arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvmrh. (Áki Jakobsson) : Herra forseti. Það er nokkuð langt síðan þetta mál kom fram, og hafa verið gerðar á því breyt. í Ed., en þó aðeins smávægilegar, og ég held ekki svo verulegar, að sú n., sem um þetta fjallar hér í Nd., ætti að þurfa að taka það til endurskoðunar. Sjútvn. Ed. hefur litið svo á, að lánstíminn ætti að vera 5 ár, og hefur sett ákvæði um, að lánveitinganefnd skuli ákveða lánstímann og skuli hann vera í mesta lagi 5 ár. Þá hefur líka verið bætt ákvæði inn í 7. gr., og orðast hún nú þannig: „Selji lántakandi skip sitt eða aðrar eignir, sem settar hafa verið sem trygging fyrir láninu, má innheimta lánið að nokkru eða öllu leyti þegar í stað.“ - Þetta eru aðeins óverulegar breyt., og vil ég mælast til þess við hv. d., að hún samþ. frv. án þess að það fari til nefndar.



Ég sé enga ástæðu til þess að frv. fari til n., því að það er efnislega óbreytt. Breyt. Ed. eru frekar til þess að brosa að þeim en taka þær alvarlega, og er þetta sú allra minnsta brjálun, sem orðið hefur á málum, sem hafa farið til þessarar sérgáfuðu n. í Ed., og sé ég ekki ástæðu til þess að ræða þetta frekar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Herra forseti. Þetta frv. er shlj. brbl., sem gefin voru út 12. apríl s. l., og er efni þeirra það, að ráðh. er heimilt að breyta tímaákvörðunum og frestum þeim, sem um ræðir í IV. kafla laga nr. 6 9. jan. 1935, um tekju- og eignarskatt, eftir því sem þörf krefur. Þetta er gamall draugur hér á Alþ., sem hefur gengið hér aftur ár eftir ár, en kemur nú í breyttu formi. Nú er þetta sem almenn heimild fyrir ráðh. til að breyta tímaákvörðunum og frestum þeim, sem ég áður gat um, í stað þess, að hingað til hefur þetta verið bundið við eitt ár. Reynslan hefur sýnt, að nauðsynlegt er að hafa þessa heimild í l., og er hentugra að setja ákvæði um þetta í eitt skipti fyrir öll en fyrir eitt ár í senn. Ég vænti, að hv. d. sé mér sammála um, að hér sé stefnt í rétta átt, og vil mælast til þess, að frv. verði vísað til hv. fjhn. til athugunar.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn. til athugunar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA) : Þar sem þetta verður væntanlega síðasti fundur, sem haldinn verður í þessari hv. d. fyrir þingfrestun, þá vil ég nota tækifærið og þakka hv. þm. fyrir gott samstarf á þessu þingi og óska þeim gleðilegra jóla.



Ég vil fyrir mína hönd og vonandi allra hv. dm. þakka forseta árnaðaróskir hans og beina sams konar árnaðaróskum til hans sjálfs. Óska ég honum góðrar ferðar og gleðilegrar hátíðar. Vil ég biðja hv. þm. að taka undir það með því að rísa úr sætum sínum. Dm. risu úr sætum sínum.

Forseti (StgrA) : Ég þakka fyrir þessar árnaðaróskir og segi fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forsrh. (Ólafur Thors) : Herra forseti. Hinn 18. fyrra mánaðar var birt í ríkisráði svo hljóðandi forsetabréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið samkvæmt tillögu forsætisráðherra, að Alþingi skuli koma saman, til framhaldsfunda föstudaginn 1. febrúar 1946, kl. 13,30. Ritað í Reykjavík, 18. janúar 1946. Sveinn Björnsson. ( L. S.) Ólafur Thors.“

