Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist fsp., hvort leyfð skuli, sem mér finnst ekki falla að ákvæðum þingskapa um fyrirspurnir og hef því ekki samþykkt, en fyrirspyrjandi hefur óskað eftir að hún verði borin upp í Sþ., hvort leyfð skuli. Fsp. er um embættisfærslu sýslumanns á Höfn í Hornafirði og er svohljóðandi: „Hefur dómsmrh. talið ástæðu til að gera athugasemdir við embættisfærslu sýslumanns á Höfn í Hornafirði hinn 18. ágúst sl.?“ Fsp. er frá Vilmundi Gylfasyni.



Herra ferseti. Til þess að taka af allan efa þá er ég þeirrar skoðunar - og tala sem gamall fagmaður í fréttamennsku - þá er ég þeirrar skoðunar, að framkoma sýslumanns 



Herra forseti. Það er frá mínum bæjarhóli séð dapurlegt að horfa á þm., sem ég sé að skiptast nokkuð flokkslega, þm. Sjálfstfl. og Framsfl., umhverfast hér í kerfismennsku í versta og einfaldasta skilningi orðsins til þess að meina að fram sé borin fsp. til hæstv. dómsmrh. um embættisfærslu eins af undirmönnum hans. Þeirri fsp., sem hér hefur verið varpað fram, er hægt að svara með einföldu neii, ef dómsmrh. svo kýs, en hann meinar að fsp. komi fram. Hér var flutt í fyrra fsp. um launakjör bankastjóra. Hvers eiga þeir að gjalda? Þeir eru ekki staddir hér til þess að bera hönd fyrir höfuð sér, eins og þeir drenglyndu menn núna þykjast vera að tala um. Hér var borin fram fsp. af Matthíasi Bjarnasyni um kostnað við skrifstofuhald Alþingis. Skrifstofustjóri hefur ekki málfrelsi enn þá. Hvers eiga menn að gjalda nú, þegar lagakerfið í landinu hefur orðið sér til skammar eina ferðina enn og þessir ábyrgðarmenn lagakerfisins í áratugi standa hér og stöðva umr.?

Ekki efnislegar umr.

Herra forseti. Þú hefur að minni hyggju tekið ranga ákvörðun og hugðist því trausti sem þér var sýnt með miklum meiri hluta hér í gær. Hér er verið að stöðva umr., stöðva fsp. Það er það sem þetta mál snýst um og það er auðvitað skelfilegt. Ég læt vera að ræða prinsippálin, sem að baki búa, réttindi minnihlutahópa sem urðu fyrir aðkasti á s.l. sumri og á sumrinu þar á undan. Ég fæ ekki að ræða það hér. Ég fæ ekki að ræða Rannsóknarlögreglu ríkisins og aðkast sem minnihlutahópur varð fyrir frá henni. Ég fæ ekki að ræða sýslumanninn og aðkast annars minnihlutahóps, sem hann varð fyrir í sumar. Þessa umr. á að stöðva. Mér er óskiljanlegt, en ég treysti því að þjóðin fái fulla vitneskju um það, hvað er að gerast hér í þessum sal í dag. Það var forsetafundur í morgun. Þar var svo ákveðið með öllum atkv. gegn einu. Forseti Nd., minnar deildar þar með, íbúðarkaupandinn á Akureyri, vill stöðva málfrelsi í þinginu. Og ég segi, herrar mínir, að í dag hafið þið orðið ykkur til skammar. Í dag hafið þið verið að reyna að koma í veg fyrir að málin fáist rædd hér á þinginu. Störf ykkar eru nú ekki til mikils sóma, eins og sést um þjóðfélagið allt. Þetta er röng ákvörðun. Þetta er skaðleg ákvörðun fyrir Alþingi, þetta er vont fordæmi. Ég er minnihlutamaður hér, við erum það augljóslega, en ég segi já.



Herra forseti. Þó að ég sé ósammála þeim hv. þm. sem óskaði eftir að koma þeirri fsp. á framfæri sem hér er til umr. í öllum meginatriðum í málflutningi hans í þessu máli, þá tel ég að hann hafi fyllsta leyfi samkv. þingsköpum þessarar virðulegu stofnunar til að koma á framfæri fsp. sinni. Ég tel að með þessari neitun séum við í raun og veru að stíga nokkurt skref aftur á bak í okkar þingræðisvenjum og hefðum. Ég tel það mjög slæmt, að menn skuli ekki fá að bera fram fyrirspurnir hér á hinu háa Alþingi, þó að einhverjum hv. þm. eða hæstv. forsetum þyki þær vitlausar. Ég er nefnilega þeirrar skoðunar, að hér hafi verið svarað mörgum miklu vitlausari fsp. heldur en þessari og ég harma að flokkur, sem m.a. kennir sig alfarið við lýðræði og berst fyrir því, eins og Sjálfstfl. skuli taka þá afstöðu til þessa máls sem hann gerir. Hér er um mjög mikilsvert formsatriði að ræða í okkar þinghaldi og það er af þeim sökum sem ég segi já.



