Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

,,Herra forseti. Á þskj. 363 flyt ég ásamt þremur öðrum þingmönnum, hv. þm. Gunnari Birgissyni, Magnúsi Stefánssyni og Einari Oddi Kristjánssyni till. til þál. um háskóla á Vestfjörðum. Tillagan er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela menntamálaráðherra að beita sér fyrir stofnun sjálfstæðs háskóla á Vestfjörðum. Skólinn verði á Ísafirði og starfi samkvæmt lögum um háskóla. Sérhæft námsframboð skólans mótist af sérstöðu svæðisins með tilliti til umhverfismála, ferðamála, sjávarútvegs og tónlistarlífs, en í upphafi verði lögð áhersla á almennar undirstöðugreinar, svo sem fræðileg vinnubrögð, sálfræði, siðfræði, félagsfræði, aðferðafræði og tölfræði. Horft verði til samstarfs við aðra háskóla og þannig stuðlað að fjölbreyttu námsframboði. Rektor verði ráðinn til starfa á næsta ári til undirbúnings kennslu sem hefjist haustið 2005.`` Herra forseti. Á skömmum tíma hefur aðsókn að háskólanámi aukist svo á Vestfjörðum að líkja má við sprengingu. Enginn skóli á háskólastigi starfar í fjórðungnum svo nemendur verða að stunda fjarnám. Að því er best er vitað er talið að um 130 manns á Vestfjörðum stundi háskólanám við marga háskóla. Samkvæmt upplýsingum sem ég hef fengið frá Fræðslumiðstöð Vestfjarða eru til upplýsingar um 113 nemendur á haustönn en vitað er um fleiri nemendur sem stunda nám beint við skóla án atbeina fræðslumiðstöðvarinnar. Þessir 113 nemendur stunda nám við sjö háskóla landsins. 36 stunda nám við Háskólann á Akureyri, 15 við Háskóla Íslands, 6 við Háskólann í Reykjavík, 44 við Kennaraháskóla Íslands, 4 við háskóladeildina á Hólum, 5 við Landbúnaðarháskólann á Hvanneyri og 3 við Viðskiptaháskólann á Bifröst. Mikil aðsókn hefur verið að námi, sérstaklega við Kennaraháskóla Íslands. Athyglisvert er að við afgreiðslu umsókna hjá skólanum á síðasta hausti fengu allir þeir 25 Vestfirðingar sem sóttu nám við Kennaraháskólann í fjarnámi synjun. Samkvæmt mínum upplýsingum var enginn þeirra tekinn inn í skólann í fjarnámi. Það er mjög athyglisvert í ljósi þess að menn hafa miðað við að fjarnám væri fyrst og fremst úrlausn þeirra nemenda sem geta ekki af landfræðilegum ástæðum sótt skólanám frá heimili. Það er líka athyglisvert að samkvæmt upplýsingum í svari frá menntmrh. hér á Alþingi við fyrirspurn eru um 40% þeirra sem stunda fjarnám búsettir á höfuðborgarsvæðinu. Þannig er ljóst að fjarnám er fyrst og fremst að verða valkostur þeirra sem eru í fullri atvinnu og geta ekki stundað daglegt nám við háskóla fremur en valkostur þeirra sem eru búsettir fjarri skóla. Fjarnámið er stundað á ýmsa vegu. Sumir fylgjast með fyrirlestrum um fjarfundabúnað sem komið hefur verið upp á nokkrum stöðum í fjórðungnum, en aðrir notast einkum við eigin tölvu og eru í beinum samskiptum við skólana. Fræðslumiðstöð Vestfjarða annast skipulag fullorðinsfræðslu og hefur yfir að ráða fjarfundabúnaði á nokkrum stöðum og aðstöðu á Ísafirði sem notuð er til náms og prófa. Lítið er um beina kennslu eða námsaðstoð enda fræðslumiðstöðin ekki í stakk búin til þess veita hana og afar fátítt að kennarar einstakra háskóla haldi fyrirlestra hjá miðstöðinni. Fræðslumiðstöð Vestfjarða fékk 9 millj. kr. á fjárlögum síðasta árs og lagt er til í frumvarpi til fjárlaga næsta árs, sem þegar hafa verið afgreidd, að upphæðin verði óbreytt. Til viðbótar þessu fékk miðstöðin 10 millj. kr. á síðasta