Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þær, sem mikilsverðastar eru, og fjárveitinganefndin mundi hafa lagt til að breytt yrði, ef ekki væri gengið að frv. eins og það er, eru: Fyrst, að samþykt var að lækka styrkinn til skrifstofukostnaðar sýslumanna úr 10300 kr. niður í 5000 kr. Þetta er frá sjónarmiði meiri hluta fjárveitinganefndarinnar óþörf breyting, og hann lítur svo á, sem sæmra hefði verið að fella styrkinn alveg niður en fara svo með hann, sem hjer er gert, lækka hann um meira en helming. Því að hjer er orðið um svo mikla smámuni að ræða, að sýslumennina getur það engu munað upp í skrifstofukostnað sinn. Annað atriðið, sem fjárveitinganefndin hefði talið rjett að breyta aftur, ef til hefði komið, er að háttv.Nd. hefir lækkað laun vitamálastjóra um 200 kr., frá því er Ed. vildi vera láta. Vitanlega er hjer um litla upphæð að ræða, en manni getur ekki fundist annað en að háttv.Nd. hafi hjer sýnt frámunalegan smásálarskap gagnvart þörfum starfsmanni landsins. 3. atriðið, sem nefndin hefði lagt áherslu á að breytt yrði, ef nokkru hefði verið breytt, er breyting sú, er háttv.Nd. hefir gert á orðabókarstyrknum, að hækka hann úr 3000 kr. upp í 6000 kr. Fjárveitinganefnd Ed. og háttv.Ed. álíta, að við verðum að láta oss nægja að styrkja einn mann til þessa starfs, en fjárveitinganefnd Nd. og háttv.Nd. vill styrkja 2 menn til þess, en það er sýnilegt af breytingu nefndarinnar, að hún ætlar öðrum þeirra ekki nema 2,400 kr. í árskaup. En það mun koma fljótt á daginn, að hann telji sjer ekki líft hjer með 2,400 kr. launum, og verður þá farið fram á, að styrkurinn verði hækkaður. Því er það, að fjárveitinganefndin telur rjettara að stilla þetta við hóf og styrkja að eins einn mann til starfsins. 4. atriðið, sem fjárveitinganefndin hefði lagt til að breytt yrði, er um styrkinn til dr. Helga Jónssonar til þararannsóknar. Nefndin verður að vera sömu skoðunar og fyr um það, að þessari rannsókn eigi að mestu að vera lokið innan árs, og að allra síst eigi rannsóknin eða fjárveiting til hennar að verða áframhaldandi ár eftir ár, en það er eins líklegt, að svo verði, þar sem styrkurinn er veittur bæði árin. 5. atriðið er um, að fjárveitinganefnd Nd. hefir fengið strikaðan út styrkinn til stórstúkunnar, en í þess stað er samþykt að veita hann Bræðrasjóði Mentaskólans. Jeg hygg, að meiri hluta Ed. og fjárveitinganefndar hefði þótt betur farið, að styrkurinn hefði verið strikaður út í Nd. en að honum hefði verið breytt á þessa lund, og mjer finst þetta vera hálfvegis að gera gys að Stórstúku Íslands, um leið og styrkurinn til hennar er strikaður út, er sje með öllu ósamboðið virðingu þingmanna. Aðrar breytingar eru ekki stórvægilegar, nema ein breyting frá stjórninni, um að bæta inn í 18. gr. 3500 kr. í eftirlaun og ritstyrk til Indriða skrifstofustjóra Einarssonar. Jeg skal ekki fara mörgum orðum um þetta, en jeg býst við, að ef nefndin hefði á annað borð gert brtt. við frumvarpið, þá hefði hún athugað þennan lið, og ólíklegt tel jeg, að allir nefndarmenn hefðu orðið samþykkir svo háum eftirlaunum. Jeg sje svo ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar, en vil fyrir hönd fjárveitinganefndarinnar mæla með því, að frv. verði samþykt óbreytt, en þó er það hvorki með ánægju nje gleði, heldur af því, að tíminn er naumur, og aðrar kringumstæður knýja til þess.

