Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 100/2007, með síðari breytingum. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 23. maí síðastliðnum er fjallað sérstaklega um bættan hag aldraðra og öryrkja og að unnið verði að einföldun almannatryggingakerfisins.

Forseti biður um ró í salnum og ef hæstv. félagsmálaráðherra gæti ívið hækkað rödd sína.

Þá segir einnig að fylgt verði eftir tillögum örorkumatsnefndar um stóraukna starfsendurhæfingu og nýtt matskerfi varðandi örorku og starfsgetu. Jafnframt verði komið til móts við þann hóp sem er með varanlega skerta starfsgetu. Frumvarp það sem ég mæli hér fyrir felur í sér breytingar á lögum um almannatryggingar en í því felast umtalsverðar hækkanir frítekjumarka vegna atvinnutekna örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að sett verði ákvæði til bráðabirgða um að frítekjumark vegna atvinnutekna örorkulífeyrisþega verði hækkað í 100 þúsund krónur á mánuði frá og með 1. júlí 2008. Hið sama mun gilda um endurhæfingarlífeyrisþega. Þetta þýðir að örorku- og endurhæfingarlífeyrisþegar geta aflað sér tekna af atvinnu upp að 100 þúsund krónum á mánuði án þess að það hafi áhrif til skerðingar á lífeyrisgreiðslur þeirra í stað rúmlega 27 þúsund króna áður. Alþingi samþykkti á yfirstandandi þingi lög um breytingu á lögum um almannatryggingar og lögum um málefni aldraðra. Þar var kveðið á um margvíslegar breytingar á greiðslum í þágu aldraðra og öryrkja í samræmi við tillögur verkefnisstjórnar sem ég setti á laggirnar á síðasta ári sem ríkisstjórnin gerði grein fyrir í yfirlýsingu þann 5. desember 2007. Í hinum nýsamþykktu lögum er m.a. kveðið á um að frítekjumark vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega á aldrinum 67–70 ára verði hækkað úr rúmlega 27 þús. krónum í 100 þúsund krónur á mánuði frá og með 1. júlí 2008. Hér er því gert ráð fyrir sams konar breytingu að því er varðar örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega en síðastliðið vor var sú breyting gerð á almannatryggingalögum og lögum um málefni aldraðra að atvinnutekjur 70 ára og eldri hafa engin áhrif til skerðingar á bótum frá Tryggingastofnun ríkisins. Megintilgangur þess að hækka frítekjumark vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega er að stuðla að aukinni atvinnuþátttöku og gera þeim kleift að afla sér aukinna tekna af atvinnu án þess að bætur frá Tryggingastofnun ríkisins skerðist. Í greinargerð með frumvarpi því er Alþingi samþykkti og varð að lögum í mars sl. kom fram að framkvæmdanefnd forsætisráðherra um endurskoðun örorkumats og eflingu starfsendurhæfingar ynni að tillögum um framkvæmd sem ætlað væri að ná svipuðum markmiðum hvað varðar örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega og hvetja einstaklinga til vinnu. Fram kom að slíkar tillögur sem miði að því að tryggja örorkulífeyrisþegum 100 þúsund króna frítekjumark vegna atvinnutekna eða ígildi þess yrðu síðar lagðar fyrir Alþingi. Þar sem fyrir liggur að niðurstöður vinnu framkvæmdanefndar forsætisráðherra um endurskoðun örorkumats og eflingu starfsendurhæfingar munu ekki liggja fyrir fyrr en síðla árs er með frumvarpi þessu lagt til að við lög um almannatryggingar bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða. Þar verði kveðið á um að þrátt fyrir ákvæði 3. málsliðar b-liðar 2. mgr. 16. gr. laganna, skuli örorkulífeyrisþegi á tímabilinu 1. júlí 2008 til 1. janúar 2009 geta valið um að hafa 100 þúsund króna frítekjumark á mánuði vegna atvinnutekna eða telja 60% af atvinnutekjum til tekna við útreikning tekjutryggingar. Með þessu verður, eins og áður segir, frítekjumark atvinnutekna örorkulífeyrisþega hækkað til samræmis við hækkun frítekjumarks vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega á aldrinum 67–70 ára, eða í 100 þúsund krónur á mánuði. Ef miðað er við heilt ár er viðmiðunin því 1,2 millj. kr. í stað þess 327 þúsund króna frítekjumarks á ári samkvæmt gildandi lögum. Lagt er til að hækkunin öðlist gildi 1. júlí 2008 og gildi til bráðabirgða þar til endurskoðað örorkumatskerfi hefur öðlast gildi og komi í stað frítekjumarksins. Sú breyting sem nú er lögð til hefur til dæmis þau áhrif að bætur til einhleyps örorkulífeyrisþega, sem hefur 1.200 þúsund krónur í árslaun af atvinnu, munu hækka um tæplega 30 þúsund krónur á mánuði eða liðlega 356 þúsund krónur á ári. Ef þessi sami lífeyrisþegi hefði auk þess 600 þúsund krónur á ári í lífeyrissjóðstekjur munu bætur til hans hækka um rúmlega 13 þúsund krónur á mánuði til viðbótar vegna þess frítekjumarks sem samþykkt var í marsmánuði síðastliðnum vegna lífeyrissjóðstekna öryrkja og hækkunar á aldurstengdri örorkuuppbót. Greiðslur frá Tryggingastofnun hjá þessum öryrkja hækka þannig úr 85.421 krónum í júní í 128.814 krónur í júlí eða samtals um 43.400 krónur á mánuði. Heildartekjur hans hækka því um samtals 520 þúsund krónur á ári. Samkvæmt upplýsingum frá Tryggingastofnun ríkisins voru liðlega 30% örorkulífeyrisþega með launatekjur eða reiknað endurgjald í desember 2007 eða um 4.600 einstaklingar. Samkvæmt útreikningum stofnunarinnar má áætla að þar af muni um 2.650 einstaklingar hafa ávinning af hækkun frítekjumarks á atvinnutekjur í 100 þúsund krónur á mánuði. Ekki er unnt að áætla fyrir fram þann fjölda sem mun nýta sér nýjar viðmiðunarreglur varðandi frítekjumark á atvinnutekjur en þess má vænta að talsvert fjölmennur hópur örorkulífeyrisþega nýti sér þetta tækifæri til þess að feta sig út á vinnumarkaðinn. Breytingin mun því fela í sér aukin tækifæri til handa örorkulífeyrisþegum með þeim auknu lífsgæðum sem þátttaka á vinnumarkaði felur í sér fyrir lífeyrisþegana sjálfa og samfélagið í heild. Rannsóknir hafa jafnframt sýnt að það er þjóðhagslega hagkvæmt að öryrkjar vinni, kjósi þeir að gera það. Þannig sýnir rannsókn Rannsóknarseturs verslunarinnar við Háskólann á Bifröst að slíkt muni auka framleiðni og þjóðhagslega hagkvæmni samfara því að tekjutengingar aldraðra og öryrkja verði afnumdar. Eins og áður segir má gera ráð fyrir að hækkun frítekjumarksins muni leiða til aukinnar atvinnuþátttöku örorkulífeyrisþega og hafa þannig í för með sér hærri tekjur og lífsgæði þeim til handa. Öryrkjabandalag Íslands hefur lagt áherslu á hækkun frítekjumarks í baráttunni fyrir bættum kjörum öryrkja og virkrar þátttöku þeirra í samfélaginu og er þessi breyting í samræmi við þeirra áherslur. Breytingin er jafnframt í samræmi við þau markmið sem hugmyndir örorkumatsnefndar um starfshæfnismat og starfsendurhæfingu byggja á. Í ljósi fyrirhugaðra breytinga á örorkulífeyriskerfinu með áherslu á starfshæfnismat og starfsendurhæfingu mun hækkun frítekjumarks örorkulífeyrisþega aðeins gilda til bráðabirgða þar til nýtt kerfi með nýjar viðmiðunarreglur hefur verið tekið upp. Mikilvægt er að svo sé til þess að nýjar aðgerðir hefti ekki starf og bindi ekki hendur þess starfshóps sem nú starfar að því að byggja upp nýtt örorkulífeyriskerfi. Virðulegi forseti. Ég hef fjallað um þær breytingar sem í frumvarpinu felast og undirstrika að í því eru ákvæði sem stuðla að bættum kjörum öryrkja og eru til nokkurrar einföldunar á almannatryggingakerfinu. Ég vil jafnframt leggja mikla áherslu á að þeirri nefnd sem ég skipaði á síðastliðnu ári var falið að skila mér samræmdum tillögum fyrir 1. nóvember á þessu ári varðandi heildarendurskoðun almannatryggingalöggjafarinnar er miði að einföldun hennar. Ég geri ráð fyrir því við séum sammála um nauðsyn þess að sú vinna fari fram og oft hefur komið fram í umræðum á Alþingi að núverandi kerfi sé allt of flókið og full þörf á því að einfalda það. Ég mun halda áfram að beita mér fyrir úrbótum í lífeyristryggingakerfinu sem leiða til bættra kjara fyrir lífeyrisþega og jafnframt til réttlátara og einfaldara kerfis. Ég læt þessari yfirferð yfir efni frumvarpsins og einstök ákvæði þess lokið og leyfi mér, hæstv. forseti, að leggja til að frumvarpinu verði vísað til hv. félags- og tryggingamálanefndar og til 2. umr.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. félagsmálaráðherra fyrir það frumvarp sem hann hefur lagt hér fram. Hér er um að ræða mikilvægt kjaramál fyrir öryrkja og líka réttindamál og varða miklu um lífsgæði öryrkja yfir höfuð. Þetta er enn eitt skrefið í því að uppfylla þau kosningaloforð sem stjórnarflokkarnir, Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn, gáfu þessum hópi í aðdraganda síðustu kosninga. Með þessu frumvarpi er verið að draga verulega úr tekjutengingum sem hafa verið óhóflegar í garð öryrkja og hækka umtalsvert frítekjumarkið eða upp í 100 þús. kr. þannig að öryrkjar geta frá 1. júní haft 100 þús. kr. í atvinnutekjur án þess að það bitni á bótum. Þannig er verið að hvetja fólk til sjálfshjálpar sem er ekki bara mikilvægt vegna tekna öryrkja heldur líka til þess að bæta heilsufar og lífsgæði að öðru leyti. Það er ávinningur í sjálfu sér í því fyrir þá sem fást við heilsufarsvandamál eða örorku af einhverjum ástæðum að vera í starfi, að njóta þeirra lífsgæða sem felast í því að vera í vinnu. Það hefur verið mjög til vansa hversu það hefur verið óhagstætt í mörgum tilfellum fyrir öryrkja að fara út á vinnumarkaðinn og bjarga sér sjálfir. Það er alveg ljóst að þegar við berum okkur saman við nágrannalöndin þá skortir verulega upp á að við höfum gert nægilega mikið í starfsendurhæfingu öryrkja og að hvetja öryrkja út á vinnumarkaðinn. Hér er um að ræða mjög mikilvægt skref í þá átt. Ég hlakka til að sjá hvaða árangri þessar breytingar munu skila okkur á næstu missirum því að ég held að í sjálfu sér sé þessi aðgerð - þ.e. að létta tekjutengingunum af öryrkjum og skapa þeim forsendur til þess að sækja sér atvinnutekjur og fara í ríkari mæli út á vinnumarkað sér til sjálfshjálpar og aukinna lífsgæða - nái að langmestu leyti þeim markmiðum sem örorkumatsnefndin svokallaða setti sér. Ásamt því sem ákveðið var í síðustu kjarasamningum tel ég að þessi einfalda aðgerð geti að verulegu leyti náð því að auka virkni öryrkja á vinnumarkaði. Hún eflir einnig starfsendurhæfingu til langframa með ákaflega jákvæðum áhrifum á kjör, tekjur öryrkja og á heilsufarsleg og félagsleg lífsgæði sem felast í því að vera virkur á vinnumarkaðnum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að hafa mælt fyrir þessu mikilvæga frumvarpi sem felur í sér kjarabætur til öryrkja sambærilegar við þær kjarabætur sem aldraðir öðluðust við samþykkt breytinga á lögum um almannatryggingar nú á vorþinginu. Þetta eru auðvitað kjarabætur fyrir öryrkja sem geta nú aukið tekjur sínar um 100 þúsund krónur án þess að það hafi áhrif á almannatryggingagreiðslurnar. Almannatryggingakerfið hefur verið mjög vinnuletjandi sem hefur haft það í för með sér að margir öryrkjar hafa veigrað sér við að fara út á vinnumarkaðinn. Oft er það svo að fólk sem er við mismunandi góða heilsu fer út á vinnumarkaðinn, vinnur sér inn einhverjar fjárhæðir en missir svo aftur heilsuna. Þá lendir það í endurkröfu og skerðingum hjá Tryggingastofnun. Ég þekki mjög mörg dæmi um þetta hjá geðsjúkum sem eru hópur sem mikilvægt er að geti verið úti í samfélaginu og haldið vinnu þann tíma sem heilsan leyfir. Þetta er verulega mikilvæg breyting hvað þá varðar sem eru með geðsjúkdóma og auðvitað alla aðra öryrkja. Þetta er hvatning til þátttöku í samfélaginu og dregur úr vinnuletjandi þáttum kerfisins. Getið var um það í nefndaráliti með breytingum sem gerðar voru í mars að bíða ætti eftir niðurstöðum frá framkvæmdarnefnd forsætisráðherra sem endurskoðar nú örorkumat og fjallar um eflingu starfsendurhæfingar. Nú er ljóst að sú nefnd mun ekki skila á tilsettum tíma. Áætlað er að hún skili niðurstöðum síðla á árinu þannig að það er mikilvægt að þessi bráðabirgðaákvæði komi hér inn í lögin þannig að öryrkjar standi jafnvígir öldruðum, 67 ára til sjötugs, og hafi umrætt 100 þús. kr. frítekjumark á mánuði. Þetta eru 1,2 millj. á ári og er mikilvægt fyrir alla öryrkja, sérstaklega þá sem hafa veigrað sér við að fara út í samfélagið vegna þessara skerðingarákvæða gagnvart atvinnutekjum. Þetta er mikilvægt, bæði hvað varðar aukin lífsgæði, auknar ráðstöfunartekjur og einnig varðandi endurhæfingu því að atvinnuþátttaka er mjög mikilvæg endurhæfing fyrir stóran hóp öryrkja. Þar langar mig til að nefna aftur geðfatlaða af því ég hef verið að vinna í málefnum þeirra. Þeir hafa fengið mikla endurhæfingu og aukinn bata t.d. með því að fá tækifæri til þess að vera þátttakendur úti á almennum vinnumarkaði. Þetta ákvæði í lögunum er einmitt hvatning til þeirra til að fara og nýta sér slík endurhæfingarúrræði. Ég fagna þessu því mjög. Það eru margir sem geta hagnast á þessu eins og kemur hér fram í greinargerðinni með frumvarpinu. Annars hefur hæstv. ráðherra farið ágætlega yfir þetta mál og kynnt það þannig að ég ætla ekki að lengja umræðuna um það. Ég fagna því aftur að þarna sé verið að rétta hlut öryrkja hvað þetta varðar.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa yfir ánægju minni með að þetta mál skuli vera lagt hér fram. Þetta mun bæta kjör örorkulífeyrisþega á almenna vinnumarkaðnum og því fögnum við framsóknarmenn frumvarpinu sem hér hefur verið lagt fram. Þetta mál er hluti af miklu stærra samhengi sem snertir kjör og aðstæður öryrkja og örorkulífeyrisþega. Ég nefndi það héðan úr ræðustól Alþingis fyrir nokkrum vikum að ég hefði miklar áhyggjur af því að svokölluð örorkumats- og starfsendurhæfingarnefnd forsætisráðherra hefði ekki fundað í allmarga mánuði, nefnd sem hefur það ábyrgðarmikla hlutverk að koma á fót nýskipan í þessum málum til framtíðar litið. Ég reifaði þessar áhyggjur mínar við hæstv. félagsmálaráðherra á sínum tíma og tók hæstv. ráðherra undir að það væri áhyggjuefni að þessi nefnd, sem á að hafa með höndum að koma á nýskipan í þessum málum, hefði ekki komið saman lengi. Ég held því að það sé eðlilegt, í ljósi þess máls sem við ræðum hér, að við innum hæstv. ráðherra eftir því hvort hún hafi einhverjar upplýsingar um það hvort þessi nefnd hafi eitthvað hist að undanförnu og hvernig mál standi. Eins og þau svör voru sem ég fékk hér fyrir nokkru átti þessi nefnd að skila af sér fljótlega. Nú er talað um að hún eigi að skila af sér síðla þessa árs. Ég held því að það sé nauðsynlegt fyrir okkur að fá upplýsingar um hvernig það starf sem þessi nefnd á að skila af sér er statt, því að þetta snertir hagsmuni öryrkja mjög mikið. Það þarf virkilega að spýta í lófana í því starfi sem þar á að fara fram ef staðan er með þeim hætti sem hún var fyrir nokkrum vikum þegar ég innti hæstv. ráðherra eftir störfum nefndarinnar - nefndin heyrir reyndar undir hæstv. forsætisráðherra en ég hef trú á því að hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra fylgist mjög vel með því sem þar fer fram. Hæstv. forseti. Áætlað er að útgjöld ríkissjóðs aukist um 200 milljónir á þessu ári vegna þessarar lagabreytingar. Gert er ráð fyrir að gildistakan sé 1. júlí, þannig að við getum áætlað að árlegur útgjaldaauki sé tæpar 400 millj. kr. um það bil. Það er mjög gott að öryrkjar skuli fá þær bætur, það var á stefnuskrá allra stjórnmálaflokka í aðdraganda síðustu kosninga að bæta kjör aldraðra og öryrkja og var það forgangsmál hjá flestum þeirra. Í gær ræddum við hér málefni aldraðra og öryrkja. Þá vitnuðum við, stjórnarandstaðan, í útreikninga Alþýðusambands Íslands á því að vegna breyttra viðmiða vegna kjarasamninga hefðu aldraðir og öryrkjar orðið af 3.600 millj. kr. Við erum að tala hér um mjög gott mál sem er upp á tæplega 400 milljónir. Ég vil inna hæstv. félagsmálaráðherra eftir því, þar sem hún fer með tryggingamálin í ríkisstjórn, hvernig staðið var að því að semja við aldraða og öryrkja í tengslum við gerð kjarasamninga þar sem viðmiðið var lækkað. Mikill áfangi náðist árið 2006 af hálfu aldraðra og öryrkja í viðræðum við ríkisstjórnina hvað það varðar að taka upp nýtt viðmið sem tengdist gerð kjarasamninga og var miðað við svokallaða tekjudagvinnutryggingu launafólks en ekki lægsta taxta verkafólks eins og áður var gert. Þetta var mikið fagnaðarefni sumarið 2006, aldraðir og öryrkjar fögnuðu þessum áfanga. En nú árið 2008 er búið að lækka viðmiðið á ný hjá nýrri ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks. Gylfi Arnbjörnsson, framkvæmdastjóri Alþýðusambands Íslands, fór mjög vel yfir það á fundi félags- og tryggingamálanefndar að þessi ákvörðun ríkisstjórnarinnar, að lækka þetta viðmið, kostaði þessa hópa um 3.600 millj. kr. Það eru miklir fjármunir þegar við erum að tala um tæpar 400 milljónir í þessu máli til handa öldruðum og öryrkjum. Við þurfum útskýringar á því hvers vegna ný ríkisstjórn ákvað að breyta þeirri ákvörðun og því viðmiði sem var sett árið 2006. Margir hópar í samfélaginu hafa verið að ræða kaup og kjör við sína viðsemjendur og því vil ég líka spyrja hæstv. ráðherra: Hvernig hefur samráði og viðræðum ríkisstjórnarinnar við aldraða og öryrkja verið háttað að undanförnu, sérstaklega í ljósi þessarar ákvörðunar? Fóru fram viðræður af hálfu ríkisstjórnarinnar við aldraða og öryrkja vegna þessarar nýju ákvörðunar sem ríkisstjórnin tók eða var þetta einhliða ákvörðun ríkisstjórnarflokkanna? Mínar upplýsingar eru þær að ekki hafi verið mikið um formlegar samningaviðræður vegna þessa en ég vona að hæstv. ráðherra geti leiðrétt það hér. Hin nýja ríkisstjórn fór af stað með það að leiðarljósi að auka samráð og samræðu á milli ólíkra þjóðfélagshópa og það væri því mjög alvarlegt, ef rétt reynist, að hún hafi einhliða ákveðið við hvað miða ætti bætur aldraðra og öryrkja við nýgerða kjarasamninga og þvert á það sem ríkisstjórnin boðaði þegar hún tók til starfa. Í tilefni af utandagskrárumræðu í gær þar sem hæstv. forsætisráðherra var til andsvara og sagði að menn deildu um meiningar í þessu - hann notaði þau orð að Alþýðusamband Íslands væri ekki heilög kirkja í sínum augum - vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort samstaða sé í ríkisstjórninni um viðhorf gagnvart samkomulaginu sem gert var árið 2006. Hæstv. forsætisráðherra sagði hér í gær að þar hefði verið um að ræða ákvörðun í eitt skipti sem ekki hefði átt að gefa neitt fordæmi en þeir samningsaðilar sem áttu viðskipti við ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks árið 2006 litu svo á að búið væri að hækka viðmiðið varanlega. Ég vil líka spyrja hæstv. ráðherra að því hvort hún leggi traust og trúnað á útreikning Alþýðusambands Íslands vegna þeirrar kjaraskerðingar sem þessir þjóðfélagshópar verða fyrir, heila 3,6 milljarða. Það hefði kostað ríkissjóð 3,6 milljörðum meira til bóta almannatrygginga ef farið hefði verið eftir gamla viðmiðinu. Það er mikilvægt, í ljósi þess að við ræðum þetta ágæta frumvarp, að við fáum sjónarmið hæstv. félagsmálaráðherra fram því að mikil reiði er hjá öldruðum og öryrkjum og forsvarsmönnum Alþýðusambands Íslands vegna þessarar ákvörðunar sem ríkisstjórnin tók á dögunum. Hæstv. núverandi félagsmálaráðherra - sem hélt margar ágætar ræður hér á síðasta kjörtímabili um að um væri að ræða hópa sem hefðu ekki breiðustu bökin - þarf nú að standa hér og gera grein fyrir því hvers vegna ríkisstjórnin ákvað að hafa 3,6 milljarða af þessum tveimur þjóðfélagshópum. Ég hélt einfaldlega, þegar stjórnmálaflokkarnir komu fram með loforð sín í aðdraganda síðustu kosninga, að menn ætluðu að bæta við í málaflokkinn, ekki að taka 3,6 milljarða úr einum vasanum og færa yfir í annan. Hér er náttúrlega um stórt mál að ræða, eitt stærsta baráttumál allra stjórnmálaflokka sem tóku þátt í síðustu kosningabaráttu og við þurfum að fá skýr svör. Að öðru leyti vil ég fagna því frumvarpi sem við ræðum hér. Við munum fara yfir það á vettvangi félagsmálanefndar þingsins og hef ég trú á því að við munum gera það hratt og vel þannig að þessar greiðslur muni skila sér til örorkulífeyrisþega. Mér finnst nauðsynlegt, um leið og við ræðum frumvarpið, að fá svör við því sem snertir aðra þætti mála hjá öldruðum og öryrkjum. Ég spyr: Hvers vegna ákvað ríkisstjórnin að ganga á bak þess samkomulags sem ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks gerði sumarið 2006 við samtök öryrkja og aldraðra? Hvers vegna, hæstv. forseti?

Virðulegi forseti. Í frumvarpinu er lagt til að til bráðabirgða verði lögum um almannatryggingar breytt þannig að öryrkjar sem hafa einhverjar tekjur af atvinnu njóti þess á þann hátt að þær tekjur skerði ekki bæturnar sem þeir fá frá Tryggingastofnun ríkisins meðan þær eru undir 100 þús. kr. á mánuði. Það er fagnaðarefni að áformað er að bæta kjör þess hóps sem frumvarpið nær til því að það liggur nokkuð ljóst fyrir að sá hópur er afar tekjulágur og hefur ekki úr miklu að spila. Ég geri því ekki ráð fyrir að ágreiningur verði um það hér á Alþingi að grípa til þeirra aðgerða sem frumvarpið mælir fyrir um. Eins og fram kom í máli síðasta hv. ræðumanns eru margir fletir á þessu máli sem ástæða er til að draga fram í þessari umræðu og kannski ekki hvað síst í ljósi ræðu hæstv. félagsmálaráðherra hér á þingi í gær um lífeyrismál - ástæða er til að kalla eftir skýrari svörum um hvert ríkisstjórnin stefnir í þeim efnum. Fyrst er það tillagan sjálf. Hún er til bráðabirgða vegna þess að ekki hefur tekist að koma fram með tillögur sem ætlunin var að lægju fyrir á þessum tíma, um framtíðarskipulag varðandi öryrkja. Ég vil taka undir óskir um að ráðherra geri grein fyrir því hvað valdi því að ekki hefur tekist að ganga frá tillögunum eins og til stóð. Er einhver ágreiningur uppi í málinu á milli ríkisstjórnarinnar og öryrkja um hvaða leið skuli fara? Mér finnst líklegast að það hljóti að vera það sem helst tefji fyrir að aðilar málsins séu ekki sammála um hvernig útfæra eigi þessa hluti. Ég kalla eftir hugmyndum ráðherra og ríkisstjórnar um þau efni og skýringum um áform eða vilja öryrkja þannig að við getum lagt mat á hvað hvor aðilinn vill í þessu efni. Ég held að það sé eðlilegt að þinginu sé gerð grein fyrir stöðu mála með þessum hætti eins og það stendur núna. Ég vil aðeins staldra við ummæli hæstv. ráðherra um að stefnt verði - ja, kannski áður en ég vík frá þessu, ég á svolítið erfitt með að sjá fyrir mér hvað annað getur orðið, eftir að þessi útfærsla er orðin að lögum. Mér finnst vandséð hvernig hægt er að hafa hlutina með öðrum hætti þaðan í frá. Rætt hefur verið um að örorkubætur verði lagðar niður, allir verði á tímabundnum ákvörðunum um bætur eða lífeyri og kerfið leitist við að þjálfa einstaklingana til starfa sem þeir geti ráðið við þannig að einhver hvati sé til þess að ýta einstaklingunum út úr því fari sem þeir eru í og yfir í það að geta fundið sér viðfangsefni við hæfi, menntað sig til þeirra og annað slíkt. En þrátt fyrir að kerfinu yrði breytt eitthvað í þá veru - sem mér finnst vera áhugavert og er þekkt erlendis eins og t.d. í Svíþjóð - sé ég samt ekki hvernig útfærslan sem frumvarpið gerir ráð fyrir ætti að geta verið öðruvísi. Hvað annað ætti að geta skilað þessum einstaklingum því að þeir geti aflað sér tekna án þess að bætur skerðist? Mér þætti vænt um ef ráðherrann gæti þá útlistað hvaða hugmyndir eru uppi í þeim efnum þannig að maður átti sig betur á því hver valkosturinn gæti verið við þessa útfærslu. Ráðherrann nefndi margt í gær í ræðu sinni, að það þyrfti að einfalda almannatryggingakerfið og samspil þess við lífeyriskerfið. Gott og vel, þróunin er sú í dag, og hefur verið á undanförnum árum, að draga úr tekjutengingum sem hvað mest var komið á fyrir hartnær 20 árum - ég hygg að hæstv. félagsmálaráðherra muni eftir því tímabili. Tiltölulega erfitt árferði var í ríkisfjármálum og halda þurfti aftur af útgjöldum, skulum við segja, fremur en að skerða þau til þessa málaflokks. Var þá gripið til þess að hafa mjög víðtækar tekjutengingar. Það var ekki rökstutt með því að lítið væri til af peningum, það var rökstutt með því að ekki væri eðlilegt að opinber sjóður væri að leggja fé til einstaklinga sem hefðu fjárgreiðslur frá öðrum aðilum sem dygðu þeim til framfærslu, annaðhvort með því að vinna sjálfir eða hafa öflugan lífeyrissjóð eða eitthvað slíkt. Það er rökstuðningur fyrir tekjutengingunni að dreifa fé ríkissjóðs eða almennings með þeim hætti að það fari þangað sem þörf er á en ekki þangað sem ekki er þörf á. Í hópi þeirra sem fá lífeyristekjur í dag er vaxandi fjöldi sem fær mjög háar lífeyrisgreiðslur. Ef við drögum úr tekjutengingum og afnemum þær alveg - eins og við erum langt komin með að gera, a.m.k. gagnvart atvinnutekjum og einnig byrjuð á gagnvart lífeyristekjum - erum við í þeirri stöðu að ekki er litið til efnahags einstaklinga við ákvörðun bóta úr ríkissjóði eða frá Tryggingastofnun. Einstaklingur sem t.d. fær 600 þús. kr. á mánuði úr lífeyrissjóði sínum fengi sömu bætur frá almannatryggingakerfinu og einstaklingur sem hefði bara brot af þeim tekjum úr lífeyrissjóði. Er það sanngjarnt? Er það jafnaðarstefna, svo að ég vitni til umræðunnar sem var fyrir nærri 20 árum? Menn sögðu þá að ekki væri sanngjarnt að sá sem hefur mikið fái háar fjárhæðir úr almannatryggingakerfinu, jafnvel jafnháa og sá sem hefur lítið. Það er eðlið að reyna að jafna tekjur manna með þessu kerfi fremur en að borga út úr því óháð efnahag þess sem fær fjármunina. Ég spyr því hæstv. félagsmálaráðherra: Er það markmið hans og ríkisstjórnarinnar kannski að greiðslur úr almannatryggingakerfi renni til einstaklinga óháð efnahag þeirra, að það skipti engu máli hvernig þeir eru staddir, hvaða réttindi þeir eiga, að það sé sanngirnismál að engar tekjutengingar séu og því eigi allir að fá sömu fjárhæðir? Svo geti þær verið breytilegar eftir aðstæðum en þá eru það aðstæðurnar sem réttlæta það en ekki réttindi úr lífeyrissjóðum. Er það þetta sem að er stefnt og hæstv. félagsmálaráðherra átti við í gær þegar hún sagði að það væri óviðunandi að almannatryggingakerfið vinni gegn lífeyriskerfinu þannig að tekjur úr öðru skerði tekjur úr hinu? Ég get ekki skilið þetta öðruvísi en að það eigi algjörlega að skilja þarna á milli og engin tenging verði þannig að greiðslur úr almannatryggingakerfinu eigi að vera algjörlega óháðar lífeyrisréttindum einstaklinga. Er það svo, virðulegur forseti? Ég vil gjarnan að ráðherrann taki af allan vafa um að að því sé stefnt. Þá spyr ég: Er það sanngjarn endir á málinu og hvernig hyggst ráðherra þá bregðast við og jafna mismunandi efnahag lífeyrisþega? Ég sé ekki nema eina lausn á því, sem út af fyrir sig er alveg fær leið við þessar aðstæður, og hún er sú að hafa mismunandi skattþrep, taka upp nýtt skattþrep þannig að þeir sem hafa meira samanlagt í tekjur borgi meiri skatt en hinir sem hafa minna. Þannig væri hægt að jafna að nokkru leyti til baka mismunandi efnahag einstaklinganna á þann veg að sá sem hefði mikinn lífeyrisrétt og fengi jafnháa fjárhæð úr almannatryggingakerfinu og hinn sem á lítinn lífeyrisrétt - að það mundi jafnast til baka með hærri skattgreiðslu. Mér finnst þetta fær leið og ég get alveg hugsað mér að hafa bótakerfi ríkisins með þessum hætti, t.d. varðandi barnabætur. Ég held að ég muni það rétt að á einhverjum tíma þegar ég skoðaði þetta var það þannig í Svíþjóð að barnabætur voru ákvarðaðar, fjárhæðin, óháð efnahag foreldranna og svo fólst jöfnunin í skattkerfinu sjálfu. Bæturnar voru reiknaðar inn í tekjur fjölskyldunnar eða einstaklinganna og menn borguðu síðan bara skatt af því og kom þá út jöfnun á hlutunum að lokum. Mér finnst í sjálfu sér að ef markmiðið er að aðskilja þessi kerfi verði hitt að fylgja, að jöfnun í gegnum skattkerfið verði að fylgja. Hún gerir það ekki eins og skattkerfið er nú, virðulegi forseti. Ætli hæstv. ráðherra eða ríkisstjórnin að stefna í þessa átt er hugsanlegt að hægt sé að styðja ríkisstjórnina í því en þá þarf að fylgja með jöfnunarhlutverkið sem ég sé ekki að geti verið í öðru formi en hærra skattþrepi hvernig sem það er útfært, hvort það er sérstakt hátekjuskattþrep eða eitthvað slíkt. Það væri því fróðlegt ef hæstv. ráðherra vildi útskýra frekar þessi nýju pólitísku markmið um greiðslu bóta án efnahags viðtakanda. Ég vil svo segja líka um almannatryggingabæturnar, og kannski óháð því sem ég var að tala um núna, en tengist því að einfalda kerfið, að mér finnst fyrirkomulagið eins og það er afar óeðlilegt. Það er verið að senda stærstum hluta lífeyrisþega bréf á hverju ári og krefja þá um endurgreiðslu á því sem þeir hafa fengið eða tilkynna þeim að þeir eigi eitthvað inni. Oftast eru þetta ekki háar fjárhæðir þannig að hægt er með tiltölulega einföldum hætti að fækka þessum afstemmingum. Ég held að langeinfaldasta leiðin sé sú að greiddar bætur verði endanlegar bætur. Það sem lífeyrisþegi hefur fengið hefur hann fengið og heldur. Hann eigi síðan á hverjum tíma, eftir því sem lög kveða á um, að gera grein fyrir stöðu sinni og berist nýjar upplýsingar getur stofnunin breytt greiðslum til hans í því ljósi frá og með þeim tíma. Þá er ekki verið að stemma af liðinn tíma, þá losnar stofnunin við það, og ég held að hæstv. ráðherra ætti að íhuga hvort ekki væri rétt að breyta útgreiðslunni með þessum hætti frá því að vera innágreiðsla á ársréttindi yfir í það að vera endanlegt uppgjör í hverri mánaðargreiðslu sem síðan sæti athugun og leiðréttingu til framtíðar litið en ekki aftur á bak nema um sviksamlega háttsemi sé að ræða, sem auðvitað kann að vera, en það eru allt önnur málefni, allt aðrar aðstæður en ég er að tala um. Það fer ákaflega illa í lífeyrisþega að geta ekki treyst því að það sem þeir hafa fengið í bætur á hverjum tíma sé raunverulega í þeirra höndum og að þurfa að óttast um lengri eða skemmri tíma að fá bakreikning frá stofnuninni. Ég held að það væri mikið framfaraskref að geta losnað við þá framkvæmd mála, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Það var sjálfsagt að veita afbrigði frá þingsköpum og taka frumvarp til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar á dagskrá í dag og afgreiða það á þessu vorþingi svo að komið geti til þeirra kjarabóta til öryrkja sem það segir til um. Hæstv. forseti. Ég vil spóla aðeins til baka og rifja upp þær umræður sem voru hér þegar samsvarandi frítekjumark var innleitt til aldraðra, til þeirra sem taka ellilífeyri en þá var það gagnrýnt mjög harðlega hér í þingsal að samsvarandi ákvæði næðu ekki einnig til öryrkja. Öllum er hollt að vera meðal manna og taka þátt í atvinnulífi ef heilsa leyfir og vilji er til. Það hefur jákvæð áhrif á heilsuna, andlega og líkamlega, og rýfur félagslega einangrun. Að því á að stefna í þeim breytingum sem verið er að vinna að undir stjórn hæstv. félagsmálaráðherra. Stefnt er að því að breyta laga- og starfsumhverfi og þeim félagslega stuðningi sem snýr að öryrkjum, að breyta því kerfi þannig að það verði frekar hvetjandi en letjandi að fara út á vinnumarkaðinn, að meira verði horft á endurhæfingu en gert hefur verið. Það var undarlegt í meira lagi að sú hækkun sem hér er verið að leggja til, að frítekjumarkið yrði miðað við 100 þús. kr. á mánuði, skyldi ekki tekin upp á sama tíma og þó það væri áætlað tímabundið. Hver mánuður skiptir máli fyrir þessa einstaklinga. Ég ætla ekki að reyna að geta hér í eyðurnar, töfina sem orðið hefur eða væntingar um að breytingar á löggjöf, ný heildarlöggjöf um þjónustu við öryrkja, líti dagsins ljós. Ég geri mér fyllilega grein fyrir því að það tekur tíma að umbylta rótgrónu kerfi eins gallað og það er og það kostar vinnu. Það er kannski það sem löggjafarvaldið hefur skort, og þá vegna mikils þrýstings frá framkvæmdarvaldinu, þ.e. að gefa okkur þann tíma sem eðlilegur þykir við að undirbúa og undirbyggja meiri háttar breytingar í stjórnskipun þessa lands, eins og þær sem nú standa fyrir dyrum hvað varðar uppdeilingu á lífeyris- og sjúkratryggingum. Þetta eru meiri háttar kerfisbreytingar og við verðum að gefa okkur tíma til að vinna þær vel til þess að þær náist fram. En að frumvarpinu. Ég tel mikilvægt að viðkomandi aðilar verði kallaðir til og farið verði yfir málið í hv. félagsmálanefnd vegna þess að þetta er bara hluti af kjörum öryrkja eins og þau eru í dag. Við vorum með utandagskrárumræðu í gær um hækkun á lífeyrisgreiðslum og því miður fór það þannig - samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef var það gert einhliða án nokkurs samráðs við öryrkja og ellilífeyrisþega - að breytt var þeirri viðmiðun sem hafði verið komið á árið 2006, þegar valið var að taka meðaltal dagvinnutryggingar launafólks sem viðmiðun til hækkana. Nú var því breytt. Það þýðir að vonir öryrkja og lífeyrisþega um að grunnlífeyririnn mundi hækka um 18 þús. kr., eins og þeir sem eru með lægstu launin fengu sérstaklega í sinn hlut í síðustu kjarasamningum, brugðust, urðu að engu. Það munar um hvern tíuþúsundkallinn og þarna urðu þessir aðilar og launþegasamtökin í landinu fyrir miklum vonbrigðum með að ekki væri staðið undir þeim væntingum og verið væri að breyta þessari viðmiðun sem þýddi að hækkanirnar urðu ekki nema 4–5 þús. kr. á mánuði í staðinn fyrir 18 þús. kr. eins og menn höfðu talið að yrði. Þetta er því hluti af stærri heild. Það þarf líka að huga að áframhaldandi samráði við öryrkja, við alla lífeyrisþega, samráði sem var byrjað á og sem Samfylkingin hafði sem eitt af höfuðmarkmiðunum í kosningabaráttu sinni - samráðsstjórnun, samræðustjórnmál, ný sýn á það hvernig fara ætti inn í stjórnmálin og samskipti við fólk og ákveðna hópa í landinu. Samræðustjórnmál - sú samræða virðist ekki vera komin á. Ég hvet hæstv. félagsmálaráðherra til að taka upp þráðinn og halda uppi þessu samráði og hlusta á lífeyrisþega þegar þeir koma fram með réttmætar kröfur. Ekki gefst tími til að fara yfir í frekari skoðun á þessari heildarsýn. Tími verður til þess síðar. Skattkerfið kemur þarna inn, hvernig við byggjum það upp. Á að halda áfram á þeirri braut sem verið hefur, að hygla þeim sem hafa það betra? Á að hygla hátekjufólki? Á að setja á réttlátara skattkerfi þannig að þeir sem minna mega sín geti fengið hærri lífeyri, lifað betra lífi, fengið lífeyri sem stendur undir neysluþörfum og eðlilegum kostnaði við daglegt líf sem er ekki í dag? Hæstv. forseti. Það eru mannréttindi að fá að taka virkan þátt á vinnumarkaði eftir því sem heilsan leyfir og frumvarpið er skref í þá átt. En miklu meira þarf til til þess að við getum sem þjóð verið stolt af því öryggisneti og þeim grunnlífeyri sem lífeyrisþegar eiga skilið og eiga rétt á.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér mál sem snýr sérstaklega að öryrkjum, um flýtiaðgerð til að koma á sérstöku frítekjumarki fyrir öryrkja. Er ekkert nema gott um það að segja. Stjórnarandstaðan á síðasta kjörtímabili lagði sameiginlega fram tillögu um sérstaka sýn á lífeyrismál eldri borgara og öryrkja með það að markmiði að öllum væri tryggð lágmarksframfærsla og það var lagt sérstaklega upp með að horfa til þeirrar útfærslu. Stjórnarandstaðan lagði til að tekið yrði upp frítekjumark fyrir alla sem væru 67 ára og eldri og einnig fyrir öryrkja. Við lögðum einnig til að skoðað yrði sérstaklega hvernig útfæra mætti frítekjumark að því er varðar lífeyristekjur. Ýmislegt hefur gengið í þá átt sem Samfylkingin, Vinstri grænir og Frjálslyndi flokkurinn lögðu til á síðasta kjörtímabili og voru með í kosningabaráttu sinni og sumt af þeim áhersluatriðum hefur verið að ganga eftir í tíð núverandi ríkisstjórnar. Því er kannski rétt að draga saman eða fara í örstuttu máli yfir það sem hefur verið gert og hvað hefur ekki verið gert og hvernig samspilið er í þessum málaflokki þegar við lítum yfir farinn veg og það ber auðvitað að þakka það sem vel hefur verið gert og þá áfanga sem hafa náðst. Fyrsta sem gerðist eftir myndun núverandi ríkisstjórnar var að Sjálfstæðisflokkurinn náði fram því markmiði sínu að þeir sem væru eldri en 70 ára mættu hafa hvaða tekjur sem væri og fengju engar skerðingar í tryggingakerfinu, þ.e. þær mundu ekki valda skerðingu á neinum bótum í neinu tryggingakerfi sama hversu háar þær væru. Það var svolítið merkilegt að menn skyldu fara af stað í þessa vegferð en þetta var forgangsmálið. Síðan hefur ýmislegt gerst. En þarna er þó búið að leggja þá línu að það verði engin skerðing á almannatryggingabótum þeirra sem eru 70 ára og eldri hversu háar sem tekjur þeirra eru. Og í ljósi þess held ég að við þurfum að hugsa um það sem við erum að aðhafast núna og höfum aðhafst. Þá var sett í lög að þeir sem eru 67–70 ára mættu hafa 100 þús. kr. í tekjur án þess að fá neinar skerðingar á bætur sínar. Það var algjörlega í samræmi við þá stefnumótun sem stjórnarandstaðan setti fram á síðasta kjörtímabili í sameiginlegu tillögum sínum, sem ég tel að hafi markað nokkuð merkileg þáttaskil í viðhorfi okkar til tryggingamála og væntanlega þeirrar framtíðar sem við viljum sjá. Síðan hefur verið tekið á því að séreignarsparnaður sem er lífeyrissparnaður einstaklinga, einstaklingsbundinn sparnaður sem erfist til annarra, valdi ekki skerðingu á tryggingabótum. Það er búið að ganga frá því í löggjöf. Einnig hefur verið gengið frá því stefnumarkmiði sem við vorum sammála um á síðasta kjörtímabili, stjórnarandstaðan, að aðskilja tekjur maka þannig að tekjur maka valdi ekki skerðingu á tekjum sambúðaraðila. Það er komið í gegn. Þá vantar samt enn, hæstv. forseti, einhvers konar frítekjumark á lífeyrissjóðstekjur almennra lífeyrisþega. Það skref hefur ekki verið stigið nema hjá þeim sem eru 70 ára og eldri. Við ræðum svo núna að tryggja skuli að allir þeir sem hafa minna en 25 þús. kr. lífeyrisréttindi í almennum lífeyrissjóði fái a.m.k. greiðslu sem því nemur úr lífeyrissjóði sínum og lagfæra þannig stöðu þeirra sem lakast eru settir í lífeyrissjóðum. En gallinn við þessa útfærslu er sá að það er ekkert frítekjumark á lífeyrissjóðstekjum úr almennum lífeyrissjóðum og því stendur sáralítill hluti eftir af þeim tekjum sem rauntekjur vegna þess að bæði skerða þær tryggingabæturnar og greiða þarf af þeim fullan skatt. Rauntekjurnar af þessum 25 þús. kr. mundu þar af leiðandi liggja á bilinu 8–10 þús. kr. Þar sem við erum að setja sérstaka löggjöf núna, hálfgerða flýtilöggjöf til að koma öryrkjum inn í frítekjumarkið með hundrað þúsund krónurnar, það er búið að gera það vegna þeirra sem eru 67 ára og eldri og varðandi séreignarsparnaðinn og vegna tekna maka, en það stendur upp á okkur að ljúka við lagfæringu vegna almennra lífeyristekna og því spyr ég, hæstv. forseti, þar sem nú á að reyna að bæta þeim sem lakast eru settir í tryggingakerfinu með millifærslu í gegnum lífeyrissjóðina, hvort það væri þá ekki rétt að taka þannig á því að a.m.k. þessi 25 þús. kr. greiðsla úr lífeyrissjóði skerði ekki bætur hjá Tryggingastofnun ríkisins. Það sem Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn treystu sér þó til í upphafi tillagna sinna meðan þeir voru saman í ríkisstjórn var að leggja til 25 þús. kr. frítekjumark en eingöngu fyrir atvinnutekjur. Ég spyr hæstv. ráðherra, sem ég veit að er vel meinandi í tryggingamálum, hvort það væri ekki rétt þar sem við erum með bæði þessi mál undir, þ.e. flýtiaðgerðina fyrir öryrkja og það að enginn fái minna en 25 þús. kr. lágmark úr lífeyrissjóði og ríkið eigi að tryggja það, að stíga það skref að þær 25 þús. kr. skerði að minnsta kosti engar bætur. Ég held að við ættum að vera samkvæm sjálfum okkur og leggja það til núna við þessa lagfæringu og ég beini þeirri spurningu til hæstv. ráðherra hvort hún tæki ekki undir slíka tillögu, kæmi hún fram í þinginu, að það skref væri stigið samhliða því sem við erum að gera hér með 100 þús. krónurnar. Þá værum við alla vega komin af stað með það að lífeyrissjóðstekjur skerði ekki sjálfkrafa tekjutryggingu eins og þær gera í dag og þarna væri alla vega einhver lágmarksupphæð. Þá erum við kannski líka komin af stað með það sem ég held að hæstv. ráðherra hafi boðað á fundi um lífeyrismál og haft var eftir henni í fjölmiðlum - ég vona að ég fari rétt með það, hæstv. ráðherra leiðréttir mig þá ef svo er ekki - að stefna eigi að því að lífeyriskerfin tvö, almannatryggingakerfið og lífeyriskerfið, virki ekki til skerðingar hvort á annað. Ég hef alltaf skilið það svo að í framtíðinni mundum við horfa til þess, og ég tel að við höfum mótað þá tillögu saman stjórnarandstaðan á síðasta kjörtímabili, að draga úr skerðingum lífeyrisgreiðslna á bótatekjur frá Tryggingastofnun og því spyr ég hvort ekki sé rétt að leggja í þá vegferð. Ég get líka endurtekið spurningu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar: Hvað á hæstv. ráðherra við þegar hún segir að hún vilji aðskilja þessi kerfi? Er verið að tala um algeran aðskilnað eða er ætlunin að horfa til þess, sem var stefnumið okkar í stjórnarandstöðunni á síðasta kjörtímabili, að tryggja að allir hafi lágmarksframfærslu? Og beita skerðingarreglum og eins skattareglum þannig að tryggt sé að þeir sem búa við lægstar tekjur í þjóðfélaginu, þ.e. annars vegar tryggingabætur og hins vegar lægstu greiðslur úr lífeyrissjóði, hvort heldur það eru eldri borgarar eða öryrkjar, hefðu aldrei minna en að það dygði þeim til framfærslu sem er sennilega í dag eftir verðbreytingar, hækkun vöruverðs o.fl. komið upp undir 170–180 þús. kr. á mánuði? Þetta er markmið sem ég lít alla vega til og taldi að við hefðum verið nokkuð sammála um á síðasta kjörtímabili, þáverandi stjórnarandstaða, og ég vænti þess að Samfylkingin sé enn þá ákveðin í að útfæra kerfið þannig að lágmarksrauntekjur fólks dugi til framfærslu. Ég er tilbúinn og minn flokkur til að taka þátt í því. Ég set hins vegar spurningarmerki við það, eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson gerði í ræðu sinni, hvort við getum stigið það skref í framtíðinni, og ég er ekkert viss um að það sé rétt ef við ætlum að reyna að tryggja lágmarksframfærsluna, að allar tekjur úr lífeyrissjóðum valdi ekki neinni skerðingu sama hversu háar þær eru. Ég held að það sé grundvallarspurning sem við verðum að spyrja okkur að þrátt fyrir að við höfum sett löggjöfina um 70 árin og við verðum að svara þeirri spurningu: Ætlum við að fara þá leið, þ.e. með 70 árin, að hvaða tekjur sem Íslendingur hefur hafi engin áhrif á skerðingar eða ætlum við að leitast við að tryggja lágmarksframfærslu allra og vera þá auðvitað með einhverjar skerðingar og einhverja röðun á því og horfa til þess að allir geti komist af? Það hlýtur að vera grunnmarkmiðið. Það er alla vega sú sýn sem ég hef haft á félagslegu réttlæti sem tryggingakerfið eigi að veita og ég veit ekki annað en að mikil samstaða sé um það í mínum flokki. Þess vegna spyr ég að lokum, hæstv. forseti. Hvað á hæstv. ráðherra við þegar hún talar um að kerfin tvö skuli vera aðskilin? Lífeyriskerfið, tryggingakerfið, búið er að aðskilja séreignarsparnaðinn og þá stendur út af almenna lífeyrissjóðskerfið. Hvernig ætlum við að útfæra það? Auðvitað er það svo skattkerfið í lokin sem við verðum að horfa á því það rauntekjurnar í vasa fólksins eru það sem skiptir máli en ekki brúttótölur á blaði.

