Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. var lagt fram til kynningar á síðasta hv. Alþ. og í þessari hv. d. og reyndar fór þá fram framsaga um það og nokkrar umr. án þess þó að til þess væri ætlast né við því búist, að það yrði afgr. á því þingi. Það er nú lagt fram hér aftur. Þetta er frv. um biskupsembætti hinnar íslensku þjóðkirkju og skv. því er gert ráð fyrir að biskupsdæmi skulu vera tvö: Skálholtsbiskupsdæmi og Hólabiskupsdæmi. Það er hins vegar gert ráð fyrir því að sú skipan, sem gert er ráð fyrir í frv., komi eigi til framkvæmda fyrr en fé hefur verið veitt til þess á fjári. Ég leyfi mér að undirstrika það, að það er sem sagt ekki gert ráð fyrir því að þessi nýja skipan, sem þarna er um að ræða, komi til framkvæmda fyrr en fjárveitingavaldið hefur um það fjallað sérstaklega og lagt yfir það blessun sina, þannig að samþykkt þessa frv. út af fyrir sig hefur ekki í för með sér nein útgjöld. Þetta frv. er samið af dr. Ármanni Snævarr hæstaréttardómara skv. beiðni dóms- og kirkjumrn., og hann hefur tekið saman þá ítarlegu grg. sem fylgir með frv. Hún er þannig úr garði gerð, að það nægir í raun og veru að mörgu leyti að vísa til hennar, án þess að ég fari að endurtaka hér í framsögu það sem þar er sagt. Það er rétt að taka það fram, að gert er ráð fyrir því að um leið og hin nýja skipan komist á eftir þessu frv. skuli embætti vígslubiskupa lögð niður. Það út af fyrir sig jafngildir biskupslaunum þar eð vígslubiskupar njóta nú hálfra launa, þannig að út af fyrir sig yrði ekki kostnaðarauki við sjálft biskupsstarfið nýja. Sú skoðun, að það skuli sett hér upp tvö biskupsembætti, virðist njóta nokkurs fylgis. Sú skoðun er að einhverju leyti reist á því að það sé ofviða einum biskupi að inna af hendi öll þau störf sem honum eru lögð á herðar, og kannske að einhverju leyti vegna þess að hv. Alþ. og fjárveitingavald hefur verið heldur naumt á fjárveitingar til aðstoðar við embætti biskups. En e.t.v. er þetta álit, sem hefur komið í ljós um það að hér ættu að vera tvö biskupsdæmi svo sem að fornu, byggt fyrst og fremst á sögulegri hefð. Ég ætla ekki að fara að rekja hér sögu, en minni aðeins á það, að í öndverðu voru sett á fót þessi tvö biskupsdæmi hér, í Skálholti og að Hólum, og í kjölfar þess að biskupsstólar voru settir á þessum stöðum risu þar upp menningarsetur svo sem alkunnugt er. En á myrkasta tíma Íslandssögunnar, á ofanverðri 18. öld, var biskupssetur fyrst flutt frá Skálholti til Reykjavíkur og biskupsstóll á Hólum síðan lagður niður. Má segja að það hafi gerst með sérlega hljóðlátum hætti að biskupsstóll og skóli voru fluttir frá Hólum, frá Norðurlandi, og að norðlendingar hafi tekið þeirri breytingu með undarlega mikilli þögn. Að vísu voru þá erfiðir tímar hér á landi, og fleiri breytingar áttu sér stað um sama leyti, þar sem Alþ. var þá einnig niður lagt, en það var þá, eins og menn vita, í raun og veru ekki orðið annað en dómstóll. Þess vegna var sú breyting, sem þá átti sér stað, í sjálfu sér ekki ýkjamikil, þó að sá æðsti dómstóll, sem var í landinu, væri fluttur frá Þingvöllum og til Reykjavíkur og að vísu gerð nokkur breyting í því sambandi. Alþingi var svo endurreist, eins og menn þekkja, fyrst sem ráðgjafarþing og seinna sem löggjafarþing, en biskupsstólarnir hafa hins