Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til l. um almannatryggingar, sem er 167. mál þingsins, þskj. 261. Hér er um að ræða breytingar sem nauðsynlegt var að gera á almannatryggingalöggjöfinni vegna barnalaga sem samþ. voru á síðasta löggjafarþingi og tóku gildi 1. jan. s. l. Það var því brýnt að mál þetta fengi hraða afgreiðslu þar sem Tryggingastofnun ríkisins hefur ekki getað hafið greiðslur samkv. ákvæðum barnalaganna. Við umr. um frv. hér í hv. deild minntist ég á breytingu sem ég taldi ástæðu til að gera úr því að 14. gr. almannatryggingalaga væri hér til meðferðar. Var sú breyting fólgin í því, að setningin „enda eigi barnið lögheimili hér á landi“ í 2. mgr. 1. gr. félli niður og næsta orð á eftir henni breyttist í „hafi“, en síðan verði greinin eins og þar segir. Rakti ég rök fyrir þessari breytingu þá og skal ekki fjölyrða um hana hér, en um er að ræða réttindamissi barna öryrkja og barnalífeyris séu þau búsett erlendis og jafnframt sama réttindamissi barna látins foreldris við sömu aðstæður. Þessi breyting varðar örfáa einstaklinga svo að hér er ekki um neina fjárhæð að ræða sem máli skiptir, en vissulega óréttlæti bæði gagnvart börnum og foreldrum sem ástæðulaust er að viðhalda. Nefndin fékk sér til ráðuneytis Hilmar Björgvinsson deildarstjóra í Tryggingastofnun ríkisins og studdi hann ofangreinda brtt. og frv. að öðru leyti. Kvað hann einnig mikilvægt að afgreiðslu þess yrði hraðað sem mest mætti verða. Nefndin varð sammála um að mæla með samþykkt frv. með þessari áðurnefndu breytingu. En einnig var nefndinni bent á að dagsetning gildistöku eins og hún er í frv., þ. e. 1. jan. 1982, fengi ekki staðist þar eð lög tækju ekki gildi fyrr en hið háa Alþingi hefði samþykkt þau. Því leggur nefndin einnig fram brtt. um að 6. gr. frv. orðist eins og segir á þskj. 286: Lög þessi öðlast þegar gildi, og skulu ákvæði þeirra um réttindi og skyldur til samræmis við barnalög, nr. 9 15. apríl 1981, gilda frá og með 1. jan. 1982.“ Þá var um það rætt í nefndinni, hvort a-liður 4. gr. frv. ætti rétt á sér þegar kona nýtur fæðingarorlofs, en þar er um að ræða greiðslu frá barnsföður í allt að þrjá mánuði sem yfirvald getur gert barnsföður að greiða henni. Sams konar ákvæði var í lögum um almannatryggingar þar til lög um fæðingarorlof voru sett, en þá var það fellt niður þar sem fæðingarorlof var talið bæta þann tekjumissi sem er skilyrði fyrir greiðslunni. Nefndin vill því beina þeim tilmælum til hæstv. heilbr.- og trmrh., að hann sjái til þess, að sami háttur verði hafður á við framkvæmd a-liðar 4. gr, frv., verði það að lögum, að fæðingarorlofsgreiðsla skerði rétt til greiðslu samkv. a-liðnum og þar með samkv. 1. mgr. 20. gr. barnalaga, nr. 9 frá 1981. Verði dómsaðilum í úrskurðarmálum barnsfaðernismála kynntur sá skilningur verði hann viðurkenndur. Annað hef ég ekki um þetta nál. að segja og vil þakka nefndinni fyrir skjóta og góða afgreiðslu. Hæstv. ráðh. Pálmi Jónsson var fjarstaddur afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Með frv. því á þskj. 255 um breytingu á lögum um íslenskan ríkisborgararétt, nr. 100 frá 23. des. 1952, sem hér er lagt fyrir hv. Nd., eru gerðar tillögur um ýmsar breytingar á gildandi lögum sem ekki hefur verið hróflað við frá því að þau voru sett árið 1952. Það er að vísu ekki heppilegt, að lög um slíkt efni sæti tíðum breytingum, og þess raunar síður að vænta um lög sem samræmd eru að mestu í samvinnu milli Norðurlandanna fimm. Á síðustu árum hafa orðið breytingar á viðhorfum um tiltekin atriði víða um lönd. Þar á meðal hafa skandinavísku löndin breytt lögum sínum um þau efni á allra síðustu árum. Þykir nú einsýnt að tímabært sé að koma samsvarandi breytingum á hér á landi. Þykir sýnt að þjóðfélagsþróun hafi skapað þau viðhorf einnig hér á landi sem geri þessar breytingar eðlilegar. Einnig verður að telja mikilvægt að halda því lagasamræmi sem verið hefur milli Norðurlandanna. Mundi það nást aftur til fullnustu að gerðum þeim breytingum sem með frv. eru ráðgerðar. Þær breytingar eru einkum þessar: 1. Eftir gildistöku frv., ef að lögum verður, kemst á jafnstaða með körlum og konum í því efni að börn giftra foreldra leiða ríkisfang sitt jafnt frá móður sem föður. Segja má að þetta atriði hafi verið helsta kveikjan að gerð lagafrv. 2. Jafnframt leiðir gildistökuákvæðið í frv. um afturvirkni framangreindrar reglu í afmarkaðan tíma til þess að börn íslenskrar móður, sem eru fædd á síðustu 18 árum fyrir gildistöku laganna, fái íslenskt ríkisfang ef hún gefur skriflega yfirlýsingu um þá ósk innan tiltekins tíma. Auk þess að gefa framangreindri reglu afturvirkni er þetta ákvæði til þess fallið í sumum tilvikum að börn íslenskrar móður, sem ekki eiga ríkisfang með henni eða sama ríkisfang, en e. t. v. fjarlægt ríkisfang föður síns, geti með eðlilegum hætti notið ríkisfangs í heimalandi sínu. Þannig mun hafa háttað til um allmikinn fjölda barna á öðrum Norðurlöndum og þar mun þessi regla væntanlega teljast annar höfuðtilgangur frv. Þessa eru trúlega mun færri dæmi hér á landi. 3. Þá er tekin upp reglan eftir fyrirmynd dönsku laganna um heimild ættleiðenda til að lýsa ættleitt erlent barn undir 7 ára aldri íslenskan ríkisborgara. 4. Tekin er upp í frv. sú lagaregla, sem önnur Norðurlönd tóku upp 1968, samkv. tilmælum í alþjóðasamningi um að draga úr ríkisfangsleysi með þeim tilteknu löggjafarráðstöfunum. 5. Loks er tekin inn í frv. sú lagaregla, sem ekki var tekin upp hér á landi árið 1952, en gilt hefur milli Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar frá 1950, að dvöl í einhverju hinna ríkjanna jafngildi með ákveðnum hætti dvöl í heimalandi við öflun ríkisfangs. Ég vísa að öðru leyti til aths. með frv. um ítarlegri grg. um aðdraganda frv.-gerðarinnar og þá þjóðfélagsþróun sem orðið hefur grundvöllur að breytingum á löggjöf nágrannaþjóðanna sem fylgt er eftir með frv. þessu. Ég vil að endingu vekja athygli á því, að í frv. er gert ráð fyrir gildistöku 1. júlí 1982. Ef það á að haldast þyrfti fremur að flýta meðferð þess þar sem nokkur kynningaratriði fylgja ákvæðum 10. gr. þess sem æskilegt væri að koma á framfæri þegar fyrir gildistöku. Ég vil svo óska þess, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. þetta til l. um dýralækna er samið af þriggja manna nefnd sem skipuð var á vegum landbrn. með bréfi dags. 1. júlí 1981. Í nefndinni áttu sæti Jón Guðbrandsson héraðsdýralæknir, sem er formaður Dýralæknafélags Íslands, Páll A. Pálsson yfirdýralæknir og Ragnheiður Árnadóttir deildarstjóri í landbrn., og var hún jafnframt skipuð formaður nefndarinnar. Nefndinni var falið að endurskoða lög nr. 31/1970, um dýralækna, ásamt síðari breytingum, og skilaði hún um þetta efni fullbúnu frv. ásamt grg., en frv. er lagt fyrir Alþingi eins og nefndin gekk frá því. Skipun nefndarinnar og flutningur þessa frv. er í samræmi við yfirlýsingu sem ég gaf á síðasta þingi í tengslum við umr. um þau frv. sem þá voru flutt til breytinga á lögum um dýralækna. Þótt lög um dýralækna séu ekki nema 11 ára gömul hafa verið gerðar á þeim breytingar hvað eftir annað eða alls sjö sinnum. Þetta eitt var í sjálfu sér ærið tilefni til þess að lögin í heild væru tekin til endurskoðunar og samræmingar, en auk þessa hafa borist margvíslegar óskir um breytingar á lögunum frá bændasamtökum, frá Dýralæknafélagi Íslands og einnig í þeim þmfrv. sem flutt voru á síðasta Alþingi. Ljóst er að við samningu frv. hefur nefndin tekið að nokkru mið af hugmyndum og óskum framangreindra aðila. Frv. er nokkru ítarlegra og fyllra en gildandi lög um þetta efni og felur í sér verulegar breytingar. Verður hér gerð grein fyrir nokkrum þeirra. Í fyrsta lagi gerir frv. ráð fyrir nokkuð auknum skilyrðum sem þarf að fullnægja til að geta fengið leyfi til að stunda dýralækningar hér á landi, en slík leyfi veitir landbrh. Verði frv. að lögum þurfa umsækjendur að hafa starfað a. m. k. tvo mánuði undir handleiðslu héraðsdýralæknis hér á landi og jafnframt kynnt sér þær reglur sem gilda um dýralækningar og meðferð lyfja. Ákvæði eru sett um málakunnáttu þeirra, sem eru hliðstæð því sem gildir um þetta efni á hinum Norðurlöndunum. Þetta er gert m. a. vegna þess að kennsla í dýralækningum fer ekki fram hér á landi og kandídatar, sem koma heim að námi loknu, kunna að þurfa að kynna sér ýmsa sérstöðu hér á landi að því er varðar húsdýrasjúkdóma, lög og reglur. Auk þess er talin ástæða til að hafa slík ákvæði í lögum að því er varðar erlenda dýralækna sem kunna að sækja hingað til starfa. Í öðru lagi gerir frv. ráð fyrir því, að stofnuð verði sex ný héraðsdýralæknisumdæmi. Þetta er gert með því að skipta sex af núverandi héraðsdýralæknisumdæmum í tvennt. Þau eru þessi: 1. Gullbringu- og Kjósarsýsluumdæmi, er skiptist í Reykjavíkurumdæmi og Hafnarfjarðarumdæmi. 2. Borgarfjarðarumdæmi, er skiptist í Borgarfjarðarumdæmi og Akranesumdæmi. 3. Skagafjarðarumdæmi, er skiptist í Skagafjarðarumdæmi og Hofsósumdæmi. 4. Þingeyjarþingsumdæmi, er skiptist í Þingeyjarþingsumdæmi vestra og Þingeyjarþingsumdæmi eystra. 5. Austurlandsumdæmi nyrðra, er skiptist í Austurlandsumdæmi nyrðra og Norðfjarðarumdæmi. 