Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Þetta frv. er ekki fyrirferðarmikið, hvorki sjálft nje greinargerðin, sem því fylgir, en hún er þó nokkuð ítarleg. Frv. fer fram á tvær breytingar; önnur breytingin snertir flutningabraut í Húnavatnssýslu, en hin breytingin er breyting á þjóðveginum þar. Ástæðan til þess, að farið er fram á fyrri breytinguna, er eiginlega sú, að hjer um bil samtímis, sem ákveðið var að hafa flutningabraut um Húnavatnssýslu á tilteknu svæði, þá var sýslufjelaginu skift í tvent, og eftir að ákvæðið var komið um, hvar flutningabrautin skyldi liggja, þá átti hún nær því alveg að liggja um austurhluta sýslunnar. Í þessu frv. er farið fram á, að nokkur kafli flutningabrautarinnar liggi vestar, en verði ekki eins langur. En viðvíkjandi breytingu á þjóðveginum, þá stendur sú breyting að nokkru leyti í sambandi við þetta. Þessi nýi vegur verður lítið eitt lengri en gamli vegurinn, og hann getur staðið í sambandi við flutningabrautirnar. En aðalkosturinn við þessa breytingu er sá, að á nýja veginum er um miklu minni bratta að ræða heldur en á þeim gamla. Um þetta mál, sjerstaklega færslu þjóðvegarins, hefir verið allmikið skrafað og ritað. Sýslunefnd Vestur-Húnavatnssýslu hefir haft málið til meðferðar, og hefir meiri hluti hennar fallist á þessa færslu vegarins, og landsverkfræðingurinn hefir ítarlega rannsakað það. Í stjórnarráðinu er hægt að fá rækilegar upplýsingar um málið. Það var að vísu svo, að ekki var ágreiningslaust um færslu þjóðvegarins hjá Húnvetningum, en það atriði getur væntanleg nefnd athugað. Jeg óska því, að frv. þetta nái fram að ganga, og að því, að lokinni þessari umr., verði vísað til samgöngumálanefndar.

Forsætisráðherra (J. M.) Það hafa oft komið fram óskir um það, að skipulagi yrði komið á um löggilding mælis og vogar. Sýndist ráðuneytinu tími til kominn að bæta þar um, ef hægt væri. Veit jeg dæmi til þess, að mönnum, sem búið hafa til ýmiskonar mál, hefir reynst það tilfinnanlega erfitt að fá þau löggilt. Virðist því full ástæða til að setja lög, sem greiði fyrir í þessu efni, og gengur frv. þetta að nokkru leyti í þá átt. Að vísu mun þetta hafa kostnað í för með sjer; geri jeg þó ráð fyrir, að hann verði ekki tilfinnanlegur. Auðvitað er löggilding mælis og vogar ekki aðalatriðið, heldur eftirlitið, því að án rækilegs eftirlits mundi lögreglustjórum reynast ókleift að sjá um, að haldin væru ákvæðin um notkun tækjanna. Það hefir líka komið í ljós við skoðun á mæli og vogum, að tækin hafa slitnað áður en menn varði og því lítill hluti þeirra verið rjettur. Slit þetta hefir oft verið svo mikið, að hegningarvert hefir verið að nota tækin. Frv. um löggildingu mælis og vogar mundi því alls ekki ná tilgangi sínum, ef ekki væri ákvæði um það, að eftirlit væri haft með tækjunum.

