Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við hv. 10. landsk. þm. höfum leyft okkur að flytja hér frv. til l. um breytingar á umferðarlögum. Það gengur út á, að 28. gr. verði þannig breytt, að til þess að mega aka dráttarvél utan alfaravegar skuli unglingar hafa náð 14 ára aldri, Nú er 28. gr. í umferðarl. þannig, með leyfi hæstv. forseta, þ.e. síðari hluti gr., um vinnuvélarnar: „Enginn má stýra dráttarvél, nema hann hafi fengið skírteini til bifreiðaaksturs eða sérstakt skírteini til aksturs dráttarvéla. Slíkt skírteini má ekki veita yngri mönnum en 16 ára. Eigi þarf ökuskírteini til aksturs dráttarvéla, þegar þær eru notaðar við jarðyrkjustörf utan alfaravegar. M.ö.o.: nú er ákveðið, að yngri maður en 16 ára megi ekki aka dráttarvél á venjulegum vegum. En þegar um er að ræða að aka dráttarvél utan alfaravegar, eru engin aldurstakmörk fyrir því, hve ungur sá unglingur eða það barn má vera, sem ekur dráttarvél utan alfaravegar. Ég ætla ekki hér að ræða um það, hvort þetta ákvæði kann að vera brotið, þegar um er að ræða akstur á alfaravegum. Það kemur ekki beint þessu máli við. En hitt er aftur á móti það, sem okkar brtt. gengur út á, að í staðinn fyrir, að það sé ekkert aldurstakmark sett, þegar um er að ræða akstur á dráttarvélum utan alfaravegar, verði nú sett aldurstakmark og það verði miðað við 14 ár. Það var svo, að þegar umferðarlögin voru hér til umr. 1957, var flutt brtt., sem gekk út á þetta sama, sem nú er lagt til, að það væri takmarkað við 14 ára aldur, að unglingar eða börn mættu aka dráttarvélum utan alfaravegar. Það var Gunnar Jóhannsson, sem flutti þá till., og við töluðum báðir um þetta mál, ég og hann, og við vorum víst tveir einir, sem greiddum því atkv., er atkv. vorn greidd, það munu ekki fleiri hafa verið viðstaddir af okkar Alþb.-þm., og þessi brtt. var þá kolfelld. Nú er það svo, að síðan er komin nokkur reynsla á, hvernig þetta er. Ég hef hér skýrslu frá Slysavarnafélagi Íslands um þau slys, sem orðið hafa í sambandi við dráttarvélar á árunum 1958 til 14. nóvember 1966, og ég ætla - með leyfi hæstv. forseta - að lesa upp þær tölur, sem þar fjalla um slys og sérstaklega um banaslys. Alls voru dráttarvélaslysin á árinu 1958, banaslys 4 og aðrir slasaðir 2. 1959 var banaslys 1, slasaðir 2. 1960 var banaslys 1, slasaður 1, 1961 banaslys 2, slasaðir 4. 1962 var ekkert banaslys, en 2 slasaðir. 1963 var eitt banaslys, en enginn slasaður annars. 1964 varð 1 banaslys og 1 slys öðruvísi. 