Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í þessu frv. til l. um breyt. á l. um Húsnæðismálastofnun ríkisins er lagt til, að gerðar verði 4 breyt. á lögunum. 1. breyt. er sú, að lán Húsnæðismálastofnunarinnar verði afborgunarlaus fyrstu 3 árin í stað eins árs, eins og nú er. Ég hygg, að það þurfi ekki að hafa mörg orð um þessa breyt., því að það liggur í augum uppi, hvað vakir fyrir flm. með henni. Þeir, sem ráðast í húsbyggingar, eiga að sjálfsögðu a. m. k. langoftast erfiðast með að standa undir greiðslum fyrstu árin, og þess vegna er gert ráð fyrir því í gildandi lögum, að lánin verði afborgunarlaus fyrsta árið. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að kjör manna almennt hafa versnað síðari árin, af ástæðum, sem ég ætla ekki að rekja hér, og er því eðlilegt, að lánin verði afborgunarlaus í lengri tíma en gert hefur verið ráð fyrir fram að þessu. Þetta er meginástæðan fyrir því, að lagt er til, að lánin verði framvegis afborgunarlaus í 3 ár í stað 1 árs, eins og nú er. 2. breyt., sem lagt er til að gerð verði á l., er sú, að lánstíminn verði lengdur úr 26 árum í 35 ár. Það má segja, að það séu að vissu leyti að mestu sömu rökin fyrir þessari tillögu og þeirri, sem ég nefndi áðan. Kjör manna hafa yfirleitt versnað að undanförnu, sérstaklega þeirra, sem standa í nýbyggingum, auk þess að byggingarkostnaður hefur hækkað verulega og mun enn hækka af völdum gengisfellingarinnar. Það meðal annars gerir það eðlilegt, að lánstíminn verði lengdur eins og hér segir. Þess má geta, nú víðast annars staðar er lánstíminn á slíkum lánum mun lengri en gert er ráð fyrir í þessu frv., hvað þá heldur eins og hann er nú ákveðinn í l. um Húsnæðismálastofnunina. 3. breyt., sem felst í þessu frv., er sú, að vísitölubinding lánanna verði afnumin. Þetta er mál, sem talsvert hefur borið á góma á undanförnum þingum, og vísa ég til þess, sem áður hefur verið um það sagt, en í stuttu máli má minna á það, að þetta eru eiginlega einu stofnlánin, sem eru vísitölubundin, og er óeðlilegt að vísitölubinda þessi lán frekar en önnur hliðstæð lán, sem eru t. d. veitt fyrirtækjum. Vísitölubindingin var upphaflega tekin upp að verulegu ráði í sambandi við júnísamkomulagið, sem var gert milli verkalýðsfélaganna, atvinnurekenda og ríkisstj. 1964, en eitt aðalatriði þess samkomulags var að taka upp lögbindingu á kaupgjaldsvísitölu á allar launagreiðslur. Á síðasta þingi voru þessi lög hins vegar afnumin. Það má segja, að með afnámi þeirra laga hafi verið kippt burt þeim grundvelli, sem var undir vísitölubindingu þessara lána á sínum tíma. Þess vegna er eðlilegt, að þessi vísitölubinding verði látin niður falla. Það liggur svo í augum uppi, að vegna gengisfellingarinnar og hækkana, sem leiðir af henni beint og óbeint, muni þessi lán stórhækka, ef vísitölubindingin helzt áfram, og gerir það enn nauðsynlegra, að þessi breyt., sem felst í frv. um afnám vísitölubindingarinnar, nái fram að ganga. 4. breyt., sem felst í þessu frv., er sú, að heimilt verði að veita lántakanda tímabundinn gjaldfrest, ef hlutaðeigandi hefur orðið fyrir fjárhagslegum áföllum vegna atvinnuleysis eða af öðrum óviðráðanlegum ástæðum. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að tekjur manna hafa mjög rýrnað að undanförnu, ekki aðeins vegna þess, að dýrtíð hefur aukizt, heldur einnig vegna þess, að það hefur dregið úr atvinnu, auka- og eftirvinnu, sem menn studdust mjög við áður fyrr, og þess vegna er nú svo komið hjá fjöldamörgum, sem hafa ráðizt í það, oft á tíðum af litlum efnum, að eignast eigin íbúð á undanförnum árum, að þeir geta með engu móti risið undir þeim greiðslum, sem þeir hafa verið búnir að taka á sig og hafa verið miðaðar við það, að þær tekjur, sem þeir höfðu, mundu haldast og jafnvel aukast. Nú hefur þetta farið á annan veg, eins og ég hef lýst. Þess vegna er margt þessara manna í vandræðum, og yfir mörgum þeirra vofir það, að þeir verða að missa íbúðina, ef þeir fá ekki einhverja aðstoð til þess að rísa undir lánunum. Þess vegna er lagt til í þessu frv., að Húsnæðismálastofnuninni verði heimilað að veita gjaldfrest, þegar þannig er ástatt um gjaldendur. Mér finnst rétt að minna á það í þessu sambandi, að þegar gengislækkunin var gerð á s. l. ári, var því heitið af ríkisstj., að gerðar yrðu ýmsar hliðarráðstafanir til þess að létta mönnum þær byrðar, sem af gengisfellingunni mundu hljótast. Það er víst, að einmitt þessi breyting, að leyfa húsnæðismálastjórn að veita gjaldfrest undir þeim kringumstæðum, sem ég áðan minntist á, er ein af þeim hliðarráðstöfunum, sem gæti komið mörgum að verulegum notum. Þess vegna vænti ég þess, að þetta mál fái góðar undirtektir hjá hæstv. ríkisstj. og hennar flokkum. Að sjálfsögðu munu allar breyt., sem lagt er til samkv. þessu frv., að gerðar verði á lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins, hafa nokkurn útgjaldaauka í för með sér fyrir byggingarsjóð ríkisins, og er því lagt til í frv., að ríkisstj. hlutist til um það við Seðlabankann, að hann útvegi Húsnæðismálastofnuninni það lánsfé, sem byggingarsjóðurinn þarfnast til þess að rísa undir þeim auknu skuldbindingum, sem felast í frv. Ég ætla ekki að fara að rekja það nánar hér, en það er víst, að fyrirgreiðslan, sem Húsnæðismálastofnunin fær í dag hjá Seðlabankanum, er miklu minni en vera ætti, og ef vilji væri fyrir hendi hjá þeim, sem ráða Seðlabankanum, og ríkisstj., þá á honum að vera vel kleift að taka þá lánsútvegun á sig, sem hér er gert ráð fyrir. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða þetta mál frekar að sinni, en leyfi mér að leggja til, að að þessari umræðu lokinni verði málinu vísað til félmn.



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs, þegar þetta mál var hér til 1. umr. í gær, ekki svo mjög til að ræða efnisatriði frv., heldur aðallega vegna ýmissa ummæla, sem komu fram í ræðu hv. flm., hv. 9. landsk. þm. Um frv. sjálft vil ég þó segja það, að ég mun leggja til, að það fái skjóta og þinglega afgreiðslu. Það er óskað eftir því, að því verði vísað til þeirrar hv. n., sem ég á sæti í, og ég mun leggja því lið, að það nái að komast svo langt. Hins vegar er þess eigi að vænta, að stuðningur minn við frv. nái lengra. Frv. felur í sér, að skera skuli niður um helming það fé, sem verja má til útflutningsuppbóta, þannig að greitt skuli einungis sem svarar 5% af heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar í stað allt að 10%, svo sem gert hefur verið nú um nokkur undanfarin ár. Ég vil út af fyrir sig segja það, að ég tel mjög ómaklegt og óeðlilegt, að till. sem þessi komi fram, ekki sízt á tímum eins og þessum, þegar landbúnaðarframleiðslan hefur átt við erfiðleika að stríða vegna árferðis nú um 2–3 undanfarin ár, og ég vænti þess, að hv. þdm. taki það til athugunar, að bændastéttin hefur ekki átt við það góð kjör að búa þessi síðustu kuldaár, að hún megi við þessari skerðingu á tekjum. Hv. 9. landsk. þm. komst þannig að orði í ræðu sinni, að að sínu áliti væru bændur ráðvillt stétt, sem fyndi jörðina skríða undir fótum sér. Þetta tel ég ranglát ummæli og ómakleg. Bændastéttin hefur frá upphafi vega stefnt að því að bæta þetta land. Hún er þjóðnýt stétt og þjóðholl, sem vinnur að því að auka framleiðslu til hagsbóta fyrir þjóðarbúið og skila landinu betra til næstu kynslóðar, bæta það frá hverju ári til hins næsta, og ég tel fullkomlega óréttmætt að telja, að hún sé ráðvillt og að jörðin sé að skríða