Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Þetta frv. er eitt af tekjuaukafrv. þeim, sem hæstv. stjórn hefir lagt fyrir þingið. Ástæður stjórnarinnar eru þær, að vörutollur á árinu 1917 hafi orðið alt að helmingi minni en áætlað var, eða 190 þús. kr., og hin aðalástæðan er sú, að nauðsyn beri til að auka tekjur landssjóðs. Í frv. stjórnarinnar var ekki farið fram á, að allur vörutollur hækkaði um helming, en í Nd. var sú breyting gerð, að svo skyldi vera. Eftir útreikningi háttv. fjárhagsnefndar þar ynnust við það tekjur, sem nema 10-20 þús. kr., og er þá allur tekjuaukinn af þessari breytingu á vörutollslögunum áætlaður 90-100 þús. kr. Breyting háttv.Nd. á frv. er, auk tekjuaukans, er af henni leiðir, mikið til bóta hvað samræmi snertir með toll af einstökum vörutegundum. Það lakasta við frv. er, að vörutollslögin hafa aldrei þótt alls kostar sanngjörn, og þegar lögin voru sett 1912, var ætlast til, að þau giltu að eins í 2 ár. Hafa þau altaf þótt hálfgert neyðarúrræði, enda hafa verið gerðar á þeim breytingar á öllum þingum síðan þau voru sett, og nú er stórfeldasta breytingin á ferðinni, þar sem hækka á toll þennan um helming. En þótt breyting þessi geti engan veginn talist neitt sældarbrauð, þá leggur nefndin samt sem áður til, að hún verði samþykt. Sýnir þetta það tvent, að lög geta stundum staðið lengur en í fyrstu er ætlast til, og að nú verður að afla tekna á hvern hátt sem verður. Þegar svona er komið, verður að athuga vel - jeg vil segja betur en síðasta þing gerði - hvernig þeim tekjum er varið, er þannig eru reyttar af almenningi á þessum erfiðu tímum. Það má líka bæta því við, að um stimpilgjaldið, sem hjer var til umræðu nýlega í háttv. deild, var sagt, að það væri reglulegt neyðarúrræði, og það tók hæstv. fjármálaráðherra fram í framsöguræðu sinni, og mun þingið láta það ná fram að ganga. Skal jeg svo ekki segja meira að sinni, en eins og jeg tók fram sá fjárhagsnefnd sjer ekki annað fært, vegna hags landssjóðs, en leggja til, að frv. yrði samþykt.

Guðjón Guðlaugsson Mjer fanst háttv.frsm. (G. Ó.) ekki í fullu samræmi við niðurstöðu nefndarinnar. Þó að hann hafi samþykt nál. fjárhagsnefndar og skrifað undir það, þá virðist hann helst vera á móti nál., því að hann tók það rjettilega fram, að vörutollurinn væri ekki vinsæll og kæmi ranglega niður. Hann gat þess líka rjettilega, að það hefði verið gefið undir fótinn með það, að þetta væru að eins bráðabirgðalög, sem afnumin yrðu sem fyrst. En nú hefir samt nefndin lagt til, að frv. sje samþykt í deildinni og það ekki til bráðabirgða, því að það er hvergi tekið fram í frv. Þau geta því þess vegna gilt um aldur og æfi. Jeg get fyllilega kannast við þörfina á tekjuauka, eins og nú er ástatt. En jeg get ekki fallist á eins gífurlega hækkun eins og hjer er farið fram á, án þess að tekið sje fram um leið, að hjer sje að eins um bráðabirgðaráðstöf. un að ræða. En hjer er engin bending um það, hve nær skuli nema lögin úr gildi. Og svo er annað. Þó að það sje vitanlega alveg rjett, að þessi fjárhagsvandræði, sem nú steðja að, stafi af dýrtíðinni, þá er mjer spurn: Er þessi vörutollshækkun rjetta aðferðin til þess að draga úr vandræðunum? Því hvaðan kemur þessi tollur? Einmitt frá þeim sömu mönnum, sem á að reyna að hjálpa fram úr dýrtíðarvandræðunum. Það eru framleiðendurnir, sem tollurinn kemur harðast niður á. En einmitt sú stjettin, sem er einna ófyrirleitnust í því að heimta stöðugt hærra og hærra kaup, verkamannastjettin, hún á að njóta gæðanna af því, sem sogið er út úr þeim, sem eitthvað framleiða.