Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti ! Mér finnst ég mega til að gera grein fyrir atkv. mínu um þetta mál. Ég var í n., sem fór með frv., og ég var með því, að það næði fram að ganga. Ég lít svo á, að það geti verið nauðsynlegt að friða þennan göngusilung, sem talað er um í frv., í sjó á ákveðnum svæðum. Og þegar ég er með því; að þessi heimild verði sett í l., þá byggist það eingöngu á því, að það er ætlazt til, að fyrst og fremst sé það ekki gert nema þar, sem fyrir eru fiskiræktar- og veiðifélög, og þá geri þau fyrst till. um það, á hve stóru svæði friðunin sé gerð, og að þar næst er ákveðið, að sýslunefnd skuli hafa mælt með slíkri friðun, til þess að hún megi vera gerð, og að till. þeirra aðila beggja gangi svo gegnum veiðimálastjóra, og þá fyrst á, eftir frv., ráðh. að vera heimilt að takmarka eða banna þessa veiði. Mér er ljóst, að heimild þessi er notuð víðtækt; og ef miður gætin sýslun., sem hlut á að máli, mælir með slíkum takmörkunum, þá mundu ýmsar jarðir, sem góðar tekjur hafa nú af silungsveiði í sjó, geta misst afnot af þeirri veiði. Það eru til staðar ákaflega skiptar skoðanir um það, hve langt eigi að ganga í þessu efni. Sumir vilja halda því fram, að allur silungur, sem veiðist í sjó í Skagafirði, t, d. út með Höfðaströnd og jafnvel út fyrir Hofsós og einnig langt út með Skaga að vestan, sé á leið upp í Héraðsvötn, og eigi að banna veiði hans í sjó á þessum svæðum af því. Ég vona, að sýslun. Skagafjarðarsýslu leggi ekki þann skilning í þetta, og ef hún gerir það, að sá skilningur verði ekki viðurkenndur af ráðh. Og í trausti þess, að þannig verði ekki að farið, er ég með frv.

*Magnús Gíslason: Herra forseti! Í gr. fyrir því frv., sem hér liggur fyrir til umr., er þess getið, að gætt hafi nokkurs ósamræmis um ákvörðun stimpilgjalds við sölu fasteigna. Sömuleiðis, að fasteignir hafi verið seldar þannig, að við söluna hafi ekki verið tilgreint söluverð í kaupsamningi eða afsalsbréfi, og að þeir, sem annazt hafa stimplun á slíkum skjölum, hafi hallazt að því að stimpla þessi skjöl eftir fasteigna mati hinnar seldu eignar. Og enn fremur segir þar, að þar sem fasteignir séu nú seldar við tvöföldu eða þreföldu verði á við fasteignamat, og ríkissjóður tapi því verulegu með því, að kaup- og afsalsbréfin séu stimpluð eftir fasteignamati, þá hafi flm. borið þetta frv. fram til að ráða bót á þessu. Frv. gengur meðal annars í þá átt, að ef ekki sé tiltekið verð í afsali eða kaupsamningi, þá skuli aldrei áætla kaupverðið lægra en tvöfalt fasteignamatsverð hinnar seldu eignar. Ég skil vel tilganginn með þessu frv., sem sé að koma meira samræmi á í þessu og fyrirbyggja, að sumir, sem hafa með höndum kaup og sölu á fasteignum, sleppi með að greiða lægra gjald en vera ber og aðrir greiða. Hve mikil brögð eru að því, að menn sleppi þannig við gjöld, veit ég ekki, en tekjur ríkissjóðs af stimpilgjaldi voru síðasta ár miklu hærri en þær nokkurn tíma áður hafa verið. Stimpilgjaldið, sem inn kom, var helmingi hærra en það var áætlað á fjárl., eða um 1200000 kr. Þetta bendir ekki til þess, að mjög mikil brögð hafi verið að því, að afsöl fyrir fasteignum hafi verið stimpluð mjög miklu lægra heldur en vera bar eftir