Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Með bréfi dagsettu 24. mars sl. hefur forseti óskað eftir því, samanber ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, um stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, að hún fjalli um eftirtaldar skýrslur Ríkisendurskoðunar: Skýrslu um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga og eftirlit ríkisins, skýrslu um úthlutun styrkja úr Rannsóknasjóði, skýrslu um sorpbrennslur með undanþágu frá tilskipun ESB og skýrslu um samgönguframkvæmdir.

Borist hafa þrjú bréf frá innanríkisráðuneytinu þar sem óskað er frests til að veita skrifleg svör við fyrirspurnum á þskj. 590, um flugfargjöld innan lands, frá Silju Dögg Gunnarsdóttur, á þskj. 785, um ferðakostnað ráðuneytisins, frá Steingrími J. Sigfússyni, og á þskj. 617, um skattlagningu á innanlandsflug, frá Haraldi Benediktssyni.

Herra forseti. Þrír þingmenn úr velferðarnefnd hafa óskað eftir því að fá Ragnar Árnason, prófessor við Háskóla Íslands, til að koma fyrir nefndina og gera grein fyrir fullyrðingum sínum og hugmyndum í grein sem hann skrifaði nýlega í Tímarit hagfræðinema, Hjálmar. Í þeirri grein rökstyður hann þá niðurstöðu sína að opinberar heilbrigðistryggingar séu samfélaginu skaðlegar. Mér finnst full ástæða til þess að við ræðum þessi mál í velferðarnefnd. Þó að öllum sé að sjálfsögðu frjálst að setja fram skoðanir sínar í blaðagreinum vekur þetta vissulega ótta þar sem viðkomandi aðili er formaður ráðgjafarhóps í ríkisfjármálum hjá hæstv. fjármálaráðherra. Það er þess vegna alveg fullt tilefni til að fara yfir þessi mál og skoða hve langt þessi hægri sinnaða ríkisstjórn, sem talað hefur fyrir miklum einkarekstri, ætlar hugsanlega að ganga í þessum efnum varðandi heilbrigðiskerfið okkar, hvort þetta endurspegli hug ráðherra og þeirra þingmanna sem hér eru í stjórnarmeirihluta. Mér finnst fullt tilefni til að skoða það í fullri alvöru. Við þekkjum að í Bandaríkjunum eru menn að litlum hluta til sjúkratryggðir og innan við 20% Bandaríkjamanna telja kerfið þar gott. Hvaða þjóðfélagshópar ætli mundu nú hagnast á því ef við mundum markaðsvæða heilbrigðiskerfið á Íslandi? Það eru auðvitað þeir tekjuhæstu. Þeir tekjulægstu yrðu auðvitað mjög illa úti og ég tel fulla ástæðu til að 

Forseti. Mig langar að gera að umtalsefni fátækt á Íslandi, þá sér í lagi fátækt öryrkja og þau vandamál sem mjög margir öryrkjar þurfa að glíma við í dag. Það vill svo til að mér hafa borist mjög mörg bréf sem ég veit að margir aðrir þingmenn hafa líka fengið frá öryrkjum þar sem lýst er því ástandi sem margir öryrkjar búa við í dag. Það ástand er þannig að ég skora á þingmenn úr öllum flokkum að við gerum eitthvað í þessu strax. Allt of margir búa við þær aðstæður að vera bæði veikir og eiga ekki fyrir mat þegar tvær vikur eru liðnar af mánuðinum. Allt of margir hafa ekki efni á að fara til læknis. Allt of margir geta ekki leyst út lyfin sín. Allt of margir viðhaldast í vítahring veikinda út af áhyggjum. Kerfið sem við höfum búið til og er útfært hjá TR er óboðlegt. Sá sem er öryrki þarf að sanna að hann sé veikur annað hvert ár og ég veit til þess að fólk er byrjað að kvíða fyrir kannski hálfu ári áður en þetta endurmat á að eiga sér stað. Mér finnst að við sem erum heilbrigð eigum að styðja þá sem eru veikir. Til þess búum við í þessu samfélagi þar sem við borgum skatta inn í velferðarkerfi en þetta velferðarkerfi virkar ekki. Ég endurtek að ég skora á þingmenn úr öllum flokkum að við tökum saman höndum og gerum eitthvað í þessu strax.

