Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það mál, sem hér er til umr., er frv. til l. um vitamál sem var flutt á þskj. 58, 54. mál Ed. Samgn. Ed. sendi frv. þetta til margra aðila til umsagnar og voru flestar umsagnirnar á þá leið, að engar eða mjög litlar ábendingar eða aths. koma fram í þeim. Samgn. Ed. gerði tillögur um nokkrar breytingar á frv. og fengu þær allar jákvæða afgreiðslu í deildinni. Eftir að málið kom til Nd. barst mér frá samgrn. ljósrit af hraðskeyti frá Jóhanni Péturssyni vitaverði á Hornbjargi þess efnis, að 16. gr. frv. sé brot á kjarasamningalögunum. Í framhaldi af því barst n. einnig löng grg. frá Jóhanni Péturssyni. Um svipað leyti barst n. bréf frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja einnig um sama efni, að 16. gr. frv. bryti í bága við almenna reglu laga nr. 99 frá 1976, um kjarasamninga Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Í bréfi BSRB segir m. a., með leyfi forseta: „Umrædd 16. gr. frv. gerir ráð fyrir að lögfesta ákvæði um vinnutíma sem er samningsatriði samkv. kjarasamningalögunum, sbr. 7. gr. laganna. Af þessum ástæðum skorar Bandalagið eindregið á Alþingi að fella 16. gr. út úr frv.“ Kristján Thorlacius hafði einnig samband við n. og varð að samkomulagi að hann og Einar Ólafsson, formaður Starfsmannafélags ríkisstofnana, kæmu á fund samgn. til að skýra þetta mál. Á þennan fund kom einnig Ólafur Steinar Valdimarsson skrifstofustjóri í samgrn. Nefndin hafði einnig samband við hæstv. fjmrh. um þetta atriði. Voru allir aðilar sammála um að leggja til að 16. gr. frv. yrði felld niður. Á fund n. kom einnig vitamálastjóri, Aðalsteinn Júlíusson, og með honum Tómas Sigurðsson. Voru þeir með ýmsar ábendingar og aths. við frv. Sumar þær breytingar, sem n. flytur, eru til komnar vegna ábendinga þeirra. Þær brtt., sem n. flytur og eru á þskj. 844, eru þess efnis, að í frv. eins og það kemur frá Ed. er m. a. sagt að við Vitastofnun skuli starfa sérmenntaður eftirlitsmaður, ráðinn að fenginni umsögn Vitanefndar. Hann skal annast eftirlit vitakerfisins. - Þessu var breytt á þann veg, að þessi maður skal m. a. annast eftirlit vitakerfisins. Ef tími er til er því ætlast til að þessi maður geti farið í önnur störf. Þetta var ein af þeim ábendingum sem vitamálastjóri kom fram með. Við 5. gr. er sú brtt., að í vitanefnd skuli vera sek menn, en eins og frv. kom frá Ed. eru þeir fimm, og að fulltrúa Sjómannasambands Íslands sé bætt í þessa nefnd. Enn fremur er breyting gerð á 2. málsl., að þar standi: Heimilt skal ráðh., ef ástæða þykir til, að fjölga fulltrúum í Vitanefnd. - Var Landhelgisgæslan ekki með í þeirri upptalningu, en samgn. Nd. leggur til að henni sé bætt inn í. Í 8. gr. er sagt, eins og þetta frv. kemur frá Ed.: „Óheimilt er að setja upp ljós, sem kynnu að villa um fyrir sjófarendum.