Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Áður en atkvgr. fer fram eftir 2. umr. um frv. ríkisstj. til útvarpslaga vil ég fyrir hönd þm. Alþfl. taka fram eftirfarandi: Í nóvemberlok kynntu þm. Alþfl. ítarlegar tillögur til breytinga á frv. Þær voru síðan lagðar fram á þskj. 518 21. febrúar s. l. Af okkar hálfu eru þar gerðar tillögur um margvíslegar breytingar, m. a. gerbreytta kaflaskiptingu og allt aðra en í frv. ríkisstj. er. Þar að auki liggja fyrir brtt. frá meiri hl. menntmn., tveimur öðrum minni hl. og frá einstökum þm. Eins og málið kemur frá nefnd er ljóst að uppi er mikill ágreiningur um ýmis meginatriði frv. Á hinn bóginn fjalla margar brtt. nánast um sömu atriði. Ljóst er að mörg ágreiningsatriði geta risið við atkvgr. og hún verður ekki auðveld í framkvæmd. Því höfum við Alþfl.-menn ákveðið að draga brtt. okkar til baka til 3. umr. til þess að greiða fyrir framgangi málsins og auðvelda afgreiðslu þess á þessu stigi. Jafnframt viljum við hvetja til þess að aðrar till..um þau meginatriði sem mestur ágreiningur er um verði og dregnar til baka til 3. umr. Þetta er gert til að freista þess að enn verði reynt að skapa víðtækara samkomulag um þetta mikilvæga mál. Enn fremur er það tillaga okkar að á milli 2. og 3. umr. starfi samvinnunefnd að málinu, þ. e. menntmn. beggja deilda, til að gera úrslitatilraun til þess að málið geti hlotið endanlega og farsæla afgreiðslu á þessu þingi. Þetta þýðir ekki að við höfum horfið frá þeim hugmyndum sem fram eru settar í brtt., alls ekki, heldur munum við flytja þær að nýju við 3. umr. málsins eftir því sem efni standa þá til. Samkvæmt þessu eru brtt. okkar á þskj. 518 dregnar til baka til 3. umr. til að greiða fyrir afgreiðslu málsins. Í ljósi þessarar afstöðu mun þingflokkur Alþfl. sitja hjá við þá atkvgr. sem nú fer fram við 2. umr. málsins. Þetta vildi ég, herra forseti, að kæmi skýrt fram nú, áður en gengið verður til atkvæða.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig skemmtilegt að fá upplýsingar um það að Alþfl. skuli skyndilega hafa fengið áhuga fyrir útvarpslögum annars staðar en í orði. Sannleikurinn er sá að fulltrúi Alþfl. í menntmn. hefur ekki orðið til trafala á fundum yfirleitt af þeim skiljanlegu ástæðum að hann hefur yfirleitt ekki verið mættur þar þegar fjallað hefur verið um útvarpslagafrv. Ég get nú varla skilið að ástæða sé til þess að menntmn. fjalli öðru sinni um þau mál sem þar hafa verið ítarlega rædd, af þeirri einu ástæðu að Alþfl. sé tilbúinn til spjallsins. Ég held að Alþfl. verði að sætta sig við það að í meginatriðum er þetta mál útrætt í menntmn. Ég vil í öðru lagi segja það, herra forseti, að það er viðtekin venja hér, ef ágreiningur er um mál, að skera úr um ágreininginn við atkvgr. Ég sé ekki að það auðveldi neitt þótt sú atkvgr. fari fram við 3. umr. fremur en 2.



Ég vil biðja hv. þm. að upphefja ekki efnislega umræðu, jafnvel deilur um þetta. Við erum að ganga til atkvæða. Atkvæða greiðslan hefur verið undirbúin og ákveðin.



Herra forseti. Þar sem ég á sæti í hv. menntmn. vil ég að fram komi að engin tilboð eða tilmæli um sérstaka samvinnunefnd varðandi útvarpslagafrv. hafa komið fram frá Alþfl. fyrr en nú úr þessum stóli. Ég hefði kosið að reynt væri á fyrri stigum að ná samstöðu um viss atriði sem ég hef ekki ástæðu til að halda að mikill ágreiningur sé um, og ég mun beita mér fyrir því að dregnar verði til baka af minni hálfu nokkrar brtt. sem ég hef flutt á sérstöku þskj. og fjalla um sömu atriði efnislega og aðrar brtt. liggja fyrir um frá öðrum flokkum um breytingu á frv. milli umr., jafnt Alþfl. sem aðra. Ég vil að þetta komi hér fram að gefnu tilefni. Brtt. 505,1 (ný 1. gr.) samþ. með 25 shlj. atkv. Brtt. 518,1 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,2 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 507,1.a tekin aftur til 3. umr. Brtt. 507,1.b felld með 28:2 atkv. Brtt. 505,2 samþ. með 23:9 atkv. Brtt. 507,1.e kom ekki til atkv. 2. gr., svo breytt, samþ. með 24:1 atkv. Brtt. 518,3 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,3.a samþ. með 24:6 atkv. Brtt. 505,3.b samþ. með 30 shlj. atkv. Brtt. 505,3.e samþ. með 26:6 atkv. Brtt. 516,1 kom ekki til atkv. Brtt. 516,2 felld með 20:7 atkv. Brtt. 505,3.d samþ. með 21 shlj. atkv. Brtt. 507,2.a tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,3.e samþ. með 30 shlj. atkv. Brtt. 505,3.f samþ. með 23 shlj. atkv. Brtt. 507,2.b kom ekki til atkv. Brtt. 505,3.g samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 507,2.c felld með 29:3 atkv. Brtt. 505,3.h samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 516,3 felld með 25:7 atkv. Brtt. 505,3.i samþ. með 22:7 atkv. Brtt. 505,3.j samþ. með 25 shlj. atkv. 3. gr., svo breytt, samþ. með 23:3 atkv. Brtt. 518,4 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 507,3 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 514,1 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 516, 4 felld með 25:6 atkv. 4. gr. samþ. með 22:1 atkv. Brtt. 516,5 felld með 23:7 atkv. Brtt. 507,4.a felld með 28:2 atkv. Brtt. 505,4.a samþ. með 23 shlj. atkv. Brtt. 507,4.b tekin aftur til 3. umr. Brtt. 514,2 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,4.b samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 505,4.c samþ. með 23 shlj. atkv. Brtt. 507,4.c kom ekki til atkv. 5. gr., svo breytt, samþ. með 23:2 atkv. Brtt. 514,3 tekin aftur til 3. umr. 6. gr. samþ. með 26:2 atkv. Brtt. 505,5 (ný gr., verður 7. gr.) samþ. með 22:6 atkv. Brtt. 505,6 (ný 7. gr., verður 8. gr.) samþ. með 23:8 atkv. Brtt. 507,5 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,7 tekin aftur til 3. umr. 8. gr. (verður 9. gr.) samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 505,8 (9. gr. falli brott) samþ. með 23 shlj. atkv. Brtt. 507,6 kom ekki til atkv. Brtt. 518,5 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,9 (ný 10. gr.) samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 516,6 kom ekki til atkv. Brtt. 505,10 (ný gr., verður 11. gr.) samþ. með 27 shlj. atkv. Brtt. 505, 11 (ný 11. gr., verður 12. gr.) samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 507,7 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 516,7 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,6 tekin aftur til 3. umr. 12. gr. (verður 13. gr.) samþ. með 20:2 atkv. Brtt. 507,8 felld með 22:2 atkv. 13. gr. (verður 14. gr.) samþ. með 22:2 atkv. Brtt. 516,8 felld með 21:7 atkv. Brtt. 505,12 samþ. með 21:7 atkv. Brtt. 507,9 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,7 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 516,9 tekin aftur til 3. umr. 14. gr. (verður 15. gr.), svo breytt, samþ. með 22:2 atkv. Brtt. 518,8.a tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,13 samþ. með 22 shlj. atkv. Brtt. 518,8.b tekin aftur til 3. umr. Brtt. 507,10 felld með 21:9 atkv. Brtt. 516,10 felld með 22:6 atkv. Brtt. 518,8.c tekin aftur til 3. umr. 15. gr. (verður 16. gr.), svo breytt, samþ. með 23:2 atkv. Brtt. 516,11 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,9 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,10 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 507,11 tekin aftur til 3. umr. 16. gr. (verður 17. gr.) samþ. með 21 shlj. atkv. Brtt. 518,11 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,12 tekin aftur til 3. umr. 17.–24. gr. (verða 18. 25. gr.) samþ. með 23 shlj. atkv. Brtt. 518,13 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 518,14 tekin aftur til 3. umr. 25. gr. (verður 26. gr.) samþ. með 23:2 atkv. Brtt. 518,15 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,14 samþ. með 26 shlj. atkv. 26. gr. (verður 27. gr.), svo breytt, samþ. með 23:2 atkv. Brtt. 505,15 (ný 27. gr., verður 28. gr.) samþ. með 29 shlj. atkv. Brtt. 518,16 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,16 (ný gr., verður 29. gr.) samþ. með 30 shlj. atkv. Brtt. 518,17 tekin aftur til 3. umr. 28. gr. (verður 30. gr.) samþ. með 25 shlj. atkv. Brtt. 518,18 tekin aftur til 3. umr. 29. gr. (verður 31. gr.) samþ. með 22 shlj. atkv. Brtt. 518,19 tekin aftur til 3. umr. 30. gr. (verður 32. gr.) samþ. með 24 shlj. atkv. 31. gr. (verður 33. gr.) samþ. með 21 shlj. atkv. Brtt. 505,17 (ný 32. gr., verður 34. gr.) samþ. með 22:9 atkv. Brtt. 518,20 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 507,12 kom ekki til atkv. Brtt. 518,21 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 505,18 tekin aftur til 3. umr. Brtt. 516,12 tekin aftur til 3. umr. Ákvæði til bráðabirgða samþ. með 33:1 atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 33:1 atkv.



