Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Meiri hl. landbn. hefur flutt hér smábrtt. við þetta frv, eftir beiðni hæstv. ríkisstj. Önnur till. fer fram á það, að úthlutun úr þessum sjóði sé háð samþykki landbrh. á hverjum tíma. Hin brtt. fer fram á það, að þrátt fyrir þennan skatt, sem um er að ræða, þá séu vörurnar ekki neitt hækkaðar í útsölu. Tveir hv. nm. 3 landbn. vildu ekki gerast fim. að brtt. Það mun aldrei hafa verið til annars ætlazt en að þetta gjald væri borgað af framleiðendum, en ekki neytendum. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þessar brtt. nema tilefni gefist til. Ég vænti þess, að hv. d. geti á þær fallizt.



Mér voru sýndar þessar brtt., sem hv. þm. a.-Húnv. reifaði hér, áður en þær voru fluttar. Eins og hv. þm. sagði, neitaði ég ekki að vera með samþykkt þeirrar brtt., sem fjallar um það, að þessi kostnaður megi ekki leggjast á vörurnar í útsölu. En ég tel ákvæði frv. um þetta efni svo skýr, að sú brtt. sé alveg óþörf. Það hefur aldrei verið tilgangurinn að koma þessu máli þannig fyrir, að hægt yrði að velta þessu yfir á aðra heldur en bændur sjálfa. Ég sé ekki ástæðu til þess, að þegar bændum er einum ætlað að greiða þennan skatt, að fara að taka af þeim yfirráðin yfir honum og hvernig honum yrði varið. Ég held að meðnm. minn í minni hl. landbn., hv. 2. þm. Skagf., hafi haft sama álit um þetta efni, og ég get því talað fyrir hönd okkar beggja um þetta atriði. Ég er sömuleiðis á móti öðrum brtt., sem fram hafa komið. Ég sé ekki ástæðu til þess að hrekja þetta frv. til hv. Ed., og legg ég því til, að allar brtt. verði felldar og frv. verði samþ. óbreytt eins og það lá fyrir.



Ég á hér tvær brtt. á þskj. 918. Fyrri brtt. snertir gjald það. sem leggja á á landbúnaðarvörur samkvæmt þessari gr., en það er ½% af vöruverðinu. Ég tel. að þetta muni vera óþarflega hátt gjald. Það er mikið fé, sem mundi koma í þennan sjóð á ári með þessu gjaldi. Og þó að ég að vísu viti nú ekki, hvert verkefni þessa sjóðs muni aðallega vera, þá get ég búizt við, að ekki sé þörf á að leggja svona hátt gjald á vörurnar sem þarna er farið fram á. Ég hef þó ekki lagt til í mínum brtt. að lækka þennan hundraðshluta. En hins vegar er mín brtt. um það, að stjórn Búnaðarfélags Íslands geti ákveðið að lækka gjaldið og einnig að fella það alveg niður um ákveðið tímabil, ef hún telur óþarft að innheimta svona hátt gjald í sjóðinn. Mér hefur verið bent á, að eðlilegra væri, að það væri búnaðarþingið, en ekki stj. Búnaðarfél., sem hefði með það að gera að ákveða þetta. En ég sé ekki ástæðu til þess að breyta því, vegna þess að stjórn Búnaðarfélagsins mun að sjálfsögðu fara að vilja búnaðarþings í þessu efni. Ég tel það æskilegt, að hægt sé að breyta þessu gjaldi til lækkunar eða fella það niður í bili án þess að til þess þurfi lagabreytingu, og við það er brtt. mín miðuð. Hin brtt. er um lítilfjörlegt atriði í 2. gr.. þar sem um er að ræða gjaldið, sem rjómabú og smjörsamlög eiga að greiða samkvæmt þessu frv., en ég legg til, að falli burt. Það er ástæða til þess að fella það burt vegna þeirrar samkeppni, sem nú er milli þessara aðila annars vegar og heimilanna hins vegar, þar sem smjör er selt með sama verði frá samlögum, rjómabúm og heimilum. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þessar brtt. mínar. Ég verð að láta undrun mína í ljós yfir brtt. landbn. á þskj. 940. Um síðari brtt. er að vísu ekkert sérstakt að segja. Það mun hafa verið gengið út frá því, að í framkvæmdinni yrði það þannig. eins og þar er tekið fram. En hitt er mér alveg óskiljanlegt. að menn vilji gera hvort tveggja í senn. að slá föstu, að bændur greiði þetta gjald sjálfir og megi ekki velta því yfir á aðra, og um leið taka af þeim ráðstöfunarréttinn yfir þessu fé. Mér finnst furðulegt, að meiri hl. landbn. skuli komast að þessari niðurstöðu. Ég veit ekki, hvað sagt væri af sumum mönnum, ef samþykkt væri, að stéttarfélög gætu ekki ráðstafað fé. sem þau eiga í sjóðum, án þess að spyrja stjórnarvöldin um það. Þetta er hliðstætt því. ef slík ákvæði væru sett í lög.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson): Þetta frv. er orðið einstakt í sinni röð, því að með því er einu félagi í landinu gefin heimild til skattlagningar 

Á meðlimi sína.

