Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. hefur samkv. beiðni ráðh. tekið til ath. till. um að bæta inn í frv. einum tölul., um að heimila ríkisstj. að selja þjóðjörðina Birgisvík í Árneshreppi í Strandasýslu. N. leitaði sér upplýsinga, er staðfestu það, sem ráðh. sagði við 2. umr., og hefur tekið þetta upp sem sína till. Rétt er að láta þess getið, að einungis 4 nm. eiga hér hlut að, þar sem hv. 7. landsk. hefur ekki getað mætt á fundum nefndarinnar vegna veikinda.



Herra forseti. Hér við síðustu umr. heyrðist mér hv. 4. þm. Reykv. óska eftir því, að það yrði upplýst af ráðh., hve mikið ríkissjóður hefur keypt af jörðum á undanförnum árum og hvaða verði. Ég vildi gjarnan fá að heyra, hvort hæstv. ráðh. hefur athugað þetta, og vildi að umr. yrði þá frestað, unz þær upplýsingar liggja fyrir. Ég veit, að hv. 4. þm. Reykv. hefur ekki spurt að þessu út í loftið, og ég tel rétt, að deildin fái þessar upplýsingar. Og ég fyrir mína parta vildi óska, að ráðh. sæi sér fært að upplýsa þetta áður en frv. er afgr., sem ég er annars samþykkur út af fyrir sig.



Herra forseti. Ég tók satt að segja ekki eftir því, að fram kæmi fsp. frá 4. þm. Reykv. um þetta atriði, sem hv. þm. Barð. talaði um. Ég skildi ummæli hans þannig, að rétt væri að gera skrá yfir allar jarðeignir ríkisins, og er ég honum sammála um það, því að enda þótt slík skrá sé til, þá er hún engan veginn fullkomin. Auðvelt ætti að vera að gefa yfirlit um það, hve margar jarðir hafa verið keyptar á undanförnum árum. Síðan ég tók við þessu starfi, hefur engin jörð verið keypt, og þær munu vera fáar á þessu tímabili. Annars virðist þetta ekki standa í beinu sambandi við afgreiðslu þessa máls, og auk þess held ég, að hv. þm. Barð. hafi eitthvað misskilið 4. þm. Reykv. hvað þetta snertir.



Herra forseti. Ég tók eftir því, að frsm. landbn. gerði grein fyrir, að n. hefði fjallað um brtt. á þskj. 484, um að bæta við nýjum tölul. í frv. um heimild til að selja jörðina Birgisvik í Árneshreppi. Nú tók hæstv. landbrh. það fram síðast, er málið var hér til umr., að það yrði fyrst að tryggja sveitarfélögunum forkaupsrétt að þessum jörðum, og vildi ég þá vita, hvort gengið hafi verið úr skugga um það, að hægt væri að hafa hið sama fororð við þennan lið sem hina fyrri, að sett yrði að skilyrði, að jörðin yrði gerð að ættaróðali. Ég þykist sem sagt sjá nokkurn annmarka á því, að sveitarfélögunum sé sett það að skilyrði fyrir forkaupsrétti sínum að jörðunum, að þær séu gerðar að ættaróðali, þar sem um það er að ræða á annað borð, að sveitarfélögin neyti þess réttar. En það stendur svo í frv., með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórninni er heimilt að selja eftirtaldar jarðir, að fengnum meðmælum hlutaðeigandi hreppsnefnda og sýslunefnda og skuldbindingu kaupenda um, að þeir geri jarðirnar að ættaróðali ....“ Og svo eru jarðirnar tilgreindar undir 1., 2., 3. og 4. tölulið. Ég bíð eftir skýringum hv. frsm. á því, hvernig þessu verður komið saman. En mig grunar, að sala þessarar eyðijarðar, sem raunar er upplýst, að sé með minni rekajörðum á þessum slóðum, sé dæmi um ranga stefnu í þessum málum; ég tel rétt, að spornað sé við því að koma þeim í eigu einstaklinga og að ríkið eignist þær sem flestar, svo það geti stuðlað þar að sem árangursríkustum nytjum náttúrugæða.



Herra forseti. Út af ræðu hv. 6. landsk. vildi ég segja það, að þó það sé svo orðað í frv. eins og hann las, að ríkissjóði sé heimilt að selja eftirtaldar jarðir með umræddu skilyrði, þá yrði það ekki skilið svo, að gera þurfi jörðina að ættaróðali nema þegar einstaklingur kaupir; annað væri ekki hægt, því að sýslun. og hreppsn. eiga að vísu afkvæmi, en ekki sem heild. Hér er við það miðað, að einstaklingar kaupi jarðirnar, og ég held, að engum misskilningi geti valdið, þótt þetta standi eins og það er. Viðvíkjandi rekanum á þessari jörð, þá upplýsti ég, að hann væri sáralítill, og sjálf er jörðin hin næstminnsta í Árneshreppi. Mér fannst eins og nokkurs misskilnings gætti hjá hv. þm. í þessu sambandi; rekajarðir, sem ríkið gæti sameinað, liggja norðar, og þessi jörð er þvert úr leið, innst í Árneshreppi. Það mætti þá alveg eins hugsa sér að taka jörð eins og Kolbeinsvík, sem er rétt hjá og Árneshreppur keypti og á og lætur ekki nema með skilyrðum um ítök. Það ætti að vera trygging fyrir því, að hér fari ekkert í handaskolum, að jarðirnar eru ekki seldar nema með samþ. sýslun. eða hreppsn., og leyfi verður ekki veitt nema íbúum í viðkomandi hreppi í þessu tilfelli, og sennilega einum af þremur bændunum í Veiðileysu.