undan fótum hennar. Hv. flm. talaði mikið um offramleiðslu í landbúnaði, og það hefur verið mjög í tízku síðastliðin ár að deila á bændastéttina fyrir þá stefnu, sem ríkt hefur, vegna þess að nokkuð hefur verið framleitt umfram það, sem neyzluþörfin hefur verið í landinu. Nú blasir það við, að mjólkurframleiðslan, sem að vísu hefur verið nokkuð mikil undanfarin ár, hefur dregizt svo saman, að hér á mjólkursölusvæði Reykjavíkur hefur þurft að flytja neyzlumjólk allt norðan frá Húsavík eða næstum því yfir hálft landið. Kjötframleiðslan og framleiðsla sauðfjárafurða er að vísu nokkru meiri en neyzlan innanlands, en við það er að athuga, að nú hafa verðhlutföllin orðið þeim mun hagstæðari en áður var, eins og fram kom hér í umræðunum í gær, að nú munu fást um það bil 80% af innanlandsverðinu á erlendum markaði. Vegna þess, sem hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði hér í gær um þetta atriði, þá hlýtur að verða að miða við það verð, sem í gildi er. Á síðasta ári voru samkvæmt því, sem segir í Hagtíðindum, sem liggja á borðum hv. þm., fluttar út landbúnaðarvörur fyrir 541 millj. kr. Ég hygg, að nokkuð mundi sjá á, fyrir þjóðarbúið, ef þessar gjaldeyristekjur skorti, og við vitum það, að eftir gengislækkunina í nóv. s. l. ár hefur verð þessara vara á erlendum markaði hækkað verulega í krónutölu, þannig að þess má vænta, að þessi upphæð verði drjúgum hærri á næsta ári. Í grg. með frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: „Að sjálfsögðu ber að stefna að því, að útflutningsuppbætur séu alls ekki greiddar með vöru, sem engan þjóðhagslegan vinning gefur að framleiða til útflutnings.“ Ég vænti þess, að hv. flm. eigi við einhvern hluta af þeim framleiðsluvörum bænda, sem á síðasta ári voru fluttar út fyrir á sjötta hundrað millj. kr., sem sé að sú framleiðsla hafi ekki gefið af sér neitt þjóðhagslegt gildi. Annars væri mjög fróðlegt að fá upplýsingar um það hjá hv. 9. landsk. þm., hvaða skilning hann vill leggja í þessi orð sín. Hv. flm. minntist á það, að sumir teldu, að ekki væri lengur um neinn aðalatvinnuveg að ræða, þar sem landbúnaður væri. Ég get lítið um það sagt, hvað hinir og þessir telja, en ég vænti þess, að allir hv. alþm. séu þeirrar skoðunar, að landbúnaðurinn sé vissulega einn af höfuðatvinnuvegum þjóðarinnar, og hann er einn af aðalundirstöðuatvinnuvegum þessarar þjóðar. Það er rétt, að bændastéttin er ekki fjölmenn, bændur eru nú rúmlega 5000 talsins, og það er ekki stór hópur af þjóðarheildinni, en þeir skila miklum verðmætum í þjóðarbúið, og þeir skapa mikla og vaxandi atvinnu fyrir aðrar stéttir þjóðfélagsins, og þarf ekki að eyða mörgum orðum til að skýra, hvað ég á við. Það er ljóst að í mörgum tilfellum hefur meginhluti fólksins í þorpum og kaupstöðum víðs vegar um land haft aðalatvinnu sína, óbeint eða beint, af ýmiss konar þjónustustarfsemi og iðnaði, sem bundinn er landbúnaðinum, og hygg ég, að hv. flm. þessa frv. ætti að vera það nokkuð kunnugt, þar sem ég man ekki betur en hann sé forseti bæjarstjórnar á Akureyri. Þegar hv. 9. landsk. þm. talar um það, að bændastéttin sé ráðvillt stétt, sem finni jörðina skríða undir fótum sér og viti ekki, hvert skuli stefna, þá hefur hann ráðin á takteinum, og þau felast í því að skerða enn hlut þessarar stéttar. Ég hafði ætlað, að þessi hv. þm. og aðrir þdm. mundu haga sínum málflutningi og sínum tillöguflutningi á annan veg en hér kemur fram. Ég ætla ekki að ræða þetta mál miklu lengur. Eins og ég sagði, mun því verða vísað til þeirrar n., sem ég á sæti í, en ég sá ástæðu til að vekja athygli á ummælum, sem fólust í framsögu hv. flm., sem mér fundust gersamlega ómakleg til handa bændastéttinni, og gat ekki látið vera að mótmæla þeim.



