Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Sjútvn. hefur athugað þetta frv. og leggur eindregið til, að það verði samþ. Um þau fjárframlög, sem um er að ræða í frv., skal það fram tekið, að þau hafa þegar verið innt af hendi að mestu leyti samkvæmt fyrri ákvörðunum stj. Frv. er því að mestu leyti staðfesting á því, sem búið er að gera, og er full ástæða fyrir Keflavík að fá sams konar l. um sína hafnargerð og aðrar verstöðvar. Ég óska, að málinu verði vísað til 3. umr. að lokinni þessari umr.



Þetta frv., sem hér liggur fyrir, felur það í sér að skylda stj. til þess að sjá alþm. fyrir leigulausum bústað meðan þingið situr, ef þeir óska eftir því með nægum fyrirvara. Enn fremur er í þessu frv. heimild fyrir stj. til þess að láta byggja þingmannabústað, ef hagfellt þykir. Þetta frv. kom fram í Ed., og fjhn. þessarar d. hefur athugað það og mælir einróma með því, að það verði samþ. og því vísað til 3. umr. óbreyttu.



Herra forseti. - Sökum þess að frsm. n., hv. þm. Snæf., er við próf í háskólanum, bað hann mig að hafa framsögu, svo að málið gæti haldið áfram. Menntmn. hefur orðið sammála um frv. Eins og sjá má á þskj. 257, hefur n. borið frv. saman við gildandi l. og komizt að þeirri niðurstöðu, að í þeim felist réttmætar og nauðsynlegar réttarbætur fyrir höfunda, og með þeim forsendum leggur hún til, að frv. verði samþykkt. Ég tel mig ekki þurfa að fjölyrða um frv., því að í grg. málsins er gerð full grein fyrir því.



Samkv. þeirri atkvgr., sem fram fór um þetta mál við 2. umr., lítur út fyrir, að þeir þm., sem vilja hafa einkasölufyrirkomulag á þessu sviði, séu ráðnir í að láta þetta frv. ganga fram, og það virtist svo, að þeir hefðu öruggan meiri hl. í d. við 2. umr. En það hefur ekkert komið fram, sem sannar það, jafnvel ekkert, sem kemur með líkur fyrir því, að það sé nauðsynlegt og óhjákvæmilegt að endurreisa þetta fyrirtæki. Ég hef sýnt fram á það í þessum umr., að öll þau atriði, sem færð voru fram fyrir einkasölunni í byrjun, hafa brugðizt, reynslan hefur sýnt annað og það hefur farið á annan veg en formælendur þess gerðu upphaflega ráð fyrir. Ég hef sýnt fram á, að skortur hefur verið á þessari vöru á tímabili og af hvaða ástæðum það er. Ég hef sýnt fram á, að í staðinn fyrir það, að tegundunum átti að fækka, hefur þeim fjölgað, og skortur hefur verið á nauðsynlegum varahlutum. Ég hef sýnt fram á, að engar líkur eru fyrir, að verðið hafi verið lægra en verið hefði í frjálsri verzlun. Ég hef leitt rök að því, að hægt hefði verið með frjálsri verzlun að fá meiri tekjur í ríkissjóð og bæjarsjóði en með einkasölufyrirkomulagi. Til viðbótar við þetta skal ég benda á, að ef þessi verzlun hefði verið í höndum einstaklinga árið, sem einkasalan græddi mest, árið 1941, þegar hún græddi 1 millj. kr., og þeir hefðu grætt jafnmikla upphæð og komizt yfir kr. 200 þús. í tekjur, þá hefðu þeir samkv. skattal. orðið að greiða í