Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir, er flutt til staðfestingar á brbl. nr. 73 frá 1. júní 1970, en með þeim brbl. var útflutningsgjald af freðfiskflökum og öðrum afurðum samkv. 1. tölul. 2. gr. hækkað úr 1360 kr. í 1500 kr. á tonn. Þá var gjald samkv. 2. tölul. hækkað úr 3% í 4% af fob-verði frá 1. jan. 1971, og frá sama tíma var heimilað að draga frá fob-verðmæti saltsíldar vegna umbúðakostnaðar kr. 300 fyrir hver 100 kg innihalds. Með þessu frv., eins og það lá upphaflega fyrir hv. Ed., var gert ráð fyrir þeirri breytingu frá brbl. og áður gildandi ákvæðum, að útflutningsgjald af óverkuðum saltfiski lækki og verði magngjald eins og af freðfiski í stað 7% gjalds af fob-verðmæti. Jafnframt hækki magngjald úr 1500 kr. í 1900 kr. á lest. Talið er, að með þessari breytingu ættu útflutningsgjöldin í heild að hækka lítillega að krónutölu, en þó um mun lægra hlutfall en nemur hækkun á verðlagi afurða. Þegar útflutningsgjöld voru ákveðin með l. nr. 79 31. des. 1968, að afstaðinni gengisbreytingu, var höfð hliðsjón af því, að saltfiskframleiðsla var talin búa við hagstæðari rekstrarskilyrði en freðfiskvinnsla. Á þeim grundvelli var útflutningsgjald af saltfiski ákveðið mun hærra en gjald af freðfiski. Þessi munur er ekki talinn vera fyrir hendi nú og því eðlilegt að jafna gjöldin. Önnur breyting frá brbl. og fyrri ákvæðum er sú, að útflutningsgjald af söltuðum grásleppuhrognum verður nú 6% af fob-verði. Hækkar það um 1.7% miðað við 1500 kr. á tonn í magngjald áður. Útflutningsgjöld af grásleppuhrognum hafa verið lág miðað við útgjöld Tryggingasjóðs vegna báta, sem stunda grásleppuveiðar, en auk þess er breytingunni ætlað að stuðla að frekari vinnslu hrognanna innanlands, þ. e. a. s. niðurlagningu. Sú atvinnugrein er talin geta átt mikla framtíð, en á við að etja harða samkeppni af hálfu erlendra aðila, sem vinna úr íslenzku hráefni. Ég vil enn fremur geta þess, til viðbótar við það, sem ég hef nú rakið, að í meðferð hv. Ed. á þessu máli var gerð sú breyting, að saltsíld, sem áður hafði verið í 8% gjaldflokki, var færð í 6% gjaldflokk, og í stað þess, að áður hafði verið gert ráð fyrir, að draga mætti frá vegna umbúðakostnaðar saltsíldar 300 kr. á tunnu, var sú tala í meðförum Ed. hækkuð í 500 kr. á tunnu. Ég vil enn fremur leyfa mér að rifja upp, hvernig gjald, sem á er lagt samkv. þessum l., skiptist eða til hvaða þarfa útvegsins það rennur. Í fyrsta lagi fara til greiðslu á vátryggingariðgjöldum fiskiskipa samkv. reglum, sem sjútvrh. setur, 80%. Í öðru lagi til Fiskveiðasjóðs 12.7%. Í þriðja lagi til Fiskimálasjóðs 3.5%. Í fjórða lagi til byggingar haf- og fiskirannsóknarskips 2%. Í fimmta lagi til bygginga Rannsóknastofnunar sjávarútvegsins 0.8%, og í sjötta lagi til Landssambands ísl. útvegsmanna 0.5% og í sjöunda lagi til samtaka sjómanna samkv. reglum, sem sjútvrn. setur, 5%. Það er á þessari upptalningu auðsætt, að þetta gjald er með nokkuð sérstökum hætti. Meginpartur af því, eða þau 80%, sem renna til þess að greiða tryggingagjöld fiskiskipa, eru á lögð samkv. óskum frá útvegsmönnum, sem hafa viljað hafa þann hátt á greiðslu tryggingagjalda af fiskiskipum, að gjald til þess að standa undir þeim væri tekið sem útflutningsgjald. Að