Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég sé, að hæstv. forseti hefur lýst því, að hér yrði tekið fyrir á dagskrá til 3. umr. frv. um Búnaðarbankann. Það var fullkomið samkomulag í hv. fjhn., að frv. um Búnaðarbankann annars vegar og frv. um Iðnaðarbankann hins vegar skyldu fylgjast að út úr þessari hv. d. hér og að öðru málinu skyldi ekki hraðað frekar en hinu. Ég vil því óska þess við hæstv. forseta, að málið sé tekið út af dagskrá nú. Ég hef enga ástæðu til þess að bera traust til þeirra manna, sem berja þetta mál hér fram nú og hafa lofað í n., að málin skyldu fylgjast að, eftir að komið hefur yfirlýsing um það frá hæstv. ráðh., að hann ætli sér að, - ja, maður veit ekki hvað, e. t. v. að stoppa málið, það veit ég ekki. En ég óska mjög eftir því, að málið sé tekið út af dagskrá og haldin séu þau loforð, sem voru samþ. og lofað í fjhn.

Forseti (BSt): Ég á nú sæti í fjhn. Ég man ekki eftir þessum loforðum, að málin skyldu endilega fylgjast að hér í hv. d., en hins vegar var lofað og vitað af öllum og yfirlýst af báðum þeim flokkum, sem styðja hæstv. ríkisstj., og e. t. v. fleiri flokkum fylgi við bæði þessi mál. Ég lofa því að taka hitt málið á dagskrá á næsta fundi. Það er sá munur á þessum tveimur málum, að annað er búið að ganga gegnum Nd., en hitt er í fyrri d., þetta mál hér. - Mér þykir þetta ákaflega undarlegur áburður af hv. þm. Barð., ef hann tekur ekki orð min trúanleg um þetta, að það verði ekki tafið fyrir málinu. Ég veit, að hæstv. fjmrh. ætlar ekki á neinn hátt að setja fótinn fyrir þetta mál, Iðnaðarbankann, heldur aðeins gefa yfirlýsingu.



Herra forseti. Ég býst við, að það hafi kannske ekki verið athugað, enda hef ég komizt að því, að sumir hv. þm. hafa ekki athugað það, að þetta frv., sem hér liggur fyrir, um Búnaðarbankann, á eftir að fara gegnum 4 umr.: eina í þessari hv. d. og 3 í hinni. Hins vegar á frv. um Iðnaðarbankann eftir að fara gegnum eina umr. hér í þessari hv. d. Það væri því nógur tími til að stöðva þetta mál, sem hér liggur fyrir, ef það lægi fyrir. En þess vegna er það, að hér er eingöngu verið að Ijúka þessu máli til þess að flýta fyrir vinnubrögðum í þinginu og koma í veg fyrir, að þetta mál tefjist sérstaklega. Ég get jafnframt upplýst það, að sú yfirlýsing, sem fjmrh. gefur hér, er, að ég hygg, eingöngu í samræmi við yfirlýsingu, sem kemur þar með frá allri ríkisstjórninni, um atriðið, en alls ekki að reyna á nokkurn hátt að stöðva málið, sem auðvitað kemur ekki til mála.



