Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Á þessu frv. hafa verið gerðar breyt. í Ed., og sé ég ekki ástæðu til að endurtaka það hér.



Þetta er áframhald af þeim skattaálögum, sem hæstv. fjmrh. skýrði frá í gær, að mundu verða lagðar fram, og í þessum brtt. felast álögur á aukatekjur ýmiss konar. Ég mun nú ekki hafa mörg orð um þetta. Hér gildir það sama og ég sagði í gær um þessar hækkanir: Það er vægast sagt óviðfelldið að koma fram með þessar hækkanir og brtt. á síðustu stundu, og þetta þarf svo að fara í gegnum Nd. til að fá það samþ. Ég vil taka það fram, að ég er andvígur þessum hækkunum og álít, að ríkisstj. eigi að fara aðrar leiðir til að afla sér tekna. Hér er alltaf vegið í sama knérunn - að hækka álögur alþýðunnar. Og nú er tilkynnt, að laun megi ekki hækka frekar, hvað sem dýrtíðin vex, og skuli kaupgreiðslur miðaðar við vísitölu 122. Hér verða útundan allir starfsmenn ríkisins og launþegar almennt. M.ö.o., öll sú hækkun, sem ríkisstj. veit að dynur yfir, á að koma algerlega bótalaust niður hjá launþegum og opinberum starfsmönnum. hingað til hefur þó vísitalan verið nokkurt aðhald, þó að hún hafi verið reiknuð út eftir á. Nú er hæstv. ríkisstj. að búa sig undir að hindra, að kaupgjaldsvísitalan geti hækkað. Í stað þess þegar gengislögin voru sett, þá var sagt, að eftir svo sem 6 mánuði mundi allt vera búið að jafna sig og þyrfti þá ekki að gera ráðstafanir um kaupgjaldsvísitöluna. En nú á hins vegar að fara að þyngja þessar álögur enn meira. Eftir þær upplýsingar, sem hæstv. fjmrh. gaf við 3. umr. fjárl., þá eiga þessar álögur að koma harðast niður á alþýðu manna, og þess vegna greiði ég ákveðið atkv. á móti þessum till. sem sósíalisti.



Ég minntist á það í gær, að ég mundi koma með brtt. við 3. umr. þessa máls, en ég bjóst ekki við, að málið yrði tekið fyrir í dag, og þess vegna hef ég brtt. skriflega. - Ég hef haft fregnir af því, að viðkoma valsins sé orðin mikil og engin hætta á því, að hann yrði aldauða, þótt hann væri ekki alfriðaður fyrst um sinn. En málið er þó fremur lítt athugað nú, og mun því rétt, að valurinn verði friðaður fyrst um sinn. Það er ekki nema rétt, að sérfróðir menn verði látnir kynna sér mál þetta til hlítar, og þess vegna ber ég fram þá brtt., að í stað þess að friða valinn til 1960, þá verði hann nú friðaður um 2 ára skeið. Á þessum 2 árum ætlast ég til að viðkoma fuglsins verði rannsökuð, og ef sú rannsókn gæfi til kynna, að ekki væri þörf að friða hann, a.m.k. ekki allt árið, þá væri hægt að leyfa að drepa hann að þessum 2 árum liðnum, og gæti það þá gefið öðrum fuglum, eins og rjúpunni, einhvern frið. - Og ætla ég nú að leyfa mér að afhenda hæstv. forseta brtt. mína.



Herra forseti. Ég finn, að þær fregnir, sem borizt hafa hv. þm. Mýr. og mér um valinn og viðkomu hans, eru ekki samhljóða. Mér er sagt, að hans; gæti mjög lítið og í mörgum héruðum landsins sé hann horfinn. Mér þykir vænt um, að hv. þm. Mýr. skuli ekki leggja svo mikið kapp á að ófriða valinn, að það þurfi að gerast um næstu áramót. Hann vill hafa valinn friðaðan um 2 ár í viðbót. Ef fregnir mínar eru réttar, þá þyrfti að gera breytingar á þessum lögum að 2 árum liðnum. Þess vegna virðist mér betra að friða valinn um næstu 10 ár, og ef það sýndi sig, að þess þyrfti ekki um svo langan tíma, þá væri ekki fyrirhafnarmeira að breyta lögunum þá. Og þetta finnst mér betra, því að allur er varinn góður. - Það má segja, að ekki er vansalaust, ef við reynum ekki að halda valnum við. Um aldaraðir var þessi íslenzki fugl heimskunnur, og enginn gjöf þótti erlendum þjóðhöfðingjum betri en íslenzki fálkinn, og til hans er oft vitnað í fræðibókum Þetta laut ekki aðeins að Evrópu, heldur löndum víða um heim. Til hans er vitnað í fræðibókum, hve hann sé einstæður í sinni röð, þannig að enginn fálki í heimi er talinn til jafns við hann, að því er harðfylgi, snilld og dirfsku í veiðiförum viðkemur. - Nú kann ég að meta tilhneigingu hv. þm. Mýr. til að sýna rjúpunni vægð. En stundum virðist mér eins og honum hafi hér á Alþ. ekki verið nógu ríkt í huga, að rjúpunni sé ekki banað um skör fram. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar, en vona að hv. þdm. felli þessa brtt. frá hv. þm. Mýr.



