arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þar sem tveir hv. nefndarmenn úr n. þeirri, sem um þetta mál fjallar, auk fleiri þm. úr hv. deild, eru fjarverandi, vil ég óska þess, að atkvgr. verði frestað.

Forseti (BSt): Það kann að vera vafasamt að bíða með mál, þó að hv. þm. vanti í deildina, þar sem það skeður svo oft. En þar sem vantar tvo hv. nefndarm., vil ég verða við þessum tilmælum í þetta sinn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd fjvn. að leggja til að, að lokinni þessari umr. verði frv. til fjárl. fyrir árið 1949 ásamt fram komnum nál. og brtt. vísað til 2. umr.



Herra forseti. Það er skv. venju þingsins og þingsköpum, að hinar svokölluðu eldhúsumræður fari fram við frh. 1. umr. fjárlaganna. Nú hefur stundum undanfarið orðið um það samkomulag milli stjórnarandstöðunnar og ríkisstj. að fresta eldhúsumræðunum til 3. umr. Hæstv. forseti minntist á það við mig, hvort við sósíalistar vildum fallast á þennan frest, en að athuguðu máli gátum við, með tilliti til þess ástands, sem nú ríkir, ekki fallizt á að veita frestinn og óskum eftir því, að eldhúsumræðurnar fari fram við frh. 1. umr., og þar sem stjórnarandstaðan krefst þess, að haldið verði við hinni gömlu venju skv. réttum þingsköpum, þá vil ég láta það koma í ljós, að mér finnst ótilhlýðilegt, ef stjórnarflokkarnir beita meirihlutavaldi sínu til þess að veita afbrigði frá þingsköpum í þessu tilfelli. Það er því ósk Sósfl., að eldhúsumr. fari fram við frh. 1. umr.



Herra forseti. Eins og hv. 2. þm. Reykv. gat um, hefur það verið venja undanfarin ár, að eldhúsumræðum væri frestað til 3. umr. fjárlaganna. Þetta hefur nú verið athugað í þingflokkunum, og hygg ég að þrír þeirra séu á einu máli um að hafa sömu aðferð og undanfarið. Hæstv. forseti mun hafa minnzt á þetta við hv. form. Sósfl., og mun hann í fyrstu ekki hafa tekið því fjarri, en síðan hefur flokkur hans komizt að þeirri niðurstöðu að leggja gegn þessu. Með því hefur fastlega verið reiknað, að sama aðferð verði viðhöfð og undanfarin ár, og tel ég rétt, að svo verði enn, en sjálfsagt er, að hv. þingmenn skeri hér sjálfir úr, hvort þeir nú vilja að þessu leyti víkja frá þingsköpum, og mælist ég til þess við hæstv. forseta, að hann beri það undir hv. þm., hvort þeir vilja þessi afbrigði.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þann 25. febr. var vísað til allshn. þáltill. um, að Kaldaðarnesi væri skilað aftur. Nú er liðinn einn og hálfur mánuður, án þess að heyrzt hafi frá n. Í fundargerðabók n. sést, að málið hefur verið tekið fyrir 1. marz, og svo hefur það verið tekið fyrir 24. marz, þar sem ákveðið er að form. n., Jörundur Brynjólfsson, víki úr formannssæti vegna aðildar að málinu, en 1. þm. Skagf. (StgrSt) taki sæti hans. Það er að vísu nokkuð óviðfelldið, að 1. þm. Skagf. skuli taka formannssæti í n., þar sem hann er óbeinlínis aðili að málinu, en ég mun ekki ræða það frekar nú, til þess mun gefast tækifæri síðar. Hins vegar vil ég eindregið óska þess, að n. afgreiði málið fljótlega, en fáist ekki afgreiðsla af hálfu n., þá vil ég vænta þess, að forseti taki málið fyrir án afgreiðslu nefndarinnar.



