Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Kjörbréfanefnd fundaði á meðan hléi stóð og álit nefndarinnar og tillögum hefur verið dreift á fundinum. Nefndin fór yfir kjörbréf þau sem landskjörstjórn gaf út hinn 4. maí sl. í framhaldi af alþingiskosningum þeim sem fram fóru hinn 25. apríl sl. Enn fremur tók nefndin til umfjöllunar bréf dómsmálaráðuneytisins, dags. 7. maí sl., en því fylgdu ágreiningsseðlar úr tveimur kjördæmum, Reykjavíkurkjördæmi suður og úr Suðurkjördæmi í lokuðu umslagi. Var þar um að ræða 7 ágreiningsseðla úr Reykv. s. og höfðu tveir þeirra verið úrskurðaðir ógildir en fimm gildir. Þeir seðlar sem úrskurðaðir höfðu verið ógildir voru með líkum hætti. Á öðrum þeirra hafi fyrst verið krossað við tiltekinn framboðslista en það síðan að mestu strokað út og merkt við annan skýrlega. Í hinu tilfellinu hafði verið reynt að strika yfir fyrri krossinn og krossa síðan skýrlega við annan listabókstaf. Þrír seðlar merktir listanum S voru þannig að á tveimur þeirra var gerður hringur um nöfn tiltekinna frambjóðenda en vilji kjósenda að öðru leyti skýr og höfðu þau verið úrskurðuð gild. Á öðrum þeirra var krossað við nöfn allra frambjóðenda á S-listanum utan eins en ekki við listabókstafinn sjálfan. Þá voru tvö atkvæði, annars vegar þar sem eins og af gömlum vana hafði utankjörfundaratkvæði verið skrifaður listabókstafurinn G en síðan strikað skýrlega yfir hann og skrifað skýrt og greinilega V. Þá var annað utankjörfundaratkvæði þar sem var stimplaður á listabókstafur Framsóknarflokksins og nafn efsta manns í kjördæminu síðan skrifað á seðilinn og jafnframt strikað yfir það. Þessum seðlum fylgdi endurrit úr gerðabók yfirkjörstjórnar og sömuleiðis þeim eina seðli sem kom úr Suðurkjördæmi en það var utankjörfundarseðill sem dæmdur hafði verið ógildur og háttaði þannig til að þar var skrifaður listabókstafurinn U sem, eins og þingmenn vita, var áður bókstafur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Því miður hefur við framkvæmd kosninga, einkum utankjörfundarkosninga nokkrum sinnum borið á því að upplýsingar með þeim staf sé enn þá að finna á kjörstöðum og því er um kunnugleg mistök að ræða. Það varð niðurstaða kjörbréfanefndar að öll þessi átta atkvæði skyldu úrskurðast gild á grundvelli 100. gr. laga um kosningu til Alþingis, samanber 101. gr. enda vilji kjósenda skýr í samræmi við ákvæði þessara laga, nr. 24/2000. Nefndin hefur gengið úr skugga um að atkvæði munu ekki hafa áhrif á úrslit kosninganna en það leiðir til þess að Sjálfstæðisflokkurinn, D-listinn í Reykv. s. fær tveimur atkvæðum meira en listi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, V-listinn í Suðurkjördæmi einu atkvæði. Þá tók nefndin fyrir kæru vegna kosninganna samkvæmt bréfi dómsmálaráðuneytisins frá 1. maí sl., grundvallaður 118.–120. gr. laga nr. 24/2000. Í kæru þeirra er krafist ógildingar á kosningu allra frambjóðenda á öllum framboðslistum í öllum kjördæmum í alþingiskosningunum 25. apríl sl. sem kosningu hlutu og er hún reist á því sjónarmiði að í 65. gr. stjórnarskrárinnar þar sem jafnræði manna er tryggt að gengið sé gegn henni eftir misvægi atkvæða eftir kjördæmum og því eigi að úrskurða kosningarnar í heild sinni ólögmætar. Í 5. mgr. 31. gr. stjórnarskrárinnar er kveðið á um að verði misvægi meira en svo að nemi meira en helmingi skuli landskjörstjórn breyta þingmannafjölda kjördæma þannig að ekki sé farið yfir þau mörk. Í ljósi þess lítur nefndin svo á að stjórnarskrárgjafinn sjálfur hafi heimilað ákveðið misvægi og sérákvæði þetta gangi því framar 65. gr. Því séu ekki rök eða lagalegar forsendur til þess að úrskurða kosningarnar ólögmætar en nefndarmenn voru einróma um mikilvægi þess að jafna atkvæðisrétt í landinu. Hv. þm. Margrét Tryggvadóttir, fulltrúi Borgarahreyfingarinnar, ritar á álitið með fyrirvara og lýsir þar sig sammála í meginatriðum efni nefndrar kæru og sé það mannréttindabrot, það misvægi sem hún sem kjósandi í Suðvesturkjördæmi megi við núverandi skipan þola. Á grundvelli 46. gr. stjórnarskrárinnar, í samræmi við hana og í samræmi við 5. mgr. 1. gr. og jafnframt 5. gr. laga um þingsköp Alþingis leggur því kjörbréfanefnd til að kjörbréf þau sem til umfjöllunar voru verði samþykkt og kosningarnar gildar. Fyrir þá aðalmenn og varamenn á Alþingi sem á eftir koma og sjá menn af álitinu þann lista yfir kjörna alþingismenn og varaþingmenn sem þar fylgir en sá sem hér stendur treystir sér ekki til að leggja á minnið allan þann fjölda nafna en biður hv. þingmenn um að líta yfir listann sjálfir. Álit þetta og tillögur eru gerðar á fundi nefndarinnar í Reykjavík 15. maí 2009.

