Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Jónas Jónsson Jeg bjóst við því, að hæstv. stjórn ljeti eitthvað frá sjer heyra um þetta mál. En jeg sje, að hæstv. mentmrh. (MG) er ekki viðstaddur, en hæstv.forsrh. (JÞ) er hjer, og mun hann vera málinu kunnugur, og vil jeg því beina til hans nokkrum orðum. En nú sje jeg alt í einu, að inn kemur hæstv. mentamálaráðherra, og mun jeg því snúa máli mínu til hans. Það, sem sjerstaklega er eftirtektarvert með þetta frv., er það, að hjer er ekki gert ráð fyrir, að um sje að ræða byrjun, heldur fullkomnun á því verki, að landið taki ungmennafræðsluna í sínar hendur, og að örara verði komið upp unglingaskólum bæði í bæjum og sveitum, þar sem þurfa þykir. Þetta er mesta nýjungin í frv. því að áður hefir verið unnið mikið á móti þessari stefnu hjer í þinginu. Hinn látni forsrh. (JM) mun fyrir 2–3 árum, í sambandi við styrkveitingu til eins slíks skóla upp í sveit, hafa látið þess getið, að aðalástæðan fyrir því, að hann væri á móti þeirri styrkveitingu, væri sú, að hann óttaðist, að þegar unglingaskólunum fjölgaði, þá yrði sú niðurstaðan, að þess yrði krafist, að þeir væru að öllu leyti kostaðir af landinu. En hann kvaðst ekki sjá, að landið hefði efni á því, að annast bæði barna- og unglingafræðsluna. Jeg segi þetta, til þess að gefa hæstv. stjórn kost á því að segja, hvort hún sje horfin frá þeirri stefnu, sem þessi látni leiðtogi hennar hefir markað í þessum efnum. Annars eru tvö höfuðatriði í þessu máli, og vil jeg lítillega drepa á þau. Hið fyrra er, hvort ríkið ætlar með opnum augum að ganga inn á þá braut að kosta þessa skóla, sem væntanlega verða síðar einn fyrir hverja sýslu, en þó gæti það átt sjer stað sumstaðar, að tvær sýslur yrðu um sama skólann. Þá er hitt atriðið, sem athuga þarf, hvort það sje betra fyrir þetta mál, að ríkið reki skólana. En jeg efa mjög mikið að svo sje. Í næstu löndum, t. d. Danmörku, starfar fjöldi unglingaskóla án ríkisstyrks, og álit manna þar í landi er það, að ekki sje heppilegt að breyta um og að ríkið taki á sínar herðar að kosta þá alfarið. Næst vildi jeg leyfa mjer að spyrja, hvort hæstv. stjórn hugsi sjer að gera þessa stefnubreytingu í þessu máli, og ennfremur, hvort það geti skeð, eins og kom fram í umr. í hv.Nd., að þessi hlunnindi eigi aðeins að ná til unglingafræðslunnar í Reykjavík, en minni kaupstaðir út um land og sveitirnar eigi að bera þar skarðan hlut frá borði? Jeg vil vekja athygli á því, að þegar frv. þetta var á ferðinni í hv.Nd., greiddu allir Íhaldsmenn atkv. með því, að Reykjavík nyti þessara fríðinda, en á móti því, að alþýðuskólar út um land yrðu sömu rjettinda aðnjótandi, svo sem Hafnarfjarðarskólinn, Borgarfjarðarskólinn, Vesturlandsskólinn, Laugaskólinn og tveir væntanlegir skólar, sem búast má við að komist upp þegar á næsta eða næstu árum. Það getur vel verið, að hæstv. stjórn hafi ekki viljað fara lengra að þessu sinni, eins og hún mun hafa látið í veðri vaka í hv.Nd. En mjer