1965 voru 3 banaslys og 2 slasaðir öðruvísi. Og 1966, það sem af er, eru 5 banaslys og 4, sem hafa slasazt öðruvísi. Á þessum tíma, frá því 1958, er tala þeirra, sem misst hafa lífið af dráttarvélaslysum og eru 14 ára eða yngri, alls 6. Þeir, sem misst hafa lífið á aldrinum 15-20 ára, eru 4. Þeir, sem misst hafa lífið á aldri þar fyrir ofan, milli 21 og 50 ára, eru 8. Það er því mjög greinilegt, að einkum á síðustu tveimur árum hefur banaslysum fjölgað mjög mikið og ekki sízt hvað unglingana snertir. Og við teljum, flm., að það sé ekki hægt að láta þetta ganga svona til áfram, það verði að setja einhverjar skorður í löggjöf, sem reyna að koma í veg fyrir þetta. Ég skal viðurkenna, að það er ýmislegt fleira, sem kemur til greina, fyrir utan sjálf aldurstakmörkin, og þó held ég, að þau verði óhjákvæmilega að vera þarna með. Ég hef hér frá Slysavarnafélaginu allnákvæma skýrslu um þessi mál og líka, hvernig þau slys hafa átt sér stað, sem orðið hafa í ár. Mikið af þeim banaslysum er hjá einmitt drengjum á aldrinum 15-16 ára, þannig að 14 ára aldurinn eða bann takmarkað við hann er ekki einhlítt til þess að koma í veg fyrir þetta. En hitt er greinilegt, að svona má ekki ganga til áfram, og löggjafarsamkundan getur ekki látið það viðgangast, samtímis því sem reynt er þó að setja barnaverndarlög um vinnu á ýmsum öðrum sviðum, að þarna sé látið vera opið hættusvæði, ekki sízt eftir þá reynslu, þá hörmulegu reynslu, sem þegar er komin á. Nú höfum við flm. enn fremur sett þarna inn í, að á þeim dráttarvélum, sem unglingar á aldrinum 14 ára og eldri aka, skuli vera yfirbyggð skýli. Það er enginn efi á því, að það mundi draga mjög úr slíkri slysahættu, ef skýli eru yfirbyggð. En ég vil þar að auki leyfa mér með leyfi hæstv. forseta - að lesa hér upp ályktun, sem borizt hefur til Alþ. frá fundi í Kvenréttindafélagi Íslands, sem haldinn var 18. okt. 1966. Þessi ályktun hljóðar svo: „Fundur Kvenréttindafélags Íslands, haldinn 18. okt. 1966, lætur í ljós harm sinn yfir hinum mörgu slysum, sem orðið hafa s.l. sumar og mörg undanfarin sumur af völdum landbúnaðarvéla. Fundurinn telur, að við svo búið megi ekki lengur standa, heldur verði að hefjast handa til þess að reyna að koma í veg fyrir slys af þessu tagi. Fundurinn skorar því á hv. Alþ. og landbrh. að láta semja lög, sem miði að því að fækka þessum óhugnanlegu slysum.“ Og í grg. fyrir þessari till. segir svo : „Þar sem ekki mun unnt að framfylgja banni, þótt í lög væri leitt, um, að unglingar stjórni dráttarvélum og öðrum landbúnaðarvélum, verður að finna aðrar leiðir til þess að koma í veg fyrir þessi slys. Benda má á nokkur atriði, sem að gagni mættu koma: 1) Í hverri sveit fari fram árlega skipulögð kennsla fyrir þá unglinga og aðra, sem vinna eiga við landbúnað næsta sumar, en hafa ekki lært og kunna ekki meðferð véla og farartækja. Kennslan miðist ekki aðeins við að geta ekið tækjunum, sem mun vera tiltölulega auðvelt, heldur verði mikil áherzla lögð á, að nemendur geri sér grein fyrir takmörkun tækjanna og hættunum þeim samfara. T.d. má benda á nauðsyn þess, að ökumaður geri sér fulla grein fyrir beygjuradíus tengivagns, að ökumaður sé dómbær á hallaþol ökutækis, að ökumaður gæti þess hverju sinni við hleðslu, að þyngdarpunktur verði hvorki of aftarlega né of framarlega, og að ökumaður láti aldrei fríhjóla niður brekku. 