Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef sérstöðu um afgreiðslu máls þessa, þótt ég hafi skrifað undir nál. með hv. meiri hl. sjútvn. Ég hef gert nokkra grein fyrir fyrirvara mínum á nál., en mun gera nokkru nánari grein fyrir honum í þeim orðum, sem ég læt hér falla við þessa umr. málsins. - Fyrirvari minn er um ýmis atriði, en það veigamesta er, að ég er mótfallinn þeirri leið að afla fjár til útlánanna með löngum lögboðnum skyldulánum frá seðladeild þjóðbankans. Með þessu er farið inn á nýja, óþekkta braut í löggjöfinni, sem að mínum dómi er mjög hættuleg, eins og ég mun víkja síðar að. Áður ætla ég að minnast nokkuð á þær ástæður, sem nú eru fyrir hendi í fjárhagsmálum landsins og hv. meiri hl. Alþ. og hæstv. ríkisstj. telur vera þannig vaxnar, að nauðsynlegt sé nú að leggja inn á þessa braut. Segja má, að það sé undarlegt tímanna tákn, að það skuli vera vilji hv. meiri hluta Alþ. að leggja inn á þessa leið til fjáröflunar, þar sem þannig er ástatt í landinu, að aldrei hefur verið meira til af lausu fjármagni en einmitt nú, og þess vegna ætti aldrei að hafa verið léttara að afla fjár með venjulegum hætti til þeirra framfara, sem þjóðin ætlar að hrinda í framkvæmd, en einmitt nú. En á þessu eru nú talin svo mikil tormerki, að það mun nú verða horfið að því ráði að leggja út á þessa nýju braut til fjáröflunar. Þegar rætt var um stjórnarmyndunina fyrir hálfu öðru ári síðan, áður en núv. hæstv. ríkisstj. var mynduð, reis upp nokkur ágreiningur um ýmis atriði. Enginn ágreiningur var um það, að stórfelldar framfarir þyrftu að eiga sér stað í atvinnulífi þjóðarinnar, en sá ágreiningur snerist um það, hvort nauðsynlegt væri eða ekki að skapa áreiðanlegan fjárhagslegan grundvöll fyrir þessum framförum. Framsfl. lagði áherzlu á, að þessi nauðsyn væri, fyrir hendi og þá fyrst og fremst sú að stöðva vaxandi verðbólgu og helzt að færa hana strax niður. Hann áleit, að þetta væri nauðsynlegt til þess að skapa trú á gildi peninga, til þess að eyða þeim ugg meðal margra landsmanna, að því væri ekki treystandi, og til þess að koma í veg fyrir þá „panik,“ sem hlaut að verða áður en langt um liði, ef ekki hefði tekizt að skapa trú á framtíðarverðmæti krúnunnar. Enn fremur taldi Framsfl. nauðsynlegt, að þegar í byrjun gerðu menn sér grein fyrir því, hvernig ætti að afla fjár til framkvæmdanna, bæði lánsfjár og framlaga, hvaða lánskjör væru búin þeim mönnum, sem vildu leggja í nýjar framkvæmdir, og hvers stuðnings þeir mættu vænta af hendi hins opinbera, þannig að menn vissu, út í hvað þeir væru að ganga. Á þetta lagði sá sami flokkur megináherzlu, þegar l. um nýbyggingarráð voru hér til meðferðar á síðasta ári, en þær till. hans fengu ekki byr og ríkisstj. var mynduð á allt öðrum grundvelli en sá flokkur var samþykkur. Hún var mynduð á grundvelli, sem leiddi af sér aukna verðbólgu og skaut öllum aðgerðum á frest um það, hvernig ætti að afla fjár til hinna fyrirhuguðu framkvæmda. Í stað þess sneri hæstv. ríkisstj. sér að því að leita uppi ýmsar framkvæmdir fullkomlega af handa hófi og að miklu leyti án samráðs við þá, sem ætlazt var þá til, að yrðu þátttakendur í þeim. Það var dregið á langinn von úr viti að gera mönnum ljóst, á hverju þeir ættu von hvað lánskjör til þessara framkvæmda snerti, og það er fyrst nú, þegar komið er á annað ár eftir að hæstv. núverandi ríkisstj. tók við völdum, að verið er að reyna að ráða þessum þýðingarmiklu málum til lykta. Sú hefur líka raun orðið á, að verðbólgan í landinu hefur farið sívaxandi, og niðurstaðan af þessum vinnubrögðum hefur í stuttu máli orðið sú, að hæstv. ríkisstj. hefur fest kaup á talsvert mörgum framleiðslutækjum, bæði botnvörpuskipum erlendis og gert ráðstafanir til þess, að byggðir væru bátar í landinu sjálfu, en undirtektir manna eru þannig, að ekki er kunnugt um, að enn þá sé búið að selja innlendum aðilum einn einasta af þeim bátum, sem hæstv. ríkisstj. hefur samið um smíði á innanlands, og það mun láta nærri, að þeir einstaklingar og félög, sem hafa haft togaraútgerð með höndum og safnað nýbyggingarsjóðum undanfarið, hafi sótt um kaup á 8 af þeim 30 togurum, sem hæstv. ríkisstj. hefur samið um smíði á í Englandi. Enn þá er því algerlega á huldu, hvað verður um hin skipin. Hvernig stendur á því, að þessum málum er þannig komið? Skýringin er ákaflega einföld, og hún er fólgin í því, að áhugi manna er lítill fyrir þessum framkvæmdum, vegna þeirrar stefnu, sem hæstv. ríkisstj. hefur haldið uppi í dýrtíðarmálunum, og allt, sem hún hefur aðhafzt, hefur verkað gegn því, að fjármagnið hafi leitað inn í þær framkvæmdir, sem þjóðin hefur með höndum. Hæstv. ríkisstj. hefur ekki einu sinni tekizt að stöðva verðbólguna, heldur hefur hún alltaf látið undan síga og verðbólgan hefur farið hækkandi, þannig að fjármagnið hefur leitað dræmt til þessara framkvæmda í stað þess, að ef stefna Framsfl. hefði verið tekin upp um að stöðva verðbólguna og lækka hana, þá hefði fjármagnið leitað mjög ört inn í framkvæmdir þær, sem þjóðin hefur með höndum. Auk þess er allur stofnkostnaður hinna nýju tækja svo gífurlegur og fer stöðugt vaxandi, að mönnum hrýs hugur við að hugsa til kaupa á þeim, og kemur þetta einnig til af þeirri stefnu, sem ríkisstj. hefur haldið uppi í þessum málum. Allt, sem ég hef hér á minnzt hvað snertir framkomu hæstv. ríkisstj. í þessum málum, miðar að því að auka ótrú manna á verðgildi peninga í landinu og skapa þeim kvíða fyrir framtíðinni. Kemur þetta m. a. fram í vaxandi erfiðleikum á því að selja ríkistryggð skuldabréf til langs tíma, sem hins vegar ætti að vera auðvelt, þar sem svo mikið af lausu fjármagni er til í landinu og þar sem slík skuldabréf eru seld með háum vöxtum. En það er vitað, af hverju þetta stafar. Ástæðan er sem sé sú, að einkafjármagnið leitar inn í verðbólgubraskið, sem hæstv. ríkisstj. heldur verndarhendi yfir, og menn vilja ekki festa fjármuni sína til langs tíma. Allt þetta er afleiðing, ekki af fjármálastefnu, heldur af fjárglæfrastefnu hæstv. ríkisstj., eins og það er orðað af einum hagfræðingi landsins, því að það, sem lá mest á að gera, er hæstv. ríkisstj. tók við völdum og tók ákvörðun um að ráðast