Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hafa tvö bréf, annars vegar frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu, um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 922, um nefndir, ráð, verkefnisstjórnir og starfshópa, og hins vegar frá innanríkisráðuneytinu, um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 924, um sama efni. Báðar fyrirspurnirnar eru frá Vigdísi Hauksdóttur. Þar sem ekki hefur tekist að afla nauðsynlegra gagna til að veita fullnægjandi svör við fyrirspurnunum fara ráðuneytin þess á leit að fá frest til loka mánaðarins til að svara fyrirspurnunum.

Til svara eru atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, umhverfis- og auðlindaráðherra og fjármála- og efnahagsráðherra.

Virðulegur forseti. Ég kem hingað upp til að beina fyrirspurn til hæstv. atvinnuvegaráðherra vegna þess samkomulags sem undirritað var síðastliðinn föstudag um kísilver á Bakka. Ég vil af því tilefni óska Húsvíkingum og Norðlendingum öllum innilega til hamingju með þá undirritun. Vonandi fara þeir að sjá til lands eftir þrotlausa baráttu undanfarin ár fyrir atvinnuuppbyggingu á svæðinu. Í fjölmiðlum kom fram að á næstunni muni hæstv. ráðherra leggja fram tvö frumvörp á Alþingi; annað er um heimild til að gera fjárfestingarsamning og hitt er lagt fram til að afla heimilda fyrir ríkið til að kosta uppbyggingu tiltekinna innviða sem eru nauðsynleg forsenda verkefnisins, einkum vegtengingu milli hafnarinnar og iðnaðarsvæðisins á Bakka og stækkun Húsavíkurhafnar. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra af því tilefni um hvaða framkvæmdir sé þarna nákvæmlega að ræða. Mig langar einnig að spyrja hæstv. ráðherra hver fjárhagsleg skuldbinding ríkisins sé og hvort gert hafi verið ráð fyrir henni í fjárlögum yfirstandandi árs. Síðan vildi ég spyrja hæstv. ráðherra af hverju gera þarf fjárfestingarsamning eftir að nýju lögin sem hæstv. þáverandi iðnaðarráðherra, núverandi hæstv. fjármálaráðherra, mælti fyrir og beitti sér fyrir árið 2010, um ívilnanir vegna nýfjárfestinga á Íslandi.

Frú forseti. Ég vona að þau frumvörp sem þarna var minnst á geti innan örfárra sólarhringa hið mesta svarað fyrir sig sjálf. Það er auðvitað langbest að ræða þau þegar þau koma til þings með öllum fylgiskjölum og gögnum. Þetta er viðamikill pakki sem er langbest að skoða í samhengi þegar þau koma fram og að því unnið að það gerist á allra næstu dögum. Um var að ræða tvær yfirlýsingar, annars vegar fjórhliða viljayfirlýsingu þýska fyrirtækisins PCC, ríkisins, Norðurþings og hafnarsjóðs Norðurþings um tiltekinn undirbúning og ákveðna hluti sem þurfa að vera til staðar og allir aðilar fallast á að séu fullnægjandi til þess að hægt verði að ráðast í verkefnið. Hins vegar er um að ræða þríhliða samning ríkisins, sveitarfélagsins og hafnarsjóðs Norðurþings sem tengist uppbyggingu innviða sem alfarið eru á vegum þessara aðila og eru framkvæmdaraðilanum eða fjárfestinum óviðkomandi. Þar koma við sögu vegtengingar frá hafnarsvæðinu út á verksmiðjulóðina, einnig þær skuldbindingar sem sveitarfélagið og hafnarsjóður taka á sig og viss stuðningur ríkisins þar við, ekki í formi fjárveitinga þó heldur í formi þess að veitt verði víkjandi lán til að greiða fyrir þeim framkvæmdum. Þessu tengjast líka tilteknar undirbúningsframkvæmdir á verksmiðjulóðarsvæðinu. Ítarleg gögn um allar þessar skuldbindingar og nauðsynlegu fjárfestingar í innviðum munu fylgja málinu þegar það kemur hér fram. Varðandi rammalögin um nýfjárfestingar eða ívilnanir eru á grundvelli þeirra alltaf gerðir samningar. Það þarf því samninga um hvert og eitt mál innan ramma þess sem löggjöfin heimilar eða fara eftir atvikum fram á heimildir til þess að víkja eitthvað frá þeim ramma eins og gæti átt við í a.m.k. einu eða tveimur tilvikum í þessu efni, en það skýrist allt saman 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og ítreka þá spurningu sem hann svaraði ekki: Hversu mikil er fjárhagsleg skuldbinding ríkisins í þessu efni? Fram kom í fjárlagaumræðunni fyrir þetta ár samkvæmt upplýsingum frá heimamönnum að þarna væri um að ræða fjárútlát ríkisins upp á 2,6 milljarða. Ég óska eftir því að hæstv. ráðherra staðfesti það og spyr hvort gert hafi verið ráð fyrir því. Síðan vil ég líka spyrja hæstv. ráðherra um hvort við megum ekki í framhaldinu vænta fleiri góðra frétta af atvinnuuppbyggingu, þá er ég að hugsa um Helguvíkurhöfn, hvort þessi undirritun og ákvörðun þýði ekki að við Suðurnesjamenn megum vænta sambærilegra fregna um aðkomu ríkisvaldsins 

Frú forseti. Líklegt er að talan sem hv. þingmaður nefndi stefni í að vera ekki fjarri lagi hvað varðar fjárfestingar í samgöngumannvirkjum, lóðaframkvæmdum og öðrum slíkum innviðum sem lengi hefur legið fyrir að þyrftu að koma til á svæðinu, og var undirrituð viljayfirlýsing strax vorið 2011 um það. Til að opna þarna nýtt framtíðariðnaðarsvæði þarf að koma til tiltekin uppbygging innviða á svæðinu, eins og reyndar hefur átt við í flestum ef ekki sambærilegum tilvikum á undanförnum árum og þekkt er. Varðandi stuðninginn er hann annars vegar fjárfesting í innviðunum og hins vegar ívilnanir sem falla þá til á fyrstu 10 árunum eftir starfsrækslu verksmiðjunnar, en á móti koma auðvitað þær tekjur og þau umsvif sem af því leiða. Þetta mál er skoðað algerlega sjálfstætt og er þannig um það búið að ekki verður ráðist í neinar framkvæmdir þarna af hálfu ríkis eða sveitarfélags fyrr en ljóst er að af framkvæmdunum verður þannig að hér er farið í hlutina 

Virðulegur forseti. Hæstv. menntamálaráðherra hefur að undanförnu tjáð sig töluvert um atvinnumál og hvað sé æskilegt í þeim efnum og hvað síður. Hæstv. ráðherra leggur reyndar áherslu á mikilvægi þess að atvinnulíf á Íslandi verði fjölbreytilegra en það hefur verið fram að þessu. Ég geri ráð fyrir að flestir séu sammála um mikilvægi þess. En hvert er viðhorf hæstv. ráðherra til fyrirhugaðrar uppbyggingar orkufreks iðnaðar á Bakka við Húsavík? Þar horfa menn fram á heilmikla atvinnuuppbyggingu sem hlýtur að vera flestum fagnaðarefni. Er hæstv. ráðherra sammála okkur um að fagna beri þeirri uppbyggingu orkufreks iðnaðar sem fyrirhuguð er á Bakka við Húsavík?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu og ég fagna því sem hann segir, að hann gerir ráð fyrir að nokkuð mikil sátt sé um að byggja atvinnulífið á fjölbreyttum grunni. Þegar maður skoðar umræðu á Alþingi um atvinnuuppbyggingu nokkur ár aftur í tímann, og ekki einu sinni sérlega langt aftur í tímann, virðast hv. þingmenn gjarnan hafa horft á stærri og einsleitari lausnir. En ég er sammála hv. þingmanni um að það kann að vera orðin breyting þar á og fólk horfir nú til fjölbreyttari leiða. Í mínu tilfelli hef ég sérstaklega rætt um mikilvægi nýsköpunar skapandi greina og þekkingar og hugvits inn í atvinnulíf okkar. Hvað varðar fyrirspurn hv. þingmanns um uppbyggingu orkufreks iðnaðar á Bakka er það svo að Vinstri hreyfingin – grænt framboð, sem stundum hefur andæft stóriðjuframkvæmdum, og ég reikna með að hv. þingmaður sé að vísa til þess, hefur aldrei lýst sig mótfallið öllum iðnaðarframkvæmdum. Þessi framkvæmd byggir á orku sem er í nýtingarflokki samkvæmt nýsamþykktri rammaáætlun. Hún skapar tiltölulega mikinn arð - svo ég beri það saman þá skapar hvert megavatt tveimur til þremur störfum meira en t.d. starf við álverið miðað við megavatt, svo dæmi sé tekið, því að það eru þær framkvæmdir sem við höfum verið hvað gagnrýnust á. Vissulega eru hins vegar ákveðin umhverfisáhrif af svona framkvæmd og á eftir að fara fram mat á umhverfisáhrifum af henni. Mér finnst mjög mikilvægt að það verði gert með faglegum hætti. Þar má búast við að bent verði á nokkra losun gróðurhúsalofttegunda sem er þá eðlilegt að fari inn í það kerfi sem við höfum barist fyrir hér, þ.e. að svona starfsemi njóti ekki sérákvæða að því leyti heldur þurfi þá að fá heimildir og kaupa sér heimildir til að fylla upp í losun. En ég ítreka það sem er í stefnu flokks míns að fjölbreytni skiptir máli og iðnaður er hluti af þeirri fjölbreytni.

Virðulegur forseti. Það er svo sem ekkert nýtt að menn ræði mikilvægi þess að auka fjölbreytileika íslensks atvinnulífs, menn hafa lengi stefnt að því. Hins vegar hefur mönnum líka lengi verið ljóst að það þurfi sterkar stoðir, sterkar undirstöðugreinar til að standa undir nýsköpuninni sem er bæði dýr og felur í sér mikla áhættu. Það er ánægjulegt að hæstv. ráðherra skuli taka undir að æskilegt sé að upp byggja iðnað á Íslandi. Af svari hæstv. ráðherra að dæma virðist hæstv. ráðherra og Vinstri hreyfingin – og grænt framboð ekki leggjast gegn iðnaði almennt, ekki nema framleiðslu áls. Ég veit ekki hver ástæðan er fyrir því vegna þess að framleiðsla áls er auðvitað mjög umhverfisvæn ef hún er unnin með endurnýjanlegri orku en ekki olíu eða gasi. Ég hefði því haldið að umhverfissinnaður flokkur ætti sérstaklega að fagna slíkri framleiðslu. En hæstv. ráðherra er frekar tilbúin að fallast á iðnað sem mengar meira en álið. Það er svo sem sérstakt en ánægjulegt að Vinstri hreyfingin – grænt framboð 

Virðulegi forseti. Í þessu sambandi finnst mér mikilvægt að benda á, eins og raunar kom fram í fyrra svari mínu, að eðlilegt er að skoða hvert tilfelli fyrir sig og skoða til að mynda þær framkvæmdir sem þarf að ráðast í hverju sinni. Og af því að við erum að tala um álver getum við tengt það við framkvæmdirnar sem farið var í við umdeilda Kárahnjúkavirkjun, sem samkvæmt drögum að rammaáætlun hefði lent mjög neðarlega einmitt vegna þeirra stóru og óafturkræfu spjalla sem unnin voru á náttúru. Mér finnst því eðlilegt þegar skoða á svona tækifæri í atvinnuuppbyggingu að stjórnmálamenn og aðrir taki tillit til margra þátta. Það þarf að skoða hvaða áhrif þetta hefur á náttúrufar, hver umhverfisáhrifin eru og hver virðisaukinn er. Ástæða þess að ég nefndi álið var að virðisaukinn er ekki endilega sérstaklega mikill þegar flytja þarf hráefni langa leið, það verða til tiltölulega fá störf fyrir þá orku sem lögð er í viðkomandi iðnað. Mér finnst því eðlilegt að við ræðum hvert og eitt tilfelli fyrir sig. Það er ekki hægt að túlka það sem svo að 