“ N. leggur til að við þetta bætist: eða önnur merki. Sem sagt: Óheimilt er að setja upp ljós eða önnur merki. Í fjórða og síðasta lagi leggur samgn. til að 16. gr. falli niður. Nefndin varð sammála um að leggja til að afgreiða frv. með þessum breytingum, sem ég hef lýst og eru á þskj. 844. Friðjón Þórðarson var fjarstaddur afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er á þskj. 578, 283. mál, og er um lagningu sjálfvirks síma. Þetta frv. er komið frá Ed. og var samstaða um afgreiðslu þess þar. Við 1. umr. var enginn til þess að tala fyrir þessu frv. og mun ég þess vegna skýra í fáum orðum hvað felst í þessu frv. 1. gr. frv. er um það, að póst- og símamálastjóri skuli láta gera 5 ára áætlun um lagningu sjálfvirks símakerfis til sem flestra símnotenda og skal framkvæmdum raðað í forgangsröð. Í áætluninni skal að því stefnt, að símanotendur eigi kost á sjálfvirkum síma innan 5 ára frá 1. jan. 1982. 2. gr. frv. er um það, að tæki og búnaður til lagningar sjálfvirks símasambands, samkv. þeirri áætlun sem gerð verður, skuli undanþegin aðflutningsgjöldum og söluskatti við innflutning. 3. gr. er um að heimilt sé að taka lán, allt að 20 millj. kr. árlega á áætlunartímanum, og að lántökuheimildin breytist í samræmi við breytingar á byggingarvísitölu. 4. gr. er um að lögin öðlist þegar gildi og haldi gildi sínu þar til framkvæmdum er lokið, sbr. 1. gr. Fram kemur í grg., sem fylgir frv., að um 3220 heimili í sveitum landsins búi enn við handvirkt samband. Slíku sambandi fylgir mjög víða að ekki næst samband út fyrir þá línu, sem viðkomandi sveitabær er tengdur við, nema fáar klukkustundir á sólarhring. Slíku öryggisleysi una menn alls ekki nú og er krafist þess víða að úr verði bætt með eins snöggum hætti og kostur er. Tilgangur frv. er að bæta úr þessu ástandi. Þessu verki verði lokið á 5 árum. Allir, sem vilja, fái því sjálfvirkt símasamband og verði búnir að fá það í síðasta lagi fyrir árslok 1986. Heildarkostnaður við þessa framkvæmd á verðlagi í ár er talinn vera 92 millj. kr., þegar aðflutningsgjöld og söluskattur hafa verið dregin frá, sem eru talin vera 43.7 millj. Hér er verið að fjalla um mjög gott mál, mikið réttlætismál, enda stendur samgn. Nd. öll að því að leggja til að frv. verði samþykkt óbreytt, eins og fram kemur í nál. sem er á þskj. 873.



Herra forseti. Ég fagna því, að þetta frv. skuli fram komið frá ríkisstj. Það gefur vonir um að betur verði að þessum málum staðið á næstu árum en hingað til, þar sem ekki hefur verið staðið við þær áætlanir sem gerðar hafa verið um símavæðingu strjálbýlisins. Ég vil vænta þess, að ríkisstj. og stjórnarsinnar sýni þessari stofnun og þjóðinni þá virðingu að standa við það, sem felst í þessu frv., við gerð næstu fjárlaga, en láta örlög þessarar áætlunar ekki verða sömu og þeirra framkvæmdaáætlana sem gerðar hafa verið um síma í strjálbýli, t. d. á þessu ári, svo að ekki sé nú minnst á örlög vegáætlunar, en það lætur nærri að fjórðu hverri krónu sé stolið eftir að sá maður er orðinn fjmrh. sem var samgrh. þegar vegáætlunin var gerð. Ég vil sem sagt vænta þess, að hugur fylgi máli hjá ríkisstj. þegar hún flytur þetta mál, og vil lofa henni því, að ekki mun standa á Sjálfstfl. að reka á eftir hæstv. ríkisstj. að standa við loforðin við gerð fjárlaga framvegis.



