Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrSt): Nú er skammt voveiflegra tíðinda og stórra högga milli. Fyrir rúmum þremur vikum, eða 7. janúar, fórst vélbáturinn Helgi við hafnarmynni Vestmannaeyja með allri áhöfn - 10 vöskum mönnum. - Síðastliðið sunnudagskvöld varð annað stórslys alllangt út af Vestmannaeyjum, þegar botnvörpungurinn Vörður frá Patreksfirði fórst í rúmsjó á leið til Englands með fiskfarm. Af áhöfn Varðar - 19 manns - var 14 bjargað af botnvörpungnum Bjarna Ólafssyni. Mun þar hafa verið unnið eitthvert mesta björgunarafrek á sjó, - en 5 af skipverjum drukknuðu. Slík tíðindi vekja alltaf sorg og söknuð í brjósti allra Íslendinga. Hér fórust 5 úrvalsmenn úr hinni djörfu og dáðríku sjómannastétt þjóðar vorrar, menn, er voru að gegna skyldustörfum fyrir ættjörð sína. - Fjórir af þessum ágætu sonum þjóðarinnar voru frá Patreksfirði og einn úr næstu sveit við Patreksfjörð. Tapið er því mest og sárast fyrir þessi byggðarlög á allan hátt. Vér sendum þessum sveitum og öllum íbúum þeirra hlýjar hluttekningarkveðjur. Öllum aðstandendum hinna föllnu sjómanna vottum vér dýpstu samúð. Þótt ekkert geti bætt þeim harm þeirra og tap, er þó ávallt huggun að vita, að ástvinirnir hafa fallið sem hetjur og hafa staðið á verði til hinztu stundar fyrir land sitt og þjóð. Ég bið alla háttvirta alþingismenn að rísa úr sætum og með því heiðra minningu hinna látnu sjómanna - um leið og vér vottum öllum, sem hlut eiga að máli, dýpstu samúð vora og hluttekningu. - 
            