Herra forseti. Þetta mál mun tekið fyrir í n. innan skamms og afgreitt. Ég mun láta frekari umræður bíða þess tíma, er málið verður tekið fyrir. Á deildafundum 9. maí var útbýtt frá Sþ. nál. frá meiri hl. allshn., á þskj. 653, og 16. maí nál. frá 1. minni hl. allshn., á þskj. 7S2, en till. var ekki á dagskrá tekin framar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í sambandi við till. á þskj. 310 vildi ég spyrja, hvort ekki sé ráðgerður fundur í Sþ. fyrr, en á venjulegum tíma í næstu viku. Till. hefur nú legið fyrir í sjö vikur og langt liðið milli umr. Að vísu hafa verið ástæður til þessa upp á síðkastið, en mér finnst erfiðlega horfa, er bornar eru á mig sakir af hæstv. viðskmrh. og ekki er hægt að svara, fyrr en eftir viku.

Forseti: (JPálm): Út af fyrirspurn hv. 1. þm. Reykv. vil ég geta þess, að ég ætlaði að ljúka umr. í fyrrakvöld, en hæstv. stj. var ekki mætt, og ekki það margir þm. við, að þeim yrði lokið. Ég get upplýst það, að ég mun taka málið fyrir á morgun eða á mánudag.



Herra forseti. Það er ekki sérstaklega í tilefni af ræðu hv. 1. þm. Reykv. né andsvörum hæstv. forseta að ég vildi minna á, að Alþ. er fyrst og fremst löggjafarsamkoma. Löggjöfin fer fram í d., nema fjárl. og náskyld mál í Sþ. Þau mál, sem rædd eru í Sþ., eru því flest viljayfirlýsingar, er hafa vafasamt gildi. Í dag er 67. fundur Sþ., 86. fundur Ed. og 90. fundur Nd. Ég vil benda á, að það virðist sem Sþ. hafi tekið sér sæmilegan tíma til sinna mála á þessu þingi, og vekja athygli á því, að ýmis þýðingarmikil mál liggja fyrir d., er þarfnast afgreiðslu, og löggjöf er þýðingarmeiri, en viljayfirlýsingar. Ég vænti þess, að d. verði gefinn venjulegur tími til fundarhalda, og ekki breytt frá því, sem verið hefur um fundardag Sþ.

Forseti (JPálm): Út af aths. hæstv. forseta Ed., sem er réttmæt, skal ég taka það fram, að ég hef ekki hugsað mér að tefja fyrir d. meira, en nauðsyn krefur. Af fundum Sþ. hafa 17 aðeins verið til þess að leyfa fsp., og því ekki tekið tíma. Hitt er rétt, starf þingsins er fyrst og fremst löggjafarstarf.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (ÞÞ): Ég vil geta þess, að ef langar umr. verða, þá fresta ég fundi og það jafnvel í miðri ræðu.



Herra forseti. Ég tel rétt, að í 3. gr. sé breytt orðunum „1. jan. 1950“ og í staðinn komi: 1. okt. 1949. Það hefur komið fram, að nauðsynlegt sé að hraða endurskoðun, og ber ég því hér fram skriflega brtt. við þetta atriði, sem ég legg fyrir hæstv. forseta.

Forseti (ÞÞ): Till. þarf tvöföld afbrigði, af því að hún er bæði skrifleg og of seint fram komin.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd okkar þm. að þakka hæstv. forseta góðar óskir í okkar garð. Við kveðjum hann nú eftir langan vetur, er hann heldur heim til bústarfa sinna við Húnaflóa, þar sem hafísinn siglir nú inn. Við óskum honum góðrar heimferðar og heimkomu og honum og fjölskyldu hans góðrar heilsu. Við vonum að hitta hann heilan á komandi hausti. Ég vil svo biðja alla hv. þm. að rísa úr sætum sínum til virðingar við hæstv. forseta. - Þm. risu úr sætum.

Forseti (JPálm) : Ég vil þakka hv. 2. þm. Reykv. fyrir góðar óskir í minn garð og öllum hv. þm. fyrir að taka undir þær.