Herra forseti. Ekki skal ég efast um, að hv. 1. þm. Árn. muni hafa nokkuð fyrir sér í því, að fálkinn sé allfrægur fugl og ekki sízt hér á Íslandi, og er ekki farið fram á það hér að gera neinar ráðstafanir til þess að útrýma honum. Brtt. mín er því ekki flutt í þeim tilgangi, heldur til þess, að hægt væri að ganga úr skugga um, hvort þær fregnir væru réttar, sem ég fekk hér síðast í gær frá sjónarvottum. Og til þess að tími gefist til að rannsaka þetta, vil ég láta friða fálkann enn um skeið, en hætti við að bera fram till. um að ófriða valinn, til þess að þeir menn, sem til þess eru kjörnir að athuga það og önnur náttúrufyrirbrigði, gætu kynnt sér það á næstu tveimur árum, hvort þessi fuglategund er í hættu fyrir því að gereyðast; því að lengst af hefur valurinn ekki verið friðaður og hefur lifað af. - Hitt er rétt hjá hv. 1. þm. Árn., að valurinn er frægur fyrir harðfylgi, dirfsku - og ég man ekki, hvað hv. þm. tiltók það þriðja, ég held grimmd, og hafi hann sagt það, þá er það rétt, og ef mætti líkja nokkrum fugli við eitthvert dýr, sem heldur sig við jörðina, þá mætti líkja valnum við minkinn. Og þykir mér hv. 1. þm. Árn. gera nokkuð upp á milli þessara tveggja barna fósturjarðarinnar. En ég hefði haldið, að þær skráveifur; sem minkurinn gerði, bæði á fuglum og öðru, nægðu, þó að ekki væri verið að hyllast til þess að fá fleiri varga í þau vé og harðari með því að stuðla að óþarflegri offjölgun á valnum. Hins vegar, viðkomandi því, að hv. 1. þm. Árn. minntist á, að ég vildi sýna rjúpunni litla linkind, þá ætla ég að trúa hv. 1. þm. Árn. fyrir því, þegar um minkinn er að ræða, að það er víst enginn maður meðal þjóðarinnar, sem hefur lagt meira fram til höfuðs minknum heldur en ég. Meðan ég var landbrh., gerði ég margvíslegar ráðstafanir til þess að eyða mink, bæði með því að veita verðlaun úr ríkissjóði fyrir að eyða mink o.fl., svo að ég held, að ég sé ámælislaus af því, að ég vilji miskunna mig yfir minkinn. Hins vegar hef ég ekki getað fallizt á þann skilning hjá þessum hv. þm. og öðrum, að halda, að með því yrði villiminkum útrýmt, að ráðizt væri á og banað þeim fáu minkum, sem eru hér í landinu undir lás og loku, rétt eins og það væri svo óslítanlegt taugasamband milli villiminkanna og þessara alidýra, að um leið og minkarnir í búrunum væru drepnir, þá dæju allir þeir minkar, sem úti um byggðir og óbyggðir landsins hafast við og drepa rjúpu og annað sér til lífsframdráttar. En ég held, að hv. 1. þm. Árn. eigi að líta í miskunn til rjúpunnar, engu síður en til minkanna í búrunum.



Herra forseti. Ég hefði fyrir mitt leyti gjarnan viljað ganga inn á, að í staðinn fyrir 1960 í þessu frv. komi 1955, þannig að lögin gildi ekki nema til fimm ára. Og ég hygg, að það væri ekki mikil hætta með valinn, þó að þannig væri ákveðið nú. En þar sem hv. þm. M,ýr. hefur nú lagt fram brtt., gengur hún vitanlega sinn gang.



Herra forseti. Ég þykist hafa kunnað að meta það, sem hv. þm. Mýr. hefur lagt gott til þess máls að útrýma minkum. En við erum hér að vísu að ræða annað mál. Ég hefði bara kosið að hann hefði viljað með mér setja svo til höfuðs minknum, að við hefðum von um, að hann hyrfi héðan alveg af landinu. - Það er annars óviðunandi að tala um mink um leið og við tölum um íslenzka fálkann, jafnvel í því tilliti, hvernig hann veiðir. Fálkinn veiðir aðeins sér til lífsviðurhalds og notar sinn fræknleik í því að taka fugla í loftinu, en gerir ekki mikið að því að tylla sér niður og taka varnarlítil dýr og leggja sér til munns. En þetta verður nú ekki sagt um það aðskotadýr, sem illu heilli hefur verið flutt hingað til lands, minkinn. Það er nú jarðbundnara en svo. Og það mætti segja um skaðsemi minksins það, sem stendur í rímunni: „Eins gat lifað sá í sjó sem á þurru landi. Grund og kletta gegnum smó galdraslægur fjandi.“ Þetta óféti, sem minkurinn er, skaðar bæði fugla himinsins, þegar þeir tylla sér til jarðar, og dýr merkurinnar og fiska í ám og vötnum. - Og að fara svo að tala um íslenzka fálkann, þann frækna fugl, í sambandi við þetta aðskotadýr, og ætla að setja þann fræga fugl á bekk með þessu jarðbundna óféti, sem minkurinn er, það megum við ekki gera, sakir þeirrar tignar, sem er yfir nafni þessa fugls, og þeirrar þekkingar, sem fræðimenn hafa haft víðs vegar um heim um fræknleik hans. Ég vildi því vænta þess, að hv, þdm. sýni með atkv. sínu, hversu þeir unna og meta göfgi þessa frægasta fugls, sem er hér í náttúru Íslands.