Herra forseti. Persónulega finnst mér þessi fsp. hvorki vera knýjandi né mikilvæg, en það er aukaatriði þessa máls. Þm. hljóta að eiga rétt á að bera hér fram þær fsp. sem þeir óska svara við, og það er vissulega alvarlegt ef meiri hl. Alþingis tekur sér það vald áð neita því að fsp. fáist settar fram og þeim svarað. Það er mjög alvarlegt mál. - Herra forseti. Ég segi já.



Herra forseti. Fram hefur komið af hálfu forseta Sþ. að hann hafi boðið hv. 4. þm. Reykv. að umorða fsp. sína þannig að hún geti orðið þingleg. Þessu hafnaði hv. 4. þm. Reykv. og velur það heldur að baða sig hér í sviðsljósinu. Ég harma þetta og segi nei.



Ég lagði fram tillögu til breytinga við hv. 4. þm. Reykv., sem hann taldi að hann gæti ekki sætt sig við.



Herra forseti. Hér er um fsp. að ræða, sem fjallar um hörmulegt mál sem erfitt er að fjalla um þannig að Alþingi haldi sóma sínum, og menn getu skipst á skoðunum um það. Hvort hv. fyrirspyrjandi sé rétti fyrirspyrjandinn til að halda á málinu af hógværð, jafnviðkvæmt og það er, efa ég. En ég vil ekki afsala mér þeim rétti að spyrja hér hæstv. ráðh. um einstaka embættismenn og hef það í huga og segi því já.