öðru leyti sést af upptalningunni, að allt, sem þetta gjald gefur, rennur í einu eða öðru formi til þarfa sjávarútvegsins sjálfs. Herra forseti. Sjútvn. hefur kynnt sér þetta frv. og orðið sammála um að mæla með samþykkt þess, en einstakir nm. hafa þó áskilið sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Ég vil láta það koma fram, að vegna þess, hve stór hluti af gjaldi þessu rennur til Tryggingasjóðs fiskiskipa, fékk n. á sinn fund forstjóra sjóðsins, Jón Erling Þorláksson, og fékk hjá honum upplýsingar um stöðu sjóðsins. Þær upplýsingar sýna, að á s. l. ári hafa tekjur og gjöld sjóðsins í fyrsta skipti staðizt á, eða því sem næst. En þegar rakið er aftur til ársins 1966, byrjaði þessi sjóður á þann veg, að tekjur hans voru um 6 mánuðum á eftir gjöldunum, og sá hali hefur að staðaldri haldizt hjá sjóðnum og heldur farið vaxandi. Samkv. því, sem forstjóri sjóðsins upplýsti sjútvn. um, svarar þessi hali nú til 7 mánaða mismunar tekna og gjalda. Ástæðan til þess að brbl., sem vitnað var til hér áðan, voru sett, er einmitt sú, að það þótti ástæða til að gera ráðstafanir til að bæta nokkuð hag þessa sjóðs. Ég vil geta þess út af framkominni brtt. frá hv. 4. þm. Austf., að það hefur verið nokkuð til umr. hjá sjútvn. að undanþiggja niðursoðnar og niðurlagðar vörur algerlega þessu gjaldi. Á móti því mælir sú röksemd, þótt menn séu í sjálfu sér hlynntir því að stuðla að eflingu þess iðnaðar, að þetta gjald er, eins og ég áðan sagði, á lagt til þess að standa fyrst og fremst undir greiðslu á tryggingagjöldum fiskiskipa. Þess vegna mætti segja, ef einhver ein grein sjávarútvegsins væri algerlega undanþegin gjaldinu, að þá greiddu þeir bátar, sem veiða fyrir þá framleiðslugrein, engin tryggingagjöld. Ég hef þess vegna fyrir mitt leyti ekki viljað taka undir þessa tillögu, en það stendur þannig á, að sjútvn. hefur til meðferðar annað frv., þ. e. frv. um Aflatryggingasjóð, þar sem gert er ráð fyrir tvenns konar útflutningsgjaldi. Það er í fyrsta lagi 1.4% útflutningsgjald á fob-verðmæti sjávarafurða, sem rennur í Aflatryggingasjóð sjálfan, og í öðru lagi 1.5% útflutningsgjald, sem rennur í svokallaða áhafnadeild Aflatryggingasjóðs. En segja má, að áhafnadeildin sé svipað fyrirbrigði eins og tryggingasjóðurinn. Þar er um það að ræða, að teknar eru af útveginum í heild miklar upphæðir til þess að standa undir ákveðnum hlutum, þ. e. a. s. fæðiskostnaði sjómanna, eða þeim hluta af fæðiskostnaði, sem útvegsmenn hafa skuldbundið sig til að greiða. Ég hef í sambandi við þessi tvenn gjöld gert á því athugun, að það geti komið til greina hvað þau snertir að taka tillit til niðursuðu og niðurlagningar þannig, að álagningu gagnvart þeirri starfsemi verði hagað þannig, að gjöldin til Aflatryggingasjóðs og áhafnadeildar verði ekki hærri en svarar því magngjaldi, sem greitt er til Tryggingasjóðs fiskiskipa og þeirra annarra aðila, sem þess gjalds eru aðnjótandi. Það er mun vægara gjald en prósentugjöldin til Aflatryggingasjóðs og áhafnadeildar, sem samanlagt nema 23/4 úr prósentu. Með tilliti til þessa treysti ég mér ekki fyrir mitt leyti til þess að mæla með fram kominni brtt. hv. 4. þm. Austf., en ég mun, eins og ég hef þegar sagt, taka þetta mál upp í sambandi við Aflatryggingasjóð og áhafnadeildina. Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, fyrir hönd sjútvn. að mæla með samþykkt frv.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. sjútvn. á þskj. 455 með almennum fyrirvara eða áskilið mér rétt til þess að flytja eða styðja brtt. Meginástæðan fyrir þessum fyrirvara mínum er sú, sem hér hefur komið fram á Alþ. æði oft áður, þegar þessi mál hafa verið rædd, að ég er andvígur því kerfi, sem hér er um að ræða, og þar af leiðandi meginstofn þeirra útflutningsgjalda, sem þetta frv. fjallar um. Ég álít, að það eigi að stefna að því að lækka útflutningsgjöldin á sjávarafurðum mjög verulega frá því, sem nú er, og það eigi að leggja niður þetta almenna vátryggingakerfi, sem nú er byggt upp með þeim hætti, að fiskiskipin greiða gjöld til þessa tryggingakerfis í hlutfalli við framleiðslumagn sitt eða verðmætaöflun. Ég álít, að þetta kerfi sé á margan hátt óeðlilegt og óæskilegt og skoðun mín í þeim efnum hefur sem sagt ekki breytzt frá því, sem hér hefur komið fram áður. Það er orðið býsna athyglisvert að taka eftir því, að útflutningsgjöld á sjávarafurðum munu nú vera farin að nálgast 800–900 millj. kr. á ári. Þau 80% af útflutningsgjaldinu sjálfu, sem renna til vátryggingakerfisins, munu nema á þessu ári samkv. áætlun 357 millj. kr. En þar er sem sagt aðeins um að ræða 80% af þessu svo nefnda útflutningsgjaldi, en til viðbótar við það koma svo önnur útflutningsgjöld, sem heita öðrum nöfnum, eins og sérstök útflutningsgjöld til Aflatryggingasjóðs og áhafnadeildar Aflatryggingasjóðs, en til þeirra aðila munu renna gjöld, sem nema í kringum 300-400 millj. kr. á ári eins og nú er komið. Það er mín skoðun, að þessi háttur með útflutningsgjöldin sé rangur og það beri að losa sig við þetta. En nú er yfirleitt enn stefnt í öfuga átt, því að enn er verið að hækka þessi gjöld, og það er alveg greinilegt, að öll tilhneiging er sú, að þetta hækki svo að segja frá ári til árs. Kerfin eru þannig uppbyggð, að þau munu gjarnan kalla á það. Það er býsna athyglisvert líka í sambandi við þetta frv., sem er í rauninni staðfesting á brbl., sem gefin voru út á s. l. ári, að þá voru sett brbl., sem miðuðu að því að hækka útflutningsgjaldið á sjávarafurðum, vegna þess að það væri fyrirsjáanlegur halli, en í ljós kemur, að einmitt þetta ár, árið 1970, er eina árið, sem þetta tryggingakerfi hefur jafnmiklar tekjur og útgjöld. En samt er þotið til að setja brbl. til þess að hækka útflutningsgjaldið og það á þeim tíma, sem verðmæti útflutningsins fór bæði vaxandi og einnig jókst að verðmætum. Ég tel því, að það hafi ekki verið bein þörf á því að setja þessi brbl., en hitt er hins vegar rétt, að það kom vitanlega til mála að gera vissar breytingar á l., koma þar fram ýmsum lagfæringum, sem ég tel, að felist þó í þessu frv. eins og það kemur nú frá Ed. og frá sjútvn. þessarar d. Í frv. felst þó leiðrétting í nokkrum gr., sem nauðsynlegt var að vinna að. Ég hafði flutt hér brtt. við frv. á þskj. 460, þar sem ráð var fyrir því gert að fella niður útflutningsgjöld með öllu á niðursoðnum og niðurlögðum sjávarafurðum. Ég tel, að þar sé um slíka framleiðslu að ræða, að það sé full ástæða til þess að undanþiggja hana þessum gjöldum. Þessi