Forseti. Það vakti athygli mína ágæt grein eftir hæstv. fjármálaráðherra í Fréttablaðinu í síðustu viku, nánar tiltekið á fimmtudaginn, um opin gögn og upplýsta þjóð. Í öllum meginatriðum er ég innilega sammála þeim áherslum sem þar koma fram. Hún vakti þó óneitanlega upp ákveðnar spurningar í huga mér vegna þeirrar vinnu sem við höfum lagt í í fjárlaganefnd Alþingis á undanförnum árum og vegna samskipta fjárlaganefndar við hæstv. fjármálaráðherra, núverandi og fyrrverandi. Ég minni á í því sambandi að í júní 2010 samþykkti fjárlaganefnd samhljóða að bera upp þingsályktunartillögu um aðgengi fjárlaganefndar að gögnum. Sú þingsályktunartillaga var samþykkt samhljóða með 45 atkvæðum. Ekkert bólar á efndum á fullnustu þeirrar þingsályktunar um aðgengi fjárlaganefndar að gögnum. Sömuleiðis minni ég á þá baráttu sem fjárlaganefnd stóð í um aðgengi að gögnum til að geta rækt skyldur sínar við fjáraukalagagerð síðasta árs. Við höfum ekki einu sinni fengið svar við því efni eftir hið makalausa svar sem við fengum frá fjármálaráðuneytinu 19 dögum of seint, með útúrsnúningum. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra hvað sé eiginlega í veginum fyrir því að fjármálaráðuneytið beiti sér fyrst af öllu fyrir því að þeir sem hafa lögbundnum skyldum að gegna varðandi eftirlitshlutverk með störfum framkvæmdarvaldsins að því er lýtur að fjárlögum fái slíkt aðgengi og að þessum sjálfsögðu hlutum sé kippt í liðinn áður en menn fara að ræða 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á því í þingsölum hvaða vinna fer nú fram í fjármálaráðuneytinu hvað varðar svokölluð opin gögn. Ég tel mjög mikilvægt að við stígum stór skref á næstu vikum og missirum í þá átt að opna betur bókhald ríkisins fyrir almenningi. Það skapar traust á því sem við erum að gera, það býr líka til aðhald almennings með því sem við gerum við skattfé hans og er að öllu leyti að mínu mati til mikilla bóta. Núna er í gangi starfshópur sem vinnur að því að fara yfir hvaða fjárhagslegar upplýsingar hins opinbera er hægt að birta. Ég mun fá niðurstöðu úr þeirri vinnu á næstu vikum og vonandi getum við stigið fyrstu skrefin bráðlega í að birta gögn um fjárhagsleg málefni hins opinbera. Það sem hv. þingmaður nefnir er umræða sem við tókum fyrir jólin. Á þeim tíma var verið að óska eftir því að fá aðgang að svokölluðum minnisblöðum, vinnugögnum, í fjárlagavinnunni á milli ráðuneyta. Niðurstaða okkar var sú að það væri heimilt undir trúnaði og þingmönnum væri frjálst að fá aðgang að þeim gögnum í fjárlaganefnd. En það er rétt að því miður barst það svar of seint til hv. þingmanns til að hann gæti nýtt sér það í það skipti. Ég baðst velvirðingar á því í haust og geri það aftur hér. Ég vonast til að sá úrskurður standi næsta haust þannig að fjárlaganefnd geti fengið aðgang að þessum minnisblöðum þó að undir trúnaði sé. Ástæðan fyrir því að þau eru undir trúnaði er sú að þetta eru vinnugögn, þetta er ekki niðurstaða. Við notum mikið af vinnugögnum áður en við komumst að niðurstöðu. Niðurstaða okkar var sú að hv. þingmaður gæti séð þetta en þó undir þessum trúnaði.

Forseti. Fyrst vil ég árétta það sem kom fram í umræðu okkar síðastliðið haust að vinnuskjöl sem ganga á milli ráðuneyta lúta ekki trúnaðarskyldu samkvæmt upplýsingalögum. Þinginu er í sjálfsvald sett að óska eftir hverjum þeim upplýsingum sem það telur þörf á til að rækja skyldur sínar. Það sem ég vil vekja athygli á við þessa umræðu er að í sjálfu sér er gott og gilt að setja sér þau markmið sem koma fram í annars ágætri grein hæstv. ráðherra um að opna aðgengi almennings að þessum gögnum. En frumskylda okkar hlýtur að vera sú að þingið hafi aðstöðu til þess, og fjárlaganefnd eins og hún hefur verið mjög samstiga um, að rækja þá skyldu sína að rýna þær upplýsingar sem frá stjórnvöldum eru lagðar út á þessar sömu upplýsingaveitur. Fyrst af öllu teldi ég því að við ættum að koma þeim verkferlum í lag áður en við færum að íhuga hvernig við ætlum að birta upplýsingar sem hugsanlega hafa ekki verið rýndar. Það er þetta sem ég er að kalla eftir. Ég vil einnig inna hæstv. ráðherra eftir upplýsingum um það hvað líði 

Frú forseti. Ég held að hv. þingmaður sé kannski að misskilja eitthvað varðandi það sem þessi nefnd er að gera. Þetta er ekki bara grein sem ég skrifaði, þetta er vinna sem er í gangi í fjármálaráðuneytinu við að taka ákvörðun um það í hvaða skrefum við ætlum að birta upplýsingar um fjárhagsleg málefni ríkisins. Þetta eru gögn sem ég tel að eigi að vera öllum opin og mér finnst ekki að það eigi endilega að byrja á því að opna þau bara fyrir þingmönnum og síðan fyrir þjóðinni. Við ætlum að opna þetta fyrir öllum. Ef einhver hefur áhuga á að vita hvað við erum að eyða miklu í ákveðin atriði, t.d. við hvaða fyrirtæki er verið er að versla, hvernig ráðherra fer með svokallað skúffufé sitt o.s.frv., er markmiðið að menn geti farið á netið og fylgst með því hvernig fénu er varið Þetta er það sem við erum að tala um. Það á ekki að byrja á þingmönnum, við erum ekkert að fara í þann leiðangur. Við ætlum að opna þetta fyrir þjóðinni þannig að hún viti hvernig við verjum skattfénu.

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp vegna málefna grásleppukarla, mér leyfist vonandi að nota það heiti í pontu Alþingis, hringinn í kringum landið sem eru nokkur hundruð og telja að að sér sé sótt vegna minni aflaheimilda fram undan. Það á að byggja aflaráðgjöfina, ef ég skil það rétt, á upplýsingum eftir togararall sem fer fram að mestu leyti eftir 1. mars. Það togararall eins og flest önnur togararöll fer að mestu leyti fram utan tólf mílna, 80% af rallinu fer yfirleitt fram utan tólf mílna. Grásleppusjómenn segja sjálfir að á þeim tíma sé grásleppan komin upp í grunnslóð, langt inn fyrir tólf mílurnar, þannig að sú mæling muni ekki meta það magn sem er í sjónum hverju sinni. Þeir segja fullum fetum að engan mun sjái á grásleppunni núna í sjónum og í fyrra eða hittiðfyrra þegar ágæt veiði var. Nú er gert ráð fyrir að sóknin verði 20 dagar í staðinn fyrir 50 og er því um mikinn samdrátt að ræða. Í annan stað nefna þeir að fiskurinn sjálfur hafi verið til sölu á Kínamarkaði á undanförnum árum og ef þeir geti ekki sinnt þeim markaði að ráði muni hann hverfa þeim úr greipum. Hér eru miklir hagsmunir í húfi því að 70 kr. fást fyrir kílóið af grásleppunni sjálfri fyrir utan hrognin. Þessum hluta var oft á tíðum hent þannig að hér hefur nýr markaður verið að rísa á undanliðnum árum og er í hættu ef sótt verður á þennan hátt að greininni. Þess vegna spyr ég hæstv. atvinnuvegaráðherra hvort hann muni að 

Frú forseti. Skiljanlega eru menn ekki hressir með það sem við blasir nú við upphaf grásleppuvertíðarinnar. Það er af þeirri einföldu ástæðu að í ársskýrslu Hafrannsóknastofnunar frá síðastliðnu vori er dregin upp mjög dökk mynd af ástandi stofnsins. Ef farið væri nákvæmlega að þeim tillögum sem þar eru hefði átt að úthluta 13 daga upphafskvóta. Það fannst mér ansi naumt þannig að með tilliti til þess líka að gerðar voru nokkrar breytingar á netatakmörkunum var ákveðið að leggja upp með 20 daga. Tekið hefur verið skýrt fram að sú upphafsráðstöfun verður endurskoðuð um 20. mars um leið og Hafrannsóknastofnun er komin með vísbendingar úr rallinu. Það er út af fyrir sig rétt og það viðurkenna allir að talsverðum vandkvæðum er bundið að meta stærð og veiðiþol grásleppustofnsins út frá þeim vísbendingum. En þær eru út af fyrir sig eins ár eftir ár, grásleppan mætir inn á grunnmiðin á svipuðum tíma árlega, og Hafrannsóknastofnun telur sig þrátt fyrir allt geta séð tilteknar vísbendingar út úr því og notar þær meðal annars í sinn grunn. Það hefur síðan haft áhrif á þetta, án þess að maður tali kannski beinlínis hátt um það, að því miður er mikil sölutregða á hrognum og upp undir þriðjungur af framleiðslu síðustu vertíðar var óseldur þegar ákvörðunin var tekin á dögunum. Bundnar hafa verið vonir við það að þegar menn sjá að um verulega minni sókn verður að ræða á þessari vertíð lifni yfir markaðnum og eitthvað af birgðunum seljist. Mönnum væri takmarkaður greiði gerður með því að leyfa mikla veiði í ár ef það verður til þess að yfirfylla þegar mettaðan markað og lækka verð enn frekar. Það var líka undirliggjandi við þessa ákvörðun að staðan á markaðnum er því miður þannig að fyrst þyrftu að seljast upp birgðir frá fyrra ári og einhver eftirspurn að myndast til þess að menn gætu að minnsta kosti selt á sæmilegu verði það sem þeir veiða í ár. Ég tek undir að það er ákaflega ánægjulegt hvernig markaður fyrir fiskinn sjálfan hefur byggst upp og það er 

Frú forseti. Það er ánægjulegt að heyra að hæstv. ráðherra vill skoða þessi mál og vera í námunda við þau því að hér eru gríðarlegir hagsmunir í húfi fyrir mörg hundruð sjómenn hringinn í kringum landið eins og ég gat um. Það er rétt sem fram kom í ræðu hæstv. ráðherra að töluverðar birgðir eru í landi. Þær eru reyndar hjá körlunum sjálfum fremur en í húsunum og er töluverð breyting frá því sem var áður. Það er líka rétt að netafjöldinn hefur minnkað töluvert á síðustu missirum, farið úr held ég 150 netum í 100, þannig að það munar miklu. Það er því mjög sótt að þessari grein núna, kannski af náttúrulegum ástæðum. Ég vil enn fremur spyrja og vekja athygli á því hvort ekki þurfi að skoða stofninn með öðrum hætti þegar ljóst er að hann er að meginhluta kominn upp í grunnslóð á þeim tíma sem hann er mældur. Ef til vill hafa þeir sem gerst þekkja, sjómennirnir sjálfir, eitthvað til síns mál þegar kemur að mælingunni. Hún hlýtur að vera grunnatriðið í þessum efnum.

Frú forseti. Það er reyndar rétt að taka fram varðandi netareglurnar að þær eru núna þannig að það er 200 neta hámark á bát óháð fjölda í áhöfn. Það gekk mjög brösuglega að fylgja eftir eldri reglum um mismikinn fjölda eftir fjölda skráðra manna í áhöfnum sem ekki reyndust alltaf um borð o.s.frv., þannig að eindregnar óskir voru frá eftirlitsaðilum um að hafa regluna einfalda og skýra og hún er svona. Með þeim rökum má að einhverju leyti líta svo á að hægt sé að hafa dagafjöldann ívið meiri vegna þess að það eru þó ekki bátar á sjó með leyfi fyrir 300 netum. Það er ljóst að vandasamt er að byggja stofnstærðarmat á óbeinum mælingum eða vísbendingum af því tagi sem menn hafa notast við. Þegar á reynir eru það aflabrögðin sjálf sem segja ákveðna sögu á hverju ári og þau eru mjög sveiflukennd eins og allir vita, það er svolítið erfitt að átta sig á því. Þetta er nokkuð kenjótt skepna, grásleppan, satt best að segja. En svona standa málin og það eina sem ég get fullyrt á þessu stigi er 

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sé ekki örugglega byrjaður að undirbúa nýja lagasetningu varðandi forkaupsrétt og framsal í sveitarfélögum landsins, sjávarútvegsplássunum. Þessi lög voru sett í tíð hæstv. ráðherra árið 1989/1990 og þar var tryggt að heimaaðilar hefðu tíma til að ganga inn í samninga og leysa mál varðandi hverja byggð en nú kann þetta að vera í uppnámi vegna málsóknar sem stendur vegna sölunnar á Bergi-Hugin frá Vestmannaeyjum. Ef það fjarar undan þessum lögum er allt í uppnámi, þá er allt öryggi sjávarbyggðanna í uppnámi, og allur rekstrarþáttur sjávarútvegsins á landinu öllu. Þess vegna skiptir miklu máli, hæstv. ráðherra, að vita hvort ráðherrann er ekki þegar byrjaður að tryggja þessa þætti. Hann átti sæti í umræddri ríkisstjórn 1988/1989 ásamt hæstv. forsætisráðherra og hæstv. utanríkisráðherra og þetta atriði um framsalsréttinn var sett á í þeirra tíð þótt þau segi gjarnan að sjálfstæðismenn hafi sett þetta á; þau mættu hins vegar hrósa sér af þessu og þakka fyrir að hafa gert þetta því að þetta breytti öllu í rekstrarumhverfi sjávarútvegsins um land allt. Ég spyr hvort það sé ekki alveg klárt að ráðherra sé þegar byrjaður að vinna í þessu svo að ekki verði neitt tómarúm því að það kæmi mjög í opna skjöldu öllum rekstri sjávarútvegs og rekstri byggðarlaganna á landinu ef þetta er ekki tryggt. Þetta er lykilatriðið í sjávarútvegsstefnunni.