Það er tillaga kjörbréfanefndar að kosningin sé talin gild svo og kjörgengi þingmanna og kjörbréf allra alþingismanna, svo og kjörbréf jafnmargra varamanna sem landskjörstjórn gaf út að loknum alþingiskosningum 25. apríl sl. sé samþykkt. Ég ber því í einu lagi upp kjörbréfin öll, þ.e. kjörbréf aðalmanna og varamanna sem fram koma í áliti kjörbréfanefndar og skoðast þau samþykkt án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum.



Samkvæmt 2. gr. þingskapa ber þeim alþingismönnum sem nú taka sæti á Alþingi í fyrsta sinn að undirrita drengskaparheit að stjórnarskránni. Af hinum 27 nýkjörnu alþingismönnum hafa 7 áður setið á Alþingi sem varaþingmenn. 20 nýir þingmenn undirrita drengskaparheit á þessum fundi en þeir eru: Ásbjörn Óttarsson, Ásmundur Einar Daðason, Birgitta Jónsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Jónína Rós Guðmundsdóttir, Lilja Mósesdóttir, Magnús Orri Schram, Margrét Tryggvadóttir, Oddný G. Harðardóttir, Ólína Þorvarðardóttir, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Sigmundur Ernir Rúnarsson, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Sigurður Ingi Jóhannsson, Skúli Helgason, Svandís Svavarsdóttir, Tryggvi Þór Herbertsson, Unnur Brá Konráðsdóttir, Þór Saari og Þráinn Bertelsson. Ég vil biðja skrifstofustjóra að færa þingmönnum heitstafinn til undirritunar.

Þeir hv. alþingismenn sem nú taka sæti á Alþingi í fyrsta sinn hafa undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni. Ég vil bjóða þá alla sérstaklega velkomna til starfa á Alþingi.

