Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 291 er gert ráð fyrir að framlengja vörugjald sem sett var á með lögum 1971. Um áramótin 1976–1977 voru þau lög framlengd um eitt ár og er nú enn gert ráð fyrir að, framlengja þau um ár. Þessi mál hafa verið til endurskoðunar og er þeirri endurskoðun ekki lokið. Af því vörugjaldi, sem lagt er á samkvæmt lögum frá 28. des. 1976, er greidd í Styrktarsjóð vangefinna nokkur upphæð af gosdrykkjum, þ.e. 7 kr. af hverjum lítra Með þessu frv. er gert ráð fyrir að í stað 7 kr. verði framlag til Styrktarsjóðsins 10 kr. af hverjum litra og gjaldið hækki sem því nemi. Að vísu var gert ráð fyrir því upphaflega í frv., að ríkissjóður fengi örlitið til sín, en hv. þm. Nd. töldu ekki ástæðu til þess og fjh.- og viðskn. flutti um það brtt., sem var samþ. Var sú hækkun, sem gert var ráð fyrir að rynni til ríkissjóðs, dregin til baka og brtt. á þskj. 289 samþykkt. Ég hafði ekki uppi athugasemdir í hv. Nd. og leyfi mér því hér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2, umr og hv. fjh: og viðskn. Vænti ég þess, að hægt verði að lögfesta frv. fyrir jólaleyfi.

Albert Guðmundsson Hæstv. forseti. Mér barst í hendur afrit af bréfi nú fyrir skömmu sem Verslunarráð Íslands hefur skrifað fjh.- og viðskn. Ed. Alþ. 20, des. Mér þykir hlýða við þessa umr, að ég lesi þetta bréf, til þess að hv. þdm. geri sér betur grein fyrir því, hvað hér er á ferð. Með leyfi forseta, þá hljóðar bréfið svo. Efnið er vörugjald: „Verslunarráð Íslands vill vekja athygli n. á því, að með frv. til l. um breyt. á l. um vörugjald, nr. 97, frá 1971 og nr. 118 frá 1976, er nú í annað sinn á rúmu ári verið að tvöfalda vörugjald af öll og gosdrykkjum. Vörugjald þetta var 3.80 kr. í árslok 1975 af markverði og á að hækka í 24 kr, úr 10.80 kr. nú. Gjaldið var 6 kr. af gosdrykkjum í árslok 1975 og hækkar nú í 26 kr. úr 13 kr, nú. Þessar fjárhæðir eru miðaðar við 1 lítra. Verði umrætt frv, að lögum renna nær 50% af útsöluverði öls og gosdrykkja í ríkissjóð. Sem dæmi má taka hvítöl og útsöluverð þess eftir áramótin, eftir umrædda vörugjaldshækkun, sem verður þá 128.42 kr. á litra. Útsöluverðið skiptist þannig: 68.20 kr. fara til verksmiðjunnar, 24 kr. eru vörugjald, 14.82 sérstakt 18% vörugjald og 21.40 kr. eru söluskattur. Þetta gerir samtals 128.42 kr. útsöluverð. Til verksmiðjunnar renna 63% af útsöluverði, en ríkissjóður fær 47% eða 60.22 kr. af lítra. Af sínum hluta greiðir ríkissjóður til Styrktarsjóðs vangefinna einungis 10 krónur á lítra sem hækkar um 3 kr. á sama tíma og hækkun gjaldsins nemur 13 kr. Það má segja að mál þetta sé ekki stórt miðað við þá miklu fjáröflun sem nú á sér stað til að afla ríkissjóði tekna. Hér hefur hins vegar ein vörutegund verið tekin til sérstakrar og ört hækkandi skattlagningar sem er varhugaverð stefna að áliti Verslunarráðs Íslands.“ Ég vil taka undir þessi orð.



Herra forseti. Það er mjög leiðinlegt að fá svona mál á síðustu mínútum þingsins fyrir jól. Hér er bæði um það að ræða að halda áfram að nota markaða tekjustofna í ákveðnu skyni, sem margsinnis hefur verið lýst yfir að eigi að draga úr, og hins vegar að tryggja mjög þörfu og nauðsynlegu málefni nægilegt fjármagn. Það er hrein vanvirða við þm. að sýna okkur svona vinnubrögð - hrein vanvirða. Það er afsakað með klaufaskap að þetta skuli hafa borið að nú á þessum síðustu mínútum, en það sýnir bara að margt í okkar kerfi er gjörsamlega óviðunandi. Það er alltaf verið að tala um nýja tekjustofna, ný lög fyrir ríkissjóð og skiptingu tekna og þar fram eftir götunum, en samt sem áður er aldrei hægt að hafa hlutina í lagi. Ár eftir ár skeður það sama. Meira að segja við lánsfjáráætlun í fyrra gleymdist að útvega nokkra milljarða, þeir komu inn með nákvæmlega sama hætti á síðustu mínútum þingsins. Nú kemur frv. frá sjútvrh. sem skiptir - ég veit ekki hvað miklu fyrir suma báta, eftir hvernig framkvæmt verður. Það getur skipt á einni siglingu hundruðum þúsundum. En menn afgreiða þetta bara hér í hliðarsölum þegjandi og hljóðalaust - og umhugsunarlaust. Eins og sagt er á ensku: „no time“. Þetta eru ekki vinnubrögð sem hægt er að taka þátt í lengur. Það eina, sem stjórnarandstaðan ætti að gera, er að ganga úr þingsölum og láta ekki sýna sér svona framkomu. Vonandi væri þá settur punktur aftan við svona háttalag í framtíðinni. Þetta er gjörsamlega óþolandi. Ég verð þó að taka undir orð hv. 7. landsk. þm., að hér er um þarft og gott málefni að ræða og við verðum að leysa það. En alveg með sömu rökum get ég sagt að efni þess bréfs, sem upp var lesið áðan frá kaupmannasamtökum, á fullan rétt á sér, að athugað sé út í hvað við erum að fara. Þetta gengur ekki. Það kom fram á nefndarfundi í morgun í fjh.- og viðskn., að menn urðu allheitir í umr. út af því, hve skammur tími okkur er skammtaður til að taka ákvarðanir um stórmál sem takmarkaðar upplýsingar liggja fyrir um. Alþ. er orðið hrein afgreiðslustofnun og ekkert annað. Þá má bara hafa þetta allt á einum pappír og búið og einn stuttan fund. Ég get ekki komist hjá því að gera þessa athugasemd, því þetta er ekki nokkrum mönnum bjóðandi.