Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. Nd. hefur haft til athugunar frv. til l. um greiðslu vátryggingariðgjalda fiskiskipa, 158. mál þessa þings, flutt í Ed. N. athugaði frv. þetta á tveim fundum og varð niðurstaðan sú að meiri hl. n., þ.e.a.s. þeir 4 hv. þm. sem undirrita nál. á þskj. 412, mælir með því að frv. verði samþ. óbreytt, einn hv. nm., Garðar Sigurðsson, skilar sérálíti, en fjarverandi voru Sighvatur Björgvinsson, sem boðaði veikindaforföll, og hv. þm. Sverrir Hermannsson. Meiri hl. n. mælir með því að frv. verði samþykkt.



Virðulegi forseti. Ég sé nú ekki í salnum lengur hv. frsm. meiri hl. sjútvn.  Ég vil upplýsa það, eins og fram kemur raunar í nál. mínu á þskj. 414, að á þeim fundi, sem þetta mál var afgreitt í sjútvn. Nd., þá voru alls ekki þessir 4 á fundinum sem rita undir nál.  „Sjútvn. hefur tekið mál þetta fyrir á fundum sínum“ - ég vil biðja hv. þm. að hlusta á þetta - „þar sem málið var lesið á fyrri fundi, þar sem 4 nm. voru saman komnir“ - þ. á m. var ég einn af þeim, þ.e.a.s. 3 úr stjórnarliðinu - „en afgreitt af þrem meirihlutamönnum á síðari fundi án þess að það væri skoðað rækilega eða sent til umsagnar, enda fundartími ekki lengri en 5 mínútur með löglegum fjölda fundarmanna.“ Þar voru sem sagt 4. Fundartíminn var sem sagt ekki með löglegum meiri hl. lengri en 4–5 mínútur. „Ekki var sýnilegt af nál. hv. Ed. að málið hefði hlotið þar annars konar meðferð, því ekki var þar umsögnum eða útskýrandi gögnum fyrir að fara. Kannske er ekki ástæða til að andæfa slíkri fljótaskrift, því að málið er ekki upp á meira en sem svarar eitt þúsund milljónum króna. Minni hluti nefndarinnar hefur hins vegar óskað eftir ákveðnum upplýsingum, en ekki hlotið svör við spurningum sínum. Minni bl. gerir aths. við þá upphæð sem innheimta skal af heildarsöluverðmæti afla gegnum viðskiptabanka útgerðar. Minni hl. n. gerir aths. við hvert viðskiptabönkum er ætlað að skila þessu innheimta fé, og auk þess gerir minni hl. aths. við það ákvæði í 3. gr. frv., þar sem sagt er, að heimilt sé (en ekki skylt) að endurgreiða ofgreidd gjöld þegar gjaldskyldu hefur verið fullnægt. Minni hl mun flytja brtt. á sérstöku þskj. sem af má sjá nánar í hverja átt aths. beinast. Að lokum vill minni hl. n. vekja athygli þeirra þm., sem nál. kunna að lesa, á því sem m.a. kemur fram í aths. við þetta frv. Þar segir: Áætlað aflaverðmæti árið 1976 er 20 milljarðar. Á sama tíma eru áætluð vátryggingaiðgjöld fiskiskipa allt að 1800 millj., eða um 9% af afla. Hver maður sér að það hlýtur að vera óskikkanlegt að gjalda næstum tíund í tryggingar. Hér þarf að leita sparnaðarleiða og fara þær síðan.“ Þannig hljóðaði nál. Það, sem sett er fram í þessu nál. með afar knöppu orðalagi, stuttum texta, segir raunar allt um það hvernig staðið er að afgreiðslu stórra mála hér á hv. Alþ. Á fyrri fundi n. var ekkert gert annað en að lesa þetta frv. yfir. Hins vegar óskaði ég eftir því við formann hv. n. að fá svör við ýmsum spurningum, m.a. þeim, hvað bátar af ákveðnum bátastærðum hefðu greitt til Tryggingasjóðs á árunum á undan og hvaða líkur væru til þess að þeir þyrftu að greiða núna mikinn hluta af afla í tryggingar á þessu ári, t.d. hvað smábátarnir frá 6 upp í 50–60 tonn þyrftu að greiða, hvað bátar frá 60 til 150 tonn greiddu í hlutfalli af afla o.s.frv., en við þessu fengust engin svör. Ég ítrekaði það við formann hv. n. hvort ekki væri ráðlegt að senda þetta mál til umsagnar, eins og siður hefur verið að gera hér lengi. Þá fengust engin svör önnur en þau, að það væri búið að kanna þetta mál svo vel, það væri búið að rannsaka þetta svo vel í n. hér úti í bæ að það væri ekki ástæða til þess að fara að fetta fingur út í það og fara að leita eftir einhverjum leiðinlegum upplýsingum sem kannske féllu ekki nákvæmlega í kramið. Þessi svör höfum við áður fengið. Við fengum slík svör frá ýmsum þm. Ég man eftir svari frá hv. þm. Sverri Hermannssyni þegar verið var að ræða eitt mikilsvert mál hér um sjávarútveg, þegar var verið að fjalla um breytingar á sjóðakerfinu, þar sem um var að ræða miklu stærra mál, upp á mörg þús. millj. kr. Það þótti engin ástæða til þess hér í hv. Alþ. að rannsaka það mál náið. Það var búið að kanna það svo vel úti í bæ. Það var n. úti í bæ sem var búin að rannsaka málið svo vel, það var búið að gefa út svo fallegar þrjár grænar bækur að það þurfti ekki á því að halda að Alþ. færi að grufla neitt ofan í það. Svo koma þessir sömu menn og tala um að það sé verið að gera Alþ. að afgreiðslustofnun o.s.frv. Hvað er verið að gera með þessu? Það eru menn úr rn. og ýmsir aðrir, sem eru settir í n. til þess að vinna að málunum, þeir fullgera þau og síðan er sagt hér: Þið skuluð bara vera þegar strákarnir og rétta upp hendurnar eins og um er beðið, það þarf ekkert að skoða það nánar og Alþ. kemur þetta mál ekkert meira við. N. er búin að ljúka störfum. En Alþ. á bara að afgreiða það. - Slíkur afgreiðslumáti er auðvitað fyrir neðan allar hellur. Og það að taka ákvörðun í þessu máli, sem er um það hvernig eigi að fara að því að innheimta 1700–1800 millj. kr., hvert það fé eigi að fara, það er afgreitt af þrem mönnum á álíka mörgum mínútum af stjórnarliðinu. Ég held að ég hljóti að lýsa vanþóknun minni einu sinni enn á slíkum vinnubrögðum. Sannleikurinn er sá, að málið fékkst ekki einu sinni rætt almennilega á þessum fundum. Það er staðreynd. Og þó að þessir 4 hv. þm. skrifi hér undir, þá voru þeir alls ekki á þeim fundi þegar ákvörðun var tekin. Ég veit ekki hversu alvarlegt það er út af fyrir sig, þetta hefur kannske stundum verið gert. En menn eru að skrifa þarna undir plagg sem þeir tóku ekki þátt í að afgreiða. Ég er ekki að segja að þetta sé neitt skjalafals eða slíkt, en þetta er óviðeigandi. Ég hef á þskj. 415 komið með nokkrar brtt. og þær eru varðandi þau atriði sem fram koma í nál. 1. brtt. er við 1. gr., og hún er þess efnis að ekki verði tekið af útgerðinni beint 5% af brúttóafla til þess að tryggja tryggingafélögum þessa peninga sjálfkrafa. Ég legg til að í staðinn fyrir 5% komi 3%. 5% af 20 þús. millj., sem er brúttóaflaverðmætið, það gerir svo mikið sem 10 hundruð millj., þ.e.a.s. 1 milljarð. 