vegar ekki verið endurreistir á hinum fornu stöðum. Hvorki Skálholt né Hólar hafa orðið biskupssetur og við það situr enn í dag. Á síðari árum hefur hins vegar verið gert margt til þess að hefja Skálholt til vegs og virðingar á ný, fyrst og fremst með endurbyggingu fornrar dómkirkju á staðnum, en síðan með stofnun sérstaks skóla lýðháskóla eða lýðskóla á staðnum, þannig að segja má að Skálholt sé nú tvímælalaust komið í hóp menningarsetra hér á landi, og er það vel. Um Hóla er það hins vegar að segja að saga þeirra varð að vísu nokkuð á annan veg en Skálholts, þannig að Hólar sukku aldrei eins djúpt niður og Skálholt og niðurlæging þeirra var aldrei eins alger og Skálholts. Þar stóð hin forna dómkirkja og varð m.a. til þess að halda staðnum uppi. Seinna, á síðari hluta síðustu aldar, var svo reistur þar bændaskóli sem síðan hefur staðið þar og starfað með myndarbrag lengst af, og þess vegna hafa Hólar að vísu verið menningarsetur. Svo var prestssetur flutt þangað, en það hafði verið flutt burt frá Hólum um langa hríð. Vegur Hóla er því eins og er vissulega mikill. En í hugum norðlendinga og þá ekki hvað síst skagfirðinga hefur sá skóli, sem byggður var á Hólum ekki verið endurreistur þar, heldur var hann endurreistur á Akureyri, eins og kunnugt er, Menntaskóli Norðurlands. Og biskupsstóll hefur ekki enn komið til Hóla. Það, sem stefnt er að með þessu frv., er að endurreisa biskupsstól að Hólum. Ég er viss um að sú ráðstöfun verður fyrst og fremst auðvitað til þess að auka veg Hólastaðar og efla hann á allan hátt, en jafnframt yrði vegur kristninnar aukinn. Það er ekki vafi á því, að á Hólum mundi þá verða miðstöð kirkjulegs starfs og kirkjulegrar menningar og þaðan mundu eins og áður berast hollir straumar út til þjóðlífsins. Ég hygg að það muni flestir vera sammála um að á þeim upplausnartímum í siðferðilegum efnum, sem margir telja að nú séu áberandi hér á landi, sé vissulega þörf á að gera þær ráðstafanir sem hægt er til þess að vega á móti þeirri upplausn. Og ég hygg að það sé óvíst að það verði gert betur með öðrum hætti heldur en að styrkja stoðir kristinnar lífsskoðunar og kristinnar siðaboðunar. Frv., sem hér liggur fyrir, gerir sem sagt ráð fyrir því að biskupsdæmi þjóðkirkjunnar verði tvö: Skálholtsbiskupsdæmi og Hólabiskupsdæmi. Þessi skipan er mjög áþekk og í frv., sem Magnús heitinn Jónsson prófessor og alþm. flutti á Alþ. árið 1941, og svipað frv. var samþ. af Kirkjuþingi árið 1958. Af fjárhagsástæðum þykir hins vegar ekki fært að leggja til að biskupsembætti eða biskupsdæmi verði nú eins og ráðgert var í frv. sem samþ. var af Kirkjuþingi 1963. Við landfræðilega afmörkun biskupsdæmanna tveggja hefur verið tekið mið af núverandi skiptingu landsins í prófastsdæmi í stað þess að fylgja hinni fornu skiptingu milli Skálholts- og Hólabiskupsdæma. Þannig er lagt til að Hólastifti nái til Strandasýslu, Norðurlands alls og Austurlands að undanskilinni Austur-Skaftafellssýslu. Tekur það þá til sex prófastsdæma með u.