ári og næstu tvö ár frá iðnaðarráðuneyti og menntamálaráðuneyti. Þetta fé er ætlað til að efla háskólanám í fjórðungnum. Sjálfsaflafé miðstöðvarinnar er um 9--10 millj. kr. Samtals er hefur fræðslumiðstöðin haft um 20 millj. kr. til umráða árlega en það verða liðlega 30 millj. kr. með framlagi ráðuneytanna. Þó ber þess að geta að fræðslumiðstöðin fékk 6 millj. kr. árið 2001 og 3 millj. kr. árið 2002 í sérstakar fjárveitingar. En hafa verður í huga að fénu er varið til fullorðinsfræðslu almennt en ekki bara til háskólanáms. Nú starfa tveir starfsmenn í 1,65 stöðugildum við fræðslumiðstöðina, en líklega bætist við einn starfsmaður á meðan viðbótarframlagsins nýtur við. Líta verður til þess að staða fræðslumiðstöðvarinnar er óviss líkt og annarra símenntunarmiðstöðva á landsbyggðinni. Starfsmenn hafa ekki stöðu sem ríkisstarfsmenn og framlög ríkisins eru ákvörðuð frá ári til árs. Óljóst er hvernig á að þróa háskólanám og byggja upp háskólasetur eða jafnvel háskóla þegar stefnan er ekki mörkuð til lengri tíma. Flutningsmenn telja að öll rök hnígi að því að farsælast sé að stjórna uppbyggingu á háskólanámi á Vestfjörðum með sjálfstæðri stofnun með fjárveitingum af fjárlögum eins og aðrir háskólar búa við. Forystumenn skólans munu vinna að uppbyggingu hans og móta námsframboð á þeim forsendum sem gagnast best þeim sem skólanum er einkum ætlað að þjóna. Bent er á reynslu af uppbyggingu Háskólans á Akureyri. Í upphafi var lagt til að hafin yrði kennsla á háskólastigi á Akureyri í tilteknum greinum á vegum Háskóla Íslands en frá því var horfið og stofnaður sjálfstæður háskóli fyrir norðan. Eru væntanlega fáir í nokkrum vafa um að það hafi reynst heillaráð og að háskólanám fyrir norðan væri með allt öðrum og lakari hætti nú ef það hefði verið annexía og uppbyggingu þess hefði verið stjórnað af fjarlægum stjórnendum í öðrum landshluta. Miklar framfarir í fjarskiptum á síðasta áratug gera það kleift að hinn nýi háskóli getur átt samstarf við aðra skóla og sótt til þeirra þekkingu og námsframboð. Er gert ráð fyrir að þeir möguleikar verði nýttir sem mest í þágu háskólanáms á Vestfjörðum. Rökin fyrir sérstökum háskóla á Vestfjörðum eru enn þau sömu og sett voru fram þegar stofnað var til háskóla á Akureyri. Birgir Ísleifur Gunnarsson, þáverandi menntamálaráðherra, mælti fyrir frumvarpi um Háskólann á Akureyri á Alþingi 12. desember 1987 og sagði þá m.a., með leyfi forseta: ,,Ég gat þess áðan að háskóli á Akureyri hefur verið mikið áhugaefni forystumanna í byggðum norðanlands. Það er mjög skiljanlegt. Ég hygg reyndar að ekkert sé raunhæfara í byggðamálum en að flytja menntun út í byggðir landsins. Mér er það í minni að menntamálaráðherra Svía var hér í heimsókn á sl. sumri og við ræddum um þróun skólamála, ekki síst þróun háskólamála í Svíþjóð. Hann sagði að ríkisstjórnir í Svíþjóð hefðu gert mjög margt til að halda uppi byggðastefnu. Þær hefðu látið mikið fé af hendi rakna í ýmiss konar félagsleg verkefni og til ýmiss konar atvinnufyrirtækja, en í rauninni hefði ekki nein stefna reynst betri en sú þegar Svíar fóru að flytja sitt æðra nám út í hinar dreifðu byggðir.