Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 114 er þetta frv. flutt af sjútvn. Nd. Ég veit ekki hvort sá aðili, er á beinna hagsmuna að gæta í þessu máli, hefur komið á fund allra sjútvn: manna í Ed., en hann talaði við mig og lét það í ljós að hann byðist til að þetta skip sigldi á Norðurlandshafnir. Ég gat þess í ræðu í sambandi við annað vandamál, atvinnuleysi á Þórshöfn, að rétt væri að slá tvær flugur í einu höggi, tryggja verksmiðjunni nægilegt fjármagn og koma henni í rekstrarhæft ástand án tafar og láta einnig þetta skip landa fyrir norðan. Nú kann vel að vera að skipið kynni að afla það mikið, þar sem hér er um afburðaskipstjóra að ræða íslenskan, íslenska áhöfn og skipið stórt, að það gerði meira en að fullnægja afkastagetu á Þórshöfn, en engu að síður tel ég það meginatriði í þessu frv. og á þessu stigi nokkurn veginn forsendu fyrir mínum stuðningi, að Norðurlandshafnir hafi algeran forgang. Ég er ekki ánægður með orðalagið eins og 1. gr. er og vil því óska þess, að formaður sjútvn. Ed. kynni sér málið áður en til nefndarfundar kemur, svo að afgreiðsla málsins tefjist ekki. Það er ekki mín meining með þessum aths. að tefja málið. En ég vil fá skýringu á því, hvers vegna orðalag frv. er eins og raun ber vitni, því að hér er ekki orðað í sama farveg eins og þegar viðkomandi skipstjóri og eigandi skipsins, sem er íslenskur, talaði við mig, þegar hann var að falast eftir stuðningi við frv. sem fæli í sér þennan möguleika fyrir skipið. Hér er að vísu gerð undantekning frá mikilvægu ákvæði um fiskveiðilögsögu Íslands, en með tilliti til allra aðstæðna tel ég rétt að frv. haldi áfram. Ég vil samt hafa á hreinu að þetta skip þjóni þeim svæðum, sem minnsta eiga möguleika á löndun. Hægt er að útvega um það gögn með stuttum fyrirvara, hvernig loðnulöndun hefur dreifst á hafnir fyrir norðan, og gerðar hafa verið um það ályktanir á Siglufirði fyrr, að þeir væru þar afskiptir með löndun á vetrarvertíð. Sumir segja, að sjálfsagt sé að loðnunefnd geti haft þetta vald til að ráðstafa skipinu, en það er ekki svo einfalt, vegna þess að menn verða að hafa það í huga að flotinn hefur, a.m.k. varðandi afkastagetu, verið stækkaður að mínu mati sennilega um fimmtung og á næstunni eru að koma enn stærri skip. Búið er að breyta togurum og nýtt skip er að koma með 1000 tonna burðargetu núna á næstu dögum til landsins. Allar verksmiðjur - að mínu mati - frá Seyðisfirði að Bolungarvík verða því fyrr eða síðar kaffærðar. Það er ekki á valdi nokkurra manna í loðnunefnd að fara að úthluta einu erlendu skipi einhvers staðar plássi, þar sem veiði á einum sólarhring getur hæglega verið 15–20 þús. tonn og siglingageta þessara skipa er mikil, - það hefur sýnt sig núna undanfarið, að þeir fara mjög létt með það, skipstjórarnir, að flytja aflann miklu lengri vegalengd en hér yrði um að ræða. Þess vegna vil ég hafa það á hreinu að aðallöndunarsvæðið og e.t.v. það eina ætti að vera á höfnum fyrir norðan. Ég óska sem sagt eftir því, því að nú er naumur tími til afgreiðslu, að formaður n. komi með skýringu á því, hvers vegna þetta var ekki orðað eins og viðkomandi aðili bað um í einkasamtölum.