3% gera hins vegar 600 millj. Það þarf auðvitað ekki að vera að reikna þetta fyrir fólk hér. En það kemur fram líklegast í aths. við þetta frv. að það fé, sem rennur til trygginganna, komi úr tveimur áttum, þ.e.a.s. af 6% útflutningsgjaldinu komi 600 millj., en af þessum 5%, sem er ætlað að taka af brúttóaflaverðmæti beint til viðskiptabankanna, komi 1000 millj., en áætlaðar heildargreiðslur eru, eins og ég sagði áðan, milli 17 og 18 hundruð millj., sem auðvitað er alveg hrikaleg upphæð, að greiða 9% af aflanum til þess að tryggja bátana. Þarna hlýtur að vera einhver maðkur í mysunni. Það er fyllilega ástæða til að kanna það mál gaumgæfilega, hvernig stendur á því að við þurfum að greiða svo geysilegar upphæðir til þess að tryggja fiskiskipaflotann og hvort ekki sé hægt að leita raunhæfra leiða til þess að draga úr tjónum á þessum skipum. Það er vissulega rétt að hér á Íslandi eru hafnir margar ákaflega slæmar og hafnarskilyrði viða þannig að varla verður komist hjá skemmdum að meira eða minna leyti, og skiptapar eru því miður allt of algengir hér. En það eru vissulega til leiðir til þess að draga úr þessu, og allar slíkar leiðir, sem leitt gætu til minni greiðslubyrði í þennan þátt, væru vissulega vel athugandi og sjálfsagt að fara þær ef þær finnast. Varðandi þessa brtt. vil ég líka segja það, að með því að taka aðeins 3% þannig beint af afla í gegnum viðskiptabankana kæmu sem sagt af útflutningsgjöldum 600 millj. af þessum 3%, aðrar 600 millj. og þá væru eftir 4–5–6 hundruð millj. sem tryggingafélögin þyrftu þá að rukka inn frá þeim sem eiga að greiða þetta, þ.e.a.s. af útgerðinni, og þeir eru ekkert of góðir til þess að rukka sjálfir inn a.m.k. einhvern hluta þeirra gjalda sem þeir eiga að fá til trygginganna. Þess vegna sýnist mér að þarna hafi alls ekki verið gróflega á tekið eða of freklega farið í tillögugerð heldur, að þarna sé þessu sanngjarnlega skipt. Þeir þurfa að innheimta tæpan þriðjung, en fá sjálfkrafa innheimt í gegnum viðskiptabankana liðlega 2/3 af vátryggingagjöldum. 2. brtt., sem ég flyt við frv. er við 2. gr., að þar komi í staðinn fyrir Landssamband ísl. útvegsmanna Tryggingasjóður fiskiskipa. Það er sem sagt gert ráð fyrir því í frv. að inn á reikning L.Í.Ú. skuli leggja 1000 millj., sem það á síðan að greiða vátryggingafélögunum. Þetta fé hlýtur að liggja inni á reikningi L.Í.Ú. svo og svo langan tíma, þannig að það hlýtur að hafa af þessu allvænar vaxtatekjur. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að taka þarna inn aðila þegar hægt er að notast við þann, sem hefur séð um þetta hingað til, þ.e.a.s. Tryggingasjóð fiskiskipa. Ég legg þess vegna til, að Tryggingasjóðurinn taki beint af viðskiptabönkunum við því fé sem þannig er innheimt. 3. brtt. er við 3. gr. og er raunar umorðun á 3. gr. frv. Í frv. er 3. gr. svo hljóðandi: „Við árslok skal endurgreiða innistæðu skipsins er kann að verða umfram greiðslur vátryggingariðgjalda.“ Hugsa sér, að þeir skuli bara fá borgað til baka ef þeir eru búnir að borga allt of mikið 1 Þetta er mjög rausnarlegt. Og svo kemur síðari málsgr.: „Þó er heimilt að endurgreiða skipseiganda innistæðu skipsins fyrr séu vátryggingargjöld skipsins að fullu greidd.“ Þ.e.a.s. það er leyfilegt, ef menn eru í sæmilegu skapi þann og þann daginn, að þeir, sem eru búnir að borga allt of mikið, geti fengið borgað til baka heldur fyrr en um næstu áramót. Þetta er jafnvel enn rýmilegra en fyrri málsgr. Það er aldeilis furðulegt, að svo skuli tekið til orða í lögum. Það ætti auðvitað að vera skylt að greiða mönnum til baka og það sem fyrst það sem þeir hafa ofgreitt. 4. brtt. er eiginlega samhljóða 2. till. Það er sama orðabreyting, en á aðeins við 4. gr. Kemur af sjálfu sér, að ef brtt. við 2. gr. verður samþ., þá hlýtur þessi breyt. einnig að koma á 4. gr. þar sem átt er við Tryggingasjóð fiskiskipa, en ekki Landssamband ísl. útvegsmanna. Herra forseti Aðeins örfá orð í viðbót. Það er kannske ekki ástæða til þess að fara að flytja verulega langt mál um þessar brtt. eða þetta mál út af fyrir sig fram yfir það, sem sagt hefur verið. Það er meingallað. Mætti vera betur öðruvísi. En ég tel jafnvel fremur ástæðu til þess að vita hreinlega þessi vinnubrögð í starfsemi Alþingis, að stórmál skuli vera hespuð af á örfáum mínútum og það liggja engar umsagnir fyrir. Það er ekki svarað spurningum þegar maður leitar eftir ákveðnum upplýsingum. Það fást engin svör. Þarna er verið að mismuna málum í gegn á afar ógeðfelldan hátt og ég vil segja óþinglegan hátt.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða hér um frv. þetta í löngu máli, en ég hlýt að vekja athygli á því að hér er staðið að afgreiðslu mjög stórs máls á nokkuð sérkennilegan hátt. Ég vil taka undir það sem kom fram hjá hv. minni hl. sjútvn. um óviðurkvæmilega afgreiðslu málsins hér. Mér sýnist vera lítil ástæða til þess að standa á þennan hátt að afgreiðslu máls eins og þessa, vegna þess að hér er ekki um neinn meiri háttar ágreining að ræða. Ég hafði lýst því yfir við 1. umr. um málið fyrir hönd míns flokks að við gætum fallist á meginsjónarmið það sem fram kæmi í frv., þ.e.a.s. að gera ráðstafanir til þess að tryggja nokkru betur en nú er í gildandi lögum innheimtu á vátryggingariðgjöldum fiskiskipa í kjölfar þeirra breytinga sem þegar er búið að gera á áður gildandi lögum um vátryggingasjóð. Þannig er sem sagt samstaða um meginsjónarmiðið. Hins vegar gerði ég aths. við nokkur atriði sem ég tel að hafi verið full ástæða til að vekja athygli á, en það virðist vera að ekkert tillit hafi verið tekið til þeirra ábendinga, sem ég setti þar fram, af hálfu meiri hl. í sjútvn., og það er ekki orðið við því að gefa upplýsingar um málið, sem þó er fyllilega eðlilegt að séu gefnar um jafnmikið mál og hér er á ferðinni. Það er þá í fyrsta lagi, sem ég vildi benda á, að hér er verið að gera ráðstafanir til þess að heimilt verði að innheimta með sérstökum hætti allt að 5% af heildarverðmæti afla fiskiskipa miðað við innanlandsverð og 4% af heildarsöluverðmæti afla erlendis, og það er gert ráð fyrir því í frv. að skv. þessari innheimtuheimild geti verið um að ræða innheimtu sem nemur 1000–1100 millj. kr. Þessi nýja aðferð er sem sagt tekin upp í staðinn fyrir þá breyt. sem gerð hefur verið á fyrra fyrirkomulagi um innheimtu þessara gjalda, og þá er rétt að átta sig á því hver sú breyting er. Skv. upplýsingum, sem hér liggja fyrir hv. þm., var áætlað að iðgjöld, sem innheimt yrðu með útflutningsgjaldi af sjávarafurðum skv. fyrra fyrirkomulagi, mundu nema á yfirstandandi ári 1182 millj. kr. hefði það fyrirkomulag haldið áfram óbreytt. Grein var gerð fyrir því að eftir þá breytingu, sem búið er að gera á þeim reglum, mundi Tryggingasjóður fiskiskipa halda eftir 613 millj. kr. samkvæmt áætlun Þjóðhagsstofnunar, eða m.