Frú forseti. Það er sjálfsagt að allir Íslendingar hafi möguleika á að lifa af þeim tekjum sem í boði eru frá ríkinu. Það er ekki há upphæð sem Tryggingastofnun borgar þeim sem verst eru staddir. Þegar ellilífeyrisþegar og öryrkjar hafa innan við 100 þús. eða um 100–110 þús. kr. á mánuði til framfærslu þá eru hlutirnir ekki í lagi. Lágmarkið til framfærslu eru 180 þús. kr. á mánuði eða jafnvel meira, bara til að geta skrimt, til þess að geta lifað. Upp á það er ekki boðið í okkar kerfi. Eins og ræðumenn hér á undan mér hafa rakið þá eru skerðingarákvæði Tryggingastofnunar vegna tekna eða tekna úr lífeyrissjóðum hlutir sem ganga bara ekki upp að mínu mati. Ég veit að hæstv. félagsmálaráðherra Jóhanna Sigurðardóttir hefur vilja til að gera gott og bæta um betur í þessum málum þótt henni gangi illa að tryggja sér fjármagn í þessi velferðarmál. Þess vegna er þetta ekki betra en raun ber vitni. Fyrir nokkrum árum flutti hún tillögu um lágmarkslaun, hvað þyrfti til svo að fólk gæti lifað af lágmarkslaunum. Það sama á við um lágmarkslaun fyrir ellilífeyrisþega og öryrkja. Á hverju ári er reiknað út hvað fólk þarf að hafa til framfærslu. Menn hældu sér af því hér á haustdögum að Íslendingar væru best stadda þjóðin nánast í heiminum, ríkasta þjóð í heimi og að allt væri best hjá okkur. Það er skrýtið að ekki skuli hafa komið fram tillögur frá ríkisstjórninni, stjórnarflokkunum, um að bæta stöðu þessa hóps, sem er kannski ekki svo fjölmennur, sem hefur ekkert nema lægstu bætur eða laun frá Tryggingastofnun. Ég hefði viljað sjá miklu hærri tölur í þessu efni og skora á hæstv. félagsmálaráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur að beita sér enn þá betur fyrir þetta fólk. Það er okkur til skammar, Alþingi Íslendinga og íslensku þjóðinni, að ákveðinn hópur skuli búa við svo hrikalega léleg kjör að það er ekki hægt að sætta sig við það. Á sama tíma eyðum við peningum í ýmis gæluverkefni út um allan heim. Við flytjum inn fólk frá Írak og það er auðvitað mjög gott að við skulum treysta okkur til þess. En það er nú góð regla að byrja að taka til í garðinum hjá sjálfum sér áður en maður fer að taka til í garðinum hjá öðrum. Það er það sem við þurfum að gera. Við þurfum að einhenda okkur í það að bæta stöðu þessara Íslendinga sem búa við bág kjör og hafa langt um minna milli handanna en það sem er talið eðlilegt til framfærslu. Við þurfum að bæta kjör þessa fólks. Ég trúi því og treysti að það verði gert. Við í Frjálslynda flokknum höfum flutt margar tillögur þess efnis, bæði á þessu þingi og áður sem væru til verulegra bóta fyrir það fólk sem hefur þessi skammarlegu lágu laun og skammarlegu lélegu lífsskilyrði. Þetta fólk er oft og tíðum upp á aðra komið í fjölskyldum sínum bara til að geta þraukað svona skítsæmilega, eins og maður segir á venjulegri og góðri íslensku.

Hæstv. forseti. Ég þakka þær umræður sem hér hafa farið fram um þetta frumvarp og reyndar kjör lífeyrisþega almennt. Ég get ekki skilið annað af umræðunni en að menn séu almennt sáttir við frumvarpið sem ég hef hér mælt fyrir þó að eðli málsins samkvæmt hafi menn rætt almennt um almannatryggingakerfið og kjör lífeyrisþega sem er auðvitað eðlilegt og sjálfsagt að gera þegar tækifæri gefst til hér á hv. Alþingi. Mig langar að svara nokkrum af þeim spurningum sem hér hafa komið fram og vil byrja á ágætri ræðu hv. 9. þm. Norðvest. Kristins H. Gunnarssonar sem fór yfir ýmsa þætti sem snúa að lífeyrismálum og kjörum lífeyrisþega. Sumu af því sem hann setti fram í ágætri og málefnalegri ræðu er ég sammála. Hv. þingmaður fór nokkuð ofan í skerðingar annars vegar á greiðslum úr lífeyrissjóðum og hins vegar úr almannatryggingakerfinu og vitnaði til ummæla minna um það sem ég viðhafði á ráðstefnu í gær. Það sem ég vitna til er að það verður að taka á samspili lífeyristryggingakerfisins við almannatryggingakerfið. Það er nú með þeim hætti að um leið og stjórnvöld reyna að bæta kjör lífeyrisþega í gegnum almannatryggingakerfið eru þau skert hjá lífeyrissjóðunum og síðan öfugt. Þetta bítur því í skottið hvað á öðru sem er alveg ótækt. Við vitum að lífeyrissjóðirnir hafa ekki alls fyrir löngu verið að skerða mjög mikið kjör hjá öryrkjum sem bitnaði á fátækustu öryrkjunum. Mér sýnist t.d. að þær miklu kjarabætur sem við réðumst í og tóku gildi 1. apríl og taka svo aftur gildi 1. júlí, gætu ef ekkert er að gert, skert aftur greiðslur úr lífeyrissjóðakerfinu á næsta ári. Þetta er auðvitað óviðunandi að samspil almannatryggingakerfisins og lífeyrissjóðanna sé með þeim hætti. Ég lít nú svo á að það sé eitt af meginverkefnunum í þeirri nefnd sem er að skoða almannatryggingakerfið og reyna að einfalda það, að gera það skilvirkara og betra þannig að það þjóni betur fólkinu, að það taki á þessum málum. Ég heyri ekki betur en að það sé vilji fyrir því innan lífeyrissjóðanna og í þessari nefnd að skoða hvernig þessi kerfi geti unnið betur saman. Það er auðvitað ekki markmið, eins og mér fannst liggja í orðum hv. þingmanns, að við séum að stefna að því að greiðslur úr almannatryggingakerfinu renni til einstaklinga óháð efnahag. Ég held að við förum aldrei inn á þá braut. En við erum að byrja að feta okkur inn í einfaldara og skynsamlegra kerfi, m.a. með því að taka upp þessi frítekjumörk sem aldraðir eru með og við setjum hér á tímabundið fyrir öryrkjana. Jafnframt gerum við það með því að taka upp frítekjumark fyrir öryrkjana að því er varðar greiðslur úr lífeyrissjóðnum. Þar er sett þak á 25 þús. kr. Það hlýtur að vera næsta skref - og vísa ég þá í hv. þingmann Guðjón A. Kristjánsson sem ræddi hér um það áðan að það þyrfti að vera frítekjumark á lífeyrisgreiðslum. Við erum búin að stíga skrefið gagnvart öryrkjum og þurfum að stíga það líka gagnvart öldruðum. Lífeyrisþegarnir fá hér greiðslur sem öryrkjarnir fá t.d. ekki sem er þessi 25 þús. kr. uppbót á lífeyri fyrir þá sem ekkert hafa úr lífeyrissjóðum. Þarfir þessara tveggja hópa eru mismunandi og við verðum að horfa á þá með það fyrir augum. Við eigum ekki endilega að setja úrbætur í málefnum þeirra í sama farið. Við getum þurft að fara mismunandi leiðir að því. Öryrkjar eru t.d. með aldurstengda örorku eins og örorkuuppbót o.s.frv. Ég held að það sé verðugt verkefni að skoða samspil lífeyriskerfisins og almannatryggingakerfisins og reyndar skattkerfisins líka. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að taka á því. Ég tek undir með Guðjóni A. Kristjánssyni að það þarf líka að skoða frítekjumarkið í lífeyrissjóðum gagnvart öldruðum og ég vona að það verði næsta skrefið. Mig langar að fara út í það sem fram kom hjá hv. þm. Birki Jóni Jónssyni þar sem hann ræddi um greiðslur almannatrygginga í tengslum við nýgerða kjarasamninga og spurði ýmissa spurninga af því tilefni sem mér er ljúft að svara. Ein spurningin var hvort haft hefði verið eitthvert samráð við öryrkja og aldraða að því er varðar hlut þeirra í nýgerðum kjarasamningum. Ég kallaði til mín forsvarsmenn aldraðra og öryrkja áður en ég setti reglugerðina um 7,4% hækkun á lífeyrisgreiðslum til þeirra á þessu ári. Það var því farið yfir þetta með þeim. Á þeim fundum var ekki hreyft mótmælum við þeim hugmyndum sem ég setti fram þótt þær hafi komið fram síðar. Það er því ljóst að haft var samráð við þessa hópa áður en reglugerðin var gefin út. Hv. þingmaður heldur því fram, og ég hef heyrt formann hans halda því fram líka, að með þeim greiðslum sem runnu til lífeyrisþega í tengslum við kjarasamningana sé verið að ganga á bak einhverju samkomulagi sem framsóknarmenn og sjálfstæðismenn gerðu á árinu 2006. Ég bið hv. þingmann að finna þessum orðum sínum stað. Ég hef verið að leita að þessu og ég hef bara alls ekki fundið þetta. Ég hef litið á þetta samkomulag sem gert var 2006 og ég heyrði forsætisráðherra segja hér í gær að þetta hefði verið samkomulag sem hefði verið gert í eitt skipti en ekki til frambúðar. En framsóknarmenn setja dæmið upp með þeim hætti að gerður hafi verið samningur um að hér eftir ættu kjör lífeyrisþega að miðast við dagvinnutryggingu eða lágmarkslaun. Ég hef bara ekki fundið þessu stað í gögnum sem ég hef flett og ég skora á hv. þingmann að setja það fram. Staðreyndin sem við stöndum frammi fyrir er að kjör lífeyrisþega byrjuðu fyrst að skerðast með þeim hætti sem gert hefur síðastliðin tólf ár þegar slitið var á tengsl launa og lífeyris árið 1996. Þá byrjuðu fyrst hremmingarnar hjá lífeyrisþegunum. Ég hef undir höndum töflu þar sem verið er að skoða aftur í tímann, alveg til 1988, hvernig lífeyrisgreiðslur frá Tryggingastofnun hafa haldist í hendur við lágmarkslaun. Þá er ég að tala um lágmarksgreiðslur til þeirra sem ekkert hafa nema greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins. Ef sú tafla er skoðuð, hver er þá staðreyndin, virðulegi forseti? Er það allt í einu núna sem ekki er greitt í samræmi við lágmarkslaun sem var annars gert allan tímann sem framsóknarmenn voru í ríkisstjórn? Nei, það er bara í þetta eina skipti, árið 2006, sem greitt var í samræmi við samninga um lágmarkslaun. Aldrei var greitt í samræmi við lágmarkslaun nema í þetta eina skipti á meðan Framsókn var í ríkisstjórn. Og hvernig kom það til, virðulegi forseti? Það var vegna þess þegar samningar voru gerðir árið 2006 á miðju ári sat nefnd að störfum, Ásmundarnefndin. Hún reyndi að finna einhverjar úrbætur í kjörum lífeyrisþega eftir það sem á undan hafði gengið í að skerða kjör þeirra. Hún hafði ekki skilað niðurstöðu þegar samningarnir voru í höfn á miðju ári. Til þess að Ásmundarnefndin gæti nú skilað einhverju í bættum kjörum til lífeyrisþega þá voru þessar 15 þús. kr., sem þá var samið um, færðar til Ásmundarnefndar svo að hún gæti útfært þær og skilað einhverju í úrbótum til lífeyrisþega sem hún ella hefði kannski ekki gert. Þetta er nú staðreyndin í þessu máli. Þegar ég horfi á þetta samkomulag sem gert var í lífeyrismálum 2006 þá sé ég að það er útfært alveg fram til ársins 2010. Þá áttu kjarabæturnar, sem áttu að koma fram til 2010 til þess að bæta kjör lífeyrisþega, að skila 400 millj. til lífeyrisþega á árinu 2008, 700 millj. til lífeyrisþega á árinu 2009 og 1 milljarði til lífeyrisþega árið 2010. Þetta var nú það sem um var samið. En hvað er búið að skila miklu til lífeyrisþega á þessu tæpa ári sem þessi ríkisstjórn hefur setið? Það er búið að skila 9 milljörðum til lífeyrisþega en ef þessi ríkisstjórn framsóknarmanna hefði setið áfram, hefðu 400 millj. kr. skilað sér til lífeyrisþega árið 2008, 700 millj. árið 2009 og 1 milljarður árið 2010. Þetta eru nú staðreyndir málsins. Í þessu samkomulagi frá 2006 sem framsóknarmenn eru alltaf að vitna í þá segir, með leyfi forseta: Tillögur um bætur almannatrygginga gera ráð fyrir að hækkun launa um 2,9% og verðlags um 4,6% á árinu 2007. Og síðan bið ég hv. þingmann um að hlusta: Endanleg ákvörðun bóta á árinu 2007 ræðst á hinn bóginn af ákvæðum laga um almannatryggingar. Þetta er það sem stendur í samkomulaginu frá 2006. Í því samkomulagi sem ríkisstjórnin gerði núna í tengslum við kjarasamninga þar sem fjallað er um bætur almannatrygginga þá segir: Bætur almannatrygginga hækki í samræmi við gildandi lög. Ég sé ekki að neitt sé hér fest á blað um að til frambúðar eigi greiðslur almannatrygginga til lífeyrisþega að miðast við dagvinnutryggingu eða lágmarkslaun. Það er ekkert um það. Þvert á móti er verið að ítreka að um bætur almannatrygginga eigi að gilda ákvæði laga um almannatryggingar. Það sem komið hefur hér fram hjá framsóknarmönnum um drottinsvik, eins og formaður flokksins orðaði það, er bara ekki satt. Kveðið er á um í samkomulaginu sem aðilar vinnumarkaðarins fengu í hendur, sem er afar mikilvægt og menn skyldu ekki gera lítið úr, að bætur almannatrygginga hækki í samræmi við gildandi lög. Ég heyrði þá aldrei mótmæla því og sat ég nú þessa síðustu fundi með aðilum vinnumarkaðarins þegar verið var að ganga frá þessu plaggi. Síðan kom eftirfarandi, með leyfi forseta: „Þá mun nefnd á vegum félags- og tryggingamálaráðherra sem hefur það meginverkefni að gera tillögur um róttækar breytingar á almannatryggingakerfinu í því skyni að einfalda það skoða leiðir til að setja ákveðin lágmarksviðmið í framfærslu.“ Það er það sem hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson 6. þm. Norðvest. var að kalla eftir, að sett væru slík lágmarksviðmið. Eftir að þessi pappír var frágenginn var gengið frá því milli mín og forsætisráðherra að þetta framfærsluviðmið ætti ekki að liggja fyrir 1. nóvember heldur var sagt að það ætti að liggja fyrir 1. júlí næstkomandi. Í það var bætt að það ætti að taka mið af samningunum eða lægstu launum í nýgerðum kjarasamningum. Það á að liggja fyrir núna 1. júlí. Mér finnst því að framsóknarmenn séu að kasta steinum úr glerhúsi þegar þeir reyna að gera lítið úr því sem gert hefur verið fyrir lífeyrisþega í tíð þessarar ríkisstjórnar á tæpu ári. Ég fullyrði hér og nú að það hefur aldrei áður, hversu langt sem litið er aftur í tíðina, verið gert jafnmikið á jafnskömmum tíma fyrir lífeyrisþega eins og gert hefur verið í tíð þessarar ríkisstjórnar. Hér er um að ræða verulega fjármuni, 9 milljarða kr. Það sem enn á eftir að koma inn í þingið er uppbót á lífeyri fyrir þá sem ekkert hafa úr lífeyrissjóðunum, aðeins bætur almannatrygginga sem eru nú 137 þús. kr. Þeir eiga að fá þarna 25 þús. kr. Það er rétt að þær munu skerðast eins og hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson benti á. Vegna skerðingar almannatrygginga getum við farið með það niður í 15 þús. kr., það er þá fyrir skatt. Ef við leggjum 15 þús. kr. ofan á þær 137 þús. kr. sem þeir, þ.e. aldraðir sem ekkert hafa annað en bætur almannatrygginga, hafa núna, þá fá þeir 152 þús. kr. og eru þá komnir upp fyrir dagvinnutrygginguna sem er 145 þús. kr. Þetta er alveg hægt að bera saman við lágmarkslaunin. Ef maður ber þá sem fengu 15 þús. kr. hækkun á lágmarkslaunum saman við þetta þá á eftir að taka skatta af þeirri upphæð líka. Ef allrar sanngirni er gætt í þessu þá fá þeir, sem lægst hafa og fá engar greiðslur nema úr almannatryggingakerfinu, þessar 25 þús. kr. Við skulum bara setja þær niður í 15 þús. kr. strax út af skerðingunni en þá eru þeir komnir upp fyrir þessa dagvinnutryggingu eða yfir 7 þús. kr. Ég verð að segja, virðulegi forseti, og ætla nú ekki að kveða sterkt að orði að mér fannst hv. þingmaður mjög ósanngjarn í málflutningi sínum hér áðan þegar hann brigslaði ríkisstjórninni um að hafa svikið lífeyrisþega að því er varðar eitthvert samkomulag sem Framsóknarflokkurinn á að hafa gert sem átti að gilda inn í framtíðina en ég fæ þó ekki séð það. Jafnframt fannst mér ósanngjarnt af honum að saka ríkisstjórnina um að hafa ekkert eða lítið gert fyrir lífeyrisþega. Staðreyndin er sú að aldrei hefur jafnmikið verið gert á jafnstuttum tíma.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svör við hluta af þeim spurningum sem komu fram í fyrri ræðu minni í dag. Í ljósi þess að það fundarform sem andsvörin eru er frekar knappt hyggst ég nýta fimm mínútur til þess að fara örlítið yfir það því að mér fannst hæstv. félagsmálaráðherra vega dálítið hart að Framsóknarflokknum og kannski ekki síst að þeim hagsmunaaðilum sem stóðu að samkomulagi við ríkisstjórnina árið 2006. Það verður ekkert um það deilt að í því samkomulagi var miðað við kauptryggingu, það verður ekkert um það deilt.  Hún beinir heldur ekki máli sínu eingöngu að okkur framsóknarmönnum um að við höfum ekkert meint með því sem gert var árið 2006, hún beinir málflutningi sínum líka að Alþýðusambandi Íslands, Landssambandi eldri borgara og Öryrkjabandalaginu. Því til staðfestingar ætla ég að lesa ályktun sem þessir þrír aðilar sendu ríkisstjórn Íslands á dögunum og ég vona að hæstv. ráðherra hafi lesið hana en ályktunin hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Alþýðusamband Íslands, Öryrkjabandalag Íslands og Landssamband eldri borgara mótmæla harðlega þeirri ákvörðun ríkisstjórnarinnar að hækka elli- og örorkulífeyri um einungis 4–5 þús. kr. í kjölfar nýgerðra kjarasamninga. Meginmarkmið verkalýðshreyfingarinnar í nýgerðum kjarasamningum var að bæta kjör þeirra verst settu í þjóðfélaginu og í samræmi við það náðu aðildarsamtök ASÍ og Samtaka atvinnulífsins samkomulagi um hækkun lægstu launa um 18 þús. kr. á mánuði. Við frágang kjarasamninga var talað um sögulegt samkomulag og almenn sátt og ánægja ríkti í samfélaginu um þá leið sem farin var enda lýsti ríkisstjórnin sérstaklega yfir ánægju sinni með þessar áherslur. Það þarf enginn að fara í grafgötur með að fjöldi fólks í hópi öryrkja og aldraðra er meðal þeirra sem lægstar hafa tekjurnar í okkar þjóðfélagi. Það skýtur því algerlega skökku við að bætur lífeyrisþega eigi í kjölfar nýgerðra kjarasamninga aðeins að hækka um 4% sem gildir 4–5 þús. kr. hækkun á lægstu bótum. Hvernig ríkisstjórnin getur komist að þeirri niðurstöðu að 18 þús. kr. hækkun lægstu launa á vinnumarkaði samsvari hækkun bóta almannatrygginga um 4–5 þús. kr. á mánuði er óskiljanlegt. Sú upphæð er eins og við blasir aðeins lítill hluti þess sem samið var um í kjarasamningunum. Það er því ljóst að ríkisstjórnin er með þessari ákvörðun sinni að ganga þvert gegn grundvallaráherslu og markmiðum kjarasamninganna, markmiðum sem hún áður hafði tekið undir og samþykkt. Með ákvörðun sinni er ríkisstjórnin að svipta lífeyrisþega mikilvægum og nauðsynlegum kjarabótum. Alþýðusambandið, Öryrkjabandalagið og Landssamband eldri borgara krefjast þess að ríkisstjórnin standi við fyrri yfirlýsingar sínar og hækki bætur almannatrygginga til jafns við kjarasamninga, það þýðir hækkun um kr. 18 þús. kr. á mánuði fyrir þá sem eru á lægstu bótum.“ Hæstv. forseti. Það var því dapurlegt að heyra málflutning hæstv. ráðherra hér áðan og það er rangt sem ráðherra hefur sagt að ég hafi haldið því hér fram að núverandi ríkisstjórn hafi ekki gert neitt fyrir þessa þjóðfélagshópa, það er rangt. Það sem ég hef bent á er að sú leið sem ríkisstjórnin hefur farið gagnvart þessum hópum er að spara ríkissjóði 3,6 milljarða sem hægt er þá að fjármagna með öðrum vinsælum málum. Ég hélt að miðað við orð hæstv. ráðherra í aðdraganda síðustu kosninga hefðu menn ætlað að bæta í málaflokkinn en ekki að láta eitt koma í staðinn fyrir annað. Hæstv. forseti. Það er því með fullkomlega málefnalegum hætti sem ég kem hér upp og gagnrýni þessa ákvörðun ríkisstjórnarinnar sem hæstv. ráðherra stendur að. Það er ekki sæmandi fyrir hæstv. ráðherra að tala með þeim hætti sem hún gerði hér áðan í garð okkar framsóknarmanna og jafnvel til þeirra viðsemjenda sem stóðu að samningnum árið 2006. Ég vil að endingu, hæstv. forseti, benda á að Landssamband eldri borgara hefur sent þingflokkum stjórnarflokkanna bréf þar sem segir m.a., með leyfi forseta: „Vinnuhópurinn lítur svo á að hér sé um að ræða 9.100 kr. á mánuði sem upp á vanti að lífeyrisþegar fái þann lífeyri sem þeir ættu að fá vegna kjarasamninganna.“ Þetta segja eldri borgarar í röðum Samfylkingarinnar, Sjálfstæðisflokksins og þeirra samtaka sem stóðu að samningunum 2006. Af hverju kemur hæstv. ráðherra hér upp og segir að við framsóknarmenn förum með staðlausa stafi? 

Virðulegi forseti. Mér kemur út af fyrir sig ekkert á óvart að hv. síðasti ræðumaður vék ekki einu orði að því að á þeim tólf árum sem hann var í ríkisstjórn hafi bara einu sinni, í eitt skipti verið staðið við það að lífeyrir lífeyrisþega héldist í hendur við lágmarkslaun. Það væri ágætt að heyra svar hv. þingmanns við því: Hvernig stendur á því að á tólf ára ferli þeirrar ríkisstjórnar var einu sinni staðið við það að lífeyrir almannatrygginga héldist í hendur við lágmarkslaun? Ef við skoðum árin þar á undan, svo við tökum bara 1990–1996, þá var alltaf staðið við það og gott betur en það að lífeyrir lífeyrisþega héldist í hendur við lágmarkslaun. En á fyrsta ári núverandi ríkisstjórnar, þegar búið er að setja fram verulegt fjármagn til þess að bæta það sem síðasta ríkisstjórn gerði ekki fyrir öryrkja, taka á ýmsum þáttum sem lengi hefur verið beðið eftir af hagsmunasamtökum, eins og makatengingu o.fl., á tæpu ári er búið að setja meira en 9 milljarða til þessa hóps, sem þeir sannarlega áttu skilið, þá hefur Framsóknarflokkurinn það eitt fram að færa að við séum að hlunnfara lífeyrisþega. Mér finnst nú, virðulegi forseti, að það sé verið að kasta grjóti úr glerhúsi þegar hv. þm. Birkir J. Jónsson kemur hér upp og skammar ríkisstjórnina fyrir að hafa ekkert gert fyrir lífeyrisþega.  Ég minni á það sem ég hef sett fram, að það er ekki öll nótt úti enn þá. Í nefnd á mínum vegum er einmitt verið að skoða, í tengslum við kjarasamningana, lágmarksframfærslu sem á að taka mið af lægstu launum 1. júlí nk. Ég bið nú hv. þingmann að vera bara alveg rólegan, við skulum sjá hvað setur í þeim efnum, 

Hæstv. forseti. Hæstv. ráðherra vék hér mikið að fortíðinni og við skulum fara yfir það. Það voru mörg jákvæð skref stigin í kjarabótum aldraðra og öryrkja á síðustu tólf árum. Það mátti gera betur, það var sagt í aðdraganda síðustu kosninga, en staðreyndin er sú að árið 2006 náðu aldraðir og öryrkjar því fram að það yrði miðað við kauptryggingu. Það er alveg rétt sem hæstv. ráðherra sagði að það var í eina skiptið á þeim tólf árum sem lægstu bætur fóru upp fyrir lágmarkslaun. Hæstv. ráðherra talaði í hneykslunartón um þann lélega árangur fyrrverandi ríkisstjórnar. En að hverju stendur þá hæstv. ráðherra í dag? Lægstu bætur eru komnar undir lágmarkslaun. Hæstv. ráðherra kemur hér og gumar af góðum árangri ríkisstjórnarinnar í þessum málaflokki, gagnrýnir í aðra röndina Framsóknarflokkinn fyrir að hafa einungis, stuttu fyrir síðustu kosningar eða árið 2006, gengið frá því að bætur almannatrygginga yrðu ekki lægri en lágmarkslaun og hneykslast á lélegum árangri fyrrverandi ríkisstjórnar og þar af leiðandi sjálfstæðismanna líka, en kemur svo hér upp og tilkynnir öldruðum og öryrkjum að bætur þeirra verði lægri en lágmarkslaun. Það er fyrsta verkefni þessarar ríkisstjórnar. Er nema von að eldri borgarar í Samfylkingunni, að eldri borgarar í Sjálfstæðisflokknum, að Öryrkjabandalagið, að Alþýðusamband Íslands skuli senda svo harðorð mótmæli og kröfur um að þetta verði leiðrétt? Eða erum við framsóknarmenn og allir þessir hópar einhvers staðar úti á túni hérna í þessari umræðu? Við lítum svo á að það viðmið sem sett var árið 2006 hefði ekki átt að lækka enda er það algjörlega andstætt þeim málflutningi sem allir stjórnmálaflokkar hafa haft í málefnum eldri borgara og öryrkja. 