Herra forseti. Aðeins örfá orð út af þessu máli. Ég er eindregið fylgjandi því, að frv. þetta verði samþ. eins og það er, þannig að þessir fuglar, örn og valur, verði friðaðir nú um tíu árin næstu. Þegar þessi friðunarlöggjöf var sett, árið 1940, þá var talið, að þessar fuglategundir hvorar tveggja væru svo komnar, að mikil hætta væri á, að þessum fuglum yrði útrýmt úr íslenzkri náttúru. Og eins og tekið er fram í grg. þessa frv., er mjög óvíst, að hægt verði að komast hjá, að erninum verði útrýmt hér hjá okkur, en eitthvað mun vera um val hér og töluvert fleira um hann en örninn. En það er ekki sýnilegri fjölgun valsins en það, að menn geta ekki orðið sammála um, hvort valnum hefur fjölgað aftur, frá því sem var, en ýtarleg rannsókn hefur ekki farið fram á því. Og þegar svo er, að þetta er ekki víst, þá nær náttúrlega engri átt fyrir okkur að leyfa það, að farið sé að drepa valinn, því að það væri mjög leiðinlegt fyrir okkur, ef svo færi, að þessi fugl hyrfi úr íslenzku fuglalífi. Og mér finnst ákaflega óviðeigandi að bera þennan fugl saman við minkinn, af því að minkurinn er aðfluttur og því sérstaklega hættulegur fyrir íslenzkt dýralíf, eins og yfirleitt aðflutt dýr eru alltaf. Þar í löndum, sem minkurinn lifir eðlilegu lífi, þar sem hann er upprunninn, hefur hann sína fjendur, sem halda viðkomu hans í skefjum og þar með hindra þau skemmdarverk, sem þetta dýr getur unnið, ef því fjölgar ótakmarkað. Hér á Íslandi eru engin þau dýr, sem minkurinn þarf að óttast tortímingu fyrir. Hann hefur hér góð tímgunarskilyrði, og getur orðið hér mjög mikill fjöldi af honum. Og það em ákaflega mörg dæmi þess, að illa hefur farið. þegar dýr hafa verið flutt inn í önnur lönd en þar sem þau hafa átt heima, en þar sem þau eru flutt inn, vantað eitthvað það, sem heldur viðkomu þeirra í skefjum. Og einna gleggsta dæmið höfum við um það frá kanínunum í Ástralíu, sem þangað voru fluttar og eru orðnar svo stórkostlegt vandamál, að það eru heil héruð þar í landinu í auðn., af því að viðkoma þessara dýra er svo mikil. Þar eru þær í milljónatali um hin grónu svæði og breyta þessum gresjum í eyðimerkur. Og þetta er svo magnað, að það þarf að byggja háa garða meðfram vegum til þess að fyrirbyggja, að kanínurnar stöðvi umferð á vegunum. Þetta er aðeins dæmi um það, þegar dýr er flutt inn í eitthvert land og kemur í umhverfi, þar sem dýralífið sjálft skapar ekki innbyrðis jafnvægi. Og mesta hættan, sem stafar af minknum, er einmitt af því, að það er svo mikil hætta á því, að viðkoman verði svo mikil, vegna þess að hér vantar þau dýr, sem mundu halda viðkomu hans í skefjum, eins og á sér stað í Kanada, þar sem minkurinn er upprunninn. Þar eru stærri rándýr, sem berjast við þau smærri og halda viðkomu þeirra í skefjum. Ég álít þess vegna, að það sé alveg sérstakt vandamál að losna við minkinn. Og það er svo aðkallandi að gera þarna stórfelldar ráðstafanir til þess að losna við hann, að ýmsar af okkar varpstöðvum, sem eru einstakt fyrirbrigði í heiminum, eins og við Mývatn, munu bókstaflega eyðast, ef minkurinn kemst í þær. Hér verpa endur í varpstöðvum í þúsunda- og hundraðþúsundatali, og ef minkurinn kemst í þessi andavörp, þá hverfur þetta. Það hefur verið mikil búbót fyrir bændur að njóta þeirra hlunninda, sem vörpin eru. Og þó er þetta frekar öllu öðru athyglisvert fyrir það, hve það er einstakt fyrirbrigði í náttúrunni, að þannig sé hægt að gera villt dýr bókstaflega að húsdýrum. Og ég hygg, að íslenzka þjóðin sé einstæð í sögu sinni meðal annarra þjóða hvað það snertir að geta komizt langt í því að hagnýta villt dýr til ábata fyrir sig, án þess þó að drepa. En æðarvarp okkar, andavarp og jafnvel fleiri varpstöðvar okkar eru beinlínis í bráðri hættu, ef minkurinn kemst um allar trissur, út í varpeyjar, varphólma, fuglabjörg og víðar, því að minkurinn á ákaflega létt með að klifra. Þessar varpstöðvar okkar eru dýrmæt þjóðareign, sem alls ekki má spilla. - Þess vegna finnst mér alveg óviðurkvæmilegt að bera þetta tvennt saman, mink annars vegar og val og örn hins vegar. Valurinn og örninn hafa verið hér alla tíð síðan Ísland byggðist og vafalaust í margar aldir þar áður. Og þegar menn komu hér fyrst að landinu, var fuglalíf hér mjög fjölskrúðugt og hefur vafalaust verið miklu fjölskrúðugra þá heldur en nú er. Og tilvera arnarins og valsins hefur ekki hindrað viðgang og vöxt annarra fugla, sem hér hafa lifað þá, eða hindrað sem sagt vörpin. Og þess vegna þarf alls ekki að bera örninn og valinn að því leyti saman við minkinn. Ég vil þess vegna mjög eindregið mæla með því, að sú brtt., sem hv. km. Mýr. hefur borið fram, verði felld, en frv. verði samþ. óbreytt eins og það er á þskj. 191.



Herra forseti. Ég ætla ekki að tala um minkinn. En ekki vil ég samþykkja það, að það sé fyrst og fremst af því, að minkurinn sé aðfluttur, að hann er hættulegur, heldur af því, að hann er í eðli sínu hættulegur fuglalífi. Svartbakurinn er ekki aðfluttur. En undanfarna áratugi hefur þó verið leitazt við að eyða þeim fugli vegna þess, hve hann er hættulegur íslenzkum varplöndum. Og sama er að segja um refinn. Hann er ekki aðfluttur. En ef Íslendingar hefðu ekki barizt gegn honum með oddi og egg og eitri, hefði hann orðið enn skæðari en hann hefur verið. Hv. 1. þm. Árn. sagði, að valurinn dræpi ekki fugla, nema á flugi. öðruvísi hefur Jónas Hallgrímsson litið á, því að hann lýsir því í snilldarkvæði um rjúpuna, sem er saklaus að hirða mola í krafsi „kind hjá kærri“, hvernig valurinn „hnitar hringa marga“ yfir rjúpunni; og ef rjúpan hefði ekki séð hættu af því vofa yfir sér, hefði hún haldið áfram að tína. - Annars er rétt að athuga, hvort valnum stafar ekki hætta af friðun, því að það er talið, að ef rjúpan sé friðuð, komi upp í henni fár. En er þá ekki ástæða til að athuga, hvort friðun hefur ekki eyðandi áhrif á þennan fugl, valinn, líka, sem stundum hefur verið sagt, að væri hálfbróðir rjúpunnar?



Herra forseti. Þetta frv. er flutt fyrir hönd hæstv. ríkisstj., og efni þess er það að fella úr gildi 42. gr. í lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Í þessari grein er ákvæði um það, að dómsmrh. skipi lögfræðing til að hafa á hendi rannsókn í skattamálum. Þetta mun hafa verið sett í lög 1942. Fjhn. hefur athugað þetta frv. og í nál. á þskj. 362 mælir hún með því, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Þetta frv. um vinnumiðlun á þskj. 95 er borið fram af hæstv. ríkisstjórn og lá fyrir heilbr.- og félmn. til athugunar. N. ræddi málið á allmörgum fundum og hefur þar haft til viðtals hæstv. félmrh. - Samkomulag varð ekki í n. um málið. Meiri hl. n. vill samþ. frv. svo að segja óbreytt, en minni hl., tveir hv. þm., hafa skilað hvor sínu nál. og eru frv. andvígir. - Við í meiri hl. n. leggjum til, að breytt verði 6. gr. frv. á þá leið, að því er snertir formannskosninguna, þar sem í frv. er ákveðið, að form. skuli vera kosinn - en það er ekki hægt, þegar hlutfallskosning er höfð, - að ákvæðið um það falli niður, að kosinn skuli varamaður eins og í frv. segir, en í stað þess kjósi stjórnin sér sjálf formann, eftir að kosning í stjórn hefur farið fram. Þetta frv. hefur valdið deilum hér á hæstv. Alþ. við 1. umr. Við höfum borið það saman við l. frá 1935, en þar er ákveðið, að bæjarstjórnum sé heimilt að reka vinnumiðlunarskrifstofu, ef þeim sýnist svo, og auk þess geti atvmrh. ákveðið, að vinnumiðlun fari fram í vissum kaupstöðum. Þetta hefur verið framkvæmt á undanförnum árum, þannig að í fimm af þrettán kaupstöðum landsins hefur þetta verið framkvæmt undanfarið. Og þetta hefur verið kostað af bæjarsjóðum að tveimur þriðju hl., en af ríkissjóði að einum þriðja, og síma- og póstkostnaður hefur verið greiddur alveg af ríkissjóði. Þetta frv. fer fram á, að bæjarstjórnirnar einar skuli ráða því, hvort vinnumiðlunarskrifstofur skuli reknar í viðkomandi kaupstöðum eða ekki, og í öðru lagi, að ríkið hætti að taka þátt í þessum kostnaði. Og frv. gerir ráð fyrir, að bæjarsjóðirnir sjálfir greiði kostnaðinn að öllu leyti, eins og líka eðlilegast er, því að þetta eru náttúrlega aðallega bæjarmál á hverjum stað, og það er ekki nema eðlilegt, að bæjarsjóðirnir sjálfir greiði allan kostnað við þessa starfsemi. Enda hefur það verið svo, að tilmæli hafa komið frá einu eða tveimur bæjarfélögum um, að þau fengju sjálf að ráða þessum málum og greiði allan kostnað af þeim. Þetta er aðalbreyt. með frv. Meiri hl. n. hefur skilað áliti og leggur til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem ég gat um. Minni hl. ber fram sínar ástæður fyrir því að óska, að frv. verði ekki samþ.



