Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs hér utan dagskrár vegna málefna læknanema, er nú hafa gripið til örþrifaráða til þess að vekja athygli á þeirri óviðunandi aðstöðu, er þeir búa við. Mig langar í því tilefni að beina nokkrum spurningum til hæstv. menntmrh., einkum varðandi byggingarmál Háskóla Íslands og Landsspítalans. Málefni læknanema eru að sjálfsögðu engin sérmálefni þeirra. Þeirra vandkvæði eru vandkvæði allrar þjóðarinnar. Á undanförnum árum höfum við hér á Alþ. hvað eftir annað rætt læknaskortinn í dreifbýlinu og læknaskort allra landsmanna. Ég held, að menn hafi verið ásáttir um það, að byggð í landinu væri háð því skilyrði, að þar gæti verið sómasamleg heilbrigðisþjónusta og meðan læknaskortur ríkti í svo ríkum mæli sem hefur verið undanfarin ár, væri stórhætta á því, að byggðaröskun yrði enn þá alvarlegri og geigvænlegri en verið hefur. Eitt af þeim úrræðum, sem komu til umr. hér á Alþ. fyrir alllöngu, var stórfjölgun í læknadeild, og ég held, að þm. hafi allir fallist á, að þar væri gripið rétt á málunum, að fjölgun í læknadeild mundi verða með tímanum til þess að bæta úr þeim læknaskorti, sem er í landinu. En að sjálfsögðu fylgdi því það, að skapa varð aðstöðu fyrir þá nýju nemendur, sem inn kæmu, til þess að geta starfað. Það gleðilega gerðist, að fjölgun nemenda varð í læknadeild, svo stórfelld, að nú hefur allt lent í miklum vanda. Það hefur láðst að sjá læknanemum fyrir kennslurými, það hefur láðst að sjá læknanemum fyrir hæfilegum fjölda kennara, og það hefur láðst að sjá læknanemum fyrir hæfilegri og nægilegri kennsluaðstöðu á sjúkrahúsum landsins. Þetta er svo alvarlegt, að læknanemar hafa ekki séð sér annað úrkosta en að gripa til þeirra örþrifaráða að mótmæla þeirri takmörkun á fjölgun, sem Háskólinn hefur nú gripið til eða hyggst grípa til á þeim grundvelli, að engin aðstaða sé til að kenna læknanemum, svo að viðunandi sé. Undirrót þessa máls er að sjálfsögðu byggingarmál Háskólans. 1958 réð Háskólinn sérstakan arkitekt, Gunnlaug Halldórsson, til þess að teikna læknadeild Háskólans, læknadeildarhús. Hann vann að þessu verkefni árum saman, hann hafði teiknað 11 þús. rúmmetra læknadeildarhús, er skyldi byggjast á Landsspítalalóðinni. Svo datt málið niður, læknadeildarhúsið var flutt yfir á háskólalóðina. Þar var gerður skipulagsuppdráttur, er sýndi stöðu þess. Nú síðustu árin er aftur búið að flytja læknadeildarhúsið inn á Landsspítalalóðina, en það eru ekki til nema kubbarnir. Og enn mun þannig vera ástatt í dag, að ekki er byrjað að endurteikna læknadeildarhús og þess vegna hefur verið gripið til þess ráðs að leigja kjallaraíbúðir sem aðstöðu fyrir læknanema, að kaupa hús úti í bæ handa þeim til að lesa í og leigja húsnæði til kennslu þeirra hér og hvar um bæinn við algerlega ófullnægjandi aðstöðu. Fjöldatakmörkun er að sjálfsögðu hreint neyðarúrræði, og ég veit, að það er algerlega gegn vilja Háskólans að fara inn á slíkar brautir. Við höfum reynt þessa leið í menntaskólanum fyrir mörgum árum. Það gafst illa, olli óánægju og mismunun, og ég vona, að hæstv. menntmrh. sjái