Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er flutt til staðfestingar á brbl., sem sett voru á s.l. sumri. Samkv. gildandi lögum er það svo, að yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd mega ekki breyta útsvari, sem kært hefur verið yfir, ef það reynist ekki of hátt eða of lágt að mati þessara aðila um 10%. Nú hafa útsvör hækkað frá ári til árs, eins og kunnugt er, og útsvarsupphæðir nú velta í öllum sveitarfélögum á háum tölum. Er því þannig ástatt sökum þessa lagaákvæðis í útsvarslögunum, að maður, sem t.d. hefur 10 þús. kr. útsvar, sem engan veginn telst hátt útsvar, getur ekki fengið leiðréttingu, nema því aðeins að yfirskattanefnd eða ríkisskattanefnd telji, að honum beri 1.000 kr. eða hærri upphæð til leiðréttingar á útsvarinu, annaðhvort til hækkunar eða lækkunar. Maður, sem hefði 20 þús. kr. útsvar, gæti ekki fengið það leiðrétt, þó að þessir aðilar væru sammála um, að honum bæri að fá 1.900 kr. leiðréttingu. Það yrði að nema 2.000 kr. leiðréttingu, til þess að hann ætti rétt á breytingu hjá yfirskattanefnd eða ríkisskattanefnd. Þannig er ljóst, að það er ástæða til að færa þetta 10% mark, sem er í lögunum, niður, og var það gert með þessum brbl. niður að 3%. Getur samt verið um að ræða upphæðir, sem fyllilega væru leiðréttingar verðar. En því lægra sem markið er sett, gætu þessi leiðréttingamál orðið fleiri, en þá er þó komið svo, að um minni upphæðir er að ræða. Hjá þjóðfélagi, sem enn þá lætur slá einseyringa og tveggjaeyringa vegna nákvæmni í viðskiptum manna á milli, verður að líta svo á, að þetta sé sjálfsagt, að hægt sé að fá leiðréttingu á útsvörum til hækkunar eða lækkunar hjá yfirskattanefnd eða ríkisskattanefnd, ef leiðréttingarþörf er viðurkennd af réttum löglegum aðilum, svo að a.m.k. nemi 3%. Ég skal ekki fjölyrða um þetta frv. meira. Það er alveg skýrt og þarf engra skýringa við. Breytingin er sú ein, að í staðinn fyrir ákvæðið 10% komi 3%. Ég legg til, að þessu máli verði að umr. lokinni vísað til hv. fjhn.



Herra forseti. Öllum hv. þdm. mun vera kunnur aðdragandi frv, þessa, sem hér er lagt fyrir, en það er deila sú, er undanfarna mánuði hefur verið háð um útsvarsálagninguna í Reykjavík. Sú hlið málsins var ekki rædd af hæstv. félmrh., þegar hann lagði málið fyrir, og mun ég því ekki gera hana að sérstöku umræðuefni hér, en vil vekja athygli á því, sem flestir munu hafa hugsað, þegar þessi brbl. voru sett, að einmitt 3%, sem talað hefur verið um, munu ákveðin með tilliti til þess, að hæstv, félmrh. og ýmis málgögn stjórnarflokkanna hafa fundið það út, að vísu með öllu ranglega, að það hafi verið lögð á Reykvíkinga 3.7% hærri upphæð, en heimild hafi verið til samkv. lögum. Að vísu er þetta algerlega á röngum forsendum byggt, því að sú aðferð til niðurjöfnunar, sem um var deilt, getur ekki haft nein áhrif á útsvarsstigann, þannig að ef lækka ætti öll útsvör um 3.7%, mundi það í rauninni þýða, að útsvörin væru lækkuð á allt öðrum, en þeim, sem niðurjöfnunaraðferð sú, sem um er deilt, kann að hafa bitnað á. Þó að það sé þannig á algerlega röngum forsendum byggt og rökvilla ein liggi því að baki, að bæjaryfirvöldin hafi tekið 3.7% hærri upphæð af bæjarbúum í útsvör, en heimilt var, þá munu þó flestir hafa sett þetta tvennt í samband hvort við annað. Annars skal ég ekki, nema frekara tilefni gefist til þess, gera útsvarsmálin hér í Reykjavík að umræðuefni í sambandi við þetta mál. En ég vil aðeins leyfa mér að vekja athygli á því við 1. umr. málsins, að hér er í rauninni um töluvert stærra mál að ræða, en kannske í fljótu bragði virðist vera og í rauninni um svo stórt mál vegna breyttrar aðstöðu stjórna bæjarfélaga og sveitarfélaga, að útsvarsmálið hér í Reykjavík verður