Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breytingu á þinglýsingalögum nr. 39 10. maí 1978. Frv. þetta varðar breytingu á reglum um þinglýsingu skjala er varða skráðar bilreiðir. Fer nú um það efni skv. VI. kafla þinglýsingalaga með sama hætti og um þinglýsingu skjala er varða skráningarskyld skip minni en fimm rúmlestir. Skal slíku skjali þinglýst þar sem bifreiðin er skráð. Ef skráð bifreið er flutt milli skráningarumdæma skal senda skjöl, er hana varða, til þinglýsingardómara í nýja umdæminu en þinglýsing fer hins vegar ekki fram á ný. Þetta frv. var flutt á síðasta Alþingi í tengslum við frv. til l. um breytingu á umferðarlögum sem þá var lagt fram. Þessi frv. urðu þá ekki útrædd og hlutu ekki afgreiðslu frá Alþingi. Nú hefur verið lagt fram frv. til umferðarlaga á Alþingi. Þar er gert ráð fyrir því að umdæmisskráning ökutækja verði lögð niður og að Bifreiðaeftirlit ríkisins annist skráningu ökutækja í stað lögreglustjóra. Nauðsyn ber til að aðlaga ákvæði þinglýsingalaga nýjum reglum um skráningu ökutækja ef lögfestar verða. Felur frv. þetta í sér breytingar að þessu leyti og er þá gert ráð fyrir því að um þinglýsingu skjala, er varða skráðar bifreiðir, fari eftir sömu reglum og um lausafé almennt, svo sem ákveðið er í VII. kafla þinglýsingalaga. Verður skjali þá þinglýst á heimavarnarþingi eiganda bifreiðarinnar. Flytji eigandi úr þinglýsingarumdæmi eða eigendaskipti verða að bifreið má þinglýsing fara fram að nýju, en hún er eigi nauðsynleg. Til að tryggja að tiltækar séu upplýsingar um það, hvort skjali hafi verið þinglýst á bifreið, er gert ráð fyrir því að í ökutækjaskrá Bifreiðaeftirlitsins, þar sem færðar eru upplýsingar um skráð ökutæki af öllu landinu, verði færðar upplýsingar um þinglýsingar á skjölum er varða bifreiðir. Vegna tölvuvæðingar Bifreiðaeftirlitsins og embætta þinglýsingardómara verður unnt að koma slíkum upplýsingum í ökutækjaskrá um leið og skjal er móttekið til þinglýsingar. Um tilhögun tilkynninga að þessu leyti og færslu í ökutækjaskrá verði settar nánari reglur. Gert er ráð fyrir því að í ökutækjaskrá verði einungis færðar upplýsingar um þinglýsingu skjala, er varða skráðar bifreiðir, en ekki önnur skráð ökutæki, svo sem bifhjól, dráttarvélar, tengi- og festivagna o.fl. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Virðulegi forseti. Við flytjum hér þrír þm. Alþb., auk mín Helgi Seljan og Skúli Alexandersson, frv. til l. um fjárfestingarsjóð launamanna. Segja má um stofnun þessa sjóðs að með henni er ætlunin að slá þrjár flugur í einu höggi. Í fyrsta lagi er ætlunin að draga úr erlendum lántökum þjóðarinnar og stuðla að innlendum sparnaði. Í öðru lagi er ætlunin að efla atvinnuvegi landsmanna með fjárfestingarframlögum í atvinnulífi. En í þriðja lagi er með frv. þessu stefnt að því að auka eignaraðild launamanna í atvinnurekstri og ávaxta inneignir þeirra í fjárfestingarsjóði. Því er ekki að leyna að þetta þriðja og seinasta atriði, sem ég nú nefndi, er raunveruleg frumrót þess að frv. þetta er flutt. Hugmyndir af þessu tagi hafa verið til umr. hér á landi sem í mörgum nálægum löndum. Í þjóðfélagi okkar tíðkast ýmiss konar rekstrarform. Við höfum hér ríkisrekstur, samvinnurekstur og ýmiss konar sameignarrekstur en langalgengasta rekstrar- og eignarformið í fyrirtækjum er að atvinnufyrirtæki sé í eigu eins eða fárra manna. Þessu frv. er fyrst og fremst ætlað að breyta þessu. Fyrir langa löngu var svo ástatt að konungar áttu lönd og ríki og stjórnuðu þeim með einræðisvaldi. Nú þykir þetta harla einkennilegt fyrirkomulag í okkar landi og mörgum öðrum nálægum löndum, eitthvað sem tilheyrir liðinni tíð. Ég hygg að eftir nokkra áratugi þyki það einkennilegt sögulegt fyrirbrigði að svo hafi verið ástatt í okkar þjóðfélagi að einn maður hafi átt stórfyrirtæki kannske með hundruðum eða þúsundum manna í vinnu hjá sér og að öllum beri saman um að slíkt hljóti að heyra liðinni tíð til. Þessu frv. er sem sagt ætlað að stuðla að því að breyting verði í þessum efnum. Með starfsemi sinni yrði fjárfestingarsjóður launamanna stórfelldur eignaraðili í atvinnurekstri með tíð og tíma. Sjóðurinn getur vissulega ávaxtað fé sitt með ýmsum hætti. Hann getur veitt fyrirtækjum lán, en þó er það megintilgangur sjóðsins að hann verði eignaraðili í atvinnulífi og leggi fé sitt fram sem áhættufjármagn, sem eigið fjármagn. Þó eru það ekki forstjórar sjóðsins eða stjórnendur sem fá með þessum hætti stjórnunaraðild að fyrirtækjum vítt og breitt um þjóðfélagið. Á það verður að leggja sérstaka áherslu að hér er verið að gera tillögu um að starfsmenn í viðkomandi fyrirtæki fari með þann rétt sem fylgir hlutabréfaeign eða annarri eignaraðild að rekstri fyrir hönd fjárfestingarsjóðsins sem er þó hinn formlegi eigandi. Hver starfsmaður, sem inneign á í fjárfestingarsjóðnum, hefur eitt atkvæði á fundi starfsmanna þar sem fjallað er um mál er varða eignaraðild