Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Samgmn. hefur haft þetta mál alllengi til meðferðar, athugað það ýtarlega og leitað álits sérfræðinga um þau atriði, sem sérstaklega skipta máli. Þetta frv. markar nýja stefnu í framkvæmdum okkar varðandi flugmál. Meginkjarni þess er sá, að ríkissjóður tekst á hendur að kosta helztu mannvirki, sem þarf til þess að halda uppi flugsamgöngum. Um þessa meginstefnu frv. var n. sammála, svo og um þá staði, sem flugvellir skyldu vera á. Um gerð flugvallanna lét n. sér nægja að leita álits sérfróðra manna. Hins vegar kom það í ljós, þegar velja átti staði fyrir flugvellina, að einstakir hv. þm. voru ekki ánægðir með þá staði eina, sem tilteknir voru. N. tók þá upp þá aðferð að hafa sámband við alla þm. og heyra óskir þeirra í þessu efni. Eftir það komst n. að þeirri niðurstöðu, að ekki yrði hjá því komizt að fjölga flugvöllum í frv., enda ekki stefnt í neinn voða, þótt það sé gert. Þessi l. eru hliðstæð l. um brýr og vegi, þar sem ákveðið er, hvar vegi skuli leggja og brýr smíðaðar. Fjárveitingavaldið ræður síðan, hvenær hafizt er handa á hverjum stað. Með hliðsjón af þessu taldi n. ekki óeðlilegt að taka upp í 4. flokk allmarga nýja staði, en í hinum 3 flokkunum er séð fyrir hinum nauðsynlegustu þörfum að áliti sérfróðra manna. Það kom til athugunar í n., hvort ekki væri þörf fyrir stóran flugvöll fyrir millilandaflug á Norðurlandi. Til þessa var þó ekki talin knýjandi nauðsyn, og var ekkert ákveðið þar að lútandi. Samkv. till. n. skulu bætast í 4. flokk 16 nýir flugvellir, þannig að alls verða í 4. fl. 25 flugvellir. Ég sé ekki ástæðu til að nefna þessa staði, þeir eru greindir í nál. Enn þá hefur ekki farið fram nákvæm rannsókn á því, hvort þessir staðir eru heppilegir, en sú rannsókn verður að sjálfsögðu látin fram fara, áður en hafizt verður handa um framkvæmdir. En þessir staðir, sem teknir hafa verið inn, hafa verið teknir inn bæði samkvæmt óskum fulltrúa héraðanna og einnig í fullu samráði við forráðamenn flugmálanna, sem bezt bera skyn á þessi mál. Og þeir voru þeirri stefnu hlynntir, að inn í frv. væru teknir allmargir nýir staðir. Í stuttu máli sagt miða þessar brtt. allar að því, að stefnt verði að því, að sem fullkomnustu kerfi flugmannvirkja verði komið upp í landinu á næstu árum. Um það verður svo hins vegar að ráðast, hver röð verður á þessum framkvæmdum, og hljóta auðvitað yfirmenn og forystumenn þessara mála að ákveða það, eftir því sem þörf krefur og reynslan sýnir, að nauðsynlegt þykir. III. brtt. n. er sú, að 2. mgr. 8. gr. frv. falli niður. En í þeirri gr. er ríkisstj. heimilað að leyfa sveitarfélögum, sýslufélögum og þeim, sem gera út loftför, að taka eignarnámi eignir þær, sem um getur í 1. mgr. sömu gr., gegn hæfilegu endurgjaldi, ef samkomulag næst ekki um bætur. Taldi n. naumast viðeigandi að veita þessum aðilum slíka beina eignarnámsheimild og taldi það enda óþarft. Þessi heimild mun áður hafa verið fyrir hendi í l. frá 1941, og n. taldi ekki nauðsyn á því að taka þetta ákvæði upp í þessi l. IV. brtt. n. er við 9. gr. frv., þar sem í frv. er svo fyrir mælt í 1. mgr., að bætur fyrir landnám og jarðrask vegna flugvalla í 3. og 4. flokki skuli greiðast úr sýslu- og bæjarsjóði, þar sem land það er, sem bætur greiðast fyrir. - N. taldi óeðlilegt, að þetta ákvæði væri tekið upp í þessa löggjöf, þar sem meginreglan er sú samkv. vegal., að ríkissjóður greiði slíkar bætur, þegar um slíkt er að ræða vegna vegalagninga. Þetta ákvæði var tekið upp í vegal. með l. nr. 21 frá 1940. En í vegal. frá 1933 var gert ráð fyrir, að sýslusjóðir greiddu slíkar bætur. En því var breytt með l. frá 1940, þar sem ákveðið var, að ríkissjóður skyldi greiða allan slíkan kostnað. N. taldi óeðlilegt, að í sambandi við flugmannvirki væri þessi kvöð lögð á sýslu- og bæjarsjóði. Gerir hún því að till. sinni, að 1. mgr. 9. gr. frv. falli niður. Í samræmi við þá brtt. leggur n. til, að niðurlagsorðin í fyrri mgr. 6. gr. frv.: „sbr. þó 1. mgr. 9. gr.“ falli niður, því að þar er vísað til mgr., sem n. leggur til, að falli burt úr frv. Loks er það V. brtt. n. við frv., að fyrirsögn frv. breytist, hún verði: Frv. til l. um flugvelli og lendingarstaði fyrir flugvélar. - N. taldi, að orðið „gerð“ gæfi ekki fyllilega rétta hugmynd um aðalefni frv. En aðalefni þessa frv. er um byggingu flugvalla, flugvélaskýla og dráttarbrauta fyrir flugvélar. Orðið „gerð“ svarar hins vegar meir til fyrirkomulagsatriða. Á þau er að vísu drepið í 1. gr. frv. En n. taldi þó réttara að hitt orðalagið yrði notað, þar sem það gæfi betur til kynna meginefni og tilgang þann, sem í frv. felst. Ég hygg þá, að ég hafi gert næga grein fyrir brtt. samgmn. við þetta frv. - En ég vil aðeins víkja að aths., sem hv. þm. Vestm. gerði við 1. umr. þessa máls varðandi flugvelli, sem gerðir hafa verið, áður en þessi l. ganga í gildi. Hann lét í ljós nokkrar efasemdir um það, að kostnaðarverð þeirra fengist greitt úr ríkissjóði, og áleit, að e.t.v. þyrfti að kveða skýrar á um það með jákvæðum ákvæðum í sjálfum l. Samgmn. tók þetta atriði til athugunar og komst að þeirri niðurstöðu, að að sjálfsögðu hlyti ríkissjóður að greiða slíkan kostnað, svo fremi að í framkvæmd mannvirkisins og byggingu hefði verið gætt þeirrar forsjálni, sem nauðsyn yrði talin krefja, þ.e.a.s., að ráði sérfróðra manna hefði verið hlítt og mannvirkið gert nokkurn veginn í samráði við þá aðila, sem nú fara með flugmálin. Ég hygg þess vegna, að þeim höfuðtilgangi, sem virtist vaka fyrir hv. þm. Vestm., sé nokkurn veginn náð með þessari yfirlýsingu n., að hún telur þetta felast í löggjöfinni, eins og hún er að þessu frv. samþ. Ég vil svo segja fyrir hönd samgmn., að hún leggur áherzlu á, að þetta mál nái fram að ganga nú á þessu þingi, og telur slíka löggjöf vera nauðsynlegan hyrningarstein mjög merkilegra umbóta í samgöngumálum þjóðarinnar. Ég leyfi mér þess vegna að vænta þess, að þótt nokkuð sé nú liðið á þingtímann, verði þetta mál ekki látið gjalda þess, að það hefur orðið mikilvægi síns vegna að vera alllengi hjá n., heldur fái frv. lokasamþykkt á hæstv. Alþ., áður en þessu þingi slítur.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson): Herra forseti. - Ég geri ráð fyrir því, að það sé álit allra hv. þm., að þetta frv. eigi að ná afgreiðslu nú á þessu þingi. Og ég fyrir mitt leyti tel það spor í rétta átt. Ég vildi leyfa mér að beina því til hv. samgmn., hvort ekki mundi réttara að ákveða nokkru nánar viðvíkjandi þátttöku ríkissjóðs en gert er í 6. gr. frv. Í 2. gr. frv. er talið upp, hvar skuli gerðir flugvellir, og í 3. gr., hvar flugvélaskýli og dráttarbrautir skuli vera. Nú skilst mér, að ætlazt sé til af þeim, sem samið hafa þetta frv., að flugvélaskýli og dráttarbrautir njóti sama réttar og flugvellir. En ég tel, að það komi ekki nægilega skýrt fram í frv., a.m.k. mun það ekki vera málvenja að kalla dráttarbrautir úr sjó og flugskýli flugvelli. Í 6. gr. segir, að „kostnaður við gerð, rekstur og viðhald þeirra flugvalla, sem um getur í lögum þessum, ásamt nauðsynlegum mannvirkjum, tækjum og búnaði, greiðist úr ríkissjóði eftir því, sem fé verður veitt til í fjárlögum ... “. - Á öðrum stað í frv. og sérstaklega í fyrirsögninni er gerður mismunur á flugvöllum og lendingarstöðum. Ég held, að það mundi vera réttara að kalla dráttarbrautir fyrir sjóflugvélar og flugskýli lendingarstaði heldur en flugvelli, og vildi beina því til hv. samgmn., hvort hún vildi ekki athuga að flytja brtt. við frv. um það, að á eftir orðunum: „Kostnað við gerð, rekstur og viðhald flugvalla“ í 6. gr. frv. komi: og lendingarstaða - („sem um getur í lögum þessum ... “ o.s.frv). Mér skilst, að erfiðleikar þeirra, sem ekki hafa aðstöðu til þess að fá landflugvöll hjá sér, hljóti að verða það miklir, að rétt sé að gera ekki upp á milli flugvalla annars vegar og dráttarbrauta fyrir sjóflugvélar hins vegar, a.m.k. á aðalstöðum, og því eigi að láta ríkissjóð taka sama þátt í kostnaði við dráttarbrautir fyrir sjóflugvélar, sem eru dýrari í rekstri en landflugvélar, eins og við flugvelli, svo og flugvélaskýli. Enn fremur vil ég beina því til hv. samgmn., að hún taki til athugunar, hvort ekki mundi rétt að hafa ákvæði í l. um það, að ríkisstj. setji ákvæði með reglugerð um afnot af flugvöllum, flugvélaskýlum og dráttarbrautum, sem ríkið byggir samkv. þessum ,l. Ég hef ekki tekið eftir því, að það standi neins staðar í frv.