Ég hygg, að það yrði ákaflega undarlegt upplit á mönnum, sem eru með þessu, ef till. kæmi hér fram á Alþ. um það, að t.d. Alþýðusamband Íslands mætti taka í sjóð hjá sér vissa prósentu af vinnulaunum þeim, sem útborguð væru í landinu. Ég fæ þess vegna í raun og veru ekki skilið, hvernig Alþ. getur afgr. frv. eins og þetta, þar sem stöðugt er nú verið að kvarta undan því - og raunar með réttu -, hvað ríkið leggi á mikla skatta. Mér þykir undarlegt, að Alþ. skuli einnig vera farið að ganga inn á þær brautir að láta einstök félög í landinu taka skatta af mönnum. Ég vildi láta þessa skoðun mína í ljós á þessu frv. Ég tel það eiginlega vera brot á allri reglu, sem gilt hefur hér á hv. Alþ. áður. Og þess vegna ætla ég mér að greiða atkv. á móti frv.



Herra forseti. - Mér þykir dálítið einkennileg sú breyting, sem hefur orðið á hugarfari ýmissa hv. þm., síðan þetta frv. var lagt fyrir síðast. Þá gekk það hér í gegnum þrjár umr., eins og þingsköp ákveða, án þess að hreyft væri slíkum andmælum gegn frv. sem nú hafa komið fram við þessa einu umr. um málið. Ég veit satt að segja ekki, hvar á að leita að orsökinni fyrir þessari skoðanabreytingu, sem fram hefur komið í þessu efni. Og á ég þar við allar þær brtt., sem fram hafa komið, og ummæli hæstv. dóms- og félagsmrh., sem hafði náttúrlega alveg sömu aðstöðu til þess að koma þessari skoðun sinni á framfæri þá eins og nú. Ég vil í þessu sambandi benda á það, sem raunar hefur komið fram áður við þessar umr., að það er síður en svo, að hér sé verið að læðast aftan að mönnum, sem hér er gert ráð fyrir, að eigi að leggja þennan skatt á. Það er búið að senda drög að þessu frv. út til allra búnaðarsamtaka á landinu, og að þessum samtökum stendur meginþorri allra bænda í þessu landi, því að undirstaða búnaðarsamtakanna eru hreppabúnaðarfélögin, sem eru starfandi úti um allar byggðir þessa lands. Þessi félög kjósa fulltrúa til þess að mæta á búnaðarsambandsfundum, auk þess, sem búnaðarsambandsfundir eru sóttir af áhugasömum bændum, sem ekki mæta beint sem fulltrúar. Það hafa komið samþykktir frá öllum búnaðarsamtökum um, að þessi skattur verði lagður á eins og frv. fer fram á. Og búnaðarþinginu, sem er forsvarsaðili bændastéttarinnar, gefst kostur á betri aðstöðu til þess að vinna að hagsbótum bænda með því að fá þessar tekjur. Ég fyrir mitt leyti skil ekki þessa afstöðu Alþ., að vilja ekki verða við eindreginni ósk bænda, sem er aðeins vegna þess, að heppilegra þykir að fá þetta sett í lagaform og skapa því þannig grundvöll, að öll innheimta yrði auðveldari og hægari að innheimta þetta gjald. Það er mjög hliðstætt þessu, sem gert hefur verið gagnvart sjávarútveginum, því að skattur hefur verið lagður á sjávarútvegsmenn í því formi, að hann rennur í fiskveiðasjóð. Og með þeim hætti eiga útvegsmenn kost á hagstæðari lánum heldur en þeir annars ættu. Svo að það er áreiðanlega fordæmi fyrir því að fara inn á þessa braut, þó að þarna sé dálítill aðferðamunur um ráðstöfun fjárins. Viðvíkjandi brtt. á þskj. 918, frá hv. þm. V.