Á 78. fundi í Sþ., 18. maí, las forseti svofellt yfirlit um störf Alþingis: Þingið hefur staðið frá 11. okt. til 20. des. 1948 og frá 21. jan. til 18. maí 1949, eða alls 189 daga. Þingfundir hafa verið haldnir: Í neðri deild 113 Í efri deild 113 Í sameinuðu þingi 78 Alls 304 þingfundir. Þingmál og úrslit þeirra: I. Lagafrumvörp: 1. Stjórnarfrumvörp: a. Lögð fyrir neðri deild 22 b. Lögð fyrir efri deild 22 c. Lögð fyrir sameinað þing 2 - 46 2. Þingmannafrumvörp: a. Borin fram í neðri deild 69 b. Borin fram í efri deild. 27 - 96 - 142 Þar af: a. Afgreidd sem fög: Stjórnarfrumvörp 35 Þingmannafrumvörp 41 alls 76 lög b. Felld: Þingmannafrumvörp 6 c. Afgreidd með rökstuddri dagskrá: Þingmannafrumvörp 9 d. Vísað til ríkisstjórnarinnar: Þingmannafrumvarp 1 e. Ekki útrædd: Stjórnarfrumvörp 11 Þingmannafrumvörp 39 142 II. Þingsályktunartillögur: 49 bornar fram í sameinuðu þingi og 2 í neðri deild 51 Þar af: a. Ályktanir Alþingis 8 b. Ályktun neðri deildar 1 c. Felld 1 d. Vísað til ríkisstjórnarinnar 2 e. Ekki útræddar 39 51 III. Fyrirspurnir: Allar bornar fram í sameinuðu þingi, 68, en sumar eru fleiri saman á þingskjali, svo að málatala þeirra er ekki nema 18 Þar af: a. Ræddar að fullu 66 b. Rædd að nokkru 1 c. Ekki rædd 1 Mál til meðferðar í þinginu alls 211 Tala prentaðra þingskjala alls 822 forseti (JPálm) : Ég þakka hv. alþingismönnum og hæstv. ríkisstjórn og öllu starfsfólki Alþingis góða og ánægjulega samvinnu við mig sem forseta. Ég óska þeim öllum gleðilegrar hátíðar og gæfuríks sumars. Öllum utanbæjarmönnum óska ég góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu og vona, að þingmenn hittist heilir, þegar Alþingi hefst að nýju.



Í ríkisráði í gær var gefið út svolátandi bréf handhafa valds forseta Íslands: „Handhafar valds forseta Íslands samkvæmt 8. gr. stjórnarskrárinnar, forsætisráðherra, forseti sameinaðs Alþingis og forseti hæstaréttar, gera kunnugt: Að vér veitum hér með forsætisráðherra, Stefáni Jóh. Stefánssyni, umboð til þess í voru nafni að slíta Alþingi, 68. löggjafarþingi, er það hefur lokið störfum. Gert í Reykjavík, 17. dag maímánaðar 1949. Stefán Jóh. Stefánsson (Sign.) Jón Pálmason (Sign.) Árni Tryggvason (Sign.) ( L. S.) Bréf handhafa valds forseta Íslands um þinglausnir.“ Með því að þetta reglulega Alþingi hefur lokið störfum, segi ég þinginu slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með því að ríkissjóði hefur ekki verið séð fyrir þeim tekjum sem þessu nemur og ekki er sýnilegt, að fjárlög geti borið þessi útgjöld, þá segi ég nei.



Ég geng þess ekki dulinn, að launakjör starfsmanna ríkis og bæja, sem hér er um að ræða, eru mjög misjöfn, þannig að ég ætla, að sumir þurfi uppbótarinnar ekki með, en aftur eru aðrir, sem nauðsyn er fyrir að fá einhverja launahækkun eða uppbót. Þótt ég nú viti, að erfitt er að setja mörkin milli þeirra, sem uppbót eiga að fá, og hinna, sem ekki þurfa hennar, þá veiti ég ríkisstj. þessa heimild í trausti þess, að hún verði aðeins veitt þeim, sem hennar þurfa, og segi því já.



