Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Davíð Aðalsteinsson Hæstv. forseti. Hér er til einnar umr. frv. til laga um meðferð, skoðun og mat á sláturafurðum með síðari breytingum. Eins og hv. þdm. rekur minni til var þessu frv. breytt eilítið þegar það var til meðferðar hér í deildinni fyrr á þinginu. Þar var aðeins um að ræða breytingar á ártölum. Upphaflega var gert ráð fyrir því að þau ákvæði sem hér er vikið að giltu til 1985. Við breyttum því í þessari hv. deild í 1986. En hv. Nd. hefur nú bætt um betur og vill hafa það 1987. Ég hef haft samband við þá hv. nm. í landbn. sem hér eru viðlátnir. Þeir hafa ekki athugasemdir við þessar betrumbætur Nd. og ég lít svo til að þetta verði samþykkt athugasemdalaust hér.

Frsm. (Davíð Aðalsteinsson) Hæstv. forseti. Eins og hv. þdm. hafa veitt athygli hefur verið dreift brtt. á þskj. 879 við frv. til laga um tannlækningar. Þessi brtt. er við 6. gr. frv. eins og það er eftir 2. umr. í þessari hv. deild og tekur til verksviðs tannlækna. Greinin orðist svo, með leyfi forseta: „Verksvið tannlækna tekur til varna, greiningar og meðferðar á tannskemmdum, tannskekkju og tannleysi, til sjúkdóma, slysa og galla er þessu tengjast, þar með talið í mjúkvefjum og beinum.“ Um þetta mál hefur staðið nokkur deila á milli aðila innan tannlæknastéttarinnar síðustu daga, ekki síst þeirra sem hafa þar forustu á hendi. Við nm. í heilbr.- og trn. teljum að með þessari brtt. sé orðið fullt samkomulag í þessu máli. Vegna hugleiðinga um 7. gr. frv. eins og hún er eftir 2. umr. í þessari hv. deild vill heilbr.- og trn. Ed. sérstaklega taka fram að það er vilji nefndarinnar og nefndin leggur ríka áherslu á það að tannlæknar fái aðild að lyfjanefnd. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til þess að hafa um þetta fleiri orð, en um þetta var eindregin samstaða.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. á þskj. 823 við frv. til laga um tannlækningar. Í fyrsta lagi er brtt. við 2. gr. Við gr. bætist ný málsgr. er orðist svo: „Ráðh. er heimilt að gera það að skilyrði fyrir leyfi samkv. 1. gr. að umsækjandi hafi gegnt starfi við tannlækningar á heilsugæslustöð allt að sex mánuði að námi loknu.“ Þetta ákvæði er sambærilegt við núgildandi læknalög og tel ég rétt að gefa ráðh. heimild til þess að hafa hönd í bagga með sé skortur einhvers staðar á landinu á tannlæknum eða vilji ráðh. leggja sérstaklega áherslu á fræðslu og tannvernd og nýta sér þar með þessa heimild til að beina þessum starfskröftum inn á það svið. Í öðru lagi geri ég brtt. við 5. gr. frv. Þar bætist við ný málsgr. - Ég vil taka fram að hæstv. forseti veit mætavel að þessar brtt. miðast við frv. eins og það var fyrir 2. umr. og vil ég halda mig við greinarnar eins og þær voru þá. Forseti á að hafa alveg á hreinu þegar til atkvgr. kemur að það er miðað við frv. eins og það var í upphafi. - Við 5. gr. bætist ný málsgr. er orðist svo: „Sérhæfðu aðstoðarfólki, sbr. 7. gr., skal þá heimilt að annast fræðslu og varnir gegn tannsjúkdómum á heilsugæslustöðvum, sjúkrahúsum, í skólum og uppeldisstofnunum undir stjórn yfirtannlæknis.“ Þessi grein er sérstaklega hugsuð til þess að tannfræðingum og öðru því starfsfólki sem sérmenntar sig á einhverju sviði varðandi tannlækningar sé heimilt samkv. lögum að starfa að þessum málum án þess að vera undir beinni handleiðslu tannlæknis. Þá vil ég sérstaklega víkja að frv. eftir 2. umr. eins og það hljóðar nú. Þar segir í 8. gr. sem áður var 7. gr.: „Tannlæknum er heimilt að hafa aðstoðarfólk. Um sérhæft aðstoðarfólk fer samkvæmt lögum um tæknimenntaðar heilbrigðisstéttir.“ Í þeim lögum segir eitthvað á þá leið, ég er ekki með þá lagagr. hérna í stólnum, að þeim sem starfa undir þeim lögum sé ekki heimilt að stunda sín störf nema á ábyrgð og undir handleiðslu sérfræðinga. Nú er verið að fella þessi lög úr gildi með frv. til laga sem var hér til umfjöllunar í gær um starfsheiti og starfsréttindi heilbrigðisstétta, en þar segir: „Þær stéttir, er falla undir lög þessi, starfa við heilbrigðisstofnanir, kennslustofnanir heilbrigðisstétta eða matvælastofnanir. Starfa þær ýmist á eigin ábyrgð eða undir handleiðslu og á ábyrgð læknis eða annars sérfræðings að viðkomandi sviði.