Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Maður byrjar nú þar, sem frá var horfið í gær, og verður að hafa það, þótt eitthvað hafi fyrnzt yfir ræðu hv. þm. Barð., úr því mér gafst ekki kostur á að svara honum þá þegar. Hv. 1. þm. N-M. ræddi nokkuð sögu málsins, og þarf ég ekki að bæta þar neinu við. Hann skýrði það m. a. mjög vel, sem ég kallaði hvatningu Alþ. til þeirra manna, sem fluttu inn þessi hús. Hv. þm. Barð. hafði það rangt eftir mér, að ég hefði sagt, að eigendur húsanna ættu þessa upphæð inni, sem hér er um að ræða. Ég sagði ekki annað en það, sem greinir í bréfi tollstjóra, en þar stendur t. d. skýrt, með leyfi hæstv. forseta: „Eins og fyrr segir, er eigi unnt að reikna tollgreiðsluna nákvæmlega út, nema fyrir hendi séu ábyggilegar skýrslur um þær efnistegundir, sem inn hafa verið fluttar til húsanna, þar sem tilgreint sé magn og verð hverrar tegundar óunninnar. Ættu skýrslur þessar að vera frá seljendum húsanna.“ Og litlu síðar: „Eins og fyrr segir, mundi meginhluti efnisins til húsanna hafa átt að tollast með 8% verðtolli, hefði það verið flutt inn óunnið, en nokkuð af því þó með 10% verðtolli og ef til vill einhver lítill hluti með hærri tolli. Er því varla fært að lækka verðtollinn meir en niður í 10%. Fælist og í þeirri lækkun mjög mikil ívilnun fyrir kaupendur húsanna, þó vörumagnstollurinn væri látinn standa óbreyttur.“ Sé nú þetta borið saman við heimildargreinina, þar sem segir að ríkisstjórninni heimilist að endurgreiða toll af þeim innfluttum tilbúnum húsum, sem flutt verði inn á árinu 1946, að því leyti sem hann er hærri, en á því byggingarefni óunnu, er til húsanna þarf, þá sést, hvað þetta er skylt. - Þessi heimild var samþykkt, eða lögin gefin út 7. maí 1946, og 5 fyrstu húsin voru flutt inn í maí það ár og síðan fleiri á næstu mánuðum; og þessi hús voru flutt inn beinlínis með tilliti til þessarar heimildar. - Hv. þm. Barð. ræddi einnig um það, hvað endurgreiðslurnar væru óverulegar og hefðu litla þýðingu; reiknaði hann út, hverju endurgreiðslurnar mundu nema, eða um 7 þús. kr. á hús. Hef ég einnig gert ráð fyrir þeirri upphæð. Hv. þm. virtist hræddur um að sérstakir aðilar væru fyrir brjósti bornir með flutningi þessa frv. Ég hef nú hér lista yfir innflytjendurna, en ég þekki þar aðeins örfá nöfn. Haukur Björnsson og Haukur Claessen eru stærstu innflytjendurnir auk annarra smærri. Ég þekki þá ekki, og get ekki skilið, hvað hv. þm. á við með þessu. - Þá minnir mig hv. þm. segja, að Alþingi ætti ekki að „verðlauna“ þessa menn. Hér er ekki um það að ræða að „verðlauna“ einn eða neinn; hér er aðeins talað um réttlæti og að Alþingi standi við gerðir sínar. Þessi hús eru flutt inn fyrir hvatningu Alþingis og í skjóli þeirrar heimildar, sem hér um ræðir. Hv. þm. Barð. taldi enn fremur of langt um liðið til þess að breyta þessu nú. En eigendur húsanna hafa allan þennan tíma reynt að fá þetta mál afgreitt eftir þeirri leið, sem lögð var með heimildargreininni. Og sjálfsagt hefði þetta frv. getað borið þá að, er hv. þm. Barð. hefði þótt það of snemma fram komið. Virðist vera ekki lítill vandi að gera hv. þm. til hæfis. Þá var hv. þm. með frómar hugleiðingar um niðurrif á fjárhag ríkisins. Hann gefur nú löngum ófagrar lýsingar á því, hvernig honum sé komið; en sjálfur er hann í þeim flokki, sem mest hefur farið með fjármál ríkisins undanfarin ár, og er honum það mál ábyggilega skyldara en mér. Ég vil að lokum beina því til hv. fjhn. - og ekki vegna ummæla hv. þm. Barð., heldur af eigin hugleiðingum - að taka sérstaklega til athugunar 2. gr. frv.; en hún er byggð á niðurlagsorðunum í bréfi tollstjóra: „Að lokum skal á það bent, að verði ákveðið að endurgreiða að meira eða minna leyti toll af framangreindum húsum, þarf að búa svo um, að endurgreiðslan verði þeim til hagsbóta, er byggja þau handa sér, en eigi milliliðum.“ Bréfið er dags. 18. marz 1947, og tæplega hafa verið orðin eigendaskipti á húsunum þá; en n. þarf sem sagt að athuga, hvernig beri að bregðast við því, þar sem eigendaskipti hafa átt sér stað.