raunverulegu kaupverði. Það eru tvær meginstoðir, sem renna undir tekjurnar af stimpilgjaldinu, sala á víxlum og skuldabréfum annars vegar, sem bankarnir aðallega annast um innheimtu á stimpilgjaldi af, og hins vegar fasteignasala. Um stimpilgjald af víxlum veit maður það, að sala á víxlum hefur á síðasta ári verið minni heldur en almennt gerist, svo að af stimpilgjaldi af þeim geta ekki hafa komið auknar tekjur. Hitt er líka víst, að fasteignamatsgjöld hafa hækkað í verði, en þó ekki svo, að það sé vegna aukins fjölda afsala og kaupsamninga, sem tekjurnar hafa orðið svo miklar, heldur fyrir það, að kaupgjald hefur almennt hækkað á fasteignum, og það kom fram á stimpilgjaldinu. Má segja, að frv. sé til bóta að því leyti, að vanræki menn að gefa upp rétt kaupverð, er gert ráð fyrir, að stimpilgjald sé tekið af tvöföldu fasteignamatsverði. Fjmrh. hafði frv. til athugunar og komst að þeirri niðurstöðu, að rétt mundi vera að breyta þessu þanni, að miða skyldi stimpilgjald. við fasteignamatsverð, en ekki við kaupverð, og hækka gjaldið í 2% af fasteignamatsverði. Þessi hækkun gjaldsins er þá miðuð við það ástand, sem nú er, að söluverð fasteigna sé yfirleitt hærra en fasteignamatsverð þeirra. Þegar stimpilgjaldið var lögfest 1921, var þetta gjald ákveðið 1% á afsölum og kaupsamningum fyrir fasteignum, og það var þá töluvert hærra heldur en tíðkaðist í nágrannalöndunum. Hver ástæðan var fyrir þessu, veit ég ekki, en ég hygg, að tvær ástæður hafi valdið því, að gjaldið var ákveðið svo hátt. Í fyrsta lagi sú, að ríkissjóðinn skorti tekjur, eins og oft vill verða, og gjaldið því ákveðið svo hátt til að ná inn sem mestu fé. Í öðru lagi var skammt frá því, að styrjöldinni lauk, og verð á fasteignum mjög hátt. Gengu fasteignir meira kaupum og sölum, heldur en heppilegt þótti, og má vera, að þetta hafi verið gert til þess að draga meira úr þessu húsabraski og jarðabraski. Svo líða nokkur ár, og verðlagið er enn hækkað um 25%, og var sú hækkun þá nefnd gengishækkun. Enn var verðlagið hækkað um 12%, svo að samanlagt varð hækkunin 40%, og við það situr enn. Stimpilgjaldið er nú 1.4% af söluverði fasteigna. Með þessu frv. og brtt. er gert ráð fyrir að hækka þessi gjöld um helming. Það má deila um, hvort sú stefna er rétt, sem hér er farið inn á, að breyta grundvellinum fyrir stimpilgjaldi fasteigna og miða við fasteignamat í staðinn fyrir söluverð. En það vinnst þó með því, að gjaldið kemur réttlátar niður, og það verður engum kleift að skjóta sér undan í því efni, eins og vill verða, þegar miðað er við söluverð. Það virðist ekki heldur óeðlilegt, að stimpilgjald af fasteignum sé miðað við fasteignamatsverð, eins og gert er með aðra skatta til ríkis og bæja af fasteignum. T.d. er fasteignaskattur miðaður við fasteignamat, svo og eignarskattur til ríkis og fleiri slík gjöld. Þetta yrði líka einfalt og þægilegt í framkvæmdinni. Það, sem athugavert er við þessa breyt., má segja, að sé það, að gjöldin séu hækkuð miðað við núverandi ástand, en ef fasteignir lækkuðu í verði, yrði að lækka stimpilgjöldin eins og önnur gjöld. Ég ætlast líka til þess, að menn skilji þessa hluti og hækki eða lækki stimpilgjöldin eftir því verðlagi, sem er á hverjum tíma.



