Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég hef leyft mér að bera hér fram brtt. við þetta frv. á þskj. nr. 477 um það að bæta við II. kafla 1. gr. frv., þann kaflann, sem fjallar um nýjar brýr á öðrum vegum heldur en þjóðvegum, tveim brúm í Eyjafjarðarsýslu, annarri á Eyjafjarðará hjá Hólum í Inn-Eyjafirði og hinni á Öxnadalsá hjá Þverá. Ég veit nú ekki, hvort allir hv. þdm. eru kunnugir í Inn-Eyjafirði. En ástæðan til þess, að ég ber þessa till. fram um brúna á Eyjafjarðará hjá Hólum, er sú, að það eru allmargir bæir austan Eyjafjarðarár í Inn-Eyjafirði, sem eru með öllu samgöngulausir við akvegina nema með því móti, að brú komi þarna. Þessir menn stunda nú mikið mjólkurframleiðslu, eins og flestir gera í Inn-Eyjafirði, og aðferðin er sú við að koma mjólkinni til markaðar, að þeir verða að flytja hana á hestum yfir Eyjafjarðará, sem stundum er lítt fær, t.d. haust og vor, þegar ána er að leggja og eins í leysingum, og náttúrlega, þegar sérstök flóð koma í ána. Þar fyrir utan eru mikil óþægindi við það að taka hesta daglega og bleyta þá í ánni. Og fyrir utan mjólkurflutninga eru svo allir flutningar, sem þessir menn þurfa að hafa, sem stundum er undir hælinn lagt, að framkvæmanlegir séu, vegna þess að þarna vantar brú, en akvegur er enginn ofan sveitina að austanverðu, þ.e.a.s. svo innarlega í sveitinni sem þetta er, og kemur sennilega ekki á næstum vegna staðhátta, sem þar eru. Ég álit þess vegna, að þessi brú sé ákaflega nauðsynleg, og um það þarf reyndar ekki að ræða, því það er svo augljóst mál. Ég býst við, að hv. þdm. séu kunnugir Öxnadal og hafi séð, að áin, sem rennur um dalinn, er töluvert vatnsfall. Og það stendur svipað á þar, að þar eru margir bæir um miðbik dalsins að vestanverðu vegarsambandslausir, nema þessi brú komi. Og það eru mörg ár síðan farið var að ráðgera það að byggja þarna brú með því framlagi, sem þarf að vera á móti frá sveitinni, ef brúin stendur ekki á vegal. Nú skal ég játa, að þessar brýr, sem ég fer hér fram á, að teknar v erði í vegal., eru ekki á leiðum, sem landsmenn yfirleitt fara um. Þessar brýr báðar hafa einkum þýðingu fyrir þær sveitir, sem þær mundu verða reistar í. En ég get ekki betur séð en að í þessum II. lið í 1. gr. frv. séu ýmsar brýr, sem nákvæmlega stendur eins á um. Og mér er ekki hægt að sjá annað en að þessar brýr, sem ég fer hér fram á, að teknar séu þar upp, séu alveg hliðstæðar þeim. Ég skal nefna hér í II. lið 1. gr. sex liði, sem eru þarna alveg saman, hver á eftir öðrum, 3., 4., 5., 6., 7. og 8. lið, sem eru brýr á Vatnsdalsá í Vatnsdal fremra, Svartá í Tungusveit í Skagafirði, Jökulsá eystri í Skagafirði, Fnjóská í framanverðum Fnjóskadal, Skjálfandafljót hjá Stóru-Völlum og Laxá í Mývatnssveit hjá Arnarvatni. Ég veit ekki til að brýr á þessum ám þarna geti haft neina alþjóðar þýðingu fyrir samgöngurnar í landinu, heldur hljóti þessar brýr að vera teknar upp vegna viðkomandi sveita. Það mætti nú kannske segja, að um einn af þessum liðum standi sérstaklega á, Jökulsá eystri í Skagafirði, því að þar er um svo mikið vatnsfall að ræða, sem er með öllu ófært öðruvísi en á brú eða kláfum eða einhverju þess konar. Mætti því kannske segja, að þessi brú þarna hefði sérstöðu, þó að hún hefði einkum þýðingu fyrir sveitina. En hinir liðirnir sé ég ekki annað en að séu alveg hliðstæðir þeim brúm, sem ég fer fram á, að teknar verði upp. Ég skal að lokum geta þess, að ég hef átt tal um þetta við vegamálastjóra, og hann hefur tjáð mér það, að hann væri yfirleitt á móti því að fjölga mikið brúm á brúarl., en hann hefði ekkert sérstakt á móti því, að þessar tvær brýr væru teknar upp. Og hann játaði það í viðtali við mig, að þetta, sem ég fer hér fram á, væri alveg hliðstætt sumum liðum, sem nú eru komnir inn á frv. Ég vona nú, að hv. d. sýni þá sanngirni að samþ. þessa brtt. mína. Ég beini því til hæstv. forseta, að bera hana upp í tvennu lagi, því að skeð gæti, að hv. d. vildi fara bil beggja og samþ. aðra till. og hafna hinni. Og verð ég þá að segja það, þó að það mundi sízt verða sagt um mig, ef ég ætti að gera nokkurn mun hér á, að mér væri annara um Inn-Eyjafjörð en Öxnadal, þá er það svo, að ég tel það meira sanngirnismál, að brúin á Eyjafjarðará verði samþ. heldur en jafnvel brúin á Öxnadalsá. En þakklátastur væri ég fyrir það, ef hv. d. sæi sér fært að samþ. báða liði brtt. minnar. Hv. samgmn. hefur ekki haft tækifæri til að athuga þessa brtt. mína, því miður. Ég gat ekki mætt hér við 2. umr. málsins, og hana hafði borið nokkuð bráðan að. En ég held, að þetta sé svo augljóst mál, að hver hv. þdm. geti tekið ákvörðun um það án þess, að n. taki það til sérstakrar athugunar. Ég mundi hins vegar ekkert hafa á móti því, ef n. óskar þess, að málinu væri frestað vegna þessarar brtt., en ég sé ekki ástæðu til að bera fram neina ósk um það.



Það er út af þessari brtt. á þskj. 477, að ég kvaddi mér hljóðs. Ég skildi það þannig hér, að samgmn. hefði í starfi sínu haft mjög góða samvinnu við vegamálastjóra og leitað hans ráða og hefði bætt við á brúarl. nýjum brúm einum eða fleiri í öllum kjördæmum landsins. Og mér hefur skilizt þannig, að n. ætlaði að miðla þannig á milli kjördæmanna eftir því sem föng væru á, en svo væri meiningin, að ekki yrðu samþ. frekari breyt. á brúarl. Þetta hefur orðið til þess, að ég hef ekki komið með brtt. við frv. Því að í mínu kjördæmi eru 2–3 brýr, sem ég hefði gjarnan viljað koma inn á frv., en ég hef af greindum ástæðum ekki séð mér fært að koma fram með brtt. um það. En ég vildi beina því til hv. samgmn., hvort það sé meiningin, að hér yrði komið að yfirleitt brtt. við frv. hennar eða hún ætlar að gera sitt til þess að halda því sem mest lokuðu, þannig að það gæti farið án breyt. út úr hv. d. Ef samþ. væru hér enn brtt. við frv., vildi ég koma með brtt. við það. Og e.t.v. yrði það þannig, ef frv. yrði hér opnað, þá yrði því breytt í hv. Nd. og gætum við þá komið með brtt. hér við það, þegar það kæmi aftur hingað, en nú við þessa umr. er of seint að koma með brtt. nema skrifl. Og ég vildi vita, hvað hv. samgmn. ætlaðist fyrir um þetta áður en ég kem með brtt.



