Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þess hefur verið óskað að ég sem formaður heilbr.- og trn. Nd. gerði nokkra grein fyrir þeim málum sem þar munu daga uppi. Það var fyrir nokkrum dögum samþykkt þegar álagið var hvað mest hjá nefndinni að þau mál sem ekki yrði samkomulag um yrðu látin liggja og við mundum ekki freista þess að afgreiða þau. Við höfum setið á löngum fundi í morgun vegna frv. til laga um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit með síðari breytingum sem kom til okkar vel unnið frá Ed. Við sjálfstæðismenn og reyndar fulltrúi Alþb. og trúlega einnig fulltrúi Alþfl. hefðum getað sameinast um að þetta mál næði fram þótt það skuli hins vegar tekið fram að sumir fulltrúar, með það í huga sem við höfðum ákveðið í fyrrinótt eftir okkar síðustu ákvarðanatöku, hefðu ekki getað kynnt sér málið til hlítar. Ég tel, herra forseti, nauðsynlegt að láta þetta koma fram vegna fsp. sem hafa komið fram um einstök mál sem hafa legið hjá nefndinni, liggja enn og munu liggja um sinn.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Ég vil einungis láta það koma fram að því er varðar frv. til laga um breytingu á lögum um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit að það er skylda samkvæmt núgildandi lögum að láta endurskoðun frv. ljúka fyrir 1. ágúst þessa árs. Ég legg það auðvitað í vald þingsins að meta hvort þeirri endurskoðun telst þá lokið með þessum hætti.



Herra forseti. Í þeim önnum sem verið hafa að undanförnu hafa flestir haft ærið að starfa og í heilbr.- og trn. hafði ég talið að búið væri að halda lokafund um málefni sem þar voru. Í umræðum hér í Alþingi var það að frumkvæði hv. 3. þm. Reykv. að spurst var fyrir um ákveðið mál og þess óskað að nefndin tæki afstöðu til þess máls. Formaður heilbr.og trn. gat þess að hann mundi boða til fundar. Miðað við þá umræðu sem átt hefur sér stað í nefndinni hafði ég ekki varið meira af mínum tíma til að kynna mér frekar þau mál sem þar lágu fyrir. Það kom mér nokkuð á óvart þegar ég mætti svo til fundarins í morgun klukkan 10 að það mál sem hér var rætt í þinginu skyldi ekki vera það dagskrármál sem var til umræðu í nefndinni heldur annað mál og tveir fulltrúar boðaðir til að ræða það mál. Það var mikill ágreiningur hjá þeim tveimur fulltrúum, sem voru boðaðir til að ræða þetta mál, um heildarafstöðu til málsins. Ég lít svo á að endurskoðun laganna megi gjarnan vera lokið fyrir 1. ágúst, þar á ég við laganna um hollustuvernd og heilbrigðishætti, og endurskoðunin verði lögð fyrir næsta þing, enda verði endurskoðuninni hagað að nokkru í samræmi við það sem til var ætlast samkvæmt lögunum.



Herra forseti. Ég óskaði eftir því í gær og í fyrradag að hv. heilbr.- og trn. tæki afstöðu til frv. til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar sem flutt var af hv. 2. þm. Austurl. Helga Seljan, en frv. gerði ráð fyrir að Þroskahjálp og Öryrkjabandalagið ættu aðild að tryggingaráði. Nefndin var kölluð saman í morgun, eins og hv. 12. þm. Reykv. hefur greint frá, og afgreiddi þá ekki frá sér neitt mál, að því að mér skildist, m.a. ekki þetta mál. Ég lít þannig á að þar með liggi fyrir að meiri hl. nefndarinnar hafi hafnað frv. Ég hefði að vísu talið mikið eðlilegra að málið hefði komið inn í þingið til afgreiðslu þannig að þingdeildin hefði fengið að taka afstöðu til þess, en það væri ekki lokað af inni í nefndinni með því að meiri hlutinn gefur ekki út nál. En Ed. hafði afgreitt þetta mál samhljóða og ég hygg að við höfum öll gert ráð fyrir því að það fengi greiðan gang í gegnum hv. deild. Því kemur mér á óvart þessi niðurstaða í hv. nefnd og mér sýnist að formaður tryggingaráðs, hv. 9. landsk. þm., hafi þarna ráðið úrslitum í málinu og hafnað afgreiðslu þess. Ég harma þessa niðurstöðu og hlýt að gagnrýna mjög harðlega meiri hlutann í þinginu fyrir þá afstöðu og niðurstöðu sem hann hefur komist að, í fyrsta lagi að hafna málinu efnislega og í öðru lagi að koma í veg fyrir að þingdeildin fengi að taka afstöðu til þess.



