Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin 9. júlí í sumar. Eins og hv. þm. rekur minni til, þá voru á síðasta Alþ. samþ. ný lög um skipan prestakalla og prófastsdæma og um kristnisjóð. Með þeim lögum var gerð nokkur breyting á skipan prófastsdæmanna, og þar sem prófastsdæmin eru jafnframt kjördæmi í kosningum til kirkjuþings, þá bar nauðsyn til að breyta l. um kirkjuþing og kirkjuráð frá 1957 til samræmis við hin nýju lög um skipan prestakalla og prófastsdæma, en kirkjuþing stóð til að halda í haust, og var það háð um síðustu mánaðamót. Um þessa breytingu eða samræmingu við prestakallalögin fjallar 1. gr. frv. 2. gr. frv. er hins vegar um kosningar til kirkjuráðs. Samkv. l. frá 1957 um kirkjuþing og kirkjuráð skal kjósa fulltrúa á kirkjuþing, aðalfulltrúa og varafulltrúa, í sumum tilfellum tvo varafulltrúa, og skal kjósa þá hverja fyrir sig. Þetta þótti óhentugt, að kosningar væru með þessum hætti, og því var þess óskað, að þar að lútandi ákvæðum væri breytt í þá átt, sem um ræðir í 2. gr. frv., sem sé að við kosningu skuli fyrsti maður á kjörseðli hljóta fullt atkvæði, annar maður skuli hljóta 2/3 atkvæðis og sá þriðji 1/3 atkvæðis. Ég ætla, að menn geti verið sammála um, að þetta sé í alla staði eðlilegt og til hagræðis. Í Ed. var frv. afgr. shlj. óbreytt, og menntmn. þeirrar hv. þd. lagði einróma til, að svo yrði. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv., en legg til, herra forseti, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og til hv. menntmn.



Herra forseti. Mál þetta hefur farið gegnum Ed. án þess að nokkur ágreiningur væri um það, en það er staðfesting á brbl., sem gefin voru út í sumar til breytinga á iðnlánasjóðslögunum, en eftir iðnlánasjóðslögunum var Iðnlánasjóði ekki heimilt að endurlána erlend lán með gengisáhættu nema það fylgdi einnig gengisáhætta þeim lánum sjóðsins. Nú er lán iðnþróunarsjóðsins norræna með gengisáhættu, en hann hafði lánað á þessu stigi málsins, þegar brbl. voru gefin út, verulegar upphæðir til endurlána hjá Iðnlánasjóði. Hann hafði þá lánað Iðnlánasjóði 50 millj. kr. til endurlána, og það þótti nauður reka til þess að setja brbl., þannig að framkvæmd laganna gæti komizt í gang, og síðar hefur Iðnþróunarsjóður svo aftur lánað Iðnlánasjóði 20 millj. kr., ef ég man rétt, þannig að hann hefur þegar á þessu ári lánað Iðnlánasjóði til endurlána 70 millj. kr. Af þessum sökum fór stjórn Iðnlánasjóðs þess á leit, að þessi breyting yrði gerð, sem felst þarna í 1. gr., að þegar Iðnlánasjóður tekur erlend lán, sem bundin eru við endurlán til tiltekinna framkvæmda, skal féð endurlánað með gengisákvæði og hæfilegum vaxtamismun og kostnaði til Iðnlánasjóðs. En eins og þar stendur: „Þó er sjóðnum heimilt að endurlána lánsfé frá Iðnþróunarsjóði án gengisákvæða, enda tryggi stjórn Iðnlánasjóðs hag hans með öðrum hætti.“ Þetta eru breytingarnar, sem efnislega felast í lögunum. Eftir að þessi brbl. höfðu svo að beiðni Iðnlánasjóðs og í samráði við Seðlabankann verið gefin út, ritaði Iðnaðarbankinn iðnrh. og fór þess á leit að mega hækka almenna útlánsvexti sjóðsins úr 8.5% í 9% á ári. Svo segir um það í bréfi bankans, með leyfi hæstv. forseta: „Þessi ráðstöfun er gerð til þess að vega á móti þeirri gengisáhættu, sem lánin frá Iðnþróunarsjóði skapa sjóðnum, en í lögum um Iðnlánasjóð, með þeim breyt., sem gerðar voru með brbl. frá 31. júlí 1970, segir: „Þó er sjóðnum heimilt að endurlána lánsfé frá Iðnþróunarsjóði án gengisákvæða, enda tryggi stjórn Iðnlánasjóðs hag hans með öðrum hætti.““ Jafnframt óskaði stjórn Iðnlánasjóðs eftir því, að samþ. væri, að sjóðnum væri heimilt að taka upp hærri vexti en 9% á ári í þeim tilvikum, þegar sjóðurinn er einungis milliliður milli raunverulegs lánveitanda og lántakanda og þegar vextir lánveitandans eru hærri en 9% á ári. Rn. barst einnig bréf Seðlabankans, þar sem fallizt er á þessa tilhögun. Um síðara atriðið segir svo í bréfi Seðlabankans, með leyfi hæstv. forseta: „Hækkun vaxta af hinum sérstöku útlánum, sem áður um getur, þar sem lánsfjár er aflað hjá þriðja aðila, er bankastjórnin einnig samþykk, þó með þeim fyrirvara, að útlánsvextir Iðnlánasjóðs af þeim lánum sprengi ekki þann vaxtaramma, sem Seðlabankinn setur um útlánsvexti iðnlánastofnana á hverjum tíma.“ Í framhaldi af þessu var svo Iðnlánasjóði heimilað að gera þær vaxtabreytingar, sem um var beðið og eru afleiðing af þessari bráðabirgðalöggjöf, sem hér er til staðfestingar. Ég vildi leyfa mér að mega leggja til, að málinu verði að þessari umr, lokinni vísað til 2. umr. og hv. iðnn.