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg get verið háttv. nefnd þakklátur fyrir undirtektirnar undir þetta mál. Hinu gat jeg altaf búist við, að öllum sje ekki um að samþ. frv. - í fyrstu fór stjórnin að eins fram á hækkun á 3. og 6. lið vörutollslaganna, þar sem er að ræða um ýmislegan glysvarning, sem t. d. í Danmörku er lagður sjerstakur skattur á. En tekjuþörfin er mikil, og mönnum gengur illa að koma með eitthvað til að fullnægja henni. Fjárhagsnefnd Nd. vildi láta hækka allan vörutoll um helming, og gat stjórnin ekki verið á móti því, eins og á stóð. Viðvíkjandi því, sem háttv. 4. landsk.þm. (G. G.) sagði, þá vil jeg geta þess, að jeg býst við, að þessi vörutollur lendi ekki síður á verkalýð en öðrum stjettum. Þeir, sem eitthvað framleiða, geta þó fremur búið að sínu en hinir, sem ekkert framleiða. Um hitt atriðið, hve nær þessi lög falli úr gild, er þess að geta, að vörutollslögin falla úr gildi í árslok 1919, og sama gildir þá auðvitað um þetta frv. ef það verður að lögum.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Till. sú til þingsál. um útsæði, sem komin er frá háttv.Nd., inniheldur tvennskonar fyrirmæli: 1. að vekja athygli landsmanna á því, að sjá sjer fyrir útsæði, og 2. að verja fje úr landssjóði handa landsstjórninni til þess að afla útsæðis og til þess að láta gera geymslustað fyrir það. Bjargráðanefnd þessarar deildar hefir ekki viljað ganga að síðara atriðinu, því að hún lítur svo á, að því muni fylgja allmikil fjárútlát, og þó vafasamt, að útsæðisgeymsla í stórum stíl muni hepnast. Auk þess gæti það haft þau áhrif, að sveitarfjelögin köstuðu áhyggjum sínum í þessu efni upp á landsstjórnina og gerðu minna til þess að afla útsæðis en ella. Nefndin leggur því til, að 2. liður á þgskj. 139 falli niður og í staðinn komi 3. liður á þgskj. 194.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil að eins taka það fram, að jeg álít till.háttv. bjargráðanefndar hjer í deildinni mikið aðgengilegri en þá frá Nd. Vil því eindregið leggja til, að háttv. deild samþ.brtt.

Sigurjón Friðjónsson Í núgildandi fjárlögum er heimilaður 18.000 kr. styrkur til báts, sem gangi frá Sauðárkróki til Seyðisfjarðar. En nú mun vera ómögulegt að fá bát fyrir þennan styrk í sumar. Þær tilraunir, sem gerðar hafa verið, hafa leitt í ljós, að báturinn fengist ekki fyrir minna en 30.000 kr. Og þótt samgöngumálanefnd þætti þetta mikið fje, áleit hún þó ekki annað fært en að samþ. það. Það hefir reynst svo nú undanfarið, að mikil vandræði hafa stafað af samgönguskorti meðfram norðurströnd landsins austan til. Þannig varð það til stórtjóns fyrir hlutaðeigendur, að kjöt komst ekki út frá Kópaskeri í fyrra haust. Og mikil vandræði voru í haust í Norður-Þingeyjarsýslu með að ná að sjer matvælum. Mjer hefir jafnframt skilist á hv. þingmönnum N.-M., að mjög mikil þörf væri á þessum bát á fjörðunum fyrir norðan Seyðisfjörð. Jeg ætla því, að ekki veiti af bát, er ekki taki minna en 60 tonn, til flutninga á þessu svæði, og að til hans muni tæplega mega ætla minna en 18.000 kr. En á vesturhluta svæðisins þykir mjer líklegt, að komast mætti af með talsvert minni bát og ódýrari. Á Eyjafirði hefir undanfarið gengið bátur með 3.500 kr. styrk, og er líklegt, að enn mætti komast þar af með lítinn bát. En þetta er ekki undirbúið, og eins og sakir standa sje jeg ekki annað en þingið verði að veita þá heimild, sem hjer er farið fram á. Viðvíkjandi lánsheimildinni til kaupa á Húnaflóabát er þess að geta, að hún var veitt í fyrra, en miðuð þá við 100 tonna bát. Þessi till. hjer er því komin fram til að rýmka um þá lánsheimild. Jeg geri ráð fyrir, að háttv.þm. Snæf. (H. St.) geri grein fyrir brtt. um viðbótarstyrk til Breiðafjarðarbáts, sem lögð hefir verið fyrir háttv. deild.

