Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg get látið mjer nægja að vísa til aths. við stjórnarfrv. Þetta mál var lagt fyrir hv.Ed., og eru breytingar hennar heldur til bóta en hitt. Svo sje jeg ekki ástæðu til að orðlengja um málið nú, en vil leyfa mjer að leggja til, að því sje vísað til 2. umr. og allsherjarnefndar.

Forsætisráðherra (J. M.) Þetta frv. er komið frá stjórninni og var lagt fyrir háttv.Ed., og hefir tekið þar dálitlum breytingum. Jeg tel óþarft að fara um það nokkrum orðum á þessu stigi málsins, enda eru ástæður stjórnarinnar teknar fram í athugasemdum stjórnarinnar, sem prentaðar eru með frv. Jeg óska eftir, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til allsherjarnefndar.

Flm. (Einar Arnórsson) Það kom fram við 1. umr. annars máls hjer í deildinni, að þörf mundi vera á að athuga löggjöf vora um stefnubirtingar. Nú er þetta frv. komið fram vegna þessa. Það hefir verið safnað hjer saman í eina heild gildandi fyrirmælum, sem að þessu lúta, og auk þess eru hjer líka nýmæli, sem jeg vona að sjeu til bóta. Jeg óska, að frv. sje vísað, að umræðu lokinni, til allsherjarnefndar.

Flm. (Bjarni Jónsson) Það kemur oft fyrir um mig og aðra, að þeir segja, að þetta eða hitt sje ekki viturlega gert af Alþingi, en þótt svo sje, að ekki sje alt sem viturlegast gert af þessari samkundu, þá ætla jeg þó ekki að geta þess til, að Alþingi hafi tekið upp þann sið að veita Guðm. Finnbogasyni styrk án þess að hafa ætlað sjer að halda honum áfram. Slíkt starf sem það, er hann hefir með höndum, verður ekki int af hendi á einu ári. Það er fullkomið æfistarf að rannsaka, á hvern hátt sálarkraftar mannanna verði hagnýttir sem best. En þar sem jeg nú byggi á þessu, þá þótti mjer sýnt, að Alþingi bæri að sýna, að það kynni dálítið til vinnubragða, án þess að ganga í skóla hjá Guðmundi Finnbogasyni. Jeg vildi sýna, að Alþ. kynni að hagnýta sjer þá krafta, sem það hefir tekið í þjónustu landsins, hagnýta ekki brot þeirra krafta, heldur þá alla, og því er þetta frv. fram komið. Rannsókn á þessum sviðum er torveld á vetrum, og verður því mestur hluti þess árstíma að ganga til þess að vinna úr þeim rannsóknum, sem fram hafa farið að sumrinu, og halda fyrirlestra um þær rannsóknir. En til þessa þarf ekki allan veturinn. Það væri því hagsýni af þinginu að skylda Guðm. Finnbogason til þess að halda fyrirlestra um sálfræðileg efni við Háskólann. Sömuleiðis ætti hann að fást við kenslu í uppeldisfræði, því að það kemur líka inn á hans svið í vinnuvísindum. Það vita allir, að Guðm. Finnbogason er maður mjög vel mentaður. Hann er nú yfir 40 ára gamall og hefir gengið í bestu skóla í Danmörku, Frakklandi og Þýskalandi. Það er því auðsætt, að hann hlýtur að hafa mikið og margt að kenna mönnum, og væri því mikil hagsýni af þinginu að nota krafta hans út í æsar. Það er líka miklu hægra að skuldbinda hann til að kenna við Háskólann, ef hann þarf ekki sífelt að kvíða því, að þessi styrkur verði af honum tekinn. Jeg þarf ekki að taka það fram, að landinu er þetta enginn fjárskaði, því að jeg geng að því vísu, að styrkurinn mundi halda áfram framvegis, hvort sem er. En á hitt ber að líta, að maðurinn er miklu tryggari með því, að honum sje strax veitt fast embætti, heldur en eiga þetta ef til vill undir högg að sækja, og því á hann miklu betra með að nota kraftana. Það er líka nokkuð undarlegt að ætlast til þess, að bestu menn þjóðarinnar geti ekki lifað áhyggjulitlu lífi, til þess að þeir njóti sín sem best. Alþ. þarf að veita þeim tryggingu fyrir því, að þeir geti það, og þessa tryggingu vil jeg nú láta veita Guðm. Finnbogasyni. Það er í sparnaðarskyni, sem jeg hefi viljað binda þetta embætti við nafn, því að ef Guðm. Finnbogason deyr, sem hann eflaust gerir einhvern tíma, þótt verk hans lifi, þá stæði ella kennaraembættið eftir, og get jeg hugsað, að sumum þyki óþarfi að ákveða það nú þegar. Jeg skal svo ekki segja meira um þetta að sinni, en vona, að málinu verði, að umr. lokinni, vísað til mentamálanefndar.

