Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að lokinni guðsþjónustu gengu þingmenn aftur til alþingishússins, fundarsals neðri deildar. Þessir þingmenn voru til þings komnir og allir á fundi: 1. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 2. Bergur Jónsson, þm. Barð. 3. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 4. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 5. Bjarni Bjarnason, 2. þm. Árn. 6. Einar Árnason, 2. þm. Eyf. 7. Emil Jónsson, þm. Hafnf. 8. Eysteinn Jónsson, 1. þm. S.-M. 9. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 10. Garðar Þorsteinsson, 8. landsk.þm. 11. Gísli Guðmundsson, þm.N.-Þ. 12. Gísli Sveinsson, þm. V.-Sk. 13. Guðbrandur Ísberg, þm. Ak. 14. Guðrún Lárusdóttir, 5. landsk.þm. 15. Gunnar Thoroddsen, 11. landsk.þm. 16. Haraldur Guðmundsson, þm. Seyðf. l7. Hermann Jónasson, þm. Str. 18. Héðinn Valdimarsson, 2. þm. Reykv. 19. Ingvar Pálmason, 2. þm. S.-M. 20. Jakob Möller, 3. þm. Reykv. 21. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 22. Jón Auðunn Jónsson, þm.N.-Ísf. 23. Jón Baldvinsson, 4. landsk.þm. 24. Jón Ólafsson, 1. þm. Rang. 25. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 26. Jón Sigurðsson, 7. landsk.þm. 27. Jónas Guðmundsson, 6. landsk.þm. 28. Jónas Jónsson, þm. S.-Þ. 29. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 30. Magnús Guðmundsson. 1. þm. Skagf. 31. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 32. Magnús Torfason, 2. landsk.þm. 33. Ólafur Thors, þm. G.-K. 34. Páll Hermannsson, 1. þm.N.-M. 35. Páll Zóphóníasson, 2. þm.N.-M. 36. Páll Þorbjörnsson, 3. landsk.þm. 37. Pétur Halldórsson, 5. þm. Reykv. 38. Pétur Magnússon, 2. þm. Rang. 39. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 40. Sigfús Jónsson, 2. þm. Skagf. 41. Sigurður Einarsson, 9. landsk.þm. 42. Sigurður Kristjánsson, 6. þm. Reykv. 43. Sigurjón Á. Ólafsson, 4. þm. Reykv. 44. Stefán Jóhann Stefánsson, 1. landsk.þm. 45. Thor Thors, þm. Snæf. 46. Þorbergur Þorleifsson, þm. A.-Sk. 47. Þorsteinn Briem, 10. landsk.þm. 48. Þorsteinn Þorsteinsson, þm. Dal. Ókominn var til þings: Hannes Jónsson, þm. V.- Húnv. Konungsboðskapur. Þá er þingmenn höfðu skipað sér til sæta, stóð upp forsætisráðherra, Hermann Jónasson, og las upp opið bréf, er stefnir Alþingi saman til reglulegs fundar mánudaginn 1. október 1934, dags. 5. september. (Sjá Stjtíð. 1934, A. bls. 100). Að því búnu las forsætisráðherra upp konungsboðskap sér til handa til þess að setja Alþingi, dags. s. d. (Sjá Stjtíð. 1934, A. bls. 101). Samkvæmt því umboði lýsti forsætisráðherra yfir því, að Alþingi væri sett, og mælti síðan: „Minnumst ættjarðarinnar og konungsins!“ Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi.

Forsætisráðherra kvaddi þessu næst elzta þingmanninn, Sigfús Jónsson, 2. þm. Skagf., til þess að stýra fundi, þar til er kosinn væri forseti sameinaðs þings. Aldursforseti gekk þá til forsetastóls og tók við fundarstjórn. Kvaddi hann sér til aðstoðar sem fundarskrifara þá Jörund Brynjólfsson, 1. þm. Árn., og Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv.

