Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Ríkisskattstjóri og Indriði H. Þorláksson, skrifstofustjóri fjmrn., voru kallaðir fyrir fjh.- og viðskn. vegna þessa máls og var farið yfir einstök efnisatriði frv. Mælir nefndin með því að frv. verði samþykkt þó svo að einstakir nefndarmenn áskilji sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. og er hv. 6. þm. Reykv., sem sat fundi nefndarinnar, samþykk þessu áliti. Eins og fram kemur á þskj. 379 flytur hv. 7. þm. Reykv. brtt. við frv. sem hann mun gera grein fyrir á eftir og ég sé ekki ástæðu til að fara út í að öðru leyti en því að ég legg til að frv. verði samþykkt óbreytt. Eins og það ber með sér er hér um að ræða nokkrar breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt fyrirtækja eða einstaklinga sem standa fyrir atvinnurekstri jafnframt því sem skattprósentunni er breytt til samræmis við staðgreiðslukerfi skatta og er alls gert ráð fyrir því að þetta frv. feli í sér um 160 millj. kr. tekjuaukningu fyrir ríkissjóð. Þarf ekki að kynna fyrir hv. þingdeild að sú er stefna ríkisstjórnarinnar sem nú situr að reka ríkissjóð með greiðsluafgangi á næsta ári, m.a. til að draga úr þenslu, ef það mætti verða til þess að eftirspurn eftir fjármagni á innlendum markaði minnkaði nokkuð og raunvextir yrðu nokkru lægri en nú er. Ég sé ekki ástæðu til að fara frekar út í þessa sálma, en mæli sem sagt með að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. gat um skrifaði ég undir nál. með fyrirvara. Fyrirvarinn lýtur ekki að efnisgreinum frv. Ég tel þetta gott frv. í meginatriðum. Minn efnislegi fyrirvari lýtur frekar að því að ég hefði viljað ganga aðeins lengra í þá átt að draga úr skattfríðindum fyrirtækja en gert er skv. frv. Í samræmi við það flyt ég nokkrar brtt. og mun gera grein fyrir þeim. Það er þá í fyrsta lagi að ég geri ráð fyrir því að það verði dregið úr heimildum fyrirtækja til að draga frá tekjum í árslok tap á útistandandi viðskiptaskuldum. Eins og þetta er núna geta fyrirtæki dregið frá tekjum 5% af útistandandi viðskiptaskuldum í árslok. Ég geri ráð fyrir að þessi heimild verði felld niður í áföngum, þ.e. að í fyrsta lagi verði á árinu 1988 aðeins heimilt að draga frá 4% af útistandandi viðskiptaskuldum, á árinu 1989 3%, á árinu 1990 1%, en þá falli þessar heimildir niður. Hér er um að ræða till. sem ég hef flutt ásamt öðrum þm. Alþb. í þessari virðulegu deild í sérstöku frv. til l. um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt og mundi vafalaust færa ríkissjóði umtalsverða fjármuni. Það er hins vegar erfitt að áætla hversu háar þær upphæðir eru. Þegar ég spurði ríkisskattstjóra og Indriða Þorláksson að því á fundi hv. fjh.- og viðskn. hversu miklar upphæðir hér gæti verið um að ræða kom í ljós að ráðuneytið hefur ekki yfirlit yfir þær viðskiptaskuldir sem fyrirtæki telja fram, enda ekki von vegna þess að slíkt yfirlit verður ekki unnið nema með því að handvinna skattframtöl fyrirtækja í verulegum mæli því að þessi tala um útistandandi viðskiptaskuldir í árslok er ekki skráð sérstaklega á framtölum með þeim hætti að það sé tölvutækt. Ég legg hér til í samræmi við þau rök sem ég hef áður flutt að fyrirtækin verði látin bera nokkuð af þeim vanda sem ríkissjóður hefur átt í og í samræmi við aðrar tillögur sem ég flutti fyrir jólin um að lækka verulega tekjuskatt einstaklinga. Við gerðum þar ráð fyrir því að lækka tekjuskatt einstaklinga um um það bil 800–900 millj. kr. og gerum ráð fyrir því að þessi till. gangi þar á móti. Í annan stað vil ég víkja að brtt. ríkisstjórnarinnar um að 4. tölul. 