Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Jóhannes Jóhannesson Jeg hefi leyft mjer að bera fram brtt. á þskj. 260 við frv. þetta, og eins og jeg gat um við 2. umr. málsins, þá er það undir því komið, hvort sú brtt. verður samþ., að jeg fylgi frv. Jeg skal geta þess, að jeg álít slík lög ekki sjerlega þýðingarmikil, en þó getur það komið að gagni, þá er laun kennara eru fastákveðin, að einnig sje ákvæði um það, að þeir kenni vissan stundafjölda. Laun kennara verða að vera svo rifleg, að þeir geti lifað af þeim. Ef brtt. á þskj. 260 nær fram að ganga, mun jeg greiða frv. atkvæði mitt; annars ekki.

Jónas Jónsson Brtt. hv.þm. Seyðf. er eðlileg afleiðing af gerðum nefndarinnar. Við komumst að þeirri niðurstöðu, að það væri vel hugsanlegt, að fjölga kenslustundum eitthvað, en að kennarar væru yfirleitt svo illa launaðir, að það væri ekki sanngjarnt að gera það nú. Að þessu leyti vil jeg styðja brtt. En jeg skal bæta því við, að þótt jeg viðurkenni, að kennarar sjeu illa launaðir, þá sje jeg mjer ekki fært að hækka laun allra starfsmanna ríkisins, og tel mig að því leyti ekki bundinn af atkvæði mínu um þetta mál.

Guðmundur Ólafsson Jeg var búinn að hugsa um að sleppa því fram hjá mjer í þetta skifti, að taka til máls, þangað til hæstv. kenslumálaráðh. vjek að framkomu minni, er jeg hafði síðast talað í þessu máli, og verð jeg því að segja nokkur orð. Þetta er einfalt mál, sem í rauninni þýðir ekkert að vera að deila um. Það mun ætíð fá nóga formælendur, í hvert sinn sem við því verður hreyft. Háttv. þm. Seyðf. (JóhJóh) vill halda þessu máli í sama horfinu og áður, og sagði hann, að menn væru orðnir því fyrirkomulagi vanir, sem nú væri, og er menn sæktu um embættin, gerðu menn ráð fyrir, að engar breytingar væru í þessu atriði, frá gamalli venju. En jeg held þó, að háttv.þm. hljóti að vita, að til þessa hefir ekkert verið lögfest um kenslustundafjölda við ríkisskólana.

En laun kennaranna eru miðuð við þann stundafjölda, sem þeir hafa nú.