Virðulegi forseti. Þetta er stór dagur þegar ríkisstjórnin kemur fram með loforðin sem við lofuðum fyrir ári og efndir á þeim. Mig langar að ræða hér um þá sóun á orku sem fram fer í þessum þingsal og hefur verið hér að undanförnu. Við erum að sóa orku sem miklu betra væri að beisla til framdráttar þjóðinni í heild. Það var blaðagrein í Morgunblaðinu í gær og þar kom líka fram að það er sóun á orku til dæmis að keyra ekki Blönduvirkjun á fullu vegna þess að orka hennar er ekki nýtt heimahögunum til framdráttar. Það þarf ekki nýjar línur þar til að flytja orkuna burt. Héraðið þarf að fá atvinnutækifæri og nýta orkuna á staðnum. Við hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir höfum aðeins verið að karpa um Sundabraut. Hún hefur spurt og ég hef svarað en aftur í gær var endurtekið sama stefið. Ég vil segja hér: Loforð eiga að standa. Erum við ekki öll sammála um það?  Það er með eindæmum hversu margir hv. þingmenn Samfylkingarinnar reyna að fela að þeir voru við völd í sex ár, sama tíma og frá fæðingu barns og fram að skólagöngu. Þingmenn Samfylkingarinnar vísa alltaf öllum vandamálum til einhvers sem gerðist áður en barnið fæddist, áður en þau fengu völdin. Samfylkingin hafði völd í sex ár og bjó til sína fyrstu fjárhagsáætlun haustið 2007, ef ég kann að reikna. 

Hæstv. forseti. Allt frá árslokum 2011 hefur verið samningslaust milli Slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu og sveitarfélaga þar og ríkisins um sjúkraflutninga á höfuðborgarsvæðinu. Staðið hafa nokkrar deilur milli aðila eins og gengur en þó virðist þeim sem hér stendur að ekki beri svo ýkja mikið í milli. Síðast þegar ég átti leið á slökkvistöðina í Reykjavík kom í ljós að viðræður stóðu yfir milli ríkisins og sveitarfélaganna á svæðinu. Á ruv.is í gær sagði að nú væru verklok sjúkraflutninga undirbúin, þ.e. að þær viðræður sem hér hefðu átt sér stað undanfarnar vikur og mánuði hefðu ekki borið árangur. Reyndar er haft eftir slökkviliðsstjóra að engin svör hafi borist frá velferðarráðuneytinu og að málið sé því í óvissu. Það er óþolandi aðstaða að málið sé í þessum farvegi vegna þess að eftir því sem mér sýnist best mun það kosta ríkissjóð meira ef þessi starfsemi fer frá slökkviliðinu hér og að auki mun þjónusta við íbúa höfuðborgarsvæðisins versna frá því sem nú er. Það er því mjög brýnt að á þessu máli verði tekið hið fyrsta. Ég skora á hæstv. heilbrigðisráðherra að beita sér fyrir því að um þetta mikilvæga mál verði fengið samkomulag sem dugar.

Herra forseti. Hv. þm. Sigrún Magnúsdóttir notaði þennan hátíðisdag í sögu Framsóknarflokksins til að gefa yfirlýsingu: Það á að standa við loforð. En það var einmitt vegna þess að ríkisstjórnin stóð ekki við loforð sín um að hafa þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna við Evrópusambandið heldur lagði fram tillögu um hrein slit sem svo mikill styr hefur staðið um það mál. Það hefur slitið þjóðina í sundur, 53 þúsund manns, um 3 þúsundum fleiri en kusu Sjálfstæðisflokkinn við síðustu kosningar, hafa skrifað undir kröfu um að haldin verði þjóðaratkvæðagreiðsla. Þúsundir manna mæta á mótmælafundi fyrir utan Alþingi Íslendinga. Samt sem áður blasir við að það er eins og ríkisstjórnin hafi ekkert lært af þessu. Að minnsta kosti sýnist mér sem stjórnarliðar séu að sameinast í því að ætla ekki að taka þetta mál til afgreiðslu áður en þing stendur upp fyrir sveitarstjórnarkosningar. Þar eru bersýnilega samantekin ráð um að ýta málinu fram yfir sveitarstjórnarkosningar. Ég tel hins vegar æskilegt að málið komi á dagskrá áður. Ég tel að stjórnarandstöðunni verði ekkert að vanbúnaði að leggja fram álit sín á þann hátt að hér verði hægt að ræða málið strax eftir páska. Þá mun ríkisstjórnin þurfa að standa frammi fyrir því annaðhvort að halda áfram að brjóta loforð eða tosa þessu máli út af borðinu og draga tillöguna til baka. Mér sýnist hins vegar að hæstv. utanríkisráðherra hafi hitt naglann á höfuðið þegar hann lýsti því yfir við hvern hljóðnema sem hann komst í talfæri við í gær að það hefðu verið mistök af hans hálfu að leggja málið fram með þeim hætti sem hann gerði. Hvað gera menn þegar þeim verða á mistök? Þeir bæta fyrir þau. Hvernig er hægt að bæta fyrir þetta? Með því að draga þessa tillögu til baka. Ég skora í nafni friðarins á hæstv. utanríkisráðherra að gera það.

