Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Eins og sjá má á þskj. 61 frá allshn., hefur verið mikið um það rætt í n., hvort sá munur, er gilt hefur í l. um alþýðutryggingar, ætti að haldast áfram, að tillag fyrir ofan 4500 kr. væri helmingi hærra til sjúkrasamlagsins. Nú er gjaldið 6.50, en tvöfalt 13 kr. - Með frv. þessu er gert ráð fyrir að leiðrétta þetta að nokkru, og er þetta mark hækkað um 1000 kr., en það tel ég vera of litla hækkun, eins og nú standa sakir. Það er alveg ljóst mál, að með hækkuðu kaupgjaldi hækka tekjur manna, og tekjur manna verða mun hærri í ár en síðastliðið ár. Ég sé því ekki fram á annað en að mikill þorri verkamanna verði að greiða hærra gjaldið, 13 kr., þó svo, að markið verði hækkað um 1000 kr. frá því, sem í l. er, og ég er viss um, að þetta mundi valda óánægju hjá verkamönnum almennt. Ég hef því borið fram hér brtt., þar sem farið er fram á það, að þetta greiðslumark verði ekki aðeins hækkað upp í 5500, heldur upp í 7000 kr til samræmingar á tekjuaukningu, sem átt hefur sér stað á þessu ári. Ég skal að vísu játa, að ég hef ekki átt þess nægan kost að kynna mér nógu rækilega, hvort þetta er ósanngjarnt gagnvart tryggingarstofnuninni, en þó veit ég, að tala þeirra, er greiða tvöfalt gjald til sjúkrasamlagsins hefur aukist mjög mikið. Svo var til ætlazt á síðasta þingi, að endurskoðun færi fram á tryggingarl., en mér er ekki kunnugt um, að neinn undirbúningur væri hafinn í því efni, og gæti hæstv. fjmrh. skýrt frá því, hvort svo muni vera, þar sem þessi mál heyra undir hann. En á meðan þessi tvískipting gjaldsins kemur til greina, tel ég rétt að flytja þessa brtt. og vænti þess, að hv. þm. láti hana ná fram að ganga.



Ég hygg, að það sé rétt að samþykkja þetta frv. með því tekjumarki, sem í því felst, þar sem það er bæði rétt og eðlilegt, að það hækki frá því, sem það er ákveðið í 1., þar sem tekjur manna hafa mjög aukizt. Þar sem mér virtist það ekki nægilega skitið við 2. umr. þessa máls hér í d., hvers vegna verið var að hafa tvöfalt gjald til sjúkrasamlagsins, vil ég taka það fram, að það var aðallega af tvennum ástæðum. Í fyrsta lagi af því, að undirbúningsnefnd, sem um þetta mál fjallaði, sá ekki ástæðu til, að hið opinbera greiddi styrk þeim mönnum, er voru fyrir ofan þetta tekjumark, en hin var sú, að læknar töldu sig missa af tekjum sínum, ef allir hátekjumenn yrðu gerðir tryggingarskyldir. Þetta var það, er olli því, að tryggingarskyldan var ekki látin alveg ná upp úr. Ég skal játa það, að það hefur sýnt sig við síðari reynslu í þessum efnum, að þetta er vafasamt ákvæði, - og skal taka undir það, sem hv. 5. þm. Reykv. (BBen) sagði um þetta, - af tvennum ástæðum. Í fyrsta lagi af breyt. þeim, er koma af sveiflum í fjárhagsmálum okkar, og í öðru lagi vegna þess, að einungis munu það vera þeir af tekjuháum mönnum, sem tryggja sig, er búast við miklum veikindum og sjúkravist, eða hafa stórar fjölskyldur. - Það er því síður en svo, að sjúkrasamlagið hagnist á þessu frjálsa vali, þar sem hið öfuga úrval kemur aðeins til greina. Ég hygg því, að það sé fullkomlega kominn tími til að athuga þetta ákvæði. Brtt. á þskj. 72 get ég greitt atkv. með tilliti til þess, að bersýnilegt er, að ef markið er ekki hækkað, þá fjölgar mjög þeim mönnum, sem komast yfir tekjumarkið, en ég álít það óheppilegt m. a. vegna þess, að nú er gert ráð fyrir, að endurskoðun l. standi fyrir dyrum, og gætu þá margir hafa verið látnir greiða tvöfalt gjald af litlu tilefni.