En það er hægt að breyta þessu, og nú á líka að gera það, með þessu frv. Um launin hefir það verið þannig, að hver flokkur manna eða stjett hefir reynt að ýta upp sínum launum, en aftur hefir reikningurinn verið fremur óljós, að því er snerti það, fyrir hve mikla vinnu launin skyldu greiðast. Það er annars nærri hlægilegt, hversu mikill vindur hefir verið gerður móti jafnóverulegri og lítilli vinnuaukningu og það er, sem frv. þetta fer fram á, og mundi vart verða meira uppnám, þó að kviknað hefði einhversstaðar í þinghúsinu. En þannig er þetta ætíð, ef eitthvað á að spara, hversu óverulegt sem það er, má þó aldrei hreyfa við neinu. Það er og auðsætt, að sumir háttv.þm. hafa ekki verið minna á móti þessu máli fyrir það, að bæði einstakir kennarar og aðrir úr þeirri stjett hafa mjög verið á vakki hjer, er þetta mál hefir verið til meðferðar. Þá vil jeg sjerstaklega vekja athygli á þeim orðum hæstv. kenslumálaráðh. (JM), að yrði þetta frv. felt á þessu þingi, mundi vinnutíminn verða styttur aftur í stjórnarráðinu. Það má með öðrum orðum ekki minna kosta en að þingið hlaupi hröðum skrefum aftur á bak frá þeirri stefnu, sem það tók í þessu máli í fyrra, og á þá að koma á þeirri venju, að ef þingið samþykkir eitthvað gott og þarflegt í ár, þá að taka að aftur næsta ár. Í þetta sinn mun jeg ekki deila við hæstv. kenslumálaráðh., vegna þess, að nú talaði hann þó fyrir þessu frv. sínu, og hann hjelt því einnig fram, að kennarar væru eigi ver launaðir en aðrar embættismannastjettir á landinu, og þykist jeg vita, að þetta sje alveg rjett, og jeg gæti meira að segja vel trúað því, að ef þetta frv. á að lifa það, að koma hingað aftur frá háttv.Nd., þá verði farið fram á það, að launa kennarana líka sjerstaklega fyrir það, hversu langt frí þeir hafa árlega frá embættisstörfum sínum. Það er alls eigi hægt að leggja lítið upp úr frítíma kennaranna, þegar þeir eru bornir saman við þá starfsmenn, sem verða að starfa stöðugt í embætti sínu alt árið. Háttv. 5. landsk. (JJ) sagði, að það mætti ekki laka það svo, að þó hann vildi láta bæta laun kennara, að hann mundi verða með því, að hækka laun annara embættismanna. En jeg hygg, að nógir mundu þá verða aðrir til að krefjast hækkunar á launum annara opinberra starfsmanna, svo jeg legg ekki mikið upp úr þessu loforði háttv. 5. landsk. (JJ). Ekki fæ jeg heldur sjeð, að nokkur áslæða sje til að greiða atkv. með bilt. háttv.þm. Seyðf. (JóhJóh), því að hún hefir ekki við neitt að styðjast. Þó þetta hafi verið óákveðið undanfarið, hvað er því til fyrirstöðu, að það verði fastákveðið upp frá þessu, eins og frv. leggur til? Jeg held það gæti vel farið svo, ef þessu hjeldi áfram, eins og hingað til, að launin verði jafnan ákveðin, þótt vinnutíminn væri það ekki, og svo mundu menn fremur nota sjer það sem átyllu til að krefjast launahækkunar, ef einhversstaðar yrði bætt við nokkrum vinnutímum í viðbót. Jeg held því, að það verði best að fastákveða kenslustundafjöldann í eitt skifti fyrir öll, og það er einmitt það, sem frv. þetta gerir.

Einar Árnason Jeg var hjer ekki við, þegar umræðan byrjaði, og heyrði því ekki það, sem háttv.þm. Seyðf. (JóhJóh) mælti fyrir brtt. sinni. En jeg verð að segja, að mjer er það óljúft, að spyrða saman við þetta mál væntanlegri breytingu á launalögunum. Jeg ljet það í ljós við 2. umr. þessa máls, að jeg teldi það ósanngjarnt gagnvart kennurum, að hækka vinnutíma þeirra, ef þeir hefðu gengið út frá því í upphafi, að kensluslundafjöldi sá, sem þeir nú hafa, væri fastákveðinn. Jeg skildi hæstv.forsrh. svo, um daginn, að hann gengi út frá því, að allir kennarar, sem nú væru í embættum, væru undanþegnir ákvæðum þessa frv., þó það yrði að lögum, og það væru aðeins nýir kennarar, sein yrðu að gangast undir þessi lög. Annars tók hæstv.forsrh. það fram, að það væri á hverjum tíma á valdi kenslumálaráðherra að skipa þessu eins og honum sýndist, og jeg verð að vera honum sammála í því, að það er enganvegin ósanngjarnt, þótt vinnutími kennara verði sem svarar 3–4 stundum lengri á viku en nú gerist. Tel líka sjálfsagt, að þeirri reglu verði komið á, jafnótt og nýir kennarar taka við af þeim ekki, sem nú eru. Jeg get ekki annað sjeð, en að fullfrískir menn ættu að geta leyst þessa auknu vinnu af hendi, án þess að ofþjaka sig. En væru einhverjir kennarar settir í embætti, sem væru heilsu sinnar vegna miður færir til að vinna jafnlengi daglega og hjer er ákveðið, þá ætti stjórnin að geta tekið tillit til þess og sett sjerstakar reglur um það.  (Forsrh. JM: Það er ávalt tekið fult tillit til þessa.)  Getur verið. Þó hygg jeg, að þetta væri síður hægt, ef þessi vinnutími væri lögbundinn. En þar sem mjer skildist, að hæstv. kenslumálaráðh. (JM) væri ekki kappsmál, að ákvæði frv. næðu til þeirra kennara, sem nú eru í embættum, en við hinsvegar erum sammála um það, að þessi lenging vinnutímans er engin ofætlun ungum mönnum og fullfrískum, þá þykir mjer rjett, samkvæmt því, sem jeg nú hefi tekið fram, að bera fram svofelda rökstudda dagskrá, sem jeg vil leyfa mjer að afhenda hæstv. forseta: Með því að kenslumálaráðherra getur sett reglur um fjölda kenslustunda fastra kennara við ríkisskólana, án íhlutunar löggjafarvaldsins, telur deildin ekki þörf á að afgreiða þetta frumvarp, og tekur því fyrir næsta mál á dagskrá.

