Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í tilefni af þeim umr. sem um þetta mál hafa farið fram hér í hv. d. og einkum hafa snúist um skipun stjórnar Fiskveiðasjóðs Íslands, þá vildi ég láta það koma hér fram að ríkisstj. hefur ákveðið að taka til endurskoðunar skipun stjórna fjárfestingarlánasjóða og fjárfestingarlánakerfisins. Ég vænti þess að með tilvísun til þessa geti hv. dm. fallist á frv. eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. Við 2. umr. um þetta mál gerði ég grein fyrir því að ég er ekki samþykkur ákvæðum frv. um skipun stjórnar Fiskveiðasjóðs. Í þessu landi hefur það smám saman þróast svo að stofnlánasjóðir, sem fjármagnaðir eru að ýmsum leiðum sem fjárveitingavaldið ákveður, sjá um stofnlán til atvinnuveganna, en ríkisbankarnir hafa hins vegar með höndum útvegun rekstrarfjár. Þessi skipting hefur orðið nokkuð ákveðin og yfirleitt eru sjóðirnir undir stjórnum sem að verulegu leyti, ef ekki öllu, eru kjörnar af Alþ. Stundum er þetta dálítið blandað, eins og t.d. í Atvinnuleysistryggingasjóði. Þar eru fjórir kjörnir af Alþ., en þrír frá hagsmunasamtökum. Yfir Stofnlánadeild landbúnaðarins er þingkjörið bankaráð ásamt tveimur frá hagsmunasamtökum. Annars staðar mun yfirleitt vera þingkjörin stjórn eða skipuð af ráðh. Ég tel óeðlilegt að bankastjórar, sem eru starfsmenn viðkomandi bankaráða og sjá um rekstur viðkomandi banka undir stjórn bankaráða, sitji í stjóra stofnlánasjóða. Ég sé ekki ástæðu til þess að svo sé. Ég sé ríkari ástæðu til þess hins vegar að samræma starfsemi stofnlánasjóðanna með því að þingkjörnir fulltrúar sitji í stjórnum þeirra allra. Ég viðurkenni aftur á móti að það þarf að athuga um þessar stjórnir allar og fleiri en stjórn þessa sjóðs og að alls ekki gætir þeirrar samræmingar í starfsemi stofnlánasjóðanna sem nauðsynleg er. Ég tel skakkt að bankastjórar Seðlabankans sitji í áhrifamiklum stöðum, eins og t.d. formennsku Fiskveiðasjóðs. Seðlabankinn er stofnun sem á að vera og á að starfa alveg óháð þörfum stofnana og sjóða. Hún á að vera yfir það hafin. Og ég vil vekja athygli á því að í lögum um Seðlabankann er fram tekið að seðlabankastjórum sé ekki heimilt að sitja í slíkum embættum án sérstaks leyfis. Er ljóst að löggjafinn hefur viljað a.m.k. að slíkt yrði algjört undantekningaratriði. Af þessum ástæðum öllum taldi ég og tel það, sem lagt er til í frv., skakkt. Ég tel það fyrirkomulag skakkt, sem nú er hjá Fiskveiðasjóði, og það, sem þarna er lagt til, einnig skakkt. Ég get hins vegar fallist á að þessi mál verði betur skoðuð og ég fagna yfirlýsingu hæstv. forsrh. að það muni vera gert. Ég mun beita mér fyrir því á Alþ. að þetta verði fært til samræmingar við aðra sjóði, að bankastjórar sitji þarna ekki, en mun að fenginni þessari yfirlýsingu hæstv. forsrh, ekki leggja fram þá brtt. sem ég boðaði við 2. umr. málsins.



