Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Karvel Pálmason Hæstv. forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár til þess að gera í örfáum orðum aths. við vinnubrögð, sem ég tel ámælisverð, í a. m. k. sumum þeirra nefnda sem starfa innan hv. Nd. Ástæða þessa er fyrst og fremst sú, að ég tel óforsvaranlegt að mál, sem fyrir nærri 5 mánuðum var vísað til n., hafi ekki enn fengið umfjöllun í viðkomandi nefnd. 9. nóv. s. l. var vísað til fjh.- og viðskn. frv. til l. um sjónvarpssendingar á fiskimiðin við landið. Þetta er 65. mál Nd. Mér er ekki um það kunnugt, að þetta mál hafi enn verið tekið til umr. í viðkomandi n. Finnst mér full ástæða til þess að vekja sérstaka athygli á því, hvernig vinnubrögðum er háttað í a. m. k. sumum þeim n. sem starfa á vegum þingsins. Ég hef tekið þetta sérstaka mál vegna þess, að það virðist vera alveg ljóst, að því er ég best veit eftir að hafa athugað það, að staðan varðandi meðferð málsins er þessi. Vel má vera að svo sé um fleiri mál, sem lögð hafa veríð fram á Alþ., að þau hafi ekki fengið umfjöllun í n. þrátt fyrir þann langa tíma sem liðinn er síðan þau voru fram lögð. Mér finnst algerlega óviðunandi fyrir hv. alþm., að ekki sé meira tillit tekið af hálfu þn. til starfa þeirra en raun virðist bera vitni um með tilliti til þess, hvernig fjh: og viðskn. Nd. meðhöndlar þetta mál. Ég vil því beina því til hæstv. forseta, að hann ýti nú við nefndaformönnum, a. m. k. form. hv. n. sem þetta mál hefur til umfjöllunar, því að ég trúi því ekki að þm. almennt vilji una því, að þau mál, sem þeir leggja fram, fái ekki a. m. k. athugun í n. og þinglega meðferð. Ég vil því ítrekað beina því til hæstv. forseta, að hann a. m. k. geri tilraun til þess að fá viðkomandi nefndarformann til að sjá svo um, að um þetta mál verði fjallað í n. Það hefur að mínu viti verið nægur tími s. l. nær 5 mánuði til þess að fjalla um málið. Ef svo er ástatt um fleiri mál, sem hér hafa verið lögð fram, þá er full ástæða til þess að ýta við öðrum nefndarformönnum, ef svipað er ástatt um mál hjá þeim eins og hér. Ég þakka svo hæstv. forseta fyrir að hafa gefið mér tækifæri til þessa og skal ekki hafa fleiri orð um þetta að sinni.

Ólafur G. Einarsson Hæstv. forseti. Vegna þessarar ræðu hv. þm. Karvels Pálmasonar vil ég segja aðeins örfá orð: Í fyrsta lagi það, að ekki þarf atbeina hæstv. forseta til þess að fundur verði haldinn í fjh: og viðskn. Ég veit ekki hvort margar þn. hafa haldið fleiri fundi á þessu þingi en fjh.- og viðskn. Ég undanskil þó að sjálfsögðu fjvn. Hins vegar er rétt, að þetta mál, sem hv. þm. gerði hér að umtalsefni, þ. e. frv. til l. um sjónvarpssendingar á fiskimiðin við landið, sem hann er fyrsti flm. að, hefur ekki fengið sérstaka umfjöllun í n. þrátt fyrir að hún hafi haldið marga fundi á þessu þingi. Hv. þm. Lúðvík Jósepsson er annar flm. þessa frv. og hann á sæti í fjh.- og viðskn. Ég verð að segja, að þó hann hafi minnst á þetta mál öðru hverju, þá hefur hann ekki rekið á eftir því með miklum þunga. Ég hef reynt að koma á fundi í n. í þessari viku, en það hefur ekki tekist. Ég mun boða fund í n. í fyrramálið og láta slag standa, hvort nm. geta komið því við að mæta. Ég mun taka þetta mál fyrir á þeim fundi, en get ekki lofað því, hvort það hlýtur afgreiðslu þá. - Þetta vildi ég láta koma fram.



Ég vil í tilefni af þeim umr„ sem hér fara fram, láta þess getið, að ég hef haft samband við formenn n. í þessari hv. d., vegna þess hve áliðið er orðið þings, og óskað eftir að þau mál, sem kynnu að vera þar óafgreidd, yrðu afgreidd sem allra fyrst.



