Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, lýtur að úrbótum um lánakjör sparifjáreigenda, íbúðabyggjenda og íbúðakaupenda, en hagsmunir þeirra hafa mjög verið bornir fyrir borð í tíð núv. ríkisstj. sem alls ekki hefur framkvæmt þá vaxtastefnu sem á sínum tíma var samþykkt með setningu svokallaðra Ólafslaga. Það var reyndar mikið deilt um það, hvernig þau lög skyldu verða. Þá fór fram mikil umræða í ríkisstj. og þingflokkunum um það, hvernig með skyldi fara, en þó féllust samstarfsflokkar Alþfl. á að verðtryggja lánsfé að nokkru leyti, þó ekki eins og best hefði verið. Það var gert ráð fyrir því þar, að lánatími yrði lengdur og kjör þeirra, er búa við erfiða lánabyrði, yrðu bætt, en það hefur ekki verið efnt. Hins vegar hefur skipulega verið unnið að því að gera kjör þessa fólks mjög erfið, og það er fyrst nú með setningu þeirra laga, sem boðuð voru í áramótaskaupinu, að nokkrar úrbætur eru boðaðar, en þó ekki nærri því eins og gert er ráð fyrir í því frv. sem hér liggur fyrir. Í því, sem boðað var um áramótin, er talað um að stefnt skuli að almennri vaxtalækkun í marsmánuði. Mig langar til að spyrja hæstv. viðskrh. hvernig eigi að framkvæma það. Þar segir einnig að innlán skuli verðtryggð. Er þá ekki líklegt að það þurfi að verðtryggja útlán að sama skapi? 10% vaxtahækkun var frestað, en aftur á móti lítur út fyrir að verðtryggja eigi útlánin í staðinn til viðbótar við vexti, og heyrst hefur að þar sé ekki um 10% að ræða, heldur allt að 12%, þannig að í raun sé um vaxtahækkun að ræða. Það væri mjög gaman að fá skýringar á því, hvernig fara á að því að lækka vextina í mars, meðan innlán eru verðtryggð, eða hvort það er meiningin að setja allt bankakerfið á hausinn. Sú hugsun getur verið á sínum stað, en erfitt er að skilja hvernig með þetta verður farið. Þeir aðilar, sem voru í ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, samstarfsaðilar Alþfl., hafa mjög gagnrýnt vaxtastefnuna og talið vexti allt of háa. Þrátt fyrir það hafa þeir ekki treyst sér til þess að lækka vextina, eins og þeir hafa margir hverjir haft á orði að gera. Það frv., sem hér liggur fyrir, verður ótvírætt, ef samþykkt verður, til mikilla hagsbóta fyrir sparifjáreigendur, íbúðabyggjendur og íbúðakaupendur. Ég skora því á ráðh. - sem ég veit að er velviljaður maður - að samþykkja að beita sér fyrir því, að það verði samþykkt. Það skref, sem tilkynnt var í gær, er ekki nóg, það þarf að ganga lengra. Það þarf að ganga svo langt sem við leggjum hér til. En ég spyr enn á ný: Hvernig á að fara að því að lækka vexti á meðan verið er að hugsa um að verðtryggja innlánin?



Herra forseti. Hv. þm. Karl Steinar Guðnason, 3. landsk. þm., spurðist fyrir um það, hvernig ætti að fara að því að lækka vexti án þess að bankakerfið færi á höfuðið. Ég er nú ekki í stakk búinn til að svara þessari spurningu með tölum. Það liggur ekki enn þá fyrir uppgjör ríkisbankanna eða bankakerfisins í heild á þessu ári, en þó liggja fyrir nægilegar upplýsingar til að sýna að afkoma bankanna er sæmilega góð og greiðslustaða þeirra hefur batnað talsvert verulega gagnvart Seðlabankanum. Það er því alveg ljóst að þarna er um að ræða nokkurt svigrúm, en ég skal ekki um það segja á þessu stigi, hve mikið það er, vegna þess að endanlegt uppgjör liggur ekki fyrir. Það liggja ekki fyrir neinar tillögur enn þá um vaxtaákvarðanir 1. mars. Það, sem stendur í efnahagsáætlun ríkisstj., er að stefnt skuli að því að lækka vexti þá, en það er ekki mögulegt að gera sér grein fyrir þessum málum fyrr en búið er gera úttekt á afkomu bankakerfisins til hlítar. Ég er alveg sammála hv. þm. um að það er ekki hægt að haga vaxtastefnunni á þá leið að bankakerfið standi ekki undir sér. Ef vextir eru lækkaðir þarf að sjálfsögðu að gera tilsvarandi ráðstafanir á hinni hliðinni, þannig að útkoman verði á þá lund að bankakerfið standi undir sér. Það er auðvitað grundvallaratriði. Engum manni dettur í hug að fara að ákveða vaxtamálin á þann veg að allt fari um þverbak. Það er alveg ljóst mál og hefur aldrei vakað fyrir ríkisstj. að gera það. Það er eitthvert svigrúm til, það er alveg ljóst, en hversu mikið liggur ekki endanlega fyrir. En á næstu vikum kemur að sjálfsögðu í ljós hver endanleg útkoma bankakerfisins hefur verið á s.l. ári og hvernig þeir eru í stakk búnir til þess að taka við viðbótarbyrðum. Varðandi það mál, sem hér liggur fyrir, þá er ljóst að það gengur í raun og veru mjög í sömu átt og þær ráðstafanir sem ríkisstj. vinnur nú að.  Við ræddum dálítið um þetta fram og til baka hér í gær, ég og hv. þm. Kjartan Jóhannsson, og vorum að bera saman þessa tillögu og ákvæði brbl. frá því um áramótin. Á því er nokkur munur og þarf ekki að fara um það mörgum orðum, það liggur alveg á ljósu. En þó er eitt alveg ljóst samkv. tillögum þessa frv., en þar segir að innstæður á reikningum þessum skuli því aðeins verðtryggðar að fullu að þær liggi óhreyfðar í þrjá mánuði, þannig að þar er a.m.k. um óbeina bindingu að ræða þegar þannig er komist að orði. Ég skal ekkert um það segja, hvort bankakerfið þolir að lagðar séu á það slíkar kvaðir án þess að það komi verulegar hækkanir á móti. Þá reka menn sig að sjálfsögðu á annað vandamál sem þýðir ekkert að loka augunum fyrir, þó að menn viðurkenni röksemdir raunvaxta. Það þýðir ekkert að loka augunum fyrir því, eins og sakir standa, að ef vextir hefðu t.d. verið hækkaðir um 10% núna um áramótin hefði það velt atvinnulífi landsmanna á hausinn á nokkrum vikum. Það er alveg ljóst. Atvinnulífið hefði ekki með neinu móti þolað slíka viðbótarbyrði eins og ástatt er. Það hefði þá þurft að gera margháttaðar aðrar ráðstafanir til þess að gera atvinnulífinu kleift að standa undir slíkum viðbótarbyrðum. Í raun og veru eru menn í algerri sjálfheldu í vaxtamálum. Annars vegar eru góð og gild rök þess eðlis, að peningar eigi að skila raunvöxtum af sér. Hins vegar eru þau sjónarmið atvinnurekstrarins að þola ekki hinn mikla fjármagnskostnað. Og þá er auðvitað spurningin: Hver er leiðin út úr þessum málum? Er leiðin sú að hækka vextina og setja atvinnulífið á hausinn? Hverjir eiga þá að borga vexti? Hver stendur undir vöxtum í þjóðfélaginu ef það er ekki atvinnulífið? Leiðin út úr þessum málum er náttúrlega augljós, en hún er ekkert auðveld. Hún er auðvitað sú að lækka verðbólguna. Með því eina móti sýnist mér að menn fái bjargað sér úr þessari háskalegu sjálfheldu. Ég treysti mér ekki til að svara hv. þm. gleggra en þetta, að það er nokkurt svigrúm í bankakerfinu til að leggja frekari byrðar á bankakerfið, en hversu mikið það er þori ég ekki um að dæma og ekki heldur hitt, hvað langt er hægt að ganga í því að lækka vexti eins og sakir standa.



