Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breytingu á umferðarlögum eins og það kemur frá hv. Ed. Í þessu frv. eru fimm efnisgreinar. Í þeirri fyrstu er einfaldlega leiðrétt prentvilla sem komst inn í núgildandi lög og var því miður lögfest. Í 2. gr. er felld niður 2. mgr. 64. gr. umferðarlaga, en í þeirri niðurfellingu felst að unnt er að hætta að miða skráningarnúmer ökutækja við lögheimili eigenda og eins fellur þá niður skyldan til þess að breyta skráningarnúmerinu ef ökutækið er selt í annað lögsagnarumdæmi eða þegar eigandinn flyst búferlum í annað umdæmi. Breytingin sem hér er gerð tillaga um hefur í för með sér að skráningarmerki bíla verða í samræmi við svokallað fast númerakerfi á ökutækjum og getur ráðherra sett um það nánari ákvæði í reglugerð ef þetta frv. verður að lögum. Fast númerakerfi af þessu tagi hefur reyndar um nokkurra ára skeið verið staðreynd hjá Bifreiðaeftirlitinu og það er skráð í skráningarvottorð hvers ökutækis. Þetta fastnúmerakerfi er byggt á tveimur bókstöfum og þremur tölustöfum, en það skráningarkerfi rúmar alls um 575 þúsund númer. Skráningarmerki fyrir nýtt kerfi af þessu tagi hafa verið hönnuð og reyndar er birt af þeim mynd með grg. frv. Ég vek athygli á því að í þessum merkjum er einnig reitur fyrir skoðunarmerki ökutækja og reitur þar sem setja mætti einkenni heimabyggðar ökumanns eða hið alþjóðlega skráningarmerki fyrir Ísland ef menn kjósa að hafa slíkt merki á sínum bíl. Í tillögunum felst hins vegar ekki að sú krafa yrði gerð að ný skráningarmerki yrðu sett á þá bíla sem þegar eru í notkun. Núverandi númer þeirra gætu fylgt þeim til afskráningar nema eigandinn óski sjálfur að taka upp hið nýja merki. Aðalatriðið er auðvitað það að sú almenna regla verði upp tekin að sama skráningarskilti fylgi jafnan bílnum; einfalt númerakerfi komi í stað hins tvöfalda kerfis sem nú er við lýði. Með athugasemdum með frv. fylgir álitsgerð nefndar sem ég skipaði haustið 1987 til þess að fjalla um skráningu og skoðun ökutækja. Þar kemur fram vel rökstudd áætlun um sparnað af hinu nýja fyrirkomulagi. Er hann talinn nema a.m.k. 100 millj. kr. á ári og er þá alls ekki allt talið. Ég bendi sérstaklega á bls. 30–31 í frv. Ég tel að við höfum ekki efni á að leggja slíkar byrðar á allan almenning og ekki síður eigum við að spara fólkinu sporin og ómakið sem fylgir núverandi umskráningarumstangi. Ég kem þá að 3. gr. frv. en þar er lagt til að fela megi hlutafélagi sem ríkissjóður á hlut í að annast skráningu bíla, skoðun þeirra og eftirlit og taki þetta hlutafélag þá við hlutverki Bifreiðaeftirlits ríkisins að þessu leyti. Ég vil nú aðallega vísa til nál. um þetta mál og fskj. sem því fylgja en þetta er allt saman prentað með athugasemdum frv. Þar kemur m.a. fram að vinnubrögð við skoðun á ökutækjum hér á landi hafi í stórum dráttum haldist óbreytt í 60 ár og að það er nú mikil nauðsyn að taka þar upp nýtt verklag og bætta tækni. Það er mikið öryggismál. Í þessu skyni þarf að koma á fót sérstakri skoðunaraðstöðu með sérhæfðum búnaði. Hér þarf í raun og veru eins konar gæðaeftirlit á bílunum sem eru í umferð. Í frv. er lagt til að stofnað verði sérstakt hlutafélag með aðild ríkissjóðs, tryggingafélaga, fyrirtækja og samtaka er tengjast bifreiðaeign og bifreiðaþjónustu og öðrum sem áhuga hefðu. Síðan yrði samið við þetta félag um að það taki við bifreiðaskoðun, bifreiðaskráningu og reyndar fleiri þjónustuþáttum sem Bifreiðaeftirlitið gæti annast um ákveðið árabil. Nefndin hefur lagt til að í fyrstu