gagnvart Alþingi ef hann greinir því rangt frá, gefur því villandi upplýsingar eða leynir það upplýsingum er mikilvægar eru fyrir meðferð máls. Ráðherrar hafa því ekki nauðsynlegt aðhald og geta freistast til að gefa Alþingi rangar eða villandi upplýsingar eða leyna það mikilvægum upplýsingum.“ Áfram segir í greinargerðinni, með leyfi forseta: „Það er mjög mikilvægt að Alþingi geti treyst því að upplýsingar, er ráðherrar gefa því, séu fullnægjandi og sannleikanum samkvæmar og að ráðherra leyni ekki upplýsingum er hafa verulega þýðingu við meðferð máls.“ Þannig hljóðaði greinargerð með þeirri breytingartillögu sem hv. fyrrverandi þingmaður Páll Pétursson gerði á þingi um ráðherraábyrgð á 116. löggjafarþingi. Ef við gæfum okkur að þetta mál hans - ætli sé ekki hátt í aldarfjórðungur liðinn síðan þetta mál var tekið hér upp á þingi og borið fram - hefði náð fram, væri kannski margt með öðrum hætti í dag en er í raun og veru. Hverju erum við að breyta? Um hvað fjalla lögum ráðherraábyrgð? Með leyfi forseta, hljóðar 1. gr. laganna sem hér segir: „Ráðherrar bera ábyrgð á stjórnarframkvæmdum öllum eftir því sem fyrir er mælt í stjórnarskrá og lögum þessum. Ákvæði almennra hegningarlaga um brot í opinberu starfi taka einnig til ráðherra eftir því, sem við getur átt.“ Í 6. gr. laga um ráðherraábyrgð segir: „Hver ráðherra ber ábyrgð á stjórnarerindum þeim, sem út eru gefin í hans nafni, nema ákvörðun sé án hans atbeina tekin af undirmanni, sem til þess hefur heimild samkvæmt venju, eða eðli máls, eða starfsmaður hafi vanrækt að leggja erindi fyrir ráðherra. Ráðherra verður þó einnig sóttur til ábyrgðar fyrir þvílíkar ákvarðanir, ef honum hefur verið um þær kunnugt …“ Í 8. gr. laga um ráðherraábyrgð segir, með leyfi forseta: „Í samræmi við ákvæðin hér á undan, varðar það ráðherraábyrgð eftir lögum þessum: a. ef hann sjálfur gefur út fyrirmæli eða veitir atbeina sinn til, að út séu gefin fyrirmæli forseta um málefni, sem eftir stjórnarskránni verður aðeins skipað með lögum eða heyrir undir dómstóla; b. ef hann leitar eigi samþykkis Alþingis, þegar skylt er samkvæmt stjórnarskránni; c. ef hann annars framkvæmir sjálfur, fyrirskipar framkvæmd á eða lætur viðgangast að framkvæmt sé nokkuð það, er fer í bága við stjórnarskrá …“ Lagt er til að 10. gr. verði breytt til samræmis við það sem kemur fram í því frumvarpi sem hér er til umræðu, að við 10. gr. laganna bætist nýr stafliður. Hún hljóðar þannig í dag, með leyfi forseta: „Loks verður ráðherra sekur eftir lögum þessum: a. ef hann misbeitir stórlega valdi sínu, enda þótt hann hafi ekki beinlínis farið út fyrir embættistakmörk sín; b. ef hann framkvæmir nokkuð eða veldur því, að framkvæmt sé nokkuð, er stofnar heill ríkisins í fyrirsjáanlega hættu, þótt ekki sé framkvæmd þess sérstaklega bönnuð í lögum, svo og ef hann lætur farast fyrir að framkvæma nokkuð það, er afstýrt gat slíkri hættu, eða veldur því, að slík framkvæmd ferst fyrir.