Herra forseti. Nokkrar tilgátur hafa komið fram um það, hvar landnámsmaðurinn Ingólfur Arnarson muni hafa reist bæ sinn, en þó eru þær tilgátur aðallega tvær. Önnur er sú, að hann hafi reist bæ sinn vestanvert við þar sem nú er Aðalstræti, milli Grjótagötu og Túngötu, og þó nær Grjótagötu. Hin er sú, að hann hafi byggt á Arnarhóli. Óhætt mun að fullyrða, að nær allir eða allir fræðimenn telja fyrri tilgátuna rétta, og hafa ýmsir um það skrifað, svo sem Kálund, Eiríkur Briem, Jón Helgason biskup, Klemens Jónsson og Georg Ólafsson, en allir þessir menn eru á þeirri skoðun, að bær Ingólfs hafi staðið vestan Aðalstrætis. Í Bidrag til historisk-topografisk Beskrivelse af Island telur Kalund, að bærinn hafi staðið fyrir vestan gömlu kirkjuna, þar sem Innréttingahúsin voru seinna reist í Aðalstræti. Eiríkur Briem segir í ritgerð í Árbók hins íslenzka fornleifafélags 1914 m. a., með leyfi hæstv. forseta: „Viðvíkjandi því, hvar bær Ingólfs hafi staðið, má geta þess, að í byrjun 18. aldar var Reykjavíkurbær, ásamt fjósi og heygarði, vestur af gamla kirkjugarðinum. Hefur það því verið vestan við Aðalstræti sunnanvert, milli Túngötu og Bröttugötu; norðar hefur hann eigi getað verið, því að þar ofan til var langt fram á 19. öld stórgrýtisurð, er Einar Hákonarson hattari lét sprengja og ryðja, og að líkindum hefur urðin upphaflega náð alla leið niður að Aðalstræti, því að eigi var þar hús byggt fyrr en eftir 1788, þótt samanhangandi húsaröð væri þá komin þar bæði fyrir norðan og sunnan. Suður fyrir Túngötu hefur bærinn ekki getað náð, meðal annars af því, að á hinum ágæta uppdrætti af Reykjavík 1801, sem dr. Kålund hefur látið prenta í Hist. topogr. Beskrivelse af Island I. 12, er eigi annað að sjá en að þar hafi verið óhreyfð jörð. Það eru heldur engar líkur til, að bærinn hafi staðið annars staðar.“ Og enn segir Eiríkur Briem: „Þegar grafið hefur verið vestan við Aðalstræti sunnanvert, hefur það komið í ljós, að þar eru miklar veggjamoldir.“ Og enn fremur: „Fyrir stórbýli, eins og Reykjavík jafnan var, var áríðandi að vera í nánd við gott og áreiðanlegt vatnsból ... eina uppsprettan, sem aldrei þraut og alltaf var hægt að komast að, var uppsprettan hjá húsinu Suðurgötu 11, og þangað var eigi langt að sækja vatn frá Aðalstræti sunnanverðu (um 150 m.), en óhentugt hefði verið, að bærinn hefði verið lengra frá vatnsbólinu. Það er eigi ólíklegt, að Suðurgata hafi upphaflega verið stígur frá eldhúsdyrum suður að uppsprettunni, Aðalstræti hafi þá verið gata frá bæjardyrum (hlaðinu) norður að sjónum, og þaðan stafi það, að þær standast eigi á.“ Er hér um merkilega og snjalla tilgátu að ræða. Jón Helgason biskup segir m. a. í ritgerð um Reykjavík 14 vetra í Safni til sögu Íslands, V. bindi, að bær Ingólfs hafi staðið undir Grjótabrekkunni að austan og vestur frá gamla kirkjugarðinum norðanverðum. Hann segir, að vestasta húsið í gamla bænum hafi verið þar, sem nú er Grjótagata 4. Þar var enn hús, sem kallað var Skáli, þegar Innréttingarnar voru reistar. Þetta er nokkurn veginn sama staðarákvörðun og hjá Eiríki Briem. Klemens Jónsson segir m. a. í Sögu Reykjavíkur I. bindi (með leyfi hæstv. forseta): „Það má teljast ábyggilegt, að bærinn Reykjavík hafi frá upphafi staðið rétt fyrir sunnan Grjótagötu. Að minni ætlun hafa bæjarhúsin frá upphafi staðið frá norðri til suðurs rétt vestan við Aðalstræti, eða þar sem nú eru húsin 14 og 16.“ Þar er nú auða svæðið. Klemens skrifar 1929, þegar enn er byggt þarna. Enn fremur segir Klemens: „Ræð ég þetta af því, að vafalaust hefur verið nokkurt bil milli bæjarhúsanna og kirkjugarðs, eins og venja er til, þar sem ég þekki. Þess skal getið, að þegar grafið var fyrir gasæðum hér um árið, þá kom upp mikil aska á lóð hússins nr. 12, og gæti það bent á, að eldhúsið hafi verið í norðurenda bæjarins, enda þaðan örstutt í vatnsbólið, sem vafalaust hefur verið á sama stað (verksmiðjupósturinn) frá landnámstíð, því að Skúli landfógeti getur þess í lýsingu Gullbringu- og Kjósarsýslu, að brunnurinn sé nefndur Ingólfsbrunnur eftir Ingólfi frumbúa Reykjavíkur. Þetta vatnsból dugði kaupstaðnum æði lengi, hvað þá heldur einu býli eða fáum. Það er líka bert af uppdrætti af Hólminum 1715, að bærinn hefur þá staðið fyrir vestan kirkjugarðinn.“ Aðalstræti 12. þar sem askan kom upp. er á horninu á Aðalstræti og Grjótagötu, næst fyrir norðan óbyggða svæðið. Klemens og hinum kemur því eiginlega alveg saman um bæjarstæðið. Það, sem á milli ber lítillega, er um það, hvernig bæjarhúsin hafi snúið og hvert vatnsbólið hafi verið. Georg Ólafsson segir m. a. í ritgerð í Þættir úr sögu Reykjavíkur (með leyfi hæstv. forseta): „Það má telja líklegt, að bæjarhúsin í Reykjavík hafi þegar á dögum Ingólfs staðið í vesturjaðri Aðalstrætis um það bil, er Grjótagata byrjar. Bæjarvörin hefur verið vestast í fjörunni, þar sem síðan var kallað Grófin, og hefur sjávargatan því legið þar, sem nú er Aðalstræti. Gera má ráð fyrir, að einmitt þar hafi fyrst myndazt troðningur eða gata, og þá líkur til þess, að Aðalstræti sé elzta gatan í Reykjavík og þá einnig elzta gatan á öllu landinu.“ Um hina tilgátuna, að bær Ingólfs hafi staðið á Arnarhóli, er það að segja, að hún er nú almennt talin úrelt og hefur enga stoð fræðimanna. Um þetta segir t. d. Ólafur Lárusson í Byggð og saga, bls. 85: „Hafa sumir talið, að hann (Ingólfur) hafi búið á Arnarhóli, en aðrir að hann hafi búið í Reykjavík. Ég skal eigi fjölyrða um það mál. Síðarnefnda skoðunin er tvímælalaust hin rétta, enda styðst hún við orð Ara fróða í Íslendingabók, I. kap., og inngang Landnámu, IX. kap., en báðar þessar heimildir segja berum orðum, að Ingólfur hafi búið í Reykjavík.“ Þá var Arnarhóll sérstök jörð, alveg greind frá Reykjavík. - Ég hef nú vitnað í 6 valinkunna fræðimenn, sem telja allir, að bær Ingólfs Arnarsonar hafi staðið vestan Aðalstrætis, nálægt Grjótagötu. Ef svo er, getur ekki leikið vafi á því, að þar er hjarta Reykjavíkur og merkasti sögustaður hennar og einn merkasti sögustaður landsins. Ef svo er, hlýtur það að teljast eðlilegt, að sú lóð komist í opinbera eign og að helgi staðarins verði sómi sýndur. Til þess hefði átt að gera ráðstafanir miklu fyrr, en úr þeirri miklu vanrækslu er þó enn ekki of seint að bæta, og tel ég sjálfsagt, að gerðar verði ráðstafanir til þess, að þessi staður komist í eign ríkisins, ef bæjarstjórn Reykjavíkur hefur móti vonum ekki áhuga á að taka staðinn í sína eign. Það er mín skoðun og raunar miklu fleiri manna, að þarna sé tilvalinn staður fyrir ráðhús Reykjavíkur, og þótt náttúrlega megi deila um það, hvar ráðhús eigi að standa, þá tel ég þennan stað hæfastan þar til vegna helgi sinnar. - Eftir að við 4. þm. Reykv. fluttum þessa till., var mér bent á, að fyrir 12 árum hefði svipuð till. komið fram á Alþingi, en árið 1937 fluttu þeir Ásgeir Ásgeirsson, Jakob Möller, Stefán Jóh. Stefánsson og Bergur Jónsson till. til þál. um ráðstöfun á bæjarstæði Ingólfs Arnarsonar fyrir þjóðminjasafn, eða aðra opinbera byggingu, o. fl. Till. hljóðar svo: „Neðri deild Alþingis ályktar að skora á ríkisstjórnina: 1. Að leita samvinnu við bæjarstjórn Reykjavíkur um rannsókn á því, hvað kosta mundi að taka til opinberrar ráðstöfunar, með samningum, forkaupsréttarákvæðum eða eignarnámi svæðið vestanhallt við Aðalstræti í Reykjavík, þar sem ætla verður, að Ingólfur Arnarson hafi reist bæ sinn. 2. Rannsóknin sé miðuð við það: a. að tekið verði allt eða mestallt svæðið milli Túngötu, Aðalstrætis, Brattagötu og Garðastrætis; svo og kirkjustæðið austan Aðalstrætis, eftir því sem ástæða þætti til. b. að svæðið verði algerlega friðað sem fyrst, eða nokkur hluti þess, enda sé stefnt að því að gera síðar meir nákvæmar rannsóknir á sögulegum minjum á svæði þessu, og jafnóðum, að því leyti sem nauðsyn kann að vera að gera jarðrask á svæðinu. 3. Að láta athuga, hvernig vegleg framtíðarbygging fyrir þjóðminjasafn Íslands, eða önnur opinber bygging, t. d. ráðhús fyrir Reykjavík, væri bezt sett á þessum stað, og hvernig að öðru leyti mætti ganga frá þessu svæði á viðeigandi hátt, í samræmi við söguhelgi staðarins og framtíðarskipulag Reykjavíkur á þessum slóðum. 4. Að láta einnig rannsaka, í nánara samráði við bæjarstjórn Reykjavíkur, hvað kosta mundi og hversu henta þætti að taka á sama hátt allt svæðið norður að Vesturgötu fyrir opinberar byggingar og til endurbygginga eftir nýju skipulagi. 5. Að láta rannsaka sérstaklega, hvort hentugra væri, að hús þau, sem nú eru á þessum svæðum, væru látin standa að einhverju eða öllu leyti, meðan þau endast, eða hvort hagfelldara væri að rifa þau sem fyrst og ráðstafa lóðunum til nýrra varanlegra bygginga eftir hagkvæmu skipulagi. 6. Að leggja niðurstöður rannsóknarinnar og væntanlegar tillögur fyrir næsta Alþingi.“ Í grg. segir m. a.: „Engin menningarþjóð önnur mundi vera eins tómlát og Íslendingar hafa verið um það, að í sjálfum miðbænum í höfuðborg okkar er bæjarstæði hins fyrsta og frægasta landnámsmanns á Íslandi. Hvarvetna annars staðar mundi hafizt handa til að halda uppi minningunni um slíkt á fagran og viðeigandi hátt. Þetta ber að gera, ekki einasta fyrir óbornar kynslóðir þjóðarinnar sjálfrar, heldur og vegna útlendra gesta, sem hingað koma, til þess að vekja athygli þeirra og áhuga fyrir sögu lands og þjóðar. Hér við bætist, að enginn landnámsmannanna er íslenzku þjóðinni eins hugfólginn og kær eins og Ingólfur Arnarson; þjóðin hefur litið á hann sem eins konar allsherjar ættföður sinn og hinn raunverulega og ógleymanlega upphafsmann að byggð landsins. - Reykvíkingar sýndu á sínum tíma minningu Ingólfs mikinn sóma, þegar Iðnaðarmannafélagið í Reykjavík gekkst fyrir því, með nokkurri almennri þátttöku, að reist var á Arnarhóli hin fagra Ingólfsstytta eftir Einar Jónsson. - Höfuðtilgangurinn með þessari tillögu er sá, að gæta þeirrar söguhelgi, sem allri þjóðinni, og Reykjavík einnig sérstaklega, er skylt að vernda í sambandi við minninguna um landnám Ingólfs. - Hins vegar er hin hagnýta hlið þessa máls. Skipulag Reykjavíkur á þessum slóðum er svo bágborið og úr sér gengið, að bót verður á að ráða sem allra fyrst. Bæinn vantar einnig hentug svæði fyrir opinberar byggingar. 4. liður till. miðar einkum að því, að ríkið og Reykjavíkurbær gætu hér tekið höndum saman um þjóðlegt menningarmál öðrum þræði, en hins vegar aðkallandi nauðsynjamál í framkvæmdum Reykjavíkurbæjar.“ Till. þessi mun hafa verið samþ., en því miður án þess að úr framkvæmdum hafi orðið samkvæmt henni, og harma ég það mjög, því að ef þá þegar hefði verið hafizt handa skv. efni till., þá hefði hið opinbera fyrir lítið fé getað eignazt þessar lóðir, sem nú eru tugmilljóna króna virði. Það voru því alvarleg mistök, að till. var ekki framfylgt, eins og Alþingi ætlaðist til, og má nú ekki dragast, að úr því verði bætt, því að þótt 12 ár séu síðan hún var samþ., þá er þetta svæði enn þá byggt gömlum húsum og ekki dýrum né til frambúðar, svo að það ætti ekki að þurfa að hafa ókleifan kostnað í för með sér að hrinda af stað þeim framkvæmdum, sem hæfa helgi þessa staðar. Ég vil svo leyfa mér að óska þess, að hv. Alþingi sjái sér fært að taka þessari till. með vinsemd, og legg til, að till. verði vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Það er í raun og veru ekki undarlegt, þótt Alþingi láti til sín taka, hvernig byggt er hér í miðbænum. Ekki aðeins vegna þess, að Reykjavík er bær Ingólfs Arnarsonar, heldur og vegna þess, að hún er jafnframt höfuðborg landsins og geymir margar helztu minningar úr sögu þjóðarinnar. Það væri því vel til fundið að athuga þessi mál rækilega og það á breiðara grundvelli en þessi till. gerir ráð fyrir, því að nú er verið að eyðileggja mikið af gömlum minjum, hvað hús snertir, frá gamla tímanum. Okkur finnst raunalegt, hve lítið er til af gömlum minjum, en samt er alltaf verið að eyðileggja það litla, sem til er. Ég held því, að við ættum að athuga alvarlega allt skipulag miðbæjarins og hafa um það samráð við bæjarstjórn Reykjavíkur. Það er rétt að flýta sér ekki of mikið í því efni, en fá fram sem beztar hugmyndir um skipulagið. Það hefur verið stefnan að rífa öll gömlu húsin í miðbænum og byggja stórar, flottar byggingar í staðinn, en ekki hirt um, þó að með því sé verið að þurrka út merki 19. aldarinnar. Eftir tvo til þrjá mannsaldra verður litið á þetta sem vandalisma. Sú kynslóð, sem þá lifir, verður vonandi fær um að reisa stórar byggingar, en hið gamla verður gleymt og aldrei skapað aftur. Þetta þurfum við að athuga, því að nú eru möguleikar til að varðveita minningar og merki, sem geta orðið komandi kynslóðum dýrmætur fjársjóður. Við eigum gamlar byggingar, sem eru nátengdar merkustu atburðunum úr okkar sögu, og þessar byggingar eiga að halda áfram að vera til, annaðhvort á þeim stað sem þær eru eða þá annars staðar, ef það er heppilegra. Aðalatriðið er, að við athugum, hvað við gerum í þessum efnum, á meðan það er ekki of seint. Það vill svo vel til, að ekki hafa verið reistar nema tiltölulega fáar stórbyggingar í miðbænum enn, og þess vegna er mjög auðveldlega hægt að taka þessi sjónarmið til greina. Ég álít, hvað miðbæinn snertir, mjög vafasamt. hvort reisa eigi þar stórhýsi, þó að um ráðhús væri að ræða, því að slík bygging eða aðrar slíkar mundu skyggja á gömlu húsin og jafnvel gera alþingishúsið og dómkirkjuna að smákofum. Það er nóg rúm fyrir stórbyggingar annars staðar. Ef til vil1 koma fram þær mótbárur, að það verði svo dýrt að kaupa þessar lóðir, en er þá ekki hægt að vinna það upp með því að útvega eigendunum lóðir á öðrum stað, sem yrði verzlunarmiðstöð og gæti með því orðið verðmætur? Hvað snertir bæjarstæði Ingólfs Arnarsonar, þá væri kannske best, að þar væri haft autt svæði, þar sem væri verulega fallegur garður, eða jafnvel byggja þar torfbæ eins og þeir geta verið fallegastir. Sem sé að láta gömlu minnismerkin drottna í þessum bæjarhluta. Ég tel, að hér sé um að ræða svo stór sjónarmið, að þau verði ekki metin frá sjónarhóli peninga og þess vegna megi peningahlið málsins ekki ráða. Ég tel gott, að þessi till. er fram komin. Hún getur orðið vakning og auk þess vísir til þess að lóðir þær, sem þarna er um að ræða, komist í vörzlu Reykjavíkurbæjar eða ríkisins, en það er auðvitað fyrsta skrefið. Ég vakti máls á þessu í sambandi við menntaskólalóðina, sem mikið hefur verið deilt um. Ég lagði þá áherzlu á, að það hús yrði tengt við Alþingi og forseta til minningar um þjóðfundinn og annað merkilegt, sem þar hefur gerzt, og fengi að vera kyrrt á sinum stað og í sínum gamla, góða stíl. Ég vildi nú leyfa mér að beina því til nefndarinnar, sem fær þetta mál til athugunar, að hún hafi samráð við háskólann og Reykjavíkurbæ, þ. e. a. s. ráðamenn þessara stofnana, og viti um, hvort ekki er hægt að gera stórt átak í þessu merka máli. Ég veit, að það eru margir, sem vilja ljá því lið, en með aðstoð þeirra og sameiginlegu átaki ríkis og bæjar ætti að vera auðvelt að vernda þessa merku sögustaði Reykjavíkur og hindra, að hjarta bæjarins verði kaffært í verzlunarhúsum og bílastæðum. Þetta vildi ég láta koma fram til athugunar fyrir þá nefnd, sem kemur til með að fjalla um þá till., er hér liggur fyrir.



