Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vildi leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forsrh., sem jafnframt fer með sjávarútvegsmál, hvenær vænta megi tillagna af hálfu ríkisstjórnarinnar um ráðstafanir til þess, að létt verði af þeirri stöðvun bæði á vélbátaflotanum og togurum, sem nú er hafin. Einnig vildi ég leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh., hvort ekki hafi verið ætlun hans, að þingmenn andstöðuflokka ríkisstjórnarinnar fengju í hendur álitsgerð hagfræðinganefndarinnar, sem greint var frá hér á seinasta þingfundi. Ég óskaði þess fyrir hönd Alþfl., að þingmönnum hans og öðrum þm. andstöðuflokkanna gæfist kostur á að kynna sér þetta álit, og mér var sagt þá, að það væri ekki til, en engin svör við því, hvort þessir þingmenn mundu fá það í hendur. Nú hef ég það fyrir satt, að þetta álit hafi þá þegar verið til og muni hafa verið látið í té ýmsum þingmönnum stjórnarflokkanna, a.m.k. um það bil sem jólaleyfi var veitt. Ég vildi gjarnan, að hæstv. ráðh. vildi upplýsa, um leið og hann svarar minni aðalfyrirspurn, hvernig á þessu stendur. Það er tvímælalaust þingréttur þeirra þm., sem eru í andstöðu við hæstv. ríkisstj., að fá í hendur þau gögn og þær upplýsingar, sem hagfræðinganefndin hefur látið ríkisstj. í té, til þess að þeir geti skapað sér skoðun á ástandinu og gert sér grein fyrir, hvað þeir telja líklegastar leiðir til úrbóta, þó að hæstv. ríkisstjórn, eins og ég vel skil, vilji ekki skila tillögum sínum í hendur andstöðunnar, fyrr en hún hefur gengið frá þeim að fullu og getur lagt þær fyrir þingið. - Mér væri þökk á að fá upplýsingar um þetta tvennt frá hæstv. ráðherra.



Ég sé, að hæstv. forseti vill endilega, að ég svari einhverju. Það er tæplega, að mér þyki taka því. Ég álít, að hv. 4. þm. Reykv. geti lesið sín blöð, og þá sér hann allan sannleikann, eins og hann liggur fyrir, og þarf ekki að vera að spyrja. En ef hann trúir mér betur en sínum blöðum, þá er frá því að segja, að ríkisstj. tilkynnti þann 30. des. útvegsmönnum, að hún sæi ekki fram á, að hægt væri að ljúka hinu umfangsmikla máli fyrir áramót, og gerði þá að tillögu sinni, að útgerðin yrði ekki stöðvuð, heldur yrði haldið áfram við óbreytt bátagjaldeyriskerfi og af ríkisstjórnarinnar hendi gefið fyrirheit um að viðurkenna það álag, sem nú er á því, til janúarloka í von um, að fyrir þann tíma mætti auðnast að binda endi á þetta mál, sem allir eru nú svo dæmalaust undrandi yfir að skuli ekki löngu vera búið að ráða til lykta. Hins vegar get ég gefið honum þær upplýsingar, að togararnir halda yfirleitt áfram veiðum og hafa ekki gert neinar ákvarðanir um stöðvun, a.m.k. ekki í bili. Þeir, sem ekki hafa orðið að stöðva vegna fjárhagsvandræða, halda áfram sínum rekstri, eftir því sem ég bezt veit. Ég vil svo segja þessum hv. þm., að ég tel ekki, að mér beri nein skylda til að afhenda honum nein þau plögg, sem ég fæ í hendur frá mönnum, sem ég hef kvatt eða ríkisstj. hefur kvatt sér til ráðuneytis og tekið fram í öndverðu, þegar þessi nefnd var sett, að þeirra störf skyldu skoðuð sem algert einkamál. Ég tel mig ekki hafa neina skyldu til þess að lána þau plögg eða tilkynna öðrum um það frekar en mér sýnist. Ég mundi að sjálfsögðu gera það, ef einhver í ríkisstj. óskaði eftir því, en ekki þó að stjórnarandstaðan vilji fá fregnir af þessu fremur en öðru, sem gerist í stjórnarherbúðunum.