Halldór Steinsson Til Breiðafjarðarbáts voru áætlaðar 18.000 kr. í þá 7 mánuði, sem ætlast var til að hann gengi. En þegar til kom, varð hann að halda uppi ferðum alt árið, því að á þessum tíma kom ekkert skip frá Eimskipafjelagi Íslands eða landsstjórninni inn á Breiðafjörð. Af þessu leiddi, að báturinn tapaði miklu fje. Vetrarferðirnar voru erfiðar og óhagstæðar vegna illviðra og ísalaga. En með þeim varð þó komið í veg fyrir bjargarskort, sem annars hefði leitt af samgönguleysinu. Hefði landsstjórnin átt að halda uppi ferðum á þessum tíma, hefðu þær orðið margfalt dýrari en sá viðbótarstyrkur, sem hjer er farið fram á. Vona jeg því, að háttv. deild sjái, að þetta er ekki nema sanngjarnt endurgjald, og veiti brtt. fúslega samþykki sitt. Jeg skal geta þess, að stjórn Breiðafjarðarbátsins fór fram á 10.000 kr. styrk, því að þeirri upphæð hafði báturinn tapað á vetrarferðunum. En samgöngumálanefndin sá sjer ekki fært að mæla með nema 8.500 kr. Því meiri sanngirni er þá fyrir háttv. deild að veita þessa upphæð.

Á 26. fundi í Ed., föstudaginn 24. maí, var frv. tekið til 3. umr., með fyrirsögninni Frumvarp til laga um fólksráðningaskrifstofu í Reykjavík og um vald landsstjórnarinnar til að ráðstafa atvinnulausu fólki og bjargarvana (A. 189, 193).

Eggert Pálsson Jeg kann ekki við, að frv. þetta komi til atkv. án þess, að jeg segi skoðun mína á því. Frv. er þess vert, að ekki sje þagað um það. Jeg hefi reynt eftir mætti að gera mjer ljóst, hvort frv. myndi svara kostnaði, ef það yrði að lögum. Og jeg þori að segja, að það mundi tæplega verða. Jeg er hræddur um, að þessi fólksráðningaskrifstofa yrði lítið notuð, þó hún kæmist á stofn. Þjóðfjelag vort er svo lítið, að menn vilja helst þekkja hvern annan, ef þeir ætla að gera samninga með sjer, og þó einkum, ef um vinnuveitendur og vinnufólk er að ræða. Menn vilja helst enga milligöngumenn, og síst mundu þeir snúa sjer til „skrifstofu“. Verkafólkið myndi reyna að snúa sjer til atvinnurekendanna sjálfra, eða þá einhverra milligöngumanna, sem það bæri einkar gott traust til. Sama mundi verða um atvinnuveitendurna. Skrifstofan yrði því sennilega til lítilla nota. Eins og jeg sagði, vilja menn, sem ætla að bindast samningum, hafa nokkur kynni hver af öðrum. En skrifstofuleiðin útilokar slík kynni, því svo er ákveðið í frv., að samningar, sem skrifstofan gerir, sjeu bindandi fyrir báða málsaðilja. Það myndi ekki síst verða til að hindra menn frá að nota skrifstofuna. En ef einhverjir yrðu samt sem áður til að nota hana, er hætt við, að það yrðu annars vegar þeir vinnuveitendur, sem jafnan eiga örðugt með fólkshald, og hins vegar verkafólk, sem á ilt með að fá atvinnu hjá þeim, sem þekkja það að afspurn. Harðdrægustu vinnuveitendur myndu þar mæta úrkastinu úr verkafólkinu. Og má að vissu leyti segja, að vel fari á því. En hins vegar er það ljóst, að atvinnufyrirtæki, hvort heldúr er til lands eða sjávar, sem rekið væri með eintómu úrkasti úr