Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá fjármálaráðherra um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 193, um svokallaða kaupleigusamninga um bifreiðar, frá Eygló Harðardóttur.

Til svara eru: Fjármálaráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, iðnaðarráðherra og umhverfisráðherra.

Frú forseti. Í síðustu viku átti hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra fund með efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis þar sem hann kynnti efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar. Þar kom fram að fiskveiðistjórnarfrumvarp hafi nú þegar verið lagt fram af hálfu ríkisstjórnarinnar, sem er ekki rétt, og í öðru lagi að það ætti að klára það frumvarp fyrir áramót. Í ljósi þess að frumvarpið hefur enn ekki litið dagsins ljós spyr ég hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hvenær hann hyggist leggja nýtt fiskveiðistjórnarfrumvarp fyrir Alþingi. Það gengur ekki að undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar, sjávarútveginum, sé haldið í þeim heljargreipum og óvissu sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir á undangengnum tveimur árum. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvaða leið ætlar hann að fara til að leysa þetta mál? Á að byggja frumvarpið á vinnu sáttanefndarinnar sem skilaði nokkuð samhljóma áliti eða á að leggja aftur fram það frumvarp sem birtist í sumar þótt nær allir umsagnaraðilar lýstu sig mótfallna því frumvarpi sem þá var lagt fram? Ég spyr líka um samráðið við stjórnarandstöðuna og við hagsmunaaðila í þessari atvinnugrein. Hvernig hefur því verið háttað? Stendur virkilega til að endurtaka leikinn frá því í vor og leggja fram sama frumvarp? Þetta vinnulag gengur einfaldlega ekki þannig að ég hvet hæstv. ráðherra til að svara þessum spurningum um hvenær hann hyggist leggja fram frumvarp um breytt fiskveiðistjórnarlög. Því miður hefur í á þriðja ár verið lítil fjárfesting í þessari atvinnugrein. Þess vegna hefur störfum ekki fjölgað eins mikið og við hefðum viljað sjá. Þessari stöðu verður að breyta og þess vegna er mikilvægt að hæstv. ráðherra svari þessum fyrirspurnum og gefi skýr skilaboð 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir spurninguna. Þessi mál eru á forræði sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra þannig að þrátt fyrir það sem efnahags- og viðskiptaráðherra kann að láta frá sér fara í þeim efnum án þess að hafa borið það undir ráðherrann er málið á forræði sjávarútvegsráðherra. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að það er búið að vinna mikla undirbúningsvinnu vegna þessa máls. Stefnuskrár flokkanna í þessum efnum liggja fyrir sem og samstarfsyfirlýsing ríkisstjórnarflokkanna. Þar liggur líka fyrir hvernig beri að hátta verklagi í erfiðum málum. Það liggur fyrir að það var skipuð svokölluð sáttanefnd, þ.e. nefnd sem var falið það hlutverk að skilgreina helstu álitaefni í fiskveiðistjórninni. Hún tók alllangan tíma og skilaði áliti sem lagði til ákveðna leið í þessum efnum. Síðan tók við samráð af hálfu ríkisstjórnarflokkanna og þá vinnsla frumvarpsdraga og í lok þeirrar vinnu komu einir fjórir ráðherrar ríkisstjórnarinnar að lokavinnu að því frumvarpi sem síðan var lagt fram og fór svo í gegnum þingflokka og fyrir Alþingi. Það var mælt fyrir frumvarpinu, síðan komu inn umsagnir um það og núna er verið að vinna úr þeim umsögnum. Þær voru ekkert á einn veg, þær voru á marga lund og mörg atriði tíunduð, bæði það sem þótti mjög gott, það sem betur mætti fara  Ég kem svo ítarlegar að umfjöllun um það í seinna svari mínu 

Frú forseti. Það er vissulega áhyggjuefni ef hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ræða ekki neitt saman þegar kemur að því að móta efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar. Eins og hæstv. efnahagsráðherra benti á í síðustu viku átti að klára þetta mál fyrir áramót. Nú hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra borið það til baka og það er ljótt ef samráðsleysið er með þeim hætti innan ríkisstjórnarinnar. Ég spurði hæstv. ráðherra nokkurra spurninga og fékk því miður fá svör. Ég spyr: Á að leggja fram frumvarpið á grundvelli sáttaleiðarinnar eða á grundvelli þess frumvarps sem var lagt fram í sumar og næstum allir voru ósáttir við? Það er ósköp eðlilegt að hagvaxtarspár séu með þeim hætti sem raun ber vitni. Við gætum aukið fjárfestingu í þessari undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar. Við gætum verið að auka verðmætasköpun, við gætum verið að fjölga störfum en meðan ríkisstjórnin viðhefur þetta ráðslag 

Frú forseti. Ég frábið mér svona svartsýnistal um sjávarútveginn. Ef það hefur í raun gengið vel í einhverri grein, bæði á yfirstandandi ári og því síðasta, er það einmitt í sjávarútveginum. Ég hygg að við séum  Hins vegar er unnið að breytingum á fiskveiðistjórnarkerfinu og þær taka sinn tíma. Ef vel gengur getur svo sem málið klárast fyrir jól og ég mun mæla fyrir því fyrir jól, það er að minnsta kosti vilji minn. En það þarf að vanda til þessarar vinnu og það er verið að vinna úr þeim umsögnum sem voru sendar. Þetta tekur sinn tíma. Ég minni á að þegar á þessu ári 

Forseti. Í fjáraukalagafrumvarpinu eru upplýsingar um viðskipti aldarinnar að margra mati, kaup ríkisins á jarðhitaauðlindum á Reykjanesi, þ.e. á Kalmanstjörn og Junkaragerði. Þegar maður fer að rýna í töluna þar staldrar maður aðeins við og spyr sig um aðferðafræðina og hvaða fordæmi megi draga af þessum gjörningi um frekari viðskipti ríkisins við eigendur þeirra auðlinda sem um ræðir. Þegar þetta er skoðað örlítið nánar sjáum við að Reykjanesbær kaupir af HS Orku á árinu 2009 jarðhitaréttindi og land á Reykjanestá sem er 39 hektarar og í Svartsengi 63 hektara á 854 millj. kr. Árið 2010 kaupir Reykjanesbær Svartsengishlutann, 63 hektara, af Reykjanesbæ á 447 millj. kr. sem þýðir að Reykjanesbær keypti 39 hektarana á Reykjanestá af HS Orku á 407 millj kr. Nú liggur fyrir að ríkið er að kaupa þennan sama hlut á 1.230 millj. kr., þ.e. verðmatið er rúmum 800 millj. kr. hærra. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra hvaða aðferðafræði hafi verið notuð við þessi kaup til að verðleggja þennan hlut og einnig og ekki síður hvort þess megi vænta að sú verðlagning sem hér um ræðir verði grunnur að viðskiptum sem fram undan eru á þessu sviði í íslensku þjóðlífi.

Frú forseti. Þetta eru viðskipti sem ég held að séu báðum aðilum hagstæð og leysa mörg mál í senn. Þau tengjast auðvitað fjárhagslegum samskiptum Reykjanesbæjar og ríkisins og í leiðinni fær ríkið uppgjör á áfallinni skattskuld. Það var að sjálfsögðu stuðst við mat og matsgerðir í þessum viðskiptum, og endanlegt kaupverð fyrir jarðhitaréttindin og landið sem fylgir með er innan þess verðbils sem mat ólíkra aðila setti á þessi viðskipti. Það er án efa hægt að upplýsa og fara yfir það mál í fjárlaganefnd ef svo ber undir. Það einfaldar líka þessi samskipti að ríkið átti jarðhitaauðlindina á móti Reykjanesbæ í gegnum jörðina Stað. Það var ósamið um afnot af þeim hluta auðlindarinnar og ekki lágu fyrir þau skipti á auðlindinni hvað skyldi teljast tilheyra hvorri jörð um sig. Ríkið horfir þarna til langs tíma og ég fullyrði að þetta eru eðlileg viðskipti með þau heildarsjónarmið í huga sem hér áttu við. Um það að hve miklu leyti þetta hefur fordæmi gagnvart öðrum slíkum viðskiptum skal ég ekki segja á þessu stigi mála. Endanlegt verð er samkomulagsniðurstaða en hún styðst við mat sem framkvæmt var og báðir aðilar urðu að lokum sáttir um niðurstöðutöluna. Ég held að það sé ekkert nema gott um þetta að segja og vona að Alþingi styðji það að af þessum viðskiptum verði.

