Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf, dags. 5. febrúar, frá Einari K. Guðfinnssyni, formanni þingflokks Sjálfstfl.: ,,Guðjón Hjörleifsson tekur sæti Árna R. Árnasonar í sjávarútvegsnefnd, og Árni R. Árnason, og nú sem stendur varamaður hans, Kjartan Ólafsson, tekur sæti Guðjóns Hjörleifssonar í menntamálanefnd og sæti Bjarna Benediktssonar í iðnaðarnefnd.``

Herra forseti. Hv. efh.- og viðskn. hefur haft til umfjöllunar í dag frv. hæstv. viðskrh. um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki, lauk störfum nú fyrir stundu og ég vil leyfa mér að mæla fyrir áliti meiri hluta nefndarinnar. Álitið er að finna á þskj. 848 og er svohljóðandi: Nefndin hefur fjallað um frumvarpið og fengið á sinn fund Benedikt Árnason og Jónínu S. Lárusdóttur frá viðskiptaráðuneyti, Jón G. Tómasson, stjórnarformann SPRON, Guðmund Hauksson, sparisjóðsstjóra SPRON, Kristján Þorbergsson hrl., Helga Sigurðsson frá KB-banka, Sigurð Hafstein, Jón Sólnes, Hallgrím Jónsson og Gísla Kjartansson frá Sambandi íslenskra sparisjóða, Pál Harðarson frá Kauphöll Íslands og Ragnar Hafliðason og Hannes J. Hafstein frá Fjármálaeftirlitinu. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á b-lið 2. mgr. 70. gr. og 2. mgr. 76. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Í 2. mgr. 70. gr. laganna eru settar hömlur á það að einstakur stofnfjáreigandi eða stofnfjáraðili og aðili sem hann er í nánum tengslum við geti eignast virkan eignarhlut í sparisjóði við framsal stofnfjárhlutar. Til þess þarf samþykki Fjármálaeftirlitsins og annaðhvort að um sé að ræða lið í nauðsynlegri fjárhagslegri endurskipulagningu viðkomandi sparisjóðs og sýnt þyki að slíkri fjárhagslegri endurskipulagningu verði ekki komið við nema með því að stofnfjáreigandi eignist virkan eignarhlut eða að sýnt sé fram á að öflun stofnfjárhlutarins sé liður í eflingu samvinnu milli sparisjóða í landinu. Eins og kemur fram í athugasemdum við frumvarpið hefur Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) gert þá athugasemd við síðasttalið skilyrði og nokkur önnur ákvæði laganna sem snerta stjórn og eignarhald á sparisjóðum að hugsanlega samræmist þau ekki ákvæðum EES-samningsins um frjálst flæði fjármagns. Meiri hlutinn fellst á að sú breyting á b-lið 2. mgr. 70. gr. sem lögð er til með frumvarpinu sé skynsamleg að teknu tilliti til skuldbindinga Íslands samkvæmt EES-samningnum og að mjög takmarkaðar líkur séu á að hún geti skaðað hagsmuni íslenskra sparisjóða til langs tíma. Meiri hlutinn bendir á að þegar breyta á rekstrarformi sparisjóðs þannig að hann verði hlutafélag er skylt að stofna sjálfseignarstofnun sem eignast þann hluta hlutafjárins sem ekki gengur til stofnfjáreigenda, sbr. 1. mgr. 74. gr. laganna. Samkvæmt núgildandi ákvæðum mynda stofnfjáreigendur fulltrúaráð sjálfseignarstofnunarinnar sem svo skipar sjálfseignarstofnuninni stjórn sem í skulu sitja minnst fimm menn úr fulltrúaráðinu, sbr. 2. og 3. mgr. 76. gr. laganna. Í 2. gr. frumvarpsins er lögð til breyting á skipan stjórnar sjálfseignarstofnunarinnar. Þegar athugaður er munurinn á stöðu sjálfseignarstofnunar sem hlutafjáreiganda í sparisjóði með lögbundið hlutverk annars vegar og svo stöðu stofnfjáreigenda eftir að sparisjóði er breytt í hlutafélag hins vegar má vænta þeirrar stöðu að hagsmunir þessara aðila fari ekki saman. Til að forðast hagsmunaárekstra á milli þessara aðila og til að tryggja að hagsmuna sjálfseignarstofnunarinnar verði gætt á réttmætan hátt er rétt að skilja á milli stjórnar sjálfseignarstofnunarinnar og þeirra sem eiga stofnfé í sparisjóði við hlutafélagavæðingu. Einnig má benda á þann annmarka sem er á núverandi löggjöf um stjórnun sjálfseignarstofnunarinnar að fulltrúaráð hennar er skipað stofnfjáreigendum í sparisjóði á þeim tímapunkti þegar honum er breytt í hlutafélag og hvergi mælt fyrir um að það geti breyst þó svo að tengsl stofnfjáreigenda við sparisjóðinn og sjálfseignarstofnunina geti rofnað, svo sem við fráfall stofnfjáreiganda og sölu hlutabréfa. Það verður því að telja þá breytingu sem lögð er til í 2. gr. frumvarpsins sjálfseignarstofnuninni til hagsbóta í eðli sínu. Eigendur stofnfjár í sparisjóði þegar honum er breytt í hlutafélag og sjálfseignarstofnun mynduð eiga ekki eignarréttarlegt tilkall til sjálfseignarstofnunarinnar né heldur stjórnarskrárvarinn rétt til að stjórna henni og því er ekki verið að ganga á rétt stofnfjáreigenda eða hluthafa í sparisjóði með þeim breytingum sem lagðar eru til með frumvarpinu. Meiri hlutinn telur ljóst að hagsmunum sjálfseignarstofnunarinnar verði betur gætt en nú er við að skipan stjórnar hennar sé breytt. Meiri hlutinn leggur til eftirfarandi breytingar á frumvarpinu: Lagt er til að sú breyting verði gerð á núgildandi 2. mgr. 75. gr. laganna að ákvæði um 5% hámarksatkvæðamagn gildi ekki fyrir sjálfseignarstofnun skv. 76. gr. laganna. Lagt er til að 2. gr. frumvarpsins verði breytt til áréttingar á gildandi rétti og vilja löggjafans um að sjálfseignarstofnun skv. 1. mgr. 76. gr. laganna geti ekki tekið á sig réttindi eða skyldur fyrr en fundur stofnfjáreigenda skv. 73. gr. laganna hefur farið fram og því geti enginn tekið skuldbindandi ákvörðun fyrir slíka stofnun áður. Þá er lagt til að í stjórn sjálfseignarstofnunar verði tveir fulltrúar tilnefndir af viðskiptaráðherra og einn fulltrúi tilnefndur af fjármálaráðherra í stað tveggja fulltrúa tilnefndra af viðskiptaráðherra og eins fulltrúa sem er tilnefndur af samtökum sparisjóða, eins og gert var ráð fyrir í frumvarpinu. Áfram er gert ráð fyrir að það sveitarfélag þar sem sparisjóðurinn á heimilisfesti við breytingu í hlutafélag tilnefni tvo fulltrúa í stjórn sjálfseignarstofnunarinnar. Ástæður fyrir þessari breytingartillögu eru að ekki sé eðlilegt út frá samkeppnissjónarmiðum að fulltrúi samtaka sparisjóða sitji í stjórn sjálfseignarstofnunarinnar. Einnig eru lagðar til breytingar á ákvæði í þeim tilgangi að skýra verkaskiptingu stjórnar sjálfseignarstofnunarinnar og stjórnartíma. En í því þingskjali þar sem breytingartillögurnar eru prentaðar, þingskjali 849, kemur fram að stjórnin velji sér formann og fari með hagsmuni sjálfseignarstofnunarinnar frá og með fundi stofnfjáreigenda sem kveðið er á um í 73. gr. og að stjórnartími skuli vera fjögur ár, nema annað sé ákveðið í samþykktum, og minnst tveimur mánuðum fyrir lok stjórnartímans skuli formaður stjórnar afla nýrra tilnefninga samkvæmt 1. málsl. þessarar breytingartillögu. Einnig er lagt til að skýrt sé kveðið á um að rétt skipuð stjórn sjálfseignarstofnunar, skv. 2. mgr. 76. gr., fari að öllu leyti með hagsmuni hennar. Er það nauðsynlegt þar sem lagt er til í frumvarpinu að ákvæði um fulltrúaráð í 3. mgr. 76. gr. laganna verði fellt niður. Stjórn sjálfseignarstofnunar verður því eini aðilinn sem bær er til að taka gildar ákvarðanir fyrir hönd stofnunarinnar. Tekið skal fram að í breytingartillögunum felst ekki breyting frá gildandi rétti að því er varðar það tímamark þegar stjórn sjálfseignarstofnunar verður bær til að taka ákvörðun fyrir hennar hönd og öðlast umboð til að ráðstafa hagsmunum hennar. Þá er kveðið á um fyrirkomulag undirbúnings við stofnun sjálfseignarstofnunar, í ljósi þess að ekki er lengur ætlunin að stjórn hennar verði kosin á fundi fulltrúaráðs. Þannig er gert ráð fyrir að sparisjóðurinn afli tilnefninga í stjórn stofnunarinnar. Gert er ráð fyrir að framangreindur undirbúningur eigi sér stað áður en ákveðið er á fundi stofnfjáreigenda að breyta sparisjóði í hlutafélag, sbr. 1. mgr. 76. gr. og 73. gr. laganna. Meiri hlutanum þykir ástæða til að árétta að hann telur gildandi rétt skýran að því er varðar heimildir sjálfseignarstofnunar. Í 1. mgr. 76. gr. laganna kemur fram að sé ákveðið að breyta sparisjóði í hlutafélag samkvæmt ákvæðum 73. gr. skuli sparisjóðurinn gangast fyrir stofnun sjálfseignarstofnunar sem við breytinguna verður eigandi þess hluta hlutafjár í sparisjóðnum sem kveðið er á um í 74. gr. laganna. Í 73. gr. laganna er síðan kveðið á um að fundur stofnfjáreigenda geti ákveðið að breyta sparisjóði í hlutafélag. Af því leiðir að sjálfseignarstofnunin hefur hvorki eiginlega starfsemi né verður henni skipuð stjórn sem getur tekið endanlega bindandi ákvarðanir um ráðstöfun hagsmuna stofnunarinnar fyrr en tekin hefur verið gild ákvörðun um að breyta sparisjóði í hlutafélag skv. 1. mgr. 73. gr. laganna. Síðan fer stjórn stofnunarinnar, þannig skipuð, með atkvæðisrétt á hluthafafundi, sbr. 2. mgr. 75. gr. laganna. Meiri hlutinn leggur til að gerð verði breyting á 101. gr. laganna þar sem skýrt komi fram að einvörðungu sparisjóðir í hinu hefðbundna rekstrarformi sparisjóða geti sameinast án þess að áður eigi sér stað hlutafélagavæðing þeirra. Áréttað er að í gildistökuákvæði felst að verði frumvarp þetta að lögum gilda ákvæði 3. gr. þess um sparisjóði þar sem stofnfjáreigendafundur hefur ekki tekið ákvörðun um hlutafélagavæðingu skv. 73. gr. laganna þegar lögin öðlast gildi. Þá munu lögin einnig gilda um þá sparisjóði þar sem ákvörðun um samruna sparisjóðs við annað fyrirtæki eða einstaka rekstrarhluta þess hefur ekki fengið samþykki fundar stofnfjáreigenda, sbr. 1. mgr. 101. gr. laganna. Fyrir liggur að tveimur sparisjóðum hefur þegar verið breytt í hlutafélag, þ.e. nb.is-sparisjóði hf. og Sparisjóði Kaupþings hf. Þykir því rétt að lagabreytingin taki ekki til þeirra. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum. Gunnar Örlygsson sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hann samþykkur áliti þessu. Undir nál. skrifa 5. febrúar 2004 Kristinn H. Gunnarsson, Lúðvík Bergvinsson, Guðmundur Árni Stefánsson, Jóhanna Sigurðardóttir, Ögmundur Jónasson, Birgir Ármannsson, Gunnar Birgisson og Dagný Jónsdóttir. Brtt. meiri hluta efh.- og viðskn. er síðan að finna á þskj. 849 og þar er gerð nánari grein fyrir því er fram hefur komið í nál. Ég vil svo að lokum geta þess, herra forseti, að auk þess sem hér er getið um í nál. og fram kemur í brtt. var rætt um önnur atriði, fyrst og fremst um ákvæði 74. gr. laganna, það ákvæði sem fjallar um hvernig meta beri skiptagildi milli stofnfjárbréfa annars vegar og hlutabréfa hins vegar við breytingu á sparisjóði yfir í hlutafélag. Niðurstaða nefndarinnar varð að taka ekki frekar á því máli þar sem fyrir liggur að Fjármálaeftirlitið er að skoða það og ekki þótti rétt að nefndin tæki málið efnislega til athugunar fyrr en Fjármálaeftirlitið hefur fellt sinn úrskurð í því máli. Þá var einnig rætt um ákvæði laganna um takmörkun á atkvæðisrétti við 5% og um hvernig skilja bæri ákvæði laganna um tengda og skylda aðila. Þessi atriði sem ég hef nefnt verða áfram til umfjöllunar í nefndinni á komandi vikum og var því ákveðið að taka ekki frekar á þeim eða útkljá þau við þessa afgreiðslu núna, við afgreiðslu á því frv. sem við erum hér að skila af okkur til þingsins. Ég hef lokið máli mínu, herra forseti, og vil að lokum þakka samnefndarmönnum mínum og starfsfólki fyrir gott samstarf og mikla vinnu í dag.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, sem er að finna á þskj. 846, frá minni hluta efh.- og viðskn. Ég vil rétt aðeins byrja á því að minna hv. þingmenn á hugmyndina um réttarríkið. Upp úr frönsku stjórnarbyltingunni þróuðust hugmyndir manna um réttarríkið og þrískiptingu valdsins í löggjafarvald, framkvæmdarvald og dómsvald. Þannig skyldi borgarinn verndaður fyrir ofríki ríkisins. Ef ágreiningur reis um framkvæmd laga skyldu dómstólar skera úr um hann. Hinn 21. desember 2003 skrifuðu stjórnir SPRON og Kaupþings -- Búnaðarbanka hf. undir viljayfirlýsingu um eignasamstarf með eðlilegum fyrirvörum og var tilkynnt um hana 22. desember til íslensku og sænsku kauphallanna í samræmi við reglur. Hinn 22. janúar 2004 var undirritaður samningur á milli Kaupþings -- Búnaðarbanka hf. og sjálfseignarstofnunarinnar SPRON-sjóðsins ses. um kaup bankans á öllum þeim hlutum í SPRON hf. sem SPRON-sjóðurinn ses. yrði eigandi að gengi fyrirhuguð breyting á SPRON í hlutafélag eftir. Tilkynnt var um þennan samning 23. janúar til beggja kauphallanna. Í 1. umr. um frumvarpið sem efnahags- og viðskiptanefnd hafði til umfjöllunar kom ítrekað fram hjá ræðumönnum að frumvarpinu væri stefnt gegn þessum samningum. Sama kom fram hjá viðskiptaráðherra í viðtali í fréttum Ríkissjónvarpsins 4. febrúar. Það ótrúlega er að gerast að Alþingi Íslendinga ætlar að setja sérstök lög til höfuðs einstökum löglega gerðum samningum milli einkaaðila. Þetta er alvarlegt brot á réttarríkinu, herra forseti. Það er dómstóla og eftirlitsstofnana að útkljá ágreining um lögmæti gerninga en ekki löggjafarsamkundunnar. Það gengur ekki að setja svona lög frekar en að setja t.d. lög um að bannað sé að keyra yfir gatnamót á grænu ljósi --- í fyrra --- að viðlögðum sektum, þegar menn töldu sig fara að lögum. Slík lagaframkvæmd grefur undan tiltrú manna á réttarríkinu. Í nefndinni var reynt að fá álit sérfræðinga í lögum á þessum þætti frumvarpsins en enginn fékkst til að gefa álit á þeim skamma tíma sem meiri hluti nefndarinnar gaf til umræðna um málið. Þess vegna liggur ekki fyrir hvort samþykkt frumvarpsins muni leiða til skaðabótaskyldu fyrir ríkissjóð vegna ógildingar samninga. Þá gafst enginn tími til að leita umsagna eins og venja er til, herra forseti, þegar vandað er til lagasetningar. Ef frumvarpið verður óbreytt að lögum --- og það stefnir allt í það, reyndar með ákveðnum breytingum sem ekki breyta grundvallaratriði --- stendur stjórn SPRON frammi fyrir tveimur kostum. Í fyrsta lagi getur hún hætt við fyrirhugaða hlutafélagsvæðingu. Þá verður hún og stjórn sjálfseignarstofnunarinnar SPRON ses. að rifta gerðum samningum við KB-banka hf. og getur við það bakað sér og sjálfseignarstofnuninni skaðabótaábyrgð, jafnvel þó að hún beri fyrir sig breytt lagaumhverfi. Það er í rauninni alveg með ólíkindum, herra forseti, að menn skuli þurfa að rifta gerðum samningum vegna þess að lögum er breytt. Stofnfjáreigendur tapa því sem þeir hefðu mátt vænta af samningunum. Spurning er hvort stjórn SPRON verði einnig skaðabótaskyld gagnvart þeim. Þessa ákvörðun verður að tilkynna KB-banka og hann verður að tilkynna hana áfram til íslensku og sænsku kauphallanna og geta tilefnis, sem er breytt lagaumhverfi sem ógildir gerða löglega samninga. Geta nú hv. þm. hugleitt hvort það muni efla mikið tiltrú erlendra fjárfesta á Íslandi sem góðu lagaumhverfi. Í öðru lagi getur stjórn SPRON haldið fyrirhugaðri hlutafélagsvæðingu til streitu. Þá lendir hún í lagaóvissu. Stjórn sjálfseignarstofnunarinnar verður ekki kosin aftur eins og fyrirhugað var því að fulltrúaráðið er ekki lengur til. Þá er spurningin hvort núverandi stjórn sjálfseignarstofnunarinnar, sem búið er að skipa og átti að endurkjósa þegar fulltrúaráðið væri til, verði áfram við stjórn og sitji út kjörtímabil sitt sem er venjulega tvö ár. Líklega munu valdhafar túlka stöðuna sér í hag og ný stjórn taka við sem aldrei hefur haft neitt með sparisjóðinn að gera. Aldrei. Þetta er eitthvert fólk sem tveir ráðherrar tilnefna og borgarstjórn Reykjavíkur, einhverjir opinberir starfsmenn væntanlega. Þá koma upp tveir kostir: Ný stjórn viðurkennir samning fyrri stjórnar við KB-banka. Við það missir hún 80% völd yfir SPRON hf., sem hún ella hefur, og stendur eingöngu í úthlutunum styrkja. Þá munu allir samningar ganga eftir, SPRON hf. verður dótturfyrirtæki KB-banka og framtíð hans tryggð eins og að var stefnt, stofnfjáreigendur sem vilja selja stofnfé sitt og sjálfseignarstofnunin getur úthlutað arði af 6 milljörðum kr., stærsta sjóði til styrkveitinga sem verður til. En þetta er ekki vilji ráðherra eða samtaka sparisjóða enda lægi þá ekki á samþykkt frumvarpsins. Þetta er því mjög ólíkleg niðurstaða. Væntanlega mun ríkisvaldið beita ofríki sínu og láta stjórnina rifta samningunum. Hinn kosturinn er að ný stjórn rifti samningi fyrri stjórnar við KB-banka eða ógildi hann. Á því eru yfirgnæfandi líkur, enda yfirlýstur vilji ráðherra og meiri hluta þingmanna. Við það bakar hún sjálfseignarstofnuninni hugsanlega skaðabótaábyrgð gagnvart KB-banka en einnig gagnvart stofnfjáreigendum. Hún ræður þá 80% í SPRON hf. og getur gert við sparisjóðinn það sem hana lystir. Hún getur breytt samþykktum og gert hvað sem henni dettur í hug. Hún fær 80% af arði SPRON hf. sem hún ákveður sjálf en hefur miklu minni tekjur en ella vegna þess að eigið fé SPRON er einungis 4 milljarðar kr. og hagnaður að jafnaði einungis 500 millj. kr., stundum að vísu meiri, og ekki væri skynsamlegt að úthluta honum öllum í einu. Stofnfjáreigendur eiga þá hlutabréf sem eru nánast verðlaus. Það mun enginn kaupa hlutabréf í fyrirtæki þar sem einn aðili fer með 80%. Þeir fá mjög lélegan arð, þeir fá bara 20% af úthlutuðum arði í staðinn fyrir að nú fá þeir allan arðinn. Það er jafnvel hugsanlegt að stjórn sjálfseignarstofnunarinnar kjósi alla stjórnina yfir SPRON hf., eitthvert fólk sem aldrei hefur komið nálægt sparisjóðnum fær allt í einu gífurleg völd án þess að eiga krónu í fyrirtækinu. Þar sem seinni kosturinn, b, er mjög líklegur getur stjórn SPRON ekki valið leið 2 og skaðað stofnfjáreigendur með þeim hætti og látið sparisjóðinn í hendur einhverra sem tilnefndir eru af opinberum aðilum. Hún hlýtur því að velja leið 1 þrátt fyrir allar hætturnar sem því fylgja. Hugsanlega getur stjórn SPRON beint hugsanlegu tapi sínu að ríkissjóði. Frumvarpið hefur þegar valdið miklum óróa á meðal starfsmanna og viðskiptamanna SPRON sem sparisjóðurinn tapar á. Herra forseti. Einstaka sinnum kemur upp neyðarástand svo að beita þarf lögum afturvirkt. Ef afturvirknin veldur fjártjóni er skylt að bæta það. Slíkt neyðarástand kemur ekki upp vegna samninganna á milli SPRON og KB-banka. Það kom fram á fundi nefndarinnar að SPRON mun draga sig út úr öllu samstarfi sparisjóða eftir þá reynslu að fjármunir hans hafa verið notaðir í áróðri gegn honum. Þá úrsögn verður ekki hægt að hindra. Það hvort lögin verða samþykkt og samningurinn gengur eftir eða ekki breytir engu. Á fundi nefndarinnar með fulltrúum sparisjóða og sveitarfélaga 3. febrúar sl. kom fram að sparisjóðamenn óttast ekki endilega brotthvarf SPRON úr samstarfinu. Þeir segjast munu ráða vel við það en óttast að stofnfjáreigendur annarra stórra sparisjóða fylgi í kjölfarið og þannig hrynji sparisjóðakerfið. Þar sem 2 / 3 hluta stofnfjáreigenda þarf til að breyta sparisjóði í hlutafélag má orða þetta svo að sparisjóðamenn óttist stofnfjáreigendur sína, því annars þyrftu þeir ekki að óttast neitt. Til að koma í veg fyrir þessi áhrif er nægilegt að hindra aðra sparisjóði í að feta í fótspor SPRON. Slík lagasetning mundi varla skapa skaðabótaskyldu en einhverjir kynnu að halda því fram að jafnræðis væri ekki gætt. Fyrir því er þó fjöldi fordæma, t.d. við breytingar á skatta- og tollalögum. Stundum hafa tollar verið hækkaðir rétt eftir að einn hafði flutt inn bíl og annar átti eftir að flytja inn bíl. Og það þykir allt í lagi. Um þetta er gerð tillaga í sérstöku þingskjali. Þessi lausn kemur í veg fyrir meint hrun sparisjóðakerfisins, veldur ekki skaðabótaskyldu, veikir ekki trú manna á réttarríkinu og varðveitir góðan orðstír íslensks atvinnulífs í augum erlendra fjárfesta. Herra forseti. Ég ætla að leyfa mér að lesa brtt. sem er á þskj. 847: ,,Við frv. til laga um breytingu á lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Frá minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Við 3. gr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Ákvæði 2. gr. taka þó ekki til sjálfseignarstofnana sem stofnaðar hafa verið fyrir gildistöku laganna.