Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er eftirtektarvert að þm., sem er á móti frv. og lýsir því í ræðustól að hann sé andvígur því frv., bendir á hættuna sem það hefði í för með sér ef það væri samþykkt, bendir mjög réttilega á að fram undan blasi við uppsagnir í ákveðnum greinum og það í hans kjördæmi, skuli með hjásetu sinni koma frv. þessu áleiðis til 3. umr. Ef hann heldur áfram eins og hann gerði í atkvgr. við 2. umr. skil ég ekki hvers vegna hann er að snúa frá sálufélögum sínum, sem styðja þessa ríkisstj., með hjásetu. Af hverju lafði hann ekki með þeim? En það er vitað mál að hópur þm., sem enn þá styður þessa ríkisstj., greiðir hér atkv. á móti sannfæringu sinni. Hæstv. fjmrh. sagði að þetta gjald hefði verið hækkað á viðreisnarárunum eða í byrjun viðreisnartímabilsins, en hann gat þess ekki, hver hafi verið þá fyrirrennari hans í fjmrh.-embætti. Það var núv. hæstv. forsrh. Gjald á negrakossa getur ekki hækkað á Íslandi nema hæstv. forsrh. sé í ríkisstj. Það virðist hafa legið annars á milli hluta. Þegar forsrh. var fjmrh. í byrjun viðreisnar hækkuðu negrakossarnir stórlega. Núna, þegar hann er í sátufélagi við hæstv. núv. fjmrh., Ragnar Arnalds, gengur þetta alveg á færibandi. Það er undarlegt að leggja áherslu á að koma þessu frv. fram, sem hefur í för með sér vísitöluhækkun launa, hefur í för með sér stóraukin útgjöld líka úr ríkissjóði og eykur á verðbólguna í landinu. Þetta er verðbólguhvetjandi og verðbólguaukandi frv. Hvernig getur flokkur eins og Framsfl., sem enn þá segist vilja fara niðurtalningarleiðina, lagt fram og stutt frv. sem þetta? Það koma engin rök frá einum einasta framsóknarmanni, enda eru þeir allir horfnir úr salnum nema formaður fjh.- og viðskn.

Þetta er ekki satt.

Ég var ekki alveg búinn, ef skrifari gæti þagað augnablik. Hann er þarna, skrifarinn. Hann situr líka í sínu sæti því að hann er að gegna skyldustörfum, enda er borðið alveg hlaðið skjölum, þó að þau séu öll í röð og reglu eins og allir sjá. Framsfl. hefur enga skoðun í þessu máli. Hann talar um niðurtalningarleið, en styður og leggur fram frv. sem er verðbólguhvetjandi. Framsfl. hefur hvað eftir annað lýst því yfir að hann vilji halda uppi fullri atvinnu í þessu landi, koma í veg fyrir atvinnuleysi. Og hvað hefur Alþb. sagt á liðnum árum? Hefur það ekki sagt það sama? Er þetta það sem verið er að stefna að?  En það er í reynd ekkert gamanmál að ríkisstj., sem segist vera að undirbúa aðgerðir í efnahagsmálum, aðgerðir til þess að vinna gegn vexti verðbólgunnar, gerir það eitt að leggja fram frv. sem eykur verðbólgubálið. Það er það eina sem kemur frá þessari ríkisstj. En hitt er enn þá alvarlegra, að eins og háttað er fyrir atvinnufyrirtækjum í þessu landi skuli ríkisstj. leika sér að því að stuðla að því, að fólki sé sagt upp störfum og það fólki sem hefur lægstar tekjurnar, eins og iðnverkafólkinu hérna í Reykjavík. Ég kalla alveg sérstaka kjarkmenn þá þm. Reykjavíkur sem standa að þessu. Hitt ætti að vera ljóst öðrum þm., þó þeir séu misjafnlega glöggir, að þetta mál verður engum þeirra til framdráttar eða