verði samið við þetta félag um 12 ára samningstímabil eða fram til ársins 2000. Innan nefndarinnar var það ítarlega rætt hvort rétt væri að freista þess að efla Bifreiðaeftirlit ríkisins í núverandi mynd til þess að byggja þær fullkomnu skoðunarstöðvar um landið sem hún telur þörf á, en það var einróma niðurstaða hennar að fremur bæri að stofna sérstakt hlutafélag um þetta verkefni þar sem þannig gæfist kostur á að virkja frumkvæði, afla stjórnunarþekkingar og fjármagns frá þeim aðilum sem hafa einnig sérstakra hagsmuna að gæta varðandi ástand ökutækja í landinu og umferðaröryggi, auk þess sem hlutafélagsformið veitti rekstrinum aðhald. Þannig fylgdi fjárhagsleg ábyrgð þeirri ákvörðun að leggja í þá breytingu á rekstri Bifreiðaeftirlitsins með fjármagnsfrekum framkvæmdum sem hér er um að tefla. Þá hefði hlutafélag líka ýmsa möguleika á að afla sér tekna af öðrum verkefnum en Bifreiðaeftirlit ríkisins gæti eðli málsins samkvæmt ekki gert það. Í tillögum nefndarinnar er gert ráð fyrir að hlutaféð í hinu nýja félagi verði 80 millj. kr. og að ríkissjóður eigi rúmlega helming þess eða um 41 millj. Um þetta voru þó nokkuð skiptar skoðanir í nefndinni og vildu sumir nefndarmanna að ríkissjóður ætti ekki meiri hluta í félaginu. Ég legg til að svo stöddu að ríkissjóður eigi þar meiri hluta, en tel þó að helmingseign eða jafnvel minnihlutaeign með einhverjum litlum mun af hálfu ríkisins kæmi líka til greina. Hér er kjarni málsins hins vegar sá að brjóta blað í rekstri Bifreiðaeftirlitsins, að efla það með nýrri tækni og nýjum fjárhag og nýrri stjórn og forustu. Ég tek fram að að þessari athugun hafa staðið saman fulltrúar frá Félagi bifvélavirkja, frá Bílgreinasambandinu, sem eru samtök verkstæða og innflytjenda, frá bifreiðatryggingafélögunum, frá Félagi ísl. bifreiðaeigenda, auk manna sem starfa við bifreiðaþjónustu á öðrum sviðum, m.a. bílaleigu. Ég hef ástæðu til að ætla að þessir aðilar sem ég nefndi muni fúsir til að taka þátt í hlutafélagi í samræmi við þau drög að félagssamþykktum sem fylgja frv. Á sl. hausti kynnti ég fjvn. Alþingis þessi áform sem þá voru á frumstigi. Eins voru þeim nokkur skil gerð í fjárlagafrv. og við meðferð þess. Ég tel það ekki ofsagt að þar hafi þessum hugmyndum verið afar vel tekið. Hér væri reynt að fara nýjar leiðir í opinberri þjónustu þar sem fjárhagsleg ábyrgð fylgdi framkvæmdinni. Þá kem ég að 4. og 5. gr. frv. Þar er í raun og veru um það að ræða að kveða skýrt að orði, að fela megi sveitarstjórnum að öllu leyti eða að hluta að framkvæma ákvæði sem varða brottflutning ökutækja í sambandi við álagningu og innheimtu gjalda vegna stöðvunarbrota samkvæmt umferðarlögum. Þetta er ekki síst flutt af því að Reykjavíkurborg, og reyndar fleiri sveitarfélög, hefur sýnt því áhuga að annast slíka innheimtu og það er stefna umferðarlaganna nýju og í þeirri framkvæmd sem ég vil þar hafa uppi að þetta sé mál sem framkvæmt sé sem næst vettvangi og sé vel komið hjá sveifarfélögunum. Hæstv. forseti. Það er ekki þörf á að fara fleiri orðum um frv. sem, eins og ég sagði áðan, er komið frá hv. Ed. með einni breytingu, þeirri að gert verði ráð fyrir skoðunarstöðvum í hverju kjördæmi landsins. Þá brtt. styð ég. Ég tel að hér sé um mjög þarfa breytingu að ræða og legg áherslu á að frv. verði samþykkt sem lög á þessu þingi því eftir því er beðið að koma rekstrarformi Bifreiðaeftirlitsins á öruggan grundvöll, almenningi til hagsbóta. Ég legg til að málinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allshn. og 2. umr.