Frsm. (Bjarni Benediktsson) : Það má segja, að þessi brtt. hafi verið boðuð og þess vegna komi hún mönnum ekki á óvart, en þó var hún ekki lögð fram fyrr en á þessum fundi. Það er fullvíst, að hefði hún komið fram fyrr, hefði ég a. m. k. tekið til athugunar, hvort ekki væri rétt að bera fram brtt. um að fella 34. gr. 1. alveg niður í samræmi við það, sem ég sagði áður. Hv. þm. Seyðf. (HG), sem er þessu manna kunnugastur, færði að því glögg rök nú og gat einnig um það við 2. umr., að þessi ákvæði eru ósanngjörn og eiga ekki lengur við eftir þær miklu breytingar, sem nú eru orðnar á tekjum manna í bæjum og kaupstöðum. En þó að ég geti að sumu leyti verið sammála rökum hv. þm. Seyðf. í þessu efni, þá fannst mér hann ekki gera alveg nógu glögga grein fyrir þeim ástæðum, sem lágu upphaflega að því, að þessi skilsmunur var upphaflega settur í l. Ef þessir menn hefðu alveg verið undan skildir að greiða iðgjöld, þá hefðu þeir verið alveg fyrir utan sjúkrasamlögin og áttu ekki að greiða nein gjöld til þeirra, og þá voru ástæður hv. þm. Seyðf. fullnægjandi, en nú var svo ekki. Þessum mönnum var gert skylt og er enn að greiða iðgjöld. Fyrst fengu þeir engan rétt fyrir iðgjöld sín, en síðan áttu þeir kost á að komast í trygginguna með því að greiða helmingi hærra gjald. Með þessu var horfið frá tryggingargrundvellinum og farið inn á sérstaka aðferð skattheimtu, sem hefur orðið óvinsæl og gert l. a. m. k. í upphafi verr þokkuð en ella hefði orðið og, eins og hv. þm. Seyðf. nú sagði, sízt leitt til góðs fyrir samlögin, og frá þeirra eigin sjónarmiði virðist því full ástæða til að fella þetta niður. Því fæ ég ekki annað séð en að frá upphafi hefði verið betra að hafa þetta ákvæði ekki og sérstaklega eigi það nú ekki lengur við, enda skilst mér, að hv. þm. Seyðf., sem hefur sérþekkingu á þessu, þar sem hann er formaður tryggingarstofnunarinnar, sé því út af fyrir sig meðmæltur, að þetta ákvæði verði niður fellt. En ef það er nú svo, að hann sé þessu meðmæltur, og ég veit, að hann hefur athugað málið allra manna bezt, þá vil ég bera fram þá fyrirspurn, fyrst þessar umr. eru nú, hvort við getum ekki sameinað okkur um brtt. strax á þessu stigi málsins. Ég hefði að vísu getað hugsað mér að láta þetta dragast, þangað til endurskoðuninni væri lokið, en úr því að forstöðumaður tryggingarstofnunarinnar telur, að frá sjónurmiði samlaganna sé þetta ákvæði sízt til góðs, og hins vegar er upplýst, að ekki er enn byrjað á þessari endurskoðun og með öllu óvíst, hvenær hún verður, þá sé ég ekki, að eftir neinu sé að bíða og geti orðið einungis til ills. Um brtt. þá, sem hér liggur fyrir, vil ég segja það, að ég mun ekki verða á móti henni, en ég tel hana ekki fullnægjandi og ekki ráða bót á neinu, sem hér kann að vera áfátt, en ég játa þó, að með þessu er komið inn á annan grundvöll en þann, sem í stjfrv. er fólginn. Ég sé ekki betur en frá þeirri hugsun, sem hér er til grundvallar, sé rökrétt ályktun að fella ákvæðið með öllu niður, enda heyrðist mér, að tillögumaður væri líka á þessari skoðun, þó að hann vildi bíða eftir þessari endurskoðun. En hann telur svo mikla nauðsyn að breyta þessari till., að hann ber fram brtt., en ég tel þá brtt. ófullnægjandi, því að það eru miklar líkur til, að margir af þessum mönnum, og margir þeirra eru verkamenn, sjómenn og aðrir slíkir, verði eftir sem áður að greiða tvöfalt gjald, svo að brtt. nær ekki tilætluðum árangri. Það liggja engin gögn fyrir í málinu um það, heldur þvert á móti, og ekki sízt með þeim grundvelli, sem nú er orðinn eða í aðsigi, þá sýnist mér, að þetta ákvæði kunni að vera ófullnægjandi frá sjónarmiði hv. tillögumanns. Mér finnst því allt hníga að því, að við ættum að sameina okkur um að fella niður þessa umræddu gr. á þessu þingi, - snúa frv. í þá átt. Ég geri þetta ekki að kappsmáli og mun ekki greiða atkv. á móti brtt., en ég vil spyrja hv. þm. Seyðf., hvort hann sé ekki viðmælanlegur um að fresta þessu nú og styðja brtt. í þá átt, sem ég nú hef rætt um, ekki sízt vegna þess, að það er ljóst, að þessi umrædda endurskoðun á langt í land.