Herra forseti. Ég held að nauðsynlegt sé að upplýsa það strax, að þetta frv. er ekki flutt af sjútvn. Nd., heldur af öllum þm. úr sjútvn. Nd. sem þmfrv., að einum þm. undanskildum, sem skilaði við lokaafgreiðslu málsins séráliti, sem þegar hefur verið prentað og útgefið. Í þeim viðtölum, sem skipstjóri þessa skips átti við mig um þetta mál, hefur hann sagt, að hann hafi boðist til þess við viðkomandi yfirvöld að landa þar á landinu sem loðnunefnd segði honum að landa, þ.e.a.s. hvar á landinu sem væri. Ég tel það vera mjög óhyggilegt varðandi þetta eina skip umfram þá viðbót, sem þegar er komin af erlendum skipum í íslenska landhelgi með einróma samþykkt Alþ., að þetta skip verði bundið við Norðurland eitt. Það er að mínu viti alrangt. Hv. ræðumaður, 1. landsk. þm., minntist sérstaklega á Þórshöfn. Mér er sagt af kunnugum mönnum, að á því sé mjög mikill vafi, hvort skipið, sem hér er til umr., fljóti þar inn, ef fullfermt væri, þannig að ákaflega óhyggilegt væri svo að ekki sé meira sagt, að binda skipið við eina slíka höfn, þar sem ekki er fullkomið öryggi talið á því, að það flyti inn á öllum tímum sólarhrings með fullfermi. Ég hygg enn fremur, að ef loðnunefnd eða yfirvöld, sem stýra flotanum til löndunar, segja þessu skipi að landa hér eða annars staðar, verði það gert, því að skipstjórinn hefur lýst því yfir, að hann væri reiðubúinn til að fella sig við það, eins og reyndar önnur skip, sem loðnuveiðileyfi hafa, hafa orðið að gera. Hann hefur m.ö.o. lýst því yfir, að hann sé reiðubúinn til að hlíta öllum þeim takmörkunum sem settar verða um þessar landanir. En að binda það í lögum, að ákveðið tiltekið skip megi ekki landa nema í ákveðnum landshluta, teldi ég vera alrangt og a.m.k. af hálfu hv. Alþ. lágmark að fyrir því verði séð, að skipið fullfermt fljóti þar að bryggju sem því væri sagt að landa hverju sinni. Ég held þess vegna, að deilan sé raunverulega ekki um þetta. Loðnunefnd mundi áreiðanlega ekki vísa þessu skipi til löndunar á höfnum sem væru að fyllast eða í þann veginn að fyllast, heldur vísa því á þær hafnir sem minnst hráefni eða ekkert hráefni hefðu í það og það skiptið. Ég tel óhyggilegt að gera ráð fyrir því með lagabindingu einni að þær hafnir skyldu vera austan eða norðanlands. Aðalatriði málsins er raunverulega það, hvort skipið á að fá að veiða hér og hlíta þá fyrirskipunum og reglum þeirra aðila sem með ráð í þeim efnum fara, í þessu tilfeili þá loðnunefndar. Ég geri ekki ráð fyrir að rn. fari gagnstætt ákvörðun loðnunefndar, sem er raunverulega afsprengi rn., að skipta sér af löndunum einstakra skipa. Það er verkefni, sem það og hv. Alþ. hefur falið loðnunefnd. Loðnunefnd á því án alls eta síðasta orðið um það.