ö.o. að iðgjaldainnheimta samkv. þessari aðferð rýrnar um 569 millj. kr. á ári, en í staðinn er hins vegar nú lagt til að taka upp innheimtu sem áætlað er að skili 1000–1100 millj. kr. Hér er því verið að gera ráð fyrir miklu meiri gjaldtöku á þennan hátt en var áður í lögum, að vísu í öðru formi og að mínum dómi réttlátara formi. En því er að sjálfsögðu haldið fram, að það muni ekki af veita, þó að þessi háttur verði hafður á, að innheimta svona miklum mun meira á þennan sjálfvirka hátt en áður var gert ef innheimta eigi sem nemur öllum iðgjaldagreiðslum flotans. Þá er nú í fyrsta lagi við það að athuga, að það er engin ástæða að mínum dómi til þess að innheimta á þennan hátt alveg alla upphæðina, ekki frekar nú en áður var. Við því er ekkert að segja þó að vátryggingafélögin, sem tryggja flotann, þurfi að innheimta nokkuð, sem upp á vantar, hjá hinum ýmsu aðilum. Nú gefur það líka auga leið, að ef á, eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, að innheimta sem nemur nálega allri iðgjaldaupphæðinni fyrir allan flotann á þennan sjálfvirka hátt, ýmist með útflutningsgjöldum eða sérstöku gjaldi af lönduðum fiski, þá þýðir það að hér verður um að ræða sjálfvirka innheimtu umfram það sem ýmsir aðilar eiga að greiða af því að menn greiða ekki allir jafnt. Sumir þurfa að greiða hlutfallslega miklu meira en aðrir miðað við sinn afla. Aðrir komast af með að borga lægri iðgjöld og fiska þá jafnvel líka meira. Ef á að setja upp kerfi sem gerir ráð fyrir innheimtu á öllum iðgjöldum, þá verður farið inn á þá braut að innheimta meira en þörf er hjá sumum aðilum, en auðvitað mundi það ekki duga til fullrar innheimtu hjá þeim sem verst stendur á hjá. Þetta er að mínum dómi alveg óeðlilegt. Það á ekki að ganga inn á þessa braut. En þegar menn gera ráð fyrir því að fara inn á þessa óeðlilegu braut, þá væri þó auðvitað lágmarkið bað að þannig yrði búið um hnútana að þeir, sem hafa t.d. á miðju ári eða síðari hluta árs sannanlega greitt allt það sem þeim ber að greiða samkv. þessum reglum, þá hafi þeir tvímælalausan rétt til þess að innheimta hjá þeim falli niður eða þeim verði skilað því fjármagni sem þeir hafa ofgreitt. En þá er þetta frv. þannig úr garði gert, svo háðulega, vil ég segja, að það gerir ekki einu sinni ráð fyrir þessu á eðlilegan hátt. Í 3. gr. frv. segir um þetta atriði, með leyfi forseta: „Þó er heimilt að endurgreiða skipseiganda innistæðu skipsins fyrr séu vátryggingariðgjöld skipsins að fullu greidd.“ - Séu vátryggingariðgjöldin að fullu greidd, þá er heimilt að endurgreiða. Auðvitað ætti þetta að orðast þannig að það sé ekki heimilt að innheimta séu iðgjöldin að fullu greidd og það beri tvímælalaust að endurgreiða, það sé skylda að endurgreiða ef menn hafa greitt að fullu. En þarna er komið, eins og stundum er bent á, þetta „egta“ hjá kerfinu. Kerfið er ekki að virða rétt hinna einstöku aðila. Það segir bara: Við skulum hafa allan réttinn okkar megin. Við höfum að vísu heimild til þess, en við erum ekki skyldugir. Við gerum það bara ef okkur sýnist. - Og þegar svo haganlega er frá öllu gengið að sá aðili sem á að sjá um að endurgreiða í þessu tilfelli, hefur beinan hag af því, hann hefur tekjur af því að endurgreiða sem minnst, af því að það, sem honum er greitt, er lagt inn á sérstakan reikning og hann fær vexti af því og það eru einmitt þessar vaxtatekjur sem eiga að vera hans aðaltekjur fyrir hans snúninga í málinu, þá gefur auðvitað auga leið að hann mun ekki endurgreiða miklu meira en hann þarf tvímælalaust að gera. Þetta er vægast sagt óeðlilegt, og ég lýsi undrun minni á því að meiri hl. sjútvn. skuli skila frá sér frv. í þessum búningi. Þetta getur ekki verið af neinn öðru en því að meiri hl. hefur flumbrað afgreiðslu málsins, eins og hér hefur komið fram. Hann hefur lítið kynnt sér málið og honum er í rauninni alveg sama um hvað þarna stendur, það þurfi bara að drífa frv. í gegn. Afstaða mín er sú, að ég sé enga ástæðu til þess að gera þessa sjálfvirku gjaldtöku á tryggingariðgjöldum víðtækari en áður var. Það er nægilegt að tryggja þennan sjálfvirka hátt á innheimtu sem nemur svipaðri fjárhæð og áður var. Ég vorkenni ekki þeim, sem vátryggja skipin, að sjá um að innheimta afganginn hjá þeim sem afgangur myndast hjá. Þeir hafa fengið nægilega tryggingu með því að hafa innheimtu á svipaðan hátt og áður var, og síðan á vitanlega að setja inn í lögin skýr ákvæði um að það sé beinlínis skylda að endurgreiða hafi verið oftekið og það sé ekki hægt að halda þessu fé fyrir mönnum að þarflausu. Þá er hitt atriðið sem ég vék hér að við 1. umr. málsins, en það er að það fé, sem er innheimt á þennan hátt af útgerðaraðilum, ætti fremur að leggjast inn á reikning hjá Tryggingasjóði fiskiskipa heldur en að fara að blanda Landssambandi ísl. útvegsmanna inn í málið og koma þarna upp tveimur aðilum um sama atriðið. Mér er vel kunnugt um það að 9msir aðilar tryggingarfélaganna hafa gert till. um að þetta skuli allt renna beint til Tryggingasjóðs fiskiskipa, en fara ekki inn á sérstakan reikning hjá L.Í.Ú. Og það hafa ekki komið fram neinar frambærilegar skýringar á því, vegna hvers er verið að draga Landssamband ísl. útvegsmanna inn í þetta og láta þetta fé á sérstakan reikning hjá L.Í.