Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 77 flyt ég frv. til l. um ráðstafanir til þess að bæta móttökuskilyrði fyrir sjónvarpssendingar á fiskimiðunum úti fyrir Vestfjörðum. Í 1. gr. þessa frv. segir svo: „ Ríkisstj. skal fela Ríkisútvarpinu að láta reisa endurvarpsstöð fyrir sjónvarp á fjallinu Barða milli Önundarfjarðar og Dýrafjarðar.“ 2. gr.: „ Ríkisstj. er heimilt að taka lán allt að 20 millj. kr. til þessara framkvæmda.“ 3. gr.: „Lán það, sem tekið verður samkvæmt 2. gr., og annar kostnaður við verkið skal endurgreiðast smám saman með árlegum fjárlagafjárveitingum.“ Og 4. gr.: „Lög þessi öðlast þegar gildi.“ Það hefur verið mikið rætt og ritað á undanförnum árum í sambandi við sjónvarpið. Á þessu ári eru 10 ár liðin frá því að sjónvarpið hóf göngu sína hér, en þrátt fyrir þann árafjölda skortir talsvert á að þessi fjölmiðill nái til allra landsmanna og í þeim hópi er sjómannastéttin hér á landi. Mér er það vissulega ljóst, að þó að víða sé þörf úrbóta varðandi dreifingu sjónvarps víðs vegar í hinum strjálu byggðum og mikil þörf sé á úrbótum í þeim efnum og fyllilega ástæða til að vinda að því bráðan bug að gera átak til úrbóta, þá ber hinu ekki að leyna, að sjómannastéttin hefur að verulegu leyti sérstöðu í þessu efni. Auk þess að sjómenn eru afskiptir þessum nútímafjölmiðli sem sjónvarpið er, þá er starf þeirra þann veg háttað að þeir eru langdvölum fjarri heimilum sínum og hafa af þeirri ástæðu enn meiri þörf fyrir þessa sjálfsögðu þjónustu, þó að ég vilji á engan hátt draga úr nauðsyn þess að til annarra, sem enn skortir þessa þjónustu, verði litið og ráðstafanir gerðar til þess að bæta úr, þannig að þeir geti notið þessa sjálfsagða fjölmiðils. Það er kunnara en hér þurfi frá að segja, að mikill fjöldi skipa víðs vegar af landinu stundar veiðar á miðunum úti fyrir Vestfjörðum svo að segja allt árið um kring. Ekki er hér um að ræða bara vestfirskan skipastól, heldur má segja, eins og áðan var að víkið, að bátar víðast hvar að af landinu stundi veiðar á þessum miðum. Þeir skipta oft og tíðum hundruðum, þeir sjómenn sem eru við veiðar á þessu svæði, og þessir einstaklingar gætu notið þessarar aðstöðu sem sjónvarpið er, þessa fjölmiðils, með tiltölulega litlum tilkostnaði, eins og fram kemur í grg. þessa frv., en vikið skal að síðar. Margar þáltill. hafa verið fluttar hér á Alþ. um úrbætur á dreifingu sjónvarps, en þær hafa þó flestar verið á þann veg að úrbóta væri þörf og úrbætur ætti að gera að því er varðar byggð í landi. Veturinn 1973 flutti ég till. til þál. um að ríkisstj. yrði falið að gera þegar ráðstafanir til þess að bæta móttökuskilyrði fyrir sjónvarp á fiskimiðunum úti fyrir Vestfjörðum. Í meðförum þeirrar n., sem fékk þessa till til meðferðar, var henni breytt á þá leið að ríkisstj. var falið að kanna ítarlega skilyrði til móttöku sjónvarpssendinga á fiskimiðunum í kringum landið og jafnframt að láta gera kostnaðaráætlun um úrbætur reyndist þeirra þörf. Þessi till. mín var því útvíkkuð á þann veg, að í stað þess að afmarka sig við eitt svæði, þá var talið rétt að tekið yrði allt landið í heild og öll miðin. Ekki hafði ég á móti því að sjálfsögðu að gert yrði meira átak heldur en þetta sem ég var þá með í huga að því er varðaði Vestfjarðamið, og till. þessi var samþ. hér á Alþ. vorið 1973 í þessu breytta formi. Skýrslu um könnun samkvæmt þessari þáltill., sem samþ. var, átti að skila um haustið 1973, þ.e.a.s. hún átti að vera tilbúin þegar þing kæmi saman þá um haustið. Þessari könnun var ekki lokið á árinu 1973 og í nóvembermánuði árið 1974 bar ég fram fsp. hér í þinginu um hvað liði þessari athugun. Þá kom í ljós í svari hæstv. menntmrh. að könnun þessari væri lokið, þ.e. haustið 1974. Síðan þetta gerðist eru nú liðin tvö ár og mér vitanlega hefur ekki neitt gerst að því er varðar þetta mál, og mig a.m.k. er farið að lengja eftir því að úrbætur fáist. Það er m.a. ástæðan fyrir því, að ég flyt það frv. sem hér er nú til umr. Á árinu 1972 var gerð af Póst- og símamálastjórninni athugun á leið til að beina sjónvarpsmerki út á fiskimiðin úti fyrir Vestfjörðum. Sú athugun leiddi í ljós að endurvarpsstöð á Barða mundi hvað best þjóna þeim tilgangi að bæta móttökuskilyrði fyrir sjónvarp á fiskimiðunum úti fyrir Vestfjörðum og einnig mundi sjónvarpsstöð á Barða, endurvarpsstöð, þjóna að einhverju leyti byggð í landi á því svæði sem ekki nýtur sjónvarpsskilyrða nú. Eins og fram kemur í grg. með þessu frv., fylgdi þessari könnun Pósts- og símamálastjórnarinnar kostnaðaráætlun og hljóðaði hún samtals upp á 4.5 millj. kr. árið 1972. Mér fannst, þegar þetta var ljóst, að hér væri um svo tiltölulega litla fjármuni að ræða, 41/2 millj. til þess að koma í framkvæmd þessu mikla og brýna hagsmunamáli sjómannastéttarinnar, að vart gæti komið til mála að ekki yrði ráðist í framkvæmd með þessum hætti og ráðstafanir yrðu gerðar til þess að hefja nú framkvæmdir í þessu máli. Að sjálfsögðu hefur allt verðlag hækkað að mun frá því að þessi kostnaðaráætlun var gerð. Ég hef ekki í höndum alveg óyggjandi tölur um það, hvað 41/2 millj. árið 1972 mundi þurfa að vera nú til þess að bæta upp þann hækkaða tilkostnað sem hefur orðið síðan. En ég tel ekki ólíklegt að ætla að sú upphæð, sem tilgreind er í frv., þ.e.a.s. 21) millj. kr., muni fara a.m.k. nokkuð langt að sinna þessu verkefni, ef gengið er út frá því að nokkurn veginn hafi mátt treysta að rétt væri sú kostnaðaráætlun sem gerð var árið 1972. Ég er þeirrar skoðunar enn, að hér sé um svo tiltölulega litla framkvæmd og tiltölulega lítið fjármagn að ræða að það sé engin ástæða og engin rök finnanleg fyrir því að ekki mundi verða