Virðulegi forseti. Það eina ár sem framsóknarmenn, stjórnuðu á tólf ára tímabili, sem lágmarkslífeyrir hélst í hendur við lágmarkslaun þá er það 100,3. Það sem sagt aðeins rétt skríður þarna yfir. Ef við tökum þessar 25 þús. kr. með, sem ég var að nefna, sem er uppbótarlífeyrir til þeirra sem ekkert hafa úr lífeyrissjóðum sem aldraðir munu fá en frumvarp um þær á eftir að koma hér inn í þingið, og eins og ég segi, tökum það bara niður í 15 þús. kr., þ.e. eftir skerðingu, þá erum við samt þegar við horfum á þetta sem hlutfall af lágmarkslaunum 101,2 á móti því sem Framsóknarflokkurinn gerði best sem er bara 100,3. Ég spyr hv. þingmann: Ætlar hann að mótmæla því að þegar þeir sem lægst hafa úr almannatryggingakerfinu, þ.e. aldraðir sem lægst hafa úr almannatryggingakerfinu, eru búnir að fá þessar 25 þús. kr. sem verða 15 þús. kr. þegar það er búið að sæta skerðingum og fer þá 7 þús. kr. upp fyrir tekjutrygginguna, ætlar hann að halda því fram að þessir aðilar - af því að hann fullyrti hér að allir mundu verða undir dagvinnutryggingunni á lágmarkslaunum - ætlar hann að halda því fram að þegar þetta er komið fram þá muni þetta verða undir dagvinnutryggingunni? Auðvitað getur hv. þingmaður ekki haldið því fram vegna þess að það er rangt. Síðan erum við að ná áfanga í málum lífeyrisþega. Ég held ég hafi sjaldan fengið eins marga pósta og símtöl frá lífeyrisþegum og 1. apríl þegar fyrstu aðgerðir ríkisstjórnarinnar voru að koma til framkvæmda eins og makatengingin og fleira, þar sem lífeyrisþegar voru mjög ánægðir með aðgerðir ríkisstjórnarinnar. Auðvitað vilja lífeyrisþegar fá meira í sinn vasa. Ég get tekið undir það, virðulegi forseti. En við skulum bíða og sjá hvað setur. 1. júlí er eftir. Þá stígum við vonandi enn einn áfangann í viðbót til þess að bæta kjör lífeyrisþega. Síðan er það 1. nóvember þar sem við erum að fara inn í mikla 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra enn og aftur ágæt svör. Í raun kristallast í umræðunni að sú viðmiðun sem framsóknarmenn og sjálfstæðismenn notuðu árið 2006 er ekki notuð núna af ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks. Hver er mismunurinn vegna nýgerðra kjarasamninga? Hann er 10 þús. kr. í laun á mánuði fyrir lífeyrisþega. Lífeyrisþegar verða af 10 þús. kr. mánaðarlega vegna þessarar nýju viðmiðunar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks. Þessir flokkar eru líka að spara ríkissjóði 3,6 milljarða sem að sjálfsögðu er þá hægt að nota til þess að koma með önnur vinsæl mál fram.  
             Ég er ekki að gera lítið úr því frumvarpi sem við erum að ræða hér og er undirliggjandi. Ég hef ekki gert það. Ég hef fagnað því. Ég hef hins vegar bent á að það vantar 3,6 milljarða inn í þetta samkomulag og mér finnst því miður dapurlegt að hæstv. félagsmálaráðherra skuli ekki svara því skýrt - og í raun og veru hefur hún hafnað því - að þessum viðmiðunum verði breytt þrátt fyrir að eldri borgarar, öryrkjar, eldri sjálfstæðismenn og eldri samfylkingarmenn hafi kallað til stjórnarflokkanna um að breyta þessu viðmiði í þá átt sem gert var í tíð 

Ég vil biðja hv. þingmenn að gæta að tímasetningu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um eftirlit með óréttmætum viðskiptaháttum og gagnsæi markaðarins, en það eru lög nr. 57/2005, með síðari breytingum. Markmið frumvarpsins er að innleiða ESB-tilskipun frá árinu 2005. Sérstaklega er í frumvarpinu fjallað um óréttmæta viðskiptahætti gagnvart neytendum á innra markaði. Tilskipunin mælir fyrir um allsherjarsamræmi efnis hennar á EES-svæðinu. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Tryggva Axelsson og Þórunni Önnu Árnadóttur frá Neytendastofu og Atla Frey Guðmundsson frá viðskiptaráðuneyti. Með frumvarpinu eru leidd í lög ákvæði tilskipunar 2005/29/EB frá 11. maí 2005 um óréttmæta viðskiptahætti gagnvart neytendum á innri markaðnum. Tilskipuninni er ætlað að samræma löggjöf aðildarríkja ESB, eins og áður kom fram, og einnig fjallar tilskipunin um vernd fjárhagslegra hagsmuna neytenda gagnvart óréttmætum viðskiptaháttum fyrirtækja. Tilskipunin mælir fyrir um allsherjarsamræmingu á ákvæðum hennar á EES-svæðinu eins og áður sagði. Til að innleiða tilskipunina réttilega er þörf á ákveðnum breytingum á gildandi lögum. Með frumvarpinu er lagt til að við lög um eftirlit með óréttmætum viðskiptaháttum og gagnsæi markaðarins bætist fimm nýir kaflar sem komi í stað II. kafla laganna og einnig eru lagðar til breytingar á nokkrum greinum laganna. Þeir kaflar sem breytast verða nú nýr kafli II, Bann við óréttmætum viðskiptaháttum, nýr kafli III, Vernd fjárhagslegra hagsmuna neytenda, kafli IV, Vernd annarra hagsmuna neytenda en fjárhagslegra, kafli V, Háttsemi milli fyrirtækja og að lokum kafli VI, Ábyrgðaryfirlýsingar, trúnaðarskyldur o.fl. Tilskipunin fjallar sem fyrr segir einkum um vernd fjárhagslegra hagsmuna neytenda en gildandi lög fjalla almennt um neytendavernd en gera ekki greinarmun á hagsmunum neytenda með sama hætti og nú er lagt til. Ákvæði gildandi laga vernda einnig hagsmuni neytenda og keppinauta jöfnum höndum en gera ekki sérstakan greinarmun þar á. Tilskipunin greinir hins vegar á milli háttsemi fyrirtækja gagnvart neytendum og háttsemi fyrirtækja gagnvart keppinautum sínum. Til að tryggja rétta innleiðingu tilskipunarinnar og til að leitast við að framkvæmdin verði sambærileg við framkvæmd annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu er lagt til að í lögum hér á landi verði með sama hætti greint þarna á milli og byggjast tillögur frumvarpsins á því, á þessari aðgreiningu. Nefndin leggur til nokkrar breytingar á frumvarpinu. Lögð er til orðalagsbreyting á 1. mgr. f-liðar 2. gr. Sömuleiðis er lögð til lagfæring á orðalagi 2. mgr. i-liðar 2. gr. en með ákvæðinu er ætlunin að undirstrika að sérreglur III. kafla frumvarpsins ganga framar vísireglu 1. mgr. i-liðar 2. gr. frumvarpsins. Lögð er til sú breyting á a- og b-lið 3. gr. frumvarpsins að í stað orðsins „athafnir“ komi „viðskiptahættir“. Er þetta gert til að samræma orðanotkun við þá kafla sem vísað er til í greininni og einnig svo að greinin taki jafnt til athafna sem athafnaleysis. Þá er einnig lagt til að við upptalningu á þeim köflum sem tilgreindir eru í greinunum bætist tilvísun í VII. kafla um eftirlit með gagnsæi markaðarins og VIII. kafla um upplýsingaskyldu. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Árni Páll Árnason, Björk Guðjónsdóttir og Höskuldur Þórhallsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Jón Magnússon sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hann samþykkur áliti þessu. Þetta er undirritað á Alþingi 29. apríl 2008 og undirrita það hv. þingmenn Ágúst Ólafur Ágústsson, formaður nefndarinnar, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Jón Bjarnason, Birgir Ármannsson, Birkir J. Jónsson og Jón Gunnarsson.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti viðskiptanefndar um frumvarp til laga um um breytingu á lögum nr. 146/1996, um öryggi raforkuvirkja, neysluveitna og raffanga. Lagt er til að við núverandi lög frá 1996 bætist fjórar nýjar greinar. Þær fjalla um skilyrði fyrir löggildingu og takmarkaða löggildingu til rafvirkjastarfa við háspennuvirki og lágspennuvirki. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Atla Frey Guðmundsson og Jón Ögmund Þormóðsson frá viðskiptaráðuneyti. Með frumvarpinu er lagt til að ákvæði um löggildingu rafverktaka verði sett í lög um öryggi raforkuveitna, neysluveitna og raffanga en hingað til hafa þessi ákvæði verið í reglugerð. Frumvarpið er m.a. lagt fram vegna athugasemda umboðsmanns Alþingis, samanber mál nr. 4388/2005. Rétt er að taka fram að á vegum viðskiptaráðuneytis stendur yfir heildarendurskoðun á ákvæðum laganna. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali en þær eru flestar tilkomnar vegna athugasemda frá Neytendastofu sem annast löggildingu rafverktaka. Birkir J. Jónsson og Höskuldur Þórhallsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir þetta rita 7. maí 2008, hv. þingmenn Ágúst Ólafur Ágústsson, formaður nefndarinnar, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Jón Bjarnason, Birgir Ármannsson, Ellert B. Schram, Jón Gunnarsson og Björk Guðjónsdóttir.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög. Um er að ræða einföldun reglna um greiðslu hlutafjár í öðru en reiðufé o.fl. Markmiðið er að einfalda reglurnar í lögunum um hlutafélög og að nokkru leyti lögunum um einkahlutafélög um greiðslu hlutafjár í öðru en reiðufé við stofnun eða hlutafjárhækkun án þess að slíkt dragi úr vernd hluthafa og lánardrottna. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á sinn fund Evu Bryndísi Helgadóttur frá Lögmannafélagi Íslands, Guðrúnu Björk Bjarnadóttur frá Samtökum atvinnulífsins og Áslaugu Árnadóttur og Jón Ögmund Þormóðsson frá viðskiptaráðuneyti. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög hvað varðar greiðslu hlutafjár í öðru en reiðufé við stofnun eða hlutafjárhækkun. Breytingin felst einkum í því að verði frumvarpið að lögum verður í ákveðnum tilvikum ekki krafist sérfræðiskýrslu þegar hlutir í hlutafélögum eru greiddir í formi verðbréfs eða peningamarkaðsskjals eða verðmæti greiðslu fyrir hluti kemur beint fram í endurskoðuðum, lögmæltum ársreikningum. Samkvæmt lögum um einkahlutafélög er við stofnun eða hækkun hlutafjár ekki gerð krafa um sérfræðiskýrslu heldur yfirlýsingu frá löggiltum endurskoðanda eða lögmanni, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna. Því er lagt til að í sérstökum tilvikum þurfi slík yfirlýsing ekki að fylgja. Í frumvarpinu eru einnig lagðar til rýmkaðar reglur um eigið fé hlutafélaga auk þess sem lögð er til breyting til einföldunar á ákvæði um tilgreiningu á heimili félags í samþykktum þess. Hvað varðar þau ákvæði frumvarpsins sem lúta að breytingum á reglum um greiðslu hlutafjár og reglum um eigið fé, þá er tekið mið af óbindandi ákvæðum í tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá 6. september 2006 um breytingu á tilskipun um stofnun hlutafélaga og tilskilið hlutafé þeirra og breytingar á því, samanber fylgiskjal I með frumvarpinu. Þess má einnig geta að við samningu frumvarpsins hefur verið byggt á drögum að norsku lagafrumvarpi varðandi innleiðingu þessarar EES-gerðar. Við umfjöllun málsins í nefndinni var fjallað um 3. gr. frumvarpsins þess efnis að nægilegt sé að taka fram í hvaða sveitarfélagi félag teljist hafa heimilisfang, þ.e. ekki þarf að kveða nánar á um heimilisfang en í hvaða sveitarfélagi það er. Þykir þessi breyting vera til einföldunar þar sem samþykktum félags verður aðeins breytt á hluthafafundum. Í 4. gr. laga um fyrirtækjaskrá eru aftur á móti talin upp atriði sem fyrirtækjaskrá skal skrá eftir því sem við á, þar með talið heimilisfang sbr. 3. tölul. ákvæðisins. Nefndin telur rétt að fjármálaráðherra kanni hvort breyta þurfi 4. gr. laga um fyrirtækjaskrá þar sem upp hafa komið efasemdir um hvort á grundvelli hennar sé skylt sé að tilkynna breytingu á heimilisfangi. Nefndin leggur til nokkrar breytingar á frumvarpinu. Lagt er til að 1. og 9. gr. verði gerðar skýrari. Þá er lögð til lagfæring á 2. og 7. gr. Jafnframt er lagt til að við frumvarpið bætist ný grein þess efnis að ríkisstjórninni sé heimilt að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 95 frá 6. júlí 2007 um breytingu á XXII. viðauka við EES- samninginn frá 2. maí 1992. Það hefur tíðkast að utanríkisráðherra flytji sérstaka tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvarðana sameiginlegu EES-nefndarinnar. Slíkar tillögur hafa verið til meðferðar hjá utanríkismálanefnd þingsins sem verður þannig kleift að hafa yfirsýn yfir stöðu innleiðinga EES-gerða. Í framhaldinu hefur hlutaðeigandi ráðherra svo lagt fram frumvarp um efnið. Nefndin telur mikilvægt að samræma framkvæmd þess hvernig ríkisstjórninni er veitt heimild til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar og aflétta þannig stjórnskipulegum fyrirvara af EES-gerðum sem kalla á lagabreytingar hér á landi. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Hv. þingmenn Birkir J. Jónsson og Höskuldur Þórhallsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Ágúst Ólafur Ágústsson, formaður, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Jón Bjarnason, Birgir Ármannsson, Ellert B. Schram, Jón Gunnarsson og Björk Guðjónsdóttir.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um ráðstöfun andvirðis vatnsréttinda kristfjárjarðanna Merkis og Arnarhóls. Sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd fjallaði um málið og fékk Sigurgeir Þorgeirsson ráðuneytisstjóra á sinn fund. Umsagnir bárust frá tveimur aðilum, þ.e. Fljótsdalshéraði og Biskupsstofu. Með frumvarpinu er lagt til að sveitarstjórn Fljótsdalshéraðs verði heimilt að ráðstafa andvirði vatnsréttinda kristfjárjarðanna Merkis og Arnarhóls á Jökuldal til félagslegra framkvæmda í sveitarfélaginu. Skilyrði fyrir ráðstöfuninni er að hún sé samræmanleg hinum forna tilgangi kristfjárgjafa. Við meðferð málsins í nefndinni kom fram að andvirði vatnsréttindanna nemur rúmum 20 millj. kr. Einnig kom fram að kirkjuráð telur ráðstöfun andvirðisins samrýmast eins og unnt er í dag upphaflegum tilgangi kristfjárjarða, sem var framfærsla fátækra Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Arnbjörg Sveinsdóttir, Atli Gíslason, Grétar Mar Jónsson, Gunnar Svavarsson, Helgi Hjörvar, Jón Gunnarsson, Karl V. Matthíasson, Kjartan Ólafsson og Valgerður Sverrisdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. heilbrigðisnefndar um frumvarp til laga um brottfall laga nr. 14/1942, um læknaráð. Heilbrigðisnefnd fjallaði um málið og fékk á sinn fund Áslaugu Einarsdóttur frá heilbrigðisráðuneyti. Jafnframt bárust nefndinni fimm umsagnir um málið. Margt hefur breyst á þeim 66 árum sem liðin eru frá því að lög um læknaráð voru sett. Hlutverk læknaráðs er að láta dómstólum, ákæruvaldi og stjórn heilbrigðismálanna í té sérfræðilegar umsagnir um læknisfræðileg efni. Ætla má að ekki séu lengur fyrir hendi þær forsendur sem voru áður fyrir starfsemi læknaráðs sem helgast aðallega af því að dómstólar hafa nú greiðari aðgang að sérfræðingum en árið 1942. Jafnframt hafa áherslur í málsmeðferð stjórnsýslunnar breyst, samanber einkum þær breytingar sem urðu á málsmeðferð með gildistöku stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Verulega hefur dregið úr starfsemi læknaráðs undanfarin ár þar sem nú er talið eðlilegra að leysa úr ágreiningi um læknisfræðileg álitaefni með aðstoð dómkvaddra matsmanna og sérfróðra meðdómenda. Jafnframt hefur Hæstiréttur Íslands gert athugasemdir við starfsemi læknaráðs í dómum sínum og afgreiðsla ráðsins hefur í mörgum tilfellum ekki verið talin standast stjórnsýslulög. Dómur Mannréttindadómstóls Evrópu frá 2007 rennir jafnframt stoðum undir það að í dag standist læknaráð ekki reglur um hæfi. Því telur nefndin að nauðsynlegt sé að fella lög um læknaráð úr gildi. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Ásta Möller, Ágúst Ólafur Ágústsson, Árni Páll Árnason, Ellert B. Schram, Pétur H. Blöndal, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir og Þuríður Backman. Hv. þm. Álfheiður Ingadóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá hv. efnahags- og skattanefnd um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 2/2995, um hlutafélög, og breytingu á lögum nr. 138/1994, um einkahlutafélög, með síðari breytingum. Nefndarálitið er að finna á þskj. 970. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á sinn fund gesti og umsagnir eins og segir í nefndarálitinu. Með frumvarpinu eru lagðar til efnislega samsvarandi breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög og er þeim ætlað að innleiða ákvæði um rafræna skráningu upplýsinga í hlutafélagaskrá samkvæmt Evróputilskipun. Aðrir þættir tilskipunarinnar hafa verið innleiddir með lögum nr. 18/2006. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Hv. þm. Bjarni Benediktsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Ellert B. Schram, Ögmundur Jónasson, Gunnar Svavarsson, Magnús Stefánsson, Lúðvík Bergvinsson, Paul Nikolov og Kristján Þór Júlíusson.

Herra forseti. Ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, lögum nr. 113/1990, um tryggingagjald, lögum nr. 94/1996, um staðgreiðslu skatts á fjármagnstekjur, og lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum. Framhaldsnefndarálitið er frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar og er að finna á þskj. 938. Málinu var vísað til nefndarinnar að lokinni 2. umr. og hefur hún fjallað um málið á ný og fengið á sinn fund Maríönnu Jónasdóttur og Ingibjörgu Helgu Helgadóttur frá fjármálaráðuneyti, Ingvar Rögnvaldsson, Guðrúnu Jenný Jónsdóttur og Guðmund Guðbjarnason frá ríkisskattstjóra, Ólaf Darra Andrason frá Alþýðusambandi Íslands, Gest Steinþórsson frá skattstjóranum í Reykjavík, Steinþór Haraldsson frá skattstjóranum í Suðurlandsumdæmi, Harald Inga Birgisson frá Viðskiptaráði og Pál Harðarson og Árnínu Steinunni Kristjánsdóttur frá Kauphöll Íslands OMX. Þá hafa nefndinni borist viðbótarumsagnir frá ríkisskattstjóra, Alþýðusambandi Íslands og Eyþingi. Á fundum nefndarinnar var rætt um kosti þess og galla að gera söluhagnað af hlutabréfum skattfrjálsan og hvort þetta væri skynsamleg leið til að hindra flutning fjármagns úr landi og laða jafnframt fyrirtæki og fjármagn til landsins. Einnig voru ræddar þær breytingar sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar lagði til við 2. umr. Af því tilefni bárust nefndinni viðbótarumsagnir frá ríkisskattstjóra og Alþýðusambandi Íslands, eins og fyrr er nefnt. Alþýðusamband Íslands leggst gegn frumvarpinu og telur brýnna að reistar verði skorður við því að eigendur fjármagns komist hjá eðlilegri skattlagningu með flutningi þess úr landi. Sambandið gagnrýnir enn fremur tímasetningu á framlagningu frumvarpsins í ljósi núverandi aðstæðna í efnahagsmálum þjóðarinnar. Hvað varðar þær breytingar sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar lagði til við 2. umr. frumvarpsins varar Alþýðusambandið sérstaklega við afnámi takmörkunar á heimild til að draga kostnað við öflun tekna sem undanþegnar eru skattskyldu frá öðrum tekjum. Bæði Viðskiptaráð og Kauphöll Íslands OMX fagna markmiðum frumvarpsins og telja að þær breytingar sem lagðar voru til við 2. umr. hafi verið til góðs. Þessir aðilar benda á að tekjur ríkissjóðs af skatti á söluhagnað hlutabréfa hafi verið litlar vegna frestunarheimilda í lögum og að meiri ávinningur felist í því að skapa fyrirtækjum hagstætt skattaumhverfi. Þessu til stuðnings benda aðilarnir á mikinn vöxt íslenskra fjármálastofnana sem skapað hafa þjóðinni miklar tekjur. Meiri hlutinn telur ekki líklegt að ríkissjóður eigi að óbreyttum lögum eftir að uppskera miklar tekjur vegna frestaðra skattskuldbindinga. Meiri hlutinn bendir á að fjármagn er kvikur skattstofn og að aðilar hafi haft heimild til að fresta skattlagningu varanlega með ráðstöfun hans til kaupa á innlendum jafnt sem erlendum hlutabréfum. Umræddar frestunarheimildir eru vandmeðfarnar í skattframkvæmd. Á fundum nefndarinnar hefur í þessu sambandi verið farið yfir þann greinarmun sem gerður er á hlutabréfum sem keypt eru til fjárfestingar og veltuhlutabréfum. Frestunarheimildir laganna taka til hinna fyrrnefndu en í skattframkvæmd hefur reynst erfitt að viðhalda þessari aðgreiningu. Þá hafa fyrirtæki sem heimild hafa til að fresta skattlagningu söluhagnaðar getað dregið frá kostnað vegna söluhagnaðarins sem étið hefur upp aðrar tekjur. Frumvarpinu er ætlað að takmarka uppsöfnun á yfirfæranlegu tapi og um leið afnema þann greinarmun sem gerður hefur verið á fjárfestingarhlutabréfum og veltuhlutabréfum. Meiri hlutinn væntir þess að breytingarnar hvetji fyrirtæki til að setjast að hér á landi eða halda höfuðstöðvum hér og stuðli að því að fyrirtæki og fjármagn fari ekki úr landi. Í ríkjandi lagaumhverfi hefur borið á að aðilar stofni eignarhaldsfélög í ríkjum sem skattleggja ekki söluhagnað. Á fundum nefndarinnar var rætt um þá breytingu sem meiri hlutinn lagði til við 2. umr. frumvarpsins að láta það taka til afleiðuviðskipta. Fram kom að þáttur afleiðuviðskipta í Kauphöllinni væri vaxandi og að miklu skipti fyrir hagkvæmni slíkra viðskipta að breytingin næði fram að ganga. Einnig komu fram ábendingar um að hér væru á ferðinni flókin viðskipti og tekjuskattslög taki ekki sérstaklega á því hvernig fara eigi með þau í skattalegu tilliti. Fjármálaráðuneytið lýsti því yfir að tími væri kominn til að huga að endurskoðun tekjuskattslaga hvað afleiðuviðskipti varðar og að nýta mætti tímann fram á haust til þess. Með hliðsjón af athugasemdum ríkisskattstjóra vill meiri hlutinn undirstrika að breytingunni er ætlað að tryggja að afleiðuviðskipti sem fram fara á skipulegum verðbréfamarkaði, þar sem undirliggjandi verðmæti eru eingöngu hlutabréf, fái sömu skattalegu meðferð og sala þeirra hlutabréfa sem frumvarpið fjallar um. Breytingin tekur því ekki til afleiðna almennt heldur gildir hún aðeins um mjög afmarkaðan þátt afleiðuviðskipta. Loks ræddi nefndin þann þátt frumvarpsins sem varðar skattumsýslu stórfyrirtækja og töldu gestir sem komu á fund nefndarinnar að með því að koma umsýslunni fyrir á einum stað yrði eftirlit skilvirkara og þjónusta við fyrirtækin betri. Með frumvarpinu stæði ekki til að skera niður starfsemi skattstofa á landsbyggðinni. Að öðru leyti vísar meiri hlutinn til álits meiri hluta efnahags- og skattanefndar við frumvarpið frá 11. mars 2008. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Hv. þingmenn Gunnar Svavarsson og Magnús Stefánsson skrifa undir álit þetta með fyrirvara. Hv. þm. Bjarni Benediktsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Ellert B. Schram, Gunnar Svavarsson, með fyrirvara, Magnús Stefánsson, með fyrirvara, Lúðvík Bergvinsson og Kristján Þór Júlíusson.

Hæstv. forseti. Ég veit ekki hvort menn heyrðu hvað það var sem hv. þm. Pétur H. Blöndal, formaður efnahagsnefndar þingsins, sagði hér áðan fyrir hönd stjórnarmeirihlutans. Ef það skyldi hafa farið fram hjá einhverjum ætla ég að endurtaka nokkur orð úr umsögn meiri hluta efnahags- og skattanefndar um frumvarpið. Það er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Alþýðusamband Íslands leggst gegn frumvarpinu og telur brýnna að reistar verði skorður við því að eigendur fjármagns komist hjá eðlilegri skattlagningu með flutningi þess úr landi. Sambandið gagnrýnir enn fremur tímasetningu á framlagningu frumvarpsins í ljósi núverandi aðstæðna í efnahagsmálum þjóðarinnar. Hvað varðar þær breytingar sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar lagði til við 2. umr. frumvarpsins varar Alþýðusambandið sérstaklega við afnámi takmörkunar á heimild til að draga kostnað við öflun tekna sem undanþegnar eru skattskyldu frá öðrum tekjum.“ Áfram hélt hv. formaður efnahags- og skattanefndar Alþingis, Pétur H. Blöndal, með leyfi forseta: „Bæði Viðskiptaráð og Kauphöll Íslands OMX fagna markmiðum frumvarpsins og telja að þær breytingar sem lagðar voru til við 2. umr. hafi verið til góðs.“ Ég ætla ekki að vitna meira. Þarna er vísað í tvö hagsmunaöfl í okkar samfélagi, annars vegar verkalýðshreyfinguna, sem leggst eindregið gegn frumvarpinu, og hins vegar heim fjármálafyrirtækja sem fagna því. Alþýðusambandið segir enn fremur að óráðlegt sé að koma með þetta frumvarp og þessar lagabreytingartillögur fram núna í ljósi þeirra aðstæðna sem uppi eru í samfélaginu. Hæstv. forseti. Fyrir fáeinum dögum átti 3. umr. um frumvarpið að fara fram, ég hygg að það hafi verið sett á dagskrá á miðvikudag. Ég óskaði eftir því þá formlega, á fundi með formönnum þingflokka Alþingis og forseta þingsins, að það yrði tekið út af dagskrá. Það var orðið við þeirri beiðni. Það var ekki bara það að mér þætti frumvarpið slæmt heldur benti ég á að þetta væri - og kannski hefði verið betra að fá það þá fram - táknrænt að því leyti að síðar þennan sama dag var efnt til fundar í ráðherrabústaðnum með fulltrúum aðila á vinnumarkaði, verkalýðshreyfingar, Samtökum atvinnurekenda og Sambandi sveitarfélaga, en þennan fund sátu oddvitar ríkisstjórnarflokkanna auk hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. félagsmálaráðherra. Ég held að frumvarpið hefði ekkert verið sérstaklega gott innlegg í þann fund og hvet ég þá menn til að kynna sér umsögn Alþýðusambandsins sem leggst gegn – og ég endurtek, hæstv. forseti - sem leggst mjög eindregið gegn því að þetta frumvarp verði gert að lögum. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hefur sett fram breytingartillögur, sem ég er einnig flutningsmaður að, og mun hann hér á eftir gera grein fyrir breytingartillögum okkar. Ég mæli hins vegar fyrir framhaldsnefndaráliti frá minni hluta efnahags- og skattanefndar sem við stöndum að, hv. þm. Paul Nikolov og ég. Í þessu framhaldsnefndaráliti er í upphafi vísað til þeirra sem komu á fund nefndarinnar við umfjöllun málsins en síðan segir, með leyfi forseta: „Skattlagning á fyrirtæki og fjármagnstekjur á Íslandi er með því lægsta sem gerist innan OECD og er enn haldið áfram á þeirri braut að lækka skatta á þessa aðila. Þannig liggur fyrir þinginu tillaga um að lækka tekjuskatt fyrirtækja um þrjú prósentustig. Með þessu frumvarpi er lagt til að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum verði gerður skattfrjáls. Þegar frumvarpið var lagt fram var gert ráð fyrir að frádráttur vegna kostnaðar við hlutabréfaviðskipti félli niður. Þessu breytti meiri hlutinn við 2. umr. Athygli vekur að farið var að óskum fjármálafyrirtækja í þessu efni en gengið gegn ábendingum og óskum verkalýðshreyfingarinnar. Minni hlutinn tekur undir sjónarmið ASÍ og telur að með frumvarpinu sé stigið skref í átt til takmarkalausrar skattasamkeppni þjóða sem ekki sér fyrir endann á. Þá er rétt að vekja sérstaka athygli á umsögn embættis ríkisskattstjóra um frumvarpið þar sem talað er um „stílbrot“ gagnvart meginreglu skattalaga.“ Áfram orðrétt, með leyfi forseta: „Enn er rétt að vekja athygli á sjónarmiðum sem fram komu hjá Eyþingi og fleirum varðandi mikilvægi þess að taka tillit til byggðasjónarmiða við verkaskiptingu innan skattkerfisins. Minni hlutinn leggst gegn samþykkt frumvarpsins.“ Hér kemur einnig fram að hv. þm. Grétar Mar Jónsson hafi setið fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og að hann styðji þetta álit. Í fylgigögnum sem fylgja framhaldsnefndarálitinu er að finna tvær umsagnir frá Alþýðusambandi Íslands og einnig minnisblað frá ríkisskattstjóra. Að lokum er fjórða fylgigagnið, umsögn frá Eyþingi, Sambandi sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum. Það skal tekið fram að á frumvarpinu voru gerðar breytingar frá því að það kom fyrst fram og mun ég víkja að þeim. Ég ætla að byrja á því að vísa í umsögn Alþýðusambands Íslands, fyrri umsögnina sem barst 7. mars sl. Þar er vísað í það að afloknum inngangsorðum að frumvarpið feli í sér tvíþætta tillögu að breytingum á skattlagningu aðila í atvinnurekstri. Í fyrsta lagi séu lagðar til breytingar á reglum um skattskyldu söluhagnaðar lögaðila af hlutabréfum, og lögð er til tilfærsla á skattaumsýslu þeirra lögaðila sem mest umsvif hafa í íslenskum þjóðarbúskap til sérstakrar starfseiningar innan Reykjavíkurumdæmisins. Það skal tekið fram að í umsögn Alþýðusambandsins er ekki tekin afstaða til síðari þáttarins, þ.e. breyttrar verkaskiptingar innan skattaumsýslunnar. Það eru vissulega ýmsar hliðar á því máli. Talað er um mikilvægi þess að til verði sérhæfð vinnueining sem geti sinnt því að sýsla með stórfyrirtæki og söluhagnað og annað af því taginu og bent á að þeirri starfsemi væri best borgið hér á höfuðborgarsvæðinu. Síðan voru önnur sjónarmið uppi um að við ættum að nota þetta tækifæri til að efla stjórnsýsluna á landsbyggðinni og það kemur m.a. fram í umsögn frá Eyþingi, Sambandi sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum, eins og áður er getið. Innan raða Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa verið mjög sterk sjónarmið í þá veru að við eigum að nota þetta tækifæri til að efla stjórnsýsluna á landsbyggðinni og geri ég ráð fyrir að það eigi eftir að koma fram betur hér við umræðuna. Svo að ég haldi áfram með umsögn Alþýðusambandsins segir hér, með leyfi forseta, enn fremur: „ASÍ leggst gegn þeirri breytingu sem lögð er til, að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum verði skattfrjáls en á móti falli frádráttur vegna kostnaðar við hlutabréfaviðskiptin niður.“ Þannig var það sem sagt upphaflega, þá átti þessi frádráttur vegna kostnaðar við hlutabréfaviðskiptin að falla niður, en þessu var síðan breytt á síðari stigum. Hvað er þá að gerast? Þá eru menn að leggja til að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum verði skattfrjáls og að vinnan við að afla þessara skattfrjálsu tekna verði einnig undanþegin skatti eða komi einnig til frádráttar, það er sem sagt verið að bæta í. Nú er ég ekki kominn lengra en að vitna í fyrri umsögn Alþýðusambandsins. Hér segir enn fremur, með leyfi forseta: „Þrátt fyrir að á undanförum árum hafi verið gerðar veigamiklar breytingar á skattaumhverfi lögaðila hefur það ekki leitt til aukinnar fjárfestingar erlendra aðila hér á landi og heldur ekki dugað til að halda fé í landinu. Ástæðan er ekki sú að skattlagning lögaðila sé almennt ekki samkeppnisfær við þau lönd sem við viljum bera okkur saman við. Tekjuskattar lögaðila eru með því lægsta sem þekkist meðal OECD landa og hlutfall tekna ríkissjóðs af tekjuskatti lögaðila einnig með því lægsta sem þekkist. Nýverið boðaði ríkisstjórnin að tekjuskattur lögaðila yrði lækkaður um 3 prósentustig eða um 16,7%. Þá er rétt að hafa í huga að skattur af fjármagnstekjum er einnig með því lægsta sem þekkist.“ Varðandi þau rök sem lesa má úr greinargerð frumvarpsins að líkur séu á að þessi skattur skili fremur litlum tekjum vegna þess að hægt sé að fresta skattlagningunni óendanlega og einnig að mörg íslensk félög hafa flutt eignarhald á hlutabréfum til landa sem ekki skattleggja söluhagnað, þá vega þau ekki þungt að mati ASÍ. Eðlilegra er að bregðast við með því að kanna með hvaða hætti hægt er að koma í veg fyrir slík skattundanskot. Í því samhengi má benda á þann vanda að bæði virðist hægt að komast hjá því að greiða eðlilegan skatt af söluhagnaði og einnig af hagnaði með því að færa fjármagn úr landi. Ástæðuna má án vafa rekja til þess að íslensk skattalög eru varnarlítil fyrir aðgerðum af þessum toga en Ísland er eitt fárra landa í vesturálfu sem ekki hefur leitt í lög nein ákvæði sem hindra eða takmarka flutning á hagnaði til annarra landa án eðlilegrar skattlagningar. ASÍ leggst því eindregið gegn þeirri breytingu að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum verði undanþeginn skattskyldu.“ Þetta er úr álitsgerð Alþýðusambandsins frá 7. mars og ég ítreka að varðandi seinni þáttinn, þ.e. verkskiptingu innan skattstjórnsýslunnar, tekur Alþýðusambandið ekki afstöðu, það leggst ekki gegn þeim breytingum sem eru boðaðar með frumvarpinu. Eftir að meiri hlutinn í efnahags- og skattanefnd þingsins hafði farið höndum um frumvarpið og bætt í að kröfu Kauphallarinnar og fjármálafyrirtækjanna, að gera vinnu við að afla tekna sem við erum að undanþiggja skattskyldu líka frádráttarbæra frá skatti, þá er ekkert undarlegt að Kauphöllin og fjármálafyrirtækin fagni þessum gjörðum ríkisstjórnarinnar og finnist hv. þm. Pétur H. Blöndal standa sig afburða vel í sínu starfi. Það er klappað úti um allan bæ í fjármálafyrirtækjunum fyrir hv. þm. Pétri H. Blöndal og hve hann sinni sínu hlutverki frábærlega vel. 
             En Samfylkingin, er það ekki flokkurinn sem kallaði sig Jafnaðarmannaflokk Íslands? Er það ekki flokkurinn sem hér fyrr á tíð vildi leggja rækt við tengsl sín við verkalýðshreyfinguna? Hvað segir hann í þessu máli, er hann sáttur við þetta? Er hann sáttur við að við samþykkjum á Alþingi lög sem ganga þvert á það sem verkalýðshreyfingin óskar eftir?

Hún hefur ekki löggjafarvald.

Nei, hún hefur ekki löggjafarvald, segir hv. þm. Pétur H. Blöndal.  Auðvitað hafa þessir aðilar ekki löggjafarvald en á þinginu erum við 63 fulltrúar sem viljum leggja rækt við mismunandi sjónarmið, á því byggist okkar pólitík. Ég var að spyrja um pólitík, um stefnu Samfylkingarinnar vegna þess að hér er komið að kjarna máls. Fjármálafyrirtækin fagna en verkalýðshreyfingin er mjög andvíg þessum lagabreytingum. Ég var kominn að því, hæstv. forseti, að vísa í seinni umsögn frá Alþýðusambandinu sem frá 23. apríl sl. eftir að meiri hlutinn hafði farið höndum um frumvarpið og bætt í skattundansláttinn að ósk fjármálafyrirtækja og Kauphallarinnar. Þá segir Alþýðusambandið, með leyfi forseta: „Alþýðusamband Íslands hefur þegar sent inn umsögn um mál 325. Í meðförum þingsins hafa orðið veigamiklar breytingar á frumvarpinu og vill ASÍ koma á framfæri frekari athugasemdum. ASÍ leggst gegn þeirri breytingu að gera söluhagnað af afleiðusamningum sem seldir eru á skipulegum verðbréfamörkuðum, þar sem undirliggjandi verðmæti eru eingöngu hlutabréf. ASÍ leggst gegn þeirri breytingu sem gerð er á 2. gr. frumvarpsins að opna fyrir það að kostnaður við öflun tekna sem undanþegnar eru skattskyldu geti verið dregnar frá öðrum tekjum. Þessi breyting þýðir með öðrum orðum að kostnaður sem fellur til við að afla tekna sem undanþegnar eru skattskyldu getur komið til frádráttar öðrum tekjum og lækkað þar með aðrar skattgreiðslur viðkomandi. Ætla má að þetta sé gert til einföldunar þar sem upphaflegt ákvæði bauð upp á mjög flókna skattframkvæmd. ASÍ varar eindregið við þessari breytingu og því fordæmi sem hún skapar. Ef sú leið sem lögð er til í upphaflegu frumvarpi er ekki talin framkvæmanleg eru það enn frekari rök gegn því að umræddur hagnaður sé undanþeginn skattlagningu. Frumvarpinu er ætlað að hafa áhrif á skattskyldu lögaðila þegar á yfirstandandi ári. Það er aldrei æskilegt að gera slíkar breytingar með afturvirkum hætti. Fyrir slíkum afturvirkum breytingum, ef þær á annað borð eru gerðar, þurfa að vera veigamikil rök. Engin slík rök er að finna í frumvarpinu eða greinargerð þess. ASÍ leggst því eindregið gegn þeirri breytingu að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum og afleiðum verði undanþeginn skattskyldu.“ Undir þetta skrifar f.h. Alþýðusambands Íslands, Ólafur Darri Andrason, hagfræðingur samtakanna. Það eru fleiri fylgigögn með þessu frumvarpi eins og ég gat um áðan, þar á meðal frá ríkisskattstjóra sem í reynd er afar hógvært. Ég verð að segja að stjórnsýslan, bæði ráðuneyti og stofnanir á vegum hins opinbera eiga oft í erfiðleikum þegar þær eru að fjalla um mál sem eru framkvæmdarvaldinu hugleikin. Fjármálaráðuneytið og sérfræðingar þess fá það verkefni að tala fyrir þeim frumvörpum sem ráðuneytin unga út, færa fyrir þeim rök, færa hin pólitísku rök og réttlætingar ráðherranna inn í nefndarstarfið, en þá skortir oft á að við sem sinnum aðhaldshlutverki og komum að löggjöfinni fáum fullnægjandi og góðar upplýsingar. Reyndar höfum við yfirleitt fengið mjög góðar upplýsingar frá embætti ríkisskattstjóra og reyndar fleiri stofnunum. Engu að síður þurfti nánast að toga út með töngum að fá á blað greinargerðir um þessi mál sem hefðu að finna einhverja gagnrýni. Hjá ríkisskattstjóra er starfandi mjög fært fólk og góðir sérfræðingar og ég held að við hljótum að taka alvarlega þegar þetta embætti talar um stílbrot frá almennri reglu skattalaga. Þá á Alþingi að leggja við hlustir. Ég spyr, hæstv. forseti: Í stað þess að samþykkja þessa löggjöf núna væri ekki ráð og væru það ekki hyggindi að láta málið bíða, að við bíðum með þetta mál a.m.k. fram á haustið til þess að skoða það betur? Væri ekki ráð að gera það? Hvað stendur upp úr í þeim umsögnum sem okkur eru að berast? Í fyrsta lagi er bent á þá röksemd sem iðulega er teflt fram þegar skattar eru lækkaðir á fjármagn og fyrirtæki að þetta sé vakur skattstofn, eins og það er kallað, og ef skattlagt sé of hátt sé líklegt að hann leiti út fyrir landsteinana og inn í holur í kerfunum í umheimi okkar. Við þekkjum hvernig unnið hefur verið að því á vegum OECD, Efnahags- og framfarastofnunarinnar, að útrýma svokölluðum skattaparadísum sem grafa undan velferðarkerfum heimsins. Þangað flýja fyrirtæki og óprúttnir fjármálamenn til að komast hjá því að greiða til samfélaga sinna. Þetta er eitt. Engu að síður er skattlagning sumra ríkja á mörkum þess að vera siðleg að mínu pólitíska mati. Menn hafa t.d. vísað þar til Hollands, að fyrirtæki flýi til Hollands og jafnvel Noregs, að þar séu slíkar holur og hægt að komast hjá því að greiða eins mikla skatta og annars staðar. En er það þá markmið okkar að elta slíkt uppi? Eigum við ekki að taka þátt í viðleitni siðaðra þjóða til að hafa og efla samstarfið okkar í milli þannig að ekki verði grafið undan skattkerfunum sem eru þegar allt kemur til alls til þess smíðuð að fjármagna velferðarsamfélagið? Að í staðinn fyrir að láta hinn sjúka mann greiða þegar hann er orðinn veikur greiði hann heilbrigður í gegnum sína skatta? Hann greiðir fyrir börnin sín og annarra til að afla menntunar og spurningin er: Hvar innheimtum við skattana? Allir fagna því þegar þeir losna við skatta sjálfir. Það gefur augaleið,  Þá kemur að því hvernig á að dreifa þessum skattbyrðum. Á að láta þá sem hafa mestu tekjurnar borga hlutfallslega mest eða á að láta þá sem hafa minnst borga? Hvaða leið velur ríkisstjórnin í þessum efnum? Getur það verið, hæstv. forseti, að fyrir utan hæstv. forseta, sem er hér af starfsskyldu, sé enginn þingmaður úr Jafnaðarmannaflokki Íslands viðstaddur umræðuna? Getur verið að það sé tilviljun? Eða getur verið að þeim finnist þetta óþægileg umræða? Getur verið að þeim finnist þetta frumvarp og þessi lagasmíð ríkisstjórnarinnar óþægilega mikið í anda fjármagnsins, fjármálafyrirtækjanna, að kröfu Kauphallarinnar? Því eitt er víst að frumvarpið og lagasmíðin gengur gegn vilja og óskum og kröfum verkalýðshreyfingarinnar, það gerir hún.  Annars vegar segja menn að í stað þess að búa til holur hjá okkur, og jafnvel til að laða aðra að sem eru þá að flýja sín samfélög, eigum við að stoppa upp í þessi göt. Og ég held að við höfum farið það rækilega út af sporinu á síðustu græðgisárum að það sé kominn tími til að endurskoða afstöðu okkar í öllum þessum málum. Ég man þá tíð, það er ekki svo ýkjalangt síðan, ætli það hafi ekki verið 1998 eða eitthvað svoleiðis, rétt eftir að bankarnir voru gefnir, að þá sagði bankastjóri Landsbankans, að ég held, sem var að réttlæta skattaparadís á Cayman Islands, að það væri skiljanlegt, ég held að ég muni þetta orðrétt, að menn vildu vera í skjóli með öll sín stærri mál. Það var í viðhafnarviðtali í Morgunblaðinu sem þetta kom fram. Hver veitir skjólið núna? Það er ríkisstjórnin og verkstjóri hennar í skattamálum, ágætur hv. þm. Pétur H. Blöndal. Hann hefur gengið fram galvaskur í þessu máli og komið með breytingartillögur á frumvarpi fjármálaráðherra sem valda geysilegum fögnuði í Kauphöllinni og í fjármálafyrirtækjunum eins og kemur fram í álitsgerð meiri hlutans með þessu frumvarpi. Ég spyr líka, af því að ég sé að hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur óskað eftir að veita andsvar: Finnst honum ekkert óþægilegt þegar stjórnsýslan varar okkur við stílbroti? Finnst honum í lagi núna þegar ríkisstjórnin og meiri hlutinn gerir tilraun til að efna til þjóðarsáttar, samkomulags í samfélaginu, að koma fram með frumvarp sem gengur eins freklega gegn óskum og kröfum verkalýðshreyfingarinnar og þetta frumvarp gerir? Finnst honum það ekkert óþægilegt? Finnst honum það ekki vera neitt stílbrot? Það væri gaman að heyra hugleiðingar hv. þm. Péturs H. Blöndals um það efni. Hæstv. forseti. Ég er kominn að lokum þess tíma sem ég hef hér við 3. umr. málsins. Það er svolítið óvenjulegt að mál sé kallað aftur til nefndar eftir 2. umr. máls en það var gert í þessu tilfelli að gefnu tilefni. Mótmælin og aðfinnslurnar sem á okkur dundu sem eigum sæti í efnahags- og viðskiptanefnd voru orðin slík að við töldum ekki annað fært en að kalla málið inn aftur. Mér var mjög ljúft að gera það vegna þess að ég hef alltaf verið á móti þessu frumvarpi og legg til og ítreka þær óskir mínar að við göngum ekki til atkvæða um málið heldur taki ríkisstjórnin, báðir flokkarnir í ríkisstjórn, Sjálfstæðisflokkur og ekki síður Samfylkingin, vegna þess að ég hef þá trú að hún vilji hlusta á sjónarmið frá verkalýðshreyfingunni, alla vega lætur hún svo í orði, og beiti áhrifum sínum til þess að frumvarpið verði ekki að lögum í vor. Ég held að það væri hyggilegt að fresta þessu máli og gefa okkur sumarið til að skoða það, gaumgæfa það. Það eru bæði skattatæknileg atriði sem þurfa skoðunar við og síðan þarf náttúrlega að taka alla pólitíkina sem þetta frumvarp byggir á til endurskoðunar og helst að henda henni á haugana.

