Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að fyrsta dagskrármálið í dag, störf þingsins, verður tekið fyrir kl. 13.30. Þá vill forseti einnig tilkynna að um kl. hálffjögur í dag fer fram utandagskrárumræða um samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum. Málshefjandi er hv. þm. Höskuldur Þórhallsson. Hæstv. umhverfisráðherra verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Herra forseti. Tilefni þessarar fyrirspurnar er að samkvæmt hafréttarsáttmála eigum við rétt á veiðisvæðum, og ekki bara veiðisvæðum heldur sjálfsagt nýtingarrétti á botni bæði við Rockall og Jan Mayen. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra hvað gangi í þessum samningum, af hverju ekki sé búið að klára þá, hvað sé í vegi fyrir því. Hugsanlega eigum við eftir landhelgisstríð út af þessum samningum. Ég gef mér það að mikið sé í húfi fyrir íslensku þjóðina að ná yfirráðum og þeim rétti sem við eigum samkvæmt alþjóðahafréttarsáttmálanum og tel þess vegna nauðsynlegt að við höldum áfram að berjast í því að ná yfirráðum yfir þessum svæðum sem við eigum rétt á. Það er um olíu að ræða, það er um fisk að ræða og hugsanlega til framtíðar litið málma og aðrar dýrmætar afurðir. Síðast en ekki síst höfum við gert samning um Jan Mayen og það er kannski spurning hvort ekki þurfi að taka hann upp og skoða hann og þess vegna legg ég áherslu á það við utanríkisráðherra hvað þessum málum líði. Það verður fróðlegt að fylgjast með því hvað er í deiglunni.

Virðulegur forseti. Fyrirspurnin sem barst til mín frá hv. þm. Grétari Mar Jónssyni var annars vegar um stöðuna í samningnum við Norðmenn og fleiri um svæðið kringum Svalbarða og hins vegar um stöðuna í samningnum um Hatton-Rockall svæðið. Fyrst varðandi Svalbarða. Eins og kunnugt er hefur verið ágreiningur milli Noregs annars vegar og fjölda annarra aðildarríkja að Svalbarða-samningnum frá 1920 um gildissvið samningsins og réttarstöðu hafsvæðanna umhverfis Svalbarða. Íslensk stjórnvöld líta svo á að eini grundvöllur fullveldisréttinda Noregs á hafsvæðunum kringum Svalbarða, þar með talin efnahagslögsaga og landgrunn, sé umræddur samningur frá 1920 sem veitti Noregi fullveldisréttindi yfir Svalbarða. Fullveldisréttindi Noregs eru háð mikilvægum takmörkunum sem kveðið er á um í samningnum, þar með talin jafnræðisregla hans. Takmarkanir þessar gilda jafnt á Svalbarða sjálfum innan 12 mílna landhelginnar, innan 200 mílna lögsögunnar og á landgrunni Svalbarða. Augljóst er að réttindi Noregs í lögsögunni og landgrunninu umhverfis Svalbarða geta ekki verið meiri en réttindi Noregs á Svalbarða sjálfum sem fyrrnefnd réttindi eru leidd af. Í kjölfar ítrekaðra brota norskra stjórnvalda gegn ákvæðum Svalbarða-samningsins og réttindum Íslendinga til að veiða úr norsk-íslenska síldarstofninum innan lögsögu Svalbarða og óbilgirni þeirra í samningaviðræðunum um stjórn síldveiðanna ákvað ríkisstjórnin árið 2004 að hefja undirbúning málssóknar gegn Noregi fyrir Alþjóðadómstólnum í Haag. Íslensk stjórnvöld öfluðu sér ítarlegrar greinargerðar um þetta og héldu ýmsa samráðsfundi með fjölda aðildarríkja að Svalbarða-samningnum. Samningar náðust hins vegar loks á ný í fyrra milli Noregs, Íslands, Rússlands, Færeyja og ESB um stjórn veiða úr norsk-íslenska síldarstofninum og samkomulag hefur einnig náðst á svipuðum grundvelli um stjórn veiðanna á þessu ári. Því ber að fagna, enda hafa Íslendingar mikla hagsmuni af því að tryggja að veiðar úr þessum mikilvæga fiskstofni fari fram með ábyrgum og sjálfbærum hætti. Þetta mál er sem sagt í þessari stöðu núna. Þessir samningar náðust og málið er í ákveðinni biðstöðu. Varðandi Hatton-Rockall svæðið mætti ég á fund utanríkismálanefndar í morgun ásamt með hafréttarfræðingi ráðuneytisins þar sem ítarleg grein var gerð fyrir stöðu þess máls. Ísland gerir sem kunnugt er tilkall til landgrunns á þremur svæðum utan 200 sjómílna, þ.e. á Reykjaneshrygg og Hatton-Rockall svæðinu í suðri og á suðurhluta Síldarsmugunnar í norðaustri. Varðandi Hatton-Rockall svæðið hefur ríkt ágreiningur milli Íslands, Bretlands, Írlands og Danmerkur sem fara með málið fyrir hönd Færeyinga um réttarstöðu Hatton-Rockall svæðisins frá því á miðjum 9. áratug síðustu aldar. Afar erfiðlega gekk að koma á viðræðum deiluaðila og það var ekki fyrr en haustið 2001 sem fyrsti fjórhliða fundurinn um Hatton-Rockall málið var haldinn í Reykjavík að frumkvæði íslenskra stjórnvalda. Viðræðurnar voru gagnlegar og hefur þeim síðan verið haldið fram með reglulegum hætti. Aðilar eru sammála um að til þess að lausn náist um afmörkun landgrunns á umdeildum svæðum á borð við Hatton-Rockall svæðið og raunhæft sé að nýta auðlindir þess þurfi tvennt að koma til, annars vegar þurfi hlutaðeigandi ríki að komast að samkomulagi um skiptingu landgrunnsins sín á milli, þ.e. hver skuli vera hlutur hvers, og hins vegar þurfi að nást niðurstöður um afmörkun ytri marka landgrunnsins á grundvelli ákvæðis 76. gr. hafréttarsamningsins og tillagna landgrunnsnefnda Sameinuðu þjóðanna. Íslendingar hafa viljað tengja þetta alveg saman, þ.e. ekki semja um ytri mörkin nema jafnhliða sé samið um skiptingu svæðisins. Á undanförnum mánuðum hefur verið nokkur framgangur í viðræðunum og aukin áhersla lögð á að fjalla um hugsanlegar leiðir til skiptingar landgrunnsins á Hatton-Rockall svæðinu milli aðilanna fjögurra og hafa nokkrar þreifingar átt sér stað þar að lútandi. Þessi mikilvægi þáttur viðræðnanna hefur kallað á umfangsmikinn undirbúning af Íslands hálfu og hefur m.a. verið aflað ítarlegra upplýsinga um Hatton-Rockall svæðið og lagt mat á hvar séu helst líkur á að kolvetnisauðlindir sé að finna á svæðinu. Síðustu viðræðufundirnir sem haldnir voru í Reykjavík, í Kaupmannahöfn í nóvember og Dyflinni í febrúar gefa ástæðu til að ætla að þreifingar aðila gætu með skömmum fyrirvara þróast í formlegri samningaviðræður um skiptingu svæðisins en síðan verður næsti fundur haldinn í Southampton síðar í þessum mánuði, 22. og 23. apríl. Það var m.a. af þeirri ástæðu sem við komum á fund í utanríkismálanefnd í morgun og gerðum grein fyrir stöðu málsins og fengum viðhorf nefndarinnar til 

Virðulegi forseti. Í þessari fyrirspurn er hreyft ákaflega mikilvægu máli sem varðar hagsmuni Íslendinga mjög mikið. Full ástæða er til að spyrja eftir og fá skýringar og greinargerð um framvindu samningaviðræðna á báðum þeim stöðum sem um ræðir við aðrar þjóðir. Það er ljóst að íslensk stjórnvöld hafa verið vel vakandi í þessum efnum og haldið fram kröfum okkar og sjónarmiðum gagnvart öðrum þjóðum eins og Írum, Bretum og Dönum á Hatton-Rockall svæðinu. Eftir yfirferð um það mál í utanríkismálanefnd í morgun hygg ég að segja megi að íslensk stjórnvöld og utanríkisráðuneytið standi sig vel í þeim efnum. Ég hvet ráðherra til áframhaldandi verka á því sviði. Það er alveg ljóst að þegar niðurstaða næst í báðum þessum málum í viðræðum við aðrar þjóðir munu Íslendingar njóta þess í umtalsverðum mæli.

Herra forseti. Af því að fyrirspyrjandi nefndi Jan Mayen samninginn frá 1976 get ég tekið undir að hann hefði þurft að vera betri fyrir Íslands hönd. Það var söguleg ógæfa að Ísland var ekki í aðstöðu til að gæta hagsmuna sinna þegar Norðmenn helguðu sér Jan Mayen en þá fóru Danir með utanríkismál Íslands og gerðu m.a. ekkert með merkilegt bréf Jóns Þorlákssonar frá 1927, að mig minnir, sem minnti á rétt Íslendinga í því sambandi. Danir stungu því undir stól og gerðu ekkert með það. Ég hygg hins vegar að torvelt verði að fá samninginn tekinn upp. Varðandi Svalbarðamálið segi ég bara það að ætli reynslan sýni ekki eins og hæstv. utanríkisráðherra fór hér yfir að Norðmenn hafa gott af dálitlum þrýstingi. Þeir hafa gott af því að muna að það er ekki sjálfgefið að þeir með sína ágengu stefnu í Norðurhöfum fái alltaf allt sitt fram. Í þriðja lagi með Hatton-Rockall tek ég undir að þar hefur verið unnið vel að málum og utanríkismálanefnd hefur verið haldið upplýstri. Það er til fyrirmyndar og ég tel að þar eigi embættismenn og ráðuneytið hrós skilið fyrir að unnið er með mjög metnaðarfullum og markvissum hætti að því.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka ráðherra fyrir góð svör við þeim spurningum sem ég var með. Þó vil ég spyrja hana og fá betur fram hvort það megi líta svo á að það sem snýr að Svalbarða sé frosið núna og kannski ekki verið að vinna í þeim málum sem skyldi þótt það hafi tekist að semja um síld. Síldveiðar úr norsk-íslenska síldarstofninum eru með þeim hætti að þjóðirnar sem gerðu þann samning, hvort sem það eru Norðmenn, Færeyingar eða Evrópusambandsþjóðirnar, mega veiða í íslenskri lögsögu líka. Við megum ekki gleyma því að við erum með töluvert af þjóðum sem eiga veiðirétt innan fiskveiðilögsögunnar, Færeyingar og jafnvel Rússar í kolmunna og öðru. Hetjurnar Eyjólfur Konráð Jónsson, sem barðist mikið fyrir hafréttarmálum á sínum tíma, og Hans G. Andersen eiga heiður skilinn fyrir þá forustu sem þeir veittu í þessum hafréttarmálum. Mér sýnist að ekki veiti af að halda uppi merkjum þeirra. Ég geri töluverðan greinarmun á því sem snýr að Hatton-Rockall svæðinu þar sem mér sýnist vel haldið á málum en síður varðandi Svalbarða. Það er kannski erfiðara líka en ég held að við eigum tvímælalaust að láta reyna á rétt okkar á Svalbarða-svæðinu fyrir hafréttardómstólnum og sýna Norðmönnum í tvo heimana alveg með það. Samkvæmt öllu lítur út sem við eigum rétt við Svalbarða og það skiptir okkur verulegu máli að halda þeim málum gangandi.

Virðulegur forseti. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram, hér eru á ferðinni mjög mikilvæg mál, bæði staða mála á Svalbarða og Hatton-Rockall svæðinu. Það væri líka hægt að nefna hafsbotnsréttindin á Reykjaneshrygg sem líka eru mikilvæg og þess vegna er brýnt að við höldum vel á þessum málum öllum. Þegar upp er staðið snúast þau um auðlindir og hlutdeild í mögulegum auðlindum á hafsbotninum og undir hafsbotninum sem getur skipt verulegu máli, þegar í dag en ekki síður þegar til framtíðar er litið. Þar er horft til gass og olíu en ekki síður til ýmissa erfðaefna sem munu verða mikilvægar auðlindir í framtíðinni. Ég leyfi mér að halda því fram að það sé haldið vel á þessum málum í utanríkisráðuneytinu og það sé mikill metnaður í utanríkisráðuneytinu til að standa vel að málum sem varða hafréttinn. Þar eigum við heilmikla sögu og höfum stöðu á alþjóðavettvangi sem er mikilvægt að við höldum. Það er brýnt að við höldum vel á þessum málum og gerum það með íslenska hagsmuni í huga. Það vil ég leyfa mér að segja að sé gert af hálfu utanríkisráðuneytisins. Varðandi Svalbarða er það ekki frosið mál. Því er haldið vakandi og það er mikilvægt eins og kom fram hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að við höldum þrýstingnum á Norðmönnum í þessu máli og að þeir viti að það er vakandi hjá okkur og að við getum auðvitað hvenær sem er farið af stað með það. Það eru engar fyrningar í því máli.

Herra forseti. Í septembermánuði 2003 skrifaði þáverandi utanríkisráðherra Halldór Ásgrímsson undir svonefnda valfrjálsa bókun við alþjóðasamninginn gegn pyndingum og annarri grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Síðan þessi bókun var gerð hafa allmörg ríki fullgilt samninginn af þeim sem undirrituðu hann í byrjun en það gerðu nánast öll Evrópuríki, nokkur Mið-Asíulönd, svo til öll ríki rómönsku Ameríku, Suður-Afríka og fleiri lönd. Í hópi nágrannaríkja sem þegar hafa fullgilt samninginn eru Svíþjóð, Danmörk, Bretland, Spánn og handan Atlantshafsins Mexíkó, nokkur Mið-Ameríkuríki og svo til öll ríki Suður-Ameríku sem þar með ganga á undan með góðu fordæmi í þessum efnum og undirrita ekki bara samninginn heldur fullgilda hann jafnframt. Því miður er það svo að áhyggjur manna af pyndingum og ýmiss konar ómannlegri eða vanvirðandi meðferð fólks fara fremur vaxandi en hitt. Maður skyldi ætla að slíkt væri á útleið í heiminum og minni og minni ástæða væri til að hafa áhyggjur af því yfir höfuð en þannig er það því miður alls ekki. Þar kemur ekki síst til hið svonefnda stríð gegn hryðjuverkum og hvernig ríkisstjórnir, m.a. í rótgrónum lýðræðisríkjum sem maður skyldi ætla að hefðu mannréttindi og mannhelgi mjög í hávegum, hafa tekið til við að túlka bæði eigin lög og rétt og alþjóðaréttinn þannig að þau hafa aukið svigrúm jafnvel til pyndinga eða mjög harðneskjulegra yfirheyrsluaðferða á föngum og þar fram eftir götunum. Því miður er því ærin ástæða til að þoka þessu máli áfram. Það er enginn vafi á því að efni þessarar valfrjálsu bókunar er mjög mikilvægt í þessu efni vegna þess að þar er einmitt kveðið á um tilkomu eftirlitskerfis, að sett verði á fót reglubundið eftirlit og möguleikar á að senda sveitir til eftirlits þar sem menn hafa áhyggjur af því að samningurinn sjálfur sem bannar slíkt athæfi sé brotinn. Mér finnst mikilvægt að Ísland leggi þessu lið fyrir sitt leyti með því að fullgilda samninginn eða bókunina eins fljótt og mögulegt er og það eru komin allmörg ár síðan hann var undirritaður. Hann var undirritaður af okkar hálfu þannig að spurning mín er í sjálfu sér ósköp einföld til hæstv. utanríkisráðherra og hún er svona: Hvað líður fullgildingu Íslands á valfrjálsri bókun við alþjóðasamning gegn pyndingum og annarri grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu?

Virðulegi forseti. Vegna þessarar fyrirspurnar og umræðu sem var hér í gær um fullgildingu mansalsbókana við Palermó-samninginn, fullgildingu mansalssamnings Evrópuráðsins og síðan aftur varðandi bókun við alþjóðasamninginn gegn pyndingum, þá vil ég segja að utanríkisráðuneytið er kannski eins og verkamaður í víngarði Drottins. Það fer með fullgildinguna en þarf í rauninni atbeina annarra ráðuneyta til þess að hún nái fram að ganga vegna þess að oft kallar þetta á breytingar á ýmsum lögum sem heyra þá undir önnur ráðuneyti. Það á við í þessu tilviki en það heyrir undir dóms- og kirkjumálaráðuneytið. Samkvæmt upplýsingum frá því ráðuneyti eru lagabreytingar nauðsynlegar til þess að Ísland geti uppfyllt þær skyldur sem bókunin leggur þeim ríkjum á herðar sem hana fullgilda. Markmið bókunarinnar er að koma á reglulegu eftirliti með þeim stöðum þar sem frelsissviptir einstaklingar eru vistaðir og fyrirbyggja með þeim hætti að ómannúðleg meðferð eigi sér stað. Bókunin kveður á um að eftirlitið skuli vera með tvennum hætti: Annars vegar með því að heimila reglulegar heimsóknir alþjóðlegra sérfræðinga og hins vegar með því að koma á reglulegu eftirliti af hálfu innlendra aðila. Til að unnt sé að fullgilda bókunina þarf að setja í íslensk lög ákvæði varðandi eftirlitið. Ríki hafa val um hvernig hinu innlenda eftirliti verður hagað en eftirlitsaðilinn skal vera sjálfstæður og hafa jafnframt viðeigandi sérfræðiþekkingu. Er nú unnið að því í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu að skoða hverjum skuli fela eftirlitið og er gert ráð fyrir að tillögur að nauðsynlegum lagabreytingum verði tilbúnar í haust.

Herra forseti. Ég þakka fyrir þessi svör og fagna því að málið er þá á hreyfingu. En mér finnst þetta hafa tekið ansi langan tíma. Það getur ekki verið flókið viðfangsefni að setja einföld ákvæði í lög sem heimila þetta eftirlit. Reyndar hef ég áhuga á að fá að sjá hvað það er sér sem þarf beins lagaatbeina við í þessum efnum nema þá það eitt að heimila að taka á móti og fela og heimila utanaðkomandi sendinefndum að kynna sér mál. Það kann að vera að menn telji að taka þurfi af vafa með lagastoð í þeim efnum. En það er örugglega í okkar valdi að fela t.d. einhverjum innlendum aðila með samningi eða erindisbréfi að annast um þetta eftirlit. Ég vona nú að það beri ekki að skilja þennan langa tíma sem liðinn er frá því að þáverandi utanríkisráðherra undirritaði bókunina sem einhverja tregðu. Ýmsu er borið við í þessum efnum og maður hefur skilning á sumu eins og því að það tekur tíma að þýða gríðarlanga og mikla samninga ef slíkt á við. Það er ekki í þessu tilviki, þetta er ekki mjög mikill pappír. Málið er tiltölulega einfalt að allri gerð. Þetta er bókun, viðbót við þegar fullgiltan samning af okkar hálfu. Ég vona að gerð verði gangskör að því að þetta gangi eftir, að við fáum þá frumvarp hér inn á þingið á hausti komanda sem feli í sér nauðsynlegar lagatillögur á nauðsynlegum lagastoðum til þess að þetta gangi eftir. Ég mun fyrir mitt leyti fylgjast með því að svo verði.

