Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Tekið er fyrir 3. dagskrármálið, kosning umboðsmanns Alþingis samkvæmt 1. gr. laga nr. 85 1997, um umboðsmann Alþingis, með síðari breytingum, til fjögurra ára, frá 1. janúar 2016 til 31. desember 2019. Um kosninguna gildir ákvæði 7. mgr. 82. gr. þingskapa sem segir að þegar kjósa á um einn mann séu þeir einir í kjöri sem tilnefndir eru og eigi hreyfa andmælum við því. Enn fremur byggir kosningin á ákvæði í 1. gr. laga um umboðsmann Alþingis, en þar segir að forsætisnefnd Alþingis skuli tilnefna mann við kosninguna. Það hefur forsætisnefnd gert og tilnefnir núverandi umboðsmann, Tryggva Gunnarsson. Aðrar tilnefningar hafa ekki borist og er Tryggvi Gunnarsson því einn í kjöri. Forseti hefur ákveðið að kosningin verði með atkvæðagreiðslukerfinu eins og þingsköp heimila. Henni má jafna við leynilega skriflega kosningu. Atkvæðagreiðslukerfið verður nú þannig stillt að töflurnar á veggjunum munu aðeins sýna hverjir hafa greitt atkvæði en ekki hvernig þeir greiddu atkvæði. Hið sama gildir um geymsluminni tölvunnar. Þeir sem kjósa Tryggva Gunnarsson ýti á já-hnappinn, en þeir sem vilja skila auðu ýti á hnappinn sem merktur er: Greiðir ekki atkvæði. Nei-takkinn er óvirkur. Gult ljós kviknar við miðhnappinn á borðum þingmanna þegar atkvæði hefur verið greitt, sama á hvorn hnappinn menn hafa ýtt. Eins kviknar aðeins gult ljós á veggtöflum.

Atkvæðagreiðslunni er lokið. Atkvæði féllu þannig að Tryggvi Gunnarsson hlaut 43 atkvæði, 9 greiða ekki atkvæði. Ég lýsi því Tryggva Gunnarsson réttkjörinn umboðsmann Alþingis frá 1. janúar 2016 til næstu fjögurra ára og óska honum velfarnaðar í starfi.

Virðulegi forseti. Ég kem hingað til að útskýra breytingartillögu okkar við 3. umr. í 373. máli. Verði þessi breytingartillaga samþykkt mun virðisaukaskattur af lyfjum sem ríkið fær að gjöf og heilbrigðisstofnanir í ríkiseigu falla niður séu þau skilyrði sem fram koma í tillögunni uppfyllt. Undanþágan gildir í þrjú ár. Virðulegu þingmenn. Ég vildi gjarnan uppfræða um tilefni tillögunnar, en það er átak sem ríkisstjórnin, heilbrigðisyfirvöld og lyfjafyrirtækið Gilead standa að til að útrýma lifrarbólgu C á Íslandi. Gilead leggur til lyfið Harvoni án endurgjalds, en með átakinu gefst fyrirtækinu einstakt tækifæri til að rannsaka ávinning slíks þjóðarátaks. Lyfið Harvoni hefur meðal annars verið notað á Norðurlöndunum og í Bretlandi. Lyfið er mjög skilvirkt en mjög dýrt. Samkvæmt upplýsingum sem þingmaður hefur aflað sér kostar lækningin um 11 milljónir á hvern sjúkling. Hér á landi er áætlað að um 1 þús. manns séu smituð af lifrarbólgu C. Ég vil færa lyflæknateymi Landspítalans þakkir fyrir forustu og frumkvæði í að fá þetta verkefni til landsins og ég óska okkur öllum til hamingju með þá stórbættu lýðheilsu sem mun hljótast af. Tillagan er liður í því að greiða fyrir framgangi þessa mikilvæga verkefnis. Ég vonast til að þingmenn ljái henni atkvæði sitt.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hlutans um breytingu á lögum um málefni aldraðra, lögum um almannatryggingar og lögum um sjúkratryggingar. Þetta frumvarp felur það í sér að fela Sjúkratryggingum að semja jafnt um hjúkrunarrými sem dvalarrými og dagdvöl sem þýðir að verkefni sem áður var á hendi almannatrygginga færist yfir til Sjúkratrygginga. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa frá velferðarráðuneytinu, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Samtökum fyrirtækja í velferðarþjónustu, Sjúkratryggingum og Tryggingastofnun. Ég tek fram að meiri hlutinn er sammála því að tíminn til að vinna frumvarpið var skammur, en engu að síður er meiri hlutinn sammála því að leggja til að með frumvarpinu verði lagðar til breytingar á lögum um málefni aldraðra, nr. 125/1999, lögum um almannatryggingar, nr. 100/2007, og lögum um sjúkratryggingar, nr. 112/2008, sem miða að því að auka heimildir sjúkratryggingastofnunar til samningsgerðar um þjónustu í rýmum fyrir aldraða og einfalda um leið stjórnsýslu í samskiptum við stofnanir fyrir aldraða. C-liður 7. gr. er í þá veru að ef vanhöld væru á greiðslu eða ofgreitt eða vangreitt ættu að gilda um það almennar reglur um innheimtu en meiri hlutinn getur ekki fallist á það og leggur þess vegna til að frumvarpið verði samþykkt með þeirri breytingu að c-liður 7. gr. falli brott. Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Unnur Brá Konráðsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir álit þetta samkvæmt 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda Alþingis. Undir nefndarálitið skrifa að öðru leyti sú sem hér stendur, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Elsa Lára Arnardóttir, Sigríður Á. Andersen og Silja Dögg Gunnarsdóttir.

