Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár til þess að gera að umræðuefni þá tregðu, sem á því virðist vera, að þingmál hér á hv. Alþ. fái þinglega meðferð og afgreiðslu í n. Á síðasta Alþ. var borin fram till. til þál. um afnám vínveitinga á vegum ríkisins. Þessi till. var rædd á sínum tíma og vísað til hv. allshn. Sþ. og virðist, að því er best varð séð, hafa sofnað þar eða verið svæfð og fékk ekki afgreiðslu. Snemma þessa þings var borin fram till. til þál. sama efnis. Sú till. var rædd og henni enn vísað til hv. allshn. Sþ. Þessari till. var vísað til n. 27. nóv. 1973. Enn hefur ekkert um það heyrst, hvar á vegi þessi till. er stödd í þeirri eldraun, sem hún virðist þurfa að fara í gegnum til þess að fá þinglega meðferð. Ég tel, að það sé blettur á Alþ. og störfum þess, ef það viðgengst, að mál fái ekki þinglega meðferð og eðlilega. Ég vil því eindregið spyrja hv. formann allshn. Sþ., hvar þessi till. er á vegi stödd í hreinsunareldinum, hvort megi vænta þess, að n. sjái sér fært að afgreiða hana til þingsins, þannig að hún geti fengið þinglega meðferð á þessu þingi, eða hvort það megi vænta þess enn, að hún verði svæfð í hv. nefnd.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður byrjaði mál sitt með því að segja, að það væru miklar líkur til þess, að ýmsar n. á hv. þingi fengju högg, þar sem þm. var. En þegar lengra leið á, var það aðeins ein n., sem var illa vinnandi hér á Alþ., og sú n. var allshn. Ég get fullvissað þennan þm. og aðra hv. þm. um það, að hún er mjög vel vinnandi n., og m.a. má sjá það af dagskrá, sem liggur hér fyrir hv. þm., að af 12 málum, sem eru á dagskrá, eru afgreidd mál frá allshn. hvorki meira né minna en 7 talsins. Er þetta þó þriðja lota, sem við höfum tekið í afgreiðslu mála í n. Enn mega þm. eiga von á því, að það komi þó nokkur mál frá n., kannske ekki í þessari viku, en í upphafi þeirrar næstu, og þannig hlýt ég að geta lýst því yfir, að þessi n., sem var sérstaklega tilnefnd af hv. þm. sem illa vinnandi n., væri það ekki, heldur mætti telja hana í hinni fremstu röð, að því er vinnubrögð snertir í nefndum. Ég gæti þá líka vikið að því, þó að hv. þm. sé ekki form. fjvn., að það eru ýmis mál í fjvn., sem hafa legið þar lengi og eru ekki síður mikilvæg, en till. sú, sem er hér til umr. frá fimmmenningunum um það, að í veisluhöldum á vegum hins opinbera skuli ekki vín haft um hönd. En að lokum get ég fullvissað þennan hv. þm. um það, að ég mun sem form. allshn. Sþ. gera mitt til þess, að þessi till. fái nú afgreiðslu úr allshn.



Herra forseti. Ég vil þakka form. allshn. fyrir það, sem hann sagði hér. Það er rétt, að ég sagði, að mér þætti það miður, ef n. Alþ. legðust á mál. Ég er á þessu stigi að tala um þetta eina mál, sem er fjallað um í allshn. Sþ. Það er ekki útilokað, að það sé hægt að finna fleiri dæmi, bæði innan Sþ. og eins innan deilda þingsins, og það kannske kemur að því síðar, að það þurfi að spyrja líka um það. En það er engin afsökun fyrir hv. form. þessarar n., þó að einhverjir aðrir séu líka slælegir í störfum.  Hann vék að fjvn. Það má rétt vera, að þessi hv. þm, hafi, ef hann ber fyrir brjósti einhver mál, sem lagst hefur verið á í fjvn., hinn sama rétt og ég til þess að kvarta um það hér á þingi og gera um það umkvörtun við formann. Það hefur hann ekki gert, þannig að það verður að lifa svo á, að hann hafi samþykkt þetta með sínu þunna hljóði, þ.e., að gera ekki aths. við neitt af því, sem liggur í fjvn. Og það eru engin rök heldur fyrir því, að svona mál skuli ekki fást afgreitt út úr allshn. Sþ., sem búið er að vera í n. í tvö ár. Það er því að fara til hliðar við það, sem um er að ræða. Það hefur verið á þetta mál lagst, það var á síðasta Alþ., og ég var farinn að óttast, að það ætti líka að gera það á þessu þingi. En ég gleðst yfir því, að form. n. hefur nú lýst því yfir, að það sé von afgreiðslu fleiri mála úr allshn. en nú þegar hafa komið, og ég vænti þess fastlega og reyndar sagði hann, að þetta mál muni vera eitt af þeim. Ég þakka fyrir það, þó að seint sé.



Herra forseti. Þessar fjörugu umr. gefa mér tilefni til að koma fram með eina hógværa ábendingu, en svo er mál með vexti, að á öðrum eða þriðja degi þingsins, flutti ég ásamt nokkrum hv. þm. öðrum frv. til l. um happdrættislán vegna Norðurlandsvegar. Þetta frv. er enn ekki komið úr n. Það var sent til fjvn.- og viðskn., svo sem ég taldi eðlilegt og forseti hv. Nd. taldi eðlilegt, en hins vegar var flutt annað frv. svipaðs eðlis um happdrættislán vegna Djúpvegar og sent í aðra n. Hún var athafnasamari og kom málinu frá sér, og það hefur þegar verið afgreitt í Nd. Ég vil mælast mjög eindregið til þess, að ekki verði dráttur á því, að frv. þetta komi úr n., þannig að það fái þinglega afgreiðslu. Ég tel, að landsmenn almennt séu mjög fúsir til að verja fjármunum sínum til kaupa á veðskuldabréfum með þessum hætti, einmitt vegna vegaframkvæmda. Þeir Vestfirðingar munu vafalaust kaupa happdrættisskuldabréfin vegna Djúpvegarins. Og ég hygg, að það frv. hafi í Nd. verið samþ. einróma. Ég efast ekki um, að hitt frv. fái sömu afgreiðslu og að fjár til vegaframkvæmda verði í stöðugt ríkara mæli aflað einmitt með þessum hætti. Sem sagt, ég vona, að það dragist ekki lengur, að þetta mál komi til afgreiðslu í þd.