sér fært að finna aðrar leiðir til úrlausnar á þessum vanda en að grípa til þess að takmarka fjölda nemenda á þessu sviði, þar sem þörfin er brýn, og í raun og veru bíður öll þjóðin eftir lausn á læknaskortinum. Varla getur verið fjárskorti um að kenna, vegna þess að á undanförnum árum hefur háskólahappdrættið haft tugi millj. kr. í tekjur. Þessum tugmillj. kr. tekjum árlega hefur verið varið til ýmissar byggingarstarfsemi innan Háskólans. Það hefur verið byggt yfir lögfræðideildina, það er verið að byggja yfir verkfræðideildina, það hefur verið byggð raunvísindadeild, það hefur verið keypt húsnæði undir náttúrugripasafn og ýmsar aðrar ráðstafanir gerðar, en læknadeildin virðist hafa farið gersamlega varhluta af þessum framkvæmdum. Og nú vildi ég gjarnan fá upplýst, hvernig á þessu stendur. Það getur varla verið, að deildin hafi ekki verið tilbúin til byggingar, vegna þess að það eru 15 ár síðan læknadeildarhús var í raun og veru teiknað, og ég fæ ekki séð neinar eðlilegar ástæður fyrir þessu, hve gífurleg hornreka læknadeildin virðist hafa verið innan Háskólans. Hvað ástandið er alvarlegt í þessum efnum, kemur kannski best fram í áliti, sem háskólaráð hefur látið frá sér fara og með leyfi hæstv. forseta langar mig til að lesa hér skýrslu frá fundi háskólaráðs, er haldinn var 1. nóv. 1973, þar sem hann beinir þeim tilmælum til menntmrn. og læknadeildar, að kannaðar verði til hlítar hugsanlegar leiðir til þess að komast hjá að beita heimildum um takmörkun á tölu stúdenta, sem halda áfram námi í læknadeild að afloknu prófi fyrsta árs 1974. „Háskólaráði er ljóst, að til þess að komast hjá takmörkunum, er brýn nauðsyn, að eftirfarandi ráðstafanir verði gerðar: a. Hinn bráði húsnæðisskortur pre- og paraklínískra greina verði leystur með verksmiðjuframleiddum einingahúsum, sem notuð verði sem rannsóknarstofur og kennsluhúsnæði fyrir áðurnefndar greinar, þannig að þeim séu sköpuð nokkur þróunarskilyrði og kennurum greinanna starfsaðstaða, á meðan undirbúningur og framkvæmdir nýbygginga standa yfir. Nauðsynlegt er að taka í notkun fyrsta húsrými af þessu tagi fyrir rannsóknarstarfsemi og kennslu haustið 1974. b. Nauðsynlegt er, að klínísk kennsla á Borgarspítala og St. Jósefsspítala komist á fastan grundvöll, en frumskilyrði þess er, að læknadeild fái allar þær 8 hlutadósentsstöður við sjúkrahúsin, sem um var beðið á þessu ári. Einnig er nauðsynlegt, að eftirtaldar kennarastöður, sem synjað hefur verið um, fáist inn á fjárl. fyrir árið 1974: 1. Tveir lektorar í heimilislækningum, að öðrum kosti verður ekki unnt að hefja kennslu í heimilislækningum eins og fyrirhugað er, og mundi þá kennsla í læknadeild á 5. ári að líkindum stöðvast um áramótin 1974–1975. 