-Húnv., virðist hún vera gersamlega ástæðulaus. Því að það var í þessu formi, sem búnaðarsamböndin mæltu með framgangi frv., og ég ætla, að samþykkt væri gerð um það líka í hans héraði. Eins og hefur verið lýst, er það líklega það óskiljanlegasta, sem fram hefur komið í þessu máli, að leggja til að taka ráðstöfunarréttinn á þessu fé af búnaðarþinginu. eða vilja láta ráðstöfunarréttinn vera háðan samþykki eins ákveðins ráðh. Ég satt að segja skil ekki þann hugsanaferil, sem liggur bak við brtt., sem fer fram á slíkt. Þetta er fé, sem eingöngu er lagt á bændastétt landsins. Þessi bændastétt hefur fengið lögfest form fyrir meðferð sinna mála, sem m.a. felst í því, að bændur halda búnaðarþing. Og þar sem um er að ræða þeirra eigið fé, þá er það harla undarlegt, að stofnun þessara bændasamtaka skuli ekki mega upp á eindæmi ráðstafa þessu fé í þágu bænda. Ég var undrandi, þegar ég sá slíka brtt. fram komna sem þessa frá hv. meiri hl. landbn. Það er vitað, að það fé, sem lagt er til Fiskifélags Íslands og Búnaðarfélags Íslands samkvæmt fjárl. árlega, er háð, hvað úthlutun snertir, samþykki viðkomandi ráðh. Og það er í sjálfu sér ekki óeðlilegt, þótt svo sé. Þessar stofnanir verja þessu fé í margs konar starfsemi fyrir ríkisvaldið og þjóðfélagið. Hitt gegnir öðru máli með það fé, sem rennur til þessarar stofnunar beint frá bændunum sjálfum og er ekki á neinn hátt tekið af öðrum en þeim. Og þar sem þetta er gert með einróma samþykki þeirra sjálfra, þá virðist það vera ósanngjarnt, ef Alþ. fer að seilast inn á umráðasvið búnaðarþings yfir þessum fjármunum og fela það í hendur eins ráðh. Þar sem Búnaðarfélag Íslands er alveg óháð stofnun ríkisvaldinu, virðist það einkennilegt, að bændur skuli ekki mega efla þessa stofnun með fjárframlögum til nytsamrar starfsemi án þess að setja það undir yfirráðasvæði ríkisvaldsins. Mér virðist ekki nokkur heil brú í þeirri hugsun. sem liggur bak við þessa ásælni, sem fram kemur í slíkri brtt. sem þessari. Og mér er það blátt áfram hryggðarefni, að einn af bændafulltrúunum á Alþ. skuli hafa gerzt forgangsmaður og 1. flm. þessarar brtt. Ég þarf svo ekki meiru við þetta að bæta. Ég vil mjög taka undir það, sem kom fram hér frá hv. minni hl. landbn., hv. þm. Mýr., að þetta frv. nái nú fram að ganga eins og það liggur fyrir og að það verði ekki stofnað til breyt. á því. Og ég vil mjög eindregið mæla með því, að frv. yrði samþ. óbreytt hér við þessa einu umr. og gert að l. í því formi, sem það nú er.