Herra forseti. Af því að hv. 7. landsk. þm. tók svona rösklega til máls og deildi mjög á allshn. Sþ., sem líklega hefur skilað frá sér flestum málum allra n., vil ég aðeins leyfa mér af því tilefni að benda á, að hv. þm. á sæti í hinni voldugu n., sem nefnist fjvn. Bar ég fyrir nokkru upp örlitla till., sem lenti þar, þ.e.a.s. um kostnaðaráætlanir við stjórnarfrv. Það má kannske segja, að það sé ekki minna mál en það, sem olli því, að hv. þm. reis hér upp. Ég vil þá mælast til þess í framhaldi af því, að þessi hv. þm. sjái til þess, að þessi till. mín, sem er sæmilega merk og full þörf er á, eins og ýmis stjórnarfrv. sýna, að það komi fram vilji þingsins, að hér séu ekki lögð fram ný stjórnarfrv., án þess að liggi fyrir sæmileg grg. um kostnaðinn. Þess vegna vænti ég þess, að hv. þm. beiti sér fyrir því, að þessi allsæmilega merka till. mín komist hingað til afgreiðslu.



Herra forseti. Á þskj. 438 hef ég leyft mér að bera fram fsp til hæstv. landbrh. varðandi hagnýtingu jarðhita til ræktunar og rannsóknir í þágu garðyrkju. Það var hv. þm. Ásgeir Pétursson, varaþm., sem sat á þingi í forföllum hv. 4. þm. Vesturl., sem flutti þessa till. á sinum tíma. Í framsögu fyrir till. gerði flm. frekari grein fyrir því, hvað hann teldi, að helst þyrfti að athuga og rannsaka. Kom þar m.a. fram, að rannsaka þyrfti, hvaða efni reyndist best til flutnings á heitu vatni til gróðurhúsa. Svo og átti að kanna, hvort hægt væri að draga úr kostnaði við byggingu húsanna, t.d. með samræmingu á byggingaraðferðum, stærð gróðurhúsa o.s.frv. Enn fremur var lagt til að auka og hagnýta þekkingu á jarðvegsfræði, áburðarþörf og gróðurvali, sem hlýtur að skipta miklu máli fyrir þennan atvinnuveg.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 2. þm. Vesturl. á þskj. 483, vil ég gefa eftirfarandi svar. Tvær þáltill. munu hafa verið samþykktar á Alþ. snertandi ylrækt. Sú fyrri var borin fram á árinu 1969 og afgr. 17. maí það ár, flutt af hv. þm. Ásgeiri Péturssyni, hin síðari af Steinþóri Gestssyni, hv. þm., og var samþ. 5. apríl 1972. Landbrn. leitaði álits Sölufélags garðyrkjumanna um málið og síðan Sambands garðyrkjubænda. Niðurstaða þessara aðgerða varð sú, að landbn. skipaði n. í málið, og voru þessir aðilar skipaðir í n.: Þorvaldur Þorsteinsson forstjóri Sölufélags garðyrkjumanna, Óli Valur Hansson garðyrkjuráðunautur Búnaðarfélags Íslands, Sveinn Indriðason stórkaupmaður og Axel Magnússon ráðunautur. Rannsóknaráð ríkisins hefur einnig valið ylrækt til könnunar. Fullt samstarf hefur verið á milli þessara aðila um málið. Sökum þess, hvað viðfangsefnið er viðamikið, hefur ekki enn komið fram endanleg ályktun og grg. aðila, en fljótlega mun þess að vænta. Frá hluta af hinni stjórnskipuðu n. hef ég fengið þessar upplýsingar: „Samkv. beiðni landbrn. vegna fsp. hv. 2. þm. Vesturl., Jóns Árnasonar, til landbrh., hvað líði þál., sem samþ., var á Alþ. 17. maí 1969, um hagnýtingu jarðhita til ræktunar og rannsóknir í þágu garðyrkju, viljum við upplýsa eftirfarandi: 1. Um efni til flutnings á heitu vatni. Eðlilegast væri, að þetta verkefni yrði tekið til meðferðar og úrlausnar af Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins, að svo miklu leyti sem talin er ástæða til að kanna þetta umfram það, sem þegar er vitað og reynsla er fengin fyrir. 2. Um byggingaraðferðir, stærð og tæknibúnað gróðurhúsa viljum viðtaka eftirfarandi fram. Í ýmsum nágrannalöndum okkar eru fyrir hendi staðlaðar verksmiðjuframleiddar gróðurhúsaeiningar úr áli og stáli í breiddum allt frá 3.20 m upp í 20–25 m. Þessar gerðir húsa taka langt fram gróðurhúsum, sem unnt er að byggja hér á landi og eru hér hefðbundin. Ál- og stálhús eru þrautreynd víðs vegar og standast fyllilega þær styrkleikakröfur, sem gerðar eru hérlendis. Auk þess má benda á, að viðhald þeirra er mjög lítið. Hér er það lítið byggt af gróðurhúsum á ári hverju, að slík verksmiðjuframleiðsla kæmi ekki til greina, nema þenslan í ylræktinni yrði mjög mikil. Verksmiðjuframleidd málmgróðurhús hafa ekki verið byggð hér, svo að heitið geti, fram til þessa. Orsakirnar fyrir því eru fyrst og fremst, í hversu háum tollflokki þær eru, þ.e. 30–40% tollur. Til samanburðar má geta þess, að t.d. í Noregi eða utan Efnahagsbandalagslandanna eru aðflutningsgjöldin lægri. Í þessum verksmiðjuframleiddu einingum er ætíð gert ráð fyrir nauðsynlegum tæknibúnaði varðandi hitastillingu, loftræstingu, vökvun, vinnuhagræðingu og margt fleira. 3. Um þann lið, sem fjallar um þekkingu á sviði jarðvegsfræði, áburðarþarfar og gróðurvals, álítum við, að eðlilegast sé, að verkefni þessi verði tekin til meðferðar af Rannsóknastofnun landbúnaðarins og Garðyrkjuskólanum á Reykjum. Einnig þurfa að koma til tilraunir í gróðurhúsum, sem eru þýðingarmiklar gagnvart hagnýtri þekkingu. Í þessu sambandi vísum við í það álit, sem fram kom á ylræktarráðstefnu Sölufélags garðyrkjumanna 1970, að hér verði skipuð tilraunanefnd í garðyrkju.“ Undir þetta skrifa þeir Axel Magnússon og Óli Valur Hansson. Frekara svar hef ég ekki við fsp. hv. þm. og vona, að þetta upplýsi það, sem um er að ræða.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. landbrh. fyrir þær upplýsingar, sem hann gaf hér varðandi þetta mál. Ég tel, að hér sé um mjög merkilegt mál að ræða, og þær athuganir og rannsóknir, sem farið hafa fram varðandi þetta mál, þyrftu sem fyrst að vera birtar opinberlega, svo að þeir, sem hér eiga sérstakra hagsmuna að gæta, gætu þá hagnýtt sér þann fróðleik, sem fyrir liggur. Enda þótt það sé rétt, sem fram kom hjá hæstv. ráðh., að við byggjum ekki mikið í jarðræktarhúsum á ári hverju, þá er alltaf um nokkrar framkvæmdir í þessum efnum að ræða, og enginn vafi er á því, að ylræktin og gróðurhúsaræktin á mikla framtíð fyrri sér í okkar landi. Öllum ber saman um, að vart er um ákjósanlegri aðstöðu að ræða til þess að geta rekið þennan atvinnuveg með góðum árangri heldur et: að notast við jarðvarmann, þar sem hann er í jafnríkum mæli fyrir hendi og hér hjá okkur Íslendingum. Ég endurtek, að ég óska þess, að þær niðurstöður, þær rannsóknir og athuganir, sem fram hafa farið í þessu sambandi, verði birtar sem fyrst öllum þeim, sem hér eiga hagsmuna að gæta og vildu nota sér þá þekkingu, sem fyrir liggur.