Herra forseti. Hér er raunar um tvö mál að ræða, þ.e. frv. er tvíþætt. Það getur vel verið að Bifreiðaeftirlitið hér í Reykjavík hafi ekki nægilega hæfum mönnum á að skipa þannig að óhjákvæmilegt sé að rústa það og byggja svo upp á nýtt. Ég leyfi mér hins vegar að fullyrða að með þessum skipulagsbreytingum komi þjónusta a.m.k. í mínu kjördæmi til með að versna til muna. Þegar af þeim ástæðum sé ég mikla annmarka á frv. Hér er enn haldið áfram þeirri óskemmtilegu þráhyggju að reyna að koma á fastnúmerakerfinu og vísaði hæstv. dómsmrh. til útreikninga frá Hauki Ingibergssyni á fylgiskjali 8 í þessu plaggi þar sem Haukur Ingibergsson reiknar prósentureikning. Þessi prósentureikningur er rangur. Það hefur verið margbent á það að ríkið hefur tekjur en ekki kostnað af þessari umskráningu. Ég sé ekkert á móti því að ríkið hafi af henni tekjur. Ég tel að bílaeigendur eigi að borga það sem það kostar að færa númer á milli bifreiða og ég tel að þeim eigi að vera frjálst að gera það ef þeir svo kjósa. Ef hins vegar bíleigendur kæra sig ekkert um að halda í númerin sem þeir hafa haft á þeim að vera það frjálst að láta þau fara með bílunum og losna við þá fyrirhöfn sem af því hlýst að skrúfa númeraplötur af eða á. Ég tel að stjórnvöld hafi marga aðra möguleika til þess að "irritera" fólkið í landinu og nærtækari og neyðist stundum til að gera það. Ég tel að það reki engin nauður til að láta svona við bílnúmerin. Og ég tel að það sé röng hugsun sem að baki þessu liggur og alveg óþörf meinsemi því meinsemi er það sem rekur menn áfram til þess að standa fyrir þessari breytingu. Ég leyfi mér að flytja brtt. við frv., við 2. gr. frv., að hún falli brott. Legg ég hér fram brtt., herra forseti.



Herra forseti. Ég tala ekki fyrir hönd neinna sérstakra bílnúmera, enda er ég einn af þeim sem gengur illa að muna númerið hjá sér. Ég hef verið eindregið fylgjandi því að taka upp fastnúmerakerfi við skráningu bifreiða og hef í raun og veru ekki séð neina minnstu ástæðu til annars en að við hefðum slíkt kerfi því það gefur auðvitað auga leið að langeinfaldast er að bifreiðar haldi föstu númeri rétt eins og þær hafa í upphafi sitt framleiðslu- og verksmiðjunúmer sem síðan er notað svo lengi sem líf þeirra endist. Það hafa líka verið ýmsar tillögur uppi um það hvernig mætti leysa þessa erfiðu deilu með númeraspjöldin,og ég kom með eina hér þegar málið var rætt á Alþingi síðast sem fékk ágætar viðtökur og ég ætla að hafa hana áfram með í umræðunni. Hún er sú að mönnum verði heimilt, samkvæmt sérstökum ákvæðum, e.t.v. í reglugerð, að hengja gömlu númeraspjöldin sín ofan við nýju spjöldin. Þannig geti menn eftir sem áður skreytt sig með skemmtilegum númerum, en verði engu að síður aðilar að hinu samræmda fasta númerakerfi. Annað atriði frv. vildi ég aðeins staldra við og þar er ég ekki jafneindreginn fylgismaður eins og ég er við 2. gr. eða 3. gr. og það er það ákvæði að búa til einhvers konar hlutafélag til að annast skoðun á bifreiðum. Um það hef ég vissar efasemdir, fyrst og fremst þær að ég óttast að það komi til með að koma niður á þjónustunni við íbúa hinna dreifðu byggða. Þegar menn fara að sperra sig við að reka eitthvert hlutafélag og stúdera arðsemi einstakra anga starfseminnar, jafnvel menn mismunandi vel að sér í prósentureikningi, óttast ég að útkoman úr því geti orðið vond og niðurstaðan verði sú að þjónustan við afskekkt byggðarlög minnki. Og ég spyr: Hvað meina menn með brtt. í þá átt að skilyrða að skoðunarstöð skuli sett upp í öllum kjördæmum landsins? Ber að skilja það sem svo að það eigi þá eingöngu að vera ein skoðunarstöð í hverju kjördæmi? Er sem sagt meiningin í kjördæmi eins og Norðurl. e., þar sem Bifreiðaeftirlitið hefur haft stöðvar á fleiri stöðum í kjördæminu, að leggja aðra þeirra eða einhverja þeirra niður og reka alla til skoðunar á einni stöð? Eða hvað hafa menn hugsað sér í því sambandi í hinu nýja hlutafélagi sem á auðvitað að skila arði eins og allt annað? Ég hef fyrst og fremst efasemdir um það á þessum forsendum að ég vil ógjarnan sjá það að þjónusta manna verði mismunandi eftir því hvar þeir búa og sumir þurfi þá að sæta því að aka um langan veg til að fá druslurnar skoðaðar og ekki víst að þær hafi gott af slíkum ferðalögum, bifreiðar sem fara kannski aldrei út fyrir sín héruð og eru ekki vanar því að leggja á sig löng ferðalög. Ég óttast það að heilsufar ýmissa bifreiða leyfi heldur ekki slík ferðalög. Ég spyr líka hæstv. ráðherra: Ef menn vilja fara út í breytingar á þessu fyrirkomulagi á annað borð, hefur þá ekki sá kostur að löggilda tiltekin verkstæði og heimila þeim að annast þessa þjónustu eins og víða er tíðkað erlendis ekki verið kannaður og hvað mælir þá á móti því að það sé gert? Ég hygg að fá byggðarlög séu svo illa stödd að þar séu ekki einhverjir þeir aðilar sem annist þessa þjónustu að halda við og annast meiri háttar viðhald á bifreiðum íbúa viðkomandi svæða og að í flestum tilfellum væri þá hægt að koma þessari þjónustu upp í hverju byggðarlagi með því að löggilda einhverja aðila sem treystandi væri, að sjálfsögðu með eftirliti, til þess að annast þessa þjónustu. Eins og ég segi, sá háttur er víða hafður á erlendis og hefur mér vitanlega ekki skilað neitt lakari árangri. Ég styð sem sagt eindregið þær breytingar á umferðarlögunum, öfugt við hv. síðasta ræðumann, að fastnúmerakerfið verði tekið upp, en ég hef meiri efasemdir um hitt og hef lagt fyrir hæstv. ráðherra ákveðnar spurningar í því efni.



Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu neitt að ráði. Ég er sammála því að breyta fyrirkomulaginu varðandi númeraskráninguna. Afstaða mín í því efni kom reyndar fram á síðasta þingi þegar umferðarlögin voru til afgreiðslu þar. Sú skoðun hefur ekkert breyst síðan. Ég hef hins vegar, eins og hv. 4. þm. Norðurl. e., miklar efasemdir um fyrirkomulagið á bifreiðaskoðuninni. Ég ítreka þær spurningar sem hann var búinn að bera fram, hvernig menn hugsa sér þessar skoðunarstöðvar í hverju kjördæmi, hvort eigi að vera ein, tvær eða hugsanlega fleiri. Ég veit að krafa almennings hefur verið að fá þessa þjónustu nær sér og mér er sem ég sjái, t.d. á Austurlandi, Vopnfirðinga keyra á sínum bílum til Egilsstaða eða Reyðarfjarðar og Hornfirðinga kannski norður á Reyðarfjörð eða Egilsstaði til þess að láta skoða bílinn sinn. Ég held að þetta sé ekki nægjanlega vel hugsað. Þó að meiningin sé kannski góð hefur þessi krafa verið mjög áberandi undanfarin ár að menn vilja fá þessa þjónustu nær sér og menn vilja að það taki ekki eins mikinn tíma og oft hefur verið að fá skoðun á sínum bílum. Ég vildi því ítreka þessar spurningar sem reyndar var búið að bera fram áður af hv. 4. þm. Norðurl. e.



Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu. Ég kem hér aðeins upp til þess að lýsa stuðningi við sjónarmið hv. 1. þm. Norðurl. v. um að 2. gr. frv. nái ekki fram að ganga. Ég styð einnig sjónarmið tveggja síðustu ræðumanna um 3. gr. og þegar þetta er lagt saman er eðlilegt að við frestum afgreiðslu frv. Ég sem sagt undirstrika sjónarmið hv. þm. varðandi málið.



Herra forseti. Það er hryggilegur misskilningur ef orð mín hafa verið skilin svo áðan að ég væri með þeim hluta frv. sem fjallar um Bifreiðaeftirlitið. Ég þóttist auðvitað taka það skýrt fram að þetta væri veruleg afturför í þjónustu í mínu kjördæmi og ég sé það í hendi minni að það er svo í öðrum kjördæmum. Hitt er annað mál að ég benti á að kannski væri svo mikil óstjórn og vandræði í Bifreiðaeftirlitinu í Reykjavík að það gerði eðlilegt að menn færu að fitja upp á svona hugleiðingum eins og hér er lagt til, en auðvitað sjá allir lifandi menn að hér er um verulega afturför að ræða. Það er alveg hryggilegt að horfa upp á jafngóðan dómsmrh. rjúka til og skemma allgóð umferðarlög sem sett voru hér í fyrra. Það þykir mér bara mjög sárt að horfa upp á. Ég veit ekki nema það væri kannski rétt fyrir hv. þingdeildarmenn að setja sig inn í byggingarplönin, sem myndu vera hér á nokkrum síðum og það væri líka hyggilegt að fá kostnaðaráætlanir hjá hæstv. dómsmrh., að hann gerði grein fyrir þeim byggingarhugmyndum og fjárfestingarhugmyndum sem þarna er verið að leggja út í. Ég kem til með að ræða þetta mál síðar og þarf ekki að orðlengja meira í bili.



Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingdeildarmönnum fyrir að sýna þessu máli svona mikinn áhuga í matartímanum. Ég get fullvissað hv. 1. þm. Norðurl. v. um það að þjónustan í hans kjördæmi mun ekki versna við þessa breytingu. Þvert á móti mun hún batna og ég ætla aðeins að skýra hvers vegna það verður. Hver er sú þjónusta sem Bifreiðaeftirlitið veitir nú og hver er sú þjónusta sem það ætti að veita? Sannleikurinn er sá að Bifreiðaeftirlitið veitir núna ekki fullnægjandi þjónustu neins staðar á landinu, því miður, vegna þess að það er ekki í stakk búið til þess að mæla það sem mestu varðar, þ.e. bremsuhæfileikana á bílunum. Það er sérstaklega alvarlegt fyrir þunga bíla og ég veit að það fara margir þungir bílar um kjördæmi hv. 1. þm. Norðurl. v. Reyndar er það svo að þar eru mjög alvarleg umferðarslys tíðari heldur en í flestum öðrum kjördæmum. Þetta er m.a. vegna þess að mínum dómi að það skortir á um hemlaprófanir á Íslandi. Það er hart að þurfa að segja þetta, en svona er þetta. Til þess að gera þetta þarf nýja tækni. Það þarf mælingar og til þess þarf skoðunarstöðvar, til þess þarf fjárfestingu. Það er eðlisbreyting á eftirlitinu. Þess vegna er tillagan gerð um nýja fjárhagslega uppbyggingu og að þetta verði ekki gert bara út á ríkið, heldur verði þeir sem í þetta leggja fé að sjá fyrir því að heimta það aftur og það verði samsvörun á milli fyrirhafnar og gjalds. Það er alveg rétt hjá hv. 1. þm. Norðurl. v. að það koma verulegir peningar inn í tengslum við bílana. Það er kannski skattur sumt en sumt gjald fyrir veitta þjónustu. Hún þarf að batna. Það þarf líka að breyta öðru. Fólki er hóað saman á ákveðnum tíma með alla bílana í sama kjördæmi eða sama númerasvæði. Í staðinn þarf að koma þessu fyrir eins og í annarri þjónustu að menn fái tíma til þess að koma með bílinn og þurfi ekki að bíða þarna tímunum saman í ótímasettum biðröðum. Þetta eru hlutirnir sem breyta þarf og það er fullkominn misskilningur hjá hv. 1. þm. Norðurl. v. að menn geti losnað við umskráninguna ef þeir kjósa. Það er einmitt vandinn, þeir geta það ekki ef bíllinn sem þeir kaupa, t.d. notaður bíll, færist á milli umdæma, þá verður að breyta. Það er þessi fyrirhöfn sem við eigum að losna við því það er aðeins brot af hópi bíleigenda sem kærir sig um að flytja. Það er einmitt kjarnaorðið; ef þeir kjósa. Mér virðist þess vegna að hv. 1. þm. Norðurl. v., svo skýr sem hann annars er, hafi þarna alveg skotist yfir kjarna málsins. Hvað sem líður prósentureikningi Hauks Ingibergssonar þá bið ég hann að athuga málið aftur. Það eru reyndar fleiri skjöl í þessu plaggi heldur en þau sem merkt eru Hauki Ingibergssyni, sem ég vil þó engri rýrð á varpa. Þarna eru líka greinargóðar yfirlýsingar frá Bílgreinasambandsmönnum sem sýna það allar að þarna er mikil óþörf fyrirhöfn og reyndar öryggisleysi líka um viðskipti með bíla. Allt þetta er hægt að laga og þarna er mikill sparnaður á ferð og það er einmitt þess vegna sem þetta tvíþætta mál er samfléttað. Þetta fyrirtæki, Bifreiðaeftirlitið, verður m.a. á viti byggt ef fast númerakerfi er tekið upp vegna þess að þar með verður reksturinn ódýrari og auðveldara að láta þetta vinna fyrir sér. Þetta eru nefnilega samtengdir þættir. Þetta er sama málið, þess vegna er þetta flutt saman. Ég tala ekki um þriðja þáttinn sem eru heimildir fyrir sveitarfélögin til að sekta menn fyrir stöðubrot og fjarlægja bíla ef í það fer. Þetta eru nefnilega málin sem þarna er verið að ræða og ég vildi fara fram á það við hv. 1. þm. Norðurl. v. að skoða málið að nýju og velta því fyrir sér hvort það kunni að vera í því