Herra forseti. Stundum dettur manni í hug, hér í þessari hv. þingdeild, að þó að við tölum allir íslenzku, þá skiljum við ekki hver annan allt of vel. Mér datt þetta í hug, bæði þegar ég hlustaði á ræðu hv. 11. landsk. þm. í gær og hv. 4. þm. Norðurl. v. rétt áðan. Menn gera hver öðrum allt of oft upp skoðanir og orð, liggur mér við að segja, sem alls ekki eru meint á þann hátt, sem síðan er reynt að leggja í þau, og nú vil ég koma lítillega að því. Í gær sagði hv. 11. landsk., að í ræðu minni hefði verið lagt til, að byggðin yrði færð saman, sem var rétt. En hann lagði þann skilning í orðin, að ég ætlaðist til, að endilega þyrftu að koma út úr því færri menn í viðkomandi byggð. Og til þess að sýna fram á, að slíkt þarf alls ekki að vera, vil ég einmitt taka mína heimasveit eða fæðingarsveit, sem ég kalla enn „heima“, þó að ég sé ekki þar búsettur lengur, og ég veit, að þar hefur fækkað um 7 býli, þ. e. a. s. útkjálka- og afdalabýli hafa lagzt í eyði, en hreppurinn hefur aldrei verið jafnfjölmennur og nú, vegna þess að fólkinu hefur fundizt það eðlilegra og hagkvæmara að flytja saman, byggja nýbýli niðri í dalnum, þar sem betra og þægilegra var til byggðar, en leggja niður afdala- og heiðarkotin, sem gáfu ekki sömu raun til búskapar og jarðirnar, sem betur voru settar. Það var þetta, sem ég átti við með samfærslu byggðarinnar, og bakþanki minn var líka sá, hve hörmulegt er að horfa upp á það ár eftir ár og áratug eftir áratug, að það er í raun og veru algerlega vonlaust að leiða rafmagn til allra bændabýla hér á Íslandi, meðan byggðinni er háttað eins og nú er. Það er farið að kosta yfir 300 þús. kr. að leiða rafmagn inn á hvert það býli, sem bætt er við nú, og sjá allir, að slíkt er ekki gerandi fyrir þjóðina og ekki heldur viðunandi fyrir það fólk, sem hefur ekki rafmagn, að fá það ekki, og þá er eina leiðin samfærsla byggðarinnar, þ. e. a. s. að menn búi ekki eins strjált og nú er. Þetta er það fyrsta, sem mér fannst styðja það, að stundum skiljum við ekki hver annan, þótt við tölum sama málið hér í d. Ég hygg, að þegar hv. 11. landsk. hugleiðir þennan skilning, sem ég hafði í mínum orðum, fari ekki langt á milli okkar skilnings á því, að það er heppilegt að færa saman byggð. Annað, sem sá hinn sami þm. drap á, en þar skilur okkur nokkuð á, hann talaði um, að það væri að verða of lítil framleiðsla á landbúnaðarvörum. Ég hygg, að einmitt Hagtíðindin, sem hér var vitnað í áðan, sýni það, að enn er offramleiðsla. Við verðum að flytja töluvert mikið út af landbúnaðarvörum, án þess að það gefi þá raun í aðra hönd, sem er þjóðfélaginu heppileg og bændum hagstæð. Ég kem síðar að því, hver þessi útflutningur er og hvað fyrir hann þarf að kaupa. En í þessu sambandi vil ég aðeins drepa á það, að sú breyting varð á landbúnaðarframleiðslunni frá 1963 til 1967, að bændur fækkuðu kúm sínum verulega og fóru yfir í fjárbúskapinn meira og það svo mikið, að nú er orðin miklu meiri offramleiðsla á kjötinu heldur en mjólkurvörunum. Þetta finnst mér styðja þá skoðun mína, að það vanti yfirstjórn og hagsýni í landbúnaðinn. Það er varla von, að bændur einir út af fyrir sig geti fundið, hvað rétt er í þessu, en þegar yfirstjórnina brestur, er hætta á ferðum. Hv. 5. þm. Norðurl. e. kallaði þetta frv. bændafækkunarfrv. Það má sjálfsagt