Herra forseti. Á þskj. 524 bar varaþm. Bragi Sigurjónsson fram svohljóðandi fsp, til hæstv. forsrh.: „1. Hefur gerðardómur gengið (sbr. sáttasamning 19. maí 1973) um skaðabótakröfur landeigenda við Laxá og Mývatn á hendur Laxárvirkjun, og hve háar greiðslur hafa þá verið úrskurðaðar? 2. Hversu mikið hefur ríkissjóður greitt vegna kostnaðar Landeigendafélags Laxár og Mývatns af Laxárdeilu? 3. Hversu miklu af þeirri upphæð nam málflutningsþóknun Sigurðar Gizurarsonar hrl.? 4. Hvað hefur ríkissjóður greitt Laxárvirkjun vegna kostnaðar við Laxárdeilu, og hver var þóknun lögmanns fyrirtækisins? 5. Var álits Lögmannafélags Íslands leitað, áður en þóknun til hvors lögmannsins var ákveðin, og hvert var álit félagsins?“ Ef Bragi Sigurjónsson hefði enn verið á hv. Alþ., þegar fsp. var svarað, ætlaði hann að fylgja henni úr hlaði með eftirfarandi grg., sem hann hefur beðið mig að flytja: Hinn 19. maí 1973 var undirritaður annálsverður sáttasamningur í svonefndri Laxárdeilu milli Landeigendafélags Laxár og Mývatns og Laxárvirkjunar. Fyrir þessari svonefndu sátt beitti núv. ríkisstj. sér, og undirritaði forsrh. sáttina, sem batt ríkissjóði fjárhagslegar skuldbindingar á herðar samkv. úrskurði gerðardóms í skaðabótakröfum, sem uppi voru hafðar. Einnig lofaði ríkisstj. að greiða deiluaðilum hæfilega fjárhæð, eins og það heitir í sáttinni, vegna þess kostnaðar, sem þeir hafa haft af málaferlum í sambandi við deilumál þetta. Enn fremur lofaði ríkisstj. að kosta fiskveg fram hjá virkjununum Laxárvirkjunarstjórnar í Laxá við Brúar, en slíkt telja fróðir menn hundruða þúsunda kr. fyrirtæki og athyglisvert, að ríkið telji sér skylt að greiða það að öllu, þegar þess er þá líka gætt, að lax hefur aldrei frá landnámstíma, svo að vitað sé, gengið upp í Efri-Laxá. Með sátt þessari skuldbatt ríkisstj. sig einnig til að beita sér fyrir, að fé yrði veitt úr ríkissjóði til að taka þátt í, eins og það er orðað, umframkostnaði við Laxárvirkjun, og viðurkenndi þannig óbeint, að hún væri að vernda Laxárvirkjun fyrir fjárhagslegu tjóni með því að knýja hana til samkomulags um minni og óverulegri virkjunarframkvæmdir en þegar hafði verið heimilað með l. frá 1965. Samkv. 3. gr. sáttagerðarinnar átti gerðardómur um skaðabætur í Laxárdeilu að ljúka störfum fyrir árslok 1973, og má því ætla, að niðurstöður liggi nú fyrir. Þykir því tímabært að gera fsp. þá, sem hér er til umr., þar sem niðurstöður hafa ekki verið birtar. Þá hefur fyrirspyrjanda borist til eyrna, að þóknun til lögmanna deiluaðila hafi verið greidd ótrúlega há og mun hærri til þess, sem sótti málið á hendur Laxárvirkjun og ríkinu, og væri lærdómsríkt leikmönnum a.m.k að fá það skýrt af æðsta manni dómstóla í landinu. Enn hefur fyrirspyrjanda borist til eyrna, að þessi þóknun, a.m.k. til Sigurðar Gizurarsonar, sé drjúgum hærri en Lögmannafélag Íslands lagði til, er umsagnar þess á að hafa verið leitað, og væri fróðlegt að njóta uppfræðslu um það, hverjir þeir yfirburðir þessa lögfræðings eru, sem sparnaðarnefnd ríkisins telur sjálfsagt að hækka þóknun við fram yfir það, sem stéttarfélag hans leggur til, eða hvort það telst á einhvern hátt verðlaunaskylt að sækja mál á hendur opinberum aðilum og kunna til þess lagakróka, að almenningur hljóti skaða af, svo sem óumdeilanlegt er með hindrun fulllúkningar Laxárvirkjunar III.



