Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er um ráðstafanir vegna landbúnaðarins í sambandi við breytingu á gengi íslenzkrar krónu. Það er gert ráð fyrir því að fá lagaheimild til þess að ráðstafa gengishagnaði, sem kemur fyrir útfluttar landbúnaðarafurðir, sem framleiddar eru fyrir 15. nóv. s.l. Gert er ráð fyrir, að landbrn. ákveði, hvernig þessu fjármagni verði varið. Það er talið, að þessi gengishagnaður geti numið allt að 150 millj. kr. Það er tekið fram, að þessari fjárhæð verði varið í þágu landbúnaðarins. Frv. um gengishagnað var samþ. af hv. Alþ. fyrir ári síðan og var þar einnig fram tekið, að gengishagnaðinum, sem þá kom til, yrði varið í þágu landbúnaðarins. En þá var aðeins um 45 millj. að ræða, en hér er gert ráð fyrir 150 millj. Það hefur orðið nokkur breyting á í sambandi við útflutning landbúnaðarvara við gengisbreytinguna, þannig að nú munu fást 77–80% á erlendum markaði fyrir sauðfjárafurðir miðað við innanlandsverðið, þegar reiknað er með þeirri hækkun, sem hefur orðið á gærum. Ef til þess kæmi, að ullarverð hækkaði, en það hefur verið um skeið mjög lágt, þá gæti svo farið, að útflutningsverðið næmi allt að 85% á sauðfjárafurðum og er þá orðin allt önnur útkoma á því heldur en áður var meðan aðeins var um 40–45% af verðmætinu að ræða. Aftur á móti er enn mjög óhagstætt að flytja út mjólkurafurðir. Þannig mun ekki fást nema um 40% fyrir ostinn, kasein 49% og nýmjólkurduft 30%, sem ekki verður nú flutt út. Það má gera ráð fyrir því, að það verði mun minna flutt út nú af mjólkurafurðum heldur en s.l. ár vegna minnkandi mjólkurframleiðslu. Það verður hins vegar kannske áhyggjuefni á næstunni, hvernig á að fara að því að sjá þéttbýlissvæðunum fyrir nægilegri neyzlumjólk, en það er annað mál. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta frv. að sinni og legg til, herra forseti, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Ég mun ekki ræða hér almennt um landbúnaðarmál eða önnur efni, en ég vil aðeins í sambandi við þetta frv., við 1. umr. þess, láta í ljósi þá skoðun, að í þessu frv. felist óeðlilega víðtæk heimild til hæstv. landbrh. Það er óeðlilegt, að ráðh. geti haft svo mikla fjármuni á sínu valdi með því móti, sem gert er ráð fyrir í frv. En í því segir, að þessum gengismun, sem gæti orðið allt að 150 millj. kr., skuli ráðstafað í þágu landbúnaðarins samkv. ákvörðun landbrn., en landbrn. er sama sem landbrh. M.ö.o., ráðh. hefur það á sínu valdi að ráðstafa allt að 150 millj. kr. með þeim einu takmörkunum, að hann telji sig geta rökstutt, að það sé í þágu landbúnaðarins. Ég vona, að hv. alþm. fallist á, og hæstv. ráðh. líka, að þetta sé ekki eðlilegt, og þó að þetta hafi verið haft svona í fyrra, þá sé þetta ekki eðlilegt. Nauðsynlegt væri að setja í lögin sjálf ákveðnari fyrirmæli um, í hvað þetta gífurlega mikla fjármagn skuli ganga. Ég fer ekkert dult með, að ég tel, að í löggjöf eins og þessari ætti að vera ákvæði um, að af þessu fé skyldi taka það, sem þarf, til þess að bændur fái fullt grundvallarverð fyrir afurðir sínar, sem sé það, sem kynni að vanta á útflutningsuppbætur til þess að svo geti orðið. Þetta ætti að sjálfsögðu að sitja fyrir. Gengishagnaður á útfluttum landbúnaðarafurðum renni að sjálfsögðu til þess að tryggja, að bændur fái fullt grundvallarverð. En eins og við vitum, voru miklir erfiðleikar á þessu varðandi framleiðsluárið 1967–1968, og ég veit ekki betur en það hafi orðið að grípa til þess að taka fyrirfram af væntanlegum útflutningsuppbótum næsta árs til þess að ná endunum saman, og þar að auki varð að leggja á verðjöfnunargjald innanlands til þess að lyfta verðinu á útflutningnum. Þegar ég tala um, að það væri eðlilegt, að af þessum fjármunum kæmi það, sem þyrfti, til þess að fullt grundvallarverð fengist til bænda, þá á ég við útflutninginn frá framleiðsluárinu 1968–1969, því að framleiðsluárið er ekki, eins og menn vita, almanaksárið, heldur talið frá vori til vors. Ég á því við þær sláturfjárafurðir t.d., sem féllu til á þessu hausti. Þá vil ég beina því til hæstv. ráðh., að hann léti þeirri n., sem fjallar um málið, í té upplýsingar um, hvernig hliðstæðum fjármunum var ráðstafað samkv. löggjöfinni, sem sett var í fyrra um gengismismun á birgðum landbúnaðarafurða. Hann getur máske ekki svarað því á stundinni, hvernig því var varið, en að hann léti þá n. það í té, þannig að þm. gætu fengið upplýsingar um það við 2. umr. málsins.



