arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB) : Ég geri að tillögu minni, að fastanefndir deildarinnar verði skipaðar sömu mönnum og á síðasta Alþingi.

Forseti (JörB) : Fastanefndir deildarinnar voru á síðasta þingi skipaðar þessum þm.: 1. Fjárhagsnefnd: Sveinbjörn Högnason, formaður, Jón Pálmason, fundaskrifari, Skúli Guðmundsson, Stefán Stefánsson, Haraldur Guðmundsson. 2. Samgöngumálanefnd: Steingrímur Steinþórsson, Gísli Sveinsson, formaður, Sveinbjörn Högnason, Eiríkur Einarsson, Vilmundur Jónsson, fundaskrifari. 3. Landbúnaðarnefnd: Bjarni Ásgeirsson, formaður, Jón Pálmason, fundaskrifari, Steingrímur Steinþórsson, Pétur Ottesen, Ásgeir Ásgeirsson. 4. Sjávarútvegsnefnd. Gísli Guðmundsson, Sigurður Kristjánsson, Skúli Guðmundsson, Sigurður E. Hlíðar, fundaskrifari, Finnur Jónsson, formaður. 5. Iðnaðarnefnd: Bjarni Ásgeirsson, Eiríkur Einarsson, Pálmi Hannesson, Jóhann G. Möller, fundaskrifari, Emil Jónsson, formaður. 6. Menntamálanefnd: Bjarni Bjarnason, formaður, Gísli Sveinsson, fundaskrifari, Pálmi Hannesson, Þorsteinn Briem, Ásgeir Ásgeirsson. 7. Allsherjarnefnd: Bergur Jónsson, formaður, Garðar Þorsteinsson, Gísli Guðmundsson, Jóhann G. Möller, Vilmundur Jónsson, fundaskrifari. Gera má ráð fyrir að einhverjar breytingar kunni að þurfa að gera á mannaskipun þessari. Við því er t. d. búizt, að í stað hv. þm. N.-Ísf. (VJ) muni Alþfl. velja þm. í nefndir þær, sem hann sat í. Geti einhverjir aðrir þm. ekki mætt til nefndarstarfa, hefur komið fram ósk um það, að flokkur þeirra tilnefni fulltrúa til þeirra starfa í staðinn. Verði till. mín samþ. og komi ekki fram sérstök tilkynning um annað til skrifstofu Alþ., mun verða gengið að því vísu, að formenn og skrifarar nefnda verði hinir sömu og á síðasta þingi.



Ég vildi aðeins gera þá athugasemd við nefndarmannatal hæstv. forseta, að þar sem þess var getið, að ég hafi verið í sjútvn. á síðasta þingi, var það að vísu svo í upphafi, en snemma á þinginu fór ég úr þeirri nefnd, en hv. þm. A.-Sk., Jón Ívarsson, tók þar sæti. Vænti ég þess, að þetta verði lagfært og hann, en ekki ég, taki sæti í nefndinni.

Forseti (JörB) : Þetta er rétt, og mun þess verða gætt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (HG) : Ég geri að till. minni, að fastanefndir sameinaðs Alþingis verði skipaðar sömu mönnum og á síðasta aðalþingi. En til þess að sú tillaga megi koma til atkv., verður að veita afbrigði frá þingsköpum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (HG) : Ég vil leyfa mér að tilkynna fastanefndum sameinaðs þings, að ef ekki verður tilkynnt annað fyrir föstudagskvöld, verður litið svo á, að skipan formanna og ritara fastanefnda verði hin sama og á síðasta þingi. Verði breyt. á þessu, óskast það tilkynnt fyrir áður greindan tíma.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EÁrna) : Ég geri það að tillögu minni, að fastanefndir Ed. verði skipaðar sömu mönnum og á síðasta aðalþingi. En til þess að bera megi þá till. undir atkv., verður að veita afbrigði frá þingsköpum, og vil ég spyrja hæstv. stjórn, hvort hún leyfi afbrigðin. - Hæstv. stj. leyfir afbrigðin, og ber ég þá undir deildina, hvort hún vill fallast á að samþykkja þau.

