Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Pjetur Þórðarson) Þetta er merkilegt mál og þess vert, að vel sje frá því gengið. Skipströnd hjer við land eru miklu tíðari en á sjer stað víða erlendis, og eru til þess þær orsakir, að landið okkar er eyland og auðug og fjölsótt fiskimið alt umhverfis það. Nú er það algengt orðið, að skip kosta frá 100 þús. kr. alt að einni, miljón króna, og farmur og annað verðmæti innanborðs getur oft kostað eins mikið. Af þessu er augljóst, að hjer er ekki um smámuni að ræða oft og tíðum. Skipströnd eru svo algeng hjer við land, að það ber oft við hvert árið eftir annað, að stórir skipskaðar verða. Það er því ekki aðeins um að ræða björgun margra mannslífa, heldur eru einnig miklir og verðmætir farmar oft í húfi. Það getur því verið, að það verðmæti skifti miljónum króna, sem um er að ræða að glatist að meira eða minna leyti. Þess vegna er mikil nauðsyn á, að til sjeu góð lög og glögg fyrirmæli um alt það, sem að björgun lýtur. Fyrirmæli, sem skipi nákvæmlega fyrir um, hvaða íhlutun einstakir menn, allur almenningur og hið opinbera á að eiga um björgunarstarfsemina. Þess vegna er, eins og jeg sagði áðan, afarnauðsynlegt, að til sjeu góð lög um þetta efni, og það hefir líka þessi háttv. deild viðurkent með því að samþykkja þál. um þessa hluti á síðasta þingi. Árangurinn af þeirri samþykt er frv. það, sem hjer er til umræðu. Nefndin telur rjett að lýsa því yfir, að hún álítur frv. þetta mjög vel úr garði gert og að í það vanti ekki nein ákvæði, sem máli skifta, og leggur því til við þessa háttv. deild, að frv. verði samþykt með smávægilegum breytingum, sem nefndin ber fram brtt. um. Annars ætla jeg ekki að fara í neinar málalengingar um þetta mál, þó að það sje mjög mikilsvarðandi, enda er það ekki venja mín, því í nál. hefir verið tekið flest alt fram, sem segja þarf af nefndarinnar hálfu um þetta mál. Jeg vænti og, að hv. deildarmenn hafi kynt sjer þetta nál. á þskj. 472 og gert sjer grein fyrir því, sem þar er sagt. Eins og venja er til við 2. umr., skal jeg stuttlega hlaupa yfir helstu atriði í hinum einstöku greinum frv. Í 1. gr. eru ákvæði um, hvað gera skuli, ef einhversstaðar verður vart við, að skip sje í hættu statt eða hefir strandað. Aðalákvæðin eru um skyldu manna til að bregða fljótt við til björgunar og hverjum beri fyrst að tilkynna skipreika. Þá eru ákvæði um, hverjir skuli hafa á hendi forystu björgunarathafna o. s. frv. Þessi ákvæði eru að mestu leyti í samræmi við gildandi lagaákvæði erlendis, þar sem þessum málum þykir vel skipað. Lög okkar um þessi efni voru orðin úrelt og áttu ekki lengur við. Nefndin hefir talið rjett að bera fram brtt. við þessa grein, um það, að tilkynna beri eigendum skips og farms, ef kostur er, eða fyrirsvarsmönnum þeirra skipreika, og sömuleiðis þeim, sem trygt hafa skip eða farm, eða hvorttveggja. Þetta verður að telja nauðsynlegt, svo að aðiljar þessir geti gert sínar ráðstafanir viðvíkjandi því, sem í húfi er. Í 2. gr. eru aðalatriðin þau, að skera úr svo fljótt sem unt er, hvort skip skuli talið strandað eða ekki, og til úrskurðar um þessi efni verður að vanda svo vel, sem kostur er. Vegna þess að björgun verður að framkvæma svo fljótt sem unt er, en skip og farmur er í hættu statt, verður úrskurður um þessa hluti að falla eins fljótt og frekast er kostur, til þess að greiða sem mest fyrir þeim ráðstöfunum, sem á eftir verða að koma og nauðsynlegar eru. Eins og sjá má af nál. á þskj. 472, leggur nefndin til, að breytt verði dálítið 2. gr. frv. Ástæðurnar fyrir þeirri breytingu má sjá í nál. Ákvæði 3. gr. eru almennar reglur fyrir þann mann, sem fyrstur kemur á vettvang. Fjórða grein er aðallega um það, hvers beri að gæta, ef skipstjóri eða annar viðstaddur fyrirsvarsmaður skips, vill ekki samþykkja íhlutun af hálfu hins opinbera. Sama er að segja um 5. gr. Hún ákveður, að dómsmálaráðuneytið skuli láta gera eyðublöð á ýmsum tungumálum, með spurningum um ferð skips og skipstjóra, og hvaða ráðstafana sje óskað af hálfu stjórnarvalda um björgun og meðferð skipsmanna. Á skipstjóri svo að skrá svör við spurningunum, en verði misbrestur á því, skal líta svo á, að hann óski ekki eftir aðstoð íslenskra stjórnarvalda. Í 6. gr. eru aðeins ákvæði um, að lögreglustjóri skuli skipa fyrir um björgun og meðferð skipbrotsmanna eins fljótt og kostur er á. Efni 7. gr. gengur aðallega út á að tryggja rjett þeirra, sem hlut eiga að máli með skipið, vátryggjanda eða umboðsmanns hans. Greinin kveður því skýrt á um, að sá, sem mestra hagsmuna á að gæta þegar svona stendur á, hafi fullan rjett til að taka í sínar hendur alla forustu við björgunina, ekki aðeins þegar í stað, heldur hvenær sem hann getur komið því við. Geta þeir því ráðið, hvaða aðferð notuð er við björgunina, og jafnframt, hve miklu fje er varið til björgunarinnar. 8. gr. hljóðar um, hvernig fara skuli að, ef vátryggjendur taka ekki björgunina í sínar hendur. Og 9. gr. sömuleiðis. 10. gr. hljóðar um skyldur almennings við slík tækifæri. 11. gr. hljóðar um, hvers beri að gæta um hjálp og aðstoð við skipbrotsmenn. En ef ræðismaður þess ríkis, sem skipið er frá, vill sjálfur sjá um það, þá koma íslensk stjórnarvöld þar ekki til. 12. gr. hljóðar um skyldur hreppstjóra, sem oft er aðili í þessum málum. 13. gr. hljóðar um, hvernig fara skal með þá menn, sem eru óviðriðnir strandið, og jafnframt þá, sem gera sig óhæfa til að vinna við björgun, sökum óreglu og óeirða. 14. gr. hljóðar um, hvernig fara skuli með þau matvæli, sem skemst hafa við strandið og orðin eru skaðvæn heilsu manna. 15. gr. kveður á um, hvers gæta beri um sóttvarnir. 16. gr. hljóðar um, hvernig fara skuli með bannvörur og tollvörur, sem bjargað kunni að verða. 17. gr. er löng og hefir inni að halda mörg ákvæði. Sjerstaklega fjallar hún um, hvernig fara skuli með skip og farm. Þá eru og ýmsar reglur um, hvers lögreglustjóra beri að gæta í þessum tilfellum. Sömuleiðis eru ákvæði um frest þann, sem kaupanda skal settur til þess að vera búinn að koma skipi eða skipsleifum burtu úr fjöru eða flæðarmáli. 18. gr. hljóðar um kostnaðarreikninga. 19. gr. talar aðeins um þóknun til lögreglustjóra og hreppstjóra fyrir störf þeirra Þá er 20. gr. Hún kveður svo á, að skip og farmur skuli vera sem trygging fyrir öllum kostnaði við björgunina, og þá fyrst og fremst að því er snertir björgun mannanna. Sömuleiðis kveður hún á um, að ef andvirði þessara muna hrökkva ekki fyrir kostnaðinum, þá skuli það, sem á vantar, greiðast úr ríkissjóði, gegn endurgjaldi frá rjettum aðilja. Þá er vert að taka eftir því, að 21. gr. frv., sem er síðasta greinin í þessum kafla, kveður á um það, að ákvæði frv. hjer að framan nái ekki til íslenskra skipa, nema fyrirmæli 1., 3., 6., 9., 10. og 11. gr. um björgun á mönnum og góssi og tilkynningar til hreppstjóra og lögreglustjóra, og 14., l5. og 16. gr., svo og 20. gr., að því leyti, sem ráðstafanir íslenskra stjórnarvalda vegna strandsins hafa haft kostnað í för með sjer. Þá er 2. kafli frv. þessa, um vogrek. Lögin um vogrek eru nú orðin mjög óljós og eru á víð og dreif. Elstu ákvæðin munu vera orðin hart nær 150 ára gömul, eftir því sem stendur í síðustu grein frv. þessa. 22. gr. frv., sem er fyrsta grein þessa kafla, kveður á um, hvað teljast skuli vogrek. Og þó hún sje stutt, þá hygg jeg, að hún nái samt yfir það, sem ætla má, að þar til heyri. 23. gr. hljóðar um björgun og tilkynningar um vogrek. 24. gr. hljóðar um eignarheimildir fyrir vogrekum. Er fyrst ákvæði um, að eigandi geti fengið það strax í hendur, ef hann sannar ótvírætt eignarrjett sinn. Annars eru aðallega ákvæði um, með hverjum hætti menn geti leitt sig að vogrekum. Og það er eftir auglýsingum, sem gefnar eru út um vogrekið. En fyrirvarinn er 6 mánuðir. 25. gr. hljóðar um það, hverjir verða þá eigendur að vogreki, þegar alls hefir verið gætt. Það má segja, að það sje nýtt ákvæði í lögunum, hvernig vogrek verður að lokum eign ríkissjóðs, ef rjettur eigandi gefur sig ekki fram. Þá er og í þessari grein ákvæði um, að tilkallsmaður geti borið kröfu sína undir dómstólana, ef lögreglustjóri vill ekki að öllu leyti taka hana til greina. Sömuleiðis er í þessari grein ákvæði um, með hvaða hætti maður geti fengið kröfu sinni fullnægt eftir að hinn lögmælti frestur er liðinn. Þá er 23. gr. Í henni eru ákvæði um, að vogrekið eða andvirði þess skuli vera veð fyrir þeim kostnaði, sem leiðir af auglýsingu og björgun á því. Ákvæði 27. gr. eru um, hvað setja skuli í uppboðsskilmála o. fl. Þá er III. kafli þessa frv. Það eru almenn ákvæði. Fyrsta grein þess kafla er 28. gr. frv. Hún kveður á um, hvernig fara skuli að, þegar skip liggur óhirt í fjöru eftir að eigandi hefir leitt sig að því. Er tiltekið, að selja megi slíkt skip eða vogrek, þegar liðin eru tvö ár frá því að eigandi leiddi sig að því, og það hefir legið óhirt þann tíma. Eins og sjá má í nál., kom til tals í nefndinni að stytta þennan frest. Ástæðan fyrir því var sú, að því lengur sem slíkir hlutir liggja óhirtir, því minna verðmæti verða þeir. Það er því tjón fyrir þjóðfjelagið öll sú rýrnun, sem á þeim verður. Er því rjett að láta sölu slíkra hluta fara fram sem fyrst, ef þeir eru ekki hirtir, því að það er betra að einhver njóti þeirra heldur en enginn. En eins og sjá má í nál., hefir það orðið að samkomulagi í nefndinni að bera ekki fram brtt. um, að fresturinn væri styttur. Þessi grein og sú næsta hafa inni að halda ákvæði um það, hve lengi skip megi liggja á fjöru, svo að eigandi missi ekki rjett sinn, og hvenær ríkissjóður og fjörueigandi fái rjett yfir skipinu. - Ákvæði 30. gr. eru nokkuð sjerstök, um það, hve fara skuli með strandað skip eða flak, ef ætla má, að það verði til hættu eða tálma. 31. gr. segir, að fyrirmæli laga þessara haggi ekki reglum þeim um skipsflök á höfnum inni, sem settar eru eða settar kunna að verða í löggiltum reglugerðum kaupstaða eða kauptúna. 32. gr. er um hegningarákvæði og sektir út af brotum á lögum þessum. 33. segir, að sektir samkvæmt lögum þessum renni í ríkissjóð, og hver sje meðferð mála þeirra, sem rísi út af þessum lögum. 34. gr. gefur fyrirmæli um þýðingar á lögunum á erlend mál og sjerprentun. 35. gr. er síðasta greinin. Þar eru upptalin þau lög, sem úr gildi falla samkvæmt þessum. Það er fyrst opið brjef 4. maí 1778, 1.–4. gr., sem fjallar um vogrek. Opið brjef 2. apríl 1853 fjallar einnig að mestu um vogrek. Lög nr. 1. 14. jan. 1876, eru núgildandi strandlög. Innan um þau eru einnig ákvæði um vogrek. Öll eru þessi ákvæði orðin gömul og úrelt í ýmsum greinum, og því mikil nauðsyn, að þeim sje breytt. Þá er 6. gr. laga nr. 2, 2. febr. 1894, sem er um borgun fyrir dómkvaðningu. Þá eru nýleg lög, nr. 18, 2. nóv. 1914, sem eru aðeins viðauki við lögin frá 1876. Víða í þessu frv. eru teknir orðrjettir kaflar úr þessum lögum, svo sem 28. og 29. gr. Þá er ákveðið að fella úr gildi 10. kapítula siglingalaganna, nr. 56, 30. nóv. 1914, að því leyti, sem tekur til skipstranda, og loks öll önnur lagafyrirmæli, sem koma í bága við lög þessi. Jeg skal þá ekki orðlengja þetta frekar, enda vænti jeg þess, að hv.þdm. hafi nú gert sjer nokkra grein fyrir, hve máli þessu er farið. Vona jeg, að þeir láti málið hafa sem greiðastan gang gegnum deildina, því að allshn. er mikið áhugamál, að það geti nú orðið að lögum.