31. gr. laganna falli niður, en það er heimild fyrirtækja til að draga 10% vörubirgða í árslok frá tekjum. Ég fagna þessari breytingu, en vil benda á að ríkisstjórnin byggir sína útreikninga á því að vörubirgðir í árslok 1986 hafi verið 33 þús. millj. kr. og áættar tekjuauka ríkissjóðs samkvæmt því upp á í kringum 100 millj. kr. Auðvitað á að reikna þennan tekjuauka ríkissjóðs út &á vörubirgðum í árslok 1987. Þá eru vörubirgðir vafalaust á bilinu 40–44 milljarðar kr., fært upp eins og annað verðlag í landinu. Ég er þeirrar skoðunar að sú breyting sem ríkisstjórnin gerir hér tillögu um þýði um 100 millj. kr. meira fyrir ríkissjóð en gert er ráð fyrir í grg. frv. Ég tel sérstaka ástæðu til að fagna því og einkum og sér í lagi að Sjálfstfl. skuli hafa fallist á þessa till. Alþb. Og mér þykir vænt um að hæstv. fjmrh. skuli einnig hafa gert þessa tillögu að sinni. En út af orðum hv. 2. þm. Norðurl. e. er það rétt að nauðsynlegt er að hafa jafnvægi í ríkisfjármálum og bendi ég honum á að ef hann samþykkti 1. brtt. Alþb. yrði þetta jafnvægi þeim mun tryggara en ella er um að ræða. Í annan stað flyt ég till. um að við 3. gr. frv. bætist tveir nýir liðir á þá leið að eftirtaldir þættir verði aldrei dregnir frá: persónuleg eyðsla forráðamanna fyrirtækis eða starfsmanna þess og ríkisskattstjóri skal gefa út reglur árlega um takmörk skv. þessum lið og síðan að risnu má aldrei draga frá nema að hún sé sannanlega í þágu fyrirtækis. Ríkisskattstjóri setur reglur um risnukostnað fyrirtækja eftir stærð þeirra og veltu og með hliðsjón af markaðsstöðu fyrirtækjanna. Við ákvörðun sína skal ríkisskattstjóri gæta þess sérstaklega að persónuleg eyðsla forráðamanna fyrirtækis eða starfsmanna þess færist aldrei á kostnað fyrirtækis. Þessa till. flutti ég líka í frv., sem hér liggur fyrir hv. deild, í haust og sömuleiðis á síðasta þingi: Á síðasta þingi naut þessi till. stuðnings Alþfl. Ég vil láta á það reyna hvort þeir alþýðuflokksmenn fallast á þessa tillögu nú. Hér er ósköp einfaldlega um að ræða að það verði lokað fyrir að menn geti fært persónulega eyðslu sína á fyrirtækin í stórum stíl. Að því munu vera brögð að menn færi símakostnað, bílakostnað og jafnvel matarkostnað á reikninga fyrirtækjanna og fái það þannig dregið frá skatti. Ég hygg að þetta sé einn ljótasti þátturinn í íslenskri skattameðferð. Þegar skýrsla skattsvikanefndarinnar kom út var það nefnt sem alveg meginvandamál hvað þessi mörgu litlu fyrirtæki á Íslandi, þau munu vera milli 20–25 þús. fyrirtækin í þessu landi, gera mikið af því að færa persónulega eyðslu forráðamanna fyrirtækjanna og risnu undir nafni risnu má segja á reikninga fyrirtækjanna til frádráttar og þannig að lækka skattgreiðslur fyrirtækjanna stórkostlega. Þannig er verið að búa til tvær stéttir í þessu landi, annars vegar þá sem reka fyrirtæki, geta fært alla sína færslu á fyrirtækin og hins vegar þá sem taka við sínum launum og verða auðvitað að greiða af þeim ósköp einfaldlega án þess að fá dregið frá skatti öll sín venjulegu útgjöld. Ég vona að hv. þingdeild