Ég hafði ekki ætlað mér að taka til máls um þetta frv., en það liggja samt atvik til þess, að ég tel rétt að segja um það nokkur orð. Það er þá einkanlega tvennt, sem ég vildi leiða athygli að. Í fyrsta lagi, hvernig þetta frv. yfirleitt er komið, að teknar eru hér til heildarflokkunar hinar fyrirætluðu brýr, bæði á þjóðvegum og annars staðar og til tekið, hvernig þær skuli standa á brúarl. Og sú flokkun er svo stórvægileg og þýðingarmikil, að það er ekki furða, þó að hv. þm. telji réttmætt að gefa því máli mjög góðan gaum. Ég heyrði á orðum hv. 1. þm. Eyf. (BSt) og hv. þm. Dal. (ÞÞ), að eitthvað er það nú reikandi, hvernig flokkun þessi er til orðin. Hv. 1. þm. Eyf. sagðist hafa borið undir vegamálastjóra þá aukningu við brúarl., sem hann er með brtt. um, og vegamálastjóri hafi ekki talið það fjær lagi heldur en annað, sem komið er í frv. Jafnframt sagði hv. þm. Dal., ef ætti að fara að gera breyt. á þessu með nýjum till., þá sé brúa þörf í hans kjördæmi, sem ætti kannske samræmilegan rétt á sér við sitt hvað annað, og svona gengur það koll af kolli. Ég hygg, að sannleikurinn sé sá, að það fari nokkuð eftir aðstöðu, lagni og harðfylgi hv. þm., hverjar brýr komist inn á brúarl. Það er t.d. vitað mál, að sá fjöldi af brúm sem er ákvarðaður til framkvæmda, eftir því sem verða má um þær framkvæmdir, á fjárl. nú fyrir 1943 ég geri ráð fyrir, að það séu ekki hvatarorð frá vegamálastjóra, að það skuli þannig stíla fjárveitingu til hinna einstöku brúa þar. Hitt er annað mál, þegar út í það var komið og sótt fast af einstökum hv. þm. að tilgreina brýr, sem koma ættu á fjári., þá hafi það verið í samráði við vegamálastjóra, hverjar brýr þar væru nefndar. Mér skilst líka á hv. 1. þm. Eyf., að það sé sem sagt á hinni líðandi stund ekki síður ýtni einstakra hv. þm. heldur en beinar till. vegamálastjóra, sem um er að ræða og kemur til greina um það, hvaða brýr eru teknar upp á brúarl., og það er alveg víst. Nú segi ég: Úr því að málið á hér að fara þennan krabbagang - ég vil leyfa mér að kalla það krabbagang - og úr því að málum er þannig komið, að nýjar og nýjar brtt. koma fram og nú ein frá hv. 1. þm. Eyf., sem ég hef út af fyrir sig ekkert að athuga við, - ég get hugsað mér, að þessar tvær brýr séu nauðsynlegar -, en úr því að málið einu sinni er komið út á þennan rekspöl, þá verður manni að detta í hug þörf fyrir vissar brúargerðir í samræmi við annað, sem komið hefur fram hér í hv. þd. Í samræmi við það, sem sagt hefur verið, vil ég leyfa mér að bera fram og kynna skriflega brtt. við A, H, 15, nýjan tölul., brú á Tungufljót hjá Króki í Árnessýslu. Þannig er ástatt, að flutningar að og frá Bræðratunguhverfinu, a.m.k. átta bæjum, fara þar fram á ferju, þ. á m. daglegir mjólkurflutningar, og er sú ferja erfið og stundum ófær lengi, t.d. þegar skríður illa í ánni, og verða oft vandræði á veturna. Ferjunin yfir þetta sundvatn helzt við af því, hve þörfin er brýn, en ekki af því, að hún sé neinn leikur. Tungufljót er ekki mjög breitt þarna bakka milli og sýnilegt, að þar má gera brú, enda er verkið fyrirhugað, og vegamálastjóra hefur verið falið að gera nauðsynlegar áætlanir um brúna, en játað er af honum sem öðrum, að hennar sé þörf. Hér er ekki farið fram á neitt annað en það, sem þörfin krefur, ekki aðeins bæjanna, sem ég nefndi, heldur mikils hluta allrar Eystri-Tungu og stærra landsvæðis raunar, – síðar meir. Að vísu er önnur brú á vatnsfallinu ofar, en úr vegi fyrir suðurhluta Eystri-Tungu. Þó að hv. þm. séu nú allalmennt komnir á þann rekspöl að telja sjálfsagt, að hver fái í sínu kjördæmi eitthvað af brúm eða öðrum jafngildum fríðindum, - þm. kaupstaða geta ekki vænst brúargerða eins og þm. héraða -, þá er skiljanlegt, þrátt fyrir að samgmn. hefur, að því er virðist, látið undan þessum hugsunarhætti, að brúaþörfin fer ekki eftir gildleik neins þm., heldur náttúrufari héraðanna, og við það eitt og almannaþörf verða brúalög að miðast. Skaftafellssýsla er t.d. sérlega frek á brýr, og rétt er það, að Dalasýsla á nokkuð margar ár óbrúaðar. Með því að nú er á annað borð tekið að hreyfa brtt., sem ég skal láta hlutlausar að svo komnu máli, þá leyfi ég mér að afhenda hæstv. forseta þessa brtt.



Ég vil taka fram, að ég tel þetta frv. vel úr garði gert frá hendi hv. samgmn. og til mikilla bóta á brúal. Þó er vitað, að þörf er fleiri nýrra brúa. Vel veit ég, að hægt er að byggja fleiri brýr en brúal. ákveða og kannske með sæmilegum kjörum. En ég verð að telja, að brúin á Jökulsá á Dal, sem brtt. mín fjallar um, sé þess eðlis, að hún eigi að vera á brúal. Öllum er kunnugt, að Jökulsá er eitt hið versta vatnsfall á Íslandi. Hún er aldrei reið, mjög óvíða ferjandi. Hin úreltu samgöngutæki, sem kláfar kallast eða drættir, eru enn hafðir á Jökulsá, þótt annars staðar séu horfnir, og hafa margir farizt úr þeim undanfarið, stundum maður á hverju ári, og ætti að vera nóg komið. Nú hefur vegur verið lagður bak við byggðina upp að Jökulsá á þessum stað, og var ástæðan sú, að vegur upp með bæjum hefði orðið margfalt dýrari, en frá brúarstæðinu liggur vegurinn að Aðalbóli í Hrafnkelsdal. Í þeim dal eru að vísu aðeins tvær jarðir, mannmargar, en um þessa leið fer eða mundi fara mikil umferð, sem nú verður að fara aðrar örðugri leiðir. Lagt hefur verið til að taka upp í þjóðvegatölu veginn upp frá Skjöldólfsstöðum og yfir Jökulsá hjá Brú, en þar sem ég veit ekki enn, hvernig þeirri till. reiðir af, vildi ég ekki láta hjá líða að hreyfa brúarmálinu í sambandi við þessa frv. Brúarstæðið er gott eftir því sem orðið getur á stórvatni, mjög lík brúarlengd og hjá Fossvöllum, enda fellur áin viðast í gljúfrum og góð brúarstæði hvarvetna. Vegamálastjóri mun hafa hugsað sér að láta gera þarna bráðabirgðahengibrú, og víst væri það bót, en ekki mun gert ráð fyrir, að hún yrði fær hestum, og yrði að bera allan flutning yfir, svo að ónóg úrlausn væri það. Ég vonast til, að hv. d. sjái, að ekki er minni þörfin þarna en annars staðar, sem lagt er til að brúa vatnsföll.



Ég skal taka fram, að þegar sameinuð samgmn. beggja d. hafði málið til meðferðar, kappkostaði hún að gera þær breyt. á brúal., sem aðkallandi væru, helzt svo, að dygði til nokkuð margra ára, og allar till. voru miðaðar við þær brýr, sem ætla mátti, að unnt yrði að byggja á næstu 15–20 árum. Athugaðar voru allar till., sem n. bárust, og flestar teknar til greina. Vitanlega er n. ljóst, að ekki er fullnægt allri brúaþörf á landinu með þessum brúm, eins og menn mega sjá af nál. og yfirlitinu, sem þar er frá vegamálastjóra. Þessar brýr eru áætlaðar ekki minna en 4 millj. kr., og vegamálastjóri telur ekki ofætlun að ljúka þeim á 18–20 árum eða jafnvel skemmri tíma, eins og ég sagði. Þar með er ekkert sagt um, að engar fleiri brýr skuli byggðar á þessum tíma. Um till. hv. 1. þm. Eyf. skal ég taka fram, að ég er þar ekki kunnugur og gæti það valdið því, að ég hef ekki orðið var mikils áhuga á að gera þessar brýr. En nú er liðið á 3. mánuð, síðan frv. hv. þm. Barð. kom fram og kunnugt varð, hvað n. ætlaðist fyrir í þessum málum, svo að nægur tími hefði átt að vera til að sýna henni fram á nauðsyn og nytsemi þessara brúa, ef hún væri brýn og áhuginn í héraði mikill. Mér virðist áhuginn fyrst hafa vaknað við samanburð á því, hve ýmis önnur héruð fengju nú miklar brýr. Það var misskilningur, sem kom fram í ræðu hv. þm. Dal., að n. hafi hugsað öllum kjördæmum fyrir þó nokkurri úrlausn.

