Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Nú háttar svo til að komið er að allra síðustu dögum þingsins og enn eru allnokkur stór mál óafgreidd. Ég vil nota þetta tækifæri til að lýsa þeirri skoðun minni að það eru engin sérstök efni til þess samkvæmt þeirri dagskrá sem liggur fyrir þinginu og þeim málum sem enn eru óafgreidd til að láta málin enda í miklum ágreiningi milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Því vil ég sérstaklega nefna þá tiltölulega nýlegu breytingu á þingskapalögum sem gefur þinginu tækifæri til að vísa málum sem ekki eru fullrædd eða ekki er sátt um fram í septemberþingið. Að öðru leyti hagar þannig til með sum mál sem menn hafa ekki komist til botns í að þau eru efnislega þannig vaxin að það er engin ástæða til að fara að efna til ágreinings. Vil ég þá fyrst nefna vatnalögin sem sjálfsagt og eðlilegt er að fresta gildistökunni á alveg eins og vatnalaganefnd hefur lagt til og við höfum áður gert. Við skulum ekki nota þessa dýrmætu daga sem fram undan eru, 1–2 dagar eftir, til  Ég vil bara nota þetta tækifæri til að segja að það eru full efni til að ljúka þingstörfunum í góðri sátt.

Frú forseti. Nú á síðustu dögum þingsins vil ég að það sé á hreinu af hálfu okkar framsóknarmanna að við viljum greiða fyrir störfum þingsins til að ljúka mikilvægum málum. Við höfum í störfum okkar hér lagt fram ákveðnar málamiðlanir til að geta lokið mikilvægum málum, sérstaklega þeim málum sem snerta fjárhagsmál heimilanna. Mörg heimili í landinu búa við mjög erfiða stöðu í dag og þess vegna er mjög mikilvægt að við þingmenn, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu, náum saman um að ljúka þinginu á þokkalega siðsamlega góðum nótum og þetta lendi ekki í einhverju karpi, það reynum við að forðast. Þess vegna vil ég fyrir hönd okkar framsóknarmanna hvetja ríkisstjórnina til að setjast að samningaborðinu með okkur og ljúka stórum og mikilvægum málum í friði og sátt á þinginu þannig að þetta endi ekki í einhverju karpi í ræðustóli þingsins.

Frú forseti. Ég kem upp undir liðnum um fundarstjórn til að beina þeim tilmælum til forseta að leggja ekki svona mikla áherslu á að ljúka þinginu. Heimilin eru á bjargbrúninni, við höfum ekki enn þá fundið ásættanlegar lausnir á þeirra málum. Yfir okkur vofa vatnalögin, sem kunna að taka gildi, frá 2006 sem eru eitthvað það versta sem það tímabil gat af sér. Ég legg áherslu á að við finnum ásættanlega niðurstöðu í þessi mál fremur en að flýta okkur í sumarfrí.

Frú forseti. Fyrir það fyrsta geri ég ekki athugasemd við fundarstjórn forseta á þessum fundi en kalla þó eftir því að formenn þingflokka og/eða formenn stjórnmálaflokkanna sem hér eiga sæti setjist saman og semji um þinglokin og taki þá samtalið sem hv. þm. Bjarni Benediktsson hóf hér í ræðustól á sameiginlegum fundi þessa fólks. Til þess erum við hér og ef samningsviljinn liggur fyrir semjum við um þinglok.

Virðulegi forseti. Ég til taka undir þau ummæli hv. þingmanna sem fallið hafa í þessari umræðu um að mikilvægt sé að við finnum leið til að ná sátt um mikilvæg mál sem á okkur brenna. Þar á meðal eru mál sem tengjast skuldastöðu heimilanna, þar á meðal eru mál sem tengjast uppbyggingu atvinnulífsins og þar á meðal eru hin umdeildu vatnalög frá árinu 2006 sem við erum með frumvarp um að afnema í eitt skipti fyrir öll. Við finnum það öll sem störfum í þinginu þessa dagana að þetta mál hvílir þungt á þjóðinni og mikill ótti er í samfélaginu við að þessi umdeildu lög taki gildi. Iðnaðarnefnd Alþingis hefur fjallað mjög vandlega um málið og skilað af sér meirihlutaáliti og ég vil hvetja til þess að við fáum málið til umræðu á þinginu hið fyrsta.

