Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv. er svo að segja shlj. frv. því, sem flutt var hér á Alþ. 1935, en það komst þá ekki alla leið gegnum þingið. Það frv. var um sérleyfi til handa öðrum af sérleyfisbeiðendum þessa frv. Og ástæðan til þess, að það frv. komst ekki gegnum þingið, var, að ég hygg, að skorta þótti upplýsingar um. hvort nægilega mikið magn af þessari bergtegund, sem hér um ræðir, væri fyrir hendi í landinu, til þess að skynsamlegt mætti teljast að hefja á henni útflutning. Ég held, að það sé nú alveg nægilega upplýst, að hér á landi muni vera geysimikið til af hrafntinnu. Það eru á nokkrum stöðum á landinn til heil hraun af þessari bergtegund. Menn gizka að vísu á misjafnlega mikið magn, en svo mikið er vist að það er geysimikið. Ég held, að allar þjóðir telji sjálfsagt að vinna þær námur, sem í löndunum finnast, og þykir því betra sem eitthvað er hægt að vinna úr þeim til útflutnings. Iðnn. hefir þess vegna ekki séð neina ástæðu til þess að standa á móti því, að þetta sérleyfi væri veitt, þar sem það er aðeins til 5 ára. Mun sá tími tæplega geta verið skemmri, til þess að sérleyfishafar geti auglýst vöruna erlendis og unnið henni markað. Ég ætla svo ekki að orðlengja þetta meira, en vænti þess, að hv. þd. láti málið ganga sem tafarminnst áfram. Til n. er ekki ástæða til að vísa því, þar sem það er flutt af n.

*Pálmi Hannesson: Herra forseti! Mér þykir rétt að geta þess þegar við þessa umr., að til eru í landinu fleiri afbrigði af hrafntinnu, misjafnlega falleg, og sum meira að segja svo hrein, að gert hefir verið nokkuð að því að slípa þau í skartgripi. En langmestur hluti þeirrar hrafntinnu, sem hér er til, er ekki nærri því svo hrein, heldur blönduð öðrum efnum, sem eru eins og dálítil korn og líta bergtegundina mjög mikið. Vegna þess, hve lítið er til af gallalausri hrafntinnu, að því er vitað er, þá mun hafa verið horfið frá því ráði að veita þessa heimild, sem hér er um að ræða, þegar fram á það var farið fyrir nokkrum árum við hv. Alþ. En nú tel ég hinsvegar, að þessi annars flokks hrafntinna hljóti að vera nógu góð til þess að nota hana til húðunar á hús, vegna þess að til hennar er ekki notuð samfelld bergtegundin, heldur mulin og blönduð öðrum efnum, ljósum að lit, svo að mér þykir líklegt, að til þessa mætti nota dílótta hrafntinnu, sem mjög mikið er til af. En til þess að fyrirbyggja, að flutt yrðu út gallalaus afbrigði af hrafntinnu, þau afbrigði, sem síðar mætti væntanlega hafa gagn af við listiðnað, þá hefir nefndin sett heimild handa atvmrh. í 5. gr. frv., til þess að undanskilja frá útflutningi slíka bergtegund. Mér þótti rétt að geta þessa, vegna þess að eins og frv. liggur fyrir nú, brýtur það ekki í bága við fyrri ákvarðanir Alþ., þegar tillit er tekið til þeirra upplýsinga, sem fengizt hafa í málinn síðan það lá hér fyrir síðast.

