Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mál það, sem hér er til umr., leyfi ég mér að vona að allir hv. þdm. styðji. Frv. þetta hefur verið afgreitt samhljóða frá Nd. og voru þar gerðar á því minni háttar breytingar, orðalagsbreytingar nánast, en þó hefur Nd. láðst að leiðrétta eina villu sem ég vil strax taka fram. Það er í upphafi 2. gr. þar sem segir: „Grænlandssjóður skal veita styrki til kynnisferða, námsdvala.“ Þar vantar r-ið. Úr því verður væntanlega bætt af starfsfólki þingsins. Menn þekkja þetta mál. Það er gert ráð fyrir að ríkissjóður leggi fram til stofnunar Grænlandssjóðs á árunum 1981–1982 125 millj. kr. og verði þetta verðtryggt eða öllu heldur gengistryggt fjármagn og síðan verði vöxtum af þessu fé og því, sem renna kann til sjóðsins að auki, gjafafé og styrktarfé, varið til að auka tengsl okkar við nágranna okkar Grænlendinga. Hér á hinu háa Alþingi hafa oft verið uppi tillögur og umræður um nánari samskipti við Færeyinga, en minna hefur gætt umræðna um nauðsyn þess að við tengjumst nánar næstu nágrönnum okkar Grænlendingum. Er kannske ekki síður ástæða til þess, að við reynum að leggja okkur fram um að aðstoða þá þjóð, þótt í litlu væri. Það er enginn vafi á því, að þeirri þjóð, sem er nú að vinna sig áfram til frelsisins, er það styrkur að Alþingi Íslendinga álykti einróma í þessu efni og sýni hug sinn í verki, þótt í smáum stíl sé. Það verður eftir því tekið á Grænlandi, á því er enginn vafi, ef Alþingi Íslendinga sameinast um að stofna sjóð sem sýni einhvern vott af vináttu og sé til þess ætlaður að styrkja þessi tengsl. Mín skoðun er sú og vafalaust langflestra, að þessar þjóðir, sem ég nefndi, Íslendingar, Grænlendingar og Færeyingar, eigi að tengjast miklu nánari böndum en verið hafa á milli þeirra fram til þessa. Samgöngum í lofti hefur verið þannig háttað, áð t.d. komum við Íslendingar sjaldnast við í Færeyjum, þótt við fljúgum kannske yfir eyjarnar, og í hina áttina, til Grænlands, liggur leið okkar sárasjaldan. Úr þessu þarf að bæta. Það verður ekki gert í einu vetfangi. En það þarf að verða þarna þróun, ekki bara í menningarefnum, heldur líka á hagsmunasviðinu, því að einmitt þessar þjóðir eiga að gegna því hlutverki að varðveita auðæfi hafsins og hafsbotnsins eftir atvikum og þar eru sameiginlegir hagsmunir. Þar kunna að verða einhverjir hagsmunaárekstrar, eins og alltaf er í mannlegum samskiptum. Þá á auðvitað að leysa í bróðerni og vináttu og þeir eiga ekki að verða til þess, að samband þjóðanna versni, heldur jafnvel til þess að það batni, vegna þess að menn geta jafnvel í slíkum umræðum fengið tilefni til að kynnast og skiptast á skoðunum. Herra forseti. Ég ætla ekki að tefja störf deildarinnar með því að ræða þetta sjálfsagða mál frekar. Ég vænti þess, að það fái afgreiðslu hér í hinni hv. deild, helst strax í kvöld eða þegar forseta þykir henta, og efast ekki um að það muni fá stuðning allra þdm.



Herra forseti. Vegna athugasemdar hv. þm. Kjartans Jóhannssonar vil ég taka það fram, að það er fullgildur og mjög virðulegur meiri hl. í þessari nefnd sem stendur að þessu nál. 
