Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti áformar að lokinni atkvæðagreiðslu um fyrsta dagskrármálið að setja nýjan fund og ljúka afgreiðslu á frv. um stjórn fiskveiða.

Herra forseti. Í gær í umræðu utan dagskrár um málefni Símans gerðust þau tíðindi að tveir forustumenn Framsfl. á hinu háa Alþingi, hv. þm. Magnús Stefánsson sem raunar er einnig varaformaður stjórnar Símans og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, formaður þingflokks Framsfl., lýstu þeim viðhorfum sínum yfir og sögðu beinlínis að fullt tilefni væri til þess að endurskoða áform um sölu Símans miðað við núverandi aðstæður og alla stöðu mála í viðræðum við Tele Danmark. Í umræðunni svaraði samgrh. litlu um þessar breyttu aðstæður og tók upp hefðbundið nagg við stjórnarandstöðuna. Hann sagði þó að ríkisstjórnin mundi halda sínu striki. Ég spyr, herra forseti: Og hvað svo? Það er algerlega óviðunandi að skilja málið eftir með þessum hætti á hinu háa Alþingi. Enda þótt rétt sé að þingið hafi þegar samþykkt heimild til ráðherrans um sölu Símans hefur þingið stjórnarskrárbundið hlutverk hvað varðar eftirlit og það er ekki einkamál hæstv. ráðherra samgöngumála né Sjálfstfl. hvernig farið er með þessa milljarðatuga þjóðareign. Því spyr ég hæstv. samgrh. hvort hann hyggist bókstaflega ganga fram hjá þessum breyttu viðhorfum samstarfsflokksins, hafa þau að engu og láta sem ekkert hafi hér verið sagt. Enn fremur er óhjákvæmilegt beina þeim spurningum til varaformanns Framsfl. og raunar formanns flokksins sem er í húsinu, veit ég, í hliðarsal, hvernig flokkurinn ætli að halda þessum viðhorfum sínum uppi innan ríkisstjórnarsamstarfsins eða hvort þessir tveir þingmenn hafi verið að lýsa sínum prívatskoðunum, sem ég neita að trúa, þessir lykilmenn flokksins, og hvort og hvernig Framsfl. ætli að halda þessum breyttu viðhorfum sínum um endurmat á söluferli Símans til haga innan ríkisstjórnarsamstarfsins. Herra forseti. Ég heyrði í útvarpinu í gær að viðræður við Tele Danmark, þennan kjölfestufjárfesti sem menn hafa bundið trúss sitt við, hafi legið niðri um hálfsmánaðar skeið. Það er ráðrúm og það er svigrúm til þess að taka mið af gjörbreyttum aðstæðum eins og hér hefur verið lýst. Því hljótum við að vilja skýr svör við því á hinu háa Alþingi, enga útúrdúra og ekkert undanhald í þeim efnum, hvernig ríkisstjórnin ætlar að halda á spilum í þessu stóra máli þjóðarinnar. Því kem ég nú upp í upphafi þessa fundar og vil skýr svör við þessu. Ef þau fást ekki hljótum við samfylkingarþingmenn að velta því fyrir okkur hvort Alþingi þurfi þá ekki að taka málið formlega upp í ljósi þessara gjörbreyttu pólitísku aðstæðna og hinna gjörbreyttu kringumstæðna við söluferli Símans.

