Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. hv. Ed. hefur fjallað um þetta mál á nokkrum fundum. Það hefur verið fengin umsögn Búnaðarfélags Íslands um það og einnig fengum við menn til viðtals við n., alveg sérstaklega þá búnaðarmálastjóra sem gaf n. ýmsar upplýsingar sem einstakir nm. og n. í heild höfðu óskað eftir að fengjust. Ég tel ekki ástæðu til að fara út í hvers vegna þessi breyting á jarðræktarlögum er flutt, vitna aðeins í það, að í samræmi við ákvæði samstarfsyfirlýsingar núv, ríkisstj. varðandi það, að stefnt skuli að því að framleiðsla landbúnaðarvara miðist fyrst og fremst við innanlandsmarkað, verði um sinn úr þeim framlögum dregið samkv. 10. gr. jarðræktarlaga sem mest hvetja til aukningar á nautgripa- og sauðfjárrækt. Það er ekki verið að taka þessa fjármuni frá landbúnaðinum því að með ráðstöfun þessa fjár á að koma þar á betra skipulagi, ef vera mætti að það tækist, eða eins og segir í þeim tölul., sem þarna er vitnað til sérstaklega, „til að styrkja nýjar tekjuöflunarleiðir bænda og auka fjölbreytni í framleiðslu búvara, til að stuðla að bættri heyverkun og til hvers konar hagræðingar sem orðið getur til að bæta tekjur hænda án framleiðsluaukningar í nautgripa- og sauðfjárrækt.“ Lengi má um það deila hvað á að gera. Það hefur komið fram í umr. þegar, frá hv. þm. Þorv. Garðari Kristjánssyni sem gerði ýmsar aths. við l. umr., hvað hér ætti að gera í heild og í raun og veru þyrfti stefnumótunin í heild að liggja skýrar fyrir áður en menn færu að gera einstakar breytingar. Ég get verið honum sammála um að æskilegast og hest hefði verið að við hefðum fyrst haft fyrir okkur skýra og ljósa stefnumótun í landbúnaðarmálum í heild, áður en við fórum að gera hinar einstöku breytingar sem við erum nú að gera. Sú stefnumótun er nú til umr. í Nd. og óvíst m. a. s. hvort hún nær þar fram að ganga eða hvaða breytingum hún kann að taka, en engu að síður er þó búið að sýna hana og menn eru þó að vinna að þessu í heild. Ég ætla ekki að fara út í það heldur, hvernig komið er fyrir landbúnaðarmálum okkar og hverju þar er um að kenna. Fyrst og fremst er um að kenna almennu stefnuleysi eða skipulagsleysi í þessum málum almennt. En ég vil taka það fram líka, af því að þær raddir eru ævinlega hæstar sem tala um skipulagsleysi í landbúnaðarmálum og skipulagsleysi í meðferð fjármuna þar, að persónulega legg ég áherslu á að það þyrfti miklu víðar að huga að fjármunum og hvernig þeim er eytt en í sambandi við landbúnað okkar. Jafnvel í þeirri grein, sem færir okkur t. d. mestar gjaldeyristekjur og við lifum á, sjávarútvegi, er ég hræddur um að mætti huga á ýmsan hátt betur að fjármunum, sumum hverjum, ég tala nú ekki um ýmsar óarðbærar greinar, eins og verslunar- og þjónustugreinar ýmsar, sem væri sannarlega ástæða til að huga að fjármunamyndun í. Þeir, sem oft hafa hæst látið um landbúnaðinn, hafa gleymt fullkomlega að gæti verið um nokkra fjármunasóun að ræða eða skipulagsleysi í fjárfestingum. - Þetta vildi ég aðeins segja almennt um það mál án þess að fara nánar út í umræður um slíkt. Við fengum álit Búnaðarfélags Íslands á þessu frv. til l. um breytingu á jarðræktarlögum og við urðum sammála um að mæla með tveim brtt. sem frá því komu - raunar þremur. Búnaðarfélagið sætti sig illa við það, eins og stóð í frv. upphaflega, að framkvæmdirnar, sem um væri að ræða og styrkhæfar væru eða framlag skyldi greitt til, væru í samræmi við stærðarmörk í lánareglum Stofnlánadeildar landbúnaðarins, þ. e. a. s. Stofnlánadeild landbúnaðarins hefði ein þar um að segja. Við bentum á það á móti, að forseti Búnaðarfélags Íslands á sæti í stjórn Stofnlánadeildarinnar og túlkar þar vitanlega. sjónarmið Búnaðarfélagsins, og af því að ég sit í þeirri stjórn votta ég að hann getir það mjög rösklega og vel, auk þess sem þar situr einnig formaður Stéttarsambands bænda og heldur þar ekki síður á hlut bænda en formaður Búnaðarfélagsins. En engu að síður töldum við rétt til samkomulags að breyta 2. gr. , þannig að í staðinn fyrir að Stofnlánadeildin hefði þarna alfarið alla stjórn á mundu Búnaðarfélag Íslands og Stofnlánadeild landbúnaðarins koma sér saman um stærðarmörk framkvæmdanna í sambandi við lán og styrkveitingar. Hér er í raun og veru eingöngu um að ræða f-liðinn, þ. e. a. s. um skert framlög til áburðargeymslna. Sannleikurinn er sá, sem hefur komið fram oftlega áður, að það var talin á sínum tíma mikil ástæða til þess að bændur nýttu húsdýraáburðinn betur en þeir gerðu og til þess væri nauðsynlegt að styrkja þá til að koma á hjá sér góðum áburðargeymslum. Það hefur hins vegar verið gert það rösklega í mörgum tilfellum, að framlög + lán hafa numið yfir 100% af kostnaði. Þess vegna er ekki síst ástæða til að skerða þau framlög nokkuð. Ég vona sem sagt, að þar verði komist að öllu skynsamlegri niðurstöðu en hefur verið í framkvæmd á undanförnum árum. Hins vegar er rétt að geta þess, að Stofnlánadeild landbúnaðarins hefur þegar komið til móts við þessa misnotkun, vil ég segja, á þessari stefnu með því að lækka lán sín til áburðargeymslna mjög verulega, eða um 2/3 frá því sem var. Það má auðvitað ekki ganga of langt í því að skerða framlögin og því von til að Búnaðarfélagið vilji hafa nokkra hönd í bagga þegar komið verður að stærðarmörkum þeirra framkvæmda. Þeir úr Búnaðarfélaginu óskuðu eftir því, að úr a-lið í fyrri upptalningu félli niður „eða framræst ræktunarland“, því þar væri mjög óglöggt um öll skil og erfitt að dæma um hvað ætti að telja styrkhæft eða ekki. Ekki vorum við fróðari þar um, og þegar sjálfur búnaðarmálastjóri sagði að þetta væri illframkvæmanlegt vorum við auðvitað ekki menn til þess að setja skýrar línur eða skýr mörk og ákváðum að fella orðin brott. Það kom fram í viðtali við búnaðarmálastjóra að meðaltúnstærð, gróft á litið, á landi hér væri í kringum 32 ha. eða tæplega það. Okkur þótti því rétt að fella brott 35 ha. túnstærð, sem er yfir vísitölubúi, yfir meðalbúi, og færa mörkin neðar. Því höfum við gert þá brtt., að í stað „35 ha.