framleiðsla er ung að árum hér og reynsla er heldur lítil. Hér er yfirleitt um nýgræðing að ræða í okkar framleiðslukerfi, og það mun yfirleitt standa glöggt, eins og oft vill verða með þá, sem eru að byrja og verða að glíma við margvíslega byrjunarerfiðleika, að það stendur svo glöggt, að við sjálft liggur, að verksmiðjurnar séu ekki reknar með fullum afköstum og sumar hverjar eru það alls ekki. Ég tel því, að það sé full ástæða til þess að hlífa þessari framleiðslu við þessum sérstöku útflutningsgjöldum. En þar sem það liggur fyrir, eins og hér kom fram hjá frsm. sjútvn., að n. hefur enn til athugunar að létta með einum eða öðrum hætti útflutningsgjöldum af þessari framleiðslu, t. d. að lækka þau gjöld, sem renna til Aflatryggingasjóðs og áhafnadeildar, þá mun ég draga aftur þessa till. mína á meðan málið er í athugun hjá sjútvn. En ég tel, að það sé full þörf á því að draga úr skattlagningu á þessari framleiðslugrein. Ég get því stutt fyrir mitt leyti þær leiðréttingar, sem ég tel, að felist í þessu frv. frá því, sem verið hefur, en er andvígur allri hækkun á þessum gjöldum og er andvígur þessu kerfi sem heild.



Herra forseti. Iðnn. hefur haft þetta mál til athugunar og m. a. rætt við þá Guðmund Magnússon prófessor og Ágúst Valfells verkfræðing, en þeir hafa aðstoðað iðnrn. á ýmsan hátt við undirbúning þessa máls. Með frv. er að því stefnt, að ríkisstj. beiti sér fyrir stofnun hlutafélags, er hafi það að markmiði að kanna aðstæður til þess að reisa og reka olíuhreinsunarstöð hér á landi og stuðla að því, að slíku fyrirtæki verði komið hér á stofn. Er ríkisstj. heimilað að leggja fram 5 millj. kr. hlutafé og veitt er ríkisábyrgð fyrir láni allt að 5 millj. kr. Þó að þegar hafi verið mikið undirbúningsstarf unnið í þessu sambandi, þá verður enn að framkvæma mikið og kostnaðarsamt undirbúningsstarf til viðbótar og rannsóknir. Um marga valkosti er að ræða, sem hver um sig getur haft sína kosti og sína galla. Ef stærð stöðvarinnar væri miðuð svona nokkurn veginn við íslenzkan markað eingöngu, er talið, að 300–350 manns þyrfti til byggingarframkvæmda í 2–3 ár, en síðan um 150 manns til rekstrar stöðvarinnar, svo að um verulegan gjaldeyrissparnað yrði að ræða, yrði miðað við 670 þús. tonna hreinsunarstöð. Meiri hl. n. eða n. öll að undanskildum hv. 2. landsk. þm., Eðvarð Sigurðssyni, leggur til, að frv. verði samþ., en iðnn. öll leggur til tvær brtt. á sérstöku þskj. Er þar um að ræða breytingu við 2. gr. Frv. gerði ráð fyrir, að ríkið og aðrir innlendir aðilar legðu fram a. m. k. 51% hlutafjár, en brtt. gerir ráð fyrir, að ríkið eitt leggi fram a. m. k. 51% og hafi þá ítök í stjórn fyrirtækisins samkvæmt því. Enn fremur er við gr. bætt, að skipa skuli n. þriggja sérfróðra manna, tilnefnda af framkvæmdanefnd rannsóknarráðs, til þess að athuga mengunarhættu, er stafa kann af slíkri stöð, og skal hún skila áliti áður en ákvörðun er tekin um byggingu stöðvarinnar. Við 3. gr. er lagt til, að síðari mgr. verði felld niður, en það þýðir, að málið verður að koma aftur fyrir Alþ., áður en endanleg ákvörðun er tekin um byggingu olíuhreinsunarstöðvarinnar. Meiri hl. n. leggur til, herra forseti, að frv. verði samþ. með þessum breytingum, og n. mælir öll með brtt.



