Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hinn 11. þ. m. var gefið út svofellt bréf: Forseti Íslands gjörir kunnugt: Ég hef ákveðið, samkvæmt tillögu forsætisráðherra, að Alþingi skuli koma saman til fundar þriðjudaginn 29. október 1974. Um leið og ég birti þetta, er öllum, sem setu eiga á Alþingi, boðið að koma nefndan dag til Reykjavíkur, og verður þá Alþingi sett að lokinni guðsþjónustu í dómkirkjunni, sem hefst kl. 13.30. Gjört í Reykjavík, 11. október 1974. Kristján Eldjárn. Geir Hallgrímsson. Forsetabréf um að Alþingi skuli koma saman til fundar þriðjudaginn 29. október 1974.“ Samkvæmt bréfi því, sem ég nú hef lesið, lýsi ég yfir því, að Alþingi Íslendinga er sett. Ég býð yður öll velkomin til þings og læt þá ósk og von í ljós, að öll störf Alþingis megi takast giftusamlega og verða landi og lýð til blessunar. Að svo mæltu bið ég alþingismenn að minnast fósturjarðarinnar með því að rísa úr sætum. [Þingheimur stóð upp, og forsætisráðherra, Geir Hallgrímsson, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð. Ísland lifi.“ Var tekið undir þau orð með ferföldu húrrahrópi.] Samkvæmt 1. gr. þingskapa ber nú aldursforseta að stjórna fundi þar til kosning forseta sameinaðs Alþingis hefur farið fram, og bið ég aldursforseta, Guðlaug Gíslason, 3. þm. Sunnl., að ganga til forsetastóls. Forseti Íslands tók sér sæti í þingsalnum, en aldursforseti gekk til forsetastóls og tók við fundarstjórn.



Áður en gengið verður til dagskrár, vil ég minnast látins fyrrv. þingmanns. Björn Ólafsson fyrrv.ráðherra og alþm.andaðist í Borgarspítalanum í Reykjavík 11. okt. s.l. eftir langvarandi sjúkleika, 78 ára að aldri. Björn Ólafsson var fæddur á Akranesi 26. nóv. 1895. Foreldrar hans voru Guðmundur útvegsbóndi þar Ólafsson bónda í Einarsnesi í Borgarhreppi Guðmundssonar og síðari kona hans, Ingibjörg Ólafsdóttir bónda á Bárustöðum í Andakíl Jónssonar. Á sjötta aldursári missti hann föður sinn og fluttist ári síðar með móður sinni til Reykjavíkur. Á árunum 1908–1916 starfaði hann við póstþjónustuna í Reykjavík, var síðasta árið forstöðumaður bögglapóststofunnar. Verslunarfulltrúi í Reykjavík var hann 1916–1918 og síðan stórkaupmaður og iðnrekandi að aðalstarfi. Hann var fjármála- og viðskiptamálaráðherra í utanþingsráðuneyti Björns Þórðarsonar 1942–1944, gegndi sömu störfum í ráðuneyti Ólafs Thors 1949–1950 og var menntamála- og viðskiptamálaráðherra í ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar 1950–1953. Alþingismaður Reykvíkinga var hann 1948–1959, sat á þeim árum á 12 þingum alls, en áður hafði hann átt sæti á þrem þingum sem ráðherra í utanþingsstjórninni. Jafnframt þeim aðalstörfum, sem hér hafa verið rakin, gegndi Björn Ólafsson ýmsum trúnaðarstörfum á vegum ríkisins. Hann átti sæti í innflutnings- og gjaldeyrisnefnd 1930–1937, var í samninganefnd um verslunarviðskipti við Bretland 1939, við Bandaríkin 1941 og við Sovétríkin 1947. Hann var kosinn árið 1940 í milliþn. um gjaldeyrisverslun og