Herra forseti. Ekki fæ ég neitað því, að mér þótti lítið að græða á svörum hæstv. forsrh. og nokkur tregða á því að veita þau svör, sem veitt voru. Þó fékk ég þær upplýsingar, sem mér þykja í sjálfu sér betri en ekki, að togararnir mundu halda áfram veiðum, þ.e.a.s. þeir, sem ekki stöðvuðust vegna fjárhagsörðugleika. Hvað mikið upplýst er með þessu svari, get ég ekki fullyrt að svo stöddu. Um vélbátaflotann fékk ég engar upplýsingar frá hæstv. ráðh. aðrar en þær, að hann gerði sér von um, að málinu yrði ráðið til lykta einn veg eður annan fyrir janúarlok, ætla ég, að ég hafi tekið rétt eftir. Hæstv. ráðh. vísaði mér til Alþýðublaðsins til þess að fá þar upplýsingar um, hvernig ástatt væri hjá útgerðinni. Það er óþarfi að vera að vísa mér þangað. Ég les það, sem í því stendur. En að sjálfsögðu hefur hvorki Alþýðublaðið né ég haft neina aðstöðu til þess að vita, hvernig raunverulega er hagur vélbátaútgerðarinnar, skulum við segja, og reyndar útgerðarinnar allrar og þeirra fyrirtækja, sem við hana skipta, sem ekki skiptir minna máli, eins og hraðfrystihús, vinnslustöðvar og önnur slík fyrirtæki, sem við hana skipta. Mér hefur skilizt, að einmitt í skýrslu hagfræðinganefndarinnar væru upplýsingar um þessi atriði, sem að sjálfsögðu er nauðsynlegt að hafa til þess að geta skapað sér rökstudda skoðun á málinu og metið, hverjar leiðir eru líklegastar til úrlausnar. Því verð ég að segja, að ég er alveg á öndverðri skoðun við hæstv. forsrh., þegar hann fullyrðir, að ríkisstj. beri engin skylda til að láta þingmönnum, sem eru í stjórnarandstöðu,í té hreinar hagfræðilegar upplýsingar og skýrslur. Ég hef aldrei farið fram á það, að ríkisstj. gerði grein fyrir því, hvaða tillögur hún mundi gera til lausnar á málinu, fyrr en hún væri viðbúin að leggja þær fyrir þingið, en upplýsingar, hreinar tölulegar, hagfræðilegar upplýsingar um ástand og hag útgerðarinnar og fyrirtækjanna, sem við hana skipta og á henni lifa, er tvímælalaus réttur þingmanna að fá jafnóðum og þær eru til, og það er brot á öllum venjulegum þingræðisreglum að leyna slíkum skýrslum, eftir að búið er að taka þær saman fyrir ríkisfé. - Ég endurtek það, sem ég sagði, ég skil það vei, að ráðh. vilji ekki leggja fram neinar tillögur, fyrr en þær eru fullgerðar, en þær upplýsingar, sem nefndin hefur safnað, og þær skýrslur, sem hún hefur gert, eiga þm. tvímælalausan rétt á að fá. Einnig eiga þm. rétt á að vita, hvort þessi nefnd er einhuga, ekki um sínar tillögur, heldur um matið á ástandinu, hvernig það er nú, og það væri æskilegt að fá um það upplýsingar hjá hæstv. ráðherra einnig.