í þessar framkvæmdir til framfara íslenzkum atvinnuvegum, var að festa hið lausa fjármagn landsmanna í hinum fyrirhuguðu framleiðslutækjum, og var þá bezt að fá menn til að verða þátttakendur í framleiðslutækjunum og þar næst að fá menn til að kaupa ríkisskuldabréf með sæmilegum vöxtum til þess að útvega fjármuni til þessara framfara. En stefna ríkisstj. hefur miðað gegn þessu. Þegar ríkisstj. var mynduð, var álitið, að hún mundi afla fjár með því að sækja fjármagn þangað, sem það væri. Þá sagði hæstv. forsrh. digurbarkalega, að ríkisstj. mundi sækja féð inn í rottuholurnar. Þetta hefur þó ekki verið gert, og ekki virðast nein plön í þá átt. Ef menn draga þetta saman í nokkrar setningar, þá er ástandið þannig, að allar ráðstafanir ríkisstj. til að nota stríðsgróðann hafa farið út um þúfur: Með öðrum orðum, ríkisstj. hefur alveg gefizt upp á því að afla fjár til nýsköpunar. Þetta, að skylda þjóðbankann til að lána út fé, er fullkomnasta vantraust á fjármálastefnu ríkisstj., það er yfirlýsing um algera uppgjöf. Það er engin fjáröflunarleið að skylda þjóðbankann til að lána svo og svo mikið til einhvers eða einhverra. Það væri þá ekki vandi að útvega fé til þeirra hluta, er gera skal, ef ekki þyrfti annað en að samþykkja á Alþ. að fá þær milljónir til þessa eða hins. Fólk vill ekki leggja fé í fyrirtæki ríkisstj., af því að það skortir traust á fjármálastefnu hennar, enda þótt meira fé sé nú hjá almenningi en nokkru sinni áður. Ef við lítum á þá aðferð, sem hér er fyrirhuguð, að skylda þjóðbankann til að lána svo og svo mikið fé, og lítum svo aftur á, hvernig aðrar þjóðir héldu á þessum málum, þá verður annað uppi á teningnum. Það mun vera nær óþekkt fyrirbrigði í landi, sem vill hafa frjálst hagkerfi, að lagt verði inn á þá braut að skylda þjóðbankann til að lána ríkinu stórlán. Á styrjaldartímum þurfa þjóðirnar að nota allt sitt fé til endurbygginga. Aðrar þjóðir hafa aflað fjárins með útboðum á ríkisskuldabréfum, en ekki með því að skylda þjóðbankann til að lána ríkinu. Til hvers er þetta gert? Til þess að forðast verðbólgu og öngþveiti, því að ef hin leiðin er farin, er ekki hægt að hindra stórkostlega verðbólgu. Ætli það væri ekki nokkru þægilegra fyrir þjóðirnar að geta bara sagt þjóðbankanum að leggja fram svo og svo mikið fé en að gefa út skuldabréf, með öllu því vafstri og starfi, sem því er samfara? Jú, en því er það ekki gert? Vegna þess að þá yrði stórmikil verðbólga og fjárhagskerfið bilaði. Það er ekki hægt að búa til peninga. Ef bankinn er látinn festa mikið fé í lánum, er sú hætta yfirvofandi, að þeir, sem innistæður eiga, komi og vilji fá þær út, og af því stafar svo sú hætta, að ef bankinn .á ekki að komast í þrot, verður hann að gefa út meir og meir af seðlum, en við það eykst verðbólgan. Ég sagði, að það skipti ekki aðalmáli, hvort lagt væri til, að þjóðbankinn legði fram 50, 100 eða 200 milljónir, heldur lægi hættan í því að fara inn á þessa braut. Hvar ætla menn að fóta sig? Hér hafa fleiri frv. komið fram í sömu átt. Hér er farið fram á, að seðlabankinn leggi fram 100 millj., og í öðru frv. 150 millj. til verkamannabústaða. Ef þetta verður samþykkt, þá mun rigna yfir Alþ. frv. í þessa átt, og ef eitt er samþ., munu önnur koma í kjölfarið, því að þetta er svo óendanlega þægilegt. Ég tel mig hafa fært rök fyrir því, að þetta sé að fara inn á þessa braut og að þetta sé þrotayfirlýsing frá ríkisstj. Það þarf að vísu mikið fé til að framkvæma allt, sem í vændum er, en þetta er ekki leiðin til að afla þess. Hvaða leið á þá að fara? Það fyrsta, sem gera þarf, er að endurvekja trú manna á gildi peninganna. Það gerist með því að stöðva verðbólguna. Ef menn tryðu, að þetta væri hægt, og stjórnin gerði þetta að sínu fyrsta boðorði, mundi þetta vissulega lagast fljótt. Þá er enginn vafi á því, að einkafjármagn mundi leita meir inn í framkvæmdir og markaðir mundu skapast fyrir ríkisskuldabréf. Þá mundi vera hægt að fá almenning til að leggja fram fé í nýsköpunina. Þetta er það fyrsta. Þá væri sjálfsagt að hverfa frá þessari leið; sem nú er verið að fara, en fara í staðinn þá leið, að ríkisstj. útvegaði fé til sjávarútvegsins með því að bjóða út lán meðal almennings og semja við banka landsins um styttri lán. Ef horfið yrði frá þeirri leið að skylda bankann til að lána löngu lánin, væri sjálfsagt að efla fiskveiðasjóðinn til stofnlánanna, en ekki að stofna nýja stofnlánadeild við Landsbankann. Ríkið yrði að borga hærri vexti en 2½%. Í þeim till., sem ég geri hér, er gert ráð fyrir, að vaxtagjöld fiskveiðasjóðs yrðu hærri en tekjurnar, og yrði þá ríkið að borga mismuninn. Menn þykjast hafa fundið eitthvað púður með því að setja þetta í samband við erlendu innistæðurnar. En þetta er bara leikaraskapur að vera að fleygja þessu á milli sín. Ekkert púður hefur verið fundið. Ef bankinn verður skyldaður til þess að lána ríkinu stórfé, þá getur hann ekki borgað eins háa vexti til sparifjáreigenda og hefur því minna varafé. Ég er með því að efla fiskveiðasjóð. En mér finnst óhæft að skylda bankann til að lána út fé, en treysta honum ekki til að lána beint út. Mér finnst það vera skrýtið, sem kom fram hjá hv. 6. landsk., þar sem hann talaði um, að aðalatriðið væri að skylda bankann til að lána þetta. Ég vil endurtaka, að mér finnst það einkennilegt sjónarmið. Hér er um 2 aðalatriði að ræða, annað snýr að sjávarútveginum, að hann fái sem hagstæðust lán. Hitt snýr að því, hvernig fjárins verði aflað, og um það er ágreiningur. Ég býst við, að þetta sjónarmið hv. 6. landsk. byggist á minnimáttarkennd, að ef ekki verði lögfest, að bankinn láni fé, þá fáist það ekki. Það er þessi uppgjöf, sem einkennir þetta frv. Ég er alveg hissa á ríkisstj. að leggja út á þessa braut, og ég get ekki skilið það. Ég er hissa á að ríkisstj. skuli ekki heldur fara inn á þá braut að semja við Landsbankann um lán og hætta við skylduna. Ég er ekki í vafa um, að ríkisstj. er í vanda um skyldulán til verkamannabústaða. En það á ekki að láta hrekjast undan erfiðleikunum við að afla fjárins á heppilegan hátt, en auðvitað er það í stíl við annað úr þessum herbúðum. Þetta er ákaflega einkennilegur hugsunarháttur.