2. Prófessorsembætti í félagslækningum. Samkv. þróunaráætlunum læknadeildar á kennsla í þeirri grein að hefjast árið 1975. Minnsti undirbúningstími fyrir þetta starf er eitt ár. 3. Einn dósent í hálfu starfi í lífeðlisfræði. Staða þessi er óhjákvæmileg vegna breyttra kennsluhátta á 1. námsári. Aðrar kennarastöður og fjárveitingar, sem synjað hefur verið um, þola aðeins skamma bið. Niðurskurður á fé til tækjakaupa læknadeildar á s. l. árum háir nú kennslu og rannsóknargetu læknadeildar. Þá er brýn nauðsyn að fá nú þegar deildarfulltrúa og ritara í hálfu starfi fyrir læknadeild. Við núv. aðstæður er óhæfilega mikill starfstími kennara bundinn við stjórnunarstörf. c. Gengið verði nú þegar frá byggingaráætlun og endanlegu skipulagi á sameiginlegri lóð Landsspítala og læknadeildar og verði ákvarðanir í þessum efnum teknar í samráði við Háskóla Íslands. d. Gerð verði framkvæmda- og fjármögnunaráætlun fyrir næstu 6–10 árin. Fjárveitingar verði veittar til bygginga í heild og stofnaður verði framkvæmdasjóður fyrir allar byggingar á nefndri lóð. Þetta fyrirkomulag mun tryggja best hagkvæma nýtingu fjármagns og samfelldar framkvæmdir með eðlilegum hraða, þannig að áætlunin geti staðist. Allar framkvæmdir verði undir einni yfirstjórn mannvirkjagerðar á sameiginlegri lóð Landsspítala og Háskóla, því að ætla má, að þetta fyrirkomulag sé öruggasta leiðin til þess að fá samfellda og skipulega uppbyggingu, er tryggi samfellda nýtingu mannvirkja. f. Ráðnir verði arkitektar á frjálsum markaði og skipaðar nú þegar hönnunarnefndir til byggingar A og C. Undirbúningi öllum að byggingum þessum verði flýtt svo sem unnt er, svo að unnt verði að hefja framkvæmdir í lok næsta árs eða byrjun ársins 1975.“ Af þessu sést, að ekki einungis hefur verið sleifarlag á byggingarframkvæmdum Háskólans eða læknadeildar Háskólans, heldur kemur hér einnig greinilega fram, að neita þurfi um bráðnauðsynlega útfærslu og aukna starfsemi við kennsluna. Neitað hefur verið um ýmsar þær fjárveitingar, sem læknadeildin hefur farið fram á til síns rekstrar, og þar með tafið t. d. það mikilvæga hlutverk Háskólans að stofna sérkennslu í heimilislækningum, sem öllum ber þó saman um, að sé mikil nauðsyn vegna dreifbýlisins. Í þessu skjali kemur greinilega fram, að það er bæði rekstur læknadeildarinnar og byggingarstarfsemi hennar, sem er hörmulega vanrækt, og vænti ég, að hæstv. menntmrh. geti gefið okkur þm. einhverja skýringu á þessu háttalagi.

Menntmrh. (Magnús T. Ólafsson) : Herra forseti. Mergur þess máls, sem hv. 3. þm. Reykn. hefur vakið hér utan dagskrár, er sá, hvort beitt verður eða ekki þeim stórfelldu fjöldatakmörkunum á tölu nema á síðari námsárum í læknadeild, sem samþ. hafa verið í deildarráði, eða ekki. Svar mitt við því atriði er hið sama og ég gaf sendinefnd læknadeildar á föstudaginn. Slík fjöldatakmörkun er óviðunandi, og afstaða mín er sú, að það, sem gera þarf til að afstýra slíkri fjöldatakmörkun, verður að framkvæma. Þetta er meginatriði þess máls, sem nú er á döfinni, en úrræðin til að framfylgja þeirri afstöðu, sem ég nú hef lýst, eru að sjálfsögðu miklu margbrotnari og ekki gefið, að í hverju tilviki sé þar unnt að gefa tæmandi svör á þessari stundu. Eins og hv. fyrirspyrjandi tók fram, er þetta mál ekki nýtilkomið. Það á sér langan aðdraganda. Leitað hefur verið ýmissa úrræða, en þau hafa ekki reynst viðhlítandi, eða frá úrræðum, sem ósýnt er, hvort hefðu reynst viðhlítandi, hefðu þau verið