Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti. Í fjh.- og viðskn. þessarar deildar er til meðferðar frv. um bifreiðagjald. Það varð að samkomulagi hér í þinginu fyrir áramót að fresta afgreiðslu þess og var þess vegna flutt af fjh.- og viðskn. brtt. um að gjalddaga væri frestað til 1. mars. Í tengslum við nýgerða kjarasamninga voru lögð fram tvö skjöl til aðila vinnumarkaðarins sem birt eru í Fréttabréfi Alþýðusambandsins þar sem raktar voru breytingar á gjaldskrám opinberra fyrirtækja og breytingar á sköttum sem gengið var út frá að tækju gildi á þessu ári. Hins vegar ákvað ríkisstjórnin að samþykkja að lækka þessar breytingar með einhverjum hætti um 0,3% í framfærsluvísitölu. Ríkisstjórnin stefnir að því í þeirri athugun að taka til endurskoðunar útfærslu þess bifreiðagjalds sem liggur fyrir í hv. fjh.- og viðskn. og til þess að gera kleift að vinna að þeirri endurskoðun er nauðsynlegt að fresta gjalddaganum um einn mánuð. Eftir viðræður við fulltrúa þingflokkanna í gær varð það að ráði að ég flytti þetta frv. hér um breytingu á dagsetningu um einn mánuð og gefst þá tími til þess í marsmánuði að ræða málið efnislega. Hér er þess vegna ekki verið að leggja til efnisbreytingu á málinu heldur eingöngu frest um einn mánuð svo að þinginu gefist að loknu Norðurlandaráðsþingi tækifæri til að ræða málið. Ég legg svo til að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjh.- og viðskn.

Matthías Bjarnason Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hæstv. fjmrh. þá gerir þetta frv. ráð fyrir því að breyta gjalddaga bifreiðagjalds vegna gjaldtímabilsins frá 1. jan. til 30. júní á þessu ári, að hann skuli vera 1. apríl í stað 1. mars. Í sjálfu sér er þetta ekki mikilvæg breyting og þarf ekki að gagnrýna þá breytingu sem slíka. Hins vegar liggur fyrir þinginu og í nefnd í Nd. frv. um breytingu á lögum um bifreiðagjald þar sem gert er ráð fyrir gífurlegum hækkunum og auknum tekjum ríkissjóðs af bifreiðagjaldi en það verði um 1290 millj. kr. á þessu ári, þ.e. miðað við allt árið 1990 og þar af er áætlað að sérstök hækkun á bifreiðagjadi þýði 550 millj. kr. viðbótartekjur fyrir ríkissjóð. Á þessu ári gerir frv. ráð fyrir að heildartekjur ríkissjóðs af bifreiðasköttum, þ.e. bensíngjaldi, þungaskatti og bifreiðagjaldi, verði um 5,5 milljarðar kr. Þessari hækkun mótmæltum við sjálfstæðismenn mjög ákveðið þegar frv. kom til umræðu hér og sömuleiðis í nefndinni. Það var fallið frá að afgreiða þetta frv. fyrir jól. Síðan hefur það gerst að gerðir hafa verið kjarasamningar, sátt á vinnumarkaðinum sem byggist á því að halda launakröfum mjög í hófi og vinna gegn verðbólgu og taka myndarlega á í þeim efnum og um það hefur tekist mjög víðtæk samstaða aðila vinnumarkaðarins, bæði launþegasamtaka og samtaka atvinnurekenda. Allir hafa orðið að taka á sig fórnir og það mjög miklar fórnir og þá ekki síst launþegar í landinu sem hafa séð það og skilið að það er nauðsynlegt að brjóta blað í sambandi við kjarasamninga og atvinnureksturinn tekur á sig stórfelldar byrðar. Það hefur heldur ekki farið á milli mála að ríkisvaldið hefur einnig orðið að taka á sig nokkrar byrðar. Þó fer ríkisvaldið best út úr hlutunum með slíkri kjaramálastefnu því annað hefði haft för með sér enn stórfelldari útgjöld fyrir ríkissjóð. Nú er liðinn rúmur mánuður frá því að Alþingi kom saman á þessu ári og þetta mál um bifreiðagjaldið hefur ekki verið tekið fyrir í fjh.