Herra forseti. Ég vil nú fyrst benda á að undir nefndarálitið rita sex hv. þingmenn og ég er ekki einn. Ég ræð ekki nefndinni einn eins og hv. þingmanni er vel kunnugt. Auk þess veit hv. þingmaður að ég dansa yfirleitt ekki að kröfu eins eða neins, hvorki Kauphallarinnar né er ég verkstjóri ríkisstjórnarinnar. Þetta ætti hv. þingmaður að þekkja mjög vel úr samstarfstíð okkar hér á þinginu. 
             Það vill bara svo til að mín heimsmynd fer saman við heimsmynd margra í atvinnulífinu. Ég þekki atvinnulífið. Ég þekki þarfir þess og alveg sérstaklega núna þannig að það er ekkert skrýtið. Mig langaði til að fara í gegnum þessa skattasamkeppni þjóða. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvaða stöðu hinn einfaldi borgari, hinn venjulegi launamaður, hefur gegn ofurvaldi ríkisins þegar kemur að sköttum? Við sjáum dæmi um það hversu varnarlaus borgarinn, launþeginn var gagnvart ríkisvaldinu frá Skandinavíu, frá Svíþjóð þar sem skattlagningin fór upp í 80–90% af tekjum. Af hverjum þúsund krónum sem aflað var til viðbótar. Það er ekki þannig að allir peningar sem fara til ríkisvaldsins fari beint í velferðarkerfið. Það fer heilmikið í sóun og bruðl og í kostnað við rekstur á kerfinu einu og sér. Hv. þingmaður hefur margoft gagnrýnt það. Ég tel því að þessi alþjóðlega samkeppni sé björg borgarans gegn ofurvaldi ríkisins. Það er mín heimssýn og ég er ánægður með hana því að hún hvetur okkur til að fara betur með peningana. Menn skattleggja skynsamlegar og gera velferðarkerfið skilvirkt en ég legg áherslu á að velferðarkerfið er líka mjög mikilvægt.

Hæstv. forseti. Ég tek það mjög skýrt fram að ég hef aldrei gefið til kynna að hv. þm. Pétur H. Blöndal sé viljalaust verkfæri eins eða neins. Hann tekur mjög sjálfstæða afstöðu. En það er rétt hjá honum að sjónarmið hans og þessara aðila fara saman. Þótt hann sé ekki viljalaust verkfæri þá er ég einmitt að gagnrýna þennan vilja, þennan pólitíska vilja. 
             Ég vil líka taka undir með hv. þingmanni að það fara miklir peningar í sóun og bruðl og ekki síst hjá þeirri ríkisstjórn sem nú situr sem ætlar að fara að pumpa milljörðum í nýja varnarmálastofnun, svo að nýjasta dæmið sé tekið og kannski það alvarlegasta. Það er alveg rétt. Það er líka rétt að skattborgarinn og þeir sem eiga allt sitt undir almannatryggingum, ríkisvaldinu og sveitarfélögum komið eru oft varnarlausir t.d. gagnvart þeirri ríkisstjórn sem nú situr. Við vorum að ræða það hér áðan hvers vegna skattleysismörk væru ekki hækkuð, hvers vegna kjör öryrkja væru ekki bætt meira en raun ber vitni. Síðar í dag fáum við síðan þetta frumvarp sem hv. þingmaður talar fyrir, um að bæta kjör þeirra sem hafa þau best í þjóðfélaginu og um þetta fjallar pólitíkin. Við tökumst á um þessar áherslur. Það er mikill misskilningur að halda að hinn almenni maður sé betur kominn, að ég tali nú ekki um láglaunamanninn, öryrkjann og hinn aldraða, ef opnaðar eru hér allar gáttir fyrir fjármagni og auðvaldsdraumum. Nei. Við eigum að leggja metnað okkar í að bæta kjör þeirra sem hafa þau lökust í landinu og kjör millitekjuhópanna einnig en það er nokkuð sem þessi ríkisstjórn mun ekki geta stært sig 

Herra forseti. Ég hef aldrei gert lítið úr heimssýn hv. þingmanns og ég reikna með því að hún sé alveg rétt úr frá hans sjónarhorni. Ég virði hana. Ég hef bara allt aðra heimssýn. Ég t.d. er ánægður með það að hér hafi myndast alþjóðleg fyrirtæki sem skapa þúsundum manna hálaunuð störf. Þá er ég að nefna bankana sem allir eru orðnir alþjóðlegir og hafa stóran hluta af tekjum sínum erlendis frá, sem streyma inn í landið og veita fólki þjónustu og öllu í kringum sig miklar tekjur og vinnu. Ég er mjög ánægður með það. Ég er mjög ánægður með þann litla þátt sem ég hef átt í því að hér hafa myndast hálaunafyrirtæki með hálaunastörfum. Þau draga nefnilega með sér önnur laun í landinu. Þau valda því að hér er lítið atvinnuleysi, eiginlega ekki neitt, og það verður til þess að öryrkjar og þeir sem fátækari eru eiga auðveldara með að fá vinnu og eru hærra launaðir. Þetta er bara þannig. Laun hafa hækkað hér á landi, síst minna en annars staðar. Ef hv. þingmaður getur nefnt mér eitt land þar sem laun hafa hækkað meira umfram verðlag á síðustu 10–15 árum þá er ég mjög ánægður með það. Ég er búinn að leita að því lengi. Þetta er því mjög góð niðurstaða. Ég tel að þessi heimssýn mín og fjölmargra annarra sé ekkert verri þó að hún hafi skapað þetta, ekkert verri. Undirstaða þess að við getum haft sterkt velferðarkerfi er að hér sé fólk sem borgar háa skatta og fyrirtæki sem veita hálaunastörf. Það er bara niðurstaðan úr þessu öllu saman og tímasetningin núna er einmitt rétt í þessu frumvarpi. Það segir atvinnulífinu og öllum í heiminum að ríkisstjórnin stendur með atvinnulífinu en ekki gegn því.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Pétri H. Blöndal verður tíðrætt um heimssýn sína. Ég verð nú að segja að ég er hræddur um að það sé pínulítil móða á hinum pólitísku gleraugum hv. þm. Péturs H. Blöndals þegar hann talar. Ég hefði haldið að hann mundi tala af meiri hógværð og varkárni um fjármála- og bankakerfið nú um stundir. Eftir að það var einkavætt þá hefur það stefnt okkur í mikla glæfraför. Við erum því miður orðin einhver skuldugasta þjóð heimsins, einhver skuldugasta þjóð heimsins.  Við vonum að vel fari og hvetjum mörg hver til sáttar og samstöðu með þjóðinni um að koma hér á jafnvægi. Við höfum sett fram tillögur í því efni í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði og talað fyrir slíkri stefnu almennt í samfélaginu. Ég mundi því fara svolítið varlega um ágæti fjármálastofnana sem hafa farið með okkur í þá glæfraför sem þessar stofnanir hafa haldið. Við í mínum flokki og aðrir úr hinum félagslega ranni samfélagsins, höfum talað fyrir öðrum áherslum sem ég held að hefðu verið vænlegri til árangurs en það sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur stefnt okkur inn í. 
             Hæstv. forseti. Ég legg áherslu á í samræmi við þá heimssýn sem fulltrúi Sjálfstæðisflokksins básúnar hér að sé svo ágæt þá erum við að samþykkja frumvarp sem ívilnar þeim öflum í samfélaginu sem hafa mest umleikis, hafa bestu kjörin á sama tíma og stigið er á þá sem hafa minnstu kjörin.

Virðulegi forseti. Fyllsta ástæða er til að hafa nokkur orð um frumvarpið áður en það gengur til lokaafgreiðslu á þinginu, kannski ekki hvað síst í ljósi þess að um er að ræða stærstu skattaniðurfellingu sem sögur fara af á Íslandi svo mér sé kunnugt. Í frumvarpinu er lagt til að strika út allar skattskuldbindingar síðustu ára sem myndast hafa í hlutafélögum vegna frestaðs söluhagnaðar lögaðila. Það eru engar smáfjárhæðir sem liggja úti í einstökum félögum skráðar í bókhaldi þeirra sem skattskuldbinding, skuld félagsins við ríkissjóð, og er færð til skuldar eða lækkunar á eigin fé í hlutaðeigandi fyrirtæki. Fjárhæðirnar sem samanlagt hafa verið taldar fram síðan 2001–2006, á sex tekjuárum, eru 620 milljarðar kr., í söluhagnað af hlutabréfum. Sundurliðun á þessum tölum fyrir síðasta árið, árið 2006, sem er það langstærsta af þessum sex - en á því ári er fram talinn söluhagnaður hlutabréfa 336 milljarðar kr., bara á því eina ári. Ef fyrirtækin hefðu greitt af þessum tekjum, sem búið er að færa í bækur viðkomandi félaga, 18% skatt, sem hlutafélögum ber að greiða af hagnaði, væru þetta um 60 milljarðar kr. á þessu eina ári. Fyrirtækin frestuðu þessum skattgreiðslum þannig að fyrir árslok 2008, fyrir árslok þessa árs, ber þeim að standa skil á sköttum sínum þar sem fresturinn rennur út. Svo heppilega vill til, ef frumvarpið verður að lögum, að þessi skuldbinding fellur niður, hún verður strikuð út - 60 milljarða kr. niðurfelling á skuldbindingum í hlutafélögum landsins er strikuð út með einu pennastriki og allt að 100 milljarðar kr. eru þannig strikaðir út fyrir þessi sex tekjuár, 2001–2006. Þetta er stærsta skattaniðurfelling Íslandssögunnar. Þegar skoðuð er sundurliðun á því eftir atvinnugreinum í hvaða félögum þessi söluhagnaður myndaðist kemur í ljós að langstærsti hluti af þessum 336 miljörðum kr. fyrir árið 2006 myndaðist í flokki sem heitir fasteignaviðskipti, leigustarfsemi, ýmis sérhæfð þjónusta og þar undir eru eignarhaldsfélög, 201 milljarður kr. bara undir þessum eina lið. Ég geri athugasemdir við þetta vegna þess að ég tel að hlutafélag eins og aðrir aðilar í íslensku þjóðfélagi eigi að leggja sitt af mörkum til að standa undir velferðarkerfinu, standa undir menntakerfinu, standa undir öryggisgæslunni og standa undir samgöngunum. Það á enginn að vera stikkfrí, virðulegi forseti, og ég hlýt að spyrja: Hvað gengur nýrri ríkisstjórn til að gefa auðugustu mönnum landsins eftir skatta upp á tugi milljarða króna? Hvað gengur mönnum til? Þar sem ekki hefur tekist að hafa tök á efnahagsstjórn landsins leggjast þungar byrðar á axlir almennings í formi verðbólgu, sem þýðir kjararýrnun, sem þýðir vaxandi útgjöld án þess að tekjur vaxi á móti. Á sama tíma ætlar ríkisstjórnin að gefa 60 milljarða kr. í tekjuskatt hlutafélögum sem áttu að borga hann núna. Ég spyr: Hvað gengur mönnum til? Þetta gera menn þrátt fyrir athugasemdir og ábendingar frá ríkisskattstjóraembættinu sem bendir réttilega á að maðkur kunni að vera í mysunni í framkvæmdinni á frestun söluhagnaðar á hlutabréfum. Samkvæmt skattalögum er fyrirtækjum heimilt að fresta hagnaði af sölu hlutabréfa við tilteknar aðstæður en þetta ákvæði, sem er orðið 10 ára gamalt í skattalögum, sá kannski ekki fyrir þá þróun sem síðar varð að fjölmörg eignarhaldsfélög hafa orðið til síðan með þá starfsemi eina að kaupa og selja hlutabréf. Dettur nokkrum manni í hug að það eigi að vera almenn regla í atvinnustarfsemi að ef fyrirtæki er rekið með hagnaði megi fresta hagnaðinum? Hvers konar vitleysa er þetta? Enda er þetta vitleysa, virðulegi forseti. Ríkisskattstjóraembættið gaf út umburðarbréf um það á sínum tíma að þessi félög, sem væru í slíkri starfsemi eingöngu, gætu ekki frestað söluhagnaði af sölu hlutabréfa en það virðist samt hafa fengið að ganga eftir. Það er sérstakt athugunarefni hvers vegna skattyfirvöld landsins taka ekki fyrir það og ganga gegn umburðarbréfi ríkisskattstjóraembættisins. Fram kemur í umsögn embættis ríkisskattstjóra, dagsettri 3. mars, þar sem gerð er grein fyrir þessu, að þessi eignarhaldsfélög eigi ekki að hafa heimild til að fresta söluhagnaði. Hvað er þá verið að gera, virðulegi forseti? Hafa ber í huga að stærsti hluti söluhagnaðar sem var frestað er runninn frá fyrirtækjum sem samkvæmt tekjuskattslögum, 21. gr., eiga ekki að fá að fresta hagnaðinum heldur eiga að borga skatta af honum strax. Nú er verið að leggja til að fella hann niður. Mér þykja það svo alvarlegar upplýsingar að það eitt og sér hefði átt að duga til að stöðva framgang málsins. Hv. þingnefnd hefði átt að gaumgæfa þetta, kynna sér sjónarmið ríkisskattstjóraembættisins betur og taka fyrir það þannig að jafnvel þótt það sé einbeittur ásetningur ríkisstjórnarinnar að afsala ríkissjóði þessum tekjum afmarkist það þá eingöngu við þau fyrirtæki sem hafa heimild til að fresta söluhagnaði af hlutabréfum en ekki hin sem hafa það ekki. Það var ekki gert, sem segir mér að allan tímann var það ásetningur hjá stjórnarliðinu að koma þessu í gegn. Það var meðvitaður ásetningur, virðulegi forseti, hjá Sjálfstæðisflokknum og hjá Samfylkingunni að senda út ávísun á tugi milljarða kr. til fyrirtækja sem áttu og eiga lögum samkvæmt að borga skatt af söluhagnaði hlutabréfa. Ég hlýt, virðulegi forseti, að vekja athygli á þessu og kalla eftir því að þeir sem ætla sér að bera þetta á herðum sér um ókomna framtíð geri grein fyrir sjónarmiðum sínum. Var það kannski bara sjónarspil allan tímann að Samfylkingin væri flokkur öreiganna, láglaunafólksins, öryrkjanna, lífeyrisþeganna? Hún er ekki sá flokkur. Hún er flokkur stóru eigendanna, þeirra sem eiga tugi milljarða. Það eru þeir sem eru að fá eftirgjöf á sköttum, skattskuldbindingum, í stórum stíl og það mun hafa þær afleiðingar, og á það er bent í einni umsögninni við þingmálið, að eigið fé fyrirtækjanna, þar sem skattskuldbindingin er skráð, mun hækka um milljarða kr. Að sjálfsögðu eru það fyrst og fremst fjármálafyrirtæki landsins sem munu á einni nóttu hækka eigið fé sitt um milljarða kr. vegna þess að skuld sem þau eru búin að skrá hjá sér við ríkissjóð er strikuð út og hún breytist þá í eign. Hvað skyldu fjármálafyrirtæki í eigu Landsbanka Íslands fá mikla gjöf frá ríkisstjórninni með þessu frumvarpi? Hvað skyldi stærsti eigandinn, sem keypti Landsbankann, eða tæplega helminginn í honum, fyrir 12 milljarða kr. fá mikið í öllum þeim fyrirtækjum sem Landsbankinn á og eru í fjármálastarfsemi og eignarhaldsfélög og eru skráð með skuldbindingu vegna þess að þau hafa hagnast feiknalega á síðustu árum eins og flest önnur fjármálafyrirtæki af sölu hlutabréfa? Það er engin leið að ná því saman, virðulegi forseti, þær upplýsingar eru múraðar inni í kerfinu. Ráðherrar Samfylkingarinnar geta örugglega fengið þessar upplýsingar og ég hvet þá til þess að verða sér úti um þær. En ég vil setja fram þá ágiskun að næsta víst sé að þeir sem keyptu ríkisbankana, á því verði sem þeir greiddu á sínum tíma, fái nú meira gefið frá ríkissjóði en þeir borguðu ríkissjóði fyrir bankana. Ég vil setja fram þá ágiskun mína og tel mig hafa nokkuð sterk rök fyrir því að hún sé rétt. Ég hvet stjórnarmeirihlutann til þess að ná áttum í þessu máli, láta ekki þennan ásetning ná fram að ganga. Þeir sem munu bera ábyrgð á þessu munu þurfa að bera þá ábyrgð með sér um ókomin ár. Þetta mál mun varpa löngum skugga á þá stjórnmálamenn sem sjá til þess að þessi eftirgjöf verði að veruleika. Það mál mun aldrei deyja í íslenskum stjórnmálum ef menn ganga þessa götu til enda. Það er ekki bara svo að verið sé að hlífa fjármálafyrirtækjunum blessuðum, sem eiga svo mikla peninga, við því að borga tekjuskatt af hagnaðinum. Svo vel er búið að þeim fyrir athafnaleysi hv. þingnefndar, fyrir athafnaleysi ríkisstjórnarinnar, að hægt hefur verið að flytja 100 milljarða kr. á aðeins þremur árum undan lögsögu íslenskra skattyfirvalda og í skjól þar sem menn borga minni eða engan skatt. Ég vek athygli á greinum Indriða H. Þorlákssonar um það efni sem ég hef ekki tíma til að fara yfir. Það eru 400 milljarðar bara á tveimur árum sem eru færðir í eignarhaldsfélög í Hollandi og Lúxemborg. Hvers vegna? Það er tvísköttunarsamningur við Holland þannig að hægt er að flytja arðinn til og frá án þess að borga af honum nokkurn skatt. Enginn skattur er greiddur af söluhagnaði frá landinu þannig að íslensku fyrirtækin skrá viðskiptin í Hollandi og koma sér undan söluhagnaði og undan því að borga skatta af honum. Svo koma þau sér undan því líka að borga skatta af arðinum - og nú brosir hv. formaður efnahags- og skattanefndar. Hann veit þetta allt saman þannig að það er nærri því jafnhá fjárhæð þessum 600 milljörðum á síðustu sex árum þar sem söluhagnaði hefur verið frestað, fjárhæð sem er búið að flytja úr landi og lítill sem enginn skattur hefur verið greiddur af og lítill sem enginn skattur mun verða greiddur af þegar arðurinn fer að flæða. Tökum sem dæmi Landsbankann, 52% af eignarhaldi hans er í fyrirtækjum sem eru skráð erlendis og mér er næst að halda að það eignarhald sé fyrst og fremst Íslendinga sem kjósa að skrá eignarhald sitt þar vegna þess að þeir hafa fundið það út að með því móti geta þeir komist hjá því að borga skatta til íslenska ríkisins sem þeir annars hefðu gert. Þegar svona vel er búið að þessum ágætu mönnum er þá ekki verið að bera í bakkafullan lækinn með því að fella niður skattskuldbindinguna af þessum söluhagnaði, virðulegi forseti?

Herra forseti. Það hefur heldur betur sýnt sig að ástæða var til þess að hv. þingnefnd tæki þetta mál aftur til skoðunar og hefði verið slys ef það hefði laumast í gegnum þingið og ekki fengið þá athygli sem það verðskuldar en það læðist að manni sá grunur að það hafi átt að reyna láta fara eins lítið fyrir því og hægt væri af hálfu aðstandenda málsins, þ.e. stjórnarflokkanna. Það sem við erum með í höndunum er ákaflega dæmigert fyrir þá staðreynd, þann veruleika sem auðvitað er orðinn manni löngu ljós, að örlæti ríkisstjórnarinnar, örlæti Sjálfstæðisflokksins og skiptir þá ekki öllu máli hverjir samstarfsaðilar hans virðast vera á hverjum tíma, örlæti þessara afla þegar kemur að fjármagninu, gróðaöflunum í landinu, eru engin takmörk sett. Þá er hægt að gera allt sem beðið er um. Þessu örlæti hefur almenningur hins vegar lítið kynnst á sömu árum, sérstaklega lágtekjufólkið sem hefur sætt þyngri skattbyrði að undanförnu vegna þess hvernig persónuskattar hafa verið útfærðir og skattleysismörk ekki verið látin fylgja verðlagsþróun hvað þá launaþróun. Hér er dæmi um þetta takmarkalausa örlæti og í raun og veru gagnrýnislausa örlæti. Það er ekki einu sinni hugað að því hvað menn geta verið að gera í leiðinni, hvers konar fordæmi menn gætu verið að skapa og hvernig þeir hlutir gætu komið út. Það er afar athyglisvert. Ég hef t.d. ekki heyrt aðstandendur málsins, hv. þm. Pétur Blöndal, og formann þingflokks Samfylkingarinnar sem heiðrar okkur með nærveru sinni, hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, ræða efnislega um varnaðarorð og athugasemdir ríkisskattstjóra. Hver eru svör hv. þingmanna gagnvart þeim varnaðarorðum? Hvernig fullvissa þeir þingheim um að það sé ekki ástæða til að óttast að verið sé að gefa fordæmi, stílbrot í almennri skattframkvæmd sem með þessu fari að eiga sér stað? Það er auðvitað þannig að búið hefur verið til nánast einstætt bómullarumhverfi fyrir fjármagnseigendur og fyrirtækjaeigendur hér á landi á síðustu 10–15 árum. Það er staðreynd. Það er staðreynd að skattalegt umhverfi fyrirtækja, lögaðila og þeirra sem hafa tekjur af fjármagni, arð af innstæðum eða hagnað af sölu hlutabréfa eða annað í þeim dúr, er með því hagstæðasta eða það allra hagstæðasta sem þekkist innan aðildarríkja Efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD. Það er veruleikinn. Nú á enn að gera betur við fyrirtækin því að á borðum eru frumvörp um að lækka tekjuskatt lögaðila úr 18% niður í 15 og þá er það hlutfall sannanlega orðið það næstlægsta innan OECD.  Hver voru rökin á sínum tíma þegar verið var að réttlæta það að keyra skatthlutföll fyrirtækja langt niður úr því sem gildir um tekjur almennings?

Skatttekjur ríkissjóðs.

Það væri svo nauðsynlegt að tryggja samkeppnishæft umhverfi fyrir atvinnulífið og missa það ekki úr landi. Ætli það hafi ekki verið sagt nokkrum sinnum úr þessum ræðustóli, m.a. af hv. þm. Pétri Blöndal, að við verðum að bjóða betur til að missa fyrirtækin ekki úr landi en þau fóru samt, eða hvað? Það dugar sem sagt ekki að búa til algert bómullarumhverfi með einhverju lægsta hlutfalli tekjuskatts af hagnaði lögaðila, einhverjum lægsta fjármagnstekjuskatti sem fyrirfinnst, ef menn finna enn smugur til að komast jafnvel hjá þeim óverulega skatti reyna menn það og þá á bara að láta það eftir þeim. Þá eiga þeir að ráða ferðinni í staðinn fyrir t.d. að menn skoði það hvort skattalöggjöfin sé kannski háskalega götótt hér hvað það varðar að menn geti flutt óhindrað úr landi skattskyld verðmæti og komist hjá skattinum. Það er eitt af því sem ríkisskattstjóri og fleiri fagaðilar á þessu sviði hafa dregið athyglina að. Ættum við kannski að líta á þá hlið mála? Ef það er rétt að þessi verðmæti og þessir skattar séu gengnir okkur úr greipum eru auðvitað tvær leiðir til í því. Önnur er uppgjafarleiðin, að gera bara eins og þeir biðja um, eins og núverandi ríkisstjórnin grípur til. Hin er sú að segja: Við þurfum kannski að skoða þetta.

Setja höft?

Setja höft? Já, komi hv. þm. Pétur Blöndal hér og haldi eina ræðuna enn um það. Gjörðu svo vel, hv. þingmaður, orðið er örugglega laust. Það má sem sagt aldrei velta því fyrir sér hvort hafa eigi einhverjar reglur um hlutina, þannig að þeir sem vilja losna við að borga skatta geti það. Hv. þm. Pétur Blöndal vill bara að gróðamenn og stórfyrirtæki losni við að borga skatta með öllum tiltækum leiðum og hann eltir þau, hann eltir götuna og er boðberi þeirra erinda inn á Alþingi að því er virðist nánast samkvæmt pöntunum eins og breytingarnar á 2. gr. þessa frumvarps við 2. umr. voru auðvitað með endemum. Það alveg ljóst og um það hefur ekki verið deilt að við þurfum að hafa samkeppnisfært umhverfi fyrir atvinnulíf okkar á Íslandi og um það hafa engin átök verið. Átökin hafa verið um það hvort ganga eigi lengra, hvort búa eigi til alveg einstakt bómullarumhverfi hér á landi, einhverja skattasmugu. Auðvitað voru hér á ferðinni fáránlegar æfingar í þá átt, lög sem er jafnvel búið að fella úr gildi aftur, þegar menn dreymdi drauma um það og sóttu sér hugmyndafræði í rit Hannesar Hólmsteins um að búa til eitthvert alveg sérstakt bómullarumhverfi hér fyrir fyrirtæki skráð erlendis sem kæmu hingað og hefðu heimilisfang í skúffum og borguðu 5% skatta. Það fór eins og það fór en menn hafa lítið lært af því. Og hér kemur sem sagt frumvarp sem gengur í raun og veru algerlega erinda þessara sjónarmiða, ákveður bara að hundruð milljarða króna í skattskyldum tekjum, sem þær auðvitað eru, söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum er skattskyldar tekjur og höfðu verið allan tímann, sé bara gefið eftir á einu bretti sisvona. Þetta hafa verið og eru að gildandi lögum skattskyldar tekjur, skattskyldur hagnaður með þeirri einu undanþágu að menn hafa mátt fresta greiðslu skattsins í tvö ár og hann fellur niður menn endurfjárfesta innan þeirra tímamarka á móti. Auðvitað má velta því fyrir sér hvort þær reglur voru of glannalega útfærðar, sérstaklega í samhenginu við það að menn gætu flutt hinn skattskylda hagnað úr landi á meðan í skjóli frestunarinnar en það er auðvitað það sem birtist okkur núna. Nei, menn fara ekki að skoða það, velta því fyrir sér hvort reglurnar þyrftu kannski í grunninn að vera einhvern veginn öðruvísi. Nei, heldur segja menn: Við skulum bara gefa þeim þetta eftir. Þeir eru örugglega vel að því komnir, er það ekki? Það er hugsunin. En að það örli fyrir einhverju slíku örlæti gagnvart skattpíndum almenningi í landinu, nei. Þá kemur kannski að því að einhver hefði látið sér detta í hug að það yrði einhver breyting á þegar Samfylkingin kom í ríkisstjórn. Heitir hún ekki Jafnaðarmannaflokkur Íslands á viðhafnardögum? Hún bætir því aftan við heitið, held ég. Jafnaðarmannaflokkur Íslands ætlar að standa að þessu gegn mótmælum Alþýðusambandsins, gegn varnaðarorðum ríkisskattstjóra. Það er athyglisvert. Það virðast engar vomur vera á Samfylkingunni í þeim efnum. Færust himinn og jörð ef menn tækju sér tíma til að skoða þetta aðeins betur? Það held ég ekki. Úr því að allur þessi óskapa hagnaður er kominn til Hollands eða Noregs eða hvert það nú er og er geymdur þar í skúffum í bili, þá það. Þjóðhollusta höfðingjanna sem fengju hér meira og minna almannaeignir á silfurfati hefur ekki reynst meiri en svo að þeir fara í allar smugur sem þeir geta uppgötvað, þefað uppi með lögfræðingunum sínum, til að losna við að borga einhverjar krónur í ríkissjóð Íslands hafandi fengið, sumir hverjir, þjóðbankana meira og minna að gjöf. Þannig er þetta. Ég held að engin ástæða sé til að hrapa svona að þessu ráðslagi hér og við ættum frekar að snúa okkur að því sem auðvitað hefði átt að vera okkar leiðarljós í skattasamstarfi þjóða allan tímann, að vera með í baráttunni um að stoppa upp í skattasmugur og koma í veg fyrir skaðlega skattasamkeppni því að þetta er ekkert annað. Hvar endar sá hugsunarháttur að elta alltaf þann sem opnar nýja og nýja smugu einhvers staðar? Hann endar auðvitað í því að fjármagnið og gróðinn fær að valsa um heiminn algerlega frjálst og án þess að leggja neitt af mörkum og launamennirnir sitja einir eftir með skattbyrðarnar. Þess vegna er það auðvitað til skammar hvað Ísland hefur skorið sig úr og verið aumingjalegt t.d. á vettvangi OECD eða í samstarfi Norðurlandanna þar sem menn hafa verið að reyna að reisa sameiginlegan norrænan front í þeim efnum að Norðurlöndin beittu sér á alþjóðavettvangi í þágu þess að koma í veg fyrir skaðlega skattasamkeppni, „skadelig skattekonkurranse“ eins og það heitir á skandinavísku. En … 

... við umræðuna.

Ég fylgdist með þessari umræðu allri saman frá byrjun, hv. þm. Pétur Blöndal, og þarf ekki svona glósur. Er hv. þingmanni orðið órótt? Er óþægilegt að þetta sé rætt svona? 

Það er vont að endurtaka það.

Ég held ekki. Ég held að það sé mjög gagnlegt að endurtaka vissa hluti, alveg sérstaklega þegar næmnin er ekki meiri en raun ber vitni hjá sumum þeim sem á hlýða. 
             Síðan er það eitt enn, herra forseti, sem ég ætla að nota eina eða tvær mínútur í að ræða og það er sú undarlega ráðstöfun sem þessu máli tengist að færa með lögum störf af landsbyggðinni til Reykjavíkur. Samfylkingin reyndi að ná í fylgi út um landið fyrir kosningar og talaði þá mikið um ást sína á landsbyggðinni og hinum dreifðu byggðum og einbeittan ásetning sinn að færa opinber störf út á land og það var fundið upp hugtakið „störf án staðsetningar“. Það kemur að vísu í ljós að það er aðallega auglýsing með staðsetningu í Reykjavík en hér er gengið lengra, hér er gengið enn lengra. Hér eru ekki bara auglýst störf í Reykjavík þvert á stefnu stjórnarinnar, hér eru færð störf með lögum af landsbyggðinni til Reykjavíkur á ákaflega veikum og hæpnum forsendum verð ég að segja. Eða er það boðlegt að segja að öflugustu skattskrifstofur á landsbyggðinni eins og á Akureyri ráði ekki við að sinna stórum fyrirtækjum? Nei, það er ekki boðlegt, það er verið að tala niður til þess starfs sem þar er unnið og það er með öllu ólíðandi að menn komist upp með svona þvælu í röksemdum eða greinargerðum með stjórnarfrumvörpum eða málflutningi. Það er aðstandendum þessa máls til skammar að reyna að bera það á borð að ekki séu aðrar leiðir í þessum efnum en að færa með lögum þessa umsýslu alla til Reykjavíkur. Því ef svo er að það vanti eitthvað upp á að t.d. einhver af fámennari og fáliðaðri skattumdæmunum á landsbyggðinni ráði vel við þetta verkefni þá eru mörg önnur ráð fær í þeim efnum en færa það allt til Reykjavíkur. Það væri auðvitað hægt með verkaskiptingu að ákveða að þetta yrði ekki nema á tilteknum skattskrifstofum. Það væri t.d. hægt að ákveða að þetta yrði allt á Akureyri. Tölvurnar virka í báðar áttir, netið virkar í báðar áttir, ljósleiðarinn virkar í báðar áttir. Það væri alveg prýðileg ráðstöfun að efla þá starfsemi með því að hún fengi þetta viðfangsefni, nokkur störf í viðbót, og gæti styrkt sig með ráðningu sérhæfðra og fróðra manna á þessu sviði. Eða halda menn að ekki séu til löggiltir endurskoðendur utan við 101? Hvers konar þvæla er þetta? Þetta eru sömu aumingjarökin og voru notuð gegn því á árabili að það væri ekki hægt að koma á fót háskóla á Akureyri, það mundi aldrei ganga. Það fengjust aldrei neinir menntaðir menn til að kenna þar. Og tæpum 100 árum áður voru þau notuð til að reyna að sannfæra Norðlendinga um að það þýddi ekkert fyrir þá að reyna að koma upp menntaskóla. Menn hafa ekkert lært, ekkert. Kansellíið í 101 og hinir auðsveipu stjórnmálamenn sem bera boðskap þess hingað inn eru eins og þeir voru fyrir 100 árum. Það hefur ekkert breyst. Ég skora á menn að gera þetta ekki og hætta við afgreiðslu þessa frumvarps af báðum þeim efnisástæðum sem ég hef rakið 

Virðulegi forseti. Það voru athyglisverð sjónarmið sem komu fram í máli hv. þingmanns. Mig langaði til að mæta a.m.k. einu eða tveimur þeirra í stuttu andsvari. Í fyrsta lagi var rædd sú hugmynd sem býr að baki því frumvarpi sem hér er til afgreiðslu að skattstofur geti sérhæft sig. Sú umræða fór fram í nefndinni að færa mætti verkefni á hvaða skattstofu sem er. Meðal annars var það rætt að sjávarútvegur gæti átt heima í Vestmannaeyjum, að landbúnaður gæti átt heima á Hvolsvelli o.s.frv. Það er enginn einstreymisloki í þessum efnum og að sjálfsögðu hljóta menn að skoða þau mál mjög vandlega. Í annan stað langaði mig til að spyrja hv. þingmann vegna þess að ég skildi hann á þann veg, á sama hátt og ég skildi hv. þm. Kristin H. Gunnarsson, að sú skattfrestun sem ákveðin var fyrir 10 árum hefði í raun og veru verið dálítið glannaleg og menn hafi misst tökin á henni. Jafnvel í skattframkvæmd hafi það gerst að þeir sem hugsanlega áttu að greiða skatt fengu að fresta honum. Því hafi bæði skattframkvæmdin og löggjöfin hugsanlega ekki verið í því standi sem hún átti að vera. Á þann hátt hafi skattskuldbindingar safnast upp innan fyrirtækja án þess að þær komi nokkurn tíma til greiðslu. Þá er eðlilegt að spurt sé, af því að hv. þingmaður fór hér mikinn um hvað hér væri að gerast, hvað leggur hv. þingmaður til? Leggur hann til að þessar skattfrestanir verði í raun og aflagðar með öllu og 600 milljarðar lagðir á fyrirtækin í því ástandi sem nú er í íslensku samfélagi og íslensku atvinnulífi? Er verið að leggja það til? Hvað er verið að leggja til? Er verið að leggja það til að farið verði með sum fyrirtæki sérstaklega ef þau flytja fjármagn úr landi eða eiga starfsemi annars staðar en á Íslandi? Hvað er verið að reyna að segja 

Herra forseti. Að skattstofur geti sérhæft sig, sjávarútvegurinn verði í einu umdæmi, landbúnaður í öðru og eitthvað annað í því þriðja, er frumleg hugsun. Ég held að almennt séð eigi íbúar hvar sem þeir eru staddir í landinu og fyrirtæki hvar sem þau eru stödd í landinu rétt á að hafa þessa þjónustu sem næst sér. Það er hugsunin með því að hafa skattumdæmi í landinu og skrifstofur dreifðar í landinu.

Það er engin breyting á því.

Það eru þá bara sérhæfðustu verkefni sem geta verið einhver rök fyrir að hafa á sérstökum stöðum en það er ekki þar með sagt að þau þurfi öll að fara til Reykjavíkur. Tilhneigingin sem við erum að sjá í skattinum, í tollinum og á fleiri sviðum er öll í þessa átt og það sem ég var að leyfa mér að vekja athygli á er að það er í orði kveðnu þvert á stefnu stjórnarflokkanna og ekki síst Samfylkingarinnar sem hún reynir greinilega ekki að standa við, meinar ekkert með eða gefur bara eftir sisvona þegar þar að kemur. Hvað legg ég til? Í fyrsta lagi að fresta afgreiðslu þessa frumvarps. Í öðru lagi legg ég til við hv. þm. Lúðvík Bergvinsson að hann reyni einstöku sinnum þegar gagnrýnd er sú málafylgja sem hann stendur fyrir að verja hana en breyta ekki umræðunni yfir í það að það sem öllu máli skiptir sé hvað við leggjum til. Af hverju notaði hv. þm. Lúðvík Bergvinsson ekki eina sekúndu af andsvari sínu til að verja frumvarpið, útskýra að það væri réttlætanlegt? Nei, hann reyndi það ekki en spurði: Ætlið þið bara að gjaldfella þetta allt á einu bretti, 600 milljarða? Það hefur enginn talað um það, þó að maður velti því fyrir sér hvort frestunarákvæðin í samhengi við skattaréttinn að öðru leyti séu kannski að reynast göróttari en til stóð. Ég tek það skýrt fram að ég taldi á sínum tíma og hef talið enn að það sé að mörgu leyti eðlilegt að fyrirtæki hafi einhvern umþóttunartíma ef þau innleysa verðmæti vegna fjárfestinga hvort þau fjárfesti aftur. 

Virðulegi forseti. Það er kannski styttra á milli okkar en ég taldi í upphafi þegar hv. þingmaður flutti ræðu sína. Að sjálfsögðu hafa allir aðgang að skattstofum. Það er ekki verið að breyta því á nokkurn hátt. Skattumdæmin verða áfram til staðar. Allir einstaklingar hafa aðgang að skattstofum. Sú hugsun sem við stöndum fyrir birtist í því frumvarpi sem liggur fyrir. Í reynd er hér verið að losa um að nokkru leyti misheppnaða skattalöggjöf sem bæði í framkvæmd og löggjöf sem ekki hefur að öllu leyti gengið eftir. Það er líka rétt hjá hv. þingmanni, og það leiðir af eðli máls að þessi leið er farin, að hún er vissulega liður í því að styrkja fyrirtækin. Ég held að það sé skynsamleg aðgerð í því árferði sem við búum við og við höfum hér á þinginu heyrt ítarlegar óskir og hvatningu frá stjórnarandstöðunni til þess að koma til móts við það ástand sem nú ríkir í íslensku efnahagslífi. Hér er ekki um að ræða stórt skref en það má segja sem svo að hér sé annars vegar um það að ræða að verið er að losa um og lagfæra að mörgu leyti misheppnaða tíu ára gamla löggjöf. Einnig er verið að koma til móts við fyrirtæki í því ástandi sem nú ríkir í íslensku efnahagslífi. Að öðru leyti stendur hugsunin og hugmyndin sem lögð er fram fyrir sér sjálf í því frumvarpi sem hér liggur fyrir.