Herra forseti. Ég hélt nú satt að segja, að hv. 11. landsk. mundi kveðja sér hljóðs, en sé, að ég þarf ekki að bíða eftir því, - Ég þarf nú ekki að svara miklu hv. frsm. Ég vil benda á, að upplýsingar hv. 1. þm. N-M. voru lítið annað en það, sem fram kemur í grg. En mér er kunnugt um, að hann hefur sótt málið fast vegna blóðbanda og hagsmuna sinnar eigin fjölskyldu. Er ég ekkert að lasta hann fyrir það, en bendi aðeins á, að honum er málið ekki óskylt. Hv. frsm. fullyrti, að húsin væru flutt inn fyrir tilstilli Alþingis. En ég vil fullyrða, að 7.120 kr. tilslökun um toll á hverju húsi gat aldrei haft endanleg áhrif á afstöðu manna til þessa innflutnings, þar sem um var að ræða hús fyrir allt að 300 þúsund krónur. Það er ekki fjárhagslega veigamikið atriði, þessar 7.000 kr., þegar svo mikil upphæð er annars vegar. Og ef þetta er nú samt sem áður svo veigamikið atriði fyrir þá eigendur, sem nú eru að húsunum, þá vil ég leyfa mér að benda n. á það, hvort hún geti ekki gert um það till., að mennirnir geti losnað við húsin á kostnaðarverði, svo létt sé af þessum vesalingum þeirri byrði. Ég hygg, að það yrði ekki neitt slæmt fyrir ríkissjóðinn, því að þessi hús eru nú miklu verðmeiri, en þau voru þá. - Annars finnst mér eins og þessi ágæti lögfræðingur geri sér ekki nægilega ljóst, að hér er ekki um neina fyrirskipun að ræða, heldur aðeins heimild til að endurgreiða tollinn, ef svo sýndist. Ríkisstjórnin, sem þá var, setti í þetta sérstaka nefnd, og hún komst að þeirri niðurstöðu, að aldrei hefði átt að flytja inn húsin; og ráðandi menn á sínum tíma munu hafa styrkzt við það í þeirri trú, að ekki bæri að styrkja þessa starfsemi. Ég neita þess vegna, að ríkissjóður sé á nokkurn hátt bundinn af fyrirmælum greinarinnar. Það er aðeins um heimild að ræða, sem hefði mátt nota, ef ástæða væri fyrir hendi til þess að gera það, en það er hins vegar sjálfsagt að nota hana alls ekki. Þetta er kaupendunum sjálfum að kenna, því að þeir áttu náttúrlega að láta flokka þetta allt niður, þegar það var flutt til landsins, þannig að sjá mætti, hvað af þessu er flutt inn sem unnin vara og hvað óunnin. Það er því fyrir vanrækslu þessara manna sjálfra, að þeir þurfa að greiða það fé, sem hér er um að ræða. Hv. frsm. sagði, að það væri ekki að heyra neina sérstaka hvöt hjá mér til þess að vera hlynntur innflytjendunum, eftir afstöðu minni í þessu máli. Það væri gott, ef hv. frsm. vildi taka svolítið betur eftir því, sem hér er að gerast. Því að hér er til þess ætlazt, að þetta fé gangi til þeirra, sem nú eru eigendur að húsunum, en ekki endilega þeirra, sem fluttu þau inn. Með öðrum orðum, þetta á að vera svolítil uppbót til þeirra, sem nú eiga húsin. Hv. frsm. segir, að það sé ekki gott fyrir fólkið að vita, hverju það megi trúa, þegar heimild gr. er ekki notuð og þannig ekki hægt að trúa orðum Alþingis. Ja, sér eru nú hver rökin? Ég vil benda hv. frsm. á það, að hans ágæti flokkur, Framsóknarflokkurinn, hefur einmitt verið potturinn og pannan í því að koma í veg fyrir það, að fólk megi trúa því, sem samþykkt er á Alþ., því að í skattalögunum hafa menn aldrei getað treyst því, sem fram kemur á Alþ. Það hafa ávallt verið sett lög um skatta, sem látnir eru