Herra forseti. Ég gerði ráð fyrir því og við í landbn., sem athuguðum þessa brtt. nákvæmlega, að einstaklingur úr Árneshreppi keypti jörðina, og þá er orðalag frv. ekki því til fyrirstöðu, að jörðin verði gerð að ættaróðali. Ég verð að segja það, að eins og hæstv. landbrh. lýsti þessari jörð og aðstæðum öllum, þá er alls ekki loku fyrir það skotið, að kaupandanum, sem mér skilst að sé ungur maður, detti í hug að selja hana síðar, og því vafasamt að láta kaupin vera því háð, að hún verði gerð að ættaróðali. En ef enginn maður fæst til að byggja þessa jörð öðruvísi en vera annars staðar, þá verður að skeika að sköpuðu með kaupin, og ríkisstj. verður þá að leita til löggjafans um það mál. Og ég get þess, að það er mín skoðun, að ég tel ekki frágangssök, að einstaklingur fái hana keypta, þó hann geri hana ekki að ættaróðali. En þá um leið þarf ekki að leita til löggjafans, þar sem ábúandinn hefur fengið erfðaábúð, því að hann getur þá gengið að því að heimta hana til kaups, ef ekki er um sérstök atvik að ræða, sem gera það, að alls ekki má selja hana, svo sem að hún sé nauðsynleg til félagslegra framkvæmda eða því um líkt. En yfirleitt er mitt álit í sambandi við þessar jarðir þarna norður frá, að þeim sé betur borgið undir umsjá einstaklinga heldur en að ríkið sé að baksa við að leigja þær og að þær gangi í gegnum marga liði með óánægju, eins og virðist vera með þessa jörð, Birgisvík, að Árneshreppur er óánægður með, að hún skuli vera leigð utansveitarmanni. Undir þessum kringumstæðum, þar sem um er að ræða jörð, sem komin er í eyði, tel ég réttara og hið eina sjálfsagða að treysta á einstaklingsframtakið til að bæta þar úr, og með því sé frekast von til, að ábúandinn nýti viðkomandi jörð á sómasamlegan hátt. Því mæli ég ekki á móti því, að þessi jörð verði seld, og í trausti þess, að viðkomandi ráðherra geri ekki glappaskot í þessum málum, þá mæli ég með því, að þessi heimild verði veitt í þessu tilfelli.



Eftir þær upplýsingar, sem komið hafa fram í umr., segi ég nei.

