Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Ég vil í fyrsta lagi leyfa mér að spyrjast fyrir um þáltill. okkar hv. 4. landsk. um skipun nefndar til að rannsaka tjón landsins af innflutningstálmunum á síðasta ári. Till. þessi hefur tvisvar verið tekin á dagskrá, en verið tekin af dagskrá í bæði skiptin. Þá vil ég beina fyrirspurn til hæstv. ríkisstj. í tilefni af því, að annar ófriðaraðilinn hefur lýst hafnbanni á Ísland. Vil ég spyrja þess, hvort hæstv. ríkisstj. hafi ekki hugsað sér að ræða við Alþingi um ráðstafanir, sem hægt væri að gera til að draga úr afleiðingum hins harðnandi hafnbanns á landið, þar sem augljóst er, að siglingar til Ameríku geta einnig orðið hættulegar. En slíkar ráðstafanir geta ekki komið að verulegu gagni, nema þær séu gerðar þegar í stað. Ég veit til dæmis, að sakir vanrækslu hæstv. ríkisstj. er nú lítið til af nauðsynjum í landinu. Væri æskilegt, að ríkisstj. svaraði þessari fyrirspurn, ef hún telur sig á annað borð ábyrga gagnvart þinginu og þjóðinni, en ekki einhverjum öðrum aðilum.

Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson) : Frv. þetta er undirbúið og samið af milllþn. í gjaldeyrismálum, en flutt sem stjfrv. Er hér um að ræða nýmæli í íslenzkri löggjöf, ef frv. nær fram að ganga, og því vil ég fylgja frv. úr hlaði með fáeinum orðum til skýringar, þó að þau verði ekki mikið annað en endurtekningar þess, sem tekið er fram í grg. Hv. þm. vita það, að útflutningsverzlun landsins hefur oft hrakað mjög, ef harðnað hefur í ári, verðfall orðið eða aflaleysi, og er því útflutningur okkar og afkoma atvinnuveganna mjög misjöfn frá ári til árs. Þegar þrengt hefur að á þennan hátt, hefur orðið að grípa til þess ráðs að skammta gjaldeyrinn, því að þjóðin hefur undanfarna áratugi verið að koma á miklum framkvæmdum í landinu, svo að allt fjármagn, sem til var á hverjum tíma, var notað að fullu til þessara framkvæmda og ekkert aflögu til þess að mæta erfiðleikum, sem að steðjuðu. Varð því jafnan að byrja þegar á því að skammta gjaldeyrinn, ef á bandinu stríkkaði. Um það verður nú ekki deilt, að það er mjög slæmt að þurfa ætíð að óttast gjaldeyrisskort og yfirfærsluvandræði, þó að erfiðleikar komi um stundarsakir. Vaknar þá sú spurning, hvort ekki væri hægt að hafa á öllum tímum handbæran gjaldeyri, sem hægt væri að grípa til í erfiðleikum, og mætti þá hafa þennan sjóð þannig, að ekki mætti grípa til hans nema í knýjandi nauðsyn. Frv. þetta er tilraun til að koma á slíku skipulagi. Gert er ráð fyrir því, að þjóðbankinn eigi jafnan 12 milljónir króna í erl. gjaldeyri, umfram það, sem hann skuldar á hverjum tíma í stuttfrestalánum, og er það tekið fram, að ekki megi eyða þessu fé nema í brýnni nauðsyn og að fengnu samþ. ráðh. þess, er fer með gjaldeyrismál. Skipa skal n., og skal Alþ. skipa 3 menn í hana og þjóðbankinn 3, en ráðh. gjaldeyrismála skal vera formaður hennar. Skal leita álits þessarar n. um það, hvort tímabært skuli teljast í hvert sinn að taka fé úr sjóðnum. Aðalatriði frv. er það, að málum sé svo fyrir komið, að aldrei sé hafður í umferð allur sá gjaldeyrir, sem þjóðbankinn á yfir að ráða á hverjum tíma, en áður hefur verið gert ráð fyrir því, að allt fjármagn hans væri í veltunni í senn. Má segja, að í mikið sé ráðizt að liggja með peninga, sem litla eða enga vexti muni bera, og hafi þjóðin ekki efni á slíku, því að hún verði að hafa handbært mikið „kapital“ á hverjum