Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Áður en umræðan hefst vill forseti minna þingmenn á þær breytingar sem gerðar voru á ákvæðum þingskapa um óundirbúnar fyrirspurnir við upphaf þings í ágúst. Samkvæmt hinum nýju reglum mega fyrirspyrjandi og ráðherra tala þrisvar, tvær mínútur hvor í fyrsta sinn og eina mínútu í annað og þriðja sinn. Tilgangur þessara breytinga var sá að gera þetta fyrirspurnaform knappara, fyrirspurnir og svör styttri og hnitmiðaðri. Engu að síður vill forseti nú eins og jafnan í fyrra hvetja þingmenn til að vera stuttorða, hafa fyrirspurnir sínar skýrar og nýta sér ekki að fullu rétt til að tala þrisvar nema þeir telji brýna nauðsyn til þannig að sem flestir þingmenn komist að á þeim hálftíma sem þessum umræðum er ætlað að standa. Þá vill forseti geta þess að ætlast er til að í hvert sinn sé fyrirspurn beint aðeins til eins ráðherra en ekki fleiri. Loks vill forseti biðja þá hv. þm. sem vilja beina fyrirspurn til ráðherra að standa upp þegar umræðan hefst svo að auðveldara sé að raða á mælendaskrá. Þeir hæstv. ráðherrar sem viðstaddir eru í dag eru Davíð Oddsson forsrh., Friðrik Sophusson fjmrh., Sighvatur Björgvinsson heilbrrh., Þorsteinn Pálsson sjútv.- og dómsmrh. og Jón Sigurðsson viðsk.- og iðnrh. Hefst nú umræðan.

Virðulegi forseti. Í fréttum Stöðvar 2 undanfarin kvöld hafa birst býsna alvarleg tíðindi varðandi meðferð fíkniefnamála. Fullyrt er að tilteknu stórmáli hafi verið lokið í raun og veru 1987, það hafi verið hjá lögreglustjóra í hálft ár og það hafi legið hjá saksóknara í tvö ár áður en ákæra var birt. Í tilefni af þessu vil ég leyfa mér að spyrja hæstv. dóms- og kirkjumrh. þessara spurninga: 1. Hefur hann fylgst með þessu máli sérstaklega að undanförnu? 2. Hefur hann tekið afstöðu til þess hve lengi þetta mál var í höndum lögreglustjóra? 3. Hefur hann velt því fyrir sér af hverju mál af þessu tagi var svo lengi í höndum saksóknara þó að það væri fullupplýst og játningar lægju fyrir? 4. Hefur dómsmrn. aðhafst eitthvað í þessu máli? 5. Hyggst dómsmrn. gera grein fyrir málinu með opinberri greinargerð á næstunni?

Frú forseti. Það er svo að því miður eru of mörg dæmi þess í okkar réttarkerfi að dráttur verður á afgreiðslu mála fyrir dómstólum og almennt séð tekur meðferð mála fyrir dómstólum of langan tíma. Ráðuneytið hefur ekki í höndum svör við þeim spurningum sem fram komu hjá hv. þm. varðandi það einstaka mál sem hann nefndi og mér skilst að hafi verið gert að umræðuefni í fréttum Stöðvar 2. En það er sjálfsagt mál að gera greinargerð um gang þess máls í kerfinu og gera þinginu grein fyrir þeirri niðurstöðu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir þessi svör. Þau eru góð miðað við allar aðstæður. Það er ekki hægt að svara þessum málum skýrar á þessu stigi málsins. Hér er í raun og veru ekki verið að tala um þann tíma sem þessi mál hafa tekið fyrir dómstólum fyrst og fremst, heldur hjá lögreglustjóra og saksóknaraembætti. Það er rétt sem hæstv. dómsmrh. sagði að ýmis mál hafa legið sérkennilega lengi hjá saksóknaraembættinu að mínu mati, hvort sem þar er um að ræða að saksóknaraembættið sé of fáliðað eða einhverjar aðrar ástæður, t.d. þær að menn eigi erfitt með að koma málum í eðlilega forgangsröð. En ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir svör hans og lít þannig á að hann muni áður en langur tími líður gera þinginu grein fyrir þessu máli.

Virðulegi forseti. Sl. vor samþykkti meiri hluti Alþingis breytingar á lögum um Lánasjóð ísl. námsmanna, m.a. á þeim furðulegu forsendum að lítill hópur námsmanna misnotaði rétt sinn til lána og allur fjöldinn skyldi látinn gjalda þess. Tilgangur var þó auðvitað sá að skera niður fjármagn til Lánasjóðs ísl. námsmanna. Nú um helgina lét hæstv. heilbrrh. þau orð falla í fjölmiðlum að hópur manna færi aftur og aftur í áfengismeðferð sér til hressingar og heilsubótar, þ.e. þeir legðu á sig fundi, viðtöl og kafanir í sálardjúpin án þess að hugur fylgdi máli, eins og ráðherra komst að orði. Af þessu tilefni vil ég spyrja hæstv. heilbrrh. hvort hann sé þeirrar skoðunar að um misnotkun sé að ræða, m.a. hjá SÁÁ, eða er enn og aftur verið að beita rökum af þessu tagi til þess eins að réttlæta verulegan niðurskurð á framlögum til áfengismeðferðar? Eiga þeir sem þjást af áfengissýki nú að gjalda þess að hópi manna finnist svona gott að vera á Vogi eða annars staðar þar sem áfengismeðferð er veitt? Eiga þeir að gjalda þess?

Virðulegi forseti. Ákvörðunin er sú að gera tillögur til Alþingis um að draga verulega úr fjárveitingum til áfengismeðferðar, bæði hjá SÁÁ og hjá Ríkisspítölum. Ástæðan fyrir því að þessi tillaga er gerð er ekki sú að það liggi fyrir rökstuddur grunur um að þessi meðferð sé á einhvern hátt misnotuð. Ástæðan er einfaldlega sú að við höfum ekki fjármuni til þess að greiða fyrir alla þá þjónustu sem veitt er á þessum sviðum og við neyðumst til þess að draga úr fjárveitingum til þessara mála. Við eigum hins vegar nú í viðræðum við SÁÁ um þessa huti þar sem þessi þáttur, sem hv. 18. þm. Reykv. ræddi um, verður m.a. skoðaður, þ.e. hvort ekki sé hægt þrátt fyrir minni fjármuni að veita áfram þá þjónustu sem þarf að veita bráðveikum sjúklingum án þess að gert sé ráð fyrir að aðrir, sem eru kannski ekki í jafnmikilli þörf fyrir þá þjónustu sem SÁÁ veitir, eigi áfram jafngreiðan aðgang að henni og hingað til.

Virðulegi forseti. Ég þakka ráðherranum fyrir þessi svör. Þau upplýstu svo sem ekki margt en ég ítreka spurningu mína: Er ráðherrann þeirrar skoðunar að þarna eigi sér stað einhver veruleg misnotkun? Hvaða rök færir hann fyrir þeim orðum sínum að menn séu í þessari meðferð án þess að hugur fylgdi máli?

Virðulegi forseti. Ég ætla ekkert að dæma um það í hve miklum mæli slíkt kann að vera gert. Ég vil aðeins láta koma fram að það eru dæmi um slíkt. Hversu mikil þau eru eða mörg hef ég ekki hugmynd um. Þetta er eitt af þeim málum sem við munum ræða við SÁÁ í þeim viðræðum sem væntanlega munu hefjast við SÁÁ í dag eða á morgun.

Herra forseti. Ég ætla að beina þeirri fsp. til hæstv. viðskrh. hvaða rök liggi á bak við það að Íslandsbanki hefur ákveðið að hækka raunvexti. Er það stjórnarstefnan sem knýr bankann til þess, fjárlagafrv. sem lagt hefur verið fram? Er ástæðan e.t.v. sú að mjög mikil töp séu í farvatninu hjá Íslandsbanka? Það hefur ekki farið fram hjá neinum að bankinn hefur lagt í afskriftasjóð álíka háa upphæð og Landsbankinn þrátt fyrir það að bankinn sé með um helmingi minni veltu og vitað var að búið var að fjarlægja út úr Útvegsbankanum áður en Íslandsbanki yfirtók hann hugsanleg töp sem þar voru. Það hlýtur að vekja mikla athygli þegar bankinn, sem hæstv. viðskrh. lagði mikið kapp á að koma á fót, stefnir þvert gegn stefnu ríkisstjórnarinnar, hækkar raunvexti í landinu og er raunverulega að boða með þessu að vextir séu of lágir. Hæstv. viðskrh. hlýtur að hafa fylgst grannt með þessu máli og ég vænti heiðarlegs svars.

Frú forseti. Hv. 2. þm. Vestf. spyr mig hvaða rök liggi að baki tiltekinni vaxtaákvörðun hjá sjálfstæðri bankastofnun, fyrirtæki sem að sjálfsögðu lýtur ekki stjórn ráðherrans. Eins og fram hefur komið í fréttum hafa þeir ákveðið að hækka raunvexti sína lítillega og vísa þar til markaðsvaxta. Þeir hafa ekki vísað til þess að tap hafi orðið meira í þeirra rekstri en þeir höfðu gert ráð fyrir. Ég get ekki sagt neitt um rökin sem liggja að baki þessu máli hjá þeim annað en að vísa til þess sem fram hefur komið opinberlega. Ég vildi þó leyfa mér í umræðu um þessa fyrirspurn benda á að ríkið hefur fyrir sitt leyti alveg nýlega lækkað raunvexti.

Herra forseti. Annað tveggja er að ríkið veit þá ekki hverjir eru markaðsvextir í landinu eða ríkið fer ekki eftir þeim. Eða hitt að Íslandsbanki veit ekki hverjir eru markaðsvextir í landinu eða hann fer ekki eftir þeim. Mér er að vísu ljóst að þessi ákvörðun var tekin áður en hæstv. viðskrh. boðaði að kveikt yrði ljós í myrkrinu af hæstv. ríkisstjórn, en það benda þó vonir til að það ljós megi einnig lýsa þeim í Íslandsbanka þannig að þeir átti sig á raunveruleikanum í þessum efnum. En spurningin er enn brýnni vegna þess að nú er boðað að að selja eigi Búnaðarbankann og Landsbankann trúlega líka. Þá verða þetta allt sjálfstæðir bankar, eins og hér var lýst yfir, og hækka trúlega raunvextina þegar þeim dettur í hug, án tillits til markaðsins. Ég tel að það liggi meira þarna á bak við, eitthvað sem hæstv. viðskrh. veit en telur ekki rétt að upplýsa þingið um.