2. Árlegt eftirlit verði haft með landbúnaðarvélum á svipaðan hátt og með bifreiðum. 3. Eftirlitsmaður, t.d. fulltrúi sýslumanns eða tryggingafélags, fari auk þess eftirlitsferðir milli bæja og kynni sér, hvort gætt sé settra reglna og varúðar, miðað við aðstæður á hverjum bæ. Eftirlitsmaður hafi rétt til að banna þeim, sem brjóta settar reglur, að vinna við þessar vélar, og nái það bann jafnt til bændanna sjálfra sem þeirra, er hjá þeim vinna. 4. Lágmarksaldur og/eða lágmarksstærð unglinga til að stjórna landbúnaðarvélum verði ákveðinn.“ Þetta er samþykkt frá Kvenréttindafélagi Íslands, og ég skal taka það fram, af því að ég hef fengið upplýsingar um það, að þessi grg. er samin með aðstoð ungs manns, sem byrjaði 11 ára gamall að stjórna dráttarvél. Þarna er bent á frá hálfu Kvenréttindafélagsins ýmsar aðrar aðferðir en eingöngu að takmarka með lögum aldur þeirra unglinga, sem mega aka dráttarvélum, og allar þessar ábendingar eru vissulega þess virði, að þær séu athugaðar mjög vel. En eins og þarna er líka tekið fram seinast, er þó hallazt að því, að ákvörðun um lágmarksaldur sé líka nauðsynleg. Ég álít, að það sé alveg óhjákvæmilegt, að við hér á Alþ. tökum þetta mál til meðferðar og til afgreiðslu. Það samrýmist ekki þeim hugsunarhætti, sem menn almennt vilja viðurkenna nú á dögum, að þetta sé látið viðgangast. Það urðu allharðar deilur um þetta 1957, en mér sýnist, að reynslan hafi skorið þannig úr, að það sé ekki hægt að láta þetta viðgangast óbreytt, það verði annars vegar að breyta lögum og það verði hins vegar að setja reglugerðir, sem koma þarna á vissum takmörkunum, eftirliti eða öðru slíku. Ég vil vonast til þess, að allir hv. þm. hafi fylgzt það vel með því, hvað gerzt hefur á þessum sviðum, að þeir finni nauðsynina á því að gera þessar breytingar, og vil vona, að það geti tekizt samstarf um það í þeirri n., sem þetta mál fer til, að reyna að gera breytingar á þessum lögum eða setja í þau fyrirmæli um nánari reglugerðir og annað slíkt, sem gæti að einhverju leyti orðið til þess að koma í veg fyrir önnur eins slys og þarna hafa átt sér stað eða draga úr þeim, því að við sjáum einmitt af þeirri skýrslu, sem ég las upp, hve óskaplega þau færast i aukana. Ég vil þess vegna óska þess, að að lokinni þessari umr. verði þessu máli vísað til 2, umr. og - hvað formið snertir mun þetta mál eiga að fara til samgmn., þar hafa umferðarlögin alltaf verið, þótt að vísu þessi grein ætti frekar heima hjá félmn. eða menntmn., en ég vil láta forseta um það. Formlega á þetta að fara til samgmn., en til hvaða n. sem það færi, vil ég vonast til þess, að það geti tekizt þannig samvinna um þetta mál, að það sé hægt að tryggja, að þetta Alþ. afgreiði það á þann máta, að verulegar vonir standi til þess, að dregið verði úr þeirri slysahættu, sem á þessu sviði hefur verið.