tíma, sem hljóti að vera erlent lánsfé að miklu leyti. Þar til má svara því, að ekkert fyrirtæki er svo lítilfjörlegt, að það telji sig ekki þurfa að hafa fé í sjóði til þess að mæta óvæntum greiðslum, og ætti það þá ekki síður að eiga við um þjóðarheildina, að henni væri nauðsyn á að eiga nokkurn varasjóð, til þess að draga úr áhrifum kreppuástands, sem hlýtur að koma öðru hverju. Ég held því, að nauðsynlegt sé, að þjóðbankinn geti á venjulegum tímum átt innieignir erlendis, í stað þess að skulda, og séu þær innieignir ekki notaðar nema brýna nauðsyn beri til. Er nú tækifæri til að breyta um stefnu í þessum efnum, er gjaldeyrisástandið er svo ólíkt því, sem verið hefur. Þá er annað atriði, sem milliþn. telur mikils virði. Það er kunnugt, að alltaf, er viðskiptaörðugleika ber að garði, eru menn seinþreyttir til að grípa til sérstakra ráðstafana og fresta því í lengstu lög. Reynslan er sú hér á landi, að aldrei hefur verið gripið til sérstakra ráðstafana fyrr en allur gjaldeyrir hefur verið uppeyddur og skuldir hafa myndazt erlendis. Þeir, sem að frv. standa, gera sér nú vonir um, að þessi sjóður mundi auka mjög líkur til þess, að í tæka tíð yrðu gerðar ráðstafanir til að draga úr gjaldeyriskreppu, áður en svo væri komið, að eyddur væri allur handbær gjaldeyrir, en þegar til þess kemur að ákveða, hvort taka skuli fé úr sjóðnum, skal n. sú, sem um getur í 7. gr. frv., leggja fram álit sitt og till. um það, hvað gera skuli til þess að koma í veg fyrir, að sjóðurinn eyðist allur. Þannig myndast svigrúm á meðan sjóðurinn er að eyðast, eða bankarnir eru að eyða lánum, sem þeir hafa fengið, svo að gjaldeyrisskortur verður ekki fyrr en sjóðurinn er eyddur og svo lán bankanna. Annars eru líkur til, að aldrei þyrfti til þess að koma, að sjóðurinn eyddist að fullu eða bankarnir yrðu að taka sérstök lán vegna skorts á gjaldeyri. Það má segja, að frv. tryggi ekki fyrir fram, að árangur náist, ef allt væri látið reka á reiðanum, en við teljum hins vegar, að frv. auki líkur til þess, að nægilega snemma yrði hafizt handa um ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir vandræði. Þá vil ég leggja áherzlu á það, að n. sú, sem gert er ráð fyrir í frv., að skipuð verði, yrði nokkurs konar föst mþn., er héldi fund að minnsta kosti einu sinni í mánuði undir forsæti ráðh., fylgdist með öllu því, er snertir gjaldeyrismálin, ræddi þessi mál á fundum sínum og gerði till. um þau til ríkisstj. og Alþ., ekki aðeins á erfiðleikatímum, heldur og þess á milli. Við teljum það mikils virði, að hafizt geti gott samstarf, og betra en áður, milli manna frá Alþ. og bankanum, þar sem ráðh. yrði nokkurs konar tengiliður. Fulltrúar flokkanna í n. mundu þá leggja fram till. sínar í umboði flokka sinna og á ábyrgð þeirra. Gerum við ráð fyrir því, að samstarf stjórnmálaflokkanna innan þessarar n. mundi mjög auka á ábyrgðartilfinningu þeirra fyrir þessum málum. Nú má segja, að það sé að vísu gott og blessað að hafa þennan gjaldeyrisvarasjóð, en það sé ekki einhlítt, ef hver og einn geti farið til útlanda og tekið þar lán eftir vild. Gæti þá farið svo, að sjóðnum yrði eytt í raun og veru, með því að landsmenn tækju á sig slíkar skuldbindingar. Hefur þetta atriði verið þaulrætt í n. Eru því í frv. ákvæði, þar sem bönkum landsins, öðrum en seðlabankanum, svo og öðrum opinberum stofnunum, er bannað að taka lán erlendis, nema með samþ. ráðh. þess, er fer með