Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en hvað þingsköp kveða á um. Er óskað atkvæðagreiðslu um þessa tillögu?  
             Atkvæðagreiðsla um þessa tillögu fer fram að lokinni umræðu um fundarstjórn forseta.

Virðulegur forseti. Þingflokkur Samfylkingarinnar gerir alvarlegar athugasemdir við það hvernig ákvörðun stjórnarmeirihlutans um að draga umsóknina um aðild að Evrópusambandinu til baka var tilkynnt okkur og á hvaða grunni hún er byggð. SMS-skilaboð voru send frá Alþingi um kvöldmatarleytið á föstudaginn um að þingskjalinu um viðræðuslit hefði verið dreift á Alþingi. Ekkert samráð var haft við þingflokksformenn um dagskrá fundarins í dag en hæstv. forseti hefur tekið málið af dagskrá þingfundar eftir að hann hafði haldið fund með þingflokksformönnum um hádegisbilið, enda er það með ólíkindum að tillaga um að slíta aðildarviðræðum við ESB hafi verið sett á dagskrá þingsins áður en umræðum um skýrsluna sem átti að undirbyggja ákvörðun stjórnvalda um hvert framhaldið yrði var lokið í þingsal. Það er sjálfsögð krafa að málið fari ekki á dagskrá fyrr en skýrslan sem á að undirbyggja ákvörðun stjórnvalda hefur fengið þinglega meðferð, bæði hér í þingsal og í þingnefndum. 
            

Virðulegi forseti. Við hljótum að setja stórt spurningarmerki við fundarstjórn forseta vegna þess hvernig þetta mál ber hér að. Þó svo að mál hæstv. utanríkisráðherra um að slíta aðildarviðræðunum sé tekið af dagskrá hér rétt fyrir þingfund þá breytir það engu vegna þess að það birtir með öllu vilja og fyrirætlan þessarar ríkisstjórnar og hvernig hún er búin að tryggja það að forseti mun fylgja ríkisstjórninni í þessu máli í stað þess að vera forseti alls þingsins eins og hann er kosinn til. Það birtir okkur það. Virðulegi forseti. Að jafnstórt mál hafi ekki verið borið undir þingflokksformenn hvað varðar undirbúning dagsins í dag er fyrir neðan allar hellur. Spurning mín til hæstv. forseta er þessi: Ætlar hann að leyfa þingmönnum að fjalla almennilega um skýrsluna sem hér hefur verið kynnt og er enn þá til umfjöllunar? Eiga þingnefndir að fá að fara yfir hana áður en tillaga hæstv. utanríkisráðherra verður sett aftur á dagskrá? Ég vil spyrja hæstv. forseta að því.

Forseti gerir ráð fyrir að umræðu um þessa skýrslu ljúki. Það liggja fyrir tillögur um að málið gangi síðan til utanríkismálanefndar. Forseti er sammála þeirri tillögu.

Virðulegur forseti. Á föstudaginn var var hér dreift tillögu um stórt mál, tillögu um afdrif og framvindu umsóknar um aðild að Evrópusambandinu í miðri umræðu um skýrslu um sama mál. Átti skýrslan ekki að vera grundvöllur ákvörðunartöku? Átti ekki að ræða hana í þinginu og byggja svo á henni? Átti ekki að kynna hana fyrir þjóðinni? Hvað er að frétta af því, virðulegur forseti? Hvernig átti sú kynning að fara fram? Það er óásættanlegt og lítilsvirðandi við þingið að nú kemur fram í dagsljósið að þessi skýrsla var skrípaleikur frá byrjun. Þingið hefur verið haft að fífli, Hagfræðistofnun hefur verið höfð að fífli og þjóðin hefur verið höfð að fífli. Ég þakka fyrir að málið hefur verið tekið af dagskrá og vænti þess að það komi ekki þangað aftur nema í samráði við þingflokksformenn eins og vera ber og þá þegar tillögur og breytingartillögur við málið eru fram komnar.

Virðulegur forseti. Í þessu máli opinberast hvers lags pólitískir hryggleysingjar það eru sem skipa þessa ríkisstjórn, hvers lags pólitísk lindýr það eru sem þora ekki að fara með þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu og fá úr því skorið í atkvæðagreiðslu allra atkvæðabærra manna hvernig beri að halda málinu áfram. Þess í stað er gripið til þess ráðs seinni part á föstudegi, í skjóli nætur því sem næst, að senda út tilkynningu um dreifingu þessa máls. Þetta er slíkt óhæfuverk, pólitískt óhæfuverk sem hér er verið að fremja að því er ekki hægt að finna samjöfnuð í íslenskri pólitískri sögu. Ég hvet ríkisstjórnina til að draga þessa tillögu til baka vegna þess að bergmál þessa voðaverks mun óma lengi ef svo heldur fram sem horfir.

Forseti. Ég tek undir allt það sem hér hefur komið fram. Ég vil jafnframt vekja athygli á því að um þingsályktunartillögu er að ræða og því er ekki hægt, forseti, að vísa þessu máli til forsetans til að fá ákvörðun þjóðarinnar um það hvort við eigum að hætta við eða halda áfram. Mér finnst mjög brýnt að fólk sé meðvitað um það. Hér er ótrúleg pólitísk flétta í gangi sem á að varða leiðina gegn því að þjóðin hafi nokkuð um þetta mál að segja, ekki bara núna heldur um ókomna framtíð. Þetta er óhæfuverk.

Herra forseti. Fyrir helgi var dreift tillögu utan þingfundar. Þá fá menn senda tilkynningu í símann sinn um að fram hafi komið þingskjal. Mér heyrist á nokkrum þingmönnum hér að þeir séu að biðja um að fá slíkar tilkynningar sér, en það er gert ráð fyrir því að hægt sé að dreifa þingskjölum utan þingfundar. Það er ekkert óeðlilegt á ferðinni, í fyrsta lagi. Í öðru lagi, þegar sótt var um aðild að Evrópusambandinu kom fram tillaga um það á Alþingi 25. maí. Síðan leið einn, tveir, þrír sólarhringar, þá var málið komið á dagskrá þingsins.  
             Við eigum eftir að taka umræðu um þetta mál í þinginu ef það kemst á dagskrá, 

Forseti vill biðja hv. þingmenn að virða tímamörk og hv. þingmenn um að gefa ræðumönnum frið og næði í ræðustól.

Virðulegi forseti. Það er rétt, vegna ummæla hæstv. fjármálaráðherra, að rifja það upp að lögð var fram tillaga um aðildarumsókn að Evrópusambandinu þar sem gert var ráð fyrir að þjóðin kæmi að því að ákveða framtíðarstað sinn,  Virðulegi forseti. Það er fráleitt að búa við þær aðstæður að í stjórnarsáttmála sé sagt að móta eigi utanríkisstefnu á grundvelli skýrslu en sú skýrsla sé ekki lögð fyrir þingið heldur fyrst kynnt í Heimssýn og Morgunblaðinu. Það sé síðan þannig að ríkisstjórnarflokkarnir séu svo veikburða og ráði ekki við eigin stefnumörkun að það séu fyrirmæli úr Heimssýn sem ráði því að dregin skuli til baka aðildarumsóknin áður en umræðu um skýrsluna er lokið. 

Virðulegur forseti. Mér heyrðist hæstv. forseti vera að boða hér kvöldfund til að ræða skýrsluna. Það kemur mér mjög á óvart því að það liggur alveg fyrir að ræðutími um hana er takmarkaður samkvæmt þingsköpum og er ljóst að umræðu um hana mun ljúka einhvern tíma á morgun þó að við höldum eðlilegum dampi. Ég tel mjög mikilvægt að við ræðum skýrsluna eins og við höfum verið að gera því að sú umræða hefur verið málefnaleg. Hún átti að verða grundvöllur frekari umræðu í hv. utanríkismálanefnd. Nú eru þegar byrjaðar að koma fram tillögur. Fyrst kemur tillaga ríkisstjórnarinnar, eins og hér hefur verið lýst, og tillaga kemur í dag frá hv. þingmönnum Pírata áður en við erum einu sinni búin að ljúka umræðu um skýrsluna. Það er mjög eðlilegt að hér streymi inn tillögur til að bregðast við tillögu stjórnvalda. Ég átta mig ekki alveg á þessum vinnubrögðum. Af hverju er umfjöllun um málið ekki bara lokið í utanríkismálanefnd? Hér hafa verið settar fram veigamiklar athugasemdir, til að mynda frá mér um þá vídd sem ég tel vanta í skýrsluna og ég tel að utanríkismálanefnd gæti unnið gott starf í því að skoða. Er ekki mikilvægt að við fáum þau svör áður 

Heyr, heyr.

Væru það ekki vinnubrögð sem við gætum tileinkað okkur hér á þingi?

Virðulegi forseti. Vinnubrögð hæstv. forseta hafa valdið mér gríðarlegum vonbrigðum í þessu máli. Hér liggur fyrir ein af stærri ákvörðunum Íslandssögunnar, eitt af stærstu og mestu deilumálum Íslendinga um áratugi. Það hefur verulega miklar afleiðingar fyrir okkur á alþjóðavettvangi ef við slítum þessum viðræðum, án raka eins og mér sýnist vera fyrirliggjandi, og það að leggja fram tillögu þessa efnis undir kvöldmat á föstudegi og ætlast til þess að við ræðum hana síðan síðdegis á mánudegi og ræðum síðan einhver önnur lagafrumvörp á morgun eins og dagskrá þingsins er fyrirliggjandi núna - ég skil ekki hvað er í gangi í hausnum á virðulegum forseta, að detta þetta í hug án samráðs við aðra flokka á Alþingi. Þetta er ekki einhver tittlingaskítur sem við erum að fara að ræða hérna. Þetta eru svik, þetta er forræðishyggja, þetta er ofbeldi, þetta er yfirgangur og þetta er án raka. Það liggur fyrir að komin er skýrsla um stöðu viðræðnanna og auðvitað þarf að ræða hana fyrst. Það þarf efnislega meðhöndlun á þeirri skýrslu 

Virðulegi forseti. Það verður að segja eins og er að síðasti föstudagur var ótrúlegur, fyrst með hinum venjulegu fréttaskotum hér og þar á netmiðlum um að stjórnarflokkarnir hefðu samþykkt að leggja fram tillögu um að slíta viðræðum við Evrópusambandið - og það í miðri umræðu, virðulegi forseti, um skýrslu sem ríkisstjórnin hafði beðið um og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands hafði skrifað. Í miðri umræðu kemur tillaga um að slíta aðildarviðræðum. Hvað verður þá að segja? Það verður að viðurkenna það sem vel er gert og ég er fegin því að forsetinn sá sig um hönd, hafði vit fyrir forustu ríkisstjórnarinnar og tók málið af dagskrá. Einnig fagna ég því að hann hefur sagt að hann telji að skýrslan eigi að fara til umfjöllunar í utanríkismálanefnd. Ég þakka forseta fyrir skynsemina nú á síðustu mínútum.

Virðulegi forseti. Ég verð að byrja á að segja að þegar menn töluðu um svik og forræðishyggju og yfirgang datt mér einna helst í hug hvernig stofnað var til þessa ferlis alls, að fara í aðildarviðræður við Evrópusambandið. Það var nákvæmlega með þeim hætti sem menn fóru af stað. Mig langar hins vegar að nefna hér eitt,  Mig langar hins vegar að kvarta yfir vinnubrögðum hæstv. forseta, til þess er ég kominn hingað, að taka það mál sem er nr. 3 á dagskrá án þess að hlusta á rök utanríkisráðherra fyrir málinu. Ég óskaði eftir því að málið yrði á dagskrá áfram og ég skil ekki rökin fyrir því að taka það af. Ég skil þau ekki, ég hef ekki heyrt þau rök. Þetta er stjórnartillaga, þetta hefur margoft gerst í þinginu, það hefur margoft verið sett tillaga á eftir annarri tillögu á dagskrá. 

Forseti taldi það eðlilegt á föstudaginn að setja þetta mál á dagskrá í dag. Hins vegar hlýddi forseti jafnframt á athugasemdir sem bárust, fyrst á fundi þingflokksformanna og síðar á fundi forsætisnefndar, og taldi skynsamlegt, líka til þess að leita sátta um málsmeðferðina, að taka málið af dagskrá og tilkynnti það áðan í upphafi þingfundar.

Herra forseti. Vegna ummæla hæstv. fjármálaráðherra vil ég taka það fram að ég kvíði því alls ekki að fara í efnisumræðu um Evrópusambandsmál í sjálfu sér og hér í þinginu er skýrsla Hagfræðistofnunar sem er innlegg í þá umræðu. En ég geri engu að síður verulega athugasemd við það hvernig málið ber að. Í fyrsta lagi vil ég nefna það að skýrslan sjálf var birt í byrjun síðustu viku, var komin til fjölmiðla áður en hún kom á vef þingsins og var sett síðan á dagskrá þingsins daginn eftir. Skýrslan með öllum fylgiskjölum er á níunda hundrað blaðsíður. Það er útilokað að þingmenn hafi getað farið í gegnum þá skýrslu áður en sú umræða hófst. Það er ámælisvert. Efnisatriði þessarar tillögu af hálfu hæstv. utanríkisráðherra koma mér í sjálfu sér ekkert á óvart og ég ætla ekki að ræða það hér heldur hitt sem síðan gerist, að henni er dreift á föstudagskvöld og hún á að fara inn í þessa umræðu meðan á umræðunni um skýrsluna stendur. 

Virðulegi forseti. Mig hefur oft fundist vera mikið óskipulag og erfitt að undirbúa sig í þessu starfi, fyrirvarinn er oft skammur. Á föstudaginn sat ég og var að setja niður punkta fyrir ræðu sem ég ætlaði að halda í dag vegna þess að ég ákvað að lesa skýrsluna áður en ég færi í umræðu um hana. Eins og fram hefur komið gafst okkur ekki mikill tími til þess áður en umræða hófst. Um kvöldið frétti ég svo að stjórnarflokkarnir væru búnir að ákveða að slíta aðildarviðræðunum og það áður en ég og fleiri þingmenn höfðum haft nokkuð um málið að segja. Ég er að reyna að taka þetta ekki persónulega. Það er alveg ljóst að menn höfðu engan áhuga á að heyra hvað við höfðum um málið að segja og þá velti ég fyrir mér til hvers er þá verið að leggja fram skýrslu og kalla eftir umræðum. Mér finnst þetta vera eins og einhver skrípaleikur hérna. Svo vil ég líka frábiðja mér þá umræðu stjórnarliða við gagnrýni að annað og verra hafi viðgengist á síðasta kjörtímabili. Ef þetta er viðkvæðið batna vinnubrögðin aldrei.

Forseti vill taka það fram að hann er að reyna að halda sem best bókhald yfir þá sem hafa beðið um orðið undir þessum dagskrárlið. Það kann að vera að það verði þess valdandi að einhverjir verði að bíða lengur en þeir hafa gert ráð fyrir. Allmargir hafa beðið um orðið og ég vil biðja hv. þingmenn um að sýna biðlund. Forseti mun að sjálfsögðu sjá til þess að þeir þingmenn sem beðið hafa um orðið muni komast að í þeirri röð sem forseti hefur skrifað nöfn þeirra niður.

Virðulegi forseti. Það er áhugavert að hlusta hér á umræðu um fundarstjórn forseta. Ég er alveg sammála þeim hv. þingmanni sem nefndi að við mættum alls ekki verða eins og á síðasta kjörtímabili undir forustu VG og Samfylkingarinnar. Forseti fer að óskum stjórnarandstöðunnar og hér koma menn upp undir liðnum fundarstjórn forseta og tala um óhæfuverk, voðaverk. Ég held að allir séu gerðir að fífli einhverra hluta vegna. Uppáhaldið mitt er að vísu að í skjóli nætur - seinni partinn á föstudaginn - hefðu einhverjir skelfilegir hlutir verið gerðir af því að þingmáli var dreift. Forseti segir við stjórnarandstöðuna: Allt í lagi, við skulum bara bíða aðeins með þetta. Og nú skulum við ræða skýrsluna. Eigum við ekki að gera það? Með fullri virðingu, hvað er verið að hamast á forseta þingsins? Er það vegna þess að hann fór að óskum stjórnarandstöðunnar? Er það það sem er alvarlegt? Er það voðaverkið? Virðulegi forseti. Við skulum ræða þetta mál því að það er kominn tími til að ræða það, 

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir að málið hefur verið tekið af dagskrá, enda var fráleitt að mál sem þetta kæmi á dagskrá þingsins eins og raun bar vitni. Við erum að ræða skýrslu sem átti að verða grundvöllur fyrir frekari ákvarðanatöku. Hér er fjöldi þingmanna sem á eftir að tjá sig um málið. Meðferðin og framganga ríkisstjórnarinnar í málinu minnir ekki á lýðræðisstjórn heldur öfgastjórn. Varðandi það mál sem lá svo á að koma á dagskrá að það var gert með algjörlega óviðunandi hætti þá heyrum við það hér utan af Austurvelli að mörgum borgurum er í brjósti eins og mér þegar þeir hugsa til þess að hin unga ríkisstjórn ætli að brenna framtíðarakra Íslands og strá í þá salti í ofanálag.

Virðulegi forseti. Hlustið. Hlustið á fólkið þarna úti. Það er allt fullt af fólki þarna og það er brjálað. Það er brjálað aftur, ekki enn þá, heldur aftur. Ekkert endilega vegna þess að hver einasta manneskja þarna úti vilji ganga í Evrópusambandið, heldur vegna þess að manneskjurnar á Íslandi vilja fá að kjósa um það sjálfar. Það er nefnilega það sem er að hérna, að þingið spyr þjóðina ekki um það sem ýmsir þingmenn úr ýmsum flokkum hafa lofað þjóðinni að þjóðin fái að gera. Það að fyrri ríkisstjórn hafi gert eitthvað eða ekki gert eitthvað eru ekki rök. Það skiptir engu máli. Ef þessi ríkisstjórn var svona lýðræðisleg á síðasta kjörtímabili ætti hún að vera það áfram. Hæstv. fjármálaráðherra lagði fram á sínum tíma breytingartillögu um að setja málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Hv. þm. Birgitta Jónsdóttir greiddi atkvæði með þeirri breytingartillögu vegna þess að hún var góð. Nú hefur verið lögð fram  
            

Herra forseti. Ég er ákaflega ósáttur við vinnubrögð hæstv. forseta. Hann er minn forseti, ekki bara vegna þess að ég kaus hann, hann á að vera forseti allra og ég tel að hann hafi tekið þátt í því með framkvæmdarvaldinu að sitja yfir mínum hlut með því að fallast á að dreifa skýrslu Hagfræðistofnunar þannig að ég og aðrir í stjórnarandstöðunni fengum sólarhring til þess að lesa hana á meðan þingmenn stjórnarliðsins fengu kynningu á henni a.m.k. hálfum sólarhring fyrr. Ósáttastur er ég þó við þann hátt sem hæstv. forseti hafði á því að dreifa þeirri tillögu sem hér er til umræðu. Ég tel að hæstv. forseti hafi brotið þær vinnureglur sem hafa verið settar um það. Menn geta lesið á vefnum að það er heimilt að útbýta þingmálum á vefnum en meginreglan er sú að það á að gera á þingfundi. Undantekningin er aðeins ef nauðsyn ber til. Það bar enga nauðsyn til. Ég tel að hæstv. forseti hafi gerst sekur um það að verða framlenging á framkvæmdarvaldinu og það er lágmark að hann svari a.m.k.: Hvernig réttlætir hann 

Forseti mat það þannig, eftir að þingflokksfundir stjórnarflokkanna voru afstaðnir og búið var að fallast á framlagningu þeirrar þingsályktunartillögu sem hér hefur verið gerð að umræðuefni, að það væri í þágu þingsins að þessi tillaga kæmi fram þó að utan þingfundar væri. Það er rétt, sem hv. þingmaður sagði, meginreglan er sú, á að vera sú og er í þingsköpum sú, að þingmálum sé dreift á þingfundi. Þó hefur stundum verið brugðið út frá því af efnislegum ástæðum. Að mati forseta voru hinar efnislegu ástæður þær að málið hafði þá þegar verið afgreitt út úr stjórnarflokkunum, að umræða hefði hafist um það á opinberum vettvangi, að þingflokkar stjórnarflokkanna hefðu samþykkt framlagningu þessa máls. Þingforseti var þess vegna þeirrar skoðunar og er, og má vel gagnrýna það, að nauðsynlegt hafi verið og réttlætanlegt að dreifa þessu þingskjali utan þingfundar þannig að það lægi þá fyrir með opinberum hætti og hv. þingmenn sem og aðrir gætu þá rætt þetta út frá þeirri efnislegu vissu sem fælist í því að hafa fengið í hendur þetta þingskjal. Forseti vill síðan nefna það í lokin að hann hugleiddi þessi mál mjög og velti því meðal annars fyrir sér hver viðbrögðin yrðu ef hann mundi ekki dreifa þessu þingskjali, umfjöllun um það hæfist með einhverjum hætti, eins og raunin varð strax síðdegis á föstudaginn, án þess að þingmenn hefðu fengið skjalið í hendur og meðal annars minnugur þeirrar umræðu sem fram fór í kjölfar þess að skýrsla Hagfræðistofnunar var orðin opinber úti í þjóðfélaginu áður en henni var dreift hér á Alþingi. Minnugur þess varð það niðurstaða forseta að dreifa tillögunni með þeim hætti sem forseti gerði í lok dags á föstudag. Fyrr var ekki hægt að gera það. Vel má vera að hv. þingmenn séu ekki sammála forseta um þetta, en forseti telur að með þessum orðum hafi hann flutt efnisleg rök fyrir ákvörðun sinni.

Virðulegur forseti. Á einhverjum tímapunkti í þessu ferli öllu kviknaði hugmynd í höfði hæstv. fjármálaráðherra, formanns Sjálfstæðisflokksins, sem ber nafnið ómögulegheit við að framkvæma eigin hugmynd og eigin orð, þ.e. að sú staða gæti komið upp að hann gæti þurft að framkvæma vilja þjóðaratkvæðagreiðslu sem væri gegn hans eigin stefnu, hans eigin skoðunum. Það er ómögulegt, það er algerlega útilokað vegna þess að auðvitað skiptir skoðun hæstv. fjármálaráðherra, formanns Sjálfstæðisflokksins, meira máli en niðurstaðan í þjóðaratkvæðagreiðslu. Hann skilur ekki hvað felst í því að vera í þjónustu almennings. Þess vegna fer þessi atburðarás af stað hér. Þess vegna kemur hv. þm. Birgir Ármannsson fram og segir: Ef til vill hefðum við átt að orða þetta öðruvísi, þetta kosningaloforð sem við vorum með í síðustu kosningum. Þá værum við ekki að svíkja það núna, á hann væntanlega við. 
             Hvaða atburðarás fór í gang í síðustu viku? Hvenær var sú þingsályktunartillaga skrifuð sem var lögð hér fram og dreift á föstudaginn? Var hún skrifuð í hádeginu á föstudaginn? Mér sýnist töluvert meiri vinna hafa verið lögð í hana. 

Herra forseti. Staðan er nokkuð skýr, Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn vilja hætta þessum aðildarviðræðum. Staðan er samt óþægileg að því leytinu til að Sjálfstæðisflokkurinn lofaði fyrir kosningar með orðunum, með leyfi forseta: „Sjálfstæðisflokkurinn telur hagsmunum Íslands betur borgið utan Evrópusambandsins en innan. Kjósendur ákveða í þjóðaratkvæðagreiðslu á kjörtímabilinu hvort aðildarviðræðum skuli haldið áfram.“ Framsóknarflokkurinn er ekki alveg jafn bundinn. Hann orðaði þetta þannig, með leyfi forseta: „Framsóknarflokkurinn telur hag landsins og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðunum við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu.“ Ef farið er í þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort aðildarviðræðum skuli haldið áfram geta báðir flokkarnir uppfyllt sína stefnu. Þetta er þingsályktunartillaga sem við erum búin að leggja fram í þinginu, Píratar, Björt framtíð og Samfylkingin, um að slíkt skuli gera, en það er mjög knappur tími. Nú ætla ég að spyrja þingforseta hvort hann vilji ekki hraða því máli, það er hægt að gera það í vikunni. Ef það næst ekki í vikunni brennum við á tíma af því að það er bara núna fram á föstudag sem við höfum tíma til þess, annars er ekki hægt að fara í þessa þjóðaratkvæðagreiðslu því að það þurfa að líða þrír mánuðir á milli til að atkvæðagreiðsla geti átt sér stað. Ég ætla að spyrja forseta: Vill hann flýta þessu máli og koma því á dagskrá í vikunni?

Því máli sem hv. þingmaður nefnir hér hefur ekki verið dreift ef forseti veit rétt og forseti áskilur sér því tíma til að skoða það mál. Forseti vill þó segja að hann er opinn fyrir því að greiða fyrir málum sem eru samkynja þeim málum sem hér eru eða voru á dagskrá og varða Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Ómöguleiki er kannski orðið einkennisheiti á þessari ríkisstjórn, henni er gersamlega ómögulegt að efna nokkurt einasta kosningaloforð. Hún gat ekki efnt það að færa 300 milljarða frá hrægömmum til heimila í landinu. Hún gat ekki efnt loforð um afnám verðtryggingar og núna getur hún ekki efnt loforð um þjóðaratkvæðagreiðslu vegna áframhaldandi viðræðna um aðild að Evrópusambandinu. Ómöguleiki er algert einkennisorð fyrir þessa ríkisstjórn, henni er gersamlega ómögulegt að efna eitt einasta loforð eða koma einum einasta hlut í verk fyrir þessa þjóð. Það er þess vegna sem menn eru komnir hér fyrir utan í þúsundavís til að láta í sér heyra. Stóru orðin sem hafa fallið hjá þessari ríkisstjórn eru marklaus, fullkomlega marklaus. Og það er algerlega ljóst að þessi ríkisstjórn ætlaði sér aldrei að hlusta á þjóðina hvað þetta mál varðar, aldrei nokkurn tíma. Menn sögðu: Við ætlum að leggja fram skýrslu. Í framhaldi af því verður tekin afstaða eftir rækilega kynningu meðal þjóðarinnar. Og hvað gerist? Þingsályktunartillaga tilbúin áður en skýrslan er lögð fram. 

Hæstv. forseti. Í umræðu um þá dæmalausu þingsályktunartillögu sem hér er borin fram vil ég aðeins fara aftur til ágúst sl. Þá boðaði hæstv. utanríkisráðherra að hann einn gæti slitið viðræðum við Evrópusambandið. Forsætisnefnd þurfti að kalla eftir lögfræðiáliti frá yfirlögfræðingi Alþingis til að sýna fram á þá vitleysu sem þar var sett fram. Nú heldur sú vitleysa áfram. Utanríkisráðherra er kominn með nýja þingsályktunartillögu sem að mínu mati er ekki þingtæk. Í greinargerð sem sett er fram með henni eru þvílíkar svívirðingar og ósmekklegheit, um það að þingmenn hafi jafnvel brotið stjórnarskrá þegar þeir greiddu atkvæði um að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið sem var samþykkt með 33 atkvæðum gegn 28. Það voru þrír þingmenn Framsóknarflokksins - einn þriðji þingflokks, það var svo gott þá, þá voru þrír einn þriðji - sem samþykktu tillöguna. Varaformaður Framsóknarflokksins sagði já. Varaformaður Sjálfstæðisflokksins sat hjá. Það er ekki hægt að sætta sig við að slík hrákasmíð sem þessi tillaga er sé yfir höfuð lögð fram á Alþingi, hvað þá að hún sé tekin til umræðu.

Forseti vill aftur áminna hv. þingmenn að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Það er ekkert að gerast hér á þinginu sem á að koma mönnum á óvart; þ.e. að stjórnarflokkarnir leggi fram tillögu um áherslur sínar í Evrópumálunum og að það gerist í kjölfar þess að kynnt er skýrsla sem margir í stjórnarandstöðunni hafa sagt að breyti engu um stöðu málsins og færi ekkert nýtt inn í umræðuna. Þetta hafa fjölmargir stjórnarandstæðingar sagt í umræðunni. Svo er komið hingað upp og sagt að það sé algerlega bráðnauðsynlegt að taka skýrsluna, sem engu skiptir, og fara með hana í nefnd og ákveða í kjölfar þess næstu skref. Má ég minna á að það er miklu stærra skref að sækja um aðild að Evrópusambandinu en að viðhalda stjórnmálasambandi okkar við Evrópusambandið á grundvelli EES-samningsins eins og er í raun og veru kjarni þessarar tillögu. Engu að síður var það þannig, þegar tillaga kom fram um að sækjast eftir aðild að Evrópusambandinu, að það fylgdi engin skýrsla, það fylgdi ekki einu sinni greinargerð. Á einni blaðsíðu var lagt til að sækja um aðild að Evrópusambandinu, án skýrslugerðar, án greinargerðar, án nokkurs einasta rökstuðnings 

Enn biður forseti hv. þingmenn og hæstv. ráðherra að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Það gengur náttúrlega ekki að sitja undir því að hæstv. fjármálaráðherra haldi því fram að ekki hafi verið skrifaðar skýrslur áður um mögulega Evrópusambandsaðild en núna. Til dæmis var skrifuð og gefin út ein mjög vönduð skýrsla árið 2007 af nefnd sem var skipuð af þáverandi forsætisráðherra, Davíð Oddssyni. Sú skýrsla er ágæt, í rauninni miklu betri en sú skýrsla sem við ræðum núna þótt hún sé líka ágæt. Fjölmargar skýrslur hafa verið gefnar út um þetta mál. Auðvitað var sú ákvörðun að sækja um tekin á upplýstum forsendum eftir vandlega þinglega meðferð og atkvæðagreiðslu.

En ekki þessarar?

Þessi ákvörðun er þannig að hún kemur algjörlega á óvart, já, vegna þess að stjórnarflokkarnir sögðu ekki frá þessari fyrirætlun sinni þegar þeir gengu til alþingiskosninga síðast. Þeir sögðu þetta ekki svona, þeir sögðu ekki að þeir ætluðu að slíta viðræðunum við ESB án þess að spyrja þjóðina. Það sögðu þeir ekki. Já, þess vegna kemur þetta á óvart, mjög mikið á óvart. Hæstv. utanríkisráðherra sagði þegar hann kynnti skýrsluna hér á fimmtudaginn, með leyfi forseta: „Vona ég að skýrslan muni einnig skapa grundvöll fyrir opinni og hreinskiptinni umræðu í þjóðfélaginu um þetta stóra mál …“ Hæstv. utanríkisráðherra gat haldið í sér í sólarhring, þá lagði hann fram tillögu um að slíta bara þessum viðræðum.  Ég vona að virðulegur forseti sé annars sinnis 

Herra forseti. Það skýrir kannski svolítið vanda hæstv. fjármálaráðherra að hann er enn fastur á árinu 2009 og hefur ekki náð að hugsa út fyrir þann dag. Kannski er það það sem skýrir hvernig hann er að koma út úr sínum eigin orðum og yfirlýsingum. Varðandi hæstv. utanríkisráðherra held ég að sé nauðsynlegt að hæstv. utanríkisráðherra átti sig á því að hann er ekki yfirforseti hér á Alþingi. Hæstv. utanríkisráðherra getur flutt sínar ræður og skrifað sínar greinargerðir, orðið sér til skammar með því eins og hann vill en hann stjórnar ekki þinginu sem betur fer. Ég vil frekar hrósa forseta en hitt fyrir að hafa þó séð að sér og tekið þessa tillögu af dagskrá því að það var auðvitað fráleitt að henda henni hér inn í miðja umræðu um skýrsluna, m.a. vegna þess að stór hluti þingmanna er búinn að nota sína fyrri og lengri ræðu, jafnvel búnir að tala sig dauða í þeirri umræðu. Þá á allt í einu að koma með þessa tillögu inn í miðja þá umræðu. Annaðhvort átti tillagan að liggja fyrir áður en umræðan um skýrsluna hófst þannig að allir töluðu á sömu forsendum út frá því eða það átti ekki að dreifa henni fyrr en þessari umræðu var lokið. Það sér hver maður að 

Virðulegi forseti. Það er beinlínis sorglegt að verða vitni að málflutningi minni hlutans í þinginu. Sú sem hér stendur lagði fram breytingartillögu sem var felld, þann 24. maí 2012, sem sneri að því að spyrja þjóðina samhliða kosningu til stjórnlagaráðs hvort það ætti að halda áfram viðræðum eða ekki. Virðulegi forseti. Eftirfarandi hv. þingmenn sögðu nei við þessari tillögu og felldu hana: Árni Þór Sigurðsson, Birgitta Jónsdóttir,  Virðulegi forseti. ESB-stefnan var kosin burt í síðustu alþingiskosningum, þannig er staðan, ný staða. Nú hrópa þessir aðilar hæst 

Virðulegi forseti. Ég þakka forseta hina efnislegu skýringu á því af hverju hann sendi tillöguna út eða lét dreifa henni hér á föstudag sem, eins og hann segir sjálfur, er svolítið óvanalegt en þakka ber honum hina efnislegu skýringu. Við getum svo sem verið sammála eða ósammála henni. Hins vegar gaf hann ekki skýringu á því af hverju þessi tillaga var sett á dagskrá hér í dag áður en umræðunni um skýrsluna var lokið. Við heyrðum það vissulega í fréttum frá hæstv. utanríkisráðherra, hann sagði bara að fólk væri ekki lengur að tala um skýrsluna og hann teldi að umræðunni væri lokið. Er það nú orðið svo að einstakir ráðherrar geta ákveðið hvenær við höfum klárað umfjöllun um stór mál, stærstu mál sem við eigum nú við? Er það í hendi einstakra ráðherra, sem nú mótmælir þeirri viturlegu ráðstöfun forseta að taka málið af dagskrá í dag?

Virðulegi forseti. Hér hefur verið dreift þingsályktunartillögu sem varðar það að spyrja þjóðina og taka, eins og átti að gera og að var stefnt, ákvörðun eftir efnislega umræðu. Þá væri þjóðfélagið sjálft líka búið að fá að ræða þessa skýrslu, væntanlega í meira en viku, og tilvalið að flýta fyrir meðferð þingsályktunartillögu um að leggja þetta í dóm þjóðarinnar, taka þetta fyrir samhliða sveitarstjórnarkosningunum, þegar þjóðin hefur fengið tækifæri og tíma til að ræða málið. Þá hefur þjóðin líka fengið ástæðu til að ræða málið, það yrði þá í eitt af þeim fáu skiptum sem þjóðin fengi tækifæri til að segja álit sitt á málunum og kannski sér hún þá ástæðu til að skoða málið nógu vel til að taka upplýsta ákvörðun.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað ekki að ástæðulausu sem þingmenn koma hér upp og ræða þá ákvörðun sem var tekin. Eins og kom fram áðan, eins og heyra má úti á Austurvelli og sjá eru það ekki einungis þeir þingmenn sem eru hér inni sem eru því ekki sammála að taka málið til umfjöllunar á þessum tímapunkti. Ég velti fyrir mér af hverju hæstv. utanríkisráðherra lá svona á að leggja fram þessa þingsályktunartillögu. Hræðast menn skýrsluna sem er fram undan hjá Alþjóðamálastofnun háskólans og gæti komið með annan vinkli á málið? Eða var þetta bara einn stór hráskinnaleikur sem hér var leikinn, af því að ákvörðunin virðist hafa legið fyrir? Hún skipti engu máli, þessi 25 millj. kr. skýrsla. Ríkisstjórnin var búin að taka ákvörðun og því spyr ég: Var einhver þörf á þessari úttekt ef það átti hvort sem er ekkert að gera með hana, ef hæstv. ríkisstjórn telur að ekkert sé á henni að græða? 
             Ég hef sagt það ásamt fleirum að hún bætir auðvitað litlu við, hún er svolítið góð samantekt á þeim staðreyndum sem fram hafa komið í málinu 

Herra forseti. Ég vil ekki ganga í Evrópusambandið en það er ekki mitt að segja af eða á. 2/3 hlutar þjóðarinnar vilja fá þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort við höldum áfram aðildarviðræðum. Það er tækifæri til að gera það. Nú er búið að leggja fram þingsályktunartillögu á Alþingi um að málið fara í slíka þjóðaratkvæðagreiðslu samhliða sveitarstjórnarkosningunum í vor, og ef við ætlum að fá þá þjóðaratkvæðagreiðslu verður að samþykkja hana í þessari viku, fyrir föstudagslok. Þingsályktunartillagan er komin fram og hún er flutt af Pírötum, Bjartri framtíð og Samfylkingunni. Ég vil spyrja þingforseta hvort hann vilji ekki setja þetta mál á dagskrá, það er hægt að setja það án afbrigða á dagskrá á miðvikudaginn, setja það svo í nefnd yfir nóttina eða yfir kvöldið, taka það aftur upp á fimmtudeginum og klára það. Það er hægt að gera. Með afbrigðum væri hægt að gera þetta í dag, það væri hægt að gera það á morgun. Ég vil spyrja þingforseta aftur: 

Forseti vill árétta það sem hann sagði áðan, hann er mjög reiðubúinn að greiða fyrir því að ESB-tengd mál komist á dagskrá þingsins. Hann hefur reyndar hlotið ámæli fyrir að vera fullfljótur til að koma slíkum málum á dagskrá en vill hins vegar árétta að hann er tilbúinn að greiða fyrir því að þessi mál komist á dagskrá þingsins. Forseta var ekki ljóst, þó að hann hefði lesið það upp áðan, að máli sem hv. þingmaður vísaði til hefði verið útbýtt. Það liggur fyrir og forseti mun skoða það við undirbúning þingdagskrárinnar á morgun.

Virðulegur forseti. Hefur virðulegur forseti ekki velt fyrir sér stöðu þingsins, virðingu þess og stöðu þingmanna til að tjá sig um einstök mál og vægi þeirra? Ég var í gærmorgun að undirbúa mig fyrir ræðuna vegna þess að ég er ein þeirra sem eru á mælendaskrá um skýrsluna sem átti að vera grunnur að ákvörðunartöku stjórnvalda um það hvað ætti að gera við aðildarumsóknina. Ég hafði kveikt á útvarpinu og heyrði hæstv. utanríkisráðherra segja að efnislegri umræðu um skýrsluna væri lokið og því væri ekki eftir neinu að bíða að leggja fram tillögu um slit. Hér kemur hæstv. fjármálaráðherra í pontu og gerir lítið úr mikilvægi þeirrar skýrslu sem okkur var talin trú um að væri grunnurinn að ákvörðunartöku og þess vegna erum við búin að leggja okkur fram og viljum vanda okkur við umræðuna. Veltir hæstv. forseti 

Herra forseti. Hæstv. fjármálaráðherra sagði hér áðan í seinni ræðu sinni að það ætti ekki að koma á óvart að stjórnarflokkarnir settu þetta mál á dagskrá. Að vísu er það forseti sem setur málið á dagskrá en ekki einstakir flokkar og hann hefur þegar ákveðið að taka það af dagskrá þessa fundar í dag, en látum það liggja á milli hluta. Það kemur hins vegar á óvart, jú, að stjórnarflokkarnir skuli þrýsta á um það að málið sé sett á dagskrá með þessum hætti vegna þess sem áður hafði verið sagt um að hér ætti að koma fram skýrsla, þetta var margsagt hér í haust þegar við höfum rætt þessi mál, það ætti að koma skýrsla, hana ætti að taka til umræðu, kynna fyrir þingi og þjóð og í framhaldinu taka ákvörðun um málið. Þess vegna kemur hraði þessarar tillögu á óvart. Það er bersýnilegt að ákvörðun stjórnarflokkanna hefur legið fyrir í nokkurn tíma, þessi tillaga ber það með sér, jafnvel áður en skýrslan var kynnt. Ég verð að segja það við fulltrúa stjórnarflokkanna: Ég tel að stjórnarflokkarnir séu ekki að gera sér og heldur ekki þeim málatilbúnaði sem þeir vilja hafa í frammi í þessu máli nokkurn greiða með þeim vinnubrögðum sem hér eru viðhöfð.

Virðulegi forseti. Það er mikilvægt að þessi tillaga komi ekki til umræðu fyrr en búið er að ræða skýrsluna sem á að ræða hér í kvöld og hún búin að fá fullnægjandi þinglega meðferð. Fyrir því eru þau rök að þannig lagði ríkisstjórnin málið upp í upphafi, að umfjöllun um skýrsluna ætti að hafa efnislega þýðingu. Hæstv. utanríkisráðherra spurði áðan af hverju í ósköpunum verið væri að taka tillöguna af dagskrá. Ég ætla að upplýsa hann um nokkrar ástæður. Tillagan stenst hvorki stjórnarskrá né landslög. Í henni er gert ráð fyrir að með þjóðaratkvæðagreiðslu sé verið að binda hendur þingmeirihluta um ókomna tíð. Hæstv. utanríkisráðherra lagði hér fram fráleitt lögfræðiálit í ágúst sl. sem fól í sér að ríkisstjórnir væru algjörlega óskuldbundnar til að fara að þingsályktunum um utanríkismál yfir höfuð. Það var afstaða hæstv. utanríkisráðherra þá. Núna kemur hann algjörlega á haus með tillögu sem felur í sér að þingmeirihlutinn núna 

Virðulegi forseti. Ég verð að segja eins og er að ég hef fylgst með nokkrum forsetum þingsins og ég held að það sé mjög hæpið að gagnrýna þann sem hér er. Hér hefur virðulegur forseti samviskusamlega, og ég hef ekki séð það gert áður með þeim hætti, svarað fyrirspurnum hv. þingmanna jafnóðum og komið með rökstuðning fyrir ákvörðunum sínum og það finnst mér vera til fyrirmyndar. Mér finnst, ef menn í fullri alvöru vilja bæta vinnubrögð, bæta virðingu þingsins og annað slíkt, að þá ættu menn að tala um hlutina eins og þeir eru og ekki er hægt að gagnrýna vinnubrögð forseta þingsins. Ef við viljum ræða, sem ég vil ræða, efnislega um skýrsluna, hvað það þýði að Ísland gerist aðili að ESB, þá skulum við fara í þá umræðu. Þá held ég að það sé mjög mikilvægt að við ræðum það af hverju í ósköpunum farið var í þá vegferð að sækja um aðild að Evrópusambandinu án þess að alvara væri á bak við. Það hefur aldrei gerst í neinu landi í Evrópu að þannig hafi málið verið. Það er ein af ástæðunum fyrir því hvað þetta mál er í miklum vandræðagangi að hér var sótt um aðild að Evrópusambandinu og menn sögðu í fullri alvöru að þeir mundu samt sem áður ekki endilega fara í það.

Herra forseti. Það eru nokkrir þættir sem hæstv. forseti þarf að gera sér far um að rækja. Í fyrsta lagi verður hann að gera það sem hann getur til að stuðla að virðingu þingsins. Ég dreg í efa að það hafi verið gert með því að heimila framlagningu þessarar tillögu áður en búið var að ræða skýrsluna sem hæstv. ríkisstjórn sagði þó að ætti að vera forsenda næsta skrefs. Í öðru lagi verður hæstv. forseti að gæta að rétti stjórnarandstöðunnar hér. Ég segi það enn og aftur að það sveið á mínu holdi, sem er töluvert mikið umfangs, þegar ég fékk aðeins 24 tíma til að lesa þúsund blaðsíður. Á sama tíma heyrði ég hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur vera að ræða hana í fjölmiðlum. Hún sparaði okkur að vísu að dósera um þekkingu sína á landafræði smáríkja í Miðjarðarhafinu en það er önnur saga. Í þriðja lagi verður hæstv. forseti að sýna stjórnfestu. Hann hefur komið með ákveðnar skýringar á því sem ég spurði hann um. Ég get tekið þær gildar með fyrirvara. Ég held að hann hafi talað hreinskilnislega en ég er ósammála forsendunum sem hæstv. forseti gaf sér fyrir ákvörðun.