Er ekki hægt að nota það til hvors tveggja?

Þá munu erlendu innistæðurnar eyðast smátt og smátt, svo að ekki verður hægt að nota þær til nýrra kaupa. Útlán Landsbankans munu og ekki geta bjargað þessu við, hamlað á móti. Hér eru menn komnir út á einhverjar villigötur, og hefur það orðið til þess, að þeir hafa neyðzt til að lögbjóða þetta. Ég hef nú minnzt á þær brtt., sem lúta að annarri öflun lánsfjárins. Ég ætla svo að víkja að hinum brtt. Það eru einkum tvær aðaltill. með hv. 6. landsk.: 1. brtt. við 3. frvgr., sem er um það, út á hvað megi lána. Í frv. voru ákvæði um þetta ákaflega víðtæk, og þrengdi meiri hluti n., sjútvn., þetta nokkuð, en við leggjum til, að svo verði enn meir þrengt, að lán séu ekki veitt til skipasmíðastöðva, dráttarbrauta, vélsmiðja o. fl. fyrirtækja, nema þau séu eingöngu eða að langmestu leyti rekin á vegum útvegsmanna og í þágu sjávarútvegsins. Við vitum, að eftirspurn mun verða mikil, það munu fara um 50 millj. kr. í togarana eina. Og við þykjumst sjá fram á, að á næstu árum muni fjárþröng verða í sjóðnum. Við getum eigi fallizt á, að slík lán, sem hér um ræðir, séu veitt úr sjóðnum til þeirra fyrirtækja, er koma útveginum ekki beint við. Það er óhæfa og má ekki eiga sér stað, að milljónir kr. með 2½% vöxtum séu veittar til þessara fyrirtækja. Við eigum líka að gæta að því, að þetta eru geipileg hlunnindalán, sem vextirnir af eru til jafnaðar 4½–5%. Hér eru því veittir mjög stórfelldir styrkir. Þótt þetta fé sé vitanlega frá Landsbankanum tekið, er það styrkur samt, og hlýtur því hagnaðurinn að verða minni hjá öðrum viðskiptamönnum bankans, m. ö. o. þetta bitnar á þeim. 2. brtt. okkar er við 7. frvgr. og er á þá leið, að þeir, sem eigi nýbyggingarsjóði, skuli leggja fram fé til kaupanna, en eigi megi þó lána hærri upphæð en sem svarar virðingar- eða kostnaðarverði eignar, sem lánað er út á. Ef hægt er að sanna, að lántakandi hafi gert ráðstafanir til kaupa á tveim eða fleiri framleiðslutækjum, þá megi skipta nýbyggingarsjóði hans til kaupanna, enda takist tækin í notkun innan tveggja ára, frá því er sótt er um lánið. Þessar eru brtt. okkar. Ekkert vit er í að taka það fjármagn, sem ætlað er útveginum, og lána það út úr sjóðnum til óviðkomandi aðila. Þetta er mikilvægt og réttlátt atriði að mínum dómi: Þeir, sem safnað hafa sjóðum, hafa þar með safnað stórkostlegum hlunnindum. Er bæði eðlilegt og sjálfsagt, að þeir, er þegar hafa fjármagn undir höndum, leggi sitt af mörkum til fyrirtækjanna og fái því minna úr sjóðnum en ella hefði orðið. Hér ber og á að líta, að lán þessi eru áhættulán, og þarf ríkisábyrgðir fyrir öllum lánveitingum. Það er því ekkert hóf á, að ríkið sé að leggja fram, nema aðrir komi með fé á móti. Þetta málsatriði mun eitthvað hafa verið rætt í sjútvn., og vona ég, að það verði athugað þar nánar. Ég býst við, að samkomulag náist í n., enda virðist það sjálfsagt. Síðar við umræðurnar mun ég enn bera fram brtt. um að takmarka lánveitingarnar nánar. Ég tel ekki rétt að lána ótakmarkað úr slíkum sjóði til einstakra fyrirtækja. Ég hef eigi lagt fram till. um þetta við þessa umr., en mun gera það við 3. umr. Ég ætla ekki að orðlengja frekar um þetta mál, en vildi bara sýna og undirstrika, að þessi fjáröflunarleið, sem ákveðin er af stj., er hættuleg. Og það, sem hrekur stjórnarmeirihlutann út í þetta, er öngþveitisástand það, er stj. sjálf hefur skapað. Er ekki auðvelt að bæta úr þessu, nema stj. snúi við. Það er áreiðanlega hægt fyrir stj. að afla fjár án þess að leggja út á þessa hættulegu braut. Þrátt fyrir allt mundi vera hægt að leysa þetta með hæfilegum áróðri fyrir því, að menn legðu fram fjármagn það, er þeir hver fyrir sig ráða yfir. Ég bendi á brtt. þær, sem við flytjum saman ég og hv. 6. landsk.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Herra forseti. Það er meir vegna almennra hugleiðinga í ræðu hv. 2. þm. S.-M. en vegna þess, er hann sagði um frv. sjálft, að ég ætla að segja hér nokkur orð. Ég hef nokkrum sinnum áður heyrt þennan sívaxandi dýrtíðarsón kveða við, sem er þó sérstaklega farinn að aukast nú og því meir, sem nær dregur kosningum. Kemur æ betur í ljós, að hv. 2. þm. S.