Hæstv. forseti. Ég kveð mér hér hljóðs vegna þessa frumvarps sem er tillaga um breytingu á lögum um málefni aldraðra, lögum um almannatryggingar og lögum um sjúkratryggingar. Það er eiginlega bara tvennt sem mig langar að undirstrika við þessa umræðu, reyndar atriði sem eru vel og ítarlega rakin í nefndaráliti minni hluta hv. velferðarnefndar. Annars vegar er gagnrýni á vinnubrögðin um þetta mál en frumvarpið kom mjög seint fram. Afgreiðsla þess tengist afgreiðslu fjárlaga og tilefnið hefði átt að vera ljóst frá því í sumar en engu að síður var málinu ekki dreift fyrr en 2. desember og mælt fyrir því að kvöldi 17. desember og hv. velferðarnefnd fékk einungis eina klukkustund til að kanna málið. Það þýðir að það var ekki sent út til umsagnar. Þá komum við að seinna atriðinu í því sem ég vil gera hér að umtalsefni. Þegar að er gáð er þetta mál meira en svo að það tengist bara einhverjum dagsetningarákvæðum, það tengist líka ákveðnum kerfisbreytingum. Þetta snýst um það að í ríkara mæli er verið að færa rekstur á velferðarþjónustunni inn á samningssvið þjónustu sem jafnvel opinberir eða hálfopinberir aðilar veita þegar. Það er sem sagt verið að útvista málum frá ríkinu. Þetta tengist einnig inn á málefni sveitarfélaganna þar sem þetta tengist rekstri á hjúkrunar- og dvalarheimilum sem byggjast á daggjöldum. Það hefur verið mjög þungur rekstur undanfarin ár, m.a. fyrir sveitarfélögin. Þess vegna er gagnrýnivert að sveitarfélög hafi ekki getað veitt umsögn um þetta mál. Það sama má segja um Samtök fyrirtækja í velferðarþjónustu sem hafa bent á að með því fyrirkomulagi sem hér er lagt til sé þeim gert að annast um og bera ábyrgð á innheimtu greiðslu frá heimilismönnum og að það fyrirkomulag geti verið erfitt þar sem þarna er um að ræða mikið návígi annars vegar stjórnenda og hins vegar heimilismanna og að ekki hafi gefist neinn tími til að skoða þessar athugasemdir. Það sem mig langaði að vekja athygli á við þessa umræðu er sem sagt annars vegar hinn allt of stutti tími sem þetta mál fékk og hins vegar að það snýst líka um grundvallarnálgun hvað velferðarþjónustu varðar.