Forseti (EÁrna) : Ég skal að lokum geta þess, að svo mun verða litið á, að formenn og fundaskrifarar fastanefnda verði hinir sömu og á síðasta aðalþingi, ef skrifstofunni berast ekki bráðlega tilkynningar um annað.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á 4. fundi í Sþ., 16. okt., las forseti eftir farandi símskeyti frá 4. landsk. þm. (ÍslH), dags. samdægurs í Vestmannaeyjum: „Forseti sameinaðs þings, Alþingi, Rvík. Með skírskotun til símskeyta, sem hafa farið milli mín og herra ríkisstjóra Íslands undan farna daga vegna þess, að hlutaðeigandi ráðuneyti hefur vanrækt að kveðja mig til þingsetu á þingi því, sem nú situr, leyfi ég mér að óska þess, að þér, herra forseti, tilkynnið háttvirtum alþingismönnum, að ég hafi enn enga kvaðningu fengið um að sitja þetta þing, ef vera kynni, að þeim þætti ástæða til nokkurra aðgerða. Jafnframt óska ég, að þér, herra forseti, tilkynnið háttvirtum alþingismönnum, að ég áskil mér og hverjum öðrum íslenzkum ríkisborgara rétt til mótmæla hverra þeirra lagasetninga, sem þing þetta kann að afgreiða, með því að því hefur eigi verið saman stefnt samkvæmt stjórnskipunarlögum. Virðingarfyllst Ísleifur Högnason.“ Kvaðst forseti mundu beiðast bréflegrar umsagnar forsætisráðherra út af orðsendingu þessari.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á 6. fundi í Sþ., 21. okt., skýrði forseti frá, að sér hefði borizt svo hljóðandi umsögn frá forsætisráðherra út af símskeyti 4. landsk. þm., dags. 20. okt.: „Mér hefur borizt bréf yðar, herra forseti, dags. 16. þ. m., þar sem óskað er umsagnar minnar um símskeyti 4. landskjörins þingmanns, Ísleifs Högnasonar, er eigi kveðst að þessu sinni hafa verið boðaður til þingsetu samkvæmt stjórnskipunarlögum og áskilur sér og öðrum rétt til þess að mótmæla á þeim grundvelli lagasetningum yfirstandandi aukaþings. Í þessu sambandi vil ég taka fram eftirfarandi: Hið opna bréf ríkisstjóra, er stefnir Alþingi saman til aukafundar mánudaginn 13. október, er gefið út 9. s. m. og birt í Lögbirtingablaðinu næsta dag. Auk þess að birta hið opna bréf hefur verið venja að tilkynna þingmönnum utan Reykjavíkur með símskeyti, hvenær Alþingi eigi að koma saman. En þetta hefur öll þau ár, sem ég hef verið forsætisráðherra, verið framkvæmt án sérstakra fyrirmæla frá mér. Vegna þess, að undanfarna daga höfðu alþingismenn setið flokksfundi í Reykjavik, áleit ráðuneytið, að þeir mundu allir komnir til bæjarins, og gætti þess því eigi að boða þá til þings á annan hátt en gert var með hinu opna bréfi. Í símtali, sem 4. landskjörinn átti við hlutaðeigandi skrifstofustjóra í stjórnarráðinu, skýrði skrifstofustjórinn frá því, að hér væri um leiðinlega yfirsjón að ræða, sem stafaði af framangreindri ástæðu. Hermann Jónasson, Til forseta sameinaðs Alþingis, Reykjavík.“
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsrh. (Hermann Jónasson) : Ég hef tilkynningu að flytja. Og ég hygg, að það komi greinilegast fram, sem ég tel, að komast verði til vitundar Alþingis, ef ég les eftirrit fundar gerðar ríkisráðsfundar, sem haldinn var í dag, en þar í er fært bréf, er ég ritaði hæstv. ríkisstjóra í gær, og eftirrit fundargerðar ráðherrafundar í gær, sem einnig er fært inn í þessa. fundargerð: „Árið 1941, miðvikudaginn 22. október, var haldinn fundur í ríkisráðinu í móttökuherbergjum ríkisstjóra í Alþingishúsinu. Forseti ríkisráðsins, ríkisstjóri Sveinn Björnsson, stýrði fundinum, sem hófst kl. 11.55. Fundinn sátu og ráðherrarnir Hermann Jón