Frsm. 1. minni hl. (Gísli Jónsson) [frh.] : Herra forseti. Það gafst ekki tími til að afgreiða þetta mál hér fyrir jólafríið, og mér gafst þá heldur ekki tími til að ljúka minni ræðu í sambandi við brtt. mínar. Ég benti þá á, að tilgangur skattal. frá 1921 með að leggja skattbyrðina á þegnana eftir því, hversu færir þeir væru um að bera hana, hefði gersamlega brugðizt, og færði fyrir því glögg rök. Ég hafði einnig fært rök fyrir því, hversu menn hefðu algerlega virt að vettugi öll viðurlög í sambandi við brot á skattal. og hversu skattsvik væru orðin almenn í landinu. Ég hafði enn fremur bent á, að l. um eignakönnunina frá 1947 hefðu verið skýlausasta viðurkenningin, sem hægt hefði verið að fá frá Alþ. um að skattal. væru óréttlát og ættu ekki rétt á sér eins og þau væru nú og að allt þetta hlyti að skapa takmarkalaust virðingarleysi fyrir l. Þess vegna væru þetta nægilegar ástæður til þess að afnema l., þótt ekki kæmi annað eða meira til. Ég hafði fært glögg rök fyrir öllu þessu í fyrri helmingi ræðu minnar og skal ekki frekar endurtaka þau. En það er ýmislegt fleira, sem styður þá skoðun mína, að afnema eigi tekju- og eignarskattsh frá 1935, og mun ég hér benda á nokkur atriði. Ein þýðingarmesta ástæðan fyrir því, að sjálfsagt er að fella skattal. úr gildi, er sú, að hvert það fyrirtæki, sem rekur áhættusaman atvinnurekstur í landinu, ber í sér dauðann undir ákvæðum skattal. Hann kemur fyrr eða síðar og er óumflýjanlegur, svo framarlega sem slíku fyrirtæki tekst ekki á einn eða annan hátt að sniðganga l. eða hefur ekki verið gefin skattfríðindi. Það er ekki aðeins skoðun almennings í landinu, að svona er þessum málum komið, heldur hefur þetta einnig verið viðurkennt af Alþ. með því að gefa vissum fyrirtækjum skattfríðindi, svo sem Eimskipafélagi Íslands. Það hefur þótt nauðsynlegt að gefa því félagi skattfrelsi, því að á annan hátt hefði það ekki verið fært um að inna af hendi þá þjónustu, sem því hefur verið falin. Það voru að vísu nokkrir menn, sem héldu uppi togstreitu um það, að ekki væri eðlilegt, að félagið nyti skattfrelsis, en þó hefur það ekki gengið lengra en það, að þeir álitu, að skatturinn, sem félagið á að greiða, eigi að vera kyrr í félaginu sjálfu sem rekstrarfé, og þeir hafa ekki treyst sér til að halda fram, að félagið gæti starfað undir skattal. - Það sama er að segja um útgerðarfélögin. Í sambandi við breyt. á skattal. 1941 átti Alþ. ekki kost á nema öðru af tvennu, að samþ. verulegar breyt. á l. vegna útgerðarfélaganna eða sjá allan þann atvinnurekstur fara í rústir. Þá var komið svo fyrir sjávarútveginum, að hann gat ekki starfað undir skattal. frá 1921, og var því farið inn á þá braut að leyfa frádrátt af þriðjungi tekna til þess að leggja í sérstakan sjóð, sem væri skattfrjáls, auk þess sem ekki skyldi taka skatt af því fé, sem þyrfti til að greiða áfallnar skuldir. Er þetta enn ein sönnun fyrir því, að slík fyrirtæki, sem ég hef minnzt á, geta ekki starfað undir skattal. eins og þau eru, og að Alþ. hefur séð þá hættu, sem því fylgdi að beita skattal. í sambandi við þessa starfsemi. Enn fremur hefur þótt nauðsynlegt að gefa samvinnufélögum sérstök fríðindi, þannig að gildandi skattaákvæði um einstaklinga og einstaklingsfyrirtæki eru ekki látin ná á sama hátt til samvinnufélaga. Það hefur með öðrum orðum verið viðurkennt oftar en einu sinni hér á Alþ., að fyrirtæki, sem eigi að inna af hendi þjóðholla starfsemi, geti ekki staðizt þau áföll, sem alltaf hljóta að koma fyrir í sambandi við slíkan rekstur, svo framarlega sem á að beita að fullu ákvæðum skattal. við þau. Hve mikið hefur verið vikið frá skattal., hefur verið komið undir því, hversu margir menn á Alþ. hafa talið þennan eða hinn atvinnureksturinn vera þjóðhollari en annan atvinnurekstur í landinu. Það hefur alltaf verið meiri hl. Alþ. því fylgjandi, að samvinnufélagsskapurinn sé það þjóðhollur, að hann eigi að njóta skattfríðinda, og skal ég ekki fara út í, hvort það sé rétt eða rangt. Meiri hl. Alþ. hefur líka talið, að Eimskipafélagið eigi að njóta skattfrelsis og að útgerðarfélögin þurfi að njóta fríðinda í þessum efnum, ef þau eigi að geta staðið undir sínum rekstri og innt af hendi þá starfsemi, sem þeim er ætluð. Þegar svo er komið, að þessi yfirlýsing liggur fyrir frá mörgum þingum, er langeðlilegast að afnema skattal., því að ef það er lífsskilyrði fyrir þau fyrirtæki, sem ég hef minnzt á, að vera undanþegin skattal., þá er það engu síður lífsskilyrði fyrir einstaklinga og annan atvinnurekstur, þótt hann sé ekki byggður upp á samvinnufélagsgrundvelli. Ég vil benda á, að enginn hefur treyst sér til að halda fram, að það ætti að öllu leyti að beita ákvæðum skattal. við Eimskipafélagið eins og einstaklinga, heldur hefur það verið álitið eðlilegt, að félagið fengi að halda því fé, sem það annars ætti að greiða í skatta, í sinni starfrækslu. Mín skoðun er sú, að Eimskipafélagið hafi óbeinlínis greitt miklu meiri skatta í ríkissjóð heldur en ef það hefði orðið að lúta skattal. eins og aðrir. Í sambandi við hinn öra vöxt, sem hefur verið í félaginu frá stofnun, hefur það getað leyst af hendi svo mörg verkefni, sem heimtar aukinn vinnukraft, en frá því fólki hafa svo komið vaxandi skattar í ríkissjóð, og af hinni miklu umsetningu félagsins hafa því áreiðanlega komið miklu stærri upphæðir til ríkissjóðs heldur en ef skattal. hefði verið beitt gegn því eins og öðrum skattþegnum í landinu. Það er því óhætt að fullyrða, að ef skattal. verða afnumin, hleypur slíkur vöxtur í allt framtak og framkvæmdir í landinu og viðhorf almennings til atvinnumálanna gerbreytist. Sú staðreynd er nú fyrir hendi, að sérhver aðili, sem rekur víðtæka starfsemi í þessu landi undir ákvæðum skattal., er í raun og veru að vinna fyrir aðra en sjálfan sig, sumpart fyrir ríkissjóð, sem leggur á þá svo þungar skattbyrðar, og sumpart fyrir bankana, sem taka stórar upphæðir í vexti af lánum, en þegar fyrirtæki geta ekki byggt sig upp fjárhagslega, neyðast þau til að leita til bankanna um allt rekstrarfé, þar sem þeim er gert ómögulegt að leggja nokkurn arð til hliðar, sem kann að verða af rekstrinum, því að hann er allur hrifsaður í skatta. Það er ekki nýtt, að fyrirtæki, t. d. sem heldur úti einum togara, þurfi árlega að greiða 100 þús. kr. í vexti til bankanna. Þetta fé lægi kyrrt hjá félaginu, ef því væri leyft að byggja upp sjóði sína, og þá þyrfti það ekki að leita til bankanna, eins og nú er orðin raunin á með Eimskipafélagið, sem jafnvel hefur getað lánað ríkissjóði fé, þegar honum hefur legið á. Sama hefur sýnt sig með S. Í. S., að slíkur stanzlaus vöxtur hefur hlaupið í verzlun þess, og er ekki nema gott eitt um það að segja, einmitt vegna þess, að það hefur búið