finst, að hitt geti eins verið meining hæstv. stjórnar, að taka Rvík eina út úr og demba allri alþýðufræðslunni þar á ríkið, en láta svo hina skólana verða útundan. Þó að það kynni að hafa vakað fyrir hæstv. stjórn að auka ekki eyðslu meira en þarna er farið fram á, þá held jeg, að alt þetta fyrirkomulag sje vanhugsað og af vanefnum gert, því það er ekki hægt að færa nein skynsamleg rök að því, að Rvík eigi frekari heimting á þessu heldur en aðrir landshlutar. Enda hljóta hjeruðin að keppa að því, að þetta komist í kring, úr því að fordæmið er skapað. Þessum spurningum vildi jeg fá svarað, áður en frv. verður vísað til 2. umr. og nefndar, sem jeg á sæti i, enda mundi svarið geta haft talsverð áhrif á afgreiðslu málsins. Að lokum vildi jeg svo bæta einni spurningu við, sem sje þeirri, hvað hæstv. stjórn hefir hugsað sjer að þetta gengi fljótt fyrir sig, hvenær hún ætlaðist til, að þessari stórbyggingu, sem er fáeinum metrum styttri en landsspítalinn, verði lokið, og hvort ekki þurfi að reisa tvö hús, annað fyrir verklega kenslu. Sömuleiðis vildi jeg fá upplýsingar um, hve mikið fje hæstv. stjórn hefir hugsað sjer að ríkissjóður þyrfti að leggja í bygginguna. Öllum þessum spurningum vænti jeg að hæstv. stjórn svari nú þegar.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Þetta frv. hefir gengið í gegnum hv.Nd., og þó að allir væru ekki sammála um einstök atriði þess, hjelt það leiðar sinnar með mjög litlum. breytingum. Vænti jeg, að eins fari hjer, og leyfi jeg mjer að mælast til, að frv. verði vísað til hv. mentmn., þegar lokið er þessari 1. umr. Út af spurningum hv. 1. landsk., þá get jeg vísað til þess, sem jeg sagði um málið í hv.Nd. Þar lýsti jeg því yfir, að stjórnin ætlaði sjer að leggja fyrir næsta þing lagafrv. um skipulag unglingafræðslunnar í landinu. Ástæðan til þess, að þessi leið var farin, að taka Rvík út úr nú, var sú, að svo margir aðilar standa að þessu máli hjer og eiga að safna fje, í þeim tilgangi, að samskólinn komist upp, en ekki hægt að vita nú, hvernig þeim tekst sú fjársöfnun. Mjer skildist, að hv. 1. landsk. teldi lengra gengið með þessu frv. um fjárframlag til þessara skóla en venja hefir verið um alþýðuskóla. En jeg held, að það sje gengið skemra. Hjer er t. d. vjelstjóraskólinn tekinn með, sem ríkið kostar alveg, og hann verður altaf dýr, vegna vjelahússins, sem hann þarf og ætlast er til, að verði bygt. Gert er ráð fyrir, að tillag ríkissjóðs til samskólabyggingarinnar nemi um 250 þús. krónum. En húsameistari ríkisins hefir áætlað, að vjelasalurinn fyrir vjelstjóraskólann gæti ekki kostað minna en í kringum 150 þús. krónur. Það er því ekki rjett, að með frv. sje lengra gengið en venja er til, enda viðurkendi fræðslumálastjóri, hv.þm. V.