asson, forsætis-, dóms- og kirkjumálaráðherra, Ólafur Thors, atvinnu- og samgöngumálaráðherra, Stefán Jóh. Stefánsson, félagsmála- og utanríkisráðherra, Eysteinn Jónsson, viðskiptamálaráðherra, og Jakob Möller, fjármálaráðherra. Vigfús Einarsson var ritari fundarins. Ríkisstjóri setti fundinn og las síðan upp bréf frá forsætisráðherra, dags í gær, svo hljóðandi: „Ég sendi yður hér með, hæstvirtur ríkisstjóri, afrit af fundargerð ráðherrafundar, er haldinn var í dag. Með tilvísun til fundargerðarinnar leyfi ég mér að beiðast lausnar fyrir allt ráðuneytið.“ Fundargerð sú, sem bréfinu fylgdi, hljóðaði. þannig: “Ár 1941, þriðjudaginn 21. október, var haldinn ráðherrafundur í fundarherbergi ríkisstjórnarinnar í stjórnarráðshúsinu. Allir ráðherrar mættir. Eysteinn Jónsson, viðskiptamálaráðherra, lagði fram frumvarp um dýrtíðarmálin og óskaði eftir, að frumvarpið yrði gert að stjórnarfrumvarpi. Ráðherrar Alþýðuflokksins og Sjálfstæðisflokksins lýstu yfir því, að þeir gætu ekki fallizt á að gera frumvarpið að stjórnarfrumvarpi. Sérstaklega tók ráðherra Alþýðuflokksins fram, að hann væri algerlega ósamþykkur lögfestingu kaupgjalds. Með því að ríkisstjórnin hefur ekki náð neinni sameiginlegri lausn í dýrtíðarmálunum, verður ekki hjá því komizt, að ríkisstjórnin beiðist lausnar.“ (Undirskrift ráðherranna). Eftir að ríkisstjóri hafði lesið upp bréf forsætisráðherra, mælti hann á þessa leið: „Vegna þess, hve alvarlegir tímar eru nú, óska ég þess að taka stuttan frest áður en ég fellst á þessa lausnarbeiðni, en frestinn mun ég nota til þess að kynna mér viðhorf Alþingis í þessu máli og mun ég gera það tafarlaust. Ef hæstvirtur forsætisráðherra eða aðrir ráðherrar vilja gera athugasemdir við þessa afgreiðslu, óska ég þess, að þær komi fram.“ Þar sem engar athugasemdir komu fram og önnur mál lágu ekki fyrir, sagði ríkisstjóri fundinum slitið kl. 12.20 e. m. Sveinn Björnsson. Vigfús Einarsson.“ Þetta vildi ég tilkynna hv. Alþingi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (HG) : Mér hefur borizt svo hljóðandi símskeyti frá þm. Snæf., Thor Thors: „Þar sem ég nú hef verið útnefndur sendiherra Íslands í Washingon og þar sem ég álít, að slík staða samrýmist ekki þátttöku í stjórnmálum og gerir þingsetu ókleifa, er ég af þessum ástæðum til knúður að æskja þess, að nafn mitt verði numið úr tölu alþingismanna. Megi gifta fylgja störfum Alþingis og vernda það um alla framtíð. Thor Thors.“
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ingvar Pálmason) : Þetta frv. er bráðabirgðalög, sem ríkisstj. leggur fyrir þingið til samþykktar, gefin út 18. júlí s. 1. Á síðasta þingi voru samþ. breyt. á 1. frá 1938 um vátryggingarfélög vélbáta; m. a. fjölluðu þær um stríðsvátrygging báta og veiðarfæra. Ekki var ákveðið sérstaklega, að breyt. gengju þegar í gildi, og hefði það þá eigi orðið fyrr en 12 vikum eftir birting þeirra í Stjórnartíðindum. Nú þótti nauðsyn til bera, að þær gengju í gildi tafarlaust, og má rétt vera, að einhverjir hafi þá þegar viljað vátryggja báta sína skv. þeim. Því var það ákveðið með þessum brbl. Hvernig sem um þetta frv. fer, eru brbl. búin að gera sitt gagn og þýðing þeirra öll um garð gengin. Einn nm. vantaði í sjútvn., en þar sem svona stóð á, þótti okkur það ekki næg ástæða til að fresta afgreiðslunni, og leggur n. til, að frv. verði samþ.