Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur athugað brtt. hv. 4. þm. Reykv. á þskj. 88 nú á fundi sínum í dag, og telur hún þær ekki eiga heima í frv. þessu, sem aðeins er um skattfrelsi af vinningum. Er það ekki af andúð nefndarinnar til sjúkrahúsa, að hún er á móti till. eins og þær nú liggja fyrir. Tekjur af þessum vinningum virðast vera sáralitlar enn sem komið er, og eftir því, sem upplýst er, svara þær rétt kostnaði þeim, sem orðið hefur við getraunastarfsemina, - að því er mér er tjáð, - og þar af leiðandi sýnist það ekki til margskiptanna, enda er svo farið um íþróttasjóð, að hann þarf á sínu að halda, þótt einhver ágóði yrði. Nú voru, eftir því sem mér er tjáð, nokkrar tekjur fyrst af starfseminni, en hafa farið mjög þverrandi, og meðan ekki er séð fyrir, hvernig því lyktar, þá tel ég frá mínum bæjardyrum séð ekki tímabært að fara að skipta þessum tekjum upp, þótt einhverjar kunni að verða, sem vafasamt er. Nefndin hefur ekki tekið afstöðu til brtt. að efni til, ef þær koma fram í sérstöku frv., en eins og þær nú liggja fyrir, þá leggur hún til, að þær verði felldar, ef flm. dregur þær ekki til baka, og að frv., eins og það nú liggur fyrir, verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Hv. frsm. hefur nú gert grein fyrir afstöðu n. til þessara tillagna, og eftir það, sem áður var komið hér fram, þá get ég ekki sagt, að þessi af- staða komi neitt flatt upp á mig. Hins vegar verð ég að segja, að sú röksemd, sem hv. frsm. færir fyrir því, að ekki sé rétt að fella þessar brtt. inn í frv., virðist mér næsta hald lítil. Hún var sú, að í frv. væri aðeins gert ráð fyrir að breyta ákvæðum um skattlagningu vinninga, en brtt. mínar á þskj. 88 fjölluðu um allt annað efni. Þetta er vissulega rétt; en bæði frv. og brtt. mínar efna til breyt. á sömu lögum, l. nr. 84 frá 1940, og því er að sjálfsögðu eðlilegra, þegar komið er fram frv. um breyt. á þeim l., - og ég hef í huga að gera á þeim ríkari breyt., - að breyta því frv., sem fyrir liggur, heldur en að hafa tvö frv. í gangi samtímis um breyt. á sömu lögum. - Hin önnur viðbára hv. frsm. var sú, að ágóðinn væri svo lítill, - mér skildist nánast enginn, nú upp á siðkastið, - að alveg væri ástæðulaust að fara að setja reglur um að skipta honum milli fleiri aðila. Það kann vel að vera rétt hjá hv. frsm., að til þessa hafi ágóðinn af þessari starfsemi lítill orðið. En ætlunin er einmitt með þessu frv., sem hér liggur fyrir, sú að undanþiggja vinningana sköttum, að þá eigi að ýta undir með þessari starfsemi og skapa þannig möguleika til tekjuöflunar fyrir íþróttafélögin, sem nú eru ekki fyrir hendi, vegna þess að sú breyting hefur ekki fengizt á lögunum enn. Ég tel því, að ástæða sé til að ætla, að af þessari starfsemi geti orðið nokkur hagnaður, og því álit ég einmitt eðlilegt og sjálfsagt, um leið og þessi starfsemi byrjar, að setja reglur um, hvernig hagnaðinum skuli skipt, því að það liggur hverjum manni í augum uppi, að miklum mun erfiðara verður og miklum mun verr verður tekið undir það af hálfu íþróttasamtakanna í landinu, að fara eftir á, þegar séð er, að af þessu verður verulegur hagnaður, sem samtökin hafa kannske með vinnu sinni nokkuð unnið að, - að fara þá að taka hluta af þeim hagnaði, sem þau voru farin að reikna með, og leggja til annarra hluta. Það er eðlilegt og sjálfsagt, ef menn fallast á að skipta þeim væntanlega hagnaði af þessu líkt eins og ég geri ráð fyrir, að það sé gert strax í byrjun, þannig að ekki fari síðar að rísa deilur um, hvernig skuli skipta þeim hagnaði, sem íþróttafélögin fá í sinn hlut, og taka af þeim það, sem þau hafa fengið. Ég álít því, að ef