Virðulegi forseti. Það er alröng ágiskun hjá hv. 2. þm. Vestf. að ég viti um eitthvað þarna á bak við sem ég kjósi að leyna þingið. Það er ekki. Ég bendi einfaldlega á að vextir á Íslandi eru ekki ákveðnir með valdboði ríkisins. Það liggur í hlutarins eðli þegar valddreifing ræður för í vaxtaákvörðunum þá kann svo að vera að menn greini einmitt á um hvað séu eðlilegir vextir á markaðinum. Það vill svo til að Íslandsbanki hefur ákveðið að hækka þarna örlítið. Hann hefur áður kosið að fylgja vaxtabreytingum sem ríkið hefur m.a. haft forgöngu um á þessu ári. Það getur vel verið að þeir hafi sínar ástæður til þess. En þegar á heildina er litið vona ég að ljós lækkunar vaxta muni líka skína yfir þeim.

Virðulegi forseti. Það hefur vakið óhug manna að undanförnu hve vægir dómar hafa fallið í alvarlegum ofbeldismálum þar sem beitt hefur verið kynferðislegu ofbeldi, m.a. gagnvart börnum og unglingum. Einnig er mikið um að alvarleg kynferðisafbrotamál séu felld niður hjá rannsóknarlögreglu eða ríkissaksóknara. Þetta kom fram í svari við skriflegum fyrirspurnum mínum fyrir einu og hálfu ári um málsmeðferð kynferðisafbrota gagnvart börnum. Þetta hlýtur að vekja spurningar um hvort ekki sé ástæða til að skoða meðferð slíkra mála betur. Refsiramminn er skýr og hefur nýlega verið hertur. Ofbeldisglæpir þar sem kynferðisofbeldi er beitt eru lagðir að jöfnu við aðrar alvarlegustu líkamsárásir, svo sem limlestingar, morð og manndráp. Heimilt er að beita þungum refsingum en það er ekki gert. Hvað veldur? Enginn dregur sjálfstæði dómsvaldsins í efa né að nýuppkveðnir dómar séu út af fyrir sig innan ramma laganna. En er ekki eitthvað að löggjöf okkar fyrst hún tekur ekki af öll tvímæli um að kynferðisglæpir séu brot sem ber að taka hart á? Ég vil því spyrja hæstv. dómsmrh. hvort hann hafi í hyggju að láta taka saman upplýsingar um dóma sem kveðnir hafa verið upp í kynferðisafbrotamálum undanfarin ár og niðurfellingar alvarlegra kynferðisafbrotamála. Einnig hvort hann sé reiðubúinn til að láta kanna á vegum ráðuneytisins hvaða leiðir sé unnt að fara í lagasetningu ef í ljós kemur, sem ég vænti að verði, að oft séu kveðnir upp ótrúlega vægir dómar í alvarlegum kynferðisafbrotamálum eða mál jafnvel felld niður.

Frú forseti. Eins og hv. þm. minntist á samþykkti Alþingi á sl. vori ný lagaákvæði að því er varðar kynferðisafbrot þar sem kveðið var á um strangari meðferð þessara mála. Í sjálfu sér eigum við eftir að fá reynslu af því hvernig þessi breyting á hegningarlögunum kemur til með að hafa áhrif á íslenska dóma. Það er of skammt um liðið frá því að þessar nýju lagareglur voru settar til þess að unnt sé að gera einhverja almenna grein fyrir því hvaða áhrif þær hafa haft. Ég vil svo minna á vegna þeirrar umræðu sem átt hefur sér stað að undanförnu að ákvörðun hefur ekki verið tekin um hvort því tiltekna máli sem hér hefur verið helst til umræðu verður áfrýjað til Hæstaréttar svo að mér sé kunnugt um, en á endanum er það Hæstiréttur sem sker úr í þessu efni verði málum vísað þangað. Þar fæst fyrst hin endanlega niðurstaða komi til áfrýjunar. Þegar eðlilegur tími er liðinn frá því að hinar nýju lagareglur voru settar er eðlilegt að menn geri athugun á því hvaða áhrif þær hafa haft á framkvæmd þessara mála og niðurstöður mála fyrir dómstólum.

Virðulegi forseti. Má ég spyrja hæstv. dómsmrh. beint: Telur hann að nýjar breytingar á hegningarlögum muni verða til þess að þessir dómar verði harðari í framtíðinni en nú er?

Frú forseti. Hvorki ég né Alþingi kveða upp dóma. Við setjum lagareglur. Það varð samkomulag á Alþingi síðasta vor um þær breytingar sem þá voru gerðar á hegningarlögunum í þessu skyni. En hvorki ég né Alþingi kveða upp dóma í þessu efni.

Virðulegi forseti. Hæstv. forsrh. boðaði í sumar að hæstv. ríkisstjórn mundi bæta þeim byggðarlögum og útgerðum skerðinguna sem verst verða úti vegna þorskbrestsins. Nú er spurt: Á hvaða hátt hyggst hann standa við þessi fyrirheit sín? Menn eru orðnir langeygir eftir að heyra forsrh. útfæra þessar tillögur sínar og áttu satt að segja von á því í gær að heyra eitthvað um þetta mál í stefnuræðu forsrh.

Virðulegur forseti. Eins og ég hef áður greint frá hafa meginreglurnar verið samþykktar í ríkisstjórninni um það með hvaða hætti menn vilja bæta þeim svæðum, skipum og útgerðum, sem mestan þorskbrest urðu að sætta sig við, skerðinguna. Ég hef áður sagt að þar eru menn að miða við tiltekna lágmarksprósentu sem ég hef áður greint frá. Ríkisstjórnin samþykkti síðan að fela þriggja manna nefnd sem þrír ráðherrar, sjútvrh., fjmrh. og viðskrh. skipuðu að útfæra nánar þessar tillögur. Ég vek athygli á því að viðskrh. vék að þessu máli sérstaklega í sinni ræðu hér í gær.

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hæstv. forsrh.: Hvenær lýkur þessi nefnd störfum?

Virðulegi forseti. Ég get ekki greint frá því núna hvenær það verður en ég vænti þess að það verði innan skamms.

Virðulegi forseti. Ef þetta tekur u.þ.b. ár verður þá ekki búið að selja allan kvótann úr Hagræðingarsjóði í millitíðinni?

Virðulegi forseti. Ég vil leyfa mér að bera fram tvær fyrirspurnir til hæstv. forsrh. Sú fyrri varðar mál Sophiu Hansen. Ég vil spyrja ráðherrann hvort það kæmi til álita af hálfu hæstv. ríkisstjórnar að styrkja hana til að sækja rétt sinn til dómstóla í Tyrklandi. Það er afar raunalegt að horfa upp á þetta mál. Ég verð að segja að það er þannig vaxið að jafnvel þótt menn litu til slíkrar aðstoðar er erfitt að líta á það sem fordæmi fyrir ókomin tilvik. Síðari spurningin lýtur að byggðamálum og hvernig þau muni þróast verði samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið að veruleika. Ég spyr hæstv. forsrh. að því hvort ráðuneytið hafi látið gera úttekt á þróun byggðar verði þetta samkomulag staðfest hér á landi. Ég vek athygli á því að eftir því sem ég best veit er ekki til nema ein skýrsla eða ein úttekt um þetta málefni og hún er frá Byggðastofnun og var gefin út 14. mars á síðasta ári. Niðurstöður þeirrar skýrslu draga fram afar dökka mynd af búsetuþróun innan lands verði þróunin á þeim nótum sem þar er gert ráð fyrir og eins og samningsdrögin litu út á þeim tíma. Ég sé ekki að neitt hafi breyst hvað sjávarútveginn varðar og því hljóta niðurstöður skýrslunnar að vera enn í fullu gildi. Þar segir einmitt að óhjákvæmilega muni byggð leggjast af eða forsendur fyrir búsetu bregðast á mörgum stöðum á landsbyggðinni. Ég vil því, virðulegur forseti, leyfa mér að spyrja hæstv. ráðherra hvort fyrir liggi einhver önnur úttekt um áhrif samningsins á byggðaþróun hér á landi.

Virðulegi forseti. Hv. 5. þm. Vestf. spyr tveggja mjög ólíkra spurninga í sömu spurningunni ef svo má segja. Það hefur ekki verið gerð nein ný úttekt af hálfu forsrn. vegna samningsins um Evrópska efnahagssvæðið og áhrif hans á byggð. Ég tel hins vegar einboðið að einmitt þessi samningur sé hagstæður og hagfelldur landsbyggðinni. Ég lít á þennan samning sérstaklega sem landsbyggðarsamning. Sjávarútvegurinn er öflugastur úti um landið og ég er ekki í vafa um að einmitt þessi samningur og þær atvinnuforsendur sem hann skapar er sá grunnur sem hægt er að leggja að nýsköpun í atvinnulífi og er landsbyggðinni afskaplega hagstæður. Varðandi Sophiu Hansen og mál hennar að þá hefur utanrrn. þegar lagt fram fjárhagslegar tryggingar og í fjáraukalögum verður ráðuneytinu bætt sú fjárhæð. Ég skal ekki segja til um hvort sú fjárhæð verður aukin frá því sem þegar er orðið. Við skulum gera okkur grein fyrir því að þótt þetta mál sé afskaplega viðkvæmt og vandmeðfarið þá eru fleiri sík mál í gangi sem menn hafa kosið að fara ekki með í fjölmiðla og reyndar er kannski ekki um jafnerfiðar aðstæður að ræða í þeim málum og í þessu tiltekna dæmi. Hér getur því verið um fordæmismál að ræða. En vegna sérstöðu málsins hefur utanrrn. þegar lagt út allnokkra fjárhæð sem ráðuneytinu verður síðan bætt upp í fjáraukalögum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Ég vek athygli á því að hvað mat hans á áhrifum samningsins á byggðaþróun hér á landi varðar þá er forsrh. að upplýsa að engin úttekt hafi verið gerð á áhrifum samningsins á byggðaþróun innan lands önnur en sú sem fyrir liggur af hálfu Byggðastofnunar og er dagsett í mars 1991. Ráðherrann er að lýsa sig algerlega ósammála niðurstöðu Byggðastofnunar. Forsrh., yfirmaður Byggðastofnunar og byggðamála hér á landi, er að lýsa sig algerlega ósammála þeim niðurstöðum sem Byggðastofnun hefur komist að. Það kalla ég tíðindi, virðulegur forseti, þegar það er annars vegar upplýst að ekkert hefur verið athugað í sambandi við þessi mál af hálfu hæstv. forsrh. og í öðru lagi vísar ráðherrann því í raun og veru á bug sem sú stofnun hefur gert í þessum efnum sem til þessa hefur verið falið það verkefni að skoða þessi mál. Mér finnst að hæstv. ráðherra hefði gjarnan mátt láta þessi mál til sín taka fyrr en komið hefur fram.