verka aftur fyrir sig, og það hefur kostað meira en sjö þúsund krónur, það hefur kostað menn tugi þúsunda og jafnvel hundruð þúsunda. Ég er ekki að segja þetta til ágætis fyrir þingið, því að þá þarf að verða stefnubreyting hjá því og ekki hvað sízt hjá þessum ágæta flokki, sem hv. frsm. telst til, því að þetta er stórkostlega til þess að draga úr öllum framkvæmdum, þegar menn geta ekki verið vissir um, hvort sett verða skattalög, sem verka aftur fyrir sig, svo að þeir peningar, sem þeir ætluðu til framkvæmda, renni ekki til þess að greiða skatta, sem ekki voru til, þegar það átti að gera. Ég skal í þessu sambandi benda á eitt frv., sem hv. þm. Str. og hv. 4. þm. Reykv. fluttu hérna á tveimur þingum, um sérstakan eignaskatt, sem síðan var samþykktur sem lög um eignakönnun. Það má ef til vill segja, að það hafi verið nauðsynlegt að gera þetta, en það er samt ekki annað en riftun á loforðum, sem mönnum höfðu verið gefin um að skattleggja ekki eignir þeirra frekar en þegar var orðið. En svo dettur þessum mönnum í hug að fara að leggja nýja skatta á það, sem eftir var, og auðvitað eru lögin látin verka aftur fyrir sig, svo að það er þá ekki um annað en riftun á loforði að ræða. Ég sé því ekki, að það sé nein ástæða til þess fyrir einmitt þessa sömu menn að fara nú að fárast yfir því, þó að ríkissjóður kippi nú að sér hendinni með greiðslur, sem hann hefur alls ekki lofað að inna af hendi. Síðast sagði þessi hv. þm., að fjárhagsástand ríkisins væri allt saman mér að kenna, mestmegnis mér einum skildist mér, og mínum flokki. Ég skal ekki fara út í langar hugleiðingar um þetta mál, hverjum það ástand er helzt að kenna, sem nú ríkir í fjármálum ríkisins, en ég get þó ekki stillt mig um það að benda hv. þm. á það, að þegar fyrrv. ríkisstjórn settist að völdum, þá fór ég með formennsku fjárveitinganefndar í annað sinn. Þá var það fyrsta verk þessarar hæstv. ríkisstj. að koma með till. um 10 millj. kr. hækkun á útgjaldahlið fjárlagafrv. Ég gekk þá á milli ráðh. til þess að fá þá til þess að falla frá þessum till. sínum. Og ég verð að segja það til verðugs lofs, að 5 af þessum hæstv. ráðherrum lýstu sig reiðubúna til þess að falla frá þessum till., ef hinir ráðherrarnir hver um sig mundu gera slíkt hið sama. En þá var það þáv. menntmrh., hv. fyrri þm. S-M., sem sló í borðið, sagði: nei - og kom þannig í veg fyrir, að þessi 10 millj. króna útgjaldahækkun yrði felld. Fyrir það þurfti að bæta 10 millj. krónum á útgjöldin það árið. Það var að vísu bjargað einni millj. af þessu síðar, sem átti að fara í það að byggja hallir hér í Rvík, en það var alls ekki gert fyrir tilstilli Framsfl. Ég man eftir mörgum svipuðum tilfellum á mörgum þingum, þar sem sótt hefur verið svona fast á af þessum flokki, að fjárl. hafa fengið á sig þennan svip, sem þau hafa haft, og ætti hv. þm. að vita það vel, þó að hún hafi ekki átt sæti á þingi mjög lengi, því að hún hefur verið þingskrifari í mörg ár og ætti því að hafa getað fylgzt með því. Nei, Framsóknarflokkurinn á sannarlega sinn þátt í þessu ástandi, sbr. t. d. síðast í gær, þegar þeir komu á síðustu stundu inn í frv. ákvæði, sem kostar ríkissjóð 2½ millj. króna, án þess að koma með nokkrar till. til tekjuöflunar á móti. Ég held því, að hún ætti að taka sér eitthvað auðveldara fyrir hendur, en að ráðast á mig og minn flokk fyrir fjármálaástandið. Ég held hún ætti fyrst að moka flórinn heima hjá sér, áður en hún byrjar þessar ásakanir. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þetta frekar. Ég býst við, að hv. fjárhagsnefnd fái þetta mál til athugunar á milli umr., og vil ég benda á það í sambandi við afgreiðslu n., að það hafa verið fyrir fjvn. margar sams konar kröfur eða till., því að það virðist nú vera eitt helzta stefnumál Framsfl. að eyða sem mestu, til þess að geta síðan kennt Sjálfstfl. um það, af því að fjmrh. er „tilfældigvis“ sjálfstæðismaður. Það eru kröfur um endurgreiðslu tolla, kröfur frá bátabyggingarstöðvum, sem tapað hafa á smíði báta og fleiri svipaðar, sem kosta mundu ríkissjóð stórfé. En þeim hefur öllum verið vísað í körfuna. Það eru kröfur frá S. Í. F. um milljónir vegna taps á því að salta fisk árið 1947 eftir reglum, sem ríkið gaf, svo að þeir töpuðu milljónum á þessu. Hv. þm. V-Húnv. og 1. þm. S-M. hafa viðurkennt, að þessir menn ættu fullan siðferðislegan rétt til þess að fá þessar kröfur sínar greiddar. En fjvn, hefur ekki heldur tekið þetta til greina. Ég get fullvissað hv. þm. um það, að ef þetta verður samþ., þá má búast við því, að allar hinar kröfurnar fylgi á eftir, því að þær eiga jafnmikinn rétt á sér, en það mundi sennilega gleðja hv. frsm. og Framsfl. ósegjanlega mikið, þar sem hann gæti þá skellt skuldinni á Sjálfstfl., ekki er mér örgrannt um það.



Herra forseti. Ég hef nú verið að skrifa skeyti, meðan á þessari ræðu stóð, en ég heyrði það þó í sambandi við þetta mál, að hv. þm. Barð. hefur farið inn á almennar umræður og það almennari umræður, en tilefni er til. En vegna þessara ummæla hv. þm. get ég ekki setið á mér að víkja að þeim nokkrum orðum, en skal hins vegar reyna að hafa það stutt og tefja ekki umr. frekar. Viðvíkjandi því, að það hafi aðeins verið fyrir atbeina Framsfl., að lög hafa verið sett, sem verka aftur fyrir sig, vil ég spyrja: Er það þá svo, að Sjálfstfl. hafi aldrei samþ. skattalög, sem þannig verka aftur fyrir sig? Mér þætti fróðlegt að vita það hjá hv. þm., ég spyr að þessu sem málflutningsmaður, því að það er gkki lengra síðan en í gær, að ég var að greiða tolla af vörum, sem fluttar höfðu verið til landsins, og ákvæði um þá tolla voru ekki sett fyrr en eftir á, og í gær var verið að samþ. frv. í Nd. um tolla, og eiga þau l. að gilda frá síðastliðnum áramótum. Það eru sem sé ekki einasta skattar, heldur líka tollar, sem settir eru á með þessum hætti. Það er þess vegna ekki hægt að segja annað, en að það sé heldur spaugilegt, þegar hv. þm. Barð. stendur upp og fyllist vandlætingu út af þessum aðferðum, sem hafa þó verið regla hans flokks, ekki einasta um skatta, heldur einnig tolla. Nei, þá finnst mér nú skörin vera farin að færast upp á bekkinn. Og það er ekki hægt að láta það standa í þingtíðindum án þess að benda á, hversu geysimikið blygðunarleysi þetta er, þegar hv. þm. stendur hér upp og segir: Það er ekki okkur að kenna, þó að óreiða hafi verið á fjármálum þjóðarinnar eftir 11 ára fjármálastjórn. Vitanlega er það þessum flokki að kenna, því að hver