Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég sé mig tilknúinn að biðja um orðið undir liðnum um störf þingsins til að inna hæstv. ríkisstjórn eða forustu þingsins eftir því hvort það sé virkilega ætlunin að standa þannig að málum að 3. umr. og afgreiðslu fjárlaga ljúki án þess að nokkuð bóli á einum mikilvægasta verkefnaflokki ríkisins og ákvörðunum um hann fyrir næsta ár, þ.e. vegáætlun eða samræmdri samgönguáætlun sem búið var að lofa að kæmi fyrir þingið strax í haust. Því var lofað að samgönguáætlunin mundi hljóta afgreiðslu fyrir áramót samhliða fjárlagafrv., eins og þessu var lýst fyrir okkur á vordögum. Þá var mikið um dýrðir, þegar hæstv. samgrh. og ríkisstjórnin var að kynna hina glæsilegu tillögu sína um samræmda samgönguáætlun. Okkur var heitið nýjum og betri vinnubrögðum í þessu máli, skilvirkum og markvissum þar sem allar samgöngur yrðu felldar saman, allir þættir þeirra felldir saman í eina heildstæða áætlun og allt saman afgreitt með pomp og prakt og á réttum tíma. Nú er að vísu hæstv. samrh. ekki staddur, það ég best fæ séð, í salnum. En nóg er af oddvitum ríkisstjórnarinnar sem geta þá væntanlega upplýst eitthvað um málið.  Þessar framkvæmdir og allur undirbúningur þeirra á að fara samkvæmt ákveðnum lögum og það er skylda ríkisstjórnarinnar að leggja tillögur fyrir þingið um þessa framkvæmd. Nú er engin áætlun í gildi fram undan. Frá og með 1. janúar nk. hangir þetta allt saman í lausu lofti. Það er auðvitað afar bagalegt, herra forseti. Við vitum einnig að þingið verður stutt eftir áramótin. Í þriðja lagi bólar ekkert á mikilvægum ákvörðunum sem þessum málum tengjast, t.d. útboði á hinum miklu jarðgangaframkvæmdum fyrir norðan og austan. Það er þess vegna óumflýjanlegt, herra forseti, að hæstv. ríkisstjórn upplýsi um stöðu þessara mála áður en 3. umr. fjárlaga hefst.

Herra forseti. Ég veit ekki annað en þetta sé allt í góðu fari, að menn þurfi ekki að hafa áhyggjur af afgreiðslu fjárlaganna og gögnin sem hv. þm. leitar eftir verði kynnt í vikunni. Síðan sjáum við til hvernig fer með afgreiðslu þeirra. Þetta er því allt í hinum besta farvegi eftir því sem ég best veit.

Herra forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar varðandi hina samræmdu samgönguáætlun. Koma hennar hefur verið boðuð allt þetta haust. Í vor voru samþykkt ákvæði þar sem mönnum sást að vísu yfir nokkur atriði, t.d. með flugráð sem hafði ekki umboð til að starfa og þurfti að keyra í gegnum þingið lagabreytingu til að koma á virku flugráði. Maður ímyndaði sér að það væri að nokkru leyti ástæðan fyrir bægslagangnum með þetta blessaða mál í samgrn. Það gleður mig hins vegar að heyra að oddviti hæstv. ríkisstjórnar lýsi því úr ræðustóli að þessi samræmda mikla samgönguáætlun komi fyrir þingið í þessari viku. Það er þá vonum seinna að það gerist. Það er auðvitað hárrétt sem hér hefur komið fram, að það er bagalegt að hafa ekki getað rætt málið og skoðað það. En það má kannski segja sem svo að ríkisstjórnarflokkarnir hafi ekki séð fyrir hversu mikið mál væri að setja þetta saman. En vonandi kemur samræmd samgönguáætlun sem eitthvert vit verður í þegar hún loks kemur nokkrum dögum fyrir jól.