Nú fer fram kosning forseta Alþingis. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þingskapa eru þeir einir í kjöri sem tilnefndir eru. Mér hefur borist ein tilnefning, um 10. þm. Reykv. s., Ástu R. Jóhannesdóttur. Eru aðrar tilnefningar? Aðrar tilnefningar hafa ekki borist. Ásta R. Jóhannesdóttir er því ein í kjöri. Þar sem aðeins einn er í kjöri er það ætlun forseta að láta kosninguna fara fram með atkvæðagreiðslukerfinu ef ekki eru athugasemdir við þann hátt á kosningunni. Kerfið er þannig stillt að jafna má við leynilega kosningu. Töflurnar á veggjum munu aðeins sýna hverjir hafa neytt atkvæðisréttar síns en ekki hvernig þeir greiddu atkvæði og sama gildir um geymsluminni tölvunnar. Þeir sem kjósa Ástu R. Jóhannesdóttur ýti á já-hnappinn en þeir sem skila vilja auðu ýti á hnappinn sem merktur er: Greiðir ekki atkvæði. Gult ljós kviknar við miðhnappinn þegar atkvæði hefur verið greitt, sama á hvorn hnappinn er ýtt, og eins kviknar aðeins gult ljós á veggtöflunni. Hefst nú kosningin. [Gengið var til forsetakosningar. Atkvæði féllu þannig að Ásta R. Jóhannesdóttir , 10. þm. Reykv. s., hlaut 59 atkvæði, 3 þingmenn greiddu ekki atkvæði og einn var fjarverandi.]

Samkvæmt þessu er Ásta R. Jóhannesdóttir, hv. 10. þm. Reykv. s., rétt kjörin forseti Alþingis. Ég óska henni til hamingju með kosninguna og allra heilla í starfi og bið hana að taka við fundarstjórn.

Háttvirtir alþingismenn. Ég þakka hæstv. starfsaldursforseta, Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra, árnaðaróskir í minn garð og alþingismönnum það traust sem þeir sýna mér með því að kjósa mig forseta Alþingis. Þetta traust met ég mjög mikils og mun leggja mig fram um að eiga gott samstarf við alla alþingismenn. Ég vænti einnig góðs samstarfs við hið ágæta starfsfólk Alþingis. Ég býð alla alþingismenn velkomna til starfa á 137. löggjafarþing. Sérstakar hamingjuóskir færi ég þeim alþingismönnum sem nú setjast á þing í fyrsta sinn og bið þeim velfarnaðar í störfum. Að þessu sinni eru nýir alþingismenn fleiri en nokkru sinni áður, alls 27. Þegar við lítum svo til þess að 15 þeirra þingmanna, sem kjörnir voru í fyrsta sinn til Alþingis vorið 2007, voru endurkjörnir nú er ljóst að góður meiri hluti þingmanna hefur tveggja ára þingreynslu eða skemmri. Þetta skapar sérstakar aðstæður. Í slíkri endurnýjun felast mörg tækifæri til breytinga, en mestu skiptir þó í því sambandi að þær breytingar séu til bóta. Þetta þing er sérstakt fyrir fleira en mikla endurnýjun. Við fögnum því nú að konur hafa aldrei verið fleiri á Alþingi. Þær eru 27, um 43% þingmanna. Konur hafa rofið 35% múrinn og brotist gegnum glerþakið á Alþingi. Þetta er stór áfangi fyrir íslenskar konur og óska ég þeim og okkur öllum til hamingju með þennan mikla árangur. Ég vil þó minna á að áfangi sem þessi er ekki sjálfgefinn og ekki má sofna á verðinum í jafnréttisbaráttunni til að halda honum. Það hefur reynslan kennt okkur. Alþingi Íslendinga skipar sér nú í sveit með þeim þjóðþingum þar sem hlutur kvenna er hvað bestur, Alþingi er þar í 4. sæti. Ég vil einnig óska nýrri ríkisstjórn velfarnaðar í störfum, enda bíða hennar og reyndar okkar allra sem hér störfum erfið verkefni. Sérstaklega óska ég þeim þingmönnum sem stíga nú sín fyrstu spor í ráðherraembætti allra heilla. Þegar áföll verða af þeirri stærðargráðu sem samfélag okkar hefur mátt þola þarf engan að undra þótt traust á helstu stofnunum samfélagsins bíði hnekki og er Alþingi þar ekki undanskilið. Ég lít því svo á að eitt af mikilvægustu verkefnum okkar verði að endurvinna traust landsmanna til Alþingis sem stofnunar og til okkar sem fulltrúa þeirra. Þar þurfum við öll að leggjast á eitt. Sem þingforseti mun ég gera mér far um að ýtrustu hagkvæmni verði gætt í öllum rekstri þingsins, enda hefur þrengt að honum. Við þessar erfiðu aðstæður er jafnframt mikilvægt að við alþingismenn hefjum okkur yfir flokkadrætti og náum víðtækri samstöðu um þær nauðsynlegu ráðstafanir sem verður að gera til að endurreisa samfélag okkar og tryggja að við getum búið við þá velferð sem við viljum skapa landsmönnum. Í því mikla umróti sem orðið hefur í þjóðfélagi okkar í kjölfar bankahrunsins hefur verið sterk krafa um aukið gegnsæi á öllum sviðum. Slíkt er eðlilegt og hefur Alþingi m.a. brugðist við þessu með því að samþykkja reglur um skráningu á fjárhagslegum hagsmunum alþingismanna og trúnaðarstörfum þeirra utan þings. Sérfræðinganefnd starfar á vegum forsætisnefndar Alþingis að því að gera úttekt á öllum þeim þáttum er varða eftirlit Alþingis með stjórnsýslu framkvæmdarvaldsins. Ég vænti þess að sú nefnd skili okkur skýrslu síðar í sumar. Áþreifanlegt vitni um aukna áherslu á eftirlitsþátt þingsins eru opnir nefndafundir sem hófust í fyrrahaust. Ég hef mikinn áhuga á því að efla þennan þátt í störfum Alþingis, enda geta slíkir fundir stuðlað að því að styrkja eftirlitshlutverk þess. Á undanförnum árum hafa ýmsar breytingar verið gerðar á starfsháttum Alþingis í því skyni að gera þingið að fjölskylduvænni vinnustað, vinnustað þar sem ætlast er til sams konar vinnulags og almennt tíðkast í þjóðfélaginu. Ég tel mikilvægt að vinna áfram á þessari braut og hyggst beita mér fyrir því að þingflokkarnir skipi nú þegar vinnuhóp til að endurskoða vinnuskipulag og fundartíma Alþingis. Hópurinn skili tillögum til mín og forsætisnefndar Alþingis síðar í sumar, þ.e. fyrir haustþing. Ég endurtek að lokum þakkir til þingheims fyrir að fela mér embætti forseta Alþingis. Það er von mín að ég megi eiga gott samstarf við alla hv. þingmenn.