-Ísf., undir umr. í Nd., að skemra væri gengið. Þá virtist hv. 1. landsk. lengra gengið en áður að því leyti, að kennarar við samskólann skuli skipaðir af stjórninni og að laun þeirra greiðist úr ríkissjóði. En þó að svo verði, veit jeg ekki, hvort svo langt er gengið sem hann vill vera láta, því að nú er það svo, að ríkið leggur fram 2/3 alls kostnaðar við skólana. Jeg get ekki sjeð, þó að skólakennararnir sjeu ráðnir af stjórninni og launaðir að mestu leyti af ríkinu, að það breyti miklu frá því, sem nú tíðkast um rekstur skólanna. Enda eru það svo margir aðilar, sem standa að samskólanum, að hann hlýtur að verða rekinn eins mikið af þeim og ríkinu. Annars mætti geta þess hjer, að mentmn. hv.Nd. feldi sig betur við það fyrirkomulag, sem stundið er upp á í frv., heldur en það, sem notast hefir verið við. Og væri gott að fá sömu yfirlýsingu frá mentmn. þessarar hv. deildar. Jeg drap lítils háttar á það í upphafi ræðu minnar, hvers vegna þessu hefði verið flýtt, að taka Rvík út úr og bera fram þetta samskólafrv. En það má telja aðra ástæðu, sem einnig var þess valdandi, og það er hina miklu aðsókn að mentaskólanum, sem hefir farið svo vaxandi síðari árin, að skólinn verður að leigja húsnæði úti í bæ fyrir nemendur sína. Og að mentaskólinn yfirfyllist svona, stafar af því, að hjer vantar unglingaskóla. Foreldrar, sem vilja láta börn sín njóta framhaldsnáms, geta ekki látið þau annað fara en í mentaskólann. Þetta teygir líka fleiri inn á mentabrautina en holt er fyrir þjóðfjelagið. Margir unglingar eru svo skapi farnir, að þeim þykir leiðinlegt að skilja við fjelaga sína, eftir að hafa orðið þeim samferða gegnum neðri bekkina, og halda svo áfram, þó að þeir hefðu í rauninni ef til vill kosið annað fremur. Þá spurði hv. 1. landsk., hvenær yrði bygt hús það, sem frv. nefnir. Því get jeg ekki svarað. Þarna er um marga aðila að ræða og tekið fram í frv., að ekki verði ráðist í bygginguna fyr en þeir hafi allir komið sjer saman. Alþingi er einn aðilinn og getur eitt ráðið því, hvenær af framkvæmdum verður. Þeir bjartsýnustu segja, að líklegt sje, að byrjað verði á byggingunni á næsta ári, en ekki vil jeg spá neinu um það. Hins má geta, að borgarstjórinn í Rvík, sem þessu máli er manna kunnugastur, telur, að ekki muni hægt að byrja á skólabyggingu þessari fyr en lokið er við að reisa nýja barnaskólann hjer í bænum. En úr því mundi hægt að byrja. Þá spurði hv. 1. landsk., hvers vegna ekki hefði verið hægt að taka upp í frv. alþýðuskóla þá, sem hv.þm. Dal. og hv. 2. þm. Eyf. báru fram brtt. um við 3. umr. málsins í hv.Nd. Það var nú skýrt frá því þar, og meira að segja sjálfur fræðslumálastjórinn, hv.þm. V.-Ísf. benti flm. á, að þetta væri ekki hægt, vegna þess að það væri svo illa undirbúið, ekki nógu hugsað og komið alt of seint, auk þess sem einni fræðslugrein væri alveg slept, sem þó hefði sjálfsagt verið rjett að taka með. En það var húsmæðrafræðslan. Sje jeg svo ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri, og má þó vel vera, að jeg hafi gleymt að svara einhverju, sem um var spurt. En sje svo, geri jeg ráð fyrir, að hv. 1. landsk. muni minna á það, og reyni jeg þá að bæta úr því, eftir því sem hægt er.