Jóhannes Jóhannesson Jeg vil leyfa mjer að gera það að till. minni, að máli þessu verði vísað til allsherjarnefndar, að umræðu lokinni.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg bið háttv.Ed. afsökunar á því, að jeg get ekki gert eins góða grein fyrir frv. þessu og skyldi. Jeg vonast til að fá tækifæri til að fara frekari orðum um það síðar. Jeg vil þó taka það fram strax, að hjer er um að ræða þýðingarmikið atriði af merkustu þjóðmálum vorum, þar sem er trygging vissrar stjettar. Till. og frv. um mál þetta hafa að vísu verið lögð fyrir Alþingi áður, og eru enda til nokkur ákvæði um tryggingu sjómanna. Má þar benda á, að á Alþingi 1915 var samþykt þingsályktunartillaga, þar sem skorað var á stjórnina að rannsaka möguleikann til slysatrygginga yfirleitt. Helst til lítið hefir þó orðið úr framkvæmdum í máli þessu. Er það reyndar vorkunnarmál þótt seint vinnist, því að málið er erfitt og umfangsmikið og ilt til rannsókna, og þar auki við litla sem enga innlenda reynslu að styðjast. Þess vegna hefir stjórnin látið sjer nægja að taka fyrir þessa einu stjett, að svo stöddu. Markmiðið er þó að koma á lagaákvæðum um slysatryggingar í sem ríkustum mæli. Og er það líka í fullu samræmi við áhuga alþjóðar fyrir tryggingum, sem fer sívaxandi. Þetta frv. fer nokkru lengra en fyrri ákvæði, einkum í því, að hjer eru ætluð hærri iðgjöld fyrir slys, sem valda dauða, og talsvert fje áætlað fyrir slys, sem gera menn ófæra til vinnu. Frv. þetta er að miklu leyti bygt á fornum grundvelli og er ekki margbrotið. Mun því síður bætt við, að erfitt þyki að framfylgja því eða fella sig við það. Stjórnin væntir þess, að háttv.Alþ. taki mál þetta til góðrar og ítarlegrar meðferðar, þar sem það liggur í augum uppi, hve þýðingarmikið það er. Vil jeg svo leyfa mjer að gera það að till. minni, að málinu verði vísað til 2. umr., og sömuleiðis, að því verði vísað til sjávarútvegsnefndar, þar eð það snertir einkum sjómennina.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Eins og háttv. þingmenn eflaust hafa athugað þá er þetta frv. lagt fyrir samkvæmt stjórnarskipunarlögunum, því að hjer er um bráðabirgðalög að ræða, sem lengi hafa verið á döfinni, aðallega hjá bæjarstjórn þessa bæjar. Lögin eru staðfest 14. maí síðastl. og komu þá um leið til framkvæmdar. Jeg held, að ekki sje ástæða til að fara langt út í ástæðuna til þess, að þetta frv. kom fram og var samþykt. Það var hin vaxandi húsnæðisekla hjer í bænum, er var orsök þess. Samkvæmt lögunum var strax skipuð húsaleigunefnd, og mjer er kunnugt um, að hún hefir mikið að gera, og einnig um það, að þótt ýmsir í fyrstu litu ekki hýru auga til laganna, þá hafa menn alveg sætt sig við þau. Jeg óska, að frv. þetta gangi til 2. umr.

Jóhannes Jóhannesson Jeg legg til, að málinu sje, að lokinni þessari umræðu, vísað til allsherjarnefndar.

Forsætisráðherra (J. M.) Frv. þetta er ef til vill ekki mjög mikilsvert. Hefir það þó ýms atriði að geyma, sem skift geta talsverðu máli. Ráðuneytið hefir sjeð, að ákvæðin um framkvæmd eignarnáms eru ónákvæm hjá háttv. Alþingi. Hefir það, meira að segja, gengið svo langt, að sama þing hefir gefið út tvenn lög um eignarnám, sem hafa haft inni að halda ólíkar ákvarðanir. Nú getur ekki hjá því farið, eftir því sem framfarir vaxa, að oft verði viðhaft eignarnám, og mundi þá vera einkar hentugt að hafa til lög um það, hvernig framkvæma skuli. Aftur á móti geta einstök lög ekki haft annað til meðferðar en hvað taka skuli eignarnámi. Hvort ákvæði þau, sem í frv. standa, sjeu hentug eða ekki, vil jeg ekki fullyrða; en aðalatriðið er það að fá almenn lög, er skipi fyrir um framkvæmdir eignarsnámsins.

Jóhannes Jóhannesson; Jeg vil leyfa mjer að koma með þá tillögu, að máli þessu verði vísað til allsherjarnefndar, að umræðunni lokinni.