Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég á brtt. við frv. á þskj. 352. Fyrri brtt. á þskj. er við 73. gr. frv., 1. mgr. hennar. Sú mgr. var ákveðin við 2. umr. málsins samkv. brtt., sem ég bar þá fram, og efni hennar er það, að þegar vátryggingarfélag hefur orðið að greiða bætur fyrir tjón, þá skuli því skylt að endurkrefja þann, sem tjóninu hefur valdið, um 500 eða 1000 kr. eftir því, hvort tjónbæturnar hafa numið 500–1000 kr. eða hærri fjárhæð. Ég hef síðan komizt að raun um, að það er æskilegt að gera það skýrara í þessari mgr., við hvað er átt, þar sem orðalagið, eins og það er nú, gæti leitt til þess, að það yrði ef til vill ágreiningur um, hvernig bæri að framkvæma þetta. Þar er talað um 500 eða 1000 kr. af hverri einstakri bótagreiðslu. Nú er það svo, að þegar bifreið veldur tjóni eða annað ökutæki, þá kemur það oft fyrir, að þeir eru fleiri en einn, sem eiga kröfu um bætur, og mætti ef til vill skilja orðalag mgr., eins og það er nú í frv., þannig, að það ætti að greiða því meira, ef þeir aðilar væru fleiri, en einn, sem krefjast bóta og fá bætur greiddar. En þetta væri í ósamræmi við það, sem til var ætlazt upphaflega með ákvæðinu. Ég hef því lagt til í 1. brtt. á þskj. 352 að breyta nokkuð orðalaginu, þannig að það sé ótvírætt, að endurkröfurnar verði ekki hærri, en þetta, 500 eða 1000 kr. fyrir hvern einstakan vátryggingaratburð, en því er það orð hér notað, að í lögum nr. 20 frá 1954, um vátryggingarsamninga, er það nefnt vátryggingaratburður, það atvik, sem tjóni veldur, þannig að vátryggingarsalar þurfi að greiða bætur. Ætti ekki að verða neinn vafi um skilning á ákvæðinu, ef brtt. mín á þskj. 352 verður samþykkt, og vænti ég þess, að dm. geti á það fallizt að gera orðalagið ótvírætt. Þá eru einnig á sama þskj, tvær brtt. við 81, gr. frv. Í þeirri gr. frv. eru ákvæði um það, í hvaða tilfellum skuli svipta menn rétti til að stjórna vélknúnum ökutækjum. Segir þar í 2. mgr., að hafi stjórnandi vélknúins ökutækis gerzt brotlegur við ákveðin fyrirmæli í 25, gr. frv., skuli svipta hann ökuleyfi eða rétti til að öðlast það. Síðan segir: „Ef sérstakar málsbætur eru, má sleppa sviptingu réttinda vegna brota á 1. og 2., sbr. 3, mgr. 25. gr.“ Ég legg til í brtt. minni, að þarna bætist inn í ákvæði um það, að því aðeins megi sleppa sviptingu réttinda, að kærður hafi eigi áður orðið sekur um sams konar eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem bifreiðastjóri. Þetta er svo í gildandi lögum. Í bifreiðalögunum frá 1941, í 39. gr. þeirra laga, eru ákvæði um sviptingu ökuleyfa, og þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Ef alveg sérstakar málsbætur eru fyrir hendi og kærði hefur eigi áður orðið sekur um sams konar eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem bifreiðastjóri, þarf þó eigi auk refsingar að beita ökuleyfissviptingu.“ Þetta ákvæði laganna hefur verið fellt niður við samningu frv., og í brtt. er það tekið upp alveg orðrétt úr gildandi lögum. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi ákvæði vægar,i en þau eru í núgildandi lögum. Þá er einnig hitt atriðið, sem er í b-lið 2. brtt. minnar á þskj. 352, og það er einnig breyting á 81. gr., 3. mgr. hennar. Þar segir í þeirri mgr. í frvgr., að réttindasvipting skuli eigi vera skemur en 1 mánuð, en í 39. gr. núgildandi bifreiðalaga eru ákvæði um það, að ökuleyfissvipting skuli eigi vera skemur en 3 mánuði. Hér er því einnig slakað á viðurlögunum, og ég legg til, að þetta verði fært í sama horf og nú er í lögum, að ökuleyfissviptingin verði eigi skemur en 3 mánuði. Till. mín er sem sagt um það, eins og í hinu tilfellinu, að færa þetta í samræmi við þau ákvæði, sem nú gilda. Á þskj. 364 liggur fyrir brtt. frá 4 hv. þdm. við 73. gr. frv., 1. mgr. hennar. Brtt. þeirra er um það, að í staðinn fyrir að vátryggingarfélagi sé skylt að endurkrefja þann, sem tjóni hefur valdið, um 500 eða 1000 kr., þá skuli vátryggingarfélögunum vera heimilt að endurkrefja um þessar upphæðir. Ég tel ekki til bóta að gera þessa breytingu, heldur þvert á móti. Ég gæti búizt við því, að a.m.k. sum vátryggingarfélögin mundu vilja komast hjá því að endurkrefja vátryggingartaka á þennan hátt. Það mun líka mega telja, að það sé meira hagsmunamál fyrir aðra en vátryggingarfélögin, að þessi skipan komist á. Eins og ég ræddi um við 2. umr. frv., þá tel ég engan vafa á því, að ef þessi regla væri upp tekin, að láta þá, sem tjóni valda, borga nokkuð, þó að tiltölulega litlar upphæðir séu, af því tjóni, sem verður, þá mundi það verða til þess, að það yrði sýnd meiri varkárni í umferðinni. Árekstrunum og slysunum mundi fækka, og það gæti orðið til þess að minnka tjónið og um leið að lækka iðgjöldin fyrir tryggingar ökutækjanna. Auk þess mundu að sjálfsögðu iðgjöldin, sem eigendur ökutækjanna þurfa að borga, lækka við það, að þessar endurgreiðslur kæmu frá þeim, sem tjóni valda. Ég tel því heppilegra að hafa þetta óbreytt, eins og það er nú í frvgr., að skylt sé að endurkrefja. En ef meiri hl. hv. þd. vill breyta þessu á þann hátt, sem lagt er til í brtt. þeirra á þskj. 361, þá tel ég þó nauðsynlegt að setja inn ákvæði um það, að þar verði það meiri hlutinn, sem ræður, hvort á að beita endurkröfuheimildinni eða ekki, og því hef ég lagt fram brtt. á þskj. 353 um viðbót við 1. mgr., en því aðeins kemur þessi brtt. mín til greina, að brtt. á þskj. 364 frá 4 hv. þdm. verði samþykkt. Verði hún felld, þá mun ég taka þessa brtt. aftur, því að þá á hún ekki við, og ég vildi fara fram á það við hæstv. forseta, að hann bæri fyrst upp, eins og virðist eðlilegt, aðrar brtt. við 73. gr., þ.e.a.s. 1. mgr. hennar, en mín viðbótartill. á þskj. 358 kæmi til atkvæða á eftir og mundi þá, eins og ég sagði, ekki koma til atkvæða, ef brtt. á þskj. 3G4 verður felld. Það liggur í augum uppi, að það er ekki hægt fyrir eitt eða tvö vátryggingarfélög t.d. að nota endurkröfuheimildina, ef önnur félög, sem hafa þessar vátryggingar með höndum, neita að gera það. Þarna verða þau öll að fylgjast að, og því gæti það farið svo, ef þessu verður breytt í heimildarákvæði án þess að kveða nokkuð á um það nánar, að t.d. eitt