Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég vil gjarnan fá að vita hug hæstv. innanríkisráðherra til þess að hækka hámarkshraða á Reykjanesbraut upp í 110 km hraða á klukkustund. Ég vil um leið draga fram að í frumvarpi sem hann hefur lagt fram eru tillögur um að hámarkshraði á Íslandi geti verið 110 km á klukkustund. Ég held að ef einhver vegur sé til þess fallinn að hækka þar hámarkshraðann sé það Reykjanesbrautin, ekki síst með tilliti til þess að umferðarhraðinn þar er í raun í kringum 100 km á klukkustund, ég fullyrði það án þess þó að hafa gert nákvæmar mælingar á því. Ég vil samt leyfa mér að fullyrða að flestir sem aka veginn eru á í kringum 100 km hraða, án þess að ég ætli að allir séu það. Ég vil einnig geta þess að ég hef skilning á því að það þurfi að huga sérstaklega vel að umferðaröryggi og setja vegrið milli akstursstefna. Ég tek heils hugar undir það. Það kann vel að vera að hæstv. ráðherra komi hér á eftir og segi: Við getum ekki gert þetta fyrr en vegriðið er komið á milli. En þá vil ég draga sérstaklega fram hversu mismunandi þörfin er á samgönguúrbótum á suðvesturhorninu og á landsbyggðinni. Hér er meðal annars mikil áhersla lögð á umferðaröryggi og þá þurfum við einfaldlega að forgangsraða í þá veru. Þess vegna vil ég líka gjarnan fá að vita viðhorf hæstv. ráðherra til þess hvort ekki eigi að forgangsraða þannig í samgönguáætlun að hægt verði að setja vegrið á Reykjanesbrautinni og klára líka vegrið á þeim brautum þar sem er tvöföldun. Ég tel mikilvægt að menn átti sig á því að þá umræðu hvort leyfa eigi 110 km hámarkshraða á Reykjanesbraut verður að taka í samhengi við umferðarhraða annars staðar á landinu. Það er sami umferðarhraði á Reykjanesbrautinni og til að mynda þar sem keyrt er um Eyjafjörðinn þar sem er 90 km/klst. hámarkshraði eða fyrir vestan á ýmsum vegum sem eru mun mjórri og ekki eins öruggir og Reykjanesbrautin. Þá má kannski spyrja á móti: Mun hæstv. ráðherra beita sér fyrir því að lækka hámarkshraðann annars staðar þar sem umferðaröryggi er ekki eins mikið og á Reykjanesbrautinni? Ég vonast til þess að hæstv. ráðherra taki vel í það að beita sér fyrir hækkun á hámarkshraða þegar og ef vegrið er komið á milli brautanna tveggja, tvöföldunarinnar á Reykjanesbrautinni. Ég held að það sé raunsætt og ég vil líka draga það fram að ég treysti íslenskum ökumönnum fyllilega til að keyra á þeim hraða, bæði út frá umferðaröryggi en ekki síður út frá hæfni og getu íslenskra ökumanna.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður gat sér til um efnisinnihaldið í svari mínu enda hefur hún lögin til hliðsjónar. Spurt er hvort ég hyggist beita mér fyrir því að hækka hámarkshraða á Reykjanesbraut frá Hafnarfirði til Keflavíkur í 110 km á klukkustund. Við tvöföldun Reykjanesbrautar frá Hafnarfirði til Keflavíkur miðaði hönnun Vegagerðarinnar við það að vegurinn uppfyllti skilyrði sem sett voru fyrir allt að 110 km hámarkshraða á klukkustund. Gengið var út frá því að hjólreiðafólki yrði tryggð örugg leið utan Reykjanesbrautar svo hægt væri að banna hjólreiðar á brautinni áður en til hækkunar hámarkshraða kæmi. Viðræður við sveitarfélögin Hafnarfjörð, Voga og Reykjanesbæ um framtíðarlegu göngu- og hjólreiðastíga hafa komið upp öðru hvoru á undanförnum árum en sérstaklega á síðustu misserum eftir að heimild í vegalögum var rýmkuð hvað kostnaðarþátttöku Vegagerðarinnar við stígagerð við kemur. Niðurstaða um nauðsynlegar framkvæmdir liggur þó ekki fyrir og því er skilyrði ekki uppfyllt fyrir því að geta bannað hjólreiðar á Reykjanesbraut. Vegagerðin telur jafnframt að nauðsynlegt sé að aðskilja akstursstefnur á Reykjanesbraut með vegriði áður en hámarkshraði yrði hækkaður. Tímasetningar um uppsetningu vegriðs á brautinni liggja ekki fyrir. Samkvæmt 37. gr. gildandi umferðarlaga er ekki heimild til að ákveða hærri hámarkshraða en 100 km á klukkustund. Umrædd lagagrein er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Í þéttbýli má ökuhraði ekki vera meiri en 50 km á klst. Utan þéttbýlis má ökuhraði ekki vera meiri en 80 km á klst., þó 90 km á klst. á vegum með bundnu slitlagi. Ákveða má hærri hraðamörk á tilteknum vegum, þó eigi meira en 100 km á klst., ef aðstæður leyfa og æskilegt er til að greiða fyrir umferð, enda mæli veigamikil öryggissjónarmið eigi gegn því.“ Hugleiðingar um að hækka hámarkshraða á Reykjanesbraut eru því ekki tímabærar og hyggst innanríkisráðherra ekki beita sér fyrir því að svo stöddu. Hv. þingmaður spyr hvort það verði engu að síður gert þegar þessum tilteknu skilyrðum er fullnægt. Já, það tel ég að sjálfsögðu æskilegt að gera. Síðan er spurt um forgangsatriði hvað þetta snertir. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um öryggissjónarmiðin, sérstaklega á fjölförnum brautum á borð við Reykjanesbrautina. Það eru reyndar fáar brautir sem hægt er að jafna saman við hana hvað umferðarþunga áhrærir, en á slíkum brautum eru vegrið og aðgreining akstursleiða grundvallaratriði og mikið öryggisatriði. Ég tel til dæmis að undirgöng við álverið hafi verið eitt brýnasta öryggismál í vegakerfi landsins og sem betur fer er sú framkvæmd að verða fullbúin. Ég tek því undir það meginsjónarmið að öryggismál á þessari mikilvægu samgönguæð eru forgangsatriði. Því miður hefur okkur ekki tekist að fullnægja þeim skilyrðum sem við viljum fullnægja áður en við hækkum hámarkshraðann, þ.e. hjólabrautunum og vegriðunum. Þegar þau hafa verið uppfyllt mun það vonandi verða gert.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að vekja máls á þessu og fagna því í sjálfu sér að hæstv. ráðherra sé sammála því að stefna eigi að því að hækka hámarkshraða á Reykjanesbrautinni. Ég kem þó upp til að gera athugasemd við að það sé einungis sagt í þessu samhengi að vegrið skuli sett upp og umferðaröryggi bætt á Reykjanesbrautinni. Við þurfum að setja öryggismál á Reykjanesbrautinni í forgang - punktur. Nýverið varð alvarlegt umferðarslys á brautinni og við megum einfaldlega ekki láta það gerast einu sinni enn sem hefur allt of oft gerst í sögunni, að bregðast ekki við fyrr en einhver hefur slasast alvarlega eða látið lífið. Ég vil hvetja hæstv. ráðherra til að beita sér fyrir því að öryggismálum á brautinni verði fyrir komið með sóma strax og að vegrið verði sett upp hið fyrsta vegna þess að við megum 

Hæstv. forseti beinir þeim tilmælum til þingmanna að virða ræðutímann.

Hæstv. forseti. Mig langar að þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að leggja þessa spurningu fram. Það var mjög fróðlegt að fá svör frá hæstv. ráðherra. Mig langar að beina sjónum að umferðaröryggismálum á þessari leið. Að mínu viti er einfaldlega ekki búið að klára framkvæmdina þar sem eftir er að koma fyrir þeim vegriðum sem nauðsynleg eru til að tryggja umferðaröryggi á brautinni. Samkvæmt mínum upplýsingum kostar hver kílómetri af vegriði á þessu svæði um 13 millj. kr. Þar sem þarf að vera tvöfalt vegrið kostar það um 20 millj. kr. Áætlun á að vera til um hvenær þetta allt saman verður sett upp. Það hlýtur að vera búið að tímasetja það hvenær menn einhenda sér í það verkefni. Hæstv. ráðherra hlýtur að ætla að upplýsa okkur í dag um þau áform í samhengi við þessa umræðu vegna þess að þessi atriði eru gríðarlega mikilvæg fyrir öryggi þeirra fjölmörgu sem leggja leið sína um brautina. Við hljótum að ætla okkur fyrst og fremst að tryggja öryggi þeirra 

Virðulegur forseti. Ég þakka þessa umræðu og fyrirspyrjanda. Ég ek Reykjanesbrautina á nánast hverjum degi þannig að ég þekki veginn mjög vel. Þarna hafa orðið mörg slys, því miður. Til að hægt verði að auka hámarkshraðann, sem margir hafa reyndar spurt mig um og ég veit að brennur á mörgum á Suðurnesjum, held ég að það verði að fara gaumgæfilega ofan í öryggisþáttinn. Og eins og hér hefur verið nefnt skipta vegriðin gríðarlega miklu máli í því sambandi. En það er annað sem hefur ekki komið hér fram sem ég held að verði einnig að skoða, það eru ljósastaurarnir við brautina. Það hefur því miður sýnt sig að þeir hafa ekki virkað sem skyldi. Þegar árekstur verður eða ekið er á ljósastaur eiga þeir að falla niður með ákveðnum hætti en það hefur orðið misbrestur á þessu og valdið tjóni og líkamstjóni. Þetta er þáttur sem þarf einnig að skoða. En ég fagna þessari umræðu og því að hæstv. ráðherra leggur áherslu 

Frú forseti. Hér var minnst á ljósastaurana. Ég vil líka benda hæstv. ráðherra á varðandi umferðaröryggið að það er mjög stopult ljósasamband við brautina, sérstaklega á kaflanum Kúagerði–Vogar þar sem engin regla er á því hvenær ljós logar og hvenær ekki. Þetta er aukainnlegg í umferðaröryggismálin. Ég vil þakka hæstv. ráðherra sérstaklega fyrir svörin. Ég hefði hugsanlega getað komið hérna gargandi og talað um forræðishyggju og fleira en það er nú aldeilis ekki. Ég er ánægð að hæstv. ráðherra skuli taka þann pól í hæðina að þegar búið er að koma umferðaröryggismálunum telji hann að rétt sé að hækka hraðann upp í 110 km hámarkshraða á klukkustund. Það er þakkarvert. Hins vegar er það umhugsunarefni fyrir okkur sem erum af suðvesturhorninu, þingmenn Suðvesturkjördæmis, þegar þingið sjálft forgangsraðar Vaðlaheiðargöngum - ég veit að hæstv. ráðherra var ekkert rosalega hrifinn af Vaðlaheiðargöngunum - umfram til dæmis umferðaröryggismál á suðvesturhorninu, setur þau í forgang en ekki vegrið á tvöföldum akreinum sem við þurfum að hafa á suðvesturhorninu. Þetta er eitthvað sem ég held að þingið eigi að hugsa um næst þegar það fjallar um samgöngumál og umferðaröryggismál. Það verður að taka tillit til ólíkra og mismunandi þarfa fólks eftir því hvar það býr á landinu. Við getum borið virðingu fyrir þörfum hver annars og tekið tillit til hver annars en þörfin á suðvesturhorninu er einfaldlega önnur, eins og hæstv. ráðherra kom réttilega inn á. Við erum með mislæg gatnamót alla leið á Reykjanesbrautinni en af hverju? Jú, til að auka umferðaröryggið fyrir vegfarendur og þau voru líka gerð með þann möguleika í huga að geta hækkað umferðarhraðann upp í 110 km hámarkshraða á klukkustund. Ég held að næsta skrefið í þessu sé að menn forgangsraði rétt, ekki síst í þágu umferðaröryggismála, þannig að við getum meðal annars keyrt Reykjanesbrautina á 110 km hámarkshraða.

