Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar mál þetta var til umr. hér í síðustu viku, komu fram raddir um, að æskilegt væri að leita umsagnar mþn. í skólamálum um þetta frv. Samkomulag varð um, að svo skyldi gert, og sendi menntmn. Nd., sem frv. þetta flytur, málið þessari mþn. til umsagnar. Menntmn. hefur nú borizt svar mþn., dags. 16. okt. 1944, sem ég vildi leyfa mér að lesa upp, með leyfi hæstv. forseta: „Háttvirt menntamálanefnd neðri deildar Alþingis hefur með bréfi, dags. 12. þ.m., sent hingað til umsagnar frumvarp til laga um breyting á og viðauka við lög nr. 36 30. júlí 1909, um laun háskólakennara, og um breyting á lögum nr. 21 1. febr. 1936, um Háskóla Íslands. Milliþinganefndin hefur þ. 14. þ.m. haldið fund um málið. Telur hún frumvarpið (þingskj. 308) stefna í rétta átt og mælir með því, að það nái fram að ganga á Alþingi. F.h. milliþinganefndar í skólamálum. Ásmundur Guðmundsson. Helgi Elíasson.“ Þar sem nú umsögn mþn. er komin, vænti ég þess, að betra samkomulag geti náðst um afgreiðslu þessa mals, því að svo virtist við 3. umr. hér um daginn, sem mönnum þætti það helzt á skorta, að álit mþn. væri ekki komið.



Herra forseti. - Sjútvn. hefur lagt fram brtt. við frv. þetta, eftir að nál. var undirskrifað og gefið út. Brtt. þessi, sem er á þskj. 451, er eingöngu borin fram til þess að gera frv., ef að l. verður, og l. skýrari. Um þá breyt., sem hér um ræðir, er það að segja, að ef frv. verður samþ., sem ég vil vona, að verði, þá þarf að leita í fernum l. að ákvæði því, sem hér um ræðir, og þess vegna þótti rétt að fella það nú þegar inn í þetta frv., sem svo er ætlazt til, að verói fellt inn í meginefni l. Efnisbreyt. er þetta engin, en l. yrðu óaðgengilegri, nema þessi breyt. sé gerð á frv., því að hér er aðeins farið fram á, að ákvæði l. nr. 11 13. jan. 1938, um viðauka við l. nr. 104 23. júní 1936, um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum, og l. nr. 85 14. maí 1940, um breyt. á þeim l., verði hér orðrétt tekin upp og þeim ákveðinn staður í meginlögunum, þar sem þau virðast helzt eiga heima, en á það hefur skort til þessa. Ég býst því ekki við, að um þetta geti orðið neinn ágreiningur, þar sem þetta er engin efnisbreyting. Þegar 2. umr. fór fram um þetta mál, var ég ekki í bænum og bað því einn af nm. í sjútvn. að hafa framsögu í málinu, sem hann og mun hafa gert. Geri ég ráð fyrir, að þá hafi verið rædd brtt. sú frá hv. 2. þm. S.-M. (EystJ), sem fyrir liggur á þskj. 405. Um þá brtt. kunna því vel að vera komin. fram þau rök, er að áliti okkar nm. virðast mæla gegn henni, sem sé þau, að brtt. hv. 2. þm. S.–M. fer í öfuga átt við það, sem frv. fer fram á. Brtt. fer fram á að veita aukinn rétt án aukins lærdóms,. en þeir, sem að þessum málum standa, Farmanna- og fiskimannasamband Íslands, telja hins vegar, að stefna sambandsins sé sú, að menntun sjómanna sé sem bezt og skipin verði stærri og fullkomnari. Um þetta varð samkomulag hjá fulltrúum þeim, sem mættu á því sambandsþingi, er tók mál þetta fyrir og útbjó frv. í hendur Alþ., fulltrúum frá félögunum í Reykjavík, Hafnarfirði, Suðurnesjum, Austurlandi, Ísafirði, Siglufirði, Akureyri, Akranesi og víðar, og voru þeir allir sammála um hina knýjandi þörf, sem á þessu er, eins og segir í grg. frv., þegar það var flutt hér síðastl. vetur. - Nú er því hér skotið að mér, að því hafi verið lofað hér við 2. umr. í þessari d. að athuga till. þá, sem fram er komin frá hv. 2. þm. S.