Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Við bjuggum við það varðandi dagskrárgerð að öll mál sem lágu fyrir í þinginu hverju sinni voru sett á dagskrá. Nú eru tímar breyttir og þau ein mál sett á dagskrá sem forseti telur að taka beri fyrir á þeim fundi sem settur er. Það hljóta því að teljast verulega tíðindi þegar 2. mál á dagskrá er Evrópskt efnahagssvæði, stjfrv., 1. mál, þskj. 1, og boðað að það sé til 2. umr. Ég veit ekki hvort forseti gerir sér grein fyrir því að þrátt fyrir að það sé vald forseta að ákveða dagskrána er það að sjálfsögðu þingsins að taka efnislega afstöðu til þess hvort það unir þeirri dagskrá sem sett er fram. Það hlýtur að gerast með athugasemdum héðan úr þessum stól. Ég tel óhjákvæmilegt þegar hæstv. forseta dettur í hug að setja þetta mál nú á dagskrá þegar jafnmikið er að vinna í þinginu að víkja að fréttunum sem flestir landsmenn urðu vitni að þegar okkur bárust fréttirnar um að Sviss væri búið að fella samninginn. Ég vitna hér í kvöldfréttir sjónvarps 6. des. 1992: ,,Nú má telja nær víst að ekkert verði af því að samningur um Evrópskt efnahagssvæði taki gildi um áramót eftir að svissneskir kjósendur höfnuðu honum í þjóðaratkvæðagreiðslu í dag. Hingað er kominn Jón Baldvin Hannibalsson utanrrh. til að segja álit sitt á þessum tíðindum, en fyrst skulum við heyra um niðurstöðuna í Sviss.`` Þessi frétt endar með því að Ingimar Ingimarsson fréttamaður spyr ráðherrann beinna spurninga um þau atriði þegar ráðherrann lýsir því yfir að nú sé orðin einhver sérstök þörf á að hraða þessu máli. Þá spyr Ingimar: ,,Hvers vegna er hún meiri en fyrr? Ég hef heyrt þig halda þessu fram í kvöld?`` Og ráðherrann segir . . . 

Tíminn er búinn, hv. þm., sem ætlaður er í hvert sinn til að ræða um gæslu þingskapa, þrjár mínútur.

Herra forseti. Ég vænti þá að forsetinn svari því hvers vegna þetta mál er sett á dagskrána því að ég mun kveðja mér hljóðs aftur.

Forseti vill geta þess varðandi dagskrá í dag að eftir að 1. mál á dagskrá hefur verið afgreitt, þ.e. atkvæðagreiðsla hefur farið fram, er samkomulag um að gert verði hlé á fundinum í þrjú korter svo að þingflokkar geti haldið fundi. Þá verður væntanlega settur fundur með nýrri dagskrá eftir það ef tilefni gefast til.

Herra forseti. Forseti hefur gert grein fyrir því hvernig forseti hyggst haga störfum en ekki svarað þeirri spurningu hvers vegna þetta mál er sett á dagskrá svo það er óhjákvæmilegt að halda áfram með þá spurningu og fá skýringar. Hér segir ráðherrann sem svar við spurningu Ingimars: ,,Já, það er vegna þess að ef við ekki gerum það þá fáum við ekki aðild að framhaldi málsins. Það er gert ráð fyrir því í EES-samningnum sjálfum, í bókun við 129 gr., hvernig við bregðumst við ef eitt landið heltist úr lestinni. Viðbrögðin eru þau að hin ríkin sem hafa fullgildingarumboð koma saman á ríkjaráðstefnu til þess að koma sér saman um þær tillögur tæknibreytingar.``

Má forseti biðja hv. þm. að halda sig við gæslu þingskapa?