“ Þetta er nú grein sem okkur er kunnugt um hér á Alþingi og höfum verið að fjalla um undanfarin missiri og hefur leitt til þess að Alþingi, þjóðþing Íslendinga, ákvað að kalla saman landsdóm í fyrsta skipti til að rétta yfir fyrrverandi ráðherra. Ég tel að vel fari á því að sú tillaga sem hér er lögð fram, eða í þá áttina sem hér er lagt fram - ég tel rétt að umræða fari fram um þetta í nefnd. Kannski má bæta úr því sem þarna er lagt til af hálfu flutningsmanna frumvarpsins að nýr stafliður falli þarna inn í 10. gr. laganna með það í huga að auka á ábyrgð ráðherra. Ég held að það sé löngu tímabært og hafi kannski verið betur gert á þeim tíma sem þetta mál var fyrst borið fram á Alþingi af Páli Péturssyni. Ég hefði einnig viljað sjá breytingu á 14. gr. laga um ráðherraábyrgð. Kannski verður það rætt í nefndum Alþingis sem taka þetta mál til umfjöllunar. Í þeirri grein segir, með leyfi forseta, um 14. gr.: „Málshöfðun eftir lögum þessum getur eigi átt sér stað, ef 3 ár líða frá því, er brot var framið.“ Ég tel ekki útilokað og mundi jafnvel mælast til þess af flutningsmönnum að þeir beiti sér fyrir því að lög um ráðherraábyrgð yrðu skoðuð í víðara samhengi en lagt er fram í frumvarpinu, m.a. með það í huga hvort rétt sé að lengja þennan tíma úr þremur árum í lengri tíma samkvæmt þeirri umræðu sem átti sér stað varðandi þau mál sem við tókum ákvörðun um hér fyrr í sumar, um að draga fyrrverandi ráðherra til ábyrgðar, eða kalla landsdóm saman til að rétta yfir fyrrverandi ráðherra. Það er margt í sögu okkar sem mælir með því að slíkar breytingar verði gerðar á lögum um ráðherraábyrgð. Ég geri t.d. ekki ráð fyrir að Páll Pétursson hafi flutt þetta mál upp úr þurru, að ekki hafi verið ástæða fyrir því að hann hafi ekki talið ástæðu fyrir því að flytja mál af þessu tagi fyrir þetta mörgum árum. Ég tel að sagan sýni okkur að hann hafi haft rétt fyrir sér hvað það varðar og rétt sé að fylgja þessu máli eftir þó síðbúið sé. Ég tel að viðbrögðin við málinu í umræðum hér í dag undirstriki líka vilja Alþingis til að taka betur á þessum málum en verið hefur. Þó að menn hafi viljað tengja þetta sérstaklega, alla vega einstakir þingmenn, við tiltekið mál kennt við Icesave frekar en einhver önnur held ég að þetta sé fyrst og fremst lærdómur sem við eigum að draga af sögunni og þeirri stöðu sem við erum í í dag. Það mætti nefna ótalmörg mál sem snerta það að ráðherrar hafi gefið Alþingi villandi upplýsingar eða jafnvel beinlínis rangar upplýsingar. Sum þeirra mála eru af því tagi að við getum rakið efnahagserfiðleika okkar, efnahagshrunið, beinlínis til slíkra mála. Hér fór í mörg ár fram umræða um einkavæðingu bankanna og þá voru veittar upplýsingar í þingsal af hálfu þeirra ráðherra sem þá sátu í ríkisstjórn Íslands um framkvæmd einkavæðingarinnar, um formið á einkavæðingu bankanna og um eftirleikinn af því sem gerðist í kjölfar þess. Það má nefna önnur mál sem varða ekki með nokkrum hætti efnahagshrunið. Ég nefni umdeilt mál sem var í tengslum við innrásina í Írak á sínum tíma þar sem ráðherrar voru sakaðir um að gefa þinginu rangar upplýsingar eða leyna þingið upplýsingum um það mál, eða segja jafnvel ósatt um að ráðherrar tóku ákvörðun um þau mál en ekki þingið. Það má sjálfsagt fara út um víðan völl í sögunni og þarf ekkert að fara sérstaklega langt aftur í tímann til að finna rök fyrir því að breyta lögunum í þessa veru. Það er kannski ekki aðalatriðið. Við getum hvert um sig sjálfsagt tínt til þær ástæður sem okkur sýnist til að styðja þetta mál. Þannig verður það auðvitað og við getum rökstutt afstöðu okkar með tilvísun til einstakra mála frekar en annarra. Það er ekki aðalatriðið í þessu máli. Ég tel að