Ég óska varaforsetum til hamingju með kjörið og velfarnaðar í starfi. Ég vænti þess að eiga góða samvinnu við varaforsetana um fundarstörfin og önnur verkefni forsætisnefndar.

Forseti vill geta þess að nefndir verða boðaðar til fyrstu funda á mánudag til að kjósa formenn og varaformenn nefndanna.

Stefnuræða forsætisráðherra og umræður um hana, samkvæmt 37. gr. þingskapa, verða á mánudagskvöldið kemur. Umræðurnar hefjast kl. 7.50, 10 mínútum fyrir kl. átta. Það er tillaga forseta að umræðan verði með sama fyrirkomulagi og verið hefur undanfarin ár, þ.e. umferðirnar verði þrjár, 12 mínútur, 6 mínútur og 5 mínútur. Forsætisráðherra hafi 20 mínútur til framsögu. Ef ekki eru gerðar athugasemdir við þetta skoðast það samþykkt.

Leita þarf afbrigða frá þingsköpum, þ.e. lokamálsgrein 3. gr. þingskapa um hvernig hluta skal um sæti þingmanna. Annars vegar að hv. þm. Helgi Hjörvar hafi sæti nr. 32, hins vegar að formenn þingflokka hafi sæti næst inngangi í salnum. Þeir dragi innbyrðis um þau sæti. Skoðast þau afbrigði samþykkt ef enginn hreyfir andmælum.