Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það til jarðræktarlaga, sem hér liggur fyrir, er stjfrv., flutt í hv. Ed. Að stofni til er frv. unnið af nefnd kjörinni af Búnaðarþingi. Og Búnaðarþing sjálft hefur um málið fjallað, en það hafði óskað heildarendurskoðunar á jarðræktarlögunum. Hv. Ed. gerði þá breytingu að fella niður IV. kafla frv. um erfðaleigulönd. Breytingin var gerð shlj. og á þeim forsendum, að ákvæði þess kafla séu nú óvirk orðin. Aðrar breytingar, sem hv. Ed. gerði á þessu frv., eru óverulegar, nánast orðalagsbreytingar. Þær voru einnig gerðar shlj. Landbn. þessarar hv. d. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. gat um, hefur ríkt mikil eining um þetta frv. hér á hv. Alþ. Skal því ekki lengja umr. um það mjög mikið, aðeins fara um það nokkrum orðum. Ég tel að þetta frv. sé dæmi um þróun, sem stefnir í rétta átt, en ekki neina sérlega stökkbreytingu. Það má segja, að það sé í samræmi við það markmið, sem fjallað er um. Í ræktunarmálum er sjaldnast um örar stökkbreytingar að ræða, heldur tiltölulega hægfara þróun í rétta átt, þegar bezt lætur. Að sjálfsögðu er, eins og menn vita, stofn jarðræktarlaganna gamall. Hann á rætur sínar að rekja allt aftur undir 1920, þó að á lögunum hafi að sjálfsögðu verið gerðar breytingar á seinni árum í samræmi við þá þróun, sem orðið hefur, sérstaklega í túnrækt. Endurskoðunin byggist á ályktun Búnaðarþings frá 1971. Búnaðarþing benti á nokkur atriði, sem það taldi, að sérstaklega bæri að skoða við þessa athugun og endurskoðun. Hygg ég, að sú nefnd hafi unnið gott verk. Það er bent á nokkur atriði, sem sérstaklega hefur verið hugað að, svo sem það, að leitazt er við að gera ákvæðin um ríkisframlag einfaldari og skýrari en þau hafa verið, svo að þau orki ekki tvímælis. Benda má á nýmæli, sem frv. fjallar um, m. a. er tekið upp framlag til hagaræktar. Hygg ég, að flestir muni hugsa gott til glóðarinnar í þessum efnum og styðja þessa viðleitni, því að við vitum það allir, að ræktun úthagans getur a. m. k. stuðlað að því að létta beit af túnum, sem oft er ofbeit. Og mikil túnbeit, sérstaklega á harðindavörum, mun stuðla m. a. að stóraukinni kalhættu. Þá hefur verið horfið að þeirri skoðun Búnaðarþings að hætta við að miða upphæð framlags til nýræktar við ákveðna túnstærð. En þessi mörk, sem lengi voru í lögum, voru afnumin með breytingum, sem gerðar voru á stofnlánadeildarlögunum á s. l. ári. Það er alkunna, þegar spurt er um, hvort einhver jörð eigi framtíð fyrir sér, að þá er iðulega miðað við tvennt. Verður jörðin aðnjótandi rafmagns í náinni framtíð og hefur hún upp á næg ræktunarskilyrði að bjóða? Það eru ekki nema sérstakar jarðir án ræktunarskilyrða, sem eiga nokkra framtíð fyrir sér. Ég vil ekki hafa þessi orð miklu fleiri. Mér fannst ástæða til þess að segja nokkur orð um svona merkt mál. Það mætti miklu fleira um málið ræða. Það er ánægjulegt til þess að vita, að um það hefur ríkt eining hér á hv. Alþ. Eins og ég sagði áðan, tel ég það ekki marka nein sérstök tímamót eða stökkbreytingu, heldur vera dæmi um þá jákvæðu þróun, sem átt hefur sér stað í ræktunarmálum undanfarin ár. Þess vegna fagna ég frv., styð það og vona, að það bendi til réttrar þróunar í ræktunarmálum landsins.