Forseti. Ég þakka svörin. Engu að síður er ég örlítið undrandi á þeirri forgangsröðun sem hér liggur fyrir, þ.e. að á sama tíma og við erum að berjast við það að loka fjárlagagati og skera meðal annars niður í heilbrigðisþjónustu séum við hér að eyða, samkvæmt þessu, þeim fjárhæðum sem um ræðir og bæta 800 milljónum ofan á kaupverð þegar það liggur fyrir að þetta land var í opinberri eigu, þ.e. í eigu sveitarfélagsins. Það hefur komið fram, m.a. frá talsmanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs við fjárlagagerð og í fjölmiðlum, að með þessum kaupum sé ríkisvaldið komið bakdyramegin inn í þau átök sem hafa á Suðurnesjum verið tengd Magma-málinu. Ég vil gjarnan inna hæstv. ráðherra eftir nánari skýringum á orðum hv. þm. Björns Vals Gíslasonar sem komið hafa fram í fjölmiðlum og spyr hæstv. ráðherra hvort hann sé sammála þessu. Getur hann þá gert þinginu örlitla grein 

Frú forseti. Ég bara árétta að í tilviki ríkisins er það að sjálfsögðu kostur við samningagerðina að ríkið fær þarna staðgreiðslu á tæplega 900 millj. kr. skattskuld sem ella hefði væntanlega innheimst á löngum tíma á grundvelli skuldabréfs sem Alþingi var búið að heimila ríkinu að gera til að ljúka uppgjöri á sambærilegum skattskuldum hjá tveimur sveitarfélögum sem voru ekki í færum til að greiða sínar áföllnu skattskuldbindingar samtímis. Alþingi féllst góðfúslega á það að heimila að með lögum mætti semja sérstaklega um uppgjör á þeirri skuld sem auðvitað er stuðningur við þau sveitarfélög sem í hlut eiga og eru í fjárhagserfiðleikum varðandi skammtímagreiðslur af þessari stærðargráðu. Ég vona að það hafi góð áhrif í sjálfu sér og skapi meiri ró um þessi mál að öll auðlindin úti á Reykjanesskaganum sé þá komin í sameign ríkisins í staðinn fyrir 

Virðulegi forseti. Vefmiðillinn Pressan flutti 11. nóvember sl. frétt um að fjármálaráðuneytið vildi ekki staðfesta heimildir fjölmiðilsins um að Þorsteinn Þorsteinsson, þáverandi formaður stjórnar Bankasýslu ríkisins, hefði látið fjármálaráðuneytið vita þegar 29. september að stjórnin teldi Pál Magnússon, bæjarritara í Kópavogi, hæfastan umsækjenda um stöðu forstjóra Bankasýslunnar. Hafði Pressan heimildir fyrir því að Þorsteinn hefði rætt við Þórhall Arason, skrifstofustjóra fjárreiðu- og eignaskrifstofu fjármálaráðuneytisins. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Er þessi frétt Pressunnar rétt? Var fjármálaráðuneytinu gert viðvart með þessum eða öðrum hætti áður en tilkynningin var send út frá Bankasýslunni um að Páll Magnússon hefði verið ráðinn og/eða gengið frá ráðningu hans? Ég held að flestum sem þekkja til þyki það vægast sagt líklegt og ef svo hefði ekki verið held ég að hæstv. ráðherra þurfi að útskýra af hverju það er. Það væri örugglega einsdæmi ef það hefði verið gengið fram með þeim hætti án þess að hæstv. fjármálaráðherra hefði verið tilkynnt um það. Þarna kom frétt um að hæstv. fjármálaráðherra hefði fengið að vita þetta á undan, og fjármálaráðuneytið, og ég bið hæstv. ráðherra að svara því hvort þetta sé rétt eða hvort það sé rangt.

Frú forseti. Það getur orðið handleggur ef það á að eltast við það að staðfesta eða bera til baka allar fréttir af þessu tagi sem birtast á vefmiðlum. Ég get bara svarað fyrir mig, eins og þegar hefur komið fram opinberlega, að ég fékk engar upplýsingar eða skilaboð um þessa fyrirhuguðu ráðningu fyrir fram, las um hana í blöðum eins og aðrir enda engin sérstök ástæða til annars þar sem stjórn Bankasýslunnar er algjörlega sjálfstæð í störfum sínum að þessu leyti. Lögin eru skýr hvað það varðar og þetta er á verksviði hennar. Um það hvort einhver samskipti hafi átt sér stað milli einhverra embættismanna og stjórnarformanns Bankasýslunnar áður en þetta varð opinbert í fjölmiðlum er ég ekki til vitnis. Svo mikið er víst að ég fékk engar upplýsingar um þetta, engin skilaboð og vissi fyrst af málinu þegar það varð opinbert í fjölmiðlum.

Virðulegi forseti. Það er áhugavert að heyra þetta. Hæstv. ráðherra er að segja okkur að hann hafi ekki haft hugmynd um þetta fyrr en það kom fram í fjölmiðlum. Eftir allt það sem á undan er gengið hefur hann ekki einu sinni hugmynd um það hvort einhver í ráðuneytinu hafi vitað af þessu. Virðulegi forseti. Hefur hæstv. ráðherra ekki neinar áhyggjur af samskiptum eða samskiptaleysi á milli aðila innan stjórnkerfisins? Svo maður spyrji bara hreint út: Trúir hæstv. ráðherra því að einhver trúi því að hvorki hæstv. ráðherra né nokkur í ráðuneytinu hafi haft hugmynd um að það væri búið að ráða þennan einstakling sem forstjóra Bankasýslu ríkisins?

Frú forseti. Ég veit ekki hvað hv. þingmaður reiknar að hann hafi upp úr krafsinu. Stjórn Bankasýslunnar sagði af sér, umsækjandinn dró umsókn sína til baka og ný stjórn hefur tekið við störfum í Bankasýslunni þannig að þau mál eru komin í nýjan farveg og búið að auglýsa á ný eftir framkvæmdastjóra. Ef það er tilgangur þessarar fyrirspurnar að reyna að gera þann sem hér stendur ótrúverðugan og láta að því liggja að ég sé að ljúga er kannski tilganginum náð hjá hv. þingmanni, en ég er að segja satt eins og ég tem mér að gera. Ég fékk engar upplýsingar um þetta fyrir fram og það lá fyrir held ég strax daginn eftir að ég staðfesti að ég hefði frétt af þessari ráðningu í fjölmiðlum eins og aðrir og reyndi að vera spar á stórar yfirlýsingar í því efni, enda ekki á bætandi. Ég held að við bætum okkur lítið á því að róta meira í þessu, en ekki stjórna ég því hvað hv. þingmaður telur brýnast að taka upp í þjóðmálaumræðunni.

Virðulegi forseti. Ég er hér með fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra um valdþurrð hans í fjárlagagerðinni hvað snertir ríkisábyrgðir og nú hvet ég ráðherrann til að segja satt vegna þess að hann taldi að hann hefði verið að segja satt í fyrra málinu. Stjórnvöld hafa ítrekað lýst því yfir að þau muni þegar á reynir ábyrgjast innstæður í bönkunum og fjármálastofnunum hér á landi. Á grundvelli þess var meðal annars ákveðið að ríkið yfirtæki innstæður, skuldir og eignir Sparisjóðs Keflavíkur árið 2010. Þessa sögu þekkja allir, en nú hefur komið í ljós að Landsbankann, sem ætlar að innlima nýstofnaðan SpKef í Keflavík, vantar allt að 19,4 milljarða kr. sem ekki var heimild fyrir í fjárlögum 2011. Því er þessi heimild lögð fram í fjáraukalagafrumvarpi sem á að vera til 2. umr. hér í dag og þykir mér mikill flýtir á málinu því að raunverulega liggur ekkert á því að flýta fjáraukalögum svo mjög. Telur hæstv. fjármálaráðherra að hann hafi ekki farið út fyrir valdsvið sitt þegar hann veitti Sparisjóði Keflavíkur þá valdheimild að ábyrgjast innstæður í bönkunum og jafnframt að dæla svo miklu ríkisfé inn í þann fallna banka? Fyrst voru þetta 11,2 milljarðar sem ríkið lét bankann hafa og svo seinna 8 milljarðar til eignar sem stofnfé. Telur hæstv. fjármálaráðherra að hann sé innan valdheimilda, sérstaklega í ljósi þess að þessi ákvörðun er rökstudd með ákvæði í neyðarlögunum sem sett voru 2008? Ég segi: Hvað eiga neyðarlögin að vera neyðarlög lengi? Líður hæstv. fjármálaráðherra vel með þessa aðgerð?

