Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ríkisútvarpið flutti í fréttatíma í gær þau mjög gleðilegu tíðindi, að ameríska liðinu á Keflavíkurflugvelli yrði fækkað um 1300 manns. Ég vil leyfa mér í sambandi við þessa frétt að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. utanrrh., í fyrsta lagi, hvort þessi frétt sé ekki rétt, sem mér skilst þegar að hann hafi staðfest gagnvart fréttastofu ríkisútvarpsins, í öðru lagi, hverjar ástæður séu um þessa fækkun, hvort þetta sé til komið fyrir aðgerðir af hálfu hæstv. ríkisstj. í þá átt að byrja að framfylgja ályktun Alþingis frá 28. marz 1956 eða hvort hér sé um að ræða einhliða ákvörðun Bandaríkjastjórnar, og í þriðja lagi, hvort við mættum kannske eiga von á þeim gleðilegu tíðindum, að Bandaríkjastjórn haldi áfram að fækka því herliði, sem hér er, sem mest og sem fyrst, þannig að það hyrfi sem skjótast með öllu af íslenzkri grund.



Herra forseti. Í tilefni af útvarps- og blaðafregnum spyrst hv. þm. fyrir um það, hvort í ráði sé að fækka varnarliði Bandaríkjanna á Íslandi á næstunni. Út af þessari fsp. vil ég skýra frá því, að fyrir örfáum dögum fóru fram viðræður á milli ríkisstj. Íslands og sendiherra Bandaríkjanna um skipun varnarliðsins á Íslandi. Var ekki um það rætt að draga úr vörnum landsins á nokkurn hátt né fækka í varnarliðinu á Íslandi eða breyta tölu þess, var hins vegar eingöngu um það talað, hvort ekki væri nauðsynlegt að gera nokkrar skipulagsbreytingar á varnarliðinu sjálfu og samsetningu þess. Þetta mál er að sjálfsögðu á algeru frum- og byrjunarstigi, og hefur ríkisstj. Íslands hvorki unnizt tími né tóm til að athuga þetta mál og ræða sem skyldi. Ríkisstj. mun að sjálfsögðu athuga málið gaumgæfilega, og þegar sú athugun hefur farið fram, mun hún taka sínar ákvarðanir. En um fækkun eða brottför varnarliðsins er ekki að ræða, heldur eingöngu um skipulagsbreytingu á samsetningu þess.



Ég þakka hæstv. utanrrh. fyrir hans greinagóðu svör, sem hins vegar ollu mér vonbrigðum hvað innihaldið snertir. Það var rétt eins og, þegar maður heyrði þessa fregn, að Bandaríkjastjórn ætlaði nú að verða fyrri til að átta sig á umhverfinu en hæstv. íslenzk ríkisstj., og það var mjög slæmt, að hæstv. ríkisstj. Íslands skyldi ekki verða á undan með að kveða upp úr með það, að hér þyrfti að fækka og það stæði ekki í sambandi við neinar skipulagslegar breytingar. Ég held þess vegna, að það sé mjög slæmt, að ríkisstj. skuli ekki hafa unnizt neinn tími né tóm til þess að athuga þessi mál. Ég hélt, að þessi mál væru búin að vera svo lengi á döfinni og samþykkt Alþingis í þeim væri svo ákveðin, að það hefði verið hægt fyrir hvaða ríkisstj. sem væri, ekki sízt með þeirri þróun, sem nú á sér stað í heiminum, að taka sínar ákvarðanir um að reyna að vinna að því að fá herliðinu hér á Íslandi fækkað. En einmitt út af því, sem hæstv. utanrrh. upplýsti, að hér væri um skipulagsbreytingu að ræða, þá held ég, að það væri ákaflega æskilegt, að það yrðu gefnar betri upplýsingar um það mál, þótt síðar yrði, vegna þess að það, sem mönnum dettur fyrst og fremst í hug í sambandi við, þegar minnzt er á skipulagsbreytingar út af hermálum, það er, að farið sé að útbúa ákveðið herlið með hættulegri vopnum. Það vita allir, sem fylgjast með þróun hermála nú á tímum, að það er meira og meira að verða sá vopnaútbúnaður, sem herirnir hafa, sem ræður þar úrslitum, en ekki hitt, hver er fjöldi þeirra. Ég vil þess vegna láta í ljós vonbrigði mín yfir því, að það skuli ekki hafa fólgizt í þessu, að þessi fækkun, sem þarna var auglýst, væri skref í þá átt að leggja þessar svokölluðu varnir hér á Íslandi niður, sem engar varnir eru og aldrei geta orðið til annars en að draga Ísland inn í styrjöld, ef til slíkrar ógæfu skyldi koma. Að öðru leyti ætla ég nú ekki að gera þessi mál að umtalsefni hér, því að þau eru veigameiri en svo, að maður fari að ræða þau hér utan dagskrár.

