Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þrjú fyrstu þingmálin að þessu sinni fjalla um hafréttarmálefni. Stjórnarandstaðan flytur þessi mál og væntir fulls samráðs og býður fullt samstarf við ríkisstj. og stjórnarflokkana, því að mikilvægt er að um mál sem þessi náist full samstaða innanlands. Án þess er hætt við að árangur gæti orðið minni en ella. Till., sem nú er fyrst fjallað um, gerir ráð fyrir því, að þegar í stað verði teknar upp samningaviðræður við Norðmenn um réttindi landanna á Íslandshafi, þar sem bæði kæmu til umræðu fiskveiðiréttindi og hagnýting auðæfa landgrunnsins utan 200 mílna efnahagslögsögu Íslands í norðurhöfum, umhverfis Jan Mayen. Þótt mikið hafi áunnist á hafréttarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, þar sem alþjóðaréttarreglur eru í mótun, er enn margt óljóst um réttarstöðu smáeyja á borð við Jan Mayen, sem raunar verður að teljast vera á íslenska landgrunninu, en ekki hinu norska. Nokkur hætta er á að ágreiningur gæti orðið á milli Íslendinga og Norðmanna á næsta fundi hafréttarráðstefnunnar, ef ekki verður leitast við að samræma sjónarmiðin áður en til umr. dregur. Ljóst er að bæði Norðmenn og Íslendingar hafa mikilla hagsmuna að gæta, bæði að því er varðar fiskveiðiréttindi og hugsanlega hagnýtingu auðæfa hafsbotnsins í norðurhöfum. Hitt er jafnljóst, að bæði Norðmenn og Íslendingar vildu mikið til vinna að komist yrði hjá ágreiningi. Þess vegna hlýtur það að vera sameiginlegt áhugamál beggja þjóðanna að ræða málin og skýra sjónarmiðin áður en hætta skapast á því, að í kekki kastist. Raunar er fyllsta ástæða til þess að ætla að slíkar samningaviðræður mundu leiða til happasællar tausnar, en ef slík lausn lægi fyrir, þegar hafréttarráðstefna kemur næst saman, mundi það geta haft veruleg áhrif á þróun hafréttarmála annars staðar og vera í anda þess samkomulags með sanngirnissjónarmið fyrir augum sem að er keppt við heildarlausn hafréttarmála. Ég held að á þessu stigi sé óhyggilegt að nefna einstök atriði sem hugsanlega gætu valdið ágreiningi. Ég held að fulltrúar þessara frænda- og vinaþjóða ættu að hittast með opnum huga, án þess að hafa bundið sig í kennisetningar eða lagareglur sem ekki eru heldur fullmótaðar. Ég mun því ekki hefja hér ítarlegar efnislegar umr., nema sérstakt tilefni gefist til, og leyfi mér raunar að bera fram þá ósk, að aðrir geri það ekki heldur, því að happadrýgst er áreiðanlega að málið gangi nú til hv. utanrmn., en það er till. mín. Þar yrði það rætt fyrir luktum dyrum og engri leið til samkomulags við Norðmenn lokað fyrr en í fulla hnefana. Ég endurtek svo tilboð og ósk okkar þm. Sjálfstfl., stjórnarandstöðunnar, um fulla samvinnu við ríkisstj. og þá flokka, sem að henni standa, í hafréttarmálum.



Herra forseti. Þær þrjár till. nokkurra sjálfstæðismanna, sem eru fyrstu þrjú mál þingsins, eru allar skyldar, eins og 1. flm. greindi frá áðan. Þó tel ég að fyrsta till., um rannsóknir, hafi dálitla sérstöðu og mér finnst hún snerta öllu meira iðnrn. en sjútvrn. Ég ætla því að velja þann kost að segja nokkur orð um hinar tvær till. að sinni. Ég þakka hv. 1. flm. fyrir þau vinsamlegu orð og þá ósk um samvinnu sem hann lét í ljós í málflutningi sínum, og tel ég það til fyrirmyndar um mál sem þetta. Engu að síður tel ég nauðsynlegt að fara um þetta mál nokkrum almennum orðum, sem verða kannske meira efnisleg heldur en um það sem umdeilanlegt kynni að reynast. Næsta skref Íslendinga í landhelgisbaráttunni verður að setja heildarlöggjöf um þau mál öll, eins og ég hef þegar skýrt frá. Með þeirri löggjöf er ætlunin að færa algera lögsögu úr 4 mílum í 12, lýsa yfir 200 mílna efnahagslögsögu, sem tekur einnig til mengunarlögsögu og rannsóknarlögsögu, halda því opnu að rannsóknarlögsaga t.d. geti náð út fyrir 200 mílur, svo og að festa það, sem þegar hefur náðst í þessu mikla máli. Þær þrjár tillögur um landhelgismálið, sem nú hafa verið fluttar, fjalla um framkvæmdaatriði þeirrar landhelgisstefnu sem við höfum fylgt og fylgjum enn. Fyrsta tillagan snertir rannsóknirnar á landgrunninu, hinar fjalla um viðhorf okkar til smáeyjanna Rockall í suðri og Jan Mayen í norðri. Hafréttarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna er enn ekki lokið og hafréttarsáttmáli hefur enn ekki verið gerður. Enda þótt ýmsu verði ekki haggað héðan af, svo sem 200 mílna reglunni, eru önnur atriði enn í deiglunni og verður að hafa fulla gát á við lokaafgreiðslu þeirra, að hún verði okkur hagstæð. Þar á meðal er t.d. 121. gr. hafréttarsamningsdraganna, þar sem fjallað er um landgrunn, landhelgi og fiskveiðilögsögu við eyjar og þá sérstaklega smáeyjar og kletta. Einnig má nefna ákvæði í drögunum um markalínur á milli landa þar sem fjarlægð er minni en 400 mílur. Veigamikið er að við Íslendingar höldum órofa samstöðu á endaspretti landhelgismálsins, sem mun standa í nokkur ár enn, enda þótt vart komi til átaka til jafns við þau sem liðin eru. Þó getur orðið vandasamt að verja 200 mílurnar fyrir gagnárásum sem enn gerast á hafréttarráðstefnunni, og hafa verður fulla gát á frekari réttindum á hafsbotni utan við 200 mílur sem Ísland kann að öðlast við lokaafgreiðslu málsins. Ég lít á tillögur sjálfstæðismanna sem hugmyndir um baráttuaðferðir og tel eðlilegt, eins og lagt hefur verið til, að þeim verði vísað til utanrmn. og hún taki þær til rækilegrar athugunar. Ég vil þó nefna eitt efnisatriði nú þegar. Það er verulegur munur á hvernig fjallað er um Rockall í einni till. og Jan Mayen í annarri, hvort sem það er vísvitandi gert eða ekki. Til að forðast misskilning verð ég að taka fram, að ég tel ekki tímabært að viðurkenna flokkun eyja á þessu stigi. Fiskveiðilandhelgi Íslands er 200 mílur í áttina til beggja þessara eyja, það er yfirlýst stefna okkar. Eyjan Jan Mayen er í 290 sjómílna fjarlægð frá Íslandi. Í landhelgisreglugerðinni frá 15. júlí 1975 segir svo: „Þar sem skemmra er en 400 sjómílur milli grunnlína Færeyja og Grænlands annars vegar og Íslands hins vegar, skal fiskveiðilandhelgi Íslands afmarkast af miðlínu. Þá skal þessari reglugerð ekki framfylgt að svo stöddu eða þar til annað verður ákveðið, utan miðlínu milli grunnlína Jan Mayen annars vegar og Íslands hins vegar.