Hæstv. forseti. Ég þekki þetta mál ekki í þaula. Það hefur verið lítillega rætt í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og nú hefur hv. þm. Steinunn Þóra Árnadóttir útlistað málið ágætlega. Eftir því sem ég heyri meira af því, þeim mun fráleitara finnst mér að keyra þetta í gegn núna. Það er seint komið fram og hér er um að ræða breytingar sem við þekkjum ekki í þaula, eins og ég segi, en eru engu að síður grundvallarbreytingar. Það er fráleitt í ljósi þess sem er að gerast innan heilbrigðiskerfisins almennt þar sem tilhneigingin er til, og tilraunir stjórnvalda, að koma sífellt fleiri verkefnum á vegum velferðarþjónustu, heilbrigðisþjónustu og öldrunarþjónustu inn í samningsferli við sjúkratryggingastofnun, færa frágang samninga frá ráðuneyti til sjúkratryggingastofnunar. Ég skil það svo að verið sé að færa þetta inn í þennan farveg. Eins og ég segi er þetta mál órætt. Það er nýkomið til þingsins, það er ekki búið að fá eðlilegan umsagnarfrest og fráleitt að ætlast til þess að Alþingi samþykki lög á síðustu mínútum þingsins án þess að við fáum umræðu um málið. Á virkilega að gera það? Það er ekki búið að skýra þetta mál rækilega fyrir okkur, þetta hefur ekki farið í eðlilegt umsagnarferli. Við vitum ekki hvað við erum að greiða atkvæði um, ég fullyrði að fæstir hér inni hafi hugmynd um hvað eigi að greiða atkvæði um. Ég þakka hv. þm. Steinunni Þóru Árnadóttur fyrir að útlista málið hér og vekja með okkur spurningar. Þær spurningar hafa orðið til þess að ég mun að minnsta kosti fyrir mitt leyti greiða atkvæði gegn þessu máli, ekki vegna þess endilega að ég mundi gera slíkt eftir nánari skoðun, ég gef mér ekkert í því efni, heldur mótmæli ég þessum vinnubrögðum, hæstv. forseti.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um ýmsar forsendur fjárlaga fyrir árið 2016. Það er að finna á þskj. 678. Málið var kallað til nefndar fyrir 3. umr. Í nefndaráliti hv. nefndar er gerð grein fyrir umræðu og niðurstöðu þeirra mála auk þeirra breytingartillagna sem nefndin leggur til hér við 3. umr. Vík ég þá fyrst að samkomulagi um fjármögnun þjónustu sveitarfélaga við fatlað fólk. Nefndin kallaði á sinn fund til að fjalli um málið eftirtalda aðila: Ingibjörgu Helgu Helgadóttur, Benedikt S. Benediktsson, Katrínu Önnu Jónasdóttur, Elínu Guðjónsdóttur og Björn Þór Jónsson frá fjármála- og efnahagsráðuneyti og Guðna Geir Einarsson frá innanríkisráðuneyti. 11. desember sl. tókst tímamótasamkomulag milli ríkis og sveitarfélaga sem felur í sér endanlega niðurstöðu um fjármögnun þjónustu sveitarfélaga við fatlað fólk samkvæmt lögum um málaflokkinn. Á grundvelli þessa lokasamkomulags ríkis og sveitarfélaga um fjárhagsramma þjónustu sveitarfélaga við fatlað fólk er gert ráð fyrir að framlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga af innheimtum skatttekjum ríkissjóðs verði hækkuð til að tryggja fjárhagsafkomu sveitarfélaga vegna þjónustu við fatlað fólk og til að koma til móts við óskir sveitarfélaga um breiðari grunn tekjustofna sveitarfélaga. Samkomulaginu er ætlað að tryggja bætta afkomu sveitarfélaga á grundvelli núverandi þjónustustigs lögbundinnar þjónustu sveitarfélaga samkvæmt lögum um málefni fatlaðs fólks. Samkvæmt samkomulaginu