Virðulegur forseti. Það er alger misskilningur hjá hv. þm. að hér sé um einhver tíðindi að ræða. Ég hef margoft sagt það og reyndar hafa talsmenn samningsins um EES bæði sagt og fullyrt enda blasir það við að í samningnum felist mikil hagsbót fyrir hinar dreifðu byggðir í landinu. Andstæðingum samningsins hefur ekki tekist að hrekja það. Sjávarútvegurinn er mikilvægasti atvinnuvettvangur á landsbyggðinni, sjávarútvegurinn mun standa við samninginn mun betur eftir en áður, það ættu menn almennt að geta viðurkennt. Ég held reyndar að menn viðurkenni það almennt, jafnvel þeir sem eru andstæðingar samningsins af öðrum ástæðum.

Virðulegur forseti. Mér heyrist hæstv. ráðherra snúa hlutunum við. Hann hefur ekki getað hrakið niðurstöður Byggðastofnunar. Þar er komist að þeirri niðurstöðu að ef landsbyggðin eigi að halda velli sem samfelld byggð um landið allt verði núverandi stjórnvöld að líkja eftir skilyrðum samkeppnisatvinnugreinarinnar erlendis. Hvað eru menn að gera í sjávarútvegi í Evrópu? Þeir eru að styrkja sjávarútveginn um milljarðatugi á hverju ári. Það er áætlað að styrkur til sjávarútvegs í EB-löndunum á síðasta ári hafi numið 64,5 milljörðum króna. Ef íslenskur sjávarútvegur hefði átt að vera samkeppnisfær, njóta sambærilegra skilyrða, hefði hann þurft að fá 16,5 milljarða kr. í styrk á síðasta ári. Það er alveg augljóst mál að þær niðurstöður og staðreyndir sem hér eru dregnar fram staðfesta það að samningurinn skapar íslenskum sjávarútvegi ójöfn samkeppnisskilyrði á við sjávarútveg í Evrópu. Það hefur hæstv. ráðherra ekki tekist að hrekja.

Virðulegi forseti. Er hæstv. heilbr.- og trmrh. tilbúinn að beita sér fyrir því að nýta sér tiltækar lagaheimildir til að hækka meðlagsgreiðslur til einstæðra foreldra, annaðhvort almennt þannig að meðlag nemi helmingi af framfærslukostnaði barns, eins og Félag einstæðra foreldra hefur lagt til, eða þannig að meðlagsgreiðslur endurspegli greiðslugetu þess foreldris sem er meðlagsskylt eins og sérstök nefnd sem nýlega hefur fjallað um þessi mál leggur til?

Virðulegi forseti. Það er hlutverk sýslumanna að úrskurða meðlagsgreiðslur. Lágmarksúrskurður eða lágmarksfjárhæð meðlagsgreiðslna má aldrei verða lægri en nemur barnalífeyri á hverjum tíma. Hins vegar getur sýslumaður úrskurðað hærri meðlagsbætur. Það getur heilbrigðisráðherra ekki gert. Slíkt er ekki í hans höndum heldur á valdi sýslumanna.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. heilbrrh. svarið. Hins vegar velti ég því fyrir mér hvort hann geti beitt sér fyrir lagabreytingu þannig að þetta geti orðið. Mér skilst samkvæmt upplýsingum sem liggja fyrir að þetta geti orðið umtalsverður sparnaður fyrir ríkissjóð og ríkissjóði veitir víst ekki af nú á tímum.

Virðulegi forseti. Eins og ég sagðir áðan er það ekki í valdi heilbrrh. að úrskurða um fjárhæð meðlagsgreiðslna. Það sem heilbrrh. gæti beitt sér fyrir er að breyta fjárhæð barnalífeyris sem er lágmark þess sem úrskurða má sem meðlagsgreiðslur. Barnalífeyrismál eru í skoðun í heilbrrn. í framhaldi af niðurstöðu sérstakrar nefndar sem fjallaði um þessi mál. Það er auðvitað alveg rétt hjá hv. þm. að það er ekki eðlilegt að efnað foreldri geti með hjónaskilnaði komið sér hjá því að taka eðlilegan þátt í framfærslukostnaði barna. Þessi ákvörðun er hins vegar í valdi sýslumanns. Hann getur úrskurðað samkvæmt gildandi lögum þá meðlagsgreiðslu sem hann telur eðlilega miðað við framfærslukostnað og miðað við fjárhagsgetu þess foreldris sem meðlagið á að greiða. Það er ekkert í lögum sem kemur í veg fyrir það. Hins vegar hafa þeir sem um þessi mál hafa fjallað hingað til af einhverjum ástæðum ekki gert slíkt nema í algerum undantekningatilvikum. Heilbrrn. mun beita sér fyrir að kynna fólki rétt sinn til að fara fram á hærri meðlagsúrskurð en nemur barnalífeyri og mun ítreka ósk um að sýslumenn skoði þau mál við úrskurð á meðlagsgreiðslum.

Virðulegi forseti. Í greinargerð með fjárlagafrv. segir í kaflanum um heilbrigðismál, með leyfi forseta. ,,Áformað er að lækka útgjöld lífeyristrygginga um 580 millj. kr. með sérstökum aðgerðum. Stefnt er að því að eignatengja lífeyrisgreiðslur, enda nái fram að ganga áform um fjármagnseignarskatt. Þá verða lög um fæðingarorlof, mæðra- og feðralaun, svo og um ýmsar félagslegar sérbætur lífeyristrygginga einnig endurskoðuð.`` Ég spyr því hæstv. heilbrrh.: Hvaða markmiði á sú endurskoðun að þjóna? Á að lækka greiðslur vegna fæðingarorlofs og feðra- og mæðralauna eða á með þessari endurskoðun að bæta hag foreldra ungra barna?

Virðulegi forseti. Af ýmsum ástæðum þarf að endurskoða lög um fæðingarorlof, m.a. til að reyna að draga úr því mikla misrétti sem nú ríkir um réttindi mæðra til fæðingarorlofs eftir því hjá hvaða vinnuveitanda þær starfa. Þá þarf einnig að skoða mæðra- og feðralaun m.a. til samræmis við þær greiðslur, þ.e. barnabætur og barnabótaauka, sem einstæðum foreldrum eru tryggðar í gegnum skattkerfið. Það eru margar ástæður sem gera það að verkum að endurskoða þarf þessa lagabálka. Ef niðurstaðan yrði sú að það væri hægt að veita sömu þjónustu fyrir minna fé mundu menn velja þá leiðina reikna ég með. Ég get náttúrlega ekkert sagt fyrir fram um hver verður niðurstaða endurskoðunar um þessi mál sem er nýlega hafin. Þessi mál er verið að endurskoða út frá mörgum hliðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. heilbrrh. fyrir svörin. Ég vænti þess svo sannarlega að sú endurskoðun leiði til þess að misræmi, sem vissulega er á greiðslum fæðingarorlofs til kvenna eftir því hjá hvaða vinnuveitanda þær eru, verði leiðrétt. Ég vil í því sambandi benda á hversu mikill munur er á greiðslum til heimavinnandi húsmæðra og þeirra sem eru útivinnandi. Ég vil einnig benda honum á í þessu sambandi að ég tel að það sé meiri þörf á að styrkja foreldra ungra barna en að rýra kjör þeirra. Ég vona því að sú endurskoðun sem nú fer fram muni taka mið af því og bæta hag foreldra ungra barna.

Virðulegi forseti. Tilgangur þessarar endurskoðunar er ekki sá að rýra hag þeirra sem þurfa á aðstoðinni að halda. Tilgangurinn er öðrum þræði sá að þeir sem ástæðulaust er að njóti stuðnings hins opinbera séu ekki settir í forgangshóp með þeim sem á stuðningnum þurfa að halda eins og ég tók hér fram áðan. Það er ástæðulaust að hafa það kerfi að efnaður faðir með háar tekjur geti komið sér undan framfærsluskyldu sinni með því að skilja við móður barna sinna.