Herra forseti. Það mætti margt segja um þessi framsalsmál og forkaupsréttarákvæði. Það er til viðbótar nú inni í lögum tiltekið öryggisákvæði sem ríkið getur gripið til, en að vísu aðeins þegar umtalsverður hluti veiðiheimilda er þá að fara burt úr byggðarlagi. Varðandi það tiltekna mál sem hv. þingmaður nefnir fylgjumst við grannt með því og við höfum fengið send gögn og ýmsar upplýsingar um það mál en getum að sjálfsögðu ekki blandað okkur og blöndum okkur ekki í mál sem er fyrir dómstólum. Við fylgjumst hins vegar grannt með því og ég vil af minni hálfu segja að ég hef lengi verið áhugamaður um að skapa meiri byggðafestu í þetta kerfi. Það skal ekki standa á mér að skoða leiðir í þeim efnum. Hvort hægt er að gera forkaupsréttinn þá fortakslausari þannig að engar hjáleiðir finnist fram hjá honum, þ.e. í formi þess að í gegnum eignabreytingar á fyrirtækjum færist veiðiheimildirnar í burtu en ekki sé um beina sölu þeirra sem slíkra að ræða. Það er það sem hér liggur undir. Þá þurfa menn að fara yfir það. Eru tiltækar leiðir til að stöðva með einhverjum hætti óhóflega röskun í formi flutnings veiðiheimilda? Hvaða úrræði eru þá best í þeim efnum? Eiga það að vera takmarkanir í lögum eða eiga það að vera virk og bein forkaupsréttarákvæði? Þá þarf auðvitað að vera afl til staðar til að neyta réttarins. Geta minni sveitarfélög það? Ég veit að viðkomandi sveitarfélag hefur aflið til þess en í öðrum tilvikum er það kannski takmarkað. Á þá ríkið að vera þar á bak við? Það eru ýmis álitamál af þessu tagi sem er rétt að skoða. En svarið er það að við fylgjumst grannt með framvindu þessa máls.

Virðulegi forseti. Það er gott að heyra að hæstv. ráðherra fylgist grannt með þessu en ég held að það sé lykilatriði að hefja nú þegar vinnu við gerð laga ef til þyrfti að taka á þeim nótum sem hæstv. ráðherra talar um. Forkaupsrétturinn er grundvallaratriði fyrir hverja einustu sjávarbyggð landsins. Enginn sjávarbyggð í landinu á að þurfa að treysta á það að einhverjir örfáir menn, sem eru búnir að reka stórt fyrirtæki, geti ákveðið upp á einsdæmi hvort lífvænlegt verði í sjávarplássinu eða ekki. Engin sjávarbyggð þolir það. Þess vegna skiptir öllu máli að vera á verði í þessu. Þetta var tekið upp í framhaldi af stefnu fiskiþings og sett mjög skýrt og skorinort. Ef meinbugir eru á lögunum núna verður að bregðast við strax og undirbúa að tryggja að þessi réttur standi fyrir sjávarpláss landsins.

Frú forseti. Ég skorast ekkert undan því að ráðuneytið leggi sitt af mörkum í þessum efnum varðandi undirbúning og skoðun. Ég vek hins vegar athygli hv. þingmanns og þingheims á því að lögin eru opin inni í atvinnuveganefnd og frekar tvö en eitt frumvarp sem ganga út á breytingar á lögum um stjórn fiskveiða. Vilji menn taka á þessu þar og styrkja til dæmis og gera fortakslausari forkaupsréttarákvæði þá eru hæg heimatökin fyrir Alþingi að gera það í tengslum við afgreiðslu þeirra mála.

Virðulegi forseti. Fullkomið ófremdarástand ríkir í atvinnuveganefnd. Við erum nú með til meðhöndlunar frumvarp sem hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra lagði fram um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða, reyndar ný heildarlög. Þannig er mál með vexti að gert er ráð fyrir ákaflega stuttum umsagnartíma fyrir þá sem ætlað er að segja álit sitt á þessu máli. Það er einungis rúmlega vika sem þeir aðilar hafa til að fjalla um málið og umsagnarfresti á að ljúka um næstu helgi. Engu að síður er byrjuð efnisleg umfjöllun um málið þar sem verið er að kalla fyrir okkur umsagnaraðila án þess að þeir séu búnir að ljúka vinnu sinni við undirbúning málsins. Þetta verður auðvitað mjög ómarkvisst. Við höfum lagt á það áherslu, fulltrúar minni hlutans, að fram fari vönduð úttekt á áhrifum þessa frumvarps eins og gert var við fyrri tvö frumvörpin. Við því hefur ekki verið orðið. Búið er að tefja ákvörðun um þetta núna von úr viti augljóslega til að reyna að koma í veg fyrir að hægt verði að framkvæma þessa úttekt. Þetta eru dæmigerðir tafaleikir vegna þess að hæstv. ríkisstjórn og stjórnarmeirihlutinn vill ekki að raunverulegu 

Virðulegi forseti. Á þessu kjörtímabili hefur verið nokkuð víðtæk sátt og gott samstarf í störfum atvinnuveganefndar. Hv. þm. Kristján Möller hefur stýrt störfum nefndarinnar af mikilli röggsemi og sanngirni og tekist að leiða menn saman í sátt um vinnubrögð þó að oft hafi verið deilt um efni máls og menn hafi mismunandi skoðanir á þeim málum sem nefndin er að fjalla um. Í fjarveru hans er þetta breytt. Við höfum orðið vitni að vinnubrögðum innan hv. atvinnuveganefndar sem eiga sér ekki fordæmi, að ég vil meina, og sá ágreiningur sem við verðum oft vitni að hér í þingsölum hefur leitað inn í störf nefndarinnar. Það birtist fyrst og fremst í mjög skýrri misnotkun á því valdi sem formaður gefur sér. Þetta kemur inn á fundartíma, þetta kemur inn á þau erindi og þær áherslur sem minni hlutinn er að leggja. 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með þeim hv. þingmönnum sem hér hafa talað um hvernig haldið er á málum í atvinnuveganefnd. Fulltrúi okkar framsóknarmanna í atvinnuveganefnd, hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson, hefur lýst þessum fundum ágætlega fyrir okkur í þingflokknum og það verður að segjast eins og er að það er óboðlegt hvernig haldið er á málum þar. Það er óboðlegt að kalla fyrir nefndina aðila sem eiga eftir að skila umsögnum. Það hlýtur að vera skýlaus krafa allra þingmanna að þeir aðilar komi aftur fyrir nefndina þegar þeir hafa skilað inn umsögnum sínum og fái þann tíma sem þarf til að vinna þetta með þeim hætti sem þeir telja ásættanlegt. Það getur ekki verið að við ætlum enn og aftur að láta það spyrjast um okkur hér á Alþingi að umræðan fari snúast um það hvernig haldið er á málum, hvernig vinnubrögðin eru. Svo þarf vitanlega að gera eins og þarf að gera við öll stórmál og veigamikil eins og þetta að fá sérfræðiúttekt á málinu. Það er ekki hægt annað en gera það þegar málið er svo stórt og þannig vaxið sem hér er um að ræða. Ég tek undir með þeim sem hér hafa skorað á forseta að reyna að grípa inn í með einhverjum hætti.

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir með þeim þingmönnum sem talað hafa á undan mér. Það er grafalvarlegt mál hvernig núverandi formaður atvinnuveganefndar heldur á málum í nefndinni. Ég hef verið hér í fjögur ár og hef aldrei á þeim fjórum árum orðið vitni að öðrum eins vinnubrögðum í nokkurri nefnd sem ég hef verið í. Þetta er gríðarlega stórt hagsmunamál. Þetta snýst um að afhenda útgerðinni samningsbundið kvótann til 20 ára fram í tímann. Það er hvorki meira né minna en 5 þús. milljarða kr. ávísun og ekki á að gera úttekt á því hvaða efnahagsleg áhrif það hefur á íslenskt samfélag, það á bara ekki að gera það af því að það er ekki tími til þess, það þarf að drífa sig í að klára málið. Það er algerlega forkastanlegt og ábyrgðarlaust með hvaða hætti stjórn nefndarinnar heldur á málinu. Ég tek undir hvatningu til hæstv. forseta að hún láti sig málið varða og kalli stjórn nefndarinnar á sinn fund og fari yfir þessi vinnubrögð því að þetta er grafalvarlegt mál.

Virðulegi forseti. Það segir kannski sína sögu að í gær fékk ég fjögur fundarboð á einn og sama fundinn. Í því fyrsta var sagt að fundurinn hæfist kl. 9. Í því næsta var sagt að hann hæfist hálfníu. Í því þriðja var sagt að hann mundi ekki standa til 12 heldur til kl. 1. Ég man ekki hver breytingin var í fjórðu skeytasendingunni. Svona er þetta. Það er eins og menn séu bara frá einni mínútu til annarrar að ákveða með hvaða hætti þeir ætli að vinna að framgangi þessa máls. Stóra málið í þessu er það að við erum bara að fara fram á eitt: Við erum bara að fara fram á það að hér eigi sér stað vönduð vinnubrögð í máli sem skiptir okkur öll miklu. Okkur greinir á en við hljótum að geta sammælst um að kalla eftir vandaðri óháðri úttekt. Það er mikil tortryggni í þessari umræðu. Leiðin til að eyða þeirri tortryggni er sú að afla upplýsinga þannig að við getum tekið efnislega niðurstöðu. Það er verið að reyna að koma í veg fyrir það vegna þess að það er eins og mönnum finnist að þetta frumvarp þoli ekki dagsljósið.

Forseti tekur undir mikilvægi vandaðra vinnubragða og hefur hlustað á athugasemdir þingmanna.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. 1010 í máli nr. 106 sem lýtur að verðbréfasjóðum. Hér er um að ræða framhaldsnefndarálit. Fyrir nefndaráliti var fyrst mælt við 2. umr. en málið var fyrst og fremst kallað inn í nefnd milli 2. og 3. umr. af einni ástæðu sem var áhyggjur af því að með því að hagnýta sér ákvæði laganna gætu menn sneytt hjá þeim gjaldeyrishöftum sem eru í gildi í landinu. Það mál var skoðað sérstaklega milli 2. og 3. umr. og rætt bæði við Seðlabankann og atvinnuvegaráðuneytið. Á fund nefndarinnar komu sérfræðingar frá Fjármálaeftirlitinu og Seðlabankanum. Það er alveg afdráttarlaus afstaða atvinnuvegaráðuneytisins að lög um gjaldeyrishöft ganga framar þeim lögum sem hér er verið að setja. Lögin um gjaldeyrishöftin grípa auðvitað inn í á fjölmörgum sviðum og inn í fjölmörg lög og setja takmarkanir við fjármagnshreyfingum af neyðarástæðum. Þau takmarka ákvæði þessara laga eins og annars staðar þó að ekki sé kveðið á um það með sérstöku ákvæði eins og var að finna í frumvarpi til laga um rafeyri. Það breytir ekki því að lögin um gjaldeyrishöft ganga framar þessum lögum þegar þau taka gildi. Í lögum um gjaldeyrishöft eru ákvæði er lúta að verðbréfasjóðum, bæði í 13. gr. b og 13. gr. e. Ég sé ástæðu til að undirstrika í framsögu með nefndaráliti við 3. umr. þann skýra skilning nefndarinnar að lögin um gjaldeyrishöft ganga framar þeim lögum sem hér er verið að lögfesta. Þannig munu til að mynda innlendir sjóðir sem eru að markaðssetja sig á öðrum mörkuðum þurfa að gera í þeirri markaðssetningu grein fyrir þeim höftum sem hér eru á fjármagnsflutningum milli landa. Þetta vildi ég, virðulegi forseti, árétta við upphaf 3. umr. og vísa að öðru leyti til þess sem fram kemur í framhaldsnefndaráliti á þskj. 1010.