Herra forseti. Þessari fsp. hefði réttilegar verið beint til fjmrh. heldur en forsrh. En sá misskilningur, sem þar er um að ræða, stafar sennilega af því, að ég átti þátt í því, að sættir náðust í svokölluðu Laxárvirkjunarmáli, og skipaði tvo sáttamenn til þess á sínum tíma, og tókst að lokum að koma sáttum á í því máli, og samningur sá undirritaður, sem hv. fyrirspyrjandi gat um. Síðan hef ég - guði sé lof - ekki haft nein afskipti af Laxárvirkjunarmálinu, heldur hefur það eðlilega heyrt undir hlutaðeigandi rn. og þá fjárgreiðslur samkv. þessu samkomulagi undir fjmrh. Og sú grg., sem ég les hér á eftir, er frá fjmrn., undirrituð af starfsmanni þess, Gunnlaugi Claessen, og hún er svo hljóðandi: „Samkv. ósk yðar hef ég tekið saman nokkur atriði til upplýsingar fsp. Braga Sigurjónssonar til forsrh. um greiðslur úr ríkissjóði vegna Laxárdeilu. Fsp. var í 5 liðum, svo hljóðandi: „1. Hefur gerðardómur gengið (sbr. sáttasamning 19/5 1973) um skaðabótakröfur landeigenda við Laxá op Mývatn á hendur Laxárvirkjun, og hve háar greiðslur hafa þá veríð úrskurðaðar? 2. Hversu mikið hefur ríkissjóður greitt vegna kostnaðar Landeigendafélags Laxár og Mývatns af Laxárdeilu? 3. Hversu miklu af þeirri upphæð nam málflutningsþóknun Sigurðar Gizurarsonar hrl.? 4. Hvað hefur ríkissjóður greitt Laxárvirkjun vegna kostnaðar við Laxárdeilu, og hver var þóknun lögmanns fyrirtækisins? 5. Var álits Lögmannafélags Íslands leitað, áður en þóknun til hvors lögmannsins var ákveðin, og hvert var þá álit félagsins?“ Gerðardóminn skipa þeir Gunnar M. Guðmundsson, tilnefndur af Hæstarétti, Guðmundur Ingvi Sigurðsson, tilnefndur af Laxárvirkjun, og Þórir Baldvinsson, tilnefndur af Landeigendafélagi Laxár og Mývatns. Niðurstaða gerðardómsins liggur enn ekki fyrir, en er væntanleg með haustinu. Fyrirhuguð er vettvangsganga dómenda, en af því getur ekki orðið fyrr en í vor, er snjó hefur leyst að fullu. Um 2. Beinar greiðslur til Landeigendafélagsins vegna kostnaðar þess nema 3 901 796 kr. Auk þess hefur rn. greitt kostnað af tveim matsgerðum, sem framkvæmdar voru að ósk Landeigendafélags Laxár og Mývatns, þ.e. 615 868 kr. í annað skiptið, yfirmatsgerð vegna 6.5 MW virkjunar í Laxá og 477 320 kr. í seinna skiptið, mat vegna skemmda á bökkum Mývatns. Um 3. Auk framangreindra fjárhæða hefur lögmanni Landeigendafélags Laxár- og Mývatnssvæðisins, Sigurði Gizurarsyni, verið greidd málflutningsþóknun að fjárhæð 2 millj. og 250 þús. kr., en við það bætist dæmdur málskostnaður frá Laxárvirkjun honum til handa 160 þús. kr. Heildarkrafa lögmannsins um þóknun er að fjárhæð 4 millj. 694 þús. kr., auk útlagðs kostnaðar 707 938 kr. Samtals eru kröfur hans því að fjárhæð 5 401 938 kr., og er það í samræmi við ályktun gjaldskrárnefndar Lögmannafélagsins, sem metur ofangreinda þóknun hæfilega ákveðna. En umsögn gjaldskrárnefndar er út af fyrir sig ekki bindandi. Rn. (þ.e. fjmrn.) hefur mótað þá afstöðu, að Sigurði Gizurarsyni verði greidd jafnhá þóknun og tveir lögmenn Laxárvirkjunar fengju til samans, eða alls 2 790 500 kr. Auk þess verður honum greiddur sannanlega útlagður kostnaður. Umfram þetta verður ekki um greiðslur til hans að ræða. Líta verður svo á, að álíka mikil vinna liggi að baki við rekstur þessara dómsmála hjá hvorum aðila um sig, enda hefur annað ekki verið leitt í ljós. Málskostnaðarkrafa Sigurðar Gizurarsonar var hins vegar næstum helmingi hærri en kröfur lögmanna Laxárvirkjunar. Reikningur fylgdi ekki kröfum hans umfram ályktun gjaldskrárnefndar. Um 4. Heildargreiðsla til Laxárvirkjunar vegna kostnaðar hennar af málaferlum við Laxármál nam 4188 508 kr. og 40 aurum. Þar af nam þóknun til Friðriks Magnússonar hrl. 2 660 500 kr. og þóknun til Hjartar Torfasonar 130 þús. kr. Um 5. Reikningar lögmanns Laxárvirkjunar bárust ráðuneytinu ítarlega fram settir og sundurliðaðir. Eftir skoðun þeirra var það mat rn., að eftir atvikum væri unnt að fallast á þá. Þeim var því ekki skotið til stjórnar Lögmannafélagsins til úrskurðar. Ekki hefur enn reynt á það, hvort leitað verður úrskurðar stjórnar Lögmannafélagsins varðandi kröfugerð Sigurðar Gizurarsonar. 22.3 1974. Gunnlaugur Claessen.“ Sigurður Gizurarson mun hafa sent gjaldskrárnefnd Lögmannafélagsins bréf og óskað ákvörðunar hennar um sína málflutningsþóknun. Og ég get bætt hér við úrskurði þeirrar gjaldskrárnefndar eða ályktun, en hún er svo hljóðandi: „Þóknun Sigurðar Gizurarsonar hrl. fyrir störf í þágu Landeigendafélags Laxár og Mývatns og flutning máls varðandi lögmæti virkjunarframkvæmda Laxárvirkjunar í Laxá í Þingeyjarsýslu og lögbannsmáls vegna þeirra framkvæmda telst hæfilega ákveðin 4 millj. 694 þús. kr., auk útlagðs kostnaðar. Það skal tekið fram, að til útlagðs kostnaðar í þessu sambandi telst ekki þóknun Þórólfs Jónssonar fyrir mats- og fulltrúastörf. Þóknun lögmannsins fyrir flutning skaðabótamáls fyrir félaga Landeigendafélags Laxár og Mývatns og fyrir réttargæslu og verjendastörf er hins vegar ekki innifalin í framangreindri upphæð.“ En eins og fram kom af greinargerð þeirri frá fjmrn., sem ég las, hefur fjmrh. ekki fallist á þessa ályktun gjaldskrárnefndar Lögmannafélagsins. Við þessa greinargerð frá fjmrn. hef ég engu að bæta.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh, fyrir svör hans og ætla ekki að öðru leyti að blanda mér í þessar umr., en mun koma svörum hans til fyrirspyrjanda.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera hér fram fsp. á þskj. 536 til hæstv. fjmrh. Fsp. er svo hljóðandi: „Hvenær er að vænta, að lagt verði fram fyrirhugað frv. til l., sem kynnt hefur verið þingflokkunum, um vísitölutryggingu bótafjár íbúðarhúsa, sem ákveðið hefur verið að bæta vegna jarðeldanna á Heimaey, enda verði féð lagt inn á tiltekinn reikning og notað aftur til íbúðabygginga í Vestmannaeyjum?“ Ég skal geta þess, að þessi fsp. er .fram borin vegna þess, að ef ég man rétt, var það fyrir ,jól, að þingflokkunum var sent uppkast að frv. til l. varðandi þetta efni. Hingað til hefur þetta frv. ekki verið fram borið, og hefur það vissulega valdið einstökum aðilum nokkrum vanda, hvort þeir ættu að ráðstafa fé sínu eða hvort þeir ættu að bíða, þar til frv. um þetta efni kæmi fram. Ég skal geta þess til að fyrirbyggja hugsanlegan misskilning, að þeir aðilar, sem hér eiga hlut að máli, verða vissulega fyrir mjög stórfelldu tjóni, þó svo að samþ. yrði frv. til l. um vísitölutryggingu á því fé, sem þeim hefur verið afhent sem bótagreiðsla fyrir þau hús, sem fóru forgörðum við jarðeldana í Vestmannaeyjum. Ef hús þeirra hefðu brunnið, hefðu þeir fengið bætur frá tryggingafélaginu til þess að gera innan mjög skamms tíma og þá getað hafist handa um að nota féð til endurbyggingar íbúðarinnar við það verðlag, sem þá var gildandi. Hins vegar hafa kringumstæður verið þannig í Vestmannaeyjum, eins og öllum er kunnugt, að allt fram undir þetta hefur vart verið aðstaða til þess að hefjast handa um íbúðabyggingar á ný. Það er því alveg ljóst, að þeir aðilar, sem nú eftir meira en ár, síðan þeir misstu húsin, ráðast í byggingu á ný, - miðað við allar þær verðhækkanir, sem orðið hafa á þessum tíma, - verða fyrir mjög miklum fjárútlátum, þó að þeir - geri ekki meira en að byggja sams konar hús og þeir misstu. Það verður því að teljast eðlilegt, að ráðstafanir eins og þær, sem hér hefur verið rætt um, hljóti samþykki hjá hv. Alþingi, og að - frv. um þetta efni verði samþykkt. Ég skal geta þess, að mér hefur nýlega borist um það vitneskju frá hæstv, fjmrh., að hreyfing muni vera komin á málið, þannig að ég vænti þess, að það komi fram í svari hæstv. ráðherra, að það frv., sem hér er spurst fyrir um, verði lagt fyrir Alþingi innan mjög skamms.



