Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 164 hef ég leyft mér ásamt hv. 2. þm. Reykn. að flytja till. til þál. um könnun á vissum þáttum heilbrigðisþjónustunnar með tilliti til hugsanlegs sparnaðar og enn betri þjónustu með breyttu starfsskipulagi. Þáltill. hljóðar svo: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að hlutast til um að fram fari könnun á skipulagi eftirgreindra þátta heilbrigðisþjónustunnar: 1) heimilislækningum, 2) sérfræðilæknisþjónustu, 3) þjónustu við sérstaka sjúklingahópa og 4) rekstri sjúkrahúsa með tilliti til þess, hvort hægt sé með skipulagsbreytingu að stuðla í senn að: a) enn bættri heilbrigðisþjónustu og b) umtalsverðum sparnaði. Í könnun þessari skulu eftirfarandi atriði sérstaklega tekin til athugunar: A) að greiðsla til heimilislækna eftir gildandi númerakerfi verði lögð niður, en þess í stað teknar upp greiðslur fyrir beint unnin læknisstörf eingöngu, B) að sérfræðileg læknisþjónusta verði í áföngum eingöngu unnin á sjúkrahúsum, jafnt fyrir þá sjúklinga, er þar liggja, sem og hina, er slíkrar þjónustu þarfnast án innlagningar á sjúkrahús, C) að sérfræðileg læknisþjónusta við sérstaka sjúklingahópa verði fastur líður í starfsemi einstakra sérdeilda við sjúkrahúsin og D) að samanburður verði gerður 5 ólíku rekstrarfyrirkomulagi sjúkrahúsa hérlendis sem erlendis með tilliti til þess, af hverju rekstrarfyrirkomulagi megi vænta bestrar og hagkvæmastrar nýtingar tækja, aðstöðu og vinnuafls miðað við íslenskar aðstæður. Athugun þessi fari fram í sambandi við yfirstandandi endurskoðun á lögum um heilbrigðisþjónustu og lögum um almannatryggingar.“ Í grg. með þessari þáltill. er getið helstu ástæðna fyrir flutningi hennar, og mun ég nú ræða þær nánar. Við skulum gera okkur fulla grein fyrir því, að heilbrigðisþjónusta er dýr. Þetta stafar af því að góð heilbrigðisþjónusta krefst mikils og vel menntaðs mannafla, einnig góðra tækja og mikils og góðs rýmis. Þá eru framfarir á sviði þessara mála mjög örar og því stöðug nauðsyn á viðhaldi og aukningu þekkingar alls starfsliðs, auk þess sem aukning og endurnýjun tækjabúnaðar og aðstöðu er óhjákvæmileg, þ.e.a.s. ef við eigum að geta tileinkað okkur þær öru framfarir er til bóta horfa. Það þarf varla að fara um það mörgum orðum, að ekkert velferðar- og menningarþjóðfélag víkur frá sér góðri heilbrigðisþjónustu, heldur hlýtur þvert á móti að reyna að efla hana og gera enn betri. Því hættir enginn á það að dragast aftur úr í framþróun á þessu sviði, enda væri þá kippt burt einni af styrkustu stoðum menningar- og velferðarþjóðfélagsins. Opinber útgjöld til heilbrigðis- og tryggingamála nema nú um 35% af heildarútgjöldum fjárlaga. Það er auðvitað mikil upphæð, en hins vegar ekki óeðlileg þegar málin eru gaumgæfilega athuguð, og raunar eru fjárframlög okkar til þessara mála ekki hærri en gerist meðal þeirra þjóða sem næstar okkur eru og við kjósum helst að miða okkur við. Okkur til hróss er vert að geta þess að heilbrigðisþjónustan í landinu er um margt með miklum ágætum, þótt á öðrum sviðum vanti mikið á að hún sé með æskilegasta móti. Ég tel fullvíst að við deilum ekki um það, að heilbrigðisþjónustu okkar viljum við hafa eins góða og mögulegt er og við viljum í því efni ekki spara nauðsynleg fjárútlát, en heildarútgjöld til þessara mála hljóta þó á hverjum tíma að takmarkast af getu þjóðarinnar sem hefur í fleiri horn að líta með útgjöld sín. Hins vegar er það mjög mikilvægt að í meðferð mikilla fjármuna sé þess gætt að fyrir þá fáist sem mest. Það gerist því aðeins að fyrir hendi sé hámarksnýting mannafla, tækja og aðstöðu sem óhjákvæmileg er og hlýtur að vera meira og minna fastur kostnaðarliður. En hagkvæmasta starfsskipulag ætti að tryggja bestu þjónustu og í raun sparnað, jafnvel beina lækkun á útgjöldum er gæfi þar með svigrúm til aukinna umsvifa og hraðari uppbyggingar og þá einkum á þeim sviðum þar sem við höfum heldur dregist aftur úr. Niðurstaðan af þessum 1. lið í grg. með þáltill. er því þessi: Vissum þáttum í heilbrigðisþjónustunni verður ekki breytt. Það mun stöðugt þurfa menntað vinnuafl, tæki og aðstöðu. Á þessum líðum verður ekki sparað og á ekki að spara, heldur að kappkosta að gera allt þetta svo úr garði sem best verður á kosið. Allur sparnaður, beinn eða óbeinn, er kominn undir hagkvæmasta starfs- og rekstrarskipulagi, og því er veigamikið að kannað sé annað fyrirkomulag en það, sem nú ríkir, og má þá marka framtíðarstefnu í ljósi niðurstöðu slíkrar athugunar. Í 2. lið grg. með þessari þáltill. kemur ljóst fram hve mikilvæg ákveðin stefnumörkun á þessu sviði er. Ef niðurstöður af könnun þeirri, sem hér er lögð til, yrðu á þann veg að annað starfsfyrirkomulag væri æskilegra en hið núverandi, yrði að hanna sjúkrastofnanir með tilliti til þess að slíku breyttu starfsskipulagi yrði við komið. Enda þótt nú sýnist um skeið næsta óhjákvæmilegt að nokkur töf verði á framkvæmdum á sviði heilbrigðismála, þá liggja fyrir áætlanir um byggingu eða stækkun sjúkrahúsa ásamt með byggingu sérstofnana fyrir sérstaka sjúklingahópa og aldraða, auk þess sem heilsugæslustöðvar munu rísa upp, og hér má ekki endalaust halda blint áfram við hönnun allra þessara stofnana án þess að menn hafi gert sér fulla grein fyrir því hvaða starfsskipulag henti best íslenskum aðstæðum, skapi besta þjónustu og sé hagkvæmast, því að slíku skipulagi hlýtur hönnun þessara stofnana að eiga að taka mið af. Raunar tel ég að könnun af því tagi, sem hér er lagt til, hefði átt að vera búin að fara fram fyrir langalöngu, þannig að við hefðum þegar valið þá leið, er við gætum talið besta, og byggðum upp okkar heilbrigðisstofnanir í samræmi við það. Í rauninni er það svo að við byggjum þær eðlilega nú svo að núverandi kerfi verði þar við komið, án þess að hafa gert okkur fulla grein fyrir því, hvort þetta er besta starfs- og rekstrarfyrirkomulagið. Niðurstaðan af 2. þætti þessarar grg. er því í stuttu máli sú, að við þurfum að hafa kannað gaumgæfilega hvaða starfsfyrirkomulag hentar best með tilliti til gæða þjónustunnar og hagkvæmni og haga síðan uppbyggingu sjúkrastofnana okkar þannig að því kerfi, er við veljum, verði þar við komið. Ég tel mig nú raunar búinn að gera grein fyrir því sem fram kemur í 3. líð grg., en vil þó rétt til viðbótar vekja athygli á því, að athugun af þessu tagi og niðurstöður hennar, hverjar sem þær yrðu, væru afar þýðingarmikil leiðbeining fyrir þá sem fjalla um fjárveitingar til heilbrigðismála. Slíkar niðurstöður væru gagnmerkar heimildir og mundu gera mönnum auðveldara að átta sig á því til hvers peningarnir fara og hvaða kostnaður í sambandi við menntun, aðstöðu og tæki er óhjákvæmilegur hverju sinni. Jafnframt mundi þetta varpa ljósi á það, hverja vinnu þarf og hvaða mannafla til þess að heilbrigðisþjónustan sé góð á sem flestum sviðum og sem næst eins góð og verða má, a.m.k. miðað við okkar aðstæður. Þeim, sem fjárveitingavaldið hafa, eru þessar leiðbeiningar orðnar mjög þarfar, því að fjárhæðirnar eru orðnar miklar og eðlilegt að þeir, sem ekki hafa aðstöðu til að þekkja þessi mál ofan í kjölinn, geri sér ekki alltaf fyllilega grein fyrir þeirri nauðsyn er liggur að baki ýmissa óska sem óhjákvæmilega hafa fjárútlát í för með sér. En hvernig skal svo þessi athugun framkvæmd? Í fyrsta lagi verðum við að gera okkur grein fyrir því að hér er um mjög viðamikið mál að ræða. Það er flókið og margslungið og verður ekki unnið nema til þess fáist hæfir starfskraftar, sem þýðir í rauninni að nauðsyn er sérstakrar fjárveitingar í þessu augnamiði. Ef ekki verður þannig að þessari athugun staðið er alveg ljóst að hún verður aldrei framkvæmd eða a.m.k. ekki með þeim hraða og með þeirri nákvæmni sem er alger undirstaða þess að hún sé einhvers virði og eitthvað sem hægt sé að byggja á. Í öðru lagi er ekki hægt að vinna að þessari athugun nema í fullri samvinnu við alla þá aðila sem hér eiga hlut að máli og hafa sumir hverjir mikilla hagsmuna að gæta og nýtt skipulag gæti haft misjafnlega mikil áhrif á. Þessir aðilar búa auk þess yfir mikilli reynslu vegna starfa sinna í heilbrigðisþjónustunni, og hlýtur þekking, er byggist á