Sigurður Eggerz Háttv. þingm. A.- Húnv. (GÓ) hjelt því fram, að kennarar væri vel settir að því leyti, að þeir hefðu svo löng frí á sumrin, og gætu þá unnið sjer inn ýmislegt aukalega. Þetta lítur nú að vísu vel út, en vandræðin eru, að oftast mun ekki kostur á vinnunni. Jeg hefi sýnt fram á það áður, að kennarar eru neyddir til að vinna meira á vetrum en góðu hófi gegnir, til þess að sjá fyrir fjölskyldu sinni. Kenslan mundi áreiðanlega verða meira lifandi, ef kennararnir ofþreyttu sig ekki á ofmikilli vinnu. En þar sem launin eru ekki meiri en þau eru, er ekki hægt að banna þeim aukavinnu. Háttv. þm. (GÓ) hjelt því fram, að kennarar hefðu legið í eyrum nefndarinnar. Þetta er ómaklega talað. Auðvitað leitaði nefndin umsagnar forstöðumanna við skóla þá, sem þetta frv. snerti, en mjer vitanlega hefir enginn kennari persónulega snúið sjer til nefndarinnar, og kunnugt er mjer að minsta kosti um það, að enginn þeirra hefir snúið sjer til mín. Þá kem jeg að brtt.háttv.þm. Seyðf. (JóhJóh), um að „suspendera“ frv., ef svo má að orði komast - það er, að frv. komi ekki til framkvæmda, þó samþykt yrði, fyr en laun kennaranna yrði bætt. Jeg sje ekki neitt sjerstakt athugavert við að samþykkja þessa breytingartillögu. Ef til vill mundi hún fremur styðja að því, að hagur kennaranna yrði bættur.

Jóhannes Jóhannesson Það voru aðeins fáein orð til háttv. 1. þm. Eyf. (EÁ). Jeg vil benda honum á, að ef frv. verður að lögum óbreytt, þá getur kenslumálastjórnin eigi látið undir höfuð leggjast að auka við kenslustundafjöldann, en brtt. mín stefnir að því, að koma í veg fyrir þetta, fyr en launakjör kennaranna hafa verið bætt, frá því sem nú er. Út af ummælum hv.þm. A.-Húnv. (GÓ) skal jeg gefa þær upplýsingar, að það hefir enginn kennari talað við mig um þetta. Jeg fer þar algerlega eftir minni eigin sannfæringu.

Guðmundur Ólafsson Mjer kom það ekkert á óvart, þótt hv. 1. landsk.þm. talaði um, hve þessi stjett, kennarastjettin, væri illa stödd. Það er altaf sagt um alla embættis- og sýslanamenn. Og hv.þm. varð fjarska hjartnæmur, þegar hann fór að tala um þreytu kennaranna og þörfina á því, að stytta kenslutímann, og hvernig ekki væri unt að hafa kensluna sem skyldi, sakir þess, að áníðslan lægi eins og mara á þessum mönnum. En jeg held nú, að þótt sumarhvíld kennara komi þeim ef til vill ekki að verulegum fjárhagslegum notum, þá ætti þeir þó, með 3–4 mánaða hvíld á ári, að þola kensluna betur. Og hví kom ekki mentmn. þá með till. um að stytta vinnutíma kennara? Viðvíkjandi talinu um þreytuna, þótti mjer það stinga undarlega í stúf, að hv.þm. sagði, að lengja mætti vinnutímann, ef kennarar fengi meira kaup. Jeg vildi, að jeg hefði svona heilsu! Það fer ekki eftir borguninni hjá mjer, hvort jeg verð þreyttur. Hann vildi og afsaka hv. nefnd, að hún hefði ekki orðið fyrir utanaðkomandi áhrifum. Þetta er þó daglegt brauð að gerist, og það er vitanlegt, að nefndin átti tal við menn í þessari stjett. Viðvíkjandi þeim ummælum hv. 1. landsk. (SE), að jeg sje sífelt með kjósendur í huga, er jeg tala, þá verð jeg að segja það, að hann hugsar engu minna um að þóknast sínum kjósendum en jeg, og vitnar oft, máli sínu til stuðnings, í álit þeirra. Jeg tala svo sjaldan, að það er ekki nema sanngjarnt, að jeg taki þá dálítið tillit til kjósenda minna, og ekki hægt að komast hjá því, ef skoðanir okkar fara saman. Það er ekki eins miklu kostað til þeirra samt, hvað þetta snertir, eins og kjósenda hv. 1. landsk. (SE).

