Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta kemur frá Ed. þar sem það hefur hlotið afgreiðslu með nokkurri breytingu. Hér er um að ræða ávöxt af málefnasamningi núv. ríkisstj., en í þeim samningi er kveðið svo á, að til að bæta bændum óverðtryggðan útflutning landbúnaðarvara frá síðasta verðlagsári verði útvegaðar 3000 millj. kr. Þetta frv. er sem sagt lagt fram til framkvæmda á þessum ákvæðum málefnasamningsins. Eins og fram kemur í 1. gr. frv. er það Framleiðsluráð landbúnaðarins sem tekur lánið. Hins vegar fellur það í hlut ríkissjóðs að ábyrgjast lánið með sjálfskuldarábyrgð og annast greiðslu þess, afborganir, vexti og kostnað allan - eða þannig var málið upphaflega flutt þegar það kom fyrir Ed. Í hv. Ed. var hins vegar gerð sú bragarbót á frv., að í 2. gr. er kveðið svo á að Byggðasjóður greiði á næstu 3–5 árum allt að helming lánsins. Þessi breyting á frv. var gerð með samþykki ríkisstj. og felur í sér að af þessum 3000 millj. muni Byggðasjóður greiða allt að helming, allt að 1500 millj. kr., en hin upphæðin fellur á ríkissjóð fyrr eða síðar nema skilyrði 2. gr. verði uppfyllt, þ.e. að heimild til greiðslu útflutningsbóta samkv. 12. gr. laga nr. 101/1966, um Framleiðsluráð landbúnaðarins, verði eigi fullnýtt. Ef svo fer er ríkisstj. heimilt að nota hluta af því, sem upp á vantar til þess að hámarki útflutningsbóta verði náð, til að greiða af þessu láni, og þarf þá ekki að koma til viðbótarfjárgreiðslna af hálfu ríkisins. Því hefur verið nokkuð á loft haldið, að með þessu frv. væri verið að gera bændum mikinn greiða, gera vel við bændur, og skyti það nokkuð skökku við þegar ríkissjóður teldi sig ekki reiðubúinn til að bjóða grunnkaupshækkanir til opinberra starfsmanna eða stuðla að grunnkaupshækkunum almennt á hinum almenna vinnumarkaði. En ég vil taka það skýrt fram í þessu sambandi, að hér er ruglað saman óskyldum hlutum. Frv. þetta er flutt til að bæta bændum þá stórfelldu tekjuskerðingu, sem þeir urðu fyrir á verðlagsárinu 1978 – 1979, og nær þó engan veginn að bæta þá tekjuskerðingu að fullu, heldur einungis að 2/3 hlutum. Því er auðvitað ekki hægt að jafna saman við hitt, hvort einstakar stéttir fá grunnkaupshækkanir eða auknar tekjur í sinn hlut frá því sem nú er. Það er talið eðlilegt af flytjendum þessa frv., að samfélagið taki nokkurn þátt í hinum mikla skell sem bændur hafa orðið fyrir, og ekki talið sanngjarnt eða réttlátt að sá skellur lendi á bændastéttinni að fullu. Þess vegna tekur ríkissjóður þátt í að leysa þennan vanda með því að leggja til í fyrsta lagi sjálfsskuldarábyrgð, svo að Framleiðsluráð geti tekið lán í þessu skyni, og í öðru lagi með því að ábyrgjast greiðslu lánsins, þó með þeim fyrirvara að Byggðasjóður greiði allt að helmingi lánsins þegar þar að kemur. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um efni frv., en legg til að að lokinni 1. umr. málsins verði því vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. komst svo að orði í inngangi sínum áðan, að það frv., sem hér væri á ferðinni, væri ávöxtur málefnasamnings ríkisstj. Ég hefði orðað þetta öðruvísi. Ég hefði orðað það svo, að frv. væri ávöxtur rangrar landbúnaðarstefnu. Ég held að það sé verulega tímabært í þessari stofnun að málefni landbúnaðarins verði tekin til ítarlegrar umr. Þetta frv. gefur vissulega nokkurt tilefni til þess. Hins vegar mun ég ekki taka þátt í þeirri umr. sem hefur átt sér stað um landbúnaðarmál á Íslandi á undanförnum árum, þar sem öfgarnar hafa verið slíkar að menn hafa yfirleitt ekki getað talað saman af nokkru minnsta viti. Þar á ég ekkert síður við þá, sem gagnrýnt hafa landbúnaðarstefnuna einhliða, en þá liðsodda bændaforustunnar sem hafa gengið fram með ótrúlegum öfgum í þessu máli. Ég er ekki þeirrar skoðunar, að bændur í þessu landi séu ölmusumenn sem lifi á skattpeningi þjóðarinnar almennt. En ég er þeirrar skoðunar, að stefnan í landbúnaðarmálum í heild undanfarna tvo áratugi hafi verið röng, eins og ég hef margoft sagt úr þessum ræðustól. Þeir, sem mótuðu þá stefnu, voru Framsfl. og Sjálfstfl. Sú stefna, sem þeir mótuðu, er orðin að þeim vítahring að svo virðist sem þjóðin ætli ekki að komast út úr honum. Ég hef lýst því þráfaldlega yfir, að ég tel góðan og gróskumikinn landbúnað eitt af undirstöðuatriðum að hagsæld þessa þjóðfélags. En um leið og landbúnaður er orðinn á þann veg að það þarf að greiða á hverju ári mjög umtalsverðar upphæðir, sem hlaupa á milljörðum og tugum milljarða kr., er hann ekki gróskumikil grein sem gerir þjóðarbúinu gott. Ég vil aðeins minna á það, að þó að við séum hér í dag að ræða um 3 milljarða, sem ég ætla persónulega ekki að sjá eftir til bænda er enn eftir að greiða rösklega 8 milljarða á þessu ári og í niðurgreiðslur 24.4 milljarða. Nú vil ég ekki setja dæmið þannig upp að niðurgreiðslur séu styrkur til bænda, eins og sumir vilja vera láta. Niðurgreiðslur eru hagstjórnartæki sem er beitt til þess að jafna greiðslugetu almennings í landinu til að geta keypt landbúnaðarafurðir. Ég held að þetta sé afskaplega sósíaldemókratískt kerfi til þess að stjórna landbúnaðarvöruverðinu. Mig langar aðeins að geta þess, að landbúnaðarvandinn er ekki að koma upp á yfirborðið núna. Hann hefur verið þar lengi. Mig langar að minna á að á árunum 1970–1976 var vinnuafl í landbúnaði 10.7% heildarvinnuafls þjóðarinnar. Miðað við það hefði verið eðlilegt að hlutdeild landbúnaðar í þjóðarframleiðslu væri 10– 11%. En hún var aðeins 6.5% eða um 2/3 hlutar þess sem hún hefði átt að vera á þessu árabili. Þá vil ég geta þess, að árið 1976 var fjármagn í landbúnaði 80.2 milljarðar kr. Það hafði aukist um 34% frá árinu áður. En landbúnaðarframleiðslan sjálf jókst hins vegar aðeins um 7.5%. Fjármagnsaukningin hafði m.ö.o. ekki skilað neinum arði. Ég vil líka taka dæmi sem er að vísu orðið tveggja ára gamalt, en hefur orðið enn þá verra á þessu ári og var verra á síðasta ári. Ég ætla að taka dæmi frá árinu 1978 og fjalla þá örlítið um útflutningsuppbæturnar. Það ár greiddu íslenskir skattgreiðendur um 3 milljarða í útflutningsuppbætur, m.ö.o. greiddum við árið 1978 útlendingum 300 kr. fyrir að borða hvert kg. af dilkakjöti eða um 40% af kostnaðarverði. Við greiddum þeim 578 kr. á því ári fyrir að borða eitt kg af Óðalsosti eða 49% af kostnaðarverðinu. Og við greiddum þeim 860 kr. fyrir að kaupa eitt kg af Goudaosti eða 73% af kostnaðarverðinu.  Mig langar aðeins að geta þess merkilega þáttar sem Alþb. hefur leikið í þessum landbúnaðarleik. Fyrir kosningarnar 1978 háðu Alþb.-menn mikla baráttu fyrir því að sækja fylgi sitt til bænda. Þetta þótti mér og ýmsum öðrum býsna fölsk barátta. Þeir gáfu út sérstakt blað, sem mér er mjög minnistætt, þar sem getið var helstu lausna Alþb. á landbúnaðarvandanum. Ég hef ekki séð að í hæstv. núv. ríkisstj. hafi bólað á þessum lausnum, a.m.k. sjást þær ekki í málefnasamningi. En ein af þessum lausnum var afskaplega snjöll. Hún var í þá veru að hækka kaupgjaldið, hækka kaupið á eyrinni svo að launþegar gætu keypt upp það samansafnaða magn af landbúnaðarafurðum sem var til í geymslum hinna ýmsu kaupfélaga og samvinnuhreyfingarinnar.  Mig langar að minna á bókun sem einn af fulltrúum Alþb. gerði í nóv. 1978 á fundi framleiðsluráðslaganefndar. Það var ekki ómerkari maður en Ásmundur Stefánsson hagfræðingur. Þar lét hann bóka orðrétt eftir sér, með leyfi hæstv. forseta: „Á árinu 1977 var um það bil þriðjungur kindakjötsframleiðslu fluttur út og um sjötti hluti framleiddra mjólkuraturða. Fyrir þessar afurðir hefur fengist allsendis ófullnægjandi verð eða aðeins 25–50% af grundvallarverði. Ljóst má vera, að umframframleiðslan veldur þjóðinni allri lífskjaraskerðingu bæði í bráð og lengd og að brýna nauðsyn ber til að nú þegar verði spyrnt við fótum og dregið úr framleiðslu þessara búgreina“. Þetta sagði Ásmundur Stefánsson Alþýðubandalagsmaður og foringi í verkalýðshreyfingunni í nóv. 1978. Ég held að þeir Alþb.-menn, sem nú vilja stuðla að óbreyttri landbúnaðarstefnu, ættu að fara í skóla til Ásmundar Stefánssonar. Þá langar mig að víkja aðeins að nokkrum samanburðartölum um framlög til landbúnaðar og hins vegar frá árinu 1979 eða frá í fyrra. Þá kemur í ljós að framlög til landbúnaðar á fjárlögum eru 4.2 milljarðar kr. Hlutfallið á fjárlögum þess árs er 2.02% og hækkun milli ára 34.2%. En hvað skyldi nú iðnaðurinn fá á sama tíma á fjárlögum? Nú held ég að menn ættu að hlusta grannt vegna þess að iðnaðinum er ætlað, a.m.k. í hátíðaræðum, að taka við megninu af því vinnuafli sem kemur hér á markað á næstu árum. Berum saman það sem iðnaðurinn fékk á framlögum í fjárlögum árið 1979. Þá fékk iðnaðurinn 951 millj. á móti 4.2 milljörðum kr. til landbúnaðar eða 0.46% af öllum fjárlögum. Svo skulum við líta á sjávarútveg, grundvallaratvinnugrein þessarar þjóðar. Hvað fær hann árið 1979 á fjárlögum? Það eru rösklega 4.2 milljarðar eða nær nákvæmlega sama tala og landbúnaðurinn fær á árinu 1979. En þar með er ekki allt talið, vegna þess að hér er um að ræða tölur sem teknar eru beint upp úr fjárlögunum. Við eigum eftir að telja útflutningsuppbæturnar 1979, sem voru 5.3 milljarðar, og niðurgreiðslurnar, ef menn vilja leggja þær við, sem ég tel þó að vísu ekki rétt, sem eru 18.9 milljarðar árið 1979. Það væri kannske rétt að geta örlítið annarra talna sem koma fram í sambandi við framlög til landbúnaðar árið 1979 og fara til einstakra stofnana landbúnaðarins. Þetta getum við líka séð í fjárlögum þessa árs. Þar hefur orðið mjög veruleg hækkun frá árinu 1979. Þá fær Búnaðarfélag Íslands 300 millj. Ég hef verið að velta því fyrir mér hvort einhver önnur atvinnugrein á Íslandi, sem rekur skrifstofu af svipuðu tagi og Búnaðarfélagið, fái viðlíka styrki. Þetta er aðeins spurning. Á árinu 1979 eru lagðar fram til veðdeildar Búnaðarbankans 10.3 millj. - tala sem ég raunverulega hef aldrei skilið og væri gott að fá skýringar á. Stofnlánadeild landbúnaðarins fær 643 millj. Svo væri kannske rétt að nefna ýmis af þeim atriðum sem þarfnast skýringa, hinar einstöku stofnanir landbúnaðarins. Við skulum nefna fyrirhleðslur og landþurrkun á síðasta ári, 56.8 millj. litlar, jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir 13 millj., búfjártryggingar 200 þús. Hvað er það? Hvað eru þær búfjártryggingar sem ríkinu ber að greiða? Nautgripasambandið fær 1/2 millj. Mjólkurbúin fá á þessu ári 12.9 millj. Til hvers? Í hvað eru þessir fjármunir notaðir? Þannig mætti tengi telja. Til búfjárræktar eru lagðar 188 millj., og mér er spurn: Er það til þess að auka dilkakjötsframleiðsluna eða til að kynbæta búféð? Framræsla fær 260 millj. Á sama tíma og við berjumst gegn offramleiðslu eru lögð hundruð milljóna til aukinnar túnræktar og framræslu í landinu. En er hugsað fyrir því t.d. að breyta búskaparháttum þannig að bændur fari að huga meira að votheysverkun, sem gæti sparað stórlega fjármagn í landbúnaði og fjárfestingu í landbúnaði? Það er ekki veitt ein króna til þess, nema kannske til Rannsóknastofnunar landbúnaðarins. En hverjir taka upp þá verkunarhætti? Það eru menn á Ströndum og við Ísafjarðardjúp og hefur gengið aldeilis prýðilega  Áður en ég held þessari upptalningu áfram væri kannske rétt að koma aðeins að því, að bændur sjálfir eru farnir að sjá hversu alvarlegt ástandið er. Þó að margir fulltrúar þeirra hér á þingi haldi áfram að prédika óbreytta stefnu eru það óbreyttir bændur, og kannske eru það þeir bændur sem minnst eiga undir sér, sem átta sig á hvert stefnir í þessum málum. Eða gæti hugsanlega verið að fulltrúar bænda á þessu þingi væru aðallega talsmenn stórbændanna? Getur það hugsast? Mig langar - með leyfi forseta - að víkja örlítið að bréfi sem gagnmerkur bóndi á Suðurlandi skrifaði mér fyrir skömmu. Þar segir orðrétt: „Stefnan í landbúnaðarmálum hefur verið sú að láta hlutina velta áfram samkv. ráðandi kerfi í þeirri von að málin leysist einhvern veginn. Gagnrýni Alþfl. hefur verið réttmæt“, segir þessi bóndi. Hann heldur áfram: „Það fer ekki á milli mála, að útflutningsuppbótakerfið er sprungið. Það var að vísu mjög æskileg trygging á sínum tíma, en hún hefur verið misnotuð undanfarin ár.“ Þetta segir einn úr röðum bændastéttarinnar, og ég er sannfærður um að undir þessi orð taka fjölmargir bændur. Herra forseti. Alþfl. hefur um langt árabil gagnrýnt þá stefnu sem nú er að leiða þjóðina í slíkar ógöngur að m.a. hæstv. fjmrh. hlýtur að vita það og hlýtur að vera fullljóst að kerfi það, sem við búum við nú, getur ekki gengið. Þess vegna vil ég segja það við fulltrúa bænda hér á þingi: Væri nú ekki nær, að við reyndum að nálgast hver annan í hugmyndum okkar um landbúnað og reyndum að finna lausn á þessu máli, heldur en að halda áfram enn þá lengra út í fenið, þar til við erum sokknir upp að hnjám og komumst ekki upp? Ég hef orðið rækilega var við, og það hafa fleiri orðið, að sú umræða, sem hefur átt sér stað um landbúnaðarmál að undanförnu, er svo ofsafengin, oft á báða bóga, að menn draga upp afskaplega misjafnar myndir af þeim hópum sem hér eiga hlut að máli. Þá á ég við neytendur í þéttbýli annars vegar og bændur hins vegar. Það er því miður orðin allt of algeng skoðun í þéttbýli að bændur séu einhvers konar ölmusumenn sem heimti og heimti og fái allt sem þeir biðji um, þeir þurfi ekki að hafa áhyggjur af tilverunni, af lífinu, því þeir geti sótt allar sínar þarfir og allar sínar nauðsynjar út í fjós eða út í móa. Á sama hátt tel ég að bændur álíti að neytendur í þéttbýli hafi nægt fjármagn til að kaupa afurðir þeirra og til að rétta hlut þeirra. En þetta er því miður ekki rétt. Og það, sem verst er í þessu máli, er að núverandi niðurgreiðslukerfi, sem á að verka jafnandi, sem á að verka þannig að almenningur geti keypt landbúnaðarafurðir, hefur því miður snúið á þann veg að mínu mati að þeir, sem mesta fjármunina eiga í þjóðfélaginu, hagnast mest á niðurgreiðslunum því að hinir geta lítið keypt. Ég óttast mjög að það sambandsleysi, sem ég tel að sé nú að verða á milli sveitanna annars vegar og þéttbýlisins hins vegar, sé að verða stórhættulegt. Skilningsleysi á milli þessara tveggja þjóðfélagshópa leiðir aðeins til ófarnaðar. Úr því verður að bæta. Alþfl. hefur bent á að það væri þess virði að fara að huga m.a. að ýmsum milliliðakostnaði í landbúnaði. Hér með er ekki verið að segja berum orðum að stolið sé fjármagni frá bændum. En það skal hins vegar fullyrt hér og nú, að rekstrarfjármunir ákveðinna stofnana í þessu þjóðfélagi, og það er best að koma beint að því, Sambands ísl. samvinnufélaga m.a., eru fengnir úr útflutningsuppbótakerfinu og notaðir á þann hátt að ég tel ekki sæmanlegt. Ég tel m.a. að samvinnuhreyfingin, hversu góð og gegn sem hún er, hafi farið inn á villigötur á undanförnum árum og að hún eigi að snúa af þeirri leið. Ég tel að samvinnuhreyfingin hafi ekkert með það að gera að reisa kexverksmiðju suður í Reykjavík fyrir fjármagn sem ætti að koma bændum til góða. Dæmi af þessu tagi mætti rekja endalaust. Það þarf nú að vinna bráðan bug að því að breyta framleiðsluráðslögunum til nútímalegra horfs. Og ég held, herra forseti, að ég ljúki þessum orðum mínum með því að setja fram í hnotskurn þá stefnu sem Alþfl. hefur bent á að ætti að fara. Þá stefnu þarf að útfæra og hún hefur verið útfærð og mun verða útfærð. En í grundvallaratriðum hlýtur stefnan að vera sú að miða framleiðsluna við innanlandsmarkað og draga smám saman og skipulega úr offramleiðslu og útflutningi. Það getur enginn maður neitað því, að þetta sé réttmæt stefna. Ég held að stefnuleysið hafi fyrst orðið til þegar forkólfar Sjálfstfl. og Framsfl. í bændastétt tóku til við að hvetja bændur til að stækka bú sín og auka framleiðsluna. Í þeim efnum var ekkert hugað að landshögum, það var ekkert hugað að gróðurlendi, hvar væri hagkvæmt að framleiða mjólk, hvar væri hagkvæmt að framleiða dilkakjöt, heldur anað áfram.  Herra forseti Ég held að það hljóti nú að vera ljóst af orðum mínum, að Alþfl. er ósammála því að haldið verði áfram á sömu braut í landbúnaðarmálum. Ég held að öllum mönnum hljóti að vera orðið ljóst að þetta gengur ekki lengur. Þjóðfélagið hefur einfaldlega ekki efni á slíkri pólitík. Menn verða að gera sér ljósa grein fyrir þessu. Í þessu felst hvorki lítilsvirðing á bændastéttinni né að menn séu að beina geirum sínum að þeirri stétt. Menn eru að gagnrýna landbúnaðarstefnuna eins og henni er fylgt eftir, en það er eins og það sé nákvæmlega sama á hvaða staðreyndir bent er í þessu máli, menn lemja ævinlega og ávallt hausnum við steininn. Og að lokum, herra forseti, aðeins þetta vegna frammíkalls ágætis ritara deildarinnar: Ég held að það væri snjallt fyrir hann, af því að Ísafjarðardjúp er í hans kjördæmi, að fylgjast með því hvað bændur voru að gera í flatgryfjumálum við Djúpið í sumar.