þ.b. 45 þús. íbúum. Undir Skálholtsbiskup heyra þá aftur á móti 9 prófastsdæmi með liðlega 174 þús. íbúum. Umdæmi hans yrði því miklu fjölmennara en Hólabiskupsdæmi, en hins vegar litlu stærra landfræðilega en umdæmi Hólabiskups. Í frv. er gert ráð fyrir að Skálholtsbiskup sitji í Reykjavík, en Hólabiskup á Hólum, en þó er heimilt að flytja biskupssetur frá þessum stöðum með forsetaúrskurði skv. till. kirkjumrh., enda sé meiri hl. þjónandi presta og safnaðarfulltrúa í viðkomandi biskupsdæmi því meðmæltur. Önnur efnisatriði þessa frv. lúta m.a. að verkefnum biskupa og verkaskiptingu milli þeirra, vörslu sjóða og annarra kirkjueigna, stöðu biskupa, þ. á m. á Kirkjuþingi og í Kirkjuráði, lögkjörum þeirra og vígslum. Um þessi atriði er ekki ástæða til að fjölyrða hér í framsöguræðu, heldur vísast í þessu sambandi til frv. sjálfs og grg. sem því fylgir. Rétt er þó að vekja á því athygli, að það er ætlunin að endurskoða sérstaklega lög um biskupskosningu og önnur þau lög er biskupsembætti varða, og því er ekki að finna nein ákvæði um kosningu biskupa í þessu frv. Í fyrra voru drög að þessu frv. lögð fyrir Kirkjuráð. Biskup sendi síðan bréf um frv. og í því fólst jákvæð umsögn. Það bréf var að mestu leyti birt í framsöguræðu minni á Alþ. í fyrra. Ég sé ekki ástæðu til þess að lesa upp hér aftur, en tek fram að í því fólst jákvæð umsögn um frv. Það hafa borist allmargar samþykktir í rn., bæði áður en frv. var lagt fyrir síðasta Alþ. og eins eftir að það var lagt fram, frá sóknarnefndum og öðrum aðilum á Norðurlandi, sérstaklega á Norðurlandi vestra, þar sem mælt hefur verið með þessu frv. Einnig hefur borist umsögn eða meðmæli frá Prestafélagi hins forna Hólastiftis. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fjölyrða frekar um frv., þar sem því fylgir, eins og ég hef áður sagt, ítarleg grg., og læt nægja að vísa til hennar. En ég vil leyfa mér að vekja athygli þeirrar n., sem þetta mál fær til meðferðar, á því að einmitt þessa dagana situr Kirkjuþing að starfi hér í Reykjavík. Það situr hins vegar takmarkaðan tíma, aðeins um tveggja vikna skeið. Ég tel sjálfsagt og æskilegt að hv. n. sem fær frv. til meðferðar, sendi það þessu Kirkjuþingi til umsagnar, og þá vildi ég mega vænta þess að hún hefði hraðan á að halda fund um málið, þar sem það væri tekið fyrir og það sent svo tímanlega til Kirkjuþingsins að það fengi tækifæri til þess að láta í ljós álit sitt á málinu. Ég leyfi mér svo, herra forseti, að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Er þetta frv. um biskupsembætti hinnar íslensku þjóðkirkju eða nánar tiltekið um nýtt biskupsembætti á Hólum kom til umr. hér í fyrra, þá andmælti ég því og taldi að önnur þörf kynni að vera brýnni á Norðurlandi en fyrir nýjan biskup. Ég er enn þá þeirrar skoðunar að annars sé brýnni þörf nyrðra til þess að vega upp á móti upplausn og til að bæta siðgæði þar. Ég þykist ekki hafa orðið þess var að fjarlægð frá biskupi valdi sýnilega meiri upplausn á Norðurlandi heldur en á sér stað í nálægð biskups hér syðra. Ég þykist ekki heldur hafa orðið þess var að þar sé siðgæði verra enda þótt yfir heiðar sé að sækja í nágrenni biskups. Ég vildi helst að hlutlæg rannsókn færi fram á því, hvort kristnin sé slakari norðanlands heldur en sunnan vegna fjarlægðar biskups á þeim landshluta, áður en svona ákvörðun væri tekin. Ég minnist þess við umræðurnar í fyrra, þá sagði hæstv. ráðh., flm. frv., að af skipan biskups að Hólum mundi leiða litinn kostnað. Nú segir hæstv. ráðh. að hann muni enginn verða. Ég minnist þess að ég dró það í efa í fyrra.