Hæstv. forseti. Fyrir það fyrsta vil ég taka undir hvert einasta orð sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson mælti hér og fagna því loforði sem þingflokksformaður Framsóknarflokksins gaf um að loforð skuli standa. Það skal þá líka standa sem framsóknarmenn og sjálfstæðismenn lofuðu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna við ESB. Ég ætla að gera áfram að umtalsefni menningarsamninga við nokkur landshlutasamtök úti á landi, en ég hef fengið gögn um þá og var umræða hér í gær þar sem menn töluðu um að eingöngu væri verið að skerða menningarsamninga um 10%, þannig var umræðan í gær. Virðulegi forseti. Ég beindi einu sinni óundirbúinni fyrirspurn til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sem er ábyrgðarmaður atvinnuvegaráðuneytisins, og spurði hann út í fjárframlög sem áttu að koma frá því ráðuneyti til menningarsamninga. Hæstv. ráðherra taldi sig ekki geta svarað því og sagði að frekar ætti að spyrja iðnaðarráðherra um það. Nú eru komnar upplýsingar um að iðnaðarráðuneytið eða atvinnuvegaráðuneytið, eða hvað við eigum að kalla það, ætli ekki að leggja fram þær 5,7 millj. kr. sem það hefur gert í hvern af menningarsamningunum sem eru sjö talsins. Það gerir niðurskurð upp á 40 millj. kr. Miðað við þau samningsdrög sem hæstv. menntamálaráðherra sendi loksins út í gær, hálftíma fyrir utandagskrárumræðu um þetta mál, er talað um að sveitarfélögin leggi 40% á móti. Þannig má leiða líkur að því með lauslegum útreikningi að það séu tæpar 60 millj. kr. sem þessi ríkisstjórn er að svíkja og skera niður til menningarsamninga og er þar með ríkisstjórnin, með menntamálaráðherra í broddi fylkingar, að veita þung högg, jafnvel rothögg, ef ekki að eyðileggja menningarsamninga á landsbyggðinni til framtíðar. Ég segi aðeins: Mikil er ábyrgð 

Virðulegi forseti. 1.300 millj. kr. er kostnaðurinn við þrjár rannsóknarskýrslur Alþingis, bankaskýrsluna, Íbúðalánasjóðsskýrsluna og sparisjóðaskýrsluna sem við bíðum reyndar enn eftir. Endanlegur kostnaður verður væntanlega um 1,4 milljarðar kr. við skýrslurnar þrjár. Bankaskýrslan kostaði 453 millj. kr. Þetta var um margt merkileg skýrsla sem gaf okkur góða yfirsýn yfir hrunið og orsakir þess. Þeim fjármunum var ekki illa varið. Íbúðalánasjóðsskýrslan kostaði 250 millj. kr. Meiri hluti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar metur það svo í ítarlegu áliti að skýrsluna hefði mátt vinna mun betur. Persónulegar árásir og pólitískar dylgjur einkenna hana. Rannsóknarnefndin ræddi ekki einu sinni við marga þá aðila sem tengdust málinu og við í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd erum ekki ein um þetta álit. Fyrrverandi ríkisendurskoðandi segir það sama. Hann hefur aldrei séð önnur eins vinnubrögð. Kostnaður við sparisjóðaskýrsluna er kominn yfir 600 millj. kr. Engar kostnaðaráætlanir lágu fyrir þegar þingsályktanir um þessar skýrslur voru samþykktar. Í nokkrum tilvikum fóru nefndarmenn sjálfir í að reyna að búa til kostnaðaráætlanir og meta umfang verksins. Þær kostnaðaráætlanir stóðust ekki, reikningar streymdu inn í þingið og þeir voru greiddir án gagnrýni. Ég er ekki að gagnrýna að Alþingi hafi samþykkt gerð rannsóknarskýrslna. Við þurfum slíkar skýrslur og gagnrýni mín hefur ekkert með það að gera að við erum í pólitík og í ólíkum flokkum. Við hljótum hins vegar að vera sammála um að nauðsynlegt sé að hafa gott eftirlit með kostnaði. Við hljótum líka að vera sammála um að nauðsynlegt sé að afmarka verkefnið vel. Opinn tékki gengur ekki. Þingmenn sem dagsdaglega ráðskast með fjármuni almennings hafa fallið eftirminnilega á þessu prófi og það er staðreynd málsins.