Lítill lækur í Eyjafirði

. Ég skal ekkert fullyrða um þarfirnar í Eyjafirði. En hugsun n. og vegamálastj. var sú, að þarfirnar einar réðu úrslitum. Eigi nú að koma inn í frv. fjölda breyt. samkv. brtt. einstakra þm., getur það orðið til þess að eyðileggja allan árangur af undirbúningsstarfi n. og vegamálastjóra og stefna framkvæmd brúagerðanna í ráðleysu og glundroða. Ég verð að biðja hv. þdm. að íhuga afleiðingarnar og afgreiða frv. án þess að samþykkja slíkar brtt. Ég er ekki kunnugur við Tungufljót, en ætla, að vart sé nema klukkustundar lestargangur frá hróki upp að Tungufljótsbrú (51/2 km). Þá er það brúin á Jökulsá á Dal, vitanlega þörf brú, en eins og hv. 1. þm. N.-M. drap á, er í ráði að gera þar bráðabirgðabrú, ekki bílfæra að vísu, en viðunandi samgangnabót fyrir þá bæi, sem mest þurfa hennar, en að henni er nú komið vegarsamband um fjallveg. Vegamálastjóri hefur áætlað aðra slíka bráðabirgðabrú við Hjarðarhaga, en fyrir eru á ánni Fossvallabrúin og brú hjá Hákonarstöðum. Dalurinn er langur og mikil þörf á brúnum, en meðan ekki er kominn akvegur upp með bæjum, eru bráðabirgðabrýrnar heppilegasta lausnin. Þar sem brúin hjá Brú er í sambandi við fjallveg, virðist eðlilegt, að hún yrði byggð fyrir fjallvegafé, næsta sumar, ef hægt er. F.h. n. beini ég því til þdm., að þrátt fyrir veilur, sem finnast kunna á frv., varist þeir að vinna á því skemmdarverk og samþykki ekki brtt., sem fyrir liggja. Þótt ein leiðrétting fengist, borgar sig ekki að fá um leið tíu breytingar til hins verra.



Herra forseti. - Ég ætla ekki að fara að deila um þörf þeirra brúa, er hv. flm. hefur komið fram með í brtt. sinni, enda væri það óendanlegt deiluefni, ef út í það væri farið á annað borð. En ég get bent hv. 1. þm. Eyf. á, að fleiri þm. en hann hafa ekki fengið öllum sínum kröfum fullnægt í sambandi við þetta mál, sem þeir vildu hafa komið á framfæri fyrir hönd kjördæma sinna. Stafar það bæði af því, að ekki hefur verið mögulegt að sinna öllum kröfum hv. þm. og þær hafa ekki allar þótt jafnaðkallandi. Þó er ég ekki þar með að gefa í skyn, að ég áliti ekki, að þörf sé á brúm, sem hv. 1. þm. Eyf. vill fá í brúal. Þá vildi ég með nokkrum orðum minnast á vinnuaðferð þá, sem samgmn. d. hafa haft við þetta starf sitt. Undirn., sem kosnar voru, áttu að ræða við hvern þm., er hafði brtt., og var lögð í þetta mikil vinna. Og varð það svo að samkomulagi við alla, að barizt yrði fyrir því hjá vegamálastjóra, að þessar brýr, sem óskir voru komnar fram um, að byggðar yrðu, kæmu inn í brúal. há sættu hv. þm. sig við það að koma ekki fram með brtt. Í þessari hv. d. komu ekki nema 2 frv. fram. Annað var flutt af mér, en hitt af hv. 1. þm. S.-M. Og ég vil undirstrika það, sem sá hv. þm. sagði, ef brtt. eiga nú að fara að koma fram við frv., þá verður það til þess að fyrirbyggja, að það nái fram að ganga. Ef ætti að fara að samþykkja brtt. við það nú, yrði það til þess að opna leið fyrir brtt. frá báðum deildum, og þá er ómögulegt að segja, hver endirinn á því kann að verða. Ef horfið yrði að því að opna frv. fyrir hinum og þessum brtt., þá mun ég ekki hika við að bera fram fleiri óskir varðandi brúargerðir í Barðastrandarsýslu, því að sú sýsla hefur orðið langt á eftir, hvað snertir brúa- og vegagerð í þessu landi. Það var ekki neitt um það að ræða í n. að útbýta jafnt milli héraðanna brúarframkvæmdum, heldur var um það að ræða að fá sem mest samrýmdar óskir einstakra þm., sem væru fram komnar. Enda væri það hálfeinkennilegt, ef ætti að hlýða því að taka á brúal. brú yfir einhverja ársprænu, sem einhver hv. þm. hefur rokið upp til handa og fóta með, af því að honum hefði ekki þótt sínu kjördæmi gert nægilega hátt undir höfði. Í þriðja lið frv. er svo ráð fyrir gert, að brýr á sýsluvegum megi greiða að 2/3 eða allt að ¾ hlutum úr ríkissjóði. Ef um aðrar eins manndrápsleiðir er einhvers staðar að ræða eins og gefið var í skyn að ættu sér stað, þá eru það einkennilega hugsandi menn, sem ekki grípa til þess að láta ríkið borga 3/4 af kostnaðinum við þá brúargerð og reyna þá að skrapa saman 1/4 hluta til þess að bæta úr þessu og forðast slysahættuna. Það er sem sé alls ekki svo, að öll sund lokist fyrir því að byggja brú yfir einhverja ána, þó að sú brú sé ekki tekin beint inn á brúagerðarl. Ef þessi umrædda slysaleið skyldi vera á fjallvegi, þá á sú brú hvorki meira né minna en að borgast öll úr ríkissjóði. Að þessu athuguðu, tel ég ekki ástæðu til að vera að fjölyrða um þetta atriði. Það stendur skýrum stöfum, að ríkissjóður muni greiða allt að 3/4 kostnaðar, ef hér er um að ræða sýsluveg, ef um fjallveg er að ræða, greiðist brúin að öllu af fjallvegafé. Önnur hvor þessara leiða mundi eflaust reynast eins vel og sú að fá þessa brú inn á brúal., og verða svo kannske að bíða 15–20 ár eftir því að hún verði byggð. Hv. þm. Dal. kom með þá fyrirspurn, hvort ætlazt vær í til, að brúal. yrðu opnuð. Ég tel mig, með því, sem ég hef nú sagt, hafa svarað því, að það er hvorki ætlunin né frv. til bóta, að svo verði gert, heldur gæti svo farið, að frv. næði alls ekki fram að ganga og öll vinnan við frv. yrði til ónýtis. Þess vegna væntir n. þess, að hv. d. samþykki frv. eins og það nú liggur fyrir. Um það, sem hv. 2. þm. Árn. sagði, gildir hið sama, að það er sjálfsagt nauðsynlegt að setja þessa brú á Tungufljót, sem hann var að tala um, en það er, býst ég við, sama nauðsynin þar og víða annars staðar á landinu. En það er satt að segja harla einkennilegt, að hann nú fyrst skuli vera að segja frá þessu og óska eftir, að brú yfir Iðu verði byggð, og hann skuli nú fyrst vera að bera þessa brú svo mjög fyrir brjósti. Ég sé svo ekki ástæðu til að vera að ræða þetta mál meira, en ég vænti þess af hv. d., að hún fallist á till. hv. samgmn. í þessu máli, og hv. þm. samþykki frv. eins og það liggur fyrir bæði vegna kjördæmanna og landsins í heild, því að ella mundi mál þetta fara út í öngþveiti.