Herra forseti. Ég vil nú ekki hafa um þetta mörg orð eða stór, en þó verð ég að gera aths. við stjórn forseta á fundinum. Hann lýsir því hér yfir, að þegar menn gera grein fyrir atkv. sinu megi þeir ekki fjalla um efnisatriði málsins. En það er augljóslega ekki sama hverjir í hlut eiga og hvað þeir eru að segja, því að hér hafa menn gert þannig grein fyrir atkv. sínu að lýsa sig andvíga efni fsp. Það er ekki gerð aths. við það. Það er aðeins gerð aths. við efnisatriði ef þau falla ekki forsetanum. Finnst ekki fleirum en mér þetta alvarlegt, með hverjum hætti þessi valdníðsla fer fram? Ég skil ekki hvað hv. 10. þm. Reykv. er yfir höfuð að skipta sér af þessu máli, sem hann augljóslega veit ekkert um. Og hvað er hann með derring að vaða hér upp á dekk? Hann fer að vísa í einhver einkasamtöl mín og forseta. Hvaðan í ósköpunum kemur honum vitneskja um það? Það er rétt, að forseti hafði samband við mig í gær og bað mig að umorða spurninguna, sem ég gerði. Forseti kallaði mig enn á fund til sín í morgun, svo að ég skýri satt og rétt frá, og lagði fyrir mig handrit að nýrri spurningu, sem hann sagði að hann mundi fallast á að ég flytti. Og ég sagði honum að hann gæti látið hv. þm. Þórarin Sigurjónsson flytja þessa spurningu, ef honum væri umhugað um að fá hana fram. Ég flyt hana ekki. Ég var að flytja fsp. um allt annað mál. Er þetta að rétta fram hönd til samkomulags? Þetta er bull, herra þm. - Og hann notar orðalagið, að hér standi hv. 4. þm. Reykv. og sé að baða sig í einhverju ljósi. Hvers konar mannasiðir eru þetta? Ég hef borið fram fsp., eins og hann hefur margoft gert sjálfur. Ég hef orðið fyrir því að neitað er að ég fái að ræða hana. Var það ég sem var að baða mig í einhverju ljósi? Ég sé ekki betur en það séu einhverjir aðrir sem þeim ljóskösturum stýri, satt að segja. Ég skil ekki hvað þessi lögfræðipiltur úr Heimdal!i er að skipta sér af málum sem hann augljóslega hefur ekkert vit á. Hann hefði getað greitt atkv. og þá hefði lítið borið á þessum aths. Herra forseti. Fundarstjórn þín á þessum fundi hefur verið hlutdræg. Það hafa verið gerðar aths. við efnisatriði, þegar forsetanum hafa ekki fallið þau. Hér lýstu þm. sig hins vegar andvíga, ég veit ekki hvort það var, fsp. eða flm. - við erum orðnir ýmsu vanir - og þá eru engar aths. gerðar við það úr forsetastóli. Ég er rétt kjörinn þm. þangað til kjósendur ákveða annað og ég krefst þess, þrátt fyrir róttækar skoðanir mínar, að fá að hafa hér sama rétt og aðrir. Og ég krefst þess, að fyrirspurnir um svona efni eða Framkvæmdastofnun ríkisins og íbúðakaup á Akureyri megi koma hér fram og þær séu ekki hindraðar. Því nefni ég þetta, að þetta varðar forsetann sem í morgun taldi sig þess umkominn að neita fsp. Herra forseti. Ég er að tala um þingsköp, fundarstjórn forseta sem kosinn var af þingmönnum allra flokka í gær. Hún hefur verið hlutdræg. Það hefur auðvitað ekki farið fram hjá nokkrum manni. Hann bannaði sumum mönnum umr. um efnisatriði og hann leyfði aths. um efnisatriði ef þær voru af hinu taginu. Auðvitað sjá þetta allir. Og svo sitja þeir hér, kerfisfólkið, og segja: Nei, ekki umr. um þetta. Það er ekki furða þó að ástandið í þjóðlífinu sé eins og það er. Það er ekki furða þegar fólkið, sem ábyrgðina ber, hagar sér svona. Og það er eina ósk mín, að allir fái um þetta að vita. Það er eina ósk mín. Og, herra forseti, sú vitneskja nógu margra verður þér ekki til mikils sóma.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem hefur komið fram hjá fjölmörgum þm., að það er mikið alvörumál þegar ákveðið er hvort takmarka eigi rétt þm. til þess að bera fram fyrirspurnir. Þjóðþingið er opinn vettvangur fyrir umr. Í stjórnarskránni er lögverndaður réttur hvers þm. til þess að bera sjálfur ábyrgð á gerðum sínum og vera ekki skuldbundinn neinum í því efni nema samvisku sinni. Þess vegna er það ákvörðun sem er alveg rétt hjá fyrirspyrjanda að getur haft alvarlegar afleiðingar, ef meiri hluti þings tekur sér fyrir hendur að ákveða fyrir hvern og einn þm. hvað er rétt gagnvart hans eigin samvisku eða ekki og, draga þær markalínur sem eiga að gilda í þessum efnum. Ég tel að við meðferð þessa máls hafi orðið á mistök, sem ég skal ekkert um seg;a hverjum eru að kenna, hvort það er fyrirspyrjanda eða forseta þingsins. En þegar þingið tekur afstöðu í máli eins og þessu te! ég nauðsynlegt að fsp. liggi fyrir skriflega og einstakir þm. og þingflokkar hafi haft tíma og tækifæri til þess að fjalla um málið á lengri tíma heldur en þeim fáeinu mínútum sem hér voru notaðar til að knýja fram endanlega niðurstöðu í þessu máli. Fjölmörg önnur atriði, sem koma á dagskrá þingsins, eru sett á prentaða dagskrá og tekin afstaða til hvort leyfa skuli og hvernig skuli ræða. Það var ekki gert í þessu tilviki. Það var ekkert á dagskrá fundarins sem gaf til kynna að þetta mál ætti að taka hér fyrir. Málið lá ekki fyrir í skriflegu formi og þm. höfðu ekki aðstöðu og tóm til þess að vega og meta með eðlilegum hætti, líkt og um önnur mál, hvaða afstöðu þeir taka. Ég vil beina því til hæstv. forseta og þm. allra, að ef önnur tilefni af þessu tagi koma upp verði farið með það líkt og öll önnur þingmál, að það liggi fyrir með eðlilegum hætti og í tæka tíð þannig að þm. og þingflokkar hafi sama tíma og gagnvart öðrum þingmálum, sem tekin eru á dagskrá með fyrirvara um hvernig með skuli fara og hvort leyfa skuli. Það sé ekki farið með málið með þeim hætti sem hér hefur verið gert.