Herra forseti. Það er auðvitað hárrétt hjá hæstv. viðskrh. sem kom fram hér áðan, að forsenda þess, að vextir geti lækkað að einhverju marki hér, er að verðbólgan lækki að sama skapi. Þetta er það sem fulltrúar Alþfl. hafa ævinlega haldið fram í öllum umræðum um þessi mál. Þetta er hárrétt hjá hæstv. ráðh. Hin spurningin er svo sú, hvort menn vilja bera ábyrgð á þeim aðgerðum sem leiða til þess að spariféð brennur upp í eldi verðbólgunnar. Hæstv. ráðh. hafði það á móti þessu frv., þegar það var hér til umr. í gær, að það væri of seint fram komið. Þetta frv. var lagt hér fram nokkru fyrir jól. Það var lagt fram löngu áður en svokallaðar efnahagsráðstafanir og brbl. ríkisstj. voru komin á blað. Það gerist ekki fyrr en á gamlársdag, að þær svokölluðu ráðstafanir, annars vegar brbl. og hins vegar óskalisti, komast á blað. Þetta frv. kemur hér löngu, löngu fyrr og það fjallar um alveg ákveðnar aðgerðir og er flutt í þeim tilgangi að bæta og efla sparnað í landinu með því að gefa fólki kost á að verðtryggja sparifé án bindiþvingana. Það er þess vegna alrangt sem hæstv. ráðh. heldur fram, að það sé enginn munur á þessu og því sem felst í brbl. ríkisstj. Það er vissulega verulegur munur þar á. Hér er gert ráð fyrir að fólk hafi aðgang að sínu fé, en sé það óhreyft í þrjá mánuði, þá gildi þessi ákvæði. En fólk getur hvenær sem er hreyft þetta fé, það er ekki bundið í þeim venjulega skilningi. Hæstv. ráðh, talaði hér áðan um óbeina bindingu. Það má kalla þetta óbeina bindingu, en féð er ekki bundið. Eigendur þess hafa aðgang að því hvenær sem er, en njóta jafnframt kosta verðtryggingarinnar. Hins vegar er svo tilgangur þessa frv. að innleiða sérstakan lánaflokk til húsbyggjenda í viðskiptabönkunum til viðbótar við lán húsnæðismálastjórnar og lán lífeyrissjóða og geta þannig í fyrsta lagi hækkað lánshlutfall af byggingarkostnaði og í öðru lagi minnkað og jafnað greiðslubyrði vegna íbúðabygginga og íbúðakaupa og létt af húsbyggjendum þessari byrði skammtíma víxil- og vaxtaaukalána. Hæstv. ráðh. veit áreiðanlega hver aðstaða þess fólks er sem nú stendur í því að byggja. Það verður að eyða verulegum hluta af tíma sínum í alls konar hlaup og bráðabirgðabjarganir. Þeir, sem starfa við banka eða peningastofnanir, þekkja það allra manna best og hafa sínar sögur um það að segja, hvernig ástandið er þar og hvernig ástandið er hjá almenningi. Þetta frv. miðar að því að lagfæra þetta. Þetta er í senn réttlætis- og sanngirnismál nú þegar ríkisstj. kyndir undir 70 – 75% verðbólgu og allar hennar ráðstafanir, sem í orði kveðnu eiga að miða að því að draga úr þessari verðbólgu, reynast kák eitt - hreint kák. Það er miðað við það að standa í sömu sporum að ári liðnu og þegar lagt var upp í þessa ferð. Það er ekki aðeins að hjá einstaklingum blasi við greiðsluerfiðleikar og greiðsluþrot kannske í sumum tilvikum, heldur gildir þetta líka engu síður um ýmis opinber fyrirtæki, eins og t.d. Póst og síma, þar sem fyrirsjáanlegur er gífurlegur rekstrarhalli á þessu ári. Þetta gildir um velflest opinber fyrirtæki. Og síðan talar ríkisstj. um verðstöðvun í 75% verðbólgu. Það er ekkert til sem heitir verðstöðvun. Kannske er hægt að tala um verðfrestun þegar verðbólgan er undir 10%, en þegar verðbólgan er komin yfir 70% er ekkert til sem heitir verðstöðvun. Það er aðeins verið að reyna að blekkja fólk og slá ryki í augu almennings með því að tala um verðstöðvun. Það kemur líka mætavel í ljós núna þegar varla líður sú vika að ekki séu tilkynntar nýjar verðhækkanir. Þetta segir sig sjálft í ástandi eins og nú er í þjóðfélaginu. Og það sorglega við þetta allt saman er að ríkisstj. hefur ekki uppi neina tilburði til úrbóta og innan ríkisstj. virðist raunar ekki vera nein samstaða um aðgerðir. Það eru gerðar tímabundnar ráðstafanir sem eiga að duga aðeins fram undir vorið. Síðan veit enginn hvað við tekur. Um það hefur ekkert verið sagt og um það virðist engin samstaða vera. Ég er þeirrar skoðunar, að með þessu frv. hafi verið hreyft hinu þarfasta máli. Hér er um að ræða feiknalegt hagsmunamál fyrir alla þá sem standa í því að reyna að koma sér upp húsnæði. Það hefur ekki verið staðið við ákvæði laga um lengingu lánstíma. Bankakerfinu hefur ekki verið gert skylt að kynna og taka upp hagstæðari kjör sem dreifa þessu á lengri tíma, eins og unnið var að í tíð minnihlutastjórnar Alþfl. Þetta veit auðvitað hæstv. viðskrh. allt saman, en það er samt ástæða til að minna á þetta. Að lokum vil ég aðeins vonast til þess, að þetta frv. fái jákvæða meðferð í nefnd. Hér er gengið nokkru lengra en ríkisstj. hefur lýst sig tilbúna til að gera. Það verður að reyna á það, hvort ríkisstj. vill koma til móts við húsbyggjendur með þeim hætti sem frv. gerir ráð fyrir. Komi í ljós að hún vilji það ekki, þá liggur það fyrir, og sömuleiðis hvort ríkisstj. vill efla sparnað í landinu með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir. Að lokum aðeins þetta: Hæstv. viðskrh. hafði orð á því í umr. um þetta mál í gær, að menn mættu ekki tala allt of illa um ríkisstj., menn mættu ekki skamma ríkisstj. svona mikið. Mér hefur stundum fundist að hann sjálfur talaði ekki allt of vel um þessa hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Mér þótti það auðvitað athyglisvert hjá hæstv. viðskrh. sem hann sagði hér áðan og sú yfirlýsing hans, að hann gæti auðvitað ekkert sagt um hvort bankakerfið þyldi vaxtalækkun 1. mars. Þetta er yfirlýsing um það, að gerðir ríkisstj. á gamlársdag hafi verið því marki brenndar, að hún vissi ekki hvort hún gæti framkvæmt þær. En auðvitað hefur hæstv. viðskrh. á réttu að standa þegar hann segir að fyrst þurfi að athuga stöðu bankakerfisins, áður en menn leggi í aðgerðir af þessu tagi. Sumir hefðu e.t.v. haldið að það væri háttur ríkisstjórna að gæta að því áður en þær gripu til aðgerða, hvort aðgerðirnar væru framkvæmanlegar eða ekki. Nú liggur það fyrir, að það er ekki háttur þessarar ríkisstj. að gæta að því fyrst, hvort það, sem hún boðar, sé framkvæmanlegt eða ekki. Það liggur fyrir af þeirri yfirlýsingu sem hæstv. viðskrh. gaf hér áðan. Annars er ýmislegt annað, sem kom fram í máli hæstv. viðskrh., sem rétt er að fara um nokkrum orðum. Ég hef tekið eftir því í málflutningi hæstv. ráðh. bæði í dag og í gær, að hann hefur tekið undir það sjónarmið okkar, að staða bankakerfisins væri nokkuð góð og auðvitað gæfi það sérstakt svigrúm til aðgerða og þá m.a. vitaskuld til þess að framkvæma aðgerðir af því tagi sem hér er flutt frv. um. Ég hef líka tekið eftir því í máli hæstv. viðskrh., að hann hefur talið þær hugmyndir, sem hér eru fram lagðar, allrar athygli verðar, en hins vegar langað til þess að halda því fram, að það, sem ríkisstj. hefði boðað og vildi gjarnan gera - þótt hún vissi ekki hvort hún gæti framkvæmt það, gengi í sömu átt. Það er stundum sagt að stjórnarandstaða sé of harðskeytt og fáist ekki til að fylgja góðum málum sem ríkisstj. ber fram. Ég held að staða hæstv. viðskrh. í þessu máli sé núna sú, að hann sjái að þetta er gott mál, og nú væri tilvalið tækifæri fyrir viðskrh. og stjórnarflokkana alla að koma til liðs við það. Það er auðvitað svo og kemur fram í málflutningi hæstv. viðskrh., að hann langar í sjálfu sér til að fylgja þessu máli. Ég held að hann ætti að láta það eftir sér og koma þannig ekki bara til móts við gott mál, heldur líka bæði sparifjáreigendur og þá sem þurfa að afla sér íbúðar. Hins vegar kom vitaskuld fram nokkur misskilningur í ræðu hæstv. ráðh. þegar hann talaði um að í þessu frv. fælist óbein binding. En ég verð að viðurkenna að hæstv. ráðh. er á réttri braut, því að í gær lagði hann bindingu samkv. till. ríkisstj. til 6 mánaða að jöfnu við það ákvæði sem er í þessu frv. þar sem er engin binding. Nú er þó túlkun ráðh. komin það áleiðis, að nú er þessi binding í hans munni orðin óbein. En ég held að öllum sé ljóst að það getur ekki talist binding þegar mönnum er frjálst að ganga í það fé