Frú forseti. Við 2. umr. kom fram sá skilningur í atkvæðagreiðslu hjá þremur hv. þingmönnum að þetta mál bæri að skoða betur milli 2. og 3. umr. Fallist var á það og var málið skoðað mjög ítarlega í nefndinni og vil ég þakka hv. formanni nefndarinnar fyrir það, Helga Hjörvar. Við fengum gesti og farið var mjög nákvæmlega í gegnum málið vegna þess að það er mjög flókið. Þetta eru sjóðir sem geta sameinast og sundrast milli landa. Menn fóru í gegnum þetta með, eins og ég segi, Seðlabankanum. Síðan fengum við skrifleg svör frá honum. Þetta var mjög afdráttarlaust allt saman. Það sem gladdi mig kannski mest og ég fékk að koma inn í þetta nefndarálit var að þar stendur - þá vil ég taka fram, frú forseti, að það er nefndin sjálf sem talar: „Meiri hlutinn áréttar að lög um gjaldeyrismál ganga framar lögum um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði.“ Þarna er löggjafinn sjálfur að tala. Sem lögskýringargagn held ég að það gerist varla öllu sterkara nema setja það beint í lögin. Ég var það ánægður með þessa klausu að ég er með á nefndarálitinu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lyfjalögum, nr. 93/1994, með síðari breytingum (lyfjablandað fóður). Nefndarálitið er frá meiri hluta velferðarnefndar. Í upphafi eru nefndir þeir sem komu fyrir nefndina, en efni frumvarpsins er að gerðar eru breytingar á lyfjalögum með síðari breytingum og svo veitt lagastoð fyrir innleiðingu tilskipunar Evrópuráðsins 90/167/EBE frá 26. mars 1990 um skilyrði sem hafa áhrif á blöndun, markaðssetningu og notkun lyfjablandaðs fóðurs fyrir dýr. Með frumvarpinu er lagt til að Lyfjastofnun veiti leyfi til innflutnings og framleiðslu lyfjablandaðs fóðurs og hafi eftirlit með þeim aðilum sem fengið hafa slíkt leyfi. Til að standa straum af kostnaði við eftirlitið er lagt til að innheimt verði sérstakt eftirlitsgjald af innflytjendum og framleiðendum lyfjablandaðs fóðurs sem nemi 0,3% af heildarfjárhæð lyfjainnkaupa til íblöndunar í fóður, en eftirlitsgjald verði þó aldrei lægra en 35 þús. kr. á ári á verðlagi janúarmánaðar 1999. Í frumvarpinu er lagt til að nýr kafli bætist við lyfjalög þar sem fjallað verði um innflutning og framleiðslu lyfjablandaðs fóðurs. Hæstv. forseti. Í athugasemdum við frumvarpið kom fram að starfsemi sem frumvarpinu er ætlað að ná til, þ.e. innflutningur og framleiðsla lyfjablandaðs fóðurs, er ekki stunduð á Íslandi. Þá er ekki vitað til þess að slík starfsemi sé áætluð í náinni framtíð. Hæstv. forseti, þetta er mikilvægt að hafa í huga. Engu að síður er nauðsynlegt að tilskipunin verði innleidd á formlegan og löglegan hátt í landsrétt. Tilskipunin var tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar frá 26. október 2007 en Ísland fékk aðlögunartíma til 1. nóvember 2011. Sá aðlögunartími er nú liðinn en fyrir nefnd kom fram að Eftirlitsstofnun EFTA hefði gert athugasemdir við það við íslensk stjórnvöld að ákvæði tilskipunarinnar hefði ekki verið innleidd í íslenskan rétt og dómsmál var höfðað fyrir EFTA-dómstólnum 28. nóvember 2012. Því er mikilvægt að frumvarpið verði samþykkt á yfirstandandi þingi. Efni frumvarpsins tekur til lyfjagjafar dýra. Eins og hér kom fram er lyfjablöndun í fóður ekki stunduð hér á landi og mjög strangt eftirlit með því hvernig lyfjagjöf til dýra er háttað og héraðsdýralæknar hafa meðal annars eftirlit með þeirri lyfjagjöf. Ástæðan fyrir því að þetta frumvarp fellur undir Lyfjastofnun er sú að Lyfjastofnun hefur eftirlit með öllum lyfjum, sama hvort þau eru til manna eða dýra. Ég ætla ekki að fara mjög ítarlega yfir nefndarálitið sem liggur frammi, en það er nokkuð nauðsynlegt að hafa þessar reglur og alla lagaumgjörð með réttu formi þannig að kæmi til þess að óskað væri eftir því að hér yrði tekið í notkun við einhverjar aðstæður lyfjablandað fóður væri öll lagaumgjörðin til staðar. Hér er breytingartillaga sem varðar fjárhæð eftirlitsgjaldsins. Í c-lið 1. gr. frumvarpsins er mælt fyrir um fjárhæð eftirlitsgjalds sem þeim sem fengið hafa leyfi til innflutnings eða framleiðslu á lyfjablönduðu fóðri ber að greiða, eins og ég las í upphafi. Lagt er til að gjaldið nemi 0,3% af heildarfjárhæð lyfjainnkaupa til íblöndunar, en muni þó aldrei nema lægri fjárhæð en 35 þúsundum. Í d-lið 1. gr. kemur svo fram að fjárhæðin sé á janúarverðlagi 1999. Í 11. mgr. 3. gr. lyfjalaga, nr. 93/1994, eru ákvæði um eftirlitsgjöld vegna leyfisskyldrar starfsemi á grundvelli laganna. Er þar mælt fyrir um hundraðshluta ýmissa gjalda sem og lágmarksfjárhæðir gjaldanna á ársgrundvelli. Í 12. mgr. 3. gr. kemur síðan fram að fjárhæðir gjalda sem fram koma í 11. mgr. séu á janúarverðlagi 1999 og að þær skuli taka breytingum einu sinni á ári, 15. janúar ár hvert, og miðast við að 70% fylgi launavísitölu og 30% fylgi vísitölu neysluverðs. Eins og komið hefur fram eru eftirlitsgjöld sem lögð eru á leyfisskylda aðila samkvæmt 3. gr. laganna í formi skatta en ekki þjónustugjalda. Þá er um að ræða markaðar tekjur sem, líkt og fram kemur í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármála- og efnahagsráðuneytisins, eru almennt óheppilegar og að unnið hafi verið markvisst að því að afmá þær í lögum þannig að ríkistekjur sem mælt er fyrir um í lögum renni í ríkissjóð og ákvarðanir um fjárheimildir verði síðan teknar í fjárlögum hverju sinni. Meiri hlutinn tekur undir þessi sjónarmið og jafnframt þær athugasemdir sem fram koma í fyrrgreindri umsögn að fullt tilefni sé til að taka þá gjaldtöku sem mælt er fyrir um í lyfjalögunum til endurskoðunar og meta hvaða gjaldtökuheimildir ættu frekar heima í lögum um aukatekjur ríkissjóðs. Þá telur meiri hlutinn einnig að taka þurfi til heildstæðrar skoðunar fjármögnun Lyfjastofnunar hvað markaðar tekjur varðar. Meiri hlutinn telur það ekki til fyrirmyndar að leggja til samþykkt frumvarps til laga sem mælir fyrir um lágmarksfjárhæðir gjaldtökuheimilda á janúarverðlagi ársins 1999, þ.e. 14 ára gömlu verðlagi. Sú lágmarksfjárhæð sem lögð er til í frumvarpinu, þessar 35 þús. kr., er í raun 82 þús. kr. á verðlagi septembermánaðar 2012. Meiri hlutinn óskaði eftir því við velferðarráðuneytið að fjárhæðir þær sem fram koma í 11. mgr. 3. gr. yrðu uppreiknaðar til verðlags desembermánaðar 2012. Með því er skýrleiki laganna aukinn og þau uppfærð til núgildandi verðlags. Meiri hlutinn leggur því til breytingartillögu þess efnis að allar fjárhæðir eftirlitsgjalda 11. mgr. 3. gr. verði uppfærðar til desemberverðlags 2012 og tekur 12. mgr. 3. gr. laganna breytingum því til samræmis. Meiri hlutinn leggur því til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Við 1. gr. a. Á eftir b-lið komi nýr stafliður, svohljóðandi: Í stað „75.000 kr.“ í 1. tölulið, „35.000 kr.“ í 2. tölulið og „7.500 kr.“ í 3. tölulið 11. mgr. komi: 176.000 kr.; 82.000 kr.; og: 17.500 kr. b. Í stað „35.000 kr.“ í c-lið komi: 82.000 kr. c. Í stað orðanna „janúarverðlagi 1999“ í d-lið komi: desemberverðlagi 2012. Unnur Brá Konráðsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir þetta nefndarálit rita auk þeirrar er hér stendur Sigríður Ingibjörg Ingadóttir formaður, Skúli Helgason, Logi Már Einarsson og Lilja Rafney Magnúsdóttir.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem við ræðum hefur í rauninni ekki áhrif á neina atvinnustarfsemi hér á landi eins og sakir standa. Það er hins vegar hluti af tilskipunum Evrópusambandsins sem við höfum undirgengist og samþykkt að leiða í lög. Í rauninni má segja að afleiðingarnar verði ekki miklar fyrir okkur en ef menn tækju upp þá búskaparhætti sem þetta frumvarp kveður á um, að gefa lyfjablandað fóður, þá mundi auðvitað reyna á gildi þessara laga. Þetta frumvarp tekur til lyfjagjafar dýra. Það að gefa dýrum lyfjablandað fóður er ein aðferð við að koma lyfi í hóp dýra. Þessi aðferð er þekkt í öðrum löndum. Hún er til dæmis notuð í Bandaríkjunum og víðar. Fyrir nefndinni kom fram að þó svo að svona hjarðmeðhöndlun dýra með lyfjablönduðu fóðri þekktist ekki hér eða í Evrópu þá væri um að ræða eina almenna og mikilvæga undantekningu sem er sú að kjúklingum er iðulega gefið hnýslasóttarlyf í ræktun. Menn verða hins vegar að hafa það í huga að slíkt fóður flokkast ekki undir það sem við köllum í þessu frumvarpi lyfjablandað fóður heldur bætiefni í fóður. Ég tel þess vegna ástæðu til að árétta að slík fóðurgjöf við ræktun kjúklinga mun ekki fara gegn frumvarpinu og verður leyfð eftir sem áður. Það sem ástæða er til að undirstrika er þetta: Almennt talað snertir þessi löggjöf ekki almenna atvinnustarfsemi á Íslandi. Álitaefni sem mögulega kynni að koma upp væri það sem ég vék að varðandi fóðrun kjúklinga. Það er hins vegar ekki þannig að þetta frumvarp nái yfir það og þess vegna mundi slík ræktun kjúklinga ekki fara gegn frumvarpinu. Með þessu frumvarpi er lagt til að Lyfjastofnun veiti leyfi til innflutnings og framleiðslu á lyfjablönduðu fóðri og hafi eftirlit með þeim sem hafa fengið slík leyfi. Til að standa undir þessu eftirliti er gert ráð fyrir að innheimt verði sérstakt eftirlitsgjald af bæði innflytjendum og framleiðendum lyfjablandaðs fóðurs og það nemi 0,3% af heildarfjárhæð lyfjainnkaupa til íblöndunar í fóður en verði aldrei lægra en 35 þús. kr. á ári á verðlagi janúarmánaðar 1999. Það er ástæða til að nema staðar við það sem ég nefndi síðast, þ.e. upphæðina. Í frumvarpinu er kveðið á um að þessi upphæð skuli vera 35 þús. kr. og vísað til verðlags í janúarmánuði 1999. Það er rétt sem kom fram í ábendingum ýmissa aðila að það er ákaflega óheppilegt að leggja fram frumvarp í byrjun árs 2013 þar sem stuðst er við verðlag ársins 1999. Það gefur mjög villandi mynd fyrir þá sem við eiga að búa og munu hugsanlega búa við þessa löggjöf ef á hana reynir. Það er ástæða til að fagna því að meiri hluti nefndarinnar leggur til að fyrrnefnd upphæð verði reiknuð upp til verðlags desembermánaðar síðastliðins. Þá sjáum við að þessar 35 þús. kr. verða 75 þús. kr. sem segir dálitla sögu um þá verðlagsþróun sem átt hefur sér stað. Það þýðir að hér hefur verðbólgan hækkað frá þeim tíma og í raun tvöfaldast ef ég skil rétt það sem hér er verið að leggja til. Það þýðir auðvitað að þessi löggjöf verður miklu gagnsærri en ella. Það hringja viðvörunarbjöllur þegar við erum að leiða í lög svona ákvæði sem fela í sér eftirlitsgjald. Eftirlitsgjaldið er sem sagt á núgildandi verðlagi um 75 þús. kr., kannski einhverjum krónum eða aurum hærra núna þar sem verðbólgan tekur eins og við vitum á mikla rás undir öflugri efnahagsstjórn núverandi ríkisstjórnar. Engu að síður er gert ráð fyrir því í frumvarpinu að þarna sé um að ræða lágmarksgjald, þ.e. 75 þús. kr., auk 0,3% af innflutningsverði þessarar vöru. Það ræðst þá auðvitað af magni og verðmæti þeirrar vöru sem verið er að flytja inn hvert gjaldið verður á hverjum tíma. Ég tel ástæðu til að vekja athygli á því að þarna erum við komin í dálítinn vanda. Þarna er verið að tala um skatt. Þarna er ekki verið að tala um þjónustugjald, það kemur skýrt fram. Við erum að gefa möguleika á talsvert opinni skattheimtu í þessum efnum, sem sagt 0,3% af verðmæti vörunnar. Lágmarksgjaldið er þetta hátt, 75 þús. kr., og þarf í rauninni ekkert endilega að endurspegla þann kostnað sem Lyfjastofnun, sem hefur með þetta mál að gera, verður fyrir við umsýslu þess. Það hefur ekki verið sýnt fram á það. Þetta er hugsað sem skattur, 0,3% af innflutningsverðinu, en með einhverju gólfi til þess að tryggja að allir sem flytja inn þurfi að minnsta kosti að borga 75 þús. kr. á núgildandi verðlagi. Spurningin er hvort það hefði átt að taka tillit til þess og hafa þá líka þak í þessum efnum því að við vitum að hlutfallslegur kostnaður við eftirlit með hlutfallslega meira magni eykst ekki í réttu hlutfalli við aukið magn. Hlutfallslegur kostnaður er auðvitað mestur fyrst og þess vegna er ekkert óeðlilegt í sjálfu sér að hafa eitthvert lágmark, en kostnaður vex síðan ekki í réttu hlutfalli við magnið. Það varð hins vegar ekki niðurstaðan. Það er hins vegar mjög brýnt í þessu efni að árétta að þegar og ef þetta frumvarp verður að lögum verði þess rækilega gætt að hafa mjög gott samstarf við þá sem við eiga að búa. Við þekkjum það í lagasetningu þar sem verið er að reyna að ná utan um tiltekinn eftirlitskostnað með skattlagningu eða þjónustugjaldi að mönnum hættir dálítið til að þenja sig um of. Við höfum margfalda reynslu fyrir því úr öllum okkar eftirlitsstofnunum eins og við vitum. Nýlega vorum við í velferðarnefnd, sem er ábyrgðarmaður þessa máls, einmitt að fjalla um eftirlit með lækningatækjum. Við munum hvernig fór um sjóferð þá. Það mál dagaði uppi í þinginu rétt fyrir áramótin þegar mönnum varð ljóst að við vorum komin í algjörar ógöngur. Við í minni hluta velferðarnefndar á þeim tíma vöruðum mjög sterklega við þeirri frumvarpssmíð allri saman og breytingarnar sem gerðar voru í meðferð nefndarinnar breyttu í