Herra forseti ! Mér skilst, að þetta frv. sé borið fram af hv. flm., vegna þess að honum finnst fullt tilefni til þess. Húseignir hér í Reykjavík og víðar hafa ver ið seldar miklu hærra verði. en sem svarar fasteignamati, og hv. flm. hefur viljað koma í veg fyrir, að menn slyppu við að greiða lögmæt gjöld í ríkissjóðinn. Í fyrra, þegar mál þetta var til umr., var ég sammála meðnm. mínum um, að með þessum breyt. væri að vísu alls ekki girt fyrir það, að menn gæfu upp skakkt söluverð og kæmu sér þannig hjá því að greiða lögmætt stimpilgjald, en þó væri innheimtunni komið í betra horf. N. varð þá sammála um að vísa málinu til ríkisstj. með beiðni um., að hún athugaði það. En eins og hv. þdm. er kunnugt, var þessi tillaga felld, en málið dagaði uppi. Hefur hv. flm. nú flutt frv. á ný. N. mælir með, að það verði samþ., - þó að hún viti, að það sé engan veginn öruggur mælikvarði á rétt stimpilgjald, þá er það þó betra en áður var. Hins vegar lít ég svo á, að það hafi verið ætlun löggjafans, þegar þessi l. voru sett, að með ákvæðum 14. gr. væri innheimtumönnum ríkissjóðs gert að skyldu að fá upp rétt söluverð, og hygg ég, að þeirri reglu hafi verið fylgt nákvæmlega víða úti um land. Má vera, að betra hafi verið að fylgja þessari reglu þar, vegna þess að þar fer söluverð ekki langt frá fasteignamati að öllum jafnaði. Okkur nm. þótti rétt að herða ákvæðin um ákvörðun stimpilgjaldsins frá því, sem nú er, ef innheimtumenn ríkissjóðs teldu vafa á því, að þeir gætu fengið upp rétt söluverð. Annars virðist mér, að í flestum tilfellum hljóti innheimtumennirnir að geta fengið upp rétt söluverð. Hv. 11. landsk. hefur flutt brtt. á þskj. 100, sem alveg gerbreytir þeim anda, sem virðist vera í stimpilgjaldslögunum frá 1921, þar sem brtt. gerir ráð fyrir, að stimpilgjald verði ekki miðað við söluverð, heldur við fasteignamátsfjárhæð. Ég geri ráð fyrir því, ef þessi brtt. verða samþ., mundu þær verða til mikils léttis fyrir þá, sem eru í húsabraski hér í Reykjavík og sumum öðrum kaupstöðum landsins, en það getur þó tæplega verið meining löggjafans að ívilna þeim, sem eru í slíku braski. Mér finnst, að í fyrsta lagi sé hér vikið frá því, sem ætlazt er til í l. um stimpilgjald, á þann hátt, að þetta mundi koma harðast niður á þeim, sem ekki á að refsa. Í öðru lagi mundi þessi breyting koma harðast niður á þeim, sem selja eða kaupa eignir úti á landi. Enn sem komið er mun söluverð eigna ekki vera eins hátt víða úti um land eins og hér er gert ráð fyrir, eða tvöfalt fasteignamatsverð. Mér hefur skilizt það, að fasteignamat á húsum hér í Reykjavík sé allmiklu lægra miðað við kostnaðarverð heldur en er úti á landi, og þess vegna mundi þessi brtt., sem ætlazt er til, að nái helzt til húsabraskara í Reykjavík, alls ekki ná tilgangi sínum, heldur koma langharðast niður á efnalitlu fólki í hinum fámennari byggðarlögum, þar sem fasteignámat er tiltölulega hærra en í Rvík, og því nær kostnaðarverði og venjulegu söluverði. Vegna þessara ástæðna sé ég mér ekki fært að samþ. brtt hv. 11. landsk. og mun því greiða atkv. móti henni.