Herra forseti. Þegar ég kvaddi mér hljóðs áðan hafði ég hugsað mér að ræða það frv. sem hér var mælt fyrir áðan af hæstv. fjmrh., og þrátt fyrir að hv. 6. þm. Norðurl. e. ræddi um landbúnaðarmálin almennt í sambandi við frv. er ég að hugsa um að halda mér við að ræða fyrst og fremst það mál sem hér liggur fyrir. Ég held að segja megi um þá hnotskurn Alþfl., sem hv. þm. taldi sig ætla að lýsa stefnu sinni úr, að hún sé ekki að meginmarkmiði langt frá því sem ákveðið hefur verið að stefna að um þessar mundir. En ýmis þau ráð til að ná settu marki, sem þm. ræddi um, hygg ég að hann muni'sjá við nánari athugun að nái ekki því marki sem að er stefnt. Ég hef satt að segja furðað mig á því, að hann skyldi vera að fetta fingur út í að veittir séu t.d. fjármunir til Búnaðarfélags Íslands til þess að reka skrifstofu, eins og hann orðaði það, 300 millj. kr. Ég lít svo til, að öllum þremur útgáfum af fjárlögum, bæði Tómasi, Sighvati og Ragnari, sé þetta ekki nema hluti af því sem Búnaðarfélag Íslands hefur til ráðstöfunar. Þessar 300 millj. standa sem launakostnaður hjá Búnaðarfélagi Íslands. En það eru ekki bara skrifstofumennirnir sem fá laun. Það eru einmitt þeir menn sem hv. þm. taldi að þyrfti að efla til starfa, það eru þeir sem eiga að veita aukna ráðgjafaþjónustu í þeim vandamálum sem við er að fást. Ég verð að segja að mig furðar á svona málflutningi þar sem eitt rekur sig á annars horn. Ég get líka komið að því hér, að ég tel undrun sæta að mönnum skuli detta í hug að fjargviðrast yfir því þótt til eins atvinnuvegar gangi um 2% af fjárlagaupphæðinni. Hvað mundi þessi maður segja ef hann væri þm. í nálægum löndum? Ég er hræddur um að hann yrði að rétta upp höndina með hærri upphæðum og hærra hlutfalli en þetta er. Ef hann ætti að fjalla um fjárlög Efnahagsbandalags Evrópu yrði hann að rétta upp höndina með því að greiða 70% af ráðstöfunarfé sambandsins til málefna landbúnaðarins. Hann er heppinn að vera hér á Íslandi, þar sem ekki hefur verið rekin óheillavænlegri stefna en hér er sýnt fram á. Ég ætla þá að snúa mér að því frv. sem hér er til umræðu. Ég vil taka það fram í upphafi, að ég vil lýsa ánægju minni yfir að það skuli loks vera komið til þessarar deildar. Ég tel að það hefði getað gerst fyrr, en það er víðar sem gosmekkir standa á loft en hjá þeim sem standa í þessum ræðustól hér og tala um landbúnaðarmál. Þau gosumbrot, sem urðu í Ed. rétt fyrir þinghléið, urðu mér til sárra vonbrigða og til þess að seinka afgreiðslu þess máls sem hér er til umfjöllunar. Hæstv. fjmrh. gat um það áðan, að þessi fjárútvegun væri til þess ætluð að greiða hluta af því fé sem bændur hefði vantað á til að ná fullu verði fyrir framleiðsluvörur sínar á verðlagsárinu 1978–1979. Það er þess vegna sýnilegt, að með hverjum mánuði sem líður verður það í verðbólguþjóðfélagi eins og við búum við sýnu minna fé sem fæst út úr þessari aðstoð en upphaflega var til stofnað. Ég minnist þess, að þegar stjórnskipuð nefnd var að fjalla um þessi mál á s.l. vori og sumri gerðu nm. þá áætlun og voru sammála um að sá skakki, sem varð á útflutningnum með þeim ráðstöfunum sem nefndin lagði til, yrði bættur að 2/3 hlutum. Þá var verið að fjalla um nákvæmlega sömu upphæðina, 3 milljarða kr., og nú er verið að fjalla um í frv. fullu hálfu ári síðar. Ég geri ráð fyrir að þeir, sem fá laun sín greidd mánaðarlega, verði þess varir að það þarf fleiri krónur núna í launaumslagið en þurfti fyrir rúmu hálfu ári hjá hverjum einum til þess að mæta sömu þörfum og fyrr. Þess vegna sýnist mér að það sé mjög brýnt að koma þessu máli áfram, og ég vil láta það koma hér fram, að ég mun gera mitt til þess að lagasetningunni verði hraðað svo sem fært er. Ég vona að ríkisstj. sjái sér nú fært um leið að herða á því að útvega þetta fé svo það verði meira en pappírsgagnið sem hér er verið að fjalla um. Ég vil einnig lýsa ánægju minni yfir því að það hafa verið gerðar nokkrar bætur á frv. í hv. Ed. Mér sýnist það aðgengilegra nú en það var eins og það var lagt fram. Þessi mál eru svo kunn Alþ. að það ætti ekki að þurfa að hafa um þau mörg orð. En það er rétt að rifja það upp, að þetta er þriðja frv. sem flutt er á þessu þingi varðandi þetta efni. Frv., sem við sjálfstæðismenn stóðum að að flytja í upphafi þessa þings, var á þá leið að við ætluðumst til þess að skattborgarar í landinu þyrftu ekki að taka á sig að neinu marki auknar byrðar vegna aðstoðar við bændur. Þegar þetta frv. var svo lagt fram, það sem við fjöllum nú um, var algjörlega ætlað að greiða féð upp með ríkisframlögum, en gerð var á því sú breyting í Ed. að Byggðasjóður kæmi þarna nokkuð við sögu. Ég tel það vera ábyrgari afgreiðslu þegar litið er til þess, hvernig stendur um ríkisfjármál og dýrtíð í þessu landi. Ýmsir hafa sagt að það gilti einu hvort fjármunirnir væru teknir úr ríkissjóði eða úr Byggðasjóði. Það má vel vera að einhverjir kunni að reikna svo pent að það sé alveg það sama. En ég vil minna á að það eru um það ákvarðanir, að Byggðasjóður fái ákveðinn hluta af upphæð fjárlaga hverju sinni og að þeir fjármunir, sem ganga til Byggðasjóðs, verði að sjálfsögðu notaðir í því skyni að það komi byggðunum sem best að notum. Ég fæ ekki betur séð en einmitt þessi ráðstöfun á fjármunum Byggðasjóðs sé af því tagi að treysta byggð í landinu. Því vil ég fagna því, að þessi breyting var gerð, og vil enda mál mitt með því að láta það koma hér fram að nýju, að ég mun styðja frv. og við sjálfstæðismenn munum gera það.



Herra forseti. Hv. þm. Árni Gunnarsson vildi í upphafi ræðu sinnar áðan forðast öfgar í umræðum um landbúnaðarmál. Þeim ásetningi hans vil ég sannarlega fagna. Hann sýndi það í verki að hann hefði þarna góða meiningu, því að að mörgu leyti hóf hann mál sitt betur en ýmsir aðrir úr þeim herbúðum. Ég vitna t.d. til leiðara Alþýðublaðsins frá því í morgun. Segir í upphafsorðum leiðarans, með leyfi forseta: „Samkvæmt fjárlagafrv. Ragnars Arnalds felur stefna ríkisstj. í landbúnaðarmálum í sér 32 milljarða kr. útgjöld til niðurgreiðslna og útflutningsbóta á landbúnaðarafurðir.“ Hv. þm. Árni Gunnarsson viðurkenndi þó, sem náttúrlega sjálfsagt er og rétt, að niðurgreiðslurnar eru hagstjórnartæki, innanlandshagstjórnartæki og, eins og hann orðaði það ef ég man rétt, mjög sósíaldemókrataískt kerfi. Það er góðra gjalda vert að skilja þetta og viðurkenna, en leggja ekki alla summuna saman. Hann sagði að Framsfl. og Sjálfstfl. hefðu mótað þá stefnu í landbúnaðarmálum sem fylgt hefði verið. Þetta er rétt að vissu leyti. En það hafa fleiri komið til þeirrar stefnumótunar. Það var t.d. ákveðið af ríkisstj. Ólafs Thors 1961 að haga útflutningsbótum á þann hátt sem síðan hefur verið gert. Það var ákveðið af ríkisstj. Sjálfstfl. og Alþfl. viðreisnarstjórninni, að ríkissjóður skyldi ábyrgjast allt að 10% útflutning landbúnaðarafurða. Þessi útflutningsbótaréttur kom í staðinn fyrir annan rétt sem bændur höfðu fram að þeim tíma og hafði sýnt sig að standast fyrir dómi, þ.e. að halla af útflutningi landbúnaðarafurða yrði jafnað niður á sölu hér innanlands. Mér finnst miklu betri aðferðin sem viðreisnarstjórnin tók upp, og ég er henni þakklátur fyrir að hitta á þetta ráð, því það kemur skynsamlegar og betur við þjóðfélagið. En Alþfl. stóð að þessu. Hitt er svo annað mál, að þetta hefur þróast nokkuð óheppilega, og það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Árna Gunnarssyni, að landbúnaðarstefnunni er ábótavant hjá okkur. Landbúnaðarstefnan, sem við höfum fylgt undanfarið, er ekki hárrétt og hún þarf endurbóta við. En það er engum ljósara en okkur bændum. Við báðum um stjórnunarheimildir á framleiðslumagni upp úr 1970. Það lá fyrir Alþ. 1972 frv. um stjórnunarheimildir á landbúnaðarframleiðslu. Þá lögðust gegn þessu menn sem þá voru í valdaaðstöðu, eins og Hannibal Valdimarsson og Björn Jónsson, og frv. náði ekki fram að ganga. Ef þetta frv. hefði náð fram að ganga 1972 þyrftum við ekki að standa í þrasi dag eftir dag á Alþ. núna, þá væru bændur ekki í þeim vanda staddir sem raun ber vitni. Það hefði betur verið sinnt þá óskum bændasamtakanna. Það er ekki rétt hjá hv. þm. Árna Gunnarssyni, að bændur í þingflokki Framsfl. hafi verið að prédika óbreytta stefnu í landbúnaðarmálum. Ég vil leyfa mér að taka það fram, að bændur í þingflokki Framsfl. hafa reynt að beita sér fyrir því að stefnunni yrði breytt. En þegar nokkuð leið á ræðu hv. þm. Árna Gunnarssonar féll hann því miður niður í öfgahjólfarið og fór að telja upp nokkra liði á fjárlögum sem hann sá ofsjónum yfir. Hv. þm. Steinþór Gestsson er búinn að gera suma þeirra að umtalsefni, og ég ætla ekki að lengja mál mitt með því að fara nánar út í það, en ég vil undirstrika að það var ýmislegt mjög ofmælt hjá hv. þm. Árna Gunnarssyni. Hann vitnaði réttilega til þess að fyrrv. landbrh., Steingrímur Hermannsson, hefði beitt sér fyrir nýjungum, og eins og hv. þm. Árni Gunnarsson sagði fékk hann ekki nægar undirtektir. Þetta er alveg hárrétt hjá hv. þm. Steingrímur fékk ekki nægar undirtektir, og sérstaklega var það vegna afstöðu þm. Alþfl. Vegna þeirrar afstöðu er enn þá verið að tala um þessa 3 milljarða lántökuheimild. Til þess að geta breytt stefnunni í landbúnaðarmálum verða menn að ganga að því verki með jákvæðu hugarfari í garð atvinnugreinarinnar og þeirra sem hana stunda, ekki andskotast sí og æ í því fólki sem framleiðir landbúnaðarvörur, telja eftir á alla grein þess rétt, sjá ofsjónum yfir þeim hlutum, sem til landbúnaðar ganga, og ala á úlfúð milli neytenda í þéttbýlinu og bændanna. Bændur eiga rétt á þeim tilteknu peningum sem hér er lagt til að útvegaðir verði, og þeir þurfa á þeim að halda. Þangað til að menn hafa komist á það stig að ná eðlilegri stjórn á framleiðslumagninu er óhjákvæmilegt að til svona ráðstafana geti þurft að koma. Hv. þm. Steinþór Gestsson taldi hafa bætt frv. breytingar sem gerðar voru á því í Ed. um að skylda Byggðasjóð til að greiða hluta af því fé sem hér er um að ræða. Ég er ekki sammála hv. þm. um að þetta sé réttmætt eða að það hafi bætt frv. Vafasamt er hvort það er réttmætt að gefa út þessa ávísun á Byggðasjóð, þrátt fyrir að ég fyrir mitt leyti hafi samþ. að gera það til samkomulegs til að málið fengi greiðari framgang í þinginu. Það er vafasamt hvort við höfum rétt til að gefa út ávísanir eins og þessa á stofnun eins og Byggðasjóð sem lýtur sjálfstæðri stjórn. Ég veit sem sagt ekki hvort við höfum fullkominn rétt á þessu tékkhefti. En hitt er tvímælalaust, að við höfum náttúrlega fullan tillögurétt um þetta mál. Það hefur margt komið fram í þessum umræðum sem ástæða væri til að orðlengja meira um. Ég ætla nú að stilla mig um það í þetta skiptið..Ég legg til að þetta frv. verði samþ. Ég tel að það sé réttmætt að útvega peningana og láta málið ná fram að ganga.