Frú forseti. Allt frá haustinu 2008 hefur verið unnið á grundvelli margendurtekinna yfirlýsinga stjórnvalda um að innstæður í bönkum og sparisjóðum yrðu tryggðar í því fjármálaáfalli sem hér varð. Sú aðgerð var að sjálfsögðu stærst og mest þegar stóru bankarnir voru teknir niður og nýir stofnaðir til að taka við öllum viðskiptum þeirra og þar með talið innstæðum, ekki síst. Í öðrum tilvikum sem hliðstæð hafa verið síðan þegar Fjármálaeftirlitið hefur á grundvelli valdheimilda sinna gripið inn í rekstur stofnana hefur verið unnið með sama hætti. Meðferð mála varðandi Sparisjóð Keflavíkur er að þessu leyti algjörlega sambærileg og í fyrri tilvikum, innstæðum hefur verið komið í skjól, annaðhvort með sameiningu strax við aðra fjármálastofnun eða á grundvelli þess að stofnað hefur verið móttökufélag til að taka við innstæðunum. Það er mikilvægt að hv. þingmaður átti sig á því að það er Fjármálaeftirlitið sem fer með hinar ríku valdheimildir og tekur allar stjórnvaldsákvarðanirnar sem máli skipta. Hlutverk fjármálaráðuneytisins hefur eingöngu verið það að vera tilbúið í þeim tilvikum sem slíkt varð niðurstaðan að undirbúa og hafa klárt móttökufélag til að taka við innstæðunum sem verið er að bjarga í aðgerðum af þessu tagi. Í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur reynir því miður á það í fyrsta sinn að fjármálastofnun er svo illa farin að heildareignir hennar duga ekki fyrir innstæðum. Þá er alveg ljóst að enginn er til staðar nema ríkið í krafti þeirrar yfirlýsingar sem legið hefur fyrir og unnið er eftir til að taka á sig kostnað vegna þess mismunar. Vonandi verður þetta eina tilvikið sem slíkt á við. Ekki er enn sýnt hver kostnaðurinn nákvæmlega verður, líklegast að það fari í gerðardómsfarveg eins og samningarnir gera ráð fyrir ef ekki tekst samkomulag. Það þarf að vera hægt 

Virðulegi forseti. Þetta var alveg dæmalaust svar. Ekki er enn þá lagastoð fyrir því að ríkið tryggi innstæður, það er rétt, en hér féllu bankarnir 2008 þannig að ríkisstjórninni hefði verið í lófa lagið að setja slíkt ákvæði inn í almenn lög ef svo bæri undir eða fjáraukalög. Hæstv. fjármálaráðherra segir að Fjármálaeftirlitið taki ákvarðanir í málum eins og ég er að fara yfir. Hæstv. fjármálaráðherra fer hér með ábyrgðina og það er fjármálaráðuneytið undir hans stjórn sem dælir út ríkisábyrgðum í ljósi ákvarðana frá Fjármálaeftirlitinu. Þetta er mjög einfalt, enda ætti ráðherrann að gera sér grein fyrir því að fyrir rest er það ráðherraábyrgðin sem skiptir máli. Hér er verið að setja eyðuákvæði í fjáraukalögin, opna heimild fyrir fjármálaráðherra til að leika sér með það hvaða upphæð fer inn fyrir rest þegar samningar hafa tekist á milli Landsbankans og ríkissjóðs. 

Frú forseti. Það væri fróðlegt að vita hvað hv. þingmaður leggur sjálfur til í tilvikum sem þessum. Áttu innstæðueigendur í Sparisjóði Keflavíkur að fá aðra meðhöndlun en aðrir?  Auðvitað gengur slíkt ekki og lagagrunnurinn er skýr, hann er í neyðarlögunum. Það er á þeim grundvelli sem Fjármálaeftirlitið beitir heimildum sínum og eftir atvikum þeim öðrum sem eru almenns eðlis. Yfirlýsingin er fyrst og fremst tryggð í framkvæmdinni, að það sé alltaf og í öllum tilvikum leitað leiða sem duga til þess að koma innstæðum í skjól og að þær tapist ekki, að allir hafi aðgang að fjármunum sínum sem eru bundnir í innlánum í bönkum eða sparisjóðum ef illa fer. Það hefur tekist 

Virðulegi forseti. Á fimmtudaginn kynnti hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra nýja efnahagsáætlun sem unnin var í framhaldi af þeirri efnahagsáætlun sem hefur verið í gildi milli Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og íslenskra stjórnvalda. Þar getur svo sem sitthvað fróðlegt að lesa og meðal annars er þar kafli sem heitir Peningamálastefna til framtíðar. Í þeim kafla segir svo, með leyfi virðulegs forseta: „Grundvallarspurningar um gjaldmiðilinn sjálfan eru á borði Alþingis og ríkisstjórnar vegna aðildarumsóknar að Evrópusambandinu og vegna þess að ljóst er að íslenska krónan sem sjálfstæður gjaldmiðill verður í viðjum hafta með einum eða öðrum hætti framvegis.“ Þetta er heilmikill boðskapur. Hér er málunum stillt upp með tvenns konar hætti. Annars vegar er sá valkostur að Ísland gangi í Evrópusambandið og gerist aðili að evrunni eða að við búum við sjálfstæðan gjaldmiðil sem verður þá í viðjum hafta framvegis, ekki um þrjú ár, ekki um fimm ár eins og boðað var í frumvarpi hæstv. ríkisstjórnar, heldur er verið að tala um höft á íslensku krónunni að eilífu, amen. Þetta eru gríðarlega mikil tíðindi og það leynir sér ekki þegar maður les þennan texta að sá sem stýrir pennanum í þessum kafla hefur ekki mjög mikla trú á íslensku krónunni. Það er gagnstætt því sem mér hefur heyrst vera hjá hæstv. fjármálaráðherra sem hefur hvað eftir annað varað við því að íslenska krónan sé töluð niður og einmitt talað um að hún hafi reynst okkur verðmætt tæki í þeim þrengingum sem við höfum gengið í gegnum. Þess vegna finnst mér það vera mjög alvarlegur hlutur þegar tímasetning afnáms gjaldeyrishaftanna er boðuð hér þannig að þau verði einfaldlega ekki afnumin. Með öðrum orðum er verið að boða varanleg höft. Þess vegna leita ég eftir áliti hæstv. fjármálaráðherra á þessu, hér er ekki um að ræða prívatáætlun 

Frú forseti. Ég held að það sé alveg ljóst að eitt af stóru viðfangsefnunum sem við erum með fyrir framan okkur er að móta peningamála- og gjaldmiðilsstefnu til frambúðar. Við hljótum að þurfa að móta hana með hliðsjón af því hverjar gætu orðið mögulegar sviðsmyndir á komandi árum og ég nota þann einfalda rökstuðning þegar ég segi að ég muni ekki standa að því að móta neina aðra peningamála- og gjaldmiðilsstefnu en þá sem gerir ráð fyrir krónunni sem að minnsta kosti jafngildum kosti og öðrum, meðal annars af þeirri einföldu ástæðu að jafnvel þótt við lykjum samningum við Evrópusambandið og settum þá í þjóðaratkvæðagreiðslu kynni þjóðin að hafna þeim. Auðvitað mundu engin ábyrg stjórnvöld vilja þá standa uppi með enga peningamálastefnu af því að þau hefðu sett allt sitt traust á það að við værum á leið í Evrópusambandið og tækjum upp evru. Þetta hefur verið margrætt í samskiptum ráðuneyta við Seðlabankann og ég hygg að það sé ekki djúpstæður ágreiningur um það. Það er alveg ljóst að það er krefjandi verkefni að innleiða þann aga hér í hagstjórn og ríkisfjármálum að við getum haldið úti með stöðugleika okkar litla gjaldmiðli. Enginn hefur sýnt mér fram á að það sé ekki hægt. Mistök fortíðarinnar eru ekki sönnun þess að ekki sé hægt að standa betur að málum á komandi árum. Ég held að það megi leggja þann skilning í þetta orðalag, án þess að það sé mitt sérstaklega að túlka það, sem er ekkert leyndarmál, að menn gera ráð fyrir því að áður en gjaldeyrishöft eða takmarkanir á fjármagnsflutningum verða að fullu afnumin muni þurfa að koma til einhver þjóðhagsvarúðarstýritæki í staðinn sem gera það mögulegt og raunhæft að fleyta gjaldmiðlinum og hafa hér bankastarfsemi jafnvel með viðskipti yfir landamæri án þess að stöðugleiki raskist. 

Forseti hvetur þingmenn og ráðherra til að virða hér tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég fagna þeirri yfirlýsingu hæstv. fjármálaráðherra að það eigi að móta hér peningamálastefnu með krónunni. Þetta finnst mér vera mikilvæg yfirlýsing. Það breytir hins vegar ekki því að í þeim texta sem er í raun og veru kynntur sem efnahagsstefna ríkisstjórnarinnar er talað um að íslensku krónunni muni fylgja varanleg gjaldeyrishöft. Við þekkjum að lagðar hafa verið fram áætlanir um að við förum út úr gjaldeyrishöftunum. Það var tekist á um það núna í september hversu hratt væri raunhæft að gera það. Ég hef hins vegar ekki orðið var við annað en að af hálfu ríkisstjórnarinnar hafi verið gert ráð fyrir því að við ætluðum að stefna út úr þessum gjaldeyrishöftum. Hér er hins vegar orðalagið allt öðruvísi, hér segir alveg skýrt, og það þarf í rauninni ekki hæstv. fjármálaráðherra til að túlka það, að sjálfstæður gjaldmiðill verði í höftum framvegis. Það er heilmikil stefna sem þarna er boðuð. 

