Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Þetta frv. er fram borið fyrir ósk póst- og símamálastjórnarinnar og útbúið af henni. Hún telur brýna þörf á, að póstlögunum sé komið fyrir í eina heild, sem sé sæmilega yfirlitsgóð og jafnframt verði þar þær breyt., sem breytt viðhorf og ástæður gera nauðsynlegt. Eins og sakir standa eru póstlögin í mörgu lagi. Póstlögin sjálf eru frá 1921, en breyt. hafa verið gerðar á þeim 1925, 1929, 1932 og 1935. Lögin, eins og þau eru, eru því mjög óaðgengileg, bæði fyrir allan almenning og jafnvel fyrir póstmennina sjálfa. Í l. gætir einnig ósamræmis, bæði í orðavali og skilgreiningu á ýmsum hugtökum, sem enda má segja, að sé eðlilegt, því að þessi stofnun hefir staðið síðan 1872. Hafa orðið svo róttækar breyt. í þessu efni, að eðlilegt er, að ýmiskonar ósamræmis gæti. Póststjórnin hefir með hverju ári, sem líður, fengið ný og ný verkefni við að fást, og munu sum af þeim hafa verið ákveðin með reglugerð, sum með l., en um sum hefir ekkert verið ákveðið, hvorki með l. eða reglugerð. Það lá fyrir að semja og gefa út nýjan leiðarvísi fyrir póstmenn og reglugerð um notkun pósta, og þá leit póststjórnin svo á, að nauðsynlegt væri að ganga fyrst frá póstlögunum. Varð þá að gera annað tveggja, prenta gömlu póstlögin, svona sundurlaus og slitrótt, eða steypa þeim í eina heild og reyna að gera á þeim þær breyt., sem þróun tímans og breyttar ástæður kalla á, og færa til samræmis við það, sem gildir hjá öðrum þjóðum, og þó einkum hjá Norðurlandaþjóðunum, eftir því sem aðstaðan leyfir með hliðsjón af íslenzkum staðháttum. Var horfið að því síðarnefnda, og er frv. því borið hér fram. Ég legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til samgmn.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Ég hefi ekki haft tækifæri til að vera við 1. og 2. umr. þessa máls. Þykir mér því réttara, áður en það fer út úr þessari hv. d., að segja um það örfá orð, vegna þess að ég mun vera sá úr stj., sem í raun og veru hafði mest um þetta mál að gera, þó að það heyri undir annan ráðherra. Það er af því, að þeir aðilar, sem hafa beinna hagsmuna að gæta í þessu máli, sneru sér til þess ráðherra, sem þeir töldu hafa með sín mál að gera. Ég vil ekki vera hér með óþarfamálalengingar og rekja efni frv., því að það hefir verið rætt hér við fyrri umr., en vil aðeins láta þau ummæli falla, að ástæðan til þess, að stj. beitti sér fyrir, að slík fríðindi yrðu samþ. til handa þessum sjómönnum, er sú, að stj. taldi verðugt, að þessir menn, sem nú taka á sig óvenjulega áhættu, bæru einnig verulega meira úr býtum fyrir sitt starf en þeir hafa undir venjulegum kringumstæðum. Í öndverðu mæltust þessir menn til, að svo yrði ákveðið í 1., að öll sú umframgreiðsla, sem þeir hlytu fyrir störf sín nú, miðað við venjulegan tíma, yrði undanþegin útsvari og skatti, en við umr. kom í ljós, að ekki eingöngu stj., heldur flestum ef ekki öllum umboðsmönnum sjómanna, þótti nokkuð langt gengið í þeirri kröfu, og ég held, að fullyrða megi, að áður en þessum málum lauk milli stj. og sjómanna, þá hafi flestir verið á því máli, að vel væri gengið til móts við þá. Nefni ég þar sérstaklega til háseta á skipum, vegna þess að ég veit, að annar fulltrúi þessarar stéttar, sem á sæti í þessari d., hefir borið fram till. um að ganga lengra. Ég viðurkenni hinsvegar, að fulltrúar skipstjóra og þó kannske einkum vélstjóra sóttu nokkuð fast að ganga lengra um ivilnanir þeim til handa. Ég þykist vita, að þeim finnist, að sérstaklega