Herra forseti. Með fyrirspurn þessari er farið fram á að fá upplýsingar hjá hæstv. viðskmrh. um eftirfarandi atriði: 1) hvort á s. l. tveimur árum hafi verið veitt innflutnings- og gjaldeyrisleyfi fyrir fólksflutningabifreiðum. Hafi leyfisveitingar átt sér stað, þá að fá upplýst, hve mörg leyfi hafi verið veitt; 2) að fá upplýsingar um það, hve mörg innflutningsleyfi án gjaldeyris hafi verið veitt fyrir fólksflutningabifreiðum frá 1. jan. 1948 til 15. júlí 1949, en þá tilkynnti viðskiptanefnd, að þeir, sem fengju vinnulaun greidd í erlendum gjaldeyri, gætu fengið innflutningsleyfi fyrir bifreiðum, að fullnægðum tilteknum skilyrðum; 3) hve mörg innflutningsleyfi fyrir fólksflutningabifreiðum hafi verið veitt eftir 15. júlí 1949 til áramótanna. Einnig er óskað eftir að fá upplýst, undir hvaða kringumstæðum og eftir hvaða reglum leyfin hafi verið veitt. Það er öllum almenningi kunnugt, að eftirspurn eftir fólksflutningabifreiðum hefur verið gífurleg undanfarandi ár. Frá atvinnubílstjórum hafa komið háværar raddir um, að þeir hafi orðið freklega út undan við leyfisveitingar og gætu því ekki á eðlilegan hátt endurnýjað bifreiðakost sinn. Læknastéttin mun og hvað eftir annað hafa knúið á dyr gjaldeyris- og innflutningsyfirvaldanna án árangurs. Á sama tíma sem atvinnubílstjórum og læknum hefur verið með öllu synjað um innflutnings- og gjaldeyrisleyfi, virðast aðrir aðilar hafa haft aðstöðu til þess að koma bifreiðum til landsins, þar sem nýir bílar hafa að jafnaði verið fáanlegir fyrir hvern sem er fyrir 3–4falt innkaupsverð. Mun það nú orðið ekki fátíður verzlunarmáti, að slíkar bifreiðar séu seldar, áður en þær eru teknar úr umbúðunum, sem þær hafa verið fluttar í til landsins, þ. e. a. s. seldar í kassanum, eins og það mun kallað. Ég vil leyfa mér að nefna tvö dæmi, sem sýna glöggt, hvernig ástandið hefur verið í þessum málum undanfarandi 2–3 ár. Á Bifreiðastöð Oddeyrar á Akureyri hafa verið starfandi um 30 bifreiðarstjórar, sem flestir eða allir eiga bíla sína sjálfir. Samkvæmt upplýsingum starfsmannafélags stöðvarinnar voru árið 1947 keyptir 4 nýir bílar til stöðvarinnar á svörtum markaði, árið 1948 12 bílar og árið 1949 2 bílar, eða samtals 18 bílar af þeim 31, sem nú eru á stöðinni. Samkvæmt upplýsingum Samvinnufélagsins Hreyfils munu um 100 atvinnubílstjórar hér í bænum hafa keypt bifreiðar á svörtum markaði s. l. 2–3 ár, en alls munu vera um 450 atvinnubílstjórar starfandi í bænum. Ég vænti þess, að hæstv. viðskmrh. upplýsi sem gleggst þau atriði, sem fram á er farið í fyrirspurn þessari.