Herra forseti. Það er sennilega ekki óeðlilegt, að Iðnlánasjóður fái þá heimild, sem felst í þessu frv. En hins vegar finnst mér, að það tilefni, sem veldur því, að þetta frv. er flutt, sé þannig vaxið, að það sé ástæða til þess að fara um það nokkrum orðum. Þegar rætt var um aðildina að EFTA hér á sínum tíma og eins þegar frv. um Iðnþróunarsjóð var rætt hér á Alþ., þá þótti það líklegt, að Iðnþróunarsjóður, eða það lán, sem Norðurlönd veita okkur í sambandi við hann, yrði iðnaðinum til verulegrar styrktar. Mér sýnist á þessu frv. og tildrögum þess, að það hafi orðið þannig í reynd, að að vissu leyti hafi Iðnþróunarsjóður reynzt hefndargjöf fyrir iðnaðinn, því að samkvæmt þessu frv. liggur það fyrir, að vegna þeirra lána, sem Iðnlánasjóður hefur fengið hjá Iðnþróunarsjóði, verður að hækka öll lán, sem Iðnlánasjóður veitir, um ½% eða úr 8½%, eins og áður var, í 9%, þannig að þetta hefur leitt af sér almenna vaxtahækkun á stofnlánum hjá iðnaðinum á þeim tíma, sem það hefði þó verið eðlilegri þróun, að vextirnir hefðu verið lækkaðir sökum þeirrar vaxandi samkeppni, sem iðnaðurinn á fyrir höndum vegna aðildarinnar að EFTA. Og ég verð að draga í efa, að þessi vaxtahækkun sé eðlileg af þeim ástæðum, sem hér greinir. Eins og þm. vafalaust muna, þá eru þau lán, sem Norðurlönd veita Iðnþróunarsjóði, á þann veg, að þau eru vaxtalaus allan tímann, afborgunarlaus fyrstu 10 árin, en eiga síðan að greiðast með jöfnum afborgunum á 15 árum. Ég held, að þar sem lánin eru vaxtalaus, þá mundu nægja tiltölulega lágir vextir til að mæta gengisáhættunni og þess vegna sé ekki þörf á jafnháum vöxtum og almennri vaxtahækkun vegna lána Iðnþróunarsjóðs eins og hér er gert ráð fyrir. Þess vegna á ég dálítið erfitt með að skilja það, að lán Iðnþróunarsjóðs skuli verða til þess að hækka vexti á stofnlánum iðnaðarins frá því, sem verið hefur almennt, og þess vegna þurfi þetta nánari skýringar við. En eins og ég sagði áðan, þá hlýtur það að verða að teljast öfugþróun, að einmitt á þeim tíma, þegar iðnaðurinn á að mæta harðnandi samkeppni erlendis frá vegna EFTA-aðildarinnar, þá skuli verða almenn vaxtahækkun á stofnlánum. Og satt að segja á ég erfitt með að skilja það, að það sé endilega nauðsynlegt vegna Iðnþróunarsjóðs, þar sem, eins og ég áðan sagði, hans lán eða þau lán, sem Norðurlönd veita okkur, eru vaxtalaus, og þess vegna ættu tiltölulega lágir vextir að nægja til þess að mæta þeirri gengisáhættu, sem er samfara endurgreiðslu lánanna. En það kemur ekki fram í grg. þessa frv. og kom heldur ekki fram hjá ráðh., hverjir þeir vextir eru, sem Iðnlánasjóður verður að greiða Iðnþróunarsjóði af þessum lánum. En mér skilst, að í Ed. hafi því verið haldið fram, að þar sé um 10% vexti að ræða. Mér finnst það nú óeðlileg tala og þess vegna vildi ég beina því til hæstv. iðnrh., hvort hann gæti upplýst það, hverjir vextirnir væru á þeim lánum, sem Iðnþróunarsjóður veitir Iðnlánasjóði. En mér finnst það, ég endurtek það, að mér finnst það vera öfug stefna, að þegar iðnaðurinn þarf að mæta aukinni samkeppni af völdum EFTA-aðildarinnar, þá skuli stofnlánavextir vera hækkaðir frá því, sem áður var, þó að það að vísu sé ekki nema ½%, eða úr 8½% í 9%. Ég vildi bera fram þá fsp. í sambandi við þetta til hæstv. iðnrh., hvort hefði farið fram athugun á vaxtakjörum iðnaðarins hér og þeim vaxtakjörum, sem iðnaðurinn verður að búa við í EFTA-löndunum eða þeim löndum, sem nú eru helztu samkeppnislönd okkar. Á vegum fjmrn. stendur yfir athugun á því, hvort iðnaðurinn hér búi við svipuð kjör í skattamálum, verri eða lakari heldur en iðnfyrirtæki gera almennt í EFTA-löndunum, og munu niðurstöður þeirrar athugunar nú liggja bráðlega fyrir, að svo miklu leyti sem hægt er að upplýsa það mál. Ég vildi beina þeirri fsp. til hæstv. iðnrh., hvort einhver svipuð athugun hefði farið fram á vaxtakjörum iðnaðarins, hvort það hefur verið gerð athugun á því, hvort vaxtakjör iðnaðarins hér eru svipuð, lakari eða betri en t. d. í EFTA-löndunum, en íslenzkur iðnaður má horfast í augu við aukna samkeppni við iðnaðarfyrirtækin þar. Ég teldi, að þessi athugun væri nauðsynleg og það væri eðlilegt, að niðurstöður hennar lægju fyrir áður en t. d. þetta frv. hlyti endanlega afgreiðslu á Alþ., þar sem hér er um það að ræða að hækka stofnlánavextina frá því, sem verið hefur. Ég hef óttazt það, að slíkur samanburður leiði það í ljós, að íslenzk iðnfyrirtæki búi við lakari vaxtakjör heldur en keppinautar þeirra í EFTA-löndum og það sé eitt af því, sem við þurfum að gera ráðstafanir til þess að lagfæra, ef við eigum að geta staðizt þá samkeppni, sem þar er fyrir höndum. Ég vildi beina því enn fremur til hæstv. iðnrh., að ef slík athugun á vaxtakjörum hefur ekki farið fram, hvort hann muni þá ekki beita sér fyrir því, að slík athugun verði gerð og í framhaldi af því ráðstöfunum í þá átt, að íslenzkur iðnaður búi ekki við lakari vaxtakjör heldur en iðnaðurinn gerir í þeim löndum, sem við þurfum að keppa við. Mér finnst líka rétt að geta þess í þessu sambandi, vegna þess að vextir af stofnlánum til iðnaðarins hafa hækkað á þessu ári, að nú seinustu mánuðina og síðustu vikurnar stefnir mjög í þá átt erlendis, að vextir fari lækkandi. Vextir hafa lækkað í Bandaríkjunum, V.