Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Björn Ólafsson) : Ég vil ógjarnan láta líta svo út, að ég neiti að svara fyrirspurn hv. 7. þm. Reykv. En mér finnst málið liggja svo beint við, að það þarfnist í raun og veru engra skýringa. Ég get gjarnan skýrt frá því, að hér er aðeins um heimild að ræða fyrir einkasöluna. Ríkisstj. er ekki búin að taka ákvörðun um það, að hve miklu leyti þessi heimild verði notuð. Hitt vitum við, að það má alltaf búast við, að halla taki undan fæti í fjárhagnum, og það er margt, sem þarf að nota fé til. Þessi tekjustofn út af fyrir sig virðist vera tilvalinn, ef ríkið þarf á auknu fé að halda, tilvalinn, þótt ekki sé af öðru en því, að verð á tóbaki hefur að heita má ekkert hækkað, frá því að stríðið hófst. Það er líklega engin vara í landinu, sem hefur hækkað jafnlítið. Tóbakið hefur í raun og veru staðið í stað. Þetta er sem sagt heimild, og mér finnst ástæðulaust að binda heimild einkasölunnar við það, að hún megi leggja 10–50% á. Það verður náttúrlega matsatriði á hverjum tíma hjá þeim, sem hafa framkvæmdir á hendi, hvernig þetta yrði notað. Og í samræmi við það, sem hv. þm. G.-K. tók fram, vil ég geta þess, að það er ekki eins og ríkisstj. geti hlaupið burt með það fé, sem hún kynni að fá inn með þessu móti. Þingið hefur í hendi sér, hvernig þessum tekjustofni og öðrum er varið. Ég vænti þess vegna, að hv. d. taki þessu máli með skilningi og sjái sér fært að afgr. frv. eins og það liggur fyrir.



Míg langar til að gera eina litla brtt. við þetta frv. Eins og allir vita, hefur svo kallað blaðtóbak verið notað töluvert hér á landi sem lyf við ormaveiki í sauðfé með allgóðum árangri. En á síðari árum hefur ekki fengizt tóbak í þessu skyni nema undir sterku eftirliti og vottorðum frá hreppstjórum og sýslumönnum. Að vísu er það nú orðið svo, að flestir eða allir bændur nota tetraclorid-kolefni að haustinu til að hreinsa ormana úr fénu, og er því þörf tóbaksins orðin stórum minni en hún áður var. En þrátt fyrir það eru nú margir bændur, sem nota blaðtóbakið til inngjafar fé við ormum, þegar þeir síðla vetrar gera vart við sig í kind og kind. Þessir menn þurfa að geta fengið blaðtóbakið álagningarlaust. Legg ég því til, að við 1. gr. bætist ákvæði um þetta. Það er nóg að þurfa að fara allar krókaleiðir með vottorð, þótt ekki sé lagt á 50%. Er till. mín, að 1. málsgr. 1. gr. orðist svo: „Tóbak til sauðfjárbaðanna og inngjafar sauðfjár við ormaveiki skal selja álagningarlaust.“ Legg ég till. fram skrifl. og óska, að hún fái afbrigði.