skatt 90% og aðeins haft eftir 10%. Út í þetta skal ég ekki fara meira. Það þýðir sennilega ekki að rekja þá sögu, ef það er ákveðið, eins og lítur út fyrir,að málið eigi að ganga fram, en vil aðeins segja nokkur orð um þá brtt., sem við hv. 2. þm. Rang. höfum borið fram við frv. á þskj. 248. Þessi brtt. er um að breyta bráðabirgðaákvæðunum, sem fylgja þessu frv. Það er gert ráð fyrir því, að strax og l. hafa verið samþ., hætti skilanefnd gömlu einkasölunnar störfum, en einkasalan taki við öllu, án þess að lokið hafi verið þeim reikningsskilum, sem hér er um að ræða. Í brtt. er aftur á móti farið fram á, að skilanefnd ljúki störfum og gangi frá reikningum og fjárreiðum fyrirtækisins og einkasalan taki við vörubirgðum þeim, sem sú gamla átti, og þeim áhöldum, sem hún þarf með. Mér er kunnugt um, að hin mesta óreiða hefur verið á bókhaldi þessa fyrirtækis, og hafa margir menn starfað margar vikur að því að fá því komið í lag, og er því ekki lokið enn þá. Ég tel sjálfsagt, ef á að endurreisa þetta fyrirtæki, að skilanefnd fái að ljúka störfum og gera búið upp. Ég held, að það væri hollt, að settar væru við og við rannsóknarnefndir á sum önnur ríkisfyrirtæki til að gera upp, hvernig þar er umhorfs. Að öðru leyti held ég, að ekki sé þörf á að fara um brtt. fleiri orðum, en vænti, að hv. þm., jafnvel þeir, sem vilja endurreisa þetta fyrirtæki, sem er meiri hl., að því er virðist, geti samþykkt, að lokið sé reikningsskilum gamla fyrirtækisins, áður en það nýja tekur við. Varðandi brtt. frá hv. 2. þm. Reykv. á þskj. 138 tók ég það fram við 2. umr., að um þessa brtt. vildi ég ekki ræða neitt þá, vegna þess að ég væri því andvígur, að þetta frv. gengi fram. En þegar það kemur í ljós, að frv. á að ganga fram, ber að taka til athugunar þær brtt., sem fyrir liggja, og um þessa brtt. verð ég að segja það, að ég get ekki gengið inn á hana, af því að ég tel, að hún sé ekki sanngjörn. Hún miðar að því, að það séu einungis bílstjórafélög hér í Reykjavík, sem fái fulltrúa í þeirri væntanlegu úthlutunarnefnd bifreiða, en aðrir bifreiðastjórar í landinu komi þar ekki nálægt. Í fyrsta lagi er mikill vafi á því, ef á að hafa ríkisskipaða úthlutunarnefnd, hvort þar eigi að vera fulltrúar frá bifreiðastjórafélögum, hvort sem er í Rvík eða annars staðar. En það væri þó sönnu nær, ef til væri allsherjarfélag bifreiðarstjóra, að það fengi fulltrúa í nefndinni, en mér er ekki kunnugt, að það sé til. Ég tel, að það skipti meira máli í þessu sambandi, að settar séu fastar reglur um, eftir hvaða kerfi skuli fara, þegar bifreiðum er úthlutað, sem líklega kemur ekki mikið til á næstunni, vegna þess að ekki eru líkur til, hvort sem einkasalan verður endurreist eða ekki, að hægt verði að fá mikið af bifreiðum til landsins, enda vafamál, hvort á því er þörf, eins og sakir standa. Ég get svo látið þetta nægja, en vænti, að a.m.k. verði brtt. okkar hv. 2. þm. Rang. samþ.



