Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár til þess að gera nokkra aths. við vinnubrögð hér á Alþ., en ég tel þau vera orðin með þeim endemum, að ekki verði lengur við unað. Ég sé nú að vísu, að það er heldur fátæklegt hér í d., þar sem enginn ráðh. er viðstaddur, en ég hefði kosið, að a. m. k. einn hefði mátt vera að því að hlýða á mál mitt. En það, sem ég ætlaði hér fyrst og fremst að ræða um og vekja athygli á -  Já, hæstv. sjútvmrh. er nú ekki í Nd. og hæstv. fjmrh. ekki heldur, en mér þætti vænt um, ef annar hvor þeirra vildi vera við, en þess virðist ekki kostur, og hv. fundarmenn taka þá eftir því, að hæstv. ráðh., sem eiga þó sæti í þessari d. sem alþm., treysta sér ekki að vera viðstaddir hér. En það, sem ég hafði einkum ætlað að gera hér að umræðuefni, er starfsemi n. í þinginu og þá fyrst og fremst starfsemi þeirrar n., sem ég á sæti í, þ. e. a. s. sjútvn. Sjútvn. hv. Ed. hefur haldið einn fund á þessu ári. Hún hélt hann í þingbyrjun. Verkefni þess fundar var að kjósa formann og ritara. Það gekk slysalaust. Síðan ekki söguna meir. Þessi hv. n. hefur aldrei haldið fund síðan. Til þessarar hv. n. hefur verið vísað 7 málum. Ég ætla, að þau séu ekki fleiri, málin sem aðrar n. hafa fengið til meðferðar á Alþ. að þessu sinni. Og af þessum 7 málum, sem hv. sjútvn. hefur fengið til meðferðar, eru 5 stjórnarfrv., sem hæstv. sjútvmrh. hefur lagt hér fram. En það eru líka til viðbótar tvö frv., sem við stjórnarandstæðingar höfum lagt fram. Þessi hv. n. hefur fengið þannig til meðferðar 7 mál og aldrei haldið fund um þau. Og þessi mál eru, - ég ætla að leyfa mér að rekja það og benda á um leið, hvenær þeim var vísað til sjútvn. Ég nefni þá stjfrv. fyrst: Það er í fyrsta lagi frv. um breyt. á l. um Fiskveiðasjóð Íslands. Því var vísað til n. 6. nóv., og eins og hv. þm. kannske rekur minni til er það efni þess frv. að fella niður gjald ríkissjóðs til Fiskveiðasjóðs á árunum 1969–1970, svo að þá má nú segja, að í nokkurn eindaga sé komið með árið 1969 a. m. k. Annað er Siglingastofnun ríkisins, stór og mikill lagabálkur, er var vísað til sjútvn. 4. nóv. Í þriðja tagi er eftirlit með skipum, því var vísað til sjútvn. 4. nóv. Í fjórða lagi er það frv. til l. um breyt. á siglingalögum, því var líka vísað til sjútvn. 4. nóv. Og í fimmta lagi er það svo frv. um ráðstafanir vegna flutnings sjósaltaðrar og ísvarinnar síldar, var vísað til n. 23. okt. Svo eru það frv. frá okkur stjórnarandstæðingunum, þmfrv. Það er í fyrsta lagi frv. okkar framsóknarmanna um togaraútgerð ríkisins og stuðning við útgerð sveitarfélaga. Því frv. var vísað til sjútvn. 28. okt. Og það er í sjöunda og síðasta lagi frv. tveggja hv. þm., Alþb: manna, um togarakaup ríkisins, sem var vísað til sjútvn. 30. okt. Ég ætla, að það sé ekki ofsagt, að hér sé um stórmál að tefla, sem verðskuldi það, að hv. þm. íhugi þau og að sú n., sem hefur fengið það verkefni að fara yfir þessi mál og kanna þau, líti aðeins á þau. Ég vil t. d. segja það um frv. okkar framsóknarmanna um togarakaup ríkisins og stuðning við útgerð sveitarfélaga, að við skoðum það sem eitt höfuðmál okkar á þessu hv. Alþ. Ég hélt satt að segja, að málefni togaraútgerðarinnar væru í því ástandi, að það sakaði ekki, að þau væru skoðuð frá ýmsum hliðum a. m. k. og þn. fjallaði um þau, gerði svo lítið að lesa yfir frv. um þetta efni. En þess hefur ekki verið kostur, vegna þess að það hefur aldrei verið haldinn fundur í sjútvn. þessarar hv. deildar. Það er ekkert nýtt og það væri sannarlega ekki ástæða til langra orðræðna út af því, þó að frv. okkar stjórnarandstæðinga fengju slíka meðferð. Við erum