samþ. að ráðast í framkvæmd í þessum efnum a.m.k. er þetta tiltölulega lítill kostnaður þegar hugsað er til þeirrar miklu þjónustu sem þessi framkvæmd kæmi til með að veita þeim aðilum, sem hér um ræðir, til bóta frá því sem nú er. En þó að þetta sé mín skoðun, þá má vera að eigi að siður finnist einhverjum hér í mikið ráðist og að ekki sé á bætandi lántökur á vegum ríkissjóðs, eins og málum er nú háttað. Vissulega má segja að það séu rök í málinu, að ekki sé hægt að leggja meiri byrðar á landsmenn vegna aukinnar lántöku heldur en nú er. En eigi að síður er ég þeirrar skoðunar, og ég vænti að margir hv. þm. séu sammála mér, að 20 millj. til þessarar ráðstöfunar nú verði ekki til þess að skapa neitt fordæmi til aukinnar lántöku til handa ríkisslóði, þó að orðið yrði við þessu og í framkvæmdir yrði ráðist eins og hér er gert ráð fyrir. Mér er það alveg ljóst einnig, að það munu koma hér upp raddir um að það sé óskynsamlegt og óeðlilegt að taka út úr svæði til þess að byrja á framkvæmdir, eins og hér er gert ráð fyrir, við eigum að hafa í sjóndeildarhringnum öll miðin, allt landið og síðastur skal ég verða til þess að mæla gegn því, ef það er talið fært peninganna vegna að ráðast í framkvæmdir sem tryggt gætu eins og verða má móttökuskilyrði fyrir sjónvarpssendingar á öllum miðunum í kringum landið, - þá skal ég verða síðastur manna til þess að andmæla því eða standa gegn því. En mér hefur bæði fundist og heyrst á hæstv. ráðh. og þeim, sem bera ábyrgð á fjármálum ríkissjóðs nú, að þeir telji að fjárhagsstaða ríkisins sé ekki með þeim hætti að það sé hægt að leggja út í stórkostlega aukinn kostnað til þess að þjóna að mínu viti þó mjög svo mikilsverðri framkvæmd til úrbóta í þessu máli. Ég held því, að hvort sem mönnum þykir það ljúft eða leitt, þá verði að borfast í augu við það. við stöndum frammi fyrir því að það virðist ekki vera á því möguleiki að fá fjármagn til að ráðast í framkvæmdir í stærra mæli en hér er gert ráð fyrir og verði því að taka eitthvað út úr. Í þessu tilviki tel ég brýnast að byrja á þessu svæði, vegna þess að það kemur ekki bara til góða vestfirskum sjómönnum. það kemur til góða að verulegu leyti sjómönnum af öllu landinu vegna þeirrar sérstöðu sem miðin úti fyrir Vestfjörðum hafa eins og nú er orðið, þ.e.a.s. á þeim miðum eru bátar frá flestum landshlutum allt árið um kring. Eins og ég vék að áðan, þá gerir þetta frv. ráð fyrir því að nú þegar verði hafist handa um framkvæmd þessa nauðsynjamáls og að ríkisstj. verði heimilað að taka lán til þessara framkvæmda sem síðar endurgreiðist með fjárveitingum á fjárlögum á næstu árum. Það er rétt að það komi hér fram, að þing Farmanna- og fiskimannasambands Íslands hefur um nokkurt árabil ítrekað með samþykktum nauðsynina á því, að hafist yrði handa um framkvæmdir af þessu tagi, og einnig er rétt að það komi hér fram, að á fjórðungsþingum fiskideildanna á Vestfjörðum hefur þetta mál einnig verið mjög til umr., og síðast núna í haust var ítrekuð samþykkt á 36. fjórðungsþingi fiskideildanna á Vestfjörðum einmitt um þetta efni, að hafist yrði handa um úrbætur til þess að beina sjónvarpssendingum út á miðin úti fyrir Vestfjörðum. Með framkvæmd á því, sem hér er gert ráð fyrir og frv. gerir ráð fyrir, og samkvæmt þeirri athugun, sem Póst- og símamálastjórnin gerði árið 1972, eru allar líkur á því að skilyrði til móttöku sjónvarpssendinga á miðunum úti fyrir Vestfjörðum mundu vera ágæt, þ.e.a.s. fullkomin skilyrði mundu vera a.m.k. út að 30 mílna mörkum, ágæt sjónvarpssending út að a.m.k. 30 sjómílum á miðunum úti fyrir Vestfjörðum, og samkvæmt þessari athugun þeirra hjá Póst- og símamálastjórn mundu skilyrði til móttöku sjónvarpssendinga verða miðlungi góð út að 45–50 mílna mörkum. Ég tel því að þessi athugun og niðurstöður hennar sýni að framkvæmd eins og hér er gert ráð fyrir, sem ekki kostar þó meiri fjármuni en þetta, komi til með að skila svo miklum árangri til þeirra aðila, sem hér um ræðir, að hún sé á allan hátt réttlætanleg og það sé ekkert sem mæli gegn því, þrátt fyrir tal um slæma fjárhagslega afkomu ríkissjóðs, þá sé ekkert sem mæli gegn því að nú þegar verði hafist handa að bæta úr þessu ófremdarástandi sem hefur verið og er enn. Það er ekki nokkur vafi á því, reynist niðurstöður þessarar könnunar réttar, sem ég hef enga ástæðu til að ætla annað en sé, að hér er um að ræða svo geysilega mikla bót á því ástandi sem nú er, að það er ekkert sem mælir gegn því að nú þegar verði í það ráðist, - bót sem kæmi til góða þeim þegnum þjóðfélagsins sem fyrst og fremst hafa staðið og standa undir þeirri velmegun sem orðið hefur hér á landi á undanförnum áratugum, en það eru sjómennirnir, sjómannastéttin. Og það væri vissulega vel til fallið nú á 10 ára afmæli sjónvarpsins að minnast þessara tímamóta með því að hrinda í framkvæmd verkefni eins og því sem þetta frv. gerir ráð fyrir, - verkefni sem er tiltölulega smátt í sniðum, en eigi að síður kemur til með að þjóna geysilega miklum fjölda innan íslenskrar sjómannastéttar sem ekki nýtur sjónvarpssendinga nú. Það er álit mitt, og ég hygg að svo sé um fleiri, að sjómenn eigi það sannarlega skilið að reynt sé að sinna verkefnum af þessu tagi heim til banda. Mjög margir framámenn íslensku þjóðarinnar hafa á orði a.m.k. einu sinni á ári, þ.e. sjómannadaginn, að íslenskir sjómenn séu hetjur hafsins, þeir séu sá máttarstólpi sem lagt hefur grundvöllinn að því nútímaþjóðfélagi sem Ísland er orðið. Þetta er vissulega rétt og satt og undir það skal tekið. Slík orð af vörum framámanna hér á landi ylja að sjálfsögðu sjómönnum og aðstandendum sjómanna um hjartarætur. Ég tel hins vegar