`` Ég legg áherslu á þessi lokaorð í framsöguræðu þáverandi menntamálaráðherra, Birgis Ísleifs Gunnarssonar. Sömu sjónarmið komu síðar fram hjá Ólafi G. Einarssyni, þáverandi menntamálaráðherra, 26. febrúar 1992 þegar hann mælti fyrir frumvarpi til nýrra laga um Háskólann á Akureyri, en hann sagði þá, með leyfi forseta: ,,Ég vil einnig minna á að starfsemi Háskólans á Akureyri er mikilvægur þáttur í byggðastefnu, þ.e. fólk í hinum dreifðu byggðum landsins fái aukna möguleika á að notfæra sér þá menningu og þau lífsgæði sem felast í þróttmikilli háskólamenntun og vísindastarfsemi.`` Mikill áhugi er á háskólanámi á Vestfjörðum, enginn háskóli hefur starfsemi þar, staða byggðar er óvíða erfiðari eða íbúafækkun meiri. Það er því ekki eftir neinu að bíða. Notum það ráð sem vitað er að dugir vel. Þar sem gert er ráð fyrri stuttum undirbúningstíma verður í upphafi lögð áhersla á að koma af stað námi í almennum greinum. Það gefur möguleika á hagkvæmri rekstrareiningu sem er þýðingarmikið í upphafi starfrækslu skólans. Ef aðsókn að nýjum háskóla á Vestfjörðum verður svipuð og ætla má út frá þeim fjölda sem stundar fjarnám á Vestfjörðum munu nemendur við nýjan háskóla í upphafi verða umtalsvert fleiri en þeir sem hófu nám þegar Háskólinn á Akureyri tók til starfa. Í framhaldinu verði síðan þróaðar sérhæfðari námsbrautir, að einhverju leyti með samstarfssamningum við aðra háskóla um kennslu og útskrift. Flutningsmenn vilja benda sérstaklega á kennaradeild fyrir tónlistarkennara og veiðarfærarannsóknir og þorskeldi sem áhugaverðar námsbrautir sem hinn nýi skóli getur tekið upp á sína arma. Eftir sem áður verður þörf fyrir Fræðslumiðstöð Vestfjarða til þess að hafa yfirumsjón með fullorðinsfræðslu í fjórðungnum að öðru leyti en háskólanámi. Herra forseti. Það er leikur enginn vafi á því að fyrir þessu máli er mikill stuðningur Vestfirðinga. Ég vil vitna til ummæla forseta bæjarstjórnar Ísafjarðarbæjar, Birnu Lárusdóttur, sem sagði í viðtali í útvarpinu 23. nóvember sl., skömmu eftir að þessi þáltill. var lögð fram, með leyfi forseta: ,,Ég tel að það séu allir möguleikar á því að koma upp háskólum á þessum kjarnasvæðum, sem eru Reykjavík, Akureyri, Austfirðir og Ísafjörður. Við eigum bara að hafa kjark í okkur til að segja: Nú byggjum við upp þessa byggðakjarna á þessum fjórum stöðum. Háskóli er grundvallaratriði í þessum byggðarkjörnum. Það er það sem við viljum sjá. Við viljum sjá að mönnum sé alvara í því að koma á fót háskóla á Ísafirði, sem við köllum Háskóla Vestfjarða.`` Þetta er yfirlýsing forseta bæjarstjórnar Ísafjarðarbæjar í þessu máli. Þannig fer ekkert á milli mála með stuðning af hálfu bæjarstjórnarinnar í þessu máli. Í öðru lagi vil ég vitna til samþykktar bæjarstjórnar Bolungarvíkur frá 4. desember sl., en þar segir, með leyfi forseta: ,,Bæjarstjórn Bolungarvíkur fagnar framkominni tillögu þriggja alþingismanna á Alþingi um stofnun Háskóla Vestfjarða á Ísafirði. Brýnt er að skólastofnun á háskólastigi verði til á Vestfjörðum, enda margfeldisáhrif af slíkri starfsemi augljós. Auk jákvæðra áhrifa á fjölbreytni í atvinnulífi, mun stofnunin geta ýtt undir samstarf á milli atvinnulífs og skóla og þannig lagt lóð á vogarskál nýrrar sóknar atvinnu- og mannlífs á Vestfjörðum.`` Loks vil ég vitna til Soffíu Vagnsdóttur, tónmenntakennara í Bolungarvík og fyrrverandi skólastjóra tónlistarskólans. Hún segir í grein í Bæjarins besta, með leyfi forseta: ,,Ég skora á alla þá sem talað hafa fyrir háskóla á Vestfjörðum, hvar í flokki sem þeir standa, að leggjast á eitt og fylgja ályktuninni vel eftir meðal ,,sinna manna og kvenna`` á Alþingi til þess að víðtækur stuðningur og þrýstingur fáist við stofnun skólans. Þannig ná þær tillögur sem þingmennirnir eru með um að ráðinn verði rektor strax á næsta hausti til undirbúnings að verða að veruleika.