Herra forseti. Ég ætla ekki að þessu sinni að gera að umræðuefni landbúnaðarstefnuna í landinu og það samhengi sem þær greiðslur, sem hér er um að ræða, auðvitað eru í að því er varðar hina almennu stefnu. En á hinu held ég að sé vert að vekja athygli, með hvaða hætti þessi fjárútvegun á að fara fram, eins og gert er ráð fyrir henni í frv. þessu til laga, sem sé þannig að fjmrh. fyrir hönd ríkissjóðs er heimilt að ábyrgjast lán allt að 3 milljörðum kr., en síðan á Byggðasjóður að greiða lánið og að öðru leyti á ríkissjóður að annast afborganir, vexti og kostnað allan af þessu láni, eins og segir í þessu frv. Hér er auðvitað ekki um neitt lán að ræða, hér er um að ræða beina greiðslu, og auðvitað á að kalla hlutina sínum réttu nöfnum. Síðan koma talsmenn þessarar upphæðar hér í ræðustól og tala um lán, jafnvel ekki lán, heldur lántökuheimild. Mismunur er væntanlega sá, að það er ekki víst að lántökuheimild verði nýtt, en lán er væntanlega nýtt eða tekið, svo að auðvitað er hér hvorki um lán né lántökuheimild að ræða. Hér er um að ræða beinar greiðslur úr ríkissjóði, og á þessu tvennu er auðvitað grundvallarmunur. Þetta mál hefur verið að klúðrast hér um þingsali nú á annað ár. Og þar í liggur eflaust skýring á því, hversu klúðurslegt allt þetta mál er orðið. Það er engu líkara en með þessari framsetningu sé verið að gera gys ekki aðeins að bændum og bændasamtökum, heldur og skattgreiðendum í þessu landi. Hér er ekki um neitt lán að ræða. Hér er ekki um það að ræða, að bændasamtökin í landinu taki lán. Hér er um að ræða beinar tilfærslur á fjármunum, beint frá skattgreiðendum og inn í þessa tilteknu atvinnugrein. Maður hefur á tilfinningunni að ástæðan fyrir þessari samsetningu sé þrátt fyrir allt sú, að þeir, sem árum saman hafa verið að stuðla að þessum flutningum, séu farnir hálfpartinn að skammast sín fyrir hvernig að þessum málum hefur verið staðið og að þessi skömm sé ástæðan fyrir því að hlutirnir eru ekki lengur kallaðir sínum réttu nöfnum, heldur búin til orð og orðskrípi: lán eða lántökuheimild, þegar um allt annað er að ræða. Allur þessi málatilbúnaður er eins og verið sé að friðþægja ungabörnum. Hér er ekki um lán að ræða, ekki heldur lántökuheimild. Hér er um að ræða beinan flutning á fjármagni frá skattgreiðendum inn í þessa tilteknu atvinnugrein. Og allur þessi málatilbúnaður, eins og þetta er fram sett í samanlagðri 1. og 2. gr. þessa frv., er auðvitað óþarfur. Það á væntanlega að vera til þess, að það heiti svo að hér sé um lán að ræða, og væntanlega að vera einnig til þess, að þetta renni þá mjúklegar niður hálsana á skattgreiðendum, af því að þetta er lán. En þetta er ekki lán og hefur engin einkenni lána. Þetta er beinn styrkur og ekkert annað. Og ef Alþ. er að samþykkja beina styrki, þá á auðvitað að kalla hlutina sínum réttu nöfnum. Hv. 1. þm. Norðurl. v., Páll Pétursson, talaði áðan um að ekki mætti koma til úlfúðar á milli framleiðenda landbúnaðarafurða annars vegar og neytenda í þéttbýli hins vegar. Þetta er auðvitað alveg rétt. Slík úlfúð, sé hún til og verði hún til, þá er hún af hinu illa. Hún er óæskileg. En ef eitthvað er til þess fallið að skapa úlfúð, þá er það svona barnaleg tilraun til blekkinga, svona barnaleg framsetning eins og hér er um að ræða. Það dynur í fjölmiðlum, ríkisfjölmiðlum og öðrum fjölmiðlum, og þetta heitir alltaf lán, jafnvel ekki lán, heldur lántökuheimild. Og einhverjir trúa því eflaust, að hér sé um að ræða.lán og lántökuheimild. En ég vænti þess, þó að menn hér viti miklu betur. Þetta er aðeins ein hlið þessa máls. En ég taldi rétt að vekja á þeirri hlið athygli.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður taldi að frv. þetta væri byggt á röngum forsendum og að fréttaflutningur af þessu máli væri til þess gerður að gera gys að skattgreiðendum í landinu. Hann sagði að hér væri ekki um lán að ræða, heldur um bein framlög úr ríkissjóði. Auðvitað er þetta misskilningur hjá þessum hv. þm. Það er gert ráð fyrir því að taka lán. Það er gert ráð fyrir því, að Framleiðsluráð landbúnaðarins taki lán, þetta lán verði síðan endurgreitt á nokkrum árum væntanlega. Og það er gert ráð fyrir því, að Byggðasjóður endurgreiði sem svarar 500 millj. kr. á ári í þrjú ár, en ríkissjóður standi undir öðrum greiðslum af láninu.

.Hver borgar í Byggðasjóð?

Ríkissjóður leggur fram fé til Byggðasjóðs og Byggðasjóður hefur einnig eigin tekjur. En misskilningur hv. þm. er sérkennilegur, vegna þess að hann hefði átt að átta sig á því, að þar sem er um að ræða beinar greiðslur úr ríkissjóði, þá eru það útlagðir fjármunir úr ríkissjóði þegar í stað. Hér er því um lán að ræða, eins og frv. greinir. Hér er um það að ræða, að það lán verði endurgreitt, hvort tveggja af Byggðasjóði og ríkissjóði, og ríkissjóður annast allan kostnað af töku lánsins svo og greiðslu vaxta, verðbóta og annars kostnaðar.  
             Ég vil segja það hér út af þessu máli, að það er rétt, sem fram hefur komið, að það hefur dregist lengur en æskilegt væri að þetta mál væri afgreitt. Ég skal ekki rekja þá sögu, en það er rétt sem fram kom í máli eins ræðumanns hér áðan, að þetta frv. hefur verið hér í sölum Alþingis a.m.k. nálægt einu ári. Þó að svo færi, að þetta frv. væri ekki afgreitt fyrir þingfrestun fyrir rúmum hálfum mánuði, þá hefur það ekki efnislega áhrif á afgreiðslu þessa máls, vegna þess að í millitíðinni hefur verið unnið nokkuð, eins og gefin voru fyrirheit um, að því að undirbúa lántöku. Þess vegna ætti þetta atriði ekki að verða til þess að tefja afgreiðslu þessa máls. Ég vil segja það í sambandi við ræðu hv. þm. Steinþórs Gestssonar, að ég tel að þetta mál sé þegar komið á góðan rekspöl hjá ríkisstj. og þessi lög, sem verða afgreidd væntanlega innan fárra daga úr þessari hv. d., verði ekki pappírsgagn eitt, heldur komi að fullum notum. Það er einnig ástæðulaust að vera að tala um það hér, að einhver gosumbrot hafi átt sér stað í hv. stjórnarliði út af þessu máli. Þau gosumbrot urðu aðeins til í hugarheimi hv. stjórnarandstæðinga. Ég vil að þessum orðum loknum mælast til þess við þessa hv. d., að hún reyni að haga svo sínum störfum að þetta mál verði afgreitt áður en margir dagar líða, helst í þessari viku, en í síðasta lagi þegar eftir næstu helgi. Hér mætti flytja langt mál um þá umr., sem hér hefur verið hafin af til að mynda hv. þm. Árna Gunnarssyni. Hann sagði margt vel, en annað miður. Hann sagði t.a.m. að umræða um landbúnaðarmál hefði tíðum á síðustu árum verið um of ofsafengin. Þetta var alveg hárrétt hjá þessum hv. þm. En mér hefur virst það svo, að þeir hv. þm. Alþfl og talsmenn Alþfl. í blöðum hafi átt hvað mestan þátt í því að gera þessa umræðu ofsafengna. Þeir eru í hópi þeirra manna sem hafa farið með mestar fjarstæður um þessi efni, og kemur það ekki alveg heim og saman við málflutning hv. þm. Árna Gunnarssonar, sem virtist í öðru orðinu a.m.k. vilja lægja þessar öldur. Það er rétt, að það þarf ýmislegt að athuga í sambandi við landbúnaðarstefnuna, og það verður ekki gert á einum degi. Núv. ríkisstj. hefur sett sér það mark að á þessu þingi verði lögð fram till. til þál. um landbúnaðarstefnu, og væntanlega tekst að afgreiða slíka till. Það er því ekki ástæða til þess af minni hálfu, að fara hér að ræða þá stefnu, sem mótuð verður, í eimstökum atriðum eða mjög ítarlega. Ég tel hins vegar að við blasi að það er hin mesta nauðsyn, miðað við framleiðslu og markaðsaðstæður, að samdráttur verði í mjólkurframleiðslu í landinu, vegna þess að erlendir markaðir bjóða verð sem gerir ekki miklu meira en að greiða vinnslukostnað af framleiðsluvörum mjólkurbúanna. Þessum samdrætti þarf að ná í áföngum á nokkrum árum, og það þarf að hjálpa til á því aðlögunarskeiði til þess að of snögg framleiðsluminnkun verði ekki til þess að kollvarpa fjárhag bæði framleiðenda og mjólkurbúa. Ég hef látið það í ljós, að ég tel að fara þurfi fram á því ítarleg könnun, hvort ekki sé hagkvæmt fyrir þjóðfélagið að halda áfram að framleiða meira af sauðfjárafurðum en þjóðin neytir af kindakjöti. Þessa athugun tel ég að sé nauðsynlegt að gera, til þess að menn fái eitthvað til þess að standa á í þeirri landbúnaðarumræðu sem t.a.m. hv. þm. Alþfl. vilja tíðum heyja hér á hv. Alþ., þar sem þeir fullyrða æ ofan í æ að nauðsynlegt sé að ná landbúnaðarframleiðslunni niður í það mark sem neytt er innanlands, án þess að hafa í raun og veru nokkuð við að styðjast í fullyrðingum sínum. Þeir ættu að fagna því, hv. þm. Alþfl., að slík úttekt væri gerð, þannig að hægt væri að sýna fram á með efnislegum rökum hvað þjóðinni sé hagstætt í þessum efnum. Við verðum að gera okkur grein fyrir því, að ef við drögum saman landbúnaðarframleiðsluna í það mark sem neysla búvara leyfir innanlands, þá verður að sjá fram úr því hvað á við að taka fyrir það fólk sem í mörgum greinum verður þá að hætta í þessari atvinnugrein. Við þurfum að gæta þess, að þá þarf að byggja upp atvinnu fyrir þetta fólk annars staðar. Það þarf líka fjármuni til þess að það geti komið sér upp híbýlum annars staðar. Það mundi kannske valda spennu á húsnæðismarkaði og jafnvel hafa í för með sér verðbólguáhrif o.s.frv. Við skulu ekki gleyma því, að framleiðsla sauðfjárafurða hefur í för með sér mjög mikla vinnu. Henni fylgir það, að víðs vegar um þjóðfélagið hafa menn atvinnu af margþáttaðri þjónustu í sambandi við þessa atvinnugrein, og þessu fylgir hráefni, sem er undirstaða fyrir aðalstofn iðnaðarins í landinu sem framleiðir fyrir erlendan markað. Þess vegna má ekki líta á það aðeins einhliða, að um leið og verið sé að skera niður þessa framleiðslugrein sé verið að spara útgjöld úr ríkissjóði. Ekkert land í V-Evrópu eða í nágrenni okkar rekur landbúnað með þeim hætti að þar sé ekki um stuðning hins opinbera að ræða. Í ýmsum löndum er sá stuðningur miklu víðtækari en hér gerist, og er það til marks um kosti okkar ágæta lands hér norður við heimsskautsbaug. Það er líka til marks um dugnað og úrræðasemi íslenskra bænda. Hv. þm. Árni Gunnarsson sagði réttilega, að niðurgreiðslur á búvörur væru ekki alfarið styrkur til landbúnaðarins. Þetta er auðvitað hárrétt. Niðurgreiðslur vöruverðs eru framlög sem ríkisstj. á hverjum tíma ver til að halda niðri vöruverði til þess að hafa áhrif á efnahagsþróun í landinu. En hitt var alrangt, sem þessi hv. þm. sagði, að niðurgreiðslurnar væru til þess að þeir högnuðust á þeim sem ættu fjármuni. Þetta er að mínum dómi algerlega öfugt. Ef ekki væri greitt niður verð á búvörum, þá er ég hræddur um að þeir ættu erfitt með að kaupa þær sem eiga litla fjármuni, hafa litlar tekjur. Þá er ég líka hræddur um að þeir, sem raunverulega eiga fjármunina, væru fyrst og fremst þeir sem hefðu bolmagn til að kaupa þessar vörur að vild sinni. Og við megum ekki heldur gleyma því, að niðurgreiðslu - fjármunirnir eru lagðir fram úr ríkissjóði, þeirra er aflað með sköttum og þeir skattar leggjast þyngra á þá sem hafa miklar tekjur og eiga mikla fjármuni. Þess vegna voru sleggjudómar eða fullyrðingar hv. þm. Árna Gunnarssonar um þetta efni algerlega út í hött og þveröfug. Hv. þm. Árni Gunnarsson fjargviðraðist yfir nokkrum framlögum til stofnana landbúnaðarins á fjárlögum. Sumpart var þar ekki rétt með farið. Eins voru hjákátlegar spurningar þessa hv. þm., þegar hann spyr hvað sé gert með fé til búfjárræktar til að mynda. Ég vil ráðleggja honum að lesa búfjárræktarlögin. Ef hann les þau, trúi ég ekki öðru en hann sjái hvað verður um þessa fjármuni. Hann sagði: Hvers vegna fer ekki ein einasta króna til votheysgerðar? Hvernig stendur nú á því? Þessi hv. þm. virðist ekki hafa hugmynd um það, að fjármunum er í gegnum jarðræktarframlögin m.a. varið til votheysgerðar, til þess að styrkja votheysgryfjur.  Þannig er það um mörg fleiri mál, sem hv. þm. fjallaði hér um. Það væri hægt að taka í það einhvern tíma í góðu tómi að upplýsa hann um það sem hann virðist ekki hafa hugmynd um og veður í algerri villu um. Þetta væri held ég ómaksins vert, því að það yrði kannske til þess að tíma Alþingis væri ekki varið í að flytja ræður af því tagi sem þessi hv. þm. flutti áðan og hefur stundum gert áður. Hv. þm. nefndi t.a.m. fjárveitingu til mjólkurbúa og nefndi fjárhæð einhvers staðar milli 10 og 20 millj. Það er rétt, að það er fjárlagaliður sem er ætlaður sem stofnframlag til mjólkurbúa. Þessi fjárlagaliður hefur verið í mörg ár 2 millj. kr. en ekki einhver önnur tala. Ég hygg að hann sé enn 2 millj. kr. í því frv. sem nú hefur verið lagt fram af hæstv. fjmrh., og hann var það einnig í því fjárlagafrv., sem lagt var fram hér fyrr á þessu þingi, og eins í fjárlagafrv. Tómasar Árnasonar. Ég held að ekki sé ástæða til þess að fjalla um þessi mál mikið hér á þessu stigi. Ég hef enda mælst til þess, að afgreiðslu á þessu máli verði hraðað hér í hv. d. eftir því sem deildin treystir sér til.  Ég vil sem sagt láta það koma hér skýrt fram, að ég vonast eftir að núv. ríkisstj. geti birt Alþ. stefnu sína í landbúnaðarmálum á þessu Alþingi. Og ég vonast eftir því, að þá verði hægt að gefa sér góðan tíma til þess að ræða stefnumál í landbúnaði. Það fer betur á því að ræða þau undir slíkum dagskrárlið og ég mun þá ekki spara það, að sú umr. geti staðið lengi hvað mig snertir. Það er auðvitað ljóst, að þar þarf ýmsar breytingar og lagfæringar á að gera. Og ég vonast til að svo megi takast, þær breytingar horfi til bóta.