sjóðsins eða lánveitingar til viðkomandi fyrirtækis og reyndar óháð því hve mikil inneignin er eða hjá hverjum þeir störfuðu þegar inneignin myndaðist. Það eru sem sagt starfsmannafélögin sem fara með stjórnunaraðildina en hin formlega eignaraðild verður í höndum fjárfestingarsjóðsins. Ég vík nú að því hvernig áformað er að sjóðurinn hagi starfsemi sinni. Gert er ráð fyrir því í 3. gr. frv. að í öllum atvinnurekstri verði greitt framlag til fjárfestingarsjóðs launamanna og verði það fjórðungur úr prósenti af heildarlaunum starfsmanna á árinu 1986. Síðan hækki framlagið um fjórðung úr prósenti á ári hverju þar til það er orðið 2%. Í 4. gr. er skýrt tekið fram að greiðsla frá atvinnurekstri til fjárfestingarsjóðsins skuli færð á reikning viðkomandi launamanns og teljist inneign hans hjá sjóðnum og eignaraðild hans lýsi sér í því að að átta árum liðnum fær starfsmaðurinn hálfa upphæðina endurgreidda en alla upphæðina að tólf árum liðnum. Þá skulu endurgreiðslurnar færðar til gildandi verðlags í samræmi við breytingar á lánskjaravísitölu. Hins vegar er hér ekki gert ráð fyrir að vextir séu greiddir af þessari innstæðu. Um inneignina eru nánari ákvæði í 5. gr. þar sem sérstaklega er tekið fram að sá, sem eigi inneign hjá fjárfestingarsjóði en hættir vinnu vegna örorku eða aldurs áður en þessu átta eða tólf ára tímabili lýkur, skuli fá eða eigi rétt á að fá eign sína greidda út. Í 2. gr. eru ákvæði um yfirstjórn fjárfestingarsjóðsins. Gert er ráð fyrir því að yfirstjórnin sé í höndum fulltrúaráðs sem skipað er 45 fulltrúum verkalýðsfélaga og samtaka launamanna og sé fjöldi fulltrúa frá hverju félagi ákveðinn af félmrn. í samræmi við félagatölu og að höfðu samráði við samtök launafólks. Fulltrúaráð þetta á svo að koma saman til fundar eigi sjaldnar en þrisvar á hverju ári og er hin formlega æðsta stjórn sjóðsins. Fulltrúaráðið markar fjárfestingarstefnu sjóðsins í meginatriðum. Hins vegar er gert ráð fyrir því að fulltrúaráðið kjósi sex menn í stjórn sjóðsins og almannavaldið, í þessu tilviki Alþingi, kjósi þrjá fulltrúa þar á móti og að þessi níu manna stjórn hafi með höndum ákvarðanir um fjárfestingar og lánveitingar sjóðsins í samræmi við þá stefnu sem fulltrúaráðið hefur markað. Eins og ég hef þegar tekið fram er ráð fyrir því gert að fjármagn sjóðsins sé lagt í arðbæran atvinnurekstur sem stofnfé í nýjum rekstri og þá til að auka fjárfestingar í þegar starfandi fyrirtækjum eða koma nýjum fyrirtækjum af stað. Sjóðurinn getur lagt fram fé. hvort heldur með kaupum á hlutabréfum með umsaminni eignaraðild þegar ekki er um hlutafélag að ræða eða með öðrum hætti. Ég hef þegar lagt á það áherslu að þetta væri megintilgangur sjóðsins en hins vegar er gert ráð fyrir því að sjóðurinn geti líka veitt lán gegn þeim tryggingum sem stjórn sjóðsins metur gildar. Í þessu sambandi er rétt að vekja sérstaka athygli á 3. mgr. 7. gr. þar sem lögð er sú lína í lögunum sjálfum að atvinnurekandi skuli eiga rétt á því að fá 50% af greiðslum fyrirtækisins til sjóðsins til síns fyrirtækis, annaðhvort í formi eignarframlags, ef hann ákveður það og þiggur það, eða sem lán. Hann er sem sagt ekki skuldbundinn á neinn hátt til að fallast á það að aðrir verði eignaraðilar að fyrirtæki hans en hann sjálfur. Þetta er sem sagt ekki frv. sem leggur þá kvöð á atvinnurekendur að þeir verði að taka sjóðinn með sem meðeiganda. Það gera þeir því aðeins að þeir fallist á það sjálfir og þeir telji það henta sinni starfsemi og sínum fyrirætlunum en ella eiga þeir kost á því að fá lán hjá sjóðnum. Í báðum tilvikum er um að ræða að helmingurinn af greiðslum fyrirtækisins til sjóðsins komi til baka með þessu lagi. En það skilyrði er sett í 3. mgr. 7. gr. að fyrir liggi að starfsmenn fyrirtækisins hafi verið hafðir með í ráðum um ráðstöfun þessa fjár og meiri hluti þeirra hafi veitt samþykki sitt til ráðstöfunar fjárins. Það má sem sagt hugsa sér að starfsmenn öðlist áhrif á stjórn fyrirtækisins og rekstur þess eftir tveimur leiðum skv. þessu frv. Í fyrsta lagi getur verið um það að ræða að starfsmenn fái aðild að stjórn í framhaldi af eignaraðild fjárfestingarsjóðsins að viðkomandi fyrirtæki, en eins er hugsanlegt að það sé fyrst og fremst tengt ráðstöfun þess fjár, sem kemur til baka til fyrirtækisins, annaðhvort sem eignarframlag eða lán, að starfsmannahópurinn fær íhlutunarrétt um ráðstöfun á fjárfestingarfé hjá fyrirtækinu. Ég gat þess í upphafi að með samþykki þessa frv. væri verið að slá þrjár flugur í einu höggi, tilgangurinn væri þríþættur. Ég ætla þá að lokum að víkja að þeim tveim meginatriðum sem teljast meðal markmiða þessa frv. auk þess að auka eignaraðild launamanna í fyrirtækjum, þ.e., eins og ég nefndi áður, að stuðla að innlendum sparnaði og auka fjárfestingar í atvinnulífi. Vaxandi skuldasöfnun Íslendinga erlendis er mikið áhyggjuefni. En þegar lög þessi, sem hér er gerð till. um. væru