Herra forseti. Ég tala hér fyrir nál. á þskj. 578 um frv. til 1. um breytingu á lögum nr. 51 28. apríl 1983, um Aflatryggingasjóð sjávarútvegsins, frá sjútvn. Hér stendur: „Nefndin hefur athugað frv. á fundum sínum og mælir með samþykkt þess.“ Fjarverandi afgreiðslu málsins voru Halldór Blöndal og Guðmundur Einarsson. Undir nál. skrifa Stefán Guðmundsson, Ingvar Gíslason, Garðar Sigurðsson, Friðrik Sophusson og Gunnar G. Schram.



Herra forseti. Ég tala hér fyrir nál. á þskj. 579 um frv. til l. um aðgerðir til að bæta hag sjómanna og sjávarútvegs frá sjútvn. Nefndin hefur fjallað ítarlega um frv. og athugað ýmsa þætti þess. Leggur nefndin til að frv. verði samþykkt óbreytt. Fjarverandi afgreiðslu málsins voru Guðmundur Einarsson og Halldór Blöndal. Undir nál. skrifa Stefán Guðmundsson, Garðar Sigurðsson, Ingvar Gíslason, Friðrik Sophusson og Gunnar G. Schram.



Herra forseti. Menntmn. Nd. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á lögum um Háskóla Íslands. Í aths. við frv. eins og það var lagt fram hér í hv. Nd. á sínum tíma kemur fram hverjar séu meginbreytingar frá háskólalögum í þessu frv. Það er í fyrsta lagi að verkfræði- og raunvísindadeild er skipt í tvær sjálfstæðar háskóladeildir, í öðru lagi að heimild í gildandi lögum til að flytja lektor úr lektorsstöðu í dósentsstöðu skv. nánari ákvæðum í reglugerð er víkkuð þannig að hún taki einnig til flutnings forstöðumanns háskólastofnunar í prófessorsembætti og í þriðja lagi er opnuð leið fyrir Háskólann til að eiga aðild að rekstrarfélögum eða stofnunum sem stunda rannsókna- og þróunarstarfsemi og þar með að stofna „þróunarmiðstöð“ við Háskóla Íslands, eins og stendur í þessum aths. Aðrar breytingar eru minni háttar og til samræmis við þá framkvæmdarþróun sem orðið hefur í stjórnsýslu Háskólans. Frv. tók breytingum í Ed., en menntmn. Nd. leitaði umsagnar allmargra aðila eða: Hafrannsóknastofnunar, Rannsóknastofu háskólans í meinafræði, Orkustofnunar, Félags háskólakennara, Rannsóknaráðs ríkisins, Iðntæknistofnunar Íslands, Háskóla Íslands, Líffræðistofnunar Háskóla Íslands og Verkfræðistofnunar Háskóla Íslands. Þá fékk nefndin til viðtals við sig fulltrúa frá Háskóla Íslands, menntmrn. og fjárlaga- og hagsýslustofnun. Nefndin varð sammála um að leggja fram brtt. við frv. og eru brtt. við tvær greinar frv. Brtt. við 2. gr.: Í fyrri mgr. er lagt til að opnuð sé heimild til að flytja dósent í prófessorsstöðu. Fyrir var í þessari lagagrein heimild til að flytja lektor í dósentsembætti. Tillaga um þetta efni var samþykkt af háskólaráði í september 1982. Í umsögnum félags háskólakennara og Raunvísindastofnunar háskólans um frv. er vakin athygli á nauðsyn þess að opna dósentum og forstöðumönnum háskólastofnana leið til stöðuhækkunar og á þann hátt að veita starfsmönnum viðurkenningu á grundvelli hæfni. Kostnaðarauki yrði í flestum tilvikum lítill, stundum enginn. Rétt er að taka fram að slíkur tilflutningur í dósents- og prófessorsstöður er bundinn við einstaklinga, þannig að þegar viðkomandi einstaklingur hverfur úr starfi verður staðan á ný bundin við það starfsheiti sem viðkomandi var fluttur úr. Síðari mgr. 2. gr. er óbreytt frá því sem Ed. gekk frá henni að öðru leyti en því að í mgr. er vitnað til reglna sem gilda um flutning lektors í dósentsembætti. Þykir skýrara að hafa þá tilvitnun. Í reglugerð um Háskóla Íslands eru ákvæði um hvernig hæfni manna er metin þegar slík tilfærsla á sér stað og er gert ráð fyrir að sömu reglur gildi, þ. e. sérstök dómnefnd meti hæfni manna. Sú spurning kom upp í nefndinni til hvaða forstöðumanna greinin næði. Varð það niðurstaða nefndarinnar, að höfðu samráði við forráðamenn Háskóla Íslands, að í 2. gr. frv. til breytinga á lögum sé átt við þá forstöðumenn háskólastofnana sem skipaðir eru eða settir í forstöðumannsstarfið, svo sem háskólabókavörð, forstöðumann Orðabókar háskólans og forstöðumann Reiknistofnunar. Þessir forstöðumenn hafa um árabil notið prófessorslauna svo að ekki ætti að koma til útgjaldaauka þótt 2. gr. frv. hlyti samþykki á þennan hátt. Forstöðumenn stofnana innan háskóladeildanna, svo sem innan líffræðistofnunar, verkfræðistofnunar, lagastofnunar, guðfræðistofnunar og rannsóknastofnana innan heimspekideildar, eru kjörnir úr hópi kennara til eins eða tveggja ára í senn og halda þeir stöðuheitum sínum. Það er sem sagt ekki gert ráð fyrir að þessir hreyfanlegu forstöðumenn falli undir ákvæði 2. gr. frv. Þá er gerð brtt. við 5. gr. frv. Eru þar breytingar á báðum mgr. eins og Ed. gekk frá þeim. Ég vil fyrst taka fram að misritast hefur í vélritun eitt orð eins og nefndin gekk frá því í morgun. Ég bið hæstv. forseta að leiðrétta það, en í hinu prentaða þskj. verður það að sjálfsögðu leiðrétt og er búið að koma því á framfæri við skrifstofu Alþingis. Þar stendur í fyrri mgr.: „Í tengslum við skrifstofu Háskólans starfar þróunarmiðstöð“.

Það á að standa þjónustumiðstöð.