“ Með þessum fyrirvara var skapað „grátt svæði“ milli 200 mílna okkar og miðlínu gagnvart Jan Mayen, enda var þá - og er enn - óvíst hvort Jan Mayen öðlast rétt til 200 mílna fiskveiðilandhelgi. Norðmenn héldu fram miðlínunni í orðsendingu 1975, og er það í samræmi við afstöðu þeirra í mjög erfiðu deilumáli við Sovétríkin um Barentshaf. Í síðustu drögum að hafréttarsáttmála er 121. gr. um eyjar. Fyrsta mgr. skilgreinir, hvað eyjar séu. Önnur mgr. segir, að eyjar skuli fá landhelgi, landgrunn og efnahagslögsögu eins og önnur landssvæði samkv. sáttmálanum, þó með þeirri undantekningu samkv. þriðju mgr., að klettar, sem eru mönnum óbyggilegir og hafi ekki sjálfstætt efnahagslíf, skuli ekki fá efnahagslögsögu eðalandgrunn. Á Jan Mayen er norsk verðurathugunar- og vísindastöð, en þar eru engir íbúar, sem lifa á gæðum landsins, og ekkert efnahagslíf. Hins vegar er Jan Mayen meira en klettur, hún er allstór eyja, og þótti því rétt 1975 að vera við öllu búinn hvað niðurstöðu þessa máls snertir. En markalína fiskveiðilandhelgi milli landa ræðst af fleiri atriðum. Um skiptingu hafsvæða milli nágrannaríkja segir í 1. mgr. 74. gr. samningsdraganna, að þar skuli fara eftir sanngirnissjónarmiðum, nota miðlínu, sem við á, og taka tillit til allra aðstæðna. Samhljóða ákvæði gildir og um landgrunnið. Ríki, sem áhuga hafa á þessu atriði á hafréttarráðstefnunni, skiptast í tvo meginhópa. Annar þeirra vill að aðalreglan verði miðlína, þar sem frávik verði aðeins heimiluð í sérstökum tilvikum, hinn að skipting fari fyrst og fremst eftir sanngjörnum grundvallaratriðum. Núverandi ákvæði samningsdraganna er af mörgum talið hagstæðara síðari hópnum, þeim sem vill sanngirnissjónarmiðið. Hvað sem verður ofan á í þessu efni mælir margt gegn miðlínu að því er snertir svæðið milli Jan Mayen og Íslands, ef svo fer að Jan Mayen telst eiga rétt á 200 mílum. Þar má nefna fjarlægð eyjarinnar frá meginlandi Noregs, efnahagsþarfir Íslendinga, samanburð á stærð Jan Mayen og Íslands, svo og að Jan Mayen er tæplega byggileg við venjulegar aðstæður. Það er hverju mannsbarni ljóst á Íslandi, að hagsmunir okkar á Jan Mayen-svæðinu snerta síldar- og loðnustofna sem hafa veigamikil áhrif á afkomu þjóðar okkar. Af þeim sökum er eðlilegt að hafið verði náið samstarf milli Íslendinga og Norðmanna um rannsóknir á þessum stofnum, og eru horfur á að svo verði innan skamms, hvað sem líður hinum flóknu lagalegu hliðum málsins sem ég hef dregið fram. Svæðið milli Íslands og Jan Mayen er aðeins geiri af hafinu umhverfis eyna. Getur skipt okkur miklu máli í framtíðinni, hvort hafið umhverfis aðra hluta eyjarinnar verður innan norskrar fiskveiðilandhelgi eða opið hafsvæði þar sem allir mega veiða. Ef svo færi þyrftum við Íslendingar að kanna allar hugsanlegar leiðir til að gera kröfu til forréttinda um veiðar, þar sem við erum strandríki sem er háð fiskveiðum, en það kynni að reynast torsótt mál. Þarna gæti verið um að ræða, hvort þjóðir með stórvirkustu veiðitækni sem til er kæmust í síldar- og loðnustofnana á einhverju svæði ef þetta yrði opið hafsvæði. Einnig eru í drögum hafréttarsáttmálans ákvæði um fiskveiðar á úthafinu utan 200 mílna allra strandríkja. Þar er öllum heimilt að veiða, en taka ber þó tillit til hagsmuna strandríkja og gert er ráð fyrir að ríki hafi samvinnu um að vernda fiskstofna í úthafinu. Um fiskstofna, er ganga milli fiskveiðilögsögu samliggjandi ríkja, eru ákvæði um samvinnu. Búast sérfróðir menn við, að víða geti komið til deilumála á þessu sviði og geti reynt á samningalipurð ríkja, ella verði slíkum málum vísað til sáttanefnda. Ég hef nefnt nokkur atriði til þess að gera þingheimi ljóst hversu flókið mál réttindi og hagsmunir okkar Íslendinga á Jan Mayen-svæðinu eru. Jafnframt hafa loðnuveiðarnar minnt Norðmenn á hverjir hagsmunir þeirra eru, og sjómannasamtök í Noregi leggja nú hart að stjórnvöldum um útfærslu í 200 mílur við eyna sem allra fyrst. Að þessu máli hefur verið og er unnið óformlega á vettvangi utanríkisþjónustunnar og hafréttarráðstefnunnar. Það verður gert áfram af festu og gætni. Ég mun nú - með leyfi hæstv. forseta - í sama dúr segja örfá orð, til að spara tíma, um klettinn Rockall. Bretar tóku Rockall eignarnámi 1955, en þeim láðist að innlima klettinn formlega í stjórnkerfi sitt þar til 1972. Þeir hafa gert tilraunir til að reisa mannvirki á Rockall, en þær hafa að mestu leyti misheppnast. Bendir það til þess, að kletturinn sé óbyggilegur með öllu. Enda þótt Færeyingar og Írar hafi sýnt Rockall áhuga - vegna hafsins en ekki klettsins sjálfs - hafa mótmæli þessara þjóða ekki fyrst og fremst beinast að því að vefengja rétt Breta til eignarhalds á honum. Ef Íslendingar vilja taka upp mótmæli gegn eignarhaldi Breta á Rockall verður að gera það á einhverjum gildum forsendum. Þær forsendur koma ekki fram í till. Er það eitt þeirra atriða sem sjálfsagt er að ræða frekar. Meginatriði þessa máls er samt sem áður ekki eignarréttur yfir Rockall, heldur hitt, að ekki kemur til mála að kletturinn fái fiskveiðilögsögu eða landgrunn. Með tilliti til þess ákvæðis