–M., milli 2. og 3. umr. af sjútvn. Ég tel, að sú athugun hafi þegar farið fram. Það bar á góma á nefndarfundi, sem haldinn var í gær, hvort nm. mundu samþ. brtt., sem gengi í aðra átt en frv., og þótt engin samþykkt hafi verið um það gerð, þá tel ég, að athugun hafi þegar átt sér stað, hvað sjútvn. snertir, og verða nm. að hafa um það óbreytt atkv. Annars gefur að skilja, að það verður erfitt að breyta eða koma á svona löggjöf, sem þannig verði úr garði gerð, að enginn einstaklingur hafi neinar séróskir í sambandi við það, en það að vera að gera till. um að veita sjómönnum aukin réttindi til að sigla með stærri skip, án þess að þeir þurfi að bæta við sig aukinni þekkingu, hefur sífellt verið að færa sig upp á skaftið. Árið 1936 kom fram krafa um, að þeir, sem hefðu smáskipapróf, mættu fá að stjórna skipum, sem væru 150 tonn, og féllst löggjafarvaldið á að hækka takmarkið upp í 75 tonn. Allir sjá, að þetta getur ekki gengið endalaust, að veita réttindi til að vera með stærri og stærri skip, einkum með tilliti til þeirra, sem leggja á sig þó nokkuð langan skólalærdóm til að fá skipstjóraréttindi. Ég vil benda á, að með þessu er ekki verið að ganga á rétt þeirra, sem þegar hafa öðlazt þessi réttindi skv. l. og hafa rétt til að fara með 75 tonna skip, þó að ný réttindi séu sett. Í morgun kom sendifulltrúi frá stórri veiðistöð úti á landi til að afla upplýsinga vegna misskilnings, sem upp hefur komið um, að gengið sé á rétt þessara manna. En þegar hann fékk þær upplýsingar, að ekki er meiningin að taka réttindin af neinum, sem þegar hefur öðlazt þau, var málinu þar með lokið. Það er meiningin að létta þeim sporin. sem réttindin hafa, til þess að fá full réttindi til að sigla skipum milli landa. Við vitum, að það er oft hlutskipti duglegra sjómanna að vera undirmenn aðkomandi manna, af því að þeir hafa ekki réttindi. Ég hef fyrir mér orð skólastjóra Stýrimannaskólans um, að þessum mönnum, sem náð hafa 30 ára aldri og verið skipstjórar í 36 mánuði, verði sleppt við ýmislegt, sem þeir eru mjög vel færir í, en nýliðar þurfa að læra, svo sem siglingareglur og vélfræði. Slíkir menn kunna svo mikið í vélfræði, að ekki þarf að setja þá á sama bekk og unga menn, sem nýkomnir eru í skólann. Það er ekki ástæða til að ætla, að lærdómurinn verði þeim þungbær, en hins vegar er þeim kippt upp í hóp þeirra, sem réttindi hafa til að fara með millilandaskip. Slík réttindi eru þess virði, að eitthvað sé á sig lagt til að ná þeim, og er þetta ekki langur námstími samanborið við nám undir ýmis önnur störf í þjóðfélaginu. Ég sé ekki. að með brtt. hv. 2. þm. S.–M. yrði gert annað en veita aukin réttindi án meiri menntunar, en það er í mótsögn við það, sem hér liggur fyrir.