í rauninni smámál hjá því. Það virðist mér koma skýrt í ljós, ef maður les þær greinar núgildandi útsvarslaga, sem um kærur fjalla, að vald það, sem yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd er ætlað, er aðeins fólgið í því, að þeim er ætlað að leiðrétta innbyrðis útsvör einstakra gjaldenda. Hins vegar er yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd ekki ætlað og ekki heimilt í rauninni samkv. þessum lögum að breyta hinum almennu skattstigum. Þær verða að ganga út frá þeim sem gefnum, en hlutverk þeirra er einungis í samræmi við kærur, sem borizt hafa, að skapa leiðréttingu meðal gjaldþegnanna innbyrðis. Sé að öðru leyti vafi á um túlkun laganna í þessu efni, þá skera einmitt ákvæðin um það, að ekki megi breyta útsvari, nema það skakki a.m.k. 10%, alveg úr um þetta, því að ef tilgangurinn eða tilætlunin væri sú, að yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd mættu breyta hinum almennu skattstigum, þá væri auðvitað meiningarlaust með öllu að binda það við 10%. Eftir að búið væri að lækka þessi 10% ofan í 3%, yrði á þessu atriði mikill vafi. Og einmitt með sérstöku tilliti til þess, hvernig þetta mál er til komið, að það er út af útsvarsmálinu hér í Reykjavík, virðist það einmitt fyrir vaka að gera nú þá breytingu, að yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd geti ákveðið sjálfa skattstigana. En hvað þýðir þetta í rauninni? Það þýðir það, að allt vald í fjárhagsmálum bæjar- og sveitarfélaga er í rauninni lagt í hendur þessara nefnda. Það verða þá ekki lengur nein takmörk fyrir því, hvað ríkisskattanefnd og yfirskattanefnd gætu lækkað útsvörin mikið, og þessi lækkun kemur einmitt fram, þegar útgjaldaárið er nær því liðið, þannig að þær hafa á valdi sínu að skapa algert öngþveiti í fjárhagsmálefnum bæjar- og sveitarfélaga. Með tilliti til þess, hversu mikið vald er hér um að ræða, sem lagt er í hendur þessara nefnda, er rétt að athuga það lítils háttar, hvernig þessi dómstóll, sem fær þetta mikla vald, er skipaður. Að því er ég bezt veit, er það þannig með ríkisskattanefnd, sem verður æðsti dómstóll í þessu máli, að hún er skipuð af fjmrh., og hann hefur að mestu óbundið vald um það, hvernig hann velur menn í slíka nefnd. Þeir eru enn fremur skipaðir til takmarkaðs tíma. Hvaða reglur gilda nú yfirleitt um val manna í slíkar nefndir, sem hafa mikil pólitísk völd, en þar sem ekki er krafizt neinna sérstakra hæfileika til þess að menn taki sæti í þeim nefndum? Ég vænti þess ekki, að neinn mótmæli því, að í þessar nefndir er skipað fyrst og fremst eftir pólitískum lit, og þeim, sem í nefndunum taka sæti, er fyrst og fremst ætlað að framfylgja hagsmunum þess flokks, sem þeir eru skipaðir fyrir. Og yfirleitt er það þannig með slíkar pólitískar nefndir, að þó að þær að nafninu hafi svo og svo mikið vald, eru allar meiri háttar ákvarðanir í þeim málum, sem þær fjalla um, teknar á hærri stöðum, eins og það er orðað. Ég vil gjarnan bregða upp mynd af því, hvernig þessi vinnubrögð sennilega yrðu. Það mundi verða svo, að ráðh. sá, sem fer með yfirstjórn þessara málefna, mundi til þess ætlast, að nefndin beitti áhrifum sínum í stjórnmálalegum tilgangi. Ég hef hér ekki í huga þann ráðh., sem þessi nefnd heyrir undir, og því síður sérstaklega þann mann, sem nú gegnir því embætti, en lít á þetta almennt. Ef ráðherra fylgir einhverjum öðrum reglum, en þeirri að beita sínu valdi í þágu þess flokks, sem hann er fyrir, þá munu flokksmennirnir taka í taumana og sjá fyrir því, að sá sé ekki lengi í ráðherrastóli. Setjum nú sem svo, að deila verði um útsvör í einhverju bæjarfélagi. Ég er sannfærður um það, - og það er ekki annað, en þau vinnubrögð, sem venjulega tíðkast í þessum nefndum, - að