Hæstv. forseti. Ég vil gera að umfjöllunarefni hið skemmtilega hugtak „friðhelgi einkalífsins“. Það er okkur mjög mikilvægt og hefur verið lengi og kannski þess vegna er ákvæðið í stjórnarskrá. Þess vegna eru í lögum um meðferð sakamála gerðar miklar kröfur til þess að leyfilegt sé að ganga á friðhelgi. Meðal annars í ákvæðum um símahlustun, hleranir og önnur úrræði þeim tengd er gerð sú krafa að brotin verði að varða átta ára fangelsi, ellegar að ríkir almannahagsmunir krefjist slíkra aðgerða. Í fréttum nýverið kom fram að nánast undantekningarlaust eru lögreglu heimiluð slík úrræði af íslenskum dómstólum. Við vorum þarna á toppnum, gott ef Moldavía var ekki í 2. sæti. Þetta segir að vísu ekki allt, það gæti verið að lögregla færi svo vel með sitt vald að hún væri ekki að biðja um þetta nema augljós rök væru til þess, en þegar skoðuð eru mál sem tengjast rannsókn sérstaks saksóknara liggur fyrir að brot sem þar var verið að rannsaka náðu ekki fyrrnefndum átta árum. Þá spyr maður sig: Hvaða almannahagsmunir kröfðust þess að heimila slíkar aðgerðir lögreglu í þeim málum? Af hverju var lögreglan að hlusta á mig, verjandann, tala við sakborninginn og tók það upp? Allt þetta er eftirlitslaust. Það eru engir fjármunir til að sinna því eftirliti. Við þurfum að velta fyrir okkur hvort við þurfum að laga þessa löggjöf, tryggja að það séu óháðir eftirlitsaðilar sem fylgjast með því að slíkum gögnum sé eytt og hvort við  
            

Virðulegur forseti. Ég kem hér enn og aftur til að minna þingheim á þá deilu sem uppi er um Herjólf. Þar er enn verkfall í gangi og samningsaðilar tala ekki einu sinni saman.

Talaðu við innanríkisráðherra.

Þrátt fyrir að við þingmenn höfum sagst vera tilbúnir að skoða það að skerast í leikinn og nefnt að setja lög á verkfallið þá fjölgar ekki samningafundunum. Það styttist ekkert á milli aðila og nú er grunnþjónusta í Vestmannaeyjum búin að vera í lamasessi í rúmar þrjár vikur. Ekkert er að styttast í land. Öll ferðaþjónustan í Vestmannaeyjum liggur niðri, fiskvinnslan hefur nánast lagst af, íþróttalífið er að leggjast af, það er hvorki hægt að fara til keppni né koma til Vestmannaeyja til að keppa í íþróttum. Vestmannaeyingar koma ekki ruslinu frá sér og svo mætti lengi telja. Svona getur þetta ekki gengið lengur og því held ég að þingheimur verði að fara að skerast í leikinn. Nú liggur flugið niðri vegna þoku. Það eru engar samgöngur þannig að við verðum að fara að líta þetta alvarlegum augum. Í framhaldinu þegar þessi deila verður leyst verðum við líka að skoða hvort þessi staða eigi að geta komið upp, að svona mikilvæg grunnþjónusta eins og samgöngurnar eru geti verið í svona miklum lamasessi. Ef þessi deila leysist ekki á morgun mun skipið ekki sigla næstu þrjá daga þar á eftir, ekki fyrr en á mánudag. Eins og allir skilja er ekki hægt að hafa þetta svona og þess vegna verðum við að grípa inn í ef deiluaðilar geta ekki einu sinni sest að borðinu.