Herra forseti. - Í þeim brtt., sem hér hafa komið fram á þskj. 557, hefur ekki verið gert ráð fyrir, að lendingarstaður flugvéla væri í Ólafsfirði. Ég hefði hins vegar álitið, að þar væri tilvalinn staður fyrir flugvélar að lenda, vegna þess að í Ólafsfirði er stórt og djúpt vatn, þar sem sjóflugvélar mjög auðveldlega lenda. Ég hef sjálfur - tvisvar sinnum, að mig minnir, - komið til Ólafsfjarðar í flugvél. Og eftir því sem Örn Johnson flugmaður hefur sagt mér, er mjög auðvelt að lenda þar og hefja sig til flugs vegna þess, hve vatnið er stórt og djúpt. Ég skil ekki, að það sé neitt verra fyrir flugvélar að lenda eða taka sig upp þarna en á sumum öðrum stöðum, þar sem gert er ráð fyrir í brtt., að flugvellir skuli vera, t.d. hjá Þórshöfn og í Vopnafirði og á mörgum fleiri stöðum. Að mínu áliti er Ólafsfjörður ekki heldur svo þröngur fjörður, að erfitt sé að fljúga um hann. Ég hygg, að ekki sé verra að fljúga inn og út Ólafsfjörð en t.d. Siglufjörð. - Mér finnst, úr því að hv. samgmn. tók upp svo marga staði sem væntanlega lendingarstaði, að Ólafsfjörður gæti mjög auðveldlega verið þar með. Mér finnst ekki heldur, að það eigi að draga úr þessu, þótt gert sé ráð fyrir aðallendingarstað á Akureyri, vegna þess að Ólafsfjörður hefur ákaflega erfiðar samgöngur við Akureyri. Ég veit ekki, hvort menn átta sig á því, hve erfitt er fyrir Ólafsfirðinga að hafa samband við Akureyri. Það er útilokað að komast þangað nema sjóveg, ef haldið er sig við jörðina, og það er tiltölulega löng sjóferð. - Ég vil þess vegna leyfa mér að bera hér fram skrifl. brtt. við brtt. n., sem ég mun bráðlega afhenda hæstv. forseta, um, að Ólafsfjörður verði tekinn með í þeirri upptalningu, sem er í brtt. n.