ráðherrann hringir í sína flokksmenn í þessari nefnd, og þar hefur hann af eðlilegum ástæðum tryggt sér meiri hluta, og segir: Ja, bæjarstjórnarmeirihlutinn í kaupstað A, eða hvað það nú er, er, eins og þú veizt, mjög andvígur okkar flokki. Það er ætlazt til þess af þér, að þú gerir þeim lífið eins leitt og unnt er og lækkir útsvörin vel á þessu hausti, þannig að fullkomið fjárhagsöngþveiti skapist á þessum stað. - Ef það nú kæmi fyrir, sem telja verður heldur ólíklegt, því að mennirnir eru einmitt valdir með tilliti til þess að þjóna hagsmunum þess flokks, sem þeir eru skipaðir fyrir, að maðurinn færi eitthvað að tafsa um það, að sér fyndist það ekki sanngjarnt o.s.frv., þá mundi ráðherrann segja: Hverra trúnaðarmaður ert þú í þessari nefnd? Þú veizt, til hvers af þér er ætlazt. Þú getur auðvitað farið þínu fram, en ef þú gerir það, þá máttu búast við því, að þegar næst verður skipað í nefndina, verði þessari virðingarstöðu og þeirri þóknun, sem fyrir hana er greidd, ráðstafað til einhvers annars, sem hefur meiri verðleika. - Þetta er ekki annað en algild regla, og þekkja það engir betur en við, sem hér erum staddir. Þannig eru starfshættir þessara nefnda. 



Herra forseti. Ég bjóst nú ekki við miklum umræðum um þetta mál, af því að það er eingöngu töluleg breyting á útsvarslöggjöfinni, um það, að leiðrétta megi útsvör, sem kært hefur verið yfir, ef skekkjan af réttum aðilum er metin 3% eða meira, í staðinn fyrir að nú er ákveðið í lögum, að þessu megi ekki hreyfa, nema skekkja nemi 10% eða meiru. Hv. 9. landsk. skýrði frá því, að hann vildi ekki ræða útsvarsmál Reykjavíkur í sambandi við þetta mál, enda gaf ég ekkert tilefni til þess. Ég ræddi eingöngu þá breytingu á lögum, sem í þessu frv. felst, og gaf því ekkert tilefni til þess á þessu stigi málsins. Hins vegar er það sjálfsagt, ef menn óska, að ræða hið mikla útsvarsmál Reykjavíkurbæjar í sambandi við málið, og mundi þó gefast ærið tóm til þess kannske, eftir að þetta frv, hefði sætt meðferð í nefnd og kæmi til 2. umr. Ég hygg, að málið liggi svo ljóst fyrir, að umræður til skýringar á málinu, áður en það færi til nefndar, séu nokkurn veginn óþarfar. Viðvíkjandi nokkrum einstökum atriðum, sem hv, þm. vék að, vil ég segja nokkur orð. Það er eins og kunnugt er, að þegar kært er yfir útsvari gjaldanda, þá á gjaldandinn þann rétt að kæra yfir útsvari sínu, ef hann telur það ranglega á sig lagt að einhverju leyti og þurfi leiðréttinga við, annaðhvort í samanburði við aðra gjaldendur eða hann telji, að ekki hafi verið lagt á hann eftir efnum hans og ástæðum eftir sömu reglum og á aðra viðvíkjandi tekjum. Fái hann ekki að hans eigin dómi viðhlítandi leiðréttingu vegna kæru sinnar hjá niðurjöfnunarnefnd, á hann rétt á að kæra áfram til yfirskattanefndar, og fái hann þar heldur ekki þá leiðréttingu, sem hann vill sætta sig við, getur hann kært áfram til ríkisskattanefndar. En þá kemur að því, af því að ákvæði útsvarslaga um yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd eru á þann hátt miðuð við miklu lægri tölur, miklu lægri útsvarsupphæðir, en nú eru algengar, að hann á ekki kost á leiðréttingu, þó að viðurkennt sé, að leiðréttingar sé þörf, nema skekkjan nemi a.m.k. 10% af útsvarsupphæðinni, og þá getur verið, að viðkomandi maður verði að borga mun hærri upphæð, en réttlátt er talið af þessum lögskipuðu aðilum, sökum þess að þeir hafa ekki lagalega heimild til að leiðrétta, nema lækka beri útsvarið um 1/10 hluta. Þetta er að mínum dómi full ástæða til þess að leiðrétta, færa prósentutöluna niður, af því að nú getur verið um umtalsverða upphæð að ræða, sem leiðrétta beri, þó að það sé ekki heimilt hjá yfirskattanefnd eða ríkisskattanefnd, eins og lög hafa