“ komi: 30 ha. Teljum við fyllilega koma til greina að upp að því marki verði veittur fullur styrkur, en skerðingin komi þar fyrir ofan. Að síðustu var svo í frv. landbrh. d-liður í seinni stafliða-upptalningunni: „Til annarra verkefna er stuðla að því að ná framleiðslu- og tekjumarkmiðum.“ Búnaðarfélag Íslands óskaði eftir að fá þann lið felldan niður vegna þess að hann væri það óljós að menn vissu ekki almennilega við hvað væri átt. Okkar kostur hefði getað verið sá að ákvarða þetta nánar, segja ákveðið til um til hvers féð skyldi fara, en ef við miðum við það sem á undan er komið á a-, b- og c-lið teljum við að þar sé um næg verkefni að ræða þótt ekki verði því bætt við sem er í d-liðnum og óskilgreindu þá. Við leggjum því til að d-liður í síðari upptalningu stafliða falli brott. Aðrar breytingar hefur meiri hl. landbn. ekki gert. Það hefði auðvitað átt að vera skylda mín í upphafi að taka fram, að n. klofnaði um málið og meiri hl. stendur að brtt., en að öðru leyti samþykkt frv. um jarðræktarlög. Minni hl., fulltrúar Sjálfstfl., skilar séráliti, þar sem ég sé að minni hl. leggur til að frv. verði fellt. Ég hef ekki ástæðu til þess að fara nánar út í málið. Mér skilst að við nánari athugun hafi komið í ljós að það hafi enginn gildistími verið í frv., varðandi það hvenær lögin ættu að taka gildi, þannig að því var bætt við að lög þessi öðluðust þegar gildi, þó að við gerðum okkur grein fyrir því, að auðvitað koma ákvæði frv. ekki til framkvæmda vegna þeirra framkvæmda sem unnar voru á síðasta ári, heldur einvörðungu gagnvart því sem unnið verður í framtíðinni. Ég skal svo ekki hafa orð mín fleiri. Við í meiri hl. landbn. leggjum sem sagt til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem eru gerðar á þskj. 670.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið varð landbn. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls og við, sem eru í minni hl., hv. 5. þm. Norðurl. v. og ég, leggjum til að frv. verði fellt. Ýmsar ástæður liggja að baki afstöðu okkar. M. a. teljum við að hér sé um eina merkustu löggjöf á sviði landbúnaðarins að ræða sem hugsast getur, eins og hæstv. landbrh. tók fram þegar hann mælti fyrir þessu máli. Við erum honum algerlega sammála um það. En með því að svo er teljum við, að vanda þurfi mjög til allrar gerðar á breytingum á þeirri löggjöf, og leggjum áherslu á að það þurfi að vera gert með hliðstæðum hætti og venja hefur verið, að láta mþn. vinna að því hjá Búnaðarþingi og Búnaðarfélagi Íslands og að bændur ynnu þannig að og stæðu að öllum undirbúningi þessa máls. Það var ekki gert í þetta sinn, heldur var málið sent Búnaðarþingi í frv.-formi. Ég vil taka það fram líka með tilliti til þess, sem frsm. landbn. nefndi oft áðan, að það væri stefna Búnaðarsambands Íslands sem hann var að túlka og brtt., að ágreiningur var á Búnaðarþingi um þetta mál. Þar skiptust menn í tvo hópa. Annars vegar voru þeir, sem töldu rétt að málið næði fram að ganga, og hins vegar þeir, sem töldu rétt að málið næði ekki fram að ganga. Um einstök efnisatriði frv. skal ég vera fáorður, m. a. vegna þess að ég fór allítarlega út í það við 1. umr. málsins og skýrði afstöðu mína þar. Það er sú afstaða sem liggur að baki till. okkar í minni hl. n. Ég vil aðeins leggja áherslu á að við teljum að ekki sé eðlilegt að veita landbrh. heimild, sem hér er gert ráð fyrir, til þess að ráðskast með þá hluti sem frv. fjallar um. Þetta segi ég ekki með tilliti til þess hver nú gegnir því háa embætti, heldur er þetta skoðun okkar hver svo sem embættinu gegndi. Í 3. gr. frv. er að finna ýmis ákvæði um breytingar á skerðingarmörkum varðandi framlög til ýmissa framkvæmdaþátta. Við teljum að þau ákvæði leiði til misræmis í þeim efnum og þar sé eiginlega snúið við blaði frá því sem leitast var við að gera við endurskoðun á jarðræktarlögum 1972, en þá var einmitt lögð áhersla á að einfalda alla gerð jarðræktarlaganna og koma á sem mestu samræmi varðandi skerðingarmörkin. Ég vil svo taka það fram, að ekkert liggur fyrir um hve há upphæð það yrði sem mundi vinnast við að framkvæma þessar till. Enn fremur er það allt of óljóst að okkar áliti, hvernig fer með ráðstöfun þessa fjármagns sem kann að koma til ráðstöfunar fyrir þessar aðgerðir. Því er hætta á að algert handahóf ríki í þeim efnum. M. ö. o. teljum við að þetta frv., í því formi sem það er, skipti ekki miklu í þeim mikla vanda sem nú er við að glíma í landbúnaðarmálunum almennt. Það, sem mestu máli skiptir, er að mótuð sé heitsteypt og samræmd landbúnaðarstefna. Við höfum hana ekki enn þá og því er þetta frv., eins og það liggur hér fyrir, meira og minna út í loftið. Við teljum það gagnslaust. Hér hafa verið lagðar fram brtt. sem hv. 3. þm. Austurl. hefur skýrt. Ég skal ekki fara að ræða um þær brtt. Ég vil aðeins segja það, að þær eru þess eðlis að þó að samþykktar yrðu breyttu þær ekki afstöðu okkar minnihlutamanna í landbn.