Ég minnist þess frá 2. umr. þessa máls, að eitt af því, sem hv. þm. A.-Húnv. hélt þá fram til stuðnings þeirri skoðun sinni, að ekki væri rétt að samþ. þetta frv., var það, hversu mikill kostnaðurinn hefði verið við einkasöluna og mundi verða. Hv. þm. taldi sennilegt, að verzlunarkostnaðurinn á þessari vöru, sem einkasölunni er ætlað að verzla með, mundi verða minni í frjálsri verzlun, ef mörg einstök verzlunarfyrirtæki og einstaklingar hefðu þessa verzlun með höndum. Hann færði engin rök fyrir því, að svo mundi verða, enda held ég, að erfitt sé að færa fram rök fyrir því, að verzlunarkostnaður verði minni, ef margir hafa þessa sölu með höndum, en það munu allir sammála um, að æskilegt sé, að kostnaðurinn verði sem minnstur, hvort sem verzlunin er í höndum ríkisins eða annarra. Þess vegna er einkennilegt að sjá hv. þm. A.Húnv. og hv. 2. þm. Rang. flytja brtt. um, að skilanefnd bifreiðaeinkasölunnar skuli starfa áfram, þó að þetta frv. yrði samþ., því að það sér hver maður, að kostnaðurinn verður meiri, ef þannig starfa tvær stjórnir samtímis við sama fyrirtækið, hver veit hvað lengi. Ég tel því fráleitt, ef menn vilja hafa kostaðinn sem minnstan, að samþ. þessa brtt. Hv. þm. A.-Húnv. segir, að reikningshaldið hjá þessu fyrirtæki hafi ekki verið í svo góðu lagi sem skyldi. Vitanlega ætti að vera hægt fyrir hann, sem er yfirskoðunarmaður landsreikninganna, að koma á framfæri á réttum stöðum aths. um það atriði. Það er vitanlegt, að ef þetta hefur við eitthvað að styðjast, þá eru nóg ráð til að skipa því í rétt horf á annan hátt en að hafa tvær stjórnir starfandi við fyrirtækið um ófyrirsjáanlegan tíma.



Herra forseti. Það hafa þegar orðið allmiklar umr. um þetta mál, enda er að því komið, að það fari úr d. eða verði fellt. Ég hefði nú Maldið, að það næði ekki fram að ganga, því að jafnvel þm., sem í eðli sínu eru fylgjandi einkasölufyrirkomulagi, eru ekki fylgjandi því, að bifreiðaeinkasalan haldi áfram, eins og nú standa sakir. Það er öllum vitanlegt, að á næstunni verða ekki fluttar inn bifreiðar, svo að neinu nemi. Hvers vegna vilja þá sumir þm. halda einkasölunni áfram? Er það til þess að geta haldið því fólki, sem þar hefur starfað, á fullum launum hjá ríkissjóði, þó að ekki sé verkefni til fyrir það? Ég vil ekki gera svo lítið úr því fólki að ætla, að það geti ekki fengið sér atvinnu annars staðar. Hv. þm. V.-Húnv. reyndi að andæfa till. okkar þm. A.-Húnv. Hún er um það, að skilanefnd megi starfa, meðan reikningsskil fara fram, svo að það komi skýrt í ljós, hvernig einkasalan hefur verið rekin. Ég get ekki ímyndað mér, ef allt er í lagi hjá fyrirtækinu, að það taki svo langan tíma að koma reikningunum í lag. Það ætti hv. þm. V.