Út af fyrirspurn hv. 5. þm. Reykv. (BBen) vil ég segja, að ég álít ekki heppilegt að gera þá breyt., sem hann drap á. Til þess liggja ýmsar ástæður. Ég gat þess áðan, að ég teldi sjálfsagt, að sú n., sem skipuð yrði til endurskoðunarinnar, hefði ekki aðeins samvinnu við tryggingarstofnunina, heldur líka sjúkrasamlögin. Það liggur heldur ekkert fyrir frá þeim enn þá. Ég hygg, að erfitt sé að fella þetta niður úr tryggingarl., án þess að athugaðir séu um leið samningar við lækna, og er ekki ósennilegt, að þetta hafi einhver áhrif á þá. Það er ekki nema nokkur hluti hátekjumanna, sem notar réttinn til að tryggja sig og borgar tvöfaldan skatt. Svo er annað, sem er „princip“atriði, hvort eigi að fara þá leið, sem upphaflega var gert ráð fyrir í tryggingarl., að þeir, sem hefðu tekjur yfir vissu marki, væru alveg fyrir utan trygginguna, eða lögleiða tryggingarskyldu alveg upp úr. Það er alveg rétt, sem hv. þm. sagði, að gera má ráð fyrir, að þótt brtt. á þskj. 72 verði samþ., þá verði margir fyrir ofan tekjumarkið, en þó mundi þeim mjög fækka, ef till. yrði samþ. Ég held einnig með tilliti til endurskoðunarinnar, að heppilegt sé að draga úr því raski, sem mundi leiða af því, að markið væri ekki hækkað, þó að ég játi, að sú hækkun, sem hér er gert ráð fyrir, jafnist ekki fullkomlega á við frádráttinn til skatts.

Frsm. (Bjarni Benediktsson) : Að fenginni þessari umsögn hv. þm. Seyðf. (HG), sem er forstjóri tryggingarstofnunarinnar, vil ég ekki leggja kapp á það, að þessu verði breytt. Ég heyri, að hann telur óráðlegt að breyta þessu, og þó að hann sé meginstefnunni hlynntur, þá telur hann ekki rétt að breyta þessu nema með frekari undirbúningi. Ég get fallizt á, að nauðsynlegt kunni að vera að semja við lækna, og beygi mig að vissu leyti fyrir þeim rökum. Sérstaklega vil ég stuðla að samkomulagi og vil ekki fylgja málinu fram af ofurkappi og get því fallið frá að bera fram brtt. á þessu stigi og fá málinu frestað.

Forseti (JJós) : 7. mál er tekið af dagskrá samkv. tilmælum hæstv. ríkisstj.



Það væri mjög æskilegt, ef hæstv. forseti sæi sér fært að hafa síðdegisfund um þetta mál, því að mikil nauðsyn m á, að því verði hraðað.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Vissulega þarf að hraða þessu máli, en ég veit, að frsm, bæði meiri og minni hl. allshn. eru bundnir frá þessum tíma þar til kl. 6½ e. h., og þess vegna þyrfti að halda fund hér um þetta án þeirra, sem ég tel ekki fært.