* Frsm. (Gísli Guðmundsson): Sjútvn. hefir haft þetta mál til meðferðar og borið frv. saman við nokkur eldri hafnarl., og sömuleiðis hefir hún sent það vitamálastjóra til umsagnar. Í fskj., sem fylgir nál. á þskj. 102, er birt bráðabirgðakostnaðaráætlun, sem vitamálaskrifstofan hefir gert um hafnarbætur á Raufarhöfn. Þessi brb.kostnaðaráætlun er reiknuð út eftir þremur leiðum, eins og hv. þm. geta séð á þskj., og er við þær nokkuð mismunandi kostnaður, en hér vantar áætlun um nokkurn bryggjukostnað, sem mun verða talinn óhjákvæmilegur síðar meir, og þær upphæðir, sem eru tilteknar í frv., eru miðaðar við, að þær framkvæmdir séu gerðar. N. er sammála um að mæla með, að frv. verði samþ. með þeim lítilsháttar brtt., sem hún hefir gert og eru hér á þskj. Í fyrsta lagi er ábyrgðarheimild ríkissjóðs færð til samræmis við þær reglur, sem teknar hafa verið upp í hafnarlög frá síðasta þingi, að ríkissjóður er ábyrgur fyrir 2/3, kostnaðar, og er það jafnmikið og tillag hafnarsjóðs. Þá er orðabreyt. við 3. gr., sem ekki skiptir miklu máli. Sömuleiðis er lítilsháttar breyt á 4., 7. og 10. gr. Breyt. á 10. gr. er aðeins leiðrétting, og í 7. gr. er gert ráð fyrir, að kosning manna í hafnarnefnd fari fram að afstöðnum reglulegum sveitarstjórnarkosningum og séu allir nm. kosnir í einu. Nm. voru allir sammála um, að heppilegra væri að hafa slíkt ákvæði í hafnarl., vegna þess hvernig sveitarstjórnarkosningum er nú háttað. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð, en mæli með því f. h. n., að frv. verði samþ. með framkomnum brtt.



Ég vil í framhaldi af þeim umr., sem hér fóru fram áðan viðvíkjandi byggingum í bænum, beina til hæstv. ríkisstj. eftirfarandi áskorun, sem undirrituð er af 219 meðlimum byggingarfélags alþýðu: „Undirritaðir meðlimir Byggingarfélags alþýðu, sem enn hafa ekki fengið keyptar íbúðir í verkamannabústöðunum, skora hér með á ríkisstj. og stjórn Byggingarsjóðs verkamanna, að hlutast til um, að Byggingarfélag alþýðu geti fengið nægilegt fé að láni úr byggingarsjóðnum, með lántökum honum til handa eða á annan hátt, til þess að félagið geti þegar á vori komandi hafið byggingu nýrra verkamannabústaða fyrir meðlimi sína, er taka minnst 80–100 íbúðir, tveggja og þriggja herbergja. Viljum við í þessu sambandi sérstaklega benda á: 1.) Húsnæðisþörf meðlima félagsins og Reykvíkinga yfirleitt. 2.) Að íbúðir, sem félagið lætur byggja, eru vandaðar, hagkvæmar og ódýrari en aðrar íbúðir í bænum. 3.) Að gera má ráð fyrir, að yfirleitt verði lítið byggt á þessu ári og því sérstök nauðsyn til, að það, sem byggt verður, komi alþýðu manna að gagni. 4.) Að atvinnuhorfur framundan eru ekki glæsilegar. Þar sem alllangan undirbúning þarf áður en ráðizt er í að byggja, væntum vér, að félagið fái lánsloforð, svo fljótt sem unnt er“. Af félagsmönnum hafa 177 þegar fengið íbúðir, en þetta eru þeir, sem enn hafa ekki fengið keyptar íbúðir, að undanteknum nokkrum mönnum, sem ekki hafa talið sig hafa fé til þess, þegar til kæmi. af þessu sést, hversu eftirspurnin eftir þessum íbúðum er mikil, og frá því þessi lög komu til framkvæmda hefir verið byggt annaðhvert ár, og ætti því að vera hægt að byggja í vor. Af þessum ástæðum vil ég beina þeirri ósk til hæstv. ríkisstj., að hún geri það, sem í hennar valdi stendur, til þess að hægt sé að byggja á þessu ári.



