Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi næstu tvær vikur leyfi ég mér, með vísun til 2. mgr. 53. gr. laga um þingsköp Alþingis, að óska þess að 1. varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Jónas Hallgrímsson framkvæmdastjóri, Seyðisfirði, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Þetta er yður hér með tilkynnt, herra forseti. Halldór Ásgrímsson, 1. þm. Austurl.`` Jónas Hallgrímsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og er hann boðinn velkominn til starfa.

Forseti vill tilkynna varðandi fundahaldið að að loknum atkvæðagreiðslum sem verða eftir að 1. liður dagskrárinnar, fyrirspurnir til ráðherra, hefur verið tekinn fyrir og eftir atkvæðagreiðslur, fer fram utandagskrárumræða um fyrirhugaða sölu Áburðarverksmiðjunnar. Málshefjandi er hv. þm. Hjálmar Árnason. Hæstv. landbrh. Guðmundur Bjarnason verður til andsvara. Þetta verður væntanlega þegar klukkuna vantar stundarfjórðung í fjögur.

Herra forseti. Um síðustu áramót tók gildi rammalöggjöf um háskólastigið. Mjög brýnt var orðið að setja slíka löggjöf enda hefur háskólum farið fjölgandi hér á landi. Það er mjög gott og ber vott um að menntastig þjóðarinnar fari hækkandi. Í kjölfarið hefur hæstv. menntmrh. flutt frumvörp að lögum um einstaka háskóla, sem er mjög rökrétt, og hafa þau ýmist verið samþykkt sem lög frá hv. Alþingi ellegar eru til vinnslu í hv. menntmn. og verða vonandi afgreidd sem lög frá þinginu áður en því lýkur í vor. Hins vegar hefur enn ekki litið dagsins ljós frv. til laga um Tækniskóla Íslands. Rétt er að rifja upp að Tækniskólinn gegnir afskaplega mikilvægu hlutverki, ekki síst með aukinni áherslu á starfsmenntun. Það er rökrétt að til staðar sé sem æðra menntastig, skóli sem tekur við nemendum af framhaldsskólastigi í starfsmenntun. Ég spyr því hæstv. menntmrh. hvað valdi því að ekki hafi komið frv. um Tækniskóla Íslands og hvað hann hafi í hyggju varðandi þann skóla.

Herra forseti. Það hefur verið unnið að gerð frv. um Tækniháskóla Íslands á grundvelli rammalöggjafarinnar um háskólastigið. Hins vegar er það rétt hjá hv. þm. að það hefur ekki verið lagt fram á Alþingi. Það hafa einnig verið miklar umræður um að mjög æskilegt væri að endurskoða nám í tækni- og verkfræði og huga að því hvort aukið samstarf eigi að verða á milli skóla á því sviði og það er meðal þess sem ég tel að þurfi að skoða betur áður en hv. Alþingi er kynnt frv. til laga um Tækniháskóla Íslands.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Ég skildi orð hans svo að verið væri að skoða samstarf Tækniskólans og háskólans, þá væntanlega verkfræði- og raungreinadeilda þar. Getur verið að í þeim viðræðum sé rætt um sameiningu Tækniskólans og háskólans, að hann falli að öllu leyti undir háskólann eða miða þær könnunarviðræður og þær athuganir að því að styrkja Tækniskólann sem einhvers konar fagháskóla eða ,,college`` eins og þeir heita í Bandaríkjunum, ekki beinlínis akademíu heldur með skýrari viðmiðun í atvinnulífið sjálft? Ég spyr hæstv. ráðherra um þessi atriði.

Herra forseti. Það er verið að kanna allar leiðir í þessu því það er alveg ljóst að styrkja þarf forsendur fyrir tækni- og verkfræðimenntun í landinu. Í sjálfu sér er ekki flókið mál að setja lög um Tækniháskóla Íslands. Hins vegar tel ég nauðsynlegt að fara að ábendingum aðila í atvinnulífinu og í þeim greinum verkfræðinga og tæknifræðinga sem ítrekað hafa áréttað nauðsyn þess að þetta mál verði leitt til lykta með einhvers konar samstarfi eða sameiningu eða hvað menn vilja kalla það, og það er það sem er til skoðunar innan ráðuneytisins.

Hæstv. forseti. Garðar Sölvi Helgason, ungur maður sem hefur átt við alvarlegan geðsjúkdóm að stríða frá 17 ára aldri, skrifaði hæstv. forsrh. bréf árið 1996 vegna reglugerðar sem gekk í gildi 1. maí það ár og heimilaði að taka frekari uppbót af öryrkjum sem ættu sparifjárinnstæðu sem nam meira en 2,5 millj. Hæstv. forsrh. láðist að svara þessu hógværa bréfi og því birtist það í síðasta fréttabréfi Geðhjálpar óbreytt. Garðar hefur verið til heimilis hjá móður sinni sem er á níræðisaldri og lifað mjög spart. Hann hefur t.d. aldrei átt bíl, aldrei komið til útlanda og aldrei keypt áfengi eða tóbak. Hann hefur lagt reglulega fyrir af örorkubótum sínum og eins og hann segir sjálfur gefið upp allt sitt sparifé skattyfirvöldum til hagræðis. Vegna þessarar ráðdeildarsemi var honum að sjálfsögðu hegnt grimmilega og bætur hans skertar um 13 þús. kr. á mánuði. Móðir hans, sem hefur annast son sinn frá því að hann varð öryrki og sparað þjóðfélaginu þannig stórfé, var að sjálfsögðu skert um 10 þúsund kr. á mánuði þar sem hún var talin hafa fjárhagslegt hagræði af sambúðinni við Garðar. Þar að auki misstu þau eins og fleiri áskriftina að RÚV sem áður var frí. Þessum unga manni og móður hans hefur því verið hegnt grimmilega fyrir ráðdeildarsemina og ég vil nú spyrja hæstv. heilbrrh. hvort hún telji eðlilegt að fólk sem er að gera sitt besta sé niðurlægt með þessum hætti og hvort einhver reglugerð kunni að vera í bígerð sem aflétti slíkum órétti.

Virðulegi forseti. Ég get ekki talað um einstök persónuleg mál úr ræðustóli Alþingis. Mér finnst það ekki passa. En ég vil segja hv. þm. af því að hún spyr sérstaklega um þetta tilvik, að bætur eru tekjutengdar og svo hefur verið um langan tíma.

Hæstv. forseti. Það er áríðandi hæstv. ráðherrar kannist við eða gangist við þeim reglugerðum sem þeir hafa sjálfir sett. Sú reglugerð sem tekur til þessa máls er frá 1996 og boðuð hér, nokkrum mánuðum áður en hún var sett, í ræðu um fjárlagafrv. sem hæstv. ráðherrann hélt í þingsal. Þessi skerðing tekur aðeins til þess ef fólk á sparifjárinnstæður eða verðbréf en ekki til þess ef það á eign sem er að samsvarandi verðmæti. Mér finnst þetta óþolandi óréttlæti og í tilvikum eins og þessum þar sem aldrað foreldri er að hjálpa afkomanda sínum að undirbúa sig fyrir að standa einn seinna í lífinu og er búinn að spara þjóðfélaginu stórfé, þá er þetta hrópandi óréttlæti. Það er alveg ótrúlegt að þetta skuli hafa mallað í ráðuneytunum frá því að þetta bréf var skrifað til hæstv. ráðherra 1996 og að ekki hafi verið gert neitt í þessu enn.

Virðulegi forseti. Ég vil bara ítreka mitt fyrra svar. Þessar bætur eru tekjutengdar. Það er sama hvort um laun er að ræða fyrir vinnu eða fjármagnseignir. Mig langar að spyrja hv. þm., af því að hennar flokkur hefur lagt fram tillögur um fjármagnstekjuskatt, hvernig hún hugsi það einmitt gagnvart þessum aðilum.

Hæstv. forseti. Þetta var svolítið sérstakt svar hjá hæstv. ráðherranum eins og vænta mátti. Mér finnst afar sérkennilegt að hæstv. ráðherra skuli alls ekki vilja tengja þessa gjörð við þá reglugerð sem hún sjálf setti árið 1996 en talar alltaf um þetta sem tekjuskerðingu eða tekjutengingu í sambandi við skattalög. Þetta er ekki þannig mál. Þetta sérstaka mál sem ég er að tala um hér er skerðing bóta manns vegna sparifjáreignar sem hann gerði sjálfur grein fyrir af stakri samviskusemi þegar hann gerði sína skattskýrslu. Það er til komið vegna reglugerðar sem var sett að, mig minnir, 1. maí 1996.

Herra forseti. Í framkvæmdaáætlun ríkisstjórnarinnar í jafnréttismálum segir í lið 3.4 frá tilraunaverkefni um kynhlutlægt starfsmat. Sagt er frá starfshópi sem vinnur í samráði við félmrn. að tilraunaverkefni um starfsmat. Niðurstöðu úr því verkefni sé að vænta vorið 1998 og félmrn. muni standa að kynningu á niðurstöðu verkefnisins og kynna sérstaklega þá starfsmatsaðferð sem þar hafi verið þróuð, m.a. með útgáfu kynningarbæklings. Nú hafa þau tíðindi orðið að sá hópur sem átti að ljúka störfum fyrir ári hefur verið leystur frá störfum með bréfi ráðherra frá 11. febrúar án þess að ljúka skýrslu um starf sitt. Þetta eru alvarleg tíðindi í ljósi þess að almennt er viðurkennt að launamunur kynjanna sé alvarlegasta jafnréttisvandamál þjóðfélagsins og margir hafa bundið vonir við að starf ofannefnds starfshóps skilaði okkur fram á við í baráttunni gegn launamun kynjanna. Þrátt fyrir fyrirætlun ríkisstjórnarinnar um að draga úr kynbundnun launamun á kjörtímabilinu bendir því miður ekkert til að það muni takast, þvert á móti. Af þessu tilefni vil ég spyrja hæstv. félmrh.: Hvaða rök lágu að baki því að leysa upp starfshópinn um kynhlutlaust starfsmat áður en hann lauk störfum? Jafnréttisráð lagði til starfsmann starfshópsins og því vil ég spyrja: Hver er afstaða ráðsins til þess að hópurinn hefur verið leystur frá störfum og starfsmanni falið að ljúka skýrslu án aðkomu fulltrúa fjmrn., ASÍ og BSRB? Fulltrúar ASÍ og BSRB hafa lýst því yfir að lokaskýrslan geti ekki verið á ábyrgð þeirra. Þess vegna vil ég spyrja: Hvernig hyggst ráðherra ljúka málinu? Má búast við því að skýrsla hæstv. ráðherra um starfsmatsverkefnið verði kynnt á Alþingi eða starfsmatsaðferðin verði kynnt á almennum vinnumarkaði?