forseti (BGr): Þá er dagskrá þessa fundar tæmd. Þar sem þetta er líklega síðasti fundur deildarinnar fyrir þingfrestun, vil ég færa hv. deildarmönnum beztu þakkir fyrir samstarf þennan stutta tíma, sem deildin hefur nú starfað, bæði í sátt og sundurlyndi. Ég vil þakka skrifstofustjóra þingsins og öllu starfsliði þess fyrir vel og alúðlega unnin störf. Ég vil óska utanbæjarmönnum öllum góðrar ferðar og góðrar heimkomu. Ég vil óska þingmönnum öllum, starfsliði þingsins og fjölskyldum gleðilegrar jólahátíðar, árs og friðar.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd þingdeildarmanna að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir í okkar garð. Ég vil um leið láta þá von í ljós, að samstarf okkar þingdeildarmanna við hæstv. forseta megi ætíð vera sem bezt. Ég vil taka undir óskir og þakkir hæstv. forseta til starfsfólks þingsins og leyfa mér, - og ég veit, að ég mæli þar fyrir munn allra hv. þdm., - að óska hæstv. forseta og hans fjölskyldu gleðilegra jóla og góðs nýs árs og að við megum sjá hann aftur heilan á húfi, þegar við mætumst hér eftir nýárið. Ég bið hv. þdm. að taka undir árnaðaróskir mínar til hæstv. forseta með því að risa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (BGr): Ég þakka góðar óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og vil ítreka árnaðaróskir mínar til deildarmanna allra. Þessum fundi er slitið.



Herra forseti. Enda þótt þetta frv. hafi ekki verið á dagskrá fyrr en í dag, hefur það eigi að síður verið allmikið rætt hér í hv. deild, ýmist utan dagskrár eða í sambandi við önnur óskyld mál. Þessi lög, brbl. fyrrverandi ríkisstj., eru alkunn bæði hv. alþm. og öðru fólki, sem fylgist með lagasetningu og því, sem gerist á stjórnmálasviðinu. Það þarf ekki að taka það fram, að Sjálfstfl. er andvígur þessum lögum, sbr. yfirlýsingar flokksins og miðstjórnar hans á s.l. hausti. Afstaða flokksins til laganna er óbreytt frá því, sem þá var. Þrátt fyrir þetta þykir eðlilegt, að frv. sé lagt fram, það fái þinglega meðferð og því verði vísað til nefndar. Það er rétt í sambandi við það deilumál, sem upp kom á s.l. sumri í sambandi við verðlagningu landbúnaðarvara, að taka það fram, að ríkisstj. hefur unnið að því að leysa þessa deilu með því að fá samkomulag á milli Stéttarsambands bænda og framleiðsluráðs landbúnaðarins annars vegar og fulltrúa neytenda hins vegar. Samkomulagsumleitanir um þetta mál standa yfir, og er vonandi, að svo giftusamlega fari, að þær samkomulagsumleitanir leiði til þess, að sex manna nefndin verði aftur skipuð og taki til starfa, svo og að gerðar verði ráðstafanir til eða samkomulag fáist um, að skipun yfirdómsins eigi sér einnig stað, ef svo skyldi fara, að sex manna nefndin kæmi sér ekki saman. Það er áreiðanlega hollast og bezt fyrir báða aðila, að samkomulag náist um þetta mál, og það er nauðsynlegt og það er skylt að því að vinna. Ég læt svo máli mínu lokið að þessu sinni, en tek það fram, að það er eðlilegt, að málið sé hér flutt og því verði vísað til nefndar.