Eftir því, sem fram hefur komið við umr. og atkvgr., eru þrír hæstv. ráðh. - og þar á meðal hæstv. fjmrh. - andvígir þáltill., enn fremur meiri hluti fjvn. og meiri hluti þeirra 37, þm., sem greiddu nýlega atkv. á móti vantrausti á hæstv. ríkisstj. Með tilvísun til þessa geri ég ráð fyrir því, að hæstv. fjmrh. noti ekki heimildina, þótt þáltill. verði samþ. Ég segi nei.



Ég get að mestu vísað til þess, sem ég hef áður sagt um þessi mál, en bæti því við sem skoðun minni, að framhald þessarar stefnu er augljós og yfirvofandi byrði fyrir starfsmenn ríkisins og þjóðina í heild. Ég segi nei.



Út af þessari þáltill. vil ég taka þetta fram: Enda þótt ég sé því ósamþykkur, að þessi samþykkt sé gerð, mun ég mæla með því, að rannsakað verði, hvernig hagur og aðstaða launamanna ríkisins nú er og hvert réttlæti ríkir í kjörum þeirra í hlutfalli við hag annarra stétta. En um greiðslu þá, að upphæð 4 millj. kr., sem hér á að heimila, vil ég segja það sama og um flestar aðrar heimildargreiðslur, að hún verður því aðeins greidd, að í ljós komi, að hægt verði að greiða allar lögbundnar fjárlagagreiðslur, og það kemur að sjálfsögðu ekki til hlítar í ljós fyrr en seint á þessu ári. Að öðru leyti tel ég Alþingi skylt að sjá fyrir nýjum tekjum til að standast þau útgjöld, sem af þessari þáltill. kann að leiða, og er ósamþykkur því, hvernig málið hefur að borið, og ósamþykkur þeim hætti í launamálum, sem hér er upp tekinn. Ég segi þess vegna nei.



Ég sagði í Ed. fyrir skömmu, að ég vildi veita þessum mönnum launauppbót, en ég vildi láta þá vinna betur. Ég mun því greiða atkv. með þessari till., en vil láta fara fram rannsókn á því, hvernig vinnutíma þjónustuliðs ríkisins er háttað. Ég segi já.



Það mun vera einsdæmi á Alþingi og endemi í alla staði, að slík útgjaldatill. sem þessi komi fram næsta dag eftir að fjárlög eru afgr., eins og það var erfitt, Og þar sem vitað er, að erfitt verður að greiða lögboðnar greiðslur, þá álit ég það vera vanvirðu fyrir Alþingi að samþ. till. sem þessa og segi nei.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Rannveig Þorsteinsdóttir, 8: þm. Reykv., með 8 atkv. - Þorsteinn Þorsteinsson fékk 6 atkv., en 3 seðlar voru auðir. Þá fór fram kosning annars varaforseta. Var kosningin tvítekin. Við fyrri atkvgr. fékk Lárus Jóhannesson 5 atkv., Steingrímur Aðalsteinsson 4 atkv., Gísli Jónsson 1 atkv., en 7 seðlar voru auðir. Við endurtekna atkvgr. hlaut kosningu Lárus Jóhannesson, þm. Seyðf., með 6 atkv. - Steingrímur Aðalsteinsson fékk 4 atkv., en 7 seðlar voru auðir. Þessu næst voru kosnir skrifarar deildarinnar, að viðhafðri hlutfallskosningu. Fram komu tveir listar. Á A-lista var KK, á B-Iista SÓÓ. Samkv. því lýsti forseti yfir, að kosnir væru án atkvgr.: Karl Kristjánsson, þm. S-Þ., og Sigurður Ó. Ólafsson, 2. (vara)þm. Árn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er um að ræða brbl., útgefin í tilefni þess, að í l. um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna frá 29. des. 1948 eru ekki skýr ákvæði um það, hvort fulltrúar útgerðarinnar, sem eiga að vera með í ráðum varðandi verðlagningu á vörum útgerðarinnar, hafi atkvæðisrétt eða bara tillögurétt á fundum viðskiptanefndar um þessi mál. Stj. taldi nauðsynlegt, að þetta væri skýrt orðað, og útvegsmenn óskuðu að hafa full réttindi á fundum n., er þessi mál væru til meðferðar. Því voru 2. júlí í sumar gefin út brbl. um þetta, og vænti ég þess, að hv. d. sé sammála um það, að rétt hafi verið að gefa útvegsmönnum þennan rétt. Ég þarf ekki að skýra málið frekar, en legg til, að því, að lokinni þessari umr., verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.