-Þýzkalandi og fleiri löndum að undanförnu, og almennt er búizt við, að þróun verði í þá átt, að vextir fari heldur lækkandi. Þeir hafa verið í hámarki, að því að talið er, síðustu misserin, en nú er gert ráð fyrir því og þegar farið að stefna í þá átt, að hér verði snúið við og vextirnir fari lækkandi aftur. Og þess vegna er það ákaflega óeðlilegt, að því er mér finnst, að undir þeim kringumstæðum skuli vextir til iðnaðarins fara hækkandi hér á landi. Það er líka vert að minna á það í þessu sambandi, að iðnaðurinn í nágrannalöndunum býr ekki við þá aðstöðu eins og hér að þurfa að greiða verulegt fjármagn í Iðnlánasjóð og í þá sjóði eða til þeirra banka, sem veita stofnlán til iðnaðarins. Hér hefur iðnaðurinn á undanförnum árum orðið að greiða verulega fjárhæð í Iðnlánasjóð. Eftir því, sem upplýst var nýlega í Ed., þá nema þær fjárgreiðslur, sem iðnaðurinn hefur þannig lagt Iðnlánasjóði til, orðið 170 millj. kr., og satt að segja finnst mér það ákaflega einkennilegt, að fjármagn, sem iðnaðurinn leggur sjálfur þannig af mörkum, skuli hann svo aftur þurfa að taka að láni með 9% vöxtum. Ég og fleiri þm. hafa flutt um það tillögu hér á Alþ. og það hefur líka verið krafa samtaka iðnaðarmanna, að ríkið legði jafnmikið fé af mörkum og nemur iðnlánasjóðsgjaldinu eða því, sem iðnaðurinn sjálfur greiðir. Það hefur verið daufheyrzt við þessum kröfum, en þetta dæmi lítur nú þannig út, að frá upphafi hefur ríkissjóður lagt Iðnlánasjóði til um 60 millj. kr., en iðnaðurinn sjálfur hefur lagt til 170 millj. Það mætti þess vegna segja, að þarna ætti iðnaðurinn inni 110 millj. kr. hjá ríkissjóði, og mér finnst eðlilegt, að það verði tekið upp í sambandi við þetta frv., að a. m. k. hér eftir greiði ríkið Iðnlánasjóði álíka hátt tillag og iðnaðurinn sjálfur greiðir, þar sem iðnlánasjóðsgjaldið er. Með því væri í raun og veru ekki verið að gera annað en að veita iðnaðinum jafnrétti við aðra atvinnuvegi, vegna þess að lengst af hefur a. m. k. landbúnaður og sjávarútvegur notið þeirra hlunninda, að ríkið hefur greitt jafnmikið framlag í stofnlánasjóði þeirra og þessir atvinnuvegir hafa sjálfir lagt af mörkum. T. d. held ég, að ég megi fullyrða, að þetta er enn í gildi hvað landbúnaðinn snertir. Ég vil svo minnast á annað atriði heldur en það, sem lýtur að stofnlánum iðnaðarins, sem þetta frv. fjallar sérstaklega um, en það eru rekstrarlán iðnaðarins. Það var mjög greinilega áréttað af forsvarsmönnum iðnaðarins, þegar við gerðumst aðilar að EFTA, að aðstöðumunur íslenzkra iðnfyrirtækja og erlendra væri ekki sízt fólginn í því, að íslenzku fyrirtækin byggju við miklu minni og óhagstæðari rekstrarlán, sérstaklega miklu minni. Og því var heitið þá af hálfu ríkisvaldsins, að úr þessu yrði bætt. Ég er hins vegar hræddur um, að mjög lítið hafi orðið úr efndum að þessu leyti, þannig að lítið eða ekkert hafi verið gert til þess að auka rekstrarlán iðnaðarins, en það hefur hins vegar gerzt á þessum tíma síðan við gengum í EFTA, að kaupgjald hefur stórhækkað. Iðnaðurinn hefur þar af leiðandi þörf fyrir mjög verulega aukin rekstrarlán, en ég hygg því miður, að lítið eða ekkert hafi verið gert af hálfu bankanna til þess að bæta úr þessu. Þvert á móti hafi Seðlabankinn gefið viðskiptabönkunum þau fyrirmæli að auka helzt ekki neitt útlánin frá því, sem verið hefur, a. m. k. ekki heildarupphæðina, og reyna að halda þeim sem mest niðri. Mér finnst satt að segja, að það blási ekki byrlega í samkeppni íslenzkra iðnfyrirtækja við erlend iðnaðarfyrirtæki, þegar stofnlánavextirnir eru hækkaðir og ekkert eða lítið hefur verið gert til þess að bæta úr þeim rekstrarlánaskorti, sem iðnaðurinn hefur búið við á undanförnum árum. En í því sambandi er að sjálfsögðu aukin hætta fyrir iðnaðinn. Hin erlendu fyrirtæki geta veitt allmikla greiðslufresti, en það getur hins vegar íslenzki iðnaðurinn ekki neitt að ráði, nema verulega sé bætt úr þeirri rekstrarlánaþörf, sem hann hefur búið við að undanförnu. Mér finnst líka í sambandi við þetta vaxtamál rétt að benda á það, að iðnaðurinn býr í sambandi við stofnlánin við önnur kjör heldur en aðrir atvinnuvegir. Samkv. þessu frv. er gert ráð fyrir því, að vextir af stofnlánum iðnaðarins verði 9%, en ég held, að ég megi segja það, að hjá stofnlánasjóði sjávarútvegsins séu vextirnir ekki nema 6½% og svipað sé það hjá stofnlánadeild landbúnaðarins. Þetta er eitt glöggt dæmi um það, að iðnaðurinn er hvað þetta snertir, eins og á svo mörgum öðrum sviðum, olnbogabarn miðað við aðra atvinnuvegi. Og þrátt fyrir það tala allir um það, að iðnaðurinn eigi að búa við fullkomið jafnrétti og það sé iðnaðurinn, sem fyrst og fremst verði að taka við hinum aukna fólksfjölda, sem verði hér á komandi árum. En þrátt fyrir allar hátíðlegar yfirlýsingar um þetta er niðurstaðan sú, að á þessu sviði, í sambandi við stofnlánin eins og á svo mörgum öðrum sviðum, býr iðnaðurinn við miklu lakari kjör en hliðstæðir atvinnuvegir.