Herra forseti. Ég vil ítreka það sem ég hef sagt við fyrri umr. um þetta lagafrv. að ég tel það mjög þarflegt að flestu leyti. Hv. síðasti ræðumaður, Steingrímur Hermannsson, tók af mér ómakið að mestu við gagnrýni á ákvæði um kjör í stjórn Fiskveiðasjóðs, tíundaði þar flest það sem ég vildi sagt hafa. Ég fagna vissulega eins og hann yfirlýsingu hæstv. forsrh. varðandi fyrirhugaða skoðun á þessum málum, en legg eigi að síður fram brtt. á þskj. 907 sem orðast svo: „Upphaf 6. gr. orðist þannig: Fiskveiðasjóður heyrir undir ráðh. þann sem fer með sjávarútvegsmál. Skal stjórn hans vera í höndum 7 manna. Fjórir skulu kosnir með hlutfallskosningu í Sþ. til 4 ára í senn. Aðra skipar ráðh. til 2 ára í senn eftir tilnefningum. Einn skal tilnefndur af Landssambandi ísl. útvegsmanna. Eftirtalin samtök í fiskiðnaði tilnefna sameiginlega einn fulltrúa o.s.frv.“ Ég tel, að skipan stjórnar á þessa lund væri mjög æskileg, og óska því eftir því að hv. þm. hér í d. taki afstöðu til þessarar brtt. þrátt fyrir yfirlýsingu hæstv. forsrh.



Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað þetta frv. og mælir eindregið með samþykkt þess, eins og fram kemur á þskj. 889.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir til umr., er heimildarlög fyrir ríkisstj. til að selja Reykhólahreppi jörðina Reykhóla í Austur-Barðastrandarsýslu. Landbn. hefur fjallað um frv. og mælir með því að það verði samþ. eins og það kom frá Nd., en á því var gerð nokkur breyt. frá upphaflegu frv., - breyt. sem er að finna á þskj. 808. Ég tel ekki ástæðu til að hafa mörg orð um þetta frv. Að áliti n. gegnir nokkuð öðru máli að heimila sölur til sveitarfélaga en til einstakra manna, þarf að gæta fleiri atriða þegar um það er að ræða. Hins vegar liggur það fyrir að við vaxandi byggð á Reykhólum í sambandi við þörungaverksmiðjuna og fleiri starfrækslu þar á staðnum hafa umsvif sveitarfélagsins aukist og því eðlilegt að það vilji tryggja sér nokkurn rétt til þess lands sem þéttbýlið stendur á. Með tilliti til þessa varð landbn. sammála um að mæla með því að frv. yrði samþ.



Herra forseti. Allshn. hefur rætt frv. til l. um jafnstöðu kvenna og karla, eins og það hét upphaflega, og mælir með að það verði samþ. eins og það kom frá Nd. með breyt. sem tilgreindar eru á þskj. 915, en brtt. eru um það að fyrirsögn frv. orðist svo, að það heiti frv. til l. um jafnrétti kvenna og karla, og í öðru lagi að 1. gr. hljóði þannig að tilgangur laganna sé að stuðla að jafnrétti og jafnri stöðu kvenna og karla. Ég ætla ekki að hafa lengri framsögu fyrir þessu máli, en undir þetta álit n, skrifuðu allir nm. nema Jón G. Sólnes sem var fjarverandi.



Herra forseti. Ég hafði nú satt best að segja haldið að eftir allt það tilstand sem var í sambandi við þessi kvennamál okkar á árinu 1975, þá mundi nú gefast eitthvert tóm til þess að athuga þessi stöðumál kynjanna betur, svo að þó að ég yrði var við það að þetta frv. var á sínum tíma lagt fram, þá reiknaði ég ekki með því að það yrði lögð svo mikil áhersla á að það yrði að lögum á þessu þingi. Ég ætla ekki að fara að halda hér langa ræðu til þess að tefja framgang þessa frv., en aðeins vildi ég láta það koma fram að það er ýmislegt í þessu frv. sem ekki er mér að skapi. Þrátt fyrir þann ágæta tilgang, sem sjálfsagt felst í ákvæðum þessa frv. um það að stuðla að jafnri stöðu karls og konu, þá er ýmislegt í ákvæðum þess, sem fullnægir ekki mínum óskum í því sambandi, og mér er til efs að þetta frv., þótt að lögum verði, verði til eins góðs og menn vilja sem að því standa. Ég hnýt þó sérstaklega um