sem þeir eiga á þessum reikningum. Hitt skýrði ég mjög greinilega hér í gær, að hugmyndin með þeim ákvæðum, sem hér eru um að menn njóti fullrar verðtryggingar á því fé sem liggur óhreyft hverja þrjá mánuði, er vitaskuld sú að koma til móts annars vegar við það sjónarmið að geta látið í té verðtryggingu og hins vegar að menn eigi aðgang að því fé sem þeir leggja inn á þessa reikninga, og svo það, að menn séu í raun og sannleika verðlaunaðir fyrir það að vera að spara, að láta vera að taka út af reikningunum, án þess að hendur þeirra séu bundnar, og skapa öryggisleysi með þeim hætti. Ég tel að það sé grundvallarmunur á því að vera með bindingu af því tagi, sem tíðkuð hefur verið, og því að hafa reikningana af því tagi sem hér um ræðir, þannig að menn geti lítið á þetta með þeim hætti að þeir eigi ævinlega aðgang að því. Ef þeir ættu ekki aðgang að því, þá væri það bundið. Ef þeir eiga aðgang að því, þá er það ekki bundið. Ég vil líka minna á það - vegna þess að hæstv. ráðh. hefur látið svo ummælt að ekki væri nógu vel talað um ríkisstj. - að í lögum um efnahagsmál o.fl., sem stundum eru nefnd Ólafslög, eru ótvíræð ákvæði um það að lengja eigi lánstíma og dreifa greiðslubyrði. Ég gat þess hér í gær og ég ítreka það enn, að það hefur ævinlega verið stefnumið okkar Alþfl.-manna að þetta væri nauðsynlegt að gera, jafnframt því sem menn nálguðust verðtryggingu á inn- og útlánum. Ég ítreka það enn, að það er forsenda fyrir skynsamlegri lána- og vaxtastefnu að þetta sé gert. Og ég ítreka það jafnframt, að ef það er ekki gert mun stefnan hrynja í höndum ríkisstj. Ríkisstj. hefur gersamlega brugðist í þessum efnum og því er staðan eins og hún er og þá alveg sérstaklega hjá húsbyggjendum. Í annan stað hefur framkvæmd stefnunnar líka brugðist hjá ríkisstj. vegna þess að hún býður sparifjáreigendum ekki nægilega góð kjör. Það mundi gerast hvort tveggja: að koma til móts við húsbyggjendur og sparifjáreigendur, með samþykkt þessa frv. Hæstv. ráðh. talaði um að menn mættu ekki loka augunum fyrir því, að ef vextir hefðu verið hækkaðir um 10% á gamlársdag hefði atvinnurekstur farið á hausinn. Vel má vera að það sé rétt mat hjá hæstv. ráðh. að þannig hefði farið. En ég vil vekja athygli hans á því, að í sambandi við þessar aðgerðir höfum við ekki sagt að þannig ætti endilega að standa að málunum. Við höfum einmitt talað um að ráðið væri það - sem ráðh. talaði fyrir - að lækka verðbólguna, og í annan stað að það skref, sem stíga ætti núna, væri að gera samþykkt af því tagi sem felst í þessu frv., bjóða sparifjáreigendum raunverulega verðtryggingu á raunverulegum sparnaði og koma til móts við húsbyggjendur með því, að húsnæðismálalánin yrðu í samræmi við þá stefnumörkun, sem Magnús H. Magnússon kynnti, og viðbótarlán yrðu tekin upp í bankakerfinu, eins og hér er gert ráð fyrir, viðbótarlán til 15 ára. Þetta er það sem við mælum með að gert verði á þessu stigi í málinu. Það er náttúrlega dálítið skondið, að í eina skiptið sem hæstv. ráðh. hækkaði röddina hér var þegar hann talaði um að það ætti að lækka verðbólguna. Þó hefur hann setið í ríkisstj. sem hefur unnið það afrek á einu ári að koma verðbólgunni úr 42% í 75%. Svo er hann að tala um að það þurfi að lækka verðbólguna. Það er ekki nema von að hv. þm. Eiður Guðnason minnti ráðh. á það, að kannske hefði hann talað enn þá verr um ríkisstj. en nokkurn tíma stjórnarandstaðan. Og núna er staðan sú, að ríkisstj. bindur varla vonir við að ná verðbólgunni niður á það stig eða þann verðbólguhraða sem ríkti þegar hún tók við. Allir þeir, sem lítið hafa á ráðstafanir ríkisstj., og margir talsmenn stjórnarinnar hafa talað um að það væri nokkuð gott ef út úr þessu kæmi 50%, þ.e. 25% meiri verðbólguhraði heldur en var þegar ríkisstj. tók við. Ég vil líka benda á það, að vitaskuld var þetta frv. ekki of seint fram lagt. Það var komið fram á undan tilkynningu ríkisstj. um hennar ráðstafanir. En það skiptir ekki einu sinni máli í þessu sambandi, vegna þess að hvorki kom frv. of seint fram né heldur er of seint að samþykkja það, og augljóslega felst í þessu frv. mikilvægur ávinningur fyrir sparifjáreigendur og húsbyggjendur hér á landi. Þetta frv. tekur langt fram öllu því sem fram kemur í yfirlýsingum ríkisstj. Það er betra að öllu leyti. Og ég finn það á málflutningi ráðh., að hann hefur skilning á því að þetta sé langtum betra. Ég held að farsælast væri að menn sameinuðust nú um að samþykkja þetta frv., eins og ég veit að hugur allra stendur til og þá líka hugur hæstv. viðskrh.



Herra forseti. Það er nú e.t.v. ekki ástæða til að lengja þessar umræður mikið, vegna þess að þegar þær hófust hér á fundi í gær vakti ég athygli á því, að ákvæði þessa frv., aðallega tvö, væru í raun og veru mjög svipuð því sem ríkisstj. er að fást við. Ég sagði ekki að þau væru hin sömu. Það hef ég aldrei sagt, enda liggja þau fyrir alveg svört á hvítu og þarf ekki að hafa um það mörg orð. Það er því í sjálfu sér ekki ástæða til að lengja þessar umræður þar sem menn eru - ja, ég vil segja: í meginatriðum sammála, þó að þarna sé nokkur munur á tillögugerð. Ástæðan fyrir því, að ég kvaddi mér hljóðs hér á nýjan leik, er sú, að hv. þm. Kjartan Jóhannsson vitnaði nokkuð rangt í það sem ég sagði hér í gær og raunar áðan einnig. Hann sagði að ég vissi ekkert um hvort bankakerfið þyldi það sem boðað hefði verið. Ég gerði grein fyrir því í ræðu minni áðan, að vonir stæðu til þess, að bankakerfið stæði svo vel eftir seinasta ár, að það gæfi svigrúm til athafna í þá veru sem hér er verið að ræða. En ég tók það mjög greinilega fram, að ekki væri lokið við að gera upp, og það lægi ekki fyrir endanlegt uppgjör í þessum efnum og ég hefði ekki fengið niðurstöður. Þannig liggur það ekki fyrir, hversu mikið þetta svigrúm er, og náttúrlega er eðlilegt að menn séu ekki í stakk búnir til þess að gera tillögur um að nýta þetta svigrúm fyrr en mönnum er ljóst hvert það er. En þetta eru smáatriði. Það, sem máli skiptir í þessu, og það, sem ég vildi vekja athygli á þegar ég hóf umræður um þetta, var að í meginatriðum eru menn sammála um þessi mál, þó að menn geri tillögur sem ganga nokkuð á mis, þó ekki mjög. T.d. varðandi tillögurnar um verðtryggða sparireikninga er munurinn í raun og veru fyrst og fremst sá, að samkv. brbl. ríkisstj. eru það bundnir reikningar til sex mánaða og 1% vextir, en hér er lagt til að það séu óbundnir reikningar einnig með 1% vöxtum, en menn fái ekki verðtryggingu nema menn hafi þetta inni í banka í þrjá mánuði. Munurinn á þessu tvennu er ekki svo ákaflega mikill. Kannske mætti segja að munurinn væri sá, að lagaákvæði brbl. ríkisstj. bera þess vott, að menn þorðu ekki að fara lengra niður en í sex mánuði, og það er vegna þess að menn þurfa að gæta þess að hægt sé að standa undir þessum verðbótum. Það er þess vegna sem þær eru bundnar. Stjórnarandstaðan, sem ber ekki ábyrgð á þessu og getur þess vegna borið fram mál með tilliti til þess, gengur lengra í þessu efni - gengur lengra, en hefur þó ekki rökstutt það að fært sé að ganga lengra. Ég skal ekkert um það segja. Ég dreg í efa að það sé skynsamlegt eins og sakir standa að ganga lengra en í sex mánaða bindingu. Svo að vikið sé að ríkisstj., þá er hún býsna vinsæt, það er alveg ljóst. Við sjáum hvað komið hefur fram í skoðanakönnunum sem hafa verið birtar, og engin ástæða er til að kvarta um það.  Varðandi efnahagsaðgerðir ríkisstj. er það alveg ljóst og kom fram í málflutningi um áramótin, t.d. hjá mér og ýmsum fleirum, - við höfum ekki legið neitt á því - að þær aðgerðir, sem gerðar voru um áramótin, eru fyrsta skrefið í þá átt að telja verðbólguna niður. Það þarf að gera.frekari aðgerðir. Annars ná menn ekki því marki sem menn hafa samið um, þ.e. 40% verðbólgu á þessu ári. Það er að sjálfsögðu verið að vinna að þessum málum á vegum ríkisstj., og ég vonast til þess, að í fyllingu tímans komi tillögur frá ríkisstj. um frekari aðgerðir í efnahagsmálum.