Frú forseti. Fyrir nokkrum árum var mikil umræða um styttingu náms til stúdentsprófs og þar fór hæstv. menntamálaráðherra framarlega í flokki í að reyna að stytta nám til stúdentsprófs. Því miður tókst það ekki vegna ýmissa aðstæðna, kannski vegna kjarasamninga, afstöðu verkalýðshreyfingar, kennara og annarra slíkra. Það er ljóst að í framhaldsskólunum eru um 20 þúsund nemendur og kostnaðurinn sem gert er ráð fyrir á næsta ári er um 17 milljarðar, þ.e. um 850 þús. kr. á hvern nemanda. Það segir okkur að þegar skóli býður einhverjum nemanda í fjögurra ára nám til stúdentsprófs þá er hann í rauninni að bjóða honum aðstöðu upp á 2,8 millj. kr. sem nemandinn tekur. Nemandinn virðist geta hætt hvenær sem er að þiggja þetta mikla framboð sem kostar 2,8 milljónir og því veltir maður fyrir sér hvort ekki væri eðlilegt að meiri umræða væri um þennan kostnað. Mér skilst að íslenskir framhaldsskólanemendur verði stúdentar elstir ef miðað er við nágrannalönd okkar, eða elstir til að verða stúdentar og þess vegna er þetta spurningin um hversu mikið kostar þetta þjóðfélagið. Þetta fólk kemur seinna inn á vinnumarkaðinn, starfsævin verður styttri en á móti kemur að mjög margir vinna í leyfum og með námi og öðlast þannig starfsreynslu. Undantekning frá þessu er Menntaskólinn Hraðbraut sem útskrifar nemendur eftir tvö ár sem er verulega mikið styttra en hinn almenni menntaskóli. Það næst væntanlega fram með eitthvað harðara námi en líka með því að nema á sumrin. Í Menntaskólanum Hraðbraut er miklu styttra sumarleyfi og önnur leyfi eru líka styttri. Mig langar til að spyrja hæstv. menntamálaráðherra að því hversu stórt hlutfall nemenda í Menntaskólanum Hraðbraut útskrifaðist 18 ára eða yngri með stúdentspróf árin 2005, 2006 og 2007, þ.e. þau ár sem skólinn hefur starfað. Mér sýnist annað athyglisvert koma í ljós og það er hlutfall kvenna af stúdentum frá skólanum á þessum árum. Síðan er spurningin: Á hvaða aldri útskrifast nemendur skólans almennt með stúdentspróf og hvert hefur hlutfall kvenna verið?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir fyrirspurnina. Vegna inngangsorða hv. þingmanns um styttingu náms til stúdentsprófs þá vil ég geta þess að ég er enn þeirrar skoðunar að við getum notað og nýtt tímann betur innan íslensks skólakerfis. Ég hef margoft dregið fram þá staðreynd að við notum hátt í 12.000 klukkustundir til stúdentsprófs miðað við þau lönd sem við berum okkur saman við. Þar má nefna Dani sem nota ríflega 10.000 klukkustundir, Svía milli 9.000 og 10.000 og síðan Finna sem við alla jafnan viljum bera okkur saman við en þeir eru með tæplega 9.000 eða 8.800 klukkustundir til stúdentsprófs. Við getum því nýtt tímann betur og við eigum að gera það. Það má segja um aðferðafræðina sem lagt var upp með á sínum tíma að hún var kannski ekki heppileg að því leytinu til að þegar maður lítur yfir farinn veg þá var það allt of mikil miðstýring í þá átt að segja að allir ættu að stytta nám til stúdentsprófs. Það frumvarp sem nú liggur fyrir þinginu, frumvarp til framhaldsskólalaga, veitir skólunum hins vegar miklu meira frelsi og fleiri tækifæri til að auka á fjölbreytni til að efla iðn- og starfsnám og til þess m.a. að stytta námstímann ef nemendur kjósa svo. Þetta byggist allt á því að nemendur annars vegar hafi val og hins vegar að skólarnir móti nám og námsframboð eftir því sem atvinnulífið og háskólarnir kjósa og leiðbeini þeim. Það er því mun minni miðstýring sem nú er stefnt að. Við segjum einfaldlega að við ætlum að hafa kjarnann íslensku, ensku og stærðfræði og síðan mun hver skóli móta nám og námsframboð við hæfi þeirra nemenda sem kjósa skólavist í þeirra skóla. Ég er sannfærð um það að eitt af leiðarljósum þeirra breytinga sem mun leiða til þess að við sjáum hér öflugra iðn- og starfsnám, sem við höfum kallað eftir ár eftir ár. Við eigum eftir að sjá styttra nám til stúdentsprófs en við eigum líka eftir að sjá áfram hér þriggja, fjögurra eða jafnvel fimm ára skóla. Svigrúm hraðbrautarinnar innan þessa kerfis verður áfram til staðar. Þá er ég komin að spurningum hv. þingmanns. Ég vil geta þess og taka undir með hv. þingmanni að það er mikilvægt að benda einmitt á þennan möguleika sem hefur verið í kerfinu en þó allt of lítið nýttur, það er að nema við Menntaskólann Hraðbraut sem er tveggja ára nám. 1. Hversu stórt hlutfall nemenda í Menntaskólanum Hraðbraut útskrifaðist 18 ára eða yngri með stúdentspróf árin 2005, 2006 og 2007? Samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands útskrifuðust 55% nemenda eða 23 nemendur með stúdentspróf árið 2005, 18 ára og yngri. Árið 2006 útskrifuðust 48% eða 21 nemandi með stúdentspróf, 18 ára og yngri. Árið 2007 útskrifuðust 44% eða 24 nemendur með stúdentspróf frá skólanum, 18 ára eða yngri. 2. Hvert var hlutfall kvenna af stúdentum frá skólanum á þessum árum? Árið 2005 var hlutfall kvenna 46% af stúdentum 18 ára og yngri. Árið 2006 52% 18 ára og yngri og árið 2007 var hlutfall kvenna 18 ára og yngri 45%. 3. Á hvaða aldri útskrifast nemendur skólans almennt með stúdentspróf og hvert hefur hlutfall kvenna verið? Algengast er að nemendur útskrifist með stúdentspróf frá skólanum 18 ára og yngri. Þeir sem eldri eru dreifast nokkuð jafnt á árin frá 20–30 ára og nokkrir eru eldri en þrítugir þegar þeir útskrifast. Árið 2005 voru konur 67% af stúdentum skólans, árið 2006 61% og árið 2007 74%. Af þessu tilefni er rétt að geta þess að það er greinilegt að konur - og enn þá eru fleiri konur en karlar sem ekki hafa framhaldspróf eða stúdentspróf - hafa nýtt sér þennan möguleika sem Menntaskólinn Hraðbraut býður upp á.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir svörin. Það er ljóst að það er velvilji í ráðuneytinu gagnvart þessum skóla sem er eini skólinn sem getur útskrifað nemendur eftir tvö ár. Samkvæmt þeim upplýsingum sem hæstv. ráðherra las virðist skólinn vera að meginhluta eða stórum hluta sóttur af konum, það á líka við um þá nemendur sem eru yngri en 18 ára en þar eru konur í meiri hluta eða 60%. Það sýnir sig að konur virðast meta það meira að komast fyrr út á vinnumarkaðinn, geta hafið starfsævina fyrr og eru að því leyti skynsamar. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra til viðbótar fyrir utan þá velvild sem hún hefur sýnt hraðbraut hvort skólinn fái meira greitt fyrir hvern nemanda vegna þess sparnaðar sem hann skilar ríkinu við að útskrifa nemendur fyrr, hvort skólinn fái meira á ári en aðrir skólar. Síðan er það spurningin hvort í nýju frumvarpi sé möguleiki á því að framhaldsskóli geti gert samninga við nemendur þegar þeir sækja um, þ.e. að skólinn lofi að veita manninum námsframboð til stúdentsprófs í tvö ár, þrjú ár eða fjögur ár eftir atvikum og nemandinn lofi að nýta námsframboðið þannig að hann geti ekki hoppað út fyrirvaralaust eins og virðist oft vera reyndin vegna þess að nám er fjárfesting og ríkið leggur þarna fram mjög mikla peninga í það að gera þessa fjárfestingu kleifa fyrir nemandann sem er líka gott fyrir ríkið en mér finnst að það vanti alla skuldbindingu af hendi nemandans að nýta og klára þessa fjárfestingu sem hafin er.

Frú forseti. Hv. þingmaður hefur ávallt verið mjög víðsýnn og ég tek eindregið undir með honum að konur eru skynsamar verur, þannig að það sé sagt hér. En hvað hin atriðin varðar vil ég geta þess að ég sé í rauninni ekkert því til fyrirstöðu að skólar, og þá er ég að tala um einkarekna skóla, geti að samþykktum nýjum lögum gert svona samning. Ég sé ekkert sem ætti að fyrirbyggja það. Hins vegar vil ég geta þess nýmælis sem er í nýja framhaldsskólafrumvarpinu sem verður vonandi að lögum í vor en þar er kveðið á um nýtt atriði sem er fræðsluskylda ríkisins þannig að ég á erfitt með að sjá að ríkið geti gert slíka samninga ef nemendur kjósa að fara út úr skólanum 16 ára. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu að einkareknir skólar geri það en ekki ríkisvaldið nema að því fengnu að við fáum samþykkta fræðsluskyldu sem gildir til 18 ára aldurs sem þýðir að ríkinu og hinu opinbera ber skylda til að taka inn nemendur sem kjósa svo innan 18 ára aldurs. Varðandi sparnaðarspurningu hv. þingmanns þá er það einfaldlega þannig að við greiðum fyrir einingarnar og einingarnar sem nemendur þreyta innan Menntaskólans Hraðbrautar eru þær sömu og í öðrum skólum og við greiðum samkvæmt þeim þannig að menntaskólabraut fær sama og aðrir og því verður ekki breytt.

Frú forseti. Mál það sem ég ætla að inna hæstv. menntamálaráðherra eftir tengist mjög mikilvægum hagsmunum menntakerfis okkar en þannig hefur verið nú um nokkurra ára skeið að nemendur á framhaldsskólastigi sem vilja stunda nám í tónlistarskólum eru raunverulega bundnir átthagafjötrum þar sem ríkið hefur vísað tónlistarnáminu alfarið yfir á sveitarfélögin en sveitarfélögin hafa síðan, til að gæta hvert að hagsmunum þegna sinna, takmarkað mjög möguleika utansveitarnemenda að tónlistarnámi. Þetta á við bæði um landsbyggðarfólk sem hefur komið til Reykjavíkur til náms. Þetta á líka við víða úti á landi. Ég þekki það í heimabæ mínum, Selfossi, að þeim fjölbrautaskólanemendum sem eiga lögheimili utan Suðurlands og þar af leiðandi utan umdæmissvæðis Tónlistarskóla Árnesinga hefur verið synjað um að sækja nám nema að greiða full skólagjöld sem ekki er á færi fólks með venjulegan fjárhag. Það hafa vissulega verið dæmi þess að heimasveitarfélög hafa fengist til þess að greiða þennan kostnað fyrir nemendur og borga þá beint til tónlistarskólanna en hin dæmin eru mjög mörg og kannski fleiri þar sem sveitarfélögin hafa neitað því og þá einmitt á þeim forsendum að það er ekki samkomulag um þessi mál milli sveitarfélaga og ríkis. Það hafa verið starfandi nefndir en mér þykir úrræðaleysið í þessum efnum mjög mikið því að öflugt og gott tónlistarnám er okkur afar mikilvægt og sjálfur fylgdist ég með því eins og aðrir landsmenn þegar hæstv. menntamálaráðherra veitti tónlistarverðlaun á miðjum vetri og var stoltur af þeirri athöfn en stolt okkar yfir tónlistarmönnum verður auðvitað að haldast í hendur við það hvernig við stöndum við bakið á menntun þeirra. Okkar langfrægustu menn á erlendri grundu eru einmitt tónlistarmenn og tónlistin er fullkomlega þess verð að henni sé sinnt ekki síður en öðrum menntasviðum og raunar er þessi afstaða ríkisvaldsins, afstaða menntamálaráðuneytisins til listnáms, því ég hygg að þetta komi líka við annað listnám í landinu, að mínu viti forkastanleg. En ég kalla eftir því hvað sé að gerast í þessum málum hjá hæstv. menntamálaráðherra og hvort ekki sé von á því að hún beiti sér fyrir að þessum átthagafjötrum tónlistarnemenda verði aflétt.

Frú forseti. Ég vil byrja á að taka undir með hv. fyrirspyrjanda, Bjarna Harðarsyni, og undirstrika mikilvægi tónlistarnáms. Eins og fyrirspyrjanda er kunnugt um fer stofnun og rekstur tónlistarskóla eftir gildandi lögum frá 1985 um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla. Ákvæði þeirra laga gera ráð fyrir því að sveitarfélög eða einkaaðilar er starfa innan eins eða fleiri sveitarfélaga geti starfrækt tónlistarskóla. Tónlistarskólastarfið er ekki á ábyrgð ríkisins. Gert er ráð fyrir því að sveitarfélög sem reka tónlistarskóla greiði launakostnað kennara og skólastjóra. Einkareknir tónlistarskólar, sem hafa þjónustusamning við sveitarstjórn og staðfestingu ráðuneytisins um að kennsla fari fram samkvæmt námskrá, geta enn fremur fengið greiddan launakostnað kennara og skólastjóra úr sveitarsjóði. Á móti þessum fjárstuðningi sveitarfélaga er tónlistarskólum ætlað að innheimta skólagjöld sem standa undir öðrum rekstrarkostnaði en launum kennara og skólastjóra. Samkvæmt þessu hefur menntamálaráðuneytið það hlutverk að veita tónlistarskólunum sérstakt samþykki og hafa með höndum faglega umsjón og eftirlit með tónlistarkennslu í landinu og ráðuneytið hefur í framangreindu skyni gefið út aðalnámskrá tónlistarskóla árið 2000, bæði almenna hlutann og í einstökum hljóðfæragreinum. Samkvæmt þessu gera gildandi lög ráð fyrir því að rekstur og fjárhagslegur stuðningur við tónlistarskóla sé viðfangsefni sveitarfélaga. Hér er hins vegar ekki um lögbundið verkefni þeirra að ræða. Þá vil ég enn fremur minna á að það leiðir af ákvæði 78. gr. stjórnarskrárinnar, um sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga, sem oft er talað um hér, að sveitarfélög ákveða sjálf hvort þau koma að rekstri tónlistarskóla og um greiðslu kennslukostnaðar vegna þeirra nemenda sem stunda tónlistarnám utan lögheimilis sveitarfélags á öllum stigum tónlistarnáms, grunn-, mið- og framhaldsstigi. Ég bendi líka á fordæmi slíks sem felst í samkomulagi sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu um greiðslur með þeim nemendum sem stunda tónlistarnám utan lögheimilis sveitarfélags. Það er hins vegar alveg ljóst að breytingar á núverandi fyrirkomulagi verða ekki gerðar nema með breytingum á lögum um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla. Í öðru lagi spyr hv. þingmaður: Hvenær má búast við að aflétt verði átthagafjötrum tónlistarnemenda í landinu? Ég vil ekki taka undir það með svo afdrifaríkum hætti að átthagafjötrar séu á tónlistarnemendum en sannarlega má færa margt til betri vegar í samskiptum milli sveitarfélaga fyrst og fremst varðandi rekstur tónlistarskólanna. Í mars 2004 tók til starfa nefnd menntamálaráðherra um endurskoðun laga og það er langt síðan, næstum því sex ár, sem að mínu mati er til vansa, og ég kem að því á eftir af hverju það er. Þá tók til starfa nefnd sem átti að endurskoða lög um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla. Nefndinni var ætlað að gera tillögur um endurskoðun gildandi laga um tónlistarfræðslu. Um starf nefndarinnar er það að segja að fyrir liggja tillögur að frumvarpi til nýrra heildarlaga um starfsemi tónlistarskóla en ýmis álitamál, sem tengjast efni frumvarpsins, hafa komið upp í samvinnu og samskiptum við Samband íslenskra sveitarfélaga og menntamálaráðuneytið og hefur því ekki komið til framlagningar þess. Ég hef margoft áður sagt það hér að ég tel að meginsjónarmiðið eigi að vera það að við eigum að hafa þá skipan að grunn- og miðstigið eigi að vera á forræði og ábyrgð sveitarfélaga og framhaldsstigið hjá ríkinu. Þetta á að gilda um allt listnám, líka listdansinn, um allt listnám sem í aðalnámskrá er. En ríkið og sveitarfélögin verða að koma sér saman um kostnaðarskiptinguna og þess vegna hef ég sérstaklega ítrekað það við þá ráðherra sem fara með samningsumboðið við sveitarfélögin og talað um það við forustumenn Sambands íslenskra sveitarfélaga að þetta mál verði strax leyst. Ekki er hægt að una því að ekki sé hægt að leysa málefni tónlistarfræðslunnar af því að menn nái ekki saman. Ég tel hins vegar að það sé alveg ljóst að hin menntapólitíska stefna liggur fyrir. Hún kostar ríkisvaldið 250 millj. kr. og þar fyrir utan eru sveitarfélögin ekki tilbúin til að fara þessa leið í listdansinum og mér finnst það umhugsunarefni. Þau eru tilbúin til að gera þetta í tónlistarskólanum af því að ríkið á að taka á sig kostnað þar en ekki varðandi listdansinn. Mér finnst það ekki gott þegar menn hugsa ekki heildstætt þegar kemur að mótun stefnu varðandi listnám. Ég held að þetta sé einfalt, þetta er gegnsætt, ekki síst fyrir foreldra og nemendur sem eru í tónlistarskólunum. Ég hef sem sagt ítrekað það að ég tel að þessi þáttur verði sérstaklega dreginn út úr almennum viðræðum um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga vegna þessa ósamkomulags milli aðilanna um verkaskiptinguna. Ég hef átt ágæta samvinnu við tónlistarskólana, sem eru á svipuðu máli og ég varðandi stefnuna, og ég vænti þess að það verði þá góð samvinna allra þegar þetta mál kemur inn í þingið þegar þar að kemur. Ég bind vonir við að það verði á haustdögum. Ég vil hins vegar undirstrika það að þessi tilfærsla er að sjálfsögðu vandasöm enda miklir fjármunir í húfi. Í því sambandi er ekki síst mikilvægt að sveitarfélögin sjálf komist að sameiginlegri niðurstöðu og mun ég koma að því á eftir.

Hæstv. forseti. Við höfum oft rætt um þessi mál í þingsal og mér þykir hæstv. menntamálaráðherra fremur loðinn í svörum sínum eða kannski ósamkvæmur sjálfum sér. Síðast þegar við ræddum þetta saman var það vegna úrskurðar frá umboðsmanni Alþingis sem taldi að framhaldsnám í tónlist og sérstaklega þær einingar sem eru þreyttar til stúdentsprófs ættu að vera á kostnað ríkisins af því að framhaldsskólastigið, eðli málsins samkvæmt, heyrði undir ríkið. Þá sagði hæstv. menntamálaráðherra að hún væri ekki sammála áliti umboðsmanns en nú segir hún að það sé sitt álit að framhaldsstig í tónlist eigi að heyra undir ríkið. Ég tel að þetta þurfi að ræða betur og greiða úr þessum málum. Tvennt er afar mikilvægt. Það verður að leysa þann vanda sem við stöndum frammi fyrir, það verður að tryggja að ríkið taki að sér framhaldsstigið í tónlist, við vinstri græn erum fylgjandi því. Og það verður að tryggja að landið verði eitt umdæmi þegar um tónlistarnám er að ræða.

Frú forseti. Ég vil þakka þau svör menntamálaráðherra sem lúta að því að hún lýsir sig nú algerlega sammála þeirri stefnu að ríkið standi að framhaldsmenntuninni og það hef ég talið mjög mikilvægt. Ég hafði einmitt kynnt mér svör menntamálaráðherra frá því fyrr í haust og þau hafði ég ekki alls kostar skilið og vona að sú stefna sem kemur fram hér í dag gildi. Ég tel brýnt að leyst verði úr þessu máli strax vegna þess að, eins og fram kom í ræðu hæstv. menntamálaráðherra, þetta hefur staðið fast árum saman án þess að nokkur lausn fáist og á meðan hrökklast fjöldi nemenda úr námi. Sjálfur veit ég um nemendur sem hafa skipt um framhaldsskóla vegna þess að þeir hafa viljað leggja stund á ákveðna boltaleiki, sem er mjög gott, og fært sig þess vegna yfir í annað sveitarfélag en sitt lögheimilissveitarfélag og ríkið greiðir fyrir námið á íþróttabrautinni en þeir hafa þá um leið orðið að hætta tónlistarnámi sínu. Það er mjög slæmt þegar 16 og 17 ára ungmenni hætta í námi sem þau hafa samt mikla hæfileika til og leggja það á hilluna vegna brotalama í regluverki okkar, vegna þess að menntamálaráðuneytið hefur ekki náð að halda utan um málefnið. Það tapast mjög mikil þjóðarverðmæti þegar ungmenni geta ekki stundað námið á þeim tíma þegar þau eru að vaxa úr grasi og detta út af listbraut sem er þeim kannski mjög opin. Ég kalla eftir því að menntamálaráðherra beiti sér fyrir lausn þessara mála strax. Og að á meðan ekki er búið að finna lausnina á milli ríkis og sveitarfélaga beiti hún sér fyrir bráðabirgðalausnum þar sem nemendur í þessari stöðu geta þá sótt um styrki til að greiða skólagjöld þar sem sveitarfélög eru ekki til þess búin. Það er í raun og veru einföld bráðabirgðalausn.

Herra forseti. Það kemur svo sem ekki á óvart að þingmenn sem hér hafa komið upp séu að reyna að rugla fólk í ríminu. Hér er ekki verið að tala um nákvæmlega sama mál. Ég er einfaldlega ósammála áliti umboðsmanns Alþingis miðað við gildandi lög. Ég hef ekkert breytt stefnu minni sem ég hef talað fyrir í nokkur ár á þingi og mér finnst miður ef hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir heldur því fram að ég sé tvísaga í þessum málum, það er ekki rétt. Ég hef alltaf sagt að pólitísk stefna mín varðandi listnámið í landinu sé sú að grunn- og miðstigið eigi að vera hjá sveitarfélögunum og framhaldsstigið hjá ríkinu. En það verður ekki að óbreyttum lögum. Það verður ekki fyrr en sveitarfélögin og ríkisvaldið geta komið sér saman um þetta. Ábyrgðin er ekki á herðum ríkisins í þessu efni. Það eru sveitarfélögin sem hafa borgað fyrir tónlistarnámið fram til þessa og það verður að breyta lögum til þess að við breytum þessu fyrirkomulagi í þá átt sem ég tel vera skynsamlega eins og ég hef getið um fram til þessa.  Ég hef líka sagt það hér úr þessum ræðustól. Það er í rauninni ekki mikilvægasta málefni fyrir mig að ríkisvaldið reki alla framhaldsskóla á landinu, alls ekki. Aðalmálið er að reka öfluga framhaldsskóla sem sinna því starfi og þeim kröfum sem til þeirra eru gerðar. Ég tel hins vegar dæmið varðandi tónlistarkennsluna vera gott dæmi um það að ég held að það verði lífsins ómögulegt fyrir sveitarfélögin að reka framhaldsskóla ef þau geta ekki leyst þessi málefni tónlistarskólanna. Nemi úr Hafnarfirði sækir nám hingað í Reykjavík og það fer allt í háaloft - ef sveitarfélögin geta ekki leyst úr slíkum einföldum álitaefnum er ekki hægt að færa framhaldsskólann yfir til sveitarfélaganna. Það er ekkert hægt fyrr en þessi minni mál, ef svo má að orði komast, eru leyst. 