því vanir, að þau séu söltuð í n. og þeim sé ekki einu sinni vísað til umsagnar. En þá kastar fyrst tólfunum, verð ég að segja, þegar frv. stjórnarinnar, þegar frv. hæstv. sjútvmrh. er sýnd jafnaugljós fyrirlitning og hér er gert. Og ég verð að segja það, að jafnvel þó að hæstv. sjútvmrh, þykist ekki skilja þá framkomu, sem hann mætir þarna, þá veit ég, að hann skilur hana. Ég efa það satt að segja, að það hafi gerzt oft á þingi fyrr, að frv. frá hæstv. ráðh. hafi fengið slíka meðhöndlun sem þessi frv. Ég verð að segja það, að bæði þessi stjórnarfrv. og eins bæði frv. frá þm. hefðu með eðlilegum hætti átt að vera send til umsagnar ýmissa aðila. En það er sýnilegt, að með þeim vinnubrögðum, sem hér hafa verið tekin upp, verður þess ekki kostur fyrr en þing kemur saman að lokinni þingfrestun, því að við vitum allir, hvernig ástatt er nú á síðustu þingdögum fyrir frestun og ég kem lítillega að síðar. Það hefði verið það minnsta, að þessum frv., sem þannig hljóta efni málsins samkv. að verða send til umsagnar áður en þau verða afgreidd, hefði verið komið út til umsagnar, áður en þingi var frestað. Ég held satt að segja, að þetta séu alveg einstök vinnubrögð. Þetta er, eins og ég sagði áðan, að vísu ekki kannske að öllu leyti nýlunda að því er varðar frv. frá stjórnarandstæðingum, þó að ég haldi, að það sé frekar sjaldgæft, að þau hafi alls ekki verið tekin fyrir, en ég fullyrði, að þetta eru algerlega ný vinnubrögð að því er varðar frv. frá einum hæstv. ráðh., og þetta eru vinnubrögð, sem ekki er hægt að láta bjóða sér. Þetta eru kannske vinnubrögð, sem við stjórnarandstæðingar verðum að þola, eins og starfi þingsins er nú orðið háttað. En þetta eru vinnubrögð, sem við munum ekki þola án þess að mótmæla, og þetta eru vinnubrögð, sem athygli þjóðarinnar þarf að beinast að. Og nú mun ég fyrir mitt leyti fylgjast með því, og ég vona, að aðrir hv. þm. fylgist einnig með því, hvernig hinn hlutlausi fréttaritari útvarpsins skýrir frá þeim staðreyndum, sem ég hef hér rakið skilmerkilega, um hvert einasta mál, hvenær því var vísað til n. og hversu lengi það hafi legið hjá n. og að það hefur aldrei verið haldinn fundur í þessari n., nema til þess að kjósa formann og ritara. En að vísu er það, eins og ég mun síðar koma að, nokkurt atriði orðið í þessum hv. þingsölum, hverjir verða formenn og ritarar nefnda. Þetta, sem ég hef hér nefnt, er aðeins dæmi. Ég reikna alveg með því, að hliðstæð vinnubrögð hafi átt sér stað og eigi sér stað hjá öðrum n. þingsins. Það má vera og ég vil vona, að þetta sé sérstaklega alvarlegt dæmi um vinnubrögð þn., starfsleysi þn., en það mætti segja mér, að þetta væri aðeins dæmi um það, sem á sér stað hér á þingi nú. Og ég vil vona það, að hv. þm. séu ekki þannig skapi farnir, að þeir vilji láta þetta fara fram hjá sér þegjandi og þeir vilji þola svona vinnubrögð þegjandi, að láta gera Alþ. að hreinni skrípamynd. Það mætti að sjálfsögðu segja margt um vinnubrögð Alþ. að öðru leyti og það er full ástæða til þess einmitt um þessar mundir, því að við vitum, hvernig nú er ástatt. Það er lagt hér fram á síðustu dögum hvert stórmálið á fætur öðru. Það er lögð hér fram þáltill. um EFTA. Það er verið að afgreiða fjárlög. Það er lagt hér fram frv. að nýrri tollskrá. Það er lagt hér fram frv. að söluskatti. Öll þessi mál eiga að afgreiðast, að því er sagt er, áður en þingi er frestað fyrir jól. Og það er jafnframt látið fylgja með, að þingi muni sennilega verða frestað 19. dag þ. m. Og þar af getum við séð, að það er aðeins um það bil vika til stefnu. Ég hef margoft bent á það hér, að það þyrfti að skipuleggja vinnubrögð