Flm. (Einar Arnórsson) Þetta er stutt frv., um breytingu á bifreiðalögunum. Jeg býst ekki við, að þörf sje á að hafa mörg orð um það nú, því að það er gerð grein fyrir frv. í athugasemdum við það. Reynslan hefir sýnt það, að bifreiðar aka ofhart þar sem þjettbýli er mikið. Bæði er það, að vegir eru ekki svo góðir sem skyldi, og auk þess eru oft börn á götunni, því að sem stendur er t. d. hjer í Reykjavik enginn staður annar, sem þau geta hafst við á úti. Þá er önnur breytingin samkvæmt frumvarpinu, að bifreiðarnar skuli aka eftir föstum taxta. Það er orðin trú manna á þessu landi, að bifreiðastjórar taki æði hátt gjald af þeim, sem bifreiðarnar nota, og því er farið fram á að koma á föstum gjaldskrám, í líkingu við það, sem er hjá öðrum þjóðum. Jeg skal ekkert fullyrða um það, hvort orðrómurinn, sem jeg mintist á, er rjettur. En þótt svo sje ekki, þá er sjálfsagt að breyta þessu svo, að ekkert handahóf geti átt sjer stað. Jeg skal svo ekki segja meira að sinni, að eins geta þess, að enn vantar eitt atriði inn í frv., og mun jeg koma með viðaukatillögu um það við aðra umr. Jeg óska, að málinu verði vísað til allsherjarnefndar, að þessari umræðu lokinni.

Pjetur Þórðarson Jeg vildi taka það strax fram, að jeg er mótfallinn þessu frv. Jeg held, að það sje í aðalatriðinu ekki á rökum bygt, og á jeg þar einkum við hraðann. Jeg held, að það sje altof langt farið að takmarka hraðann, sem bifreiðarnar mega hafa, við 10 km. á klst. Það er ekki meiri hraði en svo, að fullfrískur maður getur vel komist þessa leið gangandi á sama tíma. Það sem veldur því, að mönnum finnast bifreiðarnar fara ofhart, mun vera það, að eftirlitið með því, að þær aki ekki nema 15 km. á klst., er ekki nægilegt, en ekki hitt, að það sje ofmikill hraði í sjálfu sjer, og það sýnist mjer geta verið varhugavert að takmarka hraðann ofmikið. Jeg skal nefna til dæmis, að um daginn þurfti jeg að bregða mjer upp á Laugaveg, og varð að vera kominn hingað niður eftir aftur eftir örskamman tíma. Jeg fór þetta í bifreið og náði í tæka tíð. En það er jeg viss um að jeg hefði ekki getað, hefði hraðinn ekki mátt vera meiri en 10 km. á klst. Jeg mun því með atkvæði mínu reyna til að koma í veg fyrir það, að þetta ákvæði verði að lögum. Í öðru lagi, að því er kemur til ákvæða frv. um mæla, þá býst jeg við, að erfitt verði að fá þá, eða jafnvel alveg ókleift, og getur því farið svo, að þessi ákvæði girði algerlega fyrir notkun bifreiða, ef þeir verða ekki fengnir fyrir þann tíma, sem frv ákveður. Svo að jeg held, að ekki sje nauðsyn á, og jafnvel heldur lakara, að frv. nái fram að ganga. Jeg treysti mjer ekki til þess að fullyrða, að ekki megi ráða bót á þessu með mælana, en hinu verð jeg að halda fast fram, að það sje ótækt að minka hraðann. Ef málið gengur lengra, mætti koma að bendingu um það að fá þá mæla, sem frv. getur um, eða að bifreiðum verði veitt hjálp til þess að útvega þá. Enn fremur skal jeg taka það fram, út af gjaldskránni, að mjer virðist ekki gert ráð fyrir því í frv., að þeir, sem hjer eiga mestan hlut að máli, geti haft nokkur áhrif á hana, og það finst mjer ekki alveg sanngjarnt, þótt jeg beri ekki brigður á, að stjórnarráðið mundi gæta allrar sannsýni. Í einu orði að segja, er jeg frv. yfirleitt mótfallinn.