Herra forseti. Ég átti kost á því í landbn. þessarar hv. d. að fylgjast með afgreiðslu þessa máls og lagði, þá til, að frv. yrði samþ. eins og það lá þá fyrir. Ég er sama sinnis enn, að það út af fyrir sig er ekki óeðlilegt, að það verði að greiða einhverja upphæð af framleiðsluvörum landbúnaðarins, fyrir sitt leyti á svipaðan hátt eins og greitt er af framleiðsluvörum sjávarútvegsins, til þess að standa undir ýmiss konar starfsemi, sem þessar stéttir hafa báðar með höndum. Og um það þarf ég ekki frekar að ræða, því að nánar var gerð grein fyrir því, þegar málið var rætt í landbn. En ég stóð upp í tilefni af brtt., sem fram eru komnar, og þeim umr., sem um þær hafa fram farið. Út af brtt. á þskj. 918, frá hv. þm. V.-Húnv., vil ég segja það, að mér virðist hún heldur miða að því að draga úr þeim möguleikum, sem opnaðir eru með þessari lagasetningu, og jafnvel gera þá að engu, ef heimildinni er beitt, sem í brtt. felst, því að þar er lagt til, að búnaðarþingi sé heimilt að fella niður þetta gjald alveg, ef því sýnist ástæða til um ákveðinn tíma. Og er þá vitanlega að engu gerð þessi lagasetning. Ég get ekki greitt þeirri brtt. atkv. En út af brtt. meiri hl. landbn. vil ég segja það, að síðari brtt. er ekkert annað en nánari skýring á því, sem fyrir landbn. vakti, að þetta gjald yrði ekki til þess að hækka verð vörunnar. Svo að því leyti er brtt. ekki efnislega ný, heldur nánari skýring á þessu ákvæði. Um þá brtt., sem aðallega hefur verið rætt um hér, sem fer fram á, að samþykki landbrh. þurfi til þess að veita af þessu fé, vil ég segja, að ég mun einnig fylgja þeirri brtt., og það af þeim ástæðum, sem hv. þm. Borgf. undirstrikaði hvað gleggst nú. Því að mér þótti hv. þm. Borgf. oft hafa verið rökvissari heldur en í sinni ræðu áðan. Hann dró upp samanburð nokkurn á milli þessara útgjalda, af sjávarafurðum til fiskveiðasjóðs og því gjaldi, sem hér er um að ræða til búnaðarmáiasjóðs. En hér er ekki um sambærilega hluti að ræða. Þær prósentur, sem teknar eru af sjávarafurðum, renna í fiskveiðasjóð. En fjárveiting úr fiskveiðasjóði er háð samþykki ráðh. Það er ekki hægt fyrir fiskimálan. eða Fiskifélagið að veita fé úr þessum sjóði án samþykkis ráðh. Og með þessari brtt. er einmitt lagt til. að farið verði inn á þá sömu braut og með gjaldið af sjávarafurðum. Hv. þm. Borgf. sagði, að hér væri tekinn ráðstöfunarrétturinn af Búnaðarfélagi Íslands. En þessi réttur er þá líka tekinn af útvegsbændum og þeim ekki leyft að úthluta fé án samþykkis ráðh. Og mér virðist það ekki óeðlilegt, því að með þessu er tekinn skattur af heilli stétt, og það er ekki óeðlilegt, að einhver aðili frá hinu opinbera hafi íhlutun um það, hvernig þessum skatti verði varið. Ég gæti hugsað mér að taka þetta til athugunar, að það verði í því formi, sem frv. gerir ráð fyrir um landbúnaðarafurðir, ef t.d. sjávarútveginum væri frjálst að fara einn með sitt fé og falið Fiskifélagi Íslands eða öðrum aðila, sem hliðstæður væri Búnaðarfélagi Íslands, að ráðstafa þessu fé, en slíkt gæti ég ekki hugsað mér, að veita úr þessum sjóði án samþykkis ráðh. Og þess vegna þykir mér rétt að fjárveiting úr búnaðarmálasjóði sé háð samþykki landbrh., eins og fjárveiting úr fiskimálasjóði er háð samþykki þess ráðh., sem fer með sjávarútvegsmál.



