Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og nál. á þskj. 99 ber með sér, hefir fjvn. athugað þetta frv. og leggur til, að það verði samþ.



Það er bókað, að ýmsir þm. hafi verið fjarverandi, þegar sá fundur var haldinn, sem fundargerðin fjallar um, sem nú liggur fyrir, og er þess getið um mig og fleiri, að við hefðum verið fjarverandi í heimildarleysi, og er mér sagt, að við höfum verið víttir fyrir þetta. Það er náttúrlega mjög röggsamlegt að bóka, hverjir séu fjarverandi, og hefi ég ekkert út á það að setja, út af fyrir sig. En það lágu til nokkuð sérstakar ástæður í þetta skipti fyrir því, að við nokkrir þm. vorum fjarverandi, og vil ég nú gefa skýringu á því. Þannig er mál með vexti, að til fundar hafði verið boðað þennan dag í Fornahvammi í Mýrasýslu, og var það einskonar fulltrúafundur fyrir þau svæði, sem fjárpestin borgfirzka hefir nú geisað á um nokkurt skeið, og var þess óskað, að viðkomandi þm. sæktu þennan fund. Við fengum allir fjarvistarleyfi forseta Ed. og Nd., því að okkur var ekki kunnugt um, að haldinn yrði fundur í Sþ. þennan dag. Það var ekki komin fram dagskrá, þegar við fórum, og þetta hefir alveg farið framhjá okkur, þó að þess hafi verið getið. Af þessum ástæðum sóttum við ekki um leyfi forseta Sþ. til þessarar farar. En ég hygg, að við hefðum átt að geta litið svo á, þegar við vorum búnir að fá leyfi deildarforseta, að þeir mundu geta þess, að við hefðum brottfararleyfi frá þeim, þannig að við yrðum ekki stimplaðir sem einskonar óskilakindur á þingi fyrir þetta ferðalag. Ég óska, að þetta verði bókað við samning þessarar fundargerðar, og ég vil í framhaldi af því, sem ég nú hefi sagt, geta þess, hverjir þessir þm. voru, sem fyrir þessar sakir voru fjarverandi: Þm. Borgf. (PO), þm. Mýr. (BÁ), þm. Dal. (ÞBr), þm. V.-Húnv. (SkG), þm. A- Húnv. (JPálm), 1. þm. N.-M. (P,Z), 2. þm. Skagf. (StgrSt) og 6. landsk. (ÞÞ).



Ræða hv. þm. Mýr. bendir helzt til þess að leiða athygli þingheims að því, að þeir þm., sem hann nefndi, hafi haft löglega afsökun til fjarvistar á síðasta fundi Sþ., en hinir, sem víttir voru, hafi enga afsökun haft og séu því hinir forhertu menn. Ég er einn af þeim, sem fjarverandi voru, en hefi ekki þessa afsökun í málinu, sem tekin var fram af hv. þm. Mýr. En orsökin til þess, að ég var fjarverandi, var sú, að mér hafði sézt yfir, að fundur var í Sþ. þennan dag, og tel ég mig hafa nokkra afsökun í því, að nú á þessu þingi fær maður aldrei heim dagskrá næsta dags, eins og átt hefir sér stað á undanförnum þingum. Og ég vil nota þetta tækifæri til þess að beina þeim tilmælum til hæstv. forseta, að hann geri gangskör að því, að þm. fái heim til sín dagskrá næsta dags, til þess að svona lagað komi síður fyrir.



Eins og hv. þm. Mýr. tók fram, höfðu þeir þm. Nd., sem hann nefndi, fjarvistarleyfi fyrir fjarveru sinni þennan dag. Mér var ekki kunnugt um það, er ég gaf leyfið, að fundur yrði haldinn í Sþ., og mér láðist að hafa það á orði við hæstv. forseta Sþ. áður en fundur hófst þennan dag, hvort þeir þm., sem leyfi höfðu í Nd., hefðu snúið sér til hans um beiðni um að mega vera fjarverandi, og svo óheppilega vildi til, að einmitt þegar hæstv. forseti gerði þetta að umtalsefni, hefi ég verið fyrir utan sali þingsins, þar eð svo stóð á, að einmitt um þetta leyti hittu mig utanbæjarmenn að máli. Og hafði ég ekki hugmynd um þetta fyrr en að fundi loknum, enda hefði ég annars gefið þessar upplýsingar um hv. þm. Nd. Þess var að vísu getið, er fundur í Nd. þennan dag var boðaður, að hann yrði að loknum fundi í Sþ., en þessir hv. þm. hafa ekki veitt því athygli, og fyrir þá sök ekki aflað sér fjarveruleyfis í Sþ. Þótti mér skylt að upplýsa þetta, en hv. þm. Mýr. hefir getið þeirra hv. þm. úr Nd., er fjarvistarleyfi fengu þennan dag.