slíkri reynslu, að vera jafnmikilvæg og tölulegar upplýsingar og niðurstöður, því að það er nú einu sinni svo, að eitt er lög og reglur og annað framkvæmd þegar öllu er á botninn hvolft. Raunhæf niðurstaða af þessari athugun er fráleit nema þessa síðast talda atriðis sé gætt rækilega. Frá þessum tveimur þáttum verður alveg að ganga áður en lagt er upp í þessa athugun. Nú skal ég fara nokkrum orðum um þá þætti sem sérstaklega er óskað athugunar á. Hvað því viðkemur að greiðslur til heimilislækna eftir gildandi númerakerfi verði lagðar niður er vert að fram komi, til þess að fyrirbyggja allan misskilning, að ekki er lagt til hér að fólk hætti að hafa sérstakan heimilislækni eða heimilislækna við ákveðna heilsugæslustöð, heldur verði nú aðeins greitt fyrir beint unnin störf frekar en að fast gjald sé tekið af hverjum einstaklingi sem í samlagi er hjá viðkomandi heimilislækni. Engum getum skal að því leitt hvort þessara kerfa hefði í för með sér meiri fjárútlát, en ekki er ósennilegt að þetta gæti leitt til minnkunar á annarri þjónustu og þá jafnframt miklu dýrari. Hvað viðkemur sérfræðilegri læknishjálp almennt sem og sérfræðilegri læknishjálp við sérstaka hópa sjúklinga er litlu við það að bæta sem í till. stendur. Þessi þjónusta fer nú að miklu leyti fram utan sjúkrahúsa og er greitt fyrir sérstaklega af sjúkrasamlögum. Í till. er að því stefnt að þetta fyrirkomulag verði lagt niður, en sérfræðingar verði ráðnir að sjúkrahúsunum og þessi þjónusta fari þar fram sem hluti af þeirra fasta starfi. Augljóslega þýðir þetta verulega aukin umsvif hjá sjúkrahúsunum og einhverja aukningu hvað varðar rekstrarkostnað þeirra, en þar kæmi aftur á móti að niður féllu greiðslur sjúkrasamlaga fyrir þessa þjónustu. En ósagt skal látið, enda markmið könnunarinnar að komast eftir því, hvort þetta hafi lækkun á útgjöldum í för með sér í heild, þótt ástæða sé til þess að ætla að svo gæti orðið. En jafnframt ber á það að líta að með þessu fyrirkomulagi er líklegt að mun betri nýting fengist á aðstöðu, tækjum og dýrum mannafla og þar með betri þjónusta, m.a. stytting á biðtíma eftir sérfræðiaðstoð. Er hér annars um að ræða næstþýðingarmesta þátt þessa máls. Hvað viðkemur sérfræðilæknishjálp fyrir sérstaka sjúklingahópa er ekki lagt til hér að slíkir sjúklingahópar verði eingöngu í eftirliti hjá sérdeildum hinna einstöku sjúkrahúsa, eftir því sem við á, heldur séu það þeir, sem þurfa stöðugs eftirlits hjá sérfræðingi, en aðrir aðeins af og til, eftir því sem þeirra heimilislæknir telur nauðsynlegt, en annars er eftirlitið í hans hendi. Í sambandi við rekstrarfyrirkomulag sjúkrahúsa er ekki aðeins nauðsynlegt að athuga hvert þeirra hentar okkur best í ljósi tölulegra upplýsinga, fenginnar reynslu af því, sem við höfum, og þeim aðstæðum, sem við búum við, heldur er einnig nauðsynlegt að athuga hvort aukasamvinna sjúkrahúsa, ekki aðeins á Stór-Reykjavíkursvæðinu, heldur um landsbyggðina alla, og ákveðin skipting verkefna milli þeirra sé líkleg til bættrar þjónustu og aukinnar hagkvæmni. Er þetta langveigamesti þáttur þessarar könnunar. Kerfi það, sem við nú búum við viðkomandi fyrrgreindum þáttum heilbrigðisþjónustunnar, er að nokkru leyti til orðið með setningu laga og reglugerða og að nokkru leyti vegna atvikaþróunar. Þetta kerfi hefur reynst vel í mörgu, en miður á öðrum sviðum. Þeir, sem í kerfinu starfa, þekkja kostina og gallana, og án efa hafa allir þeir landsmenn, sem heilbrigðisþjónustu hafa þarfnast, einnig gert sér grein fyrir því hvar skórinn kreppir. Því miður fer hins vegar allt of lítið fyrir því að fólk geri sér ljóst það sem vel gengur þrátt fyrir allt og snurðulaust í kerfinu. Í fyrirhugaðri athugun er raunar alveg nauðsynlegt að niðurstöður byggðar á tölulegum upplýsingum og reynslu liggi fyrir viðkomandi ríkjandi kerfi. Kemur þetta reyndar af sjálfu sér því að við það verður viðmiðunin gerð. Núverandi kerfi er fjármagnað samfélagslega, en sú þjónusta, sem fram fer innan þess, er ekki nema að nokkru leyti útgreidd með sama hætti, en að öðru leyti er hún á grundvelli einkarekstrar þótt samningum sé sá rekstur háður. Vera má að athugun leiði það eitt í ljós að þetta fyrirkomulag henti best við okkar aðstæður og þjóni best hagsmunum allra þeirra sem hér eiga hlut að máli. Athugun sú, sem hér er farið fram á, beinist hins vegar fyrst og fremst að því hvort aukið samfélagslegt fyrirkomulag sé hagkvæmara öllum aðilum í lengd og bráð og beri því að færa starfsskipulag inn á þá braut í vaxandi mæli og að lokum algerlega. Auðvitað mundi slíkt fyrirkomulag ekki á neinn hátt vera því til fyrirstöðu að sérfræðileg læknisþjónusta færi fram eftir fyrirkomulagi einkarekstrar, en útgjöld vegna slíkrar þjónustu, hvort heldur hún yrði mikil eða lítil samhliða, yrðu þá óháð opinberum útgjöldum til heilbrigðismála. Vafalaust mætti enn benda á það rekstrarfyrirkomulag að heilbrigðisþjónusta væri eingöngu skipulögð sem einkarekstur, og ekki leggst ég gegn því að slíkt fyrirkomulag væri jafnframt kannað. En ég tel afar ósennilegt í ljósi þess mikla kostnaðar, sem þessari starfsemi er samfara, annars vegar og í ljósi nokkuð þrálátra rekstrarerfiðleika fyrirtækja hins vegar, að slíkt kerfi fái staðist hér í raun og tel ekki líklegt að við verði komið bestri og sem jafnastri þjónustu né heldur að í því væri að finna nokkra sparnaðarleið, því að sennilega yrði hið opinbera jafnan að hlaupa undir bagga og mundi vafalaust að lokum bera stærsta kostnaðarhlutfall og jafnvel ekki minni kostnað en þótt það hafi reksturinn allan beint með höndum. Auk þess hlýtur það að vera nokkuð ljóst mál, að þjónusta við sjúka á ekki að vera gróðavegur, en gróði er markmið alls einkarekstrar í raun, að hverju svo sem hann lýtur. Og þótt þetta geti verið framkvæmanlegt í hinum stóra heimi, þá yrði það allt miklu erfiðara hér þar sem hver er að heita annars frændi og vinur og landsbúar allir ein stór fjölskylda þegar á reynir. Ég vil undirstrika það, að ég tel að athugun af þessu tagi sé afar þýðingarmikil, og ég hef reynt að rökstyðja það með þessari framsögu minni. Hinu geri ég mér fulla grein fyrir, að enda þótt jákvæð niðurstaða fengist úr þessari könnun þarf margs að gæta í framkvæmdinni og hugsanlegri breytingu ef ákveðin yrði, auk þess sem henni væru verulegar skorður settar innan þeirrar uppbyggingar sem þegar er fyrir hendi. Hún verður hvort sem er tekið mið af því kerfi sem nú er ríkjandi, og það gæti því aðeins orðið um áfangaþróun að ræða, nýja stefnu í starfsskipulagi er kæmi til framkvæmda á nokkru tímabili. Ég vil segja það að lokum, að grundvöllur fyrir breyttu starfsskipulagi er fjölgun heimilislækna og bætt starfsaðstaða þeirra, og undir þetta hvort tveggja sýnist nú hilla. Þá er einnig mjög nauðsynlegt að á hverri heilsugæslustöð sé saman komin ákveðin samsetning læknisfræðilegrar þekkingar, ef ég má svo að orði komast, enda mundu þá slíkar stöðvar nánast geta annað öllu því, sem upp á kemur, og þeir sjúklingar, sem leita þurfa sérfræðiaðstoðar utan heilsugæslustöðvanna, yrðu tiltölulega fáir og þeim yrði best sinnt á því sem kalla mætti dagdeildir sjúkrahúsa og þaðan væru þeir lagðir inn á sjúkrahús sem þess þyrftu. Ég efast ekki um að þetta mundi stuðla að mjög bættri nýtingu sjúkrahúsanna. Það styttir bið eftir að hitta sérfræðinga og það styttir bið eftir því að komast á sjúkrahús þegar þess þarf með. Annað, sem einnig leiðir af þessu kerfi, er mjög mikilvægt, en það er að líkur yrðu fyrir því að miklu eðlilegri skipting yrði annars vegar í sérfræðinga og hins vegar þá sem legðu stund á heimilislækningar. Auk þess er mjög líklegt að með þessu fyrirkomulagi yrði engin sérgrein afskipt og sæmilega vel yrði séð fyrir mannafla í hverri sérgrein fyrir sig. Ég vil taka það fram að þetta fyrirkomulag hefur lítils háttar verið reynt hér á landi, og það liggur raunar þegar fyrir að að því er umtalsverður sparnaður og mikil bót á allri þjónustu hvað sjúklingunum við kemur. Hins vegar tel ég það ekki mitt að fara út í það nánar, enda lít ég svo á að það sé verkefni þessarar könnunar að komast eftir því hver hagkvæmni hugsanlega er að þessari breytingu og hvort æskilegt sé þá í framhaldi af því að haga uppbyggingu í samræmi við hana og koma inn á þessa braut hægt og bítandi. Herra forseti. Ég vil svo leyfa mér að óska þess að þegar umr. þessari lýkur verði þáltill. vísað til hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Hv. fyrri flm. þeirrar till., sem hér um ræðir, hv. þm. Sverrir Bergmann, 4. þm. Reykv., hefur nú í sinni greinargóðu ræðu gert fullnægjandi grein fyrir tilgangi okkar með flutningi till. Og það er eiginlega meira til gamans og fróðleiks sem mig langar til að bæta hér við örfáum staðreyndum varðandi þennan málaflokk. Í stofnskrá Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, sem Ísland er aðili að og fyrstu aðilarnir undirrituðu þegar árið 1946, segir svo: „Heilbrigði allra þjóða er frumskilyrði þess, að höndlað verði hnoss friðar og öryggis, og er komið undir fyllstu samvinnu einstaklinga og ríkja.