Fyrst þegar brtt. hv. 11. landsk, þm. á þskj. 100 kom fram, var ég lengi að velta því fyrir mér, hvort hún mundi vera til bóta eða ekki. Við nána athugun sá ég, að þessar brtt. mundu algerlega raska þeim grundvelli, sem hefur verið í stimpilgjaldslögunum. Hér á ekki að fara eftir hinu raunverulega söluverði, heldur eftir fasteignamatinu án tillits til þess, hver salan hefur verið. Útkoman eftir þessum brtt. verður sú, að sá maður, sem selur fasteign sína fyrir virðingarverð, verður að borga tvöfalt hærra stimpilgjald heldur en áður. En sá, sem kaupir eða selur fasteign fyrir þrefalt fasteignamatsverð, þarf ekki að greiða nema 1/3 af því stimpilgjaldi, sem honum bæri að greiða eftir frv. óbreyttu. Brtt. hafa líka þann ókost, eins og hv. flm. tók fram, að þegar verðlagsbreytingar verða, þarf að endurskoða 1. og breyta þeim, ef nokkur sanngirni á að vera í framkvæmd þeirra. Hvað b-lið brtt. á þskj. 100 snertir, virðist mér hann vera fremur til skemmda en bóta. Ég gæti verið með þessum brtt. í fyrsta lagi, ef kaupendur væru líklegir til að segja rangt til um söluverð, í öðru lagi, ef innheimtumenn væra skeytingarlausir með innheimtuna og gengju ekki ríkt eftir að fá upp hið rétta söluverð, og í þriðja lagi, ef eftirlitið er lítið með innheimtumönnunum. Nú hygg ég, að þessu sé ekki til að dreifa, og því sé ég mér ekki fært að greiða atkv. með brtt.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Brtt. frá hv. 11. landsk. kom fram eftir að n. hafði skilað álíti og svo nærri 2. umr., að n. vannst ekki tími til að líta á þær. Ég heyrði það á ræðu hv. meðnm. míns, að hann hafði komizt að sömu niðurstöðu og ég, hvað þessar brtt. snertir. Við nána athugun sá ég mér ekki fært að vera þeim fylgjandi. En ég sé vel bæði kosti þeirra og galla, en mér virðist kostirnir minni en gallarnir. Ég veit, að hv. flm. er þetta ljóst eftir ræðu hans að dæma. Megingallinn á þessum brtt. er sá, að hér er vikið út af þeim grundvelli, sem lagður var með stimpilgjaldslögunum. Í öðru lagi er þetta allt of stirt fyrirkomulag að gera engan greinarmun á mismunandi stöðum á landinu, og í þriðja lagi er hér miðað við óvenjulegt ástand, enda mun vera stirt í vöfunum að fá því breytt aftur í hlutfalli við verðlagið. Brtt. taka ekki heldur tillit til þess núverandi ástands, að fasteignir eru seldar sums staðar fyrir miklu hærra verð heldur en fasteignamatið er. Ef ríkissjóður á að ná í rétt stimpilgjald af þessum eignum, gefur frv. sjálft meiri möguleika til þess. Ég veit dæmi til þess, að borgað hefur verið miklu meira en tvöfalt stimpilgjald eftir þessari brtt. Ég er viss um, að margir gefa upp rétt söluverð og borga tilskilið stimpilgjald. Ef brtt. verða samþ., mundi ekki fást jafnmikið stimpilgjald inn í ríkissjóðinn, þar eð allir, sem kaupa fyrir margfalt fasteignamat og gefa upp rétt verð, þurfa ekki að greiða stimpilgjald nema af fateignamatsverðinu. Þetta tel ég megingallann á brtt. Frv. hefur aftur á móti ýmsa kosti til að bera. Þar er haldið grundvelli laganna og stimpilgjald miðað við kaupverð, en það er hins vegar miklu viðtækara og sveigjanlegra heldur en lögin. Ef fasteign selst lítið fram yfir fasteignamat, þá er goldið af því, en ef hún selst t.d. fyrir tífalt fasteignamatsverð, þá skal borga stimpilgjald af þeirri upphæð. Ég er viss um, að flestir innheimtumenn stimpilgjalda eru ekki þeir álfar út úr hól, að þeir viti ekki nokkurn veginn gangverð fasteigna hver á sínum stað, og það er hrein embættisvanræksla, ef ekki er borgað tvöfalt stimpilgjald, miðað við fasteignamatsverð, af hverri fasteign, sem seld er hér í Rvík. Ég sé mér því ekki fært annað en að standa við fyrri afstöðu n. um það að fylgja þessu frv. eins og það er óbreytt.