Frú forseti. Ég hef lagt fyrir hæstv. menntamálaráðherra fyrirspurn í þremur liðum varðandi áskoranir frá Bandalagi íslenskra listamanna. Á aðalfundi bandalagsins þann 16. febrúar ályktaði bandalagið um þrjú meginatriði í stefnu sinni. Í fyrsta lagi varðandi menningarstefnu. Aðalfundur Bandalags íslenskra listamanna óskar eftir því að menntamálaráðuneytið móti og gefi út menningarstefnu til fjögurra ára í senn, sambærilegt við það sem gert er í Noregi. Í næstu grannaríkjum okkar er menningarstefna af ýmsu tagi. Norðmenn hafa fylgt slíkri til fjögurra ára, Danir til tíu ára og Svíar held ég til tíu og jafnvel tuttugu ára. Sinn er siður í landi hverju hvað þetta varðar. En menningarstefna er samþykkt hjá ríkisstjórnum nágrannaríkja okkar. Ég tek undir þá áskorun Bandalags íslenskra listamanna að slíkt þyrfti einnig að vera við lýði á Íslandi. Í hugmyndum Bandalags íslenskra listamanna er getið um að slík stefna yrði að vera unnin í samvinnu við listamenn þar sem tekið væri á uppbyggingu og framþróun menningar og lista á Íslandi. Í öðru lagi ályktaði Bandalag íslenskra listamanna um tekjur af skattprósentu vegna tekna af hugverkum. Þar eru menn á því spori að óska eftir því að stjórnvöld viðurkenni hugverk sem eign og þau lúti sömu lögmálum og aðrar eignir þegar lagður er á þær skattur. Hugsunin er sú að listamenn fái tekjur sem aðrir launamenn þegar þeir semja eða skapa viðkomandi verk, hvort sem það er leikrit fyrir leikhús eða rithöfundur skrifar bók fyrir útgefanda og þar fram eftir götum. En ef rithöfundurinn eða listamaðurinn hefur síðar á ævinni tekjur af sama verki verði þær tekjur skattlagðar eins og eignatekjur, þ.e. með 10% skattprósentu, ekki sambærilegri og ef væri um launatekjur að ræða. Í þriðja lagi er getið í ályktuninni um starfslaun listamanna. Bandalag íslenskra listamanna leggur áherslu á það lögum um starfslaun verði breytt. Bandalagið telur að það þurfi að fjölga verulega þeim mánuðum sem nú er gengið út frá. Nú greiða launasjóðir listamanna um 1.200 mánuði, ef ég fer með rétt. Það samsvarar svona 288 millj. kr. á ári. Bandalagið óskar eftir talsverðri hækkun á því framlagi og telur að það megi að ósekju hækka um 300 millj. kr., þ.e. um helming. Nú spyr ég hæstv. menntamálaráðherra: Hvernig hyggst hún bregðast við þessum áskorunum Bandalags íslenskra listamanna?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrir þessa fyrirspurn sem vekur upp ljúfar minningar um góða fundi með Bandalagi íslenskra listamanna. Ég tel þá mikilvæga, fundi mennta- og menningarmálaráðherra Íslands við þetta umhverfi, við heim listamanna. Bandalag íslenskra listamanna er í forsvari fyrir því og samræðan á þeim fundum er oft mjög opinská og við erum ekki alltaf sammála. En varðandi frekari stefnumótun á sviði menningar og lista þá er þetta afar mikilvægur vettvangur sem skilar sér tvímælalaust inn í stefnumótunina með einum eða öðrum hætti. Þetta eru góðir fundir, haldnir árlega og farið er yfir ýmis mál. En í fyrsta lagi spyr hv. þingmaður: Hvernig hyggst ráðherra bregðast við áskorunum aðalfundar Bandalags íslenskra listamanna 16. febrúar 2008 um að móta stefnu um uppbyggingu og framþróun menningar og lista á Íslandi? Á árlegum samráðsfundi stjórnar BÍL með mér, sem haldinn var 27. mars síðastliðinn, var áskorun bandalagsins um mótun menningarstefnu til umræðu. Þar greindi ég sérstaklega frá því að stefna ráðuneytisins birtist ekki hvað síst í löggjöf, framlögum í fjárlögum, verkefnum ráðuneytisins og ýmsum samningum. Nokkrar sérgreindar stefnur eru í gildi svo sem menningarstefna á landsbyggðinni og menningarstefna í mannvirkjagerð sem ég vil hvetja alla þingmenn til að kynna sér. Íslensk málstefna er nú í mótun og verður kynnt. Ég hef sagt að við munum ræða hana á komandi haustþingi. Það hefur bæði kosti og galla að setja fram skriflega menningarstefnu til nokkurra ára. Sú hætta er fyrir hendi að hún gæti orðið of bindandi og heft þann sveigjanleika sem við höfum til að bregðast við óvæntum verkefnum sé þeirra ekki getið í slíkri stefnu. Það má búast við að talsverð togstreita geti orðið um hvað eigi að vera í menningarstefnu og hversu nákvæm hún eigi að vera, m.a. með tilliti til fjárframlaga. Þetta er reynsla starfsfélaga minna á Norðurlöndunum. Ég er hins vegar reiðubúin til þess að skoða málið frekar, t.d. mætti skilgreina meginmarkmið til næstu ára og draga saman megináhersluþætti sem birtast skuli í lögum, fjárveitingum og hinum ýmsu samningum. Ég vil geta menningarsamninga við landsbyggðina alla, sem við kláruðum núna á síðasta ári. Sama gildir um ýmis önnur verkefni sem ráðuneytið vinnur að, draga má fram bókamessuna í Frankfurt sem verður að mínu mati eitt stærsta og mikilvægasta kynningarátak sem við förum í á næstu árum. Ég efast hins vegar um, eins og það bar að, að sú menningarkynning hefði verið sett inn í menningarstefnu sem hefði verið mótuð fyrir tveimur, þremur árum. Þetta er spurning um sveigjanleika, sem ég tel dýrmætan. En það væri ýmislegt hægt að draga fram í svona yfirliti, gott að hafa yfirlit fyrirliggjandi, hvernig við ætlum að standa að baki menningunni í landinu og hvert sé takmarkið til næstu ára. Ég er þó ekki viss um að það sé þess konar stefna sem Bandalag íslenskra listamanna kallar eftir heldur miklu frekar aukin fyrirheit um fjárveitingar og fleira. Í öðru lagi er spurt um hugverk, hvort ég ætli að viðurkenna hugverk sem eign sem falli undir lagaákvæði um fjármagnstekjuskatt. Almennt er ég fylgjandi einföldu skattkerfi án undanþágna. Ég tel að það komi til greina að hugverk falli undir skilgreiningu á eign í skattalegu tilliti. Ég hef sagt það en vil hins vegar geta þess að skattamál eru á könnu fjármálaráðherra. Því átti fyrirspurnin hvað þetta varðar að beinast sérstaklega til hans. Í þriðja lagi er spurt hvort eigi að efla starfslaunasjóð listamanna og endurskoða lög um starfslaun listamanna. Þetta mál var einnig til umræðu á fyrrgreindum samráðsfundi. Mikið púður fór í akkúrat þann lið, enda þörf á. En það er rétt að draga fram að það eru skiptar skoðanir meðal aðildarfélaga Bandalags íslenskra listamanna um hvar skuli bera niður. Á að fjölga starfslaununum? Á að hækka mánaðargreiðslur frekar eða hvort tveggja, eins og mér heyrist flestir vilja? Hvað með nýju greinarnar? Hvað með unga fólkið? Mig minnir að í Danmörku hafi viðbótin verið sett í ákveðinn sjóð sem hafði það markmið að efla unga listamenn í einhvern skamman tíma til að ýta við þeim og gefa þeim aukin tækifæri. Í vetur hófst vinna í ráðuneytinu við endurskoðun á lögum um listamannalaun með síðari breytingum. Ég hef þegar lýst því yfir að efling starfslaunasjóða listamanna verði forgangsmál ráðuneytisins á sviði lista en það er ljóst að eftirspurnin verður meiri, eins og við þekkjum, en framboðið. Endurskoðun laganna er liður í að efla sjóðinn. Núgildandi kerfi hefur reynst vel. Við sjáum að gróskan í lista- og menningarlífi þjóðarinnar hefur aldrei verið jafnmikil og 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra svörin. Í máli hennar kom fram að hún væri hálffeimin við að setja fram menningarstefnu af því að það komi til með að geta heft sveigjanleika hennar í störfum. Ég er ekki sammála hæstv. ráðherra hvað það varðar. Ég tel mjög mikilvægt að ráðherrar og ríkisstjórnin öll átti sig á því hvert beri að stefna í menningarmálum, að við reynum að koma í veg fyrir handahófskennda stefnu í þeim efnum og að fjármunum sé varið handahófskennt til menningar og lista. Ég bendi á fordæmin. Ég bendi á Listahátíð í Reykjavík. Þar hefur verið fylgt mjög meðvitaðri menningarstefnu undanfarin ár en það heftir ekkert svigrúm hátíðarinnar heldur gerir það þau skref sem eru stigin markvissari. Ég tel að slíkt geti líka orðið upp á teningnum og mundi verða upp á teningnum ef ríkisstjórnin og hæstv. menntamálaráðherra settu sér menningarstefnu af því tagi sem Bandalag íslenskra listamanna óskar eftir. Varðandi hið einfalda skattkerfi sem hæstv. ráðherra er fylgjandi og ákvörðun hennar um að ég beini fyrirspurninni frekar til hæstv. fjármálaráðherra þá mun ég að sjálfsögðu gera það. En það er gott að hafa í veganesti hið jákvæða viðmót sem mér þótti stafa af svörum hæstv. ráðherra. Í þriðja lagi, varðandi starfslaun, er gott að heyra að hún átti sig á því og vilji skoða starfslaunamálin. Það er ekki viðunandi að fjölgun hafi ekki orðið á þeim sem fá starfslaun í 11 ár. Það hlýtur að vera orðið meira en tímabært að skoða eflingu á því kerfi og tryggt, eins og hæstv. ráðherra segir, að unga fólkið fái sinn eðlilega skerf af þeim starfslaunum og að nýjar greinar rúmist þarna innan. Lengi hefur verið kallað eftir því að Listasjóður verði endurnýjaður og markmið hans endurskilgreint því eins og er safnast of margar listgreinar í sjóðinn 

Frú forseti. Ég mótmæli því harðlega að hér ríki hentistefna varðandi menningarmál í landinu fyrst ekki er til einhvert plagg sem segir: Stefnt er að eflingu og byggingu tónlistar- og ráðstefnuhúss. Stefnt er að því að efla og styrkja starfslaun listamanna. Stefnt er að því að fjölga menningarkynningum í útlöndum. Að þessu öllu er unnið. Ég undirstrika að menningarstefna okkar kemur að meginhluta til fram í fjárlögum, m.a. í þeim menningarsamningum sem við höfum gert á undanförnum árum, menningarkynningu, öflugu listalífi, m.a. í tónlistarlífinu. Við erum að byggja, eins og ég gat um, tónlistar- og ráðstefnuhús og þannig má lengi telja. Ef það er einhver friðþæging fyrir menn að við mótum eitthvað sem kallast menningarstefna þá hef ég sagt og ég sé reiðubúin til þess. Ég er tilbúin að skoða málið frekar ef það yrði til þess að fólk yrði ánægðara með ástandið, að við drögum fram þá áhersluþætti sem ég hef sett fram. Ég er hins vegar ekki sannfærð um að þeir áhersluþættir séu samhljóða áherslum Bandalags íslenskra listamanna. Það þarf ekkert endilega að vera. Svo menn hafi það á hreinu þá er menningarstefna ríkisins ekkert endilega bara plagg frá skrifstofu Bandalags íslenskra listamanna heldur miklu frekar samvinna á milli hinna ýmsu aðila, ekki eingöngu listamanna heldur og ýmissa annarra sem hafa mikilla hagsmuna að gæta þegar kemur að menningu og listum.

Ályktunin fjallar um það.

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til formanns landbúnaðarnefndar. Þannig var að sl. fimmtudag mælti hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrir frumvarpi á þinginu sem snýst um að innleiða landbúnaðarlöggjöf Evrópusambandsins. Þegar frumvarpið hefur verið samþykkt höfum við innleitt svo til alla landbúnaðarlöggjöf Evrópusambandsins fyrir utan styrkjakerfið. Á sínum tíma var samið um að Ísland hefði undanþágu frá upptöku ákveðinna gerða. Með þessum breytingum mun frelsi til innflutnings búfjárafurða aukast. Breytingin hefur þó engin áhrif á það fyrirkomulag sem er við lýði á innflutningi búfjárafurða að því er varðar tolla. En samkvæmt ræðu hæstv. ráðherra Einars Guðfinnssonar þegar hann mælti fyrir málinu er meginmarkmiðið að efla fæðuöryggi og tryggja þannig hnökralaus viðskipti með örugg matvæli á innri markaði Evrópusambandsins. Öll framsetning hæstv. ráðherra var mjög látlaus eins og til að undirstrika að hér væri ekki um grundvallarbreytingu að ræða eða a.m.k. ekki sérstaklega mikla breytingu. Síðan gerðist það á laugardaginn að hæstv. ráðherra mætti á fund með flokksfélögum sínum í Valhöll þar sem hann kynnti frumvarpið samkvæmt fjölmiðlum. Þar talaði hann um frumvarpið með stjörnur í augum og sagði þetta vera grundvallarbreytingu, að þessa stundina væri fortakslaust bann við innflutningi á ósoðnu kjöti en að það mundi breytast með frumvarpinu. Spurningin til hv. formanns nefndarinnar er þessi: Er Sjálfstæðisflokkurinn að flytja póst frá Brussel inn í þingið eða er Sjálfstæðisflokkurinn að eigin frumkvæði að breyta landbúnaðarstefnunni í grundvallaratriðum?

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa fyrirspurn frá hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur og minni á að þessi aðlögun sem við verðum að fara í varðandi matvæli - það var hafinn mikill og góður undirbúningur að því máli hjá fyrrverandi landbúnaðarráðherra, hv. þm. Guðna Ágústssyni. Það hefur lengi legið ljóst fyrir að við hefðum ekki þessa undanþágu lengur. Þess vegna er nauðsynlegt að innleiða matvælalöggjöfina. Hluti af því er að við verðum að hafa óheftan aðgang fyrir sjávarafurðir okkar inn á Evrópumarkað. Til þess að þær verði ekki meðhöndlaðar eins og þriðja ríkis vara þá verðum við að taka yfir matvælalöggjöfina algerlega eins og frumvarp hæstv. ráðherra gerir ráð fyrir og við höfum fjallað um í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd. Við hófum einmitt þá vinnu í morgun en ljóst er að hér er um heilmikla breytingu að ræða. En það eru auðvitað mörg atriði sem verður að íhuga sérstaklega og við verðum alltaf að hafa í huga, m.a. að hreinleiki landbúnaðarafurða okkar er meiri en tíðkast annars staðar Evrópu, sérstaklega varðandi kampýlóbakter, salmonellu 

Frú forseti. Ég held að það sé mjög of í lagt að segja að við séum með þessu frumvarpi landbúnaðarráðherra og með þeirri ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar sem á bak við liggur að taka upp alla landbúnaðarlöggjöf ESB nema styrkjakerfið, það held ég að sé nú ekki. Þetta er fyrst og fremst sá matvæla- og heilbrigðisþáttur sem við vorum undanþegin og fengum undanþágu frá í byrjun og tókum síðan upp gagnvart fiskafurðum nokkrum árum síðar. Núna verður það þá tekið upp gagnvart búvörum eða öðrum matvælum. Landbúnaðarbatterí ESB er að öðru leyti viðamikið eins og kunnugt er og tekur yfir helming af evrópsku fjárlögunum og snýst um fleira en styrki. Ég held að þetta sé hins vegar stórt og vandasamt mál sem þurfi að gera allt sem hægt er til að innleiða hér ef ekki verður annar kostur þannig að ekki sé tekin óþarfa áhætta gagnvart sjúkdómavörnum og heilbrigði búfjárstofna og manna. Sömuleiðis þarf að huga að því hvaða áhrif þetta hefur á dýralæknaþjónustu og þá ekki síður hina almennu þjónustu sem stokka á upp í tengslum við þetta mál. Af því hefur ræðumaður nokkrar áhyggjur að það verði ekki til að styrkja hana og eins er það að kostnaður verður umtalsverður samfara þessu. Þetta mál er komið á borð þingmanna og hvernig sem hæstv. landbúnaðarráðherra talar um það hér eða annars staðar þá þarf þingið að vanda sig að sínu leyti og skoða það vel. Það þarf að nýta þá eftir því sem þarf þann aðlögunartíma sem við enn höfum inn á árið 2009 til að vanda þessa framkvæmd eins og kostur er. Það tókst ekki að öllu leyti nógu hönduglega til þegar þetta var fellt niður gagnvart fiskafurðunum. Það olli ýmsum fyrirtækjum umtalsverðu óhagræði, fyrirkomulag landamærastöðva og annað í þeim dúr og það verður að reyna að tryggja að í þessu tilviki takist betur til.

Virðulegi forseti. Það er vissulega undrunarefni að heyra skýringar á þessu frumvarpi hjá formanni þingflokks sjálfstæðismanna og reyndar hæstv. landbúnaðarráðherra líka. Í fyrsta lagi virðist sú meginstoð í málflutningi manna að vernda þurfi búfjárstofna og heilbrigði manna með þeim hætti að banna innflutning á hráu kjöti, ekki lengur vera neitt áhyggjuefni vegna þess að Brussel segir að þetta verði að vera svona. Var þá aldrei nein meining í rökum þessara tveggja hv. þingmanna og e.t.v. fleiri fyrst það er hægt með einu pennastriki að leggja þau til hliðar? Ég hef árum saman fylgst með umræðunni um landbúnaðarmál 

Virðulegur forseti. Það er eftirtektarvert að hér skuli fara fram efnisumræða um lagafrumvarp nokkrum dögum eftir að mælt hefur verið fyrir því í þingsalnum og engu líkara en að efni þessa stóra og mikilvæga máls hafi að mestu leyti farið fram hjá sumum félögum okkar í stjórnarandstöðunni a.m.k. Ég held að það sé full ástæða til að taka undir með hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur að það var ánægjulegt að heyra landbúnaðarráðherra tjá sig um málið í Valhöll á laugardaginn. Þó að hér sé spurt um stefnu Sjálfstæðisflokksins þá held ég að mér sé óhætt að fullyrða að við í Samfylkingunni getum lýst mikilli ánægju með þær áherslur sem þar voru lagðar. Það er engum blöðum um það að fletta að hér er að verið að afnema ákveðnar viðskiptahindranir sem er mikilvægt hagsmunamál fyrir neytendur til lengri tíma þó að auðvitað séu tollarnir og vörugjöldin enn til staðar. Það gerir það að verkum að allur innflutningur verður lengi enn talsvert hindraður og innlendur landbúnaður þess vegna verndaður með þeim áhrifum sem það hefur á framfærslukostnað heimilanna. Það hlýtur auðvitað að vera eitthvað sem við þurfum að ræða í þinginu á næstu mánuðum og missirum. Það er með hvaða hætti við tollum síðan þetta innflutta kjöt, ekki síst hvíta kjötið, kjúklinga og svín, þar sem í raun og veru er um iðnaðarframleiðslu að ræða en ekki hefðbundinn landbúnað í þeim skilningi. 

Hæstv. forseti. Ég er talsmaður þess að við eigum að varðveita fram í rauðan dauðann þá einangrun sem við búum við hvað varðar matvælaöryggi eða sjúkdóma. Mér finnst ekki rétt það sem hv. þingflokksformaður sjálfstæðismanna leggur til að blanda innflutningi eða útflutningi fiskafurða okkar inn á evrópska markaði við þetta því að ég tel að það sé verulegur akkur að því fyrir evrópsk yfirvöld að geta boðið íslenskan fisk á mörkuðum sínum. Það er í sjálfu sér skrefið sem við ættum að stíga í þessum efnum, að tryggja þennan markað og aðgang að honum. Til að markaðurinn sé sem óheftastur ættum við að fara út í vottun á sjávarafurðum okkar þannig að þá þurfi engar sérstakar skoðanir á einhverjum landamærastöðvum, fiskurinn væri vottaður frá okkur. Evrópusambandinu er akkur að því að geta boðið okkar fisk á sem sanngjörnustu verði til evrópskra neytenda. Það vitum við og við eigum að hafa fulla trú á því og ekki blanda því saman til að fá óheftan aðgang inn á evrópska markaðinn með fiskafurðir okkar. Þá þurfum við að opna markaði okkar fyrir ferskum kjötafurðum sem eru nánast iðnaðarframleiðsla í Evrópu eins og hvíta fuglakjötið og hvíta kjötið. Ég held að það sé ekki rétt í þessari umræðu að hafa vantrú á fiskafurðum okkar. Við eigum að votta þær og tryggja að þær hafi óheftan og greiðan aðgang en ekki að aðgöngumiði fyrir það sé falinn í innflutningi hingað á fersku kjöti frá Evrópu.

Hæstv. forseti. Ég vildi taka þetta mál upp til að reyna að átta mig betur á því hvað um væri að vera vegna þess að mér fannst ræða hæstv. ráðherra á laugardaginn í Valhöll vera í mjög miklu ósamræmi við ræðu hans síðast þegar hann mælti fyrir þessu máli og gerði í raun lítið úr því. En það er alveg rétt sem kemur fram hjá hv. formanni landbúnaðarnefndar að þetta mál hafi borist landbúnaðarráðuneytinu í tíð fyrri ríkisstjórnar þannig að þetta er bara pósturinn frá Brussel eins og maður segir. Við erum að innleiða þessa löggjöf vegna aðildar okkar að hinu Evrópska efnahagssvæði og það er svo sem ekki nýtt að það sé gert en málið er eins og hv. formaður sagði að við verðum að taka yfir þessa matvælalöggjöf. Það er ástæða þess að við erum að ræða þetta á hv. Alþingi. Það er ástæða þess að hæstv. landbúnaðarráðherra mælir fyrir málinu hér og leggur það fram en ekki sú ástæða að hann sé að gerbreyta landbúnaðarstefnunni með málinu. Það er eitt sem honum hefur þó tekist fyrir utan það að berja sér á brjóst í Valhöll og segja sem svo: Sáuð þið hvernig ég tók hann. Honum tókst að gleðja Samfylkinguna. Það er náttúrlega rosalega mikilvægt á þessum degi að 

Frú forseti. Ég er hér með fyrirspurn til formanns þingflokks Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Arnbjargar Sveinsdóttur, um stuðning þingflokka Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar við fyrirhugaðar breytingar á lögum um tollverði og sameiningu allra tollvarða undir eina yfirstjórn. Tilefnið er að Alþingi hefur verið lítilsvirt af Birni Bjarnasyni, hæstv. dómsmálaráðherra sem gefið hefur fyrirmæli til hæstv. fjármálaráðherra um að breyta lögum um tollgæslu í landinu sem þó beinist aðallega að lögregluembættinu á Suðurnesjum. Við í Frjálslynda flokknum höfum óskað eftir úttekt Ríkisendurskoðunar á lögregluembættinu á Suðurnesjum og vegna þess ætti að fresta því að leggja fram frumvarp um breytingar á lögregluembættinu á Suðurnesjum þangað til sú úttekt hefði farið fram. Fyrir 16 mánuðum varð sameining á tveimur embættum, sýslumannsembættinu í Keflavík og sýslumannsembættinu á Keflavíkurflugvelli, og þá voru rökin fyrir sameiningu sparnaður, hagræðing og samnýting á mannafla. Stjórnunarkostnaður átti að lækka og síðast en ekki síst átti að auka löggæslu á Suðurnesjum en það hefur reyndar verið svikið af hálfu dómsmálaráðherra. Þess vegna spyr ég formann þingflokks Sjálfstæðisflokksins 

Hæstv. forseti. Af því að hv. þingmaður kláraði ekki spurninguna fyrr en hann var kominn úr ræðustól var hún sú hvort ég héldi að það væri stuðningur við þetta mál í ríkisstjórninni. Ég veit að verið er að fjalla um þetta mál hjá ríkisstjórnarflokkunum og ég get glatt hv. þingmann með því að ég held að það sé ágætissamstarf fjármálaráðherra og dómsmálaráðherra um þetta mál þannig að við þurfum ekki að hafa áhyggjur af því. Umfjöllunarefnið er sem sagt til meðferðar hjá stjórnarflokkunum og ég á ekki von á öðru en að þaðan komi mjög skynsamlegar tillögur eins og ávallt koma frá þessum stjórnarflokkum þegar þeir fjalla um mál. Ég á ekki von á öðru en að það verði í þessu tilfelli eins og alltaf áður, þ.e. að við fáum lausn á þessum málum sem verða þá til þess að þarna gangi mál upp hvað varðar löggæslu, tollgæslu og flugvernd á Keflavíkurflugvelli.