“ Þar segir enn fremur: „Útbreiðsla þekkingar meðal allra þjóða á gæðum læknisfræði, sálarfræði og skyldra vísinda er undirstaða fyllstu aukinnar heilbrigði.“ Fáum Evrópuþjóðum ætti að vera mikilvægi þessara orða stofnskrár Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar ljósara en einmitt okkur. Við erum þjóð sem öldum saman bjó við hörmulegt heilsufar og tileinkuðum okkur áratugum seinna en nágrannaþjóðirnar ýmsar umbætur og nýjungar í læknisfræði og skyldum vísindagreinum. Þetta var af ýmsum ástæðum, fyrst og fremst af fátækt, einangrun og harðbýli landsins, en einnig eins og stofnskráin segir, vegna skorts á samvinnu einstaklinga og ríkja og vegna skorts á útbreiðslu þekkingar um læknisfræði og skyldar greinar. Þegar þjóðin hafði búið í þessu landi í 1000 ár, þá má segja að heilbrigðisþjónusta hafi verið hér á algeru frumstigi. Árið 1874 voru hér tvö sjúkrahús, sjúkrarúmin samtals 30, þ.e.a.s. eitt sjúkrarúm á hverja 2360 íbúa. Þá var í landinu einn læknir á hverja 4500 íbúa. Þótt þá hafi verið liðin meira en 100 ár frá því að við eignuðumst fyrsta landlækninn, þá hafði heilbrigði landsmanna þó ekki enn tekið verulegum stakkaskiptum, en þó vorn heilbrigðishættir aðeins að færast í meira menningarhorf þá. Árið 1874 voru landsmenn rúmlega 70 þús. og þá var barnkoma okkar um 380/00. en er nú um 19.60/00. Manndauði var þá 240/00 en er nú 6.90/00. Ungbarnadauði var þá 240 af 1000 fæddum börnum, en nú deyja 10.6 af hverjum 1000 fæddum innan eins árs. Um sama leyti var ungbarnadauðinn og fleiri atriði, sem ég gat um áðan, nærri helmingi hagstæðari í nágrannalöndum okkar heldur en hjá okkur. Um þetta leyti fór aftur á móti að hilla undir fjármagn til heilbrigðisþjónustunnar, og á fyrsta fjárhagstímabili landsins, eftir að það hafði fengið fjármálastjórnina í sínar hendur, er varið til læknaskipunar og heilbrigðismála úr landssjóði um 43 aurum á hvert mannsbarn í landinu. Árið 1976 mun þessi tala verða milli 50 og 60 þús. á hvert mannsbarn, þ.e.a.s. það, sem fyrir 100 árum voru 43 aurar á mann, er núna milli 50 og 60 þús., og segja má að til heilbrigðisþjónustunnar muni varið alls 240 þús. á fjögurra manna heimili í landinu árið 1976. Það mætti ætla að mikla og góða þjónustu fengjum við fyrir allt þetta í fármagn, enda er það svo. Ég sagði áður að við hefðum verið sein að taka við okkur í þessum efnum. En á þessari öld hafa orðið alger umskipti hvað læknisþjónustu snertir. Nú höfum við um áratugi notið jafngóðrar eða betri heilbrigðisþjónustu en nágrannar okkar, og alllengi höfum við verið jafnlanglífir og þeir. Það má því segja að það aukna fjármagn, sem runnið hefur til heilbrigðisþjónustunnar, hafi ásamt aukinni skipulagningu og þekkingu skilað frábærlega góðum árangri. Um þær breytingar, sem orðið hafa á þessu tímabili, má enn fremur geta þess, að fyrir 100 árum höfðum við einn lækni á 4500 íbúa. En nú höfum við einn lækni á hverja 600 íbúa. Þar að auki verður að geta þess, að læknar hafa nú sér til aðstoðar öfluga og vel menntaða stétt heilbrigðisstarfsfólks sem nánast var ekki til fyrir 100 árum, að ljósmæðrum undanskildum. Fyrir 100 árum höfðum við eitt sjúkrarúm á hverja 2360 íbúa. Nú munum við hafa eitt sjúkrarúm á hverja 800 landsmanna þannig að á þessu hefur orðið gífurleg breyting. 1874 var meðalævi íslenskra karla 341/2 ár og kvenmanna 39 ár, en árið 1974 var meðalævi íslenskra karla um 71.2 ár og kvenna 76.7. Árið 1874 dóu 240 af 1000 fæddum börnum innan eins árs, en 1974 dóu 12 af 1000 fæddum. Þannig mætti halda áfram að rekja framfarir okkar í heilbrigðamálum, sigra sem eru svo stórfelldir að á hálfri öld höfum við færst úr einn neðsta sæti Evrópulanda á þessu sviði upp í það að vera nærri jafnir þeim bestu. En þetta hefur að sjálfsögðu ekki náðst baráttu- og átakalaust. Þegar við fyrir einni öld höfðum aðeins 30 sjúkrarúm í landinu, þá var fjarri því að þau væru að jafnaði fullsetin. Fólkið í landinu hafði einfaldlega ekki efni á því að liggja í sjúkrarúmunum. En nú um áratuga skeið hefur okkar tryggingalöggjöf skapað öllum landsmönnum það öryggi að fátækt og auraleysi hamla varla möguleikum okkar til þess að njóta nauðsynlegrar læknishjálpar eða sjúkralegu. En eins og síðasti ræðumaður gat um, góð heilbrigðisþjónusta er dýr og nærri 35% af ríkisútgjöldum okkar fara til heilbrigðis- og tryggingamála. Enn fremur er það svo, þótt slíkar gífurlegar umbætur hafi orðið eins og ég hef þegar getið um, að enn eru vanræktir þættir til hjá okkur. Það er ýmislegt sem betur mætti fara og með aukinni hagræðingu og samvinnu innan okkar heilbrigðisþjónustu mætti um bæta. Það er þess vegna sem þessi till. er flutt og til að rannsaka gaumgæfilega kostnaðarhlutfallið milli ýmissa þátta lækninga og hvort mætti hagræða því á einhvern hátt til bættrar þjónustu án kostnaðarauka. Að sjálfsögðu fer lækning flestra þeirra, er veikjast, fram utan sjúkrahúsa. Aftur á móti fá sjúkrahúsin þau tilfelli til meðferðar sem ekki tekst að lækna heima. Athuganir sýna hins vegar að langmest af kostnaðinum við heilsugæslu eru daggjöld sjúkrahúsa. Svo yfirgnæfandi er þessi kostnaðarliður að áætlun 1976 gerir ráð fyrir 8 milljörðum 120 millj. í daggjaldakostnað af 11 milljarða 600 millj. kr. heildarkostnaði. Sú könnun, sem við flm. leggjum til að framkvæmd verði og fyrri flm. hefur nú rækilega gert grein fyrir, miðar m.a. að því að finna út á hvern hátt mætti bæta aðstöðuna til rannsókna og lækninga utan sjúkrahúsa og á þann hátt draga úr þörfinni fyrir hina dýru sjúkrahúsvist. Það má segja að verið sé að vinna mikið að bættri þjónustu utan sjúkrahúsa og þá fyrst og fremst með byggingu heilsugæslustöðvanna. En þar fylgir þó sá böggull skammrifi að svæðið, þar sem meira en helmingur landsmanna býr, mun nú um 1–2 áratugi a.m.k. verða verulega útundan á þessu sviði. Er trúlegt að það muni há okkar heilbrigðisþjónustu á þessu þéttbyggða svæði mjög verulega og ástæða er til að það verði einnig vel kannað hvernig draga má úr áhrifum þeirrar tafar, þannig að við getum einnig bætt heilbrigðisþjónustu hér með eðlilegum hætti. Varðandi athugun á rekstri sjúkrahúsa er ekki nokkur vafi á því að þar er grundvöllur fyrir miklum umbótum ef allir leggjast á eitt um að nýta og skipuleggja sem best það starf sem þar er unnið. Ekki verður annað sagt en að athugun í þessu efni hafi oft og lengi farið fram, en það er nú einhvern veginn svo að takmarkaður hefur árangurinn verið, og því er ekki að neita að það er kannske einna frekast þarna sem ætla má að hilli undir verulegan sparnað, því að talið er af þeim, sem best þekkja til, að skortur á samstarfi og samvinnu hái okkar heilbrigðisþjónustu innan sjúkrahúsanna og til þess að bæta þarna um muni þurfa nokkra endurskipulagningu. Sem dæmi um þætti, sem hafa orðið útundan hjá okkur, þá er öllum ljóst að árum saman hefur verið mjög erfitt að fá hér pláss fyrir hjúkrunarsjúklinga og einkum þá sem eru mjög illa farnir. Og þetta er ekki alltaf vegna plássleysis, heldur er eins og enginn vilji þessi erfiðu tilfelli hafa hjá sér, og það er að sjálfsögðu skipulagsatriði, sem verður að leysa, að tryggja það að þeir, sem kannske hafa einna helst not fyrir plássin, fái að njóta þeirra. Enn fremur eru alþekktir