Herra forseti. Það er vissulega alvarlegt mál, sem hér hefur verið gert að umtalsefni og frv. það til l. um breyt. á umferðarlögum fjallar um, sem nú er á dagskrá. Það er auðvitað eðlilegt, eins og fram kom hjá hv. 3. þm. Reykv., að Alþ. láti slíkt mál til sín taka, enda hefur það látið slíkt mál til sín taka áður, eins og eðlilegt er, þar sem tiltekin ákvæði eru í umferðarl. hér að lútandi. En það er ekki aðeins Alþ., sem hefur látið málið til sín taka, heldur hefur þetta mál einnig verið til meðferðar innan ríkisstj. og unnið að athugun þess á undanförnum mánuðum og sannast að segja á vegum fleiri ráðuneyta. Það er rétt, sem hv. þm. vakti athygli á, að þegar umferðarl. voru sett hér seinast, var í frv., sem lagt var fyrir Alþ. 1957 og umferðarlaganefnd hafði samið, í 28. gr., ákvæði um, að stjórnendur dráttarvéla, sem notaðar eru við jarðyrkju og heyskaparstörf utan alfaravegar, mættu ekki vera yngri en 15 ára. Og í aths. við 28. gr., sem þetta ákvæði var í, var sagt í frv.: „Eigi þykir ástæða til að krefjast sérstaks prófs eða ökuskírteinis fyrir þá, sem einungis stjórna dráttarvélum utan alfaraleiða við jarðyrkju- og heyskaparstörf. Aldursmark er sett 15 ár og er í það lægsta,“ segir n. En niðurstaðan einmitt hér á Alþ. þá var sú, að þetta aldurshámark var brott numið, þannig að það endaði með því, að löggjöfin var afgreidd þannig, að ekkert aldursmark var sett varðandi þá, sem aka dráttarvélum utan alfaraleiða, eins og þar stendur. Í 28. gr. er um þetta fjallað. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Enginn má stýra dráttarvél, nema hann hafi fengið skírteini til bifreiðaaksturs eða sérstakt skírteini til aksturs dráttarvéla. Slíkt skírteini má ekki veita yngri mönnum en 16 ára.“ En svo kemur ákvæðið: „Eigi þarf ökuskírteini til aksturs dráttarvéla, þegar þær eru notaðar við jarðyrkjustörf utan alfaravegar.“ Við höfum síðan haft mjög alvarlega reynslu af því, að ungir menn, sem farið hafa með dráttarvélar, hafa bæði slasazt og beðið bana. Nú er í sjálfu sér alveg ósagt um, hvernig farið hefði, jafnvel þótt ákvæði l. hefðu verið með nokkrum öðrum hætti en það er. Og málið er hreint ekki vandalaust. Það segir m.a. í brtt. í frv., sem fyrir liggur: „Yfirbyggt skýli skal vera á slíkum dráttarvélum.“ Gert er ráð fyrir, að unglingar, sem náð hafa 14 ára aldri, megi þó án ökuskírteinis aka dráttarvél, þegar hún er notuð til jarðyrkju eða við heyskaparstörf utan alfaravegar. Yfirbyggð skýli skulu vera á slíkum dráttarvélum. Það eru annars vegar þessar eðlilegu hugsanir, aldurinn, og hins vegar einhver öryggisútbúnaður á dráttarvélunum, sem mönnum er efst í huga til þess að koma í veg fyrir hin alvarlegu slys. Ákvæði eru nú í reglugerð um gerð og búnað ökutækja, þar sem segir í 28. gr., að eftir 1. jan. 1966, þannig að það er nú komið í framkvæmd, er innflytjendum óheimilt að selja dráttarvélar eða afhenda, nema á þeim séu öryggisgrindur eða hús, sem bifreiðaeftirlit ríkisins hefur viðurkennt. Þetta þýðir það, að allar vélar, sem fluttar eru inn eftir 1. jan. s.l., eiga að vera með öryggisútbúnaði eða skýli, sem viðurkennt er, nær hins vegar ekki til eldri dráttarvéla í