gefa því það heiti. En ég vil minna þd. á, að ég flutti hér annað frv. og þessi frv. verða varla skoðuð nema hvort með öðru. Hið fyrra laut að því að koma upp sjóði fyrir landbúnaðinn, sem gæti orðið honum lyftistöng. Og ég ætlaðist til, að sá sjóður væri byggður upp bæði af bændum og ríki. Ég er þeirrar skoðunar þvert á móti því, sem mér virðist vera skoðun hv. 5. þm. Norðurl. e., að hvaða stétt sem er og hvaða atvinnuvegi sem er sé hollast að standa töluvert á eigin fótum. Ég mundi kalla hans stefnu miklu meira ríkishjálparstefnuna. Hann var að gera gys að þessum hagtryggingarsjóði, sagði, að það væri miklu réttara að efla bjargráðasjóð, og ég er ekkert að andmæla því, að það sé gott að efla hann. En ég vil benda á það, að bjargráðasjóði ráða bændur ekki nema að óverulegum hluta eða kannske engum hluta, en þessum sjóði, sem ég var að hugsa um, að stofnaður yrði, eiga þeir að ráða að meiri hluta, byggja hann upp að hálfu leyti og ráða honum að meiri hluta og geta þannig valdið miklu um, að hve miklu gagni hann kemur fyrir stéttina og þessa atvinnugrein. Þessi hv. þm. drap einmitt á það, sem ég er honum algerlega sammála um. Uppbætur eru ekki æskilegar, sagði hann. Og það er það, sem ég var að benda á í síðara frv. Uppbæturnar hafa leitt til þess, að bændur hafa ekki athugað eins vel sinn gang í því, hvað væri hagkvæmt að framleiða. Hér var drepið á það áðan, að það fengist býsna mikið fyrir að flytja út kjötið og mjólkina. En ég man ekki betur en það birtist í Morgunblaðinu grein rétt fyrir jólin, þar sem bent var á það, að bændur fengju þá eitthvað um 35 kr. fyrir kjötkg, þar mætti draga frá 15 kr. í slátrunarkostnað, þannig að bóndinn fengi 20 kr. heim til sín fyrir kjötkg, sem flutt væri út, en þyrfti að fá 77.50 kr. fyrir kjötkg, til þess að það stæðist grundvallarverð. Þetta hefur, að mér skildist eftir tölum, sem nefndar voru í gær, batnað nokkuð, þannig að fyrir kjöt, sem flutt væri út til Bretlands, mundu fást um 45 kr., en slátrunarkostnaðurinn dregst þó þar frá. Eftir, skilst mér, eru þá eitthvað um 30 kr., og enn þá vantar meira en helming, til þess að bóndinn fái grundvallarverð fyrir kjötið, sem hann verður að flytja út. Hér var áðan vitnað í Hagtíðindin og sagt, að útfluttar landbúnaðarvörur hefðu verið um 541 millj. kr. s. l. ár. Ég fékk nú raunar út úr því ofurlítið meira, en það skiptir ekki máli. Það var ekki sem neinu nam. En ef gert er ráð fyrir því, að þetta sé, og mér skilst, að það sé hámarkið, sem hægt er að gera ráð fyrir, að fyrir þetta fáist helmingsverð móti því, sem framleiðslan af því kostar, þá eru það um 250–270 millj. kr., sem tapast á þessum útflutningi. En þó að við sleppum þessum útreikningi, þá hafa fóðurvörur og tilbúinn áburður, sem flutt var inn á s. l. ári, samkv. Hagtíðindum líka, verið 451 millj. kr. eða rétt um það sama og fyrir landbúnaðarvörurnar fékkst, sem fluttar voru út. Sem sagt, við höfum orðið að flytja inn fóðurvörur og tilbúinn áburð fyrir 451 millj. kr. til þess að geta flutt út svipaða upphæð fyrir þannig verð, að það er helmingstap fyrir bóndann að framleiða þetta. Pálmi Jónsson, hv. 4. þm. Norðurl. v., kvaddi sér hér hljóðs vegna ómaklegra orða flm., eins og hann komst að orði, og þá kem ég að öðru atriði þess, sem mér virðist stundum mega vitna í, að