Herra forseti. Það verður að segjast eins og er að nokkuð ankannalegt er að taka þessa umræðu upp undir liðnum Athugasemdir um störf þingsins. Engu að síður hef ég heyrt hvað hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson hefur fram að færa. Hann kallar eftir því hvort ég sem samgrh. telji tilefni til þess að gera breytingar á þeim áformum og ganga til baka í því verki sem við vinnum núna að, þ.e. sölu á hlutum í Símanum. Hann vitnaði til tveggja hv. þingmanna Framsfl. sem töluðu hér í gær. Eins og fram kom í ræðu þeirra hv. þm. þá höfðu þeir ekki neitt í höndum efnislega sem gaf tilefni til þess að hætta bæri við áform um sölu Símans. Ég hef sagt afar skýrt að við göngum til þessara viðræðna við hugsanlega kaupendur á hlut í Símanum af fullum styrk þess sem á Símann og gefum ekki nokkurt einasta færi á því að gefa til kynna að við séum tilbúnir til þess að selja hlutina í Símanum á einhverju undirverði. Enginn þarf að hafa áhyggjur af því. Við vinnum þetta eftir vinnulagi og þeim áformum og áætlunum sem við höfum gert. Einkavæðingarnefndin hefur unnið afskaplega vel að þessu máli og engin ástæða er til þess að láta í veðri vaka að tilefni sé til þess að tilkynna að við séum hættir við. Það er ekki þannig. Við vinnum eðlilega að þessu eins og ég hef margítrekað og undirstrikað og við erum ekki að ganga fram hjá neinum breyttum viðhorfum stjórnarflokkanna. Stjórnarflokkarnir hafa lagt þær línur sem ríkisstjórnin vinnur eftir hvað varðar þessa einkavæðingu og það er ekki tilefni til þess fyrir hv. þingmenn Samfylkingarinnar að gera ráð fyrir að eftir öðrum línum verði unnið. Auðvitað þurfum við, eins og í öllum okkar verkum, að líta til allra átta, gá til veðurs hverju sinni áður en næsta skref er stigið. Ég er alveg sannfærður um að hv. þingmenn Framsfl. leggja sams konar mat á stöðuna og ég, þ.e. að við þurfum fyrst og fremst að hugsa um hagsmuni eigandans og hagsmuni notenda fjarskiptaþjónustunnar á Íslandi.

Herra forseti. Sú umræða sem hv. þm. Jón Bjarnason hóf í gær utan dagskrár um sölu Landssímans fyrir hönd þingflokks Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs var að því leyti merkileg að hún leiddi í ljós að orðnar eru umtalsverðar innantökur í Framsfl. og hafa kannski lengi verið í þessu máli. Engu að síður stendur málið formlega séð þannig að sala Landssímans stendur yfir eða fer fram um þessar mundir eftir því sem við verður komið á fulla pólitíska ábyrgð Framsfl. og þannig er það auðvitað þangað til það breytist. Orð þingmanna Framsfl. í gær gáfu vissulega vonir um að einhverra veðrabrigða kynni að vera von og Framsfl. væri að hverfa á nýjan leik frá stuðningi sínum við einkavæðingu Landssímans á forsendum Sjálfstfl. En þangað til annað kemur í ljós, því miður verður að segja, virðist samgrh. ætla að fara sínu fram þó allar aðstæður málsins kalli auðvitað á að menn endurmeti stöðuna og það hafa þær lengi gert. Um margra mánaða skeið hefur verið ljóst að þetta mál væri í upplausn og skynsamlegast væri að hætta við. Því miður fór það svo í gær í umræðunni hvað varðar svör samgrh., herra forseti, ...

Samkvæmt klukkunni er tíminn búinn.

Ég held að rauða ljósið hafi logað allan tímann, forseti. Einhver mistök hafa orðið. Ég held að ég sé varla búinn að tala nema í eina mínútu eða svo. 
            

Af örlæti mínu bæti ég við einni mínútu.

Ég hélt kannski að forseti vildi bara láta mig tala á rauðu ljósi en ...

Það fer nú vel á því.