menn á annað borð eru því hlynntir, að einhver hluti af hagnaðinum af þessari starfsemi renni til sjúkrahúsa í landinu, þá sé sjálfsagt að gera það nú um leið og skattfríðindin eru veitt. Það er eðlilegt, að það verði samferða, því að um leið og ríkið afsalar sér öllu tilkalli til skatts, er mjög eðlilegt, að það setji það sem skilyrði, að viss hluti af hagnaðinum renni til sérstakrar starfsemi, sem þarf að auka frá því, sem nú er, eins og bæði byggingu og rekstur sjúkrahúsa í landinu. Meginefni breyt., sem ég legg til, að gerðar verði, er að finna í 3. gr. Samkv. henni er lagt til, að ágóðinn af getraunastarfseminni skuli skiptast milli íþróttasamtakanna í landinu að 1/3 hluta, segir hér, og að 2/3 hlutum til eflingar sjúkrahúsa í landinu, bæði til að koma nýjum upp og einnig til að styrkja rekstur hinna, sem fyrir eru og á hverjum tíma eru starfandi. Ekki þarf að hafa mörg orð um það, hvílík nauðsyn er fyrir hendi í þessu efni. Hér í Reykjavík er t.d. sjúkrahúsaskorturinn svo tilfinnanlegur, eins og allir vita, að hundruð manna bíða tímum saman eftir því að geta fengið nauðsynlega sjúkrahúsvist. Og það sýnir sig með hverju ári, sem líður, með þeirri vaxandi dýrtíð, sem er hér í landinu, að það verður erfiðara með rekstur og starfsemi sjúkrahúsa, ekki einasta ríkisins, heldur einnig bæjar- og sveitarfélaga, sem starfa úti um land. Því er mikil þörf á því, að gerðar séu ráðstafanir til þess að sjá þessum stofnunum fyrir ákveðnum tekjustofni. Landlæknir, sem hefur kynnt sér þetta mál og er höfuðsmiður þeirra till., sem ég ber hér fram, tjáir mér, að eftir viðræður við ýmsa mætustu menn íþróttahreyfingarinnar í landinu megi segja, að þeir séu þessu ekki andvígir, heldur hafi þeir, eins og landlæknir segir, glöggan skilning á þessum málum, enda ósýnt, bætir hann við, hverju íþróttamálin töpuðu á félagsskapnum, því að eflaust má gera ráð fyrir stóraukinni þátttöku í getraununum um land allt, ef ágóðanum er dreift út svo víða og einmitt til styrktar þeirri starfsemi, sem allir bera góðan hug til og telja skylt að efla. - Ég vil taka undir þessi ummæli landlæknis. Ég álít, að það renni fleiri stoðir undir þessa starfsemi, ef farið væri að till. hans í þessu efni, og að líkur séu til þess, að hlutur íþróttafélaganna af hagnaðinum yrði kannske ekki öllu minni, en ef þau héldu áfram að vera ein með starfsemina án nokkurrar þátttöku hins opinbera, þ.e.a.s. að leysa þarfir sjúkrahúsanna í sambandi við þá starfsemi. Ég skal taka það fram, að í brtt. minni, 3. brtt., er gert ráð fyrir því, að 1/3 af hagnaðinum renni til íþróttastarfseminnar, en 2/3 til sjúkrahúsanna, sem skiptist að hálfu til nýbygginga og að hálfu til rekstrar. Ég vil gjarnan lýsa því yfir nú þegar, að ég mundi fyrir mitt leyti vilja fallast á, að þessi hlutföll yrðu önnur, að féð skiptist til helminga milli íþróttastarfseminnar og sjúkrahúsanna, ef það mætti verða til samkomulags í þessu efni. - Um 1. og 2. brtt. sé ég ekki ástæðu til að hafa nein orð; þær eru raunverulega afleiðing af efni 3. gr., sem ég nú þegar hef gert grein fyrir. Ég vil leyfa mér að vænta þess, að hv. deild sjái nauðsyn þessa máls, sem ég hef drepið á hér, og sjái sér fært að samþ. þessar till. nú þegar. Ég þakka að vísu hv. frsm. fyrir þann væntanlega stuðning, sem mér skildist hann að minnsta kosti gefa ádrátt um að veita sérstöku frv., sem borið yrði fram um þetta efni, en ég álít, að það sé að seilast um hurð til loku að fara að bera fram sérstakt frv. um þessa breyt. á l. frá 1940 og úr því að á annað borð er verið að breyta þeim samkv. því frv., sem hér liggur fyrir, þá sé eðillegast að fella breyt. inn í það frv.