`` Þetta segir okkur að samningur SPRON fær staðist og að samruninn muni eiga sér stað, stofnfjáreigendur fái sitt greitt, hinn mikli sjóður til menningar- og líknarmála verði myndaður sem mun veita 300--400 milljónir á ári í styrki. Hann verður ella ekki myndaður. Engin málaferli verða í kjölfarið og ekkert breytist gagnvart sparisjóðunum vegna þess að SPRON ætlar hvort sem er að segja sig úr því samstarfi. Frekari sparisjóðir munu ekki fylgja í kjölfarið því þeir eru ekki búnir að mynda sjálfseignarstofnun. Þetta væri lausn, herra forseti. Ég vil koma þeim ábendingum til hæstv. viðskrh. að þetta sé lausnin sem mundi leysa allan vanda sem við erum að glíma við, þ.e. fyrirsjáanlegt hrun sparisjóðakerfisins í kjölfarið á breytingu á SPRON vegna þess að aðrir sparisjóðir mundu fylgja í kjölfarið. Við þurfum bara að stöðva hina sparisjóðina. Herra forseti. Ég á nú enga von á því að hv. þingmenn muni samþykkja þetta því mér sýnist að öll skynsemi sé löngu fokin út í veður og vind. Sagt hefur verið að viljayfirlýsing stjórnar SPRON, sem hún stóð einhuga á bak við, standist ekki lög. Ef það væri rétt hefði mátt vænta þess að Fjármálaeftirlitið, sem m.a. á að kanna lögmæti gerninga, stöðvaði gerninginn. Það að lögð skuli fram tvö frumvörp á Alþingi til að stöðva þessa samninga, annað meira að segja frá ríkisstjórninni, staðfestir að almennt er óttast að Fjármálaeftirlitið geti ekki stöðvað gerninginn vegna þess að hann er fullkomlega í samræmi við gildandi lög. Lagafrv. sem við erum að fjalla um sannar að samningarnir eru lögmætir. Það verður hins vegar dálítið skrýtið og erfitt fyrir Fjármálaeftirlitið að starfa eftir að Alþingi hefur tekið að sér að leysa úr vanda sem það hefði með réttu átt að úrskurða um. Það er mjög merkileg staða, herra forseti, þegar Alþingi grípur fram fyrir hendur eftirlitsstofnunar sem það hefur búið til. Það gerir frekar lítið úr henni. Herra forseti. Ég ætla rétt aðeins að fara í gegnum uppruna sparisjóða. Meginhluta síðustu aldar var mikill skortur á lánsfé hér á landi. Til að ná í lánsfé voru stofnaðir sparisjóðir og seinna lífeyrissjóðir. Markmið þessara stofnana var fyrst og fremst að ná í lánsfé fyrir ákveðnar stéttir eða landsvæði eða ákveðna hópa, iðnaðarmenn og verslunarmenn. Þetta endurspeglaðist í nöfnum þessara sjóða, samanber Verzlunarsparisjóðurinn, Sparisjóður alþýðu, Samvinnusparisjóðurinn o.s.frv. Stofnendurnir, sem urðu að vera eignamenn, lögðu yfirleitt fram ábyrgðir til að tryggja innlánin en sátu þá fyrir um verkefnin sem lánveitingarnar fjármögnuðu, t.d. íbúðabyggingar. Ég vil nefna að SPRON var stofnað til að tryggja iðnaðarmönnum í Reykjavík verkefni eða lánveitingar til íbúðakaupa eða íbúðabygginga og þannig var öll Norðurmýrin fjármögnuð, með lánveitingum frá SPRON. Á árunum um 1960--1970 var þremur sparisjóðum breytt í hlutafélög með lögum frá Alþingi. Þetta er mjög merkilegt. Verzlunarsparisjóðnum, Samvinnusparisjóðnum og Sparisjóði alþýðu var breytt í hlutafélög, Verzlunarbankann hf., Samvinnubankann hf. og Alþýðubankann hf. Í öllum tilfellum eignuðust stofnfjáreigendur allan sparisjóðinn sinn. Sumir hafa sagt að þannig hafi Alþingi gefið stofnfjáreigendum merki um að mega vænta þess að eiga sparisjóðinn sinn þrátt fyrir annan skilning í ákvæðum laga. Síðastliðið haust féll dómur í Hæstarétti, öryrkjadómurinn, sem sagði eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar tryggja rétt manna til bóta sem byggðist á eldri lögum og að þann rétt mætti ekki skerða aftur í tímann. Fyrrnefndir aðilar telja að gildandi lög um sparisjóði skerði eignarrétt þeirra því að nú skuli mynduð sjálfseignarstofnun sem taki yfir rjómann af eign sem aðrir fengu óskerta áður. Þetta sé í andstöðu við stjórnarskrána með sama hætti. Mikil breyting hefur orðið á fjármagnsmarkaði undanfarið. Samkeppni hefur vaxið hröðum skrefum og með henni koma auknar kröfur um tölvuvæðingu og upplýsingakerfi, sterka markaðssetningu og nýverið hefur brotist út samkeppni um lánskjör til einstaklinga. Allt þetta gerir kröfu til stórra eininga með gott lánshæfismat. Sparisjóðirnir hafa unnið nokkuð saman en óeining hefur verið ríkjandi og hrepparígur og einnig hafa verið mjög mismunandi skoðanir á því hver þróunin er og hvort bregðast þurfi við. Þegar sparisjóðirnir seldu frá sér yfirráð yfir Kaupþingi hf., fyrir tveimur til þremur árum, má segja að þeir hafi misst af tækifæri til að snúa bökum saman með sterkan bakhjarl. Stóraukið framboð á lánsfé hefur líka snúið við upprunalegu hlutverki sparisjóðanna og tilgangi þeirra fyrir stofnfjáreigendur, sem var upprunalega að ná í lánsfé. Þetta kunna að vera skýringarnar á breyttri afstöðu stofnfjáreigenda til sparisjóða sinna. Nú þegar allt syndir í peningum, herra forseti, er ekki lengur þörf og þá minnkar stuðningur stofnfjáreigenda við sparisjóðinn sinn. Ljóst er að lagabreytingar af þeim toga sem hér um ræðir stöðva ekki þessa þróun og kunna að verða mjög skaðlegar fyrir sparisjóðina. Herra forseti. Fram kom á fundum nefndarinnar að sparisjóðirnir hafa hagnast um 11 milljarða kr. á sölu eða uppfærslu á eign sinni í Kaupþingi og Scandinavian Holding. Þetta er mjög athyglisvert í ljósi þess að eigið fé þeirra er í heild aðeins 20 milljarðar kr., rúmlega helmingurinn kemur frá Kaupþingi. Þetta segir jafnframt að allar rómantískar hugmyndir manna um sparisjóðinn í heiðardalnum og göfugt samfélagslegt fé hans eru úr lausu lofti gripnar. Margir mundu jafnvel kalla þetta braskfé. Því hefur verið haldið á lofti að stofnfé sé mjög öruggt fé, nánast gulltryggt, og gefi mjög góðan arð. Þetta á að sjálfsögðu við á meðan sparisjóður græðir. Hins vegar eru allt of mörg dæmi þess að illa hafi farið fyrir sparisjóði og er hægt að nefna nýleg dæmi um fréttir af sparisjóðunum á Siglufirði, í Ólafsfirði og á Hornafirði. Þessum sparisjóðum hefur verið bjargað fyrir horn á þann hátt að aðrir sparisjóðir hafa gerst stofnfjáreigendur með umtalsverðan hlut, þ.e. sparisjóðir eru oft stofnfjáreigendur í öðrum sparisjóði. Það er svo spurning hversu lengi slík samhjálp getur gengið því að hún tekur í eigið fé þess sparisjóðs sem bjargar. Þar sem allur hagnaður sparisjóðs umfram eðlilega ávöxtun stofnfjár fer til að byggja upp sjálfseignarstofnun sem stofnfjáreigandinn á ekki er eðlilegt að ályktað verði í hina áttina. Hvað með sparisjóð sem lendir í vandræðum og verður jafnvel gjaldþrota? Er ekki eðlilegt að stofnfjáreigandinn eigi kröfu til samfélagsins um ávöxtun á fé sitt fyrst samfélagið hirðir arðinn af stofnfé hans? Er ekki eðlilegt að stofnfé sé ríkistryggt? Hér er spurningu varpað fram með þessum rökum. Þetta kann að verða virkilegt mál innan skamms vegna þess að frv. kemur í veg fyrir að sparisjóðirnir geti bjargað sér. Allur sá vandræðagangur sem frumvarpinu er ætlað að taka á stafar af því að við hlutafélagsvæðingu sparisjóðs er myndaður risasjóður sem gefur þeim sem honum stýra mikil völd yfir miklum fjármunum sem viðkomandi á ekki og enginn á. Talað hefur verið um að hagsmunaárekstur myndist við það að stofnfjáreigendur selja bæði bréf sjálfseignarstofnunarinnar og sjálfs sín. Þessum hagsmunum er ekki kippt í burtu. Þeir eru bara fluttir til fólks sem ekkert á í viðkomandi sparisjóði. Það þarf ekki einu sinni að taka tillit til annarra stofnfjáreigenda, sem flestir eiga tiltölulega lítilla hagsmuna að gæta eins og í SPRON. Það er alveg með ólíkindum að menn treysti einhverjum fulltrúum ráðherra betur en þeim stofnfjáreigendum, sómafólki, sem hefur byggt upp Sparisjóð Reykjavíkur og nágrennis í áratugi. Það eru miklu meiri hagsmunir sem mæða á þessum örfáu aðilum, fimm manns, sem tilnefndir eru af ráðuneytinu og sveitarfélögum og alveg galopið hvað þeir geta gert við peningana, geta keypt fyrir þá hlutabréf o.s.frv. Allt í einu eru örfáir einstaklingar komnir í þá stöðu að ráðskast með milljarða án þess að eiga þá. Hvað hefur áhrif á þá ákvörðun þessara aðila að kaupa hlutabréf í A hf. fyrir 100 millj. kr. í staðinn fyrir í B hf.? Alltaf er hægt að rökstyðja ákvörðunina. En kannski fylgir stjórnarsæti í A hf. með í kaupunum með stjórnarlaunum og völdum. Svo þarf að ráða forstjóra eða deildarstjóra hjá A hf. Það getur nú verið gaman, herra forseti, sérstaklega ef bróður minn vantar vinnu. Möguleikar á spillingu vaxa mjög. Nú þarf að undirstrika að möguleiki á spillingu er ekki það sama og spilling en þetta kallar á öflugt eftirlitskerfi, og það vantar. Hagsmunirnir minnka ekki við þessa breytingu, herra forseti, þeir aukast. Vandinn er sá að stjórn sem opinberir aðilar velja á ekki féð og tekur því ekki áhættu með röngum ráðstöfunum frekar en stofnfjáreigendur. En hún mætir ekki árlega hópi fyrrverandi stofnfjáreigenda sem hugsanlega spyrja eins eða annars. Hún verður á vissan hátt ábyrgðarlaus. Þetta er sú hætta sem ávallt fylgir fé sem enginn á því að þar vantar hina hörðu hönd eigandans sem tapar ef mistök eru gerð. Með frumvarpi þessu er gert ráð fyrir að opinberir framkvæmdaraðilar, ráðherrar og sveitarstjórnir, tilnefni stjórn þeirrar sjálfseignarstofnunar sem myndast við hlutafélagsvæðingu sparisjóðs í stað stofnfjáreigenda. Þetta er algert brotthvarf frá þeirri stefnu núverandi ríkisstjórnar að minnka völd opinberra aðila í atvinnulífinu og kemur illa heim og saman við einkavæðingu ríkisbankanna. Þetta er alveg öfug þróun. En, herra forseti, það er engin ástæða til að hafa áhyggjur af því vegna þess að það verður engin skynsemi fyrir stofnfjáreigendur að breyta sparisjóði í hlutafélag eftir þessa breytingu á lögunum. Eins og áður var bent á mun sjálfeignarstofnunin SPRON ses. fara með 80% atkvæða í SPRON hf. Með því afli getur hún breytt samþykktum og ráðið allri stjórninni en stofnfjáreigendur fá bréf í hendurnar sem eru nánast verðlaus. Það yrði óðs manns æði fyrir stofnfjáreigendur að afhenda yfirráðin yfir sparisjóðnum sínum einhverju fólki sem opinberir aðilar hafa valið, fólki sem hefur engin tengsl við sparisjóðinn, og fær auk þess ekki nema lítið brot af arðinum og á óseljanleg bréf. Fyrir breytinguna ráða þeir öllu, fá allan arð sem greiddur er út og geta hvenær sem er innleyst stofnfé sitt. Þeim dettur ekki í hug að breyta sparisjóðnum sínum í hlutafélag. Þannig að allur kafli laganna, herra forseti, er orðinn tómt mengi. En þetta leiðir líka til þess að sparisjóðir geta ekki brugðist við tækifærum, eins og gerðist hjá Sparisjóði Hólahrepps sem fékk mikið verkefni og þurfti mikið aukið stofnfé og fékk, það hefur reyndar verið farið dálítið illa með þessa fjárfestingu en það er önnur saga. Hann gerir það ekki aftur. Hann fær ekki svona fé aftur, það er alveg á hreinu, og aðrir sparisjóðir ekki heldur. En ef þeir lenda í vandræðum geta þeir heldur ekki brugðist við vegna þess að 5% hámark atkvæðavægis, --- mikil andúð á stofnfjáreigendum sem komið hefur fram undanfarið hjá fjölda þingmanna, herra forseti, menn hafa talað mjög niður til stofnfjáreigenda í mjög neikvæðum tón, --- og auknar kvaðir á stofnfé munu leiða til þess að ekki verður mikill vilji til að fjárfesta í stofnfé. Sá möguleiki sem fólk sá fyrir við hlutafélagsvæðingu SPRON er ekki lengur til staðar. Þetta þýðir mikla og aukna hættu fyrir sparisjóðakerfið. Viðbúið er að innan nokkurra ára muni aftur koma fram nýjar breytingar á lögum þessum og þá til þess að auka veg stofnfjáreigenda, ég spái því, herra forseti, til þess að bjarga kerfinu enn einu sinni. Alla síðustu öld hefur hrannast upp fé sem enginn á. Sem dæmi má nefna Brunabótafélagið, KEA, Mjólkurbú Flóamanna, Mjólkursamsöluna, Bændahöllina (Hótel Sögu) og sparisjóðina. Það er umhugsunarvert að þetta fé hefur að mestu verið myndað með framlögum bænda,  Mig langar til að geta þess að eitt sinn hringdi í mig bóndi, ég er því miður búinn að gleyma nafninu, ég skrifaði það á miða og týndi miðanum. En þessi frægi bóndi sem hringdi í mig sagðist geta lifað á 90 þús. kr. vegna þess að hann þyrfti þess og hann færi svo sem létt með það. Hann átti ekki bíl og hann sagðist ekki kaupa pitsu, það var ekki mikið atriði hjá honum. Þessi bóndi sagðist á árabilinu frá 1950--1960 hafa greitt peninga til Bændahallarinnar og nú langaði hann mikið til að nálgast þessar milljónir sem hann ætti þarna svo hann gæti farið að lifa fyrir eitthvað meira en 90 þús. kr. á mánuði. Þetta er dagsatt. Svona er þetta. Maðurinn sem byggði upp Bændahöllina á sínum tíma verður að lifa á 90 þús. kr. á mánuði. Á sama tíma er eitthvert fólk að reka Bændahöllina, eflaust með góð laun og góð lífeyrisréttindi, og hann fær ekki krónu. Allt er þetta gert í þágu góðs málefnis, göfugs fjár, herra forseti. Öllu þessu fé stýrir eitthvert fólk. En það á ekkert í þessum sjóðum og hefur því enga hagsmuni af því að fénu sé vel ráðstafað. Það kann hins vegar að hafa óbeina hagsmuni af völdunum sem slíku fé fylgja. Þess vegna er í sjálfu sér ánægjulegt að ekki verði um frekari hlutafélagsvæðingar sparisjóða að ræða. Ég greiddi nefnilega á sínum tíma atkvæði gegn þessu frumvarpi, árið 2001. Ég er því ánægður með það að búið er að eyðileggja hlutafjármöguleikann og uppbyggingu þessara miklu sjóða sem enginn á. Hins vegar hlaut ég að vinna í samræmi við þau lög sem Alþingi hafði samþykkt þó að það hefði myndun slíks risasjóðs í för með sér sem til stóð að skapa með kaupum KB-banka á SPRON, 6.000 milljónir, en nú verður það ekki, herra forseti. Ekki verður um að ræða 400--500 milljónir í styrki til menningar- og líknarmála í Reykjavík og nágrenni. Þökk sé meiri hluta Alþingis, eða öllu Alþingi nema mér einum, sýnist mér. Reyndar tókst mér að draga úr hættunni af völdunum í þessum sjóði með því að minnka hlutabréf í KB-banka úr 6 milljörðum eins og til stóð --- 6.000 milljónum, herra forseti, það ræður einu stjórnarsæti í Kaupþingi -- Búnaðarbanka. Þetta var fjórði stærsti hluthafinn í því stóra alþjóðlega fyrirtæki og hefði haft óskapleg völd ef komið hefði upp valdabarátta milli Íslendinga og Svía. Og þá eru laxveiðileyfin orðin algjörir smáaurar í því samhengi. En þetta verður væntanlega ekki. Mér tókst sem sagt að lækka þennan hlut niður í 2 milljarða til þess að draga úr biti valdanna og að restin yrði greidd með peningum og skráðum skuldabréfum. Og það var ekki heimilt að kaupa frekari hlutabréf. Þannig reyndi ég að minnka hættuna af þessum sjóði sem ég geri mér grein fyrir en aðrir virðast ekki gera sér grein fyrir. Svo voru settar inn reglur um styrkveitingar sem áttu að verða umtalsverðar en verða sennilega ekki, reglur sem tryggja eiga gæðaeftirlit með þeim verkefnum sem verða styrkt og er það nýmæli. Ég man ekki til þess að ríkisvaldið sé með gæðaeftirlit á þeim verkefnum sem það styrkir í menningar- og líknarmálum. Þannig var reynt að vinna gegn þeim neikvæðu áhrifum sem slík uppsöfnun fjár án eiganda getur haft. Æskilegt væri að hv. þingheimur sneri sér að því að finna eigendur að slíku fé, t.d. bóndann góða sem lifir á 90 þús. kr. á mánuði, segir það svo sem gott en hann vildi gjarnan hafa það betra, í stað þess að skapa sífellt nýja slíka sjóði. Eigandinn fer ætíð betur með fé en sá sem ekki á það fé sem hann stýrir. Eigandinn finnur a.m.k. illilega fyrir því ef hann gerir mistök því að þá tapar hann peningunum sínum sem hinn gerir ekki. Hjá þeim seinni breytist oftast ekki nokkur skapaður hlutur, hann heldur sínum launum, hann heldur sínum lífeyrisrétti þó að hann geri mistök.