Forsætisráðherra (JM): Jeg get ekki sjeð, að dagskrá sú, sem hjer er fram komin, hafi neina aðra þýðingu en nál. hvorttveggja leggur til, að frv. sje felt. Þá hefir stjórnin vald til að ákveða þetta að vild sinni, því að löggjafarvaldið hefir með þessu neitað að taka nálið í sínar hendur. Jeg bar málið undir þingið, af því að jeg leit svo á, að saman ætti að fara fækkun stundafjölda barnakennara og annara kennara í ríkisskólunum. Nú er barnaskólunum lögákveðin lágmarkskensla, en hvað aðra skóla snertir, þá er ákvæðisrjetturinn þar um í höndum stjórnarinnar. það er alls ekki viðeigandi af hv. 1. andsk. (SE), að tala um ilt hugarfar stjórnarinnar í þessu máli Jeg bjóst fremur við, að viðurkent yrði „loyalitet“ stjórnarinnar í því, að bera þetta undir þingið. - Þýða þessar undirtektir, að löggjafarvaldið vill ekkert hafa með málið að gera? Jeg skal benda á það, að nýlega hefir verið aukin - mótmælalaust af öllum, að því er jeg veit - skyldukenslan í einum ríkisskólanum, er skólaárið var lengt. Þá var ekki minst á aukin laun. Mjer finst því ekki ástæða til, út úr þessu frv., að fara að ráðast með móði á stjórnina. Það lætur nógu vel í eyrum, alt þetta tal um þreytu kennaranna, og að kenslan eigi að vera lifandi. En ætli kenslan verði meira lifandi, þó hærra sje borgað, ef um verulega þreytu er að ræða? Og hv. 1. landsk. (SE) og jeg höfum báðir gengið á skóla. Við vitum báðir, að hið sama er kent ár eftir ár, að miklum hluta, og veldur ekki kennara miklum erfiðismunum. Og jeg vil alls ekki viðurkenna, að kensla sje erfiðari en störf sýslumanna og bæjarfógeta í stórum embættum. Þeir verða oft að vinna 12 stundir á dag. Eru störf þeirra oft ekki vandaminni en störf kennara, nje valda minni áhyggjum, þvert á móti. Jeg hygg ekki, að embætti kennara sje yfirleit erfiðara en annara embættismanna, enda hafa kennarar lengra frí frá störfum en aðrir embættismenn, og þá hvíld frá kenslu. Jeg vona, að dagskráin verði feld. Miklu hreinlegra væri að fella þá frv., ef hv. deild ekki þykir fært að samþykkja það.

Sigurður Eggerz Jeg má til að leiðrjetta dálítinn miskilning hjá hv.þm. A.-Húnv. (GÓ). Jeg sagði, að kennarar kendu fleiri stundir en æskilegt væri. Laun þeirra eru svo lítil, að þeir geta ekki framfleytt fjölskyldum sínum, án þess, og því er ekki hægt að hafa á móti þessu. En ef laun þeirra væri betri, þá væri alls ekki rjett að leyfa þeim þessi aukastörf. Hv. þm. (GÓ) sagði, að jeg hefði jafnan kjósendur í huga. Auðvitað hefi jeg það, og það er rjettmætt. En hitt er annað, að vera altaf að stritast við að láta kjósendurna hafa mann sjálfan í huga. Hæstv. forsrh. skildist, að jeg hefði talað óviðeigandi í garð stjórnarinnar. Jeg hefi altaf sagt, að jeg er andvígur hæstv. stjórn í þessu máli. En jeg kvað ekki meir að orði en það, að hæstv. stjórn má vel við una, ef hún fær aldrei verri hnútur. Þá sagði hæstv.forsrh. (JM), að ef dagskráin væri samþykt, væri það sama og að fella frv. Sagði hann ennfremur, að ef frv. væri felt, þá stæði stjórnin eins að vígi og áður. Hún gerir það ekki. Ef frv. verður felt, þá hefir hún fengið bendingu um, að deildin er mótfallin lengingu vinnutímans. Hv. þm. A.-Húnv. (GÓ) má ekki gera alt of lítið úr þreytunni. Það er vitanlegt, að þegar sama „pensum“ er kent ár eftir ár, þá þarf afskaplega mikið til þess að gera kensluna lifandi, með því sem nú er lagt á kennara. Sumir kennarar orka þessu, endurnýja sig altaf, koma altaf með eitthvað nýtt. Fyrir kennara og pilta er þreytan hættulegri en margan grunar, og svo alvarlegur hlutur, að síst er að lasta, þó að það væri nánar athugað.