Alþ. og m. a. þyrfti að skipuleggja þau á þann hátt að skipta stjórnarfrv. nokkurn veginn jafnt og eðlilega á milli d., þannig að d. gætu haft nokkurn veginn svipaða starfsaðstöðu. En það er eins og þessu hafi lítið verið sinnt, og það er reyndar engu líkara en hæstv. ráðh. standi í þeirri meiningu, að þeir geti aðeins lagt stjórnarfrv. fram í þeirri d., sem þeir eiga sæti í sem alþm. Nú er varla hægt að trúa því, að fáfræði hæstv. ráðh., sem hafa setið hér sumir hverjir áratugum saman á Alþ., sé svo mikil, að þeir viti það ekki, að stjfrv. verða lögð fram fyrir hvora þd. sem er. En ef þeir væru í vafa um það, þá er áreiðanlegt, að hæstv. forsrh. gæti gefið þeim fullnægjandi upplýsingar um það atriði, því að enginn þekkir betur en hann, hvernig þeim málum á að haga. En hvernig hefur þessu verið hagað nú? Það eru lögð fram hér á síðustu dögum þingsins, sem heimtuð er afgreiðsla á á einni viku, tvö stórmál, fylgifiskar EFTA-málsins, frv. um tollskrá og frv. um söluskatt. Hvar haldið þið, að þau séu lögð fram? Ef þeim starfsháttum hefði nú verið fylgt, sem ég var að lýsa og venjuleg hafa verið, þá hefði hæstv. fjmrh. átt að koma með bæði þessi mál hingað upp í Ed. og leggja þau hér fram. Nei, takk, nú vendir hann sínu kvæði í kross og leggur bæði málin fram í Nd. Ég bara spyr: Hvaða vit er í svona vinnubrögðum? Hvers vegna er ekki annað málið lagt fram hér í þessari d., en annað í Nd.? Hver stjórnar svona vinnubrögðum? Getur nokkur maður fundið nokkurt skynsamlegt vit í svona vinnubrögðum? Og ég bara spyr: Eru vinnubrögð Alþ. alls ekkert skipulögð? Er ekkert samstarf á milli þingforseta og ríkisstj. um það, hvernig mál eru flutt á Alþ. og hvar þau eru lögð fram á hverjum tíma? Það er nauðsynlegt að fá upplýsingar um þetta. En svo er ætlazt til þess, að stjórnarandstæðingar verði bara ljúfir sem lömb og afgreiði þetta á einni viku. Ja, það er ekki furða, þó að þess sé vænzt af okkur miðað við þau vinnubrögð, sem við.eigum að mæta, og það tillit, sem tekið er til okkar yfirleitt, - þó að það sé ætlazt til þess af okkur. En það er nú stundum hægt að svara í sömu mynt. Og það getur nú verið, að þeir komist að því keyptu, ef þeir ætla að hafa þessi vinnubrögð, og stjórnarandstaðan er ekki svo dauð úr öllum æðum, að hún geti ekki látið þá finna fyrir því, hversu auðvelt er að láta mál ganga fram, þegar þau eru sótt af offorsi, eins og hér er gert, og engin skynsamleg vinnubrögð eru viðhöfð. Það er svo að slepptu þessu atriði, að auðvitað hefði átt að skipta þessum málum á milli d., að vinnubrögðin eru að öðru leyti óhæf vegna þess, að það er enginn tími til þess að afgreiða þessi mál á þessum tíma. Það sjá allir, að hv. þm. gefst enginn tími til þess að átta sig á þessum málum. Og þeir hafa ekki einu sinni tíma til þess að lesa þau yfir, og þess vegna á auðvitað ekki að afgreiða þau fyrir jól. Og það er heldur engin ástæða til þess, af því að þeim er markaður gildistími og þau eiga ekki að taka gildi fyrr en 1. marz. Þess vegna ber enga nauðsyn til að afgreiða þessi mál, og það er ekkert annað en ofríki að vilja knýja þau fram nú á þessum tíma. Það mætti vissulega margt segja fleira um vinnubrögð á Alþ. og tillitsleysi stjórnaraðstöðunnar gagnvart stjórnarandstöðunni. Ég hygg, að þau vinnubrögð, sem hér eru uppi höfð, séu nokkurt einsdæmi, ef miðað er við nálæg lönd, þau sem við þekkjum bezt til. Þetta tillitsleysi gagnvart stjórnarandstöðunni í vinnubrögðum Alþ. kemur fram bæði í hinu stóra og hinu smáa. Hér er það svo, eins og ég sagði og vék að áðan, að það þekkist ekki á þessu hv. Alþ., að það sé kosinn nefndarformaður eða ritari