Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (J.M.): Það, sem sjerstaklega var haft fyrir augum af Íslendingum, og sjerstaklega reynt að búa um, svo að ekki væri um að villast, þegar sambandssamningurinn var gerður við Danmörku 1918, var það, að í samningnum væri viðurkent fúlt sjálfstæði og fullveldi Íslands í konungssambandi við Danmörku. Með öðrum orðum, að samningurinn viðurkendi Ísland fullvalda konungsríki í þjóðrjettarsambandi við Danmörku, en ekki í ríkisrjettarsambandi. Mörg atriði voru þau auðvitað í samningnum, sem þurfti að gæta vel að, að þessu leyti, en ekkert eins og 7. grein sambandslaganna. Orðun aðalefnis þessarar greinar er nú reyndar svo skýr, að ekki ætti að vera hægt um að villast. Þar er sagt: „Danmörk fer með utanríkismál Íslands“, þá er þar með viðurkent vald Íslands yfir þeim málum, en svo er bætt við til frekari áherslu: „eftir umboði“. Með þessu ákvæði einu er viðurkendur meðal annars sendirjettur Íslands eða jus legationis. Önnur ákvæði í 7. gr. fara í sömu átt, einkum ákvæðið um, að Ísland geti sent sendimenn til að semja um sjerstök íslensk málefni í samráði við utanríkisráðherra. Fyrir mínum augum verður ekki um vilst um heimildir Íslands á utanríkismálunum. Samt hefir sú skoðun komið fram, og það mátti altaf búast við að hún kæmi fram hjá einhverjum kreddulærðum manni, að með því að fela Danmörku að fara með utanríkismál sín um ákveðinn tíma, takmarkaði Ísland fullveldi sitt um sama tíma, og væri þá ekki ótvírætt, hvort sambandið væri einungis þjóðrjettarsamband. En það, sem tekur af allan efa, er 15. gr. sambandslaganna, eins og hún var hugsuð og eins og hún var orðuð Mjer er óhætt að fullyrða það, að meginþorri þingmanna 1918 óskuðu þess og ætluðust til þess, að ákvæðið í þessari grein væri framkvæmt á þann hátt, að Danir hefðu hjer sendiherra, og vjer þar, með það fyrir augum, meðal annars, að með þessu væri lögð áherslan á þjóðrjettarsambandið á þann hátt, að sýnilegt væri öllum heimi. Auðvitað gátum vjer einskis krafist í þessu efni af Dönum. Þeir rjeðu því alveg, eins og vjer, hverskonar sendimann þeir sendu hingað, sendiherra, sendiræðismann eða annan erindreka, eða ljetu vera að hafa hann nokkurn hjer. En eftir því, sem óskir höfðu komið fram um hjá meginþorra þingmanna - fullveldisnefndirnar höfðu beinlínis látið þetta í ljós við mig, og margir aðrir þingmenn, - þá gaf jeg það í skyn við dönsku Stjórnina, að því mundi tekið mjög vel hjer á landi, ef Danir sendu hingað sendiherra. Sama hygg jeg muni hafa verið gefið í skyn af hálfu íslenska hlutans af millilandanefndinni. Jeg sagði að vísu ekkert um það, hvort vjer ætluðum að senda sendiherra til Danmerkur, en jeg geri ráð fyrir, að danska stjórnin hafi búist við því, að samskonar sendimaður yrði sendur hjeðan til Danmerkur. Hvernig sem það nú hefir verið, þá sendu Danir hingað sendiherra sumarið 1919. En það drógst þangað til síðastliðið haust, að vjer sendum sendiherra til Kaupmannahafnar. Jeg get ekki neitað því, að mjer fanst, eftir að hingað var kominn danskur sendiherra, að það gæti litið út eins og dálítið gabb, að vera þess hvetjandi, að þvílíkur sendimaður kæmi hingað, en senda ekki samskonar mann þangað. En það verð jeg að segja, að aldrei inti danska stjórnin við mig í þá átt, að hún liti svo á það mál, þótt drægist að senda hjeðan. Jeg skal nú játa það hreinskilnislega, að í byrjun var jeg einn meðal þeirra fáu þingmanna, sem ekki fanst ríða svo mjög á því að flýta sjer að framkvæma ákvæði 15. gr. á þann hátt, að sendiherra gætti rjettar hvorrar þjóðar hjá hinni, og var það einkum vegna kostnaðar. En hitt var mjer ljóst, að aldrei liði á löngu, áður þessi sendiherrarjettur væri notaður. Og mjer var ljóst, hverja þýðingu það hefði fyrir viðurkenning Íslands meðal hinna fullvalda ríkja, að