             Hér er til umr. frv. til laga um vörugjald. Umfjöllunin um það mál hefur verið tiltölulega friðsöm hér á Alþingi, en utan þings hefur hins vegar verið nokkuð um hávaða út af þessu frv. Ég æta ekki að gera ítarlega að umræðuefni þann málflutning, sem hafður hefur verið í frammi, og þær hótanir, sem nokkrir verksmiðjueigendur hér í borginni hafa haft í frammi við starfsfólk sitt út af þessu frv., - hótanir sem eru ærið undarlegar þegar horft er til aðgerða þessara verksmiðjueigenda sjálfra á s.l. tveimur árum, - og mun ég koma að því síðar. Vörugjald var fyrst lagt 1939 á sælgætistegundir ýmiss konar og öl. Árið 1960 voru síðan sett lög nr. 4, lög um efnahagsmál, sem almennt ganga undir heitinu viðreisnarlögin og fólu í sér veigamiklar aðgerðir í efnahagsmálum, svo veigamiklar að sumir hv. þm., bæði í þessari deild og hinni, hafa talið þessa viðreisnarlöggjöf til merkustu tímamóta í íslenskri hagstjórn og til mestrar fyrirmyndar. Þeir eru ekki ófáir þm. Sjálfstfl. og Alþfl. sem hvað eftir annað dásama þessa viðreisnarlöggjöf. Það vill svo skemmtilega til, að eitt af meiri háttar ákvæðum viðreisnarlaganna var einmitt hækkun á því vörugjaldi, sem hér er til umr., og sú hækkun nam hvorki meira né minna en 200%. Það hefur farið fram athugun á því, hvað þetta vörugjald ætti að nema hárri upphæð ef viðreisnarlögin væru enn í gildi. Ég ætla að gefa hv. þd. nokkrar upplýsingar um hve hátt viðreisnarvörugjaldið af sælgæti og öli ætti að vera ef þessi tímamótalöggjöf í efnahagsmálum frá 1960 hefði fengið að fylgja verðbólguþróun. Samkvæmt viðreisnarlöggjöfinni ætti vörugjald á karamellum, tyggigúmmíi, brjóstsykri og öðrum sætindum að nema nú 2528 kr. á hvert kg, en mun samkv. þessu frv. nema aðeins 190 kr. Með þessu frv. næst ekki einu sinni tíundi hluti af því sem gjaldið ætti að vera.  Það er einnig athyglisvert, að ef viðreisnarlöggjöfinni væri fylgt ætti vörugjald á negrakossa að nema 1528 kr., en á samkv. þessu frv. eingöngu að nema 370 kr. Að vísu er gengið aðeins lengra á viðreisnarbrautinni hvað negrakossana snertir en brjóstsykur, tyggigúmmí og karamellur og önnur sætindi, en þó aðeins lítið brot af því sem vörugjaldið á þessar tegundir ætti að vera ef viðreisnarlögin væru í gildi. Þannig mætti telja ýmsa liði. Það er aðeins á einum stað sem vörugjald er hærra en ætti að vera samkv. viðreisnarlögum og það er á mattöll. Á öllum öðrum þáttum væri viðreisnarvörugjaldið langtum hærra, margfalt hærra. Það er nú svo, að hér hafa setið margar góðar stjórnir síðan viðreisnarstjórnin sáluga var og hét og það hefur láðst að leiðrétta þetta gjald í samræmi við verðlagsþróun í landinu. Hér er stigið mjög lítið skref í þá átt. Það er þess vegna ljóst, að í samanburði við þær aðgerðir, þegar hæstv. stjórnarandstöðuflokkar réðu hér öllu og settu hin merku lög um viðreisn efnahagsmála 1960, að þá var hækkun vörugjaldsins miklu meiri en hún nemur núna. Í málflutningi hefur komið fram utan þings og hv. þingnefnd fékk að heyra það hjá fulltrúa iðnrekenda, Davíð Scheving Thorsteinssyni, sem mætti á fundi n. og lýsti því þar yfir, en hefur ekki haft það á orði í dagblöðum, að þetta mál væri smámál í samanburði við þörfina á því að hækka jöfnunargjaldið. Það hefur hins vegar lítið farið fyrir þessum yfirlýsingum formanns iðnrekenda í Morgunblaðinu, en ég mun sjá til þess, að þessi yfirlýsing hans um, að hækkun vörugjaldsins sé smámál samanborið við þörfina á að hækka vörugjaldið, komist til eyrna starfsfólks í iðnaði og þeirra verksmiðjueigenda sem sent hafa Alþingi harðorð mótmæli vegna þessarar lagasetningar. Það var athyglisvert, að meginhlutinn í málflutningi formanns iðnrekenda á fundi n. var hvatning í garð þingsins til að hækka jöfnunargjaldið. Aðeins í lokin fór hann nokkrum orðum um þetta smámál að hans dómi, hækkun vörugjaldsins. Já, ég vona að hv. þingfréttaritari Morgunblaðsins, sem greinilega er iðjulaus við skriftir uppi á svölunum, muni eftir að koma því til lesenda sinna, að formaður iðnrekenda, sem mjög hefur verið talað við út af þessu frv. í Morgunblaðinu, hafi talið þetta frv, smámál og þessa hækkun smámál samanborið við þörfina á því að hækka jöfnunargjaldið.  (Gripið frsm í: Er það formaður þingflokks sem talar svona?)  Nei, það er unnandi frjálsrar pressu sem talar svona við þingfréttaritara þess blaðs sem oftast og tíðast hefur talið sig flytja sannastar fréttir af umr. og störfum þingsins.  