við önnur skattákvæði en önnur fyrirtæki í landinu. Það er sjáanlegt, að ef felldur yrði niður tekju- og eignarskattur, þá hlypi slíkur vöxtur í fyrirtæki landsins, að ríkissjóður fengi miklu meiri tekjur í tollum og umsetningarsköttum en hann missir við niðurfelling þeirra. Ég skal nú fara nokkru nánar út í þetta og sýna fram á með tölum, hvern hag afnám skattalaganna hefði í för með sér. - Árið 1921, sem er síðasta árið sem tekju- og eignarskattur er innheimtur eftir skattalögunum frá 1917, nemur hann 6,2% af heildartekjum ríkissjóðs, en á næsta ári og allt til 1934 verður hann lægstur 5,5% 1927, en hæstur 13% 1925, og árið 1934 er hann 10,5%. Á þessu tímabili frá '22–34 er tekjuskattstiginn þannig, að 1% er greitt af tekjum undir 1000 kr., 14% af 50 þús. og 15% af 100 þús. og þar yfir. Þá var því haldið fram, að hann væri ekki nógu hár að hundraðshluta. Frádráttur var þá leyfður 300 kr. fyrir barn, 500 kr. fyrir einstakling og 1000 kr. fyrir hjón, og auk þess var leyfilegt að draga frá alla greidda skatta á árinu. Árið 1935 er skattstiganum breytt, því mönnum þótti eigi nógu stór hundraðshluti ríkissjóðs af þessum sköttum. Þá skyldi greiða 40% af 50 þús. kr. tekjum eða meira. Frádráttur fyrir barn er þá hækkaður í 500 kr., einstakling 800 kr. og hjón 1500 kr. Eignarskatturinn er hækkaður í 10‰ úr 7‰. Greiddir skattar á árinu eru þá einnig frádráttarhæfir. Síðan er lagt 10% ofan á skattupphæðina. Þetta er allveruleg hækkun, og mönnum sýndist svo, að nú hlyti hundraðshluti ríkissjóðs að vaxa verulega. En hvað skeður? Þrátt fyrir þessa hækkun hækkar hundraðshluti ríkissjóðs svo að segja ekki neitt, því á árunum 1935–1939, sem þessi skattstigi gildir, nemur tekju- og eignarskatturinn frá 9,3%, eins og hann verður lægstur 1937, til 11,9%, eins og hann verður hæstur 1935. Þetta eru athyglisverðar tölur. Þótt tekju- og eignarskatturinn sé hækkaður, þá hækkar samt ekki hundraðshluti ríkissjóðs, og er þetta alvarleg sönnun þess, að þetta er ranglátur skattstigi og enginn vafi, að breyta á þessu fyrirkomulagi. Þetta eru talandi tölur, sem ekki er hægt að bera brigður á, og sýna ótvírætt, að við erum á rangri braut. Árið 1940 er skattstiganum enn breytt, því mönnum þótti hundraðshluti ríkissjóðs enn ekki nógu hár, og fundnar nýjar leiðir til þess að hækka hann, en vitanlega fólust þær aðeins í því að fara enn dýpra ofan í vasa skattþegnanna í landinu. Þá er skylt að greiða 44% af 28 þús. kr. og þar yfir og auk þess 12% álag þar ofan á, en þrátt fyrir þessa gífurlegu hækkun fer hundraðshlutinn niður í 9,8% úr 10,6%, eins og hann var árið áður. Árið 1941 er enn hugsað, hvernig eigi að laga þetta, og þá er sú breyting gerð á skattalögunum, að tekju- og eignarskatturinn skv. skattal. frá 1935 er hækkaður um 10%, en auk þess er lagður á stríðsgróðaskattur á tekjur yfir 50 þús., sem nemur 4–35%. Við þetta hækkar hundraðshlutinn upp í 21,4%. Þetta ár er fylgt sömu frádráttarreglum og áður. Árið 1942 er enn gerð breyt. á skattalögunum. Þá var skattstiginn lækkaður þannig, að 22% er greitt af 50 þús. og yfir, en samtímis fellt niður, að draga megi frá greidda skatta á árinu, svo þetta er í rauninni stórkostleg hækkun á tekjuskattinum. Þá eru einnig ákveðin sérstök fríðindi til hlutafélaga og samvinnufélaga. Þessi fríðindi voru gefin vegna þess, að þessi fyrirtæki voru komin í kröggur, og þess vegna farin sú leið að gefa eftir af skattinum, og er ekki nema gott eitt um það að segja. Þá voru og teknar upp sérstakar reglur um útreikning á skattskyldum lágtekjum, en til viðbótar var svo stríðsgróðaskattinum breytt þannig, að lagt var frá 3–68% á tekjur frá 45 þús. og þar yfir. Nú skyldi maður ætla, að slík fjártaka hækkaði stórkostlega hundraðshluta teknanna, en það undarlega skeður, að hann hækkar aðeins um 2,4% þ. á., eða í 23,6%. Árið 1943 kemur svo verðlækkunarskatturinn, sem nemur frá 4–18% á allar tekjur yfir 200 þús., og hækkar þá hundraðshlutinn upp í 25,7%, enda fer þá saman þessi gífurlega fjártaka ríkissjóðs og óhemjulegar verðbreytingar og gróðaár, en samt hækkar hundraðshlutinn ekki meira en þetta. Þessi skattaákvæði hafa staðið óbreytt síðan, en hundraðshlutinn alltaf farið minnkandi og var 1949 kominn í 17,4%. Þetta er enn ein sönnun þess, að við erum á rangri leið. Samkv. fjárlögum yfirstandandi árs er hann áætlaður 14%, svo hraðminnkandi hefur hann farið undanfarið, en álitið er, að hann nái ekki einu sinni þeirri upphæð. - Samkvæmt fjárlfrv. fyrir 1951 er hann áætlaður 12,6%. Fjvn. átti tal við hæstv. fjmrh. um það, hvort ekki mætti hækka þessa áætlun verulega, en fékk það svar, að það væri algerlega óverjandi að láta sér detta í hug að hækka þá áætlun, því þegar væri búið að ganga svo nærri skattþegnum í landinu. Þessi yfirlýsing lá fyrir frá hæstv. ráðh., svo n. reiknaði með 12,6%. Samkv. ríkisreikningunum hefur tekju- og eignarskattur ásamt stríðsgróðaskatti, verðlækkunarskatti og öllu álagi numið 13,6% af tekjum ríkissjóðs að meðaltali á árunum 1922–'41, og hafa þó á þessum árum verið sex veltiár, sem hækkar hundraðshlutann verulega. Það er því ljóst, að þetta er ekki megintekjustofn ríkissjóðs, því 86,4% hafa komið eftir öðrum leiðum og kostnaðarminni við innheimtu. Þetta er ein ástæðan til þess, að það ber að afnema skattal. í heild. Samkv. fjárlagafrv. fyrir 1951 eru tekjur ríkissjóðs af tekju- og eignarskatti og stríðsgróðaskatti áætlaðar alls 36 millj. 250 þús. kr. Hæstv. fjmrh. mótmælti því að hækka þessa áætlun og taldi stefnt í beinan voða, ef það væri gert. Eftir því, sem bezt verður séð af ríkisreikningunum 1949, fjárlögum 1950 og fjárlagafrv. 1951, er heildarkostnaður við álagningu og innheimtu þessara skatta rúmlega 6 millj. kr. við að innheimta 36 millj. Þessi upphæð sparast öll, ef skattalögin eru numin úr gildi. Þeir menn, sem hafa verið að fárast út af því, hvað það kostar að innheimta iðgjöld ríkisútvarpsins, kunna að hrökkva við nú og verða undrandi, þegar þeir sjá, hvað innheimtan á þessu kostar. Reikna má með, að rúmlega þúsund menn vinni við álagningu og innheimtu þessara skatta. Þarna eru teknir þúsund menn út úr atvinnulífinu til þess að innheimta þennan ranglátasta og vitlausasta skatt, sem til er, skatt, sem viðurkennt er, að muni drepa hvert fyrirtæki, sem áhætturekstur rekur - og það gera öll fyrirtæki hér á landi - og ekki hefur komið sér undan skattaákvæðunum löglega eða ólöglega. Væri þetta fólk sett í framleiðsluna, mundi koma í ríkissjóð talsverður hluti þess, sem hann tapaði á því, að skattalögin væru afnumin. Það mun láta nærri, að þetta fólk geti unnið til útflutnings verðmæti, sem nemur um 15 millj. kr. árlega, og af því fengi ríkissjóður töluverðan hluta í tollum og innflutningsgjöldum.