Forseti (JPálm) : Samkvæmt bréfi því, sem hæstv. forsrh. hefur lesið hér, hefjast nú af nýju fundir 64. löggjafarþings. Ég vil leyfa mér að bjóða hv. alþm. velkomna til þingstarfa aftur og óska þeim öllum gleði og farsældar á þessu nýbyrjaða ári. Fundargerðir frá þremur síðustu fundum hafa legið frammi. Og ef enginn hefur neitt við bókun þeirra að athuga, skoðast þær samþ. án atkvgr. og verða undiritaðar. Á þinginu tekur nú sæti Þórður Benediktsson, 2. landsk. þm., sem veiktist í þingbyrjun á fyrsta þingi kjörtímabilsins, en er nú kominn aftur til heilsu. Kjörbréf hans var samþ. eftir að hann veiktist, en þá átti hann eftir að undirrita drengskaparheit að stjórnarskránni. Mun nú slíkt heit verða lagt fyrir hann til undirskriftar. [2. landsk. þm. skrifar undir drengskaparheitið.] Hv. 2. landsk. þm. hefur nú undirritað drengskaparheit sitt og tekur nú hér sæti áfram. Fyrir þessum fundi liggja ekki fleiri verkefni. Næsti fundur verður boðaður með dagskrá. - Fundi er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 307, er lagt fram af landbn. neðri deildar, en upphaflega komið frá búnaðarþingi. Frv. fór í gegnum Nd. án umræðna eða nokkurrar andstöðu og með samþykki allra deildarmanna. Breyting sú, er frv. felur í sér, er, að tillag ríkissjóðs hækkar úr 1/3 millj. í ½ millj. kr. En í rauninni er það ekki hækkun, þar sem áður var gert ráð fyrir, að atvinnubótafé yrði varið í þessu skyni, en nú er ekki líklegt, að um það verði að ræða. Þetta er aðalbreytingin, sem frv. felur í sér, en svo er einnig nokkur breyting í 4,. gr. frá því, sem áður var, þar sem þá mátti einungis vinna á landi, sem var eign ríkisins, en nú er gert ráð fyrir, að bæjar- og sveitarfélög geti einnig látið vinna, og gæti það orðið vísir til nýbýlahverfa í sveitum. Við nefndarmenn vorum sammála um að telja þessar breytingar til bóta og mælum með því, að frv. verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA) : Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Hér með tilkynnist yður, herra forseti, að ég get ekki sakir annríkis gegnt þingstörfum fyrst um sinn, og óska ég eftir, að varaþingmaður Sósíalistaflokksins, hr. Ásmundur Sigurðsson, taki sæti í minn stað á meðan. Reykjavík, 5. marz 1946. Kristinn E. Andrésson.“ Þessi ósk Kristins Andréssonar er byggð á 144. gr. kosningalaganna, sem heimilar þingmönnum, ef þeir forfallast, að láta varaþingmann mæta í sinn stað, og verður tekin til greina. Kjörbréf Ásmundar Sigurðssonar hefur áður verið til athugunar hér á hæstv. Alþ. og viðurkennt, og hann hefur unnið sinn þingmannseið. Og sé ég ekkert því til fyrirstöðu, að hann taki sæti hér í hv. þd., og býð ég hann velkominn hér í d.

Eru þetta gild forföll?

Í þessari gr. stendur: „Ef þingmaður forfallast vegna veikinda eða annars . . .“, sem bendir á, að næst veikindum komi til greina annir.

Ef maðurinn dvelur í bænum?

. Það eru fordæmi fyrir því, að þm. hafi hætt þingstörfum um tíma sökum annríkis og varaþm. tekið sæti hans á meðan.

Hvenær var það?

. Ég held, að það hafi verið á síðasta þingi, þegar Jón á Reynistað, hv. 2. þm. Skagf., kom ekki til þings vegna annríkis. - Ég tel þetta byggt á hinni tilvitnuðu lagagr. og sé ekki ástæðu til annars en að taka það til greina.

