Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Sjútvn. hefur athugað þetta frv. til l. um lendingarbætur við Breiðdalsvík og borið saman ráð sín og vitamálastjóra. Leggur n. til, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og greinir í nál.



Herra forseti. - Það hafa verið veittar á fjárl. þessa árs 25 þús. kr. til lendingarbóta í Höfnum. Hafnamenn ætla að hefjast handa um verkið í sumar, en þurfa ríkisábyrgð. Miðar þetta frv. að því að gera þeim kleift að færa sér það í nyt, sem veitt hefur verið til verksins, og annað það fé, sem þeir hafa ráð á. N. hefur borið sig saman við vitamálastjóra og leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Landbn. hefur orðið sammála um að mæla með þessu frv. Eina breyt., sem þarna er gerð á gildandi l. frá 1941, er á þá leið, að í stað þess að miða við, að framteljandi hafi átt 150 kindur eða fleiri, sé miðað við, að hann hafi átt 25 kindur eða fleiri við síðasta skattaframtal, áður en veikin kom sannanlega fram í fjárstofni hans. Þetta þykir sanngjarnara. Það er ósanngjarnt, að þeir bændur missi rétt til atkvæðagreiðslu, sem orðið hafa fyrir verulegum fjárskaða. N. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Stjskrn. hefur athugað þetta mál, sem hér liggur fyrir, og flytur brtt. á þskj. 133 við frv. á þskj. 114. Fyrri gr. er á þá leið að vísa um atkvgr. stjskrl. frá 1943 í stað lýðveldisstjskr., sem nú hefur verið samþ. á Alþ., því að sú síðari hefur ekki fengið staðfestingu. Önnur brtt. er í samræmi við þetta og er orðabreyt. í fyrirsögn frv.



Herra forseti. - Frv. það, sem hér er flutt, er fram komið til skýringar á þeim l. um dýrtíðarráðstafanir, sem sett hafa verið. Það hefur komið fram nokkur annar skilningur á till. sex manna n. en átti að vera og l. ekki svo skýr og fullkomin, að hægt sé að framkvæma þau á þann veg, sem almennt var hugsað. Sem sagt, það hefur komið fram sá skilningur, að samkv. till. sex manna n. bæri landbúnaðinum að fá það verð, sem n. ákvað, og mundi varla vera rétt að gera mun milli flokka sömu tegundar. Þannig ætti að borga jafnt fyrir 1. flokks og 4. flokks kjöt og 1% og 2% mjólk. Ef þessum l. væri þannig framfylgt, yrði það til þess að brjóta niður algerlega þá vöruvöndun, sem lögð hefur verið áherzla á undanfarna áratugi, ef bóndinn bæri það sama úr býtum, hvort sem varan væri góð eða vond. Það hefur verið spurzt fyrir um þetta, og þessi frvgr., sem hér liggur fyrir, hefur verið borin undir sex manna n., þá nm., sem eru í bænum. Þeir hafa leyft að hafa eftir sér, að þetta væri í fullu samræmi við það, sem fyrir n. hefði vakað. - Til frekari skýringar skal ég lesa hér bréf frá formanni sex manna n. til hv. þm. Vestm. út af fyrirspurn hans varðandi þetta mál. Það hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Reykjavík, 2. marz 1944. Út af fyrirspurn yðar, herra alþingismaður, í bréfi, dags. 28. f. m., skal ég leyfa mér að taka það fram, að verð það, sem landbúnaðarvísitölunefndin setti á íslenzkar afurðir, var byggt á þeim forsendum, að það svaraði til meðaltilkostnaðar á einingu á öllu landinu, og því meðalverð fyrir alla framleiðsluna (miðað við afhendingarstað). Hins vegar taldi nefndin það ekki sitt hlutverk að framkvæma neina verðjöfnun vegna mismunandi vörugæða né annars aðstöðumunar eða ákveða, hvaða verð hver einstakur bóndi skyldi fá fyrir sína framleiðslu, né yfirleitt gefa neinar reglur um verðlagningu varanna í einstökum atriðum, heldur yrði allt slíkt að fara algerlega eftir ákvörðunum þeirra aðila, sem að lögum eiga að ákveða vöruverðið og sjá um framkvæmd þess. Þorsteinn Þorsteinsson.“ Þetta mun líka hafa verið borið undir sex manna n., þá nm., sem eru í bænum, og þeir tjá sig því samþykka. Í þessu felst því álit sex manna n. Hún telur, að þetta frv. sé nauðsynleg skýring, sem þurfi að koma fram. Ég skal taka það fram, að þessi atriði, sem hér um ræðir, eru ekki ríkissjóði á neinn hátt viðkomandi. Þetta er aðeins um skiptinguna milli framleiðenda sjálfra, að hér eftir eins og hingað til verður fylgt þeim sömu reglum um greiðslu til framleiðenda, þannig að gerður verður munur á því, hvort mjólkin er framleidd hér á bæjarlandinu við erfið framleiðsluskilyrði eða austur í sveitum, þar sem tilkostnaður er miklu minni. Á þessu hefur verið gerður nokkur munur. Enn fremur vil ég benda á, að hér eftir eins og hingað til verður gerður munur á því, hvort menn framleiða 1. flokks kjöt eða 4. flokks kjöt. Þá verður einnig, hvað verð snertir, gerður munur á því, hvort menn framleiða t.d. 21/2% feita mjólk eða 4% feita. Þessi verðhækkun, sem hér um ræðir og meiri hl. n. hefur lagt til, er þess vegna nauðsynleg til þess að koma í veg fyrir misskilning og jafnvel hugsanleg málaferli, og ég vil vænta þess, að menn geti allir, hvaða augum sem menn annars líta á dýrtíðarráðstafanir, orðið sammála um, að það er sjálfsagður hlutur, að slíkur mismunur verði gerður. Það er ástæðulaust að gera þeim mönnum, sem standa fyrir félagsskap framleiðenda, svo sem kaupfélögum og sláturhúsum, erfiðara fyrir með því að hafa þetta of óákveðið. Það er aðeins meiri hl. n., sem flytur þetta, en mér hefur skilizt, að minni hl. hafi ekki neitt út af fyrir sig við þetta atriði að athuga, heldur vilji hann ekki skipta sér neitt af málinu, enda getur engum verið til hags að brjóta þetta niður, þar sem búið er að vinna að því að koma á sæmilegri vöruvöndun í landinu.