Forseti gerir að sjálfsögðu engar athugasemdir við að hv. þingmenn séu ósammála ákvörðunum hans. Þær byggjast á mati forseta á hverjum tíma. Forseti hefur gert grein fyrir því með efnislegum hætti hvers vegna hann kaus að dreifa þessu þingskjali strax á föstudagseftirmiðdegi. Það var ekki síst í ljósi þess sem gerðist varðandi dreifingu á skýrslunni á sínum tíma, Hagfræðistofnunarskýrslunni, og þess vegna varð það niðurstaða forseta að gera þetta á þennan hátt.

Forseti. Ég vil minna ríkisstjórnarflokkanna á í hvers umboði við erum hérna. Það er gríðarlega mikill fjöldi fólks hér fyrir utan. Það þarf mjög mikið til til að fá fólk til að koma og mótmæla, það vitum við öll. Það er jafnframt undirskriftalisti í gangi þar sem verið er að kalla eftir því að fólk fái að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu og hafi eitthvað um meðferð málsins að segja. Ég vil taka fram að ég var sammála hæstv. fjármálaráðherra og greiddi atkvæði með breytingartillögu hans varðandi þjóðaratkvæðagreiðslu þann 16. júní 2009. Ég var aftur á móti ekki meðmælt þingsályktunartillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur af því að það voru tæknigallar í henni 

Virðulegi forseti. Málið versnar eftir því sem það er lengur rætt hér. Ég vísa því sem hv. þm. Birgitta Jónsdóttir segir um tæknilega galla á bug því að svo var ekki. Hv. þingmenn sem eru búnir að lesa bók hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar vita að þegar þar var komið sögu var Hreyfingin jafnvel gengin til liðs við ríkisstjórnina á síðasta kjörtímabili.  Þeir sem sögðu nei við þessari breytingartillögu minni sumarið 2012 báru því við að ekki mætti blanda saman tvennum kosningum, kosningu um það hvort halda ætti viðræðum áfram og svo kosningu um þessar gölluðu tillögur stjórnlagaráðs sem voru bornar fyrir þjóðina, en nú opinberar þetta sama fólk hræsni sína og heimtar að núna fari breytingartillaga fyrir þingið eða þingsályktunartillaga sem á að blanda 

Forseti biður hv. 10. þm. Suðurk., Pál Val Björnsson, velvirðingar á því að hafa hlaupið yfir hann í röðinni á mælendaskránni en gefur hv. þingmanni nú orðið um fundarstjórn forseta.

Hæstv. forseti. Ein af ástæðunum fyrir því að ég ákvað að fara í stjórnmál er sú að ég vildi breyta þeim. Nánast alveg síðan við byrjuðum þing í haust og líka á sumarþingi hef ég reynt að vera jákvæður, uppbyggilegur, hvetja til samvinnu og sátta - og í dag finnst mér ég hafa verið illilega svikinn af ríkisstjórninni. Á síðasta kjörtímabili, þar er af mörgu að taka, fannst mér landsdómsmálið eitt það ömurlegasta sem hefur gerst á Íslandi. Það skapaði óróa og sundurlyndi hjá þjóðinni. Nákvæmlega það sama er að gerast núna. Ég bið ykkur að ímynda ykkur ef hæstv. utanríkisráðherra hefði lagt fram þingsályktunartillögu á föstudaginn um þjóðaratkvæðagreiðslu samhliða sveitarstjórnarkosningum um áframhald aðildarviðræðna. Hugsið ykkur hvernig mórallinn væri í samfélaginu í dag, hvað við værum öll brosandi og kát í staðinn fyrir þetta sem er að gerast hérna úti. Við erum búin að kalla fólkið aftur út á Austurvöll. Þetta er ömurlegur dagur.

Herra forseti. Ég hef virkilegar áhyggjur af því hvernig þessi mál eru að þróast. Ég er ekki hlynnt inngöngu í Evrópusambandið eins og hefur komið skýrt fram, og ekki minn flokkur, en núverandi meiri hluti fer illa með þetta stóra mál, vinnur ólýðræðislega og ætlar að þröngva þessu í gegnum þingið án þess að klára að ræða stöðuskýrsluna sem er hér til umræðu, troða þessu ofan í kokið á þjóðinni og kalla yfir sig mikla reiði almennings í landinu fyrir að fá ekki að koma lýðræðislega að þessu máli. Ég hef áhyggjur af því að þeir sem segjast vera andstæðingar inngöngu í Evrópusambandið séu búnir að snúa stórum hluta þjóðarinnar til þeirrar áttar að vilja ganga í Evrópusambandið. Það er bara þannig. Vilji þjóðarinnar til að fá að segja sitt álit á þessu máli eykst í sífellu og þjóðin á líka rétt á því. Ef menn vinna svona vinna þeir gegn þeim markmiðum sem þeir segjast standa fyrir, að við eigum ekki heima 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Birgitta Jónsdóttir sagði í umræðum fyrir helgina að það væri langheiðarlegast að ríkisstjórnin hætti viðræðum því að það væri enginn áhugi hjá henni á að halda þeim áfram. Hvað hefur breyst yfir helgina hjá hv. þingmanni miðað við orð hennar nú? Mig langar hins vegar að koma því á framfæri að það er nákvæmlega ekkert óeðlilegt við málsmeðferð á þessu máli, ekki neitt. Tillaga er búin til í ríkisstjórn, samþykkt þar, lögð fram og dreift á Alþingi. Á hún ekki bara að komast til umræðu eða eru þingmenn ef til vill hræddir við að fara í efnislega umræðu um þessa skýrslu? Getur verið að þingmenn Vinstri grænna vilji til dæmis alls ekki lenda í því að þurfa að greiða atkvæði um slíka tillögu? Getur það verið?  Það sem er samt mikilvægast að koma á framfæri 

Herra forseti. Hæstv. utanríkisráðherra virðist ekki eiga sér aðrar málsvarnir í þessari umræðu en dylgjur og áburð á aðra stjórnmálamenn. Endurtekið notar hæstv. ráðherra ræðutíma sinn hér í ræðustólnum eingöngu í þessu skyni. Það bendir yfirleitt ekki til þess að mönnum líði vel með það sem þeir eru að gera sjálfir.

Talar …

Hæstv. utanríkisráðherra hefur að mínu mati með framlagningu þessarar tillögu, þ.e. ekki tillögugreinarinnar þótt hún sé skondin, slegið met held ég í þingsköpum með ómerkilegheitum og það er í greinargerð tillögunnar. Ég held að þetta hljóti  Ég veit að vísu ekki hversu mikill verkmaður hæstv. utanríkisráðherra er en hann ber að minnsta kosti ábyrgð á greinargerðinni. Satt best að segja trúi ég því ekki upp á nokkurn einasta mann, starfsmann eða embættismann í utanríkisráðuneytinu, að hafa sett svona texta á blað.  
            

Hæstv. forseti. Ég kem enn einu sinni hérna upp til að þakka þingmönnum Framsóknarflokksins árið 2009, nánar tiltekið 16. júlí, þeim Birki Jóni Jónssyni, sem þá var varaformaður Framsóknarflokksins, Guðmundi Steingrímssyni, sem þá var framsóknarmaður, og Siv Friðleifsdóttur, sem þá var þingmaður Framsóknarflokksins, kærlega fyrir stuðninginn við tillöguna um aðildarumsókn að Evrópusambandinu, jafnframt Ragnheiði Ríkharðsdóttur, hv. þingmanni Sjálfstæðisflokksins, og þáverandi varaformanni Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Þorgerði K. Gunnarsdóttur. Þau voru hluti af þeim 33 þingmönnum sem samþykktu aðildarviðræður að Evrópusambandinu. Það var löglega gert af meiri hluta Alþingis. Það sem verið er að gagnrýna hérna er flumbruhátturinn með þessari tillögu, þessari hrákasmíð sem ég held að sé hárrétt hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að er skrifuð af utanríkisráðherranum sjálfum. Það getur enginn embættismaður sett það á blað sem hér er sett fram, jafn óforskammað og það er sett hér fram, að leiða að því líkum í greinargerð með þingsályktunartillögu að einhverjir þingmenn hafi brotið stjórnarskrá með því að láta þvinga sig til atkvæðagreiðslu. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra: Hvað með framsóknarmennina þrjá sem þarna samþykktu?

Virðulegi forseti. Það sem stendur eftir hér eftir þessa umræðu um fundarstjórn forseta er spurning sem hefur alls ekki verið svarað: Til hvers var skýrslan? Til hvers var þessi vinna? Í fyrsta lagi: 25 milljónir til hvers? Var þetta leikaraskapur frá byrjun, var þetta partur af einhverri sviðsetningu stjórnarflokkanna þar sem þeir vildu ramma inn eitthvert leikrit sem snerist um lýðræðisleg vinnubrögð og þingræði? Var það svoleiðis? Í öðru lagi: Af hverju lá svona mikið á? Hvað gerðist á föstudaginn? Af hverju mátti ekki bíða eftir því að þingið fengi að ljúka umræðu um málið? Því hefur ekki verið svarað og ég spyr: Hefur ekki virðulegur forseti skoðun á því hvernig framkvæmdarvaldið kemur fram við þingið, þ.e. við fáum ekki að ljúka þinglegri yfirferð um skýrsluna, efnislegri umræðu, og vera öll á sama stað þegar kemur síðan að einhverri niðurstöðu stjórnarflokkanna? Eigum við ekki að gæta að virðingu þingsins í þessu efni, eða ræður hæstv. utanríkisráðherra hér lögum og lofum?

Tekið er fyrir fyrsta mál á dagskrá, dagskrármálið óundirbúinn fyrirspurnatími. Til svara eru forsætisráðherra, fjármálaráðherra, heilbrigðisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra og utanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Síðasti föstudagur var stór dagur fyrir hæstv. fjármálaráðherra, formann Sjálfstæðisflokksins, þegar hann leiddi Sjálfstæðisflokkinn til ákvörðunar um að draga til baka aðildarumsóknina að Evrópusambandinu og svíkja þannig skýr og endurtekin loforð sem hann hafði sjálfur gefið. Gylfi Zoëga prófessor lýsti ágætlega hversu óskynsamleg þessi ákvörðun er þegar hann sagði, með leyfi forseta: „Fyrir liggur ítarleg skýrsla um kosti okkar í gjaldmiðilsmálum sem reyndust aðeins tveir. Það er ekki skynsamlegt að loka með öllu til næstu áratuga annarri af tveimur leiðum, allra síst þegar er með öllu óljóst hvernig við eigum að lifa með því að fara hina leiðina.“ Dagsverk hæstv. fjármálaráðherra var nú meira á föstudaginn því að á sama degi var tilkynnt um þá ákvörðun hans að auglýsa stöðu seðlabankastjóra nokkrum dögum eftir að forsætisráðherra vó að sjálfstæði Seðlabankans. Með þeirri ákvörðun er okkur gert illmögulegt að lifa við íslenska krónu eftir afnám gjaldeyrishafta. Með öðrum orðum er með þeirri ákvörðun grafið undan hinum valkostinum. Erlendir fjölmiðlar skilja þetta samhengi, pólitískar aðfarir að Seðlabankanum og auglýsingar á stöðu seðlabankastjóra, þótt fjármálaráðherra afneiti því við hvert fótmál. Tugir frétta í erlendum fjölmiðlum eru til vitnis um það: „Staðan auglýst eftir að ríkisstjórninni sinnaðist við bankastjórann“, segir í einum fjölmiðli. Ein áhrifamesta fyrirsögnin var: „Laus staða: Meðfærilegur seðlabankastjóri óskast.“ 
             Nú, þegar búið er að loka báðum leiðum, hver er þá stefna Íslands? Hæstv. fjármálaráðherra féllst ekki á það hér í síðustu viku að fara ætti að Maastricht-skilyrðunum og þau ættu að vera grunnur að efnahagsstefnu Íslands eða stefnumörkun í peningamálum. Ég hlýt því að spyrja hæstv. fjármálaráðherra, sem svo illa hefur farið að ráði sínu á einum föstudegi: Hver er leiðin fram á við fyrir hann?

Virðulegi forseti. Hér er blandað saman mörgum ólíkum málum í stuttri fyrirspurn. Fyrst þetta. Hv. þingmaður hefur haft fjögurra ára reynslu af því að eiga í samstarfi við annan stjórnmálaflokk um aðildarviðræður við Evrópusambandið með engum árangri. Kannski er það ástæðan fyrir því að þrátt fyrir að flokkur hans legði höfuðáherslu á inngöngu í Evrópusambandið fyrir síðustu kosningar - reyndar verð ég að taka það fram að formaður Samfylkingarinnar er ekki búinn að gera upp hug sinn til Evrópusambandsaðildar, hann vill halda ákveðnum fyrirvara á vilja sínum til inngöngu - ætti hann að hafa gert sér grein fyrir því eftir þessi fjögur ár að ríkisstjórn þar sem hver og einn einasti ráðherra í ríkisstjórninni er andvígur inngöngu í sambandið er ekki líkleg til þess að semja um inngöngu. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon orðaði þetta líka ágætlega í þinginu á sínum tíma þegar hann sagði rétt að þingið áskildi sér rétt til þess að hætta aðildarviðræðunum hvenær sem er. Þetta sagði hv. þingmaður þegar hann var í samstarfi við núverandi formann Samfylkingarinnar. Hér er farið inn á málefni Seðlabankans. Staða seðlabankastjóra var laus. Það er sögð aðför að sjálfstæði Seðlabankans að auglýsa þá stöðu. Má ég biðja hv. þingmann að útskýra það fyrir mér hvað það var þegar fyrrverandi forsætisráðherra hringdi í seðlabankastjóra og bað þá vinsamlegast um að víkja úr sæti sínu. Þegar þeir gerðu það ekki lagði hún fram frumvarp á Alþingi sem hún sagði að væri nauðsynlegt að fá samþykkt til þess að endurreisa traust á Seðlabankanum, sem sagt lýsti beinlínis yfir vantrausti á þinginu á Seðlabankann og bankastjórn hans og þvingaði það síðan í gegnum þingið á nokkrum dögum. Þá var staðan ekki laus. Þá var enginn aðdragandi. Þá var  Að koma hingað upp 

Ég vil biðja þingmenn og ráðherra að huga að tímamörkum og fara ekki fram yfir leyfðan tíma.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra verður að átta sig á því að sá fruntagangur sem hæstv. forsætisráðherra og hann hafa sýnt í þessum málum er lesinn af erlendum fjölmiðlum. Það getur alveg verið að þeir haldi að þeir geti búi til sinn litla heim hér á Íslandi og fengið Morgunblaðið til að skrifa lekkerar fréttir af því sem þeir eru að gera. En umheimurinn sér hvað verið er að gera og erlendir fjölmiðlar, tugum saman, líta svo á að verið sé að gera aðför að sjálfstæði Seðlabankans. Mér finnst líka eðlilegt að spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Hvernig getur maður sem sannfærðist um það fyrir fimm árum síðan að mjög mikilvægt væri fyrir Ísland að sækja um aðild að Evrópusambandinu, sem taldi á grundvelli hagsmunamats að þörf væri á því, tekið þá ákvörðun að standa að þingsályktunartillögu á Alþingi sem ekki bara útilokar þann kost í bráð heldur hefur það að markmiði sínu, 

Herra forseti. Ég hef margoft farið yfir það hér í ræðustól og í ræðum á opinberum vettvangi að ég tel hagsmunum okkar best borgið utan Evrópusambandsins. 

… sem þú varst búinn að lofa …

Hv. þingmaður kom fram með spurningu áðan og fullyrti um leið að ég hefði neitað því að við Íslendingar ættum að uppfylla Maastricht-skilyrðin, sem er rangt, ég hef aldrei neitað því að það væri skynsamlegt. Spurningin snýst um það hvernig við eigum að vinna okkur inn á veg til betri lífskjara í framtíðinni. Um það mun m.a. frumvarp um opinber fjármál fjalla sem ég  
            

Virðulegi forseti. Hæstv. ríkisstjórn boðaði það þegar hún tók við völdum að hún ætlaði að efla samráð á öllum sviðum. Eitt er það svið hins vegar þar sem ég hef saknað nokkurs samráðs, það er verkefni sem lýtur að afnámi gjaldeyrishafta. Nú veit ég að hæstv. forsætisráðherra hefur talsvert verið spurður um stöðu þeirra mála í fyrirspurnatímum að undanförnu, sérstaklega hvað varðar nýja áætlun um afnám hafta. Hann hefur svarað því svo til að hann telji að betra sé að sú áætlun sé ekki gerð opinber. Ég held að það sé mjög mikilvægt fyrir hv. þingmenn að fá aðeins á hreint hvernig unnið er nákvæmlega að þessum málum. Nú hefur verið settur á laggirnar þverpólitískur samráðshópur sem hefur fundað ærið stopult að mér skilst, einhverjir örfáir einn til tveir fundir og langt síðan síðasti fundur var. Ég hef verið að leita mér upplýsinga á heimasíðum forsætis- og fjármálaráðuneytis og ekki fengið upplýsingar til að mynda um fréttir sem hafa birst um boðaðan ráðgjafarhóp. Þar var vitnað í aðstoðarmann hæstv. forsætisráðherra um að skipan sérstaks ráðgjafa væri á lokametrunum, sú frétt birtist 15. nóvember. Þar voru taldir upp aðilar sem ættu að sitja í þeim hópi. Síðan kannaði ég það hvort sá hópur hefði verið skipaður, hvort hann hefði einhverja stjórnskipulega stöðu. Í fréttinni stóð samkvæmt heimildum að hann ætti að vera ráðherranefnd um efnahagsmál til ráðgjafar. Ég hef ekki séð að hann hafi verið skipaður eða hann hafi neina stjórnskipulega stöðu. Mig langar því að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Var þessi hópur skipaður? Á hvers vegum starfar hann, forsætis- eða fjármálaráðuneytis? Varð eitthvað úr því sem kom fram í annarri frétt 15. ágúst, en þá var sagt að hæstv. forsætisráðherra mundi skipa eftir helgi verkefnisstjóra sem ætti að leiða vinnu við afnám gjaldeyrishafta og samning og samskipti við kröfuhafa föllnu bankanna? Var sá afnámsstjóri skipaður, bara svo við áttum okkur á því, og hafi hann verið skipaður starfar hann með þessum ráðgjafarhópi? Ég spyr: Undir hvern heyrir þetta? Heyrir verkefnið um afnám hafta undir hæstv. forsætisráðherra eða undir hæstv. fjármála-  Ég held að það sé mjög mikilvægt í ljósi þess að hinn þverpólitískur hópur hefur lítið komið saman að við séum nánar upplýst um fyrirkomulagið.

Virðulegur forseti. Í fyrsta lagi er það rétt sem hv. þingmaður gat um að komið var á fót sérstökum pólitískum samráðshópi þar sem allir flokkar í þinginu eiga fulltrúa. Sá hópur mun fylgjast með og hefur fylgst með gangi þessara mála. Að vísu hefði kannski mátt vera meiri áhugi á fundum hópsins hjá fulltrúum nokkurra flokka hér í þinginu en hann mun engu að síður halda áfram að funda og fara yfir stöðu mála jafnóðum. Þetta er raunar mun meira pólitískt samráð en var á sínum tíma. Þá var reyndar samráðshópur með fulltrúum stjórnmálaflokkanna en hlutverk hans var ákaflega takmarkað. Hann hafði í rauninni nánast ekkert um gang mála að segja þó að fulltrúar hópsins hafi reyndar tekið upp á því hjá sjálfum sér að senda formönnum flokkanna bréf um hvernig þeir mætu stöðu málsins og hvað þyrfti að gera. Og það var algjör samstaða vel að merkja og ágætisgreining sem þar lá til grundvallar. Nú mun þessi hópur starfa áfram og fá að fylgjast með gangi mála jafnóðum. Hvað varðar næstu skref hef ég getið um það áður að beðið er eftir greiningu frá Seðlabankanum, greiningu af greiðslujöfnuði landsins, en sérfræðihópurinn eða ráðgjafarhópurinn sem hv. þingmaður spurði um hefur verið skipaður. Það er reyndar alllangt síðan hann var skipaður og hann hefur tekið til starfa og heyrir undir forsætisráðuneytið en starfar auðvitað í samráði forsætis- og fjármálaráðuneytisins. Hann heyrir reyndar undir ráðherranefnd um efnahagsmál og forsætisráðuneytið í gegnum það. Hvað varðar spurninguna um - hvað var það kallað, virðulegur forseti, afnámsstjóra? þá hefur ekki staðið til að skipa neinn með þeim titli og ég veit ekki hvaðan hv. þingmaður hefur það. 

Virðulegi forseti. Það er alveg ferlegt með þessar fréttir hvað þær eru oft á misskilningi byggðar, en það var víst 15. ágúst sem vitnað var í aðstoðarmann hæstv. forsætisráðherra sem sagði að skipa ætti verkefnisstjóra sem leiða ætti vinnu við afnám gjaldeyrishafta, og að markmiðið væri að einfalda stjórnsýslu þessara mála, sem heyri undir margar stofnanir og ráðuneyti, og bæta yfirsýn. En kannski er þessi frétt á misskilningi byggð eins og svo margt annað. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svörin. Hvað varðar þennan ráðgjafarhóp, hann hefur verið skipaður, hann starfar og heyrir undir forsætisráðuneyti. Hefur hann stjórnskipunarstöðu eða er hann meira óformlegur hópur til ráðgjafar forsætisráðherra? Ég vil líka segja um þennan þverpólitíska hóp - ég man nú ekki betur, því að ég hitti þann þverpólitíska hóp sem var starfandi á síðasta kjörtímabili, en að fleiri fundir hafi verið haldnir í þeim hópi, því að þessi hópur hefur fundað tvisvar sinnum. Það þýðir ekki bara að benda á að einhver fulltrúi hafi einhvern tíma ekki getað mætt á fund. Hann hefur fundað tvisvar samkvæmt fundargerðum, það er nú reyndar bara fundargerð frá fyrsta fundi. Ég hlýt að leggja þá ósk fram til hæstv. forsætisráðherra að aukinn kraftur verði settur í þetta stóra verkefni, 

Virðulegur forseti. Fulltrúar í ráðgjafarhópnum hafa verið skipaðir formlega, já, það var gert með formlegum hætti. Hvað varðar hins vegar pólitíska samráðshópinn hefur hann þegar fundað og mun funda áfram og ég hvet fulltrúa flokkanna í þeim hópi til þess að mæta vel á þá fundi, öðruvísi vita menn ekki hvað er að gerast.

Virðulegi forseti. Við áttum smá orðastað um skýrslur áðan, ég og hæstv. fjármálaráðherra. Hér er ein, Sérrit Seðlabanka Íslands um valkosti Íslands í gjaldmiðils- og gengismálum, þar sem rakið er mjög vel að valkostirnir eru í raun tveir. Það er annars vegar að hafa krónu hér með öllum þeim vandkvæðum sem því kann að fylgja og hefur fylgt Íslendingum á undanförnum áratugum. Hins vegar er það að ganga í Evrópusambandið og taka upp evru. Þetta eru raunhæfu leiðirnar tvær sem Seðlabankinn mælir með. Seðlabankinn segir að reynsla Íslendinga af frjálsum gjaldmiðli hafi verið svo slök að hún sé sláandi, sláandi slök. Það segir í þessari skýrslu að hafi krónan haft einhvern lækningamátt efnahagslega hafi lækningin verið verri en sjúkdómurinn, lækningin hafi orðið til þess að efnahagskerfið var helsjúkt. Við höfum búið við það á Íslandi að hér hafa orðið eignabólur, gengishrun, verðbólgan grasserað, oft og tíðum réttlætt með því að það þurfi að bjarga ákveðnum útflutningsatvinnuvegum. Fé hefur verið flutt frá almenningi til þessara útflutningsatvinnuvega hvað eftir annað. Við búum ekki við stöðugleika. Við höfum ekki búið við stöðugt efnahagslíf og nú erum við með krónuna í höftum, við erum með hana í höftum og það er snjóhengja yfir okkur sem varðar heila landsframleiðslu. Hæstv. fjármálaráðherra, formaður Sjálfstæðisflokksins, hefur núna ákveðið að skynsamlegt sé að loka þeim valmöguleika sem Seðlabankinn telur sigurstranglegri í þessari viðureign, loka þeim valmöguleika. Og það er ekkert víst hvenær við getum opnað þann möguleika aftur. Þá hlýt ég að spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Hver er sýn hans í gjaldmiðilsmálum? Það getur ekki verið að hæstv. fjármálaráðherra taki slíka ákvörðun öðruvísi en að hafa mjög skýra sýn á það 

Herra forseti. Það er rétt sem hv. þingmaður segir að í skýrslunni er fyrst og fremst fjallað um tvo valkosti. Það felur í sér að Seðlabankinn er í raun og veru að segja að það væri lakari valkostur að taka einhliða upp aðra mynt. Hv. þingmaður segir að við höfum haft mjög slæma reynslu af því að hafa sjálfstæða mynt í landinu, en það fer auðvitað eftir því hvaða mælikvarða við notum við það mat. Til dæmis ef við notum mælikvarða lífsgæðanna hefur okkur gengið vel á Íslandi þrátt fyrir sjálfstæða mynt sem hefur flakkað töluvert mikið upp og niður með miklum gengissveiflum. Okkur hefur tekist þrátt fyrir þessar sveiflur að stórbæta lífskjör. Mér finnst hv. þingmaður líka stilla þessu upp þannig að við stöndum frammi fyrir því að hafa krónu sem mun sveiflast mjög mikið og vera í hagkerfi þar sem verðbólga verður há og vextir eða að komast í Evrópusambandið og taka upp evru og komast þannig einhvern veginn í skjól. En nú er það þannig að fjöldi ríkja í evrusamstarfinu er í sárum, upplifir mikinn vanda, glímir við atvinnuleysi, þarf að taka út efnahagssveifluna í gegnum vinnumarkaðinn í stað þess að gera það í gegnum gengið og því fylgja gríðarleg vandamál. Mín niðurstaða er sú að það er engin einföld lausn til. Við kaupum okkur ekki frá því að þurfa að stunda agaða hagstjórn með því að taka upp mynt einhvers annars myntsvæðis eða mynt annars ríkis. Svarið liggur þess vegna í því að stórauka agann í hagstjórninni. Í því frumvarpi sem ég hyggst kynna fyrir þinginu á næstunni um opinber fjármál verður að finna ný viðmið sem við höfum ekki áður starfað eftir í ríkisfjármálum. Ný ríkisstjórn leggur upp með hallalaus fjárlög, leggur áherslu á að borga niður skuldir og við sjáum ný viðhorf hjá aðilum vinnumarkaðarins á sama tíma sem skipta miklu máli til þess að allir séu að toga í sömu átt.

Virðulegi forseti. Ég er að biðja hæstv. fjármálaráðherra að segja það alveg skýrt hvernig gjaldmiðilsmálum á að vera háttað á Íslandi í framtíðinni. Hann vill sem sagt sjálfstæða krónu. Á hún þá að vera í höftum? Ef hún á ekki að vera í höftum á þá að leysa höftin einhvern veginn? Erum við þá að tala um frjálsa krónu? Gaf það góða raun? Við erum að tala um valkosti. Það er enginn að tala um einfaldar leiðir í þessu. Það er enginn að tala um töfralausnir eða neitt slíkt. Skýrslan er svona löng vegna þess að það eru margar hliðar á þessu. Evrusamstarf er að mati skýrsluhöfunda betri valkostur. Hann felur líka í sér erfiðleika, að sjálfsögðu. Hefur þetta mat farið fram innan ríkisstjórnarinnar? Liggur eitthvert slíkt mat á þessum valkostum að baki þeirri ákvörðun að loka þessum dyrum, slíta viðræðunum?

Herra forseti. Spurningin um upptöku evrunnar er ekki bara spurning um að ganga inn í evrusamstarfið. Hún er um leið spurning um að ganga inn í Evrópusambandið og taka upp löggjöf á hinum ýmsu sviðum, til dæmis um stjórn fiskveiða, og taka þátt með virkum hætti í Evrópuþinginu og undirgangast stefnu Evrópusambandsins á fjölmörgum öðrum sviðum. Þess vegna er Evrópusambandsumræðan í raun og veru miklu stærri spurning en bara um það sem snýr að krónunni og evrunni. Ég sé fyrir mér á næstu árum að við þurfum að auka agann í opinberum fjármálum. Ég sé fyrir mér krónu sem stýrist af gangi okkar í utanríkisviðskiptum, við þurfum því að leggja áherslu á aukin utanríkisviðskipti. Ég vil ekki höft á krónuna en ég sé fyrir mér að við þurfum að uppfæra peningamálastefnuna þar sem grunnurinn verður verðstöðugleiki. Seðlabankinn hefur sjálfur kallað þá stefnu verðstöðugleika plús með nýjum skilyrðum sem taka mið af þeim veikleikum sem fram hafa komið í framkvæmd  Þetta tel ég að hægt sé að gera, enda hafi menn trú og traust á því sem stjórnvöld eru að gera 

Herra forseti. Ég hef verið að ganga á milli þessa dagana og vikurnar og skoðað hvernig hægt er að efla atvinnulífið með internetinu. Það er nokkuð ljóst að Ísland er gríðarlega vel staðsett þegar kemur að því að hýsa alþjóðagagnaver. Þetta er markaður sem The Economist talar um að muni vaxa um 30% eða að „big data“, stór gögn, ef við þýðum beint, muni vaxa um 30% á næstu árum. Það er fyrirséð að það mun halda áfram að vaxa mjög hratt umfram það. Einhvers staðar þarf að hýsa þau gögn og Ísland er mjög vel staðsett til þess að hýsa gögnin. Það sem er mikið horft til upp á langtímasamkeppnisfærni er náttúrlega sparnaður, það er verðstöðugleiki, það er aðgengi að orku, sem er gott á Íslandi, líka til lengri tíma, og það er að lágmarka áhættuna. Ísland uppfyllir öll þau skilyrði og þetta hefur verið tekið saman. Það sem ég geri er að fara á fundi hjá hagsmunaaðilum. Ég hitti framkvæmdastjóra Farice nýlega og spurði hann bara: Hvað er hægt að gera, hvað er það fyrsta og það mikilvægasta sem hægt er að gera núna til þess að flýta fyrir og styrkja samkeppnisstöðu Íslands sem staðar til að hýsa alþjóðleg gagnaver? Ég spurði hann hvort það þyrfti lagabreytingu, einhverja reglugerðarbreytingu og hann sagði: Líklega ekki. Ríkisskattstjóri hefur skilgreint það svo að ef erlendir aðilar setja upp tölvuþjón eða „server“, með leyfi forseta, á Íslandi þurfa þeir að stofna fyrirtæki í kringum það, fyrirtæki skipað með stjórn, ráða lögfræðinga til þess að fara í gegnum allt lagaumhverfið o.s.frv. Þetta er því mjög óþjált. 

Herra forseti. Ég vil taka undir með hv. þingmanni þegar hann fjallar um möguleika okkar til að sækja aukin viðskipti og aukin umsvif um þá sæstrengi sem liggja til Íslands og geta fært okkur möguleika í tengslum við umhverfisvæna orku og tiltölulega kalt andrúmsloft á Íslandi til þess að draga hingað fjárfestingu. Það eru miklir möguleikar þarna og við höfum rætt þetta aðeins á undanförnum dögum hér í þinginu. Mér skilst að hv. þingmaður sé kominn fyrir nefnd iðnaðarráðherra til þess að kanna möguleika á að byggja upp frekari þjónustu á því sviði á Íslandi. Þau tækifæri eigum við að grípa. Varðandi þær hindranir sem hv. þingmaður nefnir eru þær til skoðunar í ráðuneytinu. Það er ekki komin niðurstaða um það hvernig hægt er að bregðast við þessum ábendingum, en þær komu reyndar fram fyrir allnokkru síðan. Ég er ekki kominn með endanlega niðurstöðu um það með hvaða hætti við getum rutt úr vegi tæknilegum hindrunum, eða lagatæknilegum hindrunum ætti ég kannski frekar að segja, á borð við þá sem hann nefnir. Ég kannast við það að alþjóðlegir fjárfestar segi þetta draga úr viljanum til þess að stofna til starfsemi á Íslandi.

Herra forseti. Það er ánægjulegt. Ég fer fyrir starfshópi sem hæstv. ráðherra Ragnheiður Elín Árnadóttir skipaði og þakka kærlega fyrir það. Við töluðum um þetta í haust og hún var áhugasöm um að efla atvinnulífið með internetinu og sjá hvernig hægt er að auka verðmætasköpun og nýta þau tækifæri fyrir samfélagið og menntakerfið o.s.frv. Það var mjög ánægjulegt að hún sagði strax: Við skipum bara starfshóp, þú ferð fyrir honum. Þarna höfum við manneskju sem er röggsöm og tilbúin að taka við góðum hugmyndum hvaðan sem þær koma. Mig langar að reyna að setja málið í forgang og ætla að athuga hvort hæstv. fjármálaráðherra vill aðstoða mig við það, hvort ég geti átt fund með honum eða aðilum í ráðuneytinu sem eru að vinna að málinu þannig að við getum sett það í forgang, af því að þarna virðist vera lagður steinn í götu þess að nýta alveg ofboðsleg tækifæri. Gæti ég átt fund með hæstv. ráðherra, gæti hann varðað veginn 

Herra forseti. Ég vil ítreka að ég mun skoða þessar ábendingar, þessar umkvartanir. Þær snúa að þörfinni fyrir lagabreytingu, hugsanlega, eða reglugerðarbreytingu. Stundum hefur því verið haldið fram við mig að það þurfi einfalda yfirlýsingu um það hvernig lög og reglur yrðu túlkuð á þessu sviði. Vonandi get ég fengið botn í það sem allra fyrst.

Virðulegi forseti. Með leyfi forseta ætla ég að fá að vitna til fjögurra frétta sem birst hafa í Ríkisútvarpinu síðustu daga. Þar segir, með leyfi forseta: „Formaður Samtaka atvinnulífsins gagnrýnir þá ákvörðun stjórnvalda að ætla að draga til baka aðildarumsókn Íslands gagnvart Evrópusambandinu; með því sé búið að loka einum möguleika sem liggi fyrir í peningamálum og aðrar áætlanir liggi ekki fyrir.“ Áfram segir, með leyfi forseta: „Ákvörðun um að draga til baka aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu gæti skaðað hagsmuni íslenskra fyrirtækja í alþjóðlegum rekstri, segir Hreggviður Jónsson, formaður Viðskiptaráðs.“ Svana Helen Björnsdóttir, formaður Samtaka iðnaðarins, segir að með þeirri ákvörðun að slíta viðræðunum fari ríkisstjórnin gegn stórum hluta iðnfyrirtækja. Áfram segir: „Félag atvinnurekenda mótmælir harðlega áformum ríkisstjórnarflokkanna um að slíta aðildarviðræðum við ESB. Í ályktun stjórnar segir að ákvörðunin sé misráðin, hún sé skaðleg íslenskum fyrirtækjum og loki augljósum valkostum í efnahagsmálum.“ Og enn segir: „Forstjórar tveggja stórra alþjóðlegra fyrirtækja hér á landi, Marel og CCP, gagnrýna þá ákvörðun að draga til baka aðildarumsókn gagnvart Evrópusambandinu.“ Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra fer með málefni viðskiptalífsins og iðnaðarins hér í landi. Ég vil því spyrja hana í ljósi viðbragða þessara aðila og í raun talsmanna alls atvinnulífsins: Heyrir þessi ríkisstjórn ekki hvað verið er að segja? Menn hjá þessari ríkisstjórn eru tilbúnir að koma og baða sig í ljósi þessara fyrirtækja við verðlaunaafhendingar og viðurkenningarathafnir, en svo þegar kemur að stórum málum heyra menn ekki orð af því sem sagt er. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra sem stendur að því með þessari ríkisstjórn að leggja fram tillögu um að slíta aðildarviðræðum, sem allir þessir aðilar hér mótmæla, hvort það standi í alvörunni 

Virðulegi forseti. Það liggur fyrir og hefur legið fyrir að ég og formaður Samtaka atvinnulífsins og ég og formaður Samtaka iðnaðarins erum ekki sammála í Evrópumálum. Það liggur hins vegar líka fyrir og hefur lengi legið fyrir að ég og það ágæta fólk og aðrir sem hv. þingmaður vitnaði til erum sammála um mjög margt annað sem snýr að íslensku efnahagslífi. Það sem atvinnulífið þyrstir í er stöðugleiki í efnahagsmálum. Hæstv. fjármálaráðherra fór yfir það áðan sem er á borðinu núna hjá hæstv. fjármálaráðherra. Það er verið að vinna að því að afnema gjaldeyrishöft. Það er verið að undirbúa frumvarp um opinber fjármál sem munu bæta efnahagsstjórnina. Við samþykktum hérna fjárlög fyrir jól sem skiluðu afgangi á ríkissjóði og við erum að stöðva skuldasöfnun ríkissjóðs. Þetta erum við að gera ásamt því að hefja þann leiðangur að lækka hér skatta, öfugt við það sem var gert í tíð síðustu ríkisstjórnar. Atvinnulífið kvartaði mikið undan því og ég gæti spurt hv. þingmann hvort hún hafi verið að hlusta þá. Varðandi það hvort ESB sé leiðin að stöðugleika er ég ekki þeirrar skoðunar. Það sem ég held að við þurfum að gera er að einbeita okkur að því að leysa þau vandamál sem við glímum við. Þar er ég sammála forsvarsmönnum atvinnulífsins. Ég er algjörlega sannfærð um að ESB aðild ein og sér dugar ekki til. Ég átti þess kost á síðasta kjörtímabili að eiga fundi með til dæmis stækkunarstjóra Evrópusambandsins eftir að þáverandi hæstv. utanríkisráðherra hafði komið hér margoft og sagt: Við þurfum að ganga í Evrópusambandið til að afnema höftin. Við fáum aðstoð þar. Þá spurði ég Stefan Füle að því á fundi með fleiri þingmönnum frá Íslandi. 

Virðulegi forseti. Þessir aðilar eru ekki að tala um neitt smámál eins og t.d. að þessi ríkisstjórn hafi lækkað tryggingagjaldið um 0,1% eins og hún gerði og segist svo vera á braut mikilla skattalækkana  Það eina sem verið er að biðja um hér er að menn loki ekki þeirri einu leið sem er fær til að taka upp annan gjaldmiðil, en það er það sem þessi ríkisstjórn er að gera með ákvörðun um að slíta viðræðum. Með því t.d. að kæla viðræðurnar og segja að næsta ríkisstjórn geti tekið upp þráðinn ef hún hafi áhuga á því 

Virðulegur forseti. Mér finnst hv. þingmaður taka ansi stórt upp í sig þegar hún talar um skemmdarverk. Í tillögunni er lagt til að slíta viðræðum, draga umsóknina til baka og að umsókn um aðild að Evrópusambandinu verði ekki nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er eitthvað sem hv. þingmaður treysti sér ekki til að leggja í dóm þjóðarinnar á síðasta kjörtímabili jafnvel þótt hún hefði kost á því. Ef það er þannig að íslenska þjóðin krefjist þess að ganga til viðræðna við Evrópusambandið er næstu ríkisstjórn,  
             Mig langar líka … 

Forseti vill minna á það að þegar forseti slær í bjöllu ber ræðumanni að stöðva ræðu sína. Forseti vill koma þeim skilaboðum á framfæri að sá sem er í ræðustól hefur einn leyfi til að tala í þingsal.

Ég vil bara að lokum, virðulegur forseti, vegna þess að hv. þingmaður talaði hér fjálglega um afstöðu samtaka í atvinnulífinu um afstöðu félagsmanna til aðildar að Evrópusambandinu, vísa í tiltölulega nýlega könnun um afstöðu félagsmanna í Félagi atvinnurekenda, því hún nefndi það.  
            

… segja ósatt.

og tala svo saman.

Forseti biður þingmenn og ráðherra að virða tímamörk. Eins og forseti hefur sagt er það sá sem er í ræðustól sem hefur orðið. Forseti hefur fleiri fyrirspurnir en þar sem tíminn er liðinn sem er ætlaður fyrir fyrsta dagskrárlið komast fleiri fyrirspurnir ekki fyrir að þessu sinni.

Virðulegi forseti. Við erum aftur að fara að ræða skýrsluna sem hefur í raun verið gerð ómarktæk með tillögunni sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram um slit á viðræðum. Vegna þess að hæstv. forseti sagði áðan í umræðum um fundarstjórn að skýrslan yrði send hv. utanríkismálanefnd til umfjöllunar vil ég engu að síður spyrja hvort þá sé ekki alveg öruggt að tillagan um slit á viðræðum komi ekki til umfjöllunar í þingsal fyrr en utanríkismálanefnd hefur fjallað um skýrsluna sjálfa. Þá spyr ég líka í öðru lagi hvort ekki sé alveg öruggt að eftir umfjöllun þingnefndar komi skýrslan til umfjöllunar í þingsal og það verði ekki fyrr en eftir það sem umræða um viðræðuslit verði tekin á dagskrá. Ég tel að við þurfum að fá skýr svör við þessu áður en áfram er haldið.

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur, við þurfum að fá úr því skorið hver framvinda þingsins verður. Það gengur ekki að þingið búi við þá stöðu að framkvæmdarvaldið rífi dagskrárvaldið ítrekað af þinginu. Ef einhver sjálfsvirðing er eftir hjá þinginu fáum við ráðrúm til að ljúka þinglegri meðferð um þessa skýrslu. Þannig sýnum við að þingið haldi á sínum málum með fullri sjálfsvirðingu og fullri reisn. Annað er eiginlega óviðunandi. Ég óska eftir því að forseti geri grein fyrir því og eyði öllum vafa um það hver framvinda málsins eigi að vera þannig að þingið haldi hér eðlilegri reisn.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með þeim hv. þingmönnum sem töluðu á undan mér. Það er afar mikilvægt áður en umræðan um skýrsluna hefst að nýju að það sé alveg ljóst hver meðferðin verður með þessa ágætu skýrslu sem átti að vera grundvallarplagg fyrir ákvörðun um hvernig ætti að fara með aðildarviðræðurnar við Evrópusambandið. Við þurfum að fá að vita hvort skýrslan fær ekki góða þinglega meðferð í þingsal og eins í þingnefndum og að til dæmis verði ekki atkvæðagreiðsla um tillögu hæstv. utanríkisráðherra um að slíta viðræðum við Evrópusambandið fyrr en skýrslan er komin til baka frá hv. utanríkismálanefnd. Ég óska eftir því að hæstv. forseti staðfesti að þetta 

Hæstv. forseti. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem hér hafa óskað eftir skýrri afstöðu forseta þingsins um það hvernig dagskrá eigi að vera háttað. Hér er á dagskrá skýrsla utanríkisráðherra um aðildarviðræður við Evrópusambandið og við töldum, af því að við tókum mark á orðum hæstv. utanríkisráðherra sem má kannski kallast merkilegt í ljósi sögunnar, að þetta yrði einhvers konar grundvöllur undir áframhaldandi umfjöllun á málinu. Nú hefur komið í ljós að svo er ekki. Ég er á mælendaskrá og á eftir að tjá mig um þessa skýrslu. Mér er það ómögulegt og það er ekki hægt að setja okkur þingmenn í þá stöðu að vera að ræða mál sem við vitum ekki hvernig á að meðhöndla á vegum þingsins og líka gagnvart þeirri endemisöfgatillögu 

Forseti þingsins hefur lýst því yfir að að lokinni fyrri umferð umræðu um þessa skýrslu muni hún ganga til nefndar. Það hefur meðal annars komið fram á fundi forsætisnefndar.