Virðulegi forseti. 1 ummælum, sem komu fram hjá hv. þm. Ólafi G. Einarssyni, formanni fjh: og viðskn., hefur verið upplýst að fundir hafa verið haldnir, hvort sem hæstv. forseti hefur talið sig þurfa sérstaklega að ýta á eftir nefndaformönnum svo að fundir yrðu haldnir og mál afgreidd. En þó að ekki þurfi að ýta á eftir hv. þm., formanni fjh: og viðskn. til fundahalda, þá þarf eigi að síður að ýta á eftir honum svo að mál fái umfjöllun í n. Það væri kannske frekar að biðja hæstv. forseta um það í framhaldi af því sem hér hefur komið fram. Varðandi hitt, sem og kom fram hjá Ólafi G. Einarssyni, þá er það rétt að hv. þm. Lúðvík Jósepsson er flm. ásamt mér og hv. þm. Garðari Sigurðssyni að þessu máli. Hvort sú er ástæðan, að hann hafi ekki rekið á eftir afgreiðslu málsins af miklum þunga, hvort það eru í raun og veru þau rök, sem fyrir því liggja að málið hafi ekki fengið umfjöllun í n., skal ég láta liggja á milli hluta. En sé það skilyrði, að flm. að frv. eða þáltill. þurfi að vera í n., sem málið fer til, til þess að málið fái umfjöllun, þá er nú orðið allerfitt fyrir þm. að koma á framfæri hugðarefnum sínum og flytja mál á Alþ. Ég vil hins vegar draga mjög í efa, að hv. þm. og meðflm. minn að frv., Lúðvík Jósepsson, hafi ekki ýtt á eftir þessu máli, því að ég hef nokkrum sinnum talað um það við hann. Þetta getur hann auðvitað upplýst sjálfur, en hann er því miður ekki viðstaddur nú. Ég geri ráð fyrir því, að hann hafi ýtt á eftir málinu, en þrátt fyrir það hefur það ekki fengið afgreiðslu.

Svava Jakobsdóttir Hæstv. forseti. Ég tel óhjákvæmilegt að minna hv. þm., og þá sérstaklega hv. þm. Ólaf G. Einarsson, á það, að í upphafi fundar var tilkynnt að hv. þm. Lúðvík Jósepsson hefði fjarvistarleyfi vegna veikinda. Ég tel því óviðurkvæmilegt af formanni fjh.og viðskn. að kalla Lúðvík Jósepsson til meginábyrgðar á því, að þetta mál hefur ekki verið afgreitt úr n., eins og kvörtun hefur komið fram um. Ég tek undir orð síðasta ræðumanns, að ef það á að skipta sköpum fyrir afgreiðslu mála í nefndum, að flm. eða einstakir þm. reki á eftir og beri þá meginábyrgð sem formanni ber, þá er ekki von að vel fari, - ef sá er skilningur formanns.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að gera að umtalsefni nákvæmlega sama tilvik og hv. þm. Karvel Pálmason bryddi á í ræðu sinni áðan. Ég ætla að nota þetta tækifæri til þess að koma öðru máli á framfæri sem vel á heima í þessum sömu umræðum. Eins og þm. rekur minni til lögðum við allmargir fram í desembermánuði s. l. beiðni til hæstv. iðnrh. um að flytja Alþ. skýrslu um stöðu Kröflumálsins. Við notuðum okkur í því sambandi ákvæði þingskapa, sem heimila það, beinlínis gefa um það fyrirmæli, að ef tiltekinn fjöldi þm. óskar eftir því, að skýrsla sé flutt Alþ., þá beri ráðh. að flytja þingi slíka skýrslu. Við óskuðum eftir því, þessir þm., að skýrsla þessi yrði flutt áður en fjárlög yrðu afgreidd, þ. e. a. s. áður en þing færi í jólaleyfi á árinu 1977. Víð töldum að í rn. og annars staðar hlytu að liggja fyrir flestöll þau gögn sem við báðum mn að í þessari skýrslu yrðu. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um það, að við þessari beiðni okkar var ekki orðið og enn, þremur mánuðum síðar, hefur þessi skýrsla ekki séð dagsins ljós. Ég vildi vekja athygli á þessu. Mér er forvitni á að vita það núna, þegar fáir dagar eru eftir af þingtímanum, hvort ekki sé ætlunin að verða við beiðni okkar þm., sem báðum um þessa skýrslu, hvort ekki sé tilgangurinn að verða við þeim fyrirmælum, sem þingsköp leggja ráðh. á herðar þegar staðið er að beiðni eins og gert var, og hvort það sé ekki ætlunin, ef eigi að legg:ja þessa skýrslu fram, eins og tiltekinn fjöldi þm. hefur krafist, að gefa þeim kost á því að fara yfir þessa skýrslu og taka hana síðan til umr. á Alþ. eins og beðið var um.