fallist á þessa till. Hún er örugglega til bóta og auðveldar ríkisskattstjóra að koma í veg fyrir að menn séu að færa risnu fyrirtækjanna og persónulega eyðslu forráðamanna þeirra á fyrirtækin í stórum stíl. Í þriðja lagi flyt ég hér brtt. þar sem gert er ráð fyrir að tekjuskattur fyrirtækjanna verði 52% af tekjuskattsstofni, en aftur á móti gerir ríkisstjórnin ráð fyrir að talan verði 45%. Rök ríkisstjórnarinnar eru þau að þegar tekið er upp staðgreiðslukerfi skatta og fækkað frádráttarliðum sé eðlilegt að lækka álagningarprósentuna til að draga úr áhuga á skattsvikum. Það eru fullgild rök að mínu mati og sambærileg rök og beitt var þegar gerð var mjög víðtæk skattkerfisbreyting í Bandaríkjunum fyrir þremur árum undir forustu Reagans forseta, skattkerfisbreyting sem skar úr nær alla frádráttarliði fyrirtækja, stórlækkaði skattaprósentuna og tryggði að lokum mun betri skattskil en áður voru dæmi til um þar í landi. Gallinn hins vegar við þá skattprósentu sem ríkisstjórnin er hér með er sá að þar er verið að lækka þessa prósentu mjög mikið af því að þetta er eftirágreiddur skattur. Það er ekki staðgreiðsla hér heldur eftirágreiðsla. Skattaprósenta fyrirtækjanna í segjum 30% verðbólgu er því að fara niður í eða niður fyrir það sem einstaklingunum er gert að greiða. Þó að í minni till. sé gert ráð fyrir að skattprósentan verði 52% er sú tillaga örugglega einnig undir 10% miðað við að þetta er eftirágreiddur skattur. Ég m.ö.o. fellst á "prinsippið" um að það eigi að setja þessa prósentu aðeins niður fyrir 50%, en þetta er eftirágreiðsluskattur og þess vegna verður talan að vera aðeins hærri vegna verðbólgunnar. Í fjórða lagi flyt ég brtt. 4 varðandi útistandandi skuldir sem er nánari útfærsla á 1. till. og ekkert frekara um hana að segja. Loks geri ég í fimmta lagi ráð fyrir því að inn í skattalögin verði tekið eftirfarandi ákvæði: "Skattrannsóknarstjóri skal á hverju ári láta fara fram rannsókn á bókhaldi og skattskilum a.m.k. 100 fyrirtækja sem ákveðin verða samkvæmt útdrætti á nöfnum þeirra. Stuðla skal að því að fyrirtæki og einstaklingar með rekstur geti gengið að því vísu að skattskil þeirra verði rannsökuð reglulega." Ég hef þá, herra forseti, lokið við að mæla fyrir brtt. Ég endurtek að ég tel að margt af þeim till. sem ríkisstjórnin gerir hér tillögur um að verði settar inn í skattalög sé til bóta og ég tek fram að ég mun fyrir mitt leyti styðja þær allar. Ég tel hins vegar að breytingar ríkisstjórnarinnar muni skila a.m.k. 100 millj. meira en gefið er upp í grg. frv. Ég tel það rangar upplýsingar sem þar koma fram. Það er út af fyrir sig mjög alvarlegt að reyna að villa mönnum sýn varðandi hvað skattar geta gefið. Ég vorkenni ekki fyrirtækjunum að borga þessar 100 millj. og þó meira væri. Hins vegar þykir mér dapurlegt ef þessi tala er höfð miklu lægri í grg. frv. til að blekkja einhverja af fylgismönnum ríkisstjórnarinnar til að styðja frv. Ég trúi því ekki að þeir láti blekkjast. Ég vil vekja athygli þeirra á þessu máli, en segi jafnframt: Ef þeir fara að móast við mun ég gera allt sem ég get til að hjálpa hæstv. fjmrh. við að koma málinu í gegnum þingið. Að öðru leyti, herra forseti, ítreka ég að við munum fyrir okkar leyti greiða götu frv. svo sem þörf krefur.