Herra forseti. Ég læt mér nú í léttu rúmi liggja, þó að hv. 4. þm. Reykv., Þórarinn Þórarinsson, komi hér enn einu sinni upp sem einhver sérstakur talsmaður iðnaðarins og gráti krókódílstárum yfir því, að þessi atvinnugrein sé eitthvert olnbogabarn þjóðarinnar. Hann hefur áður verið í stjórnarliðinu og haft aðstöðu til þess að láta að sér kveða á þessu sviði og þá steinþagað, þessi góði maður. Og það voru engan veginn sambærileg rekstrarlán eða stofnlán til iðnaðarins veitt, þegar þessir góðu menn, sem nú gera sig breiða og merkilega á þessu sviði, voru við völd hér á landi, hvorki fyrr né síðar. Þessi vaxtabreyting, sem hér er lögð til, er að vissu leyti ekki æskileg. Ég hafði sjálfur hugmyndir um það, að Iðnþróunarsjóður tæki vissa áhættu sjálfur í sambandi við gengisáhættuna og reynt yrði að finna e. t. v. aðra lausn heldur en hér er fengin á málinu. En þetta varð nú niðurstaðan, að hafa þennan hátt á í sambandi við lánin frá Iðnþróunarsjóði, að þau voru lánuð með 6% vöxtum, en ekki 10% til Iðnlánasjóðs, og útreikningar lágu fyrir. Ég hef reyndar ekki í höndunum neitt um það, en auk þessarar vaxtabreytingar komu náttúrlega til greina ýmsir aðrir möguleikar, sem þó uppfylltu nokkurn veginn það skilyrði að tryggja hag Iðnlánasjóðs með öðrum hætti en að lána með gengisáhættu. Það má svo vel vera, að menn geti fundið aðrar leiðir, sem þeim sýnist ákjósanlegri, og einnig er vel hugsanlegt, að vaxtabreytingar geti átt sér stað hér á landi eins og annars staðar, þegar við förum að lifa í viðskiptaheimi með sambærilegum hætti og annað fólk, eins og líkur benda til, að við munum gera einmitt með inngöngunni í EFTA. Alls staðar annars staðar í heiminum hefur verið miklu meiri hreyfing á vöxtum yfirleitt heldur en hér hjá okkur, í hvaða atvinnugrein sem verið hefur. Þegar óskað var eftir setningu þessara brbl., höfðu vextir yfirleitt farið hækkandi og aldrei verið hærri, held ég, þar sem okkur var kunnugt um í hinum vestræna heimi, heldur en einmitt í sumar, og voru þeir í mörgum tilfellum sambærilegir við þá vexti, sem hér er um að ræða. Sú breyting var gerð á iðnlánasjóðsvaxtakjörunum einnig, að í staðinn fyrir eldra fyrirkomulagið með 8½% forvöxtum, sem verið höfðu, tekur sjóðurinn - og hafði tekið - þessa 9% vexti eftir á, svo að það er að því leyti t. d. ekki sambærilegt við forvexti í öðrum löndum. Hv. þm. fannst einkennilegt, að iðnlánasjóðsgjaldið skyldi vera tekið af iðnaðinum og lánað svo iðnaðinum með vöxtum. Þetta hefur nú gerzt í landbúnaði og sjávarútvegi, að sjóðirnir hafa verið byggðir upp á mismunandi hátt með gjöldum á sjálfa atvinnugreinina og síðan lánað úr þeim, auðvitað með vöxtum, til uppbyggingar atvinnugreinarinnar. Og þegar verið er að tala um, að iðnlánasjóðsgjaldið sé svo og svo hátt og framlög ríkisins minni, þau eigi að koma til jafns við iðnlánasjóðsgjaldið, þá minni ég bara á það, að Fiskveiðasjóður byggðist að langmestu leyti upp af eigin gjaldi, útflutningsgjaldi af sjávarafurðum. Og það var náttúrlega ekkert sambærilegt lengi framan af og ekki enn, hvernig sá sjóður hefur verið byggður upp, annars vegar með beinum framlögum frá ríkinu og hins vegar frá iðnaðinum og frá sjávarútveginum sjálfum. Gjaldið, sem bændur greiddu, var greitt úr þeirra vasa til stofnlánadeildarinnar. Þetta höfum við oft rætt um áður. Iðnlánasjóðsgjaldið gat farið inn í verðlagið, þar sem verðlagið var frjálst, og var þess vegna ekki sambærilegt við það gjald og heldur ekki sambærilegt við útflutningsgjald á sjávarafurðum. Eftir þeim fjárlögum, sem fyrir liggja, hefur ríkisframlagið til Iðnlánasjóðs nú verið hækkað um 50%, úr 10 millj. kr. árlegu gjaldi í 15 millj., og er það talið vera nokkuð sambærilegt við áorðnar breytingar á verðlagi frá því að það var ákveðið 10 millj. kr. Auðvitað væri æskilegt, að það væri hærra, æskilegt fyrir alla sjóði, og við vitum það, að Fiskveiðasjóður er mjög þurfandi fyrir miklu meira fé frá ríkissjóði. Annars staðar fær hann það ekki sem beint framlag. En hversu mikið er ríkissjóður fær um að leggja af mörkum hverju sinni? Það er það, sem menn þurfa að meta hér á þinginu frá ári til árs eftir aðstæðum. Það hefur alveg orðið gerbylting í stofnlánamöguleikum iðnaðarins á undanförnum árum. Ég hef þær tölur ekki í huga, en lengi framan af voru þetta bara smáupphæðir úr ríkissjóði, sem Iðnlánasjóður hafði til ráðstöfunar. Nú er þetta sjóður, sem ráðstafar árlega á annað hundrað millj. kr. Fyrir 10 árum síðan nam framlag ríkissjóðs, ef ég man rétt, 2–3 millj. Það var hækkað, þegar iðnlánasjóðslögin voru sett, þá var framlag ríkissjóðs 3 millj., og var svo fyrir allmörgum árum hækkað upp í 10 millj., og gert er ráð fyrir í fjárlögum næsta árs 15 millj. kr. framlagi, eins og ég vék að áðan. Það er ljóst, að iðnaðurinn á í rekstrarfjárörðugleikum hjá okkur eins og allar aðrar atvinnugreinar okkar, vegna þess m. a., að skattalöggjöf okkar hefur verið þannig, að fyrirtækin hafa ekki getað eignazt eigið fjármagn. Það er verið að undirbúa breytingar á þessu og ég vonast eftir góðum undirtektum frá þessum hv. þm., þegar þar að kemur einmitt við slíkar breytingar á skattalögunum, sem styrkja atvinnuvegina og gefa þeim möguleika til þess að safna eigin fé, því að það tel ég vera ákaflega veigamikið og undirstöðuatriði í þessu. En hitt vil ég minna á, að þegar gefin var skýrsla og útbýtt hér í þinginu um skammtímalán eða rekstrarlán