Herra forseti. Af hendi Framsfl. hefur margoft verið hér á hv. Alþingi nú síðustu dagana í sambandi við fyrirætlanir ríkisstj. um að senda Alþingi heim gerð grein fyrir skoðunum flokksins á þessu bráðabirgðalagahneyksli, bæði útgáfu laganna sjálfra, sem var hneyksli, og hneykslanlegri meðferð hæstv. ríkisstj. á lögunum, sem hefur verið miðuð við það að leggja frv. á borðin hjá þingmönnum svo að segja um leið og þeir eru sendir heim til þess að losa sig við Alþingi og geta gert ráðstafanir í þinghléinu um þetta mál án þess að þurfa að standa Alþingi reikningsskap fyrir þeim eða tryggja, að Alþingi samþykki það, sem kann að verða gert. Um þetta allt hefur verið rætt mjög ýtarlega af hendi framsóknarmanna og skoðanir látnar í ljós. Ég mun því ekki endurtaka neitt af því hér, en vísa til þess. Ég vil benda mönnum á, að við höfum skorað á hæstv. forseta að eiga þátt í því, að Alþingi verði ekki frestað, án þess að þetta mál fái fullkomlega þinglega meðferð, og með því eigum við að sjálfsögðu við það, að málið fái fullnaðarafgreiðslu. Á hinn bóginn sýnist nú allur háttur þannig hafður, að það sé ekki ætlun hæstv. forseta að verða við þessari beiðni. Það virðist nokkuð augljóst á því, hvernig fundum er hagað, búið er að loka hv. Ed. og ekkert hefur frétzt af því aftur, að hún verði opnuð, o.s.frv., að það muni vera meiningin að verða ekki við þessari beiðni. Þess vegna vil ég biðja hv. þingmenn að athuga það, að sú atkvgr., sem hér fer fram nú á eftir, mun sennilega verða eina atkvgr., sem fer fram um þetta mál á háttvirtu Alþingi, eins og á þessu er haldið. Og ég vil minna þá, sem hafa heitið því að fara á þing til þess að beita sér á móti þessum brbl., á þetta, að nú er komið að því, að þeir eiga að standa við þetta heit við þá atkvæðagreiðslu, sem nú á að fara fram. Þá vil ég að lokum aðeins beina tveimur fsp. til hæstv. landbrh., og þær eru þessar: Vill hæstv. landbrh. lýsa því yfir, að brbl. þessi, sem nú eru hér lögð fyrir, verði ekki undir neinum kringumstæðum framlengd með bráðabirgðalögum í þinghléinu? Og í öðru lagi: Vill hæstv. landbrh. lýsa því yfir, að ekki komi til mála, að nokkur brbl. verði sett um verðlagsmál landbúnaðarins í þinghléinu?