Herra forseti. Mér sýnast nú þær upplýsingar, sem hæstv. forsrh. hefur gefið, þó að af skornum skammti séu, nægja til þess að sýna þeim þingmönnum, sem ekki hefðu verið sannfærðir um það fyrir fram, fram á, að þessi hæstv. ríkisstj. er ekki fær um að stjórna landinu. Það er orðið alveg auðséð, að það er ekki orðið nokkur stétt í landinu, sem ber traust til hennar. Maður veit, hvernig er hjá verkamannastéttinni, fjölmennustu stéttinni, það hefur sýnt sig. Og nú er svo komið, að atvinnurekendastéttin, sem þessi hæstv. ríkisstj. þó fyrst og fremst hefur talið sig fulltrúa fyrir, virðist ekki að neinu leyti hlíta hennar ráðum eða ríkisstj. vera fær um að ná samkomulagi við hana. Meira að segja hæstv. forsrh., sem sjálfur er tvímælalaust einhver mesti áhrifamaður hjá atvinnurekendum í sjávarútveginum, getur nú sem forsrh. þessarar stjórnar ekki einu sinni útkljáð þessi mál svo, að togararnir annars vegar gangi, þannig að það sé á einn eða annan hátt staðið undir því, að þeirra rekstur geti haldizt, og hins vegar er bátaflotinn bókstaflega stöðvaður af sjálfum atvinnurekendunum í þeirri atvinnugrein, ákvörðun tekin af samtökum atvinnurekenda um að stöðva bátaflotann. Það hefði eitthvað sungið í, ef það hefði verið af okkar völdum, sem þetta hefði verið ákveðið. En þegar það eru samtök, sem flokkur hæstv. forsrh. er mjög sterkur í, þá er ekki sagt sérstaklega mikið við því, og svo er jafnvel látið skína í, að það eigi kannske að láta bátaflotann stöðvast mikið til í janúar og þegar hann byrji kannske í febrúar, þá stöðvist hann út af vinnudeilum, af því að fiskverðssamningunum er sagt upp. Ég verð að segja, að mér finnst þetta ekki nein vinnubrögð í að stjórna einu landi. Ég held, að það hefði mátt hafa ráð um að reyna að semja þannig á milli jóla og nýárs, að hægt væri að koma flotanum af stað, semja bæði þannig, að búið væri að semja við sjómennina og að búið væri að tryggja það, sem þyrfti af hálfu ríkisins. En það sér hver maður, að með því að láta þetta ganga svona, tapast meira með hverri vikunni sem þannig líður heldur en það, sem það kostar þjóðina á eftir að halda þessu uppi. Ég fæ þess vegna ekkert annað séð en að þetta leiði í ljós, hvílíkt algert öngþveiti stjórnarfarið er komið í, og er raunverulega undarlegt, að hæstv. ríkisstj. skuli ekki þegar vera búin að taka afleiðingunum af því. Þá er viðvíkjandi þessu svokallaða áliti hagfræðinganefndarinnar. Það er nú orðið svo undarlegt, að hæstv. ríkisstj. er farin að afsaka sig með því, eftir að hún þó sjálf er búin að setja upp eða þeir flokkar, sem að henni standa, sérstakt kerfi, Framkvæmdabankann, til þess að hafa eftirlit með þjóðarbúskapnum og safna skýrslum um hann, þá er farið að afsaka sig með því, að það sé ekki hægt að finna ráð til þess að leysa vandamál sjávarútvegsins, vegna þess að það vanti skýrslur viðvíkjandi sjávarútveginum, og það verði að láta útveginn meira eða minna stöðvast allan saman, vegna þess að það sé ekki að neinu leyti búið að vinna úr þessum skýrslum. Það urðu nokkrar umræður um þessi mál hérna fyrir jólin, og hæstv. forsrh. komst í nokkrar mótsagnir í sínum umsögnum um það, en eitt er víst, að þetta ástand er hreinasta hneyksli, að skýrslur um ástand þjóðarbúskaparins skuli yfirleitt ekki liggja þannig fyrir á hverjum tíma, að meira að segja sjálf ríkisstj. geti gert sér nokkurn veginn hugmynd um, hvernig þjóðarbúskapurinn stendur. Það er rétt, að þetta er búið að vera alllengi í vitleysu hér á Íslandi. Það eru lélegri hagskýrslur um þjóðarbúskap hér og koma seinna en í nokkru öðru nágrannalandi okkar, og hvað snertir afkomu atvinnugreina og einstakra fyrirtækja, þá er hægt í flestum löndum að gera sér alveg grein fyrir þeim og það nokkurn veginn nákvæmlega í hagskýrslum, sem hver einasti maður á opinberlega aðgang að. Hérna aftur á móti virðist það vera svo, að meira að segja skýrslurnar um, hvernig þjóðarbúskapurinn standi og hinar einstöku greinar í honum, við skulum segja frystihúsareksturinn annars vegar og togara- og bátarekstur hins vegar, þetta virðist helzt eiga að vera leyndarmál, sem aðeins stjórnarflokkarnir eigi að hafa hugmynd um. M.