Ég ætla aðeins að bæta nokkrum orðum við það, sem ég sagði áðan. Ég hygg það vera af ókunnugleika sprottið, sem hv. 1. þm. S.-M. var að segja áðan um brúna, sem ég var að tala um, að þyrfti nauðsynlega að taka inn í brúalögin. Ég þykist þekkja hann svo vel, að mér dettur ekki í hug, að hann hafi þar verið að tala þvert um hug sinn. En ég get frætt hann á því, að það er ekki stutt til næstu brúar þarna, heldur langt og það ógerlega langt. Það er ekki annað en að spyrja bændur neðarlega úr Biskupstungum, hvort þeir noti þá brú, sem er fyrir. Þeir munu svara því neitandi. Í fyrsta lagi af því, að of langt sé þangað, og í öðru lagi af því, að þar sé alger vegleysa. Af þessum orsökum er þeim ókleift að hagnýta sér brúna. En þeir vilja heldur notast við ferjuna hjá Króki, og sýnir það bezt brúarþörfina á þeim stað, og er hægur vandi að taka afleggjara frá Biskupstungnabrautinni við Krók til brúarinnar. Það renna sem sagt allar stoðir undir það frá kunnugra manna sjónarmiði séð, að brú eigi að koma þarna og nauðsyn sé á, að hún komi sem fyrst. Um það þarf engum blöðum að fletta. Á þessu vatnaklasasvæði er svo Hvítáin að austan. Þar eru engin vöð, allir flutningar verða að fara fram á ferjuskrifli, þegar ferjufært er. Ég vil svo aðeins, af því að ég er einu sinni staðinn upp, minnast örlítið á það, sem hv. samgmn. var að amast við, að það skyldi nú eiga að fara að opna brúal. Annar hvor nm., sem talaði, sagði, að n. hefði tekið til athugunar í samráði við vegamálastjóra þær till., sem fram hefðu verið komnar, og reynt að fara sem mest eftir óskum einstakra þm. Ég held, ef skapa á öryggi í þessum málum, þá verði að viðhafa einhver önnur ráð en að fara aðeins eftir þeim óskum, sem einhverjir þm. kunna að hafa fram borið. Það er svo með mig, að ég víssi ekkí til hlítar, fyrr en ég sá þetta frv., hverju fram vatt. Ég vissi um brúaþörfina á þessum stað, en ég vissi ekki um störf n., hvaða aðferð hún hafði í starfi sínu. Mér er spurn: Var einhver almenn tilkynning gefin út um það frá n., að hún óskaði eftir, að hv. þm. skýrðu frá óskum sínum varðandi brúagerð í landinu? Ég hef ekki heyrt neina slíka tilkynningu, og mér vitanlega hefur hún ekki fram komið. Af þessu ætti hv. þm. og hv. samgmn. að vera það ljóst, að þetta tækifæri hér er hið fyrsta fyrir mig til þess að bera fram till. mína um brúargerð. Með þessum orðum vil ég þó ekki vera að kasta steini að neinu eða neinum, það er ekki ætlun mín, heldur aðeins að benda á, hvernig í þessu liggur. Það er sjálfsagt rétt, sem sagt var hér í umr., að það væri ekki stór skaði skeður, þó að þessi eða hin brúin kæmist ekki inn á brúal., því að það ætti hvort sem er fyrir þeim að liggja að bíða svo og svo lengi, þangað til röðin kæmi að þeim. Því heldur, vil ég segja, ættu hv. þm. að samþykkja þessa brú inn á brúal., þar sem það þýðir í raun og veru ekki annað en að hv. Alþ. vill viðurkenna, að þessi brú á rétt á sér, sem góðir Íslendingar, er farið hafa þessa leið, hafa komið auga á, að nauðsynlega þarf að koma og það sem fyrst. Því skil ég ekki í öðru en að hv. samgmn. mundi taka opnum örmum á móti þessari brú inn í brúalögin.



Það virðast hér í d. vera heldur fáir til þess að sannfæra, og er líklega ekki til mikils að vera að ræða mikið um þetta mál. En út af því sem fram hefur komið í umr., langar mig þó til að taka ýmislegt fram. Af því, sem sagt hefur verið um brúa- og vegal., má augljóst ráða það, að þau eru komin í öngþveiti ýmiss konar. Þetta stafar að mestu leyti af því, er tekin hefur verið einhver brú eða einhver vegur inn í þessi l., þá hefur ekki verið fylgt föstu „principi“. Ég skal játa, að mér þykir það eðlilegt, að ekki séu aðrar brýr eða vegir á brúa- og vegal. en þær brýr eða þeir vegir, sem hafa almenna þýðingu fyrir samgöngur landsmanna í heild. En aftur á móti séu brýr og vegir, sem hafa þýðingu fyrst og fremst fyrir eina eða tvær sveitir, ekki með í þeim l., heldur sé héruðunum veittur styrkur úr ríkissjóði til þessara framkvæmda, og má hann gjarnan vera allríflegur. En þetta „princip“ er þverbrotið. Vegir eru settir í vegal., sem ekki hafa neina almenna þýðingu, heldur aðeins þýðingu innansveitar, og sama er að segja um brýrnar. Á brúal. eru brýr, sem enga þýðingu hafa fyrir samgöngur almennt, heldur fyrir einstakar sveitir. Þegar þetta „princip“ hefur þannig verið þverbrotið, þá er ekki nema ein leið til þess að fara eftir, og hún er sú, að ekki sé þá hallað á sum héruðin, að ekki sé gert upp á milli þeirra, heldur tekið tillit til brýnustu þarfa þeirra. En nú er þetta „princip“ líka þverbrotið, eins og komið hefur á daginn í till. hv. samgmn. Hv. þm. Dal. var að tala um það, að við samning þessa frv. hefði verið haft samstarf við vegamálastjóra. Ég hef líka verið í samstarfi við vegamálastjóra, og ég er ekki þekktur að þeirri ósannsögli hér í þessari hv. d., að ekki sé hægt að taka mig trúanlegan, enda veit ég, að vegamálastjóri muni kannast við það. Hv. þm. Dal. sagði, að það sjónarmið hefði ráðið að miðla á milli kjördæmanna. Hv. 2. þm. Árn. tók og í þennan streng, og honum hefur þá sjálfsagt verið kunnugt um það.