verkafólkinu, muni ekki svara kostnaði. Viðvíkjandi hinu aðalatriði frv., að landsstjórninni sje veitt vald til að ráðstafa vinnulausu og bjargarvana fólki, hugsa jeg að seint eða aldrei mundi koma til framkvæmda. Þar fyrir er ekki fyrir að synja, að til bjargarvandræða geti dregið á næstunni. Nei. En það mundi aldrei til slíkra ráðstafana koma, af því hlutaðeigandi sveitarstjórnir myndu aldrei gefa leyfi til að flytja slíkt fólk á sína vegu. því ef til verulegra vandræða horfir, verða þær, sveitar sinnar vegna, að neita slíku, úr því að þær hafa vald til þess. En slíkt neitunarvald í þessu efni er þeim tvímælalaust veitt í frv. þessu. Og það gerir það að verkum, að til þeirrar ráðstöfunar á atvinnulausu og bjargarvana fólki, sem frv. talar um, getur aldrei komið. Enn er kostnaðarhliðin á þessu máli. Kostnaðurinn við framkvæmdina gæti orðið drjúgur. Mann þyrfti til að veita skrifstofunni forstöðu, eins og tekið er fram í 1. gr. frv. En þar eru engin laun ákveðin. Má samt búast við þeim allháum. Sennilegt væri og að forstöðumaðurinn þyrfti einhverja aðstoð; ekki getur hann altaf verið viðlátinn. Þá er húsnæðið, sem þó er ekki minst á í frv. Það þyrfti að vera fremur vandað, og mundi það hleypa mjög fram kostnaðinum. Af greindum ástæðum get jeg ekki greitt frv. atkv., þó jeg viti, að tilgangurinn með að bera það fram hafi verið góður.

Magnús Torfason Jeg þarf ekki að snúa mjer að fólksráðningaskrifstofunni sjerstaklega. Hv. 1. þm. Rang. (E. P.) hefir gengið svo frá henni, að þess er engin þörf. Jeg skal því sjerstaklega snúa mjer að efni 2. greinar, þar sem landsstjórninni er gefið „vald til að ráðstafa vinnufæru en atvinnulausu fólki, sem ekki verður ráðið á fólksráðningaskrifstofunni, eða með frjálsum samningum á annan hátt.“ Jeg get ekki betur sjeð en hjer sje verið að slá stóru, svörtu ryki yfir alla fátækralöggjöfina. Sveitar- og bæjarstjórnir hafa hingað til haft þess háttar störf með höndum, enda borið þungann af slíku fólki sjálfar. Um þau mál hafa dvalar- og framfærslusveitirnar orðið að sjá, og má ætla, að þær sjeu best til fallnar fyrir kunnugleika sakir. Oft hefir reyndar verið kvartað undan harðræði, einkum af hálfu framfærslusveitar, ef þurfalingurinn hefir dvalið annarsstaðar. þurfamannaflutningurinn er illa þokkaður, og hefir orðið mörgum heimilum til mikils ills. Þetta hefir verið grundvöllurinn hingað til. En nú er verið að gerbreyta þessu, án þess að öðrum ákvæðum sje breytt um leið í samræmi við breytingu á grundvallaratriðinu. Hvergi er í frv. minst á, að landsstjórnin eigi að bera kostnaðinn af þessum þurfamannaflutningi, sem hún sjer um, nema hvað í 5. gr. er gert ráð fyrir fríu fargjaldi. Hvergi er minst á fóður handa fólkinu á leiðinni í þann sælunnar reit, sem verið er að flytja það til. Eins og greinin er orðuð, að enn fremur heimilist landsstjórninni að ráðstafa vinnufæri fólki, þá verður að álykta, að þeir, sem ekki eru vinnufærir, börn og gamalmenni, megi