grundvallaratriðum engu um það. Það var ekki bara verið að vísa í óskyldar innflutningsvörur sem andlag tekjustofns í þeirri skattlagningu heldur var um að ræða miklu víðtækari gagnrýni af okkar hálfu. Það er önnur saga. Ég vil hins vegar vekja athygli á því sem kemur fram í umsögn Samtaka verslunar- og þjónustu og er ástæða til að undirstrika hérna. Ég leyfi mér að vitna beint í umsögnina. Þetta er það atriði þar sem vísað er til heimildar til handa hæstv. velferðarráðherra að innleiða ákvæði tilskipunarinnar í íslenskan rétt. Áður en ég kem beint að tilvitnuninni er hér verið að innleiða þessa tilskipun ESB-ráðsins, nr. 90/167/EBE, frá 26. mars 1990 um skilyrði sem hafa áhrif á blöndun, markaðssetningu og notkun lyfjablandaðs fóðurs í bandalaginu og tekin var upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar 26. október. Það var líka verið að leggja til heimild til handa hæstv. velferðarráðherra til að innleiða ákvæði þessarar tilskipunar í íslenskan rétt sem kemur fram í 2. gr. frumvarpsins. Það er þetta atriði sem Samtök verslunar og þjónustu fjalla um, með leyfi forseta: „Hvað varðar síðarnefnda atriðið, um almenna innleiðingu í íslenskan rétt, þá skal hafa hugfast að um er að ræða innleiðingu á tilskipun en ekki reglugerð en þar á milli greinir að reglugerð skal innleiða samkvæmt orðanna hljóðan, þ.e. að svigrúm til breytinga á ákvæðum er lítið sem ekkert, en tilskipun ekki. Því verður að gera þá kröfu að innleiðing á tilskipun kalli á einstaka útfærslur í lögum, þ.e. til að veita ákvæðum tilskipunarinnar nægilega lagastoð. Því er það verulega gagnrýnisvert út frá lögskýringarsjónarmiðum að einstökum ráðherra sé veitt heimild til að innleiða tilskipun samkvæmt EES-samningnum líkt og um innleiðingu á reglugerð sé að ræða. Þess ber að geta að umrædd tilskipun er nokkuð ítarleg og hefur að geyma ákvæði sem ekki eru til umfjöllunar í lagafrumvarpi því sem nú er til umfjöllunar. Þar af leiðandi er í frumvarpi þessu lögð til innleiðing á tiltekinni tilskipun EES-samningsins án þess að efnisleg umræða fari fram um einstaka ákvæði hennar að öðru leyti en um leyfisskyldu og heimild til setningar reglugerðar.“ Þetta er dálítið áhugavert sjónarmið því að hér er bæði verið að vísa til þess að svo virðist sem farin sé leið reglugerðar við innleiðingu á þessari tilskipun og síðan er vakin athygli á því að við innleiðingu á tilskipuninni, sem nær miklu lengra en þetta frumvarp kveður í raun og veru á um, þá gerist það að við innleiðum hana án þess að fram fari efnisleg umræða um einstök ákvæði hennar að öðru leyti en því sem kveðið er á um í þessu frumvarpi. Þetta er áhugavert sjónarmið sem þarna kemur fram og við ræddum það dálítið í nefndinni en það kallaði út af fyrir sig ekki á breytingartillögu frá meiri hluta velferðarnefndar. Virðulegi forseti. Ég ætlaði í sjálfu sér ekki að hafa mikið fleiri orð um þetta. Eins og ég nefndi áðan má segja sem svo að þetta hafi ekki mikla praktíska þýðingu sem sakir standa, en auðvitað vitum við aldrei hvenær að því kemur að það kunni að reyna á þetta. Ég er svo sem ekkert að boða að það muni gerast en það kann auðvitað að gerast einhvern tímann í tímans rás og þá þurfum við að vera búin að átta okkur á því að þessi löggjöf verður að vera almennilega úr garði gerð og þess vegna kaus ég að hafa fáein orð um þetta. Þetta er líka hugsað sem ákveðin varnaðarorð gagnvart því hvernig menn ganga fram í gjaldtökunni í þessum efnum. Sömuleiðis er ástæða til að árétta það sem ég nefndi hér áðan og vitnaði til umsagnar Samtaka verslunar og þjónustu sem vekur athygli á því að við erum hér að innleiða tilskipun en ekki reglugerð og það getur vakið upp ýmsar spurningar sem Alþingi verður auðvitað að hugleiða í þessum málum eins og fleirum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hluta atvinnuveganefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um ívilnanir vegna nýfjárfestinga á Íslandi, með síðari breytingum. Hér er ekki um stórt eða mikið mál að ræða en það getur eftir sem áður skipt máli. Nefndin fékk nokkra góða gesti á sinn fund og fékk umsagnir frá nokkrum aðilum og í megindráttum voru þær jákvæðar. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um ívilnanir vegna nýfjárfestinga á Íslandi. Markmið breytinganna er að bæta stöðu Íslands í samkeppni um nýfjárfestingar við önnur lönd. Markmiðið er þannig útfært að lagðar eru til breytingar sem fela í sér ívilnanir til félaga vegna fjárfestingarverkefna, að tekjuskattshlutfall þeirra verði 18% í stað 20%, heimiluð verði undanþága frá stimpilgjöldum, afsláttur af fasteignaskatti verði hækkaður í 50% úr 30% og afsláttur af almennu tryggingagjaldi verði hækkaður í 50% úr 20%. Þá er lagt til að heimild til veitingar ívilnana í formi beins fjárstuðnings, þ.e. stofnfjárstyrkja, verði felld brott úr lögunum. Það er fyrst og fremst gert vegna þess að í raun og veru hefur það ákvæði ekki verið nýtt og ekki innan þess efnahagsramma sem við höfum haft undanfarin ár. Skilningur meiri hlutans er að í ákvörðun ESA frá 6. desember 2006 hafi falist að íslensk stjórnvöld megi veita byggðastyrki til nýfjárfestinga í landsbyggðarkjördæmunum þremur í samræmi við byggðakort sem gildir á Íslandi út árið 2013. Ákvörðunin byggist á undanþágu frá almennri reglu um að óheimilt sé að veita rekstrarstyrki, þar með taldar skattaívilnanir sem hafi það að markmiði að lækka rekstrarútgjöld fyrirtækja. Undanþágan grundvallist á því að aðstoðin hafi þann tilgang að styrkja ákveðnar byggðir og styðja við byggðaþróun. Í frumvarpssmíðinni hefur verið haft samráð við helstu aðila við undirbúninginn, þ.e. við Eftirlitsstofnun EFTA, fjármála- og efnahagsráðuneytið, velferðarráðuneytið, Samband íslenskra sveitarfélaga, fjárfestingarsvið Íslandsstofu, fjárfestingarvaktina og Samkeppniseftirlitið. Í umsögnum Íslandsstofu og Samtaka atvinnulífsins koma fram nokkrar athugasemdir. Íslandsstofa fagnar málinu, leggur áherslu á að löggjöfin sé til staðar en telur að byggja þurfi upp meiri sveigjanleika í henni en nú er. Þá bendir Íslandsstofa á að betra geti verið að fella reglur 8. og 12. gr. laganna um þjálfunarstyrki og stofnfjárstyrki brott úr lögunum frekar en að láta þær standa ónotaðar enda geti slík tilvist skapað óæskilegar væntingar meðal fjárfestingaraðila. Stærsta athugasemd Íslandsstofu snýr að því að löggjöfina beri að endurskoða á árinu 2013 og eðlilegra væri að framkvæma slíka heildarendurskoðun nú þegar frekar en að fara í smávægilegar breytingar á löggjöfinni eins og við erum að gera hér. Þær eru kannski smávægilegar en geta þó skipt heilmiklu máli. Íslandsstofa telur einnig að fyrirhugaðar breytingar falli að ákveðnu leyti illa að þeirri reynslu sem hafi hlotist af lögunum, en eftir sem áður kemur mjög skýrt fram í umsögninni að Íslandsstofa styður þær breytingar sem eru lagðar til hér. Í umsögn Samtaka atvinnulífsins eru gerðar mjög svipaðar athugasemdir og í umsögn Íslandsstofu en samtökin vilja að sett sé fram tímasett áætlun um aðgerðir frekar en þær breytingar sem eru lagðar til. Að mati meiri hlutans er vissulega heppilegt að lög séu stöðug og ekki séu gerðar tíðar breytingar á þeim. Engu að síður verður að telja jákvætt að gerðar séu lagfæringar á lögum þegar þau eru ekki bær til þess að ná þeim markmiðum sem er stefnt að. Slíkt kann að eiga við í ríkara mæli þegar lög taka til umhverfis sem er breytilegt. Fyrir liggur heildarendurskoðun laganna á þessu ári. Við það tilefni mun gefast rúm til þess að fella inn í lögin ákvæði sem endurspegla eins og kostur er þá reynslu sem hefur mótast. Þangað til væri hægt að bíða og viðhalda ríkjandi ástandi. Hinn kosturinn er að gera strax smávægilegar breytingar sem líklegar eru til að gera Ísland meira aðlaðandi sem fjárfestingarkost. Það er sá síðarnefndi kostur sem meiri hlutinn valdi og leggur því breytingarnar til. Auðvitað hefðum við gjarnan viljað ganga lengra og eru þar til dæmis þjálfunarstyrkirnir afar spennandi kostur og væri mjög gott að við hefðum efnahagslegt bolmagn til að geta boðið upp á þá. Vonandi stendur það til bóta svo hægt verði að bjóða upp á þá því að ég held að það skipti mjög miklu máli. Meiri hlutinn leggur til vegna nýrra upplýsinga sem hafa borist um tæknileg útfærsluatriði hjá ríkisskattstjóra að málinu verði vísað aftur til hv. atvinnuveganefndar milli 2. og 3. umr. Undir nefndarálitið skrifa sú er hér stendur, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Logi Már Einarsson, Björn Valur Gíslason og Ólína Þorvarðardóttir.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp um ívilnanir vegna nýfjárfestinga á Íslandi. Ég vil segja að auðvitað væri best ef við værum í þeirri stöðu að þurfa ekki slík úrræði. Það væri ákjósanlegasta fyrirkomulagið að vera með þannig rekstrarumhverfi fyrir íslenskt atvinnulíf að ákjósanlegt og eftirsóknarvert væri að fjárfesta þar, bæði fyrir innlenda og erlenda aðila. Að sjálfsögðu ætti það að vera okkur keppikefli að búa þannig um hnútana í rekstrarumhverfi okkar að þeir sem ættu fjármuni, hvort sem það væru lífeyrissjóðir, einstaklingar, fyrirtæki eða hver sem það væri, sæju sér hag í því að fjárfesta í atvinnulífinu hér á landi til að efla það. Það er auðvitað draumsýnin og það sem við ættum að stefna að. Sannleikurinn er sá að eins og því ástandi hefur verið formælt var svo komið að fyrirtæki sáu sér hag í því í ýmsum tilvikum að setja sig niður hér á landi fremur en að vera skrásett erlendis af því að þau litu þannig á að rekstrarumhverfið, skattalega umhverfið, væri þeim hagfelldara. Það bjó út af fyrir sig til tekjur, í sumum tilvikum vinnu en alla vega tekjur fyrir ríkissjóð. Það eru ýmis dæmi um að slík fyrirtæki hafi greitt talsvert fé í ríkissjóð en hafi hins vegar á síðari árum kosið að flytja sig um set eftir þær skattbreytingar sem hafa verið gerðar. Það er í sjálfu sér ekkert nýtt að við beitum ívilnunum á afmörkuðum sviðum og stærstu og þekktustu dæmin í sögunni eru álverin. Þau voru bókstaflega reist vegna þess að við bjuggum til sérstakt skattumhverfi fyrir þau. Það var ekki bara baráttan um orkuverðið heldur líka baráttan um skattumhverfið sem réð því hvar stóru alþjóðlegu fyrirtækin settu niður starfsemi sína. Það var ekki fyrr en við beittum báðum aðferðunum, að geta kannski boðið samkeppnisfært raforkuverð á annan veginn og skattalegum ívilnunum á hinn veginn, að það tókst að setja af stað þá erlendu fjárfestingu sem hefur verið mest áberandi í erlendri fjárfestingu á Íslandi og er fjárfestingin í stóriðjufyrirtækjunum, einkanlega álfyrirtækjunum. Þegar þar var komið sögu og breytingar höfðu átt sér stað í skattalegu umhverfi atvinnulífsins var í ýmsum tilvikum orðið óhagkvæmara fyrir álfyrirtækin að styðjast við þá fjárfestingarsamninga sem höfðu verið gerðir við þau en að búa bara við íslenska skattumhverfið og það er út af fyrir sig mjög áhugavert. Nú hefur því ástandi hins vegar verið formælt mjög mikið og það talið hafa valdið launamun og verið of ívilnandi fyrir fyrirtækin. Því er nauðsynlegt að halda til haga. Það var engu að síður það sem um var að ræða. Það sem við viðurkennum í raun og veru þegar svona frumvarp er lagt fram er að þær nýfjárfestingar sem við viljum að eigi sér stað á Íslandi verða ekki í því skattalega umhverfi sem við höfum búið til fyrir fyrirtæki okkar. Það er dálítið bitur staðreynd en svona er þetta. Við teljum ekki líklegt að hér verði nýfjárfestingar af því tagi sem við erum að tala um, sem eru rammaðar inn í lögunum um ívilnanir vegna fjárfestinga á Íslandi, þær fjárfestingar verða ekki í því skattalega umhverfi sem við höfum kosið að búa við hér á landi og allir þekkja. Við þekkjum það líka í öðrum geira, kvikmyndagerðinni. Þar er um að ræða verulega endurgreiðslu á kostnaði, 20%, og sú endurgreiðsla fer fram óháð því hvort gert er ráð fyrir henni í fjárlögum eða ekki. Ef erlent kvikmyndafyrirtæki kýs að taka upp kvikmynd á Íslandi á það sjálfkrafa rétt á ávísun úr ríkissjóði fyrir ákveðnum kostnaði sem hefur fallið til hér á landi, eftir þeim reglum sem kveðið er á um þar, og þá breytir engu hvort Alþingi, sem fer auðvitað með fjárveitingavaldið, hefur ákveðið að sú upphæð skuli greidd. Lögin eru ótvíræð í þeim efnum. Raunar hefur komið fram hjá talsmönnum íslenskra kvikmyndagerðarmanna sem hafa verið umboðsmenn erlendu fyrirtækjanna að það sé um tómt mál að tala að fá hingað erlenda kvikmyndamógúla til að taka upp bíómyndir sínar ef þeir geti ekki gengið út frá því að nánast um leið og þeir leysa landfestar frá Íslandi berist þeim tékkinn í hús. Ef farið verður að láta það ráðast af því sem almennt ræðst í fjárlögunum okkar, að fjárlagatalan ráði, en fresta verði hins vegar verkefninu eða greiðslunni - ef það fyrirkomulag verður tekið upp væri öll uppbygging búið spil sem og koma allra stjórstjarnanna sem hafa komið hingað til landsins, einkanlega