Herra forseti. Ég álít, að heppilegast væri, ef hægt væri að ná samkomulagi um það hér í hv. þd. að láta þetta mál fá fullnaðarafgreiðslu nú, þannig að það væri hægt að fela hæstv. ríkisstj. að undirbúa löggjöf í þessu máli, sem væri í beztu samræmi við hagsmuni neytenda og bænda og í beztu samræmi við þann hátt, sem lengst af hefur verið á hafður um þessi mál síðustu sextán ár. Það eru nú orðin, eins og ég sagði áðan, um 16 ár síðan samkomulag var gert hér á Alþingi, einmitt í fjhn. þessarar hv. d., og eigum við tveir enn þá sæti í þeirri nefnd, sem stóðum að því samkomulagi þá, hv. 1. þm. Norðurl. v. og ég. Það var á þá leið, að fulltrúar launþeganna í landinu annars vegar - það voru þá fulltrúar Alþýðusambandsins og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja - og fulltrúar Búnaðarfélagsins hins vegar, - Stéttarsambandið var þá ekki til, - skyldu reyna að koma sér saman um þann grundvöll, sem verðlag landbúnaðarvaranna væri reiknað út eftir, og svo fremi sem þessir fulltrúar kæmu sér saman, þá skyldi þeirra samkomulag gilda sem lög, - ef fulltrúar þessara vinnandi stétta, sem eru yfirgnæfandi meiri hluti þjóðarinnar, næðu samkomulagi sín á milli, þá skyldi það samkomulag gilda sem lög. Þannig var upphafið að þessu merkilega sex manna nefndar samkomulagi, sem alveg tvímælalaust hefur orðið til þess annars vegar að tryggja bændastéttina og hennar hagsmuni á ýmsan hátt og hins vegar að samræma kjör verkamanna og annarra launþega í bæjunum og bændastéttarinnar og hinna vinnandi stétta í sveitunum hins vegar. Það er engum efa bundið, að það er rík nauðsyn fyrir þjóðina, að svona samstarf geti haldið áfram og að þessi grundvöllur, sem þá var lagður, sé ekki eyðilagður. Það, sem hins vegar leiddi til þess nú á þessu ári, að slík deila varð, að grundvellinum var sagt upp og samstarfinu hætt, var það, að tveir verðmyndunarþættir voru teknir þarna inn í og síðan staðfest með dómi, - eins og dómararnir skildu lögin, skyldu þeir vera þar, þeir verðmyndunarþættir, sem neytendasamtökin, sem sé verkalýðs- og launþegasamtökin, allan tímann hafa gert athugasemdir við. Það eru þrír þættir, sem raunverulega mynda verðlag landbúnaðarafurðanna. Það er í fyrsta lagi það verð, sem bóndinn á að fá fyrir sínar vörur, eins og hann skilar þeim til vinnslustöðvarinnar, hvort heldur það er til mjólkursamlagsins eða þangað, sem mjólkursamlagið sækir mjólkina, eða til sláturhússins, þegar um sauðfjárafurðirnar er að ræða. Þetta er fyrsti og alveg afmarkaði verðmyndunarþátturinn. Annar þátturinn er sjálf dreifingin, kostnaðurinn við vinnsluna og dreifingin, sem er annars eðlis og öðruvísi en hinn þátturinn, sem er bein vinna bóndans. Og þriðji þátturinn, sem hefur svo verið settur inn í þetta eftir á, er, að það hafa verið lagðar á vöruna innanlands í sambandi við útsöluverðið þar vissar uppbætur í sambandi við þann hluta landbúnaðarafurða, sem út er fluttur. Fulltrúar launþegasamtakanna, sem hafa þarna verið fulltrúar neytendanna, hafa allan tímann gert athugasemdir við þetta, við það sjálfræði, sem framleiðsluráð hefur tekið sér til þess að ákveða og reikna dreifingarkostnaðinn og vinnslukostnaðinn, og við það sjálfræði, sem að síðustu var staðfest í dómi, að þarna mætti leggja að einhverju leyti á kostnað af útflutningsuppbótum, og þetta er það, sem launþegasamtökin hafa ekki viljað una við og geta ekki unað við. M.