Ólafur G. Einarsson Hæstv. forseti. Það eru dæmalausir útúrsnúningar hjá hv. þm. Svövu Jakobsdóttur, að ég hafi verið að leggja þá ábyrgð á herðar hv. þm. Lúðvík Jósepssyni, að það væri hans sök að ekki væri búið að afgreiða þetta mál í n. Það gerði ég alls ekki. Ég sagði þvert á móti, að Lúðvík Jósepsson hefði rekið á eftir málinu, en ég sagði: ekki af neinum þunga. Þess vegna er óþarfi að vera með svona útúrsnúninga af þessu tilefni. Meira að segja hafði hv. þm. Lúðvík Jósepsson sagt mér fyrir nokkrum dögum, að búast mætti við því, að hv. þm. Karvel Pálmason kæmi upp í ræðustól utan dagskrár og kvartaði undan því, að þetta mál hefði ekki hlotið afgreiðslu. Þetta gerði hv. þm. Lúðvík Jósepsson. En hv. þm. Karvel Pálmason sá enga ástæðu til þess að segja mér af því, að hann mundi fara í ræðustól utan dagskrár út af þessu máli. Hann sá enga ástæðu til þess. Ég lít ekki svo á, að skilyrði fyrir því að fá mál afgreidd séu að flm. viðkomandi máls eigi sæti í þeirri n. sem fær málið til meðferðar. Mér dettur ekki í hug að halda slíku fram. Það, sem ég held að ráði fyrst og fremst um þann hraða sem mál fá í n., er kannske fyrst og fremst mikilvægi málsins. Og ég verð að viðurkenna að ég lít ekki á þetta mál sem það mikilvægasta sem hefur komið fyrir hv. fjh.- og viðskn. á þessu þingi, þó að ég vilji alls ekki gera lítið úr málinu. En ég vil jafnframt nefna það, að fjh.- og viðskn. er ekki alls kostar ókunnug því sem hérna er fjallað um. Hún hafði til meðferðar á síðasta þingi mál sem gekk í svipaða átt og þetta frv. Það var till. um sjónvarpssendingu að vísu á tilteknum fiskimiðum. N. kynnti sér þá málið allrækilega með viðtölum við verkfræðinga frá sjónvarpinu og Landssímanum, og þær viðræður leiddu ekki til þess, að n. þætti ástæða til að mæla með samþykkt þeirrar tillögu. Eins og ég sagði áðan, hefur þetta tiltekna frv. ekki fengið sérstaka umræðu í fjh.- og viðskn. En ég ítreka, að ég mun boða til fundar á morgun, ekki þó af þessu tilefni, alls ekki. Það bíða miklu mikilvægari mál núna meðferðar hjá fjh.- og viðskn., og þau verða tekin til meðferðar á morgun. En eins og ég sagði áðan, þá mun þetta mál einnig verða til meðferðar í n. á morgun.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) Hæstv. forseti. Í Rómarríkinu forna var stjórnmálamaður, sem Cato hinn gamli hét. Hann gat aldrei haldið ræðu um nokkurt mál án þess að ljúka ræðu sinni með kröfu um það, að Karþagó yrði lögð í eyði. Því er svo farið með hv. 8. landsk. þm., Sighvat Björgvinsson, að hann má nú orðið ekki tala um neitt mál í þingi án þess að Krafla sé komin á heilann á honum. Þó að spurst sé fyrir utan dagskrár um sjónvarpssendingar á fiskimiðin, þá skal Krafla komast inn í umr. Út af þeirri fsp. sem hann bar fram, eða beiðni réttara sagt, um skýrslu um Kröflu, þá veit hv. þm. ósköp vel, því að ég hef margsinnis sagt honum það utan funda, hvernig það mál stendur. Strax voru gerðar ráðstafanir til þess, að samin yrði skýrsla, og hafa Orkustofnun, Kröflunefnd og iðnrn. unnið að því. Búið er að safna saman miklu efni og langt komið að ganga frá þeirri skýrslu, sem verður allmikil bók. - Þessi skýrsla verður lögð fyrir Alþ. áður en því lýkur. Þetta var ég búinn að segja hv. þm. og ástæðulaust fyrir hann, og það í umr. um sjónvarpsmál og fiskimið, að spyrjast fyrir um þetta.