í hvað ómerkilegri n. sem er nema hann sé frá stjórnarliðinu. Það er betra að hafa tögl og hagldir. Að maður minnist nú ekki á forseta þingsins. Það er nú alveg útilokað, að það sé hægt að skipta forsetum á milli stjórnarliðs og stjórnarandstöðu, að stjórnarandstaðan, sem er þó stór hluti af Alþ., megi eiga ofurlítinn þátt í því að stjórna vinnubrögðum Alþ. Nei, það er ekki hægt. En þetta eru önnur vinnubrögð en þekkjast t. d. á Norðurlöndum. Þeir geta búið við það þar, að skipta forsetum á milli stjórnarliðs og stjórnarandstöðu. Það þykir, að ég bezt til veit, sjálfsagður siður þar. Það er ástæða til þess að vekja athygli á þessu einmitt nú vegna þess, að sumir hæstv. ráðh. hafa verið með nokkurn fagurgala að undanförnu og voru með það í byrjun þessa þings, að þeir vildu hafa samstarf við stjórnarandstöðu, og töluðu mikið um vilja sinn í því efni. En ég hef ekki orðið var við það á þessu þingi, nema síður sé, að það hafi verið meiri vilji en áður til samstarfs um vinnubrögðin hér á Alþ. eða yfirleitt um önnur efni. En ég verð að segja það, að ég tel þau vinnubrögð, sem hér hafa verið viðhöfð og hér eru viðhöfð í þessum efnum, sem ég hef drepið á, og mýmörgum öðrum, sem nefna mætti, ekki lýðræðisleg vinnubrögð. Við státum af því að vera lýðræðissinnar, ekki vantar það. Við tölum fagurlega um það. Já, og við þykjumst nú færir um það að kveða upp dóm yfir öðrum í því efni, og ég vona, að það komi fram í dag á alþjóðlegum vettvangi, að Íslendingar vilji standa lýðræðismegin. En það væri kannske ekki ástæðulaust að hyggja dálítið að því, hvernig þessi mál eru á vegi stödd hér hjá okkur sjálfum og hvernig vinnubrögðin eru hér á Alþ., hvort þau eru í anda lýðræðis. Og það eru þau vinnubrögð, sem hér fara fram, sem almenningur sér, og eftir þeim vinnubrögðum er Alþ. dæmt, og það er, verð ég að segja, ekki furða, þó að Alþ. sæti allhörðum dómum um þessar mundir og þó að vegur þess í almenningsálitinu sé ekki eins mikill eins og skyldi einmitt um þessar mundir. En ætli einmitt þessi vinnubrögð, sem ég hef hér lítillega gert að umtalsefni, séu ekki orsökin til þeirrar gagnrýni og þeirra hörðu dóma, sem nú eru kveðnir upp um Alþ. Ég vil segja það, að það þarf að taka hér upp ný vinnubrögð á Alþ, og það þarf að taka upp ný vinnubrögð í samskiptum stjórnaraðstöðu eða stjórnarliðs og stjórnarandstöðu, og það skal ekki standa á mér að vinna að því, að slíku sé hægt að koma í framkvæmd. En ég segi það bara, að það er ekkert samstarf, þó að menn séu kvaddir á fund og þar sé þeim kannske skýrt frá því, að stjórnin hafi hugsað sér að gera þetta svona og svona, að framkvæma þetta svona eða svona. Það kalla ég ekki samstarf, hvorki um vinnubrögð þingsins né um önnur efni. Að vísu höfum við veitt því athygli, að sumir ráðherrar hafa reynt að láta líta svo út, að þeir vildu hafa samstarf við stjórnarandstöðu. Þess er skemmst að minnast í sambandi við fjárlagaafgreiðsluna. Hæstv. fjmrh. hefur státað af því, að hann hafi tekið upp ný vinnubrögð í því efni og sett á fót sérstaka undirnefnd í fjvn. til þess að vinna að þeim málum á milli þinga. En síðan svo, þegar málin eru rædd við fjárlagaumr., þá vill hæstv. fjmrh. láta að því liggja, að þessir sömu undirnm. séu samábyrgir að einhverju leyti, að meira eða minna leyti, í því, sem gert hefur verið. Þetta er að misnota. Og ef svona vinnubrögð á að hafa við, þá verður það tekið til endurskoðunar, hvort það er rétt að taka þátt í þvílíkum vinnubrögðum og hvort það er rétt að nefna menn til þess, sem kallað er samstarf, en er í raun og veru ekkert samstarf. Þetta verða hæstv. stjórnarherrar að skilja.