Virðulegi forseti. Ég tek eindregið undir með hv. þm. Vilhjálmi Árnasyni. Það er algerlega óþolandi ástand sem Vestmannaeyingar mega búa við þessa dagana og ástæða til að hvetja hv. þingmann til að taka þetta málefni upp í þingflokki Sjálfstæðisflokksins og hvetja ráðherra sína, fjármálaráðherra og innanríkisráðherra til að taka á málinu og stuðla að það leysist með farsælum hætti. En í dag er stór dagur, á eftir fáum við að sjá skuldatillögur ríkisstjórnarinnar sem út af fyrir sig voru kynntar í nóvember og því miður ekki mikið nýtt í þeim fréttum sem verið er að segja. Þetta eru sömu fjárhæðirnar sem þar voru kynntar sem virðist eiga að kynna núna en það verður hins vegar fagnaðarefni að fá svör við mjög mikilvægum spurningum um þessar stóru aðgerðir. Eitt af því sem er gríðarlega mikilvægt að fá svör við í dag er: Hvert eru þessir peningar að fara? Hverjir munu fá þá 72 milljarða sem á að leiðrétta skuldirnar um? Hvaða þjóðfélagshópur er það? Hverjar eru eignir þessa hóps? Hvaða tekjur hefur þessi hópur? Og hvernig dreifist það um samfélagið? Hér er náttúrlega verið að verja fjármunum til að styðja fólk með það að markmiði að það komist betur af og þá er mikilvægt að það renni til þeirra sem virkilega þurfa á því að halda. Það er líka mikilvægt að fá svör við því hvar lyklafrumvarpið er og hvað líði afnámi verðtryggingarinnar. Samkvæmt greiningu Seðlabankans munu vextir í landinu hækka um 0,8% vegna aðgerðanna. Ég hef enn ekki séð neinn fjölmiðil reikna út hvað það kostar árin 2016, 2017 og 2018 að vextir verði nærri 1% hærri. Hvað kostar það atvinnulífið? Hvað kostar það heimilin almennt í landinu? Hvað munu verðtryggð lán hækka um vegna þeirrar 1% af verðbólgu sem fylgir þessum aðgerðum að mati Seðlabankans? 

Herra forseti. Ég vil gera hér að umtalsefni það upplausnarástand sem mér virðist vera að skapast í málefnum Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri. Vandi þess skóla og reyndar bændaskólanna eða landbúnaðarháskólanna beggja er ekki nýr af nálinni og á sér að hluta til uppruna í því að þegar skólarnir voru fluttir frá atvinnuvegaráðuneytinu til menntamálaráðuneytisins 2007, þá var aldrei gengið frá málefnum skólanna og gerðir upp þeir hlutir sem þá stóð til að gera upp. Það er vissulega á ábyrgð margra að síðan hefur það dregist úr hófi að taka á og koma í framtíðarhorf rekstrargrundvelli þessara mikilvægu stofnana en það breytir ekki hinu að starfsemin er mikilvæg og því er ónotalegt að sjá það hnútukast sem nú er hafið um framtíð Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri. Svo virðist vera sem hæstv. menntamálaráðherra hafi verið mikill áhugamaður um sameiningu skólans við Háskóla Íslands en það mætti andstöðu í héraði og víðar og ráðherra hafi því ákveðið að hverfa frá þeim áformum. Hann sendir í staðinn skólanum tóninn um að hann verði þar af leiðandi af um 300 millj. kr. uppbyggingu og fjárfestingum á næstu árum og verði jafnframt krafinn um að greiða allan uppsafnaðan rekstrarhalla undangenginna ára. Það gerir ráðherrann að eigin sögn í blaðaviðtölum vegna andstöðu þingmanna Bændasamtakanna og heimamanna við áform hans um sameiningu. Það eru ekki skemmtileg samskipti. Ég leyfi mér að spyrja: Hefur hæstv. menntamálaráðherra eitthvert sérstakt fjárveitingavald í þessum efnum? Getur hann annars vegar lofað Landbúnaðarháskólanum hundruð millj. kr. uppbyggingu upp á sitt einsdæmi og hins vegar ákveðið að taka það svo af honum? Er þetta ekki fjárveitingamál, virðulegur forseti. Ég tel að svona samskiptamáti geti ekki gengið. Hæstv. menntamálaráðherra hefur engan fjárlagalegan refsivönd til að veifa yfir stofnununum ef þær lúta ekki hans vilja með þessum hætti. Það er ósæmilegt og ég hvet til þess að hv. fjárlaganefnd taki þá þetta mál að sér. Það er greinilega ekki í góðum farvegi eins og stendur í samskiptum skólans og ráðherrans og það verður að vinna úr þessu máli á uppbyggilegan hátt.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Sigrún Magnúsdóttir sagði hér áðan að í dag væri stór dagur vegna þess að nú yrði það sannað að ríkisstjórnarflokkarnir stæðu við loforð sín. Eigum við þá að fara aðeins yfir þau loforð sem gefin voru í aðdraganda kosninga? Það áttu að koma 300 milljarðar frá erlendum hrægömmum til greiða niður skuldir heimilanna. Niðurstaðan er þessi: 72 milljarðar koma í gegnum skattkerfið til að greiða niður hluta af skuldum sumra heimila. Það er staðreyndin þannig að menn skulu nú aðeins slaka á varðandi það að dagurinn í dag sé einhver sögulegur dagur vegna þess að menn skila aðeins broti af því sem þeir lofuðu í kosningabaráttunni, stærsta kosningamáli Íslandssögunnar og því dýrasta, 