Sigurður Sigurðsson Það er næstum auðheyrt á háttv.þm. Mýra. (P. Þ.), að hann muni líklega vera gerður út af einhverju bifreiðafjelaginu hjer, til þess að hefta framgang þessa frv. Jeg þarf ekki að svara honum; háttv.flm. (E. A.) mun einfær um það. Jeg er þakklátur háttv.flm. (E. A.) fyrir þetta frv. En ástæðan til þess, að jeg kvaddi mjer hljóðs, er sú, að jeg vildi beina því til háttv.flm. (E. A) og væntanlegrar nefndar, hvort ekki mundi fært að ganga lengra en frv. gerir í þá átt að gera takmarkanir í notkun bifreiða. Fyrst og fremst vakir það fyrir mjer, hvort ekki mundi unt að takmarka tímann, sem bifreiðar eru á gangi fram eftir nóttu hjer í bænum. Það er alkunnugt, að hjer í bæ eru bifreiðar á ferð fram eftir allri nóttu, einkum á laugardagskvöldum og sunnudagskvöldum, og valda með því skarkala fyrir þá, sem sofa. Auk þess eru þessar næturferðir sjaldnast til fjár fyrir notendurna; þær munu oftast vera skemtiferðir fólks, sem stundum ver sínum síðasta eyri á þennan hátt. Þetta þætti mjer ástæða til að væri athugað. Í annan stað er það, að á þingi 1914, þegar fyrst kom fram frv. það um notkun bifreiða, sem nú er lög, þá var það tillaga mín, að takmörkuð væri umferð bifreiðanna á vegum, t. d. að þeim væri eigi leyft að fara veginn austur í sýslur, nema á ákveðnum dögum; en sú tillaga hafði þá ekki fylgi, jafnvel þótt hún hefði við rök að styðjast. Jeg er enn þeirrar skoðunar, að rjettast sje að takmarka notkun bifreiða að þessu leyti. En samt geri jeg það ekki að kappsmáli; hitt þykir mjer liggja nær að takmarka næturferðirnar, t. d. svo, að bifreiðum sje bannað að vera á ferð í bæjum eftir kl. 10-11, nema þær komi annarsstaðar að. Jeg vil enn fremur minna á það, að á þingmálafundum í Árnessýslu var því hreyft að leggja skatt á bifreiðar. Þótt jeg geri þetta ekki að beinni tillögu, vildi jeg þó gjarnan, að athugað væri, hvort þetta þætti kleift. Það er grunur sumra manna, að bifreiðaeigendurnir græði allmikið á þeim; það segja að minsta kosti þeir, sem standa utan við og á horfa. Þar á móti segja eigendurnir, að áhöld sjeu um það, að bifreiðarnar beri sig. En upp úr umsögn þeirra legg jeg ekki svo mikið, og yfirleitt er ekki gott um þetta að segja, nema reikningarnir sæjust. En hitt er áreiðanlegt, að hjer er um »luxus«-áhald að ræða, sem eigendurnir græða á og hafa sjer til skemtunar. Þess vegna má segja, að hjer sje um rjettlátan tekjustofn undir skatt að ræða. En jeg vil í þessu sambandi benda á það, að bifreiðarnar fara illa með vegina. Síðan bifreiðar byrjuðu hjer þurfa vegirnir meira viðhald. Einkum eru trjebrýr á vegum altaf að bila. Þetta kemur hart niður, sjerstaklega á austursýslunum, sem kosta viðhald veganna. Þá hefi jeg drepið á þau atriði, sem jeg vildi mælast til, að háttv.flm. (E. A.) og væntanleg nefnd tækju til yfirvegunar.