6. Laugarásumdæmi er skiptist í Laugarásumdæmi og Hreppaumdæmi. Þau sex umdæmi, sem hér er gert ráð fyrir að verði skipt, hafa það sameiginlegt að þau eru víðáttumikil og gripamörg, en auk þess eru sum þeirra mjög erfið yfirferðar á vetrum. Við skiptingu þessara umdæma hefur verið haft samráð við hlutaðeigandi héraðsdýralækna og aðra aðila sem þar eru gagnkunnugir. Ber þeim saman um að það sé ofætlun einum dýralækni í þessum umdæmum að veita viðhlítandi þjónustu og anna því heilbrigðiseftirliti og öðrum störfum sem krafist er af dýralæknum. Skipting umdæmanna er einnig í samræmi við ályktanir, sem borist hafa frá samtökum bænda í þessum umdæmum, og sumpart til samræmis við þau frv. sem flutt voru á síðasta Alþingi. Á liðnum áratug er talið að störf dýralækna hafi breyst verulega samhliða breyttum búskaparháttum. Um leið og búin hafa stækkað hefur fólki, sem við þau vinnur, fækkað og annríki aukist. Gripir eru nú meira en áður var fóðraðir til fyllstu afurða og eru kvillasamari, jafnframt því sem nýir kvillar eða búfjársjúkdómar hafa komið til sögu sem iðulega krefjast læknismeðferðar, ráðlegginga af hálfu dýralæknis eða varnaraðgerða. Bændur hafa í auknum mæli leitað til dýralækna og gera nú minna að því en áður að reyna að lækna gripi sína sjálfir. Rétt er að vekja athygli á því, að stofnun nýrra héraðslæknisumdæma skal samkv. ákvæðum frv. koma til framkvæmda eftir því sem landbrh. ákveður og fjárveiting segir til um. Það væri óskynsamlegt, enda eigi til þess ætlast af höfundum frv., ef hin nýju dýralæknisumdæmi væru öll stofnuð samtímis, heldur smám saman á nokkrum árum, ella mætti búast við að kostnaðarauki samfara þessum breytingum verði tilfinnanlegur og breytingarnar kynnu að valda óæskilegri röskun og tilfærslu milli embætta. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að heimilt verði að tveir eða fleiri dýralæknar séu á sama stað þar sem það verði talið hentugt. Getur það komið til greina þegar stofnuð verða sum af þeim nýju umdæmum og leiðir vonandi til þess að dýralæknar geti haft með sér æskilegt samstarf og verkaskiptingu og boðið upp á aukna og betri þjónustu án þess að um kostnaðaraukningu verði að ræða. Allt verður þetta þó háð því, að samkomulag takist við dýralæknana sjálfa og eins við þá aðila sem þeir eiga að þjóna. Í fjórða lagi er í frv. kveðið á um meðferð og sölu dýralyfja. Þar er sagt, að héraðsdýralæknar skuli annast sölu lyfja fyrir dýr eða ávísa þeim, og jafnframt er að finna ákvæði sem kveður á um að dýralæknum einum skuli heimilt að ávísa lyfjum handa dýrum. Jafnframt er varðandi þessi atriði ákvæði um framleiðslu ónæmisefna á Tilraunastöð háskólans að Keldum. Vænti ég að ákvæði, er að þessu lúta í frv., geti farið saman við sambærileg ákvæði í lögum um lyfjadreifingu. Í fimmta lagi eru ákvæði í frv. um ferðakostnað dýralækna. Þar er gert ráð fyrir að þegar héraðsdýralæknis er vitjað um langan veg frá heimili hans, þ. e. vegalengd sem er yfir 40 km, greiði sá, er vitjunar beiðist, ferðakostnað fyrir fyrstu 40 km akstur frá heimili dýralæknis, en það sem umfram er greiðist af opinberu fé. Hér er um að ræða tilraun til að jafna nokkuð afstöðu þeirra, sem fjærst búa dýralækni, miðað við þá, sem búa nær aðsetri hans, en jafnframt er hér einungis átt við sjúkdómstilfelli sem ekki þola bið. Ætlast er til þess, að landbrh. setji reglur um framkvæmd og ákvæði þessarar greinar og raunar um fleiri efni í þessu frv. Ýmis ákvæði þessa frv. lúta að því að jafna eða bæta þjónustu héraðsdýralækna við þá sem á þeirri þjónustu þurfa að halda, og hlýtur það að vera keppikefli innan hófsamlegra marka að því er kostnað snertir. Þótt hér sé gerð tilraun til að stíga stutt skref til að jafna aðstöðu bænda er nota þjónustu þessa verður sú aðstaða seint jöfnuð til fulls. Því valda fjarlægðir sem öllum eru kunnar í okkar strjálbýla landi. Ýmsar fleiri breytingar felast í frv. þessu, sem ég sé ekki ástæðu til að fjalla um sérstaklega. Ég legg til, herra forseti, að frv. þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Á síðasta Alþingi fluttum við, ég og hv. 6. þm. Norðurl. e., frv. til l. um breytingar á lögum um dýralækna þar sem lagt var til að skipta Þingeyjarþingsumdæmi með öðrum hætti en gert er ráð fyrir í þessu frv. Sú skipting, sem við lögðum til, var gerð í samræmi við vilja og að tillögum héraðsdýralæknis, og síðan hefur Búnaðarsamband Suður-Þingeyjarsýslu mælt með þessari breytingu eins og við lögðum hana til. Það kemur mér því afskaplega mikið á óvart að hæstv. landbrh. skuli hér leggja til aðra skiptingu á þessum dýralæknisumdæmum en var í því frv., og ég vil beina því til þeirrar nefndar, sem fær þetta mál til meðferðar, að ganga úr skugga um það rækilega, hver sé vilji héraðsdýralæknis og heimamanna í þessum efnum. Það getur auðvitað orðið til þess að tefja fyrir þessu máli og draga það ef stofna á til óeiningar innanhéraðs um jafnsjálfsagt mál og þetta. Ég verð að harma það, að bæði í framsöguræðu hæstv. landbrh. og eins í grg. skuli vera gefið í skyn að þessi skipting sé í samráði við menn heima í héraði þegar því er alls ekki til að dreifa. Þannig stendur t. d. í aths. við 4. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Við skiptingu þessara umdæma hefur verið haft samráð við viðkomandi héraðsdýralækna og bændur, sem þar eru gagnkunnugir.“ Nú má vera að mín stóru orð standist ekki og að héraðsdýralæknirinn í Þingeyjarþingsumdæmi hafi skipt um skoðun frá því í fyrra, en mér er það þá ókunnugt. Það má líka vera að Búnaðarsamband Suður-Þingeyjarsýslu hafi skipt um skoðun, en mér er það þá líka ókunnugt. Ég vil sem sagt beina því til þeirrar nefndar, sem fær málið til umfjöllunar, að endurskoða skiptinguna þarna, endurskoða hvort rétt sé að slíta Hálshrepp frá Eyjafjarðarumdæmi. Ég get satt að segja ekki skilið, þegar gerð er breyting á dýralæknisumdæmum, hvers vegna þess er ekki getið í framsöguræðu eða í grg. með frv. Ég get alls ekki skilið það. Það er alveg sjálfsögð kurteisi við alþm. að leggja plöggin sem skýrast fyrir. Hálshreppur er í Eyjafjarðarumdæmi eystra samkv. núgildandi lögum, en samkv. því frv., sem hér er lagt fram, er þegjandi og hljóðalaust lagt til að hann verði færður yfir í Þingeyjarþingsumdæmi vestra. Fyrir þessu hef ég ekki heyrt nein rök. Ég vil benda þeirri nefnd, sem fær málið til meðferðar, á það, að samgöngur allar við Fnjóskadal og viðskiptasvæði eru til Akureyrar. Þau kaupfélög, sem Fnjóskadalur verslar einvörðungu við, heita Kaupfélag Eyfirðinga og Kaupfélag Svalbarðsstrandar. Það má vel vera að sú skoðun kunni að vera uppi að heppilegra sé fyrir bændur í Fnjóskadal að sækja dýralækni til Húsavíkur og apótek til Akureyrar. En ég held að kjarni þessa máls sé vitaskuld sá, að við skiptingu dýralæknisumdæma eigi að kosta kapps um að vegalengdir séu sem stystar frá dvalarstað dýralæknisins til bóndabýlisins. Við vitum það, eftir að Víkurskarðsvegur er kominn að allar leiðir úr Hálshreppi liggja til Akureyrar. Þó að við íhugum jafnvel að um vetrartímann sé Víkurskarð kannske til trafala, þá er ég í engum vafa um að í verstu stórhríðum verður greiðfærara um Víkurskarð en um Ljósavatnsskarð. Þannig eru hvorki veðurfræðileg rök, landfræðileg rök né neitt því líkt sem veldur þessu. En hvað er það þá sem veldur þessu? Það, sem veldur þessum tillögum í frv., er að sú er hugmynd þeirra, sem sömdu þetta frv. og lögðu á ráðin, að annar dýralæknirinn, einungis einn dýralæknir, skuli áfram sitja á Húsavík, en sú er hugmynd dýralæknisins á Húsavík og margra bænda í Suður-Þingeyjarsýslu að hagkvæmara sé að báðir dýralæknarnir sitji á Húsavík, Húsavík sé slíkur miðpunktur í Þingeyjarsýslum að þetta sé eðlilegt. Það eru höfuðrökin. Ef við hugsum hvernig samgönguleiðir og samgönguæðar eru þar byggðar upp og ef við höfum jafnframt hliðsjón af því, hvar apótekin eru, og ef við höfum hliðsjón af því, hvar samgönguæðarnar liggja, þá sjáum við að auðvitað er eðlilegra að báðir dýralæknarnir í Þingeyjarþingsumdæmunum sitji á Húsavík, alveg með sama hætti og við teljum eðlilegt að báðir dýralæknarnir í Eyjafjarðarumdæmunum sitji á Akureyri. Auðvitað má hugsa sé að annar dýralæknirinn sitji á Möðruvöllum í Hörgárdal og hinn á Möðruvöllum frammi. Þetta eru gömul höfðingjasetur. Við getum jafnvel látið okkur detta Munkaþverá í hug af því að þar var klaustur. En í nútímabúskap eru við ekki að velta því fyrir okkur. Við erum að velta því fyrir okkur, hvernig við getum í sambandi við þessa þjónustu eins og aðra veitt hana með bestum hætti, þannig að bæði þeir menn, sem eiga að vinna verkið, og þeir menn, sem eiga að njóta þjónustunnar, fái sem mest fyrir sem minnsta peninga og minnsta fyrirhöfn. Það er kjarni málsins. Ég verð því að mælast til þess, úr því sem komið er, að þingnefndin geri rækilega könnun á því, hver sé vilji manna fyrir norðan og hvernig þessi mál standi. Ég held að það sé óhjákvæmilegt. Auðvitað hefði verið besti kosturinn að reyna að fara þá leið sem héraðsdýralæknirinn lagði til. Ég vil svo að lokum spyrja hæstv. landbrh. að því, svo það fari ekki milli mála varðandi það sem er lagt til í 5. gr., að landbrh. skuli ákveða hvar héraðsdýralæknir skuli hafa aðsetur og starfsaðstöðu, hvað hann hugsi sér í sambandi við dýralæknana í Suður-Þingeyjarsýslu, hvort hann hugsi sér að báðir dýralæknarnir sitji á Húsavík, eins og eðlilegast er, eins og ódýrast er fyrir ríkissjóð, ef það skiptir máli, og heppilegast er fyrir bændur, eða hvort hann hefur einhverjar aðrar hugmyndir uppi. Það hefur stundum komið fyrir að afturhaldssemi varðandi staðsetningu lækna og dýralækna hefur dregið úr góðri þjónustu. Ég get t. d. rifjað upp þá gömlu þráhyggju að héraðslæknir skuli sitja á Breiðumýri, sem var aldrei nema orðin tóm svo árum skipti, en af einhverri afturhaldssemi varð að halda við læknishéraði með þessu nafni. Þótt héraðslæknirinn sæti á Húsavík varð annað að standa í lögum. Ég vil aðeins rifja þetta upp. - Og svo þetta: Ef menn vilja endilega halda sig við nafnið Eyfirðingur og Þingeyingur eru þeir nákvæmlega jafnmiklir Þingeyingar í Svalbarðshreppi og Grýtubakkahreppi og þeir eru í Hálshreppi.