við skiljum ekki vel hverjir aðra hér í þd. Hann vitnaði réttilega í það, að ég sagði, að að mínum dómi væru bændur ráðvillt stétt, sem fyndist jörðin skríða undir fótum þeirra. En nú ætla ég að segja Pálma, af því að hann virðist ekki alveg hafa skilið, hvað ég lagði í þessi orð, - við segjum stundum, að okkur finnist jörðin skríða undir fótum okkar, þegar við erum óvissir um, hvar við stöndum. Og það var þetta, sem ég átti við. Bændurnir finna ósjálfrátt, að landbúnaðurinn er ekki lengur neinn aðalatvinnuvegur Íslendinga. Þeir finna það, en þeir eiga ákaflega erfitt með að sætta sig við það, og þess vegna eru þeir ráðvilltir. En þeir rata ekki til réttra átta með því að skilja ekki, hvar þeir eru staddir. Þeir verða að skilja, hvar þeir eru staddir, verða að skilja það, hvað er hagkvæmast fyrir þá að framleiða, svo að þeir njóti góðra kjara og svo að þjóðin hljóti ekki skaða af þeirra búskap. Nú er ég ekki að segja, að í heild sé þetta alltaf svo. Við þurfum vissulega að framleiða landbúnaðarvörur. En það, sem okkur skilur á, þessa 3 hv. þm., sem ég hef hér nefnt, og mig, er það, að ég tel, að bændum sé skaði að því og þjóðinni sé skaði að því að framleiða fram yfir það, sem fer til neyzlu hér innanlands, og að þessi prósenta, sem ég legg til að verði lækkuð, valdi því að nokkru leyti, að bændur athuga ekki sinn gang og skilja verr en ella, hvar þeir eru staddir og til hverrar áttar þeir eiga að horfa. Þetta er það, sem ég vildi koma hér á framfæri, án þess að ég ætli að taka þátt í því, sem mér finnst stundum vera gert hér í d., að pexa lengi um hlutina.



Herra forseti. Hv. 9. landsk. þm. sagði í þessum ræðustól nú fyrir stundu, að bændurnir finni, að landbúnaðurinn er ekki lengur einn af aðalatvinnuvegum þjóðarinnar. Og hann gat um það eða það var ekki hægt að heyra annað í hans orðum en að það væri eini atvinnuvegur í þessu landi núna, sem byggi við öryggisleysi. Ég held nú, að þessi ríkisstj., sem hann styður svo dyggilega í gegnum þykkt og þunnt, sé búin að sanna þjóðinni, að það sé ekki hægt að framleiða neitt í þessu landi. Ég veit ekki, hvernig hægt er að gera það betur en hefur verið gert. Það er ekkert sérstakt með landbúnaðinn, og ef eitthvert öryggisleysi er þar, er það vegna stefnu núv. ríkisstj., en ekki af öðru. Hann gat um það, að það mundi fást aðeins helmingur verðs fyrir útfluttar landbúnaðarvörur nú. Og hann mun hafa haft hér tölur, sem hann þóttist hafa eftir mér í gær um verð, sem við fengjum í Bretlandi, en hann fór skakkt með þessar tölur. Ég sagði, að það væru rúml. 54 kr. fyrir kg í Bretlandi, og það er lægsti markaðurinn. Ég sagði líka, en það hafði hann ekki eftir, að í Noregi gætum við fengið 80 kr., ef við kæmumst þar inn á þann markað, og það er búið að selja svolítið megn á því verði. Hann gat ekki um það. En þarna var ég með tvær tölur, sem eru hæsta og lægsta verðið. Það er mismunandi í hinum löndunum, en allt hærra en það, sem ég gat um áðan í Bretlandi. Hann var að vitna í grein, sem kom í Morgunblaðinu um þessa hluti. Það stóð fleira í þessari grein. Það stóð þar enn fremur, að það fengist ekki nálægt því grundvallarverð fyrir ull og gærur á erlendum mörkuðum. Þetta er alrangt. Það fæst meira en grundvallarverð nú fyrir gærurnar, þó að ég taki þar ekki gengisbreytinguna, ekki þau áhrif. sem hún hefur þar á. Verðið í grundvellinum á gærunum er 33 kr., en það mun vera um 40 kr. eða tæpar 40 kr., sem fæst miðað við gamla gengið. Og það þýðir ekki fyrir þennan hv. þm. að líta aðeins á kjötið eitt. Það verður að taka auðvitað afurðirnar af sauðfénu allar og meðaltalstölur af því, hvað þetta gerir. Eins og nú horfir, er hægt að fá fyrir gærurnar, að mér er tjáð, fob.