Ég óska formlegs úrskurðar af hendi hæstv. forseta um það, hvort þetta séu gild forföll eða ekki

. Með þeim rökum, sem ég hef fært fram, og með tilvísun til 144. gr. kosningalaganna tel ég, að þessi ósk Kristins Andréssonar sé byggð á lögum og beri að taka hana til greina.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Með frv. því, er hér liggur fyrir, er farið fram á, að síldarverksmiðjum ríkisins leyfist að taka að láni til stækkunar á SR 30 á Siglufirði kr. 4400000,00, og einnig farið fram á að heimila ríkisstj. að ábyrgjast fjárhæð þessa. Stj. síldarverksmiðja ríkisins ákvað vorið 1944 að stækka umrædda verksmiðju, en stækkunin hefur dregizt. Í grg. gerir stj. verksmiðjanna ráð fyrir því, að stækkunin verði fullgerð fyrir næstu vertið, þ. e. í sumar. Þessi stækkun nemur um 3 þús. málum á sólarhring, og er kostnaðurinn við hana áætlaður um 1½ millj. kr. En auk þessara aðgerða eru í ráði ýmsar aðrar framkvæmdir í sambandi við stækkunina, sbr. byggingu hinnar nýju verksmiðju, og er kostnaðurinn við þær og stækkunina á SR 30 alls áætlaður 4 millj. og 400 þús. kr., þótt hún nemi ekki meiru en þessari 1½ millj. Hins vegar er kostnaðurinn sundurgreindur í grg. á þskj. 392. Ég sé ekki ástæðu til að rekja þetta mál sérstaklega. Það er gert í þskj. Nd. samþykkti frv. óbreytt, og sjútvn. þessarar hv. d. hefur orðið sammála um að leggja til, að frv. verði einnig samþ. hér í d. óbreytt. Ég sé svo ekki, að þörf sé að fjölyrða frekar um málið, en vil þó geta þess, að stj. síldarverksmiðjanna áleit, þegar hún ákvað að ráðast í áðurgreinda stækkun, að hægt yrði að nota eigið fé verksmiðjanna til þessara framkvæmda. En vegna þess að síldarvertíðin brást í fyrrasumar, hefur fé verksmiðjanna gengið svo mjög til þurrðar, að stj. þeirra hefur neyðzt til að taka bráðabirgðavíxillán í bönkum, en þau eru ótryggari en önnur lán. Taldi hún því, að full þörf væri að fá þessa ábyrgð fyrir föstu láni. Ég vænti þess, að hv. d. verði við ósk stjórnar síldarverksmiðjanna um þetta.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Jónsson) : Ég hef leyft mér fyrir hönd sjútvn. að bera hér fram 3 brtt. á þskj. 611, og eru þær svo hljóðandi: 1. Við 4. gr. Á eftir 1. mgr. 4. gr. komi: allir til 4 ára í senn. 2. Við 12. gr. Á eftir orðunum „sameinuðu Alþingi“ í 2. málslið 1. mgr. komi: til 4 ára í senn. 3. Á eftir 15. gr. komi svo hljóðandi bráða birgðaákvæði: Skipun fyrstu hafnarstjórnar samkv. 4. gr. og kosning endurskoðenda samkv. 12. gr. gildir til ársloka 1949.

Forseti (StgrA) : Þar sem brtt. þessar eru of seint fram komnar og auk þess bornar fram skriflega, þarf að veita afbrigði, til þess að þær verði teknar, til meðferðar á fundinum.



Ég var ekki viðstaddur við 1. umr, þessa máls, og því miður hefur fjhn. ekki ennþá getað tekið það til meðferðar. En það er hvort tveggja, að málið er einfalt, og ég býst við, að þingmenn séu því yfirleitt fylgjandi, og þar sem nú er orðið áliðið þings, þá tel ég æskilegt, að það haldi nú áfram, og sé ég ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta mál, enda geri ég ráð fyrir því, að hæstv. fjmrh. hafi fylgt því úr hlaði. Undanfarið hefur það verið venja við afskrift fasteigna ríkissjóðs að færa fyrningarupphæðina til gjalda á rekstrarreikningi viðkomandi stofnunar og lækka fasteignina í verði um sömu upphæð. Var þetta gert til þess að undirbyggja efnahagsreikning. En hér er gert ráð fyrir, að fyrningarupphæðin færist áfram á rekstrarreikning, en verði greidd í sérstakan sjóð, sem hafi það hlutverk að endurbyggja fasteignina. Þetta er hentugt, og þótt það kosti ríkið talsvert reikningslega, þá er ríkið með þessu að létta undir með sjálfu sér. Og þótt sjóðurinn sé ekki stór til að byrja með, þá mun hann, þegar fram í sækir, verða hin mesta stoð og mun brátt safnast fjárupphæð, sem hægt verður að lána til nýrra bygginga. Er þetta ekki ólíkt hinum almenna kirknasjóði, sem kirkjur geta fengið lán úr til bygginga og endurbóta. Ég held, að þetta geti varla orkað tvímælis, því að þótt þetta kosti dálítið, þá fer þetta fé bara úr einum vasanum í annan og er því eins konar vátryggingargjald. Ég skal svo ekki fjölyrða meira um þetta, en skal sjá um, að það verði tekið fyrir á fjárhagsnefndarfundi, og teldi ég nú heppilegt, að það gæti gengið til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það hefur komið til orða, að flutt yrði brtt. við þetta frv., en þar sem ekki hefur enn náðst álit landbrh., verður brtt. ekki flutt við þessa umr. Ég tel nægan tíma að koma með brtt. við 3. umr. og geri ráð fyrir, að nefndin flytji þá brtt. Tel og beztu vinnubrögðin, að frv. verði samþ. óbreytt til 3. umr.