Herra forseti. Ég er með beinar ádeilur á forsetann. Það er grundvallaratriði þegar menn mæla hér til þess að ræða um gæslu þingskapa að þeir snúi sér að forsetanum. Skilur hæstv. forseti ekki að það er verið að ræða um dagskrá sem er á fundinum í dag? Ég skil ekki svona athugasemdir. Hér er ráðherrann spurður beint hvers vegna -- og ég vil lesa upp seinustu fullyrðinguna: ,,Það er beinlínis kveðið á um það í bókun með samningnum?`` spyr Ingimar. Hæstv. utanrrh. Jón Baldvin svarar: ,,Já.`` Daginn eftir lýsir Ingimar því yfir að hann finni þessum orðum ráðherrans ekki stað í greininni. Hann ber það á ráðherrann í Ríkisútvarpinu að hann segi ósatt. Og hv. þm. Hjörleifur Guttormsson vekur athygli á því úr þessum ræðustól að fullyrðingar ráðherrans um formsatriði eru alrangar. Samt leyfir forsetinn sér að setja þetta mál á dagskrá -- sem er fallið og var fellt úti í Sviss.

Virðulegi forseti. Það er afar sérkennilegt að sjá hvernig hv. síðasti ræðumaður böðlast um í ræðustól með árásum á forseta, gjörsamlega að tilefnislausu. Ég vænti þess að það séu margir sem horfa á það á sjónvarpsstöðinni Sýn og fylgist með því hvernig hv. þm. leyfir sér að haga sér, sem er fyrir neðan allt velsæmi, að ráðast á forseta þingsins út af dagskrá fundarins sem sett var saman í góðu samkomulagi við alla þingflokksformenn í gær. Það er engu líkara en hv. þm. viti ekki hvað klukkan slær í þinginu. Jafnframt hefur verið gert samkomulag, eins og forseti greindi frá, um það hvernig staðið verður að framhaldinu hér. Ef forseti fengi vinnufrið fyrir hv. þm. væri hægt að ganga til dagskrár, ljúka þeirri atkvæðagreiðslu sem á dagskrá er og gera síðan það hlé sem ráðgert er að gera til þess að þingflokkarnir geti ráðið ráðum sínum. Allt er þetta með eindæmum hvernig hv. þm. vogar sér að lesa upp úr fréttaviðtölum við hæstv. utanrrh. og túlkar sem þingsköp út af dagskrá fundarins. Þetta er fjarstæðukennt. Ég vona svo sannarlega að hv. þm. sjái að sér í þessu og verði sér ekki til frekari skammar á fundinum.

Herra forseti. Það vekur undrun mína eftir að samningur milli Fríverslunarbandalagsins og Efnhagsbandalagsins var felldur úti í Sviss þá haldi menn því fram að sá samningur geti verið dagskráratriði áfram í þinginu. Eftir að utanrrh. er búinn að lýsa því yfir að það eigi að halda ráðstefnu um það hvað eigi að gera eftir að slíkt kemur fyrir. Hv. 1. þm. Norðurl. v. lýsti því yfir úr þessum ræðustól að það væri eins og að gifta dauðan mann að halda áfram með málið hér. Ef hv. þm. hefur gert samkomulag um það að giftingarathöfnin skuli fara fram með þeim dauða þá þarf ég aðeins að spyrja að því hvort það eigi að vera hérna megin grafar eða hinum megin.

Væntanlega ætlast hv. þm. ekki til að forseti svari þeirri spurningu.)

Frú forseti. Ég hef ekki skipulagt neina giftingu. Ég vil láta það koma fram út af orðum hv. þm. Geirs H. Haarde, 8. þm. Reykv., að ég á engan þátt í því samkomulagi að tekið sé fyrir í dag frv. til laga um Evrópskt efnahagssvæði. Ég óskaði hins vegar eftir því mjög eindregið, eins og reyndar fleiri þingflokksformenn, að á fundi í dag gæfi utanrrh. skýrslu um för sína til Genfar og stöðu málsins. Ég á engan þátt í því að dagskrá er prentuð með þeim hætti sem hér er gert.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að liggja undir því að hafa borið rangar sakir á hv. kollega minn. En það veit hann vel, eins og ég veit vel, að það var samkomulag um að dagskráin liti svona út hvort sem umræður yrðu síðan í samræmi við þá dagskrá. Það liggur fyrir ósk af hálfu þingflokksformanna stjórnarandstöðunnar um það að utanrrh. flytji þinginu munnlega skýrslu um för sína til Genfar og viðræður EFTA-ráðherranna þar um stöðu EES-málanna í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslunnar í Sviss. Það var ætlunin að efna til þingflokksfunda núna og setja síðan annan fund með því máli á dagskrá. Um þetta er fullt samkomulag. Ég sé því ekki að hv. þingflokksformaður þurfi að bera mér það á brýn að ég hafi verið að ljúga upp á hann.