íslenskur sendiherra sitji í Kaupmannahöfn við hliðina á og sem jafningi sendiherra svo að segja alls heimsins. Ef þetta væri þýðingarlaust tildur, þá hefði afarmikið af allri sjálfstæðisbaráttu vorri verið barátta fyrir marklausu tildri. Þetta er ekki, og á ekki að vera, aðal erindi sendiherra í Kaupmannahöfn, heldur hitt, að greiða fyrir viðskiftum vorum erlendis. En gerir hann þá nokkurt gagn einmitt í Kaupmannahöfn? Því er óhikað hægt að svara játandi. Fyrir utan það, að jeg tel eðlilegt, að hann starfi að samningum þeim milli sambandsríkjanna, sem getið er um í 12. gr. sambandslaganna, og annars að venjulegum sendisveitarstörfum, þá er gert ráð fyrir því, að hann á margan hátt geti gagnað viðskiftum vorum. Að Kaupmannahöfn sje vel valinn staður fyrir þvílíkan sendimann, hygg jeg að ekki verði neitað. Vjer höfum frá fornu fari mikil viðskifti við Danmörku. Auk þess þykir það ekki ósennilegt, að verslun annara ríkja kunni að fara um Kaupmannahöfn, t. a. m. frá Rússlandi og öðrum Eystrasaltslöndum. En, segja sumir, það þarf ekki sendiherra til þess að gæta viðskifta vorra. Til þess þarf ekki svo fínan mann, og jafnvel telja þeir fínheitin því til fyrirstöðu, að hann geti gert verulegt gagn að þessu leyti. Þetta er hinn mesti misskilningur. Einmitt vegna stöðu sinnar á hann miklu hægra að ná til þeirra manna, sem mest er í varið að ná til, og getur því beint þess vegna unnið málum vorum meira gagn en ella. Jeg geri ráð fyrir, að menn greini ekki svo mjög á um það, að vjer þurfum að hafa erindreka í Kaupmannahöfn, auk trúnaðarmannsins í utanríkisráðuneytinu, en ýmsir hafa átalið það, að vera að hugsa um að hafa þar sendiherra. Talið það að eins tildur og óþarfa kostnað. Jeg þykist nú hafa gert grein fyrir því, að það hafi mikla þýðingu og sje líklegt til gagns, að erindrekinn sje einmitt sendiherra. Samt sem áður bjóst jeg ekki við því á síðasta þingi, að sendiherra yrði skipaður áður en þetta þing kæmi saman. Jeg bjóst nefnilega ekki við því, að kostur væri á manni, er til þess væri fallinn. Jeg taldi vera leitun á þvílíkum manni, og ekki fært að leggja út í þetta, nema með vel fallinn mann. Jeg taldi nauðsynlegt, að þessi maður væri duglegur, lipur samningamaður, kunnugur verslun og viðskiftum, vanur að umgangast menn á því reki, er hann þyrfti að eiga viðskifti við vegna stöðu sinnar, og enn fremur, af því vjer höfum ekki ráð á að greiða þau laun, er samsvara þykja stöðunni, nokkrum efnum búinn. Þegar jeg svo varð þess var í vor, að hr. Sveinn Björnsson mundi ekki ófús að taka að sjer sendiherrastöðuna, þá virtist mjer ekki gerlegt að hafna tækifærinu, og eiga það á hættu að geta ekki fengið vel fallinn mann í stöðuna, þegar af einhverjum ástæðum þætti ekki mega lengur dragast að senda þvílíkan erindreka. Nú virtist mjer herra Sveinn Björnsson uppfylla öll þessi skilyrði. Hann hafði að mínum dómi sýnt góða hæfileika við fyrsta samninginn við Breta, eftir byrjun ófriðarins, og við för sína til New York um það leyti. Að vísu man jeg það, að nokkur þytur var gerður út af þeim breska samningi, en jeg held, að menn hafi komist á aðra skoðun síðar. Hann hafði mikil málaflutningsmannsstörf, og tók þess vegna, og vegna stórra fyrirtækja, sem hann var við riðinn, allmikinn þátt í viðskiftum og fjármálum. Hann hafði umgengist marga erlenda kaupsýslumenn, einmitt menn á því reki, er búast má við að sendiherra vor hafi einkum viðskifti við. Hann var og talinn efnaður maður. Auk þess var hann áhugamaður um sín störf, og það mun hægt að sýna hinu háa Alþingi fram á, að hann hefir sýnt áhuga í sendiherrastarfinu. Af þessum sökum lagði jeg það, með samþykki meðverkamanna minna, til við konung, að Sveinn Björnsson væri skipaður sendiherra í Kaupmannahöfn. Fyrir þessa sök er og þetta frv. nú fram komið.