Hæstv. forseti. Ég ætla að koma að leiðréttingu vegna þess að hv. þm. fer ekki rétt með í nefndaráliti sínu þar sem hann talar um það sem komið hafi fram í fréttatíma í gærkveldi og hefur eftir mér, að ég hafi sagt að þessu frv. sé stefnt gegn þeim samningum sem gerðir hafa verið milli SPRON og KB-banka. Það sem kemur fram í fréttinni er í fyrsta lagi að fréttamaður segir í yfirskrift fréttarinnar að ég segi að verði frumvarpið að lögum verði minna áhugavert að kaupa sparisjóði og að staða þeirra verði tryggð, sem er reyndar ekki rétt hjá fréttamanni því það sagði ég ekki og hef ekki notað þau orð í þessari umræðu um framtíð sparisjóðanna vegna þess að það er ekki hægt að tryggja framtíð sparisjóðanna með lögum. Það sem ég segi beint er að verði frumvarpið að lögum gerir það minna áhugavert að kaupa sparisjóði. Menn hafi óttast að kaup KB-banka á SPRON mundi valda hruni í sparisjóðakerfinu. Verði frumvarpið að lögum verði öryggi í rekstri sparisjóðanna eitthvert, en þó aldrei 100%. Þannig að hv. þm. fer ekki rétt með í nefndaráliti sínu og ég vona svo sannarlega hans vegna að annað sem þar kemur fram eigi betur við rök að styðjast en þetta.