-M. trúir harla litlu sjálfur af því, sem hann lætur í veðri vaka. Jafnlélegur málflutningur af hendi hv. þm. og raun ber vitni leiðir ótvírætt í ljós, að honum hefur veitzt erfitt að koma skipulagi á mál sitt og rökstyðja fullyrðingar sínar. Hv. þm. hóf mál sitt með því að leiða athygli hv. þingheims að því, að stefna Framsfl. hefði ætíð verið hin rétta, en stj. hefði látið ráðstafanir þær, er gera ætti, undir höfuð leggjast og skeika að sköpuðu í dýrtíðarmálunum. Ég minni hv. þm. á það, af því að hann vill vera að segja þetta, að einnig var samið við Framsfl. þegar samningaumleitanir stóðu yfir um myndun núverandi stjórnar, Ekkert það kom fram í umræðunum frá Framsfl., sem gæfi tilefni til að halda, að hann teldi það skilyrði fyrir þátttöku sinni í stj., að lækkað yrði kaupgjald í landinu, eða stemma stigu við dýrtíðinni yfirleitt. Hins vegar hélt þessi hv. þm. fram, að nauðsyn bæri til að hækka kaupgjald víða úti um land. Bændur hefðu nú víða fengið hækkað verð fyrir afurðir sínar og þess væri því ekki að vænta, enda ekki sanngjarnt, að verkamenn, er væru nálægt bændum, gætu til lengdar unað gömlum og óréttlátum launakjörum. M. ö. o., þar eð honum tókst ekki að halda við óreiðunni, var hann reiðubúinn, meðan komið gat til mála, að hann færi í stj., og reyndar til þess að geta komizt í hana, að kaupa vinnufrið fyrir hækkun kaupgjalds. Þá átti að vera goðgá að hafa í frammi kaupkúgun þá við lægst launuðu stéttirnar í landinu, sem framsóknarmenn hafa barizt fyrir síðan þeim, - m. a. fyrir handvömm foringjanna sjálfra, - tókst ekki að komast í stj., urðu utan gátta. Þessi sónn hefur kveðið við æ síðan, og spáð hefur verið hruni dag hvern, af því að kúgunarstefnu Framsfl. var eigi fylgt til lækkunar á kaupgjaldi. Við skulum athuga nokkuð, hvernig farið hefði, ef kaupkúgunarleið Framsfl. hefði verið farin. Árangurinn af þeirri stefnu hefði orðið sá, að hér hefðu hafizt harðvítugar kaupdeilur. En þeim hefði óhjákvæmilega lyktað með sigri hinna vinnandi stétta og hins vegar því, að öll þjóðin hefði beðið vafalausan hnekki af þessum átökum, orðið fyrir miklu tjóni í heild. - Ég sagði, að vinnandi stéttirnar hefðu sigrað, af því að ekki er unnt að halda niðri kaupgjaldi meðan atvinnurekstur gengur sæmilega. Það má alls ekki ætla, að verkalýðurinn láti bjóða sér, meðan aðalatvinnuvegur þjóðarinnar ber sig vel, að kosti hans sé þrengt, ráðizt á lífskjör hans. Það þarf því eigi að vera neinum til efs, að þessar spár mínar hefðu eins vel rætzt og víst er, að Framsókn hefur orðið sér til athlægis með þessum bölspám sínum og illbænum. Og nú halda þessir menn, að þeir geti blekkt þjóðina með þessum són sínum rétt fyrir kosningarnar. Hv. þm. sagði, að frv. það, er hér um ræðir, benti til, að stj. hefði hreinlega gefizt upp við fjármálastefnu sína, þ. e. að því er snertir stofnlánin til sjávarútvegsins. Ég vil benda á, að tvær leiðir voru til í málinu. Fyrri leiðin var að knýja þá, sem peninga eiga, til að leggja fram fé í atvinnutæki. Þessari stefnu má margt færa til ágætis, og hefði ég óskað, að einstaklingsframtakið hefði haft sig meira í frammi og mátt sín meir. Hin leiðin var að hlutast til um, að fleiri gætu eignazt hin nýju framleiðslutæki en þeir, sem eiga peninga og hafa þau ekki. Ég ætla að skýra þetta með dæmi. Það er t. d. einn kaupstaður, sem nú er í miklum uppgangi og hefur fyrir ötula forustu tekizt að auka útveg sinn mjög, en menn telja þar, að bærinn eigi sjálfur að hafa umráð yfir öllum framleiðslutækjunum. Nú vildi þessi kaupstaður ráðast í togarakaup, en skorti handbært fé. Ef stefnu hv. 2. þm. S.-M. hefði verið haldið, þá gat kaupstaðurinn engan togara eignazt. Þótt hann e. t. v. gæti aflað sér annarra tækja með tekjum sínum, tækja, er líka geta veitt honum fjármagn, þá vilja kaupstaðarbúar nú einnig fá togara, til þess að hafa enn fjölbreyttara framleiðslulíf. Þessi hv. þm. fór nú á stúfana og getur fengið lán fyrir þennan kaupstað hjá ríkinu, að upphæð 91.66%, og á að leggja það fram. Þegar svo stendur á, að þessi kaupstaður er í kjördæmi hv. þm. og hann er einmitt á biðilsbuxunum fyrir honum vegna komandi kosninga, þá á að vera ágætt að láta ríkið leggja af mörkum. Er þetta auðskilið, því að kaupstaður þessi er Norðfjörður. Annars held ég, ef ég hefði verið einráður, að ég hefði farið nær hinni stefnunni en hér er gert. Þessi er seinni stefnan, sem hv. þm. er með í kjördæmi sínu, þar sem hann ætlar að bjóða sig fram. En þegar á Alþ. kemur, þá upphefjast nýjar rímur og aðrir sálmar. M. ö. o., hann berst á móti síðari stefnunni á þingi, en fyrir henni, þegar hann er kominn á framboðsbuxurnar og kosningar standa fyrir dyrum. Gott er að hafa tungur tvær og tala sitt með hvorri. Stj. hefur engan veginn gefizt upp við fjármálastefnu sína. En hún vill reyna báðar þessar leiðir. Ég undrast, að ekki óskýrari maður en hv. 2. þm. S.