Frú forseti. Nú fá hv. þingmenn tækifæri til að ræða bæði þessa efnahagsstefnu og þá ríkisfjármálastefnu sem þegar er fram komin og liggur hér fyrir í riti með mynd af fallegu fjalli á forsíðunni. Þetta tvennt er hrygglengjan í því sem við erum að leggja niður fyrir okkur til næstu ára litið, þ.e. ábyrg stefna í ríkisfjármálum og að komast sem fyrst út úr hallarekstri sem er mikilvæg forsenda annarra hluta, stöðugleika í efnahagslífinu að öðru leyti, og síðan markmið um vöxt, sjálfbæran hagvöxt og eðlilega þróun hér í hagkerfinu til komandi ára. Ég hélt að það væri ekkert leyndarmál, menn hafa rætt opinberlega um það og Seðlabankinn skrifað um það í skýrslum sínum, að einhvers konar þjóðhagsvarúðarráðstafanir þyrftu þá að koma til sögunnar, verðbólgumarkmið plús eða hvað menn nú kalla það. 

Forseti. Það frumvarp sem við tökum til atkvæðagreiðslu er þeim annmörkum háð að það hefur verið unnið í miklum flýti í fjárlaganefnd. Rannsóknarvinnan hefði þurft að vera til muna meiri. Það hefur meðal annars komið fram í því og birtist í því frumvarpi sem hér liggur fyrir að útgjöld sem vitað er að koma til gjalda á árinu 2011 eru ekki talin fram, hvorki í því frumvarpi sem ríkisstjórnin lagði fram né heldur þeim breytingartillögum sem meiri hluti nefndarinnar leggur til. Þeir sem standa að minnihlutaáliti í fjárlaganefnd setja fram sinn eigin útreikning á þeim gjöldum og liggur fyrir í þeirri samantekt mjög varlega áætlað að heildarjöfnuður er neikvæðari sem nemur rúmum 13 milljörðum kr. frá þeirri 

Virðulegi forseti. Í þessu fjáraukalagafrumvarpi kemur fram að heildarjöfnuður fyrir árið 2011 er nú neikvæður um 59,1 milljarð kr. Eins og áður hefur komið fram er þetta verri útkoma sem nemur 13 milljörðum kr. Það eru töluverðar líkur á að útgjöld hækki enn frekar og ég gagnrýni agaleysi við fjárlagavinnuna og bendi á þær umræður sem urðu hér áðan, ef við ætlum að lifa hér við sjálfstæðan gjaldmiðil þarf að koma á betri aga við fjármálastjórnun þessa lands. Ríkisstjórninni tekst heldur ekki að koma hagvexti af stað. Það sýna þær útgönguspár sem hafa verið lagðar fram. Það örlar þó á einu jákvæðu, þ.e. Vaðlaheiðargöng. Þingflokkur Framsóknarflokksins vísar ábyrgðinni á frumvarpinu í heild til ríkisstjórnarinnar og mun sitja hjá nema við þann 

Frú forseti. Við erum að fara að greiða atkvæði um fjáraukalög. Þar á meðal eru breytingartillögur við 3. gr., um endurlán, og 4. gr., um heimildir. Þær snúa að svokölluðum Vaðlaheiðargöngum sem mikið hafa verið í umræðunni. Ég leyfi mér að benda á að það er verið að taka afstöðu til mála sem algerlega eru byggð á ófullnægjandi gögnum. Gögnin sem Alþingi hefur undir höndum, bæði umhverfis- og samgöngunefnd og fjárlaganefnd, eru forsendur Vaðlaheiðarganga hf. og þar er ekki einu einasta orði minnst á tekjuáætlun framkvæmdarinnar. Það er ekki stafur á blaði og engu að síður á að fara af stað og veita þessar heimildir til fjármálaráðuneytisins. Samkvæmt dagskrá þingsins á 3. umr. og lokaatkvæðagreiðsla um fjáraukalagafrumvarpið að vera á miðvikudaginn, þ.e. ekki á morgun heldur hinn - áður en úttekt Ríkisendurskoðunar á þessum forsendum liggur fyrir. Ég hreinlega trúi því ekki að þingið ætli að afgreiða málið frá sér með þessum hætti. Þetta er óboðleg meðferð á fjármunum skattgreiðenda. Við munum því greiða atkvæði gegn þessum 

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til fjáraukalaga ársins 2011. Að mati Ríkisendurskoðunar ber frumvarpið vott um aukinn aga í ríkisfjármálum og helstu frávik frá fjárlögum eru kostnaður vegna kjarasamninga sem voru mikilvægir til að koma á friði á vinnumarkaði sem er gríðarlega mikils virði í því uppbyggingarstarfi sem við stöndum nú í á Íslandi.

Virðulegi forseti. Í ljósi þess að hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur farið fram á skýrslu frá Ríkisendurskoðun um heimildir fjármálaráðherra til ríkisábyrgða finnst mér mjög óeðlilegt að það sé verið að flýta þessu máli svo mikið því að ríkisendurskoðandi hefur tilkynnt að þessari skýrslu verði skilað til Alþingis í næstu eða þarnæstu viku. Það kemur fram í áliti ríkisendurskoðanda, sem fylgir með þessu fjáraukalagafrumvarpi, að í því sé ekki mælt fyrir um hvað felist í samþykkt Alþingis á ríkisreikningi fyrir utan að í 13. gr. laga um ráðherraábyrgð, nr. 4/1963, segir að skaðabótaábyrgð ráðherra gagnvart ríkissjóði falli niður samþykki Alþingi ríkisreikning án fyrirvara nema ráðherra hafi beitt svikum. Frú forseti. Þarna er komin skýringin á þessari flýtivinnu hér með fjáraukalagafrumvarpið fyrir 2010. Hæstv. fjármálaráðherra vantar heimildir til að fara fram með þessar ríkisábyrgðir.

Forseti. Ég var í andsvörum við hæstv. fjármálaráðherra fyrr á þessum fundi og þær skýringar sem gefnar eru á þessum kaupum þykja mér ekki nægilega góðar. Það er gefin sú skýring að hér sé verið að leysa Reykjanesbæ úr einhverri snöru. Ef ég man rétt er heimild í núgildandi tekjuskattslögum til að fresta greiðslu fjármagnstekjuskatts og hluti af kaupverðinu hjá Reykjanesbæ á HS Orku var greiddur með skuldabréfi sem gefur greiðslufrest til 2016. Í mínum huga er um að ræða forgangsröðun sem setur kaup á auðlind í eigu opinbers aðila framar því að nýta það sama fjármagn sem hér um ræðir, 1.230 millj. kr., til að forða illa grunduðum niðurskurðartillögum í heilbrigðis- og velferðarþjónustu landsins.

Virðulegi forseti. Það dugði ekki Vinstri hreyfingunni – grænu framboði að eignarhald auðlindarinnar á Reykjanesi væri í höndum opinbera aðilans Reykjanesbæjar heldur var það gefið út að opinberi aðilinn þyrfti að vera ríkið. Þess vegna var hæstv. fjármálaráðherra, formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, tilbúinn að greiða, eftir því sem kom fram í óundirbúnum fyrirspurnatíma áðan, ríflega hátt verð fyrir þessa auðlind. Ég svaf vel á nóttinni meðan ég vissi að auðlindin væri í eigu Reykjanesbæjar. Sem íbúi í Reykjanesbæ verð ég að styðja við þessi kaup vegna þess að það er alveg greinilegt að hæstv. fjármálaráðherra hefur slæma samvisku gagnvart 

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að þetta mál væri flókið. Það er rétt. Ég tek undir sumar útskýringar hans, þarna er fyrsta skiptið sem hæstv. ríkisstjórn sýnir viðleitni til að sýna lit af sanngirni en ekki einelti í garð Suðurnesjamanna um árabil. Ef alvörusanngirni væri gætt ætti þetta kaupverð á Junkaragerði og Kalmanstjörn miðað við mismunun og annað í skattheimtu ríkisins í orkugeiranum að vera að minnsta kosti þrisvar sinnum hærra en það er, þ.e. um 4 milljarðar kr. Niðurstaðan í þessu er að nokkru leyti nauðungarsamningar sem eru mjög flóknir. Ég segi já við þessari afgreiðslu.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um að setja 1.230 milljónir til kaupa á landi Kalmanstjarnar og Junkaragerðis. Þetta er mjög há upphæð miðað við það sem við erum að fjalla um alla daga í sambandi við niðurskurð á velferðarkerfinu og hækkun á sköttum og í rauninni er þetta tilraun til að hækka verð á jarðhita í landinu. Það mun koma fram í hækkuðu orkuverði til heimilanna í framtíðinni og mér finnst mjög miður að ríkisstjórnin standi í því að yfirbjóða verð á jarðhita. Ég segi nei við þessari tillögu.