Það er nú búið að segja svo margt og mikið um þetta mál, hjer í hv. deild, og finna að því, að við höfum bygt nál. á því, að ekki mætti ofþjaka kennurunum. Jeg þekki þetta starf af reynslu, og tillögur mínar eru því ekki gerðar út í bláinn. Og ef reynslan á ekki að skapa mönnum skoðanir í þessu efni, þá veit jeg ekki, hvað á að gera það. Sumir halda, að kensla sje ekkert annað en yfirheyrsla. Þetta er, sem betur fer, ekki lengur svo. Og síðan kensla komst á þann rekspöl, sem hún nú er komin inn á, er svo margfalt meira heimtað af kennurum en áður var gert. Þá er talað um góða aðstöðu kennara, af því vinnutíminn sje svo stuttur. Það er eftir atvikum, hvort það er til bóta. Margir þeirra geta ekki fengið hagkvæma atvinnu á sumrum. Og því getur það farið svo, að kjör sumra þeirra verði lítt viðunanleg. Ef hægt væri að fresta sumum störfum kenslunnar til sumarsins, þá væri öðru máli að gegna. En það er óframkvæmanlegt. Það er alveg nauðsynlegt, ef kenslan á að verða annað en leiðinleg yfirheyrsla, að koma óþreyttur að starfi, annars kemur deyfðin og kyrstaðan í staðinn fyrir líf og áhuga. Frv. gerir ráð fyrir, að leikfimi- og söngkennarar hafi fleiri stundir en aðrir kennarar. Jeg hefi kent leikfimi í mörg ár og veit það, að þessi kensla lýir meira en nokkur önnur kensla. Kennarinn verður að búa sig vandlega undir hverja stund og vera algerlega óþreyttur, ekkert síður en við aðra kenslu, ef nemendurnir eiga að hafa leikfiminnar full not. Jeg er því mótfallinn því, að fjölga kenslustundum leikfimiskennara. Að því er snertir söngkensluna, hefir verið bent á það, að söngkennarinn við mentaskólann kenni fleiri stundir en honum ber samkv. lögum. En af hverju gerir hann það? Af fjárhagslegum ástæðum. Og jeg er sannfærður um, að það er ekki kenslunni til bóta. Af því brtt. byggir á sömu ástæðum og nál., gæti jeg fylgt henni.

Einar Árnason Hæstv. forsrh. mintst á, að vinnutími kennaranna við kennnaraskólann hefði verið lengdur, og ekki hefði verið í móti mælt. Jeg hefi aldrei sagt, að lagalega gætu kennarar neitað, þótt stundum væri fjölgað. En jeg hefi litið svo á, að það væri ósanngjarnt, af því þeir skoðuðu núverandi fyrirkomulag sem samning við sig. - Hv. 1. landsk. (SE) kvaðst ekki geta greitt dagskrá minni atkv. Mjer þótti mótbára hans undarleg. Það var helst svo að heyra, að ef dagskráin væri samþykt, þá hefði stjórnin leyfi til þess að fjölga stundunum. Hún hefir það hvort sem er, eins og hæstv.forsrh. tók fram. Það voru hv. 1. og hv. 6. landsk., sem töluðu um þreytu kennaranna. Jeg geri ráð fyrir, að kennarar geti þreyst eins og aðrir menn, en jeg vil benda á, að til eru menn, sem altaf eru þreyttir, og aðrir, sem aldrei eru þreyttir. Það fer ekki eingöngu eftir því, hve mikið starf þeir leggja á sig. Jeg hefi þekt tvo kennara við sama skóla. Á öðrum þeirra sá aldrei þreytu. Hinn var síþreyttur, og kendu þeir þó jafnmargar stundir. Þreyta manna fer ekki altaf eftir því, hve mikið þeir leggja á sig, og því síður eftir hinu, hve mikið kaup þeim er goldið. Mestu veldur, hve miklu lífsfjöri þeir eru gæddir og yfirleitt, hve vel þeir eru af guði gerðir. Samkvæmt skoðunum þessara hv. nefndarmanna lægi beinast við að snúa frv. alveg við og banna, að lengur væri kent en nú er. Þetta, að hækka kaupið, bætir ekkert úr þreytunni. Það getur vel verið, að mín dagskrá verði feld. Jeg fæst ekkert um það. En skoðanirnar hjer hafa verið svo skiftar, að jeg held, hvernig sem um frv. fer á endanum, að hæstv. stjórn geti ekki dregið neinar ályktanir af því, sem hjer hefir farið fram. Málinu hefir ekkert þokað áleiðis.