Herra forseti. Áðan, þegar þetta frv. kom til 2. umr., sá ég, að frsm. þess máls hafði beðið um orðið við 1. málið á dagskránni, frv. um námulög, og mér varð það á, að ég heyrði alls ekki, þegar forseti frestaði umr. um það frv., og vissi ekki fyrr en þessi sami þm. var kominn hér í ræðustólinn vegna næsta máls á dagskrá, en 2. umr. um þetta stórmál var lokið á sennilega nálægt 40 sekúndum. Þess vegna ætlaði ég að passa mig á því að ná forseta áður en hann sliti umr. núna, og hefur mér heppnazt að komast í ræðu stólinn í sambandi við afgreiðslu þessa máls, þó að það sé á síðasta snúningi. Það hafa orðið nokkrar deilur í sambandi við þetta frv. og þó einkum í sambandi við stjórn þessarar stofnunar. Það hefur verið lögð á það mikil áherzla af hæstv. iðnrh„ að sagt er, að frá þessu verði engan veginn hvikað, sem hann hefur einu sinni ákveðið, að gert skuli, þrátt fyrir það að sú nefnd, sem núv. hæstv. ríkisstj. skipaði skömmu eftir valdatöku sína til þess að kanna ástand og horfur í niðursuðuiðnaðinum og sem samið hefur þetta frv., sú nefnd hafi rætt við framleiðendur 30. nóv. á s. l. ári og þar hafi komið fram mjög ákveðin gagnrýni í sambandi við þessi ákvæði í því frv., sem þeir félagar höfðu samið. Í fundargerð frá þessum fundi segir, að einn nm., Ólafur Hannibalsson, hafi sagt, að hann teldi ekki óeðlilegt, að komið hefði fram gagnrýni á, að ríkisstj. ætti meiri hl. í stjórn útflutningsmiðstöðvarinnar. Taldi hann þetta engan veginn vera fastbundið og nefndina vera reiðubúna til viðræðna um þetta mál. Benti Ólafur á þá till., að ríkið skipaði tvo menn í stjórn og annar þeirra væri formaður stjórnarinnar. Þetta er bókað á þessum fundi. Annar nm., sem var fundarstjóri á þessum fundi, Steingrímur Hermannsson, segir um þetta atriði í þessari fundargerð: Var hann bjartsýnn á, að hægt yrði að ná samkomulagi um, að meiri hl. hennar (stjórnarinnar) yrði í höndum framleiðenda. Þar með lýstu tveir af þrem fulltrúum í þessari nefnd, sem ríkisstj. skipaði, yfir því, að þeir væru hlynntir því, að framleiðendur ættu meiri hl. í stjórn þessarar stofnunar. Hins vegar sagði annar þessara manna, sem sæti á á Alþ., í umr. í Ed., sem ég las nýlega, að hann hefði orðið í minni hl. í nefndinni. Ég verð nú að segja það, að ég á ákaflega bágt með að skilja það, að þegar tveir nm. af þrem lýsa yfir því, að þeir vilji gera þessa breytingu, en einn mun þá sennilega hafa verið á móti, þá hafi þessir tveir orðið í minni hl., en þessi eini hafi skipað meiri hl. Það getur vel verið, að þetta séu orðin úrelt fundarsköp og stjórnvísindi og vizka, sem ég er að nefna, en ef þetta er orðin ný regla, þá væri fróðlegt og mjög ánægjulegt, ef okkar ágæti og glöggi hæstv. iðnrh. skýrði hv. þd. frá því, hvernig þetta geti átt sér stað. Það er mikið talað um, að það sé eðlilegt, þar sem ríkissjóður kemur til með að leggja fram mikið fjármagn til slíkrar stofnunar sem þessarar, að hann eða ríkið eigi meiri hl. í stjórninni. En því er auðvitað við að bæta, að það yrðu auðvitað engar vörur til að selja, ef ekki væru verksmiðjur og hráefnið, sem þar yrði framleitt og síðan selt af þessari stofnun. Þess vegna verður auðvitað að líta á þessa stofnun sem heild, líta á undirstöðu þessarar stofnunar, sem er auðvitað veiðarnar og verksmiðjurnar, þannig að auðvitað er það miklu minna fé, sem ríkissjóður mun í heild leggja til þessarar atvinnugreinar. Og nú má spyrja: Hvernig stendur á því, að