Jón Auðunn Jónsson Það er næsta auðsjeð, að þetta frv. er gert með hag sjerstakra landshluta fyrir brjósti. Einkum er það þægilegt fyrir suðausturströndina, og ef til vill Mýrarnar líka. Það var því sjer í lagi vel fallið, að það skyldi lenda hjá nefnd, þar sem sæti áttu hv.þm. V.-Sk. (JK) og hv.þm. Mýr. (PÞ). Verður víst ekki annað sagt en það hafi fallið í hinn besta jarðveg í hv. nefnd. En þótt fyrirmæli frv. sjeu góð á þessum stöðum, þar sem skjótra ráðstafana þarf við, þá fer því fjarri, að þau sjeu nýtileg annarsstaðar. Enda hafa nefndinni borist mótmæli gegn frv. frá umboðsmönnum allra vátryggingarfjelaga hjer í bæ, erlendra og innlendra. Álitu þeir, að í frv. fælist slík takmörkun á rjétti þeim og venjum, sem gilt hafa um skipströnd, að ekki yrði við hlítt. Jeg skal fúslega játa, að oft þarf skjótan úrskurð um, hvað gera á við strönduð skip; á það einkum við á söndunum austur með landi, og að nokkru leyti á Mýrum við Borgarfjörð. En því verður vart neitað, að hart sje að beita neyðarreglum alstaðar annarsstaðar, þar sem skip geta staðið á strandstað tímunum saman án þess að skemmast til muna. Það er sýnilegt, að þetta frv. er fyrst og fremst miðað við hag þeirra, sem bjarga úr strandi. Fyrir því er sjeð, að þeir fái undir öllum kringumstæðum alt sitt. Það er t. d. sagt, að björgunarsamningar sjeu ekki gildir, nema lögreglustjóri samþykki þá. Segjum t. d., að jeg væri umboðsmaður fyrir erlent vátryggingarfjelag og gerði samning við „Geir“ um að bjarga skipi úr strandi. Hvaða vit er þá í því, að sá samningur væri ógildur, ef lögreglustjóri hefði ekki ritað samþykki sitt á hann? Auk þessa eru í frumvarpinu mjög eindregin ákvæði um það, að skip og góss sje að veði fyrir þá, sem vinna að björgun. Jafnvel er gengið svo langt að heimila veð í þessum hlutum fyrir kostnaði við heimsending strandmanna. Jeg veit ekki annað en að venja sje að gera það á kostnað viðkomandi ríkis. Setjum t. d. svo, að nokkuð bjargist af vörum úr skipi, en ekki skipið sjálft. Þá gætu allar vörurnar farið í björgunarkostnað, og vátryggingarfjelagið, sem trygði þær, mætti sitja uppi með allan skaðann. Ríkið verður að borga allan kostnað við heimsending strandmanna, svo sem verið hefir, ef ekki á að gera okkur að skrælingjum í augum allra siðaðra þjóða. Eina ákvæðið, sem jeg hefi sjeð í frv., að miði til þess að tryggja rjett eiganda strandaðs skips eða góss úr því, er í 10. gr. og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „- - Ef strandmunir hverfa eða fara forgörðum af mannavöldum, skal hreppstjóri eða sá annar, er með umboð lögreglustjóra fer, skýra honum tafarlaust frá því, enda skal lögreglustjóri rannsaka málið jafnskjótt sem unt er.“ Ef hlutum er beinlínis stolið af hinu strandaða góssi, þá á að rannsaka málið jafnskjótt sem unt er! Þetta held jeg, að sje eina ákvæðið, sem miðar til þess að tryggja rjett þeirra, sem verða fyrir því óláni, að eignir þeirra lendi í strandi.

Jón Kjartansson Mjer þykir rjett að svara örfáum orðum aðfinslum hv.þm.N.-Ísf. (JAJ). Svipuð mótmæli hafa borist til nefndarinnar, en þau hafa reynst á litlum rökum bygð. - Hv. þm. (JAJ) taldi frv. vel samið fyrir V.-Skaftafellssýslu og Mýrasýslu. Ef hv.þm. hefir kynt sjer gildandi strandlög og borið þau saman við frv., fer varla hjá því, að hann hefir sjeð, að þau eru þrædd í flestum atriðum, aðeins gerð fyllri og lagfærð þau ákvæði, sem úrelt eru orðin. M. a. er svo um ákvæðin um björgun. Þau eru samhljóða ákvæðum siglingalaganna. Hv. þm. hafði mikið út á það að setja, að skip og góss væri að veði fyrir strandkostnaði; einkum fann hann að því, að kostnaður við heimsending skipsmanna væri talinn þar með. Þetta var ein umkvörtunin, sem kom frá vátryggingarfjelögunum. Nefndin gerði fyrirspurn um þetta til stjórnarráðsins, og sagði það, að það væri föst regla nú, og hefði altaf verið, að skip og góss væri að veði fyrir öllum slíkum kostnaði, og mundi svo alstaðar vera, a. m. k. á Norðurlöndum. Ef hv.þm.N.-Ísf. rengir þetta, getur hann kallað á hæstv.forsrh. (JM) innan úr Ed. og spurt hann. Tal hv.þm. um það, að í frv. sje hugsað um að ná sem mestu til björgunarmanna, tel jeg vera fjarstæðu, sem ekki er svara verð. Háttv. þm. virðist ekki hafa tekið eftir þeim skyldum, sem lagðar eru á menn í frv. til þess að aðstoða við björgun. Frv. gengur út á það, að öllu verði bjargað, mönnum og góssi, þegar unt er. Þau andmæli, sem virtust vera á mestum rökum bygð, að ilt væri að láta skipstjóra ákveða, hvenær skip skyldi talið strandað, hefir nefndin fyrir sitt leyti tekið til greina með brtt. sinni við 2. gr. Er þar gert ráð fyrir að fela hreppstjóra eða lögreglustjóra ásamt tveim valinkunnum mönnum að skera úr þessu. - Það er mikill misskilningur, sem fram hefir komið, bæði hjá hv.þm.N.-Ísf. og fleirum, að halda, að frv. þetta segi nokkuð fyrir um rjettarsambandið milli eiganda skips og farms annarsvegar og vátryggjanda hinsvegar, eða m. ö. o. hvenær skip skuli teljast á vegum vátryggjenda. Frv. segir aðeins fyrir um það, hvenær skip skuli talið strandað að ísl. lögum og með það farið samkv. þeim lögum. Annað felst ekki í frv. Jeg álít nóg að vitna í 7. gr. frv. til að sanna, að á engan hátt er gripið fram fyrir hendurnar á eigendum eða vátryggjendum með frv. - Sje jeg ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð; hv.frsm. (PÞ) hefir gengið svo vel í gegnum frv. í framsöguræðu sinni, að allir, sem hlýtt hafa á eða lesið hafa frv., vita, að mótbárurnar gegn því eru ekki á rökum bygðar.

Frsm. (Pjetur Þórðarson) Út af því, sem hv.þm.N.-Ísf. sagði, vil jeg segja nokkur orð, í viðbót við það, sem hv.þm. V.-Sk. sagði. Vil jeg í allri vinsemd beina því til hv.þm.N.-Ísf., að hann getur slegið striki yfir öll sín ummæli um, að hjer sje verið að beita eigendur skipa misrjetti, ef hann vill gera svo vel að lesa 7. gr. vandlega og viðbót allshn. við 1. gr. Þessi viðbót er um það, að tilkynna skuli eigendum og vátryggjendum skips og farms, ef vitað er, hverjir eru, svo fljótt sem auðið er, hvar komið sje með skipið. Þegar þeir hafa fengið tilkynningu, eiga þeir kost á að koma sjálfir á strandstaðinn, eða senda sinn umboðsmann, og ráða þeir þá alveg sjálfir, hve með er farið. Jeg veit satt að segja ekki, hvernig hægt er að tryggja rjett þeirra betur. Það, sem menn verða að skilja, er, að aðalefni þessa frv. er að segja fyrir um, hve með skuli farið, ef eigendur taka ekki sjálfir að sjer björgunina. Má jeg nú spyrja, - hvað meinar þeim góðu mönnum að taka að sjer björgunina? Jeg fæ ekki sjeð, hvað það getur verið. Ef ekki næst til þeirra, verða íslensk stjórnarvöld að taka málið í sínar hendur. Jeg get ekki skilið, að mönnum þurfi að blandast hugur um það, að meiru verður bjargað, ef björgunarlaunin eru sæmileg. Get jeg ekki heldur sjeð neitt ósamræmi í ákvæðum frv., nje að neitt hærra sje hossað þeim kjördæmum, sem við hv.þm. V.-Sk. erum fulltrúar fyrir, en hverjum öðrum landshlutum. Hvað eigingjarnir og ásælnir sem við hefðum verið, held jeg, að ómögulegt hefði verið fyrir okkur að þjóna lund okkar í þessu máli. - Ef hv.þm. vill gæta betur að, hlýtur hann líka að sjá, að þetta er hrein og bein fjarstæða. Eitt, sem sýnir, hve lítt yfirveguð þessi orð hv.þm. hafa verið, er, að hann segir, að bæði innlend og útlend skip verði fyrir ýmislegum halla, sem hann nefndi, af ákvæðum frv., ef að lögum verða. Til þess að hrekja þetta er nóg að benda hv.þm. (JAJ) á að lesa 21. gr. frv. Þar er skýrt tekið fram, að mikið af ákvæðunum nær ekki til íslenskra skipa. - Jeg held, að jeg hafi tekið það fram áðan, að til nefndarinnar kom forstjóri Samábyrgðarinnar, og varð hann að viðurkenna, að óánægja hans með þau ákvæði, sem hann hafði mest á móti, væri þegar fallin burtu.

Jón Auðunn Jónsson Jeg stend aðeins upp út af því, sem hv.frsm. (PÞ) sagði síðast. Jeg nefndi aldrei innlend skip, heldur innlenda vátryggjendur. Því að það getur oft komið fyrir, og hefir oft komið fyrir, að íslensk fjelög vátryggja erlend skip og vörur í þeim. - Hv. frsm. þótti mikil trygging í því, að eigendur vátryggjendur skipanna mættu koma á strandstaðinn. Hjelt hann að það væri ekki margt, sem bagaði þá í að koma austur á Sanda og sjá um björgunina. En það er nú alls ekki hlaupið að því. Jeg væni ekki lögreglustjóra og hreppstjóra um að vilja beita þá ofríki, sem nauðulega eru staddir, en það er athugaleysi að gera lögin þannig úr garði, að það sje hægt að misbeita þeim herfilega. Hv. þm. V.-Sk. sagði, að breytingin á niðurlagi 2. gr. væri í samræmi við það, sem vátryggingarfjelögin óskuðu, að fela hreppstjórum og lögreglustjórum að úrskurða, hvort skip sjeu strönduð eða ekki. En jeg sje ekki, að þeim sje með þessu falið neitt úrskurðarvald í því efni. Þeir eiga aðeins að tilnefna tvo valinkunna menn. En jeg sje ekki, að nokkur trygging sje fyrir því, að slíkir menn hafi vit á því, sem þeir eiga að dæma um. Það er ekki víst, að þeir menn verði tilnefndir, sem hafa lengi verið á fjörunum, heldur getur slík útnefning fallið í hlut sveitamanna, sem ekki hafa komið nærri sjó í 20–30 ár. Hv. frsm. sagði, að það væri meiri von til þess, að miklu yrði bjargað, ef björgunarlaunin væru ákveðin há. En hjer eru björgunarlaunin ákveðin hærri en þekkist nokkursstaðar. Jeg efast um, að björgunarfjelög, sem hafa atvinnu af því að fást við slíkt, taki svona há björgunarlaun. Það er vafalaust mikil hætta að fást við björgun þarna suður frá, en hættan er ekki jöfn alstaðar; sumstaðar er engin hætta og lítil vinna. Jeg held, að það væri rjettara að hafa sjerstök ákvæði fyrir slík svæði, sem eins stendur á og þar, en almenn ákvæði um aðra landshluta. Jeg heyri, að nefndin heldur því fram, að það sje venjulegt að taka af andvirði þess, sem bjargast, til þess að annast heimsendingu erlendra skipbrotsmanna. Mjer þætti fróðlegt að heyra, hvort þetta er rjett, því að jeg er því ekki svo kunnugur.