iðnaðarins, áður en við gengum í EFTA haustið 1969, þá kom í ljós, að rekstrarlán iðnaðarins voru bara ótrúlega há og að sumu leyti ískyggilega há miðað við það, sem talið er eðlilegt í öðrum löndum, skammtímalánin voru óeðlilega há. Þetta benti ég á, þegar skýrslan var lögð fram og þegar við ræddum þessi mál, en það stafaði m. a. af þessu, að menn hafa það lítið eigið fjármagn í fyrirtækjunum og stofnlánin höfðu einnig verið lítil fram til þessa, en fóru sívaxandi. En það er ekki æskilegt fyrir neina atvinnugrein að hafa mjög opinn aðgang að dýrum rekstrarlánum, ef það hamlar ekki aðstöðu þeirra til þess að efla sitt atvinnulíf, að þau geti starfað með sínu eigin starfsfé að verulegu leyti, sem við eigum að stefna að og sem ég vona, að við getum sameinazt um að stefna að. Það hefur nú meira verið gert fyrir iðnaðinn heldur en hv. þm. vildi vera láta, og mér fannst nú djúpt tekið í árinni, þegar hann kallar Iðnþróunarsjóðinn hefndargjöf fyrir íslenzkan iðnað. En eins og kunnugt er, má veita 10% af stofnfénu eða yfir 120 millj. kr. í styrki til iðnaðarins, annaðhvort í sambandi við rannsóknir, tækniaðstoð eða til markaðsöflunar, sem ég vænti, að geti orðið mörgum iðngreinum að verulegu gagni. Það var einnig á síðasta þingi samþykkt löggjöf um útflutningslánasjóð og samkeppnislán, og þessi starfsemi - þessar lánveitingar - hefur orðið allveruleg í sumar, að vissu leyti til bráðabirgða, þar sem endanlega hefur ekki verið samþykkt reglugerðin, en fyrir tilstuðlan Seðlabankans var hafizt handa um þetta, og samkeppnislánin hafa verið í því fólgin, að þessi útflutningslánasjóður hefur veitt ýmsum aðilum hér, sem framleitt hafa tæki, t. d. spil og annað slíkt, til útvegsins, sem hægt er að kaupa erlendis frá með greiðslufresti, sambærileg lán, þannig að þau stæðu jafnfætis hinum erlenda aðila, sem gæti veitt greiðslufrest. Það er þarna fyrst með þessari löggjöf, sem mögulegt er fyrir íslenzk iðnfyrirtæki að veita sambærilegan greiðslufrest og þeir aðilar erlendir, sem selja hingað varning með greiðslufresti. Og íslenzk fyrirtæki, sem geta framleitt samkeppnishæfa vöru til sölu á erlendum markaði, geta fengið útflutningslán úr þessum sjóði til þess að geta boðið erlendum kaupendum greiðslufrest. Enn fremur voru sett lög um útflutningstryggingar við ríkisábyrgðasjóð til þess að tryggja fyrir áföllum af þeim útflutningslánum, sem þannig yrðu veitt, en með þessum hætti var komið á, á s. l. ári - og mér dettur ekki í hug annað en hv. þm. hafi fylgzt með því á sínum tíma hér á þinginu og telji það nokkurs virði - alveg nýju lánakerfi til stuðnings íslenzkum iðnaði, sem ekki var áður fyrir hendi. Út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga, þó hv. þm. vilji styðja og efla íslenzkan iðnað og veita honum bæði meiri möguleika til stofnlána og rekstrarlána o. s. frv. En allt verður þetta þó að miðast við það, að menn geri sér grein fyrir, að það eru takmörk fyrir því, hvað við getum í okkar lítt fjármagnaða landi, í okkar samkeppni við fjármögnuð þjóðfélög og auðugri þjóðir, og ég hygg, að þegar á heildina er litið, verði naumast annað sagt en hér hafi verið allvel að staðið á undanförnum árum. Og eins og ég tók til orða, hefur orðið gerbylting í lánaaðstöðu iðnaðarins á síðustu árum. Það er ekki rétt, að engin aðstoð hafi verið veitt í auknum rekstrarlánum, því að það hefur verið gert á verulegan hátt og var gert strax á árinu 1969 vegna áhrifa frá gengisbreytingunni. Það er hins vegar rétt, að iðnaðurinn er fjárvana eins og margar aðrar okkar atvinnugreinar nú, vegna þess að það hefur verið mikil lyfting í íslenzkum iðnaði. Magnframleiðslan hefur stóraukizt á þessu ári og þá koma til erfiðleikar í sambandi við fjármögnun þessarar miklu magnaukningar, sem orðið hefur og liggur einhvers staðar á milli 10 og 15% og hefur ekki í annan tíma verið meiri í íslenzkum iðnaði. Ég var síðast í morgun að ræða við fyrirsvarsmenn iðnaðarins einmitt um það, hvernig mætti leysa úr vandkvæðum, sem af þessu stöfuðu, og mun ræða það sérstaklega næstu daga. Mér er ekki kunnugt um, hvort gerður hefur verið samanburður á vaxtakjörum rekstrarlána í iðnaði í Fríverzlunarbandalaginu og hér, sem spurt var um áðan, en þó kann það vel að vera, að svo hafi verið gert af þeim aðilum, sem um þessi mál fjalla. En ég skal með ánægju hlutast til um að rannsaka það nánar og gera þeirri þn., sem fær málið til meðferðar, kunnugt um það, þannig að hún fái þá vitneskju, sem fyrir hendi er á því sviði, og sé hún ekki nægjanleg, gera þá gangskör að því, að hennar verði aflað, þannig að menn geti borið þessa hluti saman, hvort sem okkur tekst í einu vetfangi að verða að þessu leyti sambærilegir við aðra eða ekki, og fer það auðvitað mjög eftir atvikum. Ég vil svo aðeins ljúka þessu máli með því að vekja athygli á því, sem ég sagði í minni ræðu, að ég tel, að gæti verið mjög eðlilegt að athuga vaxtabreytingar frá einum tíma til annars og miðað við vaxtakjör erlendis, eins og vikið var að. Þegar þessi lög voru sett, voru þau hækkandi. Það er rétt, að þau hafa lækkað eitthvað smávægilega. Mér er nú ekki mjög vel kunnugt um það, en maður hefur heyrt fréttir af því, að á nokkrum stöðum hafi orðið ½% lækkun á vöxtum, sem áður höfðu verið hækkandi framan af ári, en í þessum efnum hafa eins og kunnugt er orðið meiri sveiflur í nágrannalöndum okkar í Vestur-Evrópu og einnig í Bandaríkjunum heldur en verið hefur hjá okkur.