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Ég skal reyna að fara ekki út í of miklar málalengingar. Ég vil í fyrsta lagi leggja áherslu á að auðvitað er það svo skv. núgildandi lögum að einkaneyslu er óheimilt að blanda saman við rekstrargjöld fyrirtækis. Ef svo er gert í rekstrarreikningi einhvers fyrirtækis er greinilega um skattsvik að ræða og þarf ekki lagabreytingu til þess að svo sé. Það er þess vegna mjög villandi í grg. frv. sem hér er til umræðu þegar þar er sagt, með leyfi hæstv. forseta: "Í 31. gr. laga um tekju- og eignarskatt er ákvæði þess efnis að sem rekstrargjöld til frádráttar megi einungis draga kostnað sem gengur til að afla tekna, tryggja og viðhalda eignum. Ákvæði þetta er að efni til afdráttarlaust en þarfnast frekari útfærslu í reglugerð þar sem m.a. verði tekið á skattalegri meðferð risnu og annarrar einkaneyslu svo og einkaafnota bifreiða." Eins og ég skil skattalögin þar að auki er alls ekki rúm fyrir að einkaneyslu sé hægt að telja með þeim gjöldum sem frádráttarbær eru til skatts. Á hinn bóginn er, eins og ég hygg að skilja beri þessi orð í grg., sem annars eru mjög ruglingsleg, meiningin eða hugsjónin á bak við þetta að útfæra nákvæmar en nú er gert hvað skuli kallast risna og kemur það inn á sömu hugsun og er í 2. brtt. Svavars Gestssonar þar sem hann einmitt talar um að ríkisskattstjóri skuli setja reglur um risnukostnað o.s.frv. Þarna er komið inn á sömu hugsun og ég tel þess vegna ástæðulaust að fjölyrða um það. Ég vil í annan stað segja vegna ummæla hv. þm. að það getur verið eðlilegt að símakostnaður t.d., einkasími, sé að einhverju leyti greiddur af fyrirtæki og teljist til eðlilegra rekstrarútgjalda fyrirtækis alveg með sama hætti og við t.d. alþm. sáum ástæðu til þess þegar lög voru sett um þingfararkaup að við fengjum símakostnað uppi borinn vegna starfa okkar í okkar einkasímum. Rökstuðningurinn á bak við er sá að þm. þurfa mjög mikið að nota sinn einkasíma til að gegna sínu starfi og af þeim sökum tekur Alþingi þátt í greiðslu þess kostnaðar. Með sama hætti getur það verið nauðsynlegt hjá ýmsum forráðamönnum fyrirtækja að fá kostnað við einkasímann að hluta uppi borinn. Það hefur á hinn bóginn verið svo, eða var svo meðan ég fékkst við þessi mál, að eðlilegt þótti að þeir sem fengju símkostnað greiddan yrðu samt sem áður að greiða af eigin fé sem svaraði a.m.k. fastagjaldi símans og var það "praktíserað" með þeim hætti á þeim tíma. Ég tel að þarna sé ekki mikill munur á. Ég segi varðandi 5. tölul.: Ég er auðvitað sammála hv. þm. um nauðsyn þess að með útdrætti sé valinn ákveðinn fjöldi fyrirtækja og farið í gegnum þau til þess með þeim hætti að veita strangara aðhald með því að fyrirtæki teldu rétt fram. Þetta er gert í framkvæmdinni nú og ég hygg að skattrannsóknarstjóri fari með þessum hætti í gegnum bókhald eins margra fyrirtækja á hverju ári og hann hefur mannskap til. Þetta er auðvitað gert. Að öðru leyti vil ég aðeins segja að það er matsatriði hvað eðlilegt sé að heimilt sé að afskrifa mikið af útistandandi viðskiptaskuldum á hverjum tíma. Samkvæmt skattalögum er sú einfalda regla viðhöfð að heimilt sé að draga frá viðskiptaskuldir sem sannanlega séu tapaðar og til viðbótar sé heimilt að færa viðskiptaskuldir niður um 5%. Það er matsatriði hvort það eigi að beita slíkri almennri reglu eða hvort eðlilegt sé að knýja fyrirtæki