Herra forseti. Ég skal leyfa mér að svara þessum fyrirspurnum á þskj. 245 samkvæmt upplýsingum, sem ég hef fengið í þessu máli. 1. Á árunum 1948 og 1949 veitti viðskiptanefnd gjaldeyris- og innflutningsleyfi fyrir fimm fólksbifreiðum. Þar af voru fjórar fyrir hið opinbera, forsetaembættið og hæstarétt. 2. Á tímabilinu frá 1. jan. 1948 til 15. júlí 1949 veitti viðskiptanefnd innflutningsleyfi án gjaldeyris fyrir 41 fólksbifreið, en þá eru ekki talin með leyfi til starfsmanna erlendra sendiráða hér og erlendra starfsmanna við Keflavíkurflugvöll, en þau leyfi voru samtals 7 árið 1948. Þessi innflutningsleyfi án gjaldeyris voru flest veitt eftir sömu reglum og viðskiptanefnd auglýsti um miðjan júlímánuð 1949. 3. Viðskiptanefnd hefur til síðustu áramóta veitt innflutningsleyfi án gjaldeyris fyrir 150 fólksflutningabifreiðum samkvæmt þeim reglum um leyfisveitingar, sem auglýstar voru í júlímánuði 1949. Reglur þær, sem giltu um innflutningsleyfi án gjaldeyris, hljóðuðu svo: 1. Þeir, sem fá kaup sitt greitt í erlendum gjaldeyri, enda færi þeir sönnur á, að gjaldeyrinum hafi ekki verið varið til annars með innflutningsleyfi, en kaupa á umræddri bifreið. 2. Þeir, sem starfað hafa erlendis og fengið greitt kaup þar og eru að flytja búferlum hingað. 3. Þeir, sem rétt áttu til bifreiðainnflutnings samkvæmt reglum viðskiptaráðs, sem í gildi voru árin 1943–47, en fengu ekki innfluttar bifreiðar þá, enda hafi umsóknir legið þá fyrir og bifreiðarnar keyptar. Ég hygg, að með þessu sé svarað því, sem spurt er um á umræddu þskj.



Herra forseti. Í sambandi við þessa fyrirspurn vil ég beina til hæstv. viðskmrh. tilmælum í þá átt, að gert verði allt, sem fært er, til að greiða úr bifreiðaleysi starfandi lækna í Reykjavík. Eins og hæstv. ráðh. er kunnugt um, hefur stjórn læknafélags landsins snúið sér til yfirvaldanna með ósk um innflutning án árangurs. Ég hygg, að hjá fjárhagsráði liggi skýrsla um bílaeign starfandi lækna í Reykjavík, sem sýnir, að mikill hluti þeirra er í fullkomnum vandræðum hvað þetta snertir. Formaður Sjúkrasamlags Reykjavíkur og heilbrigðismálastjórnin ásamt mér hafa líka rætt við fjárhagsráð og fengið þar góðar undirtektir. Fjárhagsráð hefur talið sjálfsagt, að þeir sætu fyrir þeim innflutningi, sem hægt er að veita, en til þessa hefur enginn árangur af þessu orðið. Nú standa yfir samningar milli Sjúkrasamlags Reykjavíkur og Læknafélags Reykjavíkur, og eitt atriðið, sem veldur sérstökum erfiðleikum í þeim samningum, það er, að læknarnir telja, að kostnaðurinn við starfsemi þeirra vegna hörguls og dýrleika bíla hafi aukizt alveg gífurlega, sumpart vegna gamalla bíla, 6–12 ára, sem kosta óhemju mikið í viðhaldi, og einnig vegna nýrra bíla, sem ekki er hægt að fá nema á svörtum markaði með margföldu verði. Krefjast þeir, að tillit sé tekið til þessa í þeim samningum, sem nú standa yfir. Ég beini þessu til hæstv. viðskmrh., hvort hann geti um það sagt, hvort vænta mætti fyrirgreiðslu í þessu efni og hvort það yrði innan langs tíma.