Herra forseti. Samkvæmt lögum skal liggja fyrir veg\-áætlun eða samgönguáætlun, sem tekur bæði til vegamála, flugmálaáætlunar og almenningssamgangna og fleira sem lýtur að samgöngumálum, áður en fjárlög eru afgreidd. Núna er ekki í gildi nein samgönguáætlun, hvorki vegáætlun né flugmálaáætlun. Engu að síður er í fjárlagafrv. sundurliðun á framlögum til vegamála á ýmsa aðalflokka. Það var þó upplýst í samgn. þar sem ég sit að þessi skipting væri bara til þess að leggja tölur á blað en mundi breytast. Ég gerði athugasemdir við það í hv. samgn. að samgönguáætlun lægi þar ekki fyrir þegar samgn. fékk fjárlagafrv. til umsagnar. Ég tel að samgn. hefði getað þrýst á það enn frekar að fá samgönguáætlun inn. Einnig gerði ég athugasemd við það í fjárln. þegar gjaldahlið fjárlagafrv. var afgreidd án þess að vegáætlun eða tillögur um skiptingu vegafjár lægi fyrir. Herra forseti. Einn stærsti og mikilvægasti málaflokkurinn sem Alþingi fæst við eru samgöngumál, vegamál, flugmál og almenningssamgöngur. Það er því algerlega óviðunandi að hér sé gengið á svig við lög varðandi afgreiðslu fjárlaga. Jafnframt er það óviðunandi að Alþingi og þingnefndir Alþingis geti ekki fjallað um forgangsröðun og forsendur vegaframkvæmda um leið og ákveðin eru fjárframlög til þeirra. Herra forseti. Ég hef óskað eftir því að fjárlög verði ekki afgreidd fyrr en samgönguáætlun og vegáætlun liggi fyrir þannig að málin gangi fyrir sig með eðlilegum og lögformlegum hætti.

Herra forseti. Það var svo sem ekki von á öðru en hæstv. forsrh. væri ánægður með ríkisstjórnina sína og framgöngu hennar. Það er sama hvers konar sleifarlag er þar á ferðinni. Þetta jaðrar við að vera jafnfullkomið og vinnubrögð einkavæðingarnefndar, þegar forsrh. er að lýsa þeim. Í staðinn fyrir að koma og biðja þingið afsökunar á því að ríkisstjórnin hafi ekki staðið við lögbundnar skyldur sínar um að leggja fyrir þingið till. til þál. um vegáætlun eða samræmda samgönguáætlun eins og það á að heita, er sagt að þetta sé allt í himnalagi, eiginlega bara alveg fullkomið vegna þess að henni verði sennilega dreift hérna í vikunni. Kannski á föstudaginn um svipað leyti eða rétt eftir að við greiðum atkvæði að lokinni 3. umr. um fjárlög. Þetta stenst ekki lagafyrirmæli og hefðir sem átti að skapa með skipulögðum vinnubrögðum að þessu leyti. Þetta hefur náttúrlega aldrei þótt góð latína. Nú liggur fyrir og hefur verið boðað, eins og kom fram áðan hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni, t.d. inni í samgn., að þar kunni að vera í vændum verulegar breytingar á fjárhæðum til einstakra málaflokka innan samgöngugeirans og þar fram eftir götunum. Heyrst hafa sögusagnir um að hæstv. ríkisstjórn eða stjórnarliðar hafi jafnvel haft í höndunum spurninguna um hvort staðið verði við hin stóru áform og eitt sameiginlegt útboð fyrir jarðgangaframkvæmdir fyrir norðan og austan. Maður hlýtur að spyrja: Hvað hefur dvalið orminn langa? Hvers vegna tekur þetta svona langan tíma? Er það mannaflaleysi í samgrn.? Er þetta sleifarlag, verkleysi eða ósamkomulag? Eru einhverjar hindranir í vegi þess að ríkisstjórnin komi tillögunni frá sér? Sé svo á Alþingi auðvitað heimtingu á að vita hver staða málsins er þannig að það sé ekki afgreitt í fullkominni hengjandi óvissu um hvað kunni að vera í vændum ef skortur er á því að ríkisstjórnin komi þessu frá sér af pólitískum ástæðum. Ég hefði því gjarnan viljað að hæstv. forsrh. reyndi að tala aðeins skýrar í þessum efnum.