Herra forseti. Með löggjöfinni í fyrra var landbrh. gefin heimild til þess að ráðstafa því, sem þá féll til, en það voru ekki nema 45 millj. En ég hefði nú haldið, að traust hv. 1. þm. Austf. hefði nú vaxið í hlutfalli við það síðan í fyrra, traust hans til mín, þannig að hann gæti nú alveg eins trúað mér fyrir 150 millj. eins og 45 millj. í fyrra. Ég minnist ekki, að hann hafi þá haft neitt við það að athuga, að ég hefði þetta vald, sem tiltekið var í þeim l. En hv. þm. spyr, hvernig þeirri upphæð hafi verið varið. Það er einfalt að svara því. Það fór allt í útflutningsuppbætur til þess að drýgja þær. En hvernig með þetta verður farið, er ég ekki tilbúinn til þess að gefa neinar yfirlýsingar um. Hitt veit ég, að stjórn Stéttarsambands bænda mun ræða það mál við mig nú, eins og í fyrra, og það verður vitanlega athugað rækilega, hvernig þessi upphæð getur komið bændastéttinni að sem beztum notum.



Herra forseti. Ég kannast ekki við að hafa veitt hæstv. ráðh. neitt umboð 1 fyrra. Það munu aðrir hafa gert. Sleppum því, hvort traust mitt á honum hafi vaxið síðan í fyrra eða vantraust. Við skulum ekkert ræða það. Honum er vel ljóst um afstöðu mína til hans og ríkisstj. og engin ástæða til þess að vera að blanda því inn í þetta. Hæstv. ráðh. sagði, að því væri fljótsvarað, hvernig þessum fjármunum hefði verið varið í fyrra. Það hefði verið notað allt í útflutningsuppbætur, til þess að drýgja þær. Í tilefni af því vil ég spyrja hæstv. ráðh., hvort hann vill ekki lýsa því yfir núna, að af þessu fé verði notað það, sem þarf í útflutningsuppbætur, til þess að fullt grundvallarverð fáist fyrir framleiðsluna 1968. Sem sagt, að það verði hliðstæð framkvæmd á þessum málum og í fyrra. Vill hann ekki lýsa því yfir? Ef hann vill lýsa því hér hreinlega yfir, þá tel ég það talsvert þýðingarmikið atriði í málinu. Mér finnst, að allir ættu þó sannast að segja að geta verið sammála um, að fyrsti réttur í þessu er réttur bændanna til þess að fá fullt útflutningsverð. Það er óhugsandi, að nokkrum ráðh. detti í hug að fara að taka af þessum peningum, sem er í raun og veru verðhækkun á útflutningsbirgðum landbúnaðarins, og verja í annað fyrr en búið væri að sjá um, að fullt útflutningsverð fengist. Eða kannske niðurstaðan ætti að verða sú, að bændur legðu á sig verðjöfnunargjald innanlands, og söfnuðu með því peningum til þess að bæta upp verð á útfluttum vörum, en gengishagnaðurinn á birgðunum, þeirra eigin vörubirgðum, væri samtímis tekinn af þeim og notaður í annað. Að óreyndu vil ég ekki trúa því, að hæstv. ráðh. hafi þetta í huga, en til þess að þetta geti verið skýrt og ég þurfi ekkert að efast eða neinn annar, þá er hægt að bæta úr með því að lýsa því hér hreinlega yfir, að það verði hafður sá háttur á, að