*Magnús Gíslason: Mér kom það ekki á óvart, þó að hv. n. vildi ekki aðhyllast þessar brtt., vegna þess, að hún var í raun og veru búin að binda sig við þetta frv. með nál. sínu á þskj. 56. Mér finnst samt sem áður, að það kenni dálítils misskilnings í þessu. Því að eins og kemur fram í grg. frv., þá er frv. beinlínis borið fram til þess að fá lagfæringu á því, sem hv. flm. telur fara í vöxt hér, að menn telji ekki fram kaupverð fasteigna, og þá sé venja hjá gjaldheimtumönnum að stimpla skjölin um söluna þannig, að miðað sé við fasteignamatsverð. Ég veit ekki, hve mikil brögð eru að þessu, en líklega ber talsvert á þessu. Og þó að hv. flm. vilji ekki halda því fram, að þetta sé skeytingarleysi innheimtumannanna að kenna, þá hlýtur það að vera meining hans eftir því sem grg. frv. til segir. Að öðru leyti finnst mér kenna misskilnings hjá nm., sérstaklega hv. 10. landsk., þar sem hann segir, að stimpilgjaldið sé refsiskattur, sem kæmi óeðlilega niður, ef brtt. væru samþ. En það er misskilningur. Þetta er viðskiptagjald, sem hingað til hefur ,verið tekið eða átt að taka af raunverulegu söluverði fasteigna, en vegna þess hve söluverðið er orðið hátt, hefur borið á því, að menn hafi reynt að skjóta sér undan því að gefa upp hið háa söluverð og þannig sloppið með lægra gjald heldur en ætlazt var til samkv. l. En eftir núgildandi l. er þessari reglu, að innheimta stimpilgjald eftir kaupverði, ekki fylgt út í æsar, því að ef kaupverð fasteignar er lægra en fasteignamatsverðið, þá skal taka stimpilgjaldið eftir fasteignamati. Með þessum brtt. er þetta gert að aðalreglu þannig, að þó að söluverð fari fram yfir fasteignamatsverð, þá gerist ekki krafa um hærra stimpilgjald en sem miðað er við fasteignamat. Að þessu leyti er þessi regla grófari en stimpill. núgildandi. En það er ekki svo, að ekkert fordæmi sé fyrir þessu í l., þar sem ákveðið er, að stimpilgjaldið. sé tekið eftir fasteignamati, ef kaupverðið er lægra. En það er ekki réttara heldur en að taka það eftir fasteignamati, þó að það fári upp yfir fasteignamatsverð. Með þessu er stefnt að því að fyrirbyggja, að nokkur gjaldþegn greiði hærra eða lægra stimpilgjald en l. ákveða. Fyrir mér er það ekki neitt sérlegt kappsmál, hvort þessi brtt. verður samþ. eða ekki. En ég tel, að ef samþ. verður breyt. á þessum l., þá eigi að gera það þannig, að þægilegt verði að framkvæma þau. Og ég hygg, að ríkissjóður muni fá m!eð þessari hækkun, sem hér er lagt til, að gerð verði, meiri tekjur af stimpilgjaldinu heldur en hann fær nú.