Herra forseti. Ég er feginn því að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson reynir ekki að ræða það frekar sem hverjum manni er ljóst og stendur hér í texta að með þessu frumvarpi er verið að færa störf af landsbyggðinni til Reykjavíkur með lögum. Skýrara getur það ekki verið, það er ekkert hægt að snúa upp á slíkt. Einhverjar yfirlýsingar eru um að hægt væri að gera eitthvað annað, að færa störf í hina áttina. Jú, jú, við höfum svo sem heyrt slíkt áður. En hér er verið að leggja til í frumvarpi frá ríkisstjórninni að færa störf af landsbyggðinni til Reykjavíkur með lögum innan skattkerfisins. Það er endi þess máls.  Varðandi efni frumvarpsins að öðru leyti þá finnst mér nú hv. þingmaður eiginlega reyna að koma sér hjá að ræða hið stóra í því, þessa stóru sumargjöf ríkisstjórnarinnar til gróðafyrirtækjanna eins og á undanförnum árum með að því að reyna að færa það inn í erfiðleikana í íslensku efnahagslífi í augnablikinu. Farið er að líta á þetta sem einhverja meðgjöf, stuðning eða hjálp við fyrirtækin í núverandi ástandi. Ætli það sé þá ekki eðlilegra að horfa til afkomu þeirra á meðan þessar tekjur og hagnaður mynduðust og velta fyrir sér hvort fyrirtækin skuldi ekki ríkinu talsvert af sköttum ef þau ætla ekki og hafa ekki fjárfest aftur fyrir þann hagnað og tekjur sem þau höfðu? Er þá niðurstaðan af stóriðju og útrásarveisluhöldum undanfarinna ára að á sama tíma gátu fyrirtækin komist hjá sköttum af svona stórum fjárhæðum? Og nú á að gefa þeim það eftir. Nú er örlæti ríkisstjórnarinnar og Samfylkingarinnar slíkt. Jafnaðarmannaflokkur Íslands ætlar að færa þessa rausnarlegu sumargjöf til auðmanna landsins. Það er von að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sé svolítið 

Herra forseti. Hér er til umræðu afar þýðingarmikill málaflokkur, skattamálin. Hægt er að nálgast frá mörgum hliðum það mál sem hér er til 3. umr. Ég vil fyrst segja vegna orða hv. þm. Lúðvíks Bergvinssonar, formanns þingflokks Samfylkingarinnar, hér áðan um að frumvarpið væri liður í að koma til móts við atvinnulífið í erfiðu árferði, að þær skýringar eru eftiráskýringar og innantómar í raun og veru. Má þá minna á að það eru örfáir sólarhringar síðan ríkisstjórnin átti samráðsfund í ráðherrabústaðnum með aðilum vinnumarkaðarins, sveitarfélögunum, verkalýðshreyfingunni og atvinnulífinu til þess að fjalla um stöðuna í efnahagsmálum. Á þeim fundi kom ekkert fram, engar tillögur af hálfu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir í efnahagsmálum. Svo kemur hv. þingmaður hér og segir núna eftir á að þetta frumvarp sé liður í því. Það stenst enga skoðun, herra forseti, og er eingöngu sett fram í þeim tilgangi að reyna að friða eigin samvisku því að hún hlýtur að vera slæm í röðum samfylkingarmanna. Samfylkingin hlýtur að vera með óbragð í munninum ef eitthvað er eftir af jafnaðarmennskunni sem þeir státa af á tyllidögum, að minnsta kosti í nafni sínu. Það kom líka fram í máli hv. framsögumanns nefndarinnar Péturs H. Blöndals að þetta frumvarp væri algjörlega í anda heimssýnar hans. Það veit allur þingheimur. Raunar veit þjóðin öll hver heimssýn Péturs H. Blöndals er þegar kemur að skattamálum, þegar kemur að jöfnuði o.s.frv. 
             Og það er kompásinn sem Samfylkingin, hv. þm. Árni Páll Árnason og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, ætla að hafa í þessu máli. Það er kompásinn frá hv. þm. Pétri H. Blöndal. Sannleikurinn er auðvitað sá að skattar eru mikilvægir sérhverju samfélagi. Til hvers? Til þess að standa undir sameiginlegri neyslu okkar og sameiginlegum þörfum. Það er geysilega mikilvægt að skattar séu sem fjölbreyttastir, að skattaundirlagið sé breitt. Af hverju er það mikilvægt? Það segir sig sjálft að eftir því sem skattaundirlagið er breiðara, þeim mun hófsamari getur skattlagningin á hvern einstakan skattstofn verið. Þess vegna er það mikilvægt. Hér er verið að fara í öndverða átt. Hér er í raun og veru verið að fara í þá átt að fækka skattstofnum. Það þýðir einfaldlega að meiri byrðar lenda á þeim sem eftir sitja. Væntanlega er það allur almenningur í landinu. Tímasetning sem ríkisstjórnin velur fyrir þessar aðgerðir hlýtur líka að vekja athygli. Ríkisstjórnin hefur boðað og flutt tillögu um að lækka tekjuskatt lögaðila. Ef ég man rétt þá er talað um í stefnuyfirlýsingu þessarar ríkisstjórnar, sem ég verð nú að viðurkenna að ég hef nú ekki alveg á hraðbergi, að lækka tekjuskatt á almenning. Það bólar ekki á neinum tillögum um það. Það má raunar halda því fram að við þær aðstæður sem eru að skapast núna í efnahagslífinu séu skattalækkanir óskynsamlegar frá hagstjórnarlegu sjónarmiði, afskaplega óskynsamlegar almennt séð. Það breytir ekki því að það getur verið fullt tilefni til þess að flytja til skattbyrðina innan kerfisins. En hverjir eru það þá sem ættu helst að njóta þess? Eru það þeir sem lagt er til með þessu frumvarpi hér, sem sagt fyrst og fremst stórfyrirtækin sem fá niðurfellingu á skattlagningu söluhagnaðar hlutabréfa með þessu frumvarpi? Eru það stórfyrirtækin sem helst þurfa á því að halda? Það kom fram í máli hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar hér áðan að tekjutap ríkisins yrði allt að 60 milljörðum kr. Ég verð að segja alveg eins og er að þær upphæðir koma mér verulega mikið á óvart. Þær hafa ekki verið hraktar hér til að mynda, 

Kemur fram í greinargerðinni.

Það kemur ekki fram í kostnaðarmatinu. Kostnaðarmatið ætti að sjálfsögðu að segja til um það hver áhrifin verða. 
             Sannleikurinn er auðvitað sá að við horfum fram á það væntanlega á þessu ári að ríkissjóður verður af verulegum tekjum miðað við það sem lagt er upp með í fjárlögum ársins 2008 vegna samdráttar í efnahagslífinu, verulegum tekjum. Þar er áreiðanlega um að ræða milljarðatugi. Kann að vera að hv. þm. Gunnar Svavarsson, formaður fjárlaganefndar Alþingis, skrifi hér undir framhaldsálit meiri hlutans með fyrirvara af þessum sökum? Eða hver er fyrirvarinn sem hv. þm. Samfylkingarinnar Gunnar Svavarsson gerir, þingmaður Samfylkingarinnar og formaður fjárlaganefndar? Hann kemur ekki fram í nefndaráliti. Hann hefur ekki komið fram hér í umræðu. Það væri fróðlegt að heyra frá hv. þm. Gunnari Svavarssyni af hverju hann setur fyrirvara. Mig rennir grun í að það kunni m.a. að vera vegna fjárhagslegra áhrifa á ríkissjóð en kannski kann það líka að vera að hann, gamli jafnaðarmaðurinn úr Hafnarfirði, hafi vissar pólitískar efasemdir um þá leið sem hér er verið að fara. Ég vil líka vekja athygli á því að í framhaldsnefndaráliti meiri hluta efnahags- og skattanefndar er vísað í umsögn Alþýðusambands Íslands þar sem því er lýst að Alþýðusambandið leggist gegn frumvarpinu og telji brýnna að reistar verði skorður við því að eigendur fjármagns komist hjá eðlilegri skattlagningu með flutningi þess úr landi. Síðan segir hér áfram, með leyfi forseta: „Sambandið gagnrýnir enn fremur tímasetningu á framlagningu frumvarpsins í ljósi núverandi aðstæðna í efnahagsmálum þjóðarinnar.“ Meiri hlutinn svarar í engu þessum athugasemdum Alþýðusambands Íslands. Ekki með einu orði er þessum athugasemdum svarað. Það vekur satt að segja furðu að Samfylkingin skuli taka þátt í þessum leik, að ganga veg Sjálfstæðisflokksins í átt að meira ójafnrétti og ójafnræði í samfélaginu. Það er gríðarlega mikilvægt að allir aðilar í samfélaginu leggi sitt af mörkum til samfélagsþjónustunnar. Það er mjög þýðingarmikið og það á ekki að taka einn aðila út úr eins og hér er gert með þessu frumvarpi og segja að hann sé stikkfrír. Hvaða skilaboð eru fólgin í því til alls almennings í landinu? Hvað er Samfylkingin í raun og veru að hugsa? Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði hér áðan að líklega væri með þessu frumvarpi verið að færa þeim sem fengu ríkisbankana fyrir slikk, jafnmikla fjármuni ef ekki meiri en þeir greiddu fyrir bankana á sínum tíma. Ég man ekki betur en að Samfylkingin og formaður hennar hafi gagnrýnt það á sínum tíma m.a. í frægum Borgarnesræðum, fyrstu, annarri eða þriðju, og jafnframt gagnrýnt hvernig Sjálfstæðisflokkurinn stóð að því. En nú er verið að fara þessa sömu leið. Samfylkingin virðist hér algjörlega snúa við blaðinu. Ég held að Samfylkingin átti sig ekki á því hvað verið er að fara. Það getur varla verið.  Eða hvað segir Samfylkingin við umsögn Alþýðusambands Íslands þar sem Alþýðusambandið leggst gegn þeirri breytingu sem lögð er til? Hér segir svo áfram í umsögn Alþýðusambandsins, með leyfi forseta: „Varðandi þau rök sem lesa má úr greinargerð frumvarpsins að líkur séu á að þessi skattur skili fremur litlum tekjum vegna þess að hægt sé að fresta skattlagningunni óendanlega og einnig að mörg íslensk félög hafa flutt eignarhald og hluta til landa sem ekki skattleggja söluhagnað þá vega þau ekki þungt að mati ASÍ. Eðlilegra er að bregðast við með því að kanna með hvaða hætti er hægt að koma í veg fyrir slík skattaundanskot.“ Það eru skattaundanskot sem Samfylkingin ætlar að samþykkja. „Í því samhengi má benda á þann vanda að bæði virðist vera hægt að komast hjá því að greiða eðlilegan skatt af söluhagnaði og einnig af hagnaði með því að færa fjármagn úr landi.“ Í framhaldsumsögn Alþýðusambandsins, viðbótarumsögn sem kemur eftir breytingartillögurnar frá nefndinni leggst Alþýðusambandið einnig gegn þeirri breytingu að gera söluhagnað af afleiðusamningum sem seldir eru á skipulegum verðbréfamörkuðum. Og hér segir enn fremur, með leyfi forseta: „ASÍ varar eindregið við þessari breytingu og því fordæmi sem hún skapar. Ef sú leið sem lögð er til í upphaflegu frumvarpi er ekki talin framkvæmanleg eru það enn frekari rök gegn því að umræddur hagnaður sé undanþeginn skattlagningu.“ Þetta segir Alþýðusamband Íslands. Nú kom reyndar hæstv. forsætisráðherra hér í dag eða gær og minnti þingheim á það sem einhvern tímann hafði verið sagt að Alþýðusamband Íslands væri engin heilög kirkja. Og kannski er það mottóið hjá Samfylkingunni líka nú orðið eftir að hún komst í ríkisstjórn, að taka ekki mark á þessari fjöldahreyfingu, þessum stóru heildarsamtökum launafólks í landinu. Þess vegna segi ég það enn og aftur: Ég trúi því varla að Samfylkingunni sé sjálfrátt að hún ætli að standa að þessu máli. Ég tek undir með þeim sem hafa hér sagt: Takið þið þetta frumvarp til baka. Látið það ekki ganga til atkvæðagreiðslu. Farið betur yfir málið í sumar með þeim hagsmunaaðilum sem hér hafa varað við þessu máli. Hér hefur Alþýðusambandið verið nefnt og ýmsir ræðumenn hafa komið inn á umsögn ríkisskattstjóra sem er auðvitað alveg sérstakt umfjöllunarefni í raun og veru. Það getur ekki verið að svo mikið liggi á að afhenda stórfyrirtækjunum þessa sumargjöf, sem hér hefur verið kölluð svo, að menn setjist ekki yfir málið og hugleiði það betur. Í ljósi þeirra aðstæðna sem nú eru að skapast varðandi efnahagsástandið í þjóðfélaginu þá er þetta ekkert annað en blaut tuska framan í almenning í landinu, ekkert annað en blaut tuska. Skilaboðin sem í þessu felast - jafnvel þótt það væri rétt sem sagt er að áhrifin á tekjur ríkissjóðs séu lítil, það er að vísu umdeilt eins og hér hefur komið fram í umræðum nú þegar - en jafnvel þótt svo væri þá eru skilaboðin til samfélagsins svo skelfileg að það tekur engu tali. Ríkisstjórnin á auðvitað að sjá sóma sinn í því að skilja það og skynja. Þetta er ekki leið sem leitt getur til þjóðarsáttar í samfélaginu, með engu móti. Ef ríkisstjórnin meinar eitthvað með því að hún vilji þjóðarsátt, að hún vilji ná samstöðu við sem allra flesta, að ekki sé talað um aðila vinnumarkaðarins og launþegahreyfinguna, þá getur hún ekki farið með málið í atkvæðagreiðslu. Má nú aftur minna á að kjarasamningar við opinbera starfsmenn eru í farvatninu. Kjarasamningar við Alþýðusambandið eru í uppnámi, það sjá allir og vita og þá kemur þetta innlegg af hálfu ríkisstjórnarinnar. Virðulegi forseti. Manni blöskrar að flokkur sem kallar sig jafnaðarflokk - jafnvel þótt það sé ylur í hlýjunni í stjórnarsamstarfinu við Sjálfstæðisflokkinn og það kunni að vera þægilegt að vera þar þá hlýtur jafnaðarmannaflokkur að hafa einhvern snefil af sjálfsvirðingu enn þá. Hann hlýtur þá að hugsa og taka mark og mið af því sem launafólkið í landinu segir. Það getur ekki verið að það sé kompásinn á Pétri H. Blöndal sem ræður ferðinni. Þess vegna skora ég, virðulegi forseti, enn og aftur á ríkisstjórnina og einkum og sér í lagi á Samfylkinguna sem ég hef sjálfur mikla og góða reynslu af samstarfi við. 

Frú forseti. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson sagði að það kæmi ekki fram í kostnaðarmati Fjármálaeftirlitsins hvað þetta frumvarp kostaði. Það er vegna þess að það fjallar um tekjur. Kostnaðarmatið fjallar nefnilega um kostnað og má kannski segja að það ætti kannski að víkka út kostnaðarmatið og að það fjalli líka um tapaðar tekjur. En það kemur fram í frumvarpinu á síðu 5 eins og það var lagt fram upphaflega, ekki núna heldur eins og það var lagt fram upphaflega, með leyfi frú forseta: „Álagður tekjuskattur lögaðila nam 42,7 milljörðum króna á þessu ári vegna reksturs ársins 2006. Ekki liggja fyrir upplýsingar um hver sé hluti hagnaðar af sölu hlutabréfa í þeirri fjárhæð. Lausleg athugun sýnir að sá hluti sé hverfandi þar sem fyrirtæki nýti sér í afar ríkum mæli þá frestunarheimild sem til staðar er í gildandi lögum. Hins vegar liggja fyrir upplýsingar um árlega fjárhæð frestaðs hagnaðar lögaðila vegna sölu af hlutabréfum á undanförnum árum, en sú fjárhæð hefur farið stigvaxandi, sbr. eftirfarandi tölur, sem unnar eru upp úr skattframtölum lögaðila.“ Þar kemur fram, á bls. 6, að árið 2006 hafi 336 milljörðum verið frestað. Síðan segir hér að þegar á heildina sé litið sé þó talið að áhrif þessara breytinga sem að framan greinir, þ.e. að fella niður skattana, verði hverfandi á tekjuhlið ríkissjóðs. Þannig að þetta er fugl í skógi en ekki í hendi sem menn eru að tala um. Og það að reikna 18% af 336 og fara að bóka það inn í ríkissjóð er bara ekki til í dæminu. Það er svona svipað eins og farið væri að reikna með því að allur þorskur í sjónum væri kominn á land. Menn væru búnir að veiða hann. Hann er sko úti í sjó.

Frú forseti. Fyrst varðandi kostnaðarmatið þá finnst mér það hártogun að tala um að kostnaðarmatið eigi bara að fjalla um útgjöld. Kostnaðarmat á auðvitað að fjalla um áhrifin á ríkissjóð og áhrifin á ríkissjóð eru ekki bara útgjaldaauki heldur getur breyting á tekjum, m.a. tekjutap, haft áhrif á ríkissjóð sem á auðvitað að gera grein fyrir í kostnaðarmati. Varðandi það sem hins vegar kemur hér réttilega fram hjá hv. þingmanni þá segir að lausleg athugun sýni að þessir hlutir séu hverfandi. Ég verð að segja að ég geri meiri kröfu en svo að það sé hægt að koma hér inn með svona stórt mál og segja að lausleg athugun sýni þetta og hitt. Það hefur verið vikið að því í þingræðum, m.a. hjá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni, sem er nú afskaplega töluglöggur maður eins og þingheimur veit, að hér sé um verulega fjármuni að ræða. Ég tek fullt mark á því og a.m.k. tel ég fulla ástæðu til þess að fara rækilega í saumana á því hvort það kunni að vera rétt sem þar kemur fram, hvort þessi áhrif séu með þeim hætti sem þingmaðurinn sagði í þingræðu sinni. Mér finnst það undarlegt að menn skuli að minnsta kosti ekki vilja leita af sér allan vafa ef svo má segja og það finnst mér ekki hafa komið fram í þessu máli.

Frú forseti. Í greinargerð með frumvarpinu er bent á leiðina til að komast hjá þessu, þ.e. að endurfjárfesta. Ef eitthvert fyrirtæki á hlutabréf upp á milljarð í Glitni og selur það fyrir 2 milljarða þá fjárfestir það í Kaupþingi fyrir 2 milljarða og borgar ekki skatt. Þessi leið er fær og hún er ætluð til þess að halda fjármagni í atvinnulífinu. Þessi leið gerir það að verkum að menn borga ekki skatta af þessu. Það er bara þannig. Svo er hin leiðin sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson benti á sem var mjög athyglisverð en hann hélt því fram að 400 milljarðar hefðu siglt frá Íslandi til Hollands. Það eru einmitt þeir peningar sem við ætlum að reyna að ná til baka.

Virðulegi forseti. Í máli hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar féllu mörg stór orð og ekki var nú innstæða fyrir þeim öllum frekar en oft áður í svikabrigslum vinstri grænna á hendur Samfylkingunni sem við erum satt að segja farin að verða nokkuð vön hér í þingsölum. Í því frumvarpi sem hér um ræðir er um einfalda tiltekt að ræða og verið að afskrifa kröfur sem, eins og fram hefur komið, er ólíklegt að hægt verði að innheimta. Hv. þingmaður talaði hér af miklum móð um hvað þetta væri óskiljanleg ráðstöfun af hendi jafnaðarflokksins Samfylkingarinnar. En skýst nú alveg yfir þá staðreynd að hagnaður af sölu hlutabréfa er alfarið skattfrjáls í Noregi, svo dæmi sé tekið, þar sem flokksbræður hans sitja í ríkisstjórn. Er hér kannski enn og aftur að sannast að í Vinstri grænum hér á landi höfum við afturhaldssamasta vinstri flokk í vesturálfu, þann sem virðist bera minnst skynbragð á alþjóðlega strauma jafnt í fyrirtækjarekstri og í fjármagnsflutningum, og er einhvern veginn mest utanveltu þegar kemur að því að bera skynbragð á það að saman geti farið hagsmunir almennings og hagsmunir fyrirtækja? Það er a.m.k. greinilegt að félagar hv. þingmanns í vinstri grænum í Noregi hafa náð einhverri sýn á þetta mál þó að það sé ofviða hv. þingmanni að ná sömu sýn á það hér. Við í Samfylkingunni leggjum reyndar ekki til að hagnaður af sölu hlutabréfa sé skattfrjáls eins og félagar hv. þingmanns í Noregi hafa gert. En það er fullkomlega eðlilegt að hv. þingmaður útskýri 

Frú forseti. Það er nú sjaldan sem maður heyrir jafninnantómt glamur úr ræðustól Alþingis eins og það sem hér heyrðist. Í fyrsta lagi kemur það fram í gögnum málsins að hér sé verið að ganga mun lengra en var gert í Noregi og þingmaðurinn mun væntanlega geta lesið sér til um það í þeim gögnum sem fylgja málinu, svo það komi fram. Í öðru lagi er það auðvitað eðlilegt að hér sé kallað eftir sýn ríkisstjórnarflokks. Það er mjög eðlilegt að það sé kallað eftir því. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, var spurður að því hér áðan í andsvörum m.a. hvernig hann sæi hlutina fyrir sér og gerði ágætlega grein fyrir því. Það voru engin innantóm orð. Hins vegar koma hér orðaleppar eins og það að vinstri græn séu afturhaldssamasti vinstri flokkur, ég veit eiginlega ekki hvar, í víðri veröld eða guð má vita hvar, kannski í Evrópu því heimssýn hv. þingmanns nær nú yfirleitt ekki mikið lengra en til Evrópu. Svona orðaleppar hafa enga merkingu, þeir hafa ekki nokkra merkingu. Afturhaldssemi, hvað er það? Er það þá svo og svo mikil framsýni sem hv. þingmaður stendur fyrir að vilja að auka misskiptingu í skattkerfinu eins og hér hefur augljóslega verið lagt til? Það er auðvitað verið að auka misskiptingu þegar verið er að taka einn hóp, tiltekna tegund fyrirtækja og gera þau skattfrjáls. Hér er verið að tala um það að söluhagnaðurinn af hlutabréfum verði skattfrjáls. Það er sem sagt verið að búa til nýtt skattfrelsi og það þýðir það einfaldlega að þeir sem bera skattbyrðarnar til að standa undir samfélagsþjónustunni verða færri. Það verða færri herðar. Og hverjir sitja eftir? Það er að sjálfsögðu allur almenningur í landinu. Það kann vel að vera að í augum og huga þingmannsins sé það afturhaldssemi að vilja standa vörð um hagsmuni almennings, vilja standa vörð um einhvers konar sátt í samfélaginu um hvernig byrðunum er dreift. Það kann vel að vera að það sé afturhaldssemi í huga 

Virðulegi forseti. Markmiðið með þessum breytingum er einfalt, þ.e. að reyna að komast í þá peninga sem við vitum að fyrirtæki eru að gefa upp í öðrum löndum vegna þess að fyrirtæki eiga valið um að fara á milli landa. Það er víðþekkt vandamál að skattbyrðar leggjast í auknum mæli á launþega og í minna mæli á fyrirtæki sem eru kvik. Það er alþjóðlegt vandamál. Við leysum það hins vegar varla með höftum eða banni á fjármagnsflutninga eða með öðrum slíkum aðgerðum. Mér finnst skorta í þessu máli sem og iðulega áður í málflutningi hv. þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs raunhæf úrræði til að bregðast við þessari þróun, önnur en einfaldlega að tala undan og ofan af einhvers konar höftum og bönnum sem ljóst er að geta ekki náð tilgangi sínum.

Frú forseti. Ég fagna yfirlýsingu hv. þingmanns og viðurkenningu á því sem ég var nákvæmlega að segja áðan, að skattbyrðin færi í auknum mæli yfir á herðar almennings og af fyrirtækjunum. Ég er að segja að ég vara við þeirri þróun vegna þess að það er mjög mikilvægt til að standa undir samneyslunni að skattstofnarnir séu breiðir, þeir séu margir og þeir séu breiðir, það leggi allir eitthvað af mörkum og það á að vinna gegn öllum tilraunum til þess að fækka þessu frekar en að segja: „Ja, nú er þetta bara svona. Við ráðum ekki við það og við ætlum bara að gefast upp gagnvart þessu.“ Þess vegna höfum við verið að segja núna, sérstaklega á þessum tímum þegar við erum að reyna að ná og skapa, ríkisstjórnin, einhverja þjóðarsátt og samstöðu með meðal annars verkalýðshreyfingunni sem algerlega leggst gegn þessu frumvarpi, þ.e. þá væri nær að við segðum: „Gott og vel, tökum okkur tíma. Látum þetta mál ekki klárast í vor, förum yfir það í sumar og athugum hvort 

Virðulegi forseti. Mér kom talsvert á óvart að hv. þingmaður skyldi kvarta undan orðfæri hv. þm. Árna Páls Árnasonar í ljósi þeirrar ræðu sem hv. þingmaður flutti áðan þar sem stóryrðin voru ekki spöruð án þess að mikil innstæða væri fyrir því sem sagt var. Ef ég skil hv. þingmann rétt þá var meginþemað nokkurn veginn þetta: Það mætti leggja á þær skattskuldbindingar sem nú eru inni í fyrirtækjunum 18% skatt og það væri verið að skjóta því undan ríkissjóði eða gefa afslátt af því. Þetta var með öðrum orðum svona nokkurn veginn og á þessari fullyrðingu byggist síðan það að verið sé að vega að almenningi, það sé verið að vega að öllum, það sé verið að færa á milli, það sé verið að hampa sumum en ekki öðrum og svo framvegis. 

Frú forseti. Ég sagði ekki í minni ræðu að fyrirtækin væru að skjóta undan 18%. Það er rétt að þingmaðurinn hafi það rétt eftir. Ég vísaði meðal annars í ræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar sem ég sagði að ég teldi fulla ástæðu til að taka mark á og fara yfir og skoða hvort þær tölur sem hann setti fram ættu við rök að styðjast og ég las upp úr umsögn Alþýðusambands Íslands sem fjallar um skattundanskot. Það var það sem ég gerði hvað þetta snertir þannig að mér finnst mjög mikilvægt að þingmaðurinn hafi þetta á hreinu. Þetta voru mín orð. Við höfum sagt og það kom meðal annars fram í máli hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar áðan að við höfum ekki sagt að það eigi ekki að vera einhvers konar frestun á skattgreiðslum eins og eru í dag á söluhagnaði eða á arðgreiðslum. Það er ekki endilega deila um það atriði. En það er deila um þær ákvarðanir sem verið er að fara hér með þessu frumvarpi og við höfum bent á tímasetningarnar, efnahagsástandið og þá tilraun sem verið er að gera til að ná þjóðarsátt og við teljum að þetta sé ekki gott innlegg í þá umræðu.  Ég bið menn um að taka þeirri gagnrýni sem við komum fram með af karlmennsku og reyna þá frekar að svara 

Virðulegi forseti. Ég hef sjaldan eða aldrei heyrt nokkurn þingmann flýja úr einum málflutningi á jafnskömmum tíma og hér varð raunin. 

Herra forseti. Það er því miður þannig að það hefur kannski ekki reynt mikið á það að tillögur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í skattamálum hafi orðið að veruleika því að  Það að hér sé verið að flýja frá málflutningi er að sjálfsögðu tómt rugl. Það sem ég sagði var og ég stend við það, að verið er að flytja skattbyrðina til með þessu frumvarpi nema náttúrlega að það sé ásetningur hæstv. ríkisstjórnar að skera niður útgjöld á móti, að það sé meiningin að skera niður í ríkisútgjöldum á móti. Svo kann vel að vera.

Það sagði ég ekki.

Það er verið að 

Hæstv. forseti. Þessi umræða er ákaflega áhugaverð. Mér finnst t.d. mjög áhugavert það sjónarmið sem kemur fram í umræðunni að ekki þurfi ekki að taka neitt mið af því sem Alþýðusamband Íslands setur nú fram sem athugasemdir við frumvarpið og menn þurfi ekki að hlusta á neinar tillögur eða varnaðarorð frá Alþýðusambandinu. En þegar Alþýðusambandið leggst á árarnar með að gera kjarasamninga hælir ríkisstjórnin því á hvert reipi, hvað menn séu skynsamir, hvað þeir hafi tekið markverð skref í því að styðja við stöðugleikann. Svo þegar allt er komið í hnút er hóað í menn á vordögum til að ræða við þá. Samt var ekki hægt að fara eftir þeim tillögum sem ASÍ vildi í sambandi við skattamál almennings, um að hækka sérstakan persónuafslátt fyrir það fólk sem lægst hefur launin og styrkja þannig stöðu láglaunahópanna í þjóðfélaginu og væntanlega stöðugleikann í þjóðfélaginu og hafa áhrif á það að rauntekjur fólks væru hærri og verðbólguhraðinn kannski minni. Á góðum stundum er Alþýðusambandinu hælt fyrir góð verk en þegar mönnum líka ekki aðfinnslur þess er gert lítið úr því og þeim málflutningi og athugasemdum sem koma frá Alþýðusambandi Íslands. Hæstv. forseti. Mér finnst undarlegt hvernig menn standa að þessu máli og tek undir þær áhyggjur sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson lýsti yfir úr þessum ræðustóli, að samkvæmt hans mati gæti eftirgjöfin af þegar uppsöfnuðum frestuðum skatti af söluhagnaði til ríkisins numið allt að 60 milljörðum kr. Ég hef ekki heyrt menn benda á það með rökum að þessi staðhæfing hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar ætti ekki við rök að styðjast.

Jú.

Ég hef ekki heyrt neinn benda á það með rökum. Það þýðir ekkert, hv. þm. Pétur H. Blöndal, að tala um fugla í skógi. Eigum við að tala um geirfugl sem verið er að bera á borð fyrir Samfylkinguna?

En fiska í sjónum?

Það þýðir ekkert að vera með svona rök, hv. þingmaður. 
             Hæstv. forseti. Alþýðusamband Íslands segir í umsögn sinni, með leyfi forseta: „Alþýðusamband Íslands hefur fengið til umsagnar frumvarp til laga um tekjuskatt, breyting ýmissa laga, 325. mál. Frumvarpið felur í sér tvíþætta tillögu að breytingum á skattlagningu aðila í atvinnurekstri: 1. Lagðar til breytingar á reglum um skattskyldu söluhagnaðar lögaðila af hlutabréfum. 2. Lögð er til tilfærsla á skattaumsýslu þeirra lögaðila sem mest umsvif hafa í íslenskum þjóðarbúskap til sérstakrar starfseiningar innan Reykjavíkurumdæmis.“ Síðan segir efnislega um þetta mál, hæstv. forseti: „ASÍ leggst gegn þeirri breytingu sem lögð er til, að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum verði skattfrjáls en á móti falli frádráttur vegna kostnaðar við hlutabréfaviðskiptin niður. Þrátt fyrir að á undanförum árum hafi verið gerðar veigamiklar breytingar á skattaumhverfi lögaðila hefur það ekki leitt til aukinnar fjárfestingar erlendra aðila hér á landi og heldur ekki dugað til að halda fé í landinu.“  „Ástæðan er ekki sú að skattlagning lögaðila sé almennt ekki samkeppnisfær við þau lönd sem við viljum bera okkur saman við.“ - Segir í umsögn Alþýðusambandsins. Við höfum staðið að því að lækka skatta á fyrirtæki niður í 18% og væntanlega munum við fara með þá niður um 3% í viðbót og lækka þá í 15%, skattafslátturinn er upp á 16 eða 17% sem við erum að lækka skattana á fyrirtækjunum. Ekki er hægt að kvarta undan því, hæstv. forseti, að Alþingi og ríkisstjórnin hafi ekki á undanförnum árum lagt sitt á vogarskálarnar til að lagfæra skattumhverfi fyrirtækja. Það hefur markvisst verið gert og í miklu meira mæli en að lagfæra skattumhverfi almennings til lækkunar eins og dæmin sanna og margoft hefur verið sýnt fram á hér í rökræðum. Í því sambandi er hægt að minna á sérstaka forgangsröðun Sjálfstæðisflokksins í skattalækkunum til hátekjufólks á Íslandi þegar sá flokkur tók það upp sem sérstakt forgangsmál í skattamálum að afnema hátekjuskattinn. Það var alveg sérstakt forgangsmál og fyrsta skattamálið sem hér kom inn af því sem ríkisstjórnin vildi ná fram í stefnu Sjálfstæðisflokksins. Það voru náttúrlega alveg geysileg mistök en var í raun og veru gert á sama tíma og við vorum með hálaunasamningana, ráðningarsamningana og eftirágreiðslurnar upp á tugi og hundruð þúsunda til einstakra manna sem störfuðu í fjármálafyrirtækjum og í fjármálageiranum sérstaklega. Stór hluti af því sem hér er verið að ræða um snýr m.a. að umsýslu slíkra fyrirtækja eða fyrirtækja í eigu slíkra fyrirtækja og ég hygg að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hafi bent á það í máli sínu áðan. Áfram segir í umsögn ASÍ, með leyfi forseta: „Varðandi þau rök sem lesa má úr greinargerð frumvarpsins að líkur séu á að þessi skattur skili fremur litlum tekjum vegna þess að hægt sé að fresta skattlagningunni óendanlega og einnig að mörg íslensk félög hafa flutt eignarhald á hlutabréfum til landa sem ekki skattleggja söluhagnað þá vega þau ekki þungt að mati ASÍ.“ Í þessari umræðu er ekki gert nokkurn skapaðan hlut með þessa ályktun ASÍ og aðvaranir. Það er svolítið furðulegt, hæstv. forseti, að þegar stærstu heildarsamtök launþega í landinu koma með sérstakar ábendingar um þetta mál, þá er ekkert gert með þær. Mikið er gert með tillögur ASÍ þegar kemur að launamálum eins og ég vék að áðan, ASÍ var mikið hælt fyrir samningana sem gerðir voru í vetur. Það er eins og að eingöngu sé tekið mið af orðum og tillögum forustumanna launaþegasamtaka á Íslandi þegar það hentar málflutningi ríkisstjórnarinnar, þegar það fellur að þeim áherslum sem ríkisstjórnin leggur til. Þannig er það. Ég tek undir að það væri miklu nær að bregðast við eins og segir í ályktun ASÍ: „Eðlilegra er að bregðast við með því að kanna með hvaða hætti hægt er að koma í veg fyrir slík skattundanskot.“ Ég átta mig ekki á því hvers vegna þingmenn í ríkisstjórnarmeirihlutanum líta svona algjörlega fram hjá leiðbeiningum Alþýðusambands Íslands um þetta mál. Mér finnst það vægast sagt skrýtið, hæstv. forseti, að ekkert skuli gert með aðfinnslur Alþýðusambandsins. Ég tel að við séum algjörlega á rangri leið með þetta mál. Við ættum miklu frekar að huga að því hvernig við getum tryggt að fyrirtæki á Íslandi greiði eðlilega skatta hér á landi af hagnaði sínum og þess vegna söluhagnaði og búa þannig um hnúta að þeir peningar renni til ríkissjóðs eins og eðlilegt er að þeir geri samkvæmt skattalögum en segja ekki sem svo: Vegna þess að það er hægt að finna leiðir til að skjóta þessu undan og fresta þessu er ekki annað að gera en að fella þetta niður, þurrka þetta bara út.

Rausnarlegt.

Já, það væri rausnarlegt ef menn gerðu það sama fyrir venjulega Íslendinga sem skulda skatta, ef það væri bara þurrkað út af því að þeim hafi ekki tekist að borga þá. Það væri mjög rausnarlegt. Ég er hræddur um að hv. þm. Pétur H. Blöndal mundi þá rísa öndverður gegn því og tala um að verið væri að gefa mönnum gjafir sem stæðu ekki í skilum. Ég vil líka velta upp þeirri spurningu, hæstv. forseti, sem kom fram í máli einhvers ræðumanns áðan, ég man ekki nákvæmlega hver það var en held að ég hafi rétt eftir efnislega að þetta mál væri efnahagsaðgerð í núverandi ástandi, í núverandi efnahagsástandi á Íslandi á stöðu fyrirtækja, ég man ekki nákvæmlega hvernig það var orðað, þetta væri sérstök efnahagsaðgerð til að laga stöðu fyrirtækjanna.  Hér hefur verið vikið að því að nauðsynlegt væri að lækka skatta til að koma í veg fyrir að fyrirtækin færu úr landi. Hvar skyldum við enda með þeirri stefnu? Mér er það ekki ljóst en ég þykist þó hafa einhverja hugmynd um að lengi sé hægt að finna lönd í veröldinni, svokallaðar skattaparadísir, sem ég held að menn geti ekki sett sig í stellingar við að keppa við. Við hljótum að horfa á þessi mál öðruvísi en að reyna að elta sérstakar skattaparadísir að þessu leyti. Ég er þeirrar skoðunar að þetta mál sé illa til fundið inni á Alþingi og því eigi helst að vísa frá en lágmark er þó að því sé frestað og það tekið til miklu betri skoðunar en hér hefur verið gert en ætlunin virðist vera að keyra það í gegn. Ég minni einnig á minnisblað ríkisskattstjóra þar sem eru mikil varnaðarorð gagnvart þeirri breytingu sem hér er verið að leggja til. Ég tel að hér sé verið að fara óeðlilega leið í skattamálum og legg til að málinu verði frestað.

Frú forseti. Það hefur komið fram áður í umræðunni og það er prentað hér á þingskjali, framhaldsnefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar, að einn af aðstandendum málsins sem hlýtur að teljast, fulltrúi Samfylkingarinnar í hv. efnahags- og skattanefnd, Gunnar Svavarsson, formaður fjárlaganefndar, ritar undir nefndarálitið með fyrirvara. Nú hef ég ekki orðið þess var að hv. þingmaður hafi komið hér og gert grein fyrir þeim fyrirvara sem mér finnst eðlilegt og við eigum nokkra heimtingu á sem ræðum þetta mál og þar á meðal og ekki síst auðvitað við ábyrgðaraðila þess, talsmenn stjórnarflokkanna. Ég óska því eftir því að virðulegur forseti geri gangskör að því að gera hv. þingmanni ljóst að þessi umræða fer nú hér fram og að eftirspurn er eftir því að hv. þm. Gunnar Svavarsson, formaður fjárlaganefndar, komi og geri grein fyrir og útskýri fyrirvara sinn. Það getur ekki borið svo brátt að eða verið þvílík tímanauð í störfum hér að ekki megi gera hlé á umræðunni meðan þess er beðið að hv. þingmaður eigi þess kost að koma hingað 

Forseti mun gera ráðstafanir til þess að láta hv. þm. Gunnar Svavarsson vita af því að hans er æskt við umræðuna.