framkvæmd, hefur verið horfið. Ég ætla ekki að fara að tefja tíma hv. d. með því að leitast við að gefa sögulegt yfirlit yfir það, hvers vegna læknadeild hefur orðið hornreka í byggingarmálum Háskólans. En ég tek undir það hjá fyrirspyrjanda, að það hefur hún orðið. En ég mun leitast við að svara spurningum hans í tvennu lagi: annars vegar gera grein fyrir þeim bráðabirgðaráðstöfunum, sem hafðar voru uppi á síðasta ári og þessu til þess að leitast við að leysa yfirvofandi vanda, hins vegar láta í ljós álit á, hver tök eru á að verða við þeim ábendingum, sem komu fram í samþykkt háskólaráðs frá 1. nóv. Varðandi bráðabirgðaráðstafanir vegna húsnæðisskorts pre- og paraklínískra deilda er það að segja, að haustið 1971 voru með samþykki menntmrn. og fjmrn. gerðir samningar um leigu af hálfu Háskóla Íslands á umfangsmiklu húsnæði á tveimur stöðum í borginni til afnota fyrir kennslu inngangsgreina í læknadeild. Hér var um að ræða um það bil 1100 fermetra húsnæði að Ármúla 30, sem tekið var á leigu til 10 ára, og um það bil 400 fermetra húsnæði að Grensásvegi 12, tekið á leigu til ársins 1975, en í því húsi hafði Háskólinn þegar nokkurt húsnæði til afnota. Húsnæðið að Ármúla 30 var ætlað til kennslu í líffærafræði og lífefnafræði, svo og fyrirlestrakennslu í efnafræði og eðlisfræði. Einnig var ráðgert, að læknanemar á fyrri stigum náms fengju þar lestraraðstöðu. Að Grensásvegi 12 var ætlaður staður fyrir kennslu í lífeðlisfræði, en í sama húsi fer einnig fram kennsla í þeirri grein ásamt líffræði á vegum verkfræði- og raunvísindadeildar. Hvort tveggja húsnæðið var innréttað sérstaklega vegna afnota Háskólans og kostnaður við það greiddur úr byggingarsjóði hans. Þetta húsnæði var tekið í notkun á s. l. háskólaári. Með þessum ráðstöfunum var á sínum tíma talið, að húsnæðisþörf umræddra greina yrði að verulegu leyti leyst fyrir næstu ár, jafnvel allt þar til nýbyggingar fyrir læknadeild kæmu til skjalanna. Á þessu ári hefur hins vegar komið í ljós, að læknadeild telur þörf frekari bráðabirgðaráðstafana, m. a. vegna líffærafræðikennslunnar. Er í því sambandi þess að geta, að óvenjulegur fjöldi stúdenta innritaðist í læknadeild haustið 1972 og mun meiri en gert hafði verið ráð fyrir. Þessi mál eru til meðferðar hjá stjórnvöldum Háskólans. Í ályktun háskólaráðs 1. nóv. s. l. er bent á þá leið, að húsnæðisskortur hinna svonefndu pre- og paraklínísku deilda verði leystur með verksmiðjuframleiddum einingarhúsum, sem notuð verði sem rannsóknarstofur og kennsluhúsnæði, meðan undirbúningur og framkvæmdir nýbygginga standa yfir. Rn. telur sjálfsagt, að þessi leið verði könnuð á grundvelli ítarlegrar athugunar á umræddum húsnæðisþörfum. Um klíníska kennslu á Borgarspítala og Landakotsspítala, sem um er rætt í b-lið samþykktar háskólaráðs, er þetta að segja: Í bréfi til deildarforseta læknadeildar Háskóla Íslands 14. júní s. l. lýsti menntmrn. þeirri stefnu, að við menntun lækna beri að leitast við að nýta sem best aðstöðu í öllum sjúkrahúsum í Reykjavík og öðrum heilbrigðisstofnunum. Var talið æskilegt, að læknadeild gerði í samráði við formenn viðkomandi stofnana áætlun um, hvernig slíku samstarfi milli stofnananna og Háskólans yrði með hagkvæmum hætti á komið. Um sama leyti beitti rn. sér fyrir því, að fengin var heimild til að stofna tvær hlutastöður dósenta tengdar sérfræðingastöðum við handlækningadeild og lyflækningadeild Borgarspítalans. Eftir viðræður milli forráðamanna Borgarspítalans og læknadeildar óskuðu þessir aðilar eftir því í bréfi til menntmrn. 