Hæstv. forseti. Ég hygg að ég sé sammála flestu því sem fram hefur komið við þessa umræðu og ekki síst því sem fram kom í máli hv. fyrirspyrjanda hvort sem hún bar í ræðu sinni niður norðan heiða eða sunnan. Umferðaröryggismál hafa verið sett í forgang og þá einnig á Reykjanesbrautinni. Ég minni á að drjúgur hluti leiðarinnar hefur verið tvöfaldaður og hún hefur verið lýst upp. En eins og hér hefur réttilega komið fram skortir ýmislegt á og bent á öryggisatriði í þeim efnum, t.d. hvað varðar ljósastaurana. Vegrið hafa að einhverju leyti verið sett upp þannig að við höfum verið að þoka okkur í rétta átt. Ég minni enn á undirgöngin gegnt álverinu sem ég held að hafi verið hættulegasti kafli í samgöngukerfi landsins öllu þótt þar hafi sem betur fer ekki orðið slys. Þar var gríðarleg slysagildra. Við erum því þrátt fyrir allt að þoka okkur fram á við en ég tek undir að þetta er sá akvegur í landinu þar sem umferð er einna mest og staðreyndin er náttúrlega sú að þetta er eðli máls samkvæmt umferðaræð þar sem fólki liggur iðulega á. Fólk er að koma frá heimili á vinnustað og er að fara í flug þannig að þarna þarf að vera greiðfarið. Ég tek undir það. En þegar okkur hefur tekist að fullnægja öryggiskröfum hef ég trú á því að við munum verða við óskum hv. þingmanns varðandi ökuhraðann.

Hvenær fáum við vegrið?

- og vegrið náttúrlega líka þegar við höfum tök á því, en allt er þetta á vinnsluborðinu.

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra varðandi dýpkunarframkvæmdir í og við Hornafjarðarhöfn. Eins og við þekkjum þarf sífellt að dýpka þær hafnir sem liggja við suðurströndina. Ég beindi fyrirspurnum til innanríkisráðherra varðandi þessar framkvæmdir fyrir nokkru og nú leikur mér forvitni á að vita hver staðan er. Fram hafa farið rannsóknir og líkan verið sett upp varðandi innsiglinguna og grynnslin þar fyrir utan vegna þess að þetta er viðvarandi vandamál og við þurfum að átta okkur á hvernig eigi að taka á því. Eins og við vitum veldur það vanda þegar bátar taka niðri í höfninni við innsiglingu og auðvitað er það mikið tekjutap fyrir samfélagið fyrir austan þegar bátar þurfa að snúa frá og fara enn austar til að landa aflanum í stað þess að landa heima fyrir. Við þetta verður ekki búið. Við þurfum að fá eitthvert plan um það með hvaða hætti verði tekið á þessum vanda þannig að ljóst sé að til framtíðar verði innsiglingarleiðin greið. Sveitarstjórn fyrir austan hefur beitt sér mjög í málinu og óskar eftir því að fá skýr svör um það með hvaða hætti verði tekið á þessu og auðvitað blöndum við þingmenn kjördæmisins okkur í þessa umræðu eftir því sem kostur er. Ég hlakka einfaldlega til þess að fá að heyra það frá hæstv. ráðherra hvaða áform hann hefur uppi um framkvæmdir til að grípa inn í og leysa þennan vanda.

Hæstv. forseti. Hér er spurt um málefni sem snertir lífsviðurværi fólks og skiptir samfélagið miklu máli. Það er spurt hvaða áform ráðuneytið hafi um lausn vandans við dýpkun innsiglingarinnar í Hornafjarðarhöfn. Ég leitaði eftir svörum hjá sérfræðingum ráðuneytisins og þeim aðilum sem með þessi mál hafa að gera og er svar þeirra og greinargerð eftirfarandi: „Í samgönguáætlun 2011–2014 er gert ráð fyrir að unnið verði að rannsóknum til að auka dýpið á grynnslunum utan við Hornafjarðarós. Hér er um flókið og vandasamt verkefni að ræða þar sem takast á sterkir straumar og landris og að auki mikið brim utan óssins. Til að kortleggja sjávarfallastrauma í Hornafirði er notað sjávarfallalíkan og það yfirfært á aðstæður við Hornafjarðarós. Fyrsti áfangi þessa verkefnis er að kvarða eða stilla líkanið en það er gert með því að styðjast við dýptarmælingar innan og utan óss og bera síðan saman mæld og reiknuð sjávarföll, strauma og rennsli í Hornafjarðarós og inn í Hornafjörð og Skarðsfjörð. Til að fá sem nákvæmastar upplýsingar um lögun grynnslanna og Hornafjarðaróss var í fyrsta sinn sumarið 2012 dýptarmælt með fjölgeislamæli allt svæðið bæði utan og innan óssins. Niðurstöðurnar sýna margt athyglisvert í lögun botnsins sem ekki hefur komið fram við fyrri einsgeislamælingar. Siglingastofnun hefur í ár sett upp staðbundna ölduhæðarspá til að auðvelda siglingu um grynnslin. Jafnframt er unnið að öldufarsreikningum utan Hornafjarðaróss og stefnt að því að nota þær upplýsingar til að meta sandburðinn meðfram fjörunum og á grynnslunum. Á næstunni verða bæði sjávarfallalíkanið og staðbundna ölduspáin fyrir grynnslin kvörðuð með mælingum úr fjölgeislamælingum. Þegar kvörðun á sjávarfallastraumum, öldufari og sandburði lýkur tekur við könnun á mögulegum úrbótum til að auka dýpið á grynnslunum. Siglingastofnun vinnur að þessu verkefni í samvinnu við sveitarfélagið Hornafjörð ásamt starfsmönnum Hornafjarðarhafnar, útgerðarfélögum á Hornafirði og verkfræðistofunni Verkís. Í ljósi framanritaðs er of snemmt að segja til um hver framtíðaralausn á innsiglingunni til Hafnar í Hornafirði verður.“ Eins og kemur fram í þessari greinargerð sérfræðinga sem að þessum málum vinna er of snemmt að segja nákvæmlega fyrir um hvert framhaldið verður en eitt má ráða af þessu svari og þessari greinargerð og það er að unnið er markvisst að því að kortleggja stöðuna með það í huga að því að fá úrbætur eins fljótt og auðið er.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn og hæstv. ráðherra fyrir svarið sem var mjög fróðlegt. Ég fagna því að unnið sé markvisst að þessu eins og hæstv. ráðherra lýsti. Ég vil þó biðja hæstv. ráðherra um að tryggja að til þessara rannsókna og þessarar vinnu verði veitt nægilegt fjármagn til að hægt verði að hraða niðurstöðum vegna þess að Hornafjörður er gríðarlega mikilvæg verstöð og stórt atvinnusvæði. Ég veit að heimamenn hafa áhyggjur bæði af öryggisþættinum því að menn leggja sig í stórhættu í hvert skipti sem þeir sigla þarna inn og því að nú þurfa fyrirtækin að fara að huga að endurnýjun flotans og þá þarf að liggja fyrir framtíðarstefnumótun um það hvað eigi að gera þarna, hvort hægt verði að bregðast við þessari grynningu þannig að hægt verði að taka kvörðun um hvort eigi að halda áfram að gera út þarna og þá með hvers konar skipum eða hvort færa þurfi verstöðina annað. Ég ítreka mikilvægi þess að niðurstaða fáist í þessu máli sem allra fyrst og að hæstv. ráðherra tryggi til þess fjármagn.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og hvet til þess að þessari vinnu verði hraðað. Ég vil jafnframt spyrja hæstv. ráðherra hvort hann átti sig á tímasetningum, þ.e. hvenær verði lokið að kortleggja stöðuna, til að hægt verði að setjast yfir málið með það í huga að skoða hve miklar fjárveitingar þarf til að bæta úr. Liggja þær tímasetningar fyrir? Við þurfum öll að setjast yfir það í sameiningu. Við þingmenn kjördæmisins, eftir því sem ég veit best, stöndum saman um að þarna þarf að fara í framkvæmdir til að tryggja að hægt sé að sinna útgerð frá Hornafirði á öruggan hátt og hægt verði að markaðssetja þetta svæði enn frekar með það fyrir augum að þar sé örugg siglingarleið og innsigling.

Hæstv. forseti. Ég játa að ég kann ekki að ræða þessi mál í tæknilegum smáatriðum. Það sem ráða má af þeirri greinargerð sem sérfræðingar bjuggu mér í hendur til að geta svarað fyrirspurn hv. þingmanns og tekið þátt í þessari umræðu er að menn beita nú fullkomnari tækjabúnaði en áður til að kortleggja botninn, strauma og allar aðstæður með það fyrir augum að standa að dýpkun við höfnina þarna og á þessu svæði. Menn eru því að gera allt sem þeir geta og nýta betri tækjakost. Reynslan sýnir okkur náttúrlega að það skiptir miklu máli að rasa ekki um ráð fram heldur að vinna heimavinnu okkar vel áður og rannsaka alla hluti sem gaumgæfilegast, enda hvetja allir til þess hér við umræðuna og ekki síst hv. fyrirspyrjandi. Ég mun gera það sem ég get til að styðja við þetta góða starf.

Frú forseti. Ég tek hér fyrir mál er varðar skólatannlækningar sem eiga sér reyndar mjög langa sögu á Íslandi, ég rek hana allt aftur til 1928 ef ég man rétt. Skólatannlækningar voru fyrst teknar upp í Reykjavík og lengi voru grunnskólar í höfuðborginni ekki reistir án þess að gert væri ráð fyrir að skólatannlækningum væri sinnt í þaula, jók það mjög á tannheilbrigði barna og unglinga hér á Íslandi að því er sérfræðingar segja. Sá þrýstingur var hins vegar uppi undir lok síðustu aldar að afnema hefðbundnar skólatannlækningar. Sá þrýstingur kom meðal annars frá almennum tannlæknum úti á markaðnum. Á endanum var það svo að af samkeppnisástæðum varð að víkja frá hefðbundnum skólatannlækningum á Íslandi fyrir réttum tíu árum, árið 2002. Mér er þetta mál hugleikið. Ég hef aldrei skilið af hverju við setjum tannheilsu barna okkar skör neðar en aðra heilsu og sinnum þessu ekki af kostgæfni innan skólakerfisins eins og við sinnum svo mörgum öðrum málum. Það er jú skólaskylda í landinu og börn verða að mæta til síns skóla og þá skal skólinn líka sjá til þess eins og frekast er kostur að þeim líði þar vel. Það er augljóst mál að tannheilbrigði okkar ágætu barna og unglinga hefur hrakað gríðarlega á þeim árum sem liðin eru frá því að við aflögðum skólatannlækningar. Börn sækja einfaldlega ekki þessa þjónustu í nógu ríkum mæli úti á markaðnum og þess vegna leikur mér forvitni á að vita hvernig við getum snúið þessari þróun við. Nú er ég ekki endilega að tala fyrir því að við komum aftur á fót skólatannlækningum í öllu sínu veldi eins og þær þekktust innan skólakerfisins frá því fyrir 2002. En mér finnst full ástæða til þess að grunnskólar á Íslandi taki með virkum hætti þátt í tanneftirliti, tannráðgjöf og eftir atvikum varnaraðgerðum, svo sem eins og með flúor og öðrum slíkum efnum sem geta slegið á þann gríðarlega vanda sem blasir við, en við höfum slegið Norðurlandamet í þessum efnum. Frú forseti. Ég spyr því hæstv. velferðarráðherra spurninga er lúta að þessum málum  1. Kemur til greina að hefja skólatannlækningar að nýju hér á landi? 2. Hefur kostnaður við það verið kannaður?