hefur haft stjórn fjármálanna á hendi undanfarin 11 ár, nema Sjálfstfl., og einmitt þessi þm. hefur verið formaður fjvn. nú að undanförnu, og það að form. fjvn. sættir sig við þetta ástand í fjármálunum, það er ekki nema viðurkenning á því, að honum finnist ekkert við það að athuga, og ef fjmrh. er ekki ánægður, þá á hann bara að fara, því að ef þeir sætta sig við afgreiðslu fjárl. og sitja áfram, þá er það ekki nema viðurkenning af þeirra hálfu. Ef þetta er ekki viðurkennt, þá er þingræði líka óheilbrigt. Annað er ekki þingræði. Svo að það er rétt, sem hv. frsm. sagði, þegar hann bar hv. þm. Barð. það á brýn, að hann bæri ábyrgð á fjármálaástandinu. Það er alveg rétt, því að einmitt hann og hans flokkur - það er sökudólgurinn. Það þýðir ekki fyrir hann að koma hérna og kalla: Þjófur, þjófur, grípið þjófinn. Viðvíkjandi því, að ráðh. Framsfl. hafi ekki viljað niðurskurð á útgjöldum umræddra fjárl., þegar um það var rætt, þá var það þó tvísýnt, áður en það var komið til, því að þetta var skorið meira niður til þessara mála í till. og frv. sjálfu heldur en til annarra útgjalda, sem heyrðu undir aðra ráðherra. En í annan stað voru útgjöldin þess eðlis, að mjög hafði verið deilt um þau á Alþ., því að þau voru mestmegnis til framkvæmda úti um land, úti í dreifbýlinu, en það er höfuðnauðsyn að fjárveitingavaldið í landinu stuðli að því að fyrirbyggja það misræmi, sem verið hefur á lífskjörum manna í dreifbýlinu og í kaupstöðunum, og koma þannig í veg fyrir fólksstrauminn úr sveitunum til bæjanna, sem orðinn er jafnægilegur og raun ber vitni, og er nú alveg kominn að því að sporðreisa þetta þjóðfélag, ef svo mætti að orði kveða. Þess vegna var engin ósanngirni í því að beita sér gegn niðurskurði á þessum útgjöldum til framkvæmda í dreifbýlinu, sem áður höfðu verið skorin niður. En viðkomandi þessum málum er það þó höfuðatriðið, að það er ekki hægt að gera hvort tveggja, að stjórna, en bera enga ábyrgð. Það er ekki hægt að samræma það þingræðishugtakinu. Það er ekki hægt að stjórna og segja svo, að aðrir beri ábyrgðina á því, hvernig stjórnað er, og það á að mótmæla því, þegar slíkt heyrist hér í þinginu, því að þeir, sem stjórna, þeir eiga líka að bera ábyrgð, en ekki að standa upp og kalla: Þjófur, þjófur. Eða getur hv. þm. bent á það tímabil, þegar við framsóknarmenn höfum haft fjármálaráðherrann, að við höfum sagt, að við bærum þá ekki ábyrgð á fjármálunum? Nei, hann getur það ekki, enda hefur okkur ekki dottið það í hug, og okkur dettur ekki í hug að neita því, að landbrh. beri ábyrgð á landbúnaðarmálum og menntmrh. á menntamálum, kemur það bara alls ekki til hugar. Þetta þekkist hvergi í heiminum, þar sem þingræði er viðurkennt. Hvernig ætli okkur þætti það t. d. hjá hinum Norðurlöndunum, ef fjmrh. stæði upp og form. fjvn. og segðu: Ég ber enga ábyrgð á fjármálunum. - En það mundi engum koma til hugar að gera þetta, hvorki í Danmörku né Svíþjóð, né heldur neinu öðru þingræðisríki. Það mundi aldrei koma fyrir. Það er búið að grafa þingræðið nóg í sundur, svo að það yrði ófyrirgefanlegt, ef því væri ekki mótmælt, þegar einn þm. stendur hér upp til þess að segja, að ráðh. beri ekki ábyrgð á þeirri stjórnardeild, sem undir hann heyrir.