Herra forseti. - Það eru sjálfsagt allir hv. þm. sammála um það, að nauðsynlegt sé að koma upp þessum lendingarstöðum fyrir flugvélar eða flugvöllum, til þess að flugferðir geti orðið að sem mestum notum. Þeir staðir eru nokkuð margir, sem hér eru taldir í frv. og brtt., þar sem fyrirhugað er að hafa flugvelli eða lendingarstaði fyrir flugvélar, og munu því líða nokkuð mörg ár, áður en byggingu þeirra allra er lokið. Hins vegar er mér persónulega kunnugt um það, að áhugi um þessa lendingarstaði er svo mikill, að það eru margar sýslur á landinu, sem vilja töluvert á sig leggja til þess að fá þá sem fyrst hjá sér. Og þá kemur, spurningin, hvort ekki sé rétt að notast við þann áhuga með því að nota til þessara framkvæmda þau framlög, sem sýslur, sveitarfélög og kannske einstakir menn vildu inna af hendi, til þess að lendingarstaðir fyrir flugvélar geti komið í byggðarlög þeirra sem fyrst. Eins og frv. er nú, er það útilokað, að slík framlög komi til greina eftir því. Þar er ætlazt til þess, að ríkið standi eitt undir þessu, en ekkert framlag komi þar á móti. - Ég vil vekja athygli hv. samgmn. á, hvort ekki væri hægt að koma því svo fyrir, að þótt það sé ekki gert að skyldu, að þessir aðilar leggi fram fé á móti ríkissjóði til þessara framkvæmda, þá sé hægt að nota sér þann áhuga, sem nú er til staðar um þetta, að menn eru fúsir til að leggja fram 1/3 eða jafnvel helming kostnaðar við flugvelli til þess að fá þá sem fyrst. Ég hygg, að hægt sé að ganga svo frá frv., að hægt sé að nota þennan áhuga manna í þessu efni, og ég hygg, að í alla staði sé rétt að gera það. Ég er sammála því, sem hæstv. dómsmrh. (FJ) sagði, að n. taki frv. til athugunar á milli 2. og 3. umr. Og vil ég þá, að n. athugi þetta, sem ég minntist á.



Herra forseti. - Ég skal ekki vera margorður. Ég býst við, að það taki nokkuð langan tíma að koma upp öllum þeim flugvöllum, sem hér eru taldir í brtt. hv. samgmn., og er það að vonum, því að sums staðar kostar það stórmikið fé að koma upp slíkum lendingarbótum fyrir flugvélar. En t.d. í fjárlagafrv. nú eru áætlaðar 700 þús. kr. til þessara mála, og þar af er ætlað, að meira en helmingur fari til aðeins tveggja staða, Vestmannaeyja og Ísafjarðar, svo að við getum búizt við, að allmörg ár verði sumir að bíða eftir því að fá flugvélar til sín. Þess vegna álít ég áríðandi að velja þá staði til flugvallagerðar, þar sem lítið kostar að geta haft lendingarstaði fyrir flugvélar. En slíkir staðir eru til, að lítið þarf þar að gera, til þess að þar séu sæmilega góðir lendingarstaðir fyrir léttar flugvélar. Ég er þakklátur hv. samgmn. fyrir það, að hún hefur fjölgað stöðum í mínu héraði, þar sem gert er ráð fyrir lendingarstöðum fyrir flugvélar, enda er þar nokkuð af söndum, þar sem tiltölulega ódýrt er að koma upp lendingarstöðum fyrir flugvélar. Ég sé, að í frv. ríkisstj., í 9. tölul. undir d. í 4. flokki, er gert ráð fyrir því, að flugvöllur komi á Geitasandi í Rangárvallasýslu. Og þar sem þetta frv. er útbúið af flugmálaráðunaut ríkisins og hann hefur tekið upp þennan stað og enn fremur þar sem búinn er að vera þarna flugvöllur í fjögur ár, þá kom mér það dálítið undarlega fyrir sjónir, að n. gerir till. um, að þessi staður verði felldur niður úr frv., en sett í staðinn: Á Rangárvöllum -; því að strax árið 1940, þegar brezka setuliðið kom hér, lét það á sínu fyrsta ári hér útbúa flugvöll á þessum stað. Og þessi staður liggur við þjóðveg í miðri Rangárvallasýslu. Það hérað er nokkuð stórt, og ég játa, að margir staðir þar geta komið til greina. En ég fullyrði, að þessi staður er beztur til þess að hafa þar flugvöll, vegna legu sinnar og eins vegna þess, að þar er þegar búið að útbúa flugvöll, þó að ekki hafi verið gert af okkur Íslendingum. Bretar lögðu mikla vinnu í það að tína grjót af sandinum á þessum stað og að þjappa völlinn til þess að undirbúa hann til lendingar fyrir flugvélar. Og þarna hafa flugvélar lent þangað til fyrir nokkrum dögum, þegar brezka setuliðið flutti burt af staðnum. Þess vegna legg ég til, að þessi staður verði tekinn upp í frv. og þar standi: Á Geitasandi í Rangárvallasýslu, - en ekki: Á Rangárvöllum, - annars mun ég koma fram með brtt. í þessa átt.

Forseti (BG): Komið hefur fram skrifl. brtt. frá hv. 2. þm. Eyf. (GÞ) og hljóðar svo: (Sjá þskj. 610.) Fyrir brtt. þessari þarf tvenns konar afbrigði.



Herra forseti. - Ég vil þakka hv. samgmn. fyrir að hafa tekið til athugunar þau orð, sem ég lét falla hér við 1. umr. Ég hef tekið eftir því í ræðu hv. frsm., að eftir þeirri skilgreiningu, er fram kom í þeirri ræðu, þá er skilningur hv. n. á því atriði, er þar ræðir um, - nefnilega því, hversu með skuli fara, ef á einstökum stöðum af sveitarfélögum, bæjarfélögum eða einstökum mönnum hafa verið gerðar ráðstafanir að flugvallagerð eða lendingarbóta fyrir flugvélar, án þess að fé hafi verið veitt til þess sérstaklega í fjárl. í því skyni, - sá, að kostnaður við það greiðist af ríkissjóði. Mér fannst upphaflega, að það yrði þegar í byrjun að taka afstöðu til þessa, því að ekki er ólíklegt, að til einmitt slíkra kringumstæðna yrði komið. Ég sem sagt hef þar með yfirlýsingu hv. samgmn. um þennan skilning og tel alveg rétt, að slegnir séu þeir varnaglar, sem hv. samgmn. hefur gert í þessu efni, fyrir þátttöku ríkissjóðs síðar meir. En þeir varnaglar eru, eins og hv. frsm. tók fram og ég raunar minntist á við 1. umr. málsins, að verkið sé unnið undir eftirliti þess opinbera aðila eða ráðuneytis, sem með flugmálin fer á hverjum tíma í landi hér.