Herra forseti. Að sjálfsögðu ber að fagna þessu frv. og þeim fyrirhuguðu framkvæmdum sem það gerir ráð fyrir, þó að tekjuöflun í þessar framkvæmdir sé heimild til að taka lán allt að 20 millj. kr. árlega í 5 ár til fjármögnunar framkvæmda samkv. 1. gr. þessa frv. Ég hef nokkrar áhyggjur af því, að þó að hér sé hreyft mikilvægu máli og reynt að hraða því að koma á almennilegu símasambandi við sveitir landsins, þá hefur það gengið þannig til hjá póst- og símamálastjórninni að undanförnu, og kastar þó tólfunum á þessu ári, að það er niðurskurður framkvæmda. Þó að hér sé tekin upp heimild til lántöku verður Póstur og sími vitaskuld að greiða afborganir og vexti af lánum sem hann tekur. Ég spyr: Eigum við þá að eiga það á hættu að það verði haldið áfram að skera niður allar aðrar framkvæmdir hjá Pósti og síma? Það er enginn smániðurskurður sem á sér stað á þessu ári og það var enginn smániðurskurður sem átti sér stað á s. l. ári. Þar er víða pottur brotinn sem beðið er eftir framkvæmdum. Þó að ástandið í sveitunum sé hvað alvarlegast er líka til á þéttbýlli stöðum mjög alvarlegt ástand. Eins vil ég í leiðinni nefna það, að samfara því að taka upp nýja áætlun um að flýta fyrir sjálfvirku símasambandi er frá hendi Pósts og síma verið að stíga skref aftur á bak í sambandi við símaþjónustu. Það er verið að leggja niður stöðvar, tengja þær stöðvum sem eru lokaðar jafnvel allar helgar. Þar mun sambandið versna þangað til komin er betri þjónusta við hinar sjálfvirku stöðvar. Ég vara alvarlega við því, að hér hefur verið, sérstaklega síðustu tvö árin, stigið skref aftur á bak hvað þetta snertir þar til hið sjálfvirka kerfi verður tekið jafnhliða upp, en það má ekki skapast hér tómarúm á meðan, eins og raun ber vitni á vissum stöðum á landinu.



Herra forseti. Ég átta mig ekki til fulls á því, hvert ábendingar hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar stefna í sambandi við þetta mál. Mér fannst vera nokkur nöldurtónn hjá honum. En ég vil láta það koma hér fram, að þó að fyrir liggi að framkvæmdir Pósts og síma hafi eitthvað verið skornar niður á s. l. ári, miðað við þau áform sem uppi voru í fjárlögum þess árs, þá leynir sér ekki fyrir neinum, sem til þekkir, að framkvæmdir Pósts og síma eru mjög miklar um þessar mundir um allt land. Það má vel vera að menn geti ekki alltaf framkvæmt allt það sem þeir ætla sér, miðað við fyrri áform, en hitt er þó aðalatriðið og stendur eftir, að það eiga sér stað feiknamiklar framfarir í símamálum um allt land einmitt um þessar mundir. Það er verið að leggja niður smástöðvar og sameina þær stórum stöðvum. Þar sem ég þekki til, t. d. í Skagafirði, þykir þetta til stórra bóta. Þjónusta við símnotendur er stóraukin, miðað við það sem áður var, og yfirleitt mikil ánægja með þessa breytingu. Slíkar breytingar eins og hér var nefnd eiga sér stað víðs vegar um land og eru undanfari þess, að sjálfvirkur sími verði á hverju heimili í landinu. Ég vil aðeins segja um þetta frv. að ég tók þátt í að semja það fyrir tveimur árum, þá gegnandi störfum í öðru rn., samgrn., og þetta frv. var lagt fram haustið 1979. Ég held að það megi sannarlega ekki dragast að lög af þessu tagi verði sett. Málið hefur verið til athugunar hjá símanum og verið gerð mjög góð úttekt á þessu máli, en það má sannarlega ekki dragast lengur að þessu máli verði komið hellu í höfn. Ég fagna því mjög að Alþingi er um það bil að afgreiða þetta mál.