eitthvað sem hann hafi ekki áður séð. Ég sný mér svo að því sem hv. 4. þm. Norðurl. e. kom hér að í sínu máli og ég þakka honum stuðning við breytingu á númerakerfinu. Ég tel að það sé mjög mikilvægt í þessu máli. Um spurningar hans hvernig hugsuð sé þjónusta úti á landsbyggðinni, þá vil ég svara því svo að hugsað er að þar séu fastar stöðvar, ein í hverju kjördæmi en hugsanlega líka færanlegar stöðvar. Þetta yrði ákvörðunarefni hins nýja hlutafélags en ekki hlutur sem ætti að vera hægt að segja fyrir um nú. Þar verður hagkvæmni að ráða en líka þjónusta. Ég tek það fram að í lýsingunum sem hér eru fram lagðar í grg. verkfræðingsins og þeirra annarra sem unnið hafa að þessu verki er líka brotið upp á því að semja við verkstæði þar sem það er hentugasta lausnin. Þarna tel ég að menn eigi ekki að útiloka neina leið og kjörorðið á alltaf að vera: Þetta eru þjónustufyrirtæki fyrir fólkið, þetta eru öryggistæki fyrir almenning, þetta er tilraun til þess að breyta eðli þjónustunnar. Þetta eru lausnirnar sem á að reyna og ég er sannfærður um að ef við fáum leyfi þingsins til þess að snúa inn á þessa braut þá muni enginn sjá eftir því síðar og alls ekki þeir sem búa í Norðurlandi vestra. Ég ætla ekki, held ég, að hafa um þetta mikið fleiri orð. Ég vildi þakka hv. 3. þm. Austurl. fyrir hans stuðning við númerakerfisbreytinguna og fullvissa hann um, á sama hátt og ég hef reynt að fullvissa aðra, að ég tel að félagsstofnunin sé hið mesta framfaramál og það sé tími til kominn að við reynum að breyta þessu. Þetta er mjög gagnrýnd þjónusta nú. Hún er illa liðin af almenningi, t.d. hér í bænum. Það er eðlilegt að byrja hér með móðurskip, en í því felst engin áætlun, ekkert áform um að draga úr þjónustu við fólk út um land, þvert á móti hið gagnstæða. Í þessu felst svo fjarri því engin afturför og ég er alveg sannfærður um það að hv. 1. þm. Norðurl. v. mun sannfærast um þetta þegar hann skoðar málið betur, en auðvitað þurfa jafnan að koma til góðra manna ráð þegar á að bæta þjónustuna.



Herra forseti. Ég kemst ekki hjá því að mótmæla orðum dómsmrh. að þjónusta á Norðurl. v. sé ófullnægjandi og ég vísa algerlega á bug ósæmilegum aðdróttunum hans um það að bifreiðaeftirlitsmenn á Norðurl. v. séu fúskarar og þess vegna séu bifreiðaslys tíðari þar heldur en annars staðar á landinu. Bifreiðar eru vandlega skoðaðar í Norðurl. v., það leyfi ég mér að fullyrða, og af hæfum mönnum. Ég hef enga trú á því og ég veit að þjónustan versnar um alla landsbyggðina við upptöku þessa skipulags sem ráðherrann leggur hér til og því miður verður þetta til þess að minnka öryggi í umferðinni en ekki til þess að auka það. Jafnvel þó að Björn Friðfinnsson hafi sagt honum að þetta muni batna með þessu skipulagi, þá er það ekki rétt. Langflestir bílar skipta um eigendur innan sama umdæmis og af hverju skyldi það nú vera að flestir þeir Reykvíkingar sem selja öðrum Reykvíkingi eða versla innbyrðis skipta um númer á bílum sínum? Það eru hverfandi fá tilfelli þar sem menn innan sama umdæmis halda ekki í sínar númeraplötur. Það er vegna þess að fólkinu þykir vænt um númer sín, og alveg burt séð frá því hvort heiminum þykir númerin falleg eða ekki, þá taka menn tryggð við þau númer sem þeir hafa haft í ákaflega mörgum tilfellum og óska eftir að halda þeim jafnvel þó að ekkert sé því til fyrirstöðu að þeir gætu sparað sér það ómak.



Hæstv. forseti. Ég harma það ef hv. 1. þm. Norðurl. v. hefur skilið orð mín á þann veg að ég væri að varpa einhverri rýrð á þá góðu starfsmenn sem vinna við bifreiðaeftirlit í hans kjördæmi. Það gerði ég ekki.

Hlustaðu bara á ræðuna.