Virðulegi forseti. Það er nokkuð um liðið síðan mælt var fyrir þessu máli en að beiðni okkar stjórnarandstöðuþingmanna var umræðu frestað á sínum tíma en nú er stundin runnin upp. Að mínum dómi er hér um nokkuð stórt mál að ræða ef grannt er skoðað því að hér er á ferð eitt þeirra frumvarpa sem getur haft veruleg áhrif á íslenskt atvinnulíf. Þær spurningar hljóta að vakna hvernig þeir sem þetta mál snertir eru undir þessar breytingar búnir. Ég held að það sé óhjákvæmilegt að rifja upp fyrir þingheimi út á hvað þetta mál gengur þar sem svo langt er liðið síðan hæstv. ráðherra mælti fyrir því. Í stuttu máli sagt gengur frv. út á það að með samningnum um Evrópskt efnahagssvæði ber opinberum aðilum skylda til þess að bjóða út framkvæmdir á sínum vegum svo og innkaup á vegum opinberra aðila. Það eru ýmis atriði í frv. sem vekja spurningar. Ég vil því beina nokkrum spurningum til hæstv. fjmrh. Þá er fyrsta spurningin sú hvort menn í fjmrn. hafi reynt að gera sér einhverja grein fyrir því hvaða áhrif þessar breytingar kunni að hafa á íslenska verktakastarfsemi. Nú bárust fréttir af því nýlega að um miklar fjárfestingar hefur verið að ræða í tækjabúnaði hjá verktökum en jafnframt er mikill samdráttur í framkvæmdum. Sú þróun hefur því átt sér stað að það er verið að bjóða í verk langt undir raunverulegum kostnaði. Það segir okkur þá sögu að staða þeirra verktakafyrirtækja hljóti að versna mjög á þessu ári og væntanlega því næsta ef ekki verður nokkur aukning á framkvæmdum en samdrátturinn í þjóðfélaginu kemur auðvitað niður í þeim eins og öðrum. Við hljótum að velta því fyrir okkur hvað þetta þýðir fyrir þessi fyrirtæki. Sú spurning vaknar einnig hversu freistandi það er fyrir erlenda verktaka að koma hingað og bjóða í verk. Ég spyr hæstv. fjmrh.: Hversu mörg verk á vegum opinberra aðila hefðu verið útboðsskyld á þessu ári samkvæmt frv.? Hafa menn áttað sig á stærðargráðunni, hvað er þarna um að ræða? Ef ég skil frv. rétt verður gangur mála sá að opinberir aðilar undirbúa útboð. Síðan verða þeir að senda auglýsingu til Evrópubandalagsins, auglýsingu sem verður birt á öllu Evrópska efnahagssvæðiinu. Ég vil spyrja ráðherrann hvort það sé rétt skilið hjá mér að það sé nægjanlegt að sú auglýsing sé á einu tungumáli og það sé þá verkefni Evrópubandalagsins og annarra aðila að sjá um að birta auglýsingarnar á viðkomandi tungumálum. Hver ber kostnaðinn af þessum auglýsingum? Það sama gildir auðvitað um innkaupin. Hvað halda menn að þetta sé mikill kostnaður og hver á að bera hann? Leggst hann á framkvæmdakostnað eða hvernig verður að því staðið? Varðandi innkaupin hlýtur maður auðvitað að velta því fyrir sér hvaða áhrif þessar reglur kunna að hafa á kaup á íslenskum vörum. Það fylgir hér langur listi yfir þær vörur sem frv. nær yfir. Ég ætla ekki að tíunda þær. En til þess að gera sér grein fyrir áhrifum þessarar greinar frv. vil ég spyrja hæstv. fjmrh. hvort hann hafi upplýsingar um það hversu stór hluti af innkaupum Innkaupastofnunar ríkisins er íslenskar vörur og hver gætu áhrifin hugsanlega orðið. Staðreyndin er sú að opinber fyrirtæki kaupa vörur í stórum stíl á vegum ríkisins. Við getum nefnt þar t.d. hreinlætisvörur fyrir sjúkrahúsin og fleira slíkt sem í sumum tilfellum fer í gegnum Innkaupastofnun ríkisins, öðrum ekki. Hvaða áhrif hefðu breytingarnar sem frv. leggur til? Við getum gefið okkur það að ýmsir stórir erlendir aðilar hefðu hugsanlega tækifæri til þess að undirbjóða eða hreinlega vera með ódýrari framleiðsluvöru en fást hér á landi. Þó að samningurinn kveði á um það hvers konar undirboð og óeðlilegir viðskiptahættir séu óheimilir hafa menn hingað til verið býsna duglegir við að finna leiðir til þess að undirbjóða. Það er spurning varðandi þær viðmiðanir sem eru í frv., þ.e. að það þarf ekki að bjóða út verkáfanga sem eru að verðmæti minna en 1 millj. ECU, þó þannig að þeir séu ekki meira en 20% af öllu verkinu og eins það að skylt er að bjóða út öll verk sem kosta meira en 5 millj. ECU. Hvað þýðir þetta? Af hvaða stærðargráðu eru verk sem hér um ræðir? Ég held að ég fari rétt með það að 5 millj. ECU séu um 350 millj. kr. eða hátt í 400 millj. kr. Það er dágóð bygging sem fæst fyrir það. Ég heyrði dæmi um sundlaug hér í borginni sem á kosta 350--400 millj. kr. Erum við að tala um að það þurfi að bjóða út allar íþróttabyggingar? Það liggur ljóst fyrir að það verður að bjóða út allar stærri bygginga á hinu Evrópska efnahagssvæði. Það gæti átt eftir að koma illa við íslenska verktaka. Það er ýmislegt fleira í frv. sem vert er að nefna. Ég var líka að velta því fyrir mér varðandi gang þessara mála hvað þetta þýðir fyrir skipulag útboða. Það þarf að bjóða verkin út á hinu Evrópska efnahagssvæði. Hvað þýðir þetta fyrir undirbúninginn? Gæti þetta orðið til að tefja verkið eða þurfa menn einfaldlega bara að skipuleggja sig betur og vera þá tilbúnir með útboðin með góðum fyrirvara? Við vitum að framkvæmdatími hér á landi er styttri en víðast hvar annars staðar. Það gefur auga leið að fylgjast verður með því að þessum ákvæðum sé framfylgt. Í frv. eru ákvæði sem heimila eftirlitsstofnun EES að fylgjast með framkvæmd þessara laga. Það er eitt af því sem óhjákvæmilega fylgir þessum samningi að menn verða að gera svo vel og sætta sig við það að erlendar sendinefndir komi og fylgist með því hvernig samningnum er framfylgt. Þetta eru helstu spurningar sem vöknuðu hjá mér við lestur frv. Við eigum eftir að fara mjög ítarlega yfir þetta mál í efh.- og viðskn. En ég vil að lokum nefna að í þessu frv., eins og flestum þeim sem snerta frv. um hið Evrópska efnahagssvæði, er gert ráð fyrir mjög víðtækum heimildum til ráðherra til að semja reglugerðir. ,,Ráðherra ákveður í reglugerðum,`` segir hér í nokkrum greinum frv. M.a. á hann að ákveða að einstakar tegundir verksamninga séu ekki háðar ákvæðum þessa kafla. Ég vil gjarnan spyrja ráðherrann um skilning hans á því um hvaða verksamninga gæti hér verið að ræða. Það er reyndar vikið að því í greinargerð að það gefur auga leið að vatnsveitur og rafveitur og ýmislegt slíkt er af þeirri stærðargráðu að þær verða óhjákvæmilega boðnar út. En hvað sér hann fyrir sér í þessu? Um hvaða verksamninga gæti hér verið að ræða? Að endingu vil ég ítreka það að ég tel að hér sé um mál að ræða sem er eitt dæmi þess hvaða áhrif samningurinn um Evrópskt efnahagssvæði og fylgifrumvörp hans gætu haft á íslenskt efnahagslíf og íslenska atvinnustarfsemi. Ég dreg mjög í efa, og hef fyrir mér fólk í verktakabransanum, að íslenskir verktakar séu búnir undir erlenda samkeppni og það að hingað komi fyrirtæki og bjóði í verk á móti íslenskum aðilum. En ég vil þó geta þess að auðvitað eru þess dæmi varðandi okkar stórvirkjanir að þar hafa erlendir aðilar komið að og vonandi ekki annað en góð reynsla af því, enda oft um mjög stór verk að ræða sem íslenskir aðilar hafa varla ráðið við eða þeir hafa þá verið í samvinnu við erlenda aðila, en hér er auðvitað um mjög mikla víkkun á heimildum að ræða.