víst að framkvæmdir á borð við þær, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, mundu ylja sömu aðilum miklum mun meira um hjartarætur og jafnframt væri þá í verki sýnt fram á að einhver meining væri í áður tilvitnuðum orðum og yfirlýsingum ráðandi manna. Ég vænti þess fastlega að þetta frv. fái góðar viðtökur hér meðal hv. þm., og ég vænti þess að þeir séu mér um það sammála að hér sé farið fram á það tiltölulega lítið að ekkert sé sem mæli með því að það væri staðið gegn því að þessi réttarbót nái fram að ganga. Ég vona sannarlega að frv. fái svo jákvæðar undirtektir hér í þinginu að það verði afgreitt, samþykkt og afgreitt á sem allra skemmstum tíma. Það eiga að liggja fyrir öll gögn sem þetta varða, og ætti því ekki að vera neitt til fyrirstöðu með að málið fengi nokkuð skjóta meðferð hér í þinginu sem leiddi til þeirrar niðurstöðu að það yrði samþykkt og nú yrði í það ráðist að verða við þessum margra ára gömlu tilmælum, - ekki bara sjómannastéttarinnar, heldur og margra fleiri aðila sem um þetta mál hafa fjallað. Ég skal ekki, herra forseti, hafa um þetta öllu fleiri orð að sinni. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og líklega hv. fjh.- og viðskn.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Á þinginu 1969–1970 var samþ. hér breyting á lögum um stjórnarráð. Meginatriði þeirrar breytingar var það, að komið var upp tveim nýjum ráðuneytum, heilbr.- og trmrn. og iðnrn. Í framhaldi af þessari lagabreytingu var svo sett ný reglugerð um skipan starfa á milli rn. Hún var þannig unnin að forseti Íslands var látinn skrifa undir hana, og hún er prentuð í lagasafni, þannig að hún hefur hliðstætt gildi og lög. Það var vafalaust nokkur vandi að kveða á um breytingar á reglugerðinni í sambandi við þá breytingu sem gerð var á ráðuneytum, enda hygg ég að fram hafi komið ýmsar veilur á þessari reglugerð. Það hittist þannig á, þegar ég varð ráðh. 1971, að ég starfaði í þeim tveim nýju rn. sem komið var á laggirnar 1970, og mér fannst ég reka mig á að reglugerðin væri ekki fullkomlega rökvís. Ég veitti því t.a.m. athygli í iðnrn. að ýmsar greinar iðnaðar, sem voru ótvíræður iðnaður, voru flokkaðar undir sjútvrn. annars vegar og landbrn. hins vegar. Þar var um að ræða iðnað sem var tengdur sjávarafla annars vegar og hins vegar landbúnaðarstörfum. T.a.m. var dæmigerður efnaiðnaður eins og áburðarverksmiðja flokkuð undir landbrn., en ekki iðnrn. Ég tel að þarna hafi ekki verið rétt á málum haldið. Við vitum það afar vel, að hér á Íslandi er metingur á milli atvinnugreina, oft ákaflega vanhugsaður, og svona skipting eins og ég var að ræða um áðan stuðlar að því að viðhalda þeim metingi í staðinn fyrir að þurrka hann út, eins og við verðum að gera ef við eigum að hafa skynsamlega atvinnuþróun á Íslandi. Í heilbr.- og trmrn. rak ég mig á það, að einn veigamikill þáttur í heilbrigðiskerfinu, þ.e.a.s. endurhæfing og störf vegna fatlaðra, hafði verið skilinn eftir í félmrn. og heyrði ekki undir heilbr.- og trmrn. Þarna virtist það viðhorf hafa ríkt að lita á fötlun og endurhæfingu sem vandamál sem tengd væru vinnumarkaðinum, en ekki því fólki sem þyrfti á slíkri aðstoð að halda. Mér var þetta ljóst fljótlega eftir að ég tók til starfa, og það má segja að ég hefði átt að beita mér fyrir því að breytingar yrðu gerðar á þessu þá. En ég verð að segja það eins og er, að það er æðimikil vinna að gegna ráðherrastörfum ef maður reynir að rækja þau af samviskusemi, og maður hefur ekki nema takmarkaðan áhuga á því að toga til sín fleiri verkefni en kveðið er á um í lögum. Það kom hins vegar fyrir mig, að ég kynntist hlutskipti fatlaðra eftir að ég hætti ráðherrastörfum, og ég hef venjulega haft þann hátt á, ef ég lendi í einhverjum slíkum vanda, að skoða hann í félagslegu samhengi og kanna slík mál í heild. Ég gerði það þegar ég lenti í þessum vanda sjálfur, las mér æðimikið til um endurhæfingu og vandamál fatlaðra, og ég komst þá að raun um að þessi vandi er miklu stærri en ég hafði gert mér nokkra grein fyrir áður. Ég birti í grg. með frv. mínar tölur frá Svíþjóð sem sýna hversu stórfelldur þessi vandi er. Þar lenda í fötlun 500 þús. manna á vinnufærum aldri, en það mun vera nærri 10%, tíundi hver maður sem lendir í fötlun og þarf á endurhæfingu að halda á starfsaldri sínum. Á því er enginn vafi að tölur hér á landi eru hlíðstæðar. Þær kunna að skiptast eitthvað á aðra lund en í Svíþjóð vegna annarra atvinnuhátta hér. M.a. er sjómennska mjög hættulegt starf og henni fylgja oft slys sem leiða til alvarlegrar fötlunar. En ég hygg að heildartalan sé rétt, hér sé um vanda að ræða sem nái til tíunda hvers manns eða meira. Þetta er vandi sem fylgt hefur mannkyninu frá upphafi vega vafalaust. Hann hefur breyst með breytilegum atvinnuháttum, en í meginatriðum hefur hann fylgt mannkyninu frá upphafi vega. En það er ekki fyrr en tiltölulega nýlega að farið er að takast á við þennan vanda á skipulegan hátt í sambandi við heilbrigðisþjónustu. Það voru að vísu til félög til þess að aðstoða fatlað fólk á ýmsum sviðum, ekki síst blínda og heyrnarlausa og aðra fatlaða. En það voru fyrst og fremst félög sem aðstoðuðu við framfærslu slíks fólks, en ekki við læknisfræðilega endurhæfingu. Það má segja að skipuleg læknisfræðileg endurhæfing hefjist ekki fyrr en í síðustu heimsstyrjöld. Styrjaldir valda því ævinlega að menn verða fyrir miklum líkamlegum áföllum, og í síðasta stríði gerðist það. að farið var að taka á því skipulega hvernig hægt væri að endurhæfa fólk sem yrði fyrir meiri háttar slysum í styrjöldum, og gera því fært að gegna störfum í þjóðfélaginu. Þessi þróun hefur haldið áfram eftir að