Forseti (JBald) : Mér skilst, að mál þetta sé nú orðið nokkuð upplýst. Ég vil þó út af því, sem fram fór á fundi í Sþ. 29. f. m., taka fram, að forseta var þá ekki kunnugt, að hv. þm. hefðu fengið fjarvistarleyfi hjá forsetum deilda, og það upplýstist ekki á þeim fundi. Ég hefði að sjálfsögðu tekið slíkar skýringar gildar þá, hefðu þær komið fram, en svo var ekki, og þegar í ljós kom við atkvgr., sem gekk alltreglega, að allmargir hv. þm. voru fjarverandi, þótti rétt að geta þess, hverjir þeirra ekki höfðu fjarvistarleyfi forseta Sþ. Hinsvegar er það ekki rétt, sem talað hefir verið um, að hv. þm. hafi verið vittir, eins og það er kallað í þingsköpum, heldur aðeins þess getið, hverjir væru fjarverandi án leyfis. Ég skal þó láta þess getið, að í lok 13. fundar í Ed. daginn áður, 28. okt., boðaði hæstv. forseti næsta fund næsta dag að loknum fundi í Sþ., og þennan dag var fundi í Ed. slitið kl. 1,25 e. h. Á sama hátt var fundur boðaður í Nd. Af þessu sést, að fundur í Sþ. 29. f. m. hefir verið ákveðinn á undan deildarfundum, og seinni hluta þessa dags, 28. f. m., var borin út til hv. þm. prentuð dagskrá á sama blaði fyrir fundi í Sþ. og báðum deildum næsta dag. Út af afsökun hv. 11. landsk., á þá leið, að hann fengi ekki að vita um þingfundi, skal ég taka það fram, að það hefir verið lagt fyrir skrifstofuna að láta bera dagskrár heim til hv. þm. síðari hluta dags. Ef vanræksla verður á þessu, er óskað, að hv. þm. láti af því vita. Að vísu kemur það oft fyrir síðari hluta þings, að fundir standa svo lengi fram eftir kvöldi, að ekki vinast tími til að prenta og bera át dagskrár fyrir næsta dag, en í þetta skipti var slíku ekki til að dreifa, þar sem dagskrá fyrir fund í Sþ. og báðum d. var borin til hv. þm. í sama blaði. Ég mun þó, eftir þeim upplýsingum, sem fram hafa komið, taka afsakanir hv. þm. til greina og láta geta þeirra í bókun þessa fundar. Að lokum vil ég geta þess, að hv. 8. landsk. hefir eiðan tjáð mér ástæður fyrir fjarveru sinni á umræddum fundi, og mundu þær hafa nægt fyrir fjarvistarleyfi, ef þær hefðu verið fram boruar fyrir fundinn.



Ég er einn af þeim hv. þm., sem voru fjarverandi þennan dag, og játa, að ég hafði ekki til þess neitt leyfi og að ég fór ekki burtu úr bænum. Ég hafði þá setið fundi í 3 vikur, og ekkert hafði gerzt eða gerist enn á þinginu. Ég hefi sérstaklega veitt því athygli, að hv. þingmenn eins ákveðins stjórnmálaflokks hefir vantað á þingfundi í meira en viku, og vænti ég að hæstv. forseti upplýsi það, ef hann hefir átt þátt í því að halda þeim frá fundarsókn. - Væri fróðlegt að fá það einnig upplýst, hvort þingið fer nú bráðum að taka til starfa, eða hvort það verður ekki fyrr en bæði alþýðusambandsþingi og flokksþingi kommúnista er lokið.

Forseti (JBald) : Það væri gott, ef hv. þm. vildi upplýsa, hvaða stjórnmálaflokk hann á við, svo hægt væri að rannsaka, hvort þm. þessa flokks hafa verið fjarverandi án leyfis.



Ég veit ekki vel, hvað á að kalla þennan flokk nú, en hann kallaðist áður Alþýðuflokkur, en mun nú vera einhversstaðar á milli sósíaldemokrata og kommúnista.

Forseti (JBald) : Ég get ekki svarað fyrir aðra hv. þm. Alþfl. en sjálfan mig, að jafnan þegar ég hefi verið fjarverandi á þessu þingi, hefi ég haft leyfi hæstv. fors. í minni deild.