Herra forseti. Hv. 6. þm. Norðurl. e. kom sér undan því að svara hér ómerkilegri spurningu, sem ég beindi til hans úr skrifarasæti, en var mjög móðgaður yfir að hann skyldi truflaður hér í pontunni. Ég hélt þess vegna að flokksbræður hans, sem hér væru, kynnu þá siði öllum mönnum fremur að þegja í sætum sínum. En eitthvað virðist sem honum hafi verið áfátt að ræða um slíka hluti. Eitt er víst, að það væri þarft af honum að taka það fyrir á næsta fundi. Það má margt læra af bændum við Ísafjarðardjúp. En ég veit ekki hvort það er sanngjörn krafa til þeirra, sem búa á því svæði á Vestfjörðum þar sem úrkoma er minnst, að þeir kenni öðrum votheysverkun. Ég veit ekki hvort sú krafa er sanngjörn. Hitt er aftur á móti staðreynd, að votheysverkun hefur verið að vinna á um Vestfirði og mjög víða á hún enn eftir að útrýma þurrheysverkun á því svæði þar sem við búum við mikla úrkomu. Ég vona aftur á móti að stefna Alþfl. í landbúnaðarmálum taki aldrei yfir á Vestfjörðum. Hennar sér víða stað við Ísafjarðardjúp. Þau eru ansi mörg eyðibýlin meðfram Djúpinu. Þar er stefna Alþfl. í verki, sú stefna sem hv. 6. þm. Norðurl. e. telur til mestrar fyrirmyndar. Mér er ljóst, að það þarf ekki að greiða neinar útflutningsbætur frá þessum býlum, - ekki neinar. Hann mætti gjarnan kynna sér það, hvar sú framleiðsla er mest á Íslandi, hvaðan við fáum mestu framleiðstuna og þurfum að greiða mestu útflutningsbæturnar. Hann mætti gjarnan gera það. En það var eitt atriði í ræðu þessa hv. þm. sem kom mér sérstaklega til að standa hér upp. Hann sagði að það væri nauðsynlegt að fulltrúar bænda hér á þingi ræddu þessi mál, að mér skildist við fulltrúa neytenda. Mér vitanlega er þetta ekki stéttaþing. Ég er kosinn á þing af Vestfirðingum, mönnum úr öllum stéttum þar. Það má vel vera að blaðamannastéttin líti svo á, að hún eigi bara að starfa fyrir blaðamenn og fréttamenn, það sé þeirra stétt. Það er þá líka rétt að þeir séu merktir sérstaklega, þannig að það sé sérstakt viðvörunarmerki þegar fulltrúar þeirra birtast hér í pontunni með sína yfirborðslegu þekkingu á málefnum atvinnuvega þessarar þjóðar. Það er dálítið erfitt að sitja undir því, eftir að Framsfl. hefur ekki komið í gegn framleiðsluráðslögum á Alþingi Íslendinga frá því um 1970, að það er alltaf verið að bera það á okkur, að við ráðum þessari stefnu, hún sé mótuð af okkur og við ráðum henni. Við störfum í dag eftir lögum frá 1966. Það skyldi þó ekki vera að einn af ræðumönnum, sem hér situr, hafi átt ráðh. í ríkisstj. sem stuðlaði að því að þessi lög urðu að veruleika. Þau hafa löngum verið kennd við Ingólf Jónsson og Gylfa Þ. Gíslason. Ég veit ekki hvort það verður upp tekið, að þeir fari að sverja af sér faðernið að þessum lögum. Eitt er víst, að Ingólfur Jónsson gerir það aldrei. En það vantar inn í framleiðsluráðslög hér á landi í dag ákvæði sem heimila Framleiðsluráði vissar stjórnunarlegar aðgerðir á framleiðslunni. Þetta varð framsóknarmönnum ljósara en öðrum, einfaldlega vegna þess að þeir höfðu meiri þekkingu á þessum málum en aðrir. Og það er kannske ekki undarlegt, þar sem þeir voru í beinni tengslum við þau vandamál sem af því sköpuðust, ef erfiðlega gekk að selja þessar vörur á erlendum mörkuðum. Hins vegar verður ekki undan því vikist að geta þess í örfáum orðum, að samanburður Íslendinga við útlönd verður oft harla skoplegur. Það er harla skoplegt til dæmis þegar menn halda því fram eftir okkar stutta sjálfstjórnartímabil í þessu landi, að það sé eðlilegt og sjálfsagt að við séum komnir það langt áleiðis í uppbyggingu okkar atvinnuvega og nýtingu okkar auðlinda að við eigum sömu möguleika og fremstu iðnaðarríki heims til að skapa hér góð lífskjör. Það er ákaflega skoplegt þegar menn halda að okkar staða sé þessi. Á sínum tíma, þegar frystivélar komu til sögunnar, hrundi grunnurinn undan því að evrópskir bændur ættu möguleika á að fá viðunandi launakjör í sinni starfsgrein. Það streymdu inn í löndin ódýrar landbúnaðarvörur frá þjóðum, sem nánast viðhöfðu þrælahald til að framleiða þessar vörur. Og afleiðingin af því varð sú, að Evrópa varð eina heimsálfan sem flutti inn matvæli í stórum stíl. Þetta er söguleg staðreynd. Á stríðsárunum gerðist það aftur á móti, að allmörgum stjórnmalamönnum þessara þjóða varð ljóst að stundum gat verið hæpið að eiga allt undir því að þurfa að flytja matvörur inn í landið. Það er eitt ákvæði í gömlu framleiðsluráðslögunum sem virðist hafa orðið vissum stéttum og fulltrúum vissra stétta sérstakt ágreiningsefni. Það er gamla lagasetningarákvæðið sem segir, að bændur skuli hafa sömu laun og aðrar stéttir. Ég skil það vel, að fulltrúar fréttamanna hér á þingi telji að svona ákvæði eigi að fara út. Ég skil það mætavel. Hins vegar fagna ég því, að enn er svo skipað málum í sölum Alþingis að þeir menn hafa þar sterkari stöðu sem vilja vinna að heill landsins alls, byggðanna allra og vilja leysa þau mál á þann veg, sem hentar íslenskum landbúnaði, að þar eigi sér stað framleiðslubreyting. Og hún getur átt sér stað ef Framleiðsluráðið fær lagalega aðstöðu til að framkvæma hana, en landauðnarstefnan, sem kennd hefur verið við krata og eyðibýlin við Djúp m.a. bera með sér, - sú landauðnarstefna verður aldrei ofan á hér á landi.

Sighvatur Björgvinsson Hæstv. forseti. Oft hefur verið meiri sagnfræðiþekking í Reykholti en nú. Hv. síðasta ræðumanni til upplýsingar skal ég geta þess, og fara svo ekki frekar út í ræðu hans, að flestöll býli við Ísafjarðardjúp fóru í eyði þegar Framsfl. stjórnaði landbúnaðarmálunum, en Alþfl. var í stjórnarandstöðu. Ef þeir Reykhyltingar hugsa sér að endurnýja Heimskringlu ættu þeir að afla sér frekari þekkingar en nú er til í Reykholti. Ég ætla ekki að fara öllu frekar út í umr. um landbúnaðarmálin almennt, enda gefst til þess tími og tækifæri síðar, eins og hæstv. landbrh. hefur lofað okkur. En það virðist fara mjög í vöxt að ráðh. í ríkisstj. á Íslandi biðji Alþ. um að samþ. áskoranir á sjálfa sig. Ég held að slíkt hafi fyrst gerst í fyrra þegar hæstv. þáv. iðnrh. lagði fram á Alþ. þáttill. um að Alþ. skoraði á iðnrh., þ.e. hann sjálfan, að gera tilteknar aðgerðir. Nú virðist hæstv. landbrh. ætla að feta dyggilega í fótspor iðnrh. og leggja einhvern tíma á næstunni fram á þingi þáltill. þar sem landbrh. óskar eftir því að Alþingi Íslendinga skori á hann að gera tiltekna hluti. Ég held að slíkt sé algerlega þarflaust. Ég held að hæstv. ráðh. geti stundað ráðherrastörf í sínu rn. án þess að hafa fyrir því að biðja Alþ. að skora á sig að gera það sem hann langar til að gera. Ég hef ekki orðið var við annað og við þm. en að hæstv. landbrh. geri það sem honum dettur í hug, hvort sem á hann er skorað eða ekki. Væntanlega getur hann fundið möguleika hjá sér til að halda slíku áfram. En sem ég segi, ég ætla þá að fresta því að ræða frekar um landbúnaðarmál almennt þangað til hæstv. landbrh. óskar eftir að hv. Alþ. skori á hann að gera hluti sem hann langar til að gera. Ég vil þó fara örfáum orðum um nokkur atriði, sem hafa dregist inn í umr. hér, og þá fyrst nefna í örfáum orðum það sem rætt hefur verið um niðurgreiðslur á búvöru. Auðvitað er rétt að niðurgreiðslur eru tæki ríkisstj. til að hafa áhrif á hvernig vísitala mælir framfærslukostnað í landinu. Hún er alþekkt t.d. sú árátta Alþb. að nota ávallt skatta, sem ekki eru inni í vísitölu, eins og tekjuskattinn, til að afla fjár, svo að greiða megi niður vörur sem eru mældar í vísitölu, og halda því síðan fram við almenning í landinu að þarna hafi orðið stórkostleg kjarabót. Skatturinn, sem á er lagður, mælist ekki í vísitölunni, en varan, sem niðurgreidd er, mælist í vísitölu. Út af fyrir sig er rétt að niðurgreiðsla á vöruverði er til þess gerð að hafa áhrif á útreikning framfærsluvísitölu á Íslandi. En það hefur líka sitt að segja í þessu máli, hvaða vörur eru valdar til þess að greiða niður. Sá hefur verið siður stjórnvalda um langan aldur að velja til þess einvörðungu landbúnaðarafurðir, en auðvitað er hægt að greiða niður fjölmargar aðrar mikilvægar neysluvörur, t.d. bensín fyrir bílaeigendur, rafmagn, húshitun og fjöldamargt annað. Vitaskuld hefur það sitt að segja fyrir landbúnaðinn og er vissulega stuðningur við hann, að afurðir hans skuli valdar úr öllum neysluvörum sem þjóðin greiðir niður. Enginn annar atvinnuvegur á Íslandi nýtur þess, að skattfé almennings, sem til niðurgreiðslu er varið, sé alfarið látið renna til að greiða niður framleiðsluvörur hans. T.d. íslenskir fataframleiðendur, sem nú eru að eigin sögn flestallir að fara á hausinn, ætli þeir vildu ekki gjarnan að eitthvað af skattfé almennings rynni til þess að greiða niður íslensk föt? Menn þurfa að ganga í fötum alveg eins og menn þurfa að borða mat! Skyldu ekki íslenskir fataframleiðendur hafa áhuga á slíku? Flestar húsgagnaverslanir landsins þrífast nú á því að selja innfluttar vörur þar sem íslenskur húsgagnaiðnaður er ekki lengur samkeppnishæfur. Skyldu þessir íslensku framleiðendur ekki hafa áhuga á að eitthvað af niðurgreiðslufénu rynni til þess að greiða niður framleiðsluvörur þeirra? Þetta er þó íslensk atvinnugrein, og fólk þarf húsgögn í íbúðir sínar ekkert síður en föt utan á skrokkinn á sér eða mat í magann á sér. Landbúnaðurinn á Íslandi nýtur þess hins vegar að hann hefur ávallt setið einn að niðurgreiðslum. Í fjárlagafrv. hæstv. ríkisstj. er gert ráð fyrir að verja á árinu 1980 rúmum 24 milljörðum til þess að greiða niður vísitöluna á Íslandi með því að leggja 24 milljarða skatt á landsmenn til að lækka verð á landbúnaðarvörum. Þetta eru 488 þús. kr. útgjöld fyrir hverja meðalfjölskyldu í landinu. Hver meðalfjölskylda í þessu landi verður að snara út 488 þús. kr. á yfirstandandi ári til þess að greiða niður landbúnaðarvöruverð á innanlandsmarkaði. Skyldi ekki mega ætla að þessi útgjöld íslenskra heimila til þess að greiða matvæli ofan í okkur sé líka stuðningur við bændur og íslenskan landbúnað? Auðvitað liggur í augum uppi að svo er, enda vek ég athygli á að það var Stéttarsamband bænda sem í janúarmánuði s.l. óskaði þess mjög eindregið að niðurgreiðslur yrðu auknar, vegna þess að ef niðurgreiðslur á búvörum drægjust saman mundi sennilega draga talsvert úr innanlandsneyslu búvaranna, sem mundi aftur á móti auka útflutningsvandann. Það voru stéttarsamtök bændanna sjálfra sem óskuðu eftir að niðurgreiðslur á landbúnaðarvörum innanlands yrðu auknar. Það sér auðvitað hver maður í hendi sér, að Stéttarsamband bænda gerði það vegna þess að hér var um beint hagsmunamál stéttarsamtakanna að ræða, að landsmenn yrðu látnir borga á árinu 1980 488 þús. kr. hver meðalfjölskylda til að lækka á innanlandsmarkaði verð á framleiðsluafurðum bænda. Auðvitað er þetta hagsmunamál fyrir landbúnaðinn. Niðurgreiðslur eru ekki fundnar upp fyrir bændur, síður en svo. En það skiptir þá vissulega máli hvernig niðurgreiðslunum er beitt. Ég er t.d. sannfærður um að ef sú ákvörðun yrði tekin að taka hluta af þessum 24 milljörðum, t.d. 4 milljarða, til þess að greiða niður aðrar neysluvörur en landbúnaðarvörur, t.d. rafmagn eða húshitun, mundi Stéttarsamband bænda mótmæla. Bændur mundu telja að það væri árás ákjör þeirra að breyta um niðurgreiðsluvenjur. Ég er alveg sannfærður um að þeir menn, sem hér hafa talað, mundu mótmæla því að slík breyting yrði gerð. Það er ekkert lögmál til sem segir, að þegar menn ætla að greiða niður vísitöluvörur þurfi það endilega að vera búvörur. Það er hægt að greiða vísitöluna álíka mikið niður og gert er með niðurgreiðslum á búvörum með því að breyta niðurgreiðslunum á búvörum í fjölskyldubætur. Hvað eru fjölskyldubætur? Það eru niðurgreiðslur á vöruverði, nákvæmlega hliðstæðar niðurgreiðslum á búvöruverði. Munurinn er bara sá, að ef um fjölskyldubætur er að ræða ræður hver og einn neytandi hvaða vöru hann vill nota niðurgreiðsluféð til þess að greiða niður fyrir sig. Ef menn ætla að njóta góðs af niðurgreiðslum á búvöru verða menn að kaupa búvöru og ekkert annað en búvöru til að njóta ávaxtanna. Maður, sem t.d. kaupir sér föt, nýtur ekki góðs af niðurgreiðslufénu. Til þess að geta notið ávaxtanna af niðurgreiðslufénu verður maðurinn að hætta við að kaupa sér föt, en kaupa heldur mjólk eða smjör, og þeim mun meiri ábata sem maðurinn ætlar sér að hafa af niðurgreiðslufénu, þeim mun meira af landbúnaðarvöru, smjöri, kjöti og mjólk, verður maðurinn að kaupa. Þetta liggur alveg í augum uppi. Ef hins vegar væri valin sú leið, sem oft hefur verið farin, að láta hluta af þessu fé koma sem niðurgreiðslu á vöruverði í formi fjölskyldubóta, þannig að neytandinn ráði sjálfur hvernig hann notar þá peninga, þá gæti hann tekið þá ákvörðun að nota peningana að hluta til að greiða niður verð á klæðnaði á sig og fjölskyldu sína eða á húsbúnaði eða á heimilistækjum. Það kostar álíka mikið eða álíka lítið hvert vísitölustig í slíkri niðurgreiðslu í fjölskyldubótum og að greiða niður hvert vísitölustig með niðurgreiðslum á landbúnaðarvörum. En stjórnvöld hafa tekið þá ákvörðun að svipta neytendur alfarið öllu frelsi í því að ráða, hvernig þeir nota niðurgreiðslurnar. Stjórnvöld hafa ákveðið að skattleggja sérhverja meðalfjölskyldu á Íslandi í ár um 488 þús. til þess að afla fjár til niðurgreiðslna. Og stjórnvöld hafa af vísdómi sínum jafnframt ákveðið að ef fjölskyldur á Íslandi ætla að njóta góðs af þessari niðurgreiðslu verði þær að gjöra svo vel að kaupa fyrir peningana smjör, kjöt og mjólk. Ef þær kaupa eitthvað annað njóta þær ekki góðs af niðurgreiðslunum. Hæstv. landbrh. brosir að þessu, en þetta er engu að síður staðreynd. Þessi niðurgreiðsla er ekki til annars gerð en að lækka vísitölubætur til launafólks. Við getum keypt álíka mörg vísitölustig með því t.d. að nota 14 milljarða af þessum 24 í niðurgreiðslur á búvöruverði og 10 milljarða af þessum 24 í fjölskyldubætur. En hæstv. landbrh. vill það ekki. Hann vill ekki að fólkið, sem borgar þennan skatt, 488 þús. kr., fái neinu að ráða á hvaða vörum niðurgreiðslan kemur til með að lenda. Hæstv. landbrh. vill ráða því sjálfur og segja við fólkið í landinu: Þið skuluð kaupa kjöt, mjólk og smjör ef þið ætlið að fá eitthvað af þessum peningum til.baka. Þeim mun meira kjöt sem þið borðið, þeim mun meiri mjólk sem þið drekkið og þeim mun meira smjör sem þið notið ofan á brauðið, þeim mun meira af peningunum fáið þið til baka. Þetta var aðferðin sem Lúðvík Jósepsson og Alþb.