í drögum að hafréttarsáttmála, sem ég nefndi í sambandi við Jan Mayen, virðist með öllu útilokað að Rockall fái slíkan rétt. Síðustu tilraunir Breta og Japana nú fyrir skömmu til þess að fá þessu ákvæði um eyjar breytt á hafréttarráðstefnunni mistókust og var íslenska sendinefndin meðal þeirra sem lögðu sig fram um að hrinda þeirri gagnaárás. Heimilað er í breskum lögum um fiskveiðilögsögu frá 22. des. 1976 að nota Rockall sem grunnlínupunkt. Er þó í lögunum gert ráð fyrir undantekningum frá þessu ákvæði. Þess skal þó getið, að þegar Bretar afmörkuðu landgrunnið í grennd við Rockall árið 1974 var að því er virðist farið eftir miðlínu milli Bretlands, Íslands, Írlands og Færeyja og miðað við Skotland, en ekki Rockall. Rockall er í 376 sjómílna fjarlægð frá Íslandi. Notist Rockall sem byrjunarpunktur miðlínu, munu skerast af 200 sjómílna lögsögu Íslands um 4000 ferkm. Sé lítið til möguleika á réttindum á landgrunni utan 200 mílnanna mundi þetta hafa enn alvarlegri áhrif. Í þessu sambandi skiptir miklu, að nú er rætt á hafréttarráðstefnunni um réttindi ríkja til landgrunnsins utan 200 mílnanna. Mun það vafalaust koma til frekari og ítarlegri umr. áður en langt líður. Þegar fiskveiðilandhelgi Íslands var færð út í 200 mílur í júlí 1975 var ekkert tillit tekið til Rockall og dregin óskert 200 mílna lína. Það var og er stefna Íslands í þessu máli. Bretar mótmæltu þessu atriði, en þeim mótmælum var ekki sinnt. Í þessu sambandi kemur til álita, hvernig túlka megi Oslóarsamninginn við Breta 1. júní 1976. Þar segir á tveim stöðum, að íslenska svæðið sé það sem greint er í íslensku reglugerðinni frá 1975. Þjóðréttarfræðingar telja að þessi viðurkenning gildi áfram þótt samningurinn sjálfur sé fallinn úr gildi. Þessi mál og ákvæði varðandi landgrunnið sjálft eru nú, eins og ég sagði, mjög í deiglunni á hafréttarráðstefnunni. Íslendingar hafa fylgst og munu fylgjast vandlega með þróun mála varðandi Rockall-svæðið ekki síður en Jan Mayen, bæði vegna fiskveiða þar og þess, hvernig farið verður með svæði á landgrunni utan 200 mílna markanna. Þar komum við sannarlega við sögu, enda ekki hægt að útiloka að olía finnist á hafsbotni undir þessum suðlæga hluta af landgrunni Íslands, hvort sem hann fellur endanlega okkur í skaut eða ekki.



Herra forseti. Þrjár till., sem nú eru á dagskrá, eru fluttar af 5. þm. Norðurl. v. ásamt nokkrum öðrum sjálfstæðismönnum, í fyrsta lagi um samninga við Norðmenn um réttindi landanna á Íslandshafi, í öðru lagi um landgrunnsmörk Íslands til suðurs og í þriðja lagi um rannsókn landgrunns Íslands. Hæstv. utanrrh. gerði þessar till. og hafréttarmál nokkuð að umræðuefni áðan og vitnaði þá m.a. í reglugerðina um útfærslu fiskveiðilögsögunnar í 200 mílur, sem gefin var út 15. júlí 1975. Varðandi útfærsluna á milli Íslands og Jan Mayen er það auðvitað rétt sem utanrrh. tók fram, að í reglugerðinni var gert ráð fyrir að miðlína á milli Íslands og Jan Mayen gilti fyrst um sinn, þó að Ísland afsalaði sér á engan hátt þeim óskoraða rétti sínum að eiga rétt til útfærslu í 200 mílur. Þetta var á sínum tíma gert vegna þess fyrst og fremst, að hafréttarsáttmáli var þá mjög í deiglunni og mikil óvissa um afdrif hans. Ætla ég ekki að fjölyrða um það hér, því að það yrði of langt mál. Enn fremur vorum við að berjast við stórar og öflugar þjóðir, sem þá voru ekki búnar að taka sömu ákvarðanir og við tókum þá og börðumst þá mjög gegn þessum aðgerðum. Á ég þá vitaskuld fyrst og fremst við Breta og Vestur-Þjóðverja og í raun og veru við fleiri þjóðir, sem ég ætla ekki að gera hér að umræðuefni. Þá var ekki talið hyggilegt að láta 200 mílurnar koma til framkvæmda hvað snertir svæðið á milli Íslands og Jan Mayen, vegna þess að það hefði getað skapað erfiðleika á nauðsynlegri sambúð og vináttu milli Íslands og Noregs. En síðan er langur tími liðinn og almenn stefna er tekin upp um 200 sjómílna fiskveiðilögsögu. Því er eðlilegt að við Íslendingar höldum því fram og það í fullri alvöru, að við eigum þann rétt sem hæstv. utanrrh. minnti. Í drögunum að nýjum hafréttarsáttmála er talað um kletta eða óbyggðar eyjar, og túlkun okkar Íslendinga á þessu atriði er sú, að þegar átt er við rétt strandríkis til útfærslu og nýtingar fiskveiðilögsögu, þá er auðvitað fyrst og fremst átt við rétt þjóða sem hafa fiskveiðar, fiskvinnslu og fisksölu að atvinnu að einhverju marki, en ekki miðað við rétt þeirra sem á engan hátt þurfa á því að halda að nýta fiskimið umhverfis þessar eyjar. Í þessu tilfelli er Jan Mayen óbyggð eyja hvað snertir nýtingu fiskveiðilögsögunnar, því að þar er ekki um að ræða samfélag sem byggir á nokkurn hátt afkomu sína eða tilveru á fiskveiðum. Þess vegna er hvað þetta snertir mjög svipað farið og með klettinn Rockall, sem við nefnum Rokkinn í till. okkar, - við viljum ekki minna allt of mikið á hið enska nafn, eins og eðlilegt er. Ég met mikils, eins og hæstv. utanrrh. tók fram, að Bretar viðurkenndu með Oslóarsamningnum fiskveiðilögsögu okkar samkv. reglugerðinni sem gefin var út 15. júlí 1975. Því verður ekki á nokkurn hátt breytt. Við höldum því auðvitað til streitu og um það eiga ekki að verða neitt skiptar skoðanir meðal íslensku þjóðarinnar. Hitt er svo annað mál, sem við með þessari till. viljum halda til streitu og leggja áherslu á, að við teljum að Bretar hafi ekki með löglegum hætti innlimað þennan óbyggða klett í breska heimsveldið. Það má segja að þeir hafi kannske líka með ólöglegum hætti á sínum tíma innlimað margt sem var verðmeira en þessi klettur. En hér er um að ræða mál sem snertir bæði okkur og nágranna okkar, sem við berum líka fyrir brjósti og viljum góða samvinnu