Og staðið við.

Virðulegi forseti. Það er ekki að standa við kosningaloforð að segja að 300 milljarðar komi frá hrægömmum til íslenskra heimila  Það er sjálfsagt og mikilvægt að koma til móts við mörg skuldug heimili. Það gerði fráfarandi ríkisstjórn upp á að minnsta kosti 72 milljarða eins og þessi ríkisstjórn ætlar að gera - að minnsta kosti. Það eina sem verið er að gera hér er að halda áfram því verki sem fráfarandi ríkisstjórn hóf. Ég hef engu að síður mjög miklar áhyggjur af þeirri forgangsröðun sem framhald vinnunnar byggir á. Ég sé ekki betur en að ríkisstjórnarflokkarnir ætli að skilja eftir þann hóp sem klárlega þarf á stuðningi að halda og það er hinn svokallaði lánsveðshópur. 

Af hverju kláruðuð þið það ekki?


             Við kláruðum það hv. þingmaður, við kláruðum það. 

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutímann.

Og kannski ekki að grípa fram í?

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutímann. Hv. þingmaður fór langt fram úr ræðutímanum.

Hæstv. forseti. Reglulega kemur upp umræðan um hversu illa að sér Íslendingar eru í fjármálalæsi. Mikið var unnið í málum fjármálalæsis á árunum 2008–2009 en þá var meðal annars stofnuð nefnd af þáverandi viðskiptaráðherra til að kanna stöðuna. Það kom í ljós að aðeins um helmingur almennings kann almennilega fjármálalæsi og því væri sérstaklega ábótavant hjá tekjulægstu hópunum og þeim sem hafa litla menntun. Niðurstaða nefndarinnar varð að lokum sú að orðatiltækið „þetta reddast“ væri ríkjandi í hugum Íslendinga því um leið og minni hlutinn sagðist ekki hafa áhyggjur af fjármálum sínum var meiri hlutinn á því að hann gæti ekki greitt skuldir sínar á réttum tíma næsta hálfa árið. Vandinn í kennslu fjármálalæsis liggur ekki í því að það vanti námskrár heldur er það frekar vilji og kunnátta kennara sem ákvarðar hvort þetta sé tekið fyrir. Námsefnið er til og kunnáttan er til staðar. Það vantar aðeins verkfæri til að miðla henni. Þegar við tölum um fjármálalæsi erum við meðal annars að meina að einstaklingur eigi að hafa vit á helstu hugtökum sem koma fyrir á launaseðli hans, hvernig þeir liðir eru reiknaðir, hvers vegna skuli borga skatt, grunn í gerð heimilisbókhalds, hvað kostar að borga með korti, hvernig er best að ávaxta launum eða lífeyrissparnaði og allt eftir því hvernig kerfi er í gangi hverju sinni. Svona kennsla mun styrkja vitund einstaklinga sem og neytenda og auka siðfræði í fjármálum. Það stuðlar einnig að gagnrýnni og upplýstri umræðu og ýtir undir fyrirhyggju í fjármálum. Stýrihópur um eflingu fjármálalæsis í grunn- og framhaldsskólum var settur á laggirnar 2011 og á að ljúka vinnu nú í lok árs. Við höfum þurft að taka á ýmsum kvillum þess að fjármálalæsi fólks er ekki meira en raun ber vitni og þá má til dæmis nefna smálánin svokölluðu. Ég vona að út úr hópnum komi aðgerðir, hnitmiðuð niðurstaða þar sem Íslendingar eru teknir í fjármálakennslu á mannamáli, því að við getum ekki alltaf treyst á að þetta reddist.