frama. Þetta frv. verður Alþingi til skammar og öllum þeim þm. sem standa að samþykkt þessa máls. Mér finnst alveg stórundarlegt, eins og ég sagði áðan, að 12. þm. Reykv., Guðmundur G. Þórarinsson, skuli koma hér í ræðustól og lýsa því yfir, að hann sé andstæðingur þessa frv., en með hjásetu sinni kemur hann frv. í gegn. Er eiginlega hægt að hugsa sér aumkunarverðari frammistöðu? Það er ágæt jólagjöf frá vinum alþýðunnar að samþykkja þetta frv. Það er mjög gott og hlýtur að vera þeim til mikillar gleði og ánægju sem fara að fá uppsagnir nú á næstu dögum, eins og hefur komið fram hjá vinnuveitendum sem óttast verulegan samdrátt í þessum iðnaði og þrátt fyrir aðvaranir Iðju, félags verksmiðjufólks, er haldið áfram. Nei, nú varðar menn ekkert um hvað verkamaðurinn eða iðnverkamaðurinn vill og hvað hann er að láta frá sér fara. Nú skiptir það engu máli. Hæstv. fjmrh. stendur upp og segir: Svipað og við erum að gera núna gerðist þegar viðreisnin byrjaði. En mér fannst þessi hæstv. ráðh. - hann var að vísu mjög ungur þegar viðreisnin byrjaði - aldrei vera neitt hlynntur viðreisninni. Núna er hún orðin forskrift fyrir hann í starfi hans og lífsskoðunum. Þessi hæstv. ráðh. hefur talið sig vera sósíalista til skamms tíma, en er algerlega horfinn frá öllum sósíalisma núna, eins og menn heyra og sjá af þessu.  Við skulum ekki hafa um það fleiri orð, við getum haldið áfram þess vegna í nótt og ég get vel haldið áfram í nótt, en ég tel ekki ástæðu til þess að láta frv. sem þetta, svona vitlausa tekjuöflun, sem leiðir af sér vaxandi verðbólgu í þjóðfélaginu og verður þjóðarheildinni til bölvunar, fara hér í gegn, þó það sé liðið á nótt, eins og á færibandi. Það getur gengið að fiskurinn í frystihúsunum haldi sína leið á færibandinu þangað til komið er í pökkun og inn í frystinguna, en það er ástæðulaust að láta félagsmálapakka eins og þennan fara á færibandi. A.m.k. kæri ég mig ekki um að 3. umr. renni alveg orðalaust í gegn. Ég hvet enn þá 12. þm. Reykv. til að styrkja hug sinn og hafa kjark til að greiða atkv. eins og samviska hans býður honum, en hann sagðist vera mótfallinn þessu frv. og það veltur á hans atkv. að fella þessa vitleysu.



Herra forseti. Ég ætla ekki að gera hér að umræðuefni hver eigi að vera undirlægja hvers, það þarf glöggan mann á borð við 1. þm. Vestf. til að hafa slík mál á dagskrá. En ég vil vekja athygli á því, hvað hann eyddi fáum orðum í upphafi ræðu sinnar til að minnast þess, að þetta gjald var álíka hátt á dögum viðreisnar. Það var afgreitt á ódýran hátt. Það var sagt að þá hefði núv. forsrh. verið fjmrh. Ekki setur fjmrh. einn lög. Ætli það hafi ekki þurft stuðning stjórnarinnar þá eins og nú. Ætli sjálfstæðismenn allir sem einn í deildinni hafi þá ekki staðið með þessari skattaákvörðun. Ég geri ráð fyrir því. Hitt stendur eftir, að það er aldrei til vinsælda að leggja á skatta. En þetta mál er sennilega ákaflega gott dæmi um hvernig menn hringsnúast eins og skopparakringlur eftir því, hvort þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu. Þar er hv. 1. þm. Vestf. greinilega engin undantekning.