Ég votta, að þetta er rétt

. Þetta ætla ég, að nægi hvað mig snertir



Ég hefi ekki spurt um það, hvort hæstv. forseti hafi haft fjarvistarleyfi; ég á ekki sæti í sömu d. og hann, en í þeirri d., sem ég á sæti, hafa ýmsir hv. flokksbræður hans ekki sést á fundum dögum saman.



Þar sem hv. þm. G.-K. hefir flutt þá ásökun á hendur Alþfl., að hann hafi verið fjarverandi í hv. rd. í heila viku, þá vænti ég þess, að hann finni þessum orðum sínum stað með tilvitnunum í fundabókun, annars falli þessi ummæli hans ógild sem hans venjulegu ósannindi.



Ég veit ekki, hvort fjarvera þessara hv. þm. hefir verið getið í bókun funda, en margir hafa tekið eftir því, að þingsæti þeirra stóðu auð. Ekki svo að skilja, að þessara hv. þm. hafi verið saknað, og hvað snertir hv. þm. Ísaf., þá mun flestum þykja skemmtilegra að sjá hans stól auðan heldur en setinn.

Forseti (JBald) : Þessum umr. er nú lokið. Afsakana þeirra, sem fram hafa komið, verður getið í fundargerð þessa fundar, en hins vil ég vænta, að hv. þm., sem ekki hafa fjarvistarleyfi forseta, sæki eftirleiðis fundi og taki þátt í þingsförfum.



Herra forseti! Þessi þáltill. á þskj. i9 er ekki fyrirferðarmikil. Hún fer fram á. að ríkisstj. sé heimilað af Alþingi að kaupa jörðina Efra-Hvol í Rangárvallasýslu fyrir sýslumannssetur. Eins og hv. þm. er kunnugt, hagar þannig til í Rangárvallasýslu, að þar er ekkert þorp eða sérstakur staður einn fremur en annar, þar sem sjálfsagt sé, að sýslumaðurinn hafi aðsetur, eins og vera mun í öðrum sýslum landsins. Sýslumaður Rangárvallasýslu hefir því búið hér og þar um sýsluna. Meðan samgöngur voru eingöngu á hestum áður fyrr, hafði þetta ekki svo mikið að segja, en síðan bílarnir komu til sögunnar, sem fólk notar nú orðið svo að segja eingöngu, og hraðinn, sem þeirri breytingu er samfara, hefir komið í ljós, að nauðsynlegt er, að sýslumaður búi nálægt þjóðvegi. Jörðin EfriHvoll uppfyllir prýðilega það skilyrði sem sýslumannssetur. Hún liggur í miðri sýslu skammt frá þjóðvegi. Björgvin Vigfússon sat þar sem sýslumaður í 30 ár. Voru allir orðnir vanir því að skoða Efra-Hvol sem sýslumannssetur, enda ekki annar staður heppilegri. Það er því almenn ósk, að svo megi verða eftirleiðis. Björgvin Vigfússon lét af embætti fyrir 3 árum, eins og kunnugt er. Síðan hefir sýslumaður Rangárvallasýslu setið að Gunnarsholti. Sú jörð er fjær miðju sýslunnar en Efri-Hvoll og liggur um 12 km. frá þjóðvegi, þar sem yfir eyðisand er að fara. Ríkið á að vísu þessa jörð, en húsakynni þar eru ekki meiri en handa þeim bónda, sem hefir jörðina leigða. Þessi þáltill. fer fram á það, að ríkið kaupi Efra-Hvol, ef um semst, af eiganda jarðarinnar, Björgvin Vigfússyni, og er hann staddur hér í bænum um þessar mundir. Ég óska, að till. verði að lokinni umr. vísað til fjvn., og vildi ég gefa þeirri n. frekari upplýsingar um verð og annað, er að kaupunum lýtur.