ö.o.: Það, sem menn, hvort sem væri á Norðurlöndum eða í Bandaríkjunum, gætu flett upp ákveðnum opinberum skýrslum um, hver einasti borgari þjóðfélagsins, á hér að vera sérstakt leyndarmál fyrir stjórnarflokkana, sömu stjórnarflokkana sem siðan krefjast stórframlaga af almenningi til þess að úthluta til þeirra aðila, sem þeir segja að tapi, á sama tíma sem þeir veita gróðanum frá viðkomandi atvinnuvegum til annarra. Ég held þess vegna, að það sé viðhára, sem sýnir aðeins, í hverju óefni yfirleitt hagskýrslurnar eru hér, að ríkisstj. skuli geta afsakað sig með þessu og geti þar að auki reynt að halda þessu sem leyndarmáli. Ég verð nú að segja það, að þó að mikið sé sótzt eftir þessu hagfræðingaáliti um þessar rannsóknir, og náttúrlega væri mjög fróðlegt að fá það í hendur, sérstaklega til þess að sjá, hvernig mennirnir rannsaka, þá hef ég ákaflega litla trú á sjálfri rannsókninni á þessu. Ég hef nokkrum sinnum séð slíkar rannsóknir áður, þegar þær hafa verið lagðar hér fyrir okkur, eins og í sambandi við till. um gengislækkun, og þær hafa alltaf sýnt sig að vera ákaflega takmarkaðar, það hefur vantað ákaflega mikið í þær. Það er eins og það séu ákveðin svið, sem þessir hagfræðingar vilja alls ekki rannsaka, heldur haldi sér bara alveg fast í ákveðna „teoríu“, sem þeir víki ekki frá, og það er eðlilegt, ef við skulum segja t.d., að hagfræðingarnir, sem eiga að rannsaka þjóðarbúskapinn núna, sleppa allri rannsókn á því, hvaða afleiðingar það tiltæki ríkisstj. hefur haft að láta hækka húsnæði, veigamesta liðinn í kaupgjaldinu, eins fram úr öllu hófi og gert hefur verið, láta festa fé í gömlum íbúðum, sem ganga í brasksölu, svo áð það skiptir tugum eða jafnvel hundruðum milljóna, ef þeir sleppa allri rannsókn á því, á afleiðingunum yfirleitt af öllum þeim tiltækjum, sem ríkisstj. hefur haft í því að sleppa öllu lausu, og ef þeir svo þar að auki rannsaka ekki að neinu leyti gróðann hjá heildsölunum, gróðann hjá frystihúsunum eða gróðann hjá bönkunum, þá get ég náttúrlega vel skilið, að niðurstöðurnar verði nokkuð einkennilegar. Þess vegna held ég, að það sé það minnsta, sem hæstv. ríkisstj. gæti gert, að birta öllum þingmönnum þessar rannsóknir, hvernig þær eru og hve víðtækar þær eru. Um niðurstöðurnar verð ég að segja það, að ég hef enga trú á þeim, - það er farið nú þegar að kvisast manna á milli, því að það má ríkisstj. vita, að hennar þingmenn þegja ekki svo sérstaklega vel, hvorki í þessu máli né öðrum, og þó að þeim sé trúað fyrir þessum málum, þá berst þetta út, og ef ríkisstj. finnst betra að láta allt mögulegt kvisast í þessum efnum og myndast alls konar orðróm og fara svo að bera á móti honum, þá getur hún fengið að hafa þann háttinn á, - en í þessum niðurstöðum hagfræðinganna, sem nú liggja fyrir, er því, að því er sagt er þegar í bænum, haldið fram, að það komi ekki til greina að breyta neitt um þá svokölluðu „frjálsu verzlun“, og verður þó að setja hana innan gæsalappa, eins og hún er nú, ég meina innflutningshöft íhaldsins, - það komi ekki til greina að breyta neinn þar, það komi ekki heldur til greina að setja neinar verðlagsákvarðanir, það eigi að ganga út frá þessum „teoríum“, sem núna undanfarin ár eru að leiða íslenzkan þjóðarbúskap út í hreina vitleysu og strand. Ef það er rétt, að þetta séu einhverjar höfuðniðurstöður