Það gerði ég ekki, ég sagði þetta ekki. Ég sagði kannski að menn í hans kjördæmi ættu enn meira en aðrir undir því að eftirlitið væri öruggt alls staðar á landinu. Það er nákvæmlega þarna sem við komum að kjarna málsins, að það þarf að bæta það alls staðar og það þarf að bæta það fyrst og fremst með því að það séu til öruggar skoðunarstöðvar fyrir stóra bíla sem smáa og það þarf að gerbreyta tækninni í þessu. Það er enginn sem segir að menn í Bifreiðaeftirlitinu reyni ekki að vinna sín störf af fyllstu samviskusemi, það gera þeir. En þeir hafa ekki tækin í höndunum. Þeir hafa ekki aðferðirnar til þess. Það er það sem breyta þarf. Út á það gengur þessi tilraun til þess að byggja þarna upp nýja og betri þjónustu, bæta öryggið í umferðinni en alls ekki að skerða þjónustuna við landsbyggðina. Enda er það nú svo sem betur fer að bílar eru færanlegir hlutir og hægt er að færa þá til skoðunar hér og hvar en engu að síður verður allt gert sem kostur er til þess að koma til móts við þarfir landsbyggðarinnar og bjóða upp á þessa þjónustu þar sem hentugt þykir og öruggt er að hún sé í fullkomnu lagi vegna þess að það þreifi- og skynmat sem nú er framkvæmt á bílunum er ekki nóg og það skipulag sem er á skoðuninni er ekki fullnægjandi við nútímaaðstæður. Þetta eru vinnubrögð sem eru löngu aflögð í öðrum löndum og við megum ekki spara okkur þá fyrirhöfn sem í því felst að skipta um aðferð. Þetta er tilgangur frv. og ég bara frábið mig orðum eins og þeim sem hér féllu hjá hv. 1. þm. Norðurl. v. að í þessu fælist gagnrýni á mennina sem vinna í kerfinu. Gagnrýnin er á kerfið. Tillagan er um að breyta því.



Herra forseti. Mér skilst að það liggi ljóst fyrir að hæstv. forseti telur að það sé nauðsynjamál að halda þm. hér í matartímanum þó að sumir líti svo á að þetta sé nú kannski gert mest vegna áhuga manna á að vera hér á þessum tíma. En það sem sækir á minn hug í þessu sambandi er að það hljóta að vera nokkuð brýnar ástæður til þess að við hér og nú förum í svo harða umræðu um frv. sem verið er að leggja fram þegar jafnlítið lifir eftir af þessu þingi. Auðvitað er það nú svo að öll mál þurfa sína skoðun ef þingið vinnur sitt verk, þ.e. að breyta frumvörpum í lög með þeirri aðgát sem nauðsynleg er. Ég ætla ekki að fara langt út í umræðu um þessi mál en mér er ljóst að það gætir þeirrar hugsunar úti í samfélaginu að ef það verði sett upp ein skoðunarstöð í hverju kjördæmi þá komi það nú dálítið einkennilega út ef bifreið sem búið er að aka t.d. frá Brú í Hrútafirði á Ísafjörð yrði dæmd óökufær þegar hún kæmi þangað. Verður þá ekki annað séð en eiganda hennar hafi verið stefnt í hreina lífshættu með því að láta hann keyra bifreiðina alla leiðina. Má vera að ætlunin sé að halda uppi þjónustunni á mörgum stöðum þrátt fyrir þetta. En hins vegar spyr ég sjálfan mig að því hvort þörfin fyrir að stofna hlutafélag sé jafnbrýn og hér er látið í veðri vaka. Við látum bifreiðaeigendur um það að fá sér ljósastillingarvottorð. Mér er ljóst að það er mikil nauðsyn að kanna betur en nú er gert hvort bremsur á bifreiðum eru í lagi. Eitt verkstæði hér í bænum, Lúkas, er með fullkomin tæki sem það notar á þessu sviði og skv. athugunum sem átt hafa sér stað bæði í Hollandi og Frakklandi hefur það skilað verulegum árangri í að draga úr umferðarslysum hafi bílar verið bremsumældir. En það er ekkert sem kemur í veg fyrir það að það verði skylda að bílar komi með vottorð upp á það að þeir hafi verið bremsumældir þegar þeir mæta til skoðunar. Ég ætla ekki að fara langt út í umræðu um þetta. Mér kemur það ákaflega undarlega fyrir sjónir ef það hefur mikinn tilgang að ræða þetta mál á þessu þingi vegna þess hve lítill tími er eftir. Sé tilgangurinn sá að koma því til nefndar og senda það til umsagnar út til ýmissa aðila þá er út af fyrir sig ekkert við það að athuga, en mér finnst, svo að ég segi nú eins og er, hæstv. forseti keyra þetta áfram af verulegri fylgni þegar klukkan nálgast það að verða í miðjum matartíma og skal þó skýrt tekið fram að ég ætti seinastur manna að kvarta í þeim efnum.



Ef hv. 4. þm. Norðurl. e. er með stutta ræðu þá gef ég honum orðið. Annars er það hárrétt sem hv. 2. þm. Vestf. sagði að það er langt liðið á tímann, en ef við ljúkum þessari umræðu þá fær hv. 4. þm. Norðurl. e. orðið.