Þetta frv. á þskj. 40 hefir verið til meðferðar í sjútvn. Eins og nál. á þskj. 107 ber með sér, hafa allir nm. skrifað undir það, en þó hafa tveir þeirra, hv. þm. N.-Ísf. og hv. þm. Ak., áskilið sér að hafa óbundnar hendur í málinu. Hinir þrír mæla með, að frv. verði samþ. óbreytt.

*Pétur Ottesen: Ég hefði búizt við því, að hv. n., eða a. m. k. nokkur hluti hennar, myndi, fyrst farið var að hreyfa breyt. á þessu máli, ganga nokkru lengra í þá átt en gert er í þessu frv. að verða við þeim tilmælum, er ég hreyfði hér við 1. umr., að láta ákvæðin um stærð þeirra skipa, sem veiða megi með dragnót í landhelgi, ná jafnt til allrar landhelginnar umhverfis strendur landsins. En það hefir orðið ofan á hjá hv. n. að láta frv. ganga fram óbreytt. Ég ætla því að bera hér fram skrifl. brtt., sem felur í sér, að sömu ákvæðin um leyfða skipastærð verði látin gilda fyrir alla landhelgina, og geri ég þetta með því að leggja til, að 2. málsl. 1. gr. l. orðist svo: „Þó skulu dragnótaveiðar á skipum, sem eru að stærð 35 smálestir brúttó eða meira, bannaðar allt árið“. Þar með er þetta spor, sem með frv. er aðeins stigið til hálfs, látið gilda um alla landhelgina. Ég er þess fullviss, að hv. dm., sem geta á annað borð fallizt á að gera breyt. í þessa átt, telji ekki einasta rétt, heldur og sjáifsagt að hafa þetta svona. Ég er þess fullviss, að hv. flm. muni geta fallizt á þetta og hljóti að viðurkenna sömu þörf fyrir friðun við Suður- og Vesturland sem við Norður- og Austurland.

* Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson): Ég held, að varhugavert sé að samþ. frv. á þskj. 40, og enn varhugaverðara þó að samþ. brtt. hv. þm. Borgf. Á þeim erfiðleikaárum, sem næstliðin eru, hefir ýmsum bátum orðið mikill styrkur að dragnótaveiðunum. Í sambandi við þær hafa verið reist hraðfrystihús á ýmsum stöðum, t. d. á Siglufirði, Eyjafirði, Seyðisfirði og Norðfirði, og í ráði er að styrkja frystihúsbyggingar víðar. Afkoma þessarar veiði byggist á því, að frystihús séu til, og afkoma frystihúsanna byggist hinsvegar á því, að nógir bátar séu fyrir hendi til veið anna. Með því að útiloka frá þessum veiðum alla báta stærri en 33 smálestir, væri mjög þröngvað kosti þessara frystihúsa. Breyting sú á l. um dragnótaveiðar, sem gerð hefir verið, var ætluð til þess að styrkja báta, sem minni eru en 35 smálestir og standa lakast að vígi við síldveiðar. Tel ég það hafa verið rétt sé binda stærðartakmörkunina við síldveiðitímann, en hinn tíma ársins tel ég sjálfsagt, að ákvæði eldri f. gildi. Ég er því mótfallinn frv. í heild, og þó sérstaklega brtt. hv. þm. Borgf.

* Frsm. (Gísli Guðmundsson): Ég get lýst yfir því, að ég tel breyt. þá, sem gerð var á l. 1937, ekki stefna í rétta átt. Þó höfum við, sem að frv. stöndum, ekki lagt til, að löggjöfinni verði breytt svo sem við hefðum kosið. En þegar málið var hér síðast til meðferðar, var af ýmsum stungið upp á millileið, þannig að leyfið til að stunda þessar veiðar væri bundið við ákveðna skipastærð, því að þá væri minni hætta af veiðunum. Í þessu frv. felst það eitt, að fylgt er fram þeirri stefnu, sem tekin var upp í fyrra, að greina milli stærri og smærri skipa. Ég legg áherzlu á það, að með þessu frv. eru möguleikarnir ekki teknir af hinum smærri bátum til að stunda þessar veiðar. Samkv. upphaflega frv. er ekki heldur um það að ræða að takmarka leyfið fyrir stærri báta við Norður- og Austurland. Hitt, að láta sömu reglur gilda um allt land, eins og hv. þm. Borgf. vill, hefir sjálfsagt mikið til sins máls. Þó hafa á undanförnum árum verið látnar gilda um þessi mál mjög mismunandi reglur, og er frv. að því leyti ekki í neinu ósamræmi við það, sem tíðkazt hefir í þessari löggjöf. Ég mun því, sem sagt, halda fast við frv. eins og það er, og það mun meiri hl. sjútvn. gera.