það er ágreiningur um þetta atriði? Ég fyrir mitt leyti er alger andstæðingur þess, að ríkisvaldið skipi meiri hl. í stjórnum sölusamtaka atvinnuveganna, því að það hefur farið bezt á því, að sölusamtök framleiðenda sjálfra hefðu forustu um sölu á sjávarafurðum, hefðu forustu um sölu á öllum útflutningsafurðum okkar, og ég held, að það verði affarasælast, að svo verði einnig í sambandi við þessa stofnun. Hins vegar má nefna, að það hefur verið gerð sú breyting á, að ríkið ætlar að afsala sér eftir fimm ár meiri hl. í stjórn þessarar stofnunar, þegar niður falla framlög og tekjur af útflutningsgjaldi, sem ég ætla síðar að koma að. Ég tel það vera til bóta, en hefði auðvitað verið því fylgjandi, eins og ég er búinn að segja, að meiri hl. sölusamtakanna væri í höndum framleiðenda sjálfra. Ég vil því leyfa mér að flytja þá brtt. hér við 3. umr., við 4. gr. frv., að 3. mgr. 4. gr. orðist þannig: „Að þremur árum liðnum frá gildistöku laganna skulu ákvæði seinustu mgr. um stjórn stofnunarinnar breytast þannig, að þrír stjórnarmeðlimir verði tilnefndir af aðalfundi fulltrúaráðs, en tveir af ráðh. samkv. nánari ákvörðun ríkisstj.“ Þetta er í raun og veru engin breyting frá því sem er núna í frv., að öðru leyti en því, að í stað fimm ára komi þrjú ár. Ég hef því miður ekki getað látið vélrita till., því að ég þorði ekki að fara fram, ég vissi ekki nema forseti laumaðist til þess að afgreiða málið. Kannske segir hæstv. iðnrh. hér á eftir, að það sé allt í bezta lagi, að ríkisvaldið hafi stjórn þessarar stofnunar, ríkisvaldið muni vanda mjög valið á þeim fulltrúum, sem eiga að stjórna þessari stofnun. Ég segi fyrir mitt leyti, að ég er nú ekki svo kreddubundinn, að ég gæti ekki vel sætt mig við það, ef ég mætti treysta því, að það væru valdir í þessi störf menn með þekkingu á þessari atvinnugrein og menn með þekkingu á útflutningsverzlun almennt, menn, sem hefðu bæði áhuga og tíma til að sinna því. En þegar ég sá á s. l. sumri, að ríkisstj. skipaði nefnd til þess að kanna ástand og horfur í niðursuðuiðnaði, og þegar ég sá, hvaða menn ríkisstj. valdi til þessa verkefnis, þá vantreysti ég henni alveg fyllilega til þess að skipa hæfa menn sem stjórnendur þessarar stofnunar. Og með allri virðingu fyrir öllum þessum þremur mönnum, sem hver fyrir sig og allir þrír eru mætir menn og hafa þekkingu á ýmsum sviðum, þá held ég, að sé óhætt að segja, að enginn þeirra hafði minnstu þekkingu á niðursuðuiðnaði eða útflutningsverzlun, enda er það táknrænt, að skírnarnöfn þessara þriggja manna eru Ragnar, Ólafur og Steingrímur og það mátti stytta í rós, enda hefur þetta frv. verið mikið rósaverk frá því að það fyrst sá dagsins ljós, þó að það hafi tekið töluverðum breytingum til þess betra frá því, sem þeir fyrst lögðu til, því að það var tekið nokkurt tillit til sjónarmiða framleiðenda á þeim fundi, sem nefndin hélt með þeim. En það er eitt, sem sýnir líka glöggt, hvað þessir ágætu menn hafa verið gersamlega ókunnugir því, sem þeir voru að fjalla um, og ég furða mig á því, að það skuli hafa hlotið samþykki ríkisstj. að leggja til, að á næstu fimm árum skuli öll útflutningsgjöld af niðursoðnum og niðurlögðum sjávarafurðum og söltuðum grásleppuhrognum vera undanþegin hinum almennu ákvæðum um útflutningsgjöld, en renna þess í stað í sérstakan sjóð til eflingar niðursuðu- og niðurlagningariðnaðinum og útflutningi hans samkv. 