Virðulegi forseti. Þegar sú ákvörðun var tekin að sameina löggæslumál á Suðurnesjum og stofna embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum var sveitarstjórnarmönnum á svæðinu kynnt sú breyting á þann veg að hún mundi leiða til þess að styrkja og efla löggæsluna á Suðurnesjum auk þess sem sami fjöldi lögreglumanna mundi starfa við embættið. Síðan hefur það gerst að lögreglumönnum hefur fækkað frá sameiningu. Það er skoðun sveitarstjórnarmanna á Suðurnesjum að lögreglan þurfi að vera sýnilegri, grenndargæsla sé ekki nægileg og að viðbragðstími sé of langur. Sveitarstjórnarmenn á Suðurnesjum hafa áhyggjur af öryggi íbúa Suðurnesja og vilja að þau loforð sem gefin voru við sameiningu um öflugri löggæslu verði efnd, að rekstrargrunnur löggæslunnar verði styrktur svo hægt verði að fullmanna lögregluliðið að nýju. Öryggisgæslan snýst um starfsemina í flugstöðinni og það gerir tollgæslan einnig að mestu leyti. Löggæslan snýst um landamæragæslu og einnig um samfélagið á svæðinu og það þarf að efla hana í þágu allra íbúa á Suðurnesjum. Þær breytingar sem boðaðar eru á embætti lögreglustjórans eiga ekki að vera til þess fallnar að veikja starfsemina á neinu sviði,  Með mikilli fjölgun farþega um flugvöllinn og með mikilli aukningu fraktsendinga hafa umsvifin í kringum flugstarfsemina aukist mjög. Það er skoðun mín að með nýju fyrirkomulagi eigi að skapast tækifæri til að efla og styrkja löggæsluna á svæðinu á forsendum löggæslunnar. Það er stærsti vinningurinn fyrir ört stækkandi samfélag á Suðurnesjum.

Virðulegi forseti. Hér er verið að ræða eitt allra skrýtnasta mál sem rekið hefur á fjörur þingsins á undanförnum árum. Það er nýlega búið að hrinda í framkvæmd breytingum á embættunum á Suðurnesjum og sameina tollverði, öryggisþjónustu og löggæslu undir eina yfirstjórn með það að markmiði að ná fram fjárhagslegum sparnaði, meiri samhæfingu milli þessara starfsstétta og meiri árangri í starfi þeirra. Nú á að fara að snúa til baka, rífa þetta í sundur aftur - með sömu rökum. Hér kemur þingmaður Sjálfstæðisflokksins á Suðurnesjum og segir að í þessu felist ný tækifæri. Tækifæri til hvers? Til þess að henda út um gluggann þeim fjárhagslega sparnaði sem náðst hefur með þessari sameiningu?  Þetta eru tækifæri til að eyðileggja gott verk, og ég er undrandi á að það sjónarmið skuli heyrast frá Sjálfstæðisflokknum, og það frá þingmanni kjördæmisins, að þetta skemmdarstarf sé tækifæri. Virðulegi forseti. Það verður að gera kröfu til þess að flokkur dómsmálaráðherrans rökstyðji það og segi okkur frá því hvaða tækifæri það eru. Er það kannski tækifæri til þess að fá annan sýslumann, einhvern sem er með betra flokksskírteini en þann sem fyrir er, virðulegi forseti?

Hvaða flokksskírteini hefur þessi?

Hvers konar tækifæri er það sem Sjálfstæðisflokkurinn er að reyna að sækja sér með því að henda sprengju inn í gott starf sem unnið hefur verið á sl. einu og hálfa ári og reyna að eyðileggja það í einu vetfangi, virðulegi forseti? Ég segi eins og formaður þingflokks Samfylkingarinnar: Hvers vegna að gera við það sem ekki 

Frú forseti. Það málefni sem ég ætla að tala um hér er ótengt löggæslumálum á Keflavíkurflugvelli en ég get í þessu tilviki gert orð Kristins H. Gunnarssonar algjörlega að mínum. Ég vildi ræða hér lítillega um þjóðlendukröfur ríkisins. Nú er það komið upp að enn eru lagðar fram kröfur sem grundvallast á mikilli óbilgirni. Enn er farið inn í þinglýst lönd bænda og sveitarfélaga, meira að segja eru skíðasvæði norðanmanna ekki óhult fyrir þessari ásælni ríkisvaldsins og þetta er þvert á þau loforð sem gefin hafa verið slag í slag. Þess vegna kalla ég eftir viðbrögðum þingmanna Sjálfstæðisflokks í Norðausturkjördæmi, þar sem nú er höggvið niður, við því hvort þetta sé þeim þóknanlegt. Ég tel að hér sé í raun og veru gengið algjörlega á bak þeirra orða sem hafa verið gefin um að kröfugerð verði milduð og einkanlega þó um það að öðruvísi verði farið að, þ.e. að þetta verði ekki rekið sem einskær málaferli heldur verði farin samningaleiðin í þjóðlendumálum. Það hefur verið margboðað fyrir kosningar og svo aftur nú á aðalfundi landeigenda, þá var boðað með mjög ákveðnum hætti af hæstv. fjármálaráðherra að farin yrði samningaleið, það yrði samið um hlutina og svo aðeins að í því sem ágreiningur væri um yrði stefnt að málaferlum. Eins var því lofað að heimildaöflun áður en kröfur yrðu lagðar fram yrði mun ítarlegri en hvorugs sér stað í því sem nú er verið að vinna. Ég get alveg viðurkennt að það er kannski ögn mildari kröfugerð hjá fjármálaráðherra að því 

Virðulegi forseti. Það er þeim sem hér stendur mikið mál að tala í þessum þjóðlendumálum, ég skal alveg viðurkenna það, fús og viljugur. Mér hefur frá upphafi þótt þetta mál hafa verið rekið þannig að það væri mikil óbilgirni af hálfu ríkisins í eftirrekstri og ásælni í lönd vítt um Ísland. Ég hef verið þeirrar skoðunar og aldrei dregið dul á það. Mér er hins vegar fullkomlega ljóst að það er ríkur þingmeirihluti fyrir þeirri lagasetningu sem kröfugerðin byggir á. Framkvæmd kröfugerðarinnar hefur hins vegar tekið breytingum eins og kom ágætlega fram í máli hv. þm. Bjarna Harðarsonar áðan. Í þessu síðasta máli, þó svo að skíðasvæði okkar norðanmanna uppi í Hlíðarfjalli falli að þjóðlendukröfunni að þessu sinni, hef ég fulla trú á því að við megum halda áfram upp fyrir þriðja mastur í Strýtu í Hlíðarfjalli og býð hv. þingmann velkominn á skíði með mér þar við fyrsta tækifæri. Þær breytingar sem gerðar hafa verið á kröfugerðinni komu ágætlega fram í yfirlýsingu frá fjármálaráðherra sem birt var í Morgunblaðinu 8. apríl sl. og væntanlega í öðrum fjölmiðlum. Kröfugerðin tekur mið af niðurstöðu óbyggðanefndar og dómstóla undanfarin missiri. Það er stuðst við þinglýst landamerki sem ekki hefur verið gert áður nema þar sem þau ná inn til jökla. Þar liggja fyrir dómafordæmi frá Hæstarétti sem kröfugerðin getur ekki sniðgengið og verður að fá þá skorið úr með nýjum dómi. Að öllu samanlögðu get ég litið svo á, og lít svo á, að kröfugerðin sé miklu afmarkaðri en hún áður var.

Hvar er sáttaleiðin?

Það er ekki leyst. Menn ganga þennan veg til enda á grundvelli þeirra laga sem hv. Alþingi setti.

Frú forseti. Það ber svo margt á góma hér að það leifir ekki af að maður muni á leiðinni í ræðustólinn hvað maður ætlaði að taka fyrir af því sem hér hefur verið tekið upp. Varðandi þjóðlendukröfurnar get ég ekki annað en tekið undir með hv. málshefjanda, Bjarna Harðarsyni, það kom mér á óvart að þau fyrirheit sem gefin höfðu verið um endurskoðun vinnubragða skyldu ekki leiða til mildari framsetningar á kröfum ríkisins en raun ber vitni. Ég ætlaði að taka hér upp löggæslumálin á Suðurnesjum. Ég verð að taka undir með þeim sem þannig töluðu að það er ákaflega undarlegt að það sé borið á borð fyrir mann að nú skuli allt í einu boðið upp á að sundra nýtilkomnum kerfisbreytingum þar sem þetta var sameinað og talið hafa gefist vel, vitandi ekki annað en að ánægja ríki með það fyrirkomulag meðal starfsmanna, aftur og nokkurn veginn með sömu rökum og notuð voru til að sameina fyrir fáeinum missirum. Mér finnast stjórnvöld þurfa að skýra svona mál betur og það verður að fá upp á borðið ef eitthvað annað og meira er þarna á bak við og á ferðinni, einhver persónuleg mál eða ágreiningur eða annað í þeim dúr. Hitt er að mínu mati ekki síður alvarlegt, og það vil ég taka hér upp, að hin almenna löggæsla er að drabbast niður á þessu svæði eins og víðar. Ég var í Grindavík á dögunum og þar er megn óánægja með það að lögreglustöðin þar stendur tóm. Það heyrir til viðburða að lögregla komi til Grindavíkur,  Ég veit svo sem ekki hvort þær hræringar að sundra og sameina embætti hafa nokkuð með það að gera að efla þessa starfsemi. Þarna vantar meiri peninga, það verður að leggja fjármuni í grenndargæsluna í landinu sem hefur drabbast niður undanfarin ár og er til háborinnar skammar. Það væri nær  
            

Frú forseti. Öll loforð sem gefin voru vegna sameiningar embættanna fyrir 16 mánuðum hafa verið svikin. Á síðustu þremur árum hefur fækkað um 18 til 20 löggæslumenn á Suðurnesjum. Sex lögreglubílar áttu að vera á Suðurnesjum. Því var lofað þegar lögreglustöðin var lögð niður í Grindavík og lögreglan sameinuð. Það áttu að vera sex bílar í gangi, einn í Sandgerði og Garði, einn í Grindavík og Vogum, tveir í Reykjanesbæ, sá fimmti við flugstöðina og loks áttu sérsveitarmenn að vera í sjötta bílnum. Ekki hefur verið staðið við neitt af þessu. Búið er að rústa þann mikla árangur sem lögregla, tollverðir og öryggisverðir höfðu náð á Keflavíkurflugvelli. Samstarf þessara aðila hefur verið frábært vegna þess að þeir hafa verið undir einni stjórn en ekki rifist um hver ætti að borga kostnaðinn af hverju embætti fyrir sig, með yfirstjórn yfir þremur embættum og jafnvel því fjórða því að það hefur heyrst að ríkislögreglustjóri vilji taka yfir svokallaða landamæravörslu. Þetta er allt á floti, þetta er allt í lausu lofti og enginn veit hvað verið er að gera þarna. Fólkið, bæði starfsmenn og almenningur á Suðurnesjum, er í mikilli óvissu út af þessum gerræðislegu vinnubrögðum og valdhroka ákveðinna ráðherra yfir því hvernig þeir standa sig. Það er hægt að spara með því að leggja niður Schengen og vera bara hálfur aðili að Schengen-samkomulagi. En númer eitt, tvö og þrjú vantar peninga í löggæslumál á Suðurnesjum. 

Virðulegi forseti. Dreifmenntaverkefni í Vestur-Barðastrandarsýslu var verkefni um nýtingu á upplýsingatækni og samvinnu grunnskóla í Vesturbyggð og Tálknafirði. Framkvæmd þess verkefnis stóð yfir á árunum 2003–2006 og meginmarkmið þess var að nýta upplýsingatækni í þágu fræðslustarfs í grunnskólum sveitarfélaganna svo það mætti eflast og styrkja stöðu byggðanna. Lögð var áhersla á að þróa samkennslu og efla samstarf milli skóla á svæðinu og auka og bæta gæði náms og fjölbreytni. Að loknu skólaári 2006 var Háskólinn á Akureyri fenginn til þess að taka út verkefnið og voru helstu niðurstöður úttektar þær að umtalsverður ávinningur hefði orðið af dreifmenntaverkefninu, m.a. sá að kennsluaðferðir í skólunum hafi orðið fjölbreyttari og samskipti kennara á svæðinu aukist. Með aukinni samkennslu á milli skólanna virðist mega draga úr fjölda kennslustunda á svæðinu með samnýtingu kennara og að nemendur séu sjálfstæðari í námi og betur undirbúnir fyrir framhaldsnám í fjarnámi en nemendur sem hafa eingöngu fengið hefðbundna kennslu. Félagsleg tengsl nemenda á svæðinu sem verkefnið náði til hafa aukist með því að nemendur upplifi sig sem þátttakendur af stærri heild. Það hefur verið mat þeirra sem að þessu verkefni stóðu að því þyrfti að fylgja eftir með einhverjum hætti, bæði til að þróa enn betur þær kennsluaðferðir sem notaðar voru og þær hugmyndir sem upp komu, til að styrkja enn frekar nám og námsframboð bæði innan svæðis og utan. Meðal annars með hliðsjón af þessu, virðulegi forseti, spyr ég hæstv. menntamálaráðherra Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur: 1. Hvernig tókst til með dreifmenntaverkefni í grunnskólum Vestur-Barðastrandarsýslu sem lauk árið 2006 og hver er staða verkefnisins nú? 2. Hyggst ráðherra beita sér fyrir framhaldi verkefnisins og þá hvernig? Ef svo er, hvernig verður verkefninu tryggt nægilegt fé svo að það geti staðið undir væntingum?

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ingibjörgu Ingu Guðmundsdóttur fyrir þessa fyrirspurn sem tengist dreifmenntaverkefni í grunnskólum. Ég ætla að fara aðeins inn á það síðar hvernig það hefur síðan tengst framhaldsskóladeildinni á Patreksfirði sem fór af stað á síðasta ári. Í fyrsta lagi spyr hv. þingmaður: „Hvernig tókst til með dreifmenntaverkefni í grunnskólum Vestur-Barðastrandarsýslu sem lauk árið 2006 og hver er staða verkefnisins nú?“ Með dreifmenntun er átt við blöndu af staðbundnu námi og fjarnámi þar sem upplýsingatækni er nýtt til kennslu, nýtt til samskipta og miðlunar námsefnis óháð stað og stund. Umrætt verkefni fólst í því að kennt var á milli grunnskóla í Vesturbyggð og Tálknafirði sem eru alls á fjórum stöðum. Niðurstaða ytra mats Háskólans á Akureyri á verkefninu eins og fram hefur komið var sú að umtalsverður ávinningur hefði orðið af því og er mælt með því að verkefninu verði haldið áfram. Dreifmenntun í grunnskólum á þessu svæði hefur að mestu legið niðri eftir að verkefninu lauk formlega árið 2006. Í öðru lagi er spurt: Hyggst ráðherra beita sér fyrir framhaldi verkefnisins og þá hvernig? Ef svo er, hvernig verður verkefninu tryggt nægilegt fé svo að það geti staðið undir væntingum? Sveitarstjórnir í Vesturbyggð og Tálknafirði og skólastjórnendur á þessu svæði hafa lýst yfir áhuga sínum á að halda verkefninu áfram og hefur ráðuneytið átt í viðræðum við þá og Samband íslenskra sveitarfélaga um nýtt verkefni. Stofnaður hefur verið undirbúningshópur með fulltrúum þessara aðila og einnig hefur Kennaraháskóli Íslands verið fenginn til að vinna að undirbúningi nýs verkefnis. Nýlega hafa forsvarsmenn grunnskóla, sveitarstjórnarmenn á norðanverðu Snæfellsnesi ásamt Fjölbrautaskóla Snæfellinga lýst yfir áhuga á að taka þátt í nýju dreifmenntaverkefni með grunnskólum Vestur-Barðastrandarsýslu. Er gert ráð fyrir því að verkefnið hefjist nú í haust og verði á forræði viðkomandi sveitarfélaga með stuðningi menntamálaráðuneytisins en við fjármögnun verkefnisins verði leitað til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga og sjóða vega byggðamála sem og mótvægisaðgerða auk þess sem gert er ráð fyrir því að menntamálaráðuneytið styðji verkefnið fjárhagslega. Því er við að bæta - til að undirstrika mikilvægi þess og líka til að því verði haldið áfram - að á grundvelli dreifmenntaverkefnisins og góðs árangurs af því er hægt að byggja á þeirri reynslu og þekkingu í framhaldsdeildarverkefninu á Patreksfirði í samvinnu við Fjölbrautaskóla Snæfellinga sem vonandi mun gefa góða raun og líklega verða fyrirmynd fyrir önnur svæði sem það í rauninni er orðið. Ég vil nefna Þórshöfn, en Þórshafnarmenn hafa litið til Vestfirðinga hvað þetta varðar til að efla og auka aðgengi heimamanna að framhaldsskólanámi. Það er mikilvægt að það verkefni takist vel til eins og í rauninni dreifmenntaverkefnið gerði á sínum tíma. Ég ítreka að það er mikilvægt að breið samstaða verði um þetta verkefni þannig að sveitarstjórnirnar komi að því, menntamálaráðuneytið og Kennaraháskólinn eða væntanlega Háskóli Íslands eftir sameiningu háskólanna í sumar. Ég ítreka stuðning minn við þetta verkefni. Það þarf að tryggja fjármagn og ég bind miklar vonir við hægt verði að gera það í gegnum þær leiðir sem ég nefndi, í gegnum mótvægisaðgerðir en líka í gegnum framhaldsskóla, liði sem við höfum í menntamálaráðuneytinu, og m.a. í tengslum við breytt lög um framhaldsskóla. En nýtt framhaldsskólafrumvarp, sem verður vonandi að lögum í vor, mun einmitt hjálpa til við það að hægt sé að tengja slík verkefni á milli skólastiga, þ.e. grunnskóla og framhaldsskóla, og að þau geti unnið vel áfram á þessu sviði. Og fyrir fámennari sveitarfélög á landinu munu þær breytingar sem hv. menntamálanefnd er að ræða stuðla að því að menntun og menntunarmöguleikar, tækifæri á landsbyggðinni, munu aukast að breyttum lögum.

Herra forseti. Ég vildi leggja nokkur orð inn í umræðu um það verkefni sem þarna fór af stað. Það var reyndar í minni tíð sem iðnaðarráðherra að farið var sameiginlega í þetta verkefni af hálfu iðnaðarráðuneytis og menntamálaráðuneytis þó að menntamálaráðuneytið legði að sjálfsögðu fram alla fagþekkingu í verkið. Þarna var um ákveðna tilraun að ræða og frumkvöðlastarf vil ég meina sem mér heyrist að hafi tekist vel til og því skiptir mjög miklu máli að það sé þróað áfram. Mér heyrist á hæstv. menntamálaráðherra að hún sé tilbúin til að hugsa þetta verkefni jafnvel líka í sambandi við framhaldsskólanámið. En þar sem byggðin er svo dreifð er að sjálfsögðu mjög mikilvægt að fara allar hugsanlegar nýstárlegar leiðir til að fólk geti notið menntunar og nú heyrist manni að það styttist í að fjarskiptamálin komist í betra lag 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir skýr og greinargóð svör og treysti því að þessu mikilvæga verkefni fyrir skólana í Vesturbyggð og Tálknafirði verði fylgt eftir af fullum krafti. Ég sem hér stend tók þátt í þessu verkefni sjálf og veit hvað það hafði mikla þýðingu fyrir svæðið en eins og hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir kom inn á benda allar niðurstöður til þess að það hafi tekist geysilega vel. Það er gríðarlega mikilvægt fyrir fámenn sveitarfélög að stuðningur við nám og námsframboð sé gott og að innan skólanna eigi sér stað þróunarvinna sem leiðir til fjölbreyttara námsumhverfis. Skólastarf á hverjum stað fyrir sig hvar sem er á landinu er nefnilega oftar en ekki sá þáttur sem barnafjölskyldur láta vera sinn útgangspunkt þegar búseta er valin og því skiptir þetta verkefni heilmiklu fyrir sunnanverða Vestfirði og reyndar landið allt ef fleiri taka það upp. Ég þakka umræðuna.

Frú forseti. Ég þakka fyrir umræðuna um þetta mikilvæga verkefni á sunnanverðum Vestfjörðum sem við höfum verið að ræða og ég bind miklar vonir við að haldið verði áfram með. Það er líka mikilvægt varðandi þróun og möguleika annars staðar á svæðinu að við höfum þarna sérstakt tækifæri, sérstaka auðlind sem er núna falin í þeirri reynslu og þekkingu sem skólasamfélagið á þessu svæði hefur öðlast. Það er rétt sem hér kom fram að þetta var samstarfsverkefni milli iðnaðar- og menntamálaráðuneytis að tillögu menntamálaráðuneytisins, en margt er skrýtið í kýrhausnum eins og sagt er og það var ekki hægt að fá fjármagn til þess nema það færi í gegnum iðnaðarráðuneytið á sínum tíma.