Þetta er misskilningur hjá hv. þm.

Er það misskilningur að ráðh. hafi sagt í fyrra að lítinn kostnað mundi leiða - 

Það varðar laun biskupsembættisins.

Já, ég heyrði ekki betur en að hann teldi það fram að niðurskurður vígslubiskupa mundi nægja fyrir launum biskups, og það mun rétt vera. Ég þykist hins vegar sjá fram á það, að ef biskup á Hólum ætti að megna að hefja þann ágæta stað menningarlega hátt yfir þann sess sem hann nú skipar, þá þyrfti biskup sennilega að fá þarna til umráða sæmilegt húsnæði, og ef seta biskups á Hólum á að nægja til menningarlegra áhrifa á svæðinu norðan frá Ströndum og suður að Skaftafelli austur um landið, þá hygg ég að hann þyrfti í líkingu við hina fyrri biskupa, sem á Hólum sátu, að hafa um sig hirð nokkra eða starfslið. Ég hef grun um það að til álita komi að því fé, sem til þyrfti að smíða slík höfðingjasetur eða standa undirslíkri hirð eða starfsliði, mætti e.t.v. verja betur á annan hátt til fremdar sömu góðu málefnum eins og hæstv. ráðh. gerði hér grein fyrir. Það þarf ekki að orðlengja það sem öllum hv. þm. er kunnugt, að á sínum tíma kom upp töluverð hreyfing fyrir því hér syðra að biskup yrði fluttur aftur að Skálholti. Það var stofnað sérstakt félag þar að lútandi, sem dreif upp nokkra byggingarstarfsemi í Skálholti til þess að endurreisa biskupsstólinn þar. En þegar til kastanna kom vildi biskup ekki sitja í Skálholti. Hér er svo ráð fyrir gert að Hólabiskup sitji að Hólum, en þó heimilt að flytja biskupinn þaðan ef prestar skyldu fallast á það álit hans að t.d. væri þægilegra að sitja á Akureyri. Ekki vil ég rýra sæmd kirkjunnar sem ég hygg að gegni hér enn ákveðnu, mikilvægu þjóðfélagslegu hlutverki. En þetta frv. um fjölgun biskupa á Íslandi í a.m.k. tvo - og að því er virðist sér nú í rauðar iljar þeim þriðja að því er manni heyrðist á hæstv. ráðh. - það finnst mér ótímabært. Mér finnst málið yfirborðslegt og alvörulítið.