Eftir að ég hafði séð nál. samgmn., hefði ég álitið þarflaust, að ég tæki til máls, og jafnframt fyrir hv. samþm. minn. En það þótti honum ekki. Honum var ekki nóg, að ákveðinn væri flugvöllur á Rangárvöllum, heldur saknaði þess, að ekki stóð: Á Geitasandi á Rangárvöllum. - Sandar eru við Rangárnar báðar, og munu, Englendingar, sem höfðust við á eystri staðnum, einkum hafa notað flugvöllinn þar og tínt úr honum grjót, en um flugvallargerð var þar alls ekki að ræða hjá þeim. Á Hellusandi virðist flugvallargerð mundu verða þeim mun auðveldari, að þar þarf ekkert grjót að hreinsa burt. Þar er líka að verða komin þétt byggð, og bílar koma þar jafnan við, en Geitasandur er eyðisandur, þar þyrftu farþegar að ganga alllanga leið frá bæjum á flugvöllinn. Eftir að frv. var útbýtt, kom ég að máli við formann flugfélagsins og flugmálaráðunaut ríkisins. Við fórum í reynsluför austur í flugvél og lentum á Helluvaðssandi. Flugmálaráðunauturinn fullyrti, að lokinni athugun, að þarna ætti flugvöllurinn að vera, og veit ég, að hann mun staðfesta þau orð, þegar til hans verður leitað. Það er ofætlun, ef hv. þm. ætlast til, að þm., sem ókunnugir eru, fari að fastákveða það, hvar á, Rangárvöllum flugvöllurinn skuli vera, í stað þess að sérfróðir menn ákveði það á sínum tíma. En menn geta e.t.v. skilið, hvers vegna þm. er órólegur að eiga að bíða um það sérfræðiúrskurðar, en ég rólegur að bíða. Það er af því, hve Geitasandur er óheppilegur, saman borinn við Helluvaðssand, þegar á alla hluti er litið. Ég sé raunar ekki, hvaða ástæðu hv. samþm. minn hefur til að sækja þetta mál svo fast. Ef við fáum flugvöll í Landeyjum og annan við Ytri-Rangá, megum við því vel una, og ég veit, að ekki hefur Helgi læknir talið eftir sér að skreppa í bílnum sínum út að Ytri-Rangá, þegar þörf gerðist. Það er óviðeigandi, að við séum að kýta um þetta hér. - Ég vil þakka n. góða afgreiðslu.



Ég vil leyfa mér að fara fyrst nokkrum orðum um það, sem hæstv. félmrh. sagði. Hann taldi hæpið samkv. frv., að önnur fyrirtæki en flugvellir nytu ríkisstyrks. Samgmn. leit svo á, að það kæmi skýlaust fram í frv., að dráttarbrautir og sjóflugvélaskýli nytu hans engu síður, því að þann veg er rætt í 2. gr. um þau fyrirtæki, og kunnugt var n., að til þess ætlaðist fyrrv. ríkisstj., sem bar fram frv. En ekki væri ég móti því að bæta inn í 6. gr. ákvæði til að gera þetta skýrt. N. mun athuga það fyrir 3. umr. Varðandi hitt atriðið, sem hæstv. ráðh. minntist á, að æskilegt væri að ákveða í l., að ríkisstj. skuli setja reglugerð um afnot flugvalla, vil ég segja, að n. mun einnig íhuga það mál, og fyrir mitt leyti virðist mér ekki óeðlilegt að taka ákvæði um það upp í 7. gr. frv. Þessu næst vil ég svara hv. 2. þm. Eyf. (GÞ). Hann harmaði, að n. skyldi ekki fallast á að hafa sjóflugvélaskýli í Ólafsfirði. N. hafði hug á því, þangað til hún hafði rætt við sérfróða menn um þessi efni. Þeir sögðu það óþarft og töldu það ekki skapa aukna möguleika til flugsamgangna við Ólafsfjörð. Á Akureyri á hins vegar að verða flugskýli fyrir sjóflugvélar. Það er ætlunin engu að síður, að Ólafsfjörður verði viðkomustaður flugvéla, eftir því sem föng verða á, en svo dýra framkvæmd, sem um er að ræða, virtist alls ekki þurfa að leggja í, til þess að svo megi verða. Sjóflugvélaskýlið á Akureyri á að nægja, enda á næstu grösum við Ólafsfjörð. Ég vil mælast til þess, að hv. 2. þm. Eyf. taki aftur brtt. sína a.m.k. til 3. umr., og eins vildi ég óska, að aðrir þm., sem flutt hafa brtt., gerðu, og mun n. athuga þær milli umræðnanna. Um það, sem hv. 1. þm. Rang. sagði, vil ég ekki fella neinn dóm. N. komst að því með viðtali við þm. Rang., að þeir voru mjög ósammála um staðinn fyrir flugvöll í sýslunni, og til þess að gera ekki upp á milli þeirra skoðana að lítt rannsökuðu máli lagði n. til að láta þetta vera óbundið í frv., en láta sérfræðingana um valið. Hv. 2. þm. N.--M. (PZ) hélt því fram, að þar sem ákveðið væri í frv., að ríkissjóður kostaði framkvæmdir, væri fyrir það girt, að flugvellir yrðu gerðir og aðrar framkvæmdir unnar, ef ríkissjóð brysti getu, þótt aðrir aðilar, hreppar, sýslufélög og jafnvel einstaklingar, hefðu hug á að leggja fram fé í því skyni. Ég held, að þetta sé á misskilningi byggt. Ef fé fæst til framkvæmda frá öðrum en ríkinu, er hægt að ráðast í þær og fá það fé síðar endurgreitt úr ríkissjóði, svo fremi að fylgt sé í framkvæmdunum réttum reglum við gerð mannvirkisins. Annars hafa hreppar og sýslufélög áreiðanlega nóg á sinni könnu, þó að þau séu ekki krafin um fé til flugvallagerða.



Herra forseti. - Ég skal ekki verða langorður. Það kom mér dálítið einkennilega fyrir sjónir, að hv. samþm. minn skyldi verða svo órólegur, þegar að því var spurt, hvers vegna breyta þurfti ákvæði frv. um flugvallarstað á Rangárvöllum. Hv. þm. N:-Ísf. veitti ráðning þeirrar gátu, breytingin var gerð að tilmælum flugmálasérfræðingsins 2. þm. Rang. (IngJ). Hann talar um að leggja valið undir dóm sérfróðra manna. Það er vitað, að sérfræðingar enska hersins eru búnir að velja milli staðanna og kusu hinn eystri, höfðu hann í fjögur ár fyrir flugvöll og héldu fjölda manns til að hreinsa hann og undirbúa sem lendingarstað fyrir flugvélar. Þar er því lokið miklu verki, sem gagn þyrfti að verða að. Báðir sandarnir eru eyðisandar, þar er lítill munur. Þm. gefur í skyn, að ég vilji fá flugvöll á Geitasandi af því, að hann sé nær Stórólfshvoli. Það getur ekki skipt mig neinu að fara þann spöl, sem um ræðir, milli sandanna. En þetta bendir til, að hv. samþm. skipti allmiklu persónulega, hvor staðurinn er valinn, Hellusandur liggur rétt hjá hans heimili. Ég lít svo á, að flugvöllurinn eigi að koma þar, sem hann verður fullkomnastur, ódýrastur og fljótgerðastur, og þetta eru engin smáatriði við dýrar framkvæmdir, sem geta tekið áratugi. Val ensku sérfræðinganna getur ekki verið tilviljun, og þegar flugmálaráðunauturinn samdi frv., var hann ekki í vafa um, að flugvöllurinn ætti að vera á Geitasandi.