hjá hagfræðingunum, þá skal míg náttúrlega ekkert undra, þó að hæstv. ríkisstj. vilji liggja á þessu áliti og hindra, að það komist út. En eitt er víst, að það er a.m.k. ekki hægt að ætla að fara að telja neinum þeim, sem þekkir yfirleitt bæði rannsóknaraðferðirnar og niðurstöðurnar í þeim plöggum, sem undanfarið hafa komið út, trú um, að það sé þörf að biða eftir hvorki þeirri rannsókn né þeim niðurstöðum, þangað til eitthvað sé gert í þessum málum. Ég vildi sem sé mælast til þess, af því að það verður óhjákvæmilegt á einn eða annan hátt hér á Alþingi, að umr. um þessi mál verði teknar upp, hæstv. ríkisstj. getur ráðið því sjálf, hvort þær verða teknar upp almennt, ýmist utan dagskrár, í sambandi við dagskrármál eða með sérstökum hætti, sem stjórnarandstaðan hefur náttúrlega alltaf möguleika til að knýja fram, hvort hún vill afhenda a.m.k. rannsóknarhluta hagfræðingaálitsins til þingmanna, sem trúnaðarmál þá, meðan það væri nauðsynlegt, þannig að menn hafi a.m.k. að einhverju leyti sameiginlegt álit ríkisstj. og hennar sérfræðinga að leggja til grundvallar við þær umr., sem fram færu. Annars hafa menn eigið álit á þessum málum, þær hugmyndir, sem menn skapa sér við að reyna að rannsaka þetta eitthvað sjálfir, og það, sem kvisast út um þetta. Það kom greinilega í ljós, þegar ýtarlegasta og lengsta sérfræðingaálitið var lagt fyrir við afdrifaríkustu aðgerðina hér, 1950, þ.e. gengislækkunina, að þar voru beinar skekkjur í, rökleysur, það var reiknað vitlaust, og það var ekki nóg, að þær væru þannig í hugsuninni í þessu, heldur var þetta líka þannig hreint reikningslega, að það gleymdist að taka tillit til ákveðinna hluta, eins og t.d. að víssu leyti falls sterlingspundsins, þannig að það var sýnt fram á það einmitt Benjamín Eiríkssyni, sem þá var ráðunautur ríkisstj., að hann hefði gert vitleysur í sinni stóru höfuðbók, þegar þetta var tekið fyrir, og hann treysti sér sjálfur ekki einu sinni til þess að mótmæla því. En niðurstöðurnar voru þvingaðar fram með flokkspólitísku valdi hér á Alþingi engu að síður. Ég held nú, að það væri ekkert lakara fyrir ríkisstjórnina, þó að hún gæfi þingmönnum almennt tækifæri til þess að ræða þessa hluti við hana, áður en hún semur innbyrðis um lausn á þessum málum. Ef hún hins vegar er jafnvel í vandræðum að semja innbyrðis og ef hún ætlar að láta þjóðarbúskapinn stöðvast á meðan, þá sé ég ekki betur en henni væri þá nær að segja alveg af sér og gefast upp við þetta. Ég vil þess vegna eindregið mælast til þess, að það gefist hér tækifæri til skjótra umræðna um þessi mál og helzt á þeim grundvelli, að a.m.k. þær rannsóknir, sem hún ætlar að byggja á, liggi fyrir þingmönnum almennt, það er betra að ræða þetta á þeim grundvelli, en ef ekki, þá a.m.k. ýtarlegar umr. öðruvísi en svona utan dagskrár.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða út af því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði. En það gengur eiginlega alveg fram af mér, hvernig menn, sem eru í sjálfu sér mestu heiðursmenn og vitibornir menn eins og þeir, sem hér hafa talað, geta verið að leika á Alþingi eins og þeir væru á kjósendafundum og væru 20 árum yngri en þeir eru eða 30, þegar æskan hleypur með mann í gönur. Hér standa menn upp, látast ekkert skilja í þessu, alveg dolfallnir, þeir vita ekki, hvaðan á þá stendur veðrið, að það skuli ekki vera búið að leysa þessa deilu með togaraflotann, með bátaflotann. Öllum er kunnugt um, að þessi útvegur verður vegna þeirra kvaða, sem á hann hafa veríð lagðar, að fá miklu meiri opinberan styrk í einu formi eða öðru en hann hefur haft. Menn eru að furða sig á, að ekki skuli hafa tekizt að leysa þá hluti fyrir ákveðinn dag. Og menn þurfa að hlusta á það á Alþingi, að