Herra forseti. Ég las þetta viðtal og þar stendur að stjórn SPRON standi frammi fyrir miklum ákvörðunum að samþykktum þessum lögum. Stjórn SPRON þarf sem sagt að breyta einhverju í því sem hún er að gera. Það liggur fyrir. Ef þetta er ekki spurningin um það að ráðast á þennan samning milli SPRON og Kaupþings -- banka, þá mun hæstv. ráðherra væntanlega samþykkja tillögu mína, eða hvað? Ég óska eftir því að hæstv. ráðherra lýsi því yfir, ég er búin að spyrja hana mörgum sinnum að því, hvort þetta frv. hafi eitthvað með samninga SPRON og KB-banka að gera, eins og margir þingmenn hafa lýst beint hérna yfir. Og ef ekki, þá liggur ekkert á og þá legg ég til að herra forseti slíti fundi. Þá liggur ekkert á að samþykkja þetta frv. Þá leyfum við bara þeim samningum að fara í gegn ef þetta frv. hefur ekkert með þá að gera. Þá legg ég líka til að hæstv. viðskrh. skori á þingheim að samþykkja tillögu mína sem gengur út á það að SPRON-samningurinn gangi eftir en að aðrir sparisjóðir geti ekki gert það sama, þ.e. að koma í veg fyrir hrun sparisjóðakerfisins, sem sparisjóðirnir bentu á að gæti verið hættulegt, en leyfðu breytinguna á SPRON sem breytir engu því að SPRON ætlar að hætta í samstarfinu hvort sem er. Þannig að lögin breyta engu í því. Ég legg því til að hæstv. ráðherra samþykki þessa tillögu.