Herra forseti. Á fundi háskólaráðs 28. okt. 1976 var kjörin sjö manna nefnd til að endurskoða og samræma innbyrðis reglugerð fyrir Háskóla Íslands svo og til að gera till. til reglugerðarbreytinga vegna setningar laga nr. 45/1976. Frv. það, sem hér er til umr., er ekki verulega efnis mikið eða afdrífaríkt, en er ávöxtur af ofangreindu nefndarstarfi. Verulegur hluti brtt. felur í sér aðlögun háskólalaganna að núverandi aðstæðum og framkvæmdavenjum í Háskólanum. Felld eru úr gildi ýmis úrelt ákvæði og ákvæði sem ekki hafa verið virk. Veigamestu breytingarnar varða réttindi og skyldur háskólakennara við stjórnun Háskólans, ráðgefandi námsnefndir og heimild fyrir Háskólann til að eiga og reka lyfjabúð til kennslu og rannsókna í lyfjafræði lyfsala. Mikið er um að háskólakennarar fái leyfi frá störfum. Nokkur óvissa hefur ríkt um hver væri réttarstaða þeirra kennara-og staðgengla þeirra á leyfistímanum. Í frv. eru gerðar till. um skýrar reglur varðandi það atriði. Má nefna sem dæmi, að lagt er til að kennari, sem settur er í stöðu meðan skipaður kennari er í leyfi, fái kosningarrétt við rektorskjör. Í frv. er mælt svo fyrir, að við hverja deild og námsbraut skuli starfandi ráðgefandi námsnefndir um hverja kennslugrein. Kennarar og nemendur eiga jafnmarga fulltrúa í hverri nefnd. Ákvæði þetta er nýmæli í lögum, en námsnefndir hafa verið starfandi í nokkrum deildum Háskólans og gefið svo góða raun að rétt þykir að gera slíkt skipulag að almennri reglu. Í 28. gr. frv. er lagt til að Háskólanum verði veitt heimild til að eiga og reka lyfjabúð til kennslu í lyfjafræði lyfsala. Um nokkurt skeið hafa verið vandkvæði á að fá nemendur í lyfjafræði vistaða til verknáms í lyfjabúðum. Þann vanda mundi lyfjabúð í eigu Háskólans leysa, jafnframt mundi skapast möguleiki fyrir Háskólann til að taka upp kennslu til kandídatsprófs í lyfjafræði lyfsala. Auk þess mætti gefast kostur til verulegrar framleiðslu á lyfjum og sérþekking, sem fyrir hendi er innan Háskólans, þannig nýtast. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þær brtt., sem fólgnar eru í frv. sem hér er til umr., en vil leyfa mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. menntmn.



Herra forseti. Á þetta frv. má líta sem fylgifrv. með því frv. sem ég lagði fram í þessari hv. d. um lækkun lögræðisaldurs úr 20 árum í 18 ár. Ég gerði þá grein fyrir því, að ýmis slík ákvæði í lögum þyrfti að endurskoða. Hér er einnig lagt fram frv. um lækkun á aldursmörkum og heimild til að stofna og slíta hjúskap verði bundin við 18 ár í stað 20 ára. Fyrrnefnt frv. um lögræði hefur þegar verið afgreitt sem lög frá Alþingi. Ákveðið var að leggja þetta frv. fram nú þegar sýnt var að hitt mundi hljóta afgreiðslu. Ég þarf út af fyrir sig ekki að hafa um málið fleiri orð, en vil þó geta þess, að fleiri slík ákvæði eru í athugun. T. d. er nauðsynlegt að athuga kosningaraldur, sem töluvert hefur verið um rætt, og fleira mætti nefna. Ég vil leggja til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Á undanförnum árum hefur lausaskuldum atvinnuveganna iðulega verið breytt í föst lán. Svo var gert fyrir nokkru í iðnaði og það hefur verið gert í sjávarútvegi reyndar oftar en einu sinni, ekki síst í sambandi við gengisfellingar. Einnig hefur svo verið gert fyrr í landbúnaði. Árið 1977 lét Stéttarsamband bænda hefja athugun á því, hverjar lausaskuldir bænda væru. Í ljós kom að lausaskuldir bænda, sem bændur eru í erfiðleikum með, eru rúmlega 1.2 milljarðar og skiptast á rúmlega 400 bændur. Ég skipaði þegar í sept. nefnd til að skoða þetta mál nánar, enda um það samkomulag í ríkisstj. að lausaskuldir landbúnaðar eins og sjávarútvegs yrðu athugaðar. Í nefnd þá skipaði ég Stefán Valgeirsson alþm., formann, Bjarna Braga Jónsson hagfræðing og Árna Jónasson erindreka. Nefndin yfirfór þær upplýsingar, sem lágu fyrir frá athugun Stéttarsambands bænda, og komst að þeirri niðurstöðu að lausaskuldir væru, eins og þar hafði verið reiknað með, rúmlega 1 milljarður og 200 millj. kr. og bændafjöldinn, eins og ég nefndi áðan, rúmlega 400. Nefndin útbjó það frv. sem hér er lagt fram á þskj. 531. Í frv. þessu er gert ráð fyrir að heimila veðdeild Búnaðarbankans að gefa út skuldabréf sem yrðu með veði í viðkomandi fasteignum. Heimilað er að veðsetja fasteignirnar allt að 75% af matsverði. Má segja að það sé eitt af mikilvægari ákvæðum þess frv. Ég vil geta þess, að ekki er um það rætt að skuldabréf þessi verði með neinum sérstökum vildarkjörum, heldur er fastlega reiknað með því, eins og reyndar kemur fram í grg. með frv., að skuldabréfin verði á þeim kjörum að þau séu seljanleg á hinum almenna markaði. Er gert ráð fyrir að þau verði verðtryggð, en með lágum vöxtum og til 10 ára. Er því ekki um að ræða nein útgjöld af hálfu ríkisins í þessu sambandi. Þó þykir mér rétt að fram komi, að á lánsfjáráætlun ríkisstj. er gert ráð fyrir 200 millj. kr. sem ráðstafa megi til að létta greiðslubyrði þeirra bænda sem verst eru staddir. Yrði því fjármagni, ef samþ. verður, þá ráðstafað fyrst og fremst fyrsta og annað ár þessa tímabils. Menn hljóta að vonum að spyrja hvort þau kjör, sem í boði eru, með fullri verðtryggingu, en lágum vöxtum, séu þannig að bændur geti undir þeim staðið, ekki síst þar sem verulegur fjöldi þeirra bænda, sem eiga í þessum erfiðleikum, hefur nýlega byrjað búskap og ekki fengið þær tekjur af búunum sem nægja til að standa undir greiðslum af lánum sem á hvíla. Þessi lán eru þess eðlis, eins og hv. þm. að sjálfsögðu þekkja, að verðtryggingin yrði lögð við höfuðstólinn og þá aðeins greitt árlega af láninu vextir og afborgun miðað við þann árafjölda sem lánað er til. Þannig verður greiðslubyrðin í upphafi stórum minni en af lánum á háu vöxtum, en helst hins vegar nokkurn veginn óbreytt út lánstímabilið. Aftur á móti verður að gera ráð fyrir að staða þeirra bænda, sem nýlega hafa byrjað búskap, styrkist með hverju ári og greiðslan verði þannig auðveldari. Herra forseti. Ég vil að lokum geta þess, að þetta frv. hefur hlotið samþykki hv. Nd. Er von mín að það fái afgreiðslu á þessu Alþ. Ég vil leyfa mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Félmn. hefur rætt þetta frv. ítarlega og fengið um það umsagnir frá ýmsum aðilum. Er það einróma álit n. að leggja til að frv. verði samþ. með brtt. sem n. flytur á sérstöku þskj. Auk þess hef ég á þskj. 658 flutt brtt. um húsaleigunefndir. Rétt er að taka það fram, að ástæðan fyrir því, að ég er þar einn talinn flm., er að á síðari stigum, þegar var verið að ganga frá nál. í þskj.