Bjarni Jónsson Það er dagur hæstv. forsætisráðherra (J. M.) í dag. Og jeg verð að tala vel um hann, þótt margur brosi, þegar vel er um stjórnina talað. Mjer þótti vænt um, að þetta frv. er fram komið. En hæstv. forsætisráðherra (J. M.) veit, að mjer hefði þótt vænt um frv., þótt það hefði komið fyr. En um það tjáir ekki að tala. Jeg get vottað það, að hæstv. forsætisráðherra (J. M.) ljet það í ljós í Danmörku, að Íslendingar mundu fagna því, að hingað yrði sendur danskur sendiherra, til þess að aðrar þjóðir sæu, að fullkomin viðurkenning væri fengin á sjálfstæði Íslands frá Dana hálfu. Þetta sama ljetum við sambandslaganefndarmennirnir í ljós við danska ráðherra og meðnefndarmenn vora. Af þessari ástæðu var það, að mjer gramdist, þegar deilt var um það hjer á þingi, hvort senda ætti sendiherra eða ekki. Það var sjálfsögð hæverska að senda Dönum ekki ótignari mann en þeir okkur, og um leið og Ísland uppfylti þessi kurteisisskyldu, sýndi það heiminum, að Ísland hafði jus legationis, hefði rjett til að senda sendiherra eins og það hafði rjett til að veita erlendum sendiherrum móttöku. Jeg vildi vinna að því, að þetta yrði gert þegar í stað, og má vera, að mjer og hæstv. forsætisráðherra (J. M.) hafi borið það eitt á milli, að jeg áleit brýna nauðsyn að þetta yrði gert undir eins, til þess að ljóslega sæist, að umskifti væri orðin. Það verkar á meðvitund manna og þjóða að sjá perlufesti dingla fyrir augum sjer öld eftir öld, perlufestina Ísland, Færeyjar, Grænland. Það er lengi verið að uppræta þetta álit á Íslandi, og það er ekkert tildur, heimska eða mont að auglýsa heiminum, hvað fólst í viðurkenningu Dana 1918. Það er ekki að eins nauðsynlegt sóma landsins, heldur einnig viðskiftum þess. Það verður að gera heiminum skiljanlegt, að Ísland er fullvalda ríki, og að konungur Íslands og konungur Danmerkur er sitt hvað, þótt sami maður gegni þeim störfum. Á þetta vildi jeg leggja meiri áherslu en hæstv. forsætisráðh. (J. M.) hefir gert, án þess þó að jeg lasti afstöðu hans til þessa máls. Og það endurtek jeg, að þetta mál miðar ekki að eins að því að halda uppi heiðri Íslands, heldur er það hagnaður þess og lífsnauðsyn. Það er lífsnauðsyn að hafa fulltrúa í Kaupmannahöfn, sem er miðstöð verslunar við Eystrasalt. Hann á að geta náð til allra þeirra landa, sem þar að liggja. Hann ætti að geta farið stuttar ferðir í þjónustu landsins til nálægra landa, og sparast við það kostnaður. Og það er ekkert hjegómamál, að hann hafi sendiherratitil. Hann verður að hafa aðgang að öllum mönnum, en það hefir ekki hver óvalinn kaupsýslumaður eða skrifstofustjóri. En sendiherra hefir aðgang að öllum; honum er veitt móttaka hvernig sem á stendur. Nafnið hefir þess vegna meiri þýðingu en menn hafa gert sjer í hugarlund, meiri þýðingu en mörgum hv. deildarmönnum dettur í hug. Sendiherranafnið opnar allar dyr. „Sesam, Sesam, opna þig!“. Og aðgangurinn opnast, enda geta menn sagt sjer sjálfir, að þeir, sem semja við ríki, verða að hafa vissu fyrir því, að sá, sem semur, hafi fult umboð, sje sendiherra. Jeg þarf ekki að ræða þetta mál meira að sinni. Jeg kem að því síðar. Og þá mun jeg fara fram á ýmsar umbótatill., sem jeg vona, að samþyktar verði. Jeg þóttist heyra það á ræðu hæstv. forsætisráðherra (J. M.), að skoðanir okkar munu falla saman í þeim málum. Okkur hefir borið það eitt á milli, að jeg var óánægður með það, hve lengi drógst að skipa sendiherrann. Mjer þótti konungur Danmerkur eiga það skilið af konungi Íslands, að honum væri sýnd sama hæverska og hann hafði sýnt. Jeg vil ekki vefengja þau orð hæstv. forsætisráðh. (J. M.), að hann hafi ekki fundið fyr vel fallinn mann til starfans, en það mátti finna hann, þótt hæstv.forsrh. (J. M.) tækist það ekki. Jeg segi, að stjórnin hafi ekki þurft annað en rjetta út höndina, og þá hefði komið sendiherraefni á hvern fingur. Jeg vil ekki ávíta það, sem orðið er, það er þýðingarlaust, en jeg er glaður yfir því, að þetta mál er að komast í framkvæmd, og jeg vona, að frv. megi komast heilt á húfi gegnum þingið.