til að fá fyrir fram úrslit í skuldamálum. Það verður líka að muna eftir því að gjaldþrotamál gefa dregist mjög lengi. Ég veit ekki hver túlkun skattyfirvalda er á því, hversu ströng hún er á því hvað sé sannanlega töpuð skuld. Ég þekki ekki þau vinnubrögð sem um það eru viðhöfð. En ég hygg að þessi regla sé ekki óeðlileg og geri mér ekki grein fyrir því hvaða afleiðingar það mundi hafa ef hún yrði niður lögð. Ég er þess vegna andvígur brtt. við 1. gr. frv. Ég vil svo að lokum aðeins, herra forseti, leggja áherslu á að ég er fullkomlega sammála hv. þm. um að frádráttarliðir ættu að vera sem fæstir. Ég er líka sammála honum um að við eigum að leggja mikið á okkur til að fylgja því eftir að nægilegt aðhald sé með framtölum fyrirtækja þannig að undandrátturinn frá skatti sé sem allra minnstur, en auðvitað gerum við okkur grein fyrir því báðir að hann hlýtur alltaf að verða einhver svo mikil sem freistingin er. En einn liðurinn í því einmitt að draga úr freistingu til undandráttar eða réttara sagt minnka möguleika manna á því að svíkja undan skatti er fólginn í því að færa út grunn söluskattsins sem ég skal ekki fara nánar út í hér.



Herra forseti. Ég tek undir með hv. þm. að það er ýmislegt til bóta í þessu frv. til l. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt lögaðila. Við höfum þó nokkrar athugasemdir fram að færa og skýrir það m.a. þann fyrirvara sem ég setti með undirskrift minni á nái. meiri hl. fjh.- og viðskn. Við höfum sérstaklega áhyggjur af því að það virðist stefnt að því að afnema alveg heimildir lögaðila til að leggja í fjárfestingarsjóði og í varasjóði. Ég tel að með heimild til að leggja framlag í fjárfestingarsjóði sé séð fyrir nauðsynlegum möguleikum fyrirtækja að mæta ýmsum skakkaföllum og eins felst í því hvatning til fjárfestingar. Ég leyfi mér því mjög að efast um réttmæti þess, eins og sagt er í grg. með frv., að það er stefnt að því að þessi réttur fyrirtækja verði algerlega afnuminn. Hins vegar tek ég undir með hv. 7. þm. Reykv. að ég er ekki eins viss um að það hafi verið sýnt nægilega vel fram á að það sé réttmætt að lækka skattprósentu af tekjum lögaðila úr 51% niður í 45%. Í grg. með frv. er sagt að þetta muni lækka skattgreiðslur um 187 millj. Er forsenda fyrir þessu og reyndar ástæða fyrir þessari skattalækkun sú að það er talið hæfilegt að lækka þetta niður í 45% með hliðsjón af verðbólgu og eins að þetta skuli vera til samræmis við skatthlutfall þeirra sem borga staðgreiðsluskatta, þ.e. í staðgreiðslukerfinu er gert ráð fyrir 35,2% skatti. Hluti atvinnurekstrartekna hjá einstaklingum með rekstur verður skattlagður samkvæmt því hlutfalli. En hvað snertir skatta fyrirtækja sem verða þá greiddir eftir á þykir hæfilegt að þau greiði 45%. Mér finnst að það hafi ekki komið nægilega fram, hvorki í grg. né í meðförum nefndarinnar, hver áhrifin séu af þessu og ég mundi sjálfur kjósa að þetta skatthlutfall væri áfram eins og það var, 51% , en frekar haldið inni möguleikum á því að leggja 40% í fjárfestingarsjóð. Að öðru leyti höfum við ekki mikið við frv. að athuga. Ég endurtek að það er margt þarna til bóta og ýmislegt sem er verið að breyta í gömlu lögunum til að gera þau skýrari og ákveðnari, en ég leyfi mér að ítreka að við vörum við þeirri þróun að taka af fjárfestingarsjóðsframlagið.