Jónas Jónsson Jeg sje, að orðið hafa straumhvörf um þessi mál við fráfall stjórnarformannsins í sumar. Jeg veit, að hæstv. atvrh. (MG) man svo langt, að í fyrra vildi stjórnarformaðurinn ekki ganga inn á þetta, taldi ekki fært að bæta meiru á ríkið en komið er af fræðslukostnaði unglinga. Núverandi hæstv. kenslumálaráðh. lýsir því nú yfir, hvað ofan í annað, að hann ætli að halda áfram á þessari braut, að taka alla skóla inn í kerfið; en afleiðingin verður þá sú, að þeir komast allir á ríkið. Annars vildi jeg vekja eftirtekt á því, að það er engin ný regla, að ríkið leggi 2/5 af mörkum af stofnkostnaði nýrra skóla. Sú regla var upp tekin, þegar Laugaskólinn var reistur, að ríkið legði fram 2/5 kostnaðar gegn 3/5 annarsstaðar frá. En nýjungin við þetta samskólafyrirkomulag er sú, að kennararnir eru ráðnir af ríkisstjórninni og launaðir af ríkinu, að mestu leyti. Í þessu liggur stefnubreytingin, frá því sem áður var, og með þessu aukast gjöld ríkissjóðs til stórra muna. Og með þessu breytta skipulagi er verið að færa embættisværðina yfir í skólana - þessa værð, sem landskunn er orðin og jeg hefi margoft vikið að í öðru sambandi. Hæstv. kenslumálaráðh. þarf ekki að gera sjer í hugarlund, að þær vonir hans rætist, að skólarnir verði ódýrari í rekstri, eftir að ríkið hefir tekið þá að sjer, en verið hefir áður. Í því sambandi þarf ekki nema að minna á Flensborgarskólann í Hafnarf. Hæstv. mentamálaráðh. ætti að athuga, hvað sá skóli hefir kostað, og hvað hann mundi koma til með að kosta, eftir að breytingin væri komin á. Með þessu er jeg alls ekki að mæla bót, hvernig búið hefir verið við kennara Flensborgarskólans. Því að laun þeirra hafa verið smánarlega lág og illa með þá farið - laun þeirra stundum verið um 13–1400 krónur á ári og þar í kring. Hæstv. ráðh. hlýtur því að sjá, hve mikið launin við þennan skóla koma til með að hækka, eftir því skipulagi, sem frv. fer fram á. Og svona mundi víðar fara, að ekki yrði hjá því komist að samræma kennaralaunin við alla þá skóla, sem falla undir þetta breytta skipulag, en það mundi hafa afskaplega hækkun í för með sjer fyrir ríkissjóð. Þó að Hinn almenni mentaskóli hafi vaxið óeðlilega mikið, þá er það ekki eftir skipulagi hans. En jeg get ekki betur skilið en að með frv. þessu sje verið að búa til fyrirkomulag, sem hljóti að verða þess valdandi, að skólarnir geti vaxið eftir þörfum. Það er sagt berum orðum, að kennurum geti fjölgað, eftir því sem þurfa þykir. Hjer gæti svo farið, að byrjað væri t. d. með 20 kennurum, en svo gæti sú tala hækkað upp í 30 á næstu árum og jafnvel tvöfaldast við það, sem byrjað var með, á tiltölulega fáum árum. Þetta ber í sjálfu sjer ekki að lasta, því að það sýnir fróðleiksþrá alþýðunnar, og get jeg því vel trúað, að hvaða fræðslumálastjóri sem er mundi gleðjast yfir þessu. En hitt get jeg ekki skilið, að menn, sem lögðust á móti 100 kr. styrk til ferjunnar á Hrosshyl, skuli með glöðu geði geta gengið inn á þessa braut í sparnaðarskyni. En þetta gerðu þeir í hv.Nd., festir Íhaldsmennirnir. Það gleður mig, ef þetta er af skilningi gert gagnvart unglingafræðslunni, og að sömu rjettinda megi vænta sveitunum til handa. En ef skólarnir