Forseti (JJós) : Ég vildi gjarnan verða við tilmælum hv. 9. landsk., en eins og hæstv. forsrh. hefur skýrt frá, þá eru frsm. meiri og minni hl. allshn. bundnir, og þess vegna verð ég að taka málið af dagskrá.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Ég þarf ekki að fylgja þessari till. eftir nema með fáum orðum. Ég held, að með öllum rétti megi um hana segja, að hún sé meinlaus með öllu, en ekki gagnslaus. Hún er flutt til þess að flýta fyrir undirbúningi þessa máls, svo að ekki standi á því, þegar til þarf að taka. Það, sem vitanlega þarf fyrst og fremst að gera, er að ákveða skólanum stað. Ég legg til, að þessi undirbúningur fari fram á þessu sumri til þess að flýta sem mest fyrir málinu og einnig til þess, að ef skólinn kynni að lenda á einhverri þeirri jörð, sem hefur nú fastan ábúanda, þá er nauðsynlegt að ákveða það sem fyrst, svo að menn hafi tímann fyrir sér, en þurfi ekki að bíða haustsins. Sunnlendingar standa einhuga að þessu máli og hafa mikinn áhuga á, að það nái sem fyrst fram að ganga og þar með, að hafinn verði sem fyrst undirbúningur málsins, sem er eðlilegt, og er útlátalaust fyrir ríkið, að svo verði gert. Og í trausti þess, að hv. d. lítist einnig svo að vera, legg ég till. undir atkvæði hennar.

Hermann Jónasson Hv. flm. þessarar till. segir, að till. sé meinlaus, og má segja, að hún sé meinlaus og gagnslaus, eins og var komið fram á varirnar á hv. þm. Það er alls ekki rétt, að það sé látið viðgangast hér á þingi, að viðhöfð séu þau vinnubrögð af mönnum, sem eiga að standa að stj. og eiga þar að geta fengið mál framkvæmd, að kasta till. inn í þingið og skora á stj. að gera þetta og þetta og setja upp hrókaræður um, að þetta og hitt skuli stj. gera, sem búið er að setja l. um. Svona vinnubrögð koma til með að gera þingið óstarfhæft.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Ég hélt satt að segja ekki, að hv. þm. Str. mundi rísa hér upp úr sæti sínu með heilagri vandlætingu út af þessari till. Hann tók mig á orðinu, þegar ég sagði, að till. væri meinlaus. Ég gerði það með ráðnum hug að segja, að hún væri meinlaus, en ekki gagnslaus. En það var þessi sami hv. þm., sem eyddi málinu, þegar ég bar fyrst fram till. um bændaskóla Suðurlands, dró það undir kjólfald flokks síns með því að segja, að það væri mþn., sem ætti að athuga skólamálin í heild, en ég hef heyrt, að þessi n. væri ekki skipuð enn. Ég hélt að búmannshugur hans og velvilji til bænda væri svo mikill, að hann væri ekki á móti, að hafinn væri nauðsynlegur og eðlilegur undirbúningur undir þetta mál. Ég held, að það sé eitthvert flokksfylgi, sem veldur þessari afstöðu hans nú, alveg eins og þegar hann upphaflega eyddi málinu. Þegar málið var svo borið fram og samþykkt á síðasta þingi með fylgi allra flokka, þá heyrðist ekki meira nefnd þessi heildarskipulagning skólamálanna. En þó að hv. þm. Str. sé fylgjandi þeirri stefnu, þá hélt ég, að hann gæti látið óáreitta þessa meinlausu till. mína um að skora á ríkisstjórnina, að ljúka undirbúningi þessa máls á þessu sumri, því að þótt það sé svo í augnablikinu, að í ríkisstj. séu menn af sama flokki og ég, þá er það vitað, að fleiri mundu koma til að fjalla um þetta mál en ráðuneytið. Og hvað er á móti því að samþykkja þessa till.? Ekkert nema sjónarmið þeirra manna, sem vilja draga allt á langinn.



Ég skal vera stuttorður. Ég get ekki látið hjá líða að minna hv. þm. Str., fyrrv. landbrh., á það, að það er skoðun hans, að hér megi ekki ræða landbúnaðarmál. Hver er það, sem hefur flutt óþarfa málalengingar inn í þessa hv. d. og inn í þingið? Það er fyrst og fremst Framsfl. Hér liggur fyrir langt nál. frá hv. þm. Str., sem er ómerkilegt og ekkert nema málalengingar, og geri ég þó ráð fyrir, að ræða hans um það mál muni þó verða miklu lengri og ómerkilegri heldur en nokkurn tíma sú langloka, sem þetta nál. er. Það situr því sízt á honum að vera að vita aðra fyrir óþarfa mál og óþarfa ræður hér á Alþ.