`` Ég hef vitnað til ályktana og yfirlýsinga forsvarsmanna á Vestfjörðum sem draga fram svo ekki verður um villst að stuðningur við þetta mál er mjög mikill. Ég vil svo segja að lokum, herra forseti, að mörg rök falla að því að efla rannsóknar- og háskólaumhverfi á Vestfjörðum. Það er í samræmi við áherslur í byggðastefnu fyrir árin 2002--2005 þar sem uppbygging og aðgengi að menntun er mikilvægur þáttur í eflingu byggðar og einnig er það liður í uppbyggingu Ísafjarðar sem byggðakjarna. Það er í samræmi við áherslur í byggðaáætlun Vestfjarða um eflingu háskólanáms og uppbyggingu á þekkingarumhverfi. Það er í samræmi við tillögur í skýrslu Byggðarannsóknastofnunar og Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um að uppbygging menntunar og efling Ísafjarðar sem byggðakjarna séu vænlegar aðgerðir í byggðamálum. Það er í samræmi við þann mikla áhuga sem Vestfirðingar hafa sýnt námi á háskólastigi. Það er í samræmi við áhuga og frumkvæði heimamanna á að efla rannsóknir og fræðastarf á Vestfjörðum. Það er liður í atvinnusköpun, að auka atvinnutækifæri fyrir menntað fólk og gefa fræðimönnum kost á að búa og starfa á Vestfjörðum. Það er liður í fjárfestingu í mannauði og gefur Vestfirðingum tækifæri á að vera virkir þátttakendur í nútímasamfélagi þar sem áherslur atvinnulífsins eru á þekkingu. Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til síðari umræðu og hv. menntmn.

Virðulegi forseti. Ég lýsi yfir stuðningi við þessa tillögu sem hv. 1. flm. málsins, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, kynnti. Ég tek undir mjög margt sem hann sagði í ræðu sinni. Það er alveg ljóst að á Vestfjörðum vilja menn fá háskóla og komast lengra á þeirri braut sem við höfum mótað á undanförnum árum varðandi nám á háskólastigi. Vestfirðingar telja almennt að það verði best gert með því að stofna til háskóla á Vestfjörðum. Þess vegna tek ég fyllilega undir þá tillögu sem hér er flutt af hv. þingmönnum. Ég tel meira en tímabært að stíga þetta skref og móta þá framtíðarstefnu að á Ísafirði muni rísa háskóli sem komi til með að dafna og efla líf og menntun þar á næstu árum. Vestfirðingar vonast til að með batnandi samgöngum og áföngum í samgöngumálum verði betra að komast milli svæða innan Vestfjarða en er í dag. Til þess hefur verið stofnað í samgönguáætlun og fyrirhuguðum aðgerðum í vegamálum. Að því er verið að vinna og mun vonandi unnið að því í framtíðinni. Svæðið ætti í heild að hafa betri aðgang að háskóla sem staðsettur væri á Ísafirði. Það er mikið mál fyrir okkur Vestfirðinga að samgöngurnar batni og við getum nýtt okkur þá þjónustu af þessu tagi í fjórðungnum. Eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson vísaði til áðan er mikill og eindreginn stuðningur við þetta mál heima á Vestfjörðum. Ég vonast til að aðrir hv. þingmenn líti þetta mál sömu augum og þegar stofnað var til Háskólans á Akureyri, sem skipti miklu máli fyrir þróun Norðurlands, þróun byggðar og kjölfestu á Mið-Norðurlandi. Ég tel að með þessu yrðu stigin skref sem ættu að geta markað okkur betri búsetuskilyrði og fastari kjarna í byggðinni vestur á fjörðum heldur en er í dag. Ég tek undir þau sjónarmið að það eigi m.a. að gera með því sem þessi tillaga gerir ráð fyrir. Ég lýsi yfir eindregnum stuðningi við þetta mál.