Herra forseti. Eins og kom fram í minni fyrri ræðu eða skýringu tók ég fram að það eru tveir dagar síðan við ákváðum í heilbr.- og trn. að við mundum ekki taka mál til afgreiðslu í nefndinni nema það næðist samkomulag. Við höfðum þá í huga þá ákvörðun þingsins að reyna að ljúka þingstörfum í dag. Þetta var áréttað enn betur í fyrrinótt af hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur þegar hún skammaði mig og aðra fyrir að hafa gert þetta fram að því. Þess vegna kom það mér þægilega á óvart þegar hún hóf máls á því í gær við mig og auk þess hv. þm. Svavar Gestsson í sambandi við mál sem kom frá Ed. að við þyrftum að hafa fund til viðbótar til að ræða ákveðið mál. Þar á meðal var þetta mál um hollustuhætti og heilsuvernd. Við reyndum þetta í morgun, en það náðist ekki samkomulag. Það er ekki rétt að fara með það stóra mál hér inn og þær deilur sem fylgja því máli og jafnframt því máli sem hv. formaður og þm. Alþb. hefur réttilega bent á og ítrekað sem alls ekki er samkomulag um hjá okkur í heilbr.- og trn. og það er ekkert frekar formaður tryggingaráðs, hv. þm. Ólafur Einarsson, en aðrir. Það vantar mikið á að það frv. fullnægi óskum allra. Alla vega, þótt öryrkjar komi þar við sögu, eru þar hvorki aldraðir eða sjónlausir eða allir þeir sem gætu gert hina sömu kröfu. Ég vildi láta þetta koma fram að gefnu tilefni einfaldlega vegna þess að ef við ætlum að ljúka þinginu í dag er ekki tími til að taka þessi mál upp nema með fullri samstöðu. Það kom í ljós á fundinum í morgun að fulltrúi Framsfl., sem þar var mættur, var ekki fáanlegur til að taka þátt í afgreiðslu málsins jákvætt þannig að við gætum komið málinu frá okkur sem ég vakti máls á í minni fyrri ræðu.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Ragnhildur Helgadóttir): Herra forseti. Ég get alls ekki látið ómótmælt þeim ummælum hv. 5. þm. Vestf. þar sem hann gefur í skyn að ekki hafi endurskoðun laganna um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit verið hagað með þeim hætti sem ætlast var til, svo notuð séu hans orð. Hann leggur til að endurskoðun verði lokið fyrir 1. ágúst með þeim hætti sem ætlast var til. Ég veit ekki hvað hv. þm. á við. Það er langt síðan þessi lög voru sett. Síðan hefur annað þing verið kosið. Það er Alþingi sjálft sem ákveður til hvers er ætlast í þeim lögum sem það setur. Þess vegna er ákvæði sett inn í lögin um að það beri að endurskoða þessi lög fyrir 1. ágúst en ekki einhverjir menn úti í bæ sem koma og tilkynna þingnefnd að það sé ætlast til einhvers annars en hinir færustu fagmenn leggja til við þingið og hafa þegar sent það til umsagnar fjölmargra aðila og ekki síst þeirra sveitarfélaga sem hafa með höndum framkvæmdir samkvæmt lögunum. Ég vil þess vegna mótmæla því að það hafi á nokkurn hátt verið kastað höndum til undirbúnings þessa máls. Það er þvert á móti óvenjulega vel vandað að undirbúningi til.



