Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er flutt til staðfestingar á brbl. nr. 73 frá 1. júní 1970, en þau voru breyting á l. nr. 4 frá 28. febr. 1966, um útflutningsgjald sjávarafurða. Umrædd brbl. voru á sínum tíma sett vegna hins erfiða fjárhags, sem Tryggingasjóður fiskiskipa var kominn í um þessar mundir og hafði reyndar búið við erfiða aðstöðu um lengri tíma. Aðalbreytingin, sem í brbl. fólst, er hækkunin, sem átti sér stað á magngjaldinu, en það var hækkað úr 1360 kr. í 1500 kr. á tonn. Þá var gjald samkv. 2. tölul. 2. gr. hækkað úr 3% í 4% og skyldi ákvæði það taka gildi frá 1. jan. 1971, og frá sama tíma var heimilað að draga frá fob-verðmæti saltsíldar vegna umbúðakostnaðar 300 kr. fyrir hver 100 kg innihalds. Þá er með frv. því, sem hér liggur fyrir, gert ráð fyrir þeirri breytingu frá áður gildandi lagaákvæðum, að útflutningsgjald af óverkuðum saltfiski lækki og verði magngjald eins og af freðfiski þannig, að í stað 7% gjalds af fob-verðmæti komi 1500 kr. magngjald. Þegar útflutningsgjöldin voru ákveðin með l. nr. 79 31. des. 1968 að afstaðinni gengisbreytingu, var talið, að höfð hefði verið hliðsjón af því, að saltfiskframleiðslan byggi við hagstæðari rekstrargrundvöll miðað við gildandi söluverð en freðfiskurinn. Nú er hins vegar talið, að þessi mismunur sé ekki lengur fyrir hendi og því eðlilegt að jafna þessi gjöld. Til viðbótar þessu er um breytingu að ræða frá því, sem var í brbl. og fyrri ákvæðum, að útflutningsgjald af söltuðum grásleppuhrognum verði nú 6% af fob-verði í stað magngjaldsins áður. Stjórn tryggingasjóðsins telur, að útflutningsgjald af söltuðum grásleppuhrognum hafi verið óeðlilega lágt miðað við þau útgjöld, sem sjóðurinn hefur vegna þeirra báta, sem grásleppuveiðarnar stunda. Eins og fram kemur í nál. frá sjútvn., hefur n. athugað mál þetta og sent það til umsagnar. Það hefur komið fram, að þær breytingar, sem hér er lagt til, að gerðar verði á frv. því, sem fyrir liggur, eiga rætur sínar að rekja til samkomulags, sem gert var milli aðila, og á þeim forsendum hefur verðlagsráð sjávarútvegsins lagt þau gjöld, sem í frv. felast, að viðbættu því, sem fram kemur í brtt. n. á þskj. 365 og 375, til grundvallar við verðákvörðun á fiski, sem einróma var ákveðin af hendi verðlagsráðsins fyrir síðustu áramót. Í brtt. n., eins og fram kemur á þskj. 365 og 375, er lagt til í fyrsta lagi, að magngjaldið hækki úr 1500 kr., eins og það er í frv., í 1900 kr. Þá leggur n. til, að saltsíld falli undir 6% gjaldaflokkinn í stað 8%, og umbúðafrádrátturinn verði 500 kr. miðað við 100 kg innihalds í stað 300 kr., og að dómi n. er hér um hliðstæða leiðréttingu að ræða og lagt er til um saltfiskinn. Að lokum er, eins og fram kemur á þskj. 375, lagt til, að l. taki gildi þegar, en ákvæði l. gildi hins vegar frá 1. jan. 1971. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja frekar um mál þetta, en vænti þess, að till. n. verði samþykktar og frv., þannig breyttu, vísað til 3. umr.



Herra forseti. Frv. þetta er staðfesting á brbl. um breyt. á l. nr. 74 frá 28. maí 1969, um breyt. á l. nr. 77 28. apríl 1962, um Aflatryggingasjóðs sjávarútvegsins. Efni frv. felur í sér þá breytingu á gjaldi til sjóðsins vegna áhafnadeildar, að það hækkar um 1/2 % og verður þá 11/2%. Breyting þessi var gerð vegna erfiðs fjárhags áhafnadeildarinnar og hefur Verðlagsráð sjávarútvegsins tekið tillit til þessa við verðákvörðun á fiskinum. Er gert ráð fyrir, að þessi hækkun útflutningsgjaldsins muni nægja til þess að mæta útgjöldum deildarinnar. Sjútvn. mælir einróma með því, að frv. verði samþykkt óbreytt, eins og fram kemur á nál. og leggur til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr.