stríði lauk og þróast ákaflega mikið í þeim löndum sem fremst standa á sviði læknisvísinda, t.a.m. á Norðurlöndum, ekki síst í Svíþjóð, og í Bandaríkjunum, þar sem læknisvísindi eru á háu stigi þótt ekki sé þar um félagslega heilsugæslu að ræða. Þarna hefur orðið ákaflega mikill árangur, og við höfum kynnst þessum árangri á ýmsum sviðum hér á Íslandi. Ég vil t.a.m. minna á þær nýjungar sem orðið hafa í sambandi við bæklunarlækningar sem geta aðstoðað fólk í miklu, miklu ríkari mæli en áður var. Þær hafa verið teknar upp hér á Landsspítala, en því miður hefur verið haldið þannig á málum að þar hafa í sífellu lengst biðlistar. Það hefur ekki verið tryggð aðstaða til þess að hægt væri að sinna þessum aðgerðum gegn brýnum mannameinum á þann hátt sem vert hefði verið. Ég legg til í þessu frv. að endurhæfing, læknisfræðileg og starfsleg, vegna skertrar starfshæfni, endurhæfingarstöðvar og styrktarsjóðir vangefinna, fatlaðra og blindra svo og erfðafjársjóður verði flutt frá félmrn. til heilbrrn., vegna þess að það eru aðgerðir sjúkrahúsa og lækna og annarra heilbrigðisstétta sem þarna eru grundvöllurinn. Að vísu er þar farið dálítið út fyrir svið hinnar hefðbundnu læknisfræði, því að hún var við það miðuð að vinna bug á sjúkdómum eða gera að sárum og annað slíkt, en ekki við það að aðstoða menn við að endurhæfa sig eða komast út í atvinnulífið á nýjan leik. Það var ekki talið verkefni hinna hreinu læknavísinda. En þetta hefur breyst. Það hafa komið nýjar starfsstéttir sem hafa þetta verkefni, og t.a.m. í Svíþjóð er svo komið að allt heilsugæslukerfið er byggt þannig upp, að það geti stundað aðgerðir í þágu fatlaðra, öll deildaskipt sjúkrahús eru með slíkar deildir og árangurinn á þessu sviði er, eins og ég sagði áðan, ákaflega mikill. Þarna er um að ræða, eins og ég sagði áðan, tíunda hvern einstakling, svo að aðeins sé rætt um líkamlegar fatlanir. Andlegar fatlanir eru ákaflega algengar líka. Þarna er því um að ræða ákaflega viðtækt svið, og ég er þeirrar skoðunar að þarna séu brýnustu verkefni okkar á sviði heilbrigðismála, að takast á við þessi mál á skipulegan hátt. Hér á Íslandi hafa risið upp mörg áhugamannafélög sem vinna að þessum verkefnum. Þar ber hæst að mínu mati Samband ísl. berklasjúklinga, vegna þess að það braut ísinn og það vann starf sem var á þeim tíma forustustarf, jafnvel á heimsmælikvarða. En hér hafa risið upp ákaflega mörg félög önnur og unnið mjög mikið gagn. En því miður hefur þessi starfsemi orðið of tilviljanakennd. Hún hefur mótast af því að áhugamenn hafa risið upp vegna persónulegs vanda, sem þeir kunna að hafa lent í sjálfir eða aðstandendur þeirra, og beitt sér fyrir félagsstofnunum á þessu sviði. Sumar hafa verið starfræktar með miklum myndarskap, aðrar miður vel. En þetta hefur verið bundið við duglega einstaklinga fyrst og fremst, og reynslan hefur orðið sú, að mörg slík samtök hafa leitað til ríkisins um vaxandi aðstoð til þess að geta haldið starfseminni áfram. Ríkið hefur raunar lagt til tekjustofna fyrir mörg þessi samtök svo að þau gætu haldið starfsemi sinni áfram. Ég er þeirrar skoðunar að það þurfi að koma heildarskipulagi á þessi mál með því að tengja þessa starfsemi áhugamannafélaga við heilbrigðiskerfið í landinu. Ég er ekki að tala um að heilbrigðiskerfið í landinu eigi að koma í staðinn fyrir starfsemi áhugamanna. Ég tel að hún sé ákaflega mikilvæg og það þurfi að ýta undir hana frekar en hitt, en að það þurfi að fella hana að skynsamlegu kerfi svo að ekki sé tvíverknaður, svo að þau framlög, sem þarna eru innt af hendi, nýtist sem allra best. Þarna tel ég að verði að vera um stórátak að ræða á næstunni. Það þarf kannske ekki að bæta við ýkjamörgum legustofnunum af þessu tilefni, en ég er þeirrar skoðunar að það þurfi að koma upp opnum göngudeildum í miklu ríkari mæli en nú er, þannig að fatlaðir t.a.m. geti dvalist heima hjá sér, er farið til aðgerða á sjúkrahús. Þetta er mjög miklum vandkvæðum bundið nú vegna þess að göngudeildir sjúkrahúsanna eru allt of litlar og einnig vegna hins, að þannig er haldið á málum að það er auðveldara fyrri sjúklinga að leggjast á sjúkrahús en að dvelja heima hjá sér og fara á göngudeildir sér til aðstoðar. T.a.m. voru ákveðnar í tíð fyrrv. ríkisstj. aðgerðir í sambandi við lyfjakostnað og áttu að tryggja það að fólk, sem fengi læknisþjónustu á göngudeildum, byggi við sömu skilyrði að því er lyfjakostnað varðar og fólk sem er á sjúkrahúsum. Þessu hefur því miður verið breytt þannig að fólk, sem er utan sjúkrahúsanna, verður þar að leggja á sig æðimiklar byrðar. Og mér er mjög vel kunnugt um það, að læknar leggja fólk á sjúkrahús m.a. af peningaástæðum, til þess að fólk þurfi ekki að lenda í fjárhagslegum vanda. Það liggur á sjúkrahúsum fólk sem gæti dvalist heima ef þessi vandi kæmi ekki til. Ég tel að þarna verðum við að efla opnar göngudeildir ákaflega stórlega og gera stórátak á þessu sviði. Ég vil taka það skýrt fram að þegar ég tala um stórátak á þessu sviði, þá á ég við stórauknar fjárveitingar einnig. Ég heyrði það í útvarpsfréttum í gær að hæstv. forsrh. hafði haldið ræðu í gær yfir einhverjum samtökum, sem ég man nú ekki hver voru, og hann taldi það vera stefnu núv. ríkisstj. að draga úr samneyslu til þess að auka einkaneyslu. Mér þótti þetta afar merkileg yfirlýsing og raunar í fyrsta skipti sem þessi ríkisstj. skýrir frá grundvallarhugmyndum sínum. Hvað er samneysla? Það er auðvelt að slá fram slíku orði. Það eru ekki allir sem gera sér grein fyrir hvað í því felst. En samneysla er t.a.m. heilbrigðis- og tryggingamál, það er til að mynda skólamál, það er t.d. vegamál, - það er þetta sem á að skera