Forsætisráðherra (J. M.) Mál þetta á upptök sín hjá Læknafjelagi Íslands, eða læknaþingi því, sem haldið var hjer í bænum vorið 1919. Var þar samþykt áskorun til Alþingis um að skipa milliþinganefnd af læknum, til þess að rannsaka berklavarnir og koma fram með tillögur þar um. Háttv. þm. Str. (M. P.) bar málið síðan fram á Alþingi sama ár, og var þar samþykt áskorun á stjórnina að skipa 3 lækna í milliþinganefnd, til þess að rannsaka, á hvern hátt megi verjast berklaveiki hjer á landi, og skyldi nefnd þessi leggja síðan rökstuddar tillögur fyrir næsta þing. Í nefndina voru svo skipaðir sama haust læknarnir: Guðmundur Magnússon prófessor, formaður, berklahælislæknirinn á Vífilsstöðum og flutningsmaður till. á þingi, hv.þm. Str. (M. P.). Till. nefndar þessarar eru nú komnar. Að vísu er í þingsályktunartillögunni skipun um það, að till. nefndarinnar skuli lagðar fyrir næsta þing, en jeg býst nú ekki við, að að því verði fundið, þótt það væri ekki gert. Alþingi 1919 var ekki lokið fyr en um haustið, og nefndin gat ekki orðið skipuð fyr en í október, svo að þótt hún hefði tekið til starfa þá þegar, þá var ómögulegt að ætlast til, að till. hennar væru búnar og frv. afgreitt til þess að leggja fyrir febrúarþing 1920. 1 þál. er sagt, að nefndin skuli leggja till. sínar fyrir þingið; það hefir nú auðvitað ekki verið hugsunin, heldur hitt, að stjórnin skyldi gera það, því að nefndin hefir ekki rjett á að leggja till. fyrir þingið. En það er eins og í þessari orðan hafi legið spádómur, því að till. nefndarinnar komu svo seint til stjórnarinnar, að ekki hefir unnist tími til að leggja formlega fram af stjórnarinnar hálfu nema aðalfrv., fylgifiskarnir, hin frv. 3, komu svo seint, að það hefði orðið of mikill dráttur á því að fá samþykki konungs til þess að leggja þau fram, nema þá símleiðis, en það hefði orðið býsna mikill kostnaður. Jeg vil því biðja hv. deild að taka við fylgifrv. eins og þau liggja fyrir í nál. Annars kem jeg að þeim síðar í ræðu minni. Þá er nefndarálitið sjálft. Það sá jeg ekki fyr en eftir að Alþingi var sett, og hefi því ekki getað farið yfir það nema mjög lauslega. En jeg þykist hafa skynjað svo mikið, við lauslega yfirferð að jeg megi ráða háttvirtum þm. að kynna sjer álit þetta mjög vandlega, svo miklar skýringar, ráð og bendingar um varnir gegn berklaveikinni sýnist mjer það hafa inni að halda, þótt það sje tiltölulega stutt. Jeg hafði að vísu beðið nefndina að hafa nefndarálitið sem styst, vegna kostnaðar við prentun, en mjer dettur ekki í hug að þakka mjer það, hve hóflegt það er að þessu leyti, eins og yfirleitt í tillögunum. Og er það merkilegt, þar sem þrír læknar voru einir um að gera tillögur. Þá hefði maður getað búist við, að mest yrði lögð áherslan á að haga vörnunum svo, að sem kraftmestar væru, en síður um hitt, hver kostnaðurinn yrði, eða hvort hann yrði kleifur. Nú virðist mjer allar tillögurnar yfirleitt þannig, að verði þær teknar til greina, þá fáist allöflugar varnir gegn berklaveikinni, án þess að segja megi að þær sjeu fjárhagslega um megn. Kostnaðurinn við hinar fyrirhuguðu varnir kemur ekki allur þegar, heldur smátt og smátt, að sömu leyti, og