Herra forseti. Ég hef ekki getað orðið samferða meðnm. mínum í iðnn. um afgreiðslu þessa máls. Eins og hv. frsm. meiri hl. n. tók fram, stend ég að flutningi þeirra brtt., sem n. flytur á þskj. 446. Þar er um að ræða að mínum dómi verulega bót á frv. frá því, er það var lagt fram. Með frv. þessu er gert ráð fyrir, að stofnað verði hlutafélag, er hafi það verkefni með höndum að kanna aðstæður til að reisa og reka olíuhreinsunarstöð hér á landi og stuðla að því, að slíku fyrirtæki verði komið á fót, eins og í frv. segir. Gert er ráð fyrir því, að í slíku hlutafélagi gætu einnig orðið útlendir aðilar. Ég er ekki andvígur því, að stofnað verði hlutafélag í þessum tilgangi, þó að ég hins vegar sjái nú ekki brýna nauðsyn til þess og ríkisstj. hefði áfram getað haft þessi mál með höndum. Það virðist ekki, af þeim upplýsingum, sem liggja fyrir, og engan veginn af þeim sérfræðilegu viðræðum, sem n. átti við áðurnefnda aðila, að þetta mál sé á því stigi, að til verulegra framkvæmda gæti komið í náinni framtíð. En sem sagt, ég get fallizt á það, að slíkt hlutafélag, sem hér um ræðir, verði stofnað, en þó því aðeins, að það verði með innlendum aðilum. Ég sé enga ástæðu til, að á þessu stigi málsins sé farið að leita til útlendra hagsmunaaðila til stofnunar þessa hlutafélags. Slíkt innlent hlutafélag eða sá aðili, sem hefði þessa athugun með höndum - það hefði ríkisstj. að sjálfsögðu einnig getað gert - getur að sjálfsögðu kallað til sérfræðinga, hvort sem þeir væru innlendir eða útlendir, ef ástæða þætti til. Ég flyt á þskj. 470 brtt. við 2. gr. frv., sem sker úr um það, að hlutafélag það, sem hér um ræðir, verði einvörðungu skipað innlendum aðilum. En ég endurtek, að að öðru leyti stend ég að þeim till., sem iðnn. flytur í heild.



Herra forseti. Ég vil aðeins þakka n. fyrir afgreiðslu á málinu. Ég get vel fellt mig við brtt. n., sem hún stendur að sameiginlega, og tei, að góðum áfanga sé náð með því að afgreiða málið þannig. Ég vildi aðeins láta þess getið núna, að við höfum fengið í iðnrn. upplýsingar um byggingu olíuhreinsunarstöðvar, stórrar stöðvar, 4.5 millj. tonna, í einu af beztu vínhéruðum Frakklands, þar sem hafa verið gerðar sérstakar ráðstafanir í sambandi við þá litlu mengun, sem hugsanleg er frá olíuhreinsunarstöð - utan þess, að slys beri að höndum - og þar hefur verið gengið frá hlutunum þannig, að þar er ekki um neina mengunarhættu að ræða. Ég vildi láta þessa getið, en við höfum fengið nú nýlega viðbótarupplýsingar frá sendiráði okkar í París og svo aftur nú nýverið, þegar ég sat fund í Luxembourg ásamt sendiherra okkar í París, og þessi mál eru í nánari athugun í rn., en þessar upplýsingar munu að sjálfsögðu eins og aðrar ganga til stjórnar þess félags, sem stofnað yrði til þess að athuga málið nánar, og ég felli mig vel við þá till., sem fram er komin í sambandi við rannsókn á mengunarhættu frá slíku fyrirtæki, áður en endanleg ákvörðun yrði tekin um það.