niður að mati hæstv. forsrh. Og að búa til andstöðu á milli samneyslu og einkaneyslu á þann hátt sem hæstv. ráðh. gerði er alger fölsun, því að það er samneyslan sem fyrst og fremst stuðlar að jöfnuði á milli manna, - dregur úr þeirri mismunun, sem fram kemur í launakjörum, og stuðlar að jöfnuði á milli manna. Ég man eftir afskaplega skemmtilegu dæmi um árangur samneyslu sem varð fyrir augum mínum. Ég fór 1946 í ferðalag um Austur-Skaftafellssýslu. Þá var samgöngum þannig háttað þar að ég þurfti að ferðast um gangandi og riðandi, og ég þarf ekki að lýsa því að ég hafði mikla ánægju af þessu ferðalagi. Svo gerðist það 1973, að ég hygg, að ég ferðaðist aftur um Austur-Skaftafellssýslu, hafði ekki komið þar í millitíðinni, og ferðaðist um sömu slóðir og ég fór gangandi og ríðandi áður, en að vísu á miklu skemmri tíma því að nú eru komnir góðir vegir. Ég veitti því athygli hversu miklar breytingar höfðu orðið á efnahag manna og aðbúnaði í þessari sýslu, og þessar breytingar voru fyrst og fremst afleiðing af samgöngubótum. Þessi samneysla, sem birtist í samgöngubótum þarna, hafði orðið til þess að bæta til muna efnahag og getu íbúa þessa svæðis. Þannig er það á öllum sviðum samneyslu, ef hún er lýðræðisleg að segja, ef hún er miðuð við þegnana í heild, þá stuðlar hún að jöfnun, að auknu réttlæti í þjóðfélaginu. En þá verður samneyslan einnig að vera skipulögð á lýðræðislegan hátt. Og það er styrkurinn við heilbrigðiskerfi það sem við höfum t.a.m. á Norðurlöndum, að það er þannig skipulagt, það er skipulagt á lýðræðislegan hátt. Ég held að ég gleymi því seint hvað mér fundust ógnarlegar fréttir, sem voru mikið í útvarpi fyrir nokkrum árum, um lækni einn í Suður-Afríku sem stundaði að græða hjörtu í menn og aðra líkamshluta, og þetta var mikið fréttaefni. Mér fundust þetta ákaflega ógeðfelldar fréttir. Það var af mörgum ástæðum sem mér fannst það, en fyrst og fremst af því að þetta átti sér stað í ríki þar sem engin heilsugæsla er til vegna almennings, þar sem allur almenningur verður að búa við það að fá enga aðstoð við sjúkdómum eða öðrum líkamlegum vandræðum sem menn lenda í. Þar var peningunum eytt í svona aðgerðir sem aðeins forréttindamenn gátu notið, en allur almenningur fékk enga aðstoð í sambandi við hversdagslegustu mannamein. Það er styrkur heilbrigðisþjónustunnar á Íslandi að hún er lýðræðisleg, og hún þarf að halda áfram að vera það. Þess vegna þurfum við að taka á meinsemdum þeim sem algengastar eru, og sú meinsemd, sem nú er algengust, er fötlun af ýmsum ástæðum, af ýmsu tagi, en fötlun. Og þarna getum við náð ákaflega miklum árangri eftir þeirri reynslu sem komin er upp, bæði hér á landi og í enn ríkara mæli þar sem meiri áhersla hefur verið lögð á þessi mál í nágrannalöndum okkar. Ég sagði að til þess arna þyrfti að verja meiri fjármunum, og ég er þeirrar skoðunar. Það er svo hægt að reikna það út að fjárframlög í þessu skyni skila sér aftur eftir öðrum leiðum. Ég er að vísu mjög fráhverfur þeim mælikvarða að meta alla hluti út frá peningum. Mér finnst sá mælikvarði ganga viðurstyggilega langt í mörgum tilvikum. Í sambandi við mál eins og þessi er það jafnrétti og bræðralag og samhjálp sem eiga að vera mælikvarðar okkar. Ef menn vilja beita peningasjónarmiðinu, þá gefur það einnig jákvæða útkomu, vegna þess að tilgangur endurhæfingar er að gera fólki kleift að komast aftur út í þjóðlífið og taka þátt í störfum. Þetta tekst í ákaflega mörgum tilvikum þar sem áhersla er lögð á þessa starfsemi, að þetta fólk getur tekið þátt í framleiðslustörfum og tekið þátt í að skila þar auknum árangri fyrir þjóðarbúið. Hitt er þó miklu meira í mínum huga, að þetta fólk kemst þó í eðlileg samskipti við nágrenni sitt. Það er ekkert ömurlegra en hlutskipti fatlaðra sem verða einangraðir, komast ekki í samband við umhverfi sítt og verða að lífa á tekjum sem eru vægast sagt smánarlegar. Þetta er að minni hyggju langstærsta heilbrigðis- og félagsvandamál á Íslandi, og ég tel að sómi okkar liggi við að taka á þessu verkefni á myndarlegan hátt. Till. mín er um að þessi atriði, sem ég taldi upp áðan, verði flutt frá félmrn. til heilbrmrn. og einnig að skipuð verði n., skipuð sérfræðingum og fötluðum, til þess að endurskoða öll lög sem í gildi eru um þessi mál. Við höfum allviðtæka löggjöf um endurhæfingu. En breytingar á þessu sviði hafa verið svo örar seinustu árin að það þarf að endurskoða þessa löggjöf frá grunni og bæta þar við mörgum nýjum þáttum. Ég sagði áðan að ég teldi að við ættum að auka framlög til heilbrigðismála, m.a. í sambandi við þetta. Við veitum nú til trygginga- og heilbrigðismála um það bit 7–8% af þjóðartekjunum. Í Svíþjóð, þar sem einna mest áhersla er lögð á heilbrigðis- og tryggingamál, þar eru þjóðartekjur á mann hærri en hér á Íslandi. Engu að síður veita þeir um 11% af þjóðartekjunum til þessara verkefna. Ef við ætlum okkur að ná þessu sænska stigi, þá getum við aukið fjárframlög okkar til heilbrigðis- og tryggingamála um 50%, þannig að þarna er æðimikið svigrúm ef menn vilja taka á þessum málum frá sjónarmiði félagslegra sjónarmiða og jafnréttissjónarmiða. Ég er þeirrar skoðunar að þetta eigum við að gera. Og þetta er einnig kjaraatriði. Það er engin eðlileg andstæða á milli samneyslu og einkaneyslu, engin andstæða þar á milli. Við þurfum vissulega að gera stórátak í sambandi við einkaneyslu, en það er ekki á kostnað samneyslu, það er á kostnað þeirrar rangsleitni sem tíðkast í þjóðfélagi okkar að því er einkatekjur varðar. Við vitum það ákaflega vel. að hér á landi eru hundruð gróðafyrirtækja sem losna við að greiða nokkra skatta til sameiginlegra þarfa. Við vitum það