Herra forseti. Ég flyt á þskj. 315 frv. til stjórnarskipunarlaga um breytingu á tveimur greinum stjórnarskrárinnar. Fyrri tillagan er breyting á 28. gr. stjórnarskrárinnar sem kveður á um heimild ríkisstjórnarinnar eða heimild til útgáfu bráðabirgðalaga og hvernig með það skuli fara. Ég legg til að sú grein stjórnarskrárinnar sem kveður á um þessa heimild verði felld brott og að löggjafarvaldið verði þar með einvörðungu á Alþingi en ekki að hluta til hjá framkvæmdarvaldinu eins og er á meðan þetta fyrirkomulag er við lýði sem við búum við nú. Í öðru lagi legg ég til að gerð verði breyting á 2. málslið 51. gr. stjórnarskrárinnar, en þar segir, með leyfi forseta, um ráðherra: ,,Atkvæðisrétt eiga þeir þó því aðeins, [á Alþingi] að þeir séu jafnframt alþingismenn.`` Ég legg til að þessi málsliður orðist svo, með leyfi forseta: ,,Ráðherra má ekki vera alþingismaður.`` Þessi síðari tillaga er í samræmi við samþykkt síðasta flokksþings Framsfl. Þar var flutt tillaga þess efnis að ráðherrar ættu ekki sæti á Alþingi og var hún samþykkt. Hún er líka í samræmi við frv. til stjórnarskipunarlaga sem hér hefur áður verið flutt á 123. löggjafarþingi. Flutningsmaður hennar var Siv Friðleifsdóttir nú hæstv. umhvrh. Ég er í hópi þeirra sem telja að Alþingi þurfi að styrkja sig frá því sem verið hefur. Hið nána samband milli löggjafarvalds og framkvæmdarvalds hefur leitt til þess að framkvæmdarvaldið hefur styrkst verulega á kostnað löggjafarvaldsins og þær breytingar hafa orðið í stjórnsýslunni á undanförnum árum, einkum frá 1997 með samþykkt nýrra laga um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna, að tekið hefur verið í æ ríkari mæli fyrir þátttöku alþingismanna í starfi innan framkvæmdarvaldsins og völd stjórna og ráða sem þingmenn höfðu setið gjarnan í fram að því hafa verið færð annars vegar til ráðherrans sjálfs og hins vegar til forstöðumanna ríkisstofnana. Þessi þróun er í gangi og ekki er annað að sjá en að hún verði það áfram, þ.e. að skilið verði með gleggri hætti þeim megin frá milli framkvæmdarvalds og löggjafarvalds. Ég tel eðlilegt að menn stígi þá skrefin í samræmi við þessa þróun á hinn veginn og taki fyrir þátttöku framkvæmdarvaldsins á löggjafarþinginu með beinum atkvæðisrétti. Hin breytingin sem flutt er um heimild til þess að setja bráðabirgðalög hefur verið rædd á Alþingi oft áður og síðast árið 1991 þegar stjórnarskrárbreyting var gerð og deildaskipting Alþingis afnumin. Þá var gerð breyting á þessari grein stjórnarskrárinnar og settar ákveðnar skorður við því hvernig staðið er að því að gefa út bráðabirgðalög og hvernig þau eru síðan í framhaldinu staðfest á Alþingi. Þá komu fram mjög skýr sjónarmið alþingismanna, einkum framsögumanna fyrir málinu og nefndarálitum svo sem hv. þm. Ólafs G. Einarssonar og Margrétar Frímannsdóttur. Þar kom mjög skýrt fram sá skilningur af hálfu Alþingis að þessi heimild sem eftir var skilin í stjórnarskránni til þess að gefa út bráðabirgðalög yrði aðeins notuð í sérstökum neyðartilvikum og ætti helst aldrei að nota. Menn sáu ekki fram á að til þessarar heimildar þyrfti að grípa við þær aðstæður sem við búum við í dag. Þessi breyting hefur leitt til þess að útgáfa bráðabirgðalaga hefur breyst. Fyrir þessa stjórnarskrárbreytingu 1991 var töluvert algengt að gefin væru út bráðabirgðalög. En eftir breytinguna hefur dregið mjög úr því. Ég hygg að dæmi um það séu aðeins örfá, líklega um tugur eða svo og er sú þróun út af fyrir sig í samræmi við vilja Alþingis á þeim tíma. En það er mitt mat að í öllum þeim tilvikum sem heimildin hefur verið notuð frá 1991 hafi verið unnt að afgreiða málið með því að kalla þingið sjálft saman og láta það um að afgreiða löggjöf um efni sem til umfjöllunar var hverju sinni. Ég legg því til í frv. að gengið verði alla leið í þessu efni og heimildin til útgáfu bráðabirgðalaga afnumin með öllu. Herra forseti. Ég legg til að þessu þingmáli verði vísað til 2. umr. og sérstakrar nefndar sem tekur við frumvörpum til stjórnarskipunarlaga.