Herra forseti. Ég vil í aðalatriðum taka undir þau sjónarmið sem fram komu hjá hv, þm. Jóni Árm. Héðinssyni áðan. Ég tel eðlilegt að binda heimildina, sem um ræðir í lagafrv. til handa þessu sérstaka skipi undir erlendum fána, ákveðnum skilyrðum, ekki bara vegna þeirrar þarfar sem er fyrir það að aflanum úr þessu skipi verði landað á höfnunum nyrðra, þangað sem minnst berst að af hráefni fyrir, heldur líka vegna fordæmisins. Þegar þetta mál hefur verið rætt við míg, og mér er kunnugt um að við fleiri hv. þm. hefur verið rætt, þá hefur það æ fylgt með, að skipstjóri og einn af aðaleigendum skipsins væri tilbúinn að skuldbinda sig til að láta hafnirnar nyrðra sitja í fyrirrúmi um aflann til vinnslu. Ég hef haldið frá upphafi, að ég heyrði að þetta mál yrði reifað hér öðru sinni, að kveðið yrði á um þetta í lögum, einnig með tilliti til þess að hér er verið að veita undanþágu .og í því skyni að skapa sem minnst fordæmi. Hér er um að ræða erlent skip, enda þótt áhöfnin sé innlend og verulegur eignarhluti á nafni Íslendinga. Ég ítreka það, að ég vildi gjarnan að kveðið væri beinlínis á um það í lagagr., sem fram hefur verið haldið og skipstjóri hefur látið uppi, að hann er tilbúinn til þess að skuldbinda sig til þess að hlíta ákveðnum reglum um meðferð aflans umfram það sem innlendu skipin eiga að hlíta. Og ég vil að það komi fram í lagagr. sjálfri að þetta skip á ekki að njóta sömu réttinda og innlend skip varðandi veiðarnar hér við land eða löndunina, að hér verði kveðið á um undanþágu og komi fram í lagagr. að ætlunin sé ekki að skapa fordæmi með þessum hætti.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess að ítreka það, að ég tel, að hér sé um misskilning að ræða eða þá í versta tilfelli bókstaflega verið að leita eftir ágreiningsatriðum. Við skulum hugsa okkur það ástand, sem er nærtækast og sem skapaðist nú fyrir örfáum dögum, að allt geymslurými norðanlands var fullt. Ég vil biðja hv. 5. þm. Norðurl. e. að taka eftir þessu. Fyrir örfáum dögum skapaðist það ástand á tveimur sólarhringum, að allar hafnir norðanlands voru fullar og vísa varð skipunum hingað suður til Reykjavíkur til löndunar. Í slíku tilfelli hefði þá átt að segja við hið umrædda skip, Ísafold: Þú verður að bíða þangað til losnar pláss fyrir norðan. - Verður ekki að landa, þar sem þeir menn, sem með stjórn á þessum veiðum fara, segja skipinu til? Í dag landar þú fyrir austan, góði, á morgun fyrir norðan og þriðji túrinn þinn verður e.t.v. í Þorlákshöfn við Suðurland. Ég held að þeir menn, sem þar halda um stjórnvöl, og reynsla er þegar fengin á því að þeir hafa í góðu samstarf við flotann allan haldið mjög góðu samkomulagi við skipstjórnarmenn um niðurröðun á löndun, ráði hvar landað er. Það getur vel farið svo, að eftir allar vel heppnaðar veiðiferðir þessa skips verði landað fyrir Norðurlandi, ég skal ekkert um það segja, a.m.k. þar sem skipið flýtur að bryggju og löndunarmöguleikar eru fyrir hendi. En að binda það í lagagr., að tiltekið skip megi ekki landa nema í tilteknum landshluta, hygg ég að væri algert einsdæmi í lögum og veit að við nánari athugun sjá menn að þetta er nánast illframkvæmanlegt og út í hött að láta skipið t.d. halda sjó fyrir norðan, vegna þess að hafnir þar eða löndunarmóttaka þar yrði stöðvuð vegna yfirfyllingar á móttökustöðvum. Þetta sér hver heilvita maður að er óeðlilegt og til háðungar fyrir hv. Alþ. að samþ. Mergurinn málsins er að þessari reglu, að skipið fari ávallt og sé ekki að óþörfu a.m.k. fyrir löndun íslenska skipa, bauðst umræddur skipstjóri í viðtölum við mig til að hlíta, fara ávallt á þær hafnir sem minnst ásókn væri í og minnstar líkur væru á að fengju annað hráefni. Þetta veit ég að hlutaðeigendur þessa máls eru tilbúnir að standa við og hlíta í því efni fyrirmælum íslenskra aðila. Ég hygg að það sé algert einsdæmi, að farið sé inn á þá braut að segja í lögum að tiltekið skip, sem hefur leyfi til að veiða í íslenskri landhelgi, megi ekki landa nema í tilteknum landshlutum, Það mun vera algert einsdæmi og hv. Alþ. til lítils sóma. Ég hygg að þær aðstæður gætu skapast, að þetta lagaákvæði yrði með öllu óframkvæmanlegt. Til hvers höfum við þá barist? Ég hef ekki trú á því, að loðnunefnd fari að vísa þessu skipi né öðrum úr veiðiskipahópnum eða þeim skipum, sem hlotnast sú gæfa að fylla sig á einum sólarhring, að vísa þeim vísvitandi til hafnar þar sem mest er beðið eftir löndun eða lengstur biðtími, viljandi eða vitandi vits, heldur muni þeir þjóðarinnar vegna og allra, sem hlut eiga að máli, vísa því til þeirrar hafnar, þar sem það er sem minnst fyrir íslenskum skipum, þar sem þörfin fyrir hráefni er mest og aðstæður raunhæfar til löndunar fyrir þetta skip sem um er að ræða eins og önnur. - Þá tiltrú hef ég á loðnunefnd og starfsmönnum hennar, þar til annað reynist.