2) StgrSt: Með skírskotun til þess, sem hv. þm. V.- Húnv. sagði, segi ég nei.

3) FJ: Ég álít, að sama regla eigi að gilda um stærð skipa yfir allt landið, og segi því nei.

4) PO: Það er sýnilegt, að samþykkt þessa frv. eins og það er nú stefnir ekki til neinnar friðunar á landhelginni, heldur til. þess, að þeir menn, sem aðallega hafa stundað dragnótaveiðar norðan við land, flytja sig á miðin hér í Faratlóa, og sú veiði er stórum hættulegri fyrir viðhald og aukningu fisksstofnsins, þar sem hún er svo nærri aðalhrygningarstöðunum. Því er þetta frv. breyting til þess lakara frá illu, ag segi ég því nei.

* Frsm. (Gísli Guðmundsson): Frv. þetta er flutt af meiri hl. allshn. eftir tilmælum hæstv. atvmrh., og er málið um það, að ríkisstj. verði heimilað að veita Kaupfélagi Reykjavíkur og nágrennis leyfi til að reisa einlyft timburhús steinhúðað á lóð ríkisins í Bankastræti. Ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, er sú, að kaupfélag það, sem starfað hefir hér í bænum, hefir haft þessa lóð á leigu ásamt húsum, sem á henni hafa verið, en vill nú fá leyfi til að reisa þar til bráðabirgða einlyft timburhús, sem yrði húðað utan með steini, en byggingarnefnd Reykjavíkur hefir ekki viljað leyfa það. Hinsvegar verður ekki talið, að eðlilegt sé að synja um þetta leyfi, af þeim ástæðum, að hér er aðeins um bráðabirgðabyggingu að ræða, sem yrði tekin burtu, þegar ríkið æskti þess og þarf á lóðinni að halda. Svo er hitt, að á þessari lóð eru nú byggingar, sem áreiðanlega stafar ekki minni eldhætta af en mundi verða af þessari byggingu, sem á að reisa, en ein að alástæðan til þess, að byggingarnefnd hefir á móti byggingu þessa húss, mun vera sú, að talið sé varhugavert að leyfa byggingu timburhúsa. Þar sem nú eru á þessari lóð timburhús, sem ekki stafar minni hætta af, þá er þetta frv. flutt, og vænti ég, að hv. þm. fallist á, að það sé eðlilegt og sanngjarnt að veita stj. þessa heimild. Eins og ég sagði áðan, er ætlazt til, að gerður verði samningur, sem áskilji, að félagið taki burt byggingarnar eftir nánari ákvæðum, þegar ríkisstj. óskar þess að fá lóðina undir opinberar byggingar, sem áformað hefir verið að reisa þarna. Legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr.