Herra forseti. Í sambandi við það sem hv. 7. þm. Reykn. sagði áðan held ég að það sé mjög skynsamlegt hjá ríkisstjórninni í þessu frv. að draga úr fjárfestingarfrádrætti fyrirtækja. Ég held að þjóðin þurfi ekki endilega á því að halda að menn eyði peningum í steinsteypu eða fjárfestingu. Það væri nær, ef menn væru með frádráttarliði hér inni, að vera með sérstakan frádrátt til fyrirtækja t.d. vegna rannsóknar- og þróunarverkefna. Ég hef flutt tillögur um slíkt, gerði það í Nd. í fyrra. Það fékk ekki góðar undirtektir og ég lét það eiga sig núna. Ég er því heldur á því, sem ríkisstjórnin gerir hér tillögu um, að draga úr fjárfestingarfrádráttum. Ég vil hins vegar vekja athygli á því, sem hann sagði varðandi skattprósentu fyrirtækjanna, að málið liggur þannig að í 30% verðbólgu er í raun og veru verið að tala um hjá ríkisstjórninni 34% skatt miðað við eftirágreiðslu, 34,6%. Það er lægra en einstaklingum er ætlað að greiða í staðgreiðslu. Einstaklingar eiga að greiða 35–36% skv. lögum sem við höfum nýlega samþykkt. Hér er fyrirtækjunum gert að greiða lægra skatthlutfall af sinni síðustu krónu en einstaklingunum og ég tel það slæmt. Sú tillaga, sem ég er hér með, um 52% þýðir 40% skatthlutfall í raun í eftirágreiddum skatti sem menn geta þá borið saman við 36% í samtímaskattlagningunni. Varðandi það sem hv. 2. þm. Norðurl. e. nefndi, þá hygg ég að það sé rétt, sem hann benti á, að skattstjórar ganga mjög strangt fram varðandi túlkunina á hvað séu tapaðar viðskiptaskuldir. Ég hygg að í þeim efnum sé það ekki talin töpuð viðskiptaskuld nema dómur hafi gengið þannig að í rauninni var reglan um útistandandi viðskiptaskuldir sett til þess að fyrirtækin gætu haft örlítið borð fyrir báru og vegna þess að túlkun skattstjóranna að því er varðaði tapaðar viðskiptaskuldir var þetta ströng. Ég held hins vegar að það sé nauðsynlegt og eðlilegt að veita fyrirtækjunum ákveðið aðhald til að þau knýi á um að þau fái sínar skuldir greiddar og þess vegna er lagt til í tillögum mínum að þetta verði fellt niður. Varðandi brtt. 2, sem hv. 2. þm. Norðurl. e. vék að, er alveg rétt að það er ekki heimilt að færa persónulega eyðslu á fyrirtækin. Það er ekki heimilt að færa risnu í stórum stíl á fyrirtækin umfram það sem má segja að samræmist eðlilegum viðskiptaháttum hjá góðum viðskiptavinum. En það er gert. Það liggur fyrir í skýrslu skattsvikanefndarinnar. Þetta er ekkert sem ég er hér að fullyrða. Þetta er gert í stórum stíl. Brtt. mín, till. 2, er alveg í samræmi við grg. frv. ríkisstjórnarinnar, sem hv. 2. þm. Norðurl. e. var að lesa upp úr áðan, að þetta sé mikið vandamál, á því þurfi að taka. Þess vegna tel ég að þessi brtt. sé í fullu samræmi við það sem stendur í grg. með frv. og ætti þess vegna að vera útlátalaust fyrir stjórnarliðið að samþykkja mína brtt. Hún er í samræmi við það frv. sem ríkisstjórnin er sjálf að flytja. Þetta vildi ég segja í tilefni af orðum hv. 2. þm. Norðurl. e. og að öðru leyti endurtaka að ég fagna því sérstaklega að það virðist vera samstaða um að stíga örlítið skref í þá átt að skattleggja fyrirtækin, örlítið skref. Og ég lýsi mig fyrir hönd Alþb. reiðubúinn til að ganga lengra í þeim efnum ef aðrir hér í þinginu vilja hjálpa til á þessari hinni sömu braut.