Hæstv. forseti. Það sem ég sagði í viðtali, öðru viðtali, var það að SPRON standi frammi fyrir því að taka ákvarðanir á grundvelli þeirra laga sem verði í gildi eftir að frv. hefur orðið að lögum.

Einmitt.

Ég geri mér grein fyrir því að þetta frv. hefur ákveðnar breytingar í för með sér, annars hefði það ekki verið lagt fram. Þegar hv. þm. spyr hvort það hafi eitthvað með það að gera að frv. er lagt fram að uppi voru áform, og eru kannski enn, um viðskipti á milli SPRON og KB-banka, þá sagði ég í gær í lok Kastljóss að það væri ekkert launungarmál að það hefði með það að gera að uppi hafi verið áform um viðskipti á milli SPRON og KB-banka að þetta frv. væri lagt fram. Það væri hins vegar ekki lagt fram til þess beint að koma í veg fyrir þau viðskipti. Það er hins vegar þannig, eins og ég sagði áðan, að SPRON eins og önnur fyrirtæki þurfa að taka mið af lögum og lagaumhverfið breytist með þessu frv. verði það að lögum og það er aðalatriðið.

Herra forseti. Nú skil ég ekki. Hæstv. ráðherra segir að þessu lagafrv. sé ekki stefnt gegn samningum SPRON og Kaupþings -- banka. En samt muni stjórn SPRON þurfa að taka veigamiklar ákvarðanir á grundvelli þessara breyttu laga. Bíðum nú við. Af hverju þarf hún að taka einhverjar ákvarðanir? Hún er búin að gera samning. Hún ætlar bara að framkvæma samninginn. Hún ætlar bara að ganga eftir þeim samningi í samræmi við gildandi lög sem enn eru í gildi einmitt núna klukkan tíu.

Þeim verður breytt.