vátryggingarfélag gæti afstýrt því, að heimildin væri notuð, þó að það hefði ekki nema lítinn hluta af tryggingunum, við skulum segja 4% eða 5%, þó að hin félögin, sem hafa mikinn meiri hluta af tryggingunum, vildu nota heimildina. Brtt. mín eða viðaukatill. er því um það, að ef vátryggingarfélag eða félög, sem annast samanlagt meira en helming trygginganna, ákveði að nota endurkröfuheimildina, þá sé öðrum vátryggingarfélögum skylt að krefja um endurgreiðslur einnig samkvæmt heimildinni. Með þessu mundu það verða þeir aðilar, sem hafa í sínum höndum meira en helming trygginganna, sem á hverjum tíma ráða því, hvort endurkröfuheimildin verður notuð eða ekki. Ég sé ekki ástæðu til að ræða meira um þessar brtt. En nú eru allmargir hv. þdm, fjarverandi og nokkrir þeirra hafa þegar fengið páskaleyfi, þannig að á þessum fundi vantar marga menn í d., og ég hefði viljað beina því til hæstv. forseta í því tilefni, hvort honum þætti ekki rétt eða hann gæti á það fallizt að fresta atkvgr. Það er þannig með þetta mál, að það hafa verið gerðar töluverðar breytingar á því hér í d., svo að það þarf að fara aftur til hv. Ed., og sýnist mér því útilokað, jafnvel þó að atkvgr. færi fram hér á þessum fundi, að málið fái fullnaðarafgreiðslu frá þingi fyrir páska, og ætti þá ekki, virðist mér, að skipta miklu máli, þó að atkvgr. væri frestað. En ég hefði talið það að ýmsu leyti æskilegt, að þeir, sem nú eru fjarverandi með leyfi forseta, ættu þess kost að greiða atkv. um þessar brtt.



Herra forseti. Varðandi þær brtt., sem hv. þm. V-Húnv. hefur lagt fram, langar mig aðeins til að segja örfá orð. Um seinni liðinn í brtt. á þskj. 352, þ.e. breytinguna við 81. gr., vildi ég fyrir mitt leyti segja það varðandi a-lið, um það, að kærði hafi eigi áður orðið sekur um sams konar eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem bifreiðastjóri, að því atriði er ég alveg samþykkur og tei, að það sé eðlilegt, að slíkt sé sett inn, með því að það er að sjálfsögðu aldrei um of ítrekað, að ef menn hafa gerzt sekir um þessi atriði áður, þá skuli það tekið til greina. Mér finnst því ekkert óeðlilegt við það, að þessi breyting komi. En varðandi b-liðinn í brtt. við 81. gr., þá finnst mér þar skipta nokkuð öðru máli og vildi, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp það, sem umferðarmálanefndin hafði um það atriði að segja í fyrra: „Þar sem sú leið er valin, að ökuleyfissviptingu skuli beitt að mun meira, en verið hefur, verður ekki hjá því komizt, að sviptingartíminn verði styttur að lágmarki til. Ber tvennt til. Ökuleyfissvipting kemur mjög hart og þó misjafnlega niður, og dómstólar mundu því stundum hika við að beita henni um langan tíma, þótt þeir teldu rétt að beita henni um skamman. Réttindasvipting er og mjög til þess fallin að hamla gegn brotum, þótt hún sé fyrst og fremst öryggisráðstöfun, en sviptingartími, sem verulegu nemur, er mjög til þess fallinn að draga úr hæfni ökumanns, er hann byrjar akstur að nýju.