verið um það fram til þessa. Um háskann, sem hv. þm. talaði um fyrir bæjarfélögin og sveitarfélögin í sambandi við, að yfirskattanefnd eða ríkisskattanefnd mætti leiðrétta útsvör, ef skekkja sannaðist, sem næmi 3%, þá er ég honum alveg ósammála um þetta. Það er engin tilfærsla á valdi með þessu frv. Það eina, sem hefur gerzt, er það, að þeir mega leiðrétta lægri upphæðir, en áður. Viðvíkjandi skipun ríkisskattanefndarinnar er það mála sannast, að í henni eiga að vera hagfræðingur, - og svo mun vera, - það á að vera í henni maður með þekkingu á landbúnaðarmálum, - og svo mun einnig vera, - og í þriðja lagi á að vera í henni lögfræðingur, - og það er einnig svo. Mér er ekki kunnugt um annað, en þetta séu allt saman valinkunnir menn, og það hefur ekki verið rokkað fram og aftur með skipun þessarar nefndar. Ég held, að það muni vera rétt, að tveir af þessum þremur, sem í ríkisskattanefnd sitja nú, hafi verið í henni frá byrjun, frá því að ríkisskattanefnd var sett á stofn með lögum þeir Páll Zóphóníasson og Gunnar Viðar. Ég held því, að það sé óhætt um það að segja, að þessu hefur ekki verið sveiflað til, eftir því sem hefur skipt um sæti ráðherra, um flokkslega afstöðu ráðherra, enda væri slíkt ósvinna, ef svo væri. En ég er viss um það, að ef þau vinnubrögð hefðu tíðkazt, sem hv. þm. var hér að lýsa, að ráðherra, sem væri flokksbróðir einhvers manns í ríkisskattanefnd, hringdi til hans og gæfi honum fyrirmæli um að breyta útsvari eins eða annars gjaldanda, og ef flokksmaðurinn í ríkisskattanefnd ekki hlýddi, færi sínu fram, þá mætti hann búast við því að vera sviptur þeirri þóknun, sem hann hefði fyrir þetta starf, og kannske sviptur starfinu, - þetta er mikið hugarflug, finnst mér, og fáránlegar hugmyndir, að ætla það, að nokkur ráðherra leyfi sér að hringja til flokksmanns og skipa honum að gera þá hluti, sem hann veit að hann samkvæmt embættiseiði og lögum má ekki gera. Ég held, að það sé algerlega útilokað, að nokkur þjóðfélagshætta geti stafað af því, að flokksmaður í ráðherrastóli hagi sér á þennan hátt. Það væri þá áreiðanlega hætt fleiri löglegum „institusjónum“ í landinu um að fremja ranglæti eftir boði flokkspólitískra ráðherra, ef ríkisskattanefnd væri í slíkri hættu. En ég get ekki séð, að þetta frv. breyti á nokkurn hátt valdaaðstöðu ríkisskattanefndar eða auki eða minnki á nokkurn hátt þá hættu, sem gæti leitt af slíkri spillingu, ef hún ætti sér stað í þjóðfélaginu, því að þá væri þessi hætta yfir okkur vofandi, hvort sem ríkisskattanefnd mætti breyta útsvörum manna miðað við 10% skekkju eða 3% skekkju. En ég vona, að slík spilling sé ekki til í þjóðfélaginu og þetta séu aðeins hugarórar hv. þm. um, að slíkt geti átt sér stað. Og undarlegt þætti mér það, ef Gunnar Viðar hefði af því sögu að segja, að flokksbróðir hans í ráðherrastóli hafi nokkurn tíma leyft sér þá óskammfeilni gagnvart honum og að sýna honum þá lítilsvirðingu að hringja til hans eða gefa honum á annan hátt fyrirmæli um að breyta útsvörum manna, af því að það væri ósk flokksbróður hans í ráðherrastóli. Og ólíklegt þætti mér það, að Páll Zóphóníasson hefði þá sögu að segja eða Baldvin Jónsson lögfræðingur, sem þar er fulltrúi Alþfl. Ég held, að svona umræður hafi enga þýðingu hér á Alþingi og að enginn sannfærist um, að það sé háskasamlegt að breyta þessum lögum út frá því, að það felist einhver hætta fyrir bæjarfélögin í þeim rétti ríkisskattanefndar að mega breyta útsvari, ef þeir álita útsvar hans of hátt eða lágt, svo að nemi 3%. En allt hvað menn ræða um þetta mál út yfir það sjónarmið, er alveg tilefnislaust vegna frv., því að það fjallar eingöngu um þá breytingu, að ríkisskattanefnd og yfirskattanefnd megi breyta útsvörum, ef þær komast