Herra forseti. Ég vil fagna framkomu þessa frv. Dýralæknar eru tiltölulega ný stétt í þjóðfélaginu og það hefur orðið mikil fjölgun í stéttinni á síðari árum. Þarfir búfjárins fyrir þjónustu þessara manna hafa aukist hröðum skrefum. Nú er svo komið, að verulegur kostnaður við búrekstur er fólginn í þeirri þjónustu sem keypt er af dýralæknum og kaupum á dýralyfjum. Það er nauðsynjamál að þessu sé skipað með sem hagfelldustum hætti og gjaldskrá sé hófsöm og með henni fylgst og lyfjaverði stillt í hóf. Ég vil eins og síðasti hv. ræðumaður gera athugasemd við skiptingu dýralæknisumdæma. Samkvæmt 4. gr. segir að í Skagafjarðarumdæmi séu Sauðárkrókur, Skarðshreppur, Skefilsstaðahreppur, Staðarhreppur, Seyluhreppur, Lýtingsstaðahreppur og Rípurhreppur, en í Hofsósumdæmi séu hins vegar: Hofsóshreppur, Viðvíkurhreppur, Hólahreppur, Hofshreppur, Fellshreppur, Haganeshreppur, Holtshreppur, Akrahreppur og Siglufjörður. Ég fæ ekki séð að þetta sé hagfelld skipan. Ég held að það sé miklu réttara að Akrahreppur sé látinn fylgja Skagafjarðarumdæmi heldur en Hofsósumdæmi, vegna þess að verslunarstaður Akrahreppsbúa er Sauðárkrókur og Reyndar að nokkru leyti Varmahlið, en það er fremur sjaldgæft að fólk úr Akrahreppi eigi leið til Hofsóss í verslunarerindum, enda um miklu lengri veg að fara. Ég geri ráð fyrir að það hafi vakað fyrir þeim mönnum, sem sömdu þetta frv. - og ef til vill hafa ekki haft í minni staðhætti þarna á svæðinu, að jafna á milli umdæma. Og óneitanlega verður Skagafjarðarumdæmi talsvert miklu stærra en Hofsósumdæmi. En það er hart að leggja þá kvöð á íbúa í Akrahreppi að þurfa að fara alla þessa leið og verða að sækja þessa þjónustu til Hofsóss þegar annar dýralæknir situr miklu nær. Breyta þar litlu hugmyndir, sem að vissu leyti eru góðra gjalda verðar, um aðstoð við þá sem lengst eiga að sækja til dýralæknis. Ég vil fara fram á það að þingnefndin, sem fær þetta mál til meðferðar, leiti álits hreppsnefndar Akrahrepps og Búnaðarsambands Skagfirðinga á þessu atriði. Ég held að það megi líka velta því fyrir sér hvort það er sjálfgefið að Viðvíkursveit sé látin fylgja Hofsósumdæmi. Þó er það miklu nær en að ætla Akrahreppi að gera það. Ég mun ekki fjölyrða um þetta frv. Ég vona að það fái góða afgreiðslu en jafnframt að það verði kannað nákvæmlega hvort ekki má betur fara í þessu efni.



Herra forseti. Ég ætla hér aðeins að gera að umræðuefni umdæmaskiptinguna, þann hluta sem snertir Vestfirði. Í 10. lið er talað um Strandaumdæmi: Strandasýslu. Þar sem nokkur ár geta liðið áður en þetta frv. verður komið til framkvæmda að fullu þykir mér einsýnt að akvegur verður kominn yfir Steingrímsfjarðarheiði þegar þar að kemur. Þess vegna óska ég eftir því, að leitað verði álits hreppsnefnda við Ísafjarðardjúp, þ. e. í Snæfjallahreppi, Nauteyrarhreppi, Reykjarfjarðarhreppi og Ögurhreppi, til að fá úr því skorið hvort þeir telja hagkvæmara fyrir þá að tilheyra Ísafjarðarumdæmi eða Strandaumdæmi hvað þessa þjónustu snertir. Það er óvíst að þeir mundu allir taka sömu afstöðu, en stór hluti íbúa af þessu svæði ætti um styttri veg að fara til Hólmavíkur en til Ísafjarðar.



Herra forseti. Eins og fram kom í minni framsöguræðu fyrir þessu máli er þetta frv. samið af nefnd og lagt fram óbreytt eins og nefndin gekk frá því. Ég taldi rétt að leggja frv. þannig fyrir, enda þótt auðvitað væri engu slegið föstu um það, hvort æskilegt kynni að vera að gera á því einhverjar breytingar. Ég hafði auðvitað tekið eftir breytingum eins og t. d. varðandi Hálshrepp, enda þótt ég teldi ekki ástæðu til að geta um það sérstaklega í minni framsögu. Það liggur jafnframt ljóst fyrir, sem fram kom hjá hv. 1. þm. Norðurl. v., að Sauðárkrókur er auðvitað slík miðstöð Skagafjarðarhéraðs og þangað liggja fleiri leiðir Akrahreppsbúa og jafnvel fleiri Skagfirðinga en til Hofsóss. En þetta er sem sagt sú skipting sem lögð er til í frv. og tillögur þeirrar nefndar sem frv. samdi. Ég tel sjálfsagt að þingnefndin kalli eftir umsögnum varðandi þessi efni eftir því sem henni þykir ástæða til. Ég vil þó að sjálfsögðu geta þess, að þegar stofnuð eru ný héraðsdýralæknisumdæmi hlýtur að verða að hafa það í huga, að sá skepnufjöldi eða gripir, sem á svæðinu eru, séu nokkurn veginn til samræmis við skiptingu, þannig að ekki séu t. d. allt að tvöfalt fleiri gripir í öðru umdæminu en hinu. Til þessara atriða verður að taka tillit. Ég skal ekkert um það fullyrða hvort t. a. m. í Skagafirði væri haganlegt að koma því svo fyrir, að báðir dýralæknar sætu á Sauðárkróki. Ég vil ekki fullyrða á þessu stigi nema það kunni að vera mögulegt. Væri svo skiptir þetta ekki neinu máli. En það segir sig auðvitað sjálft að það lengir leiðina norður í Fljót og til Siglufjarðar og raunar í byggðina norðan Hofsóss. Það þarf allt athugunar við, hvort það er hyggilegt eða hvort af því hlytist það hagræði í vinnu og verkaskiptingu, eins og ég gat um í minni framsöguræðu, sem gæti orðið til tekna á móti því sem er til óþæginda á öðrum sviðum og þá mundi aftur verða nokkuð styrkt, miðað við þann styrk til ferðakostnaðar sem ég gat um og gerð er tillaga um í frv. Sömu sögu og um Skagafjörð er auðvitað að segja um Þingeyjarþingsumdæmi sem hér er gert ráð fyrir að séu tvö. Ég hef ekki kannað það frekar, en í umsögnum nefndarinnar, sem frv. samdi, kemur fram að haft hefði verið samband við dýralækna og heimaaðila. A. m. k. er það svo, að á bak við þessa umsögn eru formaður Dýralæknafélags Íslands og yfirdýralæknir og enn fremur deildarstjóri í landbrn. Ég sé ekki ástæðu til að rengja það sem kemur fram hjá þessum aðilum, en ég hef auðvitað ekkert á móti því, að það sé kannað nánar, og það er auðvitað keppikefli bæði fyrir mig og fyrir Alþingi og fyrir alla aðila að um þetta mál sé sem bestur friður. Þess vegna er síður en svo að ég hafi á móti því, að umdæmaskiptingin sé könnuð frekar eða hvern hug heimamenn hafa til hennar á hinum einstöku svæðum. Varðandi búsetu héraðsdýralækna í Þingeyjarþingsumdæmum tel ég mjög koma til greina að þeir sitji báðir á Húsavík. En áður en ég svara því afdráttarlaust á þessum stað vil ég kynna mér frekar hvern vilja heimamenn hafa í því efni. Það hefur komið til greina að héraðsdýralæknir í Þingeyjarþingsumdæmi vestra sæti á Stórutjörnum, en ég hygg að það sé a. m. k. mjög margt sem mælir með því að í þeim umdæmum sitji læknarnir báðir á Húsavík, þó ég vilji ekki slá neinu föstu um það að þessu sinni. Ég held að það sé ekki ástæða til þess að fjalla um þetta mál af minni hálfu frekar. Ég tel að orð mín eigi einnig við hvað varðar athugasemd hv. 5. þm. Vestf. varðandi hreppana við Djúp, þó að erfitt sé að gera sér grein fyrir því á þessari stundu hvenær vegur verður kominn yfir Steingrímsfjarðarheiði. En það er auðvitað vel ef það gerist hið fyrsta. Ég legg mikið upp úr því, að sú breyting, sem hér verður væntanlega gerð á lögunum, leiði til þess, að sú þjónusta, sem dýralæknarnir veita, verði greiðari og betri, að unnt verði að veita hana án mikils aukakostnaðar.