Ég hef hugsað mér að flytja brtt. við 7. gr., en skal ekki setja mig á móti því, að frv. verði afgr. til 3. umr. nú, þó að ég hefði hins vegar talið heppilegra, að brtt. hefðu verið ræddar strax við 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég bendi á, að ég féll frá að ræða málið og bera fram brtt. fyrir nokkrum mínútum, af því að frsm. n. lofaði að taka málið til athugunar milli umræðna. Þetta hefur honum ekki gefizt tími til, og mótmæli ég þessari meðferð málsins og hinu, að hv. frsm. n. sé gerður ómerkingur orða sinna.



Þegar ég tók til máls áðan, vissi ég ekki, að ætlunin væri að ljúka málinu nú í kvöld. En síðan reyndi ég að ná tali af meðnm. mínum. Bar ég það undir þá, hvort þeir væru með að bæta inn í frv. Enginn þeirra vildi samþ. neitt í þá átt, sem rætt var um, en hv. 2. þm. S.-M. var, eftir því sem ég bezt veit, meðmæltur öðru atriði, nefnilega að flutningaskip nytu réttindanna. Ég segi svo að endingu, að fjórir nm. leggja til, að ekki verði neinu bætt við frv., en veit, að einn nm. er á annarri skoðun að því er snertir flutningaskip.



Af ræðu hv. 7. þm. Reykv. heyri ég, að ekki er að vænta neinna tillagna frá sjútvn. um breyt. á frv. í heild og tæplega frá neinum manni í n., ef málið verður afgr. nú. Legg ég því fram skriflega brtt., svo hljóðandi : „Við 1. gr. Á eftir orðinu „veiðiskip“ komi: flutningaskip.“ Mér finnst öll rök að því hníga, að flutningaskip komi hér til viðbótar. Það er engin ástæða til þess að fjölyrða um þetta. Nægir að benda á, að meiri hluti skipa, sem í flutningum eru að og frá landinu, er útlendur. Íslendingar verða því að afla sér flutningaskipa. Hið sama á vissulega að ganga yfir flutningaskip sem önnur skip. Ég leyfi mér því að leggja till. mína fram fyrir hæstv. forseta og óska þess, að hún verði tekin til umr. og afgreiðslu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vildi beina því til hæstv. forseta, hvort hann sæi sér ekki fært að taka 177. mál (frv. um ræktunarsjóð) á dagskrá þessa fundar.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Út af þessum tilmælum hv. 2. þm. S.-M. vil ég taka það fram, að nú bíða mörg mikilsverð mál afgreiðslu, en tilmæli hv. þm. munu sprottin af því, að hann ætlar okkur að sitja hér í dag, en hnoða svo kúlurnar á stjórnina í næði á morgun.

Forseti (BG) : Út af ummælum hv. 2. þm. S.-M. vil ég segja það, að mér þykir rétt að gefa form. landbn. færi á að gefa út nál. og þykir hæfilega ákveðinn sólarhrings frestur til þess.