“ Umferðarmálanefndin gat um þetta, ef ég man rétt, þegar hún var eða nokkrir úr henni voru til viðtals við allshn. á sínum tíma, og hafði rætt þetta atriði sérstaklega og mælti mjög með því, að sá háttur væri tekinn upp að hafa ökuleyfissviptingartímann ekki lengri en 1 mánuð, með því að að öðru leyti væri mjög hert á þeim ákvæðum, sem nú eru í gildi. Ég fyrir mitt leyti treysti mér ekki til þess að standa að þessum b-lið, og mér finnst, að þau rök, sem umferðarmálanefndin hefur fært fram fyrir sinni afstöðu þar, eins og það er í frv. nú, séu mjög sterk. Varðandi brtt. á þskj. 358, þá er hún, eins og hv. þm. V-Húnv. gat um, aðeins hugsuð koma til atkvæða, ef till. okkar fjórmenninganna yrði samþykkt. Mér sýnist það mjög orka tvímælis, hvort þau rök hv. þm. eru sterkari, að eitt félag gæti stöðvað það, að heimildin væri notuð, eins og hann sagði, eða hitt, að eitt félag gæti pressað það í gegn, að heimildin væri notuð. Ef það t.d. hefði 51% af tryggingunum, þá mundi það koma þannig út, að öll hin félögin, sem gætu kannske og vildu hafa annan hátt á þessu og hefðu samkeppni sín á milli, verða að hlíta þessu. Mér virðist reynslan hafa verið sú, að á milli tryggingafélaga hafi verið allmikil samkeppni í þessum málum, og mér finnst ekkert óeðlilegt við það, að hún haldi áfram. Það er ljóst, að ef þessu ákvæði er bætt þarna inn í gr., þá gæti, eins og ég sagði áðan, eitt eða kannske tvö félög, sem vildu standa saman, með nauman meiri hluta pressað það á öll hin félögin, og það finnst mér ekki sanngjarnt. Um hitt atriðið, að eitt félag, sem hefði kannske 5%, mundi stöðva það, að heimildin væri notuð, þá held ég, að það hljóti að liggja einhver dýpri rök til þess þá, en að það litla félag gæti stöðvað það, enda ef tryggjendur telja sér hagkvæmara að tryggja hjá því félagi, sem notaði slíka heimild, þá er það væntanlega vegna þess, að tryggjendur vilja fá þennan litla stubb bættan, þessar 500 kr. eða 1000 kr., - og hví þá ekki lofa þeim að tryggja þar, sem þeir vilja? Ég sé ekkert því til fyrirstöðu. Varðandi svo hitt atriðið, sem er aðalatriðið, eins og það liggur fyrir núna, hvort það skuli vera skylt, eins og það er samkv. frv., eða aðeins heimilt, eins og er samkv. till. okkar fjórmenningana, þá er það vitanlega aðalatriðið, sem mér sýnist að verði að hugsa um, hvort sé tryggjendum fyrir beztu. Ef tryggjendur sjálfir, bifreiðaeigendur, vilja fá tryggingu sína fulla og fullkomna, þá finnst mér, að það eigi að gefa þeim möguleika til þess, og ég hef ekki mikla trú á því, að bifreiðastjórar aki á aðra bíla eða geri bifreiðatjón að yfirlögðu ráði. Ég er ekki að segja, að það kunni ekki að eiga sér stað, ef einstöku prökkurum skyldi detta það í hug, en ég held, að það sé ekki almennt. Ég held, að það vaki fyrir tryggjendunum fyrst og fremst að fá sína tryggingu þannig, að hún taki yfir þau væntanlegu tjón og þá óheppni, sem ökumenn verða fyrir, ef þeir valda tjóni. Og það er einmitt það, sem þeir eru að tryggja sig fyrir, að fá það tjón bætt, og því vil ég fyrir mitt leyti eindregið mæla með till. okkar fjórmenninganna og leggja til, að í frv. verði aðeins heimild.