Herra forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda alveg sérstaklega fyrir að hefja máls á þessu. Það tilraunaverkefni, eins og kom réttilega fram að átti að standa í 18 mánuði, hefur staðið í bráðum þrjú ár. Því verki er lokið og fyrir liggur skýrsla sem er mikill fengur og ágætlega unnin enda hefur verið lögð í hana miklu meiri vinna en var upphaflega fyrirhugað. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka öllum þeim sem komu að verkinu fyrir ákaflega góð störf og einnig þeim sem voru tilraunapersónurnar í viðkomandi stofnunum. Skýrslan er tilbúin, starfsmaðurinn er kominn í aðra vinnu. Hann var ekki launaður af Jafnréttisráði, hann var launaður af félmrn. og hafði aðstöðu þar en ekki hjá Jafnréttisráði og hann er kominn til annarra starfa núna. Skýrslan verður send þeim einstaklingum sem sátu í starfshópnum og þeim gefst tækifæri til að gera athugasemdir sem verða látnar fylgja skýrslunni ef þeir gera athugasemdir við hana. Hún verður kynnt rækilega þegar þeir hafa fengið tækifæri til að gera athugasemdir sínar eða ef þeir vilja gera athugasemdir verður hún prentuð og kynnt. Ég held ég geti fullyrt að henni verður dreift á Alþingi ef tekst að ljúka því verki áður en þingi lýkur en ég mun hlutast til um að alþingismönnum verði send skýrslan. Ég man ekki hvort Jafnréttisráð tók sérstaka ákvörðun eða gerði neina samþykkt um málið eða lokin en ég hafði samráð við framkvæmdastjóra Jafnréttisráðs um að á þessum tímapunkti væri tímabært að þakka nefndinni fyrir vel unnin störf.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. fyrir svörin en því miður fékk ég ekki rök hans fyrir því að leysa hópinn upp núna. Þetta er því miður ekki í fyrsta skipti sem það á sér stað að nefndir sem starfa um mikilvæg mál eða frv. eru leystar frá störfum áður en niðurstaða er fengin, ekki síst þegar aðilar vinnumarkaðarins eru annars vegar. Hér er að mínu mati enn eitt skipbrot ríkisstjórnarinnar í jafnréttismálum sem getur að mati fróðra manna fært okkur tvö ár aftur í tímann í jafnréttisbaráttunni ef þessi mál komast ekki í þann farveg sem útlit var fyrir. Ég tel því að það sé mjög mikilvægt að málið verði klárað með einhverju móti þannig að hægt sé að þróa áfram það tilraunastarf sem er þegar komið vel á veg. Það er mjög umhugsunarvert að 8. mars árið 1995 skipaði fyrrverandi hæstv. félmrh., Rannveig Guðmundsdóttir, fyrst nefnd um kynhlautlaust starfsmat og nú fjórum árum síðar eru niðurstöður ekki fengnar. Þetta segir okkur kannski meira en nokkuð annað um hve gífurlega erfitt vandamál er að ræða og það verður að takast pólitísk sátt og sátt við aðila vinnumarkaðarins um að fleyta því áfram þannig að viðunandi lausn fáist.

Herra forseti. Eins og ég tók fram í svari mínu var starfinu lokið. Skýrsla liggur fyrir, fyrst og fremst var þráttað um kynningu á verkefninu, ekki um innihald skýrslunnar heldur var ágreiningur um hvernig ætti að nota skýrsluna. Vinnan liggur fyrir skrifleg og niðurstöður verða prentaðar og sérhverjum er heimilt að hagnýta þær við framhaldsvinnu. Það er það sem máli skiptir. Mér finnst eðlileg vinnubrögð að nefndir vinni sem hraðast og sem vandlegast, en sitji ekki mörg ár fram yfir tilsettan tíma yfir ákveðnum verkefnum. Það er síður en svo að ég telji að þessi ríkisstjórn eða við sem höfum komið að jafnréttismálum í ríkisstjórninni höfum beðið eitthvert skipbrot. Ég leyfi mér að fullyrða að engin ríkisstjórn hafi náð jafndrjúgum skrefum í jafnréttisbaráttu og sú sem hefur nú setið í nærri fjögur ár.

Virðulegur forseti. Fyrir rösklega hálfu öðru ári eða 29. ágúst 1997 ritaði hæstv. umhvrh. merka grein í Morgunblaðið, undir fyrirsögninni: ,,Loftslagsbreytingar``. Ég vildi leyfa mér að vitna aðeins í greinina, með leyfi hæstv. forseta. Þar segir: ,,Stefnt er að því að ná samkomulagi um lagalega bindandi ákvæði um losunarmörk fyrir gróðurhúsalofttegundir sem gildi fyrir einstök ríki. Ef allt fer að óskum verður bókun við samninginn undirrituð af þjóðum heims í Kyoto í Japan í desember nk. Bókunin mun væntanlega setja iðnríkjum ákveðnar skorður við hversu mikið þau mega losa út í andrúmsloftið á komandi árum og áratugum af þeim lofttegundum sem valda gróðurhúsaáhrifunum.`` Síðar segir í greininni: ,,... en ég tel að í þessu máli eins og í svo mörgum öðrum beri stjórnvöldum að marka stefnu á grundvelli bestu fáanlegu upplýsinga um málið. Í ljósi þess hve afleiðingarnar gætu orðið skelfilegar, er aðgerðarleysi ekki valkostur. Í þessu sambandi er rétt að hafa í huga að ef gróðurhúsaáhrifin gera verulega vart við sig er talið hugsanlegt að það hafi áhrif á hafstrauma við Ísland og breytingar á þeim gætu kippt fótunum undan lífsafkomu þjóðarinnar.`` Nú spyr ég hæstv. ráðherra að því hvort eitthvað hafi breyst að hans mati. Hafa einhverjar þær upplýsingar komið fram sem dragi úr þeim áhrifaríku orðum sem hæstv. ráðherra festi á blað í ágústmánuði 1997? Spurningin er borin fram í ljósi þess að hæstv. ríkisstjórn hefur valið þann kost að undirrita ekki fyrir tilskilinn frest bókunina frá Kyoto.

Hæstv. forseti. Svarið við spurningunni um hvort eitthvað hafi breyst er kannski fyrst það að á Buenos Aires-þinginu síðasta haust kom það helst upp að mönnum fyndist að ekki hefði verið nóg að gert og ekki hefði verið nógu mikið hægt að bregðast við þeim vanda sem uppi er og árangurinn eftir Kyoto-þingið fram að Buenos Aires-þinginu ekki verið nægur. Afstaða mín til málsins í heild er óbreytt frá því sem kemur fram í tilvitnaðri grein. Ég tel mikilvægt að þjóðir heims nái saman um samninginn sem er ekki enn þá undirritaður eins og allir vita, og þær sem hafa þó staðfest Kyoto-bókunina hafa sumar gert það með ákveðnum fyrirvörum um að þær muni ekki staðfesta samninginn fyrr en að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Ferli íslenskra stjórnvalda í málinu er nokkuð þekkt, bæði þær yfirlýsingar og þau markmið sem við fórum með á Kyoto-þingið og síðan aftur á Buenos Aires-fundinn um að ákveðið tillit yrði tekið til sérstakra íslenskra aðstæðna, það er líka óbreytt. Við höfum haldið áfram við að reyna að fylgja því markmiði eftir. Við fengum inn í bókunina sjálfa á Kyoto-þinginu ákvæði sem ég tel að sé mjög mikilvægt til að geta unnið úr málinu áfram þannig að Íslendingar geti endanlega orðið aðilar að samningnum. Þótt það næðist ekki fram á Buenos Aires-fundinum fékk það þó góðar undirtektir þar og enn er haldið áfram að vinna að því verkefni á vettvangi samningsins eða bókunarinnar á þeim þingum sem við sækjum og á fundum með einstökum þjóðum sem við höfum reynt að vinna stuðning hjá og skýra sjónarmið okkar út fyrir. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar liggur fyrir og hefur þegar verið rædd hér, hæstv. forseti, og út af fyrir sig hef ég ekki neinu við það að bæta sem þar hefur komið fram.

Virðulegur forseti. Hjá hæstv. ráðherra kom fram að ef eitthvað væri hefði ekki verið nóg að gert eftir Kyoto-ráðstefnuna og undir þau orð tek ég alveg sérstaklega. Ég held það sé alveg ljóst að íslensk stjórnvöld hafa ekki nóg að gert í málinu. Hæstv. ráðherra sagði einnig að árangur í að bregðast við loftslagsbreytingum hafi ekki verið nægur. Ég er hæstv. ráðherra alveg sammála um það. Ég ítreka enn, virðulegur forseti, orð hæstv. ráðherra að þær breytingar sem kunna að snúa Íslendingum eru það alvarlegar að mati vísindamanna að þær gætu svipt grundvellinum undan lífsafkomu íslensku þjóðarinnar. Er hæstv. ráðherra ánægður með frammistöðu ríkisstjórnar sinnar í málinu? Telur hæstv. ráðherra ríkisstjórnin bregðist við af ábyrgð í sambandi við málið í ljósi þess að hugsanlegar breytingar geti kippt lífsafkomu undan tilvist manna í landinu?