Virðulegi forseti. Mér fannst það óviðeigandi og ómaklegt af hv. þm. Barð., að hann skyldi gera þær árásir, sem hann gerði á Framsfl. Hann hafði ekki þau orð við, að ég sæi ástæðu til þess að víta hann af forsetastóli, en ég get ekki stillt mig um að segja fáein orð um það, sem hv. þm. sagði, en ég get verið stuttorður, þar sem hv. þm. Str. hefur nú gert því glögg skil. Eitt af því, sem hv. þm. færði hér fram, var það, að Framsfl. bæri ábyrgð á fjármálaástandi ríkisins, þó að Sjálfstfl. hafi bæði átt fjmrh. og form. fjvn. nú undanfarin 11 ár. Eitt var það, að menntmrh. hefði á árunum 1946–47, eftir að stjórnarskipti urðu, gert miklar kröfur um aukin útgjöld til menntamála. En hvernig stóð nú á þessum kröfum? Alþingi var þá nýbúið að setja nýja skólalöggjöf, sem var æði útgjaldafrek, en ekki hafði verið tekið tillit til hennar í fjárlfrv. En það var ekki Framsfl., sem stóð að þessari löggjöf, heldur þeir flokkar, sem þá höfðu farið með stjórn landsins um nokkurt skeið og kallað sig nýsköpunarstjórnina, svo að það er því ekki rétt hjá hv. þm. Og segja svo, eins og hv. þm. Barð., að Framsfl. hafi verið potturinn og pannan í því, að skattar séu látnir verka aftur fyrir sig, er náttúrlega hreinasta firra, því að undanfarin 11 ár hefur Sjálfstfl. átt fjmrh, og form. fjvn., en það er venjulega fjmrh., sem slík frv. leggur fram, eða fær þá nefnd til þess að gera það fyrir sig. Seinast nú eftir áramótin hefur það gleymzt hjá hæstv. fjmrh. að framlengja viss bráðabirgðaákvæði í tollskránni um hækkun á tolli, og var ekki lagt fyrir fyrr en eftir áramót, og svo hafði líka gleymzt að setja inn í frv., að þetta skyldi gilda frá 1. jan. þetta ár, og hér kemur till. frá hæstv. fjmrh. um það, að þetta skuli gilda frá 1. jan., m. ö. o. nokkra daga aftur fyrir sig. Að vísu er það svo, að það ber enginn einn flokkur ábyrgð á fjármálastjórn landsins undanfarin ár, sökum þess að enginn flokkur hefur meiri hl. í þinginu, en vitanlega ber sá flokkur mesta ábyrgð á fjármálastjórninni, sem bæði hefur fjmrh. og form. fjvn. En úr því hv. þm. er að fara út í þetta, mætti kannske minna á það, þó það skipti ekki miklu máli um heildarniðurstöðu fjármálanna í landinu, að hv. þm. Barð. hefur ekki verið meðal þeirra hógværustu þm. um kröfur fyrir sitt kjördæmi, og hefur þessi framganga hans - og kannske fyrir það að hann er form. fjvn. - haft þau áhrif að hvetja aðra þm. til að hækka sínar kröfur, og það hef ég oft heyrt undir meðferð fjárl. undanfarin ár, að vitnað hefur verið til Barðastrandarsýslu um fjárveitingar. Ég þóttist ekki komast hjá því að benda hv. þm. á þetta og láta það álit í ljós, að mér finnst, að svona árásir á flokka í þinginu, hvaða flokkur sem það er, ættu ekki að eiga sér stað út af tiltölulega meinlausum frv., sem ekkert koma heildarafgreiðslu mála við og ekki er hægt að telja til þeirra mála, sem ráða um það, hvernig stórmál eru yfirleitt rekin í landinu né heldur hvernig fjármál ríkisins eru sem heild. Menn ættu að spara sér slíkt, því það eru kannske allir flokkar í glerhúsi að einhverju leyti, en það er áreiðanlegt, a. m. k. í þessu tilfelli, að þeir, sem fara að kasta grjóti, geta aftur fengið grjót inn í sitt glerhús.