Hæstv. forseti. Ég get tekið undir meiri hlutann af því sem hér hefur verið sagt varðandi það frv. sem er til umræðu. Það sem knúði mig mest upp var brtt. frá hv. 7. þm. Reykv. um persónulega eyðslu, risnu á fyrirtæki o.fl. Hann fullyrðir að hér séu tvær stéttir, önnur stéttin hinn almenni launþegi og hin stéttin sjálfstæðir atvinnurekendur sem geti sett ýmsa persónulega eyðslu á fyrirtækin sín. Ég hef átt sjálfur við nokkuð mikið af skattframtölum og get staðfest hér að það er þó nokkuð mikið til í því sem hv. þm. segir. En hins vegar er spurningin: Hvernig er hægt að koma í veg fyrir þetta? Þó svo við setjum eitthvað í lagatexta um að þetta megi ekki eða annað megi virðist því miður alltaf vera hægt að koma sér undan nema með mjög virku eftirliti. Þegar það er ekki til staðar sér maður ekki beint tilganginn með þessu. Það eina sem ég hef orðið var við hvað snertir skattframtöl er að sá liður sem heitir risna hjá fyrirtækjum er athugaður en ekki aðrir liðir. Þess vegna hefur verið lenska bæði hjá lögmönnum og endurskoðendum að færa þennan risnulið mjög lágt niður en hins vegar að bæta við aðra liði, eins og t.d. ferðakostnað, mat starfsfólks og eitthvað svoleiðis, færa persónulega eyðslu undir þá liði. Niðurstaðan af þessu er sú að það þyrfti að fara gagngert ofan í bókhald fyrirtækja til að sjá hvar hver liður á heima. En svo að maður fari ofan í frv. sem slíkt, þá fagna ég 3. gr., að það skuli ekki vera núna gerður greinarmunur á fjármögnunarleigu eða kaupleigu og fjárfestingum með öðrum hætti með lánum. Eins og reglurnar voru var mjög hagkvæmt að kaupa lausafé, bíla o.fl., á kaupleigu og var hægt að færa þetta allt til frádráttar. Hér er verið að taka fyrir þennan leka. Hins vegar mætti líka velta fyrir sér að mörg þeirra viðskipta sem fóru fram t.d. á síðasta ári voru gerð í þeim tilgangi að fá þann frádrátt sem lögin þáverandi heimiluðu og eru þá kannski með þessum lögum brostnar forsendur fyrir því. Hér varð tíðrætt um tapaðar viðskiptaskuldir og ég verð að segja að mér finnst að þessi heimild þurfi að vera í lögum. Það er þannig að það er alveg ljóst að mörg fyrirtæki verða fyrir verulegum skakkaföllum vegna lánsviðskipta og tekur oft mjög langan tíma að innheimta margar skuldirnar, bæði vegna gjaldþrota og út af því að viðkomandi aðilar, sem hafa stofnað til skuldbindinga við fyrirtækin finnast ekki. Mér finnst sanngjarnt gagnvart fyrirtækjunum að þau geti haft þennan frádráttarlið. Varðandi tekjuskattsstofninn má segja að það sé vissulega "lapsus" í þessum lögum að það er verið að lækka þarna tekjuskatt fyrirtækja um 6% og þar fyrir utan að þetta heldur áfram að vera eftirágreiddur skattur á meðan skattur hækkar á einstaklingum. Þetta aftur á móti kemur á móti þeim auknu tekjum sem ríkið hefur af þessum breytingum. Ég sé ekki að í þessu frv. séu neinar stórvægilegar breytingar á tekju- og eignarskatti fyrirtækja, en tel raunar að þær tekjur sem ríkisstjórnin áætlar að afla með af þessu séu allt of lágt metnar, enda er grunnurinn að ég tel mjög veikur þar sem þetta eru stærðir sem erfitt er að henda reiður á.