-Húnv. að vita. Það verður að ætlast til, að fyrirtæki, sem hefur jafnmikla umsetningu og bifreiðaeinkasalan hafði, hafi bókhald sitt í sæmilegu lagi. Ég vil nota orð eins hv. þm. hér og segja, að mér þykir gaman að sjá, hvaða þm. það verða, sem greiða atkv. með því, að bifreiðaeinkasala verði stofnsett, vitandi það, að fyrirtækið mundi ekki á næstu mánuðum fá neitt. verulegt af vörum til að verzla með. Er það í gustukaskyni við það fólk, sem vann hjá einkasölunni? Ég álít, að margt af því sé svo verkfært fólk, að það geti séð fyrir sér, þó að ríkið fæði það ekki og klæði án þess að fá því nægilegt verkefni. Um brtt. hv. þm. N.-Þ. vil ég segja það, að hún er alveg fráleit, sérstaklega af því, að hún kemur frá þm. sveitakjördæmis. Þar er farið fram á það að gefa bifreiðarstjórafélögum hér í bæ tækifæri til að tilnefna mann í úthlutunarn. Með því að gefa þeim of mikil áhrif er verið að vinna að því, að dreifbýlið verði afskipt um úthlutun bifreiða, enda er það sízt í Rvík, sem vantar bifreiðar. Það er úti um landið, seni vantar bifreiðar, einkum vörubifreiðar. Það eru fyrirtæki, sem liggja langt frá höfnum og þurfa að flytja afurðir bænda langa vegu, sem nú verða að sitja fyrir. Hjá þeim slitna bílarnir mest og endast stytzt. En ég er vantrúaður á, að stéttarfélög bifreiðarstjóra í Rvík hafi þann rétta skilning á þessu, og því er ég andvígur brtt. hv. þm. N.-Þ. Ég ætla ekki að lengja mál mitt miklu meira. Bifreiðaeinkasala er ekki til neins sóma né gagns, og ekki heldur til tekjuauka fyrir ríkissjóð. Fskj. með frv. ber það með sér, að ekki er um stórar tekjur að ræða fyrir ríkissjóð, enda vil ég benda á, að það er undirstaða allrar verzlunar, að innkaupin séu góð. Nú fer orð af því, að innkaupin hjá bifreiðaeinkasölunni hafi ekki verið hagstæð. Þegar keyptar eru hundrað bifreiðar í einu, skyldi maður ætla, að hægt væri að ná betri kjörum en fyrir einstaka bifreið. Samt þekki ég dæmi þess, að maður, sem keypti sér bifreið í Ameríku, fékk hana fyrir lægra verð en ef hann hefði keypt hana hjá einkasölunni með tollum, fragt og hæfilegu gjaldi til einkasölunnar. Þetta sannar, að Bifreiðaeinkasalan hefur ekki náð hagkvæmum kaupum, og hefur því ekki leyst þá skyldu, sem hverju verzlunarfyrirtæki ber að inna af hendi. Með frjálsri sölu á bifreiðum hefði mátt ná meiri tekjum í ríkissjóð, um leið og einstaklingum var gefinn möguleiki til þess að fá ódýrari vöru. Einkasalan hefur líka brugðizt því hlutverki sínu að fækka bifreiðategundum. Það voru 75 tegundir í landinu, þegar hún var sett á stofn, en eru nú 102. En það er alkunna, að aðalrök þeirra, sem mæltu með stofnun einkasölunnar, voru, að tegundunum mundi fækka og hægara yrði að fá varahluti. Nú munu umr. líklega fara að styttast, og mun alþjóð því fá að sjá, hverjir það eru, sem vilja halda áfram að hafa starfsfólk einkasölunnar á fullum launum hjá ríkinu, þótt ekkert verkefni sé fyrir það.

