Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það kom í ljós við athugun, að þörf er lagfæringar á einni gr. frv., en það er 47. gr., þar sem rætt er um símahlustanir. Eins og frv. var samþ. til 3. umr. og það var í sinni upphaflegu mynd, hljóðaði gr. svo: „Dómari getur úrskurðað hlustanir í síma, sem sökunautur hefur eða ætla má hann nota, enda varði brot minnst tveggja ára refsivist.“ Við nánari athugun kom í ljós, að sérstök ákvæði í l. nr. 30/1941 ganga að ýmsu leyti lengra en hér er gert ráð fyrir, án þess að þau séu felld niður með 202. gr. þessa frv. En þar er gert ráð fyrir, að dómsmrh. geti leyft símahlustanir þrátt fyrir ákvæðin um þagnarskyldu starfsmanna fjarskiptaþjónustunnar. Þessi ákvæði geta varla staðið hvort við annars hlið. Meiri hl. allshn., þ.e. þeir nm., sem til náðist, hefur því í samráði við hæstv. dómsmrh. ákveðið að bera fram brtt. við 47. gr. og viðbótartill. við 202. gr. Ég tel sjálfsagt að samþ. þessar till. n., því að með l. þessum er verið að tryggja menn gegn framkvæmdarvaldinu. Og með þessari breyt. er gert ráð fyrir, að dómari, en ekki dómsmrh., úrskurði, hvort símahlustanir geti átt sér stað. - Ég hef ekki fleira um þetta að segja, en legg hér fram brtt. meiri hl. allshn.

Forseti (BSt): Mér hafa borizt svo hljóðandi skriflegar brtt. frá meiri hl. allshn.: „1. Við 47. gr. Greinin orðist svo: Dómari getur, þegar öryggi ríkisins krefst þess eða um mikilsvert sakamál er að ræða, úrskurðað hlustanir í síma, sem sökunautur hefur eða ætla má hann nota. 2. Við 202. gr. Inn í greinina bætist á undan næstsíðustu málsgr. ný mgr., svo hljóðandi: Lög nr. 30 27. júní 1941, um fjarskipti, 19. gr. 2. mgr.“ Brtt. eru skriflegar og of seint fram komnar og þarf því afbrigði.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, var fyrst lagt fram sem stjfrv. á Alþ. 1948. Það hafði verið undirbúið af milliþinganefnd til að endurskoða lög um eftirlit með verksmiðjum og vélum í landinu og lagt fram með mörgum og miklum fylgiskjölum, sem m. a. sýna það mikla verk, sem bak við það liggur. Það er vitað mál, að þetta verk kostaði 60 þús. kr., enda mikið mál að efni til, eins og fylgiskjölin sýna, þótt 30 síður af þeim séu vita gagnslausar skýrslur í sambandi við þetta mál, en sýna þó á yfirborðinu, að mikið verk hefur verið sett í þetta frv. En þessar ónauðsynlegu skýrslur eru nöfn yfir fyrirtæki o. þ. l., sem skoðuð hafa verið af vélaeftirlitinu og koma þessu máli ekkert við. Þegar litið er á það, að þetta mál hefur ekki náð fram að ganga á s. l. 2 þingum, og það muni ekki breyta miklu um öryggi þessara mála í landinu - og þó sérstaklega ekki eftir að ákvæðin um öryggisráð voru felld úr frv. í Nd., þá hygg ég, að ekki sé neinn skaði skeður, þótt frv. næði ekki fram að ganga á þessu þingi. Ég ætla að leyfa mér að skýra stuttlega frá hinum nýju fyrirmælum, sem í frv. eru, eins og það er borið fram nú. Í I. kafla frv. er aðeins um það að ræða, að gildissvið laganna er gert víðtækara en það er nú, svo sem eftirlit með skrifstofum og öðrum slíkum stofnunum, sem vinna skyld störf. Hér eru smærri atriði tekin til greina, og hygg ég, að allir séu sammála um það, að þetta eru ekki aðkallandi atriði. Þar segir m. a., „að lögin skulu ná til sérhverrar starfsemi, þar sem einn verkamaður eða fleiri vinna, eða notuð er orka, sem er eitt hestafl eða meira.“ En þó skulu undanþegin þessum lögum siglingar, fiskveiðar og aðrar veiðar, þar með talin aðgerð á veiðinni á skipsfjöl, enda sé ekki um sérstök verksmiðjuskip að ræða, loftferðir, vinna í einkaíbúð vinnuveitanda, enda sé um algeng heimilisstörf að ræða, og að síðustu, allur almennur búskapur. Samræmið í þessu er ekki meira en það, að undanþegin eru öll skip nema verksmiðjuskip, eins og t. d. Hæringur. En þó sýnist það vera einkennilegt, að jafnskjótt og þessi skip eru komin úr höfn, þá heyri þau undir eftirlit skipaskoðunarinnar, en undir eftirlit vélaeftirlitsins, á meðan þau eru bundin í höfn. Þá er ekki hugsað eftirlit með loftferðum, í einkaíbúðum eða við landbúnaðarstörf. Þó er það vitað mál, að í sambandi við stórlandbúnað er eins mikill vélakostur og þar, sem vinna ekki nema tveir menn í iðnaði. Ef hugsað væri að setja aftur í frv. ákvæðin um öryggisráð, eins og krafizt var af þeirri nefnd, sem undirbjó þetta frv., þá er það sýnilegt, að athuga þarf, hvort öryggismálastjóri eigi ekki að hafa stærra gildissvið. Mín skoðun er sú, að sameina eigi skipaskoðunina og eftirlitið með vélum, og ef setja ætti upp embætti öryggismálastjóra og öryggisráð, þá er óverjandi að sameina ekki þessar stofnanir. Ég hef fengið upplýsingar um það, að við skipaskoðunina starfi 10 fastir menn, og þar af 5 fjórðungsmenn. Þetta er skv. fyrirmælum laga um skipaskoðun, en auk þess starfa 76 menn við þetta víðs vegar um landið, sem fá laun fyrir þá skoðun, sem þeir framkvæma, svo að við þetta starfa ekki færri en 86 menn. Við þessa stofnun, sem hér um ræðir, starfa hins vegar 3 fastir menn og 4 lausir skoðunarmenn úti á landi. Þessi stofnun er því aðeins brot af öryggisstofnun ríkisins, og væri það engum vandkvæðum bundið að setja hana undir skipaskoðunina, og setja síðan öryggismálastjóra og öryggisráð yfir þessar stofnanir í einu lagi, og einnig kæmi til mála að leggja undir stofnunina eftirlit með loftferðum. Ég sé því enga frambærilega ástæðu fyrir því að setja öryggismálastjóra aðeins yfir þessa stofnun, sem hér um ræðir og hefur aðeins 3 fasta og 4 lausa starfsmenn, en láta vera með að setja hann yfir Skipaskoðun ríkisins, sem hefur 86 mönnum á að skipa, eins og ég gat um áðan. Þessar upplýsingar gera það m. a. að verkum, að iðnn. vildi ekki leggja til, að málið yrði afgr. nú á þessu þingi, eins og það liggur hér fyrir. - En auk þess kom til nefndarinnar Jón Vestdal verkfræðingur, sem var form. milliþinganefndarinnar, og