Herra forseti. Ég hef verið að velta því fyrir mér undir þessum umræðum, hvort ríkisstj. hafi verið í annarlegu ástandi þegar hún tók ákvörðun um þær aðgerðir sem boðaðar voru samhliða áramótaskaupinu, vegna þess að henni er alls ekki ljóst hvernig hún á að framkvæma það sem hún er að boða. Þó er eitt ljóst, að hún hefur fullan hug á að lækka kaup alþýðu í landinu. Annað er ekki ákveðið. Og þegar vísað er til skoðanakannana, sem birtar eru eftir þessa boðun á aðgerðum, þá er rétt að hafa það í huga, að fólk er ekki farið að finna fyrir því, hvað verður gert og hvernig það verður gert. Sannleikurinn er sá, að það á eftir að koma í ljós hvernig við þetta verður staðið. Eitt er þó ljóst, að kaupið verður lækkað. Mér fannst áðan sem ég fengi ekki nægilega skýr svör hjá hæstv. ráðh. Það er boðað að lækka skuli vexti í marsmánuði. Þeir vita ekkert hvernig á að fara að þessu, bókstaflega ekkert. Þegar spurt er hvort þeir viti eitthvað um hvernig eigi að gera þetta, þá er það byggt á einhverjum ótilgreindum vonum sem erfitt er að átta sig á. Í 3. gr. frv. til laga um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu segir: „Stofna skal til verðtryggðra sparifjárreikninga í bönkum og sparisjóðum, þar sem binda má fé til sex mánaða.“ Það var tilkynnt í gær, að þetta yrði að veruleika, en tillögur um þetta hafa vafalaust borist frá Seðlabankanum, og jafnframt hafa auðvitað borist tillögur um hvernig fara eigi með útlán. Það væri mjög fróðlegt að vita hvernig með þau verður farið. Því spyr ég nú: Hverjar eru tillögur Seðlabankans varðandi útlánastefnuna? Og ef verðtryggja á lán að sama skapi auk vaxta, hvað verður það mikið? Verður það í rauninni ekki meira en þau 10% sem talað var um að samþykkja áðan? Ég endurtek að það er mikil nauðsyn fyrir sparifjáreigendur, íbúðabyggjendur og íbúðakaupendur að frv. okkar verði samþykkt. Það er eina raunhæfa leiðin til að hjálpa því fólki sem nú er í verulegum greiðsluvandræðum. Ég hef aflað mér upplýsinga um, að það er líklegt að 1200 íbúðir verði undir hamrinum nú á næstunni, svo að mikil nauðsyn er á að bæta hér úr. Þegar við Alþfl.-menn lögðum til að vextir yrðu í einhverju samræmi við verðbólguna, þá átti það að vera þáttur í því að lækka verðbólguna. Við ætluðum okkur að berjast gegn verðbólgunni. Og það er aumt til þess að vita, að sá samstarfsflokkur, sem hvað harðast hefur gagnrýnt þessa stefnu, samþykkti þó þessa stefnu þegar Ólafslögin voru afgreidd. Það var í raun og veru það eina sem Alþb. vildi samþykkja er gat lotið að því að lækka verðbólgu. Að öðru leyti vildi það aðeins kynda og kynda. Og framsóknarmenn hafa tekið undir í þeim efnum og keppast nú við að kynda undir verðbólgu, enda sést árangurinn í því efni. Þeir tóku við stjórn í um 42% verðbólgu, en nú stefnir verðbólgan miklu hærra og hefur reyndar verið miklu hærri í þeirra stjórnartíð. Og guð veit hvað fram undan er í þeim efnum. Þeir vita það ekki sjálfir a.m.k. Ég minni á að ef okkar frv. verður ekki samþykkt er stjórnarliðið að flytja íbúðareigendum þá kveðju, að það sé allt í lagi að húseignir þeirra fari undir hamarinn. Er það mjög miður að ríkisstj. skuli standa að því og svo góðir drengir sem þar finnast, eins og hæstv. viðskrh., sem ég veit að er samþykkur okkar frv., en fær ekki að styðja það vegna þrýstings annars staðar frá. Ég spyr enn á ný: Hvernig á að lækka vextina í mars? Ef það hefur verið boðað hlýtur það að vera á grundvelli einhverrar vitneskju, einhvers annars en vona. Ég vona og vænti þess, að ráðh. svari því, hvernig á að lækka vextina samhliða því að innlánin eru fyllilega verðtryggð. Þetta er dæmi sem ekki gengur upp. Ég hygg að Seðlabankinn hafi bent á það og okkur leikur forvitni á að vita hverjar hans tillögur voru í þessum efnum.



Herra forseti. Það var eiginlega ekki ætlun mín að taka til máls við þessa umræðu, en það mun vera beðið eftir þskj. vegna annars máls sem hér er á dagskrá og þarf að fá afgreiðslu, svo að það tefur ekki tíma deildarinnar þó að ég segi hér örfá orð í tilefni af ýmsu sem kom fram hjá hæstv. ráðh. áðan, því að hann gaf upp boltann til almennra eldhúsdagsumræðna um efnahagsmát þegar hann sagði að nú hefði verið stigið fyrsta skrefið til niðurtalningar, eftir eitt ár. Ég er honum að mörgu leyti sammála um þetta, en ég held að ég muni það rétt, að í fyrra átti að telja niður verðbólguna, og allir vita að það varð að einu allsherjar upphrópunarmerki um aðgerðaleysi og úrræðaleysi ríkisstj. í efnahagsmálum. Ég ætla þó ekki að gera þetta að eldhúsdegi og fara að ræða vítt og breitt um efnahagsmát, en í tilefni af því, sem hæstv. ráðh. sagði, að atvinnuvegirnir hefðu ekki þolað 10% vaxtahækkun um síðustu áramót, vil ég benda á það, að einmitt það, sem ríkisstj. er að gera þessa daga, er að stíga kannske miklu stærra skref til hávaxtastefnu en hefði gerst bara með venjulegri vaxtahækkun um áramót. Ég var á fundi með einum af seðlabankastjórunum í morgun. Við spurðum hann hvort í því fælist ekki nokkur mótsögn að fresta gildistöku Ólafslaga að því leyti að ná fullri verðtryggingu og taka jafnframt upp verðtryggingu á sex mánaða bókum. Þessi seðlabankastjóri, sem er greindur maður og líka kómískur gat ekki varist brosi og sagði: „Jú, í þessu felst nú nokkur mótsögn.“ En það er einmitt þetta sem er verið að gera nú. Það er verið að stíga eitthvert stærsta skref til hávaxtastefnu sem stigið hefur verið á Íslandi. Nú er kannske út af fyrir sig ekki nema gott eitt um það að segja. En á sama tíma er svo strangt verðlagseftirlit að fyrirtæki fá ekki sannanlegan kostnað borinn uppi í útsöluverði á sinni vöru, og svo mikið gengisaðhald, að jafnvel gengisfelling er kölluð leiðrétting á gengi, eins og gerðist í dag, og fiskverð er með þeim hætti, að útgerðin er rekin með bullandi tapi, og okkar undirstöðuatvinnuvegir allir með bullandi tapi. Atvinnuvegirnir verða því náttúrlega að borga gífurlega dráttarvexti vegna síns taprekstrar. Hávaxtastefna við slík skilyrði er hrein uppskrift fyrir atvinnuleysi. Og það er þetta sem hæstv. ríkisstj. er að gera núna. Á þetta vildi ég benda hæstv. ráðh. Ég veit að hann er mér alveg sammála um þetta, en ég vildi gjarnan nota tækifærið til þess að lýsa þessari skoðun minni. Þessi stefnuatriði ríkisstj. lesin saman: hávaxtastefna, svokallað aðhald í gengismálum, sem er ekkert annað en að halda upp fölsku gengi, gífurlegt verðlagseftirlit, sem er ekkert annað en að neita fyrirtækjum um að bera uppi sannanlegan kostnað, þetta er uppskrift fyrir atvinnuleysi.



Herra forseti. Það er nú fyrst það, að á mig voru bornar nokkrar sakir hér áðan. Hæstv. viðskrh. taldi að ég hefði ekki farið rétt með þegar ég lagði þannig út af hans orðum, að ríkisstj. vissi ekki hvort hægt væri að framkvæma stefnu sína. Ég lagði það út af þeim orðum ráðh. sem ég punktaði hérna hjá mér þegar hann var spurður um fyrirhugaða vaxtalækkun 1. mars, að auðvitað þyrfti að athuga stöðu bankakerfisins fyrst, áður en til framkvæmdanna kæmi. Enn fremur sagði hann að hann skyldi ekkert um það segja, hvort bankakerfið þyldi fyrirhugaða vaxtalækkun. Þetta er það sem ég taldi ráðh. segja - og fyrirgefi mér guð ef innihaldið í þessu er ekki nákvæmlega það sama, þó orðin séu kannske örlítið önnur. Í annan stað ásakaði ráðh. mig enn þá fyrir það, að það væri ljótt að skamma ríkisstj. út af þessu máli. Ég tel að það sé rangt hjá ráðh., það sé fyllsta ástæða til þess að agnúast nokkuð út í ríkisstj. út af þessu máli. Og ég skal rökstyðja það stuttlega. Það eru ákvæði um það í Ólafslögum, sem svo eru nefnd, að lengja skuli lán og jafna greiðslubyrði. Við það hefur ekki verið staðið. Það finnst mér forkastanlegt með öllu, og ég ítreka það enn, að með því að standa ekki við þann hlutann muni stefnan hrynja. Ég tel fyllstu ástæðu til þess að agnúast út í ríkisstj. og skamma hana, ef menn svo vilja, út af þessu máli. Ég tel líka fyllstu ástæðu til þess að agnúast út í ríkisstj. og skammast yfir því að hún skyldi ekki grípa til og halda utan að verðlagsmálunum á öllu undanförnu ári, þannig að verðbólga rauk hér upp úr öllu valdi í stað þess að hún átti auðvitað að koma niður á móti vöxtunum eins og hæstv. viðskrh. talaði um áðan. Við stæðum ekki í þessum sporum núna ef ríkisstj. hefði staðið sig í þeim málum, svo að ég tel fyllstu ástæðu til þess að agnúast út í ríkisstj. af því tilefni. Annars rekur mig minni til þess, úr því að við erum að tala um þessar háu prósentutölur, 50%, 75% og því um líkt, að það hafi verið í stefnuskrá Framsfl. fyrir kosningarnar 1979, að verðbólgan á árinu 1981, því ári sem við erum að tala um, ætti að vera 18%, en ekki 50%.  En að lokum aðeins þetta því að ég lofaði að vera stuttorður: Ég fagna því, að ráðh. kom loksins með rétta skilgreiningu á okkar frv., að því er varðaði með hvaða hætti sparifé yrði ávaxtað, og viðurkenndi að þar væri ekki um raunverulega bindingu að ræða. Ráðh. fer fram í hverri ræðunni og það er eiginlega synd til þess að vita, að við skulum ekki geta fengið að tala hér langtum oftar um þetta, því að á endanum kæmumst við kannske að þeirri niðurstöðu, að við gætum verið sammála og að frv. okkar Alþfl.-manna væri harla gott. Ráðh. sagði að í meginatriðum væri hann sammála þessu frv. Alþfl., þó að af hans málflutningi megi skilja að hann þori ekki að styðja frv. Eitt atriði, sem hæstv. ráðh. minntist á í þessu sambandi, gefur mér tilefni til þess að varpa fram einni spurningu. Hann talaði um það, að ríkisstj. hefði ekki þorað að fara lengra en í sex mánaða bindingu og hefði ekki þorað að fara í styttri bindingu en sex mánuði, hins vegar væri það svo í frv. okkar Alþfl.-manna, að við reiknuðum með að það fé, sem væri óhreyft hverja þrjá mánuði, nyti verðtryggingar. Ég vil þá spyrja hvort ráðh. væri t.d. tilbúinn til að fylgja þessu frv. okkar ef við mættumst þarna á miðri leið, t.d. gerðum þá breytingu á okkar frv. að binda verðtrygginguna við fé sem lægi óhreyft í 41/2 mánuð eða 5 mánuði t.d.