gjaldeyrismál. Þá eru í 9. gr. ákvæði þess efnis, að allir þeir, sem skulda fé í erlendum gjaldeyri, skuli einu sinni á hverjum ársfjórðungi gefa Hagstofu Íslands skýrslu um skuldir sínar, en hagstofan gefur svo fyrrnefndri n. ársfjórðungslega skýrslu um þessar skuldir landsmanna. N. treystir sér ekki til að fara út á þá braut að banna einstaklingum að taka lán erlendis. Það fannst henni of mikið haft á frelsi einstaklingsins, en hún vildi, að hægt væri á hverjum tíma að hafa yfirlit um það, hve miklar skuldir einstaklinga við útlönd væru, því að annars gæti n. sú, sem um getur í 6. gr. frv., ekki myndað sér fullkomna hugmynd um gjaldeyrisástandið í heild. Væri þá, ef þurfa þætti, hægt að koma í veg fyrir frekari skuldasöfnun. En n. taldi ekki rétt að setja frekari skorður við þessu fyrir fram. Í frv. eru þá fjögur meginatriði: 1. Stofnun gjaldeyrisvarasjóðs. 2. Ákvæði um, að tilteknir aðilar þurfi leyfi ráðh. til að taka lán erlendis. 3. Ákvæði um, að einstaklingar skuli skyldir að tilkynna hagstofunni skuldir sínar erlendis, en hún tilkynni síðan n. þetta. 4. Skipun sérstakrar n., sem undir forystu ráðh. þess, er fer með gjaldeyrismál, hafi forystu um úrræði í þeim málum, er sérstaklega snerta gjaldeyrisafkomu þjóðarinnar á hverjum tíma. Við gerum okkur vonir um, að með þessu verði hægt að auka mjög mikið líkurnar fyrir því, að í taumana verði tekið hæfilega snemma, þegar á ný fer að halla undan. Mönnum finnst nú ef til vill sumum, að ekki sé sérstök ástæða til þess nú að hafa sérstakar áhyggjur út af gjaldeyrisskorti, þar sem þjóðin á nú miklar innieignir erlendis, sem mönnum er kunnugt. En það er rétt að gera sér það ljóst, að gjaldeyrisinnieignirnar erlendis geta orðið fljótari að fara en nokkurn okkar órar fyrir í dag. Og þess vegna er ekki nema sjálfsagt, að við gerum okkur grein fyrir því, hvað við viljum gera til þess að koma í veg fyrir að gjaldeyrisskortur eigi sér stað. Ég býst við, að þótt við þykjumst nú hafa fullar hendur fjár, þá geti fyrr en varir orðið þörf á þeim ákvæðum, sem í frv. felast. Ég vil svo óska þess, að málinu verði vísað til 2. umr. og fjhn. Vil ég biðja hv. fjhn. að greiða fyrir málinu eftir því, sem hún hefur tök á.



Mér þætti gaman að vita, hvort flm. þessa frv. álíta í alvöru, að sú leið, sem þar er stungið upp á, sé heppileg. Ég verð að segja það, að ef þetta er borið fram í alvöru af hv. nm. og ríkisstj., þá er þetta sú undarlegasta kreppuráðstöfun, sem ég get hugsað mér. Vildu ekki þessir herrar, sem bera þetta frv. fram, bera þessa till. saman við það, að búið væri, þegar stríðinu lyki, að koma hér upp atvinnufyrirtækjum eins og t. d. skipasmíðastöðvum og fleiru þess háttar til að auka framleiðslu okkar og nota vinnuaflið. Eða væri ekki eins heppilegt fyrir okkur að reyna að afla okkur hráefna og birgja landið upp af þeim? Við stöndum frammi fyrir þeirri staðreynd, að við vitum ekki, hvort við höfum nægilegt til að lifa í þessu landi fram yfir stríð. Og þá er talað um það sem æskilegustu kreppuráðstöfunina að leggja 12 millj. kr. í frjálsum gjaldeyri til hliðar. Við eigum að halda áfram að láta landið vera jafnháð útlöndum hvað alla framleiðslu snertir eins og verið hefur. Ég hélt nú, að skilningur hefði farið vaxandi á því, að bezta kreppuráðstöfunin væri sú að reyna að koma upp nýjum framleiðslutækjum, jafnhliða því sem reynt væri að birgja landið upp af nauðsynjavörum. Ég fæ ekki betur