hjerna í Rvík vaxa eftir þörfum, og engar hömlur settar fyrir því, að svo geti orðið, og segjum svo, að við löggiltum eina 5 skóla utan Rvíkur, en uppfyltum ekki þá þörf þeirra, að geta vaxið eftir þörfum, þá er komið ranglæti móts við það, sem Rvík hefir borið úr býtum. Við getum t. d. gert ráð fyrir, að þm. Snæf. komi til ríkisstjórnarinnar og segi, að nú sje búið að safna fje um Snæfellsnes, Dali og víðar til þess að reisa skóla á Helgafelli, og virðist hann þá, eftir þessu skipulagi frv., eiga heimting á að fá úr ríkissjóði 2/5 stofnkostnaðar og fasta kennara eftir þörfum. Það verður ekki hægt að afsaka sig með því, þegar til orða kemur að stofna nýja skóla, að Núpsskólinn sje fyrir Vesturland, Flensborgarskólinn fyrir Suðurland og Laugaskólinn fyrir Norðurland. Nú stendur svo á um alþýðuskólann á Laugum, sem Jón heitinn Magnússon vildi ekki taka á ríkið, að hann rúmar ekki nema 50–60 nemendur, en margfalt fleiri sækja um upptöku í hann á hverju ári. Er því auðsæ þörfin um að stækka hann, enda ætti að vera hægt að láta hann vaxa eftir því sem frv. ætlast til. Vildi jeg því gjarnan mega væna svars hæstv. ráðh. (MG) um þetta, og hvort hann líti ekki svo á, að óhjákvæmilegt sje að stækka Laugaskólann, svo að ekki þurfi að neita tugum mentunarfúsra unglinga um upptöku í hann. Það verður óhjákvæmilegt, ef frv. þetta verður samþ., að ríkið taki að sjer á næstu árum Flensborgarskólann, Hvítárbakkaskólann og skólann á Núpi í Dýrafirði. Jeg þykist vita, að stjórnin láti sjer ekki detta í hug, að ófæddur skóli gangi fyrir þessum skólum með framlög til fastakennara o. s. frv. Jeg vil vekja athygli hæstv. stjórnar á því, að það er undarlegt, að sama stjórnin, sem neitaði í fyrra útborgun til skólans í Árnessýslu, og braut þar með lög landsins, skuli nú bera fram slíkt frv. sem þetta, þar sem enginn viðbúnaður er til þess, að það komi að gagni.  (Atvrh. MG: Enginn viðbúnaður?)  Nei; það er aðeins einn kennari, sem hefir athugað málið og borið fram hugmyndina, en bæjarstjórn Rvíkur hefir ekkert gert, aðeins lýst yfir því, að hún væri hugmyndinni hlynt. En hvort hægt sje að koma hjer upp slíkum skóla, hefir hún ekki látið sjer detta í hug að athuga. Spurningu minni um það, hvenær ætti að reisa skólann, svaraði hæstv. ráðh. svo, að það væri háð ýmsum fjárhagsatriðum, en líklega yrði þó ekki byrjað á því að ári. Jeg vil þá benda á, að við erum hjer með stórbyggingu í smíðum, sem við verðum að ljúka á næstu 3 árum. Verður það um miljón króna, er við þurfum að leggja til hennar á þeim árum. Jeg hygg, að þetta sje svo mikið fje, að við sjáum okkur ekki fært að leggja í margar slíkar stórbyggingar. En jeg heyrði á ræðu hæstv. atvrh., að stjórnin hefir ekki hugmynd um, hver kostnaðurinn við skólabygginguna verður. Það er sama sagan eins og með viðbótarbygginguna á Kleppi, sem gert var ráð fyrir að kosta mundi 50–100 þús. kr., en það fje hrökk aðeins fyrir grunnstæðinu. Jeg hygg líka, að hæstv. stjórn hugsi ekki út í það, að með þessu frv. er hún að skapa hættu um það, að ekki verði hægt, fjárhagsins vegna, að ljúka við í rjettan tíma þær nauðsynlegu byggingar, sem við erum nú með. Bæjarstjórn Rvíkur hefir sagt, að hún vilji byrja á samskólanum, þegar hinn nýi barnaskóli er fullger. Mjer er sagt, að það geti dregist lengi. Þarna hefir þó bæjarstjórn vaðið fyrir neðan sig, en hæstv. landsstjórn vill enn einu sinni gefa út víxil „in blanco“, vill ráðast í þetta fyrirtæki, hvað sem landsspítalanum líður. Með þessu hefi jeg gefið hæstv. kenslumálaráðh. tilefni til að gefa hv. deild upplýsingar um málið.