-menn ætluðu að beita til þess að fá íslenska neytendur til að borða allar landbúnaðarvörurnar. Þeir sögðu: Málið er mjög einfalt. Við skulum skattleggja fólkið fyrst nógu mikið, kannske tvisvar sinnum meira en nú er gert, kannske þannig að hver fjölskylda sé skattlögð upp á millj., en ekki 488 þús. Þetta fé skulum við síðan nota til þess að greiða niður landbúnaðarvöruverðið þangað til búvörurnar eru orðnar svo ódýrar að fólkið étur tvisvar sinnum meira af þeim en það vill. Þetta var hin einfalda kenning Lúðvíks Jósepssonar og Alþb.-manna. Þetta var hin einfalda kenning sem menn muna að Lúðvík Jósepsson boðaði um allar sveitir þessa lands. Lúðvík Jósepsson sagði á bændafundum hverjum á eftir öðrum: Það er enginn offramleiðsluvandi í landbúnaðinum. Við framleiðum ekki of mikið af landbúnaðarafurðum, síður en svo. Búvörurnar eru bara of dýrar miðað við kaupgjald í landinu. Ef annaðhvort kaupgjaldið hækkar eða búvörurnar lækka éta Íslendingar alla framleiðsluna. Og ég veit að hæstv. landbrh. og þeir hv. framsóknarmenn, sem hér sitja, muna vel eftir að þessi var boðskapurinn. En oft vill verða hjá þeim Alþb.-mönnum að árangurinn fer ekki eftir því sem ætlað var. En það er ekki nóg með að það eigi að skattleggja um 488 þús. kr. hverja meðalfjölskyldu í landinu til þess að greiða landbúnaðarvörur niður í sjálf okkur svo við freistumst til að éta meira en við ella mundum gera. Við þurfum líka að flytja út hvorki meira né minna en þriðja hvern dilkskrokk sem framleiddur er í landinu. Þrátt fyrir hinar gríðarlegu skattálögur á landsmenn, sem notaðar eru til að lækka verð innanlands á búvörum svo menn fáist til að éta meira, torga Íslendingar ekki nema tveimur dilkskrokkum af hverjum þremur sem til falla í landinu. 1/3 framleiðslunnar þurfum við að flytja út. Við þurfum að flytja hana út til Norðurlanda og við þurfum hreinlega að gefa frændum okkar á Norðurlöndum meginhluta verðsins svo að þeir fáist til þess að borða k jötið okkar. Og hvað skyldum við þurfa að borga mikið á Íslandi í ár til þess að geta gefið nágrönnum okkar í matinn með þessum hætti? Jú, við þurfum að borga, eftir því, sem sagt er í fjárlagafrv., 8.4 milljarða kr. á þessu ári m.a. með ostum ofan í Bandaríkjamenn og Tékka. Þeir greiða 15–20% af framleiðslukostnaði ostsins: En við Íslendingar, íslenskir skattborgarar, þurfum að greiða 80–85% af framleiðslukostnaðinum svo að Tékkar og Ameríkumenn fáist til að éta þennan ost. Það er okkar þróunaraðstoð við þessar ríku þjóðir. Hvað skyldum við þurfa að borga mikið með íslenskum matvælum á árinu 1980 ofan í erlenda neytendur? Jú, fjárlagafrv. segir: 8.4 milljarða. Það er 160 þús. kr. skattur á hverja meðalfjölskyldu á Íslandi. Til þess að geta gefið Bandaríkjamönnum, Tékkum, Norðmönnum, Færeyingum og Bretum að borða íslenskar landbúnaðarafurðir þarf hver meðallaunafjölskylda á Íslandi að snara út 160 þús. kr. En það er ekki nóg. Það vantar næstum því jafnháa upphæð til viðbótar, og nú erum við að ræða um að leggja á launamannafjölskylduna 60 þús. kr. til viðbótar, þannig að hún mun bera á árinu 1980 ekki 160 þús. kr., heldur 240 þús. kr. skatt fyrir að gefa Tékkum, Bandaríkjamönnum og frændum okkar í Skandinavíu að borða. Og það er ekki nóg. Framleiðsluráð landbúnaðarins segir að það vanti 6.8 milljarða í viðbót, og það vill fá þessa 6.8 milljarða frá skattborgurum á Íslandi á þessu ári til viðbótar hinu. Þá væru íslenskir skattborgarar farnir að borga að meðaltali hver fjölskylda í landinu 360 þús. kr. á árinu 1980 í þróunaraðstoð við Bandaríkin, við Stóra-Bretland, við Tékkóslóvakíu, við frændur okkar á Norðurlöndum o.s.frv. Svo eru menn að tala um að það sé að ástæðulausu sem verið sé að gagnrýna slíka landbúnaðarpólitík! Hver fjölskylda í landinu er fyrst skattlögð um 488 þús. kr. á einu einasta ári til að hægt sé að borga kostnaðinn af þeim tilraunum sem gerðar eru til að fá landsmenn sjálfa til að éta meira af framleiðsluvörum landbúnaðarins, og síðan er lögð á sömu fjölskyldu 360 þús. kr. skattbyrði að auki svo að hægt sé að gefa útlendingum að borða! Ég ætla ekki að fara frekar út í þessa sálma, því að ástæða mun gefast til þess síðar. Ég ætla að snúa mér að því frv. sem hér er til umr., en óska eftir því við hæstv. forseta, að hæstv. fjmrh. verði viðstaddur. Ég þarf að spyrja hann nokkurra spurninga. - Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir að gefa sér tíma og skal ekki verða langorður. En ástæðan fyrir því, að ég óskaði eftir að hæstv. ráðh. væri viðstaddur, er sú, að ég þarf að bera upp örfáar spurningar við hann vegna frv. um ábyrgðarheimildir o.fl. sem hér er nú til umr. Áður en ég geri það vil ég fara fyrst mjög fáum orðum um frv. sjálft. Í fyrsta lagi er það ekkert óeðlilegt, við slíkar aðstæður eins og hér eru, þó það komi tilmæli frá samtökum bænda eða Framleiðsluráði landbúnaðarins um ríkisábyrgð vegna lántöku. Slíkt fordæmi hefur iðulega verið gefið. M.a. hefur verið skrifað um það í blöðunum, að árið 1975 hafi Flugleiðum hf. verið veitt ríkisábyrgð fyrir láni að upphæð 2 milljarðar kr. Hæstv. fjmrh. hefur verið beðinn um að sú ábyrgðarheimild verði nú gerð virk þannig að ríkissjóður veiti Flugleiðum hf. umrædda ábyrgð. Hæstv. fjmrh. hefur talið nauðsynlegt, áður en hann veitir ábyrgðina, að láta fara fram sérstaka könnun á aðstæðum Flugleiða hf., m.a. til að kanna hvort óhætt sé fyrir ríkissjóð og skattborgara að taka á sig þessa skuldbindingu. Nú er um að ræða þriðjungi hærri ríkisábyrgð til Framleiðsluráðs landbúnaðarins. Það er gert ráð fyrir að skattborgarar veiti Framleiðsluráði landbúnaðarins ríkisábyrgð fyrir 3 milljörðum kr. á sama tíma og hæstv. fjmrh. veiti ríkisábyrgðarheimild til Flugleiða upp á 2 milljarða. Nú hef ég áhuga á að vita hvort hæstv. ráðh. telur ástæðu til að þingflokkarnir, fulltrúar skattborgara í þessu ágæta og reisulega húsi, kanni með svipuðum hætti og þeir eiga að kanna varðandi Flugleiðamálið hvort skattborgurum sé óhætt að veita Framleiðsluráði landbúnaðarins umbeðna fyrirgreiðslu, og þá m.a. hvort Framleiðsluráð landbúnaðarins hafi þau veð til þess sem hæstv. ráðh. telur nauðsynlegt að gengið sé úr skugga um að Flugleiðir hf. hafi. Þetta er auðvitað framkvæmdaatriði sem ekki skiptir neinum sköpum í þessu sambandi, vegna þess að það hefur ekki alltaf gerst að þingflokkarnir hafi verið látnir athuga sérstaklega hvort einhverjum tilteknum aðila væri treystandi til að fá ríkisábyrgð. En það er út af fyrir sig ekkert óeðlilegt þó svo að það sé leitað eftir ríkisábyrgð í þessu sambandi og hefur oft verið gert. En þá kemur spurning númer tvö til hæstv. fjmrh.: Getur hæstv. ráðh. gert það, sem enginn af starfsmönnum Alþ. hefur getað gert fyrir mig, sýnt mér eitt fordæmi þess að hér á hinu háa Alþingi hafi verið lagt fram frv. til l. um ríkisábyrgð vegna lántöku þriðja aðila? Í 2. gr. segir að ríkissjóður skuli greiða afborganir og vexti. Hvenær hefur það gerst áður, að veitt hafi verið ríkisábyrgð fyrir lántöku þriðja aðila, eins og segir í 1. gr. frv. að fjmrh. fyrir hönd ríkissjóðs sé heimilt að ábyrgjast með sjálfsskuldarábyrgð lán allt að einhverri tiltekinni upphæð sem einhver aðili úti í bæ tekur? Svo kemur 2. gr., sem segir að ríkissjóður skuli annast afborganir, vexti og allan kostnað. Ég hef spurst fyrir um það hér í þinginu, hvort til séu nokkur fordæmi um svona frv., hvort menn muni eftir því, að svona frv. hafi nokkurn tíma áður verið flutt. Ég hef fengið nei. Menn vita ekki til þess hér að svona frv. hafi áður verið flutt. Getur hæstv. fjmrh., sem flytur þetta frv., bent á einhver fordæmi? Ég held ekki. Við skulum taka eitt dæmi. Getur maður, sem er að byggja hús og þarf á láni að halda, tekið lán hjá Húsnæðismálastofnun og farið síðan t.d. í ríkissjóð til að borga lánið? Get ég t.d. ef ég þarf á bankaláni að halda, hafið lán í Landsbankanum og falið síðan hæstv. fjmrh. að borga afborganir og vexti? Eða svo að við tökum enn þá kunnari samlíkingu: Gæti ég t.d. gengið frá víxli í Landsbanka Íslands, þar sem hæstv. fjmrh. væri ábekingur, sem væri þannig að ég tæki lánið, en hæstv. fjmrh., sem ætlar að veita mér ábyrgð fyrir lántökunni, sæi um afborganir, vexti og allar greiðslur kostnaðar? Ég er hræddur um að færu að gerast skrýtnir hlutir á íslenskum lánamarkaði ef þetta væri almennt tíðkað. Ég veit ekki um neitt dæmi þess, að ríkissjóður hafi veitt aðila úti í bæ ábyrgðarheimild, en í sama frv. hafi verið sagt að ríkissjóður ætlaði sér að greiða afborganirnar. Auðvitað er það ekki lántaka aðilans úti í bæ. Lántökuaðilinn úti í bæ er gersamlega óþarfur milliliður. Það, sem hér er að gerast, er að ríkissjóður er einfaldlega að taka lán og taka á sig að borga það lán. Ef menn skoða heitið á þessu frv. sést fyrst hversu broslegt málið er. Frv. heitir: Frv. til l. um ábyrgðarheimildir og greiðsluheimildir vegna lántöku. Hvað er frv. um greiðsluheimildir? Jú, alþm. hafa fengið að sjá það að undanförnu. Frv. um greiðsluheimildir er lagt fram og afgreitt vegna þess að engin fjárlög eru. Þegar fjárlög eru, svo maður tali nú ekki um þegar fjárlög eru í samningu, á ekki að þurfa neinar greiðsluheimildir, því að fjárlögin eru greiðsluheimildirnar - ekki satt? Nú er fjárlagafrv. hér til afgreiðslu. Að vera svo jafnframt að biðja Alþ. að samþ. greiðsluheimildir fyrir ríkissjóð er ekki bara barnalegt, það er bæði broslegt og hlægilegt. Það hefur oft komið fyrir að ríkissjóður hafi veitt ábyrgðarheimild til þriðja aðila úti í bæ, jafnvel þó vitað hafi verið að sá aðili mundi ekki geta staðið í skilum með afborganir og vexti af láninu. Það var t.d. gert þegar ríkissjóður veitti ábyrgð vegna kaupa á Herjólfi og veitti Skallagrími hf. ábyrgð vegna kaupa á Akraborg. Þá lá það fyrir nokkuð ljóst, að aðilinn, sem var að taka lánið, mundi ekki, a.m.k. fyrst framan af, geta staðið undir vöxtum og afborgunum og ríkissjóður mundi þurfa að hlaupa undir bagga. En engum datt þá í hug að gera ráð fyrir því í ábyrgðarheimildinni, að svo yrði, heldur fór einfaldlega þannig, eins og jafnan hér í slíkum tilvikum, að lántökuaðilinn komst í vanskil við Ríkisábyrgðasjóð, gat ekki staðið í skilum við Ríkisábyrgðasjóð, þannig að Alþ. þurfti í fjárlögum að ákvarða að verja sérstöku fé til viðkomandi aðila til að gera honum fært að endurgreiða lánið. Slík eru hin venjubundnu vinnubrögð sem Alþ. viðhefur og á að viðhafa í þessu máli sem öðrum. Það er sjálfsagt athugandi að veita Framleiðsluráði landbúnaðarins ríkisábyrgðarheimild fyrir láni. Það getur vel komið til mála, að ríkissjóður styðji Framleiðsluráð landbúnaðarins í greiðslu lánsins ef kemur í ljós að Framleiðsluráðið getur ekki staðið í skilum við Ríkisábyrgðasjóð. En það er dæmigert fjárlagamál sem á að afgreiða við fjárlagaafgreiðslu, en ekki með jafnheimskulegum og fordæmalausum hætti og lagt er til að gert verði hér. Ef það er hægt, hvað er þá á móti því að þau vinnubrögð verði tekin upp á hinu háa Alþingi að t.d. verði lagt fram frv. til l. um ábyrgðarheimildir og greiðsluheimildir vegna lántöku Ríkisútvarpsins til byggingar nýs útvarpshúss, þar sem sagt er í 1. gr. að ríkisstj. sé heimilt að ábyrgjast lán fyrir Ríkisútvarpið allt að 6 millj. kr. til byggingar útvarpshúss og sagt í 2. gr. að ríkissjóður greiði vexti og afborganir af láninu að svo miklu leyti sem Ríkisútvarpið geti ekki staðið undir því sjálft? Það er hægt að leysa bókstaflega öll eða flestöll málefni fjárlaga með þessum hætti. Það er orðið þarflaust að vera að afgreiða fjárlög á hinu háa Alþingi fyrst hægt er að fara svona að. Það er opin leið fyrir þá menn, sem áhuga hafa, að leysa öll vandamál fjárlagagerðar með útgáfu svona fjárlagakálfa, eins og hæstv. fjmrh. er nú að gera. Það er algerlega fordæmalaust, algerlega fráleitt og raunar broslegt að leggja fram svona frv. Þess vegna hef ég leyft mér að flytja brtt. við frv. þar sem gert er ráð fyrir að 2. gr. hreinlega falli niður, ábyrgðin verði veitt, en það verði viðfangsefni fjárlagagerðar hverju sinni hvort ríkissjóður á að styðja lántakandann til þess að greiða afborganir og vexti af láninu vegna þess að hann getur það ekki sjálfur. Ég vil óska eftir því við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða fyrir þessari skriflegu tillögu. Að lokum er aðeins ein spurning sem ég hef áhuga á að fá svar við hjá hæstv. fjmrh. Nú leggur hæstv. ráðh. fram frv. til l. um að útvega fé að upphæð 3 milljarðar kr. vegna, eins og hæstv. ráðh. segir, skorts á útflutningsbótum frá árinu 1979. Áætlaður útflutningsbætur fyrir árið 1980 eru 8.4 milljarðar kr., og að sögn Framleiðsluráðs landbúnaðarins skortir þá 6.8 milljarða kr. vegna ársins 1980 til þess að Framleiðsluráðið fái úr ríkissjóði fullar útflutningsbótagreiðslur. Auðvitað hljóta alþm. að hafa áhuga á, þegar þeir fjalla um fjárvöntunina frá árinu 1979, að vita hvað hæstv. ríkisstj. ætlar að gera varðandi fjárvöntunina fyrir árið 1980. Og ég spyr hæstv. ráðh.: Eru upphaf og endir málsins þessir 3 milljarðar kr. sem hér er verið að biðja um? Er það svarið við tilmælum frá Framleiðsluráði landbúnaðarins um 3 milljarðana frá árinu 1979 og 6.8 milljarðana frá árinu 1980, að það eigi að fá 3 milljarðana, en ekki 6.8? Er það svarið, eða eigum við eftir að fá annað frv. frá hæstv. ráðh., annaðhvort í vor eða næsta haust, þar sem afla á umræddra 6.8 milljarða til viðbótar? Þetta verða þm. auðvitað að fá að vita þegar þeir eru nú að afgreiða útflutningsbætur til viðbótar á árinu 1979. Hvað ætlar ríkisstj. að gera í fjárvöntun vegna ársins 1980? Á að standa við fyrirheitin sem óbeint eru gefin í málefnasáttmála ríkisstj. og beinlínis voru gefin af hæstv. landbrh. á Búnaðarþingi, að það ættu að koma til viðbótar við það fé, sem ég hef nefnt hér, 8.4 milljarða, 3 milljarðar frá árinu 1979 og 6.8 milljarðar til viðbótar? Á að standa við þessi fyrirheit, eða hefur umr. um landbúnaðarmálin orðið til þess að hæstv. ríkisstj. hefur heykst á því?