En sá málflutningur, sem hefur kannske tafið hvað mest fyrir varðandi þetta frv., er að þessi hækkun muni leiða til samdrátta, í rauninni atvinnuleysis. Hafa ýmsir þeirra, sem þennan málflutning hafa sett fram, sérstaklega verksmiðjueigendur ýmsir í þessum iðngreinum, talað eins og hér væri á ferðinni mjög sjaldgæfar hækkanir á þessum vörutegundum. Ég vil því upplýsa hv. þingdeild um að hækkunin á súkkulaði og brjóstsykri og öðrum sælgætistegundum, samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar, í verðlagi mun nema aðeins frá 7.1% til 9.3%. Það er nú öll hækkunin á sælgæti af ýmsu tagi, samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar, sem mun verða, ef þetta vörugjald verður samþykkt, 7.1–9.3%. Ég verð að segja alveg eins og er, að ég á bágt með að trúa því, ef hafðar eru í huga þær tugahækkanir sem orðið hafa á þessum vörutegundum á undanförnum mánuðum og árum, að þessi hækkun, innan við 10%, muni leiða til samdráttar og stórfellds atvinnuleysis í greininni og sé tilefni til þess, að forstjórar þessara verksmiðja rjúki til og fari að hóta starfsfólkinu uppsögnum. Það er þá orðið eitthvað skrýtið í okkar framleiðslu- og verðlagskerfi ef svo lítil hækkun er orðin tilefni til slíkra stórfelldra aðgerða. Það kann hins vegar að vera að framleiðendur á gosi og öli af ýmsu tagi hafi meira til síns máls. Kann að vera, segi ég, við fyrstu sýn, vegna þess að þar eru hækkanirnar frá 23.3 í 26.1%. En við skulum aðeins líta á hvað hefur gerst varðandi þessar framleiðslutegundir og hvað þessir verksmiðjueigendur hafa sjálfir fari6 fram á af hækkunum árið 1980. Árið 1980 hafa verðlagsyfirvöld leyft hækkanir á gosdrykkjum sem nema 72%, hafa þessir verksmiðjueigendur þó ekki fengið allar þær hækkanir sem þeir hafa beðið um. Ein hækkunarbeiðnin t.d., svo ég nefni hana hér til sögunnar, var af sams konar stærðargráðu og þær hækkanir sem verða nú vegna vörugjaldsins, eða rúm 20%. Það eru verksmiðjueigendurnir sjálfir sem hafa farið fram á þessa hækkun. Þá töluðu þeir ekki um atvinnuleysi. Þá sögðu þeir ekki upp starfsfólkinu. Nei, þá skömmuðu þeir stjórnvöld fyrir að leyfa ekki svona mikla hækkun. Og hver hefur hækkunin á öli orðið á árinu 1980? 88%. Sú hækkun, sem nú á að verða, er í flestum tilfellum aðeins lítill hluti af þeirri hækkun sem orðið hefur á árinu. Það er hins vegar rétt, að hækkanir á þessum vörum eru umfram verðhækkanir sem orðið hafa í landinu. Það er nokkuð athyglisverð saga ef borið er saman við þann tíma 1979 þegar Alþb. fór með viðskiptamál, þá voru hækkanirnar mun minni. Á gosdrykkjum ýmiss konar voru hækkanir þá rúm 30% og á öli 44%. Þá voru hækkanirnar hins vegar aðeins leyfðar tvisvar sinnum. Menn geta leikið sér að því að deila tveimur í þá hækkun, 44%, sem þá varð á öll, og áttað sig á því, hver hún er, og borið hana saman við þá hækkun, sem nú er, og hafa í huga að allt þetta ár skömmuðu sömu verksmiðjueigendur þáv. hæstv. viðskrh. fyrir að leyfa ekki meiri hækkanir og jafnvel lokuðu verksmiðjunum vegna þess að þeir fengu ekki meiri hækkanir. En nú snúa þeir allt i einu dæminu við. Ég verð að segja eins og er, herra forseti, að ég á mjög bágt með að trúa því í ljósi reynslunnar að þessi málatilbúnaður verksmiðjueigenda sé réttur. Reynslan mun hins vegar leiða í ljós, ef þetta frv. verður samþykkt, hvort það leiðir til samdrátta. Ég hef enga trú á því, að þessi 7%–9% hækkun á sælgætisvörum ýmiss konar leiði til samdráttar í sælgætisiðnaðinum ein út af fyrir sig, og ég hef enga trú á að álíka hækkun og varð á árinu 1979, í þau tvö skipti sem verksmiðjueigendurnir fengu hækkun og lokuðu þá í annað skiptið vegna þess að þeir fengu ekki meiri hækkun, sé núna allt í einu orðin svo hroðaleg að hún leiði til þess að segja þurfi upp starfsfólkinu. Hitt er svo sérstakur kapítuli um atvinnurekendavaldið í þessu landi, að fyrst skuli starfsfólkinu vera sagt upp og síðan skuli vera komið með undirskriftalista til þess og það beðið um að skrifa undir áskorun til þingsins um að leggja ekki þetta gjald á. Í umfjöllun nefndarinnar kom einnig fulltrúi frá verslunarráðinu og lagði fram ýmis gögn til stuðnings því, að Verslunarráðið væri andvígt þessari hækkun. Það er út af fyrir sig ekki nýtt. Verslunarráðið hefur barist gegn opinberum gjöldum af hvaða tagi sem er síðan ég kom á þing, og ber vissulega að fagna því, að þeir skuli halda vöku sinni. En kjarni málsins er hins vegar sá, ég er þeirrar skoðunar og sá meiri hl. sem að þessu nál. stendur, að sá mátatilbúnaður og sá ótti, sem gripið hefur um sig, að álagning þessa gjalds muni leiða til stórfellds atvinnuleysis, sé tilhæfulaus með öllu, kannske einkum og sér í lagi algjörlega út í hött hvað snertir sælgætisiðnaðinn og varla raunhæfur hvað snertir gosdrykkjaiðnaðinn þegar höfð er í huga reynslan af mátflutningi þessara sömu verksmiðjueigenda á árunum 1979 og 1980. Ég vil svo, herra forseti, þakka samstarfsmönnum mínum í n. fyrir góðan samstarfsvilja þeirra við afgreiðslu þessa máls. Við fengum ýmis önnur gögn um málið, aðrar upplýsingar, en ég ætla ekki að rekja það hér vegna þess að ég vænti þess, að frsm. minni hl. n. og kannske fleiri komi þeim á framfæri.