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónsson) : Eins og grg. þessa frv. sýnir, er það flutt eftir ósk hæstv. fjmrh., og ef menn óska frekari upplýsinga um málið á þessu stigi, þá mun ég vísa til þess hæstv. ráðh. um það, því að fjhn. tók málið til flutnings af honum, og það án þess að málið væri nokkuð rætt út í æsar. Mér skilst mál þetta ekki vera margbrotið. Í þessum tvennum 1., sem vitnað er til bæði í fyrirsögn og í 1. gr. frv., er talað um lántökuheimildir fyrir ríkisstj., í öðrum l. um 1500000 kr. og í hinum 1700000 kr. lántökuheimild í því skyni, sem hér um ræðir, til byggingar og aukningar síldarverksmiðja ríkisins. Og sú eina breyt., sem farið er fram á með þessu frv., er, að þessar lántökuheimildir eru færðar frá ríkisstj. og yfir á síldarverksmiðjurnar sjálfar. Þetta er gert vegna þess, að það þótti eðlilegt, að stjórn síldarverksmiðjanna annaðist þessar lántökur. Ábyrgð ríkisins er alveg eins á þessum lántökum, þó að þeim sé hagað þannig. En það þótti eðlilegra, að stjórn síldarverksmiðja ríkisins annaðist að taka þetta lán og að lánsheimildin væri færð í eitt, sem nemur þá samtals 3200000 kr., og enn fremur, að lánið kæmi þá á reikningum síldarverksmiðja ríkisins, en ekki á ríkisreikningnum. Fjhn. tók ekki málefnislega afstöðu til þessa. En ég hygg, að hvorki nefndarmenn né heldur neinir aðrir hv. þdm. sjái neitt athugavert við það í sjálfu sér, þótt þessar lántökuheimildir séu þannig færðar til.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Sigurður Kristjánsson) : Ég er flm. að þessu frv. ásamt hv. 2. þm. Árn. og hv. þm. Seyðf. Frv. er samið af hreppsnefnd Hólshrepps í Norður-Ísafjarðarsýslu. En í grg., sem því fylgir, hafa misprentazt gæsalappir, sem ekki áttu að vera, enda eru þær nokkurs konar fölsun á grg. frv., þó meinlausar séu. Um þetta mál þarf ekki annað að taka fram heldur en það, sem í grg. stendur. Er skiljanlegt, hversu mikla þýðingu vatnsveita mundi hafa á allt heilbrigðisástand bæjarbúa, þar sem engin vatnsból eru nema brunnar, að undanteknum litlum læk, sem oftast þornar á sumrum. Þorpsbúar telja sig varla hafa efni á að leggja vatnsveitu, enda er hún tvöfalt dýrari nú heldur en á venjulegum árum. Meginatriði þessa frv. er að fá heimild til þess að leggja á nokkuð hærri vatnsskatt í Bolungavík en ákveðið er í vatnal., til byggingar vatnsveitu. Í staðinn fyrir þær takmarkanir í vatnal., að vatnsskatturinn sé ekki hærri en 6 af þúsundi af fasteignamatsverði húsa, er hér lagt til, að hann verði þrefalt hærri. Þar sem fasteignamat er mjög lágt í Bolungavík, mundi vatnsskatturinn ekki nema árlega nema 1/3 af árlegum kostnaði. En tryggingin í fyrirtækinu er ekki mikils virði, ef kostnaðurinn við vatnsveituna er tekinn aðeins með aukaútsvörum. Það verður því að byggja fyrirtækið svo upp, að lánveitendur telji sig eiga nokkra tryggingu í fyrirtækinu sjálfu. Talið hefur verið, að kostnaður af láninu verði hér um bil 9000 kr., og er ekki hægt að ætlast til, að það fé verði allt tekið með aukaútsvari. Ég geri ekki ráð fyrir, að ágreiningur verði um þetta. Ég vildi aðeins biðja hv. þd. að hraða málinu, svo að hægt sé að afgr. það á þessu þingi, því að nú þegar er búið að gera samninga um verkið og efni til þess, og eru því líkur til, að því geti orðið lokið fyrir slátt árið 1942, ef það nær afgreiðslu á þessu þingi. Ég geri ráð fyrir, að málið ætti helzt að fara til hv. allshn., en hér eru nú mjög fáir staddir úr þeirri hv. n. Ef hv. þm. sýndist fært að láta málið fara til 2. umr. án þess, að því væri vísað til n., þá er ég því á engan hátt mótfallinn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (HG) : Áður