við. Ég tel að það sé mikið atriði að mótmæla slíkri eignaraðild Breta á þessum kletti, og það er ekkert afturhvarf frá því sem við höfum áður markað stefnu um. Útfærsla okkar frá 1975 er ótvíræð, þar sem við tökum á engan hátt tillit til þessa margumrædda kletts. Það, sem gerir það að verkum að við þurfum sannarlega að hraða samningum okkar við Norðmenn, taka þegar upp samninga við Norðmenn um fiskveiðiréttindi og hagnýtingu auðæfa landgrunnsins utan 200 mílna efnahagslögsögu Íslands í Norðurhöfum umhverfis Jan Mayen, eru loðnuveiðarnar sem voru allmiklar þar á s.l. sumri og talið að sé sami stofninn og við erum að veiða. Er jafnvel kominn upp sá ótti, að þessar veiðar Íslendinga einna gangi of nærri loðnustofninum, hvað þá ef veiðar á sama stofni verða stundaðar af Norðmönnum á þessu svæði. Ég fyrir mitt leyti tel að burt séð frá þeim skilningi, sem við leggjum í reglugerðina varðandi útfærslu í áttina til Jan Mayen í 200 mílur, þá eigum við að taka þessa samninga upp. Þetta er eitt af því sem ég hef á undanförnum árum leyft mér að halda fram, að ég tel mikla nauðsyn bera til þess, að jafnhliða því að við höfum fært fiskveiðilögsögu okkar út í 200 sjómílur og ákveðið að nýta hana sjálfir, losna við útlendinga af fiskimiðum okkar, þá beri okkur að vinna að því í vaxandi mæli að gera fiskverndarsamninga við aðrar þjóðir. Ég hélt því fram, þegar efnahagsbandalagsríkin óskuðu eftir fiskveiðiheimildum innan íslenskrar fiskveiðilögsögu fyrir u.þ.b. tveimur árum, að það kæmi ekki til greina að þeir fengju fiskveiðiréttindi innan okkar 200 mílna. En ég taldi brýna nauðsyn vera á því að gera drög að fiskveiðasamningi við Efnahagsbandalagið til þess að koma þar á samvinnu og samkomulagi um skynsamlega hagnýtingu þeirra fiskstofna sem við Íslendingar nýtum annars vegar og hins vegar Grænlendingar og þeir sem Efnahagsbandalagið veitir réttindi til veiða innan fiskveiðilögsögu Grænlands, sem það fer með umboð fyrir. Ég taldi nauðsynlegt að gera sérsamninga. Fulltrúar Efnahagsbandalagsins tóku þessi drög með sér til frekari umræðu og athugunar, en sýndu engan áhuga á að gera slíka fiskverndarsamninga. En þeir hurfu frá beiðnum sínum um fiskveiðisamninga innan íslenskrar fiskveiðilögsögu og við vorum lausir við þann ágang. Þrátt fyrir að bandalagið teldi ekki þá ástæðu til að ganga til slíkrar samningsgerðar, þá er því ekki að neita, að bandalagið tók upp að mörgu leyti mjög skynsamlega fiskveiðistefnu, en það var orðið hræðilegt hvernig gengið var að fiskimiðum við Grænland. Þar hefur nú verið tekin upp allt önnur stefna í seinni tíð, þannig að fiskstofnar margir hverjir eiga ekki lengur að vera þar í hættu. Við eigum margt sameiginlegt með öðrum þjóðum en Norðmönnum hvað snertir loðnuveiðamar. Við höfum líka sameiginlegra hagsmuna að gæta með Efnahagsbandalaginu varðandi loðnustofninn, sem auðvitað getur einnig verið handan miðlínu Grænlands. Alveg eins og hann er okkar megin miðlínu nú og hefur verið, þá kom það fyrir í fyrrasumar um nokkurn tíma að loðna var handan miðlínu Íslands og Grænlands. Við eigum sameiginlegra hagsmuna að gæta hvað snertir auðug karfamið, hvað snertir einnig rækjumið á Dornbanka, að ég tali ekki um mjög auðug mið þar sem eru kolmunnamiðin á Dornbanka og einnig austur aflandinu. Við höfum tekið upp samninga við Færeyinga hvað það snertir, og við eigum auðvitað að vinna að því að taka upp fiskverndarsamninga í ríkari mæli til þess að eiga ekki á hættu að nýting verði óeðlilega mikil hjá þessum þjóðum. Við skulum segja að farið verði að veiða úthafsrækjuna, sem við erum komnir nokkuð langt á veg með að gera að atvinnugrein. Ef það verður farið að veiða hana á Dornbanka af öðrum þjóðum, þá getur svo farið að þessi mið verði eyðilögð fyrir okkur Íslendingum. Sama má segja um kolmunnann, ef það koma stór og afkastamikil verksmiðjuskip sem vinna kolmunnann á þessu svæði, moka honum upp út af landinu í stórum stíl. Það tryggir auðvitað markað fyrir þessar afurðir allar, bæði mjöl og lýsi, að gera slíka fiskverndarsamninga, og þess vegna eru þeir ekki síður nauðsynlegir fyrir okkur en fyrir aðrar þjóðir. Þessar þrjár till. eru að mínum dómi nauðsynlegar til að árétta stefnu Íslands í þessum málum. Í fyrsta lagi er aðeins um samningaumleitanir við Norðmenn að ræða um fiskveiðiréttindi og hagnýtingu auðæfa landgrunnsins og svo aftur eins og ég gat um áðan, enn á ný að árétta það, sem við höfum áður haldið fram, mótmæla öllum tilraunum Breta til að reyna að slá eignarhaldi sínu á klettinn Rokk. Þriðja till. fjallar um að fela ríkisstj. að ráða nú þegar íslenska og erlenda sérfræðinga til að afla sem ítarlegastra upplýsinga um landgrunn Íslands og afstöðu til landgrunns nálægra ríkja. Þetta er auðvitað sá þáttur að drögum hafréttarsáttmála þar sem við stöndum einna lakast að vígi, vegna þess að við höfum ekki staðið okkur eins vel á þessu sviði og nauðsynlegt er. Þarna hafa orðið ýmsar sveiflur. Þó að þær hafi nú ekki orðið miklar á sjálfri hafréttarráðstefnunni, eru þessar sveiflur með þeim hætti, að nauðsynlegt er fyrir okkur að afla okkur vitneskju allra hæfustu sérfræðinga íslenskra og erlendra þegar sérfræði íslenskra sérfræðinga er ekki nógu ítarleg. Þess vegna tel ég einnig nauðsynlegt að árétta það með sérstakri samþykkt Alþingis. Ég tek undir orð 1. flm. þessara mála, Eyjólfs Konráðs Jónssonar, að í þessu máli er æskilegt og nauðsynlegt að Alþ. og þingflokkarnir geti allir komið sér saman um það. Þó að við deilum um margt eigum við ekki að þurfa að deila um aðgerðir okkar í hafréttarmálum, sem eru undirstaða þess að við getum lifað hér sjálfstæðu lífi um alla framtíð.