Herra forseti. Hinn 14. febr. s.l. skrifaði hv. 12. þm. Reykv., Guðmundur G. Þórarinsson, grein í Dagblaðið þar sem hann talar um þjóðsöguna og nútímann m.a., og kemst þar svo að orði, með leyfi hæstv. forseta: „Á öllum Norðurlöndum þekkja menn þjóðsöguna um bóndann sem vildi reisa sér kirkju, en kom því verki ekki fram, ýmist vegna féleysis eða smíðin var komin í eindaga. Kom þá til sögunnar smiður, sem í raun var tröll eða óvættur, og bauðst til að ljúka smíðinni. Að launum varð bóndi að lofa augum sínum, einkasyni eða sálu sinni. Leið var þó alltaf til þess að komast hjá því að greiða launin, en hún var að geta upp á nafni kirkjusmiðsins. Sjálfsagt þykir mörgum sem hér sé um gamla þjóðsögu að ræða sem lítið eða ekkert gildi hafi í nútímalífi. Sannleikurinn er þó sá, að þjóðsagan um kirkjusmiðinn er alltaf sí og æ að gerast. Til þess að koma fram löngunarverkum sínum ráða menn sér kirkjusmiði og gjalda gjarnan með augum sínum fyrir. Kirkjusmíðin getur verið ýmiss konar framkvæmd, staða í þjóðfélaginu, réttarbætur eða hvað annað sem til framfara horfir. Margir ganga í stjórnmálaflokka til þess að koma slíkum málum fram, byggja sína kirkju. Sumir gera það með því hugarfari að nú hafi þeir ráðið sér sinn kirkjusmið, hann muni ljúka verkinu, og að launum láta þeir augu sín. Þegar menn láta augu sín sjá þeir ekkert lengur. Það verður að leiða þá og þeir sjá aðeins með flokksaugunum. Þetta getur gengið svo langt hjá sumum að blindan verður alger og flokkshagsmunir eru teknir fram yfir þjóðarhagsmuni. Gunnari Thoroddsen tókst í stjórnarkreppunni að finna nafn kirkjusmiðsins og hélt því sjálfur augum sínum og sjón óskertri.“ - Innskot mitt er að ekki er minnst á sálina, og held ég svo áfram, með leyfi hæstv. forseta: „Því tók hann þjóðarhag fram yfir kirkjusmiðinn flokkshag. Hugrenningar um tengsl þessarar gömlu þjóðsögu við atburðarás nútímans eru auðvitað veruleg einföldun. Eigi að síður er samtengingin umhugsunarinnar virði. Hitt verða menn að sjálfsögðu að hafa skýrt fyrir hugskotssjónum sínum að stjórnmálaflokkarnir eru hornsteinar lýðræðisins. Án þeirra væri ekkert lýðræði. Stjórnmálaflokkarnir eru baráttutæki til þess að koma fram hugsjónum, til þess að berjast fyrir bættu þjóðskipulagi og hvers kyns framförum. Samstaða er því nauðsynleg til þess að gagn sé að tækinu. Ævinlega verða menn þó að gæta þess að setja ekki augu sín eða sál að veði. Þá getur farið svo, að blindur leiði blindan og hending ráði hvar för endar. Hér gildir, eins og raunar alltaf í lífinu, að þekkja nafn kirkjusmiðsins, ella getur illa farið. Líklega væri mönnum hollt að lesa þjóðsögurnar meira.“ Svo mörg voru þau orð. Ég held að engum blandist hugur um það, eftir þær ræður sem þessi hv. þm. hefur haldið hér í kvöld, að hann þekkir ekki kirkjusmiðinn og - svo maður tali um aðra þjóðsögu: hann mundi seint geta upp á nafninu Gilitrutt þótt ýmsir aðrir hafi verið í holti heyrandi nær. Ég held að það sé einmitt þetta sem hér er að gerast, sem þessi hv. þm. var að vara við, að ýmsir stuðningsmenn þessarar ríkisstj. styðja hana nú til hvers óhæfuverksins á fætur öðru og vita þó að það leiðir til ófarnaðar sem er að gerast. Svo var t.d. að heyra á þessum þm. um það mál sem hér er til umr. og umfjöllunar, og við urðum vitni að því áðan, að í nafnakalli lét hann sig hafa það að sitja hjá til þess að frv. næði fram að ganga. Hjáseta hans hér áðan jafngilti því að segja já. En hann vildi hins vegar reyna að sætta samvisku sína, svo að hann svæfi betur í nótt, með því að segja ekki jáið sjálfur, láta flokksbræður sína gera það, en geta svo huggað sig við það á eftir, að ef einhver annar