Ég tók till. mína aftur til 3. umr. eftir till. meðnm. minna, sem töldu, að hún þyrfti frekari athugunar. En nú hefur till. ekki verið rædd mikið í n., og þar sem engin rödd hefur heyrzt þaðan um frekari frest, sé ég ekki heldur ástæðu til þess. Ef hv. þm. Vestm. hefði ekki farið um till. nokkrum orðum, hefði ég ekki farið að ræða þetta mál frekar. Hann sagði, að till. færi í öfuga átt við stefnu frv. Ég get ekki fallizt á þá skoðun hv. þm. Vestm., að með þessu sé verið að láta í té aukin réttindi, án þess að næg menntun sé annars vegar. Ég tel, að þriggja ára menntun sem fiskiskipstjóri sé allgóð menntun, og álít, að till. mín fari ekki í öfuga átt við frv. með þeirri undanþágu, sem þar er farið fram á. Það er rétt hjá hv. þm. Vestm., að ekki er hægt endalaust að veita undanþágur án sérnáms, en ég hef líka sett takmarkið við 120 tonna skip og innanlandssiglingar. Sá maður, sem verið hefur skipstjóri í þrjú ár, virðist vera fær um að fara með 120 tonna skip, ef haldið er sér við innanlandssiglingar. Það er ekki fordæmalaust, að farið hafi verið inn á þessa stefnu. Minna fiskimannapróf var fyrst miðað við 60 tonna skip, en síðan var það hækkað í 75, því að menn vildu ekki, að þeir, sem hæfir voru til að fara með 60 tonna skip, heltust úr lestinni, eftir því sem skipin stækkuðu. Það sama vakir fyrir mér með þessu, að þeir, sem verið hafa skipstjórar í þrjú ár, geti tekið stærri skip. Hv. þm. Vestm. benti á, að þetta námsskeið, sem þó veitti mjög aukin réttindi, væri mjög létt, á því yrðu ekki kenndar þungar námsgreinar og miðaði að því að veita réttindi til millilandasiglinga; það ætti að vera áhættulaust að bæta réttindin úr því að fara með 75 tonna skip í að stjórna 120 tonna skipi. Þetta virðist styðja till. mína og að þeir, sem hafa verulega reynslu sem skipstjórar og hafa minna fiskimannapróf, hefðu ekki ástæðu til að setjast á skólabekk að nýju, þótt bátarnir stækkuðu úr 75 í 120 tonn. Mín ætlun er sú að gera þetta allt auðveldara fyrir þá, sem þessa atvinnugrein stunda, þótt fleyturnar stækki. Hér er um menn að ræða, sem ættu að hafa komizt yfir þá þekkingu, sem krafizt er, og fer því mjög fjarri, að ég vilji beita mér gegn aukinni þekkingu skipstjórastéttarinnar. Það er rétt, að frv. er byggt á till. frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, og mér er kunnugt um, að margir í því mundu óska, að till. sem mín kæmi fram hér á Alþ. og að hún yrði samþ. Ég veit vel, að ýmsir þeirra, sem þegar hafa öðlazt meiri réttindi, hafa tilhneigingu til að amast við því, að réttindi annarra séu aukin án skólanáms. En þeim má benda á, að það ber að líta talsvert á þá viðbót verklegrar menntunar, sem þeir hafa hlotið, er lengi hafa verið skipstjórar. Sé ég svo ekki ástæðu til að ræða málið frekar að sinni.



Ég er hv. 2. þm. S.-M. sammála um, að reynslan er drjúg menntun út af fyrir sig og einatt notadrýgst. En hún er ekki einhlít gagnvart löggjafarvaldinu, sem sett hefur reglur um veitingu réttinda til að vera með svo eða svo stór skip. Því verður ekki á móti mælt, að þeir, sem í 36 mánuði hafa stýrt skipi með lukku og farsæld, eru jafnfærir til að stjórna stærri skipum. Það er von, að menn spyrji: Hvers vegna fær maður, sem hefur rétt til að fara með 30 tonna skip, ekki að fara með 32 tonna skip? Á því sýnist nær enginn munur vera. En þessi takmörk eru nú einu sinni ákveðin með lögum. Það skal viðurkennt, að þetta gæti gengið. En menntun og kunnátta er nauðsynleg á þessu sviði sem öðrum, og því betri og hraðskreiðari sem skipin eru, því meiri þörf er á vel menntuðum og færum skipstjórum. Þetta veit ég, að hv. 2. þm. S.-M. samþ. með mér. Hv. 2. þm. S.-M. taldi, að þeir, sem þegar hefðu öðlazt þau réttindi, er hér um ræðir, væru tregir til að samþ., að þau féllu og öðrum í skaut með þessu móti. Þetta kann að vera rétt. En frv. sýnir, hvað langt er gengið til móts við þá, sem öðlast vilja aukin réttindi á þennan hátt og hafa reynslu til þess. Hér koma til greina sjómenn, sem í 36 mánuði hafa sýnt, að þeir eru færir um skipstjórn. Þá sýnist mjög eðlilegt, að gengið sé í þá átt áfram, að menn fái aukin réttindi án tilsvarandi aukinnar menntunar. Mér virðist, að með þessu frv. sé gengið talsvert langt til móts við þá, sem verklega þekkingu hafa í þessu efni. En þegar komið er að nokkuð mikilli stærð skipa, þarf skipstjórinn að hafa mikla þekkingu til að bera. Þegar komið er að 120 tonna skipi, má segja: Já, hví ekki 150 tonn? Svona mætti lengi halda áfram. En nú er ætlunin að liðka til fyrir eldri menn án þess þó að halla á yngri menn, sem nú eru á skólabekk. Ég er sammála hv. 2. þm. S.-M. um, að ekki sé ástæða til að karpa um málið, og er rétt að láta það útkljást í deildinni. Það mun a.m.k. ekki að tilefnislausu verða gert af minni hálfu.