Frsm. 3. minni hl. (Jón Pálmason) Hv. frsm. 1. minni hl. fjhn., þm. V.-Húnv., veik að því, sem rétt er, að ég benti á, að kostnaður mundi minni með frjálsri sölu en einkasölu, en hann vildi halda því fram, að rök mín væru engin, og vil ég því endurtaka sumt af því, sem ég sagði við 2. umr. Ég get ekki séð, að þó að stórar verzlanir, sem verzla með mikinn fjölda vörutegunda, bættu við nokkrum bílum, mundi það þurfa að auka verzlunarkostnaðinn. Því gerði ég þá fyrirspurn til þeirra tveggja kaupfélagsstjóra, sem láta sér annt um þetta mál, hvort þeir vildu halda því fram, að Kaupfélag Skagf. og Kaupfélag V.-Húnv. þyrftu að bæta við sig mönnum, þó að þau seldu 5–10 bíla á ári. Það er ekki hægt að svara þessu nema á einn veg. Það er rangt, að með brtt. okkar hv. 2. þm. Rang. um skilanefnd verði aukinn kostnaður. Við viljum bara hrein reikningsskil. Hv. þm. V.-Húnv. sagði, að ég sem endurskoðandi landsreikninganna hefði aðstöðu til að fara aðra leið, ef um óreiðu væri að ræða. Um það er það að segja, að ég hef árum saman gert aths. um ýmislegt í rekstri ríkisfyrirtækja, en meiri hl. Alþ. hefur ekki tekið þær til greina. Eitt höfuðeinkennið er, að ár eftir ár hafa verið færðar upphæðir sem sjóðseign um áramót, án þess að sjóðseignir væru til. Um aðstöðu yfirskoðunarmanna má líka benda á, að ríkisreikningurinn fyrir 1940 var fyrst tilbúinn 7. maí 1942 og er ekki afgreiddur enn. Þetta hefur verið svo langt á eftir tímanum, og bilið hefur aukizt. Þess vegna er það þess virði, að notað sé tækifærið til að fá hreint uppgjör á einu af þessum fyrirtækjum, úr því að skilan. er sett og er meira virði, að hún ljúki störfum en að haldið sé á launum hópi starfsfólks, sem ekkert verkefni hefur. Það, sem hv. 2. þm. Rang. benti á um innkaupin, er sláandi dæmi þess, hvað það er mikil vitleysa að láta ríkið vera að vasast í svona verzlun. Eftir upplýsingum fróðra manna er ástæða til að ætla, að bifreiðaeinkasalan hafi keypt bifreiðar í Ameríku fyrir útsöluverð þar. Og t.d. um ástandið hjá þessu fyrirtæki má nefna, að nú liggja fyrir nokkur hundruð bíladekk, sem passa ekki á neinar þær tegundir, sem hér eru notaðar, en hins vegar vantar dekk fyrir þær tegundir, sem við notum. til þess að reyna að bjarga þessu við, er í ráði að breyta felgunum á sumum bílunum. Hvað sem öðru líður, vænti ég, að það komi varla til, að brtt. okkar hv. 2. þm. Rang. um, að skilan. ljúki uppgjöri, verði felld.



Ég veitti því athygli áðan, að hv. 2. þm. Rang. vísaði í brtt. mína á þskj. 276. Ég hafði ekki hugsað, að þörf væri á, að ég mælti sérstaklega fyrir henni, en lýsing hv. þm. á till. var ekki með þeim hætti, sem ég hefði kosið, svo að ég vil gera grein fyrir henni. Eins og hv. þm. mega sjá á þskj. 216, er lagt til, að bifreiðarstjórafélagið Hreyfill tilnefni einn fulltrúa í úthlutunarn., en stéttarfélag vörubílstjóra varafulltrúa. Ef bifreiðarstjórar eiga að hafa eitthvað um úthlutunina að segja, virðist það eiga að vera bifreiðarstjórar í landinu yfirleitt. Þess vegna tilnefndi ég landssamband bifreiðarstjóra, sem er enn ekki til. Hv. 2. þm. Rang. sagði um brtt. mína, að hún væri alveg fráleit, og fann hann þeim orðum stað með þeim hætti, að hagsmunum Rvíkur mundi gert of hátt undir höfði. Tók hann það fram í því sambandi, að þörfin úti um land á bifreiðum væri sízt minni en hér. Það þarf ekki að segja mér neitt um það, ég veit, að þörfin er mjög mikil, en ég ætla, að það þurfi ekki að verða til þess að draga bifreiðarnar hingað til Rvíkur sérstaklega, þó að í n. væri einn fulltrúi af fimm frá stéttarfélagi bifreiðarstjóra hér, ekki sízt, ef hann ætti það yfir höfði sér, að landssamband bifreiðarstjóra yrði stofnað, ef hann rækti ekki skyldur sínar af alúð.