Herra forseti. Ég get ekki séð að þessi lög ráði neinum úrslitum um hvort áfram verði haldið eðlilegri símavæðingu strjálbýlisins. Ég vil minna á að engir nýir bæir í strjálbýll bætast við á þessu ári. Það var allt skorið niður nema þeir bæir sem frestað var í fyrra. Ekkert nýtt hefur bæst við. Síðan hæstv. fjmrh. samdi þetta frv. hefur lánsfjáráætlun verið samþ. a. m. k. tvisvar sinnum. Hæstv. ríkisstj. hefði verið í lófa lagið að taka umbeðnar fjárveitingar inn í lánsfjáráætlun ef hugur hennar stóð til þess að hressa upp á lagningu sjálfvirks síma. En hugur hennar stóð alls ekki til þess. Hæstv. ríkisstj. vildi ekkert gera til að hraða símavæðingu strjálbýlisins. Þess vegna hafa framkvæmdirnar dregist saman. Marklaust pappírsgagn eins og þetta frv. ræður engum úrslitum. Þó að það verði samþykkt að gera framkvæmdaáætlun af þessu tagi hefur hún ekki gildi nema henni sé fylgt eftir með peningum. Sagt er að peningar séu afl þess sem gera þarf. Sími verður ekki lagður nema með lögum frá Alþingi, en það þarf miklu verðmeiri pappíra til að hrinda þessu máli í framkvæmd. Hæstv. fjmrh. segir að það megi ekki dragast að lög af þessu tagi verði sett. Ég vil bæta því við: Það skal ekki standa á að stjórnarandstaðan fylgi því eftir að ríkisstj. standi nú einu sinni við það sem hún lofar. Hennar frammistaða í símamálunum hefur ekki verið þannig síðan þessi hæstv. ráðh. settist í stjórnarráðið að það sé til að hrósa því. En hins vegar hefur það komið fyrir hann áður að ætla að auka framkvæmdirnar fram í tímann. Hvernig er t. d. með vegáætlunina? Það er verið að auka fjármagn til vega um 50% á þessu ári í vegáætluninni. Varðandi framkvæmdirnar í sumar hefði orðið að auka framlögin um 100% ef standa átti við vegáætlunina. M. ö. o. stelur ríkisstj. fjórðu hverri krónu. Það veldur m. a. því, að hv. 2. þm. Norðurl. e., Stefán Valgeirsson, er uppvís að því að hafa haft rangt fyrir sér fyrri partinn í vetur þegar við vorum að deila um hvort lokið yrði við veginn yfir Melrakkasléttu á þessu ári eða ekki. Hann sór og sárt við lagði að endar mundu nást saman í sumar, ríkisstj. mundi standa við sín loforð og ef hún mundi ekki gera það mundi 2. þm. Norðurl. e. koma og taka í rassinn á henni. En hann fór til Ísrael í staðinn og fékk þar syndaaflausn og vegurinn kemur ekki í ár, verður að bíða og það dregst a. m. k. ár eða svo.



Herra forseti. Það, má ekki gleyma að fagna því, að hv. 2. þm. Norðurl. e. er kominn heim aftur og tekinn við störfum eftir að hafa fengið syndaaflausn þar í landi. Hæstv. fjmrh. var örlítið órór yfir þeim orðum sem ég sagði áðan, ég væri með nöldurtón, eins og hann sagði. Hvílík hótfyndni orðin nú á dögum! Að menn skuli ekki allir segja já og amen við öllu sem kemur frá þessari hæstv. ríkisstj., sem er svo athafnasöm og skilningsrík og góð sérstaklega að búa til áætlanir og skera síðan allt niður, eins og hún gerir á öllum sviðum! Ég ætla að minna þennan hæstv. ráðh. á að 8. febr. 1980 stendur hann að stjórnarsáttmála núv. ríkisstj. Þar segir í einni línu: „Staðið verði við fyrirliggjandi vegáætlun fyrir árið 1980–1982.