Forsætisráðherra (JM): Jeg geri það nauðugur, að tala hvað eftir annað í þessu máli. Ekkert nýtt hefir komið fram, nema það, sem hv. 6. landsk. (IHB) mintist á, um leikfimiskennara, að ekki væri sanngjarnt að heimta, að þeir kendu fleiri stundir en aðrir kennarar. Jeg viðurkenni, að mjer er þetta atriði ekki kappsmál, en jeg held þó, að alment sje álitið, að þeir geti það. Það virðist ekki ósanngjarnt, að þeir kenni fleiri stundir en aðrir, þó ekki sje nema vegna þess, að þeir munu kenna styttri tíma af árinu en aðrir kennarar. Þótt jeg segði, að kensla í ríkisskólunum væri ekki meira þreytandi en mörg önnur embættisverk, þá er það auðvitað, að mjög er áríðandi, að kennarar ofþreytist ekki. Þessvegna er það víða orðinn siður, að veita kennurum endrum og sinnum langt frí, t. d. ársfrí frá störfum, og styrkja þá til utanfara. Ef mönnum sýndist að koma því á hjer, skyldi jeg styðja það. En þess á milli vil jeg láta nota krafta þeirra. Þó ekki komi það þessu máli við, þá skal jeg taka fram, að jeg álít, að kenslutíminn sje alt of langur fyrir nemendur, og það í öllum skólum. Jeg staðhæfi, að hjer er ekki farið fram á neitt, sem ekki er fullkomlega sanngjarnt og rjett. Það er alt annað mál, hvernig farið er með kennarana að öðru leyti, og skal jeg ekki fara út í það.

Forsætisráðherra (JM): Jeg gæti sætt mig við brtt. á þskj. 260. Jeg þykist geta tekið mjer til inntekta viðurkenningu hv. nefndar um það, að ekki sje í sjálfu sjer ósanngjarnt að heimta svo mikla kenslu af kennurum sem frv. fer fram á. Hitt skal jeg játa, að komið getur fyrir, að ástæða sje til, að skólastjórar fái að komast af með minni kenslu en til er tekin í frv. Skólastjórar eru oft aldraðir menn, og því ástæða til þess að fækka kenslustundum hjá þeim. Hitt viðurkenni jeg ekki, að 18 stunda kensla á viku sje of mikið, ef maðurinn er heilbrigður og í fullu fjöri. Áður hefir það verið föst regla við mentaskólann, að skólastjóri kendi minst 18 stundir á viku. Jens Sigurðsson kendi altaf 19 stundir á viku, og í þau 19 ár, sem Jón Þorkelsson var við skólann, kendi hann 18 stundir á viku að meðaltali. Næsti rektor kendi minna, enda var hann heilsuveill. Annars hafa rektorar stundum kent 22–23 stundir á viku. Og það er ekki ósanngjarnt að ætla það manni á góðum aldri. Um hina skólana er það að segja, að þar er krafan enn sjálfsagðari. Með leyfi hæstv. forseta vil jeg fara ofurlítið nánar út í einstök atriði, enda þótt þetta sje 3. umr. málsins. Því hefir verið haldið fram, að það sje ósanngjarnt að fjölga kenslustundum. En hv. nefnd hefir ekki athugað, hvað lítið er hjer um að ræða, t. d. við mentaskólann Skyldukensla er nú 24 stundir og heimavinna þar fyrir utan, og hún er oft meira en 3 stundir, eins og nefndin sagði. Samt sem áður sætta kennarar sig við þetta, að vinna meira en 27 stundir, eins og nú er. Að vísu eru þeir betur settir, sem ekki hafa stílaleiðrjettingar heima. Þetta hefir hv. nefnd sjeð, og vill því láta greiða sjerstaklega fyrir stílaleiðrjettingar. Hafði jeg satt að segja ekki hugsað mjer, að það kæmi fram í stað sparnaðar, að borga ætti kennurum meira en áður, eða með öðrum orðum, lækka kenslustundafjöldann. Játa jeg þó, að það sje sanngirni í þessu, en hv. nefnd notar það öfugt við það sem jeg geri. Þeir, sem ekki hafa heimastíla, kenna lengur en hinir. Þetta er nú alt og sumt, sem farið er fram á um mentaskólann. Þar á móti er það dálítið meira á pappírnum hvað kenslustundum fjölgar við aðra skóla. Jeg skal taka til dæmis gagnfræðaskólann á Akureyri; þar yrði það 1 stund á dag. En þá bið jeg menn að athuga það, að þar stendur kensla 11/2 mánuði skemur en hjer.