Herra forseti. Ég vil eindregið styðja þá till., sem hv. allshn. setur fram í nái. á þskj. 79 um það, að ekki verði gerð breyt. á frv. að svo stöddu. Eins og ég sagði, þegar frv. var lagt fram, þá kom það nokkuð til umr., er íþróttasjóði var veitt þessi heimild, að hagnaður af getraununum rynni einnig til einhverra annarra nauðsynlegra mála, en íþróttahreyfingarinnar. En sökum þess að engin reynsla er til hér á landi fyrir getraunum sem þessum og því ómögulegt að segja um fyrir fram, hvaða árangur yrði af þeim, þá var talið rétt - og ég að vel athuguðu máli féllst á það - að dreifa ekki væntanlegum hagnaði í fleiri staði fyrr en sjáanlegt væri, hvernig árangurinn yrði. Sá árangur, sem fengizt hefur síðan þetta byrjaði, gefur ekki mikla ástæðu til þess að samþ. nú till. um skiptingu á hagnaðinum. Ég skil vel afstöðu hv. 4. þm. Reykv. í þessu máli, er hann vill nota þetta til þess að styrkja byggingu sjúkrahúsa á landinu, og vafalaust er enginn á móti slíkri hugmynd, en sú hugmynd kemst þó ekki í framkvæmd, nema því aðeins að einhverjar tekjur verði af þessari starfsemi. Enn þá hafa víst tekjurnar ekki verið meiri en svo, að þær hafa rúmlega hrokkið fyrir rekstrarkostnaði. Ég álít þar að auki, að hér sé ekki mikil nauðsyn fyrir lagabreyt. Getraununum hefur verið gefin heimild til þriggja ára, og þetta 3 ára tímabil er miðað við, að á því fáist reynsla um tekjur starfseminnar. Ef að loknu þessu 3. ára tímabili kemur í ljós, að miklar tekjur verða af því, þá er innan handar fyrir þann ráðherra, sem þá fer með þau mál, að gera breytingu á reglugerðinni. Ég sé, að hv. þm. rekur upp stór augu, en ég held, að mér sé óhætt að segja, að ég fari með rétt mál hér. Það er að vísu ekki tekið neitt fram í lögum um þetta, en það leiðir af sjálfu sér, að viðkomandi ráðh. getur sett skilyrði fyrir heimildinni. Ég tel því, að ráðh. geti sett skilyrði fyrir áframhaldandi heimild getraunanna að þessu tímabili loknu, þar á meðal um, að nokkur hluti teknanna skuli renna til ákveðinna þjóðnytjafyrirtækja.