Hæstv. forseti. Aðeins um það sem ég sagði að á Buenos Aires-þinginu hefði komið fram að ekki væri nóg að gert og menn teldu að betur hefði þurft að miða með ýmis atriði við að framfylgja Kyoto-bókuninni voru að sjálfsögðu hin almennu viðhorf, ekki bara íslensk viðhorf. Þau geta kannski átt við en það fólst ekki beint í orðum mínum heldur það sem hefði komið fram á þinginu í Buenos Aires, að almennt væru menn óánægðir með árangurinn frá Kyoto-ráðstefnunni. Það var hið almenna viðhorf fulltrúa þjóðanna eins og ég hygg að hv. þm. viti nokkuð vel þar sem hann hefur fylgst vel með málunum og var sjálfur staddur á Buenos Aires-þinginu. Íslensk stjórnvöld hafa verið að framfylgja og vinna samkvæmt framkvæmdaáætlun sem þau hafa sett sér. Einstök ráðuneyti hafa verið að vinna að málunum hvert fyrir sig og þegar talað er um lífsafkomu þjóðarinnar í tilvitnaðri grein er auðvitað verið að tala um hættu á breytingum á hafstraumum sem gæti þýtt það að hér verði e.t.v. illbyggjanlegt og gæti það þá ekki bara haft áhrif á mögulega búsetu heldur á fiskveiðar og aðrar efnahagslegar undirstöður þjóðfélags okkar.

Virðulegur forseti. Hver og einn getur síðan svarað fyrir sig hvort það séu eðlileg viðbrögð íslenskra stjórnvalda að ætla að skerast úr leik í sambandi við þetta örlagamál, skerast úr leik í viðleitni þjóða til að ná tökum á þessu erfiða máli. Hæstv. umhvrh. svaraði því ekki beint en hver og einn getur lesið í hans mál hvernig hann metur stöðuna. Hér er auðvitað óhjákvæmilegt, virðulegur forseti, að rætt verði við forustu ríkisstjórnarinnar sem greinilega gerir lítið með orð hæstv. umhvrh. um þá sameiginlegu niðurstöðu íslensku ríkisstjórnarinnar að standa utan við það samkomulag sem þarna var um að ræða þrátt fyrir að Ísland hafi fengið kostakjör miðað við aðrar þjóðir í Kyoto í umræddri bókun.

Hæstv. forseti. Íslendingar, íslenska þjóðin og íslenska ríkisstjórnin hafa ekki tekið neina ákvörðun um að skerast úr leik. Það er rangtúlkun hjá hv. þm. Íslenska ríkisstjórnin tók þá ákvörðun á dögunum að undirrita ekki Kyoto-bókunina fyrir 15. mars en það segir ekkert um það að hún ætli sér ekki að vinna áfram að því að geta gerst fullgildur aðili að rammasamningnum um loftslagsbreytingar. Ég treysti því að það verði gert. Ég hef marglýst þeirri skoðun minni yfir að það eigi að gera. Allan tímann síðan Kyoto-þingið var haldið hef ég hins vegar sagt að hvort eða hvenær Íslendingar undirrituðu bókunina yrði að koma í ljós eftir því hvernig okkur gengi og tækist að koma á framfæri okkar sérsjónarmiðum og hvaða undirtektir við fengjum við þau. Ég tel miklar líkur á því og möguleika enn að við getum fengið viðunandi eða ásættanlega niðurstöðu hvað það mál varðar fyrir íslenskt samfélag. Því er engin ákvörðun tekin um að skerast úr leik heldur munum við þvert á móti taka þátt í þessum leik og verða fullgildir aðilar að rammasamningnum, loftslagsbreytingasamningi Sameinuðu þjóðanna.

Herra forseti. Ég fékk skriflegt svar 5. janúar sl. frá hæstv. heilbr.- og trmrh. um bifreiðakaupastyrki til fatlaðra. Í svari hæstv. ráðherra kemur fram að árið 1995 voru veittar 160 millj. kr. af fjárlögum íslenska ríkisins til að greiða niður bifreiðakaup fatlaðra. Ári seinna eða árið 1996 er þessi fjárhæð komin niður í 80 millj. Hún hefur verið skorin niður um helming á milli ára þrátt fyrir það að þeir sem sóttu um þessa styrki hafi verið jafnmargir eða fleiri en árið áður og árin áður. Einungis einn þriðji þeirra sem sótt hafa um þessa styrki hefur fengið úthlutun. Í svarinu kemur einnig fram að tillögur nefndar sem hæstv. heilbrrh. skipaði séu til skoðunar í ráðuneytinu. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra hvort hann hyggist leggja til hækkun á bifreiðakaupastyrkjum til fatlaðra. Ég spyr hæstv. ráðherra í öðru lagi, hvort von sé á tillögum ráðuneytisins. Með leyfi forseta stendur svo í svarinu: ,,Nefnd sem skipuð var af heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra til að gera tillögur um úrbætur í bifreiðakaupamálum hreyfihamlaðra hefur skilað af sér með ítarlegu nefndaráliti. Þessar tillögur hafa verið í athugun og til endurskoðunar í ráðuneytinu nú undanfarið og munu væntanlega koma fram sem frumvarp á þessu þingi þar sem lagðar verða til nokkrar breytingar á þessum málaflokki.`` Ég vænti svara frá hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Eins og fram kom í fyrirspurninni hef ég þegar svarað hv. þm. skriflega en vil bæta við, þar sem hann spyr áfram, að sú regla að eldri en 70 ára fá ekki bílastyrk er kannski það sem umdeilanlegast er í þessari reglugerð. Fyrir fjórum árum síðan var það þannig að þótt menn sæktu um styrk, þá náðu ekki allir í styrkinn sinn. En núna á undanförnu ári hafa miklu fleiri sótt um styrki en fá þá og þess vegna höfum verið með þetta í nákvæmri endurskoðun. Ég vil segja við hv. þm. að þegar þeirri endurskoðun er lokið og hún liggur fyrir þá mun ég að sjálfsögðu sýna félögum hans í ríkisstjórn þær tillögur og vona að þær fái góðar undirtektir.

Herra forseti. Ég hafði orð á þessu máli fyrir tveimur árum síðan í óundirbúinni fyrirspurn og var þá tekið á því með svipuðum hætti. Þá sagði hæstv. ráðherra að ekki hefði komið nein tillaga frá mér um að breyta þessu fyrirkomulagi. Ég mótmælti því samt sem áður að verið væri að lækka styrki til fatlaðra í þessum málaflokki um helming og bjóst við því að einhverjar tillögur kæmu um að bæta úr því. Ég get alveg fullvissað hæstv. ráðherra um að ég mun styðja það og ég á ekki von á öðru en allir mundu styðja það að fatlaðir fái hærri styrk til þess að kaupa bifreiðar sem við vitum að eru flestum þeirra lífsnauðsynlegar til þess yfirleitt að geta haft samskipti við annað fólk eða stundað vinnu sína.

Virðulegi forseti. Við höfum verið að forgangsraða hvað varðar ýmis mál öryrkja. Við höfum verið að hækka frítekjumörk og umönnunarbætur. Við höfum verið að hækka hlutfall þess sem ríkið borgar í tannviðgerðum öryrkja og ýmislegt mætti telja upp. Þetta er eitt af því sem við höfum haft í endurskoðun og ég endurtek að við höfum átt góða samvinnu um þetta. Sú reglugerð sem talað var um áðan frá 1996 var kynnt í ríkisstjórn á sínum tíma og samþykkt þar. Það verður eins með nýja reglugerð. Hún verður kynnt í ríkisstjórn.

Herra forseti. Ég mótmæli því ekki að það sé forgangsraðað. Ég gerði aftur á móti ráð fyrir því, herra forseti, að tillögur til þess að breyta þeirri ákvörðun sem tekin var upphaflega mundu liggja fyrir fyrr en orðið hefur. Ég vil líka endurtaka það, herra forseti, að samkvæmt því svari sem hæstv. ráðherra sendi mér þá ætlar ráðuneytið að leggja fram í frumvarpsformi tillögur til úrbóta í þessum málum og ég treysti því að sjálfsögðu að þær tillögur líti dagsins ljós.

Svona eftir páska eða?

Á þessu þingi. Samkvæmt áætlun þingsins er gert ráð fyrir því að það fari heim 10. mars, þ.e. í næstu viku, og þess vegna vona ég að það frv. sem um er að ræða verði lagt fram í þessari eða næstu viku.

Virðulegi forseti. Ég vona að hv. þm. hafi ekki verið á móti þeirri forgangsröðun sem við höfum lagt fram í ríkisstjórn og þegar hefur komið til framkvæmda.

Herra forseti. Ég beini máli mínu til sjútvrh. vegna málefna smábáta sem róið hafa á grundvelli svonefndra dagatakmarkana. Samkvæmt lagabreytingum í janúar í tengslum við svonefndan kvótadóm var þessum hópi gert að velja milli tveggja kosta, ég hygg að flestir mundu reyndar segja afarkosta, nú fyrir 1. mars, þ.e. fyrir daginn í dag. Það hefur verið megn óánægja með þann hlut sem þessum hópi er ætlaður samkvæmt niðurstöðu stjórnarflokkanna frá því í janúar og umræður uppi meðal smábátasjómanna um hvort eitthvað verði gert til að lagfæra stöðu þessa hóps, t.d. með því að bæta einhverjum aflaheimildum við þann pott sem þessi dagabátar eiga að skipta á milli sín, hvorn kostinn sem þeir kunna að velja. Ég vil spyrja hæstv. sjútvrh. af þessu tilefni hvort nokkrar lagfæringar hafi verið ræddar í hæstv. ríkisstjórn til handa þessum hópi. Það er ekki seinna vænna en að fara að fá upplýsingar um það og hrinda því þá í framkvæmd með breytingum í þinginu áður en það fer heim, og ef svo er, hvaða upplýsingar hæstv. ráðherra geti þá veitt um stöðu málsins.

Herra forseti. Eins og hv. 4. þm. Norðurl. e. minnti á, voru gerðar breytingar á lögum um stjórn fiskveiða í byrjun þessa árs eftir rækilega og ítarlega umfjöllun á hinu háa Alþingi. Þar var málum þeirra báta sem hann spurðist fyrir um skipað á sérstakan hátt. Niðurstaðan í því máli var málamiðlun eins og menn rekur eflaust minni til. Ég geri ráð fyrir því að ýmsir hv. þm. hefðu getað hugsað sér að sjá þá niðurstöðu aðra. Sjálfur er ég í þeim hópi. En hér var um að ræða málamiðlun og niðurstöðu í því máli. Vegna fyrirspurnar hv. þm. get ég svarað því að innan ríkisstjórnarinnar hefur ekki farið fram umræða um að taka það mál upp.