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Jeg veit ekki, hvort hv. 1. landsk. er það nokkuð kærkomið, að fá upplýsingar í málinu. Hann byrjaði á því að staðhæfa, að straumhvörf hefðu orðið síðan Jón Magnússon forsrh. fjell frá. En eins og jeg tók fram áður, hefir stjórnin altaf talið það vafasamt, að rjett væri að gera að ríkisskólum þá skóla, er hv. 1. landsk. nefndi, svo að hjer er ekki um nein straumhvörf að ræða. Jeg skal þá, vegna þeirrar nefndar, er fær mál þetta til meðferðar, svara því, er nokkru máli skiftir í ræðu hv. 1. landsk. Hann spurði, hvort ekki væri ætlast til, að skólar í sveitum hefðu sömu hlunnindi og þessi skóli af hálfu ríkisins. Ójú, og þeir fá meira til, því að það ætti hv.þm. (JJ) að muna, að einn þann skóla verður ríkið að kosta að öllu leyti, og aðrir ungmennaskólar úti um land fá meiri styrk úr ríkissjóði en þessum skóla er ætlaður. Þá hjelt hv.þm. því fram, að þetta fyrirkomulag, að hafa samskóla, mundi verða dýrara en núverandi fyrirkomulag, og tók þar til samanburðar Flensborgarskólann. Við greiðum nú þeim skóla 16 þús. kr. á ári.

Kennarar þar eru á lágum launum.

Dæmið er rangt hjá honum fyrir því, og jeg veit ekki, hvort það er svo eftirsóknarvert, að hafa kennara á 1200 kr. árslaunum. Hv. þm. gekk út frá því, að svo gæti farið, að 40 yrðu kennarar við þennan skóla eftir nokkur ár. Jeg skal ekkert deila við hann um þetta, en jeg geri harla lítið úr þeirri getgátu. Jeg skil ekki annað en það sje hægðarleikur fyrir fræðslumálastjóra að hafa þar hönd í bagga, en þetta gæti skilist sem vantraust hv.þm. á flokksbróður hans, núverandi fræðslumálastjóra, sem er frv. þessu fylgjandi, þótt það sje komið frá öðrum en honum. Þá sagði hv.þm., að sumir skólar í sveit hefðu átt erfitt með að fá 2/5 hluta byggingarkostnaðar úr ríkissjóði. Jeg mótmæli þessu, því að þeir hafa allir borið jafnt úr býtum. En svo skildist mjer á hv.þm., að hann hjeldi því fram, að aðrir landshlutar yrðu að bíða eftir Rvík með að fá ungmennaskóla. Þetta er ósatt. En þegar á að fara að koma á nýju kerfi um ungmennafræðsluna, þá verður Rvík ekki sett hjá, þar sem þeir, er kenslunnar eiga að njóta, eru mörgum sinnum fleiri hjer heldur en í ýmsum sveitum. Þá sagði hv.þm., að stjórnin hefði brotið lög á Árnesingum í fyrra, með því að veita ekki fje til hins fyrirhugaða skóla þar. Hann veit þó vel, hv.þm., að það komu áskoranir frá sýslubúum um að fresta málinu, og þar sem skólinn á að verða hjeraðseign, fæ jeg ekki skilið, hvernig hv.þm. getur haldið því fram, að hjer hafi verið framið lögbrot. Það þurfti að fresta málinu, vegna þess hvað mikill hiti var kominn í það - og það ætti hv.þm. ekki að vera ókunnugt um, því að hann lagði sitt lið til þess að gera þetta mál að æsingamáli. Og það var verst fyrir skólahugmyndina, að hafa andúð fjölmargra sýslubúa. Enn spurði hv.