Herra forseti. Mér skildist á hv. 10. landsk., að hann vildi halda því fram, að ákvæðin um ökuleyfissviptingu væru hert frá því, sem nú er í lögum, en það er ekki. Hann talaði um, að það væri skylt samkv. frv. að beita ökuleyfissviptingu, þegar um ákveðin brot er að ræða, í þessu falli akstur undir áhrifum áfengis, en þannig er það nú einnig í bifreiðalögunum. Þar segir, að bifreiðastjóri, sem ekur bifreið undir áhrifum áfengis eða neytir áfengis við bifreiðarakstur, skuli sviptur ökuleyfi sínu um ákveðinn tíma, þó eigi skemur en 3 mánuði, eða fyrir fullt og allt, ef miklar sakir eru eða um ítrekað brot er að ræða. Þetta er alveg eins og nú er í frv., bara með þeirri breytingu, að nú er settur einn mánuður sem lágmarkstími í frv., en eru þrír mánuðir í gildandi lögum. Um hitt atriðið, hvort rétt sé að hafa skyldu eða heimild til að endurkrefja þann, sem tjóni veldur, býst ég ekki við að þýði að ræða meira. Ég geri ekki ráð fyrir að sannfæra hv. 10. landsk. um, að það sé heppilegra, sem ég held fram um þetta, og ég hef ekki heldur sannfærzt af hans rökum um, að rétt sé að breyta skyldunni í heimild. En hitt finnst mér ljóst, að ef þetta verður gert að heimildarákvæði, þá sé rétt að haga því þannig, að það verði meiri hlutinn, sem ræður, hvort heimildin er notuð eða ekki, þ.e.a.s. þeir aðilar, hvort sem það er eitt félag eða fleiri, sem hafa meiri hluta trygginganna með höndum. Eins og ég áður gat um, þá liggur það í hlutarins eðli, að það er ekki hægt fyrir nokkurn hluta tryggingarsalanna að taka upp þessa reglu, ef hinir gera það ekki, því að það gæti haft þannig áhrif í þeirra samkeppni um viðskiptin.



Herra forseti. Hv. frsm. allshn. gat þess nú áðan við 2. umr. málsins, sem rétt er, að menn gætu borið fram brtt., ef þeim þætti þurfa. Hins vegar hefur mér ekki gefizt tími til að athuga það mál vegna þess, hve skammt er liðið síðan 2. umr. lauk, en vildi gjarnan fá tækifæri til að athuga, hvort mér þætti ástæða til að bera fram brtt., og vildi því fara fram á við hæstv. forseta, að meðferð málsins yrði frestað nú, en ekki lokið á þessum fundi.

Forseti (EOl): Ég vil gjarnan gefa hv. þm. tækifæri til að geta borið fram brtt., en álít hins vegar mjög æskilegt, að hægt sé að afgreiða málið á þessum fundi. Umr. verður því frestað um hríð.

Frsm. (Jón Sigurðsson) : Herra forseti. Þetta frv. er flutt samkvæmt beiðni stjórnar Búnaðarfélags Íslands. Það er samið af fjhn. búnaðarþings og samþykkt að efni til af búnaðarþingi með 21:2 atkv., en tveir voru fjarverandi. Húsbyggingarmál Búnaðarfélags Íslands hefur lengi verið á dagskrá. Skortur á hentugu húsrými fyrir starfsemi félagsins veldur með hverju ári sem líður sívaxandi óþægindum og lamar á ýmsan hátt starfsemi Búnaðarfélags Íslands. Það er nú svo komið, að félagið verður að hafa bækistöðvar á mörgum stöðum úti í bæ, bæði fyrir skrifstofur og fyrir bókasafn félagsins. Bæjarstjórn Reykjavíkur lét Búnaðarfélagi Íslands í té lóð undir húsið á ágætum stað í bænum, við svokallað Hagatorg. Hefur bæjarstjórn Reykjavíkur auðsýnt Búnaðarfélaginu mikinn skilning og velvild í þessu máli, sem vert er að þakka fyrir og yfirlýst var á síðasta búnaðarþingi af núv. búnaðarmálastjóra, Steingrími