Herra forseti. Ég hlýt að lýsa miklum vonbrigðum með þessi svör. Þannig háttar til að í sjútvn. liggur erindi frá forsvarsmönnum þessa hóps um lagfæringar og ekki hafa fengist nein svör við því hvort um eitthvert slíkt verði að ræða. Menn hafa þar af leiðandi, til viðbótar þeirri óvissu sem fólgin er í hinu þvingaða vali, búið við þá óvissu að veðja á það hvort hugsanlega yrði um einhverjar lagfæringar að ræða síðar meir. Þannig standa t.d. þeir aðilar frammi fyrir því sem eru að velta fyrir sér valinu og/eða því hvort þeir eigi að selja sína báta og hætta í útgerð, að þeir vita í raun ekkert við hverju er að búast í þessum efnum. Ég er þeirrar skoðunar að meðferðin sem þessi hópur er að fá þarna sé til muna lakari en til að mynda sambærilega eða tiltölulega sambærilega settur hópur krókabáta fékk á árinu 1994 og það muni koma á daginn að hér sé um að ræða mjög ljótt brot á svonefndri jafnræðisreglu ef borin er saman staða þessara tveggja hópa sem settir eru í þær aðstæður að þurfa að velja með tilteknum hætti. Ég vil því aftur ítreka þá spurningu til hæstv. sjútvrh., þó að þetta hafi ekki verið rætt innan hæstv. ríkisstjórnar, hvort hæstv. ráðherra sé tilbúinn til að kynna sér það erindi sem liggur fyrir sjútvn. um lagfæringar á stöðu þessa hóps áður en endanlegt afsvar verður gefið í málinu.

Herra forseti. Ég hef aldrei skorast undan því að lesa erindi sem til mín er beint eða athugasemdir sem ráðuneytinu berast, en ítreka að öðru leyti það sem ég hef áður sagt um þetta mál bæði í fyrri ræðu minni nú og eins varðandi sams konar fyrirspurn sem kom fram í þessum fyrirspurnatíma fyrir hálfum mánuði síðan.

Herra forseti. Það er erfitt að túlka þessi svör öðruvísi en sem algert viljaleysi í þessu máli og ég harma það.

Forseti leggur til að þegar á þessum fundi verði kjörið í sérnefnd samkvæmt 32. gr. þingskapa, ef þingflokkar eru tilbúnir með tilnefningar. Forseta hefur borist einn listi sem á eru eftirtalin nöfn: Sigríður A. Þórðardóttir, Rannveig Guðmundsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir, Sturla Böðvarsson, Bryndís Hlöðversdóttir, Einar K. Guðfinnsson, Jón Kristjánsson, Ögmundur Jónasson, Tómas Ingi Olrich. Þar sem ekki eru tilnefndir fleiri en kjósa skal lýsir forseti þá sem hér voru taldir réttkjörna í sérnefndina.

Herra forseti. Ég skrifaði undir nál. efh.- og viðskn. með fyrirvara en styð allar brtt. nefndarinnar. Fyrirvari minn snýr að 1. gr. þar sem ég vil bæta við ákvæðum um að lífeyrissjóðurinn sé eign bænda --- ég veit ekki hverjir aðrir ættu að eiga hann --- og síðan að 8. gr. þar sem er ákvæði um stjórn. Í frv. er gert ráð fyrir því að Hæstiréttur, fjmrh. og landbrh. tilnefni þrjá menn í stjórn, allt fólk sem ekki kemur nálægt bændum að neinu leyti, eða að litlu leyti, og síðan að Bændasamtökin tilnefni tvo. Þau kom líka sjóðnum lítið við sem fulltrúar sjóðfélaga.

Herra forseti. Flestir fjölmiðlar á Íslandi hafa fjallað um gildi nýstofnaðs vetnisfélags. Þannig greinir Morgunblaðið frá þessum atburði í leiðara sínum nýlega og segir m.a. að við megum einskis láta ófreistað til að nýta þessi sóknarfæri. Undir þau sjónarmið tek ég. Flestir stærstu fjölmiðlar heims hafa enn fremur gert að umtalsefni hin metnaðarfullu markmið ríkisstjórnar Íslands um að Ísland verði fyrsta ríki veraldar er stefni að vistvænu hagkerfi. Milljónir lesenda NBC-fréttastofunnar kusu þá frétt eina athyglisverðustu frétt í heiminum fyrir rúmri viku. Herra forseti. Ég fullyrði að vetnisfélagið kunni að skapa íslenskri þjóð betri sóknarfæri á öllum sviðum þjóðlífs en þekkst hafa lengi. Á það við um efnahagsmál, umhverfismál, rannsóknir, menntun og tækni. Forsenda þeirra framfara er Áburðarverksmiðjan í Gufunesi, ein fárra vetnisverksmiðja í heiminum þar sem framleitt er tandurhreint vetni á vistvænan hátt. Það er algjör forsenda. En nú eru blikur á lofti. Einkavæðingarnefnd hefur boðið verksmiðjuna til sölu og mælir með því að þekktur athafnamaður fái hana til eignar án nokkurra skilyrða. Ég endurtek, án nokkurra skilyrða. Ég vek enn fremur athygli á ummælum kaupandans þar sem hann segist þurfa að skoða katlana betur áður en frekari ákvarðanir verði teknar um framtíð verksmiðjunnar. Enn fremur segist hann aðspurður ekki sjá neina frekari tekjumöguleika fyrir verksmiðjuna, en helst tengda hafnarstæðinu. Þar með í raun hafnar hann sóknarfærum tengdum vetni. Herra forseti. Allt þetta ferli byggir á tillögum embættismanna, landbrn. og einkavæðingarnefndar. Hér eru slíkir hagsmunir í húfi að allri óvissu ber að eyða. Mér sýnist að einkavæðingarnefnd hafi brugðist þeirri skyldu sinni að gæta hagsmuna þjóðarinnar, hvort heldur er í bráð eða lengd. Ég sé ekki betur en þessi gjörningur stangist á við nýlega og ánægjulega samþykkt ríkisstjórnarinnar um vetnisvæðingu íslensks samfélags. Þess vegna á að endurskoða það söluferli sem hafið er og fresta sölu á Áburðarverksmiðjunni. Þau atriði sem hér hafa verið nefnd eru í sjálfu sér nógu alvarleg til að endurskoða söluáform varðandi Áburðarverksmiðjuna. En málið hefur fleiri hliðar. Annars vegar er um að ræða fjölskyldur tæplega 100 starfsmanna sem hafa rekið verksmiðjuna í mörg ár af einstakri alúð. Framtíð þeirra er auðvitað stefnt í algera óvissu. Áburðarverksmiðjan sparar um 500 millj. kr. í erlendum gjaldeyri. Hún skapar tæplega 100 arðbær störf og ríkið þarf ekki að leggja krónu með henni. Ég nefni enn fremur, herra forseti, og spyr: Hvernig munu söluaðilar bregðast við, þar með taldir þeir innflytjendur sem hugðust festa kaupa á verksmiðjunni í samstarfi við aðra? Munu þeir hefja samkeppni við Áburðarverksmiðjuna með hörðum innflutningi og þar með veikja rekstrargrunn hennar og framleiðslu á íslenskum áburði og vetni? Getur verið, herra forseti, að markmið kaupanna séu þau að ná kaupverðinu til baka með upplausnarvirði verksmiðjunnar, peningalegri eign, birgðum, fasteignum og tækjum, þ.e. með því að selja Áburðarverksmiðjuna aftur í bútum en nýta síðan landið sem er örugglega eftirsóknarvert byggingarsvæði í Gufunesi? Herra forseti. Ætlum við að láta ráð nokkurra embættismanna og mistök einkavæðingarnefndar ógna þessum framtíðarmöguleikum þjóðarinnar? Ég mótmæli því og fer því fram á það við hæstv. landbrh. að hann afsali ekki þeim gullmola sem Áburðarverksmiðjan er út í algera óvissu. Fremur hefði ég kosið að sjá metnaðarfulla yfirlýsingu um að gera Áburðarverksmiðjuna að alþjóðlegri miðstöð á sviði umhverfismála í góðu samstarfi við erlenda og innlenda aðila. Væri það ekki skynsamlegri og metnaðarfyllri fjárfesting fyrir íslenska þjóð?

