Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti: Mál þetta var til meðferðar í fjárhagsnefnd Nd., og legg jeg til að það gangi einnig til fjárhagsnefndar hjer.

Forseti: Jeg legg til, að máli þessu sje vísað til fjárhagsnefndar að lokinni umr.

Frsm. (Eggert Pálsson) Nál. í máli þessu er mjög stutt; samt sem áður geri jeg ráð fyrir, að ekki sje þörf langrar framsögu. Allir munu sammála um, að málið eigi fram að ganga og meira að segja að best eigi við, að sem minstar umræður verði um það hjer í deildinni. Legg jeg til. fyrir hönd nefndarinnar, að frv. verði samþykt óbreytt og umræðulaust.

Frsm. (Magnús Torfason) Að því er ástæður þær snertir, er mál þetta varða, er ekki þörf langrar ræðu: nægir um það að vísa til nefndarálitsins og greinargerðar þeirrar, er fylgir frv. Jeg mun því að eins gera grein fyrir brtt. nefndarinnar. 1. brtt. er um það að þegar menn þeir er sýslumenn nefna greinir á um oddamann, þá nefni ráðherra oddamanninn, og er það samskonar ákvæði og gildir í ábúðarlögunum um tilkvaðning varaúttektarmanns. Brtt. við 2. gr. er til þess ger, að ekki þurfi rekistefnu til að ná inn gjöldum þessum, og því gert að skyldu, að þau sjeu afhent hreppstjóra áður en hann athugar skjölin. Þriðja brtt. er málrjetting, er ekki þarf skýringar. Brtt. við 7. grein er efnisbreyting eins og greinin er orðuð, mætti líta svo á, að afglöp embættismanna um þetta ættu að útkljást sem lögreglumál, en það er ekki ætlunin, heldur eiga þau afglöp, eins og aðrar embættisafglapanir, að dæmast eftir hegningarlögunum. Brtt. 5. a. er borin fram til að fyrirbyggja það, að menn eigi í landaþrætum án þess, að það, sem um er deilt, skifti nokkru máli, því er valdsmanninum ætlað að meta það, svo einber hjegómamál sjeu ekki á ferðinni. Þessi grein er undantekning frá þeirri reglu, að menn ráði sjálfir málum sínum því hjer er það gert valdsmanni að skyldu að setja niður landamerkjadeilur. Sjálfsagt munu vera skiftar skoðanir á því, og misjöfn þörf fyrir það í hinum ýmsu umdæmum, en víða munu slík mál lifa enn, og nefndin leit svo á, sem þetta ákvæði væri yfirleitt fremur til bóta. Þá er brtt. 5. b. Það vantaði ákvæði um. hvernig skyldi haga borgun fyrir þetta og er hjer ákveðið eins og sjálfsagt er að valdsmaður ákveði það ef aðiljar verða ekki ásáttir. Á þessum ferðalögum geta valdsmenn ekki ferðast eftir hreppstjórataxtanum, og ferðalögin geta oft orðið dýr. t. d. ferðir á mótorbát, þar sem fá verður bátinn til að bíða eftir sjer. En allan slíkan ferðakostnað eiga aðiljar að borga. En út úr þessum kostnaði geta risið deilur, þótt sæst verði á málið sjálft, og er því rjett, að kostnaðinum eingöngu verði áfrýjað, og að því lýtur 6. brtt. nefndarinnar. Sjöunda brtt. er málbreyting; er hún gerð til þess, að ekki sjeu tvær endasetningar í sama málslið. Þá leggur nefndin til, að nafngreining umboðsmannsins verði færð í fasteignaskrá, en ekki í landamerkjabók þá, er færð hefir verið og liggur við embættin. Sú færsla er án efa miklu hentugri; hin yrði ruglingsleg. Níunda brtt. a. og b. eru gerðar með tilliti til þess, að Alþingi hefir afgreitt lög um hæstarjett. Fleira tel jeg ekki þörf að taka fram að svo stöddu.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Hún hefir farið að líkum og vonum meðferð þessa máls hjá háttv. allsherjarnefnd; hún hefir komist að sömu niðurstöðu og hv.Nd. um það, að það þyrfti að endurbæta gildandi landamerkjalög, og er henni samdóma um það og með frv. Eins er jeg samþykkur brtt. þeim er nefndin ber fram, nema 5. brtt. hennar við 8. grein frv. Af nál. er það ljóst að nefndin vill heldur draga úr skyldu embættismanna til að jafna landamerkjaþrætur, en jeg tel það kost á lögunum, að þau ýti undir þá að útkljá slík mál. Jeg lít svo á, að það sje jafnvel þungamiðja málsins. Jeg vil ekki gera valdsmönnum getsakir en mjer finst það ekki nema ofurmannlegt, þótt þeir vildu leiða slíkar þrætur hjá sjer, og oft gæti það einvörðungu verið af því, að þeir væru ókunnugir staðháttum, að þeir hjeldu að málið væri lítils virði. Mjer finst því ekki rjett að draga úr þessu ákvæði eins og það kom frá hv.Nd. og vil því óska að þessi brtt. nefndarinnar verði feld.