Hæstv. forseti. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson hefur beint til mín fyrirspurn um hvort ég telji koma til greina að hefja skólatannlækningar að nýju á Íslandi. Eins og kunnugt er, og eins og hv. þingmaður rakti, voru hefðbundnar skólatannlækningar stundaðar hér um árabil allt frá árinu 1922. Starfsemin var hins vegar orðin mjög lítil undir lokin og takmörkuð við Reykjavík. Síðustu skólatannlæknastofunum, sem þá voru fjórar, var lokað vorið 2002. Hafði þá um nokkurt skeið verið ljóst að grundvöllur fyrir rekstri hins opinbera á tannlæknastofum í grunnskólum væri brostinn, bæði vegna þess að skólayfirvöld á flestum þeim stöðum þar sem skólatannlækningar voru starfræktar höfðu óskað þess að fá yfirráð yfir húsnæði því sem starfsemin hafði yfir að ráða og vegna úrskurðar Samkeppnisráðs. Í úrskurði Samkeppnisráðs nr. 1/1996, sem birtur var 16. febrúar 1996, kom fram að rekstur Skólatannlækninga Reykjavíkur væri ekki í samræmi við samkeppnislög í eftirtöldum atriðum: 1. Gjaldskráin væri 20% undir samningi Tannlæknafélagsins og Tryggingastofnunar án þess að sýnt væri fram á það með aðskildum fjárhag að reksturinn stæði undir sér. 2. Að sérstök kynning á þjónustu Skólatannlækninga færi fram, sem einkatannlæknar ættu ekki kost á. 3. Að greiðslur fyrir skólatannlækningar miðuðust ekki við staðgreiðslu. Aðsókn til skólatannlækna í Reykjavík hafði auk þess minnkað þrátt fyrir að greiðslur forráðamanna barna fyrir þjónustu þeirra væru lægri en til einkatannlækna. Foreldrar barna vildu fylgja börnum sínum til tannlækna og fá þar nauðsynlegar upplýsingar og fræðslu um tannheilsu barns síns. Niðurgreiddar skólatannlækningar stóðu aðeins fáum til boða og fjölskyldum skólabarna var í raun mismunað því að skólatannlækningar voru þá aðeins starfræktar í Reykjavík og aðeins í fáum skólum. Skólatannlækningar sem slíkar með tannlæknastofur staðsettar í grunnskólum eru því ef til vill barn síns tíma. Ég tel hins vegar mjög brýnt að koma á skipulegri tannheilbrigðisþjónustu og eftirliti með tannheilsu barna á öllum aldri, ekki einungis grunnskólabarna. Ég hef lagt áherslu á að börnum verði tryggð nauðsynleg tannlæknaþjónusta og þann 1. júlí síðastliðinn var gjaldskrá Sjúkratrygginga Íslands vegna almennra tannlækninga barna hækkuð um 50% til þess að auka endurgreiðslu til forráðamanna barna. Ekki reyndist unnt að hækka endurgreiðslu til örorku- og ellilífeyrisþega vegna tannlæknakostnaðar þeirra en áhersla var lögð á börnin að þessu sinni. Nýlega skilaði starfshópur sem ég skipaði í vor tillögum um framtíðarfyrirkomulag um tannlækningar barna sem gert er ráð fyrir að hefjast megi á næsta ári. Starfshópurinn lagði fram tillögu að því hvernig hægt væri að innleiða tannheilbrigðiskerfi fyrir öll börn til 18 ára í skrefum í ljósi takmarkaðra fjármuna á næstu árum. Tillaga hópsins er að samið verði við tannlækna um fasta gjaldskrá fyrir öll börn. Sjúkratryggð börn yngri en 18 ára skuli hafa heimilistannlækni sem annast allar almennar tannlækningar þeirra. Heimilistannlæknir skal kalla þau börn inn til reglulegs eftirlits sem skráð eru hjá honum. Í þessum tillögum er því lýst að fyrsti áfangi mundi ná til barna frá 18 ára aldri og niður að þeim aldri sem fjárveitingar nægja til auk þriggja ára barna. Þetta gæti orðið 12–18 ára og þriggja ára í byrjun og síðan mundi þetta aukast. Aðrir árgangar yrðu teknir í áföngum þar til öll börn væru innan hins nýja kerfis. Þetta fer að sjálfsögðu eftir því um hvað semst og hvernig fjárveitingar endast og hvort við náum að setja aukinn pening í þetta í fjárlögum. Það eru því ótal fyrirvarar að þessu en það er gríðarlega mikið í húfi að við reynum að ná samningum við tannlækna því að nú eru liðin 11 ár samfellt sem engir samningar hafa verið í gildi og þess vegna er sú endurgreiðsla sem greidd er á hverjum tíma misjöfn í prósentum eftir því til hvaða tannlæknis er leitað. Við gerum sem sagt ráð fyrir að reyna að komast út úr þessum vítahring. Ég tek heils hugar undir með hv. þingmanni að auðvitað á tannheilsa að vera eins og hver önnur heilbrigðisþjónusta. Varðandi kostnaðinn við að koma skólatannlækningum á að nýju er gert ráð fyrir að fullbúnar tannlæknastofur verði settar upp í helmingi grunnskóla landsins, það er í 87 grunnskólum. Þá má gera ráð fyrir að stofnkostnaður geti numið allt að 2,6 milljörðum króna. Þá má gera ráð fyrir 2,8 milljörðum króna í árlegum rekstrarkostnaði. Einnig mætti hugsa sér að staðsetja opinberar tannlæknastofur í tengslum við aðalstöðvar heilsugæslu sem eru 60 á landinu. Þá yrði stofnkostnaðurinn minni eða 1,8 milljarðar kr. Það er sem sagt um að ræða verulegan kostnað við að hverfa til baka til skólatannlækninga þó að taka verði undir það að skólahjúkrunarfræðingar 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin, þau eru að mörgu leyti skiljanleg hvað varðar skólatannlækningar sem slíkar. En ég vil undirstrika það sem hann kom líka inn á í svari sínu, þ.e. að eftir 11 ár er ekki enn búið að semja við tannlækna, meðal annars vegna tannlækninga fyrir börn. Það tekur engu tali að hafa þetta með þessum hætti. Samningar verða að nást við tannlækna af því að menn sjá það vítt og breitt um landið að þetta er farið að koma niður á tannheilsu barna. Ábyrgðin liggur að hluta til hjá ráðherra og líka hjá þinginu hvað varðar fjárveitingar og að sjálfsögðu eiga tannlæknar líka að sjá sóma sinn í því að setjast niður og semja. Það er ljóst að það þarf að ná þessum samningum. Menn segja að það sé ekkert endilega vinsælt að taka slaginn með tannlæknum en þeir hafa hins vegar verið að benda á ýmsa þætti sem tengjast tannheilsu barna sem vert er að gefa gaum. Varðandi þetta fyrirkomulag þá er leiðin ekki sú að fara í beinan og óbeinan ríkisrekstur á tannlækningum fyrir börn. Ég held að það ógni meðal annars jafnræði barna um land allt hvað varðar rétt til tannheilsu.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa umræðu sem skapast hefur um skólatannlækningar og þakka hæstv. ráðherra fyrir hans svör, þau voru efnislega vel undirbúin. Ég vil jafnframt nota tækifærið til að þakka honum það frumkvæði sem varðar stofnun starfshópsins sem hann gat um í innleggi sínu, það þarf að skoða þetta mál frá öllum hliðum. Nú er ég ekki endilega talsmaður þess að koma á fót gömlu, góðu skólatannlækningunum í allri sinni mynd en ég er hins vegar sannfærður um að ekki verður bætt úr þessum málum nema grunnskólakerfið komi að einhverju leyti að því. Reynslan af síðustu 10 árum er sú að hver svo sem niðurgreiðslan er þá skila börn sér ekki í miklum mæli til tannlækna. Á meðan eftirlitið er ekkert innan skólakerfisins verður væntanlega svo áfram að stór hluti barna sækir sér ekki þessa þjónustu út á markaðinn. Þess vegna finnst mér fyllilega eðlilegt að taka á þessum gríðarlega vanda - Norðurlandameti í tannskemmdum sem hefur illu heilli náðst á innan við 10 árum - með því að koma þessu með einhverju móti inn til skólanna. Þá er ég tala um eftirlit, upplýsingar og aðra slíka meðferð sem getur unnið gegn þessari þróun. Ég spyr hæstv. ráðherra hreint og beint hver afstaða hans sé til þess að skólarnir komi á einhvern hátt að þessum málum. Ég tel eðlilegt að það verði skoðað mjög ítarlega hvernig skólarnir geti tekið upp einhverja þjónustu af þessu tagi. Við getum deilt um hversu mikil hún eigi að vera en spurningin til hæstv. ráðherra er þessi: Er hann sammála mér um að aðkoma skólanna verði að vera einhver til þess að hægt sé að spyrna við fótum?

Hæstv. forseti. Svarið við spurningu hv. þingmanns er afdráttarlaust já. Það er gríðarlega mikilvægt að skólarnir komi að heilbrigðismálum, líka varðandi tannheilsu, fari í forvarnavinnu bæði í leik-, grunn- og framhaldsskólum. Sett hefur verið af stað átak sem heitir Heilsueflandi skólar og er mjög jákvætt og tannheilsan þarf að vera þar undir og þó ekki sé nema til þess að í skipulegum viðtölum sé verið að beina fólki til tannlæknis. En þá þarf líka að vera hægt að tryggja að fólk ráði við að greiða þá þjónustu. Það hefur komið fram í óformlegum athugunum að milli 20–30% skila sér ekki reglubundið til tannlæknis og það er allt of hár hluti. Hvað veldur? Það eru ekki eingöngu kostnaðarþættirnir sem hafa áhrif heldur ýmislegt annað, viðhorfið til þessara hluta, við höfum þarna misst niður forvarnavinnuna. Gripið hefur verið til aðgerða. Í fyrra var til dæmis boðið upp á ókeypis tannviðgerðir fyrir hópinn sem hafði lægstar tekjur. Það voru um og yfir 900 börn sem nýttu sér þá þjónustu, eða foreldrar þeirra. Tenging er við grunnskólann í gegnum heilsugæsluna og skólahjúkrunarfræðingana og líka í gegnum ungbarnaeftirlit og í gegnum leikskólana. Þannig að þetta skiptir máli. Ég tek undir það með hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur að samningar verða að nást. Ég vil taka fram að í þeim hópi sem ég minntist á hafa tannlæknar verið afar jákvæðir hvað það varðar að leita lausna á þessum vanda, greiðslur hins opinbera hafa sigið jafnt og þétt þangað til við hækkuðum þetta núna 50% þar sem við náum þó ekki að borga nema að meðaltali í kringum 60% en markmiðið hefur verið að borga að minnsta kosti 75% og helst 100% fyrir barnafólk. Þessi vinna heldur áfram og nú verður það í höndum þingsins og okkar sameiginlega að finna hvort við getum náð samningum og stigið fyrstu skrefin á næsta ári í átt til betri tannheilsu.

Frú forseti. Það er rétt, sem hefur komið fram, að nú hafa tveir ráðherrar í ríkisstjórn Íslands gerst sekir um brot á jafnréttislögum. Fyrst var það hæstv. forsætisráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir, sem braut jafnréttislög og síðan braut hæstv. innanríkisráðherra einnig jafnréttislög. Jafnréttisstýra, sem heyrir undir hæstv. velferðarráðherra, sagði meðal annars ráðherra í ríkisstjórn hafa gefið jafnréttislögunum og kærunefnd jafnréttismála langt nef. Væri forvitnilegt að vita hver eru viðhorf ráðherra til þeirra orða jafnréttisstýru. En við erum alla vega að upplifa núna brot tveggja ráðherra í vinstri stjórn gagnvart jafnréttislögum. Það er auðvitað grafalvarlegt. Á þessum tíma, á fimm til sex árum, höfum við beitt okkur, meðal annars í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar, fyrir því að breyta jafnréttislögunum og þá undir forustu Jóhönnu Sigurðardóttur sem var þáverandi félagsmálaráðherra og er núverandi forsætisráðherra. Við breyttum jafnréttislögunum, fórum mjög vel yfir þau og inn komu áhersluatriði sem voru mikilvæg, þýðingarmikil, meðal annars þau að úrskurður kærunefndar væri bindandi að lögum, sem var mikið áhersluatriði ýmissa jafnréttissinna í gegnum tíðina. Nú ber svo við að þegar þessir tveir ráðherrar, hæstv. innanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra, fyrsti forsætisráðherrann í sögunni sem brýtur jafnréttislög, hafa ítrekað gerst sekir um að brjóta jafnréttislög þá kemur upp viðkvæðið - reyndar var gert grín að fyrrum dómsmálaráðherra, Birni Bjarnasyni, fyrir að segja sína skoðun á því að breyta þyrfti jafnréttislögum - um að breyta þurfi lögunum. Við erum nýbúin að breyta jafnréttislögunum eins og ég gat um áðan, árið 2008 breyttum við þeim eftir mikla yfirlegu undir forustu hæstv. ráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur. Engu að síður telja báðir þessir ráðherrar að breyta þurfi jafnréttislögum. Ég vil gjarnan fá að vita hvort hæstv. velferðarráðherra, sem að hluta til hefur jafnréttismálin á sinni könnu, ber ábyrgð á Jafnréttisstofu, sé sama sinnis og hverja hann telji ástæðuna fyrir því að í slíkar breytingar þurfi að ráðast, hvort það séu þessi ítrekuðu brot sem leiði til þess að betur þurfi að fara yfir jafnréttislögin. Ég beini því eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. ráðherra: Hyggst ráðherra beita sér fyrir breytingum á jafnréttislöggjöf í ljósi brota ráðherra á jafnréttislögum?