hefði gert það sama og hann hefði málið dáið. En sá, sem hefði getað gert það sama og hann, er víðs fjarri, og sá þm., sem hér er í staðinn fyrir hann, greip fram í fyrir hv. 1. þm. Vestf. áðan og sagði: Nú er nóg komið. - Hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson brá sér vestur á Snæfellsnes í fyrra og menn vissu að það var vegna þess að hann var andvígur því sem á þinginu var að gerast þá. Við vitum líka að sá hv. þm., formaður Verkamannasambands Íslands, mundi aldrei láta hafa sig til að greiða atkv. með gjaldi á innlendar iðnaðarvörur sem mótmætt hefur verið með 400 undirskriftum og afhent formanni fjh.- og viðskn. Það er athyglisvert í þessu sambandi, að þeir stjórnarsinnar, sem mest hafa talað um að þeir væru verkalýðssinnar, þeir stjórnarsinnar, sem m.a. hafa í sínum hóp formann Félags iðnverkafólks og í sínum hóp Jón Ingimarsson, þann gamalreynda verkalýðsforingja á Akureyri, sem ber einnig kvíðboga út af þeirri þróun sem hér hefur verið í sælgætis- og gosdrykkjaiðnaðinum, leggja með alefli að flokksbræðrum sínum í ríkisstj. og vilja hrinda þessum lögum. En þeir eiga erfitt um vik vegna þess að það er kominn köttur í ból bjarnar, vegna þess að sá stóri og sterki maður Guðmundur J. Guðmundsson hefur hopað fyrir varamanni sínum sem virðist ekki hafa miklar skoðanir eða trú á því, að honum beri nein skylda til að fylgja fram þeim óskum sem verkafólk hér í Reykjavík hefur komið á framfæri með mjög eftirminnilegum hætti. Fyrr á þessu þingi var til umr. frv. til l. um sérstakt tímabundið innflutningsgjald á sælgæti og kex, til staðfestingar á brbl. sama efnis sem út voru gefin hinn 5. sept. 1980 og undirskrifuð af Ragnari Arnalds, sem eitt sinn var formaður Alþb. Þessi brbl. hefjast svo, með leyfi hæstv. forseta: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Fjmrh. hefur tjáð mér, að vegna verulega aukins innflutnings á sælgæti og kexi hafi þegar orðið mikill samdráttur í innlendri framleiðslu þessara vara sem fyrirsjáanlega geti leitt til stöðvunar atvinnurekstrar í þessum iðngreinum. Beri því brýna nauðsyn til að setja lög um sérstakt tímabundið innflutningsgjald á sælgæti og kex.“ Þetta var sú brýna nauðsyn sem þarna er talað um. Og eins og ég sagði máttu ráðh. ekki vera að því að bíða Alþingis. Þetta var gefið út hinn 5. sept. og í ríkisstj. voru á þeim tíma ekki uppi neinar hugmyndir um að þessum iðnaði mætti bjarga með öðrum hætti. Þegar hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir þessu máli hér á Alþingi sagði hann m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Hinn aukni innflutningur á sælgæti olli því, að sala innlendra sælgætisframleiðenda.“ - hann hefur nú sennilega mismælt sig - „dróst stórlega saman.“ Ég les þetta aftur, með leyfi hæstv. forseta: „Hinn aukni innflutningur á sælgæti olli því, að sala innlendra sælgætisframleiðenda dróst stórlega saman. Talið er að samdráttur þessi hafi verið á bilinu 30–50% í marsmánuði s.l. miðað við sama tíma í fyrra. Samdráttur í sölu innlendrar sælgætisframleiðslu og samdráttur hjá innlendum kexframleiðendum hafði fljótlega í för með sér uppsagnir fjölda starfsmanna í þessum iðngreinum, einkum sælgætisiðnaði. Uppsagnir í þeim seinast nefnda voru um tíma taldar nema 74 starfsmönnum. Ljóst var samkv. framansögðu að algert afskiptaleysi af þessari þróun hefði sennilega leitt til enn frekari samdráttar í innlendri framleiðslu, stöðvunar atvinnurekstrar og atvinnuleysis starfsmanna, sem óhjákvæmilega hefði hlotið að fylgja í kjölfarið.