ríkisstj. eigi að segja af sér, vegna þess að hún hefur ekki fallizt á kröfur, sem slíkir menn gera, því að það eru fleiri kröfuhafar til en verkalýðurinn í landinu. Það heldur hver á sínu máli, svo lengi sem hann treystir sér og þangað sem hann kemst. Og því er haldið fram, að ríkisstj. eigi helzt að fara frá völdum, af því að hún sé ekki á nýársdag eða þegar klukkan slær sex á gamlaársdag búin að leysa þessa deilu, og helzt líka vegna þess, að það hefur komizt upp núna, að hagskýrslurnar á Íslandi séu heldur seinvirkar. Það má tala um margt í þessu og það má spyrja um þetta: Hvað er ríkisstj. komin langt í sínum athugunum á þessum efnum? En maður eiginlega tapar lönguninni til að ræða við menn, þegar engin alvara sýnist vera í umr. Þetta er of stórt alvörumál, of stórt vandamál, sem við er að etja, til þess að menn geti búizt við því, að Alþingi sé vettvangur til að tala um það eins og ungum stjórnmálamönnum hættir við að gera í hita dagsins á kosningafundum. Ég hef áður sagt frá því hér á Alþingi, að það var víst í þingbyrjun eða um það bil, sem ríkisstj. fól sínum embættismönnum að byrja að vinna að málinu. Ég vil ekki þurfa að margtaka það fram, að um marga þá liði eða þætti þessa máls, sem mikið veltur á um ákvarðanir á hverjum tíma, er ákaflega örðugt að byggja á gömlum hagskýrslum og jafnvel ekki þótt nýjar væru. Það er svo breytilegt um allt okkar atvinnuárferði og í langtum ríkari mæli um okkar atvinnurekstur en flestra okkar nágrannaþjóða, að það verður eiginlega allt að miðast við horfur frá degi til dags. Það hefði ekki verið nokkur vandi fyrir ríkisstj. að ýta flotanum úr vör, ef hún hefði viljað þóknast kröfum útgerðarmanna í nægjanlega ríkum mæli til þess, í ríkari mæli, skulum við segja, en henni hefur sjálfri þótt sanngjarnt að gera. En ætli það hefði þá ekki komið hljóð úr horni? Annan daginn er ríkisstj. ekkert annað en handbendi atvinnurekendanna í landinu. Ég sé það stundum í blöðum, sem hinir svokölluðu verkalýðsflokkar gefa út, að ríkisstj. sé með ofstjórn og það sé það, sem þjái þjóðina. Ég veit ekki, hvaðan þessi ofstjórnaralda er runnin, ef hún er ekki frá þessum flokkum sjálfum. En ég segi það, að ef stjórnin á að ganga lengra en hún telur nauðsynlegt og þá með því að leggja þyngri kvaðir á almenning en hún telur eðlilegt í því skyni að hindra stöðvun atvinnurekstrarins, þá hygg ég, að hún fengi að heyra hljóð úr horni. Ætli yrði þá ekki sagt, að þessir þjónar auðvaldsins væru ekki að hika við að troða enn í þanda pyngju auðmannanna á kostnað alþýðunnar, þó að hitt hljóðið komi jafnan úr strokknum, ef einhver stöðvun verður, af því að ríkisstj. vill ekki þjóna einni stétt fremur en annarri, þá sé það ekki annað en dugleysi? Ég býst ekki við, að menn ætlist til, að ég verji löngum tíma af starfstíma þingsins til þess að svara, meðan svona er á mig yrt. Hitt er rétt að menn viti, og enda hefur verið frá því skýrt á opinberum vettvangi, að ríkisstjórnin hefur sleitulaust unnið að þessum málum, frá því að frestað var fundum þings hinn 20. des. og fram á þennan dag, þó að enn hafi ekki auðnazt að ná samkomulagi, og ég treysti mér ekki að fullyrða um, hvað slíkt samkomulag kann að vera langt undan. Okkar vonir hljóta að standa til, að það sé skammt undan, a.m.k. allra þeirra, sem setja þjóðarhag umfram það að hafa aðstöðu til þess að deila á einhvern eða rífast. Ég tel þetta mál þess eðlis, að menn verði að skilja, að hér er úr vöndu að ráða og auk þess mikið í húfi, svo mikið, að öllum ber frekar að reyna að leggja gott til sjálfs málsins en að nota þá aðstöðu, meðan þetta ástand stendur yfir, til þess að skapa úlfúð og illdeilur um það. Það er nógur tíminn að ráðast á aðgerðirnar, þegar þær liggja fyrir.