Herra forseti. Ég vil þakka landbrh. fyrir þá yfirlýsingu hans, að hann skuli vera opinn fyrir því að vilji heimamanna ráði í þessum efnum og dýralæknarnir sitji báðir á Húsavík. Sá misskilningur hefur komist inn í skjöl þessa máls, að vilji Búnaðarsambands Suður-Þingeyjarsýslu standi til annars. M. a. verður ekki annað ráðið af gögnum sem liggja fyrir í þinginu um það frv. sem við hv. 6. þm. Norðurl. e. lögðum fram á síðasta Alþingi. En sannleikur málsins er sá, að á síðasta Alþingi, sendi stjórn Búnaðarsambandsins þinginu erindi þar sem m. a. var talað um að Hálshreppur færðist í Þingeyjarþingsumdæmi vestra. En nokkru síðar sendi Búnaðarsambandið sjálft, aðalfundur þess, aðra umsögn sem var hliðholl þeirri skiptingu sem við hv. 6. þm. Norðurl. e. lögðum til á síðasta Alþingi. Ég vil jafnframt geta þess, að yfirlýsing liggur fyrir frá hæstv. fjmrh. við 3. umr. fjárlaga um að ekkert sé því til fyrirstöðu frá hans hálfu að þessi dýralæknir geti tekið til starfa svo fljótt sem kostur er. Ég vil þess vegna beina því til nefndarinnar að hraða störfum sem mest til þess að hægt sé að auglýsa dýralæknisumdæmin í Þingeyjarsýslu sem fyrst. Það lá fyrir loforð um það á síðasta þingi, að þetta mál yrði afgreitt það snemma að hægt væri að taka tillit til þess við afgreiðslu fjárlaga. Það reyndist ekki unnt fyrir áramótin, en ég vil vænta þess, að hv. landbn. hraði mjög störfum sínum svo að frekari dráttur verði ekki á þessu máli. Það er alveg ástæðulaust. Allir viðurkenna þá brýnu þörf sem er á dýralæknum í Þingeyjarþingsumdæmi. Á s. l. vori jaðraði við neyðarástand vegna þess, hversu illa var að því dýralæknisumdæmi staðið. Ég vil líka benda á að veturinn hefur verið þannig, að búast má við öllu hinu versta þegar kemur fram á vorið.



Herra forseti. Ég fagna því, að þetta frv. skuli vera komið hér til umr. Eins og kom fram hjá síðasta ræðumanni var stefnt að því að ný lög um dýralækna tækju gildi það snemma að hægt væri að taka tillit til þeirra breytinga í sambandi við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1982. Nefndin, sem að þessu vann, mun hafa tekið lengri tíma til verksins en reiknað var með. Vonast ég til þess, að hægt verði að flýta afgreiðslu málsins eftir því sem kostur er. Hins vegar er nú sýnilegt að frv. verður að senda ýmsum til umsagnar. Hér hafa komið ábendingar í sambandi við Vestfirði, Skagafjörð og Þingeyjarsýslur. Þegar þetta mál var hér til umr. á síðasta þingi kom fram að skoðanir voru skiptar um það, hvernig þessi skipti ættu að vera. Það kom t. d. fram í sambandi við Hálshrepp og líka í sambandi við Öxarfjarðarhrepp. Hálshreppur hefur t. d. beint símasamband við Akureyri, Öxarfjarðarhreppur hefur beint símásamband við Húsavík. Til Húsavíkur er miklu skemmri leið úr Öxarfjarðarhreppi en til Þórshafnar. Það munar miklu. En það verður líka að vera eftir ósk heimamanna hvernig þessi skipti verða. Það, sem vakir t. d. fyrir yfirdýralækni - ég hef rætt þessi mál við hann, er að dýralæknarnir séu þannig staðsettir að ferðakostnaður sé sem minnstur. Þar af leiðandi var hann að minnast á að annaðhvort á Breiðumýri eða að Stórutjörnum yrði búseta fyrir þann dýralækni sem þjónaði vestara umdæminu. Hitt er spurning þegar á allt er litið, hvort ekki er samt hagkvæmara - þó að þeir þurfi að fara lengri vegalengdir - að báðir læknarnir séu á Húsavík. En þetta álít ég að heimamenn verði fyrst og fremst að gera út um. Ef annar dýralæknirinn sæti á Stórutjörnum geri ég ráð fyrir að það væri nokkurn veginn einsýnt að Hálshreppur fylgdi því umdæmi. Hins vegar skiptir engu máli hvort hann er á Breiðumýri eða Húsavík og þá tel ég að landfræðilega og alla vega væri eðlilegra að þetta væri óbreytt eins og það er. En þetta vil ég líka að heimamenn hafi eitthvað um að segja. Þegar farið er að athuga þessi mál er það nú svo, að það sýnist sitt hverjum. Ég hef t. d. hitt þá menn úr Hálshreppi sem vilja breytingu, en líka marga sem vilja enga breytingu í þessu efni. Mér er því alls ekki ljóst hvar meiri hlutinn stendur. Ég vil svo bara segja það, að það er sjálfsagt mál að reyna að flýta þessu eftir því sem kostur er. En ég vil líka benda á að það er ekki hægt að gera hvort tveggja, að flýta þessu mjög mikið og fá um það umsagnir, því að við höfum reynslu fyrir því, að það eru ekki allir fljótir til svara, því miður. En það mun ekki standa á landbn. að reyna að flýta þessu máli.



Herra forseti. Ég vil nú aðeins gera þá athugasemd við tillögur yfirdýralæknis, að samkvæmt hans tillögum á Breiðumýri að vera í hinu eystra umdæminu, þannig að Breiðumýri er alls ekki í dýralæknisumdæminu hinu vestra, og nákvæmlega jafnlangt er að vegamótum frá Breiðumýri og Húsavík, þannig að þetta er bara þráhyggja.



Herra forseti. 1. flm. þess frv. sem hér er til umr., hv. 3. þm. Vestf., Sighvatur Björgvinsson, lýsti vel í framsögu þeim hrikalega mismun á lífskjörum fólks sem stafar af mjög mismunandi upphitunarkostnaði íbúðarhúsnæðis. Sama gerði hv. 6. landsk. þm., Karvel Pálmason. Fer ég því ekki nánar út í það. Hv. 5. þm. Vestf., Ólafur Þ. Þórðarson, talaði bæði með og á móti frv. Hann ræddi þó mest um nauðsyn þess að jafna raforkuverð. Með verðjöfnunargjaldinu hefur mikið áunnist í þeim efnum og er nú svo komið að hæsta verð er þó ekki meira en 34% hærra en verðið hér í Reykjavík og margar rafveitur þurfa að selja raforku á hærra verði en þau fyrirtæki sem fyrst og fremst njóta verðjöfnunargjaldsins, þ. e. Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða. Hv. þm. svo og hv. 1. þm. Vesturl., Alexander Stefánsson, ræddu um gjaldskrá Landsvirkjunar með tilliti til húsahitunar, töldu, að hún yrði að lækka verulega, og töluðu um lægsta hugsanlegt verð, miðað við hagkvæmustu virkjunarkosti, eins og það var orðað. Nú er það svo að Landsvirkjun selur ekki raforku til einstaklinga og þá ekki heldur raforku sem sérstaklega er ætluð til beinnar húsahitunar. Auk þess er bein upphitun með raforku afar óhagkvæm frá sjónarmiði rafveitna og ekki síður frá sjónarmiði orkuframleiðenda, því að þörfin á orku til húsahitunar er mest þegar raforkuframleiðslan er minnst, á köldustu mánuðum ársins. Aftur á móti er mjög hagkvæmt, a. m. k. á öllum þéttbýlisstöðum sem ekki hafa aðgang að jarðvarma, að koma sér upp fjarvarmaveitum sem byggja á ótryggðri raforku og svartolíukyndingu til vara. Í þeim tilvikum er unnt að fá raforku frá Landsvirkjun á mjög góðum kjörum, jafnvel sambærilegum þeim sem Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga fær sína ótryggðu raforku á. Þetta reyndum við á sínum tíma í Vestmannaeyjum og það var ekkert því til fyrirstöðu að fá orkuna á svipuðum kjörum. Þá má í stórum dráttum segja að allvel hafi til tekist með jöfnun raforkuverðs eftir landshlutum og er það vel. Það mætti jafnvel hugsa sér að draga nokkuð úr verðjöfnunargjaldinu þegar svo er komið að nokkuð margar rafveitur þurfa að selja orkuna hærra verði en Rafmagnsveitur ríkisins. En nú er miklu meiri nauðsyn á að jafna hitakostnað fólks með einum eða öðrum hætti. Þar er munurinn margfalt meiri en nokkru sinni var á raforkuverði og hitakostnaðurinn miklu stærri hluti af útgjöldum heimila utan Reykjavíkursvæðisins en raforka til annarra hluta en upphitunar hefur nokkru sinni verið. Eins og 1. flm. frv. lýsti vel í framsöguræðu sinni, þá hefur Alþingi áður tekið skýra afstöðu til þessara mála með því að leggja á allháan skatt, svokallað orkujöfnunargjald, sem er 1.5% viðbót við söluskatt. En núv. hæstv. ríkisstj. hefur tekið stærstan hluta skattsins til annarra nota og lætur hinn hrikalega mismun upphitunarkostnaðar að mestu lönd og leið. Kynding með olíu hefur með olíugjaldinu verið lækkuð að meðaltali frá því að vera rúmlega sjö sinnum dýrari en hitakostnaður í Reykjavík í það að vera liðlega sex sinnum dýrari og þá litið eitt dýrari en bein rafhitun. Hv. 1. þm. Vesturl. sagði að vandinn væri óðum að minnka því að yfir 85% þjóðarinnar hefðu nú aðgang að hitaveitu. Þessi tala er því miður eitthvað of há. En það skiptir ekki öllu máli og það réttlætir engan veginn að hinir, þessi 15% sem þá eru eftir, séu skildir eftir úti í kuldanum. Aðgangur að hitaveitum leysir ekki heldur allan vandann. Vantar mikið þar á. Vegna mikils fjármagnskostnaðar eru gjaldskrár nýrra hitaveitna frá þremur og upp í fimm sinnum hærri en gjaldskrá Hitaveitu Reykjavíkur. Til dæmis er gjaldskrá Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar fjórum og hálfum sinnum hærri en Hitaveitu Reykjavíkur og verður það líklega um talsvert árabil. Mismunurinn nemur gífurlegum upphæðum hjá fólki og því fyllsta ástæða fyrir Alþingi að leita ráða til jöfnunar. Ef raunverulegur hitakostnaður fólks úti á landi væri tekinn inn í framfærsluvísitöluna mundi hún hækka um hvorki meira né minna en 5–10%, eða nánar tiltekið frá 4.99 til 9.84% eftir því hvar á landinu fólkið býr, og verðbætur á laun jafnmikið. Og ef tekið væri tillit