Herra forseti. Hv. þm. Eggert G. Þorsteinsson þarf ekki að „hyggja“ neitt um það í þessu sambandi. Hér er um að ræða einsdæmi, að erlendu skipi sé veitt veiðiheimild af þessu tagi hér við land, og einsdæminu fylgdi þá hitt, að kveðið væri á um það, að skipið landaði í höfnunum fyrir norðan. Honum er jafnvel kunnugt og mér, að vetrarloðnuveiðin er ekki fyrir Norðurlandi og er ekki sambærileg við sumarloðnuveiðina þegar skemmst er til hafnar við Norðurland. Þessu skipi er ætlað að veiða vetrarloðnuna hérna í vetur, þegar við vitum að skortur verður á loðnu í verksmiðjunum fyrir Norðurlandi. Það var algert einsdæmi, segir þm., að kveðið væri á um það, að skip, - hann tók sig nú á, sagði fyrst íslenskt skip, en segir síðan skip, - sem hafi heimild til veiða, fái ekki að landa nema fyrir Norðurlandinu. Hér er um að ræða - og því liggur þetta fyrir hér í lagafrv., - einstakt tilfelli, einsdæmi, að erlendu skipi sé heimiluð loðnuveiði hér við land núna í þessu tilfelli. Það er einsdæmið í þessu sambandi. Okkur má vera það öllum í fersku minni, þegar fallist var á það af hálfu hv. Alþ. fyrir tveimur árum að Ísafold fengi veiðileyfi hér við land. Við munum hvernig við því var brugðist af hálfu íslenskra fiskimanna og íslenskra útvegsmanna. Viðbrögðin urðu þess þáttar, að skipstjórinn og einn af aðaleigendunum taldi óheppilegt að leggja út í veiðarnar hér við slíka andstöðu íslenskra útvegsmanna og íslenskra fiskimanna. Ég er enn þeirrar skoðunar eins og ég var þá og ekkert síður, að það sé eftir nokkru að slægjast að fá Ísafold inn á miðin hérna til vetrarloðnuveiðanna með sína innlendu áhöfn. En ég fellst ekki undir neinum kringumstæðum á það, þrátt fyrir þetta, að við eigum að ætla Ísafold, þessu útlenda skipi, þrátt fyrir allt sama rétt og innlendu veiðiskipi og að kalla það einsdæmi þó að kveðið verði á um ákveðin skilyrði í þessu sambandi fyrir veiðiheimildinni til handa Ísafold hér. Það er einsdæmi að þessar veiðar skuli vera leyfðar. Þau rök, að þetta skip muni ekki fljóta hvarvetna að bryggju á fjöru, eru gild. Þetta er alveg rétt. Þeir staðir finnast þar sem Ísafold mun ekki fljóta að löndunarbryggju á háfjöru. En það held ég að verði varla gagnrök í þessu tilfelli. Svo er um fleiri skip, að þau fljóta ekki að öllum löndunarbryggjum á háfjöru og okkar innlendi floti má sums staðar sæta sjávarföllum. Ég óska þess, að hv. þm. Eggert G. Þorsteinsson geri sér grein fyrir því, þegar hann talar um að slíkt væri einsdæmi, að kveða á um það hvar þetta skip mætti landa, að málið, sem fyrir okkur liggur og við fjöllum um núna, er einsdæmi sem slíkt og það er alls ekki ætlunin að opna með þessum hætti gátt fyrir öðrum erlendum veiðiskipum til þess að koma á eftir. Við fjöllum um þetta sem sérstakt mál, sem einsdæmi í þessu tilfelli, og við ætlum að leyfa skipinu að veiða hérna með ákveðnum skilyrðum, þó ekki þannig að við leggjum beinlínis stein í götu eiganda eða skipstjóra, sem er allra góðra hluta verður.