með honum Þórður Runólfsson, sem nú er fyrir vélaeftirlitinu, og lögðu fram til n. ýtarlega greinargerð fyrir því, að þeir óskuðu eftir því, að tillagan, sem felld var í Nd., yrði tekin upp aftur, og lögðu mikla áherzlu á, að ákvæðið um öryggisráð yrði tekið í frumvarpið. Þeir þóttust ekki geta sætt sig við það, að frv. færi út úr hv. Alþingi í þeirri mynd, sem það nú er í, og lögðu að mér að hafa fund með nefndinni, sem undirbjó þetta mál, áður en áliti væri skilað frá iðnn., svo framarlega sem n. vildi, að þetta næði fram að ganga. Nefndin hefur ekki haldið fund með þessum mönnum, vegna þess að hún óskaði ekki eftir því, að málið væri samþ. á þessu þingi, af því að samkomulag náðist ekki við þá aðila, sem undirbjuggu málið, um t. d. jafnveigamikið atriði og ákvæðið um öryggisráð. Ég hef aflað mér upplýsinga um, hver kostnaðurinn við vélaeftirlitið yrði, ef frv. yrði samþ., og býst ég við, að kostnaðurinn mundi nema launum tveggja embættismanna, en auk þess væru svo 5 menn í öryggisráðinu, og ef þeim væru áætluð laun samsvarandi þeim, sem meðlimir raforkuráðs hafa, þá má gera ráð fyrir að sú upphæð næmi 15 þús. kr. En mér skilst, að svo mikill áhugi sé ríkjandi hjá iðnaðarmönnum um þetta, að þeir væru fúsir að sitja í ráðinu án launa. Ég hygg því, að ráðið mundi ekki kosta mikið fé, og ef frv. yrði samþ., má búast við því, að það hefði 70–80 þús. kr. kostnað í för með sér. En ég sé enga ástæðu til að bæta við 2 mönnum auk 5 manna ráðs, á meðan verksviðið er ekki meira en hér er ætlazt til og þar sem ekki er hægt að sjá, að það mundi neitt auka á eftirlitið í landinu. En ef ég sæi hins vegar, að þetta hefði í för með sér aukið öryggi og eftirlit, þá mundi ég ekki verá á móti þessu ráði. En ef þessar tvær stofnanir væru sameinaðar, þá mætti spara starfskrafta, sem störfuðu að eftirlitinu með vélum, þ. e. a. s. þessa 3 föstu menn og 4 lausu menn úti á landi, en á móti kæmi öryggismálastjóri og öryggisráð. Og það er enginn aukakostnaður við það að sameina þessar stofnanir og ná jafnframt hinu tilætlaða öryggi. Enda segir það sig sjálft, að það eru engin frambærileg rök fyrir því að taka aðeins þá stofnun til greina, sem aðeins hefur 7 mönnum á að skipa, en ætla ekki að gera neitt til öryggis þeirri stofnun, sem hefur 86 menn í þjónustu sinni. Og það er alveg óskiljanlegt mönnum, sem þekkja nokkuð til tæknimálanna, hvers vegna það þarf að heyra til tveim stofnunum að líta eftir sams konar vél í landi og á sjó, gufukötlum á landi og sams konar gufukötlum á sjó o. s. frv. Einnig er það óskiljanlegt, hvers vegna þarf sérstakan mann til að líta eftir verbúðum og íbúðum í landi, en annan til þess að hafa eftirlit með íbúðum sjómanna í skipum. Það er því sýnilegt, að hér þarf að gera breytingu á og sameina þessar stofnanir til þess að fá samfelldari heild í eftirlitið og gera það ódýrara. Bæði eftirlit með skipum og vélum þurfa að hafa sérfræðinga á ýmsum sviðum, t. d. hvað smíði skipa snertir, trésmíði og vélasamsetningu o. fl. Og í flestum tilfellum geta þessar stofnanir notazt við einn og hinn sama mann á sama sviðinn, svo að það er alger óþarfi að hafa sinn starfsmanninn hjá hvorri stofnuninni, sem báðir vinna hið sama verk. Mér finnst því eðlilegast, að þessar stofnanir yrðu sameinaðar og starfssvið öryggismálastjóra og öryggisráðs víkkað út, svo að þau hefðu einnig eftirlit með flugvélum og jafnvel bílum. Þá yrði um meira samstarf að ræða og þar af leiðandi meiri árangur í því að koma meira öryggi á heldur en verða mundi, ef þessar stofnanir væru sín í hvoru lagi. Ég talaði um það hér í upphafi, að ég teldi ekki mörg nýmæli í þessu frv. En nýmæli er það t. d. að setja ákvæði um öryggismálastjóra (sem ég hugsa þó, að verði sami maður, sem hefur haft umsjón með vélaeftirlitinu). Hins vegar eru tekin upp í lagabálkinn - í 3. kafla - fyrirmæli og reglugerðir, sem nú eru í gildi og ég tel, að eigi ekki að vera í lögunum. Hér er farið út í smáatriði, m. a. hvernig lofthæð, loftrúm, gólf, þak, veggir, loft, lýsing, salerni o. fl. o. fl. eigi að vera. En það er auðvitað atriði, sem eiga að vera í reglugerð, en ekki í lögum, til þess að það þurfi ekki alltaf að vera að fara í gegnum Alþingi. Annars er þetta líka allt háð áhrifum frá atvinnulífinu og þróuninni á hverjum tíma. Einnig er nýmæli í þessu frv., sem mikill ágreiningur er um og ég tel ekki koma þessu máli við, en það eru fyrirmælin um vinnutíma hverrar einstakrar stéttar í landinu. Nefndin hefur því ekki getað lagt til, að frv. verði að lögum á þessu þingi, og leggur til, að því verði vísað frá með svo hljóðandi rökst. dagskrá, sem er á þingskjali 651: „Í trausti þess, að ríkisstj. láti athuga frv. á ný og m. a., hvort ekki sé hagkvæmt og eðlilegt að sameina Skipaskoðun ríkisins og verksmiðjueftirlit undir eina öryggismálastofnun og hve mikið það kynni að spara í útgjöldum, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég vil taka það fram, að það er ekki stungið upp á þessari afgreiðslu málsins til þess að drepa það, þótt ég sé þeirrar skoðunar, að það breyti ekki miklu, þótt það verði samþ., því að meginhluti ákvæða þess er í gildandi lögum. En í hinni rökst. dagskrá felst það eitt, að nefndin sé á þeirri skoðun, að gera eigi allt til þess að koma í veg fyrir slysahættuna og beina því til ríkisstj., að hún láti rannsaka þetta mál gaumgæfilega. Hv. 4. landsk. skrifaði undir nál. með fyrirvara. Hann vildi, að frv. yrði samþ. á þessu þingi, en þar sem augljóst er, að það er ekki hægt, þá vill hann heldur, að það verði afgr. þannig en að það sofnaði í nefnd. Og auk þess er öllum ljóst, að ef málið ætti að fá efnislega afgreiðslu á þessu þingi, þá var útilokað að afgreiða það málefnalega. En nefndin gat ekki orðið sammála um þetta. Að síðustu legg ég til, að hin rökst. dagskrá á þskj. 651 verði samþ.