Ég sagði, að það væri það réttmæta

. Eftir þessu að dæma, þá held ég, að mitt hérað sé orðið meira en litið út undan við útdeilingu þessara brúaframkvæmda, því að eftir frv. á aðeins í mínu kjördæmi að setja brú yfir litla á eða réttara sagt yfir læk, sem ég held, að hefði fullt eins vel getað verið byggð af viðhaldsfé vega.  Hv. frsm. n. sagði nú aftur, að það hefði verið sjónarmið n. að gera sitt til þess, að þær brýr, sem mest aðkallandi væru, kæmu inn á brúarl. Ég vil leyfa mér að efast um af nokkrum kunnugleika, að brúin, sem koma á í Fnjóskadal, sé meira aðakallandi en sú brú, sem ég fer fram á að byggð verði í Eyjafirði, án þess þó, að ég ætli mér að spilla á neinn hátt fyrir þeirri brú. En Inn-Eyfirðingar þurfa áreiðanlega meira á þessari brú að halda en Inn-Fnjóskdælingar, sem m.a. má hvað mest marka af því, að úr Eyjafirði er dagleg mjólkursala, en því er ekki til að dreifa úr Fnjóskadal. Þá var og á það minnzt, að n. hefði tekið til greina fram komnar till., en ég hefði á þessum tíma, eða á 3. mánuð, ekki flutt neina till. til breyt. á frv. Ég skal játa það, að ég hef oft þann sið að flytja ekki brtt., fyrr en ég sé nál. þeirrar n., sem um frv. fjallar, og ég sé, hvað það er, sem hún leggur til. A.m.k. geri ég það miklu síður. Álit n. er nýkomið fram, eða 22. febr. En eins og ég gat um áðan, var ég svo óheppinn að vera sjúkur, þegar mál þetta var til 2. umr. og af þeim sökum ekki fær um að flytja brtt. við frv. þá. Þá tel ég mig hafa gert fulla grein fyrir því, hvers vegna ég hef ekki flutt brtt. við frv. fyrr en nú. Hv. frsm. minntist á, að n. hefði ekki tekið aðrar brýr inn á brúarl. en þær, sem mæling hefði farið fram á og væru undirbúnar til byggingar, og að áætlaður væri kostnaðurinn við þær. Ég vil nú ekki fara að rengja vegamálastjóra um, að hann hafi ekki látið í té þær áætlanir og mælingar varðandi þær brýr, er ég vil fá inn í brúal. En svo mikið er víst, að vegamálastjóri hefur framkvæmt þessar mælingar, þó að vera kunni, að n. hafi ekki fengið þær til athugunar. Þá var verið að gefa það í skyn, að við því mætti búast, að það tæki allt að 15–20 ár að framkvæma það verk, sem í brúarl. fælist. Ekki er það neitt gleðiefni fyrir hlutaðeigendur að taka því að þurfa e.t.v. að bíða 15–20 ár eftir, að þeirra nauðsynlega brú verði reist. Og samt sem áður eru hv. þm. að tala um það sem einhverja goðgá að opna brúal., eins og þeir kalla það. Þó að það sé ég í þessu tilfelli, sem ber fram brtt., þá verð ég að segja, að ég kann ekki við þennan tón, sem fram kemur hjá hv. nm. Hver er það, sem setur þjóðinni l.? Er það samgmn. og vegamálastjóri? Ég hefði haldið, að löggjafarvaldið væri í höndum Alþ., en ekki þessara aðila. Hv. 6. þm. Reykv. sagði hér í sambandi við umr. um sjúkrahús á dögunum, að yfirleitt væri það vilji embættismanna að vilja engar breyt. Það var sjálfsagt fullmikið sagt hjá þessum hv. þm., að þetta væri algild venja embættismanna, að þeir vildu engar breyt. En hitt er vitanlegt, að þeir, sem settir eru af ríkinu til þess að hafa yfirumsjón með svona málum og sjá, að getan er takmörkuð, eru ekki beinlínis að hvetja til slíkra breyt., sem farið er fram á hér í þessu frv. og brtt. við það, sem fyrir liggja, og það því fremur sem mér er kunnugt um, að vegamálastjóri hefur í raun og veru það sjónarmið, sem ég gat um í upphafi ræðu minnar og er það eina rétta í þessum málum, að það eigi ekki og hefði aldrei átt að taka inn í vega- og brúal. annað en þá vegi og brýr, sem hafa einhverja almenna þýðingu fyrir samgöngurnar í landinu. Það hefur komið fram hjá hv. nm. úr samgmn., að þeir hafi rætt við þá, sem hafa borið fram brtt. við frv. En hvers vegna var ekki rætt við fleiri heldur en þá? Þessi afgreiðsla er a.m.k. mjög ólík þeirri afgreiðslu, sem hv. fjvn. hefur haft á fjárl., því að hún hefur yfirleitt rætt við alla þm. um það, hvaða fjárveitingar væru mest aðkallandi í héruðum þeirra. Hv. þm. Barð. vildi segja það, að þessar brtt. væru fram bornar til þess að fyrirbyggja það, að frv. næði fram að ganga. Og svo var hann í þessu sambandi að tala um, að fram væri kominn þingvilji í þessu máli. Eins og ég veik að áðan, get ég alls ekki viðurkennt það, þó að ágætir menn eigi sæti í hv. samgmn., þá er þeirra vilji enginn þingvilji. En hér skera atkv. að sjálfsögðu úr. Þá benti þessi sami hv. þm. enn fremur á það, sem rétt er um þessar brýr, að það mundi fást styrkur úr ríkissjóði til þeirra, ef hlutaðeigandi héruð legðu fram 1/4 kostnaðar. En sama má segja um ýmislegt það, sem þegar hefur verið tekið inn í frv., eins og það nú liggur fyrir, undir II. kafla t.d. Það er auðvitað alveg rétt, sem hv. 2. þm. Árn. var að tala um í seinustu ræðu sinni, að það eru mjög mismunandi ástæður í hinum einstöku héruðum, og hv. þm. Barð. veik einnig að því. En óneitanlega er það dálitið einkennilegt samt, að í þessu frv. eru teknar inn þrjár brýr í einni einustu sveit, nefnilega Suðursveit, tvær á Síðu og þrjár undir Eyjafjöllum. Og í Rangárvallasýslu eru teknar inn þrjár brýr og í Árnessýslu fjórar undir I. kafla. Og fyrir eina sýslu eru settar fimm brýr í II. kafla, en í öðrum héruðum er ekki ein einasta brú. Ég viðurkenni fyllilega, an það er ekki hægt að hnitmiða það þannig, að öll héruð fái inn í brúal. jafnmargar brýr. Það verður að taka tillit til staðhátta. En að það sé nú svona mikill munur á þessu, það á ég bágt með að skilja, að rétt sé. Ég verð svo að játa það, án þess að ég ætli að setja fótinn fyrir þetta frv. á nokkurn hátt, að ég álít bæði með vegal. og brúal., að það hefði verið það réttasta, að nú um sinn hefði verið látið sitja við hvora tveggja þá löggjöf eins og hún nú er, ég skal játa það, og að því leyti býst ég við, að hv. þm. Barð. þykist fá sannanir fyrir ummælum sínum áðan. En það er bara þetta, að úr því að ekki er hægt að halda sér við það „princip“ og ákveða með löggjöf að ráðast í þær framkvæmdir í þessum efnum, sem hafa alþjóðarþýðingu, þá, eins og ég sagði áðan, er ekki von, að ein n. í þinginu komist upp með það að mismuna héruðum í sambandi við þessar framkvæmdir, eins og gert er í þessu frv.

Frsm. (lngvar Pálmason): Herra forseti. - Ég skal ekki lengja þessar umr. mjög. Það hefur ekki mikla þýðingu. Ég vildi þó leiðrétta ýmsan misskilning. sem komið hefur fram hjá hv. 1. þm. Eyf. Hann vildi taka orð mín þannig, er ég skaut fram í fyrir honum, að ekki lægju fyrir neinar umsagnir vegamálastjóra um þessar brýr, sem hann flytur nú brtt. um. Hann vildi taka þau orð mín á þann veg, að ég væri að rengja orð hans, en svo er ekki. En hann sagði, að vegamálastjóri hefði ekki séð neitt sérstakt á móti þessum brúm.

Og ekki meira en ýmsum, sem eru í frv.

. Ja, það dreg ég mjög í efa, sem ég kem svo að síðar. Þá gekk ræða hv. 1. þm. Eyf. út á að sýna fram á, að samgmn. tæki sér allmikinn rétt og sérstaklega fann hann að því vegna þess, að hann áleit, að hún hefði verið mjög hlutdræg. Benti hann þar á m.a., að einn nm. úr samvn. samgm., sem á sæti í þessari hv. d., hefði verið fyrsti flm. að brtt. á brúal., og auðvitað hefði hann fengið fram sínar till.