-form, var einn nm. ekki alveg reiðubúinn að standa að brtt. án nánari athugunar, þó ekki fælist í því nein andstaða, og ekki vannst tími til þess að hafa samband við aðra nm., sem þó höfðu lýst yfir stuðningi sínum við þessa hugmynd, svo sem ég mun koma nánar að síðar. Í raun og veru stendur því allur þorri nm. að baki þessari brtt., en ég gekk í það síðla kvölds til að flýta fyrir afgreiðslu málsins að gera kleift að dreifa brtt. sem þskj., svo ekki þyrfti að koma til afbrigða, án þess að hafa getað haft samband við alla samnefndarmenn mína, sem ég veit þó að standa að þessari hugmynd í reynd. Ég vil þess vegna taka alveg skýrt fram, að ég er ekki í sjálfu sér einn flm. að þessari brtt. þó að svo sé að forminu til eingöngu. Það er ljóst af þeim umsögnum sem n. fékk, bæði frá Húseigendafélagi Reykjavíkur og Leigjendasamtökunum, sem reyndar áttu bæði ásamt fulltrúum frá rn. aðild að samningu þessa frv., að hér er á ferðinni frv. sem allir aðilar telja mjög nauðsynlegt og þarft. Hér er fjallað um mjög mikilvægan þátt í félagslegum samskiptum í þjóðfélagi okkar, samskipti leigutaka og leigusala hvað húsnæði snertir, einkum íbúðarhúsnæði. Það hefur verið talið nauðsynlegt að formbinda slík samskipti og kveða nánar á um réttindi og skyldur aðila. Þær brtt., sem n. flytur, eru því fyrst og fremst til þess að snyrta nánar, ef orða má það svo, ýmsa hugsun sem í frv. felst, kveða nánar á um einstök atriði og taka tillit til sanngjarnra ábendinga sem okkur fannst koma fram hjá báðum aðalumsagnaraðilum: Leigjendasamtökunum og Húseigendafélagi Reykjavíkur, því að sjálfsagt má í löggjöf af þessu tagi, einkum og sér í lagi þegar hún er sett í fyrsta sinn, ýmislegt betur fara. Ég ætla þess vegna í örstuttu máli að víkja að meginhugsuninni í ýmsum þeim brtt. á þskj. 657 frá félmn. 1. brtt., við 8. gr., felur í sér að kveðið er nánar á um að leigutaki, sem að ósk leigusala hafi leigt húsnæðið tvö ár í röð eða tvö leigutímabil í röð, ávinni sér vissan rétt í þeim samskiptum til ótímabundins samnings. Teljum við eðlilegt, að þegar reynslan hefur sýnt, að báðir aðilar una vel þessum víðskiptum, sé rétt að skapa möguleika á þeim réttindum sem hér er kveðið á um. Enn fremur er í b-lið till. tengdaforeldrum bætt inn í þá skyldmennaupptalningu sem þar er að finna. 2. brtt. og reyndar 10. brtt. snerta tryggingafé svonefnt. Fannst okkur nauðsynlegt að kveða nánar á um það sérstaklega í 10. brtt. að varðveisla þess væri í banka eða sparisjóði á hæstu mögulegum vöxtum, þannig að tryggt væri að tryggingafé rýrnaði ekki við geymslu. Ýmis önnur ákvæði hér kveða nokkru skýrar á um hvernig með tryggingafé skuli fara og hvernig það skuli ákveðið, hvort það skuli lagt fram og með hvaða hætti. 3., 4, 5. og 6. brtt. fela í sér minni háttar breytingar, ýmist að formi eða efni til, á þeim ákvæðum sem í frv. er þegar að finna. Ég sé ekki ástæðu til að lengja tíma d. með því að víkja að þeim nánar. Ég vek sérstaka athygli á 8. brtt., sem e. t. v. er efnismeiri en hinar fyrrnefndu. Í frv. er gert ráð fyrir, að ef breytingar verði á hitakerfi íbúðarhúsnæðis sem leiða til verulegs sparnaðar, t. d. ef tengt er við hitaveitu eða fjarvarmaveitu, sé leigusala heimilt að hækka leiguna sem nemi þeim sparnaði. Okkur í n. fannst sanngjarnara að leigutaki og leigusali skiptu til helminga þeim ávinningi. Við skulum taka sem dæmi að viða úti um land komi hitaveita í stað hinnar dýru olíukyndingar. Þá á ekki sjálfkrafa að vera heimilt að hækka húsaleiguna algerlega sem nemur þeim sparnaði, heldur komi sparnaðurinn af hina nýja hitakerfi í viðkomandi byggðarlagi leigutaka einnig til góða: 9. brtt. felur í sér skýrari ákvæði varðandi greiðsluform leigunnar, og 11. brtt. felur í sér að við dauðsfall sé það eingöngu á valdi dánarbús leigutaka að segja upp leigumálanum. Í frv. upphaflega var sá réttur einnig í höndum leigusala, en okkur fannst ekki rétt að athuguðu máli eða sanngjarnt að dauðsfall eitt sér gæti verið leigusala nægilegt tilefni til að segja upp samningi. Ég held að þessar brtt., sem reyndar eru allar gerðar samkv. ábendingum þeirra aðila sem unnið hafa að gerð frv., skýri sig að öðru leyti sjálfar. Þær fela ekki í sér, nein þeirra, eins og ég hef sagt, veigamiklar breytingar á frv., en leiðréttingar og aðeins skýrara orðalag á einstaka stað. Ég hef þó vikið að þeim efnisþáttum í brtt. sem mér finnst helst ástæða til að vekja athygli á. Á þskj. 658 er hins vegar flutt till. um að í frv. bætist nýr kafli, sem verði XIII. kafli, um húsaleigunefndir. Það ákvæði er ekki í frv., en hefur nokkuð verið rætt við undirbúning þess og aðdraganda. Hugsunin, sem þarna liggur að baki, er sú, að í bæjarfélögunum, einkum og sér í lagi hinum fjölmennari, geti verið nauðsynlegt og hagkvæmt að einhvern stjórnsýsluaðili sinni sérstaklega þessum veigamikla málaflokki íbúanna. Þess vegna er kveðið á um að hlutverk húsaleigunefnda sé að fylgjast með framkvæmd húsaleigumála og afla upplýsinga um þau, hlutast til um að úttektarmenn séu dómkvaddir, en þó einkum og sér í