séð en að flm. þessa frv. séu haldnir einhverri undarlegri oftrú á gildi peninga, án þess að taka nokkurt tillit til þeirra staðreynda, sem flestir ættu að hafa komið auga á, að það, sem hefur gildi, eru framleiðslutækin og vinnuaflið, en ekki peningarnir. Mér finnst það koma ljóst fram af flestum þeim frv., sem stj. hefur komið fram með, að stefna hennar, hvað atvinnulíf snertir, er haldin af þessari oftrú á ávísanirnar og af vanmatinu á gildi framleiðslunnar. Mér finnst, ef hæstv. stj. hefði viljað vera hreinskilin, þá hefði hún ekki átt að vera að bera svona frv. fram eins og þetta, sem hér liggur fyrir. Það er staðreynd, að við ráðum ekkert yfir okkar gjaldeyri sjálfir, og við eigum þess vegna ekki að vera með neinar sjálfsblekkingar í þeim málum. Ég held nú, ef yfirleitt væri hægt að fá nokkurn skapaðan hlut ræddan hér á Alþ. um þau mál, sem snerta grundvöll þjóðarafkomunnar, þá væri nauðsynlegt; að Alþ. ræddi um þessi mál, og það rækilega. Það færi þá ef til vill að renna upp ljós fyrir ýmsum um það, að reikningsfærslurnar á jafnaðarreikningnum við útlönd eru alls ekki eins mikið aðalatriði eins og látið er í veðri vaka. Ég gæti trúað, að ef þessi mál yrðu rædd, þá færi oftrúin á peningaseðlana ef til vill að minnka. En það getur vel verið, að hv. þm., sem flestir eru fylgismenn hæstv. stj., finnist svo mikil ástæða til að hlífa henni við umr. um þessi mál, að þeir vilji helzt ekki láta slíkar umr. fara fram. Ég skil það, að fylgismönnum ríkisstj. þyki ekkert skemmtilegt að þurfa að ræða um þessa miklu trú stj. á gildi innistæðnanna í erlendum bönkum og um leið á viturleik innflutningshaftanna og viðhald þeirra. Það er ekkert skemmtilegt fyrir þá að ræða þetta í ljósi staðreyndanna. En mér finnst, ef á að taka þetta frv. alvarlega, þá sé það hræðilegur dómur um hugmyndir hinna ráðandi manna á gildi peninga og hlutverk þeirra í þjóðfélaginu. Það virðist vera það eina, sem þeir menn sjá, sem koma fram með svona frv., það er bókhald, debet og kredit. Ég skal ekki neita, að það er gott að hafa það í lagi. En það er ekki það, sem þjóðfélagið lifir á. Það er ekki með slíku, sem atvinnulífið verður skapað og tryggt framvegis. Ég býst við, að það fari svo með þetta, eins og með flest, sem hér er rætt, að stj. skoði sig sem landsföður, sem eigi að hugsa fyrir þjóðina og hugsa fyrir flesta hv. þm. Hún leggur fram sín frv. og ætlast til, að þingið segi já og nei. Það virðast vera orðnar litlar leifarnar af þingræðinu, ef slíkt á að viðgangast áfram. Ég vil svo aðeins að síðustu benda á það, viðvíkjandi ákvæðum 8. gr., að mér finnst óþarfi að takmarka meira en verið hefur þann rétt, sem sveitar- og bæjarfélög hafa til að ráða sér sjálf. Það er búið að skerða rétt þeirra nóg, þótt ekki sé lengra gengið. Það er ekki enn liðið úr huga mér, hvernig ríkisstj. hindraði með yfirgangi, að Siglufjarðarbær fengi að reisa nýtízku síldarverksmiðju, og hvernig síldarútvegurinn var þannig skaðaður um millj. króna með þessu framferði. Hafði þó ríkisstj. þá ekki meira vald en það, að hún gat bannað að láta reisa síldarverksmiðjuna, en bærinn var hins vegar búinn að útvega sér lán erlendis. Eftir þessu frv. gæti ríkisstj. hindrað slíka lántöku. Ég álít það þess vegna mjög hættulegt atriði að auka vald ríkisstj. í þessum efnum. Ég skal annars ekki fara út í einstakar gr. frv. Ég hef ýmislegt um þær að segja, en ætla að láta þetta aðalatriði nægja.