Herra forseti. Það var mikið gert úr því, þegar óskalisti ríkisstj. var lesinn yfir landslýð á gamlárskvöld, að nú ætti að hafa fast gengi. En nú er komið í ljós að það á að hafa fast, sveigjanlegt gengi, og það er vissulega tímabær spurning, hversu lengi ríkisstj. ætlar að reyna að blekkja almenning með orðateikjum eins og hér er verið að fást við. Hins vegar verð ég að segja það, að mér þykir hæstv. viðskrh. vera kjarkaður maður, og ég dái það á vissan hátt. Hann kemur hér upp í ræðustól og talar um niðurtalningu. Niðurtalningin var eitt helsta kosningaslagorð framsóknarmanna í síðustu kosningum. Það gekk ekki á öðru þá en tali um niðurtalningu og drengskap. Ég held að menn muni þetta ákaflega vel. Núna, þegar Alþ. hefur tekist að grafa niðurtalninguna svo gersamlega að það mátti ekki einu sinni nota orðið niðurtalningu í óskalista ríkisstj. sem lesinn var yfir landslýð á gamlárskvöld, þá þarf vissulega töluverðan kjark til að koma hér í ræðustól í þessari hv. deild og tala um niðurtalningu ríkisstj. Það þarf kjark til þess.



Herra forseti. Alþfl.- menn eru nú búnir að tala sig dauða hver um annan þveran, svo að ég held að ég fari nú að ljúka þessu. Það er ekki sanngjarnt að ég messi hér yfir þeim og þeir megi ekki taka til máls nema með örstuttum athugasemdum, þó að þær vilji stundum verða nokkuð langar að vísu. Varðandi ýmsar spurningar, sem hafa verið lagðar fyrir mig, þá vil ég vísa hv. þm. á að gera fyrirspurnir í þinginu og ég mun þá svara þeim þar. Varðandi gengismálin, sem nokkuð hefur borið hér á góma, vil ég aðeins segja það, að sú ákvörðun, sem ríkisstj. tók í gengismálum í dag, miðast við að gengi íslensku krónunnar sé óbreytt frá áramótum miðað við meðalgengi þeirra gjaldmiðla sem við skráum hér hjá Seðlabankanum, þannig að frá áramótum hefur íslenska krónan ekki fallið um eitt einasta prósent eða prósentubrot, heldur stendur með sama styrkleika og var um áramótin. En það er ástæða til að benda á það, að núna á síðustu dögum, síðustu tveimur vikum, hefur það gerst, þvert ofan í það sem menn bjuggust við, að Bandaríkjadollar hefur styrkst svo gífurlega að það nemur rétt tæplega 4% á líklega tveimur vikum, sem hefur haft það í för með sér, að íslenska krónan hefur styrkst gagnvart ekki ómerkari gjaldmiðli en t.d. svissneska frankanum um 8–9% og vestur-þýska markinu yfir 8% o.s.frv. Ég veit að hv. þm. skilja það mætavel, að útflutningsiðnaður okkar, sem framleiðir aðallega fyrir Evrópumarkað og fær greitt fyrir sínar vörur í Evrópugjaldeyri, þolir náttúrlega ekki þessa þróun mála. Þegar af þeirri ástæðu var nauðsynlegt að grípa til aðgerða eins og gerðar hafa verið í dag. En ég legg áherslu á það, að þessar aðgerðir eru allar á þann veg að gengi krónunnar gagnvart þeim gjaldmiðli, sem skráður er hjá Seðlabankanum, þegar meðaltal er tekið, er óbreytt frá áramótum eftir þá breytingu sem ákveðin var í dag.



Herra forseti. Það er alkunna, að í gildi eru í landinu skattalög sem samið voru í tíð ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar og flutt af Matthíasi Á. Mathiesen fjmrh. Þessi lög fela í sér mjög veigamiklar breytingar á eðli skattkerfisins hér á landi. Eitt af meginákvæðum þessara laga er að breyta tilhögun vaxtafrádráttar við skattlagningu frá því, sem hún var áður, og binda hana hvað snertir einstaklinga, sem ekki eru í atvinnurekstri, við íbúðarhúsnæði til eigin nota eingöngu. Veturinn 1979–1980 fóru fram viðræður milli þingflokka um framkvæmd þessara skattalaga og náðist þá samkomulag allra þingflokka um að láta gildistöku þeirra ná fram að ganga með þeim hætti sem ákveðið hafði verið áður, en ákvæðið um vaxtakerfið til skatts kæmi ekki til framkvæmda fyrr en tekjur ársins 1980 yrðu skattlagðar, þ.e. í þeirri skattlagningu sem nú fer í hönd. Það hefur hins vegar orðið ljóst á síðustu vikum og mánuðum, að ýmsir hafa talið að ekki væri grundvöllur fyrir því að láta þessi ákvæði koma til framkvæmda nú. Minni hl. fjh.- og viðskn., sem skipaður er flokksmönnum þess fjmrh. sem er höfundur þessara skattalaga, ákvað að skila sérstöku nál. sem gerð verður grein fyrir á eftir. Meiri hl. n., sem skipaður er öðrum nm., hefur ákveðið að láta fyrri ákvæði laganna koma til framkvæmda, þó með ákveðnum breytingum sem eiga að auðvelda öllum almenningi að laga sig að því nýja kerfi sem hér er tekið upp. Það er með þetta atriði eins og mörg önnur í þeim skattalögum, sem nú gilda, að erfitt er að átta sig nákvæmlega á eðli ákvarðana fyrr en framkvæmdin liggur fyrir. Ég vil þess vegna strax í upphafi míns máls láta koma fram það sjónarmið þeirra, sem að þessu áliti standa, þ.e. meiri hl. n., að nauðsynlegt sé, þegar álagning liggur fyrir næsta sumar, að skoða sérstaklega, hvernig þetta atriði, vaxtafrádrátturinn vegna eigin íbúðarhúsnæðis, hefur komið út, og jafnvel gera þá breytingar á skattalögunum og álagningunni sjálfri, ef í ljós kemur að það fellur ekki í þann farveg, sem meiri hl. n. telur eðlilegt, eða kemur svo niður í ákveðnum tilfellum að ekki er bærilegt fyrir viðkomandi einstaklinga eða fjölskyldu. En við höfum þó trú á því, að með breytingum, sem lagt er til að gera á frv. og greint er frá í nál. og á sérstöku þskj., sé kerfið orðið með þeim hætti að viðunandi sé fyrir allan þorra almennings. Ég vil því gera hér nokkra grein fyrir þeim ákvæðum sem brtt. eru fluttar um. Í fyrsta lagi er, eins og í upphaflegu frv. sem hér var lagt fyrir, ákveðið að hámark vaxtafrádráttar fyrir einhleyping verði hækkað úr 1.5 millj. gkr. í 2.5 millj. gkr. og þessar tölur hækka síðan enn frekar miðað við skattvísitölu 145 stig. Það hefur í för með sér að á gjaldárinu 1981 verða vextir vegna kaupa á eigin íbúðarhúsnæði frádráttarbærir að upphæð 3.6 millj. rúmar fyrir einhleyping og 7 millj. 