Ég skal ekki að svo stöddu ræða þetta mál. Ég hef ekki kynnt mér það svo, að ég treysti mér að taka til máls um það, en ég held, að rök hv. frsm. séu rétt. En ég álít, að heppilegra sé, að till. eins og þessi fái athugun í n, þeirri, sem hefur haft með dýrtíðarmálin að gera. Ég vil því leggja til, að till. verði vísað til fjhn.



Það eru aðeins nokkur orð til þess að skýra frá því, af hverju ég sem einn í landbn. hef ekki tekið þátt í flutningi þessa máls og það þess vegna er flutt af meiri hl. n. eingöngu. Þegar niðurstöður sex manna n. voru komnar, þá fannst bæði mér og öðrum, að þær niðurstöður væru í mörgum atriðum hæpnar og óljósar, svo að ekki sé meira sagt, og það í fleiri atriðum en þeim, sem hér er lagt til, að leiðrétt verði. Ég skoða það því þannig, ef farið væri að taka þetta mál út úr, að það mundi seinka fyrir því, að heildarlagfæring fengist á því, sem l. fjalla um. Af þessum ástæðum hef ég ekki viljað taka þátt í flutningi málsins.



Stjórn Mjólkursamsölunnar hafði óskað þess, að frv. yrði flutt eitthvað svipað þessu til þess að skera úr um það, að hægt sé að halda uppi verðjöfnun þrátt fyrir það, sem samþ. var í sex manná n. En eins og gefur að skilja, kemur það ekki ljóst fram í áliti sex manna n., eins og formaður hennar skýrir frá í bréfi því, sem hv. 2. þm. Skagf. las. Form. n. hefur ekki talið það í sínum verkahring að skipta sér af því, hver verðjöfnunin væri, og þar af leiðandi er nauðsynlegt fyrir þessar stofnanir, sem nú eru að gera upp reikninga sína, að geta alveg ákveðið vitað um, hvort verðjöfnunin er í gildi eða hvort sama verð eigi að vera. fyrir 1. og 4. flokk o.s.frv. Gátu þá stjórnir þessara fyrirtækja átt á hættu, ef þær gerðu upp með öðru móti, að fá á sig málshöfðun samkv. því, sem ákveðið var í samkomulagi sex manna n. Þetta er svo augljóst mál sem verða má. Það getur engum blandazt hugur um, að verðjöfnunina verður að framkvæma eftir sem áður, eins og hún hefur verið ákveðin í l. Það hefur aldrei verið til annars ætlazt, og því er nauðsynlegt að fá þetta skýrt ákveðið í l. um dýrtíðarráðstafanir. Hv. þm. Hafnf. var að tala um það, að hann hefði ekki getað gerzt meðflm. að þessari breyt. í landbn., vegna þess að hann vildi ekki koma nálægt neinu, sem frá sex manna n. hefði komið; það væri svo óljóst. En mér virðist ósamræmi í því, að hann skuli ekki vilja gera þessi ákvæði skýrari en þau eru hjá sex manna n. Ég vil að öðru leyti benda á það, að í þessu frv. stendur „mjólkursamsölusvæði“, en það er ekki það orð, sem notað er í l., heldur „mjólkurverðjöfnunarsvæði.“ Ég vildi spyrja hæstv. forseta, hvort ekki væri hægt að skoða þetta sem leiðréttingu, enda get ég lagt fram brtt. um þetta, ef þurfa þykir.



Það voru aðeins örfá orð út af ummælum um, að málinu yrði vísað til fjhn. Ég skal lýsa yfir fyrir hönd n., að ég get fallizt á, að málinu verði vísað til fjhn. Ég hef átt tal við form. fjhn., og sé málið ekki tafið, telur hann, að nál. gæti komið á mánudag, og þá tel ég rétt, að málið gangi þessa leið. En ég vil taka það fram, að okkur er mjög mikið áhugamál, að málið gangi í gegn á þessu þingi.