Frsm. meiri hl. (Sigurðar Ingimundarson) : Herra forseti. Efni þessa frv. er, að Orkustofnuninni verði falíð að gera áætlun um að ljúka rafvæðingu landsins eigi síðar en fyrir árslok 1973 og um fjáröflun til þeirra framkvæmda. Iðnn. hefur haft málið til athugunar og m.a. fengið um það umsögn Orkustofnunarinnar. Orkustofnunin upplýsir, að iðnrn. hafi þegar á s.l. ári falið Orkustofnuninni að gera áætlun um rafvæðingu þeirra býla landsins, sem enn eru órafvædd frá almenningsveitum. Verk þetta er því þegar komið nokkuð vel á veg og er þess vænzt, að hægt verði að afhenda ráðh. áætlun um þetta efni fyrir vorið. Það er varla eðlilegt að ákveða framkvæmd verksins með ákveðnum tímatakmörkunum, áður en sú áætlun liggur fyrir, þó að æskilegt sé að sjálfsögðu að ljúka rafvæðingunni sem fyrst og virðist raunar vera að því stefnt. Meiri hl. n. taldi eftir atvikum rétt að vísa málinu til ríkisstj., þar sem Orkustofnunin er þegar vel á veg komin með þá áætlun, sem um er beðið og aðrar ákvarðanir varðandi verkið verða að byggjast á þeim áætlunum. Er því lagt til, að málinu verði vísað til ríkisstj.

Frsm. minni hl. (Gísli Guðmundsson) : Herra forseti. Efni þessa frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 32, er það, að bætt verði inn í orkulögin frá 1967 ákvæði til bráðabirgða í tveimur liðum. Fyrri liðurinn er þess efnis, að lagt er fyrir Orkustofnun að gera áætlun um það, hvernig hagkvæmast verði að ljúka rafvæðingu landsins eigi síðar, en fyrir árslok 1973 og er gert ráð fyrir, að Orkustofnunin leggi till. sínar fyrir ráðh. eigi síðar, en þrem mánuðum eftir gildistöku þessara l., þ.e.a.s. ef frv. verður að lögum. Í öðru lagi eru svo ákvæði um það, að þegar áætlun Orkustofnunar hefur verið gerð, skuli ráðh. undirbúa till. um öflun þess fjár, sem talið er þurfa til þess að ljúka framkvæmdum innan þeirra tímatakmarka, sem um getur í 1. tölul. og leggja þær fyrir Alþ. svo fljótt sem við verður komið. Þetta frv. var, eins og nr. þskj. ber með sér, lagt fram í byrjun þings, en því miður hefur afgreiðsla þess dregizt í nokkra mánuði. Í áliti meiri hl. n. segir, að nú hafi ráðh. gert ráðstafanir til þess að framkvæma þann undirbúning, sem frv. gerir ráð fyrir og ekki sé eðlilegt að ákveða nánar um framkvæmd rafvæðingarinnar fyrr en að loknum þeim undirbúningsrannsóknum, sem fram fari og leggur meiri hl. því til, að málinu sé vísað til ríkisstj. Um þann undirbúning, sem þarna er um að ræða, er nánar fjallað í nál. og sagt, að þar sé um að ræða áætlun þá, sem frv. gerir ráð fyrir. Nú er það að vísu svo, að frv. er ekki aðeins um þessa áætlunargerð, heldur einnig um það, að ráðh. geri till. um fjáröflun til þess að framkvæma áætlunina. Og í frv. eru einnig