Frú forseti. Þetta frumvarp, sem fjallar um breytingu á lögum um tekjuskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, hefur verið rætt hér við 3. umr. Ég vil spyrjast fyrir um örfá atriði hvað varðar frumvarpið og ákvæði þess. Frumvarpið miðar að því að fella niður skatta á arði af sölu hlutabréfa. Er þar enn verið að auka skattfríðindi þeirra sem hafa, margir hverjir, á undanförnum árum fengið mestar skattalækkanir í samfélaginu. Enn er verið að bæta í. Maður veltir fyrir sér forgangsröðinni í þeim efnum. Mér finnst það siðlaust, frú forseti, að réttlæta með lögum og gera löglegar gjörðir og athafnir skattaðila sem varða við lög, jaðra við að vera lögbrot. Til þess er gripið hér á Alþingi að gera gjörninga löglega sem eru brot á lögum, það er út af fyrir sig siðlaust, hvað þá með innheimtu skattanna að öðru leyti. Ef ríkisstjórnin hefði viljað beita þessu gagnvart aðilum sem frekar ættu að njóta þessa, ef menn vilja hygla skattgreiðendum á annað borð svo nemur tugum milljörðum króna - ég nefni aðila sem eru nú að fá innheimtubréf til að endurgreiða ofgreiddar lífeyrisgreiðslur vegna mistaka eða vegna einhverra atriða. Ég minntist á það í umræðum hér á Alþingi í gær að Héraðsdómur Reykjavíkur hefur með nýlegum dómi sínum fellt úr gildi ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 22. nóvember 2007 um að krefja ellilífeyrisþega um greiðslu á rúmum 600 þús. kr. vegna ofgreiddra bóta fyrir árið 2003 og 2004. Um 82% lífeyrisþega fá athugasemdir og lífeyrir þeirra er endurreiknaður. Meginhluti þessa hóps fær bakkröfur vegna ofgreiðslu eða vegna mistaka í lífeyrisgreiðslum. Í þessu tilviki var talið að Tryggingastofnun ríkisins hefði ekki getað fært nægileg rök fyrir því og þess vegna voru þær felldar niður. Ég þekki dæmi þess að ekkjur hafa verið krafðar um greiðslu á lífeyri sem maki þeirra fékk og voru síðan taldar ofgreiddar tveimur árum síðar, makinn hafði þá verið dáinn í eitt ár. Fjöldi lífeyrisþega fær slíkar bakkröfur um það sem kallaðar eru ofgreiddar lífeyrisgreiðslur. Deilt er um réttarstöðu slíkra lífeyrisgreiðslna. Er þetta ekki framfærslugrunnur? Er þetta ekki framfærslufé? Og hefur þetta ekki stöðu launa? Að mínu mati er það svo. Þetta er framfærslugrunnur þess fólks sem í hlut á og þess vegna hefur enginn rétt til að skerða hann með þessum hætti. Margir fá skerðingar nokkrum árum seinna á lífeyri sínum vegna þess að þeir hafa selt einhverja eign, og ekki endilega hlutabréf. Fólk hefur kannski selt hlut í gamla bátnum sínum. Ég þekki bónda sem var hættur búskap. Hann var ekki með háar lífeyrisgreiðslur, en hann átti skektu og seldi hana.  Ég hefði viljað sjá, úr því þetta er nú hluti af kjarasamningi, og átti að verða til þess að styrkja stöðu fyrirtækjanna til að þau geti greitt hærri laun - þannig var það kynnt í vetur, það koma fram. Ég hefði viljað taka þennan hóp - ef menn eru að fara út í tilfæringar af þessu tagi á annað borð - ellilífeyrisþega, sem fá bréf, oft með því orðalagi að fólk er fyrir fram stimplað sem óbótamenn, um að greiða til baka lífeyrisbætur. Þetta er líka með tilsvarandi hætti reiknuð skuld sem ríkið er þarna að krefjast. Ég vil spyrja hv. þm. Pétur H. Blöndal hvort þessi hópur, sem fær bréf um að skila til baka, að því er talið er, ofgreiddum lífeyri, hafi aðra stöðu en þeir sem fá arð af hlutabréfum. Úr því menn eru að fara út í svona fimleika, af hverju telst það ekki meira réttlætismál að taka á slíkum málum? Fyrr í dag var til meðferðar frumvarp til laga til breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög þar sem verið var að rýmka það sem skilgreina mætti sem greiðslur inn í hlutafélög. Þetta var frumvarp til laga um breytingar á lögum um hlutafélög, nr. 2 frá 1995. Með frumvarpinu voru lagðar til breytingar á lögunum hvað varðar greiðslu á hlutafé í öðru en reiðufé við stofnun eða hlutafjárhækkun. Í umræðum, þegar við vorum með þetta í nefnd, kom m.a. fram að þarna mætti setja inn sem hlutafé hross, að nota mætti Gránu eða Grána sem greiðslu inn í hlutafélög. Þá spyr ég: Þegar verður nú farið að selja Grána aftur og arður verður af honum verður hann þá skattfrjáls? Verða aðrar eignir sem ganga inn sem jafngildi hlutafjár inn í hlutafélög skattfrjálsar?  Ég vildi koma þessu á framfæri, frú forseti. Mér finnst með endemum að í þessari umræðu um kjaramál, þar sem ég hélt að allir ætluðu að sameinast um að vernda og berjast fyrir kjörum þeirra sem hafa lægstu launin og að allt fjármagn sem væri til yrði nýtt til þess, númer eitt - ég hefði viljað sjá frumvarp í þá veruna, þar sem lækkaðir hefðu verið skattar á lágtekjufólki eða að skattleysismörkin yrðu hækkuð úr því að ríkissjóður telur sig hafa efni á því að fórna þarna nokkrum tugum milljarða sem þetta frumvarp felur í sér. Nei, þá er þetta forgangshópurinn. Þá er þetta forgangsröðun hjá ríkisstjórninni, á sama hátt og skattalækkanirnar á undanförnum árum hafa fyrst og fremst verið fyrir hátekjufólk. Skattar á lægri tekjum hafa hækkað hlutfallslega og þetta er allt á sömu bókina lært: Úr því að ríkissjóður telur sig hafa efni á að fórna tugum milljarða króna þá skulu þeir renna til skattalækkana á arði af hlutabréfum og öðru slíku sem almenningur er yfirleitt ekki með. Alþýðusambandið er ekki í vafa. Fulltrúar almenns launafólks fordæma frumvarpið og telja að verið sé að ganga fram með þveröfugum hætti. Það er stórfurðulegt að ríkisstjórn, sem samanstendur af Sjálfstæðisflokknum - okkur kemur það ekki á óvart, Sjálfstæðisflokkurinn hefur alltaf varið þá sem fara með fjármagnið á hverjum tíma, hátekjufólkið, fyrirtækin og það sem tengist fjármagninu. Það kemur manni hins vegar á óvart að þetta skuli vera eitt af meginmálum Samfylkingarinnar í umræðum um jafnrétti, jöfnuð og kjaramál ekki síst á þessum tímum. Að Samfylkingin skuli vaða gagnrýnislaust inn í stefnu Sjálfstæðisflokksins, án nokkurrar viðspyrnu - og skattalækkanirnar skila sér fyrst og fremst til fjármagnseigenda eins og áður var að skattalækkanirnar skiluðu sér til þeirra sem höfðu hæstu launin. Þetta er sama stefnan og undirstrikar að Samfylkingin virðist ekki leggja neitt af fyrri baráttumálum sínum hvað varðar jöfnuði inn í ríkisstjórnina heldur liggur marflöt fyrir Sjálfstæðisflokknum. Það má sjá í frumvarpinu.

Frú forseti. Ég innti eftir því hér áðan hvað liði því að hv. þm. Gunnar Svavarsson kæmi og gerði grein fyrir fyrirvara sínum við þetta mál, formaður fjárlaganefndar og stjórnarþingmaður sem stendur að málinu. Hann ritaði undir nefndarálitið með fyrirvara en hefur ekki útskýrt það eða rökstutt hér í umræðunum. Ég óskaði eftir því að honum yrði gert viðvart og þess gæfist kostur að hann næði til umræðunnar og gæti upplýst okkur um þann þátt málsins áður en umræðu lyki, henni yrði þá frekar frestað en að klára hana. Ég vil einnig inna virðulegan forseta eftir því hvað til standi að halda hér lengi fram fundi í dag. Nú er hvítasunnuhelgi fram undan og almennt talað hefur verið stefnt að því að fundir á fimmtudögum stæðu ekki langt fram eftir degi, alla vega ekki langt fram á kvöldið þegar svo stendur á að fram undan er helgi þar sem margir fara til síns heima, út í sín kjördæmi o.s.frv. Mér er að vísu ljóst að samþykkt 

Forseti hefur gert ráðstafanir til þess að láta hv. þm. Gunnar Svavarsson vita af því að þess sé óskað að hann verði hér við umræðuna. Varðandi þinghaldið í dag þá var tilkynnt úr forsetastóli fyrr í dag að gert væri ráð fyrir kvöldfundi.

Frú forseti. Það er nú að togna svolítið á hinum háleitu markmiðum um skipulegan og reglulegan fundartíma í anda hinna nýju þingskapa, finnst manni, og gerist æ oftar að brugðið er til afbrigða í þeim efnum. Þau fyrirheit eru nú svolítið að fara út um dal og hól hjá forustu þingsins sem uppi voru höfð og um höfð fögur orð hér í byrjun. Frú forseti. Ég geri ráð fyrir, þar sem ég er hér í minni annarri ræðu, að ég hafi hér tíu mínútna ræðutíma. Er það ekki rétt athugað? Ég vil í fyrsta lagi gera athugasemdir við það sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson gerði að umtalsefni.

Hv þingmaður hefur fimm mínútur í síðari ræðu samkvæmt þingsköpum.

Er þetta ekki önnur ræða af mörgum mögulegum fyrir 3. umr. frumvarps, frú forseti?

Þetta er önnur ræða og þetta er rétt hjá hv. þingmanni.

Já, ég hef grun um það. Ég hélt nú að aðrir ættu að kunna þessi nýju þingsköp betur en ég. En svo er greinilega ekki, ég verð þá að leyfa mér að leiðrétta þetta hjá hæstv. forseta. En það skiptir nú ekki öllu máli. Ef klukkan verður bara stillt upp á nýtt þá er ég hæstánægður.

Forseti verður að leiðrétta hv. þingmann. Samkvæmt nýjum þingsköpum er ræðutími í 3. umr. sá sami og í 1. umr. og þá er ræðan í annað sinn fimm mínútur. Þetta var rétt hjá forseta.

Það er naumt skammtað, verður að segja, fimm mínútur til þess að ræða þessi mál. En kannski ég fengi þá þær fimm mínútur ef þessi orðaskipti yrðu dregin frá. Frú forseti. Ég ætla þá að reyna að þjappa máli mínu saman og hafa þetta stuttar athugasemdir. Í fyrsta lagi er það afar sérkennilegt innlegg í þessa umræðu, sem kom frá hv. þm. Lúðvík Bergvinssyni, að hér sé um hluta af efnahagsráðstöfunum ríkisstjórnarinnar að ræða. Það er þá í raun og veru það fyrsta af slíku tagi sem lítur dagsins ljós. Og það er afar athyglisvert hvað það er. Það er í raun og veru afturvirk skattaaflétting af þegar tilföllnum skattskyldum hagnaði fyrirtækja á veltiárunum að undanförnu. Frestaður skattskyldur hagnaður af sölu hlutabréfa sem ríkisstjórn, með jafnaðarmannaflokk Íslands innanborðs, ætlar að afhenda fyrirtækjunum á einu bretti. Skattstofn upp á 600 milljarða kr. ef ég veit rétt eða þar um bil. Hver er rökstuðningur meiri hluta nefndarinnar hér í framhaldsnefndaráliti? Þar segir: „Meiri hlutinn telur ekki líklegt að ríkissjóður eigi, að óbreyttum lögum, eftir að uppskera miklar tekjur vegna frestaðra skattskuldbindinga.“ Þetta eru nú nákvæmnisvísindin, meiri hlutinn telur ekki líklegt að ríkissjóður eigi eftir að uppskera miklar tekjur. Heyrðu, við skulum bara gefa þeim þetta eftir strákar - ég held að þetta séu nú allt karlar sem skrifa hér undir nefndarálitið. Þannig er nú örlæti þeirra og þetta er í stíl og í takt við annað sem þessi ríkisstjórn - og reyndar sú fyrri líka, þar sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur í báðum tilvikum ráðið ferðinni - hefur staðið fyrir. Það er búið að búa til bómullarumhverfi, bómullarumhverfi í skattalegu tilliti, fyrir gróðafyrirtæki, fyrir hátekjufólk, fyrir stóreignafólk með niðurfellingu eignaskatta og fyrir fjármagnstekjuhafa.  Það er auðvitað sérstakt umræðuefni, og til þess þyrfti góðan tíma, að ræða það afrek Sjálfstæðisflokksins, sem hann fékk Framsóknarflokkinn með sér í, að fella niður hátekjuskatt. Að fella niður þetta litla álag sem var á hæstu laun í landinu, 4% skitin, sem voru á tekjur fyrir ofan viss mörk. Hvenær var það gert? Það var gert á tímum ofurlaunanna. Það var gert þegar ofurlaunin komu til sögunnar á Íslandi, einmitt þá, á þeim árum, gerði ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks það að forgangsverkefni að fella niður skattinn. Eftir á að hyggja, og skoðað í ljósi efnahagsaðstæðna nú, og hagstjórnarmistakanna sem menn gerðu í þenslunni, er það sennilega fráleitasta ráðstöfunin af öllum. Sennilega fráleitasta ráðstöfunin af öllum, sú félagslega óréttlátasta og dapurlegasta og auðvitað til marks um það hversu glórulaust frjálshyggjuofstækið er í Sjálfstæðisflokknum, sérstaklega þegar kemur að þessum hlutum. Hvað gerir ríkisstjórnin sem nú er komin með völd? Hver eru hennar fyrstu mál í skattalegu tilliti? Lækka skatta enn á gróðafyrirtækjum um þrjú prósentustig og munar um minna, úr 18% niður í 15%, og það er gert strax - gefnar væntingar um að launamenn fái kannski einhverja leiðréttingu skattleysismarka í áföngum á þremur árum, en fyrirtækin skulu fá allt sitt strax. Og svo kemur þessi sumargjöf núna. Sumargjöf ríkisstjórnarinnar til stóru fjármálafyrirtækjanna og þeirra sem hafa grætt, mynduðu gríðarlegan gróða með viðskiptum með hlutabréf á umliðnum árum. Réttlætingin er, að því er virðist, tvíþætt: Annars vegar séu herrarnir að talsverðu leyti farnir með þennan gróða úr landi og þar með ekki líklegt að ríkissjóður hefði að óbreyttu fengið mjög miklar tekjur af þessu. - Þetta er nú örlæti, verð ég að kalla, og ekki í miklu samræmi við þá skattaframkvæmd sem gildir almennt gagnvart öðrum sem eru hundeltir, boðnir upp. Almennir launamenn, eigendur smáfyrirtækja - ef þeir ná ekki að standa í skilum eða geta ekki borgað til baka ofgreiddar bætur eða útistandandi vörsluskatta eða annað því um líkt er ekki miskunninni að mæta hjá ríkisstjórninni eða innheimtumönnum. En hér skal örlætið ríkja, hér er gæska ríkisstjórnarinnar takmarkalaus. 
            

Virðulegi forseti. Hér hefur verið rætt um kosti þess og galla að gera söluhagnað af hlutabréfum skattfrjálsan og hvort það væri skynsamleg leið til að hindra flutning fjármagns úr landi og laða jafnframt fyrirtæki og fjármagn til landsins. Þetta var allt rætt í nefndinni. Einnig voru ræddar þær breytingar sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar lagði til við 2. umr. Í því tilefni bárust viðbótarumsagnir frá ríkisskattstjóra og Alþýðusambandi Íslands og það eru kannski þær umsagnir sem ég vil ræða aðeins. Alþýðusamband Íslands leggst gegn frumvarpinu og telur brýnna að reistar verði skorður við því að eigendur fjármagns komist hjá eðlilegri skattlagningu með flutningi þess úr landi. Sambandið gagnrýnir enn fremur tímasetningu á framlagningu frumvarpsins í ljósi núverandi aðstæðna í efnahagsmálum þjóðarinnar. Nú stendur í viðbótarumsögninni frá Alþýðusambandinu að ASÍ leggist gegn þeirri breytingu sem gerð er á 2. gr. frumvarpsins að opna fyrir það að kostnaður við öflun tekna sem undanþegnar eru skattskyldu geti verið dregnar frá öðrum tekjum. Þessi breyting þýðir með öðrum orðum að kostnaður sem fellur til við að afla tekna sem undanþegnar eru skattskyldu geti komið til frádráttar öðrum tekjum og lækkað þar með aðrar skattgreiðslur viðkomandi. Ætla má að þetta sé gert til einföldunar þar sem upphaflegt ákvæði bauð upp á mjög flókna skattframkvæmd. ASÍ varar eindregið við þessari breytingu og því fordæmi sem hún skapar. Ef sú leið sem lögð er til í upphaflegu frumvarpi er ekki talin framkvæmanleg eru það enn frekari rök gegn því að umræddur hagnaður sé undanþeginn skattlagningu. Ég vil líka gera að umræðuefni umsögn embættis ríkisskattstjóra þar sem talað er um „stílbrot“ gagnvart meginreglu skattalaga. Minni hluti nefndarinnar vekur einnig athygli á sjónarmiðum sem fram komu hjá Eyþingi og fleirum varðandi mikilvægi þess að taka tillit til byggðasjónarmiða við verkaskiptingu innan skattkerfisins. Mig langar aðeins að reifa í stuttu máli úr minnisblaði frá ríkisskattstjóra, dagsettu 18. apríl 2008. Þar segir, með leyfi forseta: „Breytingin frá gildandi lögum felst í því að öll sala lögaðila á hlutabréfum verður gerð skattfrjáls (hagnaður frádráttarbær) og skiptir ekki máli hvort um er að ræða viðskipti með fjárfestingarhlutabréf sem í dag má fresta eða veltuhlutabréf, þ.e. sala hlutabréfa sem keypt eru með endursölu í huga og hagnaður er skattskyldur í dag. Félag sem er með hlutabréfaviðskipi í umboðssölu, án þess að teljast kaupandi eða seljandi, en tekur þóknun fyrir væri aftur á móti skattskylt af þóknuninni. Þessi breytingartillaga að gera tiltekna starfsemi skattfrjálsa er því stílbrot gagnvart þeirri meginreglu 21. gr. að falli sala undir atvinnurekstur skattaðila eða hafi eigna verið aflað í þeim tilgangi að selja þær aftur með hagnaði teljist hagnaður af sölu þeirra ávallt að fullu til tekna á söluári.“ Litlu neðar segir ríkisskattstjóri, með leyfi forseta: „Jafnframt má halda því fram að það sé stílbrot að annars vegar sé kostnaður við öflun tekna frádráttarbær frá tekjum og hins vegar að hinar sömu tekjur séu frádráttarbærar að öllu leyti óháð kostnaði, sem myndar þá tap, þrátt fyrir tilraunir við gerð frumvarpsins til að komast hjá slíkum þversögnum.“ Þessi tvö álit finnst mér mjög sannfærandi og ég held að það sé ráð að fresta afgreiðslu þessa frumvarps. Ég tek undir með stjórnarandstöðuflokkum sem hafa mælt fyrir um það. Mér finnst ekki tímabært að þetta komi fram núna. Það eru einfaldlega of sterk rök á móti því að keyra þetta í gegn. Svo veltir maður líka fyrir sér að bílstjórar þeyttu flautur sínar fyrir utan Alþingishúsið í dag og af hverju ekki megi fella niður olíugjaldið tímabundið eða lækka það til að koma til móts við þá hækkun á olíuverði sem hefur átt sér stað að undanförnu og er að sliga bæði heimili og fyrirtæki. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta en ítreka að við framsóknarmenn teljum að fresta eigi afgreiðslu þessa frumvarps og vinna það betur og í samráði við þá sem hafa gert hér mjög skýrar og greinargóðar athugasemdir.

Virðulegi forseti. Mér sýnist að ég hafi tíu mínútna ræðutíma.

Fimm mínútur.

En klukkan er eitthvað að hrekkja okkur þannig að ég ... 
             
             
            

Nei.

Við frumvarp, lagafrumvarp?

Já.


             
             
             
             Já, þetta er 3. umræða. Þá eru það fimm mínútur.

Já.

Fyrirgefðu forseti. Að efast um þekkingu forseta á þingsköpum! En svona getur það gerst. Ég vil geta um breytingartillögu sem ég flyt ásamt hv. þm. Ögmundi Jónassyni og Paul Nikolov til breytinga á þessu hrófatildri sem frumvarp er kallað og er kannski fullvirðulegt nafn fyrir innihald þess. En breytingartillagan gerir ráð fyrir því að breyta frumvarpinu á þann veg að verði hún samþykkt þá verður felld niður heimild til að fresta söluhagnaði og hann gengur þá til skatts hverju sinni það ár sem hann myndast og úr frumvarpinu eru felld ákvæði um að fella niður eldri skuldbindingar og felld niður úr frumvarpinu ákvæði um að heimila frádrátt frá framtíðarsöluhagnaði með því að lækka aðrar tekjur fyrirtækisins. Ef breytingartillagan nær fram að ganga þá verður lagabreytingin með þessum hætti. Ég vildi vekja athygli á því, virðulegi forseti, að eitt af því sem gerð hefur verið athugasemd við er skortur á löggjöf til að taka fyrir þennan möguleika sem er sá, og ég nefndi í fyrri ræðu minni, að það er hægt að flytja fjármagn á milli landa og koma sér undan skattlagningu hér á landi á söluhagnaði. Það er í raun til viðbótar þeim söluhagnaði sem frumvarpið tekur á og þá er til söluhagnaður sem aldrei hefur verið talinn fram hér á landi heldur verið fluttur aðallega til Hollands og Lúxemborgar, þ.e. um 450 milljarðar kr. á þremur árum, mest af því til Lúxemborgar og Hollands sem þannig hefur verið flutt undan lögsögu íslenskra skattyfirvalda  „Erlent eignarhald á íslenskum félögum, hvort sem það er raunverulega erlent eða dulið íslenskt eignarhald, hefur mikil áhrif á tekjur ríkisjóðs.“ Um þetta hefur stjórnvöldum verið kunnugt. Ég veit ekki hvort hv. formanni nefndarinnar, Pétri H. Blöndal, hefur verið kunnugt um þetta en alla vega hefur fjármálaráðherra sem setið hefur á síðustu árum verið kunnugt um þetta og hefur ekki brugðist við. Það er ekki hægt að kenna samningnum um Evrópska efnahagssvæðið um þetta því þetta er ótengt því. Þetta er bara skortur á vilja íslenskra yfirvalda á síðustu árum til að tryggja að fyrirtæki borgi eðlilegan 

Forseti. Ég tek undir mál um fundarstjórn forseta vegna þess að komið hefur fram beiðni um að formaður fjárlaganefndar komi hingað áður en umræðu lýkur. Það eru grundvallaratriði í þessu frumvarpi sem lúta að fjárlagagerðinni og stöðu fjárlaga í ár þar sem verið er að afnema tekjustofn og tekjur sem hefur verið gert ráð fyrir í samþykktum fjárlögum ársins. Hér er líka verið að afnema tekjur, eignir sem hefðu átt að vera til ráðstöfunar, um er að ræða uppsafnaðan ógreiddan skatt sem er hluti af ráðstöfunarfé ríkissjóðs innan fjárlagaársins. Ég vil því ítreka það hér að þessu máli ljúki ekki 

Forseti hefur upplýst að gerðar hafi verið ráðstafanir til þess að láta hv. þm. Gunnar Svavarsson vita af því að hans er æskt við umræðuna. Forseti hefur ekki fengið upplýsingar um hvort það hafi tekist en vill benda á að hv. þingmaður getur gert grein fyrir fyrirvara sínum við afgreiðslu málsins í atkvæðagreiðslu þegar 3. umr. lýkur. En hann verður upplýstur, náist til hans, um að hans er æskt við umræðuna.

Hæstv. forseti. Ég tel mjög eðlilegt að hæstv. forseti fresti nú þessum fundi og verði við því að fá formann fjárlaganefndar hingað í salinn. Það er ekki viðunandi að við klárum ræðutíma okkar og fáum ekki að heyra þann fyrirvara sem formaður fjárlaganefndar - sem er nú enginn aukvisi - þ.e. að hann geri grein fyrir því hvaða fyrirvara hann hefur við þetta mál. Við erum búin að hlusta á held ég tvo ræðumenn frá Samfylkingunni, aðallega í andsvörum að ég held. Ég hef ekki fest neina sérstaka hönd á því hvað þar fór fram. En ég geri kröfu til þess, hæstv. forseti, þar sem veigamikill foringi í stjórnarliðinu, formaður fjárlaganefndar, gerir sérstakan fyrirvara í þessu máli, að sá fyrirvari komi hér fram svo að við getum tekið mið af honum í umræðunni. Ég veit ekki út á hvað þessi fyrirvari gengur og óska eftir því að hann komi fram.

Frú forseti. Ég ítreka spurningu mína til virðulegs forseta um hvort forseti muni verða við þeirri sjálfsögðu beiðni að fresta fundi. Ég á bara eftir eina ræðu og hana ætlaði ég að nota til þess að spyrja 

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir þau sjónarmið sem hér hafa komið fram og óskir og kröfur um að umræðu um þetta mál verði frestað. Það hefur komið fram að formaður fjárlaganefndar Alþingis, sem jafnframt á sæti í efnahags- og skattanefnd, er með fyrirvara um þetta frumvarp. Það er í hæsta máta óeðlilegt að ekki verði orðið við óskum okkar í stjórnarandstöðunni um að hann komi til þings og geri grein fyrir því á hvaða forsendum hans fyrirvari byggir. Þess vegna ítreka ég þær óskir sem hér hafa komið fram um að þessari umræðu verði ekki lokið núna, að henni verði frestað og við fáum fram á hvaða forsendum þessir fyrirvarar byggja.

Frú forseti. Ég kem einungis upp til þess að taka undir kröfu félaga minna um að umræðu um þetta mál verði frestað og að það verði ekki keyrt í gegn með því offorsi að ekki megi bíða eftir formanni fjárlaganefndar því að mér er svo farið, verandi fjárlaganefndarmaður, að ég ber mikla virðingu fyrir skoðunum formanns fjárlaganefndar og tel mikilvægt að vita, eins og hér hefur verið vikið að, í hverju fyrirvari hans í þessu máli liggur. Því vil ég taka undir og skora á forseta að fresta þessari umræðu - það er hægt að halda áfram dagskránni að öðru leyti - og vísa þessu máli til síðari umræðu.

Hæstv. forseti. Ég verð að lýsa yfir vonbrigðum mínum vegna þess að hér virðist ekki eiga að taka mark á óskum stjórnarandstöðunnar um að þessari umræðu verði frestað þar til formaður fjárlaganefndar þingsins, sem jafnframt á sæti í efnahags- og skattanefnd, komi til þings og geri grein fyrir því á hvaða forsendum hann reisi sinn fyrirvara gagnvart þessu frumvarpi. Ég minni á að við erum að fjalla um frumvarp sem verkalýðshreyfingin á Íslandi hefur óskað eftir að verði ekki samþykkt frá þinginu. Ég spyr: Ætlar Samfylkingin, ætlar jafnaðarmannaflokkur Íslands, sem gumar af því að hafa tengsl við og vilja hlusta á þau sjónarmið sem koma frá verkalýðshreyfingunni, að hunsa þessar óskir? 

Frú forseti. Það er með mig farið eins og hv. þm. Jón Bjarnason að við höfum báðir talað í þessu máli einu sinni og við höfum samkvæmt gildandi þingsköpum aðeins heimild til þess að tala tvisvar við þessa umræðu. Við höfum bent á það, eins og reyndar fleiri hér, að það er fyrirvari á nefndarálitinu frá meiri hlutanum af hálfu hv. þm. Gunnars Svavarssonar, formanns fjárlaganefndar. Við höfum líka sagt að það liggi ekki fyrir í gögnum málsins hvaða áhrif þetta frumvarp hefur hugsanlega á stöðu ríkissjóðs, meðal annars á fjárlögin á yfirstandandi ári og því næsta. Það er óhjákvæmilegt að fá upplýsingar um það inn í þessa umræðu. Það er ekki hægt að láta menn eyða sínum tveimur ræðum án þess að þetta komi fram af hálfu formanns fjárlaganefndar. Hér hefur verið reist krafa um það til hæstv. forseta að umræðu verði frestað þangað til hv. þm. Gunnar Svavarsson getur komið og tekið þátt í þessari umræðu með okkur. Ég ítreka við hæstv. forseta að við því verði orðið.

Forseti vill endurtaka það sem hann sagði fyrr á fundinum að það er verið að gera ráðstafanir til þess að ná hv. þm. Gunnari Svavarssyni til fundarins. En það er enn nokkuð eftir af umræðunni og við höldum henni hér áfram.

Frú forseti. Ég verð að lýsa strax í upphafi yfir miklum vonbrigðum með þá fundarstjórn sem hér er viðhöfð og að forseti skuli ekki verða við eðlilegum óskum um að hægt sé að eiga orðastað við forustumenn hér í þinginu um svona mikilvægt mál. Það er hrein og klár valdníðsla í raun ...

Það er búið að gera ráðstafanir.