Flm: (Hannibal Valdimarsson): Herra forseti. Undanfarin ár hafa vegalögin ekki verið endurskoðuð, og má því ætla að, að því líði, að breyt. verði þörf. Þess vegna er þetta frv. flutt. Þar er um þrjár breyt. að ræða, allar fremur smávægilegar. Eins og l. eru nú, er Snæfjallastrandarvegur að Bæjum í þjóðvegatölu, en hér er lagt til í a-lið, að í þjóðvegatölu verði áframhaldandi vegur til Sandeyrar. Sú breyt., er felst í b-lið, er, að af Ögurvegi frá Eyri í Ísafirði verði tekinn í þjóðvegatölu vegur um byggðir Reykjarfjarðarhrepps, með afleggjara að skólasetrinu Reykjanesi, því næst um Þúfnadal, með afleggjara í Vatnsfjörð, til Skálavíkur í Mjóafirði. Þessi breyt. er gerð til þess, að hægt sé að leggja vegakerfið um hinn einangraða Reykjarfjarðarhrepp, í stað þess að vegurinn liggi að fjallabaki að stórbýlinu Ögri í Ögurhreppi. Þá er í þriðja lagi lagt til, að tekinn verði í þjóðvegatölu vegur frá Súðavík fyrir botn Álftafjarðar um Sjötúnahlíð og Kambsnesháls inn fyrir Seyðisfjörð að Hesti í Hestfirði. Með frv. eru þrjú skref stigin til þess að koma á akvegasambandi um þéttbýlustu svæði Inndjúpsins. Það verður að bíða betri tíma að gera vegakerfið samfellt, og tel ég ekki ástæðu til að leggja til, að svo stórt spor verði stigið nú. Með frv. er aðeins farið fram á það nauðsynlegasta, sem verður vegagerðarverkefni á næstunni. Ég legg svo til, að frv. verði vísað til 2. umr. og samgmn.