lagi, sem er meginhugsunin í brtt., að gefa aðilum leigumála, sem þess óska, leiðbeiningar um ágreiningsefni og leitast við að sætta slíkan ágreining ef báðir aðilar óska. Við teljum að reynslan sýni, að ágreiningur milli leigusala og leigutaka stafi oft af því að ekki liggi nægilegar upplýsingar fyrir eða þá að þeir hafi ekki möguleika á að leita til þriðja aðila sem gæti veitt þeim nánari skýringar á grundvelli laga eða venju og geti verið eðlilegt og hagkvæmt einnig að skapa millilið, ef svo má orða það, sem hægt sé að leita til áður en sú þrautalending verður að fara með ágreining til dómstóla. Það er mat okkar og reyndar von einnig, að ef slíkar nefndir væru skipaðar löglærðum mönnum eða gætu eins og aðrar nefndir sveitarfélaga haft löglærða menn í þjónustu sinni mundi reynslan verða sú, að allur þorri ágreiningsmála af þessu tagi væri einfaldlega leystur með sáttagjörð eða upplýsingum frá slíkum aðila í bæjarfélaginu og þannig sé hvatt til þess að aðilar fari ekki fyrir dómstólana strax og það verði væntanlega bæði til þess að draga úr ágreiningsmálum og stuðla að almennari upplýsingu og ekki síður til að draga úr hugsanlegum fjölda mála fyrir dómstólum sem kynnu að rísa út af lögum þessum. Það er skoðun allra í n. að svona kerfi geti verið til bóta, þó, eins og ég segi, ástæður þess að ég flyt brtt. hér að forminu til einn séu þær sem ég gat um í upphafi. Ég held að þegar á ferðinni er löggjöf af því tagi sem við erum að fást við nú, frv. til l. um húsaleigusamninga, sem samtök beggja helstu hagsmunaaðila á þessu sviði lýsa yfir almennum stuðningi við og n. er sammála um að samþ. með þessum breyt., væri æskilegt ef hv. d. gæti hraðað þannig afgreiðslu málsins að hægt væri að senda það sem fyrst til Nd. svo það gæti orðið að lögum fyrir lok þessa þings. Ég er viss um að það væri öllum þeim aðilum, sem hafa hagsmuni og áhuga á húsaleigumálum, mikið fagnaðarefni ef hægt væri að afgreiða þetta frv. sem lög áður en Alþ. lýkur.



Herra forseti. Ég get með mjög góðu móti fallist á allar brtt. hv. félmn. á þskj. 657. Að mínu mati standa þær flestar til bóta og engin þeirra er til skaða. Aftur á móti get ég ekki fallist á till. hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar á þskj. 658 og tel þá brtt. óþarfa og til þess fallna að gera mál flóknari og þyngri í vöfum en ella þyrfti að vera. Sveitarstjórnir eiga samkv. frv. að sjá til þess að úttektarmenn séu dómkvaddir. Leiðbeiningar um ágreiningsefni og sáttaumleitanir eru samkv. frv. verkefni úttektarmanna og leigumiðlara ef svo ber undir. Meginatriðin, sem varða réttindi manna, munu koma fram á því húsaleigusamningsformi sem út verður gefið. Menn eiga þannig að geta gengið að því nokkurn veginn svört á hvítu hver réttindi þeirra eru, a. m. k. í öllum aðalatriðum. Hér er vissulega um allflókið mál að ræða og stórt og reyndar nýsmíði í íslenskri löggjöf og því er eðlilegt að nokkur dráttur hafi orðið á afgreiðslu þess í n. Mér finnst sá dráttur samt fullmikill og er þá kannske með samanburð við geysifljóta afgreiðslu þessara sömu hv. n. á frv. um aðstoð við þroskahefta. Ég endurtek þakklæti mitt fyrir hve vel var þar að unnið. Þó að þetta frv. sé orðið nokkuð seint á ferðinni vona ég í lengstu lög að takist að fá það gert að lögum á þessu þingi.



Herra forseti. Eins og fram kom hjá hv. 3. landsk. þm. var samstaða í n. um þetta mál. Við erum allir sammála um að mæla með samþykkt frv. og við erum allir sammála um hinar mörgu brtt. sem félmn. gerir og hér hefur verið lýst. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta mál, m. a. vegna þess að ég tek mjög undir það sem hæstv. félmrh. sagði áðan, að það er mjög æskilegt, ef maður segir ekki nauðsynlegt, að málið nái fram að ganga á þessu þingi. Því þurfum við að hafa nokkurn hraða á. Ég lýsi ánægju minni með þetta mál og þau tildrög þess, að hæstv. félmrh. skyldi hafa skipað sérstaka n. til að semja frv. Það hafa gert þrír valinkunnir menn sem hafa mikla sérþekkingu í þessum efnum, tveir hæstaréttarlögmenn, þeir Páll S. Pálsson og Ragnar Aðalsteinsson, og framkvæmdastjóri Húsnæðismálastofnunar ríkisins, Sigurður E. Guðmundsson. Mér virðist að verk þeirra sé mjög vel unnið, en sjálfsagt má alltaf eitthvað um bæta í þessu efni. Hv. félmn. hefur leitast við að gera það með þeim brtt. sem hún leggur fram á þskj. 657. Ég vildi aðeins víkja að brtt. Ólafs Ragnars Grímssonar á þskj. 658 í tilefni af því sem hann sagði um tildrög þeirrar till. og hvers vegna hún væri ekki með hinum till. sem félmn. í heild flytur. Það er vegna þess að ég óskaði eftir að hún yrði flutt sér, svo að allir í n. gætu staðið að meginmálinu óskiptir. En ég óskaði eftir að brtt. yrði flutt sér, ef hún ætti að koma fram, vegna þess að ég er mótfallinn henni. Nú hefur hæstv. félmrh. eiginlega tekið af mér ómakið að færa rök fyrir þeirri afstöðu að vera á móti till. Ég er honum í einu og öllu sammála og þeim sjónarmiðum sem fram komu. Ég held að það verk, sem hér hefur verið unnið og liggur hér fyrir í frv.-formi, sé, eins og ég sagði áðan, mjög vel unnið og mjög vel hugsað. Þeir menn, sem hafa samið frv., gerðu ekki ráð fyrir húsaleigunefndum, og ég hygg að það sé engin tilviljun að þeir gerðu ekki ráð fyrir að komið yrði á fót sérstökum húsaleigunefndum. Ég hygg að það sé vegna þess að þeir hafi talið að slíks gerðist ekki þörf. Mér virðist að við eigum að hafa þá reglu að setja ekki á fót nefndir, hvort sem þær eru þessar eða einhverjar aðrar, þar sem ekki er brýn þörf á slíku. Það þjónar engum tilgangi og getur auk þess verið til hins lakara. Hv. 3. landsk. þm. talaði um húsaleigunefndir sem millilið. Milliliðir kunna að vera góðir undir sumum kringumstæðum, en ekki eru allir milliliðir góðir. Ég sé ekki ástæðu til að við tökum upp þennan millilið.