Það fór svo, herra forseti, því miður, í umræðunum í gær að samgrh. gaf engar vonir um að hann væri að bæta ráð sitt og sjá að sér. Þess vegna gripum við til þess ráðs, þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, að fara fram á það við ríkisendurskoðanda að gerð verði rækileg úttekt á framgöngu einkavæðingarnefndar í tengslum við einkavæðingu Landssímans sérstaklega og samkvæmt venju verður það bréf nú væntanlega sent af hálfu forsætisnefndar þingsins til Ríkisendurskoðunar og þessi skoðun fer í gang. Öll efni standa því til þess, herra forseti, að á meðan þessi athugun Ríkisendurskoðunar stendur yfir aðhafist ríkisstjórnin ekki frekar í málinu. Það væri strax áfangi í sjálfu sér ef menn gætu orðið ásáttir um að setja málið í bið á meðan. Að sjálfsögðu er hægt að láta á það reyna á Alþingi með tillögu sem fæli í sér ákvörðun Alþingis eða ályktun um að söluáformin skyldu sett á ís. Vel má athuga það mál. En langhyggilegast væri af hæstv. ráðherra og ríkisstjórninni eins og allt er í pottinn búið að leggja það af mörkum til sátta í þessu máli að áformunum yrði slegið á frest.

Herra forseti. Þetta var alveg stórmerkileg yfirlýsing af hálfu hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar. Hann hefur gert þá kröfu að Ríkisendurskoðun verði sett í það verk í gegnum forsn. og forseta þingsins að fara yfir pólitíska vinnu ríkisstjórnarinnar vegna sölu Símans. Það kemur mér afskaplega mikið á óvart ef Ríkisendurskoðun á að fara ofan í það, þ.e. að vegna þess stjórnarandstaðan og hv. þm. Vinstri grænna hafa kveinkað sér undan pólitískri vinnu á vettvangi ríkisstjórnarinnar þá eigi að fá Ríkisendurskoðun til þess að fara yfir það. Þetta er afar undarleg krafa og setur Ríkisendurskoðun í mikinn vanda. Ég vænti þess að hv. þm. geri betri grein fyrir forsendunum sem hann er að fara fram á að unnið verði eftir þegar Ríkisendurskoðun fer ofan í vinnubrögð ríkisstjórnarinnar í þessu verki. Þetta er afar undarleg krafa svo ekki sé meira sagt.

Herra forseti. Við skulum halda okkur við kjarna máls. Það liggur ljóst fyrir að hæstv. samgrh. ætlar að hafa að engu mjög skýrar og afdráttarlausar yfirlýsingar hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar sem er talsmaður Framsfl. á hinu háa Alþingi og hv. þm. Magnúsar Stefánssonar sem er varaformaður stjórnar Símans. Hann sagði að haldið verði áfram með óbreyttum hætti. Mér þykir í hæsta máta undarleg sú þögn sem umlykur Framsfl. við þessar aðstæður. Herra forseti. Ætla formaður Framsfl., sem er í húsinu, og varaformaður flokksins að láta samgrh. tukta þessa tvo þingmenn til og láta í veðri vaka að það hafi verið innistæðulaust hjal af þeirra hálfu í gær, eitthvert óljóst röfl um eitthvað sem þeir vissu lítið um sem hér hafi verið á ferðinni en ekki alvarleg ábending um að betur mætti standa að verki og nú væri tími til þess að staldra við og endurmeta allt söluferlið? Herra forseti. Verður niðurstaða þessarar umræðu hér sú eftir yfirlýsingu hæstv. samgrh. að hv. þingmenn Kristinn H. Gunnarsson og Magnús Stefánsson hafi bara verið að tala út í himinblámann og að engin pólitísk innstæða hafi verið til staðar af þeirra hálfu? Ætla varaformaður og formaður Framsfl. að láta þessa umræðu liggja með þeim hætti? Ég dreg það mjög í efa fyrr en ég tek á því. Það verður þá merkileg yfirlýsing og stuðningur ráðherra Framsfl. við þessa forustumenn sína á hinu háa Alþingi.

Himinbláminn ...

Það liggur algerlega ljóst fyrir og mætti nú landbrh. og varaformaður Framsfl. koma upp og tala heila setningu í stað þess að vera að hér með eitthvert innstæðulaust gjamm.