Hæstv. forseti. Ég ætla aðeins að rifja upp söguna. Þegar ég kom í landbrn. fyrir nær fjórum árum var Áburðarverksmiðjan rekin með miklum halla. Framkvæmdastjóri og stjórnarformaður töldu að hlutverki hennar sem áburðarverksmiðju væri lokið. Þeir höfðu lagt mikla vinnu í að leita að nýjum verkefnum fyrir verksmiðjuna þegar þeir gengu á minn fund til að tilkynna mér þau viðhorf sín. Í framhaldi af því var ákveðið að kanna hvort verksmiðjan væri markaðshæf til áframhaldandi áburðarframleiðslu eða hvort hætta ætti rekstri hennar. Það var það sem við stóðum frammi fyrir þá. Það var ekki spurning um að halda áfram rekstrinum, þeim hallarekstri sem þá hafði verið nokkur ár. Á seinni hluta árs 1996 og í ársbyrjum 1997 var ákveðið að undirbúa sölu og kanna möguleikana á hvort aðrir aðilar treystu sér til að reka verksmiðjuna. Þá komu í hana tvö tilboð eins og hv. þingmenn muna kannski. Annað upp 617 millj. kr. og hitt upp á 725 millj. Mat eigandans var hins vegar það að upplausnarverð verksmiðjunnar væri um 1 milljarður eða sama og hlutafé verksmiðjunnar, þannig að ákveðið var að hafna báðum þessum tilboðum sem of lágum. Það var ekki talið eðlilegt að selja verksmiðjuna undir upplausnarverðinu og óvissa um hvort þeir aðilar sem buðu ekki hærra verð en þetta hugsuðu sér að reka verksmiðjuna áfram. Þá var spurningin sú hvort loka ætti verksmiðjunni eða reyna að bæta reksturinn og sjá hvort hægt væri að gera hana að seljanlegri verksmiðju en hún sannarlega var á þeim tíma. Má segja að sú tilraun sem ákveðið var að gera, þ.e. að reka hana áfram og kanna hvort hún gæti síðar orðið betri söluvara, eða hvort mögulegt yrði að reka hana áfram yfir höfuð hafi leitt í ljós að væntingar og möguleikar eru til þess ef við þurfum ekki að takast á við innflutning áburðar og þar með samkeppni sem yrði verksmiðjunni mjög erfið. Innflutningur áburðar er frjáls og gæti hann hafist hvenær sem er og óvissa því jafnmikil um framtíð verksmiðjunnar, þrátt fyrir að hún hafi nú verið rekin með hagnaði eða betri afkomu en var um tíma. Í janúarmánuði sl. komu fram á sviðið aðilar sem lýstu áhuga sínum á að hefja viðræður við eigandann um kaup á Áburðarverksmiðjunni og reyndar er það svo að það voru þeir aðilar sameiginlega sem höfðu boðið í verksmiðjuna 1997. Ég taldi rétt og eðlilegt að skoða þetta mál til hlítar hvort hægt væri að ræða við þessa aðila en það var að sjálfsögðu ákvörðun bæði ríkisstjórnar og einkavæðingarnefndar að það yrði ekki gert öðruvísi en með nýju söluferli. Við yrðum að sjá hvort viðhorf og afstaða til verksmiðjunnar hefði breyst svo mikið að hún væri betri söluvara nú en áður. Atburðarásina þekkja menn síðan frá um miðjum janúar og fram í febrúarlok, að ný tilboð hafa komið í verksmiðjuna. Sjö aðilar sýndu áhuga á að skoða málið nánar, þrír aðilar ákváðu að reyna til þrautar og gera tilboð í verksmiðjuna og það hæsta er nú 1.257 millj. eins og þekkt er úr fréttum, eða 532 millj. kr. hærra en var fyrir einu og hálfu til tveimur árum síðan. Og þar að auki 257 millj. kr. hærra en lágmarksverðið sem sett var á verksmiðjuna, 1 milljarður kr. sem var það sama og matið var á henni í raun fyrir tveimur árum. Ég tel því að hér sé komið af stað ferli sem sé eðlilegt og verður ekki stöðvað. Einkavæðingarnefnd hefur lagt þá tillögu fyrir landbrh. að tilboðinu verði tekið og þá tillögu mun ég leggja fyrir ríkisstjórn á morgun áður en endanlega verður gengið frá málinu. Varðandi óvissu um reksturinn þá heyrðist mér og fannst því miður á máli hv. málshefjanda að hann teldi að nú væri verið að taka ákvörðun um að hætta rekstri verksmiðjunnar. Það er auðvitað ekki. Það geta menn séð á yfirlýsingum þess sem hæst hefur boðið og líklegs nýs eiganda verksmiðjunnar. Hann hefur margsinnis lýst því yfir í fjölmiðlum, hann hefur lýst því yfir í einkasamtali við þann sem hér stendur að hann hafi hug á að kanna það til þrautar að Áburðarverksmiðjan verði áfram rekin sem slík, og hafi verið einhver óvissa í rekstrinum þá er hún ekki að gerast nú. Hún er búin að vera lengi uppi eins og ég hef rakið, því miður, og það var það sem ég stóð frammi fyrir. Allra síðast, hæstv. forseti. Í kaupsamningnum sem væntanlegur kaupandi mun undirrita segir m.a.: ,,Kaupandi lýsir yfir þeirri stefnu og ætlun sinni að halda áfram framleiðslu, dreifingu og sölu áburðar.`` Hér er viljayfirlýsing hans því staðfest í kaupsamningi og auk þess er getið orkumálanna, vetnisframleiðslunnar og þessa samnings sem Áburðarverksmiðjan hefur gert í þessum kaupsamningi einnig, þannig að ekki er meiri óvissa um það nú en hefði verið hvort eð var.

Virðulegi forseti. Það er dálítið erfitt fyrir okkur stjórnarandstæðinga að taka þátt í þessari umræðu því það er einfaldega þannig að hæstv. landbrh. hefur nú um nokkurt skeið unnið að því að selja þessa verksmiðju og heimild hefur verið í lögunum allt frá árinu 1994 til að selja verksmiðjuna. Eins og hæstv. landbrh. rakti áðan hefur verið unnið markvisst að því a.m.k. frá árinu 1996. Það er því alveg ljóst að sú stefna hefur verið skýr um langt skeið að verksmiðjan yrði seld. Hæstv. landbrh. rakti það mjög ítarlega í ræðu sinni áðan hvernig sagan í þessu máli er. Hins vegar nefndi hann það ekki sérstaklega að þetta söluferli sem nú er komið af stað er u.þ.b. tveggja mánaða gamalt. Hópur undir forustu kaupfélaganna, þar sem KEA hefur leitt hjörðina, lagði áherslu á að fá að gera tilboð í eða kaupa verksmiðjuna. Það var í byrjun janúar sem það átti sér stað. Síðan var verksmiðjan auglýst til sölu fyrir u.þ.b. fimm eða sex vikum. Í kjölfarið fór fram það ferli sem við öll þekkjum. Það er dálítið umhugsunarvert, virðulegi forseti, að hv. þm. Hjálmar Árnason, einn af stjórnarþingmönnum og einn af þeim þingmönnum sem tilheyra sama flokki og landbrh. skuli koma hér upp núna og tala á þann hátt sem hann gerði. Í fyrsta lagi held ég, virðulegi forseti, að ekki sé hægt að skýra það öðruvísi en að hann sé að lýsa vantrausti á hæstv. landbrh. Hann er búinn að vinna að þessum málum í þrjú eða fjögur ár og með þá stefnu skýra að selja verksmiðjuna þannig að hann hlýtur með þeim orðum sem hann lét frá sér fara áðan að vera að lýsa vantrausti á hæstv. landbrh. Enn fremur fordæmdi hann verk einkavæðingarnefndar sem heyrir beint undir forsrh. Ég geri því fastlega ráð fyrir að þau orð sem hann lét frá sér fara áðan eigi líka við hæstv. forsrh. Þetta eru mjög merk pólitísk tíðindi að stjórnarliðar skuli tala með þessu móti um verk þeirra eigin ráðherra.

Herra forseti. Ekki er annað hægt en lýsa því yfir að það væri fráleitt að hætta við sölu Áburðarverksmiðjunnar eins og nú er komið málum. Einkavæðingarstefna ríkisstjórnarinnar væri rúin öllu trausti ef það yrði gert. Það er reyndar búið að fresta sölunni einu sinni vegna þess að það verð sem bauðst var ekki talið nægjanlega gott og það hefur greinilega borið ríkulegan ávöxt eins og kom fram hjá hæstv. landbrh. En að hætta við á þessu stigi málsins væri aldeilis fráleitt. Ég kannast ekki við neinar samsæriskenningar eins og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson var uppi með og þaðan af síður ætti það að vera nokkur ástæða til að hætta við söluna. En hvað kemur hv. þm. Hjálmari Árnasyni til að segja að kaupandinn hafi hafnað sóknarfærum tengdum vetni? Hann segir það nánast í sama orðinu og hann talar um að athafnamaður hafi lagt fram hæsta tilboðið. Og hvers konar athafnamaður væri það sem hafnaði tækifærum tengdum vetni? Eða hafnaði bara yfirleitt nokkrum tækifærum í sambandi við þá atvinnustarfsemi sem hann er að kaupa? Auðvitað verður málið þannig að ef hagkvæmt er talið að framleiða áburð í verksmiðjunni, þá verður framleiddur áburður þar. Ef hagkvæmt verður að framleiða vetni á einhvern hátt eða rannsaka vetnisframleiðslu, þá verður það gert. Það dettur ekki nokkrum heilvita manni í hug að kaupa verksmiðju upp á 1,3 milljarða án þess að ætla sér að reka þar einhverja hagkvæma starfsemi. Ætlum við að fara að þvinga einhverja óhagkvæma starfsemi upp á kaupendurna, eða ætlaði hv. þm. Hjálmar Árnason að leggja til að við höldum áfram með einhverja ríkisstarfsemi þarna, einhverja aðra en áburðinn? Það væri fráleitt að hætta við sölu þessa fyrirtækis, herra forseti.

Virðulegur forseti. Það verður að segja að nú fór í verra. Það fór heldur betur í verra ef marka má þær umræður sem hér fara fram. Hv. þm. Hjálmar Árnason er að uppgötva það nú við lok kjörtímabils hvaða ríkisstjórn hann styður. Það er eins og það komi hv. þm. alveg í opna skjöldu að hann hefur verið að styðja ríkisstjórn sem hefur einkavæðingu framarlega á sinni stefnuskrá og lætur hana ganga fyrir. Hvernig getur það gerst að hv. þm. er að uppgötva það fyrst núna? En ég tek undir með hv. þm. að þetta er auðvitað alveg dæmalaust sem hér er að gerast. Auðvitað er dæmalaust að ekki skuli vera neinn fótur undir prógrammi því sem hv. þm. hefur fengið að vinna að með leyfi hæstv. iðnrh. til að milda út á við stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar. Hún vinnur að því hörðum höndum að binda lungann úr íslenskri vatnsorku í málmbræðslum en hv. þm. fær að kynna að til standi að skoða hvort breyta eigi Íslandi í vetnissamfélag. Á sama tíma er orkan sem til þess þarf bundin í málmbræðslur. Það er efst á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar. Hefur hv. þm. ekki tekið eftir þessu? Ég er ansi hræddur um, virðulegur forseti, að þetta sé heldur seint séð hjá hv. þm. Það er ljóst að skjóls mun ekki að leita hjá ráðherrum eða öðrum í ríkisstjórninni til að styðja þá heimsögulegu möguleika sem hv. þm. var að lýsa. Ég tek eindregið undir orð hans. Auðvitað verður ekki komið af stað þróun í þessum málum ef ekki er stuðningur við að tryggja að hér geti farið fram rannsóknir og þróunarstarfsemi. Halda menn að einkaframtakið á Íslandi tryggi það? Ó nei.