innflutningshömlur, 1941 og 1942 í gjaldeyrisvarasjóðsnefnd og 1954 í togaranefnd. Í júlí 1954 var hann skipaður í endurskoðunarnefnd laga um lax- og silungsveiði og í janúar 1960 í endurskoðunarnefnd skattalaga og var formaður þeirrar nefndar. Á árinu 1955 var hann kosinn í orkunefnd. Í bankaráði Útvegsbankans átti hann sæti 1957–1968 og var formaður bankaráðsins 1965–1968 Björn Ólafsson átti sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur árin 1922–1928. Hann var í stjórn Verslunarráðs Íslands og Félags íslenskra stórkaupmanna í mörg ár. Aðalhvatamaður var hann að stofnun Ferðafélags Íslands árið 1927, var varaforseti í fyrstu stjórn þess og síðar forseti þess á árunum 1929–1934. Hann var stofnandi Bálfararfélagsins og formaður þess um skeið. Björn Ólafsson stundaði ekki skólanám nema þrjá vetur í barnaskóla. Hann fór ungur að vinna fyrir sér og hóf sjálfstæðan atvinnurekstur rúmlega tvítugur að aldri. Hann var sjálfmenntaður með ágætum, og starfshæfni hans og starfareynsla öfluðu honum sívaxandi trausts, eins og æviferill hans ber glöggt vitni. Fyrirtæki hans á sviði verslunar og iðnaðar stóðu jafnan á traustum grunni og efldust jafnt og þétt. Störfum að félagsmálum sinnti hann af heilum hug, og þar sem hann á annað borð lagði hönd á plóginn, var ekki slegið slöku við. Skýrast dæmi um það traust, sem hann naut til ábyrgðarstarfa, er val hans í ríkisstjórn, þegar leitað var út fyrir þingsali við val ráðherra á tímum heimsstyrjaldar og mikils vanda í viðskipta- og verðlagsmálum. Björn Ólafsson var baráttumaður fyrir einstaklingsfrelsi og frjálsri verslun á Íslandi. Hann var um langt skeið einn af eigendum dagblaðsins Vísis, skrifaði mikið í blaðið og átti þar vettvang til baráttu fyrir þjóðmálaskoðunum sínum. Oft stóð styr um athafnir hans og framkvæmdir, eins og jafnan verður um slíka menn. Hann hélt fast við stefnu sína, var heilsteyptur í hvívetna, einarður og ákveðinn, djarfur og stórhuga. Ég vil biðja þingheim að minnast Björns Ólafssonar með því að rísa úr sætum. - 
            



Forseta hafa borist eftirtalin bréf: „Forseti sameinaðs Alþingis. Þar sem ég verð fjarverandi á næstunni í opinberum erindagjörðum, óska ég þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Reykjavík, frú Geirþrúður Bernhöft, taki sæti mitt á Alþingi á meðan. Virðingarfyllst, Jóhann Hafstein.“ Frá Samtökum frjálslyndra og vinstri manna: „Forseti sameinaðs Alþingis, Reykjavík. Þar sem Magnús T. Ólafsson, 3. landsk. þm.. er staddur erlendis í opinberum erindum á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna og getur því ekki sinnt þingstörfum á næstu vikum, óska ég þess fyrir hönd þingflokks Samtaka frjálslyndra og vinstri manna, að varamaður hans, Ólafur Ragnar Grímsson, taki sæti á Alþingi í fjarveru hans.“ „Til forseta sameinaðs Alþingis. Samkvæmt beiðni Lárusar Jónssonar, 4. þm. Norðurl. e., sem nú er erlendis í opinberum erindum, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að óska þess, að 1. varamaður hans, Halldór Blöndal kennari, taki á meðan sæti hans á Alþingi. Virðingarfyllst, Þorv. Garðar Kristjánsson, ritari þingflokks Sjálfstfl.