-M. skuli lenda í slíkum ógöngum, er hér sést, þegar hann ætlar að fara að sýna fram á fjárglæfrastefnu stj. og það vantraust þjóðarinnar á mátt peninganna, að hún vilji ekki kaupa framleiðslutækin. Ég spyr: Hverjum er það að kenna, að komið hefur verið inn hjá þjóðinni að vanmeta verðgildi peninganna? Svona rökvillur færa ekki aðrir fram en þeir, sem trúa ekki því, er þeir segja sjálfir. En ef menn svo spyrja, hvers vegna einkaframtakið hafi sig ekki meira í frammi, þá er þetta svar mitt: Almenningur trúir lítt á aðgerðir Alþ. í skattamálunum vegna slæmrar reynslu af því. Ég á hér við skattastefnur þær, sem enginn hefur átt meiri þátt í að innleiða á Íslandi en einmitt þessi hv. þm. Voru þær á góðum vegi með að lama allan sjálfstæðan atvinnurekstur í landinu. Ég upplýsi það, að búið er, að því er ég hygg, að panta 11–12 hinna 30 togara. Ég veit sjálfur um 3–4 einstaklinga í viðbót, sem hafa hug á að kaupa nýja togara, og er það mín skoðun, að þeir verði fleiri, áður en lýkur, en hægt verður að fullnægja með góðu móti. En ég hygg, ef sjá á þessum málum borgið, að það sjónarmið eigi að ríkja, að þeim, er ekki hafa nóg fjármagn nú, verði gert kleift að fá togara líka. Hins vegar er ekki nægilegt fé fyrir hendi til að sinna öllum. Út af hinum eilífa dýrtíðarsón vildi ég annars segja það, að broslegt er að sjá og heyra sýknt og heilagt menn gaspra um hina geysilegu og ægilegu dýrtíð. En hvað er hún raunverulega? Hún er aukið kaupgjald og hækkað afurðaverð. Hún hefur verið úrræði til auðmiðlunar milli atvinnurekenda, er standa að framleiðslunni, og almennings í landinu. Og þetta hefur í för með sér: a) hærra kaup fyrir verkamanninn og b) hærra afurðaverð fyrir bóndann. En vel mætti hv. 2. þm. S.-M. minnast þess, að reynt hefur verið af honum m. a. að hækka afurðaverð bænda í landinu. Öðrum mun hafa tekizt sæmilega, öðrum miður, en sem heild sæmilega. Ástæðan er sú, að sjómaðurinn, sem vinnur að framleiðslunni, hefur fengið hærri hlut, meiri peninga fyrir vinnu sína. Landverkamaðurinn segir: Ég vil líka fá hærra kaup eins og hann. Af því leiðir svo, að bóndinn fær hærra verð fyrir sínar afurðir. Þegar þannig er komið, hlýtur vísitalan í landinu að hækka. Stjórnarvöldin geta ekki hvort tveggja hælt sér af þeim afrekum að selja framleiðsluvörur landsins út úr landinu á sem hæstu verði, en skorast undan ábyrgð á hækkaðri vísitölu í landinu. Nú eru horfur á hækkandi verðlagi á framleiðsluvörum okkar á þessu ári. Sennilega er útlit fyrir mjög verulega hækkun á verði aðalframleiðsluvaranna. Í fyrra var sagt, að gjaldþrot væri framundan. Að vísu sögðu þetta framsóknarspámennirnir, svo að á því tók enginn mark. Síldarmálið, sem var selt á 18 pund, kemur nú til með að verða selt á 26 pund. Ég get ekki fullyrt um þetta, en miklar líkur eru fyrir því, að síldarlýsi, síld og margar aðrar afurðir seljist á góðu verði. Af þessu kemur til með að leiða, að vísitalan hækki, nema menn geri öflugar ráðstafanir til, að svo verði ekki. Og fyrir mitt leyti er ég viðmælandi um það. - Þetta er nú dýrtíðin, sem alltaf er verið að rausa um og látið með eins og um mannsmorð væri að ræða. En ef afurðaverðið fellur, þá er ekki um annað að ræða en laga framleiðslukostnaðinn eftir verðlaginu. En það er allt annað mál en að koma nú til vinnustéttanna meðan atvinnureksturinn skilar arði og heimta að lækka kaupið. Þegar svo er komið, að atvinnurekstur landsmanna er farinn að vera rekinn með tapi, þá er allt annað mál, þótt sagt sé : Nú verður hver að minnast þess, að stærri skammt en atvinnulífið gefur getur enginn fengið. Og ég efa ekki, að þetta mæti skilningi, sér í lagi þó gagnvart þeim valdhöfum, sem hafa sýnt það, að þeir vildu ekki skerða hlut almennings meðan ekki var nauðsyn til þess. Það er því fjarri því, að um fjárglæfra sé að ræða í stefnu núv. ríkisstj. Það voru glæfrar að fylgja annarri stefnu, sem hefði óumflýjanlega leitt til innanlandsstyrjaldar, sem hefði kostað landið hundruð millj. kr. og þjóðin sopið seyðið af því. Varðandi það frv., sem. hér liggur fyrir, er það að segja, að ég lít á þessa till., sem hér er borin fram af meiri hl. n., sem samkomulag við Landsbankann. Ég fullyrði, að Landsbankinn er reiðubúinn að ganga inn á þetta og sættir sig við það, svo að um enga þvingun er að ræða. Ég er til viðtals um aðra leið við útlánastarfsemina, ef Landsbankinn hefði viljað sætta sig við það. En þar sem Landsbankinn taldi sig geta sætt sig við þessa leið og aðra ekki, get ég unað við þessa leið. Ég legg mikið upp úr því, að sú leið sé valin, sem Landsbankinn telur sig geta fylgt. Og ég er sammála hv. þm. um það, að það er varhugaverð braut að leiða þjóðbankann út í þá útlánastarfsemi, sem stjórn hans er andvíg. Um meginefni málsins ætla ég svo ekki að fjölyrða. Það hefur orðið ofan á, að stjórnarandstaðan hefur slegizt í för með okkur og þar með viðurkennt, að sjávarútvegurinn eigi heimtingu á að fá ódýr stofnlán. Hann hefur skapað auðmagn þjóðarinnar síðustu áratugina og er því vel að því kominn að fá sæmileg lánskjör. Það, sem nú á að gera, er að taka innstæður þjóðarinnar, sem liggja erlendis vaxtalitlar eða vaxtalausar, og breyta þeim í tæki, gera tvennt í senn, sem hv. þm. virtist telja mestu goðgá og fjarstæðu, kaupa tækin og leggja í útlán til þeirra, sem vilja kaupa þau. Ég held hv. þdm. muni skilja þetta, ef hann leggur höfuðið í bleyti. Ég held þetta frv. sé eitthvert það merkasta og bezta, sem fyrir þingið hefur verið lagt um nokkurt árabil. Ég vona það fari hraðbyr gegnum þingið og verði þjóðinni til þeirrar blessunar, sem þeir ætlazt til, er að því hafa unnið.