ákaflega vel að hér er ákaflega mikill fjöldi einstaklinga sem líðst að halda þannig á sínum málum að þeir sleppa við að borga nokkra umtalsverða skatta til hins opinbera. Við vitum að hér á Íslandi er stolið undan ákaflega háum fjárhæðum í sambandi við söluskatt og þessi þjófnaður hefur aukist til mikilla muna eftir að söluskatturinn var hækkaður, svo sem dæmin sanna. Við höfum fengið fréttir um það nú að undanförnu hversu umfangsmikill þjófnaður er stundaður í sambandi við heildsölu á Íslandi. Þar er stolið undan bæði gjaldeyri og hlaðið upp þannig að álagning verði miklu hærri en nokkur þörf er á. Það eru margar matarholur í þessu sambandi, og það þarf ekki að setja á svið þá kenningu. eins og hæstv. forsrh. virðist hafa gert í gær, að það þurfi að skerða samneyslu á Íslandi til þess að fá viðunandi lífskjör. Það er röng kenning, algerlega röng kenning og kenning sem ber að berjast gegn af alefli. Samneyslan er, eins og ég sagði áðan, grundvöllur einkaneyslunnar, og það er samneysla sem stuðlar að jöfnuði á þessu sviði. Ég hef reynt að skýra í grg. og birti þar einnig ályktanir frá landssambandi fatlaðra um þrjú afmörkuð svið, t.d. um það á hverju þurfi að taka í sambandi við endurskoðun á löggjöf. Ég fer ekki að endurtaka það hér í þessari ræðu, en vænti þess að menn hugleiði þetta mjög alvarlega. Ég legg svo til, herra forseti, að málinu verði að lokinni umr. hér í hv. Nd. vísað til heilbr: og trn.



Herra forseti. Mér finnst rétt að það komi fram, að þegar lögum um Stjórnarráð Íslands var breytt 1969, þá var, eins og kunnugt er, stofnað sérstakt heilbrrn. eða heilbr.- og trmrn. Samfara þessari löggjöf var gefin út reglugerð um starfsskiptingu á milli hinna einstöku rn., og samkv. þeirri reglugerð komu ekki öll mál. sem áður voru í félmrn. og eðli málsins samkvæmt heyra undir heilbrrn., sjálfkrafa yfir í heilbrrn., heldur urðu þar eftir af ýmsum ástæðum, eftir því sem mér hefur verið sagt og veit um. Þar komu einnig til greina persónuleg sjónarmið, tengsl embættismanna í félmrn. á þeim tíma við ákveðna málaflokka sem þar voru, og var þá ekki talið rétt að slíta þá úr tengslum við félmrn. Snemma á þessu sumri hreyfði ég því innan ríkisstj. að það væri rétt að endurskoða lög um Stjórnarráð Íslands og jafnframt yrði endurskoðuð reglugerðin um starfssvið hinna einstöku rn. Ríkisstj. féllst á það, og forsrh. skrifaði öllum rn. bréf þar um og óskaði eftir tillögum rn. um breytingu frá gildandi reglugerð. Þessar till. eru, að ég best veit, ekki komnar í hendur forsrh. nema frá mjög fáum rn. Ég hef sent till. frá sjútvrn. fyrir nokkru, og í gær var ég endanlega að ganga frá áliti heilbrrn. um það sem það óskar eftir að breytt verði í reglugerðinni, og það bréf mun vafalaust komast í hendur forsrh. fyrir lok þessarar viku. Þegar öll rn. hafa sent till. sínar, verður auðvitað farið í það að breyta reglugerðinni eftir því sem ríkisstj. sýnist og samkomulag næst um. Ég er sammála flm. þessarar till. um að endurhæfing, bæði læknisfræðileg og starfsleg, vegna skertrar starfsemi, endurhæfingarstöðvar og styrktarsjóðir vangefinna, fatlaðra og blíndra eigi auðvitað fyrst og fremst að vera undir heilbr.- og trmrn., ekki af því að ég fer með þessi mál nú því að þar eru ærið nóg verkefni fyrir. En þetta veldur að mörgu leyti - og hefur valdið sennilega frá byrjun - allmiklum erfiðleikum, og oft og tíðum verður það svo, að þegar mál eða málaflokkar eða einhver ákveðin starfsemi lendir í tveimur eða jafnvel þremur rn., þá er eins og ekkert rn. vilji hafa eða hafi í reynd forgöngu um að sinna þessu, heldur verður það oft þannig í framkvæmdinni að það er verið að bíða og spyrja hvað hinn ætli að gera, og þannig hefur þetta verið hvað snertir sum af þessum málum. Ég er á því, að endurhæfingarmálin eigi því að koma undir heilbrrn. Endurhæfingarlækningar er nú ekki hægt að segja að eigi langan aldur í okkar landi. Ég held að fyrsti sérmenntaði endurhæfingarlæknirinn hafi ekki komið til starfa hér fyrr en á árinu 1962. Þeir læknar eru tiltölulega mjög fáir enn þá og endurhæfingarstarfsemi fer fram aðallega á þremur stöðum hér í borginni: Landsspítala, Grensásdeild og Reykjalundi. Við höfum í heilbrigðisstjórninni mikinn áhuga á því að endurhæfingardeild verði starfrækt á neðstu hæðinni í Hátúni, sem er langlegudeild. Þar eru sjúklingar sem er illt að flytja á milli, og það er auðvitað krafa og sjálfsögð skylda í siðmenntuðu þjóðfélagi að reyna að gera þeim, sem sjúkir eru, lífið bærilegt og alltaf að láta þá finna að lífsneistinn er óslökkvandi. Þess vegna held ég - og við höfum gert till. um það í heilbrigðisstjórninni - að þar verði komið á endurhæfingu. Sömuleiðis er gert ráð fyrir því bæði í lögum um heilbrigðisþjónustu og í þeirri framkvæmd sem unnið er að í sambandi við heilsugæslustöðvar úti um land að þar fari fram endurhæfing í vaxandi mæli, því að vitaskuld á endurhæfing ekki að vera eingöngu hér í Reykjavík eða öðrum stærstu þéttbýlisstöðum landsins. Hún verður einnig að vera annars staðar. En á þessu er auðvitað verulegur galli í framkvæmd enn sem komið er vegna þess að bæði skortir okkur sérfræðinga á þessu sviði læknavísinda og þeir verða auðvitað ekki settir í hinar minnstu heilsugæslustöðvar, ekki a.m.k. á næstu árum, bæði af því að þeir eru ekki til og hins vegar einnig af því að það verða ekki nóg verkefni fyrir slíka menn á hinum minni stöðvum. Hitt er ekki síður alvarlegt, að það er skortur á sjúkraþjálfurum í okkar landi, þannig að endurhæfingarstarfsemin hefur verið mjög takmörkuð af þessari ástæðu. Það hefur verið reynt bæði undanfarin ár og enn að mæta þessu nokkuð með því að fá