Flm. (Einar Arnórsson) Jeg bjóst ekki við, að þetta litla frv. mundi sæta þeirri mótspyrnu, sem það hefir orðið fyrir frá háttv.þm. Mýra. (P. Þ.), og ekki hafa mótbárur hans sannfært mig um það, að frv. væri ótímabært. Jeg hefi borið frv. undir lögreglustjórann hjer, og er hann því samþykkur og telur frv. þarft. Jeg veit enn fremur um hugi margra manna hjer í bæ, og flestra manna mál er það, að altof mikill ökuhraði sje á bifreiðum í bæ, þar sem líkt hagar til og hjer í Reykjavík. Háttv. þm. Mýra. (P. J.) sagði, að 10 km. hraði væri oflágt takmark. Það er rjett, að það er oflítill hraði, ef hann mætti hvergi meiri vera, en nú á þetta ákvæði að eins við um kaupstaðina og ámóta þjettbýli, en annarsstaðar er bifreiðunum heimilaður 35 km. hraði á klukkustund. Hann taldi mega ganga 10 km. á klukkustund. Jeg skal nú ekki segja um það, hversu mikill göngugarpur háttv.þm. Mýra. (P. Þ.) er, en taka mundi jeg nærri mjer að ganga þá leið, sem því svarar, t. d. úr Reykjavík upp að Baldurshaga, sem láta mun nærri 10 km. Einnar stundar lestaferð er talin frá Reykjavíkurlæk upp að Elliðaám, og þá má telja harða reið til lengdar að ríða 10 km. á klukkustund; það mundi skemma hestinn til lengdar. Og ef 10 km. hraði í bæ, eða sem lætur nærri skarpri reið á hesti, er ekki talinn nægja bifreiðum, þá veit jeg ekki, hvers menn vilja óska framar. Athugi menn, hve langan tíma taki að fara með þeim hraða úr einum bæjarenda í annan, t. d. af Vesturgötu upp á Laugaveg. Dæmið, sem háttv.þm. (P. Þ.) nefndi um flýti, er ekki nægilegt. Svona mætti halda áfram; t. d. ef jeg hefði ekki flugvjel, þá gæti jeg ekki komist þetta og þetta, sem jeg þarf. Í annan stað sagði sami háttv.þm. (P. Þ.), að erfitt mundi að fá mæla. Það er misskilningur. Svo framarlega sem hægt er að fá bifreiðar, en á því hefir enginn hængur verið, þá er hægt að fá mæla; sömu verksmiðjurnar framleiða þá, en fyrirferð og þyngd svo lítil og fragt þeirra því svo lág, að ekki mundu verða torveldleikar á sendingum þeirra. Að öðru leyti vil jeg segja það, að svo framarlega sem bifreiðarnar geta ekki fullnægt þeim skilyrðum, sem þeim eru settar í öllum siðuðum löndum, þá eiga þær engan rjett á sjer hjer. Enn fremur vjek sami háttv.þm. (P. Þ.) að gjaldskránni. Jeg skal geta þess, að jeg ætlaðist engan veginn til þess, að gengið væri á rjett þeirra manna, sem bifreiðar eiga; jeg ætlast til þess, að þeim verði settur sanngjarn taxti. Það er ekki fráleitara að fela stjórnarráðinu þetta en svo margt annað, sem því er trúað fyrir. Ef það hefir ekki þekkingu sjálft, þá aflar það sjer hennar hjá hæfum mönnum, t. d. forstöðumanni vjelstjóraskólans, og auðvelt er að vita, hvað bensín kostar á hverjum tíma; eftir þessu má breyta gjaldskránni, eins og sjálfsagt er gert hvarvetna annarsstaðar. Jeg skal geta þess, að sumstaðar í útlöndum er bifreiðum bannaður akstur um tiltekna vegi, og sumir vegir eru óheimilir til yfirferðar ákveðna daga; t. d. er svo í Noregi. Það er þess vegna engin fjarstæða, sem háttv. samþingismaður minn (S. S.) benti á, og tel jeg rjett að taka bendingar hans til athugunar, þótt ekki þori jeg að segja, að hægt sje að framkvæma þær. En hitt, sem sami háttv.þm. (S. S.) mintist á, að takmarka næturferðir bifreiða, þá kann það að þykja hart, því að sá bragur er nú kominn hjer á, sem víða í bæjum erlendis. Enda jeg svo mál mitt með þeirri ósk, að deildin sýni frv. þann sóma að vísa því til 2. umr. og til nefndar. Jeg endurtek það, að það er mildi, að ekki skuli fleiri slys hafa orðið af bifreiðum en raun hefir á orðið, og jeg álít, að þeir, sem leggja stein í götu frv., beri siðferðilega ábyrgð á þeim slysum, sem seinna kunna af því að leiða, ef eigi verður til breytt.