Það er út af ummælum hæstv. ráðh. um þörf á þeim tekjum, sem gert er ráð fyrir að afla ríkinu með frv. á þskj. 35, að ég vildi segja örfá orð. Bæði ég og hv. 8. þm. Reykv. spurðumst fyrir um það, hvað gert væri ráð fyrir, að aflast mundi mikið fé í ríkissj. samkv. þessu frv., ef heimildin yrði notuð, og hvaða sérstök ástæða væri fyrir því, að ríkið þyrfti nú að afla þessara tekna. Hæstv. ráðh. sagði, að þetta væri aðeins heimild, sem farið er fram á, og að það væri ekkert víst um það, hvort sú heimild yrði notuð. Það færi eftir mati þeirrar stj., sem með völdin færi, hvort þörfin væri fyrir því. Og ef svo færi, að ríkissj. þyrfti á þessu fé að halda, þá væri þetta heppileg leið til að afla tekna. Ég ræð af þessu, að það sé engin áætlun til um þetta, - fyrst og fremst, hverju tekjurnar muni nema, ella hefði ráðh. lagt fram einhverja áætlun. Í öðru lagi, að ekkert sé til um það, hvernig eigi að nota þessa heimild. Nú er það óneitanlegt, að venja hefur verið að afla tekna til ríkissj. vegna einhverra ákveðinna þarfa ríkissj., en ekki að leggja á landsfólkið til þess fyrst og fremst að taka af því fé, sem svo mætti nota, ef þörf skapaðist. Ég held það sé áreiðanlega víst, að það er orðið það dýrt að lifa í þessu landi, að ekki er þörf á að gera sérstakar ráðstafanir til þess, að það megi verða enn þá dýrara, ef ekki eru aðrar ástæður. Og nú sé ég ekki betur en hjá hæstv. ráðh. skíni í það, að þessi þörf sé ekki fyrir hendi, - það er aðeins möguleiki fyrir því, að hún skapist. Af þessu álykta ég, að þetta frv. eigi engan rétt á sér. Það mundi vera allt annað mál, ef stjórnin kæmi fram fyrir þingið og sýndi fram á, að tekjustofnar ríkisins hrykkju ekki til nauðsynlegra útgjalda. Manni sýnist 10–50% heildsöluálagning að viðbættum tollinum ekki vera óviðunanlega lág. Ég sé á undirtektum og fleiri hlutum, að málið hefur eitthvað verið undirbúið. En ég er einn þeirra þm., sem ekkert hafa heyrt um málið, fyrr en það var lagt hér fram, og sýnist svo sem ekki hafi þótt máli skipta, hver yrði skoðun okkar á því. En meðan ekki er betri grein gerð fyrir málinu en þetta, sé ég ekki nauðsyn þess og mun greiða atkvæði gegn því.

Sigfús Sigurhjartarson Hv. þm. G.-K. (ÓTh) lagði á það áherzlu, að saklaust væri að samþ. frv. eins og þetta, því að Alþ. hefði alltaf í sinni hendi, hvernig féð yrði notað. Hæstv. ráðh. hélt því sama fram. Það er rétt, að fjárveitingarvald er í höndum Alþ. nema að því leyti sem það kann að afsala sér því með sérstökum lögum. Mér er ekki grunlaust um, að ágreiningur sé meðal þm. um, hvort þingið sé ekki búið að gefa stj. frambúðarheimild til fjárveitinga í sambandi við lækkun á útsöluverði landbúnaðarvara, og stj. mun líta svo á, að hún hafi þá heimild. Ég tel, að hún hafi hana ekki. En þegar farið er fram á svo óvenjulega málsmeðferð sem hér er gert, hlýtur manni að detta í hug, að eitthvað óvanalegt sé bak við, og grunur að vakna, að hér sé ríkisstj. að safna fé í sérstöku augnamiði. Og sé það svo, á hún að skýra Alþ. frá því, annað hæfir ekki. Deildin má ekki taka afstöðu til þessa máls í óvissu um, hvað fyrir stj. vakir með þessari ráðstöfun. Það er borið fram, að hér sé stj. veitt heimild, sem óvíst sé, hvort hún noti. En til hvers er þá verið að loka í dag allri tóbakssölu? Ef ekki ætti að hækka, væri það ástæðulaust. Hitt hlýtur að vera afráðið af ríkisstj. að nota undir eins heimildina, ef hún verður samþ., þótt ráðh. láti sem það sé óráðið. Þá get ég ekki annað en minnzt á þau ummæli ráðh., að óeðlilegt sé að hækka nú ekki þessar vörur, þegar þær séu orðnar hinar einu, sem séu að heita megi með verði, er var fyrir stríð. Þessi hæstv. ráðh. á sérstaklega að berjast gegn verðhækkun og harmar það að rekast þarna á vöru, sem hafi hvergi nærri hækkað nóg! Ég er ekki tóbaksmaður og vildi fyrir mitt leyti, að tóbak sæist aldrei. En 70–80% landsmanna eru mér ekki sammála um það, og tóbakskaup eru hjá þeim eins óumflýjanlegur útgjaldaliður og hver önnur nauðsynjakaup. Á þennan meiri hluta þjóðar er lagður þungur skattur, ef frv. gengur fram. Ég gæti raunar fallizt á að hækka tóbak þannig í verði, ef ríkisstj. sýndi fram á, til hvers hinar auknu tekjur þurfi að nota, og má þá ræða það mál. En meðan það er ekki upplýst betur, greiði ég atkvæði bæði gegn afbrigðum um málið og málinu í heild.