Aðalrökstuðningurinn fyrir rökst. dagskrártill. er sá, að athuga beri, hvort ekki sé rétt að sameina skipaeftirlitið öðru öryggiseftirliti samkv. l. og enn fremur að fella eftirlit með loftferðum inn í löggjöf um þessi efni. Það mál út af fyrir sig finnst mér vel athugandi, en ég sé enga ástæðu til að láta afgreiðslu þessa frv. bíða eftir þeirri athugun. Þessi atriði má athuga hvenær sem er, eftir að frv. er samþ., og mundi þessi athugun tefja fyrir því eftirliti, sem frv. á að tryggja. Ég óska eftir, að málið fái afgreiðslu á þessu þingi og að frv. verði samþ., og segi því nei við rökst. dagskránni.



Eins og nál. ber með sér og fram kom í ræðu hv. frsm. n. (GJ), óskaði ég eftir því í n., að málið yrði þar tekið til efnislegrar afgreiðslu og lagt fyrir d. til endanlegrar afgreiðslu, en þar sem svo mikill ágreiningur var um málið og fram höfðu komið óskir um það utan þings að taka till. upp í frv., sem felldar höfðu verið í hv. Nd., sýnist mér þess enginn kostur, að frv. fái efnislega afgreiðslu á þessu þingi. Ég fellst því á að greiða atkv. með dagskrártill. af ótta við, að verði hún felld muni frv. sjálft verða fellt þar á eftir, en það teldi ég verri afgreiðslu en að samþ. jákvæða dagskrártill. í málinu, og segi því já - enda þótt ég hefði greitt atkv. með frv.



Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. þm. (StgrA) segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. þm. segi ég já.



Herra forseti. Ég hefði óskað eftir því, að hv. form. allshn. væri hér viðstaddur, því að ég mun hefja mál mitt með því að lýsa mikilli vanþóknun minni á meðferð hennar á þessu máli. - Frv. var vísað til hv. allshn. 24. nóv. s. l., en málið er enn ekki komið lengra en til 2. umr. í d., og er aðalástæðan sú, að n. hefur legið á málinu allan þennan tíma, þrátt fyrir það, að ég hafi tvisvar kallað eftir því hér í d. og óskað eftir, að hæstv. forseti beitti sér fyrir, að málið kæmi fyrir d. Ég get vel skilið, að þm. séu á móti málum, - við því er ekkert að segja, - en ég tel það fráleitt og álít, að forseti eigi beinlínis að víta þá þm., sem taka sér vald til að liggja á málum í n., ef þeir eru þeim mótfallnir, og koma þannig í veg fyrir, að þau fái efnislega afgreiðslu á þingi. Hv. allshn. hefur svarað því til, þegar kallað hefur verið eftir málinu, að ástæðan fyrir því, að hún afgreiddi málið ekki frá sér, væri sú, að hún hefði sent frv. til umsagnar ákveðinna aðila, sem hefðu haldið málinu svo lengi hjá sér. Í fyrsta lagi er þetta engin afsökun, því að sjálfsögðu ber n. að setja slíkum aðilum hæfilegan umsagnarfrest, og sé málinu ekki skilað innan þess frests, þá ber n. að afgreiða málið efnislega án umsagnar þessara aðila. En hér kemur annað og meira til greina, því að hv. allshn. hefur vanrækt að senda málið til þeirra aðila, sem fyrst og fremst átti að leita umsagnar hjá, og það er sannarlega ámælisvert. Þegar málið var til 1. umr., fór fram atkvgr. um það, hvort málið ætti að fara til heilbr.- og félmn., sem ég stakk upp á, eða til allshn., sem tveir hv. þm. lögðu til. Till. mín um að vísa málinu til heilbr.- og félmn. var felld með jöfnum atkv., með 6:6 atkv., en þar átti málið áreiðanlega heima, því að það er fyrst og fremst heilbrigðismál. Þess vegna bar allshn. fyrst og fremst að leita álits landlæknis um málið, enn fremur Tryggingastofnunar ríkisins og loks þeirrar stofnunar, sem fer með sveitarmálefni, því að það er ekkert smávægilegt sveitarmál, ef þetta frv., ef að l. verður, gerði öryrkjum fært að vinna fyrir sér, sem ella lentu á sveitinni, og þetta er kjarni málsins. Hv. allshn. hefur ekki aðeins gengið fram hjá kjarna málsins í allri sinni meðferð, heldur líka í nál. og framsögu, svo að hún virðist aldrei hafa komið nálægt því atriði, heldur aðeins starblínt á þau atriði, sem hún er efnislega á móti. Út af fyrir sig er það síður en svo, að ég harmi, að málið hafi verið sent til umsagnar hæstaréttar, lagadeildar háskólans og skiptaráðanda í Reykjavík, en ég vil leyfa mér að spyrja hv. frsm. n., af hvaða ástæðu málið var sent til umsagnar þessara aðila. Mér skilst, að málið hafi verið sent hæstarétti til þess að fá úr því skorið. hvort það stríddi á móti stjskr. eða þeim l. sem lagt er til að gera breyt. á, eða hvort það væri óþinglegt. Mér skilst, að það hljóti einnig að vera af sömu ástæðum, að málið var sent til lagadeildar háskólans. Ég ber hins vegar svo mikið traust til hæstv. forseta, að mér finnst ekki hafa verið ástæða til að senda málið þessum aðilum til að spyrjast fyrir um þessi atriði. Ég skora því á hv. frsm. n., að hann upplýsi, um hvaða atriði þessir aðilar voru spurðir í sambandi við þetta má1, og vænti að fá svör við því við þessa umr. Í þriðja lagi var málið sent til umsagnar skiptaráðanda. Ég veit ekki, hvort það verður svo miklu erfiðara að skipta búum, ef frv. næði fram að ganga, en það er áreiðanlegt, að það torveldar ekki skiptingu á erfðafé, nema síður sé. Þegar frv. um breyt. á erfðal. var lagt fram á þingi 1942 af þáv. forsrh., Birni Þórðarsyni, var aðalástæðan sú, hversu erfitt væri að skipta erfðafénu, og þá upplýstist það bæði í þskj. og við umr., að þess væru dæmi, að búi hafi verið skipt í 138 staði samkv. erfðal., og get ég skilið, að n. hafi viljað fá úr því skorið, hvort þetta mál mundi torvelda