Herra forseti ! Það er nú aðallega til þess að leiðrétta misskilning hjá hv. 11. landsk., að ég kvaddi mér hljóðs. Hann virðist hafa skilið orð mín svo, að ég teldi stimpilgjaldið lagt á sem refsiskatt, en það er langt frá því, að það væri meining mín. Mér er ljóst, að það er ein af tekjuöflunarleiðum ríkissjóðs. En ég benti á það í ræðu minni, að hv. flm. hefði borið fram þetta frv. af því, að hann teldi nauðsyn á að ná stimpilgjaldi, sem nokkrir menn, er standa að fasteignasölum, hefðu ekki greitt, og að hann hefði gert ráð fyrir því, að með því að hækka þetta stimpilgjald væri hægt að ná þeim seku með því að taka stimpilgjald eftir fasteignamati og gera það eftir brtt. hans við l. Þannig ætlaði hann að refsa þeim seku. En ég býst við, að í staðinn fyrir að refsa þeim seku, þá kæmi þetta niður á þeim saklausu í þessum efnum úti um land. Ýmsar sölur úti á landi hafa enn ekki komizt í að verða það háar, að nemi tvöföldu fasteignamati, og þar af leiðandi væri verið að refsa þeim, sem að slíkum sölum standa, með því að leggja á þá þetta háa gjald, sem í brtt. hv. 11. landsk. er lagt til, að tekið verði. Jafnframt er vitað, að hér í Reykjavík eru eignir seldar með þreföldu og jafnvel ferföldu fasteignamatsverði. En undir þeim kringumstæðum mundi ekki nást það gjald, sem eftir l. á að greiða af slíkum sölum, ef brtt. hv. 11. landsk. væri samþ. Það þarf aukna árvekni og skyldurækni innheimtumannanna til þess að ná því rétta stimpilgjaldi eða komast sem næst því. Hv. meðnm. minn hér í d. er mér og hv. flm. sammála um það, að ekki sé rétt að víkja frá meginanda stimpill. frá 1921, sem ætlast til þess, að stimpilgjaldið sé innheimt af raunverulegu söluverði eignanna á hverjum tíma.



Herra forseti ! Mig langar til að fá upplýsingar frá þeim manni, sem stendur að þessu frv., og einnig frá flm. brtt. Ég skil það vel, að fyrir hv. flm. frv. vakir það, að innheimtumaður gjaldsins reyni að komast fyrir hið raunverulega kaupverð og innheimti svo stimpilgjaldið af því. En það eru dálítið farnar að fara í vöxt vissar tegundir fasteignasölu, þar sem mér er ekki ljóst, hvað á að kalla kaupverð ið og hvernig á að borga stimpilgjald af þeim, hvorki eftir frv. né brtt. Það er ekki orðið ótítt, að félög eigi fasteignir. Og það er ekki heldur ótítt, að fasteignin er seld þannig, að allt hlutaféð er selt, en fasteignin er ekki formlega seld. Það er t.d. félag, sem á 100 þús. kr. í hlutafé, og svo selur það fyrir 600 þús. kr. hlutabréfin, en það er aldrei talað um, að fasteignin sé seld. Hvert er söluverð fasteignarinnar, sem þarna er um að ræða? Það er talað um, að fasteignir hafi svona lagað verið seldar fyrir meira en hundraðfalt verð, líklega nær hundrað og tvítugfalt verð, þegar miðað er við kostnað eða nafnverð hlutabréfanna. Mér er ekki kunnugt um, hvaða stimpilgjald hefur verið borgað af slíkri sölu. En þarna stendur fasteignin á bak við hlutabréfin. - Mig langar til að vita, hvort frv. eða brtt., hvort um sig, nær til þess konar sölu, sem er nú nýbyrjuð, en fer ört í vöxt.