Virðulegi forseti. Hér er auðvitað um að ræða eitt stærsta málið sem fylgir þessum samningi um Evrópskt efnahagssvæði þar sem hér er gert ráð fyrir því að breyta lögum um skipan opinberra framkvæmda og lögum um opinber innkaup. Hér er um að ræða frv. sem snertir í raun og veru atvinnulífið mjög víða og sömuleiðis efnahagsmálin yfirleitt og þess vegna er full ástæða til þess að staldra við það nokkuð ákveðið. Frv. gerir ráð fyrir því að framkvæmdir og innkaup yfir tilteknu marki í verðmætum skuli alltaf boðin út á hinu Evrópska efnahagssvæði. Það er það sem frv. segir ósköp einfaldlega. Það er auðvitað hægt að hafa um það mörg fleiri orð en þetta er hin einfalda niðurstaða, hin einföldu skilaboð frv. Með öðrum orðum, eftir að þetta frv. væri orðið að lögum ef samþykkt verður, er okkur bannað að taka á þessum verkum á vegum okkar einna hér á Íslandi. Það er óheimilt. Það er með öðrum orðum verið að skerða frelsi íslenskra stjórnvalda og íslenskra verktaka til þess að sitja einir að verkum ef þannig stendur á að menn telja það af efnahagsástæðum eða atvinnuástæðum pólitískt skynsamlegt. Það er verið að banna það. Það er verið að þrengja í raun og veru frelsi okkar að þessu leytinu til. Þetta getur auðvitað orðið býsna afdrifaríkt á ýmsum sviðum ef það er þannig að íslenskir verktakar mega ekki sitja einir að verkum sem eru kannski sett af stað til þess að auka atvinnu á Íslandi. Hæstv. utanrrh. gerði grein fyrir því hér fyrr á þessu ári þegar fréttir spurðust um það að þorskstofninn stæði mjög illa að hann teldi nauðsynlegt að setja af stað framkvæmdir við Fljótsdalsvirkjun fyrr en ella vegna þess fyrst og fremst að þar með væri verið að auka atvinnu. Af einhverjum ástæðum dró hæstv. utanrrh. fljótlega í land með tillögu sína um að flýta Fljótsdalsvirkjun, ekki bara vegna þess að markaðurinn er ofsetinn af rafmagni eins og menn þekkja, heldur fyrst og fremst vegna þess að ef við verðum aðilar að Evrópsku efnahagssvæði er engin trygging fyrir því að þau verkefni komi til Íslendinga sem ákveðið yrði að efna til, t.d. stórvirkjanir eða stórframkvæmdir af ýmsu tagi. Þess vegna er hér verið að draga úr frelsi efnahagslífsins, draga úr frelsi atvinnulífsins og draga úr frelsi t.d. verkalýðshreyfingarinnar til að semja um að tilteknar aðgerðir í atvinnumálum verði í þágu íslenskra launamanna einna. Það er verið að banna það. Það er t.d. verið að banna að ráðist verði í segjum einhverjar stórframkvæmdir á Suðurnesjum upp á kannski 400 millj. kr. eða meira fyrir íslenska verkamenn eina. Það er bannað samkvæmt þessu frv. ef það verður að lögum. Það verður að bjóða það út á hinu almenna Evrópska efnahagssvæði. Þetta er auðvitað grundvallarmunur á þeim aðstæðum sem íslensk fyrirtæki hafa búið við. Eins og hv. 18. þm. Reykv. benti á áðan snertir þetta ekki bara ríkið. Þetta snertir einkaaðilana og þetta snertir sveitarfélögin mjög mikið. Setjum fyrir okkur dæmi sem er svona: Hafnarfjörður, Garðabær og Kópavogur ákveða í sameiningu að byggja íþróttahús sem er miðsvæðis fyrir þessi byggðarlög. Ég nefni þetta sérstaklega vegna þess að hér situr hv. 1. þm. Reykn. sem er einn af forustumönnum bæjarmála í Kópavogi fyrir Sjálfstfl. Ímyndum okkur að staðan sé sú að Kópavogur, Hafnarfjörður og Garðabær ákveði að byggja stórt íþróttahús eða eitthvert annað slíkt sameiginlegt mannvirki, t.d. sýningahús eða eitthvað þess háttar, og að þessi bæjarfélög vilji um leið reyna að leysa atvinnuvandann á þessu svæði alveg sérstaklega og koma þessu í hendurnar á ýmsum innlendum verktökum sem koma mjög við sögu í öðru formi, í stjórn Kópavogs og í stjórn Hafnarfjarðar svo ég nefni dæmi. Samkvæmt þessu frv. ef að lögum verður er algjörlega útilokað að halda þannig á málum að þessir aðilar fengju þessi verkefni. Nú geta menn sagt sem svo: Þetta er út af fyrir sig allt í lagi vegna þess að þó að þetta fengju erlendir verktakar, þá fengju þetta eftir sem áður innlendir verkamenn. En það er engin trygging fyrir því vegna þess að þessum erlendu verktökum er heimilt að hafa í vinnu þá sem þeir vilja. Verkalýðshreyfingin getur samkvæmt samningunum um Evrópskt efnahagssvæði ekki takmarkað hverjir eru í vinnu hjá hverjum verktaka. Það liggur auðvitað þannig að verktakinn ræður því, verkalýðshreyfingin ræður engu eftir þetta. Ég held að það sé mjög nauðsynlegt fyrir menn að átta sig á því að hér er verið að gerbreyta íslensku atvinnuumhverfi. Síðan eru í frv., virðulegi forseti, alveg kostuleg ákvæði um skerðingu á ritfrelsi og prentfrelsi á Íslandi. Ég er satt að segja undrandi á því að forseti Alþingis og ríkisstjórnin skuli taka mál af þessu tagi fyrir. Ég hef aldrei áður séð frv. á Alþingi sem er með þeim hætti og kemur fram t.d. fram í d-lið 4. gr. frv., sem verður 12. gr. laga um opinber innkaup, á bls. 5. Þar sem stendur, með leyfi forseta: ,,Hvers konar birting hér á landi á auglýsingu samkvæmt 1. gr. er óheimil þar til hún hefur verið send útgáfustjórn Evrópubandalagsins til birtingar.`` Það er sem sagt bannað að birta auglýsingu hér á landi fyrr en búið er að senda hana einhverri útgáfustjórn Evrópubandalagsins. Stenst þetta stjórnarskrána eða hvað, virðulegi forseti? Ég tala nú ekki um næstu setningu sem er svona: ,,Sendingardagur skal koma fram í auglýsingunni. Jafnframt er óheimilt að birta í innlendum fjölmiðlum aðrar upplýsingar um innkaupin en þær sem koma fram í Stjórnartíðindum Evrópubandalagsins.`` Ætlar hæstv. fjmrh. að gera menn út af örkinni við að ritskoða t.d. íslensk dagblöð eða íslenska ljósvakamiðla? Verður það hlutverk míns ágæta félaga forðum og lengi vel og verður sjálfsagt einhvern tíma síðar, Indriða Þorlákssonar, að hlaupa á milli fjölmiðla og strika út það sem ekki stendur í auglýsingum sem eiga að fara til Evrópubandalagsins. Ég er alveg viss um það, virðulegi forseti, að þetta stangast á við stjórnarskrána því að það er bannað að leiða í lög takmarkanir á prentfrelsi hér á landi. Það er bannað að leiða það í lög þannig að þessi setning stenst ekki íslensk grundvallarlög, það er hafið yfir allan vafa. Í þessu sambandi má kannski líka benda á bls. 2, þar sem er stafliður d, sem verður 24. gr. laga um skipan opinberra framkvæmda. Þar segir: ,,Auglýsingar þær sem getið er um í 1. mgr. skulu sendar útgáfustjórn Evrópubandalagsins til birtingar eins fljótt og unnt er eftir að ákvörðun um útboð eða gerð verksamnings hefur verið tekin. Hvers konar birting hér á landi á auglýsingu skv. 1. mgr. er óheimil þar til hún hefur verið send útgáfustjórn Evrópubandalagsins til birtingar.`` Síðan segir: ,,Jafnframt er óheimilt að birta í innlendum fjölmiðlum aðrar upplýsingar um útboðið en þær sem koma fram í Stjórnartíðindum Evrópubandalagsins.`` Það stendur ekki að bannað sé að birta aðrar auglýsingar. Það stendur að bannað sé að birta aðrar upplýsingar. Og ég vil spyrja hæstv. fjmrh. hvort þetta er með ráðum gert, hvort þetta eru ekki bara mistök og hvort þessu hljóti ekki að verða breytt í meðförum þingsins því að ég er sannfærður um að þessi ritskoðunarákvæði, sem á að innleiða í frv., standast ekki grundvallarlög lýðveldisins, þ.e. stjórnarskrána. Það er bannað að leiða í lög allar takmarkanir á prentfrelsi í landinu eins og hæstv. fjmrh., sem er löglærður maður, þekkir.

Virðulegi forseti. Það mál sem hér er á dagskrá um breytingar á lögum um skipan opinberra framkvæmda, og lögum nr. 52/1987, um opinber innkaup, með síðari breytingum, kemur til kasta efh.- og viðskn. þar sem sá sem hér stendur situr og er eitt mjög margra mála sem nefndin á eftir að fjalla um á næstu vikum ásamt hefðbundnum haustverkum þeirrar nefndar. Það er kapítuli út af fyrir sig hvernig menn ætla að skipuleggja starf þingsins þannig að hægt verði að komast skammlaust yfir þá vinnu alla saman. En að mínu mati, og það hef ég, virðulegi forseti, áréttað áður í þingræðu, er það lágmarkskrafa að nefndirnar séu búnar að fjalla um og kynna sér rækilega þessi fylgifrumvörp áður en hægt er að fara að hugsa um afgreiðslu samningsins á Alþingi. Það er ekki við almenna nefndarmenn, hvað þá stjórnarandstöðuna, að sakast að sá tími sem átti að vera í sumar til nefndarstarfa var ekki nýttur betur en raun bar vitni. Það hlýtur því allt saman að hafa veruleg áhrif á framgang málsins. Ég ætla ekki að fara hér efnislega yfir frv. Það munum við gera í nefndinni undir verkstjórn ágæts formanns sem hefur lagt sig í líma við að afla þeirra upplýsinga sem um er beðið og fara vel yfir málið. Ég ætla hins vegar að koma örfáum orðum að þeim þætti málsins sem lýtur að því hversu vel íslenskir verktakar og íslenskt atvinnulíf er í stakk búið til þess að takast á við ný verkefni ef og þegar við tökum þátt í hinu Evrópska efnahagssvæði. Það ber mikið á því í ræðum hæstv. ráðherra núv. ríkisstjórnar að þeir tala um þau stóru tækifæri sem bjóðist á þessum nýja markaði. Ég vil út af fyrir sig ekki neita því að þau kunni að vera til staðar. Ég hef hins vegar bent á það áður úr þessum ræðustól að ríkisstjórnin hafi algerlega gleymt heimavinnunni, þ.e. að skapa atvinnulífinu þann starfsgrundvöll að það verði samkeppnisfært. Og því miður bendir ekkert til þess í dag að ríkisstjórnin sé að breyta um takt. Að vísu sagði hæstv. viðskrh. í gær að við meðferð fjárlagafrv. á næstu vikum yrði að gera þar á ákveðnar breytingar. Það yrði að fara í það að afnema veltuskattana, gjaldatengdu skattana af atvinnulífinu, en ég hlýt þá að spyrja: Hvers vegna var það ekki gert í fjárlagavinnunni? Hvers vegna á allt í einu núna að koma fram þegar búið er að leggja fjárlögin fyrir? Málið liggur einfaldlega þannig fyrir í dag að íslenskt atvinnulíf stendur að miklu leyti á brauðfótum. Það er ekki samkeppnisfært á opnum markaði. Það er í því sem hættan gagnvart þessu frv. liggur fyrst og fremst að mínu mati. Það er svo annað mál að ýmislegt í textanum, þó að ég segði áðan að ég ætlaði ekki að fara í það efnislega, kemur manni mjög spánskt fyrir sjónir. Þar tek ég undir orð síðasta ræðumanns varðandi d-liðinn. Það er afskaplega óviðfelldið að sjá texta sem þennan í frv. til laga. Þetta er ekki orðinn lagatexti. Það á eftir að reyna það hvort menn vilja halda þessu inni í þessu formi. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð við 1. umr. Ég treysti því að þetta mál fái vandaða meðferð í nefnd og við fáum þar þær upplýsingar sem við köllum eftir gagnvart einstökum liðum. Ég mun einnig beita mér fyrir því að þeir aðilar sem þurfa að vinna undir þessum lögum, fulltrúar úr viðskiptalífinu og fulltrúar Verktakasambandsins, verði þar kallaðir fyrir og leitað eftir þeirra áliti.