Eru skattanefndarmenn taldir með í þessum þúsund mönnum?

Já.

Það er nú aðeins aukastarf, sem stendur yfir fáa daga.

Það er alveg sama, hvort þeir sitja í fáa daga eða marga, þeir gera ekki annað á meðan. Það eru staðreyndir, sem ekki er hægt að mótmæla, að upphæð sú, sem fer til innheimtunnar, svarar til launa rúmlega 1000 manna. Ég veit, að hæstv. forseti undrast þetta, en þetta eru upplýsingar, sem eru staðreyndir. Það er því að sjálfsögðu skylt og rétt að hreyta þessu kerfi. Með því að gera ráð fyrir óbreyttu toll- og veltuskattskerfinu, þá mundu koma í ríkissjóð meiri tekjur en tapast með afnámi tekju- og eignarskattslaganna. Hins vegar álít ég, að ef þetta verður ekki nægilegt, þá beri að breyta tolllögunum og breyta þeim þannig, að hærri tollar verði greiddir af þeim vörutegundum, sem ekki geta talizt nauðsynjar og keyptar eru aðeins af þeim mönnum, sem hafa efni á því. Þetta kerfi er í Englandi. Þar greiða menn 100–200% tolla af ýmsum munaðarvörum. Slíkt fyrirkomulag er miklu heppilegra. Þá greiða menn af frjálsum vilja tolla í ríkissjóð fyrir þær vörur, sem menn vilja njóta. Ef menn t. d. vilja kaupa pels eða gimsteina eða eitthvað slíkt, þá geta menn fengið það, en greiði um leið ca. 80% af andvirðinu í ríkissjóð. Með þessu er tryggt, að ríkissjóður fái sínar tekjur og meira en hann missir með afnámi skattalaganna. Þá skal enn fremur bent á, að við afnám skattalaganna yrði einnig nauðsynlegt að endurskoða launalögin. Þau geta ekki staðið óbreytt um leið og launþegar fá skattfrelsi. Ég er sannfærður um það, að ef embættismenn ríkisins hefðu mátt velja í fyrra um hækkun launanna um 20% eða skattfrelsi, að þá hefðu þeir valið skattfrelsið. Ég er viss um, að ef skattalögin eru afnumin, þá sparast a. m. k. 10–15 millj. kr. í launagreiðslum í landinu, jafnvel meira. Að sjálfsögðu er ekki hægt að breyta skattakerfinu fyrirvaralaust, og er því gert ráð fyrir, að ríkisstj. fái 1 ár til undirbúnings þessu máli, og ætti það að vera nægur tími til leiðréttingar á 1. og annarra ráðstafana í sambandi við þetta mál. Á erfiðum tímum er afkoma landsins komin undir því, hversu margir fjársterkir einstaklingar og félög eru til í landinu. Þegar erfiðir tímar koma yfir fátæka þjóð, á hún sér fá úrræði og því bezt hún sé ekki fátæk, heldur geti staðið undir erfiðleikunum án aðstoðar ríkisins, en til þess þurfa menn að hafa löngun og aðstöðu til þess að afla tekna í góðærum, sem hægt er að leggja í varasjóð, en með núgildandi skattalögum er það ekki hægt. Ég vil taka það fram, að það er fullt samræmi í þeirri afstöðu minni, að ég vil fella niður skattalögin og einnig að arfur falli ekki til útarfa, heldur til Tryggingastofnunar ríkisins. Afkoma lágtekjumanna er einnig komin undir því, að mikið sé til af fjársterkum einstaklingum, sem geti haldið áfram sínum atvinnurekstri og veitt mönnum atvinnu í slæmum árum. En nú er komið í veg fyrir það með því að þau þurfa alltaf að taka lán hjá bönkunum og greiða þeim stórar fjárhæðir í allt of háa vexti. Það er mikill misskilningur, að skattalöggjöfin bæti afkomu hinna fátækustu í landinu. Þvert á móti eykur hún neyð þeirra. Sú hjálp, sem fátækum er veitt úr sveitarsjóðum, ríkissjóði eða tryggingunum, er smámunir hjá því, sem þeir fá með öruggu atvinnulífi í landinu. Það er lífsnauðsyn, að atvinnufyrirtækin séu svo fjársterk, að þau þurfi hvorki að leita til bankanna né ríkissjóðs í slæmum árum, heldur geti sjálf staðið undir því. Ein sönnun þessa er, að ríkissjóður þurfti að greiða hvorki meira né minna en 30 millj. kr. til þess að halda úti síldveiðiflotanum á síðustu síldarvertíð. Af öllu þessu, sem ég hef tekið fram, er alveg sýnt, að það er alveg rangt að halda tekjuskattsl. við lýði. Það er hagur fyrir fátæklingana, það er hagur fyrir atvinnurekendur og hagur fyrir ríkissjóð að afnema þau. Ég vil því vænta þess, að brtt. mínar í sambandi við þetta, á þskj. 318, verði samþ., meiri hl. þessarar hv. d. geti fallizt á þau rök, sem ég hef fært fyrir þessu máli, og samþ. brtt. eins og þær liggja fyrir á því þskj. Mér hefur þótt rétt að láta fylgja þessu nál. mínu yfirlit yfir það, hver hundraðshluti ríkisteknanna af tekju- og eignarskatti, stríðsgróðaskatti og skattauka hefur verið frá 1921 til 1949. Það hefur legið í þessu töluverð vinna, en ég hef ekki séð eftir því að leggja þá vinnu í þetta mál, því að mér er alveg ljóst, að þetta er langstærsta málið, sem nú liggur fyrir Alþingi. Þetta er fyrsta sporið til þess að komast úr því öngþveiti, sem er í þessum málum, að afnema þetta, og þá mun róðurinn verða léttari á komandi árum.



Herra forseti. Hv. þm. Barð. (GJ) endaði svo snögglega ræðu sína, að ég var varla tilbúinn til þess að fara að byrja á minni ræðu. Þar sem hér er um að ræða mál upp á 3–4 tugi milljóna á ári, þá hefði mér fundizt, að hann hefði gjarnan getað varið til þess nokkru lengri tíma en hann hefur nú gert, samanborið við önnur mál, sem hann hefur rætt um og ekki hafa verið nærri eins þýðingarmikil, og skal ég ekki lasta það, því að hann er ekki sá þm., sem hvarflar mikið frá efninu, en þar sem hér er um jafnstórkostlega þýðingarmikið mál að ræða, hefði mér fundizt hann vel geta eytt í það meiri tíma en hann gerði. - Jæja, en hverfum nú frá því. En þetta mál er svo mikils virði, að það þarf fullrar athugunar við, og ég vil segja það, að þótt ég í raun og veru hafi kannske ekki verið undir það búinn að fylgja þessum brtt. hv. þm., þá finnst mér það mjög æskilegt fyrir okkur, hina skattpíndu menn, ef létt væri þessum klyfjum af okkur, og gæti maður kannske, þegar til kæmi, fagnað því að geta losað sig við þessar byrðar, helzt að öllu leyti. Mér finnast því út af fyrir sig till. hv. þm. Barð. svo mikilvægar í þessu máli, að það fullkomlega réttlæti út af fyrir sig dagskrá þá, sem ég hef flutt í málinu, að málið sé þá athugað á þessum grundvelli einnig. Ég segi fyrir mig, að ef ég verð þess megnugur og verð hér á næsta þingi, þegar um þetta mál verður rætt, mun ég athuga þetta atriði rækilega, hvort hægt væri að einhverju leyti eða að öllu leyti að hverfa frá þessum skatti eða ekki. Ég vil segja það um frv. sjálft, að ég treysti mér ekki til að fylgja því, þó að ég geri það ekki að neinu kappsmáli, því að í frv. er ekki um að ræða neinar stórkostlegar breyt., en með brtt. hv. þm. S-Þ. er það þó skýrara en það var í upphafi, því að framkvæmd frv. hefði orðið ómöguleg eða mjög erfið, ef það næði fram að ganga eins og það var í upphafi. Ég vil benda á eitt atriði í þessu máli, og það er, að þótt þetta frv. verði að l. á þessu þingi, þá verða skattframteljendur í kaupstöðum búnir, áður en það gengur í gildi sem l., að ljúka við skattaframtöl sín og ganga frá þeim, svo að það yrði að taka framtölin upp að nýju og reikna á annan veg en áður hefur verið. Þess vegna finnst mér það út af fyrir sig mæla með því að hinkra nú við í þetta skipti, þangað til þing kemur saman næst, og býst ég við, að flestir séu á þeirri skoðun, enda er skattanefnd búin að starfa það lengi, að hún ætti að geta skilað af sér till. sínum í frumvarpsformi fyrir næsta Alþ., og mætti ganga frá þeim málum alveg í einu. Ég álít því rétt að samþ. hina rökstuddu dagskrá mína, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þar sem gera verður ráð fyrir, að milliþinganefnd sú, er nú starfar að endurskoðun tekju- og eignarskattslaganna, leggi tillögur sínar um breytingu á þeim fyrir næsta þing, en breyting sú, er frv. þetta vill gera á þeim lögum, virðist ekki mjög aðkallandi, telur deildin rétt að fresta afgreiðslu málsins efnislega á þessu þingi og tekur því fyrir næsta mál á dagskrá.“ Þetta finnst mér í rauninni alveg rétt afstaða, að fresta þessu núna, með tilliti til þess, sem ég hef sagt, og einnig með tilliti til þeirra sjónarmiða og brtt., sem komið hafa frá einstökum þm. í sambandi við þetta mál, og væri heppilegra að samræma þetta allt, þegar endurskoðun á sér stað. Ég hygg einmitt, að mitt sjónarmið sé það aðgengilegasta, þ. e. að athuga um það, hvort sú mþn., sem nú er í þann veginn að skila af sér sínum till. um skattamál, geti ekki samræmt þetta allt saman, og að beðið verði með þetta mál til næsta þings, því að það hefur enga praktiska þýðingu að samþ. það núna á þessu þingi, þar sem það mundi verða mjög erfitt að framkvæma þessar breyt. núna. Ég hef því talið og tel enn rétt að fresta þessu máli og tel, að runnið hafi rök undir það enn þá að gera það vegna þess, hvað nú er orðið liðið á skattframtalsfrestinn. Ég er nú raunar ekki Reykvíkingur og veit ekki, hvenær hann er útrunninn.