Það á að standa þjónustumiðstöð, ekki þróunarmiðstöð. Í Ed. var sett sérstakt ákvæði um þróunarmiðstöð, en Háskólinn telur skýrara og eðlilegra að kalla þetta þjónustumiðstöð, enda er þetta miðstöð sem á að þjóna hinum ýmsu deildum og stofnunum Háskólans. Þessar brtt. eru gerðar að höfðu samráði við Háskóla Íslands, fjárlaga- og hagsýslustofnun og menntmrn. og skv. ábendingu í umsögnum. - Það er sem sagt lagt til að fyrri mgr. orðist svo: „Í tengslum við skrifstofu Háskólans starfar þjónustumiðstöð sem annast gerð samninga milli aðila innan Háskólans og utan um einstök verkefni. Allir meiri háttar samningar eru háðir samþykki háskólaráðs.“ Gert er ráð fyrir að þessi miðstöð muni standa undir eigin rekstri og að tekjur hennar verði gjöld fyrir veitta þjónustu. Væntanlega yrði við gerð fjárlaga, skv. áliti fjárlaga- og hagsýslustofnunar, gert ráð fyrir þjónustumiðstöðinni sem sérstökum rekstrarlið Háskólans í A-hluta fjárlaga og móti rekstrarkostnaði yrðu færðar sértekjur sem væru jafnháar rekstarkostnaðinum því að ekki er gert ráð fyrir útgjöldum fyrir ríkissjóð vegna þessa. Í síðari mgr. er sú meginbreyting gerð að tekin er út úr greininni heimild Háskóla Íslands til að taka þátt í öðrum félögum en þeim sem hafa takmarkaða ábyrgð. Gert er ráð fyrir að það áhættufé sem Háskólinn legði slíkum félögum til yrði fengið úr sjóðum Háskólans sjálfs, aðallega háskólasjóði, en sá sjóður hefur aðallega tekjur sínar af gjöldum manna sem eru utan þjóðkirkjunnar. Ábyrgð Háskólans og ríkissjóð er takmörkuð þar sem teknar eru út úr frv. heimildir til að leggja fé í félög með ótakmarkaða ábyrgð. Brtt. hljóðar svo á þessari grein með leyfi hæstv. forseta: „Háskólanum skal heimilt með samþykki háskólaráðs og menntmrh. að eiga aðild að rannsóknar- og þróunarfyrirtækjum er séu hlutafélög, sjálfseignarstofnanir eða félög með takmarkaða ábyrgð og stundi framleiðslu og sölu, sem lýtur að slíkri starfsemi, í því skyni að þróa hugmyndir og hagnýta niðurstöður rannsókna og þjónustuverkefna sem Háskólinn vinnur að hverju sinni.“ Eins og fram hefur komið er tilgangur þessa ákvæðis að styrkja tengsl atvinnulífsins og Háskóla Íslands og miðast að því að hagnýt þekking lokist ekki inni í Háskólanum, heldur geti hún fengið farvegi út í atvinnulífið. Það komu fram í nefndinni nokkrar bendingar sem rétt er að koma hér á framfæri. Í fyrsta lagi að setja þarf nánari reglur um starfssvið og starfshætti þeirra starfsmanna Háskóla Íslands sem taka þátt í slíku samstarfi. Er væntanlega eðlilegast að háskólaráð setji slíkar reglur. Í öðru lagi var það skoðun nefndarinnar að þróunarfélög, sem Háskólinn tæki þátt í, gætu verið jafnt á sviði hugvísinda og raunvísinda. Í þriðja lagi var vakin sérstök athygli á því að hv. nefnd barst bréf frá fyrirtækinu Pólnum hf. á Ísafirði sem lagði áherslu á að settar yrðu reglur um starfsemi þróunarfélaganna og aðild Háskólans að félögum og fyrirtækjum til að koma í veg fyrir árekstra milli Háskólans og frjálsra fyrirtækja sem vinna að rannsóknum og vöruþróun á sviði hátækniiðnaðar. Póllinn bendir á að slíkir árekstrar hafi átt sér stað milli þess fyrirtækis og Raunvísindastofnunar háskólans við þróun rafeinda- og tölvubúnaðar fyrir fiskiðnaðinn. Þessum ábendingum vil ég koma á framfæri. Nefndin varð sammála um brtt. á þskj. 598. Hv. 3. landsk. þm. Guðrún Agnarsdóttir, sem sat fundi nefndarinnar, var samþykk þessari afgreiðslu.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þetta dagskrármál og kannske mest til þess að spyrjast fyrir og fá gleggri upplýsingar í sambandi við þá breytingu sem hér er lagt til að gerð verði. Nú vita hv. þdm. að ég er einlægur aðdáandi Háskólans og allrar þeirrar starfsemi sem þar á sér stað innan veggja. Ég sé ekki betur, og það er það sem ég vildi reyndar spyrja um, en hér sé kannske verið að fara bakdyramegin að því að opna fyrir frekari stöðuveitingar eða stöðuhækkanir án þess að til þurfi að koma samþykki fjárveitingavaldsins. Nú er vitað að verið hafa uppi nokkrir tilburðir, kannske ekki nógu miklir, af hálfu fjárveitingavaldsins til að hindra fjölgun í kennarastétt innan Háskólans. Ég óttast það, án þess að ég vilji neitt um það fullyrða, þó að ég geri ráð fyrir að hv. nefnd hafi farið vel ofan í þau mál, að verið sé að opna bakdyramegin fyrir því að Háskólinn geti sjálfur ráðið hversu mikið hann eykur útgjöld vegna þessarar starfsemi án þess að fjárveitingavaldið komi þar nærri. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi frekar að draga úr á þeim tímum sem við nú lifum á, í þeim þrengingum, en að opna eigi bakdyraleiðir til þess að þessi stofnun geti frekar en aðrar gengið á skjön við ákvarðanir fjárveitingavaldsins. Í öðru lagi hef ég nokkrar aths. í sambandi við það sem hv. frsm. vék að síðast, að Háskólanum skuli heimilt með samþykki háskólaráðs og menntmrh. að eiga aðild að rannsóknar- og þróunarfyrirtækjum er séu hlutafélög. Hann benti á að fyrirtæki vestur á Ísafirði, Póllinn hf., sem mikið hefur unnið að ýmsum þróunarverkefnum í sambandi við rafeinda- og tölvubúnað, hefur verið í nokkurri samkeppni við stofnun innan Háskólans sem hefur verið fjármögnuð af ríkisfé. Mín spurning er því sú: Er ekki hér verið að halda frekar út á þá braut að auðvelda einhverjum stofnunum innan Háskólans með fjárframlögum úr ríkissjóði að etja kappi við aðila sem fyrir eru í þessum þróunarverkefnum? Sé svo, sem ég óttast að verði, er mín skoðun að það sé af hinu verra og ég er andvígur því. Ég er að því leytinu einkaframtaksmaður, sem mér virðist nú vera farið að minnka um í hugum ýmissa þeirra sem hafa haft það hugtak framarlega á vörum undangengin ár, að ég vil leyfa þeim sem þegar eru fyrir í þessum þróunarverkefnum, hafa lagt á sig bæði erfiði og lagt fjármagn til þeirra án þess að njóta stuðnings hins opinbera, að hafa forgang, en vera ekki að stofna til samkeppni, sem fjármögnuð er af ríkissjóði, til þess að etja kappi við þau mörgu ágætu fyrirtæki sem unnið hafa að þróunarverkefnum. Um þetta vil ég ekki fullyrða, en ég vildi gjarnan fá um það, ef hægt er, óyggjandi upplýsingar frá hv. nm. hvort tryggt sé að hér sé ekki verið að fara bakdyramegin að fjárveitingavaldinu og Alþingi í sambandi við stöðuhækkanir, stöðubreytingar og hvort hér sé ekki verið að fara þá leið að Háskólinn eða einhverjar stofnanir hans etji kappi við aðila í þróunarverkefnum, sem unnið hafa að slíkum verkefnum þó nokkurn tíma, og Háskólinn geri það með stuðningi eða fjárframlögum úr ríkissjóði.



Herra forseti. Það er ánægjulegt að þingheimur tekur nú til umfjöllunar og ræðir málefni Háskóla Íslands. Eins og áður hefur komið fram hér í vetur er það fátíður viðburður á síðari árum að málefni æðstu menntastofnunar þjóðarinnar komi inn í þingsali og er það reyndar nokkurt undrunarefni þegar að því er hugað hversu miklu máli Háskólinn skiptir í menntalífi og öllu menningarlífi og jafnvel atvinnulífi þjóðarinnar. Ég held að hugleiðingar hv. síðasta ræðumanns séu í sjálfu sér réttmætar. Það er eðlilegt að menn velti því fyrir sér hvaða áhrif það hefur á stöðu annarra aðila á sama sviði þegar Háskólinn með sínum sérfræðingum tekur þátt í stofnun fyrirtækja til að sinna þessum verkum. Ég hygg þó að eins og gerðar eru tillögur um að breyta þessu frv. hér og nú sé þó að verulegu leyti brugðist við þeim efasemdum sem menn höfðu uppi í umr. um þetta mál við 1. umr. hér í hv. Nd. Við tókum þá til máls hér, einhverjir hv. þm., og töldum óhjákvæmilegt að staldra við og skoða betur það frv. sem þá var á leiðinni hraðbyri í gegnum þingið og lögðumst gegn því að það fengi fljóta ferð í gegnum síðari deild og mæltum með því að það yrði sent aftur til umfjöllunar og skoðunar, m. a. í Háskóla Íslands. Ég held að það hafi sýnt sig að málið hafði stórlega gott af þeirri skoðun sem það fékk í hv. menntmn. Nd. og það hafi verið rétt að flýta sér rólega í þessum efnum. Ég er fyrir mitt leyfi miklu sáttari við frv. að þeim breytingum gerðum sem menntmn. leggur til og tel að í sjálfu sér, þegar búið er að setja inn ákvæði um takmarkaða ábyrgð þeirra fyrirtækja sem Háskólinn gerist aðili að, sé að verulegu leyti séð fyrir þeim hættum sem hv. 3. þm. Vestf. var að víkja að. Hann sagði að fjárveitingavaldið hefði verið bremsa á fjölgun stöðugilda innan Háskóla Íslands. Sjálfsagt er það alveg rétt hjá honum. Ég er honum að því leyti þó ekki sammála. Ég held að sú bremsa hafi verið allt of stíf og legið á Háskólanum af allt of miklum þunga og komið í veg fyrir að hann þróaðist og breyttist eins og nauðsynlegt er. Það þarf ekki annað en að skoða hversu margir í stöðugildum innan Háskólans eru nú lausráðnir starfskraftar og hversu óeðlilega mikil stundakennsla er þar til þess að sjá að slík menntastofnun fær naumast þrifist á eðlilegan hátt við þær aðstæður. Ég held þvert á móti að menn verði að gera sér grein fyrir því að Háskólinn verður og á að þróast og þarf að hafa heimildir og möguleika til að taka upp kennslu í nýjum greinum. Það eru haldnar hér margar og fagrar ræður um hátækni og ýmiss konar framsókn á sviði æðri menntunar og þar sé lykilinn að finna að framtíðinni. Ég verð að segja það alveg eins og er, herra forseti, að alltaf verð ég svartsýnni á það, eftir því sem ég hlusta á fleiri svona ræður, að menn meini eitthvað með þessu eftir því sem á sama tíma er þrengt meira að menntun og skólahaldi í landinu. Ég held að svoleiðis tvískinnungur gangi einfaldlega ekki upp. Og talandi um rafeindaiðnað og lífefnaiðnað og framsókn í þessum hátæknigreinum, þá hljóta menn, ef þeir meina eitthvað með tali sínu, jafnframt að vera tilbúnir að efla menntastofnun eins og Háskóla Íslands í það minnsta á þessum sviðum. Það væri ástæða til þess, herra forseti, að þm. fjölmenntu í fundarsal Nd. og tækju nú myndarlega þátt í umr. um málefni Háskóla Íslands. Ég veit að það þættu góðar fréttir og ég er viss um að fréttabréf Háskólans mundi lengjast um helming við þau gleðilegu tíðindi, en það hefur valdið mönnum nokkrum áhyggjum uppi þar hversu tómlátir þm. hafa verið um málefni Háskólans. Ég ætla ekki að lengja umr. um þetta efni, en lýsi því hér yfir að ég tel þær brtt. sem menntmn. leggur til við frv. ganga í rétta átt og er sæmilega sáttur við þessi nýmæli eins og þau liggja þar fyrir. Ég vonast til þess að hv. Ed. fagni einnig þeirri ítarlegu og vandlegu umfjöllun sem Nd. tók að sér í sambandi við þetta mál.