Herra forseti. Það er rétt, sem hv. þm. A.-Húnv. vakti athygli á í ræðu sinni áðan, að meiri dráttur er á að ganga frá ríkisreikningunum en æskilegt væri. Hv. þm. minnti á það, sem rétt er, að ekki er enn búið að afgreiða ríkisreikningana frá 1940. Það er afleitt, að þetta skuli dragast svo lengi, og þyrfti að stefna að því að færa það í betra horf, en ég þykist þess fullviss, að það, hvort frv. um bifreiðaeinkasölu verður samþ. eða ekki, mun engin áhrif hafa í því efni. Það er eitthvað annað, sem hefur tafið fyrir, en að reikningar bifreiðaeinkasölunnar væru ekki nógu snemma tilbúnir. Hv. þm. A.-Húnv. mótmælti því, að kostnaðarauka leiddi af brtt. hans og hv. 2. þm. Rang., en það er þó víst ekki ætlun þeirra, að skilan. starfi kauplaust? Ég get ekki fallizt á, að nauðsynlegt sé að hafa skilanefnd til að komast að því, hvernig einkasalan hafi verið rekin. Það er tryggt, að allir geta kynnt sér rekstrarafkomu þessa fyrirtækis. Alþ. hefur valið þrjá menn til þess að endurskoða ríkisreikningana og þar með allan rekstur ríkisfyrirtækjanna, hvors fyrir sig. Þessir menn eiga að gera athugasemdir við það, sem þeir álíta athugavert, og líta eftir því, hvort allt sé í lagi með reksturinn. Ég hef athugað ríkisreikninginn frá árinu 1939, sem er síðasti reikningur, sem Alþ. hefur samþ. Þar eru birtar aths. yfirskoðunarmanna og svör ríkisstj. við þeim og svo till. til úrbóta. Það eru meðal annars tvær aths. varðandi bifreiðaeinkasöluna og svör ríkisstj. við þeim. Að svörunum athuguðum höfðu svo yfirskoðunarmennirnir ekki annað að segja er að þeir teldu málið upplýst með svarinu. Þeir höfðu sem sagt fengið fullnægjandi svör frá ríkisstj. og töldu enga þörf frekari aths. Nú segir hv. þm. A.-Húnv., að í rekstri bifreiðaeinkasölunnar hafi ríkt mikil óreiða, sem þurfi nauðsynlega að fá hreint uppgjör á. Samkv. því, sem ég benti á í ríkisreikningnum frá 1939, hlýtur óreiðan að vera til komin eftir þann tíma, eða á því tímabili, sem einkasalan var undir yfirstjórn ráðh. úr flokki hv. þm. A.- Húnv. Annars gera yfirskoðunarmenn væntanlega aths. við þessa óreiðu, ef einhver er, enda er það skylda þeirra að kynna sér þetta ýtarlega og gera aths. við það. Ég álít, að það séu nægilegir möguleikar til þess að gera þetta, þótt ekki séu hafðar tvær stjórnir við þetta fyrirtæki. Annars koma væntanlega von bráðar fram aths. yfirskoðunarmanna við ríkisreikninginn fyrir árið 1940, og gefst þá vafalaust tækifæri til þess að kynnast þessu nánar.