Það var ósk fyrirspyrjanda, hv. næstsíðasta ræðumanns, að þetta væri borið upp núna strax, og ummælunum um hlutdrægni vísa ég á bug, en þar munum við ekki sannfæra hvor annan. Við kosningu nefndanna komu fram þrír listar með jafnmörgum nöfnum samtals hverju sinni og menn skyldi kjósa. Kosningar fóru því fram án atkvgr., og urðu nefndir svo skipaðar: 1. Fjárhags- og viðskiptanefnd. Davíð Aðalsteinsson (A), Eyjólfur Konráð Jónsson (B), Ólafur Ragnar Grímsson (A), Lárus Jónsson (B), Guðmundur Bjarnason (A), Kjartan Jóhannsson (C), Gunnar Thoroddsen (B). 2. Samgöngunefnd. Stefán Guðmundsson (A), Guðmundur Karlsson (B), Stefán Jónsson (A), Egill Jónsson (B), Jón Helgason (A), Eiður Guðnason (C), Lárus Jónsson (B). 3. Landbúnaðarnefnd. Jón Helgason (A), Egill Jónsson (B), Helgi Seljan (A), Þorv. Garðar Kristjánsson (B), Davíð Aðalsteinsson (A), Eiður Guðnason (C), Eyjólfur Konráð Jónsson (B). 4. Sjávarútvegsnefnd. Stefán Guðmundsson (A), Guðmundur Karlsson (B), Geir Gunnarsson (A), Gunnar Thoroddsen (B), Guðmundur Bjarnason (A), Karl Steinar Guðnason (C), Egill Jónsson (B). 5. Iðnaðarnefnd. Stefán Guðmundsson (A), Þorv. Garðar Kristjánsson (B), Stefán Jónsson (A), Gunnar Thoroddsen (B), Davíð Aðalsteinsson (A), Eiður Guðnason (C), Egill Jónsson (B). 6. Félagsmálanefnd. Stefán Guðmundsson (A), Þorv. Garðar Kristjánsson (B), Ólafur Ragnar Grímsson (A), Salome Þorkelsdóttir (B), Guðmundur Bjarnason (A), Karl Steinar Guðnason (C), Eyjólfur Konráð Jónsson (B). 7. Heilbrigðis- og trygginganefnd. Davíð Aðalsteinsson (A), Gunnar Thoroddsen (B), Helgi Seljan (A), Salome Þorkelsdóttir (B), Jón Helgason (A), Karl Steinar Guðnason (C), Lárus Jónsson (B). 8. Menntamálanefnd. Jón Helgason (A), Þorv. Garðar Kristjánsson (B), Ólafur Ragnar Grímsson (A), Salome Þorkelsdóttir (B), Davíð Aðalsteinsson (A), Karl Steinar Guðnason (C), Gunnar Thoroddsen (A). 9. Allsherjarnefnd. Stefán Guðmundsson (A), Eyjólfur Konráð Jónsson (B), Stefán Jónsson (A), Egill Jónsson (B), Jón Helgason (A), Eiður Guðnason (C), Salome Þorkelsdóttir (B). Við kosningu nefndanna komu fram hverju sinni þrír listar með samtals jafnmörgum nöfnum og menn skyldi kjósa. Kosningar fóru því fram án atkvgr., og urðu nefndir svo skipaðar: 1. Fjárhags- og viðskiptanefnd. Halldór Ásgrímsson (A), Matthías Á. Mathiesen (B), Guðmundur J. Guðmundsson (A), Albert Guðmundsson (B), Sighvatur Björgvinsson (C). Ingólfur Guðnason (A), Matthías Bjarnason (B). 2. Samgöngunefnd. Stefán Valgeirsson (A), Friðjón Þórðarson (B), Skúli Alexandersson (A), Steinþór Gestsson (B), Árni Gunnarsson (C), Alexander Stefánsson (A), Halldór Blöndal (B). 3. Landbúnaðarnefnd. Stefán Valgeirsson (A), Pétur Sigurðsson (B), Skúli Alexandersson (A), Eggert Haukdal (B), Árni Gunnarsson (C), Þórarinn Sigurjónsson (A), Steinþór Gestsson (B). 4. Sjávarútvegsnefnd. Halldór Ásgrímsson (A), Matthías Bjarnason (B), Garðar Sigurðsson (A), Pétur Sigurðsson (B), Karvel Pálmason (C), Páll Pétursson (A), Halldór Blöndal (B). 5.Iðnaðarnefnd. Páll Pétursson (A), Jósef H. Þorgeirsson (B), Skúli Alexandersson (A), Pálmi Jónsson (B), Magnús H. Magnússon (C), Guðmundur G. Þórarinsson (A), Birgir Ísl. Gunnarsson (B). 6. Félagsmálanefnd. Alexander Stefánsson (A), Friðrik Sophusson (B), Guðmundur J. Guðmundsson (A), Eggert Haukdal (B), Jóhanna Sigurðardóttir (C), Jóhann Einvarðsson (A), Steinþór Gestsson (B). 7. Heilbrigðis- og trygginganefnd. Jóhann Einvarðsson (A), Matthías Bjarnason (B), Guðrún Helgadóttir (A), Pétur Sigurðsson (B), Magnús H. Magnússon (C), Guðmundur G. Þórarinsson (A), Pálmi Jónsson (B). 8. Menntamálanefnd. Ingólfur Guðnason (A), Ólafur G. Einarsson (B), Guðrún Helgadóttir (A), Halldór Blöndal (B), Vilmundur Gylfason (C), Ólafur Þ. Þórðarson (A), Friðjón Þórðarson (B). 9. Allsherjarnefnd. Ólafur Þ. Þórðarson (A), Jósef H. Þorgeirsson (B), Garðar Sigurðsson (A), Friðrik Sophusson (B), Vilmundur Gylfason (C), Ingólfur Guðnason (A), Eggert Haukdal (B).