Herra forseti. Ég verð að láta undrun mína í ljós yfir þeim málatilbúningi, sem hér er hafður á Alþ. Frv. um Búnaðarbanka er búið að liggja hér í n. frá því snemma á þinginu. Till. sama efnis og nú voru samþ. hér við 2. umr. voru kolfelldar við fjárlagaafgreiðsluna. Ég geri því ráð fyrir, að allur þorri þm. hafi talið víst, að málið væri lagt til hliðar á þessu þingi í öllu falli. Nú er því feimnislaust lýst yfir hér, um leið og á að ljúka 2. og 3. umr. á einum klukkutíma í þessari d., að búið sé að gera samkomulag innan ríkisstj. um það, að Búnaðarbankanum skuli afhent af ríkisfé um 40 millj. kr., og jafnframt sé búið að lofa af hæstv. ríkisstj. að leggja Iðnaðarbankanum til 15 millj. kr. lán. Ég verð að segja, að mér finnst það, það allra minnsta, sem hægt er að ætlast til af hæstv. forseta, að hann taki þetta mál út af dagskrá og fresti því til næsta fundar, þannig að auðið sé að bera fram brtt. við málið, áður en því lýkur hér. Annað er að svíkjast aftan að þm., sem ekki eru með í því ráðabruggi, sem hér hefur verið gerð grein fyrir. Trúnaðurinn innbyrðis, milli þessara góðu manna, sést bezt á þeim orðaskiptum, sem hér hafa orðið milli þm. Barð. og hæstv. landbrh. „Trúðu hvorir öðrum illa, enda trúðu fáir báðum.“ Ég mælist mjög eindregið til þess, að hæstv. forseti taki málið út af dagskrá og það liggi ekki fyrir fyrr, en á næsta fundi. Hér er um það að ræða að ráðstafa af því fé, sem með óhæfilegum skattpíningi hefur verið tekið af landsmönnum til þess að skapa tekjuafgang á ríkisreikningunum, til einnar stofnunar í landinu. Slíkt verður að sjálfsögðu að fá þinglega meðferð og athugast, áður en slíkum málum er ráðið til lykta.

Forseti (BSt): Mér kemur nú allt þetta uppistand töluvert mikið á óvart. Hér lá fyrir við 2. umr. nál., undirskrifað af fulltrúum þriggja flokka í fjhn., - að vísu átti hv. Alþfl. ekki fulltrúa þar, - þar sem þeir, að sjálfsögðu í samráði við sína flokka, leggja til, að frv. verði samþ. með nokkurri breytingu, og þar af leiðandi var full ástæða fyrir mig sem forseta að álíta, að fullt samkomulag væri um málið, enda í raun og veru tími til að bera fram brtt. við 2. umr.



Það var skýrt frá því í hv. fjhn., að samkomulag væri um það, að þessi mál, þetta frv., sem hér er til umr., og frv. um Iðnaðarbankann, skyldu fylgjast að. Þetta var tilkynnt í n., og okkur nm. var tjáð, að þetta væri samkvæmt viðtali við hæstv. ríkisstj., málin skyldu fylgjast að, þ. e. a. s. bæði málin skyldu verða afgr. af þinginu. Ég tel þess vegna ekki neina ástæðu til þess, að málið verði tekið út af dagskrá, og ég get ekki tekið undir það, sem hv. 4. þm. Reykv. sagði hér áðan, að nauðsynlegt væri að taka málið út af dagskrá, vegna þess að þetta kæmi flatt upp á þm., þeir væru ekki viðbúnir að taka afstöðu til málsins. Þetta mál hefur legið mjög lengi hér fyrir Alþ., þannig að alþm. hafa haft nægan tíma til þess að taka afstöðu til þess. Og ég vil ekki láta þetta mál fara út úr deildinni án þess að lýsa ánægju minni yfir því, að hv. fjhn. skuli einróma hafa lagt til, að frv. verði samþ. Efni þessa frv. var flutt sem brtt. við fjárl. af þm. sósíalista. Það var lagt til, að efni frv. yrði tekið upp á fjárl. á heimildagrein. Þetta var fellt. M. a. greiddu atkv. gegn því allir hv. nm. fjhn. þessarar d. nema ég. Og ég tel það mjög ánægjulegt, að þessum meðnm. mínum hefur nú snúizt hugur og eru nú reiðubúnir til þess að ljá góðu máli lið, sem þeir snerust öndverðir gegn í Sþ., þegar fjárl. voru afgr.