“ „Til forseta sameinaðs Alþingis. Þar sem Jón Skaftason, 4. þm. Reykn., dvelst erlendis á þingi Sameinuðu þjóðanna og getur því ekki sinnt þingmannsstörfum næstu vikur, leyfi ég mér, samkvæmt beiðni hans, að fara fram á, að 1. varamaður Framsfl. í Reykn., Gunnar Sveinsson kaupfélagsstjóri í Keflavík, taki sæti á Alþingi í fjarveru hans. Jafnframt er þess óskað, að fram fari í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Formaður þingflokks Framsfl., Þórarinn Þórarinsson.“ „Til forseta sameinaðs Alþingis. Þar sem Garðar Sigurðsson, 5. þm. Sunnl., dvelst nú erlendis á þingi Sameinuðu þjóðanna og getur því ekki sinnt þingstörfum næstu vikur, leyfi ég mér, samkvæmt beiðni hans, að fara fram á, að 1. varamaður Alþb. í Suðurl., Þór Vigfússon menntaskólakennari, taki sæti á Alþingi í fjarveru hans. Jafnframt er þess óskað, að fram fari í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Formaður þingflokks Alþb., Ragnar Arnalds.“ Ég vil leyfa mér að biðja kjörbréfanefnd að rannsaka kjörbréf þeirra þm., sem ekki hafa áður átt sæti á Alþingi, og verður gefinn frestur í 10–15 mínútur, meðan á rannsókn kjörbréfa stendur. - Fundarhlé. Aldursforseti kvaddi sér til aðstoðar sem fundarskrifara þá Ellert B. Schram, 11. þm. Reykv., og Jón Helgason, 4. þm. Sunnl.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haft til meðferðar þau 4 kjörbréf, sem getið var um hér áður af hæstv. aldursforseta: Kjörbréf Gunnars Sveinssonar, kaupfélagsstjóra í Keflavík, 1. varaþm. Framsfl. í Reykn., en Jón Skaftason alþm. situr nú þing Sameinuðu þjóðanna. Kjörbréf Halldórs Blöndals kennara á Akureyri, 1. varaþm. Sjálfstfl. í Norðurl. e., en Lárus Jónsson alþm. er erlendis í opinberum erindum. Kjörbréf Ólafs Ragnars Grímssonar prófessors, 1. varaþm. landsk. þm. Samtaka frjálslyndra og vinstri manna, en Magnús T. Ólafsson alþm. er einnig erlendis í opinberum erindum. Kjörbréf Þórs Vigfússonar menntaskólakennara, 1. varaþm. G-listans í Suðurlandskjördæmi, en Garðar Sigurðsson alþm. er einnig fjarstaddur. Kjörbréfanefnd mælir með samþykkt kjörbréfanna allra og að kosning þessara þingmanna verði metin gild.



Ég vil bjóða þessa þingmenn velkomna til starfa, en þeir munu nú undirrita drengskaparheit. Þessu næst undirrituðu þeir þingmenn, sem höfðu ekki setið áður á Alþingi, drengskaparheit um að halda stjórnarskrána, en þeir vora þessir: Gunnar Sveinsson, Ólafur Ragnar Grímsson, Þór Vigfússon. Gengið var til forsetakosningar. Kosningu hlaut Ásgeir Bjarnason, 1. þm. Vesturl., með 43 atkv., en 13 seðlar voru auðir. Hinn kjörni forseti tók nú við fundarstjórn.