Herra forseti. Það er meginefni þessa frv., að fellt verði niður framlag ríkisins til vinnumiðlunar í kaupstöðum og að ríkið láti þar með af afskiptum af skipun þeirra mála. Samkv. gildandi l. frá 1935 starfa nú vinnumiðlunarskrifstofur í fimm kaupstöðum, og hljóta ákveðið framlag úr ríkissjóði. Það framlag á að falla niður samkv. þessu frv., ef samþ. verður. Má því gera ráð fyrir, að ýmsar af þeim vinnumiðlunarskrifstofum, sem nú starfa, yrðu lagðar niður, ef mál þetta nær fram að ganga. Það er látið í veðri vaka af hæstv. ríkisstj., sem flytur þetta frv., að með því sé tilætlunin að spara ríkissjóði fé. Sá sparnaður mundi nema 105 þús. kr. Alþ. fjallar nú einmitt þessa dagana um frv. til fjárlaga fyrir næsta ár. Á því fjárlagafrv. er enginn sérstakur sparnaðarblær, - því fer víðs fjarri. Það er því í raun og veru hlægilegt að bera á borð fyrir hv. þd., að það sé sparnaðarvilji, sem liggi til grundvallar flutningi þessa frv. Hv. stjórnarflokkar hafa ekki sýnt sérstakan sparnaðaráhuga á ýmsum öðrum sviðum, þar sem þó hefur gefizt tilefni til að sýna hann. Í gær var hér til atkv. till. í Sþ. varðandi ríkisútvarpið. Miðaði hún að því, að gerð væri athugun á rekstrarkostnaði ríkisútvarpsins í því skyni að auka hlutdeild dagskrárinnar í tekjum þessarar menningarstofnunár. Reyndist ekki þingmeirihluti fyrir þeim sparnaði, sem þar var lagt til, að reynt yrði að koma í framkvæmd. Það var meiri hl. hv. stuðningsfl. ríkisstj., sem hafði ekki áhuga á þeim sparnaði, sem ég álít, að hefði getað numið talsvert meiru en þeim 105 þús. kr., sem hér á að spara. Það er m.ö.o. ekki sama, til hvers fénu er varið. Ég sagði áðan, að það hlyti að vera eitthvað annað en sparnaðaráhugi, sem lægi til grundvallar flutningi þessa frv. Það er kunnugt, og hv. frsm. meiri hl. heilbr.- og félmn. nefndi það í sinni framsöguræðu, að tilmæli hafa komið um það frá einum kaupstað, þ.e. Ísafirði, að breyta gildandi l. um vinnumiðlun í þá átt, að bæjarstjórnir skipi meiri hl. í stjórn þessara stofnana. Og meiri hluti bæjarstj. á þessum stað mun hafa boðizt til þess að greiða allan kostnað við stofnunina, ef slík breyt. næði fram að ganga. Á Ísafirði munu hafa átt sér stað nokkur pólitísk átök um stjórn vinnumiðlunarinnar. Núv. bæjarstjórnarmeirihl. á Ísafirði, sem skipaður er sjálfstæðismönnum og sósíalistum, mun hafa óskað eftir breyt. á skipun þessara mála, einungis út frá pólitískum sjónarmiðum. Hér í Reykjavík mun og hafa verið nokkur andúð ríkjandi í garð gildandi vinnulöggjafar af hálfu núverandi bæjarstjórnarmeirihluta. En bæjarstj. hefur starfrækt sérstaka vinnumiðlunarskrifstofu við hlið þeirrar, sem starfrækt er samkv. gildandi l. um vinnumiðlun. Ástæður þess, að bæjarstj. í Reykjavík hefur starfrækt slíka vinnumiðlunarskrifstofu, eru e.t.v. ekki einungis áhugi fyrir því, að vinnumiðlun í Reykjavíkurbæ sé sem greiðust, heldur e.t.v. og að öllum líkindum annars eðlis. Fyrir milligöngu vinnumiðlunarskrifstofu eru vitanlega ýmis skilyrði til þess að hafa áhrif á vinnumarkaðinn. Og það leikur sá grunur á, að ástæðan til þess, að Reykjavíkurbær hefur starfrækt sína vinnumiðlunarskrifstofu, sé sú, að hann óski að hafa skilyrði til slíkra áhrifa á vinnumarkaðinn hér í Rvík. Ég hygg, að í þessari deilu sem er um skipun vinnumiðlunar á Ísafirði og Reykjavík, sé að finna ástæðu þess að þetta frv. er fram borið. Meiri hl. bæjarstjórnanna á þessum stöðum óskar eftir auknum áhrífum í þessum efnum, og hæstv. ríkisstj. hefur látið hafa sig til að hlaupa eftir þessari ósk frá tveim bæjarstjórnarmeirihlutum, þótt hún sé ekki af góðum toga spunnin. En það undarlega hefur gerzt, að frá upphafsstað málsins, Ísafirði, hafa nú komið mótmæli gegn frv., það virðist vera heldur á eftir tímanum, því að það eru víst 2 til 3 ár síðan sú samþykkt var gerð, sem frv. er byggt á, en nú hefur bæjarstjórnin á Ísafirði séð að sér og breytt um skoðun. Nú liggur hér fyrir Alþ. bréf frá bæjarstj., þar sem hún andmælir þessu frv., sem hér liggur fyrir, svo að bæjarstj. í Reykjavík virðist nú vera ein eftir um að mæla með þessari breytingu. Að ástæðunni til þess leiddi ég getur áðan. Ekki getur tilætlunin verið sú að spara fé, því að í fjárhagsáætlun Reykjavíkurbæjar fyrir næsta ár er gert ráð fyrir því að verja meira fé í þessu skyni en gert hefur verið undanfarið. Það verður þess vegna enginn heildarsparnaður af þessu, því að það litla, sem ríkissjóður ætlar að spara, það ætlar bæjarsjóður Reykjavíkur að greiða. En því má treysta, að eitthvað sérstakt sjónarmið býr á bak við, þegar Reykjavíkurbær býðst til að greiða tugi þús. króna, sem ríkissjóður hefur áður greitt. Slíkt er ábyggilega ekki gert af eintómum áhuga á bættri vinnumiðlun. Gegn þessu frv. hafa borizt ýmiss konar mótmæli. Miðstjórn A.S.