Mér virðist hæstv. ráðh. vera sömu skoðunar og hv. frsm. fjhn. um, að hugmyndin að styrkja sjúkrahúsabyggingar og sjúkrahúsarekstur í landinu sé góð, en það sé hugmynd, sem sjálfsagt sé að gæla við og tala vel og fagurlega um, en forðast vandlega, í sambandi við þetta mál að minnsta kosti, að gera nokkuð málinu sjálfu til stuðnings. Hæstv. ráðh. telur, að ekki sé ástæða til þess að fara að setja ákvæði um að dreifa hagnaðinum fyrr en séð er, hver hann verði, og bendir á það, að enn sé hann enginn orðinn eða mjög lítill. Ég vísa til þess, sem ég fyrr sagði. Ég held, að það sé miklu betra að ákveða þegar í upphafi, - einmitt nú í sambandi við þau skattfríðindi, sem verið er að ræða um hér og ráðgert er að veita beinlínis til þess að þessi starfsemi geti aukizt og hagnaðurinn af henni því vaxið, - að setja einmitt þá í byrjun ákvæði um það, hversu hagnaðinum skuli skipt, því að það er alveg víst, að ef svo fer, að mikill hagnaður verður af þessu á næstu árum, þá verða íþróttasamtökin og þeir menn, sem vilja halda fram þeirra málstað, skiljanlega ekki fús á að láta taka einhvern hluta af þeim hagnaði, sem þau eru þá farin að reikna með sem vissum tekjum, frá sér til annarrar starfsemi í landinu. Slíkt mundi valda hinum mestu átökum; það er ég ekki í neinum vafa um, að hæstv. ráðh. gerir sér fullkomlega ljóst. Hæstv. ráðh segir (ég hef nú ekki haft tóm til að athuga lögin), að hægt sé með reglugerð að liðnum þremur árum að setja hver þau skilyrði sem ráðh. sýnist fyrir áframhaldandi leyfum til íþróttasamtakanna í þessu efni, þar á meðal að taka svo og svo mikið af hagnaðinum til allt annarrar og óskyldrar starfsemi. Ég fæ nú ekki séð, að lögin heimili slíkt. Þetta væri ákaflega víðtækt vald fyrir ráðh. Mig minnir, að ráðh. hafi heimild til þess að veita samtökum íþróttamanna heimild til þess að reka þessa starfsemi, sem ákveðin er í 1. gr. l. frá 1940, - og að hæstv. ráðh. geti, eftir að þeir eru búnir að hafa tekjurnar allar af þessari starfsemi í 3 ár, bundið síðan áframhaldandi leyfi því skilyrði, að 2/3 af tekjunum renni t.d. til sjúkrahúsa í landinu, sem hvergi er minnzt á í lögunum og ekki sjáanlegt, að Alþingi hafi haft í huga, þegar það setti lögin, það virðist mér vera mjög hæpið, vægast sagt, og ég vil fullyrða, að það mundi trauðla nokkur ráðh. gera það án þess að hafa samráð um það við Alþingi. En það breytir ekki því, sem ég fyrr sagði, að verði verulegar eða drjúgar tekjur af þessari starfsemi, þá verður þeim mun erfiðara að fá l. breytt í það horf, að nokkur hluti teknanna gangi til sjúkrahúsabygginga og sjúkrahúsarekstrar í landinu, og því er eðlilegt frá sjónarmiði þeirra manna, sem telja eðillegt og æskilegt, að einhver hluti teknanna renni til þeirrar starfsemi, að setja ákvæði um það nú þegar, um leið og skattfríðindin eru veitt, þau skattfríðindi, sem ætlað er að tryggja það, að verulegar tekjur hljótist af starfseminni, en ekki koma eftir á með ráðstafanir, sem þá virðist fráleitt að ætla að gera.