Brtt. 472,1 samþ. með 20 shlj.atkv. 1. gr., svo breytt, samþ. með 18:4 atkv. Brtt. 472,2.a samþ. með 17 shlj.atkv. - 472,2.b samþ. með 18 shlj.atkv. 2. gr., svo breytt, samþ. með 16:2 atkv. 3.–8. gr.samþ. með 16 shlj.atkv. Brtt. 472,3 samþ. með 17 shlj.atkv. 9. gr., svo breytt, samþ. með 14 shlj.atkv. 10.–21. gr.samþ. með 17:2 atkv. 22.–27. gr.samþ. með 17 shlj.atkv. 28.–35. gr.samþ. með 18:2 atkv. Fyrirsögn frv., fyrirsagnir kafla þess og kaflaskifting samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 16:4 atkv. Till. um að vísa frv. til sjútvn. feld með 16:9 atkv.

Frsm. (Björn Líndal) Eins og sjá má á þskj. 475, hefir okkur flm. frv. komið saman um að flytja brtt. við það. Eru sumar þeirra þannig tilkomnar, að við höfum verið að reyna að gera þeim mönnum til geðs, er ýmislegt höfðu við frv. að athuga við 1. umr. Við 1. gr. höfum við gert breytingu sökum þess, að sumir fundu frv. það til foráttu, að 2 eða 3 menn gætu stofnað fjelagið. Nú er lagt til, að til þessa þurfi að minsta kosti 20 menn. Þá var fundið að því við 1. umr., að ekki væri gætt nóg hagsmuna þeirra útgerðarmanna, er fást við síldarútgerð en salta ekki fyrir eiginn reikning. Þeim er nú samkv. brtt. gefinn kostur á að stofna fjelagið eða eiga þátt í því. Samkv. frv. gátu allir komist í fjelagið með því að leggja þar inn eitthvað af útflutningshæfri síld. En jeg hefi ekkert á móti því, að síldarútvegsmenn geti verið fjelagsmenn án þessa. Þá er brtt. við 4. gr., að niður falli af enda greinarinnar orð, sem eru í raun og veru þýðingarlaus og óþörf. Næst er brtt. við 5. gr. 2. málsgr. Er þar lagt til, að í lögunum sjálfum standi heimild fyrir því, að fjelagsstjórnin geti bannað síldarsöltun og kryddun á tímabilinu frá 15. mars til 25. júlí, í stað þess að í frv. er aðeins að ræða um reglugerðarheimild til þess að banna þetta fyrir 25. júlí ár hvert. Þessi breyting er lögð til sakir þess, að stundum veiðist síld í landnætur, net og með fyrirdrætti á þessu tímabili, sem mjög getur verið áhættusamt að salta eða krydda til útflutnings. En ákvæði frv. eru aðeins miðuð við herpinótaveiði. Þá þótti rjett að hafa nokkurn fyrirvara fyrir banninu, til þess að þeir, sem ætla að salta síld til útflutnings, vissu fyrirfram, hvort það væri leyfilegt eða ekki, og þykir eftir atvikum mega nægjast með mánaðar fyrirvara. Þá er 4. brtt., er jeg tel skifta miklu máli. Hún tekur af allan efa um það, hvort fjelagsstjórninni sje heimilt eða ekki að selja síld innanlands til fóðurs eða í verksmiðjur. Er það alveg sjálfsögð heimild, enda var það meining okkar, að hún feldist í frv. Að öðrum kosti er ekki hægt að koma í veg fyrir of mikinn útflutning á erlendan markað. Þá er 5. brtt. Í frv. er ákveðið, að verja skuli ákveðnum hluta af framleiðslu hvers árs til þess að leita að nýjum markaði. En þá síld hefir fjelagsstjórnin ekki heimild til að láta verka á neinn sjerstakan hátt og verja til þess fje úr fjelagssjóði. Hjer getur verið að ræða um sjerstakan síldarflokk, með sjerstöku verði, sem enginn einstakur maður þorir að gera tilraun með fyrir eiginn reikning og eiga þannig á hættu að fá aðeins það verð fyrir, sem sá flokkur fengi að lokum. Stjórninni þarf því að vera heimilt að verja fje til þessara tilrauna. Þeir, sem þekkja til á hinum erlenda markaði og vita, hversu mismunandi kröfur eru gerðar til verkunar síldarinnar í ýmsum löndum, ættu að geta skilið nauðsyn þessa. Að síðustu er það brtt. við 13. gr., þannig að hverjum 200 tunnum fylgi eitt atkvæði, en ekki hverjum 300 tunnum, eins og nú er í frv. Einnig er hámark atkvæða, sem einn maður má hafa, fært úr 25 upp í 35. Þessar till. eru ekki frá mjer og jeg tel þær hvorki til góðs nje ills, og þess vegna læt jeg þær afskiftalausar. Áður en jeg held lengra, ætla jeg að víkja lítillega að brtt.hv.þm. Borgf. á þskj. 479. Nefndin, eða meiri hluti hennar, hefir ekki haft tækifæri til þess að koma saman og athuga till. þessar og verður það, sem jeg segi um þær, að standa fyrir minn eiginn reikning. Fyrri till.hv.þm. Borgf. útilokar alveg þá menn, sem hafa margra ára reynslu í þessum efnum, frá því að taka þátt í stofnun fjelagsins. Þeir einir, sem á þessu ári ætla að salta síld, eiga því að ráða. En þetta er alt of langt gengið. Er spurning, hvort ekki ætti að taka þá jöfnum höndum, en þá þarf að orða till. á annan hátt. Eins og hún nú er, er jeg algerlega á móti henni. Jeg vildi samt heldur óska þess, að flm. tæki hana aftur til 3. umr. Gæti ef til vill orðið samkomulag milli okkar um að rýmka hana nokkuð, svo að hún útilokaði ekki eldri menn og reyndari í þessari atvinnugrein. Þá er seinni brtt., um takmörkun síldveiðinnar. Um hana höfum við flm. mikið hugsað og vorum oft að því komnir að setja slíkt ákvæði í frv., en þó varð aldrei af því. Jeg hefi tekið fram áður ástæðurnar fyrir því, og get gert það nú aftur að nokkru leyti. Það er nefnilega ekki hægt að vita um það fyrirfram, hve mikið við fiskum og þó sjerstaklega ekki, hve mikið Norðmenn kunna að fiska fyrir utan landhelgi. Við getum ekki fengið vissu okkar í þessum efnum fyr en í fyrsta lagi í október ár hvert, þegar hinar norsku fiskiskýrslur koma út. Þetta yrði aðeins handahófsráðstöfun og gæti vel farið svo að hún yrði til tjóns. En ef hægt væri að áætla rjettilega, hve mikið fiskaðist, væri þetta auðvitað sjálfsagt ákvæði. En hvað mig snertir, geri jeg þetta ekki að neinu kappsmáli. Annars vildi jeg nú helst óska þess, að háttv.flm. (PO) tæki báðar till. sínar aftur til 3. umr. og reyndi að komast að samkomulagi við okkur. Hygg jeg ekki, að neitt sje því til fyrirstöðu, að það geti gengið. Þá vildi jeg víkja örfáum orðum að hv. 2. þm. Eyf. (BSt), út af fyrirspurnum, sem hann gerði um undirbúning þessa máls. Reyndar fanst mjer honum að nokkru leyti vera svarað með ræðum sumra hv.þm. við 1. umr. Undirbúningur þessa máls er ekki lakari en undirbúningur slíkra mála er yfirleitt, og hafa verið teknir til greina hagsmunir allra þeirra, er hlut eiga að máli. Ef tekið er tillit til afstöðu þeirra útgerðarmanna, sem ekki hafa annara hagsmuna að gæta en íslenskra, þá má segja, að flestir þeirra hafa lýst velþóknun sinni yfir þessu frv. Reynt hefir verið að blása út símskeyti frá kjördæmi mínu, sem mótmælir þessu frv. Þess ber þó að gæta, að þar voru aðeins 10 menn að verki, og voru sumir þeirra ekki fjarri þeim flokki manna, er hafa annara hagsmuna að gæta en þeirra, sem frv. á að gæta, en það eru hagsmunir íslensku þjóðarinnar. Á þessum fundi á Akureyri var feld með jöfnum atkvæðum, 5:5, traustsyfirlýsing til nefndarinnar, og einnig var feld þar með 7:3 atkv. vantraustsyfirlýsing og mótmæli gegn gerðum hennar. Á þessum 10 manna fundi voru þannig aðeins 3 menn, sem mótfallnir voru frv., og ef nöfn þeirra eru nefnd, býst jeg ekki við, að menn verði mjög undrandi yfir afstöðu þeirra til málsins. Hjer í Reykjavík hefir enginn útvegsmaður mótmælt frv., heldur hafa útgerðarmenn hjer þvert á móti mælt eindregið með því. Sama er að segja um Ísfirðinga. Jeg hefi ekki enn heyrt neitt frá Siglufirði, en hygg þó, að þar verði hið sama uppi á teningnum. Þannig er þá undirbúningur frv. Það hefir fengið góðan dóm þeirra manna, sem mest er að marka og sem hafa ekki annara hagsmuna að gæta en íslenskra. Að því á líka frv. að miða. Áður en jeg hætti skal jeg geta þess, að sendimaður stjórnarinnar, sem utan fór í vetur til þess að opna nýjan markað fyrir síld, kom í dag. Jeg hafði þá ánægju að tala við hann, en samtalið varð þó ekki eins ítarlegt og jeg hefði viljað. En hann mun bráðlega leggja fram skýrslu sína og þær tillögur, er hann hefir. Hann hefir mikla trú á, að takast megi að útvega markað, ef rjettilega er að farið. Þá sagði hann, og er það mjög eftirtektarvert, að íslensk síld væri ekki nærri eins mikil „sæsons“-vara og hingað til hefir verið haldið. Hann fullyrti, að selja mætti síldina í Rússlandi, þó að hún væri búin að liggja lengi í tunnunum og væri jafnvel orðin að hálfgerðu mauki. Er búinn til úr henni sjerstakur rjettur, er rússneskir bændur borða mikið - Er enginn efi á því, að gera má góðan mat úr henni þótt ársgömul sje eða meira. En málið þarf að komast í fast horf; það þarf ákveðið skipulag. Hjer dugir ekkert kák eða að hlaupið sje í eitthvað um stund og hætt svo þegar við það aftur. Þetta verður að reka með skynsemi og það þarf að haga sjer eftir óskum þeirra manna, sem síldina nota, og ekki fara eingöngu eftir hinni gömlu venju með verkun síldarinnar, og bundin er við aðeins einn markað, Svíþjóð. Jeg ætla að víkja lítillega að símskeytinu frá Akureyri, vantraustinu, eins og eitt blaðið hjer kallar það. Þar er sagt, að það sje álit manna, að síldarmálinu sje með frv. okkar stefnt í tvísýnu. Mjer varð alls ekkert ilt við að heyra slíkt orð. Jeg tók það einmitt skýrt fram í minni fyrstu ræðu, að við legðum hjer á hæpið vað, en að það væri óverjandi að reyna ekki neitt, þegar voði stæði fyrir dyrum. Okkur flm. öllum var það líka ljóst, að þetta var hæpin leið og hættuleg, ef ekki væri rjett á haldið. Við höfum afarmikið um þetta hugsað, og jeg leyfi mjer að halda því fram, að þeir, sem hafa látið uppi skoðun sína um það utanþings, hafi ekki hugsað málið eins til hlítar. Jeg skal játa, að það getur verið nokkur tvísýna, hvort þetta leiði til bóta, en jeg tel þó alveg sjálfsagt að leggja út í þetta, úr því sem komið er. Og ef menn standa hjer einhuga saman og setja markið hátt, þá mun þetta ábyggilega verða leið til sigurs.