Herra forseti. Við höfum nú hlýtt hér á allsérkennilega framsöguræðu, sem sögð er flutt af frsm. meiri hl. n. Ég heyrði að ritari n. hváði og var kannske ekki furða, því að okkur var það ekki vitanlegt að í n. væri meiri hl. og minni hl., heldur héldum við að þar væru tveir minni hlutar, þrír og þrír, því að venju mætti þar ekki hæstv. forsrh. og stjórnarsinnar voru þar einungis þrír, og það mun vera bókað þannig. Hitt er rétt, að menn skrifa oft upp á nál. síðar meir, - sérstaklega ef þeir hafa tekið einhvern þátt í störfum n. í einhverju sérstöku máli, sem er komið til afgreiðslu, eða yfirleitt í einhverju máli, sem er varla til að dreifa með hæstv. forsrh. En þess vegna afhentum við okkar nál. og vorum það kurteisir að kalla nál. 2. minni hl. Því hefur nú verið breytt og er nú einungis nál. minni hl. Formaður n. upplýsir sem sagt að forsrh. hafi fundist. Það væri gaman að fá að vita hvort hann hafi sjálfur skrifað upp á þetta.

Hann gerði það sjálfur.

Hann gerði það sjálfur í eigin persónu? Já, þá er það upplýst og þá mun þetta sem sagt allt vera komið í rétt lag nema bókunin. Hún er sjálfsagt röng. Og þá mun þetta líklega geta gengið þó að bókunin hljóði upp á hið gagnstæða. En ég sagði að flutt hefði verið allsérstæð framsögu ræða fyrir þessu máli og allhátt reitt til höggs, þó að röksemdirnar væru heldur litlar. Það var talað um að hér hefði verið um að ræða hótanir nokkurra verksmiðjueigenda og að atvinnurekendavaldið hefði sagt upp fólkinu og síðan fengið Iðjufólk til að skrifa upp á o.s.frv. Hvaða tilgangi þjónar nú svona nokkuð? Auðvitað er þetta fólk sem þegar óttast um atvinnu sína áður en slík gjöld eru á lögð, uggandi um sínar horfur. Og að formaður Iðju og starfsfólkið í verksmiðjunum sé þannig innrætt, sé með slíkan hugsunarhátt vegna þess að það er búist við að það geti orðið um einhverjar uppsagnir að ræða, - ég held að þær hafi engar farið fram enn þá. Mér er ekki kunnugt um það.

Það hefur verið tilkynnt vinnumálaskrifstofu félmrn.