bætist við lögbundna tekjustofna sveitarfélaga framlag sem nemur 0,235% af innheimtum skatttekjum ríkissjóðs. Einnig hækkar hlutdeild Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga úr 0,95% af útsvarstekjum sveitarfélaganna í 0,99%. Á grundvelli samkomulags ríkis og sveitarfélaga frá 13. nóvember 2013 var hlutdeild Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga í útsvarstekjum vegna málefna fatlaðs fólks hækkuð tímabundið um 0,04% árið 2014 og var sú hækkun framlengd fyrir árið 2015. Lagt er til að það hlutfall verði lögfest varanlega sem hluti af hámarksútsvari sveitarfélaga sem hækkar þá úr 14,48% í 14,52%. Samkvæmt samkomulaginu eru sveitarfélög bundin af því að 0,25 prósentustig af þeirri hækkun útsvars sem þeim er tryggð vegna yfirfærslu á málefnum fatlaðs fólks renni beint til þjónustu við fatlað fólk innan viðkomandi þjónustusvæða. Hlutföll bundinna framlaga til Sambands íslenskra sveitarfélaga og landshlutasamtaka sveitarfélaga eru lækkuð til að krónutala þeirra framlaga haldist óbreytt þó að 2,12% framlagið hækki. Þetta á einnig við um sérstöku framlögin vegna húsaleigubóta og jöfnunar á tekjutapi vegna fasteignaskatts. Nefndin leggur til breytingartillögu vegna framangreinds og er hana að finna á þskj. 680. Ég ætla að fá að taka það fram sérstaklega, virðulegi forseti, að gert er ráð fyrir þessu í fjárlögum eins og við fórum yfir  Vík ég þá að samsköttunarheimild í tekjuskatti. Við 2. umr. kallaði meiri hluti nefndarinnar breytingartillögur sem snúa að samsköttun og heimild til að færa tekjur milli skattþrepa til 3. umr. til að skoða áhrif fyrirhugaðra breytinga út frá sjónarmiðum kynjaðrar hagstjórnar. Að athuguðu máli telur meiri hluti nefndarinnar rétt að falla frá fyrri breytingartillögum sínum að því er varðar þann þátt sem átti að taka gildi að ári en leggur þess í stað til að áfram verði heimilt að færa tekjur að helmingi milli skattþrepa, eins og er í núgildandi lögum, þrátt fyrir að miðþrepið falli brott í ársbyrjun 2017, eins og gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Nefndin telur þó nauðsynlegt að ráðherra beiti sér fyrir því að skoðað verði út frá fyrirliggjandi heimild til samsköttunar og með hliðsjón af kynjaðri hagstjórn og jafnræði í skattamálum hver áhrifin kunni að verða af því að auka þá heimild. Nefndin metur það svo út frá fyrirliggjandi upplýsingum að boðaðar breytingar viðhaldi óbreyttu ástandi er varðar kynjaða hagstjórn. Nefndin leggur síðan áherslu á að úttektin skili sér í því að í framtíðinni verði hægt að meta áhrif skattbreytinga út frá meginmarkmiðum þar um, þ.e. um kynjaða fjárlagagerð. Um breytingartillögu þessa efnis vísa ég í þskj. 680. Í ljósi þess sem ég hef nú farið yfir, virðulegi forseti, leggur hv. efnahags- og viðskiptanefnd leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég vísa til í þskj. 680. Undir þetta rita hv. eftirtaldir þingmenn: Frosti Sigurjónsson, formaður nefndarinnar, Willum Þór Þórsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Sigríður Á. Andersen, Brynjar Níelsson, Vilhjálmur Bjarnason, Árni Páll Árnason, sem gerir það með fyrirvara, Guðmundur Steingrímsson, sem gerir það jafnframt með fyrirvara, og Katrín Jakobsdóttir, með fyrirvara.