Bernharð Stefánsson Jeg ljet þá skoðun í ljós við 1. umr. þessa máls, að þessi fjelagsstofnun mundi ekki koma að fullum notum nema því aðeins, að hún hefði allmikið fylgi þeirra, sem hlut eiga að máli. Jeg spurði því hv. nefnd. hvað þessu liði. Nú hefir hv.frsm. nefndarinnar (BL) svarað þessu að nokkru, en fullnægjandi svar hefi jeg þó ekki fengið. Hv. frsm. hjelt því fram, að þetta mál hefði eindregið fylgi þeirra manna, sem hefðu aðeins innlendra hagsmuna að gæta í þessari atvinnugrein. En nú hefir hann sjálfur játað, að erfitt geti verið að vita, hverjir það eru, sem svo er ástatt um, og hverjir hinir, sem að einhverju leyti hafa útlendra hagsmuna að gæta. En úr því svo er, að erfitt er að greina þarna á milli, þá hygg jeg, að hv.frsm. geti heldur ekkert fullyrt um það, að fylgi við málið byggist á þessu. Hv. frsm. sagði, að á Siglufirði mundi vera tiltölulega fátt þeirra manna, sem aðeins hefðu innlendra hagsmuna að gæta. Jeg veit ekki vel, hvað hv.þm. á við með þessu. Jeg leyfi mjer að halda því ákveðið fram, að útgerðarmenn á Siglufirði sjeu alls engir „leppar“ útlendinga, enda bar hv.frsm. það ekki á þá. En hvað átti hann þá við? Jeg veit, að margir hafa tilhneigingu til að kalla það „leppmensku“, þegar síldarútgerðarmaður fær tunnur og salt frá útlöndum gegn væntanlegum síldarafla. En er það rjett, þegar atvinnan er að öðru leyti rekin á eigin ábyrgð? Jeg hygg ekki. Eins og frv. sjálft er orðað, þá er það ómótmælanlegt, að samkv. því geta aðeins 2 menn stofnað þetta fjelag, sem ætlast er til, að fái einkasölu á allri síld. Fyrir því yrðu allir hinir, sem þennan atvinnuveg stunda, að beygja sig, hvort sem þeim væri það ljúft eða leitt. En nú hefir hv. nefnd tekið þau mótmæli til greina að nokkru leyti, sem fram komu gegn þessu, og flytur nú tillögu um, að ekki færri en 20 þeirra manna, er á síðastliðnu ári fluttu út síld eða gerðu út skip á síldveiðar, þurfi til að stofna fjelagið, ef það á að fá einkasölu. Jeg skal fúslega játa, að þessi tillaga er til bóta frá því, sem er í frv., en jeg álít þó, að hún gangi ekki nógu langt. Jeg hefi fengið upplýsingar um, að þeir, sem söltuðu og fluttu út síld í fyrra, hafi verið um 100, og svo bætast við margir, sem gerðu út skip til síldveiða. Ef einir 20 af þessum mönnum eiga að geta kúgað alla hina til að ganga í slíkt fjelag sem þetta, þá þykir mjer það nokkuð hart. Mjer finst, að ekki hefði mátt minna vera en að krefjast meirihlutafylgis, því að kúgunin kæmi þá a. m. k. niður á færri mönnum, þó um kúgun væri að ræða. Eftir þeim frjettum að dæma, sem jeg hefi enn fengið um undirtektir síldarútgerðarmanna og annara, sem þetta mál varðar mest, þá virðast þær ekki vera neitt góðar. Jeg get ekki haft sama skilning á samþykt útgerðarmannafjelagsins á Akureyri eins og hv.frsm. Samkv. símskeytinu er fjelagið að vísu þakklátt hv. sjávarútvegsnefnd fyrir áhuga hennar á þessu máli. Undir þau orð geta sjálfsagt allir tekið. Jeg fyrir mitt leyti efast líka ekkert um, að nefndinni hefir gengið gott eitt til að flytja þetta frv., hvort sem hún hefir hitt heppilegustu leiðina eða ekki. En hvað sem því líður, get jeg ekki sjeð, að símskeytið frá Akureyri sje meðmæli með þessu máli. Þar stendur, að samþykt þessa frv. mundi tefla atvinnuveginum í tvísýnu. Eru það meðmæli? Og fjelagið ræður þinginu beinlínis frá að samþykkja þetta frv. Það finst mjer miklu fremur mótmæli en meðmæli. Hv. frsm. játaði, að með þessu frv. væri farið út á hæpna leið og að það væri tvísýnt, hvernig þetta mundi gefast. En hann taldi samt ekki áhorfsmál að leggja út í þessa tvísýnu, til þess að gera tilraun til að komast út úr því öngþveiti og ógöngum, sem þessi atvinnuvegur væri nú kominn í. En úr því sjálfur aðalflutningsm. telur þetta hæpið og tvísýnt mál, - er þá nokkur furða, þó að við hinir sjeum ofurlítið hikandi? Þá skal jeg víkja að nokkrum atriðum í frv., sem jeg vil vekja athygli hv. nefndar og annara þm. á. Í fyrsta lagi skal jeg benda á það, að í frv. er ekki gert ráð fyrir því, að þetta fyrirhugaða fjelag eigi að hafa umráð yfir öðru fje en andvirði seldrar síldar, þegar að því kemur. Í byrjuninni, eða áður en nokkur síld er seld, er því ekki hægt að sjá, að fjelagið eigi að hafa nokkurt rekstrarfje undir höndum. Jeg get þó ekki annað skilið en fjelaginu sje nauðsynlegt að hafa umráð yfir einhverju starfsfje frá upphafi. Mjer finst t. d. líklegt, að fjelagið muni þurfa að senda mann eða menn til útlanda þegar á fyrsta starfsári, til þess að greiða fyrir sölu síldarinnar o. s. frv. Ýmsar fleiri ráðstafanir mun fjelagið þurfa að gera, sem kosta peninga. En hvaðan á að taka þessa peninga í byrjun, þar sem ekki er gert ráð fyrir, að fjelagið eigi neinn sjóð eða fái neitt annað fje til umráða en andvirði síldarinnar? Í 8. gr. frumvarpsins er svo ákveðið, að heimili og varnarþing fjelagsins skuli vera á Akureyri. Jeg tel víst, að Akureyri hafi verið valin vegna þess, hvað hún er nærri síldveiðunum. En jeg vil leyfa mjer að benda á, að annar bær er ennþá nær og það er Siglufjörður. Þar er miðstöð þessa atvinnuvegar og þar ætti því heimili og varnarþing fjelagsins að vera. Vona jeg að hv. nefnd taki þetta til athugunar. Þriðja atriðið, sem jeg ætla að drepa lítillega á, er það, að þó þetta fjelag verði stofnað og þó það fái einkasölu á saltaðri síld, sem aðalvandræðin eru með, þá þyrfti einkasalan ekki að vera eins víðtæk og frv. gerir ráð fyrir. Hv. nefnd ætti að taka til athugunar, hvort ekki mætti undanskilja einkasölunni kryddsíld og aðra síld, sem verkuð er á alveg sjerstakan hátt, t. d. sykursaltaða síld, flatta og linsaltaða síld, sem ætluð er til reykingar, o. s. frv. Jeg hygg, að ekki sje bein þörf að taka þessar tegundir í einkasölu. Jeg flyt ekki nú neina till. um þetta atriði, en jeg óska, að hv. nefnd taki þetta til athugunar. Þó jeg hafi ýmislegt við þetta frv. að athuga, þá hefi jeg þó ekki flutt neinar brtt. við þessa umr. Ástæðan til þess er einkum sú, að jeg er enn mjög í efa um, að rjett sje að afgreiða lög um þetta á þessu þingi, eins lítinn undirbúning og málið hefir fengið. En ef málið gengur ekki fram, er þýðingarlaust að vera að flytja brtt. við það. En ef jeg hinsvegar sje, að málið hefir svo mikið fylgi í hv. deild við atkvæðagreiðslu þá, sem hjer fer fram að þessari umræðu lokinni, að búast megi við, að það gangi fram, þá má vera, að jeg flytji brtt. við frv. til 3. umr.

Pjetur Ottesen Jafnvel þó jeg búist við, að það komi í sama stað niður að því leyti, að jeg mun halda brtt. minni á þskj. 479 fast fram, ætla jeg þó að verða við tilmælum háttv.frsm. um að taka hana aftur nú að þessu sinni, svo að hv. nefnd gefist kostur á að ræða þetta atriði nánar og taka afstöðu til hennar. Hv. nefnd hefir að sumu leyti tekið til greina athugasemdir, sem gerðar voru við 1. gr. frv. við 1. umr., þannig að nú hefir þessum ákvæðum verið breytt svo, að fleiri menn þarf til að stofna fjelagið og þátttakan í stofnun fjelagsins ekki bundin því skilyrði, að þeir hafi flutt út síld, en lengra nær þó þessi ívilnun ekki en það, að samkvæmt 13. gr. frv. hafa þeir ekki atkvæðisrjett og fá ekki að hafa hönd í bagga með framkvæmdum fjelagsins. En þetta er vitanlega öldungis ófullnægjandi. Við þessa fjelagsstofnun eiga þeir einir að koma til greina, sem ætla að flytja út, salta eða veiða síld á þessu sumri. Þetta verður að telja alveg sjálfsagðan hlut, og ekki síst af því, að háttv.frsm. hefir játað, að það væri jafnvel hæpið, að tilgangi fjelagsstofnunarinnar yrði náð: ef eitthvað ber út af, þá bitnar það vitanlega fyrst og fremst á þeim, sem láta síldina í einkasöluna. Hv. frsm. talaði um fjelagsstofnunina sem tvísýna tilraun, og því tel jeg óeðlilegt, að þeim mönnum, sem ekki ætla að gera út í ár, verði leyft að taka þátt í fjelagsstofnuninni, enda þótt þeir hafi áður gert út á síldveiðar, t. d. síðastliðið ár. Jeg tel þátttöku slíkra manna mjög óeðlilega. Þar sem telja má víst, að ýmsir þeirra, sem gerðu út á síðastliðnu sumri, muni einnig halda útgerðinni áfram í ár, þá þarf ekki að óttast, að þessi fjelagsskapur hafi ekki við næga reynslu að styðjast. Jeg vænti því, að þetta verði tekið til greina og samkomulag náist milli mín og nefndarinnar um þetta. Jeg hefi þegar talað um þetta við tvo nefndarmenn. og hafa þeir tjáð sig þessu samþykka. Það er alment viðurkent, að einn aðalþátturinn í því að tryggja þessa atvinnugrein og fá betri markað, er að offylla ekki markaðinn. En um hitt er deilt, hvernig þetta verði gert. Hv. frsm. sagði að þetta væri sjerstaklega erfitt, vegna þess að aldrei yrði vitað með vissu um veiði Norðmanna utan landhelgi, fyr en orðið væri um seinan. Samkvæmt upplýsingum, sem jeg hefi fengið um þetta, mun veiði Norðmanna utan landhelgi undanfarin ár hafa verið um 2/5 af allri framleiðslunni hjer við land. Þetta er að vísu talsvert breytilegt ár frá ári, en þó tel jeg, að nokkra hliðsjón megi af þessu hafa. Eftir því sem mjer er sagt, er nú trygður allöruggur markaður fyrir kryddsíld í Svíþjóð, og mun mega áætla, að jafnaðarlega seljist þar um 40 þús. tunnur á ári. Nú er vitanlega nauðsynlegt að halda þessum markaði framvegis, en mjer skilst, að engin takmörk sjeu sett um kryddsíldarsöltunina, og þá gæti svo farið, að meira yrði verkað af síldinni á þennan hátt en markaðurinn þyldi. Þó ganga megi út frá því, að stjórn fjelagsins sendi ekki meira af kryddsíldinni en nokkurn veginn væri víst um að markaðurinn þyldi, þá skilst mjer, að svo mikill kostnaður muni vera á kryddsöltun, að sjálfsagt sje að girða fyrir það, að verið sje að leggja í slíkan kostnað með þá síld, sem svo yrði ef til vill að láta í bræðslu á eftir. Því tel jeg nauðsynlegt, að fjelagið fái heimild til að takmarka kryddsöltunina. Jeg tel, að það mundi koma að góðu gagni, að heimild sje til að takmarka, hvað mikið er saltað af síld. Það er altaf nokkur kostnaður, þó ekki sje nema um venjulega söltun að ræða, að þurfa að taka þá síld til bræðslu. Það er því allverulegt hagsmunamál að geta stilt svo í hóf með söltunina, að ekki sje saltað meira en það, sem hinn raunverulegi saltsíldarmarkaður leyfir. Jeg ætla svo ekki að fjölyrða um þetta en mun verða við tilmælum hv.frsm. og taka brtt. mína aftur til 3. umr., og mun jeg verða fús til að ræða þetta mál við hv. nefnd, en jeg mun halda fast fram þessari skoðun minni og vænti, að brtt verði tekin til greina, því jeg hygg, að þetta sje til bóta fyrir málið.