erfiðleikar áfengissjúklinga, en vonandi rætist nú eitthvað úr þeim málum hvað sjúkrahúspláss snertir þegar Vífilsstaðaspítalinn verður tekinn í notkun. Þannig mætti halda áfram að telja upp örðugleika sem við eigum við að stríða, - örðugleika sem í mörgum tilfellum mætti ráða bót á án þess að plássum yrði verulega fjölgað og án þess að kostnaðarauki yrði af. Það hafa á undanförnum áratugum orðið miklar breytingar á sjúkdómum og meinum okkar í heild. Og einn er sá liður, sem við höfum ekki minnst á í okkar till., en sannarlega getur haft mikil áhrif á aðstöðu okkar heilbrigðisþjónustu í framtíðinni, og það er heilsugæslan. Það er í raun og veru hörmulegt, að þrátt fyrir það að við höfum ráðið niðurlögum margra þeirra sjúkdóma sem fyrir nokkrum áratugum ollu flestum dauðsföllum og legudögum hjá okkur, þá er samt ekkert lát á þörfinni fyrir lækna og sjúkrarými. Og það er sjálfsagt að kanna hvað það er sem þessu veldur, hvaða sjúkdómar það eru sem hafa skotið upp kollinum, hvaða þjóðfélagshópar verða helst fyrir barðinu á þeim. Þegar við förum að hugsa um þessi mál, þá rekum við fljótt augun í atriði sem eru nátengd nútíma lífsvenjum og eiga stóran þátt í því, hve þörfin fyrir sjúkrarúm er mikil, og munu áður en langt um líður fara að hafa veruleg áhrif á ævilengd okkar ef ekkert verður aðhafst. Þeir hópar, sem ég hef m.a. í huga, eru þessir. Í fyrsta lagi reykingafólk. Þetta fólk mun í vaxandi mæli fylla sjúkrahúsin í framtíðinni vegna lungnasjúkdóma, vegna hjarta- og æðasjúkdóma. Í öðru lagi áfengissjúklingar og aðrir vímugjafasjúklingar. Þetta er stærra heilbrigðisvandamál en menn gera sér yfirleitt grein fyrir. Áfengisneytendur eru tíðir gestir sjúkrahúsa, m.a. vegna magakvilla, vegna heilarýrnunar, vegna æðakölkunar, vegna lifrarsjúkdóma og siðast, en ekki síst vegna geðtruflana og svo seinast sem áfengissjúklingar á þar til gerðum stofnunum. Í þriðja lagi eru það svo slysin og þá ekki síst umferðarslysin. Þau eru, eins og vitað er, margháttuð og margs konar, taka í vaxandi mæli upp rúm sjúkrahúsanna og skilja oft eftir sig hörmulega örorku, sem hefur ósegjanleg áhrif á framtíð þess fólks sem fyrir henni verður. Í fjórða lagi er það offita og ofbeldi sem er vaxandi heilbrigðisvandamál vegna ýmissa samverkandi þátta. Má þar geta um að okkar störf krefjast nú minni orku en áður var, minni hreyfinga, og þetta veldur því að fólki hættir til að verða of feitt. Samfara bættri fjárhagsafkomu til matarkaupa hefur vinna okkar breyst þannig að við reynum minna á okkur, hreyfum okkur minna og á sama tíma étum við gjarnan meira. Í fimmta lagi eru svo atvinnusjúkdómar sem eru samfara nýjum atvinnugreinum og nýjum efnum sem meðhöndluð eru. Verða þeir í æ ríkari mæli orsök til örorku og sjúkdóma. Þetta eru þó aðeins fáar af þeim orsökum sem liggja til okkar miklu sjúkrarúmaþarfar nú, og margar af þessum orsökum voru ekki fyrir hendi áður fyrr í eins ríkum mæli og nú er a.m.k. Afleiðingin af þessu öllu saman er svo sú, að okkur sárvantar sjúkrarúm, enda þótt við höfum allt að því jafnmörg sjúkrarúm og nágrannalönd okkar hafa. Þegar svo er, þá er líka ástæða til að kanna hvernig á að leysa þann vanda, því að það eru til fleiri en ein leið til úrbóta ef sjúkrarúm vantar, t.d. sú leið, að byggja yfir fleiri sjúkrarúm, í öðru lagi að nýta betur þau sjúkrarúm sem fyrir eru, í þriðja lagi að fækka þeim sjúklingum sem þurfa sjúkrahúsvistar, sbr. það sem ég hef áður sagt um umbætur í heimilislækningum, og í fjórða lagi að fækka þeim sem missa heilsuna með betri heilsugæslu og meiri heilsuvernd. Þetta var nú það helsta sem ég vildi við bæta. Ég vil svo leggja áherslu á það að við höfum mikla reynslu af því að heilsugæslan hefur komið okkur að mjög miklum notum, t.d. í baráttunni við berklana. Það var fyrst þegar við fórum að leita eftir sjúkdómum á byrjunarstigi sem við fórum að sjá verulegan árangur af starfinu og fórum að verða þess varir að við þyrftum ekki lengur endilega að fjölga sjúkrarúmum, heldur að sjúkdómurinn hjá hverjum einstaklingi tók skemmri tíma en áður hafði verið.



Herra forseti. Ég ásamt 4 öðrum hv. þm. flyt till. til þál. á þskj. 187 um rannsóknir og hagnýtingu á sjávargróðrinum við Ísland. Þar er lagt til að Alþ. skori á ríkisstj. að skipa 5 manna n. til þess að gera till. um aðgerðir til að efla rannsóknir á sjávargróðrinum við Ísland, annars vegar með tilliti til uppeldisstöðva nytjafiska og hins vegar með hagnýtingu sæþörunga fyrir augum. Skulu þrír nm. skipaðir samkv. tilnefningu þannig að Hafrannsóknastofnunin, Háskóli Íslands og Iðnþróunarstofnun Íslands tilnefni einn mann hver aðill, en tveir nm. skulu skipaðir án tilnefningar og skal annar þeirra vera formaður n. Þá er gert ráð fyrir að n. þessi ljúki störfum fyrir næsta þing. Það er svo að við strendur Íslands vaxa sjóþörungar á breiðu belti sem nær frá flæðarmáli niður á 20 faðma dýpi um það bil Landsmenn hafa frá alda öðli haft mikil not af þessum gróðri, enda er víða mikið um hann við strendur landsins. Þang og þari var mikið notað til fóðurs, áburðar og eldsneytis, en fjörugrös og söl til manneldis. Hefur margt verið skrifað um nytsemi þessara þörunga. Af eldri ritum má nefna ritgerð Jóns lærða sem var uppi 1574–1650, en hann skrifaði ritgerð um þarategundir. Latneska ritgerð um söl skrifaði Þorkell Vídalín árið 1674. Ritgerð um þang- og þarategundir er eftir Bjarna Pálsson frá 1729, ritgerð um söl eftir Magnús Ketilsson frá 1775 og ritgerð um ætar þarategundir eftir Magnús Stephensen frá 1808. Enn fremur er mikið um íslenska þörunga og nytsemi þeirra í bók Björns Halldórssonar, Grasnytjar, frá 1783 og í sjóþarafræði eftir Lyngbye sem kom út árið 1819. Fyrstu tilraunir til vísindalegrar þekkingar á íslenskum sjóþörungum er að finna í bók um náttúrusögu Íslands eftir N. Mohr frá 1786. Er þar getið um 65 tegundir af þörungum, langflest sæþörungar. Í riti Odds læknis Hjaltalins, Íslensk grasafræði, sem kom út að tilhlutan Bókmenntafélagsins árið 1830 og var sú fyrsta í sinni röð á íslensku, eru taldar 57 tegundir þörunga. Eru þeim gefin þar íslensk nöfn. Árið 1861 kom út í Edinborg íslensk flóra eftir enskan grasafræðing; W. L. Lindsay. Þar er getið um 89 tegundir þörunga, mest sjóþörunga. Meiri háttar athuganir á íslensku sæflórunni hefjast á síðari hluta 19. aldar með ritgerð Strömlets: Om algevegetationen ved Islands Kuster, sem kom út í Gautaborg árið 1886. Strömfelt ferðaðist um Island sumarið 1883 og er verk hans byggt á þeirri rannsóknarferð. í riti þessu er getið tegunda sem voru þá nýjar vísindunum, einkum frá í jörðum austanlands. Öllu stærra skref er stigið þegar dr. Helgi Jónsson byrjar rannsóknir sinar á sjávargróðrinum við Ísland árið 1894. Dr. Helgi hefur manna mest rannsakað íslenska þörunga. Hann hefur skrifað fjölda ritgerða um þetta efni, aðalverk hans eru: The marine algae of Iceland, sem kom út á árunum 1902–1903 og fjallar um tegundasamsetningu sæflórunnar, alls um 200 tegundir og The marine algal vegetation of Iceland, sem kom út árið 1912, þar sem rakin er eftir megni útbreiðsla tegundanna meðfram ströndum landsins, beltaskipting þeirra og samfélagshættir. Síðara ritið var doktorsritgerð Helga, sem hann varði við Hafnarháskóla árið 1910. Á íslensku skrifaði Helgi tvær ritgerðir um þörunga í Búnaðarritið. Það var árin 1906 og 1918. Er þar lýsing á 17 helstu nytjaþörungum og greiningarlykill til að þekkja þá í sundur. Mikilvægt framlag til íslenskra þörungarannsókna er líka verk Ernst Östrups um kísilþörunga í sjó, Marine Diatoms from the Coasts of Iceland, sem kom út árið 1916. Eru þar taldar 209 tegundir. Sýnishornunum, sem Östrup byggði sínar rannsóknir á, var þó ekki safnað af honum sjálfum, heldur af ýmsum náttúrufræðingum, íslenskum og dönskum. En eftir þetta verður um hálfrar aldar hlé á rannsóknum sjávargróðursins við Ísland. Sumarið 1963 hóf dr. Sigurður Jónsson rannsóknir á íslenskum sjóþörungum í sumarleyfi frá starfi við Sorbonneháskóla í París. Rannsóknir þessar voru gerðar sumpart á eigin vegum og sumpart fyrir styrk frá Alþ. Voru þær í beinu framhaldi af rannsóknum dr. Helga. Þær stefndu að könnun