             að það skuli ekki vera ... Já, þá á að fresta umræðunni þangað til þingmaðurinn er kominn í hús og getur átt orðastað við aðra þingmenn. Ég vil taka til máls að nýju um þetta mál vegna þess að það er á þeim tíma sem okkur gefst ekki kannski færi á að fara yfir þetta mál í heild sinni. Þetta er viðamikið mál eins og hér hefur komið fram. Ég vil í þessari ræðu fyrst og fremst tala um mikilvægi skattheimtu almennt til þess að afla tekna til samfélagsþjónustunnar og hversu mikilvægt er að rekin sé ákveðin tekjujöfnunarpólitík í gegnum skattkerfið. Í velferðarsamfélagi eins og því sem við viljum og teljum okkur vera viljum við halda uppi öflugri samfélagsþjónustu sem stendur landsmönnum til boða óháð efnahag. Hér erum við að tala um hluti eins og heilbrigðisþjónustuna, félagsþjónustuna og menntakerfið, skólagönguna. Þetta eru kannski grundvallarstoðir velferðarþjónustunnar. En að sjálfsögðu erum við af hálfu samfélagsins að fjárfesta í fjölmörgum öðrum málaflokkum, t.d. á sviði samgangna, í umhverfismálum, í atvinnumálum, byggðamálum og svo framvegis. Til þess að samfélagið hafi fjármuni til að standa undir þessum mikilvægu þáttum þurfum við að sjálfsögðu að afla fjár. Skoðanakannanir hafa sýnt að fólk almennt í landinu borgar skattana sína með glöðu geði. Það veit að skattarnir fara til góðra samfélagslegra verka. Fólk vill heldur greiða fyrir samneysluna í gegnum skattkerfið en til dæmis með þjónustugjöldum. Þannig vill fólk heldur borga fyrir heilbrigðisþjónustuna í gegnum skattkerfið meðan það er frískt en að þurfa að borga aðgöngumiða inn í Landspítalann þegar það verður veikt. Þetta er svo mikilvægt í velferðarsamfélaginu að það verður aldrei of oft á það lögð áhersla. Þess vegna er svo mikilvægt að allir leggi sitt af mörkum til samneyslunnar, líka stórfyrirtækin, líka fyrirtækin sem menn hafa áhyggjur af að fari úr landi. Þau verða að skilja að það verður engin sátt og samstaða í samfélaginu nema allir leggi sitt af mörkum og það verður að gerast með sanngjörnum hætti. Það sem við höfum verið að gagnrýna hér fyrst og fremst er að það er verið að flytja til skattbyrði í raun og veru. Það er verið að taka einn ákveðinn hóp út og segja: „Hann á ekki að þurfa að borga skatt.“ Svo koma talsmenn þessa stjórnarfrumvarps og segja: „Ja, það hefði svo lítið komið inn hvort eð var.“ Ja, margt smátt gerir eitt stórt, má kannski segja í þessu, fyrir nú utan að það eru áhöld um það hversu miklum tekjum ríkissjóður verður af við þessar breytingar og það fæst ekki einu sinni rætt hér á þinginu við formann fjárlaganefndar hvaða áhrif þetta hefur á fjárlög ársins og næstu ára. Það er alveg með eindæmum hvernig staðið er að málum hér og ríkisstjórnin virðist ætla að knýja þetta mál í gegn. Við stjórnarandstöðuþingmenn höfum ekki síst gagnrýnt Samfylkinguna, ekki vegna þess að okkur sé eitthvað verr við Samfylkinguna en Sjálfstæðisflokkinn per se heldur vegna þess að þetta er stefna Sjálfstæðisflokksins og við höfum alltaf mátt búast við henni af hans hálfu. Við höfum hins vegar haft meiri væntingar til þess að Samfylkingin og jafnaðarmannaflokkurinn mundi reka hér einhverja samfélagslega áherslu í skattamálum. Því er ekki að heilsa og þess vegna verður hann að þola gagnrýni og þess vegna svíður honum undan gagnrýni af því að hann hefur vondan málstað að verja. Hann veit upp á sig skömmina og það er auðvitað kjarninn í þessu máli og þeirri gagnrýni sem við höfum lagt fram. Við höfum bent á að Alþýðusambandið hefur í mjög ítarlegri umsögn, fyrst umsögn og svo viðbótarumsögn, 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um gerð skyldunámsefnis fyrir unglinga um ólík kjör og hlutskipti kvenna á norðurslóðum og mannréttindi. Hér er um að ræða tillögu sem lögð er fram af Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins og felur í sér að Alþingi álykti til samræmis við ályktun Vestnorræna ráðsins um sama efni. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið og fengið um það umsagnir frá Jafnréttisstofu, Norræna félaginu, Kvenréttindafélagi Íslands og menntamálaráðuneytinu, auk þess sem málið var lagt fyrir félags- og tryggingamálanefnd og menntamálanefnd Alþingis til umsagnar. Með tillögunni er lagt til að Alþingi skori á ríkisstjórnina að gera samkomulag við landsstjórnir Færeyja og Grænlands um gerð skyldunámsefnis fyrir unglinga um ólík kjör og hlutskipti kvenna á norðurslóðum og mannréttindi. Nefndin tekur undir þau sjónarmið sem fram koma í tillögunni og telur að námsefni á borð við það sem hún gerir ráð fyrir geti stuðlað að viðhorfsbreytingu í þá átt að konur njóti aukinna mannréttinda og mannhelgi. Hins vegar telur nefndin að það kunni að ganga gegn sjálfstæði skóla að gera námsefnið að skyldunámsefni og leggur til breytingu á tillögunni þess efnis að um verði að ræða almennt námsefni sem verði aðgengilegt í skólum landsins en ekki skyldunámsefni. Það er því tillaga nefndarinnar að þingsályktunartillagan verði samþykkt með þeirri breytingu að tillögugreinin orðist svo: Alþingi skorar á ríkisstjórnina að gera samkomulag við landsstjórnir Færeyja og Grænlands um gerð námsefnis fyrir unglinga um ólík kjör og hlutskipti kvenna á norðurslóðum og mannréttindi. Bjarni Benediktsson og Guðfinna S. Bjarnadóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita auk mín hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Siv Friðleifsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Kristinn H. Gunnarsson og Björk Guðjónsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um aukna samvinnu og samráð um öryggis- og björgunarmál milli Vestur-Norðurlandanna og við önnur ríki við Atlantshaf. Nefndin hefur fjallað um málið og umsagnir bárust um það frá Slysavarnafélaginu Landsbjörgu, Siglingastofnun, Landhelgisgæslu Íslands og ríkislögreglustjóranum, auk þess sem álit barst frá allsherjarnefnd Alþingis. Hér er um að ræða tillögu sem á rætur að rekja til Íslandsdeildar Vestnorræna ráðsins og er lagt til að Alþingi álykti með sama hætti og Vestnorræna ráðið hefur gert um umfjöllunarefni tillögunnar. Tillagan gerir ráð fyrir að Alþingi skori á ríkisstjórnina að gera samkomulag við landsstjórnir Færeyja og Grænlands um að auka samvinnu og samráð um öryggis- og björgunarmál milli Vestur-Norðurlandanna og við önnur ríki við Norður-Atlantshaf. Þá er lagt til að komið verði á sameiginlegum björgunaræfingum til að samræma viðbúnað og samhæfa viðbrögð við alvarlegum slysum á Norður-Atlantshafi og leggur utanríkismálanefnd til að þingsályktunartillagan verði samþykkt. Bjarni Benediktsson og Guðfinna S. Bjarnadóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en undir nefndarálitið rita auk mín hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Siv Friðleifsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Kristinn H. Gunnarsson og Björk Guðjónsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um samstarf milli slysavarnafélaga og björgunarsveita á sjó og landi í vestnorrænu löndunum. Hér er um að ræða tillögu sem Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins hefur lagt fram og er í samræmi við tillögu sem Vestnorræna ráðið samþykkti á ársfundi sínum í ágúst sl. Utanríkismálanefnd fékk umsagnir um málið frá Landhelgisgæslu, ríkislögreglustjóranum, Slysavarnafélaginu Landsbjörgu og Siglingastofnun auk þess sem leitað var álits allsherjarnefndar Alþingis. Í tillögunni er lagt til að Alþingi skori á ríkisstjórnina að gera samkomulag við landsstjórnir Færeyja og Grænlands um að stuðla að og styrkja samstarf slysavarnafélaga og björgunarsveita á sjó og landi í löndunum þremur. Utanríkismálanefnd tekur undir þau sjónarmið sem fram komu í tillögunni og bendir á að sameiginleg björgunaræfing Vestur-Norðurlandanna er fyrirhuguð 7. júní nk. í tengslum við þemaráðstefnu Vestnorræna ráðsins um björgunarsamvinnu í Norður-Atlantshafi sem haldin verður í Þórshöfn í Færeyjum 5. til 8. júní nk. og mun þar Landhelgisgæsla Íslands m.a. taka þátt. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Bjarni Benediktsson og Guðfinna S. Bjarnadóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita auk mín hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Siv Friðleifsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Kristinn H. Gunnarsson og sBjörk Guðjónsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um fullgildingu fríverslunarsamnings milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu EFTA og Kanada. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa utanríkisráðuneytisins, Benedikt Jónsson og Bergþór Magnússon. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til fullgildingar á fríverslunarsamningi EFTA og Kanada sem undirritaður var í Sviss 26. janúar sl. Fullgildingarferli er hafið og eru Kanadamenn komnir vel á veg með fullgildingu samningsins. Samningurinn er sá fyrsti sinnar tegundar sem Kanada gerir við ríki í Evrópu og nær fyrst og fremst yfir vöruviðskipti. Hann hefur jafnframt að geyma ákvæði um að viðræður um sambærilegan samning varðandi þjónustuviðskipti verði teknar upp innan þriggja ára. Sú fríðindameðferð sem Ísland veitir Kanada samkvæmt viðauka 2 við landbúnaðarsamning ríkjanna hefur með einni undantekningu þegar verið veitt fyrir vörur sem upprunnar eru í löndum Evrópusambandsins. Undantekningin er sú að í samningnum við Kanada er veitt lækkun á tolli af frystum, sneiddum og skornum kartöflum úr 76% í 46% en lækkunin er tilkomin að kröfu Kanadamanna. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt og ríkisstjórninni þannig heimilt að fullgilda fríverslunarsamninginn. Bjarni Benediktsson og Guðfinna S. Bjarnadóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálit þetta rita auk mín hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Siv Friðleifsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Kristinn H. Gunnarsson og Björk Guðjónsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég er svo sem ekki með neitt andsvar við þessari ágætu þingsályktunartillögu. Mig langaði bara að spyrja hv. þm. Árna Pál Árnason hvaða hagsmunir séu fólgnir í þessum fríverslunarsamningi. Ég tel að hann geti verið mjög mikilvægur fyrir hagsmuni íslensku þjóðarinnar. Eru það þá ekki fleiri samningar sem geta hagnast íslenska ríkinu, sérsamningar við til að mynda Kína, Indland og fleiri ríki? Mér þætti fróðlegt að heyra sjónarmið þingmannsins varðandi þann hag sem við Íslendingar höfum af þessum samningi. Ég tel ótvírætt að þetta sé mjög mikilsverður og góður fríverslunarsamningur.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að fríverslun er mikils virði og mjög mikilvægt að net fríverslunarsamninga sé svo gott sem kostur er. Það er líka mikilvægt að fríverslun og allar viðskiptahindranir séu úr vegi og raunveruleg fríverslun tryggð og viðskipti þvert á landamæri. Þeir fríverslunarsamningar sem EFTA hefur gert hafa í ríkum mæli snúist um vöruviðskipti en í þessum tiltekna samningi er gert ráð fyrir frekari viðræðum um þjónustuviðskipti í kjölfarið. EFTA-ríkin hafa unnið að fríverslunarsamningagerð við Kína og Indland og önnur ríki. Ég tel að það sé mikils virði. Fríverslunarsamninganet okkar þarf að verða enn stærra og betra. Það er hins vegar erfitt við það að eiga því að við erum ekki stórt markaðssvæði og EFTA-ríkin sjálf eru ekki heldur stórt markaðssvæði. Það er dýrt og flókið að gera fríverslunarsamninga og ekki alltaf mögulegt fyrir EFTA-ríkin að fá að gera fríverslunarsamninga við fjarlæg ríki. Því hafa EFTA-ríkin í flestum tilvikum gengið í fótspor Evrópusambandsins, þ.e. þegar Evrópusambandið hefur gert við ríki fríverslunarsamninga eða EFTA-ríkin fylgt í kjölfarið. Síðan skiptir auðvitað máli fyrir fríverslun að ný lota samninga innan Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar skili árangri þannig að enn frekari fríverslun verði möguleg. Þjónustuviðskipti aukast þannig enn til muna og eins viðskipti með landbúnaðarvörur eins og stefnt er að núna í síðustu viðræðulotunni, Doha-lotunni, innan Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi sem við flytjum saman, þingmenn þriggja flokka, Framsóknarflokks, Sjálfstæðisflokks og Frjálslynda flokksins, um að inn í lög um þjóðlendur bætist nýjar greinar sem kveða á um að sönnunarbyrðin sé færð til þess aðila sem gerir kröfu um eignarrétt í þinglýstu landi. Þetta er í rauninni mikil sanngirniskrafa og hefur verið í umræðu í þjóðlendumálum sem hafa valdið deilum og erfiðleikum víða á landinu og þá einkanlega það að ríkið hefur með ásælni gert kröfu um að fá eignarrétt yfir landi sem menn hafa sannanlega, og oft og tíðum í marga mannsaldra, greitt skatta og skyldur af og ríkið viðurkennt sem þeirra eign. Þess eru meira að segja dæmi í þessu sambandi að ríkið hafi selt einstaklingum og sveitarfélögum land sem það síðan ásælist með kröfugerð í þjóðlendumálum og í nokkrum tilvikum hafa dómar gengið þannig að ríkið hefur með þeim hætti eignast aftur land sem það hafði þó selt við verði til aðila í samfélaginu og þegið fyrir greiðslu. Eitt skýrasta dæmið um þetta er kannski fjallið Skjaldbreiður sem ríkið, fyrir hönd Þingvallakirkju, seldi Grímsneshreppi á sínum tíma sem lét þá í staðinn koma jörðina Kaldárhöfða sem ríkið eignaðist með þessum hætti. Ríkið hafði þar með vatnsréttindi Kaldárhöfða þegar kom að virkjunum á því svæði en Grímsneshreppur hafði afréttarnotin af Skjaldbreið. Þegar þjóðlendumálin koma til þá er það aftur dæmt að Skjaldbreiður sé eign ríkisins þó að hann á sínum tíma hafi með þessum hætti komist úr eigu ríkisins. Ég mun ekki rekja greinargerð frumvarpsins í smáatriðum en vísa til hennar og einnig munu aðrir flutningsmenn gera nánari grein fyrir þeim atriðum. Mig langar til að nota þennan ræðutíma til að gera frekar grundvallargrein fyrir þjóðlendumálinu og þeim hugmyndum sem þar eru baki, sem eru kannski einn síðasti anginn, sem við hér á hinu háa Alþingi glímum við, af sósíalismanum. Samfélag okkar hefur vissulega þegið margt gott af sósíalisma en ekki hvað því viðkemur að ríkið skuli leggja undir sig eigur. Grunnhugmyndin þar á bak við er kannski enn eldri og nær aftur til þess þegar þjóðhöfðingjar töldu að allt vald væri þeim frá guði komið og allt sem fólk ekki átti með séreignarrétti í ríkinu væri eign konungsins. Á þeirri hugmynd er það byggt að land sem einhver vafi leikur á að einstaklingar eigi sé þar með eign ríkisins, og með því að það sé eign ríkisins sé það þar með einhvers konar sameiginleg sameign fólksins í landinu. Í þessu er mikill misskilningur fólginn vegna þess að fólkið í landinu er ekki handhafar eigna sem ríkið fer með og reyndar er það svo að oft og tíðum eru eignir sem ríkið fer með fjær almenningi en eignir sem einstakir aðilar í samfélaginu eiga. Ríkiseign á landi og yfir höfuð opinber eign á landi hefur líka þann stóra ókost að þar verður til land án hirðis, rétt eins og í fjármálageiranum getur orðið til fé án hirðis. Við höfum séð þess mjög mörg dæmi á undanförnum árum og áratugum hvernig land sem ríkið hefur með að gera - mér er í þessu efni hugstætt land og umráðasvæði við Gullfoss, þá miklu náttúruperlu, sem lengi vel hefur verið, og er að nokkru leyti enn, í mikilli vanhirðu og miklu verri hirðu en sambærilegar náttúruperlur sem eru í einkaeigu eða í eigu sveitarfélaga. Reyndar getur eignarhald sveitarfélaga líka orkað tvímælis, sérstaklega ef það er flókið, sameign margra sveitarfélaga verður oft og tíðum fyrir sams konar hirðuleysi hins opinbera. Það þekki ég vel frá mínum uppvaxtarstað, Laugarási í Biskupstungum, sem var eign læknishéraðsins þar - hirðuleysi með jarðeignina var þar meira en mögulegt hefði verið ef um eign einstaklings eða eign eins sveitarfélags hefði verið að ræða. Ein sterkustu rökin fyrir þjóðlendumálunum hafa gjarnan verið þau að land sem ekki tilheyrir heimatúni bónda, ekki er í nánasta nágrenni við bústað á jörð, hljóti að vera almenningseign. Það hljóti að vera eitthvað annað en einkaeign og við heyrum gjarnan talað um að hreint útilokað sé að jöklar eða einstök fjöll geti verið í einkaeigu. Um þetta má auðvitað deila. Ég vil samt ítreka þá skoðun mína, og ég sakna þess að ekki eru í þingsal fulltrúar þess flokks sem hefur kannski oftast talað fyrir eignarréttinum - það gæti að vísu orðið breyting á því núna. En það skiptir svolitlu máli að -  Ég ætla að halda áfram ræðunni þar sem frá var horfið. Sú hugmynd að land geti ekki verið í einkaeigu vegna þess að það feli í sér einhver almenn verðmæti eins og jöklar vissulega gera, sömuleiðis fallvötn, sömuleiðis stór afréttarlönd - en í þessu sambandi skiptir máli að hve miklu leyti land er séreign einstaklings. Og það er þar sem ég held að við sem störfum á Alþingi, við sem gætum hagsmuna hinna landlausu þegna þessa lands, höfum brugðist því að það er miklu brýnna að við tryggjum þessa almennu umgengni um allt land sem ekki er beinlínis notað til ræktunar eða annarra slíkra nota, að umgengni fólks um það sé eigandanum til baga. Mjög stór hluti af landi hér á landi er óræktaður og landeigandi þarf ekki á því að halda að takmarka umferð almennings um það. Að nokkru leyti gera lög ráð fyrir því að landeiganda sé þetta ekki heimilt en þeim lögum er mjög slælega fylgt eftir og við höfum víða mjög mörg dæmi um að aðgengi fólks, m.a. að fjöllum, að opnum heiðarlöndum, sé takmarkað meira en ástæða er til. Það er þarna sem hagsmunir hinna landlausu Íslendinga liggja en ekki í því að ríkið gangi þvert á hinn almenna eignarrétt. Með því að ríkið gangi á hinn almenna eignarrétt, eins og gert er í þjóðlendulögunum, erum við að veikja eina af mikilvægustu grunnstoðum réttarkerfisins. Þessi verndun eignarréttar er oft talin til marks um hversu gott stjórnskipulag er í löndum. Við Íslendingar höfum, samkvæmt mælingum sem hafa verið birtar, verið frekar ofarlega, ekki efstir, taldir í tíunda sæti meðal þjóða heimsins. Hjá fátækustu þjóðunum er eignarrétturinn lítils virtur og mjög freklega er gengið á hann. Einnig má horfa til þess að þegar talað er um að óviðeigandi sé að einstök fjöll eða partar af jöklum landsins séu í einkaeigu þá á það við um margt annað sem við viljum að sé sameign þjóðarinnar. Það á við um einstakar byggingar sem við viljum öll hafa aðgang að, sem við viljum öll geta séð. Við getum ekki fellt okkur við að þær séu í einkaeigu með þeim hætti að fólki sé heimilt að gera hvað sem er við þær. Gott dæmi um þetta er sú húseign sem mikið hefur verið tekist á um hér í Reykjavík að undanförnu sem Thor Jensen byggði og var nú nýlega seld einum af afkomendum hans. Vissulega höfðu einhverjir á móti því að hún væri seld til einkaeignar en hún verður þar í sömu stöðu og mjög margar aðrar húseignir  Það sama á við um land. Eigandi lands hefur ekki leyfi til þess að fara með það hvernig sem er. Um slíkt gilda þau lög að hann þarf að hafa samstöðu um það við sveitarfélög, við stjórnvöld og við náttúruverndaryfirvöld að raska ekki verðmætum sem eru með vissum hætti sameign þjóðarinnar þrátt fyrir séreignarréttinn á landinu. Það er mikilvægt að hafa þessi sjónarmið í huga - með því að standa vörð um eignarhald á landi erum við ekki að segja að aðrir þegnar en þeir sem eiga jarðir séu réttlausir. Landið verður eftir sem áður sameign okkar allra og sjálfur tala ég hér sem einn hinna landlausu manna í þessu landi. Þau rök hafa verið færð fyrir því að höfða þjóðlendumál að þar með sé verið að skera úr um réttaróvissu til langs tíma, þar með sé verið að útkljá deilumál þannig að við séum laus við þá réttaróvissu um ýmis landsvæði sem ella sé fyrir hendi. Þau rök standast ekki þær grundvallarreglur sem réttarríkið setur okkur um það að við höfðum ekki dómsmál að óþörfu. Það þarf að vera raunveruleg ástæða fyrir því að reka mál fyrir dómstólum, raunverulegir hagsmunir bak við það að málið sé keyrt þá leið. Ekki er um það að ræða í þjóðlendumálum, þ.e. sá sem gerir hér kröfu um að eignast landið, verða skilgreindur sem eigandi að því, ætlar ekki að nýta það á neinn hátt. Við höfum einmitt gott dæmi um þetta, og hvaða árekstra þetta getur skapað, varðandi eina af þeim þjóðlendum sem ríkið hefur fengið dæmda í sína eigu núna en það eru Hrunaheiðar ofan byggðar í Hrunamannahreppi. Þar fékk ríkið, með úrskurði dómstóla, staðfest að heiðar þessar væru þjóðlenda. Í framhaldi af því fór landeigandi á bænum Tungufelli fram á að ríkið tæki þátt í að girða þessa eign sína af gagnvart því landi sem hann nýtir fyrir sitt fé og sitt beitarland, það voru ekki hans hagsmunir að hans fé gengi inn á land ríkisins eða að fé, sem ríkið leyfir að gangi á þessum heiðum, gangi inn á hans land. Hann hafði því lögvarða og eðlilega hagsmuni af því að þarna væri sett upp girðing. En svarið kom frá ráðuneytinu löngu eftir tilskilinn frest um það að svar komi og á þá leið að það hefði engan áhuga á þessari girðingu, enda vandséð hvaða hagsmuni ráðuneyti, í þessu tilviki forsætisráðuneytið, eða ríkið sem slíkt, hefur af þessu eignarhaldi. Það hafði ekkert við þetta eignarhald að gera. Þetta mál var einungis höfðað til þess að búa til einhverja ímyndaða stöðu sem síðan verður framkvæmd og er hagnýtingu landsins á þessu svæði til trafala en ekki til framdráttar. Þetta er í rauninni sambærilegt við mál sem kom upp í kaupstað úti á landi fyrir nokkrum árum þar sem sveitarstjórn datt í hug að mæla lóðir upp að nýju. Þar hafði lóðum verið úthlutað eins og við þekkjum á Íslandi með hnitum sem kannski voru ekki allt of nákvæm enda sett löngu áður en nokkur tækni var til þess að gefa upp GPS-hnit og lóðir áttu að vera svo og svo margir metrar. Síðan höfðu íbúar í þessum kaupstað skilgreint lóðamörkin með girðingum, með trjáplöntum milli lóða og annarri slíkri venjulegri hagnýtingu. Þegar sú hugmynd kom upp að mæla þessar lóðir allar upp á nýtt kom í ljós að mörkin sem gefin voru á pappírum og mörkin á landinu sjálfu pössuðu ekki alfarið saman. Ef þessu hefði verið fylgt eftir út í æsar hefðu svo og svo margir tapað sínum trjárunnum, aðrir hefðu orðið að færa girðingarnar enn út og stækka lóðirnar og enginn hafði hagsmuni af þessu í sjálfu sér vegna þess að það vantaði engan að stækka eða minnka sínar lóðir. Það hefði verið eðlilegt ef tveir eigendur hefðu farið að deila um lóðarmörk sín í milli að fara þá í eitt einstakt mál út af því en menn sáu fljótlega að það yrði til þess eins að æsa til ófriðar að keyra slík mál yfir heilt samfélag og var því horfið frá því ráði. Það sama hefur gerst í þjóðlendumálunum. Þau hafa fyrst og fremst orðið til þess að efna til ófriðar og hafa ekki bætt neitt í samfélagi okkar. Mig langar síðan að víkja aðeins að framkvæmd þessara mála sem hefur í raun öll verið með allt öðrum hætti en stjórnmálamenn gáfu fyrirheit um. Það má með rétti halda því fram að þróunin hafi í rauninni orðið með öðrum hætti en menn sáu fyrir. Ég er ekki einn þeirra sem studdu þjóðlendufrumvarpið og hef aldrei verið hlynntur þeim grunnhugmyndum, en samt sem áður má alveg rökstyðja að þar hafi verið á ferðinni ákveðnar grundvallarhugmyndir um skilgreiningu á afréttarlandi sem gátu kannski gengið upp. En misbresturinn á því að saman hafi farið hinn pólitíski vilji sem kom fram við samþykkt laganna og síðan í framkvæmdinni er mjög mikill og má fyrst og fremst rekja til þess að sönnunarbyrðin varðandi eignarhald á þinglýstu landi hefur verið færð yfir á eigendur landsins en ekki á þann sem gerir kröfur um landið sem er þó í þinglýstri eigu og menn hafa greitt skatta og skyldur af til mjög langs tíma. Þá hugmynd að hægt sé að höfða mál til þess að skera úr um réttaróvissu framtíðarinnar þarf einnig að athuga í þessu sambandi. Það má vissulega segja að það gæti verið til bóta ef menn vissu alveg fyrir víst fyrir fullt og fast hvar liggi landamerki milli þess sem er opinbert land og þess sem er einkaland og milli landamerkja einstaklinga og einstakra jarða. En það er ekki svo að þjóðlendumálin muni hjálpa okkur í þessu. Það hafa komið fram mjög alvarlegar efasemdir fræðimanna við framgang þjóðlendumálanna og við þær sönnunarreglur sem þar er stuðst við. Fræðimaðurinn Einar G. Pétursson á Árnastofnun hefur bent á í mjög góðu erindi að það mat sem menn hafa lagt á skjöl fyrri tíðar hafi í rauninni verið mat nútímamanna og mat út frá nútímaforsendum á gerningum fyrri tíða. Það er ekki nóg að lögfræðingar finni þannig skjöl því það þarf að túlka skjölin út frá þeim veruleika sem þau voru gerð í og upp á þetta hefur vantað. Sú hugmynd réttarkerfisins í dag sem er þó sú hugmynd sem Hæstiréttur og þjóðlenduyfirvöldin vinna eftir, að líta á skráðar heimildir, þar á meðal Landnámu, sem sönnunargögn er líka mjög umdeilanleg. Þannig hefur Sveinbjörn Rafnsson fært nokkuð sannfærandi rök fyrir því að Landnáma sé í rauninni pólitískt rit af því tagi að það sé alls ekki hægt að styðjast við hana sem gagn í málaferlum sem þessum. Og það getur komið að því að sú skoðun verði almenn í fræðasamfélagi okkar að það verði einfaldlega litið á þetta sem bernsku okkar tíma að menn skuli hafa tekið Landnámu sem heilögum sannleika varðandi landamerki og þar með mundu þjóðlendumálin öll meira og minna vera fallin. Enn skiptir líka máli í þessum efnum að þegar við leggjum þessa algeru kröfu á það að menn geti fært bréf fyrir fyrir jörðum sínum þá erum við í rauninni að gera mjög upp á milli landa eftir sögu þeirra. Því það vill til að um kotjarðir, ýmsar jarðir sem hafa lengst af verið í eigu einstaklinga en ekki komist í eigu kirkju eða konungs eru oft mjög lítil og fáfengileg skjöl og landamerkja þeirra er þar af leiðandi ekki getið í máldögum. Í rauninni hefur það dugað samfélaginu algerlega að landamerkin hafa verið í minni manna allt fram undir lok 19. aldar þegar sett voru lög sem voru að mörgu leyti sambærileg því sem menn vildu gera með þjóðlendulögunum. Þá voru sett lög um landamerki og menn skyldu lýsa landamerkjum sínum og fá mótaðila þeirra landamerkja til þess að vottfesta þau. Síðan var þessum landamerkjum þinglýst og þau hafa staðið til þessa. Út frá þessum landamerkjum hafa menn greitt skatta og skyldur og menn hafa því selt og keypt lönd í góðri trú eftir þessum landamerkjum. En nú eru bornar brigður á að þetta sé nægilegt og einkanlega horft til þess ef það tekst að finna eldri gögn en þessi. Meginreglan hefur nánast verið sú að því eldri sem gögnin eru því öruggari eru þau, því frekar eigi að taka mark á þeim. Þótt það sé ekki jafneinhlítt og ætlað er. Þarna er hinu ritaða orði gegn hinu talaða gert hærra undir höfði en réttlætanlegt er og það sem gengið hefur í munnmælum allt fram undir aldamótin 1900, í gamla bændasamfélaginu, á í rauninni að njóta alveg sama réttar og það sem kannski var fært á blað einhverjum hundruðum árum fyrr. Með þessu er ég ekkert að kasta rýrð á öll slík gögn en vil fyrst og fremst að vekja athygli á því að með þessu móti er réttarstaða jarðeigenda sem ekki geta fundið gögn eins og þessi dregin í efa án þess að það sé nokkur réttur til að gera það. Síðan er enginn vafi á því að menn hafa fráleitt við þau þjóðlendumál sem rekin hafa verið í samfélaginu leitað af sér allan grun varðandi skjöl. Þetta hafa margir fræðimenn bent á þar á meðal Einar G. Pétursson sem ég minntist á áðan, að það er margt skjala og gagna í skjalasöfnum sem menn hafa ekkert farið yfir. Það er í rauninni allsendis fráleitt að það sé hægt við ferli eins og þetta að komast yfir að kanna öll skjöl þar til hlítar þannig að það mun enn kalla á það að þjóðlenduúrskurðir sem núna eru kveðnir upp verði af komandi kynslóðum teknir upp að nýju og að bornar verði brigður á þá með ýmsum hætti. Við framkvæmd þjóðlendulaga hefur hæstv. fjármálaráðherra gefið fyrirheit um, síðast á þessu þingi nú í vetur en einnig í kosningabaráttu og á síðasta kjörtímabili, að þær aðferðir sem viðhafðar eru við kröfugerð verði mildaðar. Nú ætla ég ekki að vera svo óvæginn að halda að þar hafi ekki að neinu leyti verið komið til móts við kröfur bænda því það liggur í hlutarins eðli í raun og veru að það hefur verið gert þar sem fjármálaráðuneytið hefur tekið mið af þeim dómum sem fallið hafa. Það er fljótsagt að miklu oftar hafa þinglýstir eigendur jarða haft betur í þessum málaferlum. Það breytir ekki því að þar sem ríkið hefur náð undir sig þinglýstum löndum þá hefur það oft og tíðum gert það með mjög hæpnum réttindum og vegna þess, eins og ég vék að áðan, að það er ekki horft á sönnunargögn með algerlega hlutlausum hætti. Það er um of einblínt á gildi ritaðra gagna og of lítið gert úr gildi munnlegrar geymdar í þessu sambandi. Þess vegna hefur það legið í hlutarins eðli að kröfugerðin hefur tekið breytingum, sumt til hins betra og kannski munar þar mest um svokallaða fjallatoppakenningu sem hefur tekið mið af m.a. málaferlum við Esju og í Smjörfjöllum, ef ég man að fara rétt með þessi örnefni. En það er engu að síður svo að ráðuneytið hefur ekki efnt pólitísk loforð hæstv. fjármálaráðherra um að það sé byrjað að fara samningaleiðina að þessum málum. Ráðuneytið hefur heldur ekki alls kostar efnt það að ekki séu gerðar kröfur inn í þinglýstar jarðir. Á norðvestursvæðinu sem er nýjasta svæðið sem ríkið gerir kröfur í, hafa nú þegar verið gerðar kröfur inn í 40–50 þinglýstar jarðir og það eru meira að segja gerðar kröfur inn í skíðasvæði Norðlendinga og fleira mætti þar telja sem nær vitaskuld ekki nokkurri átt að ríkið skuli sælast til eignar á. Ég gæti talað um þetta mun lengur en tími minn er nú senn á þrotum. En ég vonast til að þingið taki það til athugunar að breyta lögum þessum og hvort sem það tekst á þessu þingi eða ekki þá er þessari baráttu fráleitt lokið.

Virðulegi forseti. Ég bíð spenntur eftir að hlusta á hv. þm. Árna Johnsen en ég veit að mér gefst tækifæri til þess á eftir. Eins og hv. þm. Bjarni Harðarson kom inn á áðan þá ætla ég að fara aðeins betur í frumvarpið sjálft og þær lagabreytingar sem lagt til að verði gerðar og fara kannski örstutt yfir lögfræðina sem kemur fram í greinargerðinni. Þar er farið mjög ítarlega í ástæður fyrir lagabreytingum. Svo ég reifi örstutt það sem kemur fram í athugasemdum við 1. gr. þá segir þar: „Lagt er til að í lögin um þjóðlendur verði tekin viðtekin sönnunarregla íslensks réttar, þannig að vefengi ríkið eignarrétt þinglýsts eiganda að jörð hefur ríkið sönnunarbyrðina fyrir staðhæfingum þess efnis að hinn þinglýsti eigandi hafi ekki eignarrétt að öllu landi innan merkja jarðarinnar. Ríkið verður að sýna fram á að eignarheimild að jörð sé ógild eða sé svo áfátt að sá sem á henni byggir teljist ekki hafa sýnt fram á eignarrétt sinn.“ Í athugasemdum við 2. gr. segir og er þetta til að sýna það jafnræði sem kemur fram í þessu lagafrumvarpi: „Í fáeinum tilvikum hefur Hæstiréttur dæmt að hluti lands jarðar skuli teljast þjóðlenda og eru dómar þessir byggðir á fyrrnefndri strangri sönnunarreglu mótaðri af Hæstarétti í þjóðlendumálum. Þeir dómar hafa þegar haft réttaráhrif og eru bindandi milli málsaðila. Lagt er til að íslenska ríkið falli frá þeim rétti sem þannig hefur stofnast því til handa og þinglýsi yfirlýsingu þar um á viðkomandi jarðir að eigin frumkvæði og á sinn kostnað. Með þessari reglu er tryggt jafnræði milli jarðeigenda í landinu í þeim skilningi að þeir sitja allir við sama borð sem hafa fært fram sambærileg sönnunargögn fyrir eignarrétti sínum og merkjum jarða sinna.“ Í lögum nr. 58/1998 er ekki að finna sérstakar sönnunarreglur sem gildi í þjóðlendumálum, þ.e. um ágreining um hvort land teljist eignarland eða þjóðlenda. Það kom samt skýrt fram í undirbúningsgögnum laganna að niðurstöður skuli ráðast af almennum sönnunarreglum. Orðalagið er þannig: „Ekki verði í lögum settar sérstakar sönnunarreglur eða lagaskilyrði fyrir því að land teljist eignarland í merkingu laganna, heldur ráðist það af almennum sönnunarreglum og réttarheimildum sem færðar eru fram í hverju einstöku tilviki.“ Mig langar í nokkrum orðum að reifa þessar almennu sönnunarreglur og vil því, með leyfi forseta, vísa í útdrátt sem Eiríkur Tómasson hefur gefið út í fyrirlestrum sínum um sönnun. Þar er jafnframt vísað til greinanna Sönnun og sönnunarbyrði sem birtist í Úlfljóti, Réttlát málsmeðferð fyrir dómi - þetta eru greinar eftir Eirík - og Allt orkar tvímælis þá gert er sem birtist í Úlfljóti 2000 og einnig grein Hrafns Bragasonar: Er þörf á að breyta meðferð opinberra mála fyrir Hæstarétti Íslands? Þetta er það sem ég ætla að vísa í almennt um sönnunarbyrði í einkamálum. Þar er meginreglan sú að sá sem staðhæfir að eitthvað hafi gerst verði, ef því er mótmælt af gagnaðila, að færa sönnur á þá staðhæfingu sína. Nokkrar reglur tengjast einmitt þessari meginreglu eins og að sá sem ber fyrir sig eitthvað ómögulegt eða afbrigðilegt verður að sanna slíkt, og sá sem byggir á fráviki frá venju á tilteknu sviði verður sömuleiðis að sanna slíkt. Hér er vísað í fjölmarga hæstaréttardóma sem hafa staðfest þessa reglu, hæstaréttardóm 1996, bls. 620 í dómasafni Hæstaréttar og bls. 3323 og 3474 og hæstaréttardóm 1997/746. Þetta er hin almenna meginregla sem ég tel að eigi alveg jafnt við í þessum þjóðlendumálum en Hæstiréttur hefur ekki tekið tillit til og þar liggur kannski fyrst og fremst ósanngirnin í þessum málum. Óumdeilt er að almennt var talið að sú sönnunarregla gilti í ágreiningsmálum um eignarrétt að fasteignum að sá sem taldi til eignarréttar yfir fasteign, sem var þinglýst eign annars, bar sönnunarbyrðina fyrir staðhæfingu sinni um betri rétt. Þetta er orðað mjög svipað og sú meginregla sem ég vísaði til áðan og í greinargerðinni er vísað til hæstaréttardóms 1961, bls. 629, samanber og Þorgeir Örlygsson: Kaflar úr eignarrétti I , handrit til kennslu við lagadeild Háskóla Íslands, Reykjavík 1998, en ekki síður til Ólafs Lárussonar: Eignarréttur I , Reykjavík 1950. Þar segir m.a. á bls. 150, með leyfi forseta: „Það mundi vera rétt að telja þann mann, sem hefur þinglýsta heimild til eignarinnar, eiga tilsvarandi rétt yfir henni, þar til annað sannaðist, með öðrum orðum, sá sem vill vefengja heimild, sem styðst við veðmálabækurnar, myndi hafa sönnunarbyrðina um það, að sú heimild væri ógild.“ Verður að ætla að þegar þjóðlendufrumvarpið var til umræðu og ákvörðunar á Alþingi, þá hafi alþingismenn við samþykkt frumvarpsins gengið út frá því að þinglýstar eignarheimildir og þar með þinglýst landamerkjabréf hefðu sama sönnunargildi sem fyrr og að eigendur jarða með þinglýst landamerki mættu treysta því að við merkjum jarða þeirra yrði ekki hnikað nema fram kæmi sönnun um heimildarbrest þeirra. Annað kom á daginn eins og þjóðlendumálin sýna öll og má ráða af samtölum við þingmenn sem samþykktu þetta skilja þeir það svo að þessi almenna sönnunarregla hafi átt að gilda og telja að ríkið hafi gengið of langt þegar það hóf að gera kröfu fyrir óbyggðanefnd um hvernig draga skyldi línur milli þjóðlendna og eignarlanda einstakra jarða. Þá kemur einnig í ljós að ríkið virti ekki eignarheimildir samkvæmt þinglýstum landamerkjabréfum sem eigendum jarða hafði verið skylt að gera samkvæmt fyrirmælum í eldri landamerkjalögum, nr. 5/1882, og yngri landamerkjalögum, nr. 41/1919. Það kom á óvart að Hæstiréttur féllst óvænt á röksemdir ríkisins um takmarkað sönnunargildi þinglýstrar eignarheimilda að fasteignum og gerði um leið þær kröfur til eigenda jarða, sem ríkið gerði eignartilkall til, að til viðbótar þinglýstum landamerkjabréfum samkvæmt landamerkjalögunum frá 1882 eða 1919 yrðu þeir að leggja fram frekari og eldri gögn sem styddu sannindi hinna þinglýstu landamerkjabréfa. Í þessu felst í stuttu máli að Hæstiréttur lítur svo á að það væru eigendur jarðanna sem gerðu eignartilkall á hendur ríkinu og því bæru þeir sönnunarbyrðina um eignarrétt sinn að landi innan þinglýstra landamerkja. Og það er engum blöðum um það að fletta að um leið er staða landeigenda gerð mjög erfið og þeir þurfa að leggja í gríðarmikla vinnu og kostnað við að grafa upp þessi gögn sem í mörgum tilvikum er algerlega ómögulegt að finna. Það sem kom kannski líka á óvart var að Hæstiréttur gerði ekki neinar sönnunarkröfur á hendur ríkinu þess efnis að það sýndi fram á að eignarheimildum þinglýstra eigenda væri áfátt. Hér teljum við sem leggjum fram þetta frumvarp að hafi verið um algerlega nýja sönnunarreglu í íslenskum rétti að ræða, og undir það taka lagasérfræðingar og prófessorar, án þess að reglan ætti stuðning í ákvæðum þjóðlendulaga eða öðrum réttarheimildum. Því miður verður ekki ráðið af dómum Hæstaréttar hvert er tilefni mótunar þessarar nýju sönnunarreglu og hvers vegna þörf var á nýrri og strangari sönnunarreglu þrátt fyrir þær forsendur í undirbúningsgögnum laganna að almennar sönnunarreglur íslensks réttar skyldu gilda um mat á eignarheimildum. Sem betur fer bendir einn hæstaréttardómari einmitt á þetta atriði í sératkvæði sínu. Í sératkvæði Ólafs Barkar Þorvaldssonar hæstaréttardómara í dómi Hæstaréttar í málinu nr. 27/2007, sem kveðinn var upp hinn 4. október 2007, segir m.a., með leyfi forseta: „Ég tel að í fyrrnefndum dómum Hæstaréttar hafi rétturinn á ýmsan hátt gert strangari kröfur til sönnunarfærslu um eignarréttindi að fasteignum en rétt hefði verið að gera og finna má einnig eldri fordæmi fyrir að áður hafi verið gert.“ Það er undarlegt að Hæstiréttur skuli ekki í þjóðlendudómum sínum hafa fallist á þessar röksemdir og röksemdir landeigenda og lögmanna þeirra án þess þó að rökstyðja að skilyrði aukinnar sönnunarbyrði eigi sér lagastoð. Nú vil ég taka það fram að ég ber fullt traust til Hæstaréttar og tel að hann sé réttsýnn og við landsmenn búum vel að eiga góðan Hæstarétt, en hvort sem hann hefur rétt fyrir sér eða ekki þá er þessi regla ósanngjörn. Hún er líka nýmæli og með þessu frumvarpi er einfaldlega verið að rétta við þann órétt sem við teljum að landeigendur hafi því miður verið beittir. Landeigendum, núverandi eigendum jarða, var nánast gert ókleift að axla þá sönnunarbyrði sem Hæstiréttur lagði á þá samkvæmt framansögðu en nú eru liðin fjögur kynslóðabil frá því að megnið af landamerkjabréfunum voru gerð og þeim þinglýst og því er afar ólíklegt að varðveist hafi þau gögn og upplýsingar sem landamerkin voru byggð á. Það sem er kannski ósanngjarnast í þessu er að það er í rauninni hending ein sem ræður hvort til eru eldri gögn sem styðja hinar þinglýstu landamerkjalýsingar, það er einfaldlega þannig að þinglýsing á að skera úr um eignarrétt á fasteign og ef einhver vill afsanna það eða sýna fram á að sýslumaður hafi gert mistök ber hann sönnunarbyrðina. Í þessu frumvarpi er lagt til að úr framangreindu verði bætt, eins og ég kom inn á áðan, með því að orða í lögunum þá almennu sönnunarreglu sem talin var gilda þegar þjóðlendulögin tóku gildi. Það verður líka að hafa í huga að allt frá gildistöku fyrri landamerkjalaganna frá 1882 hefur að meginreglu verið kveðið á um einkarétt jarðeiganda til veiði fugla, fiska og annarra nytjadýra á jörð sinni. Með vísan til ofanritaðs og þess sem kemur fram í greinargerðinni og í ljósi tilgangs landamerkjalaga má ætla að jarðeigendur hafi mátt vænta þess að jarðir með þinglýstum landamerkjum teljist beinum eignarrétti undirorpnar og þær væntingar njóti verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar, samanber einnig 1. gr. 1. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Núverandi þinglýstir eigendur jarðanna eru ekki höfundar hinna þinglýstu landamerkjabréfa. Þeir hafa eignast jarðirnar í flestum tilvikum fyrir kaup eða arf, en í sumum tilvikum á opinberum uppboðum, og hafa því verið í góðri trú um gildi þinglýstra landamerkja jarða sinna.  Ég held ég eigi rétt á að koma aftur í ræðustól og mun því halda áfram þá, ég átti eftir nokkur atriði sem mig langaði að koma inn á.

Virðulegi forseti. Ég frétti að menn hefðu viljað hafa mig með í þessari umræðu. Mér þykir leitt að hafa ekki komist fyrr og bið alla afsökunar á því að hafa bókað mig á annan fund og í önnur verkefni, en sem betur fer náðist þetta allt heim og saman. Ástæðan fyrir því að hv. þingmenn, sem tekið hafa þátt í umræðum í dag, vildu fá mig til umræðna hér var fyrirvari minn í efnahags- og skattanefndinni við frumvarpið. Ég lýsti því yfir í nefndinni, við formann nefndarinnar, hv. þm. Pétur Blöndal, og aðra sem þar voru - og átti viðræður um það við hv. þingmenn Kristin H. Gunnarsson, Ögmund Jónasson o.fl. - að þrátt fyrir að frumvarpið sé í sjálfu sér athyglisvert, og ég hafi ekki neitt á móti því, snýst fyrirvari minn um þá skattfrestun sem hefur verið viðhöfð. Má kannski segja sem svo að þau lög sem verið er að vinna eftir í dag séu gölluð að því leyti til að það hefur ekki gengið eftir sem lagt var upp með á sínum tíma, að mínu mati. Auk þess hefur það umhverfi sem lögaðilar og fyrirtæki búa við í dag breyst á umliðnum árum. Fyrirtæki hafa í miklum mæli nýtt sér umrædda skattfrestun sem með þessum lögum er verið að fella niður og þar af leiðandi búa til nýtt umhverfi fyrir umrædda lögaðila. Fyrirvari minn, eins og fram hefur komið bæði í nefndinni og í samtölum við hv. þingmenn utan þingsalar, snýst um það að mér þótti eðlilegt að skoða enn frekar þá skattfrestun sem er núna í skattkerfinu og velta því fyrir mér hvort það yrði tekið upp með öðrum hætti. Þá má kannski segja sem svo að um sé að ræða tæknilega skoðun á slíku eða skoðun á verklagi þrátt fyrir að það sé mín tiltrú, eins og fjölmargra annarra þingmanna og þeirra sem hafa komið að málum, að umrædd skattfrestun verði út í hið endanlega og þeir skattar sem menn hugsanlega hefðu getað búist við ef lögin hefðu verið með öðrum hætti muni aldrei verða að veruleika. Því má segja sem svo að ég hafi lýst því yfir í nefndinni að ég hafi verið fylgjandi frumvarpinu en þó með þeim fyrirvara að ég hefði viljað skoða þetta mál enn frekar hvað varðar þennan litla hlut sem tengist þá hinni afturvirku skattbreytingu. Nú kann einhver að velta því fyrir sér, virðulegur forseti, hvort ég sé hér að rýna í tekjustofna ríkisins og þá tengt fjárlögunum. Nú er það einu sinni svo að ég sit bæði í fjárlaganefnd og í efnahags- og skattanefnd og hef því nokkuð góða yfirsýn yfir það sem er að gerast á báðum stöðum, bæði tekjuhliðina og gjaldahliðina. Það hefur kannski ekki verið þannig á umliðnum árum að hv. þingmenn hafi setið í þessum báðum nefndum samhliða. En mér hefur alla vega þótt það vera mikilvægt, og ekki síður í störfum mínum í fjárlaganefnd, að geta séð hvernig verið er að fara með tekjuhlið ríkisreikningsins og tekjuhlið fjárlaganna með því að skoða þær breytingar sem hafa farið fram í efnahags- og skattanefnd. Ég taldi þar af leiðandi í þessu tilfelli að menn hefðu átt að gefa sér örlítið meiri tíma þrátt fyrir að það sé alveg ljóst, miðað við þær forsendur og það upplegg sem við höfum varðandi fjárlögin, að ekki er verið að fella niður neinar tekjur sem gert var ráð fyrir í fjárlögum þessa árs. Fjárlög þessa árs byggjast ekki á tekjustreymi gagnvart þessum þáttum enda er það svo, eins og væntanlega hefur komið hér fram í umræðunni í dag, að fyrirtækin og lögaðilar hafa nýtt sér umrædda skattfrestun í hvívetna. Það kemur einnig fram í fylgiskjali með frumvarpinu að fjárlagaskrifstofan metur það sem svo að frumvarpið leiði ekki til teljandi útgjalda fyrir ríkissjóð. Ég tel að fjárlagaskrifstofan hefði komið því á framfæri við yfirlestur á frumvarpinu ef hún hefði talið að um verulega tekjurýrnun væri að ræða gagnvart ríkissjóði. Með öðrum orðum má segja, virðulegur forseti, að fyrirvari minn sé fyrst og fremst tæknilegs eðlis og byggist á því að ég hefði viljað endurrýna í verklag og horfa til þeirra sjónarmiða sem komu fram í umræðunni, bæði frá þeim gestum sem komu á fund nefndarinnar og einnig í þeim umsögnum sem voru lagðar fram. Að öðru leyti tel ég að allt annað í umræddu frumvarpi, eins og hér hefur verið lýst, sé jákvætt og eigi að fá hljómgrunn í þinginu, sérstaklega með hliðsjón af breytingum, eins og ég kom að áðan, virðulegur forseti, á alþjóðlegum vettvangi og breytingum á mörkuðum á Íslandi, á umsvifum Kauphallarinnar og um leið má kannski segja í tengslum við það efnahagsumhverfi sem við búum við og höfum búið til. Ég geri ráð fyrir því að þetta sé það sem hv. þingmenn voru að bíða eftir og ítreka að ég hafði átt orðastað við formann efnahags- og skattanefndar og þingmenn stjórnarandstöðunnar um þetta í efnahags- og skattanefnd. Hinn tæknilegi fyrirvari minn lá því alveg ljós fyrir. En ef ég hefði vitað af því að menn vildu hafa mig hér í umræðunni í dag hefði ég auðvitað gert ráðstafanir til þess að geta verið hér með hv. þingmönnum og tekið ríkan þátt í þessari umræðu.