7. gr. Þetta sýnir eðlilega, að menn, sem ekki eru inni í þessum málum, hafa ekki vitað það, að útflutningsgjöldin renna til ákveðinnar starfsemi. Samkv. frv., sem gerð var nokkur breyting á og lagt var hér fyrir og afgr. á þingi í vetur, er varið af þessu útflutningsgjaldi 82% til greiðslu á vátryggingariðgjöldum fiskiskipa og í 11.4% til Fiskveiðasjóðs Íslands og 3.1% til Fiskimálasjóðs og sömuleiðis smáhluta til byggingar haf- og fiskirannsóknaskips, byggingar rannsóknastofnana sjávarútvegsins, til Landssambands ísl. útvegsmanna og til samtaka sjómanna samkv. nánari reglum, sem sjútvrn. setur. Nú er ástandið þannig með þennan útflutningssjóð, að höfuðútgjöld hans eru greiðsla á vátryggingariðgjöldum og þennan sjóð vantar sennilega hátt í 100 millj. til þess að standa við skuldbindingar sínar í sambandi við greiðslu útflutningsgjalda. Og það hefur ekki farið fram hjá hæstv. iðnrh., þegar hann lagði þetta frv. fyrir Ed., að þessi sjóður væri illa á vegi staddur, því að hann segir, að útflutningsgjöld, sem til falla samkv. 6. gr., muni á óbeinan hátt vafalaust lenda á ríkissjóði, vegna þess að þau eru tekin af sjóði, sem stendur undir tryggingum fiskiskipa og er févana, og verður þar vafalaust að koma til aðstoð ríkisins einnig til þess að jafna þau met. Þetta sagði hæstv. iðnrh. í Ed., þegar þetta frv. var lagt þar fram. Nú spyr ég: Hvernig stendur á því, að það er talin heppileg leið til þess að standa undir kostnaði við sölusamtök eins og þessi að klípa af tekjum sjóðs, sem vantar hátt í 100 millj. þegar til þess að standa við sínar skuldbindingar? Ég tel að hér sé bent á alranga leið. Og ég spyr jafnframt hæstv. sjútvrh. um það, sem væri fróðlegt að vita, - það hefur nú komið hér fyrir áður, að ræðumenn hafi beðið í ræðustól eftir ráðh., þegar þarf að fá upplýsingar um mál en þar sem hæstv. iðnrh. hefur nú gegnt um alllangan tíma embætti sjútvrh., þá hlýtur honum að vera málið kunnugt, svo að ég fer ekki fram á það, að það sé endilega sent eftir sjútvrh. af þessu tilefni, en ég fer mjög ákveðið fram á það, að hæstv. iðnrh. gefi hér við þessa umr. málsins upplýsingar um það, hvernig ríkisstj. ætli að sjá fyrir útflutningssjóðnum, hvað snertir greiðslu vátryggingariðgjalda. Það var lagt fram, eins og ég sagði áðan, frv. á þessu þingi um breytingu á lögum um útflutningsgjald af sjávarafurðum, þar sem var gert ráð fyrir því, að hið svokallaða magngjald af frystum fiski hækkaði úr 1900 kr. í 2300 kr. Þetta átti að gefa vátryggingarsjóði nokkra tekjuaukningu, en það varð ekki til þess að hækka útflutningsgjöld á frystum afurðum, vegna þess að þetta var magngjald, en afurðaverðið hafði hækkað sem þessu nam, þannig að þetta gjald varð ekki hærra, en þegar það var fyrst sett á og var 1900 kr. Því miður var einnig klipið af þessari hækkun við afgreiðslu þess máls hér á hv. Alþ., því að því var bætt við í meðferð þingsins að undirlagi sjútvrh., að heimilt væri að ráðstafa útflutningsgjaldi af saltaðri síld og flökum úr saltaðri síld, sem flutt er út á árinu 1972, til síldarútvegsnefndar, m. a. vegna kostnaðar við öflun markaða fyrir saltaða síld af fjarlægum miðum. Svo gerðist það, að hv. 3. þm. Sunnl. bar fram fsp. til sjútvrh. og spurðist fyrir um vátryggingarsjóð, og hæstv. sjútvrh. svaraði því á þann veg, að það væri nefnd starfandi, sem væri að gera till. um breytingar á starfsemi vátryggingarsjóðs og jafnvel um tekjuöflun fyrir sjóðinn. Mér er kunnugt um það, að þessi nefnd lauk störfum að mig