sett ákveðin tíma mörk, þar sem gert er ráð fyrir, að áætlunin feli það í sér, að rafvæðingunni verði lokið ekki síðar, en fyrir árslok 1973. Ekkert liggur fyrir um það, að fyrirmæli ráðh. um áætlunargerð séu miðuð við þessi tímamörk, en það skiptir auðvitað mjög miklu máli, á hve löngum tíma gert er ráð fyrir, að áætlunin verði framkvæmd og rafvæðingunni þar með lokið. Það er náttúrlega ekki nema gott um það að segja, að þessi áætlunargerð skuli vera hafin og er þá vel, ef frv., sem var lagt fram í haust, hefur eitthvað flýtt fyrir því, að það verkefni yrði tekið fyrir. Ég geri nú satt að segja ráð fyrir því, að úr því að þessi vinna er þegar hafin og af því að þær upplýsingar, sem þörf er á til þess að gera svona áætlun, hljóta að liggja að mestu leyti hjá Orkustofnuninni, þá hljóti það að vera vel framkvæmanlegt að ljúka áætluninni á mjög stuttum tíma, eða á þeim þremur mánuðum, sem gert er ráð fyrir í frv. En ef frv. yrði að lögum nú í marz eða apríl, þá ætti áætlunargerðinni að vera lokið 5 mánuðum síðar eða í ágúst eða september; þá gæti ráðh. lagt sínar till. um fjáröflun fram í byrjun næsta þings og væri þá um það að ræða að framkvæma áætlunina á tveimur árum. Á Búnaðarþingi, sem nú situr, flutti rafveitustjóri ríkisins, Valgarð Thoroddsen, erindi um rafvæðingar málin. Hann gerði þar lauslega grein fyrir því, hvernig hann taldi, að þessi mál stæðu og samkv. því voru býli, sem hafa fengið rafmagn á vegum Rafmagnsveitna ríkisins í lok s.l. árs 3.814. Í þessari skýrslu er gengið út frá því, að býli, sem talin eru í þessu sambandi, séu tæplega 5.100 talsins, en þess er að gæta, að nokkur af þessum býlum hafa raforku frá Rafmagnsveitu Reykjavíkur og Rafveitu Hafnarfjarðar. Það eru þá um 860 býli, sem rafveitustjóri hefur gert mjög lauslega áætlun eða ágizkun um og gerir hann ráð fyrir, að kostnaðurinn miðað við núgildandi verðlag sé hátt á 4. hundrað millj. kr. Það má segja, að þetta sé því ekki ákaflega mikið fjárhagslegt átak að ljúka þessari rafvæðingu og það væri eðlilegt, að Alþ. gæti hugsað sér að gera það á tveimur árum eða svo. Nú vill minni hl. n. ekki fallast á það, að málinu verði vísað til stjórnarinnar, heldur telur hann sjálfsagt, að Alþ. láti í ljós vilja sinn í þessu máli um áætlunargerðina og um það, að gerðar verði ráðstafanir til fjáröflunarinnar. En út af fyrir sig er áætlunargerðin ekki nóg, heldur þarf féð einnig til að koma og ég hef ekki trú á því, að hæstv. raforkumálaráðh. eða ríkisstj. geti haft á móti því að fá stuðning Alþ. við þetta mál, ef það er í raun og veru vilji stjórnvalda að gera þessa áætlun og framkvæma hana. Það er því till. minni hl., að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir á þskj. 32.