Herra forseti. Ég þarf ekki margt að segja nú hér í þessu máli og ætla mér ekki að gera það, en það var aðeins eitt, sem ég vildi vekja athygli á, að þessir vinningar - eða réttara sagt gróðinn af þessum vinningum hefur nú um 4 mánaða skeið þegar verið skattfrjáls. Bráðabirgðalögin voru sett í júní, þá var í raun og veru komið á skattfrelsi, og það er hægt að miða við það, hvernig undir- tektirnar verða undir lögin, undir þessa vinninga og veðmálastarfsemi, þegar núna, eftir þetta sumar, þar sem það hefur verið í gangi, án þess að menn þyrftu að gera ráð fyrir, að þeir yrðu að borga skatt af því.



Herra forseti. Þetta frv. lætur ekki mikið yfir sér og er í raun og veru ósköp sjálfsagt. Það var svo, að umboð með þjóðjörðum höfðu vissir umboðsmenn, og landinu var skipt á milli þeirra. 1913 var þessu breytt á þann hátt, að umboðin voru öll lögð niður og ætlazt til þess, að umboðsjarðirnar, hver í sínu umdæmi, féllu undir umsjón viðkomandi hreppstjóra. Þetta mun þó aldrei hafa komizt að fullu í framkvæmd. Umboðsmaðurinn, sem þá hafði umboð Arnarstapa- og Skógarstrandarjarða, mun hafa haldið því. Sömuleiðis umboðsmaðurinn, sem hafði Múlaumboð, sem nær yfir Múlasýslurnar báðar. Þegar stjórninni þótti hentara að láta þessa menn hafa umboðið áfram, þá var l. frá 1913 aftur breytt og tekin upp þessi tvö umboð. Sveinn sálugi Ólafsson í Firði var umboðsmaður Múlasýslu- umboðanna, en þegar hann féll frá, þá var l. breytt að því leyti, að þá var Múlasýsluumboðið lagt niður. 1950 sagði svo bóndinn á Brimils- völlum, Ólafur Bjarnason, sem hefur haft Arnarstapa- og Skógarstrandarumboð, því umboði lausu, og þess vegna er sjálfsagður hlutur að afnema nú þau lög, sem hér er lagt til, að séu afnumin. Það, sem þá skeður, er, að þessar jarðir eiga að falla undir umboð hreppstjóranna, hver í sínum hreppi, eftir l. frá 1913. En þó að þetta frv. sé að þessu leyti sjálfsagt og sjálfsagt að samþ. það, þá er á hinn bóginn ástæða til þess að láta það koma hér fram, að ég er hræddur um, að athuga þurfi betur, hvernig er háttað og hver fer með umboð þessara opinberu jarða. Þau munu nú vera í ýmsum höndum. Það mun ekki vera annað, en fyrirkomulagsatriði hjá stjórnarráðinu að koma því í annað horf, en nú er. Það mun vera svo, að umráð yfir sumum af þeim jörðum, sem ríkið á nú, heyra beint undir stjórnarráðið, ekki kannske að l., heldur að venju, umráð yfir öðrum undir prestana, enn öðrum undir sýslumennina og loks flestum að réttu lagi undir hreppstjórana. Ég vil ekki neitt segja um það, hvernig þetta er rækt núna, en þegar maður aðgætir annars vegar, að verðmæti þeirra jarða að fasteignamati, sem ríkið er talið eiga í sveitum landsins, nemur um 8 millj. og það, sem þær eru taldar gefa af sér í fjárlögum, nemur 10 þús., þá lítur svo út sem þessu sé einhvern veginn ábótavant í framkvæmdinni og þurfi þess vegna að gera á því athugun hjá stjórnarráðinu - landsstjórninni sjálfri - og koma því í betra skipulag, en nú er. Nú er vitanlegt, að af þessum ca. 8 millj., sem eru eign ríkisins, þá eru ekki allar þær jarðir leigðar út. Í því eru t.d. 4 stórjarðir eins og Bessastaðir, Hvanneyri, Hólar og Vífilsstaðir, sem eru um 600 þús. og ríkið er ekki talið hafa neinar tekjur af, en vitanlega hefur einhverjar