Herra forseti. Ég held að hæstv. félmrh. þurfi ekkert að kvarta undan afgreiðslu og meðferð þessa máls í félmn. Ég verð að segja það í fullri hreinskilni, að ég kunni ekki við að ráðh. væri sérstaklega í ræðu sinni að kvarta yfir seinagangi n. á afgreiðslu á þessu máli. Hæstv. félmrh. hefur í vetur ekki þurft að kvarta undan vinnubrögðum félmn. þessarar hæstv. deildar. Hins vegar taldi n. rétt að leita umsagnar þeirra aðila sem eru á þessu sviði. Þeim var gefinn tími til þess. Þeir skiluðu ítarlegum umsögnum með brtt., og n. taldi rétt að gefa sér tíma til að skoða þær brtt., ræða þær og leita síðan álits sérfróðra manna, m. a. þeirra sem unnu að gerð þessa frv., á þeim brtt. Þar að auki var tekið að mínum dómi fyllilega sanngjarnt tillit til bæði sjónarmiða ríkisstjórnarstuðningsmanna og stjórnarandstöðuþm. í þessari n. Ég sé því ekki að sé á neinn hátt réttlætanlegt að kvarta undan seinagangi hv. n. við afgreiðslu á frv. Hvað snertir frv. um þroskahefta gegndi öðru máli, vegna þess að n. bárust strax fyrsta daginn stuðningsyfirlýsingar frá helstu samtökum á því sviði sem sú löggjöf á að taka til, þar sem lýst var eindregnum stuðningi við frv. Það var aðeins einn aðili sem hafði samband við n. og óskaði eftir breytingum sem n. tók tillit til og fannst vera sanngjarnar. Hvað snertir brtt. um húsaleigunefndir er ég þeirrar skoðunar, að óeðlilegt sé að úttektarmenn eigi að gegna einhverju sérstöku sáttahlutverki og eigi að vera eini aðilinn fyrir utan dómstóla sem ágreiningsefnum má skjóta til til þess að fá álit. Og ég er þeirrar skoðunar, að ef slíkar nefndir væru til, sérstaklega í fjölmennari byggðarlögunum, þá á ég einkum og sér í lagi við stærstu kaupstaði þessa lands, hefðu þær nefndir fyllilega eðlilegt verkefni eins og aðrar nefndir á sviði félagsmála í fjölmennustu kaupstöðum og bæjum þessa lands. Þar að auki er það álit mitt, að slík nefnd væri betur fær um að leggja sig sérstaklega fram um að reyna að lægja deilur og gefa aðilum upplýsingar um rétt sinn en úttektarmenn sem eiga þar að auki ýmsum öðrum skyldum að gegna við hugsanlega deiluaðila samkv. ákvæðum þessa frv. Það gæti verið erfitt ef það tvennt færi saman, eins og mér fannst vera meginatriðið í rökstuðningi hæstv. ráðh. og reyndar Þorv. Garðars Kristjánssonar. Hins vegar má segja að þetta er engin höfuðágreiningur. Þetta er spurning um mat á því, hvað mundi auðvelda framgang og bæta skipan á þessu sviði. Ég vil samt sem áður halda brtt. minni til streitu, þrátt fyrir þann rökstuðning sem hefur komið fram.



Herra forseti. Hinn 1. febr. s. l. var fjárfestingar- og lánsfjáráætlun ríkisstj. samþ. á ríkisstjórnarfundi. Áætlunin var síðan lögð fram á Alþ. 21. febr. og ég talaði fyrir henni í Nd. Alþ. 28. febr. Síðan hefur málið verið að velkjast í Nd., lengst í fjh.- og viðskn., þar til í gær, 10. maí, að það var loks afgreitt frá d. Ég hef alla tíð lagt áherslu á að málinu yrði hraðað og vonast til að það eigi greiða leið um hv. Ed. Af ástæðum, sem óþarfi er að fjölyrða um, er orðin mikil nauðsyn á að afgreiða málið. Seinkun þess er farin að valda truflunum í atvinnulífinu, sérstaklega iðnaðinum. Þetta verkar eins og stífla á fjármagn, sem þarf að beina til uppbyggingar, og er farið að valda verulegum truflunum. Er málið satt best að segja að komast á nokkuð hættulegt stig, ef það verður ekki afgreitt sem allra fyrst. Jafnhliða skýrslu ríkisstj. um fjárfestingar- og, lánsfjáráætlun er flutt frv. til l. um heimild til lántöku, ábyrgðarheimildir og aðrar ráðstafanir vegna fjárfestingar- og lánsfjáráætlunar 1979. Frv. var lagt fram sem 190. mál á þskj. 364. Tilgangur frv. er að gefa lánsfjáráætluninni og fjárfestingaráformunum, sem hún lýsir, meiri festu. Efni frv. er tvíþætt. Annars vegar fjallar það um ráðstafanir á innlenda lánamarkaðinum til þess að tryggja fjáröflun fjárfestingarlánasjóða. Hins vegar felur frv. í sér heildaráætlun um lántökur erlendis til allra opinberra framkvæmda, hvort sem er á vegum ríkisins eða sveitarfélaga, og til fjárfestingarlánasjóða. Fram úr þeirri áætlun má helst ekki fara á þessu ári ef taksast á að lækka skuldir þjóðarinnar út á við á næstu árum. Ég mun hér á eftir gera nánari grein fyrir þessu frv., sem kalla mætti frv. til lánsfjárlaga fyrir árið 1979 þar sem það ákveður hvernig afla skuli lánsfjár til opinberra þarfa á þessu ári. Hér er um að ræða mikilvæga fjárráðstöfun sem rík ástæða er til að löggjafinn fjalli vandlega um. Í lögum um stjórn efnahagsmála o. fl. eru sérstök ákvæði um fjárfestingar- og lánsfjáráætlun ríkisstj. Þar er t. d. lagt til að ríkisstj. leggi fyrir Alþ. fjárfestingar- og lánsfjáráætlun fyrir eitt ár í senn og hún skuli fylgja fjárlagafrv. Markmið slíkrar áætlunar á samkv. lögunum að vera að tryggja að heildarumsvif í fjárfestingu og þróun peningamála og lánamála samrýmist þjóðhagslegum markmiðum og fjármagni sé beint til þeirra framkvæmda sem skila mestum arði í þjóðarbúið. Að sjálfsögðu ber ætíð að taka ríkt tillit til félagslegra sjónarmiða. Þá eru mörg ákvæði í lögunum um áætlunina, bæði undirbúning hennar og meðferð svo og hvað í henni skuli felast. Ég álít að þessi nýsettu lög verði til mikilla bóta í hagstjórn þótt þau leysi vissulega ekki allan vanda okkar í efnahagsmálum, því fer fjarri. Ég vík hér sérstaklega að ákvæðunum um fjárfestingar- og lánsfjáráætlun, þar sem ég er nú að ræða um þau mál. Við 1. umr. málsins í Nd. flutti