aðalatriðið sé að bæta úr þessum lögum, skerpa á ráðherraábyrgðinni og gera löggjafarsamkomunni það auðveldara að kvelja ráðherra til að axla sína ábyrgð og koma fram með sómasamlegum hætti við þingið, ekki bara stundum eða oftast heldur alltaf. Við eigum að geta treyst þeim upplýsingum sem hér koma inn um öll þau mál sem ráðherrar bera fram. Ég vil undirstrika að ég tel þetta mál vera gott innlegg í þá umræðu og býst við að það fái ítarlega og góða umfjöllun í nefndum þingsins og jafnvel með það í huga, eins og ég nefndi hér áðan, að skoða það út frá fleiri sjónarhornum og hvort ekki sé rétt að taka lög um ráðherraábyrgð til víðtækari endurskoðunar en eingöngu varðandi 10. gr. sem ég styð þó að verði gert.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Birni Vali Gíslasyni fyrir jákvæðar undirtektir við frumvarpið, ég tel að það horfi til bóta og ekki að ástæðulausu. Mig langar að bera undir hann 7. spurningu, sem ég lagði fyrir hæstv. fjármálaráðherra, á þskj. 15, og fékk svar við. Spurningin var eftirfarandi: Hvers vegna var ekki minnst á ríkisábyrgð og áfallnar skuldbindingar vegna samninga og viðaukasamninga við bresk og hollensk yfirvöld, sem ráðherra hafði undirritað 19. október 2009, í fjárlögum fyrir árið 2010 og í fjáraukalögum fyrir árið 2009 sem samþykkt voru í árslok 2009? Ég spyr hv. þingmann að þessu sérstaklega af því hann er og var varaformaður fjárlaganefndar. Ég fékk svar, með leyfi forseta: „Ríkisábyrgð verður ekki veitt nema með samþykki Alþingis og samningarnir öðluðust ekki gildi án slíkrar ábyrgðar. Þar sem það samþykki Alþingis lá ekki fyrir við gerð fjárlaga 2010 og fjáraukalaga fyrir 2009 var engin ríkisábyrgð til staðar og því engar forsendur til að reikningsfæra kostnað af ríkisábyrgð.“ Nú eru fjárlög til þess að meta væntanlegar skuldbindingar ríkissjóðs á næsta ári. Er það þannig að fjárlaganefnd og hv. þingmaður töldu ekkert mark takandi á undirskrift fjármálaráðherra? Var hún einskis virði og áttu sem sagt erlendir aðilar ekki að geta treyst því að þetta yrði að lögum, sem reyndar varð átta dögum seinna? Þetta svar segir mér að fjárlaganefnd, sem vissi af þessum samningi - það var nú ekki lítið búið að ræða um Icesave, og hv. þingmaður stóð nú aldeilis sterkt að því að samþykkja það, og þarf náttúrlega að svara kjósendum og öllum Íslendingum, af hverju í ósköpunum hann gerði það, í ljósi þeirrar stöðu sem er: Er ekkert að marka undirskrift fjármálaráðherra og frumvarp sem hann flutti?

Forseti. Ég veit ekki hvað hv. þm. Pétur H. Blöndal er að andskotast í þessu máli núna sem mér finnst ekki koma frumvarpinu beint við, ég verð nú að segja alveg eins og er. Hann spyr út af hverju ekki hafi verið minnst á ríkisábyrgð vegna Icesave í fjárlögum 2010. Hann las síðan upp svarið við því. Hann beindi reyndar spurningunni til hæstv. fjármálaráðherra og fékk svar við henni, ég veit ekki hvort hann ætlast til að ég svari honum sama svari eða út af hverju hann spyr sömu spurninganna sem hann er svo sannarlega búinn að fá svar við. Vissulega fjallar frumvarpið um það að ráðherrar segi satt og rétt frá og svari þeim spurningum sem til þeirra er beint. Ég held að hv. þm. Pétur H. Blöndal hafi staðfest það að fjármálaráðherra hafi svarað honum með fullnægjandi hætti, hann bæði bar upp spurninguna og las svarið.