Ég ætla ekki að eyða orðum við hv. þm. Barð., sem er nýkominn til þings og þá jafnframt - nei, það er bezt að tala ekki um það. Flm. till. er einn af stuðningsmönnum ríkisstj., og hefði hann getað gengið upp í stjórnarráð til þess að ræða um málið við stj. sína. Í sumum þingum er það venja, að slíkar till. um framkvæmd mála eru ekki fluttar af öðrum en stjórnarandstæðingum. Sú vinnuaðferð, sem ég minntist á, er vissulega líklegri til árangurs en að flytja hér slíka till. um áskorun til ríkisstj. Af því, sem hv. þm. Barð. sagði hér, var auðheyrt, að hann hafði reiðzt heldur en ekki. En þessi hv. þm. er þekktur að því að kunna illa að stilla skap sitt, enda varð hann sér til minnkunar af þeim ástæðum á þingmálafundum í Barðastrandarsýslu og mun yfirleitt verða það, hvenær sem hann kemur fram á fundum. Virðist hann nú ætla að fara að haga sér á sama hátt hér í hv. d. Hv. þm. talar um, að framsóknarmenn tefji þingið, en hægt er að benda á það og sanna, að sjálfstæðismenn hafa flutt fleiri og lengri ræður hér á þinginu en framsóknarmenn, og má minna á það til dæmis, að stjórnarsinnar héldu hér 11 ræður við 1. umr. dómnefndarinnar á móti einni stuttri ræðu framsóknarmanns. Svo kemur þessi hv. þm. hér fram og staðhæfir, að framsóknarmenn tefji þingstörfin, og viðhefur svipað orðbragð og á framboðsfundum í kjördæminu, þar sem hann slysaðist inn í fyrsta sinn. En það mun brátt koma í ljós, hversu langt þing núv. ríkisstj. vill hafa, og mun þá verða auðvelt að dæma um það, hvorir tefja störf þingsins. En ég vil endurtaka þau orð mín, að ég tel það ósæmileg vinnubrögð, er flokksmaður ríkisstj., sem býr í næsta húsi við stjórnarráðið svo að segja, er að flytja hér slíka till. sem þessa í stað þess að fara upp í stjórnarráð og biðja ráðh. að skrifa tilmæli hans í minnisbók sína. Slíkar till. geta stjórnarandstæðingar borið fram, en ekki stjórnarsinnar.

Forseti (JJós) : Ég sakast ekki um neitt, að því er snertir umr. þær, sem hér hafa farið fram, en vil þó minna á það, að ég tók þetta mál á dagskrá í trausti þess, að umr. yrðu ekki langar. Vil ég því fara þess á leit við hv. dm., að þeir stytti mál sitt eftir megni.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Vei þeim, sem hneykslinu veldur! Hv. 10. landsk. hefur orðið til þess að hneyksla hv. þm. Str. með því að bera fram þá till., sem hér er til umr. Hann átti ekki að fara þannig að, segir hv. þm. Str., hann átti að fara upp í stjórnarráð og tala við stj. Svo var það í minni tíð. Hvað á þingið svo sem að vera að skipta sér af slíku? Svo stendur þessi hv. þm. hér upp með dæmalausum rembingi og dróttar því að hv. þm. Barð., að hann hafi orðið sér til skammar á einhverjum framboðsfundi. Og þetta er maðurinn, sem var að tala um það einu sinni í útvarpsumr., að sjálfstæðismenn flöðruðu upp um bændur, og viðhafði í því sambandi orðið „svei“, rétt eins og þessir andstæðingar hans væru hundar. Hér má nú sannarlega viðhafa máltækið : „Öðrum ferst, en þér ekki“, eða, svo að ég noti bændamál: „Þér ferst, Flekkur, að gelta.“ Ég hef reyndar enga löngun til þess að troða illsakir við þennan hv. þm., en ég get ekki setið undir því þegjandi, þegar haldið er fram öðru eins og því, að þm., sem eru í flokki ríkisstj., megi ekki bera fram till. eins og þessa. Og ég verð að segja það fyrir mitt leyti, að ég tel mér skyldara að hlýða fyrirmælum, sem koma frá heilli þingd., en þeim, sem koma frá einum þm., jafnvel þótt hann sé flokksmaður minn. Og svo er þessi dæmalausa einræðishneigð þessa hv. þm. Hér kemur fram nýr þm., segir hann, sem leyfir sér að hafa skoðanir og meiningar og deila við mig. Og ég, sem hef setið á þingi, síðan ég lagði Tryggva Þórhallsson! - Og svo sú sannfæring hv. þm., að hann hafi nokkurs konar einkarétt á því að hafa vit á landbúnaðarmálum. Nei, það er vissulega hægt að bjóða okkur of mikið af slíku. Ég tel að vísu, að þessi hv. þm. þurfi ekki að hafa minna vit á hlutunum en menn eins og gengur og gerist, en hann hefur ekkert meira vit á þeim en aðrir hv. þm. Og það er sannarlega kominn tími til að segja honum til syndanna í þessu efni.