Ég get fallizt á þá stefnu, að rétt sé að krefjast sem mestrar menntunar af þeim, sem eiga að fara með skipstjórn. En ég hef látið í ljós við meðnm. mína ótta við, að með frv. þessu yrði ýmsum mönnum bægt frá skipstjórn. Hér er í frv. gengið í þá átt að gera þeim, sem vilja verða skipstjórar, og skyldu að vera tvo vetur við nám í Reykjavík. Áður var sá háttur á, að þeir, sem tekið höfðu minna skipstjórapróf, þurftu einn vetur til að ljúka þessu prófi. Menn sóttu námsskeið, sem haldin voru í ýmsum kaupstöðum landsins. Þannig fengu menn tækifæri til að verða færir um að taka við skipstjórn. Þetta frv., ef samþ. verður, útilokar þessi námsskeið. Aftur á móti er mönnum veittur réttur til þess að verða skipstjórar á bátum allt að 30 smálestum án þess að hafa verið á nokkru sérstöku námsskeiði, og kröfurnar virðast þá vera minni en nú er. Nú geta menn ekki fengið skipstjórnarréttindi á bátum yfir 15 smálestir nema með minna fiskimannaprófi, en samkv. þessu frv. þarf engin slík próf til þess að stjórna skipi, sem er allt að 30 smálestum: Nú hefur þessu hingað til verið skipt þannig, að hið minna fiskimannapróf gefur rétt til skipstjórnar á skipum frá 15 til 60 rúmlesta í innanlandssiglingum, en til utanlandssiglinga þarf hið meira fiskimannapróf. Með þessu frv. fellur niður mismunurinn á hinu minna fiskimannaprófi og hinu meira. Það eru gerðar meiri kröfur til þeirra, sem sigla með skip yfir 30 rúmlestir, en minni kröfur til þeirra, sem sigla skipum 15 til 30 smálesta stórum. Mér skilst, að þetta sé ósamræmi, að lækka kröfur til manna, sem sigla skipum, sem eru 15 til 30 rúmlestir að stærð, en hækka kröfurnar til hinna, sem stýra skipum frá 30 til 60 rúmlesta að stærð. Þeim eru þá að vísu veitt meiri réttindi, en þau réttindi eru þýðingarlítil fyrir þá flesta. Annað ósamræmi kemur fram í brtt. á þskj. 451. Þar er gert ráð fyrir því, að þegar skortur er á vélstjórum, megi veita æfðum kyndurum leyfi til þess að gegna undirvélstjórastarfi við eimvél í skipum allt að 300 hestafla og aðstoðarmannsstarfi á eimskipum allt að 800 hestafla. Mér finnst mikið ósamræmi í þessu, og ég held, að þrátt fyrir að þetta mál hafi verið mikið athugað, þyrfti það að fara í gegnum einhvern sérstakan hreinsunareld, til þess að samræmi kæmi í frv. Ekkert samræmi er í því að lækka kröfurnar til skipstjórnar á 15 til 30 smálesta skipum, en hækka kröfurnar til skipstjórnar á 30 til 60 rúmlesta skipum í innanlandssiglingum. Ég skil, hvers vegna fram er komin sú till. að veita kyndurum vélaréttindi við 300 eða 800 hestafla vél. Ástæðan er sú, að ekki eru nógu margir langskólagengnir vélstjórar til í landinu, og hefur ríkisstj. neyðzt til þess undanfarin ár að veita mönnum undanþágu, til þess að hægt sé að sigla þessum skipum milli landa. En gæti ekki farið svo, þegar þessi l. eru gengin