ákvæði 5. gr. sem kveður á um að það sé lagaskylda hlutaðeigandi atvinnurekanda að hann veiti skriflegar upplýsingar um hvaða menntun, starfsreynslu og aðra sérstaka hæfileika sá hefur til að bera er ráðinn var í starf. Þetta er orðin lagaskylda, hann á að veita hinum aðilanum, sem ekki fékk stöðuna, þessar upplýsingar. Ég verð að segja að meiri er nú afskiptasemin, og halda svo að það sé í mörgum tilfellum alveg afgerandi hvaða menntun, starfsreynslu eða sérstaka hæfileika menn hafa. Mér þykir vera orðið farið að þrengja að málefnum ef maður getur ekki ráðið hvort eð er karl eða kona í stöðu gagnvart öðrum sem hafa sótt um stöðuna nema þurfa að gera ítarlega grein fyrir því. Og ef þarna er verið að tala um að það sé sérstaklega menntun og starfsreynsla og einhverjir hæfileikar þarna, þá er það ýmislegt annað sem kemur til greina í sambandi við það að ráða fólk til starfs. Þar kemur til greina skapgerð, aðlögunarhæfileiki til að umgangast fólk og ýmislegt fleira. Og það á ekkert endilega við við eitthvert kynferði. Það er alveg jafnerfitt að hafa kvenfólk sem stjórnendur og samskipti við það eins og það getur verið erfitt að eiga við karlmenn. Það er ekkert séreinkenni fyrir það. Ég vil bara í þessu sambandi til stuðnings þessum fullyrðingum mínum benda á að í minni heimabyggð hafa skapast geysilega mikil vandræði um sprenglærða og hálærða konu, ef svo má kalla það, kvenmann sem hefur allt það til brunns að bera sem nefnt er hér. Hún hefur starfsreynslu, menntun og annað, en hún hefur bara ekki hæfileika til þess að umgangast fólk og vera í samvinnu við fólk og hefur enga aðlögunarhæfni, þannig að það er ekki hægt að nota hana sem yfirmann og stjórnanda. Það vill enginn vinna með henni. Það er mjög vafasamt að setja lagaákvæði um þetta efni. Mér finnst það alveg fáránlegt, og ég er ekki viss um að þetta þjóni neinum tilgangi um það að lyfta kvenkyninu upp á það háa plan sem mér skilst vera tilgangur þessa frv. Ég skal ekki orðlengja þetta frekar, en aðeins vildi ég svolítið stöðvast við 9. gr. frv., um Jafnréttisráðið. Já, ég veit það ekki, mér finnst öll þau ákvæði, sem snerta þetta Jafnréttisráð, vafasöm, að ekki sé meira sagt. Það fer nú svo í í taugarnar á mér að mér finnst þetta vera eins og það sé verið að stofna til einhverrar Gestapó eða einhverrar leynilögreglu hér eða einhverrar yfirrannsóknarlögreglu sem enginn getur verið óhultur fyrir í þessu þjóffélagi. Og hver á svo að borga kostnaðinn við þetta? Jú, það eru engin vandræði við að leysa það. Ríkissjóður á að greiða eins og vant er. Þetta Jafnréttisráð á að hafa skrifstofu, það á að ráða framkvæmdastjóra. Allir vita hvað það kostar að hafa framkvæmdastjóra. Hann þarf að hafa fulltrúa, deildarstjóra, ritara, einkafulltrúa, símavörslu og ég veit ekki hvað og hvað. Það verður ekki ýkjalangt þangað til, þau verða ekki mörg árin, eftir að þetta Jafnréttisráð er farið að starfa, þannig að þetta verður verulega stór liður á fjárl. Eins og nú er komið í okkar þjóðfélagi og þar eð þessi félagasamtök, sem fá tækifæri til þess að tilnefna fulltrúa í þetta Jafnréttisráf, hafa miklar tekjur, þá er þeim ekkert ofvaxið að greiða kostnaðinn við rekstur slíks ráðs af sínum tekjum a.m.k. í hlutfalli við þann mannafla, sem þau fá, og fulltrúatölu, sem þau fá í þetta Jafnréttisráð. Þau ættu að vera einfær um að standa undir kostnaði a.m.k. að sínum hluta. Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar. Aðeins vildi ég láta það sjást upp á seinni tímann í þingtíðindunum að þetta frv. hefði þó valdið einum þm. svolitlu hugarangri og umþenkingum.