Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Nú er nýlokið, herra forseti, 2. umr. um útvarpslagafrv. Síðan virðist, skv. þeirri dagskrá sem hér hefur verið dreift, vera ætlunin að 3. umr. um það mál fari fram hér strax í beinu framhaldi af 2. umr. Ég hef þegar óskað eftir því við forseta að 3. umr. um málið fari ekki fram fyrr en á morgun. Ég mun flytja nýjar brtt. við 3. umr. til að freista þess enn einu sinni að laga þó ekki væri nema einhverja af þeim agnúum sem eru á þessu frv. og þess vegna leyfi ég mér að ítreka þá ósk hér í umr. um þingsköp að 3. umr. um 5. mál Nd. fari ekki fram fyrr en á morgun, eins og raunar á að gera skv. réttum þingsköpum.



Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli forseta á því að ekki verður það sagt um okkur dm. að við höfum verið sérlega langorðir um þetta mál eða haldið uppi neinu málþófi. Ég vil sérstaklega nefna t. d. okkur Alþb.-menn sem höfum sennilega ekki rætt þetta við 2. umr. málsins öllu lengur en einar 20 mínútur eða svo. Ég held að það sé auðvitað sjálfsögð krafa, þegar jafnmikið stórmál er á ferðinni og þetta, að menn fái að átta sig á því hvernig staðan er að lokinni 2. umr. og undirbúa brtt. fyrir 3. umr. og þar sem svo skammt er nú liðið frá 2. umr. þykir mér einsýnt að allir hljóti að styðja þá kröfu sem fram er komin frá hv. þm. Eiði Guðnasyni um að þessi umr. fari ekki fram fyrr en á morgun. Ég vil í þessu sambandi sérstaklega vekja athygli á þeirri ágætu meginreglu þingskapa að ef minni hl. andmælir því að umr. fari fram - ég hygg að það þurfi ekki að vera öllu stærri minni hl. en sem nemur 1/4 - ber að verða við þeirri kröfu.



Ég vil upplýsa þdm. um að frá þingflokksformanni Framsfl. er komin fram sú krafa að 3. umr. um útvarpslög fari ekki fram fyrr en á morgun. Ég verð því að álykta sem svo að sú hugmynd að leyfa þessa umr. núna njóti ekki stuðnings og verði þar með ekki borin undir deildina.



Virðulegi forseti. Við sem fluttum till. við 2. umr. málsins um að þjóðaratkvgr. yrði látin fara fram um þetta mál höfum flutt við þessa umr. brtt. um að lögin öðlist þegar gildi. Það vantaði inn í frv. eins og það hafði verið afgreitt við 2. umr. vegna þess að í gamla frv. hafði verið bráðabirgðaákvæði sem bersýnilega gat ekki átt við. Till. skýrir sig því sjálf.



Herra forseti. Mér finnst það megi varla minna vera en við þökkum þessum ágætu flm. till. fyrir að hafa losað okkur við þá ábyrgð að greiða atkv. um sjálft málið. Ég vona að við munum í framtíðinni halda áfram að njóta þess bjórlíkis sem alls staðar er á boðstólum og hæstv. dómsmrh. haldi áfram að fjölga þeim húsum sem mest. Ég hef orðið var við það undanfarna daga að það kunna margir að meta meðferð hæstv. deildar á þessu máli og vildi gjarnan koma því á framfæri.



Ég segi herra forseti. Það verður víst erfitt að nota orðið „virðulegur“ í hv. Ed. eftir þá meðferð sem frv. til l. sem Nd. var búin að samþykkja hefur fengið í hv. deild. Það vill svo einkennilega til að ég er núna varamaður fyrir hæstv. fjmrh. sem á sæti í Ed. Fyrir skömmu átti ég sæti sem varamaður í Nd. Þar var ég búinn að greiða atkv. með því að alþm. hefðu þor og kjark til að taka afstöðu til þess að setja lög um að heimila sölu á áfengu öli. Nú hefur orðið sú breyting á að hv. Ed. hefur samþykkt að þetta skuli fara fram með atkvgr. meðal allra kosningabærra manna. Á s. l. ári tók ég þátt í umr. sem varaþm. í Nd. um þetta mál. Ég ætla ekki að endurtaka það sem ég sagði þá, enda man ég það ekki svo gjörla. Hins vegar get ég ekki tekið undir þær þakkir sem hv. þm. Björn Dagbjartsson færði deildinni eða þeim mönnum sem lögðu til að breyta þessu frv. til laga með þeim hætti sem hér var samþykkt í 2. umr. því að ég tel ekki þakkarvert að losa þingmenn við að taka ábyrgð á lögum sem hér eru samþykkt á Alþingi. Ég held að það sé fyrsta skylda alþm. að taka afstöðu til laga og þora að gera það meðan hann hefur það umboð. Þetta frv. sem hér er um að ræða og Ed. hefur samþykkt, um allsherjaratkvgr. meðal kosningabærra manna, er þess eðlis að gert er ráð fyrir því að atkvgr. skuli vera ráðgefandi. Hv. Alþingi kemst því ekki undan þeirri ábyrgð að taka fyrr eða síðar afstöðu til þessa máls. Ég vildi láta þessa skoðun mína koma hér fram og ég vil einnig endurtaka það að mér finnst ekki þakkarvert hvernig hefur verið haldið á þessu máli hér í Ed. Ég mun greiða aíkv. gegn því sem samþykkt var hér við 2. umr.



Herra forseti. Hv. fjh.- og viðskn. hefur lengi haft til athugunar frv. til l. um virðisaukaskatt sem raunar er gamall kunningi bæði hér í þingsölum og úti í þjóðfélaginu og mikið hefur verið um rætt. Nefndin hefur komist að þeirri niðurstöðu að ljóst sé af rökum, sem færð eru fram í nál., að frekari undirbúning þurfi og athugun á máli þessu og leggur því til að því verði vísað til ríkisstj. Ég skal ekki hafa um þetta öllu fleiri orð, en vek athygli á því að það eru mjög merkilegar upplýsingar í þessu nál., sem nýlega hafa borist til n., um virðisaukaskatt í ýmsum Evrópuríkjum. Þar kemur á daginn, það sem mönnum hefur líklega ekki verið almennt ljóst hér, að í flestöllum löndum öðrum en Norðurlöndunum, er mismunandi hár virðisaukaskattur og kannske mjög lágur eða enginn á brýnustu nauðsynjar, en aftur hækkaður á lúxusvörum. Þetta hafa menn talið að væri mjög illt og erfitt að framkvæma, en ljóst er að það tekst þó að gera það í fjölmörgum löndum. Ekki síst af þeirri ástæðu telja nm. að þetta mál þurfi að skoða betur.



Virðulegi forseti. Það fer auðvitað ekkert á milli mála að hér er mikið stórmál á ferðinni sem miklu mundi breyta, en því miður ekki til hins betra. Ljóst er að ef frv. þetta yrði samþykkt mundi vöruverð í landinu stórhækka og þeir sem til þekkja telja að skriffinnska við innheimtu skattsins mundi verða margfalt meiri en við innheimtu söluskatts. Ég er innilega sammála þeirri ákvörðun stjórnarliða að vísa þessu frv. til ríkisstj. af þeirri ástæðu að málið sé vanhugsað og þarfnist nánari skoðunar. Satt best að segja held ég að þetta gæti átt við æði mörg önnur stjfrv. sem flutt hafa verið seinustu dagana og mundi mjög vera því fylgjandi að eitthvað af þeim málum, sem standa í vegi fyrir því að þingi ljúki, fengi sömu afgreiðslu.