mjer virðist niðurskifting kostnaðarins á almannafje einkar skynsamleg. Jeg hygg, að það sje meðal annars gott ráð að gera sýslufjelög að framfærslufjelagi í þessum efnum. Um nauðsynina á vörnunum ætla jeg ekki að tala. Það má ekki vanþakka það, og það gerir nefndin heldur ekki, hve tiltölulega afarmikið hefir verið gert að berklaveikisvörnum hin síðustu árin, eða svo að segja frá byrjun þessarar aldar; meðal annars bygt hið tiltölulega myndarlega berklahæli á Vífilsstöðum, fyrst fyrir fullorðna, og nú síðast deild fyrir berklaveik börn. Það má ekki heldur gleyma starfsemi landlæknis, Guðmundar Björnsonar, að berklaveikisvörnunum, þegar nú er verið að tala um að gera þær enn kraftmeiri og víðtækari, og það gerir nefndin heldur ekki. Jeg vona, að hv. deild geti fallist á frv. það, sem hjer liggur fyrir, óbreytt að mestu. Með allri virðingu fyrir hinni hv. deild, býst jeg ekki við, að hún bæti sig stórum á frv. Auðvitað verður væntanleg nefnd að athuga vandlega fjárhagshliðina. Frv. það, sem hjer liggur fyrir, byggir að vísu á þeim lögmæltu vörnum gegn berklaveikinni, sem nú eru, en breytir þeim á margan hátt og gerir þær fyllri. Það er lögð sjerstök áhersla á það í frv. að vernda börnin. Berklaveikin er, segir nefndin, einkanlega barnasjúkdómur, og vitanlega eiga börnin miklu örðugra en fullorðnir með að verja sig, og því örðugra sem þau eru yngri. Þá er annað atriði, sem lögð er áhersla á í frv., og það er eftirlitið. Það er sýnt fram á það í aths., hve sjálfsagt og nauðsynlegt það sje, og að það sje ekki ofætlun hjeraðslæknum að hafa það á hendi. Jeg vil leggja áherslu á ummæli nefndarinnar um þetta atriði, og er jeg sjerstaklega þakklátur fyrir þau. Hún segir svo: „Það er víst og satt, að með frv. eru ýmsar skyldur og aukið starf lagt á hjeraðslæknana, en varla þarf að efast um, að þeim yrði ljúft að beita kröftum sínum til almenningsheilla, og svo er hitt, að kjör læknanna eru nú orðin svo sómasamleg, að ríkið á fulla rjettlætiskröfu til þess að njóta starfskrafta þeirra“. Jeg vil vekja athygli á þessum ummælum, og býst við að fá tækifæri til að víkja að þeim í öðru sambandi. Það yrði alt of langt mál að fara að nokkru ráði að tína einstök atriði frv. Jeg hefi minst á nýmælið um dvalarhjeraðið. Jeg skal að eins nefna ákvæði 14. gr., um hinar þrenskonar vistarverur fyrir berklasjúka: heilsuhæli, sjúkrahús og sumarhæli barna, og skal geta þess í því sambandi, að jeg held, að við megum ekki hugsa til þess fyrst um sinn að hafa nema eitt reglulegt heilsuhæli. Þá er kostnaðaráætlunin. Eins og nefndin tekur fram, er erfitt að segja nokkuð verulega ákveðið um aukinn kostnað. Samt virðist mjer mjög sennilegt, að áætlun nefndarinnar fari nærri lagi. Ef það vinst, sem til er ætlað með fyrirhuguðum vörnum, þá eru 72 þúsund krónur árlega ekki mikil aukning gjalda, og svo mikil yrði aukningin ekki fyr en eftir nokkur ár. Að vísu er þá ekki talinn allur kostnaður til varnanna, því að gera má ráð fyrir, að smátt og smátt yrði að veita í fjárlögunum byggingarstyrk, og máske til útbúnings hjeruðunum, til sjúkrahúsa, og ef til vill til barnahæla. En það yrði þá ekki tilfinnanlegt mjög. Jeg