Herra forseti. Aðeins örstutt athugasemd. Hún skal vera örstutt þessi aths. - Þm. var tíðrætt um það, að þessi lagasetning væri einsdæmi og þess vegna skuli lögin vera einsdæmi líka. Ég tel þetta ákaflega langsótt rök. Ég hafði þann starfa um 6 ára skeið að vera sjútvrh. og ég varð æ ofan í æ að taka ákvarðanir um það einn, sitjandi í mínum stól, hvort veita ætti erlendum skipum, sem þó höfðu enga íslenska áhöfn, löndunarleyfi hér og þar um landið. Venjulega voru þessi leyfi veitt með því að landa í næstu höfn. Þetta var talið um tíma vafasamt, en seinni lögskýringar sýndu, að þetta þótti fært og það voru fordæmi fyrir því, þetta hafði verið gert, að veita slík löndunarleyfi, enda voru þetta einstök tilfelli, en ekki um lengri tíma veiðar að ræða eins og hér er fyrirhugað. Ekki fór kjördæmi hv. 5. þm. Norðurl. e. varhluta af þeim löndunarleyfum mínum. En ég bara spyr sjálfan mig nú og ætla ekkert að spyrja hv. 1. landsk. þm. eða hv. 5. þm. Norðurl. e. hvort þeir vilji taka á sig þá ábyrgð, ef geymslurými hlutaðeigandi hafnar fyrir Norðurlandi hafa verið fyllt, að segja þessu eina skipi að halda sjó í hvaða veðri sem er til þess að bíða löndunar, af því að lagagr. segir að ekki megi landa nema í tilteknum landshluta. Ég held að enginn okkar vildi bera slíka ábyrgð, a.m.k. ekki ég - ég hygg að leitun muni að þeim manni.



Aths. verður örstutt, herra forseti. - Það er náttúrlega svona og svona að nefna það sem fordæmi um lagasetningu, þó að hv, þm. Eggert G. Þorsteinsson hafi skrifað ýmiss konar ráðherrabréf í stól sínum, eins og hann sagði, í sinni ráðherratíð sem sjútvrh. Þar er ekki um að ræða lagasetningu eða fordæmi fyrir lagasetningu. Hér er um að ræða við setningu þessara laga, einsdæmi og ég segi fyrir mig, og ég reikna með því alveg fastlega að ég geti sagt það fyrir munn Jóns Árm. Héðinssonar líka, að við ætlumst ekki til þess að Ísafold verði gert að halda sjó í vondum verðrum fyrir norðan til þess að komast til hafnar þar, ef þar eru allar loðnuhafnir fullar af loðnu á vetrarvertíð. Hv. þm. Eggert G. Þorsteinsson veit jafnvel og við allir, að vetrarloðnan heldur sig ekki fyrir Norðurlandi og þar er æ pláss hjá verksmiðjunum fyrir loðnu að vetri. Hann viðurkennir að skipstjóri hefur haft ákveðin fyrirheit uppi þegar hann hefur verið að sækjast eftir heimildinni til þess að veiða vetrarloðnuna hérna. Þau fyrirheit hafa verið notuð sem forsendur í viðræðum við alþm. Í skjóli þeirra fyrirheita er þetta mál komið inn á þing og sjálfsagt er að kveða á um þetta í lögum.