það, sem þarf, verði tekið af þessu fé til þess að tryggja fullar útflutningsuppbætur. Annars álít ég, að telji menn horfur á því, að þetta fé gæti orðið meira en þarf til þessa, þá sé sjálfsagt, að nánari ákvæði komi í löggjöfina til viðbótar yfirlýsingu ráðherra, ef hún fæst. Þetta er ekkert spursmál um traust eða vantraust á einstökum ráðh. Það nær náttúrlega ekki nokkurri átt, að nokkur einstakur maður fái í sínar hendur heimild til þess að ráðstafa 150 millj., þannig að eingöngu sé bundið við setningu eins og þessa, „í þágu Íandbúnaðarins“. Maður gæti t.d. jafnvel ímyndað sér, ef slíkt væri samþ., að einhverjum dytti í hug að ráðstafa þessum peningum til einhverrar ríkisstofnunar, sem væri eign ríkisins, en hefði með höndum einhverja þjónustu fyrir landbúnaðinn. Ég vil þá einnig spyrja hæstv. ráðh. að því, hvort honum gæti dottið í hug að taka gengismismun af þessu tagi og láta hann renna til einhverrar ríkisstofnunar, þó að hægt væri að segja, að hún væri þjónustustofnun fyrir landbúnaðinn. Ég álít, að bændur eigi þessa peninga og þeir eigi að fá þá. Þetta er verðhækkun á þeirra vörubirgðum. Ef það hefði orðið verðfall á þessum vörubirgðum, hefðu bændur orðið að bera það. Það hefði ekki verið hlaupið til og verðfallið greitt. Ef hæstv. ráðh. vill ekki fallast á að setja um þetta nákvæm ákvæði í l., sem ég vona, að hann vilji athuga með þeirri n., sem fær málið til meðferðar, þá væri það strax í áttina, ef hann vildi gefa þessar yfirlýsingar, sem ég fer fram á.



Herra forseti. Hv. þm. hafa náttúrlega alltaf rétt til þess að spyrja, en mér leiðist það nú, að mér heyrðist á hv. þm., að traust hans til mín hafi nú heldur minnkað, því að hann segir, að það sé nú aðeins í áttina, ef ég vilji gefa skýlausa yfirlýsingu um það, hvernig þessu skuli nú varið. Það er aðeins í áttina, og það er þá vegna þess, að hann treystir því ekki, að það yrði staðið við það, sem ég mundi lýsa hér yfir. Þar af leiðir, að það kemur auðvitað ekki til mála, að ég fari að gefa nokkra yfirlýsingu hér um, og held ég, að hv. þm. virði mér það til vorkunnar. Hitt get ég endurtekið, það, sem ég sagði áðan, að það verður athugað mjög rækilega, hvernig þessi fjárhæð verður notuð og þannig, að hún komi að sem beztum notum fyrir landbúnaðinn, og af því að hv. þm. er búinn að leggja margar fsp. fyrir mig, þá held ég, að mér leyfist að leggja eina fsp. fyrir hann. Og ég vil spyrja hann að því, hvort stjórn Stéttarsambandsins hafi beðið hann um að framkalla yfirlýsingu þá, sem hann leitar hér eftir? Og þætti mér ákaflega gott að vita það, hvort hann talar hér í umboði Stéttarsambandsstjórnarinnar. Að sjálfsögðu þarf hann ekki að gera það. Hann hefur sem þm. fullan rétt til þess að spyrja, en ég geri dálítinn greinarmun á því samt.