Herra forseti. Það er augljóst af ræðu hv. 2. þm. S.-M., sem hann flutti hér áðan, að hann skilur hvorki upp né niður í þeirri stefnu, sem mörkuð er með þessu frv.  Hv. þm. talaði um, að þessi till., sem ríkisstj. flytur, sé vantraust á ríkisstj. Þetta er auðvitað fjarstæða. Ég veit ekki, hvort hv. þm. hefur gert sér ljóst, hvað sé í ráði með fjárfestingu Íslendinga á þessu ári og næstu árum, hvaða upphæð komi til með að verða fest í okkar atvinnulífi. Ég get því miður ekki eins og komið er nefnt tölur með nokkurri nákvæmni snertandi þetta. En mig langar til að slá nokkrum tölum fram til þess að sýna, hve þessi fullyrðing um 100 millj. er gripin úr lausu lofti. Ef við göngum út frá því að verja á 5 árum miklu fé í okkar atvinnulíf yfir höfuð, bæði til að kaupa útlend tæki og til þess að leggja í fyrirtæki innanlands, þá gæti ég trúað, að það yrði aldrei undir 800 millj., ef til vill 1000 millj. kr., sem yrði 1/3 fest í kapítalvörum á líkum tíma. Hins vegar verðum við að gera okkur ljóst, þegar við ræðum þessa hluti, að við erum að ákveða, hvernig okkar fé skuli varið í þessu efni, hve miklu kapítali í ákveðinni grein og hve fljótt það yrði gert. Hv. 2. þm. S.-M. finnst það einhver ósköp, að ríkið skuli ætla að tryggja lán á 100 millj. kr., og finnst það bera vott um einstaka fjarstæðu að vilja leggja í fyrirtæki og festa þetta kapítal. Ef ég man rétt, þá var á seinasta ári byggt í Reykjavík einni fyrir 93 millj. kr. Það er almennt reiknað með því, að byggingar séu 1/3 af kapítali þjóðfélagsins á hverjum tíma. Ég get nú ekki séð, að einstaklingarnir séu sérstaklega óðfúsir að leggja fram fé sitt og festa það í kapítalvörum. Og hvað húsbyggingar snertir, þá er byggt eins mikið og hægt er að fá efni til. Hvað þessa fjárfestingu snerti þegar þessi hv. þm. var fjmrh. á Íslandi, þá var þetta kapítal t. d. 1934 22 millj., allur skipastólinn, en á sama tíma voru allar húseignir metnar á 150 millj. Nú vitum við það, hvað þörf okkar hefur verið mikil fyrir, að fé okkar færi í sjávarútveginn, þótt allir vilji láta byggja eins mikið og frekast er mögulegt. Það þótti hins vegar fyrir stríð gott fyrirtæki að byggja hús, en það þótti verra að kaupa báta, enda torsótt að fá leyfi til þess að koma upp slíkum lúxus. Það, sem við höfum lagt áherzlu á og samþ. með stofnun núv. ríkisstj., var, að sérstaklega mikið fé skyldi lagt í sjávarútveginn til þess að afla stórkostlegustu auðsöfnunartækja, sem völ er á, til að hagnýta auðlindir okkar. Um leið og Alþ. og ríkisstj. hafa ákveðið að gera þetta, þá hlýtur hún að framfylgja þessu með því að tryggja, að fé verði lagt í þessa hluti. Ef einstaklingar, - hv. þm. vill, að þeir séu látnir ráða, - vilja leggja fé í byggingar, þeir byggðu fyrir 93 millj. á einu ári í Reykjavík, - þá er útilokað, að tæki verði keypt fyrir þjóðina fyrr en þessir einstaklingar átta sig. Er ekki sjálfsagt fyrir þetta ríki, sem vill vinna fyrir sína þegna, að gera ráðstafanir til að afla fjár til þessara hluta heldur en að bíða eftir því, að vilji þessara einstaklinga breytist? Ég held því, að með þessari fjárfestingarpólitík, sem hér er farið inn á, sé það að gerast, sem þjóðinni er mest þörf á, það er að leggja öruggan grundvöll undir atvinnulíf okkar og gerbreyta hlutföllunum á milli fjármagnsins á Íslandi og atvinnuveganna, sem það er sett í. 100 millj. kr., sem Landsbankanum er gert að skyldu að lána, eru ekki nema smáræði í samanburði við fjárfestingu þá, sem íslenzka þjóðin er að framkvæma á þessum 5 árum, kannske tíundi hluti, og ekki meira en það af því, sem Reykvíkingar leggja í húsbyggingar á einu ári. Með þessari blindu trú sinni á alvizku peningamannanna í landinu er hv. þm. aðeins að gerast þeirra aftaníoss og slá því föstu, að þeir eigi að ráða fjárfestingarpólitík íslenzku þjóðarinnar. Ef þeir eru ekki ákveðnir í að kaupa skuldabréf, þá á ríkið að falla frá því t. d. að kaupa 30 togara. Þetta er sú gamla pólitík, sem alltaf hefur leitt til kreppna í atvinnulífinu með skömmu millibili, m. a. kreppna, sem skapast af því, að þessir peningamenn, sem hv. þm. hefur svo mikla trú á, missa trú á verðbréfum og þau bréf falla og hrun skapast, sem leiðir kreppu af sér. Þá talaði hv. þm. um, að það þyrfti að gera einhver ósköp til þess að forðast verðbólgu, eins og verðbólga komi þessu máli við. Það á þessi hv. þm. a. m. k. eftir að sýna fram á. Fyrir nokkrum árum, e. t. v. þegar þessi hv. þm. var viðskmrh. og hafði með bankana að gera, voru fluttar inn í landið 60 millj. kr., sem Íslendingar áttu frosnar erlendis. Þessar 60 millj. voru borgaðar út til einstakra manna, sem áttu þetta fé. Þetta eru ráðstafanir til að skapa verðbólgu, þær geta ekki gert annað, vegna þess að þessum 60 millj. kr. er hent inn á peningamarkað Íslendinga án þess að taka verðmæti inn í landið, sem vega upp á móti þeim. Það er þetta, sem skapar verðbólguna, og hv. þm. átti ekki að tala eins mikið um verðbólguna og hann gerði, því að hann var einn aðalmaðurinn til að skapa hana. En er þetta nú það sama og að taka 90 millj. kr. og kaupa togara, sem kosta 90 millj. kr.? Skapar þetta verðbólgu? Nei. Það skapar enga verðbólgu, vegna þess að kaupgetan, sem þessar 90 millj. skapa, er notuð með það sama til að kaupa verðmæti inn í landið, en menn sitja ekki uppi með þær til að sprengja upp í fjór- og fimmfalt verð eignir hér innanlands. En þetta virðist hv. þm. ekki geta skilið. Hins vegar verða þau tæki, sem þannig eru keypt og flutt inn í landið, til þess að skapa varanleg verðmæti. Og ég held, að hv. þm. ætti ekki að vera að tala eins mikið og hann gerði áðan um það ástand, sem núverandi stjórnarstefna hefði skapað. Ég sé ekki betur en einmitt með núverandi stjórnarstefnu sé einmitt verið að reyna að ráða bót á þeirri vitleysu, sem hann skapaði meðan hann réð hér á landi, og þeirri verðbólgu, sem hann skapaði ásamt