Herra forseti. Ég hóf umr, um þetta frv. til þess eins að fá skýringu á því frá formanni n., til að flýta fyrir afgreiðslu málsins á fundi af því að tími er svo naumur, hvers vegna orðalag frv. væri eins og raun ber vitni, þar sem aðalaðili að málinu hefði komið til mín persónulega, skipstjórinn og eigandi skipsins, og tjáð mér að hann væri fús til að hafa Norðurlandshafnir sem aðalvettvang sinn til löndunar. Ég fór ekki fram á annað en það væri staðfest í frv. Og ég get líka sótt hér gögn sem sýna, að þegar um vetrarloðnuveiði er að ræða er sáralitlu landað norðanlands. Hins vegar snýst dæmið við þegar um sumarloðnu er að ræða og haustloðnu en þá er í flestum tilfellum hægt að sigla lengra, eins og íslensk skip hafa gert. Ég segi alveg hiklaust: Ég sé enga ástæðu til þess að þetta erlenda skip sé jafngilt í reglum og um íslenskt skip væri að ræða. Ég sé enga ástæðu til þess, því að þegar íslensk skip fengu leyfi til löndunar í Danmörku voru þau jafnan sett skör lægra en dönsk skip, þó að það væri frjáls löndun, en hún var ýmsum takmörkunum háð og hægt er að fá mörg dæmi um það, - ekki þarf að tefja tímann í þessum umr, með því. Það sem ég tel rétt, er að hafa það á hreinu í lögunum að aðallöndunarsvæðið skuli vera norðanlands. Þá dytti engum manni í hug að hrekja skipið út í óvíss veður eða þar fram eftir götunum. Ef Norðurlandshafnir lokast með einu eða öðru móti, þá siglir skipið auðvitað þangað sem loðnunefnd bendir því að fara. Það stendur að vísu í þessu frv. núna: „enda hlíti það reglum er sjútvrn. setur.“ Þetta gefur hæstv. sjútvrh. heimild til að setja næstum hvað sem vera skal í leyfið. En ég vil þá að þessar umr. verði til þess, að hæstv. ráðh. geri sér fulla grein fyrir því, að það sé vilji þm. að leyfið sé ekki jafngilt því, að um íslenskt skip væri að ræða. Einnig vil ég minna á, að a.m.k. útvegsmenn hafa eindregið lagst gegn þessu frv. Hins vegar hafa verksmiðjueigendur talið þetta æskilegt. Ég hald að frv. eigi góðan stuðning á Alþ. gegn vissum skilyrðum og mér finnst þess vegna vel hugsanlegt að setja inn í frv., að aðallöndunarsvæði þessa skips skuli vera hafnir norðanlands, Þá hefur hæstv. ráðh. það á hreinu, þegar hann gefur út sitt leyfi með þeim skilyrðum, sem hann metur nauðsynleg, að þetta skip á að koma til fyllingar íslenska flotanum með löndum á Norðurlandshafnir. Að öðru leyti, herra forseti, skal ég ekki tefja þessar umr. Fleiri atriði hafa fléttast inn í þetta mál. En þetta er alls ekki einfalt, vegna þess að það hefur sýnt sig að afkastageta íslenska loðnuveiðiflotans er orðin svo mikil að hann fyllir allar verksmiðjur oft á einni viku og hefur orðið að sætta sig við að löndunarbið og jafnvel veiðistöðvun vegna þess að ekki hefur verið hlustað á þá kröfu og þau réttmætu rök, að auka þurfi afkastagetu verksmiðjanna í samræmi við mjög aukna afkastagetu veiðiflotans.