Frú forseti. Ég vil ræða um fundarstjórn forseta og þá sérstaklega hvernig forseti hyggst haga þinginu næstu daga og vikur. Í hv. félags- og tryggingamálanefnd hefur myndast afskaplega gott samstarf milli stjórnar og stjórnarandstöðu um að vinna vel og ötullega að breytingum á lögum sem varða skuldavanda heimilanna. Sú vinna er að mínu mati ekki nægilega vel þroskuð og þess vegna hef ég ekki treyst mér til að flytja frumvörp sem ég veit ekki nákvæmlega hvernig líta út og hvernig virka. Ég vil fara fram á það við hæstv. forseta að öll mál verði kláruð annað kvöld eins og til stendur nema þau mál sem varða skuldavanda heimilanna. Það verði unnið í nefndum fram til 24. júní og þá komi þingið saman eða 33 þingmenn og klári málin á 2–3 tímum. Þá gæti ég vel unað því að flytja málið.

Frú forseti. Mér þykir vænt um þær yfirlýsingar sem hér koma fram hjá bæði formanni Sjálfstæðisflokksins og varaformanni Framsóknarflokksins þar sem þeir hafa lýst yfir góðum vilja sínum til að hægt sé að lenda þinginu í friði. Ég var að vísu svolítið hugsi yfir ummælum hv. varaformanns Framsóknarflokksins um að það þyrfti að enda það líka með siðsamlegum hætti. Ég veit ekki alveg hvað hann átti við. Ég vil bara segja það fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að við erum reiðubúin til að ræða við stjórnarandstöðuna um að ljúka málum og það á tilsettum tíma. Menn þurfa þá að gefa eftir, báðar hliðar þingsins. Ég tók auðvitað eftir því að talsmaður Hreyfingarinnar sagði hins vegar að það væri ekkert að því að halda þinginu lengur til að ræða vatnamál og skuldamál. Ég er reiðubúinn til þess en ég er líka reiðubúinn til þess að leggja mitt af mörkun til að hægt sé að ná góðu samkomulagi þannig að allir geti staðið upp sáttir og við ljúkum þinginu á réttum tíma.

Virðulegi forseti. Allar aðgerðir ríkisstjórnarinnar í málefnum heimilanna eru marklausar þar til hæstaréttardómur sá sem allir bíða eftir hefur fallið. Úrslita má vænta úr þeim dómi annaðhvort á miðvikudag eða mánudaginn í næstu viku. Það er staðfest vegna réttarhlés Hæstaréttar. Það er makalaust að þingið sé sent heim á meðan þessi mál eru óleyst í Hæstarétti. Ég treysti persónulega ekki þeirri ríkisstjórn sem nú situr að setja bráðabirgðalög eftir að Hæstiréttur hefur komist að niðurstöðu. Ég legg því til að þingið verði sent heim samkvæmt dagskrá og það verði kallað saman þegar niðurstaða Hæstaréttar liggur fyrir þannig að allir 63 þingmenn sem eiga setu á Alþingi komi að þeim málum. Það eru mjög miklar líkur á því að þegar dómur Hæstaréttar fellur falli á ríkið himinhá skaðabótakrafa vegna þess að það er ekki hægt 

Virðulegi forseti. Það má kannski segja til einföldunar að það sé tvennt sem brennur helst á þingmönnum. Hér er mjög mikið rætt um vatnalögin. Skipuð var nefnd til að fara yfir þann ágreining sem reis árið 2006. Sá ágreiningur snerist um eina grein í lögunum. Skipuð var nefnd til að fara yfir það. Hún skilaði 200 blaðsíðna skýrslu. Þar var ekki tekin afgerandi afstaða til þess hvor hefði rétt fyrir sér í deilunni vegna þess að það er augljóst að leita á áfram leiða til að leiða þann ágreining í jörð og fresta gildistöku laganna enn um sinn. Það væri fullkomið glapræði að henda þeirri löggjöf í ruslatunnuna, eins og menn leggja til, vegna þess að það reis ágreiningur um eitt atriði. Ég geri hins vegar ekki lítið úr þeim ágreiningi en það er algert glapræði að kasta löggjöfinni fyrir róða. Hitt vil ég segja varðandi skuldavanda heimilanna að við í Sjálfstæðisflokknum viljum að þar verði vandað til verka. Mönnum hefur gengið illa að ljúka almennilegri lagasetningu um þau efni. Það er bersýnilegt t.d. af því frumvarpi sem er í smíðum 