Ú. Ég hef bent á það, að það er mikil hætta á því að það verði verra að koma við endurgreiðslu, þegar menn telja sig hafa greitt það sem þeim ber að greiða, þegar þarf að eiga við tvo aðila sem hafa fengið innheimtuaðstöðu með þessum hætti, hvor með sínum hætti. Það verður miklu verra að fá þessa aðila til þess að viðurkenna að útgerðareigandi sé búinn að greiða það sem honum ber þegar hann þarf fyrst að ræða við forstöðumann Tryggingasjóðs fiskiskipa og síðan við fulltrúa hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna og fá þá báða til þess að fallast á það að viðkomandi aðili sé raunverulega búinn að greiða allt sem honum ber heldur en ef þetta hefði verið allt hjá einum og sama aðila. Ég vil segja að ég er algjörlega sammála því áliti, sem fram kemur hjá minni hl., og þeim till., sem þar eru gerðar. Ég tel að 1. brtt. á þskj. 415, sem gerir ráð fyrir því að í staðinn fyrir 5% innheimtugjald komi 3% og í staðinn fyrir 4% komi 31/2%, - ég tel að sú innheimta, sem þarna er gert ráð fyrir, mundi tryggja a.m.k. jafnmikla sjálfvirka innheimtu vátryggingariðgjalda og fyrri lög hefðu tryggt - a.m.k. jafnmikið. Hér er um að ræða að hér er verið að ganga miklum mun lengra. Ég vil einnig benda á það, að það er vissulega hættulegt að fara inn á þá braut í þessum efnum að ætla að gera svona innheimtu alla algjörlega skyldubundna með sameiginlegri prósentu yfir alla línuna. Hvað segja menn næst um það þegar olíufélögin í landinu koma og þau fara fram á að það verði sjálfkrafa tekin til greiðslu á olíuúttekt skipanna ákveðinn hundraðshluti af innlögðum afla og gert ráð fyrir því að sú innheimtuprósenta verði svo stór að hún dugi að jafnaði yfir allan flotann? Hvers vegna ekki að verða við því? Hví ekki að taka svo næsta útgjaldalið þar á eftir og hvern af öðrum þar til þetta er orðið algjörlega ríkisrekið í sambandi við allar greiðslur? Það var, eins og ég segi, engin ástæða til að tryggja hér meiri sjálfvirka innheimtu á iðgjöldunum en áður var í gildi. Ég hafði lýst mig fylgjandi því að það yrði gert, að tryggja þarna álíka mikla greiðslu og þá var, en umfram það sé ég enga ástæðu til þess. En ég veit að hæstv. sjútvrh. leggur mikla áherslu á að málið nái fram að ganga sem fyrst, af því að það er komið fram yfir þann tíma sem gert var ráð fyrir að þessi lög kæmu til framkvæmda, og það vakir ekki fyrir mér á neinn hátt að tefja afgreiðslu málsins. Það er engin ástæða til þess. Það hefur mér ekki dottið í hug. En hitt segi ég, að þessi afgreiðsla er mjög óviðurkvæmileg og óeðlileg á allan hátt. Hér vantar upplýsingar um jafnstórt mál eins og þetta er, upplýsingar sem hér hefðu átt að fylgja með. Það hefði t.d. átt, eins og ég hef bent á áður, að liggja hér fyrir sæmileg grg. um rekstur Tryggingasjóðs fiskiskipa á s.l. ári, hvað iðgjöldin til hans voru mikil og hvað heildariðgjöldin af öllum flotanum voru mikil, eftir því sem menn vita best um nýliðið ár. Þetta hefði allt saman átt að koma fram, og ég veit að það eru til upplýsingar um þetta. Síðan hefði átt að koma fram á skilmerkilegan hátt, hvað menn áætli að iðgjöldin muni verða mikil á yfirstandandi ári, og gera grein fyrir þeirri hækkun sem hefði orðið á því frá árinu á undan, hvernig stendur á því. Þannig hefði þá komið skýrt fram að hér er verið að gera ráð fyrir meiri sjálfvirkri innheimtu á þessum gjöldum en hingað til hefur verið gert, eins og ég hef verið að benda á. Það eru auðvitað ýmis önnur atriði sem hefðu átt að koma fram upplýsingar um. Þegar um svona mikla gjaldtöku er að ræða, þá auðvitað koma upp vandamál alveg augljóslega. Við vitum að það er þannig haldið á þessum málum að útgerðareigandi verður í mjög mörgum tilfellum af ýmsum ástæðum að greiða fyrst sjálfur viðgerð á tjónum. Þetta á sér t.d. stað þegar skip fer í tjónviðgerð erlendis og viðgerðin er þar greidd að fullu og öllu með aflaverðmæti skipsins. Og mörg fleiri tilfelli koma þannig til að útgerðaraðili greiði hreinlega tjónabæturnar fyrst sjálfur og á síðan sinn uppgjörsrétt á þann aðila sem sér um greiðslurnar að öðru leyti. En þegar búið er á þennan sjálfvirka hátt, að innheimta svona hátt gjald, þá hlýtur að koma í mörgum tilfellum til verulegrar endurgreiðslu og ber vitanlega að tryggja það að sú endurgreiðsla geti farið fram með eðlilegum hætti. Ég hef lýst afstöðu minni til málsins. Ég er fylgjandi brtt. á þskj. 415 og hef gert grein fyrir afstöðu minni til málsins almennt.



Herra forseti. Ég ætla að fara örfáum orðum um Tryggingasjóðinn og þetta frv. Tryggingasjóður hafði um miðjan febrúar greitt tryggingafélögunum 1180 millj. kr. upp í iðgjöld ársins 1975, en heildargreiðslur þess árs voru áætlaðar að vera 1500 millj. úr Tryggingasjóði, þannig að eftir er að greiða 320 millj. frá árinu á undan. Eins og hv. þm. er kunnugt, þá heldur starfsemi Tryggingasjóðs áfram óbreytt eða lítt breytt frá árinu á undan til 15. febr. á þessu ári, og framkvæmdastjóri Tryggingasjóðs áætlar að þessar skuldbindingar verði um 210 millj. kr. Tryggingasjóður skuldar um 180 millj. kr. yfirdráttarskuld við Seðlabankann, og bráðabirgðayfirlit frá ríkisbókhaldinu bendir til að tekjur af útflutningsgjaldi á árinu 1975 hafi orðið minni en áður var talið og sjóðurinn hafi 16. febr. s.l. verið í skuld við ríkissjóð er nemur 80 millj. kr. Á móti þessum skuldum átti sjóðurinn hlut í útflutningsgjaldi af birgðum sjávarafurða og í ógreiddum útflutningsgjaldaávísunum og þá upphæð má áætla um 200 millj. kr. Þó getur þarna verið um þó nokkurn mismun að ræða. Þegar tekið er tillit til alls þessa mun láta nærri, að þegar sjóðurinn hefur innt af hendi skuldbindingar sínar í tryggingum til og með 15. febr., þá vanti í sjóðinn um 600 millj. kr. til þess að eiga fyrir skuldbindingum. Þetta kemur engum á óvart því að vátryggingarsjóðurinn tók til starfa 1. ágúst 1961, en þá er hann látinn taka við skuldbindingum frá 1. jan. það ár, þannig að hann hyrjar með löngum hala. Þessi hali hefur verið öll árin sem sjóðurinn hefur starfað. Ef við lítum á þetta frv., þá gerir það viðskiptabanka skylt að halda eftir ákveðnum hundraðshluta til greiðslu upp á vátryggingariðgjöld viðkomandi báts. Það er ekki verið að stofna neinn sjóð, heldur aðeins verið að leggja viðskiptabönkum þessar kvaðir á herðar. Viðskiptabankar vildu ekki taka þetta að sér nema eftir beinu lagafyrirmæli. Það er ákveðin ósk útvegsins sjálfs, Landssambands ísl. útvegsmanna og Félags ísl. botnvörpuskipaeigenda. Öll stóru skipin og meginþorri bátaflotans, nema minnstu bátarnir, eru innan þessara samtaka. Þessi samtök sjá fram á að það myndast miklir erfiðleikar í sambandi við rekstur vátryggingafélaganna ef ekki verður tryggt að útvegsmenn almennt greiði upp í sín iðgjöld með einhverjum slíkum hætti eins og þetta frv. gerir ráð fyrir. Ég fyrir mitt leyti taldi eðlilegt að verða við ósk útgerðarmanna í þessum efnum. Hins vegar er það rétt hjá hv. síðasta ræðumanni og sömuleiðis hv. 5. þm. Suðurl., að það geta verið um það skiptar skoðanir hvort Landssamband ísl. útvegsmanna eigi að annast þessar greiðslur til viðkomandi tryggingafélaga eða Tryggingasjóður fiskiskipa eða einhver annar aðili. Þetta er auðvitað sjónarmið sem hver og einn getur haft. En ég held að það sé langt frá að vera rétt, sem hv. síðasti ræðumaður gerði að umræðuefni, að hér væri verið að innheimta óhæfilega mikið af iðgjöldunum. Samkv. þeirri áætlun, sem fyrir liggur, mun um 30% af heildariðgjaldaupphæð í tryggingum skipanna árið 1976 fara í gegnum Tryggingasjóðinn af útflutningsgjaldinu. 