Svo það á að fara að samþ. tollskrá eftir á; það eru, meinleg örlög, að það er lesið upp á eftir þessari ræðu þm. Str. Það er ómögulegt, að þm. Str. samþ. ekki tollskrána eftir á. Það er sök sér að leggja á skatta eftir á. En að leggja á tolla eftir á! Ég vildi svo svara þessari aths. hv. þm, út af fyrir sig. Ég ætla ekki að fara að ræða það, - það er leiðinlegt umræðuefni að ræða um syni þeirra manna, sem hér eru. En vegna þessara ummæla, sem féllu hjá hv. þm. Barið. um syni Páls Zóphóníassonar - að það sé ekki hægt að koma þeim út af fjárl. -, vil ég taka það fram, að það er kannske eðlilegt, af því að þeir eru svo duglegir námsmenn og hafa stundað námið svo vel, að þeir hafa alltaf fengið verðlaun. T. d. þessir tveir, sem stunduðu nám í Danmörku, fóru báðir með því skilyrði, að þeir tækju ekki atvinnu í Danmörku eftir að þeir hefðu lokið námi, en síðan hefur ráðun. fallizt á að þeir tækju embætti í Danmörku, af því að þeir voru fremstu menn hvor í sínum skóla. Nú hafa þeir beðið um að fara heim í þjónustu íslenzka ríkisins úr þjónustu danska ríkisins á háum launum. 
             Það getur vel verið, að hv. þm. Barð. óski ekki eftir því, að þeir, sem stunda vinnu hjá ríkinu, séu valdir eftir dugnaði, heldur eftir einhverju öðru, því að annað er ekki að hafa á móti þessum mönnum, því að þeir eru duglegir og sérstökum hæfileikum búnir. Viðvíkjandi því, hvort Framsfl. og ráðh. hans bæru ábyrgð á Kaldaðarnesi og Silfurtúni og þeim ráðstöfunum, þá er því til að svara, að vitanlega bera þeir ábyrgð á því. Ráðh. Framsfl. dettur ekki í hug að skorast undan neinni ábyrgð í sambandi við sölu Kaldaðarness, enda mun þar hafa verið farin heppileg leið, eins og búið var að níða niður þá jörð. Viðkomandi Silfurtúni, þá ber Framsfl. einnig ábyrgð á því. Okkur hefur aldrei dottið annað í hug. Annars var öll ríkisstj. sammála um það. Viðkomandi láni úr útvarpssjóði, þá hygg ég, að það sé ávaxtað í öruggum bréfum, eða halda menn, að það sé illa tryggt að lána Silla og Valda með fasteignaveði? Hvers konar áróður er þetta? Halda menn, að það sé pólitísk hlutdrægni af hálfu hæstv. menntmrh. að lána þessa fjárhæð til Silla og Valda? Vitanlega ber ráðh. Framsfl. ábyrgð á þessu, enda er þetta ekkert óeðlileg ráðstöfun. Þá segir hv. þm. Barð., að ég hafi unnið að því að spilla samstarfi flokkanna. Ég gerði þær kröfur, að óstjórninni í íslenzku fjármálalífi yrði lokið. Ég krafðist þess að sjá fram á eitthvað annað, en úrræðaleysi ráðh. Sjálfstfl:, sem eytt höfðu 175 millj. kr.. í halla á ríkisrekstrinum á 3 árum. Framsfl. sá, að á þessari braut varð ekki áfram haldið. En út af því, sem hv. þm. Barð. sífellt vitnar í, að hæstv. menntmrh. hafi ekki fallið frá 10 millj. kr. greiðslum á fjárl., þá voru þetta framlög, sem ákveðin voru í l. frá tímum hinnar svonefndu nýsköpunarstjórnar og ómögulegt var að komast hjá að greiða, eins og hv. 1. þm. Eyf. tók fram. Þetta voru fjárframlög til skólabygginga, sem ekki var hægt að stöðva, því að þá hefðu mikil verðmæti orðið