Ég er ekki ánægður með úrskurð hæstv. forseta í þessu máli. Það er nú orðið alllangt síðan hann hét því að taka þetta mál á dagskrá, en nú hefur hann tekið það af dagskrá, þótt engar afsakanir væru fyrir hendi. Af ræðu hæstv. forsrh. mátti skilja, að hann teldi ómögulegt að afgreiða mál án þess að hann væri viðstaddur, en ég ætla að segja það, að ef það álit hæstv. ráðh. væri rétt, þá væru það ekki mörg mál, sem þetta þing afgreiddi, og það er mín ætlun, að hann sæti hér ekki nú, ef hann væri ekki búinn að hnoða því saman, sem hann ætlar að segja í útvarpinu í kvöld.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Ummæli hv. 2. þm. S.-M. sanna ekkert annað en það, hve hann tekur nærri sér að hnoða því saman, sem hann ætlar að segja við þessar útvarpsumræður, fyrst hann álítur, að ég geti ekki setið hér og brosað að honum nema ég sé búinn að semja mína ræðu. Það er rétt, að ég er hér ekki alltaf viðstaddur, en ef hægt er að afgreiða stórmál án þess að ég sé viðstaddur, þá getur hv. 2. þm. S.-M. verið viss um, að takast má að afgreiða þetta mál, þegar tími er til kominn, án hans aðstoðar.



Ég ætlaði að mælast til þess við hæstv. forseta, að hann tæki fyrir á næsta fundi frv. um lántöku til hafnarframkvæmda. Eins og hann án efa minnist, var samþ. að vísa þessu máli ekki til n. til að flýta afgreiðslu þess. Hefur hæstv. forseti þar áþreifanlega sönnun fyrir nauðsyn þessa máls.

Forseti (BG) : Ég mun verða við ósk hv. þm. Borgf. og taka mál þetta á dagskrá.



Ég vildi einungis segja það viðvíkjandi ummælum hæstv. forsrh. um, að ég héldi, að ekki væri hægt að ljúka ræktunarsjóðsmálinu án minnar aðstoðar, að það er fullkominn misskilningur, að ég hafi haldið þessu fram, enda liggur ekkert fyrir um, að ég geti ekki verið viðstaddur. En ef ljúka á þinginu fyrir páska, þá er undir hælinn lagt, að málið fái afgreiðslu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm) : Mér hefur borizt bréf frá hæstv, forseta Nd., svo hljóðandi : „Mér hefur borizt símskeyti frá hv. 1. þm. Skagf., svo hljóðandi: „Óska eftir, að varamaður minn taki sæti í fjarveru minni.“ Þar sem það er á valdi deildarforseta, hvort varamaður tekur sæti, og ég skoða það samþ. af hæstv. forseta Nd., þá liggur fyrir að rannsaka kjörbréf varamanns hv. 1. þm. Skagf. Frsm. kjörbréfan., hv. þm. Str., tekur til máls.

Frsm: (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Kjörbréfan. hefur þegar haldið fund til þess að athuga þetta mál, símskeyti það, sem hér hefur verið lesið upp, og jafnframt kjörbréf Steingríms Steinþórssonar, sem er varamaður hv. 1. þm. Skagf., Sigurðar Þórðarsonar, sem nú er fjarverandi. N. hefur athugað þetta kjörbréf og er á einu máli að leggja til, að það verði tekið gilt, og geri ég það að till. minni fyrir hennar hönd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvmrh. (Áki Jakobsson) : Þegar skipuð var þessi byggingarn. til að annast byggingu verksmiðjanna á Siglufirði og á Skagaströnd, voru engin tök á því að framkvæma strax fullnaðaráætlanir um það, hvað þetta mundi kosta. Það varð að velja um það annaðhvort að gefast upp eða byrja strax á þessum framkvæmdum og sjá til, hvað þetta yrði mikið. Það sýnir sig, að 20 millj. er ekki nóg, og er því gert ráð fyrir að hækka lántökuheimild ríkisstj. upp í 27 millj. kr. Ég vil benda á, að það er miðað við, að báðar verksmiðjurnar hafi 17500 mála afköst á sólarhring. En þetta er þó miðað við lægstu afköst, og geta verksmiðjurnar því farið upp í miklu meiri afköst þegar góð eru skilyrði, - 10000 mála verksmiðjan getur t. d. farið upp í 13000 og 7500 mála verksmiðjan upp í 8000–9000 mála afköst. Ég vil svo leyfa mér að fara fram á það við hæstv. forseta, að hann afgr. þetta mál nú þegar á nýjum fundum, svo það geti farið til Ed. í dag, því að það er nauðsynlegt að fá þetta mál afgr. strax.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA) : Þetta verður væntanlega seinasti fundur Ed. á þessu þingi. Ég vil leita leyfis hv. dm. um, að ég og ritari fáum að ganga frá bókun tveggja seinustu funda, og skoða ég það samþ., ef enginn mælir því í gegn. Ég vil að lokum þakka deildarmönnum fyrir gott samstarf og vil óska þeim, sem heima eiga utan bæjarins, góðrar heimferðar. Vona ég svo, að allir hv. þingdeildarmenn hittist heilir á næsta þingi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (StgrA) : Það er með þessari atkvgr. sannað, að ekki hefur fengizt lögmætur fundur, þó að allir hv. þdm. hafi fengið fundarboð og allmargir þeirra séu staddir hér í húsinu.