70% þarf því að innheimta með öðrum hætti. Þess vegna held ég að við þurfum ekki að deila um það, miðað við sífellt minnkandi verðgildi peninga, sífellt dýrari skip og þar af leiðindi hærri iðgjöld, þá verður það há upphæð sem tryggingafélögin eiga eftir að heimta hjá útgerðarmönnum sjálfum. Ég kvíði því sem mjög vel kunnugur maður skipatryggingum að það verði erfitt fyrir bátaábyrgðarfélögin í landinu að innheimta almennt af minni bátunum. Og það verður ekki neinn dans á rósum, rekstur þeirra með þessu nýja fyrirkomulagi. Hins vegar er það allt annað og lítur miklu betur út og verður í reynd hvað snertir vátryggingar hinna stærri skipa sem yfirleitt eru gerð út með eðlilegum hætti og má segja að afli nokkuð vel. Í 3. gr. segir að við árslok skuli endurgreiða skipseiganda innistæðu skipsins er kann að verða umfram greiðslu vátryggingaiðgjalda. En svo er bætt við: „Þó er heimilt að endurgreiða skipseiganda innistæðu skipsins fyrr séu vátryggingariðgjöld skipsins að fullu greidd.“ Hér hef ég hugsað mér að koma með í reglugerð ákvæði sem þrengi það að L.Í.Ú. eða sá aðili, sem innheimtir þetta fé, geti haldið því langan tíma. Hins vegar verðum við að játa það að stundum telja menn sig vera búna að greiða hluti, sem ekki er búið að greiða, það geta orðið um það deilur og þess vegna verðum við auðvitað að fara þar nokkuð varlega. Ég held að þetta frv. sé nauðsynlegt, og ég kannast ekki við það, sem hv. ræðumaður sagði, að útgerðarmenn yfirleitt leggi út fyrir tjónum sem skipin verða fyrir. Ég var framkvæmdastjóri bátaábyrgðarfélags í 14 ár og við öll stór tjón og meira að segja lítil tjón líka var það í 99 tilfellum af 100 sem vátryggingafélagið greiddi upp í. Við öll stórtjón, hvar sem viðgerð hefur verið framkvæmd, greiða vátryggingafélögin upp í tjónin, því að ef um er stórtjón að ræða, þá er hverjum einasta útgerðarmanni ofviða að verða að greiða út margar millj. kr., svo að tryggingafélögin almennt hafa farið inn á þessa braut. Ef við þrengjum starfsgrundvöll tryggingafélaganna, þá auðvitað myndast sú hætta að þau lendi í vanskilum gagnvart útgerðarmönnum, gagnvart þeim sem verða fyrir tjónum, og þeir komast ekki áfram með viðgerð tjóna, því að smiðjur, slippar og aðrar slíkar stofnanir þurfa á sínu að halda. Þess vegna verðum við að reyna að tryggja nokkurn veginn eðlilegan gang á innheimtu iðgjalda. En þrátt fyrir ákvæði þessa frv. er ég sannfærður um að minni bátarnir, ég tala nú ekki um nýlegir bátar, litlir bátar, 2030–40 tonna, afla engan veginn fyrir hlutfallslegum mánaðargreiðslum iðgjalda. Það veit ég að hv. síðasti ræðumaður þekkir vel og er mér sammála um, eins og verðlag er. Ég tel að við eigum að breyta fyrirkomulagi á greiðslum úr Tryggingasjóði við þessa breytingu á þann hátt að sjóðurinn greiði ca. 35% af iðgjaldi, sem yrði þá staðaliðgjald skips, á tímabilinu 16. febr. til áramóta, en það mundu verða 30.625% af ársiðgjaldi, þó aldrei meira en 5% af aflaverðmæti þess á tímabilinu. Ég held að þetta sé skynsamleg leið að fara og hrein. Í sambandi við tímabil á þessu ári til 16. febr., þá tel ég eðlilegt að miða það við að það fari ekki yfir 15% af aflaverðmæti, það sem greitt er, og taka ekkert tillit þá til úthaldstíma, því að þeir, sem hafa ekki úthald, hafa auðvitað ekkert aflaverðmæti, svo að það verður einfaldari leið. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri. En ég vil aðeins benda á það, að ég legg áherslu á að þetta frv. fari í gegn vegna þess að það er þegar farið að greiða fisk eftir að verkfalli lauk, og eftir því sem hann er greiddur, þá er auðvitað ekki hægt að ná því aftur og það mundu bankarnir aldrei fallast á, svo að það tapast dýrmætur tími. En þetta mikla djúp, sem er núna í greiðslunum, er fyrir hendi. Það er enn óbrúað. Ég reikna með að það verði nokkur afgangur af Olíusjóðnum. Þegar hann verður endanlega gerður upp, þá tel ég það persónulega, ég hef ekki lagt það enn fyrir ríkisstj., en ég tel eðlilegt að þá verði leitað heimildar Alþ. að eftirstöðvar Olíusjóðs fari til þess að greiða hluta - að vísu bara lítinn hluta - af þessum tryggingahala. Ég vil benda líka á það að þetta frv. er hér í seinni deild. Það var afgreitt shlj. í Ed. Þar var ekki neinn meiri hl. n. sem kastaði til þess höndunum, eins og mér skilst að hafi gerst hér í Nd. af ræðum manna í dag. Þar voru allir nm. sammála og Alþb. í Ed. var alveg sammála um þetta frv. eins og það er núna. En aftur talaði hv. síðasti ræðumaður fyrir Alþb. og sagði að flokkur sinn hefði aths. fram að færa. Ég hélt að þetta væri sami flokkurinn bæði í Ed. og Nd.