tekjur af samt sem áður óbeint, þó að það sé ekki talið, - og fleira: Prestssetrin eru mörg, og þau hafa ekki verið metin neitt til afgjalds fyrir prestana siðan 1918. Þeir búa við það, sem þau voru metin þá, þeirra heimatekjur hafa aldrei verið metnar síðan. Af þessum eignum ríkisins, sem þarna er um að ræða og eru nokkuð miklar, fær ríkið lítinn arð. Ríkisstjórnin þarf öll að taka sig til um það að aðgæta, hvernig yfirstjórn og leigumáli á jarðeignum ríkisins er núna, og koma þeim betur og skipulegar fyrir heldur en nú er gert. En við nm. sjáum ekki ástæðu til þess að setja um það sérstök lög. Það þarf engin lög um það. Lögin eru til. Þetta er framkvæmdaratriði, og þess vegna sjáum við enga ástæðu til annars en leggja til, að þetta litla frv., sem hér er á ferðinni, verði samþ. óbreytt, og þá er þess þá jafnframt vænzt, að gefnu tilefni samt, að umboð það, sem áður heyrði til bóndanum á Brimilsvöllum og hann fór með og rækti vel, verði afhent hreppstjórunum, svoleiðis að ekki liði fleiri ár, sem enginn landseti veit, hvert hann á að borga afgjaldið af býlinu, sem hann býr á, eins og átt hefur sér stað á Austurlandi fyrstu árin eftir að umboðið þar var lagt niður. Það mun vera ógoldið þriggja ára eftirgjald hjá öllum, sem í því umboði eru.



Herra forseti. Það var nú eftir ósk minni, að þetta frv. fór til n., og þess vegna má nú kannske þykja undarlegt, þegar ég hef bæði framsögu í því og legg til, að það sé samþ. óbreytt. Til þess liggja þær orsakir, sem ég skal nú reyna að greina. Í fyrsta lagi var nú það, að mér þótti á skorta við þetta frv. að því leyti til, að með því voru menn ekki skyldaðir að telja menn, sem staddir voru á staðnum 16. okt., og þar með mátti telja alveg víst, að eftir þessu frv. færi eins og við venjuleg manntöl, að það yrðu nokkuð margir menn, sem hvergi kæmi fram, hvar væru og hvar ættu heima. Eftir að hafa talað um þetta atriði við hagstofustjórann, þá segir hann mér, að þetta verði haft þannig í framkvæmd, að þetta manntal, sem gert var þann 16., verði borið saman við manntalið, sem gert var 1. des. 1950. Hagstofan fær á hverjum tíma upplýsingar um alla dána menn, og þeir eru teknir út úr manntalinu, sömuleiðis um fædda menn, sem teknir eru inn í það, og þeir menn, sem ekki finnast eftir manntalinu núna, annaðhvort dánir eða þá einhvers staðar taldir, þeir verða leitaðir uppi með aðstoð presta og hreppstjóra. Og það er í raun og veru manntalið 1950, sem lagt er til grundvallar þessu manntali núna, þó að það sé talið, að það sé manntalið 16. okt. 1952. Það hefði líka verið of seint að gera breytingu á frv. í þessa átt, þar sem það kom ekki hér í þingið fyrr, en rétt áður, en manntalið átti fram að fara. Þessi breyting, sem ég minntist á við 1. umr. og taldi vöntun á frv., verður þess vegna í framkvæmdinni engin vöntun, því að það verður framkvæmt miðað við manntalið 1950 - allsherjarmanntalið, sem fór fram 1950. Hitt var það, að ég hef haft áhuga fyrir því og raunar í sambandi við bæði þetta frv. og frv., sem hér liggur fyrir um vegabréf, að koma inn ákvæðum um það, að maður gæti út frá vottorði, sem hver maður bæri á sér, séð, hvar hann ætti heima, - það sýndi, hver maðurinn væri og hvar hann ætti heima. Að þessu er stefnt með þessu