Herra forseti. Út af fsp. hv. þm. Guðlaugs Gíslasonar á þskj. 536 vil ég taka þetta fram: Á s.l. hausti fóru nokkrar umr, fram milli mín annars vegar og Seðlabanka Íslands hins vegar um það, að verðtryggðar yrðu þær bætur, sem Vestmanneyingar fengju vegna húsa sinna, til þess að tryggja það, að þetta fé færi ekki út á markaðinn þá þegar, og enn fremur til þess að tryggja það, að byggt yrði upp í Vestmannaeyjum. Út af því átti ég umr. m.a. við stjórnarandstöðuna. En í annríki síðustu daga þingsins fyrir jól var ekki unnt að koma þessu máli áfram, enda hafði ekki unnist tími til að gera sér fullkomlega grein fyrir því. Í jan. s.l. skrifaði fjmrn. Viðlagasjóði, þar sem spurst var fyrir um það, hvort Viðlagasjóður vildi taka að sér kostnaðinn af þeirri tryggingu, sem um var að ræða, ef verðbætur yrðu ákveðnar. Svar við þessari spurningu hefur ekki borist frá Viðlagasjóði með formlegum hætti. Hins vegar hefur mér borist munnlegt svar, og ég gat ekki skilið það á annan veg en þann, að það væri ekki ábugi á því, að þetta mál kæmi fram, enda talið, að þá væri farið að greiða út, svo að spurning væri um það, hvort þetta hefði mikil áhrif. Þetta gerði það að verkum, að ég hvorki innan ríkisstj. né á öðrum vettvangi fylgdi þessu máli eftir og taldi, að það væri úr sögunni. Frv. það, sem tilbúið var um þetta efni, var lagt til hliðar vegna þess, að ég taldi, að áhugi sá, sem fyrir þessu hefði verið, væri ekki til staðar. Hins vegar hefur nú fyrir nokkru bæjarstjórinn í Vestmannaeyjum komið til mín og óskað eftir því, að þetta frv. yrði flutt. Þar sem hann taldi, að verulegar hættur væru á því, að ef ekki væri einhver slík trygging sett fyrir þessum fjármunum, þá mundu þeir verða notaðir á markaðinum hér, en ekki til uppbyggingar í Vestmannaeyjum. Umr, um þetta efni fóru fram í s.l. viku. Inn í það blandaðist að sjálfsögðu það, hver bæri kostnaðinn af þessari verðtryggingu og hvað þar gæti orðið um mikla fjárhæð að ræða, og varð niðurstaðan af þeim umr., að vaxtamismunur, sem kæmi í sambandi við þetta, mundi þá falla ríkissjóði í hlut til þess að bera að einhverju leyti þann kostnað, sem yrði af verðtryggingunni, sem mundi að sjálfsögðu dreifast á einhvern tíma. Í sambandi við það mál hafði ég orð á því varðandi mál það, sem við höfum þæft hér á hv. Alþ. í sambandi við hafnargerðir, að ef að þessu yrði horfið, þá vonaðist ég til, að það yrði úr sögunni, svo að menn væru ekki að þreyta sig á því lengur, og tók bæjarstjórinn vel undir það. Niðurstaðan er svo sú, að ríkisstj, hefur samþykkt að heimila mér að leggja fyrir Alþ. frv. um það, að ríkissjóður gefi út skuldabréf að fjárhæð allt að 600 millj. kr., sem yrðu verðtryggð og eingöngu bundin við þær bætur, sem Vestmanneyingar fengju vegna húsa sinna þar, sem urðu eldinum og hrauninu að bráð. Endurgreiðsla á þessu fé verðtryggðu kæmi aðeins til greina hjá þeim, sem byggðu aftur í Vestmannaeyjum, en ekki öðrum. Ef þeir notuðu þessa fjármuni til þess að kaupa hér uppi á landi eða byggja hér, þá yrði ekki um verðtryggingu að ræða, því að tilgangurinn með þessu væri sá einn að tryggja það, að byggt yrði upp í Vestmannaeyjum aftur. Til þess að það mætti verða, yrði að skila vottorði um fokhelt, byrjuðu þá bæturnar að greiðast út, og yrði svo ákveðið, á hvað löngum tíma það yrði gert. Þetta mál er því þannig á vegi statt, að ég geri ráð fyrir því að leggja fram hér á hv. Alþ. á morgun frv. um þetta efni, og þar sem ég hafði áður rætt málið við stjórnarandstöðuna, þegar ég var með hugleiðingar um að flytja það í vetur, þá treysti ég því, að það fái fljótan byr hér í gegnum Alþ., þar sem útborganir á næstu bótum eru bundnar við næstu mánaðamót. Ég tel, að með þessu hafi ég svarað bæði fsp. um, á hvaða vegi málið sé statt, og einnig gert grein fyrir því, af hvaða ástæðu málið lagðist til hliðar upp úr áramótunum. En er það hefði þá ekki tafist eða komið upp önnur sjónarmíð, sem ég skildi á þann veg, að ekki væri áhugi á því, þá hefði ég að sjálfsögðu fengið samþykki ríkisstj. til þess að mega leggja málið fyrir hér á hv. Alþ., eins og ég hafði hugsað mér.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. fjmrh, svar hans. En það, sem fram kom í ræðu hans varðandi þann drátt, sem orðið hefur á þessu máli, kemur mér mjög á óvart. Ég minnist þess, þegar málið var rætt í þingflokki Sjálfstfl., var einróma mælt með samþykkt frv., ef til kæmi. Þá var ekki annað vitað en ríkissjóður mundi taka á sig hugsanlegar bætur í þessu sambandi. Ég vil ekki kannast við það, að um það hafi verið gerð nokkur samþykkt hjá stjórn Viðlagasjóðs, a.m.k. minnist ég þess ekki, sem heft hefði getað eða tafið framgang málsins. Þegar þetta mál var upphaflega rætt þar, - ég bygg, að þessi hugmynd sé þaðan komin frá stjórn Viðlagasjóðs og Seðlabankanum, - þá var stjórnin mjög hlynnt því og mælti mjög með því, að slíkum verðbótum yrði komið á, ef féð yrði notað til uppbyggingar íbúðarhúsnæðis í Vestmannaeyjum aftur. Hvað síðan hefur gerst, er mér ekki kunnugt, en ég hef alltaf haldið, að það hafi staðið á því, að ríkissjóður hafi kannske ekki treyst sér til þess að taka á sig þær verðbætur, sem þarna gæti orðið um að ræða. Að stjórn Viðlagasjóðs hafi nokkuð tafið málið, vil ég ekki við kannast og hygg, að fyrir því sé engin samþykkt í fundargerðum þeirrar stjórnar. Hvort formaður stjórnar Viðlagasjóðs hefur rætt við fjmrh. um málið, er mér ekki kunnugt um. En ég vil mjög undirstrika, að mér er ekki kunnugt um að stjórn Viðlagasjóðs hafi gert nokkra þá samþykkt, sem hefði getað orðið til þess að tefja þetta mál, því að hefði svo verið, þá hefði a.m.k. ég innan stjórnarinnar mjög mótmælt því, að slík samþykkt hefði verið þar gerð.