landinu, og vafðist a.m.k. fyrir mönnum, þegar þessi reglugerðarákvæði voru sett, að skylda bændur til að setja skýli eða öryggisútbúnað á gamlar og kannske verðlitlar dráttarvélar. En það er einmitt þetta mál, sem hefur verið í nánari athugun innan margra rn., eins og ég sagði áðan, hvað hægt sé að gera til varnar í þessu efni. Viðskmrh. vakti athygli á því með bréfi frá því í júnímánuði, dags. 27. júní, að það á sér stað viðleitni innan OECD, eða Efnahags- og framfarastofnunarinnar, um samræmingu öryggisreglna að því er snertir notkun dráttarvéla og annarra landbúnaðarvéla. Og öryggismálastjóra, Þórði Runólfssyni, var skrifað út af þessu og hann skrifaði svo aftur samgmrn. 27. sept. Ég tel rétt, að fram komi nokkur atriði úr bréfi öryggismálastjóra, þar sem hann vitnar í fyrsta lagi til bréfs, sem hann hafi móttekið frá viðskmrn. varðandi samræmingu öryggisreglna um notkun dráttarvéla og annarra landbúnaðarvéla. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Samkv. 1. gr. laga um öryggisráðstafanir á vinnustöðum er allur almennur búrekstur undanþeginn lögunum og þar af leiðandi vélar, sem í búrekstri eru notaðar. Ég hef hvað eftir annað bent á það, hversu fráleitt ég tel það, að öryggiseftirlitið skuli ekki mega hafa afskipti af öryggisbúnaði landbúnaðarvéla, með því að hin tíðu og alvarlegu slys, sem orðið hafa við þessar vélar, gefa fullt tilefni til eftirlits. Í þessu sambandi hef ég bent á, að beita mætti síðustu mgr. fyrrnefndrar lagagr. Í IV. kafla reglugerðar um gerð og búnað ökutækja 15. maí 1964 er að finna þau einu ákvæði, sem til eru í lögum og reglum hér á landi um öryggisbúnað dráttarvéla og tækja, sem tilheyra þeim. Á forstjórafundi öryggiseftirlita Norðurlandanna, sem haldinn var í Helsingfors vorið 1964, varð það að samkomulagi, að sömu reglur um gerð og styrkleika húsa og öryggisgrinda á dráttarvélum skyldu vera í öllum löndunum, og jafnframt samþykkt að taka upp þær reglur, sem um nokkur ár hafa gilt í Svíþjóð. Með því að þessi mál falla ekki undir starfssvið öryggiseftirlitsins, gagnstætt því, sem almennt er í hinum Norðurlöndunum, gat ég ekki tekið aðra afstöðu til málsins á fundinum en þá að lofa að beita mér fyrir því, að sænsku reglurnar yrðu teknar upp hér á landi. Þessu kom ég síðan á framfæri við forstöðumann bifreiðaeftirlitsins með þeim árangri, að einungis þau hús og öryggisgrindur dráttarvéla, sem uppfylla kröfur sænsku reglnanna, eru viðurkenndar hér á landi.“ Eins og fram kemur í reglugerð, gilda ákvæðin aðeins um nýjar dráttarvélar, sem fluttar eru til landsins eftir 1. jan. 1966, en engin ákvæði varðandi eldri vélar eða eftírlit með því, að húsum eða öðrum öryggisbúnaði sé haldið við. Ætti Ísland að gerast aðili að samræmdum reglum um öryggisbúnað dráttarvéla og annarra búvéla, sem settar yrðu á vegum OECD, tel ég, að ekki verði hjá því komizt að taka upp eftirlit með slíkum vélum og fyrst og fremst beri að leita umsagnar landbrh. um málið. Þessi mál hafa þannig verið bæði til athugunar í dómsmrn., sem hefur haft umferðarl. til meðferðar, í samgmrn., landbrn. og viðskmrn., og síðast varð það að samkomulagi innan stjórnarinnar, að tveimur ráðuneytisstjórum, í