Herra forseti. Það er alltaf ánægjulegt og vekur upp skemmtilegar endurminningar þegar fram fara í sölum Alþingis umr. um landhelgismál. Ég fagna því í sjálfu sér, að þær eru ekki með öllu gleymdar. Hér eru þrjár till., sem bornar hafa verið fram af hv. þm. Sjálfstfl. Út af fyrir sig er auðvitað ekkert við því að segja að menn taki sig fram um að bera fram till. til þál. En ég vil mjög taka undir það, sem hér hefur verið sagt, að við megum ekki fara að stofna til deilna eða metings í landhelgismálinu. Við höfum reynt að komast hjá því, og ég vona að sú verði áfram reyndin. Þessar till. eru út af fyrir sig góðra gjalda verðar, en ég sé ekki betur en allar séu þær beint framhald af því sem allir flokkar hafa á hafréttarráðstefnu beitt sér fyrir. Mér mundi þykja það miður, ef hér á að hefjast metingur um það, eins og ég sagði, hverjum það sé að þakka að þetta sé stefna Íslands í hafréttarmálum. Hér hefur aðeins verið minnst á það, sem áður hefur gerst í þessum málum. Það hefur verið minnst á samningana við Breta sem gerðir voru í Osló. Ég fullyrði, og ég held að enginn beri á móti því, að það, sem samið var í Osló, og það leiðarljós, sem haft var í þeim samningum, er einmitt það sem þessar till. fela í sér, og enn fremur í þeim samningum sem gerðir voru við Norðmenn. Rifjað hefur verið upp, held ég og ég þykist raunar muna það rétt, að í samningunum við Norðmenn héldum við fast á rétti Íslands til hafsvæðanna í kringum Jan Mayen og samningurinn kveður ekki á um skiptingana þar. Þess vegna tel ég að fyrrv. ríkisstj. hafi ekki á nokkurn hátt afsalað neinum þeim réttindum sem hér er um fjallað. Ég fyrir mitt leyti treysti því fullkomlega, að núv. ríkisstj. undir forustu hæstv. utanrrh. og forsrh. muni áfram hér eftir sem hingað til gæta þess að afsala Íslandi engum rétti í hafréttarmálum. Auðvitað er það óleyst mál, hvernig mörkin verða dregin milli Norðmanna og Íslendinga að því er snertir auðæfi á hafsbotni vegna óvissunnar um hvort Jan Mayen verður talin byggð eyja í þessu sambandi eða eyja sem eigi rétt á landhelgi. En fiskveiðilögsagan er ótvíræð. Í sambandi við Rockall samningana, sem gerðir voru við Breta, er okkar réttur viðurkenndur. Ég tel ekki neina ástæðu til að trúa öðru en því sem hæstv. utanrrh. sagði áðan, að svo muni enn verða. Um þriðju till. vil ég segja, vegna þess að menn hafa nú rætt þetta allt í senn, að ég er mjög ánægður með að fram komi eindregin ályktun Alþ. um að frekari rannsóknir fari fram á íslenska landgrunninu. Við erum víst nokkuð á eftir öðrum hvað þær rannsóknir snertir og einkum að því er okkar eigin rannsóknir snertir. En ég minnist þess, að ekki alls fyrir löngu féllst hæstv. iðnrn. á með samþykki ríkisstj., að tvö erlend fyrirtæki fengju leyfi til þess að hefja rannsóknir á þessu svæði undir íslensku eftirliti. Ég tel að það hafi verið rétt stefna og geti verið byrjun á því starfi sem hér er um að tefla, þó að ég dragi á engan hátt í efa að við sjálfir eigum færa sérfræðinga til þess að annast þessi störf. Hv. þm. Matthías Bjarnason, 1. þm. Vestf., minntist nokkuð á þá samninga, sem gerðir hafa verið við erlendar þjóðir og lúta að gagnkvæmri fiskvernd. Ég vil mjög taka undir það sem hann sagði í þeim efnum. Þeir samningar voru ekki neinir undansláttarsamningar af Íslands hálfu. Þeir voru ekkert síður í þágu Íslendinga með tilliti til framtíðarinnar heldur en þeirra þjóða annarra sem þá gerðu. Tilgangur þessara samninga, hvort sem þeir eru gerðir við þjóðir austan tjalds eða vestan er að vernda fiskimiðin, að efla fiskstofnana, okkar sjálfra vegna að sjálfsögðu, en einnig til þess að auka þá fæðu sem til ráðstöfunar er fyrir þjóðir heims, og sannarlega veitir ekki af að auka hana. Nú er svo að sjá sem Efnahagsbandalag Evrópu sé um síðir að koma sér niður á nothæfa fiskveiðistefnu, og ber að fagna því. Þá munu vafalaust koma óskir frá þessu bandalagi um að teknar verði upp viðræður um gagnkvæm fiskveiðiréttindi. Ég tel að eins og sakir standa sé engin forsenda til þess að við getum leyft útlendar veiðar á íslenskum fiskimiðum. Þar af leiðandi getur ekki heldur orðið um gagnkvæma fiskveiðisamninga að tefla, kannske ekki síst vegna þess að Efnahagsbandalagið hefur svo lítið að bjóða okkur af því sem okkur er fengur að að fá. Engu að síður mun ég greiða því atkv. og mæla með því, að samningaviðræður verði teknar upp við bandalagið, ef það óskar þess, á þeim grundvelli sem áðan var minnst á, að þessi ríki hefjist handa um gagnkvæmar fiskverndunarráðstafanir. Á þeim tel ég mikla þörf. Á þeim tel ég að við munum geta hagnast verulega, í fyrsta lagi Íslendingar sjálfir, í öðru lagi þær þjóðir, sem við okkur munu semja, og í þriðja lagi sá hluti mannkyns sem býr við skort. Ég skal ekki, herra forseti, lengja þessar umr. frekar en orðið er. En mér fannst ástæða til að segja þessi fáu orð, sem fyrst og fremst lúta að því eða áttu að gera að hefja nú ekki deilur okkar í milli um afstöðuna til landhelginnar. Okkur tókst að leiða þau mál til farsælla lykta að því er fiskveiðilögsöguna snertir án þess að til þess þyrfti að koma að menn færu í meting um hver ætti hvað. Ég vona að okkur takist einnig að leysa önnur þau mál, sem hafréttarráðstefnan fjallar um, á þann hátt hér heima að ekki komi til þess sem ég áðan nefndi.