Hæstv. forseti. Ég sótti þennan fund í gær sem er verið að vitna til í orðum hv. tveggja síðustu ræðumanna og ég held að það sé ekki tilefni til stórra orða út af því. Það er alveg ljóst og kom fram á þeim fundi að af hálfu stjórnarandstöðunnar væri ekkert samkomulag um að hefja 2. umr. um þetta mál í dag. Jafnframt var tekið fram af okkar hálfu að búast mætti við því að því yrði mótmælt að þetta mál yrði sett á dagskrá. Um það atriði var því ekki samið. Hins vegar vissum við af þeim áformum forseta að haga dagskrártilhöguninni með þessum hætti. En það var ekki í okkar valdi að ráða því til lykta eða semja um það. Vilji okkar stóð ekki til þess. Hins vegar er það rétt sem hv. 8. þm. Reykv. segir að forseti lýsti áformum um þessa tilhögun fundahalda en það var oftúlkun í máli hv. 8. þm. Reykv. að segja að stjórnarandstaðan hefði þar með samið um að 2. umr. kæmi á dagskrá. Það er ekki rétt og alveg nauðsynlegt að það komi hér fram. Ég hygg þó að um eitt atriði séu menn sammála, að eðlilegt sé að byrja þetta dagsverk á fundahöldum þingflokkanna og því fari best á að snúa sér að því.

Herra forseti. Mér þykir það mjög miður að hv. 8. þm. Reykv. hefur hlaupið á sig með yfirlýsingu um að samið hafi verið um þessa dagskrá. Það er upplýst að svo er ekki. Jafnframt var upplýst að því yrði mótmælt ef dagskráin yrði á þennan veg.

Málið er tekið fyrir.

Þess vegna blasir það við að tilgangurinn með því að setja þetta dagskrá hefur fyrst og fremst verið sá að kalla eftir mótmælum. Þá fer ég að skilja hvers vegna dagskráin er á þennan veg.

Virðulegi forseti. Þar sem þingflokksformaður okkar er fjarverandi í dag vegna veikinda vil ég taka fram að það hefur ekki verið samið um að samningurinn um Evrópskt efnahagssvæði væri á dagskrá í dag en hins vegar verið um það rætt að atkvæðagreiðsla færi fram og síðan yrði gert hlé. Það er í umræðunni hvort það verði ótakmörkuð umræða um þá yfirlýsingu sem utanrrh. mun gefa hér á eftir. Annað er ekki enn í samningum á milli þingflokksformanna. Ég mundi því telja rétt að menn gengju til þessarar atkvæðagreiðslu og svo kæmi framhaldið í ljós í því þriggja kortera hléi sem er fyrirhugað.

Virðulegi forseti. Ég held að rétt sé að menn stilli ræðuhöldum sínum í hóf núna. Ég vil einungis staðfesta þann skilning sem hv. þm. Geir H. Haarde færði hér fram. Á fundi þingflokksformanna í gær kom fram ósk um yfirlýsingu frá utanrrh. og síðan kom það alveg skýrt fram að forseti hugðist setja á dagskrá 2. umr. um EES. Það kom alveg skýrt fram. Það kom líka fram að sennilega yrði því mótmælt. En ég skildi það svo að þingflokksformenn gerðu sér allir grein fyrir því að þetta yrði á dagskrá. Þetta tel ég rétt að komi fram.