Hæstv. forseti. Ég er með fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra sem varðar Ísafjarðarflugvöll. Spurningin er svona, með leyfi forseta: „Er eitthvað sem stendur í vegi fyrir því að Ísafjarðarflugvöllur fái stöðu alþjóðaflugvallar?“ [Skvaldur.] Nú var fyrr á árum millilandaflug frá Ísafirði og þá ekki síst til Grænlands [Skvaldur.] og það er fyrst og fremst það sem liggur að baki þessari fyrirspurn.  Það er fyrst og fremst flugið [Skvaldur.] til Grænlands sem hér um ræðir. Ég er ekki að velta því fyrir mér hvort stórar farþegaþotur komi til með að lenda á Ísafjarðarflugvelli. Ég þekki ýmsa annmarka sem völlurinn hefur. Hins vegar er þetta mál sem mundi skipta miklu máli vegna þeirrar þjónustu sem Íslendingar og Vestfirðingar gætu veitt Grænlendingum. [Skvaldur.] En þetta er það sem hamlar. Ég geri mér líka grein fyrir því að um beinan útflutning gæti verið að ræða frá Vestfjörðum ef þetta næðist fram sem mundi skipta máli líka. Eins og allir þekkja hefur starfsemi í kringum sjóstangaveiði fyrir vestan verið að eflast á síðustu árum. Ég hef kynnt mér það að þeir sem standa fyrir þeirri starfsemi hugsa sér þetta kannski ekki endilega sem möguleika eða sem mikilvægan þátt í starfseminni vegna þess að þeirra gestir koma frá mörgum Evrópulöndum. Annað mundi þó skipta þar máli sem ég veit að hæstv. samgönguráðherra er ekki kannski sá rétti til að svara. Það varðar tollskoðun sem væri mikilvægt að gæti farið fram fyrir vestan hjá þeim farþegum sem eru að fara úr landi. En það er mál sem varðar annan ráðherra. Ég ætlast því ekki til að hæstv. samgönguráðherra svari þessu. Ég held að það væri mjög áhugavert að heyra hvað hæstv. ráðherra hefur um þetta mál að segja og hvort hann sjái nokkra möguleika sem gætu gert Vestfirðingum auðveldara að nýta flugvöllinn.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir hefur beint til mín svohljóðandi fyrirspurn, með leyfi forseta: „Er eitthvað sem stendur í vegi fyrir því að Ísafjarðarflugvöllur fái stöðu alþjóðaflugvallar?“ Eins og hv. þingmaður gat um í ræðu sinni má kannski segja að hún skipti því svolítið meira niður þegar hún er að flytja spurninguna fram núna heldur en í spurningunni sjálfri þannig að ég vil segja strax í byrjun varðandi þann þátt sem mest hefur verið rætt um gagnvart Ísafjarðarflugvelli, þ.e. flug Flugfélags Íslands sem hefur verið með flug á Ísafjarðarflugvöll vegna Grænlandsflugs, að þá er mér ánægja að segja frá því að búið er að gefa það leyfi út og Flugfélag Íslands veit að það getur stundað sitt flug, Grænlandsflug, til og frá Ísafjarðarflugvelli á komandi sumri eins og það hefur verið gert hingað til. En eins og hv. þingmaður gat um í ræðu sinni er það svolítið takmarkaðra vegna þess að það eru minni vélar. En við þekkjum það sem þekkjum þessar vélar Flugfélags Íslands, þetta eru sem sagt Twin Otter vélar eða 19 sæta vélar sem Flugfélagið notar. Það er ánægjulegt að segja frá þessu. Hvað annað varðar sem kemur fram í spurningunni, sem er stærsti hlutinn, um alþjóðaflugvöll, þá er það að segja að aðstæður sem hamla því að Ísafjarðarflugvöllur verði alþjóðaflugvöllur eru fyrst og fremst tvær, annars vegar þær sem lúta að landfræðilegum aðstæðum og koma niður á öryggi og hins vegar kostnaðarlegar. Til skýringar er rétt í upphafi að gera grein fyrir því að flugvöllum á Íslandi er skipt í þrjá flokka. Í I. flokki eru stærstu áætlunarflugvellir, þar á meðal alþjóðaflugvellir, þ.e. í Keflavík, Reykjavík, á Akureyri og Egilsstöðum. Í II. flokki eru vellir sem lúta að mestu sömu reglum og í I. flokki að undanskildu því að ekki eru gerðar kröfur um öryggisstjórnunarkerfi. Í III. flokki eru skráðir lendingarstaðir, en til þeirra eru gerðar minni kröfur. Ísafjarðarflugvöllur er í dag í III. flokki, þ.e. skráður sem lendingarstaður. Í samræmi við flugvallarreglugerð þarf að færa flugvöll upp í flokk eitt eigi hann að vera alþjóðaflugvöllur. Við það þarf að uppfylla ríkari kröfur um öryggissvæði, rekstur verður að vera umfangsmeiri meðal annars vegna aukins fjölda starfsmanna og þjálfunar þeirra og vegna gæða og öryggismála auk þess sem skírteinisgjöld verða hærri. Kröfur til flugverndar eru mun meiri á flugvöllum sem teljast alþjóðlegir flugvellir. Flugvallaryfirvöld þurfa að tryggja skimun farþega og farangurs þeirra, bæði handfarangurs og farangurs í lest. Þá þarf að tryggja aðskilnað skimaðra og óskimaða farþega, þ.e. farþega í millilandaflugi annars vegar og farþega í innanlandsflugi hins vegar. Einnig þarf að tryggja að starfsmenn með tiltæka vottun komist um öryggissvæði en aðrir ekki. Að lokum þarf að tryggja landamæravörslu og tolleftirlit. Vegna þessara atriða þarf að leggja í fjárfestingar í mannvirkjum auk þess sem fjölga þarf í starfsliði bæði á umræddum flugvelli og miðlægt hjá flugvalla- og flugleiðsögusviði Flugstoða ohf. Vegna landslags í kringum Ísafjarðarflugvöll uppfyllir hann ekki þá staðla sem krafist er til stærðar öryggissvæða umhverfis flugbraut. Ísland er skuldbundið til að innleiða kröfur Alþjóðaflugmálastofnunar, ICAO, en samkvæmt reglugerð um flugvelli er heimilt að veita undanþágu frá þessari kröfu en þó því aðeins að til komi ráðstafanir sem tryggja fullt öryggi og slíkar ráðstafanir séu tilkynntar Alþjóðaflugmálastofnuninni ef um alþjóðlegan flugvöll er að ræða. Slíkt hefur ekki verið formlega metið en til þess þarf að gera flugfræðilegar rannsóknir sem síðan eru notaðar til að gera tillögur um fyrirkomulag. Ljóst er að í tilfelli Ísafjarðarflugvallar þyrfti í öllu falli að gera kröfu um sérstaka þjálfun flugmanna og flug um völlinn takmarkaðist eðlilega við afkastagetu loftfara. Þetta á reyndar við um innanlandsflug í flutningaflugi í dag. Á landinu í dag eru fjórir millilandaflugvellir eins og áður sagði sem fram að þessu hafa þjónað þessum þörfum. Þess hefur verið gætt að þeir myndi eina heild, uppfylli alþjóðlegar kröfur um millilandaflug, geti þjónað sem varaflugvellir fyrir slíkt flug og geti þjónað flutningaflugi með þotum. Engu að síður er mikilvægt að hægt sé að fljúga einstök millilandaflug til og frá stöðum eins og Ísafirði en einnig Hornafirði og Vestmannaeyjum. Rétt er því að athuga hvort það verði ekki best gert með því að færa þessa flugvelli upp í flokk II og að sérstakar flugverndarráðstafanir verði viðhafðar í tengslum við hvert flug og að miðað verði áfram við þær vélar sem þegar geta athafnað sig á þessum völlum. Flugstöðvar ohf. hafa lagt mat á stofnkostnað. Heildarkostnaður við alla þessa þrjá flugvelli yrði u.þ.b. 1 milljarður króna. Þar af yrði stofnkostnaður vegna flugverndar við Ísafjörð rúmar 40 millj. kr. miðað við fullar flugverndarráðstafanir. Miðað við takmarkaðar flugverndarráðstafanir yrði heildarstofnkostnaður á þessum stöðum um 910 millj. kr. og þar af stofnkostnaður vegna flugverndar á Ísafjarðarflugvelli 7,4 millj. kr. Árlegur rekstrarkostnaður yrði, miðað við fullar flugverndarráðstafanir, 

Hæstv. forseti. Ég verð að segja að þetta voru það miklar upplýsingar á skömmum tíma að ég er í svolitlum erfiðleikum með að meta þetta allt saman sem kom fram hjá hæstv. ráðherra. Engu að síður er mjög mikilvægt að það skyldi koma fram og skiptir máli upp á framtíðarvinnu í þessu. Miðað við það sem kom fram fannst mér tónninn vera sá að líkur væru á að þarna yrði bætt úr að einhverju leyti þó enginn sé að tala um að fara alla leið og fara upp í það að vera þarna með sambærilegan völl við bestu velli á landinu. Við vitum að landslagið setur okkur skorður hvað það varðar. En það var líka gott að heyra að búið er að gefa út leyfi sem varðar Flugfélag Íslands og flug þess félags til Grænlands því ég held og trúi því að það sé starfsemi sem geti haldið áfram að þróast og eigi endilega að halda áfram að þróast, geti skipt okkur máli og geti líka orðið mjög mikilvægt fyrir Grænlendinga. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir þessi svör og trúi því að hann muni halda áfram að beita sér í þessu máli þannig að það verði Vestfirðingum til framdráttar.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hv. þingmaður sagði. Svarið var stórt og ítarlegt enda spurningin mikilvæg, um millilandaflug á Ísafjarðarflugvelli. Þess vegna var þetta dálítið ítarlegt svar þó ég hafi lent í smátímakreppu með það. En ég vona að það hafi komist til skila. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mál upp og þá líka af því að ég get sagt frá því á Alþingi að þetta flug sem hér er rætt um, þ.e. Grænlandsflug Flugfélags Íslands, að búið sé að tryggja að það geti verið áfram þetta sumar alla vega eins og undanfarin sumur. Þetta höfum við tilkynnt Flugfélagi Íslands þannig að þeir hafa getað gert viðeigandi ráðstafanir hvað starfsemi þeirra varðar í sumar. Eins og við vitum sem þekkjum til aðstæðna á Ísafirði þá lagði bæjarstjórn Ísafjarðar, Fjórðungssamband Vestfirðinga og fleiri mikla áherslu á þetta og það hefur verið unnið af fullum krafti í samgönguráðuneytinu og stofnunum þess við að fá þessa undanþágu eða það sem leiddi til þessarar tilkynningar um að Flugfélag Íslands geti haldið þessu flugi áfram. Ég ítreka það, virðulegi forseti, að ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn.

Hæstv. forseti. Ég hef beint fyrirspurn til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem er svohljóðandi: „Hefur farið fram athugun á því hver séu margfeldisáhrif sjávarútvegs í þjóðarbúskapnum?“ Ekki þarf að hafa mörg orð um það að sjávarútvegur skipar mjög veglegan sess í þjóðarbúskap okkar Íslendinga. Hagtölur sýna að aðrar greinar hafa reyndar verið að koma mjög sterkt inn á undanförnum árum en það breytir því ekki að sjávarútvegur er geysilega mikilvægur og leitun að þjóðfélagi sem byggir í eins miklum mæli á sjávarútvegi og tengdum greinum. Ekki nóg með það. Við erum mjög auðugt og þróað þjóðfélag sem byggjum í miklum mæli á sjávarútvegi. Þjóðhagsreikningar gefa að mínu mati ekki nægilega skýra mynd af mikilvægi atvinnugreinarinnar og tengdra greina af því að eingöngu er þar horft á bein framlög atvinnugreinanna til landsframleiðslunnar. Það er mikilvægt að horfa á hlutina í víðara samhengi. Við gætum t.d. nefnt fyrirtæki sem þjóna íslenskum útgerðum og fiskvinnslufyrirtækjum eða fyrirtækjum sem vinna úr hráefnum tengdum sjávarútvegi. Við gætum líka nefnt fyrirtæki sem eiga mikið undir viðskiptum við sjávarútvegsfyrirtækin og getum þá m.a. horft til fjármálafyrirtækja. Það má líka nefna opinberu fyrirtækin, sem sinna mörg sjávarútveginum, upplýsingafyrirtæki og önnur einkarekin fyrirtæki sem koma að því með einum eða öðrum hætti að þjóna sjávarútveginum. Það hefur verið nefnt að þessi áhrif gætu verið þegar við horfum á heildina - maður hefur heyrt tölur allt frá 25% og upp í 30%. Einnig er áhugavert að skoða hvaða áhrif þetta hefur á landsframleiðsluna en ekki síður ársverkin, hvernig þau atriði sem ég hef nefnt koma í heildina inn í fjölda ársverka, og síðast vildi ég nefna landfræðilegt mikilvægi þessarar atvinnugreinar. Við þekkjum það að sjávarútvegur er að stærstum hluta atvinnugrein landsbyggðarinnar og því er áhugavert að vita um áhrifin á einstökum landsvæðum og því beini ég fyrirspurninni til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að vekja athygli á þessu máli. Ég er sammála því sem fram kom í máli hennar að mjög margt af því sem snýr að mikilvægi sjávarútvegsins blasir kannski ekki við okkur í þeirri hagtölugerð sem við eigum auðveldastan aðgang að. Sjávarútvegurinn er margslungin atvinnugrein sem kemur víða við, eins og hv. þingmaður rakti, og þýðing hans er mun meiri en virðist við fyrstu sýn. Alveg sérstaklega, eins og hv. þm. vakti athygli á, er þýðing hans gríðarlega mikilvæg og hlutfallslega mikilvægari úti um landið. Sjávarútvegurinn er sem betur fer atvinnugrein landsbyggðarinnar. Þar er langstærsti hluti aflaheimildanna og þannig verður atvinnusköpunin svo mikil þar. Við vitum að sjávarútvegurinn hefur verið að breytast mjög mikið. Hann er smám saman að verða æ tæknivæddari og það hefur margvísleg áhrif. Það hefur gefið okkur tækifæri til að auka verðmætasköpunina í greininni en það hefur hins vegar líka haft áhrif á atvinnuþátttökuna. Þeim fækkar sem vinna beinlínis við sjávarútveg en það þýðir ekki að sjávarútvegurinn skapi ekki jafnmikil eða meiri verðmæti en áður. Það er einfaldlega vegna þess að greinin hefur verið að tæknivæðast og er orðin fullkomnari sem okkur tekst að skapa meiri verðmæti úr jafnmiklu eða minna hráefni en áður. Eins og hv. þingmaður vakti athygli á vantar heilmikið á þessa mynd til að við getum gert okkur grein fyrir þessu. Við höfum til staðar útreikninga frá Hagfræðistofnun Háskóla Íslands frá árinu 2005 sem gefa til kynna það sem menn hafa kallað skammtímamargfaldara í framleiðslu bæði í landbúnaði og sjávarútvegi eða fiskveiðum, að hann sé um það bil 2,5 og starfamargfaldari vegna sömu greinar sé til skamms tíma litið 2,7. Þetta þýðir að ef framleiðsla í fiskveiðum eða landbúnaði eykst um eina krónu má gera ráð fyrir því að heildarframleiðslan í hagkerfinu, að fiskveiðum og landbúnaði meðtöldum, aukist um 2,50 þegar til skamms tíma er litið. Jafnframt má segja að 1,7 störf tengd annars staðar í hagkerfinu tengist hverju starfi í fiskveiðum þegar horft er til skemmri tíma. Eins og ég vék að hefur athugun á þessum margfeldisáhrifum í sjávarútvegi í heild fyrir þjóðarbúskapinn því miður ekki farið fram á vegum opinberra aðila, a.m.k. ekki svo mér sé kunnugt. Ég tel hins vegar afar mikilvægt að reyna að varpa ljósi á þetta mál af ýmsum ástæðum og hef því í tilefni af fyrirspurn hv. þingmanns falið Hagfræðistofnun Háskóla Íslands að láta skoða þessa spurningu, annars vegar miðað við skammtímaáhrif og hins vegar miðað við langtímaáhrif. Þetta er einkanlega mikilvægt nú í ljósi þeirra breytinga sem hafa orðið í umhverfi atvinnulífsins almennt. Það eru að verða til aðrar atvinnugreinar, atvinnulífið er að breytast gríðarlega mikið en þrátt fyrir það höfum við þessa öflugu atvinnugrein, sjávarútveginn, sem skiptir þetta miklu máli fyrir okkur hvað varðar þjóðarbúskapinn og hefur mikil áhrif á þróun lífskjara í landinu. Á síðustu árum hefur mér stundum fundist að vitneskja um mikilvægi sjávarútvegsins í þjóðarbúskapnum hafi vikið til hliðar. Við höfum orðið vör við það, til að mynda þegar sem best gekk í fjármálageiranum og í öðrum atvinnugreinum, að menn reyndu að gera lítið úr þýðingu sjávarútvegsins. Sú umræða hefur að mínu mati ekki alltaf verið mjög sanngjörn. Engu að síður er staðreyndin sú að sjávarútvegurinn skilaði 6,7% af landsframleiðslunni árið 2006 en við sjávarútveginn unnu hins vegar einungis 5% af vinnuaflinu eða um 8.400 manns. Það er því alveg ljóst mál að þessi störf sem þó eru ekki fleiri en þetta, 8.400 manns, eru gríðarlega verðmæt störf og undirstrika þýðingu greinarinnar auk þeirra margfeldisáhrifa sem hv. þingmaður rakti og ég undirstrikaði. Þáttur sjávarútvegsins í útflutningsframleiðslunni var hins vegar mjög mikill. Útfluttar sjávarafurðir námu um 51% af heildarverðmæti vöruútflutnings á árinu 2006 og 33,5% af heildarverðmæti útfluttrar vöru og þjónustu. Talið er að innlenda tekjuvirðið í framleiðslunni sé á milli 60 til 70% í sjávarútveginum. Innlenda verðmætasköpunin í greininni er þess vegna mjög mikil og það er alveg ljóst mál t.d. að þessi þáttur er öðruvísi í sjávarútveginum en í ýmsum öðrum atvinnugreinum þar sem innlendi hluti verðmætasköpunarinnar er oft og tíðum minni. Það er kannski það sem hefur hvað mest áhrif á þennan margfeldisþátt sem hv. þingmaður var að leita eftir svörum við. Einnig verður að hafa í huga, sem hv. þingmaður nefndi, og ég kom að líka, að sjávarútvegurinn vegur mjög þungt á einstökum svæðum. Aðalatriðið er þetta: Okkur vantar upplýsingar um heildarmargfeldisáhrif greinarinnar og ég vonast til þess að hægt verði að upplýsa hv. þingmenn og Alþingi um niðurstöður þeirrar vinnu sem Hagfræðistofnun Háskóla Íslands er nú farin af stað með fyrir þinglok.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa ánægju með það sem hér hefur komið fram og ánægju með það að fyrirspurnin skuli hafa verið borin fram. Hún hefur orðið til þess, eins og hæstv. ráðherra greindi frá, að Hagfræðistofnun mun fara í þessa vinnu, reyna að finna út hver margfeldisáhrif sjávarútvegsins eru í þjóðarbúskapnum. Sjávarútvegurinn er okkur ákaflega mikilvægur. Þó að við getum gleymt okkur dag og dag yfir því að vel gangi annars staðar, sem vissulega er jákvætt, er hann ein grundvallarástæða þess að við höfum komist upp ýmsar brekkur í þjóðlífinu og efnahagslífinu á síðustu áratugum. Störfum hefur að vísu fækkað og ekki síst út af því að tæknivæðingin hefur verið mikil. En mér finnst gott að heyra að þessi vinna skuli vera að hefjast.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa mikilli ánægju með að hæstv. ráðherra skuli hafa sett þessa vinnu af stað. Ég held að þetta séu mjög mikilvægar upplýsingar fyrir okkur og verður gaman að sjá niðurstöðurnar þegar þær verða komnar. Þessi grundvallaratvinnugrein okkar hefur líka orðið grundvöllur að útrásinni miklu og sérstaklega hjá þeim fyrirtækjum sem hafa verið að byggja sig upp sem þjónustuaðilar við sjávarútveginn. Hæstv. ráðherra nefndi tæknivæðinguna og hversu miklu hún hefur breytt. Hún hefur orðið til að fækka störfum í sjávarútvegi, en hún hefur aftur á móti fjölgað störfum í öðrum greinum sem hafa þjónað sjávarútveginum og íslensk fyrirtæki hafa verið að sækja á erlenda markaði með tæknivörur sínar sem eiga grundvöll í sjávarútveginum. Við getum nefnt Marel og önnur slík fyrirtæki sem eru í mikilli útrás og skipta mjög miklu máli fyrir þjóðarbúskapinn. Þetta skiptir allt saman máli og verður mjög áhugavert að sjá skýrslu Hagfræðistofnunar þegar hún birtist vonandi fyrir þinglok eins og hæstv. ráðherra nefndi.