erlenda sjúkraþjálfara. En það eru örfáir aðilar sem fást og er sífellt erfiðara því að það er skortur á sjúkraþjálfurum í flestum löndum, sérstaklega í nágrannalöndum okkar. Nú loksins hefur það orðið að veruleika að sjúkraþjálfaranám er tekið upp hér á landi. Það hófst á s.l. hausti og að því er ég best veit eru þar 18 við nám. En það nám tekur 4 ár svo að það er ekki fyrr en að þeim tíma loknum sem fer að rætast verulega úr á þessu sviði. Þá verðum við að ætla og vona að framhaldið verði það, að þarna verði innan ekki langs tíma, eftir að fyrsti árgangurinn lýkur námi, hægt að sinna þessu mikilvæga verkefni með þeim hætti sem við öll kjósum að gert verði. Ég er ekki sammála hv. flm. um að það séu ekki einhver takmörk fyrir því sett hve samneyslan má verða há til þess að einkaneyslan eða þeir, sem afla tekna, geti sæmilega við unað. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að hafa mikla samneyslu. Samneysla er ekki aðeins þeir málaflokkar sem hann nefndi. Samneysla er auðvitað allir málaflokkar og öll útgjöld ríkis og sveitarfélaga, hverju nafni sem þau nefnast, og verðum við auðvitað að gæta hófs í þeim efnum. Við megum ekki heldur fara of langt á þessu sviði. Þeir sem eru að vinna, þeir sem afla mismunandi mikilla tekna og þá þeir sérstaklega sem afla mjög hárra tekna, leggja mikið á sig, þeir vilja fá allverulegan hluta af sínum tekjum til ráðstöfunar sjálfir, það heyrum við á hverjum degi hjá öllum starfshópum, alveg sama hvort það eru menn sem vinna með flibba um hálsinn eða aðrir, að sú krafa er ákaflega hávær, að við eigum að halda miklu eftir í einkaneyslunni. Hitt er að mörgu leyti rétt, að samneysla, þar sem hún er há, þá er hún auðvitað til þess að jafna kjör. En við megum ekki jafna kjörin svo að það dragi úr víðleitni manna til þess að vinna og afla tekna. Þar kannske skilur okkur eitthvað á um, - ég vil aðeins að þetta komi hér fram, - og þá er eins og fyrri daginn vandratað meðalhófið. Ég er sammála hv. þm. um að það er mjög margt ógert í okkar heilbrigðismálum, og kannske verður maður enn opnari fyrir því þegar maður tekur á sig þá ábyrgð að veita forstöðu rn. eins og þessu, hvað hér er mikið ógert, þó að margt hafi verið gert á undanförnum árum og áratugum. En það voru miklar lægðir í framkvæmdum á þessu sviði, t.d. eftir að Landsspítalinn var byggður um 1930. Þá sigldi í kjölfar þess heimskreppan og samdráttur á öllum sviðum. Það má því segja að í mörg næstu ár á eftir hafi verið ákaflega lítið gert við uppbyggingu heilbrigðismála. En eftir úttekt, sem Þjóðhagsstofnunin gerði núna í sumar, voru á árinu 1950 heildarútgjöld sem hlutfall af vergri þjóðarframleiðslu 3% til heilbrigðismála. Þetta hefur farið hækkandi þannig á fimm ára fresti: 1955 er það komið í 3.3%, 1960 3.5%, 1965 4.2%, 1970 5.8% og 1971 sama, 1972 6.1%, 1973 5.5%, 1974 6.4% og 1975 - það er áætluð tala - um 7.1%. Það má því segja að við höfum verið í sókn. Að vísu hefur lækkað kannske á milli einstakra ára á þessu tímabili, kannske 1–2 ár, en náð sér alltaf mjög verulega á fimm ára fresti, úr 3% upp í 7.1%, svo það má segja að Alþ. og ríkisstj. á þessu tímabili hafi séð það og viðurkennt að þarna var mikilla úrbóta þörf. Þetta er stefna sem hefur verið tekin á þessu tímabili, og það er til sóma fyrir þjóðina og fyrir forráðamenn hennar á þessu tímabili öllu að þessi þróun hefur átt sér stað. Við verðum líka að gæta að því, að það er í heilbrigðismálum eins og í öðrum málaflokkum að öll áætlanagerð hefur verið mjög á eftir, hún hefur verið í mótun og það hefur verið mjög erfitt að vinna á skömmum tíma að áætlanagerð við algera uppbyggingu heilbrigðisstofnana um gjörvallt landið. Það tekur nokkur ár að vinna að þeim undirbúningi. Sá undirbúningur er kominn töluvert á veg. Það hefur þurft að ræða við forráðamenn í hinum ýmsu byggðarlögum um þeirra óskir, um það sem hefur borið á milli heilbrigðisstjórnar og fjármálaspekinga og heimamanna um hvað eigi að gera. Á bak við þessar áætlanir liggur auðvitað mikið verk sem hefur veríð unnið þó nokkuð að, en að mörgu leyti er það sem eðlilegt er ófullkomið. Þetta hefur verið tekið nú stig af stigi. En hins vegar, þrátt fyrir það að oft hefur komið fram vilji um að taka einhver ákveðin verkefni fram yfir önnur, þá hefur verið farið samtímis í svo mörg önnur að allt hefur þetta orðið til þess að óhæfilegur dráttur hefur orðið á framkvæmdum. T.d. var áður en þessi ríkisstj. tók við farið af stað með mjög dýrar framkvæmdir sem var hleypt af stað þrátt fyrir það að á síðasta ári fyrri stjórnar segir í lögum um heilbrigðisþjónustu að þeir staðir og þau héruð, sem séu verst sett hvað snertir heilbrigðisþjónustu, eigi að njóta forgangs. Þarna rekast á viljayfirlýsingar bæði Alþ. og ríkisstj. í fjölmörgum greinum. Það var farið af stað með framkvæmdir sem kosta í raun ekki hundruð milljóna, heldur milljarða, og síðan á að hafa forgang uppbygging heilsugæslustöðva og sjúkrahúsa þar sem ástandið er verst. Samhliða þessu eru fjárveitingar til uppbyggingar í heilbrigðismálum ekki í fullu samræmi við þá verðbólgu sem leikur okkur svo grátt. Nú vil ég nefna sem dæmi að fyrir tveimur árum tekur Alþ. þá stefnu að fjölga byggingu heilsugæslustöðva án þess þó að hækka framlögin. En það gengur aðeins út yfir það, að því hægara ganga aðrar framkvæmdir. Það er alltaf þetta sama vandamál hjá okkur, að það eru allir að flýta sér og allir eiga rétt á að hafa forgang. Þm. úr hverju kjördæmi fyrir sig telja sig afskipta, þeir geti alls ekki beðið. Þeir verða að fara af stað með framkvæmdir í kjördæmi alveg eins og þessi þarna úr hinu kjördæminu, hann hefur fengið þetta. Þannig