Ég er hissa á, hvað sumir menn virðast hafa tekið óstinnt upp þessa brtt., sem hér liggur fyrir frá meiri hl. landbn. Hv. þm. Borgf. talaði um þá skyndilegu hugarfarsbreytingu, sem orðið hefði hjá okkur, sem flytjum þessa till., frá því, sem hefði verið, þegar frv. gekk í gegnum d. Ég tók fram, þegar ég mælti fyrir brtt., að hún, væri flutt eftir tilmælum hæstv. stj. Ég fyrir mitt leyti hef ekki lagt áherzlu á, að breyta þessu frv. frá því, sem það var, en hins vegar get ég ekki annað en álitið, að það sé að ýmsu leyti eðlilegt að gera það til samkomulags að samþ. þessa brtt., því að það er vitað mál, að það eru ekki allir menn hér á þingi, sem kæra sig um að leggja á þetta skattgjald. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. V.-Húnv. var að tala um út af þessari brtt., að sér fyndist ósamræmi í því að vilja láta bændur, sem eiga að greiða þetta gjald, ekki fá að vera einráða um úthlutun fjárins, vil ég aðeins segja, að það er algengt um skatta, sem lagðir eru á menn, að þeir ráði ekki sjálfir úthlutun þess fjár. Þetta er ekki annað en veltuskattur á bændur með þeirra samþykki. Vörur bænda eru undanþegnar þeim veltuskatti, sem nú er í ráði að leggja á, en þetta er veltuskattur, sem er ætlazt til, að gangi til þarfa bændanna sjálfra. Ég geri ráð fyrir, að sú brtt., sem hér hefur verið flutt að tilhlutun hæstv. stj., eigi kannske rætur sínar að rekja til þeirra deilna, sem orðið hafa um veltuskattinn, og tel ég hana með öllu hættulausa. Ég fyrir mitt leyti treysti hæstv. landbrh. alveg eins vel til að samþ. úthlutun þessa fjár og tel fyrir bændanna hönd ekki neina hættu af því stafa, enda er það augljóst mál, að ef ágreiningur verður milli búnaðarþings og búnaðarfélagsstjórnarinnar annars vegar og Alþingis hins vegar, þá mundi af því leiða, að l. yrðu afnumin. Ég veit ekkert um það, að þetta skattgjald hafi verið samþ. af öllum búnaðarsamböndum í landinu, en sú reynsla, sem ég hef fengið af fylgi bænda við málið, er þannig, að á leiðarþingi, sem ég hélt á Blönduósi milli hátíða, kom fram harðvítug gagnrýni frá þeim bónda í héraðinu, sem talaði þar helzt f.h. Framsfl. Taldi hann fjarri lagi, að þingið færi að leggja þennan skatt á bændur nú, jafnvel þótt það ætti að ganga til þeirra mála. Þar var enginn til að mæla skattinum bót nema ég einn, og þó voru mjög margir bændur viðstaddir. Það er því víst, að ekki er óskipt ánægja meðal bænda á þessu skattgjaldi, en ég tel fyrir mitt leyti, að það sé um að ræða svo mikla þörf fyrir félagsmálefni bænda, að ég er því fylgjandi, að þetta gjald verði lagt á vörur þeirra. Varðandi það. sem hv. þm. V.-Húnv. var að tala um í sambandi við sína till., þá kom þar fram sú skoðun, að þetta væri of hátt gjald. Hann fór fram á að lækka það og gefa Búnaðarfélagi Íslands heimild til að fella það niður. Á þetta get ég ekki fallizt. Ég vil hafa gjaldið óbreytt og tel enga hættu í því að samþ., að landbrh. hafi á hverjum tíma íhlutun um, hvernig því er úthlutað, sem færi þannig fram, að gerð yrði áætlun um, hvernig því yrði varið, og ráðh. yrði að samþ. þá áætlun. Samkvæmt því, sem áætlað hefur verið, og samkvæmt því, sem nú liggur helzt fyrir um verð á þessum vörum, má ætla, að þessi skattur muni á þessu ári nema allt að hálfri milljón króna. Hér er því um talsverða upphæð að ræða. Ég álít, að það sé í þessu efni bezt fyrir alla aðila, að sem bezt og friðsamlegast samstarf geti orðið um málið. Mér þykir undarlegt, ef svo mikið vantraust er á hæstv. núverandi landbrh., að hv. þm. telji einhvern voða af því stafa, að þetta eigi að vera háð hans samþykki. Ef kæmi annar landbrh., sem hefði minna traust, þá er, eins og ég sagði áðan, augljóst mál, að það er fyrir hendi sá möguleiki að afnema l., ef ósamkomulag yrði milli búnaðarþings og landbúnaðarráðherra um úthlutun fjárins.