Steinþórssyni. Árið 1958 ákvað búnaðarþingið, að hafizt skyldi handa um bygginguna og að Búnaðarfélag Íslands og Stéttarsamband bænda reistu hús í félagi yfir starfsemi sína. Byggingarframkvæmdir hófust á síðari hluta ársins 1956. Síðan hefur verið unnið að byggingunni, svo sem fjárfestingarleyfi hafa heimilað hverju sinni. Þó að byggingin sé enn skammt á veg komin og Búnaðarfélag Íslands og Stéttarsamband bænda hafi enn allmikið fé handbært til byggingarinnar, er nú þegar augljóst, að með þeim byggingarkostnaði, sem nú er orðinn, hrekkur það fé engan veginn til. Búnaðarþingið var því nokkurn veginn einhuga um, að leita yrði úrræða til fjáröflunar. Taldi búnaðarþing eðlilegast að leita til bændanna sjálfra um nauðsynlegt viðbótarframlag til að koma byggingunni upp, svo að það, sem gert hefur verið og gert verður, þyrfti ekki að grotna niður sökum fjárskorts. Með þetta í huga og óviðunandi húsakost, sem þegar hefur verið lýst, samþykkti síðasta búnaðarþing að óska eftir, að Alþingi samþykkti bráðabirgðaákvæði, er heimilaði að innheimta á árunum 1958–61 ½% viðbótargjald af söluvörum bænda, er renni til húsbyggingarinnar. Með þessu framlagi er talið tryggt að húsið komist upp. Eins og oft vill verða um meiri háttar framkvæmdir, voru í fyrstu allskiptar skoðanir um, hvernig haga skyldi þessari byggingu. Ekki var þessi ágreiningur þó af pólitískum toga spunninn, heldur af mismunandi skoðunum á ýmsum atriðum og það nokkuð sitt á hvað. En eftir að endanlega var gengið frá teikningunni og byrjað var á byggingunni, hafa þessar raddir þagnað að mestu. Á síðasta búnaðarþingi voru aðeins tveir menn, sinn úr hvorum flokki, af 25 búnaðarþingsmönnum, sem lýstu sig mótfallna þessari till., sem hér liggur fyrir, með tilliti til fyrri afstöðu sinnar í málinu. Það er því tæplega hægt að gera kröfu til öllu jákvæðari undirtekta í máli, sem fjallar um fjárkröfur á hendur búnaðarþingsmönnum sjálfum og stéttarbræðrum þeirra. Ég vona því, að Alþingi taki þessu máli vel og afgreiði það svo, að það verði að lögum á yfirstandandi Alþingi.



Herra forseti. Ég er sammála hv. síðasta ræðumanni um það, að húsakostur Búnaðarfélags Íslands, sem félagið býr nú við, er þannig, að ekki er viðunandi, og það geta þess vegna allir verið sammála um að það sé nauðsynlegt fyrir Búnaðarfélagið að fá bætt húsakynni frá því, sem nú er. En með þessu frv. er gert ráð fyrir að leggja nýjan skatt á bændastéttina, sem nemur um 2 millj. kr. á ári. Tekjur búnaðarmálasjóðs 1956 voru 1 millj. 740 þús. kr., og það er mjög sennilegt, að tekjur búnaðarmálasjóðs 1957 hafi verið um eða yfir 2 millj. kr., vegna þess að það var allmikil framleiðsluaukning. Það má þess vegna gera ráð fyrir því, að tekjur búnaðarmálasjóðs í ár verði um 2 millj. kr. með því að leggja ½% á seldar búvörur. Með þessu frv. er gert ráð fyrir að hækka prósenttöluna úr ½ í heilan, og verða þá tekjurnar, eftir að þetta frv. hefur verið samþ., 4 millj. kr. Nú vil ég aðeins leyfa mér að koma með nokkrar spurningar: Hvað er gert ráð fyrir, að það hús, sem nú er búið að teikna, muni kosta uppkomið með því verðlagi, sem nú er? Hversu mikið af þessu húsi þarf Búnaðarfélagið og bændasamtökin fyrir sína