Eysteinn Jónsson Hæstv. ráðh. kvartaði yfir því, að ég hefði sagt, að það væri aðeins í áttina, ef hann gæfi yfirlýsingar, en ég vil þá, til þess að hæstv. ráðh. sé rórra í þessu, lýsa því hér með yfir, að ef hann lýsti þessu yfir skýlaust, þá mundi ég treysta því. Vona ég, að þetta verði þá til þess, að hann gefi þessar yfirlýsingar. Ég mundi treysta því. Það, sem ég átti við með þessu, var nú fremur hitt, að mér var ekki ljóst, hvort með því væri allri fjárhæðinni ráðstafað. Ég er ekki svo kunnugur þessu, að ég geti fullyrt, að allri fjárhæðinni væri ráðstafað, þó að hæstv. ráðh. gæfi yfirlýsingarnar, sem ég minntist á. Ég hef vanizt því, að menn treystu ráðherrayfirlýsingu á Alþ., og ég vil mega álíta, að það sé óhætt og þess vegna vil ég gera hæstv. ráðh. auðveldara að gefa yfirlýsingu með því að hafa þetta alveg skýlaust okkar á milli. Það stendur því alveg fast. Hæstv. ráðh. spurði, hvort ég hefði spurt um þetta eða viljað fá þessa yfirlýsingu í umboði stjórnar Stéttarsambands bænda. Ég tala hér í umboði þeirra bænda m.a., sem hafa kosið mig á þing, og þarf ekki umboð frá neinum öðrum til þess að spyrjast fyrir um efni af þessu tagi eða lýsa yfir minni skoðun á þeim. Ég álít, að það sé alveg skýlaus krafa og komi algerlega af sjálfu sér frá bændum, að þeir fái þessa peninga, til þess að afurðaverðið nái tilskildu lágmarki, til þess að þeir fái grundvallarverð. Ég efast ekkert um afstöðu Stéttarsambands bænda. Þetta hlýtur auðvitað að vera fyrsta krafan. Hverjum ætli dytti í hug, sem hefur umboð fyrir bændur, að samþykkja það, að verðhækkun á birgðum landbúnaðarafurða verði tekin og notuð í eitthvað annað, en peningar innheimtir í staðinn af bændum með verðjöfnunargjaldi? Þetta finnst mér vera ákaflega einfalt. Það þarf ekki umboð frá neinum sérstaklega til þess að gera þá kröfu fyrir landbúnaðinn, sem er alveg eðlileg og sjálfsögð. Enda sjáum við, að í fyrra segist hæstv. ráðh. hafa látið nota allan gengishagnað á birgðum til þess að greiða útflutningsuppbætur. Hvers vegna getur hæstv. ráðh. ekki lýst því yfir, að hann ætli að fara að eins og í fyrra og nota þessa peninga í útflutningsuppbætur, eftir því sem þarf?



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt af mér og hv. 2. þm. Reykn. og hv. 5. þm. Austf. Á s. l. ári voru numin úr gildi ákvæði laga frá 1964 um verðtryggingu launa, þar sem m. a. var svo fyrir mælt, að verðlagsuppbót skyldi greidd á bætur frá almannatryggingunum og fleiri tryggingabætur, svo sem bætur samkv. 18. gr. fjárlaga. Þegar verðtryggingarlögin voru afnumin, féllu niður greiðslur verðlagsuppbótar á tryggingabæturnar eins og til annarra. Á s. l. vetri voru síðan gerðir samningar milli verkalýðsfélaganna og atvinnurekenda um takmarkaðar verðlagsuppbætur á laun, og síðar úrskurðaði kjaradómur, að verðlagsuppbót, einnig takmörkuð, skyldi greidd opinberum starfsmönnum. En samt sem áður eru bótaþegar almannatrygginga og aðrir tryggingabótaþegar enn þá án þess að fá greidda verðlagsuppbót á sínar bætur. Eru þetta þó þeir aðilar í þjóðfélaginu, sem helzt þurfa á því að halda, að laun þeirra hækki til samræmis við breytingar á verðlagi til hækkunar. Það er margyfirlýst krafa launþegasamtakanna og er sannarlega alger lágmarkskrafa í kjaramálum, að stjórnarvöld komi í veg fyrir sífellda rýrnun umsaminna launa vegna verðlagshækkana, og það er hart fyrir launamenn og erfitt við það að búa, að allar kjarabætur séu jafnharðan étnar upp af verðhækkunum, og nú er það jafnvel svo, að stigin hafa verið skref aftur á bak í kjaramálum, svo að mörgum árum skiptir. En harðast er þetta fyrir ellilaunamenn og öryrkja, sem verða að sætta sig við lágar tryggingabætur og sjá svo þessar lágu tekjur sínar brenndar á báli óðaverðbólgu og dýrtíðar. Ellilaun hjóna ern nú 5517 kr. á mánuði og ellilaun einstaklinga 3065 kr. á