skiptingu eigna. En þegar ég sagði, að n. hefði gengið fram hjá landlækni annars vegar og Tryggingastofnun ríkisins hins vegar, byggði ég á því, að það er kjarni þessa máls, að komið verði upp öryrkjastofnun og henni tryggt ákveðið fé til að veita þeim nægilega vinnu til lífsframfæris, sem nú eru vinnulausir vegna heilsu sinnar og verða ávallt út undan á vinnumarkaðnum, ef hann þrengist og þeir þurfa að keppa við fullhraust fólk. Hv. allshn. gengur algerlega fram hjá þessu meginatriði málsins. Hv. frsm. n. var að ávíta mig fyrir það, að ég sem sjálfstæðismaður skuli bera fram slíka fjarstæðu að vilja rýra eignarréttinn, og ég neita að hlíta þeim dómi hans, að það séu aðeins þm. Alþfl., sem hugsi eins og ég í þessu máli. Ég er a. m. k. ekki þannig hugsandi, að ég vilji ekki leggja lóð á þá skál, sem verða má til hjálpar þeim, sem hjálpar þurfa, og þetta er einmitt innsti kjarninn í stefnu Sjálfstfl. Ég veit líka, að hv. frsm. er miklu betri drengur og betri sjálfstæðismaður en svo, að hann hefur ekki sagt þetta nema aðeins af þeirri ástæðu, að hann hefur svo algerlega lokað augunum fyrir merg þessa máls, því að annars mundi hann ekki vilja útiloka þá frá hjálp, sem þetta frv. snertir. Við höfum á undanförnum árum haft fyrir augunum svo glæsilegan árangur í sambandi við aðra hjálparstofnun, Samband íslenzkra berklasjúklinga, sem sjálfir hafa tekið að sér það hlutverk að hjálpa því fólki um vinnu, sem getur ekki unnið fullan vinnudag, þannig að sá maður, sem er fær um að vinna 3 tíma á dag, getur unnið fyrir lífsframfæri sínu, þar eð vinnukrafturinn er svo vel hagnýttur. Þessi starfsemi hefur hlotið samúð alþjóðar og hlotið styrk frá Alþ. og einstaklingum, en einhver stærsti erfiðleiki hennar er nú orðinn sá að koma því fólki í burtu, sem er orðið fullvinnandi, vegna þess að það unir svo vel hag sínum. Slík starfsemi er tilgangur þessa frv., því að með því á að hjálpa þeim þrem þúsundum öryrkja, sem nú eiga engan annan kost en að snúa sér til bæjarsjóðs um aðstoð, þar sem þeir eru útilokaðir frá vinnumarkaðnum, þegar nóg framboð er af hraustu fólki. Þetta er megintilgangur þess máls, sem hér um ræðir. Ef þetta mál hefði hins vegar í för með sér röskun á fjárhagskerfi landsins, þá væri það vanræksla hjá n. að hafa ekki sent það fjárhagsráði til umsagnar, þótt ég ásaki hana ekki fyrir að hafa ekki gert það, því að málið kemur því ekkert við. En ef málið snertir fjárhagskerfið á einhvern hátt, þá miðar það í þá átt að byggja það upp, en ekki að rifa það niður, því að það er einn þátturinn til eflingar sérhverju þjóðfélagi að veita hverjum þegni þess vinnu og nýta vinnukraft hans, hvort sem hann er lítill eða mikill. Ég mun þá fara nokkrum orðum um þær umsagnir, sem birtar eru í nál. - Í umsögn hæstaréttar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Dómendur hæstaréttar telja þessar takmarkanir á erfðarétti og rétti til ráðstöfunar arfs mjög varhugaverðar.“ Sem dómendur hæstaréttar geta þeir ekki fellt slíkan dóm, því að það getur ekki verið verkefni hæstaréttar að ákveða um þessi atriði, - þeir geta fellt slíkan dóm sem prívatmenn, en ekki sem stofnun. Enn fremur segja þeir: „Mundu þær vafalaust hafa mjög óheppilegar afleiðingar fyrir efnahagsstarfsemi í landinu.“ Ég verð að segja það, að ef þessi ummæli hefðu komið frá fjárhagsráði, hefði frekar mátt taka mark á þeim, en það getur ekki heldur verið verkefni hæstaréttar að dæma um þetta, og ég efast um, að þessir aðilar hafi kynnt sér það um leið, hversu mikið atriði það er fyrir þjóðina, ef hægt væri að nýta vinnukraft þeirra öryrkja, sem gætu unnið hálft dagsverk. Ég efast líka um, að þessi dómur hæstaréttar hafi verið felldur á sama hátt og hann fellir dóma í rannsóknarmálum. Síðan halda þeir áfram: „Má telja víst, að fólk mundi ekki sætta sig fúslega við að vera þannig svipt rétti til að ráðstafa eignum sínum eftir sinn dag og mundi þess vegna reyna krókaleiðir.“ Mig furðar á slíkri setningu frá stofnun, sem veit, að hér er ekki verið að ganga á rétt einstaklinga umfram það, sem er í gildandi l., eins og hv. 4. þm. Reykv. tók fram í ræðu sinni. Síðan segir svo: „Takmörkun sú, sem felst í frv., á rétti erlendra ríkisborgara, búsettra hér á landi, til að ráðstafa eignum sínum með erfðaskrá er og vafasöm að þjóðarétti.“ Þessar upplýsingar get ég vel skilið, og er rétt að taka það til athugunar, ef komið getur til mála, að frv. stríði á móti þjóðarétti, og væri ég fús til samkomulags um það að breyta ákvæðum frv. um það efni á þann veg, sem rétt reynist. N. hefur hins vegar ekki leitað samvinnu við mig um þessi atriði frekar en annað varðandi afgreiðslu málsins. Enn segir hæstiréttur: „Virðist engin ástæða til að takmarka erfðarétt frekar en orðið er með lögum nr. 42/1949, sem nýlega hafa verið samþykkt af löggjafarvaldinn.“ Hvaða rétt hefur hæstiréttur sem stofnun til að fella slíkan dóm? Sannleikurinn er sá, að það getur enginn maður og engin stofnun fellt slíkan dóm í þessu sambandi, sem hefur kynnt sér, hversu aðkallandi það er að koma upp öryrkjastofnun hér á landi, þar sem þessu fé á einmitt að verja til þess að leysa úr þessari brýnu þörf. Þá segir hæstiréttur enn fremur: „Hins vegar virðist ekki óeðlilegt, að eigur, sem andaður maður átti og einstaklingar erfa ekki, renni til Tryggingastofnunar ríkisins í stað ríkissjóðs.“ Hv. 4. þm. Reykv. minntist einnig á þetta atriði, en hv. meiri hl. n. hefur ekki dottið í hug að ráðgast við mig um það, hvort ég vildi sætta mig við þá afgreiðslu málsins, sem þessi stofnun bendir á. Ég gæti samt, enda þótt málið sé komið á þetta stig, og kysi það frekar en að engin afgreiðsla fengist í málinu, verið reiðubúinn til samkomulags um að afgr. það þannig, að þetta fé rynni til þessara hluta, ef það mætti kannske verða til þess, að hv. frsm. meiri hl. n. vildi kalla n. saman að nýju og reyna að ná samkomulagi milli hennar og mín um að taka að minnsta kosti þetta fé annars vegar og erfðafjárskattinn hins vegar og að því fé yrði þá varið til þess að koma upp öryrkjastofnun, og það mundi síður en svo stríða á móti áliti hæstaréttar. Ég vil aðeins minnast á umsögn borgarfógetans í Reykjavík. Hann segir m. a.: „Ég er því eindregið mótfallinn, að réttur til erfða sé takmarkaður meira en gert er í gildandi erfðalögum.“ Ég segi, að mér kemur það ekkert við, þó að hann sé því mótfallinn. Hann getur ekki fellt þennan dóm, þótt hann sé á móti því. Enn segir hann: „Sérstaklega tel ég óhæft að svipta menn rétti til að gera arfleiðsluskrá um allar sínar eignir, þegar lögerfingjar eru ekki.“ Í fyrsta lagi lítur hann svo á, að hér sé ekki um lögerfingja að ræða. Ef frv. verður samþ., er ríkisstofnun orðin lögerfingi. Það er ekki meiri óhæfa, að ríkisstofnun sé svipt þessu, heldur en menn. Hann getur ekki hugsað rökrétt í þessu máli. Hér segir hann: „Hins vegar tel ég rétt, eins og frv. gerir ráð fyrir, að fella úr gildi 8. gr. erfðalaganna, þar sem erfitt mun reynast að framkvæma þá skiptingu eigna, sem þar er gert ráð fyrir, einkum ef langt er um liðið frá láti þess hjóna, sem fyrr fellur frá.“ Hér kveður hann upp dóm sem skiptaráðandi, og er þetta eina umsögnin, sem hann getur fellt. Hann segir enn fremur: „Þá sé ég ekkert því til fyrirstöðu, að í stað þess, að arfur falli í ríkissjóð, að hann renni til Tryggingastofnunar ríkisins.“ Hann getur sagt þetta frá sínu brjósti, en meiri hl. hefur ekki viljað taka þetta til greina. Hér fylgir einnig ýtarleg umsögn frá Háskóla Íslands, þar segir m. a.: „Með 1. gr. frv., er mælir um þetta atriði, er fyrir það tekið, að menn geti erft langafa sína eða langömmur.“ Afar og ömmur geta ekki tekið arf frá barnabarnabörnum, og er eðlilegt að miðað sé við það. Enn fremur segir í umsögninni: „Ef 3. gr. frv. verður lögfest, taka afar og ömmur arfleifanda arf, ef báðir foreldrar eru látnir, og njóta systkin arfleifanda eða börn þeirra þá ekki erfðaréttar. Samkvæmt þessu veltur það á tilviljun, hvort systkin eða börn þeirra taka arf, þeirri tilviljun, hvort báðir foreldrar arfleifanda eru látnir eða aðeins annað, þegar hann andast.“ Ég vil nú spyrja: Veltur ekki allur arfur á tilviljunum? Ég held, að hann geri það einmitt. Svo segir: „Er það skipulag fráleitt.“ Það, sem er grundvallaratriðið, er, að erfðafé skiptist. Það er fráleitt, að það haldist. Ég get erft foreldra mína, ef ég er á lífi. Svo segir deildin: „Samband systkina er að öllum jafnaði mun nánara en samband manna við afa sína og ömmur, og í annan stað er á það að líta, að þjóðhagslega virt má ætla yfirleitt, að eignir komi að meiri notum í höndum systkina arfleifanda (og systkinabarna eftir atvikum), sem eru yngra fólk, en í höndum móður- eða föðurforeldra, sem oft er aldrað fólk með skerta athafnaþrá og starfsorku.“ Háskólinn hefur ekki komið auga á kjarna málsins. Á þennan hátt heldur hann í eignarrétt, sem gilt hefur lengi í landinu, og vill ekki, að sá réttur sé rýrður. Það er að vísu mannlegt að halda á rétti sínum. Hann hefur ekki komið auga á annað og vill ekki gefa eftir um eina tommu. Einhvers staðar þarf að taka fé til að framfleyta sjúklingum. Hér segir háskólinn enn: „Það er m. a. fólgið í 5. gr. frv., að ef arfleifandi á ekki börn né barnabörn á lífi og hefur ekki gert erfðaskrá, erfir eftirlifandi maki allar eigur hans, þótt foreldrar arfleifanda séu á lífi.“ Það er ranglátt, ef annar maki deyr, en þau eiga ekki börn, að skipta fénu milli óviðkomandi manna. Það er fyllsta réttlæti, að séu engin börn, þá haldi makinn eignunum. Það getur verið, að sá maki, sem deyr, eigi fátæka foreldra, en þetta er réttlætt með því að styrkja þá stofnun, sem skapar þessum aðilum viðunandi kjör. Maður er kannske búinn að vera giftur í mörg ár og búinn að kosta miklu til heimilisins. Samkv. erfðalögum á hann þá að skipta eignunum milli systkina, sem þurfa miklu minna á þessu að halda en þetta fólk. Þetta getur skeð, eins og erfðalögin eru nú. Það fé, sem safnast til heimilis, er arður af starfi beggja hjónanna. Það er því ranglátt, að ef annar makinn deyr, skuli hinn ekki halda fénu, heldur láta það af hendi við aðila, sem þau hafa ef til vill haft litlar samvistir við. Deildin segir enn fremur: „Sú regla er ekki réttlát, sízt þegar þess er gætt, að í frv. er lagt til, að 8. gr. erfðalaga sé numin úr gildi.“ Háskólinn er ámælisverður fyrir að senda þetta í nafni sjálfrar stofnunarinnar. Hann segir, að sú regla sé ekki réttlát, þar eð 8. gr. eigi að nema úr gildi, og með því sé verið að skerða lögin. Hér segir deildin: „Deildin telur breytingu þá, er 7. gr. erfðalaga gerði á eldri reglum um þetta atriði (l. málsgr. 