1. febr.

Já, 1. febr. verður einmitt að vera búið að skila skattframtölum, og það tel ég, að hafi mjög mikið að segja í sambandi við þetta mál, þar sem einmitt þess vegna mundi verða mjög erfitt um framkvæmdir, jafnvel þótt frv. yrði samþ. Þess vegna er ég ákveðinn í að halda við mína skoðun í þessu máli, þ. e. að málinu verði frestað til næsta þings, og þá er hægt þegar í upphafi að byrja á því og halda því áfram með hraða og láta það þá koma til framkvæmda við næsta framtal, ef ekki verður eitthvað annað komið í staðinn. Það ætti því ekki að vera neinn skaði skeður, þó að þetta verði allt látið bíða núna, heldur yrði það aðeins til þess, að þær breytingar og þau sjónarmið geti komið fram, sem liggja nú í loftinu, hvort sem mþn. verður búin að skila sínum till. á næsta þingi eða ekki.



Herra forseti. Ég vil þá fyrst samkv. niðurlagsorðum hv. þm. Dal. inna hann eftir því, þar sem ráðherrastólarnir eru tómir, hvort þess er að vænta, að ríkisstj. leggi fram frv. það, sem nú er tilbúið um endurskoðun og breyt. á tekju- og eignarskattsl., eða ef hún fellir sig ekki við efni þess, þá geri eitthvað í þess stað. Nál. á þskj. 297 greinir frá því, að n. hafi tekið fyrir það frv., sem hér er til umræðu, á þskj. 55, en jafnframt hafi hún rætt frv. á þskj. 208, sem einnig er um breyt. á l. um tekju- og eignarskatt. Niðurstaða n. hefur orðið sú, - eins og þar segir: „Nefndin klofnaði. Meiri hlutinn (BSt, KK og KA) er fylgjandi frv. þessu á þskj. 55. Einn maður úr meiri hl. (KA) kysi þó heldur að fylgja frumvarpinu á þskj. 208 og flytur brtt., sem ganga í þá átt.“ Mér virðist þessi afgreiðsla í sjálfu sér harla óvenjuleg, að n. tók sameiginlega fyrir tvö frv., afgr. annað, að vísu þríklofin, og einn nm., sem fylgir meiri hl., segist heldur hafa kosið að fylgja hinu frv., en gerir þó engar till. um, að það verði samþ., heldur flytur brtt. við frv., sem hann er ekki ánægður með. Ég vil spyrja hæstv. forseta, hvort hann ætli ekki að taka fyrir frv. á þskj. 208..

Það er ekki venjulegt að taka fyrir frv. til 2. umr., sem n. afgreiðir ekki með sérstöku nál., enda liggur hérna fyrir meginefnið í því frv.