en gengið er til dagskrár vil ég minnast látins þingmanns. Í gærkvöld andaðist hér í bænum, 73 ára að aldri, forstöðukona Kvennaskólans í Reykjavík, Ingibjörg H. Bjarnason, sem fyrst íslenzkra kvenna átti sæti á Alþingi. Ingibjörg H. Bjarnason var fædd 14. des. 1868 á Þingeyri við Dýrafjörð, dóttir Hákonar Bjarnasonar kaupmanns þar, síðar á Bíldudal, og konu hans, Jóhönnu Þorleifsdóttur, prófasts í Hvammi Jónssonar. Hún útskrifaðist úr Kvennaskólanum í Reykjavík 1882, sigldi tveim árum síðar og stundaði nám erlendis á árunum 1884–1893. Eftir heimkomu sína hafði hún á hendi ýmiss konar kennslustörf í Reykjavík á árunum 1893 –1901, en þá fór hún aftur utan og dvaldi erlendis til 1903. Í þeirri ferð kynnti hún sér skólamál í Þýzkalandi og Sviss. Síðan hvarf hún heim aftur og gerðist kennari við Kvennaskólann og barnaskólann í Reykjavík til 1906, en það ár varð hún forstöðukona Kvennaskólans og hélt því starfi til dauðadags eða í full 35 ár. Er það almælt, að hún hafi rækt skólastjórastörfin af miklum dugnaði og áhuga. Við landskosningarnar 1922 kom fram sérstakur kvennalisti. Var Ingibjörg Bjarnason efst á þeim lista og náði kosningu. Átti hún síðan sæti á 8 þingum, 1923–1930. Á þingi lét hún einkum til sín taka menntamál kvenna og ýmis mannúðar- og félagsmál, svo sem landsspítalamálið, sem henni var mjög hjartfólgið. Hún var og ein af frumkvöðlum að almennum samskotum til stofnunar spítalans, og formaður landsspítalasjóðsins var hún frá upphafi til dauðadags. Í byggingarnefnd spítalans átti hún og sæti. Áhuga hennar og atorku í öllu því starfi er við brugðið. Af öðrum málum, er hún beittist fyrir, má sér staklega nefna frumvarp, er hún flutti á þinginu 1929 og þá þegar gekk fram, um að banna í kaupstöðum og kauptúnum kjallaraíbúðir, sem hættulegar teljast heilsu manna. Hún átti öll þingár sín sæti í fjárveitinganefnd efri deildar og lengst af í menntamálanefnd. Í menntamálaráð Íslands var hún kosin á þinginu 1928, þá er það var sett á stofn, og átti þar sæti í næstu 6 ár, til 1931 (var endurkosin á aukaþingunum 1931 og 1933). Ingibjörg Bjarnason var kona aðsópsmikil, einörð og fylgin sér, hélt fast á þeim málum, er hún tók að sér og gekk að öllu með dugnaði. Hún mun jafnan verða talin í fremstu röð þeirra kvenna, er tóku að sinna almennum þjóðmálum með fullum réttindum eftir stjórnarskrárbreytinguna 1915, þá er konum var veittur kosningarréttur. Ég vil biðja hv. þm. að votta minningu þessarar merkiskonu, fyrstu konunnar, sem sæti hefur átt á Alþingi Íslendinga, virðingu sína með því að rísa úr sætum sínum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónsson) : Ég vil leyfa mér að fara fram á það við hæstv. forseta, að hann taki þetta mál út af dagskrá nú. Það eru nokkrar upplýsingar, sem æskilegt væri að fá í málinu, en einkum fer ég þó fram á þetta vegna þess, að líklega þarf að bera fram brtt. við frv., og þá væri hentugra að gera það áður en málið er afgr. héðan úr d., heldur en hætta á, að málið þurfi að fara á milli deilda. Forseti tók málið af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Jakob Möller) : Eins og kunnugt er, hefur undanfarið verið nokkur skortur á skiptimynt í landinu, en þó hefur verið hægt að komast af með þá skiptimynt, sem fengizt hefur frá Englandi. Nú á ríkisstj. von á talsverðum birgðum af skiptimynt, og er smærri myntin væntanleg mjög bráðlega, en stærri myntin í næsta mánuði. Nú er í ráði að greiða Bandaríkjahernum kaup sitt í ísl. mynt, um miðjan þennan mánuð, en hingað til hefur honum verið greitt í amerískri mynt. Er því nauðsynlegt að bæta úr skorti á skiptimynt með því að gefa út til bráðabirgða 1 kr. seðla. Hins vegar er ekki ætlunin, að þeir verði áframhaldandi í umferð, heldur verði þeir dregnir út jafnskjótt og unnt er að afla nægilegrar málmskiptimyntar. Mál þetta er þannig vaxið, að ástæðulaust er að vísa því til n., og vænti ég, að því verði hraðað áfram svo sem unnt er, og helzt að það fái afgreiðslu í dag.