þm., hvort hægt væri nokkuð að spara við mentaskólann, og get jeg svarað því, að jeg geri ráð fyrir, að það verði hægt og verði gert. Það er erfitt að vísa nemendunum frá skólanum, meðan ekki er hægt að vísa á neina aðra mentastofnun. En þegar hún er fyrir hendi, er það miklu hægra. Þá vildi hv.þm. halda því fram, að heimavistirnar mundu auka aðsókn að mentaskólanum. En jeg held nú, að það verði ekki. Það má vera, að fleira komi af sveitapiltum; þeim eru þær ætlaðar, og um þá er það að segja, að það er vanalega hin mikla mentaþrá, sem knýr þá af stað til námsins, og yfirleitt eru þeir efnilegustu mennirnir, svo að það er fengur að fá þá í skólann. - Þá talaði hv.þm. um fjárframlag til landsspítalans og hjelt, að hann yrði að sitja á hakanum, meðan verið væri að koma samskólanum upp. En það stendur í frv., að byggja skuli yfir samskólana, þegar fje er veitt til þess í fjárlögum. Hann gerir lítið úr Alþingi, ef honum getur dottið í hug, að þingið fari að veita fje til þessa, ef það getur ekki staðið við samninga sína um byggingu landsspítalans. Nei, það verður auðvitað staðið við gerða samninga um byggingu landsspítalans, meira að segja, ef hart er í ári, er heimilt að taka lán til þess að geta það. Um stofnkostnaðinn er það svo, að ríkið hefir greitt 2/5 af stofnkostnaði skóla út um land.

Ekki í Flensborg.

Nei, en það var gjöf. Ætlast hv.þm. til, að ríkið endurgreiði erfingjum gefandans nokkuð af þeirri gjöf?

Bæta við skólann.

Um það liggur engin beiðni fyrir.

Jónas Jónsson Jeg ætla að leggja þá spurningu fyrir hæstv. stjórn, hvort hún ætli ekki að ákveða tölu skólanna. Hjer eru nú til 4–5 ungmennaskólar. Eigum við að löggilda þá og þar með búið? Hjer er gefið undir fótinn; ef Rvík vill bæta við sína skóla, þá verður landið að fylgja með. Ef frv. verður samþ. þannig, má búast við, að við verðum að fara með unglingafræðsluna eins og barnafræðsluna, að bæta stöðugt við húsrúmi og kennurum eftir þörfum. Jeg vildi gjarnan heyra álit hæstv. stjórnar um það, hvort hún er við þessu búin. - Viðvíkjandi Hallormsstað skal jeg geta þess, að það kemur fram till. um það mál, en ekki um ákveðið skipulag. Hvort t. d. eigi að vera 2 húsmæðraskólar, eins og bændaskólar. Um það hefir engin uppástunga komið fram. Jeg vildi aðeins minnast á eitt atriði enn, sem mjer finst vera gat í frv. Frv. verður varla skilið öðruvísi en svo, að allir kennararnir verði fastir starfsmenn, svo að farið geti eins og sagt er að sje á Hólum núna, að kennarar sjeu jafnmargir og nemendur. Það er auðsætt, að ef aðsókn að einhverjum skóla minkar til muna, verður að leggja kennaraembættin niður sem því svarar. - Annars ætla jeg ekki að ræða þetta frekar við þessa umr.

Atv.- og dómsmrh. (Magnús Guðmundsson): Jeg hjelt, að jeg hefði tekið það nógu skýrt fram áðan, að jeg ætlaðist til, að svipaðar reglur og upp verða teknar í Rvík eigi að gilda alstaðar á landinu. Hvað kennarafjöldann snertir, þá er það alls ekki mín meining að hafa svo marga kennara, að þeir hafi ekkert að gera. það er fjarri því, og munu áreiðanlega verða gerðar þær ráðstafanir, sem nauðsynlegar eru, til þess að fyrirbyggja það.