Hæstv. forseti. Ólafur Jóhannesson, fyrrv. forsrh., sagði einhvern tíma: ,,Það hefur enginn bannað mér að vera vitrari í dag en ég var í gær.`` Að taka afstöðu út frá nýjum forsendum er skylda stjórnmálamanna. Að reka fyrirtæki vel og einkavæða er gott en vandasamt verkefni. Áburðarverksmiðjan er í dag frábærlega vel rekið fyrirtæki, framleiðir hreinan áburð, áburð án þungmálma. Fyrirtækið býr yfir góðu starfsfólki, þekkingu, búnaði og reynslu. Nú getum við náð forskoti á heimsmælikvarða, forskoti í rannsóknar- og þróunarstarfi, í vetnisframleiðslu og ekki síst framleiðslu vetnis sem brennsluefnis í skipum. Vetnið er ljós í myrkrinu. Það er ný von sem við þurfum að huga verulega að. Þeir draumar eru sem betur fer að rætast. Bændur hafa staðið fast að þessari verksmiðju. Áburðarverksmiðjan var byggð fyrir Marshall-aðstoð. Reksturinn hefur fært ríkinu þetta fyrirtæki skuldlaust sem dýrmæta eign. Ég óttast að sala nú kunni að minnka líkur á áframhaldandi rekstri í Gufunesi. Áburðurinn er vistvænn og góður, vetnið er nýtt tækifæri. Þriggja vikna samningur við stórfyrirtæki úti í heimi vitnar um það og segir: Staldrið við. Tryggið að ríkisvaldið eigi í þessu fyrirtæki til að nýta þau tæki og þá þekkingu sem þar eru. Við sölu verður að tryggja að við missum ekki tækifæri úr hendi okkar. Enginn bannar hæstv. ríkisstjórn að staldra við og grandskoða söluáformin miðað við þann ótta að áburðarframleiðslu sé hætt og vetnið sé út af borðinu. Þess vegna skora ég á hæstv. ríkisstjórn að fara yfir málið út frá þeim nýju forsendum. Ég dreg ekki í efa góðan vilja athafnamannsins en það verður að tryggja að ríkisvaldið eigi þarna aðild svo vetnisdraumurinn verði ekki draumur þess liðna. Það borgar sig í þessu máli, herra forseti, að fara um stund á hraða snigilsins.

Hæstv. forseti. Það eru engin ný tíðindi að úr ræðustól Alþingis sé haft á orði að eitt það versta við þessa ríkisstjórn sé hve erfitt hún á með allt samráð. En að samráðsleysið væri slíkt sem þetta mál ber vitni um, milli ríkisstjórnarinnar og hv. stjórnarþingmanna, hafði engan grunað, held ég, fyrr en það blasir við í dag. Hægri höndin virðist bókstaflega ekki vita hvað sú vinstri gerir. Í síðustu viku var Ísland í heimspressunni vegna stofnunar félags sem ríkisstjórn Íslands á aðild að með nokkrum frægum erlendum stórfyrirtækjum. Því er ætlað að gera stóra hluti í tilraunum á notkun vetnis og var við þessa samningagerð m.a. reiknað með að vetnið fengist á hagkvæmum kjörum frá Áburðarverksmiðjunni í Gufunesi, sem er eini íslenski aðilinn sem hefur tækjakost til þeirra framleiðslu nú. Einhver frægasta fréttastofa erlendis tók svo djúpt í árinni að þetta væri með tíu merkustu fréttum vikunnar og mátti varla opna fjölmiðil hér á landi svo menn hreyktu sér ekki yfir þessum stórmerkjum. Loksins var Ísland komið á blað. Meðan öllu þessu fór fram í heimspressunni sat einkavæðingarnefnd einhvers staðar í dimmu bakherbergi og áformaði að selja viðkomandi verksmiðju með öllum gögnum og gæðum, engar kvaðir um áframhaldandi vetnisframleiðslu. Hverju sætir þetta? Þetta er eitt það furðulegasta sem ég hef orðið vitni að í tíð þessarar ríkisstjórnar þó margt mætti þar telja til. Sambandsleysið virðist þvílíkt að ég sé ekki annað en það verði meðal tíu merkustu viðburða í heimspressunni í næstu viku. Þessar gerðir íslensku ríkisstjórnarinnar stefna vægast sagt í árekstur.

Herra forseti. Þessi viðbrögð og umræða koma seint fram. Búið er að vinna að sölunni í mörg ár eins og fram hefur komið og því eru andmælin með hraða snigilsins eins og fram kom áðan. Annað mál er að áburðurinn sem framleiddur er í Gufunesi er hrein vara framleidd með rafmagni og tengist þannig umhverfisstefnu stjórnvalda. Annars staðar er framleitt með olíu. Íslenskur áburður, þ.e. blandaði áburðurinn, er lagaður að íslenskum aðstæðum og íslenskum jarðvegi og hentar því afar vel. Samkvæmt kaupsamningi er það vilji og ætlun væntanlegs kaupanda að framleiða áfram áburð fyrir íslenskan markað. Hins vegar er ekki sett inn í kaupsamninginn skýrara ákvæði um slíkt. Ég vil því beina því til hæstv. landbrh. og ríkisstjórnarinnar að gæta vel að því að framleiddur verði áburður sem dreift verði á íslenskan markað. Hann þyrfti að vera sambærilegur að gæðum og verið hefur samkvæmt því þróunarstarfi sem átt hefur sér stað í framleiðslunni hér á landi. Það er nefnilega ekki hægt að þinglýsa þessu ákvæði um vilja og ætlun kaupanda. Hann getur skipt um skoðun á morgun og þar þarf því að hafa á öruggan fyrirvara. Herra forseti. Landbúnaðarvara margra annarra þjóða en okkar er menguð af þungmálum. Við megum ekki flytja inn áburð sem er mengandi þannig að íslenskar landbúnaðarvörur, sem við státum af að séu hreinar og ómengaðar, mengist svo að við getum ekki lengur keppt við aðrar vörur á grundvelli hreinleika íslensku vörunnar.

Herra forseti. Í lögum sem sett voru á Alþingi árið 1994 er skýr heimild til ráðherra að selja hluta eða öll hlutabréf í Áburðarverksmiðjunni. Allt frá árinu 1996 hefur verið unnið að því að selja þetta fyrirtæki. Nú liggja fyrir tilboð sem eru yfir þeirri lágmarksverðkröfu sem sett var. Í mínum huga er því hér um eðlilegan söluferil að ræða. Eins og fram hefur komið hefur verið óvissa um starfsemi Áburðarverksmiðjunnar um nokkurt skeið. Menn hafa sem betur fer náð betri tökum á rekstrinum undanfarið. Ég vil leggja áherslu á að þótt ríkisfyrirtæki séu seld, þetta eða eitthvert annað, þá þýðir það ekki að viðkomandi starfsemi verði sjálfkrafa lögð af. Mér finnst hæpið að álykta sem svo. Mér finnst líka óeðlilegt að gera tilboð í svona fyrirtæki með það fyrir augum að leggja starfsemina niður. Varðandi umræðuna um landið sem Áburðarverksmiðjan stendur á er ljóst að um leiguland er að ræða þannig að eigandi fyrirtækisins gæti ekki rifið fyrirtækið burt og selt síðan landið undir eitthvað annað án tilheyrandi breytinga á aðalskipulagi Reykjavíkurborgar á þessu hafnarsvæði. Vetnismálið er merkilegt og ástæða til að vekja athygli á því. Áburðarverksmiðjan er hluthafi í Vistorku sem er vetnisfélagið sem stofnað var á dögunum. Hins vegar eru engar kröfur um að Áburðarverksmiðjan afhendi vetni til þess verkefnis sem eru í gangi. Þar er um að ræða mál sem viðkomandi fyrirtæki, Vistorka, þarf að leysa. Ég tel að í spilunum sé ekkert sem í sjálfu sér sýni að bæði áburðarframleiðsla og vetnisframleiðsla verði lögð af í Gufunesi þó annar aðili en íslenska ríkið eignist fyrirtækið þannig. Ég hvet til þess að menn fari ekki á taugum á þessu stigi. Grundvallaratriðið í þessu er að íslenskir bændur fái góðan áburð á sem lægstu verði.

Herra forseti. Þetta áburðarverksmiðjumál er kostulegt dæmi um framgöngu hæstv. ríkisstjórnar í einkavæðingarmálum. Nú eru hv. stjórnarliðar komnir í illindi út af sölu á Áburðarverksmiðjunni og skrautfjöður Framsfl. í umhverfismálum, sem átti að vera vetnismál hv. þm. Hjálmars Árnasonar, er allt í uppnámi og upplausn. Það sem átti að rétta af allar virkjanirnar og álverin, klæða Framsókn í pínulitla grænleita slikju ofan á álbræðslurnar, er allt í einu fokið út í hafsauga. Hér liggur fyrir að selja eigi þessa verksmiðju. Þarna er augljóslega kastað til höndunum og virðist eiga að selja hana án allra kvaða eða markmiða um framhaldið. Menn láta sem þetta sé smámál og engu varði hvað um þessa starfsemi verður, hvað gert verður með þetta svæði o.s.frv. Er það gáfuleg ráðstöfun, frá sjónarhóli eigandans, að standa þannig að málum? Lærdómurinn af þessu er augljós, herra forseti. Hann er aðeins einn. Það átti að láta Áburðarverksmiðjuna í friði. Þetta er það sem hefst upp úr krafsinu, þessi fíflagangur. Menn hefðu betur látið þetta í friði og ég segi það við stjórnarþingmenn, og sérstaklega úr Framsfl. sem koma hér vælandi: Ykkur var nær að sitja þegjandi undir þessu einkavæðingarbrölti. Þetta fenguð þið fyrir.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin sem og þeim þingmönnum sem hér hafa tekið til máls. Varðandi málefnaflutning hv. stjórnarandstöðu vil ég segja að hann er með ólíkindum. Rök í þessu máli voru nánast engin hjá hv. stjórnarandstæðingum. Þetta eru upphrópanir, samsæriskenningar og annað í þeim dúr. Það er eins og þeir furði sig á því að stjórnarþingmenn skuli fara fram á utandagskrárumræðu til að koma af stað málefnalegri umræðu í hv. Alþingi. Stjórnarandstaðan gerir sig seka um að fara í einfaldar gamaldags málæfingar í stað þess að færa rök fyrir máli sínu. Til að létta hugarangri stjórnarandstæðinga og slá á allt samsæristal þeirra vil ég að gefnu tilefni taka fram að ég styð hæstv. ríkisstjórn  Það sem ég hef vakið athygli á hér er einfaldlega að meta þurfi hvenær eðlilegt sé að selja. Aðstæður geta breyst þannig að taka þurfi mál til endurskoðunar. Ég hef velt því upp í umræðunni að aðstæður kunni að kalla á endurskoðun þessara áforma. Hæstv. ráðherra hefur upplýst ýmislegt í málinu sem ég taldi hv. stjórnarandstöðu hafa gagn af. Meginkjarni málsins er sá að Áburðarverksmiðjan er gullmoli og þar þarf að tryggja áframhaldandi framleiðslu á vetni. Um það á umræðan að snúast og ekkert annað. Á þeim forsendum hefur verið farið fram á það við hæstv. ráðherra að áformin um söluna verði endurskoðuð. Um annað snýst málið ekki.

