Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Ásgeir Bjarnason) : Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 21. nóv. 1975. Gylfi Þ. Gíslason, 9. þm. Reykv., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta setið þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistaleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Alþfl. í Reykjavík, Björn Jónsson forseti Alþýðusambands Íslands, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Ég leyfi mér að biðja kjörbréfanefnd að rannsaka kjörbréf Björns Jónssonar og verður gefið fundarhlé í 5 mín. á meðan rannsókn á kjörbréfi fer fram. Fundi er frestað í 5 mín. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur rannsakað kjörbréf Björns Jónssonar, Stóragerði 26, Reykjavík, sem er 1. varaþm. Alþfl. í Reykjavíkurkjördæmi, en hann tekur sæti á Alþ. fyrir hv. 9. þm. Reykv., Gylfa Þ. Gíslason. Kjörbréfanefnd hefur ekkert athugavert fundið við kjörbréfið og hefur samþ. shlj. að leggja til. að kosning Björns Jónssonar verði tekin gild og kjörbréf hans samþ.

Fyrirspyrjandi (Axel Jónsson) : Herra forseti. Ég hef leyft mér, að bera fram eftirfarandi fsp. á þskj. 28 til menntmrh.: „Hvað líður meðferð á frv. til l. um kvikmyndasjóð, sem Ed. Alþ. samþ. 15. maí 1975 að vísa til ríkisstj.?“ Það mun vera svo komið og raunar vera búið að vera svo um nokkurt skeið að Ísland er einasta Evrópulandið sem ekki hefur neina löggjöf um stuðning við kvikmyndagerð. Kvikmyndagerð er hins vegar mjög kostnaðarsöm, en nútímatækni hefur leitt það af sér að einmitt kvikmyndir eru öðru fremur til þess fallnar að ná til fólksins, hvort heldur er í kvikmyndahúsum eða þó miklu fremur, vil ég segja í sjónvarpi. M. a. þess vegna hafa hér verið framkvæmdar nokkrar athuganir til undirbúnings þessa máls, því að árið 1972 safnaði menntmrn. upplýsingum fyrir milligöngu sendiráða Íslands í Vestur-Evrópu um opinbera fyrirgreiðslu við innlenda kvikmyndagerð í Evrópulöndum. En eins og ég gat um fyrr hefur enn ekki verið samþ. um þetta nein löggjöf hérlendis. Þó hefur málinu verið hreyft á tveimur síðustu aðalþingum án þess að það næði fram að ganga, en á s. l. þingi varð afgreiðsla málsins sú, að því var vísað til ríkisstj., eins og fram kemur í fsp. Ég legg áherslu á að kvikmyndagerð er sú listgrein sem er hvað yngst í okkar landi, en skapar mikla möguleika. Íslensk náttúra er stórbrotin og það er mikils virði að festa á kvikmyndir sérkenni Íslands og íslensku þjóðarinnar í lífi hennar og starfi. Slíkt verður aldrei til fjármagns metið. Eins og ég gat um, herra forseti, var afgreiðsla þessa frv. á s. l. þingi sú, að því var vísað til ríkisstj. með eftirfarandi ályktun, með leyfi forseta: „ N. hefur rætt frv. og kynnt sér þær umsagnir, sem borist hafa. N. telur tilgang frv. þess verðan að Alþ. setji um þetta lög. N. er hins vegar ekki sammála um fjáröflunarleið til að standa undir þeim kostnaði, sem þessu er samfara, og leggur því til að málinu verði vísað til ríkisstj. í trausti þess að hún semji löggjöf um aðstoð við kvikmyndagerð og leggi fram í upphafi næsta reglulegs Alþingis.“