- og viðskn. Nd. Ég verð að segja það fyrir mitt leyti að ég hélt að ríkisstjórnin væri gersamlega fallin frá þessari skattheimtu vegna þess að frv. var ekki tekið fyrir og hélt að hún væri nú að sjá að sér, hún væri nú að vitkast enda veitti ekki af. Allir eru sammála um það. En hvað kemur svo? Hér er flutt frv. um að breyta gjalddögunum. Maður las það á milli línanna að það er ekki gert af umhyggju fyrir þeim sem bílana eiga að færa gjalddagana fram um einn mánuð og veita þeim lánsfrest á þessum skatti um einn mánuð. Fjmrh. segir að það sé í bígerð að endurskoða þetta frv. og telji hann nauðsyn á að það sé gert í marsmánuði því að febrúarmánuður er búinn með þessum degi hér á Alþingi --- því að þetta er sennilega eina þjóðþingið í veröldinni sem lýkur störfum þegar haldið er annað þing sem er mikilvægara. Þá má nú hægja á enda eru nógir peningar til í þessu þjóðfélagi þegar boðað er til slíkra ráðstefna. Þá þarf ekki að halda hér áfram á fullri ferð á meðan. En kostnaðurinn er eigi að síður sá sami. --- Tilgangurinn er sá að að endurskoða þetta frv. um bifreiðagjald en enginn veit enn þá í hvaða veru. Uppi eru hugmyndir um það að hækka bifreiðagjaldið verulega hvort sem það verður eins og það liggur fyrir eða ekki. En ef ríkisstjórnin ætlar við þessa stöðu sem núna er í þjóðfélaginu, ef hún ætlar að byrja á skattlagningu þegar allir aðrir eru krafnir um það að láta af sínum kröfum og viðhalda jafnvægi í peningamálum, í kjaramálum, í þjóðarbúskapnum, þá held ég að ríkisstjórnin sé að fara út á mjög hála braut. Það hlýtur að vera íhugunarefni fyrir ríkisstjórnina sjálfa, fyrir stuðningslið hennar hvort það ætlar að brjóta hér blað og koma á stað hækkunarskriðu. Menn verða að gera sér grein fyrir því, bæði þingmenn stjórnarliðsins og meira að segja ríkisstjórnin sjálf, að eftir þessu verður tekið. Ef slíkt skattafrumvarp nær fram að ganga rétt eftir að kjarasátt er gerð í þjóðfélaginu og allir hafa slegið af sínum kröfum og allir verða að þola það sem nú er stefnt að, að færa verðbólguna niður, þá verður það að hækka þessa skatta á öllum bifreiðaeigendum í landinu alveg það sama og hella bensíni á eld. Ég fyrir mitt leyti sé enga ástæðu til úr því að svona er komið að standa í vegi fyrir breytingu á gjalddaganum. En það breytir ekki afstöðu okkar sjálfstæðismanna sem eigum sæti í fjh.- og viðskn. og þeirra sjálfstæðismanna sem skipa þessa deild að við vörum við þessari skattahækkun en getum eftir atvikum fallist á að þetta frv. nái fram að ganga.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Á þskj. 658 er álit fjh.- og viðskn. sem hefur fjallað um þetta frv. og leggur til að það verði samþykkt. Matthías Bjarnason og Friðrik Sophusson áskilja sér rétt til að flytja eða styðja brtt. er fram kunna að koma. Ari Skúlason, hagfræðingur ASÍ, og Hannes Sigurðsson, hagfræðingur VSÍ, komu til viðræðna við nefndina um frv. Undir þetta rita allir nefndarmenn en með fyrirvara Þórhildur Þorleifsdóttir, Matthías Bjarnason og Friðrik Sophusson. Hagfræðingur Alþýðusambandsins, Ari Skúlason, dreifði á fundinum minnisblaði fyrir fjh.- og viðskn. og ég vil, með leyfi forseta, lesa það upp vegna þess að þar kemur fram viðhorf Alþýðusambandsins til þessa máls. ,,Minnisblað vegna fundar með nefndinni þann 23. jan. 1990 um frestun gjalddaga bifreiðagjalds. 