Jakob Möller Mjer þykir vænt um að sjá, að hv. nefnd hefir tekið til athugunar, að minsta kosti að nokkru leyti það, sem jeg hafði við frv. að athuga. 1. brtt.hv. meiri hluta nefndarinnar fer í þá átt að opna þetta fyrirhugaða fjelag fyrir þeim, sem stunda þennan atvinnuveg. Eins og frv. var, var það aðeins fyrir þá, sem söltuðu síld. Það er samt sá ljóður á þessari brtt., að þeir menn, sem nú eiga að fá inngöngu í fjelagið, verða atkvæðislausir, nema þeir jafnframt salti síld eða flytji hana út. Mjer finst enn sem fyr, að það hljóti að vera aðalatriðið að sjá borgið hag þeirra manna, sem stunda síldveiðar, en það er ekki tilgangur frv. í raun og veru, heldur eru þar látnir varða mestu hagsmunir þeirra manna, sem kaupa upp. Nú hafa hv.flm. viðurkent, að það sje ekki óframkvæmanlegt að haga fyrirkomulaginu meira með tilliti til sjálfra framleiðenda en verið hefir. Mjer skildist fyrst, að þeir hefðu ekki stílað frv. þannig, af því að einhverjir örðugleikar virtust vera á því að koma þeim mönnum inn í fjelagið. Nú hafa þeir breytt 1. gr. frv. En hví á þá ekki að breyta því líka þannig, að mennirnir fái atkvæðisrjett, sem virðist ofurauðvelt með því aðeins að miða atkvæðisrjettinn við tunnufjölda aflaðrar eða saltaðrar síldar? Þessu vil jeg skjóta til hv. nefndar að athuga fyrir 3. umr. Svo er annað við þetta að athuga, en það er það, að úr því að komið er inn á þessa braut, að víkka út fjelagið, skilst mjer það hljóti að vera óhætt, ef hjer er virkilega um nauðsynjamál eða jafnvel lífsspursmál þessa atvinnuvegar að ræða, að ákveða tölu þeirra manna, sem vilja hafa þetta fyrirkomulag, hærri en 20. Tala þeirra, sem veiða og salta síld, hygg jeg að verði nær 200, og sje svo, er hjer aðeins gert ráð fyrir tíunda hlutanum, sem á svo að ráða niðurlögum í þessu máli. Þetta er því frekar ástæða til að athuga, sem áskorun hefir komið frá útgerðarmannafjelagi Akureyrar, sem var lesin hjer upp í gær og hv.frsm. talaði um. Þar koma fram - enda var það skilið svo - eindregin mótmæli. Að vísu eru þau ekki nema frá 10 mönnum, en það eru þá væntanlega fleiri þar á staðnum, sem þetta mál varðar. Allir þessir 10 menn eru sammála um, að með þessari aðferð sje síldarútveginum teflt í ennþá meiri tvísýnu en nú er útlit fyrir. Hv. frsm. vildi draga úr þessu með því að benda á, að bein harðorð mótmæli gegn frv. hefðu verið feld með 5:3 atkv. En hv.frsm. tekur ekki tillit til þess, að það eru hans eigin kjósendur, sem eru að mótmæla frv., sem hann hefir flutt. Það er skiljanlegt, að kjósendur hans vilji ekki fara harkalega í sakirnar gagnvart sínum ágæta þm. Þeir efast ekkert um, að tilgangur hans sje að bæta hag þeirra. Hvernig mundi hv.frsm. haga orðum sínum, ef honum mislíkaði eitthvað við hæstv. stjórn? Ef hann beindi harðorðum mótmælum í hennar garð, mundi stjórnin skoða það sem vantraustsyfirlýsingu. Eins er um kjósendur hv.frsm. Þeir vilja ekki senda honum vantraustsyfirlýsingu, þó að þeir geti ekki orðið honum sammála um þetta frv. Mjer skildist, að hv.frsm. teldi þessa þrjá menn, sem greiddu atkvæði með mótmælunum, tæplega sjálfstæða atvinnurekendur. En þá eru eftir sjö, sem hv.frsm. efaðist ekki um, að væru sjálfstæðir atvinnurekendur. Meðmæli hafa hinsvegar ekki komið frá neinum að norðan. Hv. frsm. sagði, að Ísfirðingar væru ánægðir með þetta fyrirkomulag. Um það liggur ekkert fyrir. Jeg spurði af tilviljun mann, sem ætti að vera því kunnugur, um, hvort nokkuð lægi fyrir þaðan, og hann vissi ekki til þess. Hv. frsm. sagði, að nefndin hefði fengið vitneskju um, að allir, sem hefðu sömu hagsmuna að gæta og þeir, sem frv. væri samið fyrir, litu eins á þetta mál. Það kann að vera, en jeg verð að leggja áherslu á, að um tvenskonar hagsmuni er að ræða: þeirra, sem „spekúlera“ í síld, og þeirra, sem veiða síld. Það mætti ætla, að þetta væru sömu hagsmunirnir, en svo gæti farið, að með því að stofna til þessarar einkasölu eða einræðis yfir útflutninginum yrði þrengt að þeim mönnum, sem ekki hafa tök á að salta síld sjálfir. Af þeim 200 mönnum - eða hátt á annað hundrað er óhætt að segja - sem gera út fleiri eða færri skip, eru aðeins fáir minn, sem hafa tök á að salta. En fjöldi þeirra, sem hafa keypt síld til söltunar, fær fje til þess frá útlöndum, í meira eða minna hreinum viðskiftum, enda gætu þeir ekki fengið peninga til þess í bönkum hjer. Ef einkasalan kæmist á, og þar með lokað fyrir þann möguleikann að fá fje frá útlöndum, yrðu ekki eftir nema örfáir menn, sem hefðu aðstöðu til þess að kaupa síld til söltunar, og þá mundi myndast enn þá þrengri hringur, sem hefði fullkomlega tökin á síldarverðinu innanlands. Fyrir þessari hv. deild lá hjer um daginn frv. um einkasölu á tilbúnum áburði. Það mál snerti sjerstaklega bændur. Jeg veit ekki betur en að allir bændurnir í deildinni greiddu atkvæði með því frv.

Ekki jeg

. Jeg greiddi ekki atkvæði, af því að jeg sá, að bændur úr báðum aðalflokkum þingsins voru máli þessu fylgjandi. Þá sá jeg mjer ekki fært að greiða atkvæði á móti, þó að jeg í hjarta mínu sje á móti allri einkasölu. En af þessum sömu ástæðum verð jeg að gera kröfu til þess, að fram komi eitthvað almennari vilji fyrir þessu frv. heldur, en enn er kominn í ljós, til þess að jeg geti greitt atkvæði með því. Hv. frsm. greiddi atkvæði á móti þessu áhugamáli bænda um daginn, enda þótt allir aðrir bændur hjer í hv. deild greiddu atkvæði með því. Samt vill hann nú stofna til einkasölu, þó að hann fái ekki áskorun um það nema frá 2 mönnum, sem málið snertir. Það er ekki vel gott samræmi í þessu. Jeg get ekki að því gert, að mjer finst þetta mál liggja dálítið óþægilega fyrir, þar sem því er annarsvegar haldið fram, að hjer sje um lífsspursmál þessa atvinnuvegar að ræða, en hinsvegar þykir ekki fært að krefjast frekari upplýsinga um það, hver sje vilji þeirra manna, sem þarna eiga hagsmuna að gæta. Mjer finst, að á bak við þetta sje ótti um, að menn geti ekki fallist á, að það sje samrýmanlegt við þeirra hagsmuni. Jeg sje því ekki, hvernig hv. deild á að geta sætt sig við að afgreiða þetta mál, nema því aðeins, að um það komi ósk frá meiri hluta þeirra manna, sem hjer eiga hagsmuna að gæta, og á jeg þar einkum við framleiðendur, en ekki hina, sem kaupa. Meðal þeirra manna, sem stunda síldveiðar, þarf ekki að óttast leppmensku nema í örfáum tilfellum. Er því fjarri því, að hættan verði meiri á því, að lepparnir geti ráðið í fjelaginu með því móti. Jeg get ímyndað mjer, að því verði haldið fram af nefndarinnar hálfu, að á þessu sjeu einhverjir örðugleikar, en jeg trúi því ekki. Það ætti að vera hægðarleikur að skora á alla, sem ætla að stunda síldveiðar næsta ár, að tilkynna það og láta í ljós, hvort þeir vildu slíkan fjelagsskap. Jeg skil ekki þá afstöðu hv. nefndar, að geta ekki fallist á brtt.hv.þm. Borgf. Mjer finst það varða mestu að gæta hagsmuna þeirra, sem ætla að stunda útgerð áfram, en ekki hinna, sem hafa gert það. Það er ekki ástæða til að útiloka þá, sem einungis eru milliliðir, þó að jeg verði að álíta, að það sje minni hluti þeirra, sem hjer eigi verulegra hagsmuna að gæta. Um hinar aðrar brtt. nefndarinnar hefi jeg ekkert að segja. Þær fjalla aðeins um smávægileg fyrirkomulagsatriði. Verði nú frv. samþykt svo breytt, verð jeg að leggja áherslu á það, að það er fullkomin óhæfa að útiloka þá framleiðendur frá atkvæðisrjetti, sem ekki salta síld, vegna þess, að hjer er ekki síður um að ræða þeirra hagsmuni en hinna. Til þess að veita þeim atkvæðisrjett þarf ekki annað en að breyta skilyrðunum þannig, að hann verði miðaður við tunnufjölda aflaðrar eða saltaðrar síldar. Út af síðari brtt.hv.þm. Borgf. vil jeg aðeins geta þess, að jeg hygg, að það sje rjett hjá hv.frsm., að erfitt verði fyrir menn að vita fyrirfram, hvernig markaðurinn verður, og því erfitt að ákveða, hve mikla síld megi salta, ef ómögulegt er að geyma síldina frá ári til árs. Sje það með einhverju móti hægt, væri öðru máli að gegna.

Atvinnumálaráðherra (MG): Jeg vildi aðeins taka það fram, að jeg tel brtt.hv. meiri hl. til bóta, en jeg er líka samþykkur hv. 3. þm. Reykv. (JakM) um, að athuga þurfi betur ákvæðin um, hverjir skuli vera fjelagsmenn og að hve miklu leyti þeir skuli hafa atkvæðisrjett. Jeg sagði við 1. umr. þessa máls, að það væri eðlilegast, að þeir einir væru fjelagsmenn, sem þess óskuðu, en ekki ætti að neyða menn til þess að ganga í fjelagið. Menn eiga heldur ekki að geta verið fjelagsmenn lengur en þeir vinna að þessum atvinnuvegi. Jeg sje ekki ástæðu til að vera á móti brtt.hv.þm. Borgf. Í seinni brtt. er aðeins tekið fram, að stjórn fjelagsins sje heimilt að ákveða fyrir eitt ár í senn, hve mikla síld megi salta til útflutninga. Það gæti komið fyrir, að ástæða væri til að banna frekari söltun, t. d. ef ágætlega veiddist innan og utan landhelginnar og búið væri að salta kannske 250–300 þúsund tunnur. Jeg tel því ekki rjett að vera á móti slíkri heimild.