Herra forseti. Það var vegna fsp., sem fram komu hjá hv. síðasta ræðumanni, að ég óskaði eftir að fá að bæta við nokkrum orðum, þó að hæstv. forseti hafi í huga að láta fundinum ljúka í bili. Í fyrsta lagi spurði hv. þm. að því, hvort ekki væri tilefni til sams konar rannsóknar á fjárreiðum Framleiðsluráðs vegna væntanlegrar ábyrgðarheimildar, úr því talin væri ástæða til að rannsaka fjárreiður og fjárhagslega stöðu Flugleiða í tilefni af ábyrgðarbeiðni þess félags. Hv. þm. benti á að ábyrgðarbeiðni Flugleiða væri upp á 2 milljarða, en hér væri um þriðjungi hærri upphæð að ræða. Ég mundi frekar segja að þetta væri helmingi hærri upphæð í þess orðs réttu gömlu merkingu. - En ég vildi að sjálfsögðu svara þessu einfaldlega með því, að hér er ekki saman að jafna. Það liggur alveg ljóst fyrir samkv. þessu frv., að bændum er ekki ætlað að greiða þessa skuld endanlega, hún fellur ekki á bændastéttina. Aftur á móti er alveg ljóst að við þurfum að rannsaka allvel fjárhagslega stöðu Flugleiða eins og nú standa sakir, vegna þess að við viljum ekki að ábyrgðarheimild af okkar hálfu verði til þess að 2 milljarða skuld falli á ríkissjóð. Þess vegna þurfum við að átta okkur á því, hvort hægt er að veita viðunandi tryggingar af hálfu Flugleiða til þess að öruggt sé að ábyrgðin falli ekki á ríkissjóð. En eins og hv. þm. sjálfur gerði mjög glögga og góða grein fyrir áðan er einmitt ætlunin að skuld Framleiðsluráðs lendi að hluta til á ríkissjóði, og því gegnir þar allt öðru máli. Hv. þm. spurði að því, hvenær það hefði gerst að slík ábyrgðarheimild hefði verið veitt. Ég skal játa að ég man ekki eftir því í fljótu bragði að beðið hafi verið um ábyrgðarheimild sem hafi verið nákvæmlega eins og þessi ábyrgðarheimild er. Það má vel vera að hún sé með einhverjum afbrigðum sem geri hana frábrugðna ýmsum öðrum ábyrgðarheimildum sem veittar hafa verið. En það vil ég fullyrða, að hér er um algerlega hliðstæða fyrirgreiðslu að ræða og oft hefur áður verið veitt. Hv. þm. flutti hér langt mál um að það mætti leysa öll vandamál fjárlagagerðar með þeirri „patentlausn“ að taka lán af þessu tagi, það mætti byggja útvarpshús og framkvæma hitt og þetta á sama hátt. Ég spyr: Í hvaða tilgangi ættum við að fara að finna upp á því? Hver væri skýringin á því, að við færum að leita slíkra leiða? Ég sé ekki að nokkur skapaður hlutur væri unninn við það. En þá er kannske eðlilegt að menn spyrji: Hvers vegna er slík leið farin í þessu tiltekna tilviki? Jú, skýringin er ósköp einfaldlega sú, að nú er verið að veita ábyrgðarheimild fyrir láni sem ekkert liggur fyrir um með hvaða hætti verður greitt. Það verða teknar ákvarðanir um það á síðara stigi. Það er gert ráð fyrir að Byggðasjóður greiði allt að helmingi skuldarinnar þegar þar að kemur, en um hitt er ekki ljóst, hvort hlutur ríkissjóðs í þessari greiðslu verður tekinn af 10% heimildinni sem er í framleiðsluráðslögunum eða hvort féð verður greitt af viðbótafjárveitingu þegar þar að kemur. Það veitur að sjálfsögðu á því, hver þróunin verður í framleiðslumálum landbúnaðarins. Þegar frv. um ábyrgðarheimild af þessu tagi kom fram á Alþ. fyrir einu ári, þegar þeir Alþfl.-mennirnir gerðu sem mest og stærst upphlaup í þinginu á vordögum, var einmitt gert ráð fyrir að þetta lán yrði á síðara stigi greitt af 10% kvótanum samkv. framleiðsluráðslögunum. Það má vel vera að nú um stundir séu menn orðnir svartsýnni en þá var á að slíkt verði hætt, að það sé raunhæft að reikna með því, en þó er of snemmt að fullyrða nokkuð um það. Vegna þess að vafi er á hvernig greiðslunni verði háttað er eðlilegt að ábyrgðarheimildin sé með fremur óvenjulegum hætti hvað þetta snertir. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um fsp. sem fram komu hjá hv. þm. Hann bætti þriðju fsp. við, spurði hvernig háttað yrði greiðslum úr ríkissjóði á þessu ári vegna óverðtryggs útflutnings á síðasta verðlagsári, og benti réttilega á að sennilega stæði Framleiðsluráð frammi fyrir fjárvöntun sem væri allmiklu hærri en nemur fjárlagatölunni upp á 8.4 milljarða í fjárlagafrv. Ég vil aðeins segja um þetta mál, að ég á ekki von á að fjárlagafrv.-talan eigi eftir að breytast. Ég held að við hljótum að miða hana við 10% af heildarverðmæti landbúnaðarvara. En hvort önnur fyrirgreiðsla verður veitt síðar á þessu ári, um það hafa engar ákvarðanir verið teknar enn. Stefán Valgeirsson: Herra forseti. Þó það væri kannske ástæða til að ræða um eða gera athugasemdir við ýmsar ræður hv. þm. í sambandi við þetta mál mun ég ekki gera það í þetta sinn, því að mér er meira í mun að málið komist til n. og fái afgreiðslu á þinginu sem allra fyrst. Ég kemst þó ekki hjá því að víkja aðeins að örfáum atriðum. Hv. þm. Árni Gunnarsson ræddi um það í ræðu sinni að mjög væri bagalegt, mikill skaði að því að fólk í þéttbýli annars vegar og í dreifbýli hins vegar skildi ekki afstöðu hvert annars og mikill misskilningur væri á milli þessara hópa. Ég vil taka undir þetta. En einmitt ræður eins og sumt af því sem hv. þm. sagði gera það einmitt að verkum að tortryggni skapast á milli, því miður. Hv. þm. talaði um að hann vildi fá svar við ýmsum spurningum. Ég ætla ekki að fara út í það. En hann sagði eitt sem ég get ekki annað en mómælt og er eiginlega undrandi á, vegna þess að það hefur komið til umræðu hvað eftir annað hér í þinginu, en þrátt fyrir það segir hv. þm. að Samband ísl. samvinnufélaga hafi hag af útflutningsuppbótunum, ef ég hef skilið hann rétt, noti þær í rekstur sinn. Það hefur komið fram hér hvað eftir annað, að Samband ísl. samvinnufélaga fær þetta fé aldrei undir hendur - aldrei. Það fer beint til þess að borga lán í Seðlabankanum þegar þessar greiðslur eru inntar af hendi. Ég veit að þetta hefur farið fram hjá hv. þm., og ég vil gjarnan, hv. þm. Árni Gunnarsson, ræða þessi mál öðruvísi en hér í þingsölunum og fá til umræðu menn sem þekkja þetta vel, til þess að svona misskilningur og svona málflutningur komi ekki fyrir. Það skaðar alla, ekki síst hv. þm., en líka landbúnaðinn og þá hagsmunaaðila sem þarna eiga hlut að máli. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sagði að ef menn færu og keyptu föt nytu þeir ekki þeirrar niðurgreiðslu á vöruverði sem væri í landinu, af því að það væri eingöngu um að ræða niðurgreiðslur á búvörum. Gerir hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sér ekki grein fyrir því, hvernig vísitalan er samsett? Hún er fundin út með neyslukönnun sem var gerð 1964 og 1965. Þá var fundið út hvað vísitölufjölskyldan borðaði t.d. eða notaði af landbúnaðarvörum, notaði til kaupa á fötum o.s.frv. Um þessa könnun og hvað var tekið upp í vísitöluna er auðvitað margt hægt að segja, ég ætla ekki að fara út í það hér, en auðvitað njóta allir jafnt þessarar niðurgreiðslu, vegna þess að um er að ræða vörur sem allir þurfa að nota, og sennilega notar tekjulægsta fólkið laun sín hlutfallslega meira til þess að kaupa slíkar vörur en til annarrar neyslu. Ef grannt er skoðað er niðurgreiðslufyrirkomulagið, eins og það er framkvæmt, líklega mesta launajöfnunarleiðin sem hægt er að fara í þessu þjóðfélagi miðað við t.d. fjölskyldur. Og það er ákaflega einkennileg breyting sem hefur orðið á Alþfl. ef Alþfl.-menn eru ámóti því að reynt sé að jafna kjör fólksins í landinu. En hv. þm. ættu að athuga mjög vel, hvort einmitt þessi leið er ekki besta leiðin til að jafna kjörin í þjóðfélaginu. Það er nú búið að svara hv. þm. Vilmundi Gylfasyni. Það er hryggilegt að heyra að maður, sem er búinn að vera ráðh., skuli ekki gera sér grein fyrir því, að það er ekki hægt að taka lán í þessu tilviki öðruvísi en að fá ríkisábyrgð. Og varðandi það, að þarna sé um einhverja blekkingu að ræða, þá kemur alveg greinilega fram í 2. gr. frv. hvernig lánið eigi að greiða. Ef hv. þm. skilur það ekki er ekki eyðandi orðum á slíka menn. Ég hef þrisvar sinnum verið 1. flm. að till. til að leysa þetta mál, og því miður náði það aldrei fram að ganga. Ég vildi hafa leiðina aðra. Ég tel t.d. að ekki sé eðlilegt að Byggðasjóður greiði hluta af þessu fé af tvennum ástæðum. Ég tel að Byggðasjóði sé ætlað annað hlutverk. Hann er fjárfestingarsjóður, viðbótarfjárfestingarsjóður fyrst og fremst, og ég taldi að önnur tilhögun væri réttari og eðlilegri og það mundi kannske skapa fordæmi ef þessu yrði að einhverju eða öllu leyti velt yfir á Byggðasjóð. Þess vegna harma ég að brtt. kom fram í Ed. og var samþ. þar. En þó að ég sé ekki ánægður með það fylgi ég samt frv. og geri ekki brtt., því að ég vil ekki stofna þessu máli í hættu. En ég vil endurtaka að ég hefði kosið að það væri ekki að neinu leyti lagt á Byggðasjóð. Hann mun hafa nóg önnur verkefni sem hann þarf að annast. Ef verður - sem þarf að verða - einhver framleiðslubreyting í landbúnaði þarf sjóðurinn að stuðla að uppbyggingu bæði í dreifbýli og á þeim þéttbýlisstöðum sem missa atvinnu vegna þeirra breytinga sem kunna að verða í framleiðslumálunum. En engin slík spor má stíga öðruvísi en að athuga þau mjög vel vegna þeirra áhrifa sem slík spor leiða af sér. Við viljum halda uppi fullri atvinnu í landinu. Við megum t.d. ekki leggja niður iðnaðinn, útflutningsiðnaðinn úr ull og skinnum, nema um leið a.m.k. sé byggð upp einhver önnur framleiðsla sem kemur í staðinn. Því er það, að það þarf að athuga þessi mál, og um leið og á að breyta framleiðslunni varðandi þetta verður að gera ráðstafanir til þess að eitthvað annað komi í staðinn og fylli upp í það tómarúm sem verður.