Það er ef til vill ekkert undarlegt, þótt hægt sé að halda nokkuð langa ræðu um þetta frv., ef það er eingöngu skoðað í ljósi tímanna, sem nú standa yfir, því það kemur talsvert einkennilega fyrir sjónir, eins og ástandið er nú í viðskiptum okkar við útlönd. Segi ég þetta ekki af því, að því beri ekki að fagna, hver breyting hefur þar á orðið, heldur er það vitanlegt, að það hlýtur að skapa ugg að eiga allt það mikla fé, sem áskotnazt hefur, inni standandi erlendis í því landi, sem er annar stærsti stríðsaðilinn nú. En ég vil skoða þetta frv. í allt öðru ljósi en með tilliti til þess ástands, sem nú ríkir. Ég álít, að þetta frv. sé fram komið fyrir þá reynslu, sem fengizt hefur í viðskiptum okkar við útlönd, eins og þau hafa verið á undanförnum árum, en þá voru oft erfiðleikar með innflutning og greiðslur af lánum sökum skorts á gjaldeyri. Og út frá því sjónarmiði skilst mér, að frv. eigi fullkomlega rétt á sér. Mér skilst hins vegar, að miðað við eðlilegt árferði, þá geti orðið erfiðleikar á því að safna t. d. á einu ári slíkum sjóði, en þetta þarf engan veginn að standa í vegi fyrir því, að ekki sé réttmætt að gera slíkar ráðstafanir í viðskiptum okkar, sem stefnt er að með frv., og að því leyti get ég vel fallizt á efni frv. Ég vildi hins vegar benda á 2 atriði, það er um stjórn þessa sjóðs, sem hér á að stofna til. Ég vildi benda á, hvort það öryggi, sem stefnt er að með þessari sjóðsmyndun, gæti ekki náð tilgangi sínum með því að bankaráð Landsbanka Íslands hefði með höndum þau atriði þessara mála, sem þeirri 7 manna nefnd, sem frv. gerir ráð fyrir að skipuð verði, er ætlað að annast. Það er að vísu svo, að það er gert ráð fyrir, að viðskiptamrh. sé formaður þessarar n., en ég verð að líta svo á, að þar sem formaður bankaráðsins er skipaður af ríkisstj., þá sé hann á hverjum tíma í svo nánum tengslum við ráðherra þann, sem fer með þessi mál, að þetta ætti ekki þess vegna að koma að neinni sök. Ég vildi aðeins skjóta þessu fram til athugunar fyrir n., sem fær málið til meðferðar, því það er eins og við vitum farið að verða blöskranlegt, hve miklu er hrúgað upp af nefndum. Hitt atriðið, sem ég vildi minnast á, var um eftirlit með lántökum erlendis. Það er sjálfsagt alveg rétt, sem hæstv. viðskmrh. tók fram um þetta atriði, að það er óefað nauðsynlegt að hafa eftirlit með lántökum þeirra aðila erlendis, sem hér er rætt um. Enda er það svo, að þetta ætti ekki að raska neinu verulegu, því það er vitað mál, að bæjar- og sveitarfélög taka svo að segja aldrei lán nema með ríkisábyrgð, eða svo hefur það verið til þessa. Alþingi verður að veita heimild til slíkra ábyrgða, og það heyrir undir ríkisstj. að ákveða, hvort hún notar slíka heimild. Svo að þessu leyti breytir þetta ákvæði raunverulega engu frá því, sem verið hefur á undanförnum árum, að því er þessa aðila snertir. Þá er hitt og líka rétt og sjálfsagt, að gera þeim, sem skulda erlendis, að skyldu að gefa upp þessar skuldir, svo að hægt sé að fá raunverulegt yfirlit um það, hvernig hagur landsmanna er við útlönd. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta, vildi aðeins láta þessi sjónarmið mín koma fram.

Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson) : Hv. þm. Borgf. vék dálítið að því, að það kæmi einkennilega fyrir sjónir að bera slíkt frv. sem þetta fram, ef það væri skoðað í ljósi yfirstandandi tíma. Hv. þm. svaraði sér þessu viðvíkjandi að nokkru leyti sjálfur. Það kann að vera, að þetta frv. sé einkennilegt í þeirra augum, sem ekki sjá lengra en til morguns. En ef við athugum þær gjaldeyrisinnieignir, sem við nú eigum og myndazt hafa á 7 mánuðum, þá er ekki hægt annað en láta sér detta í hug, að þær geti líka minnkað ótrúlega ört. Og sannleikurinn er sá, að það hefur enginn hugmynd um, hve ört kann að geta gengið á þessar innieignir á sínum tíma, ég tala nú ekki um, ef við fáum þá tækifæri til að kaupa mikið af alls konar vélum, skipum og ýmsum framleiðslutækjum. Enn fremur vil ég leggja áherzlu á það, að ég tel heppilegt, að þessi löggjöf sé sett á meðan mönnum eru enn í fersku minni gjaldeyriserfiðleikarnir, sem við höfum átt við að búa að undanförnu. Ef þetta yrði ekki gert strax, þá gleyma menn þessu og koma ekki til með að hafa þann skilning á þessu máli, sem menn nú hafa. Það er þess vegna með ráðnum huga gert, og þrátt fyrir að við eigum ekki við neina gjaldeyriserfiðleika að stríða nú, að þetta frv. er lagt fram. Þess vegna er það bara eins og að tala í poka að tala um það, að með þessu móti séu skertir möguleikar landsmanna til að kaupa þær vörubirgðir, sem hugur þeirra kynni að girnast. Það er ákaflega auðvelt að sameina þetta tvennt, að leggja til hliðar í erlendum gjaldeyri þá upphæð, sem farið er fram á í þessu frv., og hafa til nægan gjaldeyri, að svo miklu leyti sem hann verður notaður til þess að kaupa vörur til landsins. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fara frekar út í það, sem sagt hefur verið um þetta frv. við þessa umr. Ég mun væntanlega við annað tækifæri minnast á atburði síðastl. árs og stefnu ríkisstj. í gjaldeyrismálum og svara þá þeim rógi, sem haldið er uppi af sumum þm. í því sambandi, en ég fer ekki lengra út í það að sinni. Hv. þm. Borgf. talaði um það, að ekki mundi vera hægt, eða a. m. k. væri það ekki eðlilegt, að breyta til um yfirstjórn sjóðsins frá því, sem áður var gert ráð fyrir. Ég vil fyrst benda á það, að ekki er gert ráð fyrir í frv., að þessi 7 manna nefnd, er skipa á, hafi með höndum yfirstjórn sjóðsins, heldur á að leita álits hennar um það, hvort selja megi gjaldeyri úr gjaldeyrisvarasjóði, en stj. Landsbankans og ráðh. sá, er fer með gjaldeyrismál, hafa úrskurðarvaldið í þeim efnum, og er alls ekki ætlazt til, að það vald verði ekki áfram í höndum þeirra. Ég vil benda þm. á, að þessi nefndarskipun er ákveðin með það fyrir augum, eins og ég tók fram áðan, að n. starfi sem föst mþn. undir forustu ráðh. þess, er fer með gjaldeyrismál, og að n. verði skipuð 3 fulltrúum frá Landsbanka Íslands, því að gjaldeyrisvarasjóður er eign þeirrar stofnunar, og 3 fulltrúum kosnum af Alþ. Þessi n. hefur talsvert annað hlutverk en bankaráð Landsbanka Íslands og mun líta nokkuð öðrum augum á verksvið sitt en bankaráðið. Auðvitað er rétt að taka það fram, að bankaráð Landsbanka Íslands er alls ekki einvörðungu yfirstjórn þeirrar stofnunar, heldur hefur það einnig tillögurétt um fjárhagsmál yfirleitt, en þó lítur það fyrst og fremst á sig sem stj. sérstakrar stofnunar. Það, sem fyrir okkur vakti, sem flytjum þetta frv., var, að þarna kæmist á fót n., sem liti alls ekki á sig sem stj. sérstakrar stofnunar, þar eð hún væri bæði skipuð fulltrúum stjórnmálaflokkanna