Herra forseti. - Af þeim umr., sem urðu um þetta mál við 2. umr., hefði ég búizt við brtt. frá þm. V.-Sk. Hún er ekki enn þá fram komin, og vildi ég mælast til þess við forseta, að hann frestaði málinu um sinn.

Forseti (JörB): Ósk hv. þm. er tekin til greina og málið tekið af dagskrá.



Ég sé á brtt., sem fram eru komnar á þskj. 576 frá sjútvn., að þar hefur ekki náðst samkomulag um að afgreiða þetta mál í þeirri mynd, sem ég hafði lagt til. Það er rétt, sem fram er tekið í nál., að náið samband er milli tveggja frv., sem ég flyt um þessi efni, því að frv., sem þessar brtt. eru stílaðar við, er nauðsynlegur undanfari þess, að hægt sé að ráðstafa fé úr hafnarbótasjóði á þann veg, sem í hinu frv. er gert ráð fyrir. Mér þykir vænt um, að n. fellst á, að Alþingi setji ákvæði um, hvernig fé skuli varið úr sjóðnum. Hins vegar harma ég, að hún skuli ekki geta fallizt á till. mína um að verja úr honum fjárhæð til, hafnargerðar á Akranesi. Ég hafði bæði í grg. og framsögu gert fyrir því ljósa grein, að samkv. tilgangi sjóðsins væri eðlilegt, að fé hans yrði varið til þessarar hafnargerðar, sem er ekki einungis í þágu þeirra, sem þar búa, heldur jafnframt margra aðkomubáta, sem á vertíðum sækja sjó í Faxaflóa. Og eins og reynslan hefur sýnt, . hafa fiskimenn víðs vegar að af landinu sótzt eftir að fá aðstöðu til þess að geta stundað veiðar á þessum stað, og byggist það á því tvennu, hve gott er til fiskisóknar frá þessum stað, og annað það, að veiðarfæraslit er minna par en við sunnanverðan flóann. En það er alltaf, og ekki sízt nú, mjög veigamikið atriði í útgerðinni að geta komizt af með sem minnstan veiðarfærakostnað, með sérstöku tilliti til þess, hve erfitt er að afla veiðarfæra og þau dýr. Ég ætla ekki að hefja neina árás á hv. n. fyrir þá niðurstöðu, sem hún, að þessu máli athuguðu, komst að, þótt ég harmi, að málið skyldi ekki fá þá afgreiðslu, sem ég lagði til, né heldur sú till., sem ég kom með síðar, vegna þess að n. hefur sýnt fulla viðleitni til þess að leysa vandræðin á þessum stað og annars staðar, þar sem nauðsynlegt er að ráðast í fjárfrekar framkvæmdir. Það verður fyllilega að viðurkenna, að í þeirri brtt., sem n. ber fram og kemur til með að móta þetta frv. mitt, er fullkomlega gengið í þá átt að létta undir þessar framkvæmdir. Við þekkjum það af gamalli og nýrri reynslu, að þannig er löngum ástatt á Alþ., að þar er ekki hægt í hvert skipti að mæta óskum einstakra aðila um fjárframlög, heldur hefur reynslan verið sú, að þeir, sem fyrir þessum fyrirtækjum standa, hafa orðið að taka lán fyrir þeim hluta kostnaðarins, sem ríkissjóði bar að leggja fram, og þetta er af því, að þær fjárhagsaðstæður eru ekki fyrir hendi, að fært þyki að leggja fram á einu ári þann hluta ríkisframlagsins, sem leiðir af þessa árs framkvæmdum, á hverjum stað fyrir sig. Þetta er vitanlega mjög bagalegt fyrir þá aðila, sem hlut eiga að máli og verða að standa undir 2/3 af heildarkostnaðinum eða 3/5 eða helmingi kostnaðar, þar sem aðstaðan er hagstæð í þessum efnum, en það er einkum á stöðum, þar sem um minni framkvæmdir er að ræða. Mér þykir mikils vert um þá úrlausn, sem n. vill gera í þessu máli, að til viðbótar því fjárframlagi, sem fæst á hverju ári til þessaxa framkvæmda, sé ráðherra gefin heimild til að verja úr hafnarbótasjóði því, sem á vantar, svo að þeir aðilar, sem hlut eiga að máli, fái fullt framlag úr ríkissjóði á móti sínu framlagi á því ári, sem verkið er framkvæmt. Ég lít svo á, að með þessari tilhögun þjóni hafnarbótasjóður fullkomlega og réttilega því hlutverki, sem honum er ætlað að gegna. Hitt má svo segja, að það sé eðlilegt, þar sem hafnarbótasjóður verði notaður með slíkum hætti, að þá verði honum endurgreitt þetta fé, svo að það leiði ekki til beinnar skerðingar á sjóðnum, sem þarf að stækka og eflast. Því var hreyft hér í sambandi við þessar umr., að ég ætla af hv. 2. þm. S.-M., að það mundi verða erfitt um greiðslu í sjóðinn aftur. Ég held, að ekki sé ástæða til þess að óttast um þetta, því að samkv. breytingu n., ef hún verður að l., þá er því slegið föstu, að það skuli gert. Þess vegna verður að inna þessa greiðslu af höndum til þess að uppfylla ákvæði l., og það getur náttúrlega vel verið, að sú skylda að inna þessa greiðslu af höndum hafi að öðru leyti í för með sér takmörkun á fjárframlagi ríkissjóðs, og við því er út af fyrir sig ekkert að segja. Hins vegar má gera ráð fyrir því, að hér verði ekki árlega um svo stórfelldar greiðslur úr hafnarbótasjóði að ræða, að þetta út af fyrir sig af þeim ástæðum þurfi að valda sérstökum vandkvæðum. Ég vil því, eins og málum er komið, mæla með því, að þessi brtt. n. nái hér fram að ganga, því að með þeim hætti geri ég ráð fyrir, að svo fari, að þeim miklu framkvæmdum, sem fyrir hendi eru á Akranesi