minnir 6. marz s. l. og þar leggur hún fram ákveðnar till. Nú er það ekki þar með sagt, að ráðh. eða ríkisstj. fallist á þær till., en hitt liggur ljóst fyrir, að þennan sjóð vantar tæpar 100 millj. kr. og því tel ég vera fyllstu ástæðu til, að ríkisstj. geri grein fyrir því, fyrst hún flytur ekkert frv. um tekjuöflun fyrir þennan sjóð, á hvern hátt hún ætlar að mæta útgjöldum eða skuldbindingum þessa sjóðs á þessu ári. Það er þegar búið að ákveða reglur um greiðslu úr sjóðnum fyrir árið 1972, svo að þar verður ekki aftur snúið, því að þessar reglur voru ákveðnar í sambandi við fiskverð og mundi hafa alvarlegar afleiðingar í för með sér, ef það ætti að fara að breyta þeim nú, þegar svona langt er liðið á árið. En mér finnst óeðlilegt, að það sé verið að klípa af sjóði, sem vantar 80–100 millj. kr. til þess að standa við sínar skuldbindingar, án þess að gefa nokkra yfirlýsingu um það, hvernig eigi að mæta þessum erfiðleikum. Ég skal fyrir hæstv. iðnrh. bæta því við, að greiðslur úr sjóðnum eru nú rúmlega níu mánuðum á eftir. Það hlýtur að draga það á eftir sér, að greiðslur tjónbóta verða að dragast, ef ekkert er gert til fjáröflunar fyrir þennan sjóð. Ég vona, að hæstv. iðnrh. svari þessum fsp., því að honum hlýtur að vera vel kunnugt um þetta mál og sömuleiðis því, hvernig það mátti verða, að tveir af þrem nm. urðu minni hl. en einn varð meiri hl. Og svo aftur að síðustu: Það á að skipa fulltrúa ríkisstj. til þriggja ára. Mér finnst því fara mjög vel á því, fyrst þetta hefur verið samþ. hér við 2. umr., að ríkið hafi fyrst í stað meiri hl. í þessari sölustofnun, mér finnst sanngjarnt að koma á þann veg til móts við sjónarmið okkar hinna að láta þessa fyrstu skipun nægja, hún standi þrjú ár í stað fimm eins og er nú í frv. eftir samþykkt þess við 2. umr. hér í hv. þd.

Forseti (GilsG): Í tilefni af þeim orðum, sem hv. 2. þm. Vestf. mælti til mín í sambandi við afgreiðslu þessa máls við 2. umr., þá vil ég aðeins segja það, að ég er mér ekki þess meðvitandi að hafa flýtt afgreiðslu málsins með óeðlilegum hætti, - framsaga var að vísu stutt, og ég held, að málið hafi gengið fyrir sig á algerlega eðlilegan máta. Ég er nú raunar hissa á því, að jafnsprettharður maður og hv. 2. þm. Vestf. skuli hafa verið of seinn að kveðja sér hljóðs við þá umr., en það er bót í máli, að hann varð nægilega fljótur til nú, og hefur nú gert grein fyrir sínu máli og lagt hér fram skrifl. brtt., sem þarf afbrigða við, og mun ég leita afbrigða, svo að hún megi koma fyrir.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Ég hafði nú talið mér trú um það, að þm. almennt væru mjög hlynntir þeirri stofnun, sem hér er ætlunin að setja á laggirnar, og hefðu trú á því, að hún yrði til framdráttar iðnaði, sem allt of lengi hefur verið á mjög frumstæðu stigi hér á landi. En ég verð að segja það, að málflutningur hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar og tilraunir hans til þess að tefja málið hér á lokastigi bera ekki vott um það, að hann hafi áhuga á framgangi þessa máls. Ég ætla ekki að fara að efna hér til neinna meiri háttar umr., vegna þess að ég hef mikinn áhuga á því, að hægt verði að koma þessari stofnun á laggirnar á þessu þingi og þar geti tekizt sú góða samvinna á milli ríkisvalds og framleiðenda, sem ég geri mér ekki aðeins vonir um, heldur tel mig hafa örugga vitneskju um, að muni verða afleiðing af þessari lagasetningu. En hv. þm. beindi til mín