Í. hefur lýst sig andvíga því samkv. bréfi frá 26. okt., stjórn fulltrúaráðs verkalýðsfélaganna í Reykjavík einnig, sömuleiðis bæjarstjórn Ísafjarðar í bréfi frá 13. nóv., einnig bæjarráð Hafnarfjarðar og ef til vill fleiri. Ég held, að mótmæli hafi einnig borizt frá Akureyri. Því fer svo fjarri, eins og þessi mótmæli bera með sér, að frv. þetta sé borið fram eftir tilmælum kaupstaðanna. Þvert á móti hafa komið mótmæli frá meiri hl. þeirra kaupstaða, er málið snertir. Það er ekkert undarlegt, að það sæti slíkum mótmælum af hendi verkalýðsfélaganna og kaupstaðanna. Hafi verið ástæða til að tryggja vinnumiðlun í kaupstöðunum, á meðan atvinnuástandið var enn sæmilegt, þá er það ekki síður nú, er atvinnuhorfur hafa versnað, og það gegnir furðu, að hæstv. félmrh. skuli nú telja rétta tímann til að leggja til, að dregið verði úr þessari starfsemi, þegar þörf er að auka hana verulega vegna breytinga á atvinnuhorfum síðustu mánuðina. Þá vil ég vekja athygli hv. þingdeildar á því, að Alþjóðavinnumálastofnunin, sem Ísland er aðili að, hefur látið sig skipun vinnumiðlunar í aðildarríkjunum allmiklu skipta, og það er skoðun allra þeirra, sem þekkja vel til á vinnumarkaðinum og hafa skilning á gildi þess, að hann sé vel skipulagður, að vinnumiðlun sé mjög gagnleg til að sporna við atvinnuleysi og tryggja fulla hagnýtingu á vinnuaflinu. Það er því ekki að ástæðulausu, að Alþjóðavinnumálastofnunin hefur látið sér mjög annt um fyrirkomulag vinnumiðlunar hjá aðildarríkjunum, og í því skyni hefur stofnunin staðið fyrir alþjóðasamþykkt um vinnumiðlun á þingi, sem haldið var í San Francisco 1948. Var hún samþ. með öllum atkv., en í 1. lið 1. gr. samþykktar nr. 88 um skipulagningu vinnumiðlunar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Hvert það aðildarríki Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, sem samþykkt þessi tekur til, skal halda uppi eða tryggja það, að haldið sé uppi opinberri ókeypis vinnumiðlun.“ Og í 2. lið sömu gr. segir: „Aðalverkefni vinnumiðlunarinnar skal vera að tryggja sem bezta skipulagningu vinnumarkaðarins, en slík skipulagning er ómissandi þáttur í viðleitni hverrar þjóðar til að koma á og viðhalda vinnu fyrir alla ásamt þróun og hagnýtingu framleiðslumöguleikanna. Hafa skal um þetta samvinnu víð aðrar hlutaðeigandi stofnanir hins opinbera eða einstaklinga, ef nauðsynlegt þykir.“ - Og í 2. gr. segir: „Vinnumiðlunin skal byggð upp af kerfi af vinnumiðlunarskrifstofum, er nái um allt land og sé undir einni miðstjórn fyrir allt ríkið.“ Ég læt nægja að vitna í þessar tvær greinar í alþjóðasamþykktinni, en Ísland er aðili að henni. Íslendingar áttu tvo fulltrúa á þinginu í San Francisco 1948 og greiddu þeir atkv. með samþykktinni, efalaust með samþykki ríkisstj. eða félmrn. Nú mun það vera svo, að alþjóðasamþykkt mun ekki vera talin bindandi fyrir neina þjóð fyrr en búið er að samþ. hana á þjóðþingi, en í því að fulltrúar þjóðarinnar greiða atkv. með samþykktinni, hlýtur að felast skuldbinding um að taka málið fyrir á þjóðþinginu til athugunar, og ræður þingið að sjálfsögðu, hvort samþykktin verður samþ. eða henni hafnað. En það er gagnslaust að vera aðili að slíkum alþjóðasamþykktum, ef ekkert er síðan gert með slíka samþykkt í heimalandinu. Hæstv. ríkisstj. hefur litið svo á varðandi samþykkt um félagafrelsi, því að hún hefur verið staðfest hér. En þessi samþykkt hefur ekki verið lögð fyrir, og hefur því ríkisstj. skotið sér þar undan skyldu við Alþjóðavinnumálastofnunina, sem Ísland er þó aðili að. En þetta er þó ekki verst. Hitt er verra, að hæstv. ríkisstj. skuli leyfa sér að flytja frv., sem fer í þveröfuga átt við samþykkt þings Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, áður en sú samþykkt er lögð fyrir þjóðþingið til athugunar. Slíkt er að gera þátttöku í alþjóðastofnunum að hreinum skrípaleik. Fulltrúar eru sendir á þing með ærnum kostnaði, og síðan er borið fram frv. af ríkisstj., sem gengur í þveröfuga átt við samþykkt, sem fulltrúar hennar hafa greitt atkvæði með. Þetta frv. er tvímælalaust í algeru ósamræmi við ákvæði og anda þeirrar samþykktar, sem ég var að ræða um. Þar er gert ráð fyrir, að ríkið skuli halda uppi opinberri ókeypis vinnumiðlun. En samkv. þessu frv. hefur ríkið enga skyldu til að halda uppi vinnumiðlun, heldur er bæjarstjórnum í sjálfsvald sett, hvort þær geri það eða ekki, svo að verið er að gera beinar ráðstafanir til að draga úr þeirri vinnumiðlun, sem hér hefur verið haldið uppi að undanförnu. Það er því vægast sagt óeðlilegt og ósmekklegt af hæstv. ríkisstj. að bera fram þetta frv. skömmu eftir að við gerumst aðilar að slíkri alþjóðasamþykkt. Auk þess er stefna frv. óeðlileg og alþýðu manna til óþurftar eins og nú horfir. Alþýðuflokkurinn telur, að hér sé verið að stíga skref aftur á bak og er stefnu frv. gersamlega andvígur, svo andvígur, að hann sér ástæðu til að marka stefnu sína í þessum málum og skyldum félagsmálum í sérstöku frv. á þskj. 343 um atvinnustofnun ríkisins, þar sem gert er ráð fyrir, að vinnumiðlun sé aukin og að atvinnustofnunin hafi hana með höndum ásamt ýmsum skyldum efnum, svo sem leiðbeiningum um stöðuval o.fl. Alþfl. álítur, að þær breytingar hafi orðið á síðasta ári og þó einkum á síðustu mánuðum, að fyllsta ástæða sé til að auka ráðstafanir á þeim sviðum félagsmálanna, sem einkum hafa verið vanrækt, t.d. því, sem lýtur að auknum hreyfanleik vinnuaflsins, og tryggja betur hagnýting þess, ekki sízt hjá öryrkjum, gamalmennum og unglingum, en það er náskylt vinnumiðlun. Alþfl. flytur frv. sitt til að marka stefnu sína í þessum málum, svo gerólík sem hún er stefnu hæstv. ríkisstj. Hún vill leitast við að spara með þessu móti rúmlega 100 þús. kr., en með því móti á hún á hættu, að vinnuafl landsmanna verði verr nýtt en verið hefur og erfiðara að tryggja öllum atvinnu, en það er áreiðanlega meira en 100 þús. kr. virði að vinnuaflið sé skynsamlega hagnýtt og komið í veg fyrir atvinnuleysi. Af þeim ástæðum, sem ég nú hef greint, legg ég til, að frv. verði fellt.