*Magnús Gíslason: Ég er nú ekki kominn hér til þess að gefa lagaskýringar, sem e.t.v. verður dómstólamál seinna að skera úr. En . ég vil bara benda hv. 1. þm. N.-M. á það, að í brtt. minni, sem hér liggur fyrir, er orðalaginu breytt frá því, sem er í 1. Þar er talað um afsal, kaupsamninga o.þ.h., en í brtt. minni er, eins or stendur í byrjun hennar, gert ráð fyrir því, að með 2% af fasteignamatsfjárhæð fasteigna skuli stimpla öll skjöl um eignayfirfærslu. Þetta er það víðtækasta, sem hægt er að tiltaka í þessum efnum. Og það gæti hugsazt, að t.d. samningur um kaup á hlutabréfum, sem fæli í sér yfirfærslu fasteigna, gæti komið undir þetta ákvæði, ég skal ekki segja um það. En þessi ákvæði eru víðtækari en ákvæði núgildandi l.

* Flm. (Magnús Jónsson): Ég hef nú ekki flutt þetta litla frv. hér til þess að fara að vekja upp neinar deilur eða ýfingar um þetta ákveðna mál, mjólkurmálið, heldur hef ég gert það til þess að sýna hinu háa Alþ. í frumvarpsformi nokkuð af óskum mjólkurframleiðenda nokkurra, sem getið er um hér í grg. frv. Þeir telja hag sínum nokkuð þröngvað, eins og nú er ákveðið um framkvæmd á mjólkurl. Því að í raun og veru er hér um framkvæmd að ræða, og hefði í raun og veru ekki þurft frv. um þetta í sjálfu sér til þess að kippa þessu í 1ag, sem hér í frv. er farið fram á að lagfæra, heldur hefði mátt gera það með þál. og stjórnarráðstöfunum. En þau tvö atriði, sem ég hef tekið í þetta frv., virðist mér vera aðalkröfur bændanna, og eru þau, sem ég nú skal greina. Fyrri breyt. felst í 1. gr. frv., sem er lítil og meinlaus, og ég hygg, að ekki verði mikil mótstaða á móti henni. Þar er gert ráð fyrir, að þegar lagt er verðjöfnunargjald á mjólk, sem ekki er afhent í samsöluna, þá skuli miða við 2500 lítra ársnyt úr kú í stað 3000 lítra í l. Það má að vísu kannske segja það, að það sé dálítið skrýtið að hagga þessu ákvæði. Upphaflega í l. var þessi útreikningur miðaður við undanþágu frá gjaldi, og það var ekki nema mannlegt, að þeir, sem áttu hlut að máli í þessu efni, vildu ýta á eftir því, að ársnytin væri metin ríflega, því að það var þeim hagur. En gjaldið er ákveðið þannig, að það er ekki nema eðlilegt, að þessir menn vilji nú, að heldur sé teppt á hinn hlunninn og ársnytin ekki metin svona há. Þessi ósk er alveg samkvæm l., því að í síðasta málsl. fyrri málsgr. 3. gr. l. frá 1937 (nr. 66) segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Hafi hins vegar meðalársnyt í öðrum þeim lögsagnarumdæmum, þar sem sölusvæði er ákveðið, reynzt lægri samkvæmt skýrslum nautgriparæktarfélaga þar, skal gjaldið miðað við það.