Virðulegi forseti. Ég vil fyrst og fremst standa upp til að þakka góðar undirtektir við þetta mál. Ég tek undir það sem bæði hv. Arnbjörg Sveinsdóttir og hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir sögðu um þýðingu þess að þessi vinna verði unnin. Það skiptir líka miklu máli fyrir okkur á þessum miklu breytingartímum að við gerum okkur grein fyrir þýðingu atvinnugreinarinnar. Við höfum séð það upp á síðkastið þegar slegið hefur í bakseglin á ýmsum sviðum að það er sjávarútvegurinn sem reynist vera þessi mikli burðarás og dráttarklár fyrir efnahagslegar framfarir í landinu. Sú staðreynd að við erum með öflugan sjávarútveg sem er alvöruatvinnugrein hefur haft mikla þýðingu. Það hefur gert það að verkum, eins og hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir vakti athygli á, að sjávarútvegurinn hefur leitað eftir tæknilegum lausnum á ýmsum verkefnum sem hann hefur verið að fást við. Það hefur skapað forsendur fyrir fyrirtæki á borð við Marel, 3X-Stál, Skagann o.fl. sem hafa verið að vinna að lausnum fyrir sjávarútveginn sem síðan hefur verið hægt að flytja út og selja sem þekkingu og framleiðslu frá okkur til annarra landa. Það er líka athyglisvert að lausnir sem hafa orðið til sem lausnir á verkefnum eða viðfangsefni í sjávarútvegi hafa orðið grundvöllur að lausnum fyrir aðra matvælaframleiðslu. Sjávarútvegurinn okkar er ekki bara í fremstu röð hvað sjávarútveg varðar heldur líka þegar kemur að samanburði við ýmsa aðra atvinnustarfsemi á matvælasviðinu. Við sjáum vonandi með þeirri athugun sem hafist hefur verið handa við hver raunveruleg þýðing sjávarútvegsins er og hver margfeldisáhrifin eru af sjávarútveginum í þjóðfélaginu. Vonandi, og ég hef lagt á það áherslu, tekst okkur að varpa þeim upplýsingum fram áður en þingi lýkur nú á vordögum.

Frú forseti. Fyrirspurn þá sem hér er tekin fyrir lagði ég upphaflega fram áður en hæstv. samgönguráðherra boðaði til blaðamannafundar þar sem m.a. var tilkynnt um vegabætur milli Reykjavíkur og Hveragerðis. Ég vil þakka það framtak sérstaklega og hrósa því að það skuli þó vera komið í gang. En sannast sagna höfum við Sunnlendingar verið langeygir eftir vegabótum á þessu svæði og á vegarkaflanum alla leiðina frá Reykjavík austur á Selfoss en sá vegur hefur verið mikill slysakafli enda löngu ofsetinn af þeirri umferð sem þar fer um í dag. Ég þarf því ekki að spyrja sérstaklega um vegarkaflann milli Reykjavíkur og Hveragerðis, því hefur samgönguráðherra svarað á blaðamannafundi og þar kom fram, ég vona að ég fari þar rétt með, að framkvæmdir hefjist að ári og ljúki vorið 2011, svona rétt fyrir næstu kosningar skulum við vona. Okkur sem bíðum eftir vegabótunum finnst þetta reyndar allt taka langan tíma og að við þurfum að bíða lengi frá því að pólitísk samstaða náðist um þessar framkvæmdir. En mig langar til að spyrja ráðherrann sérstaklega um þann lið spurningarinnar sem snýr að veginum milli Hveragerðis og Selfoss en tilfellið er að þar er ástandið í rauninni enn verra en það er á fjallveginum því á þeim kafla er umferðin að vonum meiri, þar sem það er í byggðinni. Slysakaflarnir og beygjurnar eru líka að mörgu leyti verri þó að þetta sé á láglendi og þess vegna heldur veðursælla. Sunnlendingar bíða mjög eftir því að framkvæmdir hefjist þar og við höfum enn ekki fengið neinar fréttir af því að þær séu hafnar eða séu að komast í gang, aðeins umræðu milli sveitarfélaga um vegstæðið. En ef það er eins og mér sýnist að sveitarfélögin hafi nú náð þar saman þá er ekki eftir neinu að bíða að vegurinn verði hannaður og settur í umhverfismat. En ég spyr hæstv. samgönguráðherra hvenær við megum vænta frétta af því og hvenær við megum vænta þess að vegurinn þar á milli verði tilbúinn til aksturs.

Hæstv. forseti. Það er auðvitað dálítið sérstakt að hv. þingmaður kemur hér og bæði spyr og svarar í raun og veru. Það er ánægjulegt að geta gert þetta svona. En hv. þingmaður þakkar fyrir og hrósar ríkisstjórninni fyrir þá ákvörðun sem tekin var og tilkynnt var fyrir hálfum mánuði eða þremur vikum um að framkvæmdir skuli hefjast við tvöföldun Suðurlandsvegar og fyrsti kaflinn sem tekinn verður er vegur frá Hveragerði að sýslumörkum Gullbringusýslu sem er rétt neðan við Litlu kaffistofuna. Það hefur áður komið fram, virðulegi forseti, að þetta er sá kafli sem ákveðið var að taka vegna þess að við erum viss um að umhverfismat og annað þarna tekur stuttan tíma. Það verða ekki deilur um það og þetta þarf að komast sem fyrst í skipulagshönnun, útboð og framkvæmdir að hefjast eins og hv. þingmaður talaði um. Vonandi er þetta sá ferill sem við náum og vonandi verða ekki deilur um þetta þannig að þetta gangi þá eftir. Hugsanlega gætu framkvæmdir hafist um þetta leyti á næsta ári, plús mínus tveir mánuðir eða eitthvað svoleiðis sem fer eftir aðstæðum og ýmsu öðru. Ég fagna því að hv. þingmaður er sammála þessari ákvörðun og ánægður með hana vegna þess að þetta var auðvitað ákvörðun sem var búið að vinna dálítið lengi með og við fundum að það var samhljómur um þetta og það voru margir sammála okkur um það að þetta væri sá fyrsti kafli sem við gætum sett í gang. Hv. þingmaður spyr svo um kaflann frá Hveragerði til Selfoss. Því er til að svara að auðvitað hafa bæði ég aðrir heyrt að sveitarfélagið Ölfus hefur nýlega staðfest legu vegarins eftir tillögur sem vinnuhópar sveitarfélaga og Vegagerðarinnar unnu. Eftir því sem ég best veit þá er komin niðurstaða í það og því er mér bæði ljúft og skylt að segja frá því að jafnframt framkvæmdum á kaflanum frá Hveragerði að Litlu kaffistofunni mun Vegagerðin þar næst vinna í þessum kafla við að undirbúa þá vinnu. En þar geta umhverfismat og skipulagsmál og annað verið svolítið flóknara, en menn hafa hingað til talað um það sem næsta kafla. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson, samflokksmaður hv. þingmanns, kom hér og spurði um Akureyrarflugvöll en dró þá fyrirspurn til baka vegna þess að ríkisstjórnin var búin að setja það verk af stað. Hann spurði svo um Vaðlaheiðargöng en dró það nú ekki til baka en kom og sagði að það væri líka búið að ákveða þau. Síðan kemur hv. þm. Bjarni Harðarson og fagnar því að Suðurlandsvegur og sú framkvæmd skuli vera komin í gang og ég get því ekki sagt annað, virðulegi forseti, en að ég er auðvitað ákaflega stoltur af þessu og segi að þetta er eins og með önnur góð verk sem ríkisstjórnin er að vinna, á fullu með öll verk. Af því að hv. þingmaður á eftir að koma hér aftur þá má ég til með að spyrja hvort hann sé ekki sáttur við þessar miklu framkvæmdir og sammála þeim vegna þess að hann sem talsmaður Framsóknarflokksins í ríkisfjármálum sagði í desember við afgreiðslu fjárlaga að hann væri frekar á móti því að auka við framkvæmdir í samgöngumálum. Nú spyr ég hv. þingmann hvort hann sé ekki orðinn sammála okkur og hafi skipt um skoðun um að það beri að gefa í í samgöngumálum og hvort hann vilji ekki koma og draga fyrri yfirlýsingu sína til baka og fagna enn og aftur öllum þeim góðu verkum sem hæstv. ríkisstjórn er að vinna að í samgöngumálum eins og reyndar í öllum öðrum málum.

Frú forseti. Það er auðvitað býsna freistandi að koma hér og taka þátt í þessum fagnaðarlátum á milli hæstv. samgönguráðherra og þingmanns Framsóknarflokksins í Suðurkjördæmi og í sjálfu sér ekki hægt annað en að fagna því að það séu settir fjármunir í vegabætur og umferðaröryggismál eins og endurbæturnar á Suðurlandsvegi sannarlega eru. En ég vil samt sem áður koma hér og velta því upp í þessu samhengi hvort ráðherrann sé áreiðanlega sannfærður um það innst inni að 2+2 framkvæmd á Suðurlandsvegi núna sé rétt forgangsröðun. Þá er ég fyrst og fremst að horfa til þess að fyrir nokkrum vikum gafst mér ásamt mörgum öðrum tækifæri til að vera á fundi þar sem verið var að ræða um kosti 2+1 vegar og 2+2 vegar og þar sem talið er að 2+1 vegur sé öryggislega ekki síðri lausn. Á meðan þessu fer fram þá situr leiðin hér norður og vestur á land út úr höfuðborginni í raun og veru 

Virðulegi forseti. Það kemur fram í svörum hæstv. ráðherra að verkhraðinn ræðst af því að það takist að ljúka umhverfismati mjög fljótt og vel og að ekki verði nýttir allir möguleikar til þess að kæra það og seinka endanlegri niðurstöðu þess. Það er út af fyrir sig áhyggjuefni að stjórnvöld skuli ekki hafa markað stefnu í samgöngumálum til lengri tíma í senn en svo að menn eru í kapphlaupi við umhverfissjónarmiðin og eru í raun og veru að leitast við að ganga á þann tíma sem þeim er ætlaður í þessu efni. En ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að það er ekki nóg að leggja veg, það þarf líka að borga hann. Og ég spyr: Hver ætlar að borga alla þessa framkvæmd? Verður þessi vegur allur greiddur úr ríkissjóði? Gildandi vegáætlun gerir ekki ráð fyrir því, það var gat í henni 

Frú forseti. Ég má kannski stilla mig um að fara ekki of bratt í hrósið við hæstv. ráðherra, því það er auðvitað vandmeðfarið að taka hrósi án þess að því fylgi of mikill ofmetnaður. En ég vil að það sé alveg á hreinu að ég hef svo sem ekki lagt neina sérstaka blessun yfir þá forgangsröðun sem hér er höfð við. Ég hef talið líkt og við margir austan fjalls að betra hefði verið að byrja á veginum milli Hveragerðis og Selfoss. Ég er auk þess í rauninni engu nær um það hvort framkvæmdir við þann veg verði hafnar á þessu kjörtímabili og ég hefði viljað fá svör við því hvort ráðherra telur að sá vegur verði tilbúinn eða a.m.k. hvort framkvæmdir verði vel á veg komnar áður en kjörtímabilinu lýkur. Krafa okkar Sunnlendinga er sú og ég hygg að þetta sé vel framkvæmanlegt. Ég vil biðja menn að fara hóflega með hrósið og það er góður siður að kunna að taka því. Tilfellið er að það geta margir hrósað sér af þessum vegi og þar á meðal fráfarandi ríkisstjórn. Í raun og veru hefur hæstv. samgönguráðherra ekki gert hér annað en að fylgja eftir ákvörðun sem tekin var á síðasta kjörtímabili en það var auðvitað mjög góð ákvörðun eins og margar ákvarðanir þáverandi ríkisstjórnar. Varðandi ríkisfjármálin í þessu samhengi þá sé ég ekki alveg samhengið á milli þess og að telja að ég þurfi að skipta um skoðun. Í fyrsta lagi hefur ekki komið fram í svari hæstv. samgönguráðherra að framkvæmdir muni hefjast á þessu ári. Ég var að gagnrýna fjárlög yfirstandandi árs. En nú er verið að gera ráð fyrir að hefja framkvæmdir á næsta ári og ég var að gagnrýna það að ríkið tæki ekki þátt í þeim efnahagsþrengingum sem nú eru með því 

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég þakka þingmönnum fyrir þessa fyrirspurn og umræður. En aðeins til að útskýra það sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson talaði um, að það hafi ekki allir frestir verið nýttir vegna umhverfismats. Jú, auðvitað er það svoleiðis en það er hins vegar mat staðkunnugra að umrætt vegarstæði sé ekki deilumál og fari því ekki í kæruferli líkt og við þekkjum og kannski þingmenn Norðvesturkjördæmis þekkja einna best þar sem mál tefjast hvað það varðar. Það var ekki um neinn ofmetnað að ræða. Þetta er bara verk sem er verið að vinna og setja í gang. En hv. þm. Bjarni Harðarson kallar hér eftir framkvæmdum Hveragerði/Selfoss og ég tel mig hafa svarað því að það verk er hafið hvað varðar skipulagsvinnuna og umhverfismatið og það er verið að vinna úr því öllu. Vonandi gengur það allt saman vel fram. Ég veit ekki hvort við náum að bjóða út á þessu ári eða hvorum megin áramótanna útboðið á kaflanum frá Hveragerði að sýslumörkunum verður. En hv. þingmaður talaði líka um það, virðulegi forseti, að það sé krafa þeirra Sunnlendinga að það verði strax farið í Hveragerði/Selfoss. Ég hlýt að fagna því, virðulegi forseti, vegna þess að þá hlýtur það sem hv. þingmaður sagði, talsmaður Framsóknarflokksins í fjárlagaumræðunni, að vera fallið úr gildi en í kosningabaráttunni segist hann sí og æ hafa verið spurður að því hvort það ætti ekki að ráðast í stórfelldar vegaframkvæmdir. Á ekki að gera þetta allt á næstu árum? Svar hv. þingmanns var orðrétt svona, með leyfi forseta: „Svar mitt var alltaf það sama, að það ætti ekki að ráðast í stórfelldar vegaframkvæmdir við núverandi aðstæður í efnahagslífi.“ Þá fagna ég því auðvitað nema að hv. þingmaður - 

Frú forseti. Ég held að það sé öllum ljóst að ein alvarlegustu áhrif og vandamálin í umferðinni eru umferðarslys og neikvæð umhverfisáhrif. Stærsti vandinn sem við eigum við að etja hér á landi í umhverfismálum er aukin losun koltvíoxíðs sem stuðlar að gróðurhúsaáhrifum. Umferðin hér er auðvitað stórvaldur í þessu sambandi og það er mjög mikilvægt að mínu mati að það sé horft til þess hvernig við getum minnkað losun gróðurhúsalofttegunda af völdum samgangna. Það var afskaplega fróðlegt að vera í Háskólabíói í gær og hlusta á í raun magnaðan fyrirlestur Al Gores, fyrrverandi varaforseta Bandaríkjanna og Nóbelsverðlaunahafa, þar sem hann fjallaði einmitt um gróðurhúsaáhrifin, loftslagsbreytingarnar og allt sem því fylgir. Ég held að við séum öll að verða miklu meðvitaðri um mikilvægi þessara áhrifa og mikilvægi þess að taka á þeim og að þetta sé ekki bara vandamál stóru þjóðanna úti í heimi heldur þurfi hver og einn að axla ábyrgð hjá sér og taka á vandanum hver fyrir sig jafnvel þótt smáir séu og fáir. Þess vegna er það skoðun mín að við hér á landi þurfum að huga rækilega að þessum málum. Þegar við ræðum um umferðina þá held ég að í rauninni gæti sérhver ökumaður tileinkað sér umhverfisvænni akstur en hann gerir í dag, hagkvæmari akstur. Til viðbótar við hin umhverfislegu sjónarmið sem liggja að baki þeirri fyrirspurn sem hér liggur fyrir af minni hálfu þá má kannski bæta því við að á þessum síðustu tímum eru það heilmikil efnahagsleg, fjárhagsleg atriði eða fjárhagslegir hagsmunir sem skipta máli í þessu sambandi. Geysilega hátt verð á jarðefnaeldsneyti um þessar mundir kallar á það að við hugum vel að þessum málum. Ég hef leyft mér að leggja fram svofellda fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra: Hyggst ráðherra beita sér fyrir aukinni fræðslu um vistakstur og hvetja til hans, og ef svo er með hvaða hætti verður það þá gert?

Hæstv. forseti. Sem svar við fyrirspurn hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar um vistakstur er þetta að segja: Kynning og útbreiðsla vistaksturs fellur vel að stefnu langtímasamgönguáætlunar sem og að stefnu ríkisstjórnarinnar sem miðar að því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda á öllum sviðum þjóðlífsins. Þá eru markmið verkefnisins um vistakstur í samræmi við markmið um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda í samræmi við alþjóðlega stefnumörkun sem tekur til þess að umhverfisáhrifum hnattrænna, svæðisbundinna og staðbundinna samgangna sé haldið innan viðunandi marka. Ákveðið hefur verið að hrinda af stað átaki um útbreiðslu vistaksturs sem vinna þarf í nokkrum áföngum. En áfangarnir eru þessir: Að halda almenna kynningu og fræðslu um hugmyndafræði vistaksturs og ávinninginn sem hafa má af honum. Að halda námskeið fyrir atvinnubílstjóra og almenning. Að gera breytingar á lögum og reglugerðum eftir því sem þörf er á til að koma vistakstri formlega inn í ökunám. Til að efla vistakstur hér á landi hefur verið stofnaður starfshópur undir forustu samgönguráðuneytisins. Aðrir sem hlut eiga í hópnum eru Vegagerðin, Umferðarstofa, Félag íslenskra bifreiðaeigenda, Ökukennarafélag Íslands og Orkusetur á Akureyri Helstu verkefni hópsins eru skilgreind með eftirfarandi hætti: Að safna upplýsingum um útblástur frá umferðinni. Að setja fram raunhæfar leiðir um að draga úr útblæstri með vistakstri. Að setja fram tillögur um hvernig gera eigi vistakstur almennan meðal íslenskra bílstjóra svo sem með upplýsingaherferð, námskeiðum og fleiri atriðum. Að áætla kostnað við verkefnið, og að skilgreina aðferðafræði verkefnisins og setja upp tímaáætlun við upphaf þess. Gert er ráð fyrir að tillögum verði skilað til samgönguráðherra bráðlega og hægt verði að ýta verkefninu úr vör fljótlega eftir að tillögur hópsins hafa verið samþykktar.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir þau mjög svo greinargóðu svör við fyrirspurninni sem ég lagði hér fram. Það er bersýnilegt að í ráðuneyti samgöngumála eru menn afskaplega meðvitaðir um mikilvægi þess að efla vistakstur. Í honum felast margvísleg tækifæri m.a. til þess að leggja lóð á vogarskálarnar til að ná þeim markmiðum sem við höfum sett okkur í loftslagsmálum. Það er fagnaðarefni og ég vil að það komi fram af minni hálfu. Eitt af því sem er hvað mikilvægast í sambandi við það að efla og breiða út vistakstur er að hann komist með formlegum hætti inn í ökunám. Hæstv. ráðherra nefndi það hér sérstaklega sem lið í átakinu um útbreiðslu vistaksturs að beita sér fyrir breytingum á lögum og hugsanlega reglum þannig að vistakstur komist formlega inn í ökunám. Ég fagna því sérstaklega, ég veit að vísu ekki nákvæmlega með hvaða hætti það yrði gert, hvaða lög hér er um að ræða og hvernig þessu yrði náð en ég held að markviss kennsla í vistakstri og fræðsla í ökunáminu sjálfu sé í raun og veru lykillinn að því að við náum árangri til lengri tíma litið. Almenn fræðslunámskeið fyrir allan almenning eru að sjálfsögðu góð eins langt og þau ná en maður veit ekki nákvæmlega hvaða árangur það ber til lengri tíma litið. Námskeið fyrir atvinnubílstjóra eru að sjálfsögðu mikilvæg líka en það hlýtur að vera gengið út frá því, komist vistakstur á einhvern hátt formlega inn í ökunám, að hann verði líka hluti af ökunámi atvinnubílstjóra til framtíðar litið. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir þessi svör og lýsi ánægju með þau.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mikilvæga mál upp og ræða það hér. Ég get reyndar bætt aðeins við það svar sem ég gaf áðan að ekki alls fyrir löngu gengu fulltrúar Landverndar á minn fund þar sem þeir kynntu mér þau áform sem þeir eru með uppi um þetta, þ.e. að flytja hingað til lands svokallaðan aksturshermi fyrir vistakstur. Þeir leituðu eftir stuðningi ráðuneytisins við það verkefni og mér er ljúft og skylt að segja frá því að ég hef tekið ákvörðun um að styrkja það. Ef ég man rétt átti þetta að gerast í vor en ég er ekki frá því, virðulegi forseti, að eitthvað hafi komið upp á og tækið sé ekki tilbúið og komi því ekki fyrr en í haust. En ég tek undir það sem hv. þingmaður talaði um og kom fram í svari mínu að auðvitað er mikilvægast að taka vistakstur upp í ökunámið og kenna ungum ökumönnum þetta strax. Loks get ég náttúrlega ekki látið hjá líða að hvetja ökumenn almennt til að byrja að þróa sig í vistakstri vegna þess að það er tiltölulega auðvelt, ég tala nú ekki um hjá þeim sem eru með aksturstölvur í bílunum. Slíkar tölvur eru komnar í fjölmarga nýrri bíla þar sem menn geta auðveldlega fylgst með eldsneytiseyðslu eftir því hvernig keyrt er. Það munar t.d. mjög miklu hvort menn keyra á 90 kílómetra hraða eða teygja sig í ólöglegan hraða, 110, 120. Það munar heldur betur miklu og í þeirri orkukreppu sem gengur yfir þjóðina og heiminn þá held ég að mikilvægt sé að allir tileinki sér slíkan akstur og ég nota hér tækifærið og hvet alla til þess.