Ég á hér eina brtt. varðandi n. þá, sem á að hafa úthlutun bifreiða frá einkasölunni með höndum. Það hafa einkum komið fram mótbárur gegn því að veita Hreyfli rétt til að hafa hönd í bagga um úthlutunina. Hv. 2. þm. Rang. taldi, að of mikið af innfluttum bílum færi til Rvíkur, og sagði, að mikil brögð væru að því, að bílar stæðu hér meðfram gangstéttum í löngum röðum. Ég vil aðeins benda á, að það eru ekki bílar atvinnubílstjóra, sem standa þannig, heldur eru það bílar prívatmanna, sem hafa fengið þá úthlutaða sér vegna kunningsskapar við viðkomandi ráðh., á sama tíma sem bílstjórar hafa verið í vandræðum með að fá bíla. Þeir bílar, sem bílstjórar hér hafa svo fengið, hafa margir verið seldir þeim dýrum dómum af ýmsum prívatmönnum, sem hafa haft góða aðstöðu til þess að ná sér í bíla. Bílstjórar hér hafa líka vakið máls á því, að brýna nauðsyn bæri til að bæta úr þessum vandræðum, og krafizt þess, að hér yrðu gerðar breytingar á. Hreyfill hefur einnig krafizt þess að fá að ráða nokkru um úthlutunina, og það er réttmætt. Bílstjórar úti um land hefðu fyrir löngu átt að vera búnir að beita sér fyrir stofnun landssambands bílstjóra. En það er svo, að félögin hér í Rvík hafa staðið því nær ein í baráttunni fyrir hagsmunum stéttarinnar, og er því rétt, að það séu þau, sem hafa hönd í bagga um úthlutunina, á meðan bílstjórar úti um land reynast ekki svo duglegir, að þeir skapi landssamtök bílstjóra. En það er ekki nema sjálfsagt, að slík samtök fengju úthlutunarréttinn, jafnskjótt og þau kæmust á, og mætti þá breyta lögunum samkv. því. Ég er líka viss um, að ef hv. 2. lm. Rang. vildi beita sér fyrir stofnun slíks sambands, þá mundi ekki standa á bílstjórum hér í Rvík að veita því máli fylgi sitt. Það er nauðsynlegt, að samtök bílstjóra hafi sin áhrif á úthlutunina, og eftir kynnum mínum af bílstjórum hér treysti ég þeim vel til þess að reynast ekki hlutdrægir í þessu máli og tel enga hættu á, að þeir muni berjast einhliða fyrir sínum hagsmunum. Ég skal ekkert segja um það almennt, hvort of mikið af bílum fari til Rvíkur. En ég veit mörg dæmi þess, að ýmsir prívatmenn úti á landi hafa selt nýja bíla, sem þeir hafa fengið hjá einkasölunni, hingað til Rvíkur og hagnazt á því um 10–20 þús. kr. Einnig hafa ýmis fyrirtæki úti um land, sem hafa fengið nýja vörubíla, látið þá vera á stöðvum hér í Rvík eða í vinnu hjá setuliðinu hér í nokkra mánuði eftir að þeir fengu þá, vegna þess að hér var mest á þeim að græða, en látið þá svo koma heim síðar, er þeir voru búnir að borga sig hér. Þessu verða bílaeigendur vitanlega að ráða sjálfir. En ég skal ekkert segja um það, hvort Rvík hefur fengið úthlutað fleiri bílum en rétt var. Brtt. hv. þm. N.-Þ. finnst mér alveg óhæf. Það er engin ástæða til þess að fjölga í nefndinni. Við höfum fengið nóg af þessu nefndafargani, og það hefur reynzt nógu erfitt að fá þær til þess að starfa, þótt ekki væri fjöldi manns í hverri þeirra. Ég tel það algerlega nóg að hafa þrjá menn í þessari nefnd. Ég hef ekkert á móti því, að landssamband bílstjóra komi í stað félaganna hér í Rvík, en ég kann betur við, að það komi ekki fyrr en búið er að stofna það, en það má stofna með ýmsu móti, bæði sem deild í Alþýðusambandi Íslands og sem sjálfstætt samband. Það er engin ákvörðun tekin um það með þessum lögum, hvernig einkasalan skuli rekin. Fram að þessu mun hún hafa verið rekin í sambandi við Viðtækjaverzlun ríkisins, en hvort svo verður áfram eða hvort henni verður slegið saman við fleiri einkasölur, veit ég ekki. Ég á erfitt með að skilja það, að það verði gífurlegur kostnaður við að endurreisa hana, ef það verður gert í sambandi við aðra einkasölu, og mér þykir það mjög ósennilegt, að farið verði að bæta við miklum mannafla, á meðan engir bílar eru til þess að verzla með.