Herra forseti. Þó að við hv. 3. landsk. skilum ekki sameiginlegu nál., þá greinir okkur ekki á í skoðunum. Ég legg til, að frv. þetta verði fellt. Með frv. er gert ráð fyrir, að ríkið hætti stuðningi og að greiða kostnað við vinnumiðlun í landinu, en slíkt skuli greitt af bæjarfélögunum, ef slíkri starfsemi er á annað borð haldið uppi. En það eru engar skynsamlegar ástæður sjáanlegar fyrir þessari breytingu. Þegar atvinna var enn næg í landinu, fengu vinnumiðlunarskrifstofurnar góðan stuðning frá ríkinu, en nú eru aftur komnir þeir tímar, að atvinnuleysið ógnar verkalýðnum, og þá er lagt fram á Alþ. frv. um, að ríkið svipti þessar stofnanir þeim styrk, er þær nutu á tímum nægrar atvinnu, og lami með því móti stórlega starfsemi þeirra. Ég sé því engin rök, sem mæli með frv. þessu, og legg til, að það verði fellt.



Herra forseti. Hv. 3. landsk. hefði ekki þurft að eyða löngum tíma í að lýsa stefnu Alþfl. Hv. þm. vita, að þessi flokkur er með nefið niðri í öllu í stöðugri opinberri grautargerð, því að eftir því sem opinber afskipti af ýmsum hlutum eru meiri, því fleiri embætti og forstjórastöður fyrir þennan litla flokk. Það væri farsælla, að hinir gáfuðu forustuzmenn flokksins vildu sýna af sér framtak fyrir þjóð sína, og þegar það hefur verið gert, þá er ég sannfærður um, að ekki verður lengur talað um pínulitla flokkinn og kjósendur munu sjá margt gott í fari hans, en nú hverfur allt í gufunni af hinum opinbera grautarkatli, sem þeir eru alltaf að sveima í kringum. En ég kvaddi mér hljóðs til að leiðrétta og mótmæla hinum órökstuddu dylgjum, sem hv. 3. landsk. var hér með áðan. Hann var að dylgja með, að það væri annað en að greiða fyrir vinnumiðlun, sem lægi á bak við það, að bæjarstjórn Reykjavíkur legði til, að þessi breyting væri gerð á fyrirkomulagi vinnumiðlunar, sem sé að sjálfstæðismennirnir í meiri hluta bæjarstjórnar Reykjavíkur vildu nota vinnumiðlunarskrifstofuna í pólitísku skyni, en hér kastar sá grjóti, sem í glerhúsi býr, því að Ráðningarstofa Reykjavíkurbæjar var til áður en lög voru sett um slíkar stofnanir og áður en hin ráðningarstofan var sett á stofn. Og engar rökstuddar ásakanir liggja fyrir um, að Ráðningarstofan hafi verið misnotuð í þessu skyni, en þegar flokksbræður hv. 3. landsk. fundu ástæðu til að flytja inn í Alþ. frv. um vinnumiðlunarskrifstofu, sem setja átti við hliðina á stofu þeirri, sem fyrir var, var það gert í pólitískum tilgangi þessara manna. Þegar menn koma svo hér fram eftir 15–16 ár og halda því fram, að pólitískur tilgangur hafi legið á bak við stofnun Ráðningarstofu Reykjavíkur, og það fulltrúar flokks með slíka forsögu, þá þykir mér skörin vera farin að færast upp í bekkinn. Hins vegar hefur oft borið á góma í bæjarstjórn Reykjavíkur að sameina þessar stofnanir, og meiri hlutinn hefur sýnt, að ekki stendur á honum í því efni, en slíkar tilraunir hafa engan árangur borið, þó að þær væru margítrekaðar. - Þá sagði hv. þm., að aukin framlög væru til vinnumiðlunar á fjárhagsáætlun Reykjavíkurbæjar, sem sýndi, að enginn sparnaður væri af þessu, og að það væri eitthvað á bak við það, ef Reykjavíkurbær ætlaði að fara að greiða það, sem ríkið hefði greitt fram að þessu. Þetta er rangt, því að það, sem ákveðið er í vinnumiðlun 1954, það er af því, að þá er ekki gert ráð fyrir, að l. komi til framkvæmda fyrr en 1. marz, en bærinn veitti á yfirstandandi ári 95 þús. kr. til Ráðningarstofunnar og 140 þús. kr. til Vinnumiðlunarskrifstofunnar, eða samtals 235 þús. kr. í þessu skyni, en það er samt skoðun forráðamanna bæjarins, að með því móti að bæta við liðlega einum manni, þá geti bærinn annazt báðar stofurnar, og þó að bætt væri 40 þús. kr. kostnaði við rekstur Ráðningarstofunnar, þá nemur rekstur hennar ekki nema 135 þús. kr., en bærinn þarf nú að leggja fram 235 þús. kr. í þessu skyni, svo að hann mundi græða 400 þús. kr. á þessari breytingu og ríkið allt sitt framlag. Og það sýnir sig, hve framkvæmdin er óeðlileg, þegar báðir aðilar græða á henni. Og það er síður en svo, að bærinn ætli að fara að greiða það, sem ríkið á að greiða, heldur getur bæjarsjóður hér sparað sér 100 þús. kr. með því móti að sjá einn um vinnumiðlunina, án þess þó að rýra hana nokkuð. Það kunna að vera nokkur atriði þessa frv., sem þurfa frekari breytinga við heldur en var frá hv. n., en ég er ekki enn reiðubúinn til að leggja þær fram, en það er þá hægt við 3. umr. En þetta vildi ég segja til leiðréttingar mishermi og ranghermi hv. 3. landsk. um forsögu og framkvæmdir í málinu og hvernig það horfir við frá sjónarhóli bæjarstjórnar Reykjavíkur eins og stendur.