og líka á öðrum stað hér við Faxaflóann sunnanverðan, megi halda áfram eins og ráð er fyrir gert. Ég óttast, að svo geti ekki orðið, ef viðkomandi aðilar verða að taka lán fyrir utan eigið framlag, til þess að afla fjár með þeim hætti til þess hluta, þar sem ríkissjóðsframlagið á fjárlögunum ekki hrekkur til framkvæmdanna, og ég sé ekki neina ástæðu til þess, að hægt sé með rökum að mæla gegn því, að hafnarbótasjóður verði notaður með þessum hætti, því að það er vitanlega tilgangurinn með hafnarbótasjóði, að hann flýti fyrir nauðsynlegum framkvæmdum. Þess vegna á það að vera fagnaðarefni þeim, sem staðið hafa að því að koma honum á, að sem fyrst geti sézt í verki raunverulegur árangur af því, að þessi ráðstöfun hefur verið gerð. Það er gott að eiga þetta fé í sparisjóði, en hitt er þó enn betra, að hægt sé að nota það til þess að koma á nauðsynlegum framkvæmdum, sem skapa skilyrði fyrir aukinni útgerð og öryggi. Ég býst ekki við, eins og sakir standa nú, að hægt sé að ávaxta fé þetta með betri árangri en þeim að tryggja bátaútvegi landsmanna og þá sjávarútveginum í heild, betri aðstæður og meira öryggi. Þess vegna vænti ég þess, að till. hv. sjútvn. fái einróma undirtektir hér í þessari d., annars verð ég að álíta, að það sé byggt á rangri skoðun á því, sem er hlutverkið með því að safna þessu fé og leggja til hliðar. Í brtt. hv. 2. þm. S.–M. er alveg gengið inn á þessa hugmynd, en ég álít það ágalla á þeirri brtt., að hún mun skapa reipdrátt innan þ. um það, að þá vilji hver ota sínum tota, og það er vitað, að okkur hendir það oft og iðulega hér á Alþ. að vera ekki jafnskarpsýnir að takmarka okkur við aðalatriðin í málunum á hverjum tíma, heldur berum fram brtt., sem geta orðið til þess að hefta eða torvelda slíkar framkvæmdir, án þess að það gefi hlutfallslega úrlausn á öðrum sviðum. En með því að hafa ákvörðun um þetta í höndum þess ráðherra, sem þessi mál heyra undir og að sjálfsögðu byggir till. sínar og ákvarðanir um þessa hluti í samráði við vitamálastjóra, sem hefur umsjón með þessum málum, ætti að fást algerlega óhlutdrægur dómur um nauðsyn framkvæmdanna í hverju tilfelli. Ég ætla þess vegna, að það sé hyggilega ráðið hjá n. að hafa einmitt þessa tilhögun. Það kom fram í umr. um þetta mál í gær, að með þessum hætti mundi ef til vill ekki verða haldið jafnfast á þessum málum og nauðsynlegt væri, þannig að einstaklingar eða stjórnarvöld á einstökum stöðum geti eflt aðstöðu sína til þess að draga nokkuð mikið, á hverjum tíma, í sinn hlut. Ég held, að þeir menn, sem halda þessu fram, hafi ekki athugað, að það er ákaflega mikill hemill á þessum framkvæmdum, þar sem um svo stórar framkvæmdir er að ræða, að þeir, sem hlut eiga að máli, verða í sumum tilfellum að bera uppi 2/3 af öllum kostnaði við fyrirtækið, í öðrum tilfellum af öllum kostnaði, og þar, sem hlutföllin eru hagstæð, 1/2 af kostnaðinum við fyrirtækið. Þessi stóri hluti, sem viðkomandi aðilar á hverjum stað verða að standa undir, er svo mikill, að það er ekki ráðizt í framkvæmdir fram yfir það, sem alveg óhjákvæmilegt er að gera á hverjum tíma. Það þekkja þeir, sem staðið hafa í slíkum framkvæmdum, að það er ekki alveg hrist fram úr erminni að koma þeim á. Það kostar mikið þrek og mikið átak, meðan á því stendur. Eins og sakir standa nú, hlýtur það líka að vera keppikefli allra manna, sem gætnir eru í fjármálum og hyggnir eru og forsjálir í þeim efnum, að reyna sem allra mest að greiða sem ríflegastan hluta af þeim kostnaði, sem nú er lagt í, en komizt sé hjá því að stofna til skulda svo sem mögulegt er. Þess vegna er það, að eins og það er eðlilegt að nota þann ávinning, sem fengizt hefur nú, frá sjónarmiði einstaklingsins, er það líka eðlileg og heilbrigð aðstaða hjá Alþ. að veita þann fjárhagslega stuðning, sem ríkinu er ætlað að veita í slíkum tilfellum, reyna sem sagt að gera þetta sem allra mest fyrir þá fjármuni, sem einstaklingar, félög eða ríkissjóður hafa handbæra á þessum tíma, en hliðra sér sem mest hjá því að stofna til skulda upp á framtíðina. Ég þarf svo ekki að segja fleiri orð um þetta. Úr því að svo fór, að hv. n. gat ekki fallizt á þær till., sem ég hef í mínu frv. um hafnargerð á Akranesi, og till., sem ég siðar bar fram við n. um lausn á þessum málum, þá tel ég þó, að í þessari brtt. n. felist svo veruleg úrlausn í þessu máli, að eftir atvikum geti bæði ég og aðrir, sem eiga mikið undir þátttöku og úrlausn Alþ., sætt okkur vel við málalokin. Mér er það líka ánægjuefni, að mér er kunnugt um, að n. hefur flutt þessa till. í samráði við hæstv. samgmrh., sem hefur um langt árabil fengizt við þessi mál f.h. ríkisins og er þess vegna gagnkunnugur öllum aðstæðum, og í hans höndum tel ég, af langri reynslu og samstarfi við hæstv. ráðh., að þessu máli sé vel borgið.