*Jakob Möller: Ég verð að segja, að mig furðaði á að sjá þetta frv. koma fram á Alþ. Það er svo með ósk þessa fyrirtækis, Kaupfélags Reykjavíkur og nágrennis, að henni hefir einróma verið synjað bæði af byggingarnefnd og bæjarstjórn. Ég hélt, að hæstv. Alþ. og ríkisstjórn mætti skiljast af því, að það var ekki að ástæðulausu verið að setja þar stein í götu fyrir framgangi þessa máls. Hv. frummælandi sagði eitthvað á þá leið, að það ætti ekki að skipta miklu máli, þótt byggt væri þarna timburhús, Þar sem timburhús væru þar fyrir, en ég vænti, að hv. n. ætli sér að leggja fyrir þingið upplýsingar um, hvernig þarna hagar til um byggingar, hvort bæta á við eða byggja upp. Það væri réttast að vísa málinu aftur til hv. n. og leggja fram fyllri upplýsingar um, hvernig hagar til og hvaða ástæða er fyrir synjuninni, og hvað er farið fram á að fá leyfi til. Ég get í fáum orðum lýst þessu. Hv. þdm. mun flestum kunnugt í aðalatriðum, hvernig hagar til þarna. Þar eru að vísu timburhús, en byggð í ferhyrning, og nokkuð stór lóð auð á milli húsanna. En í ráði er að byggja nýbyggingu, miklu stærri en þær, sem fyrir eru. Byggingin á að vera 250 fermetrar að stærð, eða rúmlega þrisvar sinnum stærri en heimilað er í byggingarsamþykkt Reykjavíkur. Það er sannarlega full ástæða til að banna slíka byggingu í miðbænum, jafnvel af þeirri stærð, sem heimiluð er í byggingarsamþykktinni, hvað þá heldur hús, sem yrði a. m. k. þrefalt stærra en leyft er. Og svo leyfir hv. frsm. n. sér að segja, að það sé engin aukin eldhætta. þótt þarna komi stór nýbygging fast við hverfi, sem eru næstum eingöngu timburbyggingar í. Þar að auki er svo í þessari nýbyggingu brauðgerðarhús, og það er alltaf meiri eldhætta en í íbúðarhúsum, og ef eldur kemur þar upp, er erfiðara að hefta útbreiðslu hans í byggingunni sjálfri og því meiri hætta á útbreiðslu til annara húsa í grenndinni. Í vissri vindstöðu getur farið svo, að allt hverfið þarna fyrir ofan verði í stórkostlegri hættu, meiri en orsakazt gæti af þeim byggingum, sem nú eru þar. Ég vona, að hv. þm. banni þessa byggingu, þótt það eitt hefði átt að nægja, að byggingarnefnd bæjarins lagði eindregið á móti henni. Viðvíkjandi því, hve lengi þessi bygging ætti að standa þarna, þá er það staðreynd, að þótt um sé að ræða leigu lóðar til viss tíma, þá verða húsin alls ekki flutt eða þess aldrei krafizt. Hverjum dytti í hug að skipa félaginu að flytja burt þetta hús sitt eftir 2 ára tíma eða svo, ef byggja ætti þá opinberar byggingar á lóðinni? Hverjum dettur í hug. að núverandi ríkisstj. fari að skipa félaginu burt með bygginguna? Ég sé ekki annað en að um nægar aðrar lóðir sé að ræða til að byggja þetta hús á. Þetta myndi festa lóðina um ófyrirsjáanlegan tíma og e. t. v. tefja fyrir þeim opinberu byggingum, sem þarna eiga að koma. - Mun ég greiða atkv. móti þessu máli.

*Thor Thors: Ég vildi leggja áherzlu á, að þetta mál er einungis flutt af meiri hl. allshn. Minni hl., hv. 8. landsk. og ég, hefir ekki vilja að eiga þátt í flutningi þessa frv., og get ég látið nægja að vísa til þess, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði um málið. Ef leyft verður að byggja þetta umrædda timburhús, verður það til þess að auka verulega eldhættuna á þessu svæði, enda hefir málinu verið tekið þannig af þeim réttu aðiljum. Það er vitað, að þessi lóð var keypt af ríkinu til þess, að hún yrði síðar notuð undir veglega opinbera byggingu. Ég hygg að ef farið verður að byggja þarna stórhýsi, þótt það eigi að heita til bráðabirgða, þá verði það til að tefja fyrir því, að opinber bygging rísi á þessum stað. Þetta frv. ætti að heita frv. til l. um brot á byggingarsamþykkt Reykjavíkur, því að aðalefni þess er að brjóta allar reglur, sem bæjarstjórn og byggingarnefnd hafa haft. Ég tel það varhugaverða braut fyrir löggjafarvaldið að leggja inn á, að taka sjálfsákvörðunarrétt bæjarfélaganna um þetta úr þeirra höndum.