Herra forseti. Fyrir þinginu liggur sem 8. mál þess frv. til l. um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt, flutt af mér og hv. þm. Margréti Frímannsdóttur og Skúla Alexanderssyni. Sú grein sem hér er gerð tillaga um af hæstv. ríkisstjórn er upp úr því frv. Ég fagna því og segi já, herra forseti.



Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 386 um frv. til staðfestingar á brbl. um breytingar á lögum nr. 46/1985, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, með síðari breytingum, ásamt brtt. á þskj. 387. Í brtt. er kveðið á um að 202 millj. kr. af tekjum ríkissjóðs af grunngjaldi og sérstöku grunngjaldi verði varið til að draga úr röskun sem söluskattsskylda afurða alifugla og svína veldur á verðhlutföllum milli þeirra og dilkakjöts. Nefndin fékk á sinn fund Guðmund Sigþórsson frá landbrn. og Gunnar Guðbjartsson frá Stéttarsambandi bænda. Landbrn. klofnaði í afstöðu sinni til frv. og skilar minni hl. nefndarinnar séráliti. Meiri hl. nefndarinnar mælir með að frv. verði samþykkt með þeirri breytingu sem flutt er till. um á þskj. 387.



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. frá minni hl. landbn. á þskj. 396 við frv. til um breytingu á lögum nr. 46 27. júní 1985, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum ásamt brtt. Nál. hljóðar svo, með leyfi forseta: "Frv. þetta miðar annars vegar að því að draga úr innflutningi á niðurgreiddu kjarnfóðri og að efla notkun íslensks kjarnfóðurs og hins vegar að afla tekna í ríkissjóð. Minni hl. getur ekki fallist á skattlagningu dýrafóðurs í tekjuöflunarskyni fyrir ríkissjóð. Breytingartillagan, sem meiri hl. ber fram, kemur í framhaldi af þeirri umdeildu ákvörðun ríkisstjórnarinnar að leggja 25% söluskatt á matvæli. Hún felur í sér tímabundnar mildandi aðgerðir vegna 25% skattlagningar á brýnustu nauðsynjar fólks þannig að verðhækkanir á afurðum svína, nauta og fugla verði um 10%. Minni hl. hefur frá upphafi lýst sig andvígan matarskattinum og getur því ekki fallist á þá hugmynd, sem fram kemur í breytingartillögunni, að greiða að hluta til ofantaldar afurðir niður í aðeins eitt ár." Undir þetta ritar auk mín hv. 4. þm. Vesturl. Skúli Alexandersson. Herra forseti. Ég ítreka að að sjálfsögðu styðjum við brtt. sem felur í sér þó ekki sé nema tímabundnar mildandi aðgerðir til að draga úr þeim áhrifum sem 25% skattlagning á matvæli mun hafa í för með sér.