komin til framkvæmda endanlega og fyrirtækin væru farin að greiða 2% af launum til fjárfestingarsjóðsins væri þar með verið að standa fyrir og stuðla að árlegum innlendum sparnaði til fjárfestingar sem næmi hvorki meira né minna en 800 millj. kr. miðað við áætlaðar launagreiðslur á þessu ári. Það þarf tæpast að brýna hv. alþm. á því að íslenskir atvinnuvegir þarfnast aukinnar tæknivæðingar og hagræðingar til að bæta samkeppnisstöðu þeirra gagnvart erlendum atvinnurekstri og til að gera þeim kleift að greiða hærri laun en þau sem nú eru greidd. En það vantar býsna mikið á að nægilegt átak hafi verið gert í þessa átt. Fjárfestingarsjóður launamanna opnar fyrirtækjum leið að verulegu fjármagni til þess að efla og bæta reksturinn. Ekki er að efa að þetta fjármagn gæti orðið til að stuðla að verulega auknum fjárfestingum í atvinnulífi og þar með skapa mörg ný atvinnutækifæri, eins og það er nú nefnt á máli sérfræðinga. Í þessu sambandi má velta því fyrir sér hvort ekki sé verið að leggja þunga byrði á atvinnureksturinn. Ég tel að svo sé ekki. Í fyrsta lagi er ljóst að helmingurinn af greiðslunni kemur til baka til viðkomandi fyrirtækis. annaðhvort í formi láns eða í formi eignarframlags, eftir því hvort eigandinn heldur kýs. Í raun má segja að þessi greiðsla komi fyrst og fremst frá atvinnurekendum, en það verður að hafa í huga að hún kemur til frádráttar í bókhaldi rekstrarins og væri því í mörgum tilvikum fyrst og fremst greidd af neytendum auk þess sem greiðslan kæmi hvorki til skatts hjá launagreiðanda né launamanni og væri þess vegna í raun greidd af skattgreiðendum, sbr. 6. gr. frv. Það er því ljóst að fjármunir sjóðsins eru ekki fengnir einhliða frá atvinnurekendum. Þeir eru miklu frekar teknir af landsmönnum öllum, neytendum og skattgreiðendum. launamönnum og atvinnurekendum. Þessir aðilar allir eru að leggja til hliðar fjármagn sem nyti sérstakra fríðinda. en atvinnufyrirtækin fengju endanlega að ráðstafa. Fríðindi í þágu atvinnurekstrar í íslenskri löggjöf eru æði mikil og þykir mörgum nóg um. Á það einkum við um margháttuð skattfríðindi. Hér væri sem sagt leitað jafnvægis á þann hátt að launamenn yrðu formlegir eigendur þessa fjármagns sem atvinnureksturinn nyti þó góðs af með beinum eða óbeinum hætti. Jafnframt væri þá að því stefnt að starfsmenn fyrirtækja yrðu hafðir með í ráðum um fjárfestingu og uppbyggingu í fyrirtækjum. Sjálfsagt er að geta þess að þessi hugmynd er ekki alíslensk. Hún er upphaflega orðin til í ýmsum nálægum löndum þar sem hliðstæðar hugmyndir hafa verið mjög til umr. Alþýðusamböndin í Danmörku og Svíþjóð hafa haft mikið frumkvæði í umr. um þessi mál, en ég hygg að atvinnurekendur hafi líka lagt talsvert af mörkum í þessari umr. Benda má á að í Svíþjóð hafa verið samþykkt lög um launþegasjóði eða um sjóði launamanna, eins og mér finnst eðlilegra að nefna þá á íslensku. Ég vil þó taka fram að þetta frv. er á margan hátt frábrugðið sænsku lögunum og það í ýmsum mikilvægum atriðum. Ég tel að lögin væru einfaldari í framkvæmd og vissulega yrði eignarhlutdeild launamanna miklu persónubundnari þar sem gert er ráð fyrir því að launamenn eigi þessa inneign hjá sjóðnum á sérstökum reikningi og geti fengið hana endurgreidda að nokkrum tíma liðnum. Ekki er gert ráð fyrir því í sænsku lögunum þar sem sjóðurinn er þar raunverulega í aðalhlutverki. Það er einmitt þetta atriði sem mjög hefur verið gagnrýnt af andstæðingum launamannasjóða í Svíþjóð. Loks er rétt að geta þess hér að þessi mál hafa verið nokkuð til umr. innan Alþýðusambands Íslands og á nýlegu Alþýðusambandsþingi var gerð ályktun um atvinnulýðræði þar sem m.a. er mjög hvatt til þess að stofnaðir verði launamannasjóðir. Mér er ekki kunnugt um að ágreiningur hafi verið á Alþýðusambandsþingi um þessa hvatningu og ályktun um stofnun launamannasjóða. En ályktun Alþýðusambandsins er birt í þskj. sem fskj. Virðulegi forseti. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál. Ég minni á að málið er náskylt því sem nefnt hefur verið atvinnulýðræði, en þó alls ekki sama málið. Atvinnulýðræði snýst fyrst og fremst um að gera starfsmenn fyrirtækja aðila með einum eða öðrum hætti að stjórnum fyrirtækja, annaðhvort með samkomulagi eða með löggjöf. En hérna er meira um að ræða eignaraðild launamanna að fyrirtækjum og sú hlið málsins hefur oft verið nefnd efnahagslegt lýðræði. En vissulega getur stjórnunaraðild síðan fylgt í kjölfarið og fer þá eftir eignaraðild í hverju tilviki. Ég tel engu minni þörf á því að samkomulag yrði gert um verulegt átak í átt til atvinnulýðræðis en um það fjallar sem sagt ekki þetta frv. Hins vegar hef ég flutt hér á Alþingi nokkrum sinnum till. um þá hlið málsins. Þessu vildi ég bæta við til að gera málið skýrara í heild sinni. Virðulegi forseti. Ég legg svo til að að lokinni þessari umr. verði þessu frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn. og 2. umr.