í gildi, að langskólagengna menn vanti til þess að stýra skipunum, þannig að ríkisstj. þyrfti að veita ólöglegar undanþágur? Ég óttast þetta nokkuð. Ég hef verið þeirrar skoðunar, að það væri ekki rétt gagnvart sjómannastéttinni að fella niður þau námsskeið, sem haldin hafa verið víðs vegar úti um land, námsskeið, sem hafa gert mönnum kleift að verða skipstjórar, þótt þeir hafi verið komnir yfir venjulegan námsaldur. Og af þessum námsskeiðum hafa komið margir beztu skipstjórarnir á veiðiskip um allt land. Ég óttast, að þeir verði margir, sem hafa ekki ástæður til tveggja vetra náms hér í Rvík. Nú er það alveg rétt, að gera þarf breyt. á l. vegna þess, að menn hafa tilhneigingu til þess að láta fiskiskip fara stækkandi. Ég get fallizt á brtt. hv. 2. þm. S.-M. um að gefa mönnum, sem hafa verið skipstjórar á 60 rúmlesta skipum, kost á að taka við stærri skipum í innanlandssiglingum. Hins vegar mun ekki fært að veita þessum mönnum leyfi til utanlandssiglinga nema með bættri menntun, því að í utanlandssiglingum þarf oft að gera staðarákvarðanir, en þess er ekki krafizt af þeim, sem hafa minna fiskimannapróf. Ég vil - auk þess að gera athugasemdir við þetta frv., sem ég ætla, að geti orðið til þess að hindra menn í að læra skipstjórn, auk þess ósamræmis að lækka kröfurnar til annarra, - leggja til, að gerðar verði á þessu frv. breyt. eitthvað svipaðar þeim, er liggja fyrir á þskj. 405, þótt ég telji, að slík réttindi eigi ekki að veita öðrum en þeim, sem hafa verið skipstjórar við góðan orðstír í a.m.k. 5 ár á skipum yfir 15 rúmlestir, og að slík undanþága gildi aðeins til innanlandssiglinga. Vil ég spyrja hv. 2. þm. S.-M., hvort hann geti fallizt á þessa breyt., og mun ég þá fylgja brtt. hans.



Herra forseti. - Ég hygg nú í rauninni fulla þörf á því fyrir flesta hv. dm. að kynna sér allar röksemdir þessa máls, sem hér er til meðferðar, ekki sízt eftir að þeir hafa heyrt misskilning hv. þm. Ísaf. á málinu. Eins og hann minntist á, er það svo, að mikill meiri hluti þm. er fjarstaddur, en engu að síður vil ég vegna þess, sem kom fram í ræðu hans. leiðrétta sumt af því, sem hann sagði. Þá er fyrst rétt að benda á, hvernig náminu er háttað og réttindi veitt til skipstjórnar. Lægstu réttindi hafa verið miðuð við bátastærðina 6 til 15 smálestir. Þeir menn, sem hafa fengið þessi réttindi, hafa ekki þurft að ljúka sérstöku prófi. Hins vegar eru í ýmsum verstöðvum tilnefndir menn, sem hafa veitt sjómönnum þessi réttindi. Þegar talið er, að undirstöðuþekking sé fengin, hafa sjómenn fengið réttindin, án þess að um verulegt nám sé að ræða. Hins vegar hefur næsta réttindastigið verið miðað við 15 til 75 smálestir. Til þess að fá þau réttindi hafa menn þurft að vera á námsskeiði. Þessi námsskeið hafa farið fram á 4 til 5 stöðum á landinu, og stendur hvert þeirra