Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Eins og hv. d. er kunnugt, er langt síðan frv. þessu var vísað til allshn., og hefur flm., hv. þm. Barð., rekið á eftir afgreiðslu þess, en ástæðan til dráttarins er sú, að n. taldi óhjákvæmilegt að bera málið undir félagasamtök þau, sem hér eiga mestan hlut að máli, Vinnuveitendafél. og Alþýðusambandið. Það var dráttur á svörum, einkum frá Alþýðusambandinu, en síðan var málið tekið fyrir í n. og afgreitt þaðan með rökst. dagskrá. Umsagnirnar gengu í þá átt, að aðilarnir voru andvígir frv. eins og það liggur fyrir. Vinnuveitendafél. gerði margar aths. við það, en Alþýðusambandið takmarkaði sig við, að af því í frv. er skertur verkfallsréttur, er það á móti því. N. taldi hæpið að setja þessa löggjöf, án þess að tilraun væri gerð til að sameina þessa aðila um hana, og að um svo merkilegt mál væri að ræða, að ástæða væri til að beina því til ríkisstj. að láta utan þ. fara fram athugun á því. Ég mundi telja æskilegt, að n., sem sér t.d. um vinnuvernd, fengi málið til athugunar. Við í n. vorum sammála um, að um merkilega hugmynd væri að ræða, en hún þyrfti nánari útfærslu. Ég mæli með, að rökst. dagskráin verði samþ.



Herra forseti. - Mál þetta hefur verið á döfinni síðan í þingbyrjun. Ég hef verið að reyna að rannsaka ástæðurnar til þess, að málið var ekki afgreitt fyrr. N, hefur átölulaust leyft Alþýðusambandinu að salta málið í 4–5 vikur. Sú aðferð n. er ófær, að leyfa aðila utan þ. að halda málinu hjá sér óafgreiddu af eintómri andúð. Þeirri stefnu verður að breyta hér á Alþ. Ég og hv. 3. landsk. þm. ræddum þetta við 1. umr. Hann viðurkenndi, að um athugunarvert mál væri að ræða, en taldi það þurfa mikinn undirbúning og ýmissa breyt. við. Allshn. komst að sömu niðurstöðu, en hennar starf náði ekki lengra en til þess að vísa málinu frá sér án þess að reyna að laga þá agnúa, sem hún fann á frv. Þegar það er athugað, að bréf Alþýðusambandsins er dags. 4. marz og er svar við bréfi n. 28. janúar, sést, að allmikinn tíma hefur stofnunin þurft til að gera ekkert í málinu. Það segist að sjálfsögðu vera á móti frv., af því að það skerði allverulega verkfallsréttinn. Ég vil spyrja þá þm., sem telja sig fulltrúa verkamanna, hvort það er þeirra skoðun, að það verði til lengdar hægt að halda því fram, að verkfallsrétturinn sé eini rétturinn. Þjóðin beygir sig ekki lengi undir það, að verkfallsréttur og verkbannsréttur gildi fram fyrir réttlæti og rétt verkamanna. Allir viðurkenna, hvað það getur verið háskalegt, að ekki sé hægt að fyrirbyggja verkföll, og þess vegna átti Alþýðusambandið að benda á galla frv. og reyna að bæta úr þeim. Hvorki verkfallsréttur, sem byggður er á mergð hinna fátæku, né verkbannsréttur, sem byggður er á fjármagni hinna ríku, má gilda. Þetta frv. er spor í áttina til að breyta því. Ég felli mig að sumu leyti vel við afgreiðslu málsins, úr því sem komið er, þar sem ríkisstj. er falið að láta rannsaka málið og undirbúa nánar. Þess er ekki að vænta, að svona viðkvæmt mál nái samþykki á fyrsta þingi, þó að vænta hefði mátt, að þeir, sem áttu um það að fjalla, hefðu sýnt því meiri skilning. Ég vona, að ríkisstj. setji sérstaka n. til að undirbúa það, svo að það geti komið fyrir næsta þing. Ég hef kynnt mér rökfærslu Vinnuveitendafél., sem kemur fram í aths. við hverja gr. frv., en það merkilega er, að Vinnuveitendafélagið virðist vera hlynnt málinu í heild, en vilja láta lagfæra frv. Það gefur mér vonir um, að vinnuveitendafélagið, sem lagðir eru á þyngstir baggarnir með þessu frv., muni vilja stuðla að framgangi þess. Menn úr verkalýðsstétt hafa látið í ljós, að það væri hin mesta blessun, ef slíkt frv. yrði að l., en forsprakkarnir, sem lifa á því að hafa sem mestan ójöfnuð á milli þessara manna, munu í lengstu lög sporna við því, að slík réttlætislöggjöf verði sett á Íslandi.