dómsmrn. og samgmrn., var falið að athuga nánar þetta mál, einmitt út frá því sjónarmiði, að við gerðumst aðilar að samræmdum reglum og samkomulagi, sem gert kynni að vera á vegum þeirra þjóða, sem eru í OECD, í þessu sambandi, og hvaða frekari öryggisráðstafanir væri hægt að gera aðrar en þær, sem nú eru í lögum, varðandi aldursmark og útbúnað, hvaða aðrar reglur gætu hér komið til álita. Þetta mál er sem sagt í þessari athugun. Ég tel alveg eðlilegt og sjálfsagt, eins og kom fram hjá hv. 3. þm. Reykv., að þetta frv. hans, sem hann gerði grein fyrir, fái ýtarlega athugun í n. En ég vil vekja athygli þeirrar n., sem fær það til meðferðar, einmitt á þeirri athugun, sem innan rn. á sér nú stað, og teldi eðlilegt, að samband verði fyrst og fremst haft við þessa tvo ráðuneytisstjóra, sem ég hef sagt. Og ég tek svo undir það að lokum, að við alþm. verðum alvarlega að endurskoða fyrri afstöðu til þessara mála, og ef þess verður nokkur kostur að finna haldbetri úrræði en við fram til þessa höfum fundið, bæði í lögum og reglugerðum, til þess að koma í veg fyrir þessi alvarlegu slys. Ég vildi aðeins láta koma fram þessar upplýsingar um þá viðleitni, sem innan ýmissa rn. á sér stað til þess að vinna að frekara öryggi á þessu sviði, og vona, að það verði einnig samstaða þm. um það, eins og hv. flm. sagði, og full ástæða til þess, að þn. hefði náið samband, eins og málin standa nú, við þau rn., sem samtímis eru að þessum málum að vinna.



Herra forseti. Það mál, sem hér er um að ræða, er vissulega mikið vandamál, sem nauðsynlegt er að athuga gaumgæfilega og finna leiðir til þess að koma í veg fyrir hin tíðu slys, sem eru orðin í meðferð dráttarvéla. Slysunum hefur fjölgað, m.a. vegna þess, að dráttarvélafjöldinn hefur margfaldazt. Og þetta frv., sem hér er um að ræða, er vissulega þess eðlis, eins og að hefur verið vikið, að sjálfsagt er að athuga það gaumgæfilega. En ég er hræddur um, að þetta frv. út af fyrir sig, þótt það verði lögfest, nái of skammt. Hér er talað um aldurstakmark, 14 ára aldur. Og það er talað um hin tíðu slys unglinganna, og það er hörmulegt að fá fréttir af þessum slysum. En það eru ekki aðeins unglingarnir, sem verða fyrir slysum af dráttarvélunum, það eru einnig menn á bezta aldri og eldri menn. Og eins og fram kemur í skýrslu Slysavarnafélagsins og sjá má glögglega af henni, eru unglingaslysin færri en slysin hjá þeim eldri. Ef við byrjum 1958, eru fjögur banaslys. Það er bóndi, 28 ára gamall, og kona, 28 ára, varð undir dráttarvél. Enn fremur varð bóndi undir dráttarvél 14/11, og 27/12 varð bóndi enn fremur undir dráttarvél. M.ö.o.: 1958 er þetta allt fullorðið fólk. 1959 verður 1 banaslys, 5 ára barn lendir í driföxli. Það hafði hlaupið þarna fyrir, fullorðinn maður ók vitanlega vélinni. 1960 verður 1 slys. Ellefu ára drengur varð undir dráttarvél í skurði. 1961 verða tvö banaslys. Drengur, 10 ára, varð undir dráttarvél og beið bana, og drengur, 2 ára, varð undir dráttarvél, sem drengur ók, og beið bana, hljóp fyrir dráttarvélina. 1962 tvö slys: dráttarvél valt og varð bóndi undir henni, og 34 ára gamall maður féll af dráttarvél og lærbrotnaði. 