-verð um 80 kr. eða fast að því fyrir kg. Það er auðvitað fob.-verð, ekki það, sem bændurnir fá. Svipað er um ullina og með gærurnar. Það hefur komið fram nú að undanförnu, að það eru miklir möguleikar í að vinna úr þessum vörum hér og veita mörgum atvinnu við það, og það er ráðgert a. m. k. á tveimur stöðum í landinu að setja nú upp sútunarverksmiðju fyrir um það bil helminginn af þeirri framleiðslu landsmanna, sem nú er, og mér er tjáð, að það sé möguleiki til þess að fá verð fyrir allar okkar gærur og ull, ef verður hægt að ráðast í það, eins og nú standa málin. En það er kannske bara ráðið að skera sauðfé niður, eins og hv. þm. í raun og veru leggur til og annað ekki. Það er alveg rétt, að ég sagði hér í ræðu minni í gær, að uppbæturnar væru ekki æskileg leið. En það verður eitthvað að koma þá í staðinn, og ég gat um það, hverjir það væru, sem bæru ábyrgð á þessari leið, sem farin var. Það eru stjórnarflokkarnir, sem fóru inn á þessa leið og breyttu þar alveg um stefnu. Það var önnur leið farin í þessum málum áður. Hv. 4. þm. Norðurl. v. var að tala um þetta verð, sem fengist, og hann vildi miða við það grundvallarverð, sem var ákveðið í haust. Það er náttúrlega alveg alrangur mælikvarði. Ef við ætlum að reikna eins og gengisbreytingin verkar nú á verðið, þá eigum við náttúrlega líka að reikna með þeim aukna kostnaði, sem við þessa framleiðslu verður vegna gengisfellingarinnar. Annars erum við með rangar tölur, og það náttúrlega þýðir ekkert fyrir okkur að vera að blekkja okkur með því. En það mun láta nærri, að það fáist um 70 eða 73% að meðaltali, eins og er miðað við það að taka, ef þessi hækkun kemur eins og hún átti að gera 1. janúar á útfluttar sauðfjárafurðir. Það er minna aftur á mjólkurvörurnar, það skal ég játa, en það er ekki langt frá helmingi af framleiðslukostnaðarverði. En við þurfum víst ekki að hafa áhyggjur af því á næstunni, eins og nú horfir, að þurfa að flytja út mjólkurafurðir. Í gær sagði hv. 9. landsk. þm. í umr. í þessu máli, að bændur væru ráðvilltir, og manni gat, eins og ég sagði áðan, skilizt, að þetta frv. ætti að verka þannig, að þeir ættu að ná áttunum og hefðu rétt viðbrögð í þeim vandamálum, sem nú steðja að landbúnaðinum. En ég vil spyrja hv. þm. að því, hvort hann sé ekki farinn að átta sig á því, að það eru ekki bændur einir, sem eru ráðvilltir. Það er vegna stjórnleysis og úrræðaleysis hæstv. ríkisstj. og stuðningsflokka hennar, að menn eru í hópum að ráðgera nú t. d. að fara til útlanda og atvinnuleysið í landinu magnast dag hvern. Svo langt er gengið, að hv. þm. leggur til, að bændurnir einir verði að búa við allt annað en aðrir þegnar í þessu þjóðfélagi. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þessi mál hér miklu lengur, en það er annað mál, sem er á dagskránni og verður kannske tekið fyrir, og ég er víst á mælendaskrá þar, og mun ég ræða þar betur landbúnaðarmálin.