1. Í viðræðum fulltrúa ASÍ við ríkisstjórnina var lögð áhersla á að aðgerðir stjórnvalda til að draga úr hækkun framfærsluvísitölu beindust að því að lækka verð á brýnustu nauðsynjavörum, t.d. brauði. Ríkisstjórnin hefur hins vegar ekki talið sér fært að verða við þeim tilmælum. 2. Með frestun gjalddaga bifreiðagjaldsins er verið að koma í veg fyrir að framfærsluvísitalan hækki 1. mars vegna þessa gjalds. ASÍ telur þessa aðgerð jákvæða, enda er með henni komið í veg fyrir 0,3% hækkun á framfærsluvísitölu 1. mars miðað við upphaflegar áætlanir. 3. Fulltrúar fjmrn. hafa viðrað hugmyndir við ASÍ um hvernig þeir geti hugsað sér að ná takmarkinu um 3% lækkun á framfærsluvísitölunni miðað við það sem annars hefði orðið. Okkur er ekki kunnugt um að búið sé að útfæra þessar hugmyndir endanlega.`` Undir þetta ritar fyrir hönd ASÍ Ari Skúlason. Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð. Nefndin leggur sem sagt til að frv. verði samþykkt, þrír nefndarmenn að vísu með fyrirvara.

Matthías Bjarnason Herra forseti. Eins og fram kom hjá frsm. fjh.- og viðskn. höfum við lagt hér fram brtt. við þetta frv. hv. 1. þm. Reykv. Friðrik Sophusson og ég þess efnis að við greinina bætist: ,,enda hækki gjaldið ekki á gjaldtímabilinu.`` Þetta er í samræmi við það sem ég sagði við 1. umr. þessa máls að við teljum að það sé ekki ástæða til og mjög varhugavert að hækka skatta og því höfum við talið rétt að ganga tryggilega frá því. Hins vegar virðist það vera ætlun ríkisstjórnarflokkanna að hugleiða þetta mál eitthvað betur í næsta mánuði og þá sjáum við til hvort þær hugleiðingar verði með þeim hætti að þeir sjái að sér og telji rétt að fara ekki út á hálan ís. Það hefur gengið svo mikið á hjá þessari stjórn að þegar samningar og kjaramál virðast vera í góðu lagi þá er rétt að standa báðum fótum og það verður sennilega henni happadrýgst. En sá veldur ekki sem varar.

Þórhildur Þorleifsdóttir Virðulegur forseti. Við kvennalistakonur stöndum að því að veita þennan frest á gjalddaga bifreiðagjaldsins en skrifum undir nál. með fyrirvara. Fyrirvari okkar er fyrst og fremst fólginn í því að við vonum að ríkisstjórnin noti þennan mánuð til að íhuga vel breytingar á bifreiðagjaldi og hafi þá í huga að ábyrgð ríkisstjórnar er mikil hvað það varðar að halda í skefjum verðhækkunum svo ekki komi til hækkunar framfærsluvísitölu. Í því sambandi vil ég minnast á þann möguleika í bifreiðagjaldi að hægt er að nota það til tekjujöfnunar líkt og flestar aðrar tekjujöfnunarleiðir ef áhugi er á. Í þessu tilfelli væri helst um það að ræða að bifreiðagjald færi ekki einungis eftir þyngd bifreiða heldur væri líka haft í huga verð bifreiða. Það liggur í hlutarins eðli að því meiri efni sem fólk hefur því líklegra er að það keyri á dýrum bílum og því væri stighækkandi bifreiðagjald eftir verði bíla ein leið sem ríkisstjórnin gæti notað til tekjuöflunar.

Frsm. allshn. (Jón Kristjánsson) Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti allshn. um frv. til l. um laun forseta Íslands. Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita allir nefndarmenn, Jón Kristjánsson, Ólafur G. Einarsson, Sighvatur Björgvinsson, Guðni Ágústsson, Friðjón Þórðarson, Ingi Björn Albertsson og Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir.