Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Finnur Jónsson) Sjútvn. hefir borizt áskorun frá fiskiþinginu um að afnema þau lög, sem ræðir um í 1. gr. þessa frv., og sjútvn. hefir orðið við þessari áskorun af því, sem segir í grg., að lög þau, sem hér um ræðir, eru fyrir löngu orðin dauður bókstafur. Að vísu var einhverntíma samþ. að banna herpinótaveiði á Skagafirði, en sú samþykkt er nú fallin, þar sem hún er orðin meira en 10 ára gömul og hefir aldrei verið endurnýjuð. Það er líka vitað, að Skagfirðingum er það áhugamál, að veitt sé þar á firðinum sem mest af síld í herpinót, en sú veiði sé ekki heft, þar sem nú hefir verið sett upp söltunarstöð á Sauðárkróki. Í Eyjafirði hafa þessi lög aldrei verið notuð. Á Húnaflóa hafa verið bönnuð stór svæði, og er svo að vísu enn, að nafninu til en það er algerlega hætt að fara eftir því, og ég veit ekki til, að yfir því hafi verið kært, enda er það viðurkennt, að herpinótaveiði spilli ekki annari veiði. - Það er þess vegna ekki um annað að ræða með frv. en að afmá dauðan lagabókstaf til hagsbóta fyrir almenning. Sjútvn. hefir því leyft sér með þessu frv. að leggja til, að lög þessi verði afnumin. Leyfi ég mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni.

*Sigurður Einarsson: Eins og frv. þetta ber með sér, þá er það flutt af meiri hl. menntmn. Með því er gerð tilraun til að skipa að nýju lögum þeim, sem nú gilda um fræðslu barna. Fyrsti kafli frv. kveður á um fræðsluskyldu barna, og er þar gert ráð fyrir henni nokkru fyllri en hún er nú. Sömuleiðis er í þessum kafla gerð sú breyt. frá gildandi 1., að skólaskyldualdurinn skuli vera frá 7–14 ára, og er breyt. þessi gerð sökum þess, að það hefir sýnt sig, að í kaupstöðunum hefir ekki annað þótt fært en að skólarnir tækju að sér kennslu hinna yngri barna. Annar kafli frv. fjallar um skólahald og kennsluskipun. Í þriðja kaflanum, sem fjallar um skólahverfi og skólanefndir, fræðslunefndir og fræðsluráð, eru aðalnýmæli frv., svo og í næsta kafla, sem fjallar um fræðslusjóði og skólabyggingarsjóði. Að þessu sinni mun ég ekki fara að ræða nýmæli þessi til hlítar, en aðeins geta þess, að hér er verið að reyna að gera tilraun til að leggja grundvöll undir framtíðarskipun barnafræðslunnar. Fimmti kafli frv. er um einkaskóla, en sjötti um próf. Sjöundi kaflinn er um námsstjóra. Ákvæði þetta var í lögum áður, en var ekki framkvæmt nema stuttan tíma, sakir fjárhagslegra örðugleika. En kennarar munu hafa verið nokkuð á einu máli um það, að námsstjórarnir höfðu mikla þýðingu fyrir barnafræðsluna yfirleitt, og því er þetta atriði tekið upp í frv. Að síðustu skal ég taka það fram, að enda þótt frv. þetta sé ekki flutt nema af meiri hl. menntmn., þá mun samt n. öll taka það til athugunar í milli umr.

Gísli Sveinsson Mér virtist réttara, að málinu væri formlega vísað til n.

Sigurður Einarsson Ég hélt, að ég hefði tekið það fullgreinilega fram, að meiri hl. ætlaðist til þess, að frv. væri tekið til ýtarlegrar athugunar af allri n. á milli umr., en hinsvegar skal ég ekkert hafa á móti því, þó að því verði formlega vísað til hennar.

Forseti (JörB): Mér skildist, að fullt samkomulag hefði verið um afgreiðslu þessa máls, og því tel ég óþarfa að fara að vísa því til n.

Eiríkur Einarsson Ég skal taka það fram, að ég kvaddi mér ekki hljóðs sökum þess, að ég á sæti í menntmn. og bjóst við, að frv. kæmi til hennar og mér gæfist því kostur á að athuga það þar.

Hannes Jónsson Ég vil benda hæstv. forseta á, að það er ekki venjuleg eða eðlileg aðferð við afgreiðslu mála, ef ætlazt er til, að n. takt þau til meðferðar og gefi út nál., að vísa þeim ekki til þeirra. Mér virðist því, að það sé óþingleg aðferð, sem hér á að viðhafa um afgreiðslu þessa máls.

Gísli Sveinsson Á ekki að vísa málinu formlega til n.?

Forseti (JörB): Það er misskilningur hjá hv.þm. V.-Húnv., að hér eigi að viðhafa eitthvað sérstaklega óþinglega aðferð. Mál þetta er flutt hér í d. af meiri hl. menntmn., og sá meiri hl. hefir lýst því yfir, að n. öll muni taka málið til ýtarlegrar yfirvegunar á milli umr. Hér er því um að ræða mjög þinglega aðferð. Annars vil ég benda hv.þm. á, að það er ekki venja að vísa málum til n., sem flutt eru af einhverjum nefndarhlutum.

Hannes Jónsson Geti hæstv. forseti bent á eitt einasta dæmi í þingsögunni, að um mál, sem flutt hefir verið af einhverjum hl. nefndar, hafi verið gefið út nál., má vera, að þetta geti staðizt, en annars ekki.

Forseti (JörB): Það skiptir vitanlega ekki miklu máli, hvort hægt er í svipinn að benda á dæmi eins og hv.þm. V.-Húnv. var að tala um. En hitt vil ég benda honum á, að oft hefir komið fyrir, að málum hefir verið vísað til n. aftur, eftir að þær hafa skilað áliti sínu, og þær þá gefið út framhaldsnál.