Herra forseti. Ég held, að það sé rétt, að ég láti strax í ljós ánægju mína yfir því, að hæstv. forsrh. endaði miklu betur en hann byrjaði. Hann byrjaði að tala á þá leið, að hann léti sér þessa gagnrýni mína í léttu rúmi liggja, en í lokin tók hann eiginlega undir það, sem ég hafði sagt, og taldi, að það væri rétt að athuga með lagfæringar á vöxtum iðnaðarins og annarra atvinnugreina í samræmi við þá þróun, sem væri nauðsynleg og annars staðar ætti sér líka stað. Ég held, að ég hafi ekki sagt, að norræni iðnþróunarsjóðurinn væri hefndargjöf, en hins vegar komizt að orði á þá leið, að mér virtist, að hann ætlaði að verða hálfgerð hefndargjöf, ef hann leiddi til almennra hækkana á stofnlánavöxtum iðnaðarins, eins og nú eru horfur á. Og satt að segja skil ég það ekki, að það þurfi að hækka stofnlánavexti iðnaðarins almennt vegna Iðnþróunarsjóðs. Iðnþróunarsjóður fær framlag frá Norðurlöndum vaxtalaust og hann þarf ekki að borga þetta aftur fyrr en eftir 10 ár og þá með jöfnum afborgunum, borgar aldrei neina vexti. Hins vegar samkv. því, sem hæstv. ráðh. upplýsti hér áðan, þá virðist bann endurlána þessi framlög, sem hann fær frá Norðurlöndum, með 6% vöxtum og gengisáhættu. Ég held, að þetta séu óhagstæð lánskjör, þar sem sjóðurinn fær framlögin vaxtalaus. Ég held, að það ætti alveg að nægja fyrir sjóðinn að fá tiltölulega lága vexti til að vega á móti gengisáhættunni eða þá sleppa vöxtunum að mestu og hafa bara gengisáhættuna. En hitt að hafa bæði 6% vexti og gengisáhættu á fé, sem sjóðurinn fær vaxtalaust, finnst mér allt of langt gengið. Og ég trúi því ekki, að þeir aðilar, þ. e. a. s. ríkisstjórnir Norðurlanda, sem lögðu þetta fé fram vaxtalaust, hafi ætlazt til þess, að Iðnþróunarsjóður endurlánaði það aftur með þessum hætti, því að ég vil nú trúa því, að það verði ekki það miklar gengisbreytingar hjá okkur á næstunni eða við komum til með að lifa heldur skynsamlegar heldur en á síðasta áratug, þannig að t. d. hóflegir vextir á þessum lánum ættu að nægja til þess að mæta gengisáhættunni eða þá fara hina leiðina að sleppa vöxtunum að mestu og láta fylgja lánunum gengisáhættu. En mér finnast kjörin hjá Iðnþróunarsjóði vera allt of óhagstæð miðað við það, að hann fær féð vaxtalaust og þarf þess vegna ekki að lána það út bæði með háum vöxtum og gengisáhættu að auki, eins og hann gerir, og þess vegna leiðir það til þess, að Iðnlánasjóður telur sig þurfa að hækka vextina almennt vegna þeirra lána, sem hann fær hjá Iðnþróunarsjóði. Ég tel þess vegna, að það eigi að taka það til athugunar að fá vaxtakjörin eða útlánskjörin hjá Iðnþróunarsjóði lagfærð að nokkru, þannig að Iðnlánasjóður þurfi ekki að taka svona óhagstæð lán hjá honum. Mér skilst líka, að þeir aðilar aðrir, aðrir en Iðnlánasjóður, sem fá lán hjá Iðnþróunarsjóði, verði að sæta þessum kjörum, allháum vöxtum og gengisáhættu til viðbótar. Og mér hefur líka skilizt, að það leiddi til þess, að það væri miklu minni eftirspurn eftir þessum lánum heldur en búizt hafði verið við, vegna þess að iðnaðurinn telur þau svo óhagstæð. Þess vegna er það áreiðanlega mikil nauðsyn, að endurskoðuð séu hjá Iðnlánasjóði þau lánakjör, sem hann hefur nú, og þeim breytt í það horf, að hann verði iðnaðinum raunverulega til styrktar, eins og vafalaust hefur verið ætlazt til af þeim aðilum, sem leggja fram féð í Iðnþróunarsjóð, sem eru ríkisstjórnir Norðurlanda. Mér skildist líka á því, sem hæstv. ráðh. sagði, að hann teldi, að þetta mál gæti komið til athugunar og endurskoðunar á ný, og ég fagna þeim ummælum hans og vænti þess þá, að það lendi þar við meira heldur en orðin tóm, að það verði að endurskoða að nýju þessi lánskjör, sem Iðnþróunarsjóður hefur ákveðið nú að sinni og eru óeðlilega óhagstæð. Það er algerlega fjarri öllu lagi, að sjóður, sem fær fé vaxtalaust, láni það aftur með 6% vöxtum og gengisáhættu. Þá er hann orðinn gróðafyrirtæki á kostnað iðnaðarins, sem áreiðanlega hefur alls ekki verið ætlazt til. Og ég verð að endurtaka það, sem ég sagði áðan, að mér finnst það skjóta skökku við, þegar maður hefur í huga þær umr., sem fóru hér fram í sambandi við EFTA-aðildina í fyrra, - þá var talað um, að það þyrfti að bæta og styrkja iðnaðinn á sem beztan hátt - að niðurstaðan skuli verða sú, að vextir af stofnlánum hans séu hækkaðir, eins