mánuði. Samkv. upplýsingum, sem ég hef fengið hjá einu af elliheimilunum, er daggjaldið þar nú 215 kr. eða vistgjald á mánuði um 6500 kr. Nú munu sveitarfélögin yfirleitt greiða þann mismun, sem þarna er á vistgjaldi og ellilaunum. Samt sem áður sýna þessar tölur, að auðvitað eru ellilaun allt of lág, til þess að unnt sé fyrir menn að draga fram lífið af þeim. Það þarf meira til framfæris en húsnæði og fæði, sem fólk fær fyrir vistgjaldið á elliheimilinu, og auðvitað á þetta að vera svo. að ellilaun hrökkvi fyrir lífsnauðsynjum og fólk þurfi hvorki að leita til sveitarfélagsins né annarra í þessu sambandi. Okkur flm. þessa frv. er það vel ljóst, að hér hrekkur það engan veginn til, að verðlagsuppbót verði tekin upp á ný á tryggingabætur, grunnupphæðirnar þurfa einnig að hækka stórlega. En verðlagsuppbótin tryggir, að bæturnar dragist ekki jafnóðum aftur úr verðlaginu. Þess vegna er þetta frv. flutt, og við leggjum áherzlu á, að greidd verði verðlagsuppbót á tryggingabætur og þær auk þess hækkaðar verulega að grunnlaunum til. Varðandi það, hverjir eiga að verða aðnjótandi verðlagsuppbóta, er frv. efnislega samhlj. ákvæðum laga nr. 63 1964, um verðtryggingu launa. Í frv. er lagt til, að verðlagsuppbót verði greidd frá 1. marz 1968, en samningar verkalýðsfélaganna um verðlagsuppbót giltu frá 18. marz s. l. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2, umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Frv. um félagsmálaskóla verkalýðssamtakanna er að þessu sinni flutt af hv. 9. landsk. þm., Braga Sigurjónssyni, og hv. 10. þm. Reykv., Pétri Sigurðssyni, ásamt mér. Frv. hefur verið flutt nokkrum sinnum áður á Alþingi, og er það í þetta sinn að meginefni í samræmi við það form, sem það hefur haft, þegar það hefur verið flutt áður. Þó eru í því nokkur nýmæli, frá því að það var flutt síðast. Efni frv. er í sem skemmstu máli það, að stofna skuli og halda skóla, er nefnist félagsmálaskóli verkalýðssamtakanna. Gert er ráð fyrir, að hann starfi 6 mánuði á ári yfir vetrarmánuðina, frá 1. nóv. til 1. maí, en þessu námstímabili megi þó skipta í tvennt, þannig að skólahaldið verði í tveimur þriggja mánaða námskeiðum. Einnig er í 1. gr. frv. heimilað að hafa styttri fræðslunámskeið, og er þá hugsunin sú, að kennsla fari á þeim aðallega fram í fyrirlestrum og með starfi námshópa. Námsgreinar eru nú í frv. ákveðnar með mjög svipuðum hætti og í fyrri frv. um þetta mál, en þó eru nokkur atriði nú, sem ekki voru í fyrri frv., en það er einkum um kennslu, sem skuli fara fram í fyrirlestrum, um framleiðnimál og atvinnulýðræði, hagræðingarmál, vöruvöndun og endurhæfingu starfsmanna og þar á meðal um kjararannsóknir. En aðalnámsgreinar skólans skulu vera: íslenzk tunga og bókmenntir, Íslandssaga, einkanlega þó saga atvinnuveganna, og þjóðfélagsfræði, einnig skal veita ýtarlega fræðslu um sögu, stjórn og störf verkalýðsfélaga, samvinnufélaga og um samtök atvinnurekenda, svo og meginatriði íslenzkrar félagsmálalöggjafar, tryggingalöggjafar, öryggismálalöggjafar ýmiss konar, og þarf ekki að telja það upp nánar. Þá skal og kenna í þessum skóla fundarreglur og fundarstjórn og leiðbeina nemendum um að setja hugsanir sínar fram skipulega í ræðuformi. Enn fremur á að kenna þarna bókfærslu og undirstöðuatriði í vinnurannsóknum. Heimilt er svo, en ekki skylda, að kenna eitt Norðurlandamál í skólanum. Skilyrði fyrir skólavist eru aðeins þau, að nemendur séu fullra 16 ára minnst, hafi óflekkað mannorð, séu ekki haldnir smitandi sjúkdómi og séu félagsmenn í verkalýðsfélagi. Í 4. gr. er ákvæði um stjórn skólans, og er gert ráð fyrir, að 4 skólanefndarmenn skuli vera kosnir eða tilnefndir af miðstjórn A. S. Í., en félmrh. tilnefni 5. manninn og sé hann formaður skólanefndar. Stjórn skólans er sem sé hugsuð í höndum 5 manna skólanefndar. Skólanefndinni er ætlað það hlutverk að ráða skólastjóra og kennara. Félmrn. gefur síðan út reglugerð um starfsemi skólans að fengnum till. skólanefndar. Þá á ríkið einnig að sjá skólanum fyrir húsnæði. Um það eru nokkru vægari ákvæði en voru í fyrra frv. Nú segir í 4. gr.: „Ef byggja þarf nýtt skólahús, greiðist kostnaður við það úr ríkissjóði, eftir því sem fé er veitt til þess á fjárlögum. Svo greiðir hann og allan árlegan kostnað við rekstur skólans.