Virðulegi forseti. Ég vil fyrst segja það að hér er á ferðinni mál sem er nokkurrar athygli vert. Hv. 1. flm. hefur nokkuð vikið að því að þetta væri á margan hátt hliðstætt mál við það sem komið er í framkvæmd a.m.k. í Svíþjóð. Það er greinilegt þegar þetta frv. er skoðað og litið til þeirra framlaga sem gert er ráð fyrir að fari stighækkandi, að þarna verður um allverulega samsöfnun fjármagns að ræða. Hinu er ekki að neita, að eins og umr. hafa átt sér stað um sparnað hér á landi hefur svokallaður frjáls sparnaður e.t.v. verið fyrirferðarmeiri í umr., þ.e. að hverjum einstaklingi sé þá frjálst með einum eða öðrum hætti að spara af sínu takmarkaða aflafé. Hér er hins vegar með vissum hætti á ferðinni skylda til sparnaðar. Hv. 1. flm. vék að því að hér væri í raun og sannleika ekki um að ræða álögur á atvinnureksturinn. Ég get á vissan hátt tekið undir þessi ummæli þm., þ.e. ef þetta frv. verður samþykkt og kemur til framkvæmda verða launagreiðslur af hálfu fyrirtækja rýrari með tímanum að sama skapi en þessar framlagsprósentur segja til um. Niðurstaðan verður sú. Hins vegar vil ég síður en svo halda því fram að það form, sem hér er gerð till. um til að auka sparnað, eigi ekki rétt á sér. Við fyrstu sýn virðist svo sem það sé nokkuð mikil miðstýring að því er varðar ráðstöfun fjár úr sjóðnum. Stjórn sjóðsins, sem kjörin verður að hluta til af fulltrúaráðinu og að hluta til af Alþingi, mun fara með framselt vald af hálfu fulltrúa ráðsins í raun, ef ég skil þetta rétt. Það stendur hér, með leyfi forseta: „Stjórn sjóðsins tekur ákvarðanir um fjárfestingar og lánveitingar sjóðsins í samræmi við þá stefnu sem fulltrúaráðið hefur markað.“ Með vísan til síðari greina frv., ekki síst 7. gr., virðist mér augljóst að stjórn sjóðsins er í raun ekki myndug gagnvart nema 50% af innstæðum í sjóðnum. Í 7. gr. stendur, með leyfi forseta: „Almennt gildir að atvinnurekandi á rétt á því að sjóðurinn leggi fram fé í formi eignarframlags eða lánveitingar er nemi 50% af greiðslum fyrirtækisins til sjóðsins, enda liggi fyrir að starfsmenn þess hafi verið hafðir með í ráðum um ráðstöfun þessa fjár og meiri hluti þeirra veitt samþykki sitt, sbr. 8. gr.“ Mér kemur til hugar að miðað við þessa framsetningu, sem ég fyrst vék að í 2. gr. frv., geti myndast togstreita á milli ákvarðana á vegum stjórnar sjóðsins og þeirra viðhorfa sem ríkja í viðkomandi fyrirtæki, ef það er þannig, sem ég efast um, að sjóðsstjórninni er ætlað að hafa á hendi ráðstöfunarrétt á öllu fé. En ég tel mjög mikilvægt að úr þessu sé skorið þannig að -  Það er vert að minna á það að á árinu 1984, á síðasta þingi, voru samþykki lög um frádrátt frá skattskyldum tekjum vegna fjárfestingar manna í atvinnurekstri. Ég veit að hv. 1. flm. er fullkunnugt um þessa löggjöf og út af fyrir sig væri fróðlegt að hafa á hendi upplýsingar um það í hve ríkum mæli einstaklingar hefðu notað sér þann frádrátt frá tekjum vegna þess að þeir hefðu lagt fram fé í atvinnurekstur, ekki síst í formi hlutafjárkaupa. Það væri ekki síst forvitnilegt að vita eitthvað um það hversu víða hefðu verið stofnaðir starfsmannasjóðir. Ég get strax lýst því yfir að sá hluti viðkomandi löggjafar var mér geðþekkastur, ef ég má svo að orði komast. Mér virtist þá og virðist enn að það geti verið æskileg leið til að stofna til gagnkvæms áhuga starfsmanna og yfirstjórnenda fyrirtækja, leið til þess að auka hlutdeild starfsmanna í ákvarðanatöku um fyrirtækin. En þetta sem ég var að segja núna varðar þá starfsmannasjóði sem lagagrunnur var settur um árið 1984. Ég geri fremur ráð fyrir því að fjh.- og viðskn. þurfi nokkurn tíma til að ígrunda þetta mál. Ég sagði það fyrst í minni stuttu tölu að hér væri mál á ferðinni sem væri nokkurrar athygli vert og ég vil að fjh.- og viðskn. skoði það vel. Hins vegar tel ég þrátt fyrir allt - og er það samhljóða því sem ég hef áður haldið fram-að sá sparnaður sé æskilegri þegar einstaklingarnir sjálfir ákveða hann á grundvelli síns aflafjár. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta frv. Að síðustu legg ég áherslu á það að menn hugi vel að því að þarna verði ekki sett upp stirt bákn. Allt fjárstreymi á grundvelli þessa sjóðs þarf að ganga sem eðlilegast fyrir sig og menn þurfa að gæta vel að því að menn lendi ekki í neinum blindgötum. Hitt er það að eins og vikið er að í 4. gr. er gert ráð fyrir því að endanlegt uppgjör fari fram að tólf árum liðnum. Með vísan til hlutverks þessa sjóðs, sbr. að kaupa hlutabréf, og með vísan til þessa að uppgjör skal fara fram að tólf árum liðnum fyrir hvern einstakling, þá sýnist mér liggja í hlutarins eðli að það þurfi að koma til ærið ör endurfjármögnun á hlutabréfum því að það er eitt hlutverk sjóðsins að stofna til framlaga í atvinnurekstri með hlutabréfakaupum.