Ég þakka hv. þm. það traust, er þeir hafa sýnt mér. Forseti lét fyrst fara fram kosningu fyrri varaforseta. Kosinn var Gils Guðmundsson, 3. þm. Reykn., með 4:3 atkv., en 12 seðlar voru auðir. Þá fór fram kosning annars varaforseta, og hlaut kosningu Friðjón Þórðarson, 4. þm. Vesturl., með 42 atkv., en 13 seðlar voru auðir. Þessu næst voru kjörnir skrifarar sameinaðs þings, að viðhafðri hlutfallskosningu. Fram komu tveir listar. Á A-lista var JHelg, en á B-lista LárJ. Þar sem ekki voru fleiri tilnefndir en kjósa skyldi, lýsti forseti yfir, að rétt væru kjörnir án atkvgr.: Jón Helgason, 4, þm. Sunnl., og Lárus Jónsson, 4. þm. Norðl. e. Fundurinn var settur af aldursforseta, Jóni Árnasyni, 2. þm. Vesturl. Deildina skipuðu þessir þm.: 1. Albert Guðmundsson, 12. þm. Reykv. 2. Axel Jónsson, 10. landsk. þm. 3. Ásgeir Bjarnason, 1. þm. Vesturl. 4. Eggert G. Þorsteinsson, 4. landsk. þm. 5. Einar Ágústsson, 10. þm. Reykv. 6. Geir Gunnarsson, 11. landsk. þm. 7. Geir Hallgrímsson, 1. þm. Reykv. 8. Halldór Ásgrímsson, 5. þm. Austf. 9. Helgi F. Seljan, 7. landsk. þm. 10. Ingi Tryggvason, 6. þm. Norðurl. e. 11. Jón Árnason, 2. þm. Vesturl. 12. Jón Helgason, 4. þm. Sunnl. 13. Jón Árm. Héðinsson, 1. landsk. þm. 14. Jón G. Sólnes, 2. þm. Norðurl. e. 15. Oddur Ólafsson, 2. þm. Reykn. 16. Ragnar Arnalds, 5. þm. Norðurl. v. 17. Stefán Jónsson, 5. þm. Norðurl. e. 18. Steingrímur Hermannsson, 2. þm. Vestf. 19. Steinþór Gestsson, 6. þm. Sunnl. 20. Þorv. Garðar Kristjánsson, 3. þm. Vestf. Gengið var til forsetakosningar. Kosningu hlaut Þorv. Garðar Kristjánsson, 3. þm. Vestf., með 14 atkv., en 4 seðlar voru auðir. Hinn kjörni forseti tók nú við fundarstjórn og lét fara fram kosningu fyrri varaforseta deildarinnar. Kosningu hlaut: Eggert G. Þorsteinsson, 4. landsk. þm., með 18 atkv., en 1 seðill var auður. Annar varaforseti var kosinn Steingrímur Hermannsson, 2. þm. Vestf., með 13 atkv., en 6 seðlar voru auðir. Þessu næst voru kosnir skrifarar deildarinnar, að viðhafðri hlutfallskosningu. Fram komu tveir listar. Á A-lista var StG, á B-lista IT. Samkv. því lýsti forseti yfir, að kjörnir væru án atkvgr.: Steinþór Gestsson, 6. þm. Sunnl., og Ingi Tryggvason, 6. þm. Norðurl. e. Loks var hlutað um sæti deildarmanna, og fór sætahlutunin á þessa leið: 6. sæti hlaut Jón Helgason, 7. - - Halldór Ásgrímsson, 8. - - Eggert G. Þorsteinsson, 9. - - Oddur Ólafsson, 10. - - Jón Árnason, 11. - - Steingrímur Hermannsson, 12. - - Geir Gunnarsson, 13. - - Jón G. Sólnes, 14. - - Ragnar Arnalds, 15. sæti hlaut Albert Guðmundsson, 16. - - Axel Jónsson, 17. - - Helgi F. Seljan, 18. - - Stefán Jónsson, 19. - - Jón Árm. Héðinsson, 20. - - Ásgeir Bjarnason. Fundurinn var settur af aldursforseta, Guðlaugi Gíslasyni, 3. þm. Sunnl. Deildina skipuðu þessir þm.: 1. Benedikt Gröndal, 2. landsk. þm. 2. Eðvarð Sigurðsson, 7. þm. Reykv. 3. Ellert B. Schram, 11. þm. Reykv. 4. Eyjólfur K. Jónsson, 4. þm. Norðurl. v. 5. Friðjón Þórðarson, 4. þm. Vesturl. 6. Garðar Sigurðsson, 5. þm. Sunnl. 7. Gils Guðmundsson, 3. þm. Reykn. 8. Guðlaugur Gíslason, 3. þm. Sunnl. 9. Guðmundur H. Garðarsson, 6. landsk. þm. 10. Gunnar Thoroddsen, 2. þm. Reykv. 11. Gunnlaugur Finnsson, 4. þm. Vestf. 12. Gylfi Þ. Gíslason, 9. þm. Reykv. 