Frú forseti. Þar sem a- og b-liðir hanga saman og ég ætla að greiða atkvæði gegn b-lið hlýt ég að greiða atkvæði gegn a-lið líka.

Virðulegi forseti. Ef það er eitthvað sem þessari ríkisstjórn hefur ekki tekist er það það að koma hagvextinum af stað. Það eru líkur á því að hann rétt hlunkist upp í 1,5% þótt ríkisstjórnin sjálf setti sér það markmið að á þessu ári yrði hann um 4,4%. Við erum að greiða atkvæði um lið sem snýr að því að framkvæmdir við Vaðlaheiðargöng fari af stað. Það er fullyrt að gögn séu ekki fyrir hendi og að ríkissjóður komi til með að borga brúsann. Hvorugt er rétt. Öll gögn liggja fyrir. Það liggur fyrir hvernig göngin verða fjármögnuð. Íbúar á svæðinu munu borga fyrir göngin þegar fram líða stundir. Það er algjör útgangspunktur. Þetta er það eina jákvæða sem hefur gerst hjá þessari ríkisstjórn og við framsóknarmenn styðjum það 

Frú forseti. Það væri óskandi að Alþingi gæti byggt ákvarðanir sínar á sannindum og rökhyggju, öfugt við það sem hv. þm. Höskuldur Þór Þórhallsson gerði áðan þegar hann byggði á óskhyggju og kjördæmapoti. Það er útilokað að þessi framkvæmd gangi upp miðað við þær forsendur sem hafa verið lagðar fyrir þingið, það er einfaldlega útilokað mál. Hér eru meira að segja Vinstri grænir farnir að styðja það að veita milljarða til einkaframkvæmdar. Þetta er einkaframkvæmd í nafni og boði Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Það liggur líka fyrir í vikudagskrá þingsins að það á að klára þetta mál á miðvikudaginn, ekki á morgun heldur hinn, án þess að gerð verði úttekt af hálfu Ríkisendurskoðunar á fjármögnuninni á þessu sem ein af þingnefndum Alþingis er þó búin að biðja um. Þetta eru alveg hörmuleg vinnubrögð og það er dapurlegt að það Alþingi sem hér situr skuli ekkert hafa lært af hruninu. 
            

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um breytingartillögu meiri hluta fjárlaganefndar við 3. gr. frumvarpsins sem felur í sér lánveitingu til Vaðlaheiðarganga hf. til fjármögnunar gangaframkvæmda. Um leið og ég fagna því að verið sé að hefja framkvæmdir við uppbyggingu innviða eins og kallað hefur verið eftir, m.a. af aðilum vinnumarkaðarins, ítreka ég að forsenda Alþingis fyrir ákvörðun um að ráðist verði í samgönguframkvæmdir á borð við þessa hefur verið að framkvæmdin standi undir sér að öllu leyti. Sú forsenda er óbreytt. Meiri hlutinn leggur áherslu á að áður en stofnað er til skuldbindinga ríkisins komi málið aftur til fjárlaganefndar og verði kynnt henni með fullnægjandi hætti. Frú forseti. Ég segi já.

Frú forseti. Ævintýrið um Vaðlaheiðargöngin er þannig að ég hef enga trú á því. Þar er gert ráð fyrir því að 90% af ferðalöngum velji að keyra í gegnum dimm göng á björtum sumardegi 

Frú forseti Í áliti meiri hluta fjárlaganefndar kemur fram eftirfarandi, með leyfi virðulegs forseta: „Meiri hlutinn leggur áherslu á að áður en stofnað er til skuldbindinga ríkisins komi málið aftur til fjárlaganefndar og verði kynnt henni með fullnægjandi hætti.“ Eins og fram hefur komið stendur til samkvæmt dagskrá þingsins að afgreiða fjáraukalagafrumvarpið á miðvikudaginn. Ef það fer þannig að það er búið að samþykkja fjáraukann hefur þessi fyrirvari sem hér er settur fram í nefndarálitinu ekkert gildi.  Ég tek reyndar undir að það er ágætt að verið er að fara í framkvæmdir, við höfum kallað mjög svo eftir því. Það skiptir samt máli að leggja hlutina fram með 

Forseti. Margir hafa efasemdir um þær forsendur sem liggja að baki þeim vilja ýmissa í héraði og ýmissa á þinginu að fara í þessa framkvæmd sem ég tel í sjálfu sér jákvæða. Í umhverfis- og samgöngunefnd hafa menn tekið saman höndum um að biðja Ríkisendurskoðun að fara yfir þessar forsendur. Mér þykir sjálfsagt að þingheimur allur bíði eftir þeirri rannsókn.  Ég sit hjá í þessari umræðu en ég veit ekki hvað ég geri á miðvikudag.

Virðulegi forseti. Ég kom sérstaklega upp undir liðnum Störf þingsins í vikunni til að hrósa því verklagi að samþykkt hefði verið að láta Ríkisendurskoðun fara yfir þetta mál. Af hverju? Til þess að við gætum hætt að ræða málið út frá öðru en staðreyndum. Hér hefur komið fram, virðulegi forseti, að sú samþykkt sem ég notaði í fullri einlægni góðan tíma í til að hrósa mönnum fyrir var fullkomlega marklaus, skiptir engu máli. Hv. þm. Illugi Gunnarsson rakti þetta ágætlega áðan. Þannig að það eina sem ég hef hrósað hæstv. ríkisstjórn og ríkisstjórnarmeirihlutanum fyrir á þessu hausti verð ég því miður að draga til baka og biðjast afsökunar á að hafa hrósað mönnum fyrir. Alvara málsins er enn og aftur 

Virðulegi forseti. Í þessari grein kemur fram að veita eigi heimildir til þess að breyta víkjandi láni til Byrs hf. í lausafjárfyrirgreiðslu. Þetta hefur verið gert nokkrum sinnum frá hruni að ríkissjóður hefur verið með beina lausafjárfyrirgreiðslu við banka og varð t.d. mikil umræða um það hér í september. Ég tel að við séum hér á afar rangri leið að nota ríkissjóð í lausafjárfyrirgreiðslu. Það er hlutverk Seðlabanka Íslands og ef Seðlabankinn getur ekki séð um þessa lausafjárfyrirgreiðslu er augljóst að það er eitthvað að málinu. Jafnframt kemur ekki fram hvort einhverjar tryggingar liggi fyrir í þessu máli, hvort lausafjárfyrirgreiðslan sé veitt gegn tryggingum. Ég hefði skorað á 

Virðulegi forseti. Hér er verið að læða í gegn máli sem var mikið til umræðu fyrir nokkru síðan, nánar tiltekið hvorki meira né minna en einkavina - einkavæðing á Byr.  Þá sagði hvorki meira né minna en einn aðal hv. þingmaður stjórnarliðsins, virðulegi forseti, að þetta kæmi bara engum við - svo ég fari nokkurn veginn yfir það hvað sagt var - hvert kaupverðið væri, það kæmi í ljós eftir eitt og hálft ár og þá gætu menn bara séð það. Ég spyr: Veit einhver hér inni eða einhver úti í þjóðfélaginu hvert kaupverðið er? Hefur einhver hugmynd um það? Hér á að læða þessu í gegn eins og ekkert sé af ríkisstjórn gagnsæisins hvorki meira né minna, með hæstv. verkstjóra  Virðulegi forseti. Ég mælist til þess að þetta mál verði dregið til 3. umr. og að hv. efnahags- og viðskiptanefnd fari almennilega yfir málið, því að það 