Herra forseti. Það mun ekki vera regla að tala um efni brtt. við 1. umr. og ætla ég ekki að gera það. En ég á brtt. á þskj. 24, og eru það sömu till. og ég lagði fram hér í hv. d. í fyrra. Þær hlutu þá nokkra náð hjá samgmn. og ég vildi, að þær fylgdu móðurskipinu til n. nú. Ég vænti hins bezta hjá n. og skal ekki orðlengja frekar um þetta.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar að því leið, að atkvæðagreiðsla utan kjörstaðar væri hafin, kom í ljós, að heimildin fyrir henni erlendis var þrengri nú en áður, því að þá var opin ræðismannsskrifstofan í New York, þar sem hægt var að kjósa, en í sumar var búið að loka henni, og var því hvergi hægt fyrir Íslendinga í Bandaríkjunum að kjósa nema í Washington, en fáir þeirra gátu notað sér það. Ekki þótti rétt að þrengja svo möguleikana á utankjörstaðarkosningunni, og lá þá fyrir að athuga, hvernig hægt væri að koma fyrir til frambúðar samsvarandi heimild og verið hafði. Til greina kom, að atkvæðagreiðslan gæti farið fram hjá öllum ræðismönnum Íslands, en það þótti ekki fært, þar sem mikill hluti þeirra skilur ekki íslenzka tungu og getur því ekki séð svo vel um kosninguna sem skyldi. Því var valin sú leið, að ef ræðismaðurinn er íslenzkur eða talar íslenzka tungu, þá mætti kjósa hjá honum, og þótti þá séð fyrir því, að menn bæði í Ameríku og Evrópu gætu kosið, þótt þeir næðu ekki til íslenzku sendiráðanna. Um þetta var enginn ágreiningur innan ríkisstj., og voru því sett þau brbl., sem hér liggja fyrir. Það vandamál, sem lá til grundvallar því, að þessi brbl. voru sett, getur legið fyrir til úrlausnar aftur og aftur, og er því eðlilegt, að Alþingi taki það til athugunar og afgreiðslu. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. þetta er um staðfestingu á brbl., sem gefin voru út s. l. sumar, þegar kosningar í haust höfðu verið ákveðnar, þess efnis, að heimilt væri að hafa fleiri en einn kjördag. Brbl. voru samin eftir tilsvarandi ákvæðum, sem sett voru 1942, en til viðbótar var sett heimild fyrir þriðja kjördegi, og hefur þessi ráðstöfun ekki verið gagnrýnd. Hér er um umliðið atvik að ræða, sem ekki verður aftur tekið, en sjálfsagt þótti þó að leggja málið fyrir til meðferðar á hv. Alþingi. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrir Alþingi 1948 var lagt frv. um þetta efni, er samið var af nefnd, sem þar til var skipuð og átti að vera sérfróð í þessum efnum; m. a. átti í henni sæti borgarritarinn í Reykjavík. Frv. var ekki afgr., en heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. sendi það ýmsum aðilum til athugunar og umsagnar, og frá sumum þeirra komu ýmsar ábendingar um breytingar, sem þyrfti að gera á frv. Félmrn. athugaði svo eftir þinglok 1948 meðferð málsins og ábendingar og till., sem fram höfðu komið, og til þess enn á ný að reyna að ná samkomulagi milli sem allra flestra, þá ákvað ráðun. að skipa sérstaka nefnd til þess að athuga frv. á ný og benda á breytingar, sem æskilegar kynnu að þykja. Nefndin hefur yfirfarið frv. og lagt til, að á því yrðu gerðar nokkrar breytingar, en engar þeirra eru stórvægilegar, og hefur ráðuneytið tekið þær til greina og fellt þær inn í frv. 1948 fylgdi ég þessu máli úr hlaði og skýrði ákvæði þess, og sé ég ekki ástæðu til að endurtaka það nú, en læt nægja að vísa til þess, sem ég hef sagt um breytingar, sem á því hafa verið gerðar, og vænti þess, að hv. Alþingi sjái sér fært að afgreiða frv. sem lög, því að brýna nauðsyn ber til þess að setja lög um þau efni, sem ákvörðuð eru í þessu frv. - Legg ég svo til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn., sem áður fjallaði um mál þetta.