“ Það voru ekki liðnir þrír mánuðir þegar búið var að svíkja þetta atriði í stjórnarsáttmálanum og það er svikið enn þá hvað snertir magnframkvæmdir vega. Það var önnur stjórn á undan. Að vísu átti þessi ráðh. ekki sæti í henni, en hans flokkur. Lá þá fyrir áætlun frá stjórninni þar á undan um sveitarafvæðingu, fjögurra ára áætlun frá stjórninni þar á undan um sveitarafvæðingu, fjögurra ára áætlun. Nei, hún gat ekki sætt sig við fjögurra ára áætlun, sú stjórn. Hún breytti því auðvitað í þriggja ára áætlun. En það var ekki liðið árið þegar farið var að svíkja þá þriggja ára áætlun, og henni var ekki lokið fyrr en nokkrum árum eftir að vinstri stjórnin hrökklaðist frá völdum. Þetta eru dæmigerð vinnubrögð vinstri stjórna og alveg sérstaklega þegar Alþb. á sæti í þeim. Þá er alltaf farið svona að. Þessi hæstv. ráðh. sker niður framkvæmdir til símamála þegar hann illu heilli verður samgrh. og hann sker áfram niður ásamt samgrh. framkvæmdir í símamálum á þessu ári. Og á hverju byggjast þessar framkvæmdir í símamálum? Þær byggjast fyrst og fremst á að ríkið tekur sjálft stóran hluta í tekjur, því að ríkið hefur bætt við aðflutningsgjöldum og á vinstristjórnarárunum 1971–1974 var í fyrsta skipti lagður söluskattur á símnotendur í landinu. Nei, það átti alls ekki að ganga út yfir þá, var þá sagt. Þessum söluskatti er alltaf haldið áfram. Hann var ekki til fyrir þann tíma. Það er oft léttara að koma sköttum á en að losa sig við þá. Þetta er ég að gagnrýna. Vitaskuld er allt strjálbýli ánægt með að vera tengt við sjálfvirkar stöðvar, en þá verður hið sjálfvirka samband að koma um leið. Til eru stöðvar sem núna verða lagðar niður og tengdar við sjálfvirku stöðvarnar og þar nær fólk, sem þær nýtir, ekki sambandi fyrr en sjálfvirku stöðvarnar verða opnaðar. Það þarf kannske að fara nokkra tugi km. í einstaka tilfellum. Ef allir eru ánægðir norður í Skagafirði ætla ég að upplýsa hæstv. ráðh. um að menn eru ekki eins ánægðir í Strandasýslu með þær ákvarðanir að leggja niður smástöðvarnar áður en kominn er sjálfvirkur sími. Það er af þessum sökum sem nöldurtónninn í mér er. Sama er með sjálfvirku stöðvarnar, bæði þær sjálfar og á sumum stöðum póstafgreiðslu. Þar hefur opnunartími verið styttur verulega þannig að þeim er lokað frá föstudegi til mánudags. Ég þurfti að fá uppgefið símanúmer í kauptúni einu og ég hringdi á upplýsingar hér um daginn og bað um símanúmer sem ekki er í símaskránni vegna þess að viðkomandi var ekki fluttur á staðinn þegar símaskráin var gefin út. Ég fékk það svar að ég gæti fengið upplýsingar um þetta - ég hringdi á laugardagsmorgni - á mánudag með því að hringja á stöðina á viðkomandi stað. Þetta finnst mér ekki vera þjónusta til þess að státa af. Við gætum rætt fleira í þessum efnum og þá ekki síður á sviði póstmála en símamála.



Herra forseti. Ég vil í upphafi máls míns sérstaklega þakka hv. 7. landsk. þm. Hann er búinn að flytja hér tvær stuðningsræður við þetta frv. Í hinni fyrri lofaði hann stuðningi Sjálfstfl. og í þeirri síðari fulltingi stjórnarandstöðunnar allrar við að koma þessu máli áfram. Ég verð að segja eins og er, að það er ákaflega gagnlegt þegar menn sameinast þannig að vinna að góðum málum. Ég efa ekki að hann muni sjá til þess, að þetta verði ekki orðin tóm. Hann er vanur að fylgja sínum málum eftir. Við þurfum þess vegna ekki að óttast að framgangur þessa máls verði ekki með ágætum hér í deildinni.