Frú forseti. Þetta var mjög merkilegt svar úr munni hv. varaformanns fjárlaganefndar. Fyrir Alþingi liggur samningur sem fjármálaráðherra hefur undirritað. Það var vel þekkt. Það lá líka fyrir Alþingi frumvarp til laga um að staðfesta þann samning. Það er verið að semja fjárlög fyrir næsta ár sem eiga að taka á öllu sem menn búast við og fyrir er séð. Þá er annaðhvort í þessu dæmi að hv. þingmaður, þegar hann samþykkir þetta, hafi reiknað með því að þetta yrði ekki samþykkt eða og líka að hann hafi ekki tekið mark á undirskrift hæstv. fjármálaráðherra sjálfs sem skrifaði undir samkomulag. Ef fjármálaráðherra hefði gert samning við einhvern grunnskóla um eitt og annað hefði það ekki komið inn í fjárlagafrumvarpið? Þetta er alveg með ólíkindum. Þetta svar er rangt.

Forseti. Ég ætla ekkert að halda áfram þessu karpi við hv. þm. Pétur H. Blöndal um mál  Ég lýsi bara aftur yfir stuðningi við það frumvarp sem hér hefur komið fram og tel það vera til góðs. Vonandi fær það þá umfjöllun í nefndum þingsins sem það á skilið og við náum þá að breyta lögum um ráðherraábyrgð í þá veru sem þar kemur fram og hefði fyrir lifandi löngu átt að vera búið að gera. Það væri þá kannski með fleiri ráðherra en þann eina sem nú hefur verið ákveðið að draga til ábyrgðar - það hefði kannski komið í veg fyrir það ef breytingar á lögum hefðu verið samþykktar fyrr í þessa veru þannig að ráðherrar væru meðvitaðir um ábyrgð sína, þ.e. fullkomlega meðvitaðir um ábyrgð sína, og væru tilbúnir til að axla hana í samræmi við þau lög sem þá hefðu verið í gildi. Þetta mál er ég tilbúinn til að ræða áfram en ef menn eru tilbúnir til að taka önnur mál hér á dagskrá, líkt og það skemmtilega mál sem hv. þm. Pétur H. Blöndal bar hér upp, er ég alveg tilbúinn til þess.

Virðulegi forseti. Það kann vel að vera að eitthvað hafi gerst áður en við komum inn á Alþingi, eins og kom fram í ræðu hv. þingmanns, að eitthvað hafi verið sagt eða ekki sagt í ræðustól sem þetta gæti átt við. Við höfum hins vegar hlustað á þá síbylju frá ríkisstjórninni að nú eigi allt að breytast, breytt vinnubrögð og ég veit ekki hvað, menn tala jafnvel um kraftaverk og slíkt. Ég ætla að lesa upp úr ræðu fjármálaráðherra 3. júní, með leyfi forseta: „Það er verið að reyna að koma í gang formlegum samningaviðræðum en þær eru ekki hafnar heldur eru könnunarþreifingar eða könnunarviðræður í gangi. Ég held að ég geti fullvissað hv. þingmann um að það standi ekki til að ganga frá einhverju samkomulagi á morgun eða einhverja næstu daga …“ Þann 5. júní segir hæstv. fjármálaráðherra: „Síðdegis í gær varð sú framþróun í þessum viðræðum að þá fór að líta út fyrir að mögulega gæti náðst lending.“ Við vitum hvað gerðist 5. júní. Það var kynntur í þingflokkum samningur sem samningamaður Íslands, eða þeir sem voru að véla með þetta, höfðu samþykkt. Telur hv. þingmaður að það frumvarp sem nú er til umfjöllunar geti mögulega átt við í þessu tilfelli? Ef ekki hljótum við að lýsa mikilli ánægju með hvers konar kraftaverk eiga sér stað í fjármálaráðuneytinu og hjá þeim sem sinntu þessu máli, að frá 3. júní til 5. júní - væntanlega hafa nú einhverjir lagt sig á meðan - hafi orðið slík framþróun í þessum viðræðum og í þessum samningum að hægt hafi verið að galdra fram samkomulag sem var undirritað og klárt upp á tugi blaðsíðna, byggt á gögnum sem voru þannig að það varð að fela þau í möppu. Er það virkilega þannig að þetta hafi verið hægt? Eða telur hv. þingmaður að mögulega - mögulega - geti þetta 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður spyr mig um einstakt mál, hann spyr hvort ég telji að það geti átt við um það frumvarp og þá ábyrgð sem er verið að