Virðulegi forseti. Uppbygging ferðaþjónustu á sunnanverðum Vestfjörðum á mikið undir áætlunarflugi á svæðinu. Þeim ferðamönnum fjölgar sem vilja koma flugleiðis vestur og þar á meðal þeim sem koma í tengslum við ört vaxandi sjóstangaveiði. Flugvellir svæðisins eru tveir, á Patreksfirði og Bíldudal og er Bíldudalsflugvöllur sá völlur sem flogið er á í dag og hefur verið okkar aðalflugvöllur undanfarin ár. Þar er rétt eins kílómetra löng flugbraut og þarf nauðsynlega að lengja hana að lágmarki um 200 metra eða í 1.200 metra braut með tilheyrandi öryggissvæðum. Við það mundi opnast sá möguleiki að lenda á stærri vélum og tryggja þar með meiri hagkvæmni í rekstri. Ég er ekki í vafa um að þessi aðgerð mundi skjóta styrkari stoðum undir atvinnulífið og samfélagið í heild sinni. Varðandi Bíldudalsflugvöll hefur bæjarstjórn Vesturbyggðar þegar ályktað og skorað á hæstv. samgönguráðherra að beita sér fyrir lengingu brautarinnar. En samkvæmt upplýsingum er lengingin ekki komin á flugmálaáætlun og því ekki ljóst hvenær og hvort hafist verður handa, sem að mínu mati ætti að vera eitt af flýtiverkefnum í samgöngum á sunnanverðum Vestfjörðum ef tekið er mið af því loforði sem gefið hefur verið m.a. í mótvægisaðgerðum ríkisstjórnarinnar. Því vil ég spyrja hæstv. samgönguráðherra út í Patreksfjarðarflugvöll sem einnig skiptir heilmiklu máli fyrir vaxandi ferðaþjónustu ekki síst út á Látrabjarg og svæðið þar í kring. Á þeim tíma sem áætlunarflug var til Patreksfjarðar gátu mun stærri vélar lent þar en mögulegt er nú á Bíldudal og brautin á Patreksfjarðarflugvelli var þá 1.400 metra löng. Breyting á skráningu vallarins var gerð í framhaldi af því að áætlunarflugi var hætt og er hann því nú skráður með 800 metra lendingarstað og 30 metra breiðan. Flugvöllurinn er núna aðeins notaður sem lendingarstaður fyrir einkaflugmenn, tilfallandi leiguflug og sjúkraflug að sögn umdæmisstjóra Flugmálastjórnar á Vestfjörðum sem gaf mér þessar upplýsingar. Í framhaldi af þessu vil ég beina svohljóðandi fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra: 1. Hver er þjónustugeta Patreksfjarðarflugvallar og hvernig er viðhaldi og rekstri vallarins háttað? 2. Hvert er mat ráðherra á gildi og vægi Patreksfjarðarflugvallar fyrir svæðið allt og hver eru framtíðaráform stjórnvalda hvað völlinn varðar eða eru þau einhver?

Hæstv. forseti. Hv. þm. Ingibjörg Inga Guðmundsdóttir hefur beint til mín tveimur spurningum um Patreksfjarðarflugvöll. Í fyrsta lagi er spurt: „Hver er þjónustugeta Patreksfjarðarflugvallar og hvernig er viðhaldi og rekstri vallarins háttað?“ Því er til að svara að á Patrekfjarðarflugvelli er 799 metra löng flugbraut með klæddu slitlagi. Völlurinn getur þjónað þeim vélum sem notaðar eru til sjúkraflugs hér á landi auk þess, svo dæmi sé tekið, að geta tekið við minni vélum Ernis, þ.e. Cessna 406 og 441. Flughreyfingar á flugvellinum eru fátíðar en flugbrautin er einkum notuð af einkaflugmönnum og tilfallandi leiguflugi vegna ferðaþjónustu auk sjúkraflugs. Þjónusta á vellinum er engin nema óskað sé eftir henni fyrir fram og þá er það flugvallarvörður á Bíldudalsflugvelli sem sér um að veita þjónustuna en hann sinnir jafnframt eftirliti og viðhaldi Patreksfjarðarflugvallar. Í öðru lagi er spurt: „Hvert er mat ráðherra á gildi og vægi Patreksfjarðarflugvallar fyrir svæðið allt og hver eru framtíðaráform stjórnvalda hvað völlinn varðar?“ Ekki hefur verið lögð áhersla undanfarin ár á uppbyggingu á og í kringum Patreksfjarðarflugvöll. Fyrir nokkrum árum er valið stóð á milli uppbyggingar á Patreksfjarðarflugvelli og Bíldudalsflugvelli varð niðurstaðan sú að miða við Bíldudalsflugvöll. Ástæður voru fyrst og fremst tvær: Ríkjandi vindáttir á svæðinu eru að mestu leyti norðaustlægar og austlægar. Þær vindáttir henta mjög vel fyrir Bíldudalsflugvöll en eru óhagstæðar fyrir Patreksfjarðarflugvöll. Þá hafa verið vandkvæði vegna mikils sandburðar á og við Patreksfjarðarflugvöll. Því hefur verið lögð áhersla á Bíldudalsflugvöll og áætlunarflug stundað þangað en boðið upp á rútuferðir til Patreksfjarðar í tengslum við flug. Ekki hafa farið fram sérstakar kannanir á vægi vallarins fyrir svæðið eða hvaða vægi hann gæti haft við breyttar aðstæður svo sem nýbreytni í atvinnu, t.d. ferðaþjónustu. Fram hefur komið áhugi ferðaþjónustuaðila á lengingu flugbrautarinnar. Til greina kemur að athugun fari fram á framtíðargildi flugvallarins fyrir vaxandi ferðaþjónustu. Ljóst er þó að það mun kosta nokkra fjármuni. Ég vil svo bæta við, virðulegi forseti, að ferðaþjónustuaðilar, eins og t.d. þeir sem eru með sjóstangaveiðina, hafa komið til mín og rætt við mig um þessi mál. Þeir hafa verið með stórar og miklar hugmyndir um flug, þar á meðal á Fokker og öðrum slíkum vélum. Ég minni líka á það sem gert var við Patreksfjarðarflugvöll, eins og við hv. þingmaður höfum rætt hér áður, þar sem hann var tekinn úr viðkomandi flokki eða færður til og Bíldudalsflugvöllur tekinn upp í staðinn. Þetta var framkvæmt áður en ég kom í samgönguráðuneytið en ég hef heyrt þetta, bæði á fundum á Patreksfirði og annars staðar og frá áhugasömum aðilum um málið sem oft hafa rætt þetta. En þetta er staða málsins eins og ég hef reynt að svara hv. þingmanni eftir bestu samvisku.

Virðulegi forseti. Hér hafa komið svör frá hæstv. samgönguráðherra um flugvöllinn á Patreksfirði. Ég vil bara minna á hversu nauðsynlegt er að flugsamgöngur til sunnanverðra Vestfjarða séu góðar því að eins og við vitum öll eru samgöngur ekki upp á marga fiska landleiðina. Og af því að við vorum að tala um sjóstangaveiðimennina þá vilja þeir gjarnan koma með flugi beint frá Keflavík til að stunda þessa veiði þann tíma sem sjóstangaveiðitímabilið stendur yfir, þeim finnst fara of langur tími í að keyra landleiðina alla leið vestur og mundu sjálfsagt frekar vilja nota flugleiðina beint til að tíminn nýtist þeim betur. Ég þakka enn og aftur fyrir umræðuna og það er gott að vekja máls á þessu.

Virðulegi forseti. Samgöngur eru mér ofarlega í huga enda er ég landsbyggðarmanneskja. Samgöngur eru og verða afar mikilvægur hlekkur í baráttu fyrir bættri búsetu hvar sem er á landinu, hvort sem um er að ræða í lofti, á legi eða láði. Það sem ég vil gera að umræðuefni og er tilefni mitt til að spyrja hæstv. samgönguráðherra eru safn- og tengivegir í Norðvesturkjördæmi. Reyndar á það við um land allt. Safn- og tengivegir landsins teljast um 6.549 kílómetrar samkvæmt upplýsingum Vegagerðarinnar og af þeim eru héraðsvegir eða safnvegir rúmlega 4.000 kílómetrar. Til viðmiðunar má nefna að hringvegurinn er 1.440 kílómetrar. Í Borgarbyggð má ætla að þessir vegir séu 10% af heildinni, eða í kringum 400 kílómetrar og flestir þeirra malarvegir. Malarvegir geta ekki talist góðir er kemur að umferðaröryggi. Einnig eru enn á þeim hættulegar beygjur, einbreiðar brýr og slæm ræsi á of mörgum stöðum. Með tilliti til þeirra almennu mannréttinda að menn búi við ásættanlegar aðstæður varðandi samgöngur þarf að gera stórátak í að vinna í málaflokknum innan Vegagerðarinnar og með mun skipulegri hætti en verið hefur til þessa. Þetta eru samgönguleiðir sem ótrúlega margir búa við að aka daglega eftir, m.a. með börn í skólabifreiðum alla daga, allt skólaárið. Þungaflutningar fara þar um með aðföng að og frá bændabýlum ásamt því að fjöldi íbúa er búa við þessar aðstæður hefur atvinnu í þéttbýli og í nánasta umhverfi og þarf að aka daglega til og frá vinnu. Í nýju frumvarpi til laga um samgönguáætlun segir m.a. að öryggismál hvers konar hafi fengið aukið vægi á undanförnum árum og rétt sé að fjalla um þau sérstaklega. Af öryggisástæðum, ekki síst, vil ég beina eftirfarandi spurningu til hæstv. ráðherra: Eru uppi áform um að leggja bundið slitlag á héraðs- og tengivegi? Ef svo er, hve miklum fjármunum hyggst ráðherra veita til þess? Er til úttekt á því hvaða vegi væri hægt að leggja slitlag á án þess að til verulegrar grunnuppbyggingar þyrfti að koma?

Virðulegi forseti. Svar mitt við spurningum hv. þingmanns er eftirfarandi: Í gildandi vegaáætlun 2007–2010 eru veittar undir liðnum Tengivegir 1.573 millj. kr. Á liðnum Ferðamannaleiðir eru veittar 278 millj. kr. og á liðnum Þjóðgarðsvegir 270 millj. kr. Fjármagn á þessum liðum, samtals 2.121 millj. kr., fer allt í tengivegi. Auk þess eru Tröllatunguvegur og Þverárfjallsvegur, en þeir teljast til tengivega, fjármagnaðir af liðnum Verkefni á landsbyggð og söluverði Símans. Þessu til viðbótar hefur ríkisstjórnin ákveðið að veita 250 millj. kr. til viðbótar í Norðvesturkjördæmi í ár til tengivegaframkvæmda í kjördæminu. Þetta er hluti af viðbótaráætlun sem við höfum sett fram til að auka við þær mótvægisaðgerðir sem ríkisstjórnin kynnti 10. júlí síðastliðinn. Þær gengu m.a. út á stórauknar framkvæmdir á sunnanverðum Vestfjörðum. En mestu þess fjármagns verður varið til endurbyggingar með bundnu slitlagi. Fram að þessu hafa fjárveitingar á vegaáætlun til tengivega verið af skornum skammti og eingöngu allra umferðarmestu tengivegir verið lagðir bundnu slitlagi. Megináherslan hefur verið á uppbyggingu á stofnvegakerfinu með bundnu slitlagi. Í gildandi vegáætlun var fjármagn til tengivega aukið töluvert og er tekin sú stefna að leggja sem mest af bundnu slitlagi á tengivegina. Ef ég man rétt, virðulegi forseti, hafa rúmar 2.000 millj. kr. nú verið settar í tengivegina. Hvort þær voru 600 eða 800 í fyrra man ég ekki nákvæmlega. Við ákvörðun um forgangsröðun framkvæmda á tengivegum er fyrst og fremst horft til umferðar og svo til vega sem eru sæmilega uppbyggðir og sterkir og tilbúnir að taka við bundnu slitlagi án mikillar endurbyggingar. Í öðru lagi spyr hv. þingmaður: „Er til úttekt á því á hvaða vegi væri hægt að leggja slitlag án þess að til verulegrar grunnuppbyggingar þyrfti að koma?“ Starfsmenn Vegagerðarinnar fylgjast vel með ástandi vegakerfisins en misjafnt er hve mikið þarf að styrkja vegi áður en lagt er á þá bundið slitlag. Jafnframt eru til úttektir og mælingar á burðarþoli stórs hluta vegakerfisins og eru þær endurteknar með reglulegu millibili. Formleg heildarúttekt á vegakerfinu með hliðsjón af styrkingarþörf vegna lagningar bundins slitlags liggur hins vegar ekki fyrir. Þá hefur ekki verið skilgreint hvað telst verulegt í þessu tilfelli.

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð hv. fyrirspyrjanda um mikilvægi þess að setja hrygginn í frekari uppbyggingu safn- og tengivega landsins. Þetta 6.000 kílómetra kerfi safn- og tengivega er æðakerfi landsbyggðarinnar út frá þjóðvegunum öllum. Það hallar mjög á í þessum efnum. Það er langt síðan að tekur hefur verið hnykkur í þeim framkvæmdum sem þarf að gera og er þó aðeins gert núna af hæstv. ríkisstjórn með fjármagni í kjördæmin til þess að leggja þessu lið. En það þarf að setja mikið meira fjármagn í safn- og tengivegi því að þetta er æðakerfi landsbyggðarinnar. Þess vegna skiptir þetta miklu máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir svörin við spurningum mínum og þá umræðu sem farið hefur fram. Ég tek undir orð hv. þm. Árna Johnsens um að málið snúist um æðakerfi landsbyggðarinnar. Mér finnst það nauðsynlegt, þegar ráðist er í stórframkvæmdir í vegagerð sem útheimta gríðarlega fjármuni, að fastbinda ákveðnar upphæðir til framkvæmda við safn- og tengivegina svo þeir sitji ekki eftir varðandi uppbyggingu. En hæstv. samgönguráðherra tilkynnti hér að aukning hefði verið á framlögum í þann hluta vegakerfisins og við skulum vona að því verði fylgt eftir. Það er vert að minnast á það, með leyfi forseta, að í vaxtarsamningi Vesturlands er sett fram tillaga um tilraunaverkefni um safn- og tengivegi sem gengur út á að fela sveitarstjórnum að stýra skiptingu fjármagns til viðhalds og nýframkvæmda safn- og tengivega í landshlutanum. Þar skoraði SSV á stjórnvöld að gera samning við áhugasöm sveitarfélög um þetta verkefni. Gaman væri að heyra frá hæstv. samgönguráðherra um hvort um þetta hefði verið fjallað sérstaklega. Ég beini þeim tilmælum, með leyfi forseta, til hæstv. samgönguráðherra að hann skoði þetta mál sérstaklega og ítreka að í þessum málum þarf að huga að forgangsröðun.

Herra forseti. Ég þakka fyrir þær fyrirspurnir sem hér hafa komið fram frá hv. þm. Ingibjörgu Ingu Guðmundsdóttur. Hún kemur inn á mál sem auðvitað snerta kjördæmi hennar og eru mikilvæg fyrir landsbyggðina. Ég hef reynt að svara þeim eins og ég best get. Það er kannski rétt að ítreka að þótt ég hafi nefnt 250 millj. kr. í Norðvesturkjördæmi þá var það ákvörðun ríkisstjórnarinnar að setja 750 millj. kr. í heild á þessu ári í tengivegi í landsbyggðarkjördæmunum þremur, sem við köllum sem svo. Það skiptist á landsbyggðarkjördæmin þrjú. Ég tók sérstaklega eftir því að hv. þm. Jón Bjarnason, sem hv. þingmaður er varamaður fyrir, fagnaði því sérstaklega í umræðu um fjárlög þegar þetta var tilkynnt. Í viðauka við samgönguáætlun er skiptingin sett niður en auðvitað þyrfti miklu, miklu meira. Það vitum við alveg, eins og hv. þm. Árni Johnsen orðaði svo vel, að þetta væri æðakerfi landsbyggðarinnar. Ég sagði í upphafi, í fyrra svari mínu að of lítið fé hefur farið í safn- og tengivegi undanfarið. Það höfum við oft rætt á Alþingi og sennilega finnst mörgum okkar vanta meira inn í vetrarviðhald. Í tíð þessarar ríkisstjórnar er hins vegar unnið fyrir metfé á þessu ári. Gallinn er sá að það vantar svo mikið á í framkvæmdum að þetta deilist mikið út. Hvað varðar það sem hv. þingmaður nefndi áðan, með sveitarfélögin, að fela þeim viðhald og umsýslu með tengivegum á þeirra svæði, þá er ég mjög jákvæður fyrir því. Ég get sagt frá því að viðræður eru í gangi við tvö sveitarfélög á Norðausturlandi sem hafa óskað eftir þessu, þ.e. Þórshöfn eða Langanesbyggð eins og hún heitir núna og Vopnafjörð. Þau ræða þetta við okkur og við höfum tekið jákvætt í það og sett í gang vinnu hvað það varðar. Sveitarfélögin hafa annars vegar skoðað það að taka að sér ákveðið vegaviðhald og ef til vill líka starfsemi flugstöðva á viðkomandi svæði og sameina við áhaldahúsarekstur sinn þannig að út komi hagkvæmur og góður rekstur. Að sjálfsögðu erum við alltaf opin fyrir hagkvæmum og góðum rekstri, að ég tali nú ekki um ef verkefnin færast til sveitarfélaganna.

Herra forseti. Í lok næsta árs verður haldin í Kaupmannahöfn ráðstefna um næsta skuldbindingartímabil Kyoto-bókunarinnar. Ráðstefnan skiptir okkur Íslendinga miklu því að þar mun koma fram hvort Ísland fái enn notið þeirrar sérstöðu sinnar að iðnaður landsins sé að stærstum hluta knúinn með endurnýjanlegum orkugjöfum. Á fyrstu dögum ríkisstjórnarinnar kom í ljós að ríkisstjórnin var klofin í þessum málaflokki. Hæstv. umhverfisráðherra fullyrti að ekki yrði aftur sótt um undanþáguna á meðan hæstv. forsætisráðherra fullyrti á Norðurlandaráðsþinginu í lok síðasta árs að Ísland mundi beita sér fyrir því að íslenska ákvæðinu yrði framhaldið. Ný ríkisstjórn lagði nýlega fram sjónarmið sín um hvað Ísland mundi leggja áherslu á í samningalotunni sem hefst nú í apríl og lýkur með samningi á næsta ári í Kaupmannahöfn. Ástæðan fyrir því að við framsóknarmenn báðum um þessa utandagskrárumræðu er sú að þrátt fyrir framlagningu skjalsins leikur enn verulegur vafi á því hver raunveruleg samningsmarkmið Íslendinga í samningaferlinu eru. Í plagginu kemur hvergi fram hvort ríkisstjórnin hyggst aftur sækja um undanþágur frá losunarákvæðum eins og í Kyoto-bókuninni. Þá hefur hæstv. umhverfisráðherra fullyrt að undanþágur og sérákvæði komi ekki til tals fyrr en í lok næsta árs eða þegar samningurinn á að vera í höfn samkvæmt áætlun. Miðað við þau orð er ljóst að ríkisstjórnin er alls kostar ófær um að ná fram sameiginlegri stefnu hvað uppbyggingu stóriðnaðar varðar og ætlar að láta reka á reiðanum í þessu mikla hagsmunamáli þjóðarinnar. Árið 2001 náðu Íslendingar fram hinu svokallaða íslenska ákvæði með einbeittri framgöngu ráðherra okkar, aðallega umhverfis-, iðnaðar- og utanríkisráðherra ásamt dyggri aðstoð embættismanna í samningaferlinu. Hið íslenska undanþáguákvæði er í mínum huga afar mikilvægt eins og hefur margsinnis sannað sig. Íslendingar hafa takmarkaðri úrræði en flest önnur iðnríki til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda þar sem fallvötn og jarðhiti sjá þjóðinni fyrir nær allri orku sem hún þarf. Rökin fyrir undanþáguákvæðinu eru því augljós því að það er átta sinnum umhverfisvænna fyrir lofthjúpinn að við Íslendingar nýtum endurnýjanlega orku í iðnaði en að nota kol eða olíu við framleiðsluna eins og tíðkast sums staðar. Þá er einnig vert að minnast á hina miklu fjárhagslegu hagsmuni sem eru í húfi fyrir atvinnuuppbyggingu í landinu. Losunarheimildir munu verða gríðarlega verðmætar þegar fram í sækir. Við Íslendingar stöndum frammi fyrir stóru vandamáli. Hæstv. umhverfisráðherra sem margoft hefur lýst því yfir að hún sé andvíg íslenska ákvæðinu mun leiða samningaviðræðurnar fyrir okkur Íslendinga. Og hvaða vopn fer hún með í farteskinu? Nú á ekki lengur að benda á sérstöðu Íslands og umhverfisvæna orkugjafa hvað iðnaðaruppbyggingu varðar heldur á að benda á legu landsins og flugsamgöngur. Í mínum huga er það kaldhæðni að hæstv. ráðherra sem nú ætlar að berjast fyrir undanþágunni af þeim ástæðum. Orkugjafar flugvéla okkar Íslendinga eru ekki á nokkurn hátt umhverfisvænni en orkugjafar flugvéla annarra þjóða og losa jafnmikið af gróðurhúsalofttegundum í því tilliti. Miðað við þessar yfirlýsingar er ljóst að hún mun ekki setja kraft í að sannfæra umhverfisráðherra annarra ríkja um gildi íslenska ákvæðisins. Ef við gefum okkur að stefna hæstv. umhverfisráðherra verði ofan á og ekki verði sótt um hið íslenska ákvæði þá er í mínum huga vikið frá þeirri stefnu að byggja upp iðnað hér á landi sem knúinn væri með umhverfisvænum orkugjöfum. Í mínum huga er afar mikilvægt að ríkisstjórn Íslands gefi skýrar yfirlýsingar um það hver samningsmarkmið hennar eru í samningaferlinu. Í mínum huga er það einnig ljóst að það er nauðsynlegt fyrir sjálfstæði þjóðarinnar að tryggt verði enn að við Íslendingar getum áfram byggt upp iðnað okkar með umhverfisvænum orkugjöfum og þannig lagt okkar að mörkum til umhverfismála á heimsvísu. Ráðstefnan í Kaupmannahöfn í lok næsta árs er gríðarlega mikilvæg í þessu tilliti og vonandi mun ný ríkisstjórn koma fram með skýr markmið um hvað hún ætlar að gera í samningaferlinu.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að fá enn eitt tækifærið til að ræða loftslagsmál hér á hinu háa Alþingi. Þau varða framtíð mannkyns og lífs á jörðinni eins og okkar góði gestur og handhafi friðarverðlauna Nóbels, Al Gore, sagði okkur í gær í ógleymanlegum fyrirlestri sínum í Háskólabíói. Hann minnti okkur líka á að við Íslendingar getum lagt okkar lóð á vogarskálar og verið fyrirmynd á mörgum sviðum ef við viljum. Ég vil nota tækifærið hér og greina frá stöðu alþjóðlegra samningaviðræðna í loftslagsmálum og innleggi Íslands í þær viðræður. Eins og hv. þingmenn muna var samþykkt á Balí í lok síðasta árs að hefja nýjar samningaviðræður þjóða heims um efldar aðgerðir gegn loftslagsvánni í ljósi aukinnar, vísindalegrar staðfestu um að loftslagsbreytingar af mannavöldum eigi sér stað, að afleiðingar þeirra verði geigvænlegar ef ekkert er að gert. Stefnt er að samþykkt framtíðarsamkomulags í Kaupmannahöfn í lok árs 2009 eins og málshefjandi benti á og var fyrsti samningafundurinn á Balí-ferlinu haldinn nú um síðustu mánaðamót í Bangkok í Taílandi. Þar var gengið frá dagskrá samningafunda á þessu ári. Þeir verða fjórir talsins, sá síðasti í Posnan í Póllandi í byrjun desember og efnt verður til fyrstu umræðu um fimm áhersluatriði Balí-umboðsins sem sumir kalla vegvísi. Þessar samningaviðræður verða einhverjar þær umfangsmestu í sögunni, ekki bara á sviði umhverfismála heldur almennt. Þarna eru gífurlega miklir hagsmunir í húfi, efnahagslegir og pólitískir og mest af öllu þeir sem varða lífsskilyrði núverandi og komandi kynslóða á jörðinni. Ísland leggur áherslu á að öll ríki séu hluti af lausninni á loftslagsvandanum sem leggi til hans, einnig þróunarríki þar sem efnahagur og losun gróðurhúsalofttegunda vex ört. Að sjálfsögðu er einnig viðurkennt að eyríkin eigi að vera í fararbroddi í minnkun losunar og lönd á borð við Kína og Indland geti ekki tekið á sig sams konar skuldbindingar strax. Ísland telur einnig að framtíðarkerfið sem byggi á tölulegum skuldbindingum og efnahagslegum hvötum eigi að ná til sem flestra uppsprettna og viðtaka svo lengi sem traustur vísindalegur grunnur sé fyrir hendi til að meta árangur. Þannig viljum við m.a. skoða endurheimt votlendis sem viðurkennda bindingarleið í viðbót við endurheimt skóga, landgræðslu og verndun regnskóga og skoða einnig niðurdælingu á koltvísýringi að því gefnu að tryggt sé að gasið geymist til frambúðar neðan jarðar. Áhugaverð tilraun er í gangi í þeim efnum á Hellisheiðinni. Ísland vill skoða sértækar aðgerðir til að minnka losun í ákveðnum greinum t.d. frá flugi og siglingum þótt óljóst sé á þessari stundu hvernig slíkar aðgerðir verði útfærðar. Virkur alþjóðlegur markaður með losunarheimildir er sérstaklega mikilvægur, ekki síst fyrir lítil lönd eins og Ísland svo hægt sé að virkja sveigjanleikaákvæði loftslagssamningsins. Það er rétt að ítreka að hinar nýju samningaviðræður eru rétt að hefjast og í Bangkok var fyrst og fremst verið að ræða um grundvallarforsendur í nýju samkomulagi. Engin ríki hafa formlega lagt fram tillögur með tölulegum skuldbindingum, þ.e. formlega við samningaborðið. Evrópusambandið hefur raunar nefnt töluleg markmið eins og við höfum gert sem stefna beri að en Evrópusambandið er ekki tilbúið til að taka á sig alþjóðlega bindandi skuldbindingar nema aðrir komi með og það gildir í raun um alla. Fyrir Balí-fundinn í desember samþykkti ríkisstjórn Íslands að við skyldum skipa okkur í lið með þeim ríkjum sem vilja halda hlýnun innan við tvær gráður á Celsíus á þessari öld og leggja áherslu á að iðnríkin fari fram með góðu fordæmi á næsta skuldbindingartímabili, þ.e. til 2020, þannig að mikill samdráttur í losun náist á næstu 10–15 árum á heimsvísu. Aðeins þannig mun okkur takast að stöðva hlýnunina og snúa henni síðan við. Stefnumótun í samningaviðræðunum er í verkahring hóps fjögurra ráðherra eins og þingmenn vita og við förum yfir stöðu mála hverju sinni. Það verða þrír samningafundir í viðbót á þessu ári og að minnsta kosti fjórir á því næsta áður en gengið verður frá grunni samkomulags. Það getur síðan tekið einhvern tíma að útfæra tæknileg atriði eins og gerðist í kjölfar Kyoto-bókunarinnar. Ég er að sjálfsögðu tilbúin til þess að fara nánar yfir stöðu mála hér á hinu háa Alþingi og með hv. umhverfisnefnd ef og þegar þingmenn vilja ræða um loftslagssamningana.