Hæstv. forseti. Hv. þm. Þorgerður K. Gunnarsdóttir hefur beint til mín þeirri fyrirspurn hvort ég hafi í hyggju að breyta jafnréttislöggjöfinni í kjölfar niðurstaðna kærunefndar jafnréttismála í málum er varða stöðuveitingar í tveimur ráðuneytum. Ég neita því ekki að þessi mál hafa vakið mig til umhugsunar enda er ávallt mikilvægt að vel sé vandað til ráðninga í störf og skipun í embætti hjá hinu opinbera. Hefur það gefið okkur tilefni til að skoða hvernig unnt sé að tryggja að farið sé að lögum í ráðningarferli, að hæfnisnefndir og ráðherrar sem og aðrir vinni samkvæmt lögum og velji um leið hæfasta starfsfólkið. Enginn ráðherra vill brjóta jafnréttislög. Í ljósi þessa hefur okkur þótt mjög mikilvægt að fara vel yfir málin enda sitja stjórnvöld við sama borð og aðrir vinnuveitendur í þessu landi, við verðum að fara að lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Forsætisráðherra fól rýnihópi þriggja sérfræðinga að fara yfir ferli undirbúnings skipunar í embætti. Samkvæmt erindisbréfi var hópnum falið að fara yfir matsferli ráðgjafa, greina og meta hvað væri ólíkt með þeim forsendum er lagðar voru til grundvallar, niðurstöðum ráðgjafa og embættismanna forsætisráðuneytisins annars vegar og þeim forsendum sem lagðar voru til grundvallar niðurstöðu kærunefndar jafnréttismála hins vegar. Þá var rýnihópnum ætlað að meta hvaða lærdóm mætti draga af ferlinu í heild, hvort ástæða væri til að breyta vinnubrögðum og/eða löggjöf til samræmingar og þá hvernig. Rýnihópurinn skilaði svo greinargerð sinni í apríl 2011. Ég fagna vinnu rýnihópsins og tel hana mikilvægt innlegg í umræðuna. Enn fremur tel ég vel koma til greina að þeir sem fara með yfirstjórn starfsmannamála hjá ríkinu fái frekara álit sérfræðinga á sviði ráðninga svo tryggja megi að það ferli sem fram fer við undirbúning og ákvarðanir um ráðningar og skipanir innan íslenskrar stjórnsýslu leiði til þess að hæfasti umsækjandi sé valinn samhliða því að ákvæði jafnréttislaga séu virt. Það tvennt þarf ávallt að fara saman. Það er því mikilvægt að þróa og bæta ráðningarferli þannig að markmiði jafnréttislaga verði náð og um leið að hæfasti umsækjandinn sé ráðinn. Það þarf tvímælalaust að líta til úrskurða kærunefndar jafnréttismála sem eru fordæmisgefandi í þessum málum sem og dóma Hæstaréttar. Kærunefnd jafnréttismála var sett á laggirnar til að auðvelda einstaklingum að leita réttar síns teldu þeir á sér brotið á grundvelli laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Ætluð brot á lögum um jafna stöðu og rétt kvenna og karla verða borin undir kærunefndina hvort sem hinn ákærði er stjórnvald eða fyrirtæki sem starfar á almennum vinnumarkaði. Kærunefnd jafnréttismála er sjálfstæð stjórnsýslunefnd sem er óháð öllu boðvaldi annars stjórnvalds, hvort heldur um ráðherra eða aðra stjórnvaldshafa er að ræða . Með öðrum orðum get ég sem ráðherra hvorki gefið nefndinni sérstök fyrirmæli um málsmeðferð né sagt hver niðurstaðan eigi að vera. Þannig á það auðvitað að vera til að ráðherra geti ekki hlutast til um málefni kærunefndar. Enn fremur verður niðurstöðum kærunefndar ekki skotið til annars stjórnvalds og eru ákvarðanir hennar því endanlegar innan stjórnsýslunnar. Ávallt er þó heimilt að leita til umboðsmanns Alþingis vegna starfa nefndarinnar. Með nýjum jafnréttislögum frá mars 2008 fóru úrskurðir kærunefndarinnar úr því að vera einungis ráðgefandi álit yfir í það að vera bindandi fyrir aðila málsins, eins og hv. þingmaður vitnaði í. Tilgangur þeirrar breytingar var meðal annars að veita niðurstöðum nefndarinnar meira vægi. Ég styð heils hugar þá breytingu og hef sagt það opinberlega að ráðherrar eigi að sjálfsögðu að hlíta úrskurði kærunefndar. Ég sé raunar enga ástæðu til þess að breyta því ákvæði að svo stöddu. Það er engu að síður ljóst að þær ákvarðanir sem felast í úrskurðum kærunefndar jafnréttismála hljóta ávallt að teljast matskenndar, hvert tilvik er sérstakt og þarfnast sérstakrar skoðunar. Verður að ætla að kærunefndin verði að leggja mat á öll þau gögn sem málsaðilar leggja fyrir hana og skoða málin frá grunni eins og almennt er gert ráð fyrir að kærunefndir er starfa innan stjórnsýslunnar geri þegar þær taka ákvarðanir. Sömu reglur gilda um kærunefnd jafnréttismála að þessu leyti sem og aðra þá sem taka matskenndar ákvarðanir innan stjórnsýslunnar og er þar mikilvægt að þau málefnalegu sjónarmið sem byggt er á geti leitt með skynsamlegum hætti til þeirrar niðurstöðu sem komist er að með hliðsjón af málsatvikum. Hæstv. forseti. Ég vil hins vegar nýta tækifærið og upplýsa að ég hyggst leggja fram frumvarp til laga um jafna meðferð einstaklinga á vinnumarkaði í nóvember næstkomandi. Er því frumvarpi ætlað að innleiða efni tilskipunar nr. 78/2000 um bann við mismunun á vinnumarkaði ásamt hluta tilskipunar nr. 43/200/EB um jafna meðferð einstaklinga án tillits til kynþáttar eða þjóðernisuppruna. Það á sem sagt að leiða í íslensk lög. Samhliða því mun ég leggja fram frumvarp til laga um breytingar á lögum um jafna stöðu og jafnan rétt karla og kvenna svo gætt sé samræmis í skilgreiningum á mismunandi lögum. Einnig er til skoðunar að útvíkka hlutverk Jafnréttisstofu og kærunefndar jafnréttismála þannig að þeim verði jafnframt falið að fjalla um þá mismununarþætti sem Evróputilskipanirnar taka til. 

Frú forseti. Ég tel mjög mikilvægt að Alþingi og ráðherrar gefi þau skilaboð út í þjóðfélagið að fólk sé jafnt þegar það sækir um stöður, jafnt karlar og konur. Ég skora því á hæstv. ráðherra að beita sér í því að það sé agi í framkvæmd laga. Á laugardaginn voru greidd atkvæði um nýja stjórnarskrá. Ef ekki er agi við framkvæmd laga og stjórnarskrár er til lítils að setja nýja stjórnarskrá eða yfirleitt að setja lög. Þess vegna tel ég mjög mikilvægt að menn fari að lögum, og sérstaklega hæstv. ríkisstjórn sem er fyrirmynd, og taki á þeim vandamálum með auðmýkt en ekki hroka. Ég hef bent á að kannski væri gáfulegra, og ég tel það fullvíst, að fara í jafnréttisvottun fyrirtækja og stofnana þannig að þau fái vottað að þau beiti jafnréttislegum aðferðum við ráðningu starfsfólks.

Hæstv. forseti. Ég tel að reynslan sýni okkur að ráðherrum, hvaðan úr flokki sem þeir koma, reynist erfitt að uppfylla þau skilyrði og þær reglur sem jafnréttislöggjöfin segir okkur að eigi að gilda hér á landi. Virðist þar alveg sama hvort um er að ræða ráðherra sem hafa yfirlýst markmið um að vinna að umbótum í jafnréttismálum eða ekki. Mér finnst líka nauðsynlegt að fram komi í umræðunni að núverandi ríkisstjórn hefur ekki tekist að ráðast að þeim mikla vanda sem birtist okkur í kynbundnum launamun og ég hef miklar áhyggjur af því. Ég tel að við öll sem hér störfum eigum að einbeita okkur að því nú í vetur að skýra það hvers vegna ekki hefur tekist betur til en dæmin sanna að taka á óútskýrðum kynbundnum launamun.

Frú forseti. Aðeins út af jafnlaunavottuninni. Ég tek undir það að það skiptir máli að koma með jafnlaunavottun, ég veit að hún er á leiðinni en hún var líka á leiðinni árin 2007 og 2008 en þá vildi ekki þáverandi félagsmálaráðherra beita sér fyrir því. En ég tel rétt að fagna því ef hún er á leiðinni núna. Ég held að hún verði mikilvægt jafnréttistæki. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir kom inn á áðan varðandi kynbundinn launamun. Það er hluti af vandamálinu að jafnréttislög eru ekki virt. Við sjáum enn kynbundinn launamun og hann hefur ekki minnkað í tíð vinstri stjórnarinnar, síður en svo, hann hefur aukist bæði á hinum opinbera vinnumarkaði og innan einkarekinna fyrirtækja. Það eru því augljós teikn á lofti um að hægt hefur á jafnréttisbaráttunni. Það eru ekki nein jákvæð teikn á lofti hvað það varðar. Í ofanálag höfum við tvo ráðherra í ríkisstjórninni, þar á meðal forsætisráðherra, sem brjóta jafnréttislög. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir mjög greinargóð og skýr svör. Mér finnst það teljast til tíðinda að hæstv. ráðherra sé ekki sammála forsætisráðherra eða innanríkisráðherra um að breyta þurfi ákvæði jafnréttislaga að svo stöddu hvað þetta varðar, eins og hann orðaði það, en hann tekur fram að skoða þurfi að hæfisskilyrði og fleira betur. Hæstv. ráðherra telur sem sagt ekki rétt að breyta jafnréttislögum til að koma til móts við ábendingar brotlegra ráðherra. Ég held að það sé mjög raunsætt mat. Ég held að við verðum hins vegar öll að sameinast í því að veita bæði velferðarráðherra stuðning við að vinna að þessum praktísku hlutum, hvort sem það er jafnlauna- og jafnréttisvottunin eða annað sem heyrir undir ráðuneyti hans og skiptir jafnréttisflokkinn mjög miklu máli. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir greinargóð svör. Hann telur ekki ástæðu til að breyta jafnréttislögunum að sinni.

Hæstv. forseti. Ég held að ástæða sé til að ítreka það sem ég sagði í svari mínu áðan að auðvitað hefur enginn ráðherra áhuga á því að brjóta jafnréttislög. Við viljum öll að unnið sé eftir lögum, að allir séu jafnir fyrir lögum, að fólk geti treyst því að umsóknir hjá ríkinu séu meðhöndlaðar málefnalega og að við séum ávallt að leita að hæfasta starfsfólkinu. Þannig á það að vera. Við þurfum að vinna það ferli hvernig staðið er að slíkum ráðningum með eins faglegum hætti og hægt er þó að við gerum okkur grein fyrir því að það sé alltaf matskennt. Þannig þarf að stilla saman það sem kærunefndin leggur til grundvallar og það sem lagt er til í hæfnismati og ráðningarferlinu. Menn hafa tekið upp formlegri og vandaðri aðferðir en því miður hefur það ekki dugað þannig að það þarf meira til til þess að tryggja það betur. Ég þakka umræðuna, það er alveg hárrétt sem hér hefur komið fram, meðal annars hjá hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur, að það er til vansa að óútskýrður kynbundinn launamunur skuli vera að vaxa að nýju. Hann er að vísu ekki búinn að ná því sem hann var áður en því miður er þetta viðvarandi vandamál alls staðar í kringum okkur. Ég er nýkominn af fundi með jafnréttisráðherrum á Norðurlöndum og þar hafa Svíar sett þessi mál aftur á dagskrá. Það verður verkefni Norðurlandanna að glíma við þennan vanda og við munum að sjálfsögðu leggja okkur fram við að vinna þá vinnu. Ég mun vonandi kynna samstarf strax á miðvikudaginn um með hvaða hætti við sjáum fyrir okkur að ráðist verði gegn þessari þróun. Jafnframt er verið að fara skipulega yfir öll ráðuneytin og í framhaldinu mun óútskýrður launamunur verða skoðaður í öllum stofnunum, hvernig staðan þar. Ég vona að við náum góðu samstarfi við launþegahreyfinguna í þessum efnum og í framhaldi af þessum könnunum að skera upp herör gegn þróuninni og vinna sameiginlega að því að ráðast gegn vandanum því að kynbundinn launamunur er okkur til skammar og við þurfum að gera miklu betur í þeim málum.