ég sæki illa þeirra mál með því að láta staðar numið við þau fríðindi, sem þeim eru veitt með þessum l. Ég sagði þeim í öndverðu, að ég lofaði að taka til athugunar þeirra mál og að láta jafnt ganga yfir alla sjómenn, en ég teldi ekki líkur til, að hægt væri að ganga lengra. Það liggur í hlutarins eðli, að hinar lágt launuðu stéttir á skipunum hafa hlutfallslega meiri stríðsáhættuþóknun heldur en þeir hærra launuðu. Ég nefndi þetta vegna þess, að umboðsmanni þeirra var ljóst, að fríðindin þeim til handa voru svo miklu verulegri hlutfallslega heldur en hjá þeim, sem voru hærra launaðir, að þeir töldu sér fullnægt. Til orða kom að hafa annað fyrirkomulag á þessu, sem ég að órannsökuðu máli hafði talið að mundi fullnægja sjómönnunum, en við rannsókn á skattgjöldunum, eins og þau eru hér í Reykjavík, kom í ljós, að þegar tekjurnar hækkuðu nokkuð verulega, þá gleypti ríkissjóður og bæjarsjóður allar tekjurnar á fyrsta ári. Skattstjóri reiknaði þetta út fyrir stj., og man ég ekki betur en að hann skilaði áliti frá sér á þá leið, að þegar tekjurnar væru komnar upp í 10 þús., þá væri skatturinn af 11. þúsundinu 96%, og þegar komið væri upp í 20 þús., væri hann 101%, og þegar væri komið í 28 þús., væri hann 110%. En þess er einnig að gæta, sem allir hv. þdm. gera sér grein fyrir, að þetta gildir aðeins um tekjur, sem eru aðeins í eitt ár, því að ef þær gilda lengur, þá kemur skattur og útsvar til frádráttar. Að fengnum þessum upplýsingum þótti þessi leið með öllu óaðgengileg, og því var horfið að því ráði, sem upp var tekið. Ég vona, að um þetta mál verði ekki ágreiningur frekar en orðið er, en mér þótti rétt að láta þessi orð falla, þó að málið heyri undir annan ráðh., vegna þess að umboðsmenn sjómanna, sérstaklega háseta, voru sérstaklega ánægðir með það, og ég tel þá líka hafa ástæðu til þess, því að hér er um sérstök fríðindi að ræða, og þau eru eingöngu veitt af því, að allir viðurkenna, að þau eru verðskulduð.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ég vil segja hér nokkur orð út af ummælum hæstv. atvmrh. - Ég hefi enga ástæðu til að deila við hæstv. ráðh. um þetta mál. Ég viðurkenni, að hans afstaða var fullkomlega þingleg, og eins og hann hefir skýrt frá, mun hann hafa átt mikinn hlut að því, að þessar tili. voru samþ. í stj. En í sambandi við þær samningsumleitanir, sem hann skýrði frá, tel ég rétt að gera aths. Það er rétt, að það munu hafa verið 3 fulltrúar stéttarfélaga, sem mættu hjá hæstv. ráðh., og var þá borin fram þessi ósk um skattfrelsi. Ég hygg, að á þeim fundi hafi engar till. legið fyrir um, hvernig þeim ívilnunum skyldi varið, heldur mun hæstv. ráðh. hafa tekið vel í málið og gert ráð fyrir, að hann mundi koma fram með till. Það mun rétt, að skattstjóri mun hafa verið fenginn til að reikna út og gera undirbúningstill. í málinu, og mun hann hafa komizt að þeirri niðurstöðu, að ekki væri hægt að fara aðra leið en þá, sem farin er í þessu frv. En eftir að þessi lausn er fengin, sem hæstv. ráðh. lýsti, þá er mér ekki kunnugt um, að fulltrúar sjómanna hafi rætt við hæstv. ráðh., a. m. k. hafi engir af hálfu háseta og kyndara komið til hæstv. ráðh. til að ræða um málið. Hitt er annað, hvort hér sé sæmileg lausn fengin í augum sjómanna, og ég get fullvissað hæstv. ráðh. um, að þeir óska allir eftir, að þessi þóknun verði öll skattfrjáls, af ástæðum, sem ég greindi við 2. umr., af því að menn líta á þetta sem verðlaun fyrir þá hættu, sem þeir leggja sig í fyrir þjóð sína, og með það fyrir