Ég finn ástæðu til út af ræðu hæstvirts samgöngumálaráðherra að segja nokkur orð. Honum fannst, að mér hefði fipazt í röksemdafærslunni, að því leyti sem ég minntist á fiskveiðasjóðsgjaldið í þessu sambandi. Ég vil benda honum á, að það er gert með fullu samkomulagi við sjávarútvegsmenn að haga meðferð þessa gjalds á þann veg og með þeim ráðstöfunum, sem þar hafa verið gerðar, og einnig er þess að gæta, að það er fellt í nokkuð fast form í þeirri löggjöf, sem gildir um þær lánveitingar. Ég hef ekki orðið var við. hvorki meðan á því stóð að setja þetta form um ráðstöfun fjárins né síðar, að sjávarútvegsmenn hefðu neitt við þetta að athuga, og þess vegna hafði ég ekki heldur neitt við það að athuga út frá þessu sjónarmiði séð. En hér er þetta mál flutt f.h. bænda, og þeir ætlast til þess, að þeir fái að ráðstafa þessu fé. Ef það hefði fylgt því, að það hefði að einhverju leyti átt að renna inn í Búnaðarbanka Íslands og verið látið þar í einhverja lánadeild, sem bændur hefðu leitað til til að fá lán úr til sinna framkvæmda, - hefðu bændur hugsað sér framkvæmd þessara l. á þann veg, - þá efast ég ekki um, að þingið hefði orðið við því að verja fénu með þeim hætti. En það er tilgangur bænda með þessu frv., að féð verði falið búnaðarþingi til ráðstöfunar. Það er ósk þeirra og tilgangur, án þess að nokkur löggjöf verði sett um, hvernig með það skuli fara, eins og átti sér stað um fiskveiðasjóðsgjaldið. Það er þeirra tilgangur með þessari lagasetningu, að þeir fái þetta fé í sinn sjóð og fái að ráðstafa því sjálfir. Þess vegna finnst mér ósamræmi í þessu og l. um fiskveiðasjóðsgjald, því að þegar þau l. voru sett, var fénu beinlínis ráðstafað samkvæmt óskum, sem höfðu komið fram um það frá sjávarútvegsmönnum. Ef svo í þessu tilfelli á að neita hliðstæðum óskum, sem fram koma frá bændum um, hvernig með þetta fé skuli fara, þá tel ég það ósamræmi við það, sem áður hefur verið gert. Ég held þess vegna, að ef mér hefur eitthvað fipazt í röksemdafærslunni, þá hafi hæstv. samgmrh. orðið það á að stranda á sama skerinu hvað þetta snertir. Í ræðu, sem hv. þm. A.-Húnv. hélt um þetta mál, fór hann að útfæra það á ýmsan veg og mála upp á vegginn t.d. það, að þótt bændur fengju eiginn umráðarétt yfir þessu fé, gæti vel svo farið, að ríkisstj. yrði svo skipuð síðar meir og Alþingi þannig skipað, að allt vald yrði tekið af búnaðarþingi um þetta mál. Mér finnst, að þetta séu ekki nein rök í þessu máli. Annaðhvort viðurkennir hv. þm. rétt búnaðarþings til ráðstöfunar á þessu fé eða hann gerir það ekki. Annaðhvort viðurkennir hann, að þessu máli sé bezt og hentugast skipað þannig, að búnaðarþing fái ráðstöfun fjárins upp á eigin hönd eins og bændur vilja, eða hann telur réttast, að aðrir aðilar hafi það með höndum, eins og kemur fram í brtt. hans, því að þar leggur hann til, að sú skipun sé á höfð, að meðferð þessa fjár sé háð samþykki stjórnarvaldanna. Hv. þm. færir fram sem málsbætur fyrir þeirri hugarfarsbreytingu, sem orðið hefur hjá honum, síðan málið fór til Ed., að viðkomandi ráðh. hafi óskað eftir þessu. Þá virðist hann lita svo á sína aðstöðu, að honum sé skylt að gera það, sem ráðh. segir, jafnvel þótt það sé í mótsetningu við hans fyrri skoðun í þessu máli. Um það, að ekkert þurfi að óttast í sambúðinni milli búnaðarþings og þess manns, sem nú skipar sæti landbrh., þá er ég fyrir mitt leyti ekki hræddur við þá sambúð, en ef hann miðar þá löggjöf, sem nú er verið að setja, við þann hæstv. ráðh., sem situr í stólnum á þeim tíma, sem löggjöfin er sett, þá lítur hann allt of skammt í sambandi við afgreiðslu þessara l., því að þau eru eins og önnur l., sem sett eru, miðuð við allar þær ríkisstj., sem sitja að völdum, meðan l. eru í gildi. Þetta er nú .