Ég skal ekki þræta við hv. þm. Barð. Það er eðlilegt, að honum sé sárt um sitt mál, þó að hann játi, að það hafi fengið heppilega afgreiðslu hjá n., en ég vil mótmæla þeim óréttmætu hnútum, sem hann fleygði til allshn. Ég vil benda á, að málinu er ekki vísað til n. fyrr en 22. jan., en þ. byrjaði snemma í nóv., svo að það er fjarri því, að n. hafi haft málið með höndum allan þingtímann. Þegar n. fekk málið, gerði hún það, sem rétt var, að leita álits hinna fróðustu aðila. Það er ekkert sérstakt, að n. hafði þessa aðferð um frv. Ég veit ekki betur en að hv. þm. Barð. hafi í öðru máli lagt til, að því yrði vísað frá með rökst. dagskrá, af því að það hafði ekki verið borið undir aðila utan þings, en hafði þó verið fyrir þrem þingum á undan þessu, sem sé frv. um jöfnunarsjóð aflahluta. Ég veit, að hv. þm. skilur þetta, þegar hann athugar málið betur. En það er ekki hægt að una því, að ráðizt sé á allshn. með órökstuddum áskökunum. Þá gaf hv. þm. í skyn, að vinnuveitendafélögin væru með frv., en Alþýðusambandið á móti því. Alþýðusambandið tilfærir tvær ástæður einungis og segir: „Þess vegna leggjum vér til, að frv. verði fellt.“ - Vinnuveitendafélagið kemur með langt álitsskjal, ásamt fylgiritum og segir síðan - „með tilvísun til framanritaðs leggjum vér á móti því, að frv. verði samþykkt“. Það getur verið, að sumir hafi verið með frv. og sumir á móti, bæði meðal vinnuveitenda og Alþýðusambandsmanna, en báðir aðilar leggja á móti því, að frv. sé samþykkt. En að segja, að n. hafi kastað höndum til málsins og komið með villandi álitsgerð, það hefur ekki við nein rök að styðjast. Það má ekki álykta, að n. hafi ekki athugað málið, hvort sem er þetta mál eða annað, ef hún fellst ekki á allt sem fyrir hana er lagt. Ég vil beina því til tveggja hæstv. ráðh., sem hér eru viðstaddir, að n. leggur til, að málinu sé vísað til hæstv. ríkisstj. Ég vil þá skjóta því um leið til hæstv. ráðh., hvort ekki sé heppilegt, að málið sé falið til athugunar n. þeirri, sem fjallar um vinnuvernd og önnur verkalýðsmál, svo að frv. fái þar þann undirbúning, sem nauðsynlegur er, ef þ. á að geta tekið tillit til þess.



Herra forseti. - Ég skal ekki vera fjölorður, en ég vildi mega leiðrétta ofurlítinn misskilning. Ég hef ekki ásakað n. um að hafa kastað höndunum til málsins, heldur fyrir það að láta óviðkomandi aðila halda málinu úti í bæ án þess að svara því í fimm vikur. - Þetta mál er allt annars eðlis en jöfnunarsjóður aflahluta. Því var ekki vísað frá með rökst. dagskrá, nema af því að það var berlega sannað með tölum, að sjóðstillagið var engan veginn nægilega hátt, til þess að sjóðurinn gæti náð þeim tilgangi, sem gert var ráð fyrir í frv. Þá vil ég beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ríkisstj., hvort hún líti þannig á, ef málið er afgr. með rökst. dagskrá, að henni sé skylt að fela mþn. það til athugunar og til undirbúnings nú þegar.



Herra forseti. Það hefur verið beint til ríkisstj. fyrirspurn um, hvernig hún muni taka á þessu máli. Ég skal játa, að það heyrir ekki undir mitt ráðuneyti, en svo framarlega sem þessi rökst. dagskrá er samþ., þá mun stj. beina málinu inn á þær brautir til rannsóknar, sem hím telur bezt við eiga.



Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir þetta svar og vil taka það fram um leið, að ég get fellt mig við þessa afgreiðslu málsins. Hæstv. forsrh. hefur einmitt mikla reynslu í svona málum vegna þeirra starfa, sem hann hefur gegnt sem sáttasemjari ríkisins, og ég veit, að málið verður í góðum höndum, og ég get treyst hæstv. ríkisstj. til að láta það ganga þá leið, sem æskilegust er.