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu ekkert við því að segja þó að skiptar skoðanir séu um þetta mál eins og önnur. Og það er nú með það eins og yfirleitt er um mál sem kosta einhverja fjármuni, að það er lengi hægt að deila um hvort þeim fjármunum mundi ekki verða betur varið til einhvers annars. En það verður auðvitað undir mati komið, og ég veit að það er ákaflega auðvelt verk t.d. að benda á ýmsar þarfir á Norðurlandi sem æskilegt væri að geta fullnægt. En ef menn hugsa þannig, þá getur það lengi orðið fjötur um fót góðum málum, af því það má lengi finna einhver önnur mál sem gætu verið eins góð eða kannske betri að mati ýmissa. En það er í sjálfu sér ekkert við þessu að segja, þó að menn leggi á þetta mismunandi mat og hafi á því mismunandi skoðanir. Það, sem ég vildi aðeins aftur undirstrika, er að það er í raun og veru ekki verið að fara fram á með þessu frv. að það sé stofnað til útgjalda, heldur kemur það þá aftur til kasta Alþ. og verður því aðeins horfið að þeirri skipan, sem frv. gerir ráð fyrir, að fjárveitingavaldið, að Alþ. fallist á að það sé réttmætt og eðlilegt að verja fjármunum til þessa. Hér er því ekki hrapað að neinni eyðslu í þessu frv., heldur eru þarna að vísu að segja má opnaðar dyr, en hv. alþm., hverjir svo sem þeir verða, ráða því síðar hvort þeir ganga inn um þær dyr eða velja sér einhverjar aðrar. Ég leiðrétti að nokkru með framígripi þann misskilning sem kom fram hjá hv. þm. varðandi kostnað sem af þessu hlýst þegar og ef að því ráði verður horfið. Það, sem ég sagði, varðaði aðeins laun biskupsins, að þau jafna síg í raun og veru á móti því sem vígslubiskupum er nú greitt. Hins vegar er ég alveg sammála því og það þýðir ekkert annað en að horfast í augu við þá staðreynd, að auðvitað hlýtur stofnun biskupsembættis að fylgja ýmis annar kostnaður en bara laun handa biskupi og það er fjarri mér að vilja blekkja nokkuð að því leyti til að það er óhjákvæmilegt. En það mundi verða Alþingis og fjárveitingavaldsins að meta á sínum tíma, þegar lægi fyrir að það ætti í raun að hverfa að þessari skipan, að meta hverjar þær fjárveitingar þyrftu að vera. Þetta vildi ég aðeins taka fram. Ég held að það sé ekki hægt að segja að það sé lítil alvara á bak við frv. Það er alls ekki ótítt að slíkur háttur sem þessi sé á hafður, að það sé flutt frv. og lögákveðin skipan sem menn þó eru í þann svipinn ekki alveg tilbúnir til þess að leggja í kostnað við að koma á fót. Í samþykkt frv. sem þessa felst a.m.k. ákveðin stefnumörkun, stefnuyfirlýsing Alþ. og löggjafans um að það skuli stefnt að þessu, að biskupsembættin verði tvö og verkaskipting þeirra sú er þar greinir, enda þótt ekki sé talið rétt að leggja strax í þann kostnað sem því hlýtur að vera samfara, heldur gefist meira ráðrúm til þess að íhuga það efni og að það komi til löggjafans síðar, áður en horfið verður að þessu ráði. Ég hef ekki látið að því liggja að siðferði manna norðanlands væri neitt slakara heldur en sunnanlands. En ég hefði haldið að menn gætu orðið sammála um að uppbygging menningarmiðstöðva, kristilegra menningarmiðstöðva gæti haft heppileg áhrif í þjóðfélaginu. Það veldur auðvitað hver á heldur. En ef menn líta til sögunnar, þá verða menn að játa að það voru ekki lítil áhrif sem streymdu til þjóðlífsins frá þeim höfuðskörungum sem lengi vel sátu á biskupsstóli á Hólum.  Tímarnir eru auðvitað breyttir frá því sem þá var, og ríkisvaldið hefur nú tekið í sínar hendur beinlínis ýmis þau verkefni sem kirkjunni þá voru ætluð. Þess vegna yrði hlutverk biskups og kirkju ekki hið sama nú eins og þá. En eigi að síður getur það haft sína þýðingu. Og það er einmitt skemmtilegt að hugsa til þess, að það hefur verið talsvert vakandi líf og kirkjulegt starf á Norðurlandi, eins og ég veit að hv. þm. veit vel um. Það hafa verið áhugasamir prestar þar sem hafa gengist fyrir sumarbúðum og skólum og námskeiðum og öðru þvílíku og haldið uppi æskulýðsstarfsemi með myndarbrag, að ég ætla, og allt þetta hefur sina þýðingu. En sem sagt, þetta er mál sem er ekki mál stundarinnar, heldur er eðlilegt að menn þurfi nokkurn tíma til þess að átta sig á og hugsa sig um. Ég hef ekki hugsað mér að reyna að koma þessu máli fram hér með neinu sérstöku offorsi, heldur hef ég farið fram á það við menntmn., sem fær málið til meðferðar, að hún leiti umsagnar Kirkjuþings, og sjálfsagt verða frekari umr. - og er ekki nema heppilegt að frekari umr. á opinberum vettvangi fari fram um málið til þess að það sýni sig betur en ella hver hugur fylgir máli hjá almenningi um þetta. Ég hef síst á móti því. Auðvitað hefði ég verið glaður yfir því ef hv. síðasti ræðumaður hefði frelsast í sumar og komist á aðra skoðun í þessu máli en hann var í fyrra. En við því er ekkert að segja, þetta getur alltaf komið síðar.