1963 varð 1 banaslys, 48 ára gamall maður. 1964 eitt banaslys, bóndi 51 árs, og slys, bóndi varð undir dráttarvél og slasaðist alvarlega. 1965 urðu 3 banaslys og 2 slys. 27. apríl: bóndi varð undir dráttarvél og beið bana. 18. maí: Bóndi varð undir dráttarvél og beið bana. 27. ágúst : Drengur, 3 ára, varð undir dráttarvél og beið bana. Fullorðinn maður ók vélinni og drengurinn hljóp fyrir hana. Svo var það, að maður varð undir dráttarvél og slasaðist lítillega, tveir fullorðnir, og aftur fullorðinn maður. 1966 eru 5 banaslys og 4 slys. 17. maí varð 16 ára drengur undir dráttarvél og beið bana. 27. júlí: 15 ára drengur varð undir dráttarvél og beið bana. 28. júlí: 14 ára drengur beið bana í dráttarvélaslysi. 15. sept.: 16 ára drengur varð undir dráttarvél og 8. nóv. 16 ára drengur. 1966 5 banaslys, og þetta eru allt piltar 14-16 ára, sem verða fyrir þessum slysum. M.ö.o.: Þetta frv. nær ekki til þess aldurs, sem þarna er um að ræða. Og slysin fjögur, sem eru auk þess á þessu ári, eru á fólki, sem er yfir þessum aldri. Ég vek aðeins athygli á þessu vegna þess, að það er auðsýnt, að sú viðleitni, sem höfð er í frammi með flutningi þessa frv., sem vitanlega er góðra gjalda verð, - það sýnir sig, að það þarf fleira til að koma, og 14 ára aldurinn virðist ekki vera sá hættulegasti eða alvarlegasti, og jafnvel drengir, sem eru undir þeim aldri, eða á aldrinum 12-14 ára, mundu kannske alveg eins sýna aðgæzlu eins og 14-15 ára. Það er a.m.k. víst, að það er almennt í sveitunum, að drengir á aldrinum 11-14 ára aka dráttarvélum, og slysin á þeim aldri eru mjög fá skv. þessari skýrslu Slysavarnafélagsins. Ég held, að um leið og það er nú athugað, hversu unglingarnir virðast vera ungir, þegar þeir aka dráttarvélum, er jafnvel einnig rétt að athuga. hvað menn mættu vera gamlir, þegar þeir aka dráttarvélum. En það, sem helzt kæmi að gagni, væri það að hafa námskeið fyrir unglingana og fyrir þá, sem aka dráttarvélum, og beinlínis kenna meðferð þeirra. Síðan þarf að tryggja það, eins og kom fram hér áðan, að þessar vélar séu í fullkomnu lagi. Og mér finnst það alveg fráleitt, að dráttarvélar séu ekki af ábyrgum aðilum skoðaðar árlega og það sé tryggt að stýrisútbúnaður og bremsuútbúnaður sé í fullkomnu lagi. Það er vitanlega alveg sjálfsagt. En eins og hæstv. dómsmrh. gat um hér áðan, eru þessi mál í ýtarlegri athugun. Það eru allir sammála um, að hér er mikið vandamál á ferðinni, og það ber að gera allt, sem unnt er, til þess að auka öryggið á þessu sviði. Það vitanlega erum við allir sammála um. Flutningur þessa frv. spillir a.m.k. ekki fyrir því máli. Við erum að ræða þessi mál í dag vegna þess, að frv. var flutt, og það út af fyrir sig getur aldrei verið nema til góðs, að við ræðum þessi mál og hugleiðum þau, enda þótt þessi mál séu nú í ráðuneytunum í fullkominni athugun. Og eins og hér var getið um áðan, er eðlilegt, að sú n., sem fær þetta mál til meðferðar, kynni sér, um leið og hún ræðir þetta frv., hvað sú athugun, sem nefndir ráðuneytisstjórar hafa með höndum, er langt komin, og vissulega er eðlilegt og sjálfsagt, að allt verði gert til þess að leysa þetta mál farsællega og allir taki höndum saman um það.