að sumarlagi, og skreytt dálítið mannlíf okkar. Fyrir utan auðvitað það sem er mikilvægast af öllu og er að hér hafa orðið umsvif í kringum þetta. Það hefur orðið til ný þekking og viðspyrna fyrir unga kvikmyndagerðarmenn. Hér hafa orðið ýmis umsvif í kringum ferðaþjónustu, þótt þau hafi kannski orðið of mikil yfir háönnina fyrir minn smekk. Það segir okkur allt að svarið við þeirri spurningu hvernig við byggjum upp atvinnulíf er ekki að leggja á mikla skatta. Það felst miklu frekar í því að búa til skattalegt umhverfi sem geri mönnum kleift að fjárfesta, gerir það eftirsóknarvert fyrir menn að fjárfesta og hvetur þá til þess og að búa þannig til tekjur, enda hafa kvikmyndagerðarmennirnir okkar verið óþreytandi við að sýna fram á með mörgum rökum að þegar upp er staðið græði allir á þessari ívilnun ríkisins, ríkissjóður, sveitarfélögin, almenningur og fyrirtækin. Fyrir utan það verðum við einfaldlega glaðari í sinni við að fá stjörnurnar hingað til að skreyta mannlíf okkar, eins og ég nefndi áðan. Við erum í rauninni að segja það sama um nýfjárfestingar, að skattumhverfið sem við erum í í dag sé of íþyngjandi fyrir þá gerð af nýfjárfestingu sem við erum að breyta lögunum um. Þegar við skoðum árangurinn af þeirri löggjöf sem frumvarpið er breyting á verður ekki hægt að segja að hann sé mjög mikill, metinn í fjármunum. Hann er þó dálítill og ekki ástæða til að gera lítið úr því. Það sem er áhugavert í því sambandi, sem ég held þó að margir geri sér ekki alveg grein fyrir, er að ívilnunin er ekki bundin við erlenda fjárfestingu. Hér getur líka verið um að ræða fjárfestingu íslenskra aðila og fjárfestingu sem er ekki endilega bundin við það sem menn mundu kalla í daglegu tali þekkingariðnað, nýsköpun, a.m.k. miðað við skilninginn sem menn leggja í það hugtak. Nýjasta verkefnið sem mér er kunnugt um sem fékk einmitt ívilnun á grundvelli gildandi laga í þeim efnum er sjávarútvegsfyrirtæki eða öllu heldur fiskvinnslufyrirtæki í Sandgerði sem hóf starfsemi sína, hefðbundna fiskvinnslu, undir forustu þaulreynds manns úr sjávarútveginum. Það er sannarlega ástæða til að fagna því, ekki síst á því svæði sem þarna um ræðir þar sem atvinnuleysi hefur verið mikið og langvinnt. En það er ástæða til að undirstrika það engu að síður. Ég held að það sé líka ástæða til, úr því að við erum að byggja upp þetta kerfi, að leggja í kynningu meðal aðila í atvinnulífinu og alveg sérstaklega á landsbyggðinni til að gera sér grein fyrir því hvaða tækifæri kunni að felast í því. Við höfum atvinnuþróunarfélög úti um allt land og ég hefði talið að ástæða væri fyrir Íslandsstofu og fyrir þá sem halda utan um málið að gera sér ferð um landsbyggðina og funda með atvinnuþróunarfélögunum þar sem þeir mundu kalla fyrir sig fulltrúa úr atvinnulífinu til að átta sig á því hvað um er að ræða og hvaða tækifæri felast í því. Við þekkjum það úr öllum þeim sjóðum og öllum þeim ívilnunarreglum sem við höfum stundum sett í gegnum tíðina að hlutur landsbyggðarinnar í þeim efnum er alltaf miklu rýrari en efni standa til, mun rýrari en hlutfallsleg þátttaka landsbyggðarinnar er í atvinnuþróunarstarfsemi og það helgast að einhverju leyti af samsetningu atvinnulífsins. Ég vil þó líka halda því fram að þarna sé einhver múr, einhver glerveggur eins og við sjáum í auglýsingum um launajafnrétti, eitthvert glerþak sem er líka stundum talað um í umræðunni um launajafnrétti og veldur því að landsbyggðin verður einhverra hluta vegna mjög afskipt þegar kemur að því að deila út þeim molum úr ríkissjóði og ívilnunum sem lögin kveða á um. Frumvarpið er ekki mikil breyting í sjálfu sér en það skiptir máli. Í fyrsta lagi er verið að lækka tekjuskattshlutfall þeirra aðila sem falla undir lögin niður í 18%. Skatthlutfallið, eins og við vitum, hefur á þessu kjörtímabili hækkað í stórum skrefum hjá atvinnufyrirtækjum og er núna 20%. Ég held að það hafi verið komið niður í 12% þegar það var lægst, það var 15% árið 2009 og er núna komið í 20%. Auðvitað skiptir það máli. Þótt það sé því miður svo að yfirleitt er ekki mikill tekjuskattur eða hagnaður af fyrirtækjum fyrsta kastið mun það skipta máli ef vel gengur þegar fram í sækir. Í öðru lagi er lagt til að félagi sem fellur undir löggjöfina skuli veitt undanþága frá stimpilgjöldum. Það skiptir miklu máli. Þarna er um að ræða stimpilgjöld á lánapappíra og slíka hluti sem eru oft kostnaðarsamir. Það er kannski ekki þúfan sem veltir hlassinu en skiptir máli þarna og ég ætla ekki að gera lítið úr því. Sömuleiðis er gert ráð fyrir því að þau fyrirtæki fái afslátt af fasteignaskatti. Sá afsláttur er núna 30% en verður 50%. Síðast en ekki síst er gert ráð fyrir því að afsláttur af almennu tryggingagjaldi verði 50% í stað 20%. Það skiptir líka miklu máli, þetta er hvati til að ráða fólk. Tryggingagjaldið er auðvitað gjaldtaka á launasummunni og hefur að öllu jöfnu þær afleiðingar að draga úr vilja, hvata og getu fyrirtækjanna til að ráða starfsfólk, en með þessum hætti er þó verið að viðurkenna þær afleiðingar. Með því að veita afsláttinn er líklegra að menn ráði fólk. Í því sambandi er ástæða til að nefna að eftir efnahagshrunið 2008 hafði atvinnulífið frumkvæði að því að tryggingagjaldið var hækkað til að standa straum af atvinnuleysinu, borga atvinnuleysið til að það yrði ekki hluti af kostnaði framtíðarinnar. Það var gert á grundvelli þess að þegar atvinnuleysið drægist saman yrði gjaldið lækkað. Það átti með þeirri aðferð að lækka um 0,75% á þessu ári en ríkisstjórnin sá við því eins og öðru, gekk á bak orða sinna og lækkaði gjaldið ekki um 0,75% heldur 0,1%. Það má því segja að þarna sé þó alla vega viðleitni í þá átt, í stað þess að allir búi við svik ríkisstjórnarinnar má a.m.k. segja sem svo að þeir sem falla undir lögin fái það að einhverju leyti upp borið með ívilnuninni. Eitt ákvæði í frumvarpinu, 1. gr., felur í sér að svokallaðir stofnstyrkir eða þjálfunarstyrkir sem hafa verið veittir, hafa verið til staðar eða heimild hefur verið til staðar um í löggjöfinni falla brott. Ég hef miklar efasemdir um að það sé skynsamlegt. Auðvitað hlýtur það að ráðast af fjárveitingum hverju sinni og undanfarin ár hefur ekki verið fjárveiting til þessa. Það má því segja að þetta breyti ekki núverandi ástandi en það kann að vera skynsamlegt fyrir okkur að hafa heimildina til staðar engu að síður. Í ýmsum tilvikum er um að ræða ákaflega sérhæfð fyrirtæki sem eru að hefja starfsemi sína og þá getur verið talsverður kostnaður fólginn í því að þjálfa fólk. Ef við erum að setja niður starfsemi hér á landi sem hefur ekki nokkurn tíma þekkst hérna þurfa fyrirtækin kannski að senda starfsmenn sína til útlanda til þjálfunar, kosta hingað til lands sérhæft fólk til að þjálfa hið nýja starfsfólk o.s.frv. Ég hef því mínar efasemdir um að skynsamlegt sé hjá okkur að fella burtu ákvæðið. Þótt við vitum að ekki eru til fjárveitingar á þessu ári er ekki sjálfsagt að það verði þannig að eilífu, amen. Síðan vil ég með almennum orðum segja að auðvitað er jákvætt að rýmka heimildirnar til ívilnana en þá skulum við ekki gleyma því að sú löggjöf sem frumvarpið er breyting á er með sólarlagsákvæði og mun bara gilda út þetta ár. Það er mjög mikilvægt að nú fer fram heildarendurskoðun á þeirri löggjöf og mjög mikilvægt að þeirri heildarendurskoðun verði lokið í tæka tíð til að hægt sé að minnsta kosti að lögfesta þær breytingar sem verða taldar nauðsynlegar á fyrirkomulaginu strax á haustþingi svo það geti tekið gildi um næstu áramót. Einmitt út af því er það áleitin spurning hvort ekki hefði verið skynsamlegra hjá okkur að doka við, láta það vera að fara í breytingarnar á þessari stundu og bíða heldur eftir heildarendurskoðuninni. Það mun að sjálfsögðu ekkert stórkostlegt gerast í ívilnunarmálunum frá því að við mögulega samþykkjum lögin núna þegar komið er fram undir mars, kannski með þannig gildistöku að þau taki gildi einhvern tíma í mars, og fram að þeim tíma sem við verðum að ætla að heildarendurskoðuninni sé lokið. Það er auðvitað svo að búast má við því að fæstir þeirra sem hugsanlega mundu nýta sér styrkina muni gera það í ljósi þess að búið er að boða heildarendurskoðun á löggjöfinni. Það er ljóst mál að sú vinna miðar fyrst og fremst að því að gera það aðgengilegra fyrir þá sem vilja fjárfesta í þeim atvinnurekstri sem getur fallið undir þetta. Það er mjög ólíklegt að slíkir aðilar láti mikið á sér kræla á næstu mánuðum einmitt vegna þess að þeir vita að mögulega bíður betra og heppilegra umhverfi í sambandi við fjárfestingarnar. Þess vegna er þetta enn eitt dæmið um það þegar við erum, jafnvel í góðum tilgangi, stöðugt að breyta lögum vegna þess að menn hafa ekki heildarsýnina þegar atvinnulífið og þeir sem fjárfesta eru fyrst og fremst að kalla á ákveðnar reglur, skýrar reglur og einhvern fyrirsjáanleika. Virðulegi forseti. Ég hef miklar efasemdir um málið þótt ég meti að sjálfsögðu að verið sé að ganga í ívilnandi átt. Vonandi verður það að minnsta kosti lögfest þannig og vonandi með frekari breytingum á næsta þingi þegar komin verður almennileg ríkisstjórn, ekki ríkisstjórn sem hefur lítinn skilning á atvinnulífinu eins og ég hef verið að rekja og fara aðeins yfir. Ég vek athygli á því að í framhaldsnefndarumsögn sem kom til atvinnuveganefndar Alþingis í kjölfar bæði umsagnar Íslandsstofu og Samtaka atvinnulífsins vegna frumvarpsins lögðu fulltrúar Samtaka atvinnulífsins og Íslandsstofu fram hugmyndir um frekari úrbætur á endurskoðun laganna sem nú er verið að fara yfir. Við höfðum sérstaklega kallað eftir því hvaða sjónarmið væru þarna uppi varðandi þær úrbætur sem þyrfti að gera og ég ætla aðeins að fara yfir það á þeim stutta tíma sem ég á eftir. Þeir leggja í fyrsta lagi til að möguleikar á skattaívilnunum verði gerðir fjölbreyttari og að niðurfelling í tekjuskatti í allt að fimm ár eftir að rekstur hefst verði gerð möguleg. Og þá eru menn að tala um algjöra niðurfellingu tekjuskattsins. Í öðru lagi að hægt verði að veita skattaniðurfellingu í þrjú ár eftir að skattskylda hefði átt að hefjast sem gæfi mönnum þá svolítið forskot til að hefja starfsemi sína. Lagt er til að þjálfunarstyrkir verði veittir og þeir leggja til allt að 500 millj. kr. á fjárlögum. Síðan vilja þeir að gefin verði út yfirlýsing um afturvirkni við heildarendurskoðun þannig að sett verði inn ákvæði í lögin um að þeir fjárfestingarsamningar sem verða gerðir á árinu 2013 muni njóta þeirra ívilnana sem kunna að verða í boði með nýjum ívilnunarlögum sem ganga í gildi í árslok 2013, að því gefnu auðvitað að ívilnanirnar verði að einhverju leyti hagstæðari en núverandi lög kveða á um. Ég tel þetta vera algjört grundvallaratriði og að það sé líka mjög mikilvægt vegna þess að hv. atvinnuveganefnd fær málið til meðhöndlunar núna. Ég tel það algjört grundvallaratriði að slíkt ákvæði sé til bráðabirgða í löggjöfinni sem felur í sér að fjárfestingarsamningar sem verða gerðir það sem eftir lifir þessa árs og eru ekki eins hagstæðir og þeir samningar sem gætu verið gerðir eftir lagabreytingu um næstu áramót - það sé alveg skýlaust þannig að það sé afturvirkt með ívilnandi hætti fyrir fjárfestingarnar á árinu 2013. Ella er hætt við því sem ég var að rekja áðan, að menn muni bíða átekta, það verði engar fjárfestingar á þeim grundvelli fyrr en ný lagasetning lítur dagsins ljós. Það væri auðvitað hörmulegt ef lagasetning af því tagi, sem er ívilnandi, yrði í raun og veru til að draga úr 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um kosningar til Alþingis nr. 24/2000, með síðari breytingum. Ég vil taka mjög skýrt fram að þetta eru eingöngu tæknilegar breytingar því að það er stutt í kosningar og auðvitað á ekki að breyta kosningalögum með stuttum fyrirvara. Þetta eru þó mjög tæknilegar breytingar. Þær lúta annars vegar að því að uppfæra heiti sveitarfélaga sem sameinuð hafa verið frá síðustu kosningum, en þar með hefur heiti sveitarfélaganna verið breytt, og hins vegar að skilyrði um gerð kjörseðla miðað við fjölda framboða. Ástæðan fyrir því er að gefið hefur verið til kynna að framboð verði mörg og þá komast listarnir einfaldlega ekki fyrir á kjörseðlinum eins og hann hefur verið hannaður til þessa. Þess vegna er eftirfarandi lagt til: Ef framboðslistar í kjöri eru fleiri en 17 skulu listarnir prentaðir í láréttum röðum. Þess skal gætt að í röðunum sé sem jafnastur fjöldi lista. Það er gert til þess að allir listar komist á einn kjörseðil. Þar með hef ég lokið máli mínu.