Pjetur Þórðarson Það var óþörf tilgáta hjá háttv. 1. þm. Árn. (S. S.) að núa mjer því um nasir, að jeg væri gerður út af bifreiðarfjelögum hjer. Jeg veit tæplega, hvort þau eru til hjer, og því síður er jeg í kynni við bifreiðaeigendur. En hitt er rjett, að jeg hefi leitað upplýsinga hjá einstökum bifreiðastjórum, af þeirri ástæðu, að jeg vil ekki segja af eða á um nokkurn hlut, nema jeg hafi kynt mjer málavexti. Það er og ekki rjett hjá háttv.flm. (E. A.), að mjer sje ekki kunnugt um það, hvern hraða bifreiðar megi hafa utanbæjar. Jeg held og fast við það, að það er ekki hinn lögákveðni hraði, sem þarf að óttast, heldur hitt, ef farið er út fyrir hann. En þar sem háttv. 1. þm. Árn. (S.S.) benti á ýmislegt fleira, sem athuga bæri í sambandi við frv., þá skal jeg vera manna fyrstur til þess að fylgja honum í því, sem verulega horfir til bóta um bifreiðar, og jafnvel að því að afnema þær með öllu, ef gild rök eru fyrir hendi. En jeg álít rjett að ganga ekki lengra í því að setja þessi takmörk en sanngjarnt er; þá er betra að banna bifreiðarnar með öllu. Jeg hefi, satt að segja, ekki næga þekkingu til þess að segja, hver vandkvæði eru á að útvega mæla. En örðugleikar geta þó verið á því að útvega þá fyrir þann tíma, sem settur er í frv. Að því er snertir óþægindin af næturferðum bifreiðanna, þá skal jeg fús til þess að vera með að stytta þær, ef mjer verður sýnt fram á, að það sje nauðsynlegt, þó svo, að takmarkanirnar sjeu ekki svo miklar, að bifreiðunum sje gert ómögulegt að ganga. Um slys held jeg að sje hægt að sýna fram á, að fleiri hafa þau hlotist af hjólhestum og hestum. Með þessum athugasemdum vil jeg hafa fullvissað háttv.þm. Árn. (S. S.) um það, að jeg er ekki gerður út af bifreiðarfjelögum nje einstökum bifreiðareigendum.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg verð að telja það vel farið, að frv. hefir komið fram, en vegna kunnugleika míns síðan jeg var lögreglustjóri hjer í bænum vildi jeg gera örfáar athugasemdir fyrir háttv. nefnd, er fær málið til meðferðar. Jeg tel það rjettara að heimila viðkomandi sveitarstjórnum að ákveða hraðann. Er varla hægt að skipa svo fyrir um öll kauptún, að hann skuli ekki vera meiri en 10 km., því að mörg kauptún eru ekki þjettbýl. Bæjarstjórnin hjer hefir ákveðið að hraðinn skuli vera 10 km. í bænum, og efast jeg um, hvort það er fyllilega lögum samkvæmt. Að öðru leyti held jeg, að þessi breyting á lögunum sje til bóta. Sjerstakleg er alveg nauðsynlegt að hafa einhver tök á að ákveða gjaldið. Ákvæðið í 3. gr., um einkennishúfuna, er í sjálfu sjer gott, en jeg hefi fremur litla trú á, að það gagni mikið, því að ef ekki er hægt að sjá merkið á bifreiðinni sjálfri, mun vera örðugt að sjá merkið á húfunni, sjerstaklega í myrkri. Þetta vildi jeg að nefndin tæki nánar til íhugunar. Jeg get ekki neitað, að mjer finst það óviðkunnanlegt ákvæði, ef t. d. eigandi ekur sjálfur bifreið sinni, að heimta, að hann noti einkennishúfu. Þetta mun ekki vera venja erlendis. Annars getur verið, að hjer sje átt við þá, er hafa bifreiðarstjórn að atvinnu og flytja fyrir borgun, en það þyrfti þá að koma skýrar fram. Það væri í sjálfu sjer gott, ef hægt væri að takmarka næturferðir bifreiða. Hjer í Reykjavík eru þær oft hreinasta plága. En um sumar þeirra er svo háttað, að þær mun ilt að banna. T. d. getur verið, að menn sjeu fluttir í heimboð til vina sinna, og vilji fá flutning heim aftur að nóttunni; og þó að þetta sje ekki alveg nauðsynlegt, er þó efasamt, hvort slíkt eigi að hindra.