Hæstv. forseti. Mig langar að byrja á því að taka undir orð hv. þm. Vilhjálms Árnasonar og lýsa yfir miklum áhyggjum yfir stöðunni í Herjólfsdeilunni, þeirri kjaradeilu sem hefur staðið yfir allt of lengi. Ljóst er að aðilar tala ekki einu saman þannig að við þurfum að fara að íhuga hver næstu skref verða. En þá aðeins að þessum stóra degi í dag þegar ríkisstjórnarflokkarnir koma með þau mál inn í þingið er snúa að leiðréttingum húsnæðislána og þeirri heimild að nýta séreignarlífeyrissparnaðinn til að greiða niður húsnæðislán. Þetta eru stór frumvörp sem munu breyta mjög miklu fyrir mjög margar fjölskyldur í landinu og ég fagna því sérstaklega að við séum komin á þann stað að þingið fari að vinna þau mál. Þá er komið að því að allir aðilar íhugi hvernig þeir ætla að bregðast við. Stjórnarandstöðuflokkarnir hafa sagt fyrr á þessum þingvetri að þeir muni greiða fyrir því að mál af þessum toga komist í gegnum þingið. Nú fer að reyna á hvort menn ætla að nálgast umræðuna á rólegan og yfirvegaðan hátt, skoða málin, kannski lesa frumvörpin áður en þeir æsa sig upp á háa c-ið í ræðustól og fara síðan í málin með okkur. Þetta eru málin sem kosið var um og ástæðan fyrir því að þetta var aðalmálið í síðustu kosningum er að síðasta ríkisstjórn var ekki búin að leysa þessi mál, hún náði ekki árangri í þeim málum 

Virðulegi forseti. Ég ætlaði bara að biðjast velvirðingar á því að hafa farið hér fram yfir leyfilegan tíma í ræðu minni áðan, en mér var mikið niðri fyrir, sérstaklega í ljósi þess að hv. þm. Sigrúnu Magnúsdóttur og hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur lá svo mikið á hjarta að ræða við mig með frammíköllum sínum þar sem ég var í stólnum. Ég fékk athugasemdir sem ég vildi gjarnan bregðast við. 

Virðulegi forseti. Hér erum við að fara að greiða atkvæði um risastórt mál sem náðst hefur söguleg sátt í. Ég fagna því sérstaklega og þakka öllum nefndarmönnum og hæstv. umhverfisráðherra fyrir þátttöku þeirra í þeirri ágætu sátt sem náðist um meginstofn frumvarpsins og þá vinnu sem fram undan er. Ég tel það mjög mikilvægt. Ég vil sérstaklega þakka hv. þm. Róberti Marshall. Öll nefndin sendir honum góðar batakveðjur og vonandi kemur hann til starfa í nefndinni hið allra fyrsta. Hann á sinn þátt í því að svo vel tókst til. Það er líka ágæt samstaða um framhald og framgang málsins. Ég tel það mikið fagnaðarefni á Alþingi og vonandi vísi að því sem koma skal að náðst geti sátt í jafn stóru máli og hér um ræðir.

Virðulegi forseti. Um leið og ég tek undir með hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni og þakka samnefndarmönnum mínum í hv. umhverfis- og samgöngunefnd fyrir sérlega gott samstarf vil ég líka nota tækifærið og segja að ég bind miklar vonir við framhaldið, að við nýtum vel þann tíma sem fram undan er til að geta lokið vinnu við ný náttúruverndarlög þannig að við fáum hér nýja og framsækna löggjöf á þessu sviði. Ég skrifaði undir nefndarálit nefndarinnar með þeim fyrirvara að helst hefði ósk mín verið sú að lögin hefðu tekið gildi núna 1. apríl af því að ég tel að þau feli í sér mjög mikla framför. En til að vinna málinu gagn fannst mér mikilvægt að við næðum saman um þessa lausn og ég er mjög ánægð með þá vinnu sem verið hefur í hv. umhverfis- og samgöngunefnd og þess vegna er ég vongóð um að við finnum góða lausn og getum séð ný og framsækin náttúruverndarlög á árinu 2015.