Virðulegi forseti. Það er ýmislegt gott um þetta frv. að segja og þær hugmyndir sem í því koma fram og þann tilgang sem því er ætlaður, eins og segir í grg. með leyfi forseta: „Frv. þetta hefur tvíþættan tilgang: Í fyrsta lagi er því ætlað að auka innlendan sparnað í þágu arðbærrar fjárfestingar fyrir atvinnuvegi landsmanna, í öðru lagi að stuðla með óbeinum hætti að aukinni eignaraðild launamanna í atvinnurekstri.“ Auðvitað er þetta allt saman góðra gjalda vert og auðvitað er það líka af hinu góða að veita starfsfólki aukinn íhlutunarrétt um stjórn þeirra fyrirtækja sem það vinnur hjá, þó að þetta sé ekki atvinnulýðræði í beinum skilningi þess orðs, eins og 1. flm. hv. þm. Ragnar Arnalds tók réttilega fram áðan, og við höfum séð dæmi um frv. hér á hinu háa Alþingi þar sem hugtakið atvinnulýðræði er svo hrapallega misskilið að það tekur nánast engu tali. En mér sýnist að e.t.v. hefði þetta frv. þurft meiri undirbúning og nokkru meiri aðdraganda því ýmislegt sýnist mér hér geta orkað tvímælis, að ekki sé dýpra í árinni tekið. Það er vitnað hér til ályktunar 35. þings Alþýðusambands Íslands um atvinnulýðræði og þar segir m.a. efnislega að verkalýðshreyfingunni beri nú að undirbúa á næstu misserum baráttu fyrir stórauknum áhrifum verkafólks á atvinnulífið og sú undirbúningsvinna og athugun eigi að beinast að eftirgreindum meginatriðum. Síðan eru talin upp nokkur atriði hér. T.d. segir. með leyfi forseta: „að safna upplýsingum um reynslu og hugmyndir verkalýðssamtakanna um atvinnulýðræði í nágrannalöndunum; í því sambandi skal leggja sérstaka áherslu á launamannasjóði, að móta tillögur um leiðir til stóraukinna áhrifa vinnandi fólks í atvinnulífinu.“ Hér gera alþýðusamtökin sem sagt tillögur um að það verði aflað upplýsinga um reynslu og hugmyndir verkalýðssamtakanna og upplýsingum verði safnað um atvinnulýðræði í nágrannalöndunum með sérstakri áherslu á launamannasjóðina. Ég held að það hefði verið mjög eðlilegt að láta þessa vinnu og þessa upplýsingasöfnun eiga sér stað áður en flutt væri frv. um efnið. Og ég verð að játa að mér er ekki í öllum atriðum ljóst hvernig þetta á að gerast því að eins og fram hefur komið í ræðum hér áður fluttum er í rauninni eins og það eigi enginn að greiða þetta framlag. - Og þó. Í 3. gr. frv. segir: „Í öllum atvinnurekstri skal greiða framlag til fjárfestingarsjóðs launamanna“ o.s.frv. sem vera skal endanlega 2%. Síðan segir, með leyfi forseta, í grg.: „Spyrja má hvort með þessu væri ekki verið að leggja gjald á atvinnureksturinn sem síðan væri endurgreitt í formi hlutafjár eða lánsfjár. Svo er ekki. Greiðslan kæmi frá báðum aðilum, launagreiðendum og launamönnum, án þess að greint yrði á milli hvað væri frá hverjum.“ - Þess vegna er í rauninni ekki hægt að spyrja: Hversu mikið greiðir hvor? - „Hún kæmi til frádráttar í bókhaldi rekstrar og væri því í mörgum tilvikum greidd af neytendum.“ Þá má náttúrlega spyrja sem svo: Er þetta ekki bara nýr skattur sem atvinnureksturinn mundi velta út í verðlagið og sem neytendur mundu greiða? Nú ítreka ég að þessar hugmyndir eru vissulega góðra gjalda verðar og ég vitna þá til launamannasjóðanna sem rætt hefur verið um í Svíþjóð, en hafa vissulega verið mjög umdeildir þar, ekki aðeins milli hinna ólíku stjórnmálaflokka, heldur hafa þeir verið umdeildir innan sænska jafnaðarmannaflokksins einnig. Mér sýnist líka að stjórnarfyrirkomulagið á þessu „apparati“ sé ekki mjög lipurlega hugsað þar sem er 45 manna fulltrúaráð og síðan níu manna stjórn, þar af þrír sem Alþingi kýs. Hvað á Alþingi að vera að skipta sér af þessu? Ég er ekki viss um það í fljótu bragði að Alþingi komi þetta neitt við. Ég tel að þetta eigi að vera mál launamanna og þeirra sem í þennan sjóð borga og leggja þetta fjármagn af mörkum. Ég sé ekki að Alþingi þurfi að vera með fingurna í þessu fjármagni. Það er sjálfsagt nógu víða sem það er. Ég get tekið undir þessa meginhugmynd, en ég held hins vegar að eðlilegt hefði verið að verkalýðshreyfingin hefði fengið ráðrúm til að afla þeirra upplýsinga sem um er fjallað í ályktun síðasta Alþýðusambandsþings áður en hlaupið er til og farið að flytja frv. um málið á Alþingi og það hefðu þurft að liggja fyrir meiri upplýsingar. Það hefði í rauninni þurft að liggja fyrir vilji verkalýðshreyfingarinnar í málinu. Ég er ekki viss um að hann liggi fyrir. Mér sýnist raunar að hann liggi alls ekki fyrir þó að hér séu almennar yfirlýsingar um málið. Afstaða verkalýðshreyfingarinnar til þessa frv., eins og það er samið og eins og það liggur hér fyrir, liggur ekki fyrir. Ég skal nú ekki, virðulegi forseti, hafa um þetta fleiri orð við 1. umr., en vildi aðeins koma þessum sjónarmiðum á framfæri. Ég á sæti í þeirri hv. þingnefnd sem þetta mál fær til meðferðar og þar gefst betra ráðrúm til að ræða einstaka þætti þess í smáatriðum.