frv. Þetta er eiginlega fyrsti liður í mikilsverðum aðgerðum, sem er verið að byrja að gera til að koma manntali hér á landi í sams konar eða svipað form - eiginlega sams konar form og er í flestum eða öllum menningarlöndum. Við höfum lifað við það ófremdarástand fram að þessu, að við höfum ekki haft neitt reglulegt manntal eftir að fara nema á 10 ára millibili, þegar ártalið hefur staðið á núlli. Og þá hefur gangur málanna ekki verið fljótari en það, að úrvinnslu úr manntalinu 1940 var lokið 1948. Átta árum eftir að manntalið fór fram, fengum við að vita, hvort manneskjan hefði vinnu t.d. af iðnaði, landbúnaði, sjávarútvegi, verzlun o.s.frv., o.s.frv. í landinu. Það langt hefur það verið á eftir tímanum, og þessar upplýsingar höfum við ekki fengið nema tíunda hvert ár og þá alltaf þetta 7–9 ára gamlar, þegar þær hafa komið til okkar. Með þessum vélum, sem nú eru komnar til landsins og eru leigðar í sameiningu af ríkisstjórn, Reykjavíkurbæ og fleirum, sem nota þær, er möguleiki til þess að fá að vita, ja, einhvern tíma þegar kemur fram í marzmánuð og síðan hvaða dag sem er á árinu og hvenær sem er síðar, allar þær upplýsingar, sem við annars höfum fengið með 10 ára manntalinu. Þegar manntalið er búið núna, þá á að samræma það, þá verður það allt saman tekið upp í þessar vélar, og þá fær hver maður í landinu þar sitt kort, sem segir til, hvað hann heitir, hver hann sé, hvenær hann sé fæddur o.s.frv., allt, sem maður vill um manninn vita og láta liggja fyrir á spjaldskránni. Til þess svo seinna að geta fylgzt með þessum manni, þá eru nú í l. ákvæði um það, að prest- arnir eru skyldir til að senda vottorð bæði gagnvart mönnum, sem deyja, og gagnvart mönnum, sem fæðast, svoleiðis að það fær hagstofan alltaf, - núna fær hún það ekki nema einu sinni á ári, en það er hugsað í framtíðinni, að hún fái það miklu oftar, mánaðarlega, þannig að hún geti alltaf rétt manntalið af hvað þetta snertir. - Seinna á þessu þingi er gert ráð fyrir, að hér komi fram frv., sem skyldi hvern mann til að segja til, þegar hann hefur bústaðaskipti, a.m.k. ef það er til lengri tíma, - ég hef nú ekki séð frv., en líklega verður talað um 3 mánaða dvöl á sama stað annars staðar eða eitthvað svoleiðis, og þá verður það líka alltaf fært á manntalið. Þess vegna er hugsað með þessu frv., sem hér er, að koma grunninum undir það, og með frv., sem von er á í þingið og kemur fyrir þetta þing, eiga að fást upplýsingar, svo að alltaf megi samræma og laga manntalsspjaldskrána eftir því og þá sé ávallt hægt að hringja í hagstofuna og fá upplýsingar um hvern einstakan mann, hvað hann gerir, hvar hann sé o.s.frv. Þetta er það, sem er hægt alls staðar annars staðar, en það hefur ekki verið hægt hér. Nú tekur þetta tíma, og það verður ekki fyrr en einhvern tíma á árinu, sem þessi spjaldskrá er tilbúin og þetta komið allt í rétt gengi. Ef það heppnast að koma því í það gengi, sem það á að koma í og er ætlað að fara í með þessu, þá verður þetta árlega manntal, sem haldið er núna, óþarft, þá hefur hagstofan alltaf við hver áramót hjá sjálfri sér rétt manntal og getur svo bara sent þeim mönnum, sem þurfa með það að hafa að gera, bæjarstjórum og oddvitum o.s.frv., manntalið, eins og það er á hverju ári, rétt frá sér við hver