Menntmrh. (Gylfi Þ. Gíslason) : Herra forseti. Gildandi lög um Stýrimannaskólann í Reykjavík eru frá árinu 1966. Engu að síður er nú orðið tímabært að endurskoða þá lagasetningu. Þess vegna skipaði menntmrn. á s.1. sumri þriggja manna n. til þess að endurskoða lögin og voru skipaðir í n. þeir Jónas Sigurðsson skólastjóri, formaður, Sigurður J. Briem fulltrúi í menntmrn. og Garðar Þorsteinsson stýrimaður, tilnefndur af Farmanna– og fiskimannasambandi Íslands. Hefur n. þessi samið þetta frv. og er það flutt eins og n. gekk frá því. Aðalbreytingarnar, sem felast í þessu frv. miðað við gildandi lög, eru fólgnar í því, að felld er niður upptalning á námsefni fyrir einstök próf. Telur n., að slík upptalning eigi betur heima í reglugerð, enda sé nauðsynlegt að hafa svigrúm til breytinga á námsefni í sérskóla eins og Stýrimannaskólanum, án þess að til lagabreytingar þurfi að koma. Þá er í frv. gerð nokkur breyting á inntökuskilyrðum í skólann. Ákvæðum gildandi 1. um almenn inntökuskilyrði er haldið, en í þessu frv. er þess jafnframt krafizt, að umsækjendur hafi lokið gagnfræðaprófi eða hliðstæðu prófi. Jafnframt er heimilað að halda námskeið við skólann fyrir þá, sem ekki hafa gagnfræðapróf eða hliðstætt próf. Skal námskeið þetta standa í minnst fjóra mánuði og námsgreinar vera stærðfræði, eðlisfræði, íslenzka, enska og danska. Á námsefnið að vera miðað við það, sem kennt er til gagnfræðaprófs í þessum greinum. Standist nemandinn lokapróf þessa námskeiðs með tilskilinni einkunn, veitir það rétt til setu í 1. bekk, ef öðrum almennum inntökuskilyrðum er jafnframt fullnægt. Fram að þessu hafa menn komið í Stýrimannaskólann með mjög misjafna bóklega undirstöðumenntun, allt frá barnaprófi til stúdentsprófs. Þar sem inntökuskilyrði um bóklegan undirbúning hafa fram að þessu ekki verið nein, hefur í aðalatriðum orðið að miða námsefni við þá, sem minnsta undirbúningsmenntun hafa haft. Þess vegna hefur farið of mikill tími í námsefni, sem nemendur hefðu átt að vera búnir að læra í öðrum skólum. Sú skipan, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, ætti að geta brúað, a.m.k. að nokkru leyti, bilið milli þeirra, sem misjafnan undirbúning hafa. Við það vinnst, að meiri tími verður til ráðstöfunar fyrir sérgreinar skólans, sem þegar er byrjað að kenna í 1. bekk. Engu að síður verður námið erfitt fyrir þá nemendur, sem takmarkaðan bóklegan undirbúning hafa í stærðfræði, eðlisfræði og tungumálum, svo að aðkallandi er orðið að lengja námstímann fyrir þá og enn fremur að auka námsefnið, bæði fyrir farmenn og fiskimenn. Ef þetta frv. nær fram að ganga, eins og ég vona fastlega, er gert ráð fyrir því, að námsefni 2. bekkjar farmannadeildar og 2. bekkjar fiskimannadeildar verði samræmt, þannig að sömu skipstjórnarréttindi fáist eftir nám í þessum deildum. Er þessi skipan ráðgerð, með hliðsjón af því, að hér á landi eru nánari tengsl milli farmanna og fiskimanna en hjá öðrum þjóðum. Hér er sama skólanum ætlað að mennta báða aðilana, en annars staðar eru yfirleitt sérstakir skólar fyrir hvora aðilana um sig. Ráðgert er, að námsefni og námstími í 2. bekk framhaldsdeildar og 2. bekk fiskimannadeildar verði sá sami, 7 1/2 mánuður, en nú er aðeins um 6 mánaða nám að ræða í 2. bekk framhaldsdeildar, en 7 1/2 mánaðar nám í 2. bekk fiskimannadeildar. Réttindi eru hin sömu, þ.e.a.s. skipstjórnarréttindi á fiskiskipum, af hvaða stærð sem er og hvar sem er og skipstjórnarréttindi á kaupskipum allt að 400 rúmlestum í innan- og utanlandssiglingum, eða sams konar og fiskimannapróf upp úr 2. bekk veitir nú. Þá verða undirstýrimannsréttindi á kaupskipum og varðskipum ekki tímabundin, eins og nú á sér stað. Skipstjórnarréttindi á hverja tegund skipa munu þó ekki verða veitt nema eftir ákveðinn siglingatíma á viðkomandi skipategund, þannig að ekki yrðu veitt skipstjórnarréttindi á fiskiskipum nema eftir ákveðinn siglingatíma á slíkum skipum og ekki réttindi á kaup- eða varðskipum nema eftir ákveðinn siglingatíma á þeim skipum. En til þess að þessi skipun geti komizt á, þarf jafnframt að gera breytingar á lögum um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna nr. 52 frá 1968. Ef þetta frv. nær fram að ganga, mundu væntanlega verða gerðar till. um breytingar á þeim lögum. Ég held, að allir þeir, sem láta sig Stýrimannaskólann og menntun skipstjórnarmanna nokkru skipta, séu sammála um, að ákvæði þessa frv. séu til verulegra bóta frá þeirri skipan, sem nú gildir. Þess vegna leyfi ég mér að vænta þess, að hið háa Alþ. taki þessu máli vel og afgreiði það nú þegar á þessu þingi. Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að óska þess, að málinu verði að lokinni þessari 1. umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.