Jóhannes Jóhannesson Eins og háttv.frsm. fjárveitinganefndar (E. P.) tók fram var nefndin ekki ánægð með, eða taldi til bóta, allar þær breytingar, sem háttv.Nd. hefir gert á fjárlagafrv. síðan það fór hjeðan. Hins vegar verður að viðurkenna það, að sú háttv. deild hefir tekið mjög mikið tillit til þessarar deildar, þar sem stórmálin, dýrtíðaruppbótarfrv., dýrtíðarhjálparfrv. og tekjuskattsfrv., náðu fram að ganga þar í þeirri mynd óbreyttri, sem þessi deild hafði sett þau í. Þetta hafði þau áhrif á fjárveitinganefnd þessarar deildar, að hún vildi ekki etja kappi um tiltölulega smá atriði, sem á milli bar, við háttv.Nd., og hafði það að sjálfsögðu engin áhrif á nefndina, þótt í hinni deildinni heyrðist við meðferð hinna umræddu mála einstök hjáróma rödd í garð þessarar deildar, frá þröngsýnum mönnum, já, svo þröngsýnum, að þeir sjá ekki út fyrir kjördæmi sín. Jeg skal loks taka það fram, að í fjárveitinganefnd Ed. var engin samþykt gerð á móti brtt.hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) um eftirlaun og fje til ritstarfa til skáldsins Indriða skrifstofustjóra Einarssonar. Tel jeg víst, að við þeirri fjárupphæð hefði ekki verið reynt að hreyfa, þótt fjárveitinganefndin hefði viljað láta frv. fara í sameinað þing.

Frsm. (Magnús Torfason) Eins og jeg drap á við síðustu umr. um doktorinn þá lítur út fyrir, að hjer sje beitt æði vísindalegri vinnuaðferð um þetta frv. Eins og við vitum þá flaut það gegnum háttv.Nd. á eins atkv. mun, og við síðustu umr. hjer munaði líka að eins einu atkv. Það lítur út fyrir, að það sje þröngt nálaraugað, sem frv. smýgur í gegnum, en jeg sje ekki betur en að enn þá sje eftir það síðasta. Eins og við vitum þá höfum við nýlega samþ. fjárlög fyrir árin 1918 og 1919, og þar er þessum háttv. manni heitin 3000 kr. fúlga til að vinna að þessum vinnuvísindum sínum. Ef frv. það, er hjer liggur fyrir, verður samþ., fæ jeg ekki betur sjeð en að viðkomandi eigi heimting á bæði prófessorslaununum og þessari 3000 kr. fúlgu næstu tvö árin, og kalla jeg þá vel að verið, bæði hjá honum og hinu háa Alþingi. Jeg vil því spyrja háttv. fjárveitinganefnd og hæstv. fjármálaráðherra (S. E.), hvernig hann líti á þetta atriði.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg skal ekki fara að tala um frv. Eins og háttv.þm. vita greiddi jeg atkv. á móti því við síðustu umr. og geri það aftur nú, en að eins vil jeg svara fyrirspurn háttv.þm. Ísaf. (M. T.). Jeg geng að því sem vísu, að ef frv. þetta verður samþ., þá fái landsstjórnin yfirlýsingu frá dr. phil. Guðmundi Finnbogasyni um, að hann geri enga kröfu til fjárveitingar þeirrar, sem honum er veitt í fjárlögunum, áður en frv. verður staðfest.

Kristinn Daníelsson Jeg greiddi atkv. með frv. þessu í dag, og býst við að gera það aftur nú, en jeg vildi láta þess getið um leið, að þessu atkv. mínu fylgir það skilyrði, að fjárveitingin, sem tekin er upp í fjárlögin, falli niður. Og jeg lít svo á, að allir aðrir, sem atkv. greiða með frv., geri það með það sama fyrir augum, ef þeir lýsa ekki yfir hinu gagnstæða.