afskekktra og áður órannsakaðra fjörusvæða í eyjum og á annesjum viða kringum landið. Árið 1971 fékkst styrkveiting frá Atlantshafsbandalaginu til rannsókna á sæflóru Íslands bæði frá fræðilegu og hagnýtu sjónarmiði. Var gerður út 8 manna fransk-íslenskur leiðangur kringum landið undir stjórn dr. Sigurðar Jónssonar og Sigurðar V. Hallssonar efnaverkfræðings. Megináhersla var lögð á könnun djúpgróðursins, dýptardreifingu hans, tegundasamsetningu og efnismagn. Var nú í fyrsta skipti beitt köfun á íslandi til beinna rannsókna á botngróðrinum. Bækistöðvar voru settar upp í skólum á ýmsum stöðum vestan- norðan- og austanlands og djúpið kannað bæði frá landi og sjó. Leiðangurinn var búinn ágætum tækjum, þannig að úrvinnsla gagna fór mestmegnis fram strax. Mikilsverðar upplýsingar fengust um sjóflóruna í þessum leiðangri. Niðurstöður þessara rannsókna birtust í ritgerð eftir dr. Sigurð Jónsson og B. Caram, Nouvel Inventaire des Algues Marines Benthiques de I'Islande, sem kom út á Akureyri árið 1972 í grasafræðitímaritinu Acta Botanica Islandica. Í þessari ritgerð eru samanteknar allar Íslenskar sjóþörungategundir sem vitað er um að vaxi við strendur Íslands. Margar þeirra höfðu ekki fundist áður. Á sama tíma hefur dr. Sigurður Jónsson fylgst með þróun sjávargróðursins, sem er að vaxa upp í Surtsey, og gert samanburðarkönnun á sjógróðri í Vestmannaeyjum. Niðurstöður þessara athugana hafa birst í Surtseyjarskýrslunum. Auk þess hefur hann skrifað ritgerðir bæði í íslensk og erlend tímarit um nýjungar í Íslensku sæflórunni svo og um æxlun og æxlunarferla vissra grænþörunga við Island. Þá ber að minnast á hagnýtar rannsóknir sem Sigurður V. Hallsson hefur unnið að alla tíð siðan árið 1957. Hefur hann unnið mest af þessum rannsóknum að eigin frumkvæði og á eigin vegum, en notið styrks opinberra aðila, svo sem Rannsóknaráðs, raforkumálastjóra, sem nú heitir orkumálastjóri, eða Orkustofnunar og fleiri aðila. Þessar rannsóknir Sigurðar V. Hallssonar hafa einkum snúist um tekju, vinnslu, efnainnihald og uppskerumöguleika á vissum nytjaþörungum. Með þessum rannsóknum sínum, tilraunum með vinnsluaðferðir og markaðsathugunum tókst honum að leggja grundvöll að nýjum atvinnurekstri þar sem er þörungavinnslan að Reykhólum. Af meiri háttar rannsóknum seinni ára skal enn fremur getið athugana sem bandarískur þörungafræðingur, W. A. Adey, hefur gert á kalkþörungagróðrinum við Ísland. Hefur hann mjög bætt vitneskju manna í þessum efnum og skrifað ritgerðir þar að lútandi, m.a. í greinaflokk Vísindafélags Íslendinga. Það var árið 1968. Þá hefur júgóslavnesk kona, Ivka Munda, mikið ferðast um fjörur landsins undanfarin ár og safnað sýnum. Hefur hún skrifað ritgerð um útbreiðslu algengustu sjóþörunga við Ísland. Þekking manna á íslensku sæflórunni hefur vissulega aukist á siðari árum. Hins er þó að gæta, að rannsóknir á sjávargróðrinum hafa mest verið framkvæmdar fyrir framtak einstakra manna sem sáu nauðsyn á áframhaldandi rannsóknum. En í dag er hvergi unnið að almennri rannsókn hinna botnlægu sjóþörunga við íslenskar rannsóknastofnanir. Mörg verkefni eru því enn óleyst. Þau krefjast ýmist frumathugana eða endurmats í ljósi nýrra aðferða og breyttra viðhorfa. Rannsóknir á sjávargróðrinum eru bæði undirstöðurannsóknir eða beinar vísindarannsóknir og hagnýtar rannsóknir. Hinar beinu vísindarannsóknir á sjávargróðrinum varða grundvallaratriði, svo sem líf, vöxt og æxlun þessara lífvera. Hér er um að ræða bæði botnlæga sjóþörunga og svifþörunga. Hinir botnlægu sjóþörungar mynda aðalstöðvar lægri dýra, sem eru fæða fiska, skjólstöðvar fyrir ungfisk og aðalstöðvar sumra fisktegunda, svo sem hrognkelsis. En svifþörungar hafa sína grundvallarþýðingu sem frumáta hafsins, svo að ekki er að ófyrirsynju, að kalla þá gresjur hafsins, svo sem hinn merki sjávarlíffræðingur Prescott nefnir fyrirbærið. Ekki þarf hér að ræða um þjóðhagslegt mikilvægi vísindalegra rannsókna á sjávargróðrinum við Island. Þar sem þær varða undirstöðutíma undir höfuðatvinnuvegi þjóðarinnar, sjávarútveginum. Engin þjóð á meira undir vísindalegum rannsóknum á þessum vettvangi en einmitt íslendingar. Við verðum sjálfir að annast þær rannsóknir. Ekki er hægt nema að takmörkuðu leyti að byggja á almennum vísindalegum rannsóknum á sjávargróðri sem annars staðar er framkvæmdur. Það verður að gera rannsóknir á sjávargróðrinum við Ísland með tilliti til íslenskra aðstæðna. Hér er mikið verk að vinna og margþætt. Þessar rannsóknir á sjávargróðrinum stefna að heildarsamantekt um íslensku sæflóruna og þar með að bættri vitneskju manna um lífið í sjónum við Island. Þetta verk þolir ekki bið. Við höfum heildarsamantekt um fiska, um fugla, um spendýr og um landflóruna, en enn vantar sæflóru Íslands. Hagnýtar rannsóknir á sjávargróðrinum við Ísland eru og í hæsta máta aðkallandi verkefni. Við höfum þegar hafið það starf með rannsóknum þeim á þara og klóþangi, sem voru undanfari þörungavinnslunnar að Reykhólum. Þar er um að ræða gott dæmi um þýðingu þörunga sem hráefnis fyrir mikilvæga framleiðslu, þar sem eru alginöt sem eru mikilvægur þáttur í margs konar efnaiðnaði, allt frá tannkremi niður í skósvertu. Miklir möguleikar eru í sambandi við hagnýtingu kalkþörunga, sem eru í miklu magni t.d. í Arnarfirði og Ísafjarðardjúpi. Úr kalkþörungum er framleitt kalk til áburðar á tún. Hér er hrópandi verkefni fyrir hagnýtar rannsóknir. Söl og fjörugrös er jafnvel ekki að forsmá til manneldis nú á dögum frekar en í gamla daga. Ein þörungategundin, purpurahimna, finnst hér við land sums staðar í stórum stíl. Japanir sækja svo mjög í purpurahimnu að þeir rækta hana til manneldis og þykir hún herramannsmatur. Þeir tímar mættu vissulega koma að við seldum japönum ekki einungis loðnu til matar, heldur og purpurahimnu í ríkum mæli. Þannig má lengi drepa á möguleika sem kunna að felast í hagnýtingu sjávargróðursins við Island. En til þess að svo verði þarf hagnýtar rannsóknir og vísindalegar rannsóknir. Þar þarf og að koma til margvísleg tæknileg þekking og markaðsöflun. Undirstöðurannsóknir eða vísindarannsóknir og hagnýtar rannsóknir á sjávargróðrinum við Ísland varða annars vegar uppeldisstöðvar nytjafiska, viðgang fiskstofnanna og þar með framtíð sjávarútvegsins í landinu og hins vegar varða þær hagnýtingu sjávargróðurs sem hráefnis til iðnaðarframleiðslu. Hér er því um að ræða eitt hið mikilvægasta mál sem hugsast getur. Íslendingar hafa ekki efni á að láta reka á reiðanum í þessu máli. Við höfum líka á að skipa hæfustu mönnunum og stofnunum sem til þarf. Í dag hefur Hafrannsóknastofnunin því hlutverki að gegna að rannsaka lifnaðarháttu og lífsskilyrði sjávargróðurs. Starf stofnunarinnar hefur í þessu sambandi beinst að rannsóknum á svifþörungum, en ekki að skipulögðum rannsóknum á botnlægum sjávargróðri. Við líffræðistofnun verkfræði- og raunvísindadeildar Háskóla Íslands er kennsla í þeim vísindum sem varða sjávargróðurinn. Við flm. þessarar þáltill. teljum að þetta starf þurfi að efla frá því sem nú er. Við teljum og að til þurfi að koma markviss starfsemi sem miðar að hagnýtingu sjávargróðurs til iðnaðarframleiðslu og eðlilegt að það starf sé á vettvangi Iðnþróunarstofnunar Íslands sem hefur það markmið að efla íslenskan iðnað og iðnþróun. Án þess að við flm. þessarar till. ætlum okkur að segja n. þeirri fyrir verkum, sem gert er ráð fyrir að fái það verkefni að gera till. um aðgerðir til að efla rannsóknir á sjávargróðrinum, þá er það ekki ætlan okkar að það þurfi að vera nauðsyn að koma á fót nýrri stofnun til að vinna að þessum mikilvægu málum. Þvert á móti verður að ætla að hagkvæmast sé að þær stofnanir, sem fyrir hendi eru og eðlilegt er að annist þessi verkefni, séu efldar svo sem nauðsyn krefur til þess að málum þessum sé borgið. En taka verður jafnframt upp heildarstjórn og samræmdar aðgerðir svo að nútímavísindi og tækni verði hagnýtt sem best á svo mikilvægum vettvangi sem hér er um að ræða fyrir atvinnuvegi og lífsbaráttu þjóðarinnar. Þess vegna er till. þessi til þál. lögð fram. Herra forseti. Að lokinni þessari umr. legg ég til að þáltill. þessari verði vísað til hv. atvmn.