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. velferðarráðherra en mig langar að vita hvenær gert sé ráð fyrir því að undirritaður verði samningur við Heilbrigðisstofnun Suðausturlands og hvort fjárlögin árið 2011 verði lögð til grundvallar þeim samningi. Undanfarin ár hafa fulltrúar sveitarfélagsins Hornafjarðar átt fjölmarga fundi með starfsfólki velferðarráðuneytisins vegna þessa máls. Lagðar hafa verið fram ýmsar tillögur til lausnar á gerð þessa samnings milli aðila en enn þá hefur ekki náðst að undirrita hann. Þau fjárframlög sem gert er ráð fyrir til þessa í fjárlagafrumvarpinu sem lagt var fram á þessu ári og á að samþykkja fyrir áramótin eru mun minni en á árinu 2011. Þess vegna hefur sveitarstjórnin á Hornafirði meðal annars leitað til okkar þingmanna kjördæmisins til að aðstoða við að reyna að koma þessum samningi á og að hann verði ásættanlegur. Við þekkjum þá miklu umræðu sem hefur verið hér í þingsal á undanförnum árum vegna mikils niðurskurðar í heilbrigðiskerfinu. Á þeim heilbrigðisstofnunum sem litið var til var sérstaklega horft á stofnunina á Hornafirði sem fyrirmynd að því hvernig hægt væri að leysa þessi stóru og miklu verkefni á tiltölulega litlum stað án þess að skerða þjónustuna gagnvart íbúum. Þess vegna kemur manni á óvart að enn þá sé ekki búið að semja við stofnunina og í raun ekki horft til þessara sérstöku sjónarmiða sem ég hélt að við værum búin að ná að leiða fram í þinginu um að þetta sé stofnun sem getur verið fyrirmynd fyrir aðrar af svipuðu tagi um landið allt. Tillögur sveitarstjórnarinnar felast í því að í fyrsta lagi sé hægt að láta núverandi þjónustusamning halda gildi sínu, í öðru lagi að samkomulagið sem náðist milli aðila vorið 2009 en ekki var gengið frá formlega verði undirritað og í þriðja lagi að fjárlög ársins 2011 verði grunnur að nýju samkomulagi aðila um nýjan þjónustusamning. Vert er að geta þess að sveitarfélagið fékk KPMG til að gera úttekt á fjárveitingum til HSSA og annarra sambærilegra staða. Í þeirri úttekt kom fram að ekki ríkir jafnræði í útdeilingu fjármuna til stofnana af þessu tagi. Nú er þetta mál allt saman í hnút að því er mér skilst. Þess vegna finnst mér rétt að velferðarráðherra upplýsi okkur um það hvort til standi að undirrita þjónustusamning við Heilbrigðisstofnun Suðausturlands og á hvaða grundvelli.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir hefur beint til mín fyrirspurn um þjónustusamning við Heilbrigðisstofnun Suðausturlands og spyr í fyrsta lagi: „Hvenær er gert ráð fyrir að þjónustusamningur við Heilbrigðisstofnun Suðausturlands verði undirritaður?“ Því miður hefur ekki tekist að ganga frá samningi við sveitarfélagið um heilbrigðisþjónustu en viðræður hafa átt sér stað á milli Sjúkratrygginga Íslands og sveitarfélagsins um nýjan samning. Sveitarfélagið hefur um árabil rekið heilbrigðisþjónustuna í bænum með mjög góðum árangri með samningi við velferðarráðuneytið, áður heilbrigðisráðuneytið. Með samstarfinu hefur þjónusta sveitarfélagsins verið samþætt við heilbrigðisþjónustuna sem hefur skilað sér í betri þjónustu og miðast betur við þarfir íbúanna. Til að mynda hefur sveitarfélagið samþætt félagslegu heimaþjónustuna með heimahjúkrun sem rekin er hjá heilsugæslunni. Eins og áður sagði hafa viðræður átt sér stað við sveitarfélagið hjá Sjúkratryggingum Íslands um nýjan samning. Kröfulýsing um þjónustuna liggur fyrir sem báðir aðilar eru í raun sáttir við. Auk heilsugæslustöðva eru hjúkrunarrými, dvalarrými, dagvistarrými ásamt sjúkrarýmum á Heilbrigðisstofnun Suðausturlands tekin með í reikninginn. Nýting öldrunarrýmanna er ekki í samræmi við heimildir í fjárlögum og hefur ráðuneytið lýst sig reiðubúið að koma til móts við sveitarfélagið með því að umbreyta framlagi í fjárlögum sem ekki er nýtt til dvalarrýma til að efla aðra þjónustu í þágu aldraðra á svæðinu, svo sem að efla heimahjúkrun, fjölga sjúkrarýmum og fjölga dagvistarrýmum. Í nýjum samningi er áformað að greiða fyrir hjúkrunarrými og dagvistarrými í samræmi við nýtingu eins og gert er hjá öðrum hjúkrunarheimilum sem eru á daggjöldum. Ég vona að unnt verði að ganga frá nýjum samningi við sveitarfélagið fyrir áramót. Eins og ég hef lýst hefur ágreiningurinn fyrst og fremst staðið um raunþörfina og reiknuðu þörfina þar sem gert var ráð fyrir ákveðnum rýmum og borgað fyrir þau þótt ekki væri verið að nýta þau að fullu. Verið er að reyna að breyta því í ákveðna skilgreinda þjónustu en samningar hafa því miður ekki náðst. Síðari spurningin sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir beinir til mín er þessi: „Verða fjárlög ársins 2011 grunnur að þeim þjónustusamningi?“ Svarið er að við undirbúning fjárlagaársins 2011 voru fjárveitingar til heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni samræmdar í samræmi við reiknilíkön og nákvæma yfirferð ráðuneytisins. Eins og hv. þingmaður benti réttilega á var farið heildstætt yfir landið og það var ekki vandræðalaust að reyna að ná endum saman við þær aðstæður sem við höfum búið við. Lagt var mat á þörf fyrir fjölda rýma á hverju svæði fyrir sig og við matið var tekið mið af fjölda aldraðra og er aldurshópnum skipt upp í 67–74 ára, 75–79 ára og 80 ára og eldri. Elsti hópurinn vegur eðli máls samkvæmt þyngst í matinu. Þá er tekið tillit til fjölda einstaklinga sem eru með gilt vistunarmat og bíða eftir að komast í hjúkrunarrými. Framlög til heilsugæslustöðva voru einnig endurreiknuð fyrir fjárlög 2011 og mönnunarþörf endurskoðuð fyrir hverja heilsugæslustöð. Fyrir fjárlög 2011 láðist í reiknilíkaninu að reikna með húsaleigugreiðslum hjá Heilbrigðisstofnun Suðausturlands. Í frumvarpi til fjáraukalaga í ár er lagt til að þetta verði leiðrétt og sú leiðrétting fer vonandi áfram inn í fjárlögin 2013. Eins og áður sagði er þess gætt að jafnræði sé á milli heilbrigðisstofnana þrátt fyrir að það hafi ekki náðst að fullu. Oftast má finna skýringar á þessum mismun, hann getur verið fjölbreytilegur, en síðan er tekið tillit til aðstæðna á hverjum stað sem gerir þann mun sem hv. þingmaður nefndi oft sýnilegan. Ég vona að ofangreindar upplýsingar svari spurningu hv. þingmanns þótt ég geri mér grein fyrir að það er erfitt að ræða hér samningamál í smáatriðum. Sá sem hér stendur er ekki einn af þeim sem sitja við samningaborðið. En ég geri mér grein fyrir því að þarna er um að ræða þjónustu sem, eins og hv. þingmaður sagði, er til fyrirmyndar og á að vera gott fordæmi fyrir aðra staði, ekki hvað síst þegar við erum að ræða það að færa málefni aldraðra yfir til sveitarfélaganna. Það hefur verið unnið að undirbúningi að slíkri yfirfærslu þótt það muni taka lengri tíma en áætlað var í upphafi. Það hefur einmitt verið rætt hvort á einstökum stöðum sé ástæða til að skoða hvort heilsugæsla fylgi með líkt og er á Heilbrigðisstofnun Suðausturlands. Ég vona að aðilar nái saman og við getum undirritað samning við heilbrigðisstofnunina. Það hefur verið unnið eftir eldri samningum án þess að þeir hafi verið formlega samþykktir og það má auðvitað ekki vera þannig til langs tíma.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Ég vil nota seinni ræðu mína í þessum fyrirspurnatíma til að hvetja hæstv. ráðherra til að ýta á eftir því að reynt verði að ná þessum samningi í hús. Það er óþolandi fyrir stofnun eins og þessa að vera ávallt, á hverju einasta ári, í sama baslinu sem fylgir því að vita ekki hver framtíðin verður. Þar sem það er algjörlega ljóst, ég held að allir séu sammála um það, að þessi starfsemi er fyrirmynd fyrir það sem hægt er að gera annars staðar á landinu hljótum við öll að vera sammála um að leggja ber áherslu á að koma þessum málum á hreint þannig að menn þurfi ekki endalaust að vera í óvissu um framtíðina. Það slær auðvitað heimamenn sérstaklega illa þegar framlagið á fjárlögunum sem lögð eru fram núna lækkar eins mikið og raun ber vitni. Ég geri mér fulla grein fyrir því að ekki er hægt að ræða samningagerð sem stendur yfir í smáatriðum í ræðustól Alþingis en engu að síður tel ég mikilvægt að ýta við þessu máli, einfaldlega í ljósi þess sem þegar hefur verið sagt á undanförnum árum um þessa ágætu stofnun. Ég taldi að náðst hefði skilningur á því hjá öllum sem málið varðar að stofnunin væri með sín mál á hreinu og reksturinn væri til fyrirmyndar.

Hæstv. forseti. Ég vil taka það sérstaklega fram að ég geri enga athugasemd við að vakin sé athygli á málinu og ýtt á eftir því. Það er eðlilegt og sjálfsagt hlutverk þingmanna, en eins og kom fram og við hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir erum sammála um, er ekki hægt að ræða samningana í smáatriðum enda hef ég það svo sem ekki í höndunum. Markmiðið er að ná samningi. Við gerum okkur grein fyrir því að við þurfum jafnframt að gæta jafnræðis og við þurfum að tryggja að endar nái saman í ríkisfjármálunum sem er eitt af okkar stóru verkefnum. Um leið verðum við að vanda okkur og tryggja nauðsynlega þjónustu úti um hinar dreifðu byggðir. Ég hef áður sagt í þessari heilbrigðisumræðu að með því að við vorum almennt að núllstilla í heilbrigðiskerfinu, við förum ekki í frekari niðurskurð á næsta ári, gefst einmitt tækifæri fyrir okkur að anda og átta okkur á betur á því hvar þarf að bæta í í framhaldinu og fylla í eyðurnar því að sums staðar höfum við hugsanlega gengið of langt. Við verðum að tryggja að þjónustan verði sem jöfnust úti um landið í heild. Það er gert ráð fyrir því í lögum að heilbrigðisþjónusta sé veitt þannig að gætt sé jafnræðis óháð búsetu, kyni, aldri og öðru slíku. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á málinu og að sjálfsögðu mun ég fylgjast með því að reynt verði að ná niðurstöðu þótt ráðherra grípi alla jafna ekki inn í samninga, ég get ekki lofað því. En ég fylgist auðvitað með og reyni að tryggja það að menn vinni áfram að málinu. Markmiðið er að við séum ekki að greiða fyrir heilbrigðisþjónustu þar sem engir samningar eru að baki en eiga að vera í gangi. Við fengum einmitt nýlega gagnrýni fyrir það, af því að við ræddum tannlækningarnar áðan, að það væri mjög óeðlilegt og nánast ekki löglegt að menn væru að borga ákveðna hlutdeild í tannlæknaþjónustu án þess að samningar væru á bak við það sem verið væri að greiða fyrir. Hér er því verkefni að vinna eins og víða annars staðar og ég heiti því að reyna að fylgja málinu eftir og gott að vita af stuðningi við það.