Herra forseti. Það kemur fram þarna vitnisburður um það, að það hafi átt að afgr. málin út úr þinginu samtímis.  Það er auðséð, að það er farið að bera á því, sem vill stundum verða þegar líður á þing, að menn gerast dálítið geðstirðir, og hættulegt að vera með stór mál á ferðinni, þegar þannig stendur á. Ég get þess vegna fellt mig við það, þó að ég óskaði eftir því, að þetta mál væri tekið á dagskrá, að það sé tekið út af dagskrá í kvöld, jafnvel þótt það sé komið fram, að það er ástæðulaust að bera fram þær sakir, sem hér hafa verið bornar fram. Viðkomandi hinu atriðinu, að nú eigi að samþ. frv., sem hafi verið fellt efnislega í sambandi við fjárl., er því vitanlega til að svara, að það hefði verið algerlega óformlegt í hæsta máta að afgr. slíkt mál í sambandi við fjárl. á þann hátt, sem farið var fram á í þeim brtt., sem komu fram við fjárl., ekki síst þar sem þetta frv. lá fyrir og auðvelt var að afgr. það á þinglegan hátt, eins og nú á að gera, svo að því máli er auðsvarað. - Ég ætla ekki að orðlengja þetta. Ég ætla ekki að tefja þessar umr. lengur, en mér finnst rétt að fresta málinu og bíða þess, að menn verði í betra skapi.



Herra forseti. Mér þykir rétt, að það komi einungis fram hér, að ég skaut því að hæstv. landbrh. áðan, eftir að forseti hafði ráðgert, að hér skyldi ekki verða fundur áfram, hvort það væri ekki hyggilegra að hafa nýjan fund til þess að ljúka 3. umr. um þetta mál. Okkur sýndist það báðum, vegna þess að svo virtist af 2. umr., að það væru allir dm. sammála um málið. Og þá var það ljóst, að ef tækist að afgr. málið héðan í kvöld, þá gæti það sparað einn aukaþingdag. Ef það kemur hins vegar í ljós, að það er ósamkomulag, þá er auðvitað rétt að veita mönnum færi á því að koma fram sínum sérsjónarmiðum, og ég er fyllilega ásáttur með það að fresta málinu. Það var hins vegar auðvitað ekki í neinu sambandi við afgreiðslu á frv. um Iðnaðarbankann, sem þeirri hugmynd skaut upp að ljúka þessu máli hér í kvöld, vegna þess að það mál er miklu lengra á leið komið heldur en þetta, og þess vegna, ef málin eiga að vera samferða út úr þinginu, þá þarf þetta að hafa töluvert greiðari framgang, en hitt málíð. Annars geri ég ráð fyrir, að engin slík tortryggni þurfi að eiga sér stað. Menn eru sammála um meginefni þessara frv. beggja og afgreiðslu þeirra, yfirgnæfandi meiri hl. þm., eftir því sem fram er komið.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að ég kann ákaflega illa þeirri tortryggni, sem bæði hefur komið hér fram gagnvart mér sem forseta og frá a. m. k. einum hv. meðnm. mínum í fjhn. til mín sem form. n. Ég vil biðja hv. þm. Barð. að gera grein fyrir því, hvaða ástæðu hann hefur til þess að væna mig um að svíkjast að mönnum um mál, sem ég er búinn að lofa fylgi, eða að ég muni sitja á svikráðum við það. Við erum nú búnir að vera nokkur ár á þingi, og ég held, að hann hafi enga slíka reynslu. Ég skildi ummælin í fjhn. þannig, að þessi mál ættu að vísu að fylgjast að, þannig að menn væru með þeim báðum, en eins og hér hefur verið tekið fram af tveimur hæstv. ráðh., þá geta nú ekki málin fylgzt að algerlega. Annað er búið að ganga í gegnum Nd., en hitt ekki. Þegar tvær umr. eru búnar enn um Iðnaðarbankann, þá er það orðið að lögum, en þá á þetta frv. eftir að ganga í gegnum hv. Nd. Nú dettur mér ekki í hug að halda það, þótt atvik hefðu legið svo, að frv. hefðu getað orðið hér samferða, að það hefði verið neitt svikizt um það að afgr. þetta mál. Mér dettur ekki í hug að halda það. En það er, eins og allir sjá, miklu meiri ástæða samt til að búast við því, það er miklu hægara að gera það. Ég kann þessu mjög illa, og ég mun að vísu, úr því að þetta hefur fram komið, sem forseti fresta þessu máli til næsta fundar, en sú eina ástæða, sem fram hefur komið til þess að gera slíkt, er yfirlýsing hv. 4. þm. Reykv. um það, að hann óski að bera fram brtt. Hitt, þessi tortryggni, finnst mér svo að segja alveg dæmalaust. En hvað snertir þessa ástæðu hv. 4 þm. Reykv., að hann segist nú þurfa að bera fram brtt., þá er það að vísu ákaflega undarlegt; hann hafði marga mánuði til þess að bera fram brtt. fyrir 2. umr. málsins.