áramót. Þá eru líka fleiri ákvæði, sem verða óþörf, og þess vegna er búizt við því, að með þessu frv., sem hér liggur fyrir annars vegar, sem er fyrsta byrjun á að koma þessu í rétt horf í framtíðinni, og öðru frv., sem kemur hér fram og hagstofan er víst mikið til búin að semja, - ég held búin að semja, - þá er meiningin, að þegar kemur fram á mitt næsta ár, þá verði komið lag á þetta. Og þá er hugmyndin, að fyrir næsta þing verði hægt að leggja frumvarp og fella úr gildi ýmis eldri ákvæði, sem verða óþörf, þegar þetta er komið á, - steypa saman þessu frv. og hinu frv., þegar það kemur, og ég hefði hugsað, að þá væri tímabært að setja inn þau ákvæði, sem ég talaði hér um við 1. umr., er ég vildi hafa vegabréf fyrir hvern einstakan mann, sem sannaði hans heimilisfang. Þó að það kostaði hagstofuna að vísu ekki neitt - ekkert nema pappírinn - að taka tvö spjöld fyrir hvern mann og láta þá hreppstjóra í hverjum hreppi fá öll spjöldin fyrir hreppinn, svo að menn gætu fengið þau, sem vildu, þá óskaði hún eftir því, á meðan hún stæði í þessum breytingum, að vera laus við að þurfa að gera það, þar til spjaldskráin fyrir alla væri komin í lag, og þess vegna féllst ég á að láta það bíða þangað til kemur að því, að það þarf að sameina þessi lög og nema úr gildi önnur lög, þegar búið er að koma þessu í kring. En þetta frv. er fyrsti grundvöllurinn til þess að gera mögulegt, að hér geti myndazt manntal líkt og er annars staðar í heiminum. Og það verður sem sagt manntalið 1950 í raun og veru, sem lagt verður til grundvallar. Þó að atvinna manna á manntalinn, sem núna fer fram, verði lögð til grundvallar, þá verða þeir menn, sem ekki koma fram á því manntali, leitaðir uppi eftir manntalinu, sem fór fram 1950. Annars get ég sagt það svona sem sýnishorn og sönnun á því, sem ég var nú að finna að þessu hér við 1. umr., að það væru ekki teknir staddir menn, að heima hjá mér er núna staddur maður austan af Norðfirði. Hann býr einn í húsi. Það er enginn í húsinu núna, þegar hann er ekki heima, og ég spurði hann í gærkvöld, hvort hann hefði gert nokkrar ráðstafanir til þess, að hann yrði talinn fyrir austan á Norðfirði, og hann sagði nei. Auðvitað taldi ég hann sem staddan hjá mér, eftir viðtalið við Klemens Tryggvason, enda þótt skýrslan ætlaðist ekki til þess. Þá þarf ekki að leita að honum. Ég taldi hann hér og sagði, að hann væri frá Norðfirði. Svoleiðis koma þó nokkrir menn, sem geta fallið undan því að vera skráðir á manntalið, þegar því er hagað eins og í ár, af því að það eru ekki taldir staddir menn í því líka, eins og ævinlega var gert við 10 ára manntalið. N. er sammála um að leggja til, að þetta frv. nái fram að ganga, og ég trúi því illa, ef þing- mönnum framtíðarinnar finnst oft ekki gott að geta leitað upplýsinga um eitt og annað viðvíkjandi manntalinu, þegar það er komið í það horf, sem það á að komast núna á næsta ári eftir þessu frv., því að oft hefur a.m.k. mig vantað tilfinnanlega að vita, hve margir menn í landinu vinna í hverri atvinnugrein fyrir sig o.s.frv., sem fyrst eftir þetta manntal verður örugglega hægt að vita. N. er sammála um að leggja til, að frv. verði samþ., og ég tel þessa byrjun ákaflega mikla réttarbót hvað okkar hagfræði, statistík og manntal snertir.