nokkrum fsp., sem ég skal leitast við að svara. Í þeirri nefnd, sem samdi frv., komu fram þrenns konar sjónarmið um stjórn stofnunarinnar. Eins og menn hafa séð, er gert ráð fyrir, að ríkissjóður leggi fram allt stofnfjárframlag eins og það leggur sig, og á þeim forsendum kom fram sú hugmynd hjá einum nm., Ragnari Arnalds, að samvinnan yrði í því formi til frambúðar, að ríkið færi með meiri hl. í þessari stofnun. Hjá öðrum nm., Steingrími Hermannssyni, kom fram sú hugmynd, að þarna yrðu þrír fulltrúar framleiðenda en tveir fulltrúar ríkisins. Hjá þriðja nm., Ólafi Hannibalssyni, kom svo fram sú miðlunartill., sem felst í þessu frv., og á hana var fallizt af hinum aðilunum og um hana er svo full samstaða innan ríkisstj. Þannig gekk þetta fyrir sig og þetta er ekkert dularfullt á neinn hátt. Þetta er ósköp eðlilegt, að þegar koma fram mismunandi sjónarmið, þá reyna menn að aðlaga sig hver öðrum og það er það, sem hefur gerzt í þessu máli. Till. hv. þm. um, að þessi skipan breytist eftir þrjú ár er í sjálfu sér algerlega órökrétt nema hann flytji þá hliðstæða brtt. við 5. gr., þ. e. um það, að fjárframlög ríkisins standi ekki nema í þrjú ár. Ef hv. þm. er reiðubúinn til að bera fram slíka brtt., þá tel ég, að hann sé hér með rökrétta afstöðu, en með því að fara fram á einhliða fjárframlög frá ríkinu í fimm ár, þá getur hann ekki komið með þessa till. sína um, að einkaaðilarnir fái meiri hl. í stjórninni eftir þrjú ár. Hitt má vel vera, að þessi hv. þm. hafi ekki hug á því, að þarna komi þau ríkisframlög, sem boðin eru fram, a. m. k. virtist mér það í sambandi við afar neikvæð orð, sem hann lét falla um 6. gr. Mér virtist, að það væru allt önnur sjónarmið en áhugi á gengi niðursuðuiðnaðarins, sem réð þeim málflutningi, sem þar var uppi hjá þessum hv. þm. Upphaflega var gert ráð fyrir því í 6. gr., að þarna yrði um að ræða útflutningsgjöld af miklu fleiri vörum en niðursoðnum og niðurlögðum sjávarafurðum og söltuðum grásleppuhrognum, þ. e. að þarna yrðu tekin útflutningsgjöld af öllum hráefnum, sem hægt væri að nota hér innanlands. Það var upphaflega till. En þessu var breytt í meðförum Ed. einmitt af þeim ástæðum, sem hv. þm. minntist á, að þarna er um að ræða sjóð, sem greiðir vátryggingargjöld af fiskiskipum og sá sjóður er févana. En engu að síður var þessi hugmynd alveg rökrétt að sporna gegn því, að hráefni séu flutt óunnin úr landi og reyna að tryggja það, að þau séu í staðinn unnin hér innanlands og láti þannig þjóðarbúinu í té miklu meiri verðmæti. Hv. þm. spurði mig einnig að því, hvernig ætti að leysa vanda þessa sjóðs, sem stendur undir vátryggingu fiskiskipa. Þetta er nú einn liðurinn í þeirri hrollvekju, sem núv. stjórn tók við. Hún tók við galtómum sjóðum á ákaflega mörgum sviðum, og þ. á m. var þessi sjóður galtómur eftir ráðsmennsku fyrrv. ríkisstj., ráðsmennsku, sem þessi hv. þm. ætti að vita mjög vel um, vegna þess að hann er nátengdur einmitt þessum tryggingamálum. Og mér finnst, að hann hefði átt að taka það mál upp við sína flokksbræður í fyrrv. ríkisstj., áður en hún skilaði af sér þessum galtóma sjóði. En eins og hv. þm. gat um, þá hefur verið unnið að undirbúningi þessa máls og það er í athugun hjá ríkisstj. og auðvitað verður að leysa þennan vanda. Það er okkur gersamlega ljóst. En það lendir á öðrum heldur en flokksbræðrum þessa hv. þm. að leysa hann, því að þeir höfðu auðsjáanlega ekki neina fyrirhyggju til þess að gera það.