88. gr. l. 20/ 1923), vafasama. Enn fremur bendir deildin á; að villa hefur slæðzt inn í 7. gr. erfðalaganna, þar sem er vísun gr. til 2.–6. gr. Sú tilvísun á bersýnilega að vera til 3.–6. gr.“ Þetta er það eina, sem háskólinn bendir á í þessu atriði. Enn fremur segir deildin: „Fullyrða má, að þessar till. fari mjög gegn réttarvitund almennings.“ Ég skal ekki segja, hvaðan háskólanum kemur það vald að dæma um réttarvitund almennings. Deildin getur ekki kastað þessu fram, nema hún vegi það og meti. Er það réttarvitund almennings að þjarma að þeim, sem bágast eiga, og torvelda batnandi lífskjör þeirra? Ég segi nei. Hér segir deildin: „Milli eignarréttar einstaklinga og erfðaréttar þeirra er náið samband og gagnkvæmt, að tali flestra þjóðfélagsfræðinga.“ Í þessu frv. er ekki talað um samband milli eignarréttar og erfðaréttar, heldur um samband milli systkina. Þessir menn virðast hugsa á annan veg en aðrir menn í þessu landi. Ég segi, að hefði átt að byggja á þessu hér, þá eru þessi rök sannarlega röng. Það hefur engin áhrif á eignasöfnun, hvort þetta er fellt eða samþ. Það er ósamræmi milli athafna þessara manna og orða. Sumir vilja fella þetta frv. vegna þess, að það dregur úr eignasöfnun, en aðrir vilja fella það í bili og vísa í afnám skattalaganna, sem áttu að draga úr eignasöfnun eins og hægt var. Ef athugaður er kjarni málsins, er síður en svo, að þetta dragi úr eignasöfnun. Deildin segir: „Í erfðalögum á Norðurlöndum eru hvergi svo fáir lögerfingjar sem lagt er til, að verði hér á landi með frv. þessu. Hið sama er í Evrópulöndum ella, að því er bezt verður vitað, að Sovét-Rússlandi meðtöldu, en þar njóta systkin lögerfðaréttar (en að vísu ekki móður- eða föðurforeldrar).“ Mér er sama, hvernig erfðalögin eru á Norðurlöndum og í Rússlandi, þau höfðu engin áhrif á mig, enda er ég þeim ekki kunnugur. Þó að Norðurlöndin og Rússland hafi annan hátt á þessu, þurfum við ekki endilega að fara sömu leið. Að fylgja erfðalögum þessara ríkja er út í hött og sönnun þess, að meiri hl. hefur ekki komið auga á kjarna málsins. Hv. frsm. sagði, að við ættum heldur að snúa okkur að erfðalögum Bretlands. Þeim lögum er ég dálítið kunnugur. Þar er karlmanninum heimilt að ráðstafa 67% af eignunum, án þess að spyrja konuna ráða. Er það þetta, sem meiri hl. vill? Það er skylt að halda eftir naumum lífeyri. Erfðalögin í Englandi eru sannarlega langt aftur í öldum, og er það ekki hrós fyrir þá þjóð að hafa ekki gert meiri umbætur á þeim. Ég hygg, að í sambandi við erfðalögin sé rétt að hafa í huga, hvaða sjónarmið henta okkur, og hugsa minna um aðrar þjóðir. Þar búa aðrir menn með annan hugsunarhátt. Mér koma ekkert við erfðalög á Norðurlöndum og í Rússlandi, og eru þetta engin rök til að vísa málinu frá, þó að þetta brjóti í bága við þau lög. Deildin segir: „Deildin telur, að ákvæði 33. gr. gildandi erfðalaga sé ekki heppilegt að því leyti, að eðlilegra væri að láta fé þetta renna í sérstakan sjóð, sem ynni að menningar- og mannúðarmálum, með svipuðum hætti og er í Svíþjóð.“ Eins og hv. 4. þm. Reykv. sagði, er fé það, sem enginn erfingi finnst að, hvergi betur komið en í hirzlum Tryggingastofnunar ríkisins. - Þetta er notað sem rök til að fella frv., en ekki gerð tilraun til að draga fram, hvað hefur verið sagt því til stuðnings, né reynt að ná samkomulagi við flm. til að breyta frv. Og slík á ekki að vera meðferð mála í hv. Alþ. Sízt af öllu eiga samvizkusamir nm. að koma í veg fyrir, að öðrum þm. sé gefið tækifæri til að athuga einnig það, sem hefur verið sagt til að mæla með frv. Ég hef þá rakið nokkuð þær umsagnir, sem hafa komið um málið, og bent á, að meiri hl. hv. allshn. hefur yfirsézt að senda málið til þeirra aðila, sem aðallega hefðu átt að segja álit sitt á því, og hún hefur enn fremur tekið öll rök gegn málinu og haldið þeim fram, en ekki dregið neitt fram þau rök, sem mæla með því, nema þó að sjálfsögðu ekki dregið þau rök út úr umsögnunum, því að það hefði náttúrlega verið fölsun á málinu, og hefur síðan byggt andstöðu sína á málinu á þessum gögnum, en henni hefur yfirsézt að leita álits þeirra aðila, sem mest hefðu átt um þetta mál að segja, þ. e. heilbrigðisstjórnarinnar og svo þeirrar stofnunar, sem átti að fá þetta fé og ráðstafa því til almenningsheilla. Mér hefði þótt það mjög vel viðeigandi og hefði sætt mig við það, þó að einhver tími hefði liðið til þess fyrir Tryggingastofnunina að gera grein fyrir því, hvort samþykkt þessa frv. gæti raunverulega orðið til þess að bæta úr því ástandi, sem nú er í þessum efnum. Það var kjarni málsins að fá yfirlit yfir það meðal annars, hve margir öryrkjar væru í þessu landi nú, hve mörgu af þessu fólki væri hægt að skapa betri lífskjör, ef komið væri á slíkri stofnun sem hér um ræðir, hvað slík stofnun mundi kosta mikið fé, hve langan tíma það tæki að koma henni upp, og þegar þetta lægi fyrir, gæti það verið verkefni hv. allshn. og þessarar hv. d. og Alþingis alls að ákveða, hvort heldur þeir vildu, að féð yrði tekið þannig af útörfum til þess að standa undir þessum rekstri og þessari byggingu eða það yrði tekið beint úr ríkissjóði. Þetta hefði verið að vinna samvizkusamlega að málinu, og sannarlega var það skylda þeirrar n., sem tók sér hvorki meira né minna en þrjá mánuði til þess að leita upplýsinga um þetta mál, að afla sér