Ekki held ég að það hafi heldur verið gert hingað til. Það hefur verið boðað að svo geti farið. Hugsunarháttur hv. formanns n. er með ólíkindum að ætla íslenskum verkalýð það yfirleitt, að hann láti einhverja atvinnurekendur kúga sig, hóta sér og neyða sig til undirskrifta, að ætla þessu fólki öllu saman ennþá lágkúrulegri hugsunarhátt eða álíka lágkúrulegan hugsunarhátt og hann sjálfur hefur. Þetta eru ósæmilegar aðdróttanir. Þetta er dónaskapur og aðdróttanir að því fólki, á sjötta hundrað manns, sem skrifaði undir þau skjöl sem afhent voru þessum hv. þm. Allir skrifa undir eigin hendi. Að þetta sé allt fólk sem láti atvinnurekendur kúga sig og neyða til undirskrifta og það skipti svo sem ekki miklu máli með þennan atvinnuveg, sem svona fólk, svona pakk, vinnur hjá, skildist manni, er ósæmilegur málflutningur með öllu. Það er líka dálítið einkennilegt að heyra talað um að það hafi táðst að leiðrétta þetta, þessi gjöld hafi verið miklu hærri áður.  Og hver hefur hækkunin á öli orðið nú á síðasta ári, segir hann, og hrósar sér af. Jú, hún hefur orðið 88%, hvorki meira né minna. Það var nú önnur saga þegar Alþb. fór með viðskiptamál. Hvernig lýsir þetta hv. þm. Hann hefur dróttað því að samstarfsflokkum sínum í ríkisstj., að þeir leyfi meiri verðhækkanir en ástæður séu til, kannske hvetji til þeirra. Hann er að ráðast vísvitandi á viðskrh. rétt einu sinni, að honum fjarverandi náttúrlega. Þetta lýsir líka hugsunarhætti þessa hv. þm. og hans flokksmanna. Nei, takk, þegar við tókum við, þegar við vorum með viðskiptamálin var þetta eitthvað öðruvísi. Það er bara illgirni Tómasar Árnasonar, hæstv. viðskrh., sem ræður því, hvað allt rýkur upp úr öllu valdi. Verðbólgan á þessu sviði eins og öðrum er öll honum að kenna. Þetta er það sem þm. er að segja. Svona mætti lengi halda áfram. Ég skal taka eitt dæmi í viðbót. Hann ætlar sér að biðja þingfréttaritara Morgunblaðsins að koma því á framfæri, að Davíð Scheving hafi kallað þetta smámál. Hvað kallaði Davíð Scheving þetta?  Það er kannske hægt að hlæja að þessu máli í aðra röndina, að negrakossum og öðru slíku. Það er verið að rekja þetta aftur um 40 ár til þess að reyna að réttlæta það. Nú get ég vel tekið undir að það er ýmislegt skoplegt í grg. rn. um hvernig þetta hafi allt saman þróast. Þingmaðurinn nefndi negrakossana, að þær birgðir væru tiltölulega lítið skattlagðar. Hér er t.d. talað um ölkelduvatnið og það er talað um ófylltan brjóstsykur og fylltan með mismunandi gerðum. Svo er talað hér um einhverjar gúmmítöflur og annað slíkt. Þessi grg. er öll með endemum. Hvað kemur okkur þetta allt saman við? Mergurinn málsins er sá, að það er verið að skattleggja þessar atvinnugreinar, þessar iðngreinar sem þegar eiga í vök að verjast, til þess að ná peningum í ríkishítina. Það er mergurinn málsins. Það má alts ekki nota neina skatta á iðnaðinn til að auka iðnþróun eða slíkt. Nei, það er bannað. Það verður gaman að sjá upplitið á hæstv. iðnrh. þegar hann ætlar að fara að segja hvernig hann ætli að framfylgja öllum starfshópaskýrslunum og því öllu saman. Og kómedían í öllu saman er sú, að í ágústmánuði kemur neyðaróp til sendiráðs Íslands í Genf, algjört neyðaróp. Ég var staddur þar þá og við gátum ekki annað en hlegið - fulltrúarnir sem þar vorum, allir saman, held ég. Þá er þess krafist að sendiráðið þar heimti aukafund í EFTA-ráðinu, - ég held ég muni dagsetningarnar rétt - 4. sept., þó að fastafundur eigi að vera 14. sept., til þess að fá lagt á 40% gjald á sælgæti og 32% á kex. Það mátti ekki bíða í tíu daga. Ég held ég fari rétt með þessar dagsetningar. Það er hringt út um allan heim með fyrirskipanir að heiman, mönnunum, sem voru í fríi úti um allan heim, skipað að koma til Genfar til að afgreiða þetta mál. Leyfið fékkst. Menn voru náttúrlega guðsfegnir að komast í sólskinið aftur og afgreiddu þetta í hvelli. En hvaða áhrif haldið þið að þetta gjald hafi nú? Fresturinn er náttúrlega til 3–4 vikna. Hvað haldið þið að hafi gerst á honum. Það var allt fyllt hér af sælgæti. Og þetta gjald á að vera í 18 mánuði. Mér er sagt af þeim, sem