Forseti. Líkt og öðrum þingmönnum finnst mér eiginlega nauðsynlegt að við fáum nákvæmlega úr því skorið hvernig dagskránni verður hagað á morgun og næstu daga. Ég tel óviðunandi að við fáum þessa gerræðistillögu hæstv. utanríkisráðherra á dagskrá áður en þingnefndin hefur skilað umfjöllun um skýrsluna aftur inn til okkar. Ég á eftir að halda ræðu í málinu. Það er ýmislegt sem ég vonast til að hv. utanríkismálanefnd hlusti á þannig að mér finnst alveg ómögulegt að við förum að ræða þá gerræðistillögu sem hér hefur verið lögð fram um slit á viðræðum við Evrópusambandið, að loka þessum mikilvægu dyrum sem við höfum í framtíðinni, án þess að utanríkismálanefnd sé búin að skila af sér umfjöllun um skýrsluna sem hér er til umræðu.

Virðulegur forseti. Sá er munurinn á þeirri tillögu sem hæstv. utanríkisráðherra hefur flutt fram um slit á viðræðum við Evrópusambandið og tillögu þeirri sem flutt var um að hefja viðræður við Evrópusambandið fyrir um fjórum árum að tillaga hæstv. utanríkisráðherra er endapunktur þess máls. Hér er komin fram tillaga frá þingflokki Pírata ásamt þingmönnum Bjartrar framtíðar og Samfylkingar um að vísa málinu í þjóðaratkvæði og það er mikilvægt að þessar tvær tillögur séu ræddar samhliða enda eru þær efnislega tengdar og fjalla um sama málefnið. Ég legg það til við forseta að báðar tillögurnar verði ræddar samhliða.

Herra forseti. Ég held að sú tillaga sem hv. þm. Róbert Marshall flutti úr ræðustól áðan sé giska góð og menn eigi að ígrunda hana mjög vel. Ég vil rifja upp að fyrir helgi veltum við því upp úr þessum ræðustól hvort ekki væri örugglega tryggt að hér yrðu engar ákvarðanir teknar fyrr en skýrsla Hagfræðistofnunar væri komin til umfjöllunar hjá hv. utanríkismálanefnd og búið að vinna hana á þeim vettvangi. Þá sagði hæstv. fjármálaráðherra, formaður Sjálfstæðisflokksins, að hann væri mjög opinn fyrir því að sú skýrsla fengi sams konar umfjöllun og menn teldu nauðsynlega til að ljúka málinu farsællega. Tveir hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins, Brynjar Níelsson og Vilhjálmur Bjarnason, töluðu mjög í svipaða veru. Mér finnst mikilvægt að það komi hér fram að fyrir utan þá ósk stjórnarandstöðunnar hefur komið fram ríkur skilningur, herra forseti, á henni innan stjórnarliðsins. 
            

Virðulegi forseti. Hæstv. forseti svaraði ekki alveg spurningu minni. Ég spurði: Málið fer til nefndar. Það er komið á hreint. En hvað svo? Ég tek því þannig að minn skilningur sé réttur ef ég fæ ekkert svar í þessari lotu í umræðu um störf forseta, að málið fari til nefndar, komi síðan aftur inn í þingið til umræðu og það sé ekki fyrr en að þeirri umræðu lokinni sem tillaga hæstv. utanríkisráðherra kemur á dagskrá til fyrri umræðu. Ég vil fá staðfest að sá skilningur minn sé réttur, vegna þess að annars væri það einfaldlega sýndarmennska að senda tillöguna til utanríkismálanefndar. Ástæðan fyrir því að forseti fellst á að utanríkismálanefnd fjalli um skýrsluna hlýtur að vera að vinnubrögðin eigi að vera eins og ég hef lýst. Heyri ég ekkert frá forseta um það lít ég svo á að 

Forseti vill geta þess að í 56. gr. þingskapa Alþingis, 2. mgr. stendur: „Vísa má skýrslu til nefndar. Sé það gert skal fresta umræðunni og henni eigi fram haldið fyrr en einni nóttu eftir útbýtingu nefndarálits. Við framhald umræðunnar gilda að nýju ákvæði þingskapa um ræðutíma um skýrslur.“ Svo segir í þingsköpum Alþingis um vísun skýrslna til nefndar. Eins og forseti hefur sagt hefur það komið fram að skýrslunni verður vísað til nefndar. Forseti sem hér er í forsetastól hlustar á þau sjónarmið sem koma fram og færir þau til forseta Alþingis.

Herra forseti. Ég efast ekki um góðan vilja þess forseta sem er á forsetastóli til að reyna að hafa skikk á hlutunum, en einhvern veginn hefur vikan ekki byrjað nákvæmlega eins og maður óskaði sér að góð vika byrjaði á Alþingi. Það vill svo til að ég er hér með gagnmerkt rit, ritið Háttvirtur þingmaður – handbók um þingstörfin. Því er gjarnan gaukað að nýkjörnum þingmönnum þeim til fróðleiks. Þar er mjög fallega fjallað til dæmis um samstarfið í forsætisnefnd og við formenn þingflokka. Þar segir um forsætisnefnd að verkefni hennar séu þessi: a. Að skipuleggja þinghaldið með því að gera starfsáætlun fyrir þingið, svo og vikulegar áætlanir um þingstörfin. Ekki var sú tillaga sem kom hér á dagskrá í dag afrakstur slíks samstarfs um dagskrá þessarar þingviku. Varðandi þingflokksformenn segir: Forseta ber samkvæmt þingsköpum að hafa samráð við formenn þingflokka um skipulag þingstarfa og fyrirkomulag umræðna. Þetta er það sem er verið að kynna þegar verið er að gefa góða mynd af þinginu, 

Forseti hvetur alla til að lesa útgefið efni sem sett er fram í svo góðum bókum.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með hæstv. forseta sem nú situr og stýrir þinginu að hafa lofað því að hlusta. Það er eitthvað annað en það sem við urðum vitni að þegar við stóðum í umræðu um nýja skýrslu með loforði í stjórnarsáttmála um að bíða eigi með alla umræðu um ESB þar til skýrslan væri komin; hún eigi að fá vandaða umfjöllun, þjóðin eigi að fá að ræða málin og síðan verði tekin ákvörðun. Hvað gerðist? Þegar við fáum síðan framan í okkur, það er nánast ullað á okkur og sagt: Við ætlum hvort sem er ekkert að taka mark á ykkur. Við erum komin í vandræði, við erum orðin hrædd, við óttumst það að menn fari að skipta um skoðun. Við verðum að drífa þetta af. Hróflað er upp einhverri tillögu og látið vita að ekki á að taka mark á þessu. Ég held að við ættum að hafa það þannig að stjórnarþingmenn haldi sig fjarri, við höldum áfram að ræða skýrsluna, reynum að koma fram málefnalegum skilaboðum til þjóðarinnar. Ég skora á hv. stjórnarþingmenn, sem eru búnir að taka ákvörðun, að fara og vera annars staðar en leyfa okkur þá að tala við þjóðina eins lengi og okkur lystir og eins lengi og við þurfum.

Herra forseti. Ég er fyrst í ræðu um þetta mál á eftir og að sjálfsögðu velti ég fyrir mér tilgangi þeirrar ræðu. Ég viðra vissulega skoðanir mínar þar en ég hélt alltaf að það væri hluti af innleggi í stærra samhengi, þ.e. varðandi úrvinnslu þessarar skýrslu og þess sem á eftir kemur. En hér kom fram hjá forseta áðan að málið færi í nefnd, síðan yrði nefndarálit og málið færi svo inn í þingið aftur. Mig langar að leita álits hjá hæstv. utanríkisráðherra, af því að hann er í salnum, hvort hann hafi sama skilning á meðferð þessarar skýrslu og hæstv. forseti lýsti hér áðan og hvort hann taki undir þau sjónarmið. Það skiptir auðvitað töluvert miklu máli ef málið fær þó þá þinglegu meðferð. Eins vil ég spyrja hvort hann sé ásáttur um 

Herra forseti. Nú er það svo að ég er mjög ánægð með upplestur hæstv. forseta úr þingsköpum um að málið verði sent til nefndar og samkvæmt þingsköpum verði fjallað um það þar, síðan sent inn nefndarálit til þingsins og umræðu haldið áfram. En eftir stendur stóra spurningin sem mun náttúrlega hafa töluverð áhrif á það hvernig við högum máli okkar í þessari umræðu og við þeirri spurningu verður að fá svar og það veitir ekki framkvæmdarvaldið heldur forseti þingsins: Hyggst hann setja á dagskrá þingsályktunartillögu um slit á viðræðum við Evrópusambandið áður en umræðu um þessa skýrslu er endanlega lokið á Alþingi? Sé svarið já lít ég svo á að Alþingi sé búið að veita  
            

Virðulegur forseti. Ég hjó eftir því í svari virðulegs forseta að hann staðfesti ekki þá fullyrðingu að þingsályktunartillagan yrði ekki sett á dagskrá fyrr en skýrslan hefði fengið þinglega meðferð, sem þýðir að hún hefur fengið umræðu í þinginu, hún hefur fengið umræðu í nefnd og nefndaráliti dreift hér og tekið til umræðu. Ég vil spyrja hæstv. forseta aftur að þessu. Er það svo að þetta grundvallarplagg, sem hefur svona mikið að segja eða átti að hafa svona mikið að segja fyrir ákvörðun stjórnarliða, fái þinglega meðferð, að við fáum að ljúka þinglegri meðferð um það áður en þingsályktunartillaga hæstv. utanríkisráðherra 

Virðulegi forseti. Mér finnst það mjög merkilegt að í rauninni ákveður meiri hlutinn hvenær minni hlutinn á að tala. Ég heyrði að það var kallað eftir því að forseti mundi gera grein fyrir af hverju það þyrfti að halda kvöldfund vegna þess að stjórnarfrumvörpin hafa ekki beinlínis verið að velta inn í þingið. Það þvælist ekkert fyrir mér að vinna hér að kvöldi til en ég man ekki eftir að þetta hafi verið útskýrt. Þeir sem eru á mælendaskrá eru að mestu leyti úr minni hlutanum. Ég býst við að meiri hlutinn sé þá bara í kaffi eða að fá sér eitthvað að borða því að það var meiri hlutinn sem kallaði eftir því að umræða færi fram í kvöld og þeir hljóta þá að láta sjá sig í þingsal.

Virðulegi forseti. Ég verð nú eiginlega að biðja forseta afsökunar á því að vera að koma hér aftur og tefja tímann, en það er ekki komið svar við því hvernig farið verður með þetta mál. Það er stundum þannig að það þarf að endurtaka hlutina mjög oft til að það sé alveg klárt hvað við eigum við. Það sem við erum að spyrja um er þetta: Er ekki alveg ljóst að tillaga hæstv. utanríkisráðherra um slit á aðildarviðræðum um ESB verður ekki rædd hér í þinginu fyrr en við höfum fengið nefndaráliti frá utanríkismálanefnd og klárað þessa einu umræðu, sem á að vera grundvöllur fyrir hina ákvörðunina? Mér finnst það svo óskýrt, virðulegi forseti, að ég vil fara fram á það að þingflokksformenn hittist áður en umræðan hefst þannig að við sem ætlum að taka þátt í henni og við sem störfum hér í minni hluta vitum hvernig málið verður afgreitt á þessari virðulegu samkomu.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja eins og er að mér finnst vinnubrögðin á Alþingi stundum vera alveg kostuleg. Hér rífumst við eins og hundar og kettir um eitthvað sem við gætum leyst á mjög einfaldan máta og það er með því að setja málið í dóm þjóðarinnar. Það er ekkert flókið, það er ekkert erfitt, sagan hefur ekki sýnt að þjóðin hafi almennt ekki hundsvit á einu eða neinu. Þvert á móti, þegar þjóðin fær að ráða fer hún og kynnir sér málið vegna þess að hún finnur að hún skiptir máli. Ef maður talar við fólk um ESB núna er það mjög gjarnt á að segja bara: Hvaða máli skiptir þetta, ekkert sem ég segi skiptir máli? Og það er satt yfirleitt, það er það ljóta í þessu. Við getum alveg breytt því og þá getum við sleppt því að vera hérna í kvöld og vera heillengi að ræða þetta, við getum leyft þjóðinni að ákveða þetta, bara með sveitarstjórnarkosningunum í vor eftir tilhlýðilega umræðu og eftir að þjóðin sjálf hefur fengið að ljúka við þessa skýrslu. Þessi vinnubrögð sem við sýnum hér eru þinginu til skammar.

Herra forseti. Í sjálfu sér er fundarstjórn forseta í bili alveg lýtalaus en ég vil engu að síður koma með þá tillögu að forseti beiti sér fyrir því að fljótlega verði gert hlé á þessum fundi og formenn þingflokka hittist ásamt forseta. Dagurinn byrjaði ekki vel, forseti Einar K. Guðfinnsson, tók að vísu þá skynsamlegu ákvörðun að gera breytingu á dagskránni og taka út af dagskrá umdeilt þingmál sem birtist óforvarandis á henni í morgun. Því miður var svo í kjölfarið þvingaður fram kvöldfundur með atkvæðagreiðslu án þess að það væri rökstutt vandlega hvaða brýnu nauðsyn bæri til að demba á kvöldfundi í ágreiningi, óforvarandis og upp úr þurru. Slíkt eru ekki góð vinnubrögð, skilur eftir hálfgert óbragð í munni manna. Ég held að áður en farið er lengra út í ágreiningsfenið væri skynsamlegt af forseta að hóa mönnum saman 

Herra forseti. Ég vil taka undir með hv. þingmönnum Valgerði Bjarnadóttur og Steingrími J. Sigfússyni og hvet forseta til þess að funda með þingflokksformönnum svo við höfum það betur á hreinu hvernig dagskráin verður í framhaldinu. Við sjáum að þetta ruglar þingið mjög mikið og þá sem halda að þeir séu að koma hérna eftir skamma stund til að ræða þessa skýrslu en svo væntanlega þá þingsályktunartillögu sem liggur fyrir frá hæstv. utanríkisráðherra. Ég held að þetta þurfi að komast á hreint áður en við höldum áfram.

Hæstv. forseti. Það er fróðlegt að vita hvað tekst að teygja þetta mál ef menn ætla ekkert að taka þátt í umræðunni eða taka mark á henni. Ég er búinn að segja að þetta sé eins og að það sé verið að ulla framan í okkur. Mig langar að biðja hæstv. forseta að beita sér fyrir því að hér verði fundur um það hvernig eigi að fara með þetta mál eins og hér hefur komið fram. Ég tel að menn hafi boðið fram málamiðlunarlausn sem var að málið fengi þinglega meðferð, því yrði vísað til nefndar, lagðar fram skýrslur, málin rædd. Síðan yrði reynt að upplýsa þjóðfélagið um þessar skýrslur og þá umræðu sem hér fer fram og eiga síðan rökræður, sem er eitt gríðarlega vinsælt orð frá hæstv. forsætisráðherra, sem virðist að vísu telja að það þýði að það eigi að flytja einræður yfir fólki en ekki að hlusta á það. Síðan eiga menn að fara í þjóðaratkvæðagreiðsluna. Áhættan er þessi: Annars vegar gæti ríkisstjórnin tapað í þeirri þjóðaratkvæðagreiðslu, það þýðir ekki að hún þurfi að fara frá. Þá fer hún í viðræðurnar eins og önnur verkefni sem henni eru falin af þinginu. 

Hæstv. forseti. Ég verð að viðurkenna að ég skil ekki alveg þessa umræðu um fundarstjórn forseta. Það liggur fyrir að þingsályktunartillagan er ekki á dagskrá núna. Það á að ræða þessa skýrslu í kvöld og væntanlega eitthvað áfram þangað til því er lokið. Við gerum ráð fyrir því að þingsályktunartillagan fái sína venjulegu þinglegu meðferð þannig að ég átta mig ekki alveg á öllum þessum óróa kringum þetta núna og umræðu um störf þingsins. Látum þetta bara ganga sinn gang. Við getum síðan deilt um hvort það sé skynsamleg ályktun eða ekki og allt um efni málsins. En þetta er komið í eðlilegan farveg eins og það er þannig að það er óþarfi að ræða þetta meira akkúrat núna.

Forseti. Eg óska eftir því að fá upplýsingar um það hve lengi standi til að ræða þessa skýrslu hér í kvöld og óska eftir því að haldinn verði stuttur fundur með þingflokksformönnum þar sem dagskráin verður rædd. Mikið hefur verið rætt um að hafa þetta fjölskylduvænan vinnustað, það var gert á síðasta þingi, það hefur kannski farið minna fyrir því á þessu þingi. Ég er með veikan dreng heima hjá mér og var að tala við hann og hann spurði: Mamma, hvenær kemur þú heim? Ég óska því eftir því að fá að vita hvað við verðum lengi hér í kvöld. Það er alveg sjálfsögð krafa. Ef ekki er hægt að upplýsa um það hér í þingsal krefst ég þess að þingflokksformenn hittist tafarlaust og fari yfir þau mál.

Forseti hefur lýst því yfir áður og hefur hlustað á þau sjónarmið sem komið hafa fram í umræðunum um fundarstjórn forseta og mun koma þeim áleiðis til forseta þingsins.

Virðulegi forseti. Ég held að við getum verið sammála um að þetta mál er eitt af stóru málunum sem komið hafa til þingsins. Hugmyndin og hugsanir fólks um það hvort Íslandi sé betur borgið innan eða utan Evrópusambandsins hafa klofið bæði þjóðina og pólitískar hreyfingar eins og umræður hér í dag og síðustu daga hafa svo berlega leitt í ljós. Skoðanakannanir sýna að meiri hluti þjóðarinnar telur að við eigum að klára viðræðurnar úr því sem komið er og leggja samning á borð fyrir þjóðina þannig að hún geti tekið upplýsa afstöðu. Ég get í raun ekki neitað því að það er ævinlega betra að taka afstöðu til mála þegar fyrir liggur niðurstaða eða að minnsta kosti viðunandi upplýsingar til að ekki þurfi að geta sér til um hver niðurstaðan gæti hugsanlega verið. Það er rétt að koma því að strax, eins og öllum á að vera ljóst, að afstaða míns flokks, Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, til umsóknar að Evrópusambandinu er og hefur verið skýr. Við féllumst á þá hugmynd að hafnar yrðu aðildarviðræður milli Íslands og Evrópusambandsins með það að markmiði að kannaðir yrðu kostir og gallar þess að Ísland gerðist aðili að Evrópusambandinu með því fororði að aldrei yrði um aðild Íslands að ræða án þess að það hefði áður verið samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það hefur vissulega ekki verið hreyfingu minni auðvelt að þurfa að vinna að eins góðum samningi og hægt er og hafa á sama tíma efasemdir um aðildina. En við teljum að lýðræðisrökin séu sterkari en ákvörðun einstakra stjórnmálamanna. Sú sem hér talar hefur haft þá skoðun að Evrópusambandsaðild sé ekki vænlegur kostur fyrir okkur Íslendinga. Margir félaga minna í Vinstri grænum eru sama sinnis en einhverjir eru á öðru máli eins og gengur. Við erum hins vegar sammála um að engin leið sé réttari eða betri til að komast að niðurstöðu um þetta mikla álitamál en lýðræðislegt, upplýst og opið ferli sem lýkur með þjóðaratkvæði. Það vill nefnilega þannig til að við, þingmenn hér inni, erum fulltrúar þeirra sem í flokkunum okkar eru og kusu þá en ekki bara okkar sjálfra. Þar af leiðandi getur það vissulega skipast þannig að þeir sem sitja hér inni séu ekki samþykkir aðild eða því að ganga í ESB en það þýðir ekki að þeir eigi ekki að vera fulltrúar þeirra innan sinna flokka sem kjósa að slíkt sé gert. Eins og ég sagði áðan leggjum við vinstri græn áherslu á lýðræðislegt ferli, óháða upplýsingagjöf og fræðslu og við treystum þjóðinni til að ráða niðurstöðunni. Ég hef talið og sagt að það hefði auðvitað verið eðlilegast á sínum tíma að leggja málið í dóm þjóðarinnar í upphafi áður en viðræður hófust hvort leggja ætti í þá vegferð að semja um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ákvörðun um aðildarviðræður var og er svo stórt og viðamikið málefni að þjóðaratkvæðagreiðsla í upphafi hefði átt þar vel við og hefði styrkt málið. Það var því miður ekki gert og er til lítils að sýta það nú. Nú fyrir helgina lagði utanríkisráðherra fyrir Alþingi skýrslu um aðildarviðræður við ESB og þróun mála innan sambandsins. Sjálfsagt er að þakka hana því að enda þótt hún flytji okkur fátt nýtt er þar svo sem að finna ágæta samantekt á ferlinu hingað til. Hún svarar hins vegar engum spurningum um framhaldið enda vart við því að búast því að svör við þeim spurningum sem brýnast er fyrir okkur Íslendinga að svarað verði fást aðeins með því að ganga þá braut til enda sem mörkuð var með ákvörðuninni um aðildarviðræður og þjóðaratkvæði. Hæstv. ráðherra sagði reyndar í útvarpsþættinum Sprengisandi í gær að umræðum um skýrsluna væri lokið. Það finnast mér ótrúlega merkileg ummæli í ljósi þess að hér eru ansi margir þingmenn á mælendaskrá eins og komið hefur fram í umræðum í dag. Þá upplifir maður sig augljóslega þannig að við höfum ekkert til málanna að leggja, getum engu bætt við frekar en restin af þjóðinni sem stóð hér fyrir utan meðal annars í dag og barði. Hæstv. forseti. Við sem hér erum, þjóðkjörnir fulltrúar á þjóðþingi lýðræðisríkis, ættum síst allra að verða til þess að víkja okkur undan lýðræðinu. Við ættum ekki að verða til þess að hindra landa okkar í því að leiða eitt mikilvægasta mál samtíðarinnar til lykta með atkvæði sínu. Við eigum að hafa hugrekki og einurð til þess að láta aðildarviðræðurnar halda áfram eins og til var stofnað og hlíta niðurstöðu þjóðarinnar um málið. Ég er ánægð með þá ákvörðun og tel það vera til þess fallið að auka virði umræðunnar að hv. utanríkismálanefnd muni fjalla um málið en ég hefði líka talið æskilegt að hún hefði skýrslu Alþjóðamálastofnunar með í sína vinnu og gæti þar af leiðandi tekið utan um málið af skynsemi og með hagsmuni þjóðarinnar í huga. Við vitum svo ekki hvað verður, það kom ekki alveg skýrt fram áðan. Það veldur áhyggjum. Hæstv. ráðherra svaraði í raun ekki því sem ég beindi til hans hvað það mál varðaði, hvort hann væri sama sinnis hvað varðaði útskýringar forseta á framvindu málsins. Fram kom í umræðunni fyrir helgi að samninginn við háskólann um gerð þessarar skýrslu sem við höfum til umfjöllunar og viðaukann sem inniheldur umbeðin efnisatriði er ekki að finna í þeim gögnum sem við þingmenn höfum í höndunum. Hæstv. utanríkisráðherra sagðist í svari við fyrirspurn frá formanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs ætla að sjá til þess að þau yrðu aðgengileg á vef ráðuneytisins en þau voru þar ekki áðan, a.m.k. fann ég þau ekki.

Þau eru þar …

Hæstv. ráðherra segir að þau séu þar, ég sá þau hins vegar ekki en formaður minn sagði mér áðan að hún hefði fengið þau afhent. Það er ekki opinber birting og ég óska þá eftir að það sé gert það aðgengilegt að ekki þurfi að leita að því sérstaklega. Bent hefur verið á að önnur skýrsla sé væntanleg, eins og ég sagði áðan. Svör ráðherra fyrir helgi voru á þá leið að ekki þyrfti að taka mark á skýrslu sem pöntuð væri með ákveðinni forskrift. Var þá sú skýrsla sem við fjöllum hér um ekki pöntuð samkvæmt forskrift? Getum við treyst því? Það eina sem ég sá í viðauka við samninginn var að sett voru fram tiltekin efnisatriði sem áttu að vera í samræmi við stjórnarsáttmálann. Hver voru þessi efnisatriði? Hverjar voru raunverulega forsendur? Hvernig var það skilgreint? Hvaða spurningum átti að svara í þessari skýrslu og hvaða spurningum ekki? Hver er svo gagnsemin? Komu svör við öllum spurningunum sem lagt var upp með? Það væri ágætt ef hæstv. utanríkisráðherra gæti listað það hér upp. Í ljósi þess sem búið er að ákveða um framhald málsins er ekki nema von að maður spyrji sig hvort spurningarnar hafi verið leiðandi nú þegar engin þörf virðist vera á því að málið sé rætt meira samkvæmt hæstv. utanríkisráðherra. Við borgum 25 millj. kr. fyrir skýrslu sem virðist vera málamyndaplagg eða gott uppflettirit svona til söguskýringa síðar meir. Það undirbyggir að minnsta kosti ekki ákvörðun sem birtist um sólarhring eftir að búið er að koma skýrslunni til umræðu í þinginu. Kannski þurfum við helst að ræða um það sem ekki var spurt um. Margir úr hópi hv. þingmanna hafa tekið til máls í umræðum um skýrslu hæstv. utanríkisráðherra eins og við er að búast um svo brýnt mál og þar hefur í sjálfu sér ekkert komið á óvart. Þau úr hópi þingmanna sem voru andvíg aðild eru það enn og þau sem eru fylgjandi eru það enn. Það má því segja að skýrslan valdi ekki straumhvörfum í þessum umræðum, það er alveg ljóst. Það hefur sannarlega verið dálítið kyndugt á stundum að hlusta á hv. þingmenn, bæði stjórnar og stjórnarandstöðu, túlka útsýnið til Evrópusambandsins hver fyrir öðrum á grundvelli margnefndrar skýrslu og geta sér til um niðurstöðu viðræðna. Það staðfestir enn frekar þá skoðun mína að þessu máli ljúki ekki hér eftir þessa umræðu þrátt fyrir fram komna tillögu um að málinu skuli slitið. Ég spyr mig: Erum við hér inni þess umkomin að ákveða niðurstöðu í viðræðum sem ekki hafa átt sér stað nema að litlu leyti? Það virkar á mig eins og unglingur sem veit að hann gerði eitthvað af sér, verður skammaður fyrir eitthvað og er búinn að fara með málsvörnina í huganum og einnig svör foreldris fyrir fram. Sumir í hópi þingmanna telja að Ísland geti átt kost á ýmsum sérlausnum sökum sérstöðu sinnar en aðrir taka þvert fyrir það. Sumir þingmenn hafa eytt í þetta talsverðri orku og viðrað spádómsgáfu sína um úrslit ýmissa mála. Þetta er sjálfsagt allt gert í góðri meiningu en leiðir hins vegar ekki til neins. Það verður að benda þessum hv. þingmönnum á að eina leiðin fyrir þá til að fá botn í vangaveltur sínar sé að tekin verði ákvörðun um að ljúka viðræðum og taka afstöðu til þess sem út úr þeim kemur en ekki að slíta viðræðum og geta sér til um niðurstöðu. Ég tel að allir, bæði aðildarsinnar og þeir sem alls ekki vilja ganga í ESB, séu þess fullmeðvitaðir að um er að ræða ríka hagsmuni fyrir íslenska þjóð. Öll sjónarmið eiga rétt á sér og við getum ekki leyft okkur að gera lítið úr andstæðum málsrökum og tilfinningum sem tengjast þessu máli. Í umræðunni hefur líka komið fram að margir málaflokkar falla undir EES-samninginn og um leið eru efasemdir um þá þýðingarmiklu hluta þess sem utan eru, m.a. sjávarútveg og landbúnað. Þetta eru afar umfangsmikil málasvið og við vitum að aðild að Evrópusambandinu þýðir stóraukið framsal á innlendu valdi til yfirþjóðlegra stofnana. Um það deilum við tæpast. Hitt er meira álitamál hvort ávinningurinn af aðild sé slíkur að hann vegi upp eða réttlæti yfirleitt slíkt valdaframsal. Vissulega hefur líka verið bent á í umræðunni að aðildarríki Evrópusambandsins eru nú orðin 27 og ekkert þeirra mun líklega telja sig ósjálfstætt eða ófullvalda ríki vegna aðildarinnar, eins og látið hefur verið að liggja í umræðunni. Ákvörðun af þessu tagi er hins vegar þess eðlis að hana getur þjóðin einungis sjálf tekið og hún á að taka hana. Ég geri mér fulla grein fyrir því að ríkisstjórnin og sá þingmeirihluti sem að henni stendur hefur ekki farið leynt með þá skoðun sína að aðild að Evrópusambandinu komi ekki til greina fyrir Ísland, en nú þarf að svara fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu sem lofað var um málið sem margir kjósendur, sérstaklega Sjálfstæðisflokksins, telja sig vera hlunnfarna um vegna þeirrar ákvörðunar sem nú hefur verið tekin af ríkisstjórninni. Í kosningabæklingi Sjálfstæðisflokksins stendur, með leyfi forseta: „Sjálfstæðisflokkurinn telur hagsmunum Íslands betur borgið utan Evrópusambandsins en innan. Kjósendur ákveði í þjóðaratkvæðagreiðslu á kjörtímabilinu hvort aðildarviðræðum skuli haldið áfram.“ Er hægt að misskilja það eitthvað? Það tel ég ekki og ég tel að þeir séu sama sinnis sem stóðu úti á Austurvelli áðan og börðu, ég tala nú ekki um þá sem látið hafa í sér heyra úr herbúðum Sjálfstæðisflokksins. Kannski er loforð bara spurning um orðalag, kannski er þetta allt saman eintómur misskilningur. Það væri þá ekki sá fyrsti sem þessi ríkisstjórn þarf að fást við. Það liggur fyrir að meiri hluti þjóðarinnar vill klára viðræðurnar. Það hefur margkomið fram. Ef eitthvað er er að aukast sá hluti þjóðarinnar sem það vill, alveg sama hvort um er að ræða fólk sem aðhyllist inngöngu eða ekki. Ég tel að við þingmenn getum ekki sagt að við viljum eða viljum ekki fyrr en eitthvað formlegt liggur fyrir sem hægt er að taka afstöðu til. Það er mín skoðun. Aðild er stærri en ríkisstjórn eða stjórnmálaflokkar og þjóðin á að gefa leiðbeiningar um hvað gera skal. Forsvarsmenn stjórnarflokkanna hafa því miður ákveðið, eins og margoft hefur komið fram í dag, að draga umsóknina til baka áður en umræðu um þessa góðu skýrslu er lokið. Ég velti því upp hvernig hægt sé að segja að svona skýrsla eigi að vera grundvallarplagg til ákvarðanatöku eftir ítarlega umræðu í þinginu og kynningu meðal þjóðarinnar og hvort það samræmist því að leggja fram tillögu um að draga umsóknina til baka eða slíta viðræðum eins og hér hefur verið gert. Er þetta sanngjarnt, lýðræðislegt? Það tel ég ekki vera. Enda þótt ég sé ekki endilega fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu þykir mér þessi niðurstaða ekki góð. Í mínum huga er ljóst að þessi skýrsla skipti engu máli um ákvörðunina, það var búið að taka hana, og þá hefðu menn bara átt að standa með þeirri ákvörðun sinni 

Eitthvert ólag var á klukkunni í ræðustól en tíminn hefur verið nákvæmlega mældur 15 mínútur sem hv. þingmaður notaði þó að það hefði verið á rauðu ljósi allan tímann.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður var eitthvað að dylgja um að það lægi ekki ljóst fyrir hvert erindið var sem Hagfræðistofnun fékk í hendur. Það er á vef utanríkisráðuneytisins og stjórnarsáttmálinn vitanlega á vef forsætisráðuneytisins. Ef það er slegið inn í leitarglugga á síðu utanríkisráðuneytisins fær hv. þingmaður þessi gögn upp, þannig að það á ekki að vera flókið að finna þau, það er eitthvað annað sem býr að baki þessari yfirlýsingu hv. þingmanns. Mig langar að spyrja hv. þingmann, biðja hana að þýða fyrir mig þessa setningu sem fyrrverandi formaður Vinstri grænna lét falla hér í þessum ræðustól 2010: „Við áskiljum okkur líka rétt til þess á hverju stigi málsins sem er að leggja það til að samningaviðræðum“ - þ.e. við Evrópusambandið - „verði hætt og það á Alþingi líka að gera.“ Hvað þýðir þessi setning?

Virðulegi forseti. Í ljósi þess hvernig orð ráðherra þessarar ríkisstjórnar hafa verið túlkuð og sögð hafa valdið misskilningi eða ekki vera rétt eftir höfð, þá tel ég það ekki í mínum verkahring að túlka orð formanns míns. Hæstv. utanríkisráðherra gat spurt formanninn sem var hér í ræðu fyrir helgi - hann kaus að gera það ekki - um þessa spurningu. Hins vegar af því að hann taldi mig vera að dylgja hér um erindi nefndarinnar er ég búin að fara í gegnum þær krækjur sem birtast á vef ráðuneytisins um skýrsluna og fylgiskjöl, ég held að þær séu fimm eða sex þessar krækjur, og þar er ekki að finna samninginn sem gerður var við Háskóla Íslands með viðauka þar sem fram koma efnisatriði þess sem um var beðið. Það fann ég að minnsta kosti ekki. Ég er ekkert að ætla að utanríkisráðherra sé að segja ósatt en þetta var að minnsta kosti ekki að finna hér fyrir helgina. Ég leitaði að því um helgina og ég leitaði að því í morgun og ég fann það ekki. Mér þætti vænt um ef utanríkisráðherra er með þetta að hann gæti sent mér þetta á krækju og vísað mér bara á vefinn. Það væri mjög kurteislega gert af honum. Það að túlka orð annarra þingmanna finnst mér ekki við hæfi. En við höfum alltaf sagt það, við Vinstri græn, að við höfum verið á móti aðild að sambandinu en áskildum okkur þann rétt að greiða atkvæði hverju sinni eins og hugur okkar stæði til. Það veit hæstv. utanríkisráðherra. Það breytir því ekki að það sem hann ætlaði að leggja hér fram í dag en var dregið til baka er ekki virðingarvert við umræðuna og henni ekki til framdráttar og málinu ekki heldur. Og það að segja í gær á Sprengisandi að efnislegri umræðu sé lokið um skýrsluna, það er óvirðing við okkur sem hér eigum eftir að tala.

Virðulegur forseti. Þau orð sem ég hafði yfir á Sprengisandi lýstu sér ágætlega í ræðu hv. þingmanns sem nánast í engu vék að efnisatriðum skýrslunnar heldur talaði um allt aðra hluti. Ég hvet hv. þingmann til að kynna sér betur vef utanríkisráðuneytisins og ég skal með glöðu geði fara í gegnum vefinn með þingmanninum til að hún finni þær upplýsingar sem þar eru. Mig langar hins vegar að spyrja hv. þingmann: Er þingmaðurinn sammála því sem þáverandi formaður Vinstri grænna sagði hér í þessum ræðustól fyrir hönd Vinstri grænna í atkvæðaskýringu í júlí 2010, að á hverju stigi málsins sem væri áskildu Vinstri grænir sér rétt til að leggja til að samningaviðræðum yrði hætt og það ætti Alþingi líka að gera? Þetta eru orð sem formaður flokksins á þeim tíma lét falla sem fulltrúi Vinstri grænna í þessum ræðustól. Hann talaði fyrir hönd þingflokksins í atkvæðaskýringu. Er þingmaðurinn sammála því að þetta eigi að vera með þessum hætti og Vinstri grænir hefðu kannski átt að nýta sér það að draga til baka þessa umsókn á einhverjum tíma?

Virðulegur forseti. Já, ég get alveg verið sammála því að það er allt í lagi að skoða það hverju sinni hvort ástæða er til. Okkur þótti ekki tímabært að draga umsóknina til baka á síðasta kjörtímabili og þess vegna gerðum við það ekki. Við töldum að betra væri að halda áfram og þess vegna gerðum við það. Hins vegar var umræðan sett á ís, eins og hæstv. utanríkisráðherra veit, og það er bara allt annar hlutur en það sem hann er hér að leggja til, að viðræðum verði slitið. Hér er allt of margt í húfi. Efnahagsástand landsins liggur undir. En hæstv. utanríkisráðherra virðist einhvern veginn vera nokk sama um hver framtíð efnahagsmála verður miðað við þessa tillögu. Ég held að það sé alveg ljóst, því að það er ekki ábyrgt að gera þetta með þessum hætti.

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir ágæta ræðu og alveg sérstaklega þegar hún greindi afstöðu þingmanna á grundvelli þessarar skýrslu, sem hefði í raun ekkert breyst, þ.e. að þeir sem voru á móti eru jafnmikið á móti og þeir sem voru með eru jafnmikið með, sem er athyglisvert. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Segjum að viðræður eða aðlögun, eða hvað við viljum kalla það, leiddu til óskaplega góðra samninga, fælu í sér sérlausnir, varanlegar undanþágur eða hvað við viljum kalla það, segjum að þetta gæfi óskaplega góða niðurstöðu. Mundi hv. þingmaður þá greiða atkvæði með því að ganga í Evrópusambandið?

Virðulegi forseti. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan hlýtur það alltaf að vera þannig að ef niðurstaðan er afskaplega góð fyrir land og þjóð, því skyldi ég þá ekki samþykkja það? Það er akkúrat það sem ég ekki veit. Ég hef ákveðnar hugmyndir sem mér hugnast ekki miðað við það litla sem ég veit. Ef einhver rök koma fram sem mér finnst verða þess valdandi að ég þurfi að skipta um skoðun þá geri ég það, mér finnst engin skömm að því. Það litla sem ég veit í dag segir mér að þetta sé ekki eitthvað sem mér hugnast en að sjálfsögðu mundi ég breyta því áliti ef ástæða væri til. Það á maður að gera í öllum málum, sama hvort það er þetta eða eitthvað annað. Ef þú færð upplýsingar sem bæta hag þess sem þú ert að fjalla um hverju sinni, já. En þetta er akkúrat það sem ég var að segja, við erum að geta okkur til um hlutina, notum orðin hugsanlegt og ef, í staðinn fyrir að taka málið alla leið.

Herra forseti. Þá er það á hreinu að einn hv. þingmaður Vinstri grænna vill að Ísland verði aðili að Evrópusambandinu ef nægilega góðir samningar nást, þ.e. að 300 þús. manna þjóð verði hluti af 550 milljóna manna ríki. Evrópusambandið breytist mjög hratt. Það hefur breyst alveg óskaplega á síðustu 60 árum frá stofnun þess, miklu hraðar en ég átti nokkurn tímann von á. Þá verður næsta spurning: Segjum að Evrópusambandið breytist, haldi áfram að breytast og verði ríki eins og stefnir í og eftir 25 ár, skulum við segja, breyti það þeim varanlegu atriðum sem búið var að semja um. Hvað mundu hv. þingmenn þá geta sagt við börn sín og barnabörn?

Virðulegi forseti. Allt er í heiminum hverfult, það er bara þannig. Það þýðir ekki endilega að við munum búa við óbreytt ástand á Íslandi næstu 25 árin. Ég ætla rétt að vona ekki. Ég hef miklar áhyggjur ef svo verður, það er alveg ljóst, því að staðan er alls ekki eins og við vildum hafa hana.

Hluti af Evrópusambandinu.

Ég sagði áðan, og þingmaðurinn ákvað fyrir mína hönd að ég mundi vilja gerast aðili að ESB, þegar hv. þingmaður spurði mig beint að ef afar góðir samningar næðust mundi ég væntanlega gera ráð fyrir að þeir mundu endast að minnsta kosti, eins og annar hv. þingmaður sagði, í ein þúsund ár eða svo, það dygði alveg til. Við erum auðvitað ekki að tala um skammtímahagsmuni þegar við erum að tala um góða samninga, eða ég vænti þess að þingmaðurinn hugsi ekki þannig. 25 ár er skammur tími í mínum huga þegar við erum að tala um veruleika heillar þjóðar, það er alveg ljóst. Það að leggja mér þau orð í munn að ég mundi ganga í eitthvað með einhverjum skammtímasjónarmiðum, nei, það er ekki þannig.

Frú forseti. Út af þeim orðum sem hér féllu og voru höfð eftir hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni sem þá var fjarstaddur umræðuna vil ég ítreka að hv. þingmaður sagði þetta margoft og skilyrti það margoft með því að ef að í ljós kæmi að hann teldi að ómögulegt væri að ná fram þeim markmiðum sem Alþingi hefði samþykkt bæri að hætta samningunum. Ég er algjörlega sammála því. Það eru engar nýjar fréttir hjá hæstv. ráðherra. Frú forseti. Í þessari skýrslu finnst mér margt nýtt og sérstakt koma fram. Höfuðatriðin í henni eru þau í fyrsta lagi að þar kemur skýrt fram af hálfu prófessors emeritusar Stefáns Más Stefánssonar að eðli Evrópusambandsins sé ekki eðli ríkjasambands. Þar kemur líka skýrt fram að Íslendingar munu halda fullum yfirráðum yfir öllum auðlindum sínum og þarf ég ekki að telja þær upp. Þar kemur líka fram með afar merkum hætti að í reynd sést til lands í öllum samningsköflum nema fjórum. Það vissum við auðvitað fyrir fram. Það blasir hins vegar við að það liggur fyrir samningsafstaða þar sem ég held að hæstv. utanríkisráðherra hefði átt að birta, en það er hans mál en ekki mitt. Það sem er mikilvægast út frá því hvernig umræðan hefur þróast er að þrátt fyrir allar okkar deilur um sérstakar undanþágur, varanlegar undanþágur, tímabundnar eða ekki, slær fremsti sérfræðingur okkar á sviði Evrópuréttar, Stefán Már Stefánsson, sem er skeptískur á Evrópu, í gadda að sérlausnir eru fær leið samkvæmt reglum Evrópusambandsins. Þá langar mig til að spyrja hv. þingmann: Telur hún ekki í ljósi þeirra ummæla og þess hvaðan þau koma að þar með sé að minnsta kosti búið að leggja til hvílu eitt þrætueplið varðandi þessa vegferð okkar?