einhverra af þessum upplýsingum, en þessar upplýsingar hefðu áreiðanlega orðið til þess, að það hefðu fleiri rök hnigið að því, að þetta mál ætti að samþ., en ekki að fella. Ég vil nú leyfa mér að vænta þess, að hv. frsm. meiri hl. freisti þess að fá samkomulag við hv. minni hl. og mig sem flm. um það að færa frv. í það horf, að það fé, sem enginn erfingi er að og nú rennur sem eyðslueyrir í ríkissjóð, það fari þó að minnsta kosti til þessarar starfsemi, og helzt, að erfðafjárskatturinn renni einnig til þessarar starfsemi. Það væri þó byrjun á þessu máli, og ég mundi að sjálfsögðu miklu frekar vilja sætta mig við það en að málið verði drepið, eins og lagt er hér til nú. Þörfin á að koma upp öryrkjastofnun í landinu er svo sterk, að það er mikill ábyrgðarhluti fyrir Alþ. að ætla að drepa þetta mál. Ríkissjóður hefur í dag í svo mörg horn að líta, að þess er ekki að vænta, að hann geti lagt fram það fé, sem þarf til þess að koma slíkri stofnun upp. Þetta væri því eina leiðin, og þó að ekki fengist annað fé en það, sem enginn erfingi finnst að, væri það þó spor í áttina, og ofan á það bætist hitt, að full reynsla fengist fyrir því, að slík stofnun á tilverurétt í þessu þjóðfélagi. Það eru eingöngu öryrkjar, sem standa að stofnuninni í Reykjalundi, og hefur það meira að segja sýnt sig, að þetta er eina sjúkrastofnunin í landinu, sem ekki hefur þurft á neinum styrk að halda frá ríkissjóði. Þess vegna skil ég ekki afstöðu þeirra manna, sem leggja til að drepa þetta mál, en vilja þó greiða atkv. með því á Alþ., að stórar fjárfúlgur verði árlega veittar úr ríkissjóði til þeirra manna, sem hér er stuðlað að, að geti unnið fyrir sér sjálfir. Ég verð að segja það, að hugur þeirra er tengdur allt of mikið gulli, ef þeir sjá ekki, að þeir eru á rangri braut. Ég ætla svo ekki að hafa þessi orð fleiri, en vænti þess, að hv. d. samþ. frv. eins og það er, eða þá a. m. k., að samkomulag náist um að breyta því í það horf, sem ég þegar hef lýst.



Herra forseti. Þar sem ég átti nokkurn þátt í undirbúningi þeirra laga, sem hér er lagt til að breyta, get ég ekki látið hjá líða að gera nokkrar athugasemdir við frv. það, sem hér er til umræðu. Lög þessi, sem hafa aðeins gilt í tæp tvö ár, fólu í sér allvíðtækar breyt. frá eldri lagaákvæðum, en um þau nýmæli, sem þar eru, er ekki enn fengin sú reynsla, að ástæða sé til að hrófla við þeim þegar í stað. Í þessari nýju löggjöf var í sumum atriðum gengið öllu lengra en gert er í gildandi lögum annars staðar á Norðurlöndum. Nú er stefnt að því að samræma ýmiss konar löggjöf í þessum löndum, m. a. erfðalög, og finnst mér þá ekki æskilegt að gera hér að svo stöddu róttækar breyt. á þessum lögum. Meginbreyt., sem felst í frv. hv. þm. Barð., er sú, að erfðaréttur annarra skyldmenna en hinna allra nánustu verði mjög skertur, en það fé, sem samkv. gildandi lögum fer til útarfa, renni til Tryggingastofnunar ríkisins og verði varið til að koma á fót öryrkjastofnun. Með erfðalögunum, sem selt voru í hittiðfyrra, var höggvið svo mjög í erfðarétt manna, að ég tel, að þar hafi verið nóg að gert, þótt ekki verði lengra gengið. Að sjálfsögðu getur verið þörf á að koma á fót öryrkjastofnun, en ég get ekki fallizt á að skerða mjög erfðarétt manna hennar vegna, enda finnst mér lítil ástæða til slíkra ráðstafana, meðan slík stofnun er ekki til og allt svífur í lausu lofti um fyrirkomulag hennar og rekstur. Verði hins vegar talin þörf á að auka hlut hins opinbera af þeim fjármunum, sem ganga að erfðum samkv. gildandi lögum, finnst mér frekar koma til mála að hækka erfðafjárskattinn en að fara þessa leið. Í þessu sambandi vil ég taka fram, að ég get ekki séð, að í núgildandi fjárlögum sé gert ráð fyrir því erfðafé, sem rennur í ríkissjóð samkv. nýju erfðalögunum, en að sjálfsögðu hefur ríkissjóður nóg not fyrir það fé, sem af þessum ástæðum kynni að renna til hans. Aðalrök hv. flm. fyrir hinni miklu takmörkun á erfðaréttinum eru þau, að framfærsluskyldan, sem áður hvíldi á ættingjum, hafi færzt yfir á Tryggingastofnunina. Þetta finnst mér á nokkrum misskilningi byggt. Tryggingastofnunin er engin góðgerðastofnun og hefur í raun og veru enga framfærsluskyldu, heldur stofnun, þar sem menn kaupa sér ýmiss konar tryggingar. Í frv. er lagt til að fella niður 18. gr., sem fjallar um arf kjörbarna og kjörforeldra. Skilst mér, að kjörbörn missi með öllu rétt til erfða eftir foreldra, ef þetta verður samþ., enda þótt á þau sé minnzt í öðru sambandi í 2. gr. frv. Finnst mér þessi breyt. fráleit. Ég get ekki heldur fallizt á þá breyt., sem felst í 5. gr. frv., þess efnis, að erfðaréttur þess hjóna, sem lengur lifir, sé aukinn, þótt á lífi séu réttbornir erfingjar samkv. núgildandi löggjöf. Í frv. er enn fremur lagt til, að 28. gr. erfðalaganna falli niður, en sú grein fjallar um það, að undir sérstökum kringumstæðum megi erfðaskrá vera munnleg. Nú er það svo, að alltaf getur svo voveifleg atvik að höndum borið, að ekkert ráðrúm gefist til að koma arfleiðsluskrá á framfæri á annan hátt en gert er ráð fyrir í þessari grein. Þess vegna get ég engan veginn fellt mig við að greinin verði felld úr lögunum. Ég ætla nú ekki að ræða þetta frekar að sinni. Ég hef drepið á það helzta, sem mér finnst athugavert við frv., og gert grein fyrir afstöðu minni til þessa máls.