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs til þess að þakka bæði hæstv. utanrrh. og eins hv. 9. þm. Reykv., fyrrv. utanrrh., fyrir undirtektir þeirra undir þessi mál. Þær voru, eins og við var að búast, jákvæðar í einu og öllu. Þeir bentu á nokkur atriði sem ég hefði e.t.v. getað komið að í frumræðu, en taldi þó ekki ástæðu til vegna þess að mér fannst, eins og ég sagði, ekki ástæða til að teygja lopann, heldur reyna að koma málinu til utanrmn. þar sem það verður auðvitað mjög ítarlega rætt. Það er alveg rétt hjá hæstv. utanrrh., að heildarlöggjöf um landhelgina er nauðsynjamál. Hins vegar hefur sú stefna þegar sigrað á alþjóðavettvangi, sem betur fer, að 12 mílur séu landhelgi, að 200 mílur séu efnahagslögsaga. Við þurfum auðvitað að festa þetta í lögum okkar, þó að það sé ekki eins mikilvægt mál og þessi þrjú sem hér er verið að ræða um nú. En ég styð það heits hugar að sett verði slík allsherjarlöggjöf. Það er rétt hjá hæstv. utanrrh., að við tillögumenn fjölluðum vísvitandi með mismunandi hætti um Jan Mayen og Rockall, vegna þess að þessi mál eru mjög ólíkt vaxin. Ég tel það ekki styrkja okkur neitt, að við lýsum því opinberlega í einstökum atriðum hvers vegna um þessi mál er fjallað sitt með hvorum hætti, vegna þess að það gæti jafnvel orðið til þess að skaða að einhverju leyti málstað okkar. Ég skal þess vegna ekki fara út í að skýra það hér, þótt auðvitað hljóti þær skýringar að koma fram í utanrmn. og við þá sem með þessi mál munu fara. Hæstv, utanrrh. skýrði réttilega 121. gr. draganna að hafréttarsáttmála og eins 74. gr., eða allan VI, kaflann um landgrunnið, og allt sem hann sagði var ekki eingöngu fróðlegt fyrir marga, heldur rétt með farið og byggt á traustum og góðum upplýsingum. Og þó að ég segði í frumræðu minni, að ég óskaði þess, að menn færu ekki langt út í efnisatriði, þá var sá ótti óþarfur, vegna þess að allir þeir, sem hér hafa talað á eftir mér, hv. 1. þm. Vestf. m.a., sem er flm. og þess vegna óþarfi að ég sé að hæla honum sérstaklega, við flytjum þetta mál saman, hafa flutt ræður með þeim hætti, að þeir hafa varast að segja nokkuð það sem gæti skaðað okkur. Það er rétt, sem hv. þm. Einar Ágústsson sagði, að umfram allt ber að varast að stofna til deilna. Í þessu máli hljótum við að standa saman. Það er líka rétt, sem hann sagði, að hér er einungis um að ræða beint framhald af því sem allir fulltrúar á hafréttarráðstefnunni hafa verið sammála um. Þar hefur aldrei neitt skyggt á, enda er ekki um annað að ræða en að reyna að hraða þessum málum, fá um þau umræður og koma því til leiðar að nú verði ekki beðið. Það var mjög ánægjulegt að heyra hæstv. utanrrh. segja, að nú væri unnið af festu, en þó gætni, eins og hann orðaði það, að þessum málum, bæði í utanríkisþjónustu okkar og eins á hafréttarráðstefnu og meðal þeirra fulltrúa sem þar hefur mest mætt á. En þó að gætnin sé góð og sjálfsögð og festan ekki síður, þá verður líka að vera hraði á núna, einkum að því er varðar samninga við Norðmenn. Það tel ég að sé báðum þjóðunum fyrir mjög miklu, Norðmenn ekki síður en okkur, að enginn dráttur verði á því að taka upp samningaviðræður, óformlegar gjarnan fyrst, eins og kannske eru að einhverju leyti komnar í gang, en formlega síðar. Það ættu allir að geta orðið sammála um. Það er líka rétt, sem hv. þm. Einar Ágústsson sagði, að fyrrv. ríkisstjórnir hafa engum rétti afsalað í landhelgismálinu. Það eru sannarlega orð að sönnu. Það hafa allar ríkisstjórnir varast að afsala réttindum. Við skulum ekki fara að bera neitt slíkt hver á annan. Við skulum standa sameinuð í þessum málum. Ég vona sem sagt, að þar sem þessi þrjú mál, sem hér eru á dagskrá, hafa verið fléttuð saman - ég hef ekkert við það að athuga - leyfist mér að tala fyrir hinum tveimur hér á eftir örstutt mál, því að það er nánast eingöngu formsatriði: Það getur þá eitthvert annað mál komist að á eftir.



Herra forseti. Þriðja mál þingsins, sem nú er hér til umr., er einfalt í sniðum. Það fjallar um landgrunnsmörk Íslands til suðurs, en Alþ. lýsir því þar yfir, að ákvörðun ytri landgrunnsmarka Íslands til suðurs miðist við, að engri þjóð beri tilkall til Rokksins. Jafnframt er ríkisstj. falið að mótmæla öllum tilraunum Breta til að slá eignarhaldi á þann klett. Í grg. fylgja þær skýringar sem þörf er á. Aðeins er rétt að bæta því við, að vart getur farið á milli mála að ágreiningur verður milli Breta, Íra, Færeyinga og Íslendinga um ákvörðun ytri landgrunnsmarka langt suður af Íslandi og þær réttarreglur sem ákvörðun slíkra marka mun hlíta þegar tímar liða og málin skýrast frekar á hafréttarráðstefnunni. Rétt er að Íslendingar taki af öll tvímæli um að þeir viðurkenna ekkert tilkall Stóra-Bretlands til Rokksins, því að bein eða óbein viðurkenning á tilkalli Breta til þessarar nibbu gæti firrt okkur rétti þegar við gætum hagsmuna okkar á umræddu hafsvæði. Legg ég svo til, herra forseti, að till. þessari verði vísað til hv. utanrmn.