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var lagt hér fram þá sýndist mér í fljótu bragði að verið væri að gera tiltölulega einfalt mál mjög flókið, þar sem gert er ráð fyrir, að Landssamband ísl. útvegsmanna þurfi að setja upp allstórt skrifstofubákn hjá sér til þess að vinna það verk sem því er ætlað með frv. Ég skal taka fram að ég er samþykkur efni frv. að því leyti, að það er ekki óeðlilegt að tryggt sé að vátryggingariðgjöld skipa séu greidd þannig að vátryggingafélög lendi ekki í neinum vandræðum eða vanskilum við þá sem þau tryggja fyrir. En eftir að ég hafði rætt við forstöðumenn Landssambands ísl. útvegsmanna, þá fékk ég á því skýringu hvers vegna frv. gerði ráð fyrir milligöngu þess í sambandi við innheimtu tryggingariðgjalda. Þeir bentu á að þetta væri eitt af samkomulagsatriðum sem gert hefði verið í nýgerðum samningi milli útvegsmanna og sjómanna, og einnig annað, sem ég tel miklu meira virði og var ástæðan fyrir því að ég skrifaði athugasemdalaust undir nál. um frv., þær upplýsingar, sem komu fram hjá Landssambandinu, að með þessu móti, ef þeir væru milliaðili, skapaðist þeim aðstaða til þess að vinna, að því að fá hagstæðari tryggingar fyrir fiskiskipaflota landsmanna heldur en nú er. Það var ástæðan fyrir því að ég gerði ekki aths. við frv., að ég taldi þetta það mikið grundvallaratriði ef Landssambandi ísl. útvegsmanna tekst með því að gerast milliaðili í sambandi við innheimtu tryggingariðgjaldanna að fá sterkari aðstöðu til þess að fá lækkuð tryggingariðgjöldin á íslenskum fiskiskipum. Það hefur verið bent á það réttilega hér, eins og reyndar kemur fram í grg. frv., að tryggingariðgjöld hér eru orðin alveg geysilega há. Maður hlýtur að hrökkva nokkuð við þegar maður sér að heildartryggingariðgjöld af fiskiskipaflotanum eru áætluð 1700–1800 millj. kr. Nú hefur það gerst í vaxandi mæli að tryggingarnar hafa verið gerðar óhagstæðari en þær voru í upphafi, þegar Tryggingasjóður tók að sér greiðslu tryggingariðgjalda af útflutningsgjöldum. Árið 1975 greiddi Tryggingasjóðurinn 70.5% af tryggingariðgjaldinu, og var þá miðað við að sjálfsábyrgð hvers tryggjanda væri 1000 kr. miðað við smálest, a.m.k. af bátum upp að 100 tonnum, en þó ekki yfir 85 þús. þátttaka í hverju tjóni. Nú aftur gerist það við þá breytingu, sem gerð hefur verið, eins og kom fram hjá hæstv. sjútvrh., að hluttaka Tryggingasjóðs í iðgjöldunum mun fara niður í 30% og a.m.k. hefur verið um það rætt, að þátttaka tryggjenda í hverju tjóni nemi allt að 5000 kr. á hverja smálest. Frá þessu mun ekki hafa verið gengið enn, en þessar tölur hafa heyrst nefndar, þó þannig að á smærri bátum yrði þetta miðað við hámark 85 tonn eða 425 þús. kr. þátttaka í hverju tjóni. Maður gæti ímyndað sér, þegar þetta skeður, að þátttaka tryggjenda er aukin allverulega, að þá væri hægt að fá iðgjöldin af tryggingunum allverulega lækkuð. Ég tel það vera eitt af stærri málum útgerðarinnar að það verði unnið mjög ákveðið að því að koma á hagstæðari tryggingum fyrir fiskiskipastólinn heldur en nú er. Það má vel vera að á því séu einhverjir erfiðleikar. En ég held þó að ef málin fara í þennan farveg, eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, að samtök útgerðarmanna sjálfra verði þarna milliaðili og gæti tryggt það að tryggingariðgjöldin verði greidd reglulega, þá eigi að vera hægt að fá tryggingarnar verulega lækkaðar. Það kemur fram í grg. frv., eins og kom fram hjá frsm. minni hl., að allt að 9% af heildarafla fiskiskipa fer orðið til greiðslu aðgjalda eða áætlað tæpir tveir milljarðar á ári. Þegar við það bætist að í skýrslum, sem þm. voru afhentar á s.l. ári frá Þjóðhagsstofnun, sýnir það sig að vextir sjávarútvegs og fiskiðnaðar nema um 4 milljörðum á ári, þá erum við komnir á þessum tveimur útgjaldaliðum fiskiðnaðar og sjávarútvegs í 6 milljarða af þeim 10 milljörðum, sem útgerðin heldur af 20 milljarða tekjum. Ég held að þessi mál hljóti að verða að endurskoða, því að mér er ómögulegt að sjá hvernig útgerð á raunverulega að geta staðið undir rekstrinum miðað við meðalafla ef ekki verður þarna einhver breyting á til hagræðis fyrir útgerðina. Eins og ég tók fram áðan, þá er ástæðan fyrir því að ég skrifaði undir nál. athugasemdalaust þessi, að ég tal að Landssambandinu skapist þar aðstaða til að útvega hagstæðari tryggingar fyrir útgerðarmenn heldur en nú er. Ég var nú víst sá nm. í sjútvn. sem frsm. minni hl. var að tala um að hefði skrifað undir nál. án þess að vera viðstaddur á fundi. Þetta er alveg rétt. Ég var búinn að lýsu því yfir við formann n. á fyrri fundinum að hann mætti setja nafn mitt undir nál., ég væri því samþykkur, ætlaði síðan að mæta á síðari fundinum, en tafðist suður í Hafnarfirði, þannig að það fór ekkert á milli mála hjá formanni n. hver mín afstaða var. Enda held ég að sé langt frá því að vera einsdæmi að þm. skrifi undir nál. þótt þeir hafi ekki náð til að mæta á fundi þegar málið var afgreitt, ef þeir eru því samþykkir. Það, sem ég vildi fá hér fram, var yfirlýsing frá ráðh. í sambandi við aths. sem ég gerði á nefndarfundinum sem ég mætti á og formaður n., sem átti að vera frsm., lofaði að sjá um að hér kæmi fram. Hún kom að vísu að nokkru leyti fram í ræðu hæstv, ráðh., en ég vil fá hana alveg skýra, en það er varðandi 3. gr., þar sem stendur: „Þó er heimilt að endurgreiða skipseiganda innistæðu skipsins fyrr séu vátryggingariðgjöld skipsins að fullu greidd.“ Ég tel að þarna verði að koma fram alveg skýlaus yfirlýsing frá hæstv. ráðh. við þessa umr. að þetta verði alveg skýrt afmarkað, að í þeim reglum sem hann samkv. 5. gr kemur til með að setja, verði alveg skýrt afmarkað, að í þeim reglum sem hann samkv. 5. gr kemur til með að setja, verði alveg skýrt ákveðið að séu iðngjöld að fullu greidd, þá verði innheimtu þeirra hætt eða þá a.m.k. endurgreiði Landssamband Ísl útvegsmanna þau iðgjöld sem kunna að hafa verið tekin fram yfir það sem viðkomandi aðili hefði annars átt að greiða.

ég tók þetta fram áðan.

Já, ég tók eftir því, en mér fannst það ekki koma nægilega skýrt. Ég tel að þessi yfirlýsing þurfi að koma fram, en ef hæstv. ráðh. telur sig hafa tekið þetta alveg skýrt fram og það komi í þeim reglum, sem settar verði í sambandi við þetta, þá er auðvitað þessari kröfu minni alveg fullnægt. En ég tel að þetta verði að liggja alveg skýrt fyrir, þannig að það þurfi ekki að vera neitt rex á milli aðila og tryggjendur þurfti ekki að standa í neinu rexi við Landssambandið um að það geti haldið eftir svo og svo miklum fjármunum frá þeim vaxtalaust kannske í nokkra mánuði. Það má vel vera að þetta sé ekki stórt atriði, en ég tel formið á því vera þess eðlis að þetta. verði að vera alveg skýrt þegar í upphafi, að fyrir útgerðarmönnum verði þarna ekki haldið neinum fjármunum umfram það sem þeim ber að greiða í tryggingar fyrir skip sín. Ég skal ekki tefja umr. um þetta mál frekar. Mér er alveg ljóst að þetta frv. þarf að ná fram að ganga sem allra fyrst og ég lýsi stuðningi mínum við það eins og ég hef gert með undirritun minni á nál., af því að ég hef þá trú að ef rétt er að staðið og rétt að unnið sé það til hagsbóta fyrir útgerðina í heild.