Herra forseti. Ég vil fyrst leyfa mér að þakka hæstv. ráðh. bæði þær upplýsingar, sem þeir hafa gefið, og þeirra góðu undirtektir undir þetta mál. Það gleður mig mjög, að þetta skuli vera til góðrar athugunar í ráðuneytunum og að það skuli vera eins mikill áhugi og fram kom hjá hæstv. ráðh. fyrir, að hægt væri að finna umbætur í sambandi við þetta mál. Það er rétt kannske að taka það fram fyrst í sambandi við þá skýrslu, sem fyrir liggur, og ég hef fengið hjá Slysavarnafélaginu, og Slysavarnafélagið er mjög reiðubúið til allrar samvinnu um þessi mál, og sá maður, Sigurður Ágústsson, sem hefur sérstaklega með þetta að gera þar, það er rétt að taka það fram í sambandi við það, sem rætt er þarna um aldurinn, að það er ekki staðsetning á því, hvar slysin hafi átt sér stað. Og ég veit ekki, hvort við getum fengið það fram, að hve miklu leyti þessi slys hafa átt sér stað utan alfaravegar eða bókstaflega á alfaravegi, því að eins og getið var um áðan, gera lögin mjög skarpan greinarmun þar á. Vandræðin eru náttúrlega þau, að það er a.m.k. mjög mikil hætta á, að þessum lögum sé ekki nákvæmlega framfylgt. Ástæðan til þess hins vegar, að við, sem leggjum fram þetta frv., takmörkuðum þarna við 14 ár, var, að við þorðum bókstaflega ekki að gera okkur neinar vonir um, að það væri möguleiki á því að fá fram á Alþingi takmörkun, sem væri við hærri aldur en það. Það voru mjög harðar umr., sem fram fóru hér 1957, og því var haldið mjög eindregið fram, að það þýddi mjög mikil óþægindi og jafnvel það, sem meira væri, fyrir bændur, ef ætti að fara að takmarka þetta við eitthvert sérstakt aldurstakmark. Hæstv. dómsmrh. upplýsti, hvernig breytt hefði verið frá því, sem nefndin upphaflega hafði samið það. En þegar við reyndum hér í Nd. að fá fram 14 ára aldurinn, var þetta kolfellt, og það var minnzt á í umr., hvort það mundi vera einhver möguleiki um það að fá t.d. samkomulag um 12 ára aldur, og það virtist ekki vera grundvöllur fyrir því, þannig að þess vegna þorðum við ekki að reyna með hærri aldur en 14 ára. Hitt er aftur á móti rétt, að bæði gagnvart þeim, sem eru það ungir, og eins gagnvart þeim, sem keyra dráttarvélar á almannafæri og hafa rétt til þess, þarf þarna miklu fleiri ráðstafanir. Það er engum efa bundið, eins og sérstaklega var líka bent á af hálfu Kvenréttindafélagsins og þess unga manns, sem sjálfur hafði reynslu af þessu sem hafandi byrjað 11 ára gamall að stjórna svona dráttarvél. Það er því alveg gefið mál, að bæði sú kennsla, sem hæstv. landbrh. minntist á, og eftirlit, sem þarna þyrfti að framkvæma og hæstv. dómsmrh. líka kom inn á, og það spursmál að taka landbúnaðarvélarnar almennt inn undir öryggiseftirlitið, þetta eru allt saman mál, sem jafnhliða þessu þarf að rannsaka. Ég vil þess vegna á þessu stigi aðeins leyfa mér að láta í ljós ánægju mína yfir þeim undirtektum, sem það hefur fengíð hjá hæstv. ráðh., og óska eftir því, að þetta mál í heild, bæði sá þáttur þess, sem í þessu frv. felst, og sá þáttur þess, sem er utan við það og verið er að athuga í ráðuneytunum og annars staðar, að þetta verði allt saman þannig unnið, að við getum komið okkur niður á að samþ. slík lög frá þessu þingi og aðrar ráðstafanir, sem gera skuli, að von verði til þess, að draga mætti úr þessum slysum.