Frsm. (Björn Líndal) Þessar síðustu ræður, ræður þeirra hv. 2. þm. Eyf. ( BSt) og hv. 3. þm. Reykv. (JakM), hafa báðar gefið tilefni til margra orða. En jeg ætla í þetta sinn að fara sem fljótast yfir sögu. Hv. 2. þm. Eyf. taldi sig ekki hafa grætt mikið á mínum svörum um undirbúning málsins. Jeg get ekki frætt hv.þm. meir. Það má undarlegt heita, ef margir af þeim mönnum, sem ekki hafa sjerstakra hagsmuna að gæta, en eru á móti frv., hafa ekki látið til sín heyra. Það hefði mátt búast við mótmælum, en þau hafa ekki komið. Hv. þm. (BSt) gat þess, að það mundi erfitt að ákveða, hverjir þarna ættu eigin hagsmuna að gæta og hverjir annara, og þetta er satt. En þó að við tækjum alla þá, sem síldveiðar stunduðu, eða um 200 manns, eftir því sem hv. 3. þm. Reykv. hefir komist næst, tel jeg það undrun sæta, ef óánægja væri mikil, að andmæli hafa komið aðeins frá örfáum mönnum. Á Akureyri var haldinn fundur af 10 mönnum og þar voru mótmæli gegn frv. feld með 5:3 atkv. Með leyfi hæstv. forseta ætla jeg að lesa hjer upp símskeyti frá stjórn útgerðarmannafjelags Akureyrar: „Fundurinn lýsir ánægju sinni yfir viðleitni Alþingis til þess að reyna að bæta úr þeim vandkvæðum og skipulagsleysi, sem nú er á síldarútgerð og síldarsölu, sem kemur fram í fyrirliggjandi frumvarpi, og treystir því, að við meðferð málsins á þingi takist að bæta úr göllum þeim og agnúum, sem á því eru. Sjerstaklega vill fjelagið benda á nauðsyn þess að skipum, er hafa rjett til að veiða í landhelgi og nota sjer þau rjettindi, sje bannað að hagnýta sjer veiðina annarsstaðar en í landi: ennfremur telur fundurinn nauðsynlegt, ef unt sje, að takmarka söltun og kryddun síldar. Tillagan feld með 5 atkvæðum gegn 5, næsta tillaga feld með 5 atkvæðum gegn 3. Útgerðarmannafjelag Akureyrar tjáir sig eindregið mótfallið hinu framkomna frumvarpi sjávarútvegsnefndar um einkasölu á síld, en er því meðmælt, að bönnuð verði söltun herpinótarsíldar fyrir 25. júlí ár hvert, ennfremur að reynt verði að útiloka sölu Norðmanna á síld til söltunar og kryddunar í landi - “ o. s. frv. Fyrri tillagan er hrein og bein traustsyfirlýsing og er aðeins feld með jöfnum atkvæðum. Jeg hefi ekki enn orðið var við, að það væru aðrir, sem hafa hreyft andmælum. En það er einkennilegt, að þeir, sem krefjast þess, að það þurfi meira en helming útgerðarmanna til þess að stofna þetta fjelag, en vilja svo ekki sinna frv., þegar aðeins 3 menn eru á móti því. Það er lítið samræmi í þessu. Það hefði ekki undrað mig, þó að 30 menn hefðu mótmælt, því að þetta er stórmál og eðlilegt, að margir sjeu hikandi við að stíga slíkt spor. Þá er þess og að gæta, að hagsmunir Sigufjarðar eru fyrst og fremst þeir, að þar sje veidd og söltuð síld, og sá kaupstaður gæti ekki staðið árinu lengur, ef síldveiðin liði undir lok. Hitt skiftir Siglufjörð minna máli, hverjir það eru, sem síldina veiða, því að hann græðir altaf á því, að útgerðinni sje haldið áfram. Það er nú að vísu svo, að á Siglufirði eru fáir menn búsettir, er salta nokkuð að ráði fyrir eiginn reikning, og þar eru fáir útgerðarmenn. Hagsmunir hans liggja fyrst og fremst í verslun, bryggju- og hafnargjöldum og útsvörum, sem lögð eru á aðkomumenn. Þess vegna tek jeg minna mark á þeim röddum, er þaðan heyrast í þessu máli, heldur en áliti manna annarsstaðar, enda veit jeg - og það er ekkert efamál. - að Siglfirðingum var meinilla við það, er Norðmönnum var bannað að salta síld í landi. Þeir töldu sjer meiri hagsmuni að síldveiðum Norðmanna heldur en Íslendinga. Hv. 2. þm. Eyf. (BSt) gat um það, að það væri stór agnúi á þessu einkasölufyrirkomulagi, að fjelagið hefði ekki neitt handbært fje í byrjun. Það er rjett, að þetta getur verið slæmt, en þó hygg jeg ekki, að sú ástæða ætti að verða frv. að falli. Að sjálfsögðu verða fjelagslögin þannig, að þau heimila stjórn fjelagsins að taka lán upp á væntanlegan síldarafla. Þá er og hitt aukaatriði, sem deila má um óendanlega, hvar fjelagið eigi að hafa heimilisfang, á Akureyri, Siglufirði, Ísafirði eða í Reykjavík. En þeir, sem virkilega bera heill atvinnuveganna fyrir brjósti, ættu ekki að láta þetta atriði verða að sundrungarefni. Þá sagði hv.þm. (BSt) að einkasalan yrði of víðtæk. Nefndin hugsaði mikið um þetta atriði og jeg var sjálfur lengi þeirrar skoðunar, að einkasalan ætti ekki að ná til kryddsíldar. En eftir því, sem jeg hugsaði betur um málið sá jeg, að ekki varð hjá því komist. Ef frv. þetta verður að lögum og fjelagið á að geta leyst hlutverk sitt vel af hendi, þá verður það að ráða yfir allri síld, hvernig sem hún er verkuð. Okkur háttv.þm. Borgf. (PO) ber ekki mikið á milli, en þó var eitt atriði í ræðu hans, er ekki var rjett. Hann áætlaði sem sje, að Norðmenn veiddu 2/5, hluta allrar síldar hjer við land. Það er hæpið að áætla slíkt. Norski flotinn, sem síldveiðar stundar hjer, er misjafnlega stór frá ári til árs. Hann er auk þess meir háður vindi og veðri heldur en íslensku skipin, sem leggja afla sinn á land. Það er því engin leið að áætla fyrir lok síldveiðatímans, hve mikið Norðmenn muni veiða, nje hvert hlutfall er milli veiðar þeirra og Íslendinga. Og þetta verður enn erfiðara vegna þess, að ómögulegt er að fá nákvæmar skýrslur um það, hve mörg skip fari frá Noregi hingað til síldveiða, fyr en eftir vertíðarlok. Við ræðu hv. 3. þm. Reykv. (JakM) hefi jeg margt að athuga. Hann endurtók það nú, að upphaflega frv. hafi ekki að neinu leyti haft fyrir augum hagsmuni veiðimanna, heldur aðeins „spekulanta“. Þessu mótmæli jeg algerlega, því að það hlýtur að verða beggja hagur, að síldin hækki í verði. Það getur að vísu komið fyrir, að fyrsta árið verði ekki jafnmikil eftirspurn eftir nýrri síld til söltunar og verið hefir, en þá er líka síður hætt við, að of mikið verði saltað og allir tapi fje. En verði frv. þetta ekki samþykt, geta örfáir útlendingar skamtað síldveiðimönnum verð úr hnefa, og jeg álít, að þótt verðið sje í fyrstu lágt hjá innlendum mönnum, þá sje það betra heldur en láta útlendinga gína yfir gróðanum, enda mun verð á nýrri síld hækka á næsta ári, ef sæmilega gengur með fjelagsskapinn, enda er þetta einn aðaltilgangur með frumvarpinu. Þá talaði sami hv.þm. (JakM) mikið um það, að allir útgerðarmenn, þ. e. a. s. þeir, sem gera út skip til veiða, hafi ekki atkvæði í fjelaginu. Þetta finst mjer ekki skifta svo miklu máli, enda ekki hægt að koma því svo við, að í lagi sje. Og mjer finst ekki nein sjerstök ástæða til þess að láta t. d. 20–30 útgerðarmenn, sem aðeins veiða síld til bræðslu, hafa atkvæðisrjett í fjelagi útflytjenda. Þeir ættu þá aðallega að hafa atkvæðisrjett um verð á nýrri síld, en mikið efamál, hvort það væri rjett, því að verð á henni gæti þá farið upp úr öllu valdi, enda þótt verð á saltsíld væri fyrir neðan allar hellur. Í byrjun verða allir að vera samtaka um það að gera síldina svo ódýra, að hún geti verið samkepnisfær á erlendum markaði. Af þeirri ástæðu má því fyrir mitt leyti samþykkja það, að útgerðarmenn hafi líka atkvæðisrjett í fjelaginu, og sje það eitt nægilegt til þess að útiloka ágreining um málið hjer, þá skal jeg greiða því atkvæði. Þá skal jeg minnast á undirbúning þessa fjelagsskapar. Hv. 3. þm. Reykv. hneykslaðist mjög á því, að við hefðum ekki safnað saman helmingi þeirra manna, er við síldveiðar og verslun fást. Það er erfitt að gera það í einu hendingskasti, en ekki er útilokað, að það verði gert. Frv. er ekki komið í gegnum þingið ennþá, og verður hægt að ná til fleiri manna áður en það verður að lögum, og eins má safna mönnum í fjelagið á eftir. Þó er í þessu efni eitt athugavert atriði. Samkvæmt núgildandi löggjöf eru Danir og Færeyingar jafnrjettháir og Íslendingar og hafa stundað hjer þessa atvinnu síðastliðið ár og ætla sjer að gera það í sumar. Ef á að leita til allra, sem uppfylla skilyrðin fyrir því að ganga í fjelagið, áður en það er stofnað, yrði þá líka að leita til þessara manna, en það getur tekið tíma að smala þeim saman. Jeg er þakklátur háttv. 3. þm. Reykv. fyrir það, að hann játaði, að fyrir okkur mundi ekki vaka annað en umhyggja fyrir þeim mönnum, er þessa atvinnu stunda. Því að það hefði að sjálfsögðu mátt gera okkur getsakir, og eins og umr. fara stundum hjer á hinu háa Alþingi, megum við vera þakklátir fyrir það að hafa sloppið enn brigslyrðalaust. Jeg get fullvissað háttv.þm. (JakM) um það, að við sjáum nú sem stendur engin önnur ráð en þetta til þess að bjarga íslensku síldarútgerðinni. Og þótt nú sje kvartað um fólksleysi í sveitunum, þá ber þess að gæta, að allur þorri þess fólks, sem síldaratvinnu stundar, er algerlega óvanur sveitavinnu og getur því ekki horfið að henni, ef síldarvinnan bregst. En þótt svo væri ekki, gæti ekki helmingurinn af síldarvinnufólki fengið atvinnu í sveitunum, skyldu síldveiðarnar leggjast niður. Og reynslan hefir sýnt, að ekki er í annað hús að venda fyrir þetta fólk, því að um síldveiðitímann er mjög örðugt að reka nokkra aðra útgerð. Þess vegna verður að neyta allra bragða til þess að bjarga síldarútveginum frá kaldakoli.

Hákon Kristófersson Jeg hefi nú ekki margt að segja um þessa till. Eins og hv.þdm. er kunnugt, er hún ekki flutt af mjer, heldur einum hv.þm. úr Ed., hinum mesta heiðursmanni. Jeg má því vera honum að nokkru leyti þakklátur fyrir flutninginn. Fyrir nokkrum árum flutti jeg till. um líkt efni, en það var af fjárhagslegum ástæðum, að hún náði ekki fram að ganga. En í fyrra átti jeg tal um þetta við hæstv. atvrh. (MG), og undirtektir hans voru á þann veg, að hann taldi sjer ljúft að gera það, sem hægt væri, svo fljótt sem föng væru á. Hæstv. atvrh. er hjer viðstaddur nú, og vænti jeg þess, að hann segi til, ef jeg fer ekki hjer með rjett mál. Þessi till. er nú fyllri en mín. Hún ætlast til, að mæld sje upp öll leiðin frá Hagabót inn að Gilsfirði. Jeg býst nú við, að hv. tillögumaður viti ekki, að það er búið að mæla upp nokkuð af Gilsfirði, svo það yrði þá núna mælt frá Siglunesi inn með Barðaströndinni. Þegar skip kemur vestan að, er heppilegra að fara inn með ströndinni heldur en fyrst til Flateyjar, enda nægt dýpi fyrir skip til að sigla þar inn með, ef veður leyfir. Jeg skal taka það fram, að jeg álít þetta nauðsynjamál, og vænti jeg, að hæstv. atvrh. (MG) ljái því sitt mikilsverða fylgi, og í sambandi við ræðu, sem hv. 1. þm. S.-M. (SvÓ) flutti hjer nýlega í deildinni, viðvíkjandi byggingu fyrirhugaðs strandferðaskips, vil jeg segja, að þetta mál er þess eðlis, að svo fremi sem það er brýn nauðsyn að byggja það skip, þá hlýtur þetta atriði að ganga á undan, því að jeg sem kunnugur maður á þessum slóðum fullyrði, að ekkert skip á stærð við „Esju“ myndi fást til að fara þarna um, nema því aðeins, að uppmæling á siglingaleiðinni hefði verið framkvæmd áður. Jeg veit það vel, að það mun ekki vera hægt að sigla hverju skipi þarna inn, nema ef vera skyldi inn á Þorskafjörð, því að það mun naumast talin hæf siglingaleið, nema þá undir stjórn vel kunnugs manns, en um þessa leið inn með Barðaströndinni veit jeg, að ekki mun mikill farartálmi hvað dýpi snertir. Jeg skal benda á nauðsynina fyrir þessu, að meðal margs annars er einmitt á yfirstandandi sumri gert ráð fyrir, að fluttir verða símastaurar til hinnar svokölluðu Barðastrandarsímalínu, en einmitt af því, að þessi leið hefir ekki verið mæld upp, hafa ekki náðst samningar um, að skipið fari lengra með staurana en inn að Haga, og býst jeg við, að af því, hvernig á stendur, verði mjög mikill kostnaðarauki að landsetning þeirra í Flatey, sem ekki hefði fyrir komið, ef þessi leið hefði verið mæld. Það mætti nú ætla, að sýslubúar mínir teldu, að einmitt framkoma þessarar till. mundi gera það að verkum, að uppmælingunni yrði hraðað, en jeg slæ því aftur föstu, að þrátt fyrir tilraun hv.flm. (JJ) til að styðja mig og sýslubúa mína, mundi þessi uppmæling komast jafnfljótt í framkvæmd án þess. En úr því að þessi till. er fram komin, vænti jeg þess, að hún verði látin ganga til síðari umr., en annars skiftir það mig engu máli, hvernig með hana verður farið, því að það, sem jeg læt mig skifta, eru undirtektir hæstv. atvrh. (MG), og jeg býst við, að það verði sömu hagstæðu undirtektirnar sem jeg hefi áður fengið að heyra frá hans hendi.