það stjórnarfar, sem við búum við. Hv. þm. sagði, að fram hefði komið ein óánægjurödd gegn þessu máli á fundi, sem hann hélt. Það afsannar ekkert það, sem ég sagði, að málið var sent til allra búnaðarsambanda, og þau lýstu sig ekki einu sinni öll samþykk þessu máli, heldur sendu þakklæti til stj. og mþn., sem fjallaði um þetta mál, fyrir að hafa farið inn á þessa braut og vilja með þeim hætti greiða götu þess að efla fjárhagslegt sjálfstæði Búnaðarfélags Íslands. Þannig er rétta lýsingin á því. Þessi bréf liggja fyrir í Búnaðarfélagi Íslands, þó að ekki hafi verið farið með þau til landbn., sem ekki var ástæða til á því stigi málsins, því að n. lagði óskipt til, að málið yrði samþ., og þurfti ekki frekari gagna við.

Það hefur verið skýrt frá þessu oftar en einu sinni.

Já, það hefur verið skýrt frá því oftar en einu sinni, segir hv. frsm. minni hl. Ég held, að það sé ákaflega skakkt til getið um hugarfar bænda og sjálfstæðislöngun í eigin starfi og félagsstarfi, ef hv. þm. lítur svo á, að það sé meðal til að lækna þessa óánægjurödd að taka umráðaréttinn af búnaðarþingi og flytja hann til annarra stjórnarvalda. Þá misskil ég alveg hugsunarhátt bænda, ef það er læknismeðal við þeirri óánægju, sem uppi kynni að vera um þetta mál.



Það eru örfá orð út af síðustu ræðu hv. þm. Borgf. Hann sagði, að það væri sitt hvort með þessa lagasetningu og það gjald, sem nú er tekið af sjávarafurðum í fiskveiðasjóð og fiskimálasjóð, því að núverandi skipulag á gjaldinu af sjávarafurðunum væri gert í fullu samkomulagi við sjávarútvegsmenn og þar að auki í föstu formi, og þyrfti þess vegna ekki og mætti ekki bera þetta tvennt saman. Ég skal ekki fara langt út í þetta og get ekki fullyrt nægilega um þetta hér, þar sem ég hef engin gögn. Ég hygg þó, og held ég fari ekki. með rangt mál, að margir sjávarútvegsmenn séu andstæðir þeirri löggjöf, sem nú gildir í þessu. efni. Ég minnist þess á fiskiþingi og víðar, að komið hafa tili. um, að fiskimálasjóður yrði lagður undir Fiskifélag Íslands, og það veit ég, að hv. þm. kannast við, svo að það er síður en svo, að þessi skipun sé gerð í fullu samkomulagi við sjávarútvegsmenn. En þetta hefur þótt nauðsynlegt, vegna þess að hér er um skattgjald að ræða, og eins og hæstv. dómsmrh. sagði, þá er ekki hægt að leggja lögþvingaðan skatt á landsfólkið eða nokkurn hluta þess, þó að það sé vilji þess, - og þó að það sé sagt, að öll búnaðarsambönd séu samþykk þessari skattaálagningu, þá er alls ekki þar með sagt, að meginið af bændum sé henni fylgjandi, - nema ríkisstj. eða sá ráðh., sem með þessi mál fer, hafi íhlutun um, hvernig því fé er varið. Ég skal svo ekki fara út í þetta frekar, en aðeins undirstrika, að mér finnst hæpin fullyrðing hjá hv. þm., að sú tilhögun, sem nú er á gjaldinu af sjávarafurðum. sé í fullu samkomulagi við sjávarútvegsmenn. Mér hefur skilizt, að þeir vilji vera nokkru frjálsari með það og fá þetta fé til ráðstöfunar án íhlutunar ráðh. Er það alveg hliðstætt því. sem þetta frv. fer fram á, og gæti ég eftir atvikum hugsað mér, að það væri tekið til athugunar, en ef það er bundið á einu sviði, verður það að vera hliðstætt á öðrum.