best þekkja til, að þeir haldi að þetta sælgæti verði til alla þessa 18 mánuði. Og þeir, sem fara rétt með verðlagningarákvæði og slíkt, geta flutt inn smáfarm af sama gumsinu og tekið þessi 40% líka. Látum þetta nú allt saman vera. Svo er komið núna fjórum mánuðum seinna eða hvað það nú er og sagt: Þessi starfsgrein er svo vel á vegi stödd að það er hægt að skattleggja hana til að bjarga ríkiskassanum. Það er þetta sem verið er að segja. Svo er náttúrlega ráðgert að fella niður alla styrki til iðnþróunar, eins og ég áðan gat um. Við skulum gá að því, að Hagstofan hefur reiknað út vísitöluhækkun af völdum þessara 3.4 milljarða sem talið er að þetta gjald muni gefa. - Það verður auðvitað ekki, af því það dregur eitthvað úr sölu og þá minnka líka önnur gjöld. Gjöldin, sem var verið að gera grín að áðan, minnka náttúrlega líka hlutfallslega, sem auðvitað gerir kannske miklu minna. - Vísitalan hækkar sem sagt um 0.26%. Það lítur út fyrir að vera lítið. En hvað gerir þetta samt í vinnulaunum ríkisins og atvinnuveganna? Samkvæmt útreikningum Þjóðhagsstofnunar og atvinnuveganna gerir það strax á næsta ári 2.1–2.9 milljarða, áður en uppsöfnunaráhrif, ef nota má það orð, fara að koma fram, þegar ein hækkunin leiðir til annarrar meiri, eins og menn þekkja í vísitöluskriðunni. Ég held að hægt sé að fullyrða að það, sem ríkissjóður fær í auknum gjöldum fyrir þessa athöfn, þetta merkilega mál, verði mun minni fjárhæð en atvinnuvegirnir og ríkissjóður sjálfur verða strax að greiða í hækkuðum launum. Látum það nú vera út af fyrir sig, en þetta er ein smáskvetta í viðbót á verðbólgubálið. Hún er kannske ekki stór miðað við allt annað sem á undan er gengið. En hún sýnir á hvaða braut á að halda áfram. Þessi langversta ríkisstjórn, sem á Íslandi hefur setið frá því að við öðluðumst sjálfstæði, ætlar sér að keyra verðbólguna áfram vísvitandi, - ekki bara af vesaldómi, heldur vísvitandi. Það væri hægt að fyrirgefa það ef eitthvert gjald væri lagt á iðnaðinn eða jafnvel lagt á okkur með einhvers konar öðrum sköttum til að halda uppi iðnþróun, til að bjarga iðnaðinum sem er að hrynja í rúst, eins og raunar aðrir atvinnuvegir líka, enda er engu líkara en að stjórnarherrarnir, ráðherrarnir, stefni vísvitandi að því að kippa stoðunum undan öllum atvinnuvegunum og eru komnir vel á veg með það.  Það má auðvitað segja að þetta sé kannske eins og dropi í hafið, en það er samt mikilvægt að Alþingi felli þetta frv. til að sýna að það ætlar ekki að láta ríkisstj. endalaust vaða áfram út í gapandi verðbólguna, brenna upp alla fjármuni þjóðarinnar eyðileggja atvinnuvegina. Það má segja að það sé smámál í þeim skilningi, hv. þm. Ég ætlaði mér svo sannarlega ekki að tala lengi um þetta og hef kannske þegar talað nógu lengi, en það voru sannarlega gefin tilefni til þess af hv. frsm meiri hl., skulum við segja. - Hann varð meiri hl. þó hann væri ekki meiri hl. í morgun. - Eitt er þó enn að athuga í þessu, og það hafa ráðherrarnir líklega ekki vitað þó að embættismennirnir viti það. Samkvæmt nýja vísitölukerfinu, sem verið er að reikna út, þeim grundvelli sem það er reiknað á, munu sælgæti og gosdrykkir vega miklu miklu þyngra en nú er, þannig að 0.26% verði miklu, miklu meira, þannig að það geti vel svo farið að útgjöld ríkissjóðs eins af launagreiðslum, ef þessi breyting verður á vísitölukerfinu, verði allar tekjurnar eða meira til. Þá koma útgjöld atvinnuveganna að auki í auknum launagreiðslum. Þetta hafa þeir sjálfsagt ekki vitað. Og jafnvel þó þetta sé nú upplýst og þeir kynnu að kynna sér þetta á morgun dettur mér ekki í hug að þeir dragi frv. til baka. Þeir munu kýla það áfram.  Ég skal ekki fara mjög langt út í þessa umræðu, en verð þó að vekja á því athygli aftur, að það er stóra málið sem formaður félags iðnrekenda vék að og við höfum rætt mikið á mörgum fundum. Ég kann form. fjh.