Út af fyrirspurn hv. þm. Ak. er upplýst, að það hefur komið talsvert af bifreiðum inn í landið á árinu sem leið og verulegur hluti af þeim seldur á svörtum markaði, sem kallað er. Nú er ákvæði í 31. gr. l. um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna, að greiða skuli 20% af matsverði bifreiða, sem seldar eru innanlands, í ríkissjóð. Ég vil leyfa mér í þessu sambandi að spyrja hæstv. fjmrh., hvort þessu hafi verið fylgt um bifreiðar, sem ganga kaupum og sölum í kassanum og fluttar hafa verið inn á þann hátt, sem upplýst hefur verið. Það er kunnugt, að ef skrásettar bifreiðar hafa gengið kaupum og sölum, hafa matsmenn verið starfandi og metið bifreiðarnar, og þeir, sem hafa selt þær, hafa þurft að greiða tiltekið gjald í ríkissjóð, en nokkrar af þeim bifreiðum, sem hafa gengið kaupum og sölum á svörtum markaði, hafa ekki verið skrásettar, þegar salan fór fram. Það væri æskilegt að fá að vita, hvort sams konar reglur hafa gilt um þá, sem hafa selt bifreiðar á svörtum markaði, áður en bifreiðarnar voru skrásettar, eins og þá, sem hafa selt þær skrásettar.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hefur gert nokkur skil á því að svara þeirri fyrirspurn, sem fram er borin á þskj. 245. Hann hefur upplýst, að 200 bifreiðar hafi verið fluttar inn á því tímabili, sem hér er um að ræða. Ég las í dagblaði nýlega, að það væri vitað, að 248 bifreiðar hefðu verið fluttar inn á árinu 1948, og er hér talsverður mismunur frá því, sem hæstv. viðskmrh. gaf upp, og því, sem stóð í blaðinu. Þar er sagt, að þessar tölur séu teknar upp úr Hagtíðindunum. Það er nú svo, að það hefur komið mikið af bifreiðum til þessa lands. Það er að vonum eftir þeim sótt, því að þetta eru nauðsynleg tæki að vissu marki. En þegar gjaldeyristekjur þjóðarinnar rýrna, þá er eðlilegt að spyrja um það, hvað sé brýnn innflutningur og hvað það er, sem við getum án verið. Býst ég þá við, að þegar farið er að gera þá skilgreiningu, þá komist menn að raun um, þótt fólksbifreiðar séu nauðsynlegar að vissu marki, þá getum við lifað án þess að bæta miklum fjölda við þær, sem komnar eru til landsins. Það liggur mikið verðmæti í bifreiðum, sem fluttar hafa verið til landsins á síðustu árum, og það er vitað mál, að það fara mikil verðmæti forgörðum í sambandi við þessar bifreiðar. Þær standa flestar úti allan veturinn og ryðga niður. Mönnum hefur verið bannað að byggja skýli yfir þessar bifreiðar, en það eðlilega hefði verið að gera mönnum að skyldu að hafa bifreiðarnar undir þaki, til þess að þær entust lengur og kostuðu minna viðhald. Til þess að halda þessum bifreiðum gangandi þarf fleiri milljónir króna árlega í erlendum gjaldeyri. Það þarf að kaupa varahluti, og það þarf benzín og gúmmí. Hér er um verðmætasóun að ræða, þegar þessi dýru tæki eru látin ryðga niður, vegna þess að ekki er hægt að koma þeim í hús. Nú hefur verið farin krókaleið í sambandi við innflutning á þessum bifreiðum og veitt innflutningsleyfi án gjaldeyris, vegna þess að sjómenn hafa fengið leyfi til að nota gjaldeyri, sem þeir hafa fengið, til kaupa á þessum tækjum, og þessi tæki hafa verið flutt inn fyrir þennan gjaldeyri, sem þeir hafa fengið, eða a. m. k. í skjóli þessa gjaldeyris. Það mun vera nálægt 15 millj., sem sjómenn fá í erlendum gjaldeyri til ráðstöfunar. Það er ekki nema eðlilegt nú, þegar gjaldeyrisjöfnuðurinn er óhagstæður, að spyrja að því, hvort við höfum efni á því að láta okkar ágætu sjómenn hafa svo mikinn erlendan gjaldeyri til ráðstöfunar. Sjómennirnir okkar eiga gott skilið. Þeir eiga að hafa góð kjör, en ég hygg, að við höfum ekki efni á því að láta þá hafa svo mikið fé til ráðstöfunar í erlendum gjaldeyri eins og undanfarið og eins og hægt var að líða, meðan gjaldeyristekjurnar voru nógar. Það er talað um svartan markað í þessu landi, og hann þrífst. Hann er til einmitt vegna þess m. a., að þessi gjaldeyrir er fyrir hendi. Sjómennirnir okkar kaupa hluti erlendis, flytja þá inn og koma þeim svo á svartan markað. Sé ekki fært að taka gjaldeyrinn af sjómönnunum að einhverju eða öllu leyti, virðist óhjákvæmilegt að skapa nýjar reglur, svo að þeir geti ekki komið með hluti til landsins, nema þeir hafi innflutningsleyfi. Þá ætti gjaldeyririnn eingöngu að vera notaður fyrir nauðsynjar handa landsmönnum.



Herra forseti. Mig langar til að undirstrika eitt atriði í ræðu hv. 2. þm. Rang. Mér kom á óvart, þegar ég heyrði þau ummæli hæstv. viðskmrh., að frá 1. jan. 1948 til miðs árs 1949 hefðu aðeins verið veitt innflutningsleyfi fyrir 41 bifreið. Innflutningsskýrslur hagstofunnar sýna, að á þessu tímabili hefur innflutningurinn verið miklu meiri, mér er óhætt að segja margfalt meiri. Ég athugaði þetta fyrir nokkrum vikum. Ég man því miður ekki töluna og hef hana ekki við höndina, því að ég gerði ekki ráð fyrir að taka hér til máls, en ég man það þó, og eftir því hefur hv. 2. þm. Rang. einnig tekið, að hér skakkar allmiklu. Skýringin á þessu mun vera sú, að innflutningurinn á sér ávallt stað nokkrum mánuðum seinna en hann er heimilaður. Tölur ráðherrans taka aðeins til nýrra innflutningsheimilda. Þó hygg ég, að framkvæmdin sé þannig, að veitt leyfi séu endurnýjuð um það leyti, sem bifreiðin er flutt til landsins, og mér hefði fundizt eðlilegt, að þessari fyrirspurn væri svarað þannig, að skýrt væri frá því, hversu margar bifreiðar hefðu verið fluttar til landsins á þessum tíma, þar sem benda má á, að úrslitaheimildin í þessu efni, tollskrá tollstjóra, sýnir, að innflutningurinn er þetta mikill. Hæstv. ráðh. upplýsti, að 150 bílar hefðu verið fluttir inn samkvæmt þeim reglum, sem gefnar hefðu verið út á síðasta ári. Ég vil spyrja hæstv. ráðh., hvort hann viti, hvort þessar bifreiðar hafi þegar verið fluttar til landsins og hvort þessar reglur séu í gildi enn eða hvort hann hyggist að afnema þær og þá, ef til stendur að afnema þær, hvort leyfi, sem hafa verið veitt samkvæmt þeim, gildi áfram. Ég taldi þessar reglur óheppilegar, miðað við ástandið í gjaldeyrismálunum, eins og það hefur verið og er enn þá, og ég held, að þau varnaðarorð, sem þá voru um þetta mælt, séu enn í fullu gildi. Fyrst ég er staðinn upp, langar mig til að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðh., hvort nokkurn tíma hafi verið gert heildaryfirlit um bifreiðainnflutninginn síðan hann var hafinn aftur. Á síðustu árum stríðsins og eftir það hafa verið fluttar inn þúsundir bifreiða, og er ekki of mikið sagt að, að sumu leyti hafi þessi bifreiðainnflutningur verið hreinasta hneykslissaga. Væri ekki ástæða til að athuga, hvort það geti verið, að sömu mennirnir hafi fengið gjaldeyrisleyfi oftar en einu sinni, en mér er ekki grunlaust um, að slíkt hafi átt sér stað?