* Frsm. (Gísli Guðmundsson): Ég held, að afstaða hv. þm. Snæf. og hv. 2. þm. Reykv. sé byggð á misskilningi á þessu máli. En það, sem hér er um að ræða, er ákaflega einfalt mál. Hér er um að ræða að minnka eldhættuna, en ekki auka hana. Í staðinn fyrir timburhús, sem nú stendur þarna, á að byggja steinhúðað hús, en það þýðir vitanlega það, að eldhættan minnkar. Annars held ég, að hv. þm. Snæf. ætti ekki að vera að gerast hér sérstakur málsvari byggingarnefndar, því að ég man ekki betur en að hann hafi verið fremstur í flokki þeirra manna, sem töldu, að það þyrfti að breyta fyrirkomulagi byggingarnefndar. - Ég skal svo ekki fleira um þetta segja, en vil aðeins undirstrika það, að það er misskilningur, að hér sé verið að auka eldhættuna, heldur er það hið gagnstæða.

*Garðar Þorsteinsson: Ég þarf ekki að tala hér mörg orð, en það, sem ég vildi benda á, er það „prinsip“, sem væri brotið, ef þetta frv. yrði samþ., sem sé það „prinsip“, sem stöðugt hefir verið fylgt, að veita bæjum og kaupstöðum sjálfsforræði í samþykktum um byggingafyrirkomulag, hæð húsa, stærð þeirra, og hvort leyft sé að byggja timburhús o. s. frv. Bæjarstjórnin hefir t. d. samþ. hér að leyfa ekki að byggja timburhús í miðbænum. Það er nú svo, að allt frá 1893 hefir bæjarstjórn Reykjavíkur verið algerlega í sjálfsvald sett, hvað hún gerði að þessu leyti. Þá var stofnuð byggingarnefnd Reykjavíkur, og henni var gefið vald til að fylgjast með byggingum í bænum. Með l. 1901 var bæjarstjórn Reykjavíkur gefið vald til að setja enn fyllri ákvæði um þetta. Samkvæmt þessum l. var út gefin reglugerð 1903, og í þeirri reglugerð er byggingarnefnd gefið fullt vald til að synja um byggingarleyfi og setja ákveðin skilyrði fyrir, að bygging sé leyfð. Þetta sama vald hefir byggingarnefnd haft alltaf síðan. Það, sem ég nú vil benda á, er það, að ef þetta frv. yrði samþ., væri þessi regla brotin. Þá væri löggjafarvaldið búið að taka fram fyrir hendurnar á þeim aðilja, sem það sjálft hefir gefið fullt vald um þetta. Ég veit, að hv. þm. gera sér það ljóst, að ef þetta frv. yrði að l., þá gætu a. m. k. komið hingað til Alþ. fjölmörg önnur tilfelli, þar sem engu minni sanngirni væri í að veita undanþágu heldur en í þessu tilfelli. Ég get nefnt dæmi um það, að menn hafa sótt til byggingarnefndar um leyfi til að mega byggja hús, sem að einhverju leyti hafa farið í bága við reglur nefndarinnar. Ég sótti t. d. einu sinni um leyfi fyrir mann til að byggja hús á lóð. sem var 18 m. breið. Ég sótti um leyfi til, að þarna mætti byggja 12 m. breitt hús. Nú hafði byggingarnefnd sett þær reglur, að ekki mætti byggja hús stærra en svo, að það næði yfir helming lóðar. Það hefði í þessu tilfelli verið hægt að finna mjög mikil rök fyrir því, að þessi aðili ætti sanngirniskröfu á því að fá að nota sína lóð frekar en hann gerði. Ég hygg, að ef þetta frv. yrði samþ. og slík beiðni kæmi frá þessum einstaklingi eða öðrum, sem líkt væri ástatt um, þá mundu margir hv. þm. hugsa sig um, áður en þeir neituðu þessum manni um að byggja dálítið breiðara hús á lóð sinni. Ef einum, hvort sem það er einstaklingur eða kaupfélag, sem á í hlut, er leyft þetta, þá er erfitt að ganga á móti hinum. Það, sem gerir það sérstaklega, að ég er á móti þessu frv., er einmitt þetta, að löggjafarvaldið væri komið inn á hættulega braut, ef það færi með l. að veita einhverjum aðiljum undanþágu frá því að hlíta synjunum byggingarnefndar um fyrirkomulag á byggingum. Alþ. getur ekki sagt annað en að allir eigi að vera jafnir fyrir l., og þeirri yfirlýsingu sinni trútt gæti það ekki gefið kaupfélaginu þessa heimild, en neitað öðrum, sem svipað stæði á um. Alþ. getur ekki heldur farið inn á þá braut, að úrskurða um einstök tilfelli og setja l. um það. Nú vil ég geta þess, að byggingarnefnd var á einu máli um að synja um þetta leyfi. Eiga þó sæti í nefndinni ekki aðeins sjálfstæðismenn, heldur og jafnaðarmenn. Það er óneitanlegt, að það væri talsvert meiri afsökun fyrir Alþ. að samþ. slík l. sem þessi, ef nefndin hefði verið klofin um málið, en nú var svo ekki. Það er undir engum kringumstæðum hægt að segja annað en að þetta sé hættulegt fordæmi.