hefur ekki skapast heildarstjórn, hvorki í tíð þessarar ríkisstj., fyrrv. ríkisstj. né annarra ríkisstj. sem voru á undan þeim. Alþ. hefur ekki markað í þessum efnum heildarstefnu, og þetta eru höfuðástæðurnar fyrir því. Ég ætla nú ekki undir endurhæfingarmálum að eiga hér kappræður við flm. um svona hápólitísk efni, að öðru leyti en því sem ég nefndi hér af því að hv. þm. minntist á samneysluna. Okkur gefst vonandi tækifæri til þess siðar. Ef okkur endist báðum líf og heilsa til þess, þá getum við gert það og þá verða sennilega jafnvel fleiri tilbúnir að koma inn í þær rökræður. En ég vil að síðustu nefna eitt. Hann kom hér inn á þann mismun sem væri fyrir fólk sem væri inni á sjúkrahúsunum og utan sjúkrahúsanna hvað snertir lyfjakostnað. Þessi mismunur hefur auðvitað alltaf verið og hann var líka í tíð fyrirrennara míns. Lyfjakostnaðurinn hefur aftur hækkað eins og allt hefur hækkað. En er þetta rétt stefna hjá okkur, að ef fólk leggst inn á spítala, þá eigi það ekki að borga eina einustu krónu, en ef það er utan við spítalana, þá verður það auðvitað að koma sér til læknis eða komast á göngudeildir, greiða þar að vísu aðeins hluta af þeim kostnaði sem verður við rekstur göngudeildanna, greiða til sérfræðings, ef þarf að leita til sérfræðinga, og greiða sinn þátt í lyfjum? Ég held að það sé sanngjarnara og eðlilegra til þess að draga ekki úr hinni félagslegu uppbyggingu heilbrigðismálanna að fólk sem engar tekjur hefur og getur ekkert borgað, heldur fyrst og fremst við fólk sem liggur á sjúkrahúsum tiltekinn hámarkstíma á ári, - ekki fólk sem liggur mánuðum saman, það væri ósanngjarnt og óheilbrigt. En við skulum segja að ég leggist inn á spítala og þurfi að vera þar í hálfan mánuð. Ég fæ kaup mitt eftir sem áður. En verkamaður, sem er með margfalt minni tekjur en ég og þarf aftur að sækja göngudeild eða leita til sérfræðinga eða fara í röntgenskoðun, hann verður að borga fyrir það - og auðvitað er sama úr hvaða starfsgrein hann er. Hvers vegna á ég að geta legið á sjúkrahúsi og fengið fullt kaup hjá þeim sem borga mér kaup og þurfa ekki einu sinni að borga fæðið mitt á sjúkrahúsinu? Menn hreinlega komast mun betur út úr því fjárhagslega að liggja á sjúkrahúsi meðan þeir njóta fulls kaups. Hvers vegna má ekki hugleiða þessi mál, að gera breytingar í þessa átt og setja fram einhvern hámarkstíma? Þá á ég ekki við, eins og ég sagði áðan, að fara að hafa þann tíma marga mánuði, við skulum segja hálfan mánuð, þrjár vikur, miðað við að það sé fólk sem hafi fullar atvinnutekjur, en alls ekki til þess að fara að reyna að ná sér niður á þeim sem ekkert hafa og ekkert geta borgað. Ég held að þetta sjónarmið eigi fullan rétt á sér og sé eðlilegt að íhuga það, en stefna aftur hærra en við höfum gert í sambandi við aukna starfsemi í heilbrigðiskerfinu og meiri hraða í uppbyggingu heilbrigðisstofnana. Ég vildi aðeins að þetta kæmi fram og skýra frá því hvað gert hefur verið eða er verið að gera varðandi væntanlegar breytingar á reglugerðinni um Stjórnarráð Íslands, og eins og ég sagði áðan, þá er ég flm. sammála hvað þetta snertir og tel að þessi breyting sé rétt.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Ég ætla nú ekki að hefja neinar almennar umr. við hæstv. heilbrrh. um heilbrigðismál því ég hef beðið hann að flytja skýrslu um það mál hér á Alþ. og á það hefur verið fallist, þannig að sú skýrsla kemur væntanlega fljótlega og þá getum við rætt þau mál. Ég vil þakka hæstv. ráðh, fyrir undirtektir við till. mína. Ég gat ekki annað heyrt en að hann væri sammála því sem í henni felst, og ég er sammála ýmsum þeim hugleiðingum sem fram komu í ræðu ráðh. Það er aðeins eitt atriði sem mig langar til að gera aths. við. Hann gat þess, að því er virtist eins og hann væri að ámæla mér sem fyrrv. heilbrrh., að ráðist hefði verið í stóra deild við Landsspítalann í Reykjavík á sama tíma og sett var löggjöf um heildarframkvæmdir í landinu öllu og ákveðið að láta þar hafa forgang þá staði sem erfiðasta aðstöðu hefðu. Þessi deild við Landsspítalann sem hæstv. ráðh. nefndi nú ekki, það er geðdeild.  Hæstv. ráðh. talaði einnig um að það væri erfitt að halda á heildarframkvæmdum í þessum málum því það væri uppi sjónarmið á mörgum stöðum um það hver röð framkvæmda ætti að vera. Þess vegna var sett inn í þá heildarlöggjöf, sem gerð var fyrir nokkrum árum, ákvæði um að heilbrrn. skyldi gera 10 ára áætlun og leggja hana fyrir Alþ. Þessa áætlun skyldi síðan endurskoða á tveggja ára fresti. Þetta var til þess að hægt væri að leggja á ráðin um þróun þessara mála dálítið fram í tímann, að þeir, sem kannske gætu ekki fengið fjárveitingu í ár, þeir vissu að þeir fengju fjárveitingu næsta ár, þannig að unnt væri að standa að þessum nauðsynlegu framkvæmdum á svipaðan hátt og staðið hefur verið að framkvæmdum í vegamálum að undanförnu. Við erum æðimargir hér sem munum hvernig tillöguflutningi í sambandi við vegamál var háttað fyrr á árum. Sú breyting, sem þar hefur verið gerð, er ákaflega skynsamleg. Og í lögunum var gert ráð fyrir að þannig yrði einnig unnið að heilbrigðismálum. En það hefur engin slík áætlun komið frá hæstv. ráðh, og ég veit satt að segja ekki til þess að unnið hafi verið að þessari áætlun í heilbrrn. Þetta tel ég vera ákaflega alvarlegt mál því þarna verðum við að gera stórátak, og við gerum það ekki á skynsamlegan hátt nema með áætlunargerð af þessu tagi, nema með því að set.ja okkur mark og vita hvaða þróun við viljum hafa nokkur ár fram í tímann. En sem sagt, ég ætla ekki að fara í almennar umr. um þessi mál vegna þess að ég hef gert ráðstafanir til þess að þær geti farið fram nú á næstunni.