Þetta nefndi ég ekki

. Það er ekki ástæða til að gera hv. þm. Barð. tortryggilegan, vegna þess að það hefur verið fellt niður úr till. hans. Og hvers vegna? Það var ekki gert af meðnm. hans með neinni misklíð milli hans og annarra nm., heldur vegna þess, að vegamálastjóri sýndi honum fram á, að það væri ekki hin rétta aðferð að taka þessar brýr upp í brúal. Og hv. þm. Barð. sannfærðist um þetta, og sumar af þeim brúm, sem hann var með, voru ekki teknar inn í brúal. Þá sagði hv. 1. þm. Eyf., að samgmn. hefði átt að fara eins að og hv. fjvn., að koma með óskalista til hv. þm. En samgmn. tók til athugunar. allar brtt. við brúal. og bar svo undir vegamálastjóra, hvað af þeim ætti að taka með í breyt. á brúal. Svo bætti vegamálastjóri við, ekki aðeins eins miklu af brúm og n. gerði till. um, heldur miklu meiru. Flestar breyt., sem frv. felur í sér á brúal., eru eftir till. frá vegamálastjóra. Og það er einmitt á þessu, sem n. byggir, af því að hún veit, að engum manni á landinu er kunnugra um það en vegamálastjóra, hvar þörfin er mest fyrir nýjar brýr. En annað mál er það, að hver veit bezt um það, sem hjá honum gerist. Það þekkir enginn hér betur þörfina á brúm yfir Eyjafjarðará og Öxnadalsá heldur en hv. 1. þm. Eyf. En það er bara ekki nægilegt. Það þarf líka að hafa þekkingu á því, hvernig hagar til á öðrum stöðum á landinu. Þá taldi hv. 1. þm. Eyf., að nokkuð hefði verið mismunað héruðum í þessu frv. Það er ekki hægt að neita því, að það koma fleiri brýr þar til greina í sumum kjördæmum heldur en í kjördæmi hans, það er alveg rétt. En það er einungis vegna þess, að þörfin er þar brýnni. Og þetta, að svona er mismunað að þessu leyti um brýr í héruðunum, er ekki vegna þess, að samgmn. hafi haldið fram því fyrirkomulagi, heldur af því, að vegamálastjóri hefur talið þess fulla þörf. Þá vil ég mótmæla því, sem kom fram hjá hv. 1. þm. Eyf., að það væri sjónarmið vegamálastjóra að taka ekki. á brúal. eða vegal. brýr eða vegi annað en það, sem snertir hinar almennu samgöngur í landinu. Þetta er alrangt, eins og sést bezt á þeim mörgu brúm, sem vegamálastjóri hefur lagt til, að teknar verði upp í brúal.

Úr því, sem komið er, já.

Hitt er allt annað mál, að fyrir 10–20 árum síðan var það stefna vegamálastjóra, að fyrst yrðu teknar aðalbrautirnar um landið. En nú er komið svo langt, að hægt er að sinna hinum verkefnunum líka, eins og kemur fram í umsögn hans um vegal. og brúal.

Það er ekki sjónarmið hans nú, það bera umsagnir hans greinilega vott um.

Ég er búinn að viðurkenna, að það má vel vera, að það sé álitamál, hverjar brýr eigi að taka inn í brúal. og hverjar ekki. En leiðarsteinn samgmn. hafa verið till. vegamálastjóra. Og ég held, að það megi færa þess dæmi, að það eru brýr á brúal., sem ýmsir telja, og þar á meðal hv. 1. þm. Eyf., alls ekki þarfari heldur en þær, sem hann flytur nú brtt. um. Og hann gerði um þetta nokkurn samanburð. Og sumar af þessum brúm, sem hann taldi, hafa verið á brúal. síðan 1932; og hvernig í ósköpunum á Alþingi að leggja til, að þær verði teknar nú út úr brúal.? Það getur vel verið, að samanburður hv. þm. sé réttur, en það, sem sá samanburður kann að leiða í ljós þessu máli til sönnunar, að í brúal. séu brýr, sem ekki séu þarfari en þær brýr, sem hv. 1. þm. Eyf. gerir brtt. um, það sannar ekki heimsku samgmn. eða hlutdrægni, heldur það sleifarlag, sem á því hefur áður verið, hverjar brýr hafa verið teknar í brúal. og hverjar ekki. Og ýmsar þær brýr, sem komizt hafa inn í brúal. 1932, má færa sönnur á, að séu sízt þarfari en þær, sem þar eru ekki enn komnar inn. En að taka till. vegamálastjóra til greina í þessu efni, er sú stefna, sem verður að fara eftir, ef festa á að komast á í þessum málum. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara nánar út í ræðu hv. 1. þm. Eyf. Þó er eitt atriði enn, sem ég tel rétt, að leiðrétt sé. Hann vitnaði þar í einhverja ræðu, sem hv. 6. þm. Reykv. hefði flutt hér í hv. d. fyrir skömmu um það, að embættismenn væru þannig gerðir, að þeir vildu sem minnstu breyta, og sagði, að ekki væri von, að vegamálastjóri hefði verið að troða brúm upp á samgmn. Vegamálastjóri gerði till., og n. sannfærðist um það með samanburði á korti, að till. hans væru á rökum byggðar. Hann þurfti ekki að troða upp á samgmn. neinum af sínum till., en hann á samt uppástunguna að flestum þeim brúm, sem nú er stefnt að að taka upp í brúal. Viðhorf vegamálastjóra er það, að það eigi að halda áfram með samgöngubætur bæði með vegalagningum og brúagerðum, eftir því sem geta ríkissjóðs leyfir. Og ég held, að það sé alrangt, að samgmn. álíti, að hún ein sé bær um af öllum hv. þm. að dæma um þessi mál. Það er síður en svo. En hún hefur fengið þá aðstöðu, að henni bar skylda til að fá þær beztu og sönnustu upplýsingar í málinu, sem hún átti kost á, og fylgja þeim fram og láta þar við sitja og láta málið komast fram og eiga svo ekki undir skafti og blaði, hvað það væri, sem kæmist fram, og hvað ekki.



Herra forseti. - Það fer nú vel á því, að þrír tillögumenn hér og hv. form. og hv. frsm. samgmn. ræðist við. Hv. 1. þm. Eyf. hefur algerlega losað mig við það að svara hér nokkrum atriðum, sem mer fundust athugaverð hjá hv. nm., bæði um opnun brúal. og um það, að hér væri á ferð tilraun til að eyða þessu máli, og um það, að það væri óviðeigandi að bera hér fram brtt. við þetta frv. Ég ætla, um þessi atriði öll að láta nægja það, sem hv. 1. þm. Eyf. sagði um þetta. Ég get verið þakklátur hv. nm., hv. formanni og hv. frsm. samgmn. fyrir það, að þeir hafa báðir drepið á það, að brúin yfir Jökulsá á Dal hjá Brú væri á fjallvegi og gæti því komið til mála að byggjast af fjallvegafé. Það liggur fjallvegur beggja megin að ánni, en áin er í þröngum dal, þar sem er tvísett bæjaroð. En út frá þessu er skilningur minn sá, að umbætur, sem þar verði gerðar, hvort sem gerð verður fullkomin brú eða bráðabirgðabrú, þá verði hún kostuð eingöngu af ríkissjóði, og teljist þá sennilega til fjallvega-brúargerða. En annars er það, að út frá því, sem hv. form. samgmn. lét hér orð falla um það, að sér þætti heldur ómyndarlega gengið að því að bæta úr þessari samgönguþörf þarna, sem sé að brúa þennan geysilega farartálma, sem Jökulsá er, þá vil ég skýra frá því, að þessi á fellur um 100 km í byggð og aðallega í einni sveit. Og íbúar þessarar sveitar, Jökuldals, hafa verið fúsir til þess að leggja fram eftir getu fé í þessa brú. En framlag frá hinu opinbera hefur ekki fengizt til þessa þangað til, ef það verður nú. Vil ég benda hv. þm. Barð. á það, að nú í fjárl. þessa árs hefur í fyrsta sinn komizt fram áætlun um það að gera brú á Jökulsá hjá Hjallalandi, sem er hér um bil í miðri sveitinni. Og það þótti sjálfsagt, að það mannvirki vær í kostað af ríkinu, enda hefur sú brú staðið í mörg ár í brúal. Og þegar þjóðvegurinn milli Norður- og Austurlands var lagður þessi þjóðvegur liggur á kafla eftir Jökuldalshreppi, um röskan 1/3 hluta af lengd dalsins annars vegar - þá fékkst hann ekki lagður nema með því móti, að fólkið þar, og ekki sízt í Jökuldal, legði til hans háar fjárhæðir. En það er nú svona, þar sem e:rfiðleikarnir eru miklir um samgöngur, bæði vegalengdir miklar og vatnsföll mikil, þar er fólkið fúst til að leggja mikið af mörkum til samgöngubóta. Og það hefur ekki skort vilja hjá þessu fólki þarna til þess að láta af mörkum fé til vegabóta. Þörfin hefur verið svo mikil á vegi þarna, að menn hafa viljað leggja á sig allt, sem þeir gátu, til þess að fá samgöngubætur. Og ég þykist vita, að innan skamms verði bætt úr þessari brýnu nauðsyn, sem þarna er um samgöngur yfir Jökulsá hjá Brú, frá því, sem nú er. Maður getur hugsað sér, hvernig það muni vera að flytja allt á kláfum þarna yfir ána, sem flytja þarf yfir hana, t.d. sauðkindur á þann hátt, að ekki er hægt að hafa nema eina kind í einu í kláfnum, og ef fluttar eru klyfjar, þá er ekki hægt að flytja þannig yfir ána nema eina klyf af hesti í einu. Ég tel, að bæta eigi úr þessum samgönguerfiðleikum með fullkominni brú, og held, að bráðabirgðalausnin yrði, þegar allt kemur til alls, kostnaðarmeiri. Þarna þyrfti að brúa 15–20 metra haf; það er líkt og brúin hjá Fossvöllum. Ég veit ekki, hve margir af áheyrendum mínum hafa farið þarna yfir til þess að geta gert sér ljóst, hvað hér er um að ræða. Mér finnst eðlilegt, að fram komi brtt. við frv. við þessa umr., og mér finnst, að hv. samgmn. ætti ekkert að vera viðkvæm fyrir slíkum brtt.