Herra forseti. Ég ætla ekki að tala hér langt mál. Ég vil aðeins, að það komi fram, að ég tel, að þessi ræða hv. 1. þm. Norðurl. v. er að mínum dómi þörf og tímabær hugvekja og ég get tekið undir flest eða allt, sem hann sagði um þessi mál. Þó vil ég segja það, að ég tel, að varðandi nefndarstörf í þinginu, þá eiga allar n. og allir nefndaformenn ekki jafnan hlut að. Ég á sæti hér t.d. í tveimur n., hv. fjhn. og hv. heilbr.- og félmn., og ég tel störf formanns, sérstaklega heilbr.- og félmn., hafa verið til fyrirmyndar, því að þar hafa öll mál gengið sinn eðlilega gang, verið afgreidd fljótt til umsagnar og tekin til endanlegrar afgreiðslu svo að segja 100% á s.l. þingi, og ég vænti þess einnig, að það geti orðið á þessu þingi og hvort sem þau mál hafa verið frá stjórnarandstöðunni runnin eða stjórnarherrunum. Og ég tel líka, að á þessum vetri hafi mál, sem eru að vísu fá, gengið nokkurn veginn eðlilegan gang í hv. fjhn. En þetta breytir engu um það, að venjan er hin, sem hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði, varðandi nefndastörfin, þó að ég telji, að störf hv. sjútvn., eins og hann lýsti þeim á þessu þingi, taki út yfir allan þjófabálk og séu raunar einsdæmi á verri veginn. Ég álít, að hér sé ekki eingöngu um það að ræða, sem hann gerði að umtalsefni, að skipting á málefnum milli d. sé ekki nægilega glögg. Ég held, að fyrir þessari hv. þd. hafi legið mörg mál og hún hafi út af fyrir sig getað haft nóg að starfa, ef öll nefndastörf hefðu gengið eðlilega. Hitt atriðið, sem hv. þm. gerði að umtalsefni, þykir mér þó öllu lakara, þó að við séum orðnir ýmsu vanir í sambandi við nefndastörf, og það er sá háttur, sem nú er hafður á, sem ekki er reyndar nýr, þó að ég telji hér öll met slegin, þegar við eigum að afgreiða öll þau stórmál, sem hér liggja fyrir, núna fyrir jólin á einni viku, EFTA-aðildina, sem kann að mega segja, að sé eðlilegt, að sé afgreidd, fjárl., tollskrána, söluskatt og fylgifrv. með EFTA-sáttmálanum. Ég verð að segja það, að menn eru þá bæði miklu duglegri og gleggri heldur en ég. En ég tel, að það sé engum venjulegum mönnum bjóðandi að ætla þeim að gera sér nokkra glögga grein fyrir öllum þessum málum og greiða atkv. í samræmi við þær skoðanir, sem þeir hafa myndað sér af einhverri raunhæfri þekkingu, því að það er vissulega rétt, sem hv. þm. sagði, að það er ógerningur fyrir menn meira að segja að hafa lesið frv. yfir, hvað þá fyrir ýmsa þá aðila, sem þeir hefðu gjarnan viljað ræða við og hafa samráð við, áður en þeir taka afstöðu til málanna. Og ég sannast að segja vil varla trúa því, að hæstv. ríkisstj. sé svo heillum horfin, að hún viðhafi þau vinnubrögð og beiti sínum meiri hl. til þess, að þessi mál verði knúin í gegn með þeim hraða, sem mér virðist hún ætlast til. Það er algert lágmark alls velsæmis, að þm. viti, hvað þeir eru að greiða atkv. um. Við höfum horft á það áður hér á hv. Alþ., að meiri hl., mikill meiri hl., jafnvel flestir þm., hafi ekki haft hugmynd um, hvað það mál innihélt, sem verið var að greiða atkv. um. Slíkt er skömm fyrir elzta löggjafarþing veraldarinnar og á ekki að líðast.