Herra forseti. Þótt tilefni þeirrar umr., sem var utan dagskrár í gær, hafi í rauninni verið smávægileg fsp. um það hvort frétt í Morgunblaðinu um samráð ríkisstj. við verkalýðshreyfinguna væri á rökum reist var í rauninni gott að þessi umr. skyldi fara fram, vegna þess að hún staðfesti að þessi frétt var ekki úr lausu lofti gripin. En það er annað í þessu máli sem mér finnst ástæða til að ræða alveg sérstaklega og það er hvort í raun og veru sé um nokkurt sérstakt samráð við verkalýðshreyfinguna að ræða frá hæstv. núv. ríkisstj. Ég vil í upphafi þessa máls vekja athygli á því, að þau ummæli hv. 3. landsk. þm., að einn af miðstjórnarmönnum Sjálfstfl. hafi tekið jákvæðan og virkan þátt í störfum samstarfsnefndar, eru gersamlega úr lausu lofti gripin þegar af þeirri ástæðu, að þessi nefnd hefur í rauninni ekki enn þá tekið til starfa. Á því sjá menn að náttúrlega er gersamlega út í hött að fullyrða nokkuð um þau efni, þó að ég efist hins vegar ekki um starfshæfni þess manns sem hér er um að ræða. Ég vil þá fyrst víkja nokkrum orðum að því, hvort um sérstakt samstarf sé að ræða milli verkalýðshreyfingarinnar og ríkisstj. Nú liggur það fyrir í fyrsta lagi, að þær efnahagsráðstafanir, sem núv. ríkisstj. greip til, brjóta í stórum atriðum í bága við yfirlýsta stefnu launþegahreyfingarinnar í landinu, eins og augljóst er þegar af þeirri stefnu sem ríkisstj. hefur markað í sambandi við skattamál. En það hefur frá árinu 1973 verið ein af þýðingarmestu kröfum verkalýðshreyfingarinnar, að beinir skattar væru lækkaðir, en ekki hækkaðir hér á landi. Þetta efnisatriði sýnir svo glöggt sem verða má, að sú stefna, sem núv. hæstv. ríkisstj. hefur markað í efnahagsmálum, er ekki í samræmi við yfirlýsta stefnu launþegahreyfingarinnar í landinu. Ég vil enn fremur vekja athygli á því, að þýðingarmikil samtök launþega hafa lýst andúð sinni á stefnu ríkisstj. Eitt af þessum samtökum er Bandalag háskólamanna, en formaður þess segir með leyfi hæstv. forseta í viðtali við Morgunblaðið á sunnudag: „Það mun koma til aðgerða af okkar hálfu eftir helgina. Í því sambandi hefur komið til tals að beita vinnustöðvunum og auk þess viðnámi á öllum vígstöðvum. Ákvarðanir um okkar samningsmál hafa áður verið teknar, þar sem við höfum hvergi fengið að koma nærri, en nú er mælirinn fullur. Þetta er í hæsta máta ólýðræðislegt og ég sé ekki betur en það nálgist það að hægt sé að tala um ofsóknir á hendur okkar fólki.“ Þessi samtök héldu fund á Hótel Sögu í dag. Ég hef ekki frétt af niðurstöðum þess fundar, en opinberar yfirlýsingar, bæði frá formanni þessa stéttarfélags og frá formanni launaráðs háskólamanna, benda ekki til þess m.a., að þessi stóru og miklu samtök hafi lýst yfir neinni sérstakri ánægju með stefnu núv. hæstv. ríkisstj. varðandi þeirra kjör né heldur ýmis önnur samtök, og ég vil þá sérstaklega nefna til sjómannasamtökin. Ég vil einnig minna á það, að Landssamband verslunarmanna hefur neitað tilmælum Alþýðusambands Íslands um að sætta sig við það launahlutfall, sem nú ríkir í landinu, og ég vil enn fremur benda á að félagi bankamanna er haldið utan við þessa samstarfsnefnd. Þess vegna er algerlega úr lausu lofti gripið, að launamenn séu í einhverju sérstöku samráði við núv. hæstv. ríkisstj., að öðru leyti en því, að því miður finnast innan launþegasamtakanna menn sem meta meir flokkshagsmuni sína en hagsmuni launafólks í landinu. En ég vil líka vekja athygli á því, að sá hv. þm., sem hóf þessar umr., er kunnur að því að sýna hinu háa Alþ. lítinn sóma. Kjarni ræðu hans var sá, að það ætti að byrja á því að kynna fjárlagafrv. í einstökum atriðum úti í bæ. Ef við rifjum upp skrif þessa hv. þm. á undanförnum árum, þá munum við eftir því, að hann hefur skrifað hvatningargreinar um að alþingi götunnar taki völdin í landinu, knýi hið þjóðkjörna Alþingi til undanhalds. Þessi krafa hans er í rauninni í samræmi við þær lýðræðishugmyndir, sem þessi hv. þm. hefur að öðru leyti, og ekki til fyrirmyndar og þess síst að vænta, að hann geti búist við að bergmál af þessum skoðunum sé látið athugasemdalaust hljóma um sali hins háa Alþingis. Ég vil í þessu sambandi spyrja hæstv. viðskrh., vegna þess að hann er nú staddur hér í þingsalnum, hvað hann hafi átt við, þegar hann segir í stefnuræðu sinni, með leyfi hæstv. forseta orðrétt að það væri eitt af grundvallaratriðunum „að gæta þess vandlega að útiloka ævinlega áhrifavald flugumanna stéttarandstæðingsins.“ Hvað þýða þessi orð? Hvernig ber að skilja þau? Hvers konar útilokunarstarfsemi er það sem þessi hæstv. ráðh. hugsar sér að reka sem ráðh. í ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar? Um þetta er nauðsynlegt að fá skýr og undanbragðalaus svör nú. Við höfum tekið eftir því, að ýmis fyrirtæki hér í landinu eru farin að loka dyrum sínum. Ég held að nauðsynlegt sé að þessi hæstv. ráðh. skýri þetta nokkru nánar.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka þátt í þeim umr., sem hér hafa átt sér stað og hv. 3. landsk. þm. hóf. Ég verð þó að harma að í frumræðu hans var mikið um það, að hann reyndi að stefna launþegum gegn atvinnurekendum o.s.frv. Ég vil undirstrika það, vegna þess að ég telst líklega í hans herbúðum andstæðingur þeirra sem hann þykist þó óumbeðinn verja hér á Alþ., að ég lít svo á að hagsmunir fólks fari saman hvar í þjóðfélaginu sem það vinnur, hvort sem eru sjálfstæðir atvinnurekendur eða launþegar. Ég veit ekki til þess að hv. 3. landsk. þm. hafi unnið mikið erfiðisstörf um ævina, og ég veit ekki heldur til þess að hann hafi verið kjörinn sérstaklega af fólki, sem vinnur erfiðisvinnu, til að tala fyrir þess hönd eins og hann hefur gert. Ég lít á hann sem sjálfskipaðan, hálfgerða boðflennu inn í málefni þessa launafólks, en við viljum allir gera veg þess sem mestan og viljum náttúrlega starfa að bættum kjörum þess ekki síður en allra annarra þjóðfélagsþegna og hlið við hlið með hvaða stétt sem er, ekki stefna einni stétt gegn annarri. En það, sem kemur mér til að standa hér upp, er málflutningur Morgunblaðsins í dag. Á annarri síðu Morgunblaðsins í dag er sagt frá nefndarkjöri sem fram fór á Alþ. í gær, þ.e. til fjvn. Er þar talið upp hverjir voru kosnir í þá n. fyrir hönd Sjálfstfl. Fréttin ber yfirskriftina: „Albert hafnaði boði Ellerts.