Virðulegi forseti. Ég kvaddi mér hljóðs eftir aths. þá sem hv. formaður fjh.- og viðskn. gerði varðandi hv. þm. Lúðvík Jósepsson, hvort hann hefði sýnt í verki þann vilja sinn, að það mál, sem hér er fyrst og fremst til umr., þ. e. a. s. sjónvarp fyrir fiskimenn, yrði tekið föstum tökum í n. Hv. þm gaf það vissulega í skyn með þessari aths. sinni, að Lúðvík Jósepsson hefði ekki sýnt þessu mikinn áhuga, svo að það var alls ekki að ófyrirsynju að hv. þm. Svava Jakobsdóttir kom hér upp í stólinn. En ég vil vekja athygli á mjög svo æpandi mótsögn í málflutningi hv. þm., þar sem hann segir að hv. þm. Lúðvík Jósepsson hafi ekki fylgt þessu máli eftir með þunga, og hann er varla búinn að fullyrða þetta þegar hann segir að hv. þm. Lúðvík Jósepsson hafi talað við hv. formann n. og sagt honum, að ef hann tæki ekki málið fyrir, þá mundi hv. þm. Karvel Pálmason koma hér upp utan dagskrár og gera málið að umtalsefni.

Af hve miklum þunga?

Ég veit ekki, hvort hægt er að fylgja máli eftir með öllu meiri þunga en þessum. Svo vil ég vekja athygli á dálítið óviðurkvæmilegum hroka hæstv. iðnrh. í sambandi við aðra aths. sem hér var gerð. Það var verið að þýfga hann um skýrslu, sem honum bar skylda til að skila fyrir nýár. Hann svaraði með þótta. Þetta er reyndar ekki einsdæmi varðandi þennan hæstv. ráðh. né embættismenn yfirleitt. Við vitum það allir, að þeir hafa flestir tilhneigingu til þess að sýna hroka. En ég sé enga ástæðu til annars en að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson, komi hér upp aftur og aftur og krefji ráðh. um það sem honum ber að gera. Þetta kann að virðast þráhyggja í augum hæstv. ráðh., þráhyggja eins og sú sem Cato gamli sýndi þegar hann endaði hverja ræðu - ég leyfi mér að tala latínu - með þessum orðum: „Ceterum censeo, Carthaginem esse delendam.“ Þetta bar reyndar árangur, eins og menn vita. Og ég sé enga ástæðu til að fetta fingur út í það, að þessi hv. þm. notar þetta tækifæri til að spyrja hæstv. ráðh. hvað liði þessari skýrslu - sannarlega ekki. Hann mætti mín vegna enda hverja ræðu sína með þessum latnesku orðum: Centerum censeo, Kraflam esse disputandam, - sem útleggst: Auk þess legg ég til, að Krafla sé rædd.



Virðulegi forseti. Ég stenst að sjálfsögðu ekki þessa brýningu hv. þm. Jónasar Árnasonar. Ég verð nú að segja, að það er ekki leiðum að líkjast þegar hæstv. iðnrh. líkir mér við Cato hinn gamla. En ég vil aðeins benda hæstv. iðnrh. á að það endaði með því, að Cato hinn gamli hafði sitt fram, og e. t. v. verður endirinn sá, að hæstv. ráðh. leggur fram þessa skýrslu sína, sem ég er að kalla eftir, þremur mánuðum eftir að hana átti að leggja fram á Alþ. ef fara átti eftir því sem við óskuðum eftir sem um skýrsluna báðum. Ég tel það ekki vera mikla þráhyggju að bíða þrjá mánuði fram yfir þann tíma, sem skýrslan átti fram að vera komin ef fara átti að beiðni þeirra fjölmörgu þm. sem um skýrsluna báðu, því það er fyrst nú sem ég spyrst formlega fyrir um það, hvort ekki sé ætlunin að leggja þessa skýrslu fram, svo að megi taka hana til umr. á þessu þingi. Það er ekki fyrr en þremur mánuðum eftir að það átti að gera. Ég tel það ekki bera vott um mikla þráhyggju. En fyrst hæstv. iðnrh. vill endilega vitna í gamla stjórnmálaskörunga frá tímum Rómarveldisins, þá get ég endað ræðu mína á að vitna í þann atburð sem ég býst við að öllum þingheimi sé um kunnugt. Það var líka stjórnmálamaður í Róm, frægur nokkuð, sem m. a. var frægur fyrir að leika á fiðlu á meðan Róm brann. E. t. v. væri hæstv. ráðh. betur farið að hætta að leika á fiðluna, en taka heldur þátt í að slökkva eldinn.