Einum mánuði!

Jæja, við skulum segja, að hún standi einum mánuði skemur, en hvernig sem um það er, þá verður niðurstaðan sú, að tímafjöldi verður þar minni heldur en í mentaskólanum. Við kennaraskólann er munurinn lítill og er ekki rjett að halda því fram, að þar sje aðeins kent 24 stundir á viku, og höfum við deilt nóg um það atriði áður. Í skólaskýrslunni eru það taldar 27 stundir, og ef það er eigi, er skólastjórinn farinn að reikna þetta á annan veg nú en áður. Það gildir hið sama um þetta, þó það væri ekki fastur kennari, sem hafði þar 27 tíma kenslu. En það er enganvegin sanngjarnt, að eigi sje jöfnuður milli þessa skóla og Akureyrarskólans. Og þetta lagaði frv. Hvað stýrimannaskólann snertir, mun þar vera kent 30 stundir á viku af hverjum kennara, og mun svo vera um meirihluta þeirra kennara, er þetta mál snertir. En frv. fer í þá átt, að gera alla jafna, við hvaða skóla sem er, og nema á brottu misrjetti, sem átt hefir sjer stað á nokkrum stöðum. Já, það er satt, allir kennarar eru lágt launaðir, en samkvæmt þeim allsherjar-launa-„skala“, sem nú er í gildi, eru kennarar eigi ver launaðir en aðrir embættismenn, jeg held jafnvel betur, nema skólastjórar, er koma eigi til greina í þessu sambandi, þar eð þeir hafa mjög há laun. Þetta er þó kostur við frv., og fer það þó síst lengra en forsvaranlegt er. Jeg skil þó vel aðstöðu mótstöðumanna frv., og tel hana að ýmsu leyti eðlilega, en þetta er mín skoðun á þessu máli, og verð jeg því að halda því fram, að það sje sanngjarnt og annað ekki, sem frv. fer fram á. Hitt er annað mál, sem þm. A.-Húnv. (GÓ) tók svo illa upp fyrir mjer, er jeg sem kenslumálaráðh. ber þetta frv. fram og legg þó eigi meiri áherslu á það en svo, að mjer er það eigi fast í hendi. En það ætti að vera vel skiljanlegt, að frá sjónarmiði míns embættis er ekki hægt að leggja mikla áherslu á þetta mál, og enda þótt jeg telji frv. sanngjarnt í alla staða og gott, ef háttv. deild samþykkir það, þá legg jeg ekki meiri áherslu á það en jeg þegar hefi sagt. Frv. þetta er ekki stórt atriði, og vil jeg því ekki lengja þessar umræður meira. En vefði það vefengt, sem jeg segi, að kennarar hafi tiltölulega jöfn laun eða eigi lakari en aðrir embættismenn ríkisins, þá mun jeg geta sýnt fram á með tölum, að þetta er rjett, sem jeg hefi sagt. Það er aðeins ein stjett, sem betur er launuð, og það er læknastjettin. Læknar hafa langsamlega hæst laun allra embættismanna ríkisins.