að þeirri niðurstöðu, að það sé of hátt eða of lágt, svo að nemi 3%, í staðinn fyrir að þeir hafa átt aðeins möguleika á því að leiðrétta útsvör, ef skekkjan væri að þeirra dómi 10% eða meiri. Þetta vald, sem áfram er gert ráð fyrir að sé í höndum yfirskattanefndar og ríkisskattanefndar, hefur til þessarar stundar verið í höndum þessara aðila, og það er ekki verið að breyta réttargrundveili þeirra að neinu öðru leyti, en að þeir mega leiðrétta skekkjur, sem nú nema lægri upphæðum, en lögin fram að þessu hafa heimilað. Það er svo örgrannt um það, að það er engin valdatilfærsla, sem felst í þessu frv. víðvíkjandi útsvörum, á annan hátt, en snertir upphæðina eina. Og hafi þessi spilling getað átt sér stað fram að þessu með 10% markinu, getur hún vitanlega átt sér stað jafnt með 3% markinu, sem nú er verið að lögfesta. En það er engin ástæða til þess að ætla, að þessi spilling skjóti rótum vegna þessarar breytingar. Það er eingöngu þarna verið að ræða um meiri rétt, betur tryggðan rétt hinna einstöku gjaldenda um að fá leiðréttingu á útsvörum sínum, ef sannanlegar skekkjur koma í ljós í álagningunni, og þá mega þeir, eins og ætlazt er til í löggjöfinni, leita fyrst til niðurjöfnunarnefndar og kæra og rökstyðja, í annan stað til yfirskattanefndar og í þriðja lagi til ríkisskattanefndar, - og þennan rétt til að æskja leiðréttingar hafa allir gjaldendur í dag. Nei, það er áreiðanlega ekki ástæða fyrir okkur til þess að útmála neinn ótta, sem sé rökstuddur út frá þeirri lagabreytingu, sem felst í þessu frv. Menn verða þá að vera hræddir við að gefa íslenzkum gjaldendum kost á að leita til þriggja dómstiga um leiðréttingu á útsvörum sínum, og það get ég ekki meint að nokkur maður sé hræddur við. Það er jafnsjálfsagt eins og að menn megi áfrýja dómi undirréttar til hæstaréttar. Ég get heldur ekki ímyndað mér, að nokkur maður telji hættu í því fólgna, að hæstiréttur megi leiðrétta dóm undirréttar allnákvæmlega, - þurfi ekki að vera um einhverja stórsök að ræða, til þess að hæstiréttur megi leiðrétta. Hér er um það eitt að ræða, að markið vegna þeirra verðlagsbreytinga, sem hafa átt sér stað í landinu, það mark, sem hefur verið í gildi, leyfir ekki að leiðrétta allverulegar upphæðir, sem þó í öllum öðrum almennum viðskiptum manna á milli mundi vera talin ástæða til að leiðrétta. Út frá því hafði ég ekki látið mér detta í hug, að nokkur maður gæti út af fyrir sig verið andvígur þessu frv. En það fer líka svo, að menn fara að tala í raun og veru um aðra hluti, en í frv. felast, og það má vel. Við gætum, hv. 9. landsk. og ég, fundið okkur ótal tilefni til þess að tala um önnur óskyld mál í sambandi við þetta frv., ef hæstv. forseti leyfir það. En um málið sjálft held ég að við hljótum að vera sammála, þetta, að það er ástæða til að gefa öllum gjaldendum landsins kost á því að leiðrétta sannanlegar skekkjur í útsvarsálagningu til hækkunar eða lækkunar með sem minnstum takmörkunum, þannig að hver geti fengið sitt útsvar eins rétt úrskurðað í gegnum þrjá löglega aðila og hægt er að komast nálægt með það. Það hefði kannske verið ástæða til þess að bara fella 10% markið niður og segja, að eins og niðurjöfnunarnefnd má leiðrétta útsvar, hversu lítil sem skekkjan er, sem hún kemst að niðurstöðu um, ætti sama að gilda um yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd, að þeir aðilar mættu leiðrétta útsvar, hversu lítil sem skekkjan væri, og fella 10% markið þannig niður. Það hefði ekki verið neitt fjarstætt, og væri einungis sá agnúi á því, að þá gætu kærur, sem gengju áfram til allra dómstiganna, orðið mun fleiri. En með þessu tel ég vera búið að heimila mönnum þá leiðréttingarmöguleika, sem nokkrum verulegum upphæðum skipta.