Flm. (Einar Olgeirsson) : Herra forseti. Þetta frv. lá fyrir þessari hv. d. á síðasta þingi. Þá var það flutt af hv. þm. Siglf. eftir ósk Leigjendafélags Reykjavíkur, sem sendi hv. allshn. þessarar d. frv., en n. hafði ekki viljað verða við því að flytja það. Þetta frv. er því kunnugt hv. þdm., og tel ég ekki ástæðu til að fara út í einstök atriði, enda fylgir því skýr greinargerð frá Leigjendafélaginu, og breytingar þær, sem við sósíalistar höfum á því gert, eru óverulegar og gerðar í fullu samkomulagi við stjórn Leigjendafélagsins. Ég vil aðeins geta þess viðvíkjandi ákvæðunum í frv., sem miða að því að lækka leiguna í nýju húsnæði, að þau ákvæði er ekki hægt að framkvæma, nema fólk, sem af litlum efnum ræðst í að byggja yfir sig, njóti betri vaxtakjara og fái lengri lánstíma, en nú er. En það eru mjög margir, sem lent hafa í mjög miklum fjárhagserfiðleikum vegna húsbygginga, og er það ein ástæðan fyrir hinni gífurlega háu húsaleigu í nýju húsnæði. Þess vegna munum við sósíalistar nú alveg á næstunni leggja fram annað frv., sem miðar að því að hjálpa fólki, sem af litlum efnum hefur ráðizt í að byggja sér hús. Eins og hv. þdm. muna, voru hér í hv. d. á síðasta þingi fleiri frv. um húsnæðismál, og býst ég við, að þau komi fram aftur eins og þetta, og er þá rétt, að sú nefnd, sem fær þetta frv. til athugunar, fjalli um þau öll í einu, svo að séð verði, hvaða samkomulag næst um lausn á þessu vandamáli, sem allir eru sammála um að þurfi að leysa, þótt menn greini á um leiðirnar. Legg ég svo til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Þetta mál er fram borið af hæstv. félmrh. En þar sem hann er ekki hér viðstaddur, vil ég leyfa mér að óska þess, að frv. þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Þetta frv. hefur á tveimur-þremur síðustu þingum legið fyrir þessari hv. d. Á síðasta þingi var frv. komið gegnum tvær umr. með nokkrum breyt. Frv. var fyrst samið af mþn., sem fjallaði um þessi mál. Sú eina breyt., sem gerð hefur verið á því frá því, sem var, er, að tillit hefur verið tekið til breyt., er gerð var í hv. d. við 2. umr. á síðasta þingi. Þá var bætt við nýrri gr., 29. gr., sem mælir svo fyrir, að háan söluskatt skuli greiða af löndum og lóðum er renni í viðkomandi bæjar- eða sveitarsjóð. Bæði vegna þess, að vilji var fyrir því í hv. d. að gera þessa breyt. og að ég Er henni sammála, taldi ég rétt að taka breyt. inn. Ég þarf ekki að fjölyrða um þetta frekar, en legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út 2. júlí 1949 af handhöfum forsetavaldsins. Efni þess er, að við 11. gr. l. nr. 100 frá 29. des. 1948, um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna, skuli bætast nýr málsliður, eins og segir í 1. gr., en 11. gr. l. frá 1948 hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórnin lætur nú þegar endurskoða reglur um verðlag á viðgerðum á skipum, vélum, veiðarfærum og öðrum útgerðarvörum. Ráðherra skipar tvo fulltrúa með þekkingu á útvegsmálum og skipaviðgerðum, að fengnum tillögum frá Landssambandi íslenzkra útvegsmanna og Fiskifélagi Íslands, til aðstoðar verðlagsyfirvöldunum við verðlagsákvörðunina.“ Sú breyt., sem gerð er með brbl., er, að við gr. bætist, að fulltrúarnir skuli hafa atkvæðisrétt á fundum viðskiptanefndar um verðlagsákvarðanir í útgerðarvörum og skipavíðgerðum. Fjhn. hefur athugað frv. og er sammála um, að rétt sé að gera þessa breyt. Leggur n. því til, að frv. sé samþ. Eins og nál. ber með sér, var einn nm. fjarstaddur, en hann er mættur hér nú og getur því gert grein fyrir afstöðu sinni. Ég legg til, að frv. sé samþ. og því vísað til 3. umr.



Herra forseti. Frv. samhljóða þessu var lagt fyrir síðasta þing, og fylgdi ég því þá úr hlaði, skýrði tilgang þess og höfuðinnihald. En frv., er kom seint fram, komst bara til n. í þessari hv. d. Með því að félmrn. þótti rétt að leggja það fram á ný, er það fram komið. Ég tel, að ýmis ákvæði frv., ef að l. verða, muni bæta mjög hið ófullkomna manntal, er verið hefur hér um alllangt skeið, en manntalið hefur undirstöðuþýðingu fyrir margvíslegar athuganir, sem þarf að gera í þjóðfélaginu. Ég ræddi málið, er það lá fyrir þinginu síðast, og skal ekki nú endurtaka það, sem ég sagði þá. Ég legg til, að málinu verði vísað til 2. umr. og til hv. allshn.