Frú forseti. Ég vildi aðeins blanda mér inn í þessa umræðu og eyða misskilningi sem hefur komið fram hjá hv. þm. sem hafa tjáð sig um þetta mál á undan mér. Þar sem ég er í þessari atvinnugrein og þekki til hennar vil ég benda hv. þm. á að með þessu frv. er engin breyting frá því sem er í dag. Íslenskir verktakar eru að berjast við erlenda verktaka um verk í dag. Þessi viðmiðun, upp á tæpar 400 millj. sem lágmarksupphæð, er ekkert til að óttast held ég. Ég get nefnt eitt dæmi. Það var boðin út í fyrra lagning slitlags á flugvöll á Egilsstöðum upp á 250 millj. þar sem erlendur verktaki sá um verkið alfarið. Við íslenskir verktakar þekkjum það þess vegna að við erum að berjast á erlendum markaði við þessa verktaka. Þeir koma hingað en það sem kannski hrekur þá frá er smæð verkanna en þeir hafa komið ef um stærri verk er að ræða. Ég held að frv. sé til bóta fyrir okkur þar sem þetta gildir í báðar áttir. Við höfum ekki haft möguleika á að fara inn á Evrópumarkað þar til núna. Aftur á móti höfum við haft möguleika á að bjóða hér í nágrannalöndunum, þ.e. í Færeyjum og Grænlandi, og ég þekki það þar sem mitt fyrirtæki hefur unnið verkefni í Grænlandi, og léttir okkur verulega róðurinn. Án þess að hafa kynnt mér nokkuð þetta frv. vildi ég bara eyða þessum misskilningi. Ég tel þetta til bóta fyrir íslenska verktaka, ekki öfugt. Svo eru margar aðferðir til í útboðum. Það eru til forvöl og annað slíkt þannig að menn geta sett upp sínar girðingar og það er það sem hin löndin í Evrópu gera og ég hef kynnt mér það nokkuð. Menn hlaupa ekkert svo á milli landa nema um verulega stór verkefni sé að ræða.

Virðulegi forseti. Ég tel að það sé viss misskilningur sem fram kemur hjá hv. 1. þm. Reykn. í þessu máli. Staðreyndin er auðvitað sú að alþjóðlegir verktakar hafa verið að bjóða í verk hér á landi. Það er rétt og það þekkja allir. Og við þekkjum það líka að íslenskir verktakar hafa verið að reyna að bjóða í verk erlendis og hafa stundum náð svo langt að fá þau tilboð samþykkt. En breytingin er auðvitað gífurleg engu að síður vegna þess að eftir að þetta hefur verið samþykkt er óheimilt að ákveða að íslenskir verktakar standi einir að þeim verkum sem ákveðin eru og þá er óheimilt að standa þannig að málum að íslenskir launamenn skuli einir vera í vinnu við þau verk sem ákveðin eru. Við þekkjum það frá undanförnum áratugum að verkalýðshreyfingin hefur haft tiltekið skipulag varðandi það hverjir vinna við stórframkvæmdir. Það hafa t.d. verið Rangæingar þegar unnið var inni á Hrauneyjafossvirkjun og Húnvetningar þegar unnið var í Blönduvirkjun. Slíkar takmarkanir eru óheimilar eftir þessu kerfi. En ekki aðeins þær heldur eru þær líka óheimilar gagnvart erlendum aðilum. Ég er ekki að amast við þeim á neinn hátt en ég er að segja að ég tel að menn verði að átta sig á því að hér er um að ræða grundvallarbreytingu, skert frelsi íslenskra verktaka, íslenskra stjórnvalda og íslenskra launamanna.

Frú forseti. Til að svara hv. þm. Svavari Gestssyni vil ég benda á að ef erlendir verktakar hafa áhuga á því að starfa á Íslandi og telja það vænlegt geta þeir stofnað hér dótturfyrirtæki. Það hafa erlendir verktakar gert, menn geta alltaf farið fram hjá þessu. Ég tel enga hættu á ferðum og að grundvallarbreytingin sé ekki sú sem hv. þm. heldur fram. Ég tel að þetta sé frekar af hinu góða en af hinu slæma.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað grundvallarmunur á því hvort menn eru að fara fram hjá reglum eða eftir reglum. Það er auðvitað rétt hjá hv. þm. að það hefur verið unnt að fara fram hjá reglum og stofna dótturfyrirtæki og koma sér þannig inn. Það sem hér er á ferðinni er að það er verið að afnema allar slíkar hugsanlegar takmarkandi reglur og í raun að banna alla mismunun gagnvart mönnum á þessu svæði. Hinu tók ég eftir í fyrri athugasemd hv. 1. þm. Reykn. sem er mjög athyglisvert. Hann upplýsti að það væru til leiðir til þess að fara fram hjá þessu. Til væru girðingarmöguleikar, svo ég noti orðbragð Framsfl. sem talar mikið af skiljanlegum ástæðum um girðingar í sambandi við Evrópskt efnahagssvæði. Þó að ekki sé kostur á því við þessa umræðu væri fróðlegt að hv. 1. þm. Reykn. mundi hér eða á öðrum vettvangi greina frá því hvernig hann sem verktaki sæi þessa girðingarmöguleika sem hann lét koma fram áðan að væru hugsanlega til. Ég geri ráð fyrir því að þingmönnum yfirleitt séu þeir ekki ljósir vegna þess að girðingarmöguleikar að því er varðar þjóðerni, mismunun eftir þjóðerni, eru algerlega bannaðir. Það er í raun og veru lykilgreinin í samningnum um Evrópskt efnahagssvæði að allar takmarkanir á grundvelli þjóðernis eru bannaðar. Það er svo einfalt. En hafi hv. 1. þm. Reykn. fundið aðferð fram hjá þessu óska ég honum til hamingju með það og skora á hann að gera alþjóð grein fyrir því máli hið allra fyrsta því að það gleddi örugglega fleiri en mig.