starfsemi? Hversu mikið er nú í byggingarsjóði fyrir þetta hús, og er líklegt, að það verði unnt að koma þessu húsi upp á skömmum tíma, enda þótt ekki skorti fé, m. a. þá vegna þess, að fjárfestingarleyfi eru takmörkuð? Það getur vel verið, að hv. frsm. sé ekki tilbúinn að svara þessum spurningum á þessum fundi. Þess gerist ekki þörf. Mér nægir að fá svör við þessum spurningum næst þegar málið verður tekið fyrir, við 2. umr., ef það er betra. En ég spyr vegna sjálfs mín, og ég spyr um þetta vegna margra bænda, sem hafa spurt mig, hvort þetta sé nauðsynlegt vegna hagsmuna þeirra. Búnaðarþing hefur samþykkt samhljóða að leggja þennan skatt á, og það mætti þess vegna ætla, að bændastéttin væri í heild sinni samþykk þessu. Ekki skal ég leggja neinn dóm á það, hvort meiri hluti bænda sé þessu fylgjandi eða ekki. En ég heyri það á ýmsum bændum, að þeim finnst óþarft að hækka þetta gjald til búnaðarmálasjóðs, og má vel vera, að það sé vegna þess, að þessa bændur vanti upplýsingar í málinu, upplýsingar, sem ekki fylgja þessu frv., og ég með því að koma hér með þessar fsp. vil gefa hv. formanni landbn. tækifæri til þess að gefa þær upplýsingar í málinu, sem bændur óska eftir að fá. Ég geri ráð fyrir því, að þeir bændur verði fáir, sem ekki vilja leggja eitthvað að sér til þess að fá nauðsynlegt húsnæði fyrir starfsemi Búnaðarfélagsins, en þá þarf að sannfæra bændur um, að þetta sé nauðsynlegt. Það hefur verið sagt, en ég get ekkert um það fullyrt, af því að ég er málinu ekki nógu kunnugur, að hér væri ekki verið að byggja aðeins fyrir Búnaðarfélagið eða bændasamtökin, heldur miklu meira, og menn eru ekki sammála um, hvort það beri að leggja skatt á bændur í því skyni. Mig langar til þess að fá svar við spurningum mínum og upplýsingar í þessu máli og tel, að það sé eðlilegt og sjálfsagt, að bændastéttin í heild fái upplýsingar, vegna þess að hér er um skatt að ræða á bændur. Ef frsm. hv. hefur ekki við höndina tölur til þess að svara spurningum mínum, má alveg fresta því mín vegna til næsta fundar og málið getur í dag gengið til 2. umr., þótt þessum fsp. verði ekki svarað.

Frsm. (Jón Sigurðsson) : Herra forseti. Ég hef nú því miður ekki við höndina allar þær tölur, sem 1. þm. Rang. spurðist fyrir um, og þó að ég muni svona nokkuð, þá er alltaf vissast að fara rétt með, og læt ég þess vegna hjá líða að svara nokkru af því, sem hann spurði um. En viðvíkjandi þeim tekjum, sem hann taldi að búnaðarmálasjóður hefði, get ég upplýst það, að þær eru núna, að mig minnir, 1 millj, og 700 þús. kr., voru núna síðast, þegar var gert upp. Og alltaf má deila um, hvað mikið þær vaxa núna næstu árin. En það verður væntanlega alltaf eitthvað meira, en hvort það verður á næsta ári komið upp í 2 millj. kr., það er annað mál, og það fer líka vitanlega eftir ýmsu öðru, m. a. framleiðsluárferði o. fl. Þá dró þm. það nokkuð í efa, að bændastéttin væri samþykk þessu. Það er náttúrlega engum vafa bundið, og það er svo um öll mál og ekki sízt um svona stórmál, þar sem á að taka gjald af mönnum, að þá eru alltaf einhverjir menn, sem skerast úr leik og vilja ekki vera með og finna sér eitthvað til. Það er ávallt svo í hverju einasta máli, en búnaðarþingið, sem