Út af því, sem hv. 3. landsk. og hv. 2. þm. Rang. sögðu um bifreiðainnflutninginn á tímabilinu frá 1. jan. 1948 til 15. júlí 1949, skal ég ekki segja, hvernig í því liggur. En svar við þeirri fyrirspurn, sem lögð hefur verið fram, er ekki annað en það, sem hér er greint frá. Þessar upplýsingar eru frá sjálfri viðskiptanefnd, og aðrar betri heimildir gat ég ekki fengið. Um það, hvort þessir 150 bílar, sem veitt hafa verið leyfi fyrir á þessu ári, eru þegar innfluttir, veit ég ekki. Ég geri ráð fyrir, að sumir þeirra hafi þegar verið fluttir inn, en aðrir ekki. Hins vegar er búið að gefa út þessi leyfi, og undir þeim kringumstæðum hefur ekki verið talið fært að eyðileggja leyfin og ónýta þær ráðstafanir, sem menn eru búnir að gera í þessu sambandi. Að því er snertir heildaryfirlit yfir bifreiðainnflutninginn síðustu ár, þá veit ég ekki til, að það hafi verið gert. Það má að vísu segja, að fróðlegt væri að sjá, hver hann hefur verið, og skal ég láta gera athuganir á því. Út af því, sem hv. þm. Ísaf. sagði um greiðslu á skatti í sambandi við sölu bifreiða, þá er það rétt hjá honum, að möguleikar eru á því, að menn geti selt bifreiðarnar í kössunum, áður en þær koma til skrásetningar. Ég skal ekki um það segja, hvort vakað hefur fyrir löggjafanum, að skattarnir lentu á slíkri sölu, en það er mjög erfitt fyrir yfirvöldin að fylgjast með þeim breytingum, sem verða á eignarheimild bifreiða, sem ekki hafa verið skráðar. Og þó að æskilegt væri, að skattarnir gætu nú lent á slíkum viðskiptum, eins og allt er í pottinn búið, þá tel ég mjög miklum erfiðleikum bundið að geta fylgzt með slíku, því að það eina, sem lögreglustjóri getur stuðzt við í þessu sambandi við að ákveða, hverjir skuli skattskyldir, er þegar menn koma með beiðni um að breyta skrásetningu á bifreiðunum, af því að þær hafa skipt um eiganda. Út af því, sem hv. 4. þm. Reykv. beindi til mín í sambandi við læknabifreiðar, skal ég upplýsa, að mér er ekki persónulega kunnugt um neina málaleitun í því sambandi, þó að vera megi, að hún liggi hjá fjárhagsráði, en mér er kunnugt um, að ýmsir læknar eiga í erfiðleikum með að fá bifreiðar, en veit ekki, hvernig gangur þessa máls hefur verið í þeirri stofnun, sem hefur haft vald til að veita leyfin. En ef það kemur til minna kasta í viðskmrn., mun ég að sjálfsögðu láta athuga það mál. Hv. 2. þm. Rang. sagði, að þessi mikli bifreiðainnflutningur væri mjög varhugaverður. Ég er honum sammála um þetta, en hef ekki hugsað mér að koma inn á þá hlið málsins, því að mitt verk er að svara þeirri fyrirspurn, sem fyrir liggur. En ég skal upplýsa, að ég hef látið afnema þær reglur, sem gilt hafa um bifreiðainnflutning, þannig að frá áramótum hefur ekki verið tekið við neinum slíkum beiðnum, og er þessi reglugerð nú ekki lengur í gildi. Hins vegar er því ekki að leyna, að þessir 150 bílar, sem leyfi hafa verið veitt fyrir á s. l. ári, eru ekki þeir síðustu, sem leyfi verða veitt fyrir. Þegar ég stöðvaði framkvæmdir á þessu fyrir áramótin, var nefndin búin að gera vissar ráðstafanir, sem hún hefur talið bindandi fyrir sig og hafa verið það í mörgum tilfellum, þar sem nefndin var búin að gefa mörgum mönnum upp númer á þeim innflutningsleyfum, sem þeim bar að fá. Nefndin hafði gengið frá þessu máli áður, en hún lauk störfum, og árangurinn hefur orðið sá, að orðið hefur að veita mikið af þeim bifreiðum, sem lágu óafgreiddar hjá n., því að hún taldi sig hafa gefið skuldbindingu fyrir því, að viðkomandi menn fengju bílana, og hafði ég hvorki vilja né getu til að gera þá menn, sem stóðu að þessari framkvæmd, að minni mönnum með því að svipta þá þeirri framkvæmd, sem þeir þegar höfðu tilkynnt, en hins vegar var dregið talsvert úr þeirri tölu bifreiða, sem fyrir lá, svo að segja má kannske, að ýmsir af þessum mönnum, sem á árinu sem leið höfðu komið undir reglugerðina, hafi borið nokkuð skarðan hlut frá borði, þegar skorið var fyrir þetta á s. l. ári.



Herra forseti. Ég vildi. aðeins vekja athygli á tveimur atriðum í sambandi við þetta mál. Hv. 4. þm. Reykv. vék að því, að réttlátt væri og óskaði fyrirgreiðslu af hálfu hæstv. viðskmrh., að læknar hér í Rvík yrðu látnir sitja fyrir um innflutning bifreiða. Ég skal fyllilega viðurkenna, að ýmsa lækna hér í bænum skortir þessi tæki mjög, og er mjög æskilegt, að þeir geti eignazt þau starfs síns vegna og aðstoðar almennings vegna. En ég vil í þessu sambandi benda á það, að læknar og embættismenn víða úti um landið þurfa ekki síður á fyrirgreiðslu að halda í þessum efnum. Ýmsa lækna í sveitahéruðum og sjávarþorpum skortir mjög þessi tæki og hafa á þeim tímabílum, þegar mikið hefur flutzt inn af þessum tækjum, orðið að heyja harða baráttu fyrir að ná í þau, en hefur ekki tekizt það. Þeir, sem hafa setið næst þeim háu ráðandi nefndum, sem á hverjum tíma hafa haft úthlutun þessara tækja með höndum, hafa haft betri aðstöðu, og þess vegna er það, að embættismenn, ekki aðeins læknar, heldur ýmsir aðrir, sem nauðsynlega þurfa á þeim að halda, hafa orðið mjög hart úti í þessum efnum, og ekki aðeins að þeir gjaldi þess persónulega, heldur og byggðarlög þeirra. Ég vildi vekja athygli á þessu, því að ef á næstunni yrði flutt eitthvað inn af þessum nauðsynlegu tækjum, bæri ekki síður að líta á þörf þeirra, sem úti á landi búa, en þeirra lækna og embættismanna, sem í meira þéttbýli búa. Ég vil svo leyfa mér að minna á það, að á síðasta Alþ. var samþ. þáltill. um innflutning jeppabíla til landbúnaðarþarfa, þar sem Alþ. skorar á ríkisstj. að hlutast til um, að á næstu árum verði fluttir til landsins ekki færri bílar en þar eru taldir til landbúnaðarþarfa, sem eingöngu verði seldir bændum. Nú er öllum vitanlegt, að úr framkvæmd þessarar till. hefur ekkert orðið, og er orsökin auðsæ, þ. e. að gjaldeyri hefur brostið. Ég vil í þessu sambandi beina því til ríkisstj. og þá ekki sízt hæstv. viðskm- og landbrh., að ríkisstj. athugi, hvort ekki væri unnt á þessu ári að taka einhverja tölu landbúnaðarjeppa og annarra hliðstæðra bíla upp á hinn svokallaða Marshalllista. Það er vitað, að flutt hefur verið inn talsvert af landbúnaðartækjum fyrir Marshallfé, og það er líka viðurkennt, að jeppar eru meðal þeirra landbúnaðartækja, sem nauðsynlegust eru og eftirsóttust, og má fullyrða, að þeir séu langsamlega eftirsóttustu tækin. - Ég hygg, að forseti sé að gefa merki um, að tími minn sé á þrotum, og vil ég aðeins taka fram að lokum, að ég vænti þess, að ríkisstj. athugi þetta, hvort ekki mætti reyna að flytja inn þessi tæki fyrir Marshallfé og fullnægja þannig yfirlýstum vilja Alþingis, sem þegar hefur verið getið um.