Herra forseti. Ég valdi ekki þá fulltrúa sem kallaðir voru á fund nefndarinnar til að gera þar grein fyrir afstöðu sinni til málsins. Það kom aftur á móti fram, eins og ég gat um áðan, að það var mikill munur á þeirra viðhorfi til þessa máls og mikill munur á viðhorfi til endurskoðunarinnar og framkvæmdar hennar. Það þykir ekki góð latína í bókhaldsfyrirtæki að láta bókhaldarann sjá um endurskoðunina líka. Það er annar maður fenginn til þess. Það er mikil spurning hvort það hefði ekki einmitt þurft að vera hliðstæð breidd í þeirri endurskoðun sem framkvæmd hefði verið á þessum lögum.



Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hl. samgn. Nefndin hefur fjallað um þetta mál sem komið er til einnar umr. frá Ed. Nefndarmenn voru sammála um að reyna að greiða fyrir því að þetta frv. gæti orðið að lögum og skjótt frá sagt eru þeir allir sjö sammála um að mæla með frv. í þeirri mynd sem það kom frá Ed., en ágreiningur hefur orðið um 4. gr., þ.e. þá nefndarskipan sem þar um ræðir. Eftir nokkrar umræður féllust fimm nefndarmenn af sjö á að flytja brtt. á þskj. 1063, en tveir þeirra, hv. 3. þm. Vestf. og hv. 4. þm. Norðurl. e., hafa þó fyrirvara. En það var fullur vilji hjá þessum nefndarmönnum að láta ekki málið stöðvast á þessu ágreiningsatriði. Tveir nefndarmenn, hv. 3. þm. Norðurl. e. og 5. þm. Norðurl. v., eru andvígir þessari brtt. og gera væntanlega grein fyrir sínu máli, en við hinir fimm leggjum til að brtt. verði samþykkt.



Herra forseti. Það er rétt að ég og hv. 3. þm. Norðurl. e., Stefán Valgeirsson, skrifum ekki undir þá brtt. sem hér er verið að fjalla um. Við gátum ekki fallist á þá breytingu sem Ed. gerði á 4. gr. frv. á þann veg að taka fulltrúa Ferðamálaráðs úr skipulagsnefnd fólksflutninga og veita þess í stað sérleyfishöfum rétt til að tilnefna tvo fulltrúa í þessa nefnd. Það leynir sér ekki að þráseta ákveðinna hagsmunaaðila í Alþingishúsinu síðustu daga hefur vissulega fært þeim ákveðinn árangur. Því miður náðist ekki samstaða í samgn. þessarar deildar nú um að standa að óbreyttri samþykkt þessarar deildar um skipan skipulagsnefndarinnar. Fimm af sjö nefndarmönnum flytja á þskj. 1063 brtt. um skipan nefndarinnar þar sem gerð er tillaga um að Ferðamálaráð hafi ekki fulltrúa í umræddri nefnd skipulagsmálanna. Á þetta sjónarmið gátum við hv. þm. Stefán Valgeirsson ekki fallist og stöndum því ekki að þessari brtt. Við urðum varir við verulegan áhuga þeirra sem vinna að ferðamálum, sérstaklega úti á landsbyggðinni, fyrir því að hafa fulltrúa í þessari nefnd, en því miður náðist ekki samkomulag um það og við urðum þar í minni hluta en sjáum ekki ástæðu til að vera að flytja um þetta sérstaka till. En ég vil að það komi hér skýrt fram að við höfðum aðra skoðun en meiri hl. nefndarinnar.