“ Þetta voru orð hæstv. fjmrh. á þessum tíma. Þegar hæstv. iðnrh. mætti til þings og þetta mál var til umr. sagði hann m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Það gerðist um síðustu áramót, að innflutningur á sælgæti og skyldum vörum var gefinn frjáls eftir að hafa verið heftur um langt skeið. Að vísu mun þetta formlega ekki hafa átt að taka gildi fyrr en 1. apríl, en ég tel mig hafa vissu fyrir því, að í reynd hafi það gerst strax um áramótin eða upp úr áramótum, að þessum varningi var hleypt inn tollfrjálsum. Það sýndi sig í kjölfarið að sala á innlendri framleiðslu dróst stórum saman og var það út af fyrir sig ekki undrunarefni. Umboðsmenn hinnar erlendu framleiðslu höfðu búið sig vel undir þessi tímamót og voru duglegir við að dreifa varningi sínum og verulegt nýjabrum að honum fyrir ýmsa. Salan á honum var allmikil og alveg sérstaklega safnaðist mikið upp í verslunum af þessu að auki. Þessi framleiðsla hefur því eflaust orðið fyrirferðarmeiri í hillum verslana en hin innlenda framleiðsla sem þarna mætti stóraukinni samkeppni.“ Hæstv. iðnrh. skipaði nefnd í þetta mál, svokallaðan starfshóp. Mér er nú ekki kunnugt um hver niðurstaða hans var. Ég hef raunar fyrir alllöngu lagt fram skriflega fsp. til hæstv. iðnrh. þar sem ég hef farið fram á að fá upplýsingar um sitthvað smálegt. Í einkaviðtali hefur hæstv. iðnrh. sagt mér að ég muni fá svar við þessum fsp. fyrir jól, og vænti ég þess, að við það verði staðið. Er það ekki rétt? Hæstv. iðnrh. vill ekki svara. Ég óska eftir því, að hann komi hér á eftir.

Var þetta spurning hjá hv. þm.?

Ja, það er venjulega svo, að ef maður spyr er það spurning.  Enn fremur segir hæstv. iðnrh. hér, með leyfi hæstv. forseta: „Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar hér, en ég vænti þess, að það frv., sem hér er til umr., nái fram að ganga og menn átti sig á þeim forsendum, sem þar liggja að baki, og menn sýni hug til þess að nýta þær heimildir sem við höfum samkv. samningum um fríverslun til að gera iðngreinum okkar fært að bregðast við nýjum og skyndilegum aðstæðum eins og um var að ræða þegar sælgætisiðnaðurinn átti í hlut. Hins vegar fer að því að koma að við verðum komnir út úr þessum farvegi.“ Þarna kemur skýrt fram að báðir þessir hæstv. ráðherrar gera sér grein fyrir því, að sælgætisiðnaðurinn er í mikilli kreppu og gosdrykkjaiðnaðurinn. Ef maður les þessar ræður þeirra fyrr í vetur vandlega yfir getur maður í rauninni ekki skilið hvers vegna þeir bregðast svo við beiðni iðnverkafólksins sem raun ber vitni. Það er óleyst gáta. - Og svo enn þetta, sem áður er fram komið og hér hefur verið lögð áhersla á: Það er erfitt að sjá hvernig það samrýmist markmiði hæstv. fjmrh. um 42% verðbólgu á næsta ári, hún verði ekki meiri en það, ef svo heldur fram sem horfir, að ekki liði svo vika og varla mánuður að ekki séu lögð fram ný frumvörp um margvíslegar hækkanir á sitt hvað vegna þess að ríkissjóðshítin er óseðjandi. Ég sé svo ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar, en eins og hv. 12. þm. Reykv. sagði áðan er til lítils að leggja staðreyndirnar á borðið ef menn eru blindir af því að vera með svört flokksgleraugun fyrir framan sig og þó menn rámi eitthvað í skilninginn fáist þeir ekki til að greiða atkv. í samræmi við sína samvisku.



Herra forseti. Eins og þráfaldlega hefur verið vakin athygli á eru úrslit þessa máls í höndum hv. 12. þm. Reykv., sem hefur lýst sig andvígan málinu. Komist hann þrátt fyrir það að sömu niðurstöðu og við atkvgr. eftir 2. umr. er þetta enn eitt sorglegt dæmið um hvernig framsóknarmenn eru neyddir til að hopa æ ofan í æ frá þeirri afstöðu sem þeir hafa, til þess neyddir af Alþb. sökum þess að þá skortir kjark til að standa að því sem þeir vita að er rétt og satt. Ég segi nei.