Herra forseti. Eftir þessa hjartnæmu ræðu fyrir auknum rannsóknum hlýt ég að standa upp, þótt ekki væri nema sem framkvæmdastjóri Rannsóknarráðs, og þakka fyrir. Reyndar hafa verið fluttar æðimargar till. til þál. um auknar rannsóknir. Ég hefði heldur viljað heyra þessar raddir við afgreiðslu fjárlaga og heldur viljað sjá flm. greiða atkvæði með auknu fjármagni til rannsókna fremur en t.d. styrk til Kaupmannasamtakanna. En vonandi batnar þetta. Við sjáum fram á stórum betri tíma. Ég tek undir það, að ákaflega mikil þörf er á auknu fjármagni. Upplýst var af hæstv. menntmrh. að við íslendingar verjum 0.5% til vísinda og erum þar í flokki með portúgölum og grikkjum, og þykir sumum sá félagsskapur ekki góður. Fluttar hafa verið till. um víðtæka leit að nýjum fiskstofnum sem við eigum að veiða í stað þorskstofnsins. Undir það tek ég. Þetta er ákaflega stórt og mikilvægt mál. Það hafa verið fluttar hér till. um heyþurrkun. Ég tek undir það. Það er mjög mikilvægt mál fyrir íslenskan landbúnað og íslenskt þjóðarbú. Flutt var í Ed. till. um leit að úthafsrækju. Það er einnig mikilvægt mál. Ég spurði Ingvar Hallgrímsson fiskifræðing að því í morgun hvort hann vildi ekki láta okkur í té umsögn. Hann sagði að það væri velkomið: en látið þið mig þá fá 8 millj. kr. og mannskap, þá skulum við gera þetta. - Ætti þetta sé ekki kjarni málsins? Það vantar viða 8 millj. kr. og mannskap til að framkvæma þessar rannsóknir. Þetta verða menn að sjálfsögðu að hafa í huga. Nú er flutt till. til þál. um rannsóknir og hagnýtingu á sjávargróðrinum við Island. Tek ég undir að það er ákaflega mikilvægt og stórt mál, þótt ég þori ekki að taka mér í munn þan orð að hér sé um að ræða: „eitt mikilvægasta mál sem hugsast getur.“ Þetta má vera mjög mikilvægt mál þó að það sé ekki svo stórt. Málin eru nefnilega æðimörg stór, og ég gæti þulið hér yfir ykkur í allt kvöld hugmyndir íslenskra vísindamanna um stór mál. En ég hef ekki heyrt einn einasta þeirra, sem flytur sitt mál, telja það „eitt mikilvægasta mál sem hugsast getur“, - jafnvel ekki eitt mikilvægasta mál sem hugsast getur. Ég hef rætt við Harald Ásgeirsson forstjóra Rannsóknastofnunar byggingaiðnaðarins um ýmislegt sem hefur farið úrskeiðis í íslenskum byggingaiðnaði. Hann telur það hafa kostað okkur hundruð millj. kr. vegna skorts á rannsóknarfé og við séum enn þá að gera þar vitleysur. Getur ekki verið að það sé líka eitt mikilvægasta mál, sem hugsast getur, að búa betur að þeim rannsóknum? Og þannig mætti lengi telja. En þótt ég bendi nú á þetta, þá er ég ekki að draga úr því að rannsóknir á íslenskum sjávargróðri eru mjög mikilvægar og eru eitt af mörgum mikilvægum málum sem við íslendingar þurfum að sinna betur. Ég get því miður ekki heldur tekið undir það í grg. að við eigum líka á að skipa hæfustu mönnum og stofnunum sem til þarf. við eigum ágætar stofnanir og ýmsa sem gætu sinnt þessu, en við höfum því miður ekki fullan aðgang að þeim sem við að mínu mati þyrftum að fá, dr. Sigurð Jónsson, sem mikið hefur verið nefndur hér, því að hann er búsettur erlendis. Staðreyndin er nefnilega sú, að mörg af þeim mikilvægu málum, sem hafa verið upp tekin hér á landi, hafa þróast í kringum hæfustu mennina. Við getum farið yfir rannsóknaverkefni eftir rannsóknaverkefni - og hvernig hafa þau orðið til? Hæfir menn hafa komið, Íeitað eftir störfum. Þeir hafa ávallt fengið störf. Það hefur stundum tekið nokkuð langan tíma að skapa þeim góðan starfsgrundvöll, en það hefur smám saman tekist, og þeir hafa unnið fjölmargir mikilvægustu og ágætustu störf. Ef dr. Sigurður Jónsson vill flytja til landsins, þá mun ekki standa á því að stofnanir hér, margar, vilji taka við honum og veita honum starfsaðstöðu. Hann kemur hingað til lands annað slagið og flytur fyrirlestra við Háskóla Íslands, og vonandi koma þaðan menn sem taka upp þetta mikilvæga mál. Ég segi að hér séu ýmsar stofnanir sem gætu sinnt þessu. Náttúrufræðistofnun Íslands er ætlað samkv. lögum að sinna grundvallarrannsóknum á náttúru þessa lands. Náttúrufræðistofnun Íslands hefur því miður ekki á að skipa manni á þessu sviði, en vildi mjög gjarnan geta fengið slíkan mann, og ég er viss um að það væri bægt að skapa slíkum manni þar starfsaðstöðu ef hann væri fáanlegur. Líffræðistofnun Háskólans sinnir einnig mikilli starfsemi á þessum sviðum. Hún þarf að leita til útlanda, eins og ég hef nefnt, til þess að fá fyrirlestra haldna hér á þessu sviði. Þar er áreiðanlega grundvöllur til þess að skapa góðum manni starfsaðstöðu. Hafrannsóknastofnunin er með náskylda starfsemi, rannsóknir á sjávarlífi, og er enginn vafi á því að það er mikill áhugi á að koma upp slíkri starfsemi ef maður hæfur að hennar mati fengist til þess. Þar hefur oft verið veitt starfsaðstaða fyrir erlenda vísindamenn sem hingað hafa komið, t.d. dr. Ivka Munda, sem nefnd var af hv. flm. þessarar till. Nokkuð var minnst á og í grg. er minnst á mikilvægt starf Sigurðar V. Hallssonar. Ég tek undir það að hann hefur unnið ákaflega mikið starf á þessu sviði af mikilli þrautseigju, næstum því þrjósku og oft við erfiðustu aðstæður allt frá 1957. Sagt er að hann hafi að mestu unnið störfin að eigin frumkvæði og á eigin vegum. Í Verkfræðingatali segir að vísu að Sigurður V. Hallsson hafi verið starfsmaður Orkustofnunar 1957 –1961. Mér finnst einnig satt að segja of lítið gert úr þeim styrkjum sem hafa runnið til þessara mála. Samkvæmt reikningum Orkustofnunar hefur verið varið til þararannsókna einhverju fjármagni á hverju ári frá 1958 til 1968, t.d. á árinu 1966 431 307 kr. Þeir, sem eru klókir í vísitölureikningi geta margfaldað þessa tölu. Þetta er nokkuð mikil fjárhæð 1966. 