17. sept., s. l.,að þessar tvær dósentstöður yrðu auglýstar lausar til umsóknar, og hefur það verið gert. Í framangreindu erindi var tekið fram, að samkomulag um stöður þessar væri bundið því skilyrði, að Háskóli Íslands og menntmrn. skuldbindu sig til að sjá fyrir viðunandi kennsluaðstöðu, bæði hvað snertir húsnæði og tækjabúnað, umfram það, sem Borgarspítalinn gæti þegar látið í té. Í tilefni af því óskaði rn. eftir því með bréfi 26. sept. s. l., að forráðamenn læknadeildar Háskóla Íslands og Borgarspítalans hefðu samstarf við samantekt grg. um það, hvaða úrbætur væru taldar nauðsynlegar til þess, að kennsluaðstaðan yrði talin viðumandi. Í fjárl. 1973 var veitt fé til að koma á fót nýjum kennarastöðum í læknadeild, sem hér segir: Prófessorsembætti í heimilislækningum, hlutastöðu dósents í stað hlutastöðu lektors í líffærameinafræði, þremur hlutastöðum dósenta í stað fullrar lektorsstöðu í lífefnafræði, fullri lektorsstöðu í lífeðlisfræði, fullri lektorsstöðu í lyfjafræði, hálfri lektorsstöðu í lífefnafræði, tveimur öðrum hlutastöðum lektora og loks aðjúnktstarfi í lyfjafræði. Hafa allar þessar stöður verið auglýstar lausar til umsóknar nema prófessorsembættið í heimilislækningum, sem læknadeild taldi ekki tímabært að stofna á þessu ári. Í frv. til fjárl. fyrir árið 1974 er gert ráð fyrir fjárveitingum til nýrra kennslustarfa í læknadeild sem hér segir: Prófessor í taugasjúkdómum, sem kemur í stað hlutastöðu dósents í þeirri grein, fullt dósentstarf í bæklunarlækningum, fjórar hlutastöður dósenta í lyflæknis- og handlæknisfræði og aðjúnktstarf í verklegri lífeðlisfræði. Menntmrn. hafði við undirbúning fjárlagafrv. lagt til, að til viðbótar yrði veitt fé til prófessorsembættis í félagslækningum, hálfrar dósentsstöðu í lífeðlisfræði, tveggja hlutastaða dósenta í lyflæknis- og handlæknisfræði og annars aðjúnktstarf í verklegri lífeðlisfræði. Þá hafði menntmrn. gert tillögu um stöðu ritara fyrir læknadeild í skrifstofu Háskólans, en sú fjárveiting er ekki í fjárlagafrv. Hins vegar telur rn. brýna nauðsyn á, að leiðrétting verði gerð í því efni, og hefur gert ráðstafanir til þess, að það mál verði upp tekið við meðferð fjárlagafrv. á Alþingi. Varðandi aðra liði í till. háskólaráðs, en gerðir hafa verið að umtalsefni hér á undan, vil ég segja þetta: Till. háskólaráðs um bráðabirgðalausn á húsnæðisskorti pre- og paraklínískra deilda eru mjög athyglisverðar og falla að hugmyndum, sem fram hafa komið hjá heilbrrn. og yfirstjórn byggingarframkvæmda á Landsspítalalóð um verksmiðjuframleidd rannsóknar- og kennsluhús á Landsspítalalóðinni. Til athugunar er að fela yfirstjórn mannvirkjagerðar á