Það eru allir staddir hér.

Getur málið því ekki fengið afgreiðslu, og er fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm ): Mér hefur borizt frá hæstv. forseta Nd. svo hljóðandi bréf : „Reykjavík, 19. september 1946. Frá 1. þm. Sunnmýlinga, Ingvari Pálmasyni, barst mér í dag svo látandi símskeyti: „Get ekki sökum lasleika mætt fundum Alþingis svo stöddu. Óska varamaður minn taki sæti fyrst um sinn.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að rannsókn kjörbréfs varamanns, Eysteins Jónssonar, verði látin fram fara á fundi sameinaðs þings í dag. Barði Guðmundsson. Forseti sameinaðs þings.“ Samkvæmt þessu ber á þessum fundi að rannsaka kjörbréf varamanns hv. 1. þm. S–M., og vil ég leyfa mér að fresta fundi í 10 mínútur, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið, en kjörbréfanefnd skipa Ásgeir Ásgeirsson, Hermann Jónasson, Sigurður Guðnason, Þorsteinn Þorsteinsson og Lárus Jóhannesson. Ef Alþfl. vildi tilnefna mann í n. í stað Ásgeirs Ásgeirssonar, sem ekki er viðstaddur, getur það gengið. Fundi var frestað meðan á rannsókn kjörbréfs stóð. Að henni lokinni var fundi fram haldið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf 4. þm. Reykv., Gylfa Þ. Gíslasonar, og hefur ekkert við kjörbréfið að athuga. N. er öll sammála um að leggja til við hv. Alþingi, að það samþykki kjörbréfið og greiði því atkvæði, og mælum við eindregið með því, að kjörbréfið verði tekið gilt.

Forseti (JPálm): Þessi hv. þm., sem ekki hefur setið á þingi fyrr, undirskrifar nú eiðstaf sinn gagnvart stjskr. - Hinn nýi þm. undirritaði drengskaparheit um að halda stjórnarskrána. Hv. 4. þm. Reykv. hefur undirskrifað eiðstaf sinn, og leyfi ég mér að bjóða hann velkominn til starfs og sömuleiðis þá aðra þm., sem nú eru nýkomnir til þingsetu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þetta mál hefur áður verið fyrir hv.d., en dagaði uppi, og varð því að gefa út brbl., sökum þess að þessari stofnun er mikil nauðsyn að hafa rekstrarlán. N. hefur athugað þetta frv. Því miður tókst ekki að koma fundarboðum til 2 nm., en hinir nm. voru sammála um að mæla með samþykkt þessa frv. við hv. deild. Ég legg því til, að það verði samþ. áfram til 3. umr.