Herra forseti. Ég er nú kannske ekki rétti maðurinn til þess að tala um kirkjunnar málefni, en ég vil þó ekki láta hjá líða að lýsa persónulegri andstöðu minni við þetta frv. Ég tel enga þörf á því að á Íslandi sitji tveir biskupar, allra síst þegar mér sýnist í þessu frv. að sá, sem á að sitja norðanlands, eigi að lúta í ýmsu undir biskupinn sunnanlands. Ég hef þann metnað fyrir norðlendinga að það ætti þá að vera tvennt hliðstætt, en ekki annað yfirstætt og hitt undirstætt. Að öðru leyti finnst mér líka fráleitt að ætlast til þess, eins og tímarnir eru í dag, að biskupinn sitji á Hólum, sem er í nútíðarskilningi í afdal nánast, Hjaltadal, og um ýmislegt erfiðara að ná sambandi við presta umhverfis heldur en ef hann sæti á Akureyri. Í öðru lagi hef ég lítið heyrt um að það sé áhugi á þessu máli norðanlands nema í Skagafirði og hygg að það sé fyrst og fremst af staðarlegum ástæðum. Til þess að færa rök að því, að hér sé ætlast til þess að biskupinn að Hólum lúti að vissu marki undir biskupsembættið sunnanlands, má t.d. benda á 5. gr. Sjóðir og aðrar kirkjueignir, sem samkvæmt lögum, skipulagsskrám eða öðrum löggerningum eru bundin öðru biskupsdæminu, skulu vera í umsjá og vörslu viðkomandi biskups ef heimildargögn mæla því ekki í gegn. En svo kemur síðar í 5. gr: „Aðrir sjóðir og kirkjueignir skulu lúta vörslu og reikningshaldi Skálholtsbiskups“ - þ.e.a.s. allt sem ekki beinlínis er tínt til undir Hólastól, það á að lúta undir vörslu og reikningshald Skálholtsbiskups. Í öðru lagi er tekið fram í 6. gr.: „Skálholtsbiskup er fulltrúi íslensku þjóðkirkjunnar út á við gagnvart erlendum kirkjum.“ Þar á hinn norðlenski biskup ekki að koma við sögu. Að lokum vil ég lýsa þeirri skoðun minni, að ég teldi miklu betur varið þeim fjármunum, sem hér er auðsjáanlega stefnt að að verja til biskupsstóls norðanlands, til þess að bæta t.d. laun prestanna sem eru að mörgu leyti mjög óhagstæð nú, sniðin við það t.d. að prestur, sem er búsettur í sveit, hafi svo og svo mikinn styrk af búskap, sem mjög er undir hælinn lagt að sé. Að minni hyggju væri skynsamlegt, miðað við breytta tíma, þótt það snerti ekki þetta frv., að prestaköllum væri fækkað, en prestar betur launaðir.