Herra forseti. Ég skal leitast við að svara þeim fsp. sem hv. 3. þm. Vestf. beindi til mín. Hann spurði í fyrsta lagi hvort með ákvæði um framgang háskólakennara í embættum væri verið að fara bakdyramegin og fram hjá fjárveitingavaldinu. Við lítum ekki svo á. 

Eru þetta nafnbætur?

Þetta eru fyrst og fremst nafnbætur og að sjálfsögðu yrði ekki um að ræða annað en það sem fjvn. samþykkti hverju sinni. Í öðru lagi var spurt hvort verið væri að auðvelda Háskóla Íslands að etja kappi við einkafyrirtæki. Ég er alveg tilbúinn að etja kappi við hv. 3. þm. Vestf. um það hvor okkar er meiri einkaframtaksmaður. Það skal ég gera hvenær sem er. En ég lít ekki svo á að við séum með þessum tillögum að níðast neitt á einkaframtakinu. Þvert á móti. Við erum að veita þeirri þekkingu, sem Háskólinn býr yfir, út í atvinnulífið og út í einkafyrirtækin. Hér er fyrst og fremst átt við að þær nýju hugmyndir, sem þróast innan Háskólans á fjölmörgum sviðum, geti með þátttöku Háskólans í slíkum fyrirtækjum komið að gagni í atvinnulífinu og skilað þar með auknum tekjum í þjóðarbúið. Auðvitað er hugsanlegt að fyrirtæki sem Háskóli Íslands á þennan hátt tekur þátt í lendi í samkeppni við einkafyrirtæki, en það held ég að sé áhætta sem verður að taka. Ég tel að hér sé fyrst og fremst um að ræða að veita nýjum hugmyndum farveg út í atvinnulífið, en ekki að fara í keppni við fyrirtæki um hugmyndir sem eru til staðar fyrir úti í atvinnulífinu. Ég held því að hér eigi að vera nokkuð vel um hnútana búið og ekki sé hætta á því að sú saga endurtaki sig sem ég vitnaði í áðan og ég tel að hv. 3. þm. Vestf. hafi líka haft í huga, þ. e. þá samkeppni sem Póllinn hf. á Ísafirði lenti í við raunvísindadeild Háskóla Íslands.