Landsbankaklíkunni, meðan hann hafði eitthvað yfir honum að segja. Hv. þm. talar um, að það sé alveg dæmalaust hneyksli að fara að skylda bankann til þess að lána, og segir, að þetta komi aldrei fyrir hjá stríðsþjóðum einu sinni. Ég er alveg hissa á því, ef hv. þm. hefur aldrei heyrt talað um það, að erlendar ríkisstj. hafi getað tryggt sér lán, og meira að segja fyrirskipað þjóðbankanum að lána þeim, eftir því sem þær hafa þurft. Ég skal viðurkenna, að bankastjórar hafa verið mismunandi samningsliprir í þessu efni við sinar ríkisstj. Og fjöldi ríkisstj. hafa útskrifað lán hjá bönkum og lagt á hjá þeim nokkurs konar skyldulán, sem ríkisstj. hafa fengið fé út á samtímis því, sem þær hafa gefið út skuldabréf, ekki hvað sízt á stríðstímum, alveg eins og ríkisstj. á Íslandi gerir. Þá segir hv. þm., að það sé heimskulegt að fara inn á þessa braut og skylda þjóðbankann til þess að gera þetta. Ég veit ekki, hvar stj. fjármála landsins á fremur að vera en á Alþ., eða heldur hv. þm., að hún sé hjá þjóðbanka Íslands? Það er Alþ. Íslendinga, sem ræður fjármálapólitík landsins og ákveður, hvort þjóðbankinn er til eða ekki, og ákveður honum reglugerð og ákveður honum skyldur á hverjum tíma. Ég skal gjarna upplýsa þennan hv. þm. um það hvernig það er í nágrannalöndum okkar. Það er t. d. þannig í Svíþjóð, að sænski þjóðbankinn sækir um það á hverju ári að fá undanþágu að hafa á hendi seðlaútgáfu, og um leið og bankastjórinn sækir um þetta, lætur hann fylgja skýrslur frá bankanum, þar sem hann lýsir sinni peningapólitík og hvers konar peningapólitík hann ætlar að reka. Þessi skýrsla er send þinginu, og þegar þessi skýrsla kemur til þingsins, er henni vísað til bankanefndar þess. Þessi n. athugar þessa skýrslu í samráði við ríkisstj., og síðan koma þessi n. og ríkisstj. sér saman um, hvaða pólitík bankinn skuli reka. Síðan er það þannig samþ. af þinginu, og þar með er ákveðin sú fjármálapólitík og peningapólitík, sem bankinn skuli reka. Það er vitanlegt, að einmitt með svo miklum afskiptum ríkisstj. og samstarfi þjóðbankans, t. d. mun skrifstofustjóri fjmrn. vera formaður sænska ríkisbankans, má efla þetta samstarf sem bezt. Þannig hefur sænska ríkisstj. haft það á undanförnum árum eða síðan 1931. Þá hefur hún reynt að reka sömu fjármálapólitík og peningapólitík bankans og stjórnað því, hvernig peningapólitík væri rekin í landinu. Og hvernig Svíum tókst að bjarga sér á árunum 1931–32, var mikið að þakka því, að ríkisstj. sænska lagði meðal annars þær skyldur á herðar þjóðbankans að leggja í framkvæmdir á þeim sviðum, sem einstaklingum þótti óráðlegt að leggja í. Það er þess vegna bókstaflega regla í öðrum löndum, að þjóðbankinn hagar sér eftir fyrirsögn þingsins hvað heildarfjármálapólitík snertir. Og þetta verður náttúrlega því frekar, sem þjóðin sem heild fær ástæðu til þess að stjórna sínu atvinnulífi og hafa alveg yfirráðin yfir þeim stofnunum, sem eiga að vera fyrir atvinnulífið. Þegar hv. 2. þm. S.-M. talar um útgjöld hjá ríkisstj., þá talar hann eins og álfur út úr hól. Það er svo fjarri því, að hjá ríkisstj. komi til greina sú minnimáttarkennd, sem hv. 2. þm. S.-M. er svo oft að tala um, og upphaflega voru þessar till., sem í frv. felast, til þess, að Alþ. væri húsbóndi á sínu heimili og stjórn fjármálapólitíkurinnar í landinu og eftirlit og landsbankavaldið væri ekki látið hafa það stjórnleysi, sem það hefur haft í fjármálapólitík landsins. Hér er því aðeins um að ræða að ráða bót á þeirri stjórn og því eftirliti, sem ekki hefur verið gott undanfarið. Og ríkisstj. gerði líka í sínum upprunalega samningi ráð fyrir því, að það væri líka hægt að grípa til þess með harkalegri meðulum en hér er gert ráð fyrir að stjórna fjármálapólitík landsins, því að það var beinlínis gert ráð fyrir því, að ríkisstj. gæti útskrifað skuldalán hjá einstaklingum eftir efnum og ástæðum, og þá sér hver maður, þegar gert er ráð fyrir slíkum möguleikum, að það er alveg augljóst, að ríkisstj. grípur fyrr til þjóðbankans eða annarra banka en að skylda menn til þess að lána svo og svo mikið fé af eignum sínum. Það er svo fjarri því, að hér sé eitthvað, sem beri vott um minnimáttarkennd eða uppgjöf, heldur er hér verið að taka upp aðferðir, sem tíðkast í öðrum löndum, og hefur þar þótt sjálfsagt, að þing og stj. réði þar yfir bankapólitík viðkomandi lands. Og í staðinn fyrir að það sé heimskulegt að fara inn á þessa braut, eins og hv. 2. þm. S.-M. sagði, en hann talaði eins og reyndur bankamaður, þá hefur það tíðkazt, að þing erlendis hafa lagt mikla áherzlu á það, að peningapólitík væri hagað þannig, að þau gætu skyldað banka til þess að lána peninga í vissu augnamiði. Þá kom þessi hv. þm. inn á stefnuna um vaxtakjörin til handa útvegsmönnum, og hann ræddi mikið um það. Að vísu væri gott, að útgerðin hefði lága vexti, þó vildi hann halda annarri leið heldur fram hér, og sagði hann, að í raun og veru mundi þetta þýða það, að sparisjóðsvextir yrðu lægri en ella. Ég sé ekki, að sparisjóðsvextir verði minni en ekki neitt, eins og þeir eru nú. Það má kannske láta þá vera það með því, að menn borgi með innistæðum. Ég býst ekki við, að það þætti gott hér á landi, þó að það tíðkist mikið erlendis. Hv. þm. vildi láta ríkið borga vaxtamismuninn, þó að einhverjir sérstakir sjóðir lánuðu út til útvegsmanna, megi bankinn reikna sér hærri vexti af því fé og ríkið borgi mismuninn. Og hv. þm. sagði, að fyrir útvegsmenn væri það ekki aðalatriðið, hvernig þessara fjármuna væri aflað. Er það þá ekkert atriði, að útvegurinn borgi vaxtamismuninn, því að það er vitað, að meginféð, sem ríkið á og tekur, er einmitt tekið frá sjávarútveginum? Og ef ríkið á að borga mismuninn á þessum vöxtum, þá þýðir það aðeins að taka meira frá sjávarútveginum til þess að borga þann vaxtamismun, og þá er það fyrir sjávarútveginn að taka úr einum vasa og láta í annan. Mér skilst, að sjávarútveginum geti ekki verið sama um það, á hvern hátt þetta fé er tekið, heldur sé það stórt atriði. Ég er hræddur um, að hv. 2. þm. S.