ö.o.: það, sem við þurfum að gera hér á Alþingi, er að skapa grundvöll, sem hægt sé að starfa áfram á, og það eigum við að gera nú þegar. Við fórum fram á það í sumar, Alþýðubandalagið, að það væri kallað saman þing til þess að afgreiða þetta mál, til þess að finna lausn á þessu máli, og það er enn þá okkar skoðun, að það eigi að finna tafarlausa lausn á þessum málum, - og það er hægt að finna hana nú þegar, - og fela hæstv. ríkisstj. að undirbúa frv. í þeim anda. Ég vil þess vegna leggja til, að þetta mál verði þannig afgreitt nú, að þessu samstarfi, þessu þjóðnýta samstarfi, sem þarna hefur verið á milli, verði komið á slíkan öruggan grundvöll, að það verði ekki lengur um það deilt, hvaða verðmyndunarþættir í þessu heyri undir hvern aðila, og aðgreina þar , með í þeirri breytingu, sem þarf að gera á lögunum um framleiðsluráð, þessa þrjá verðmyndunarþætti. Ég leyfi mér þess vegna að leggja til, að þetta mál verði afgreitt nú með rökstuddri dagskrá í þessu máli, og ætla að leyfa mér - með leyfi hæstv. forseta - að lesa hana upp, þar sem ég get því miður ekki lagt hana fram prentaða, en hún hljóðar á þessa leið, sem sé rökstudd dagskrá í málinu: frv. til laga um verð landbúnaðarafurða: „Þar sem deildin álítur óhjákvæmilegt, að ríkisstj. undirbúi nú þegar og leggi fyrir Alþingi frumvarp til laga um breytingu á lögunum um framleiðsluráð, er: 1) tryggi, að bændur fái greitt við afhendingu vara sinna verð, er miðist við, að tekjur þeirra séu sambærilegar við tekjur annarra vinnandi stétta fyrir sambærilega vinnul. - og 2) ákveði, að þeim, er annast dreifingu og vinnslu landbúnaðarvaranna, sé greidd ákveðin upphæð á einingu í vinnslu- og dreifingarkostnað, og sé sú upphæð ákveðin af verðlagseftirliti, er tryggi, að milliliðakostnaður fari ekki fram úr því, sem hæfilegt er, - og 3) tryggi enn fremur, að kostnaður við hugsanlegar verðlagsuppbætur á útfluttar landbúnaðarafurðir verði ekki lagður ofan á verð þeirra landbúnaðarvara, sem seldar eru á innanlandsmarkaði, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ef þessi rökstudda dagskrá væri samþykkt, þá er þar með hæstv. ríkisstj, gefin fyrirmæli um lausn þessa máls og hvernig undirbúa skuli, þar til Alþingi kemur saman á ný eftir frestunina, breytingu á lögunum um framleiðsluráð. Væri þessi rökstudda dagskrá samþykkt og lagafrv. til breytinga á lögunum um framleiðsluráð útbúið í samræmi við þessi fyrirmæli, þá stendur óbreytt allt annað, sem nú er í lögunum, þ. á m. það samkomulag, sem gera þarf á milli fulltrúa launþeganna annars vegar og fulltrúa bændanna hins vegar. En þá eru þessir verðmyndunarþættir algerlega aðgreindir, og þá yrði viðvíkjandi deilunni um það verð, sem greiða skuli fyrir þann tíma, sem brbl. hafa staðið, þá kæmi það náttúrlega af sjálfu sér, að bændur fengju það verð, sem samkomulag einmitt yrði um samkvæmt svona grundvelli. Ég held, að þetta væri að öllu leyti gæfusamlegasta lausnin á þessu máli. Yfirgnæfandi meiri hluti Alþingis hefur allan tímann verið sammála um að halda þessum grundvelli, og það hefur þess vegna verið ákaflega slæmt, að slíkar deilur skuli hafa orðið um þennan grundvöll, að hann skuli hafa brostið. Ég skal ekki, af því að ég heyri á öllum, að menn vilja fara helzt að flýta sem mest umræðu um þetta, fara út í þau átök að öðru leyti, aðeins lýsa því yfir, að ég álít, að neytendur, fulltrúar launþeganna, hafi ekki átt neins annars úrkost en gera það, sem þeir gerðu. Það var nauðsynlegt að fá þessi mál sett á slíkan grundvöll, að þarna yrðu ekki neinar deilur um. Ég held þess vegna, að einmitt til þess að tryggja sem fyrst samstarf launþegasamtakanna og bænda í þessu máli væri heppilegast áð afgreiða þetta mál nú þegar. Eftir hverju er raunverulega að bíða í þessu? Ég vil þess vegna leyfa mér að láta þá von í ljós, að meiri hluti hv. deildar geti fallizt á þessa afgreiðslu málsins, að hún væri þá um leið fullnaðarafgreiðsla á því, og ég álít stefnuna, sem taka beri í þessu, þannig fullmarkaða, þannig að væri svona dagskrá felld, þá væri ekki um annað að ræða en greiða atkv. á móti svona brbl. Ég held, að það væri hins vegar aðeins töf fyrir Alþingi, það væri langeðlilegast, - við höfum heyrt, hvað hæstv. ríkisstj. þarf mikið tóm til þess að hugsa málin, - það væri langeðlilegast, að hún fengi það tóm núna og að Alþingi gæfi henni sín alveg eindregnu, ákveðnu fyrirmæli um, hvernig þetta vandamál bæri að leysa. Ég leyfi mér svo að leggja þessa dagskrá fram til hæstv. forseta.