Herra forseti. Ég kem ekki í ræðustól til að mæla gegn eða deila á það frv. til l. sem hér liggur fyrir um lagningu sjálfvirks síma á þskj. 578. Ég held að það sé stórt spor stigið í rétta átt þegar hægt er að tímasetja símavæðingu í landinu öllu, og því fyrr því betra. En ég hef áður rætt þessi mál öðru hvoru allt frá því að ég kom til starfa á hv. Alþingi og hef þá haft nokkuð aðrar skoðanir á málum og viljað fara aðrar leiðir en lagt hefur verið til að fara. Sama má segja um þetta frv. hér. Ég er t. d. á því, að við eigum að leggja niður þá einokun sem er á símatækjum og allri þjónustu við heimilin og þjónustu við þá sem nota símann. Við eigum að leggja þá einokun niður í þeirri mynd sem nú er, og ríkissjóður á ekki að veita fjármagn til innkaupadeildar Landssímans sem sér um símtækin sjálf eða efni til þeirra, - síst af öllu í varahlutabirgðir og varahlutaþjónustu. Ég tel að sú deild eigi að dreifast á fagmenn á hinum frjálsa markaði. Það er ekkert annað en rafvirkjastarf sem þarna er unnið, og símatæki eru afskaplega lítið flókin tæki. Það á ekki að vera einokun á því sviði frekar en það er ekki einokun á innflutningi á eldavélum eða ljósastæðum eða lömpum og brauðristum og ýmsu öðru. Það er ekki heldur einokun af ríkisins hálfu á sjónvarpstækjum, sölu þeirra eða uppsetningu, eða útvarpstækjum, og síminn er þó enn þá minna flókið tæki en þau. Ég held því að það eigi að létta þessari einokun af, ríkið eigi ekki að fjármagna þá heildsölu sem þar er í gangi, heldur dreifa fjármögnuninni yfir á þá einstaklinga, sem vilja flytja þessi tæki inn, og þar með skapa þá fjölbreytni sem annars staðar finnst í tækjunum sjálfum sem á boðstólum eru hverju sinni. Þá hef ég líka sagt að símvirkjaskólinn, sem tekur talsvert fjármagn til sín, eigi ekki að vera á vegum stofnunarinnar. Rafvirkjar eiga að læra símvirkjun um leið og þeir taka próf í rafvirkjun þannig að hver rafvirki á að geta hugsað um og þjónað þessum tækjum eins og öðrum rafmagnsvélum eða heimilistækjum. Þá er í þriðja lagi þess að geta, sem ég held að sé kannske ekki rétt að ýta til hliðar miklu lengur, eins og gert hefur verið hér allt frá því að ég byrjaði að tala um þessi mál, að símatæki eru ekki flókin tæki og þessi tæki er hægt að framleiða hér og þau á að framleiða innanlands. Ef þau eru ekki framleidd innanlands á alla vega að setja þau saman hér og byggja upp samsetningariðnað einhvers staðar, kannske á fleiri en einum stað, þar sem vinnumarkaðurinn er þröngur, þar sem atvinnu vantar úti á landi. Þetta á að verða smáiðnaður, sem gæti kannske haldið uppi einu eða tveimur byggðarlögum. Tækjafjöldinn, sem við notum frá ári til árs, mundi áreiðanlega standa undir velmegun einhvers byggðarlags á Íslandi. Hulstrin, sem eru yfirleitt úr plasti, er hægt að framleiða hér innanlands líka. Öryrkjabandalagið er með framleiðslu á plastsviði og framleiðir margar ágætar vörur. Ýmislegt, sem við erum að flytja inn með símatækjunum, bæði vinnulaun og ýmislegt annað, gætum við gert hér mjög vel. Ef við færum út í að minnka fjármögnun á þessari þjónustudeild Landssímans, en notuðum það fé til þess að símavæða landið, þá hef ég trú á að við gætum símavætt landið á skemmri tíma en kemur fram í þessu frv., og kannske væri þá hægt að komast hjá því að taka erlent lán til að flytja inn vinnu og tæki sem við getum framleitt hér heima. Þetta er það sem ég vildi að kæmi hér fram. Ef þm. telja þessa hugmynd enn í dag, líklega 6–7 árum eftir að ég fyrst ræddi þetta hér á hv. Alþingi, ekki góða hugmynd mundi ég segja að það næstbesta væri að gera þetta á þann hátt sem hér er lagt til, en það mætti flýta aðgerðinni og hafa árin færri. Fimm ár frá 1. jan. eru allt of langur tími. Vandamálið um land allt er það aðkallandi að þetta verður að vera eitt af forgangsverkefnum. Ég verð að segja það enn þá einu sinni, að þetta er eitt af því sem ég lærði að skilja betur en áður s. l. sumar þegar ég ferðaðist vítt og breitt um landið. Ég mun því styðja þetta frv., þó að ég telji tímann langan, en mín forgangsverkefni mundu vera falin í því sem ég hef hér áður sagt.