Frsm. (Magnús Torfason) Jeg held að þetta sje nokkur misskilningur hjá hæstv. atvinnumálaráðherra (S. J.), og sumt af því er hann sagði, staðfesti einmitt það að brtt. væri rjettmæt. Eins og greinin er nú orðuð lítur svo út, sem valdsmaður eigi að hlaupa upp til handa og fóta eftir hverju skrafi, sem hann heyrir um landamerkjaágreining: en það er vitanlega ekki ætlunin og því hefir nefndin sett orðið „ábyggilegur“ inn í setninguna og jeg skil ekki að neinn, hvorki hæstv. atvinnumálaráðherra (S. J.) nje aðrir, hafi á móti því. Hitt atriðið, að valdsmaður telji málið skifta einhverju, getur alt eins verið vörn fyrir menn gegn deilugjörnum valdsmönnum, og ef greinin væri samþykt óbreytt, þá er ekki óhugsandi að einhver valdsmaður sæi sjer akk í að ferðast um sýslu sína til þess að jafna þrætur, er lítið eða ekkert væri í spunnið. Gæti það verið talsverður skattur á eigendur jarðanna, því ferðakostnaðurinn yrði þó nokkur. Ákvæði þessi eru tekin eftir lögum um mælingar í Reykjavík frá 1914, þar sem sjerfræðingur mælir þrætustykkin, og því augljóst, að valdsmaður getur haft ábyggilega vitneskju um, hvort þrætan skiftir nokkru máli. Þar stendur því alt öðruvísi á. Og mjer finst það ekki rjett að neyða valdsmann til að taka upp mál, reka það og dæma, er hann telur hjegómann einberan. Rök hæstv. atvinnumálaráðherra (S. J.) leiða annars út í hreinar öfgar, þær, að valdsmönnum sje ekki trúandi fyrir málum þessum.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg hefi í sjálfu sjer ekkert á móti lýsingarorðinu „ábyggilegur“, en mjer fanst það, eins og mörg lýsingarorð oft eru, harla lítils virði, og finst hið sama felast í orðinu vitneskja; en það dregur úr, þegar því er bætt við: „enda telur hann það máli skifta“. Það getur verið, að hann líti svo á af eintómum ókunnugleika á staðháttum, eða öðrum óheppilegum ástæðum, að þrætuatriðið „skifti litlu máli“, og leiði það því hjá sjer. Dregur þá þetta hæglega til framhaldandi rjettaróvissu, sem þetta frv. á einmitt að fyrirbyggja. Hv. frsm. (M. T.) leit svo á, að greinin gæti leitt til freistinga með óþarfa ferðalög og málsýfingar, en brtt. getur ekki síður leitt til þess, að þörf mál sjeu svæfð og hummuð fram af sjer, og það tel jeg illa farið. Því tel jeg lögin óframkvæmanlegri og þýðingarminni, eins og jeg hefi nú sýnt fram á, ef brtt. verður samþ.