til skatta og 40% verðbólgu þyrftu verðbætur að hækka um 7–14% til þess að fólk úti á landsbyggðinni eða meiri hluti þess stæði jafnfætis fólki hér á Reykjavíkursvæðinu að þessu leyti. Vísitölusvindlið varðandi hitakostnaðinn einan sér kostar fólkið úti á landi hvorki meira né minna en 5–10% af launum þess. Svo segja menn að kaupmátturinn sé tryggður með því að láta hann fylgja framfærsluvísitölunni. Og launþegahreyfingin sér ekkert athugavert við þessa framkvæmd. Ef ætti að ná þessu upp þannig að fólk úti á landi stæði jafnfætis fólki hér á Reykjavíkursvæðinu þyrftu launin að hækka um 7–14% ef tekið væri tillit til skattlagningar. Framfærsluvísitalan er svo hrikalega vitlaus að þessu leyti að hún segir að upphitunarkostnaður íbúðarhúsnæðis hafi tæplega fjórfaldast frá því í jan. 1968 og þangað til nóv. á s. l. ári, á sama tíma og annar grundvöllur framfærsluvísitölunnar hefur meira en 42-faldast. Og framfærsluvísitalan segir að upphitunarkostnaður vísitölufjölskyldunnar sé innan við 2% af útgjöldum. Svo segja menn að þetta sé verðtrygging launa. Hv. 1. þm. Vesturl. telur nauðsynlegt og sjálfsagt að taka orkuverðið út úr grundvelli framfærsluvísitölunnar. En hvað þýðir það í reynd? Það þýðir að sú lækkun verðbóta um allt að 10%, sem flestir landsmenn utan stór-Reykjavíkursvæðisins hafa orðið að þola lengi, verður í reynd lögfest og íbúar Reykjavíkursvæðisins fá á sig nokkurn hluta - að vísu ekki stóran en nokkurn hluta af þeirri skerðingu sem aðrir landsmenn hafa átt við að búa. M. ö. o. skal sett í lög að upphitunarkostnaður íbúðarhúsnæðis sé ekki nema 1.8% af útgjöldum vísitölufjölskyldunnar hvernig sem orkuverð breytist. Þetta er talið vera bjargræðið í dag. Þetta er auðvitað sterkur leikur í vísitölusvindlinu sem nú er ástundað af meira kappi en nokkru sinni fyrr. Það er annars einkennilegt að stjórnvöld skuli ávallt telja sig þurfa að leita leiða til að fara á bak við fólk, eins og það séu einhverjir kjánar, og að launþegahreyfingin skuli láta það afskiptalaust, láta sér vel líka. Það er alltaf affarasælast, a. m. k. til lengdar, að horfast í augu við raunveruleikann og segja fólki sannleikann en hætt þessum endalausa feluleik og möndli með vísitöluna. Ef nauðsynlegt er talið að skerða verðbætur á laun, þá á að viðurkenna það, segja fólki sannleikann, koma framan að fólki en hætta þessum endalausa feluleik, hætta þessum leik að vera alltaf að koma í bakið á fólki. Hv. 1. þm. Vesturl. sagði að frv. væri vitlaust, m. a. vegna þess að það leysti ekki vanda allra, ekki þeirra sem engan tekjuskatt greiða. Rétt er að það leysir ekki vanda þeirra sem engan tekjuskatt greiða og ekkert útsvar, því að ónýttur persónuafsláttur er notaður til greiðslu útsvars. Þeirra vanda mætti auðveldlega leysa með þeim hætti sem Alþfl.-menn lögðu til í febrúarmánuði s. l., með útborganlegum ónýttum persónuafslætti til skatts, m. ö. o. með neikvæðum tekjuskatti. En hv. 1. þm. Vesturl. ásamt öðrum stjórnarliðum var andvígur þeirri tillögu. Þetta frv. leysir ekki allan vanda, því fer fjarri. En það leysir talsverðan hluta hans. Í reynd mundi það hjá flestum jafna út 40–45% af mismun hitakostnaðar. Menn eiga ekki að vera á móti öllum till. sem miða í rétta átt, þó að þær leysi ekki allan vanda strax. Betra er hálfur skaði en allur, og þá er auðveldara að leysa vanda þeirra, sem eftir eru, þegar búið er að leysa vanda flestra hinna. Þetta minnir mig á það þegar hv. 1. þm. Vesturl. lýsti sig andvígan því stefnumiði tveggja ríkisstjórna, sem fram kom í frv. til laga um Húsnæðismálastofnun ríkisins sem ég flutti seint á árinu 1979, að almenn lán Byggingarsjóðs ríkisins yrðu að lágmarki 30% brúttó-byggingarkostnaðar árið 1980 og hækkuðu um minnst 5% á ári, í 80% brúttó-kostnaðar eigi síðar en 1990. Hv. þm. var andvígur þessu markmiði frv. vegna þess að hækkunin í 80% tæki allt of langan tíma. Hann sagði að það væri stefna Framsfl. að ná 80% markinu strax. En hvað hefur síðan gerst? Framsfl. hefur verið í ríkisstj. síðan en almenn lán Byggingarsjóðs ríkisins eru í reynd aðeins 16–17% af brúttó-byggingarkostnaði staðalibúða, eins og Húsnæðisstofnun ríkisins fær út, ekki 40% eins og þau væru ef frv., sem ég lagði fram, hefði verið samþykkt og forsendur þess, 16–17% ekki 40%. Frv. til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt, sem ég ásamt nokkrum öðrum þm. Alþfl. lagði fram á þskj. 112, gengur mun lengra í jöfnunarátt en það frv. sem hér er til umr. því það jafnar mismun svo til alveg hjá flestum launþegum. En ef hv. þm. treysta sér ekki til að samþykkja frv. á þskj. 112 er það frv. sem hér er til umr. á þskj. 128, stórt skref í rétta átt, engan veginn fullnægjandi en til mikilla bóta.



Herra forseti. Ég þakka þeim þm. sem hafa tekið til máls um þetta frv., jafnt þeim sem hafa lýst fylgi sínu við það og hinum sem hafa ýmsar athugasemdir við það að gera, því að ég vænti þess að sjálfsögðu, að hafi menn athugasemdir að gera við þá leið, sem hér er lögð til, og hafi menn vilja til að reyna að bæta úr því misrétti, sem hér hefur átt sér stað, komi menn a. m. k. sem athugasemdirnar gera, með einhverja hugmynd um hvernig hægt er að leysa þann vanda sem við er að fást. Alþingi leysti hann fyrir nokkrum árum með því að leggja á 1.5% söluskatt til viðbótar, en þá lausn hefur núv. ríkisstjórnarmeirihluti nú eyðilagt, eins og margfaldlega hefur komið fram, því að bróðurpartinn af því fé, 160 millj. af 190 millj. samtals, hefur ríkisstjórnarmeirihlutinn lekið til annarra þarfa en þeirra að jafna þennan mikla mismun á lífskjörum almennings. Stendur þá væntanlega upp á þá stjórnarsinna, sem bera hagsmuni fólksins úti á landsbyggðinni sérstaklega fyrir brjósti,í fyrsta lagi að gera grein fyrir því, hvernig á því stendur að þeir telja nú réttmætt að taka orkujöfnunargjaldið og eyða því með þessum hætti, skilja aðeins eftir brot af því gjaldi til ráðstöfunar eins og því var upphaflega ætlað að vera, og í annan stað hvaða hugmynd þessir menn hafa, fyrst þeir hafa fallist á þetta, til að leysa vandann og eyða því misrétti sem hér á sér stað. Eins og hv. þm. Magnús H. Magnússon sagði í ræðu sinni áðan er það nefnilega engin lausn að benda á það, sem rétt er, að það sé smátt og smátt verið að útrýma erlendum orkugjöfum með framkvæmdum í húshitunarmálum landsmanna. Það er að vísu alveg laukrétt, en það hefur eitt út af fyrir sig alls ekki eytt þeim mikla mismun sem er á orkuverði í landinu. Hv. þm. Magnús H. Magnússon kom með mjög athyglisverðar upplýsingar áðan í ræðu sinni um þetta. Hann hefur gert nokkru frekari útreikninga sem ég held að séu athyglisverðir fyrir þm. Þar kemur það m. a. í ljós að rafhitun hjá RARIK er 5.57 sinnum dýrari en hitun á kyndingarsvæði Hitaveitu Reykjavíkur. Hv. þm. Magnús H. Magnússon nefndi dæmi um hitaveitu á Akranesi og í Borgarfirði. Á Suðureyri er upphitunin 4.86-falt dýrari og er þar þó hitaveita, á Egilsstöðum 4.26-falt dýrari, á Akureyri 3.74% dýrari o s. frv. Þetta leiðir auðvitað í ljós, að þó svo að mikið hafi verið gert til að útrýma erlendum orkugjöfum er mismunurinn á hitunarkostnaðinum mjög mikill eftir sem áður, og það er fráleitt að ætla að afsaka það atferli að hafa að vísu ekki tekið allt það fjármagn, sem samkomulag náðist um hér á Alþingi að afla í því skyni að jafna húshitunarkostnað, heldur meginhluta þess til annarra þarfa þegar ástandið er eins og hér hefur verið lýst. Menn hafa það í hendi sinni, að a. m. k. á meðan núv. þingmeirihluti ræður ferðinni verður ekki orkujöfnunargjaldið, sem er 190 millj. á ári, notað til þeirra þarfa sem ákveðið var á Alþingi þegar gjaldið var lagt á að ætti að nota það til, heldur er núv. þingmeirihluti staðráðinn í að taka bróðurpartinn af þessu fjármagni í almenn útgjöld hjá ríkissjóði. Því verður væntanlega ekki breytt á meðan núv. þingmeirihluti ræður ríkjum. En eftir er þá að fá að vita hjá þessum heiðursmönnum hvaða tillögur þeir hafi þá að gera í málinu eða hvort þeir ætla að láta við það sitja að segja að vandinn sé út af fyrir sig leystur þar sem 85% af landsmönnum njóti nú innlendra orkugjafa til upphitunar á húsnæði sínu, þó svo að þessir sömu landsmenn þurfi að borga þrefalt og upp í fimmfalt hærra verð fyrir þessa orku en viðgengst hér á Reykjavíkursvæðinu. Vissulega er það rétt, að sú leið, sem bent er á í því frv. sem hér er til umr., leysir ekki allan vanda, en bent er þó á leið sem fær er í þessu sambandi. Í fyrsta lagi vil ég leyfa mér að benda mönnum á að hún gerir aðeins ráð fyrir að komið sé á jafnrétti milli heimila annars vegar og fyrirtækja hins vegar sem búa við þetta háa orkuverð. Fyrirtækjum úti á landsbyggðinni, sem þurfa að borga margfalt orkuverð á við fyrirtæki í Reykjavík, er heimilt að draga þann orkukostnað frá tekjum sínum í framtali sínu til skatts. Heimilin mega það ekki. Fyrirtækjunum er heimilað að draga greiðslurnar frá skattgjöldum sínum en einstaklingunum ekki. Sé