Herra forseti. Við þessa aths., sem hv. 1. þm. Norðurl. v. hefur borið hér fram varðandi vinnubrögð í sjútvn. og afgreiðslu mála í n., hef ég engar réttmætar afsakanir fram að bera sem formaður þeirrar n. Hins vegar vil ég taka það fram, að ég viðurkenni það, að formanninum ber samt skylda til að kalla saman n. og taka málin til afgreiðslu. Hins vegar er það nú svo, að það eru fleiri í hverri n. heldur en formaðurinn einn, og ég held, að ég upplýsi það rétt, að enginn nm. hefur á þessu tímabili komið að máli við mig að halda fund eða taka fyrir eitt eða neitt af þessum málum, sem hér um ræðir, í n. Ég tek fram aftur, að það er engin afsökun fyrir mig sem formann n. að hafa ekki haldið aðra fundi en þennan fyrsta, en ég tel eigi að síður rétt, að slíkt komi fram, þegar verið er að ræða um afgreiðslu mála í hinum einstöku nefndum. Þess vegna álít ég það sýnilegt, að aths. hv. þm. sé ekki fyrst og fremst byggð á umhyggju hans fyrir því að afgreiða þessi umræddu mál, sú aths., sem hér kemur fram, því að ef hann hefði viljað beita sér fyrir, að einhver sérstök mál hefðu fengizt tekin fyrir, þá var í lófa lagið að hreyfa því við formann, þó að þess ætti ekki að vera þörf, að fundur yrði haldinn til þess að taka fyrir, eins og hv. þm. sagði áðan, taka málin og koma þeim til umsagnar til viðkomandi stofnana, sem málin snerta. Mér finnst því augljóst, að það, sem vakir fyrir hv. þdm. og reyndar kom fram í ræðu hans, það sé ekki, eins og ég sagði áðan, umhyggja fyrir málunum, heldur sé hitt aðalatriðið, eins og hann tók skýrt fram, að það muni vera sérstaklega fylgzt með því, að Ríkisútvarpið skýri ekki aðeins frá þessari umr., sem hér fer fram, heldur orðrétt frá því, sem hv. þm. sagði um afgreiðslu Alþ. á hinum ýmsu málum. Og það kann að vera, að þar hafi hann skýrt hreinskilnislega frá því, sem fyrir honum vakti, þegar hann kom hér inn á Alþ. með þessa aths. utan dagskrár. Ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja þetta frekar. Ég endurtek það, sem ég sagði í upphafi, að ég hef engar afsakanir, sem réttlætt gætu það, að ég hafi ekki boðað til fundar í sjútvn. til þess að koma þessum málum til afgreiðslu. En ég vil jafnframt, eins og ég hef gert, láta það koma fram, að engir af hv. meðnm. mínum hafa komið að máli við mig á þessu tímabili um það að taka þessi mál fyrir eða vísa þeim til umsagnar hinna einstöku aðila, sem að sjálfsögðu verður gert í þessum tilfellum, eins og jafnan hefur verið gert áður.



Herra forseti. Það er ástæða til þess að fagna þeirri hreinskilnu játningu, sem hv. form. sjútvn. gerði, og ég met það að vísu við hann, að hann var ekki að reyna að finna upp neinar sérstakar tylliástæður fyrir því, að fundir hefðu ekki verið boðaðir. Hann viðurkenndi það auðvitað, sem óhjákvæmilegt var, að þetta er staðreyndin. Hins vegar fór hann mjög villur vegar, þegar hann var að reyna að benda á það, að það væru einhverjar annarlegar ástæður hjá mér, sem gerðu það að verkum, að ég vildi vekja athygli á þessum vinnubrögðum. Ég hef ekki vanizt því, og ég held, að það hafi ekki verið viðteknir hættir hér á Alþ., að einstakir menn, sem flutt hafa mál, þyrftu að ganga á eftir og vera í hælunum á formönnum nefnda til þess að fá þá til þess að kveðja fund saman. Ég hefði haldið, að það væri skylda nefndarformanns að gera það og gera það eftir hendinni, eftir því sem mál bærust nefndarmönnum, og sem betur fer tek ég undir það, sem hv. þm. Björn Jónsson sagði, að það eru vissulega undantekningar frá þeim vinnubrögðum, sem ég gerði hér að umtalsefni, og sumir