Herra forseti. Á þskj. 550 hef ég leyft mér að bera fram svo hljóðandi fsp. til hæstv. iðnrh.: „Hefur ríkisstj. ákveðið að greiða uppbætur á útfluttar iðnaðarvörur, eða eru slíkar ráðstafanir í undirbúningi? 2) Ef svo er, hvað verða slíkar uppbætur háar?“ Tilefni þessarar fsp. er fyrst og fremst eftirfarandi: Mér er kunnugt um, að loforð hefur verið gefið fyrir, að greiddar verði 15–20% uppbætur á sölu lagmetis til Sovétríkjanna. Mér er enn fremur kunnugt um, að loforð hefur einnig verið gefið um uppbætur á sölu á ullarvörum til Sovétríkjanna. Enn er sú ástæða fyrir þessum fsp., að allstór sölusamningur hefur verið gerður í Bandaríkjunum um sölu á ullarkápum, sem mér er sagt, að verði að verulegu leyti framleiddar í Skotlandi, sem er þá væntanlega gert einungis vegna þess, hvað framleiðslukostnaður hér á landi er hár. Þetta gerist því miður á sama tíma og 6 saumastofur norðanlands og fleiri sauma- og prjónastofur, sem hafa framleitt vörur til útflutnings, eru í þann veginn að hætta starfsemi sinni vegna þess, að verkefni vantar. Út af fyrir sig tel ég ekki, að það þurfi að vera neitt athugavert við að greiða útflutningsbætur í ýmsum tilvikum, hvort sem um er að ræða iðnaðarvörur eða aðrar vörur. Það er t.d. alkunna, að greiddar eru verulegar uppbætur á útfluttar landbúnaðarafurðir. Nú munu vera greiddar 25–50% uppbætur á útflutt dilkakjöt og um það bil helmingur af verðmæti ýmissa mjólkurvara, þó að það sé mismunandi eftir löndum og tegundum landbúnaðarvara. Nú er hins vegar svo komið fyrir útflutnings-iðnaðinum, að það verð, sem fyrir vörurnar þarf að fást, er of hátt, til þess að hægt sé að markaðssetja þær í þeim löndum, þar sem íslenskar iðnaðarvörur hafa selst hvað mest á undanförnum tveimur árum, fyrir utan Sovétríkin. Ég vildi nefna í þessu sambandi eitt táknrænt dæmi, sem er sala og útflutningur á kísilgúr. Þetta fyrirtæki var rekið með talsverðum hagnaði á s.l. ári. Nú er fyrirtækið aftur á móti rekið með miklu tapi þrátt fyrir 20% verðhækkun á vörunni. Ég held, að það sé alveg ljóst, að ef útflutningsiðnaður á að halda áfram hér á landi, verði hann að fá uppbætur eða einhvers konar fyrirgreiðslu, sem jafngildir uppbótum, því að að öðrum kosti get ég ekki betur séð en að útflutningsiðnaðurinn stórdragist saman eða jafnvel verði að hætta í ýmsum greinum. Hv. þm. hafa séð í fréttabréfi frá Sölustofnun lagmetis, hvernig framkvæmdastjóri þeirrar stofnunar, dr. Örn Erlendsson, lítur á sölumöguleika lagmetisins, og nákvæmlega það sama á í raun og veru við um langflest af öðrum útflutningsiðnaði. Í þessu fréttabréfi var tekið fram, að forsvarsmenn útflutningsiðnaðarins hafi lagt til við hæstv. iðnrh., að stofnaður yrði gengisjöfnunarsjóður fyrir útflutningsiðnaðinn, sem tæki mið af genginu 102,64 á dollar. Síðan hafa orðið miklar launahækkanir. Af framangreindum ástæðum hef ég leyft mér að bera fram umræddar fsp.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Þessi fsp. barst mér frá skrifstofu Alþingis laust fyrir hádegi í gær, svo að það er auðsjáanlega til þess ætlast, að við ráðh. og okkar stofnanir höfum hraðan á í afgreiðslu mála, og er kannske ekkert um það að segja, þegar um er að ræða einfalda fsp. af þessu tagi. En yfirleitt væri betra að hafa svolítið lengri tíma til þess að svara a.m.k. nokkrum spurningum.  Fyrri fsp. hv. þm. er sú, hvort ríkisstj. hafi ákveðið að greiða uppbætur á útfluttar iðnaðarvörur eða hvort slíkar ráðstafanir séu í undirbúningi. Þegar var tekin ákvörðun um að hækka gengi ísl. kr. í apríl í fyrra, var einkum haft mið af afkomu sjávarútvegsins og ört hækkandi fiskverði á erlendum mörkuðum, enda hafa gengisbreytingar hérlendis hingað til tekið mjög einhliða mið af þessari atvinnugrein, vegna þess að þar er meginhluti okkar útflutnings. Þegar líða tók á síðasta ár, var hins vegar sýnt, að gengið var í knappasta lagi fyrir útflutningsiðnaðinn, þar sem mun minni verðhækkanir höfðu átt sér stað á iðnaðarvörum erlendis, en framleiðslukostnaður hélt sem kunnugt er áfram að hækka fram eftir árinu. Í nóvembermánuði í fyrra lét iðnrn. hagrannsóknadeild Framkvæmdastofnunar ríkisins athuga stöðu útflutningsiðnaðarins, og kom í ljós, að staða hans var mjög misjöfn eftir flokkum. Einkum var staða ullar- og prjónlesiðnaðar slök. En þar bættust við aðrir erfiðleikar, einkum í sölumálum, sem hafa verið mikið áhyggjuefni. Á grundvelli þessara úttektar ákvað ríkisstj. á fundi sínum 13. des. í fyrra að greiða til útflutningsiðnaðarins upphæð, sem nam 34.7 millj., í formi metinnar endurgreiðslu á tollum og söluskatti á ýmis aðföng og fjárfestingarvörur. Þessi upphæð kom til greiðslu í febrúarlok. Miðast þessi upphæð við 2.5% af útflutningsverðmæti iðnaðarvara. Litið var á þessa greiðslu eins og komið væri á virðisaukaskattkerfi fyrir útflutningsiðnaðinn, þannig að ráðgert var, að hún héldi áfram, þar til virðisaukaskatti hefði verið komið á. Í febrúar í ár var greinilegt, að framleiðslukostnaður hafði hækkað mun meira en nam erlendum hækkunum, auk þess sem kjarasamningar stóðu fyrir dyrum. Þá var til þess að koma í veg fyrir, að stórir viðskiptasamningar færu út um þúfur, gefið almennt vilyrði fyrir því, að gerðar yrðu efnahagsráðstafanir, sem tryggja mundu útflutningsiðnaðinum rekstrargrundvöll