Flm. (Einar Arnórsson) Að eins örfá orð. Háttv. þm. Mýra. (P. Þ.) staðhæfir, að hjer á landi sje örðugra að fullnægja skilyrðum þeim, sem frv. þetta setur, en annarsstaðar. Það fæ jeg ekki sjeð. Fyrst og fremst er það gjaldskráin. Þar er ekki annað en leita álits kunnugra manna. Álít jeg, að stjórnarráðið geti vel sett hana. Svo þarf að prenta hana á pappír, sem eins má fá til þess hjer sem annarsstaðar. Jeg skoða það svo sjálfsagt atriði að fá mælana, að um það ætti ekki að þurfa að deila. Auðvitað hefir það dálítinn kostnað í för með sjer, en hins vegar alveg óhæfilegt í siðuðu landi að aka með þeim hraða, sem hingað til hefir tíðkast. Jeg er því feginn, að hæstv. forsætisráðherra, svo kunnugur maður, telur rjett að setja ákvæði um ökuhraðann. Jeg skal fallast á það með honum, að ef til vill megi orða greinina á þá leið, að ökuhraðinn megi ekki vera meiri en 10 km. á klukkustund, nema sveitar- eða bæjarstjórn leyfi. Mun sú bending tekin til íhugunar.  (P. Þ.: Það er aðalatriðið)  . Látum svo vera, en þá býst jeg við, að sveitar- og bæjarstjórnir líti svo rjett á málið, að þær leyfi ekki meiri hraða. Ákvæðið í 3. gr., um einkennishúfuna, hefi jeg aldrei talið neitt aðalatriði. En jeg leit svo á, að það gæti verið hentugt, ef t. d. bifreiðarstjóri vildi ekki nema staðar eða hægja ferðina. Þá yrði hægra að þekkja hann aftur, og hægra jafnan að ná í hann, ef s1ys verða, og margir safnast saman um vagninn, eins og títt er.