réttlátt að fyrirtækjum sé heimilað slíkt, hvers vegna ætti þá heimilunum ekki að vera heimilað nákvæmlega það sama þegar um er að ræða málefni sem ræður jafnmiklu um kjör allra launþega og hér er vikið að? Með því að samþykkja þetta frv. er því aðeins verið að gera heimilin úti á landsbyggðinni jafnrétthá, veita þeim sama rétt og fyrirtækin úti á landsbyggðinni njóta þegar. Í öðru lagi er með þessari tillögu reynt að forðast að landsmönnum verði skipt í tvo hópa, dregin verði einhver markalína, sem aldrei verður hægt að draga, um hverjir megi njóta þeirrar fyrirgreiðslu, sem reynt er að veita til að jafna orkuverð, og hverjir ekki. Það verður ákaflega erfitt að draga þá markalínu. Það er ekki hægt að draga markalínuna t. d. þannig, að þeir einir, sem kyndi með olíu, eigi að fá einhverja aðstoð, aðrir ekki. Eins og hv. þm. Magnús H. Magnússon hefur þegar leitt í ljós eru mjög víða innlendir orkugjafar, sem fólk notar, upp undir það eins dýrir og olíunotkun. Það er fráleitt að skilja þetta fólk eftir ef á að reyna að eyða þessari mismunun. Ekki heldur er einhlítt að draga markalínuna eftir búsetu, vegna þess að jafnvel þar verður hægt að benda á einstök dæmi þar sem ekki væri tekið tillit til eðlilegs jafnréttis á milli fólks hvað þetta varðar. Auk þess er það ávallt mjög erfitt og umdeilanlegt þegar verið er að skipta landsmönnum í tvennt, Reykvíkinga og aðra. Menn eiga að reyna að leita leiða sem draga úr misrétti og auka jöfnuð, en þó þannig að landsmenn fái ekki tilfinningu fyrir því, að það sé verið að skipta þeim í tvo slíka hópa. Kosturinn við þá leið, sem hér er lögð til, er einmitt sá, að með henni þarf ekki að skipta landsmönnum í tvo hópa, þarf ekkí að draga þessa vandmeðförnu markalínu. Öllum landsmönnum er heimilt að draga kostnað við orkunotkun á heimilum sínum frá í framtölum sínum, frá tekjum sínum til skatts, en þeim mun meiri gjöld sem menn verða að greiða í því sambandi, þeim mun meiri frádrátt fá menn. Öllum er þó samkv. tillögunni heimilt að beita þessum frádrætti, jafnt þeim sem hér í Reykjavík búa sem hinum sem búa úti á landi, jafnt þeim sem njóta hitaveitu sem hinum sem þurfa að kynda hús sín með olíu, fjarvarmaveitu eða rafmagni. Þetta skapar ekki heldur vanda um hvernig eigi að skipta greiðslum sem eru til þess gerðar að eyða misrétti. Það vandamál hefur raunverulega aldrei verið leyst. Sú aðferð, sem notuð hefur verið til að greiða olíustyrk, þar sem olíustyrkurinn hefur raunar verið gerður að nokkurs konar fjölskyldubótum, hefur verið mjög gagnrýnd og menn hafa ekki komið auga á neina lausn á því vandasama máli hvernig eigi að skipta slíkum greiðslum réttlátlega svo þær komi jafnt til allra. Kosturinn við þá leið, sem lögð er til í frv., er einmitt einnig sá, að þessu vandamáli er eytt. Þarna er ekki um að ræða vandamál um hvernig eigi að skipta slíkri fjárhæð sem notuð yrði með einum eða öðrum hætti til að jafna orkuverð á milli einstaklinga. Hv. þm. Magnús H. Magnússon hefur bent á það nú þegar, hvernig með lítilvægri viðbót við þetta frv. væri hægt að eyða þeim eina ágalla sem menn hafa bent á að á því sé, sem sé þeim ágalla að skattfrádráttur nýtist ekki fólki sem hefur svo lágar tekjur að það borgar hvort eð er enga skatta, m. ö. o.: sú leið, sem hér er lögð til, gagnist ekki gömlu fólki og tekjulágu fólki sem búi við mikinn húshitunarkostnað. Þetta er einfaldlega hægt að laga með því, eins og hv. þm. Magnús H. Magnússon benti á, að fallast á þá till. okkar Alþfl.-manna frá því í fyrra að heimila að ónýttur persónuafsláttur komi til borgunar, að heimila að beita skattakerfinu sem nokkurs konar samblandi af fjölskyldubótakerfi og skattkerfi og gera tekjuskattinn ekki aðeins jákvæðan í þeim skilningi að fólk þurfi að greiða tekjuskatt, heldur einnig neikvæðan í þeim skilningi, að fólk, sem ekki hefur nægar tekjur til að bera skatt, fái út úr skattakerfinu greiddan mismun á ónýttum persónuafslætti og þeim frádrætti sem heimilaður er, en kemur því ekki að notum. Það, sem athyglisverðast er þó í þeim upplýsingum sem hv. þm. Magnús H. Magnússon hefur saman tekið og greindi frá að nokkru áðan, er það, hversu ranga mynd framfærsluvísitalan gefur af raunverulegum hitunarkostnaði og orkukostnaði heimila. Það er t. d. alveg fráleitt, eins og hann benti á, að menn geti samþykkt það, og alveg furðulegt að verkalýðshreyfingin skuli engar skoðanir hafa á því, að orkukostnaður heimila sé aðeins metinn um það bil 2% af heildarútgjöldum íslenskra launþegaheimila, en það er það sem framfærsluvísitalan segir að eigi við jafnt um heimili í Reykjavíkurborg og úti á landi. Og það er jafnfráleitt að menn skuli fallast á það með þögninni að orkukostnaður hafi aðeins hækkað frá árinu 1968 um óverulegt brot af því sem almennur framfærslukostnaður hefur hækkað á sama tíma. Þetta sýnir það eitt, hversu verkalýðshreyfingin er í rauninni áhugalítil um jafnvandasöm mál og gerð framfærsluvísitölu, hvað menn eru í rauninni áhugalitlir um að sú vísitala, sem á að mæla raunverulegan framfærslukostnað á Íslandi, sé eiginlega til annarra nota en fyrir ríkisstj. til að koma í veg fyrir að verðhækkanir, sem orðið hafa og m. a. fyrir hennar tilverknað, skili sér í hækkuðu kaupgjaldi til launafólks. Hv. þm. Alexander Stefánsson talaði um það alveg réttilega, að auðvitað væri fráleitt að framfærsluvísitalan væri þannig upp byggð að hún tæki ekkert tillit til þeirra staðreynda sem hér hefur verið drepið á. Aðferðin til að bæta úr því er að sjálfsögðu ekki, eins og hann lagði til, að taka orkuna út úr vísitölunni. Til hvers er framfærsluvísitala? Framfærsluvísitala er til að mæla raunverulegar breytingar á framfærslukostnaði í þjóðfélaginu, og það er auðvitað fráleitt að komast að þeirri niðurstöðu, að orkukostnaður heimila eigi ekki að mælast í framfærsluvísitölu, m. ö. o. að komast að þeirri niðurstöðu, að orkuverð í landinu eigi engu máli að skipta í sambandi við útreikninga á framfærslukostnaði heimila og fjölskyldna. Það er auðvitað gersamlega út í hött. Menn mega alls ekki í þessu sambandi rugla saman annars vegar framfærsluvísitölu, sem á að mæla framfærslukostnað í landinu, og hins vegar þeirri vísitölu sem aðilar vinnumarkaðarins semja um sín á milli að nota eigi til að tryggja greiðslur verðbóta á laun. Framfærsluvísitala verður að mæla eins nákvæmlega og kostur er þær raunverulegu breytingar sem eiga sér stað á framfærslukostnaði. Menn, sem hafa áhuga á þeirri vísitölu í öðrum tilgangi en þeim að beita henni til að koma í veg fyrir að launafólk fái umsamdar kauphækkanir, eiga auðvitað að lýsa áhuga sínum á því, að þær breytingar séu gerðar á framfærsluvísitölunni sem séu þess eðlis, að hún mæli sem réttast breytingar á framfærslukostnaði í landinu. Það verður auðvitað ekki gert með því að taka jafnmikilvægt atriði og orkukostnað heimila út úr framfærsluvísitölu og láta eins og hann skipti ekki nokkru máli um afkomu heimilanna. Vissulega er framfærsluvísitalan röng eins og orkukostnaðarþátturinn er byggður upp í þeirri vísitölu, en það væri að fara úr öskunni í eldinn að taka orkuna gersamlega út, þannig að það mundi engu máli skipta fyrir þær mælingar, sem framkvæmdar eru á útgjöldum íslenskra heimila og á kostnaði við að framfleyta heimilum í þessu landi, að hafa orkuverðið ákveðið. Þetta er svo barnalegt að það er furðulegt að jafngreindur maður og hv. 1. þm. Vesturl. skuli halda þessu fram. Ég á frekar von á því, að þegar hann ræddi um þetta áðan hafi hann raunverulega verið að ræða um verðbótavísitöluna en ekki framfærsluvísitöluna, en hv. þm. ætti þá að taka það fram til þess að menn áttuðu sig á hvað hann væri að fara. Það er ekki annað veifið hægt að tala í sömu ræðunni um framfærsluvísitölu og hitt veifið um verðbótavísitölu án þess að gera neinn greinarmun þar á milli. Menn geta samið um hvaða þátt í raunverulegri framfærsluvísitölu menn nota til að mæla verðbætur á laun. Það er hægt að hugsa sér hundrað útgáfur af því, t. d. að menn tækju aðeins tillit til þeirra þátta í framfærsluvísitölunni sem mældu innlent verð á þjónustu eða eitthvað slíkt. Það er samkomulagsatriði á milli launþega og ríkisvalds. Það atriði, sem við alþm. eigum fyrst og fremst að hafa afskipti af, er að reyna að ganga svo frá hnútunum að sú framfærsluvísitala, sem reiknuð er, mæli raunverulegan framfærslukostnað. En menn hafa engan áhuga á því. Menn hafa mestan áhuga á að leika sér með þessa framfærsluvísitölu til þess að hún gagnist ríkisstj. sem best til að koma í veg fyrir að launafólk fái verðbætur á laun. Og að hugsa sér að það skuli vera hægt að leika sér með þær verðbætur eins og menn hafa verið að ræða í þessari hæstv. ríkisstj. Það er alveg furðulegt. Við skulum taka eitt lítið dæmi til að reyna að skýra þetta út fyrir mönnum. Eitt stig í framfærsluvísitölu kostar, ef miðað er við söluskatt, um 260 millj. kr. Það kostar um 260 millj. kr. ef menn ætla að greiða