Herra forseti. - Ég vildi leiðrétta misskilning, sem kom fram hjá hv. 1. þm. N-M., að ég haldi fram, að þetta fólk, sem hann gat um, vildi ekkert á sig leggja til þess að fá samgöngubætur hjá sér. Ég benti á það, að á þessum stað eru möguleikar fyrir hendi, ef fólkið vildi ekkert leggja á sig sjálft til þess að fá samgöngubætur hjá sér, þá væri áhugi fyrir því ekki fyrir hendi. Í sambandi við það, að áhuginn er svona mikill hjá fólki í Jökuldal fyrir því að fá bættar samgöngur hjá sér, vil ég benda á, að þessi sami áhugi var hjá Barðstrendingum. En ríkissjóður hefur ekki það lán hjá Barðstrendingum til þess að bæta þar samgöngurnar. Ég hef orðið þess vísari, að það er ekki nauðsynin fyrir nýjar brýr, sem liggur á bak við hjá hv. þm., að undanteknum hv. 1. þm. N.-M. Þegar hann hefur fengið þá skýringu, að þetta megi gerast af fjallvegafé, og veit, að þessi brú á Jökulsá er komin inn í brúal., þá hygg ég, að hann muni mega vera ánægður og hann geti tekið sína brtt. hér til baka. Hinir tveir hv. þm., sem brtt. hafa flutt hér, hafa skýrt tekið fram, að það sé ekki eins nauðsynlegt, sem þeir eru með, og hv. 1. þm. Eyf. lýsti því skýrt yfir, að það hefði ekki átt að opna vegal. En samt sem áður barðist hann fyrir því, að inn í þjóðvegatölu yrði tekinn vegur, sem ekki kom nema fáum að notum. Þessi sterki áhugi þessara manna vaknaði, þegar þeir sáu aðra menn berjast fyrir nauðsynjamálum fyrir héruð sin. En ég er sammála hv. 1. þm. Eyf. um það, að það ætti fyrst að taka vegina á langleiðum, aðalleiðunum, sem allur almenningur hefur gagn af og gera á þeim samgöngubætur með vega- og brúagerðum. En ég held, að hann hafi lagt stein á hina vogarskálina, þegar hann reyndi að þvinga veg inn í þjóðvegatölu, sem ekki er á þeirri leið og hlaut að torvelda það, að halda uppi þessari stefnu að taka fyrst vegina á aðalleiðunum, sem hann taldi sig fylgjandi. En það þarf að gera meira en að skipta fénu til samgöngubóta á milli héraða jafnt eins og nú er háttað samgöngubótum í hverju héraði fyrir sig. Það þarf líka að skipta því fé með tilliti til þess, hvaða héruð hafa orðið út undan á undanförnum árum, og bæta upp þeim héruðum, sem æ og ávallt hafa orðið út undan í fjárframlögum til samgöngubóta, þ.e. til vega- og brúagerða, hvort sem það stafar af því, að þau hafa haft handónýta þm. fyrir sig eða af því, að skilningur hefur verið svo litill á Alþ., að ekki hefur þótt svo mikils virði að leggja fram fé til lífsbjargar fyrir þau héruð. Það þarf að rannsaka, hvaða héruð þurfa að fá brýr og vegi, og þá verður Eyjafjörður áreiðanlega ekki fremstur á blaði, það er ég viss um. Það hefur því engin regla verið brotin hér af samgmn., hún fór aðeins eftir því, sem fyrir lá. Mig undrar það, þegar hv. 2. þm. Árn. segir, að hann hafi ekkert vitað um, hvað hér var á ferð, því að hann vissi vel, hvað var hér á ferð. Nú í umr. um fjárl. var deilt hart á hv. fjvn. af allmörgum hv. þm. fyrir það, að hún fékkst ekki til þess að veita þeim áheyrn. Þar á meðal var hv. þm. Vestm., sem þurfti að skrifa n. bréf og líklega fá kvittun fyrir því, til þess að geta sannað, að hann gat ekki fengið áheyrn. Mér finnst þetta sízt til fyrirmyndar. Hv. 1. þm. Eyf. lýsti yfir því, að hann væri vanur að flytja brtt. við mál, þegar þau væru komin úr n. Mér virðast slíkar aðferðir fremur tefja málin, því að þá þyrfti n. að fá þessar brtt. til athugunar eða d. að dæma um það í umr., hvort nauðsyn væri á þessum brtt. eða eigi, og af því leiðir ávallt tafir á framgangi mála. Ég er ekki sammála hv. 1. þm. Eyf. um, að eigi hafi verið rétt að opna brúal., því að þau voru opnuð af brýnni nauðsyn fyrir það hérað, sem undanfarin ár hefur verið stjúpbarn Alþ. og lítilla velgerða notið. En af ýmsum ummælum þessa hv. þm. mætti ætla, að brtt. hans væru fremur bornar fram af hégómaskap en nauðsyn, því að hann vill ekki koma aftur heim í kjördæmi sitt, nema því aðeins, að hann hafi eitthvað gert fyrir það. Ég vil mælast til þess, að þessi hv. þm. breyti um þær aðferðir sínar, að flytja brtt. fyrst, þegar mál eru komin úr n., og enn fremur vona ég, að hann taki aftur þessar brtt. sínar og greiði frv. atkv. eins og það er nú. Að lokum vil ég mælast til þess, að umr. verði ekki haldið uppi miklu lengur, því að þetta virðist nú þegar allmikið rætt.