Frsm. 1. kjördeildar (Ásgeir Ásgeirsson) 1. kjördeild hefir fengið til meðferðar kjörbréf þessara þm: Bjarna Ásgeirssonar, þm. Mýr., Bjarna Bjarnasonar, 2. þm. Árn., Einars Árnasonar, 2. þm. Eyf., Finns Jónssonar, þm. Ísaf., Gísla Guðmundssonar, þm.N.-Þ., Guðrúnar Lárusdóttur, 5. landsk.þm., Gunnars Thoroddsens, 11. landsk.þm., Hannesar Jónssonar, þm. V.-Húnv., Jóns Ólafssonar, 1. þm. Rang., Jóns Pálmasonar, þm. A.-Húnv. Jóns Sigurðssonar, 7. landsk.þm., Magnúsar Guðmundssonar, 1. þm. Skagf., Magnúsar Jónssonar, 1. þm. Reykv., Magnúsar Torfasonar, 2. landsk.þm., Stefáns Jóh. Stefánssonar, 1. landsk.þm., og Thors Thors, þm. Snæf. Kjördeildin leggur einróma til, að kjörbréf allra þessara þm. verði samþ.

Frsm. 2. kjördeildar (Bergur Jónsson) 2. kjördeild fékk til meðferðar þessi kjörbréf: Ásgeirs Ásgeirssonar, þm. V.-Ísf., Garðars Þorsteinssonar, 8. landsk.þm., Gísla Sveinssonar, þm. V.-Sk., Haralds Guðmundssonar, þm. Seyðf., Hermanns Jónassonar, þm. Str., Héðins Valdimarssonar, 2. þm. Reykv., Jóns Auðuns Jónssonar, þm.N.-Ísf., Jóns Baldvinssonar, 4. landsk.þm., Jónasar Jónssonar, þm. S.-Þ., Ólafs Thors, þm. G.-K., Páls Hermannssonar, 1. þm.N.-M., Páls Zóphóníassonar, 2. þm.N.-M., Sigfúsar Jónssonar, 2. þm. Skagf., Sigurðar Einarssonar, 9. landsk.þm., Þorsteins Briems, 10. landsk.þm., og Þorsteins Þorsteinssonar, þm. Dal. Kjördeildin leggur til, að kjörbréf allra þessara þm. verði tekin gild.

Rétt er að geta þess viðvíkjandi kjörbréfi þm. S.-Þ., að sýslumaðurinn í Þingeyjarsýslu hefir ekki sent nein plögg, svo að vitanlegt sé, nema skýrslu til hagstofunnar, og varð kjördeildin að fara eftir henni. Taldi hún það óhætt, þar sem hún var undirrituð af sýslumanni sem oddvita yfirkjörstjórnar. Viðvíkjandi kjörbréfi 2. þm. Skagf. bárust plögg til þingsins, sem sýna, að við talningu atkv. þar hefir verið vísað til þingsins 4 ágreiningsseðlum. Eins og kunnugt er, þá hlaut Sigfús Jónsson jöfn atkv. á móti Jóni Sigurðssyni, en við hlutkesti kom hans hlutur upp, og var hann því löglega kosinn þm. En innan yfirkjörstjórnar var ágreiningur út af 4 seðlum, þar af voru 2 utankjörfundarseðlar, þar sem kjósendur höfðu ekki skrifað undir fylgibréfin svo sem lög mæla fyrir, en hinsvegar var lögleg undirritun hreppstjóra og tveggja votta, og hafa allir þessir 3 menn vottað bréflega undirskrift sína og að kosningin hafi farið löglega fram, en kjósendur gleymt, þrátt fyrir fyrirfram áminningu hreppstjóra, að skrifa undir yfirlýsingu á fylgibréfinu. Ennfremur var þriðji utankjörfundarseðillinn, þar sem á virðist standa „Steingrímur Sigfús siera“, en yfirkjörstjórn ekki taldi nógu skýran til þess að taka gildan. Loks var fjórði seðillinn - kjörfundarseðill - þar sem ekki þótti fullglöggt, hvern tilætlunin var að kjósa, því að krossinn var settur á strikið milli nafns Sigfúsar Jónssonar og Magnúsar Gíslasonar. Kjördeildin telur, að þetta hafi ekki getað haft áhrif á kosninguna og álítur rétt, að það sé látið standa, sem úrskurðað hefir verið um þessa kosningu, en leggur til, að þessum ágreiningsatriðum verði vísað til kjörbréfanefndar til athugunar og tillagna og væntanlegs úrskurðar Alþingis.

Frsm. 3. kjördeildar (Magnús Guðmundsson) 3. kjördeild hafði til meðferðar öll þau kjörbréf, sem nú hefir ekki verið samþ. að taka gild. Sé ég því ekki ástæðu til að telja þau upp, en vil aðeins geta þess, að kjördeildin er sammála um að leggja til, að öll þessi kjörbréf verði samþ. þegar í stað.