Virðulegi forseti. Félmn. hv. Nd. hefur haft mál þetta til athugunar. Við 1. umr. málsins benti hv. 2. landsk. þm., Benedikt Gröndal, á að nauðsynlegt væri að athuga málið með hliðsjón af þeirri lagasetningu sem fram fór á Alþ. skömmu fyrir jólahlé þm. Var að sjálfsögðu orðið við því og málið athugað. Kom í ljós, þótt sú hefði máske ekki verið hin efnislega aths. þessa hv. þm., að nauðsynlegt þótti og sjálfsagt að gera nokkra breytingu á einum tölulið í lagafrv., á þá leið, að 4. tölul. orðist eins og segir í brtt. n., sem hún er sammála um að flytja, á þskj. 478. Þetta er sams konar breyting og við í félmn. leggjum jafnframt til að verði gerð við þau hin önnur tvö málin sem fjalla um sama efni, um aðra lögbundna lífeyrissjóði sem eru á dagskrá þingsins í dag, mál nr. 20 og 21. Ég vil fyrir hönd n. mæla með því, að þessi brtt. verði samþykkt og að málið haldi áfram. Læt ég þessi orð nægja sem framsögu fyrir þessum þrem málum á dagskránni, nr. 1.9, 20 og 21.

Frsm. (Pétur Sigurðsson) : Hæstv. forseti. Frv., sem hér er til umr., er um breyt. á lögum um verðlagsráð sjávarútvegsins. Breytingin er ekki stórvægileg, og fulltrúar aðila, sem setu eiga í verðlagsráðinu, eru sammála um að mæta með þessari breytingu. En þar eiga sæti, eins og þm. er kunnugt, fulltrúar allra þeirra aðila sem hagsmuni sína sækja undir ákvarðanir þessa ráðs. Það eru tvær breytingar sem fjallað er um í þessu frv. Sú fyrri er, að verðlagsráðið skuli í framtíðinni ákveða verð á síldarúrgangi, en það var samið um það meðan síld fékkst og veiddist hér við land. Að sjálfsögðu kom ekki slík ákvörðun eða samningar til greina meðan engin síld veiddist, en eftir að leyft var að veiða hana á ný, urðu aðilar sammála um að leggja til að þessi háttur yrði tekinn upp. Hin breytingin er fólgin í því, að lagt er til í frv. að lifur frá veiðiskipunum verði í framtíðinni verðlögð í fiskúrgangsdeild. Máske mun mörgum þykja þetta kátlegt. En þegar málið er athugað betur geri ég ráð fyrir, að flestir muni vera þessari breytingu fylgjandi, hafandi það í huga, að gengið hefur erfiðlega að fá aðila til þess að víkja sæti í verðlagsráðinu þegar verið er að verðleggja fisk, t. d. þorsk, sem er kannske meginmál verðlagsráðs oft og tíðum, en þar undir hefur verðlagning á fisklifur heyrt til þessa. Nú eru það aðrir aðilar sem eiga í hlut af kaupenda hálfu þegar um lifur er að ræða, og m. a. vegna þess er verið að gera þessa breytingu, svo að þeir geti komist að og komið skoðunum sínum á framfæri innan ráðsins þegar verið er að verðleggja þessa fiskafurð. Sjútvn. hefur haft til athugunar þetta frv. og er sammála um að mæla með samþykkt þess.

Frsm. (Pétur Sigurðsson) Hæstv. forseti. Frv., sem er til umr., um breyt. á lögum um Fiskimálasjóð, er þess efnis, að hækkuð verði sú tiltekna hámarksupphæð sem lögin kveða á um að lána megi úr sjóði þessum. Síðast þegar þessi hámarksupphæð var ákveðin var hún ákveðin 600 þús. kr., árið 1971. Stjórn Fiskimálasjóðs er sammála um það nú, að geta sjóðsins og aðrar aðstæður leyfi að þessi upphæð verði hækkuð í 2 millj. kr., og um það fjallar frv. Sjútvn. Nd. er sammála um að mæla með þessari breytingu.