Virðulegi forseti. Sérlausnir eða ekki sérlausnir, það var akkúrat það sem ég kom inn á í ræðu minni. Mér finnst, eins og ég sagði, margir hafa viðrað hér spekingslegar skoðanir hvað það varðar og talið sig vita eitt og annað. Ég tek auðvitað undir þau sjónarmið sem koma fram í skýrslunni að eflaust er þetta möguleiki. Það breytir því samt ekki í mínum huga að við getum rætt þetta okkar á milli, þingmenn, skipst á skoðunum um hvað við höldum eða höldum ekki um sérlausnir og annað slíkt, hvort um þær er að ræða, en niðurstaðan fæst aldrei nema við göngum alla leið til þess að ná góðum samningum. Það er alveg ljóst. Þess vegna styrkir það kannski það sem við vorum að segja áðan, að menn leggja ekki á borðið samninga sem þeir eru ósáttir við. Þeir hljóta alltaf að reyna að gera það besta fyrir land sitt og þjóð. Þá leggja þeir eitthvað til. Ef það er alveg ómögulegt eða ekki það sem við viljum sjá leggjum við það auðvitað ekki fram. Það er alveg ljóst í mínum huga.

Frú forseti. Þetta var snöfurmannlega og vel mælt. Þetta er í raun kjarni málsins. Menn samþykkja ekki samning um Evrópusambandið nema ljóst sé að hann fullnægi hagsmunum Íslendinga. En það eru ekki aðeins hv. þingmaður og ég sem vorum þeirrar skoðunar. Það vill svo til, og kannski man hv. þingmaður ekki eftir því, að hæstv. utanríkisráðherra skrifaði á sínum tíma eigin hendi landsfundarályktun Framsóknarflokksins þar sem hvatt var til inngöngu og aðildar að Evrópusambandinu að fullnægðum ákveðnum skilyrðum. Síðar lagði hæstv. ráðherra fram tillögu um nákvæmlega það sama. Í reynd eru ég og hæstv. ráðherra, miðað við upphaf máls hans, sammála. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum ekki að ganga í Evrópusambandið hvað sem það kostar, það verður að fullnægja ákveðnum skilyrðum. Ég get heils hugar tekið undir þau skilyrði sem voru leiðarhnoðu hæstv. utanríkisráðherra á sínum tíma. Finnst ekki hv. þingmanni þess vegna skjóta skökku við 

Virðulegi forseti. Eins og ég sagði áðan og get sagt aftur er allt í lagi að fólk skipti um skoðun ef það hefur til þess rök, hvort sem það er hæstv. utanríkisráðherra eða einhver annar. Ég man ekki eftir þessu, en ég las meðal annars tillögur Framsóknarflokksins í þá veru og þeim var náttúrlega varpað fram á netmiðlum í ljósi þeirrar umræðu sem fór í gang þegar ljóst var að slíta átti viðræðum, eins og gengur og gerist var allt dregið fram. Það er í sjálfu sér rétt að við erum sammála því að samningur þarf að vera góður, hann þarf að vera varanlegur, eins og við segjum, til þess að við séum tilbúin til að samþykkja hann. Mér finnst mjög sérstakt í allri þessari umræðu, sem þó hefur átt sér stað, að ríkisstjórnin treysti sér ekki einhverra hluta vegna til að leggja málið í dóm þjóðarinnar. Hún hefur að vísu aðeins 51% atkvæðamagn á bak við sig þannig að 49% gætu hugsanlega verið andvíg henni, en hún gæti 

Frú forseti. Við ræðum hér skýrslu utanríkisráðherra um aðildarviðræður við Evrópusambandið, ESB, og þróun mála innan sambandsins. Umræðan hefur verið mjög góð, mér finnst hún hafa verið málefnaleg og það er strax mikill plús í þessu máli. Ég hef alltaf verið á móti aðild Íslands að Evrópusambandinu en á dálítið öðrum grunni en flestir aðrir. Ég hef velt því fyrir mér, ef maður horfir svona þúsund ár aftur í tímann, að Ísland var í 600 ár af þeim í tengslum við Evrópuþjóð og það gekk eiginlega ekki vel, það gekk eiginlega mjög illa. Í lok þess tímabils, 1918, voru Íslendingar þeir fátækustu í Evrópu, ég held að hægt sé að fullyrða það. Þó voru Danir ekkert sérstaklega slæm nýlenduþjóð, langt í frá, bara ágæt nýlenduþjóð. Síðan þá, 1918, hafa lífskjör verið að batna á Íslandi, farið úr því að vera þau verstu í Evrópu í það að vera með þeim bestu í Evrópu þó að það hafi gengið ansi skrykkjótt á tímum með verðbólgu og gengisfellingum og öllu því. Þetta er samt sem áður staðan. Og ég hef velt því fyrir mér: Hvernig stendur á þessu? Skyldi það geta verið að þegar valdsmiðjan er langt frá þeim sem er haghafi eða hefur hagsmuni af því rýrni lífskjörin? Ég horfi t.d. til Ísafjarðar eða Raufarhafnar, tökum Ísafjörð sem dæmi. Það er ekkert gert á Ísafirði nema það sé ákveðið í Reykjavík. Hér koma sveitarstjórnir í löngum bunum að biðja um fjárveitingu í þetta verkefni eða þennan spítala o.s.frv., og svo er tekin ákvörðun í Reykjavík seint eða illa eða aldrei og þeir verða að hlíta því. Nákvæmlega það sama tel ég að muni gerast þegar Ísland verður orðið aðili að Evrópusambandinu sem pínulítill hreppur í risastóru ríki. Hlutföllin eru svipuð eins og Raufarhöfn á móti Íslandi. Við getum velt því fyrir okkur hvað Raufarhöfn hefur mikil áhrif á hinu háa Alþingi Íslendinga. Staða Íslands verður svipuð og fjarlægðin verður svipuð, við verðum í þeirri stöðu að vera lítill hreppur á jaðrinum. Þetta tel ég vera veigamestu atriðin í minni afstöðu. Svo hef ég búið í átta ár í risaríki, á námsárunum bjó ég í Þýskalandi. Það er reyndar langt síðan og eflaust hefur mjög margt breyst. En þar áttaði ég mig á því mjög fljótt að risakerfi getur ekki tekið tillit til einstaklinga. Einstaklingurinn verður að víkja þegar hagsmunir hans trufla risakerfið. Þetta var mín greining á stöðunni í Þýskalandi þegar ég sá þýska ríkisborgara sem ég þekkti vel verða logandi hrædda við gulu umslögin sem voru tilkynningar frá hinu opinbera, logandi hrædda. Ég tel því að þetta sé ekki síður mikilvægt atriði, það sé miklu betra að vera stórt tannhjól í litlu úri en að vera pínulítið tannhjól í risastóru úri sem enginn hefur yfirsýn yfir. Einstaklingurinn minnkar í öfugu hlutfalli við íbúafjölda ríkisins sem hann býr í. Þetta er mín fullyrðing og ég fer ekkert ofan af henni fyrr en mér er sýnt annað. Hvert stefnir Evrópusambandið? Ég gat um það áðan í andsvari og hef getið um það mörgum sinnum. Ef maður lítur 60 ár aftur í tímann þegar Evrópusambandið var stofnað - og til hvers var það stofnað, frú forseti? Til þess að varðveita frið í Evrópu sem hafði verið þjökuð af ófriði í þúsund ár. Og það hefur tekist. Þess vegna virði ég Evrópusambandið. Tekist hefur að varðveita frið innan Evrópusambandsins og það er ekki lítið atriði. En ég tel að Ísland eigi ekkert erindi þarna inn. Ef við lítum 20, 30, 40 eða 100 ár fram í tímann og Evrópusambandið breytist jafn hratt og það hefur gert á síðustu fimm árum með fjármagnskreppunni og allt bankakerfið undir eina stjórn og allt svoleiðis, verður það orðið ríki með öllum þeim einkennum sem ríki hefur innan fimm ára. Við skulum gefa því tíu ár. En þá er Ísland orðið pínulítill hluti, hreppur í risastóru ríki eins og Bandaríkjunum eða Kína. Ég er aðallega hræddur við þessar hröðu breytingar þegar við tökum ákvörðun um að Ísland gangi inn. Það er nefnilega ekki þannig að við tökum ákvörðun um að ganga inn í sambandið í viku og svo ætlum við hætta því. Þegar við erum komin inn verður svo erfitt að fara aftur út, þó að það sé heimilt, af því að við verðum orðin samfléttuð inn í kerfi sem verður mjög erfitt að brjótast úr. Hver þá staða Íslands í dag? Eða hver er staða EES, ef við förum fyrst í gegnum það? Ég tel að EES-samningurinn sé kominn alveg á jaðarinn sem íslenska stjórnarskráin þolir og íslenskt sjálfstæði þolir. Ég held að við ættum að skoða það með Norðmönnum og fleirum að ganga jafnvel inn í þann fríverslunarsamning sem Evrópusambandið er að gera við Bandaríkin og fá kannski svipaða stöðu með fríverslunarsamningi við Evrópusambandið og við náum með EES-samningnum. Þá þurfum við ekki að hafa sífelldar áhyggjur af stjórnarskránni. Hver er staða Íslands í þessum nýja heimi? Þeir sem hafa efasemdir um Ísland í dag með 330 þúsund íbúa og mikinn og góðan mannauð, vel menntað fólk, ættu að velta því fyrir sér frammi fyrir hverju menn stóðu þegar barist var fyrir sjálfstæði Íslands. Árið 1918 bjuggu 90 þúsund manns á Íslandi, flestir í svokölluðum torfhúsum, sem ég vil kalla holur ofan í jörðinni. Þannig voru lífskjörin á Íslandi, þau voru ömurleg. Og stuttu áður höfðu ekki ófáir dáið úr ófeiti, sem þýðir hungur. Eftir þessa miklu samvinnu við Evrópuþjóð var staðan sú. Hafi menn efasemdir í dag um að Ísland sé nógu öflugt til að standa eitt hvað áttu menn að halda þá? Menn hafa talað um að Evrópuþjóðirnar séu ekki sjálfstæðar og rætt um lítið land, litla eyju, Möltu, í því sambandi. En stjórnlagadómstóll Þýskalands hefur gefið viðvörunarmerki um að Þýskaland megi ekki ganga lengra í sameiningunni án þess að glata sjálfstæði sínu, Þýskaland sjálft. Og ég vil minna á það, frú forseti, að Þýskaland gerir engan fríverslunarsamning við Kína, það er ekki nógu sjálfstætt til þess, en Ísland var að gera það. Þannig að við erum þá alla vega sjálfstæðari en Þýskaland. Þessi atriði hafa löngum stýrt afstöðu minni, það er þannig, og hún breytist ekkert við góða samninga eða eitthvað slíkt, af því að þeir koma ekkert inn í þetta. Við erum að tala um að vera hluti af risastóru ríki, risastóru bákni. Núna verð ég var við að þeir sem eru hlynntir því að halda áfram viðræðum eru voðalega sárir. Þeir eru mjög sárir yfir því að sagt sé að nú skulum við hætta við og þeir tala um að ekki sé hægt að semja o.s.frv., ekki kíkja í pakkann. En þá ættu þeir sömu að skilja nokkurn veginn hvernig okkur hinum leið þegar ákveðið var að ganga til samninga, þegar sótt var um með fjórum línum, engum fyrirvara og ekki neitt, þegar sótt var um með mjög undarlegum hætti. Ég heyrði atkvæðaskýringu margra þingmanna og ráðherra Vinstri grænna þá, sérstaklega hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur sem þá var ráðherra. Ég skora á alla að lesa þá ræðu, atkvæðaskýringu hennar um af hverju hún samþykkti það að ganga í Evrópusambandið.  Nú er það þannig að ég hef spurt marga kjósendur, eins og ég spurði hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur hér áðan: Ef við næðum frábærum samningum, varanlegum undanþágum við fiskveiðistjórn, varanlegum undanþágum í landbúnaði, sérlausnum eða hvað menn vilja kalla það og næðum draumasamningi, munduð þið þá ganga inn? Það merkilega er að þá vilja margir sem ég hef talað við ekki ganga inn vegna þess að það býr nefnilega sami ótti hjá þeim og ég bý við, því að Evrópusambandið er að breytast mjög hratt og því sem búið er að samþykkja núna geta þeir breytt eftir 25, 30 eða 50 ár. Þeir segja: Það er hallæri, við þurfum að ná í meiri fisk, það er hungursneyð - ég segi það nú reyndar ekki - það vantar matvæli inn í Evrópusambandið og þá munum við þurfa að gera þetta og hitt til þess að ná í þann fisk. Ég mundi því ekki treysta því að Evrópusambandið sé einhvern veginn óbreytanlegt frá tímanum í dag. Það er mjög breytilegt og mun breytast mjög hratt. Svo er allt í einu núna komin nauð, einhver nauð að sækja um aðild að Evrópusambandinu eins og það sé meginmálið í íslenskum stjórnmálum. Af hverju þurfum við að sækja um aðild að Evrópusambandinu? Af hverju getum við ekki sótt um aðild að Bandaríkjunum eða NAFTA eða Kína eða einhverju öðru? Ég er ekki að mæla með því en það er allt í einu orðin einhver nauð að sækja um aðild að Evrópusambandinu og fara í viðræðuferli til enda. Ég skil það ekki. Þetta var sett í gang með undarlegum hætti og getur alveg eins horfið með undarlegum hætti. Nú hafa menn talað um að það þurfi að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu af því að Sjálfstæðisflokkurinn hafi lofað því o.s.frv. Niðurstaða kosninganna var sú að hér komu tveir flokkar sem unnu mikið, eða Framsóknarflokkurinn vann alla vega mikið á, og þessir flokkar mynda ríkisstjórn. Þeir eru báðir á móti því að ganga í Evrópusambandið. Þá kemur upp sú merkilega staða ef við mundum fara í þjóðaratkvæðagreiðslu, gefum okkur það. Ef þjóðin segir nei, við viljum ekki ganga í Evrópusambandið, er allt í lagi, þá er allt í sómanum. En, frú forseti, ef þjóðin skyldi segja já þá þurfa aðilar sem eru á móti því að ganga í Evrópusambandið að semja við Evrópusambandið um aðild. Hvernig halda menn eiginlega að það gangi? Það verða stöðugt einhverjir útúrsnúningar; já, en við vildum þetta, við vildum þetta. Ég minni bara á nýlegt dæmi. Jón Bjarnason fór með það umboð að ræða við Evrópusambandið um aðild og það gekk voðalega, voðalega hægt, þangað til hann var settur af. Það er því algjör rökleysa að fela fólki að semja um eitthvað sem það ekki vill, það gengur bara ekki. Ég er viss um Evrópusambandið mun segja: Nei, takk, við viljum ekki svona samningaviðræður. Í þessu máli á ég því ekkert erfitt með að taka afstöðu. Ég styð þá tillögu sem hefur komið fram en reyndar ekki enn þá til umræðu. Ég tel að skýrslan sem við ræðum hér hafi verið mjög góð og hafi leitt í ljós að margt af því sem menn hafa sagt, eins og t.d. það að ef við göngum í Evrópusambandið lækki vextir, verðbólga lækki og sólin skíni allan daginn og það rigni á nóttunni er ekki raunhæft. Þetta eru tóm loforð. Ef við hefðum haft evru í hruninu gef ég ekki mikið fyrir íslensk heimili og fyrirtæki þar sem skuldirnar hefðu ekki getað horfið í verðbólgu og gengisfellingu. Það hefði orðið svakalegt. Það að taka þátt í evrusamstarfi gerir kröfu um miklu meiri aga en við höfum búið við. Við skulum tileinka okkur aga fyrst og svo skulum við taka upp einhverja aðra mynt og kaupa hana. Við bara kaupum hana, hvort sem hún heitir evra eða dollari eða hvað það nú er, eða bara að vali hvers og eins, það mætti líka hafa það þannig. Ég tek ekkert eftir því þegar ég fer til útlanda og borga með kreditkorti hvað myntin heitir í viðkomandi landi, veit það stundum ekki. Maður borgar bara með kreditkortinu og er með reiknivél í símanum til að reikna út hvað vörurnar kosta og þetta gengur ágætlega. Ég verð að koma inn á þá könnun sem birtist hérna nýlega frá MMR. Það er svo merkilegt að í Samfylkingunni eru 8% sem ekki vilja ganga í Evrópusambandið. Í Sjálfstæðisflokknum eru um 10% sem vilja það. Þetta eru því svipuð frávik í báðum þessum flokkum, öðrum sem vill ganga endilega inn í Evrópusambandið og hinum sem ekki vill það.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir þessa fínu ræðu hans. Alltaf gaman að hlusta á hv. þingmann, verst hvað hann er alltaf að pæla í framtíðinni, hvernig verður Evrópusambandið eftir 100 og 200 ár. Þá verðum við nú örugglega dauðir báðir þannig að við þurfum ekki að hafa áhyggjur af því. Hann kom inn á í ræðu sinni að hér kæmu oft fyrir nefndir t.d. fulltrúar sveitarfélaga til þess að biðja um peninga fyrr hitt og þetta og það væri víða pottur brotinn, sérstaklega á landsbyggðinni í mörgum málum, heilsugæslu, vegagerð, fjarskiptum og alls kyns málum, við getum talið endalaust upp. Það virðist vera þannig og hefur komið fram í ferðum mínum um mitt kjördæmi að það vantar alls staðar peninga. Það er ekki mikil von í fólki, það sér enga von. En eitt af því sem Evrópusambandið er með er byggða- og uppbyggingarstefna. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann geti sagt mér í stuttu máli hvert sé hlutverk byggðaþróunarsjóðs Evrópusambandsins sem fær 57,2% af heildarfjármagni uppbyggingarsjóðanna til ráðstöfunar. Getur hv. þingmaður  Frú forseti. Á ég ekki tvær mínútur í fyrra andsvari?

Forseti vekur athygli þingmanna á því að þar sem fjórir hv. þingmenn óskuðu eftir að veita andsvar styttist ræðutíminn í eina mínútu.

Frú forseti. Eftir 100 ár erum við báðir örugglega dauðir, en ekki íslenska þjóðin. Þess vegna þurfum við að hugsa mjög alvarlega um það hvað gerist eftir 100 ár. Varðandi byggðasjóð. Jú, honum var ætlað að styrkja byggðir þar sem ákveðnar atvinnugreinar standa veikt og við fengjum örugglega heilmikla styrki úr þeim sjóðum. En mín reynsla af styrkjum er ekki góð. Hún er bara ekki góð. Við höfum haft á Íslandi Byggðastofnun og alls konar styrki, Vestfjarðaaðstoð o.s.frv. Mér sýnist að eftir því sem styrkirnir eru meiri þeim mun verr gengur í viðkomandi atvinnugrein og í viðkomandi byggðarlagi vegna þess að menn aðlagast styrkjunum. Það er það hættulegasta sem þú gerir, það er að styrkja einhvern allt of mikið. Að styrkja menn til sjálfshjálpar er allt í lagi en að styrkja menn varanlega, eins og mér sýnist að þessi sjóður geri, er stórhættulegt.

Virðulegi forseti. Já, hv. þingmaður hefur áhyggjur af því. En mig langar til að lesa um hlutverk byggðaþróunarsjóðsins upp úr meistararitgerð eftir Tryggva Harðarson um byggða- og uppbyggingarstefnuna, með leyfi forseta: „Hlutverk byggðaþróunarsjóðsins er að styrkja efnahagslega og félagslega samheldni í aðildarlöndum ESB og vinna gegn því misræmi sem er á milli svæða. Byggðaþróunarsjóðurinn fjármagnar m.a. beinar fjárfestingar í atvinnulífi dreifðari byggða til að skapa störf og leggur til háar fjárhæðir í nýsköpun og styrkingu innviða, t.d. í þekkingariðnaði á svæðum þar sem fjármagns er þörf. Byggðaþróunarsjóðurinn leggur til fjármagn til bættra fjarskipta og samgöngunets dreifðari byggða, auk þess að stuðla að samskiptum, samvinnu og sjálfbærni milli dreifbýlis og þéttbýlis.“ Hæstv. forseti. Mér sýnist að þetta sé akkúrat það sem okkur vantar á Íslandi í dag. Það er bara þannig. Við höfum ekkert fjármagn til þess að mæta þörfum dreifðari byggða á Íslandi. Þetta er m.a. eitt af því sem fær mig til þess að hugsa um það að ganga inn í Evrópusambandið því að við höfum ekkert getað lagað þetta á síðustu árum á Íslandi, akkúrat ekki neitt.

Frú forseti. Það hefur verið farið í átak, t.d. ljósleiðaravæðingu o.s.frv., sett í það margir milljarðar. Það er því ekki alveg þannig að við höfum ekki gert neitt. En ég fer ekkert ofan af því að miklir styrkir eru til bölvunar og hvetja menn ekki til dáða. Þegar menn eru orðnir vanir miklum styrkjum eftir 20, 30, 40 ár eru þeir orðnir gjörsamlega háðir þeim. Ég er ekkert hrifinn af þessum sjóði þótt orðin séu falleg sem hv. þingmaður las hér, orðin eru virkilega falleg, en eitt eru orð og annað er afleiðingin af því ef menn setja mikla styrki til ákveðinna sveitarfélaga eða ákveðinna byggða.

Forseti. Ég held að ræðumaðurinn hv. þm. Pétur H. Blöndal hafi sagt það fyrr í umræðum að hann hafi tekið eftir því að þeir sem voru með aðildarumsókn séu með núna og þeir sem voru á móti séu á móti núna. Það má til sanns vegar færa að miðað við ræðu hv. þingmanns hefur skoðun hans ekki breyst. Ég á þó erfitt með að trúa því vegna þess að hv. þingmaður er yfirleitt mjög málefnalegur. Mér finnst eins og hann hafi hugsanlega ekki lesið þessa skýrslu. Hvar kemur fram í skýrslunni að Evrópusambandið stefni óðfluga að ríkjasambandi og við gætum því, eins og þingmaðurinn segir, alveg eins gengið í Bandaríkin?

Frú forseti. Það er sami söngurinn, að menn hafi ekki lesið gögn og annað slíkt. Ég hef lesið skýrsluna, ekki kannski alveg frá orði til orðs,  Varðandi það að Evrópusambandið sé að breytast í ríki er það mín ályktun. Ég hef horft á þróunina síðustu 60 árin og það er alltaf að koma eitthvað nýtt upp. Það kemur upp vandamál með umhverfismál og þá breytir Evrópusambandið reglunum og herðir á þeim og setur meiri miðstýringu. Það kemur upp vandamál á fjármagnsmarkaðnum og þá herðir Evrópusambandið líka á og setur reglur um eftirlit, sameiginlegt eftirlit. Það er meira segja verið að tala um að það verði sameiginlegt eftirlit með fjárlögum hvers ríkis. Þá er nú orðið ansi stutt í ríki.

Virðulegi forseti. Ég er fegin því að þingmaðurinn hv. leiðrétti það og kom því að að þetta væri hans ályktun. Það var þess vegna sem ég sagði að mér fyndist eins og hann hefði ekki lesið skýrsluna. Ég er ekkert með sama söng, ég held að það séu aðrir hér með sama söng. Það er leiðinlegt að þurfa að sitja undir þessu frá eins málefnalegum þingmanni og Pétri H. Blöndal. Mig langar til að spyrja hv. þingmann. Hann segir að við mundum hafa mjög lítil áhrif í Evrópusambandinu ef við kæmumst þangað inn, ef við næðum góðum samningi. Ef svo yrði ekki, gefum okkur að svo færi ekki, verðum við væntanlega með EES-samninginn. Finnst honum það boðleg framtíð fyrir okkur sem þjóð að hafa áfram ekkert að segja, að eiga ekki lokaorðið um helling, svo ég tali ekki um einhverjar prósentur, af löggjöf 

Frú forseti. Þegar fjármálakreppan í Evrópusambandinu og evrukreppan stóðu sem hæst voru tveir stjórnmálamenn í Evrópu, Merkel og Sarkozy, sem hittust og tóku ákvarðanir. Það var kallað Merkozy. Tveir stjórnmálamenn tóku ákvörðun um allt sambandið. Þeir spurðu ekki Finnland, þeir spurðu ekki Pólland, þeir spurðu ekki Rúmeníu eða Ítalíu. Nei, þeir tóku ákvörðun af því að það þurfti að taka ákvörðun hratt og þeir gerðu það og þetta var keyrt í gegn. Nú spyrja menn: Hvar er lýðræðið? Hvað hefði Ísland mikil áhrif á lagasetningu eða ákvörðunartöku í Evrópusambandinu umfram til dæmis Finnland, Danmörku eða önnur ríki sem eru mikið stærri en Ísland en samt lítil. Þau hafa sáralítil áhrif á Evrópusambandið. Auðvitað geta duglegir þingmenn náð sínu fram og áhrifum sínum en það er ekki gert ráð fyrir því.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir mjög málefnalega umræðu. Ég er ekki vanur því að taka upp hanskann fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð, en hv. þingmaður nefndi sérstaklega orð hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur, þáverandi hæstv. ráðherra, við atkvæðaskýringu á þeim tíma, 16. júlí 2009, þegar rætt var um þetta mál. Þar segir hún í lokin, með leyfi forseta: „Ég hef líka sannfæringu fyrir því að það séu breyttir tímar á Íslandi. Ég hef þá sannfæringu að í svo stóru máli eigi almenningur allur milliliðalaust að fá aðkomu að aðildarsamningi Íslands og Evrópusambandsins og segi já.“ Mig langar að spyrja hv. þm. Pétur H. Blöndal hvort hann styðji þá ekki að þjóðin ákveði sjálf hvort halda eigi þessum viðræðum áfram eða ekki.

Frú forseti. Ég er yfirleitt mjög hlynntur því að spyrja þjóðina í stórum málum. Það þurfa þá að vera greinilegar spurningar og eitthvað rökrétt þarf að vera við þær. Í ræðu minni fór ég í gegnum það að ef við færum í slíkar kosningar núna með tvo stærstu flokka þingsins, Framsóknarflokkinn og Sjálfstæðisflokkinn, báða á móti, hvernig staða kæmi þá upp? Jú, jú, þeir mundu halda áfram viðræðum ef þjóðin mundi samþykkja það, en það yrði með hangandi hendi og þeir lægju örugglega undir miklum ámælum fyrir að hafa ekki unnið rétt að því að sækja um á réttum hraða. Ég minntist í ræðu minni á Jón Bjarnason, hv. þingmann, sem þá var ráðherra, að það gekk mjög illa hjá honum að ná samningum um sjávarútvegs- og landbúnaðarmál sem hann var yfir, vegna þess að hann var hreinlega á móti því að ganga í Evrópusambandið. Varðandi ræðu hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur kem 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Mér finnst þessi afstaða svolítið undarleg að ef báðir flokkarnir eru á móti hljóti það að skemma fyrir starfinu. Það eru alveg til í heiminum þjóðir þar sem það viðgengst að fólk kemst að einhverri niðurstöðu þrátt fyrir að vera ósammála en síðan þegar ákvörðunin er tekin þá vinni það saman að því sem er best fyrir alla. Og að sjálfsögðu er það best fyrir þjóðina að fá sem bestan samning. Það sem ég velti samt sérstaklega fyrir mér er að þetta snýst ekki endilega um það að fara inn í ESB heldur snýst þetta um að spyrja þjóðina til að leiða þetta mál til lykta. Ég tók eftir því að 16. júlí 2009 greiddi hv. þm. Pétur H. Blöndal atkvæði með breytingartillögu þess eðlis að spyrja þjóðina áður en gengið væri til viðræðna, sem var breytingartillaga sem hv. þm. Birgitta Jónsdóttir studdi einnig og með réttu. Ég velti fyrir mér hvort þessi rök, þessi umræða, þessi skýrsla ættu ekki að duga til þess 

Frú forseti. Ég hef gluggað í skýrsluna nokkuð mikið og mér finnst ég vera styrktur í því að engar varanlegar undanþágur eða sérlausnir sé að fá. Ég er styrktur í því, aðrir trúa því ekki. Spurningin er sú hvort þjóðin trúi því eða ekki eftir þessa skýrslu. Ég held að þó að menn tali um einhvern ídealíseraðan heim þar sem menn geti unnið gegn sannfæringu sinni, það getur vel verið að hv. þingmaður geti það. 

Frú forseti. Það er aðalsmerki góðs stjórnmálamanns að hafa sterka sannfæringu og standa við hana. Þetta voru orð hv. þm. Péturs H. Blöndals. Hvað finnst honum þá um sannfæringu formanns Sjálfstæðisflokksins? Sá ágæti stjórnmálaleiðtogi lofaði stórum hluta af sínum flokki að það yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna, hann gerði það fyrir kosningar og eftir kosningar. Sjálfstæðisflokkurinn sjálfur lofaði sömuleiðis í kynningarefni á heimasíðu þangað til fyrir örfáum dögum að það yrði á kjörtímabilinu. Formaður Sjálfstæðisflokksins gekk lengra, hann gaf það skýrt til kynna að hann teldi að það ætti að vera á fyrri hluta kjörtímabilsins. Það sagði hann fyrir kosningarnar en hann sagði líka það líka eftir kosningarnar. Hvað finnst hv. þingmanni um það þegar stjórnmálaleiðtogi gefur með þessum hætti loforð og svíkur það?

Frú forseti. Fyrir kosningar veit maður ekki hvernig kosningarnar fara. Þær fóru þannig að þeir tveir flokkar sem fengu meiri hluta eru báðir eindregið á móti aðild að Evrópusambandinu. Við þá stöðu breytist þetta loforð vegna þess að það hefur ekkert innihald að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu um að ganga í Evrópusambandið þegar báðir stjórnmálaflokkarnir sem eru í ríkisstjórn eru á móti því. Ég er viss um að daginn eftir að slík þjóðaratkvæðagreiðsla hefði átt sér stað - og segjum að þjóðin segði já við að halda áfram viðræðum - kæmu upp efasemdir um að þeir sem stunduðu viðræðurnar væru nógu heilir í að ná þeim fram. Kosningar geta breytt forsendum sem menn hafa og þessar kosningar gerðu það.

Frú forseti. Stjórnmálahreyfingar sem fylgja þessu sem hv. þm. Pétur H. Blöndal var að lýsa skeyta hvorki um skömm né heiður. Enginn hefur lýst því betur en fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra sem hafði aðra skoðun á þessu en hv. þm. Pétur H. Blöndal. Hann lýsti framferði formanns Sjálfstæðisflokksins með þeim hætti að það væru stærstu sviki í lýðveldissögunni. Það eru stór orð. Það var ekki ég sem felldi þau. Það var fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins. Af hverju? Vegna þess að honum hafði verið lofað að það yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðnanna. Honum var lofað því fyrir og eftir kosningar. Á þeim grundvelli veitti fjöldi sjálfstæðismanna formanni Sjálfstæðisflokksins umboð sitt í kosningum. Það er ekki hægt að kalla háttsemi hans annað en pólitísk umboðssvik.

Frú forseti. Ég ætla ekkert að verja fyrrverandi formenn Sjálfstæðisflokksins. Þeir standa bara fyrir sín orð og meina þau en það hefur margoft komið upp að kosningar hafa breytt stöðunni, t.d. í kosningunum 2009. Þá var annar stjórnarflokkurinn búinn að lofa því að tala ekki við AGS, ganga ekki í Evrópusambandið o.s.frv. Það fyrsta sem hann gerði var að sækja um aðild að Evrópusambandinu, ganga til samstarfs við AGS o.s.frv. Þær forsendur höfðu breyst. Auðvitað breyta kosningar og samsteypustjórnir því sem menn lofa og segja fyrir kosningar. Það er alltaf þannig. Ég hef ekki breytt neinu, ég lofaði engu um slíkt og ég mun greiða atkvæði gegn því að Ísland gangi í Evrópusambandið, alveg sama hvað hv. þingmaður eða aðrir ná fram góðum samningum. Hv. þingmaður náði reyndar ekki fram neinum samningum.

Virðulegi forseti. Ég hyggst ræða hér nokkuð um þann hluta þessarar skýrslu sem snýr að efnahagsmálum í Evrópusambandinu, þó sérstaklega að evrunni, og hvernig ég tel að efnahagsþróunin verði og eins hvað muni í raun fylgja í framhaldinu hvað varðar evrusvæðið og þróun þess. Fyrst ber að líta á það að upptaka evrunnar er stórmerk tilraun til þess að auka samruna og samstarf Evrópuríkjanna. Hún er stórmerk fyrir margra hluta sakir. Við eigum öll mikið undir því að sú tilraun takist sem best, hvort sem ríki hafa tekið upp evruna eða ekki. Það eru sameiginlegir hagsmunir þar fyrir hendi. Vandinn er sá að veigamikil rök hníga að því að takmarkað sé hversu stórt myntsvæðið getur orðið, yfir hversu mörg lönd það getur náð. Það sem takmarkar það er að nægjanleg einsleitni sé á milli hagkerfanna þannig að þau geti búið við sameiginlega peningamálastefnu. Það sem meira er, það þarf að ríkja nægjanleg stjórnmálaeining sem tryggi um leið samleitni í ríkisfjármálastefnunni. Ég tel algjörlega einsýnt að fram undan sé sú þróun sem þeir sem börðust fyrir upptöku evrunnar sáu í raun fyrir, menn sem þekktu einmitt hörmungar styrjalda og átaka. Þau ríki sem tekið hafa upp evruna munu jafnt og þétt auka samvinnu sína, einkum og sér í lagi með samþættingu ríkisfjármálanna, útgáfu sameiginlegra skuldabréfa, til að undirbyggja hina sameiginlegu peningamálastjórn. Það má augljóslega deila um hvort núverandi evrusvæði sé of stórt. Þær brotalamir sem komið hafa fram benda til þess, en það er alls ekki útilokað að það takist á næstu árum og áratugum að auka samþættinguna, draga úr muninum á milli norður- og suðursvæðisins í álfunni þannig að evran í núverandi mynd með núverandi fjölda ríkja muni ganga upp. Það er rétt að hafa það í huga að land eins og Ítalía gat haft sína mynt þrátt fyrir að gríðarlegur munur væri milli Norður- og Suður-Ítalíu vegna þess að um var að ræða eina pólitíska einingu sem stóð að baki þeirri mynt. Hvers vegna skiptir það máli? Það skiptir verulega miklu máli fyrir okkur Íslendinga sem erum núna, með aðildarumsókn að ESB, að gera okkur grein fyrir því að þessi þróun er óumflýjanleg og mun halda áfram og hún er æskileg. Hún er æskileg fyrir evruríkin. Á sama tíma munu þau ríki sem ekki hafa tekið upp evruna en eru innan vébanda ESB að öllum líkindum ekki fylgja þessari þróun eftir. Er nægilegt að horfa hér til umræðunnar í Bretlandi og reyndar víðar. Það mun þá benda til þess að þar muni þróast Evrópusamband þar sem evruríkin eru annars vegar með sitt þétta samstarf og hins vegar þau ríki ESB sem standa utan evrunnar. Þegar því er haldið fram í umræðu hér að það sé svo nauðsynlegt að fyrir liggi samningur til að við getum tekið upplýsta ákvörðun er rétt að hafa í huga að það verður ekki upplýst ákvörðun í raun á meðan þróunin stendur enn yfir og ekki er vitað hvar hún endar, þ.e. við höfum ekki á hreinu inn í hvaða ESB við værum að ganga og reyndar er nokkuð langur vegur þar frá. Þessi þróun skiptir líka máli þegar kemur að samþættingu lýðræðisins annars vegar og hins vegar meðferð á peningastjórnarvaldinu og ríkisfjármálavaldinu. Sá vandi er uppi í Evrópu að mjög erfitt er að halda því fram að til sé einhver samevrópsk hugmynd um það hvað það er að vera Evrópumaður. Þótt álfan eigi sína sameiginlegu sögu er hún margbrotin, en það er í sjálfu sér ein af forsendum þess að hægt sé að hafa kerfi þar sem kosið er um sameiginleg málefni þannig að mark sé á takandi. Evrópumenn eru fyrst Bretar eða Englendingar, fyrst Frakkar eða Ítalir, Þjóðverjar, Spánverjar, áður en þeir kynna sig sem Evrópumenn. Það er reyndar ólíkt því sem við þekkjum þegar við hittum Bandaríkjamenn sem svara þeirri spurningu hvaðan þeir séu með því að byrja á að segjast vera frá Bandaríkjunum og svo gefa þeir upp ríkið. Af hverju skiptir það máli? Það skiptir máli vegna þess að þróunin innan ESB á evrusvæðum er í átt til meiri valdasamruna. Á sama tíma erum við með þann vanda hvernig lýðræðið tengist við þessar sömu valdastofnanir, hvernig jafn ólíkir kjósendur og Grikkir annars vegar og Þjóðverjar hins vegar kjósa um hin sameiginlegu mál með sína ólíku sögu og ólíku lífssýn. Reyndar er vaxandi tilhneiging til þjóðernishyggju víða í álfunni, sem er vandamál, sérstaklega fyrir evruríkin. Á þeim tíma sem við þurfum á því að halda fyrir hönd þeirra ríkja að þau auki samruna sinn og samvinnu hugsa kjósendurnir í sömu ríkjum, í það minnsta mörgum þeirra, meira á þjóðernislegum nótum. Það er því gjá þar á milli og af því er rétt að hafa nokkrar áhyggjur. Ef við tökum þetta saman held ég að segja megi að það sé það mikil óvissa um þróun þessa ríkjasambands, að það sé rétt fyrir okkur Íslendinga að gera hér stans. Við skulum sjá hver framvindan verður á næstu árum, þá geta menn tekið ákvörðun síðar meir ef það myndast pólitískur vilji til þess í sölum Alþingis að sækja um aðild að því sambandi. Ég held að ekki sé hægt að taka neina upplýsta ákvörðun á þessum tímapunkti vegna þessa. Hvað varðar hagvöxt og möguleika ríkja til að efla hag sinn sést það í þeirri tölfræði, sem skýrslan sem hér er verið að ræða sýnir, að hagvöxtur hefur verið með ágætum á Íslandi. Hagvaxtarhorfur eru líka ágætar saman borið við Evrópu. Þó eru þetta hagvaxtarmælingar og -spár að gefnum þeim forsendum sem við búum við, þ.e. að við erum með krónuna í höftum, sem veldur okkur auðvitað efnahagslegum skaða og gerir okkur ekki kleift að nýta til fulls þá sóknarmöguleika sem við þó eigum. Ég held að hægt sé að færa fyrir því rök að með því samstarfi sem við eigum nú þegar við Evrópuríkin, sem er djúpt og mikið, og aðgengi okkar að hinum sameiginlega markaði, séum við Íslendingar í góðum færum með því að búa hér við hagvöxt sem er að minnsta kosti ekki minni en sá sem spáð er að verði bæði á evrusvæðinu og í Evrópusambandinu í heild. Það er það sem skiptir svo gríðarlega miklu máli. Lífskjörin grundvallast þar á framleiðniaukningu og hagvexti. Það er reyndar annað vandamál innan ESB, lítil framleiðniaukning. Álfan hefur dregist aftur úr til dæmis Bandaríkjunum og við vitum hvað er að gerast í Asíu. Þess vegna skiptir það okkur máli þegar við erum að meta hagsmuni Íslands bæði í bráð og lengd að horfa til þessara þátta. EES-samningurinn tryggir okkur aðgengi að hinum innra markaði, gríðarlega mikilvægt fyrir okkur. Á sama tíma höfum við verið að vinna að samningum við önnur ríki, m.a. hraðvaxtarríki Asíu sem búa við allt aðra samsetningu fólksfjöldans eða íbúanna hvað varðar aldurssamsetningu, allt öðruvísi hagvaxtartölur, sem gera okkur Íslendingum kleift eða í það minnsta opna möguleika fyrir okkur að auka hér hagvöxt vel umfram það sem gerist í Evrópu. Eins skipta samskipti okkar við Bandaríkin miklu máli fyrir okkur. Það er ekki rétt að draga upp þá mynd að þeir sem ekki vilja ganga í ESB séu einhvers konar einangrunarsinnar sem telji hag Íslands best borgið með því að hér hugi hver að sínu og menn byggi á einhvers konar sjálfsþurftarbúskap. Það er langur vegur frá. Þvert á móti á Ísland alla möguleika til þess að gera bæði tvíhliða samninga við önnur ríki og á vettvangi EES- og EFTA-samstarfsins og síðan hinn mikilvægi aðgangur okkar að innri markaðnum. Við erum í öllum færum með að nýta þetta vel, enda sjáum við það á hagvaxtarspám og hagvaxtartölum að það er ástæða fyrir okkur Íslendinga til að vera ágætlega bjartsýn hvað þetta varðar. Mér finnst þetta blasa við þegar ég hef lesið skýrslu Hagfræðistofnunar og þó einkum og sér í lagi þann hluta sem snýr að efnahagskaflanum, annars vegar varðandi evruþróunina og þá þróun og þær ályktanir sem ég dreg af því sem þar er sagt, sem er reyndar í samræmi við það sem rætt er um um alla álfuna og allir þeir sem velta þessu fyrir sér sjá og heyra hvert stefnir, og hins vegar varðandi hagvaxtarþróunina. Saman virt tel ég þessar upplýsingar auðvitað skipta máli fyrir okkur, þær eru til þess fallnar að dýpka og skerpa hér á umræðunni til þess að við komumst að ágætri og málefnalegri niðurstöðu.

Virðulegi forseti. Í desember árið 2008 skrifaði hv. þingmaður grein, ásamt núverandi formanni Sjálfstæðisflokksins, um að við ættum að sækja um aðild að Evrópusambandinu, ættum að leggja þann samning undir atkvæði þjóðarinnar og síðan minnir mig að í kosningabaráttunni á eftir hafi menn fjallað um ábyrga leið til upptöku evru, það hafi verið yfirskriftin. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi á þeim tíma talið að í framhaldinu mundi Evrópusambandið aldrei breytast neitt. Það yrði aldrei nein þróun, aldrei neinar breytingar. Þannig er nú bara lífið og það er þannig á Íslandi líka að óvissa ríkir um framtíðina. Það er vegna þess að samfélag manna tekur sífellt breytingum. Spurningin er þess vegna: Ætlum við að taka þátt í þróun til breytinga innan Evrópusambandsins eða ætlum við alltaf að vera fyrir utan og fylgjast með úr fjarlægð og svo kannski stökkva inn einhvern tíma ef og þegar menn halda að Evrópusambandið sé orðið fastmótað og muni þaðan í frá aldrei breytast? Ég skil ekki þessa röksemdafærslu, virðulegi forseti, ég bara botna ekkert í henni. Hv. þingmaður talar líka hér um að EES veiti okkur mikilvægan aðgang að innri markaðnum. Það er alveg rétt. En þá spyr ég hæstv. ráðherra líka hvort hann hafi engar áhyggjur af því að það sem hér er verið að gera geti haft veruleg áhrif á aðild okkar að EES. Ég spyr hæstv. ráðherra líka hvers vegna gengið sé lengra í þingsályktunartillögu sem hann stendur að og samþykkir út úr ríkisstjórn og þingflokki, hvers vegna gengið sé lengra í henni og talað um að slíta viðræðum en gert er í stjórnarsáttmálanum þar sem talað er um að gera hlé á aðildarviðræðum. Það er tvennt ólíkt að draga umsókn til baka eða gera hlé. Ég spyr: Hvað er það í skýrslu Hagfræðistofnunar sem veldur því að menn ákveða 

Virðulegi forseti. Ég held að það hafi verið hagfræðingurinn John Maynard Keynes sem eitt sinn var spurður um mál sem hann hafði skipt um skoðun á, hvernig á því stæði að hann hefði skipt um skoðun. Svar hans var þetta: Herra minn, þegar staðreyndir breytast þá skipti ég um skoðun. Hvað með yður? Þannig var að fyrir nokkrum árum harðneituðu þeir sem töldu rétt að sækja um aðild að Evrópusambandinu því að það væri að færast í átt til aukins sambandsríkis. Því var harðlega neitað og mörg dæmi þar um. Nú er sagt,  Ég held reyndar að evrukrísan hafi sýnt það, hafi menn haft efasemdir um þetta mál, að það er svo augljóst að til að evran geti sinnt hlutverki sínu, sem við skulum svo sannarlega vona að hún geri, þá þurfi það til að auka samruna evruríkjanna á mjög mörgum sviðum og fyrst og síðast á sviði ríkisfjármála. Með öðrum orðum þarf að færa sambandið, þ.e. evruríkin, í átt til aukins sambandsríkis. Þetta hefur komið fram mjög berlega á undanförnum árum. Hvað varðar aðra þætti sem ég var spurður að hér, varðandi niðurstöðu þingsályktunartillögu, sem hefur verið dreift: Við skulum bara ræða það, virðulegi forseti, þegar að því kemur, af því að sú umræða mun fara fram. Ég vil þó segja þetta: Það þarf engum að koma á óvart í sjálfu sér sú afstaða þessara flokka, í ljósi reynslu 

Virðulegi forseti. Ég spurði út frá skýrslu Hagfræðistofnunar, hún hlýtur að hafa verið vendipunkturinn sem olli því að í staðinn fyrir að fylgja stjórnarsáttmálanum - þar sem segir að gert verði hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið, það er dálítið annað en að draga umsóknina til baka - hefur verið ákveðið, eftir að þessi skýrsla kom fram, að umsvifalaust þyrfti að leggja fram tillögu um að slíta viðræðum, þ.e. að draga umsóknina til baka. Það hlýtur að byggja á upplýsingum sem koma fram í skýrslu Hagfræðistofnunar, eða hvað? Eða lá það bara fyrir allan tímann að menn ætluðu ekkert að nota hana? Ég er að spyrja út frá skýrslunni og ég vona að hæstv. ráðherra geti svarað mér hér hvers vegna ríkisstjórnin telur sig, og þá væntanlega byggt á skýrslunni, þurfa að ganga lengra en landsfundarsamþykkt Sjálfstæðisflokksins segir til um og lengra en stjórnarsáttmálinn segir til um, þar sem talað er um að gera hlé á viðræðum en ekki að draga umsóknina til baka. Þetta eru svo gjörólíkir þættir.