250 þús gkr. fyrir hjón. Í öðru lagi er tekið upp það nýmæli, að verulegar endurbætur á íbúðarhúsnæði verða frádráttarbærar hvað vexti snertir, líkt og um íbúðarkaup hefði verið að ræða, ef þessar endurbætur eru meiri háttar eða nema að verðgildi 7% eða meira af fasteignamati íbúðar í árslok. Hér er farið inn á þá braut, að ákveði einstaklingar að gera meiri háttar breytingar á sínu íbúðarhúsnæði verði farið með þær í skattalegu tilliti líkt og um venjuleg íbúðarkaup eða húsbyggingar væri að ræða. Ég tel að þetta sé mjög mikilvægt ákvæði og eigi að stuðla að því, að einstaklingar hugi betur en ella að varanlegri endurnýjun og viðhaldi síns íbúðarhúsnæðis. Við erum komnir á það stig í aldri íbúðarhúsnæðis í elstu þéttbýlisstöðum landsins, að slíkar meiri háttar viðgerðir eru fyllilega orðnar tímabærar í stórum hlutum Reykjavíkurborgar og velflestum stærstu kaupstöðum landsins. Þess vegna er mjög mikilvægt að ákvæði af þessu tagi sé tekið inn í skattalögin. Í þriðja lagi er skilgreining á þeim lánum sem eru frádráttarbær án tillits til þess, hversu langt er liðið frá öflun íbúðarhúsnæðis, rýmkuð á tvennan hátt frá því sem er í lögunum. Í fyrsta lagi, að undir þennan flokk lána falla nú öll fasteignaveðlán til tveggja ára eða lengri tíma, en í lögunum er krafist a.m.k. þriggja ára lánstíma. Í öðru lagi, að á gjaldárinu 1981 séu lán til tveggja ára eða lengri tíma til öflunar íbúðarhúsnæðis, sem tryggð eru með sjálfskuldarábyrgð þriðja manns, lögð að jöfnu við fasteignaveðlán. Þessar breytingar fela í sér að mjög mikið af þeim vaxtaaukalánum, sem fjöldi íbúðarhúsakaupenda hefur orðið að taka á undanförnum árum, ætti að falla innan þeirrar vaxtafrádráttarskilgreiningar sem yrði gildandi í lögunum. Fjórða meiri háttar breytingin felur það í sér, að tímamörk frá kaupári eða upphafsári byggingar eru rýmkuð allverulega. Þau eru lengd úr tveimur árum í þrjú hvað snertir íbúðakaup og úr fjórum árum í sex hvað snertir íbúðabyggingar. Ég tel eðlilegt að þarna sé gerður verulegur munur á íbúðakaupum og byggingum, vegna þess að byggingartími gæti verið 2–3 ár og þess vegna eðlilegt að þeir sem byggja sér húsnæði, njóti þessara kjara álíka lengi og þeir sem kaupa húsnæðið fulltilbúið. Þessar fjórar breytingar: hækkun vaxtafrádráttarmarkanna, að gera veigamiklar endurbætur á íbúðarhúsnæði frádráttarbærar líkt og um kaup eða nýbyggingu væri að ræða, að ákveða að lán með sjálfskuldarábyrgð jafngildi á árinu 1981 venjulegum fasteignaveðtryggðum lánum og í fjórða lagi að lengja tímatakmörkin frá því sem var í lögunum, ætti að okkar dómi, sem að nál. meiri hl. stöndum, að gera öllum þorra almennings í landinu, sem hefur ráðist í að tryggja sér venjulegt íbúðarhúsnæði fyrir sig og fjölskyldu sína, kleift að ganga til þeirra verka án þess að það hafi nein sérstök áhrif á skattbyrðina. Hins vegar verða áfram í gildi þau ákvæði þessara skattalaga sem sett voru fyrir um það bil þremur árum og hindra að menn noti vaxtafrádráttarkerfið líkt og áður tíðkaðist til þess að gera sig meira eða minna skattlausa, án þess að þeir vextir væru á nokkurn hátt tengdir íbúðakaupum viðkomandi einstaklinga. Við þekkjum öll hér innan þings og mikill fjöldi almennings dæmi um það, hvernig menn hafa notað lánveitingakerfið til þess að skapa sér skattalega stöðu á þann veg, að þeir borguðu lítið sem ekkert til almennra þarfa í landinu, jafnvel léku þann leik að taka lán í bönkum fyrir áramót til að auka vaxtabyrði sína til þess að minnka skattgreiðslur sínar. Í lögunum var einnig tekin upp sú regla, að einstaklingar, sem stunduðu atvinnurekstur, ættu ekki að geta fært á milli sinna einkaumsvifa og fjölskyldu sinnar annars vegar og fyrirtækis síns hins vegar fjármuni í því skyni að hagnast á því skattalega séð. Þær breytingar, sem hér eru gerðar á vaxtaákvæðum skattalaganna, eru innan þess ramma að halda þeirri grundvallarreglu, að slík tilfærsla fyrir einstakling í atvinnurekstri sé ekki möguleg. Ég held að það sé mjög mikilvægt fyrir þá, sem að þessum lögum stóðu á sínum tíma, og þingheim allan, að láta þau koma til framkvæmda eins og þau voru hugsuð í upphafi, en fara ekki nú að tína út úr meiri háttar grundvallarreglur laganna og annaðhvort fresta framkvæmd þeirra eða ónýta þessar grundvallarreglur að meira eða minna leyti þannig að þjóðin geti ekki fengið að kynnast þessum skattalögum í heild sinni. Þess vegna harma ég það, að minni hl. n., þm. Eyjólfur Konráð Jónsson og Lárus Jónsson, skuli ekki hafa til að bera þann pólitíska kjark að lofa þessum skattalögum Matthíasar Á. Mathiesens að njóta sín. Mér finnst þetta sérkennileg undansláttarstefna. Hefði verið karlmannlegra af þeim að taka þátt í því með okkur hinum hér í deildinni að breyta ákvæðunum á eðlilegan hátt, eins og þær brtt. sem gerðar eru fela í sér, en láta ákvæðin að öðru leyti standa. Auðvitað er alltaf hægt að reyna að afla sér stundarvinsælda með því að minnka skattbyrði fólks. En ég held að slík hljómsveitarverk af hálfu hluta stjórnarandstöðunnar eigi ekki að vera á kostnað þeirra grundvallarreglna skattalaganna sem þeir stóðu að á sínum tíma og var talið eitt helsta stolt ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar. Fyrst við ýmsir, sem sátum þó hjá við afgreiðslu þeirra skattalaga, höfum gengið í það verk að taka að okkur í samvinnu við aðra þingflokka, eins og ákveðið var veturinn 1979–1980, að láta þessi skattalög koma til framkvæmda, þá verð ég að segja það eins og er, að mér finnst það koma úr hörðustu átt að jafntraustir liðsmenn stjórnarandstöðuarmsins í Sjálfstfl. og Lárus Jónsson og Eyjólfur Konráð Jónsson og jafneinlægir aðdáendur ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar og þeir eru skuli verða meðal fyrstu manna til að hlaupast undan þessum merkjum. Í brtt. meiri hl. er kveðið skýrar að orði um það, hvar innan skattalaganna sá frádráttarliður, sem upphaflega var í frv., til iðnaðarmann og hljóðfæraleikara, skuli koma í skattalögunum sjálfum. Meginhluti brtt. fjallar hins vegar um vaxtakerfið, eins og ég hef verið að lýsa, og ég vil fyrir hönd meiri hl. n. leggja til að brtt. verði samþykktar. Ég þakka nm. öllum fyrir ágætt samstarf í n. að framgangi þessa máls og vona að þingið beri gæfu til þess að afgreiða málið næstu daga, Ed í dag og að Nd. geti síðan tekið það til umfjöllunar strax, vegna þess að það er nauðsynlegt vegna framtalanna að almenningur í landinu fái að vita, hvernig þessum vaxtafrádrætti verður háttað, áður en framtalsfrestur rennur út.



Herra forseti. Ég get ekki látið hjá líða að víkja að því við hæstv. forseta, að hæstv. fjmrh. hefur ekki látið sjá sig við þessa umr. Ég hélt að hann hefði haft einhvern áhuga á því að fá þetta mál afgreitt úr þessari hv. deild.  
             Herra forseti. Ef hæstv. ráðh. er vant við látinn, þá er þar sú eina lausn frá minni hálfu, að hæstv. forseti skýri honum frá því, að ég hafi saknað hans mjög við afgreiðslu málsins og ég skuli ræða seinna um þær spurningar en ég ætlaði að ítreka, - spurningar til hans um hvenær væri að vænta frekari frumvarpa frá hæstv. ríkisstj. um skattamál, eftir því sem kom fram í efnahagsáætlun ríkisstj. á gamlárskvöld. Hann gat ekki svarað þessu við 1. umr., en ég hélt að hann hefði kannske einhver svör við þessu nú. En ég skal halda áfram ræðu minni og sætti mig við það, þó að ég sakni hæstv. ráðh. mjög við þessa umr. 