venjulega 4 mánuði. Þriðja stigið, hið meira fiskimannapróf, sem Stýrimannaskólinn í Rvík hefur veitt, veitir réttindi til skipa yfir 75 smálestir. Sú breyt. er gerð með þessu frv., að í stað þess, að menn gátu áður fengið réttindi til 15 smálesta báta án þess að setjast á skólabekk, þá er nú lagt til, að þeir menn verði að nema það, sem til þarf til þess að stjórna 6 til 30 smálesta skipum. Kröfurnar eru því þyngdar til þeirra, sem stjórna 6 til 15 smálesta bátum, en léttari fyrir þá. sem fara með 15 til 30 smálesta báta. Þegar flokkuninni var breytt, leiddi það til þess, að nokkur hluti flokksins þyngdist, en annar léttist. Það er mesti misskilningur hjá hv. þm. Ísaf., að samkv. þessu frv. geti menn eftirleiðis fengið skipstjórnarréttindi fyrir 30 smálesta báta án þess að nema til þess. Það er beinlínis tekið fram í frv., að komið sé á fót námsskeiðum, þar sem sjómönnum gefist kostur á að nema skipstjórn á bátum allt að 30 smálesta stórum. Það er ekki rétt, að leggja eigi niður þau námsskeið, sem verið hafa úti á landi fyrir skipstjórn á 15 til 75 smálesta bátum. Það er einmitt gert ráð fyrir, að á þessum sömu stöðum verði námsskeið mjög svipuð þeim, er fyrir voru, en hins vegar veita þessi námsskeið eftirleiðis ekki skipstjórnarréttindi á allt að 75 smál. bátum, heldur er þeim ætlað það hlutverk að búa menn undir Stýrimannaskólann. Eins og þessum málum hefur verið fyrir komið, hafa menn þurft að vera hér tvo vetur. annan veturinn fjóra mánuði, en hinn sjö mánuði til þess að ljúka hinu meira fiskimannaprófi. Eftirleiðis verður því hagað þannig, að þeir menn, sem heima eiga úti á landi, geti lokið fyrri vetrinum þar og öðlazt síðan inngöngu í síðari deild Stýrimannaskólans næsta vetur. Ég held, að þetta leiði til þess. að sjómenn sæki þessi námsskeið og fari svo einn vetur í Stýrimannaskólann og öðlist þannig full réttindi. Margir ágætir ungir menn hafa verið á námsskeiðunum og fengið réttindi til 75 smál. báta, en látið þá staðar numið, af því að ekki var beint samband milli námsskeiðanna og Stýrimannaskólans. En hafi þeir síðan viljað fá réttindi til stærri skipa eftir nokkur ár, þótti þeim of seint að setjast á skólabekk. En ef farið væri að eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, myndu menn telja það ómaksins vert að fara í Stýrimannaskólann einn vetur til þess að fá réttindi til allra fiskiskipa. Fyrirkomulagið var þannig, að menn, sem vildu læra að fara með 25 smál. bát, lærðu að fara með 75 smál. skip, en samkv. þessu frv. læra þeir að fara með 30 smál. bát, og af því leiðir, að hægt er að létta það nám nokkuð. Alveg sama gilti um þá, sem vildu læra að fara með 40 smál. bát. Þeir lærðu að fara með 75 smál. bát, en lenda samkv. þessu frv. í hóp þeirra, sem mega fara með þrjú til fjögur hundruð smál. skip.

Hvar stendur þetta í frv.?