á árinu, þannig að hann yrði samkeppnisfær á erlendum mörkuðum. Umræddum aðilum var eindregið ráðlagt að skrifa undir þá samninga, sem náðst höfðu, eftir að sérfræðingar ríkisstj. höfðu metið, að það væri um að ræða verulegar hækkanir á afurðum og þetta væri raunverulegt hámark þess, sem hægt væri að gera sér vonir um. Og sú ráðlegging var í samræmi við það almenna fyrirheit, sem ég gat um áðan, að gerðar yrðu arðvænlegar efnahagsráðstafanir, sem tryggja mundu útflutningsiðnaðinum rekstrargrundvöll á árinu. Hins vegar hafa engar uppbætur verið greiddar til útflutningsiðnaðarins skv. þessu fyrirheiti. En almennar efnahagsráðstafanir verður að sjálfsögðu að gera, þannig að þessi útflutningsstarfsemi sitji við sama borð og sjávarútvegurinn. Þessar efnahagsráðstafanir verður að sjálfsögðu að miða við útflutningsiðnaðinn í heild, en ekki við neina sérstaka viðskiptasamninga. Fyrirheit ríkisstj. um þetta efni er sem sé algerlega almennt og er ekki bundið við neina tiltekna prósentu í sambandi við neina samninga. En ég tel ekki, að í þessari yfirlýsingu ríkisstj. fellst neitt fyrirheit um uppbætur sérstaklega. Ég lít ekki á þær ráðstafanir, sem gerðar voru í fyrra, og ég rakti hér áðan, sem uppbætur. Hins vegar er þetta vandamál, sem kemur upp og hlýtur að koma upp á Íslandi í vaxandi mæli, ef við höldum áfram að reyna að beita genginu sem einhliða hagstjórnartæki. Ég hef vakið athygli á því áður, að nú þegar annar iðnaður en fiskiðnaður framleiðir í vaxandi mæli til útflutnings, þá er engan veginn öruggt, að gengisákvörðun, sem miðuð er einvörðungu við hinn hefðbundna fiskiðnað, sjávarútveg, henti öðrum útflutningsiðnaði, þannig að það er ekki hægt að gera ráð fyrir því, að gengisbreyting, hvort sem það er gengishækkun eða gengislækkun, sem gerð er í þágu sjávarútvegsins, henti öðrum útflutningsgreinum. Ég hef lýst því, að ég telji ástæðu til að kanna það, hvort ekki sé tilefni til að koma hér upp almennum verðjöfnunarsjóði útflutningsins, sem sé notaður til þess að jafna mismun, sem fram kemur af þessum ástæðum, og ég held, að þetta sé hugmynd, sem vert sé að athuga mjög gaumgæfilega. Slíkur verðjöfnunarsjóður er til á sviði fiskiðnaðarins, og ég er ekki með neinar hugmyndir um að ganga á þann sjóð. En ég tel, að við verðum að byggja upp slíkt kerfi, að við getum til viðbótar gengisbreytingum, ef menn telja, að þær séu nauðsynlegar einhvern tíma, beita þessum sjóði til þess að jafna metin fyrir þá, sem ekki njóta slíkra gengisbreytinga, svo sem til er ætlast, og þær ráðstafanir, sem óhjákvæmilega verða gerðar til þess að tryggja það, að við getum haldið áfram að auka útflutning okkar á iðnaðarvarningi, þær verða, eins og ég sagði áðan, almenns eðlis og ekki bundnar við neina tiltekna samninga. Sem betur fer hefur þróunin verið sú þrátt fyrir vaxandi erfiðleika, að útflutningur okkar á iðnaðarvarningi öðrum en fiski hefur farið vaxandi. Hv. þm. nefndi áðan lagmetisiðnaðinn. Mér er það mikið ánægjuefni, að Sölustofnun lagmetis hefur nú þegar á þessu ári gert sölusamninga, sem eru, að ég hygg, ámóta miklir og það magn, sem samið var um allt s.l. ár. Og það eru verulegar líkur á því, að það geti orðið um mjög umtalsverða aukningu að ræða, og að sjálfsögðu skiptir það ákaflega miklu máli, að við tryggjum það, að þessi atvinnugrein, sem er í örum vexti, - þá á ég við útflutningsiðnaðinn almennt, - hafi þau rekstrarskilyrði í landinu að hún geti haldið áfram að sækja fram.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svör hans, svo langt sem þau náðu. Mér þykir leitt, ef fsp. hefur ekki komist til hans fyrr en í gær, hún var nú lögð inn í s.l. viku. En ég verð því miður að segja, að ég hef orðið fyrir nokkrum vonbrigðum af svari hæstv. ráðh. Mér fannst það vera ákaflega einfaldar spurningar, en af svörunum finnst mér helst mega ráða, að það eigi að athuga eða gera eitthvað fyrir útflutningsiðnaðinn. Hæstv. ráðh. tók jákvætt undir það, að vel kæmi til greina að stofna verðjöfnunarsjóð fyrir útflutningsiðnaðinn, eins og lagt hefur verið til við hann, en það eru þó nokkrar vikur ef ekki mánuðir síðan þessar till. voru settar fram, og ég hef ekki orðið var við nein viðbrögð til að koma þessu í kring. En ég vil fullvissa hæstv. ráðh. um það, að hér er um mál að ræða, sem því miður þolir ekki bið, vegna þess að vissar greinar útflutningsiðnaðarins hrökkva saman og hætta, ef ekki verður eitthvað að gert mjög bráðlega. Rekstrargrundvöllur fyrir mörgum greinum útflutningsiðnaðarins er hreinlega ekki fyrir hendi, eins og sannast best á þeim samningum, sem gerðir voru við Sovétríkin, þar sem verðið var sett fast, en framleiðendur gátu ekki framleitt vörurnar nema með umtalsverðum útflutningsuppbótum. Þetta er staðreynd, sem mér finnst að þurfi að taka nokkuð fljótlega á, ef ekki á að verða slys. Ég efast ekki um, að þessi mál koma inn í almennar efnahagsráðstafanir, þegar þær koma. En það er ekki neitt komið fram um það enn þá a.m.k. Ég vil því eindregið leyfa mér að skora á hæstv. iðnrh., að bann taki á þessum málum mjög fljótlega, og þegar ég segi fljótlega, þá meina ég á allra næstu vikum, og einhverra úrræða verði leitað til að bæta þetta ástand. En ég vil endurtaka þakklæti mitt til hans fyrir að svara þessu svo fljótt.