augum ætti þetta að vera skattfrjálst. Ég sé ekki ástæðu til að deila við hæstv. ráðh. um þetta. Hv. d. hefir skorið úr, að hún vill ekki fara þá leið, að hafa þetta rýmra en hæstv. stj. hefir lagt til. Ég tel svo ekki þörf að ræða þetta mál frekar, en vildi aðeins skýra frá, að þessar samningsumleitanir voru ekki bindandi, hvorki af hendi stj. né sjómanna. Ég vil þó geta þess, að það er ekkert einsdæmi, þó að till. um slíka ívilnun komi fram hér á Í slandi. Í Danmörku stendur alveg eins á. Þar hefir sjómannastéttin farið fram á að fá samskonar ívilnun, en mér er ókunnugt um, hvaða undirtektir það fær. Hér er um alveg sérstakt að ræða, svo að það þarf ekki að vera neitt fordæmi, og ég verð að segja, að það er síður ástæða til að veita þeim, sem hærra eru launaðir, því að dýrtíðin og erfiðleikarnir koma tiltölulega harðar niður á þeim, sem lægri launin hafa, og þá munar meira um hverjar 10 kr., sem þeir greiða til, ríkis og bæjar, en þá, sem hafa hærri launin. Ég mun svo ekki gera þetta mál frekar að umræðuefni, en mun greiða frv. atkv.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Það er örstutt. - Ég efast ekki um, að hv. 2. landsk. hyggi það rétt, sem hann sagði, að enginn fulltrúi háseta eða kyndara hafi verið á fundi hjá mér þetta ákveðna skipti, en ég man þetta fullvel sjálfur, og ég get nefnt við hann, hvenær þetta var rætt, en að afloknum þeim fundi hittumst við sjálfir, og þá spurði hann mig, hvort ákveðnir menn hefðu verið þar. Sjálfur hafði hann verið aðalfulltrúi sjómanna, en ekki getað mætt þar. Þetta hlýtur að rifjast upp fyrir hv. þm., en annars skiptir þetta ekki svo miklu máli, að ég kæri mig um að hafa um það langar vitnaleiðslur. Það er rétt, að það var almenn ósk frá hendi sjómanna, að fá alla áhættuþóknunina skattfrjálsa. Það er eðlilegt, að þeir, sem hér eiga hlut að máli, vilji helzt fá sem mest fyrir sína áhættu og ríki og bær taki sem minnst af henni. Ég tel, að með þessu frv. sé gengið svo langt sem kostur er á, og ég álít, að sjómannastéttin telji þá lausn, sem með því fæst, viðunandi. Jafnframt lýsir frv. fullum skilningi á þeim þegnskap, er þessi stétt sýnir, og fullum velvilja í hennar garð, enda mun þessi lagasetning vera einsdæmi. Hv. 2. landsk. skýrði frá því, að danskir sjómenn hefðu gert samskonar kröfu, en danska ríkisstj. varð ekki við þeirri kröfu, og fara þó þeir menn með völd í Danmörku, að ætla mætti, að þeir hefðu veitt henni stuðning sinn.

Mér er ekki kunnugt um, hvort danska stjórnin hefir orðið við kröfunni eða ekki

. Hv. 2. landsk. viðurkennir, að hann viti ekki, hvort danska ríkisstj. hefir orðið við kröfum dönsku sjómannanna, en það er þó jafnlangt um liðið í Danmörku og hér síðan stríðið hófst, og lög um þetta efni hafa verið, í gildi hér um nokkurn tíma, en það sýnir, að íslenzka ríkisstj. hefir næmari skilning á þörfum sjómanna en danska ríkisstjórnin. - Þetta læt ég nægja.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ræða hæstv. atvmrh. gefur ekki tilefni til langra andsvara, en viðvíkjandi orðum hæstv. ráðh. um fundi þá, sem haldnir voru, vil ég taka fram, að mér var ekki kunnugt nema um einn fund, og það var þegar Esja kom. Að því er snertir stríðsáhættuþóknun danskra sjómanna og kröfu þeirra þar að lútandi, vil ég geta þess, að ég skýrði aðeins frá því, sem ég vissi. Ég hefi séð þess getið á prenti, að þeir hafi farið fram á þetta við dönsku stjórnina, en svar stjórnarinnar lá ekki fyrir, og getur það eins hafa verið játandi eins og neitandi.