Virðulegi forseti. Fyrst um þá spurningu hvort ég teldi að staða Íslands í EES-samstarfinu væri í hættu eða EES-samstarfið yfir höfuð. Það væri auðvitað alveg fráleitt. Það að ríki sem sótt hefur um aðild taki ákvörðun um að draga aðildarumsókn sína til baka hafi einhvers konar refsiáhrif af hálfu ESB hvað varðar EES-samstarfið tel ég fráleitt, enda er ekki bara Ísland í EES-samstarfinu, það eru önnur ríki, þannig að ég hef engar áhyggjur af því. Ástæðan fyrir því að ég svaraði eins og ég gerði áðan fyrirspurn hv. þingmanns er að þegar að því kemur að við ræðum um þá þingsályktunartillögu sem hér hefur verið dreift og fáum rökstuðning fyrir henni þá gerum við það. Það sem ég er að ræða í þessari umræðu er sjálf skýrsla Hagfræðistofnunar.

Þetta er útúrsnúningur.

Virðulegi forseti, hér er kallað: Þetta er útúrsnúningur. Nei, það er það ekki. 

Þetta er ekki erfið spurning.

Virðulegi forseti.  
            

Forseti minnir hv. þingmenn á að ræðumaður hefur orðið þegar hann er í pontu. 

Frú forseti. Ef eitthvað er varið í stjórnmálamenn kennir þá stundum til. Þeir leggja sig fram og ég er einn af þeim sem eiga erfitt með að skilja tilfinningar frá stjórnmálum. Ég sinni þeim af kappi og ástríðu. Þannig hefur mér líka fundist hv. þingmaður sinna sínum stjórnmálum. Ég velti fyrir mér hvernig honum líði við þessar aðstæður. Þá er ég ekki að vísa til fyrri afstöðu hans til inngöngu í Evrópusambandið og upptöku evru eins og 2008 í frægri grein með núverandi formanni Sjálfstæðisflokksins eða auglýsingunni sem þeir birtu fimm dögum fyrir kosningar 2009. Nei, frú forseti, ég er að hugsa um yfirlýsingarnar sem formaður Sjálfstæðisflokksins gaf eftir landsfund sjálfstæðismanna þar sem fundurinn felldi að gera það sem hæstv. ráðherra tekur núna þátt í, að slíta viðræðunum. Ég er að hugsa um þegar Bjarni Benediktsson, hæstv. fjármálaráðherra, horfði í augun á fjöldamörgum sjálfstæðismönnum og lofaði þeim þjóðaratkvæðagreiðslu á kjörtímabilinu. Ég er að hugsa um þegar fjármálaráðherra og leiðtogi lífs þessa hæstv. ráðherra sagði þegar hann hratt úr vör kosningabaráttu Sjálfstæðisflokksins 23. mars á Hótel Loftleiðum að hann teldi að það ætti að gerast á fyrri hluta kjörtímabilsins. Og ég er að hugsa um það þegar formaður Sjálfstæðisflokksins horfði í augun á þjóðinni eftir kosningar og sagði við sjónvarpsvélina að hann væri enn sömu skoðunar. Með þessu fékk hann og sótti umboð fjölda frjálslyndra sjálfstæðismanna sem í staðinn studdu hann og hæstv. ráðherra. Spurning mín til hæstv. ráðherra er þessi: Er ekki hægt að kalla þetta pólitísk umboðssvik af hálfu formanns Sjálfstæðisflokksins og hæstv. menntamálaráðherra?

Virðulegi forseti. Ég tók eftir því að hv. þingmaður spurði annan hv. þingmann sömu spurningar og fékk þar svar. Annaðhvort hefur það illa skilist eða fyrirspyrjandinn ekki sætt sig við niðurstöðu þess. Ég er þeirrar skoðunar að Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þingmaður og hæstv. fjármálaráðherra, sé hér að taka rétta ákvörðun. Hún er augljóslega ekkert auðveld en ég tel að hagsmunum Íslands sé best borgið með þessu. Það er það sem gildir fyrst og síðast. Í fjögur ár var reynt að gera samninga við ESB um þetta mál. Það strandaði meðal annars á því að ríkisstjórnin var klofin í málinu og eru til vitnisburðir ráðherra þeirrar ríkisstjórnar um allan þann gassagang. Ég verð að leyfa mér að segja að öll sú framganga var farin að grafa nokkuð undan stöðu Íslands á alþjóðavettvangi. Þegar fyrir liggur að báðir þeir flokkar sem þá mynduðu ríkisstjórn hafa þá stefnu sem þeir hafa og er ljós og þegar líka liggur fyrir forsaga þessa máls alls er þetta hin ábyrga afstaða sem tekin er. Vilji hv. fyrirspyrjandi áfram berjast fyrir aðild Íslands að ESB, sem ég hvet hann til að gera því að ég veit að hann hefur þessa hugsjón og hann á ekkert að víkja frá henni, á hann að berjast fyrir henni þannig að í þingkosningum vinni hann og einhverjir aðrir flokkar þannig meiri hluta að þeir geti lagt af stað með þetta ferli með eðlilegum hætti en ekki stofnað utanríkishagsmunum Íslendinga í þá hættu sem gert var. Þess vegna segi ég, virðulegur forseti, að þetta er alveg augljóslega ekki auðveld ákvörðun en þegar litið er til hagsmuna Íslands, bæði í bráð og lengd, tel ég þetta hafa verið rétt ákvörðun. Annars hefði hún ekki verið tekin.

Frú forseti. Ég tel að þetta svar hæstv. ráðherra taki af öll tvímæli um að menn gáfu vitandi vits yfirlýsingar sem þeir ætluðu ekki að standa við. Þá er ég að vísa til yfirlýsingarinnar sem formaður Sjálfstæðisflokksins gaf eftir kosningar, væntanlega eftir að hafa ráðfært sig við hæstv. trúnaðarmann sinn og menntamálaráðherra. Þá lá allt þetta fyrir. Það sem mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um er það sem hann sagði orðrétt í ræðu sinni: „Það er það mikil óvissa að rétt er að gera hér stans og sjá hverju fram vindur síðar meir.“ Þetta er ekki alls óvitlaus niðurstaða í stöðunni. En af hverju gerir þá hæstv. ráðherra ekki stans og hans ríkisstjórn og gerir það sem hann benti á síðar í ræðu sinni, að ef hér myndast þingmeirihluti síðar getur hann tekið til við umsóknina aftur? Hvers vegna stígur hæstv. ráðherra skrefi lengra en kemur fram 

Virðulegi forseti. Við sjálfstæðismenn bentum á það sumarið 2009 að það væri mikið óráð og feigðarflan að fara af stað með þessa umsókn eins og gert var með klofið þing og klofna ríkisstjórn, það mundi aldrei ganga vel. Hinir sem sögðu nei við slíkri atkvæðagreiðslu töldu að þessir samningar mundu klárast á örfáum missirum. Það kom í ljós að það var rangt og eitt af því sem skipti svo miklu máli var að það var engin pólitísk samstaða um hvernig ætti að halda á þessum málum af hálfu ríkisstjórnarinnar. Vegna þess hvernig málið er til komið tel ég rétt, að vel athuguðu máli, að umsóknin sé dregin til baka og komi síðan til þess að hér myndist annar þingmeirihluti sé aftur hægt að sækja um aðild. Þá segi ég hins vegar líka að ég held að það sé skynsamlegt, þrátt fyrir að það sé meiri hluti í þinginu við slíkar aðstæður ef það myndast, að þá yrði líka farið til þjóðarinnar og hún spurð hvort hún vilji fara af stað í slíka vegferð. Það verður nefnilega að horfa til upphafs þessa máls og þeirra mistaka sem voru gerð 

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra aðeins út í gjaldmiðilsmálin. Það er alveg ljóst að mjög margir kalla eftir því að við tökum upp evru, þá í samstarfi við Evrópusambandið, með inngöngu í Evrópusambandið. Það liggur fyrir að með upptöku evru munum við draga úr viðskiptakostnaði hér og lækka vexti, vegna þess að það er minni áhætta að lána í evrum, og geta losað landið úr gjaldeyrishöftum. Við vitum vissulega ekki hvernig framtíðin lítur út í Evrópu eða hver framtíð þessa gjaldmiðils en við vitum kannski enn minna um hver framtíð Íslands með krónuna er. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Er það stefna hans að krónan verði framtíðargjaldmiðill Íslands? Ég vil ekki fá það svar að það liggi ljóst fyrir að við verðum að hafa krónuna næstu ár. Það liggur ljóst fyrir. Ég er að tala um inn í framtíðina,  Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra hvort honum finnist í lagi að flokkurinn hans gefi kosningaloforð þar sem segir skýrt að þetta sé mál sem eigi að leggja í dóm þjóðarinnar, þjóðaratkvæðagreiðslu er lofað og síðan er það kosningaloforð svikið. Ég kaus ekki Sjálfstæðisflokkinn og flokkurinn verður auðvitað að eiga þetta að mestu við sína kjósendur, en alla stjórnmálamenn setur niður þegar einhver úr hópnum hagar sér á þennan hátt. Við erum stétt sem má ekki við því. Við erum eiginlega rúin trausti og það eru svona vinnubrögð sem eru ástæðan fyrir því.

Virðulegi forseti. Vegna síðustu orða hv. þingmanns velti ég fyrir mér hvaða orð hún hefði valið um þann stjórnmálaflokk og þá stjórnmálamenn sem fyrir kosningarnar 2009 kynntu sig sem helstu andstæðinga þess að Ísland gengi í Evrópusambandið.  Virðulegi forseti. Ég mun gera það en ég mun gera það á minn hátt. Þeir fóru um landið og sögðust aldrei ætla að ganga í ESB og örfáum mánuðum síðar voru þeir búnir að greiða atkvæði með því að sækja um aðild. Setti stjórnmálastéttina þá niður eða þá stjórnmálamenn sem sögðu að þeir mundu aldrei fara í samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn en gerðu það síðan skömmu síðar? Hvað varðar gjaldeyrismálin nefndi hv. þingmaður að með því að taka upp evru eða ganga í Evrópusambandið væri hægt að leysa gjaldeyrishöftin. Ég hefði áhuga á að heyra frá hv. þingmanni hvernig það mundi gerast. Er hv. þingmaður að ýja að því að Evrópusambandið muni greiða upp þær skuldir sem hvíla reyndar á einkaaðilum hér á Íslandi en valda því að við getum ekki haft gengið frjálst? Að það verði einhvers konar, svo ég sletti á ensku, „bail-out“ af hálfu Evrópusambandsins? Hvernig sér hv. þingmaður fyrir sér að það geti gerst? Evrópusambandið hefur sjálft sagt og stækkunarstjóri þess nefndi að það væri vissulega til í að hjálpa okkur Íslendingum með sérfræðiþekkingu. Það er ekki okkar vandamál að kalla það inn en Evrópusambandið er ekkert að fara að leysa fyrir okkur gjaldeyrishöftin. Það þarf að leysa þau áður en menn fara inn og við getum rætt síðar hvernig það gerist. Virðulegi forseti. Hvað varðar krónuna þá sé ég krónuna fyrir mér sem þá mynt sem við munum vera með hér til langrar framtíðar. Ég sé ekki lausn í evrunni vegna þeirra þátta sem ég ræddi áðan og fór yfir í ræðu minni.

Virðulegi forseti. Ég vil endurtaka það sem ég sagði áðan, stjórnmál eiga að snúast um framtíðina. Hæstv. ráðherra eyddi helmingnum af tímanum í að tala um hvað hefði verið í gangi hér á síðasta kjörtímabili. Mér kemur það bara ekki við, ég sat ekki á þingi þá og það er ekki vandamál sem þjóðin á að þurfa að hlusta á, að hér hafi verið erjur á milli flokka. Mér finnst þetta alveg merkilegt, maður þarf að hlusta á sama nöldrið um síðustu fjögur ár. Ég spurði hvort krónan væri framtíðargjaldmiðill. Skildi ég hæstv. ráðherra rétt að svarið væri: Já, krónan er framtíðargjaldmiðill Íslendinga? Verður hún þá í höftum eða án hafta?

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir að ég bryddaði upp á þeim atburðum sem urðu hér 2009 var ekki af einhverri gamansemi eða til að reyna að komast hjá spurningunni. Ég var einfaldlega að fiska eftir því hvort það væri samfella í þeim málflutningi sem var hafður uppi um að stjórnmálastéttina hefði sett niður við þessa ákvörðun hér. Ég er ekki þeirrar skoðunar. Ég lýsti því áðan í andsvari hvers vegna ég teldi að ákvörðunin væri tekin og hver væru rökin þar fyrir. Hitt er reyndar nauðsynlegt líka fyrir alla stjórnmálaumræðu að hafa söguna með. Það er ekki gott að vera sögulaus, virðulegur forseti, það er nauðsynlegt að læra af reynslunni og hafa það í huga. Ég skal gæta þess að vera ekki að ofbjóða hv. þingmanni með tali um liðna tíð eða aðra stjórnmálaflokka og reyna að snúa mér frekar að spurningunni um krónuna, hvort ég sjái hana fyrir mér sem framtíðargjaldmiðil. Já, ég geri það. Í höftum eða ekki í höftum? Ég sé fyrir mér og hef sannfæringu fyrir því að við munum geta leyst haftavandamálið. Ég spurði hv. þingmann hvers vegna hv. þingmaður væri þeirrar skoðunar að ESB 

Herra forseti. Við ræðum hér skýrslu utanríkisráðherra um aðildarviðræður við Evrópusambandið og um þróun mála innan sambandsins. Það er ankannalegt að vera að ræða þessa skýrslu sem átti að vera undanfari ákvörðunartöku um framhaldið þegar hæstv. utanríkisráðherra er kominn miklu lengra en við hin. Hann er eflaust bráðger maður og allt það en þessi skýrsla átti að vera undirstaða þess að við tækjum upplýsta umræðu um í hvaða farveg við vildum setja þetta mál. Þessi úttekt átti að snúast um það hver staða aðildarviðræðnanna milli Íslands og Evrópusambandsins væri, hver laga- og stofnanaþróunin væri í Evrópusambandinu og horfur í efnahagsmálum. Við erum hins vegar í raun komin lengra með þessari þingsályktunartillögu sem hefur verið dreift í þinginu af hæstv. utanríkisráðherra um að afturkalla aðildarumsóknina. Ég tel rétt að fjalla um þessi mál á breiðum grundvelli og fara yfir þau, bæði forsöguna og hugsanlegan feril í framhaldinu. Við þekkjum flest forsögu þessa máls, það hefur fylgt þjóðinni til fjölda ára. Niðurstaðan varð sú að sótt yrði um aðild eftir að Samfylkingin og Vinstri hreyfingin – grænt framboð gengu til ríkisstjórnarsamstarfs vorið 2009. Á þeim tíma hefði ég viljað að þjóðin yrði spurð hvort við ættum að fara í aðildarviðræður og greiddi atkvæði með þeirri tillögu sem kom fram í þinginu. Niðurstaðan varð hins vegar sú að hún var felld og málið fór í þann farveg sem við þekkjum og var í vinnslu stærstan hluta síðasta kjörtímabils þar til málið var sett á ís í upphafi síðasta árs. Málinu er ekki þar með lokið og mér finnst að við öll, þingmenn sem erum nú á Alþingi, verðum að taka stöðuna eins og hún er núna en ekki vera með það í baksýnisspeglinum hvernig þetta mál fór af stað, hver sagði hvað, hver gerði hvað og hvort vel hafi verið staðið að þeirri vinnu sem fór fram á vegum ráðuneyta og samninganefndar. Ég held að hún hafi verið vörðuð mjög vel af þeirri þingsályktunartillögu sem var samþykkt í utanríkismálanefnd á sínum tíma. Ég held að við verðum að sýna þann þroska sem þjóð að taka stöðuna eins og hún er. Hvort sem mönnum líkaði það betur eða verr fór þetta mál í þennan farveg og er komið þetta langt. Það varðar ekki bara okkur sem þjóð heldur líka þjóð á meðal þjóða og við verðum að bera þá virðingu fyrir okkur sem sjálfstæðri þjóð að við séum ekki að kasta þessu fram og til baka. Það verður líka að taka ábyrgð á því sem komið er og vanda vel til verka í framhaldinu. Mér finnst ekki spurning að það verður að tryggja aðkomu þjóðarinnar á þessu stigi með einhverjum hætti. Það er ekki málinu til góðs að setja það í þann farveg að hægt sé að rífa þetta til baka og henda út í buskann, að þar með sé búið að þagga niður í þjóðinni og að þessi umræða verði ekki til staðar í framhaldinu. Það er mjög mikil forræðishyggja. Ég sem hef í langan tíma verið andvíg inngöngu í Evrópusambandið tel að allir kosningarbærir menn eigi þann rétt, þar sem málið er gengið þetta langt, að hafa aðkomu að málinu, að hafa eitthvað í höndunum sem segir meira en það hvað við hugsanlega gætum fengið ef við gengjum í ESB og taka þannig í framhaldinu upplýsta ákvörðun. Mér finnst það mjög groddalegt af núverandi stjórnarflokkum, sem höfðu uppi miklar meiningar um það fyrir kosningar, hvor með sínum hætti, Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur, að auðvitað ætti þjóðin að koma að þessu máli. Þannig gátu þeir ýtt því til hliðar í kosningabaráttunni fyrir tæpu ári og sett önnur stór mál á dagskrá, mikil og digur kosningaloforð eins og annar stjórnarflokkurinn lagði að minnsta kosti upp með. Stór hluti þjóðarinnar treysti því að þetta yrði aldrei ákveðið á annan hvorn veginn nema með aðkomu þjóðarinnar. Síðan fengu menn góða kosningu, a.m.k. annar stjórnarflokkurinn, út á digur kosningaloforð og settu þetta mál í baksætið með væntingum fólks um að það fengi lýðræðislegan feril ef viðkomandi flokkar kæmust til valda. Áhugi landsmanna hefur vissulega sveiflast í þessu máli og í ljós hefur komið að meiri hluti þjóðarinnar vill ljúka aðildarviðræðum þó að meiri hluti þjóðarinnar, ef hann er spurður beint hvort hann vilji ganga í ESB eða ekki, vilji ekki ganga í sambandið. Þetta tvennt er líka tveir ólíkir þættir sem við verðum að aðgreina í þessari umræðu. Ég hef sagt og heyri það í kringum mig að eftir því sem þetta fer að líkjast meira einhverju trúarbragðastríði milli þeirra aðila sem eru hvorir á sínum endanum í þessu máli, að telja að allt fari til betri vegar ef við göngum í ESB annars vegar og hins vegar sjá ekkert jákvætt við það að ganga í Evrópusambandið, að eftir því sem öfgarnar verða meiri á hvorn veginn stækkar sá hópur sem vill fá að hafa aðkomu að þessu máli og láta ekki 63 þingmenn eina ráða niðurstöðunni. Það er jafn afdrifarík ákvörðun á þessu stigi, miðað við það sem á undan er gengið og við erum komin þetta langt með þetta stóra mál, að ákveða að skera algjörlega á alla þá vinnu sem hefur farið fram, kostað tíma og peninga, og líka að burt séð frá pólitískum línum eru menn að vinna að málum í samstarfi við aðrar þjóðir og við viljum láta taka okkur alvarlega í þeim efnum, og hins vegar gagnvart þeim sem telja að allt lagist hérna, efnahagsástandið horfi strax til betri vegar, og hafa þá trú að við getum tekið upp annan gjaldmiðil sisona. Það hefur komið fram að það væri að minnsta kosti ekki í boði næstu tíu árin þó að við samþykktum inngöngu í ESB. Við þurfum líka að uppfylla skilmála til að geta tekið upp evru. Við þurfum að koma efnahagsmálum okkar í lag, alveg burt séð frá því hvort landið er innan eða utan Evrópusambandsins. Það eru næg verkefni heima fyrir. Það er enginn heimsendir á hvorn veginn sem þetta fer, það er bara þannig. Ef við förum ekki inn í ESB á næstu tíu, fimmtán árum leggjum við samt ekki upp laupana á Íslandi og segjum okkur á sveitina. Við ætlum okkur einhverja framtíð hérna enda höfum við fulla burði til þess að byggja upp velmegunarþjóðfélag með félagslegu réttlæti. Löggjafinn hér getur samið sín lög til að mæta kröfum um fjölda mála sem snúa að umhverfismálum, félagslegu réttlæti og aukinni velferð hér á landi. Það hefur komið upp í umræðunni að stórir og miklir byggðastyrkir bjóðist ef við göngum í Evrópusambandið og það mæti því þá að hér hefur ekki ríkt nein byggðastefna sem neitt gagn er að undanfarin 20 ár eða svo. Ég segi: Kökunni er bara ekki rétt skipt. Auðvitað hefðum við haft fulla burði til þess sem ríkt samfélag í öll þessi ár að skipta kökunni réttlátar og að skatttekjur landsbyggðarinnar skiluðu sér aftur heim í héruð til uppbyggingar þar. Það er ekkert sem bannar það. Mér finnst það nauðhyggja þegar menn horfa til þess að það sé einhver framtíðarsýn að lifa við styrki. Íslensk þjóð á ekki að þurfa að vera einhver styrkþegi, þá er heimsmyndin orðin eitthvað skrýtin ef við sjáum land okkar og þjóð fyrir okkur í samfélagi þjóðanna sem styrkþega. Þetta er alltaf spurning um hvernig þjóðartekjum er skipt í þessu rúmlega 300 þús. manna landi. Ég segi fyrir mína parta að ég vil nálgast þetta mál út frá lýðræðissjónarmiðum. Mér finnst það vera stóri pósturinn í þessu öllu og við verðum að sýna þjóðinni þá virðingu hvar sem við stöndum, yst á hvorum kantinum í þeim sjónarmiðum að ekkert sé gott í Evrópusambandinu og að allt hljóti að fara til betri vegar ef við göngum þar inn, að það er auðvitað þjóðin sem verður að fá að koma að þessu máli þegar við erum stödd hér og nú. Við verðum að taka stöðuna miðað við hvernig málum er háttað núna en ekki miðað við hvernig málum var háttað í kjölfar hrunsins. Við erum komin lengra. Ef stjórnarflokkarnir ætla að þverskallast við og knýja það fram að afturkalla umsóknina án nokkurrar aðkomu þjóðarinnar eru þeir flokkar sem telja að hag okkar sé betur borgið utan ESB að byggja upp hóp í landinu sem er miklu hlynntari því að skoða í þennan pakka og ganga í ESB en annars væri. Við vitum að það er allt svo spennandi sem ekki má. Þegar svona er haldið frá þjóðinni rís þjóðin auðvitað upp og segir: Hvaða rétt hafið þið til að taka þetta frá okkur? Þetta er það stórt mál að við eigum fullan rétt á því að taka þessi skref fram á við með ykkur og taka ákvörðun með ykkur en láta ekki troða ofan í kok á okkur því sem þið ákveðið hér og nú.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir lagði mikla áherslu á það í ræðu sinni að þjóðin hefði einhvers konar aðkomu að málinu, einhvers konar aðkomu að því hvort aðildarviðræðum yrði hætt. Ég vildi gjarnan fá að vita, bara svona fyrir forvitnissakir, af hverju það er svona miklu mikilvægara núna að þjóðin hafi aðkomu að þessari ákvörðun en var í huga þingmannsins þegar ákveðið var að fara í aðildarviðræður og um leið aðlögun. Það var miklu meiri ákvörðun, miklu meiri breyting á íslensku samfélagi, af hverju var ekki ástæða til að leyfa þjóðinni að koma að því þá? Í öðru lagi vil ég gjarnan fá að vita, fyrir forvitnissakir: Hvernig telur þingmaðurinn að núverandi ríkisstjórn og stjórnvöld, sem ekki vilja fara í ESB, geti staðið í aðildarviðræðum ef þjóðin kemst að því að halda eigi viðræðunum áfram í þjóðaratkvæðagreiðslu? Telur þingmaðurinn það gerlegt eða yrði eitthvert vit í því? Og ef samninganefnd kæmist að samningsniðurstöðu, hvernig ætti slík ríkisstjórn að sannfæra þjóðina um að samþykkja þann samning? Ég vildi gjarna fá að vita þetta því að ég átta mig ekki á þessu.

Herra forseti. Varðandi fyrri spurningu hv. þingmanns þá veit ég að hann hefur ekki fylgst gjörla með þingstörfum á síðasta kjörtímabili, en ég var ein í þeim fimm manna hópi sem greiddi atkvæði gegn aðildarumsókninni og greiddi atkvæði með tillögu hæstv fjármála- og efnahagsráðherra, Bjarna Benediktssonar, um að bera ætti þetta undir þjóðina, svo að það sé sagt, þ.e. ég er sjálfri mér samkvæm. Varðandi seinni spurninguna þá er það þannig að ef við erum fylgjandi þjóðaratkvæðagreiðslum og viljum taka mark á þeim þá hljótum við að taka mark á niðurstöðunum og treysta okkur til að vinna úr þeim. Annars færum við ekki út í að spyrja þjóðina ef við vildum einungis fá ákveðið svar. Það hlýtur að vera til einhvers lagt upp í að spyrja heila þjóð að því hvað hún vilji með ákveðin mál, annars gætum við bara haft þetta hjá okkur án þess að hafa fyrir því að spyrja þjóðina, þ.e. ef við ætluðum ekki að taka neitt mark á niðurstöðunum. Ég segi fyrir mína parta og minn flokk að við hefðum treyst okkur fullkomlega, eins og við gerðum á síðasta kjörtímabili, verandi andvíg inngöngu í ESB, til að vinna faglega að þessum málum. Ég veit ekki hvort Sjálfstæðisflokkurinn treystir sér til að vinna faglega að þessum málum ef þjóðin kæmist að þeirri niðurstöðu að hún vildi ljúka viðræðum. En þá er bara sá munur á mínum flokki og flokki hv. þingmanns að menn treysta sér ekki til að vinna faglega í umboði þjóðarinnar. Hv. þingmaður verður að eiga það við sig og sinn flokk hve vel hann treystir honum til að vinna faglega að málum með hagsmuni þjóðarinnar í huga.

Hæstv. forseti. Kann það að vera að hægt hafi gengið og kannski ekkert í aðildarviðræðunum á síðasta kjörtímabili vegna þess að margir þingmenn í stjórnarliðinu voru andvígir inngöngu? Getur það verið skýringin? Og eigum við þá að fara að endurtaka þann leik að halda áfram viðræðum hjá stjórnvöldum sem ekki hafa áhuga á að fara inn? Munu þær einhvern tíma ganga, telur þingmaðurinn að það muni ganga úr því að það gekk ekki með helming af stjórnarliðinu síðast? Halda menn að það mundi ganga með engan í stjórnarliðinu? 
             Það sem skiptir máli, það sem við vitum öll að afstaða þjóðarinnar mun ráðast af, hefur ekki verið klárað. Ég trúi því ekki að umboð núverandi ríkisstjórnar 

Herra forseti. Nú erum við stödd á öðrum stað en við vorum fyrir rúmum fjórum árum. Nú er búið að ljúka fjölda kafla og það eru þessir tveir - jú, vissulega erfiðustu kaflarnir, landbúnaðarkaflinn og sjávarútvegskaflinn - sem eru eftir. Þess vegna er allt annað núna að ljúka þeim köflum en var að byrja frá upphafi. Við erum komin miklu lengra í þessu ferli en var þá. Ég tel að afstaða Vinstri grænna til inngöngu í ESB hafi ekki skipt sköpum hvað það varðar hvernig þessi mál þróuðust. Við lögðum áherslu á að byrja á þessum erfiðustu köflum en ekki var vilji til þess hjá Evrópusambandinu að gera það og því var farið í að ljúka öðrum köflum sem voru minna umdeildir. En ég held að það ætti ekki að vera neinum erfiðleikum bundið að fá niðurstöðu, ef menn eru heiðarlegir í þeirri vinnu að klára málið þá er það hægt. En auðvitað þarf að vera vilji til þess.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hún lýsti ágætlega þeirri skoðun sinni að hún væri ekki hlynnt aðild að Evrópusambandinu en væri hlynnt því að þetta ferli gengi eftir og þjóðin fengi að segja skoðun sína á því hvað hún vildi gera. Hv. þingmaður nefndi byggðamál í ræðu sinni og nú hefur Evrópusambandið smátt og smátt lagt æ meiri áherslu á byggðamál og skuldbundið sig til að hlúa að svæðum sem einhverra hluta vegna hafa orðið félagslega og efnahagslega undir og vinna þar að stöðugleika og betri búsetuskilyrðum með styrkjum til nýsköpunar og frumkvöðlastarfs o.fl. Ísland 20/20 eða sóknaráætlun landshluta er verkefni sem var unnið hér á síðasta kjörtímabili. Öll sveitarfélög tóku þátt í því og sveitarstjórnarmenn úti um allt land hafa lagt í margra klukkustunda vinnu sem gengur einmitt út á að styrkja svæðin, horfa á svæði sem heild og forgangsraða verkefnum og að landshlutasamtökin kæmu þannig með virkari hætti að fjárlagagerðinni. Þeir fengju ákveðið fjármagn inn á landsvæði og þeir sjálfir, eftir að hafa metið stöðuna, forgangsraða þá fjárveitingum til ákveðinna verkefna. Nú hefur ný ríkisstjórn snúið við blaðinu og hefur aðeins veitt 25% af þeim fjármunum sem veitt var til verkefnisins árið 2013 og í stað þess að leggja áherslu á sóknaráætlun svæða, svipað og byggðastefna Evrópusambandsins gerir ráð fyrir, hefur hæstv. forsætisráðherra úthlutað, að því er virðist að eigin geðþótta, 205 milljónum út til sveitarfélaganna án þess að þau hafi í sumum tilfellum alla vega beðið um það. Ég vil spyrja hv. þingmann hvað henni finnist um þessa stefnubreytingu.

Herra forseti. Já, þetta segir mér, kannski einföldun á þessu öllu, að það er ekki aðalmálið hvort við göngum í Evrópusambandið. Það skiptir öllu máli hvort sú ríkisstjórn sem hér er hverju sinni sé félagslega þenkjandi og vilji byggja upp öfluga byggð, hafa öfluga byggð í landinu alls staðar. Það var það sem síðasta ríkisstjórn sýndi fram á með verkum sínum. Þó að fjárhagurinn væri þröngur fór hún þá leið að vinna með fólki úti á landsbyggðinni, í sveitarfélögum og í landshlutasamtökum, með þessari sóknaráætlun 20/20, og lagði fé í rannsóknarsjóði og nýsköpun og það sem því fylgir til þess að koma fjármagni í hendur sveitarstjórnarmanna og fólks úti um allt land svo að það gæti sjálft verið gerendur í sínum málum, haft áhrif á hvernig fjármagnið yrði nýtt og byggt upp samfélag sitt og styrkt stoðir þess út frá þeim áherslum sem voru heima í héraði. Ég held að þetta sé miklu betri nálgun en að frá fjarlægu Evrópusambandi langt í burtu og í miðstýringu sé verið að dæla fjármagni út og suður. Það verður að vera meiri nálægð svo að fjármagnið nýtist. Við getum alveg gert þetta sjálf eins og við sýndum virkilega fram á á síðasta kjörtímabili. Við hefðum auðvitað átt að halda því áfram en núverandi ríkisstjórn telur þetta ekki vera neitt forgangsverkefni á sinni könnu. Það hefur hún sýnt í verki í síðustu fjárlögum því miður. Þess vegna segi ég: Við getum gert þetta sjálf ef vilji er fyrir hendi hjá þeirri ríkisstjórn sem er við völd.

Virðulegi forseti. Við erum sjálfsagt ekki sammála um þetta, ég og hv. þingmaður, að öllu leyti. Ég er sannfærð um að ef Ísland gengi í Evrópusambandið mundu hinar dreifðu byggðir landsins njóta góðs af styrkjakerfi og byggðastefnu þess. Þar er einmitt þetta nálægðarsjónarmið uppi og ekki verið að miðstýra fjárveitingunum heldur eru lagðir styrkir eftir forgangsröðun landsvæða. En það er önnur saga. Ég vil spyrja hv. þingmann um meðferðina á umræddri skýrslu. Nú gagnrýndum við, undir liðnum um fundarstjórn forseta hér í dag, að niðurstaða stjórnvalda komi fram í þingsályktunartillögunni sem átti að byggja á þessari skýrslu. Er hv. þingmaður sáttur við meðferð skýrslunnar? Við hvern er hún að tala í ræðu sinni? Er hún að tala bara til þjóðarinnar eða er hún að tala til stjórnarliða?

Herra forseti. Nei, við hv. þingmaður erum ekki sammála um hvort hag okkar sé betur borgið innan eða utan ESB. Mér sem landsbyggðarþingmanni, hafandi verið í sveitarstjórnum úti á landi, hefur þótt nógu erfitt að sækja ýmsa þætti til stjórnsýslunnar á höfuðborgarsvæðinu, hvað þá heldur ef fara þyrfti yfir Atlantshafið og til Brussel til að sækja ýmis réttlætismál. En það er önnur saga. Varðandi meðferðina á þessari skýrslu er það fyrir neðan allar hellur hvernig hæstv. ríkisstjórn fer fram úr sér í bægslagangi. Manni finnst eins og verið sé að spóla aftur á bak og maður sé að missa úr einhverju í tíma og aðrir séu komnir miklu lengra en maður sjálfur í þessu máli. Maður er eiginlega ekki að tala fram á við, því að búið er að ákveða eitthvað sem átti að ákveðast í framhaldi af umræðu og þinglegri meðferð á þessari skýrslu, en menn eru bara komnir miklu lengra en það hjá hæstv. ríkisstjórn.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni góða ræðu. Ég ber mikla virðingu fyrir viðhorfi hennar til þessa máls enda hefur hún nálgast það með uppbyggilegum hætti. Hún hefur viljað halda áfram að sjá niðurstöðu samningaviðræðna þó að hún hafi ekki stutt eða styðji ekki aðild að Evrópusambandinu. Það er málefnaleg afstaða, þó svo að talsmenn stjórnarmeirihlutans á Alþingi geri mikið af því að úthúða slíkri afstöðu og fordæma hana og þykjast með þeim hætti hafa einhverja siðferðilega yfirburði yfir aðra þingmenn. Athyglisvert er, vegna þess að skýrslan átti að vera grunnur að einhverri ákvarðanatöku, að hæstv. utanríkisráðherra lætur nú ekki svo mikið sem að sitja hér í salnum undir umræðunni, flutningsmaður málsins, virðulegi forseti. Spurning hvort ekki sé eðlilegt að gera ráðstafanir til þess að utanríkisráðherra sitji undir umræðu um hans eigin skýrslu þó að hann hafi ekki sjálfur áhuga á að vita hvað í henni er.

Forseti mun gera ráðstafanir til að kalla hæstv. utanríkisráðherra á vettvang.

Ég þakka forseta fyrir það. Hvað varðar efni skýrslunnar  Ég fer kannski betur yfir það í síðara andsvari en ég vildi gjarnan spyrja þingmanninn: Hvernig finnst henni þetta út frá því að skýrslan á að vera heildstæð umgjörð utan um ákvarðanatöku um framtíðina? Ég sé hvergi fjallað um tollmúra eða þá tollmúra sem eftir eru milli Íslands og Evrópusambandsins og hver ávinningurinn yrði af því að losna við þá.

Herra forseti. Ég get alveg tekið undir það með hv. þingmanni að við þurfum auðvitað að fá fram allt það sem snýr að sjávarútvegi þegar við ræðum þessi mál og hvaða ávinningur væri og hvaða gallar væru ef við mundum ganga inn í Evrópusambandið. Og hvort við hefðum forræði yfir fiskimiðunum og hvað væri í boði varðandi tolla og annað því um líkt, því að Evrópa er einn okkar stærsti markaður í þessum efnum og skiptir gífurlega miklu máli fyrir sjávarútveginn. En þetta þarf auðvitað að vega allt saman. Ég er alveg sammála því að þegar fólk tekur upplýsta ákvörðun um þessi mál og samningur yrði gerður þyrfti þetta allt að liggja fyrir og við hér þyrftum líka að vita hvað héngi á spýtunni í þessum efnum. En mér finnst líka margt annað vanta í skýrsluna því að ekki er allt tekið inn í samning sem snýr að Evrópusambandinu. Ég segi fyrir mína parta að þó að við næðum einhverju sem við mundum kalla ásættanlegan samning fyrir þjóðina efnahagslega, þá er margt annað sem verður aldrei komið fyrir í samningi varðandi lýðræðismálin og ýmsa aðra þróun innan Evrópusambandsins, ójafnvægi milli ríkra og fátækra þjóða og hvernig ýmsar jaðarþjóðir standa með allt öðrum hætti því að evran er ekki söm alls staðar í Evrópu. Ég meina, Ítalía, Spánn, Grikkland, Portúgal, efnahagsumhverfi þeirra þjóða er allt annað en stóru sterku ríkjanna eins og Frakklands, Þýskalands og Bretlands. Ég vil líka horfa til Evrópu burt séð frá einhverjum viðskiptasamningi sem við gætum sagt að við værum að ná hagstæðum samningum um ýmsa efnahagsþætti, horfa til þess hvernig ástandið er í Evrópu 

Virðulegi forseti. Það er auðvitað mikill ágalli á skýrslunni að hún fjalli ekkert um markaðsaðgang og mikilvægi hans. Þegar við gengum í EES náðum við tollfríðindum fyrir 96% af útflutningsafurðum Íslendinga vegna þess að þá voru útflutningsafurðir í sjávarútvegi nær alfarið bolfiskur. Og hugtakið gámafiskur, sem var í öllum fréttatímum fyrir 1992, hefur ekki heyrst síðan vegna þess að farið var að vinna í ríkari mæli afurðir hér í landinu. Uppsjávarfiskur er ekki inni í tollfríðindum samkvæmt EES-samningnum. Við höfum engin tollfríðindi fyrir makríl, síld eða loðnu ef frá eru talin síldarsamlokufríðindi sem við fengum árið 2004 í sérsamningum. Þarna erum við því að flytja störfin úr landi alveg eins og við gerðum fyrir gildistöku EES-samningsins. Við getum ekki unnið þetta til fulls - það er 15–20% tollur á þeim afurðum - og skapað verðmæti hér og störf í landinu. Ég vil þess vegna spyrja þingmanninn: Er þetta ekki gríðarlegur ágalli? Menn hafa verið að skjóta á að hægt sé að auka 

Herra forseti. Ég get alveg tekið undir með hv. þingmanni að þetta hefði þurft að vera greint miklu betur í skýrslunni og allt sem snýr að þessum málum. Svo vil ég taka upp að við þurfum líka að vita hverju við fórnum á móti. Erum við að fórna yfirráðum okkar yfir fiskimiðum? Erum við að fara út í erlendar fjárfestingar í sjávarútvegi á Íslandi eða ekki? Hverju erum við að fórna? Við þurfum að vega það og meta. Þegar við horfum á Evrópu eins og hún er í dag með allt að 15–25% atvinnuleysi þar sem ástandið er verst og hvernig vinnumarkaðurinn er hérna heima á Íslandi, þá erum við að horfa á tvo mjög ólíka þætti hvað það varðar. Ég met mikils að vera laus við atvinnuleysi 

Herra forseti. Við erum hér til að ræða þetta mál og ég held að 34 þingmenn hafi samþykkt að við yrðum hér í kvöld. Ég veit svo sem ekki hvað margir eru í húsi en það er ekki þriðjungur þeirra í augsýn að minnsta kosti. Mér finnst það sjálfsögð kurteisi af fólki sem samþykkir það að vinnufélagar þeirra séu hér að óþörfu vegna þess að það er nægur tími fram eftir kvöldi að það láti sjá sig. Ég get ekki látið hjá líða að skapvonskast svolítið út af þessu, virðulegi forseti, og biðst afsökunar á því. Hér ræðum við skýrslu utanríkisráðherra um aðildarviðræður við Evrópusambandið og þróun mála innan sambandsins sem gerð var af Hagfræðistofnun Háskóla Íslands að beiðni ráðherra. Honum finnst samt óþarfi, eftir því sem fram hefur komið og við höfum öll séð, að við ræðum skýrsluna mikið, við séum annaðhvort með eða á móti og þurfum ekkert að ræða hana. Ég vil gera athugasemd við þessi ummæli hæstv. ráðherra í fjölmiðlum um helgina, en ég vona að honum hafi bara hlaupið kapp í kinn og sagt þetta í hita umræðnanna í þessum útvarpsþætti því að þetta var náttúrlega ekki alveg kurteist, fannst mér. Ég ætla hins vegar að ræða skýrsluna og það sem fram í henni hefur komið. Það sem við erum að leita að þar er náttúrlega hvort raunhæft sé að semja við Evrópusambandið um aðild að því. Ég tel að skýrslan sýni mjög vel að það er hægt. Og þó að það standi einhvers staðar - það var nú mjög skrýtin setning - að það sé ekki um raunverulegar samningaviðræður að ræða vegna þess að það er samið um reglur Evrópusambandsins, þá er það auðvitað þannig að Evrópusambandið setur sér reglur og ríkin eiga helst öll og í sem mestum mæli að taka upp þær reglur. Það er einmitt þess vegna, og þetta hefur verið sagt svo oft hér í ræðustól, virðulegi forseti, ég biðst afsökunar á því að endurtaka það, sem samningaviðræður fara fram. Annars tækjum við bara samninginn eða eitthvað sem eitthvert annað ríki hefði samið um og skrifuðum þar undir. Það er eins með þessa samninga eins og t.d. samning um það ef maður ætlar að kaupa hús eða íbúð. Maður segir: Ég vil gjarnan kaupa þessa íbúð, og svo er spurningin hvort maður nær samkomulagi við seljandann um kaupin. Það er svona um alla samninga sem gerðir eru, þeir liggja ekki fyrir, þess vegna eru samningaviðræður. Og það er akkúrat það sem við höfum staðið í við Evrópusambandið. Það er ekki samkomulag um margt í þessu máli. Það er þó samkomulag um það, og ég held að flestir hafi verið sammála um það allt frá upphafi, að erfiðustu kaflarnir væru landbúnaður og sjávarútvegur. Og hér hefur verið spurt: Hvers vegna var þá ekki farið og samið um þá fyrst? Hv. þingmenn frá Vinstri grænum hafa lagt á það áherslu að þeir hafi talið að það ætti að gera. Ég held hins vegar, virðulegi forseti, að það sé mjög óraunsæ afstaða, ef ég má taka þannig til orða. Það er alltaf þannig í öllum samningaviðræðum að samið er um það erfiðasta síðast. Þannig er bara lífið, þannig ganga samningar fyrir sig. Þess vegna er ekki neitt óeðlilegt við það að landbúnaður og sjávarútvegur hafi verið með síðustu köflunum. Hins vegar er mjög merkilegt finnst mér, og það hafði reyndar komið fram áður, við höfðum séð það í einhverju áliti sem kom frá framkvæmdastjórninni eða samningahópi Evrópusambandsins einhvern tíma á síðasta kjörtímabili og maður var hissa á því hvað álit þeirra sem kom fram um landbúnaðinn var jákvætt. Ég segi að ég varð svolítið hissa þegar ég sá það en það er staðfest í skýrslunni. Á bls. 34 stendur, með leyfi forseta: „Af viðræðum við embættismenn í Evrópusambandinu verður ekki annað ráðið en að þeir hafi ekki séð fyrir óleysanleg vandamál og þrátt fyrir að ekki hefði verið hægt að semja um undanþágu frá niðurfellingu tollverndar hefði mátt ræða hvernig mætti koma til móts við innlenda framleiðendur til að bæta þeim upp tap af afnámi verndartolla.“ Þetta stendur á bls. 34. Mér sýnist því að í þessari skýrslu sé sagt: Já, það er hægt að semja um landbúnaðinn. Þá komum við að sjávarútveginum. Auðvitað vissum við það öll, virðulegi forseti, og meira að segja ég hef þann fyrirvara á aðildarviðræðum við Evrópusambandið að ég mundi aldrei samþykkja aðildarsamning sem við gætum ekki lifað við vegna sjávarútvegsins. Sjávarútvegur er að miklu leyti undirstaða efnahagslífs hér á landi og við verðum að fá að halda því að hér sé rekinn sjávarútvegur sem er í bullandi gangi og skilar miklum verðmætum í þjóðarbúið. En það er mjög ólíkt sjávarútvegi í ríkjum Evrópusambandsins. Í skýrslunni er rætt um sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins og þar stendur, með leyfi forseta: „Sameiginleg sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins ber mark sitt af þeim vandamálum sem sjávarútvegur í aðildarlöndunum hefur átt við að glíma. Þau vandamál eru nokkuð annars eðlis en þau sem við þekkjum hér á landi. Helstu viðfangsefnin í sjávarútvegi Evrópusambandslandanna hafa snúist um ofveiði, offjárfestingar í skipum og slæma afkomu í greininni.“ Ekkert af þessu á við hér á landi. Við erum með kvótakerfi sem kemur í veg fyrir ofveiði. Það eru einhverjir áratugir síðan okkur tókst að minnka skipaflotann þannig að við erum ekki með of stóran skipaflota, og það er sko ekki slæm afkoma í greininni, það er allt í bullandi uppgangi þar og auðvitað ætlum við að halda því. Þá þurfum við að muna, þegar við erum að semja við Evrópusambandið, af hverju þetta samband varð til. Þessi samvinna varð til upp úr 1950 og undirritaður var samningur um Efnahagsbandalagið, sem þá hét svo, árið 1957. Af hverju? Það voru tvær ástæður. Í fyrsta lagi að tryggja frið í álfunni, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal benti á og hæstv. utanríkisráðherra viðurkenndi reyndar líka eða féllst á í andsvari við hv. þm. Guðmund Steingrímsson. Hv. þm. Guðmundur Steingrímsson hafði spurt ráðherra hvort hann héldi að ekkert væri betra út af þessu mikla samstarfi í Evrópu. Þá sagði hæstv. utanríkisráðherra eitthvað á þá leið að ef þessi Evrópusamvinna væri ekki væri líklega meiri ófriður í álfunni. Líklega meiri ófriður í álfunni, er það bara eins og fimmaurakúlur í poka? Mér finnst það skipta gífurlega miklu máli og það má kaupa það svolítið dýru verði að halda frið í álfunni, tel ég. Annað: Hvernig ætluðu þessi ríki að gera þetta á sínum tíma og hefur ætlunarverkið tekist? Það var með því að bindast náið efnahagslegum böndum. Það tókst og það tókst svo vel að Bretar, sem ekki vildu vera með þegar samningurinn um Efnahagsbandalagið var undirritaður 1957, ásamt fleiri þjóðum stofnuðu EFTA árið 1960 vildu engu að síður fljótt komast þar inn. De Gaulle beitti þá tvisvar sinnum neitunarvaldi og þeir komust ekki inn fyrr en 1973. Bretar höfðu verið í EFTA og þeir héldu að þeir væru áfram heimsveldi og gætu það. Nei, þá urðu efnahagsframfarirnar svo miklar í ríkjunum sem höfðu gengið í Efnahagsbandalagið og skrifað undir þann samning, það voru bara sex ríki, að Bretar vildu ólmir komast inn. Tökum annað dæmi. Þegar innleiða átti innri markaðinn sem komst í gagnið 1. janúar 1990 varð efnahagslegur uppgangur í Evrópu svo mikill út af væntingunum um að nú yrði þetta loksins einn markaður að EFTA-ríkin, sem mörg hver voru þá hlutlaus og ekki kom til greina að þau gætu gengið í bandalagið vegna þess t.d. að Berlínarmúrinn var enn þá uppi og ég veit ekki hvað, sögðu: Nú þurfum við að ná einhverjum samningum. Það byrjaði í janúar 1989, þá hófust viðræður um að ná samningi við Evrópubandalagið fyrir EFTA-ríkin. Af hverju? Jú, út af hinum efnahagslega framgangi í bandalagsríkjunum og EFTA-löndin vildu vera með. Síðan féll múrinn og allt þetta, heimurinn og sérstaklega Evrópa breyttist og fleiri lönd gátu gengið inn í sambandið. Þess vegna er svo fáránlegt, finnst mér, að einhverjum detti í hug að Evrópuríkjunum detti í hug að fara í samningaviðræður við land eins og Ísland, sem á allt sitt eða mjög mikið undir sjávarútvegi, með það fyrir augum að ganga að sjávarútveginum dauðum eða hirða allt af þeim. Það kemur ekki til greina. Menn segja: Það hafa aldrei verið varanlegar undanþágur í sjávarútvegi. Nei, auðvitað ekki, vegna þess að ekkert land sem hefur sótt um er eins háð sjávarútvegi og við. Það er t.d. ein „statístikk“ sem ég hef alltaf svolítið gaman af í sambandi við það og hún er sú að í Evrópusambandinu veiðast 13 kíló á íbúa á ári af fiski. Á Íslandi 13 kíló á dag. Þetta sýnir að þetta er ekkert sambærilegt. Dettur einhverjum í hug að 28 Evrópusambandsríki segi já við því þegar land eins og Ísland æskir þess að fara í aðildarviðræður, til þess að gera Ísland gjaldþrota? Mér finnst þetta svo fáránlegt. Þar fyrir utan kemur alveg skýrt fram í þessari skýrslu að menn ná varanlegum undanþágum. Hæstv. fjármálaráðherra gerir lítið úr því og segir: Undanþágan um fasteignir í Danmörku var bara út af því að það var verið að gera Maastricht-samninginn. Af hverju náðu Danir því þá inn? Þetta var löggjöf sem hafði verið í gildi í mörg, mörg ár, ég held allt frá því að Danir gengu inn 1973. Þá setja þeir þetta inn í samninginn vegna þess að ef eitthvað er í prótókoll eins og Maastricht-samningnum, ef eitthvað er í samningum verður því ekki breytt nema með samþykki allra. Og aðildarsamningur er ígildi samnings, aðildarsamningur er prótókoll við aðalsamninginn. Þess vegna, ef eitthvað er skrifað inn í aðildarsamning, verður því aldrei breytt nema að allir samþykki, öll löndin og þar með landið sem sótti um aðild. Ég er tilbúin að ræða og skilja það og virða það við fólk að það vilji ekki ganga í Evrópusambandið. En ekki gera það á þeim forsendum að ekki sé hægt að semja og ná góðum samningi fyrir okkur. Það er erfitt, en ef við þorum ekki að klífa fjallið komumst við náttúrlega aldrei á toppinn. Ég segi við þá sem segjast frekar vilja vera í EES: Er það svona eftirsóknarvert að taka yfir meira en helming af allri löggjöf Evrópusambandsins og vera aldrei á fundunum þegar gengið er frá þeirri löggjöf, heldur taka hana upp 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar aðeins til að forvitnast af því að mikið hefur verið rætt um síðasta kjörtímabil og þjóðaratkvæðagreiðslur. Í rauninni eru þau rök sett fram í dag, þ.e. sú ákvörðun að bera það ekki undir þjóðina núna hvort við eigum að halda áfram eða ekki er réttlætt með því að síðasta ríkisstjórn hafi ekki spurt þjóðina hvort ætti yfir höfuð að fara út í þann leiðangur. Þá spyr ég: Voru það mistök að spyrja ekki þjóðina eða leit Samfylkingin á þann kosningasigur sem hún hlaut sem staðfestingu fyrir því að aðild væri vilji þjóðarinnar? Vegna þess að það lá alltaf ljóst fyrir að Samfylkingin stefndi á ESB-aðild og fékk mjög góða kosningu. Horft til baka má velta því upp hvort það hefði í rauninni 

Hæstv. forseti. Eitt aðalmál Samfylkingarinnar í kosningunum 2009 var að sækja ætti um aðild að Evrópusambandinu. Það var hins vegar alltaf alveg ljóst í þeim málflutningi öllum að Ísland mundi aldrei ganga í Evrópusambandið án þess að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu, það var alveg ljóst. Ég var þeirrar skoðunar þá að það ætti að klára samninga og síðan færi það í þjóðaratkvæðagreiðslu. En við þurfum líka að athuga að það er ekkert endilega nauðsynlegt, breyta þarf stjórnarskránni, en það þarf ekki að bera þetta undir í þjóðaratkvæðagreiðslu. Við sögðum það hins vegar öll sem mæltum fyrir þessu að enginn vafi væri á því í okkar huga að við mundum leggja til að samningur færi í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það yrði aldrei gengið þangað inn án þess að það væri gert. Mér finnst - það er erfitt að segja - ólíklegt að ég mundi haga mér öðruvísi í dag.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir svarið. Mér finnst það einmitt mjög mikilvægt sem hv. þingmaður kom inn á, að það lá alltaf fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði á endanum. Nú lítur hins vegar út fyrir að engin þjóðaratkvæðagreiðsla verði um þetta mál. Mig langar að spyrja að öðru. Eins og staðan er núna finnst manni vænlegri kostur í stöðunni að hreinlega verði gert hlé á aðildarviðræðum þannig að við séum ekki að skemma neitt til framtíðar litið. Við getum þá tekið upp þráðinn að nýju og þurfum ekki að byrja á byrjunarreit. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún sé sammála mér í því að kannski sé hlé á viðræðum, eins og staðan er í dag, vænlegasti kosturinn.

Virðulegi forseti. Nei, það er ekki vænlegasti kosturinn vegna þess að vænlegasti kosturinn er að halda áfram samningaviðræðum og ganga frá samningi sem fyrst, það er vænlegasti kosturinn. Næsti kostur er þá sá að setja þetta á ís. Það er mikill greinarmunur á því að ganga til aðildarviðræðna eða að hætta þeim, vegna þess að þegar þú gengur til aðildarviðræðna þá opnar þú dyr og þar er einhver möguleiki sem þú ætlar hugsanlega að fara í gegnum einhvern tíma. Kannski vill fólk ekki fara inn um þær dyr og þá gerir fólk það ekki. Á hinn bóginn þegar þú ert að draga til baka þá ertu að loka dyrunum og þú kemst ekki í gegn, þú þarft að byrja upp á nýtt. Það er hárrétt sem menn segja, held ég, að Evrópusambandsríkin öll eru mjög þolinmóð og það er náttúrlega vegna þess að þetta eru sjálfstæðar þjóðir og þær segja: Þið eruð sjálfstæð þjóð, þið gerið auðvitað það 

Hæstv. forseti. Ef ég heyrði rétt fullyrti hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir að alltaf væri samið um erfiðustu hlutana síðast. Það eru nú einhver nýmæli, held ég, að venjulega sé samið um erfiðustu atriðin síðast, allra síst þegar þau atriði munu ráða úrslitum um hvort þjóðin samþykkir samninginn eða ekki. Ég vil líka fá að vita, af því að hv. þingmaður fjallaði um að búið væri að semja um önnur atriði, ef ég skildi hana rétt: Um hvaða atriði var samið? Er búið að semja um eitthvað? Var þetta ekki bara einhvers konar aðlögun? Er búið að semja um eitthvað eða fór það fram hjá mér? Ég vil vita hvort búið sé að semja um eitthvað í þessum viðræðum.

Virðulegi forseti. Það er kannski tæknilegt, en búið er að loka einhverjum köflum og það að köflum sé lokað þýðir að viðræðum er lokið. Hins vegar er það alltaf þannig, skilst mér, í öllum samningum - og ég tók eftir því þegar ég var að vinna við þessi mál að þá var það sérstaklega tekið fram að ekkert er samþykkt fyrr en allt er samþykkt. Þú þarft að samþykkja allt og þá geturðu kippt til baka einhverju öðru sem þú varst hugsanlega búinn að samþykkja. Það er enginn endanlegur samningur fyrr en allt er komið. Já, virðulegi forseti, það er mín reynsla, hv. þingmaður getur haft aðra reynslu, að í samningum eru það gjarnan erfiðustu hlutirnir sem komist er að samkomulagi um síðast. En það getur vel verið að hv. þingmaður sé meiri galdramaður en ég.

Hæstv. forseti. Ég efast um að ég sé meiri galdramaður en hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir. En af því að við erum að fjalla um skýrslu Hagfræðistofnunar þá hef ég skilið hana á þann veg að niðurstaðan sé sú að í raun sé ekki um að ræða varanlegar undanþágur eða varanlegar sérlausnir. Þannig skil ég hana. Ég óska eftir að vita hvort hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir skilji hana einhvern veginn öðruvísi. Þegar svo er í stórum málaflokki eins og þar er um að ræða, í fiskveiðistjórnun, getur hv. þingmaður verið sammála mér í því að langeðlilegast sé að komist sé að niðurstöðu um þau atriði fyrst, hver sem reynslan er almennt, úr því að afstaða þjóðarinnar mun ráðast af þessum tveimur köflum?

Virðulegi forseti. Nei, ég er ekki sammála því. Það væri ekki til mikils unnið að vera búin að ganga frá því erfiðasta fyrst, þá getur hinn bara sagt: Gleypið þá allt hitt, nú hafið þið fengið það erfiðasta í gegn, gleypið bara hitt. Nei, ég tel mjög eðlilegt að það erfiðasta komi síðast. Hv. þingmaður segist skilja skýrsluna á þann veg að ekki sé um neinar varanlegar undanþágur að ræða. En það er ekki rétt, það hýtur að vera varanleg undanþága ef þú færð eitthvað skrifað inn í samninginn, sem er viðauki við stóra samninginn, og því verður ekki breytt nema með þínu atkvæði, þá hlýtur það að vera varanleg undanþága. Ég sá einhvers staðar - ég finn það bara ekki, virðulegi forseti - að sagt var um fasteignir að ekki hefði fengist varanleg undanþága neins staðar en svo skemmtilega vildi til að innan sviga stóð svo: Nema í Danmörku og á Möltu. 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir áhugaverða ræðu, hún var svolítið fræðandi. Það eru tveir kaflar sem virðast stjórna því, ef maður skilur umræðuna, hvort þessum samningi verður kastað út eða hvort hugsanlega væri hægt að samþykkja hann, og það eru landbúnaðarmálin og sjávarútvegsmálin. Það er auðvitað búið að loka köflum, opna aðra o.s.frv. Við að lesa um landbúnaðarmálin virðist sem áætlun hafi verið afhent Evrópusambandinu í júlí 2012 og Evrópusambandið hafi samþykkt aðgerðaáætlunina fyrir sitt leyti og boðið íslenskum stjórnvöldum að leggja fram samningsafstöðu sína. En svo er talað um deilur innan lands um það. Ég var að velta fyrir mér hvort hv. þingmaður gæti frætt okkur um nákvæmlega hvaða sjónarmið eru þar að baki.

Virðulegi forseti. Stutta svarið er nei, ég get ekki frætt hv. þingmanninn í smáatriðum um það. Hins vegar heyrði ég ræðu hv. þm. Haraldar Benediktssonar um daginn þar sem hann, fyrrverandi formaður Búnaðarsambands Íslands - var hann það ekki? - sagði að þeir bændur hefðu ekki verið ánægðir með þetta. Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna alveg eins og er að ég þekki það ekki í smáatriðum, en samkvæmt þessu telja embættismenn í Brussel engin vandkvæði á því. Ég hugsa að þeir þekki skoðanir Búnaðarsambandsins betur en hugsanlega skoðanir neytenda á Íslandi í þessum málum.

Virðulegi forseti. Það eru eiginlega bara þessir tveir kaflar. Við það að lesa þessa tvo kafla í skýrslunni, 8.1 og 8.2, þá stendur einhvern veginn eftir hjá mér að mér finnst þetta alveg afleitur tími til þess að hætta viðræðum vegna þess að þetta er það sem á ensku er kallað, með leyfi forseta, „cliffhanger“, maður veit ekki hvað kemur næst. Varðandi landbúnaðarmálin eru rétt svo nefndar einhverjar innri deilur. Ég reyndi að finna það vefsvæði sem vísað er til en það virkaði ekki seinast þegar ég prófaði það. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann út í hinn kaflann, sjávarútvegsmál. Hvaða höfuðáherslur telur hv. þingmaður mikilvægar til þess að sjávarútvegsmálakaflinn sé viðunandi fyrir íslenskt samfélag? Hvað telur hv. þingmaður að þurfi að gerast í sjávarútvegsmálakaflanum til þess að einhverjar líkur séu á því að íslensk þjóð muni samþykkja samninginn?

Virðulegi forseti. Það er stórt spurt. Ég tel í fyrsta lagi að það sé alveg frágengið, sem ég tel reyndar að þurfi ekki að ganga frá, sú meginregla sem núna er um úthlutun veiði úr heildarafla Evrópusambandsins, það sem kallað er hlutfallslegur stöðugleiki. Ég á bágt með að trúa að við næðum því að fá að ákveða aflann hér á Íslandsmiðum en auðvitað mundum við reyna það. Við eigum að reyna, ekki spurning. Hins vegar yrði allur sá afli sem leyfður væri samkvæmt meginreglunni hér. Síðan er það náttúrlega fjárfesting útlendinga. Danir hafa farið þá leið 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur fyrir afar athyglisverða og snjalla ræðu sem var gaman að hlusta á. Það var ýmislegt í þessari ræðu sem vakti athygli mína sem ég ætla að fara yfir. Ég held að staðreyndin sé sú að hv. þingmaður er hlynntur aðild. Það háttar svo til að ég tel hagsmunum okkar þjóðar betur borgið utan sambandsins. Hv. þingmaður tók samlíkingu um fasteignakaup. Mig langar aðeins að taka þá samlíkingu og þá umræðu lengra. Hvernig liti það út ef við færum tvö saman að kaupa okkur fasteign? Hvernig mundum við bera okkur að í því? Ég held ég neyðist til að halda þessu áfram í seinna andsvari.

Virðulegi forseti. Það er engin launung á því að ég er hlynnt því að við klárum aðildarviðræður Evrópusambandsins. Ég trúi því staðfastlega að við náum samningi sem við getum unað við og vil ég ekki fórna miklu í því sambandi. Það er kannski léttúðlegt að taka mið af fasteignakaupum. Ég mundi segja að það gilti um hvaða samning sem við gerum, þegar fólk byrjar að gera samning er það hvort á sínum staðnum og síðan er spurning hvort það nái saman. Það gildir um fasteignakaup, meira að segja um það þegar fólk giftist. Þá þarf það að finna út hvort það nái einhverri sameiginlegri niðurstöðu. Það er samningur sem á að endast sem lengst. En hv. þingmaður heldur áfram með samlíkinguna, þá get ég kannski svarað þessu eitthvað skilmerkilegar.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég hræðist það þegar hugað er að því hvenær fasteignakauptilboð verður skuldbindandi. Ég velti fyrir mér hvort ekki sé ágætt, miðað við þessa samlíkingu, að hugsa þetta þannig að þegar við fórum af stað spurðum við ekki þjóðina að neinu og það var engin sannfæring á bak við, að minnsta kosti kláruðum við ekki ferlið. Er ekki bara ágætisleið að draga umsókn til baka, núllstilla dæmið og fara þá í þetta af krafti að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu og klára dæmið af einhverri sannfæringu?

Herra forseti. Ég held að ég hljóti að hafa misskilið eitthvað, en kaupsamningur er bindandi, er það ekki? 

Hæstv. forseti. Þar sem ég er næstur á mælendaskrá og hef eingöngu 15 mínútur til að ræða þetta stóra og mikla mál sem hér er til umræðu vil ég mælast til þess við forseta að hann geri viðeigandi ráðstafanir þannig að bæði utanríkisráðherra og fjármálaráðherra verði viðstaddir í salnum þegar ég held ræðu mína vegna þess að ég hyggst leggja fyrirspurnir fyrir báða þessa ráðherra. Það er ekki bara það að ég ætli að leggja fyrirspurnir fyrir viðkomandi ráðherra heldur finnst mér það algerlega óboðlegt að hæstv. utanríkisráðherra, sem er flutningsmaður þessarar skýrslu, skuli ekki sýna þinginu þá virðingu að vera viðstaddur þessa umræðu sem hér er að eiga sér stað. Mér finnst það ekki boðlegt ofan í allt annað sem hann sem fulltrúi og flutningsmaður þessa máls ber hér inn til Alþingis. Þetta er ekki Alþingi til sóma. Ég krefst þess að forseti geri viðeigandi ráðstafanir til að þessir ráðherrar verði hér viðstaddir og fresti fundi þar til þeir eru komnir vegna þess að ég ætla ekki að eyða miklum tíma af ræðu minni í að bíða eftir hæstv. ráðherra.

Forseti hefur gert ráðstafanir til þess að hæstv. utanríkisráðherra, sem er í húsinu, verði látin í té þessi ósk. Forseti á eftir að heyra hvað er með hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra, það skýrist væntanlega innan skamms.

Virðulegi forseti. Ég vil gera athugasemdir við þá lítilsvirðingu sem hæstv. utanríkisráðherra sýnir Alþingi Íslendinga. Nóg er nú að hann hafi fengið einhverja vikapilta til þess að hnoða saman óþingtækri tillögu á föstudag og böggla henni á dagskrá með bolabrögðum áður en umfjöllun um skýrslu hans sjálfs er lokið í þinginu en að hann láti ekki svo lítið að vera viðstaddur umræðu um þá skýrslu sem hann hefur sjálfur lagt fram, þegar hann hefur í ofanálag gefið öðrum skýrslum um þetta mál sem von er á þá einkunn að þær séu að engu hafandi vegna þess að hann kann ekki við það fólk sem er búið að biðja um þær, er óboðlegt. Þetta mál og framganga ríkisstjórnarinnar er orðið til svo háborinnar skammar að það tekur ekki nokkru tali. Kemur hæstv. ráðherra loksins inn. Hann flækist hérna út úr salnum við hvert tækifæri því hann getur ekki setið undir því að heyra 

Virðulegi forseti. Ég get fullvissað hv. þingmann um að utanríkisráðherra hefur setið hér í húsinu, frammi í matsal og niðri í þingflokksherbergi, og hlustað á það tilbrigði við málþóf sem hér fer fram af hálfu stjórnarandstöðunnar.

Virðulegi forseti. Ég er aldeilis steinhissa á hæstv. utanríkisráðherra sem ég hef nú oftast reynt að því að vera hinn almennilegasti maður. Við erum að tala um þessa miklu skýrslu og ég er að halda mína fyrstu ræðu og einn hv. þingmaður sagði að hún hefði verið mjög athyglisverð.  Ég vil gera athugasemd við það aftur hve fáir eru viðstaddir af þeim 34 þingmönnum sem samþykktu það í dag að ég yrði hér í kvöld - hvar er það fólk?

Herra forseti. Ég ætla að byrja á að gera athugasemd við hæstv. utanríkisráðherra, að leyfa sér að koma hingað inn og tala með þessum hætti. Hér hafði nýlokið máli sínu hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir sem veit flestum þingmönnum hér inni meira um Evrópusambandið og hélt ákaflega efnismikla og góða ræðu. En við erum að ræða skýrslu sem á að vera grundvöllur til ákvarðanatöku um framhald á aðildarviðræðum við Evrópusambandið nema hvað ríkisstjórnin er búin að taka ákvörðun fyrir meiri hlutann hér á þingi og leggja fram þingsályktunartillögu. En ég vil taka undir ósk hv. þm. Kristjáns L. Möllers um að báðir ráðherrar séu hér, utanríkisráðherra og fjármálaráðherra, því ef þeim tekst með offorsi að þvinga þessa tillögu sína á dagskrá síðar, þvert ofan í ýmsar skýrslur og álit, þá er efnahagsstefna Íslands ekki mikils virði til framtíðar. Það er þá rétt að fjármálaráðherra sé hér til að geta átt við okkur samræður um hvað 

Hæstv. forseti. Ég sagði hér fyrr í dag að stjórnarþingmenn mættu alveg halda sig fjarri vegna þess að þeir væru allir búnir að taka afstöðu. Ég túlka það á þann veg að hér sitji þó sex eða átta hv. stjórnarþingmenn og hafi þá að minnsta kosti áhuga á því að meta sína stöðu og hlusta á þau rök sem falla í umræðunni. Ég virði það mikils og fagna því. En það er auðvitað sláandi að þeir sem þyrftu kannski mest á því að halda að hlusta á umræðuna og taka eitthvað inn af henni, miðað við það sem þeir hafa verið að tjá sig um í fjölmiðlum og miðað við þá umræðu sem fram kom hjá hæstv. ráðherra, skuli ekki vera hér líka, þeir ættu að vera hér og sýna þinginu þá virðingu að taka þátt í umræðunni. Mig langar aðeins að benda á að ég hef fengið fyrirspurnir núna undanfarnar mínútur og klukkutíma út af því að enn sé á dagskrá þingsins mál nr. 3, í símanum okkar og hjá Alþingi. Ég ætla að biðja hæstv. forseta um að beita áhrifum sínum svo að það verði tekið út þannig að fólk haldi ekki að fyrri umr. um þetta ólukkans mál fari fram hér síðar í nótt.

Hæstv. forseti. Ég hlýt að taka undir það með hv. þingmönnum að hafi hæstv. utanríkisráðherra verið að hlusta þá er það ósvífni að koma hingað inn í þingsalinn og byrja á því að saka fólk um tilbrigði við málþóf. Það að tala í fyrsta skipti í máli, og það þekkir hæstv. utanríkisráðherra held ég ágætlega, að minnsta kosti miðað við mín kynni af Alþingi á síðasta kjörtímabili, getur tæplega talist málþóf. Ég ætla rétt að vona að með því sé hann ekki að segja að þingmenn eigi almennt ekki að hafa skoðanir á þeim málum sem hér eru rædd og að um leið og þeir eru að tala um það fleiri en tveir og þrír hugsanlega í hverjum flokki þá sé verið að stunda eitthvert málþóf. Þetta er bara ósvífni og dónaskapur og ekkert annað. Svo mundi ég vilja vita hversu lengi er áætlað að fundur standi hér í kvöld. Á hann að standa fram eftir nóttu eða fram eftir miðnætti eða hvað hyggst hæstv. forseti gera þá?

Forseti getur svarað því að ekki hefur verið tekin nein ákvörðun um það hversu lengi fundur muni standa. Enn eru þó nokkrir þingmenn á mælendaskrá þannig að verkefnið er ærið.

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra sagði í fjölmiðlum í gær að efnislegri umræðu um skýrsluna væri lokið. Hann sýndi okkur hv. þingmönnum sem erum í fyrstu ræðu okkar þá lítilsvirðingu að segja og gefa út að við hefðum ekki neitt nýtt til málanna að leggja, efnislegri umræðu væri lokið og komið væri að því að taka ákvörðun. Síðan kemur hæstv. utanríkisráðherra hingað inn og grípur tækifærið til að setja okkur hv. þingmenn enn neðar með því að segja fyrir fram að ræður okkar séu tilbrigði við málþóf. Ég á eftir að halda fyrstu ræðu mína. Ég mun sennilega gera það rétt fyrir miðnætti vegna þess að hv. stjórnarþingmenn samþykktu að halda kvöldfund, þótt þeir láti ekki svo lítið að sitja í salnum. Hæstv. ráðherra kemur svo inn og segir að líklega sé ekkert að marka það sem ég er að segja af því að þetta sé tilbrigði við málþóf. Hæstv. forseti. Þetta er til skammar.

Virðulegi forseti. Það er greinilegt að hæstv. utanríkisráðherra er geðvondur þegar hann hrekkur upp af værum blundi því að öðruvísi er ekki hægt að útskýra þennan hvessing sem kom frá honum áðan. Það er auðvitað þannig að flytjanda máls, flutningsmanni máls, ráðherra máls, er engin vorkunn að sitja í þingsal yfir umræðum um það mál. Hann þarf ekki að koma með einhverjar flökkusögur um að hann hafi verið að fylgjast með einhvers staðar annars staðar í húsinu. Hann á bara að sitja hér í þingsal. Fyrir því er löng hefð og það hafa aðrir ráðherrar gert á undan honum. Það er ekki boðlegt að koma fram með ásakanir um málþóf í garð þingmanna sem eru að flytja fyrstu ræðu sína. Ef hæstv. ráðherra hefði hlustað á umræðuna, sem hann gerði augljóslega ekki, hefði hann áttað sig á því að hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir, fyrrverandi varaformaður utanríkismálanefndar, var að flytja ræðu sína og hann hefði þá líka heyrt að ég ræddi það til dæmis í andsvari áðan að það er ekki einn einasti kafli í skýrslunni um tollfrjálsan aðgang að sjávarafurðum á Evrópumarkaði. 

Forseti vill taka fram í framhaldi af spurningu sem kom fram áðan um lengingu þingfundar að ekki er áætlað að þingfundur standi lengur en til miðnættis.

Virðulegi forseti. Ég hefði svo sem getað fallið frá máli mínu vegna þess að ég ætlaði að spyrja um hvað við ættum að vera hérna lengi. Nú er það komið í ljós að það er til 12.  Virðulegi forseti. Þetta er ekki gamanmál. Við eigum sem sagt að vera hér til 12 og þá verðum við hér til 12.

Hæstv. forseti. Ég kom með ósk í byrjun um að hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra væru viðstaddir þegar ég flytti ræðu mína, þegar ég eyddi 15 mínútum í það sem ég má ræða við þessa fyrri umferð. Ég vil spyrja hæstv. forseta hvert svarið er. Ég tók eftir því að hæstv. utanríkisráðherra skaust hingað inn og henti í okkur þingmenn sem hér eru nokkrum fúkyrðum. Það var eina innleggið og svo sé ég að hann er farinn. Mér finnst mjög erfitt að koma fram með þessa beiðni - nú þarna er hann. Það er kannski eðlilegt að hann sé í litlu hliðarherbergi, það hæfir jafnvel best í umræðunni. Ef það er rétt sem haft er eftir honum að hann hafi sagt í gær í Sprengisandi að efnislegri umræðu um skýrsluna væri lokið verð ég að segja að það er þvílík óvirðing  Ég vil mælast til þess að hæstv. utanríkisráðherra verði viðstaddur umræðuna hér í salnum. Ég spyr einnig um hæstv. fjármálaráðherra vegna þess að eftir Kastljósþátt kvöldsins veitir ekki af að spyrja hann líka út í skýrsluna. Ef hann er ekki kominn mælist ég til þess, herra forseti, að gert verði hlé á þingfundi þangað til hæstv. fjármálaráðherra kemur í salinn.

Virðulegur forseti. Ég ætla að endurtaka að við erum í umræðu um mál sem varðar framtíðarhagsmuni Íslands. Við erum í umræðu um mál sem varðar það hvort ungir Íslendingar sjái framtíð sinni betur borgið á Íslandi eða fari að leita að öðrum svæðum til íbúðar í framtíðinni til að standa jafnfætis öðrum Evrópubúum. Það er algerlega ólíðandi að við þingmenn sem höfum miklar skoðanir á þessum málum og eigum eftir að fara í fyrri ræðu sitjum undir ávirðingum frá ráðherrum sem hafa látið hafa eftir sér að efnislegri umræðu um skýrsluna sé lokið, af því að þeir hafa þegar myndað sér skoðun, væntanlega áður en henni var lekið í fjölmiðla og við fengum að sjá hana. Ég ætla að koma hingað aftur til að taka undir orð hv. þm. Kristjáns L. Möllers og krefjast þess að hæstv. fjármálaráðherra verði hér þegar verið er að ræða um efnahagslega framtíð Íslands.

Forseti vill taka fram að eins og fram hefur komið er hæstv. utanríkisráðherra staddur hér í hliðarsal og skilaboð hafa verið send hæstv. fjármálaráðherra sem hefur reyndar ekki verið svarað enn.

Herra forseti. Það er mikilvægt að ráðherrar séu viðstaddir þessa umræðu og hæstv. utanríkisráðherra er hér og fylgist með umræðunni og tekur þátt í henni eftir því sem hann telur ástæðu til, eins og hefur verið vitnað til í þessum ræðustól. Ég verð að segja að mér finnst eftirsóknarvert, eins og öðrum hv. þingmönnum, að hæstv. fjármálaráðherra sé viðstaddur umræðuna. Það er bæði vegna þess, eins og hér hefur verið bent á, að hluti af þeirri skýrslu sem er til umræðu varðar efnahagsmál, gjaldmiðilsmál og þau eru auðvitað á verksviði hæstv. fjármálaráðherra en líka vegna þess að hann er formaður annars stjórnarflokksins. Ég minnist þess að í umræðunni um Evrópusambandsmál á síðasta kjörtímabili var oftlega kallað eftir því að þáverandi hæstv. fjármálaráðherra sem einnig var þá formaður annars stjórnarflokksins væri viðstaddur umræðu og svaraði fyrir sinn flokk og hann varð yfirleitt við því. Ég held að það væri þá líkt á með þeim komið ef hæstv. fjármálaráðherra sæi sér fært að koma hingað í þinghús og vera viðstaddur umræðuna. Ég held að það gæti verið upplýsandi að mörgu leyti.

Forseti ítrekar að skilaboð hafa verið send hæstv. fjármálaráðherra um að koma til fundarins.

Hæstv. forseti. Það hefur komið fram skýr krafa frá hv. þm. Kristjáni L. Möller um að hér verði tveir ráðherrar við umræðuna þegar hann leggur af stað í ræðu sína. Mig langar að beina því til hæstv. forseta hvort ekki sé eðlilegt að við gerum hlé á fundi þannig að það megi verða við þeirri ósk og fá svör við því hvort hæstv. fjármálaráðherra komi hingað til að hlýða á umræðuna svo að svör fáist við þeim erindum sem þar eru lögð fram. Ég held að mikilvægt sé að menn þurfi ekki að vera að endurtaka sig. Það er náttúrlega orðið svolítið pínlegt að hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hefur varla verið ínáanlegur af fréttamiðlum og það hefði maður afsakað ef viðkomandi væri upptekinn við að sinna þinginu og þeim umræðum sem eiga sér stað hér. En ég held að það sé óásættanlegt fyrir hæstv. forseta að fá ekki svör um það hvort viðkomandi ráðherra komi hingað í umræðu.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þá ósk hv. þm. Kristjáns L. Möllers að hlé verði gert á þingfundi á meðan beðið er eftir hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra. Það er algjörlega óásættanlegt að ekki sé hægt að ná í formann annars stjórnarflokksins þegar svo mikilvægt og stórt mál er til umræðu í þinginu og hv. stjórnarþingmenn búnir að óska eftir því að hér verði kvöldfundur til að ræða þetta mikilvæga mál. Það er ekki ásættanlegt að hér verði hunsuð sú réttláta krafa að hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra sé viðstaddur og svari þeim spurningum sem brenna á hv. þingmönnum. Ég óska eins og hv. þingmenn eftir því að hlé verði gert á þingfundi þar til hæstv. ráðherra kemur í hús.

Hæstv. forseti. Sú skýrsla sem hér er til umfjöllunar er stór og viðamikil. Í hinu prentaða þingskjali sem við getum fengið hér í hliðarherbergjum er hún um 150 blaðsíður, en mér hefur verið sagt að annars staðar liggi einhvers staðar um 750 blaðsíður af ítarefni sem við eigum að fara yfir. Ég get ekki annað en tekið undir með hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni sem gerði hér að umtalsefni í dag að okkur þingmönnum hafi verið ætlaður tæpur einn sólarhringur til að fara yfir þessa skýrslu til að vera klár í þá umræðu sem nú stendur yfir. Mér finnst persónulega ekkert óeðlilegt við að stjórnarflokkarnir fundi að kvöldi til að menn fái kynningu á þeirri skýrslu sem lögð er fram en ég geri miklar athugasemdir við það að strax daginn eftir, áður en aðrir þingmenn fá þessa skýrslu í hendur birti Morgunblaðið að morgni flennifyrirsögn á forsíðu þar sem vitnað er í skýrsluna. Og skömmu síðar, eftir að búið er að bera út Morgunblaðið þennan morguninn kemur hv. þm. Vigdís Hauksdóttir í ljósvakamiðla og byrjar að tala um þessa skýrslu. Skýrslunni var lekið af einhverjum stjórnarþingmönnum. Nú er mikið rætt um leka á gögnum. Þetta dæmi er stjórnarsinnum til vansa, þ.e. hvernig með þetta mál var farið. Það er mikið rætt um að auka virðingu Alþingis. Virðulegi forseti. Þetta er ekki skref í þá átt. Ég tek það skýrt fram að mér finnst ekkert óeðlilegt við það að stjórnarmeirihluti ræði mál á undan minni hluta en menn eiga að sitja við sama borð varðandi það að fá gögnin. Það gengur ekki, eins og hér hefur komið fram, að menn eigi að vera tilbúnir til að ræða þessa skýrslu og fái til þess 15 mínútur. Ein af spurningum mínum til hæstv. utanríkisráðherra varðar það mál, ef hann mundi veita því athygli og hlusta á það sem ég ætla að spyrja um. Mér finnst ekkert óeðlilegt að hæstv. utanríkisráðherra þurfi mikið að ræða við aðstoðarmenn sína en ég geri kröfu til þess að hann sýni þinginu þá virðingu að þegar þingmenn eru í ræðustól að hann hlusti á þá, ég tala nú ekki um þegar spurningar eru lagðar fyrir. Væri hægt að trufla utanríkisráðherra með því að fá hann hingað í salinn án aðstoðarmanna? Það er kannski bara eðlilegt, kannski á ég ekkert að vera að fara fram á að hæstv. utanríkisráðherra sé viðstaddur þessa umræðu. Ég hugleiddi hvort ég ætti að óska eftir að utanríkisráðherra yrði bara ekkert á svæðinu. Það væri í takt við annað varðandi þessa skýrslu og þá lýsingu hæstv. ráðherra í gær að efnislegri umræðu á Alþingi um skýrsluna væri lokið og þess vegna gæti hann lagt fram þá tillögu sem ég kallaði hrákasmíð í dag og ætla að endurtaka enn einu sinni að er hrákasmíð og ekki þingtæk. Ég ætla að spyrja hæstv. utanríkisráðherra um hvort það hafi verið ætlun hans í upphafi að skýrslan fengi bara umræðu í nokkra daga og að síðan væri umræðu lokið, með öðrum orðum að skýrslan gengi ekki til nefndar og kæmi svo aftur til þings eins og gert hefur verið við tvær skýrslur á þessu þingi. Það er mín fyrsta spurning til hæstv. ráðherra. Þessi skýrsla er að mínu mati ein besta lýsing og besta gagn sem komið hefur fram núna síðustu mánuði sem styður að aðildarviðræðum við Evrópusambandið skuli haldið áfram og samningur lagður fyrir þjóðina. Hér eru settar fram margar spurningar; hvað gerist ef … o.s.frv. Það fæst aldrei svar við því nema þeirra spurninga sé spurt og við fáum svar við þeim og að lokum er kafla lokað og næsti kafli tekinn og skoðaður. Þegar búið er að fara í gegnum alla þættina er tilbúinn samningur til að leggja fyrir þjóðina til samþykktar eða synjunar. Ég hef áður sagt það úr ræðustól Alþingis að Alþingi eigi í framhaldi af því að veita þeim sem vilja samþykkja og þeim sem eru andvígir jafnmikla peninga úr ríkissjóði til að standa undir kynningu og fundaferð um allt land og fara í gegnum samninginn. Það er lýðræði. Að lokum verður svo þessi samningur borinn undir þjóðina til samþykktar eða synjunar. Ég hef sagt og skal segja það einu sinn enn að það að ganga í Evrópusambandið eru ekki trúarbrögð hjá mér. Ég hef sett fyrirvara um ákveðna kafla sem ég vil sjá samningsdrög að þannig að ég, þingmaður Samfylkingarinnar sem stóð einnig að samþykktinni 2009, geti tekið endanlega ákvörðun með mínu eina atkvæði og sagt já eða nei við samningnum. Og það eru nokkrir þættir þar sem eru algerlega heilög vé fyrir mér. Við þeim spurningum sem ég hef í því sambandi fæ ég aldrei svar við nema samningur sé kláraður. Þess vegna segi ég að sú skýrsla sem ráðherra leggur fram er besta staðfestingin á því að við þurfum að halda áfram viðræðunum, vanda okkur, ná samningi, setja pening til já-manna og nei-manna, kynna samninginn fyrir þjóðinni og ganga til atkvæða. Skoðanakannanir segja í dag að meiri hluti þjóðarinnar sé andvígur aðild að Evrópusambandinu. Þá er það lýðræðisleg niðurstaða sem ég mun auðvitað virða og sætta mig við. Þá næst líka annað, virðulegi forseti, það er það að þessu deilumáli verður þá lokið eftir 10, 15, 20 ár eins og gerðist í Noregi. Ef þessi ósvinna með þessari hrákasmíð hæstv. utanríkisráðherra verður samþykkt þá verða hér logandi deilur um Evrópusambandið, um kosti þess og galla, næstu 10–15 ár og ef það er eitthvað sem okkur Íslendinga vantar ekki þá er það deiluefni, eitthvað til að rífast um. Þess vegna er það alveg með ólíkindum að Heimssýn skuli vera leiðtogi lífsins í utanríkismálum hjá núverandi hæstv. ríkisstjórn. Virðulegi forseti. Er eitthvert svar um hvort hæstv. fjármálaráðherra sé væntanlegur? Ég bað um það áðan og ég hef ekki enn þá fengið svar um hvort hæstv. fjármálaráðherra er að koma eða ekki.

Forseti getur ekki svarað þessari spurningu.

Ég mundi vilja óska eftir því að hæstv. forseti gengi úr skugga um það með aðstoðarmönnum sínum við forsetaborðið hvort hæstv. fjármálaráðherra sé á leiðinni. Ég hef enn þá hæstv. utanríkisráðherra hér í hliðarherbergi, vegna þess að nú kem ég að því sem ég vildi ræða um við framsóknarmenn, þá einn eða tvo framsóknarmenn sem eru hér í salnum í kvöld og standa vaktina en þegja þunnu hljóði líkt og þeir gerðu í dag. Virðulegi forseti. Ég ætla að spyrja hæstv. utanríkisráðherra sem aðalframsóknarmanninn hér í kvöld út í ályktun 30. flokksþings framsóknarmanna í janúar 2009. Hvað meintu framsóknarmenn með þeirri samþykkt? Með leyfi forseta ætla ég að lesa þá samþykkt: „Ályktun um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Markmið.“ Og til að fyrirbyggja allan misskilning þá er ég ekki að lesa upp úr samþykkt landsfundar Samfylkingarinnar. Þetta er landsfundur framsóknarmanna sem hafa B sem listabókstaf. Með leyfi forseta: „Að Ísland hefji aðildarviðræður við Evrópusambandið á grundvelli samningsumboðs frá Alþingi sem tryggi hagsmuni almennings og atvinnulífs og þá sérstaklega sjávarútvegs og landbúnaðar.“ Ég get alveg skrifað upp á það. Þetta eru þeir kaflar sem ég hef fyrirvara um og bíð spenntur eftir að sjá hvað okkur býðst þar. Hér segir einnig, með leyfi forseta: „Þá er fullveldi og óskorað forræði Íslendinga yfir auðlindum þjóðarinnar grundvallarkrafa í þeim viðræðum. Viðræðuferlið á að vera opið og lýðræðislegt og leiði viðræðurnar til samnings skal íslenska þjóðin taka afstöðu til aðildarsamnings í þjóðaratkvæðagreiðslu í kjölfar upplýstrar umræðu.“ Heyr, heyr, fín samþykkt. Og ég vek aftur athygli á því að þetta er landsfundarsamþykkt Framsóknarflokksins.  „Skilyrði: Skýr og einhliða úrsagnarréttur, sem er þegar viðurkenndur í aðalsáttmála ESB, verði hluti aðildarsamnings. Staðfest verði að Íslendingar einir hafa veiðirétt innan íslenskrar fiskveiðilögsögu og að fiskveiðistjórn verði áfram innanríkismál Íslendinga, enda styðjist hún við reglur ESB um stöðug hlutföll, nálægðarreglu og Lúxemborgarsamkomulagið. Ísland verði sjálfstæður aðili að samningum um flökkustofna. Fæðuöryggi þjóðarinnar verði tryggt og viðurkennd nauðsyn á sérstökum ákvæðum vegna fámennis þjóðarinnar. Viðurkennt verði að íslenskur landbúnaður sé heimskautalandbúnaður. Framleiðsla og úrvinnsla íslenskra búfjárstofna verði tryggð ásamt sérstöðu og hreinleika íslenskra búfjárstofna. Staðfest verði að vegna aðstæðna á Íslandi og fámennis þjóðarinnar hafi Íslendingar varanlegan rétt til að setja lög um forgangsrétt manna með lögheimili og fasta búsetu á Íslandi til að eiga ráðandi hlut í jarðeignum, lóðum, fasteignum og atvinnufyrirtækjum, enda styðjast slík ákvæði við núgildandi reglur á Álandseyjum, Möltu, Asoreyjum og víðar innan ESB.“ Virðulegi forseti. Ég var að hugsa um að hætta við að nefna Möltu. Það er víst ekki vel séð á Möltu að við Íslendingar séum að tala um það nú þessa síðustu daga. Þessi flokksþingssamþykkt framsóknarmanna er alveg klár. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra: Hvað meintu framsóknarmenn með þessari samþykkt? Hefur hún verið felld úr gildi? Nei. Ég hef lengi verið áhugamaður um pólitík og fylgst með fundum stjórnmálaflokka þegar þeim er útvarpað og sjónvarpað. Ég fylgdist með fundinum 2009 og vissi nákvæmlega hvað var gert þá. Mér fannst þetta mjög merkileg samþykkt. Það má halda áfram að lesa um fleiri flokksþingssamþykktir framsóknarmanna frá 2007 og lengra aftur. Síðan ætla ég bara að nefna það enn einu sinni að 16. júlí 2009 gengum við alþingismenn sem þá sátum hér til atkvæða um tillögu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Sú tillaga var samþykkt eftir mikla umræðu, sem er ekkert óeðlilegt því að það er stórt og mikið mál, með 33 atkvæðum gegn 28. Ég hef áður sagt að ég ber virðingu fyrir þeim framsóknarmönnum sem sögðu já við þessari tillögu. Þeir voru þrír: Birkir Jón Jónsson, Guðmundur Steingrímsson, Siv Friðleifsdóttir, einn þriðji þingflokks framsóknarmanna. Birkir Jón Jónsson var þáverandi varaformaður Framsóknarflokksins og samþykkti að ganga til aðildarumsóknar að Evrópusambandinu. Vafalaust hefur hann gert það í ljósi þeirrar samþykktar sem flokksþing þeirra setti fram. Það voru fleiri sem studdu þessa tillögu, hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, sem situr hér í salnum, en þáverandi varaformaður Sjálfstæðisflokksins, Þorgerður K. Gunnarsdóttir, sat hjá. Ég man eftir hvað ég var stoltur af þessum þingmönnum utan stjórnarflokkanna sem greiddu atkvæði eftir eigin sannfæringu. Ég ætla nefnilega að greiða atkvæði um aðildarsamning að Evrópusambandinu fyrst og fremst eftir minni sannfæringu þegar og ef hann kemur einhvern tíma fram, sem ég vona innilega. Ég gæti tekið mörg fleiri dæmi af framsóknarmönnum í þessari umræðu og þeim tvískinnungshætti sem framsóknarmenn sýna núna. Það verður því miður að bíða betri tíma vegna þess að mínar 15 mínútur eru liðnar. En að lokum vil ég segja að ég harma að hæstv. fjármálaráðherra skuli ekki hafa komið í salinn til að taka við þeim spurningum sem ég ætlaði að spyrja hann. Það sýnir hvers konar vanvirðingu framsóknarmenn og sjálfstæðismenn úr ráðherraliðinu sýna Alþingi, það gera þeir með því að láta ekki sjá sig.

Heyr, heyr.

Hafi þeir skömm fyrir. Þessari umræðu er hvergi nærri lokið. Ég vil að lokum þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að hafa setið hér í hliðarherbergi og hlustað á þessa ræðu og sett á bak við betra eyrað þær spurningar sem ég setti fram. Ég 

Virðulegi forseti. Ég ætla að halda í þá von að efnislegri umræðu sé ekki lokið. Mig langaði að spyrja hv. þingmann - hann veit meira en ég og margir aðrir um bæði ESB og þá tvo stóru kafla sem fólk er kannski mest efins um varðandi Evrópusambandið og aðild Íslands að því - út í landbúnaðar- og sjávarútvegsmál. Mig langar að spyrja sérstaklega út í sjávarútvegsmál en hef ekki mikinn tíma til spurninga í þessari umræðu. En hvað er það að mati hv. þingmanns sem Ísland þyrfti að ná fram í viðræðum við Evrópusambandið til að viðunandi samningur næðist um sjávarútvegsmál sem þjóðin gæti sætt sig við og samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu?

Hæstv. forseti Ég lifi enn í þeirri von að samningaviðræðum við Evrópusambandið verði haldið áfram. Þess vegna hef ég eiginlega haft þá reglu að vera ekki að úttala mig um skilyrði sem ég set hér í ræðustól Alþingis, það er opinber umræða. Það er öllum ljóst að sú umræða sem á sér stað hér á Alþingi er þýdd og send út og ég held að ekki sé rétt hjá okkur að setja fram ákveðin skilyrði. En hv. þingmaður spyr mig út í þessa kafla. Ég held að ég hafi komið að því í 15 mínútna ræðu minni að þetta eru þeir tveir kaflar sem ég bíð eftir. Þeir munu gera útslag um það að hvaða niðurstöðu ég kemst þegar við höfum samning til að greiða atkvæði um og mætti nefna ýmis atriði þar. En tíminn er búinn þannig að mér gefst tími til að gera það í seinna andsvari.

Virðulegi forseti. Ég þakka svarið og skil þetta mætavel. Eins og ég hef áður nefnt í andsvari þá sýnast mér þessir tveir kaflar mjög áhugaverðir einir sér, þeir virka á mig eins hætt hafi verið í miðjum klíðum. Ég skil mjög vel þá afstöðu að vilja klára viðræður um þessa kafla áður en farið er út í einhverjar sérstakar kröfur. En þá langar mig að spyrja hv. þingmann, ef hann getur frætt mig, út í hitt málið, landbúnaðarmálin. Ég sé ekki betur en þar sé tiltölulega stutt á milli Íslands og Evrópusambandsins ef miðað er við sjávarútvegsmálin. Í þeim kafla er hins vegar talað um að einhverjar deilur ríki innan lands um það hvaða samningsafstöðu eigi að leggja fram til Evrópusambandsins. Það virðist ekki vera sem svo að Evrópusambandið hafi mikið við það að athuga sem nú þegar hefur verið lagt fram, ef ég skil þetta rétt. Ég velti því þess vegna fyrir mér hvort hv. þingmaður geti kannski lagt fram upplýsingar um hvaða deiluefni eru þarna óleyst innan lands í landbúnaðarkaflanum.

Hæstv. forseti. Við vitum að sjávarútvegskaflinn komst ekki lengra og fyrir því eru aðallega tvær ástæður. Annars vegar var Evrópusambandið að endurskoða sjávarútvegsstefnu sína og hitt atriðið er makríldeilan. Það hefur komið fram á fjölmörgum stöðum hjá fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra hve makríldeilan spilaði stóra rullu í þessu samningaferli plús erfiðleikar í Suður-Evrópu sem urðu vegna þess að ríkisstjórnir þar fóru illa með fjárhag landa sinna og annað slíkt. Ef ég ætti að nefna eitthvert eitt atriði varðandi landbúnaðarkaflann - þegar ég nefni sjávarútvegskaflann, endurskoðun sjávarútvegsstefnunnar og makríl - þá veit ég að sá maður mun hlæja mjög í kvöld, í þessum töluðu orðum, ef ég nefni það sem ég held að hafi verið aðalvandamálið með landbúnaðarkaflann en það var fyrrverandi hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra, Jón Bjarnason.

Virðulegi forseti. Við deilum að hluta til skoðunum, heyrðist mér á ræðu hv. þingmanns, varðandi að vilja komast að einhverri niðurstöðu, þ.e. að sjá samning á borðinu til að taka afstöðu til og gefa okkur ekki fyrir fram að þetta sé hið eina rétta í stöðunni. Mig langar til að velta upp spurningum með honum af því að, eins og ég sagði í ræðu minni, við deilum ekkert um að við erum að tala um töluvert framsal á innlendu valdi til alþjóðlegra stofnana En deilir hv. þingmaður þeirri skoðun með mér að það sé meira álitamál hvort ávinningur af aðild geti vegið upp eða réttlætt slíkt valdaframsal? Hæstv. ráðherra sagði að skýrslan sem við vitum að er á leiðinni væri eftir forskrift og því væri ekki ástæða til að taka mark á henni eða taka hana með í þessa umræðu. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvort hann geti verið sammála mér um það að skýrsla 

Virðulegi forseti. Ég hef tekið eftir því og hef hlustað á hv. þingmann sem hefur efasemdir um Evrópusambandið en hefur þó þá skoðun að við eigum að klára aðildarviðræður og leggja samning fyrir þjóðina. Ég ætla mér ekki að valda nokkrum einasta ágreiningi milli okkar hv. þingmanns um það. Ég ber virðingu fyrir þeirri skoðun, rétt eins og fyrir skoðun annarra þingmanna sem hafa efasemdir. Eins bið ég um að menn beri virðingu fyrir skoðunum þeirra sem ekki hafa efasemdir. En grundvallaratriðið er að fá samninginn. Hv. þingmaður spyr mig væntanlega út í skýrslu sem Samtök atvinnulífsins eru að láta gera. Ég hef hugleitt hvort það svar sem hæstv. utanríkisráðherra gaf í fjölmiðlum um væntanlega skýrslu sem Alþjóðamálastofnun er að vinna, sem ég held að verði mikið og gott innlegg inn í þessa þörfu umræðu sem þarf að taka töluvert langan tíma, að það væri pöntuð skýrsla, sé ástæðan fyrir þeim flumbrugangi sem við urðum vitni að á föstudaginn með nýrri tillögu og öllu því sem hér hefur gerst á þessum degi og mun gerast á næstu dögum. Já, ég held að það sé þannig.

Virðulegi forseti. Þá deilum við þeirri skoðun. Ég held að það sé eitthvað sem ríkisstjórnin þorir ekki að takast á við, það sem þar kemur fram og hefur náttúrlega fengið hávær mótmæli núna frá atvinnulífinu mjög víða. Umræðan er svolítið að festast í kappræðustíl andstæðra póla í stað þess að sjá þau sóknarfæri sem geta legið í því að fá samning á borðið. Það hefur aðeins verið vikið að síðasta kjörtímabili og þjóðaratkvæðagreiðslu, það er eitt af því sem var rætt töluvert í dag. Miðað við stöðuna, ef við gætum gert þetta aftur upp á nýtt, mundi hv. þingmaður sjá færi í því og telja það styrkja málið ef við hefðum gengið til atkvæða um viðræðurnar á sínum tíma áður en þær hófust eða mundi hann gera þetta aftur á sama hátt? Mín skoðun er sú og var það þá að við hefðum átt að leita eftir atkvæði þjóðarinnar. 

Virðulegi forseti. Um það hvort við hefðum átt að fara í þjóðaratkvæði í byrjun vil ég segja nei, ég tel ekki að við hefðum átt að gera það. Ég held að það hefði veikt samningsafstöðu okkar ef slíkt hefði verið gert. Ef munurinn hefði verið naumur í plús, aðeins meira en 50%, tel ég að við hefðum veikt samningsstöðu okkar. Hvers vegna er ég þá hlynntur því núna að þjóðin sé spurð, eins og formaður Sjálfstæðisflokksins hefur lofað og er nú að svíkja, hvort við eigum að halda áfram aðildarviðræðum? Af hverju er sá sem hér stendur, sem sagði já við því í júlí 2009, hlynntur því núna? Við því er einfalt svar. Það er einfaldlega vegna þess að mér heyrist það vera leið til sátta milli allra flokka á Alþingi að klára aðildarviðræðurnar, ganga frá samningi og leggja hann fyrir þjóðina. Það eru allir tilbúnir að fara þá leið nema sjálfstæðismenn og framsóknarmenn sem eru núna á handahlaupum og harðahlaupum að skrökva sig frá því sem þeir lofuðu síðasta sumar.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að koma inn á það sem hv. þm. Kristján Möller sagði hér áðan varðandi leka á þessari skýrslu. Ég er sammála honum í því að skýrslan átti auðvitað að fara til stjórnarandstöðunnar á sama tíma og hún kom fyrir sjónir stjórnarþingmanna. Hann getur hins vegar ekki fullyrt að skýrslunni hafi verið lekið af stjórnarþingmönnum. Hann veit jafn vel og ég að fleiri hafa aðgang að henni.  Hv. þingmaður sagði hér rétt áðan að hann teldi að ekki hefði átt að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu í byrjun. Það þykir mér mjög undarlegt vegna þess að Evrópusambandið hefur margsinnis lýst því yfir að ekki eigi að fara í viðræður nema rík sátt sé meðal þjóðar um að farið sé í slíkar viðræður. Mér þykir þetta því mjög undarlegt hjá hv. þingmanni.

Virðulegi forseti. Fyrst að því sem kom fram í síðara andsvari hv. þingmanns sem ég þakka honum fyrir - mér þykir mjög ánægjulegt að einn framsóknarmaður skuli koma í andsvar við mig, að mér hafi tekist að særa einn framsóknarmann upp. Varðandi atkvæðagreiðsluna og umræðuna 2009 þá var tillagan samþykkt með 33 atkvæðum gegn 28. Man ég það rétt, voru það stuðningsmenn úr öllum flokkum sem sátu hér á Alþingi sem studdu tillöguna? Er það ekki rétt munað hjá mér? Þetta var töluverður munur í svona miklu deiluatriði, 33:28. Og þegar við höfðum, eins og ég lýsti hér áðan, varaformann Framsóknarflokksins sem já-mann og varaformann Sjálfstæðisflokksins, sem sat hjá, þá var það töluvert mikill stuðningur, það var töluvert mikið veganesti. Varðandi lekann á skýrslunni þá veit ég ekki hverjir fleiri höfðu skýrsluna aðrir en prentstofan sem prentaði hana. En mér finnast það athyglisverðar upplýsingar sem hv. þingmaður kemur fram með um það. Aðalatriðið er að stjórnarflokkarnir voru að ræða þetta að kvöldi til. Nú veit ég ekki hvenær Morgunblaðið er sett en þetta birtist á forsíðu Morgunblaðsins morguninn eftir og því blaði er dreift mjög snemma.

Virðulegi forseti. Það þarf ríka samstöðu meðal þings og þjóðar til að fara í slíkar viðræður. Sú samstaða var ekki fyrir hendi. Hvernig getur hv. þingmaður réttlætt að það skuli hafa verið farið í þessar viðræður án þess að farið hafi fram þjóðaratkvæðagreiðsla?

Hæstv. forseti. Ef það er skoðun hv. þingmanns að ríka samstöðu þurfi til að halda viðræðum áfram þá held ég að sú ríka samstaða sé fyrir hendi.  Snúum okkur að því sem er í dag, hv. þingmaður ætlar að styðja það að aðildarviðræðum verði hætt. Það er rík samstaða hjá þjóðinni, tæplega 70% vilja halda viðræðum áfram. Hvað gerðist úti á Austurvelli í dag? Mér fannst eins og ég væri kominn til ársins 2008. Fjögur til fimm þúsund manns voru hér úti og ég held að það sé bara byrjunin. Virðulegi forseti. Hve margir hafa skrifað undir áskorun um að halda viðræðum áfram? Ég heyrði tölur í dag og ég sá hjá samtökunum Já Ísland að 17.500 manns höfðu á innan við sólarhring 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni mjög skelegga og góða ræðu eins og hans er von og vísa. Eitt af því sem mjög mikið er rætt um í sambandi við Evrópusambandið - þeir sem eru kannski fegnastir því að það á að fara að slíta þessum viðræðum eru bændur þessa lands. Ég er mikill áhugamaður um bændur og landbúnað og að hann virki vel á Íslandi. Við höfum ekki verið í Evrópusambandinu svo að ég viti en samt hefur landbúnaður verið á hraðri niðurleið á Íslandi, búum hefur fækkað og samdráttur hefur verið í landbúnaðarmálum. Er það ekki rétt hjá mér? Hefur búum ekki fækkað á Íslandi? Mig langar að spyrja hv. þingmann: Getur verið að eitt það besta sem komið gæti fyrir íslenskan landbúnað væri að ganga í ESB? Nú er til dæmis til sjóður sem heitir Dreifbýlissjóður. Hafa framsóknarmenn lesið um hvað hann er, Dreifbýlissjóðurinn, bændur þessa lands sem lepja dauðann úr skel, ríkisstyrktir?

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður spyr mig um niðurstöðu fyrir bændur. En það er eins og með sjóinn, við vitum ekki nákvæmlega hvað kemur út úr samningsdrögum. En það er margt sem hv. þingmaður talar um  Það gerðist nefnilega í Noregi, eftir að Norðmenn felldu að ganga í Evrópusambandið, að Noregur tók upp, sem er ansi merkilegt, það besta í byggðapakkanum og gerði byggðastefnu Evrópusambandsins, sem þeir höfðu samið um, að sinni byggðastefnu. Ég ætla að benda hv. þingmanni á, vegna þess að við erum með nýja byggðaáætlun til umfjöllunar í atvinnuveganefnd, að þar eru frá hendi framsóknarmanna sem leggja tillöguna fram fleiri blaðsíður um byggðastefnu Noregs sem við eigum koma hingað til Íslands, en það er einmitt byggðastefna Evrópusambandsins.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að biðjast afsökunar á því sem ég sagði áðan um bændur, að þeir væru að lepja dauðann úr skel. Alla vega hitti það hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur illa fyrir og mér þykir það leitt. Ef ég má, með leyfi forseta, vitna í MA-ritgerð eftir Tryggva Haraldsson. Þar segir um Dreifbýlissjóðinn, með leyfi forseta: „Sjóðurinn styður við nýliðun og samkeppnishæfni breyttra aðstæðna í landbúnaði og hjálpar bændum sem varhluta kunna að fara sökum aukinnar samkeppni að fóta sig í leit að mögulegum tækifærum. Sjóðurinn hefur umhverfissjónarmið til hliðsjónar í ákvörðunum um styrki og gæti það skapað tækifæri á Íslandi við þær aðstæður sem þar eru. Hann veitir beina fjárstyrki til verkefna í hinum dreifðu byggðum og vinnur að því að tryggja fjölbreytileika á stöðum þar sem störfum hefur fækkað og fólk horfið á braut. Með hliðsjón af ofangreindu ættu möguleikar Íslands að teljast miklir innan þessa sjóðs.“ Ég vildi bara benda á þetta. Þetta er eitt af lykilatriðum þess að við mundum vilja fara þarna inn, þ.e. að landbúnaðurinn og sjávarútvegurinn mundu ekki bíða skaða af og ég held að hvorug þessara greina gerði það.

Virðulegi forseti. Ég þakka þeim fjórum þingmönnum sem veittu mér þá ánægju að koma í andsvar við mig og alveg sérstaklega framsóknarþingmönnum, hv. þingmanni sem hér kom. Ég var mjög ánægður með það. Hv. þingmaður las upp úr skýrslunni um dreifbýlisstyrkina o.fl. Ég gerði að umtalsefni byggðastefnu Norðmanna og þá þingsályktunartillögu sem liggur fyrir frá ríkisstjórninni um nýja byggðaáætlun. Það sem gladdi mig mjög í þeirri skýrslu var hve sá sem flytur hana, ráðherra Framsóknarflokksins, tekur mikið tillit til byggðastefnunnar sem þar er og óskar þess heitt að gera þá byggðastefnu að okkar. Hv. þingmaður las upp úr skýrslunni varðandi landbúnaðarkaflann og vil ég skora á þá fjóra dyggu framsóknarmenn sem sitja hér inni - fimm ef ég tel yfir í hliðarsalinn, þarna er komin einn í viðbót - að koma hér og ræða við okkur þingmenn um landbúnaðarkaflann. Komið og segið okkur hvað ykkur finnst um það sem þar er sett fram og látið okkur heyra hvað er slæmt og hvað er gott.

Herra forseti. Mér finnst það ekki vera til að greiða fyrir þingstörfum þegar einn af hv. þingmönnum stjórnarliðsins, Karl Garðarsson, kemur hingað og talar á þann veg að ekki er hægt að draga aðra ályktun en þá að hann sé að saka embættismenn um að hafa lekið skýrslunni 

Hæstv. forseti. Við höfum frá upphafi gagnrýnt mjög hvernig farið var með þessa skýrslu þegar hún kom inn í þingið. Í fyrsta lagi að við skyldum þurfa að lesa um hana í fjölmiðlum áður en hún var kynnt fyrir stjórnarandstöðunni. Við höfum svo sem lent í því áður. Þegar leiðréttingin kom fram var hún kynnt á blaðamannafundi en ekkert kynnt fyrir stjórnarandstöðu og hefur raunar aldrei komið inn í þingið. Við erum svo sem orðin ýmsu vön á þessum vetri hvað það varðar að menn snuði löggjafarsamkomuna um upplýsingar um það sem er að gerast á stjórnarheimilinu. En það keyrir um þverbak ef við lendum í því ítrekað að verið sé að kenna einhverjum öðrum aðilum en þeim sem eiga að bera ábyrgð á skýrslunni, stjórnarþingmönnum í þessu tilfelli og ríkisstjórninni, um að mál leki. Ég þakka hv. þm. Karli Garðarssyni fyrir að hafa ekki nefnt Rauða krossinn í þessu tilfelli en það er í raun óþolandi að vera með svona dylgjur. Menn verða menn að meiri að lýsa því bara yfir að ábyrgðin sé hjá ríkisstjórninni og stjórnarþingmönnum. Þeir eiga þá að leita að því hver það er sem lekur skýrslunni. Ég met það við þá að hafa þó beðist afsökunar á því að hún kom of snemma fram og ég ætla að vona að hv. þingmaður biðjist líka afsökunar á ummælum sínum 

Virðulegi forseti. Það er auðvitað þyngra en tárum taki að þingmenn stjórnarmeirihlutans skuli færa það hér í tal hvernig þessari skýrslu var lekið í fjölmiðla og kenna öðrum um það og reyna að bera það upp á einhverja aðra en hinn pólitíska meiri hluta hvernig það vildi til. Ég vil bara rifja þetta upp. Kvöldið áður en skýrslan var lögð fram á Alþingi birtist blogg á vefsíðu Heimssýnar þar sem útlínur skýrslunnar voru dregnar upp. Síðan höfðu vildarvinir Framsóknarflokksins á Morgunblaðinu forgangsaðgang að skýrslunni og kokkuðu hana með hefðbundinni baktjaldamakksaðferð í blaðinu þennan morgun.  
            

Herra forseti. Þetta er alveg ótrúleg umræða sem hér fer af stað. Ég var ekki að kenna neinum öðrum um. Málið er það að hér kom hv. þm. Kristján Möller og sakaði þingmenn stjórnarflokkanna, þingmann eða þingmenn, um að leka þessari skýrslu. Það liggur ekkert fyrir um hver lak skýrslunni. Nú snúið þið málinu við þannig að það sé ég sem sé að saka einhverja embættismenn um að leka skýrslunni. Það er fjarri lagi. Það eina sem ég gerði í ræðu minni var að ég benti á að það væri ekkert sjálfgefið að þetta kæmi frá þingmönnum stjórnarflokkanna, sem hv. þm. Kristján Möller sakaði um að leka skýrslunni.

Forseti. Ég verð að segja að mér finnst algerlega óþolandi að sitja undir því ásamt einhverjum fleiri ótilgreindum stjórnarþingmönnum að hafa lekið skýrslu sem kom til umræðu á Alþingi fyrir nokkrum dögum. Svo vill til að sá sem hér stendur var ríkisstarfsmaður í 17 ár áður en hann tók sæti á Alþingi og þagnarskylda er mjög ríkur þáttur í því starfi. Það var með það að leiðarljósi sem maður gekk til starfa hér. Ég kannast hins vegar við það að í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis stendur að meðan hér var ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar fyrir hrun var ekki hægt að ræða mál á ríkisstjórnarfundum af því að það var alveg gefið að þau mundu leka út. Það var ekki svo í þessu tilfelli. Við fengum kynningu á þessari skýrslu seint um kvöld, kvöldið áður, á glærum.

Hvenær fékkstu skýrsluna?

Ég fékk hana í hendur kl. hálftvö daginn eftir, hv. þm. Kristján Möller.

Herra forseti. Í tilefni af þessari umræðu þar sem bæði stjórnarþingmenn virðast bera af sér að bera ábyrgð á leka og vilja sömuleiðis ekki gefa í skyn að embættismenn séu ástæða lekans, þá hefur verið minnst m.a. á þá sem prentuðu skýrsluna. Ég vil segja það hér, hafandi starfað með prenturum  
            

Virðulegi forseti. Ég treysti prenturum landsins mjög vel en þingmenn og allt fólk sem segir hluti eins og þetta, að það sé ekki sjálfgefið að þingmenn hafi lekið skýrslunni - þá er verið að benda á að einhver annar hafi gert það. Það er mannamál. Þá er ekki óeðlilegt að spurt sé við hvern er átt. Við erum alveg sammála um það, það eru ekki prentarar. Bílstjórarnir sem keyrðu skýrsluna hingað? Við hvern er átt? Það verður að svara þessu. Það er ekki hægt að standa í ræðustól Alþingis og segja: Ekki þeir sem fengu skýrsluna í hendur heldur einhverjir aðrir. Hverjir? Þeir sem sömdu hana? Hv. þm. Karl Garðarsson, það verður að svara þessu.

Hæstv. forseti. Aðeins í framhaldi af þeirri umræðu sem spunnist hefur eftir ræðu mína þar sem ég gagnrýndi hvernig þessi skýrsla var lögð fram og taldi það mjög miður fyrir starfshætti Alþingis og umræðuna hér sem á að vera fagleg og góð þó að við tökumst harkalega á. Ég gagnrýndi það t.d. að Morgunblaðið fékk skýrsluna greinilega snemma. Nú þekki ég ekki hvenær Morgunblaðið er sett og kæri mig heldur ekkert um að þekkja það. En um morguninn var alla vega búið prenta blað þar sem talað var um skýrsluna og það sem mér fannst allra verst var að vakna við hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur  
             Virðulegi forseti. Ég hef verið með böggum hildar í dag yfir því að það er hungursneyð í Evrópu  
            

Virðulegur forseti. Í ljósi þessarar umræðu lét ég þess getið þann dag, á miðvikudagsmorgni þegar Morgunblaðið kom út, að mér hefði brugðið við að sjá umræðu um skýrsluna á forsíðu Morgunblaðsins. Ég get hins vegar upplýst það hér sem þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins að á milli kl. 10 og 11 fengum við þessa skýrslu senda rafrænt í tölvupósti. Ég get jafnframt fullyrt það hér og nú að sú skýrsla fór ekki úr minni tölvu til Morgunblaðsins eða Vigdísar Hauksdóttur.

Herra forseti. Ég tel að sú umræða sem við höfum átt greiði öll fyrir þingstörfum því að ég held að lekamálið hið nýja sé allt að skýrast. Komið hefur fram að það sé ákaflega ólíklegt að prentararnir hafi lekið skýrslunni. Hv. þm. Karl Garðarsson telur það af og frá að þingmenn Framsóknarflokksins hafi lekið skýrslunni og ég trúi alltaf hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur og tek það fullkomlega gott og gilt þegar hún segir að ekki hafi það lekið frá Sjálfstæðisflokknum. 

Virðulegi forseti. Ég kem hingað til að þakka hv. þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins og ber mikla virðingu fyrir þeirri hreinskilni sem þar kemur fram enda hefur sá þingmaður aldrei gert annað hér á þingi en vera heiðarleg og sagt hlutina eins og þeir eru. Ég þakka henni fyrir að upplýsa þingheim um að skýrslan hafi verið send í rafrænu formi - heyrði ég það rétt; milli 10 og 11 um kvöldið? Ekki um morguninn? Þá er það komið hér fram. Ég fékk ekki þá tillögu þá. Stjórnarliðar fengu tillöguna senda rafrænt.

Þetta er stjórnartillaga.

Ég veit ekkert hver það hefur gert en það er auðvelt að „forvarda“ þeirri sendingu og það er það sem gert hefur verið. Það hefur þá skýrst hér að það voru stjórnarþingmenn einir sem fengu þessa skýrslu rafrænt. Virðulegi forseti. Ég ætlaði líka í lokin að geta um hversu margir hefðu skrifað sig núna á áskorendalistann Já Ísland, 

Forseti. Það er alla vega ljóst að ekki er hægt að saka prentara um þetta lekamál og næsta víst að fyrst Heimssýn á góðan aðgang að þingflokksfundum Framsóknarflokksins þá hafi þetta bara verið sent í tölvupósti, óvart eða eitthvað og þannig ratað í ákveðna fjölmiðla. Það væri bara ágætt að fólk mundi viðurkenna að einhver þingmaður Framsóknarflokksins hefði áframsent þetta. Er það ekki langheiðarlegast fyrst við erum inni á heiðarleikanum? Mér finnst aftur á móti mjög alvarlegt, og vildi vekja athygli á því, það sem hefur gerst hér í tengslum við Möltu. Mér finnst einhvern veginn að við þurfum að biðjast afsökunar á þessu. Ég skora á hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur að gera það. Þetta er neyðarlegt.

Virðulegur forseti. Einelti er mjög alvarlegt vandamál í þjóðfélaginu, bæði á vinnustöðum og í skólum. Sjálf hef ég barist fyrir því í grunnskóla hér í borg að uppræta slíkt og gengið ágætlega. Mér finnst hins vegar ákveðnir eineltistilburðir vera í gangi hér á hinu háa Alþingi gagnvart hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur. Ég get ekki orða bundist. Stöðugt er verið að gera grín að því sem hún segir og gera, að mér finnst, lítið úr henni. Ég vil mótmæla því.

Virðulegi forseti. Varðandi lekann á þessari skýrslu; þegar menn velta því fyrir sér af hverju þetta hafi gerst þegar samið hafi verið um hvernig fara ætti með skýrsluna, hvenær ætti að dreifa henni og að allir ættu að hafa jafna aðstöðu, þá hljótum við að spyrja: Hverjir höfðu mestan hag af því að verða fyrstir til að túlka niðurstöðu skýrslunnar sem átti að vera grunnur að ákvarðanatöku stjórnvalda varðandi aðildarviðræður? Hverjir höfðu mestan hag af því? Voru það prentarar, bílstjórar, embættismenn? Nei, auðvitað ekki. Við hljótum að horfa til þeirra sem höfðu mestan hag af því. Þeir munu ekki gefa sig fram en við skulum ekki vera að beina spjótum okkar að fólki sem hafði engan hag af því að leka skýrslunni eða verða fyrst til að túlka hana.

Herra forseti. Mjór er mikils vísir. Með nýjum meiri hluta í þinginu erum við að verða vitni að öfgafyllri og andlýðræðislegri vinnubrögðum en áður, nú síðast með því að samkomulag, um dreifingu skýrslu og umræðu um hana, hefur verið þverbrotið. Ég vil inna forseta eftir því hvernig hann hyggst taka á því að meiri hlutanum í þinginu sé afhent plagg í tölvupósti fyrir umsaminn tíma á meðan við í minni hlutanum sækjum það inn á vefmiðla landsins daginn eftir. Hver sem lak skýrslunni, eða hvernig sem því var háttað, þá getum við í minni hlutanum ekki liðið það að vera meðhöndluð á þennan hátt. Við erum fulltrúar fyrir tæplega helming kjósenda þessa lands og það má ekki fara svona með þá fulltrúa. 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að taka undir það sem hv. þm. Elín Hirst sagði áðan varðandi hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur. Ég er sammála því að það eru ákveðnir eineltistilburðir hér á þingi gagnvart henni sem ég held að stjórnarandstaðan ætti að láta af. Varðandi hvar þessi skýrsla birtist þá heyrðist mér einhver segja áðan að ég hefði sagt að hún hefði fyrst birst á heimasíðu Heimssýnar. Ég hef aldrei sagt það, ég hef ekki hugmynd um hvar hún birtist fyrst. Ég sá hana fyrst á mbl.is þegar ég vaknaði morguninn eftir, en hef ekki hugmynd um það hvort hún birtist þar fyrst eða einhvers staðar annars staðar. En það breytir ekki þeirri skoðun minni sem ég sagði áðan að auðvitað hefði stjórnarandstaðan átt að fá þessa skýrslu á sama tíma og stjórnarþingmenn. Ég er þeirrar skoðunar.

Forseti. Við verðum að vara okkur á því að blanda ekki saman einelti og meðvirkni. Það er nú þannig að hv. þingmaður sem hér hefur verið rætt um er ekki sá auðmjúkasti og hefur ekki verið að fara friðarveg, hvorki í þingsal né úti í samfélaginu. Ég hef séð einelti, ég hef barist gegn einelti og ég séð slíka tilburði í þessu starfi. En ég hef líka séð að þetta starf að vera stjórnmálamaður er þess eðlis að það er ljótt, það er vont og er ljótt og vont gagnvart öllum sem eru í því. Ef hv. þingmaður, hvort sem það er hv. þm. Vigdís Hauksdóttir eða hv. þm. Birgitta Jónsdóttir, kemur fram með svona hluti eins og þetta með Möltu, sem er verulega neyðarlegt fyrir landið okkar, verður 

Virðulegur forseti. Það er einmitt vegna orða hv. þm. Elínar Hirst sem ég er komin hér upp í fundarstjórn forseta öðru sinni. Stærstan hluta af minni starfsævi hef ég unnið með ungmennum í skólum og hef tekið á eineltismálum og þekki þau afar vel. Það sem á sér stað í þessum þingsal er ekki einelti. Við erum hins vegar að takast á. Við erum að takast á um hugmyndir og takast á um stórmál. Núna í kvöld vorum við að tala um lekann á skýrslunni. Túlkun á skýrslunni kom fram í Morgunblaðinu, hún kom fram á Eyjunni og frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur í morgunútvarpinu. Við erum að ræða það. Eru það eineltistilburðir? Ég leyfi mér að segja, hæstv. forseti að þeir sem gjaldfella svo þetta hugtak þekkja ekki til raunverulegra eineltismála.

Hæstv. forseti. Það er kannski vel við hæfi að við skólamennirnir komum hér og ræðum einmitt hugtakið einelti. Við verðum að átta okkur á því að við sem erum stjórnmálamenn köstum rýrð á hvert annað með framkomu okkar. Það er gjarnan talað um okkur sem eina heild, gjarnan talað um að allir séu eins og hver mistök sem maður gerir sjálfur kasti skugga á alla hina. Ef menn þola það ekki og geta ekki tekið gríni þegar maður segir einhverja bölvaða vitleysu, eins og maður sjálfur hefur auðvitað gert, eða það að fá gagnrýni fyrir rangar ákvarðanir. En að það sé skylt við einelti? Það hefur ekkert með það að gera. Það er hluti af því að vera í stjórnmálum og taka þátt í opinberri umræðu. Það má heldur ekki drepa umræðuna. Ef við verðum að athlægi í heiminum fyrir ákveðnar rangar fullyrðingar, ef það má ekki ræða þær, ef það má ekki minnast á það, þá er það þöggun. Við skulum verja okkur gegn því að nokkur einasti maður verði hér fyrir einelti en við skulum ekki drepa umræðuna.