-M. hugsi nokkuð skammt í þessu efni. Það er alveg gefið, að fyrir sjávarútveginn væri það dálítið hart að verða með útgjöldum sjávarafurða að borga vaxtamismuninn eða þá hitt, hvoru munar, að sparisjóðsvextir væru nokkru lægri og gróði bankanna nokkru minni. En um hvað er spursmálið, þegar verið er að tala um vexti af lánum til sjávarútvegsins, sem sjávarútvegurinn eigi að borga? Við erum að tala um, hvort hann getur komizt niður á heilbrigðari grundvöll en hann var á fyrir stríð, og hvort við getum stutt hann og hvernig. Hvað tapaði sjávarútvegurinn miklu á Íslandi fyrir stríð? Hann borgaði vexti 7–8%. Maður við eitt útgerðarfyrirtæki landsins, bæjarútgerð Hafnarfjarðar, hefur nákvæman reikning yfir 9 ár, og það voru tveir liðir í rekstrarreikningnum, sem stóðust á, annars vegar vextir og hins vegar tap á útgerðinni. Með því að verða að borgá 7–8% vexti, tapaði útgerðin nákvæmlega því, sem vöxtunum nam. Og með öðrum orðum, með gömlu tækjunum og þeim erfiðu mörkuðum eins og voru fyrir stríð, þá er tapið ekki meira á sjávarútveginum en vextirnir, sem viðkomandi útgerð verður að borga. Það þýðir það, að ef við getum skapað útgerðinni heilbrigðari grundvöll, þá aukast möguleikarnir fyrir hagsæld þjóðarinnar, og það er einmitt hægt með útgerðinni að gera það og nota til þess þau auðæði, sem við nú höfum yfir að ráða. Ég fæ hins vegar ekki betur séð en að stefna hv. 2. þm. S.-M. sé í þessum fjármálum að láta undan einokunarstefnu peningamannanna og skilningi þeirra eða skilningsleysi á þörf þjóðarinnar til þess að ráða, hvernig farið er með fjármagn þjóðarinnar á hverju ári, og því skilningsleysi á þörf þjóðarinnar eins og því, hvernig fé er eytt hjá okkur og hvernig vextirnir eru og þess háttar, því að ég get ekki tekið tillit til þess, að ríkið eigi að borga vaxtamismun og taka þá síðan af þeim, sem það lánar. En þetta er alveg sama stefna og alltaf kemur fram í sambandi við nýsköpunina. Röksemdir hv. þm. og flokksbræðra hans eru þær, að það sé ekki rétta leiðin að afla fjár á þennan hátt til atvinnuveganna, heldur eigi að bíða eftir, að einstaklingar vilji kaupa svo og svo mikið af skuldabréfum. Þessi rök má ræða, en á móti þessum rökum koma svo þau rök, að þjóðin þarf að fá fé sem fyrst, einmitt af því að skipastóllinn þarf að koma sem allra fyrst til landsins, svo að hægt verði sem fyrst að koma honum í fullan gang til þess að afla meira fjár. Og ég álít, að það sé eitthvert mesta stórvirkið á atvinnusviðinu, sem ríkisstj. hefur nokkurn tíma gert á Íslandi, að festa kaup á þeim 30 togurum, sem búið er að festa kaup á, og það sé það mesta happ, sem nokkurn tíma hefur átt sér stað í íslenzkri fjármálapólitík, og þá sérstaklega með tilliti til þess, að þessir togarar geta byrjað að koma upp til landsins í lok þessa árs og geta allir komið á næsta ári, sem eftir eru, og það þýðir, meðan mestu markaðsmöguleikarnir eru í Evrópu, og miklir möguleikar á því að láta þá borga sig. Þá var hv. þm, að tala um það, að það væri undarlega hugsað hjá þessum mönnum, sem stæðu að þessu frv., að hafa ekki athugað, að erlendar innistæður eyddust. Fyrst er þá rétt að taka fram, að hér í þessu frv. á að taka 100 millj. kr., þær eru til erlendis. En svo ber enn þess að gæta, að t. d. 30 togarar, sem keyptir eru fyrir 90 millj. kr. erlendis, skapa erlendan gjaldeyri, og ég geri ráð fyrir, að þeir skapi ekki minni erlendan gjaldeyri en 90–120 millj. kr. á einu ári. Ég held, að verði lítið eftir af meinloku hv. þm., ef hún væri krufin til mergjar. Hann virðist haldinn af þeirri sömu hugmynd og lærifeður hans að eyða engu af þessu fé, heldur geyma það. Þá ætla ég örlítið að koma inn á það, sem snertir þetta frv., og þá ekki aðeins röksemdir hv. 2. þm. S.-M. Því hefur verið haldið fram, að það væri firra, að Landsbankinn ætti að lána fé út til annarra lánsstofnana, það væri eitthvað, sem væri óviðeigandi. Hv. 2. þm. S.-M. var t. d. að tala um það. Ég hef orðið var við þessi rök, sem komu frá formanni sjútvn., að það sé ekki von, að Landsbankinn sætti sig við það, að frv. verði samþ. eins og sjútvn. vill og það sé svo óviðeigandi fyrir Landsbankann að lána fé sitt út til annarra lánsstofnana. Ég hef nú aldrei heyrt annað eins. Ég veit ekki, til hvers Landsbankinn er, ef hann er ekki til þess að lána út til annarra lánsstofnana. Ég veit ekki, hvernig þeir menn eru annars gerðir, sem koma með aðrar eins firrur og þær, að seðlabankinn láni ekki öðrum lánsstofnunum. Seðlabankinn er einmitt til þess að láta fé af hendi til annarra banka. Það er ekki meiningin, að seðlabankinn láni fé sjálfur, heldur er það hlutverk hans að lána fé til annarra lánsstofnana, sem ríkið hefur, hvort sem þær heita sparisjóðsdeild, veðdeild eða Búnaðarbanki, og það er lánað út úr seðlabankanum jafnt fyrir því, og menn verða að gera sér grein fyrir því, að það má ekki rugla þessu saman. En það er alveg eins og börn séu að tala, þegar hv. 2. þm. S.-M. og hans skoðanabræður hans eru að ræða þetta mál. Ríkið er í ábyrgð fyrir þessum banka, og ríkið hefur talið heppilegt að hafa seðlabankann undir stjórn Landsbankans, og ríkið ábyrgist allar skuldbindingar vegna þessa 100 millj. kr. láns til handa fiskveiðasjóði gagnvart seðladeild Landsbankans. Ég veit ekki, hvað hv. þm. finnst eðlilegt. En það er æði barnalegt að heyra þetta frá mönnum, sem eru kosnir til að fara með stjórn fjármála landsins. Ég vildi mæla með því, að tímabært væri að koma upp sjálfstæðum seðlabanka. Það ætti þá ekki að vera hætta á því að fá svona rök sett fram. Þessi rök ná engri átt, enda óhugsandi fyrir þingið að taka tillit til þeirra. Þetta eru ekki heldur rök, sem koma frá stjórn sparisjóðsdeildar Landsbankans, heldur frá sérstakri klíku í þjóðfélaginu.