Það eru nú ekki mörg orð af minni hálfu, herra forseti, þó að reyndar sé nú komið talsvert fram yfir þann tíma sem við höfðum hugsað okkur til fundahaldanna. Ég ætla bara að segja það að eftir orð hæstv. dómsmrh., svo skýr sem þau voru, þá hafa nú ekki minnkað efasemdir mínar um að það sé á vísan að róa fyrir landsbyggðarmenn um þjónustuna hjá hinu nýja hlutfélagi því hæstv. ráðherra sagði ósköp einfaldlega: Þar verður hagkvæmni að ráða. Hér á að fara að byggja upp aðstöðu og það er gott og vel. En ég spyr auðvitað: Hagkvæmni hverra? Augljós er hagkvæmni hins nýja hlutafélags sem fælist auðvitað í því að byggja þessa aðstöðu upp á sem allra fæstum stöðum og láta bíleigendur um að bera kostnaðinn af því að keyra um langan veg til að mæta til skoðunar. Og ef reka á þetta nýja hlutafélag eins og hvert annað harðsvírað kapítalískt gróðafyrirtæki, þá að sjálfsögðu reynir það að hafa sem mesta hagkvæmni í sínum störfum og ég spyr: Hver á að vera úrskurðaraðili um það með hvaða hætti þjónustan verður byggð upp? Ég segi fyrir mitt leyti, herra forseti, að eftir þessa umræðu er það af og frá að ég treysti mér til að standa að afgreiðslu þessara ákvæða frv. nema fyrir liggi miklu, miklu skýrari upplýsingar og ákvarðanir um það með hverjum hætti skuli staðið að þjónustunni, hve mikil hún verði, hve víða verði byggðar upp þessar stöðvar, hvort og þá hvernig verði samið við verkstæði í afskekktum byggðarlögum. Við getum nefnt Vopnafjörð sem dæmi. Ég hygg að það hafi verið vel valið dæmi hjá virðulegum forseta að Vopnfirðingum getur reynst umhent að aka yfir Hellisheiði eða upp Möðrudalsöræfi til skoðunar fyrri part ársins og líka seinni partinn. Það er kannski opið í eina 2–3 mánuði á ári fyrir þá til að mæta með bíla sína til skoðunar í einhverja glæsilega skoðunarstöð einhvers staðar á miðjum Austfjörðum og svona dæmi mætti nefna. Ég fer því fram á það að ef eigi að afgreiða þetta mál hér verði lagðar fram miklu meiri upplýsingar um það hvernig þjónustunni verður háttað, hvar hún verður byggð upp og með hvaða hætti verði staðið að þessum hlutum svo að það liggi ljóst fyrir hagkvæmni hverra, í hvaða hlutföllum sé verið að tala um, bíleiganda eða hins nýja hlutafélags.



Hæstv. forseti. Við hv. 2. þm. Vestf. og aðra þá sem hafa undrast það að við skulum nú ræða þetta mál svo seint sem er á deginum og svo skammt sem lifir eftir þingsins vil ég bara segja þetta: Margs þarf búið við og við þurfum að huga að mörgum málum og helst ljúka þeim. Það er sú skylda sem á okkur hvílir. Ég vildi benda hv. 4. þm. Norðurl. e. á það að þetta mál er nú hér í seinni deild og hefur fengið rækilega meðferð í allshn. hv. Ed. Út af því sem hann ber sérstaklega fyrir brjósti um þjónustuna úti á landsbyggðinni vil ég segja þetta: Það er nauðsynlegt að hafa fullkomnar skoðunarstöðvar í Reykjavík og víðar til þess að hafa samanburðargrundvöll vegna samninga við verkstæði. Það er kannski ekki minnst um vert, til þess að geta gert samninga um skoðun og prófun á ökutækjum, að menn hafi samanburðargrundvöll. Hann fæst í skoðunarstöðvunum. Ég fullvissa hv. 4. þm. Norðurl. e. um það að þegar fyrirtækið velur þjónustuaðferðina þá verður það líka að hafa í huga hagkvæmnina fyrir bíleigendurna, enda býst ég við því að jafnan verði litið svo á að fyrirtækið sé að framkvæma reglugerðir sem settar hafa verið af þar til kjörnum yfirvöldum og sé ekki sjálfrátt um þetta í einu og öllu. Það er með þetta eins og aðra svona framkvæmd. En vissir þættir í verkinu eru eins og hver annar atvinnurekstur og það eru þeir sem á að fela félaginu. Ég vildi líka taka fram að það er auðvitað alveg sjálfsagt að hv. allshn. þessarar deildar kalli fyrir sig þá menn sem hún kýs til að fá svör við spurningum af þessu tagi. En ég fullvissa hv. deild um það að öll þessi mál hafa verið könnuð og fyrir liggja svör um það hvernig menn hyggist taka á þeim en auðvitað verður þetta líka að einhverju leyti að ráðast af því sem í ljós kemur þegar af stað er farið með fyrstu stöðvarnar.