Herra forseti. - Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er til staðfestingar á brbl., sem sett voru af ríkisstj. og byggð eru á l. um síldarverksmiðjur ríkisins, þar sem lagt er fyrir ríkisstj. í 1. gr. þeirra l. að byggja verksmiðju til herzlu síldarlýsis, þegar rannsókn sýni, að það sé tímabært. N. hefur ekki neinar ástæður til að gera aths. við þetta frv. og hefur lagt til einróma, að það verði samþ. Það skal tekið fram, að aðeins voru 4 nm. á fundinum, hv. þm. V.-Ísf. var fjarstaddur. - N. leggur sem sé til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. - Mál það, sem hér er til umr. og til er vitnað í l. nr. 65 11. júní 1938, er aðeins fram komið vegna þeirra breyttu aðstæðna, sem komið hafa fram hér í atvinnulífi okkar. Það hefur sem sé komið fram, að það eru mjög margir útlendingar, sem hafa sótt atvinnu hingað nú á þessum árum, og þess vegna hefur hæstv. fjmrh. talið nauðsyn á að samræma þær gr. frv., einmitt vegna hinna breyttu aðstæðna. Ég tel ekki þörf á því að gefa frekari skýringar í sambandi við þetta frv. til l. um breyt. og viðauka við l. nr. 65 11. júní 1938, um skatt- og útsvarsgreiðslu útlendinga o.fl., því að það er svo greinilega fram tekið hér í þskj. sjálfu. Ég vildi aðeins geta þess, að það voru aðeins þrír nm. í fjhn., sem höfðu mál þetta til meðferðar, af þeim ástæðum, að fundarboðum varð ekki komið til tveggja nm. En þeir þrír nm., sem mættir voru á fundinum, voru sammála um, að þessar breyt. væru nauðsynlegar, og tel ég ekki ástæðu til að ræða þetta meira að svo komnu, en legg málið fyrir hv. d.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og kunnugt er, á reglulegt Alþingi 1946 að koma saman í síðasta lagi 1, okt., og að þeim degi líður nú óðum. Hins vegar liggja nú mörg mál fyrir þessu þingi, sem eigi verður hægt að afgreiða fyrir þennan tíma, og því hefur mér þótt heppilegt að fara fram á, að heimild verði gefin til að fresta samkomudegi reglulegs Alþingis nú til 10. okt., og um það fjallar þetta frv. Ég hef reynt að kynna mér afstöðu þingflokkanna til þessarar frestunar, og þótt ég hafi að sjálfsögðu engar skuldbindingar eða loforð varðandi afstöðu þeirra, leyfi ég mér að vænta þess, að þetta frv. mæti ekki mótstöðu, og mælist til, að því verði vísað til 2. umr. og helzt til 3. umr. án þess að það þurfi að fara í n., ef það er rétt um afstöðu flokkanna, sem ég hef leyft mér að vona.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég vil mælast til þess, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn. til athugunar.



Herra forseti. - Eins og kunnugt er, hefur það farið mjög vaxandi þessi 2 síðustu ár, að útlendir menn hafi leitað sér atvinnu hér á landi, og skipta þessir útlendu menn sennilega þúsundum, sem stundað hafa hér atvinnu á þessu ári í lengri eða skemmri tíma. Afleiðingin af þessu aukna innstreymi erlendra manna í landið er sú, að það skiptir miklu máli fyrir ríkissjóð að innheimta skatt af þeim tekjum, sem þeir afla sér hér. Sérstaklega skiptir það miklu máli, að skatturinn sé innheimtur af þeim, áður en þeir fara alfarnir af landinu, því að reynslan hefur sýnt, að það er miklum erfiðleikum bundið að ná skattinum af þessum útlendingum, eftir að þeir eru farnir burt af landinu. - Fjármálaráðuneytið taldi því ástæðu til að setja strangari reglur um skattheimtu þessara manna heldur en þær hingað til hafa verið, og leiddi þetta til þess, að 12. sept. s.l. voru sett brbl. um breyt. og viðauka við 1. nr. 65 11. júní 1938, um skatt- og útsvarsgreiðslu útlendinga. Liggja þessi brbl. nú hér fyrir í frv.formi, og tel ég ekki ástæðu til að ræða hin einstöku atriði frv. Teldi ég rétt, að því yrði vísað til n. og þá væntanlega hv. allshn., sem ég geri að till. minni, þar eð ég held, að sú n. hafi ávallt útsvarsmálin til meðferðar.