Herra forseti. Ég tel að þetta frv., sem hér liggur fyrir, sé í rauninni mjög merkilegt frv. þar sem gert er ráð fyrir því að endurreisa á ný biskupsstól á Norðurlandi. Ég hef alltaf með sjálfum mér verið andvígur því fyrirkomulagi, sem hér er nú með vígslubiskupum, og tel að miklu beinna sé og eðlilegra að hafa hér tvo biskupa, einn á Norðurlandi og annan á Suðurlandi. Ég skal ekki á þessu stigi málsins gera það að neinu aðalefni hvort biskupssetur verður að Hólum eða á Akureyri, en tel að það mál þurfi nánari athugunar við. Það mál er ekki það vel grundað af minni hálfu að ég vilji alfarið á þessu stigi hafna hugmyndinni um Hólabiskup heima í Hjaltadal, því að þar er um svo sterka sögulega og menningarlega hefð að ræða að það væri bæði skemmtilegt og mikill sómi fyrir norðlendinga að hafa kjark og dug í sér til þess að endurreisa það biskupsdæmi heima á þeim stað. Ég hygg að það gæti á margan hátt verið táknrænt einmitt fyrir þann tilgang sem felst á bak við biskupsdæmið. Það, að ég stend nú upp, er vegna þess að mér komu töluvert á óvart þessar tvær mótbárur við þessu frv. Við höfum orðið vör við það, sem höfum verið að mestu leyti eða öllu leyti utan Alþ. undanfarin ár, að Alþ. hefur átt afskaplega erfitt með að gera upp við sig ýmis málefni kirkjunnar. Þannig hefur t.d. frv. um prestskosningar legið fyrir Alþ. svo árum skiptir án þess að Alþ. hafi haft kjark í sér til þess að gera upp hug sinn í þeim efnum. Ég vil þakka hæstv. kirkjumrh. fyrir að bera þetta frv. hér fram og fyrir hans hógværu og málefnalegu framsögu fyrir því, og ég vil mega vænta þess, að þessi hv. d. skili frv. frá sér, helst samþykki það, kannske með einhverjum breytingum, ella felli frv. - frv. verði með öðrum orðum ekki látið daga uppi, heldur hafi Alþ. skoðun á málefnum kirkjunnar. Það er rétt, sem hv. 4. landsk. þm. sagði, að það er sumt í þessu frv. sem kannske orkar tvímælis og sumt orkar mjög tvímælis. Hann nefndi í því sambandi 6. gr. frv., þar sem talað er um að Skálholtsbiskup skuli vera fulltrúi íslensku þjóðkirkjunnar út á við. Auðvitað má hugsa sér aðrar reglur í því sambandi. Það má t.d. hugsa sér að sá biskup, sem eldri sé í starfi, skuli gegna því fulltrúastarfi og er ekkert nema eðlilegt um það að segja. Við norðlendingar höfum alltaf átt svolítið erfitt með að sætta okkur við yfirgang Skálholtsbiskupa, ekki síst Ögmundar á sinni tíð gagnvart Jóni Arasyni, og munum sýna það eins og Jón Arason að við verðum harðir í horn að taka ef slíkt á að endurtaka sig. Aðeins vil ég að lokum segja það, að eins og nú er komið siðgæðisvitund og ég vil segja lausung í okkar þjóðfélagi, þá hlýtur það að vera af hinu góða að reyna að efla kirkjulegt starf í landinu og kristni. Ég álít að Alþ. hafi ekki verið nógu rausnarlegt í þeim efnum. Ég álít að hið háa Alþ. verði að endurskoða þá afstöðu. Það kom mér hins vegar ekki á óvart, hvaða skoðanir hv. 5. þm. Norðurl. e. hafði á málefnum kirkjunnar og landskristni, og vil segja nm ræðu hans hið sama og hann sagði um þetta frv. hér, að sú ræða var ótímabær, yfirborðsleg og alvörulítil.