Frú forseti. Ég get ekki orða bundist. Formaður Sjálfstæðisflokksins kallar fram þá hvatningu að við vöndum til verka. Ég kem upp til að fullvissa forseta um að í nefndinni sem ég hef verið starfandi formaður í, félags- og tryggingamálanefnd, höfum við unnið afskaplega vandaða vinnu, verið varfærin, jafnvel óhóflega varfærin að mínu mati, til að sætta sjónarmið. Ég sem formaður nefndarinnar treysti mér til að ljúka þessum málum fyrir áætluð þinglok án þess að hafa nokkra óþægindatilfinningu fyrir því að hér hafi ekki verið vandað til verka. Ég tel, frú forseti, mikilvægt að það komi skýrt fram.

Frú forseti. Ég held að ég geti tekið undir með þeim hv. þingmönnum sem hafa lagt áherslu á að þingstörfum verði lokið í sátt og menn nái samningum um þinglok. Þar skiptir auðvitað mestu máli að við náum einhverri lendingu varðandi skuldavanda heimilanna. Ég hygg að allir sem hér sitja, sama hvar í flokki þeir eru, vilji leysa þau vandamál sem varða heimilin í landinu. Við skulum hins vegar passa okkur á að klára þau mál þannig að sómi sé að og ekki verði gerð mistök í þeirri mikilvægu lagasetningu sem varða skuldavanda heimilanna. Þá er mikilvægt að þeir aðilar sem best þekkja til á sviði réttarfars í landinu, eins og réttarfarsnefnd, verði kallaðir að því löggjafarstarfi áður en málin eru kláruð. Sömuleiðis hlýtur þingið að hafa biðlund eftir því að Hæstiréttur Íslands felli dóm í myntkörfubílalánamálinu 

Hæstv. forseti. Ég get verið mjög stuttorður. Ég tek undir með hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni að mikilvægt er að gengið sé þannig frá lagasetningunni að hún skapi ekki vandkvæði þegar kemur að því að framkvæma hana, að búið sé að girða fyrir öll hugsanleg deilumál sem geta stafað af túlkun einstakra ákvæða og það sé ljóst að þau frumvörp sem hér er gengið frá nái raunverulega þeim tilgangi sínum að skila hagsbótum til þeirra sem þau eiga að hjálpa. Það er mikilvægt að gengið sé frá þessu. Ég segi svo fyrir sjálfan mig að mér finnst mikilvægara að gefa sér nokkra daga í þetta en að ljúka þinginu endilega á morgun eins og starfsáætlun gerir ráð fyrir.

Virðulegi forseti. Ég kem upp vegna orða hv. þm. Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur til að fyrirbyggja allan misskilning um að við sjálfstæðismenn séum, með orðum okkar um að vanda skuli til verka, að gera á nokkurn hátt lítið úr störfum nefndanna sem hafa verið að fjalla um skuldavandamálin. Það sem við erum að benda á er að þetta verk hefur verið unnið í afar góðri sátt. Ég leyfi mér að fullyrða það að allir þingmenn sem hér sitja eru staðráðnir í því að leggja sig alla fram við að leysa þessi mál með sem bestum hætti og í sem mestri sátt. Við sjálfstæðismenn höfum átt stóran þátt í því að koma með tillögur til að bæta úr þessum málum, hins vegar er það sjónarmið okkar að við séum ekki komin út á enda í þessu máli. Við þurfum að vanda til verka vegna þess að þetta eru mál sem snerta heimilin í landinu og afdrif fjölskyldna í landinu. 

Forseti biður hv. þingmenn um að vera stuttorða í þessari umræðu svo við getum hafið atkvæðagreiðslur. Þessi mál verða rædd á vettvangi formanna flokka og formanna þingflokka.