Herra forseti. - Ég verð að telja það frekar aumlega farið, þegar rætt er um ekki minna mál en þetta, að þá skuli aðeins einn nm. sjútvn. láta svo lítið að láta sjá sig hér í deildinni. Þetta er ekki síður aumlegt fyrir það, að n. er klofin um afgreiðslu þessa máls. Ég benti á það við 1. umr., hve mjög það gengi á snið við upprunalegan tilgang hafnarbótasjóðs. Ég benti á, að upphaflega var gert ráð fyrir því, að verkefni þessa sjóðs væri tvíþætt; í fyrsta lagi að leggja fyrir fé til svokallaðra fiskihafna, hafna, sem hafa sérstaka almenna þýðingu fyrir útgerðina, þar sem saman koma skip frá ýmsum landshlutum á vertíðinni. Í öðru lagi að veita stuðning hafnarlitlum stöðum, sem liggja sérstaklega vel við fiskimiðunum. Ég taldi, að frv. það, sem hv. þm. Borgf. flytur, um það að greiða mætti fé úr þessum sjóði samkv. sérstökum l. í hvert sinn, bryti mjög í bága við 4. gr. l., þar sem segir, að ekki megi greiða fé úr sjóðnum, fyrr en Alþ. hefði sett nánari ákvæði um fjárveitingar úr honum. Með þessu ákvæði var til þess ætlazt, að sett yrðu heildarfyrirmæli um, hversu fé skyldi varið úr þessum sjóði, en ekki hitt, að með einstökum l. mætti ákveða, hvernig nota ætti féð í hvert skipti. Jafnframt því frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 379, flytur hv. þm. Borgf. annað frv. varðandi hafnargerð á Akranesi. Hv. sjútvn. hefur skilað áliti um málið. N. klofnaði um málið, meiri hl. n. vildi samþ. frv. með allverulegum breyt. Breyt. n. miða í aðalatriðum að þessu: Í fyrsta lagi, að samkv. brtt. n. er gert ráð fyrir því, að hafnarbótasjóði verði breytt í lánsstofnun, og eru nefndar í nál. hv. n. nokkrar ákveðnar verstöðvar, sem njóta eiga góðs af. Í ræðu hv. frsm. n., hv. þm. Vestm., kom það fram, að fleiri verstöðvar mundu væntanlegar á sjóðinn. Í þessum breyt. hv. sjútvn. er gert ráð fyrir því, að það fé, sem hafnarbótasjóður þannig láni einstökum verstöðvum, sé endurgreitt á 3 árum. Í þessum ákvæðum er engin trygging fyrir því, að þetta verði gert í raun réttri. Það er hægt að breyta þessu þannig, að skuldir séu gefnar upp. Það segir heldur ekkert um það í breyt. n., að það sé nokkurt hámark sett um það, hve mikið megi lána úr sjóðnum. Það er hvergi tekið fram, að ekki megi lána sjóðinn allan, jafnvel nú þegar. Þá er ekkert minnzt á, að greiða eigi nokkra vexti af þessu fé, sem þannig á að næla úr hafnarbótasjóði. Það er, sem sagt, algerlega á valdi ráðh., hversu mikið er lánað, og það hlýtur einnig að vera á valdi ráðh., með hvaða kjörum lánin verða veitt, hvort greiða á nokkra vexti eða ekki. Ég verð að segja, að mig furðar gersamlega, hvernig hv. meiri hl. sjútvn. leyfir sér að breyta í þessu máli. Mig furðar, að áður en mþn. í sjávarútvegsmálum hefur gert minnstu tilraun til þess að semja heildarreglur fyrir hafnarbótasjóðinn um, hvernig fé hans skuli ráðstafað, skuli 3 sjútvnm. treysta sér til þess að koma fram með aðra eins till. um, hvernig ráðstafa skuli fénu úr sjóðnum. Ég benti í upphafi ræðu minnar á það, hver hafi verið tilgangurinn með hafnarbótasjóði. Ég fæ ekki séð, að með brtt. hv. n. við þetta frv. sé nokkur tilraun gerð til þess að tryggja það, að með útlánum úr sjóðnum verði fylgt hinum upphaflega tilgangi hans. Ég skal lýsa því yfir, að ég vantreysti ekki þeim hæstv. ráðh., sem þetta mál heyrir undir, en ég sé naumast, hvernig hann á að gera upp á milli þeirra mörgu, sem koma og biðja um styrki úr sjóðnum. Ég veit ekki, hvaða reglum hann telur sig geta starfað eftir. Nei, hér er vissulega farið út á mjög hættulega braut með þennan sjóð, sem Alþ. stofnaði ekki í þeim tilgangi, að hann ætti að gera að eyðslueyri á stríðsárunum til algerlega skipulagslausra framkvæmda, heldur til þess að vera vísir að sjóði með markvissu skipulagi til bættra hafnarskilyrða. Um þetta hygg ég, að allir hv. þm. hafi verið sammála á sínum tíma. Nú hefur verulegur hluti þessara hv. þm, horfið inn á þá braut að fara að hrifsa úr sjóðnum, eftir því sem hver hefur tök á, án þess að nokkurt ákveðið skipulag liggi fyrir um, hvernig eigi að verja fénu. Ég vil láta í ljós óánægju mína yfir því, að mþn. í sjávarútvegsmálum skuli ekki hafa samið neinar. reglur um hafnarbótasj6ð enn þá. Ef hún hefði gert það, hefði meðferð sjóðsins ekki orðið sú að gera hann að eyðslueyri, eins og nú virðist stefna að. Enginn skilji orð mín svo, að ég sé að mæla á móti því, sem hv. þm. Borgf. hefur bent á, að ríka nauðsyn beri til þess að ráðast í hafnargerð á Akranesi og Keflavík og víðar, en það er allt annað mál en hér um ræðir, það er sitthvað að byggja hafnir í Keflavík og á Akranesi eða að veita fé úr sjóði, sem stofnaður er í sérstökum tilgangi. Það má vera, að þetta sé eina leiðin til þess að ráðizt verði í hafnarframkvæmdir. Mér er ekki kunnugt um fjárhagsaðstæður þessara staða, en hitt er vitað mál, að verstöðvarnar hér við Faxaflóa eru auðugastar, Og látum svo vera, að þær fái lán úr þessum sjóði, ef hér skulu vera þær tvær hafnir, sem rætt hefur verið um þessi síðustu ár. Því er og til svarað, að hafnarbótasjóði verði endurgreitt þetta fé og megi því vel við una. En ef það er þannig, eins og hv. 2. þm. S.-M. sagði hér í gær, að ríkissjóður getur eigi nú, í þessu góðæri, staðið straum af þessu fjárframlagi, þá er hann ekki fær um það síðar eða að endurgreiða lánið. Það er því meira en lítil bjartsýni hjá meiri hluta sjútvn. að álíta, að hann geti frekar greitt þetta síðar. Nei, þetta verður eyðslueyrir, sem er varið án nokkurs skipulags. Ég veit svo ekki, hvort ástæða er til að ræða þetta frekar. Ég hef lýst andstöðu minni við till. n., en hygg till. hv. 2. þm. S.–M. vera nær sanni, því að samkvæmt till. n. skal einn af ~ráðh. hafa heimild til að veita fé úr sjóði þessum. Ég er og hræddur um, að það verði ekki ætíð friður um stól hæstv. ráðh., því að aðilarnir eru margir, sem hann verður að tala við, án þess að ég vantreysti nokkuð hæstv. ráðh. Það er einnig varasamt fordæmi að fela ráðh. að veita fé þetta.