Herra forseti. - Viðvíkjandi þeim áburði hv. þm. Str., að ég hafi orðið mér til skammar í Barðastrandarsýslu, vil ég benda á að hv. þm. var ekki þar á fundum og hlýtur því að hafa söguna frá öðrum. Þá vil ég geta þess, að maðurinn, sem sendur var í sýsluna af hálfu Framsfl., varð opinberlega sannur að því að fara með slúður og lygar, samkvæmt vottorði frá framsóknarmönnum sjálfum. 
             Svo vil ég að lokum spyrja: Hverjir eru það, sem krafizt hafa útvarpsumr. um stjórnarskrármálið? Eru það ekki framsóknarmenn, sem krefjast þeirra, ekki til þess að geta haft áhrif á gang málsins, heldur til þess að geta sagt þjóðinni ýmislegt, sem ekki er satt? Og svo kemur hv. þm. Str. hér fram og brigzlar öðrum um, að þeir tefji þingstörfin með málskrafi.



Ég býst við því, að hæstv. forseti eigi oftar eftir að taka til bjöllunnar, þegar hv. síðasti ræðumaður talar. Hann sannaði fullkomlega orð mín með þessari síðustu ræðu sinni, enda er ekki nema gaman fyrir mig að láta klárinn sýna sig á skeiðinu, og þarf ekki mikið til þess að kippa honum niður á það skeiðið, sem honum er eðlilegast. Ég sé ekki, hvað hægt er að sökkva dýpra en það að standa hér upp og bera á mann, sem er ekki viðstaddur og á ekki sæti hér í hv. d., svo að hann getur ekki borið hönd fyrir höfuð sér, að hann hafi orðið uppvís að því að fara með slúður og lygar. Mig undrar ekki, þótt hæstv. forseti hringdi. Hvernig gat hv. þm. betur sannað þau orð mín, að hann mundi verða sér til skammar á öllum fundum, sem hann tæki þátt í, fyrst hann gat ekki einu sinni varað sig, rétt eftir að honum hafði verið bent á þessa hættu? Þá endurtekur hv. þm. þau ósannindi sín, að framsóknarmenn tefji afgreiðslu mála hér á þingi, þótt honum hafi verið bent á slík dæmi um hið gagnstæða sem það, að samherjar hans halda 11 ræður við 1. umr. um dómnefndina, en einn framsóknarmaður eina stutta ræðu. Eru ekki meiri líkur til, að slíkur maður fari með ósannindi á fundum en sá maður, sem hann ber upp á, að farið hafi með slúður og lygar, þó að allir hér á þingi þekki hann að einstökum drengskap? Um hæstv. forsrh. er það að segja, að hann virðist vera þessu máli álíka kunnugur og rafmagninu á Álftanesinu. Hann telur sig ekki hafa leyfi til að framkvæma þetta mál, ef ekki liggi fyrir annað en beiðni eins þm., og virðist hann ekki vita, að til eru l., sem fyrirskipa, að þetta skuli gert, sem till. fer fram á. Hæstv. flm. virðist þó vita það, sem hæstv. ráðh. veit ekki, því að í grg. stendur : „Í 1. þeim frá síðasta Alþ., er ákveða, að reisa skuli bændaskóla þennan, er svo fyrir mælt, að það skuli gert svo fljótt sem unnt er, þegar fé er veitt til þess í fjárl: Hæstv. ráðh. er auðsjáanlega ekki ljóst, að hér er ekki verið að biðja hann að skapa ný l., heldur framkvæma l., sem búið er að samþykkja. Í till. hv. flm. felst það, að ríkisstj. skuli framkvæma l., sem þegar eru til. Ég mun ekki láta hjá líða, á meðan ég á sæti á þingi, að fordæma slíkar starfsaðferðir sem þessar, sem eru ekkert betri fyrir það, að þær hafa verið viðhafðar áður. Við verðum að venja okkur af slíkum aðferðum. Þingræðið stendur áreiðanlega