Herra forseti. Ég rita undir þetta álit af því að ég styð það að þær breytingar verði gerðar sem ríki og sveitarfélög hafa núna náð saman um til að leysa þá stöðu sem hefur verið uppi í málefnum fatlaðra. Eins og kunnugt er hafa ríki og sveitarfélög setið við samningaborðið undanfarna mánuði til að reyna að ná samkomulagi til að hægt sé að halda áfram í kjölfar þess að þetta verkefni var flutt yfir til sveitarfélaganna fyrir nokkrum árum. Núna hefur farið fram endurskoðun á því hvernig það hefur gengið og hver kostnaðurinn hefur verið. Ég styð það að sjálfsögðu þegar þessi lending hefur náðst. Síðan vil ég aðeins ræða það sem hv. framsögumaður Willum Þór Þórsson fór yfir með samsköttunarákvæðin. Ég fagna því að meiri hluti nefndarinnar hafi ákveðið að draga til baka þá tillögu sem lá hér fyrir við 2. umr. og ákveðið að skoða málið betur. Það liggur fyrir að spurningarnar um ólík áhrif á kynin komu í raun ekki fram fyrr en við 2. umr. málsins. Ég vil bara segja að mér finnst það afar málefnalegt hjá meiri hluta nefndarinnar að hlýða á þau sjónarmið sem komu fram fyrir nefndinni sem benti til þess að sú breytingartillaga mundi hafa mjög mismunandi áhrif á kynin í ljósi þess að í 75% sambanda eru karlar með hærri laun en konur. Þar af leiðandi geta svona ákvæði haft mjög ólík áhrif á kynin. Þar breytir engu persónuleg reynsla hvers og eins, hvernig þeirra hjónaböndum er háttað, þarna skiptir mestu máli að nefndarmenn horfi fyrst og fremst á fyrirliggjandi gögn. Ég fagna líka þeirri hvatningu sem hér kemur fram um að ráðherra beiti sér fyrir því að skoðaðar verði fyrirliggjandi heimildir samsköttunar sem nefndin leggur til að fái að halda sér. Sú var ekki raunin í frumvarpi ráðherra, en nefndin leggur til að þessi heimild fái að halda sér en tíminn verði notaður þar til þrepum verður fækkað til að skoða ólík áhrif samsköttunar á kynin en líka út frá almennu jafnræði í skattamálum. Ég treysti því eftir þá ágætu umræðu sem átti sér stað í nefndinni að við munum þrýsta á að þetta verði skoðað. Ef okkur er einhver alvara með að vera hér með kynjaða fjárlagagerð og kynjaða hagstjórn þarf að sjálfsögðu að skoða, ekki bara ríkisútgjöldin, þau þarf að skoða, heldur líka hvernig skattkerfið virkar á ólíkan hátt fyrir kynin. Fyrirvari minn snýst fyrst og fremst um að mér finnst mjög mikilvægt að þessi úttekt fari fram en líka að í lok álitsins stendur að nefndin leggi til að frumvarpið verði samþykkt með þessum breytingum. Ég er samþykk breytingunum en hins vegar ekki frumvarpinu í heild. Ég gerði auðvitað ítarlega grein fyrir því í ræðum mínum við 2. umr. því að ég er ósammála í grundvallaratriðum þeirri skattstefnu sem ríkisstjórnin stendur fyrir. Það er auðvitað sú skattstefna sem ég hef rætt ítarlega sem ég tel að skili ekki þeim tekjujöfnunaráhrifum sem ég vil að okkar skattkerfi sé nýtt til, þar með talið sérstaklega það sem er boðað í þessu frumvarpi, fyrir utan allar fyrri breytingar um að framlengja ekki auðlegðarskatt, framlengja ekki orkuskatt, hækka virðisaukaskatt á matvæli og fara svo í þá vegferð sem hér er lögð upp og á að taka tvö ár, að fækka þrepum í þrepaskipta skattkerfinu. Þessu er ég algjörlega ósammála þannig að ég tek fram að þó að ég styðji þessar breytingar mun ég ekki styðja frumvarpið í heild sinni.