Ég vil beina því til hæstv. forseta, að hvernig sem fer um þetta frv., þá skilst mér, að d. eigi að fá tækifæri til þess að greiða atkv. um frv. á þskj. 208, því að þótt munurinn á þessum tveimur frv. virðist kannske í fljótu bragði ekki vera mikill, er hann það þó. Samkv. þessu frv. á þskj. 55 er gert ráð fyrir, að ef kona vinnur utan heimilis, skuli hún eða maður hennar eiga rétt á því, að ráðskonukaup sé dregið frá kaupinu, áður en skattur er á lagður, en frv. á þskj. 208 gerir ráð fyrir, að ef kona vinnur utan heimilis og hjá öðrum en manni sínum eða fyrirtæki, sem hann er meðeigandi að, skuli skattur lagður á tekjur hvors hjónanna fyrir sig. Það er augljóst, hvaða munur er í framkvæmd á l., eftir því, hvort frv. yrði samþ. Þau hjón ein, sem leyfa sér þann munað að hafa ráðskonu, - ég veit ekki, hvort það þýðir annað en vinnukona eða húshjálp, en býst þó við, að það eigi að tákna fullgilda ráðskonu, - fá leyfi til að draga frá skattskyldum tekjum hennar kaup. Aftur á móti kona, sem leggur á sig að vinna utan heimilis og passar jafnframt sitt heimili, hún fær enga slíka hjálp. Það segir sig sjálft, að í þessum tilfellum verða það einmitt fátækustu konurnar, sem verða harðast úti, þær fá enga hjálp, heldur hinar, sem geta leyft sér það að halda ráðskonu. Ég álít, að þetta atriði út af fyrir sig nægi til þess að sýna, að að þessu frv. er lítil bót, - bót í einstöku tilfellum, en ekki almennt fyrir þá, sem helzt þyrfti að búa öryggi í þessum efnum. - Auk þess er gert ráð fyrir því í frv. á þskj. 55, að það sé sama, hvar konan vinnur, en úr því er bætt með brtt. á þskj. 475, þar sem þetta er bundið við það, að konan vinni ekki við fyrirtæki manns síns. - Ég mundi telja, að sú eðlilegasta lausn á þessu margumrædda hjónaskattamáli væri sú, að felld væru niður ákvæðin um samsköttun hjóna, en þau yrðu skattlögð hvort í sínu lagi, ef konan hefur sérstakar tekjur. Ef heimilið er af tiltekinni stærð, ef eðlilegt er að álykta, að vinna konunnar gangi öll til þess að halda heimilinu við, þá er eðlilegt að ætla henni ákveðinn hluta af tekjum mannsins, sem verði svo skattlagðar. Hitt er ekki réttlátt, að leyfa frádrátt þeim konum einum, sem vinna úti og hafa ráðskonu, ef aðrar konur, sem vinna úti og ekki sjá sér fært að fá ráðskonu, njóta ekki slíkra hlunninda. Ég vil enn á ný beina því til hæstv. forseta að athuga, hvort ekki sé unnt samkv. ósk eins eða fleiri dm. að láta frv. á þskj. 208 koma til atkvæða, þó að ekki liggi fyrir till. frá n. á annan hátt en í nál. segir. Ég hefði haft nokkra tilhneigingu til þess að ræða við hv. þm. Barð., sem flytur stórfelldar brtt. við frv., en verð að láta það niður falla að mestu leyti. Ég get þó ekki látið hjá líða að minnast aðeins á yfirlit það, sem fylgir nál. hans á þskj. 318, þar sem gerð er grein fyrir hundraðshluta ríkisteknanna af tekju- og eignarskatti frá 1921 til 1949. Ef tekið er tímabilið frá 1921–40, mun láta nærri, að hundraðshluti ríkisteknanna af tekju- og eignarskatti hafi numið um 10%. En taki maður árin 1940–49, mun láta nærri, að þessi hundraðshluti nemi um 20%. Nú segir þetta í sjálfu sér ekki mjög mikið um það, hvað tekjuöflunin hefur numið miklu hjá ríkissjóði, því að þess verður að gæta, að fjárgreiðslur ríkissjóðs hafa margfaldazt á þessu árabili, eins og hv. þm. manna bezt er kunnugt um, þannig að þótt tekju- og eignarskatturinn hafi verið hækkaður og þyngdur, þá er ekkert óeðlilegt, þó að prósenthækkunin sé ekki meiri, þegar þess er gætt, að samtímis hafa aðrir skattar og tollar verið stórkostlega hækkaðir líka, þannig að þetta þarf ekki að vera svo mikill mælikvarði. Þegar rætt er um tekjuskatt til ríkissjóðs, má ekki gleyma því, að bæjar- og sveitarfélög innheimta meginhlutann af sínum tekjum með beinum skatti, tekju- og eignarskatti. Nú mun það vera svo, að útsvarið hafi numið hér um bil þrefaldri upphæð tekju- og eignarskatts ríkissjóðs. Þetta er nokkuð breytilegt frá ári til árs, en venjulega er tekju- og eignarskatturinn hér um bil 1:3 miðað við útsvarstekjurnar. Hann er nú áætlaður 36 eða 37 millj. kr., en sú áætlun er of lág, og má gera ráð fyrir, að hann nemi um 40 millj. kr., en útsvör verða um l00 millj., svo að hlutfallið er þannig nokkru lægra nú en 1:3. - Það segir sig nú sjálft, að þó að tekju- og eignarskatturinn yrði afnuminn, þá væri ekki þar með komið í veg fyrir skattsvik. Eftir sem áður gætu þeir, sem það stunda, lagt sig í framkróka um að svíkjast undan lögmætum útsvarsgreiðslum. Og ef hv. þm. Barð. hefði átt að vera sjálfum sér samkvæmur, þá hefði hann átt að taka útsvörin með í till. sinni, þar sem verkanir þeirra eru hinar sömu. Þá þykir mér enn fremur líklegt, að með þeirri fjárþörf, sem bæjar- og sveitarfélögin hafa, þá yrði niðurfelling ríkisskattanna til þess, að útsvör hækkuðu að miklum mun. Ég held því, að það væri hið mesta óráð að fallast á till. hv. þm. Hins vegar skal það fullkomlega játað, að rík ástæða er til, að sýnd verði meiri einbeitni og röggsemi við innheimtu skattsins en gert hefur verið, og þau störf skattheimtuyfirvaldanna mætti auðvelda með breyttri löggjöf. Og það hafði ég einmitt í huga, er ég gerði fyrirspurn mína til hæstv. ríkisstj. um það, hvað endurskoðun skattalaganna liði. Enn fremur tel ég, að fyllsta ástæða væri til þess að athuga, hvort ekki þætti rétt að setja lög um eina allsherjar álagningu beinna skatta, þar sem svo væri kveðið á um, hve mikill hluti skyldi renna til ríkissjóðs og hve mikið til sveitarfélaganna. Þetta fyrirkomulag væri að minni hyggju einfaldara og eðlilegra fyrir báða aðila, kostnaður við skattheimtuna mundi minnka stórlega og hún yrði þó jafnframt árangursríkari og siður af handahófi framkvæmd. Að þessu tel ég, að fremur bæri að huga en að fella skattana niður. Annað atriði væri svo það að hætta að seilast til skatts í svo lágar tekjur sem nú er gert. Það er alveg þýðingarlaust að vera að innheimta skatt, sem ekki nemur meiru en 15 kr., og sjálfsagt að byrja ekki fyrr en tekjurnar eru orðnar verulegar. Ég gæti t. d. hugsað mér, að 100 kr. væri lægsti skattur, sem innheimtur yrði. Annað svarar beinlínis ekki kostnaði. Og til að jafna metin má þá leggja nokkru meira á hærri tekjurnar, en láta smátekjurnar eiga sig. - Þetta væri nær að athuga heldur en að nema lögin úr gildi á þeim forsendum m. a., að þau hafi verið brotin. Ef þau rök væru yfirleitt tekin alvarlega, þá er ég hræddur