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um byggingarvörur. Frumvarpið felur í sér innleiðingu á reglugerð ESB nr. 305/2011, um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara. Reglugerðinni er ætlað að leysa af hólmi eldri tilskipun ráðsins 89/106/EBE, um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara. Sú tilskipun var innleidd á sínum tíma með reglugerð um viðskipti með byggingarvörur, nr. 431/1994. Ákvæði um viðskipti með byggingarvörur er í lögum um mannvirki og er gert ráð fyrir að frumvarp þetta, verði það að lögum, leysi þá af hólmi þau ákvæði laga um mannvirki. Reglugerð ESB, um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara, tók gildi í apríl 2011 innan Evrópusambandsins, en gildistöku meginhluta hennar er þó frestað til 1. júlí 2013. Afar mikilvægt er fyrir byggingarvörumarkaðinn á Íslandi, m.a. í ljósi markmiðs um frjálst flæði byggingarvöru innan Evrópu, að reglugerðin verði innleidd fyrir gildistöku hennar 1. júlí næstkomandi og þar með það sameiginlega kerfi sem reglugerðin gerir ráð fyrir. Að öðrum kosti verður samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja á þessu sviði ekki tryggð. Hin nýja reglugerð ESB er skýr og ítarleg og tók undirbúningur hennar langan tíma. Því er ekki fyrirsjáanlegt að breytingar á henni verði tíðar innan Evrópusambandsins. Vegna þessa og til að tryggja skýra lagastoð hennar er reglugerðin lögð fram sem fylgiskjal með frumvarpi þessu og þar með lagt til að henni verði veitt beint lagagildi. Í september 2012 hélt ráðuneytið ásamt Mannvirkjastofnun samráðsfund með Samtökum iðnaðarins og Samtökum verslunar og þjónustu um efni reglugerðar um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara og innleiðingu hennar. Voru drög að frumvarpi send níu aðilum til umsagnar í kjölfarið. Ráðuneytinu bárust umsagnir um frumvarpið frá fjórum aðilum og voru þá gerðar nokkrar breytingar frá drögunum. Í hinni nýju reglugerð um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara er að meginstefnu til byggt á sömu sex grunnkröfunum og í eldri tilskipun auk nýrrar grunnkröfu um sjálfbærni. Byggingarvara skal því henta til byggingar mannvirkja og fullnægja tilteknum grunnkröfum sem flokkaðar eru í burðarþol og stöðugleika, varnir gegn eldsvoða, hollustu, heilsu og umhverfi, öryggi við notkun, hávaðavarnir, orkusparnað, hitaeinangrun og sjálfbæra nýtingu auðlinda. Frumvarpið er í fjórum köflum ásamt reglugerð ESB nr. 305/2011, sem er fylgiskjal með frumvarpinu. Í I. kafla frumvarpsins er kveðið á um þá meginreglu laga um mannvirki að óheimilt sé að nota byggingarvörur til mannvirkjagerðar nema þær uppfylli kröfur laganna. Einnig er kveðið á um ábyrgð eiganda mannvirkis, en hann kostar gerð mannvirkisins og rekstur og ber því endanlega ábyrgð á vali á byggingarefni. Um ábyrgð fagaðila fer hins vegar samkvæmt mannvirkjalögum. Í II. kafla frumvarpsins er fjallað nánar um framkvæmd reglugerðar ESB nr. 305/2011. Lagt er til að Mannvirkjastofnun gegni hlutverki vörutengiliðar fyrir byggingariðnaðinn og að upplýsingar frá stofnuninni séu að meginreglu til veittar án endurgjalds. Lagt er til að yfirlýsing um nothæfi byggingarvöru skuli vera á íslensku, eins og verið hefur, sem og leiðbeiningar um notkun byggingarvöru og upplýsingar um öryggi. Hins vegar þykir nægjanlegt að gögn um byggingarvörur sem afhenda ber Mannvirkjastofnun geti verið á öðru tungumáli sem stofnunin samþykkir. Í frumvarpinu er lagt til að ráðherra tilnefni tæknimatsstofnanir og annist eftirlit með þeim. Ráðherra sér einnig um tilkynningar til stjórnvalda á EES-svæðinu um aðila sem hafa heimild til að framkvæma verkefni þriðja aðila við mat á nothæfi og sannprófun á stöðugleika þess og hefur eftirlit með tilkynntum aðilum. Í reglugerð um samræmd skilyrði fyrir markaðssetningu byggingarvara er einungis heimilt að nota þær aðferðir sem tilgreindar eru í samhæfðum stöðlum eða evrópsku tæknimati og eru samhæfðir staðlar því skyldubundnir. Í frumvarpinu er því gert ráð fyrir að samhæfðir evrópskir staðlar sem samþykktir eru á grundvelli reglugerðarinnar og innleiddir af staðlaráði séu skyldubundnir og að yfirlit yfir þá sé birt á vefsíðu Mannvirkjastofnunar. Í III. kafla frumvarpsins eru settar fram kröfur er varða byggingarvörur sem ekki falla undir samhæfðan evrópskan staðal eða evrópskt tæknimat og eru því utan gildissviðs reglugerðar ESB nr. 305/2011. Meginreglan er sú að gefa skal yfirlýsingu um nothæfi byggingarvöru áður en hún er markaðssett eða notuð í mannvirki. Gefa skal yfirlýsingu um nothæfi samkvæmt reglugerðinni. Í kaflanum eru einnig tilgreindir þeir eiginleikar og þættir vörunnar sem gera þarf grein fyrir og er krafa gerð um staðfestingu óháðs aðila á nothæfi byggingarvöru. Gert er ráð fyrir að staðfestingar á nothæfi sem gefnar eru út af viðurkenndum aðilum á EES-svæðinu séu að meginreglu til teknar gildar á Íslandi. Undantekning frá því er að ef um er að ræða byggingarvöru sem hefur eiginleika þar sem taka þarf tillit til séríslenskra aðstæðna. Til dæmis er þekkt að lagnaefni sé almennt ekki prófað erlendis fyrir það hitastig sem algengt er hjá íslenskum veitum. Að lokum er í IV. kafla frumvarpsins fjallað um opinbert markaðseftirlit, heimild til skoðunar og upplýsingaskyldu, réttarúrræði Mannvirkjastofnunar, dagsektir, förgun byggingarvöru og lagfæringu o.fl. Ákvæði þessi eru að mestu leyti sambærileg eða samhljóða gildandi ákvæðum mannvirkjalaga. Virðulegur forseti. Ég hef hér rakið meginefni frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um geislavarnir. Frumvarpið er samið í velferðarráðuneytinu í samvinnu við Geislavarnir ríkisins. Með frumvarpinu er lögð til heildarendurskoðun á lögum um geislavarnir en slík skoðun hefur ekki farið fram síðan lögin voru sett fyrir rúmlega tíu árum. Frumvarpið tekur einkum mið af breyttum áherslum á alþjóðlegum vettvangi geislavarna, svo sem innan Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar og Evrópusambandsins. Lög um geislavarnir voru sett árið 2002. Þeim var ætlað að tryggja nauðsynlegar öryggisráðstafanir gegn geislum frá geislavirkum efnum og geislatækjum í því skyni að takmarka skaðleg áhrif hennar. Samkvæmt lögunum skal markmiði þeirra náð með markvissum aðgerðum, m.a. eftirliti með allri meðferð geislavirkra efna og geislatækja, athugunum og rannsóknum, vöktun á geislavirkum efnum í umhverfi, viðbúnaði við geislavá og fræðslu og leiðbeiningum um geislavarnir. Töluverð þróun hefur átt sér stað á undanförnum árum sé horft til áherslna á alþjóðavísu. Ný viðmið og reglur á vettvangi Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar og Alþjóðageislavarnaráðsins hafa til að mynda komið fram. Endurskoðun laga um geislavarnir er því tímabær. Meginbreytingin sem felst í frumvarpinu er sú að í stað þess að miða geislavarnir við ákveðna starfsemi, svo sem heilbrigðisþjónustu eða iðnaðarstarfsemi, er lagt til að geislavarnir taki mið af mismunandi geislunaraðstæðum. Með þeirri nálgun eru sett fram mismunandi viðmið sem fara skal eftir í geislavörnum og um eftirlit. Þá er lagt til í frumvarpinu með tilliti til almannaheillasjónarmiða að íblöndun geislavirkra efna við framleiðslu matvæla, fóðurs, leikfanga, skartgripa og snyrtivara verði alfarið bönnuð. Jafnframt er lagt til að innflutningur á vörum sem framleiddar hafa verið með framangreindum hætti verði bannaðar. Af öðrum breytingum sem lagðar eru fram í frumvarpinu má nefna að ný reglugerðarheimild til handa ráðherra um að afmarka þætti geislavarna, svo sem um förgun geislavirks úrgangs, auk þess sem lagt er til að lögfest verði að með eftirliti við notkun jónandi geislunar verði tekið mið af þeirri áhættu sem notkuninni fylgir. Þá er lagt til að ákvæði um að ráðherra skipi geislavarnaráð verði fellt brott. Ekki þykir þörf á slíku ráði þar sem nægileg þekking á þessum málefnum er talin vera til staðar hjá Geislavörnum ríkisins. Hæstv. forseti. Ég hef í stuttu máli fjallað um frumvarp til laga um breytingu á lögum um geislavarnir en í því felast breyttar áherslur í geislavörnum í samræmi við alþjóðlega þróun á því sviði sem nauðsynlegt er að innleiða hér á landi. Það er því von mín að frumvarpið hljóti afgreiðslu á þessu þingi ef mögulegt er. Ég leyfi mér því, virðulegur forseti, að leggja til að frumvarpinu verði vísað til hv. velferðarnefndar og til 2. umr.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um úrvinnslugjald, nr. 162/2002. Í frumvarpinu er lögð til hækkun á fjárhæð úrvinnslugjalds fyrir nokkra vöruflokka. Þeir eru: Plast, leysiefni, olíumálning og framköllunarefni. Í öllum tilvikum er um að ræða hækkun til að bregðast við sjóðstapi í viðkomandi vöruflokkum. Í lögum um úrvinnslugjald er gengið út frá því að hver vöruflokkur fyrir sig standi undir sér og er tekjum hvers uppgjörsflokks eingöngu varið til að mæta gjöldum viðkomandi flokks. Þær breytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu miða að því að ná viðunandi sjóðsstöðu í þessum vöruflokkum á næstu þremur árum. Það er gert til að gæta þess að ein atvinnugrein greiði ekki fyrir förgun á úrvinnslu annarrar. Frumvarpið byggir á tillögum frá stjórn Úrvinnslusjóðs en áskilið er í 3. mgr. 4. gr. laganna að stjórn sjóðsins skili tillögum um breytingar og leggur þær tillögur fyrir fjármála- og efnahagsráðherra sem leggur síðan fram frumvarp á Alþingi um fjárhæðir gjaldsins. Við vinnslu tillagnanna hafði stjórn Úrvinnslusjóðs samráð við hagsmunaaðila. Rétt er að geta þess að í stjórn sjóðsins sitja, auk fulltrúa ráðherra, fulltrúar tilnefndir af Samtökum iðnaðarins, Samtökum verslunar og þjónustu, Félagi atvinnurekenda og Sambandi íslenskra sveitarfélaga og einn fulltrúi eftir sameiginlegri tilnefningu Samtaka fiskvinnslustöðva og Landssambands íslenskra útvegsmanna. Virðulegi forseti. Að því sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum, nr. 78/2002, um niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar, með síðari breytingum. Inntak þessa frumvarps varðar málefni svonefndra kyntra hitaveitna. Með frumvarpinu eru lagðar til minni háttar breytingar á lögum nr. 78/2002, um niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar. Markmið þessara breytinga er tvíþætt, annars vegar að hvetja til notkunar innlends eldsneytis til kyntra hitaveitna og hins vegar að lækka kostnað ríkisins vegna niðurgreiðslna af húshitunarkostnaði til lengri tíma litið. Frumvarpið felur í sér samræmingu á stuðningi við aðgerðir sem draga úr niðurgreiðsluþörf ríkissjóðs til framtíðar með því að fella kyntar hitaveitur inn í sama fyrirkomulag og jarðvarmaveitur varðandi stofnstyrki. Frumvarpið er í samræmi við tillögur starfshóps iðnaðarráðherra sem skipaður var til að gera tillögur um breytt fyrirkomulag á niðurgreiðslum húshitunarkostnaðar að þessu leyti. Sá starfshópur skilaði skýrslu sinni í desember 2011 og þar segir m.a., með leyfi forseta: „Einnig þarf að endurskoða skilgreiningu á kyntum hitaveitum. Í núverandi lögum er ákvæði um lágmarkshlutfall raforku í orkunotkun kyntra hitaveitna. Með þessu ákvæði eru aðrir umhverfisvænir orkugjafar útilokaðir frá niðurgreiðslum. Síðan lögin voru sett hefur risið kynt hitaveita á Hallormsstað sem nýtir eingöngu grisjunarvið. Núverandi lög koma í veg fyrir að hægt sé að tengja íbúðarhúsnæði við veituna sem nyti niðurgreiðslna líkt og aðrar kyntar hitaveitur. Starfshópurinn telur engin rök fyrir því að niðurgreiða aðeins eina ákveðna gerð innlendrar og umhverfisvænnar orku.“ Þær tillögur sem lagðar eru til í frumvarpinu eru í samræmi við þessa tillögu starfshópsins. Vatn frá kurlhitaveitunni á Hallormsstað er nú nýtt til að kynda skólahúsnæði og fleiri byggingar á staðnum, en áhugi er á að stækka veitusvæði veitunnar þannig að íbúðarhúsnæði á svæðinu, sem nú er kynt með raforku og nýtur niðurgreiðslna samkvæmt lögum nr. 78/2002, geti tengst veitunni. Áhrif þeirra lagabreytinga sem hér eru lagðar til yrðu sem hér segir, varðandi stækkun veitunnar á Hallormsstað: „Íbúðarhúsnæðið sem stefnt er á að tengja við kurlveituna í dag fær niðurgreiðslur upp á 5,19 kr./kWst, ef það yrði tengt veitunni mundi niðurgreiðslan lækka niður í um 2,5 kr./kWst. Árlegur sparnaður ríkis yrði því um 1,5 millj. kr. fyrir þessar 22 íbúðir sem hugsanlega tengdust veitunni. Á móti kæmi um 17 millj. kr. eingreiðsla til stækkunar veitunnar og tenginga inn í hús. Þó svo að hér sé tekið dæmi af kurlhitaveitu á Hallormsstað gætu verið fleiri staðir á landinu þar sem hagkvæmt gæti verið að reisa slíkar veitur, verði frumvarp þetta að lögum.“ Frumvarpið opnar sem sagt á að fleiri innlendir og eftir atvikum umhverfisvænir, grænir orkugjafar en raforkuhitun kyntra veitna ein saman væru gjaldgengir í þessum efnum. Við gerð frumvarpsins var haft samráð við Orkustofnun. Verði frumvarpið að lögum mun það fyrst og fremst hafa áhrif á rekstur kyntra hitaveitna og er hér að mínu mati tvímælalaust um framfaramál að ræða. Það mun til lengri tíma litið hvort tveggja í senn lækka kostnað ríkisins vegna niðurgreiðslna húshitunarkostnaðar og stuðla að framþróun í orkumálum og þróun fleiri innlendra umhverfisvænna orkugjafa sem koma til greina í þessum efnum. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. atvinnuveganefndar og 2. umr.