Herra forseti. Það er ekki óeðlilegt að fram komi við umr. um þetta mál fsp. eins og þær sem fram voru bornar af hv. 3. þm. Vestf. Karvel Pálmasyni um það frv. til breytinga á lögum um Háskóla Íslands sem hér liggur fyrir. Seinna atriðið er nýmæli, en ég vildi víkja fyrst örfáum orðum að hinu fyrra. Það er eðlilegt að í hugann komi, ekki síst þegar um er að ræða þm. sem sæti á í fjvn., hvort verið sé að stofna til aukinna útgjalda vegna þeirrar heimildar að flytja dósent í prófessorsstöðu án þess að slík heimild hafi verið fyrir hendi til þessa. Í því sambandi er ástæða til að vekja athygli á því að í lögunum um Háskóla Íslands, 6. mgr. 11. gr. þeirra laga frá 1979, er gert ráð fyrir því að heimilt sé að flytja lektor í dósentsstöðu skv. nánari ákvæðum í reglugerð. Hér er verið að útvíkka þessa heimild og veita lagaheimild fyrir flutningi dósents í prófessorsstöðu. Af hverju er þetta gert? Það er einfaldlega gert til þess að veita mönnum viðurkenningu, umbun fyrir vel unnin störf, fyrir það að hafa sýnt sérstaka hæfni í störfum. Ég vildi í þessu sambandi benda á að Háskólanum er ekki síst nauðsyn á því að um slíka viðurkenningu geti verið að ræða. Ég ætla ekki að fara á þessum stað eða þessari stundu að ræða launamál háskólakennara eða háskólamenntaðra manna í landinu almennt. Þau eru það mikið rædd í þjóðfélaginu um þessar mundir. En hins vegar minni ég á þá staðreynd að kennslu við Háskóla Íslands er þannig háttað að helmingur hennar er inntur af hendi af mönnum utan Háskólans, þ. e. stundakennurum. Hvað segir þessi einfalda staðreynd okkur? Hún segir okkur einfaldlega hvernig hefur verið búið að æðstu menntastofnun þjóðarinnar á liðnum árum, að ekki skuli hafa fengist fjárveitingar til að ráða fasta kennara í meira mæli en þetta gefur til kynna. Á sama tíma er að þeirri stofnun þannig búið skv. lögum að á að giska einn menntaskóli á ári bætist við nemendafjölda sem nú er kominn þó nokkuð á fimmta þúsund manna. Aðgangurinn er ótakmarkaður að skólanum án þess að starfsliði fjölgi nokkuð í hlutfalli við það. Hér er gerð tilraun til að leiðrétta og að búa betur að því fasta starfsliði sem fyrir hendi er við skólann. Það er æskilegt að menn utan skólans komi þangað og kenni sem stundakennarar, en ekki í þeim mikla mæli sem nú tíðkast. Það er rétt, sem hv. þm. Karvel Pálmason nefndi, og ég held að ekki sé rétt að draga dul á það, að þetta getur haft einhvern kostnað í för með sér. Það leiðir af sjálfu sér að kennari sem fluttur er úr dósentsembætti í prófessorsembætti tekur prófessorslaun. Á þeim stöðuheitum er sennilega þriggja eða fjögurra launaflokka munur. Af þessu hlýst því nokkur kostnaður. Ástæðulaust er að draga dul á það. Þetta framgangskerfi, sem hér er verið að lögfesta, er þekkt í ýmsum nágrannalöndum. Að mörgu leyti er það eðlilegt af þeim ástæðum sem ég hef nefnt, en þó aðeins innan þeirra þröngu marka sem réttilega er gert ráð fyrir í reglugerð Háskólans þegar verið er að flytja mann úr lektorsstöðu upp í dósentsstöðu. Dómnefnd verður jafnan að dæma um hæfni mannsins og það verður þá að byggjast á persónulegu hæfi hans til þeirra starfa sem hann gegnir. Það er skilyrði fyrir því að svona kerfi geti gengið að ekki verði um sjálfkrafa tröppugang að ræða án þess að verðleikar séu fyrir hendi, en þar sem á sama hátt verður um hnútana búið hvað þetta varðar og er í lögum og reglugerð varðandi lektor sem fer upp í dósentsstöðu held ég að fyrir þessu sé allvel séð. Hvað hitt atriðið varðar, þá er þar um nýmæli að ræða. Það er einnig mjög eðlilegt að menn velti því fyrir sér, eins og hv. 3. þm. Vestf., hvort um óeðlilega samkeppni sé að ræða, bæði vegna fjármagnsþáttarins, en hann nefndi að hér væri ríkisfé komið inn í atvinnustarfsemi sem keppti við einkageirann, og kannske ekki síður hins, að hér væri um skattfrjálsan rekstur að ræða sem einnig skekkti mjög samkeppnisstöðuna. Allt þetta getur skeð. Það getur átt sér stað að hér verði um þá samkeppni að ræða, svo sem á sviði örtölvuframleiðslu eða iðnaðar, sem einkafyrirtækjunum sé óhagstæð. Ástæðulaust er að líta fram hjá því, að það geti átt sér stað. Ég held hins vegar að kostirnir við þetta fyrirkomulag séu svo miklu meiri að þeir yfirgnæfi þá hugsanlegu ókosti sem um getur verið að ræða í þessu efni. Ekki aðeins Háskóla Íslands, heldur háskólum almennt í Evrópu hefur verið legið mjög á hálsi á undanförnum árum og áratugum fyrir að lifa í fílabeinsturni. Það er margt og mikið rétt í þeim fullyrðingum að þeir séu rykfallnar fræðistofnanir í sáralitlum tengslum við mannlífið eða atvinnulífið, við efnahag og framfarir þeirra þjóða sem þeir starfa í. Þetta hefur að vissu leyti verið alveg rétt hvað Háskóla Íslands snertir. Hann og starfsmenn hans hafa verið furðu einangraðir í ekki stærra þjóðfélagi en íslenska þjóðfélagið er. Með 5. gr. þessa frv. er gerð tilraun til að brjótast út úr þessari herkví, ef svo mætti segja, til að tengja Háskólann við atvinnulífið í landinu. Reynt er að gera það á þann hátt að sú starfsemi, fyrst og fremst í raunvísindadeild og verkfræðideild og öðrum tengdum deildum, sem þar fer fram, nýtist ekki aðeins til kennslu stúdenta, heldur komi hún atvinnulífinu almennt til góða. Þetta á sér nú þegar stað í nokkrum mæli, en það vill oft gleymast. stofnun Háskólans í lyfjafræðum hefur verulegar tekjur fyrir þjónustustörf sín á því sviði. Við getum nefnt tilraunastofnunina á Keldum sem er háskólastofnun er gegnir mjög mikilvægu hlutverki, ekki síst í þágu landbúnaðarins. Við getum tekið annað dæmi, sem er reyndar dæmi um samkeppni og hefur nýlega komið til skjalanna í rekstri Háskólans. Skólinn festi kaup á lyfjabúð hér úti á næsta götuhorni og rekur nú Reykjavíkurapótek í samkeppni við aðrar lyfjabúðir í borginni. Þannig hefur Háskólinn þegar í nokkrum mæli haslað sér þarna völl. Tilgangurinn með þessari frvgr. er fyrst og fremst að nýta hugmyndir á nýjum sviðum raunvísinda, ekki síst á sviði hátækniiðnaðar, svo sem á sviði tölvuiðnaðar og fjarskipta ýmiss konar. Ég minni á hugmyndir Þorgeirs Pálssonar dósents um staðsetningarkerfi fyrir fiskiskip umhverfis landið sem eru ekki aðeins ákaflega byltingarkenndar, heldur það frumlegar að þær eru raunar einsdæmi á þessu sviði í veröldinni. Hann vinnur nú að því með stuðningi stjórnvalda að hanna slíkt kerfi fyrir íslensk fiskiskip og ég þarf ekki að nefna hve mikið öryggisatriði það er fyrir íslenska sjómenn. Líftæknina hefur oft borið á góma hér. Sumir þm. hafa dregið í efa að hún eigi mikla framtíð fyrir sér á allra næstu árum. Aðrir eru hins vegar á öndverðum meiði. En hvað er líftækni? Sá þáttur hennar sem að okkur snýr er fyrst og fremst hvernig við getum fyrir tilstilli þessarar tækni unnið verðmætar vörur úr frumhráefnum okkar bæði til sjós og lands. Sú þekking á líftækni sem fyrir hendi er í íslensku þjóðfélagi er fyrst og fremst saman komin við Háskólann og stofnanir hans. Hér er um það að ræða að þeir menn sem yfir þessari þekkingu búa á vegum Háskólans og fyrir tilstilli hans stofni eða taki þátt í félögum í atvinnulífinu með öðrum til að þróa ýmiss konar framleiðslu með það fyrir augum að koma þessari þekkingu í verð. Það er alveg ástæðulaust að draga dul á að sú er ein meginhugsunin á bak við þetta - að skapa tekjur. Jafnvel þó að um einhverja samkeppni geti verið að ræða við félög sem fyrir hendi eru í þjóðfélaginu held ég að við ættum að fagna því að þarna bætist ekki aðeins við liðsinni manna, sem hafa hingað til verið að miklu leyti úr tengslum við atvinnulífið, heldur einnig fjármagn. Hvaðan kemur fjármagnið? Það kemur ekki beint úr ríkissjóði nema þá fyrir tilstilli fjvn. Það væri þó að mörgu leyti mjög æskilegt, ef um góðar hugmyndir er að ræða, að það fengist þaðan, en þá fær hv. 3. þm. Vestf. og aðrir fjvn.-menn að grandskoða þær áætlanir. Það fjármagn sem ætlað er til þróunarmiðstöðvar Háskólans á að koma úr sjóðum Háskólans sjálfs, eins og fram kemur í grg. menntmn. Nd. Fyrst og fremst er þá um háskólasjóðinn að tefla, en síðan aðra sérsjóði og þá vísinda- og rannsóknastyrki sem skólanum áskotnast árlega og þá erlendis frá fyrst og fremst. Hér yrði því ekki um beinar fjárveitingar úr ríkissjóði að ræða nema þá á fjárlögum. Fjármagnsuppsprettan er sú sem ég nefndi. Að þessu leyti held ég að þessi hugmynd gæti mjög gagnast bæði Háskólanum og þjóðfélaginu í heild. Við höfum talað mikið á þingi í vetur og ótal ráðstefnur hafa verið haldnar um nauðsyn þess að við göngum inn í nýja öld í atvinnumálum, inn í upplýsingaöldina svokölluðu - að við förum að treysta meira á hugvitið en á vinnu handanna svo sem verið hefur í fortíðinni. Það er prýðilegt og nauðsynlegt að tala um eflingu nýrra atvinnugreina, nýtingu þekkingar og tækni í þágu betra mannlífs á þessu landi. En við gerum það ekki með orðunum einum saman. Við verðum að grípa þar til verka. Athafnirnar eru það sem máli skiptir. Ég held að hér sé ein leiðin fær til, að ná verulegum árangri á þeim sviðum sem við hingað til höfum fyrst og fremst talað um. Þrátt fyrir hugsanlega samkeppni og í því trausti að þessi háskólamiðstöð leggi ekki út í samkeppni við þá atvinnustarfsemi sem fyrir hendi er í landinu hygg ég að óhætt sé að greiða þessum tillögum atkvæði.



Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ísl. Gunnarssyni fyrir svörin sem hann veitti við fsp. mínum. Ég þakka sömuleiðis hv. þm. Gunnari G. Schram fyrir það sem hann lét frá sér fara sem mér sýnist nú, í sumum tilvikum a. m. k., stangast á við það sem hv. þm. Birgir Ísl. Gunnarsson sagði. Ég held að sú sé niðurstaðan, eða ég skildi það svo, að hv. þm. Gunnar G. Schram telur þessar breytingar hafa í för með sér nokkra kostnaðaraukningu. Menn geta deilt um hversu litla eða mikla. En spurningin er sú: Er hér verið að reyna að komast fram hjá fjárveitingavaldinu sem á að ákvarða um þessi efni? Lítið kallar hann þriggja til fjögurra flokka launahækkun. Sumir hafa þurft að heyja harða baráttu til þess að fá laun hækkuð um þrjá til fjóra launaflokka.  Menn vitna mikið til reglugerða. Ég legg ekki mikið upp úr slíku. Ég veit mörg dæmi þess, og það veit ég að margir hv. þm. hér inni vita líka, að ýmsar reglugerðir, settar af ráðuneytum og ráðherrum, hafa gengið þvert á löggjöfina sem reglugerðin hefur átt að vera sett eftir. Í þeim efnum er framkvæmdavaldið farið að ganga þvert á ákvarðanir löggjafarvaldsins. Það eru mörg dæmi þessa, þannig að ég gef lítið fyrir það þó að menn vitni í að þessu verði kannske að mestu bjargað með reglugerð. Ég er ekki endilega að tala sem fjvn.-maður. Ég er að tala sem þm., sem skattborgari, og vil vita á hvern hátt menn vilja láta fjármagn nýtast með öðrum hætti en hefur gert til þessa. Ég ætla ekki að fara að ræða um það við hv. þm. hvort launakjör háskólakennara eru góð eða slæm. Ég hef mína skoðun á því hver kjör t. d. prófessora við Háskólann kunna að vera. Um kennsluskyldu fengust upplýsingar á Alþingi á sínum tíma, hversu mikil kennsluskylda var á þeim tíma a. m. k., og hver launakjör þar voru. Ég ætla ekki að ræða um það. En ég ítreka enn að mér sýnist að hér sé verið að fara bakdyramegin fram hjá fjárveitingavaldinu þannig að þarna geti aðilar innan stofnunarinnar sjálfrar ráðið, að þessu leytinu a. m. k., án þess að spyrja Alþingi að. Menn segja í sambandi við hitt atriðið að verið sé að koma í veg fyrir samkeppni. Ég er ekki sannfærður um að svo sé. Ég gæti miklu frekar ímyndað mér að hér væri verið að ýta undir samkeppni af hálfu opinbers aðila, í þessu tilfelli Háskólans, með fjárstuðningi úr ríkissjóði við ýmsa þá sem hafa verið að brasa í þróunarverkefnum af litlum efnum, en margir hverjir sýnt mjög góðan árangur. Þrátt fyrir þau svör sem fram komu hjá hv. þm. Birgi Ísl. Gunnarssyni við minni fsp. er ég enn ekki sannfærður um að hér séu menn að gera rétt. Og í ljósi orða hv. þm. Gunnars G. Schram er ég enn sannfærður um að nokkuð mikið sé til í þeim efasemdum sem ég hef uppi um þetta mál. Ég skal ekki ræða hér hvor okkar hv. þm. Birgis Ísl. Gunnarssonar er meiri einkaframtaksmaður. En mér hefur sýnst og hef vikið að því nokkuð oft, a. m. k. í ræðum á Alþingi, að ýmsir, a. m. k. menn innan hins eina og sanna einkaframtaksflokks sem menn hafa viljað tala um til þessa, séu farnir að víkja nokkuð út af þeirri trú.



Herra forseti. Hv. 10. landsk. þm. heldur aldrei langar ræður hér og mun ekki gera það frekar núna. Ég stóð aðeins upp til að lýsa stuðningi mínum við frv. sem hér liggur fyrir. Að vísu kemur mér dálítið á óvart að þar sem þetta lagafrv. er sagt vera fram borið að beiðni Háskólans sjálfs skuli það ekki vera veigameira en það er. Ég hefði átt von á að ýmis mál þyrfti að afmarka skýrar í lögum sem varða Háskóla Íslands og finnst satt að segja ekki vera tekið hér á stórkostlegum breytingum. Ég hefði haldið að Háskóli Íslands stæði frammi fyrir því nú og hef minnst á það áður, að hlutverk hans yrði gert skýrara. Ég hef áður minnst á að mér finnst verða æ óljósara hvers konar stofnun Háskóli Íslands er og þá ekki síst eftir tilkomu nýrra háskóladeilda sem mér finnst, a. m. k. persónulega, orka tvímælis um að ættu að vera á háskólastigi. En út í þá umræðu skal ég ekki fara hér, herra forseti. Ég vil hins vegar nota tækifærið til að minna á kjör stundakennara við Háskólann. - Jú, hæstv. ráðh. er þarna. Mér hefur sýnst á liðnum árum að stundakennarar við Háskólann annist oft fulla kennslu. Það sem hér er lagt til finnst mér rétt, þ. e. að unnt sé að flytja lektor í dósentsstöðu og dósent í prófessorsembætti. En þá finnst mér vissulega kominn tími til að gert sé upp hversu margir eigi að annast stundakennslu við Háskólann. Margir stunda jafnvel fulla kennslu árum saman og verða þannig af ýmsum þeim réttindum sem fastir starfsmenn Háskólans njóta. Ég ætla ekki að koma með neinar tillögur þar að lútandi, enda tel ég að það sé verkefni Háskólans sjálfs að gera þær. En ég vildi nota tækifærið til að minna á margra ára baráttu stundakennara við Háskólann fyrir sínum rétti. Að öðru leyti get ég verið sammála þeim tillögum sem hér liggja fyrir, en ég vil lýsa þeirri skoðun minni að gaman væri að sjá ítarlegra frv. um málefni Háskóla Íslands. Um aðdróttanir hv. síðasta ræðumanns, hv. 3. þm. Vestf., vil ég ekki mikið segja. Ég held hins vegar að hann hafi mjög óraunsæjar hugmyndir um vinnu þeirra manna sem fást við andleg störf. Þegar hann talar um kennsluskyldu felst auðvitað í því að honum finnist hún lítil.