Frú forseti. Hér erum við að skoða enn eitt dæmið þar sem hæstv. fjármálaráðherra er að bjarga fjármálafyrirtæki og það, að mínu mati, með mjög vafasömum hætti. Hér er ekki talað neitt um kaupverð, ekki nokkurn skapaðan hlut, og ekki sagt af hverju þetta dróst svona lengi og af hverju vandinn er orðinn svona mikill. Ég veit heldur ekki hvað lausafjárfyrirgreiðsla ríkissjóðs þýðir. Hvað þýðir það? Eru einhver veð á bak við þetta, er þetta lán eða hvað er þetta eiginlega, lausafjárfyrirgreiðsla upp á 5 milljarða? Mér þykir menn fara heldur létt og leikandi með ríkisábyrgðir. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Fréttamaður RÚV orðaði afgreiðslu á þessu máli, þ.e. afgreiðslu Alþingis á nákvæmlega þessum lið, sem formsatriði fyrir nokkrum dögum. Þetta væri ákveðið formsatriði sem þyrfti að uppfylla, við værum sem sagt aftur orðin afgreiðslufólk á lagakassa eins og talað var um hér í framhaldi af hruninu. Í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis voru gerðar margar athugasemdir við einkavæðingu bankanna á sínum tíma. Þar á meðal var talað um að liggja þyrfti fyrir hverjir kaupendurnir væru og hvernig matið á kaupendunum ætti að fara fram. Í þessu tilviki vitum við ekki einu sinni hverjir kaupendurnir eru. Við vitum ekki hver áform þeirra eru, við vitum ekki hvert kaupverðið er. Það liggur ekki fyrir nein stefna enn þá frá stjórnvöldum varðandi uppbyggingu fjármálamarkaðarins. Ef við lítum svo á að við eigum að draga einhvern lærdóm af þeirri blessuðu skýrslu virðist lærdómurinn einna helst vera sá hvernig við eigum að gera nákvæmlega eins 

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um heimildir til að gera samning um fjármögnun framkvæmda við göng undir Vaðlaheiði. Ég kom fyrst að þessu máli fyrir u.þ.b. einu og hálfu ári síðan og byrjaði á því að gera arðsemislíkan fyrir þessa framkvæmd. Ég hef skoðað forsendur sem hafa verið lagðar til grundvallar og ég hef ekki enn þá heyrt sérfræðinga mótmæla þeim forsendum. Aftur á móti hafa stjórnmálamenn, margir hverjir, haft miklar skoðanir á forsendum og þótt þær afar hæpnar þrátt fyrir að sérfræðingar hafi sagt að þær séu fullnægjandi. Nú er þetta mál í skoðun hjá Ríkisendurskoðun, sem er hið besta mál, en ég hef skoðað þessar forsendur og ég er sannfærður um að þær standist. Því mun ég segja já.

Frú forseti. Við heyrðum hér enn eina góða ástæðu fyrir því að halda Sjálfstæðisflokknum frá völdum í landinu næstu áratugina ef mögulegt er. Það er greinilegt af framlögðum gögnum Vaðlaheiðarganga hf. að forsendur þeirra ganga ekki upp. Tveir plús tveir eru fimm samkvæmt þeirra tölum eða jafnvel 11 milljarðar eða 15 milljarðar sem munu svo lenda á ríkissjóði. Það sorglega við þetta mál er að Alþingi hafnar því að bíða eftir óháðu áliti ríkisendurskoðanda á þessum tölum. Alþingi er að hafna því að sá eftirlitsaðili sem það hefur ráðið til starfsins skili áliti á þessu. Og eins og fram kom í máli hv. þm. Illuga Gunnarssonar er þetta framlag hv. formanns fjárlaganefndar um að fá þetta mál aftur til fjárlaganefndar áður en heimildin verður veitt algjörlega marklaust og innihaldslaust. Þetta frumvarp verður væntanlega afgreitt héðan sem lög á miðvikudaginn, eftir tvo daga, með þetta galopið, verðmiði upp á 15–20 milljarða sem lendir á skattgreiðendum eftir örfá ár.

Frú forseti. Hér greiðum við atkvæði um að hæstv. fjármálaráðherra megi gera samning um fjármögnun framkvæmda við Vaðlaheiðargöng og ef illa fer, sem ég tel yfirgnæfandi líkur á, lendir tapið á ríkissjóði af því að hann ætlar að ábyrgjast þetta og fjármagna. Ef vel gengur brosa þeir í kampinn fyrir norðan, sem ég reikna reyndar ekki með að gerist. Með sömu rökum og ég áðan sagði nei segi ég aftur nei. Ég tel að forsendur fyrir þessari framkvæmd, eins og ég hef skoðað þær, séu margar ekki í lagi. Ég mundi vilja að þetta yrði skoðað miklu betur áður en þetta yrði framkvæmt. Mér finnst að ef ríkið ætlar að byggja jarðgöng eigi það að gera það sjálft.

Virðulegi forseti. Hér er fullyrt í ræðu að um 15–20 milljarðar muni falla á íslenska skattgreiðendur. Ég hef aldrei heyrt þetta áður, göngin kosta eitthvað um 9 milljarða og verða greidd af þeim sem aka í gegnum þau. Það hefur alltaf legið fyrir. Þeir sem greiða útsvar í Þingeyjarsýslum eru reiðubúnir að leggja á sig aukið útsvar og sveitarfélögin þar eru til í að leggja hlutafé í framkvæmdir. Hér var sagt áðan og fullyrt að göngin væru dimm. Ég get sagt með fullri vissu að þau verða björt, um þau munu leika ferskir vindar. Eyfirðingum veitir svo sem ekkert af að fá smávegis af því lofti sem er til staðar í Þingeyjarsýslum. Ég held að þingmenn Reykvíkinga, sem hafa nokkrir komið upp, ættu frekar að leggjast á árar með okkur sem viljum brúa þá gjá sem hefur myndast milli landsbyggðar og 

Frú forseti. Ég kalla þennan lið til baka til nefndar og það kemur til vegna ónákvæms orðalags í tillögunni.

Forseti. Rétt aðeins til viðbótar því sem sagt hefur verið um þennan lið, það snýr að kaupum ríkisins á jarðhitaréttindum á landi Kalmanstjarnar og Junkaragerðis á Reykjanesi af Reykjanesbæ. Ég vek athygli á verklagi okkar á hinu háa Alþingi við afgreiðslu þessara mála. Ég held að við þurfum að skoða það í tengslum við endurskoðun fjárreiðulaga með hvaða hætti atkvæðagreiðslum er háttað hér því að fyrir liggur að búið er að samþykkja heimildina upp á 1.230 millj. kr. þegar kemur að afgreiðslu heimildargreinarinnar sjálfrar sem hljóðar þannig að fjármálaráðherra sé heimilt að kaupa land o.s.frv. Það er lokaathugasemd mín varðandi þetta mál sem lýtur að hinum formlega hætti.

Forseti. Hér liggur fyrir ósk um heimild til fjármálaráðherra til að ganga frá uppgjöri og greiðslum til Landsbankans hf. vegna mismunar á eignum og innstæðuskuldbindingum Sparisjóðsins í Keflavík. Ég benti á það í framsögu með minnihlutaálitinu og í skýringum með atkvæðagreiðslunni áðan að fyrir liggur að ríkissjóður kemst aldrei hjá 11,2 milljarða kr. greiðslu að lágmarki vegna þessa máls. Það er óábyrgt þegar fjallað er um ríkisfjármálin með þeim hætti sem greinir í fjáraukalagafrumvarpinu og áliti meiri hluta fjárlaganefndar að geta ekki um þá skuldbindingu sem hér liggur fyrir. Þetta er lágmarksfjárhæð og mat manna er að hún geti farið allt upp undir 30 milljarða kr. og ekki er minnst einu einasta orði á það í fjáraukalagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar og því síður í tillögum meiri hlutans. En það liggur fyrir að greiðsluskuldbindingin er til og þó svo að það liggi ekki fyrir, þess vegna ekki fyrir áramót, hver fjárhæðin verður spái ég því, 

Virðulegi forseti. Ég ítreka það sem fram kom í máli mínu fyrr í dag. Ég tel að hæstv. fjármálaráðherra vanti valdheimildir til að geta farið fram með þetta ákvæði eins og það stendur hér. Fram kemur í áliti sem Ríkisendurskoðun skilaði til fjárlaganefndar að það væri á mörkunum að þetta væri löglegt vegna þess að fjárheimild vegna þessa gjörnings væri ekki á fjárlögum ársins 2011 en hún er nú komin inn í fjáraukalög. Ég vara við því að ákvæðið fari svona inn, sérstaklega í ljósi þess að Ríkisendurskoðun mun brátt skila skýrslu til Alþingis. Alþingi hefur eftirlit með framkvæmdarvaldinu og Ríkisendurskoðun hjálpar Alþingi við það með skýrslugerð. Svo segir mér hugur um að flýtirinn á þessu máli verði slíkur að hæstv. fjármálaráðherra gefi sér ekki tíma til að bíða eftir skýrslu Ríkisendurskoðunar. Þess vegna er hann að sækja sér heimildir til þingsins 

Virðulegi forseti. Þetta er angi af því máli sem hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd þingsins hefur ákveðið að skoða sérstaklega, þ.e. ákvarðanir og verklag hæstv. fjármálaráðherra í tengslum við Byr og SpKef. Ég vek athygli á því að búið er að spyrjast fyrir um málið í þingsal með skriflegum fyrirspurnum hvað eftir annað en engar upplýsingar hafa borist. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson upplýsir okkur um að það sem ekki átti að kosta neitt kostar í raun 11,2 milljarða að lágmarki. Mér finnst alveg fráleitt að ég þurfi að mælast til þess að málið verði tekið fyrir í efnahags- og viðskiptanefnd því að ég mundi ætla að það hefði verið það fyrsta sem gert var um leið og einhverjar upplýsingar lágu fyrir. Svo er ekki þannig að ég fer þess náðarsamlegast á leit við virðulegan forseta að málið verði skoðað þar sem það á að skoða, 

Virðulegi forseti. Í úttekt sinni á fjáraukalagafrumvarpinu og reyndar á fjárlögum fyrir árið 2012 gagnrýnir Ríkisendurskoðun framsetningu ríkisstjórnarinnar. Ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á frumjöfnuð meðan heildarjöfnuður er í rauninni sú tala sem gefur hvað skýrasta mynd af stöðu ríkissjóðs. Við sem stóðum að minnihlutaáliti færðum inn þær tölur sem koma mundu fyrir kaupin á SpKef. Þá kemur í ljós að staðan er miklu verri en áður hefur verið talið. Ég vil benda á að þegar við tölum um aukinn aga og skýrari vinnubrögð í fjárlagagerðinni eru þetta vinnubrögð sem ekki eiga að líðast. 