Verður breytt, einmitt. Og þá þarf stjórn SPRON að gera eitthvað nýtt. Ég fullyrði að þessum lögum er stefnt gegn þessum samningum og það mun hafa í för með sér að það verður að rifta þeim.

Virðulegi forseti. Mér fannst hæstv. viðskrh. sýna nokkra dirfsku þegar hún kom hér í pontu og gerði tilraun til að leiðrétta hv. þm. Pétur H. Blöndal. Ef leiðrétta ætti allt sem þar kom fram geri ég ráð fyrir að umræðan í kvöld mundi taka nokkuð langan tíma. Ég vil aðeins segja að það var afar sorglegt að hlýða á það að hv. þm. skyldi gefa samstarfsmönnum sínum á hinu háa Alþingi þá einkunn að þar sem þeir hefðu uppi önnur sjónarmið og vildu vernda aðra hagsmuni en hann þá væru allar hugmyndir um skynsemi roknar út í veður og vind og menn hefðu gefið réttarríkið upp á bátinn. Það er afar sorglegt þegar menn flytja mál sitt með þessum hætti í reynd án þess að færa nokkur rök fyrir máli sínu sem mark er á takandi. Virðulegi forseti. Ég vil lýsa mikilli ánægju með það að þetta mál skuli vera komið svo langt. Ég tel mikla hagsmuni felast í því að Alþingi reyni að tryggja að sá vilji sem þingið hafði við setningu laga um fjármálafyrirtæki nái fram að ganga og tryggi að við hliðina á stóru bönkunum þremur sé einn aðili sem veiti þeim harða samkeppni. Það skiptir miklu máli fyrir neytendur að samkeppni sé mikil á fjármálamarkaði og í því skyni er þetta mál lagt fram, þ.e. til þess að tryggja eins og kostur er að sparisjóðirnir fái áfram að vaxa og dafna og að þeir muni veita bönkunum harða samkeppni. Þá eru ekki síður hagsmunir í því fólgnir að sparisjóðirnir, hinir minni á landsbyggðinni, fái áfram að vera þeir hornsteinar sem þeir eru í sínum samfélögum. Reyndar hefur ríkt mikil sátt um starfsemi sparisjóðanna í mörg ár og sjálfsagt í á annað hundrað ár þar til fyrir tæpum tveimur árum eða svo að gerð var tilraun til að yfirtaka SPRON að undirlagi þess hv. þm. sem hér talaði áðan og nokkurra félaga hans. Fram að þeim tíma hafði ríkt mikil sátt um starfsemi sparisjóðanna. Virðulegi forseti. Það kom fram í umræðunni í dag, og sú afstaða kom m.a. fram hjá fulltrúum stjórnvalda, að þeir samningar sem sjálfseignarstofnun sem komið hefur verið á laggirnar, hvert svo sem gildi hennar er, hefur gert hafi meira og minna allir verið umboðslausir. Því er afar ólíklegt að frv. sem hér hefur verið flutt muni hafa nokkur áhrif á þá samninga, enda er það ekki hugmyndin. Hér er fyrst og fremst um að ræða frv. til laga um að skorið skuli á milli hagsmuna stofnfjáreigenda annars vegar og stjórnar sjálfseignarstofnunar hins vegar. Það er í reynd kjarni frv. og enginn getur haldið því fram með nokkrum rökum að það sé brot á stjórnskipunarreglu að stofnfjáreigendur skuli ekki geta kosið í stjórn sjálfseignarstofnunar. Það eru ekki nokkur einustu rök fyrir því. Eftir sem áður getur stofnfjárfundur hjá SPRON breytt sér í hlutafélag. Það er engin breyting þar á. Það er aðeins breyting á því hvernig stjórnin er skipuð og hvernig valdi yfir sjálfseignarstofnuninni er háttað. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að tala langt mál eða mikið hér. Ég vil aðeins lýsa yfir mikilli ánægju með það að þetta mál skuli vera komið svona langt, að sá vilji þingsins skuli ná fram að ganga að vernda þá hagsmuni sem ætlað var að vernda með lögum um fjármálafyrirtæki. Ég tel að það takist með þessu frv. En það breytir ekki hinu að þetta frv. mun ekki tryggja sparisjóðunum neitt áframhaldandi líf eins og þeir hafa lifað hingað til. Það er undir þeim sjálfum komið og þeir verða virkilega að sýna fram á getu sína og hæfni á þeim missirum sem nú eru fram undan í breyttu umhverfi. Það mun reyna á þá. Við höfum hins vegar búið þeim umgjörð sem á að tryggja að þeir geti haldið áfram að vaxa og dafna eins og þeir hafa gert hingað til og það reynir mikið á þá sem ráða ferðinni í þessum stofnunum. En ég er sannfærður um að til lengri tíma litið mun það verða neytendum til hagsbóta, landsbyggðinni til hagsbóta og samfélaginu til hagsbóta að sparisjóðir fái áfram að starfa.

Herra forseti. Sá vandi sem Alþingi hefur verið að glíma við þessa dagana, reyndar um nokkurt skeið, og varðar sparisjóðina í landinu á rót að rekja til lagabreytinga annars vegar á árinu 2001 og hins vegar á árinu 2002. Í fyrra tilvikinu var um að ræða heimild til að breyta sparisjóðum í hlutafélög. Í síðara tilvikinu var um það að ræða að reistar skyldu girðingar sem kæmu í veg fyrir að stofnfjárhlutir yrðu seldir á yfirverði. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs varaði við þessum lagabreytingum. Annars vegar töldum við girðingarnar ekki nægilega traustar, ekki nægilega háar, ekki þjóna þeim tilgangi sem að var stefnt og hins vegar töldum við mjög óráðlegt að opna fyrir hlutafélagavæðingu sparisjóðanna. Sjónarmið okkar fengu ekki hljómgrunn á þessum tíma en vankantar á löggjöfinni voru þó komnir í ljós haustið 2002 þegar við fluttum lagafrumvarp sem gerði ráð fyrir tvennu. Annars vegar að afdráttarlaust skyldi kveðið á um að óheimilt væri að selja stofnfjárhluti öðruvísi en á uppfærðu nafnverði og hins vegar að numin skyldu brott úr lögum heimildar\-ákvæði um að breyta sparisjóðum í hlutafélög. Varnaðarorð okkar höfðu reynst eiga við rök að styðjast og margir urðu til að viðurkenna það þótt ekki fengist frv. okkar samþykkt á þeim tíma. Við vildum allan tímann standa dyggan vörð um hag stofnfjárhafa í sparisjóðunum. Þeirra hagur er reyndar mjög tryggur. Það er ekki þekkt dæmi þess að þeir hafi tapað fé sínu. Eina dæmið sem kunnugt mun vera um er frá kreppuárinu 1929 þegar Sparisjóðurinn Gullfoss varð gjaldþrota. Arðsemi af stofnfjárhlut hefur yfirleitt verið góð. Hún hefur verið þetta á bilinu 10%--18%. Við þessu ætluðum við ekki að hrófla. Við ætluðum hins vegar að koma í veg fyrir að stofnfjáreigendur færu að ráðskast með fé sem væri ekki þeirra. Og það er alveg rétt sem bent hefur verið á af talsmönnum margra sparisjóða að sú hætta væri fyrir hendi ef þessi rúlletta væri sett í gang, þetta dómínóspil. Ég get nefnt t.d. einn sparisjóð þar sem eigið fé nemur 4,2 milljörðum kr. en stofnféð 35 milljónum. Það yrði að sjálfsögðu mikil freisting fyrir stofnfjárhafa að ráðskast með það fé og hagnast sjálfir á kostnað sjóðsins. Það er þetta sem við viljum koma í veg fyrir að gerist. Við höfum velt því fyrir okkur hvernig standi á því að þessar breytingar sem við vildum gera á lögunum fengu ekki meira fylgi á Alþingi en raun ber vitni. Þá skal stjórnarflokkunum virt það til vorkunnar að beiðni hafði komið frá sparisjóðunum um að opna á þessa heimild. Sú beiðni hafði komið fram á árinu 2001. Nú hefur það hins vegar verið upplýst í umræðunni í efh.- og viðskn. þingsins að þessi beiðni á rót að rekja til þrýstings frá aðeins einum sparisjóði, þ.e. Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis. Hinir sparisjóðirnir í landinu voru aldeilis ekki á þessu máli og þegar gengið var eftir því við þá í dag eða fulltrúa Sambands ísl. sparisjóða sögðu þeir að það væri eindreginn vilji stjórnar sparisjóðanna í landinu að nema þetta ákvæði brott úr lögum. Þetta er upplegg sem við höfum rætt í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs síðustu vikurnar. Niðurstaða okkar varð hins vegar sú að við skyldum halda okkur til hlés með ýtrustu kröfur okkar með það eitt að leiðarljósi að ná almennri þverpólitískri sátt um þetta mál. Öll okkar vinna og öll okkar viðleitni hefur gengið út á þetta og þetta eitt. Nú hefur þessi þverpólitíska sátt náðst í efh.- og viðskn. Þar hafa menn úr öllum flokkum á Alþingi sameinast um niðurstöðu sem hér liggur fyrir. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs vill hins vegar gera umtalsverðar breytingar á lögum um fjármálafyrirtæki og ég boða hér með frumvarp þar sem tekið verður á ýmsum þáttum þessara laga. En á þessu stigi munum við einskorða stuðning okkar við þá niðurstöðu sem náðist í efh.- og viðskn. í dag. Við munum sitja hjá við aðrar tillögur sem fram hafa komið eða fram kunna að koma varðandi þessa niðurstöðu. Við munum styðja hana eina. Við teljum tvennt þar í húfi. Það varð samkomulag um vinnulag í nefndinni og við ætlum að virða það. Einnig er á hitt að líta að þegar breytingartillögur koma fram á þessum lögum þarf að sjálfsögðu að ræða þær gaumgæfilega í nefndinni jafnvel þótt menn séu sammála um þær í grundvallaratriðum.