Herra forseti. Út af aths. forseta skal ég segja honum það, að ég skal reyna hér eftir að vera enn sprettharðari heldur en ég var hér, þegar málið var til 2. umr. Læt ég svo útrætt um það mál. Hæstv. ráðh. talaði um, að ég hefði gert tilraun til að tefja málið. Hvers konar vinnubrögð eru þetta? Hvers konar hofmóður er þetta í hæstv. ráðh:? Hafa ekki þm. málfrelsi? Við búum a. m. k. enn þá við lýðræði og þingræði, og ég ætla ekki að spyrja Magnús Kjartansson að því, hvort ég ætli að biðja um orðið hér við umr. um frv., þó að hann sé flm. að þeim, og ég mun gera aths. við þau alveg eins og mig lystir. Ég ætla ekki að spyrja Magnús Kjartansson að því. Það verður ábyggilega bið á því. Og ég kalla það ekki að tefja mál, þó að ég geri aths. við frv., jafnvel þó að þessi hæstv. ráðh. hafi farið um þau föðurlegum höndum. Ég held, að ég hafi ekki sagt eitt einasta orð í þá átt, að ég væri á móti því, sem hér væri verið að gera. Ég benti á tvö atriði, atriði um stjórn þessarar stofnunar og svo hitt atriðið, sem ég meina alveg fullkomlega, að það nær ekki nokkurri átt, hvernig að er unnið. Og svo bætti hann gráu ofan á svart, hæstv. iðnrh., þegar hann sagði, að fyrrv. ríkisstj. hefði skilið eftir tóma sjóði. Var það ekki veizla, sem hæstv. núv. ríkisstj. hélt, þegar hún tók við, til þess að eyða úr sjóðum, sem fyrrv. ríkisstj. skildi eftir, fram eftir öllu hausti? Hins vegar skal ég alveg játa það, að þessum sjóði hefur ekki verið séð fyrir tekjustofnum. Það hefur verið breytt oft lögum um útflutningssjóð, tekjur hans auknar, en þær hafa ekki alltaf staðizt. Þegar verðhrunið var, þá auðvitað hrundu tekjur þessa sjóðs, en útgjöldin ekki. Hins vegar náði sjóðurinn sér fyrir tveimur árum nokkuð á strik, hann var þá kominn niður í sex mánuði, en hann er með því versta, sem hann hefur nokkru sinni verið, þegar uppbyggingarmennirnir taka við. Er þetta leiðin til þess að efla þennan sjóð að vísa á meiri peninga úr honum, en skuldbindingarnar fara alltaf hækkandi við hvert frv., sem afgreitt er í þessum málum? Ég held, að þetta tryggi ekki, að þessi sjóður standi við skuldbindingar sínar. Og það er þetta, sem ég er á móti. Ég vil alls ekki, að niðursuðuiðnaður eða annar iðnaður, önnur atvinnugrein, þurfi að sækja peninga í sjóð, sem engir peningar eru fyrir í, í sjóð, sem vantar 80–100 millj. kr. Þetta er alveg sama og gefa út falska tékka, og það hefur ekki til þessa þótt vera til sóma. Það getur vel verið, að það sé í þann veginn að verða það með nýjum herrum. Þetta er það, sem hæstv. ráðh. bendir á, og það á að teljast fjandskapur við málið að leyfa sér að gera aths. við það, sem hans herradómur, hæstv. iðnrh., hefur lagt til og ákveðið, að gert verði. Hæstv. iðnrh. sagði, að till. mín um breytingu úr fimm árum í þrjú ár væri órökstudd nema það fylgdi með, að framlög ríkissjóðs hætti að þremur árum liðnum í staðinn fyrir fimm ár. Ég sagði hér áðan, að ég teldi, að framleiðendurnir legðu miklu, miklu meira til uppbyggingar þessarar atvinnugreinar, þó að ríkið kæmi til aðstoðar ungum iðnaði, sem