Ég skal nefna það, að kjörbréf lágu ekki fyrir úr Barðastrandarsýslu og af Akureyri, en aftur lágu fyrir símskeyti frá hlutaðeigandi yfirkjörstjórnum, og samþ. kjördeildin að taka það gilt. Leggur hún því til, að öll kjörbréfin verði tekin gild nú þegar.

Kosning forseta. Aldursforseti gekkst fyrir kosningu forseta sameinaðs þings. Kosningu hlaut Jón Baldvinsson, 4. landsk.þm., með 26 atkv. - Magnús Guðmundsson fékk 20 atkv. og Magnús Torfason 2 atkv. Hinn kjörni forseti gekk þá til forsetastóls og tók við fundarstjórn. Lét hann fyrst fara fram kosningu varaforseta Sþ. Kosningu hlaut Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr., með 26 atkv. - Magnús Jónsson fékk 20 atkv., en 2 seðlar voru auðir.

Þar sem á listunum voru samtals jafnmörg nöfn og kjósa skyldi menn í nefndina, lýsti forseti yfir, að kosnir væru án atkvgr.: Jónas Jónsson, Ólafur Thors, Héðinn Valdimarsson, Magnús Jónsson, Bjarni Ásgeirsson, Pétur Magnússon, Stefán Jóh. Stefánsson, Magnús Torfason, Ásgeir Ásgeirsson.

Pétur Magnússon Ég vil leyfa mér að mælast til þess, að það sé borið undir deildina, hvort landbn. skuli ekki skipuð 5 mönnum í stað 3 í þetta sinn. Fyrir þessari till. minni hefi ég þrjár ástæður. Hin fyrsta er sú, að fyrir þessu þingi munu liggja mörg vandamál snertandi landbúnaðinn, sem vandi verður að ráða fram úr, og tel ég því nauðsynlegt þeirra hluta vegna, að nefndin sé vel mennt. Í öðru lagi verður að teljast mjög nauðsynlegt, að sem bezt samkomulag náist um þessi mál á milli flokkanna, en það tel ég óvænna, ef n. er aðeins skipuð 3 mönnum. Verði hún aftur skipuð 5 mönnum, þá er hægt að láta Bændafl. fá eitt sæti í henni, og nú stendur einmitt svo á, að með því að fá fulltrúa hans hér í deildinni inn í nefndina, þá bættist henni ágætur starfskraftur. Að sjálfsögðu hefðu stjórnarflokkarnir meiri hluta nefndarinnar, enda þótt fjölgun þessi ætti sér stað. Þá vil ég í þriðja lagi taka það fram, að ég tel illa farið með starfskrafta þingsins, ef útilokaðir eru frá nefndarstörfum einn eða fleiri góðir og gegnir þingmenn.

Jónas Jónsson Það hefir stundum átt sér stað að fjölga í nefndum, þó frekar í öðrum nefndum en landbn. Hvað það snertir að fjölga í henni nú, þá tel ég ekki hægt að ganga frá því að þessu sinni. A. m. k. verður þá að fresta fundi, eða þá að öðrum kosti að bæta við í nefndina síðar.

Jón Baldvinsson Mér finnst rétt að taka till.hv. 2. þm. Rang. til velviljaðar athugunar. Það er aldrei nema satt, að nauðsynlegt er að nota starfskrafta þingsins eftir því sem föng eru til og við verður komið. Ég vildi því leggja til, að nefndarkosningu þessari yrði frestað nú, eða gefið stutt fundarhlé.

Pétur Magnússon Ég sætti mig við till. þær, sem fram hafa komið, og legg það undir úrskurð forseta, hvort kosningunni verður frestað nú eða gefið fundarhlé.

Forseti (EÁrna): Það er svo ákveðið í þingsköpum, að nefndir skuli kjósa á 2. fundi deildarinnar. Ég tel því réttara að gefa fundarhlé í nokkrar mínútur, frekar en fresta kosningu í nefndina þar til síðar.

Fjármálaráðherra kvaddi elzta mann deildarinnar, Sigfús Jónsson, 2. þm. Skagf., til að taka forsæti og gangast fyrir kosningu forseta deildarinnar. - Aldursforseti frestaði fundinum til næsta dags. Fimmtudaginn 4. okt. var fundinum fram haldið. Aldursforseti kvaddi sér til aðstoðar sem skrifara þá Emil Jónsson, þm. Hafnf., og Pétur Ottesen, þm. Borgf.