Hæstv. forseti. Fyrst vil ég taka fram að það er ekki tryggt, eins og ég reyndi að segja í upphafi umræðunnar og held mig við enn, að þessi verksmiðja verði rekin áfram þó hún verði í eigu ríkisins. Óvissan um það mál er það stærsta og erfiðasta sem við er að eiga í umræðunni allri. Það er vandlifað þegar maður er skammaður fyrir að fara með hraða snigilsins og jafnframt fyrir að fara ekki með hraða snigilsins. Þá velti ég fyrir mér hvernig ætti að taka á svona máli. Hvernig ætti að taka á því er svona söluferli er sett í gang? Af hverju reyndum við að hraða ferlinu að þessu sinni? Það var einmitt vegna þess að hætta var á innflutningi á áburði á þessu vori og þar með væri grundvellinum kippt undan starfsemi verksmiðjunnar. Sú hætta er auðvitað enn fyrir hendi og verður áfram. Þess vegna er ekki hægt að skylda hvorki ríkið né nýjan eiganda, hvað sem hann kann að heita, hvort sem hann er athafnamaður eða ekki, til þess að halda áburðarframleiðslu áfram hvað sem tautar. Við höfðum ekki og við töldum ekki að sú kvöð væri á ríkinu. Hún er það ekki. Hún er það ekki nema svo lengi að það sé talið skynsamlegt og að gerlegt sé að gera það án þess að greiða áburð verulega niður, sem er kannski það sem menn eru að tala um hér. Það var ekki hægt að leggja slíkt til af minni hálfu. Það var hættan á því að af innflutningi yrði strax í vor sem ýtti á það að reyna að flýta þessu ferli nú eftir áramótin þegar hugmyndir komu upp um söluna. Varðandi vetnishugmyndirnar þá eru þær heldur ekkert óljósari á þessu stigi en þær voru á fyrri stigum málsins og í því ágæta vinnuferli sem hv. málshefjandi hefur beitt sér fyrir og á heiður skilinn fyrir. Samstarfsaðilunum, þeim þremur stóru risum sem hér hafa verið nefndir, Daimler-Benz, Shell og Norsk Hydro, var gerð grein fyrir því að þetta söluferli væri í gangi. Og það er með ólíkindum ef þessir stóru erlendu risar hafa meiri tiltrú á ríkisrekstri á Íslandi en á starfsemi einhvers athafnamanns. Ég velti því nú fyrir mér. Ég endurtek það sem ég sagði áðan: Þetta ferli er á því stigi nú að málið verður lagt fyrir ríkisstjórnina á morgun og ég mun leggja þar til að farið verði að tillögum einkavæðingarnefndarinnar um að hæsta tilboðinu verði tekið. Það breytir engu um þá óvissu sem fyrir var um 

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nál. frá landbn. um breytingu á lögum um útflutning hrossa. Nefndin fékk ýmsa menn á fund sinn, sendi málið til umsagnar og fékk umsagnir. Í frumvarpinu er lagt til að lögum um útflutning hrossa verði breytt með hliðsjón af breytingum sem orðið hafa á búnaðarlögum, nr. 70/1998, og lögum um búnaðargjald, nr. 84/1997, með síðari breytingum. Í lögum um búnaðargjald, nr. 84/1997, er nú kveðið á um að innheimta skuli sérstakt búnaðargjald af búvöruframleiðendum og ráðstafa skuli ákveðnu hlutfalli af því til Búnaðarmálasjóðs. Með hliðsjón af því er lagt til í frumvarpinu að horfið verði frá því að hluti gjalds vegna útflutnings hrossa, sem mælt er fyrir um í 3. málsl. 1. mgr. 5. gr. laga um útflutning hrossa, verði látinn renna í Búnaðarmálasjóð. Ekki er í frumvarpinu lögð til breyting á upphæð gjaldsins heldur eingöngu á ráðstöfun þess. Við meðferð málsins í nefndinni kom fram það sjónarmið að frá gildistöku laga nr. 84/1997 hefðu útflytjendur hrossa í raun greitt tvöfalt gjald í Búnaðarmálasjóð. Nefndin telur þetta sjónarmið á rökum reist og leggur því til að við frumvarpið verði bætt ákvæði til bráðabirgða um að endurgreiða skuli þeim sem flutt hafa út hross eftir gildistöku laga nr. 84/1997 þann hluta gjaldsins sem rann til Búnaðarmálasjóðs. Þá leggur nefndin til að útflutningsgjald sem lagt er á hvert útflutt hross verði lækkað úr 8.000 kr. í 6.800 kr., enda væri ella um að ræða auknar álögur á útflytjendur hrossa. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerðar eru tillögur um í sérstöku þingskjali. Hjálmar Jónsson og Lúðvík Bergvinsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en aðrir nefndarmenn í hv. landbn. skrifa undir þetta mál. Hæstv. forseti. Hér liggja fyrir á sérstöku þingskjali þær brtt. sem ég hef gert grein fyrir og hef ég þar með lokið máli mínu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. allshn. á þskj. 911 um frv. til laga um breyting á lögum um fangelsi og fangavist, nr. 48/1988. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk til viðræðna við sig Benedikt Bogason og Þorstein A. Jónsson frá dóms- og kirkjumrn. Þá bárust nefndinni nokkrar umsagnir um málið. Helsta breytingin sem lögð er til í frv. er að heimilað verði að fullnusta vararefsingu með samfélagsþjónustu. Sú breyting er lögð til þar sem óeðlilegt þykir að maður sem hlotið hefur óskilorðsbundinn dóm geti fullnustað refsingu sína utan fangelsa meðan sektarrefsing, sem er mildari refsing, leiðir til afplánunar vararefsingar í fangelsi ef sekt fæst ekki greidd. Við meðferð málsins í allshn. tók nefndin m.a. til skoðunar reynsluna af samfélagsþjónustu frá því að hún kom fyrst til þann 1. júlí 1995. Kom fram að reynslan af þessu úrræði er mjög góð. Í 95% tilvika þar sem dómþolar sækja um samfélagsþjónustu er um að ræða umsóknir frá dómþolum sem brotið hafa gegn ákvæðum umferðarlaga, oftast vegna ítrekaðs ölvunar- eða sviptingaraksturs. Algengasti aldur dómþola sem gegna samfélagsþjónustu er 21--35 ár. Við meðferð málsins í nefndinni kom fram það sjónarmið að það ætti ekki að vera hlutverk stjórnvalda að ákveða inntak fangelsisrefsingar heldur ættu ákvarðanir dómara um það að vera endanlegar. Það ætti því að vera hlutverk dómara að dæma dómþola til samfélagsþjónustu en ekki stjórnvalda að ákveða að dómþoli mætti afplána fangelsisdóm með samfélagsþjónustu. Nefndin er ekki sammála þessu sjónarmiði. Í umræddu tilviki er stjórnvöldum heimilað að taka ívilnandi ákvörðun í þágu dæmds manns. Slíkar heimildir stjórnvalda eru víða og hafa ekki verið umdeildar. Sem dæmi má nefna ákvæði almennra hegningarlaga um reynslulausnir og heimild í lögum um fangelsi og fangavist um að heimilt sé að vista fanga á sjúkrahúsi eða annarri stofnun þar sem hann nýtur sérstakrar meðferðar. Loks má nefna að stjórnvaldi er heimilt að leyfa fanga að vinna utan fangelsis. Um meðferð slíkra mál í öðrum löndum má nefna að í Svíþjóð geta dómþolar sem dæmdir eru til allt að þriggja mánaða fangelsis sótt um að refsingin verði fullnustuð með því að á dómþola verði fest rafrænt fótjárn og þannig fylgst með því hvar hann er staddur. Taka stjórnvöld þar ákvörðun um hvort slík fullnusta verði heimiluð. Allt þetta telur nefndin styðja það sjónarmið að eðlilegt sé að stjórnvald taki ákvörðun um heimild dómþola til að afplána refsivist með samfélagsþjónustu. Og vegna þeirrar umræðu sem átti sér stað í nefndinni um þetta atriði taldi ég rétt að taka þetta sérstaklega fyrir við framsögu á nál. málsins. Allshn. leggur til tvær smávægilegar breytingar á frv. Í fyrsta lagi er lagt til að við frumvarpið bætist ný grein þar sem fram komi að Fangelsismálastofnun ríkisins geti ákveðið að klefar séu ólæstir í tilteknum fangelsum eða fangelsisdeildum eða í öðrum tilvikum þegar sérstakar ástæður mæla með. Við meðferð málsins í nefndinni kom fram ósk Fangelsismálastofnunar um þessa breytingu. Kom m.a. fram að á Kvíabryggju hefur herbergjum ekki verið læst að kvöldi heldur einungis húsinu. Hefur það þótt gefast vel. Þá er í öðru lagi lagt til, einnig að ósk Fangelsismálastofnunar, að gildistöku þess ákvæðis laganna er fjallar um fullnustu vararefsingar með samfélagsþjónustu verði frestað til 1. janúar árið 2000. Verði stofnuninni með því gefinn betri tími til að undirbúa umrædda breytingu sem er veigamikil.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breyting á almennum hegningarlögum, nr. 19/1940, fyrir hönd allshn. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Benedikt Bogason frá dóms- og kirkjumrn. Umsagnir bárust frá Fangelsismálastofnun ríkisins, Vernd, ríkislögreglustjóra, ríkissaksóknara og lögreglustjóranum í Reykjavík. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á nokkrum ákvæðum í V. og VI. kafla almennra hegningarlaga. Þær helstu eru í fimm liðum sem ég ætla að fá að gera grein fyrir: 1. Lagt er til að fellt verði úr lögum skilyrði um lágmarkseftirstöðvar refsitíma svo að reynslulausn verði veitt og hún verði því veitt þótt eftirstöðvar fangelsisvistar séu skemmri en 30 dagar. Með lögum nr. 82/1998 varð sú breyting á hegningarlögum að refsivist verður ekki dæmd til skemmri tíma en 30 daga, en fyrir gildistöku þeirra var unnt að dæma sakborning til refsivistar allt niður í fimm daga. Verður því, ef frumvarpið nær fram að ganga, ekki veitt reynslulausn fyrr en dómþoli hefur afplánað í það minnsta 15 daga refsivist. Þá verður bætt úr þeirri mismunun að fanga sem hlotið hefur tveggja mánaða fangelsisdóm sé heimilt að fá reynslulausn er hann hefur afplánað 30 daga í fangelsi, en reynslulausn verði ekki veitt þegar fangi hefur hlotið 45 daga fangelsisdóm. 2. Lögfest verði sú venjubundna framkvæmd að ekki verði veitt reynslulausn þegar hluti fangelsisrefsingar er skilorðsbundinn. 3. Þá verði lögfest sú venjubundna framkvæmd að ekki verði veitt reynslulausn þegar vararefsing fésekta er afplánuð. Verði með því leyst úr réttaróvissu sem ríkt hefur um þetta efni í kjölfar tveggja álita umboðsmanns um þetta efni. 4. Felld verði úr lögunum heimild stjórnvalda til að ákveða að aðili taki út refsingu vegna brots á hegningarlögum á reynslutíma. Þess í stað verði lögfest að dómari taki tillit til óafplánaðrar fangelsisrefsingar er hann ákveður refsingu vegna síðara brotsins. 5. Þá er lagt til að eftirlit á skilorðstíma verði á vegum Fangelsismálastofnunar eða þess sem stofnunin felur umsjónina en það er nú í höndum ákæranda. Nefndin leggur til eina breytingu á frumvarpinu, að 4. mgr. 56. gr. laganna verði breytt til samræmis við aðrar breytingar sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með þessari breytingu, með leyfi forseta: ,,Á eftir 3. gr. komi ný grein, svohljóðandi: 4. mgr. 56. gr. laganna, sbr. 3. gr. laga nr. 22/1955, orðast svo: Mál aðila má taka upp að nýju ef rannsókn hefst hjá lögreglu gegn honum sem sakborningi áður en skilorðstíma lýkur út af nýju broti sem hann hefur framið á skilorðstímanum eða áður en máli var frestað, svo og ef hann rýfur ella í veigamiklum atriðum skilyrði þau sem honum voru sett.`` Allir nefndarmenn í allshn. undirrita þetta nefndarálit.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 51/1985, um ríkislögmann, fyrir hönd allshn. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Kristján Andra Stefánsson frá forsætisráðuneyti. Í frumvarpinu er lagt til að yfirstjórn embættis ríkislögmanns verði flutt frá fjármálaráðherra til forsætisráðherra. Vistun embættisins hjá fjármálaráðuneyti á sér fyrst og fremst þær sögulegu skýringar að málarekstur æðstu stjórnar ríkisins í einkamálum var áður fyrr að stórum hluta í höndum sérstakra málflutningsmanna sem störfuðu innan fjármálaráðuneytis. Embættið er hins vegar í raun þjónustustofnun allra ráðuneytanna og því eðlilegt að það heyri undir forsætisráðherra og beri undir forsætisráðuneyti, sem fer með mál er varða Stjórnarráð Íslands í heild. Nefndin mælir með að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Allir nefndarmenn skrifa undir nefndarálitið.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breyting á lögum um eftirlit með útlendingum, fyrir hönd allshn. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Benedikt Bogason frá dóms- og kirkjumrn. Í frv. er lagt til að forstjóri skipaður af ráðherra veiti Útlendingaeftirlitinu forstöðu, en stofnunin heyrir nú undir ríkislögreglustjóra. Þá er lagt til að stofnuninni verði falið að annast útgáfu vegabréfa. Helstu rökin fyrir þessari breytingu eru að þau málefni sem Útlendingaeftirlitið sinnir eru ekki í eðli sínu lögreglustörf og því óeðlilegt að ríkislögreglustjóri sé yfirmaður stofnunarinnar. Þá er ljóst að fleiri verkefni munu flytjast til stofnunarinnar á næstunni. Nefndin mælir með samþykkt frumvarpsins. Allir nefndarmenn skrifa undir álitið.