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónason) : Þetta frv. er svo einfalt, að ég þarf ekki að tala langt mál um það. Frv. er flutt skv. beiðni hæstv. fjmrh., og skv. því er ætlazt til, að gefin verði út allt að ½ milljón í krónuseðlum, til þess að fullnægja eftirspurninni að því er snertir skiptimynt. Þessari eftirspurn er nú ekki hægt að fullnægja með því að slá málmmynt, og því er nú gripið til þess ráðs, sem kunnugt er frá síðasta stríði. Býst ég við, að fáir muni fagna þessum krónuseðlum, því að þeir voru aldrei vinsælir, en það verður fleira að gera en gott þykir, og ég geri ráð fyrir, að þessir seðlar verði innkallaðir strax og hægt er. Þarf ég svo ekki að hafa um þetta fleiri orð, enda er hér hæstv. fjmrh. til andsvara, ef spurningar verða bornar fram. En ég vil geta þess, að farið hefur verið fram á það við hæstv. forseta, að hann hraði málinu sem mest frá þessari hv. d.

Forseti (EÁrna) : Eins og hv. frsm. fjhn. sagði, hefi ég verið beðinn að hraða málinu sem mest. Mun ég því setja nýjan fund þegar að loknum þessum fundi til þess að ræða málið.



Herra forseti! Hv. 1. þm. Reykv., sem er frsm. fjhn. í málinu, er ekki staddur hér í hv. d., og. þykir mér því rétt að skýra nokkuð frá brtt. okkar á þskj. 27. Í a-lið I. brtt. er lagt til, að orðin „eða jafngildi þess fjár í erlendum gjaldeyri“ séu niður felld úr 1. gr. frv. Okkur þykir þetta óþarft, þar sem lánið mun tekið hjá Landsbanka Íslands og búið mun vera að nota mikið af þessu láni nú þegar. - Í b-lið sömu brtt. er lagt til, að við 1. gr. frv. bætist ný málsgr., svo hljóðandi: „Gera skal mönnum kost á þátttöku í láni þessu í bönkum landsins og útibúum þeirra, svo og í sparisjóðum í öllum héruðum landsins: Gert er ráð fyrir, að lánið verði boðið út sem önnur lán, og þótti því rétt að hafa þetta ákvæði, svo að mönnum þeim, sem það vildu, gæfist kostur á að kaupa þessi skuldabréf. Þá er II. brtt, okkar, að fyrirsögn frv. verði eins og á 27. þskj. segir. Ég skal geta þess, að þessar brtt. eru gerðar í samráði við hæstv. fjmrh.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vildi aðeins segja örfá orð utan dagskrár. Svo er mál vaxið, að 6. þingmálið (frv. um breyt. á l. um stimpilgjald) var lagt fyrir þessa hv. d. nú fyrir meira en hálfum mánuði síðan, og var því þá vísað til hv. fjhn. En. hv. fjhn. hefur enn ekki skilað áliti um málið, og veit ég ekki, hvernig á því stendur. Ég sé þó ekki, eftir því, sem fyrir liggur, að hún sé svo störfum hlaðin, að það ætti að tefja fyrir því, að hún afgr. frá sér þetta áminnzta mál, því að ekki hefur komið eitt einasta nál. frá þeirri hv. n. Að vísu er einn nm. þeirrar n. ekki við, en ég geri ráð fyrir, að sá flokkur, sem sá nm. tilheyrir, gæti látið mann í þessa n., sem þyrfti að vera. Óska ég þess, að hæstv. forseti sjái um það, og að n. þessi skili nál. um þetta mál sem allra fyrst, - ef hún sér sér það fært vegna annríkis.

Forseti (EÁrna) : Ég vil aðeins vekja athygli hv. fjhn. á þessum tilmælum hv. 5. landsk. þm.