svo höllum fæti um þessar mundir, að ástæða er til að leggja niður þær starfsaðferðir, sem orðið gætu til þess að veikja það enn frekar. Hæstv. forsrh. var mjög reiður út af orðum, sem ég viðhafði í útvarpsræðu við síðustu kosningar. Sérstaklega olli það honum reiði, að ég hafði notað orðið „svei“. Hann talaði um, hve óviðeigandi það væri að nota þetta orð, því að það væri engu líkara en ég vildi líkja honum við hund, sem væri að flaðra upp um menn. Fyrst hæstv. ráðh. er svona hneykslaður af þessu, ætti hann að skoða Morgunblaðið frá þessum tímum, því að þar er mynd, sem sýnir andstæðinga hans í hundalíki vera að flaðra upp um kjósendur og biðja þá um fylgi. Annars þótti mér engin þörf á því, að hæstv. ráðh. vær í að skipta sér af þessar í deilu, því að ég hélt, að hv. 10. landsk. væri eins vel fær um að svara fyrir sig og hann. En hæstv. ráðh. rýkur upp með ofsa, af því að honum finnst hv. 10. landsk. ekki hafa svarað eins vel fyrir sig og hann kaus. Ég mun sjálfsagt fá tækifæri til að ræða við hæstv. ráðh. síðar, en að þessu sinni mun ég ekki, nema til neyddur, eiga frekari orðastað við hann. En ég vil að lokum láta uppi þá sannfæringu mína, að stj., sem til er stofnað á þann hátt, sem honum er kunnugt og varla er hægt að tala um, getur ekki orðið langlíf.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Ef það er frumskilyrði fyrir löngu lífi ríkisstjórnar, að hún geri allt eftir beztu vitund, þá er óneitanlega fengin full skýring á því, að hv. síðasti ræðumaður hefur setið sjö ár í sæti forsrh. Ég sagði áðan, að ég teldi mér skyldara að fara eftir tilmælum heillar þingd. en eins þm., þótt flokksmaður minn væri. Það, sem hv. þm. Str. sagði í sambandi við þetta, var útúrsnúningur. Hann talaði um fáfræði mína og vanþekkingu, sagði, að ég vissi auðsjáanlega ekki, um hvað væri að ræða í till. Ef ég hefði ekki vitað það, þá hefði grg. að minnsta kosti átt að geta komið mér í skilning um það, því að þar er tekið fram, að l. hafi verið samþ. á síðasta Alþ., þar sem svo er fyrir mælt, að þetta mál skuli framkvæma. En auðvitað vissi ég þetta fullvel. En minn hugur er nú samt svo mjög í átt til lýðræðis, að ég tel skyldara að fara eftir tilmælum þingsins en einstakra þm. - Hv. þm. hefur nú hvílt sig úr ráðherrastólnum í þrjá mánuði (eða réttar sagt, hvílt stólinn í þrjá mánuði, því að aldrei sýndist mér hann sjálfur þreytulegri en nú). Þá kemur hann fram og fer að prédika það, að við verðum að taka upp önnur vinnubrögð hér á þingi. Þessi vinnubrögð voru þó viðhöfð í ráðherratíð hans, og þá þótti honum þau nógu góð. Annars viðurkenni ég það, að orð hv. þm., er hann brigzlar mér um vanþekkingu, fljótræði og slíkt, eru ekki nema svipur hjá sjón, þegar þau eru borin saman við það, sem blað hans sagði um mig á kosningadaginn, því að þar var ég kallaður þjófur, lygari og falsari í einni og sömu grein. Það stóð ekki Hermann Jónasson undir þeirri grein, og gleður það mig. Hv. þm. Str. ber ekki á móti því, að hann hafi líkt okkur sjálfstæðismönnum við hunda í útvarpsræðu sinni, en hann afsakar það með því, að hann hafi lært þar af Morgunblaðinu.