Herra forseti. Það má segja, að okkur sé að fara fram hér á hv. Alþ., hvað snertir afgreiðslu mála. Ég held, að það hafi verið í sjötta sinn, sem flutt var hér í vetur till. um strandferðaskip til farþegaflutninga og hún var samþ. í Sþ. fyrir fáum dögum. Og ég hygg, að þetta sé í þriðja eða fjórða sinn, sem flutt .er frv. í þá stefnu, sem það frv. markar, sem hér er til umr. og ég held, að þetta sé í fyrsta skipti, sem það er afgreitt úr n., en um það þori ég þó ekki að fullyrða. En það tel ég einmitt mjög vel farið, að mál fái afgreiðslu, þó að ég geti auðvitað ekki gert kröfu til þess frekar en aðrir þm., að mál séu afgreidd á þá lund, sem ég helzt hefði óskað. N. hefur klofnað um þetta mál, og meiri hl. n. leggur til, að því verði vísað til ríkisstj. Ég er því mjög ósamþykkur og ég hygg, að ég mæli þar fyrir munn okkar allra flm. Við lítum að vísu svo á, að framhaldsáætlun um dreifingu raforku um sveitir hefði þurft að vera búið að gera fyrir löngu. Það hefur verið til mjög mikils óhagræðis að hafa ekki áætlun um framkvæmdirnar, jafnvel þó að framkvæmdahraðinn hefði verið hinn sami, því að í mörgum tilvikum þurfa menn beinlínis að vita það, hvers þeir eiga von, svo að þeir geti hagað sér eftir því með sínar eigin persónulegu aðgerðir til þess að afla raforku fyrir sig til lengri eða skemmri tíma . En nú tjóar ekki að sakast um orðinn hlut í því efni, og meiri hl. n. vitnar til þess, að yfirlýsing hafi komið fram frá ráðh. um það, að nú sé unnið að slíkri áætlunargerð. Við flm. lítum svo á, að þetta breyti í sjálfu sér engu um nauðsyn þess að samþykkja þetta frv. hér. Í yfirlýsingu hæstv. ráðh. um þetta efni eru að mig minnir nánast engin ákveðin stefnumörk um það, hvenær ljúka skuli rafvæðingu landsins og ekki heldur ákveðin mörk um það, hversu langt skuli gengið. En í þessu frv. er sett ákveðið tímamark og einnig það mark, að rafvæða landsbyggðina alla með einum eða öðrum hætti, annaðhvort með beinum aðgerðum af hálfu ríkisvalds eða þá ábeinum með stuðningi við einstaklinga. Hv. frsm. minni hl. vék hér að þeim upplýsingum, sem fram hafa komið í ræðu rafmagnsveitustjóra á Búnaðarþingi. Og í bréfi frá rafmagnsveitustjóra ríkisins til iðnn. Ed. í sambandi við annað frv. um raforkumál, komu fram þær upplýsingar, að á vegum Rafmagnsveitna ríkisins hefur verið gerð frumáætlun um að ljúka rafvæðingu landsins á tilteknum tíma. Ég hef ekki getað komið auga á það, að hæstv. ríkisstj. eða iðnmrn. hafi gert neitt með þessa frumáætlun, heldur hefur nú verið sett af stað ný frumathugun á vegum Orkustofnunarinnar, og að því er ég bezt veit, látið eins og áætlun rafmagnsveitnanna væri ekki til. Með tilliti til þessa, sem ég hef nú drepið á, leggjum við flm. þessa frv. mjög mikla áherzlu á, að það verði samþ. Og við teljum það alveg tímabært og eðlilegt, að Alþ. marki ákveðna stefnu í þessu máli, þrátt fyrir þær yfirlýsingar, sem hér hafa komið fram og ekki eru fyllilega skýrar að ýmsu leyti, eins og ég hef þegar vikið að. Við teljum það mjög nauðsynlegt, að frv. verði samþ. og Alþ. marki stefnuna á þann hátt, að rafvæðingunni verði endanlega lokið. Þó að dregizt hafi nokkuð meðferð málsins hér á þingi, þá væri enn eðlilegur tími til þess að ljúka áætlun um dreifinguna og áætlun um fjáröflun, áður en þing kemur saman í haust, þannig að Alþ. í haust geti endanlega fjallað um þetta mál og lagt þá síðustu hönd á undirbúning þess að ljúka rafvæðingunni í heild innan ákveðinna tímamarka.