Herra forseti. Í þeirri umræðu sem átti sér stað utan dagskrár í gær um Símann kom fram þessi merkilega yfirlýsing frá framsóknarmönnum, hv. þm. tveimur, þar á meðal varaformanni stjórnar Símans, um að full ástæða væri til að bakka, stoppa við og skoða á hvaða leið hæstv. ríkisstjórn er gagnvart sölu á Símanum. Það má eiginlega lýsa þessu svo að þetta sé að verða hálfgerð brunaútsala. Í svari hæstv. forsrh. við fyrirspurn minni um framkvæmdanefnd um einkavæðingu kom fram að annað aðalverkefni þessarar nefndar, framkvæmdanefndar um einkavæðingu sem hefur tekið til sín 30 millj. undanfarin sex ár, var að undirbúa sölu hlutabréfa í Landssíma Íslands. Jafnframt kemur þar fram að þessi nefnd, sem vinnur í umboði forsrh., kemur saman til fundar, tekur ákvörðun um að kaupa sér sérfræðivinnu og kaupir hana svo af sjálfri sér. Það er sú sérfræðivinna sem ríkisstjórnin hefur svo væntanlega verið að vinna eftir. Og er þá nokkur furða þótt málið sé allt komið í hið mesta klúður, hálfgerð brunaútsala hafin á Símanum og verið að reyna að fá Dani eða einhverja aðra til að kaupa hann á einhverju verði sem þeir vilja svo ekki kaupa á? Þetta er auðvitað mergur þessa máls. Og það er gott og virðingarvert ef framsóknarmenn ætla aðeins að fara að skoða sinn gang og láta ekki Sjálfstfl. teyma sig áfram út í fenið í þessu máli.  Hver verður afstaða B-deildar manna á hluthafafundi í Landssímanum? Eigum við að halda þessari göngu áfram eða eigum við að stoppa við og fresta þessari sölu?

Herra forseti. Hæstv. samgrh. kom áðan með stórmerka stjórnmálakenningu, að Ríkisendurskoðun eigi ekki að koma nálægt neinu sem lúti að pólitískri vinnu. Þá er ekkert annað eftir en að leggja Ríkisendurskoðun niður því að Ríkisendurskoðun hefur það hlutverk að fara yfir fjárhagsleg málefni hins opinbera, framkvæma þar eftirlit og veita þar aðhald. Yfirgnæfandi meiri hluti allra slíkra útgjalda heyrir undir pólitíska ráðherra og mundi því vera úr leik samkvæmt röksemdafærslu samgrh. Einkavæðingarnefnd fer með mikla opinbera fjármuni, hefur í höndunum ákvörðunarvald um hvernig gríðarlega verðmætum eignum hins opinbera er ráðstafað. Einkavæðingarnefnd er væntanlega það sem heitir samkvæmt lögum ,,stjórnskipuð nefnd``, eða hvað? Hvaða stöðu hefur hún í stjórnkerfinu? Þessa þætti og allt sem störfum hennar tengist getur og á Ríkisendurskoðun að athuga eftir því sem tilefni eru til. Þetta liggur algjörlega á borðinu og hæstv. samgrh. verður að fara heim og lesa sér betur til um skipan mála í hinu opinbera kerfi og hlutverk Ríkisendurskoðunar samkvæmt lögum áður en hann tjáir sig frekar um þá hluti hér í ræðustólnum. Það er bersýnilega nauðsynlegt. Ríkisendurskoðun getur bæði framkvæmt fjárhagslegar úttektir og stjórnsýslulegar, getur gert svokallaða ,,stjórnsýsluúttekt``. Og skyldi ekki vera full þörf á að gera hana þegar einkavæðingarnefndin og allt hennar vafstur á í hlut? Að lokum má spyrja að því, herra forseti: Veldur það óróleika ráðherrans að þarna sé eitthvað á ferðinni sem ekki þoli dagsins ljós, sem ráðherranum sé illa við að Ríkisendurskoðun athugi? Vill ekki ráðherrann, ef hann trúir á málstað sinn, láta Ríkisendurskoðun hreinsa sig? Hvað veldur þessu upphlaupi ráðherrans hér yfir því sem er alveg samkvæmt venju, að þingflokkur beinir erindi til Ríkisendurskoðunar í gegnum forsn.?