Hæstv. forseti. Ég kem upp til þess að þakka hv. þm. fyrir að flytja þetta mál í þinginu. Ég tel fulla ástæðu til þess. Þá er ég sérstaklega að vísa til þess að taka út bráðabirgðalagaákvæðið úr stjórnarskránni. Það er greinilegt að stjórnvöldum er ekki treystandi fyrir því bráðabirgðalagaákvæði. Það sýndi sig vel í sumar þegar því var beitt í máli sem hafði verið til umfjöllunar í þinginu veturinn áður og þingið hafði ákveðið að afgreiða ekki. Þá greip ríkisstjórnin til þess ráðs að setja bráðabirgðalög um þetta sama mál í staðinn fyrir að kalla þingið saman. Ef eitthvað hefði allt í einu breyst þá hefðum við haft rök fyrir því að taka málið upp. Það er hárrétt sem hv. þm. hélt fram, að með þessu eru menn að sækja í sama farið og áður var gagnvart bráðabirgðalögunum. Í sjálfu sér er ekki hægt að halda því fram með neinum sterkum rökum að á neinu bráðabirgðalagaákvæði þurfi að halda þegar svo er komið að hægt er að kalla þingið saman með mjög stuttum fyrirvara. Ef um væri að ræða þörf fyrir bráðabirgðalagaákvæði þá ætti að tengja það við algjörlega sérstök tilvik, stríðsástand, árás á landið eða eitthvað sem gerði það að verkum að ekki væri hægt að kalla þingið saman. Það er full ástæða til þess að ræða þessa tillögu. Mér finnst í sjálfu sér að úr því að stjórnvöld hafa sýnt sig í því að nota þetta ákvæði með þeim hætti sem við þekkjum frá því í sumar þá eru það góð rök fyrir því að taka þetta ákvæði upp. Um hinn hluta málsins, þ.e. að þingmenn eigi ekki að vera ráðherrar, gegnir kannski svolítið öðru máli.

Þveröfugt. Ráðherrar ...