ekki fara með, heldur verði að sitja heima. Og þegar athugaður er tilgangur frv., eftir því sem segir í greinargerð þess, þá sjest það, að til valdsboðs þessa á ekki að grípa fyr en hungursneyð dynur yfir; en þá rekur að því, að börn og gamalmenni verða látin svelta heima. Eða kann ske það eigi að vera bjargráð og dýrtíðarhjálpin, að taka vinnukraftinn úr sveitum þeim, sem neyðin dynur yfir? Eg held það sje nokkuð viðurhlutamikið að breyta grundvelli þeim, sem lagður er með fátækralöggjöfinni, sem er hjer sniðinn eftir því, sem tíðkast í öðrum löndum, og láta ókunnugt vald, eins og landsstjórnina, taka við af sveitarstjórnunum, þegar í óefni er komið og hungur og mannfellir stendur fyrir dyrum. Jeg get ekki sjeð annað en þessi ákvæði um vald landsstjórnarinnar sjeu algerlega ótímabær á þessu þingi. Jeg veit ekki til, að nein hætta sje á hungursneyð fram til næsta þings, þar sem nú nýlega hafa fengist loforð fyrir sæmilega miklum matarbirgðum til landsins. Við höfum því algerlega nógan mat, en hitt er annað mál, hvort okkur verður ekki fjefátt, og hvort við getum fengið sæmilega mikið fyrir afurðir landsins; en úr því mundi ekki verða bætt með lögum þessum. Jeg sje því ekki betur en það sje með öllu óþarft að samþykkja slík ákvæði sem þessi, nú þegar. Jeg hygg því, að mál þetta hafi gott af að hvíla sig, og eðlilegast að stjórnin undirbyggi slíkt mál. Henni ætti ekki að vera það vorkunn, enda er það skylda hennar. Jeg skal taka það fram, að mjer þótti leitt, að frv. þetta skyldi koma fram í þessari hv. deild, af því að mjer er ant um sóma hennar og virðingu. Og jeg skal játa það, að jeg var allharðorður um frv., við 1. umr., af því, að jeg áleit það draga þessa hv. deild niður á við. Einn hv.þm. sagði þá, að jeg væri að stofna til æsinga með orðum mínum, en það var alger misskilningur. Jeg mundi þá hafa viðhaft alt önnur orð, og jeg get fullvissað þann hv.þm. um það, að jeg hafði full ráð til að stimpla frv. þetta, hefði jeg viljað það við hafa.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Mjer er það mikið furðuefni, hvernig hv.þm. Ísaf. (M. T.) skilur frv. þetta. Hann virðist líta svo á, sem hjer sje verið að stofna til allsherjarfátækraflutninga, en það er þó hvergi tekið fram í frv., að önnur lög sjeu með því úr gildi numin, og til þess er alls ekki ætlast, að lög þessi nái á neinn hátt inn á svið fátækralaganna. í öðru lagi má benda á það, að framkvæmdir þessa ákvæðis í frv. eru bundnar við samþykki sveitarstjórna, og það ætti öllum að skiljast, að engin sveitarstjórn leyfir á sig ómagaflutning að nauðsynjalausu. Börn og gamalmenni munu því sitja í sinni sveit eftir sem áður. Tilgangurinn er því að eins sá, að vinnufæru fólki, sem ekki fær atvinnu í sínu hjeraði, megi ráðstafa þangað, sem það getur fengið atvinnu. Viðvíkjandi því, hvort það sje sæmd eða vansæmd fyrir þessa hv. deild að samþykkja frv. þetta, þá lít jeg svo á, sem það sje henni til sóma að samþykkja það.