Herra forseti. Ég sagði hér í gær nokkur orð í sambandi við flutning þessa frv., af þeirri ástæðu fyrst og fremst, að mér virtist flutningur þess og sú stefna, sem fram kom í málflutningi hv. 9. landsk., vera angi af boðskap, sem fluttur hefur verið allmikið nú í seinni tíð, en þó raunar aldrei komizt inn í hv. Alþingi fyrr en nú. Það er boðskapur um það og kenning um það, að bændur á Íslandi séu of margir og þar af leiðandi baggi á þjóðinni. Ég kom inn á það aðeins lauslega í gær, að sú offramleiðsla, sem með réttu mátti segja að væri, þegar bezt áraði hér, núna fyrir 2, 3, 4 árum, tilheyrði nú sögunni eða fyrri tíma, því að það færðist óðum í það horf, að framleiðslan væri ekki nema handa þjóðinni að því er snertir mjólkurvörur. Hins vegar hefði aðstaða með sauðfjárafurðir, sölu á þeim úr landi, nokkuð breytzt núna upp á síðkastið vegna breytingar á gengi. Í hagskýrslum, sem ég leit í, eftir að ég hafði sagt mín fáu orð hér í gær, stendur, að nautgripum hafi fækkað hér á landi frá því 1965 til 1967 um 7298. Á sama tíma hefur sauðfé líka fækkað um 19 þús. Það liggja ekki fyrir tölur, hve nautgripir séu margir 1968, og því síður, hvað þeir munu verða margir í vor, þegar framtalsskýrslur verða gerðar, en ég ætla, að það megi fullyrða, að þeim hafi enn fækkað og sennilega eins mikið og á árunum 1965–1967. Enda er það þegar komið í ljós, að mjólkin hefur verulega minnkað. Þess vegna var það nú fyrir þremur árum, þegar smjörfjallið var mest umtalað, það var stundarfyrirbæri, það var vegna ástands, sem skapaðist af mjög góðu árferði. Hv. 9. landsk. taldi, að ég hefði misskilið orð hans, þar sem ég talaði um það, að byggðarlögum væri lífsnauðsyn á því, ef þau ættu að haldast við, að fólki fækkaði þar ekki. Ef vel væri fyrir hvert byggðarlag, þarf fólkinu að fjölga, en ekki fækka. Þeir sem tala um það, að bændur séu of margir í landinu, tala ekki um það, hvaða ástand mundi skapast í þessum byggðarlögum, ef þeim fækkaði verulega. Ég er ekki að tala hér um byggðarlag eins og t. d. byggðarlag eða sveitarfélag mitt eða það sveitarfélag, sem hv. 9. landsk. nefndi. Ég er ekki að tala um byggðarlög t. d. hér á Suðurlandsundirlendi, í Borgarfirði, í Eyjafirði eða Suður-Þingeyjarsýslu. Þetta eru það fjölmenn byggðarlög og hafa það góða aðstöðu, að þar hefur fólki frekar fjölgað en fækkað. Hins vegar eru það allt önnur byggðarlög, sem mundu verða fyrir því, ef bændafækkun yrði veruleg í landinu. Við skulum taka byggðarlög, sem liggja næst Þórshöfn á Langanesi. Hv. 4. þm. Norðurl. v. benti á það réttilega, að þorp og kaupstaðir styddust mjög við sveitabyggðina, sem væri kringum þau. Þórshöfn styðst við byggðirnar í Þistilfirði og á Langanesi. Sama má segja um Raufarhöfn og Kópasker, svo að maður haldi sig bara við Norðurlandið. Þessar byggðir, þessi þorp styðjast mjög við sveitabyggðina, sem er inn frá þeim og í kringum þær, og alveg sama má segja, þegar kemur vestur fyrir Eyjafjörð, t. d. Skagafjörð og Húnavatnssýslu, Sauðárkrók og Blönduós. Þetta styður allt hvað annað. En þegar fer að fækka í einu sveitarfélagi, skapast þar það ástand, að fólkinu heldur áfram að fækka, þangað til máske er komið svo, að byggðarlagið þurrkist algerlega út, eins og átt hefur sér stað á Vestfjörðum. Það eru þessi byggðarlög, sem ég tel vera í hættu, ef bændum fækkar, því að fækkun bændanna veikir þau. Þetta er sú stóra hætta, sem er í sambandi við það, að bændum fækki, fyrir utan það, að ég álít, að þeim megi ekki fækka, ef svo á fram að fara sem hingað til hefur verið viðurkennt, að bændastéttin eigi að fæða þjóðina með landbúnaðarframleiðslu. Ég sé ekki ástæðu til að ræða öllu meira um þetta. Ég tel, eins og ég benti á áðan, að kenningin um það, að það sé hættulega mikil framleiðsla á landbúnaðarvörum hér á landi, eigi ákaflega litla stoð í veruleikanum, og mitt hugboð er það, að við Íslendingar þurfum vel á að halda, ef við eigum að koma í veg fyrir það, að bændastéttin og hin strjála byggð verði ekki of fámenn, þveröfugt við það, sem mér virðist vera kenning sumra hagfræðinga og útreikningamanna, sem við höfum gert helzt til mikið með nú upp á síðkastið, svo að ekki sé meira sagt.