Frú forseti. Ég vil taka til máls sem nefndarmaður í félags- og tryggingamálanefnd. Að mínu mati hefur verið unnið þar mjög faglega og mjög vel. Ég vil að það komi fram af minni hálfu að ég hef ekki athugasemdir við störf nefndarinnar. Ég tel að nefndin hafi unnið í mjög góðu samráði við alla viðeigandi umsagnaraðila, m.a. réttarfarsnefnd. Ég tel að frumvörpin sem hafa verið unnin með þessum hætti í félags- og tryggingamálanefnd séu komin á þann stað að hægt sé að leggja þau fram. Þetta byggi ég á þeirri skoðun minni að innan félags- og tryggingamálanefndar hafi farið fram einstaklega gott starf og það kann ég vel að meta.

Virðulegi forseti. Við greiðum nú atkvæði um frumvarp til laga um geislavarnir, sem ég hef leyft mér að kalla úr þessum ræðustól við litla hrifningu sumra „stóra ljósabekkjamálið“. Með því er ég ekki að gera lítið úr því vandamáli sem sortuæxli og húðkrabbamein eru og er ekki að hlaupast undan þeirri baráttu með nokkrum hætti. Ég vil hins vegar benda á að með þessu er að mínu viti verið að gefast upp á verkefninu. Í stað þess að gera það sem tekið er fram bæði í frumvarpinu og nefndaráliti meiri hlutans að sýnt hafi að skili árangri, að auka fræðslu og leiðbeiningar um þetta mál, er verið að fara auðveldu leiðina og banna þetta. Menn ná ekki utan um vandamálið með því að banna það, ekki heildstætt, enn sem fyrr eru til sólarbekkir á sumum heimilum eða á þeim stöðum sem ekki er selt inn á þá. 

Virðulegur forseti. Húð barna og unglinga er mun viðkvæmari fyrir geislun en húð fullorðinna. Það hefur verið sannað. Það er líka búið að sanna, og það var gert í fyrra, árið 2009, að ljós sem kemur frá ljósabekkjum er krabbameinsvaldandi. Þetta er forvarnamál. Við eigum að hugsa um börnin okkar og unglingana og banna það að sjálfsögðu að börn og unglingar fari í ljósabekki. Hvert mannslíf skiptir miklu máli. Það kostar reyndar líka, þó að maður eigi ekki að tala um kostnað í sambandi við mannslíf. Það hefur verið reiknað út að hvert mannslíf kostar tæplega 500 millj. kr. ef menn hafa áhuga á því. Við eigum sérstaklega að verja börn okkar af umhyggju en líka vegna lýðheilsu almennt í landinu. Fræðsla hefur ekki skilað sér til barna, því miður. Það kom fram í umfjöllun heilbrigðisnefndar. Þess vegna eigum við að grípa inn í og það er ábyrgðarhluti 

Hæstv. forseti. Ég fagna því skrefi sem Alþingi er að taka hér í dag, þ.e. að banna börnum að hafa afnot af sólarlömpum í öðrum tilgangi en læknisfræðilegum á stöðum sem starfsleyfi hafa samkvæmt lögum. Reynt hefur verið að koma fræðslu til barna og ungmenna um þá áhættu sem þau taka við notkun sólarlampa. Sú fræðsla hefur ekki skilað sér, notkun þeirra er óbreytt. Tíðni krabbameins hefur aukist og við skerum okkur úr. Ég tel að okkur beri skylda til að grípa til þeirra ráða sem mælt er fyrir. Það er ekki lengur vafi, það er staðreynd að geislun frá sólarlömpum er krabbameinsvaldandi. Því fagna ég þessu rétt eins og við fögnuðum því nota bæri bílbelti og bönnuðum sölu tóbaks til barna og unglinga innan 18 ára aldurs.

Frú forseti. Í þessu efni hafa vísindin tekið af tvímæli svo sem fram hefur komið á fundum heilbrigðisnefndar ítrekað. Fræðsla og kynning til ungmenna hefur ekki tekist sem skyldi í þessu efni og því greiði ég atkvæði með glöðu geði, börnum og ungmennum til heilla, og ég endurtek það sem áður hefur verið sagt hér að það er ábyrgðarhluti að vera ekki í liði með börnum í þessu efni.