Virðulegi forseti. Ég tel mikilvægt að frv. til laga um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki nái fram að ganga og ég styð það heils hugar. Hér er um að ræða breytingar á lagaákvæðum um sparisjóði. Sögu sparisjóðanna má rekja aftur til miðrar 19. aldar og það má segja að þeir hafi verið stofnaðir í hinum eina sanna ungmennafélagsanda. Markmið þeirra framsæknu frumkvöðla með stofnun sparisjóðanna var fyrst og fremst að stuðla að almannahag, efla heimabyggðir og atvinnulíf. Í dag þjóna sparisjóðirnir 60--70 þúsund viðskiptavinum og er fjöldi þeirra 24. Fjöldi viðskiptavina er um 25% af viðskiptavinum á einstaklingsmarkaði. Fjöldi starfsmanna sparisjóðanna og tengdra félaga er um 900 og ljóst er að ef sparisjóðirnir fara út af fjármálamarkaðnum munu margir starfsmenn missa vinnuna og það er ekkert óeðlilegt þegar samþjöppun verður á þeim markaði. Þetta gerist í öllum atvinnugreinum þegar slík samþjöppun á sér stað. Ljóst er að frv. er lagt fram til að eyða mikilli óvissu sem vissulega er um framtíð sparisjóðanna. Með fyrirhugaðri sölu á SPRON til Kaupþings -- Búnaðarbanka er ljóst að sparisjóðakerfið er í hættu. Það er í mikilli hættu. Ef annar stór sparisjóður yrði seldur með sama hætti er sparisjóðakerfið hrunið að mínu mati. Sparisjóðirnir hafa haft Sparisjóðabankann sem sinn Seðlabanka ef svo má að orði komast. Þess vegna hafa minni sparisjóðir getað þjónað töluvert betur í sinni heimabyggð með Sparisjóðabankann sem bakland. Sparisjóðirnir þjóna sennilega best hinum dreifðu byggðum landsins og þjóna þannig að hluta öðrum markaði en aðrar bankastofnanir. Virðulegi forseti. Ég tel frumvarp hæstv. viðskrh. skynsamlegt. Samsetning á kosningu aðila í stjórn sjálfseignarstofnunarinnar sem myndast ef sparisjóði er breytt í hlutafélag er með þeim hætti að tveir aðilar eru tilnefndir af sveitarfélagi þar sem sparisjóður á heimilisfesti. Tveir fulltrúar munu tilnefndir af ráðherra og einn fulltrúi tilnefndur af samtökum sparisjóða. Þessir aðilar þurfa að axla þá ábyrgð sem þeir eru kjörnir til, verði viðkomandi sparisjóður gerður að hlutafélagi. Það er einnig eðlilegt að ekki sé talin þörf á að fulltrúaráð starfi í sjálfseignarstofnunum þegar skilið er á milli stofnfjáreigenda og stjórnar sjálfseignarstofnunar. Stofnfjáreigendur eru ekkert annað en trúnaðarmenn heima í héraði. Það er óeðlilegt að þeir hagnist mikið á því að viðkomandi sparisjóði sé breytt í hlutafélag og hann seldur. Þeir eiga að verja starfsemi sparisjóðs síns, því sparisjóðurinn er einmitt hjarta margra byggðarlaga, sérstaklega á landsbyggðinni. Virðulegi forseti. Það er óeðlilegt að slíkur gjörningur nái fram að ganga. Að mínu mati eru stofnfjáreigendur að selja það sem þeir ekki eiga. Það eru fyrst og fremst viðskiptavinir sparisjóðanna sem hafa byggt þá upp. Ættu þeir ekki frekar að njóta arðsins, þó svo það dæmi sé ekki hægt að reikna? Nær væri að sala færi fram og hagnaður af sölunni, að frádregnu uppreiknuðu verði á stofnfé til stofnfjáraðila, mundi renna til samfélagsins með einhverjum hætti. Virðulegi forseti. Ég minni einnig á þá miklu óvissu fyrir starfsmenn og fjölmörg byggðarlög sem treysta á sparisjóðina. Því er fagnaðarefni að þetta frv. skuli lagt fram og mikilvægt að það nái fram að ganga. Það er líka alltaf spurning hve mikil samþjöppun á fjármálamarkaði á að vera. Þetta er hættuleg þróun og að mínu mati getur orðið hætta á því að sparisjóðir í dreifðum byggðum verði keyptir upp og breyting á þjónustu yrði ekki í takt við kröfur íbúanna. Það hefur komið fram í þessari umræðu að víða í hinum dreifðu byggðum eru sparisjóðir einu stofnanirnar með opna afgreiðslu allan daginn. Víða hafa þeir tekið að sér víðtækt þjónustuhlutverk, t.d. þjónustu við stóru happdrættin, umboð fyrir tryggingafélög, atvinnuleysisskráningu og önnur verk fyrir sveitarstjórnir. Þeim verkefnum hefur fjölgað vegna stækkunar sveitarfélaga, bæði vegna sameininga og annars. Þá er ónefnt hlutverk sparisjóðanna við póstþjónustu sem rutt hefur sér til rúms víða um land og má í því sambandi benda á Vestfirði og fleiri staði. Virðulegi forseti. Ég starfaði sem gjaldkeri og síðan skrifstofustjóri í Sparisjóði Vestmannaeyja á árunum 1975--1990. Ég er þar sjálfur stofnfjáreigandi. Stofnfé í þeim sparisjóði er samtals 1,5 millj. kr. og dreifist jafnt á 70 aðila. Ég hef ekki litið á þetta sem stóran þátt í efnahag mínum. Ég tel mig því þekkja vel til sparisjóðaumhverfisins og mikilvægis þess í samfélagi okkar. Styrkur sjóðanna er sparisjóðafjölskyldan sem er mikilvæg. Eins og áður hefur komið fram var markmið frumkvöðlanna að stofna sparisjóðina fyrst og fremst til að bæta almannahag, efla heimabyggðir og atvinnulíf.

Virðulegi forseti. Það er skoðun þingmanna Frjálsl. að koma eigi í veg fyrir að sparisjóðum landsins verði breytt í hlutafélög sem síðan yrðu keypt upp af hinum þremur stóru einkabönkum landsins. Í samræmi við þá skoðun okkar lögðum við fram frv. sem hafði þann eina tilgang að fresta þeim gjörningi sem í farvatninu hefur verið, miðað við þau lög sem nú eru í gildi um fjármálafyrirtæki. Tillögur okkar taka til sparisjóðanna. Við töldum það einföldustu leiðina, að vinna tíma fyrir Alþingi til að vinna löggjöfina vel og vandlega til að ná fram þeim markmiðum sem hafa legið fyrir og sannarlega birst í umræðum í gær. Vilji mikils meiri hluta Alþingis stendur til þess að hafa sparisjóðina áfram sem öflugar rekstrareiningar fyrir fólkið og byggðirnar í landinu. Mikil vinna hefur verið lögð í það í allan dag að gera þetta frv. úr garði eins og við höfum rætt um, með þeim brtt. sem hér hafa verið kynntar í áliti meiri hluta efh.- og viðskn. Með þeim á að tryggja að frekari samþjöppun fari ekki á fulla ferð í fjármálafyrirtækjunum með því að sparisjóðirnir verði keyptir upp af öflugri bankastofnunum í landinu. Ég tel að að því leyti nái frumvarpið vonandi þeim tilgangi og get ekki komið auga á annað, miðað við það sem ég hef lesið og skýrt hefur verið út á hv. Alþingi. Fulltrúi okkar, Gunnar Örlygsson, sat sem áheyrnarfulltrúi í efh.- og viðskn. og er sammála því áliti meiri hlutans sem ég er að ræða hér. Ef þau markmið nást fram sem ég hef lýst í máli mínu þá teljum við að málið sé alla vega komið í höfn í bili. Hins vegar er ljóst, virðulegi forseti, og hefur komið fram í máli framsögumanns meiri hlutans, að samt eru einhver atriði sem þarf að vinna að áfram að áliti þeirra sem að meirihlutaálitinu stóðu. Það kom einnig fram í ræðu hv. þm. Ögmundar Jónassonar að það væri skoðun hans og félaga hans í Vinstri grænum að koma þyrftu til frekari lagfæringar á löggjöfinni. Að öllu samanlögðu, virðulegi forseti, hefði mátt vinna tíma með einföldum hætti, með því að samþykkja frestunarákvæði, hvort sem þau voru nákvæmlega til þess tíma sem við lögðum til í Frjálsl., til tveggja ára, eins árs eða einhverra mánaða. Meiri tími hefði þá gefist til að gera löggjöfina þannig úr garði að hún héldi þeim markmiðum sem Alþingi vill ná fram. Ég vona sannarlega, virðulegi forseti, að þær lagabreytingar sem við erum að gera reynist betur en svo að taka þurfi til við þær aftur til að ná þeim markmiðum sem við höfum sett okkur með fyrri lagasetningum. Ég vona sannarlega að þetta verði byggðunum, fólkinu í landinu til heilla, það sem við erum að aðhafast með þessari lagasetningu. Ég lýsi því yfir að við í Frjálsl. munum styðja breytingar meiri hlutans eins og þær liggja fyrir með von um að þær stuðli að þeim markmiðum sem við höfum.