Landsspítalalóðinni að taka málið upp og gefa rn. báðum skýrslu um þessi mál. En það vil ég taka fram, að þessar till. hafa ekki komið frá Háskólanum fyrr en í þeirri samþykkt, sem gerð var 1. nóv. Varðandi c-liðinn í till. háskólaráðs um, að gengið verði nú þegar frá byggingaráætlun og endanlegu skipulagi á sameiginlegri lóð Landsspítalans og læknadeildar og verði ákvarðanir í þessum efnum teknar í samráði við Háskóla Íslands, vil ég sérstaklega segja þetta: Hér er gerð að nokkru leyti óraunhæf krafa, vegna þess að enn er óleystur sá skipulagslegi vandi, sem fyrirhuguð geðdeildartrygging á Landsspítalalóðinni veldur. Eins og kunnugt er, kom upp í vor alvarlegur ágreiningur innan yfirstjórnarinnar um þessi mál. Unnið er nú að kappi að því að leysa þann ágreining á grundvelli ábendingar frá Mr. Weeks, hinum breska sérfræðingi, sem fjallað hefur um byggingar í þágu læknakennslunnar á lóð Landsspítalans og verið hefur skipulagslegur ráðunautur ráðuneytanna beggja um þessi mál. Vonir standa til, að úr því fáist skorið innan tveggja til þriggja vikna, hvort um sameiginlega ákvörðun ráðuneytanna getur verið um að ræða í þessu erfiða máli. Varðandi b-liðinn um framkvæmd á fjármögnunaráætlunum fyrir næstu 5–10 ár vil ég segja þetta: Háskólaráð ber fram þá hugmynd, að fjárveitingar verði veittar til fyrirhugaðra bygginga á Landsspítalalóðinni í heild, þ. e. að ráðstöfun byggingarfjár á einstök ár og einstakar byggingar sé með samþykki ráðuneytanna ákvörðuð af yfirstjórninni. Þessi hugmynd er athyglisverð. Hefur hún verið rædd hjá yfirstjórn byggingarframkvæmdanna og mundi án efa, kæmi hún til framkvæmda, bæði hafa í för með sér, að auðveldara væri að gera fjárveitingaryfirvöldum grein fyrir því, sem þyrfti við afgreiðslu hverra fjárlaga, og eins að auðvelda gerð langtímaáætlana. Varðandi f-liðinn um ráðningu arkitekta við hönnun tiltekinna bygginga í þágu læknakennslunnar á Landsspítalalóð er þetta að segja: Mjög er sennilegt, að rétt sé að fara þá leið, sem hér er bent á. Þó þykir ástæða til þess að benda á, að skýlausar kröfur Háskóla Íslands um forgang vissra bygginga geta komið fjárveitingaryfirvöldum og yfirstjórninni í sömu vandkvæði hvað viðkemur þessum byggingum og voru í sumar, þegar krafan um skýlausan forgang geðdeildarbyggingar var sett fram. Þetta eru, herra forseti, þau svör, sem ég hef á þessu stigi á takteinum við fsp. hv. þm.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir svör hans, og ekki síst vil ég þakka honum að hafa lýst því yfir, að fjöldatakmörkun væri algert neyðarúrræði, og sé ég þá ekki annað en að hann hafi aðstöðu til að fyrirbyggja, að slíkt neyðarástand skapist. Það kom fram í ræðu hans, að niðurskurður hefði verið gerður á stöðuveitingum og fjárframlögum til læknadeildar Háskólans. Og það kom einnig fram, að sjálft menntamrn. hafi lagt til frekari fjárveitingar og frekari stöðuveitingar en orðið var við. Með tilliti til þess ástands, sem ríkir nú í þessum málum hér, og með tilliti til þess, hve áhugi er ríkur fyrir því, að heilbrigðisþjónustunni verði sköpuð betri skilyrði út um