Virðulegi forseti. Ég þakka hv. alþm., sem tekið hafa til máls um þetta frv., fyrir aths. þeirra og ábendingar. Ég tel ekki að meginhugmynd frv. hafi mætt svo neikvæðu viðhorfi í þessum ræðum að nein ástæða sé til að kvarta þótt menn séu með fyrirvara um að þeir vilji hugleiða málið betur og athuga ýmsar hliðar þess. Það var hins vegar misskilningur hjá hv. 3. þm. Vesturl. Valdimar Indriðasyni að hér væri um að ræða skyldusparnað á launþega og ég sé mig tilneyddan til að andmæla þeim skilningi. Það er ekkert í frv. sem hægt er að skilja á þann veg að laun launamanna lækki um 2% við samþykkt þessa frv., og bið ég nú hv. þm. Valdimar Indriðason að taka eftir því sem ég segi. Ég held að það sé alveg ljóst að ef hv. þm. veittu atbeina sinn til að þetta frv. yrði að lögum á næstu vikum mundu laun verkafólks og annarra launamanna ekki lækka um 2% að sama skapi. Það er alveg ljóst. Það félli í hlut atvinnurekstrarins að greiða þessi 2% án þess að það breytti neinu um gildandi kjarasamninga. Þegar af þeirri ástæðu er rangt að túlka þetta sem skyldusparnað á launþega. Það er alveg ljóst af frv. að það fellur í hlut atvinnurekenda að greiða þetta til viðbótar við þau laun sem greidd eru skv. kjarasamningum. Hvort þetta hefði einhver áhrif á samninga á komandi árum skal ég ekkert um segja. Það er kannske þess vegna sem ég tek þannig til orða í grg. að greiðslan komi frá báðum aðilum, launagreiðendum og launamönnum, án þess að greint verði á milli hvað væri frá hverjum. Staðreyndin er að þetta er greiðsla skv. lögum. Hún fellur á launagreiðanda, en hvort hún hefur einhver áhrif á framtíðarsamskipti aðila vinnumarkaðarins og samninga þeirra um kaup og kjör getur enginn fullyrt neitt um á þessu augnabliki. Mér þótti það satt að segja heldur miður að í annars heldur jákvæðri umsögn hv. þm. Eiðs Guðnasonar skyldi þetta atriði gert að einhverju stórmáli, eins og frv. væri eitthvað lakara fyrir það að þar kæmi upp spurning sem aldrei yrði svarað í raun og veru. Auðvitað hlýtur þróunin að fylgja á eftir samþykkt þessara laga. Hvort samþykktin á þessum lögum hefur áhrif á launataxta í komandi framtíð getur enginn sagt neitt um, hvorki nú né síðar. Það er miklu frekar túlkunaratriði hjá hverjum og einum hvaða skilning hann leggur í þessa hlið málsins. Ég hygg að aldrei væri hægt að útbúa löggjöf af þessu tagi á neinn hátt þannig að ekki yrði alltaf einhverjum spurningum ósvarað. Mér fundust líka heldur léttvægar mótbárur hv. þm. Eiðs Guðnasonar þegar hann var að tala um að yfirstjórn sjóðsins ætti að vera í höndum 45 fulltrúa verkalýðsfélaganna og samtaka launamanna. Ég er nokkurn veginn viss um að ef ákveðið hefði verið að fulltrúaráðið skyldi skipað miklu færra fólki hefði verið sagt að allt of fáir ætti að ráða málum allt of margra. Það er alltaf hægt að velta fyrir sér þessum hlutum og segja að þeir eigi að vera einhvern veginn öðruvísi. Ég er til viðræðu við alla aðila um að haga stjórnarfyrirkomulagi sjóðsins á einhvern annan veg. Það er auðvitað hægt að hugsa sér mjög mismunandi fyrirkomulag í þeim efnum. En ég held að það verði að reyna að rata einhvern meðalveg í þessum efnum. Annars vegar verður fulltrúaráðið að vera vettvangur verkalýðshreyfingarinnar í heild sinni og það verður að tryggja að verkalýðsfélög víðs vegar um land hafi þarna eitthvað að segja og þá verður ekki hjá því komist að þarna sé um nokkuð marga að ræða. Hins vegar verður að reyna að tryggja að stjórnin verði ekki bákn. Þetta er stofnun sem á að koma saman þrisvar á ári og þar eiga sæti 45 menn. Ég hygg að það sé ofmælt að kalla slík fundarhöld eitthvert bákn. Hv. þm. Eiður Guðnason gagnrýndi að Alþingi kysi þarna þrjá menn. Sjóðurinn er ekki stofnaður með hagsmuni launamanna einna í huga. Þetta er sjóður sem á að hafa almennt gildi fyrir þjóðina alla. Hann á að verða verulegt framlag til fjárfestingar í þjóðfélaginu. Það skiptir miklu máli hvernig hann mótar stefnu sína í fjárfestingarmálum. Því þótti mér eðlilegt að Alþingi kæmi þarna við sögu og ætti kost á því að hafa nokkur áhrif á hvernig fjárfestingarstefnan væri mótuð. Eins má kannske minnast þess, sem ég sagði hér áðan, að þetta er auðvitað fyrst og fremst greiðsla atvinnurekandans. Hún kemur ofan á þá kjarasamninga sem fyrir eru. Kannske má líta á þessa þrjá fulltrúa Alþingis sem nokkurs konar fulltrúa atvinnurekstrarins í landinu, hvort sem um er að ræða ríkisrekstur eða annan rekstur. Hv. þm. Eiður Guðnason sagði alveg réttilega að verkalýðshreyfingin hefði ekki mótað endanlegar tillögur í þessum efnum. Það er ekki vegna þess að ekki hafi verið aflað gagna frá nálægum löndum. Ég hygg að þau gögn hafi legið lengi fyrir. Hins vegar hefur verkalýðshreyfingin haft svo mörgu öðru að sinna og verið svo upptekin af kjarabaráttu sinni í seinni tíð að kannske hefur mönnum ekki gefist sami tími og í nálægum löndum til að fjalla um mál af þessu tagi. En vilji Alþýðusambandsins liggur fyrir. Það kemur fram alveg skýrt, ekki aðeins í þeim orðum sem hv. þm. Eiður Guðnason vitnaði til heldur síðar í ályktun Alþýðusambandsins, að það er jákvæður vilji Alþýðusambandsins að fara þessa leið. Hér segir m.a.: „Til þess að í slíku náist raunverulegur árangur [þ.e. að áhrif vinnandi fólks á daglega stjórnun í atvinnulífinu verði aukin] verður verkafólk að fá efnahagsleg ítök í fyrirtækjum, t.d. með stofnun launamannasjóða.“ Þetta eru alveg ótvíræð jákvæð meðmæli með því að þessi leið sé reynd. Ég hygg að allir gerir sér grein fyrir því að þetta frv. er hér fyrst og fremst lagt fram til að vekja athygli á þessari hugmynd, til að vekja umr. um hana. Það er síður en svo að flm. telji að fyrirkomulag þessara mála verði að vera í nákvæmlega því formi sem þeir hafa gert tillögur um. En hitt er áreiðanlegt að því aðeins eru einhverjar líkur til að sú hugmynd, sem hér um ræðir, verði að veruleika að hún verði rædd í þjóðlífinu, komi m.a. til umræðu hér á Alþingi, sé rædd af stjórnmálaflokkunum á Alþingi. Það er þess vegna sem þetta frv. er flutt.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð út af því sem hv. síðasti ræðumaður sagði áðan. Hann mótmælti því, sem ég sagði í minni ræðu, að líta mætti þannig á að þetta frv. innihéldi skyldusparnað fyrir launþega. Ég ítreka að þetta er minn skilningur og hann er réttur. Ég sagði áðan að ef atvinnureksturinn gæti greitt 2% launahækkun væri spurning hvort það fé væri þá ekki betur komið í launaumslögum þrautpíndra launþega en í sérstökum sjóði sem væri skyldusparnaður því að hann er ekkert annað. Atvinnureksturinn greiðir féð, en launþeginn á ekki að fá það, heldur er því varið til stofnunar sjóðs. Þetta vil ég ítreka svo að það skiljist. Mig langar ennfremur til að vitna í grg. til að undirstrika hvernig farið er í kringum hlutina og lesa upp eina grein, með leyfi hæstv. forseta, þar sem segir: „Spyrja má hvort með þessu væri ekki verið að leggja gjald á atvinnureksturinn sem síðan væri endurgreitt í formi hlutafjár eða lánsfjár. Svo er ekki. Greiðslan kæmi frá báðum aðilum, launagreiðendum og launamönnum, án þess að greint yrði á milli, hvað væri frá hverjum; hún kæmi til frádráttar í bókhaldi rekstrar og væri því í mörgum tilvikum greidd af neytendum og auk þess kæmi greiðslan ekki til skatts, hvorki hjá launagreiðendum né launamanni, og væri þess vegna að hluta til greidd af ríkissjóði.“ Þess vegna spyr ég aftur: Hver er raunverulega greiðandinn í þennan væntanlega sjóð?