Það er tekið fram í l., að þeir, sem stjórna 40 smál. skipum, verði að taka hið meira fiskimannapróf, og er þannig hert á námskröfunum. Að mínum dómi er hér ekki um neitt ósamræmi að ræða, heldur eðlilega og óhjákvæmilega nauðsyn, en hitt skil ég mætavel, að hv. þm. Ísaf. finnist það heldur illa til fallið að fella niður námsskeiðin, sem hafa verið haldin á verstöðvum úti um land. En ég hygg, að hann sjái það við nánari athugun, að ekki er gert ráð fyrir að leggja þessi námsskeið niður með öllu, þótt þeim verði hins vegar breytt nokkuð frá því, sem nú er. Vil ég benda á eitt atriði enn í þessu sambandi, sem ég hygg, að hv. þm. hafi ekki athugað nógu rækilega. Hann sagði, að sér virtist, að þessi breyt. mundi verða til þess að torvelda mörgum sjómönnum að fá skipstjóraréttindi. Sannleikurinn er sá, að þessi l. rýmka allverulega um fyrir sjómenn að komast inn í Stýrimannaskólann til þess að fá hið meira fiskimannapróf. Langs siglingatíma hefur verið krafizt á a.m.k. 70 smál. skipum, áður en menn hafa gengið undir hið meira fiskimannapróf. Nú er gert ráð fyrir, að menn geti tekið próf, eftir að þeir hafa siglt jafnlengi og áður, en ekki krafizt þess, að skipin séu stærri en 30 smál. Ætla ég, að þetta verði til að auðvelda mörgum inntöku í skólann og ná þeim prófum, sem þeir óska að leysa af hendi. Þá vil ég einnig geta þess, að sú brtt., sem hv. þm. Ísaf. gerði að umtalsefni, undanþágur varðandi vélstjórastörf, brtt. á þskj. 451, er fyrir í l., en er borin fram samkv. ósk skrifstofu Alþ. til þess að fá saman í ein l. allar breyt. gerðar á þessum l. Þessi heimild er því fyrir í l., og ætti því að ræða þessa brtt. sem sérstakt mál, óviðkomandi því máli, sem hér um ræðir. Ég hef áður lýst yfir, að ég er alveg mótfallinn brtt. hv. 2. þm. S.-M., á þskj. 405, og ég hef sérstaklega bent á það, að með þeirri brtt. er farið inn á nýjar og mjög háskalegar brautir, þar sem atvmrh. er veitt heimild til þess að hækka próf manna eftir því, sem honum gott þykir í ýmsum tilfellum. Það er ekki gert ráð fyrir því í þessum till., að allir þeir, sem lokið hafa prófi og öðlazt réttindi til skipstjórnar á allt að 75 smál. skipum, fái réttindi til skipa allt að 120 smálesta, heldur er gert ráð fyrir því, að atvmrh. hafi heimild til þess að auka réttindi sumra manna, en láta aðra sitja við minni réttindi. Fram til þessa hefur verið miðað við, að menn fengju skipstjórnarréttindi eftir því, hvað þeir hafa leyst víðtæk og kröfumikil próf af hendi. Þau hafa verið lögð til grundvallar. En hér er hins vegar gert ráð fyrir því, að atvmrh. geti breytt prófniðurstöðum manna og geti ákveðið, að þeir menn, sem leyst hafa af hendi aðeins 75 tonna próf, geti verið hækkaðir upp og fengið 120 smálesta réttindi. Og hv. flm. brtt., 2. þm. S.–M., hefur ítrekað það hér í ræðu, að hann ætlist ekki til, að öllum verði veitt þessi hækkun réttinda, heldur aðeins þeim, sem staðið hafa sérstaklega vel í starfi sínu. eins og hann komst að orði.

Þetta er þveröfugt. Ég ætlaðist til, að öllum, sem ekki hefur hlekkzt á, verði veitt þessi réttindi samkv. brtt.

Ég hafði skrifað upp orð hv. 2. þm. S.-M., og þó að þessi orð, sem hann nú sagði, hefðu verið látin fylgja brtt., þá sýnir það sig samt, að eftir till. hans á algerlega að ganga fram hjá prófniðurstöðum, sem hingað til hafa verið lagðar til grundvallar veitingu réttinda í þessum efnum. Ég get ekki fellt mig við, að slíkt sé gert. Það er meginmunur á því, hvort ráðh. hefði heimild til að veita mönnum undanþáguréttindi um takmarkaðan tíma, eða hins vegar, hvort hann hefur leyfi til þess að hækka prófréttindi manna. Í einstaka greinum, eins og t.d. viðkomandi vélstjórum, hefur það verið gert, að ráðh. hefur fengið heimild til að veita vélstjórum réttindi til þess að fara með stærri vélar en viðkomandi vélstjórar hafa haft próf til um ákveðinn takmarkaðan tíma. Hins vegar hefur ráðh. ekki haft heimild til þess að hækka prófréttindi manna. Þess vegna mun ég verða á móti þessari brtt. og vil fella frv., eins og það hefur komið frá hv. sjútvn.