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. 1. þm. Vestf., að skattlagning á símaþjónustu hér á landi er óheyrilega mikil. Tollar á flestum símavörum eru 85%, þó að búið sé að lækka tolla eða afnema á flestum öðrum vörum. Síðan er lagður á söluskattur í innflutningi og svo þegar notandinn á að fara að borga þennan fjármagnskostnað, því að verulegur hluti af öllum þeim greiðslum sem við greiðum fyrir símaþjónustu er greiðsla fyrir fjármagnskostnað, borgum við aftur söluskatt. Söluskattur er m. ö. o. innheimtur tvisvar og 85% tollur af vörunum þar að auki. Ég hugsa að það nálgist það að önnur hver króna, sem við borgum í símagjöld, sé beinn skattur til ríkisins. Ekki vantar mikið á það. Auðvitað verða smástöðvarnar lagðar niður. Það tilheyrir hagræðingu, en það er rétt hjá hv. 1. þm. Vestf., að það verður að gerast þannig að fólkið missi ekki af þjónustu, að séð verði fyrir sæmilegri þjónustu þangað til viðkomandi svæði fær sjálfvirkan síma. Hv. 3. þm. Reykv. hafði ýmislegt á hornum sér. Sumt af því er ekki sagt af miklum kunnugleika á málefnum Pósts og síma. Hann talaði t. d. um að Póst- og símaskólinn væri óþarfur. Þar er ég honum alls ekki sammála. Þessi mál eru öll orðin svo sérhæfð og flókin að þau verða ekki kennd í almennum skólum, nema þá með a. m. k. jafnmiklum tilkostnaði eða meiri en hjá Pósti og síma. Það eru engir sérfræðingar í þessum málum starfandi í landinu nema hjá Pósti og síma eða a. m. k. mjög fáir. Þá á ég ekki bara við það að gera við símatæki eða því um líkt. Það geta allir lært. En þegar komið er í mikinn og flókinn rafeindabúnað eru þeir verkfræðingar, sem eru á því sviði, starfandi hjá Pósti og síma og ekki annars staðar.  Ég lýsi fullum stuðningi við það frv. sem hér er til umr.



Herra forseti. Hér er um mikilvægt réttlætismál að ræða. Sími er nauðsynlegt tæki í nútímaþjóðfélagi og það er eðlilegt að stefna að því að gefa öllum landsmönnum kost á að nota þetta nauðsynlega tæki, þennan sjálfvirka síma. Eins og sést í þessu frv. eru rúmlega 3200 sveitaheimili hér á landi sem hafa ekki enn þá fengið aðstöðu til að nota sér þessa þjónustu og er brýnt að úr því sé bætt. Ég get tekið undir með þeim sem hafa látið í ljós að áætlunartíminn sé langur, en betra er þó að hafa nokkra vissu fyrir, að þetta verk verði unnið á 5 árum, en þurfa að horfa upp á að það taki kannske 10 ár eða lengri tíma. Hvað varðar mál, sem hér hefur borið á góma um lokun smástöðvanna, hef ég þá sögu að segja úr Norðurl. v., þar sem nokkrar smástöðvar hafa verið lagðar niður og tengdar á stöðvar með næturþjónustu, að það er góð bráðabirgðalausn, - að sjálfsögðu engin fullnaðarlausn, en tvímælalaust spor í rétta átt. Ég held að það sé gegnumgangandi stefna Landssímans að allar breytingar á þjónustu séu hugsaðar til bóta fyrir notendur. Hitt er annað mál, að úr sumum sveitarfélögum hafa borist mótmæli við þessum breytingum, en þau eru, held ég, borin fram að einhverju leyti vegna þess að það tapast þarna tekjur úr sveitarfélögunum. Menn eru líka að horfa í það, þetta eru kannske lítil sveitarfélög og það kemur e. t. v. við sveitarsjóð ef símstöðvarstjórar eða starfsfólk á símstöðvum hættir að fá þessar tekjur. En það er tvímælalaust til bóta að geta náð allan sólarhringinn, þó með handvirku sambandi sé, en hafa ekki nema fjögurra stunda þjónustutíma á dag, eins og víða hefur verið. Það gleður mig mjög hvað hv. þm. Albert Guðmundsson er orðinn góður talsmaður dreifbýlisins, og sannar það að forsetaframboðsferð hans hefur verið árangursrík. Ég hygg að margir þm. hér á Faxaflóasvæðinu, sem stundum eru tregir á að sýna okkur dreifbýlisbúum skilning á málefnum okkar, gætu mikið af þessu lært, því að auðvitað er þetta þannig, að þegar menn kynnast vandamálunum fara þeir líka að viðurkenna þau. Það er kannske til of mikils mælst, bæði fyrir þá og þjóðina, að þeir fari allir í forsetaframboð til að öðlast þessa reynslu, en allt um það er gott að fá hana. Ég vil svo að endingu þakka samgrh. og ríkisstj. fyrir þetta frv. og samgrh. sérstaklega fyrir að leggja mikla áherslu á að það verði afgreitt nú fyrir þinglok.