skal benda á það, að ekki er hjer tekið upp í áætlunina neitt um tekjuhallann á rekstri Vífilsstaðahælisins, sem er um 100 þús. krónur; en það hefir eigi heldur áhrif á aukning gjalda vegna tillagna nefndarinnar, og má þar að auki búast við, að hann minki smámsaman að miklum mun. Þá eru hin frv., sem að vísu eru nokkuð fyrir utan verkahring nefndarinnar, nefnilega frv. um læknaskipun í Reykjavík, um viðauka við lög um laun embættismanna, og um að bæta við einum prófessor í læknadeild Háskólans. En mjer finst alveg rjett af háttv. nefnd að koma fram með þessi frv., meira að segja, jeg held að háttv.þm. megi vera þakklátir nefndinni fyrir það að dylja ekki þessar afleiðingar af tillögum sínum. Frv. um nýjan prófessor er þó fjærst. Nýju embætti er samt ekki bætt við, öðru en prófessorsembættinu, og er það eflaust rjett hjá nefndinni, að hjá því verður varla komist lengi. Sóttvarnalæknir hefir starfað hjer um tíma, og þó að engin bein heimild sje í lögum til þess að hafa þennan mann, svo sem embættismann, þá er það bein afleiðing af mjög ákveðnum kröfum Alþingis um sóttvarnir. Jeg vil leyfa mjer að beina þeim tilmælum til háttv. nefndar, sem fjallar um þetta mál, væntanlega allsherjarnefndar, að bera þessi þrjú frv. fram. Sjái hún sjer það ekki fært, mun háttv.þm. Str. (M. P.), sem jeg vænti, að nefndin beri sig saman við, flytja þessi frv. Mjer þykir rjett að taka það fram, að meðverkamenn mínir í ráðuneytinu hafa ekki viljað binda sig við fylgi með þessum 3 frv., fylgifiskunum, svo beiðnin stendur fyrir minn reikning eins. Jeg vil ekki segja, að jeg væri mótfallinn hverri breyting á þessu frv.; get til að mynda vel hugsað mjer að finna mætti meira handa sóttvarnalækninum að gera, því að jeg er ekki sannfærður um, að sóttvarnirnar gefi honum fult starf. Jeg veit, að háttv. deild sýnir máli þessu öllu fulla alúð, og jeg vona, að hún sjái sjer fært að stuðla að því, að það fái framgang á þessu þingi.

Magnús Pjetursson Jeg vil þakka hæstv.forsrh. (J. M.) fyrir ágæta framsögu í þessu máli. Mig furðar hversu hann hefir á stuttum tíma getað sett sig rækilega inn í málið, og hve ágætum skilningi framsaga hans lýsir. Jeg hefi engu við þá framsögu að bæta. En jeg vil skjóta því til væntanlegrar nefndar, að mig fýsir sem fyrst að vita, hvort hin háttv. nefnd hygst að flytja fram frumvörpin eða ekki. Ef nefndin hygst ekki að flytja þau, mun jeg taka að mjer flutninginn. Jeg býst við, að bæði nefnd og þingi hrjósi hugur við þeim kostnaði, sem af samþykt þessara frv. leiðir. Vil jeg síst láta svo sýnast, sem nefndin hafi viljað draga fjöður yfir þann tilkostnað, og því geta þess, að ef allar tillögur berklaveikisnefndarinnar verða teknar til greina, þá bætast við fleiri útgjöld en þau, sem um er getið í frv. þessum. Menn tala nú mikið um sparnað, og er það að vonum, og það er gott að spara. En oft hefir þó svo farið, bæði fyrir þjóð og þingi, að þau hafa kastað krónunni til þess að spara eyririnn. Og í þessum frv. er að ræða um sparnað þess, sem dýrmætast er - sparnað á mannslífum. Jeg vona því, að hv. Alþingi horfi ekki í eyririnn, þegar um það er að ræða að reyna að koma í veg fyrir manndauða.