Finnur Jónsson Hæstv. fjmrh. sagði viðvíkjandi þeirri fyrirspurn, sem ég beindi til hans, hvort greiddur hefði verið söluskattur í ríkissjóð af þeim bifreiðum, sem seldar voru í kössum, að erfitt væri að fylgjast með eignarheimild bifreiða, áður en þær væru skrásettar. Nú er vitað, að öll bifreiðaleyfi hafa verið gefin út á nöfn, og virðist vera einfalt að setja þá reglu fyrir úthlutun leyfanna, að bifreiðarnar séu skrásettar á nafn kaupenda, þegar þær eru fluttar inn í landið. Ef þær eru ekki skrásettar þannig, er auðséð, að verzlun hefur farið fram, sem ekki hefur getað farið fram annars staðar en hér á landi, því að leyfin eru gefin út á nöfn. Það virðist vera auðsætt, að Alþ. hafi ekki ætlazt til að taka stóran skatt af gömlum bílum, sem ganga hér kaupum og sölum, en sleppa þeim, sem flytja inn glænýja bíla og taka þá ekki úr kössunum. Það hefur ekki verið ætlun Alþ., enda stendur í 31. gr. þessara l., með leyfi hæstv. forseta: „Greiða skal gjald, 20% af matsverði bifreiða, sem ganga kaupum og sölum innanlands.“ Það getur engin verzlun farið fram með bifreiðarnar, fyrr en þær koma inn í landið. Mér finnst, að ef ekki hefur verið tekinn slíkur skattur, skorti hér samvinnu milli rn. og bifreiðaeftirlitsins, en ástæðan fyrir því, að ég spurði, var sú, að bifreiðaeftirlitið hafði á sinum tíma fengið fyrirskipun um það frá fjmrn. að skrásetja, enga bíla á nöfn annarra manna en þeirra, sem hefðu fengið leyfin, og vitanlega er það eðlilegt, en nokkru seinna hafði þessi fyrirskipun til bifreiðaeftirlitsins verið afturkölluð. Mér kom þetta mjög undarlega fyrir sjónir og gerði því þessa fyrirspurn.



Herra forseti. Ég skal ekki blanda mér í þessar umr., en vildi þó benda á það í fyrsta lagi, að ef fjmrh. vill verða við þeirri ósk, að læknar fái bíla, þá verður hann að athuga, að það eru nokkrir læknar, sem hafa fengið 2–3 bíla, dæmi til um 4 og einstaka dæmi um 5. Ég held þess vegna, að þegar hann fer að úthluta bílum til læknanna, verði hann að athuga, hvaða læknar hafa gert bílainnflutninginn að svartamarkaði fyrir sjálfa sig, og ætti þá að útiloka þá lækna. - Í öðru lagi vil ég benda á, að þótt læknar geti ekið lúxusbílum eftir götum hér í Rvík, því að þær eru margar sæmilegar, eru þeir algerlega ónothæfir fyrir lækna víða úti á landi. Ef á að fullnægja bílaþörf þeirra, verða þeir að fá jeppa, en læknar úti á landi munu ekki hafa fengið neina bíla margir hverjir. Enn fremur eru svo ýmsir aðrir, sem hafa þess konar störf með höndum, að þeir þurfa að vera á sífelldu ferðalagi, en hafa engin farartæki. Þessir menn þurfa líka að fá bíla. Það munu vera um 30–40 menn, sem þarna er um að ræða og vegna sífelldra ferðalaga þurfa nauðsynlega á farartækjum að halda, svo sem héraðsráðunautar o. fl.



Út af því, sem hv. 1. þm. N-M. sagði síðast, þá hygg ég bezt, að við gerum okkur grein fyrir því, eins og komið er nú, að okkur er óhætt að hugsa fyrir því að hætta öllum bifreiðainnflutningi um sinn, jafnvel jeppainnflutningi líka. Ég get ekki séð, að við höfum á þessu ári efni á að kaupa fólksbíla eða jeppabíla til landsins. Náttúrlega verður eitthvað flutt inn af landbúnaðarvélum, og ef jeppabílarnir eru taldir standa jafnfætis að nauðsyn slíkum vélum, gæti kannske verið, að eitthvað yrði flutt inn af þeim sem slíkum, en sem samgöngutæki þá held ég að óhætt sé að segja, að við munum varla hafa efni á, á þessu ári að eyða gjaldeyri í þann innflutning, hversu æskilegur sem hann kynni að vera. Hv. þm. Ísaf. talaði aftur um söluskatt af bílum, sem hafa ekki komið til skrásetningar eða eru seldir í kössum. Hann minntist á, að leyfin væru gefin út á nöfn og því auðvelt að fylgjast með því, hvort þeir menn, sem fengju leyfin, létu skrá bílana á sitt nafn. Ég vil benda á, að það er fullkomlega samkvæmt venju og ekki óalgengt, að leyfi séu yfirfærð á önnur nöfn, og þá getur sá maður, sem fyrst fær leyfið samkvæmt þessari reglu, fengið leyfinu skipt á nafn þess, sem ætlaði að kaupa fyrir hann bílinn. Það er ekki heldur eins og hann þurfi að selja leyfið, hann getur gefið það, svo að þetta virðist ekki vera tryggt í framkvæmd. Þar að auki efast ég um, ef farið er að kryfja þetta til mergjar, hvort nokkurn tíma hafi verið gert ráð fyrir, að þessi skattur næði nema til breytinga, sem stöfuðu af breyttri skrásetningu bílsins, þannig að sá, sem flytur fyrst inn bílinn, lætur skrá hann á sitt nafn, en allar breytingar úr því yrðu skattskyldar. Um þetta má náttúrlega deila, en mér er ókunnugt um, hvaða reglur hafa verið settar bifreiðaeftirlitinu í þessu máli. Því mun hafa verið falið að fylgjast með þessu, en um þessar reglur er mér ókunnugt, svo að ég veit ekki, hvort þær hafa verið settar og afturkallaðar síðar, eins og hv. þm. gat um.