framfærsluvísitöluna niður um eitt stig með því að lækka söluskatt eða, ef við snúum dæminu við, það má leggja á 260 millj. kr. hærri söluskatt til þess að framfærsluvísitalan hækki um eitt stig. En ef menn líta svo á landbúnaðarvörur, sem ávallt eru notaðar til að koma í veg fyrir að launafólk fái umsamdar kjarabætur, kostar hvert vísitölustig þar ekki nema 65 millj. kr. M. ö. o. er hægt að hækka söluskatt um 260 millj. kr. og fá þar hækkun um eitt vísitölustig á framfærsluvísitölunni og nota svo þessa peninga alla saman, þessar 260 millj. kr., til að auka niðurgreiðslur á landbúnaðarvörum og lækka þar með vísitöluna um tæplega 4 stig. Útkoman væri sú, að með þessari tilfærslu á sömu krónunum hefði það verið ígildi um það bil 3% kauphækkunar til almennings, þessi hækkun söluskatts um 260 millj. kr., og þeir peningar síðan notaðir til að hækka niðurgreiðslur á landbúnaðarafurðum og gera ekkert meira. Þá eru menn hreinlega búnir að eyða um það bil 3 vísitölustigum í kaupgjaldi fyrir launafólkið. Hverjum skyldu hafa dottið þetta í hug í ríkisstj.? Það voru ekki framsóknarmenn. Nei, það var Alþb. Því datt í hug að nota nú tækifærið og auka niðurgreiðslu á landbúnaðarafurðum til að koma í veg fyrir að launafólk fengi launabætur og afla fjár til þess með hækkuðum söluskatti, vegna þess að fyrir hvert eitt vísitölustig, sem framfærsluvísitalan hækkar um ef söluskattur er hækkaður, er hægt að lækka þessa sömu vísitölu þrefalt ef peningarnir eru notaðir í niðurgreiðslu á landbúnaðarafurðum. Síðan standa menn upp og segja: Við eigum að skipta á vísitölubótum og kaupmætti. Það mundi sem sé auka kaupmátt launatekna um 3% að hækka söluskattinn um 260 millj. og nota peningana í niðurgreiðslu. Síðan segja menn: Menn geta notað þetta til að lækka verðbætur úr 10% í 7 og ef við gerum þetta skulum við skipta á sléttu. Við skiptum á sléttu, segir Alþb. M. ö. o: hæstv. ríkisstj. er að ræða um að það mundi hafa verið nægilegt að hækka söluskattinn um ca. 1/2% til að greiða vísitöluna niður um ca. 3 stig. Síðan mundi Alþb. segja: Það verður að skipta á sléttu, eiga slétt skipti, skipta á kaupmætti og verðbótum. Framfærsluvísitala, sem er orðin þannig úr garði gerð eins og ég hef verið að lýsa hér, er auðvitað ekki lengur neinn mælikvarði á raunverulegan framfærslukostnað í landinu. Þetta er orðin hrein skrípamynd af slíkum mælikvarða sem fyrst og fremst er settur upp til þess að ríkisstj. geti möndlað með niðurgreiðslur með þeim hætti sem núv. ríkisstj. er að áforma að gera og ýmsar ríkisstj. á undan henni hafa stundað, þ. e. að hækka söluskatt og fá þar tiltekna peninga og nota þá peninga í niðurgreiðslur og geta síðan sætt fólkið við það: Þessi tilflutningur á peningum úr einum vasanum í annan orsakar stórkostlegar kjarabætur fyrir ykkur. Við höfum skipt á sléttu. Þetta er það, herra forseti, sem núv. ríkisstj. hefur mestan áhuga á í sambandi við vísitöluna, og það, sem hv. 1. þm. Vesturl. var að segja og leggja til, er raunverulega ekkert annað en að taka orkuverðið gjörsamlega út úr framfærsluvísitölunni, svo sé allt í lagi hvaða orkuverð sé í landinu, hvað það yrði hækkað, það mældist ekki í framfærsluvísitölunni sem útgjaldaaukning fyrir fólkið í landinu. Það er tillagan. Það er talin vera mjög snjöll lausn í þessum herbúðum sem nú eru um það bil að undirbúa sig að athenda okkur stjórnarandstæðingum „þorrabakkann“, eins og ýmsir menn kalla þann ágæta pakka ríkisstj. sem hún er búin að hafa í súr hjá sér síðan einhvern tíma löngu fyrir jól. Auðvitað á að reisa framfærsluvísitöluna, ég geri enn glöggan greinarmun á framfærsluvísitölu annars vegar og verðbótavísitölu hins vegar, á umfangsmiklum neyslukönnunum sem gerðar eru af til þess bærum aðilum, þar sem tekið er tillit til ekki bara raunverulegs framfærslukostnaðar á einhverjum einum afmörkuðum stað, heldur til framfærslukostnaðar víðs vegar á landinu. Sú framfærsluvísitala á að vera þannig úr garði gerð, að ekki sé hægt að nota hana eins og núv. ríkisstj. gerir, hún sé ekki svo vitlaus að það sé hægt að leggja á menn skatt til að afla fjár til að greiða einhverjar vörur niður í vísitölunni um sömu fjárupphæð og vísitölumælingarnar sýni út úr þessu stórkostlegar kjarabætur. Auðvitað á slík vísitala ekki að vera þannig gerð. Ég verð að segja eins og er, að það er alveg fráleitt að það skuli vera samningsatriði milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisstj., eins og virðist vera og eins og virðist vera áætlunin að viðhalda núna, að þessir aðilar geti tekið upp viðræður sín á milli um hvort neyslukönnun, sem Hagstofa Íslands hefur gert hjá tugum fjölskyldna um allt land til að reikna út raunverulegan framfærslukostnað á landinu, sé marktæk eða ekki. Þessi neyslukönnun er sérfræðileg úttekt Hagstofu Íslands á því, hver er raunverulegur framfærslukostnaður í landinu. Og nú hyggst ríkisstj. taka upp viðræður við verkalýðshreyfinguna og fara og semja við hana og aðila vinnumarkaðarins um breytingar á þessari niðurstöðu, t. d. um að það sé ekkert að marka hvað þessi neyslukönnun segi um hvernig fólk skipti neyslu t. d. matvæla á ýmsar tegundir. Það sé t. d. algjörlega rangt að fólk borði svona mikið af nautakjöti eða kjúklingum, fólk éti bara súpukjöt, það sé ekkert að marka niðurstöður neyslukannana sem bendi í aðra átt. Og það á ekkert tillit að taka til þess t. d., að fólk á Íslandi sé farið að fara miklu almennar en áður gerðist til útlanda. Það á ekkert að vera að marka slíkar niðurstöður. Það á bara að semja um, að fólk á Íslandi geri ekki slíkt, og byggja framfærsluvísitöluna á því. Og það er ekkert að marka niðurstöður slíkrar neyslukönnunar um hvað fólk borgi raunverulega í húshitunarkostnað, þetta geti ekki verið rétt, það eigi að taka upp samninga við aðila vinnumarkaðarins um að breyta þessu. Kannske, herra forseti, það sé ekkert að marka það að fjölmargir Íslendingar éti hrossakjöt, það eigi að taka upp samningaviðræður milli ríkisstj. og aðila vinnumarkaðarms um að Íslendingar geri ekki slíkt, þeir borði bara súpukjöt og drekki mjólk og éti smjör, til þess að hægt sé áfram að leika sér að því að leggja á söluskatt upp á 260 millj. og nota þá peninga síðan til að greiða niður súpukjöt, kartöflur og smjör og fá út úr því stórkostlegar kjarabætur. Þetta á að gera. Þar sem ég hef ekki enn þá fengið „þorrabakka“ ríkisstj. í hendur held ég að ég brjóti engan trúnað þó að ég skýri frá því, að mér er ekki kunnugt um annað en að þetta sé ein af tillögunum sem þar eru gerðar, að ríkisstj. hyggist taka upp viðræður við verkalýðshreyfinguna um nýjan vísitölugrundvöll í vor, en ekki bara verkalýðshreyfinguna heldur vinnuveitendur líka. Viðræður um hvað? Neyslukönnunin hefur legið fyrir um margra mánaða skeið. Um hvað eiga viðræðurnar að vera? Viðræðurnar eiga að vera samningaviðræður um að breyta þessari neyslukönnun, taka ekkert mark á henni, leggja hana til hliðar og síðan fara menn að möndla með það, ríkisstj. annars vegar og aðilar vinnumarkaðarins hins vegar, að búa sjálfir til neyslugrundvöll sem á ekki við nein rök að styðjast og ekki er ætlunin að nota til neins annars en þess sem ég var að lýsa áðan. Og hverjir skyldu nú vera fremstir í flokki hvað varðar þetta? Hverjum skyldi - ég tek eftir því að formaður fjvn. situr í hliðarherbergi - hafa dottið það í hug? Ég spyr aftur: Hverjum skyldi hafa dottið í hug að nota nú þessa röngu framfærsluvísitölu, sem við búum við í landinu, til þess snjallræðis að hækka nú söluskatt og nota peningana, sem úr því fást, til að greiða niður verð á kjöti, smjöri og kartöflum og segja síðan við launþega: Það er stórkostleg kjarabót í þessu fólgin og við skiptum á sléttu. Þetta var hugmynd þess Alþb. Auðvitað dettur Alþb. það snjallræði í hug að fara nú að semja við sjálft sig í verkalýðshreyfingunni um að taka ekkert mark á vísitölugrundvellinum sem neyslukönnun Hagstofunnar leiddi í ljós, að taka upp viðræður við sjálft sig í verkalýðssamtökunum um það, af því að þeir sitja nú í ráðherrastólunum: Svavar, Ragnar og Hjörleifur. Haldið það að verkalýðshreyfingin og Alþb.-mennirnir þar semji ekki? - Ég reikna með að þeir finnist núna þegar atvinnuleysisvandinn er leystur. Það hefur enginn fundið þá á meðan milli 6 og 12 þús. manns í landinu voru atvinnulausir. Þá voru þessir menn ekki til. Það heyrði enginn í Ásmundi. Þá varð enginn var við Björn Þórhallsson. Nú hljóta þeir að koma í ljós senn hvað líður, gefa sig fram væntanlega á miðsvetrarfundi hjá Alþb. Og haldið þið að þið gerið það nú ekki fyrir Alþb.-mennina, svo þeir geti setið svolítið lengur, að semja við þá um að breyta niðurstöðu neyslukönnunar Hagstofunnar og koma á fót nýjum neyslugrundvelli, sem á ekki við rök að styðjast önnur en pólitískar þarfir Alþb. þá og þá, til þess að ríkisstj. geti nú tekið upp og haldið áfram þeim skollaleik sem hún er að búa sig undir að beita enn einu sinni nú um þessi mánaðamót?