* Flm. (Brynjólfur Bjarnason): Þegar rætt var um frv. mitt um breyt. á l. um alþýðutryggingar í hv. Ed., dróst efni þessarar þáltill., sem hér liggur fyrir, mjög inn í umr., sem urðu allýtarlegar, og - eins og kunnugt er - nokkuð á við og dreif. Ég tel því óþarft að hafa langa framsögu fyrir þessu máli. - Þáltill. þessi fer fram á það, að l. um alþýðutryggingar verði endurskoðuð í heild, en þó er sérstaklega til tekið, að gera þurfi gagngerðar breyt. á köflunum um elli- og örorkutryggingar, þannig að allar tekjur, sem ætlaðar eru til gamalmenna og öryrkja, verði jafnharðan notaðar þeim til styrktar. Ennfremur að breyta skuli á gagngerðan hátt kaflanum um atvinnuleysistryggingar, þannig að þær komi að fullu gagni. Mér er ljóst, að það þarf að breyta ýmsu fleiru í 1. Slysatryggingarnar eru að vísu - að mínum dómi - ágallaminnsti kaflinn í löggjöfinni, en samt sem áður hafa ýmsar breyt., sem gerðar hafa verið á slysatryggingarlögunum um leið og þær voru felldar inn í alþýðutryggingarlöggjöfina, valdið mikilli óánægju, og þarf þar lagfæringa við. Hvað breyt. á ellitryggingunum snertir, þá hefir þeirri röksemd verið haldið mjög á lofti, að þetta fyrirkomulag, sem farið er fram á í till., mundi verða afardýrt. Það er því rétt að athuga þetta ofurlítið. - Ef tala gamalmenna er reiknuð eftir manntalinu 1930 og lagt til grundvallar skattaframtal ársins 1932, þá fáum við út eftirfarandi: Ef allar tekjur lífeyrissjóðs koma til útgjalda og gert er ráð fyrir, að bæjar- og sveitarfélög leggi fram jafnháa upphæð á móti, og ennfremur að gert sé ráð fyrir, að helmingur gamalmenna þurfi á styrk að halda, þá yrði meðallífeyrir með þessum útreikningi tæpar 450 kr. á ári á gamalmenni, ef reiknað er með því, að þau njóti styrks eftir 67 ára aldur. En nú er gert ráð fyrir, að meðallífeyrir verði aðeins 420 kr. eftir 50 ár, þegar fullur lífeyrir kemur til greina. Ef öryrkjarnir eru teknir með, yrði meðallífeyrir um 400 kr. En nú er gert ráð fyrir, að ellilaunagreiðslur hefjist við 60 ára aldur, og þá þarf náttúrlega meira fé, enda er því ekki að leyna, að svo er til ætlazt með þessari þáltill., að reynt verði að finna leiðir til þess að auka tekjur lifeyrissjóðs, jafnframt sem iðgjöld verði höfð stighækkandi eftir tekjum. Það leikur ekki á tveim tungum, að allur almenningur er sammála þessum breyt., sem hér er farið fram á, og eru þær í samræmi við kröfur þeirra 5200 Reykvíkinga, sem sendu Alþingi í fyrra áskorun um þetta efni, og í samræmi við kröfur flestra verklýðsfélaga á landinu. Ég leyfi mér að mælast til, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr., og að hæstv. ráðh. og hv. þm. athugi það milli umr.



Eins og kunnugt er, voru í mörgum héruðum landsins meiri óþurrkar á síðastl. sumri er þekkzt hafa í manna minnum. Samtímis geisar fjárpest um þessi héruð og ýms fleiri óhöpp steðja að íbúum héraða þessara. Ég hygg, að þess muni vera almennt vænzt, að Alþingi rétti hjálparhönd þessu fólki, og skil ég ekki í öðru en hv. alþm. sjái, að hjá því verður ekki komizt. Í þáltill. okkar kommúnista, sem hér liggur fyrir, er lagt til, að því fjárframlagi ríkissjóðs samkv. l. nr. 80 1936, um fóðurtryggingasjóði, sem ekki kemur til útborgunar á þessu ári, verði varið sem óafturkræfum styrk til bænda til fóðurbætiskaupa, sem þeim eru nauðsynleg vegna lélegra heyja, en geta hinsvegar ekki gert af eigin rammleik. Þá er í nefndum 1. líka gert ráð fyrir, að veita megi óafturkræfan styrk, ef sérstakt harðæri ber að höndum, en framlag ríkissjóðs til fóðurtryggingasjóða skal vera allt að 75 þús. kr. Í fjárl. þessa árs eru veittar 15 þús. kr. á ári, og yrði þá sá styrkur, sem þáltill. felur í sér, samtals 60 þús. kr. Það, sem mér finnst helzt hægt að hafa á móti þessari till., er það, að þessi styrkur hrökkvi skammt, en þegar tekið er tillit til hins almenna barlóms meðal þm. fyrir ríkissjóðinn, þá verður að virða til vorkunnar, þó ekki sé meira lagt til að þessu sinni. Þetta yrði þó að meðaltali 300 kr. styrkur á 200 heimili. Ef einhver hv. þm. kynni að sjá leið til þess að hafa þennan styrk hærri, þá væri okkur flm. ljúft að fylgja slíkri till. Að svo mæltu óska ég till. vísað til siðari umr. að þessari umr. lokinni.