Sumt af því, sem hv. þm. V.-Húnv. sagði áðan, gaf ástæðu til þess að ætla, að hann hefði ekki hugsað þessi mál sem skyldi, því að annars hefði hann,aldrei sagt það. Hann viðurkenndi rétt, að ekki væri gott, að ríkisreikningarnir væru langt á eftir tímanum, en það er nú stöðugt að færast til hins verra. Hann virtist líta svo á, að það væri starf yfirskoðunarmanna að rannsaka allan relatur ríkisfyrirtækjanna niður í kjölinn. Ef svo væri, þá mundi þeim alls ekki nægja árið allt, þótt ekkert annað væri gert. Starfið er aðeins falið í því að skoða þá reikninga, sem liggja fyrir, bera saman tölur og annað þess háttar. Þau ár, sem ég hef verið yfirskoðunarmaður, hefur verið talið, að ég hafi hneigzt til þess að gera heldur fleiri aths. við rekstur ríkisfyrirtækjanna en eðlilegt væri. En það er þó svo, að vegna þess að mér hefur ekki gefizt kostur á að rannsaka þessi mál svo sem ég tel æskilegt, að gert væri, þá eru þær færri en þær ættu raunverulega að vera. Það er ekki hægt að sjá það á þeim reikningum, sem koma frá fyrirtækjunum, hvort þar hefur orðið sjóðþurrð eða ekki. Til þess þarf að rannsaka, hvort þær tölur, sem standa á reikningunum, séu réttar. Þegar reikningarnir eru auk þess tveggja ára gamlir, þegar þeir berast í hendur yfirskoðunarmanna, þá er ekki þægilegt að rannsaka, hvort þær tölur séu í samræmi við þau viðskipti, sem hafa átt sér stað. Ég býst fastlega við, að það komi í ljós, ef skilanefndin fær að ljúka störfum, að í rekstri bílaeinkasölunnar sálugu sé ærið margt, sem þarf að taka til athugunar. Það gæti farið svo, að þar kæmi ýmislegt í ljós, sem gæfi tilefni til þess, að menn gerðu sér ljósa þörfina á því að rannsaka betur rekstur annarri sams konar fyrirtækja. Sumir þm. hafa talið það óþarfa kostnað að láta skilanefndina slarfa áfram, eftir að búið væri að endurreisa einkasöluna. En þar sem hér á að verða mikil breyting á þessu, er þess áreiðanlega full þörf að gera gömlu einkasöluna alveg upp. Varðandi ummæli hv. 2. þm. Reykv., þá er það alveg rétt, að það má koma þessu fyrirtæki á stofn á ódýrastan og hagfelldastan hátt með því að setja það í samband við önnur fyrirtæki og losna þannig við að eyða tugum þúsunda króna að óþörfu. Ég vil svo að lokum benda hv. þm. á það, að þeir ættu að hugsa sig vel um, áður en þeir samþ., að skilanefndin skuli hætta störfum, áður en hún hefur lokið rannsókn sinni.



Þar sem mér sýnist, að athugun á fjárreiðum einkasölunnar geti farið fram, þótt skilanefndin hætti störfum, og þar sem mér þykir það hlálegt, að skilanefndin skuli starfa áfram, eftir að einkasalan hefur verið endurreist, segi ég nei. Frv. fellt með 12:12 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: EystJ, FJ, GG, HelgJ, JörB, PZ, PO, SÞ, SkG, StJSt, SvbH, BG. nei: GÞ, GSv, IngJ, JakM, JPálm, JS, ÓTh, PO, SB, SEH, SK, JJós. EOl, LJós, SigfS, SG, STh, ÁkJ greiddu ekki atkv. 5 þm. (EmJ, GTh, ÞG, ÁÁ, BÁ) fjarstaddir.