Flm. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti! Á síðasta þingi var afgr. frá þessari hv. d., eins og raunar að undanförnu, heimild um framlenging þeirra 1., sem hér um ræðir. Það skeður svo á því þingi, að í hv. Nd. var málið stöðvað og fellt, án þess, eins og segir hér í grg., að hægt væri að sjá, að gild ástæða væri til þess. Ég hef talið mér skylt, úr því að þetta aukaþing var kallað saman nú, að bera þetta mál fram enn á ný fyrir hönd þeirra aðila, sem eru í Vestmannaeyjum og eiga því hér hlut að máli. Og vonast ég til þess, að í þessari hv. d. a. m. k. sé svipuð afstaða gagnvart þessu máli og áður var. Ég hef svo ekki fleiri orð um þetta mál að segja. Það er svo gamalkunnugt hér í þessari hv. d., að það er óþarft að vera með neinar útskýringar á því. Ég geri ráð fyrir því, að málið fari til hv. fjhn., sem mig minnir, að það hafi verið í að undanförnu, og vil mælast til, að því verði Þangað vísað að umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Jón Pálmason) : Þessi þáltill., sem hér liggur fyrir á þskj. 25, frá mér og hv. 5. landsk. þm., fer fram á það að skora á ríkisstj. að hækka það fjárframlag, sem veitt er til stuðnings bændum á fjárpestarsvæðinu, þannig að hægt verði að greiða 25 krónur á lamb í uppeldisframlag á þessu ári. Ástæðurnar fyrir þessari brtt. eru að mestu teknar fram í grg. hennar, sem eru þær, í fyrsta lagi, að eftir því, sem fjárpestin útbreiðist meira og varnirnar gegn útbreiðslu hennar bila meira, eftir því verða líkurnar minni fyrir því, að hægt verði að grípa til þeirra ráðstafana, sem orðaðar hafa verið, að útrýma þessum voða með niðurskurði, og þá er brýn þörf á að koma í veg fyrir, að sú framleiðsla, sem byggist á sauðfjárræktinni, leggist niður eða minnki á þessum svæðum, sem fyrir þeim vágesti hafa orðið sem fjárpestin er. Í öðru lagi er þess að geta, að það, sem farið er fram á hér, sem sé að framlagið verði 25 kr. á lamb í uppeldisframlag, er ekki hlutfallslega hærra framlag, miðað við verðlagsbreyt. þá, sem orðið hefur í landinu, heldur en þessi styrkur upphaflega var. Í þriðja lagi er þess að geta, að þeir örðugleikar, sem landbúnaðurinn á nú við að stríða og m. a. gera það að verkum, að fólkið fer meira frá þeirri framleiðslu nú heldur en þó áður hefur verið, þeir koma náttúrlega langharðast niður á þeim landshlutum, sem hafa skerta sína framleiðslu jafnmikið og orðið er á þessum fjárpestarsvæðum. Ég tel þess vegna, og við flm. þessarar þáltill., að það sé mjög sanngjarnt að fara þessa á leit, sem þáltill. er um, m. a. vegna þess að við teljum, að tilkostnaður við framleiðslu landbúnaðarvara verði svo mikill í samanburði við verð á þeim, að sanngjarnt sé að hækka þetta framlag. Og ég fyrir mitt leyti tel, að sú hvatning, sem í þessari hækkun felst, ef samþ. verður, sé eina leiðin til þess, að sauðfjárrækt geti haldizt í viðunandi horfi á fjárpestarsvæðinu. Ég geri ráð fyrir því, eftir þeim upplýsingum, sem ég hef fengið, að þessi þáltill. muni hafa það í för með sér, ef samþ. verður, að hækka þurfi fjárframlag til þessara uppeldisframlaga sem svarar hátt á þriðja hundrað þús. króna. hað munu hafa verið síðast um 20000 kindur, sem veittur var uppeldisstyrkur á, og má ætla, að tala þeirra kinda verði eitthvað svipuð næst. Þess er að vísu að geta, að það hefur enginn látið sér detta annað í hug en að þessi styrkur yrði eitthvað hækkaður, þó ekki yrði að því marki, sem við flm. þáltill. leggjum til. En annars er um það atriði það að segja, að ég geri ráð fyrir því sem sjálfsögðu, að það verði athugað nánar í hv. fjvn., sem ég geri till. um, að þessari þáltill. verði vísað til að þessari umr. lokinni, hve mikil fjárútlát þetta hefur í för með sér.