Herra forseti. Listir setja sterkan svip á samfélagið og það er til marks um gæði í fari hvers samfélags. Listirnar gefa samfélaginu vissulega mikið gildi. Listnám hefur verið stundað á Íslandi um langt árabil en að mati þess sem hér stendur hefur það oft átt undir högg að sækja sakir aðstöðu og er það miður því að þessi grein á að njóta jafnræðis á við aðrar greinar á háskólastigi og við eigum að hlúa jafn vel að listnámi og öðru mikilvægu háskólanámi á Íslandi. Engu að síður er það svo að Listaháskóli Íslands hefur um langt árabil verið á hrakhólum hvað húsakost varðar. Skólinn er dreifður víða um bæinn sem er miður vegna þess að það er úr takti við þá þróun sem orðið hefur í listunum á undanliðnum árum. Samlegðin milli listgreina hefur orðið æ ríkari og í dag má varla sjá þann mun sem var á milli fjölda ólíkra listgreina á fyrri tíð. Rithöfundar vinna æ meira í leikhúsi, leikhúsmenn vinna æ meira í kvikmyndum, myndlistarmenn vinna æ meira í leikhúsi og þar á meðal myndhöggvarar og þannig rennur margt saman í eina stóra heild, þannig er þróunin einfaldlega. Áður fyrr voru menn hver í sínu horni með sína listsköpun en nú rennur þetta meira og minna saman í eina samfellda heild. Þess vegna skyldi maður ætla að mjög mikilvægt væri fyrir nemendur sem stunda nám í ýmsum listum að njóta þeirrar samlegðar sem er farin að gera vart við sig úti á markaðnum. Það er mjög mikilvægt fyrir listafólk sem hefur sérhæft sig í einni grein að geta unnið og eftir atvikum numið með fólki í öðrum listgreinum. Þannig eflast allar listgreinarnar fyrir vikið og nú sjáum við dæmi þess að um eins konar fjöllistir megi ræða þegar margar listgreinar leggja saman í eitt verk. Þess vegna spyr ég hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra um þetta efni, hvað líði áformum um að koma 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og get tekið undir með honum að umhverfi listanna hefur tekið miklum breytingum. Hugsunin á bak við Listaháskóla Íslands, sem sinnir æðri menntun á sviði listgreina og er mjög mikilvæg stofnun fyrir íslenskt samfélag, hefur alltaf verið sú að efla einmitt flæði á milli listgreina. Þar höfum við séð mjög dýrmæta sprota koma upp. Ég nefni sem dæmi ýmsar þær nýju námsleiðir sem skólinn hefur mótað og byggir á að nemendur úr ólíkum listgreinum taki höndum saman og ég held að það verði ekki vanmetið. Ég lít svo á, af því að hv. þingmaður ræddi almennt um stöðu Listaháskólans, að skólinn hafi í raun á skömmum tíma skipað sér mikilvægan sess. Hann byggir auðvitað á þeirri arfleifð sem í honum felst, þ.e. þeim menntastofnunum sem voru fyrir - ég nefni Myndlista- og handíðaskólann, Leiklistarskólann o.fl. Með áherslu sinni á þverfaglegt samstarf og þverfaglega samlegð hefur skólinn þegar skipað sér mjög mikilvægan sess í íslensku samfélagi og við sjáum það líka á þeirri verðmætasköpun sem greina má í kringum listirnar og hinar skapandi greinar. Þar hefur Listaháskólinn haft mjög mikilvægu hlutverki að gegna. Mig langar að segja hér í framhjáhlaupi að á föstudag var kynnt skýrsla um stöðu skapandi greina og hvernig megi byggja upp samfélag hinna skapandi greina, ekki einungis sem vísinda- og menningarstarfsemi heldur líka sem atvinnustarfsemi. Það vakti athygli mína hve áherslan var mikil á menntun á sviði lista og rannsóknir á sviði lista. Þarna á Listaháskólinn auðvitað eftir að gegna mjög mikilvægu hlutverki. Eins og hv. þingmaður nefndi er skólinn ekki á einum stað, hann er til húsa á þremur stöðum í borginni. Hann leigir 4.500 fermetra húsnæði af Fasteignum ríkissjóðs á Laugarnesvegi 91, sem eitt sinn var sláturhús, 2.300 fermetra að Sölvhólsgötu 13, þar sem tónlistar- og leiklistardeild eru til húsa, og enn fremur leigir skólinn 4.100 fermetra húsnæði í Þverholti 11 og fjögur útihús eða svokallaðar lausar kennslustofur sem eru alls 670 fermetrar á lóðinni Sölvhólsgötu 13. Listaháskólinn hefur því nú til umráða á tólfta þúsund fermetra. Frá stofnun skólans árið 1999 hefur hins vegar verið stefnt að því að koma honum undir eitt þak og uppi hafa verið ýmsar hugmyndir í því samhengi. Fyrst má nefna að hugsunin var á einhverjum tímapunktinum sú að færa starfsemina í byggingu sem stendur við Laugarnesveg 91. Það hafa komið fram hugmyndir að nýbyggingu fyrir skólann og ég nefni sérstaklega hugmynd sem gekk út á að byggja upp húsnæði fyrir hann við Laugaveg í Reykjavík. Eins og allir þekkja hefur efnahagsástandið komið í veg fyrir að áfram hafi verið hægt að vinna að þessu máli af fullum krafti en það er mín von og framtíðarsýn, af því að hv. þingmaður spyr um hana, að Listaháskólinn komist undir eitt þak innan fárra ára enda er núverandi ástand óviðunandi til lengri tíma. Ég hef átt gott samtal við Listaháskólann um þetta og að störfum er hópur á vegum mennta- og menningarmálaráðuneytis, fjármála- og efnahagsráðuneytis og forsætisráðuneytis, sem hefur það hlutverk að meta þá kosti sem koma til greina fyrir framtíðaruppbyggingu Listaháskólans. Það liggur líka fyrir að áður en unnt er að taka frekari ákvarðanir um málið þarf að ljúka umfjöllun um fyrri áform Listaháskólans um nýbyggingu við Laugaveg í Reykjavík. Þarna er horft á ólíka kosti sem koma til greina. Ég er sammála hv. fyrirspyrjanda að nú þegar við horfum vonandi fram á aðeins léttara líf í ríkisrekstrinum er þetta eitt af þeim verkefnum sem þarf að komast til framkvæmda; að skoða framtíðarhúsnæði fyrir Listaháskólann á einum stað.

Herra forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa fyrirspurn og hæstv. ráðherra um leið fyrir svörin sem mér finnst byggja á miklu raunsæi. Við vorum á sínum tíma að reyna að koma upp ákveðnu húsnæði fyrir Listaháskólann. Það gekk ekki eftir út af því sem síðan gerðist, hruninu á haustdögum 2008. Ég tel málin vera í eðlilegum farvegi. Mér finnst gott að vita til þess að verið er að undirstrika mikilvægi Listaháskólans, bæði af hálfu fyrirspyrjanda og líka ráðherra, að námið í Listaháskólanum geti gengið þvert yfir allar greinar. Það er mikilvægt að námið þar verði þverfaglegt og nýtist fleiri háskólum. Ég velti fyrir mér hvort það sé raunsætt fyrr en samstarfsnefnd um háskólastigið hefur komist að niðurstöðu og hvernig við sjáum uppbyggingu allra háskóla á landinu háttað til lengri tíma litið, hvaða hlutverki Listaháskólinn hefur að gegna í þeirri stóru mynd allri. Ég tel að hann muni gegna gríðarlega mikilvægu hlutverki. Ég vonast til þess 

Herra forseti. Það er ástæða til að þakka þessa umræðu sem er efnisleg og málefnalega góð. Ég tek undir með hv. þm. Þorgerði K. Gunnarsdóttur og reyndar hæstv. menntamálaráðherra líka að listsköpun og nám í listsköpun er gríðarlega mikilvægt fyrir samfélagið og er að mínu viti einn af lykilþáttum við að sækja fram fyrir íslenska þjóð. Ég tel að það verði þannig að við þurfum hvort tveggja á tæknimenntuðu fólki að halda í æ ríkari mæli inn í framtíðina og síðan fólki sem á listnám að baki. Það eru gríðarleg sóknarfæri á báðum þessum sviðum og ef við ætlum að auka hér störf í hinum skapandi greinum þá leggst þetta tvennt saman; tæknigreinarnar og listnámið í mjög þróttmiklu samstarfi. Á það hefur verið bent að þær greinar þurfa öðru fremur að svara þeim fjölda fólks sem kemur út á vinnumarkaðinn á næstu árum því að fjölgunin verður ekki í sjávarútvegi miðað við tækniframfarir og heldur ekki í landbúnaði miðað við tækniframfarir. Þær verða fyrst og síðast í tæknigreinunum og hinum skapandi greinum. Þess vegna þurfum við að byggja undir nám krakkanna okkar, ungmennanna á því sviði. Þess vegna þurfum við að sýna þá djörfung að teikna upp komandi háskóla listanna til að þau hafi og sjái að stjórnvöld meina eitthvað með stefnu sinni í þessum menntamálum. Ég þakka fyrir svar hæstv. ráðherra en spyr hana jafnframt að því hvar hún sjái nýjan Listaháskóla Íslands rísa. Ég sé hann fyrir mér rísa 

Virðulegi forseti. Ég þakka á ný fyrir þessar umræður. Ég held að skapandi greinarnar og listirnar séu í raun og veru á mjög merkilegum stað núna. Á þeim fundi sem ég vísaði í áðan var farið yfir starfsumhverfi skapandi greina, sem er að mörgu leyti frekar óformbundið ef við getum rætt það sem slíkt, það er mjög formbundið þegar við hugsum um þetta sem listastarfsemi, en þar sem frumsköpuninni sleppir og við getum farið að tala um þetta sem atvinnugrein þá þarf að formgera betur aðkomu stjórnvalda og hvernig við getum byggt slíkt starfsumhverfi upp. Og þar var sú samlíking rædd að kannski væru skapandi greinar núna á þeim stað þar sem ferðaþjónustan var fyrir 20 árum. Það er mjög spennandi framtíðarsýn sem þarna má finna. Það er mín bjargfasta trú að Listaháskólinn hafi þar lykilhlutverki að gegna. Hv. þingmaður spyr hvar og hvenær. Svar mitt er: Það er of snemmt að segja til um það. Það eru ýmsir möguleikar í stöðunni en ég horfi fyrst og fremst á það að mjög æskilegt væri að ná fram sýn til lengri tíma og hvort einhverjar lagfæringar þurfi að gera á núverandi húsnæði þar til hún getur orðið að veruleika. Það væri mjög gott að hafa einhverja aðgerðaáætlun og sýn fyrirliggjandi á þessum vetri.