Virðulegur forseti. Ég skal ekki tefja þennan fund lengi, en þó finnst mér, vegna þess að ég fyrir hreina tilviljun lenti í því hlutverki, ef svo mætti segja, að vera frsm. fyrir þessu frv. í veikindaforföllum formanns sjútvn. Nd. og frsm. í þessu máli, þá finnst mér að ég geti ekki látið algerlega ómótmælt þeirri furðulegu ræðu sem hv. 5. þm. Suðurl. hélt áðan, því að vissulega var hún dálítið skrýtin. Hann vildi gera mikið úr því og reyndi að rökstyðja það, þó að það tækist að mínu viti mjög slælega, að þetta mál hefði verið hespað í gegnum þingið eða sjútvn. Nd. og hér hefði raunar verið framkvæmt eitthvert meiri háttar þinghneyksli með afgreiðslu frv. í n. Ég kemst ekki hjá því að svara þessu örfáum orðum, þó að ég vilji ekki efna til neinna deilna um jafnómerkilegan, að ég vil segja, málatilbúnað eins og var í ræðu hv. þm. Ég vil fullyrða að það eru fjölmörg dæmi, sem hann þekkir vel og allir hv. þm. sem eitthvað hafa setið hér á þingi, hliðstæð því að máli eins og þessu hafi verið hraðað í gegnum þingið. Ég vil þá fyrst víkja örlítið að því, að mér fannst á þessum tveim fundum í hv. sjútvn. Nd. að einhver pressa væri á hv. þm. um að reyna að draga afgreiðslu málsins. Það var mín persónulega tilfinning, þó að mér fyndist að hann vantaði sjálfan alla sannfæringu fyrir slíku. Ef við lítum á hvernig þetta mál er hingað komið, þá er fyrst á það að benda, sem rannar hefur komið fram í umr., að þetta mál er komið frá Ed. og þar var það afgreitt úr hv. sjútvn. Ed. með fullu samkomulagi allra nm. sem á fundi voru. Ég spurði einn nm. sérstaklega eftir því hvort nokkur ósk eða nokkur fsp. hefði komið fram á þeim fundi, sem málið var afgreitt á frá n., eða frá þeim nm. úr stjórnarandstöðunni, sem ekki mættu á fundinum, um svör við einhverjum þeim spurningum sem lúta að þessu frv. eða hvort það hefðu komið fram beiðnir um að einhverjir yrðu kallaðir fyrir til þess að svara vissum fsp., og það var upplýst af þessum nm. að engar slíkar óskir og engar slíkar fsp. hefðu komið fram í Ed. Ef við síðan lítum örlítið á meginefnisatriði þessa frv., þá eru þau þessi, eins og raunar hefur komið hér fram, að með þeirri breytingu, sem gerð hefur verið á sjóðakerfi sjávarútvegsins með þeirri lækkun sem ákveðin hefur verið á útflutningsgjaldi, hafa tekjur Tryggingasjóðs minnkað mjög frá því sem áður var. Hv. þm. Lúðvík Jósepsson, 2. þm. Austurl. taldi, að því er mér skildist, að miðað við núgildandi löggjöf um útflutningsgjald mundu tekjur Tryggingasjóðsins á þessu ári nema 613 millj. kr. Það vill segja að það vantar, eftir því sem talið er, 1000–1100 millj. kr. til þess að öll tryggingariðgjöld fiskveiðiflotans á þessu ári verði greidd. Og miðað við löggjöfina, eins og hún er í dag, er þá fjárhæð ekki í annan stað að sækja en til útgerðarinnar sjálfrar, skipaeigendanna. Nú vill svo til að heildarsamtök eigenda fiskiskipa fóru fram á að frv. þetta, sem við erum hér að ræða, væri flutt. Það eru útvegsmenn, sem eiga að borga þessa fjárhæð sem á vantar, sem hafa beðið um að flytja þetta frv. Þetta kemur fram í sjálfri grg. frv. Segjum sem svo, sem vel getur verið og kom fram í ræðu hv. 2. þm. Austurl., að þessar 1000-1100 millj. kr., sem talið er að vanti á heildargreiðslur vátryggingariðgjalda flotans á yfirstandandi ári, þegar tekið er tillit til þess sem fæst greitt úr Tryggingasjóðnum, að þetta geti verið of háar upphæðir. En hvað getur þá verst gerst samkv. frv. eins og það er núna og um það lágu fyrir fullar upplýsingar í sjútvn. Nd? Í 3. gr. frv. segir að það sé heimilt að endurgreiða skipseiganda innistæðu skipsins fyrr á árinu séu vátryggingariðgjöld skipsins að fullu greidd. Við rákum augun í þetta í hv. sjútvn. Nd., og formaður n. fór og talaði við hæstv. ráðh. og kom með þau skilaboð á fund í n. að ráðh. mundi lýsa yfir við umr. að í reglugerð mundi hann taka bein ákvæði um það ef skipseigandi væri að fullu búinn að greiða tryggingariðgjald einhvern tíma á árinu, þá yrði ekki haldið fyrir honum fé sem viðskiptabankarnir taka samkv. 1. gr. frv. Þetta lá fyrir, þannig að það hefur aldrei staðið til að halda fé ólöglega og óeðlilega lengi fyrir neinum skipseiganda þótt frv. yrði samþ. í þeim búningi sem það er nú. Þetta lá fyrir nm. í hv. sjútvn. Nd. Og ég trúi því vart að hv. 5. þm. Suðurl. beri brigður á að þetta hafi verið upplýst í n., þannig að ég verð að segja að mér finnst að moldin hafi rokið nokkuð mikið í logninu, þegar hv. 5. þm. Suðurl. var að fjargviðrast út af því með hve miklum hraða þessu máli væri hespað í gegn. Og ég spyr hv. þm., sem hlustuðu á ræðu hans hér: Urðu þeir varir við að hann bæri fram mjög margar fsp. um efnisatriði þessa máls? Ég minnist þess raunar ekki að hann hafi haft þar nema eina fsp. fram að færa, sem tiltölulega auðvelt var að fá upplýsingar um á milli þeirra tveggja funda sem haldnir voru um þetta frv. í n. Því var svarað, ég man það, á fyrri fundinum þannig að þessar upplýsingar væri að finna í grænu bókinni. Ég skal ekkert um það segja hvort svör við því er að finna í grænu bókinni, ég hef ekki kynnt mér það. En ég minnist þess vel að hv. þm. Guðlaugur Gíslason bauðst til þess að hringja til Jóhanns Friðfinnssonar, sem er umboðsmaður tryggingafélags í Vestmannaeyjum, til þess að fá þær upplýsingar sem hv. þm. spurði um. Þá finnst mér það líka afskaplega lítið atriði og varla til þess að flíka þegar hv. 2. þm. Austurl. segir hér áðan og vill gera talsvert úr að það valdi skipseiganda auknum erfiðleikum að þurfa að fara á milli tveggja aðila, Tryggingasjóðsins og Landssambands ísl. útvegsmanna, til þess að fá endurgreitt það sem eftir er haldið af viðskiptabönkunum eftir að hann er orðinn skuldlaus við tryggingafélögin. Ég held að þetta hljóti að vera afskaplega einfalt framkvæmdaratriði, að Landssambandinu sé tilkynnt um þegar einhver skipseigandi hefur greitt iðgjald sitt að fullu þannig að þeim, sem á endurkröfurétt, nægi að fara til Landssambandsins eins og fá þær endurgreiðslur þaðan sem hann á rétt á að fá. Mér þykir leitt að hafa þurft að gera, ja, ég vil segja hrein aukaatriði að nokkru umræðuefni. En mér fannst ég ekki komast hjá því vegna þess að þetta er í annað skiptið sem ég heyri hv. 5. þm. Suðurl. gera talsvert úr því að vinnubrögð í n., þar sem ég hef átt sæti, hafi verið eitthvað sérstök og hálfgert þinghneyksli. Ég fullyrði að í hvorugt skiptið, hvorki nú né í hið fyrra skipti þegar hann vék að því sama, var um nokkuð óeðlilegt að ræða sem sérstök ástæða væri til að lengja þingfund með að tala um.