Það, sem ég átti við með því, að sjávarútvegsmenn hefðu sætt sig við þetta gjald, var meðferðin á fénu, til hvers hefði átt að verja því. Hitt er annað, hvaða stofnun hefur verið falin meðferð þessa skatts, og að því leyti, sem það er mál fiskimálan., þá er það rétt hjá hæstv. samgmrh., að það eru mjög uppi raddir um að breyta til um tilhögun á þessu. Ég er hæstv. ráðh. sammála um, að það væri mikil bót frá því, sem nú er, að Fiskifélagi Íslands væri falin meðferð fiskimálasjóðs, en þá væri líka verið að færa nær því, sem í þessu frv. felst eins og það er nú, en þá er það að vísu eftir, að þetta er háð íhlutun ríkisstj., þó þannig, að áður er búið að setja fram formið um það, til hvers eigi að verja þessu fé, en slíkt form er ekki um að ræða í þessu sambandi og ekki heldur til þess ætlazt af bændum.



Herra forseti. - Fyrir nokkrum dögum var umr. um þetta mál frestað og óskað eftir því, að fjhn. athugaði brtt. á þskj. 934, frá hv. þm. V.-Húnv. - Meiri hl. n. hefur ekki orðið sammála um þessar brtt., en gengur inn á d-lið 1. brtt, og 2. brtt. Þá hefur meiri hl. n., í samráði við hæstv. fjmrh., flutt brtt. á þskj. 1016 um, að fyrri aðalmálsgr. 10. gr. skuli orða svo: „Fjármálaráðuneytið getur að fengnum nýjum upplýsingum breytt aukamati innan hálfs árs, frá því að það hefur verið tilkynnt eiganda.“ Ég get ekki verið hv. þm. V.-Húnv. sammála um fyrstu brtt. hans varðandi ýmis mannvirki, sem þar koma til greina, svo sem íbúðarhús, og gegnir þar allt öðru máli en með útihús o. fl. Ég get ekki fallizt á, þegar um slík mannvirki er að ræða, að byggt verði á brunabótamati, sem má áfrýja. Og álft ég, að það sé aðeins í verkaumdæmi fjmrn. að ákveða fasteignamat húsa samkvæmt lýsingu matsmanna í samræmi við gildandi fasteignamat sams konar bygginga. - Ég tel svo ekki þörf á að fara fleiri orðum um þetta.



Herra forseti. - Það kom fram hjá hæstv. fjmrh., að hann taldi aðfinnslur mínar hafa við rök að styðjast um, að hvort tveggja matið skuli framkvæmt af sömu mönnum. Ég tel ástæður meiri hl. ekki hafa við rök að styðjast, því að ég efast um, að aukamatið verði dýrara, þar sem enginn af aðalmatsmönnunum er á föstum launum, heldur á ráðh. að ákveða laun þeirra eftir því, hve löngum tíma þeir eyða til matsstarfanna.