Heyrði þm. eitthvað um það?

Ég þykist orðið þekkja hv. þm. það vel að ég heyrði tóninn í því sem hann sagði. Hins vegar skal honum tjáð hér að kennsluskylda íslenskra háskólakennara er miklu meiri en í nokkrum öðrum háskóla í nálægum löndum, enda kemur það niður á afköstum háskólakennara við rannsóknir sem eru hluti af þeirra starfi. Til þeirra hafa þeir að sjálfsögðu engan tíma. Launakjör prófessora og kennara við háskólann hér á Íslandi eru náttúrlega, eins og önnur launakjör opinberra starfsmanna, fyrir neðan allar hellur og með öllu ósæmileg.



Herra forseti. Ég ætla ekki reyna að koma í veg fyrir að þetta mál fái endanlega afgreiðslu í þessari umr., en mér finnst ekki sæmandi að jafneinlægur aðdáandi Háskóla Íslands og hv. 3. þm. Vestf. gangi í þeirri villu að halda að þessi heimild til handa Háskólanum um stöðuflutning þýði sjálfkrafa hærri ávísanir út úr launadeild fjmrn. Það er ekki svo. Og þó svo væri mundi það kannske ekki gera mikið til og yrði ekki öllum harmsefni. En að sjálfsögðu er þetta ekki það sama og samþykkt stöðugildi af hálfu fjárveitingavaldsins, að sjálfsögðu ekki, hv. þm. og fulltrúi í fjvn. Háskólinn þyrfti eftir sem áður að afla sér aukinna fjárveitinga til að standa straum af auknum útgjöldum sem þessu næmi. Hér er fyrst og fremst um að ræða, eins og áður hefur komið fram, ákveðna viðurkenningu og bætta starfsaðstöðu þessara manna. Það er minni kennsluskylda og bætt starfsaðstaða sem í þessari viðurkenningu felst. Í sambandi við rannsóknir kemur mér það spánskt fyrir sjónir ef ákveðnir menn hér inni eru allt í einu orðnir svona hræddir við samkeppni. Hvað um það þó að það yrði einhver samkeppni um rannsóknir á Íslandi og menn færu í kapp um að betrumbæta framleiðsluaðferðir og ýmislegt í þeim dúr? Það er alveg nýtt ef menn eru farnir að harma það og óttast það óskaplega ef hugsanlega yrði einhver samkeppni um þetta. Verkefnið er svo mikið og sviðið er svo vítt að ég hef enga ástæðu til að ætla að menn þurfi að vera að troða skóinn hver ofan af öðrum í þessum efnum. Ég lít ekki svo á að þetta sé sett til höfuðs þeirri rannsóknastarfsemi sem unnin er annars staðar í þjóðfélaginu, nema síður sé. Þetta yrði þvert á móti, að mínu mati, til að efla hana, auk þess sem það eru nóg verkefni handa miklu fleiri mönnum í rannsóknum á Íslandi en hægt er að sinna miðað við fjárveitingar og mannafla á þessum vettvangi í dag.



Herra forseti. Ég ætlaði ekki að eiga annað erindi hér í ræðustól en einungis að þakka hv. menntmn. fyrir mjög ítarlega umfjöllun um þetta mál, fyrir afgreiðslu á málinu og hv. þm. fyrir þeirra undirtektir. Ég sé ástæðu til þess að taka sérstaklega fram að ég hygg að hér séum við í raun og veru með langtum mikilvægara mál í höndum og áhrifaríkara fyrir ýmsar framfarir í þjóðlífi okkar en lengd þess og greinafjöldi gefur tilefni til að ætla. Ég sé ástæðu til þess, þó að það komi kannske ekki beinlínis þessu máli við, að nefna eitt lítið atriði sem kom fram í máli hv. 10. landsk. þm. þar sem hún vék að öðrum hv. þm. og kvað hann lítt skilja þá sem við andlegu iðju fengjust. Mér finnst einhvern veginn að gefnu tilefni vera ástæða til að minna á að allir þm. sinna andlegri iðju. Það er eðli þingstarfa. En burtséð frá því var aðalerindi mitt, herra forseti, að þakka hv. menntmn. fyrir umfjöllun og góðar tillögur í sambandi við þetta mál.



Herra forseti. Það skal vera örstutt. Ég kann illa við að þm. séu að gera mér upp skoðanir þó að ég taki því með jákvæðu hugarfari að hv. þm. Guðrún Helgadóttir sé kominn nálægt mér í hugsanagangi, hugsi hlýtt til mín á öllum sviðum, að ég hygg, eftir þessu tali. Varðandi andlegt álag. Það er hægt að hugsa sér margs konar andlegt álag. Ég veit ekki hvaða andlega álag þessi hv. þm. var að meina. Hún verður að skýra það frekar. Það er til margs konar andlegt álag, hv. þm. Varðandi það sem hv. þm. Steingrímur Sigfússon sagði, þá er ekkert í þessu frv. eða þessum tillögum sem kemur í veg fyrir að Háskólinn geti farið sínu fram, sýnist mér. Ég hygg að það séu dæmi þess t. d. að Háskólinn hafi tekið bankalán til reksturs síns. Hver segir að ekki sé hægt að taka lán í einhverjum ríkisbankanna eða öðrum banka til að hækka laun um 3–4 launaflokka? Ég sé ekki að það sé neitt sem kemur í veg fyrir það, eftir þessum tillögum sem hér er um að ræða, þannig að enn stend ég á þeirri meiningu að hér séu menn að opna heimildir bakdyramegin til þess að ganga á snið við fjárveitingavaldið.