Herra forseti. Ég á hér nokkurt samtal við hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra um listir og menningarmál og nú síðast ræddi ég um nauðsyn þess að koma á fót nýjum Listaháskóla sem væntanlega verður staðsettur í höfuðborginni enda er það í sjálfu sér eðlilegt. Þar þarf að hugsa með djörfung til komandi ára og skapa þeim krökkum sem vilja fara í listnám, margs konar listnám, margvíslega og góða aðstöðu á einum stað svo að samlegðin geti notið sín. Herra forseti. Hingað kem ég hins vegar upp og spyr um framlög til menningarverkefna úti á landi. Mér hefur sýnst á þeim árum sem ég hef setið á þingi að margar stofnanir sem lúta að menningarmálum í höfuðborginni eða á höfuðborgarsvæðinu eigi í flestum tilvikum auðveldara með að sækja sér fjármuni til ríkisins og þar fyrir utan auðveldara með að sækja sér fjármuni til ýmiss konar styrktaraðila en ýmsar menningarstofnanir úti á landi sem koma oft með betlistafinn til Reykjavíkur og fá misjöfn svör og sjaldnast langtímasamninga til að halda úti sínum rekstri. Auðvitað er það svo að höfuðborgin er og á að vera miðstöð í margvíslegum skilningi. Þar á meðal miðstöð lista en það er engu að síður gríðarlega mikilvægt fyrir byggðir landsins að geta haldið úti þróttmiklu menningarstarfi, þar á meðal á atvinnustigi. Það eykur sjálfstraust og sjálfsvirðingu byggðarlaganna og eykur aðdráttaraflið á allan hátt og lífsgæðin í hverju byggðarlagi. Þess vegna er mjög mikilvægt að ýmsar menningarstofnanir úti á landi, ég nefni til dæmis á Akureyri, þar sem Sinfóníuhljómsveit Norðurlands er rekin með myndarbrag og Leikfélag Akureyrar svo nokkrar menningarstofnanir séu nefndar sem nú þegar eru á spena ríkisins að einhverju leyti, fái sömu fyrirgreiðslu og njóti sömu kjara í viðskiptum sínum við ríkið og þær stofnanir sem eru breiðastar fyrir á fleti í henni Reykjavík. Það er mjög mikilvægt að mínu mati að bera saman fjárframlög til menningarmála annars vegar úti á landi og hins vegar í höfuðborginni þar sem aðgangur fólks er auðveldastur og stystur að menningunni, ríkisstyrktri menningu, en þegar kemur að hinum dreifðu byggðu þá er miklu kostnaðarsamara að reka ýmiss konar menningarstarfsemi og fyrir vikið eðlilegt að hún sé styrkt sem því nemur. Mig langar að spyrja hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra: Hafa fjárveitingar úr ríkissjóði til menningarverkefna úti á landi 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda. Það er kannski ástæða til að minna á að við 2. umr. um fjárlagafrumvarpið 2012 setti fjárlaganefnd fram þær tillögur um breytingar á safnliðakerfi fjárlaga sem hér er vísað til. Markmiðið var að tryggja betur en áður að úthlutun styrkja til hinna ýmsu verkefna væri á faglegum grundvelli og jafnræði yrði meðal umsækjenda um slíka styrki. Fjárlaganefnd valdi þá leið að skipta því sem áður hafði verið úthlutað á vegum nefndarinnar á þrjá staði. Það var í fyrsta lagi til sjóða og annarra sem hafa lögbundin hlutverk á sínum sviðum. Í öðru lagi til menningarsamninga stjórnvalda við Samtök sveitarfélaga. Í þriðja lagi var það fjármagn sem ekki heyrði á augljósan hátt undir þá liði flutt á safnliði hjá hverju ráðuneyti fyrir sig og úthlutað í samræmi við ákveðnar úthlutunarreglur í kjölfar auglýsinga eftir umsóknum, og er ástæða til að fara yfir það. Það runnu samtals rúmlega 92 millj. kr. til sjóða og verkefna eins og Bókmenntasjóðs, starfsemi atvinnuleikhópa, Launasjóðs höfunda fræðirita, Safnasjóðs, Húsafriðunarsjóðs o.s.frv. Framlög til samnings við Akureyrarbæ um menningarstarfsemi hækkuðu um 7,5 millj. kr. og 82,7 millj. kr. runnu til að gera viðauka við menningarsamninga við sveitarfélög. Þetta var að sjálfsögðu, ég tek það fram, allt með þeirri hagræðingu sem hefur verið inni á öllum liðum á sviðum menningar. Ég hef hins vegar orðið vör við þann misskilning að þessar 82,7 millj. kr. hefðu átt að vera umtalsvert hærri fjárhæð. Það má kannski útskýra með því að ákveðin verkefni sem menn höfðu talið að færu inn í menningarsamninga - og ég vitna þar til verkefna norðausturnefndarinnar svokölluðu og norðvesturnefndarinnar - voru látin halda sér með óbreyttum hætti. Aukningunni sem fór til menningarsamninganna var skipt á milli samninga á grundvelli almennrar reiknireglu samninganna en ekki með tilliti til þess hvernig styrkir á safnliðum síðustu ára hefðu dreifst. Það varð hins vegar til þess að heildarfjárveitingar til menningarverkefna á öllum landsvæðum breyttust frá því sem verið hafði, ef við miðum við árið 2011 sem er ekki sjálfgefið að gera, að miða bara við síðasta ár fjárlagaúthlutunar. Það varð niðurstaðan eftir að kallað hafði verið eftir tillögu frá landshlutasamtökum sveitarfélaga að gera þetta með þeim hætti. Það barst ekki tillaga þaðan og þetta var þá talin skynsamlegasta leiðin til þess hreinlega að halda hinni almennu reiknireglu samninganna og tryggja jafnræði landshluta. Það liggur fyrir að viðaukinn sem þá var gerður um framlag til stofnstyrkja og/eða rekstrarstyrkja til að efla listir, söfn og menningarstarfsemi skiptist þannig og ég get þá miðað við fjárlög 2011. Austurland fær 15,5 millj. kr. en fékk 13 millj. kr. á fjárlögum 2011. Vesturland fær 10,3 millj. kr. en fékk 8,5 millj. kr. árið 2011. Norðurland eystra fær 12,4 millj. kr. árið 2012 en fékk 21,9 millj. kr. árið 2011 þannig að þar var lækkun. Suðurnes fá 10,3 millj. kr. en fengu 3 millj. kr. á fjárlögum 2011, þar var mjög mikil hækkun. Suðurland fær 12,4 millj. kr. núna en fékk 6,7 millj. kr. á fjárlögum 2011 þannig að þar var mikil hækkun líka. Norðurland vestra fær 10,3 millj. kr. nú en 16 millj. kr. árið 2011, þar var lækkun. Vestfirðir fá 11,4 millj. kr. nú en fengu 13,6 millj. kr. á fjárlögum árið 2011. Það sést að sum svæði fá meira en önnur samkvæmt reiknireglunni þannig að við miðum nú við það að þau svæði sem eru lengst frá Reykjavík, stærst landfræðilega, fá hlutfallslega samt meira, þ.e. Austurland, síðan Norðurland eystra og Vestfirðir. En hins vegar höfðu sum svæði fengið talsvert lægri fjárhæðir á safnliðum en önnur. Markmið reiknireglunnar var þá að tryggja sem réttlátasta dreifingu á milli svæða og jafnræði á milli þeirra. Eins og ég nefndi áðan miða ég við árið 2011. Framlög ákveðin af fjárlaganefnd eru hins vegar að öllu jöfnu einungis ákveðin til eins árs og því er kannski ekki hægt að segja að skiptingin hefði orðið sú sama árið 2012 ef við hefðum haldið óbreyttu fyrirkomulagi. Þar hafa því orðið mjög miklar sveiflur ef við tökum til dæmis tíu ára samanburð, sem ég hef því miður ekki tíma til að gera hér, á milli einstakra svæði í úthlutunum fjárlaganefndar. Ég nefni það hins vegar að til úthlutunar annarra styrkja var veitt tæplega 122 millj. kr. til 68 verkefna. Þau eru ekki greind eftir kjördæmum og þá er ég að vísa í þá styrki sem var úthlutað af hálfu ráðuneytisins en þeir dreifðust að sjálfsögðu um landið allt, í rauninni fyrst og fremst til ýmissa verkefna sjálfstæðra félagasamtaka. Það sem ég hef farið yfir er eingöngu framlögin 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni fyrir þessa fyrirspurn. Hún er mjög þörf og gott að vekja þessa umræðu. Ég sat ekki alls fyrir löngu á ársfundi SSS sem eru Samtök sveitarfélaga á Suðurnesjum. Þar kom einmitt fram gagnrýni á þetta fyrirkomulag í ljósi þess að Suðurnesjamenn telja sig fá hlutfallslega of lítið af styrkjum miðað við aðra landshluta. Þeir horfa þannig á þessa reiknireglu að líta eigi til mannfjölda frekar en fjarlægðar frá höfuðborgarsvæðinu. Mig langar að spyrja, ef ég má og hæstv. ráðherra getur bætt því inn í svar sitt, hvort að einhverju leyti sé tekið tillit til landsvæða eins og Skaftárhrepps, sem telst til Suðurlands og er inni í þeirri púllíu, og hvort ráðuneytið geti á einhvern hátt beitt sér fyrir því að þessi sérstöku framlög 

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég undirstrika að mér finnst svörin vera skiljanleg í þessu tilfelli. Við eigum að gefa þessu verklagi og umhverfi lengri tíma. Ég var ein af þeim sem stóðu að þessu á sínum tíma í fjárlaganefnd og þekki þessi mál frá mörgum hliðum, þ.e. framlög til menningarmála. Ég tel að það hafi verið heilbrigt og rétt að breyta fyrirkomulaginu og ef einhverjir vankantar eru á því sníðum við þá einfaldlega af. Við þurfum gegnsæi. Þeir umsækjendur sem leita til þingsins eða ráðuneytisins verða að vita hvaða verklagsreglur eru til staðar, það verður að vera gegnsæi og síðast en ekki síst þarf að kanna hvaða tillögur eru best til þess fallnar að efla menningarstarf bæði á landsbyggð og í þéttbýli. Það má ekki verða þannig að eitthvert eitt kjördæmi hvar sem er á landinu, hvort sem það er á suðvesturhorninu eða úti á landi, fái meiri úthlutun í krafti fjölda þingmanna í fjárlaganefnd eða öðrum nefndum þingsins. Það sem skiptir að mínu mati mestu máli 

Virðulegi forseti. Ég er sammála síðasta ræðumanni um að gæði verkefna skipta sköpum og eins að samfelld og viðunandi þjónusta á þessu sviði eigi að vera við landsmenn alla. Menn eiga að fá svipað fyrir skattana sína að hlutfallstölu hvar sem þeir búa á landinu, en svo er reyndar ekki. Ég er ósammála því sem kom fram í máli Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum, að fjölmenni eigi að einhverju leyti að ráða miklu. Ég tel að fjarlægðin frá höfuðborginni þar sem ríkisstyrkta menningin er að mestum hluta iðkuð og staðsett eigi að einhverju leyti að ráða framlögum. Suðurnesin eru á höfuðborgarsvæðinu að mati þess sem hér stendur. Miklu fremur eigum við að auka stuðlana í framlögum til þeirra svæða sem eru fjærst miðstýrðri ríkisstyrktri menningu sem er að nær öllu leyti á höfuðborgarsvæðinu. Ég vil beina tveimur spurningum til hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra og endurtek að ég er ánægður með svör hennar. Ég vek hins vegar athygli á því að við þurfum sífellt að vera með þessi mál til skoðunar. Ég vil líka taka það fram að ég er enn þá sammála því efnislega að safnliðakerfi fjárlaga hafi verið breytt með þessum hætti en við þurfum að skoða það reglulega hvort vel hafi til tekist. Þess vegna kem ég hingað upp og spyr hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra þessara spurninga: Af hverju hafa framlög lækkað eins og á Norðurlandi eystra um nálega 100% á milli þessara tveggja fjárlaga? Er aukning til menningarsamninga úti á landi í samræmi við þá aukningu sem varið 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmönnum sem hér hafa tjáð sig. Fyrst vil ég segja að það hefur verið mjög mikill niðurskurður á framlögum til menningarmála undanfarin þrjú ár, í kringum 20% að jafnaði. Auðvitað finnst fyrir því í kerfinu hvort sem er hjá menningarstofnunum eða bara vítt og breitt um landið í gegnum sjóði og í einstökum verkefnum. Þessi niðurskurður er auðvitað farinn að bíta. Hv. þingmaður spyr sérstaklega um norðaustursvæðið. Ef við miðum við fjárlög 2011 þá var það talsvert af verkefnum af norðaustursvæðinu. Ég minni á að verkefni á vegum norðausturnefndarinnar eru ekki inni í þessu þannig að þau eru ekki inni í þeirri tölu sem hv. þingmaður nefndi. Ef við gerum hins vegar samanburð lengra aftur í tímann er engin leið að átta sig á þessu þar sem það var í raun engin regla á því hvernig fjármunir skiptust við úthlutanir fjárlaganefndar. Stóra málið er, að mínu mati, að með þessum hætti erum við að gæta aukins jafnræðis í framlögum til menningarstyrkja í gegnum menningarsamninga, með viðmiðunum. Ég er sammála hv. þingmanni um að eðlilegra sé að miða við fjarlægð frá höfuðborginni og samgöngur og stærð innan svæða en mannfjölda. Ég held að það séu eðlilegri vinnubrögð. Við fórum í gegnum mjög mikla umræðu um þetta í ráðuneytinu þegar við unnum að þessu. Við þurfum að sjálfsögðu að laga okkur að nýju kerfi. Gallinn við það að úthlutanir lækka í fjárveitingum er að einhver verkefni þurfa þar af leiðandi undan að láta. Þess vegna er mjög mikilvægt að við förum núna yfir afraksturinn, skoðum hvaða verkefni urðu út undan og hvort við viljum taka einhver þeirra sérstaklega út fyrir sviga. Hv. þingmaður nefndi í fyrri ræðu sinni að kannski ættu einhver verkefni til dæmis fremur heima á föstum samningi eða eitthvað slíkt. Það er nokkuð sem við munum þurfa að fara yfir. Ég tek að lokum undir með hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur: Stóru viðmiðin hjá okkur eiga að vera gagnsæi og að beita faglegum vinnubrögðum. Við eigum að tryggja faglega meðferð allra umsókna. 