Atvinnumálaráðherra (MG): Það er alveg rjett, sem hv.þm. Barð. (HK) hefir tekið fram, að hann hefir oft minst á mælingu á þessari siglingaleið, og jeg hefi sagt, að það mundi verða að því undið eins fljótt og ástæður leyfa, og skal jeg geta þess, að skipstjórinn á hinu væntanlega strandvarnarskipi hefir verið beðinn að setja sig inn í mælingar á siglingaleiðum. Jeg hefi ekki heyrt frá honum, hvort hann þykist geta sett sig nægilega inn í það, en jeg býst við, að hann geri hvað hann getur, en þótt við þyrftum að fá sjerfróðan mann til framkvæmdanna, er þó mesti munur, ef við getum sjálfir lagt til skipið, en þar höfum við yfir að ráða strandvarnarskipunum tveimur og vitabátnum. Það eru þau einu skip, sem við höfum yfir að ráða til þess, því að fara að leigja skip, yrði mjög dýrt. Hvað það snertir, hvernig fara skuli með till., þá finst mjer sjálfsagt, að hún verði samþ., því að mjer finst engin ástæða til að fella hana, og ekki heldur ástæða til að vísa henni til nefndar. Þetta hefir áður verið samþ., eins og hv.þm. Barð. (HK) sagði, svo að þetta er þá aðeins árjetting á því, sem áður hefir verið flutt og samþ.

Tryggvi Þórhallsson Jeg stend hjer upp til þess að minna á, vegna þess kjördæmis, sem jeg er fulltrúi fyrir, að á Alþingi 1920 samþykti Nd. Alþingis till. til þál., þar sem skorað var á landsstjórnina að láta rannsaka nokkurn hluta af þeirri siglingaleið, sem hjer er talað um, og svo innsiglingu á Bjarnarfjörð hinn syðra í Strandasýslu og hafnarstað við Kaldrananes. Þetta hefir nú enn ekki orðið, og ætla jeg ekki að áfellast stjórnina fyrir það, því að jeg býst við, að það sje satt, sem hæstv. atvrh. (MG) sagði, að hjer sje ekki um mikinn skipakost að ræða til þess, en jeg vil leggja áherslu á það, að það er alveg eins mikil þörf á þessu fyrir austan Vestfjörðu eins og fyrir vestan, og úr því að farið er að árjetta þetta, þá býst jeg við, að mjer þætti rjettast að taka það inn í þessa till., sem var í till. 1920. Jeg skal geta þess, að á tveim fundum þar vestra, sem jeg hefi verið á, hefir verið ýtt á mig með að halda þessu fram, og jeg hefi búist við, að þegar ríkið eignaðist nýtt strandvarnarskip, mundi hægt að sinna þessu máli meira. En jeg vil, um leið og jeg sem sagt tilkynni, að jeg muni koma með brtt. við þetta, beina því til hæstv. atvrh. (MG), að ef hæstv. stjórn lætur fara að rannsaka þessa leið, þá að hafa hina staðina í huga líka. Jeg get sagt frá því um leið, að þegar talað var um þessa staði, var líka minst á Kollafjörð og óskað eftir, að mæling færi þar fram.

Atvinnumálaráðherra (MG): Jeg ræddi nú aðeins um þessa uppmælingu, sem hjer er talað um í till., en auðvitað er, að það gildir alment það sama um aðrar till., sem samþ. hafa verið, og er að því leyti alveg sama, hvort hv.þm. Str. (TrÞ) kemur með brtt. við þessa till. eða ekki. Jeg get sagt hv.þm. (TrÞ), að það verður jafnskjótt frá minni hálfu undinn bráður bugur að því að framkvæma þessar mælingar, þegar hægt er, hvort sem brtt. kemur frá honum eða ekki.

Hákon Kristófersson Jeg gleymdi að taka fram í sambandi við þessa till., að svo fremi að snúið verði að þessu verki, vil jeg benda á, að í till. þessari, sem nú liggur fyrir, er talað um rannsókn á siglingaleiðum meðfram norðurströnd Breiðafjarðar og um Gilsfjörð, í því skyni, að strandferðaskip geti hættulaust komið á nokkrar hafnir í Barðastrandarsýslu, frá Hagabót og inn að Króksfjarðarnesi, svo og að Salthólmavík, en í hinni till. er miðað við Flatey og Haga, og þá mætti það ekki gleymast, að það þyrfti jafnt að mæla upp leiðina frá Flatey og upp að Haga. Jeg hefi bent á það, að þegar skip kæmi vestan að, væri nauðsynlegt að mæla upp siglingaleiðina inn Breiðafjörð, sem mundi verða mjög fljótlegt, því að það þarf aðeins að miða leiðina, því að dýpið er nóg fyrir hvaða skip sem vera skal, og þó að það kanske hefði ekki mikla þýðingu, gæti jeg þó bent á nokkra menn þar vestra, sem eru sjerstaklega kunnugir þessari leið og gætu verið væntanlegum mælingamönnum til mikillar og góðrar aðstoðar, og vil jeg þar til nefna fyrstan Snæbjörn hreppstjóra í Hergilsey, sem er manna glegstur á þessu sviði.

Pjetur Ottesen Jeg skildi hæstv. atvrh. (MG) þannig, að það væri meiningin að láta hið væntanlega strandvarnarskip taka að sjer þessar mælingar á Breiðafirði, og ef til vill víðar á landinu. Jeg minnist þess, að þegar mæld var leiðin inn að Skógarnesi, þá tók það víst 5 vikna tíma, og ef það er meiningin að fara að binda skipið við slíkar mælingar á mörgum stöðum, þá er jeg hræddur um, að þær vonir bregðist, sem allur almenningur hefir gert sjer um not þess og þýðingu fyrir fiskveiðarnar.

Atvinnumálaráðherra (MG): Mjer er það fullkomlega ljóst, að ekki er hægt að binda skipið um langan tíma við slík störf, en það er þó til bóta, að skipstjórinn læri þetta, svo að skipið geti unnið að þessu, ef það þarf ekki að gæta strandvarna annarsstaðar, og svo er líka gott, að hann kunni þetta, til þess að geta kent öðrum, þótt hann geti ekki unnið að því sjálfur. En svo höfum við líka vitabátinn, sem gæti framkvæmt þetta verk. Auðvitað er ekki meiningin, að skipið framkvæmi þetta verk stöðugt, því að það á fyrst og fremst að vera strandvarnarskip, en það getur vitanlega fengist við það í hjáverkum.

Þórarinn Jónsson Jeg hafði skrifað hjer upp brtt., vegna þess að jeg hjelt kanske, að það mundi gleymast, sem komið hafði til tals hjer áður, en þó að svo verði ekki, þá gerir ekkert til, þó að þessi brtt. mín komi hjer til umr. síðar. Það kom til tals á þinginu 1922 að fá uppmælingu fyrir Hornströndum og kringum Þaralátursfjörð, og flutti jeg þá ásamt hæstv. fjrh. (JÞ) till. um að mæla upp siglingaleið meðfram Vatnsnesi vestanverðu og inn til Hvammstanga. Þessi brtt. komst ekki að fyrir það, að þáltill. sjálfri var vísað frá vegna formgalla. Hún var sem sje borin fram í Sþ., en átti að fara gegnum báðar deildir, með því að hún fór fram á útgjöld úr ríkissjóði. Nú vil jeg leyfa mjer, úr því að mál þetta er aftur komið hjer á dagskrá, að fara nokkrum orðum um þörfina á sjómælingu á þessum slóðum. Svo hagar til norður þar, að sjómenn telja þessa leið miklu skemri en hina venjulegu leið, og svo er það líka, að á þessari vestari leið er mjög sjaldan þoka, en getur aftur legið dögum saman á hinni venjulegu siglingaleið. Svo er annað atriði líka, sem þarna kemur til greina. Það hefir nýlega verið löggilt höfn á Hindisvík, en siglingaleiðin þangað hefir ekki verið mæld upp, en það er nauðsynlegt fyrir skip, sem koma þangað, því að þótt skipstjórarnir telji fært, að skipin fari þangað, þá þykir þó ekki rjett að leggja þau í það, og vátryggingarfjelögin neita að vátryggja þau þangað, nema því aðeins, að leiðin sje mæld. Jeg býst við að koma fram með brtt., sem fer í þá átt, að þessi leið verði mæld upp, og þarf jeg þá ekki að tala neitt fyrir henni þegar hún kemur til síðari umr., úr því að jeg hefi gripið tækifærið nú. Það kemur iðuglega fyrir, að skip verða að liggja dögum saman á Húnaflóa vegna þoku, en þessa þoku leggur mest vestan að, og er þá oft skemri leiðin fær, þótt hin leiðin sje ófær vegna þoku. Þannig hefir Goðafoss oft orðið að liggja þar, teptur af þoku, og hefir þá skipstjórinn talið þessa skemri leið færa. Jeg skal svo ekki fjölyrða meira um þetta að sinni, en vona, að hæstv. stjórn taki þessa athugasemd mína til greina.

Jón Auðunn Jónsson Úr því að farið er að tala um þingsályktanir, sem samþ. hafa verið endur fyrir löngu, er sjálfsagt að minna hæstv. atvrh. (MG) á þál. um að mæla upp innsiglinguna á Þaralátursfjörð. Þessu hefir orðið að fresta vegna fjárskorts, en jeg verð líka að taka undir það með hv.þm. Borgf. (PO), að það er ekki hægt að binda landhelgisgæsluskipið við slíkar mælingar. Það mun vera talsverður vandi að mæla þessar sjóleiðir og þurfa kunnáttu til og æfingu, og óvíst, að við höfum mönnum á að skipa til slíkrar vinnu. Jeg hygg, að það, sem hefir verið mælt hjer, hafi að mestu leyti verið mælt af dönsku sjóliðsforingjunum á „Islands Falk“ og svo á „Heimdalli“ í gamla daga. Jeg vildi óska þess, að þegar fært þætti, væri siglingaleiðin inn á Þaralátursfjörð mæld upp, því að það væri sjerstaklega hentugt fyrir fiskiflotann okkar. Reyndar eru Ísfirðingar svo kunnugir þar, að þeir fara þessa leið fyrirhafnarlaust. Það er mjög fiskisælt þar við ströndina, og því jafnaðarlegast mikið af skipum þar, en ef óveður skellur á snögglega, er ekkert annað að leita en á tvær hafnir, aðra litla, en aðra ótrygga.