Herra forseti. Það er langt frá því, að ég vilji blanda mér í umr. þeirra hv. 3. landsk. og hv. 5. þm. Reykv., en ég er svolítið eldri en hv. 5. þm. Reykv., og ég vildi segja, eins og segir í þjóðsögunni: Gjörla kenni ég þef þennan, - þegar ég sé frv. þetta og heyrði ræðu hv. 5. þm. Reykv. Þetta frv., að koma vinnumiðluninni í Reykjavík undir stjórn Sjálfstfl., er gamall draumur flokksins, og það hefur enga þýðingu fyrir hv. þm. að koma hér fram og segja, að hér sé bæði um sparnaðar- og praktískt mál að ræða. Á tímum neyðarinnar var það svo, að Sjálfstfl. notaði sér úthlutun bæjarvinnunnar í pólitískum tilgangi. Ég veit ekki, hve mikið efling Sjálfstfl. hefur byggzt á þessu, en ég er ekki í vafa um, að stofnun fyrsta málfundafélags verkamanna stóð í sambandi við þetta. Á síðari árum hefur ekki borið eins á þessu. af því, að aðstaðan til að nota sér neyð manna til pólitísks framdráttar var ekki fyrir hendi. Nú má vera, að hv. 5. þm. Reykv. eygi þá ágætu möguleika fyrir framkvæmdir hæstv. ríkisstj., að þessir dagar komi aftur. Og einmitt í von um þetta og í samráði við afturhaldsstjórnina mun þetta frv. fram borið. Ég get í rauninni látið þetta nægja handa hv. 5. þm. Reykv. Um það leyti, sem fyrst kom hér fram frv. á Alþingi um söfnun atvinnuleysisskýrslna og vinnumiðlun, mun hann hafa verið um það að sleppa bleiubuxunum á Húsavík. Ég held, að ég muni það rétt, að fyrstu lögin um þetta efni hafi verið sett 1928.

Ég hef þá átt að ganga nokkuð lengi með bleiubuxurnar.