“ Ég veit ekki hver fréttamaður Morgunblaðsins er á trúnaðarfundum þingflokks Sjálfstfl., en fréttin sem berst út af þingflokksfundi Sjálfstfl. - ég vil taka fram að ég var ekki á seinni hluta þess fundar - er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Albert Guðmundsson alþm. hafnaði boði Ellerts B. Schram, sem Ellert gerði honum á þingflokksfundi í síðustu viku, að hann viki sæti fyrir Albert í fjvn. Alþingis. Albert tók ekki boði Ellerts þar sem hann taldi sig ekki hafa tíma til þess að starfa í nefndinni.“ Ég undirstrika það, að ég veit ekki hvern Morgunblaðið hefur sem trúnaðarmann á fundum þingflokks Sjálfstfl., en hér er rangt með farið. Það er þó rétt, að Ellert B. Schram átti við mig trúnaðarsamtal hér í hliðarsölum Alþingis. Ég veit ekki, en hef þó heyrt að hann hafi sagt frá því á þingflokksfundi, en þá að mér fjarstöddum. Ég benti Ellert B. Schram á að fram hefði farið formgallalaus kosning manna til fjvn. innan þingflokks Sjálfstfl., þar sem ég hefði ekki verið í framboði, og hvorki hann né nokkur annar þingflokksmeðlimur gæti breytt þeirri niðurstöðu. Því væri svokallað tilboð hans sýndarmennska eingöngu. Ég vil leiðrétta það sem segir í grein Morgunblaðsins í dag á annarri síðu. Ég hafnaði ekki neinu boði frá Ellert B. Schram á þeim forsendum að ég hefði ekki tíma til að gegna þingstörfum í fjvn. eða annars staðar. Ég var ekki í framboði, tók ekki þátt í þeirri kosningu. Því segi ég: Upplýsingarnar, sem Morgunblaðið gefur í dag, eru rangar. Frétt þessi er ódrengileg, því að hún er ósönn. Og mér er óskiljanlegur tilgangur hennar. Ég trúi ekki að nokkur meðþm. minna úr Sjálfstfl. sé heimildarmaður Morgunblaðsins. Til þess að undirstrika svo að ekkert fari á milli mála að ég segi satt vil ég kveðja til og skora á formann þingflokks Sjálfstfl. að koma í ræðustól og staðfesta að það, sem ég hef sagt hér, er rétt frá skýrt. Hitt er svo annað mál, að það getur verið að Ellert B. Schram og aðrir þm. Sjálfstfl. hefðu gjarnan viljað bæta eitthvað fyrir það, að 1. þm. Reykv. var ekki talinn brúklegur í neina þingnefnd.



Það var að vísu ekki ætlunin af minni hálfu að opna fyrir tveggja daga umr. um tiltekið dagblað hér í bænum og fréttaflutning þess. Ég hafði í gær leyft fsp. til hæstv. fjmrh. um vinnubrögð í sambandi við fjárlagagerð. Ég vek athygli á því, að hæstv. fjmrh. er ekki á þessum fundi. Með tilliti til þess þykir mér nú líklegt að þessar umr. utan dagskrár geti farið að styttast. En einn hefur beðið um orðið, hv. 5. þm. Reykn.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður. Mér fannst þessi umr. í gær allsendis óþörf, reyndar vegna þess að gerð er að umræðuefni ákveðin frétt í Morgunblaðinu. Ætla mætti eftir því, að það, sem ekki yrði tekið fyrir á Alþ. varðandi fréttaflutning Morgunblaðsins, væri heilagur sannleikur, sem er vissulega víðs fjarri. Síðan endar þessi umr. sjálfsagt á því, að okkur er sýnt ofan í ljónagryfju Sjálfstfl. og er nokkur skemmtun að því, en ég mun halda mig við upphafið. Varðandi samráð ríkisstj. við verkalýðshreyfinguna verð ég að segja það, að ég hygg að það sé í besta lagi eins og til var stofnað þegar ríkisstj. var mynduð. Ríkisstj. var mynduð með vitund og vilja verkalýðshreyfingarinnar, þ.e.a.s. eftir hvatningu verkalýðshreyfingarinnar, til að afstýra því að sá kjaraskerðingarher, sem áður ríkti hér, næði að stjórna í landinu. Sá fundur, sem haldinn var í fjmrn. um daginn varðandi fyrirkomulag á þessu samráði, fjallaði um það eitt, hvernig þetta samráð ætti að vera í framtíðinni. Ég vil að gefnu tilefni upplýsa það, að fjmrh. ræddi sérstaklega um að sjómannasamtökin yrðu höfð með í ráðum og einnig Bandalag háskólamanna, þó að þau samtök hefðu ekki verið boðuð til þessa fundar. Varðandi nefnd Alþýðusambandsins, sem var kosin áður en þessi ríkisstj. var mynduð, er það að segja, að í henni eru allra flokka menn. Þar starfar einn af verkalýðsleiðtogum þeim er fylgja Sjálfstfl., og ég vil ítreka það, sem kom fram í gær, að auðvitað starfar hann á jákvæðan hátt, enda eins og hans er von og vísa, og um það samráð, sem haft hefur verið hingað til, hefur ekki annað sést en hann væri alveg með á nótunum eins og aðrir. Hvað verslunarmönnum viðvíkur, þá verður að segja að aðstaða þeirra er allt önnur en annarra launþegasamtaka vegna þess að þeir hafa dregist hrikalega aftur úr undanfarna mánuði. Það er yfirlýst af Alþýðusambandinu, að það hafi fullan skilning á því, að þeir reyni að rétta sinn hlut. Mér er ekki kunnugt um að sjómannasamtökin hafi lýst yfir ákveðinni andúð á ríkisstj. Það er úr lausu lofti gripið. Hitt má vera, að einhverjir forustumenn þar séu andvígir ríkisstj., eins og við má búast. Reyndar er það svo, að Alþýðusambandið skoraði á aðildarfélög sín að framlengja samninga sína. Ég býst við að sjómannasamtökin geri það ekki, vegna þess að þeirra kjörum er allt öðruvísi háttað en kjörum landverkafólks.



Herra forseti. út af því, sem hv. 1. þm. Reykv, beindi til mín áðan, vil ég taka það fram, að á fundi þingflokks sjálfstæðismanna 12. okt. fór fram kosning þriggja manna í fjvn. Kosnir voru Pálmi Jónsson, Lárus Jónsson og Ellert B. Schram. Þar með var því máli lokið. Hugmynd, sem síðar var sett fram um að breyta þessari tilnefningu, kom ekki til afgreiðslu í þingflokknum.



Herra forseti. Ég þakka formanni þingflokks Sjálfstfl., hv. 11. þm. Reykv., fyrir að staðfesta að ég fór með rétt mál í ræðustól fyrr í dag. Ég verð að segja að mér líður eins og manni sem hefur tekist að hreinsa mannorð sitt. Að lokinni niðurröðun Alþingis í nefndir blasir við sú staðreynd, að starfsvettvangur minn hlýtur að helgast af mjög sjálfstæðum málflutningi í sölum Alþingis, úr því að ég hef ekki tækifæri til að koma skoðunum á framfæri í hinum ýmsu þn. Mun ég að sjálfsögu gegna þingmannsstörfum mínum á þann hátt, að stuðningsfólk mitt telji mig ekki hafa brugðist vonum þess þegar upp verður staðið.