Benedikt Sveinsson Jeg man ekki, hve margar hafnir Alþingi hefir löggilt í þetta sinn, en svo mikið er víst, að ein af þessum höfnum er í mínu kjördæmi. Það er Leirhöfn á Sljettu. Nafnið er mörgum kunnugt sakir þess atorkubúskapar, sem þar er rekinn í landi, og um kosti hafnarinnar sjálfrar ritaði kunnugur maður, Einar Sigfússon á Ærlæk, langa og skilmerkilega grein í blaðið „Ægi“ í fyrra. Ennfremur tók formaður Fiskifjelags Íslands sjer ferð á hendur þangað síðastliðið sumar til þess að skoða höfnina, og leist mjög vel á hana. Höfnin liggur vestanvert á Sljettu og er trygg þegar inn er komið, en sá er ljóður á, að leiðin hefir ekki verið mæld. Nú hefi jeg fengið áskorun um að taka í þann sama streng hjer á Alþingi, sem Fiskifjelagið gerði á síðasta þingi sínu, og veit jeg, að forseti Fiskifjelagsins er mjög hlyntur því, að höfnin verði mæld í sumar. Þar er aðdjúpt, en rif fyrir mynni hafnarinnar, og þarf því að mæla upp hafnarmynnið og setja greinileg merki, er vísi mönnum rjetta leið. Það er talið, að þetta þurfi ekki að kosta mikið, þar sem um örstutta leið er að gera, því að djúpleið liggur rjett fyrir framan, og er víst hægt að gera þetta á mjög stuttum tíma. Á hinn bóginn vil jeg benda á, að hver höfn, sem mæld er, svo að hún megi koma að notum, er viðbót við hafnirnar á landi hjer og því fundið fje fyrir sjómenn vora. Vona jeg því, að þessari brtt. verði vel tekið í þessari hv. deild.

Atvinnumálaráðherra (MG): Það bæta sjálfsagt allir við þessa till., sem eiga kjördæmi, er liggja að sjó. En viðvíkjandi því, sem hv.þm.N.-Þ. (BSv) sagði um Leirhöfn, vil jeg geta þess, að jeg hefi von um það, að hægt muni verða að mæla upp höfnina þar í sumar, vegna þess, að það er tiltölulega lítið verk, en hitt sjá allir menn, að það er ekki til neins að hnýta svo miklu aftan í till. Það verður til þess að gera hana þýðingarlausa. En jeg skal auðvitað reyna að hafa áhrif á, hvort sem þess verður langt eða skamt að bíða, að byrjað verði á því, sem nauðsynlegast er, og þar verða þeir menn kvaddir til ráða, sem helst bera skyn á slíkt. Að öðru leyti sje jeg ekki ástæðu til að lengja umr. um þetta, vil aðeins geta þess, að jeg held, að það sje alveg eins góð leið að skrifa stjórninni um svona mál eins og að vera að samþykkja það í þáltill.

Klemens Jónsson Úr því að farið er að tala um þessi mál, vil jeg leyfa mjer að rifja dálítið upp fyrir hv.þm. það, sem gerðist hjer á þinginu 1922. Þá kom fram í þinglok þingsályktunartillaga frá hv.þm.N.-Ísf. (JAJ) um uppmælingu fyrir Hornströndum og kringum Þaralátursfjörð. Jafnframt kom önnur tillaga frá hv. 2. þm. Húnv. (ÞórJ), sem fór í þá átt að mæla siglingaleið frá Vatnsnesi og inn að Hvammstanga. Þessar till. voru teknar aftur, vegna þess að jeg, sem þá var atvrh., lýsti yfir því, að jeg mundi taka þær til greina, hvort sem þær yrðu samþ. eða ekki. Og það er eins nú, að það er sama, hvort slíkar till. verða samþ. eða ekki, aðeins ef hæstv. atvrh. (MG) vill lofa að taka málið til greina. En um leið komu fram ýmsar aðrar till., þar á meðal till. frá þáv. þm. Rang., um að mæla upp innsiglingu til Hallgeirseyjar, og úr því að farið er að minnast á þessi mál, og margir hafa borið fram óskir sínar í þeim efnum, þá vil jeg biðja hæstv. atvrh. (MG) að hafa Hallgeirsey á bak við eyrað líka. Annars vil jeg geta þess, að það er ekki nóg, að hv.þm. standi upp og biðji um, að þetta og þetta sje gert; þeir verða líka að veita viðkomandi ráðh. peninga til framkvæmdanna. Það var þá leitað til flotastjórnarinnar dönsku og spurt, hvað ýmsar þessar rannsóknir myndu kosta, og þeir gerðu kostnaðaráætlun um þetta. Upphæðin var eitthvað 60 þús. kr., og var þó ekki talið kaup þeirra manna, sem flotamálastjórnin lofaði að leggja til, svo að ef hv.þm. er nokkur alvara með að koma þessum mælingum í framkvæmd, þá verða þeir að veita upphæðir til þess í fjárlögunum. Nú stendur einmitt fyrir dyrum ein umr. um fjárlögin, og þá er okkur hægt, ef áhugi er fyrir því, að koma því fram, og tel jeg ver farið, ef það verður ekki gert. En jeg geri ekki ráð fyrir, að hægt verði að nota strandvarnarskipið mikið til þessa starfa. Jeg geri ráð fyrir, að það verði að hafa annað fyrir stafni; en eins og hv.þm. Borgf. (PO) tók fram, var uppmælingin við Skógarnes framkvæmd á mótorbát, og þykir mjer líklegt, að við Barðaströnd, Strandir og á Húnaflóa, megi vel framkvæma mælingarnar á mótorbátum. En það verður að gefa atvrh. heimild til að nota fje til þess, og álít jeg ekki rjett, um leið og farið er fram á afgreiðslu þessara mála, að heimila í þál. svo og svo mikið fje, sem atvrh. svo getur notað eftir eigin vild. Held jeg, að rjettast væri að koma með brtt. við fjárlögin. En ef hæstv. atvrh. (MG) treystir sjer til að verða við öllum þessum beiðnum, án þess að hafa fjárlagaheimild að baki sjer, þá hefi jeg auðvitað ekkert við því að segja.

Atvinnumálaráðherra(MG) : ...*) Hins vegar skil jeg ekki í, að neinn geti búist við, að allar þessar uppmælingar verði framkvæmdar þegar á næsta ári eða næstu árum. Jeg verð að segja, eins og áður, að mjer virðist ekkert undarlegt við það, þótt „Þór“ væri t. d. ætlað að mæla upp siglingaleiðina inn til Hallgeirseyjar, á meðan hann er til varna þar með söndunum, eða að gæta neta fyrir Vestmannaeyinga. Jeg get líka hugsað mjer, að fá mætti mann frá útlöndum, sem hafður yrði svo á vitabátnum eða Þór og látinn annast mælingarnar. Því þó að skipið sje við strandvarnir, er það ekki altaf á ferðinni, heldur liggur stundum lengi inni á höfnum, og ætti það þá að geta sjeð um eitthvað af þessum mælingum. En sem sagt, jeg vil endurtaka þetta, sem jeg sagði áðan, að jeg vona, að hv.þdm. sjeu ekki svo ósanngjarnir að heimta, að allar þessar uppmælingar fari fram á næsta ári eða næstu árum. *) Byrjunina á ræðunni vantar. - M.G.

Hákon Kristófersson Viðvíkjandi kostnaðinum, sem hv. 2.þm. Rang. (KlJ) var að tala um, þá vildi jeg taka það fram, að jeg tel það leiða af sjálfu sjer, eins og þáltill. felur í sjer, að það sje lagt í hendur stjórninni, hvernig hún hagar framkvæmdunum, og treysti jeg henni vel til þess, ef hún á annað borð telur hag ríkissjóðs það góðan, að hann geti borið kostnaðinn af mælingum þeim, sem ætlast er til að ráðist sje í að framkvæma. Og þrátt fyrir þá brýnu nauðsyn, sem jeg tel vera á því, að mælingarnar á Breiðafirði verði framkvæmdar sem fyrst, þá mun jeg þó ekki koma með brtt. við fjárlögin, til þess að tryggja mjer, að þær mælingar, sem jeg ber sjerstaklega fyrir brjósti, fari fram á næsta ári. Um það, að landhelgisgæsluskipin annist eitthvað af þessum mælingum, verð jeg að segja fyrir mitt leyti, að jeg er ekki á móti því, ef það verður ekki til þess að draga úr gæslunni, svo að mjer virðist engin fjarstæða eða goðgá að minnast á þetta. Næsta ár má líka búast við, að þau verði orðin þrjú strandvarnarskipin, svo að þá ætti að verða hægra um vik fyrir þau að skifta þessu á milli sín. En hitt verð jeg að segja, að mjer finst helst til mikið alvöruleysi skjóta hjer upp hausnum á Alþingi, þegar hv.þm. höfuðstaðarins varpa fram í deildinni þeirri spurningu (þótt að vísu væri gert með innskoti í ræðu utanbæjarþingmanns), hvort ekki mundi tími til kominn, að tjörnin hjerna í borginni yrði mæld upp. Þetta á að sýna lítilsvirðingu þeirra fyrir kröfum manna utan af landi, að það sje ekki meiri ástæða til að fjölga þeim stöðum kringum land, sem skip geta hafnað sig á, heldur en að mæla upp þennan forarpoll höfuðstaðarins. Jeg verð nú að segja fyrir mitt leyti, að hv. 2. og 4. þm. Reykv. (JBald og MJ) sjeu lítið þakkarverðir fyrir slíkt.  (Fjrh. JÞ: Þeir eiga ekki allir óskilið mál þar)  . Það er satt. Hæstv. ráðh. (JÞ) undanskil jeg, en tveir þingmenn Reykv. hafa þó ymprað á þessu.

Jón Auðunn Jónsson Hæstv. atvrh, (MG) hefir nú gert öllum þeim hv.þm., sem að beiðnum þessum standa, góð skil, að svo miklu leyti sem hægt er, og þess vegna hygg jeg, að allir mættu því vel una að vísa þessu máli til stjórnarinnar með því fororði, að jafnt gangi yfir alla og að þeir fái þessar siglingaleiðir mældar svo fljótt sem kostur er.

Benedikt Sveinsson Jeg vil leyfa mjer að þakka hæstv. atvrh. fyrir góðar undirtektir um mína málaleitun. Hann gaf bestu vonir um, að hann mundi á sumri komanda geta látið mæla upp Leirhöfn. Treysti jeg þar fullum efndum. Jeg er því sammála hv.þm.N.-Ísf. (JAJ) um, að besta lausnin á þessu máli sje sú að vísa því til stjórnarinnar.

Þórarinn Jónsson Ef jeg á að geta greitt því atkv. að vísa málinu til stjórnarinnar, verð jeg fyrst að vita, hvort þessar mælingar verði látnar ganga jafnt yfir alla, og fá einhverja vissu eða loforð um, að mitt kjördæmi verði ekki út undan. Hindisvík er nú löggiltur verslunarstaður, en aðeins örfá skip fást til þess að koma þar við, vegna þess, að innsiglingarleiðin hefir ekki verið mæld upp. Hitt má vel vera, að Leirhöfn á Sljettu hafi eitthvað meira til síns ágætis, þar sem svo greið loforð hafa verið gefin um uppmæling hennar, en þó vil jeg vita, hvort Hindisvík verði sett hjá, vegna þess að jeg á þar hlut að máli.

Tryggvi Þórhallsson Jeg segi alveg það sama fyrir Strandasýslu og sá hv.þm., sem nú var að ljúka máli sínu, sagði um Vestur-Húnavatnssýslu. Jeg vil fá að heyra skýr svör um það, áður en jeg greiði atkv. um að vísa málinu til stjórnarinnar, hvort jeg megi reiða mig á, að þessar mælingar á Ströndum verði ekki látnar sitja á hakanum. Hitt skil jeg vel, þó að hv.þm.N.-Þ. (BSv) greiði atkv. með því að vísa málinu til stjórnarinnar, þegar hæstv. atvrh. (MG) hefir gefið honum loforð um, að Leirhöfn verði mæld upp þegar í sumar.

Atvinnumálaráðherra (MG). Jeg hefi ekki beðið um, að málinu sje vísað til stjórnarinnar. Hv. þdm. um það. Og mjer stendur alveg á sama, hvort sú till. verður samþ. eða ekki. Það verður ekki gert meira en hægt er í þessu efni. Það er því ekki hægt að knýja fram nein loforð frá mjer með dulbúnum hótunum um að greiða atkv. gegn því að vísa málinu til stjórnarinnar. Jeg læt mjer í ljettu rúmi liggja, hvað samþ. verður. Um Leirhöfn er það að segja, að þar eru mælingar lengra á veg komnar en annarsstaðar og kosta minna en aðrar uppmælingar. Hinsvegar sje jeg ekki ástæðu til að gefa loforð í eina nje neina átt. Að framkvæmdum þessum verður unnið svo skjótt sem kostur er, og í þeirri röð, sem stjórninni og trúnaðarmönnum hennar kemur saman um. Þess vegna er mjer sama, hvort till. verður vísað til stjórnarinnar eða ekki.