“ Þarna er búið að rýmka þetta eilítið. Tannfræðingar gætu sem sagt starfað á eigin ábyrgð, en til þess væri ekki vísað annars staðar í lögum hvert þeirra starfsvið væri. Ég vildi helst ekki að við værum samtímis að samþykkja lög hér á Alþingi og vísa í lög sem við erum að fella úr gildi. Í þriðja lagi geri ég brtt. við 8. gr. sem orðast svo: „Aðstoðarfólk samkv. 7. gr. skal ávallt starfa undir handleiðslu og á ábyrgð tannlæknis, sbr. þó 2. málsgr. 5. gr. Það hefur ekki heimild til að taka að sér sjálfstæð verkefni sem undir tannlækningar falla. Öðrum en tannlæknum og sérhæfðu aðstoðarfólki er óheimilt að vinna nokkurt það verk sem undir tannlækningar heyrir.“ Þannig vildi ég láta þessa grein hljóða, en ekki að vísa í lög sem við erum nú að fella úr gildi. Í fimmta lagi geri ég brtt. við 12. gr. Þar er breytingin eingöngu fólgin í því að ég bæti við yfirtannlækni. Hann hafi ábyrgð og skyldur sem opinber starfsmaður á vegum heilbrigðisráðuneytisins eins og landlæknir. Vil ég nú lesa fyrri part greinarinnar, með leyfi forseta. „Sérhverjum tannlækni ber að viðhalda þekkingu sinni. Telji landlæknir eða yfirtannlæknir að tannlæknir hafi sýnt að hann uppfylli ekki lengur þau skilyrði sem krefjast beri af honum skýra þeir ráðh. frá málavöxtum.“ Þarna er eingöngu lögð ábyrgð á herðar yfirtannlækni jafnframt landlækni. Í sjötta lagi legg ég til að á eftir 12. gr. komi ný grein er verði 13. gr. og orðist svo. „Tannlæknar skulu færa sjúkraskrár yfir sjúklinga sem þeir annast. Óheimilt er að ónýta slíkar skrár nema með leyfi heilbrrh. að fengnum tillögum landlæknis. Þegar tannlæknir lætur af störfum skal sjúkraskrám, sem hann hefur fært, komið í umsjá landlæknis.“ Ég vil taka það fram að meiri hluti nefndarinnar var sammála mér um þennan fyrripart. Við samræmdum þessa grein ef svo má segja. En það sem skilur á milli hjá mér og meiri hluta nefndarinnar er að ég vil bæta um betur og segja í framhaldi af þessu: „Tannlækni er heimilt að óska eftir sjúkraskrám frá öðrum tannlæknum um sjúkling sem hann annast. Slíkar óskir skuli bornar fram með samþykki sjúklings og er tannlæknum skylt að verða við þeim.“ Til þess að skýra aðeins betur hvað ég á við þarna vil ég nefna að ef sjúklingur, sem leitar tannlæknis og hann tekur af honum röntgenmyndir og gerir annað, sem er kostnaðarsamt fyrir sjúkling, skiptir um tannlækni, þá hefur hann enga lagaheimild til þess að óska þess að hann geti nýtt sér það sem hann er þó búinn að borga fyrir og tilheyrir sjúkraskrám. Þetta er líka brýnt þar sem tannlæknir er jafnvel um skamman tíma úti á landsbyggðinni eða hvar sem er og flytur síðan um set. Þá hefur hann rétt til að flytja með sér allar þessar skrár og þær koma engum til góða sé hann ekki að annast þá sjúklinga sem hann áður hefur annast. Ég vil leggja sérstaka áherslu á að þarna er ekki verið að ganga á rétt neins. Þarna er verið að tryggja rétt sjúklings til að nýta sér þau gögn sem til eru og hann hefur sjálfur greitt fyrir. Þetta þarf ekki að vera neinum erfiðleikum háð hér í þéttbýlinu. Ég þekki það ekki vel hvernig samskipti eru á milli tannlækna hér í þéttbýlinu. Þeir geta jafnvel látið þetta ganga sín á milli án þess að lagaákvæði kveði á um það. En ég veit til þess að þegar tannlæknar hafa hafið störf úti á landi hafa þeir komið að tómum kofanum, þ. e. að það hafa engar sjúkraskrár verið til staðar. Hvort tannlæknar hafa flutt þær með sér eða hvað þeir hafa gert við þær er ekki mitt að dæma um, enda hafa þeir ekki verið skyldir til þess að færa sjúkraskrár og það hefur verið þeim í sjálfsvald sett hvað þeir hafa gert við þær, hafi þeir fært þær. Ég vil ekki lengja þessa umr., það er búið að fjalla mikið um þetta í nefndinni, og læt þá máli mínu lokið.