13. Halldór E. Sigurðsson, 3. þm. Vesturl. 14. Ingólfur Jónsson, 1. þm. Sunnl. 15. Ingvar Gíslason, 1. þm. Norðurl. e. 16. Jóhann Hafstein, 6. þm. Reykv. 17. Jón Skaftason, 4. þm. Reykn. 18. Jónas Árnason, 5. þm. Vesturl. 19. Karvel Pálmason, 5. þm. Vestf. 20. Lárus Jónsson, 4. þm. Norðurl. e. 21. Lúðvík Jósepsson, 2. þm. Austf. 22. Magnús Kjartansson, 3. þm. Reykv. 23. Magnús T. Ólafsson, 3. landsk. þm. 24. Matthías Bjarnason, 1. þm. Vestf. 25. Matthías Á. Mathiesen, 1. þm. Reykn. 26. Ólafur G. Einarsson, 5. þm. Reykn. 27. Ólafur Jóhannesson, 1. þm. Norðurl. v. 28. Páll Pétursson, 3. þm. Norðurl. v 29. Pálmi Jónsson, 2. þm. Norðurl. v. 30. Pétur Sigurðsson, 8. þm. Reykv. 31. Ragnhildur Helgadóttir, 5. þm. Reykv. 32. Sighvatur Björgvinsson, 8. landsk. þm. 33. Sigurlaug Bjarnadóttir, 9. landsk. þm. 34. Stefán Valgeirsson, 3. þm. Norðurl. e. 35. Svava Jakobsdóttir, 5. landsk. þm. 36. Sverrir Hermannsson, 3. þm. Austf. 37. Tómas Árnason, 4. þm. Austf. 38. Vilhjálmur Hjálmarsson, 1. þm. Austf. 39. Þórarinn Sigurjónsson, 2. þm. Sunnl. 40. Þórarinn Þórarinsson, 4. þm. Reykv. Í stað Garðars Sigurðssonar, 5. þm. Sunnl., var á fundinum Þór Vigfússon, í stað Jóhanns Hafsteins Geirþrúður H. Bernhöft, í stað Jóns Skaftasonar Gunnar Sveinsson, í stað Lárusar Jónssonar Halldór Blöndal og í stað Magnúsar T. Ólafssonar Ólafur Ragnar Grímsson. Gengið var til forsetakosningar. Kosningu hlaut Ragnhildur Helgadóttir, 5. þm. Reykv., með 28 atkv., en 8 seðlar voru auðir. Hinn kjörni forseti tók nú við fundarstjórn og lét fyrst fara fram kosningu fyrri varaforseta. Kosningu hlaut Magnús T. Ólafsson, 3. landsk. þm., með 30 atkv., en 6 seðlar voru auðir. Annar varaforseti var kosinn Ingvar Gíslason, 1. þm. Norðurl. e., með 26 atkv., en 10 seðlar voru auðir. Þessu næst voru kosnir skrifarar deildarinnar, að viðhafðri hlutfallskosningu. Fram komu tveir listar. Á A-lista var GHG, á B-lista PP. Samkvæmt því lýsti forseti yfir, að kjörnir væru án atkvgr.: Guðmundur H. Garðarsson, 6. landsk. þm., og Páll Pétursson, 3. þm. Norðurl. v. Sætaskipun. Loks var hlutað um sæti deildarmanna samkv. þingsköpum, og fór sætahlutunin á þessa leið: 10. sæti hlaut Sigurlaug Bjarnadóttir, 11.- - Gils Guðmundsson, 12.- - Garðar Sigurðsson, 13.- - Ingólfur Jónsson, 14.- - Gunnlaugur Finnsson, 15.- - Ingvar Gíslason, 16.- - Þórarinn Sigurjónsson, 17.- - Pálmi Jónsson, 18.- - Tómas Árnason, 19.- - Þórarinn Þórarinsson, 20.- - Benedikt Gröndal, 21.- - Friðjón Þórðarson, 22.- - Sverrir Hermannsson, 23.- - Svava Jakobsdóttir, 24.- - Jón Skaftason, 25.- - Magnús Kjartansson, 26.- - Magnús T. Ólafsson, 27.- - Pétur Sigurðsson, 28.- - Sighvatur Björgvinsson, 29.- - Eðvarð Sigurðsson, 30.- - Ólafur G. Einarsson, 31.- - Jónas Árnason, 32.- - Guðlaugur Gíslason, 33.- - Jóhann Hafstein, 34.- - Lárus Jónsson, 35.- - Karvel Pálmason, 36.- - Lúðvík Jósepsson, 37.- - Stefán Valgeirsson, 38.- - Eyjólfur K. Jónsson, 39.- - Ellert B. Schram, 40.- - Gylfi Þ. Gíslason.