Magnús Torfason Jeg get vel skilið það, að hugsunin í frv. hafi átt að vera sú, að landsstjórnin ætti að eins að taka við af sveitarstjórnum, en hjer stendur í gr.: „Enn fremur heimilast landsstjórninni vald til að ráðstafa vinnufæru en atvinnulausu og bjargarvana fólki.“ En það stendur hvergi, að stjórnin fái fyrst það vald, þegar sveitarstjórnir geta ekki lengur ráðstafað því.  (S. F.: Mætti setja inn ákvæði um það)  . Það er nú um seinan.  (S. F.: Mætti gera það í Nd., ef frv. fer þangað)  . Þetta er ákvæði, sem verður að miða við, og jeg get ekki hugsað mjer, að það verði framkvæmt án þess að það gripi inn á verksvið sveitarstjórnar. En sje átt við hitt, þá hefði þess átt að vera getið í einhverri gr. frv., að landsstjórninni veittist þá fyrst fje og heimild til að ráðstafa þessu fólki, þegar sveitarfjelögin þryti. En það er síður en svo, að það sje tekið fram. Hjer er að eins sagt, að samþykki sveitarstjórnar þurfi, sem fólkinu er ráðstafað til, og er þá gefið, að ekki er farið eftir samþykki venjulegra sveitarstjórnarvalda, sem fátækraflutningi ráða. Jeg get ekki heldur sjeð, hvaða fólk er sveitarmatur, ef ekki það, sem er atvinnulaust og bjargarvana. Jeg lít svo á, að þeir, sem bæði eru fjelausir, matarlausir og atvinnulausir eigi ekki aðra kosti en sveitina. Jeg býst svo ekki við að þurfa að eyða fleiri orðum að frv. þessu.

Magnús Kristjánsson Hv. þm. Ísaf. (M. T.) var að kvarta undan því, að því hefði verið dróttað að honum við 1. umr. málsins, að hann mundi hafa talið sjer gefast tækifæri til að gera hvell út af frv. þessu. Hafi þeim kvörtunum verið beint til mín, þá get jeg lýst því yfir, að jeg hefi ekki breytt þeirri skoðun minni. Framkoma hans þá benti til þess; því fruntalegri árás á eina af nefndum þingsins hefi jeg ekki vitað á öllum þeim þingum, sem jeg hefi setið. En hvort sú aðferð hv. sama þm. (M. T.), að tala nú um málið með hógværð og stillingu, stafar af því, að prúðmenska hans er vöknuð, eða hann hefir nú komið auga á það, að stefna frv. er heppileg, undir þeim sjerstöku kringumstæðum, sem nú eru, það skal jeg ekki um segja. En eins og stendur í 8. gr. frv., þá er til þess ætlast, að þetta sjeu bráðabirgðaráðstafanir, sem gildi meðan stríðið stendur yfir. En að hjer sje kollvarpað öllu núverandi sveitarstjórnarfyrirkomulagi, nær engri átt, þar sem framkvæmdirnar skulu bornar undir sveitarstjórnir. Jeg get ekki hugsað mjer það, að landsstjórn og sveitarstjórnir leggist á eitt með að misþyrma gildandi löggjöf. Það virðist frekar ástæða til að halda, að hv.þm. Ísaf. (M. T.) vilji halda sem fastast við gamla fyrirkomulagið, að hvenær sem einhver er í nauðir kominn, sje ekki um aðrar leiðir fyrir hann að ræða en hlaupa til sveitar. En stefna frv. er sú, að koma í veg fyrir það og forða því, að sveitarþyngslin aukist. Að hv.þm. Ísaf. (M. T.) sje svo misvitur, að hann skilji þetta ekki, því trúi jeg ekki fyr en jeg tek á. Nú gæti staðið svo á, að harðæri sje í ýmsum hlutum landsins, en á öðrum stöðum greiðari aðgangur til aflafanga og rekstrar ýmissa fyrirtækja. Mundi þá ekki koma sjer vel, að landsstjórnin gæti haft hönd í bagga með að ráðstafa fólkinu frá þeim stöðum, sem atvinnuleysið er, og þangað, sem atvinnu er að fá? Og jeg vil beina þeirri spurningu til hv. 1. þm. Rang. (E. P.) hvort ekki mundi heppilegt, ef ísalög og harðæri ylli atvinnuteppu á