Það er hægt að svei fleira en hundum.

En ég verð að segja það, að ég geri mun á því, hvort Þórarinn Þórarinsson viðhefur orðbragð eins og þetta í Tímanum eða forsrh. landsins. Ég tel, að maður, sem verið hefur forsrh. í sjö ár, geti ekki verið þekktur að því að viðhafa slík orð. Ég reiddist honum ekki fyrir þetta, en ég verð að segja, að ég sárskammaðist mín fyrir hann.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Fyrst, þegar till. var borin fram af minni hálfu um stofnun bændaskóla á Suðurlandi, þá eyddi þáverandi forsrh., núv. þm. Str., málinu með þeirri röksemd, að hann ætlaði bráðlega að skipa n. til þess að athuga skólamálin í heild. Þessi nefnd var þó aldrei skipuð. - Síðan fluttu flokksmenn hans frv. um stofnun skólans, og var það lögfest. Nú flyt ég till. um, að þessu máli verði hraðað sem mest, en þá stendur fyrrv. hæstv. forsrh. upp og ætlar að verða æfur við. Ég vil spyrja hv. þm., hvað það er, sem veldur þessum hamskiptum. Hv. þm. segir, að þessi till. sé óþörf, vegna þess að flm. hefði getað farið í stjórnarráðið og lagt málið fram á þann hátt. Hv. þm. veik að því, að stj. sú, sem nú situr, mundi ekki eiga langt líf fyrir höndum. En einmitt þessi möguleiki er röksemd fyrir því, að æskilegt sé, að þingið láti í ljós vilja sinn í þessu máli, Hv. þm. Str. segir, að ákveðið sé samkv. l. að byggja bændaskóla á Suðurlandi. Þetta er alveg rétt, en till. mín fer fram á að hraða því sem mest, og enn fremur er nauðsyn á, að fjárveitingarvaldið viti glögg deili á málinu. Framkoma hv. þm. Str. í þessu máli er, eins og við mátti búast, prúðmannleg orð, en undirtónninn ósvífinn.



Ég skal ekki blanda mér mikið í deilur þessa máls, en af því að ég er nýr þm. og hv. þm. Str, beindi þeim orðum til nýrra þm., að þeir skyldu ekki láta mikið á sér kræla, þá vil ég segja nokkur orð til þess að svara þessum hv. þm. Honum finnst hér um mjög óvenjulega aðferð að ræða, að þessi till. til þál. skuli vera borin hér fram, þegar búið er að setja l. um þetta. Það er alls ekki óvenjulegt, heldur miklu frekar algengt fyrirbrigði. Ég leit áðan í Alþt. frá stjórnartíð hans. Tók ég af handahófi til dæmis árin 1935 og 1936. En bæði árin eru fyrstu þáltill., sem fram eru bornar á þessum þingum, hliðstæðar þessari till. til þál., sem hér er til umr., og báðar eru þær fluttar af stuðningsmönnum hv. þm. Str. eða stjórnar hans. Þessar till. til þál. eru ekkert einsdæmi, hvað þetta snertir, og allir vita, að hliðstæðar þáltill. eru bornar fram á hverju einasta þingi. Till. frá 1935 var flutt af Sigurjóni Á. Ólafssyni og var um að rannsaka landhelgisgæzluna. Vissulega voru til l. um landhelgisgæzlu, en samkv. því, sem hv. þm. Str. vill, þá átti þessi hv. þm. að koma til forsrh. og skjóta þessu að honum utan þings. Fyrsta till. á næsta þingi, árið 1936, var frá hv. þm. N.-Þ., Gísla Guðmundssyni, og var um að láta fara fram rannsókn á vegastæði í Norður-Þingeyjarsýslu. Samkv. skoðun hv. þm. Str. gat þessi hv. þm. alveg eins hvíslað því að forsrh. að láta framkvæma þetta. Svona mætti lengi telja, en ég tel þetta nægilegt, og kennsla hv. þm. Str. er því gagnslaus með öllu. Annars furðar enginn sig á þessu hátterni hv. þm. og annarra framsóknarmanna. Þeir telja sig hafa einhver forréttindi í þjóðfélaginu og rjúka upp með offorsi, ef einhver mælir þeim mót. Það er því sannarlega mikið vandamál að venja þessa hv. herra á, að um þá gilda sömu lög og aðra á landi hér.