Herra forseti. Mér finnst eitt mjög einkennilegt, sem komið hefur fram í þessum umr., og það er viðvíkjandi framkvæmd á ákvæðum 31. gr. viðkomandi l., um 20% gjald af matsverði bifreiða, sem ganga kaupum og sölum innanlands, en gjaldið átti að renna í dýrtíðarsjóð. Svar það, sem kom við fyrirspurn hv. þm. Ísaf., frá fjmrh., er ekki greinilegt, en mér finnst þó hafa komið fram, að það muni hafa verið látið niður falla að innheimta þetta gjald af verði bifreiða, sem seldar höfðu verið áður en þær voru skrásettar á nafn.

Mesti misskilningur.

Ég hugsa, að fleiri en ég hafi dregið þá ályktun af ummælunum, að það hafi verið látið niður falla að innheimta gjaldið af þeim bifreiðum, sem höfðu verið seldar í kössunum.

Misskilningur.

Ég vil fá skýr svör. Hafa þá verið greidd þessi gjöld af öllum bifreiðum, sem seldar hafa verið innanlands, hvort sem sala átti sér stað eftir að búið var að skrá bifreiðarnar á nafn einhverra eigenda hér eða ekki? Því að það er auðséð, að það átti að greiða þetta gjald af öllum bifreiðasölum sem áttu sér stað. Hæstv. ráðh. minntist á, að það væri algild regla, að menn gætu framselt innflutningsleyfi, sem þeir fengju, og er það rétt. Það átti ekki að koma til mála, að menn gætu selt bíla með slíkum hætti og svikizt um þetta gjald. Það er beint brot á þessari lagagr., hafi verið látið hjá líða að innheimta þetta gjald, og fannst mér koma fram, að þetta hafi verið látið niður falla. Hæstv. ráðh. sagði, að menn gætu gefið bifreiðaleyfi. Það er rétt, og menn geta líka gefið bíla. En þó að menn gerðu það, þá sleppa þeir ekki við þetta gjald um leið og eigendaskipti fara fram, og kæmi það þá eins til greina, þó að menn teldu sig hafa gefið innflutningsleyfi. Mér finnst ástæða til að fá svör við þessu, því að hafi verið látið hjá líða að innheimta sölugjald af þeim bílum, sem seldir hafa verið hér í kössunum, tel ég það mjög ámælisvert, því að það hefði verið mjög auðvelt að fylgjast með þeim eigendaskiptum, hvort sem bifreiðarnar voru skrásettar á nafn þess, sem fékk innflutningsleyfið, eða ekki, því að það átti auðvitað að innheimta gjaldið.



Herra forseti. Þegar hv. 4. þm. Reykv. biður hæstv. fjmrh. að hlutast til um, að starfandi læknar í Reykjavík fái innflutningsleyfi fyrir fólksbifreiðum, þá segist hæstv. ráðh. munu taka það til velviljaðrar athugunar. En þegar ég upplýsi, að margir læknar hér í Reykjavík hafi hvað eftir annað fengið lúxusbíla og selt þá á svörtum markaði, og bendi hins vegar á, að mjög margir læknar og aðrir embættismenn uppi í sveitum þurfi nauðsynlega að fá jeppa, þá kveður hæstv. ráðh. upp þann dóm, að ekki muni unnt að flytja inn neinar bifreiðar á þessu ári. Þetta eru undirtektir hæstv. ráðh. Þegar farið er fram á að útvega læknum í Reykjavík lúxusbíla, þá á að taka það til velviljaðrar athugunar, og líka til þeirra, sem hafa gert sér að atvinnu að fá bíla og selja þá með okri, en þegar rætt er um innflutning jeppa handa embættismönnum úti á landi, þá er svarið, að ekki sé hægt að flytja inn einn einasta bíl. - Þá get ég upplýst, að mér er kunnugt um, að ekki hefur verið greiddur skattur af bifreiðum, sem seldar hafa verið í kössunum hér á hafnarbakkanum.



Herra forseti. Hv. 1. þm. N-M. segir, að ég hafi sagzt vilja taka til velviljaðrar athugunar að útvega læknum hér í Reykjavík bíla. Þetta er nú að vísu ekki alveg rétt. Ég sagðist skyldu athuga þetta mál eftir því, sem efni stæðu til. En þetta skiptir nú raunar ekki miklu máli, og skal ég ekki deila um það. Hv. þm. V-Húnv. virðist ég hafa brotið eitthvað af mér í þessu máli, en ég sagði aldrei, að þessi mál hefðu verið framkvæmd þannig, að enginn skattur hefði verið tekinn, þegar óskráðar bifreiðar voru seldar. En ég sagði, að mér væri ókunnugt um framkvæmdina, og taldi mjög erfltt að fylgjast með þessu, og sný ég ekki aftur með það. Það er fullkominn óþarfi að beina því til mín, að ég standi ekki í ístaðinu um það, að lög séu framkvæmd og mér vitanlega hafa menn ekkert fengið frá fjmrh. gagnstætt því, að þetta verði framkvæmt. Hitt er annað mál, hvort framkvæmdin er möguleg, og enn fremur má vissulega deila um það, hvort þessi ákvæði ná einnig til óskráðra bifreiða. Hins vegar er ég sízt á móti því að taka af þeim skatt, ef það á annað borð er hægt.



Herra forseti. Ég held, að ekki þurfi að deila um, hvernig framkvæma eigi þessa grein. Þar segir, að 20% skatt eigi að taka af matsverði seldra bifreiða innanlands alveg undantekningarlaust. Hlýtur þetta alveg eins að gilda um nýja bíla óskráða og þá, sem hafa verið í umferð úti á vegunum undanfarið, enda væri það í fyllsta máta undarlegt, ef þeir, sem selja gamla bíla, eiga að greiða 20% söluskatt, en þeir, sem fá nýja bíla og selja þá á svörtum markaði fyrir 3–4-falt verð, eiga engan skatt að borga. Ég beindi engum persónulegum ásökunum til hæstv. fjmrh., en ég hélt því fram, að ef þessi mál hafa verið framkvæmd með þeim hætti, sem raunar er upplýst, að enginn skattur hafi verið tekinn af söluverði óskráðra bifreiða, þá er það stórlega ámælisvert, því að auðvelt er að ná skatti af óskráðum bifreiðum sem skráðum, því að ef sá, sem vill fá bifreiðina skráða, er annar en sá, sem fékk innflutningsleyfið, þá hafa eigendaskipti orðið og ber að greiða skatt. Hv. 1. þm. N-M. hefur upplýst, að ekki hafi verið tekinn skattur af óskráðum bifreiðum, þótt seldar væru, og verð ég að átelja þetta harðlega, og úr því að hæstv. fjmrh. segir, að sér sé ókunnugt um framkvæmdina, þá vil ég eindregið beina því til hans, að hann láti athuga, hvernig framkvæmdin hafi verið, og væri æskilegt, að Alþingi fengi frá hæstv. ráðh. skýrslu um það að þeirri athugun lokinni, hve mikið af bifreiðum hafi sloppið við skatt, og eins, hvort hann ætlar að láta framkvæma þetta á sama hátt og undanfarið hefur við gengizt, því að vafalaust er eftir að flytja inn eitthvað af þeim bifreiðum, sem þegar er búið að veita leyfi fyrir.