Herra forseti. Um það mál, sem hér er hreyft, má segja, að það sé fyllilega tímabært að vekja athygli á því, og ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þau svör, sem hann hefur gefið í sambandi við það. En eins og fram hefur komið í þeim umr., sem hér hafa þegar átt sér stað af hendi fyrirspyrjanda, og eins því, sem fram kom frá hæstv. ráðh., þá má öllum vera ljóst, að hér er um mjög alvarlegt mál að ræða hvað við kemur iðnaðinum í landinu og framtíðarmöguleikum hans til áframhaldandi rekstrar. Það segir sig sjálft, að eins og sveiflurnar eru miklar í sambandi við okkar útflutningsframleiðslu og þá ekki síst í sjávarútveginum, þá hefur það áhrif á alla aðra útflutningsframleiðslu í landinu og hinn unga iðnað; sem hér hefur verið gerður sérstaklega að umtalsefni. Og þegar það er svo, eins og átti sér stað á s.l. ári, að jafnvel ein tegund af sjávarútvegsframleiðslunni er tekin út úr og látin ráða, hver gengisskráningin er, og svo verða aðrir að starfa eftir því, þá sjá allir, að það er langt frá því að vera nokkurt vit í því að vera með slíkt kák í sambandi við gengisskráninguna. Það er enn þá síður ástæða til að vera með slíkar örar breytingar í þessu sambandi, þar sem starfandi er verðjöfnunarsjóður. Það er tekinn verulegur hluti, ef um verðhækkanir er að ræða hjá sjávarútveginum, og lagður til hliðar í verðjöfnunarsjóð, sem síðan er notaður til þess að mæta verðlækkun, þegar hún á sér stað. Það er talað um að setja á stofn verðjöfnunarsjóð fyrir iðnaðinn. Það skiptir vitanlega miklu máli, hvernig á að byggja þann verðjöfnunarsjóð upp. Hann hefur orðið til í sambandi við sjávarútveginn, eins og fram hefur komið í þessum umr., vegna þess að það hafa verið svo miklar og örar verðhækkanir, sem hafa átt sér stað. En hjá framleiðslu eins og útflutningsiðnaðinum, hinum unga atvinnuvegi okkar Íslendinga, sem hefur alltaf haft of knappan rekstrargrundvöll, ef hann á að byggja sjálfur upp verðjöfnunarsjóðinn, þá segir það sig sjálft, að hann verður seint tilbúinn undir þeim kringumstæðum, Það verður því vitanlega að byggja á því, að verðjöfnunarsjóðurinn fái framlag úr ríkissjóði, til þess að hann geti orðið nokkurs megnugur til þess að koma að gagni í sambandi við þann rekstur. Ég vil svo aðeins segja í þessu sambandi, að þegar það liggur fyrir, að atvinnuvegirnir standa jafnhöllum fæti og upplýst er og viðurkennt, þá gegnir það furðu, þegar hæstv. forsrh. kemur inn á Alþ., þegar verið er að ganga frá skattal. hér fyrir nokkrum dögum, og upplýsir, að innan fárra daga muni hann þurfa að leggja fyrir Alþingi sérstakar efnahagsráðstafanir vegna þess, hvað atvinnuvegirnir standa höllum fæti. En um leið og hæstv. forsrh. gerir þetta, leggur hann á þessa atvinnuvegi nýja þunga skatta, eins og launaskattinn upp á 2%, sem skiptir hundruðum millj. kr. Þetta eiga þessir atvinnuvegir að bera og bæta á sig, sem síðan þarf að gera sérstakar ráðstafanir fyrir alveg á næstu dögum, að því er upplýst er af hæstv, ríkisstj. Nei, það verður að taka þessi mál alvarlegri tökum en núv. ríkisstj. gerir, það segir sig sjálft.



Herra forseti. Ég vil benda á, að það hefur verið að gerast mjög ánægjuleg þróun á undanförnum árum í sambandi við útflutningsiðnaðinn. Iðnaðarvörur hafa verið mjög vaxandi þáttur í heildarútflutninginum. Hitt er annað mál, að það er jafnljóst, að núv, gengisskráning er óhagstæð útflutningsiðnaðinum, og er mikil þörf á að kanna í því sambandi sérþarfir iðnaðarins. Ég gat ekki betur heyrt í ræðu hæstv. ráðh. hér áðan en það væri verið að kanna þessi mál hjá ríkisstj., og efa ég ekki, að svo muni vera. Og ég vil jafnframt leggja mikla áherslu á það við hæstv. ráðh, að gefnu þessu tilefni, að það er mikil þörf á því að hraða þessum málum sem allra mest, vegna þess að hagur útflutningsiðnaðarins við það gengisskráningarkerfi, sem við nú búum við, er síður en svo góður. En þar með er ekki sagt, að það þurfi að taka upp neitt sérgengi eða fara að breyta genginu vegna iðnaðarins, eitthvað slíkt. Ég held, að það sé ekki heppilegri ráðstöfun. Enn sem komið er er hér ekki um svo stórar fúlgur að ræða, að ekki sé möguleiki á því að koma við öðrum efnahagsráðstöfunum, eins og t.d. því, sem hér hefur verið hreyft, að stofna sérstakan verðjöfnunarsjóð eða hreinlega að koma upp sérstöku uppbótakerfi í því sambandi. En það, sem ég vil alveg sérstaklega leggja áherslu á, er þetta, að það þarf að hraða aðgerðum til þess að tryggja hag útflutningsiðnaðarins.