Herra forseti. Ég skal ekki verða til þess að lengja þessa umræðu um of. Hins vegar tel ég mér bæði skylt og rétt að leiðrétta ýmislegt sem kom fram í ræðum þeirra hv. þm. sem á eftir mér töluðu og nefndu mig á nafn, og mun ég því gera það hér. Mig langar fyrst að koma örlítið að ræðu hv. þm. Steinþórs Gestssonar, sem hnaut um það í minni tölu að ég hefði verið að agnúast út í framlag til Búnaðarfélagsins, á þeirri forsendu að ég hefði sagt annars staðar í ræðu minni að ég vildi allt til þess vinna að rannsóknir yrðu auknar í landbúnaði til þess að auka möguleika hans á því að standa betur undir eigin tilvist. Nefndi hann í því sambandi ráðunauta Búnaðarfélagsins sem fá greiðslur á fjárlögum. Það, sem ég sagði í ræðu minni var ekki þetta. Það var einfaldlega það sem ég hef á blaði fyrir framan mig, vélritun á þeirri ræðu sem ég flutti og ætla að fá að lesa, með leyfi hæstv. forseta: „Þá fékk Búnaðarfélag Íslands 300 millj. kr. Ég hef verið að velta því fyrir mér, hvort einhver önnur atvinnugrein á Íslandi, sem rekur skrifstofu af svipuðu tagi og Búnaðarfélagið, fái viðlíka styrki.“ Þetta voru mín óbreytt orð. Ég var ekki að agnúast út í þann rekstur sem Búnaðarfélagið hefur með ráðunautum sínum um landið þvert og endilangt. Ég var að spyrja spurningar. Þess má geta í sambandi við þetta, að í þeim drögum að fjárlögum ársins 1980, sem nú liggja fyrir þinginu, nemur þessi liður, Búnaðarfélag Íslands, 471 millj. kr., og hefur því hækkað um 171.8 millj. milli áranna 1979 og 1980. Vegna ræðu hæstv. landbrh. væri hægt að hafa mörg orð. Hann taldi að í því hefði verið fólgin nokkur þversögn af minni hálfu, að ég hefði sagt annars vegar að umræðan um landbúnaðarmálin hefði verið of ofsafengin, en gert mig svo sjálfan sekan um að vera of ofsafenginn í minni tölu. Ég sagði einfaldlega, að ég teldi þessa umræðu of ofsafengna á báða bóga, og stend við það og er sannfærður um að svo er. Kannske er rétt að minna hv: þm. á ummæli sem ýmsir fulltrúar bænda létu falla um forustumenn Alþfl. og Alþýðuflokkinn á árabilinu 1960 og fram undir þetta ár. Það hafa ekki verið fagrar lýsingar á stefnumiðum Alþfl. í landbúnaðarmálum sem þar hafa komið fram. Hæstv. landbrh. sagði einnig að það þyrfti að draga úr mjólkurframleiðslunni. Undir þetta tek ég auðvitað. En hvað hefur gerst á fyrstu mánuðum þessa árs? Það væri kannske rétt að hæstv. landbrh. svaraði því á eftir. Það hefur gerst nákvæmlega það, að mjólkurframleiðslan hefur stóraukist frá sama tíma í fyrra. Hann fjallaði líka nokkuð um dilkakjötsframleiðsluna. Hæstv. landbrh. minnist ekki á það einu orði að hér á landi er fjöldinn allur af „bændum“, - sem ég vil hafa innan gæsalappa, þ.e. orðið bændur, - sem hafa að aðalatvinnu eitthvað annað en búskap, en framleiða verulegt magn af t.d. dilkakjöti og leggja inn hjá sláturleyfishöfum. Fyrir þetta eru greiddar útflutningsuppbætur, og aðrir bændur, sem hafa landbúnað að aðalatvinnu, líða fyrir. Væri nú ekki rétt að huga örlítið að þessari framleiðslu? Væri ekki rétt að huga að manninum sem hefur vörubílaakstur að aðalatvinnu og aðaltekjulind, en er með jafnvel 200–300 fjár í fjárhúsi sem hann lætur eiginkonu sína annast? Ég held að þetta sé of algengt, hæstv. landbrh., og ég held að einmitt frá þessum hópi manna í bændastétt komi allt of mikið af dilkakjötsframleiðslunni á hverju ári. Þá ræddi hæstv. landbrh. um stuðninginn við landbúnaðinn í öðrum löndum. Það hafa fleiri gert í dag. Það er einhver kúnstugasti samanburður sem ég hef nokkru sinni heyrt, þegar menn eru að rekja það að á Íslandi sé stuðningurinn þetta mörg prósent, en í Efnahagsbandalagslöndunum - ja, allt upp undir 70% heyrðist mér einn þm. segja í dag. Hafa menn velt fyrir sér hvaða lönd eru í Efnahagsbandalagi Evrópu og hver er helsta tekjulind þeirra og hefur verið undanfarna áratugi? Hafa þeir tekið með vínyrkjubændur? Hafa þeir áttað sig á að þetta eru landbúnaðarlönd, en ekki land á norðurhjara veraldar sem á mjög erfitt með að framleiða landbúnaðarafurðir? Menn skyldu huga örlítið að þessari staðreynd og athuga hvort þarna komi ekki inn í einhverhluti af stuðningnum, vegna þess að hópurinn er enn þá stærri en hér og framleiðslan enn þá meiri. Hæstv. landbrh. sagði einnig og í því fælist þvílík rökleysa að það tæki því varla að eyða orðum að því, að það hefði verið fjarstæðukennd fullyrðing af minni hálfu að þeir efnameiri högnuðust meira en þeir efnaminni á niðurgreiðslunum. Hverjir skyldu það vera, hæstv. landbrh., sem fara og kaupa heila kindaskrokka og stinga þeim í frystikisturnar? Eru það þeir, sem litla aura eiga, eða þeir, sem eiga verulega fjármuni? Það skyldi þó ekki vera að þessir menn hagnist meira í 50% verðbólgu á ári, þegar landbúnaðarvörur hækka stöðugt, en þeir sem kaupa hálft kíló í senn í kjötbúðinni og eiga ekki fjóra, fimm skrokka í frystikistunni. Síðan sagði hæstv. landbrh. að honum fyndist að ekki væri rétt að eyða tíma Alþingis í ræðu af því tagi sem ég flutti. Þetta er nákvæmlega það sem landbúnaðarforustan hér á þingi hefur sagt í hvert einasta skipti sem landbúnaðarmál hafa komið til umræðu: „Þið hinir hafið ekkert vit á landbúnaðarmálum og þess vegna eigið þið að þegja.“ - Ég vil minna hæstv. landbrh. á það, að á aðalfundi Búnaðarsambands Eyjafjarðar, sem haldinn var í marsmánuði 1978, ekki minna búnaðarsambandi en því, var lýst mjög verulegum áhyggjum vegna stefnunnar í landbúnaðarmálum, sömu áhyggjunum og Alþfl. hefur lýst í tvo áratugi. Þar segir orðrétt í ályktun: „Aðalfundur B.S.E., haldinn að Hótel KEA 21. og 22. mars 1978 lýsir megnri óánægju yfir því skipulagsleysi sem ríkt hefur í framleiðslumálum landbúnaðarins undanfarin ár, þó að sýnt væri í hvert óefni stefndi.“ Það eru bændur sjálfir og samtök þeirra sem svona tala. Og ef Alþfl. má ekki benda á það hér á þingi, sem miður fer í landbúnaðarmálum, án þess að hæstv. landbrh. lýsi því yfir að slíkar ræður skuli ekki haldnar, veit ég yfirleitt ekki til hvers þingið er. Mig langaði að fara nokkrum orðum um mjög merkilega ræðu sem hv. þm. Ólafur Þórðarson flutti í dag, en ég veit ekki hvort ég nenni því. Ég vil þó'koma að einu atriði í ræðu hans þar sem hann var að bera sig undan því, að Framsfl. hefði verið kennt um stefnuna í landbúnaðarmálum, og vildi bera það nokkuð af sér, piltur sá. Ég man ekki betur en eitt aðalslagorð Framsfl. í síðustu kosningabaráttu, í desember, hafi verið að áratugurinn á undan hafi verið áratugur Framsfl. Það væri kannske rétt að innprenta hv. þm. Ólafi Þórðarsyni þessa staðreynd. Ég vil endurtaka það vegna margra orða, og jafnvel minna flokksbræðra, í dag, að ég tel, og það er mín bjargföst skoðun og trú, að sú niðurgreiðslustefna, sem hér er ríkjandi, eigi fullan rétt á sér. Ég tel að þær niðurgreiðslur, sem hafa átt sér stað í því árferði sem var vegna offramleiðslu á landbúnaðarvörum m.a., hafi verið sameiginlegir hagsmunir neytenda og bænda í landinu. Þess vegna mun ég verja þá stefnu sem felst í niðurgreiðslunum. Hv. þm. Stefán Valgeirsson vék nokkrum orðum að því sem ég sagði um samvinnuhreyfinguna. Ég taldi að hún hefði talið sér til tekna að fá rekstrarfjármuni, m.a. í gegnum útflutningsuppbætur, til rekstrar síns. Ég veit ekki hvort það er satt, en mér er tjáð að það sé ekki fulltrúi Framleiðsluráðs sem fari til ríkisféhirðis til að sækja uppbótartékkann hverju sinni, heldur geri það gjaldkeri Sambands ísl. samvinnufélaga. Og því verður ekki breytt, að Samband ísl. samvinnufélaga tók umboðslaun af útflutningsuppbótum. Það eru ekki nema nokkrar vikur síðan hv. þm. Steingrímur Hermannsson, fyrrv. landbrh., lýsti því yfir hér á þingi að gefnu tilefni, að þetta kerfi hefði verið lagt niður nýlega. Sambandið hefur af þessum sökum í mörg ár tekið umboðslaun af útflutningsuppbótum, sem út af fyrir sig er algert hneyksli. Ég vil einnig, þó að ég hyggist sitja hjá við afgreiðstu á því frv. sem hér liggur fyrir, taka undir með hv. þm. Stefáni Valgeirssyni um að það er rangt að gera Byggðasjóði það að taka á sig helminginn af þessu. Það er röng stefna. Byggðasjóður hefur úr tiltölulega litlum fjármunum að spila. Á hann hefur verið bætt fleiri og fleiri verkefnum á undanförnum árum og kannske ekki hvað minnst á síðasta ári. Þess vegna tel ég rangt að gera honum skylt að standa undir hluta af þessari byrði. Hann hefur nóg við sína peninga að gera.



Herra forseti. Ég skal ekki verða til þess að lengja þessa umræðu um of. Hins vegar tel ég mér bæði skylt og rétt að leiðrétta ýmislegt sem kom fram í ræðum þeirra hv. þm. sem á eftir mér töluðu og nefndu mig á nafn, og mun ég því gera það hér. Mig langar fyrst að koma örlítið að ræðu hv. þm. Steinþórs Gestssonar, sem hnaut um það í minni tölu að ég hefði verið að agnúast út í framlag til Búnaðarfélagsins, á þeirri forsendu að ég hefði sagt annars staðar í ræðu minni að ég vildi allt til þess vinna að rannsóknir yrðu auknar í landbúnaði til þess að auka möguleika hans á því að standa betur undir eigin tilvist. Nefndi hann í því sambandi ráðunauta Búnaðarfélagsins sem fá greiðslur á fjárlögum. Það, sem ég sagði í ræðu minni var ekki þetta. Það var einfaldlega það sem ég hef á blaði fyrir framan mig, vélritun á þeirri ræðu sem ég flutti og ætla að fá að lesa, með leyfi hæstv. forseta: „Þá fékk Búnaðarfélag Íslands 300 millj. kr. Ég hef verið að velta því fyrir mér, hvort einhver önnur atvinnugrein á Íslandi, sem rekur skrifstofu af svipuðu tagi og Búnaðarfélagið, fái viðlíka styrki.“ Þetta voru mín óbreytt orð. Ég var ekki að agnúast út í þann rekstur sem Búnaðarfélagið hefur með ráðunautum sínum um landið þvert og endilangt. Ég var að spyrja spurningar. Þess má geta í sambandi við þetta, að í þeim drögum að fjárlögum ársins 1980, sem nú liggja fyrir þinginu, nemur þessi liður, Búnaðarfélag Íslands, 471 millj. kr., og hefur því hækkað um 171.8 millj. milli áranna 1979 og 1980. Vegna ræðu hæstv. landbrh. væri hægt að hafa mörg orð. Hann taldi að í því hefði verið fólgin nokkur þversögn af minni hálfu, að ég hefði sagt annars vegar að umræðan um landbúnaðarmálin hefði verið of ofsafengin, en gert mig svo sjálfan sekan um að vera of ofsafenginn í minni tölu. Ég sagði einfaldlega, að ég teldi þessa umræðu of ofsafengna á báða bóga, og stend við það og er sannfærður um að svo er. Kannske er rétt að minna hv: þm. á ummæli sem ýmsir fulltrúar bænda létu falla um forustumenn Alþfl. og Alþýðuflokkinn á árabilinu 1960 og fram undir þetta ár. Það hafa ekki verið fagrar lýsingar á stefnumiðum Alþfl. í landbúnaðarmálum sem þar hafa komið fram. Hæstv. landbrh. sagði einnig að það þyrfti að draga úr mjólkurframleiðslunni. Undir þetta tek ég auðvitað. En hvað hefur gerst á fyrstu mánuðum þessa árs? Það væri kannske rétt að hæstv. landbrh. svaraði því á eftir. Það hefur gerst nákvæmlega það, að mjólkurframleiðslan hefur stóraukist frá sama tíma í fyrra. Hann fjallaði líka nokkuð um dilkakjötsframleiðsluna. Hæstv. landbrh. minnist ekki á það einu orði að hér á landi er fjöldinn allur af „bændum“, - sem ég vil hafa innan gæsalappa, þ.e. orðið bændur, - sem hafa að aðalatvinnu eitthvað annað en búskap, en framleiða verulegt magn af t.d. dilkakjöti og leggja inn hjá sláturleyfishöfum. Fyrir þetta eru greiddar útflutningsuppbætur, og aðrir bændur, sem hafa landbúnað að aðalatvinnu, líða fyrir. Væri nú ekki rétt að huga örlítið að þessari framleiðslu? Væri ekki rétt að huga að manninum sem hefur vörubílaakstur að aðalatvinnu og aðaltekjulind, en er með jafnvel 200–300 fjár í fjárhúsi sem hann lætur eiginkonu sína annast? Ég held að þetta sé of algengt, hæstv. landbrh., og ég held að einmitt frá þessum hópi manna í bændastétt komi allt of mikið af dilkakjötsframleiðslunni á hverju ári. Þá ræddi hæstv. landbrh. um stuðninginn við landbúnaðinn í öðrum löndum. Það hafa fleiri gert í dag. Það er einhver kúnstugasti samanburður sem ég hef nokkru sinni heyrt, þegar menn eru að rekja það að á Íslandi sé stuðningurinn þetta mörg prósent, en í Efnahagsbandalagslöndunum - ja, allt upp undir 70% heyrðist mér einn þm. segja í dag. Hafa menn velt fyrir sér hvaða lönd eru í Efnahagsbandalagi Evrópu og hver er helsta tekjulind þeirra og hefur verið undanfarna áratugi? Hafa þeir tekið með vínyrkjubændur? Hafa þeir áttað sig á að þetta eru landbúnaðarlönd, en ekki land á norðurhjara veraldar sem á mjög erfitt með að framleiða landbúnaðarafurðir? Menn skyldu huga örlítið að þessari staðreynd og athuga hvort þarna komi ekki inn í einhverhluti af stuðningnum, vegna þess að hópurinn er enn þá stærri en hér og framleiðslan enn þá meiri. Hæstv. landbrh. sagði einnig og í því fælist þvílík rökleysa að það tæki því varla að eyða orðum að því, að það hefði verið fjarstæðukennd fullyrðing af minni hálfu að þeir efnameiri högnuðust meira en þeir efnaminni á niðurgreiðslunum. Hverjir skyldu það vera, hæstv. landbrh., sem fara og kaupa heila kindaskrokka og stinga þeim í frystikisturnar? Eru það þeir, sem litla aura eiga, eða þeir, sem eiga verulega fjármuni? Það skyldi þó ekki vera að þessir menn hagnist meira í 50% verðbólgu á ári, þegar landbúnaðarvörur hækka stöðugt, en þeir sem kaupa hálft kíló í senn í kjötbúðinni og eiga ekki fjóra, fimm skrokka í frystikistunni. Síðan sagði hæstv. landbrh. að honum fyndist að ekki væri rétt að eyða tíma Alþingis í ræðu af því tagi sem ég flutti. Þetta er nákvæmlega það sem landbúnaðarforustan hér á þingi hefur sagt í hvert einasta skipti sem landbúnaðarmál hafa komið til umræðu: „Þið hinir hafið ekkert vit á landbúnaðarmálum og þess vegna eigið þið að þegja.“ - Ég vil minna hæstv. landbrh. á það, að á aðalfundi Búnaðarsambands Eyjafjarðar, sem haldinn var í marsmánuði 1978, ekki minna búnaðarsambandi en því, var lýst mjög verulegum áhyggjum vegna stefnunnar í landbúnaðarmálum, sömu áhyggjunum og Alþfl. hefur lýst í tvo áratugi. Þar segir orðrétt í ályktun: „Aðalfundur B.S.E., haldinn að Hótel KEA 21. og 22. mars 1978 lýsir megnri óánægju yfir því skipulagsleysi sem ríkt hefur í framleiðslumálum landbúnaðarins undanfarin ár, þó að sýnt væri í hvert óefni stefndi.“ Það eru bændur sjálfir og samtök þeirra sem svona tala. Og ef Alþfl. má ekki benda á það hér á þingi, sem miður fer í landbúnaðarmálum, án þess að hæstv. landbrh. lýsi því yfir að slíkar ræður skuli ekki haldnar, veit ég yfirleitt ekki til hvers þingið er. Mig langaði að fara nokkrum orðum um mjög merkilega ræðu sem hv. þm. Ólafur Þórðarson flutti í dag, en ég veit ekki hvort ég nenni því. Ég vil þó'koma að einu atriði í ræðu hans þar sem hann var að bera sig undan því, að Framsfl. hefði verið kennt um stefnuna í landbúnaðarmálum, og vildi bera það nokkuð af sér, piltur sá. Ég man ekki betur en eitt aðalslagorð Framsfl. í síðustu kosningabaráttu, í desember, hafi verið að áratugurinn á undan hafi verið áratugur Framsfl. Það væri kannske rétt að innprenta hv. þm. Ólafi Þórðarsyni þessa staðreynd. Ég vil endurtaka það vegna margra orða, og jafnvel minna flokksbræðra, í dag, að ég tel, og það er mín bjargföst skoðun og trú, að sú niðurgreiðslustefna, sem hér er ríkjandi, eigi fullan rétt á sér. Ég tel að þær niðurgreiðslur, sem hafa átt sér stað í því árferði sem var vegna offramleiðslu á landbúnaðarvörum m.a., hafi verið sameiginlegir hagsmunir neytenda og bænda í landinu. Þess vegna mun ég verja þá stefnu sem felst í niðurgreiðslunum. Hv. þm. Stefán Valgeirsson vék nokkrum orðum að því sem ég sagði um samvinnuhreyfinguna. Ég taldi að hún hefði talið sér til tekna að fá rekstrarfjármuni, m.a. í gegnum útflutningsuppbætur, til rekstrar síns. Ég veit ekki hvort það er satt, en mér er tjáð að það sé ekki fulltrúi Framleiðsluráðs sem fari til ríkisféhirðis til að sækja uppbótartékkann hverju sinni, heldur geri það gjaldkeri Sambands ísl. samvinnufélaga. Og því verður ekki breytt, að Samband ísl. samvinnufélaga tók umboðslaun af útflutningsuppbótum. Það eru ekki nema nokkrar vikur síðan hv. þm. Steingrímur Hermannsson, fyrrv. landbrh., lýsti því yfir hér á þingi að gefnu tilefni, að þetta kerfi hefði verið lagt niður nýlega. Sambandið hefur af þessum sökum í mörg ár tekið umboðslaun af útflutningsuppbótum, sem út af fyrir sig er algert hneyksli. Ég vil einnig, þó að ég hyggist sitja hjá við afgreiðstu á því frv. sem hér liggur fyrir, taka undir með hv. þm. Stefáni Valgeirssyni um að það er rangt að gera Byggðasjóði það að taka á sig helminginn af þessu. Það er röng stefna. Byggðasjóður hefur úr tiltölulega litlum fjármunum að spila. Á hann hefur verið bætt fleiri og fleiri verkefnum á undanförnum árum og kannske ekki hvað minnst á síðasta ári. Þess vegna tel ég rangt að gera honum skylt að standa undir hluta af þessari byrði. Hann hefur nóg við sína peninga að gera.