Virðulegi forseti. Það er rétt, sem fram hefur komið, að það er nokkuð um liðið síðan flutt var framsöguræða í þessu máli og þess vegna er eðlilegt að menn þurfi að rifja upp hvar komið var í þessu efni. Ég vil byrja á því að taka undir með hv. þm. Jóhannesi Geir Sigurgeirssyni þegar hann sagði að eðlilegt væri að nefndin tæki þetta mál til athugunar með þeim hætti að kallaðir yrðu til sérfræðingar og hagsmunaaðilar og þeir spurðir spjörunum úr. Það verður að sjálfsögðu gert og fulltrúar í fjmrn. munu kappkosta að koma öllum þeim upplýsingum sem á þarf að halda til nefndarinnar til að það starf geti gengið sem allra best. Hv. þm. Kristín Ástgeirsdóttir spurði nokkurra spurninga sem ég ætla að reyna að svara. Ef mér tekst það ekki í öllum atriðum vonast ég til þess að þau svör fáist þegar málið verður til meðferðar og umfjöllunar í nefndinni enda veit ég að hv. þm. á þess kost að fylgja spurningunum þar eftir. Hún spurði hvaða áhrif þessi lög, ef frv. yrði að lögum, kynnu að hafa á verktakamarkaðinn. Um það hafa farið fram nokkrar umræður nú við 1. umr. þar sem hv. 1. þm. Reykn., sem er vel kunnugur verktakaiðnaðinum, skýrði það mál nokkuð frá sjónarhóli þeirra sem hafa þurft að keppa á þeim markaði. Sannleikurinn er sá að samningurinn er ekki einhliða samningur um það að Íslendingar verða að sætta sig við að útlendingar komi inn á íslenska verktakamarkaðinn heldur felst gildi samningsins kannski ekki hvað síst í því að Íslendingum gefst nú kostur á að starfa á erlendri grund. Þeir geta þar á meðal boðið í verk þar sem Íslendingar hafa nokkra sérkunnáttu. Eins og flestir vita þá þekkja íslensk verktakafyrirtæki, sem hafa starfað hér við fulla samkeppni á undanförnum árum, talsvert til verka og á sumum sviðum betur en önnur samsvarandi fyrirtæki sem starfa á erlendri grund vegna þess að sumpart hafa verkefnin verið nokkuð sérhæfð, t.d. þegar um hitaveituverkefni er að ræða. Þannig gæti það hugvit og það verkvit sem við höfum aflað okkur í þessum fyrirtækjum nýst okkur til útflutnings í stærri stíl en verið hefur hingað til. Á þetta vil ég leggja áherslu því að mér sýnist stundum þegar hv. stjórnarandstæðingar tala hér í þingsölum að minnimáttarkennd þeirra sé slík að öll þessi löggjöf, sem verið er að setja varðandi EES, hljóti að koma okkur í koll og einhverjir vondir útlendingar hljóti að steypa íslenskum fyrirtækjum í glötun í samkeppni sem hér verður um ýmis verkefni. Ég held þvert á móti að íslensk fyrirtæki undir stjórn harðduglegra manna, þar sem mjög gott fólk vinnur sem hefur safnað upp starfsþekkingu, eigi mikla möguleika erlendis þegar þau fá tækifæri til að keppa, ekki síst þar sem um er að ræða sérhæfð verkefni sem þróast hafa við íslenskar aðstæður. Önnur spurningin veit að því hversu mörg útboðsverk hefðu verið útboðsskyld hér á landi. Ég get því miður ekki svarað því með öðru en að benda á upplýsingar sem koma fram í greinargerð með frv. á bls. 9 undir kaflanum Um áhrif frv. á opinber innkaup hér á landi. Þar kemur fram hve mörg útboð varðandi vörukaup hafa verið auglýst á undanförnum árum sem hefðu farið yfir þau mörk sem getið er um í II. kafla frv. Það er um tuttugu útboð sem þar eru talin til. Jafnframt kemur það glögglega fram í greinargerð með frv. og kom einnig fram í framsöguræðu að allmörg verkefni og flest stærri verkefni hér á landi hafa verið boðin út á alþjóðlegum markaði. Þess vegna er ekki um neina breytingu að ræða í þeim efnum. Hv. þm. Kristín Ástgeirsdóttir, 18. þm. Reykv., spurðist fyrir um það hvort nægilegt væri að senda auglýsinguna, ég skildi spurninguna þannig, á einu tungumáli til útgáfustjórnar Evrópubandalagsins. Svo mun vera. Útgáfustjórn Evrópubandalagsins annast síðan dreifingu á auglýsingunni og ber allan kostnað af því. Í fjórða lagi var spurt um hlutverk Innkaupastofnunarinnar. Ég hef aðeins vikið að því áður hér en það var spurt að því hve stór hluti innkaupanna væri á íslenskum vörum sérstaklega. Því miður get ég ekki svarað þeirri fyrirspurn en ég veit að forstjóri og starfsfólk Innkaupastofnunar munu fúslega svara því og ég tel sjálfsagt að leita til þeirra um svör þegar kemur að vinnunni í hv. nefnd. Ég hygg þó að með sérstökum vörulýsingum sé hægt að stýra útboðum á tilteknum vörum með þeim hætti að íslensk fyrirtæki eigi auðveldara með að bjóða í og taka þátt í útboði. Varðand undirboð skal það sagt hér að undirboð eru óheimil. Ég skal hins vegar viðurkenna að það er ákaflega erfitt að sanna undirboð en séu þau sönnuð eða taldar sterkar líkur á undirboðum, eins og mig minnir að segi í tollalögunum, er fjmrh. heimilt að setja sérstakan undirboðstoll á slíkan varning sem hingað er fluttur. Þótt sjaldan hafi komið til þess að beita þessu ákvæði, a.m.k. aldrei í seinni tíð, er þetta ákvæði fyrir hendi. Mér er að vísu kunnugt hversu erfitt þetta mál er þegar um heildarútboð er að ræða en vil taka fram að að því er unnið mjög ákveðið innan Evrópubandalagsins og verður á Evrópska efnahagssvæðinu að gera öll viðskipti sem allra mest gagnsæ til að koma í veg fyrir ríkisstyrki og undirboð. Það er kannski einn helsti tilgangur með þessari viðskiptasamvinnu að koma í veg fyrir að einstaka ríkisstjórnir geti beitt brögðum eins og þeim að borga niður laun eða aðra kostnaðarþætti við vöru- og þjónustuframleiðslu. Íslendingar þekkja þetta ákaflega vel. Við þurfum ekki annað en líta á skipasmíðar til þess að sannfærast um það hvernig íslenskar skipasmíðastöðvar hafa lent í því að verða ekki samkeppnishæfar vegna þess, a.m.k. er því haldið fram og ég hef ekki séð neinn mótmæla því, að um hrein undirboð er að ræða í vissum skilningi og niðurgreiðslur með vissum hætti. Þá er Noregur nefndur til sögunnar og jafnvel nefndar prósentutölur í því sambandi, 10--15%, hvað þá þegar minnst er á Pólland en þar gegnir þó öðru máli því að ljóst er að vinnulaun í Póllandi eru aðeins lítið brot af því sem vinnulaun eru hér á landi. Það er full ástæða til þess að minnast á það hér og nú vegna umræðnanna sem orðið hafa um frv. að erlendum fyrirtækjum, sem mundu bjóða í verk hér á landi, er ekki heimilt að borga sínum starfsmönnum öðruvísi en íslenskum starfsmönnum þótt þeir fyrrnefndu séu erlendir. Það er skýrt tekið fram að það ber að greiða erlendu vinnuafli sams konar laun og gilda hér. Þannig verður ekki um það að ræða og það er ekki ætlunin að hægt sé að flytja hér inn ódýrt erlent vinnuafl frá löndum þar sem laun eru lág. Það má kannski halda því fram að þetta sé breyting hvað það varðar ef við hverfum frá því. Það hafa verið talin nokkur brögð að því að erlend fyrirtæki sem hafa unnið að sérstökum verkum hér, til að mynda ýmsir undirverktakar, hafi notað vinnuafl sem ekki fékk sams konar laun og sams konar kjör og Íslendingum bjóðast. Hvaða stærðir er um að ræða? Það er erfitt að tiltaka það en sé miðað við einhvers konar stórhýsi get ég ímyndað mér að stærðarmörkin svöruðu til húsrýmis sem væri 2.500--3.000 m² eða þar um bil. Þetta fer auðvitað allt eftir því hvers konar hús er um að ræða. Að öðru leyti geti ég ekki svarað því en það veit ég að þeir sem eru vanir slíkum útboðum þekkja mjög vel til þessara mála. Þegar spurt er um hvaða verksamninga þessi lög næðu ekki til veit ég til þess að hjá öðrum þjóðum er fyrst og fremst um það að ræða þegar öryggishagsmunir krefjast þess. Það er til að mynda ljóst að framkvæmdir á Keflavíkurflugvelli mundu ekki raskast við þetta og þetta hefur ekki þýðingu fyrir þá framkvæmd sem þar er nema íslenska og bandaríska ríkisstjórnin samþykki það. Það ætti því ekki að raska framkvæmdum þar en hefur ekkert með það að gera hvaða íslenskir verktakar taka að sér verkefni á Keflavíkurflugvelli. Verkkaupinn þar er yfirleitt alltaf varnarliðið eða Mannvirkjasjóður NATO. Þess vegna ná lögin ekki til þessara aðila. Hv. þm. Svavar Gestsson lagði hér orð í belg og reyndar hefur nokkru af því sem hann kom fram með í sinni ræðu verið svarað af hv. 1. þm. Reykn. Það má benda á að Íslendingar hafa það fram yfir útlendinga að hér eru tæki og tól, hér er reynsla og við njótum þess að eiga fjarlægðarvernd. Við þurfum ekki að flytja eins mikið að eins og þeir sem hingað kynnu að koma til að taka að sér verk. Þá er það ljóst að mörg stærri íslensk fyrirtæki eiga samstarf við erlend fyrirtæki og í sumum tilvikum er um þá samvinnu að ræða að stofnað er til nýrra fyrirtækja sem eru í sameign íslenskra og erlendra aðila o.s.frv. Þá er í raun og veru ekki verið að fara á bak við eitt eða neitt, dótturfyrirtæki, sem svo eru kölluð og með eignaraðild Íslendinga, eru félög sem er ósköp eðlilegt að stofna til hér á landi á sama hátt og við hljótum að stofna félög með erlendum aðilum á erlendri grund. Sem betur fer hafa Íslendingar haft þá framsýni á undanförnum árum að reyna að ná verkum annars staðar. Ég minni þar á starfsemi Virkir-Orkint í því sambandi sem hefur verið að leita fyrir sér og reyndar náð verkum víða þótt ekki sé á Evrópska efnahagssvæðinu heldur fyrst og fremst í öðrum heimshluta. Ég ætla ekki að ræða hér um prentfrelsið. Það er hægur vandinn hjá nefndinni að kanna það og leita upplýsinga hjá þeim sem eru sérfræðingar í stjórnarskrá íslenska lýðveldisins. Það vita þó allir að takmarkanir eru á prentfrelsi af ýmsum ástæðum þótt grundvallarreglan sé að höft á prentfrelsi megi eigi í lög leiða. En það eru auðvitað til ýmsar takmarkanir. Eins og allir vita er bannað að birta sumt á prenti og í vissum tilvikum eru menn skaðabótaskyldir fyrir að birta hluti á prenti. Við verðum að átta okkur á því að hér er verið að gæta svokallaðrar jafnræðisreglu. Það er í raun og veru ekki verið að banna mönnum að birta eitt eða neitt heldur að banna mönnum að birta hluti fyrr en ákveðin dagsetning er runnin upp. Annað dæmi um þetta, sem mér flýgur í hug nú, og það veit hv. 9. þm. Reykv., er að þegar alþjóðastofnanir ýmsar senda frá sér skýrslur, þar á meðal OECD, senda þær skýrslur til ríkisstjórna. Skýrslurnar eru prentaðar í ákveðnum löndum. Þeir sem fá skýrslurnar í hendur mega ekki birta þær fyrr en á tilteknum degi. Það er bannað og það gilda almenn lög um það ef menn brjóta slíkt bann. Það er slíkt bann sem hér er um að ræða. Það er verið að segja að ákveðnar upplýsingar megi ekki birtast fyrr en á tilteknum degi en bannið gildir ekki að öðru leyti. Þegar minnst er á orðið upplýsingar í lagagreininni er að sjálfsögðu átt við að það sé ekki verið að gera upp á milli aðila þannig að ítarlegri og betri upplýsingar birtist af hálfu útboðsaðila í íslenskum blöðum sem þeir, sem starfa á Evrópska efnahagssvæðinu, hafa ekki tækifæri til að sjá. Þannig ber að lesa þennan lagatexta og ef hv. nefnd sem fær málið til meðferðar telur að þarna þurfi að breyta orðum er að sjálfsögðu ekkert við því að segja, en þetta er, eins og allir hljóta að sjá, það sem við er átt í frumvarpsgreininni. Virðulegi forseti. Ég tel að ég hafi a.m.k. rætt um flestar þær fyrirspurnir sem til mín var beint í þessum umræðum. Ég skal ekki fullyrða að ég hafi svarað þeim öllum en vonast til þess að þessi 1. umr. hafi þó orðið til þess að málið hafi skýrst og geti nú gengið til hv. efh.- og viðskn. og til 2. umr.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem fram kom hjá hæstv. fjmrh. að þessi samningur gengur auðvitað í báðar áttir. Íslendingar verða að taka á sig ýmsar skyldur samkvæmt honum en þeir hafa líka möguleika til þess að leita út. Það er einu sinni skylda okkar þingmanna að reyna að átta okkur á því hvað frv. af þessu tagi þýðir og hvað það hefur í för með sér fyrir íslenskt atvinnulíf. Og það vill svo til að ástand hér á landi er ekki beysið. Hér eru samdráttartímar og ekki útlit fyrir að úr því dragi á næstunni og því er ástæða til þess að hafa verulegar áhyggjur af verktökum og þeim sem standa í slíkum framkvæmdum. Staða fyrirtækjanna kann að rýra möguleika þeirra til þess að leita til útlanda til að bjóða í verk þar. Hæstv. fjmrh. komst svo að orði að stjórnarandstaðan væri altekin af minnimáttarkennd og sæi fyrir sér vonda útlendinga sem myndu steypa Íslendingum í glötun. Þetta er auðvitað alrangt. Við erum fyrst og fremst að skoða þetta mál eins og önnur frá öllum hliðum og reyna að gera okkur grein fyrir afleiðingum þess. Eins og margoft hefur komið fram hér í þessari umræðu skortir mjög á svör hjá ráðherrum, hverjir sem þeir eru, um áhrif samningsins um hið Evrópska efnahagssvæði og einnig áhrif fylgifrumvarpanna sem honum fylgja. Hæstv. ráðherra hefur mikla trú á íslenskum verktökum og vonandi er eitthvað raunhæft í þeirri trú. Hann sagði að hér væri mikið til af tækjum og tólum en þau úreldast auðvitað. Meðan staða fyrirtækjanna er svona léleg eiga þau erfitt með að endurnýja sinn tækjabúnað og fjarlægðin gerir það náttúrlega að verkum að tæki eru dýrari hér en annars staðar. Staða fyrirtækjanna er því einfaldlega svo mismunandi eftir því hvar er í Evrópu. Ég veit að áhyggjuefni þeirra sem eru í verktakabransanum er hin mismunandi staða fyrirtækjanna úti í Evrópu og hér á landi gagnvart þessum breytingum, sem auðvitað er verið að innleiða hér, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Mér þykir það leitt að hv. þm. skyldi taka það illa upp þegar ég talaði um minnimáttarkenndina og ég get auðvitað dregið þau orð til baka. Ég skil það vel að stjórnarandstaðan vilji skoða þessi mál frá öllum hliðum. Ég get þó ekki látið hjá líða að benda á að einn aðili situr í þingsalnum sem hefur af þessum málum verulega reynslu. Það er 1. þm. Reykn. Hann tók þátt í umræðunni og ég held að orð hans hljóti að vega þungt í þessari umræðu, svo mikið og vel þekkir hann til verktakastarfseminnar hér á landi. Varðandi þann tækjakost sem minnst var á á ekki að vera hægt að erlendir aðilar sem þurfa að flytja inn tæki til landsins flytji þau hingað þannig að þau verði á öðrum kjörum, ódýrari, en þau tæki sem fyrir eru í landinu því að íslensk lög eiga ekki að gera upp á milli manna í þessum efnum.