“ Og án þess að ég hafi þar um nákvæmar skýrslur, hef ég þar af sögur kunnugra manna, að það muni vera miklu nær 2500 lítrum meðalársnytin heldur en 3000 lítrum. Það er því ekki nema í anda þessarar gr. óbreyttrar í l., að þessi till. kemur hér fram. En með þessari gr., ef. samþ. verður, yrði skorið upp úr um það atriðl. Þetta er bara smáatriði, og getur það ekki verið ágreiningsmál. Hitt ákvæði frv. er um að fella fyrst um sinn niður verðjöfnunargjaldið. Það er öðruvísi ástatt um það atriði, og munu um það að sjálfsögðu vera skiptar skoðanir. En það er ekki hægt að neita því, að það er dálítið einkennilegt, að hað skuli þurfa að hafa slíkar ráðstafanir um vöru, sem jafngreiðlega gengur út og hægt er að selja við jafnríflegu verði, eins og mjólk og mjólkurafurðir nú. Þegar l. voru sett, þá. var þetta gagnólíkt. Þá mátti segja, að það væri hægt að fá nokkurn veginn verð fyrir mjólkina, sem hætt var að selja sem neyzlumjólk. En vinnsluvörur úr mjólk voru hálfgerðir vandræðagripir. Og um osta var það þá eitt sinn sagt í gamni, að svo mikið væri til af ostum í búum austanfjalls, að þeir væru að hugsa um það þar, að fara að byggja vegi úr þeim. Það var á þeim tíma ákaflega erfitt að koma þeirri söluvöru mjólkurafurðanna í verð, sem ekki var hægt að selja sem neyzlumjólk. Misræmið milli neyzlumjólkurinnar og annarra mjólkurafurða, sem þá var viðkomandi sölumöguleikunum, er ekki til nú, þó að hins vegar geti orkað tvímælis um verðið á þessum vörum. En það orkar ekki tvímælis, að nú er yfirfljótanlegur markaður fyrir þessar vörur allar. Það þyrfti í raun og veru ekki heldur um þetta atriði neina löggjöf, því að í 2. málsgr. 1. gr. l. nr. 66 frá 1937 er ákveðið, að gjaldið ákveðast fyrirfram af mjólkursölunefnd, og að það með breyta því svo oft sem þurfa þykir. Það hefi því í raun og veru verið nóg að samþ. þál. um þetta efni, þar sem skorað væri á ríkisstjórnina að hlutast til um það, að þetta gjald yrði annaðhvort fellt niður eða lækkað. En l. um þetta efni eru þó miklu öruggari, ef hæstv. Alþ. vill láta vilja sinn í ljós og taka af skarið um þetta. En það er ekki meiningin með þessu að víkja frá stefnu l. almennt. Það eru nú tekin 10% af útsöluverði mjólkur, sem til greina kemur í þessu sambandi, í verðjöfnunargjald, og er það ákaflega hátt gjald. Þegar l. vom sett upphaflega, þorðu menn ekki að fara hærra en í 5% með þetta gjald, með heimild um, að það mætti hækka það, þó aldrei meira en í 8%, og það var á tíma, þegar geysilegt ósamræmi var á milli neyzlumjólkurverðs og verðs fyrir vinnsluafurðir mjólkur. Það sýnist því ákaflega frekt í sakirnar farið að ákveða þetta gjald tvöfalt hærra en l. upphaflega ákváðu 1936 og miklu hærra en það hámark, sem þá var leyft allra mest. Ég skal svo ekki fara um þetta fleiri orðum að svo komnu, en vil aðeins óska þess, að hv. d. vildi senda þetta frv. áfram til 2. umr. og hv. landbn. En það hefur komizt einkennileg villa inn í fyrirsögn frv., sem ég veit ekki, hvort komizt hefur inn í handriti eða í prentun. Frv. er látið heita: „Frv. til l. um breyt, á l. nr. 66 31. des. 1937, um breyting á l. nr. 1 7. jan. 1935, um meðferð og sölu mjólkur og mjólkurafurða“, í staðinn fyrir ,að l. þessi frá 1935 heita „Lög um meðferð og sölu mjólkur og rjóma o.fl.“ Ég vil skjóta því til hv. n., sem væntanlega fæa þetta frv. til meðferðar, að ég býst við, að hægt sé að leiðrétta þetta í prentun.