1967 varði Orkustofnun til þessara rannsókna 273 597 kr. og 1968 175 810 kr. Það skal tekið fram að þetta var á vegum raforkumálastjóra, það var ekki Orkustofnun, eins og hún heitir nú. Árið 1968 urðu nokkur tímamót, þá óskaði sú stofnun eftir því að Rannsóknaráð ríkisins tæki við þessum athugunum, þar sem svo segir í lögum um Rannsóknaráð að það skuli beita sér fyrir athugun á nýtingu náttúruauðæfa landsins til nýrra atvinnuvega og atvinnugreina. Um þessar rannsóknir var samstarf árið 1968. Þá varði Rannsóknaráð til þessa 141793 kr. í þessu skyni, og voru þessar fjárhæðir notaðar til þess að gera yfirlitsskýrslu um það sem til þess dags hafði verið gert. Sigurður V. Hallsson gerði þá skýrslu. Það er mikil bók og falleg og kostaði enda töluvert fé í krónum þess árs. Síðan jókst þetta ákaflega mikið, þannig að 1969 var varið til þessara rannsókna 1 042 332 kr. á vegum Rannsóknaráðs ríkisins og 1970 3120 667 kr. Þannig er haldið áfram, fyrst og fremst til 1972, en smáupphæð loks 1973 og 1974, sem er ekki teljandi, en samtals var varið í þessu skyni 5 041 674 kr. og 20 aurum. Þetta er satt að segja töluvert mikið fé, mjög mikið af því fé sem Rannsóknaráð hefur haft úr að spila, þannig að sett hefur verið mikið í þessar rannsóknir og ég vil leggja á það áherslu - að mínu mati miklu meira en fram kemur í grg. með þessari þáltill. Ég tel mér skylt að leiðrétta það hér. Þarna kemur einnig fram að að slíkum rannsóknum var unnið á vegum Surtseyjarfélagsins. Ég vil nú ekki þylja allt of margar tölur, en get, ef flm. óskar upplýst að þar var um verulegt fjármagn að ræða. Það var hins vegar fyrst og fremst erlendur styrkur sem fékkst frá Bandaríkjunum í þessu skyni, og var unnið fyrir það fé að mínu mati mjög athyglisvert starf sem dr. Sigurður Jónsson hafði forustu um. Nefndur er jafnframt styrkur frá Atlantshafsbandalaginu. Ég ætla ekki heldur að nefna verulegar fjárhæðir sem Þörungavinnslan við Breiðafjörð hefur varið í þessu skyni. Hún hefur látið rannsaka þann gróður sem hún hyggst nýta,. látið kortleggja hann, og þó að það þurfi eflaust enn að endurtaka og gera betur, þá var miklu fjármagni varið til þessa, og það er von mín að sú verksmiðja geri það áfram. Ég get tekið undir það að halda verður þessum rannsóknum áfram. Nýta má mjög margar tegundir þörunga, og get ég vísað í það sem hv. flm. sagði um það. Ég efast hins vegar mjög um að verksmiðja eins og þörungavinnslan verði reist annars staðar hér á landi. Menn kunna að vera mér ósammála um það, en það er staðreynd, sem ekki verður hrakin, að aðstaða til slíkrar vinnslu er langtum betri við Breiðafjörð en nokkurs staðar annars staðar hér á landi. Þar nýtur t.d. jarðhitans og bar er meiri þörungagróður en annars staðar. Hins vegar eru ýmsar aðrar - ef við getum kallað það smærri tegundir - aðrar tegundir sem nýta má, og það er einmitt mjög um það talað hjá Þörungavinnslunni að reyna að brúa t.d. dauðan tíma, sem þar verður, til vinnslu á þessum ýmsu tegundum þörunga. Og þarna getur orðið sá kjarni sem vonandi vex og verður að alhliða vinnslu íslensks sjávargróðurs. Ég held að við hljótum báðir og raunar öll; sem hér erum, að geta sameinast um það. Kalkþörungar við Arnarfjörð hafa verið skoðaðir og ýmsar skýjaborgir byggðar í kringum það. Ég kalla það skýjaborgir vegna þess að menn með hagnýta þekkingu hafa athugað það mál og telja ekki vera hagkvæman grundvöll til þess að nýta þessa kalkþörunga, því miður. Það hefði verið óskandi. Og ég verð að taka undir það, sem hv. þm. Jón G. Sólnes og Albert Guðmundsson og aðrir ágætir kapítalistar segja gjarnan við okkur í iðnn. þessarar stofnunar, að einhver arðsemisgrundvöllur þarf að vera fyrir öllum framkvæmdum. Það er einnig nauðsynlegt að skoða í þessu sambandi. Ég vil svo taka undir það, sem hv. frsm. sagði; að óhemjumikið starf er óunnið við kortlagningu eða skráningu íslensk sjávargróðurs og það þarf nauðsynlega að vinna. En svo er einnig, því miður, á fjölmörgum öðrum grundvallarsviðum íslensks gróðurs. Ég efast ekki um að hv. þm. gæti flutt þáltill. um rannsóknir á t.d. íslenskum sveppum og gæti þá vakið athygli á því að þar er jafnvel enn þá miklu minna starf unnið. Þó að þeir séu litlir og virðist ekki miklir að sjá, þá eru þeir þó mjög mikilvægir í lífkeðjunni. Þannig mætti nefna fjölmargar aðrar gróður- og líftegundir sem hafa verið allt of lítið rannsakaðar. Þetta er því miður satt, við höfum ekki haft bolmagn til þess og menn hafa orðið að vega og meta og reyna að velja þær rannsóknir sem þýðingarmestar hafa verið taldar hverju sinni fyrir það takmarkaða fjármagn sem fyrir hendi hefur verið. Lagt er til að skipuð verði n. til að skipuleggja þetta, eins konar þörungaráð, mætti kannske kalla það. Það er náttúrlega ekki von að hv. þm. vildi vísa slíku t.d. til Rannsóknaráðs ríkisins eða þess háttar stofnunar, þó að þar sitji ýmsir ágætir menn, eins og hv. þm.. sessunautur fyrsta flm. Þetta á að gera til þess að tryggja heildarstjórn segir í grg. En þarf enga heildarstjórn á milli þessarar rannsóknar og annarra rannsókna? Á bara að tryggja heildarstjórn á þörungarannsóknum eða sjávargróðursrannsóknum? Þarf ekki heildarstjórn yfir rannsóknastarfseminni í heild o.s.frv.? Háskóli Íslands t.d., honum er treyst til að fjalla um undirstöðurannsóknir, og ég er sannfærður um að það væri skynsamlegt að gera Háskólanum kleift að skipuleggja undirstöðurannsóknir á breiðum grundvelli og skapa þannig heildarstjórn. Mér sýnist þetta orð, heildarstjórn, vera notað í tíma og ótíma í ákaflega furðulegum skilningi. Þetta er engin heildarstjórn, þetta er aðeins mjög takmörkuð stjórn á mjög þröngu sviði. Ég held að það eigi ekki að skipa n. hér. Ég held að hvetja eigi góða menn til að sækja um starf við þessar stofnanir sem hafa verið nefndar. Ég er sannfærður um að þeir geta fengið þar starf og starfsaðstöðu, og þá munu menn ganga í það að tryggja fjármagn til þessara mjög mikilvægu rannsókna. Ég tel mér skylt að geta þess að lokum, að mér hefur borist bréf frá dr. Ivka Munda út af þessari þáltill. Það er að vísu stílað til raunvísindadeildar Vísindasjóðs, en barst til mín. Hún óskar eftir að því verði komið á framfæri að í grg. hafi flm. láðst að geta um ýmiss konar starf, mikilvægt starf sem hér hefur verið unnið, eins og t.d. um hennar starf, Friedmanns, Adeys, Wik-Sjöstedts o. fl. Skylt er að taka fram að hv. þm. bætti nokkuð úr þessu í framsöguræðu sinni. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð. Ég vil aftur lýsa ánægju minni með áhugann á þessum málum og þeirri einlægu von minni og trú að vel verði tekið undir till. sem koma frá íslenskum rannsóknastofnunum um aukið fé til íslenskra vísinda.