Frú forseti. Saga Sparisjóðs Keflavíkur er löng og hún er ekki eitthvað sem dettur af himnum ofan. Það átti hæstv. fjármálaráðherra að vita fyrir löngu síðan og grípa til ráðstafana. Það sem við horfum nú á gerðist á vakt hæstv. fjármálaráðherra. Ég nota einmitt það orðalag af því að ég kannast við það af öðru tilefni. Stofnað var félag sem rekið var í einhverja mánuði og var vitað að það gekk ekki. Við erum að tala um að það vanti 10,3 milljarða eða 11,2 milljarða, lágmark, og ég minni á að niðurskurðurinn í heilbrigðiskerfinu er um 1,5 milljarðar. Það er tífaldur niðurskurður í heilbrigðiskerfinu 

Virðulegi forseti. Verið er að greiða atkvæði um framlög til erlendra sjóða. Fyrri greinin, 7.20, er til Endurreisnar- og þróunarbanka Evrópu, EBRD, og í heimild 7.21 er til Þróunarbanka Evrópuráðsins, CEB. Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að þetta séu ekki bein útgjöld en það verði fjármagnað með aukningu á stofnfjárloforðum og hluti af því í formi innborgaðs stofnfjár úr varasjóði bankans. Að mínu mati er verið að fela ríkisútgjöld vegna þess að þarna er gengið á hlut okkar í þessum sjóðum og það kemur örugglega til greiðslu síðar. Úr því að þetta er haft í evrum langar mig til að upplýsa þingheim um að fyrri skuldbindingin er um 1,5 milljarðar og seinni skuldbindingin um 800 millj. kr. Hér er um mikla peninga að ræða, sérstaklega í ljósi þess að féð er innt af hendi í dýrmætum gjaldeyri.

Virðulegi forseti. Þessar tvær greinar fjalla um að við samþykkjum að fært verði fé úr stofnfjársjóði, annars vegar EBRD og hins vegar CEB, yfir í nýtt stofnfé. Það verður væntanlega gert ef allir samþykkja það í öllum aðildarríkjunum þannig að við höldum hlutdeild okkar sem eigendur sjóðanna tveggja. Þetta eru í kringum 2,3 milljarðar og ég hefði, í ljósi þess hvernig ástandið er á Íslandi og sérstaklega vegna þess hvernig EBRD hefur komið fram við okkur Íslendinga, sagt að við viljum fá arðinn hingað heim aftur. Við getum notað hann til dæmis til að fjármagna heilbrigðiskerfið.

Virðulegi forseti. Hér var að klárast atkvæðagreiðsla að lokinni 2. umr. um fjáraukalög ársins 2011. Eins og glögglega kom í ljós við atkvæðagreiðsluna sveiflast til og frá hundruð milljóna ef ekki milljarða, er byggt á gögnum sem beðið hefur verið um en hafa ekki verið reidd af hendi. Nefndir hafa óskað eftir frekari upplýsingum um fleiri hundruð millj. kr. útgjöld hvað varðar endurreisn bankakerfisins, málefni Byrs, SpKef og Vaðlaheiðargöng. Á dagskrá þingsins á miðvikudaginn er fyrirhuguð 3. umr. um fjáraukalög og atkvæðagreiðsla. Það stendur sem sagt til eftir tvo daga að ljúka lagasetningu um fjáraukalög ársins 2011. Ég óska eftir því, frú forseti, að við þingflokksformenn verðum kölluð saman og að dagskránni verði breytt vegna þess að ég held að atkvæðagreiðslan hafi gefið það 

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp til að taka undir orð síðasta ræðumanns um að skotið verði á þingflokksformannafundi og ný dagsetning ákveðin fyrir atkvæðagreiðslu eftir 3. umr. um fjáraukalög ársins 2011. Að auki fer ég fram á það við forseta Alþingis og forsætisnefnd að haft verði samband við ríkisendurskoðanda og hann gefi þinginu svar um hvenær sú skýrsla sé væntanleg sem vísað var til í heimsókn stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar til embættisins. Hún fjallar um fyrirspurnir frá hv. þm. Pétri H. Blöndal varðandi valdheimildir hæstv. fjármálaráðherra til útdeilingar ríkisábyrgða. Það mál má ekki taka af dagskrá fyrr en sú skýrsla liggur fyrir því að ríkisendurskoðandi og starfsmenn hans gáfu það beinlínis í skyn að í skýrslunni væri ákvæði um valdþurrð hæstv. fjármálaráðherra. Ef ekki verður hlustað á það skapar hæstv. fjármálaráðherra 

Virðulegi forseti. Ég verð að lýsa undrun minni á þeirri umræðu sem hér fer fram. Fjáraukalagafrumvarpið var tekið til ítarlegrar umfjöllunar í fjárlaganefnd. Þar var gerð tillaga um málsmeðferð og tímasetningar á því hvenær fjárlaganefnd taldi sig tilbúna til að afgreiða málið og koma því inn á þing. Ekki voru gerðar athugasemdir við þær tillögur og var einróma samþykki í fjárlaganefnd að vinna þetta með þeim hætti sem hér hefur verið lagt til, og algjörlega athugasemdalaust. Ég verð því að lýsa undrun minni á því að þingmenn, ekki síst þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir, skuli stinga upp á því að við breytum út frá þessum dagskrárlið hér. Þetta hefur sömuleiðis verið rætt í hópi þingflokksformanna. Ég man ekki til þess að gerðar hafi verið athugasemdir við þá dagskrá sem legið hefur fyrir þinginu hvað þetta varðar. Ég hvet því forseta til þess að halda dagskránni eins og fyrir hefur verið lagt og við ljúkum þessu máli núna í vikunni.

Frú forseti. Það var ótrúlegt að hlusta á hv. þm. Björn Val Gíslason. Á fundi fjárlaganefndar í síðustu viku voru ítrekað gefnar ábendingar um afgreiðslu á heimildum til fjármálaráðherra um Vaðlaheiðargöng. Ekki er lengra síðan en í hádeginu í dag að rætt var á fundi þingflokksformanna að allt of hratt væri farið með þetta mál í gegnum þingið með því að reyna að afgreiða það núna eftir tvo daga. Ég tek því undir það sem hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði áðan um að sest verði niður með þingflokksformönnum og framganga þessa máls rædd. Það hefur ítrekað komið fram hjá hv. formanni fjárlaganefndar að hún er að gefa hér einhverjar yfirlýsingar um framgang málsins sem eiga sér enga stoð í lögum og enga stoð í þingsköpum og skipta ekki nokkru einasta máli. Það þarf náttúrlega að koma einhver skýring á því hvað hún á við með þeim yfirlýsingum um að fjárlaganefnd fái málið aftur til meðferðar þegar búið er að afgreiða það sem lög frá Alþingi. Þetta eru fáránlegar yfirlýsingar, nema þær séu skýrðar betur en gert hefur 

Virðulegur forseti. Ég vil beina þeim óskum mínum til virðulegs forseta - í ljósi þess að við ljúkum 2. umr. og atkvæðagreiðslu um fjáraukalög fyrir árið 2011 þar sem forseti hefur beitt sér fyrir því að breyta þingsköpum og gert það af stakri prýði í samvinnu og sátt við þingflokksformenn og þingmenn - að horft verði til þess að þegar verið er að samþykkja að setja út úr ríkissjóði milljarða í fjáraukalögum fyrir utan fjárlög þurfum við hér á þingi að hafa ríflegan meiri hluta þingmanna sem taki ákvörðun um slíkt, hvort heldur það er afgreiðsla fjárlaga eða fjáraukalaga. Ég vil því beina þeim tilmælum til virðulegs forseta að þegar hún ásamt þingflokksformönnum og fleirum fer í endurskoðun á þingsköpum verði horft til þessa. Það er vart boðlegt að fjáraukalög séu, og hver greinin á fætur annarri, samþykkt með  
            