Virðulegi forseti. Það kom fram í máli hv. 8. landsk. þm. að fæðing þessa máls í nefndinni hefði verið erfið og áreiðanlega á við erfiðasta tanndrátt án allrar deyfingar. Ég get fyllilega tekið undir þau orð, enda er hér um að ræða mál sem mér var orðið skapi næst að leggja í salt eða blásýru til þess að því ótrúlega þrasi um smámuni, sem þar hefur verið á ferðinni, mætti linna, en nú kemur til Nd. að taka þar upp þráðinn vafalaust og verði þeim að góðu þar. Ég vil taka það fram að í öllu þessu máli hefur formaður hv. heilbr.- og trn. lagt sig í framkróka um að reyna að samræma öll sjónarmið í þessari nefnd. Þau voru auðvitað mismunandi um sumt, sumt smátt, annað nokkru stærra, en kannske að miklu leyti, eins og kom fram í máli hv. 8. landsk. þm., spurning um skilning á ákveðnum hlutum og hugtökum í þessu frv. Ég hafði satt að segja vonast til þess að öll sú mikla vinna sem í þetta hefur verið lögð af hálfu n., sem er ófáir klukkutímar með ekki stærra frv., yrði til þess að við gætum öll gengið einn veg, en við því er að sjálfsögðu ekkert að segja þó að einstakar brtt. komi fram og skal ég síst hafa á móti því. Ég ætla ekki að fara út í efnislegar umr. um brtt. þær sem hér eru komnar fram frá hv. 8. landsk. þm., en segja það þó aðeins varðandi 1. brtt. að hér er að mínu viti um að ræða leifar gamalla reglugerðarákvæða um skyldu lækna til þess að gegna starfi í héraði sem blessunarlega hefur ræst úr með uppbyggingu heilsugæslukerfisins um landið allt og er orðið óþarft hvað þá stétt snertir, enda ekki lengur talið hæfilegt eða mögulegt að ganga þá braut. Ég held að við eigum ekki heldur að gera þetta varðandi tannlæknana þó að ég leggi áherslu á það að að sjálfsögðu ber heilbrrn. á hverjum tíma að reyna að sjá til þess að alls staðar þar sem aðstaða er fyrir hendi sé tannlækningum sinnt, enda gert verulega mikið í því af rn. að gera slíkt. Ég tel því þessa heimild fyrir ráðh. um skilyrði fyrir leyfi, þ. e. skilyrði fyrir tannlækningaleyfi, ansi stíft skilyrði og miðað við það hvernig þessi mál hafa þróast varðandi lækna vona ég að til þessa þurfi ekki að koma og till. sé þar af leiðandi óþörf. Varðandi 2. brtt., þá ræddum við ákaflega mikið um þessa gífurlega þýðingarmiklu stétt sem hér var nefnd áðan, sem heita tannfræðingar og hefur tröllriðið þessari nefnd aliverulega í allri umfjöllun málsins. Ég geri ekki lítið úr starfi þessa fólks, síður en svo. Mér skilst að það séu skv. upplýsingum rn. 2–3 slíkir hér á landi. Eflaust á þeim eftir að fara fjölgandi eins og öllum öðrum fræðingum. Ég tel sjálfsagt að þeir njóti þess réttar sem þeir eiga skv. sínu starfi og fái þann rétt að miklu leyti með því frv. sem við vorum að fjalla um í gær varðandi starfsheiti og starfsréttindi heilbrigðisstétta, hljóti reyndar að fá hann þegar þeir hafa myndað sitt stéttarfélag og sótt á um heimildir til ráðh. um það. Ég segi hins vegar alveg eins og er að það er ekkert spaug fyrir okkur nm., - sem öll höfum lagt í það þann skilning að þessi heimild væri fyrir hendi og að þetta sérhæfða aðstoðarfólk gæti vissulega annast fræðslu og varnir gegn tannsjúkdómum, gæti annast hana í dag, það væri ekkert sem meinaði þeim það, - að þurfa svo að fara að fella till. um að því skuli heimilt að annast þetta. Ég treysti mér ekki til þess. Ég sé mig tilneyddan til að greiða þessari till. atkv. og lýsti því yfir í nefndinni að ég teldi ekki fært að fella þetta hér í þinginu því að þar með værum við auðvitað að snúa skilningi okkar nm. allra annarra við í þessu efni. Það er einfaldlega þess vegna. En mér þykir miklu miður að við skyldum ekki ná saman um þann skilning sem kæmi þá skýrt fram eins og kom að hluta til greinilega fram í máli frsm. n. á sínum tíma um hvað í þessu fælist. Ég held að hv. flm. þessarar