Herra forseti. Ég hélt að það hefði verið öllum hv. þm. vel ljóst, að hér er um óvenjulega - svo ekki sé meira sagt - aðferð að ræða þegar mál er svo fram sett að tiltekin atvinnustétt eigi að fá að láni tiltekna upphæð og að ríkissjóður ábyrgist það lán, en í 2. gr. sama frv. sé tekið fram að afborganir, vextir og kostnaður af láninu öllu skiptist á milli Byggðasjóðs og ríkissjóðs. Það er hverju barni svo ljóst, að hér er um að ræða bein framlög úr ríkissjóði, þó að það sé klætt í annan búning, að um það hefði varla þurft að hafa fleiri orð. Og ég verð að segja það, að ég er þess vegna hissa á að hér skuli hæstv. landbrh. koma grafalvarlegur í ræðustól og halda því fram enn statt og stöðugt að hér sé um lán að ræða. Hann útskýrir mál sitt þannig, að gert sé ráð fyrir að Byggðasjóður eigi að greiða féð að hluta. Málið er náttúrlega þannig, að það er í fyrsta lagi nýkomið inn í þá 3 milljarða hugmynd sem hér hefur verið að velta um hús á annað ár, hugmyndin um Byggðasjóð, og í annan stað, þá aðspurður um hver leggi fram fé í Byggðasjóð, segir ráðh.: Jú, það er ríkissjóður sem gerir það! - Og hér stendur hann staffírugur og alltaf jafngrafalvarlegur og heldur því engu að síður fram að hér sé um lán að ræða. Ég hygg að framsetningin sé með þessum hætti vegna þess að þeir, sem að frv. standa, vita að við erum komin að mörkum þess mögulega hvað hægt er að bjóða og leggja á skattgreiðendur í þessu landi. Þeir vita líka að í flóknu samfélagi hefur fólk hvorki tíma né tækifæri til að setja sig náið inn í öll mál. Og það er vissulega eitt af þeim vandamálum sem við eigum við að etja. Í frásögnum fjölmiðla af þessu, t.d. ríkisfjölmiðla, sem því miður eru oft bæði óvandaðar og illa unnar, er þrástagast á því, að hér sé um lán til Framleiðsluráðs að ræða. Fjöldi fólks, þ. á. m. skattgreiðendur, stendur í þeirri trú að hér sé um lán að ræða. Vitaskuld er hér ekki um lán að ræða, og jafnvel samanlagður vísdómur hv. þm. Stefáns Valgeirssonar, þó mikill sé, dugar ekki til þess að sannfæra nokkurn mann um það. En hér stendur hæstv. landbrh. grafalvarlegur, að því er best verður séð: Jú, hér er um lán að ræða. -Ja, mikill er húmorinn í manninum þeim. Það má vitaskuld hafa mörg orð um þetta, og hæstv. landbrh. hjó ótt og títt í langri ræðu sinni í dag. Mig langar til að gera aths. við einn þátt í máli hans. Það er tónninn sem hann talar í til bænda og um bændur í þessu landi. Hann notar lýsingarorð eins og að íslenskir bændur séu - ég held ég fari rétt með - dugmiklir og útsjónarsamir. Sannleikurinn er sá, að á annað ár hef ég hér setið og héðan úr ræðustól á hv. Alþ. er ekki talað í þessum fleðutón til nokkurrar annarrar atvinnustéttar en bænda. Hér heldur enginn því fram að íslenskir iðnrekendur séu dugmiklir og útsjónarsamir, svo ekki séu notuð fleiri af þessum lýsingarorðum. Það þarf ekki að segja þau. Við vitum um iðnrekendur, sjómenn eða hverja aðra atvinnustétt. Þessi fleðutónn, sem er notaður eins og sé verið að tala til barna og um börn, er ekki notaður um nokkra aðra atvinnustétt en bændur. Það hefur einnig viðgengist að því er landbúnaðarmál varðar, að ráðh. eftir ráðh. hefur komið beint úr þessari atvinnustétt, beinlínis til þess að gæta hagsmuna hennar þó sérstaklega viðskiptahagsmunanna þar um kring. Sá er væntanlega ekki barnanna bestur, - sá hæstv. maður, sem nú fyllir þennan stól. Sá undarlegi fleðutónn, sem notaður er um þessa tilteknu atvinnustétt, hins vegar segir sína sögu og er jafnframt viðurkenning á því, að menn eru að átta sig á því að boginn hefur verið spenntur fullhátt. Kjarni málsins er þó sá, sem væntanlega mun enn frekar koma fram við 2. umr. í hv. d., að hér er um styrk til einnar atvinnustéttar að ræða, sem bætist ofan á og leggst við aðra beina styrki sem viðkomandi atvinnustétt nýtur af almannfé. Og sá fáránlegi feluleikur, sem í þessum texta á frv. til l. er notaður, blekkir auðvitað hvorki einn né neinn. En það ætti að vera regla hér á hv. Alþ. að hlutirnir séu kallaðir sínum réttu nöfnum. Það má segja að það væri orðin furðuleg útlánastarfsemi ef ég gæti gengið inn í banka og tekið lán í samvinnu við hæstv. ráðh. Pálma Jónsson, og samvinnan væri með þeim hætti, að ég fengi lánið og eyddi því, en hann borgaði það. Lánastarfsemi af því tagi er vitaskuld ekki til, hún er ekki heilbrigð, hún er ekki rétt, enda er ekki um slíkt að ræða í því máli sem hér er lagt fram til afgreiðslu. Hér er um beinan styrk að ræða til viðbótar við aðra þá styrki sem til þessarar atvinnugreinar hafa gengið. Jafnvel hinn háalvarlegi hæstv. ráðh. sannfærir menn ekki um annað.



Herra forseti. Það má nú segja að hv. þm. Vilmundur Gylfason er blessunarlega búinn að fá málið aftur. Hann talaði lítið á meðan hann var í ráðherrastól, en hann er hættur að vera ráðh. núna, og ég var svo sem ekkert óhress með það þegar hann hætti, en þrátt fyrir allt hefur það kannske sína galla að hann skuli ekki vera ráðh. lengur. Ég kem bara til þess að gera örlitla aths. út af tali Vilmundar um að hér sé um að ræða styrk, en ekki lán. Hann hefur farið um það mörgum orðum í tveimur ræðum sem ég hef hlýtt á. Ég hlustaði ekki nema á fyrsta hring hjá Sighvati, en ég hef hlustað á tvær ræður hjá hv. þm. Vilmundi Gylfasyni. Hann fjölyrti í báðum þeim ræðum sínum að þetta væri styrkur, en ekki lán. Ef hv. þm. Alþfl. væru frekar á því og vildu að þetta væri framlag, þessir 3 milljarðar, hefðu þeir átt að koma því á framfæri í ríkisstj. á meðan þeir sátu þar í fyrravor, þegar málið upphaflega komst á dagskrá. Ég vil vitna til aths. sem fylgja frv., þ.e. aths. við 2. gr. Þar segir, með leyfi forseta: „Við það er miðað, að innan tíðar skapist nokkurt svigrúm innan þess ramma, er lög nr. 101/1966 setja um útflutningsbætur, og losni þar með fé er nota megi til endurgreiðslu lánsins.“ Nú er ég ekki að fullyrða að þetta gerist. Raunar hefur hv. Ed. tekið af okkur ómak að hluta til og létt á þessum 10% sem vonandi verða ekki fullnýtt alltaf, svo að hægt verði að endurgreiða þetta lán með þeim fjármunum sem afgangs yrðu af 10% útflutningsbótaréttinum. Með því að ávísa á Byggðasjóð hefur þessari kvöð að hluta til verið létt af 10%. Jarðræktarlagabreyting í fyrravor var m.a. gerð til að skapa svigrúm og hvetja bændur til bættrar heyverkunar. Sumir þm. Alþfl. hafa verið að halda því fram, að það hafi ekkert verið gert í því máli og ekkert verið gert til að örva menn til bættrar heyverkunar. Það er mesti misskilningur, og þetta mundu þeir geta aflað sér upplýsinga um með þægilegum hætti. Hv. þm. Vilmundur Gylfason ávítaði það sem hann kallaði fleðutón um bændastéttina. Ég er alltaf tilbúinn að hæla bændum ef þeir standa sig vel. Og ég er líka tilbúinn að hæla sjómönnum þegar þeir standa sig vel, og hef margoft gert það. Sem betur fer eru flestar okkar atvinnustéttir mjög nýtar í þjóðfélaginu og nauðsynlegar til að við getum lifað í þessu samfélagi og vel menntar og duglegar. Ég væri m.a.s. tilbúinn að taka undir að hæla lögfræðingastéttinni, þó að hún sé kannske skyldari Sjálfstfl. en okkur framsóknarmönnum, ef hv. þm. Vilmundur Gylfason vildi vera forsöngvari fyrir mig í því máli.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið. Það eru aðeins örfá orð út af ræðu hv. þm. Árna Gunnarssonar. Hann lýsti því, sem rétt er, að mjólkurframleiðslan hefur vaxið það sem af er þessu ári. Það er alveg hárrétt að slíkt rímar ekki saman við að æskilegt markmið er að draga mjólkurframleiðsluna saman. Það er hins vegar engin reynsla komin á hver verður niðurstaðan þegar upp er staðið um framleiðslu þessa árs í heild og ekki vert að fara með neina spádóma um það. Ég vil hins vegar benda á að samkv. fréttabréfi frá upplýsingaþjónustu landbúnaðarins hefur búpeningi í landinu fækkað verulega á síðasta hausti, t.a.m. mjólkurkúm um 6.8%, nautpeningi í heild um 8.68%, sauðfé um 10.68% og hrossum um 6.07%. Miðað við þær tölur, sem hér eru raktar og t.a.m. snerta kúastofninn, þar sem kúm hefur fækkað um 6.8%, má leiða að því líkur, að sú aukning, sem er á mjólkurframleiðslu fyrstu mánuði ársins, muni ekki halda áfram þegar lengra líður á árið. Það gæti átt sínar skynsamlegu rætur í því, að bændur hafi vegna takmarkaðra heyja á s.l. hausti slátrað fremur síðbærum en snemmbærum. Ég vænti þess, að jafnskarpur maður og hv. þm. Árni Gunnarsson átti sig á því, að þarna getur verið um stundarfyrirbrigði að ræða sem a.m.k. er óvíst að nái yfir þróun í mjólkurframleiðslunni þegar mjólkurframleiðslan er mest, og þá hafa prósentustigin til eða frá miklu meiri áhrif en nú á fyrstu mánuðum ársins. Hv. þm. benti á að framleiðsla dilkakjöts væri allnokkur hjá öðrum en þeim sem hafa landbúnað að aðalatvinnu. Þetta er alveg rétt. Athuganir, er þetta varða, koma sérstaklega til þegar um þá stefnumótun verður fjallað sem ég hef hér rætt um. Það er hins vegar svo, að hjá þessum aðilum kemur til kasta, miðað við það kvótakerfi sem reiknað er með að tekið verði upp, hámarksskerðing á framleiðslu. Hv þm. sagði að það væri kostulegt að hlusta á þegar talað væri um stuðning við landbúnaðinn hér á Íslandi, því að þá væri gjarnan vitnað til þess að landbúnaðinum væri líka veittur stuðningur erlendis, í ýmsum Evrópulöndum, þ. á m. löndum Efnahagsbandalagsins. En þetta taldi hv. þm. ekki neitt sambærilegt vegna þess að þar væru virkileg landbúnaðarlönd, hér á norðurhjara væri hins vegar kannske tæplega landbúnaðarland. Ef það er svo, að í hinum ágætu landbúnaðarlöndum Efnahagsbandalagsins þurfi að verja miklum fjárhæðum og hærri hlutfallstölum af ríkisútgjöldum til styrktar landbúnaði en hér, tel ég það fremur sönnun þess að landbúnaðarstefnan hafi þó þrátt fyrir allt ekki fólgið í sér meiri villur en þá hefur verið um að ræða í Efnahagsbandalagslöndunum og að þar sé líka um að ræða vitnisburð um þróttmikla bændastétt. Ég hika ekki við að segja það, þrátt fyrir orð hv. þm. Vilmundar Gylfasonar um smjaður. Ég held að ég sjái ekki ástæðu til þess að gera fleiri aths. Mér þótti niðurlag á ræðu hv. þm. Árna Gunnarssonar gott, þar sem hann viðurkenndi og kvaðst styðja þá niðurgreiðslustefnu sem hér hefði ríkt. Og mér skildist að hann væri í raun og sannleika í hjarta sínu með þessu frv., sem hér er á dagskrá, þó að hann teldi sig þurfa að sitja hjá við afgreiðslu þess. Ég vil svo aðeins vonast til þess að þetta mál, sem á sér orðið langa sögu í þingsölum, þó að það hafi ekki átt langa sögu í þeim búningi sem það er í nú, nái hér fljótt afgreiðslu.