kalla eftir hér. Ég hef ekki hugmynd um það og mér finnst þetta mál ekki vera þess eðlis að það snúist um eitt mál nema það sé ætlun flutningsmanna að það sé lagt fram hér út af einu tilteknu máli. Ég veit ekki hvort það hefur komið fram í málflutningi flutningsmanns hér áðan, ég a.m.k. reyndi að hlusta á það með athygli. Ég varð ekki var við að þetta frumvarp væri lagt fram út af einu tilteknu máli og væri verið að spyrja að því hvort það eina tiltekna mál ætti heima undir þessum lagabreytingum. Eða er það þannig? Er það ætlunin með frumvarpinu? Geta flutningsmenn svarað mér því hvort það sé ætlun með frumvarpinu og tilurð þess sé vegna þeirra spurninga sem hér voru bornar upp? Ég kýs að líta ekki þannig á. Sé það þannig tel ég að það sé borið upp á röngum forsendum. Ekki var það ætlun Páls Péturssonar á 116. löggjafarþingi að bera þetta sama mál upp út af þeirri ástæðu sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson spyr hér um og hvort ég telji að það tiltekna mál falli hér undir. Það er bara ekki mitt að svara því. Ég held að þetta sé fínt frumvarp. Þetta er gott mál. Við eigum að fara með það í nefndir þingsins, afgreiða það þar, jafnvel að gera það með víðtækari hætti en hér er lagt til eins og ég ræddi í fyrri ræðu minni áðan og gera lög um ráðherraábyrgð betri en þau eru í dag og betri en þau hafa verið fram til þessa - og hefðu kannski bara verið fín ef Páll Pétursson hefði komið sínu máli í gegn. 

Virðulegi forseti. Auðvitað getur þetta frumvarp ekki átt við þetta einstaka mál enda er það ekki afturvirkt frekar en önnur lög sem við setjum. Þetta er ekki afturvirkt, þannig að ekki er verið að setja þetta fram til að draga þetta í ljós eða eitthvað slíkt. En væntanlega mun Alþingi samþykkja hér að fara í rannsókn á Icesave-málinu, hvernig haldið var á því, þá mun þetta vonandi koma fram. Ég spyr hv. þingmann einfaldlega þeirrar spurningar, af því mönnum er tamt oft og tíðum að horfa í baksýnisspegilinn og rifja upp ýmis mál,  Hæstv. fjármálaráðherra segir í þessum ræðustól 3. júní, með leyfi forseta: „Ég held ég geti fullvissað hv. þingmann“ - og var þá að svara hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni - „að það standi ekki til að ganga frá einhverju samkomulagi á morgun eða einhverja næstu daga …“ Síðan, 5. júní, kemur fram og er kynnt í þingflokkunum niðurstaða í þessu máli. Nú hefur hv. þm. Björn Valur Gíslason sinnt þessu máli afar mikið og vel fyrir sinn flokk og fyrir Alþingi, þessu Icesave-máli,  Ég er ekkert að velta mér upp úr því að ná í hnakkadrambið á ráðherranum út af þessu. Við erum hér með frumvarp til þess að koma í veg fyrir að svona lagað gerist aftur. Því er bara, 

Forseti. Ég ítreka fyrra svar mitt við þessari fyrirspurn áðan. Við getum tínt til ótal dæmi í þessa veru ef okkur langar til þess. Ég nefndi hér nokkur dæmi áðan en er þetta mál byggt á því? Stendur þetta mál og fellur með því hvernig ég svara tiltekinni spurningu sem hv. þingmaður spyr? Ég svaraði henni skýrt hér áðan, bara mjög skýrt. Það sem vakti athygli mína er hins vegar frammíkall í þingsal - ég var nú að vona að sá leiði vani yrði aflagður hér að saka menn um að vinna gegn þjóð sinni hér í þessum sal. Þegar síðasti ræðumaður taldi mig nú hafa verið að reyna að vinna þjóð minni gagn, m.a. í því máli sem hér var rætt um, Icesave-málinu, gjammaði þá ekki hv. þm. Pétur H. Blöndal fram í og sagði: Nei, ekki fyrir þjóð sína. Ég var sem sagt að vinna gegn þjóðinni. Það jaðrar við drottinssvik úr þessum sal. Ég ætlast til að hv. þm. Pétur H. Blöndal komi í þennan ræðustól hér á eftir og biðji mig afsökunar á þessum orðum sínum og verði þá meiri maður á eftir.