Virðulegi forseti. Hér ræðum við stærsta einkavæðingarverkefni ríkisins fyrr og síðar. Við ræðum það að málið virðist vera komið í uppnám, við ræðum það að annar tveggja ríkisstjórnarflokkanna hefur lýst því yfir að hann sé efins um að rétt sé að halda áfram. Hæstv. samgrh. kemur upp og segir eitthvað sem svo: Ég er undrandi á að þið viljið ræða þetta. Annað dálítið merkilegt hefur einnig gerst í þessari umræðu og það eru yfirlýsingar hæstv. forsrh. Hann sagði hér í umræðu fyrir nokkrum dögum að það að einhver væri með 60% markaðshlutdeild á einhverju sviði væri stórhættulegt. Síminn er með 85% veltu á fjarskiptamarkaði. Ef við höldum áfram með orð hæstv. forsrh. er algerlega nauðsynlegt að skipta þessu fyrirtæki upp ef marka má fyrri yfirlýsingar hæstv. ráðherra. Þá held ég að það sé rétt, virðulegi forseti, að spóla til baka og skoða hugmyndir manna um að skipta þessu fyrirtæki upp áður en farið verður með það í sölu. Það liggur fyrir í þessu ferli öllu saman að viðsemjendurnir hafa lýst því yfir að uppsett verð Símans sé of hátt. Það liggur fyrir að seljendurnir vilja ekki fara neðar og það liggur því fyrir, virðulegi forseti, að það þarf að endurskoða þetta algjörlega. Ég held að hægt sé að taka undir þau orð hæstv. forsrh. að þegar aðstæður eru með þessum hætti sé rétt að skipta fyrirtækinu upp.

Hæstv. forseti. Okkur hjá Samfylkingunni er nokkur vandi á höndum vegna þessarar atkvæðagreiðslu því að hér er verið að leggja fyrir ýmsar breytingar á 6. gr. laganna um stjórn fiskveiða en greinin er lögð fyrir í heilu lagi. Við erum samþykk sumum af þessum breytingum sem hér er verið að leggja til en við erum í grundvallaratriðum ósamþykk þessari grein vegna þess að í henni er gert ráð fyrir því að menn kaupi og selji aðgang að auðlindinni. Auk þess eru önnur atriði í henni sem ekki ganga upp, t.d. það að gert er ráð fyrir því að þessir bátar sem hafa réttindi samkvæmt þessum lögum megi veiða 23 daga en þeir eigi síðan að hafa hlutdeild í aflaheimildum sem svarar 0,67% í þorskveiðiheimildum. Alþingi er náttúrlega til skammar að setja lög sem allir vita að muni ekki ganga upp og reynsla undanfarinna ára hefur sýnt að ganga alls ekki upp. Því ætti að fella út ákvæðið um 0,67% úr því að menn eru tilbúnir að leyfa þessum bátum að veiða í 23 daga á næsta ári, svo dæmi sé tekið úr þessu. Ég óska eftir því að 2. málsliður 2. mgr. verði borinn upp sérstaklega vegna þess að við ætlum að greiða atkvæði með því að þessi floti megi veiða í 23 daga. Og ég óska eftir því að 3. mgr. verði borin upp sérstaklega vegna þess að við ætlum að greiða atkvæði með því að þessir bátar eigi að veiða eftir klukkustundakerfi í staðinn fyrir dagakerfi. En ég ítreka að það eru óhæf vinnubrögð af hálfu Alþingis að koma aftur og aftur með frumvörp hér inn í þingið sem menn vita að munu ekki ganga upp. Að lokum þetta: Við samfylkingarmenn getum aldrei skrifað upp á tillögur sem ganga út á það að menn eigi aðgang að auðlindinni, geti keypt hann og selt öðrum.