Herra forseti. Ég held að hér sé í sjálfu sér verið að stíga eðlilegt skref. Þrátt fyrir að Útlendingaeftirlitið hafi allt frá upphafi verið sérstök stofnun þá hefur starfsemi þess verið samofin störfum lögreglunnar í Reykjavík. Hér er verið að leggja til breytingu á því sem í raun og veru á að tryggja að stofnunin verði sjálfstæðari í raun. Ég er ein af þeim sem skrifa undir þetta nefndarálit og styð því að sjálfsögðu frv. eins og það liggur fyrir. Ég vildi taka fram tvö atriði sem mér þótti rétt að vekja athygli á og komu reyndar aðeins til umræðu í hv. allshn. Það fyrra er að ég held að fyrir löngu sé kominn tími til þess að lögin um eftirlit með útlendingum taki breytingum í takt við tímans rás. Ég held að nafnið á lögunum, heiti laganna eitt og sér, segi heilmikið til um þá nálgun sem þar er. Þau heita ,,Lög um eftirlit með útlendingum`` rétt eins og að sérstök þörf sé á að fylgjast með útlendingum og gæta sérstakrar varúðar hvað þá varðar. Hið sama má segja um nafnið, Útlendingaeftirlitið, sem mér þykir hafa mjög óaðlaðandi nálgun. Ég held að eðlilegra væri að þetta bæri heiti sem höfðaði meira til þjónustu, að þarna færi fram þjónusta við útlendinga. Af umræðum í nefndinni kom fram að þetta hefur þegar verið rætt í dómsmrn., þ.e. að gera breytingar í þessa veru, bæði hvað varðar heiti þessarar stofnunar og eins heiti og nálgun laganna að öðru leyti. Ég held að það sé löngu kominn tími til þess að það sé gert. Þá vil ég líka vekja athygli á því að í umsögn fjárlagaskrifstofu fjmrn. kemur fram að aðskilnaður Útlendingaeftirlitsins og ríkislögreglustjóra leiði til nýrra útgjalda sem ekki hefði komið til við frekara samstarf þessara stofnana. Ekki er gert ráð fyrir fjölgun starfa við aðskilnað stofnananna. Síðan segir að aukinn launakostnaður vegna forstjóra sé áætlaður um 2 millj. kr. á ári, leiga skrifstofuhúsnæðis um 2,5 millj. kr. og aksturskostnaður um 0,7 millj. kr. þannig að viðbótarrekstrarkostnaður nemi alls rúmlega 5 millj. kr. á ári. Enn fremur er gert ráð fyrir um 2 millj. kr. stofnkostnaði til kaupa á tölvubúnaði. Ég held að þarna sé mjög varlega áætlað og að þessi breyting muni hafa meiri kostnað í för með sér. Reyndar var það nánast staðfest af hálfu fulltrúa dómsmrn. sem kom fyrir nefndina að líklega mundi þessi breyting þýða meiri kostnað en þarna er áætlað. Ég tel rétt að þetta komi fram í umræðunum hér.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir hönd allshn. fyrir frv. til laga um breyting á áfengislögum, nr. 75/1998. Á síðasta þingi voru sett ný áfengislög. Þau fólu m.a. í sér að veitingar leyfa til áfengisveitinga í skipi, á veitingastað og í öðru húsnæði voru færðar frá ríki til sveitarfélaga. Í ljós hefur komið að þau mistök voru gerð að gjaldtaka vegna veitinga þessara leyfa var ekki með sama hætti færð til sveitarstjórna heldur stóð áfram heimild fyrir gjaldtöku ríkisins vegna þeirra í lögum um aukatekjur ríkissjóðs, nr. 88/1991. Þetta hefur leitt til þess að gjaldtaka vegna þessara leyfisveitinga hefur fallið niður en ljóst er að það var alls ekki ætlun löggjafans er ný áfengislög voru samþykkt. Vegna þessa er lagt til í frv. að ákvæði verði sett í áfengislög þar sem lögfest verði að greiða skuli sömu fjárhæð vegna leyfa til áfengisveitinga og var fyrir gildistöku áfengislaga, nr. 75/1998, en renni nú til sveitarfélaga. Ég legg til, virðulegi forseti, að máli þessu verði vísað til 2. umr.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir hönd allshn. fyrir frv. til laga um breytingar á vopnalögum, nr. 16/1998. Á síðasta þingi voru samþykkt vopnalög, heildarlög um öll tæki sem telja má til vopna. Nú nýverið barst allshn. bréf frá Skotíþróttasambandi Íslands þar sem fram kemur að með umræddum lögum hefði innflutningur á hálfsjálfvirkum keppnisskammbyssum sem notaðar eru í ólympískri skotfimi verið gerður ólöglegur. Í framhaldi af þessu voru fulltrúar Skotíþróttasambandsins boðaðir á fund nefndarinnar ásamt fulltrúum ÍSÍ, ríkislögreglustjórans og dóms- og kirkjumrn. og farið yfir málið. Þessir aðilar voru allir sammála um að ljóst væri að aldrei hefði staðið til að girða fyrir innflutning á þessum keppnisbyssum. Nefndin telur ljóst að það var ekki ætlun löggjafans að girða fyrir að keppnisskammbyssur til notkunar í ólympískri íþróttagrein yrðu fluttar til landsins. Leggur nefndin því til að bætt verði inn í vopnalögin heimild til innflutnings slíkra sérhannaðra skotvopna sem sannanlega eru ætlaðuð til íþróttaiðkunar. Virðulegi forseti. Ég legg til að máli þessu verði vísað til 2. umr.