Virðulegi forseti. Hv. þm. fullyrðir fyrst að þetta sé skyldusparnaður á launþega, en spyr svo á eftir hver greiði og segir að hér sé verið að fara eitthvað í kringum hlutina. Í kringum hvað? Ég hef lýst því að úr þessari spurningu verður ekki leyst með einföldu svari. Það er greinilegt að þeir sem greiða þetta endanlega eru fjölmargir, kannske við öll í þjóðfélaginu. Greiðslan kemur hins vegar ótvírætt frá atvinnurekandanum í upphafi, leggst ofan á gildandi samninga og er því ekki skyldusparnaður á launþega. Frekar má kalla þetta í upphafi skyldusparnað á atvinnurekendur. En vegna þess að greiðslan er frádráttarbær í bókhaldi og kemur ekki fram sem skattskyldar tekjur launamannsins er á það bent, og réttilega verið að skýra frá staðreyndum, að auðvitað eru það einnig skattgreiðendur sem þarna gjalda sitt og einnig vel hugsanlegt að í mörgum tilvikum gjaldi neytendur þess í einhverju. Ég sá ekki ástæðu til annars en að draga fram þessar þrjár hliðar málsins: þ.e. annars vegar launagreiðsluna sem slíka, hins vegar skattahliðina og svo aftur verðlagshliðina. Þetta eru allt þrjár hliðar á sama máli og vegna þess að hliðarnar eru þrjár er ekki alveg hægt að svara því með einföldu nafnorði hver það er sem innir þessa greiðslu af hendi. Greiðslan kemur bersýnilega frá öllu efnahagskerfinu.



Virðulegi forseti. Með frv. því til l. um breytingu á lögum nr. 4l 2. maí 1968, um verslunaratvinnu, sem hér er til umr. og ég mæli fyrir, er gert ráð fyrir því að verslunarleyfi verði áskilið til að stunda megi leigu á lausafjármunum í atvinnuskyni. Í því skyni er lagt til að bæta við 2. gr. laganna eftirfarandi mgr., með leyfi forseta: „Leiga lausafjármuna í atvinnuskyni telst einnig verslun skv. lögum þessum.“ Þegar um leigu lausaljármuna í atvinnuskyni hefur verið að ræða hafa sjaldnast verið gerðar nokkrar kröfur til rekstrarleyfis hér á landi. Þessi atvinnustarfsemi hefur færst mjög í vöxt á síðustu árum og þó sérstaklega kannske síðustu mánuðum. þar sem um hefur verið að ræða svonefndar myndbandaleigur. Er starfsemin, þ.e. leiga á lausafjármunum undir þessum kringumstæðum, oft umsvifamikil og líkist um margt verslunarrekstri, en ýmsar kröfur eru gerðar til þeirra sem verslun reka. Lögunum um verslunaratvinnu er ætlað að tryggja að þeir aðilar, sem fást við verslun. séu búnir þeim hæfileikum að þeir geti uppfyllt skyldur sem slíkur rekstur leggur þeim á herðar gagnvart viðskiptavinum sínum og samfélaginu og hafi þá þekkingu á bókhaldi, vörum og lagafyrirmælum varðandi verslunarrekstur sem telja má nauðsynlega til þess að reka slíka starfsemi. Það virðist því eðlilegt að sömu kröfur séu gerðar til þeirra aðila sem fást við leigu á lausafjármunum í atvinnuskyni í sambandi við þá leigustarfsemi sem ég hef áður vikið að. Leyfisbinding starfseminnar stuðlar m.a. að því að lög og reglur viðkomandi henni - t.d. lög um bann við ofbeldiskvikmyndum þegar um myndbandaleigur er að ræða - séu virt. Rétt hefur þótt að gera vægari kröfur til þeirra sem sannanlega stunda leigu lausafjármuna í atvinnuskyni við gildistöku laganna eða hafa á þeim tíma sannanlega lagt í umtalsverðan kostnað við undirbúning slíks reksturs án þess að hafa verslunarleyfi. Hins vegar er að sjálfsögðu ekki gert ráð fyrir því að þeir sem hafa verslunarleyfi þurfi að gera sérstakar ráðstafanir vegna gildistöku laga ef það frv., sem hér er til umr., verður samþykki. Það hefur færst í vöxt að viðkomandi leigustarfsemi sé stunduð með hefðbundnum verslunarrekstri og þess vegna er það óþarfi. Verði frv. að lögum verður firmaskráning undir öllum kringumstæðum nauðsynleg vegna leigu á lausafjármunum í atvinnuskyni, ekki aðeins þegar um er að ræða hlutafélög. Virðulegi forseti. Með þessari greinargerð og með vísan til athugasemda við frv. leyfi ég mér að leggja til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Þetta er hið ágætasta mál, en ég rek augun í það í ákvæði til bráðabirgða að veita skuli leyfi þótt viðkomandi aðilar fullnægi ekki kröfum 4. gr. laganna að öllu leyti. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðh.: Hvað þýðir þetta „að öllu leyti“ þarna? Um hvað er verið að tala? Hvers lags undanþágur eru hugsaðar þarna ef það er þá meiningin? Hvar á þá að slaka á með leyfisveitinguna?