Herra forseti. Ég vildi aðeins leyfa mér að fara fram á, að fundinum yrði frestað um klukkutíma, þannig að maður gæti athugað þessar uppástungur, sem fram eru komnar. Ég er nú ekki á þessu stigi málsins reiðubúinn til þess að láta í ljós neina skoðun á, hvort í þessu felst nokkur hugsanleg lausn, en mér finnst, að þetta sé svo mikið og örlagaríkt mál, að rétt sé að fresta fundinum í klukkutíma, svo að betra tóm gefist til að athuga þessa uppástungu, sem fram er komin.

Forseti (BGr): Samkvæmt óskum forsrh. verður fundinum frestað í eina klukkustund. - Fundarhlé.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Austf. varpaði hér fram tveimur fyrirspurnum til mín og óskaði eftir að fá þeim svarað. Hann sagði áðan, að það liti svo út, að ríkisstj. ætlaði að gera ráðstafanir í þinghléinu, sem hún ekki þyrfti að standa reikningsskap af. En ég vil minna hv. þm. á það, að Alþingi kemur væntanlega saman 28. jan. n.k., eða ekki síðar en þá, og það er vitanlega óhjákvæmilegt, að ríkisstj. þarf að standa Alþingi reikningsskap af því, sem hún gerir í þinghléinu, eins og í annan tíma, og eru svona orð hjá hv. þm., svo vanur sem hann er í ríkisstj. og á Alþingi, alveg sérstök í sinni röð. Það er einnig dálítið sérstætt, að sá maður, sem hefur verið ráðherra um áratugaskeið, skuli láta sér detta í hug, að ein ríkisstj. afsali sér réttinum til þess að gefa út brbl. í þinghléi, sem stendur hátt á annan mánuð. Vitanlega getur alltaf komið eitthvað það upp á slíkum tíma, sem skapar nauðsyn til þess að gefa út brbl., ef ekki landbúnaðarmálin, þá einhver önnur mál. Það er þess vegna dálítið skrýtið, að hv. þm., svo reyndur sem hann er, skuli koma með slíkar fyrirspurnir sem þessar. Og mundi hann sem ráðherra nokkurn tíma hafa mælt með því, ef þinghlé ætti að vera hátt á annan mánuð, að sú ríkisstj., sem hann átti sæti í, afsalaði sér réttinum um það að gefa út brbl., hvað sem fyrir kynni að koma á tímabilinu, sem þinghléið stendur yfir? Ég hygg ekki. Hv. 3. þm. Reykv. flutti hér rökstudda dagskrá við það frv., sem hér er um að ræða, og dagskrá þessi er að ýmsu leyti þannig, að segja má, að hún gangi mjög í rétta átt. Ég tel eigi að síður ekki rétt að samþykkja fram komna dagskrá, þar sem kunnugt er, að Stéttarsamband bænda og framleiðsluráð landbúnaðarins annars vegar og fulltrúar neytenda hins vegar eru að ræða þessi mál sín á milli. Það verður þess vegna að telja það óeðlilegt á þessu stigi málsins, að Alþingi grípi fram fyrir hendurnar á þeim og geri ákveðna samþykkt í þessu máli. Ég held, að það gæti orðið til þess að torvelda það samkomulag, sem nú er verið að gera, sérstaklega ef annar aðili teldi, að á sig væri gengið með því, að Alþingi samþykkti fram komna dagskrá. Ég veit, að það hefur ekki vakað fyrir hv. 3. þm. Reykv. að torvelda það samkomulag, sem nú er verið að vinna að. Hann minntist á það áðan, hvernig lögin um sex manna nefndina urðu til og að enn eru tveir hv. fjhn.