samanstendur nú af fulltrúum fyrir bændur um allt land, er komið það langt, að þeir eru svo að kalla orðnir sammála um þetta. Það sýnist mér bera vott um, að þessi ráðstöfun muni ekki vera að ástæðulausu. A. m. k. er svo mikið víst, að búnaðarþingsmönnum er ljós þörfin og náttúrlega ljósari en mörgum öðrum, og ég fullyrði það og enda raunar dró nú ekki hv. 1. þm. Rang. það í efa, að eins og nú er háttað húsakosti Búnaðarfélags Íslands, er það til stórtjóns fyrir félagið og alla starfsemi þess, sem bændastéttin þá einnig líður fyrir. Þegar menn ræða um það, hvað mikil álög þetta eru, þá ætla ég, að þetta sé ekki nema svona hátt á annað hundrað krónur á meðalbónda, og miða ég þar víð framleiðslu bús, sem gert er ráð fyrir hjá framleiðsluráði, og svo mikið er víst, að það er aldrei nema partur úr lambsverði á árí, og það get ég ómögulega talið að sé ægilegt, þ. e. a. s. þegar tekið er meðaltal. Það er ekki hægt að segja, að þetta sé neinn ægilegur skattur til þess að koma upp framtíðarheimili fyrir búnaðarfélagsskapinn í landinu, sem hefði þá sína miðstöð þarna, eins og hugsað er, og ég efast um, að í þessu fellst í raun og veru nokkuð meiri stórhugur, en þegar Búnaðarfélag Íslands með svo að segja tvær hendur tómar byggði sitt búnaðarfélagshús í kringum aldamótin. Þetta til þess að gera stóra og myndarlega hús var á þeim tíma geysilegt átak, sem við höfum búið að fram á þennan dag og búum að enn, og ég er ekki sannfærður um, að þetta sé, miðað við tíma og allar aðstæður, afskaplega miklu meira átak. Svo læt ég útrætt um þetta að sinni.



Herra forseti. Ég taldi ástæðu til að gera fyrirspurnir, og ég er þeirrar skoðunar enn, þótt ég hafi ekki lýst mig andvígan frv. að svo komnu máli. Ég hef sagt, að ýmsir bændur, sem við mig hafa talað, hafi nokkuð við þetta að athuga, og þeir hafa spurt mig, hvort þetta væri nauðsynlegt, til þess að Búnaðarfélagið fengi viðunandi þak yfir höfuðið. Mér hefur verið svarafátt vegna þess að mig hefur skort upplýsingar. Ég tel, að það geti verið málinu til góðs, að það verði gefin skýr svör við þeim fsp., sem ég bar fram, og ég veit, að hv. 2. þm. Skagf. kemur með þau svör á næsta fundi. Ég er sannfærður um það. Um það, hvort hér er um háan eða lágan skatt að ræða, skulum við ekki metast, en hitt er vitanlega ljóst, að þegar um 2 millj. kr. er að ræða og 6.000 bændur, þá eru það 330 kr. á nef, og ég fullyrti áðan, að tekjur búnaðarmálasjóðs væru með ½% gjaldi um 2 millj. kr., vegna þess að þær höfðu verið árið 1956 1 millj. 740 þús. kr., eftir því sem mér var gefið upp á skrifstofu framleiðsluráðsins, og ég er viss um, að með þeirri fjölgun, sem hefur orðið á sauðfé, og vaxandi mjólkurframleiðslu má gera ráð fyrir, að tekjurnar séu nú, miðað við ½%, 2 millj., eða 4 millj., ef það er 1%. Það er ástæðulaust, að við séum að deila um þetta, hv. 2. þm. Skagf. og ég, en bændurnir geta spurt eigi að síður, hvort það sé nauðsynlegt, að þeir borgi til jafnaðar 660 kr. á ári til þess að byggja þetta hús, Það er eðlilegt, að þeir spyrji. Þess vegna verða nauðsynlegar upplýsingar að liggja fyrir í þessu máli. Við skulum bíða með að ræða frekar um þetta, þangað til þessar umbeðnu upplýsingar liggja fyrir.