Frú forseti. Það eru nokkur vonbrigði að hv. þingmaður skuli fyrst og fremst tala um fyrirvara sinn sem tæknilegan. Ég hafði satt best að segja verið að gera mér vonir um að hv. þingmaður og krati úr Hafnarfirði ætlaði að koma hér og ræða þetta mál á efnislegri forsendum og ætlaði að standa í lappirnar fyrir hönd jafnaðarstefnunnar eða leifanna af henni sem enn er vonandi að finna í Samfylkingunni. Það er nú svo að maður gerir sér helst vonir um að fyrir utan hæstv. félagsmálaráðherra sé það kannski hv. þm. Gunnar Svavarsson, eðalkrati úr Hafnarfirði, sem reyni aðeins að passa upp á leifarnar af jafnaðarmennsku og jafnaðarhugsun í Samfylkingunni. Það hefði rímað við að hann hefði á þessu máli hreinan efnislegan fyrirvara vegna þessa örlætis í garð gróðafyrirtækjanna sem hér er á ferðinni. Hitt virði ég við hv. þingmann að hann ítrekar að það séu atriði í þessu máli sem hann hefði viljað skoða betur og auðvitað eru það gild rök fyrir því að fresta afgreiðslu þess. Það er afar sérkennilegt að í nefndaráliti meiri hlutans er t.d. talað um að endurskoða þurfi tekjuskattslög og að fjármálaráðuneytið viðurkenni þörfina fyrir því. En það megi þá nýta tímann til haustsins til þess, stendur svo hér í nefndarálitinu. Af hverju ekki að fresta þá þessu máli? Er einhver nauðsyn til að knýja afgreiðslu þess í gegn á þessum síðustu vordögum? Ég tel líka að ekki sé hægt að fullyrða að ekki sé með þessu verið að afsala ríkissjóði tekjum. Hér er um áfallnar skattgreiðslur að ræða, hverra greiðslum hefur verið frestað. Þær er bókfærðar sem þegar áfallinn skattur í bókhaldi fyrirtækjanna sem þau hafa þó ekki þurft að greiða - sem dregur athyglina að hinni hliðinni að þau geta væntanlega, verði þetta að lögum, stórhækkað sinn efnahagsreikning eða eigið fé sitt því það er verið að færa þeim gríðarlega sumargjöf. Ég 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Bjarni Harðarson sagði mér að ég hefði verið mærður svo hér í dag að ég ætti að setja ræðurnar inn á spólu og hlusta á þær ef mér liði illa. Ég held ég setji þetta andsvar hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar inn á þá spólu. Ég er í sjálfu sér upp með mér að heyra að ég og hæstv. félagsmálaráðherra stöndum vörð um jafnaðarmennskuna á Íslandi og ekki hvað síst að menn viti að það sé gert í Hafnarfirði alla daga. En auðvitað er það svo að í ræðu minni og í fyrirvara mínum liggur efnisleg afstaða þó ég hafi tekið það upp á þann veg að þetta snerist um að skoða verklagið og þann útreikning sem af breytingunni leiðir mun frekar, og ég ræddi það sérstaklega í nefndinni. Ég taldi hins vegar ekki ástæðu til að fresta framgangi laganna heldur einfaldlega að koma afstöðu minni á framfæri gagnvart þessu og jafnt sem allar líkur benda til þess, miðað við það skattaumhverfi sem við höfum búið við á grundvelli núgildandi laga, að umræddir skattar muni ekki falla í ríkissjóð. Ég skal vera fyrstur manna til að segja að umrædd lög á sínum tíma - hafi það verið vilji löggjafans að skattarnir mundu falla í ríkissjóð - það voru í sjálfu sér um ákveðin mistök af hálfu löggjafans, því að umrædd lög eru meingölluð. Ég tel að með þessu móti séum við að fara fram með betri lög en ég ítreka fyrirvara minn.

Frú forseti. Gölluð lög er hægt að bæta og þeim er hægt að breyta. Það er ekki þar með sagt að eina leiðin sé sú sem hér er lögð til af stjórnarmeirihlutanum að gefast bara upp og að fella niður frestaðar tekjuskattsgreiðslur lögaðila af tekjustofni sem er af stærðargráðunni 450–600 milljarðar kr. Það munar nú um minna. Það er ekki á hverjum degi sem menn færa slíka sumargjöf og á einu bretti á silfurfati. Það er að vísu rétt að það er sýnd veiði en ekki gefin að hve miklu leyti skattar kæmu til af þessum frestaða söluhagnaði. Þó segir um það í nefndaráliti meiri hlutans, með leyfi forseta: „Meiri hlutinn telur ekki líklegt að ríkissjóður eigi að óbreyttum lögum eftir að uppskera miklar tekjur ...“ Þarna er ekki fullyrt að engar greiðslur hefðu komið til ef menn hefðu ekki farið út í þessa breytingu. Þetta er að vísu ákaflega huglægt mat og ekki mikil nákvæmnisvísindi. En ég minni bara aftur á það að þetta eru áfallnar tekjur, tilkomnar tekjur sem á að greiða skatt af en menn hafa á grundvelli heimilda frestað greiðslunum og þannig er það bókfært. Það er raunveruleikinn. Þess vegna finnst mér það dálítið ódýr afgreiðsla að gefa sér bara að það sé engin efnisleg aðgerð í sjálfu sér að slá striki yfir þetta allt saman. Hugsum okkur líka fordæmið sem þarna er gefið og samræmi í þessari skattaframkvæmd að öðru leyti. Er það venjan að öðrum aðilum en þessum stærstu gróðafyrirtækjum landsins í fjármálaheiminum séu færðar svona gjafir? Hefur örlætið verið svona þegar launamenn eða smáatvinnurekstur hafa lent í vandræðum og skulda skattinum? Ég hef ekki orðið var við það. En stórfyrirtækin sem hafa fundið smugur fram hjá því að greiða eðlilega skatta af þessum mikla gróða undanfarin 

Virðulegi forseti. Ég tók það sem svo að hv. þingmaður væri að beina því til mín, að ég ætti að gefa enn frekar í vegna þess að ég væri ættaður úr Þingeyjarsýslu eins og hann sjálfur. Þar af leiðandi hlyti þetta nú allt að fara að smella saman á milli okkar. Auðvitað má segja sem svo að þeirri ræðu sem hv. þingmaður flutti fylgi ákveðin efnisleg rök, ég að neita því ekki. Það eru fjölmargir sem hugsa á sama hátt og hv. þingmaður Steingrímur J. og ég ætla ekkert að vera að gera lítið úr því, enda hef ég ekki gert það hér. Ég hef hins vegar sagt að fyrirvari minn snúist einmitt um þetta atriði sem ég kom hér að. Ég hefði viljað gefa þessu meiri tíma. Hins vegar tel ég varðandi þessa umræddu skattfrestun að þessar tekjur muni ekki koma í ríkissjóð. Það má hugsanlega leiða að því líkur að þegar hin nýju lög taka gildi - og við erum farin að sjá breytingar á efnahagsreikningi fyrirtækjanna - muni það hugsanlega leiða af sér að tekjuskattur og arður fyrirtækjanna verði meiri en ella. Það er það sem er jákvætt í lögunum. Þetta er spurningin um á hvora hliðina á peningnum við horfum. Kannski stöndum við báðir, ég og hv. þm. Steingrímur J., ekki á annarri hvorri hliðinni, heldur á röndinni á peningnum og erum svona að hugsa um það hvorum megin við viljum detta.

Forseti vill minna þingmenn á að nefna hv. þingmenn með fullu nafni og nota hefðbundin ávörp Alþingis.

Frú forseti. Það var mjög athyglisvert að heyra ræðu hv. þm. Gunnars Svavarssonar, formanns fjárlaganefndar, leiðtoga Samfylkingarinnar hér í þinginu hvað fjármál ríkisins varðar. Honum finnst upphæð upp á 400–500 milljarða kr. ekki skipta neinu máli í fjárlagadæmi ríkisins.  Ekki leyfum við okkur þó að nota það orðbragð. Það kemur samt fram í umsögn meiri hlutans að ekki megi gefa sér að þetta sé allt tapað fé. Ég velti því fyrir mér hvort hv. þingmaður og formaður fjárlaganefndar geti bara haldið því blákalt fram að afskrifa á einu bretti 400–500 milljarða kr. án þess að það komi fjárlögum eða fjárhag ríkisins við. Þá er nú aldeilis stórt höggvið spaðið ef þetta skiptir ekki máli. Ég vil því spyrja hv. þingmann: Er það í raun og veru svo? Hefur hv. þingmaður ekki lesið 

Virðulegi forseti. Ég ætla nú ekki að fara að lengja þessa umræðu en vil þó segja að við megum ekki rugla saman skattstofni og sköttum annars vegar og hins vegar milljörðum og milljónum. Ég skildi það sem svo að hv. þm. Jón Bjarnason væri að segja að við værum með skattstofn upp á 400–500 milljarða í umræddri skattfrestun. Það hefur komið fram í umræðunni þannig að við erum ekki að þurrka hér út 400–500 milljarða í skatta sem mundu falla inn í ríkissjóð enda eru nú fjárlögin eins og við þekkjum þau í ár upp á 464 milljarða þannig að það er nú ólíku saman að jafna. Hins vegar er það svo að ég hef skoðað umsagnir bæði frá ASÍ og frá ríkisskattstjóra og við höfum fengið þessa gesti á fund nefndarinnar, efnahags- og skattanefndar. Ég vék að því hér í andsvari mínu við hv. þm. Steingrím J. Sigfússon að það hefði einmitt vakið mig til umhugsunar og þar af leiðandi hefði ég sett fram umræddan fyrirvara. Fyrirvari minn er nokkuð skýr. Þegar ég segi að umræddir skattar af skattstofni, 400–500 milljarðar, muni líklegast ekki skila sér þá einfaldlega byggi ég á því sem hefur verið að gerast á umliðnum árum varðandi þessa skattfrestun sem ég tel kost að sé nú tekin í burtu fyrst verið er að taka til í lögunum. En ég hefði hins vegar viljað skoða lengur það sem gerst hefur á umliðnum árum. Þess vegna kom þessi fyrirvari fram.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt ábending að þetta er ekki skatturinn sjálfur en þetta er það sem ríkið getur horft á sem undirstöðu fyrir tekjuöflun sína. Þegar verið er að afskrifa með þessum hætti þá er það ekki lengur sem slíkur tekjustofn. Ég hjó líka eftir því hjá hv. þingmanni að hann sagði að mörg lög væru gölluð og þar á meðal væru lögin um þennan tekjuskatt. Er það þá rétt leið að fella ákvæðin úr gildi vegna þess að þau eru að hans mati gölluð? Hefði ekki verið réttara að breyta þeim aðeins í þá veruna að þeir skiluðu eðlilegum skatttekjum til ríkisins? Ég hugsa að flestum finnist mörg skattalög vera óréttlát. Ég veit að elli- og örorkulífeyrisþegar finnst það sem nú eru krafðir um endurgreiðslu á ofgreiddum lífeyri frá fyrri árum, tveggja til fimm ára gömlum, sem þeir eiga að standa skil á af litlum og lágum bótum sínum. Þeir mundu segja: Eigum við ekki að breyta þeim lögum? Af hverju er verið að breyta endurútreikningum á yfir 80% ellilífeyrisþega? Þetta eru greinilega kolvitlaus lög. Eigum við ekki líka að taka þau úr gildi, frú forseti?

Virðulegi forseti. Ég heyri það að sérstaða mín í málinu vekur hv. þm. Jón Bjarnason upp. Þegar ég horfi hér yfir þingsalinn, virðulegur forseti, má kannski segja að sérstaða mín í þessu máli byggi einfaldlega á því sem ég hef sagt hér í ræðu minni og andsvörum. Ég sé hv. þingmenn í salnum sem hafa verið með sérstöðu í ýmsum málum. Það þarf ekki að vera neitt sérstakt þótt menn séu hér með ákveðinn fyrirvara. Ég hef komið því á framfæri um hvað fyrirvarinn snýst. Ég sagði í ræðu minni að ég hefði átt orðastað um þetta við þingmenn í efnahags- og skattanefnd, m.a. formanninn, en einnig við hv. þm. Kristin H. Gunnarsson og Ögmund Jónasson. Þeir höfðu hins vegar önnur sjónarmið uppi um efni frumvarpsins en fylgdu mér í þessu máli, þ.e. hvað athugasemdir mínar varðar. Er þá líkt á komið með okkur í því. Ég hef hins vegar gert fullkomlega grein fyrir þessu öllu saman og tel að lögin eigi að fá afgreiðslu á þinginu þrátt fyrir að einstaka þingmenn séu með fyrirvara gagnvart þeim.

Frú forseti. Það var mjög athyglisvert að heyra ræðu hv. þm. Gunnars Svavarssonar, formanns fjárlaganefndar og talsmanns Samfylkingarinnar í fjármálum ríkisins. Ég verð að segja þingmanninum til hróss að það er þó virðingarverð sú viðleitni sem fram kemur í máli þingmannsins að hann skrifar undir nefndarálitið með fyrirvara. Það er alltaf gefið fyrir viðleitni.  Hins vegar sakna ég þess að myndugleiki talsmanns Samfylkingarinnar í fjármálum skuli ekki vera meiri. Er þetta forgangsmál Samfylkingarinnar í skattamálum í því umróti sem við stöndum nú frammi fyrir í efnahagsmálum, í kjaramálum, þegar hrópað er að beita þurfi almenning 25% kjaraskerðingu til þess að ná verðbólgunni niður? Og hvar kemur það harðast niður? Jú, einmitt á tekjulægsta fólkinu að sjálfsögðu sem hefur minnst úr að moða. Það hefur lægstu launin og þess vegna verður hver skerðing miklu alvarlegri. Ég minnist loforða Samfylkingarinnar frá því fyrir kosningar um hækkun á lífeyri til elli- og örorkulífeyrisþega. Mér telst til - og hv. þingmaður og formaður fjárlaganefndar Gunnar Svavarsson getur þá leiðrétt mig - að það vanti 3,6 milljarða upp á að staðið sé við þau loforð sem standa beint upp á ríkisstjórnina að efna. Þar á ég við að elli- og örorkulífeyrisþegar fái tilsvarandi hækkun á grunnlífeyri sínum eins og samið var um í síðustu kjarasamningum við aðila Alþýðusambands Íslands. Þá var samið um hækkun á lægstu launum um 18 þús. kr. á mánuði en hækkun til elli- og örorkulífeyrisþega var aðeins um átta, níu þús. á mánuði. Ég hefði frekar viljað byrja á þessari upphæð, að ekki sé minnst á skattleysismörkin sem ýmsir, einkum Samfylkingin, lofuðu svo hátíðlega að mundu hækka fyrir síðustu kosningar. Hæsta boðið voru 150 þús. kr. hjá frambjóðendum Samfylkingarinnar sem nú sitja á þingi. Ég hefði talið að það væri í samræmi við jafnaðarstefnuna að fyrst yrði horft til þessara þátta áður en menn færu að skera niður uppsafnaða og ógreidda skatta af fyrirtækjum. Ég velti því fyrir mér hvort formaður fjárlaganefndar geti kannski bent á fleiri hópa og aðra hópa sem sanngjarnara væri að fengju slíka niðurfellingu, bara svona með einu pennastriki. Það er ekkert víst að allir geti endurgreitt útistandandi skuldir, t.d. standa margir íbúðareigendur frammi fyrir miklum vanda vegna verðbólgu og hækkunar á lánum sínum. Væri ekki nær að koma til móts við þá með einum eða öðrum hætti en þessa aðila? Hér eru að auki umsagnir frá Alþýðusambandi Íslands sem m.a. Samfylkingin hefur talið sig vera að vinna í takt við í ýmsum tilvikum og mætti gera það í fleirum líka þar sem brennur á eins og í þessu. Alþýðusamband Íslands leggst alfarið gegn þessu og telur þetta skapa mjög slæmt fordæmi og að skilaboðin til almennings, til launþega séu þau verstu sem hægt er að hugsa sér. 

Virðulegi forseti. Ég vil leiðrétta hér nokkuð sem kom fram í magnaðri ræðu hv. þm. Jóns Bjarnasonar. Nú skilst mér að búið sé að breyta lögum um eftirlaunaþega í þá veru sem - eða ekki í þá veru sem hv. þingmaður lýsti. Ég vil einnig minna á að samkvæmt 17. gr. varðandi söluhagnað af íbúðarhúsnæði eru í lögunum þar gefin tækifæri til skattfrestunar eða skattniðurfellingar og það má auðvitað finna víða svona atriði eins og hér hefur verið farið yfir. Það sem skiptir verulegu máli í þessu er að hér er ekki verið að strika út með einu pennastriki eins og var látið að liggja tekjur sem eru hér áætlaðar í ríkissjóð á þessu ári eða næsta. Ég sagði í ræðu minni að ég teldi að umrædd löggjöf væri að vissu leyti barn síns tíma eins og hún var sett upp fyrir tíu árum síðan og þar af leiðandi er það ákveðið framfaraskref að hafa tekið löggjöfina upp og unnið með hana og komið með hana inn á þingið og fengið umrædda aðila til að fara yfir. Þar af leiðandi vil ég enn og aftur vísa einfaldlega til bæði ræðu minnar og andsvars fyrr í þessari umræðu gagnvart þeim fyrirvara sem ég er með við þetta frumvarp. Ég fagna því hins vegar hvað hv. þm. Jón Bjarnason er búinn að kynna sér vel jafnaðarmennskuna og stefnu Samfylkingarinnar og jafnaðarmanna almennt og á svo sem von á því að bráðlega fari Vinstri grænir þá að fjalla um Evrópumál af meiri krafti en hefur verið á umliðnum mánuðum og árum.

Frú forseti. Það er mjög athyglisvert að heyra ef það er einhver liður í inngöngu í Evrópusambandið að fella niður þessa uppsöfnuðu skatta.  Það sem ég aftur á móti hegg eftir er að boðað er að það eigi að endurskoða skattalögin, tekjuskattslögin í heild sinni og boðað að það eigi helst að gerast sem fyrst. Þá eru menn væntanlega að horfa til haustsins eða næsta vetrar. Þá spyr maður sig hvers vegna sé þá verið að keyra þetta í gegn þegar fullyrt er að það að fella þetta niður með þessum hætti hafi engin áhrif á tekjur ríkissjóðs því að þetta komi hvort eð er ekkert inn. Það ætti þá enn þá frekar að árétta að það bráðliggur ekki svona á þessu þannig að þetta gæti orðið hluti af heildartekjuskattsendurskoðun. Ég spyr af hverju hv. þm. Gunnar Svavarsson stendur þá ekki með okkur um að þetta bara fari í það heildarpúkk. Ég sakna þess líka hér í umfjölluninni og í umsögn fjármálaráðuneytisins að það sé gefið tölulega upp um hversu mikið fjármagn hér sé að ræða sem gæti verið að tapast eða gæti verið að koma inn. Það eru bara látin standa gildishlaðin orð um að nokkur hluti eða einhver hluti geti verið tapaður eða einhver hluti geti innheimst. Ég spyr hv. þingmann og formann fjárlaganefndar: 

Virðulegur forseti. Ég kom að því hér áðan að það væru miklar líkur á því að umræddir fjármunir sem eru í skattfrestun mundu ekki skila sér í ríkissjóð. Jafnmiklar líkur eru taldar á því að sú breyting sem er verið að gera muni hafa þau áhrif að jafnvel muni skattar aukast í tengslum við umrædda breytingu með hliðsjón af því að efnahagur fyrirtækjanna breytist og umhverfi þeirra verður, má segja, samanburðarhæfara í alþjóðlegu tilliti. Ég hafna því hins vegar að verið sé að keyra þetta mál í gegn með ofurhraða. Þetta mál kemur eðlilega inn og fær eðlilegan tíma í efnahags- og skattanefndinni, fær mikla umræðu þar og fjölmargir gestir koma og fjalla um málið. Þó að einstaka þingmenn hafi sérstöðu í málinu, hvort sem er í þingflokki Vinstri grænna eða annarra, þá er það einu sinni þannig að í þessu þingræði þurfa mál eins og þetta að fá umræðu eins og hefur verið hér í dag og menn lýsa yfir sínum skoðunum. Síðan finnst mér eðlilegt með þetta mál eins og fjölmörg önnur - við höfum verið með fjölmörg mál í efnahags- og skattanefndinni, meðal annars þingmannamál - að það hefði mátt vera komið í þingsali til 2. eða 3. umr. Það er mín skoðun að það eigi alla jafna að vera með það öfluga starfsemi á þinginu að sem flest mál komist í 2. og 3. umr., ekki einungis stjórnarfrumvörp heldur líka þingmannamál.

Frú forseti. Mér finnst mjög athyglisvert að heyra orð hv. þingmanns og talsmanns Samfylkingarinnar hér á þingi í ríkisfjármálum, Gunnars Svavarssonar, og líka þá forgangsröðun sem sá flokkur, Samfylkingin, virðist hafa hér hvað varðar skattamál eða aflausn skatta því að þetta er ekkert annað en að hér er verið að fella út annars vegar uppsafnaðan skatt og hins vegar er verið að fella út í rauninni skattstofn. Hv. þingmaður getur komið að því í seinni ræðu sinni. Er þetta forgangsröðun Samfylkingarinnar í skattamálum, að fella burt skatt af arði af sölu hlutabréfa fyrirtækja? Ég vil ítrekað benda á hvað Alþýðusamband Íslands segir. Lokaorð umsagnar þeirra eru, með leyfi forseta: „ASÍ leggst því eindregið gegn þeirri breytingu að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum [og afleiðum] verði undanþeginn skattskyldu.“ Þetta eru ein stærstu launþegasamtökin með einmitt hina almennu launþega sem sína félagsmenn. Ríkisskattstjóri segir nákvæmlega það sama. Er ekkert mark takandi á þessum aðilum? Það er verið að tala um að þetta breyti engu. Hvers vegna er þá ekki í lagi að fresta málinu þegar koma svo alvarlegar og ákveðnar athugasemdir og áskorun um að  Frú forseti. Ég vona að hv. þingmaður komi hér og geri þá grein fyrir forgangsröðun Samfylkingarinnar 

Frú forseti. Við höfum átt hér ákaflega ánægjulega og fróðlega umræðu um þetta mál í allan dag og hefur sitt sýnst hverjum. Ég vil byrja á því að segja að sumir telja sig eiga fiskinn í sjónum sem syndir þar um óveiddur, aðrir telja sig eiga fugla í skógi en það hefur löngum verið sagt að betri sé einn fugl í hendi en tveir í skógi, og svo er með skatttekjur ríkisins af þessum skattstofni. Það er nefnilega búið að vera mjög lengi ákvæði í skattalögum, það kemur fram í 18. gr. laga um tekjuskatt, að fjárfesti menn aftur fyrir hlutabréf fellur hagnaðurinn ekki til af sölu hlutabréfa. Þetta er sambærilegt ákvæði og á við um íbúðarhúsnæði, talandi um að stórgrósserar njóti þessa ákvæðis eingöngu. Ég veit ekki betur en að allir Íslendingar undanfarið hafi verið að selja íbúðir meira og minna. Talið er að um 10–15% af þjóðinni skipti um íbúð á ári. Íbúðaverðmæti á Íslandi er 2.300 milljarðar og við erum því að tala um að svona 230 milljarðar skipti um hendur á ári. Ég hugsa, miðað við þá hækkun sem verið hefur undanfarið, upp undir tvöföld, að þá sé helmingurinn af þessum sölutölum hagnaður og hann er samkvæmt nákvæmlega sömu skattalögum, reyndar 17. gr., með leyfi forseta: „Hagnaður af sölu íbúðarhúsnæðis telst að fullu til skattskyldra tekna á söluári hafi maður átt hið selda húsnæði skemur en tvö ár, en hafi hann átt hið selda í tvö ár eða lengur telst söluhagnaðurinn ekki til skattskyldra tekna.“ Þarna nýtur almenningur í landinu, launþegar landsins, skattfrelsis, menn borga ekki skatt af söluhagnaði ef þeir hafa átt húsnæðið lengur en tvö ár, það er svona hefðin og reyndin. Þetta ákvæði er eldgamalt. Ég reikna með að það sem einstaklingar hafa notið skattfrelsis vegna söluhagnaðar af íbúðarhúsnæði séu svona 200–300 milljarðar á ári og þar er skatturinn 10% eins og kunnugt er. Þetta á því ekki bara við um stórgróssera. Mikil umræða var í nefndinni um þann hagnað sem menn eru búnir að afla og bíður í tvö ár - það er heimilt að geyma hagnaðinn í tvö ár - upp á 330 milljarða. Auðvitað munu menn endurfjárfesta fyrir hann til að sleppa við skattinn, það er alveg fyrirséð. Menn nota ákvæði 18. gr. til þess, vegna þess að þeir geta fjárfest í hverju sem er, hvaða hlutabréfum sem eru, eigin dótturfélögum o.s.frv. Þetta hafa menn verið að gera. Þess vegna eru það ímyndaðar tölur sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er að reikna hér út. Hann fær aldrei þessar tekjur, hann getur leikið sér með þær eins og hann vill en það er eins og með fuglana í skóginum, ef þeir eru ekki í hendi eru þeir einskis virði. Þetta eru rökin sem nefndin beygði sig fyrir, fyrir utan það að í ljós er komið, eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði og hann nefndi tölu, að 400 milljarðar hafa streymt til útlanda, frú forseti, frá Íslandi til Hollands. Viljum við það? Nei, ég vil það ekki.  Hvers vegna skyldi þessi söluhagnaður vera skattfrjáls í Hollandi og Noregi? Af hverju er hann það? Hefur einhver velt því fyrir sér? Hefur hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hlustað á þá röksemdafærslu sem ég kom með við 1. umr. málsins? Það er dálítið leiðinlegt, frú forseti, að þurfa að endurtaka aftur og aftur sömu rökin, af því að menn eru ekki viðstaddir umræðuna eða gleyma þeim. Málið er það, og ég útskýrði það þá, að þegar hlutabréf eru seld á hærra verði en innra virði fyrirtækisins, þá er það vegna þess að kaupandinn býst við hagnaði í framtíðinni umfram ávöxtunarkröfu á markaði. Hann býst við að ná fram meiri hagnaði út úr fyrirtækinu en sú ávöxtun sem almennt gildir á markaði fyrir áhættulaust fé. Þess vegna borgar hann hærra verð fyrir bréfin og þá myndast hagnaður hjá þeim sem seldi. Hann er í rauninni að selja framtíðarhagnað fyrirtækisins umfram venjulega ávöxtun. Þegar þessi hagnaður kemur inn í framtíðinni verður hann skattaður hjá viðkomandi fyrirtæki, hann verður skattaður þar. Því er um tvísköttun að ræða þegar þetta er gert svona, hagnaðurinn verður skattaður inni í fyrirtækinu þegar hann kemur til í framtíðinni. Þess vegna hafa menn ákveðið að skattleggja hann ekki, það eru rökin á bak við þetta. Fyrir utan það að þegar ávöxtunarkrafan í heiminum hækkar lækkar verð á öllum hlutabréfum eins og við höfum upplifað núna síðustu tíu mánuðina. Þá fellur allur þessi gervigróði, hann fellur og hverfur, þannig að þeir 330 milljarðar sem komu fram í greinargerð með frumvarpinu verða miklu, miklu minni tala í lok þessa árs ef svo heldur fram sem horfir. Við erum því að tala um fugla í skógi, frú forseti, en ekki raunverulega fugla í hendi. Þá vildi ég gjarnan koma inn á umsögn ASÍ sem mikið hefur verið rædd, það er eins og ASÍ hafi einhvers konar löggjafarvald hér á landi. Þeir segja hér, með leyfi forseta, þetta er fyrsta umsögn þeirra: „ASÍ leggst gegn þeirri breytingu sem lögð er til, að söluhagnaður lögaðila af hlutabréfum verði skattfrjáls en á móti falli frádráttur vegna kostnaðar við hlutabréfaviðskiptin niður.“ Ekkert meira um það. Það eru engin rök fyrir því af hverju þeir eru á móti þessu, ekki orð. Svo segja þeir: „Þrátt fyrir að á undanförum árum hafi verið gerðar veigamiklar breytingar á skattumhverfi lögaðila hefur það ekki leitt til aukinnar fjárfestingar erlendra aðila hér á landi og heldur ekki dugað til að halda fé í landinu.“ ASÍ segir þetta. Þeir segja einmitt það sem við erum að segja, það vantar erlendar fjárfestingar inn í landið og það vantar að halda íslensku fé í landinu. ASÍ segir einmitt það í umsögninni. Hvað fleira þurfa menn til að átta sig á því að við þurfum að gera eitthvað í málunum? Í seinni umsögninni segja þeir, með leyfi forseta: „ASÍ leggst gegn þeirri breytingu að gera söluhagnað af afleiðusamningum sem seldir eru á skipulegum verðbréfamörkuðum, þar sem undirliggjandi verðmæti eru eingöngu hlutabréf.“ Ekki orð meir. Af hverju eru þeir á móti þessu? Ekki orð um það. Svo segja þeir aftur af því að þeir leggjast gegn þeirri breytingu, sérstaklega því að falla frá kostnaðinum: „Ætla má að þetta sé gert til einföldunar þar sem upphaflegt ákvæði bauð upp á mjög flókna skattframkvæmd.“ Þetta segja menn sjálfir hjá ASÍ. ASÍ varar eindregið við þessari breytingu og því fordæmi sem hún skapar þrátt fyrir að þetta bjóði upp á mjög flókna skattframkvæmd. Það er nefnilega þannig að þessi kostnaður getur verið af ýmsum toga. Fyrirtæki tekur lán. Á sama tíma kaupir það vörubíl og hlutabréf og þá er spurningin: Var lánið ætlað til að kaupa vörubílinn eða var það ætlað til að kaupa hlutabréfin? Hver ætlar að dæma um það og kostnaðinn af láninu hvort er hann af hlutabréfinu eða vörubílnum? Það er útilokað að finna út úr því, menn geta rifist um það endalaust. Kostnaðurinn er því alls ekki á hreinu. Síðan kom í ljós þegar við fórum að skoða þetta að kostnaðurinn dreifist yfirleitt á mörg ár. Menn keyptu hlutabréf einhvern tíma fyrir þrem, fjórum árum og selja þau í dag. Kostnaðurinn dreifist á mörg ár en það er eingöngu kostnaður síðasta árs sem meiningin var að taka til með þessum vafasömu formerkjum. Sá kostnaður var bara síðasta árið, hann gat verið fyrir einn mánuð, það skipti ekki máli. Menn gátu flutt hann eins og þeir vildu yfir á annan helming þannig að þessi kostnaður sem var í upphaflega frumvarpinu skipti í rauninni ekki stóru máli. Þess vegna var skrefið stigið til fulls af skynsemisástæðu og vegna þess að hlutirnir verða svo miklu einfaldari og því var ákveðið að fella allan kostnaðinn niður. Þarna er bara verið að horfast í augu við raunveruleikann, hann er svona. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði að við værum að búa til bómullarumhverfi og þetta væri gert fyrir erlenda fjárfestingu og að almenningur væri skattpíndur. Hann er ekki skattpíndur meira en svo að ég nefndi hér söluhagnaðinn af íbúðarhúsnæði sem almenningur nýtur í stórum stíl, allir sem selja íbúðirnar sínar hafa notið þess að söluhagnaður af íbúðarhúsnæði er skattfrjáls. Það eru ekki litlar tölur þegar menn selja íbúð kannski upp á 80 milljónir, einbýlishús í Reykjavík. Yfir helmingurinn, sennilega um 60 milljónir eru hagnaður og hann er skattfrjáls. Af því þyrftu menn að borga fjármagnstekjuskatt upp á 6 milljónir en gera ekki, frú forseti. Þarna er verið að aðstoða litla manninn. Líka þá sem eiga minni íbúðir í blokk og selja íbúð fyrir 40 milljónir eða 30 milljónir og hagnast um hugsanlega 20 milljónir. Þar er líka verið að aðstoða menn, þeir borga þá ekki 2 milljónir í fjármagnstekjuskatt. Við erum líka að aðstoða litla manninn. Við höfum nefnilega verið að lækka skatta, Sjálfstæðisflokkurinn, allt síðasta kjörtímabil sem hefur valdið mjög miklu góðæri. Það er bara hægt að segja það með einu orði, góðæri. Laun hafa hækkað eins og hvergi annars staðar í heiminum og ef það er ekki góð niðurstaða, frú forseti, þá veit ég ekki hvað er góð niðurstaða. Atvinnuleysi er nánast ekki neitt, sem er mjög gott sérstaklega fyrir tekjulágt fólk sem á erfitt með að fá vinnu, mjög gott fyrir öryrkja sem eiga erfitt með að fá vinnu. Ég tel að atvinnuleysi sé eitt það versta sem getur komið fyrir nokkurn mann og það sé hlutverk stjórnmálamanna að halda atvinnuleysi eins lágu og hægt er og það hefur tekist mjög vel með þessum skattalækkunum. Svo hafa skattar auk þess verið lækkaðir eins og hátekjuskatturinn sem var felldur niður, sem var farinn að bíta í venjulegt launafólk og sjómenn. Ég tel því ekki að við séum að búa til neitt bómullarumhverfi og ef svo er þá er það bara fínt því að það er nefnilega þannig að atvinnulífið stendur undir velferðarkerfinu. Atvinnulífið borgar há laun eða lág laun ef það er illa rekið eða er í lélegu umhverfi. Ef það er í góðu umhverfi getur það borgað há laun og fólk borgar þá góða skatta af þeim háu launum auk þess sem það borgar þá meiri neysluskatta o.s.frv. Hv. þm. Jón Bjarnason sagði aftur og aftur að það væri verið að gefa eftir skatt sem hefði verið svikinn. Að sjálfsögðu er þetta ekki svikinn skattur, menn fara nákvæmlega eftir skattalögunum. Það stendur í 18. gr. að ef menn kaupa hlutabréf þurfi þeir ekki að borga skatt, það stendur í lögunum, menn fara bara beint eftir lögunum. Það er enginn að svíkja undan skatti. Þetta er algjörlega frábrugðið því þegar menn eru að gefa út viðskipti nótulaust o.s.frv. Svo ætla ég rétt í lokin að koma inn á tímasetninguna, það hefur dálítið verið rætt um tímasetningu og menn hafa rætt um erfiða stöðu þjóðarbúsins og erfiða stöðu launþega o.s.frv. Ég held að fyrir íslenskt atvinnulíf sé mjög mikilvægt einmitt núna í stöðunni að gefa merki um það að stjórnvöld standi með atvinnulífinu og það er það sem þetta frumvarp gerir. Það sýnir að menn ætli að búa til gott umhverfi á Íslandi eins og er í Hollandi, eins og er í Noregi og við erum að lækka skatta líka. Við erum að gefa erlendum fjárfestum merki, erlendu umhverfi, erlendum lánveitendum um að stjórnvöld standi með atvinnulífinu. Þess vegna er ég mjög ánægður með að umræðan skuli vera svona mikil á Alþingi. Þó að hún hafi verið mjög neikvæð er hún það mikil að hún vekur athygli á því að verið sé að gera heilmikið fyrir íslenskt atvinnulíf og það er gott. Ég þakka þeim þingmönnum sem hafa gagnrýnt þetta sem mest því að þeir hafa vakið athygli á málinu og það er jákvætt. Það er nefnilega þannig, frú forseti, að það er svo mikilvægt fyrir Íslendinga alla, launþega jafnt sem aðra, að íslensk fyrirtæki fái gott lánshæfismat í útlöndum, það skiptir sköpum núna. Umræðan er mjög góð til að vekja athygli á því að íslensk stjórnvöld, þeir tveir stjórnarflokkar sem að þessu standa, standa þátt á bak við íslenskt atvinnulíf því að þeir vita að ef íslenskt atvinnulíf stendur sig ekki kemur það niður á launþegum, það kemur niður á jafnrétti, það kemur niður á velferðarkerfinu, það kemur niður á öllu. Þess vegna er svo mikilvægt að íslenskt atvinnulíf standi sig og njóti besta umhverfis sem hægt er að bjóða í heiminum og það er það sem við stefnum að. Þegar við gerum það geta íslensk fyrirtæki borgað há laun og mikla skatta og íslenskir launþegar geta borgað háa skatta sem standa þá undir góðu og skilvirku velferðarkerfi.

Virðulegi forseti. Mér finnst ástæða til að víkja að nokkrum atriðum í ræðu hv. þingmanns, það er svo óvíst að mér endist tími til að koma að því öllu. Fyrst vil ég leiðrétta það sem fram kom í máli hv. þingmanns um söluhagnað af íbúðarhúsnæði. Þingmaðurinn sagði aðeins hálfan sannleikann. Staðreyndin er sú að fyrir einstakling sem á venjulegt íbúðarhúsnæði og hagnast á sölu þess þá er það ekki skattlagt, en sett eru takmörk fyrir því hversu mikið það má vera og það er aðeins að því marki að heildarrúmmál íbúðarhúsnæði seljanda fari ekki fram úr 600 rúmmetrum ef um einstakling er að ræða en 1.200 rúmmetrum ef um hjón er að ræða. Eigi einstaklingur stærra hús eða fleiri þannig að samanlagt pláss er meira en þetta þá er tekinn skattur af söluhagnaði af því sem umfram er.  
             Ég held að kjarni málsins sé sá, virðulegi forseti: 336 milljarðar voru taldir fram árið 2006 sem söluhagnaður hjá hlutafélögum. Af því ber að borga um 60 milljarða kr. í tekjuskatt af hagnaði. Fyrirtækin frestuðu þessum hagnaði, skattskuldbindingin er skráð í bækur fyrirtækjanna og hún rennur út á þessu ári og þau eiga að borga skattinn á þessu ári 

Frú forseti. Ég held að það sé mjög sjaldgæft að menn hafi tapað á íbúðarhúsnæði undanfarið, a.m.k. ekki á Reykjavíkursvæðinu, fullyrðing mín stendur því eftir sem áður og við erum að tala um mjög stórt húsnæði sem menn mega eiga, það eru u.þ.b. 200–300 fermetrar. Varðandi þessa 60 milljarða sem hv. þingmaður þykist hafa í hendi, fyrirtækin þurfa bara að endurfjárfesta og nóg er af hlutabréfum til kaups á markaði, þannig að þau sem sýndu þennan hagnað eiga auðvelt með að kaupa hlutabréf og hafa þegar gert það. Þennan hagnað sér hv. þingmaður aldrei í hirslum ríkissjóðs nema forstjóri fyrirtækisins sé sofandi fyrir því að fjárfesta. Það er mjög auðvelt að fjárfesta þetta og í dag eru sérstaklega góð tækifæri til þess - fyrir utan það að nú hefur þessi tala sennilega lækkað umtalsvert vegna verðlækkunar á hlutabréfum. Núna sýna menn tap sem þeir færa á móti. Þessi tala var, þessir 330 milljarðar, hún var. Ég vona að hún verði ekki mjög lengi í huga hv. þingmanns því að síðustu sex mánuðina hefur hagnaður síðustu tveggja ára í íslensku atvinnulífi almennt séð horfið. Við heyrðum af því fréttir í dag að eitt fyrirtæki hefði tapað 70 milljörðum frá áramótum þannig að ég er hræddur um að þessi feiknalegi fugl sem hv. þingmaður taldi sig hafa í hendi sé enn flögrandi í skóginum.

Virðulegi forseti. Það er ekki rétt sem hv. þingmaður segir að framtalinn söluhagnaður sé eins og fugl í skógi. Hann er framtalinn, hann er bókfærður og skuldbindingin er útreiknuð og skráð í bækur fyrirtækjanna. Í umsögn Samtaka fjármálafyrirtækja kemur m.a. fram að ýmis fjármálafyrirtæki muni hagnast verulega á samþykkt frumvarpsins á þann veg að þessi skattskuldbinding hverfur og verður að eigin fé og eigið fé þeirra muni jafnvel hækka um milljarða króna. Það er því ekki fugl í skógi þegar eigið fé fyrirtækis hækkar um milljarða króna með samþykkt eins frumvarps, það er verið að láta af hendi raunveruleg verðmæti, virðulegi forseti. Það stendur upp á hv. þingmann, formann efnahags- og skattanefndar, ásamt stjórnarliðinu, að sjá til þess að íslenskir eigendur hlutabréfa, sérstaklega í fjármálafyrirtækjum, borgi þá skatta sem þeim ber. Skattalögin gera ráð fyrir því að söluhagnaði megi ekki fresta í þessum fyrirtækjum þar sem aðalstarfsemin er kaup og sala verðbréfa. Þau hafa komist upp með það og ég hlýt að spyrja hv. þingmann: Hvers vegna gerir hann ekki gangskör að því að stöðva þá framkvæmd og tryggja að lögin séu virt í stað þess að leggja til frumvarp sem fellir þetta niður, skattinn sem átti alltaf að borga? Það stendur líka upp á hv. þingmann að beita sér fyrir löggjöf - og ábendingar hafa komið fram um það frá skattkerfinu að setja slík lög - sem skyldar íslenska aðila sem eiga fyrirtæki erlendis til að veita upplýsingar um þau, eignir og afkomu, þannig að íslenska ríkið geti skattlagt 

Frú forseti. Fyrirtæki geta frestað því að skattleggja söluhagnað í tvö ár. Allan þann tíma geta þau endurfjárfest hlutinn og þá hverfur söluhagnaður.  Varðandi það að menn borgi þá skatta sem þeim ber, það er í fyrsta lagi deiluatriði og í öðru lagi nefndi hv. þingmaður einmitt það sem menn vilja forðast og það er að enn meiri peningar fari til Hollands. Ef menn fara að beita mjög ströngum reglum hér á íslensk fyrirtæki til þess að ná í skattinn sjáum við hvorki skatt né fyrirtæki. Það getur vel verið að hv. þingmaður vilji að allir séu jafnfátækir í landinu en það vil ég ekki. Ég vil halda fjármagninu á Íslandi,