*Jakob Möller: Það mætti halda áfram að telja upp dæmi þess, að mönnum gæti verið hentugra að fá að byggja bráðabirgðabyggingar á lóðum sínum, sem þá væri erfiðara að neita um, ef Alþ. færi að veita slíka heimild með l. Það mætti benda á hvert dæmið á fætur öðru, þar sem slíkt gæti verið eigendum hentugra. Og mér er ekki ljóst, hvernig hægt væri að synja um slík leyfi, þegar á annað borð er komið inn á þessa braut. Það mætti náttúrlega segja í öllum þeim tilfellum, eins og hv. frsm. meiri hl. sagði, að það væri til að minnka brunahættuna, ef í staðinn fyrir timburhús yrði byggt steinhúðað timburhús. Það er ekki það, sem veldur því, að það er bannað að byggja timburhús, að það sé svo mikil hætta á, að sú bygging brenni, heldur er það af því, að það stafar hætta út frá henni. Það, sem hér er um að ræða, er auk þess, að það er ekki um að ræða að byggja timburhús í staðinn fyrir timburhús, heldur er um að ræða að byggja margfalt stærra hús á staðnum fyrir annað minna. Það má segja, að eldhættan sé ekki meiri fyrir þá byggingu, en eldhættan er meiri fyrir umhverfið. Það er það, sem gerir það að verkum. að bannað er að byggja timburhús í miðbænum. Nú mætti náttúrlega segja, ef hér væri knýjandi nauðsyn, að þá væri þetta álitamál, en hér er ekki um það að ræða. - Hv. frsm. taldi, að ríkissjóður mundi fá aukna leigu eftir lóðina. Ég er í efa um, að svo sé. Ég veit ekki betur en að þessi lóð sé í leigu hjá því firma, sem sækir um þetta, og eignin er sú sama, hvort sem mikið eða lítið er byggt á henni. Ég skal ekki segja um, hvort ríkissjóður gæti hækkað leiguna um svo sem 100–200 kr., en það er auðsætt, að það er ekki nauðsyn ríkissjóðs, sem þarna kemur til greina. Hann er jafndauður hvort sem hann fær þessa leigu eða ekki. Alveg sama er að segja um fyrirtækið. Það getur fengið nóga staði. Það getur fengið nóga staði, sem það getur fengið að byggja varanlega byggingu á og þannig sparað sér það fé, sem það mundi kasta út í bráðabirgðabyggingu, sem ekki mundi verða nema til fárra ára. Mér er nær að halda, að fyrirtækinu væri greiði gerður með því að synja því um að fá að byggja þarna á þessari lóð. Ég get því ekki séð, að þetta sé annað en fásinna, og í raun og veru getur ekki verið um annað en þráa að ræða. Í öllu falli tel ég ekki sæmandi að afgr. þetta mál svo, að ekki liggi fyrir upplýsingar um, hvað farið er fram á í raun og veru. N. segir, að hér sé ekki um annað að ræða en að byggja nýtt hús í staðinn fyrir gamalt. Ég staðhæfi, að hér sé um allt annað að ræða, - það sé um að ræða að byggja miklu stærra hús en nú er þarna. Um leið og ég leyfi mér að mótmæla þessari lagasetningu, þá vil ég skora á meiri hl. n. að leggja fram fullar upplýsingar um málið, ef það á að koma til 2. umr.