“ Það er hugsanlegt, að þessi skólastofnun, sem er brýn þörf fyrir, hefji starf sitt nú fljótlega, ef frv. yrði að lögum. Má þá gera ráð fyrir, að það byrjaði smátt og þyrfti kannske ekki annað húsnæði en eina kennslustofu eða svo, og þess vegna er þetta sett þannig fram, því menn vita, að nóg er á könnu ríkissjóðs um þessar mundir og hans geta ekki allt of mikil til þess að taka á sig nýjar fjárhagslegar byrðar. Við höfum því sett þetta þannig fram: „Ef byggja þarf nýtt skólahús“ o. s. frv. Þá er í frv. gert ráð fyrir, að lögin komi til framkvæmda á skólaárinu 1969–1970. Af því, sem ég nú hef sagt, er það ljóst, að tilgangur með slíku skólahaldi er auðvitað sá að skapa starfandi og verðandi forustumönnum verkalýðshreyfingarinnar, áhugasömum mönnum um hennar störf og hverjum félaga hennar, sem vill njóta möguleika til haldgóðrar fræðslu í þessum efnum, kennslumöguleika í þessum skóla, þ. e. a. s. þjálfa þá til starfa í þjónustu alþýðusamtakanna. Þær þjóðir, sem okkur eru skyldastar, hafa fyrir löngu, fyrir áratugum, komið á fót slíkum skólum, það hafa Norðmenn gert og Danir, og það hafa Svíar og Finnar gert einnig. Allar Norðurlandaþjóðirnar nema Íslendingar hafa sína verkalýðsskóla, og hver þjóðin um sig þó fleiri en einn. Þetta eru viðurkenndar stofnanir og þykja inna af hendi nauðsynlega fræðslu og efla menn til félagslegs þroska. En þjóðfélagið á ekki svo lítið undir því, að þeir menn, sem starfa fyrir verkalýðshreyfinguna, kunni góð skil á þeim vandasömu málum, sem þar er nú fjallað um og snerta þjóðfélagið ærið oft og tíðum. Það er vissulega full þörf á því, bæði fyrir verkalýðssamtökin og vinnuveitendasamtökin og þjóðfélagið, að þeir menn, sem fást við samningagerðir verkalýðsfélaganna og hafa afskipti af því að ákveða um kjör og vinnuskilyrði fólksins, kunni til verka. Þetta eru orðin mjög vandasöm viðfangsefni, eins og ég áðan sagði, og þó að menn að sjálfsögðu læri af reynslunni við að fást við þessi mál, eru þau nú orðin svo margbrotin og flókin, að ekki veitir af því, að menn eigi kost á þjálfun í skóla, í menntastofnun, til þess að ná fullum tökum á þessum vandasömu málum. Menn kynnu að spyrja: Er það nú sanngjarnt, að þjóðfélagið kosti slíkt skólahald? Ég held, að þjóðfélagið eigi svo mikið undir því, að þessum málum sé vel og viturlega og af fullri þekkingu ráðið til lykta, að af þeirri ástæðu einni sé það sjálfsagt. En einnig má benda á það, að aðrar stéttir hafa notið um langan tíma þess hagræðis, að þjóðfélagið kostaði skóla fyrir stéttirnar. Þannig heldur ríkið uppi fræðslustofnunum fyrir bændastéttina, bændaskólunum, fyrir sjómannastéttina, sjómannaskólanum, og fyrir fámennar undirstéttir, það er rekinn matreiðslu- og þjónaskóli, og það eru vélstjóraskólar reknir. Þannig eru margir stéttarskólar reknir af ríkinu, og sýnist ekki vera nema algerlega hliðstætt, að ríkið reki einnig skóla fyrir verkalýðsstéttina henni til þjálfunar og menningarauka, og þá sérstaklega trúnaðarmönnum hennar á vinnustöðvunum og stjórnendum verkalýðsfélaganna, en það eru mörg hundruð manns, sem að þessum störfum vinna á ári hverju í þágu þjóðfélagsins. Ég hef svo ekki fleiri orð um þetta frv. Það hefur oft verið kynnt áður og nú verið gerð grein fyrir þeim breytingum, sem á því hafa orðið frá síðasta flutningi. Ég legg því til, herra forseti, að þegar þessari umr. er lokið, verði málinu vísað til 2. umr. og hv. menntmn.