Vestur-, Norður- og Austurlandi, en góðæri væru á Suðurlandi, að geta notað vinnukraftinn til stórfyrirtækja, svo sem vatnsveitanna, sem þar eru á döfinni. En hjer er ekki um neina nauðungarflutninga að ræða, eins og hver maður, sem læs er, hlýtur að sjá af frv. Að eins er ætlast til, að greitt verði fyrir atvinnuviðskiftum í landinu, svo að vinnukraftur fari ekki til ónýtis. Jeg þarf ekki að fara nákvæmlega út í efni frv.; um það er svo margt búið að segja. En hins vil jeg geta, að verði frv. nú, af óskiljanlegum ástæðum, felt hjer við 3. umr., þá þykist jeg sannfærður um, að þess verði ekki langt að bíða, að það komi fram aftur, ef ástæður þær, sem nú eru, haldast, og gæti jeg þá hugsað mjer, að hv.þm. yrðu komnir í skilning um, hvert stefnt er með því. Hv. þm. Ísaf. (M. T.) vildi láta frv. bíða til næsta þings. Jeg er því algerlega mótfallinn. Jeg lít svo á, að ef tími er til að afgreiða þjóðþrifamál, þá eigi ekki að slá þeim á frest.  (M. T.: Nefndi hv.þm. frv. þetta þjóðþrifamál?)  . Jeg skal svo ekki fjölyrða frekar um málið, en hygg, að ef ófriðurinn helst, þá muni hv.þm. Ísaf. (M. T.) og öðrum skiljast það, að betra væri að samþ. frv. þetta.

Forseti: Jeg tel mjer skylt að gera kunnugt, að jeg greiði þessu frv. atkv. til Nd., - en ekki af því, að mjer líki það, eins og það nú er orðað, heldur af því, að jeg nú veit, að bjargráðanefndir beggja deild hafa verið í samráðum um þetta mál - og tel því rjett, að hv.Nd. fái það til athugunar, en efalaust að hún muni ekki samþ. það óbreytt, og frv. því koma aftur til atkv. hjer í deildinni.

Atvinnumálaráðh. (S. J.) Jeg vildi að eins lýsa því yfir, að jeg greiði ekki atkv. um frv. þetta; ekki af því, að jeg álíti ekki margt gott í því, heldur af því, að það leggur stjórninni svo mikla ábyrgð og vanda á herðar, að jeg tel rjettara, að það komi frá þinginu einu.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Þetta frv. var til meðferðar á síðasta þingi í Nd., en kom ekki fyr en í þinglok, svo ekki vanst tími til að athuga það í þessari hv. deild. Eftir ósk leyfisbeiðanda við landbúnaðarnefndina hefir það nú orðið ofan á í nefndinni að flytja frv. Eins og skýrt er frá í greinargerðinni, er frv. tekið upp eins og hv.Nd. gekk frá því í fyrra, en nefndin hefir síðan athugað það, að orðalaginu á því nokkuð ábótavant, og því ber hún fram brtt. þær, sem prentaðar eru á þgskj. 199. Leyfisbeiðandi mætti á einum fundi með nefndinni, og hafði þá með sjer vjelþurkað kjöt, og leist nefndarmönnum fremur vel á það, og hygg jeg, að það muni vera fremur góður matur, er litið er til þess, hversu lengi það hefir verið geymt. Leyfisbeiðandi er nú orðinn fjelagi í kjötþurkunarfjelagi í Danmörku, og hefir það gert tilraunir með að vjelþurka kjöt þar, og ef þingið samþykkir frv. þetta, ætlar það strax í haust að byrja á tilraunum í smáum stíl hjer, og býst þá við að þurka að eins um 300 kíló á sólarhring. Efnarannsókn hefir farið fram á þessu kjöti, og eftir henni hefir það svipað næringargildi og reykt kjöt eða vindþurkað. En fjelaginu er áhugamál að fá einkaleyfi þetta, því ef vel gengur, þá getur það búist við, að fleiri fjelög setjist hjer að í þessu skyni og gera aðstöðu þess erfiðari.  Jeg finn ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv., en vona, að hv. deild taki frv. vel, og að minsta kosti sjái sjer fært að yfirvega það vandlega.