um, að það kynni að ganga nokkuð mikið á lagastofninn á næstu árum. Hv. þm. Barð. telur, að kostnaðurinn við innheimtu tekju- og eignarskattsins, eða 36 milljóna, sé 6 millj. Ég veit ekki, hvar þessi tala er fundin, og skal ekkert segja um, hvort hún sé rétt eða röng; en mér þykir þó ólíklegt, að hún sé rétt. Skattheimtumenn eru yfirleitt jafnframt embættismenn eða dómarar, og laun þeirra, sem að þessu vinna víða um land, eru mjög smávægileg. En jafnvel þótt svo ólíklega færi, að þessi tala kynni að reynast rétt, og álagningar- og innheimtukostnaður næmi þannig 15% af skattinum sjálfum, þá væri það þó ekki hálft á við það, sem kostnaðurinn yrði við sambærilegar tolltekjur. Ef þessara tekna væri aflað með tollum, þá kæmi til álagning heildsala og smásala á vörurnar að viðbættum tollunum, og frádráttur af sömu upphæð mundi nema allt að 16%. Þá sagði hv. þm. enn fremur, að hæglega mætti afla 36 eða 40 milljóna í ríkissjóðinn með öðrum hætti. T. d. mætti leggja söluskatt á þær vörur, sem ríka fólkið keypti. Bretar legðu t. d. skatt á slíkar vörur allt upp í 200%. Einhvern veginn er það nú samt svo, að þó þeir leggi á slíkan söluskatt, þá er tekjuskatturinn ekki lægri þar en hér. Þar eru 19/20 partar tekna yfir visst mark goldnar í ríkissjóð, eða 19 shillingar af hverjum 20. Og til tekjujöfnunar hafa þeir ekki fundið aðra leið sanngjarnari en tekjuskattinn. Væri hann felldur niður, mundi það koma í ljós, að torvelt væri að fá með söluskatti tekjur, sem honum svöruðu. Við höfum verið að leggja slíkan skatt á óþarfavörur. Og við höfum lagt 6–10% söluskatt á allar vörur, jafnt óþarfavörur sem nauðsynjavörur, sem þannig hefur bitnað jafnt á fátækum sem ríkum. Hefur það verið gert af mannvonzku? Alls ekki, heldur fyrst og fremst af því, að álagning á lúxusvörurnar hefur reynzt svo lítill skattstofn. - Ég veit ekki, hvað hv. þm. vill kalla skattinn á tóbak og brennivín, en hann er meiri en 200% og nær því að vera 900%. Kostnaður ríkisins er varla meiri en 1/10 af útsöluverði á áfenginu. Og af hverjum 9–10 kr., sem menn borga fyrir 20 stk. af sígarettum, fær ríkissjóður víst ekki minna en 8–9 kr. - Hvað snertir skartgripi, gimsteina o. þ. h. varning, þá fengjust aldrei miklar tekjur þar í hækkuðum skatti, enda munu nokkur brögð vera að því, að slíkum varningi sé smyglað inn í landið. Ég skal annars ekki fara að ræða þetta í alvöru; ég vildi aðeins benda á, að því fer fjarri, að þetta mál sé eins vaxið og hv. þm. vill láta lita út fyrir. Hins vegar er ég sammála því, að nauðsyn beri til að endurskoða þá löggjöf, sem um þessi efni fjallar, t. d. að hætta að leggja skatt á lægri tekjur en svo, að hann nemi a. m. k. 100 kr.; leiðrétta ranglát ákvæði um skattaálagninguna gagnvart hjónum, og loks að athuga, hvort ekki væri rétt að innheimta í einu lagi skattinn til ríkissjóðs og sveitarfélaganna.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka meiri hl. nefndarinnar fyrir afgreiðslu þessa máls, um leið og ég get þess, að ég er þakklát fyrir þá breyt., sem hún leggur til að gerð verði á frv. og kom fram hjá hv. þm. S-Þ. Breyting sú er án efa til bóta. Út af ummælum hv. 4. þm. Reykv. um það, að þetta frv. væri ekki nein lokaráðstöfun í þessum málum, vil ég segja þetta: Eins og kemur fram á þskj. 55, þá tel ég æskilegra, að sérsköttun hjóna komist á en að fara þá leið, sem hér er valin. En vegna þess að mér er vel kunnugt um, að meiri hl. Alþ. hefur ekki þá skoðun á málinu, en líkur til að þessar úrbætur nái samþykki, þá hef ég valið þann kostinn að fara þessa leið. Ég hef nokkuð reynt, einkum síðan ég kom á þing, að kynna mér þessi skattamál og þá sérstaklega með tilliti til skattaálagningar á hjón, og komizt að þeirri niðurstöðu, að þeir, sem vinna við framkvæmd skattamálanna og þá sérstaklega innheimtuna, telja, að í sambandi við sérsköttun hjóna muni verða ýmsir framkvæmdarerfiðleikar. Og það er áreiðanlegt og skal fúslega játað, að þegar ætti að fara að ræða það mál í alvöru, kæmi undireins til samanburðar á þeim konum, sem vinna utan og innan heimilisins, og einnig á störfum húsmóðurinnar sjálfrar og þeirrar konu, sem vinnur á búinu. Þetta hefur komið skýrt fram, er þessi skattamál hafa verið til umræðu, og á síðasta fundi Kvenréttindafélags Íslands varð ekki samkomulag um þetta atriði í sérsköttun hjóna, heldur yrði að finna betri leið til algerrar sérsköttunar. Nú veit ég, að hv. þdm. þurfa ekki að láta segja sér það, að afnám samsköttunarinnar mundi þýða algera breytingu á skattakerfinu og það frá grunni, því að ríkisheildin vill hafa sitt, og þyrfti þá að afla þeirra tekna annars staðar, sem dragast mundu frá vegna skiptingarinnar. Að þessu athuguðu hallaðist ég að því að flytja þetta frv. og vegna þess, að mér er kunnugt um, að mörg heimili mundu hafa gagn af, ef það næði fram að ganga. Hv. 4. þm. Reykv. vildi gera lítið úr frv. vegna þess, að það kæmi ekki til hagsbóta nema fyrir þá, sem hefðu háar tekjur. Þetta er ekki rétt í öllum tilfellum, þó að það komi auðvitað mjög að gagni mörgum þeim, sem eru nú hátt í skattstiganum. En þó þekki ég mörg dæmi, þar sem ekki er um háar tekjur að ræða, en konan kýs heldur að vinna utan heimilisins og verður þá að hafa aðra konu til að vinna innan þess, og á þeim stöðum er það tilfinnanlegt að fá ekki nema lítinn frádrátt. Út af rökum þeim, sem hv. 11. landsk. studdi sína rökst. dagskrá með, þá vil ég benda honum á það, að þetta mál hefur þegar dregizt í 2–3 ár, og ég veit ekki betur en að milliþinganefnd sú, sem hafði skattamálin til meðferðar, sé þegar búin að skila af sér til ríkisstj., og gæti þetta mál þá dregizt í 2–3 ár enn, og óvíst þá, hvort það fengi greiðari afgreiðslu en nú. Ég get því ekki séð, að það sé hægt að skjóta sér á bak við þetta, ef menn halda á annað borð, að þessi breyting sé til bóta. - Önnur rök, sem hann færði fyrir rökstuddu dagskránni, voru þau, að tíminn sé mjög naumur til að koma þessum ákvæðum í framkvæmd, þar sem svo stutt sé til framtals. En ætli gæti þá ekki farið svo líka, ef málinu yrði frestað, að það drægist fram á árið '52 og yrði þá ekki síður seint fyrir? Ég geri því ekki neitt úr þeim rökum, sem hv. þm. færði til stuðnings sinni dagskrá, og vænti þess, að hv. þdm, greiði atkv. á móti henni.



Ég hefði viljað óska eftir því, að umr. yrði frestað í málinu, því að ég geri ráð fyrir, að fram komi brtt., sem ég skal þá gera grein fyrir á morgun.