Herra forseti. Hér er um mál að ræða sem oft hefur verið rætt um hér á hv. Alþingi að þyrfti að ná fram að ganga. Ég er því einn af þeim sem fagna því sérstaklega að frv. um lagningu sjálfvirks síma í þessu formi skyldi hafa séð dagsins ljós á þessu þingi og allar horfur eru á að það verði afgreitt sem lög. Í sambandi við þær aths., sem hér komu fram og margar eru réttmætar og hafa oft heyrst fyrr í sölum Alþingis, vil ég þó benda á að þetta frv. felur í sér miklu ákveðnari framkvæmdaáætlun en gerst hefur áður, hér er tekið á fjármálaþætti málsins í lögunum sjálfum. Ég vil benda mönnum á að í sambandi við 2. gr. frv. er tekið fram að tæki og búnaður til lagningar og uppsetningar sjálfvirks símasambands samkv. þeirri áætlun, sem gerð verður, eru undanþegin aðflutningsgjöldum og söluskatti við innflutning. Þetta er mjög mikilvægt atriði og léttir greinilega eða gerir a. m. k. meiri líkur til þess, að hægt verði að standa við framkvæmdina. Svo er aðalatriðið að í 3. gr. frv. er ákveðið gefin heimild til að taka lán, 20 millj. kr. árlega í 5 ár, til framkvæmdanna. Það gerir það að verkum að þetta tvennt, í 2. gr. og 3. gr., á að vera nægjanlegt fjármagn til að standa við áætlunina, miðað við þær framkvæmdir sem settar eru upp í áætluninni. Þetta tel ég mjög mikilvægt og bendir greinilega til að hér sé alvara á ferðum. Það væri ákaflega ólíklegt að við þm., sem hér erum, og væntanlegir þm. næstu 5 ár látum henda að ekki verði staðið við þessi lög, ef samþ. verða, því að bara talan 3200 heimili í landinu nægir til að sýna okkur fram á hvað hér er um mikilvægt mál að ræða fyrir íbúa sem eru utan við þéttbýliskjarna þessa lands og hafa ekki aðgang að sjálfvirkum síma. Ég ætla ekki að tefja tímann og taka upp aftur umr. sem voru hér á s. l. hausti í sambandi við nauðsyn þess að auka þjónustu símans við dreifbýlið og landsbyggðina. Við höfum rætt hér áður í þessum sal um þessi mál og sýnt fram á með rökum hvað ójöfnuðurinn er gífurlegur í landinu á þessu sviði og hvað margt fólk býr við öryggisleysi að því er varðar þennan sjálfsagða öryggisþátt í búsetu manna. Ég ætla ekki að bæta þar við, en ég vonast til þess, að þm. taki höndum saman um að afgreiða þetta mál nú á þessu þingi, og einnig tek ég undir það, sem hér hefur komið fram, að við þurfum að fylgja eftir framkvæmdinni og sjá um að það verði staðið við lögin eins og þau verða væntanlega samþykkt.