á Alþ. og fulltrúum frá Landsbanka Íslands, og þess vegna hlytu sjónarmið beggja þessara aðila að koma fram. Ég held, að þm. þurfi ekki að bera neinn kvíðboga fyrir því, að þessi nefndarskipun muni hafa kostnað í för með sér, þó að gert sé ráð fyrir, að n. haldi fundi minnst einu sinni í mánuði. Það, sem sérstaklega vakti fyrir okkur flm. þessa frv., var svo hitt, að fulltrúar frá stjórnmálaflokkunum á Alþ. kæmu fram með þær úrlausnir, sem flokkar þeirra vildu beita sér fyrir, og síðar væri hægt að krefja flokkana til ábyrgðar út af þeim, þegar þær liggja fyrir. Þetta er að vísu einnig hlutverk mþn. og sömuleiðis bankaráðs Landsbankans. En það er ávinningur að hafa þarna undir einu þaki fulltrúa bæði frá Landsbanka Íslands og Alþ: Ég vil beina þeim tilmælum til Alþ., áður en gengið yrði inn á þá braut að breyta þessu frv., að þm. gæfu mér kost á að tala við sig um þessi mál, og e. t. v. er rétt, að hv. þm. Borgf. athugi það mál sérstaklega. Að öðru leyti vil ég þakka honum fyrir undirtektir hans í þessu máli. Mér fannst hann taka fram aðalatriði málsins, sem sé, að rétt væri að gera þessar varúðarráðstafanir einmitt núna, meðan mönnum er það í fersku minni, hve miklir erfiðleikar fylgja því að eiga við gjaldeyrisskort að búa.



Það verður mjög stutt, sem ég ætla nú að segja. Hæstv. viðskmrh. sagði, að engan óraði fyrir því, hve fljótt verðlagið kynni að breytast. Þetta er alveg rétt. En skyldi hann þá háfa hugsað út í það, hvers virði þessi varasjóður í erlendum gjaldeyri væri orðinn nú í samanburði við vörurnar, sem ætti .að kaupa frá útlöndum, þegar við þar á ofan ráðum ekki yfir erlendum innieignum okkar né getum notað þær ? Hækkun vöruverðsins hefur haft það í för með sér, að peningarnir eru nú miklu minna virði en áður, og er þá komin fram allgreinileg sönnun fyrir því, að þessi gjaldeyrisvarasjóður er langt frá því að tryggja öryggi landsmanna á krepputímum. Hann er sannarlega orðinn einn af þeim fjársjóðum, sem mölur og ryð munu fá grandað. En veit hæstv. viðskmrh., hvað hann hefur gert? Hann er að rífa grundvöllinn undan því frv., senn hann sjálfur hefur flutt. Svo talaði hann einnig um það, að nú sem stendur væru engir gjaldeyriserfiðleikar. Það er einkennilegt að heyra þetta. Ef það er rétt, hvernig stendur þá á því, hve erfitt er um innkaup frá Ameríku? Það væri gaman að fá skýringu á því atriði. Viðvíkjandi síðasta aðalatriðinu, sem hæstv. ráðh. minntist á, að hann mundi síðar meir gera grein fyrir stefnu hæstv. ríkisstj. á síðastl. ári í sambandi við innflutningshöftin, og það, að rógur hefði verið fluttur um ríkisstj. af einstökum þm. fyrir framkvæmdir hennar í þeim efnum, vil ég aðeins drepa á það, sem Morgunblaðið, sem er aðalstuðningsblað núverandi ríkisstj., segir um innflutningshöftin í ritstjórnargrein. Ég veit ekki, hvort hann les það blað svo vel, að hann fylgist með öllu því, sem þar er sagt. Morgunblaðið segir svo um þetta mál: „ Ríkisstj. hefur bakað landsmönnum tjón, sem nemur tugum millj. kr., með stefnu sinni í innflutningsmálunum á síðastl. ári.“ Ég vildi aðeins minna á þetta, til þess að hæstv. viðskmrh. svari þeirri „krítik“ líka, þegar að því kæmi, að hann loksins fyndi ástæðu til þess að gera reikningsskap fyrir gerðir hæstv. ríkisstj. frammi fyrir Alþ.

Flm. (Pétur Ottesen) : Ég hef ekki á þessu stigi neinu við það að bæta, sem segir í grg. þessa frv. Ég vil aðeins gera það að till. minni, að því verði vísað til sjútvn., og vænti ég, að sú n. taki málið sem fyrst til athugunar.