-menn í Nd., sem eiga hér sæti nú, sem störfuðu í þessari nefnd 1943. Þá átti ég einnig sæti í fjhn d., og ég er þess minnugur, að menn voru svartsýnir á það, að þetta samkomulag mætti takast. Ef einn af sex mönnum gerði ágreining, þá var allt til einskis unnið, en ef nefndin yrði sammála, þá skyldi það gilda sem lög. Ég tek undir það, sem hv. 3. þm. Reykv. sagði hér áðan, að þetta samkomulag hefur verið mikils virði, bæði fyrir bændur og neytendur. Það hefur stuðlað að því, að þessar stéttir hafa látið fulltrúa sína sitja að samningsborði um það, hver séu réttlát laun bóndans og hvað hann þurfi að fá fyrir afurðirnar til þess að bera svipað úr býtum og vinnandi menn við sambærileg störf. Þetta er ákaflega mikils virði, og það var í fyrsta sinn 1943, sem þessi viðurkenning fékkst. Það er þess vegna mjög áríðandi, að ekki verði eyðilagt það samkomulag og sú undirstaða, sem bæði ég og hv. 3. þm. Reykv. stuðluðum að að leggja 1943 og búið hefur verið að síðan. Ég treysti því og reyndar veit, að hv. 3. þm. Reykv. hefur jafnmikinn áhuga fyrir því og ég, að þetta samstarf megi halda áfram, og ég treysti því, að hann leggi sitt lóð á vogarskálina til þess, að nú verði samkomulag í þeirri deilu, sem verið er að reyna að leysa. Fulltrúar bænda og fulltrúar neytenda halda nú fundi, næsta fund á morgun, og úr því verður skorið í þessari viku, hvort samkomulag næst. Það er öllum til góðs, ef samkomulag tekst, en ég vil segja: öllum til ills, ef það tekst ekki. Hvers vegna skyldi það þá ekki takast, ef þetta liggur ljóst fyrir? Ég tel, eins og ég áðan sagði, að þetta frv. - eða brbl. réttara sagt - eigi að ganga til 2. umr. og nefndar og það beri að halda áfram að vinna að því samkomulagi, sem nú er verið að leita eftir. Ef það tekst, þá er ég sannfærður um, að bæði neytendur og framleiðendur verða ánægðir og að sú undirstaða, sem lögð var með sex manna nefndinni 1943, stendur þá enn þrátt fyrir það ósamkomulag, sem varð s.l. sumar.

Eysteinn Jónsson Hv. 3. þm. Reykv. hefur flutt hér dagskrártillögu. Ég skal ekki fara langt út í að ræða þessi mál, en ég vil aðeins taka það fram, að efni þessarar dagskrártill. er þannig í þýðingarmiklum atriðum, að ég get ekki mælt með henni og hlýt að mæla í móti henni, og afstaða Framsfl. til hennar er sú, að hann getur alls ekki á hana fallizt. Þá vil ég einnig í þessu sambandi benda á, að stéttarsamtök bænda hafa ekki óskað eftir endurskoðun þessarar löggjafar, sem þar er til vísað, en Framsfl. álítur, að ósk um endurskoðun, ef til kemur, eigi að koma fram í samráði við þessi samtök, það sé alveg eðlilegur háttur. Loks vil ég taka það fram í þessu sambandi, að Framsfl. treystir alls ekki hæstv. ríkisstj. til þess að annast endurskoðun löggjafarinnar um þessi málefni. Þá vil ég aðeins minna á, að hæstv. landbrh. hefur ekki viljað svara spurningum mínum jákvætt, en þær voru tvær: Í fyrsta lagi, hvort það kæmi til mála, að hann eða ríkisstj. framlengdi bráðabirgðalögin með öðrum brbl., eftir að þing væri farið heim. Ég vil vekja athygli á því, að þessu hefur hæstv. ráðherra ekki viljað lofa, að þetta komi ekki til mála. Enn fremur óskaði ég þess, að hann lýsti því yfir, að hann eða stjórnin mundi ekki gefa út brbl. um afurðamálin, og því hefur hann ekki heldur viljað lofa. Þetta er nauðsynlegt fyrir menn að hafa í huga við atkvæðagreiðsluna.