Virðulegi forseti. Ég er hingað komin til að ræða skýrsluna en í millitíðinni hafa stjórnvöld gefið það út að þau hafi hugsað sér að slíta aðildarviðræðunum. Ég á því kannski frekar erfitt með að ræða skýrsluna en mig langar til að fjalla þá aðeins meira um þetta í víðara samhengi. Ég hélt að við værum að ræða skýrsluna til að ná einhverri niðurstöðu hér í þinginu, fram færi eitthvert samtal og við mundum tala okkur niður á einhverja niðurstöðu sem sátt ríkti um, en ég held að það hafi aldrei verið meiningin eins og hefur komið fram hérna í umræðum. Mikið hefur verið fjallað um þjóðaratkvæðagreiðslur og mig langar aðeins að ræða um það. Mönnum er tíðrætt um það sem gerðist á síðasta kjörtímabili og bent hefur verið á að þjóðaratkvæðagreiðsla hefði átt að fara fram áður en sótt var um aðild. En niðurstaða kosninganna 2009 var nokkuð afdráttarlaus. Sá flokkur sem hafði ESB-aðild á stefnuskrá sinni vann stórsigur. Mér finnst núna í dag að ekkert vanti upp á að stjórnvöld sem nú sitja lesi í sinn kosningasigur á síðasta ári og telji hann vera eina allsherjarþjóðaratkvæðagreiðslu á öll þau mál sem viðkomandi flokkar höfðu á sinni stefnuskrá eða loforðalista. Mér finnst ekkert endilega eðlilegt að það hafi átt að fara fram þjóðaratkvæðagreiðsla áður en sótt var um aðild vegna þess að niðurstaða kosninganna var nokkuð skýr. Ég held að það hafi reyndar í engu landi farið fram þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort ætti að leggja af stað í viðræður, það hefur einfaldlega verið gert og síðan hefur niðurstaðan verið lögð í dóm þjóðar. Síðan má spyrja, hefði átt að fara fram þjóðaratkvæðagreiðsla á síðasta kjörtímabili? Það var vissulega kallað eftir því. Á það hefur verið bent að það hefði kannski veikt samningsaðstöðuna. En það að ekki var farið í þjóðaratkvæðagreiðslu, það eitt og sér réttlætir ekki að nú eigi ekki að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Mér finnst við eiginlega vera föst í einhverjum hefnistjórnmálum. Mér finnst núverandi stjórnvöld ekki geta réttlætt vitlausar aðgerðir eða óbærileg vinnubrögð með því að segja að fyrri ríkisstjórn hafi gert eitthvað álíka. Annaðhvort treystum við þjóðinni til að taka ákvarðanir í stórum málum eða ekki. Eins og ég sagði áðan var kallað ítrekað eftir að afstaða þjóðarinnar fengi að heyrast á síðasta kjörtímabili og lagðar fram þingsályktunartillögur þar að lútandi. Hvað hefur þá breyst núna? Það læðist að manni sá grunur að stjórnarflokkarnir hafi bara haft áhuga á að kanna vilja þjóðarinnar þegar niðurstaðan gat orðið til þess að stöðva samningaferlið. Það er sem sagt ekki þjóðarviljinn sem skiptir máli þegar upp er staðið. Títtnefndur hv. þingmaður, Vigdís Hauksdóttir, var meðal þeirra sem kölluðu eftir þjóðaratkvæðagreiðslu á síðasta kjörtímabili og skrifaði grein sem var dagsett 5. janúar 2011 þar sem hún færði rök fyrir því að eðlilegt væri að leyfa þjóðinni að meta hvort halda ætti áfram, og endaði greinina svo, með leyfi forseta: „Þetta er lýðræðisleg sáttaleið sem ríkisstjórnin getur ekki hafnað.“ Ef það var lýðræðisleg sáttaleið að halda þjóðaratkvæðagreiðslu fyrir þremur árum þá hlýtur þjóðaratkvæðagreiðsla að vera jafn lýðræðisleg sáttaleið í dag. Við skulum ekki gleyma því að þjóðaratkvæðagreiðsla er leið til að ná niðurstöðu í mál. Ef við ætlum aldrei að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu nema fyrir liggi að það sé ríkur vilji þjóðarinnar til að gera eitthvað þá þurfum kannski að sjálfsögðu ekkert að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta er lýðræðisleg aðferð og við ættum að vera duglegri að nýta þá aðferð. Mér finnst við ættum kannski að hafa eitt í huga - af því að við tölum núna eins og engin ástæða sé til að halda áfram vegna þess að meiri hluti þjóðarinnar vill ekki ganga inn í Evrópusambandið, hefur að vísu ekki séð samninginn enn þá, jafnvel þótt meiri hluti þjóðarinnar vilji ljúka aðildarviðræðum - að innganga í Evrópusambandið hefur verið umdeild í mjög mörgum Evrópulöndum. Það er ekki þannig að 90% þjóða hafi alltaf viljað ganga inn í Evrópusambandið. Við getum líka rifjað það upp að þegar við gerðumst aðilar að EES-samningnum var það mjög umdeilt og hefði eflaust verið fellt í þjóðaratkvæðagreiðslu, en ég held að við mundum ekki vilja spóla til baka með það mál. Ef stjórnvöld vilja ekki halda þjóðaratkvæðagreiðslu í dag vegna þess að þau treysta sér ekki til að framfylgja niðurstöðunni, sem er væntanlega kannski sú að meiri hluti þjóðarinnar vill halda áfram, þá er önnur leið. Hún er að gera hlé á viðræðunum og mér hugnast sú leið betur. Mér finnst það vera viss sáttaleið í þessu ferli, ekki slíta viðræðunum sem mér finnst vera skemmdarstarfsemi, heldur gera hlé og bíða átekta. Malta gerði hlé, þannig að fordæmi eru fyrir því þó að ég mundi reyndar vilja að samninganefndir okkar sem skipaðar eru miklu úrvalsfólki fengju að klára sitt starf, en ég get alveg séð hinn kostinn. Ef stjórnvöld treysta sér ekki til að framfylgja vilja þjóðarinnar þá geta þau líka sagt af sér og hleypt öðrum að. Það er alltaf möguleiki. Ástæðan fyrir því að ég er svona áfram um að klára þetta mál er kannski fyrst og fremst gjaldmiðillinn. Ég sé ekki hvaða kostur er í stöðunni núna ef við slítum viðræðum með krónuna að vopni. Mér finnst ekki hafa komið fram hvaða plön stjórnvöld hafa í gjaldmiðilsmálum. Mér finnst þetta alveg risastórt mál sem við ættum að vera að ræða í hverri viku í þinginu. Hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra ættu ekki að fara í viðtal öðruvísi en þeir væru spurðir út í þetta, út í stefnu stjórnvalda í gjaldmiðilsmálum. Það er nefnilega gríðarleg áskorun að stýra hagkerfi með minnsta gjaldmiðil í heimi og það er svo erfitt nú um stundir að við getum það ekki nema vera með höft á krónunni. Björt framtíð lagði í haust fram þingsályktunartillögu um að stjórnvöld marki sér stefnu í gjaldmiðilsmálum. Hún hefur reyndar ekki komið úr nefnd, ekki komið til síðari umr. Mér finnst það eiginlega mjög merkilegt að flokkur í minni hluta skuli þurfa að leggja fram formlega áskorun til stjórnvalda um að móta sér gjaldmiðilsstefnu. Þannig er það nú samt. Ég held að mikilvægt sé líka í þessu sambandi að hlusta á atvinnulífið og samtök launþega sem hafa kallað eftir því að aðildarviðræður verði kláraðar. Mörg fyrirtæki hafa beinlínis sagt að ekki sé starfandi á Íslandi vegna hafta, krónan sé ekki gjaldmiðill sem þau vilja nota. Við verðum að hlusta á það. Síðan eru margir aðrir þættir sem ég held að geti styrkt okkur ef við gerumst aðilar að ESB - vissulega vil ég sjá samninginn, þannig að ég segi þetta auðvitað með þeim formerkjum að ég hef ekki séð hann - en komið hefur verið inn á byggðastefnu ESB. Ég held að hún sé vænlegri til árangurs en sú byggðastefna sem við Íslendingar höfum mótað, til dæmis er aukið frelsi í viðskiptum og niðurfelling tolla. Ég vil trúa því að því geti fylgt aukin hagsæld að efla samvinnu við okkar helstu nágranna- og viðskiptaþjóðir. Í það minnsta eru 28 Evrópulönd sem telja að slík samvinna skili þeim árangri. Ég vil alls ekki loka á þann möguleika. Svo finnst mér líka áhyggjuefni núna þegar er búið að upplýsa að ríkisstjórnin vilji slíta þessum viðræðum, þá spyr maður hvaða áhrif það geti haft á samstarf okkar við Evrópusambandið og stöðu okkar innan EES sérstaklega. Hefur það eitthvað verið kannað? Það er spurning hvort stjórnvöld hefðu frekar átt að láta vinna skýrslu þar sem þau álitamál eru skoðuð í stað skýrslunnar sem við ræðum hér. Það var hvort eð er greinilega aldrei meiningin að ræða hana af einhverju viti. Vitum við hvaða afleiðingar þessi ákvörðun kann að hafa, þ.e. að slíta aðildarviðræðunum? Hafa verið teiknaðar upp einhverjar sviðsmyndir í því sambandi? Við uppfyllum ekki skilyrðin um frjálsan fjármagnsflutning í dag. Við erum á undanþágu. Ég velti fyrir mér, geta viðræðuslit haft einhver áhrif þar um? Mér finnst þetta vera stórar spurningar. Ég vil skora á stjórnvöld að gera ekkert í fljótfærni sem getur beinlínis skemmt fyrir hagsmunum Íslands til lengri tíma. Við vitum í sjálfu sér ekkert um það hvort ný umsókn Íslands verði yfir höfuð tekin til greina ef af því verður einhvern tíma í framtíðinni. Ég vil einnig hvetja til þess að við fáum að ræða þá skýrslu sem Samtök atvinnulífsins og verkalýðshreyfingin eru að láta vinna áður en afdrifaríkar ákvarðanir eins og að slíta viðræðum eru teknar. Í þeirri skýrslu á að skoða kosti og galla þess að ganga í ESB og mér finnst það mjög mikilvægt. Það er ekki eitthvað sem kemur fram í þeirri skýrslu sem við höfum fengið í hendur. Þar er meira bara yfirlit yfir stöðu mála. En það er nákvæmlega það sem við þurfum að skoða, kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið. Þá finnst mér þessi flýtir, þ.e. að leggja fram þessa þingsályktunartillögu áður en við höfum náð að klára að ræða skýrsluna, hvað á ég að segja, allt að því grunsamlegur. Af hverju ættum við ekki bara að skoða öll gögn ofan í kjölinn og taka upplýsta ákvörðun? Við erum að tala um mál sem getur haft áhrif til framtíðar, ekki bara á okkur heldur börnin okkar og barnabörnin. Þetta er risastórt mál og mér finnst besta leiðin að fá að sjá samninginn, en látum vera að gera hlé. En af hverju er þessi flýtir? Ég átta mig ekki alveg á hvaða hagsmunir liggja þar að baki. Mér finnst það ekki vera almannahagsmunir. Hægt væri að ræða ótal atriði. Mér finnst við kannski geta talað okkur blá í framan varðandi það hvað við teljum að muni gerast ef við göngum í Evrópusambandið. En það sem mér finnst mikilvægast að ræða núna er hvernig við komum í veg fyrir að stjórnvöld slíti aðildarviðræðunum. Getum við fundið einhverja sáttaleið í því? Ljóst er að þjóðin er ekki sátt við þá ákvörðun. Við sáum og heyrðum það hér í dag, t.d. á Austurvelli. Það þarf mikið til að fólk skundi niður í bæ og mótmæli, það er ekki eitthvað sem við sjáum á hverjum degi. En þjóðinni er mikið niðri fyrir og mér finnst mjög mikilvægt að við reynum að finna einhverja sáttaleið hér. Ef það er að setja viðræðurnar á bið þá get ég sætt mig við það. Ég skora á stjórnarliða að rétta fram sáttarhönd í þessu máli og setja ekki hér allt upp í loft og vaða einhvern veginn áfram og skemma fyrir. Það geta ekki verið hagsmunir okkar að vinna að málinu á þann hátt.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni góða og efnisríka ræðu. Ég er sammála henni um að það er óskynsamlegt að loka leiðum. Ég vildi inna hana eftir því hvernig hún horfði á þá þætti. Gylfi Zoëga prófessor sagði í gær að ekki væri skynsamlegt að loka með öllu til næstu áratuga annarri af tveimur leiðum sem er vitað að við höfum. Það er líka ljóst, af viðbrögðum forsvarsmanna atvinnulífsins á síðustu dögum, yfirlýsingu forstjóra Össurar nú í kvöld um að hann væri í áfalli yfir þessum fréttum, að það er ekkert gefið að við höldum þeim fyrirtækjum sem við viljum halda hér í landinu ef við mætum ekki þörfum þeirra. Nú hef ég oft nært með mér efasemdir um hvort Evrópusambandið sé endilega rétt lausn. Ég hef oft velt því fyrir mér hvort við eigum að hafa einhverja aðra mynd á samskiptum okkar við Evrópu en alltaf komist aftur og aftur að þeirri niðurstöðu að best sé að halda áfram með aðildarumsóknina. Ef maður horfir á þetta út frá hagsmunum umræddra fyrirtækja þá blasir við að fyrir þau er verið að loka annarri af tveimur færum leiðum og það án þess að ríkisstjórnin hafi útfært hina leiðina. Það er alveg ljóst að ríkisstjórnin hefur ekki sett fram neina skýra leið um það hvernig hún sjái fyrir sér afnám hafta og að fyrirtækin í landinu geti búið við íslenska krónu sem stöðugan gjaldmiðil til næstu áratuga. Vegna þess að hv. þingmaður nefndi möguleikana á frestun er ekki hægt að sjá fyrir sér að hægt væri að fresta ferlinu. Það liggur hvort sem er ekkert á að taka ákvörðun að þessu leyti. Það mætti þá eyða orku í að útfæra betur hvernig hægt væri að 

Virðulegi forseti. Ég þakka andsvarið og tek undir með hv. þingmanni. Mér finnst það skjóta skökku við að á sama tíma og við tölum um að efla þurfi atvinnulífið, fjölga störfum og auka framleiðni þá ætlum við að loka á kost sem atvinnulífið hefur kallað eftir. Við heyrum fréttir af því að fyrirtæki eru sum hver að fara úr landi og sprotar eiga erfitt uppdráttar hér. Við vitum líka að vaxtastig á Íslandi er mjög hátt og vaxtastig evru er lægra þó að það yrði kannski alltaf hærra hér á Íslandi en í nágrannalöndunum. Ekki má gleyma því að við þurfum líka, þegar við förum að ræða þingsályktunartillöguna í þessari viku, að ræða hagsmuni neytenda; lækka vexti, lækka matvælaverð eitthvað, auka úrval ef við förum inn í þetta tollasamband af fullum krafti. Það er mjög mikilvægt, bæði fyrir atvinnulífið og fyrir almenning. Við höfum kallað eftir því að ríkisstjórnin móti gjaldmiðilsstefnu og mér finnst það alveg út í hött að þingflokkur með sex þingmenn sé að kalla eftir því að stjórnvöld móti sér gjaldeyrisstefnu, þetta er bara súrrealískt. Öll stjórnvöld eiga að hafa slíka stefnu. Þau eiga ekki bara að vera að hugsa hér og nú, að við verðum að hafa krónuna næstu árin, þau eiga að hugsa til framtíðar. Hvað ætlum við að gera eftir 10 ár eða 20 ár? Sjáum við fyrir okkur að við ætlum að vera með krónuna? Það er mikil áskorun, gríðarleg áskorun. Ég tek undir með hv. þingmanni, ESB er í mínum huga engin töfralausn. Það er ekki allt jákvætt við ESB en þetta er kostur sem við verðum að skoða. Við megum ekki loka þeim dyrum, það væri mjög alvarlegt.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum svarið og minni á að í nýlegri skýrslu, sem allir flokkar hafa tekið þátt í samstarfi um að byggja á, McKinsey-skýrslunni, er talað um þá veikleika að alþjóðageirinn á Íslandi sé of veikur. Það blasir við að framhaldsmenntun er minni hér en í nokkru öðru Norður-Evrópuríki og þegar fyrirtækin sem eru að búa til menntuðu störfin og þekkingarstörfin segjast ekki geta starfað með íslenskri krónu þá verður að hlusta á þau. Annars blasir sú mynd við að við séum að byggja hér atvinnulíf sem felist í því að fólk með verkmenntun, tækniþekkingu, flytur úr landi og við flytjum í staðinn inn nýtt fólk til að vinna láglaunastörf. Er það lausn sem fólki finnst ákjósanleg að við efnum til stórfelldra þjóðflutninga í staðinn fyrir að reyna að byggja hagsæld fyrir íslenska þjóð og sóknarfæri?

Virðulegi forseti. Ég tek undir þetta og ég vil ítreka mikilvægi þess að við fáum skýrslu aðila vinnumarkaðarins áður en við höldum áfram. Mér finnst sú skýrsla geta verið mikilvægt innlegg í umræðuna og við hljótum að vera sammála um að við viljum taka algerlega upplýsta ákvörðun í þessu máli. Bíðum þá í þessa tvo mánuði eða hvað það er, hún átti að koma í apríl ef ég man rétt, og skoðum þetta mál betur. Ég skil ekki í þessum flýti. Ég ætla ekki að fara út í samsæriskenningar en mér finnst þetta mjög skrýtið. Vöndum okkur og gerum þetta vel, tökum yfirvegaða ákvörðun þegar þar að kemur.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Brynhildi Pétursdóttur fyrir ræðu hennar og innlegg í umræðuna. Mig langar að heyra frá henni, af því að við erum líka að fjalla um að við höfum fengið inn tillögu sem er um að loka dyrum, hvaða dyr séu þá eftir opnar. Við erum með Seðlabankann í upplausn í augnablikinu, í óvissu, við ræðum það betur á morgun, og ég hef á tilfinningunni að hann standi á vegamótum og búið sé að fjarlægja skiltin og loka dyrunum og alls óljóst hvert stefna skuli. Við fengum á viðskiptaþingi þá yfirlýsingu frá sérfræðingi sem þar kom inn og ræddi málin að forsenda þess að menn fyndu lausnir fyrir Ísland væri að það væri einhver áætlun, það væri að hafa plan. Ég hef ekki fundið það plan hjá hæstv. ríkisstjórn og við höfum heldur ekki séð neinar tillögur varðandi gjaldmiðilsmál, við höfum ekki séð hvað á að koma í staðinn fyrir Evrópusambandsaðild. Ég vil því inna hv. þingmann eftir skoðunum hennar á því. Í öðru lagi langar mig að nefna að við fáum fréttir af því að menn hafi reynt að greina hverjir það eru sem í raunveruleikanum búa við íslenska krónu og hverjir sé utan við og búa við evrópska krónu. Við erum með 25% af atvinnulífinu sem á öll sín viðskipti í evrum, tekjur og viðskipti, og gerir upp í evrum. Er það eðlilegt ástand að við búum við mismunandi skilyrði eftir því hvaða fyrirtæki það eru, hvert umfangið er hvað það varðar? Í síðasta lagi vil ég spyrja, af því að ég veit að hv. þingmaður er sérfræðingur í neytendamálum, ef tími vinnst til alla vega í seinna svarinu, hvaða þættir það eru sem snúa beint að neytendum sem skiptir mestu máli að við skoðum í tengslum við aðildarumsókn. Hún nefndi það örlítið í lokin en það verður betra að fá skarpara yfirlit yfir hvað það er sem snýr að neytendum sem við verðum að fá svör við. Aðild að Evrópusambandinu snýst fyrst og fremst um hvað hún þýðir fyrir fólkið í landinu.

Virðulegi forseti. Það er rétt að þetta ástand sem er núna eða það að nota krónuna þjónar hagsmunum einhverra. Það er alveg ljóst. Það eru einhverjir sem græða á því að hafa krónuna en það er ekki almenningur. Ef við erum að tala um að loka dyrum óttast ég að ef við slítum þessum viðræðum, sem er algert einsdæmi og við vitum ekki hvernig Evrópusambandið tekur því, ég er ekkert hissa þótt þeir séu orðnir svolítið pirraðir á okkur, getum við hugsanlega verið að loka öðrum dyrum sem eru EES-samningurinn. Þess vegna kalla ég eftir því og mundi vilja að það færi fram eitthvert mat á því hvaða áhrif það hefur á EES-samninginn. Við erum nú þegar með undanþágu vegna þess að við erum með gjaldeyrishöft. Getum við treyst því að vera alltaf með þá undanþágu? Við erum hugsanlega ekki aðeins að loka einum dyrum heldur tvennum. Varðandi neytendamálin er það kannski fyrst og fremst afnám tolla sem skiptir máli og stöðugra efnahagsumhverfi, þ.e. lægra vaxtastig og afnám verðtryggingar. Ætli það sé ekki eitt stærsta hagsmunamál heimilanna? Ég er reyndar þeirrar skoðunar að við afnemum ekki verðtrygginguna fyrr en við skiptum krónunni út. Ég er enginn sérstakur talsmaður verðtryggingarinnar en ég held að hún sé fylgifiskur krónunnar, því miður, þannig að ef við ætlum að losna við verðtrygginguna verðum við að finna nýjan gjaldmiðil. Þá tvær leiðir sem koma til greina; upptaka evru með stuðningi Evrópska seðlabankans og aðstoð hans eða einhliða upptaka annars gjaldmiðils, sem Seðlabankinn var ekkert allt of hrifinn af í skýrslu sinni. Það eru ýmis vandamál sem tengjast því að taka einhliða upp annan gjaldmiðil eða þá að hafa krónuna áfram, sem mér sýnist vera stefna stjórnvalda.

Hæstv. forseti. Ég deili þeirri skoðun með hv. þingmanni að það sé einmitt stöðugleikinn, lægri vextir, afnám verðtryggingar, betra umhverfi þar sem við getum treyst á þær skuldbindingar sem við gerum, sem skipta okkur máli. Er það raunverulegur ávinningur af aðild eða ekki? Varðandi krónuna hafa menn rætt oft að kosturinn við krónuna, segja sumir, sé að þegar menn lenda í vandræðum, eins og við lentum í í hruninu, fellur gengið á henni og þá verður sjálfvirk kaupmáttarrýrnun þar sem verðmæti færast frá einstaklingum yfir á fyrirtæki. Það gæti ekki gerst ef við værum með öruggan gjaldmiðil. Þá yrðu menn að finna aðrar leiðir og mikilvægasta leiðin er náttúrlega að hindra að við yrðum fyrir álíka áföllum og þá. Mig langar að heyra betur vangavelturnar um EES og samninginn vegna þess að ég held að það sé alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að við þurfum að skoða heildarstöðu okkar, núverandi þátttöku í EES og hugsanlega breytingu við að fara í ESB og hvaða afleiðingar það hefur fyrir okkur og fullveldið ef við hættum við og lokum dyrunum.

Virðulegi forseti. Ég held að mjög brýnt sé að við köllum eftir því að stjórnvöld upplýsi okkur um hvaða áhrif þessi þingsályktunartillaga, verði hún samþykkt, hefur á EES-samninginn. Af því að hæstv. utanríkisráðherra situr í salnum heyrir hann kannski þessa umræðu hér og er þá undirbúinn. Þetta er eitthvað sem í það minnsta ég mun spyrja um, þ.e. hvaða sviðsmyndir menn hafa teiknað upp ef svo færi að ESB tæki þetta óstinnt upp og færi að hugsa sinn gang varðandi EES-samninginn. Það er talað um að við getum haft krónuna svo framarlega sem hagstjórnin er öguð. Ég velti fyrir mér hvort hægt sé að vera með agaða hagstjórn ef krónan er gjaldmiðill. Það er mjög erfitt. Það er örugglega auðveldara að hafa stjórn á fjármálunum með stöðugri mynt, þótt það sé vissulega áskorun líka.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það eru nokkur atriði sem maður veltir fyrir sér í þessari umræðu almennt og þó er kannski eitt sem lítið hefur verið fjallað um og það er pólitíska umræðan hér innan lands. Það er svolítið óvenjulegt þegar maður horfir til umræðunnar akkúrat núna þegar þingflokkar stjórnarflokkanna koma svona bratt inn með þessa tillögu, beint inn í skýrsluna og það er svona mikill þungi beggja stjórnarflokkanna með málinu. Þá óttast maður þann veruleika sem fylgir í framhaldinu, þ.e. þann að mjög mikill ágreiningur er um þetta mál í herbúðum allra flokka. Það er mjög breiður prófíll í öllum flokkum um þetta mál. Ég hef áhyggjur af því út af lýðræðinu og lýðræðislegri umræðu ef menn fauta í gegn heildarásýnd stjórnarflokkanna, ef svo má segja, í þessu máli og hafa ekki leitt þennan ágreining til lykta í sínu baklandi. Látum vera ágreininginn við okkur hin sem getum verið annarrar skoðunar o.s.frv., en það er svona í öllum flokkum, það eru ýmis sjónarmið og sjónarhorn í öllum stjórnmálaflokkum. Að þessu leytinu til hef ég áhyggjur af næstu skrefum vegna þess að það er mikilvægt fyrir svona mál að breið nálgun sé á það, ekki bara fyrir stjórnmálahefðina og stjórnmálaumræðuna heldur líka fyrir framhaldið. Við erum svo sem ekki að ræða tillöguna sem slíka hér en greinargerðin með tillögunni lítilsvirðir í raun og veru alla þá sem studdu umsóknina á sínum tíma óháð því hverjar röksemdirnar voru á hverjum tíma. Ég mundi vilja biðja hv. þingmann, vegna þess að hún hefur fjallað hér oft um 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að þetta kemur mjög bratt inn. Ég held reyndar að stjórnvöld hafi lesið rangt í aðstæður og hafi ekki búist við þeim miklu mótmælum sem verið hafa, þau hafi ekki áttað sig á hvað fólki þykir mikilvægt að fá að hafa síðasta orðið í þessu máli. Ég vona að þau sjái að sér vegna þess að það er mjög mikilvægt að einhvers konar sátt náist um þetta og sáttin er þá kannski bara að meiri hlutinn ræður. Mér finnst eiginlega ótækt að tveir þingflokkar sem sitja nú á Alþingi ætli bara að ljúka málinu, jafnvel gegn þjóðarvilja. Ef ég man rétt þá sýna skoðanakannanir að meiri hluti þjóðarinnar vill klára aðildarviðræðurnar og a.m.k. þrír ef ekki fjórir flokkar hafa þá afstöðu að klára eigi málið og leggja það í þjóðaratkvæðagreiðslu, jafnvel þótt margir innan míns flokks og hinna þriggja hafi kannski efasemdir um að við eigum heima í Evrópusambandinu. En fólk vill fá að meta þetta og skoða og leggja sjálft mat á málið, ekki láta tvo þingflokka segja sér að nú ætlum við að hætta þessu, við vitum betur en þið. Mér finnst ég upplifa það núna eftir að tillagan kom fram að fólki er misboðið. Þess vegna kalla ég eftir því að hæstv. utanríkisráðherra leiti sátta í þessu máli. Sáttin gæti verið að setja viðræðurnar á ís, það gæti verið, eða að ákveða að halda þjóðaratkvæðagreiðslu og virða þjóðarviljann. Ég er tilbúin í allar sáttaviðræður og vona að hæstv. utanríkisráðherra sé það líka.

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð hv. þingmanns og vonandi höfum við dregið einhverja lærdóma af efnahagshruninu, rannsóknarskýrslunni o.s.frv. og ákallinu um breytt vinnubrögð í stjórnmálum. Það er það sem er í raun áskorun fyrir okkur öll sem setjumst inn á þing eftir kosningar 2009 en ekki síður núna eftir kosningarnar 2013. Þess vegna hefur maður áhyggjur af því þegar tillagan er sett svona fram af því að það er tiltölulega gamaldags leið að koma bara bratt inn og vera með sterkan meiri hluta og ætla að dúndra málinu í gegn. Ég held að það sé ágætt að við horfum til þess hvernig umhverfis- og samgöngunefnd hefur unnið með tillögu um afturköllun náttúruverndarlaga. Þar hefur þingið sýnt ákveðið sjálfstæði og styrk í því að taka málið sem var sett bratt inn, dálítið svipaður stíll að mörgu leyti, og sýndi að með sjálfstæði og sjálfstrausti gat þingnefndin leitt málið til lykta með miklu farsælli hætti bæði fyrir málið sem slíkt en ekki síður fyrir þingið. 

Virðulegur forseti. Já, það er margt sem kemur manni spánskt fyrir sjónir þegar maður sest á Alþingi hvað vinnubrögðin varðar. Mér finnst svolítið móðgandi að vera á mælendaskrá til að ræða skýrsluna og vera að undirbúa mig undir hana á föstudagsmorgni og skrifa einhverjar ræður sem í dag mundu bara hljóma fáránlega í ljósi þessa útspils. Eins og ég sagði í dag þá ætla ég ekki að taka það persónulega en hæstv. utanríkisráðherra og þá sem leggja þetta mál fram langaði greinilega ekkert að hlusta á það sem ég hafði um það að segja. Það mundi ekki breyta skoðun þeirra, þetta var bara fyrir fram ákveðið. Við áttum að ræða þessa skýrslu til málamynda og síðan átti að koma með þessa þingsályktunartillögu inn í þingið í miklum flýti. Hér erum við að ræða þessi mál og klukkan er tíu mínútur gengin í tólf og við ræðum þau ekki af því að við í minni hlutanum hefðum áhuga á því heldur vegna þess að meiri hlutinn ákvað að við skyldum ræða þetta hér á mánudagskvöldi til miðnættis. Þetta eru mjög einkennileg vinnubrögð.

Hæstv. forseti. Hv. 10. þm. Norðaust., Brynhildur Pétursdóttir, hefur sett hér fram efnislega góðar spurningar, eins og um það hvaða sviðsmynd hæstv. ríkisstjórn hafi dregið upp verði mönnum að þeirri ósk sinni að eyðileggja það ferli sem er í gangi við Evrópusambandið. Í framhaldi af því á ég erfitt með að líða það að hæstv. utanríkisráðherra, sem situr hér í salnum eins og hann á að gera við þessa umræðu, taki ekki þátt í umræðunni, að hann svari ekki spurningum eins og þeim sem hv. þingmaður bar hér fram, mjög efnislegum og góðum spurningum. Virðulegi forseti. Það er engan veginn hægt að una við þetta. Ég hvet hæstv. utanríkisráðherra til að láta af þessum leik sínum vegna þess að það er ekki langt síðan hann var óbreyttur þingmaður og þá var hann eins og flóafjandi, ræðustóllinn mátti varla losna án þess að hann væri kominn þangað. Virðulegi forseti. Mér finnst þetta ekki hægt.

Forseti. Ég verð að taka undir orð hv. þm. Kristjáns Möllers. Ég hef rætt við hv. þm. Bryndísi Pétursdóttur í dag og hún lýsti yfir vonbrigðum sínum með þessi vinnubrögð. Hún kemur úr flokki sem er að reyna að stunda öðruvísi vinnubrögð og mér finnst það mikil vanvirðing við þann undirbúning sem hún hefur lagt á sig til að koma hér í málefnalegar umræður að setja hana í ræðustól kl. 11 að kvöldi og að hæstv. utanríkisráðherra virði ekki þær áleitnu spurningar sem hún bar fram í ræðu sinni. Hvers konar vinnustaður er þetta eiginlega? Ég hvet hæstv. utanríkisráðherra til að taka virkari þátt í umræðunum sem við höfum hér. Við erum ekki hér til neins annars en ræða skýrslu sem því miður hefur verið sett í uppnám út af málinu sem er næst á dagskrá.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem kvatt hafa sér hljóðs um fundarstjórn forseta. Við erum að fást við það að umræðan um þessa skýrslu er erfið og flókin vegna þess að hæstv. utanríkisráðherra ákvað að haga málum á þann veg að hún yrði ekki gagn sem verið væri að ræða til að hún yrði grunnur að stefnumörkun ríkisstjórnarinnar, að við gætum treyst því. Það er vegna þess að honum lá svo á að koma hingað inn með þessa hörmungartillögu sína sem við munum ræða einhvern tíma á næstu dögum. Það er þó alger lágmarkskrafa að hæstv. utanríkisráðherra taki þátt í umræðum, að hann svari efnislegum spurningum sem beint er til hans. Eða finnst honum yfir höfuð það ekki svaravert þegar þingmaður spyr hvaða mynd ríkisstjórnin hafi gefið sér af samskiptum við Evrópusambandið fari svo að viðræðum verði slitið? Mér finnst það fullkomlega málefnaleg spurning og alveg fráleitt af utanríkisráðherra að svara henni ekki.

Hæstv. forseti. Í dag hafa verið fluttar málefnalegar og góðar ræður um þá skýrslu sem hér er á dagskrá og áleitinna spurninga hefur verið spurt um þau plön sem uppi eru. Við finnum það öll að nýja ríkisstjórnin, unga, er ekki með nein plön en ætlar samkvæmt framlagðri þingsályktunartillögu að slíta aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Hér í dag þráspurði ég hvernig ætti að fara með þá tillögu. Hún var tekin af dagskrá í dag en nú les ég á vefmiðlunum að setja eigi hana aftur á dagskrá á morgun. Sú umræða sem fer fram núna um skýrslu hæstv. utanríkisráðherra er ekki til að hlusta eftir sjónarmiðum okkar þingmanna sem erum hér að fjalla um hana. Ég endurtek því spurningar mínar frá því fyrr í dag: Er forseta alvara með þessari dagskrá?

Virðulegi forseti. Ég verð að taka undir orð þeirra hv. þingmanna sem talað hafa því að hér er smám saman að dragast upp mjög skýr mynd af því hversu mikið grín þetta er, hversu mikill leikþáttur þetta er sem við neyðumst til að horfa hér upp á. Á ekki að fara fram umræða um þessa skýrslu? Eiga að fara fram einhvers konar einhliða vangaveltur og aðfinnslur stjórnarandstöðunnar um skýrsluna og ýmislegt sem fram kemur í henni? Ætlar stjórnarliðið ekki að taka þátt í samtali? Ég geri kröfu um að kallað verði eftir því hjá hæstv. utanríkisráðherra hver sé eiginlega meiningin með því að leggja þetta mál fram. Til hvers er þessi skýrsla rædd? Til hvers leggur ráðherrann þessa skýrslu fram? Hvaða grín er þetta sem hann stendur hér fyrir?

Virðulegi forseti. Hér hefur verið kallað eftir þátttöku hæstv. ráðherra og hv. þingmanna stjórnarmeirihlutans um þessa skýrslu og kallað er eftir planinu; hvert er planið? Hver er áætlunin? En getur ekki verið að það séu einmitt þessi stóru vandræði sem við erum nú komin í, sem þessi nýja ríkisstjórn hefur komið okkur í að það er ekkert plan, það er engin áætlun? Þeir sem ekki gera áætlun eru búnir að leggja drög að mistökum, eða eins og þeir segja upp á ensku, með leyfi forseta: „Those who do not plan, plan to fail.“ Ég hef áhyggjur af því, virðulegi forseti, að ástæðan fyrir því að menn komi ekki hér og dragi upp plönin sín sé einfaldlega sú að þau eru ekki til. Þar erum við í djúpum vandræðum sem þjóð.

Virðulegi forseti. Ég skildi það þannig í dag þegar við héldum umræðunni áfram að skýrslan ætti að ganga til utanríkismálanefndar að lokinni umræðu hér og síðan kæmi tillaga hæstv. ráðherra, um að draga umsóknina til baka, ekki á dagskrá fyrr en nefndarálitið frá utanríkismálanefnd væri komið af því að hún ætti að vera grunnur að ákvörðun um hvernig ætti að halda áfram. Við skildum það alltaf þannig. En það er nú ósatt. Ég verð hins vegar að segja að ég hefði svarið fyrir það fyrir ári síðan að hv. þáverandi þingmaður, nú hæstv. ráðherra, Gunnar Bragi Sveinsson, gæti setið í þingsal tímunum saman án þess að koma hingað í ræðustól. Ég hefði bara ekki trúað því, ég segi eins og 

Herra forseti. Ég er viss um að ég gerðist sekur um það mörgum sinnum á síðasta kjörtímabili að halda því fram að það greiddi ekki fyrir þingstörfum að þáverandi hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson tæki til máls. Í þessu tilviki er þó málum öðruvísi háttað. Hæstv. ráðherra hefur lagt hér fram skýrslu. Hann hefur mælt skörulega fyrir henni en síðan má heita að munnur hans hafi verið saumaður saman. Ég hef setið hér undir umræðunni svipað og hæstv. utanríkisráðherra, sem hefur reyndar sýnt lofsvert úthald við það, en ég minnist þess ekki að hann hafi tekið til máls nema kannski tvisvar eða þrisvar í andsvörum og þá aðallega til að bera af sér sakir varðandi Úkraínu og ýmislegt annað sem honum hraut af vörum. Ég held að það mundi greiða mjög fyrir umræðunni og verða til þess að við fengjum einhvern botn í þetta mál ef hæstv. ráðherra upplýsti um það hvort yfir höfuð hefðu verið gerðar einhverjar úttektir á því hvað það þýðir að slíta viðræðunum.

Virðulegi forseti. Ég verð að taka undir með mörgum þeim sem hér hafa talað um þá samræðu sem hér á að eiga sér stað, en eins og gjarnan áður er það stjórnarandstaðan sem óskar eftir samtali við stjórnina. Hæstv. utanríkisráðherra sá ástæðu til að koma í andsvar við mig í dag og krefja mig um útskýringar á orðum fyrrverandi formanns Vinstri grænna. Það var öll efnislega samræðan sem hann átti við mig. Þingstörfin eru að verða svolítið eins og Spamalot og ég hvet hæstv. ráðherra til að taka sér fyrrverandi utanríkisráðherra til fyrirmyndar í því að taka þátt í samtali við stjórnarandstöðuna. Ég hvet líka stjórnarliða til að koma ýmist í andsvör áfram eða í ræður því að ekki síður og að sjálfsögðu viljum við heyra ykkar afstöðu til þeirra mála sem hér er um að ræða og eru undir í þessari tillögu. 
             Svo vil ég gera athugasemd við það að á RÚV kemur fram að í fyrramálið á að koma á dagskrá aftur sú tillaga sem var tekin af dagskrá í dag. Það er ekki í samráði við þingflokksformenn stjórnarandstöðunnar heldur í þeirra óþökk.

Forseti. Fyrrverandi hæstv. utanríkisráðherra setti einmitt mikinn svip á þingstörfin á síðasta kjörtímabili út af því að hann var einna duglegastur af ráðherrunum að vera virkur þátttakandi í umræðum á þingi og var yfirleitt mjög vel inni í málunum. Því hlýt ég að velta því fyrir mér hvort hæstv. utanríkisráðherra sé ekki nægilega vel að sér í þeirri skýrslu sem hann afhenti þinginu og ég verð líka að spyrja hvort hv. þingmenn stjórnarinnar treysti sér ekki til að fjalla um skýrsluna af því að þeir hafi hreinlega ekki kynnt sér hana nógu vel. Mig langar að heyra alvöruumræðu og ég meina það. Mig langar að heyra alvöruumræðu um þessa skýrslu því að þannig dýpka ég líka mína þekkingu, þannig erum við sterkara þing með því að deila þekkingu okkar, reynslu og jafnvel von.

Herra forseti. Ég vil koma aðeins inn í þessa umræðu um fundarstjórn forseta út frá því hvað klukkan er orðin, tæplega hálftólf á mánudagskvöldi. Við erum stödd í umræðu um skýrslu sem utanríkisráðherra lagði fram í síðustu viku, erum hér á kvöldfundi eftir atkvæðagreiðslu í dag þar sem stjórnarmeirihlutann ákvað eiginlega fyrir minni hlutann að við mundum ræða þetta fram á kvöld í einhverjum flýti. Ég og minn flokkur höfum reynt að vanda eins og við mögulega getum vinnu okkar í þinginu og höfum talað um að við viljum ekki eyða tíma í málþóf eða ræða málin að óþörfu en hér er um slíkt risamál að ræða að það er ekki annað hægt en að ræða málið í þaula 

Virðulegi forseti. Það er kannski ágætt að það komi fram að á fundi þingflokksformanna var rætt að það væri sennilega vitað að við mundum ljúka þessum fundi ekki síðar en hálftólf. Ég vænti þess að sá forseti sem nú skipar stólinn sé sama sinnis og muni slíta fundi fyrr en síðar.

Virðulegi forseti. Það kom mér á óvart þegar meiri hlutinn ákvað að við skyldum ræða þetta mál í kvöld. Við vitum ekki til þess að frumvörp séu að hrannast upp, við vitum ekki af hverju ekki má ræða þetta mál á morgun. Forseti var ítrekað hvattur til að útskýra hvað lægi á, af hverju þyrfti að ræða málið á kvöldfundi. Ég tel ekkert eftir mér að vinna á kvöldin en ég á að mæta á fund í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd á morgun kl. 9 og ég á eftir að lesa gögnin fyrir þann fund. Ég var að fá þau fyrir ekkert löngu og hafði hugsað mér að nýta kvöldið. Ég hélt að forseti þyrfti að gera grein fyrir því eða rökstyðja það af hverju verið væri að kalla eftir kvöldfundi - það er afbrigði, sem svo er kallað, svo að ég noti nú orð eða lögum um þingsköp - og ítrekað var kallað eftir þessu. Ég fékk aldrei svör við því. Mér finnst eðlilegt að forseti rökstyðji þá ákvörðun að halda hér kvöldfundi sem ekki eru að venju.

Virðulegur forseti. Ég vil eins og hv. þm. Svandís Svavarsdóttir, þingflokksformaður Vinstri grænna, minna á þá umræðu sem varð á þingflokksformannafundi fyrr í kvöld um það sem forseti orðaði einhvern veginn þannig að þegar klukkan væri farin að halla í hálftólf yrði fundi slitið. Ég vænti þess að sá forseti sem situr í stólnum núna sé sama sinni.

Virðulegi forseti. Nóg hefur verið sagt hér í kvöld um vinnubrögðin og ég veit að þingmenn eru orðnir þreyttir. Allan tímann sem við höfum verið að ræða málið hefur lausnin verið mjög einföld, hún hefur verið augljós, hún hefur verið borðliggjandi, hún hefur verið aðgengileg og lausnin er lýðræði. Við látum þjóðina kjósa um þetta mál. Þá þurfum við ekki að hanga hér langt fram á kvöld, guð má vita hversu lengi, að rífast um það og rífast um að við séum ekki að rífast nóg vegna þess að sumir taki ekki nógu mikinn þátt í umræðunni eða eitthvað slíkt. Ég verð að segja að því lengur sem ég vinn hérna því furðulegra finnst mér allt fyrirkomulagið. Þjóðin heimtar ekki að við sitjum hér og ræðum málið langt fram á nótt. Þjóðin vill bara kjósa um það. Af hverju í ósköpunum leyfum við henni það ekki? Við ættum að leyfa henni það, hún hefur rétt til þess. Lýðræðið er lausnin.

Virðulegi forseti. Af því að hæstv. ráðherra er í salnum vil ég segja að ég kallaði eftir svörum í dag varðandi málsmeðferð sem hér var lögð til úr forsetastóli og innti ráðherra eftir því hvort hann tæki undir þá skoðun forseta. Hann sá ekki ástæðu til að svara mér þeirri spurningu en fram kom að eins og forseti skildi málið færi skýrslan til nefndar, þaðan kæmi nefndarálit og síðan kæmi hún hingað til framhaldsumræðu. Eins og ég skildi það mundi þá ekki annað vera tekið til umfjöllunar á meðan. Hvernig sér hæstv. ráðherra farveg málsins í framhaldinu af því sem nú á sér stað og í ljósi þess að komin er á dagskrá á morgun þingsályktunartillaga hans, sem hann mótmælt reyndar í dag að yrði tekin af dagskrá? Sér hann þá ekki fyrir sér að þetta verði gert á þennan hátt eða hvernig sér hann fyrir sér að þetta mál hafi einhverja þýðingu?

Virðulegi forseti. Ég hef ekki þann heiður að sitja þingflokksformannafundi en hér berast frásagnir af því að hæstv. forseti hafi sagt að slíta ætti fundi þegar farið væri að halla í hálftólf. Klukkan er orðin hálftólf. Á morgun er þriðjudagur og þá getur fundur staðið fram eftir kvöldi, þannig að mér virðist stefna í að menn vinni hér tvö kvöld í röð. Mig langar að spyrja hvort hæstv. forseti geti ekki sagt okkur núna þegar ég stíg niður úr ræðustólnum hvort hann ætlar að slíta fundi á næstu fimm mínútum eða hvað. Það er fólk sem bíður eftir mér heima.

Það hefur þegar komið fram að forseti hefur gefið út að ekki verði fundað lengur en til miðnættis.

Herra forseti. Mér er sæmd að því að Framsóknarflokkurinn hafi hlaupið yfir mig, eins og hæstv. forseti hafði orð á. Ég vil hins vegar segja að það er töluverð vanvirðing, sem stappar nærri fyrirlitningu gagnvart þinginu, þegar hæstv. ráðherra stritast við að sitja án þess að segja orð. Hér hefur í ræðum sínum hver þingmaðurinn á fætur öðrum varpað til hans spurningum. Hv. þm. Brynhildur Pétursdóttir spurði hann út í mjög áleitna hluti sem varða afleiðingar þeirrar þingsályktunartillögu sem hann bíður eftir að fá að mæla fyrir á næstu dögum. Hæstv. ráðherra segir ekki orð. Hv. þm. Birgitta Jónsdóttir hefur komið fram með þá hugvitssamlegu skýringu á því, og hugsanlega byggist það á fyrri kynnum þeirra á hinu háa Alþingi, að það sé vegna þess að hæstv. ráðherra hafi ekki vit á þessum hlutum, hann þekki þá ekki. Það getur vel verið. Ber þá að virða honum það til vorkunnar? En þá spyr ég: Hefur hæstv. fjármálaráðherra í hyggju að koma til þings eins og forseti var spurður um fyrr í kvöld? 

Hæstv. forseti. Um svo mikilvægt mál er að ræða að ég tel ekki eftir mér að standa hér að kvöldi til og ræða það. En alvarleikinn er ekki minni í því ljósi, sem ég hef margtönnlast á hér í dag, að alger óvissa ríkir um það hjá okkur í þinginu hvernig forseti ætlar að meðhöndla þingsályktunartillöguna. Hún kom hér inn óvænt, var sett á dagskrá í dag og nú á að setja hana á dagskrá aftur á morgun og gera okkur marklaus af því að skýrslan, sem við erum að ræða, átti að verða grundvöllur frekari ákvarðana um aðildarviðræðurnar við Evrópusambandið. Ég kalla ítrekað eftir því hvað forseti hyggst fyrir með dagskrána hér í þinginu.

Forseti kann vel að meta að vera kallaður ráðherra, þykir það vegsauki.

Virðulegi forseti. Ég vil koma hingað upp til að hvetja forseta til að binda enda á þessa samkomu sem er orðin frekar lotleg og þreytuleg; svo mjög að hæstv. utanríkisráðherra megnar ekki lengur að taka þátt í umræðum. Þegar svo er komið og svo dregið af fólki er tilgangslaust að halda mikið lengur áfram. Kannski eðlilegt að þeir sem hafa í hjarta sínu mannúð og mildi bindi þá enda á þjáningar þeirra sem enn eru í húsinu.

Forseti bregst vel við slíkum beiðnum og er auðmjúkur í hjarta.