og hér hefur raunverulega verið gert, þar sem vextir Iðnlánasjóðs hafa verið hækkaðir úr 8½% í 9%. Sú hækkun er áreiðanlega óþörf, ef unnið er að því með oddi og egg að breyta útlánakjörunum hjá Iðnþróunarsjóði. Hæstv. ráðh, komst þannig að orði, að við mundum í framtíðinni þurfa að lifa í sambærilegum heimi við aðra með okkar atvinnugreinar. Það er vafalaust rétt hjá honum, að þróunin stefnir í þá átt, en ef við eigum að vera færir um það að lifa í sambærilegum heimi við aðra, t. d. á þessu sviði, þá verðum við að stefna að því og vinna að því, að t. d. okkar atvinnuvegir, og ekki sízt iðnaðurinn, búi ekki við lakari lánskjör heldur en þeir aðilar erlendir, sem þeir keppa við. En mér sýnist, að það hafi ekki verið haft í huga í sambandi við þá vaxtabreytingu, sem hér hefur átt sér stað. Í sambandi við rekstrarlánin sagði hæstv. ráðh., að það hefði orðið nokkur lagfæring í þeim efnum á undanförnum árum og sérstaklega árinu 1969. Það er rétt, að það varð nokkur breyting á því ári í þá átt að bæta rekstrarlánaaðstöðu iðnaðarins. En því miður hefur ekki orðið neitt framhald á því á þessu ári, þó að það hefði verið nauðsynlegt, bæði vegna EFTA-aðildarinnar og eins vegna þess, að kaupgjald hefur mjög hækkað í landinu og iðnaðurinn þess vegna haft þörf fyrir aukin rekstrarlán. Og ég held, að þetta stafi ekki eingöngu af því, að fjármagn hafi skort til þess að fullnægja þessari þörf iðnaðarins, vegna þess að innlög hafa verulega aukizt í bankana. Ég held, að þetta stafi að verulegu leyti af því, að Seðlabankinn hefur gefið viðskiptabönkunum þau fyrirmæli að auka útlánin sem allra minnst og helzt ekki neitt. Og vegna þess, að viðskiptabankarnir hafa reynt að fara eftir þessum fyrirmælum Seðlabankans, þá hafa þeir haldið í lánsfé við iðnaðarfyrirtækin og þau þess vegna ekki fengið bætt úr þeirri vaxandi þörf, sem hefur skapazt hjá þeim fyrir aukin rekstrarlán vegna kauphækkananna og vegna aukinnar samkeppni við EFTA-löndin. Ég held, að það sé fyrst og fremst þessi afstaða Seðlabankans, sem veldur því, að iðnaðurinn hefur ekki fengið fullnægt sínum þörfum í sambandi við rekstrarlánin, og ég vildi vænta þess í framhaldi af þessum umr. og þeim hlýlegu ummælum, sem hæstv. iðnrh. lét hér falla í garð iðnaðarins, eins og reyndar oft áður, að hann snúi sér til Seðlabankans og vinni að því, að hann breyti sinni afstöðu og sínum fyrirmælum til viðskiptabankanna, a. m. k. hvað þetta atriði snertir. Hæstv. iðnrh. benti á það í sambandi við iðnlánasjóðsgjaldið, að bæði landbúnaður og sjávarútvegur hefðu lagt í sína stofnsjóði og borgað nokkra vexti af því. En það er þó rétt að benda á, að þessir vextir eru mun lægri. Núna eru vextir á stofnlánum hjá sjávarútvegi og landbúnaði yfirleitt ekki nema 6½%, en hins vegar verður iðnaðurinn að greiða 9% vexti af stofnlánum, a. m. k. af þeim lánum, sem hann fær frá Iðnlánasjóði. Hér er þess vegna um mjög verulegan mun að ræða, sem sýnir það, hvað iðnaðinum eru alltaf skömmtuð lakari kjör heldur en öðrum hliðstæðum atvinnuvegum. Þess er svo enn fremur að gæta, að ríkissjóður hefur lagt miklu meira af mörkum í stofnlánasjóði landbúnaðar og sjávarútvegs heldur en Iðnlánasjóð. Eins og ég rakti hér áðan, nemur framlag ríkisins til Iðnlánasjóðs ekki nema 60 millj. kr., en iðnfyrirtækin sjálf hafa lagt í sjóðinn 170 millj. kr. með greiðslu á iðnlánasjóðsgjaldinu. Ég held, að hlutföllin séu ekki slík í sambandi við stofnlánasjóði landbúnaðarins eða sjávarútvegsins. Ef um einhvern mun er þar að ræða, hygg ég, að hann sé miklu minni en þetta, og þetta sýnir ásamt fleiru, hvernig verr er búið að iðnaðinum heldur en öðrum atvinnugreinum. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þetta atriði nú að sinni. Ég segi það aftur, að ég fagna þeim ummælum iðnrh., að hann taldi sig fúsan til að láta fara fram athugun á því, hvort ekki væri hægt að breyta þeim vaxtaákvörðunum, sem hafa verið teknar og fela það í sér, að vextir af stofnlánum iðnaðarins hækka, og þá verður að sjálfsögðu að gera það fyrst og fremst á þann hátt að fá Iðnþróunarsjóð til að breyta vöxtum og lánskjörum á þeim lánum, sem hann endurlánar. Og það finnst mér, að sé ákaflega auðvelt, þar sem sjóðurinn fær féð vaxtalaust, að hann geti lánað það með miklu minni vöxtum en 6% og gengisáhættu.