Virðulegi forseti. Ég get að verulegu leyti vísað til þess sem hv. þm. Katrín Jakobsdóttir hefur rakið. Það er mjög mikilvægt að standa að baki breytingunni um fjármögnun þjónustu sveitarfélaga við fatlað fólk. Eins og ég sagði áðan í atkvæðaskýringu við afgreiðslu á fjárlögum er það hróss vert að ríkisstjórnin skuli hafa gengið til samninga við sveitarfélögin þar um. Mikilvægt er að minna á að við yfirfærsluna 2010 var útfært mjög vandlega allt er laut að fjármögnun verkefnanna, en það var alltaf vitað að síðan þyrfti að gera lokaúttekt í kjölfar reynslunnar til að fínstilla tekjustofnana. Það hefur verið gert með þessu samkomulagi. Ég tel að það hafi verið farsællega gert, að það hafi verið góð ákvörðun að flytja málefni fatlaðs fólks yfir til sveitarfélaga. Það var vandað mjög til fjármögnunar þess verkefnis og með þeirri ákvörðun á þeim tíma var málaflokknum líka forðað undan niðurskurði sem ella hefði bitnað á honum í höndum ríkisins. Varðandi samsköttunarþáttinn get ég tekið undir það sem hv. þm. Katrín Jakobsdóttir segir. Mér finnst í sjálfu sér erfitt að taka jákvæða afstöðu til samsköttunarákvæðisins sem slíks en stóð að afgreiðslu málsins vegna þess að þetta var skárri lausn en sú sem var á borðinu að öðrum kosti af hálfu meiri hlutans í fyrri útgáfu. Ég veitti því tilstyrk til afgreiðslu málsins með þeim hætti en hef á því fyrirvara og tel mikilvægt að næsta ár verði notað til þeirrar greiningar sem þarf að fara fram, til að meta áhrif svona samsköttunarumgerðar á kynjaða hagstjórn. Við meðferð þessa máls í nefndinni í gær fannst mér satt að segja í fyrsta skipti maður sjá alvöruumfjöllun í þingnefnd um skattamál á forsendum kynjaðrar hagstjórnar. Ég vil hrósa þessari ríkisstjórn fyrir að hafa haldið við lýði þeirri stefnumörkun sem varð til í tíð síðustu ríkisstjórnar um kynjaða hagstjórn og að það skuli vera eining í fjármálaráðuneytinu sem ráði virkilega við efnislega umræðu um þau mál, komi og eigi rökræður við þingmenn um ákvarðanir á þessum grunni. Það er mikið fagnaðarefni. Ég legg síðan bara til að tíminn verði nýttur betur til að vinna þetta mál enn frekar áfram.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um veitingu ríkisborgararéttar eins og hefðbundið er í desembermánuði. Allsherjar- og menntamálanefnd leggur til að 49 einstaklingum verði veittur ríkisborgararéttur. Okkur bárust 64 umsóknir og niðurstaða nefndarinnar er að leggja fram þetta frumvarp. Ég tek fram að ákvarðanir Alþingis um veitingu ríkisborgararéttar eru ekki fordæmisgefandi.