Ég vildi aðeins segja þetta út af því, sem hæstv. landbrh. sagði hér áðan: Það er mikill misskilningur, að það hafi verið óformlegt að bera þetta fram sem brtt. við fjárlögin. Hér er ekki um annað að ræða, en ákveðna fjárveitingu úr ríkissjóði, þannig að það er laust við, að það sé á nokkurn hátt óformlegt. Þau rök voru heldur ekki borin fram af þeim, sem greiddu atkvæði á móti till. okkar við fjárlögin, vegna þess að ég hygg, að þá hafi ekki verið ætlazt til þess, að þetta frv. næði fram að ganga. Mér kom það sem sagt alveg á óvart, þegar ég heyrði, að það væri orðið samkomulag um, að frv. skyldi verða að l. Frv. var lagt hér fram snemma á þinginn, - það er með fyrstu málum, sem lögð voru fram á þessu þingi, - og það hefur ekki verið tekið fyrir í fjhn. fyrr en nú á síðasta fundi hennar, og þá var tilkynnt, að ríkisstj. hefði ákveðið, að það skyldi ná fram að ganga. Það, sem hefur gerzt, er einmitt það, sem ég sagði, þetta ánægjulega, að þessum hv. þm. hefur snúizt hugur.



Herra forseti. Það var eingöngu vegna ummæla hæstv. forseta, að ég vildi taka hér til máls. Hann óskaði eftir því, að ég gæfi skýringar á þeirri tortryggni, sem ég sýndi sér. Ég vil alveg mótmæla því, að ég hafi sýnt honum nokkra tortryggni. Mér þykir það ákaflega leiðinlegt, að hann skuli hafa gleymt því, að þegar þessi frv. eru til afgreiðslu í fjhn., þá spyr ég alveg sérstaklega um það, hvort frv. verði látin fylgjast að hér í gegnum þessa hv. d. Hvorki ég á sæti í Nd. né hæstv. forseti, svo að við gátum ekkert um það rætt, hvað þar kæmi til að ske, og það er ekki af því, að ég vantreysti hæstv. forseta í meðferð málsins, en hann er bara ekki einn í þeim ágæta flokki. Ég veit ekki betur, en hér hafi skeð það undur, að einn af hans ágætu flokksmönnum hefur gefið út sérstakt nál., lagt fram um 30 brtt. í ákveðnu máli, en snýst svo á móti sínum eigin brtt. og drepur þær allar í einu höggi. Ég veit, að hæstv. forseti hefði aldrei farið þannig að, en það eru aðrir menn í Framsfl., sem eru kúgaðir, heldur en hæstv. forseti. Ég hef enga tryggingu fyrir því, að þessi mál næðu bæði fram að ganga, nema orð hæstv. forseta, sem ég trúðl. En þegar hann einmitt kemur hér og lýsir yfir frá sínum hæstv. ráðh., að það eigi að koma yfirlýsing, sem við vitum ekki hvað inniheldur, þá gefur það mér fullkomið tilefni til þess að spyrja um, hvers vegna málið megi ekki bíða þar til sú yfirlýsing sé komin. Ef hæstv. forseti hefði skýrt frá því, hvað var innihald þeirrar yfirlýsingar, eða sagt mér það sem nm., þá horfði málið allt öðruvísi við. Þetta vil ég láta fram koma hér, því að það er þessi ástæða ein til þess, að ég óskaði eftir, að þessu máli yrði frestað. Ég hef enga hugmynd um það, hvað sú yfirlýsing inniheldur. Hún kann að innihalda allt milli himins og jarðar. Ég hef enga tryggingu fyrir því, hvernig hún er.

Forseti (BSt): Umr. um þetta er nú lokið, og samkv. fram komnum óskum er dagskrármálið tekið út af dagskrá.