Frú forseti. Ég vil ítreka þá beiðni mína sem ég lagði fyrir í máli mínu áðan að þingflokksformenn verði kallaðir saman og fyrri ákvörðun, þ.e. að setja fjáraukalagafrumvarpið til 3. og síðustu umr. og atkvæðagreiðslu á miðvikudaginn, verði endurskoðuð. Þrátt fyrir orð hv. þm. Björns Vals Gíslasonar hefur það komið fram að athugasemdir hafa verið gerðar ítrekað í fjárlaganefnd um einstök atriði og mælst til þess að ákveðin gögn og ákveðið verklag yrði viðhaft til að ljúka megi umræðum og afgreiðslu málsins á þeim tíma sem nefnt var. Á bls. 2 í meirihlutaáliti fjárlaganefndar er sá fyrirvari varðandi t.d. Vaðlaheiðargöngin, með leyfi forseta: „Meiri hlutinn leggur áherslu á að áður en stofnað er til skuldbindinga ríkisins komi málið aftur til fjárlaganefndar og verði kynnt henni með fullnægjandi hætti.“ Í dag er mánudagur. Klukkuna vantar 20 mínútur í fimm. Það er þá væntanlega einn dagur sem gefst til þess  Frú forseti. Í ljósi þess að virðulegur forseti hefur lagt sig fram um að viðhafa vönduð vinnubrögð og stuðla að auknu og betra verklagi hérna fer ég fram á það í fullri vinsemd að þessi fundur verði haldinn þannig að við getum lagst yfir dagskrá þingsins og breytt henni svo sómi verði að.

Virðulegi forseti. Það liggur nú fyrir að beiðni hefur komið fram frá fulltrúum þriggja þingflokka, þ.e. frá hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur, hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur og hv. þm. Þór Saari. Mér fyndist vera mjög óeðlilegt ef forseti mundi ekki taka tillit til þeirra ábendinga sem hafa komið fram frá fulltrúum þeirra þingflokka og þá beiðni sem hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir kom fram með og ég tek undir. Þó að hv. þm. Björn Valur Gíslason hafi ekki tekið eftir athugasemdum eða einhverjum meinbugum á þessum fjáraukalögum þá held ég að við flestöll hin höfum tekið eftir þeim. Ég held að mjög mikilvægt sé að þingmenn geri sér grein fyrir t.d. hvaða ábyrgðir liggja á bak við það sem verið er að samþykkja 

Frú forseti. Hann er ótrúlegur og óskiljanlegur þessi pirringur sem kemur hér fram hjá hv. stjórnarandstöðu. Ég held að það sé vegna þess að fjárlaganefnd vann mjög hratt og örugglega að undirbúningi þessarar afgreiðslu á fjáraukalagafrumvarpinu og menn geta ekki, eins og þeir eru vanir hér, kvartað undan því að ekkert sé gert og ekkert skili sér inn í þingsal. Starfsáætlun þingsins var nefnilega breytt vegna þess að fjáraukalagafrumvarpið var það langt komið í vinnslu og það þótti sjálfsagt að klára það. Ég hvet til þess að hæstv. forseti verði við bón þingflokksformanns Sjálfstæðisflokksins og fundi með þingflokksformönnum til að fara yfir það hvað mönnum finnst út af standa í þeirra huga. Maður er svolítið hissa á því - það er eins og aldrei hafi verið samþykktar skilyrtar heimildir, skilyrt heimildarákvæði í fjáraukalagafrumvarpi fyrr. Ég verð að segja vegna orða síðasta hv. þingmanns að það gengur ekki að 

Virðulegi forseti. Svo það komi fram er ég starfandi þingflokksformaður fyrir Framsóknarflokkinn í dag, ég óska því eftir að fá þetta fundarboð á eftir úr því að nú hefur stjórnarandstaðan lagt okkur lið samkvæmt ræðu hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur. Það gætir einskis pirrings hjá mér varðandi þessi mál því að ég lít þetta mál grafalvarlegum augum. Hér er ekki um skemmtiefni að ræða. Hér er verið að útdeila milljörðum á milljarða ofan, ríkisábyrgðum á ríkisábyrgðir ofan og fólk heldur bara að við séum að grínast. Virðulegi forseti. Ég kann ekki við svona málflutning eins og kom hér fram og þar að auki hefur ríkisstjórnin staðið sig mjög illa, því að einungis hafa komið fram 14 ríkisstjórnarmál það sem af er vetri og ekki verða lögð fram mál í næstu viku því að þá er nefndavika. Frú forseti. Mig langar til að ljúka máli mínu með því að fara fram á það á nýjan leik og fá svar frá forseta þingsins hvort ekki sé hægt að senda erindi til ríkisendurskoðanda og spyrja hvenær 

Virðulegur forseti. Ég vil hvetja forseta til að halda sig við breytta starfsáætlun þingsins. Það vill svo til að ég sat fundinn þar sem tímasetning umræðunnar var ákveðin í fjárlaganefnd. Tímasetningarnar voru samþykktar athugasemdalaust. Það var þverpólitísk sátt um að flýta umræðunni og gera þetta með þessum hætti. Heimildirnar sem hér er verið að ræða um heyra undir lög um ríkisábyrgðir og Ríkisábyrgðasjóður á eftir að fara yfir þær. Um leið og heimildirnar eru komnar fara þær í mat hjá Ríkisábyrgðasjóði og fjárlaganefnd með tilkomu þeirra viðbóta mun hún fara yfir það mat einnig.

Virðulegur forseti. Það virðist vera að hv. þm. Álfheiður Ingadóttir ætli ekki að sitja hérna undir orðum mínum, en ég beini þeim að sjálfsögðu fyrst og fremst til forseta. Ég tel að það hafi komið algjörlega skýrt fram í atkvæðaskýringum að þingmenn eru einmitt að taka ákvörðunina hér á grundvelli ónógra upplýsinga. Það er svo að þingmenn vita ekki, t.d. í tilfelli sölu á eignarhlut ríkisins, hverjir kaupendurnir eru. Við vitum ekki hvert kaupverðið er og við vitum ekki hver áformin eru. Það gæti kannski hugsast að hæstv. fjármálaráðherra ætli núna að upplýsa hverjir það eru sem eiga Íslandsbanka, því að ekki veit ég það, það væri mjög áhugavert að heyra það. Ég vil líka taka undir orð starfandi þingflokksformanns framsóknarmanna um mikilvægi þess að við séum búin að fá þau gögn sem ríkisendurskoðandi er að taka saman um útistandandi ríkisábyrgðir, vegna þess að það er alveg ótækt hvernig vinnubrögðunum hefur verið háttað 

Forseti minnir á að ræðutíminn er ein mínúta.

Frú forseti. Ég sé mig knúinn til að koma hérna upp og leiðrétta það sem hv. þm. Oddný Harðardóttir sagði. Þegar dagskrá þessa fjáraukalagafrumvarps var ákveðin í fjárlaganefnd var það gert áður en þær upplýsingar komu fram t.d. um Vaðlaheiðargöng, þar sem verið er að fjalla um mál sem er með alveg glórulausri framsetningu fyrirtækisins sjálfs sem leggur fram upplýsingarnar. Það er ekki eins og ég sé að leggja þær fram eða einhverjir pólitískir andstæðingar, það er fyrirtækið sjálft sem leggur fram upplýsingar þar sem það óskar eftir ríkisábyrgð. Það er ekki stafur á blaði um það hver tekjuáætlun þess fyrirtækis er, svo koma þingmenn hingað og tala um eins og þetta skipti engu máli. Það er skiljanlegt að hv. þm. Álfheiður Ingadóttir vilji flýta þessu máli í gegn, enda er hér um að ræða ríkisfjármögnun á einkaframkvæmd, fyrir einkafyrirtæki sem flokkur hennar og hugmyndafræði hennar hefur staðið gegn alla tíð, en það bara breytist allt í einu af því að nú eru þau við völd.

Frú forseti. Mér finnst dálítið sérkennilegt að hlusta á það að þingmenn tala nú eins og þeir séu að koma að mörgum málum algjörlega nýjum og hafi ekkert af þeim heyrt áður. Í tilviki Byrs var bankinn settur í opið söluferli fyrir opnum tjöldum og allir fylgdust með því.  Varðandi Vaðlaheiðargöng hefur verið unnið að þeirri framkvæmd árum saman, Alþingi setti lög til undirbúnings framkvæmdinni, stofnun hlutafélags