Frú forseti. Ég mæli fyrir stuttu frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Þjóðminjasafn Íslands, nr. 140/2011. Það felur í sér breytingar á gildandi lögum um Þjóðminjasafn sem voru sett árið 2011. Tilurð frumvarpsins má rekja til þess að ákveðið var að skipa nefnd í september 2012, þ.e. að frumkvæði frá Þjóðminjasafninu og að höfðu samráði við þjóðminjavörð og rektor Háskóla Íslands var skipuð nefnd sem var ætlað það hlutverk að koma fram með tillögur um hvernig mætti efla faglegt samstarf til framtíðar milli Háskóla Íslands og Þjóðminjasafns Íslands. Nefndin var skipuð fulltrúum frá mennta- og menningarmálaráðuneyti, Háskóla Íslands og Þjóðminjasafninu. Hún lagði til að lögum yrði breytt svo sem fram kemur í frumvarpstexta. Breytingarnar sem felast í frumvarpinu eru þær að Þjóðminjasafn Íslands verði skilgreint sem háskólastofnun. Þar með væri undirstrikað það hlutverk safnsins sem felst í rannsóknum og þekkingaröflun á borð við það sem tíðkast í tengdum greinum í háskólum. Hér á landi er þær greinar einkum að finna við Háskóla Íslands, þ.e. fornleifafræði, guðfræði, listfræði, menningarfræði, menningarmiðlun, miðaldafræði, safnafræði, sagnfræði og þjóðfræði. Í frumvarpinu er lagt til að tilgreint verði í nýrri málsgrein 1. gr. laganna að Þjóðminjasafn Íslands sé háskólastofnun með sjálfstæðan fjárhag. Markmiðið með breytingunni er að styrkja náin tengsl Þjóðminjasafnsins við Háskóla Íslands í rannsóknum og kennslu á sviði áðurnefndra greina. Tengsl þessara stofnana verða svo nánar skilgreind á hverjum tíma í samstarfs- og þjónustusamningi, samanber 2. mgr. 2. gr. frumvarpsins. Sérfræðingar Þjóðminjasafns munu þannig taka virkan þátt í kennslu og efna til rannsóknarsamstarfs við starfsfólk Háskóla Íslands. Ég kynnti þetta frumvarp nokkrum hv. þingmönnum áður en það var lagt fram og spurningar hafa vaknað hjá þeim um þýðingu þess sem þarna er lagt til, þ.e. að Þjóðminjasafn yrði skilgreint sem háskólastofnun. Þar má auðvitað ekki rugla saman hugtakinu háskóli sem er lögverndað heiti fyrir sjálfstæða menntastofnun sem sinnir kennslu, rannsóknum, varðveislu þekkingar, þekkingarleit og sköpun á sviðum vísinda, fræða, tækniþróunar og lista en það heiti mega þær menntastofnanir einar bera sem hafa hlotið viðurkenningu á tilteknum fræðasviðum rannsókna og kennslu, samanber 3. gr. laga um háskóla frá árinu 2006. Háskólastofnanir eru annað fyrirbæri en opinberum háskólum er hins vegar heimilt að skipuleggja starfsemi sína með rekstri háskólastofnana sem heyra þá ýmist undir háskólaráð eða fræðasvið og deildir. Dæmi um háskólastofnun sem heyrir undir háskóladeild gæti verið Raunvísindastofnun Háskólans, samanber reglur nr. 685/2011, en síðan eru dæmi um að háskólastofnanir séu settar á fót með sérstökum lögum. Þau innlendu fordæmi sem við eigum um það eru Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum og Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Svo að ég nefni sérstaklega Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, sem er kannski skyldust þessu málefni, þá segir í lögum um hana að hún sé háskólastofnun með sjálfstæðan fjárhag sem heyri undir ráðherra, hafi náin tengsl við Háskóla Íslands og sé hluti af fræðasamfélagi hans. Með þessu þingmáli er stefnt að því að Þjóðminjasafn fái sambærilega stöðu gagnvart Háskóla Íslands og Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, þ.e. að sú rannsóknarstarfsemi sem er ástunduð hjá Þjóðminjasafni geti nýst í samstarfi við Háskóla Íslands og aðra viðurkennda háskóla til eflingar og þekkingar innan fræðasamfélagsins. Mér finnst mikilvægt að segja hér að slíkt kemur samstarfsháskólunum til góða, meðal annars á þann hátt að sameiginlegar rannsóknir með Þjóðminjasafni Íslands verða þá teknar til greina við mat á rannsóknarstarfsemi hlutaðeigandi háskóla sem er ekki raunin núna. Síðan er í 3. gr. frumvarpsins í samræmi við reglugerð um Þjóðminjasafnið lagt til að við safnið verði lögfest rannsóknarstaða í nafni dr. Kristjáns Eldjárns, en við Háskóla Íslands en unnið að því að koma á fót sérstakri rannsóknarstöð kenndri við Matthías Þórðarson sem fyrstur gegndi stöðu þjóðminjavarðar. Þessum rannsóknarstöðum verður ætlað að tengja stofnanirnar. Þær verða báðar á fræðasviðum Þjóðminjasafns og báðar munu að hluta felast í kennslu við Háskóla Íslands. Hæstv. forseti. Að lokum langar mig að segja að Þjóðminjasafn Íslands og Háskóli Íslands hafa átt margháttað samstarf í gegnum langa sögu þessara stofnana. Á síðastliðnu ári fögnuðum við 100 ára afmæli stofnunar Háskóla Íslands og Þjóðminjasafn Íslands fagnar 150 ára afmæli sínu í þessum mánuði. Þar er varðveittur fjölbreyttur safnkostur, á safninu starfa sérfræðingar og þar er vettvangur til að miðla rannsóknum. Í Háskóla Íslands eru rannsóknir og akademískt umhverfi sem stefnir að árangri og því tel ég ljóst vera að hagur er af því að tengja þessar stofnanir formlega og tryggja þannig betri árangur beggja. Að þessu mæltu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. allsherjar- og menntamálanefndar að umræðu lokinni og treysti því að hv. þingmenn eigi þar góða og málefnalega umræðu um málið.