Hæstv. forseti. Atkvæði greitt gegn þessu frumvarpi er fyrst og fremst atkvæði greitt gegn vinnubrögðum ríkisstjórnarinnar í þessu máli. Vísa ég þar í málflutning og rökstuðning hv. þm. Steinunnar Þóru Árnadóttur og eigin orð hér fyrir fáeinum mínútum.

Hæstv. forseti. Við í Samfylkingunni munum sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu sem kemur til vegna þess að það var mælt fyrir málinu rétt fyrir miðnætti 17. desember og daginn eftir var fjallað um það í velferðarnefnd. Frumvarpið er 15 greinar og þeir gestir sem málið varðaði höfðu varla náð að kynna sér frumvarpið. Það var búið að gera ráð fyrir þessu í fjárlagafrumvarpinu með breytingu á fjárlagaliðum, en heilbrigðisráðherra dró það til 2. desember að leggja málið fram og það var ekki hægt að mæla fyrir því fyrr en 17. desember. Við teljum okkur á engan hátt hafa getað myndað okkur nægilega ígrundaða skoðun til að styðja málið og ákváðum því að sitja hjá.

Virðulegur forseti. Ég get tekið undir að málið kemur inn 2. desember, það er mælt fyrir því 17. desember og hér er verið að gera það að lögum. Í mínum huga er þetta ekki stór aðgerð og ég tel hana ekki stefnubreytanlega. Ég tek þó undir með þeim sem hér hafa talað, þetta vinnulag er okkur ekki til sóma og því þarf að breyta. Engu að síður legg ég til við þingheim að hann samþykki þetta frumvarp.

Virðulegi forseti. Tollar eru meinsemd. Tollar eru mjög óheppileg tekjuöflunarleið fyrir ríkið. Tollar hafa þau áhrif að draga úr vöruframboði, hækka vöruverð, draga úr þróun á markaði og að sjálfsögðu eðli sínu samkvæmt hindra aðgengi að markaði. Tollar hafa því neikvæðar afleiðingar fyrir fólkið sem býr í viðkomandi landi. En tollar hafa áhrif umfram það, þeir vega að og kippa fótum undan frjálsum viðskiptum, sérstaklega og einkum við jafnvel fátækt fólk í þróunarlöndum sem reynir að tryggja lífsviðurværi sitt með frjálsum viðskiptum. Ég er þess vegna ánægð að sjá nokkra samstöðu hér með þessari breytingartillögu um að leggja niður tolla á tilteknar vörur en er um leið líka ánægð að sjá að það er ekki alger samstaða því að þá fengi ég fyrst hland fyrir hjartað, eins og stundum er sagt.

Hæstv. forseti. Hér erum við að ræða um breytingartillögu sem snýr að því að fella niður toll af snakki sem ber tollnúmer 2005.2003. Það eru vissulega fleiri tollnúmer undir þegar kemur að vöru í þessum vöruflokki en tollar almennt skekkja hagræði utanríkisviðskipta og hér erum við að fylgja þeirri stefnu sem hæstv. ríkisstjórn og við finnum stað í því frumvarpi sem þetta mál heyrir til. Það er verið að fella niður tolla af fatnaði og skóm og fyrir ári felldum við niður almenn vörugjöld þannig að hér erum við alveg í takt við þá stefnu sem snýr að því að auka ráðstöfunargetu og kaupmátt í landinu. Þetta mál er hluti af því, ég styð það og segi já.

Virðulegi forseti. Við í Samfylkingunni stöndum að þessari breytingartillögu. Ég þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen þrautseigjuna við að halda þessu máli lifandi. Það er sérstök ástæða til að undirstrika að hér erum við að lækka tolla á matvæli þó að þetta sé kannski ekki algengasta neysluvara heimilanna. Á þessum grunni þurfum við að hvetja stjórnvöld, þessa ríkisstjórn og þessa afturhaldsflokka sem sitja nú við stjórn til að halda áfram að afnema tolla á matvæli því að ein mikilvægasta kjarabótin sem heimilin eiga inni á næstu missirum er að við lækkum ofurtolla á matvæli. Mjór er mikils vísir. Við greiðum glöð atkvæði með þessari breytingu og hvetjum ríkisstjórnarflokkana til frekari dáða.

Herra forseti. Ég tel það ekki brýnasta hagsmunamál almennings í landinu að lækka verð á kartöfluflögum sem geta seint talist hollustufæði en ég sé þó að einhverjir hæstv. ráðherrar eru ekki reiðubúnir að styðja málið. Það kemur mér ekki á óvart í ljósi þess að þessi ríkisstjórn hefur sett lýðheilsumál á dagskrá. Ég get ekki séð að þessi niðurfelling á tollum á kartöfluflögur þjóni beinlínis yfirlýstum lýðheilsumarkmiðum ríkisstjórnarinnar þannig að það kemur mér á óvart að sjá hve margir hv. þingmenn stjórnarflokkanna greiða þessari tillögu atkvæði. Ég segi nei við tillögunni.