Herra forseti. Ég vil aðeins leiðrétta þann misskilning, að Iðnþróunarsjóður sé að græða á iðnaðinum - eða Iðnlánasjóður, hvort heldur sem er - með því að taka hærri vexti heldur en æskilegt væri. Þessi uppbygging á vaxtakjörum Iðnþróunarsjóðs eða vaxtaákvörðun - þar er auðvitað miðað við uppbyggingu sjóðsins, að svo miklu leyti sem vextirnir væru lægri, mundi eigið fé sjóðsins bara vaxa hægar og þetta getur auðvitað verið matsatriði á hverjum tíma, hvaða leið á að fara í slíkum efnum - allt kemur þetta í sjálfu sér iðnaðinum í heild til góða, þó að vextirnir séu hærri, því að þeir þýða í framtíðinni meira eigið fé í Iðnþróunarsjóði. Ég minni hins vegar á það, að ég hef sagt hér í þingræðum áður, að ég telji, að það þurfi að fara fram endurmat á aðstöðu iðnaðarins í þjóðfélaginu miðað við aðrar atvinnugreinar, bæði í sambandi við lánsfjáröflun til iðnaðarins og fjárveitingar beint úr ríkissjóði. Og ég held, að þetta endurmat sé einmitt í gangi og það megi kenna mörg merki þess endurmats og aðstaða iðnaðarins nú sé að verulegu leyti allt önnur heldur en hún áður var, en ég tek undir það með hv. 4. þm. Reykv., að þetta endurmat eigi að halda áfram. Mér var það alveg ljóst, að slíku yrði aldrei kippt í liðinn með skjótum hætti, og fyrsta skilyrðið var, að það vaknaði skilningur hjá hv. þm., þingheimi fyrst og fremst, almennt fyrir gildi iðnaðarins, til þess að slíkt endurmat færi fram. En það sýnir sig á margan hátt, að iðnaðurinn hefur aðra aðstóðu nú heldur en hann hafði áður. Það væri ákaflega æskilegt, ef við gætum - ekki til þess að deila um það og rífast á milli atvinnuveganna, - gert okkur grein fyrir því, ja, ef sjávarútvegurinn á að fá þetta, þá er eðlilegt, að landbúnaðurinn fái þetta og eðlilegt, að iðnaðurinn fái þetta, við skulum segja úr ríkissjóði eða í lánsfjáröflun af opinberri hálfu o. s. frv. Þetta verður seint gert, en hins vegar ætti að vera hægt að vissu marki að byggja á nokkuð sambærilegri aðstöðu þarna á milli. Nú er nokkuð erfitt alltaf fyrir þm. að ræða mál eins og þessi, eins og við höfum lítillega verið að gera nú, úr ræðustól, en ég teldi, að það væri mjög æskilegt, að sú n., sem fær málið til meðferðar, gerði því frekari skil. Ég held, að það væri mjög æskilegt, að n. fengi grg. frá stjórn Iðnþróunarsjóðs, íslenzku framkvæmdastjórninni, sem hér er. Ég veit nú ekki, hvenær næsti sjóðsstjórnarfundur verður, hvort hann verður fyrir jól hér í Reykjavík, en alla vega er formaðurinn hér og getur látið þessari n. í té grg. um það, hvað hefur verið ákvarðað í Iðnþróunarsjóðnum fram að þessu og á hverju hann hefur t. d. byggt ákvarðanir sínar um vexti, sem munu vera misjafnir. Ég sagði 6% til Iðnlánasjóðs. Þeir munu vera hærri af einstökum lánum til einstakra fyrirtækja, sem hann hefur lánað beint, og þetta er auðvitað mjög æskilegt, að menn geti fengið grg. um og n. gæti síðan gert þingheimi grein fyrir því í þskj. Ég skal ekki fara nánar út í þetta, en mér finnst það ósköp eðlilegt og ég skil það vel, þegar þm. vilja hafa vissar skoðanir um aðra uppbyggingu á t. d. sjóðsmyndun, önnur vaxtakjör og önnur ákvæði um gengisáhættu o. s. frv. Það lágu fyrir mér, þegar ég féllst á að flytja þetta, brbl. í júlí, ýmsir útreikningar, eins og ég sagði áðan, sem ég hef ekki með höndum núna, er sýndu, á hverju þetta væri byggt. Það var eðlilega stillt upp einhverjum hugleiðingum um hugsanlegar gengisbreytingar o. s. frv. og hvað svona vaxtabreytingar gætu gefið mikið öryggi í því sambandi. Fyrir þm. finnst mér, að slíkar hugleiðingar eigi ekki að vera neitt leyndarmál og gefi þeim bara styrkari aðstöðu til þess að meta mál til ákvörðunar, þegar það liggur fyrir, eins og þetta mál liggur fyrir nú. Ég skal ekki hafa fleiri orð um þetta, en bæði varðandi rekstrarlánin í iðnaðinum og einnig hlutfall rekstrarlána og skammtímalána, hvort það hefur breytzt t. d. frá þeirri rannsókn, sem prófessor Guðmundur Magnússon gerði að tilhlutan iðnrn. 1969, eða ekki og við skulum segja sambærileg eðlilega talin rekstrarlán, skammtímalán í fyrirtækjum reknum í nágrannalöndunum, þá væri mjög fróðlegt að fá upplýsingar um þetta, sem sennilega er hægt á mjög skömmum tíma, að vissu marki a. m. k., að fá frá þeim aðilum, sem hérna eiga hlut að máli, sem er framkvæmdastjórn norræna iðnþróunarsjóðsins, sem hefur sína sérstöku skrifstofu hér og framkvæmdastjóra, og formaður sameiginlegu sjóðsstjórnarinnar.



Herra forseti. Ég get vel komizt af með stutta aths., enda get ég tekið undir flest af því, sem hæstv. ráðh. sagði nú í síðustu ræðu sinni. En ég vildi aðeins segja nokkur orð í tilefni af því, sem hann sagði, að verið væri að gera samanburð á atvinnuvegum. Það er alveg rétt, að áður fyrr nutu sjávarútvegur og landbúnaður að ýmsu leyti forréttinda umfram iðnaðinn. En það gerðist eiginlega á þeim tíma, þegar iðnaðurinn var verndaður bæði með innflutningshöftum og tollum og hafði þess vegna alls ekki sambærilega aðstöðu við t. d. sjávarútveginn, sem þurfti að keppa á erlendum mörkuðum. Nú er hins vegar komið þannig, að innflutningshöftin eru úr sögunni - og við skulum vona, að það ástand geti haldizt áfram - en tollarnir einnig að hverfa, og nú stendur iðnaðurinn eiginlega orðið á sama grundvelli og sjávarútvegurinn, þ. e. a. s. hann verður annaðhvort að keppa á erlendum markaði ellegar hann verður að keppa á markaði hér heima, þar sem erlendir aðilar hafa sömu aðstöðu. Og þess vegna verður að vinna að því nú, ef iðnaðurinn á að standast þessa nýju samkeppni og þessa breyttu aðstöðu, að hann njóti t. d. alls ekki lakari kjara, hvort heldur er í skattamálum, lánamálum eða á öðrum sviðum, heldur en t. d. sjávarútvegurinn, því að staða þessara beggja atvinnugreina er nú nokkurn veginn að verða sú sama. Og þess vegna finnst mér ákaflega óeðlilegt, að á þeim tíma, sem t. d. sjávarútvegurinn þarf ekki að greiða nema 6½% vexti af stofnlánum sínum, - sem ég er alls ekki að segja, að sé of lágt og vildi gjarnan vera með í því, ef það væri hægt, að hafa þá lægri, - þá finnst mér það, að iðnaðurinn eigi að búa við hliðstæð vaxtakjör hvað stofnlánin snertir eða það eigi að vinna að því - og þess vegna hafi skeð hér í sumar alveg óeðlileg þróun, þegar vextir af stofnlánum iðnaðarins eru hækkaðir.