brtt. taki þá áhættu með þessu að þessi heimild verði felld og ég skil ekki hvað vakir fyrir hv. flm., þegar skilningur var svo almennur í nefndinni fyrir túlkun þessa, að stuðla að því að heimild af þessu tagi verði felld sem ég óttast að muni verða hérna en ég mun ekki treysta mér til að standa að sem slíku. Mér er nú ansi skylt málið varðandi 4. og 5. brtt. því að ég sótti það mjög fast á sínum tíma við þáv. hæstv. heilbrrh. að í rn. hans væri ráðinn yfirtannlæknir. Það var og gert, en með mjög takmörkuðu erindisbréfi, ef nokkru þá, og mjög takmarkaðri stöðu þar einnig. Ég undirstrika það hver þessi staða eða réttara sagt stöðuleysi yfirtannlæknisins er sem eins konar deildarstjóra í rn. Hann hefur ekki sjálfstæði þar sem slíkur, heldur þarf að bera allt undir ráðuneytisstjóra og ráðh. varðandi hvert mál sem hann fjallar um, ég tala nú ekki um ef koma upp þau mál sem hér er um að ræða þar sem er um að ræða vanrækslu í starfi og annað því um líkt. Miðað við stöðu yfirtannlæknis er þetta algerlega út í bláinn. Ég hefði hins vegar virkilega viljað sjá það, og gæti tekið undir þá hugsun sem ég veit að felst að baki þessarar brtt. hjá hv. 8. landsk. þm., að yfirtannlæknir hefði ákveðna stöðu í heilbrigðiskerfinu, kannske ekki alveg eins sterka og landlæknir, kannske við hlið hans, og þá hefði ég getað stutt þessa till. ef þar hefði verið um sjálfstætt embætti að ræða sem hefði með slík mál að gera eins og þarna er um fjallað og hefði þar eitthvert valdsvið eins og landlæknir. En það er algerlega vonlaust, að mínu viti, eins og þessi málastaða er. Það er algerlega vonlaust að setja landlækni og yfirtannlækni, landlækni með sitt sjálfstæða gróna embætti og sitt sjálfstæða valdsvið og yfirtannlækni sem deildarstjóra, ef má þá kalla hann það, í rn. með jafntakmörkuð völd og jafntakmarkað verksvið og hann er með þar enn þá og jafnóákvarðað og það er, - vonlaust að setja þessa tvo aðila þarna saman. Það er útilokað. Hv. 8. landsk. þm. kom með till. í n. um sjúkraskrárnar. Ég taldi að við hefðum þar gert málamiðlun sem ég héli að hefði verið stórt spor í þessa átt. Hv. 8. landsk. vill ganga lengra. Ég tel ákvæðið sem við samþykktum fullnægjandi og mun þar af leiðandi ekki greiða þeirri till. atkv.



Virðulegi forseti. Ég vil aðeins vegna ummæla hv. síðasta ræðumanns vekja á því athygli að við vorum með brtt. að skilgreina verksvið tannlækna. Í upphafi 6. gr. segir: „Verksvið tannlækna tekur til forvarna.“ Um leið og við skilgreinum þetta sem verksvið tannlækna verðum við að gera undanþágu til að aðrir megi fara inn á þetta verksvið. Þess vegna flyt ég þessa brtt. í framhaldi af sömu grein. Ég vil að það komi skýrt fram að ég er ekki að þessu til að skemma málið eða eyðileggja fyrir þeim tannfræðingum sem til eru hér á landi og ástunda fræðslu gegn tannskemmdum. Ég vona að það verði lögð áhersla á að mennta fleira fólk til þessara starfa. Því miður starfa fáir að þessum málum enn sem komið er. En það var skilningur í nefndinni og þar var lögð áhersla á að það yrði aukin menntun á þessu sviði. Varðandi yfirtannlækni erum við ekki alveg sammála. Ég hélt að mætti byrja á því að festa þetta í lögum og síðan væri hægt að fá manninum skipunarbréf ef ráðh. teldi hann ekki starfa eftir nógu skýru skipunarbréfi í dag. Til þess að lengja þessa umr. ekki frekar ætla ég bara að ítreka að ég lagði þessar brtt. mjög tímanlega fram í heilbr.- og trn. til þess að menn gætu kynnt sér þessi mál og tók það út úr þeim brtt. sem mér fannst ég geta fallist á að ekki þyrfti að vera inni. Brtt. mínar hafa því breyst í meðförum. En ég legg mjög ríka áherslu á að bæði viðbótin við 5. gr. og skilgreiningin skv. 8. gr. verði ekki felldar vegna þess að ég tel að við séum þá að fara skref aftur á bak en ekki áfram ef svo fer.