             Herra forseti. Ég vil í upphafi máls míns við 2. umr. þessa máls leiðrétta misskilning sem kom fram hjá hv. þm. Ólafi Ragnari Grímssyni og hann hefur ítrekað nokkuð oft í þessari hv. deild. Er kominn tími til að leiðrétta þau ummæli. Þau skattalög, sem gilda nú, voru ekki samin alfarið í tíð Geirs Hallgrímssonar og Matthíasar Á. Mathiesens. Þau ákvæði, sem gilda núna um frádráttarhæfni vaxta, eru í lögum sem eru undirrituð af hæstv. núv. fjmrh., Ragnari Arnalds. Eins og hv. frsm. meiri hl. n. getur séð í fyrirsögn þessa frv., þá er þetta frv. einnig um breytingu á lögum nr. 20 frá 7. maí 1980, en í þeim lögum er einmitt ákvæði um það, hvernig fara skuli með vaxtafrádrátt. Þau eru þar ásamt mörgum öðrum ákvæðum, mýmörgum öðrum ákvæðum, einum 58 greinum sem hæstv. núv. ríkisstj. stóð að að breyta þeim lögum sem sett voru 1978. Það er því ónákvæmni, vil ég segja, í málatilbúnaði hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar að tala um að gildandi skattalög séu samin af þessum tveimur ágætu mönnum fyrst og fremst, Matthíasi Á. Mathiesen og Geir Hallgrímssyni. Þau eru í veigamiklum efnum á ábyrgð hæstv. núv. ríkisstj. og þetta ákvæði, sem verið er að breyta hér, sem er meginmál þessa frv., það er einmitt ákvæði í þessum lögum, nr. 7 frá 1980. En við skulum ekki fjölyrða um það. Það er áformað að afgreiða þetta mál frá hv. deild í dag og við stjórnarandstöðuþingmenn og þeir, sem hafa sérálit í þessu máli, ætlum ekki á einn eða annan hátt að raska því. Við höfum gert um það samkomulag að þetta mál verði afgreitt hér frá hv. deild í dag, enda er nauðsynlegt að afgreiða það fyrir lok framtalsfrests og þá í þessari viku frá hinu háa Alþingi og ekki ástæða til af þeim sökum að bregða á einn eða annan hátt fæti fyrir málið. Ég vil taka það skýrt fram, að við, sem höfum sérálit í þessu máli, teljum að brtt. hv. þm., sem skipa meiri hl., séu til bóta og til hagsbóta frá því, sem er í gildandi lögum, fyrir skulduga húsbyggjendur. Á hinn bóginn teljum við að í frv., eins og það er, og þeim brtt. við það sem hafa verið kynntar af hálfu meiri hl. hv. fjh.- og viðskn., sé um að ræða mjög flókin ákvæði sem erfitt er að segja um hvernig verði í framkvæmd, auk þess sem þau gangi of skammt til að rétta hag þeirra sem eru að afla sér húsnæðis, annaðhvort að kaupa eða byggja yfir sig. Oft á tíðum er þarna um ungt fólk að ræða sem er líka að setja saman bú að öðru leyti. Þess vegna þarf að koma til móts við þetta fólk og við teljum að þarna sé gengið of skammt. En það er þó meginatriði í okkar gagnrýni á brtt. meiri hl., að við lítum svo á að almenningur í landinu hafi gert ráð fyrir óbreyttum skattafrádrætti vaxta, eins og hann var á fyrra ári. Við teljum því að með þeim takmörkunum, sem felast í þessum till. frá því sem gert var ráð fyrir í fyrra, sé verið að koma aftan að fólki með skattaálögur, og það er eitt meginatriði í stefnu okkar Sjálfst.-manna að svo sé ekki gert, sbr, ákvæði í frv. um bann við afturvirkni íþyngjandi skatta sem liggur fyrir Nd., flutt af þeim mætu mönnum sem hér voru nefndir áðan, Matthíasi Á. Mathiesen og Geir Hallgrímssyni. Við leggjum því til að einstaklingar fái allir frádregna vexti í ár eins og var í fyrra, en þó með þeirri takmörkun að hámark frádráttar einstaklings verði 4.3 millj. eða rétt u.þ.b., eftir að skattvísitala hefur verið lögð á þann frádrátt sem við leggjum til, og hámark vaxtafrádráttar hjóna verði 8.7 millj. Við leggjum til að nú verði fest í lög ákvæði sem gilda eiga á næsta ári, þannig að almenningur viti í ár um skattameðferð vaxtafrádráttar á því ári og geti gert sér grein fyrir því, þegar ákvörðun er tekin um að afla lána á þessu ári, hvernig vaxtafrádrætti verði háttað á því næsta. Þetta er kjarni afstöðu okkar í þessu afmarkaða máli skattalaganna. En núv. hæstv. ríkisstj. hefur vanrækt þetta. Ungt fólk hefur í fyrra ekki búið við það réttlæti, vil ég segja, að vita hvernig farið yrði með vaxtafrádrátt á þessu ári. Þess vegna teljum við hreinlegast, heiðarlegast og eðlilegast að fresta því um eitt ár enn að taka upp þær reglur sem hv. þm., sem skipa meiri hl. n., vilja taka upp nú. Við teljum sem sagt að þær breytingar, sem fram hafa komið núna - þó að þær séu í rétta átt - séu fram komnar allt of seint og gangi of skammt og séu að þessu tvennu leyti ósanngjarnar gagnvart fjölda fólks sem þurft hefði að gera sér grein fyrir afleiðingum gerða sinna í skattamálum þegar teknar voru ákvarðanir um lántökur á s.l. ári. Við höfum því á þskj. 404 lagt fram brtt. um nýtt ákvæði til bráðabirgða, sem þýðir í raun, eins og ég hef hér lýst, að almennt verði vaxtagjöld, verðbætur, afföll og gengistöp frádráttarbær hjá einstaklingum á þessu ári, en þó með þeim takmörkunum sem ég lýsti áðan í upphæðum. Að því leyti teljum við okkur ganga til móts við þá sem vilja ekki að þessi vaxtafrádráttur sé ótakmarkaður. Við teljum að þarna sé ekki um svo mikið mál að ræða fyrir ríkissjóð, að það réttlæti það óréttlæti, ef svo mætti segja. Tekjutap ríkissjóðs, sem við teljum að verði í þessu máti ef það verður samþykkt eins og meiri hl. leggur hér til, af þessum vaxtafrádrætti yrði í hæsta lagi 1.8 milljarðar gkr. Ég segi: í hæsta lagi, því að það er að sjálfsögðu kostnaður fyrir ríkissjóð vegna þeirra brtt. sem meiri hl. hefur lagt hér fram þannig að þessir 1.8 milljarðar eru ekki tekjutap fyrir ríkissjóð að auki. Ef vaxtafrádráttur væri heimilaður eins og í fyrra yrði tekjutapið eins og ég sagði, 1.8 milljarðar gkr. Það hefur komið fram hér í umr. hjá hæstv. fjmrh., að skattvísitalan 145, sem er lögfest í núv. fjárlögum, mundi þýða allverulega hærri tekjur í ríkissjóð af tekju- og eignarsköttum en fjárlög gera ráð fyrir. Hér er því á engan hátt verið að stefna afkomu ríkissjóðs í voða, heldur er verið að reyna að viðhafa þau vinnubrögð sem eru hreinust gagnvart skattgreiðendum, að þeir viti fyrir fram sem gerst um það, hvernig skattleggja eigi tekjur þeirra og eignir. Það væri freistandi að ræða í tengslum við þetta mál stefnu ríkisstj. í húsnæðismálum yfirleitt, því að þetta er auðvitað hluti af henni. Verið er í meginákvæði þessa frv. að ívilna húsbyggjendum og þeim sem eru að kaupa yfir sig eigið húsnæði. En ég skal ekki gera það að þessu sinni. Ég vit aðeins benda á það, að ef lögin, sem núv. hæstv. ríkisstj. ber ábyrgð á, um vaxtafrádrátt, lög nr. 7 frá 1980, eru höfð í huga og þau lánskjör, sem gilda almennt á markaðnum í 50 – 60% verðbólgu, þegar búið er að verðtryggja í rauninni öll innlán og útlán, eins og hæstv. ríkisstj. stefnir að, þegar það er einnig haft í huga, að fjárlög gera ráð fyrir 5 – 6 milljarða gkr. niðurskurði á framlögum ríkissjóðs til húsnæðismála og enn fremur að fjárlög gera ráð fyrir að 7 milljörðum gkr. verði varið úr almenna byggingarlánasjóðnum, fært úr hinum almenna byggingarlánasjóði húsnæðismálastjórnar til Byggingarsjóðs verkamanna, - þegar þessi atriði öll eru höfð í huga, þá þarf náttúrlega engan að undra þó að minni eftirspurn sé eftir lóðum og minna sé um það að ungt fólk hugsi sér að koma yfir sig eigin húsnæði. Svo rammt kveður að þessu t.d. þar sem ég þekki gerst til, á Akureyri, að fyrirsjáanlegt er stórfellt atvinnuleysi í byggingariðnaðinum. Það er því ekki vanþörf á að koma myndarlegar og betur til móts við húsbyggjendur en gert er ráð fyrir í þessu frv. Ég get getið þess, að ég aflaði mér upplýsinga um húsbyggjanda sem tók fyrsta hluta láns síns hjá húsnæðismálastjórn í júlí 1979. Hann fékk 1 millj. kr. þá. Síðan tók hann annan hluta í jan. 1980, þá 1.8 millj., og þriðja hluta í júlí 1980, 1.8 millj. Þetta eru 4.6 millj. Eftir að hann er búinn að borga af þessu láni, sem var 4.6 millj., verður höfuðstóll lánsins skv. útlánareglum Byggingarsjóðs ríkisins kominn upp í 9.5 millj. kr. 1. maí í ár. Lánið, sem húsbyggjandinn fékk, var 4.6 millj. gkr., það er komið upp í 9.5 millj. 1. maí. Þessi húsbyggjandi þarf að vísu ekki að borga stóra fjárhæð í ár, en þegar höfuðstóllinn er kominn upp í þessar fjárhæðir veltir boltinn allsnögglega utan á sig. Hér er náttúrlega um stórfellt vandamál að ræða. Auk þess fær þessi lántakandi lánað núna um 25% af andvirði fjögurra herbergja íbúðar í blokk, en hefði fyrir nokkrum árum fengið á milli 30 og 40% af andvirði sömu íbúðar. Það er því engin vanþörf á að taka þessa stefnu upp til athugunar í heild, bæði það, hvernig draga skuli vexti frá skattskyldum tekjum húsbyggjenda og þeirra sem eru að koma yfir sig eigin húsnæði, og aðra þætti húsnæðismálastefnunnar líka. Herra forseti. Ég get verið fáorður um 1. gr. frv. Ég hef talað hér um megingrein frv., sem er 2. gr., um vaxtafrádrátt húsbyggjenda og þeirra, sem eru að kaupa húsnæði, frá skattskyldum tekjum. En í 1. gr. er tekið upp ákvæði um frádrátt vegna verkfæra- og hljóðfærakaupa. Slík ákvæði voru afnumin úr skattalögunum 1978 með samþykki allra flokka, og ástæðan fyrir því var sú, að tekin var upp 10% frádráttur, heimilaður frádráttur 10% af brúttótekjum og á móti voru felldir niður mjög margir frádráttarliðir. Ég man ekki hvað þeir voru margir, milli 20 og 30. En hér er sem sagt farið inn á þá vafasömu braut að byrja að tína þessa liði inn aftur. Hér er verið að fara þveröfuga leið við það sem var meginstefna þeirra skattalaga sem sett voru með samþykki allra flokka. Ég segi að þetta sé vafasamt, því að hvað ætlar hæstv. ríkisstj. að gera ef t.d. læknar koma og óska eftir að fá frádrátt vegna tímarita og fagbókmennta, sem þeir þurfa á að halda, eða verkfræðingar - af því að ég sé að hér situr einn verkfræðingur? Þessir liðir eru legíó.  Annað mál er það, að sjálfsagt væri athugandi, og ég tel að það sé miklu brýnna athugunarefni, að breyta frádrætti farmanna og fiskimanna, sjómanna, í þeirri stöðu sem samningamál þeirra eru nú, og t.d. námsmanna, þannig að námskostnaður, fjárfesting í námi yrði a.m.k. jafnrétthá fjárfestingu í steinsteypu til frádráttar til skatts. Ég skal ekki lengja þetta mál. Eins og ég sagði í upphafi er hér um mjög afmarkað mál að ræða, mál sem þarf afgreiðslu í þessari viku. Og þó að við hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson höfum sérstöðu í málinu og viljum gefa frest til breytingar, setja ákvæði sem kæmi til framkvæmda á næsta ári, þannig að fólk vissi nákvæmlega núna að hverju það gengi í þessum efnum, þá er það ekki okkar ætlan að setja fótinn á einn eða annan hátt fyrir þetta mál, því að það er sannarlega heldur til bóta en hitt.