Herra forseti. Hæstv. félmrh. vildi halda því fram, að þetta frv., þó að samþykkt yrði, hefði í rauninni ekki neina teljandi breytingu í för með sér á valdaaðstöðu nefnda þeirra, sem hér er um að ræða. Ég vil þá aftur inna eftir því, sem ég tel mestu máli skipta í þessu sambandi, en það er þetta: Eins og ég minntist á og varla getur verið ágreiningur um, er valdssvið ríkisskattanefndar og yfirskattanefndar það eitt samkvæmt núgildandi lögum, að þeim er heimilt og ber, eftir því sem þær telja ástæðu til, að leiðrétta innbyrðis útsvör hinna einstöku borgara, ef þeir kæra. Hins vegar hafa þessar nefndir ekki heimild til þess að breyta þeim skattstigum eða þeim útsvarsstigum, sem útsvörin hafa verið lögð á eftir. Ef slíkt væri meiningin, þá væri það auðvitað meiningarlaust að miða við þessi 10%. Þess vegna vil ég aftur spyrja að því og vona, að ég fái við því alveg skýrt svar: Þýðir þetta, að 10% eru færð ofan í 3%, það, að eftir sem áður beri að líta þannig á, að þessar nefndir hafi ekki heimild til þess að breyta hinum almennu skattstigum, heldur aðeins að samræma útsvörin innbyrðis? Ef svo er, þá er ég hæstv. félmrh. í rauninni sammála um, að hér sé ekki um mikið stórmál að ræða. Sé hins vegar ætlunin sú að innleiða það með þessum lögum, að ríkisskattanefnd og yfirskattanefnd hafi heimild til þess að breyta sjálfum útsvarsstigunum, eigi t.d. að hafa heimild til þess að lækka öll útsvör í Reykjavík um 4% eða hvað það er, og þá samsvarandi heimildir gagnvart öðrum bæjarfélögum, þá er ekki vafi á því, að þá er vald þessara nefnda aukið mjög stórkostlega frá því, sem nú er. Það er aukið svo mikið, að í rauninni má segja, að úrslitavaldið í málefnum bæjar- og sveitarfélaga sé komið í hendur þessara nefnda. Þetta finnst mér aðalatriðið og í rauninni varla hægt að taka afstöðu til þessa máls, fyrr en það er vitað. Ég fellst fullkomlega á það með hæstv. félmrh., að þeir, sem nú eiga sæti í ríkisskattanefnd, séu góðir og gegnir menn. En hingað til hefur vald ríkisskattanefndar verið ákaflega takmarkað. Ríkisskattanefnd hefur í rauninni ekki haft neitt pólitískt vald. Það, sem henni er falið, er að leysa reikningsdæmi, og aðalatriði, að þar séu reikningsglöggir menn. Eigi það hins vegar að vera þannig í framtíðinni, að þessar nefndir eigi að geta ákveðið útsvarsstigana eða haft áhrif á þá í bæjarfélögunum, þá er þeim falið stórkostlegt pólitískt vald. Ég ætla ekki að orðlengja meira um þetta, en vil aðeins segja það í sambandi við það, sem ég sagði um vinnubrögðin í hinum pólitísku nefndum, - og það stend ég fullkomlega við, - að mér kom það mjög ókunnuglega fyrir sjónir, þegar hæstv. félmrh. talaði um það sem sérstaka óhæfu, nokkuð sem væri alveg óheyrilegt, að ráðherra hringdi í flokksmenn sína í þessum pólitísku nefndum og leitaðist við að hafa áhrif á þeirra afstöðu. Ég er hins vegar sannfærður um, að þetta er ekki eingöngu undantekning, heldur það almenna. Ég hef aldrei notað orðið spillingu yfir þetta. Mönnum þeim, sem sæti eiga í þessum nefndum, er