- og viðskn. alveg sérstakar þakkir fyrir hvað hann hefur lagt sig fram um að afla upplýsinga sem við höfum beðið um. Sumar hafa komið seinna en bæði við og hann hefðum viljað, en hann hefur lagt sig verulega fram, því þetta er miklu flóknara mál en ég get útskýrt hér á skömmum tíma og menn áttað sig á. Það, sem er að gerast núna, er að 3% aðlögunargjaldið, sem hefur verið iðnaðinum töluverð vernd og hefur lagt verulegt fé til iðnþróunar, er að falla niður, en áfram stendur jöfnunargjaldið, sem að vísu kemur iðnaðinum að nokkrum notum í sambandi við uppsafnaðan söluskatt, en peningarnir, sem áttu að fara til iðnþróunar, verða hvergi finnanlegir, þeir hverfa út. Það er mjög athyglisvert, að formaður nefndar, sem fór til allra EFTA-landa í febr. 1979, hygg ég að það hafi verið, Ingi R. Helgason, kom á nefndarfund til okkar að okkar ósk og lýsti þar yfir að hann væri algjörlega ósammála því sem ríkisstj. væri að gera í þessu máli. Hann teldi að það væri alveg fullkomlega mögulegt að halda aðlögunargjaldinu áfram, því sem er fyrst og fremst til verndar iðnaðinum og styrkir hann, það þyrfti ekkert annað en halda vel á málum og af manndómi. Hann margendurtók það, ítrekað aðspurður, að hann teldi það rétta stefnu, en þá, sem hér er farið inn á, ranga. Það eru ummæli Inga R. Helgasonar, sem var formaður þeirrar nefndar sem út fór og tókst að fá aðlögunargjaldið samþykkt. Að vísu hafa einhverjar munnlegar yfirlýsingar verið gefnar um að reiknað væri með að það mundi falla niður nú um áramót, en Ingi R. Helgason taldi að það væri ekki nokkur minnsti vafi á að það væri hægt að framlengja þetta gjald, það gjald sem hefði getað orðið iðnaðinum að gagni. Úr því að hæstv. iðnrh. hefur heiðrað okkur með komu sinni hingað vil ég gjarnan segja það, að ég var að geta þess áðan, að mér sýnist horfa þunglega fyrir iðnaðinum og iðnþróunaráætlunum og þeim störfum sem starfshópar hafa verið að vinna, ef málin verða knúin fram með þessum hætti, stórfelldri skattlagningu á þær iðngreinar án þess að iðnaðurinn njóti nokkurs, aðlögunargjaldið falli niður, en jöfnunargjaldinu verði haldið áfram. Það er aðför að íslenskum iðnaði. Það er enn ein atvinnugreinin sem á að keyra niður. Ég sagði: ein atvinnugreinin enn. Skoðum hvernig atvinnuvegirnir eru staddir um þessar mundir. Við vitum um vanda sjávarútvegsins. Það sér enginn fyrir endann á því, hvernig hann verður leystur núna um áramótin. Hann er gífurlegur, bæði fiskveiðar og fiskvinnsla. Tökum svo til við iðnaðinn. Við höfum verið að lýsa því núna, hvert horfir þar. Það er enginn vafi á að það verður stórkostlegur samdráttur í íslenskum iðnaði strax á næstu mánuðum og atvinnuleysi, held ég að allir viti, hvort sem þeir játa það eða ekki, vegna verðbólgu og óstjórnar á öllum sviðum þjóðlífsins. Og hvað með landbúnaðinn? Ég hygg að hag bænda hafi aldrei verið stefnt í annan eins voða og einmitt núna. Nýja lénsskipulagið, kvótakerfið, á eftir að verða landbúnaðinum dýrkeypt. Tökum til dæmis verslunina. Hvað er sagt um dreifbýlisverslunina? Hún er í gífurlegum vanda stödd og verslun öll á landinu. Við getum lítið á samgöngurnar. Það munaði minnstu að tækist að gera aðalsamgöngufyrirtæki landsins upp, þó það ætti gífurlegar eignir. Einnig þar sýndi hv. form. n. innræti sitt, í sambandi við Flugleiðamálið. Það er sem sagt í öllum atvinnugreinum sem stefnir í hreinan voða. Ég ætla ekki að halda því fram, að ráðh., a.m.k. ekki allir, stefni beinlínis að því að setja allan atvinnurekstur á hausinn. Sumir stefna áreiðanlega að því að þrengja svo að einkaframtaki að hægt sé að auka þjóðnýtingu, t.d. í sjávarútvegi, að þjarma þannig að honum, eins og nú er gert, að fleiri og fleiri einstaklingar gefist upp og fyrirtækin færist yfir til ríkisins eða þá til sveitarfélaga og hægt og hægt verði þá komið á sósíalisma, enda er fjármagnið í þjóðfélaginu nú flutt í stríðum straumum frá fólkinu til ríkiskerfisins, til félagsmálabákns á öllum sviðum, sem öllu á að bjarga, og yfir til SÍS. Það er þangað sem peningarnir streyma.

Til SÍS?

Já, þeir streyma til SÍS. Veit hv. þm. ekkert um hvernig háttað er afurðalánagreiðslum t.d.? Það er verið að færa allt fjármagnið frá fólkinu. Það er verið að stjaka okkur í átt til sósíalisma og það vill auðvitað hv. þm. Hann er sósíalisti, ekki satt?

Ekki SÍS-sósíalisti.