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra um það með hvaða hætti staðið hafi verið að eyðingu lúpínu í Þórsmörk og nágrenni. Ég tel að ljóst sé að við þurfum að fá upplýsingar um hvernig það er gert. Ég veit að sumir hafa væntingar til þess að hér fari fram mikil umræða um kosti og galla lúpínunnar. Ég hætti mér inn á það jarðsprengjusvæði með því að skrifa það á alheimsnetið að ég ætlaði að leggja þessa fyrirspurn fyrir hæstv. ráðherra. Ljóst er að skoðanaskipti hafa verið mikil á facebook-síðu minni um þetta mál. Þetta virðast vera einhvers konar trúarbrögð, með eða á móti lúpínunni. Ég er þeirrar skoðunar að lúpínan hafi gert gagn á svæðum þar sem áður voru svartir sandar. Ég er fædd og uppalin í Landeyjum og þar sem mitt fólk er sjálfstæðisfólk þá keyrðum við að sjálfsögðu í gegnum Hvolsvöll út á Hellu til að versla vegna þess að þar var sjálfstæðisbúðin. Þar á milli voru svartir sandar. Þegar ég var ung stúlka lentum við oft í sandbyl á þessum ferðum okkar. Nú er það allt saman breytt og við þekkjum áhrifin sem lúpínan hefur haft, bæði þar og á Skógasandi og víðar. En við ætlum ekki að fjalla um það heldur með hvaða hætti farið er í það að eyða lúpínu þar sem menn telja að hún eigi ekki heima. Ég veit til þess að reynt hefur verið að eyða lúpínu í nágrenni Þórsmerkur, ekki beinlínis í Þórsmörk sjálfri samkvæmt þröngri skilgreiningu, en til að menn átti sig á hvaða landsvæði ég á við þá ákvað ég að orða fyrirspurnina með þessum hætti. Ljóst er að þar sem lúpínan er látin eiga sig vex hún, hafi hún til þess skilyrði. Ef bregðast á við því á stöðum eins og þessum þar sem menn vilja ekki sjá frekari útbreiðslu plöntunnar er spurning um hvernig það verður gert. Hvernig er hægt stemma stigu við útbreiðslu lúpínunnar? Það er annars vegar hægt með því að slá hana nokkrum sinnum yfir nokkurra ára tímabil og þar með eyðist hún úr umhverfinu, en eins er hægt að gera eyða henni með eitri. Mig langar til að vita það með hvaða hætti ráðist er í eyðingu á þessu svæði vegna þess að mér finnst það skipta gríðarlega miklu máli hvernig við förum í svona mál þegar um er að ræða eina af okkar helstu náttúruperlum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Ég tek undir það sem fram kom í inngangi hennar um að þetta er nokkuð heitt mál. En það er samt sem áður gaman að segja frá því að þetta er í fyrsta skipti sem þetta mikla hitamál er rætt í ræðustól Alþingis frá því að ég tók við embætti umhverfisráðherra, það hefur stundum verið rætt af meiri pólitískum hita en meira að segja aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Varðandi spurningu hv. þingmanns vil ég fyrir það fyrsta geta þess, og mér finnst afar mikilvægt að það liggi fyrir, að lúpína er gríðarlega öflug landgræðsluplanta, ég held að enginn geti andmælt því. Fljótlega eftir að ég tók við embætti umhverfisráðherra ákvað ég að freista þess að kalla saman þau sjónarmið sem uppi eru varðandi nýtingu plöntunnar í þágu uppgræðslu, en ekki síður þau sjónarmið sem komið hafa fram hjá þeim sem telja að plantan geti síðan ógnað annars konar flóru. Niðurstaða vinnu Náttúrustofnunar Íslands og Landgræðslunnar var mjög góð og ég er afar stolt af því að þar tókst að stefna saman þessum sjónarmiðum. Þar freistaði ég þess að setja málið í öfgalausan farveg þar sem um væri að ræða plöntu sem er ágeng og öflug og sem getur ógnað, en sem getur líka verið mjög gagnleg þar sem hún á við. En við þurfum að hafa stjórn á lúpínu eins og öllum öðrum inngripum í náttúruna. Varðandi spurningu hv. þingmanns um hvernig staðið hafi verið að eyðingu lúpínu í Þórsmörk og nágrenni þá hefur í raun aldrei verið gerð bein tilraun til að eyða lúpínu á Þórsmerkursvæðinu en gerðar hafa verið smávægilegar tilraunir með að draga úr útbreiðslu hennar á því svæði af hálfu tveggja stofnana umhverfis- og auðlindaráðuneytisins, þ.e. annars vegar Skógræktar ríkisins og hins vegar Landgræðslunnar, en Skógræktin er umsjónaraðili þess svæðis sem um ræðir. Af hálfu Landgræðslunnar var gerð tilraun sumarið 2009 til að hefta útbreiðslu lúpínu með illgresiseyði og upprætingu á tveimur litlum svæðum á afréttunum Steinsholti og Stakkholti sem eru í um 200 metra hæð yfir sjó. Sú tilraun mistókst einfaldlega. Skógrækt ríkisins hefur unnið að því að styrkja samkeppnisgróður lúpínunnar, birkiskóginn, í öðrum lúpínubreiða með áburðargjöf, þ.e. með því að ýta undir samkeppnina birkiskógarmegin, ef svo má að orði komast. Skógræktin telur þá leið vænlega til að minnka útbreiðslusvæði lúpínunnar og er stefnt á frekari aðgerðir með þessari nálgun til að hefta útbreiðslu lúpínu í Þórsmörk með því að stuðla að framvindu birkiskóga með áburðargjöf. Ráðuneytinu er ekki kunnugt um aðrar aðgerðir í þessa veru í Þórsmörk og nánasta nágrenni á síðustu árum. Ég hef nefnt tvær aðgerðir í því sambandi, annars vegar aðgerðir Skógræktarinnar varðandi birkiskóginn og hins vegar þessa einu tilraun sumarið 2009 á vegum Landgræðslu ríkisins. Aðrar stofnanir hafa ekki komið að þessu. Ég held að það séu allir sammála um að lúpínan á ekki sérstaklega vel heima á þessu svæði og hún á það til að flæmast yfir stærri svæði en við viljum sjá og draga þar með úr líffræðilegum fjölbreytileika og breyta náttúrlegri ásýnd. Um er að ræða mjög sterk inngrip í ásýnd svæða þar sem lúpínan er litsterk og það er töluvert af henni til að mynda í Básum, á Goðalandi, og það eru líkur til að hún eigi eftir að breyta náttúrlegri ásýnd þessara svæða vegna þess hversu afgerandi hún er í umhverfinu. Virðulegi forseti. Ég vona að ég hafi svarað fyrirspurn hv. þingmanns og þakka enn fyrir dirfsku hennar að taka þetta mál upp hér.

Herra forseti. Landgræðslan hefur náttúrlega það mikilvæga hlutverk í þjóðfélagi okkar að vernda gróður og jarðveg. Þess vegna skýtur dálítið skökku við ef Landgræðslan notar gereyðingarefni til að eyða öllum gróðri, ekki síst í ljósi þess að í tilfelli lúpínunnar hlýtur það að vera dæmt til að mistakast, eins og raunin varð af því að svona gereyðingarefni býr fyrst og fremst í haginn fyrir lúpínuna með því að eyða samkeppnisgróðri. Ég held að það hljóti að vera miklu vænlegra að flýta framvindu birkiskógarins með hugsanlegri áburðargjöf og gróðursetningu því að það er alveg ljóst að lúpínan er eins og aðrar frumbýlisplöntur, hún víkur á endanum fyrir öðrum gróðri. Hún fer ekki inn í skóga þannig að skógrækt hlýtur að vera mjög öflug leið til að koma í veg fyrir útbreiðslu lúpínu. Lúpínan fer ekki inn á fullgróið land 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og fyrir það hugrekki að koma og ræða við mig um lúpínuna, það mikla hitamál. Tilgangurinn með fyrirspurninni var að draga það fram hvort okkur þyki eðlilegt að fara með eitur inn á svæði sem þessi. Mér finnst það ekki í lagi. Mér finnst skrýtið að hægt sé að gera það án þess að spyrja nokkurn mann hvort það sé í lagi á þessu svæði vegna þess að þarna er um að ræða viðkvæmt svæði sem er ein af okkar helstu náttúruperlum. Við þekkjum nú umræðuna um það þegar nokkrar sauðkindur villtust þarna í nágrennið í sumar og það varð allt vitlaust í samfélaginu. En hins vegar má fara með eitur inn á þetta svæði sem getur haft alvarlegar afleiðingar á annan gróður, eins og einn hv. þingmaður minntist á áðan. Þá veltir maður þeirri spurningu fyrir sér hvort það sé einhver skekkja í kerfinu fyrst þetta er hægt. Er þetta eitthvað sem skipulagsyfirvöld eiga að segja til um, þ.e. hvort nota megi þessi efni inn á svæðum sem þessum? Á Umhverfisstofnun að tilgreina eitthvað í þessu sambandi? Á til dæmis að tilgreina það í friðlýsingarskilmálum? Við höfum áður rætt um friðlýsingar, ég og hæstv. ráðherra. Mér finnst þetta ekki í lagi. Mér finnst við komin mjög langt þegar við erum farin að nota „roundup“, eins og ég held að hafi verið gert í því tilviki sem hæstv. ráðherra nefndi, á svæðum sem þessum. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Er ekki tilraunum með að nota eiturefni sem þessi á viðkvæm svæði og þessar náttúruperlur okkar þar með lokið?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Kr. Árnasyni fyrir þátttöku hans í umræðunni og væri gott að við hefðum mun lengri tíma til að ræða þessi mikilvægu mál. Það eru nokkrar aðferðir sem beitt er til að stemma stigu við útbreiðslu lúpínu þar sem hún á ekki við. Ein af þeim er beiting á illgresiseyði. Ég tek undir þau sjónarmið að þar verður að fara afar varlega. Hins vegar treysti ég Landgræðslu ríkisins til að meta það. Þar er gríðarlega mikil sérfræðiþekking innan búðar þannig að ég tek ekki undir það orðalag hv. þingmanns að tala um að þar sé farið fram án þess að spyrja nokkurn mann. Ég held að Landgræðslan fari mjög varlega fram og ég ber mikið traust til þeirrar stofnunar, en eitur er aldrei notað nema í algeru lágmarki. Þarna var lítil tilraun gerð, hún mistókst þannig að henni verður ekki haldið áfram með þeim hætti. Önnur leið er að slá, eins og hv. þingmaður nefndi. Svo hefur verið reynt að beita á lúpínuna. Það hefur verið reynt sums staðar með ágætum árangri. Svo er það sú leið sem hér hefur verið rædd sem er að styrkja samkeppnisgróður og freista þess að lúpínan hörfi þar sem hún á ekki heima. Virðulegi forseti. Ég vona að við séum að minnsta kosti búin að tæma þennan þátt umræðunnar. En það er alveg ljóst að þetta er viðvarandi umræða um flóru Íslands yfirleitt, um líffræðilega fjölbreytni o.s.frv. og um ýmis álitamál sem hv. þm. Jón Kr. Arnarson drap aðeins á í athugasemd sinni varðandi samspil náttúruverndar, landgræðslu og skógræktar, sem mundi gera ráð fyrir miklu lengri tíma.