Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og menn vita, þá var leitað eftir láni hjá Alþjóðabankanum til þess að greiða kostnað við byggingu áburðarverksmiðju. Bankinn hefur samþ. að láta í té að láni um 850 þús. dollara, sem þó er ekki endanlega alveg afráðið. Nú er í lögunum farið fram á lántöku vegna verksmiðjunnar, en ekki miðað við neina fasta upphæð, bara heimilað að taka að láni fjárupphæð. Hins vegar þarf að leggja fyrir ákveðna lánsheimild, þar sem lánið er tekið erlendis. Þess vegna er þetta frv. flutt og farið fram á að veita tiltekna heimild, sem greinir í frv. Ég vil leyfa mér að vona, að þingdeildin samþykki þetta frv., og er núna verið að vinna að hinni formlegu hlið þessa máls. Það væri æskilegt að afgreiða þetta mál án þess að senda það í n., ef d. sæi sér fært. Ef þess er óskað, að það fari í n., verður svo að vera. Færi svo, að hv. þm. óskuðu þess, að málið færi í n., óska ég þess, að n. gæti skilað svo fljótt áliti, að hægt væri að afgr. það á mánudag, og býst ég við, að það komi ekki að sök. Ég hef ekkert á móti því, að málið fari í n., en óska eftir því, að þessi háttur verði hafður á afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðh. um, hvort orðin í 1. gr. frv.: „endurlána Áburðarverksmiðjunni h/f með sömu kjörum og lánið er tekið“ - beri að skilja þannig, að Áburðarverksmiðjan h/f greiði hallann af gengistapi og hljóti gróðann af gengishagnaði, ef hann yrði. Það má skilja, að svo ætti að vera. Það er ekki óeðlilegt, þó að það sé skýrt tekið fram í l., hver eigi að bera áhættuna af gengisbreyt. Ég vildi aðeins fá að heyra þetta áður en málið nær fram að ganga.



Herra forseti. Mig langar að leita upplýsinga um það, hvað nú mun í áætlað að áburðarverksmiðjan muni kosta. Mér hefur skilizt, að áætlun sú, sem gerð var á síðasta ári, hafi haggazt mikið, og tel ég, að það sé von, að svo sé. Ég hef heyrt nefndar ýmsar tölur, og þætti mér líklegast, að upplýsingar ráðh. væru sanni næstar. Ég vil líka spyrja, hve mikið framlag fáist af Marshallfé í áburðarverksmiðjuna. Hæstv. ráðh. minntist réttilega á, að í l. er heimild án takmarkana fyrir stjórnina að taka innient lán til framkvæmdanna. Þetta frv. er því borið fram vegna þess, að stj. telur sig ekki hafa heimild til að taka erlent lán. Ég vil spyrja ráðh., hvort þetta fé ætti að nægja og hvort hann telji, að með þessu sé tryggt, að ekki þurfi nýja lántöku til áburðarverksmiðjunnar.



Herra forseti. Það er auðvitað ætlazt til, að áburðarverksmiðjan beri áhættuna af gengismismun. Hún tekur lánið með sömu kjörum, og þarf ekki að taka það frekar fram í lögunum. Í l. um lántöku vegna Sogs- og Laxárvirkjananna er sami háttur hafður á. Ríkið tekur lánið og endurlánar það með sömu kjörum. Það hafa allir aðilar litið á þetta sem sjálfsagt, enda væru það ekki sömu kjör, ef svo væri ekki. Aftur á móti er lántöku vegna landbúnaðarins öðruvísi háttað. Þar er gert ráð fyrir að lána með sömu kjörum, en áhættan er lögð á bankann. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. Vestm. spurði, þá er á síðustu áætlun ráðgert, að verksmiðjan kosti 93 millj. ísl. kr. Ég hef ekki haft tækifæri til að skoða áætlunina nýlega, en það getur komið til mála, að það vanti aðflutningsgjöld á hana. Ég veit þetta ekki fyrir vist, en hún er a.m.k. 93 millj. kr. Mér er ekki kunnugt, í hverju hækkunin liggur, en mun þó talsvert vera í vélum og flutningsgjöldum. Af Marshallfé er búið að láta til verksmiðjunnar 2 millj. 580 þús. dollara. Ég held, að þetta muni vera rétt, en þori þó ekki að ábyrgjast það. Þá er dálitið á reiki með einstaka hluti, hvort þeir verða keyptir í Evrópu eða Ameríku. En eftir nýjustu upplýsingum þykir líklegt, að 850 þús. dollarar muni duga fyrir Evrópukostnaði. Þá er sýnilegt, að þetta fer langt í það að duga, þó að ekki sé enn þá fullráðið, hvar einstakir hlutir verða keyptir. Það er ekki fyllilega hægt að miða við, að hægt sé að borga í Ameríkugjaldeyri þar, sem menn vildu helzt að hlutirnir yrðu keyptir.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þessar upplýsingar. Það er sýnilegt, að áætlunin hefur hækkað mjög, en þó er eftir að vita, á hvaða tíma þessi 93 millj. kr. áætlun er gerð, með tilliti til hækkunar erlendis og innanlands. Með því viðhorfi, sem er, er hætt við, að áætlunin reynist sízt of há. Þó að 40 millj. kr. fáist sem gjafafé, er sýnt, að þessar framkvæmdir hvíla að meira en hálfu leyti á íslenzkum aðilum sem framlag eða lán. Ég skal ekki fjölyrða um þetta, en mér fannst rétt að minnast á, hvernig málið standi og hvað sé útlit fyrir að verksmiðjan muni kosta. Þær upplýsingar eru fengnar, að svo miklu leyti sem hægt er. Hæstv. ráðh. hefur gefið okkur þá mynd, sem fyrir liggur. Það væri vel farið, ef ekki þyrfti að taka frekara erlent lán, og þætti það ekki stórvægilegt, ef þetta hrykki til. Ég vildi óska, að það reyndist svo.