* Frsm. (Gísli Guðmundsson): Þetta er nú ekki stórmál og því ekki ástæða til að halda um það langar ræður. Hv. 8. landsk. sagði, að byggingarnefnd hefði verið einróma samþykk þessu máli. Eftir því, sem mér er tjáð, þá mun þetta vera þannig, að byggingarnefnd hafi samþ. þessa synjun, af því að hún hafi ekki talið sig geta annað vegna reglna, sem hún hefir sett um stærð slíkra húsa. Hinsvegar hefir mér verið tjáð, að bæjarstjórn hafi ekki tekið sjálf neina ákvörðun í málinu, en vísað því til byggingarnefndar. Ég skal ekki fullyrða, að þetta hafi verið svo, en mér hefir verið tjáð, að svo hafi það verið. Aðalatriðið í þessu er í raun og veru það, hvort um sé að ræða aukna eldhættu í miðbænum. Þessi eldhætta getur verið með tvennu móti. Annað hvort að eldurinn komi upp í sjálfu húsinu, sem er frekar hætt við með timburhús. Hinn möguleikinn er sá, að stórbruni komi upp, og þá er bættan á því, að húsin leiði eldinn áfram. Það er mikil hindrun á þessu, ef hús er steinhúðað. - Hv. 2. þm. Reykv. vildi draga í efa, að þetta væri til hagsbóta fyrir kaupfélagið. Það skal ég ekkert um segja. Hitt liggur fyrir, að félagið óskar eftir að fá að byggja á þennan hátt, og þeir, sem ráð, yfir lóðinni, hafa talið ástæðulaust að neita félaginu um það. Hvað viðvíkur því fordæmi, sem hv. 8. landsk. talaði um, og þeim dæmum, sem hann nefndi, þá vil ég segja það, að ég þekki ekki þau rök, sem þar hafa verið fyrir hendi í hverju einstöku tilfelli. En ég get ekki séð, að það sé neitt sambærilegt, þó að einstaklingur vildi byggja hús á lóð sinni, og það. sem hér er um að ræða. Mér virðist þar vera mikill munur á, þar sem hér er um að ræða félag, sem stofnað er til almenningsheilla og opið er fyrir hvern þann, sem félagsmaður vill verða. - Hvað viðvíkur því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði um stærð þessa húss, þá gef ég ekki séð neitt á móti því, að hv. þm. afli sér fyrir 2. umr. nánari upplýsinga um, hvernig sú bygging á að vera, sem þarna á að koma. En það liggur fyrir í grg. frv., að þarna er aðeins um einlyft hús að ræða. Ég hygg, að ekki sé sá stærðarmunur á því og þeim húsum, sem nú eru þar, að af þeim ástæðum geti verið aukin eldhætta.