Herra forseti. Frv. til l. um breyt. á l. nr. 70 5. júní 1947, um fjárhagsráð, innflutningsverzlun og verðlagseftirlit, hafði gengið í gegnum Nd. í nóvember- og desembermánuði s. l. og var eftir afgreiðslu málsins í Nd. sent til þessarar deildar fyrir alllöngu síðan, og skilst mér, að nál. hafi verið útbýtt 18. jan. 22. jan. er málið tekið hér á dagskrá og út af henni aftur án þess að vera rætt, og sama sagan endurtók sig 23. jan. Þó að ég sé ekki í n. þeirri, sem fjallaði um málið, þá hef ég áhuga á máli þessu. Ég hef farið þess á leit við hæstv. forseta, að málið væri tekið á dagskrá, þar sem önnur þingdeildin - og það sú stærri - hefur þegar samþykkt frv., en mér skilst á hæstv. forseta, að hæstv. ríkisstj. óski eftir því, að málinu sé haldið kyrru um sinn, en nú hafa þeir hæstv. ráðh., sem ég hef rætt þetta við, ekki viljað kannast við, að þeir hafi farið fram á slíkt. Ég tel ekki hæfa að stöðva málið, þegar það hefur gengið í gegnum aðra deild þingsins, og vil ég því spyrja hæstv. forseta, hvort hann sjái sér ekki fært að lofa því, að málið verði tekið hér á dagskrá næsta fundardag.

Forseti (BSt) : Ég vil taka fram út af því, sem hér hefur komið fram, að nál. er undirritað 17. jan., og eins og hv. þm. Vestm. gat um, var frv. tekið á dagskrá hér í d. mjög fljótlega þar á eftir, svo að ekki var um að ræða óeðlilegan drátt á því hjá mér að taka málíð á dagskrá. Það var rétt hjá hv. þm., að ég tók frv. tvisvar af dagskrá, þar sem hæstv. fjmrh. fór fram á það og sagði, að hæstv. ríkisstj. væri að ræða málið og stæði jafnvel til, að bornar væru fram víðtækari breytingar en þær, sem nú fælust í frv. Ég taldi því rétt að bíða með málið, þar sem ekki var heldur komið alveg að þinglokum, og vita, hvort hæstv. ríkisstj. hefði till. að gera í málinu, en þar sem nú er gengið eftir því, að afgreiðslu málsins sé hraðað, þá mun ég ræða það við þann hæstv. ráðh., sem fór fram á, að málinu væri frestað, hvort hæstv. ríkisstj. verði ekki fljótlega tilbúin með till. sínar. Ég get ekki lofað, að málið verði tekið fyrir á morgun, en þar sem nú eru til 1. umr. í fyrri deild mál, sem ætlunin er að nái hér fram að ganga á þessu þingi, þá sé ég ekki, að það sé neinn dauðadómur yfir málinu, þó að það bíði til mánudags. En ég skal í dag ræða þetta við þann hæstv. ráðh., sem bað um, að málinu yrði frestað, og taka málið síðan til umræðu. Það var ekki ætlun mín að beita forsetavaldi til að drepa mál þetta.



Ég þakka hæstv. forseta fyrir skýringuna og greið svör, en mér þykir fyrir því, að hæstv. forseti sér sér ekki fært að taka málið á dagskrá.

Forseti (BSt) : Ég lofaði að taka málið á dagskrá, en ekki endilega á næsta fundi, en ef til vill geta till. hæstv. ríkisstj. verið tilbúnar á mánudag.



Herra forseti. Ég vil spyrja hæstv. forseta, hvort hann muni ekki sjá sér fært að taka mál þetta fyrir með afbrigðum síðar, því að það getur verið, ef það verður ekki tekið fyrir fyrr en á mánudag, að því verði ekki að öðrum kosti lokið fyrir þinglausnir. Ég hefði viljað, að það hefði verið búið að taka mál þetta til umr. hér fyrr, en þar sem hæstv. forseti hefur verið veikur nú undanfarið, þá hef ég ekki gert athugasemdir um það, en ég sé nú, að tveir hæstv. ráðh. eru hér staddir, svo að þeir geta gefið skýringu á þessum drætti. Ef málið verður tekið hér fyrir á morgun, þá geta þeir komið fram með brtt. við það eins og aðrir þm., en ef það er dregið þangað til á mánudag, þá getur verið, að safna verði undirskriftum þm. til að afgreiða málið.

Forseti (BSt) : Það er ekki þörf afbrigða, þar sem svo langt er um liðið síðan málið kom úr n.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Það er ekki nema eðlilegt, að hv. þm. séu farnir að ókyrrast út af þeim drætti, sem orðið hefur á þessu máli, en þessi langi dráttur og beiðni hæstv. fjmrh. um frestun á málinu stafar af því, að nú undanfarið hefur verið unnið að lausn annars máls, sem hefur tekið allan daginn fyrir ríkisstj. Fyrir talsvert löngu var lagt fyrir fjárhagsráð að leggja skýrslu fyrir ríkisstj. um fjárfestingu á árinu o. fl., sem fróðlegt væri fyrir hv. þm. að athuga í sambandi við afgreiðslu þessa máls. Skýrsla þessi er nú tilbúin fyrir nokkru, þó að ekki hafi enn gefizt tími til að halda fund með fjárhagsráði um hana. Í gær fór ég svo með tölur í Sþ. um fjárfestingu á s. l. ári og taldi hana hafa numið 520 millj. kr., en nú hef ég fengið nákvæmari upplýsingar um þetta, og er upphæðin nokkru hærri en ég gerði ráð fyrir - eða 547 millj. kr. Þessa skýrslu vildi hæstv. fjmrh. og ríkisstj. sjá, áður en málið væri afgreitt, enda talið eðlilegt, að hv. þm. vildu hafa hana til hliðsjónar í sambandi við afgreiðsluna. Mál þetta hefur nokkuð verið rætt og sú spurning borin fram af einum hæstv. ráðh., hvort ekki mundi vera hægt að gefa frjálsa byggingu smáíbúða, verbúða og útihúsa í sveit, og ætti ekki að þurfa að standa á svörum í þessu máli, þegar búið er að athuga öll gögn, sem varða það. Og það er alls ekki meiningin að láta mál þetta stranda hér, enda væru slík vinnubrögð ófær, og ég get fullyrt, að slíkt hefur hvorki vakað fyrir hæstv. fjmrh. né ríkisstj. í heild, þó að beðið hafi verið um frest á málinu og þessi dráttur hafi orðið á afgreiðslu þess hér í deildinni.

Forseti (BSt) : Ég staðfesti hér með það, sem hæstv. landbrh. hefur sagt hér um þetta mál, að hæstv. fjmrh. bað aðeins um frest á málinu, þangað til hæstv. ríkisstj. hefði athugað þetta betur.