nefndaformenn eru til fyrirmyndar, eins og hann réttilega benti á, og aðrir nefndaformenn mættu taka þá sér til eftirbreytni. En hann taldi, hv. 2. þm. Vesturl., að það mundi ekki hafa verið af umhyggju fyrir málunum, sem ég væri að ýta á þetta. Þetta er nú dálítið einkennilegur hugsunarháttur, verð ég að segja. Við flytjum hér allir framsóknarmenn í d. frv. til l. um togaraútgerð ríkisins og stuðning við útveg sveitafélaga. Við teljum það eitt okkar stærsta mál. Ég hafði framsögu fyrir því. Ég legg þar áherzlu á það, hversu þýðingarmikið mál þarna sé um að ræða. Ég lýk máli mínu með því að óska alveg sérstaklega eftir því, að meðferð málsins verði hraðað eða a. m. k. það hljóti eðlilega meðferð, og það gerði ég af ákveðnu tilefni, vegna þess að hæstv. dómsmrh. var nýlega búinn að hafa hér framsögu fyrir máli, að mig minnir, og hann fór fram á það við þá hv. n., sem það mál fékk til meðferðar, að hún léti það sæta eðlilegum vinnubrögðum. Og ég undirstrikaði það einmitt í lok minnar ræðu, að það væri þó það minnsta, sem ég fari fram á, að þetta frv. fengi eðlileg vinnubrögð. Það er því vissulega ekki nein afsökun hjá hv. þm., þó að einstakir nm. hafi ekki verið að ganga eftir því. Ég vil segja það alveg hreint út, að ég mun ekki hér á Alþ. temja mér þau vinnubrögð, að ég þurfi að vera hlaupandi á eftir nefndaformönnum til þess að ýta við þeim og krefjast þess, að þeir taki mál fyrir, sem til n. er vísað. En hitt er svo eftir, og það er að svara því, hvers vegna þau mál, sem hæstv. sjútvmrh. hefur borið hér fram, hafa sætt sömu örlögum í þessu efni og frv. okkar stjórnarandstæðinga. Og mér finnst ástæða til þess að spyrja hæstv. sjútvmrh. að því, hvort hann sé samþykkur svona vinnubrögðum, hvort hann sé ánægður með þá meðferð, sem þau mál hafa fengið, sem hann hefur flutt. Ég man það að vísu ekki, hvort hann hefur flutt þau öll, það kann að vera, að hæstv. fjmrh. hafi mælt fyrir frv. nm niðurfellingu á framlagi til Fiskveiðasjóðs, en það breytir engu um það, að auðvitað er það mál, sem í eðli sínu heyrir undir sjútvmrh. Og ég hef satt að segja staðið í þeirri meiningu, að sjávarútvegsmálin væru þau mál, sem mundu liggja einna þyngst á þessu hv. Alþ., sem nú situr, og það ætti að verja tíma sínum að verulegu leyti til þess að skoða og fjalla um. Ég held, að ástand þeirra mála hafi verið slíkt, því miður. Þar er ég ekkert að saka hæstv. sjútvmrh., en þetta er bara staðreynd, sem við vitum, að þessi mál eru í ýmsum efnum í sjálfheldu og þyrftu allir að leggjast á eitt um að leysa þau og gera þar á bragarbót. En þá er þessi háttur, sem ég hef lýst, á hafður, einmitt að því er varðar þessi mál á hinu háa Alþ., að það hafa önnur mál þótt eiga forgang alla þessa mánuði, sem þingið hefur setið. Það verð ég að telja illa farið. Og ég endurtek og ítreka að öðru leyti þetta, sem ég sagði um vinnubrögð Alþingis. Það er að vísu rétt, að það má segja, að það sé visst samhengi í því, að ég bendi á þetta nú, og þeim fyrirætlunum, sem hafðar eru uppi um afgreiðslu stórmála nú á síðustu dögum þingsins. Það þykir ekki ástæða til þess, að það vefjist tengi fyrir n. að fjalla um þau mál, þegar það eru einhver mál, sem stjórnin ætlar að koma fram. Þá má drífa þau í gegn án nokkurrar umtalsverðar athugunar. En sjávarútvegsmálin hafa ekki þótt það mikið aðkallandi á þessu þingi, að ástæða hafi þótt til að athuga þau mál í n. Það er áreiðanlega dómur, sem menn taka eftir, dómur, sem kveðinn hefur verið upp af meiri hl. Alþ. varðandi þann málaþátt.