Virðulegi forseti. Ég þakka sömuleiðis hv. umhverfis- og samgöngunefnd fyrir frábært samstarf í þessu máli. Við gengum fordómalaust til verks og ákváðum að byrja ekki í pólitískum skotgröfum. Þannig tókst okkur að lenda málinu og má formaður nefndarinnar, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, eiga mikla þökk fyrir það hvernig hann nálgaðist málið með nefndinni. Megi það vera til fyrirmyndar í öðrum málum vegna þess að lagt var af stað í þetta mál með stríðshanskann á lofti. Það átti að henda því. Hið sama finnst mér vera að gerast með rammaáætlun, hún er í miklu uppnámi. En von mín er sú að við getum náð sams konar vinnulagi hvað varðar lendingu í því máli á næstu vikum og missirum þannig að náttúra Íslands sé ekki alltaf bitbein stjórnmálaafla í samfélaginu og að þjóðin sé ekki alltaf klofin í herðar niður vegna umræðu um nýtingu eða verndun á íslenskri náttúru. Þetta er mikilvægt fyrsta skref og vonandi tekst okkur að halda svona áfram á þessu sviði.

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir það sem tekist hefur í þessu máli, að taka flokkspólitíska hagsmuni út úr málinu. Auðvitað á ekki að berjast í skotgröfum þegar við fjöllum um náttúruvernd í landinu, náttúruverndarlög. Ég þakka bæði meiri hlutanum og minni hlutanum í nefndinni og ekki síst formanninum fyrir að hafa gengið vasklega fram í því. Þegar ég skynjaði þá umræðu sem þar átti sér stað tók ég þá tali sem þar eru í forsvari og lagði til að við reyndum að fara þessa leið. Hluti af því samkomulagi er áframhaldið, sem er líka óvanalegt, að framkvæmdarvald og löggjafarvald vinni að því saman að klára þetta mál. Ég vænti þess að við náum samstöðu um það. Það sem mér finnst mikilsverðast er að ná eins víðtækri sátt og hægt er um jafn mikilvægt mál og náttúruvernd og náttúruverndarlög eru án þess að þar séu einhverjar hefðbundnar gamlar skotgrafir.

Forseti. Ég vil byrja á að þakka formanni nefndarinnar, hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni, fyrir að ná einstöku samkomulagi um ákaflega erfitt mál sem kom inn í þingið. Það var með þeim hætti að ég var mjög svartsýn á að við næðum einhverjum sameiginlegum fleti og farsælli lausn. Alltaf þegar ný skref eru tekin er tilefni til að ætla að næsta skref verði í sömu átt. Ég hvet samþingmenn mína bæði í umhverfis- og samgöngunefnd sem og öðrum nefndum til að feta í fótspor umhverfisnefndar sem við greiðum nú atkvæði um sem er mjög jákvætt. Ef við gætum haft fleiri svona mál í þinginu held ég að traustið til okkar mundi hækka ört.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að við séum að ná þessari sátt um þetta mál. Á síðasta þingi átti sá sem hér stendur sæti í umhverfis- og samgöngunefnd. Framsóknarflokkurinn vildi gera ákveðnar breytingar á málinu á sínum tíma til að ná um það víðtækri sátt. Það tókst ekki og þáverandi stjórnarmeirihluti var ekki tilbúinn til að ganga að því að öllu leyti. Ég bind vonir við að þetta geti í framhaldinu leitt til þess að hægt verði að ná sátt um málið. Ég held að það sé mögulegt, ekki bar mikið í milli á síðasta þingi. Vonandi sjáum við frumvarp koma í þingið sem lagt verður fram í fullri sátt allra aðila vegna þess að ekki ber mjög mikið í milli. Mál eins og þetta á að vera hægt að vinna í breiðri sátt.

Herra forseti. Ég segi já. Ég vil nota tækifærið og þakka hv. umhverfis- og samgöngunefnd eins og margir hafa gert hér. Við erum hér að fresta gildistöku laganna enn frekar, frekar en að kalla þau til baka vegna þess að deilur standa meðal annars um almannarétt, sérstaka vernd og varúðarregluna. Þetta eru stóru tækin til að verja íslenska náttúru. Ef hin almenna sátt á að felast í því í framhaldinu að gefinn verði afsláttur frá þeim línum sem lagðar voru í þeim lögum sem við fjöllum um hér og þeim anda sem þar kemur fram lofa ég því, bæði forseta og meiri hlutanum, að enginn friður verður um sátt sem slíka og hún verður einhliða fyrir sérhagsmuni.