Hæstv. forseti. Að ætla sér að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda um 25%–40% fyrir árið 2020 svo að meðaltalshlýnun lofthjúpsins verði innan við tveggja gráðu markið, að öllum líkindum, á þessari öld, er í sjálfu sér gott markmið sem ég lýsi stuðningi við. Ég vil hins vegar leyfa mér að ítreka fyrri efasemdir mínar um að hugur fylgi máli hjá þessari ríkisstjórn enda ósamræmi á milli yfirlýsinga hæstv. umhverfisráðherra og annarra ráðherra í ríkisstjórninni, meira að segja innan fjögurra manna hópsins sem hæstv. ráðherra nefndi. Ég heyri ekki betur í máli hæstv. ráðherra núna en að hún taki nú undir sjónarmið t.d. hæstv. iðnaðarráðherra. Hann lýsti sjónarmiðum sínum í grein í Morgunblaðinu örfáum dögum eftir að ríkisstjórnin birti samningsmarkmið sín í Balí og samkvæmt þeim hugmyndum lítur út fyrir að flest annað sé mikilvægara en að draga úr losun hér heima fyrir. Það á að vernda regnskógana. Það á að tryggja að allir verði með, Kína og Indland, sem er sama krafa og Bush Bandaríkjaforseti setti fram sem þýðir í rauninni að ábyrgðin eigi að vera allra annarra en okkar eða þess sem talar. Hæstv. ráðherra Össur Skarphéðinsson talar líka fyrir svokallaðri geiranálgun. Mér finnst farið að örla á því í tali hæstv. umhverfisráðherra líka að geiranálgunin skipti máli en hún er stórhættuleg. Hún getur auðveldlega aukið þrýstinginn á aukna orkusölu til stóriðjufyrirtækja með tilheyrandi fórnum náttúrugæða og verðmætra náttúruverndarsvæða. Geiranálgunin kann að leiða til þess að álver flytji beinlínis framleiðslu sína hingað til lands í enn auknum mæli þar sem það verði þeim keppikefli að nýta orkuauðlindir sem ekki losa gróðurhúsalofttegundir. Það sem bíður þessarar ríkisstjórnar, hæstv. forseti, er að sýna og sanna í verki að hún ætli sér að draga úr 

Herra forseti. Það sem mestu máli skiptir í þeirri umræðu sem hér fer fram er að það er sameiginlegur skilningur alls þingheims og ríkisstjórnar að stefna að því að sem mestur og bestur árangur náist í baráttunni við of mikla hlýnun jarðar. Þá skiptir miklu að horfa á vandamálið með hnattrænum hætti, þ.e. að leita þeirra lausna sem líklegastar eru til að leysa vandamálið fyrir jarðarbúa alla. Íslenska ákvæðið svokallaða er í sjálfu sér ekkert sérstakt íslenskt ákvæði. Það er ákvæði sem byggir á þeirri hugsun að hnýta saman efnahagslegan hvata við það að nota umhverfisvæna orkugjafa og umhverfisvæna tækni eins og mögulegt er til þess að draga úr mengun. Ákvæðið byggir á því, og það nær í raun og veru einungis til þeirra ríkja sem menga minna en 0,05% af heildarkoldíoxíðsnotkun heimsins, að gerð er krafa um endurnýjanlega orku og notkun hennar þarf að leiða til samdráttar á losun í heiminum. Það er grundvallaratriði. Einnig þarf að nota bestu fáanlegu framleiðslutækni við það. Það hlýtur að vera stefna íslenskrar ríkisstjórnar að byggja á þessu ákvæði, á þessari hugsun. Ég tel að það væri ábyrgðarleysi að gera það ekki bæði vegna þess að efnahagslegir hagsmunir Íslands kalla á það og hins vegar vegna þess að þegar horft er á málið í heild þá leiðir þessi hugsun til þess að við náum sem mestum og bestum árangri í baráttunni við aukna og of mikla hlýnun jarðar. Ég tel einnig að það frumkvæði sem umhverfisráðherra sýndi hér í desember síðastliðnum þar sem hún benti ráðherrum í Evrópu, m.a. Norðurlandaráðherrum, á sérstöðu Íslands hvað varðar flugsamgöngur. Hún beindi athygli okkar að því að það eru ekki bara samningsmarkmið okkar 

Virðulegi forseti. Fyrir nokkrum áratugum var efst á baugi það vandamál sem menn höfðu komið auga á að væri fyrir hendi sem var að ósoneyðandi efni, sem menn höfðu notað í miklum mæli, voru að gera gat á lofthjúpinn. Þá var gripið til aðgerða, og um það varð samstaða meðal þjóða heimsins á ráðstefnu í Montreal fyrir 20 árum, til þess að draga úr notkun þess efnis. Á þeim tveimur áratugum sem liðnir eru frá því að það samkomulag var gert hefur náðst mjög góður árangur, miklu betri en menn gerðu ráð fyrir þá, og málið horfir allt öðruvísi við í dag en áður var og til miklu betri vegar. Þetta sýnir okkur að menn geta náð góðum árangri með skynsamlegum aðgerðum til lausnar á vanda sem uppi er. Hlýnun jarðar er vandi, ekki er hægt að bera á móti því. Þó að umdeilt sé hvort sá vandi er af manna völdum eða ekki eru yfirgnæfandi líkur á því að mannkynið sé að verulegu leyti ástæðan. Með sama hætti og menn gripu til aðgerða fyrir 20 árum gegn ósoneyðandi efnum eiga þjóðir heims að vinna gegn hlýnun jarðar þannig að ekki stefni í óefni. Íslendingar eiga að leggja sitt af mörkum í því eins og aðrir. Íslenska ákvæðið, sem hér hefur verið nefnt, er hluti af því. Ég er eindregið á þeirri skoðun að þegar á heildina er litið hafi það ákvæði verið til gagns fyrir heiminn allan og það sé ekki byggt á séríslenskum hagsmunum einum og gegn hagsmunum annarra, þvert á móti, enda væri það ekki til staðar í samningnum og hefði ekki verið samþykkt af öðrum þjóðum nema vegna þess að málið var allt til bóta fyrir heildina.

Herra forseti. Það er afar mikilvægt að hæstv. umhverfisráðherra og íslensk stjórnvöld sæki um og fái eins mikinn losunarkvóta í viðbót fyrir Ísland og mögulegt er. Það er einfaldlega skynsamlegt að eiga borð fyrir báru. Það þýðir vissulega ekki að eyða þurfi þeim sama kvóta strax. En það er vandræðalegt að staðan verði á þann veg að vilji menn beita sér í atvinnumálum verði hendur þeirra svo bundnar að lítið sem ekkert verði hægt að gera, og þetta væri ekki gegn umhverfissjónarmiðum. Í fyrsta lagi höfum við Íslendingar nánast sérstöðu í heiminum hvað það varðar að 70% af orku okkar er endurnýjanleg. Það er í raun helsta framlag Íslendinga til umhverfismála í heiminum. Til samanburðar er takmark Evrópusambandsins í hlutfalli endurnýjanlegrar orku heil 20%. Þetta hefur þegar unnið gegn okkur í skiptingu losunarkvóta sem lagður var á sínum tíma eftir stöðu mála, hve mikið þjóðirnar menguðu þá. Þannig hafa þjóðir eins og t.d. frændur okkar Norðmenn bætt stöðu sína með hitaveituvæðingu, það höfum við ekki gert af því að við vorum eiginlega búin að þessu þegar kökunni var skipt. Eins og staðan er nú fara fjölmargar þjóðir eftir losunarkvótum en margar gera sem þeim sýnist. Flestar menga miklu meira en við með sömu starfsemi, nota fæstar endurnýjanlega orku og setja jafnvel lægri mengunarstaðla. Því er afar mikilvægt að sífellt meiri hluti iðnaðar í heiminum sé knúinn endurnýjanlegri orku. Það er ekki nóg að vera umhverfissinni í eigin garði, það verður að hugsa hnattrænt í því efni. Ég hvet hæstv. umhverfisráðherra og íslensk stjórnvöld til að berjast fyrir auknum losunarheimildum með kjafti og klóm. Þannig standa Íslendingar á eigin fótum ef þeir vilja beita sér í atvinnumálum og fara fyrir flokki þjóðanna í atvinnustarfsemi á umhverfisvænan hátt með endurnýjanlegri orku gegn hlýnun jarðar.

Virðulegur forseti. Metnaðarleysi Framsóknarflokksins í atvinnu- og umhverfismálum ríður ekki við einteyming. Meiri mengandi stóriðju, meiri mengandi stóriðju og meiri mengandi stóriðju er eins og þráhyggja hjá þingmönnum flokksins.  Vissulega er það rétt að við eigum að nýta endurnýjanlega orkugjafa okkar, en það er fásinna að halda því fram að til þess þurfum við að sækjast eftir mengandi atvinnustarfsemi. Við höfum þvert á móti í sívaxandi mæli verið að fá áhugasöm fyrirtæki hingað með ómengandi starfsemi eins og netþjónabúin, eins og kísilflöguframleiðsluna og fleiri dæmi mætti nefna. Það er fagnaðarefni að Landsvirkjun skuli hafa lýst því yfir að sú orka sem fyrirtækið kann að afla hér suðvestanlands verði ekki nýtt í nýja mengandi starfsemi á Suðvesturlandi. 
             Virðulegur forseti. Við eigum líka að nýta verkþekkingu okkar til þess að virkja endurnýjanlega orkugjafa, ekki fyrst og fremst í náttúru Íslands heldur um heim allan. Við eigum verkþekkingu, við eigum fjármálaþekkingu, við eigum tækniþekkingu til að miðla heiminum og það eru störf af því tagi sem nýjar kynslóðir Íslendinga hafa miklu meiri áhuga á en þeim einhæfu verksmiðjustörfum sem Framsóknarflokkurinn kallar enn eftir. Það er engu líkara en að flokkurinn hafi einfaldlega gleymst á síðustu öld  
            

Herra forseti. Mér finnst dapurlegt að málshefjandi haldi hér enn lifandi ruglinu um að það sé átta sinnum betra fyrir lofthjúpinn að menga hér en annars staðar á hnettinum. Ég lagði það á mig að fara ofan í forsendur þeirra útreikninga fyrir nokkru og þeir eru rugl, þeir eru einfaldlega rugl. Það er fjarri öllu lagi að slíkt fái staðist, jafnvel þó borin sé saman framleiðsla hér og svo í þróunarríki sem stendur utan Kyoto, og þó að það noti kol eða olíu til að framleiða rafmagnið næst þetta hlutfall engan veginn og vantar mikið upp á. Ég verð líka að segja eins og er að á bak við liggur sá háskalegi hugsunarháttur að það sé á þessum grunni réttlætanlegt að gefa allsherjarveiðileyfi á íslenska náttúru. Þá ættu menn líka í þriðja lagi að hafa það í huga að þó að allt verði virkjað á Íslandi sem virkjanlegt er að Gullfossi meðtöldum hefur það sáralítið vægi á heimsvísu. Eru menn tilbúnir til að leggja alla íslenska náttúru eins og hún leggur sig undir á grundvelli slíkrar vitleysu? Það held ég ekki. Hvaðan kemur mönnum sú speki að endurnýjanlegir orkugjafar á Íslandi, að því marki sem sátt getur orðið um að nýta þá, komi okkur ekki til góða og jörðinni, nýttir í hvað sem það kann að verða til á komandi árum, án þess að við þurfum til þess sérstaka undanþágu að auka mengun sem því nemur? Ef svo væri ekki yrðu menn að kaupa upp kvóta á móti losuninni sem ný starfsemi kemur til með að hafa í för með sér. Við gagnrýnum í sjálfu sér ekki hvernig Íslendingar stilltu sér upp á bak við markmiðin á Balí-fundinum varðandi Kaupmannahafnarfundinn, en við höfum áhyggjur af þætti mála hér heima af því að ríkisstjórnin er ekkert að gera. Tvö álver eru í undirbúningi á fullri ferð og ráðherrar ríkisstjórnarinnar greiða götu þeirra frekar en hitt. Það mun auka losunina sem því nemur og gera Íslendinga að heimsmeisturum í losun gróðurhúsalofttegunda á mann. Ætlum við að burðast með það met inn í framtíðina? Á það að verða okkar framlag? Við förum sennilega fram úr Bandaríkjamönnum á þessu ári ef svo heldur sem horfir.

Herra forseti. Við Íslendingar búum yfir miklu af óvirkjaðri orku. Talið er að eingöngu 20–30% af orkunni hafi verið virkjuð og þetta er allt hrein orka og hún er ekki einhvern veginn geymd, hún rennur til sjávar eða gufar upp í hverunum á hverjum degi þannig að hún hverfur. Á sama tíma er verið að reisa raforkuver í Kína og á Indlandi sem brenna kolum, olíu og gasi sem menga og valda koltvíoxíðslosun í mjög miklum mæli. Ég skora því á hæstv. umhverfisráðherra að gæta þess að þetta íslenska ákvæði verði ekki hamlandi í því að Íslendingar megi virkja heldur hvetjandi, þ.e. að hún hugsi um hag alls mannkyns og bjóðist til þess að Íslendingar virki eins mikið af auðlindum sínum eða orku og hægt er án þess þó að ganga of nærri náttúrunni.

Þú verður að ganga í Framsóknarflokkinn.

Það kann vel að vera að kenningin sem Al Gore var ræða um í gær sé bara vitleysa og kannski eru Kína, Rússland, Suður-Afríka og Indland ekki á sama hnetti og Ísland, það getur vel verið, en þá skulum við bara segja það. Ég held því nefnilega fram að þetta sé sami hnötturinn og ég er farinn að trúa umræddri kenningu. Þess vegna skora ég á hæstv. umhverfisráðherra að breyta íslenska ákvæðinu úr því að vera hamlandi hvað varðar notkun íslenskra orkulinda í það að vera hvetjandi.

Virðulegi forseti. Ég get í sjálfu sér tekið undir lokaorð síðasta ræðumanns, hv. þm. Péturs Blöndals. Hlýnun jarðar er staðreynd en það er líka staðreynd að það er líka að hlýna á Venus og það er líka að hlýna á Mars. Hvernig skyldi standa á því? Hvernig svo sem því víkur við erum við sammála um, og ég sé ekki að neinn ágreiningur sé um það, að við eigum að láta náttúruna njóta vafans. Spurningin er: Hvað eigum við að kosta miklu til? Hlýnun jarðar er ekki eintómt vandamál. Hlýnun jarðar, hlýnandi vetur á norðurhveli, hefur þýtt að dauðsföllum í Evrópu hefur fækkað um marga tugi þúsunda á hverju ári.  
             Höfuðatriðið er samt sem áður - og ég ætla ekkert að fara að vandræðast við ykkur um það - að hæstv. umhverfisráðherra svaraði ekki þeirri spurningu sem til hennar var beint, þ.e. einfaldri spurningu um það hver væru nákvæmlega samningsmarkmið Íslands í þeim viðræðum sem hv. þm. Höskuldur Þórhallsson vék að. Vikið var að því að verið er að gefa undanþágur fyrir Indland og Kína, eða um 40% mannkyns, en ekki vikið að því að við ættum að njóta þess með einum eða öðrum hætti að við höfum að mestu leyti notað endurnýjanlega orkugjafa um árabil. Ég segi: Að sjálfsögðu eigum við að gera kröfu til þess að fá að njóta allra þeirra undanþágna sem við eigum möguleika á því að undanþágurnar eru peningar, þær eru einhvers virði í þessum hnattræna heimi, og við erum ekkert að menga mikið og það er alrangt að við séum að fara fram úr Bandaríkjamönnum. 
            

Herra forseti. Ég þakka fyrir umræðuna, ég held að hún hafi verið þörf. Ég verð samt að lýsa yfir vonbrigðum mínum yfir því að ekki hafi komið fram hver raunveruleg samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar eru. Það er ekki eftir neinu að bíða í þeim efnum og ég hvet nefndina, þessa fjórmenninga, til þess að setjast niður, koma aftur að borðinu og koma sér saman um eina stefnu. Ég held að það þurfi að gera hið allra snarasta. Við vorum á fundi með Al Gore í gær. Hann sagði að sérstaða Íslands væri fólgin í því að við nýttum endurnýjanlega orkugjafa okkar í atvinnuuppbyggingu. Ég skildi hann á þann hátt að hann væri að segja að við værum  Hæstv. umhverfisráðherra minntist hér á muninn á milli iðnríkja og þróunarríkja og ég var að velta fyrir mér hvort hún setti okkur undir sama hatt og önnur iðnríki. Eins og fram kom í máli hv. þm. Samúels Arnar Erlingssonar eru 70% af orku okkar umhverfisvæn og það er allt annað en er í öðrum iðnríkjum. Hv. þm. Illugi Gunnarsson sagði að við ættum að hugsa um málið hnattrænt. Hann sagði síðan að það hljóti að vera stefna Íslendinga að sækja um undanþáguákvæði. Þá spyr ég hæstv. umhverfisráðherra: Er hún sammála stefnu Sjálfstæðisflokksins? 
             Það var holur málflutningur sem kom frá hv. þm. Helga Hjörvar.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmönnum og málshefjanda sérstaklega fyrir upplýsandi umræður. Undrar mig samt að ekki nokkur hinna hv. þingmanna hafi rifjað upp að fyrir rúmu ári var samþykkt stefnumörkun í ríkisstjórn Íslands, sem Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur sátu þá í, um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi um 50–75% fyrir árið 2050  Hv. þingkonur Vinstri grænna kalla hér fram í: Hvar er áætlunin? Hún mun líta dagsins ljós á þessu ári eins og allir vita sem hafa kynnt sér málið. Hún er ekki hrist fram úr erminni frekar en annað sem vanda á til og gera vel. Það er undarlegur málflutningur og ábyrgðarlaus með öllu að reyna að halda því fram að einhvers konar alvirkjun Íslands til álframleiðslu sé kostur. Vilja menn hugsa þá hugsun til enda? Á ekki að byggja upp neina aðra atvinnu á Íslandi? Á ekki að byggja upp aðra orkufreka starfsemi?