Einar Olgeirsson Hæstv. forsrh. talaði hér um, að það væri nú eiginlega varla við því að búast og væri nú undarlegt, að menn væru að vonast eftir því, að hann gæti gefið hér yfirlýsingar um að vera búinn að leysa vandamál bátaútvegsins strax eftir 1. jan. Má ég spyrja: Rangminnir mig, að hæstv. forsrh. hafi fyrir nokkrum vikum, þegar ég utan dagskrár kom fram með fyrirspurn viðvíkjandi því, hvort það væri rétt, að sala bátagjaldeyrisskírteina hefði verið stöðvuð, og tveim dögum seinna upplýstist, að bátagjaldeyrisskírteinin hefðu verið hækkuð í verði, að hæstv. forsrh. hafi sagt, að ríkisstj. gæti eða vildi ekkert við þessu gera, en að þetta mundi þá þýða um leið, að þarna væri fengin sú hækkun handa bátunum, sem ætti að duga þeim líka eftir nýárið? Endilega minnir mig, að svörin hafi fallið eitthvað í þessa áttina, að hæstv. forsrh. hafi fyrir nokkrum vikum gengið út frá því, þegar Landssambandið tók sér rétt til þess að hækka þessi skírteini, að þar með væri líka öruggt, að bátagjaldeyririnn á grundvelli þess gæti haldið áfram eftir nýár. Það má vera, að mig rangminni um þetta, þá bið ég afsökunar á því, en einhvern veginn stóð það í mér, að hæstv. forsrh. hefði þá gengið út frá því, að þetta mál væri raunverulega leyst. Nú er hann sá, sem af öllum þm. hefur einna mest samband við einmitt þessa menn sjávarútvegsins, ekki sízt sem þm. G-K., þar sem allir áhrifaríkustu bátaútvegsmennirnir og hraðfrystihúsaeigendurnir eru, þannig að það er þá ekki að undra, þó að þm. væru kannske illa að sér í þessum málum, ef hæstv. forsrh. veit þessa hluti ekki betur. Ég er hræddur um, að það sé ekki svo öruggt, sem hæstv. forsrh. segir í þessum hlutum frá degi til dags, að hann mætti ekki fyllilega í öllum rólegheitum og án alls yfirlætis ræða þessi mál við okkur þm. Hann fór að tala eins og hann væri á kosningafundi og að því mundi vera skellt á sig, ef hann væri nú með einhverjar álögur á landsfólkið til þess að leysa þessi vandamál, að hann væri að láta auðvaldið rifa til sín frá alþýðu manna. Ég vil minna hæstv. forsrh. á, að vandamál bátaútvegsins og togaraútvegsins verða ekki leyst, svo að vel sé, nema rifa af auðmannastétt landsins það, sem hún hefur hrifsað til sín af þessum útvegi, sem er burðarásinn í atvinnulífi landsmanna. Það eru álögur auðmannastéttarinnar og ríkisbáknsins, sem hún veldur, sem þarna eiga sök á því, hvernig komið er, það er sjálft hringavaldið, heildsalavaldið, bankavaldið hér, sem búið er að leggja slíkar byrðar á útveginn, að hann er að kikna undan honum. Það er það hóflausa brask, sem innleitt hefur verið á þessum síðustu árum hér, sem er að íþyngja útveginum, þannig að hann er að brotna saman undir því, þannig að það er þetta farg auðvaldsins, sem þarf að létta af honum, svo að ég fari, fyrst hann fór að tala í kosningafundatón, að taka þá undir eitthvað dálítið svipað. En ég sé það hins vegar, og það var alveg greinilegt af þessari stuttu ræðu hæstv. forsrh., að hann vill ekki ræða þessi mál, áður en þau eru leyst. Hann vill ekki gefa Alþingi tækifæri til þess að koma fram með sínar till. um að leysa þessi mál, áður en lausnin er fundin á málunum. Hann vill ekki gefa þingmönnum tækifæri til þess að koma fram með sínar till. um að leysa þessi mál. Hann talar hér um, að hann vilji ekki eyða starfstíma þingsins í að halda ræður um þetta. Má ég spyrja hann: Til hvers er þingið hér? Til hvers er það kallað saman? Er það eins og stundum hefur verið áður, að það á að láta það sitja vikurnar og jafnvel mánuðina, á meðan allt er stöðvað í þjóðfélaginu í kringum það, og það eigi að kalla það starfstíma þingsins. Ég hélt, að þingið væri einmitt komið saman til þess að starfa, til þess að starfa að lausn þessara mála, til þess að ræða þessi mál og til þess að finna sameiginlega lausn yfir þessi mál. En hæstv. forsrh. virðist hafa allt aðrar hugmyndir um þessa hluti. Hann endar sína ræðu með því að segja: Ja, þið í stjórnarandstöðunni getið látið ykkur nægja að ráðast á þetta, þegar lausnirnar liggja fyrir. - M.