Herra forseti. Aðeins örfá orð vegna ákaflegra sérstæðrar ræðu hv. þm. Jóns Skaftasonar. - Ég vil strax í upphafi lýsa því yfir að ég vil ekki verða til þess að tefja þetta mál á einn eða annan hátt fyrir hæstv. ráðh. Það er síður en svo tilgangurinn. Hins vegar finnst mér að okkur, sem settir erum í n. eins og hv. sjútvn. d., beri skylda til að vinna samviskusamlega að okkar verkum, okkur beri skylda til þess að kanna málin og okkur beri skylda til þess að teita upplýsinga um þau. Ef þessar upplýsingar liggja ekki fyrir eftir umr. í Ed., því skyldi maður þá ekki reyna að fá þær upplýsingar þegar málið er tekið fyrir í hv. Nd.? Það, sem ég sagði um meðferð þessa máls, var allt satt og ekkert af því var hrakið í ræðu hv. þm. Jóns Skaftasonar. Það kann að vera að hv. þm., sem er þekkt prúðmenni og ég viðurkenni það, hafi þótt orðavalið nokkuð á annan veg en hann hafði vonast til af mínum vörum af eðlilegum ástæðum, þ.e.a.s. að það hafi verið eitthvað harðara heldur en hafi farið vel í hans diplómatísku eyrum. En ég tel að það, sem ég sagði um þetta mál í fyrri ræðu minni, hafi allt saman verið rétt og það standi óhrakið enn. Meðferð málsins í hv. Ed. var ákaflega lík því sem stóð til að yrði í hv. Nd. Það var haldinn einn fundur um málið og undir nál. þar skrifa fjórir menn, þar af þrír úr stjórnarfl., en fulltrúi okkar úr Alþb. átti þess ekki kost að sitja þann fund. Ég athugaði hvort um einhverjar umsagnir hefði verið að ræða, hvort það hefði verið leitað umsagna og að hvaða leyti málið hefði verið kannað í meðferð n. í Ed. Um það segir ekkert einasta orð. Það virðist ekkert hafa verið kannað, heldur bara hóað saman fundi í nokkrar mínútur og málið afgr. og skrifað undir þetta þegjandi og hljóðalaust, enda fór það í gegn næstum því umræðulaust í deildinni. Að ég hafi verið að tala um að þetta væri eitthvert sérstakt þinghneyksli og annað í þeim dúr, það er ekki heldur alveg hárrétt hjá hv. þm. Mér finnst að þó að þm. óski eftir upplýsingum og vilji fá að vita um viss atriði í sambandi við stórmál, sem verið er að afgr., að það þýði ekki það að þeir séu að reyna að draga afgreiðslu málsins. Það stóð aldrei til af minni hálfu. Ég vildi bara. fá að vita um viss atriði og það fleiri en eitt atriði sem ég spurði um. En hvernig voru svörin á þessum nefndarfundum þegar við vorum að fjalla um þetta mál, þegar ég var að spyrja um ákveðin atriði í tengslum við málið? - Þú getur bara séð þetta í grænu bókinni. Ég skal tala við hæstv. ráðh., sagði formaðurinn. Ég skal hringja í Jóhann Friðfinnsson, sagði hv. þm. Guðlaugur. Hv. þm. Pétur Sigurðsson brá sér í símann til þess að ræða við hæstv. ráðh. eftir að ég hafði spurt um þetta atriði í 3. gr. Það hafði ekki hvarflað að honum að fara að velta vöngum yfir þessu ef hann hefði ekki fengið fsp. um það. Það var ein fsp. Þegar ég spurði um hvernig greiðslum hinna ýmsu bátastærða hefði verið háttað áður og hvernig það mundi verða með þessu, þá var mér bara vísað í að lesa þessa þrjá grænu kladda þarna. En ég vil spyrja bara hv. þm. Jón Skaftason: Er það með þessum hætti sem þm. eiga að fá upplýsingar um mál sem er verið að fjalla um, stærðarmál, að einn bjóðist til að hringja út í Vestmannaeyjar, annar vilji hafa spjall við ráðh. og þriðji vísi manni á að taka sér eina lexíu í grænu bókunum? Er það svona sem á að fara að þessu? Ég vil ekki gera úr þessu mikið mál, en ég sé enga ástæðu til þess að vera að reyna að standa hér upp og verja þetta með einhverju kattaklóri. Ég hefði haft hægt um mig í sporum hv. þm. Jóns Skaftasonar, en ekkert verið að flíka slíkum vinnubrögðum. Þetta auðvitað nær ekki nokkurri einustu átt. Ég neita því algjörlega og vísa því til föðurhúsanna að minn málatilbúnaður í sambandi við afgreiðslu þessa máls hafi verið eitthvað ómerkilegur. Ég hafði þetta frv. í höndunum. Ég var að vísu búinn að kynna mér nokkuð þessa grænu bók og hvað hafði verið borgað í þessa sjóði. Það sem ég vildi gera með því að fá þessar upplýsingar, það var að þær lægju fyrir öðrum hv. alþm. Ég þóttist vita eitthvað af þessu, en ég vildi að þingheimur hefði þó eitthvað í höndunum um það hvernig vissum hlutum í sambandi við þetta mái væri háttað, þannig að hv. þm. vissu hvað þeir væru að greiða atkv. um, en væru ekki hreinlega að afgr. þetta umhugsunarlaust, skoðunarlaust og þekkingarlaust.  Ég sé ekki ástæðu til þess að segja miklu meira um þetta að sinni. Þó get ég ekki stillt mig um aðeins að kasta fram þeirri spurningu í sambandi við 3. gr, hvernig stendur á því að ekki má setja í lög að það sé skylt að endurgreiða skipseiganda innistæðu o.s.frv. í staðinn fyrir að það sé aðeins heimilt, ef menn fara fram á það hver á eftir öðrum, hv. þm. Tómas Árnason, hv. þm. Guðlaugur Gíslason og ég meðal annarra, að þetta skuli greitt. Af hverju má þá ekki segja bara: Það skal greiða þetta fyrr ef menn eru búnir að borga að fullu - í staðinn fyrir að hafa heimild í lögunum - bara heimild? Ég skil það ekki að mönnum þyki betra að fá yfirlýsingu frá ráðh. heldur en að hafa það alveg skýlaust svart á hvítu í lögunum sjálfum. Þetta finnst mér óskiljanlegt.