Herra forseti. Ég varð nú fyrir nokkrum vonbrigðum með minn ágæta félaga, hv. 2. þm. Vestf. Mér fannst liggja illa á honum og hann hefði ýmislegt á hornum sér. Þó sagði hann að ég hefði haldið hjartnæma ræðu, svo að hann hefði nú mátt gleðjast yfir því. En það hefur sýnilega ekki dugað. Það var furðulegt margt sem hann sagði. Hann sagði í upphafi sinnar ræðu að hann hefði frekar kosið, að mér skildist, að þessi till., sem hér er til umr., hefði komið fram við afgreiðslu fjárl. Till. felur ekki í sér nein fjárútgjöld, nema þá þóknun til nm., og það tíðkast ekki að flytja slíkar till. sem þessar við afgreiðslu fjárl. Ég verð að upplýsa þennan hv. þm. um það. Hann sagði að kjarni málsins væri að það vantaði peninga. Auðvitað þarf peninga til allra hluta. En við erum ekki að ræða hér hvernig eigi að efla rannsóknir á sjávargróðrinum við Ísland. Við erum ekki að tala um það hér. Við erum að tala um að fá skipaða n. til þess að gera till. um það. Ég hefði nú haldið að það hefði mátt bíða að ræða fjármálin þar til þær till. sæju dagsins ljós. Þá hafði þessi þm. orð um að það hefði verið furðulegt af mér að telja þetta mál eitt hið mikilvægasta mál sem hugsanlegt væri. Það sagði ég í framhaldi af því þegar ég var búinn að segja að einmitt þetta mál varðaði uppeldisstöðvar nytjafiska og viðgang fiskstofnanna. Honum finnst einkennilegt að ég segi að það sé eitt af okkar þýðingarmestu málum. Ég held að þessi hv. þm. hafi verið meira en lítið miður sín þegar hann var með svona nöldur í svo þýðingarmiklu máli sem hér er um að ræða. Þá segir hann að við höfum hvorki á að skipa hæfustu mönnum né stofnunum til að vinna þetta verk. Það er hans skoðun. Ég held að þær stofnanir, sem við tilgreinum í þáltill. og er ætlað að tilnefna menn í þessa væntanlegu n., það séu allt hinar merkustu og hæfustu stofnanir. Þar á ég við Hafrannsóknastofnunina, Háskóla Íslands og Iðnþróunarstofnun Íslands. Hv. 2. þm. Vestf. talar eins og það sé eitthvert hneyksli að ég skuli halda þessari skoðun fram. Svo vék hann nokkrum orðum að dr. Sigurði Jónssyni, og það var ærið tilefni til þess. En hann sagði: Hann starfar erlendis. Auðvitað er það rétt. Auðvitað er það mjög alvarlegt mál að einn færasti vísindamaður, sem nú er uppi á þessu sviði, skuli starfa erlendis. Hins vegar er það staðreynd að þó að svo sé, þá hefur þessi maður afrekað það á undanförnum árum að vinna aðalstarfið sem hefur verið unnið í vísindalegri rannsókn á þessu sviði, eins og ég kom að í minni ræðu. Þá vék hv. þm. að öðrum heiðursmanni sem ég minntist einnig á, Sigurði Hallssyni efnaverkfræðingi. Hann sagði í sambandi við það, að það væri lítið gert úr styrkjum sem hann hefði fengið, ég hefði lítið gert úr því. Ég sagði einmitt að hann hefði verið styrktur af opinberum stofnunum og nefndi sumar þeirra. En ég fór ekki að telja upp þessar upphæðir í krónum. Ég get vel unnt hv. þm. Vestf. að gera það, eins og hann gerði ef hann telur að það sé eitthvert innlegg í þetta mál. Hann sagði um störf Sigurðar V. Hallssonar hins vegar að hann hefði skrifað mikla bók sem hefði verið falleg og kostað mikið fé. Þá þurfti hann í leiðinni að telja það eftir. Já, það er margt skrýtið sem kom fram í ekki lengri ræðu en hv. 2. þm. Vestf. hélt hér. Mér þykir leitt að þurfa að vera að svara þessu, því að ég vil meina að þetta sé þessum hv. þm. ákaflega óeðlilegt, að tala eins og hann gerði hér áðan. Hann hafði flest á hornum sér. Hann sagði að hann efaðist um að verksmiðja eins og þörungaverksmiðjan að Reykhólum verði reist annars staðar. Það kann vel að vera að slík verksmiðja verði ekki reist annars staðar. Ekki var ég að halda því fram. En það er um margs konar hagnýtingu að ræða á sæþörungum við Ísland aðra en varðar þörungaverksmiðjuna á Reykhólum. Það er ekki slíkt höfuðmál í þessu sambandi að við þurfum að miða framtíðarrannsóknir við það. Hv. þm. má ekki halda það þó að hann sé núna stjórnarmaður í þessari verksmiðju. Svo vék hann að kalkþörungunum sem ég minntist á að væru t.d. í miklu magni í Arnarfirði og Ísafjarðardjúpi. Hann sagði að þetta væru skýjaborgir. Ég get sagt hv. þm. það, að ég tel mig geta sagt að hér sé um raunhæft verkefni að ræða, og ég er illa svikinn ef það verður ekki tekið á þessum málum þannig. Það verður gaman að sjá hv. 2. þm. Vestf. segja í Arnarfirði og við Ísafjarðardjúp, þegar þeir tímar renna upp, að þetta séu skýjaborgir. Það eru furðulegar slíkar fullyrðingar sem þessar. Þá sagði hann að mér væri eiginlega sæmra - ég gat ekki skilið hann öðruvísi - að flytja. till. um rannsóknir á íslenskum sveppum. Hvað eiginlega þarf nú þetta að koma til? Í hvaða samhengi er það við þessa till.? Geta nokkrir fundið það út? Nei, það er erfitt að finna það út. Þetta á sennilega að vera eitthvað lítilsvirðandi um þá till. sem hér er, –ég segi sennilega, ég skal ekkert fullyrða um þá skýringu. Það kemur sennilega engin skýring nokkurn tíma á því. Þá sagði hv. þm. að hér væri ekki um neina heildarstjórn að ræða. Ég sagði í minni ræðu að það þyrfti að koma á heildarstjórn í þessum efnum til þess að væri hægt að vinna markvisst og skipulega að framgangi þessara mála: Þá spyr þessi hv. þm.: Hvað er heildarstjórn? Það er ekkert sagt hvað er heildarstjórn, segir hann. Þetta er undir lok ræðu hans. Hann er engu nær um hvað till., sem hann er að tala um, fjallar. Hún fjallar um það, að skipa sérstaka n. til þess að gera till. um það m.a. hvernig þessi heildarstjórn á að vera. Nú svo segir hv. 2. þm. Vestf. að hann sé á móti því að skipa n. í þetta. Þá vitum við það, hann er á móti því. Þá fór hann að tala um hina júgóslavnesku konu, Ivka Munda. Hún hafði skrifað honum bréf og kvartað undan því að ég hefði ekki nefnt hana á nafn í grg. Fyrr má nú veral Það getur verið að hv. 2. þm. Vestf. sé sérstakur umboðsmaður Munda, og það er ekkert við því að segja. En ég hélt að þessi hv. þm. væri það þingvanur að hann gerði sér grein fyrir að í einni grg., hvort sem er með frv. til l. eða með þáltill., er ekki hægt að nefna alla hluti sem koma við málinu sem um er að ræða. Ég veit ekki til þess að það sé gert. Ég nefndi ekki í grg. minni nafn eins einasta erlends manns sem hefur unnið að þessum málum á síðustu árum. Ég gerði það ekki, og ég gerði engan mun á vinkonu hv. 2. þm. Vestf. Ivka Munda, og öðrum En er nú þetta eitthvert atriði í þessu máli? spyr ég. Hvað er þetta? Hvað hefur komið yfir hv. 2. þm. Vestf., að bregðast svo við jafnsaklausri till. og hér er, en líka þýðingarmikilli? Ég skal ekki fullyrða um það. En hann þurfti eitthvað að segja í upphafi ræðu sinnar sem formaður Rannsóknaráðs og eitthvað sagði hann í Íok ræðu sinnar um að það væri ekki svo sem lagt til að Rannsóknaráði væri falið þetta. Nei, hann hefði sennilega verið með því, en það mátti ekki skipa nefnd. Getur það þá verið að hv. 2. þm. Vestf. taki sig svo hátíðlega sem formann Rannsóknaráðs að hann telji óeðlileg vinnubrögð að flytja till. um að viss mál sem meðhöndluð þannig að það sé skipuð sérstök n. í þau, að að þessi mál séu þess eðlis að það mætti hugsa sér að Rannsóknaráð fjallaði um þau? En það eru engin lög um það. Ætlar þá þessi hv. þm. að setja upp sama hundssvip ef það kemur fram till. um að skipa menn í n. til þess að fjalla um ákveðið málefni, við skulum segja húsnæðismál, vegna þess að Rannsóknaráð ríkisins hefur haldið ráðstefnu um húsnæðismál? Væri nokkur goðgá að flytja till. þar sem gert væri ráð fyrir að skipuð yrði nefnd til þess að athuga einhverja sérstaka þætti sjávarútvegsins þó að Rannsóknaráð ríkisins hafi haldið ráðstefnu um sjávarútvegsmál? Svona mætti halda áfram með iðnaðarmál, og ég hef einhvers staðar heyrt að það yrði bráðum ráðstefna um landbúnaðarmál. Samkvæmt þessu er Rannsóknaráði ríkisins ekkert mannlegt óviðkomandi. Það er e.t.v. ekkert nema gott um það að segja. En ég held að verkefni Rannsóknaráðs séu nú samt ekki svo víðtæk. En ef Rannsóknaráðið getur afrekað þetta allt fyrir utan það, sem því er sérstaklega falið á hendur samkvæmt íslenskum lögum, þá er ekkert nema gott um það að segja. En hv. 2. þm. Vestf. og formaður Rannsóknaráðs má ekki komast í illt skap þó að það komi fram till. hér á hv. Alþ. um að skipa sérstaka n. til þess að vinna að einhverjum málum, jafnvel þó að þau kunni kannske á einhvern hátt að snerta þá starfsemi sem Rannsóknaráðið lætur einkum til sín taka. Ég vona að okkur hv. 2. þm. Vestf. verði ekki þetta að miklu misklíðarefni. Ég trúi því naumast að hann muni beita áhrifum sínum hér á hv. Alþ. til þess að koma í veg fyrir að jafnþýðingarmikil þáltill. og sjálfsögð sem hér er um að ræða nái fram að ganga.