Hæstv. forseti. Ég vil við lok þessarar umræðu þakka hv. þingmönnum fyrir stuðninginn við þetta frv. Ég þakka hv. efh.- og viðskn. fyrir mikla vinnu við frumvarpið í dag. Ég lýsi stuðningi við þær brtt. sem koma frá nefndinni. Ég vil einnig þakka fyrir þessa umræðu. Ég vil segja nokkur orð í tilefni af orðum hv. þm. Ögmundar Jónassonar áðan. Hann hafði það eftir forsvarsmönnum sparisjóðanna að þeir hafi í raun ekki kært sig um þá löggjöf sem samþykkt var árið 2001 þegar heimilt var að breyta sparisjóðum í hlutafélög. Ég er mjög óánægð með að heyra það. Samband íslenskra sparisjóða studdi þessa löggjöf og stóð saman að því að sú heimild yrði sett í lög að sparisjóðum yrði breytt í hlutafélög. Þannig er ekki hægt að segja að því hafi verið þvingað upp á sparisjóðina. Ég lýsi óánægju með það ef öðru er haldið fram af hálfu sparisjóðanna nú. Þeir gerðu ekki athugasemdir við þessa breytingu og studdu hana raunar. Sparisjóðirnir sem slíkir eru sérstakar stofnanir og það er eðlilegt. Þeir urðu til á þeim tíma þegar ekki var til fjármagn í landinu, fyrir hátt í einni og hálfri öld síðan. Það má að mörgu leyti líkja þeim við kaupfélögin. Kaupfélögin hafa því miður verið að tapa tölunni dálítið, því miður vil ég segja. Við breyttum lögum um samvinnufélög á hv. Alþingi fyrir allmörgum árum, líklega um 15 árum. Kaupfélögum var gert mögulegt að breyta rekstrarforminu í hlutafélagaform. Það varð ekki til að bjarga þeim. Ég geri mér fulla grein fyrir því að sparisjóðunum verður ekki bjargað með löggjöf. Auðvitað fer það fyrst og fremst eftir vilja þeirra til að berjast áfram og hæfni þeirra til þess að taka þátt í samkeppni á fjármálamarkaði, sem eflaust mun fara harðnandi á næstu missirum. Ég trúi og vona að sparisjóðirnir séu tilbúnir að berjast í þeirri baráttu sem fram undan er. Hún mun harðna. Sparisjóðir eru gríðarlega mikilvægar stofnanir víða um land, sérstaklega í dreifbýlinu. Þess vegna er mikilvægt að þetta fjórða afl verði áfram til en það verður ekki nema forsvarsmönnum sparisjóðanna takist vel til. Það ætla ég rétt að vona að verði. Ég held að í sjálfu sér sé ekki fleiru við þetta að bæta að sinni. Ég endurtek þakkir mínar til hv. þingmanna fyrir stuðning við frv. Hvort við stöndum frammi fyrir því aftur áður en langt um líður að taka upp þessa löggjöf ætla ég ekki að hafa orð um nú en að sjálfsögðu vonast ég til, eins og síðasti hv. ræðumaður, að þessi löggjöf verði bæði sparisjóðunum og okkar fjármálaumhverfi til framdráttar og verði til að samkeppni minnki ekki á markaði. Það er mikilvægt að hún sé til staðar. En það er þannig með allt sem við erum að fást við á hv. Alþingi að það er aldrei hægt að fullyrða nákvæmlega um framhaldið og hversu lengi lögin standa óbreytt. En hvað varðar vinnu hv. efh.- og viðskn. við þetta frv. þá sýnast mér þær breytingar til bóta sem fram eru komnar. Ég vonast til að málið geti orðið að lögum á þessum sólarhring.

Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. ráðherra að sparisjóðunum verður ekki bjargað með lögum. Sparisjóði er hægt að eyðileggja með lögum. Að sjálfsögðu skiptir lagaumhverfi sparisjóða og annarra fjármálastofnana í landinu máli. Reyndar eru sparisjóðirnir á Íslandi ekki á flæðiskeri staddir. Þeir eru að sækja í sig veðrið. Þeir hafa 25% markaðshlutdeild í fjármálalífinu. Eitt vildi ég leiðrétta hjá hæstv. ráðherra. Ég held að hæstv. ráðherra hafi annaðhvort misskilið eða misheyrt það sem ég sagði. Ég velti því upp hvernig á því stæði að ríkisstjórnin hefði beitt sér fyrir því að heimila sparisjóðunum að breyta sér í hlutafélög á árinu 2001. Ég sagði að ríkisstjórnin hefði það sér til vorkunnar að krafa hefði komið fram um það frá Sambandi íslenskra sparisjóða sem studdu slíka lagabreytingu. Ég var hins vegar að reyna að skýra hvernig á þeirri kröfu stóð, að hún væri fyrst og fremst til komin vegna þrýstings frá einum sparisjóði, þ.e. Sparisjóði Reykjavíkur og nágrennis. Þess vegna tók Samband íslenskra sparisjóða þessa afstöðu. Ég var ekkert að vefengja það nema síður væri. Síðan vakti ég athygli á því að stjórn Sambands íslenskra sparisjóða er á því máli núna að þetta hafi ekki verið skref til framfara og væri því fylgjandi fyrir sitt leyti að þetta yrði numið brott úr lögum.

Hæstv. forseti. Þarna hefur verið um einhvern misskilning að ræða af minni hálfu og biðst ég afsökunar á því. Ég vil hins vegar segja að mér hafa ekki borist þau skilaboð frá Sambandi sparisjóða að þeir vilji að það ákvæði í lögum, að heimilt sé að breyta sparisjóðum í hlutafélög, verði numið úr gildi. Það er ég að heyra í fyrsta skipti, ef það er í raun vilji Sambands sparisjóða.

Herra forseti. Nú þurfa menn að fara varlega með orð sín. Það á við um mig sem aðra. Þannig var þetta að sönnu ekki orðað beinlínis af þeirra hálfu. Því var lýst afdráttarlaust yfir að þeir væru því ekki fylgjandi að slík ákvæði væru í lögum. En sú krafa var ekki beinlínis sett fram. Þetta sjónarmið var afdráttarlaust, eins og ég skildi málflutning þeirra í dag.

Herra forseti. Hér er lagt til að í samþykktum sparisjóða verði kveðið á um rétt viðskiptavina sparisjóða til að taka þátt í útboði á nýju stofnfé. Í ljósi breyttra þjóðfélagshátta og sterkra tengsla sparisjóðanna við starfssvæði sín tel ég nauðsynlegt að hverfa frá því að handvalið sé í flokk stofnfjáreigenda við útgáfu á nýju stofnfé. Hér er með öðrum orðum lagt til að klúbbarnir verði opnaðir. Sem betur fer hafa stærstu sparisjóðirnir, velflestir, opnað á hóp stofnfjáreigenda á liðnum árum en enn þá eru þeir örfáir eftir sem þurfa að taka sig á. Hér er lagt til að festa það í lög þannig að engin ástæða sé til þess að ætla það að einstaklingum og viðskiptamönnum sé mismunað þegar valið er í þennan mikilvæga hóp. Ég segi já.

Herra forseti. Auk þeirra tillagna sem fyrir liggja í þinginu frá meiri hluta efh.- og viðskn. voru rædd önnur atriði eins og ég gat um í framsöguræðu minni. Eitt af þeim lýtur að 66. gr. laganna um fjármálafyrirtæki sem þessi brtt. gerir ráð fyrir að breyta. Það varð niðurstaða meiri hlutans að rétt væri að skoða þessi atriði öll frekar, enda hlutur þeirra til athugunar hjá Fjármálaeftirliti ríkisins og rétt að bíða eftir niðurstöðu þess á því atriði sem lýtur að 74. gr. laganna. Efh.- og viðskn. mun því halda áfram að hafa þessi lög til umfjöllunar, sérstaklega í ljósi þeirra atriða sem við ákváðum að bíða með og geyma frekari umfjöllun á í nefndinni til næstu vikna. Það er því niðurstaða okkar að leggja til að tillagan verði felld að sinni en skoðuð síðar í vetur.

Herra forseti. Hér fjöllum við um það ákvæði að í stjórn sjálfseignarstofnunar sem ræður öllu í sparisjóðunum eftir hluthafavæðinguna skulu skipaðir aðilar af opinberum aðilum, þ.e. tveimur ráðherrum og sveitarstjórnum. Hér er verið að ræða um ríkisvæðingu sem gengur þvert á stefnu ríkisstjórnarinnar sem hefur verið að minnka áhrif opinberra aðila í atvinnulífinu. Hér er enn fremur sú breyting sem veldur því að samningar KB-banka og SPRON geti ekki staðist. Hér er sem sagt verið að ráðast gegn ákveðnum samningi sem gerður hefur verið í samræmi við lög. Þetta er brot á réttarríkinu og ég segi nei.

Á þskj. 847 er brtt. frá minni hluta efh.- og viðskn., Pétri H. Blöndal, og mér þykir eftir atvikum rétt að líta á þá tillögu sem viðaukatillögu og verður hún borin upp sem slík ef ekki er hreyft andmælum og hefst nú atkvæðagreiðslan.

Herra forseti. Samkvæmt upplýsingum sem komu fram hjá hv. efh.- og viðskn. mun SPRON slíta samstarfi við aðra sparisjóði þannig að það er ekki ástæða til að setja lög um það. Þau mundu ekki hafa nein áhrif á það. Þá er það spurningin um aðra sparisjóði sem fylgja í kjölfarið, hvort hægt sé að stöðva þá. Hér er gert ráð fyrir að stöðva þá sparisjóði án þess að stöðva SPRON hf. og koma þannig í veg fyrir að brotin séu lögmál réttarríkisins sem leiðir til óþarfamálaferla og hugsanlegrar skaðabótakröfu á hendur ríkinu. Ég segi já.