ég ítarlega framsöguræðu um fjárfestingar- og lánsfjáráætlunina. Þeirri ræðu var þá þegar útbýtt til allra hv. þm. Enn fremur var lögð fram á Alþ. skýrsla ríkisstj. um fjárfestingar- og lánsfjáráætlun 1979. Án þess að endurtaka nema örlítið af því, sem fram kemur í þeirri skýrslu og framsöguræðu minni í Nd., vil ég aðeins minna á þá heildarstefnu sem fram kemur í skýrslunni. Samkv. fjárfestingar- og lánsfjáráætlun verður heildarfjárfestingin í landinu innan við einn fjórða af þjóðarframleiðslu árið 1979. Ef þetta er borið saman við s. l. ár var heildarfjárfestingin 26–27% af þjóðarframleiðslu árið 1978, 28.5% árið 1977 og um 30% árið 1976. Áætluð fjárfesting á árinu 1979 nemur samkv. áætluninni 182 milljörðum kr. sem skiptist þannig, að fjárfesting atvinnuveganna nemur um 79 milljörðum kr., íbúðabyggingar nema 44 milljörðum kr. og opinberar framkvæmdir 59 milljörðum kr. Hér er um að ræða að draga heldur úr fjárfestingunni til að minnka spennuna í efnahagsmálum og reyna á þann hátt að draga úr verðbólgunni án þess þó að samdrátturinn leiði til atvinnuleysis. Ég vil vekja athygli á að þessi meginstefna og rökstuðningur fyrir henni hefur ekki sætt gagnrýni af hálfu stjórnarstöðunnar. Í áætluninni er gert ráð fyrir að erlendar lántökur verði takmarkaðar við 39.5 milljarða kr. á þessu ári og miðist við að mæta afborgunum erlendra lána og nauðsyn þess að bæta gjaldeyrisstöðuna. Á þessu ári og næstu árum er nauðsynlegt að greiða niður að verulegu leyti gjaldeyrislán sem Ísland fékk hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum á erfiðleikaárunum 1974 og 1975. Brýnt er að þau lán verði greidd nú þegar bærilegar árar til þess að eiga á ný aðgang að þeim þegar á móti kann að blása. Lántökur á næstu árum verður að miða við að greiðslubyrði erlendra lána fari ekki upp fyrir 14–15% af gjaldeyristekjum og verði þó helst lægri til jafnaðar. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstj, er lögð á það áhersla, að stefnt verði að jöfnuði í viðskiptum við útlönd og dregið verði út erlendum lántökum. S. l. fjögur ár hefur greiðslubyrði afborgana og vaxta af löngum erlendum lánum verið á þessa leið í hlutfalli við útflutningstekjur: Árið 1978 nálægt 13.7%, árið 1977 sömuleiðis 13.7%, árið 1976 13.8% og árið 1975 14.2%. Árið 1979 er greiðslubyrðin áætluð innan við 14%. Á árinu 1979 munu áætlaðar nettólántökur nema 4% af útflutningstekjum og 1.8% af vergri þjóðarframleiðslu, en samsvarandi tölur fyrir árið 1978 eru 4.2% í stað 4% og 2.2% í stað 1.8%. Þannig er hér stefnt að því að draga úr áætluðum nettólántökum. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að rekja nánar úr framsögu minni í Nd. né úr skýrslunni, en vísa til hvors tveggja, bæði framsöguræðunnar í Nd. og skýrslunnar sjálfrar. Ég mun víkja að að einstökum greinum frv. á þskj. 364, sem ég er raunverulega að mæla fyrir. 1. gr. frv. fjallar um að fjmrh. sé heimilt f. h. ríkissjóðs að taka lán á árinu 1979 allt að 9295 millj. kr. eða jafnvirði þeirrar upphæðar í erlendri mynt. 2. gr. fjallar um að lánsfé samkv. 1. gr. skuli ráðstafað í samræmi við ákvæði fjárlaga og fjárfestingar- og lánsfjáráætlunar fyrir árið 1979. Það var gerð breyting í Nd. sem var viðbót við 2. gr., svo hljóðandi: „Þó skal ríkissjóður standa að fullu undir afborgunum, vöxtum og öðrum kostnaði við 600 millj. kr. lántöku vegna skuldagreiðslna RARIK.“ Kveðið er á um í skýrslunni um lánsfjáráætlunina að tekið skuli 600 millj. kr. lán til handa Rafmagnsveitum ríkisins og ríkissjóður endurgreiði það lán á næstu fimm árum, en með þeirri brtt., sem samþ. var í Nd., er gert ráð fyrir að ríkissjóður standi einnig undir vöxtum af því láni. Í því er fólgin breytingin á 2. gr. sem samþ. var í Nd. 3. gr. fjallar svo um lífeyrissjóðina. Það hefur verið talsvert deilumál um lífeyríssjóðina. Þeir hafa viljað ráðstafa fé sínu sem mest sjálfir. En þeir, sem standa að því að reyna að safna saman fjármunum til þess að standa undir nauðsynlegri fjárfestingu og uppbyggingu í landinu og beina fjármagninu á skynsamlegan hátt til þeirra verkefna sem skila mestu í þjóðarbúið og treysta undirstöður atvinnu- og efnahagslífsins, hafa að sjálfsögðu leitað að fjármagni innanlands. Sannleikurinn er sá, að þar er ekki um auðugan garð að gresja. Það er þess vegna sem menn hafa viljað hafa meiri stjórn á því gífurlega mikla fjármagni sem lífeyrissjóðirnir í landinu hafa yfir að ráða. Á þessu ári er t. d. talið að ráðstöfunarfé lífeyrissjóðanna verði 27 milljarðar þegar þeir hafa að fullu staðið við allar greiðslur og útgjöld vegna starfsemi sinnar. Sennilega verður þetta þó nokkuð meira eins og mér sýnist allt horfa í þjóðfélaginu um þessar mundir. En við 3. gr. var gerð breyting. Þar segir á einum stað: „ Ríkisstj. kynnir hverjum og einum lífeyrissjóði að hvaða marki sjóðurinn skuli kaupa bréf af hvorum þessa fjárfestingarsjóða.“ Það var gerð sú breyting, að í staðinn fyrir „skuli kaupa“ komi kaupi - að hvaða marki sjóðurinn kaupi. Þetta er nánast engin efnisbreyting, en fer betur í málinu. Þá var sú breyting gerð í Nd. frá því sem frv. var upphaflega, að settur var punktur á eftir „ Seðlabanka Íslands“ og fellt niður: „enda sé sala skuldabréfa þessara í samræmi við lánsfjáráætlun ríkisstj.