Herra forseti. Skipulagi sérleyfisferða innanlands er á margan hátt mjög ábótavant. Þar hefur lítil framþróun orðið í þá átt að koma í veg fyrir að margar rútur keyri hálftómar sömu leið á sama tíma og má nefna Hvalfjörð sem dæmi um þetta. Mig undrar því þegar í 5. gr. er fyrst sett sem skilyrði í alið að sérleyfið gildi í fimm ár á tiltekinni leið og sé óframseljanlegt, en svo komi í lok sömu greinar fyrirmæli á þennan veg, með leyfi forseta: "Leysa má sérleyfishafa frá skilyrðum skv. a-lið séu til þess rökstuddar ástæður að mati skipulagsnefndar fólksflutninga og ráðuneytis." Skilyrðin í a-liðnum eru tvö og það kemur ekki fram samkvæmt þessu hvort má leysa hann undan því að það gildi til fimm ára eða má leysa hann undan því að skilyrðið sé óframseljanlegt. Það geta komið fram þær aðstæður að hugsanlegt sé að réttlætanlegt sé að framselja skilyrðið, en ég tel að það sé grundvallaratriði að á meðan flestir venjulegir neytendur þessa lands bíða eftir því að reynt verði að koma betra skipulagi á þessa hluti sé mjög óskynsamlegt að hvika frá því að hægt sé að veita leyfin lengur en í fimm ár.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls hér í deildinni gerði ég þá grein fyrir minni afstöðu að ég taldi rétt að fallast á frv. eins og það var lagt fram í upphafi með fimm manna nefnd. Það hefði farið betur að menn hefðu farið eftir því. Þá væri málið ekki í þeirri stöðu sem það er nú. Þessu var breytt í deildinni og síðan kom breyting frá Ed. sem liggur nú fyrir. Ég er þeirrar skoðunar að við megum ekki skilja við þetta mál öðruvísi en ganga frá því sem lögum. Mér fannst einhvern veginn á tóninum í hv. þm. Stefáni Guðmundssyni að með þessari till. værum við að fella út Ferðamálaráð. Ferðamálaráð er ekki inni í gildandi lögum eða fulltrúi þess. Það breytir ekki málinu. Ég tek undir að það hefði verið mjög æskilegt að fulltrúi Ferðamálaráðs ætti sæti í þessu ráði, en valið stendur ekki um það. Mér sýnist, án þess að ég vilji fullyrða neitt, að ef við ætlum að halda okkur við það sem gerðist í Ed. sé málið strand.

Ef við ætlum að halda okkur við það sem gerðist í Ed.?

Já, ef við ættum að halda okkur við það sem gerðist í Ed. af því að það er ágreiningur í Nd., hv. skrifari.

Á þá ekki að halda sig við það sem gerðist í Ed.?

Ef það er ágreiningur í Nd.? Þá strandar málið.

Getur nokkur upplýst mig um af hverju Ferðamálaráð má ekki eiga þarna fulltrúa?

Það held ég að hv. þm. verði sjálfur að leita sér upplýsinga um hjá þeim sem ráða ferðinni í málinu. Ég er ekki þess sinnis að Ferðamálaráð eigi ekki að hafa fulltrúa í þessu ráði. En sú till. sem hér er flutt er gerð til þess fyrst og fremst að reyna að ná sáttum í þessu máli þannig að málið nái fram að ganga. Ég tel að það verði slæmt ef við búum við breytt lög, fulltrúi Ferðamálaráðs þá úti. Ég tel miklu meiri líkur á því að með þessari breytingu komi fulltrúi ferðamannahópanna inn eftir að ráðherra getur skipað tvo menn í ráðið. Ég sagðist ekkert vita. Ég sagðist halda. Ég get ekki vitað hvað hæstv. ráðh. kann að gera, en ég þykist þó þekkja hann svo að hann vilji leysa þetta mál á þann veg að allir geti við unað. Til þess er till. flutt, til þess að ná málinu fram án þess að það strandi í þinginu.