landið, vonast ég til þess, að sameiginlega verði fundið ráð til þess að bæta úr því og að deildin fái þær nauðsynjar, sem hún þarf á að halda. En því er ekki að neita, að þegar nemendafjöldinn tvöfaldast skyndilega, skapast gífurleg vandamál, og að sjálfsögðu verður að grípa til bráðabirgðaráðstafana. En ég held, að það hljóti að vera möguleiki á að nýta betur sjúkrahúsin í Reykjavík til kennsluaðstöðu heldur en gert hefur verið hingað til a. m. k. Jafnvel þótt leyfi hafi fengist til þess að stúdentarnir kæmu til náms á þessum sjúkrahúsum, þá er það ekki nóg, það þarf einnig að ráða kennara til þess að kenna þeim og skapa þeim húsakost og tæki til þess að njóta námsins. Þetta er það, sem ekki hefur verið gert í nógu ríkulegum mæli, og vona ég, að úr því verði bætt. Um geðdeildina og hennar aðstöðu vil ég segja þetta : Ég lít svo á, að geðdeildin þurfi ekki að verða á nokkurn hátt til þess að tefja byggingarframkvæmdir læknadeildar. Geðdeildin er byggð á vegum ríkisspítalanna, hún er byggð með fjárframlögum úr ríkissjóði. Háskólahappdrættið hefur nú milli 60 og 70 millj. kr. nettótekjur árlega, og mér finnst, að það sé mál til komið, að forráðamenn þess fari að ranka við sér og fari að leggja fé til læknadeildar. Að vísu viðurkenni ég, að vafalaust er nauðsynlegt, að gerð verði frekari bráðabirgðaúrræði til þess að leysa húsnæðisvandamál læknadeildarinnar, en bráðabirgðaúrræði eru líka neyðarúrræði, og það, sem mér finnst mest virði af öllu, fyrir utan það að kveða niður drauginn um takmarkanir, er í fyrsta lagi, að nú verði gerð gangskör að því að hanna upp á nýtt læknadeildarhúsið og hefja byggingu þess og þar verði það ekki síst háskólahappdrættið, sem leggur fram féð.

Utanrrh. (Einar Ágústsson) : Herra forseti. Hinn 12. apríl s. l. var undirritaður í Osló samningur milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um skrifstofur ráðherranefndar Norðurlanda og réttarstöðu þeirra ásamt viðbótarbókunum skrifstofu stjórnarnefndar Norðurlandaráðs og réttarstöðu hennar. Þessar skrifstofur eru stofnaðar til að efla norrænt samstarf, og skal í því skyni koma á fót skrifstofu fyrir norræn samstarfsmál með aðsetri í Osló, og áður hefur verið stofnsett skrifstofa fyrir norrænt menningarmálasamstarf í Kaupmannahöfn í þeim tilgangi að aðstoða ráðherranefnd Norðurlanda. Samningurinn fjallar um gildissviðið, réttarstöðuskrifstofanna, friðhelgi og sérréttindi þeirra, réttarstöðu starfsfólksins og um það, hvað gera skuli til að segja samningnum upp. Frv. þetta er flutt til þess að afla heimildar fyrir ríkisstj. til að fullgilda samning þennan fyrir Íslands hönd. Því fylgja þessar aths.: „Ráðherranefnd Norðurlanda samþykkti á fundi sínum í Helsinki 18. febr. 1972 að stofna fasta skrifstofu fyrir norræn samstarfsmálefni, og skyldu starfa þar embættismenn, sem óháðir væru ríkisstj. heimaríkja sinna. Ráðherranefndin setti eftirfarandi rammaákvæði um starfsemi skrifstofanna. Þær skulu aðstoða Ráðherranefndina um meðferð norrænna samstarfsmálefna. Þær skulu vera til aðstoðar við framkvæmd á þeim rannsóknum, sem Ráðherranefndin