ætlað að gæta þar hagsmuna síns flokks, og það er vitað mál, að það er ekki alltaf af sjálfsdáðum sem ráðherrarnir taka þetta upp. Ef ráðherra hringir t.d. í sína menn í jeppaúthlutunarnefnd eða gjaldeyrisnefnd o.s.frv. og biður þá að útvega þessum manni jeppa, þessum gjaldeyri o.s.frv., þá ber að hafa það hugfast, að á bak við ráðherrana eru aðrir, sem segja: Þú veizt, hvað ég hef gert fyrir flokkinn. Ég ætlast til þess, að þú beitir þínum áhrifum við okkar menn í nefndinni, að þetta sé gert fyrir mig. Verði það ekki gert, þá er ekki víst, að ég gangi eins ótrauður erinda þinna og þíns flokks við næstu kosningar. - Svona röksemdir er hlustað á, og ég lái ráðherranum það ekki. Þetta er aðeins eðli stjórnmálanna. Það er ekki það, að stjórnmálamennirnir séu út af fyrir sig spilltir, sem er orsök þess, heldur er það haftakerfið, sem skapar jarðveg fyrir svona vinnubrögð, en það er önnur hlið á þessu máli, sem ég skal ekki gera frekar, að umræðuefni hér.



Herra forseli. Hv. 9. landsk. beindi þeirri fsp. til mín, hvort þetta frv. breytti ekki réttargrundveili ríkisskattanefndar og yfirskattanefndar. Ég ráðlegg honum að lesa yfir þann kafla útsvarslaganna, sem fjallar um valdsvið yfirskattanefnda og ríkisskattanefndar. Í þeim kafla laganna er engu breytt, engum stafkrók breytt, eins og þetta frv. ber með sér, nema því, að þar sem stendur að yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd megi ekki breyta útsvari, sem kært er yfir, nema a.m.k. reynist 10% of hátt eða lágt, kemur nú í staðinn alveg nákvæmlega sama orðalag þessarar málsgreinar, nema í staðinn fyrir töluna 10 kemur 3, í staðinn fyrir 10% kemur 3%, Réttargrundvöllur nefndarinnar breytist því ekkert, Hann er sá að taka afstöðu til útsvarsupphæða þeirra einstaklinga, sem kæra til ríkisskattanefndar, en þeir hafa venjulega áður, kært til niðurjöfnunarnefndar og yfirskattanefndar. Nákvæmlega sami grundvöllur helzt fyrir öllu þeirra starfi, nema þeir mega nú breyta útsvari, sem kært er yfir, til hækkunar eða lækkunar, nemi skekkjan, sem þeir komast að niðurstöðu um, 3%, í staðinn fyrir að þeir máttu aðeins breyta áður, ef útsvarið var tíunda hluta of hátt eða of lágt. Ég held því, að það sé alveg öruggt, að bæjarfélögin eru ekki í neinum auknum háska við þetta frv. Þetta er ekki nein leyniárás á bæjarfélögin, síður en svo, breytir engum réttargrundvelli að öðru, en að einstaklingarnir eiga lagalegan rétt til að fá leiðréttingu hjá þessum æðri aðilum. Ég skal svo að síðustu aðeins láta enn í ljós undrun mína yfir þeirri skoðun hv. þm., að þessi vinnubrögð tíðkist í flokkapólitíkinni gagnvart nefndum. Og ég er sérstaklega undrandi yfir því, að hv. þm. skuli geta látið sér detta það í hug, þegar um er að ræða eiðsvarna nefnd eins og ríkisskattanefnd. Niðurjöfnunarnefnd, yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd eru eiðsvarnir aðilar, og það er persónuleg móðgun við hvern þann mann, sem fengi fyrirmæli um að gera þar annað en það, sem samvizka hans byði honum að gera.