Frsm. (Jörundur Brynjólfsson) Jeg tel ekki þörf á að fara mörgum orðum um þetta frv. nú, enda get jeg vísað til greinargerðarinnar fyrir frv. Á svona tímum, eins og nú eru, veit enginn, hvað fyrir kann að koma, og því er sjálfsagt að vera við öllu búinn. Það er auðvitað mál, að slík heimild sem þessi verður ekki notuð nema brýn nauðsyn beri til. Jeg vona, að frv. fái að ganga í gegnum deildina hindrunarlaust.

Bjarni Jónsson Jeg skal að eins geta þess, að jeg mun við 2. umr. koma með tillögur um að fella burt 3 síðustu greinar frv., og mun jeg þá gera grein fyrir hvers vegna.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg býst við, að þessu máli verði vísað til 2. umr., og leyfi mjer því að leggja til, að það verði látið ganga til fjárhagsnefndar.

Forseti: Jeg vil leyfa mjer að vekja athygli háttv. deildar á, að málið hefir verið til meðferðar í landbúnaðarnefnd í Ed.

Forsætisráðherra (J. M.) Mjer sýnist þetta vera hreint fjárspursmál, en legg þó enga áherslu á, að það fari til fjárhagsnefndar, ef hæstv. forseta finst hitt rjettara.

Forseti: Jeg skal fúslega játa, að mál þetta á eftir eðli sínu fremur heima í fjárhagsnefnd. En hins vegar er svo ákveðið í 16. gr. þingskapanna, að hverju máli skuli vísa til sömu fastanefndar í báðum deildum.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Mál þetta var í allsherjarnefnd í háttv.Ed., og væri rjett, að það færi í samskonar nefnd í þessari háttv. deild. Geri jeg það hjermeð að till. minni.

Einar Arnórsson Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á, að málinu verði vísað til bjargráðanefndar, að lokinni þessari umr.

3458Flm. (Magnús Guðmundsson) Eins og tekið er fram í ástæðunum fyrir frv. lagði landsstjórnin því nær samhljóða frv. fyrir Alþingi 1914, en það var felt í Ed. með eins atkv. mun. Með því að oss flm. virðist frv. þetta til bóta, og jeg persónulega hefi fengið beiðni um að flytja það, frá þeim, er samdi það fyrir stjórnarráðið á sínum tíma, en það er núverandi sýslumaður Snæfellsness- og Hnappadalssýslu, höfum við tekið að okkur að flytja það. Meiningin með frv. er sú að ljetta undir með þeim, sem þurfa að leita rjettar síns með málssókn, sjerstaklega þar sem um litlar upphæðir er að ræða. Hjer hefir komið fram annað frv., um málskostnað, og er bót að því, ef það verður að lögum, og það frv., í sambandi við þetta, ræður góða bót á þeim ágalla rjettarfarsreglnanna hjer á landi, að naumast getur borgað sig víða á landinu að leita rjettar síns með málsókn, nema um töluvert verulegar fjárhæðir sje að ræða. Frv. um málskostnað bætir úr þessum ágalla, þar sem kröfueigandi er viss um að vinna málið, en í þeim mýmörgu tilfellum, þar sem ekki er auðið að vera viss um úrslitin fyrirfram, er þetta frv. mikil rjettarbót. því að það sparar mikinn kostnað, og getur sá sparnaður komið báðum aðiljum að gagni, en eigi sjáanlegt, að neinum verði mein að. Skal jeg svo ekki orðlengja frekar um frv., en vona, að háttv. deild leyfi því að ganga til 2. umr. og vísi því til allsherjarnefndar.