óskar eftir að gerðar séu, og framkvæma þær umfangsminni athuganir, sem liggja þurfa til grundvallar við ákvarðanatökur Ráðherranefndarinnar. Á fundi sínum í Osló hinn 17. og 18. febr. 1973 samþykkti Ráðherranefndin reglur um starfssvið skrifstofanna, sem eru í samræmi við framangreind rammaákvæði. Auk þess veita þessar reglur skrifstofunum svigrúm til að eiga sjálfar frumkvæði að nýjum samstarfsverkefnum. Samningur þessi tekur til skrifstofu Ráðherranefndarinnar í Osló, sem hóf starfsemi sína til bráðabirgða hinn 1. júní 1972 með einum starfsmanni frá hverju Norðurlandanna. Ennfremur tekur hann til skrifstofunnar í Kaupmannahöfn fyrir norrænt menningarmálasamstarf, sem áður hafði verið komið á fót, og öðlast þessar skrifstofur þar með báðar sömu réttarstöðu. Svipar henni að mörgu leyti til þeirrar réttarstöðu, sem alþjóðastofnanir njóta. Að því er starfsfólk skrifstofanna varðar hefur þessi skipan þau áhrif, að launagreiðslur og skattgreiðslur fara eftir sérstökum reglum, þar sem m. a. gjald það, sem starfsfólk greiðir í stað venjulegra skatta, rennur í sjóði Ráðherraráðsins og myndar sérstakan tekjulið á fjárhagsáætlun þess. Á grundvelli fjárhagsáætlunar, sem staðgenglanefnd Ráðherranefndar Norðurlanda hefur gert, má áætla, að stofn- og rekstrarkostnaður skrifstofunnar í Osló verði alls 3.4 millj. norskra kr. á fjárhagsárinu 1973–74, þar af verði kostnaður við bráðabirgðaskrifstofuna u. þ. b. 0,3 millj. kr. Skv. ákvörðun Ráðherranefndarinnar er útgjöldum skipt með hliðsjón af vergri þjóðarframleiðslu hvers ríkis og verða hlutfallstölur þá sem hér segir: Ísland 1%, Danmörk 22%, Finnland 16%, Noregur 16% og Svíþjóð 45%. Skv. þessu verður hlutur Íslands 34 þús. norskar kr. á fjárhagsárinu 1973–1974. Gert er ráð fyrir, að skrifstofan fái aukið starfslið um áramótin 1974–1975, og verður hlutur Íslands þá u. þ. b. 41 þús. norskar kr. á ári auk launa- og verðlagshækkana. Breyting á stöðu skrifstofunnar fyrir norrænt menningarmálasamband við Khöfn í líkingu við alþjóðastofnanir mun ekki hafa í för með sér aukin útgjöld. Árið 1973 er rekstrarkostnaður áætlaður 3 millj. 480 þús. danskar kr., og er hluti Íslands skv. framansögðu því 34800 d. kr. Þar eð starfsmenn munu eftir þessa breytingu greiða gjald til skrifstofunnar í stað venjulegra skatta, er áætlað, að útgjöld skrifstofunnar lækki í 3 millj. 210 þús. d. kr. árið 1974. Næstu árin má síðan gera ráð fyrir 5–10% árlegri útgjaldaaukningu auk launa- og verðlagshækkana. Ráðherranefndin hefur ekki enn tekið afstöðu til þess, hvort auka þurfi starfsemi skrifstofunnar umfram það, sem hér er áætlað, en varlega reiknað er varla unnt að áætla árlega aukningu minna en 10%. Að beiðni stjórnarnefndar Norðurlandaráðs hafa ríkisstj. Norðurlanda gert viðbótarbókun um skrifstofu stjórnarnefndar Norðurlandaráðs og réttarstöðu hennar. Var sú bókun undirrituð í Osló hinn 15. maí 1973. Af henni leiðir, að skrifstofa stjórnarnefndarinnar í Stokkhólmi hlýtur sömu réttarstöðu og framangreindar skrifstofur í Osló og Kaupmannahöfn. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.