Vill ekki hv. þm. lesa brtt. nefndarinnar?

Ég hef lesið hana og veit vel, hvað er á ferðinni. Þá vil ég benda á að lokum, hvílíkur öfughyggjuháttur það er hjá hv. nefnd, að ríkissjóður fari að taka lán til slíkra merkilegra verklegra framkvæmda, og annað virtist nú líklegra. Ég vil þá leyfa mér að bera fram rökstudda dagskrá í þessu máli, og er hún á þessa leið: „Sökum þess, að Alþingi hefur ekki enn sett heildarreglur um starfsemi og rekstur hafnarbótasjóðs, svo sem ráð er fyrir gert í lögum sjóðsins, telur deildin ekki rétt að samþykkja frv. þetta eins og það liggur hér fyrir og tekur því fyrir næsta mál á dagskrá: Ég vona, að hv. d. sjái nauðsyn þess að vernda þennan sjóð gegn því rupli, sem hér beinist gegn honum, og því leyfi ég mér að skora á hv. þm. að samþykkja þessa rökstuddu dagskrá.



Herra forseti. Ég vil, út af þessu máli, taka það fram, að hv. sjútvn. hefur rætt við mig um þessa till., og er ég henni fullkomlega samþ. Ég tel, að með þessu megi greiða fyrir hafnargerðum, án þess að hinn upphaflegi tilgangur sjóðsins sé skertur. Hér er einungis um lán til skamms tíma að ræða. Mér er kunnugt um, hve mörg sveitarfélög eiga erfitt með að standa undir hafnargerðum, ef ríkissjóður getur ekki hjálpað. Ég tel því, að með þessari till. sé fundið nýtt og nauðsynlegt verkefni fyrir hafnarbótasjóð, án þess að hans upphaflegi tilgangur sé að nokkru leyti skertur. Ég undirstrika, að hér er ekki um neina fjárveitingu eða styrk að ræða. Ég veit, að hreppsfélög hafa átt erfitt með að útvega sér lán, jafnvel þótt ríkissjóður standi að baki með væntanlegum lánum úr honum, en ég tel, að þetta sé að nokkru leyti leyst með till. sjútvn., því að það ætti að mega tryggja það, að þetta fé verði endurgreitt eins og ákveðið er. Háttv. þm. N.-Ísf. fann þessu það til foráttu, að hér væri verið að binda fjárveitingarvaldið fyrir fram með eindæmi fjmrh., en í frv. segir svo: „Til þess að flýta aðkallandi hafnarbótum á þeim stöðum, sem hafizt er handa um framkvæmdir, og framlög úr ríkissjóði samkvæmt fjárlögum að hverju sinni hrökkva ekki til að greiða að þeim hluta, sem ákveðið er í hafnarlögum viðkomandi staða, er ríkisstjórninni heimilt að leggja fram úr hafnarbótasjóði viðbótarframlag, jafnóðum og verkinu miðar áfram, þó aldrei hærra en svo, að framlagið í heild nemi þeirri hlutfallsupphæð af verkkostnaði, er hafnarlög staðarins ákveða. Framlög, sem þannig eru greidd úr hafnarbótasjóði, skulu endurgreidd honum úr ríkissjóði á næstu þrem árum.“ Gangur málsins er þá sá, að fjvn. fyrst og Alþingi síðar samþykkja að leggja fram fé í þessum tilgangi. Ef til vill er þá ekki hægt að standa straum af verkinu í bili, og þá hjálpar hafnarbótasjóður. Þá var minnzt hér á vexti og með hvaða kjörum lán skyldu veitt úr sjóðnum. Ég tel, að reglur sjóðsins hljóti að fara eftir því, sem ég nú hef lýst, og því tel ég, að sjóðurinn eigi, að lána féð vaxtalaust þennan ákveðna tíma. Ég hygg því, að með þessu sé unnt að hjálpa fleiri aðilum en frv. gerði upphaflega ráð fyrir, án þess að dragá þyrfti úr framlögum, sem ákveðin voru upphaflega. Háttv. 2. þm. S.-M. hefur borið fram brtt., og er enginn munur annar en sá, að í þeirri brtt. er gert ráð fyrir, að framlög eða lán íu. sjóðnum skuli veitt eftir fyrir fram ákvæðum Alþingis. Ég er ekki á því, að þessi till. sé til bóta, og legg því til, að till. sjútvn. verði samþ. óbreytt. Tilgangur þessa hafnarbótasjóðs er sá, ef ég man rétt, að styrkja þær hafnir, sem við erfið skilyrði eiga að búa, og þarf þessi starfsemi á engan hátt að torvelda það, að þessum tilgangi sé náð.



Herra forseti. - Ég vil eigi á nokkurn hátt tef ja þetta mál, og hefur n. sett þetta fram sem brýna nauðsyn og veitt því brautargengi, og sæti því sízt á mér að vera að tefja fyrir því, þótt nokkuð hafi nú verið veitzt að mér persónulega. Ég vil því ekki gefa tilefni til frekari umræðna, en vona, að þeir, sem andvígir voru málinu, geti fallizt á þetta, án þess að frekar sé um það rætt.



Herra forseti. - Ég hefði gjarnan kosið að geta vesið sammála hæstv. samgmrh. um gagnsemi þessarar ráðstöfunar, en ég get því miður hvorki átt samleið með honum né nefndinni. Hæstv. ráðh. sagði, að með till. sjútvn. væri eigi verið að skerða réttindi sjóðsins eða veita fé úr honum. Þá sagði hæstv. ráðh. nokkru síðar, að sjóðurinn ætti að lána fé vaxtalaust. Ég verð að segja, að ef þessum sjóði er ætlað að lána fé vaxtalaust, þá sé hann að verja fé af fjáreign sinni. Og þótt hann fái kannske ekki vexti núna, tel ég, að svo þurfi eigi að verða framvegis. - Ég vil þess vegna halda fast við að óska þess, að hv. d. samþ. þá rökstuddu dagskrá, sem ég hef borið fram og ég álít, að verði til bjargar þessum sjóði, í þeim þjóðnýta tilgangi, sem liggur til grundvallar með stofnun hans.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt að tilhlutun hreppsnefndar Ólafsfjarðarhrepps og fjallar um að taka leigunámi landspildu á landamerkjum Brimness og Hornbrekku. Nánari atriði þessa máls eru þau, að árið 1896 var „Gudmans Efterfölgere“ á Akureyri leigð landspilda úr Brimnesslandi við landamerki Hornbrekku, 60 faðmar á lengd og 20 faðmar á breidd. Síðar er þessu breytt í viðbótarsamningi, þannig að 20 X 20 faðmar þessarar lóðar eru teknir af öðrum enda og bætt við hinn. Talið er, að þarna sé heppilegur staður fyrir dráttarbraut. Hreppsnefnd Ólafsfjarðarhrepps telur nauðsynlegt að fá þessa landspildu, en ókleift hefur reynzt að komast að viðunandi samningum við eigendur. Ég mælist til, að þessu verði flýtt sem auðið er og vísað til 2. umr. og allshn.