Herra forseti. Fsp. hv. þm. vil ég svara á þessa leið: Mál þetta er í athugun í rn. Áður en þeirri athugun lýkur mun haft samráð við Félag kvikmyndagerðarmanna, Sjónvarp, Fræðslumyndasafn og aðra þá aðila er málið helst varðar. Það hefur tafið athugun þessa máls að það er mjög samofið endurskoðun þeirri á skemmtanaskatti sem fram fer á vegum rn., og er raunar ókleift annað en fjalla um bæði málin samhliða, ef hafa á til hliðsjónar þann tekjugrundvöll, sem frv. til l. um kvikmyndasjóð byggir á, en það er fyrst og fremst hlutdeild í skemmtanaskatti. Þeir aðilar, sem nú njóta góðs af skemmtanaskatti, eru Félagsheimilasjóður, Menningarsjóður og Sinfóníuhljómsveit Íslands, en allir þessir aðilar berjast í bökkum fjárhagslega. Það má einnig geta þess að ýmsir greiðendur skattsins kvarta undan því að hann sé of hár og þó fyrst og fremst ekki réttlátlega á lagður. Má geta þess að í frv., sem lagt var fyrir hið háa Alþ. á síðasta þingtímabili, var gert ráð fyrir að verulegur hluti skemmtanaskatts rynni í Ferðamálasjóð. Þáttur skemmtanaskattsins í máli þessu er því allflókinn og þarf nákvæmrar og vandlegrar athugunar við ef finna á viðunandi lausn á málinu. Kvikmyndagerð, sem er með nokkrum hætti ný listgrein, hefur vart hlotið opinberan stuðning til jafns við aðrar listgreinar. Það er fullur vilji á því að stuðla að eflingu þessarar greinar og er þá bæði haft í huga mikilvægi hennar fyrir sjónvarp og mikilvægi fræðslu- og heimildarkvikmynda. Mun verða unnið að málinu í samræmi við það viðhorf rn.



Forseti. Ég vil þakka hæstv. menntmrh. hans svör og láta í ljós þá von að það takist, að finna lausn á þessu máli, - lausn sem allir aðilar geta við unað og hv. Alþ. getur samþ. Til viðbótar við það, sem ég áður gat um, herra forseti, vil ég vitna til þess að saga íslendinga sannar að íslendingum eru í blóð bornir alveg frábærir tjáningarhæfileikar. Efast ég ekki um að þegar kvikmyndalistgreinin þróast muni það og koma fram þar.



Herra forseti. Mál þetta hefur verið æðilengi á döfinni hér á Alþ. og nú eru senn liðin 6 ár síðan fram kom í nál. menntmn. Nd. að nauðsyn bæri til að löggjöf yrði sett um þetta efni hér á Alþ. Það er álit allra þeirra sem til þekkja að löggjöf af því tagi, sem hér um ræðir, sé algert frumskilyrði þess að kvikmyndagerðarlist nái að festa rætur hér á Íslandi og dafna, og með þetta í huga fluttum við fyrst á þinginu 1973–1974 frumvarp um kvikmyndasjóð. Ég vil láta það koma hér fram að þetta frv. var sent hæstv. menntmrn. til umsagnar vorið 1974 og þá barst umsögn sem fól það í sér að rn. óskaði eftir að fá meira ráðrúm til þess að kanna frv. þetta í samráði við önnur stjórnvöld, eins og sagði í bréfi frá rn., og þá aðila aðra sem helst hafa um þessi mál fjallað, þessari athugun yrði væntanlega lokið næsta haust, um það bil er Alþ. kemur aftur saman. - Það er sem sagt eitt og hálft ár síðan þetta bréf var sent rn og enn er málið á döfinni. Enn hefur ekki mikið gerst í málinu af hálfu rn. Eins og fram kom í svari hæstv. menntmrh. á að heita svo að málið sé enn í athugun, og verð ég að viðurkenna að mér finnast það ekki nægilega góð svör, því að ég tel að þetta mál sé búið að vera allt of lengi í athugun. Ég vil sem sagt aðeins nota þetta tækifæri til þess að skora mjög eindregið á menntmrh. að sjá til þess að þetta mál dragist nú ekki öllu lengur en orðið er. Því var á s. l. vori vísað til ríkisstj., eins og sagði í þeirri till. sem um það var samþ. í trausti þess að rn. legði fyrir þetta þing í upphafi þess nýtt frv. um kvikmyndasjóð. Af þessu hefur enn ekki orðið, því miður, en ég vil sem sagt eindregið mælast til þess við hæstv. ráðh að hann sjái til þess, þó að þetta hafi enn ekki orðið, að það dragist ekki miklu lengur en orðið er.