Getur verið, að ég muni aldur hv. þm. eitthvað skakkt. En á þeim tíma var það sameiginlegt álit Sjálfstfl. og Framsfl., að það væri nauðsynlegt fyrir Alþingi að vita jafnan, hvernig atvinnu manna í landinu væri háttað, og að það væri ekki sveitarstjórnarmál, heldur opinbert mál, sem miklu varðar þjóðina í heild. Af þessum ástæðum var sett löggjöf um söfnun atvinnuleysisskýrslna og sú skylda lögð á herðar sveitarstjórna að safna og vinna úr þessum skýrslum. Nú liðu 7 ár, og reynslan varð sú, að þessi söfnun var alls ekki framkvæmd. Það var enginn til að reka á eftir sveitarstjórnunum og líta eftir því, að þær ræktu sína skyldu. Af þessari ástæðu er það svo, að lög eru sett 1935 um stofnun á vinnumiðlunarskrifstofum, sem er nú falið að safna og vinna úr þessum skýrslum, og mér er kunnugt um það, að á þessum skrifstofum voru færðir nákvæmir vinnumiðlunarlistar um vinnudaga og tekjur manna. Þessar skýrslur voru mikils virði fyrir bæjarstjórnir á þeim stöðum, þar sem skrifstofunum var komið upp. Nú fór það svo, að þegar atvinnuleysi minnkaði og eftirspurn eftir vinnu var mikil, þá mun starf þessara skrifstofa ekki hafa verið rækt eins og skyldi, og það mun hafa dregizt að stofna þessar skrifstofur sums staðar. Þó liggja hér fyrir skýrslur um það, að vinnumiðlunarskrifstofum hafi verið komið á fót í 7 kaupstöðum, en það er eðlilegt, að þær hafi ekki enn verið stofnaðar í hinum nýju kaupstöðum, vegna þess að atvinnuleysi hefur enn ekki gert verulega vart við sig þar. En undireins og sverfur að, er bráðnauðsynlegt að vita á hverjum tíma um atvinnuástandið í kaupstöðunum sem annars staðar. Nú vilja menn máske segja, að þetta sé mál sveitarstjórnanna og komi ekki að nokkru leyti við málum ríkisstj. En vissulega er svo ekki, er atvinnuleysi er að verða almennt, eins og nú er. Þá er það þjóðarböl, en ekki málefni hverrar sveitarstjórnar fyrir sig. Enda eru þeir miklu fólksflutningar, sem nú eiga sér stað frá atvinnuleysisþorpunum, ekki síður vandræðamál fyrir þau sveitarfélög, sem verða að taka við þessu fólki, en þá, sem flytja. Það hefur mætur maður hér í Reykjavík kvartað yfir því, að þessir fólksflutningar gætu orðið Reykjavík mjög hættulegir. Nú lítur út fyrir, að á næstu árum muni allur þorri vinnandi manna safnast hér í þorpin og kaupstaðina við Faxaflóann. Eftir verður heima í þorpunum aðeins fólk, sem af einhverjum ástæðum getur ekki flutt burtu. Og svo alvarlegt er þetta, að ég fæ ekki séð, hvað verður um þá, sem eftir verða í þessum þorpum, t.d. á Vestfjörðum, þar sem þorpsbúar eiga alla afkomu sína undir sjósókninni. Ég þarf ekki að fara um þetta öllu fleiri orðum, því að það er svo auðséð, að þetta er ekki mál, sem við kemur sveitarstjórnunum einum saman, heldur þjóðinni allri. Og eins og hv. frsm. 1. minni hl. leiddi skýr rök að, þá er engin meining að láta sem þetta sé þjóðfélaginu óviðkomandi. Hjá öllum menningarþjóðum erlendis, t.d. á Norðurlöndum og í Bandaríkjunum, er talið sjálfsagt, að ríkið hafi slík mál með höndum, og þar er safnað vinnuskýrslum svo vel, að það liggur mánaðarlega fyrir, hve margir menn vinna í hverri atvinnugrein fyrir sig. Við íslendingar yrðum að eins konar viðundri, ef við teldum söfnun slíkra skýrslna óviðkomandi ríkinu. Hvort sem litið er til sjávarins, sveitanna eða til iðnaðarins, þá er það nauðsynlegt fyrir ríkisvaldið að vita hverju sinni, hvernig atvinnuvegunum er háttað. Það má vera, að sumir kunni að álíta, að söfnun atvinnuleysisskýrslna og að vinna úr þeim sé ekki annað en einhvers konar skriffinnska. En það er nú öðru nær. Það getur engum dulizt, að það, að atvinnuaflíð sé nýtt til fullnustu, er eitt stærsta þjóðfélagsmálið, sem við eigum við að glíma. Enda hefur það farið svo, að hjá öllum hinum stærri þjóðum þykir sjálfsagt að hafa um þetta svo nákvæmar skýrslur, að sá þm. þætti eins og álfur út úr hól, sem léti sér detta í hug, að ríkisvaldið ætti ekki að hafa söfnun atvinnuleysisskýrslna á sínum vegum og vinnumiðlun og koma atvinnulífinu í gang til að frelsa þjóðina í heild undan böli atvinnuleysisins. En það undarlega skeður hér, að ekki einungis einstaka þm., heldur og meiri hl. hv. heilbr.- og félmn. styður og leggur fram þá fáránlegu till., sem komin er frá hæstv. ríkisstj. og miðar að því, að hv. Alþingi gefi yfirlýsingu um það, að atvinnuvegir þjóðarinnar séu ekki lengur þjóðmál, heldur sérmál sveitarstjórnanna. Ég veit ekki, að hvers konar viðundri þm. eru að gera meiri hl. heilbr.- og félmn. með þessu frv. En það má kannske segja um þetta, að þarna fari allt saman. Mér er sagt, að í nýútkominni handbók bænda sé skýrt frá því, hve býli séu mörg á landinu og hve margir búendur. En mér hefur einnig verið sagt, að þessar tölur í handbókinni séu hreinar ágizkanir, að enginn viti raunverulega, hve margir stundi búskap í dag. Það eru teknar um þetta skýrslur á 10 ára fresti, og sennilega tekur önnur 10 ár að vinna úr þeim skýrslum. Þetta er eins og með aðrar atvinnugreinar okkar. Enginn veít, hve margir vinna við iðnaðinn. Fiskifélagið mun safna með aflaskýrslum, hve margir menn eru á sjónum á hverri vertíð, en þær skýrslur eru ekki notaðar af stjórn landsins til vinnumiðlunar. Skýrslur okkar um það, hve margir vinni við þessa og þessa atvinnugrein, eru svo gersamlega í molum, að erlendum hagfræðingum þykir það alveg ótrúlegt og svo mikill skrælingjaháttur, að maður fer hjá sér, er það berst í tal. Ofan á þetta allt ætlar svo hæstv. ríkisstj. að slíta í sundur þær litlu tilraunir, sem gerðar hafa verið af hálfu ríkisstj. til að koma þessum málum í viðunandi horf. Jafnhliða því, að nú fer atvinnuleysi ört vaxandi í landinu og hér standa yfir einhverjir þeir stærstu fólksflutningar, sem átt hafa sér stað í landinu og eru ekki aðeins hættulegir fyrir Reykjavík, heldur fyrir allt landið, þá virðist um að gera að loka augunum fyrir því, hvað er hér að gerast. Mér kemur í hug, hvort þetta sé þáttur í því að breiða yfir allt það, sem miður fer hjá okkur. Í samræmi við það að vita ekki, hve margir bændur búa í landinu, í samræmi við að vita ekkert um skiptingu manna í iðngreinirnar, í samræmi við það að salta skýrslur Fiskifélagsins um það, hve margir eru á sjó á hverri vertíð, væri svo eðlilegt, að hæstv. ríkisstj. hætti að greiða dýrtíðaruppbót á laun samkv. réttri vísitölu. Það má vera, að ríkisstj. telji það ekki hagfræði að vita, hve margir eru atvinnulausir á hverjum tíma í landinu. Menn gætu ef til vill haldið af þessu, að hæstv. ríkisstjórn hefði ekki trú á hagfræðingum. En það er nú öðru nær. Tveir hagfræðingar voru látnir undirbúa gengislækkunina fyrir hönd ríkisstj., og sá hæstv. ráðherra, sem lagði það lagafrv. fram, tók það ráð, er hann lenti í bobba í umræðunum, að segja: Ja, hagfræðingarnir segja þetta. - Og nú er mér sagt, að hæstv. ríkisstjórn, eftir að hafa fundið það ágæta jafnvægi, sem koma átti í sambandi við gengislækkunina, sé nú búin að senda eftir nýjum hagfræðingi til þess að athuga, hvort ekki megi koma í veg fyrir, að þetta jafnvægi eyðileggi þjóðarbúskapinn. Það var sagt, er gengislækkunarlögin voru afgr., að væntanlega yrði jafnvægi komið á í ágúst næstkomandi, og í samræmi víð það átti að greiða uppbót á laun fram að þeim tíma. Nú hefur hæstv. fjmrh. sagt, að hann legði til, að hætt yrði að greiða dýrtíðaruppbót á laun, og er það þá í samræmi við það, að hæstv. ríkisstj. héldi, að jafnvægi hafi komizt á 8–9 mán. of snemma. Ég sé, að fundartími er að verða búinn, og skal því ekki tefja þessa umr. frekar. Ég vildi aðeins láta koma fram þá skoðun mína, að ég tel, að þetta frv. sýni meiri þægð Framsfl. við Íhaldið en búast hefði mátt við, og að það sýni meiri afturhaldssemi og skilningsleysi á þjóðmálum en ég held, að nokkur íhaldsstjórn gæti verið þekkt fyrir að láta koma fram. Á sama tíma og jafnvel hinar minnstu þjóðir telja nauðsynlegt að safna og vinna úr öllum upplýsingum, er snerta atvinnuástandið í landinu, þá ætlar þessi hæstv. ríkisstj. að loka niður í skúffu allar slíkar upplýsingar, ef þeim verður þá nokkurn tíma safnað.