Frsm. (Magnús Torfason) Jeg bjóst altaf við þessu svari hjá hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) og sætti mig við það. Sje jeg því ekki ástæðu til að gera þennan þinghala lengri.

Forseti: Háttv. þingbræður! Þá er lokið störfum þessarar hæstv. deildar að þessu sinni. Jeg býst við, að Alþingi verði slitið, á sameiginlegum fundi beggja deilda, á mánudaginn. Vil jeg leyfa mjer að láta þess getið áður en jeg slít þessum síðasta fundi, að hæstv.Ed. hefir átt með sjer að þessu sinni 59 fundi alls. Stjórnin lagði fyrir Ed. 10 frv. Þingmenn báru fram í Ed. 26 frv. Frá Nd. voru lögð fyrir Ed. 49 frv. Alls voru til meðferðar í Ed. 85 frv. Þar af voru afgreidd: Lög frá Ed. 32 Frv. feld eða vísað frá 12 - ekki útrædd 5 - endursend Nd. og hlutu þar úrslit 36 Þingsályktanir bornar fram í Ed. 5 - frá Nd. 12 - alls til meðferðar í Ed. 17 Þar af afgreiddar til landsstjórnar 13 Feld 1 Afgreidd til Sþ. 1 Ekki útrædd l Um skipun nefndar 1 Fjöldi mála, sem legið hefir fyrir Ed., er því: Frumvörp 85 Þingsályktanir 17 Fyrirspurn 1 Alls 103 mál »Vinnubrögð Ed. hafa að þessu sinni verið« - segir skrifstofustjóri - »prýðisgóð að vöxtum og framkvæmd, sem þakka má ágætum vinnubrögðum fastanefnda, röggsamri og vakandi stjórn og því, að málin hafa tafarlaust verið tekin á dagskrá hve nær sem kostur var á«. En alt orkar tvímælis, sem gert er, og svo mun fara um gerðir þessa þings. En þó hygg jeg, að það muni aldrei orka tvímælis, að efri deild Alþingis hefir nú á þessu þingi hagað öllum störfum sínum, orðum og gerðum svo hyggilega og drengilega, að það getur ekki brugðist: Þjóðin hlýtur að sjá, að þessi hæstv. deild Alþingis hefir með ráðdeild sinni og röggsemi á þessu þingi boðað nýja tíma og betri tíma, boðað umbætur á mörgu því, sem löggjafarþingi þjóðarinnar hefir verið lagt til miska. Alt mitt starf hefir verið svo hægt og ánægjulegt, að jeg verð að lýsa innilegu þakklæti mínu til allra háttv. þingdm. fyrir alla þeirra prúðmannlegu og þinglegu framkomu á öllum þingfundum. Hjer skiljast fundir. Jeg óska ykkur, háttv., þingbræður, góðrar heimkomu. Jeg óska ykkur tírs og tíma, ykkur til farsældar, þjóðinni til gagns og sóma!

Kristinn Daníelsson Vjer munum allir, háttv. þingdm., með einum huga um það að votta hæstv. forseta viðurkenningu vora fyrir vel unnið starf á þessu þingi. Hefir hann með ráðdeild og röggsemi leyst af hendi fundarstjórn og úrskurð allra mála. Viljum vjer því votta honum þakklæti vort og óska þess, að heillaóskir hans til vor rætist á honum sjálfum. Bið jeg háttv. þm„ sem eru mjer samdóma, að votta það með því að standa upp. 
             .

Forseti: Jeg bið ykkur að standa kyrrir, háttv. þingbræður. Jeg veit, að við viljum allir einum huga láta í ljós þá ósk okkar og von, að fósturjörðin losni sem fyrst úr þeim kröggum, sem hún er nú í, og alt gangi henni til heilla og blessunar. Segi jeg síðan þessum síðasta fundi háttv.Ed. Alþingis slitið.