er að vinna sér brautargengi á erlendum mörkuðum. Og ég sé ekki nokkra ástæðu til þess að segja, að það sé órökstutt. Mín skoðun er sú, að framleiðendur eigi að eiga meiri hl. meira að segja þessi þrjú ár, en það hefur verið samþ. hér og ég freista þess með þessari till, að fara úr fimm árum niður í þrjú ár. Þetta breytir engu um það, að ég vil ekki lækka tekjur þessarar stofnunar, annars hefði ég flutt till. um það, svoleiðis að hæstv. iðnrh. þarf ekkert að spyrja um þær till. Þetta er alveg ljóst og auðskilið mál hverjum sem vita vill, og ég efast ekkert um það, að hæstv. iðnrh. hefur skilíð þetta óskaplega vel. Hann hefur bara talið betra að reyna að gera eitthvert veður út af þessu. Það er þannig með suma menn, sem komast til áhrifa, að þeir eiga ákaflega bágt með að sætta sig við það, að aths. séu gerðar við það, sem þeir leggja til. En ég læt mér það í léttu rúmi liggja.



Herra forseti. Ég gat þess við 1. umr. um þetta mál, að ég mundi eftir atvikum geta fallizt á ákvæði 6. gr., ef breyting yrði á frv. þess efnis, að stjórn stofnunarinnar yrði skipuð þremur fulltrúum framleiðenda, en aðeins tveimur fulltrúum frá ríkisvaldinu. Nú hefur það gerzt, að till. þar að lútandi hefur verið felld, og tel ég mig þá lausan af þeirri yfirlýsingu, sem ég gaf um þetta efni við 1. umr. Ég þarf ekki að fjölyrða mikið frekar um þetta atriði. Ég sagði það við 1. umr. og það hefur einnig verið sagt nú af hv. 2. þm. Vestf., að þarna er verið að skerða tekjur útflutningssjóðs, sem að langmestu leyti eða 82% renna til að greiða vátryggingargjöld fiskiskipa. Ég tel það mjög miður farið, að það skuli vera farið inn á þá braut að breyta þeim reglum, sem upphaflega voru um þetta, að sjóðurinn gengi fyrst og fremst til þessara mála, sem ég hér minntist á, en er auðvitað skertur með því að nú á að fara að dreifa honum í fleiri áttir, sem ekki áður hafði verið gert ráð fyrir. Ég vil í þessu sambandi leyfa mér að flytja hér skrifl. brtt. og fara fram á við hæstv. forseta, að um hana verði leitað afbrigða, en hún er þannig: „Við 6. gr. Greinin falli niður.“ Ef svo færi, að þessi till. yrði samþ., þyrfti einnig að breyta ákvæðum 4. gr., þar sem vitnað er til 6. gr., og er ég með brtt. um það, að niður falli orðin „og ákvæði 6. gr. um útflutningsgjöld“ í 3. mgr. 4. gr., sú till. verði einnig borin upp, ef fyrri till. skyldi verða samþ.



Herra forseti. Menntmn. þessarar d. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á íþróttalögum nr. 49 frá 1956 og orðið sammála um að mæla með samþykkt frv., eins og það kom frá Nd. en þar voru gerðar á því allverulegar breytingar. Ég ætla ekki að hafa um þetta mörg orð. Ég vil aðeins segja það sem persónulega skoðun mína, að ég harma að ýmsu leyti, að fellt hefur verið úr ákvæði til bráðabirgða, sem var í upphaflega frv., en það var þess efnis, að vangreiddur bókfærður stofnkostnaður íþróttamannvirkja í íþróttasjóði verði gerður upp á næstu 5–6 árum. Ég tel mikla nauðsyn á því, að þessi skuldahali verði gerður upp sem fyrst, og vil láta þá skoðun mína koma hér fram.