Herra forseti. Vissulega væri ástæða til þess, eins og kom fram hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni, 3. þm. Norðurl. e., að fjalla um málefni húsbyggjenda nánar í samhengi við þessi lög, en þar sem ég hef gert þau málefni mjög ítarlega að umræðuefni fyrr í dag og í gær ætla ég í megindráttum að stilla mig um það. Ég veit að okkur er öllum ljóst að það málefni sem við erum að fást við hér er að ýmsu leyti vandasamt. Það er meginstefna þeirra skattalaga, sem við höfum fyrir okkur, að leyfa ekki vaxtafrádrátt hjá einstaklingum eða af því tagi sem hér um ræðir. Hins vegar virðist öllum hafa verið ljóst frá upphafi, að a.m.k. við ríkjandi ástand væri óhugsandi annað en gera undantekningu frá þessari reglu að því er varðaði húsbyggjendur og íbúðarkaupendur. Í umfjöllun í nefndinni hefur Alþfl. lagt sérstaka áherslu á þessi atriði, og þær breytingar, sem gerðar hafa verið, eru allar í þá átt að rýmka möguleika húsbyggjenda og íbúðakaupenda til frádráttar af þessu tagi. Á hinn bóginn er svo sú hlið málsins, að ótakmarkaðar eða lítt takmarkaðar heimildir til vaxtafrádráttar bjóða upp á misnotkun af hálfu þeirra einkanlega sem stunda atvinnurekstur og gætu flutt lán vegna rekstrar yfir á einkaframtal. Hér þarf því að ástunda einhvers konar jafnvægislist, annars vegar takmarkanir til þess að draga úr hættu á misnotkun og hins vegar að koma til móts við húsbyggjendur. Ég held að okkur sé öllum ljóst að erfitt sé að sjá fyrir nákvæmlega hvar draga eigi þessa línu. En það er mat okkar Alþfl.-manna, að svo mikið tillit hafi verið tekið til þeirra sjónarmiða sem við höfum talað fyrir, að rétt sé nú að stíga það skref sem gert er ráð fyrir með þeim breytingum sem hér hefur verið mælt fyrir af hálfu meiri hl. nefndarinnar sem ég er aðili að. Það er megininntak þeirra breytinga, sem felast í þessum tillögum, að rýmka ákvæðin um vaxtafrádrátt. Ég vil að vísu minna á það í þessu sambandi - og kannske ekki síst vegna þeirra ummæla sem hér komu fram hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni um afturvirkni íþyngjandi skatta - að þær breytingar, sem hér eru gerðar, geta vitaskuld ekki flokkast undir það, vegna þess að ákvæðin, sem eru í lögum og áttu að koma til framkvæmda núna, voru strangari. Margir hafa sjálfsagt ekki gert sér nægilega grein fyrir, hvernig þessu mundi háttað, og ég tel að sumar þær breytingar, sem hér eru gerðar, hafi einmitt tekið mið af þeim sjónarmiðum. Engu að síður kemur það fram í till. minni hl., að hann vill hafa hámark, sem væri þá líka breyting frá því sem var framkvæmt seinast. Ég held að óþarft sé að rekja þær breytingar sem gerðar hafa verið í rýmkunarátt öllu frekar en áður hefur verið gert. Þær fjalla um hækkun á hámarksfrádrætti, um endurbætur á íbúðarhúsnæði, að leyfa vaxtafrádrátt þeirra vegna eftir ákveðnum reglum og að stytta þann tíma, sem við er miðað varðandi fasteignaveðlán, að þau geti verið til tveggja ára í stað þriggja og að á árinu 1981, gjaldárinu, skuli hið sama gilda um lán með sjálfskuldarábyrgð og gildir um fasteignaveðtryggð lán. Loks eru tímamörk frá kaupári eða upphafsári byggingar, sem frádráttarhæfni gjalda miðast við, rýmkuð úr tveim árum í þrjú varðandi íbúðakaup, og reyndar látin gilda þá um endurbæturnar líka, og að því er íbúðabyggingar varðar lengdur úr fjórum árum í sex. Þetta tel ég að stefni verulega til réttrar áttar, þó að náttúrlega verði ekki fullyrt að ekki gæti komið fram eitthvert misrétti. Það mundi reyndar líka eiga við varðandi þá till. sem sjálfstæðismenn gera hér um þetta efni. Menn geta ekki sett algjörlega undir þann leka, að ekki geti komið upp eitthvert óréttlæti þegar breyting af þessu tagi er gerð. Ég held að okkur ýmsum hafi þótt það heldur ónotalegt við þessi ákvæði, eins og þau voru í lögunum, að þau eru flókin. En hvernig sem menn hafa velt vöngum yfir því, hvar þeir ættu að draga línu jafnvægislistarinnar um það að koma í veg fyrir misnotkun annars vegar og koma til móts við húsbyggjendur hins vegar, þá virðist erfitt að gera þetta mjög einfalt. Og ég tek eftir því líka í till. þeirra sjálfstæðismanna, að þeir telja það fyrirkomulag, sem þeir leggja hér til fyrir næsta ár, ekki eiga að vara lengur en fyrir það ár, heldur eigi síðan að vinna áfram að málunum. En í þessu sambandi vil ég að lokum leggja áherslu á eitt atriði, sem reyndar kom fram í framsögu formanns nefndarinnar, en kemur líka sérstaklega fram í þeim athugasemdum sem ég geri í nál., nefnilega það, að Alþingi hljóti að verða reiðubúið til að skoða þessi mál nánar, þegar reynsla hefur fengist af framkvæmd þeirra, og taka þá álagningu til endurskoðunar. Það, sem ég á þá sérstaklega við - og ég túlka orð formanns nefndarinnar þannig, er að ríkisstj. og stjórnarflokkarnir séu tilbúnir til þess að beita sér fyrir því, að ef fram komi sérstakt óréttlæti í þessu sambandi geti sú endurskoðun m.a. falið í sér ívilnandi atriði, ívilnandi afturvirkni gagnvart þeim sem sannanlega hefðu lent illa úti og á hefði bitnað óréttlæti, sem ég ætla þó að vona að verði ekki. Ég skal ekki fjölyrða frekar um þetta mál. Ég hef tekið þátt í miklu starfi innan nefndarinnar ásamt öðrum nefndarmönnum við að skoða þessi mál og reyna að finna á þeim sem bærilegastan flöt. En að lokum einungis það, að ég held líka að í nefndinni hafi tekist að setja þessi ákvæði fram á heldur skýrari hátt en þau voru orðuð áður, og það er líka einhvers virði.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég skal ekki tefja tímann lengi, þar sem ætlunin er að afgreiða þetta frv. frá deildinni í dag. Ég vil aðeins lýsa ánægju minni með þær endurbætur sem gerðar hafa verið á frv. í meðferð nefndar. Þegar frv. var hér til 1. umr. í deildinni benti ég á það, að ég teldi þörf á að lengja þann tíma sem heimilt er að draga vexti af lausaskuldum húsbyggjenda og íbúðakaupenda frá framtölum, þar sem húsbyggingartíminn er yfirleitt langur hjá okkur. Við þeim óskum hefur verið orðið og lýsi ég ánægju minni með það. Það eru reyndar fleiri endurbætur á frv. sem ég fagna, eins og t.d. þær að leyfa frádrátt vaxta af skuldum sem stofnað er til vegna endurbóta á húsnæði. Ég tel að það sé til þess fallið og stuðli að því, að menn hugleiði betur hvernig nýta megi eldra húsnæði, og komi í veg fyrir oft ótímabærar og óþarfar byggingarframkvæmdir, dýrar byggingarframkvæmdir, þar sem nýta megi miklu betur en gert hefur verið eldra húsnæði, sem til er í landinu, með lagfæringum sem kosta miklu minna fjármagn. Vegna þess, hversu erfiðlega og seint hefur gengið að lengja lánstíma almennt hjá bankakerfinu, hverjum sem um er að kenna, þá hefur líka verið reynt að bæta úr því í þessu frv., bæði með því að stytta tíma á fasteignaveðtryggðum lánum úr þremur árum niður í tvö ár, þann tíma sem leyft er að draga vexti af slíkum lánum frá á framtölum, og eins er með 4. lið í brtt. tekið mið af því, að bankar hafa lánað mikið af sjálfskuldarábyrgðarlánum í stað fasteignaveðslána. Hér eru tekin inn ákvæði um þau. Allt þetta tel ég vera atriði sem eru mjög til bóta og létta þá erfiðleika sem húsbyggjendur eiga við að glíma af ýmsum ástæðum, m.a. ríkjandi vaxtastefnu, sem er þannig í framkvæmd að hún íþyngir verulega þeim sem standa í húsbyggingum og húsnæðiskaupum. Ég tel að hér sé stigið spor í rétta átt, og lýsi ánægju minni með það.