Ég skal gjarnan verða við tilmælum hv. þm. Barð. um að stytta umr. um málið, en lengra get ég ekki farið. Hv. frsm. n., 1. þm. S.-M., tók upp hanzkann fyrir hv. þm. Barð. og svaraði því, sem ég hafði víkið að í ræðu hans. Ég tel þetta óþarfa af hv. frsm., því að hingað til hefur hv. þm. Barð. talið sig geta svarað fyrir sig hér í hv. þ., og bjóst ég við, að svo yrði enn. Ég vona, að menn minnist þess að ég sagði, að hv. flm. þessa frv. hefði gert tilraun til þess að opna brúal., og ég álit það opnun að breyta þeim. Mun ég svo ekki hirða frekar um hártoganir hv. 1. þm. S.-M. um þessi ummæli mín. Hann sagði, að samgmn. hefði tekið til greina framkomnar till., og ég efast ekki um, að þetta sé rétt, en hún hafnaði einnig síðar framkomnum brtt., að því er virtist vegna þess, að þær komu ekki fram við 2. umr. Út af þessu vil ég spyrja, til hvers menn haldi, að 3 umr. séu hafðar um mál. Er það ekki til þess, að þm. geti borið fram brtt. við þá umr., ef þeir óska þess. Hv. frsm. minntist á það, að misræmi það, sem orðið hefði á þessum málum, stafaði af sleifarlagi fyrri ára. Ég er honum alveg sammála um þetta. En hvers vegna er þá ekki reynt að lagfæra þetta í stað þess að láta fyrra sleifarlag halda áfram, því að breyt., sem þetta frv. fer fram á, stefna í sömu átt og áður, en alls ekki til neinnar lagfæringar á þessu sleifarlagi. Hann sagði, að hv. n. hefði farið eftir till. vegamálastjóra, og eftir því virðist hún enga meiningu hafa haft sjálf. Ég tel það mjög varhugavert fyrir hvaða n. sem er að fela embættismanni, þótt góður sé, algert einveldi í svona málum, og leitast ekki við að gera sér sjálf neina grein fyrir málinu. Það er ekki langt síðan, að till. hliðstæðs embættismanns voru hafðar að engu hér í hv. d. Það er á misskilningi byggt hjá hv. þm. Barð. að halda, að till. mínar séu aðeins bornar fram af hégómaskap en ekki nauðsyn. Það er brýn nauðsyn að fá þessar brýr, sem ég fer fram á. Ég býst annars við, að það sé líkt á komið með mér og þessum hv. þm., að hann hugsi um sitt kjördæmi, þegar hann sér, að önnur héruð fá einhver fríðindi. Að sönnu skal ég viðurkenna það, að þessar brýr koma á sínum tíma, en engu að siður er brýn nauðsyn að fá þær. Ég segi ekki, að þessi hv. samgmn. hafi brotið meira af sér en aðrar samgmn. hér á hv. Alþ., en tónninn í hv. nm. er óviðkunnanlegur og hrokafullur. Þeir virðast ekki vita, að þingsköp leyfa þm. að bera fram brtt. á hvaða stigi máls sem er. Nú er eins og hv. nm. vilji banna okkur að bera fram brtt. við 3. umr. Út af ummælum hv. þm. Barð. um fjvn., get ég tekið það fram, að þm. í fjvn. hafa skipzt á að tala við einstaka þm. um, hvað sé mest aðkallandi í héruðum. Þessi aðferð hefur verið viðhöfð síðan 1935, og allir hv. þm. vita þetta nema e.t.v. þessi hv. þm. Hv. þm. ráðlagði mér að taka upp aðra þingsiði. Ég hef nú setið á Alþ. um 20 ára skeið og geri ekki ráð fyrir að eiga eftir að sitja mjög lengi framvegis, svo að ég veit ekki, hvort það tekur því fyrir mig að fara að taka upp nýja siði hér. Að minnsta kosti mun ég ekki taka upp þingsiði þessa hv. þm., sem talar í hverju einasta máli, sem á dagskrá er. Þann sið mun ég aldrei taka upp.



Herra forseti. - Ég tók eftir því, að hv. frsm. samgmn. sagði í síðustu ræðu sinni, að flestar till. í frv. væru samkvæmt till. vegamálastjóra. Þetta þýðir það, að eigi munu þær allar vera samkvæmt till. vegamálastjóra. Frv. er nú ekki traustbyggðara en þetta. Það væri fróðlegt að vita, hverjar þær brýr eru í frv., sem vegamálastjóri hefur ekki mælt með. Einhverjar hljóta þær að vera, því að annars hefði ekki jafngætinn maður og hv. frsm., 1. þm. S.-M., sagt, að flestar till. væru samkvæmt till. þessa manns. Það hefur komið fram í umr. hér, að óviðeigandi væri að bera fram brtt. við þessa umr. Þetta finnst mér þröngsýni og eigi sæmandi að veitast að hv. þm. fyrir það, þó að þeir komi með brtt. nú. Harkan í þessum umr. virðist vera meiri en straumharka jökulvatna þeirra, er brúa á, en skoðun mín er sú, að það verði hlutarins eðli, sem ræður úrslitum, en ekki málafylgjur. Ég þykist vita, að hv. n. hafi gert allt eftir beztu vitund, en ég lái henni að taka hart á brtt., sem nú eru fram komnar frá þm., sem eigi hafa haft tækifæri til að koma með þær fyrr en við þessa umr. Á þessu er enginn einkaréttur, heldur á hér að ráða frjáls framburður mála, og sýnt hefur verið fram á, að þessi vötn, sem brtt. fara fram á að brúuð verði, eru eigi síður aðkallandi en ýmis vötn í frv. Einu sinni var í brúal. ákvæði um brú yfir Þjórsá ofarlega. Þessi brú hefði að sjálfsögðu verið mikil héraðsbót, en var þó ekki bráðnauðsynleg. Aftur á móti er till. mín um brú yfir Tungufljót mjög aðkallandi þörf. Mér fyndist hreinna til verks gengið, ef hv. nm. þykir brtt. ósanngjarnar, að ganga hreinlega á móti þeim, heldur en að banna, að þær séu fram bornar. Hv. frsm. og hv. þm. Barð. tóku þetta allt of strangt, og ég vona, að þeir sjái sig um hönd og greiði brtt. atkv.



Hér hafa orð fallið á þá leið, að hv. samgmn. sé að beita hv. þm. órétti, þó að hún finni að því, að brtt. skuli vera fram bornar við :3, umr. Þetta er ekki rétt. Hið eina, sem samgmn. lagði til, var, að brúal. væru þannig undirbúin, að eigi þyrfti að opna þau við 3. umr. Það er hætt við, að það komi of mikið fram af brtt. og það mundi leiða til þess, að málið þyrfti að taka upp að nýju, og slíkt mundi e.t.v. tefja málið svo, að það yrði ekki afgr. á þessu þingi. Viðvíkjandi fyrirspurn hv. 2. þm. Árn. þess efnis, hvaða till. væru í frv., sem væru án vitundar vegamálastjóra, þá get ég sagt það, að það, sem hv. frsm. n. meinti, var, að vegamálastjóri hefði óskað eftir því, að l. yrðu samin upp. Og það er áreiðanlegt, að hv. n. hefði aldrei sett trú sína á l., sem vegamálastjóri væri andvígur.

Var frv. flutt samkv. till vegamálastjóra?

Nei, en það var borið undir hann. Við það átti hv. frsm., þegar hann minntist á þetta. Ég veit ekki, hvort hæstv. forseti hefur í hyggju að fresta umr. eða slíta henni, en mér fyndist réttara að fresta henni, svo að hv. n. gefist tækifæri til að athuga brtt. þær, er fram hafa komið. Sem svar við fyrirspurn hv. 1. þm. Eyf. um það, til hvers 3 umr. væru hafðar um mál, vil ég spyrja hann annarrar spurningar, og hún er þessi: hvers vegna vildi þessi hv. þm. hafa aðeins eina umr. um mál, sem var á dagskrá í hv. d. í gær, og var svo breytt, að það var sem nýtt mál? Ég tel það enga goðgá, þó að þm. taki til máls í málum, og mér finnst það skylda þm. að kynna sér þau til hlítar. Ég tel þingsiði þessa hv. þm. sízt betri en okkar nýgræðinganna, sem viljum ræða málin og kynna okkur þau.



Það eru aðeins örfá orð út af því, hvers vegna ég hefði viljað hafa eina umr. um þetta mál, sem var hér í hv. d. til meðferðar í gær, um kynnisferðir sveitafólks. É,g lít svo á, að það hafi ekki verið nýtt mál, heldur mál, sem þrjár umræður var búið að hafa um í þessari hv. d. En hafi það verið nýtt mál, þá er bezt að spyrja hv. þm. Barð. og hæstv. forseta, sem greiddu atkv. með því, að þetta skyldi skoðast nýtt mál, hvort venjuleg lagafrv. séu afgr. með fjórum umr. samtals í þinginu, einni í annarri d. og þremur í hinni. Ég heyrði það hjá hv. þm. Barð., sem ég hef orðið var við hjá fleiri nýtum þm., að þeir halda að menn hugsi ekki um málin og hafi engan áhuga á þeim o.s.frv., nema þeir haldi hróka-. ræður um þau. Ég býst við, að hv. þm. Barð., ef hann á eftir að verða í 20 ár á þingi, muni eftir þann tíma ekki hugsa svona, heldur vita, að þessar ræður hafa oft ekki svo mikla þýðingu, sérstaklega þegar ekki fleiri hlusta heldur en nú síðast á ræðu hans. Og úr því að hann gerði fyrirspurn í sambandi við þetta, vil ég einnig spyrja hann, hvernig hann héldi, að þingið yrði búið eða hvort hann héldi, að árið mundi endast til þinghaldsins, ef allir hv. þm. ættu að taka hann, hv. þm. Barð., til fyrirmyndar í ræðumennsku.