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Norðurl. v. hefur gert hér að umræðuefni störf í þn. og lagði bókstaflega á það mikla áherzlu, að ég léti til mín heyra um álit mitt á störfum þn. Ég vil aðeins taka það fram, að ég hef ekki kvartað við formenn þn. um störfin og á meðan verður að ætla, að ég sé ekki mikið órólegur. Ég hef á þeim árum, sem ég hef gegnt ráðherrastarfi, ekki þurft að kvarta yfir því, að n. hafi ekki afgr. þau mál, sem ég hef lagt áherzlu á.  Önnur atriði í ræðu hv. þm. eru mjög athyglisverð. Hann bauð, - ég vona að ég leggi ekki öfugt út af orðum hans, - hann sem formaður stærsta stjórnarandstöðuflokksins bauð samstarf um þingstörfin. Þetta er yfirlýsing, sem er mjög mikilvæg og mér finnst, að ætti að athuga vel og láta á það reyna, hver vilji er að baki þessum orðum. Það þyrfti að skipta forsetum milli stjórnar og stjórnarandstöðu, sagði hv. þm. Ég er búinn að sitja hér á þingi síðan 1953 og hef setið hér í stjórnarandstöðu líka. Ég vissi ekki til, að flokkur þessa hv. þm., sem sat fyrri hl. þingtíma míns í ríkisstjórn, byði nokkurn tíma stjórnarandstöðu þessi skipti. En ég fagna því, að þarna virðast vera komin ný sjónarmið, sem ég, eins og ég áðan sagði, tel þess virði, að sé látið að vinna og skoða til hlítar. En þá verða menn að hafa þá sömu skoðun, hvort sem þeir eru í stjórnarliði eða stjórnarandstöðu, en ekki bara þegar þeir sjálfir sitja í stjórnarandstöðunni. Það þarf almennt, sagði hv. þm., að taka upp ný vinnubrögð í samstarfi stjórnar og stjórnarandstöðu. Ég undirstrika það, sem ég er reyndar búinn að segja hér áður, að ég tel það vera þess virði að láta reyna á það, þegar formaður stærsta stjórnarandstöðuflokksins gefur slíka yfirlýsingu, hvað bak við þessi orð býr. Er þetta bara almenn óánægja yfir því að koma ekki málum sínum fram eða er þetta raunhæfur vilji og er þessi vilji víðar í stjórnarandstöðunni heldur en hjá flokki hv. þm.? Að öðru leyti tel ég ekki, herra forseti, að ég þurfi að taka þátt í þessum umr., og hefði reyndar ekki gert, nema af því að þm. beindi sérstaklega til mín þeirri spurningu, sem ég tel mig hafa svarað. En ég ítreka það, að ég tel það þess virði, að á það sé látið reyna, hvort hér er um að ræða almennan áróður, sem við erum nú vanari, eða raunverulegan vilja til nánara og bætts samstarfs.



Herra forseti. Hæstv. sjútvmrh. sagði, að formaður sjútvn. hefði gert grein fyrir þeim ástæðum, sem lægju til þess, að fundur hefði ekki verið kallaður saman. Þetta er rangt. Formaður sjútvn. gerði enga grein fyrir því. Hann tók bara á sig þá sök og sagði hreinlega, að hann hefði ekkert fram að færa því til réttlætingar, að fundur hefði ekki verið. Í öðru lagi kom það fram hjá hæstv. sjútvmrh., að hann er sæmilega ánægður með þessa starfshætti og afgreiðslu á sínum málum. Hann sagðist hefði kosið, að þau hefðu fengið skjótari afgreiðslu, en hann vildi sætta sig við það eftir atvikum, enda sagðist hann ekki hafa kvartað við formann sjútvn. Ég hefði satt að segja haldið, að sum þessara mála, sem hæstv. ráðh. hefur þarna verið að leggja fram, hefðu verið þess eðlis, að ekki hefði verið óeðlilegt, að hann hefði fylgzt með því, hverja afgreiðslu þau hafa fengið. Þetta segi ég af því, að manni virðist, að það hafi oft verið svo, að hæstv. stjórnarherrar hefðu einurð á því að fylgjast með þeim málum, sem þeir hafa lagt fram hér á þingi, og hverja afgreiðslu þau hafa fengið. Það er ekkert nýtt, að ég lýsi því yfir, að ég sé reiðubúinn til samstarfs um ný og betri vinnubrögð á Alþ. Ég hef gert það áður, því hefur ekki verið anzað, ég geri það enn og sé til.