Afsakið. Það er rétt, hv. þm., að ráðherrar eigi ekki að vera þingmenn. Þetta er réttmæt ábending frá hv. þm. Um það gegnir dálítið öðru máli. Menn þyrftu kannski að velta ýmsu dálítið fyrir sér í sambandi við útfærslu á því atriði því að það hefði í för með sér að tiltölulega litlir þingflokkar fengju miklu meira vægi í stjórnmálum á Íslandi eftir að þetta ákvæði hefði verið tekið upp. Ég skil ósköp vel að hv. þm. sem kemur úr Framsfl. vilji auka afl flokksins innan veggja Alþingis því að auðvitað er erfitt fyrir þingmenn Framsfl. að fást við öll verkefni sem því fylgja að taka þátt í ríkisstjórn verandi með helminginn af þingflokknum sitjandi í ríkisstjórninni. Auðvitað er það vandi sem kannski brennur dálítið á framsóknarmönnum núna. En þeir eru ekki einir um að hafa viljað skoða þessa hugmynd. Það hefur líka verið vilji innan Samfylkingarinnar til þess að skoða þessa hugmynd og það er vissulega ástæða til að ræða hvernig best megi draga skýrari línur milli framkvæmdarvaldsins og löggjafarvaldsins. Þróun síðustu ára hefur í raun verið á fremur vondan veg að mér finnst hvað varðar áhrif framkvæmdarvaldsins. Sérstaklega finnst mér að ríkisstjórnin eða síðustu ríkisstjórnir hafi einhvern veginn náð meiri tökum á Alþingi en áður var. Hér virðast þingmenn stjórnarliða ekki vera eins sjálfstæðir og þyrfti til þess að meirihlutaríkisstjórnir noti ekki aðstöðu sína til þess að knýja fram niðurstöðu sem er jafnvel í andstöðu við vilja þings og þjóðar. Hægt er að benda á dæmi um að málum hafi verið fylgt eftir í gegnum þingið ár eftir ár þar sem vitað er að andstaða hafi verið í ríkisstjórnarflokkunum við málin og algjör andstaða við málin frá hendi stjórnarandstöðunnar svo að ég vísi bara til sjávarútvegsmálanna sem menn þekkja. Þar er auðséð að stefna hefur verið keyrð með minnihlutastuðningi Alþingis og mikilli andstöðu þjóðar í mörg ár. Það er mikið umhugsunarefni þegar framkvæmdarvaldið sýnir þessa hlið á sér í svo mikilvægu máli sem þessu. Þetta er auðvitað ekki eina dæmið um slíkt að alþingismenn, ríkisstjórn eða framkvæmdarvaldið, hafi ,,vit fyrir þjóðinni`` í einstökum málum. Lýðræðið snýst þó um að meiri hlutinn eigi að fá að ráða innan allra skynsamlegra marka. Þá á ég við innan þeirra marka að ekki sé verið að níðast á minni hlutanum, að mannréttindi séu virt o.s.frv. Það þyrftu þeir að muna betur sem fylgja meirihlutastjórnum eins og hér hafa tíðkast. Ég held að okkur vanti bókstaflega tímabil þar sem minnihlutastjórnir væru við völd á Íslandi til þess að menn gætu lært betur að virða lýðræðið og vilja meiri hluta Alþingis sem ekki hefur verið gert á síðustu árum. Þess vegna eru full rök fyrir því að menn leiti leiða til þess að draga skýrari línur milli framkvæmdarvaldsins og löggjafarvaldsins. Ég virði alveg þá viðleitni hv. þm. með þessu frv. en tel að útfærsluna í þessu efni þurfi að ræða alveg sérstaklega því að ég á erfitt með að ímynda mér að menn mundu t.d. vera alveg sáttir við það að þegar ríkisstjórn hefur verið mynduð í þessu landi þá bætist allt í einu við 12 eins og núna í þessu tilfelli, þ.e. hugsanlega 12 nýir þingmenn ... 
            

Á ræðumaður mikið eftir af ræðu sinni?

Hæstv. forseti. Nei, ég er að ljúka ræðu minni. Aðeins eru tvær setningar í viðbót. Ég á erfitt með að sætta mig við þá tilhugsun að það fyrsta sem gerist þegar ríkisstjórn sest að völdum sé að t.d. 12 annaðhvort ráðherrar eða nýir þingmenn bætist við stjórnarliðið þann dag. Þetta þurfa menn að hugsa svolítið betur og velta fyrir sér. Er ekki líka verið að gefa lýðræðinu svolítið langt nef með því að fram hafi farið kosningar og þar hafi menn kosið áhrifamenn í stjórnmálum og síðan þegar mönnum hefur verið stillt upp í ríkisstjórn þá sé allt í einu búið að færa völdin til? Áhrifamönnum í pólitík fjölgi þá hjá stjórnarflokkunum sem svarar heilli ríkisstjórn? Þetta er umhugsunarefni sem ég vildi koma að í umræðunni. Ég ætla ekki að ræða það betur núna en mér finnst full ástæða til þess að fara vel yfir það hvort hægt sé að finna leiðir sem gera okkur betur fært að kljúfa á milli framkvæmdarvaldsins og löggjafarvaldsins.