ö.o.: Bak við þingið á fyrst að leysa þessi mál, eins og kallað er. Ég þykist jafnvel vita, að forsrh. hefði helzt viljað, að þingið hefði alls ekki komið saman og að ríkisstj. hefði bara í friði fengið að vinna að lausninni, án þess að þingið ónáðaði hana nokkurn skapaðan hlut. Það er hans hugmynd um lausn á þessum málum að semja um þetta að tjaldabaki, þannig að áhrif fólksins í landinu og Alþ. komi hvergi þar nærri. En það er bara ekki sú lausn, sem þingið og þjóðin vill í þessum málum. Til þess er þingið komið saman, að það eigi að starfa að því að reyna að finna lausn í þessum málum, og það á að ræða þessi mál, áður en lausnin er fundin, því að það hefur sýnt sig, að þegar þessi mál hafa verið leyst á undanförnum árum, þá hefur það verið tóm endileysa, sem leiðir af sér nýja baráttu í þjóðfélaginu og tómt öngþveiti, af þeirri einföldu ástæðu, að þessi ríkisstj. hefur ekki vald í þjóðfélaginu til þess að stjórna því, og því fyrr sem hún tekur tillit til þeirra staðreynda, því betra. Þess vegna held ég, að það sé rétt fyrir hæstv. ríkisstj. og sérstaklega fyrir hæstv. forsrh. að gera sér ljóst, að það er ekki ætlun okkar þm. að bíða eftir því að ráðast á lausnirnar í þessum málum, þegar þær eru fundnar og eru knúðar í gegnum Alþingi á einum degi eða einni nóttu, en láta máske útgerðina stranda þangað til. Það eru ekki þau vinnubrögð, sem hæfa Alþingi, og reynslan af slíkum vinnubrögðum á undanförnum árum er ekki svo góð, að Alþingi álíti, að slíkt eigi að halda áfram. Ég held þess vegna, að hæstv. forsrh. eigi nú að breyta til um þær aðferðir, sem hann hefur haft undanfarið, hann eigi ekki að láta sér detta í hug, að Alþingi sætti sig við að bíða, þangað til búið sé að tjaldabaki, einhvern tíma kannske í febrúar, þegar bátaútvegurinn væri búinn að liggja kyrr allan janúar, að fara að koma þá með lausnir, við skulum segja nýtt gengisfall eða eitthvað slíkt. Það má hæstv. forsrh. vera viss um, að það sættir þjóðin sig ekki við, og ég held, að það, sem gildi í þessum málum, sé að finna lausnir, sem þjóðin sættir sig við, lausnir, sem leiða ekki til sífellds nýs kapphlaups nýrra kauphækkana eða annars slíks. Þingið er komið saman til þess að starfa. Starfstíma þingsins á að verja til þess að ræða lausnirnar, áður en lausnirnar eru fundnar með baktjaldamakki ríkisstj. Það er Alþingi, sem á að hjálpa til þess að vinna að því að finna þessar lausnir, og mér sýnist ekki hafa gengið svo giftusamlega í hæstv. ríkisstj. hingað til að finna þær, að hún ætti að hafa á móti því, að Alþingi fengi tækifæri til þess að leggja sitt orð í belg.



Herra forseti. Hinn 30. des. 1955 var gefið út svo hljóðandi forsetabréf: Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið samkvæmt tillögu forsætisráðherra, að Alþingi, 75. löggjafarþing, skuli koma saman til framhaldsfunda fimmtudaginn 5. jan. 1956, kl. 13.30. Gert að Bessastöðum, 30. des. 1955. Ásgeir Ásgeirsson. Ólafur Thors. Forsetabréf um, að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfunda.“ Samkvæmt þessu hefjast nú framhaldsfundir Alþingis. Ég vil aðeins leyfa mér að óska hæstv. forseta og hv. þingmönnum gleðilegs árs með þakklæti fyrir það liðna.

Forseti (JörB): Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forsrh. góðar óskir hans til mín og hv. alþingismanna. Enn fremur vil ég óska hv. alþingismönnum góðs árs og þakka þeim fyrir liðið ár og býð þá velkomna til Alþingis til starfa áfram.