Hann er sósíalisti, já. Hann vill sem sagt þjóðnýta sem mest af atvinnuvegunum. Þá er þetta vísvitandi gert með góðum árangri. Ég veit t.d. að hæstv. forsrh. vill þetta ekki þó hann geri það. Það er öðruvísi með þennan hv. þm. Hann beinlínis vill þetta. Hann keppir að þessu. Við leggjum megináherslu á að þetta frv. verði fellt, og ég á von á að það verði fellt. Ég trúi því ekki, að svo sé hægt að „súrra“ saman þetta stjórnarlið að það gegn betri vitund ráðist með þessum hætti að iðnaði og gefi þessa innspýtingu í vísitöluna og þessa enn nýju yfirlýsingu um það, að áfram skuli haldið á sömu braut, þannig að verðbólgan verði engin 70% á næsta ári, eins og reiknað er með án allra viðbóta. Hún verður örugglega 100% þegar allir fá á tilfinninguna að það eigi að halda áfram á sömu braut, það eigi bara að skattpína fyrirtæki og einstaklinga endalaust, klekkja á einstaklingunum, klekkja á fyrirtækjunum, lama atvinnureksturinn, rýra lífskjörin og keyra verðbólguna áfram. Þetta eru menn að gera með opnum augum. Þess vegna vona ég sannarlega að þetta frv. verði fellt, nema þau undur skyldu ske að ríkisstj. í eitt skipti sýndi einhverja stjórn í þessu, einhver hyggindi og drægi málið til baka.



Herra forseti. Ég vek athygli á ummælum hv. 11. þm. Reykv., þar sem hann lítilsvirðir verkafólk á þann hátt, að maður heyrir ekki annað eins í þingsölum, og gefur í skyn að þær undirskriftir, sem hingað hafa borist, þau mótmæli, sem hingað hafa borist gegn því vörugjaldi sem nú á að leggja á séu vegna þrýstings atvinnurekenda, að það sé allt til komið vegna hótana atvinnurekenda. Það vill svo til, að um 600 manns á þessu svæði hafa einmitt mótmælt þessu gjaldi og telja atvinnuöryggi sínu stefnt í voða. Við höfum séð það fyrir okkur, hve atvinnuástandið er ótryggt í landinu, og ég trúi því ekki, að hv. þm. meini það í raun og veru, að hér sé ekki voði á ferðum. Það er ekki aðeins starfsfólkið, sem hefur mótmælt þessum hækkunum, heldur einnig stjórn iðju, félags verksmiðjufólks, sem sendi frá sér svohljóðandi mótmæli, með leyfi forseta: „Stjórn Iðju, félags verksmiðjufólks, mótmælir harðlega frv. því sem fram er komið á Alþingi um allverulega hækkun vörugjalds af öli, gosdrykkjum og sælgæti. Verði frv. að lögum mun það leiða til umtalsverðra hækkana á þeim vörutegundum, sem um er að ræða, og því ærin ástæða til að óttast að allverulega dragi úr sölu þeirra. Afleiðingin verður því sú, að fyrirtækin verða að draga úr framleiðslunni, en það mun óhjákvæmilega leiða til fækkunar starfsfólks í umræddum iðngreinum. Því er afkomu og atvinnuöryggi ófyrirsjáanlegs fjölda fólks stefnt í hættu. Stjórnin tekur heils hugar undir mótmæli þau sem fram komin eru frá hundruðum félagsmanna varðandi hækkun vörugjaldsins, og færir þeim jafnframt þakkir fyrir þeirra framlag og framtakssemi, sem bera vott um framsýni, dugnað og ótvíræða samstöðu. Stjórnin varar ríkisvaldið alvarlega við þeim afleiðingum er koma munu í kjölfarið verði frv. samþykkt sem lög frá Alþingi.“ Þessari ályktun er lokið, en hún sýnir okkur að samtök iðnverkafólks hafa verulegar áhyggjur af því sem nú er verið að knýja í gegn. Ég er sannfærður um að þau ummæli, sem hér eru höfð, eiga við rök að styðjast. Það er vart hægt að trúa því, að hægt sé áð tala af eins mikilli lítilsvirðingu um það fólk, sem starfar í þessum iðngreinum, og hv. þm. hefur gert. Ég skora á stjórnarsinna að draga þetta frv. til baka. Það mun ekki leiða til neins góðs. Þvert á móti mun það leiða til atvinnuleysis. Þau ummæli, sem hv. þm. hefur um þessi mótmæli, eru kaldar kveðjur til þess fólks sem hefur lýst hér áhyggjum sinum, kaldar kveðjur til þess verkalýðsfélags sem hér hefur mótmælt. Við Alþfl.-menn skorum á stjórnarsinna að draga frv. til baka vegna þess að við erum þess fullvissir, að þetta vörugjald mun leiða til atvinnuleysis. Það má vel fíflast með það, að orðið hafi meiri hækkanir á ýmsu og menn hafi óskað meiri hækkunar á vörunni eða einhverrar hækkunar, þ.e. verksmiðjueigendurnir sjálfir. En ég er þeirrar skoðunar, að það bæti ekki ástandið. Það má vel vera að viðreisnarstjórn: hafi lagt á hátt gjald, en er það nú orðið röksemd fyrir því, að gjaldið þurfi að hækka? Nei, okkar málflutningur sýnir að við höfum áhyggjur af atvinnuástandi í landinu, sem vissulega hefur við rök að styðjast, og á því er málflutningur okkar byggður.