Virðulegi forseti. Við erum auðvitað bæði að horfa til fortíðar og framtíðar í þessum efnum. Nú er ég ekki mjög vel að mér í verðlagi á stórtækum vinnuvélum en ég þykist þó vita að þær séu býsna dýrar hér á landi. Ég heyri að fjmrh. vitnar í sinn sérfræðing í þessum málum og það er vel. En mig langaði til að bæta við einu atriði sem fram kom í máli ráðherrans áðan. Það er varðandi það að menn fari að flytja inn erlent vinnuafl. Það er auðvitað rétt að samningurinn gerir ráð fyrir því að sömu laun séu greidd, hvort sem menn eru Íslendingar eða útlendingar. En það vill nú svo til að taxtalaun hér á landi eru afar lág og þegar til kemur munu launagreiðslur til útlendinga væntanlega miðast við taxtalaunin. Það er auðvitað gengið út frá samningum. En ég verð að segja það að miðað við launakjör hér á landi og það sem tíðkast úti í Evrópu, þá held ég að ekki sé ástæða til að hafa miklar áhyggjur af þessu efni því að vinnuafl á Íslandi er að verða með því ódýrasta sem finnst í álfunni.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað grundvallarmunur á því hvort menn eru í þessum efnum að fara á bak við lög eða nota sér holur í lögum eða gera hluti samkvæmt lögum. Það er nauðsynlegt fyrir Alþingi að gera sér grein fyrir því að það er dálítill munur á því tvennu, hvort menn sveigja fram hjá lagabókstafnum eða hvort menn gera hluti samkvæmt lögum. Alþingi verður að vita hver er munurinn á lögum og ekki lögum, að ég segi nú ekki ólögum. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir það og ég skil hans orð svo að hann hafi opnað fyrir það að þessar málsgreinar sem ég vitnaði til varðandi ritskoðunina verði endurskoðaðar. Það stendur hér: ,,Jafnframt er óheimilt að birta í innlendum fjölmiðlum aðrar upplýsingar um innkaupin en þær sem koma fram í Stjórnartíðindum Evrópubandalagsins.`` Hér er um að ræða altækt bann við því að birta aðrar upplýsingar í innlendum fjölmiðlum en þær sem standa í auglýsingunum og ég segi: Þetta stríðir auðvitað gegn stjórnarskránni um prentfrelsi, ritfrelsi og skoðanafrelsi og hefur ekkert með það mál að gera hvort menn vilja mismuna verktökum eða ekki. Málið er ósköp einfaldlega þannig að eins og þetta stendur hér, þá er verið að banna mönnum að birta þær upplýsingar sem þeir vilja um starfsemi þessara verktaka og tilboð. Mér þætti fróðlegt að vita hvernig fjmrn. ætlaði sér, eins og ég sagði hér fyrr í dag, að framkvæma það ritskoðunarákvæði sem hér er á ferðinni. Ég tel hins vegar mikilvægt og prófsteinn á meðferð málsins í heild hvort þingið fær að laga þessi ósköp því að hér er bersýnilega um að ræða hlut sem getur ekki staðist. Það er ekki hægt að banna mönnum að skrifa það sem þeim sýnist á Íslandi. Það er óheimilt samkvæmt stjórnarskrá lýðveldisins Íslands.

Virðulegi forseti. Ég get ekki fallist á að verið sé að tala um ritskoðun í þessu sambandi. Ég held að það sé af og frá. Það er a.m.k. önnur lögfræði en sú sem ég lærði á sínum tíma. Þegar litið er á lagatexta verða menn að skoða í hvaða samhengi hann er skrifaður. Meira að segja sum orð og vissar setningar hafa þýðingu eftir umhverfinu. Í lok d-liðar 2. gr. frv. stendur: ,,Sendingardagur skal koma fram í auglýsingunni. Jafnframt er óheimilt að birta í innlendum fjölmiðlum`` --- og svo undirstrika ég næstu orð, ,,aðrar upplýsingar um útboðið en þær``, undirstrikun er lokið, ,,sem koma fram í Stjórnartíðindum Evrópubandalagsins.`` Hér er einungis verið að segja að óheimilt sé að birta frekari og betri upplýsingar um þetta útboð og verk í innlendum fjölmiðlum en annars staðar og hefur eingöngu með upplýsingar að gera sem sendar eru frá þeim sem standa að útboðinu til þess að gæta þessarar jafnræðisreglu. Almennar upplýsingar, frásagnir blaða um verkið, ganga ekki á svig við þessa lagagrein. Hér er einungis um að ræða upplýsingar um útboðið í skilningi þessarar lagagreinar ef frv. verður að lögum.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjmrh. er sem betur fer aðeins að draga í land í þessu máli. Staðreyndin er náttúrlega sú að það sem hann er að segja er t.d. þó það að óheimilt sé að birta í blöðum á útboðstímanum upplýsingar um þá kauptaxta sem eru á bak við tilboðin frá einstökum verktökum frá hinum ýmsu löndum sem hugsanlega eiga aðild að tilboðinu vegna þess að kauptaxtarnir eru partur af útboðsskilmálunum. Kauptaxtarnir eru partur af tilboðsforsendunum. Ef hæstv. fjmrh. á við þetta er það bersýnilega svo að það stangast á við stjórnarskrána. Þess vegna kemst hann auðvitað ekki hjá því að leiðrétta þetta. Vandinn er auðvitað sá að menn hafa verið að þýða þessa texta Evrópubandalagsins á handahlaupum að undanförnu. Þar hafa margir unnið gott verk og við erfiðar aðstæður. Og ég er sannfærður um að þess eru dæmi, hæstv. fjmrh., svo ég segi nú ekki meira, að menn hafa kannski flýtt sér um of. Og það kemur ekkert við þeirri lögfræði sem hæstv. fjmrh. lærði að ég tel nauðsynlegt að Alþingi fái a.m.k. tækifæri og möguleika til þess að vanda sig betur en mönnum hefur tekist í sumum þeim setningum sem koma fram í þessum texta hér og reyndar ýmsum öðrum. Ég skora þess vegna á hæstv. fjmrh. að stuðla að því að þessi vitleysa verði leiðrétt því hvað sem öðru líður, þá getur þetta valdið misskilningi og ég geri ráð fyrir því að hæstv. fjmrh. vilji standa þannig að málum að girt sé fyrir slíkt hvað sem girðingum líður að öðru leyti.

Virðulegi forseti. Ég vil einungis þakka hv. þm. fyrir hans ábendingar sem ég tel gagnlegar. Ég vona að það hafi komið skýrt til skila hvað er átt við í lagagreininni og ég vænti þess að hinn mikli áhugi sem þingmaðurinn sýnir á því að þýðingar séu sem allra bestar á þessum sáttmála og lagafrumvörpum verði til þess að greiða fyrir þessu máli og öðrum málum tengdum Evrópska efnahagssvæðinu sem eru til meðferðar á hinu háa Alþingi.