“ 4. gr. fjallar um Landsvirkjun, að henni sé heimilt að taka lán á árinu 1979 allt að 6500 millj. kr. Sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða nánar um það að öðru leyti en því, að nýjar upplýsingar benda til þess að það lán muni ekki nægja fyrir þeim fyrirhuguðu framkvæmdum sem þar eru á ferðinni. En þau mál verður að taka upp síðar, þegar þau hafa verið skýrð nánar fyrir ríkisstj. Kann að verða nauðsynlegt að bæta þar einhverju við. 5. gr. fjallar um heimild til lántöku vegna hitaveituframkvæmda. Þar er talað um ýmsar hitaveituframkvæmdir sem ég sé ekkí ástæðu til að rekja hér. Ég vildi geta þess, að þegar ég mælti fyrir þessu máli í Nd. var orðið ljóst að yfir okkur var að skella ný olíukreppa með gífurlegum hækkunum á olíuvörum. Þá gat ég þess, að það kynni að vera skynsamlegt í ljósi nýrra viðhorfa, sem skyndilega höfðu komið fram, að beina meira fjármagni til uppbyggingar hitaveitna en gert er ráð fyrir í fjárfestingar- og lánsfjáráætluninni til þess að spara olíuinnkaup. Má þá nefna hitaveitur eins og Hitaveitu Akureyrar, sem sennilega vantar um 700–800 millj. kr. til þess að hægt verði að ljúka að fullu við hana á þessu ári, og Hitaveita Akraness og Borgarfjarðar. Ýmis fleiri mál á þessum vettvangi gæti verið um að ræða. Ég tek þetta fram hér til að upplýsa hv. þm. um að í raun og veru var um þetta viss fyrirvari vegna breyttra viðhorfa. 7. gr. fjallar um Orkubú Vestfjarða, heimild til að taka lán. 8. gr. fjallar um að Byggðasjóði sé heimilt að taka lán á árinu að fjárhæð 1480 millj. kr. til þess að standa undir fjármagnsútgjöldum vegna byggðalína. 9. gr. fjallar um að Framkvæmdasjóði sé heimilt að taka lán að fjárhæð 3950 millj. kr. eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í erlendri mynt. Við þessa grein var samþ. viðbót í Nd. upp á 500 millj. kr. Það var vegna þess að þegar gerð var breyting á útflutningsgjaldi sjávarafurða kom í ljós, að hækkun úr 6% í 5% leiddi af sér minna framlag úr ríkissjóði til Fiskveiðasjóðs lögum samkv. en áður hafði verið, vegna þess að það fylgir þeirri upphæð sem gjaldinu nemur. Sú skerðing nam um 450 millj. kr. Þess vegna þótti nauðsynlegt að hækka lántökur til handa Fiskveiðasjóði til þess að vega upp á móti þeirri skerðingu sem þarna varð. Hér er gert ráð fyrir 500 millj. kr., en skerðing Fiskveiðasjóðs nam 450 millj. Ástæðan fyrir 50 millj. kr. til viðbótar er sú, að á 6. gr. fjárl. ársins í ár er heimilt að taka lán allt að 50 millj. kr. til að greiða undirbúningskostnað vegna smíði strandferðaskips. Er meiningin að afla þarna þessa fjár til að sá undirbúningur geti farið fram. 10. gr. fjallar um að fjmrh. f. h. ríkissjóðs sé heimilt að ábyrgjast með sjálfskuldarábyrgð eða að taka lán, er komi að hluta eða öllu leyti í stað ríkisábyrgðar, og endurlána þeim aðilum, sem tilgreindir eru í 5., 3. tölul. 6., 7., 8. og 9. gr., með þeim kjörum og skilmálum sem hann ákveður. 11. gr. fjallar um Húsnæðismálastofnun ríkisins. 12. gr. fjallar um framlag ríkissjóðs til Jarðasjóðs. Svo voru gerðar nokkrar breytingar á 13.,14.,15.,17., 18., 19. og 20. gr., sem ég skal gera grein fyrir. Þær breytingar, sem á þeim greinum voru gerðar, stafa af því, að í aths. með fjárlagafrv. er gert ráð fyrir að draga úr framlögum ríkisins til hinna ýmsu fjárfestingarlánasjóða sem nemur 10%. Þegar fjárfestingar- og lánsfjáráætlunin var unnin var þetta reiknað út með tilliti til þeirra forsendna sem þá lágu fyrir hendi um hvað háar upphæðir væri um að ræða í þessum tilvikum, dregið var frá 10% og upphæðin síðan færð inn í þessar greinar. Nú hefur dregist mjög að afgreiða fjárfestingar- og lánsfjáráætlunina, og þegar farið var að reikna upp á nýjan leik á grundvelli þeirra forsendna, sem nú liggja fyrir um verðlag, kom í ljós að tölur hafa hækkað, ef reiknað er með 10% niðurskurði, og þess vegna var þeim tölum breytt í Nd. Alls þýðir þetta að framlög til hinna einstöku sjóða hafa hækkað um 600-700 millj. kr. Þannig var málið samþ. og afgreitt frá Nd. Þar af fara rúmar 500 millj. til Byggingarsjóðs ríkisins, hitt eru tiltölulega litlar upphæðir. Á 20. gr., sem fjallar um Ferðamálaráð og Ferðamálasjóð, voru gerðar breytingar. Lagt var til upphaflega í frv. að til Ferðamálaráðs skyldu renna eigi meira en 10% af skilum Fríhafnarinnar á Keflavíkurflugvelli til ríkissjóðs. Í lögum um Ferðamálaráð er kveðið svo á að til ráðsins skuli renna sem svarar 10% af heildarveltu Fríhafnarinnar. Á þessu er náttúrlega mikill munur. Var gerð sú breyting á í Nd. að hækka þessa prósentu upp í 30%. Var það gert með mínu samþykki, því hér var um að ræða allt of stórt stökk. Frv. hefði þýtt að framlög til Ferðamálaráðs hefðu lækkað úr ca. 180 millj. niður í 48 millj. Eftir þeim áætlunum, sem fyrir liggja, sem eru ekki kannske alveg tryggar vegna þess að þetta snertir að sjálfsögðu afkomu Fríhafnarinnar, er gert ráð fyrir að þrefalda þetta, þannig að framlagið hækkar sem því nemur. Einnig var gerð sú breyting á 20. gr. að hún skyldi aðeins gilda fyrir árið 1979, en það er ekki tiltekið sérstaklega í greininni sjálfri. Að vísu er heiti frv. á þá leið, að það er miðað við árið 1979, og ég geri ráð fyrir að það verði túlkað á þá leið, en þó þótti rétt að taka af öll tvímæli í þessu efni. Herra forseti. Ég hygg að ég hafi gert grein fyrir þeim breytingum, sem málið tók í Nd., til þess að skýra betur fyrir hv. þm. hvernig málið stendur. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið, nema að gefnu tilefni, og leyfi mér að leggja til að því verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. að lokinni þessari umr.