Herra forseti. S. l. miðvikudag, þegar þetta mál var hér til umr., óskaði ég eftir því við hæstv. forseta, að 1. umr. þess yrði ekki lokið án þess að tækifæri gæfist til þess við þá umr. að ræða við hæstv. ráðh. og þá fyrst og fremst hæstv. forsrh. En þá stóð á eins og nú, að lítið sem ekkert af ráðherrum var í deildinni. Það er orðinn daglegur viðburður - og raunar undantekning ef hæstv. ráðh. sitja hér undir umr. Hæstv. forseti var ekki alls kostar hress yfir þeirri ósk og gat þess, að nægur tími gæfist til þess við 2. umr., eftir að málið kæmi úr nefnd, að ræða við hæstv. ráðh. um það. Ég vil taka það fram, að ef hæstv. forseti getur tryggt að þetta mál komi úr nefnd til 2. umr. hér í deildinni, þá mun ég að sjálfsögðu falla frá slíkri ósk. En ég óttast að núv. meiri hl. á Alþingi - eins og hv. stjórnarliðar, a. m. k. tveir hafa talað í þessari umr. - ætli sér að drepa þetta mál í nefnd þannig að það komi ekki til 2. umr. Í ljósi þess er full ástæða til að ég ítreki þá ósk mína, að þessari umr. verði ekki lokið án þess að tækifæri gefist til að tala við hæstv. ráðh., fyrst og fremst forsrh. Aðeins örfá orð út af því sem hér hefur komið fram. Það er gamalkunnugt orðatiltæki að margt sé skrýtið í kýrhausnum. Ég verð nú að segja að það er ekki síður margt skrýtið í haus þeirra framsóknarmanna sem hér hafa talað í þessari umr. Hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson talaði hér s. l. miðvikudag og sagði þá - eins og þessir menn oftast hafa uppi haft áður í orði, en ekki reynst verða í reynd á borði - að Alþingi og þjóðarheildin gæti ekki skotið sér undan jöfnun á orkuverði. Þetta sagði þessi hv. þm. nokkrum vikum eftir að hann hafði staðið að því hér á Alþingi við afgreiðslu fjárlaga að skattleggja þjóðarheildina um 190 millj. til þess að jafna orkuverð í landinu, en stela síðan 160 millj. af því í ríkissjóð til annarrar eyðslu. Þetta er málflutningur sem ég held að sé nauðsynlegt að vekja athygli á. Og þetta á raunar líka við og ekki síður um hv. þm. Alexander Stefánsson. Hann sagðist hér við fyrri umr. fylgja heils hugar öllum tillögum til jöfnunar og stendur á sama hátt að því við afgreiðslu fjárlaga að skattleggja um 190 millj. skattþega landsins til þess beinlínis að jafna orkuverð, en síðan taka þessir ágætu menn 160 millj. af þessum 190 til annarra þarfa í ríkissjóð. Þetta er auðvitað hreint út talað - það má kannske ekki segja ljót orð hér, maður verður að hugsa sig um áður, en hér er að mínu viti -  Hv. þm. Alexander Stefánsson sagði að mönnum blöskraði þessi mismunum, menn þyrftu að borga 6–8 sinnum hærra verð t. d. í Ólafsvík fyrir kyndingu á íbúðarhúsnæði heldur en hér á Reykjavíkursvæðinu. Þessum ágæta þm. blöskrar nú ekki meira en svo að hann greiðir atkvæði með því að stela 160 millj. af því fé sem átti að fara til þessa. Manni blöskrar, nánast klígjar við því að heyra þessa þm. tala með þeim hætti sem þeir gera hér, þrátt fyrir að hægt sé að benda á þá staðreynd, að þeir breyta þveröfugt við það. Þegar á reynir og þeir standa frammi fyrir því að geta fullnægt réttlætinu a. m. k. að einhverju leyti, þá gera þeir það svona. Hv. þm. Alexander Stefánsson sagði að þetta frv. væri bæði vitlaust og vonlaust. Það eina, sem hann rökstuddi þessar fullyrðingar sínar með, var að gamla fólkið, þ. e. elli- og örorkulífeyrisþegar, væri skilið eftir. Það hefur margoft verið tekið fram við umr. um þessi mál hér í þinginu af hálfu þm. Alþfl., að þetta frv. væri ekki nema hluti af lausninni, sú lausn, sem þyrfti að fylgja að því er varðaði elli- og örorkulífeyrisþega og aldraða, þyrfti að koma í gegnum tryggingakerfið t. d. Það mætti kannske skamma Alþfl.-þm. fyrir að hafa ekki jafnframt flutt slíkt frv.  Þá taldi hv. þm. Alexander Stefánsson furðulega þá yfirlýsingu mína þegar ég hefði sagt hér að samþykkt þessa frv. væri lykillinn að lausn vinnudeilna á Vestfjörðum. Það sagði ég að vísu aldrei, en það hefði getað átt fullkomlega við að samþykkt frv. gæti verið lykillinn að lausn þeirrar vinnudeilu sem nú stendur yfir - og ekki bara fyrir vestfirskt verkafólk, margt af launafólki og verkafólki í kjördæmi hv. þm. Alexanders Stefánssonar á við sömu vandamál að stríða, svo að lausn í þessa átt væri ekki bara fyrir Vestfirðinga, hún væri fyrir stóran hóp fólks víðs vegar um landið. En kannske má ekkert gera í málinu af því að krafan er uppi á Vestfjörðum, það sé þar sem hnífurinn stendur í kúnni, að ekki megi taka tillit til þessara óska. En það er rétt sem hér hefur verið sagt af fleiri en einum hv. ræðumanni, að hér hefur forustusveit verkalýðshreyfingarinnar brugðist. Og af hverju skyldi það vera? Það er fyrst og fremst vegna þess að sú forusta, sem ráðið hefur og ræður enn, er búsett á því svæði sem við erum nú á og þarf ekki að búa við þessi orkukjör á orkuverði. En nú hefur það sýnt sig, að til er í landinu forusta innan verkalýðshreyfingar sem setur slíka réttlætiskröfu á oddinn. Það er gert af hálfu Alþýðusambands Vestfjarða. Og hver eru þá svör stjórnvalda, ráðandi manna eins og hv. þm. Alexanders Stefánssonar? Slík krafa er virt að vettugi. Hæstv. ríkisstj. í umboði þessa hv. þm. hefur virt að vettugi kröfu til jöfnunar í þessa átt, hvað sem líður fjálglegum yfirlýsingum hv. þm. En eitt er víst, að ef þessir hv. þm. og stjórnarliðar hér á Alþingi almennt, meiri hl. Alþingis, ætlar áfram að virða þessa réttlætiskröfu að vettugi, þá eru þeir fyrir fram - og kannske enginn skaði skeður - þá eru þeir pólitískt að drepa sjálfa sig.  Það er alveg klárt mál, að þessi krafa um jöfnun, ekki síst á þessu sviði, rís svo hátt nú að ekki verður undan því vikist að taka tillit til hennar. Það duga ekki lengur fjálglegar, ómerkilegar yfirlýsingar, eins og þeirra hv. þm. Framsfl. sem hér hafa talað, meðan staðreyndirnar og verk þeirra sýna allt annað í reynd. Það var upplýst hér í umr. áðan af hv. þm. Magnúsi H. Magnússyni, að til þess að ná réttlæti í þessu máli, taka tillit til meiri kostnaðar við kyndingu úti á landi, að viðbættum sköttum sem fólk þarf að borga af umframtekjum vegna þessa mikla kostnaðar, þyrfti verðbótavísitalan að vera 16–17% hærri úti á landi. Ég skil ekki þm. þeirra kjördæma sem búa við svo hrikalegan ójöfnuð, að þeir skuli leyfa sér að standa hér upp á hv. Alþingi með slíku tali sem þeir hafa tamið sér í þessum umr. Er þá fyrst og fremst átt við þm. Framsfl., því að enn hefur enginn af hv. þm. Alþb. lagt í það að rísa hér upp og tala í þessu máli, þó að þar séu í sveit fyrst og fremst þeir sem að eigin mati eru forsvarsmenn þeirra sem minnst mega sín í landinu. En að þessir þm. skuli leyfa sér að tala með þeim hætti sem þeir hafa gert, þrátt fyrir það, sem á undan er gengið, og þær staðreyndir, sem í málinu eru, það er raunar furðulegt. Það má sjálfsagt búast við því, eigi þessi afstaða að ráða áfram, að fólk verði látið fara að borga hærra afnotagjald af útvarpi og sjónvarpi t. d. úti á landi heldur en hérna í Reykjavík. Það væri í anda þeirrar stefnu sem þessir þm. Framsfl. hafa í reynd, hvað sem þeir segja. Allt tal þeirra manna, sem eru berir að því að breyta þveröfugt við það sem þeir hafa sagt, er hjóm eitt og að engu hafandi, ekkert mark á því takandi. Það er vissulega von til þess, að almenningur í landinu hafi það sem víti til varnaðar við næstu kosningar, þegar að því kemur, að það eru þessir menn fyrst og fremst sem hafa svikið í þessu mesta réttlætismáli þess fólks sem verst er sett.