Herra forseti. Það eru nú orðnar það langar umr. um þetta mál og ég er búinn að tala það mikið, að ég skal ekki bæta miklu við. Raunverulega var það eitt atriði sem kom mér til að biðja um orðið á nýjan leik. En áður en ég vík að þessu atriði vil ég vekja athygli á því, vegna þess sem kom fram við umr. á laugardaginn í Ed., að segja má að mjólkurframleiðslan hafi á s.l. 10–15 árum orðið að meðaltali um 8% umfram innanlandsneyslu, en gert er ráð fyrir að umframframleiðslan verði um 10% á þessu ári, þó að ekki sé það alveg örugg tala. Það mun hafa verið í byrjun síðasta mánaðar sem ég fékk þessa tölu ég hef ekki yngri tölu. Á þessu sama tímabili, eða s.l. 15 árum, hefur um 20% af kjötframleiðslunni verið flutt úr landi. Þessu vildi ég bæta við þær upplýsingar sem ég hef gefið áður í þessum umr. Ekki skal ég fara að tala um það, hvort ég er skárri landbrh. í þessari stjórn eða fyrri stjórn, þar verður auðna að ráða. Það vill oft verða þannig, að góður er hver genginn, og ég tek þann dóm síðar meir, en nú er ekki hægt að meta þetta. Ég vil líka endurtaka það sem ég hef áður sagt, að erfiðleikar, sem hefur verið við að fást og voru byrjaðir á árinu 1974, eins og verðhækkanir af völdum olíukreppunnar, hafa náttúrlega verið geysilega miklir á þessum síðustu árum. Áburðurinn hækkaði í verði um 150% á einu ári og rekstrarvörur eftir því. Og mitt mat er það - og ég tel mig hafa skýrt í hv. d. hvað hefur verið gert í þágu landbúnaðarins á síðustu árum mitt mat er nú það, að ef ég hefði þurft að leggja eins mikla vinnu á mig í sambandi við landbúnaðarmálin á árunum 1971–1974 og síðan hefur orðið, þá hefði orðið lítill tími eða erfitt að snúast fyrir fjmrn. Það stafaði af því, að árferði þessi ár var landbúnaðinum miklu hagstæðara en hin síðari árin þegar bæði hafa dunið yfir óþurrkar og hækkun á rekstrarvörum, en allt þetta hefur gert það að verkum, að það veldur þeim erfiðleikum sem við er að fást. Það, sem ég vil sérstaklega taka fram, er í fyrsta lagi að ég lít svo á að engin stétt á Íslandi sé kúguð. Ég mótmæli því alveg að bændastéttin sé kúguð stétt. Það er fjarri mér að álita slíkt. Hún hefur aldrei verið, síðan ég þekkti til, kúguð stétt. Bændastéttin hefur verið sá burðarás í íslensku þjóðlífi, að slíka stétt er ekki hægt að tala um sem kúgaða stétt. Svo skal ég bæta því við, að ríkisstj. ákvað á fundi sínum í morgun að taka mál atvinnuveganna sérstaklega til meðferðar í störfum sínum þegar hún hefur betri tíma en nú er þessa síðustu daga þingsins: landbúnaðar-, sjávarútvegs- og iðnaðarmál. Það mun verða gert og þá tekin til meðferðar þau mál eins og um þau hefur verið fjallað á hinum einstöku fundum víðs vegar um landið og einstakir þættir skoðaðir í þeim efnum. Ég óskaði eftir till. frá Stéttarsambandi bænda um sumt af því, sem fram hefur komið, og þarf ekki að bæta við það sem ég sagði hér um flutning lagafrv. Það verður ekki gert, nema það sé gert þannig að ég hafi á bak við mig þá sem eiga að njóta laganna, og trygga stöðu hér á hv. Alþingi. Ég skal svo ekki eyða fleiri orðum að þessari þáltill. Umr. hafa orðið allmiklar. Ég held að þær hafi skýrt málin nokkuð. Ég vona það. En ég vil þó bæta því við, að ég mun reyna að beita mér fyrir því að þeir, sem vinna að endurskoðun framleiðsluráðslaganna, reyni að ljúka þessari endurskoðun í vetur. Ég er ekki bjartsýnni en það. Og ég endurtek, að ég tel það vera brýna nauðsyn að endurskoða framleiðsluráðslögin sem heildarlöggjöf. Þetta er slík löggjöf. Ég treysti því, að af því skilningsleysi, sem hefur verið uppistaðan í ásökunum á landbúnað og bændur, af þeim ósið fari menn að reyna að venja sig og skilningur þjóðarinnar á gildi landbúnaðar fyrir þjóðina í heild fari vaxandi, enda mun henni þá best vegna.