Virðulegi forseti. Mér finnst einhvern veginn að þessi lagagrein geti orðið til þess að farið verði svolítið lengra en meiningin í þessu frv. gefur til kynna. Mín tilfinning er sú að hér sé fyrst og fremst verið að setja lög í sambandi við myndbandaleigur og koma í veg fyrir ýmis vandræði sem átt hafa sér stað í sambandi við rekstur fyrirtækja sem hafa verið með myndbandaleigur. En með samþykkt frvgr. er verið að staðfesta það að verslunarleyfi þurfi til ýmissa smávægilegra hluta sem eiga sér stað í þjóðfélaginu. Sveitarfélög eru með leigur á alls konar tækjum, einstaklingar eru einnig með leigur á alls konar tækjum, tiltölulega litlar í sniðum. Við vitum jafnvel um einstaklinga sem stunda það að hafa stiga og stillansa til leigu. Þeir eru bundnir því að hafa verslunarleyfi eftir orðanna hljóðan í frv. Ég vildi aðeins spyrja hæstv. ráðh. hvort meiningin í þessari till. sé sú að þetta skuli vera svo víðtækt sem það gæti orðið skv. orðanna hljóðan ef frv. verður að lögum.

Eyjólfur Konráð Jónsson Hæstv. forseti. Ég vil gjarnan upplýsa það að ég hef vakið athygli á því við hæstv. ráðh. að þetta geti verið nokkuð víðtækt ákvæði og tek undir þau sjónarmið sem komu hér fram hjá hv. síðasta ræðumanni, hv. 4. þm. Vesturl. Skúla Alexanderssyni. Þetta mál kemur væntanlega til fjh.- og viðskn. og ég tel eðlilegt að það fái þar nokkuð góða skoðun. Ég hef bent á t.d. tjaldaleigu, skíðaleigu, leigu á hestum, smábátaleigu o.s.frv. Ég held að sú athugasemd, sem hér kom fram, sé réttmæt, að þetta sé nokkuð víðtæki ákvæði og þetta þurfi að skoða talsvert vel áður en málið gengur lengra en til nefndar. Hitt er auðvitað sjálfgefið að myndbandaleigurnar eiga að falla undir verslunarreksturinn.



Virðulegi forseti. Ég vil taka í sama streng og þeir hv. ræðumenn sem hafa talað hér á undan mér. Ég held að eins og þetta ákvæði er orðað í frv. fái það hreinlega ekki staðist og því verði að breyta. Ég bendi á tvennt. Borgarbókasafn Reykjavíkur leigir út bækur. Bækur eru lausafé - ekki satt? - í skilningi laga. Þá er Borgarbókasafnið í Reykjavík farið að stunda verslun skv. orðanna hljóðan í lögum. Sama má segja um Norræna húsið í Reykjavík þar sem leigð eru út listaverk, eftirprentanir ýmiss konar. Þetta er gert í atvinnuskyni, má segja, á báðum þessum stöðum. Ég tek undir það og mér sýnist einsýnt að þetta þurfi að athuga langtum betur.



Virðulegi forseti. Út af því sem hv. 11. þm. Reykv. sagði hér áðan varðandi ákvæði til bráðabirgða, þá eru í 4. gr. laganna um verslunaratvinnu upptalin þau skilyrði sem sett eru til þess að :á verslunarleyfi. Hins vegar er í þeirri grein gert ráð fyrir að heimilt sé að veita undanþágu undir vissum kringumstæðum. Það sem hér er átt við er að hægt sé að veita þeim aðilum leyfi sem þegar hafa sett á stofn slíka starfsemi, enda þótt þeir fullnægi ekki að fullu þeim kröfum sem þar um ræðir. Það er hins vegar ljóst að um leið og um leyfisveitingu er að ræða fá aðrir aðilar, sem þurfa að gæta laga í þessum efnum, aðstöðu til þess að beita þeim ákvæðum sem þeir hafa til þess að framfylgja lögum, þ.e. leyfissviptingu og öðru slíku. Varðandi það sem þrír hv. þm. hafa vikið að hér á eftir hv. 11. þm. Reykv., þá hafði formaður hv. fjh.- og viðskn., 4. þm. Norðurl. v., einmitt bent mér á það, þegar við áttum viðræður um það, að hér væri um fortakslaust ákvæði að ræða. Ég er þeirrar skoðunar að að sjálfsögðu komi nefndin til með að fjalla um það hvort ástæða væri til að hafa eitthvert annað orðalag í þessari grein frv. þar sem einhverjar undanþágur, sem eðlilegt þætti að veita, væru teknar fram. En ég held að bókasöfn yrðu tæpast heimfærð undir lausafjármuni í atvinnuskyni. Það held ég að væri ekki um að ræða. En frá minni hendi er að sjálfsögðu ekkert því til fyrirstöðu að á greininni yrðu gerðar breytingar einmitt í sambandi við það sem á hefur verið bent hér. Ég held hins vegar að í sambandi við alla þá skattaumræðu sem fer fram, undanskot frá skatti, þá þurfi ævinlega að vera nokkur íhaldssemi þegar um undanþágur er að ræða, eins og t.d. í þessu tilviki. En ég er þeirrar skoðunar að það sé sjálfsagt að koma þar fram breytingum og veit að bæði formaður nefndar og nm. munu skoða málið á þeim forsendum.



Virðulegi forseti. Ég get í sjálfu sér, eins og margir þeir sem hér hafa talað, tekið undir það að það ákvæði, sem fyrirhugað er að fella hér inn í lög um verslunaratvinnu, geti verið helst til víðtækt. Í sambandi við leigurekstur hygg ég að það megi jafnvel finna dæmi þess að annars konar rekstur en bein útleigustarfsemi kunni að vera til staðar í skjóli útleigustarfseminnar. Ég vil ekkert fullyrða í þessu efni en ég vil fagna því að þetta frv. er fram komið og ætla ekki að hafa uppi umr. um aðdragandann að flutningi þess. En ég er fremur á því að ástæða væri til að setja skýrari ákvæði inn í lög um verslunaratvinnu, jafnvel kafla sem fjallaði einvörðungu um þessa tegund iðju, því að hún er nokkuð sérstæð, eins og menn hafa reyndar vikið að. Í athugasemdum með frv. er að sjálfsögðu getið um fleira en myndbandaleigur. Þar er getið um áhaldaleigur og leigubíla, svo að eitthvað sé drepið á. Ég er ekki maður til þess að spá um niðurstöðu þessa máls í fjh.- og viðskn., en ég vildi leggja áherslu á það að menn útfærðu nánar þau ákvæði sem þurfa óumdeilanlega að vera í lögum um leigu lausafjármuna. Ég tel ástæðulaust að um það gildi sérstök lög. Það er eðlilegt að það verði nánar útfært í lögum um verslunaratvinnu.