ónýt, ef byggingarnar hefðu verið stöðvaðar í miðju kafi. Ég skal nú stytta mál mitt, en ég vil benda á; að óstjórnin í okkar fjármálum stafar af því; að hlaðið hefur verið upp þyngri lagabáknum, en þjóðin fær risið undir, svo sem skólal., launal. o. s. frv., og af því, að ráðizt hefur verið í framkvæmdir af lítilli forsjálni. Nú er talað um of miklar framkvæmdir og of mikla fjárfestingu, en þessar offramkvæmdir hétu einu sinni nýsköpun og voru stolt Sjálfstfl. En það eru þessar offramkvæmdir og lög eins og launal. og skólal., sem valda þenslunni í fjármálalífinu og dýrtíðinni, sem er að verða óviðráðanleg, og þetta er fjármálastjórn Sjálfstfl. sem átti að mega laga með einu pennastriki, en eftir því pennastriki bíður þjóðin nú. Það er ekki hægt að ganga fram hjá því, að ráðh. ber ábyrgð á þeirri stjórnardeild, sem undir hann heyrir, og Framsfl. ber fulla ábyrgð á því, sem hann hefur gert, og mun þar ekki undan skorast, hvorki t. d. varðandi sölu Kaldaðarness né lánið til Silla og Valda, en á sama. hátt á fjmrh. að bera ábyrgð á fjármálum ríkisins, og ef Alþingi samþ. það, sem hann telur sér óaðgengilegt, á hann að segja af sér. Á kreppuárunum 1934–1942 neitaði fjmrh. að taka við óábyrgum samþykktum í fjármálum, og á þessu tókst að rétta við fjárhag ríkisins. Út af því, sem hv. þm. Barð. sagði; að Framsfl. hefði innleitt það, að skattar væru lagðir á eftir á, þá er það ekki rétt, því að það var hans eigin flokkur, Sjálfstfl., sem fyrstur gerði þetta og hefur gert í 11 ár og ætlar enn að gera. Það er því auðsætt, að ásakanir hv. þm. Barð. á Framsfl. eru með öllu ósannar, og stendur hann ekki einungis höllum fæti þar, heldur er einnig, eftir að hv. þm. hefur haldið þessu fram, lesið upp þskj., sem ber með sér, að hæstv. fjmrh. ætlar nú einnig að láta tolla gilda aftur fyrir sig, en það er eins dæmi á Íslandi. Hér ræðst hv. þm. því á sitt eigið glerhús. Það er tvímælalaust rétt, að Sjálfstfl. ber að öllu leyti ábyrgð á fjármálaástandinu, og sést nú, hve miklir fjármálaspekingar nýsköpunarpostularnir voru. Þeir hafa tekið íslenzku fjármálalífi gröfina með offramkvæmdum og alls konar útgjaldafrekri lagasetningu. Þeir hafa þannig grafið undan grunni íslenzks fjármálalífs, að illmögulegt er að verjast hruni. Þeir hafa eyðilagt fjárhag ríkissjóðs, og sýnir þetta allt, að Sjálfstfl. á enga fjármálamenn. Þótt hagur ríkissjóðs væri góður um tíma undir þeirra stjórn, þá er það engin saga, því að það er enginn vandi að græða, þegar allir græða, en ásakanir þeirra í garð Framsfl. eru hlægilegar, að hann geti ekki stjórnað fjármálunum, því að það var Framsfl., sem öllu bjargaði 1934. En svo standa þessir menn upp, sem steypt hafa öllu í voða, og fyllast vandlætingu út af aðgerðum annarra í fjármálum þjóðarinnar. Áskorunum þessa fólks er sannarlega ekki hægt að taka þegjandi.



Herra forseti. Fáein orð út af ræðu hv. þm. Barð. Hann var að áminna mig um að taka rétt eftir, en það er alveg óþarfi, því að ég hef tekið rétt eftir, og svo vel vill til, að hv. 1. þm. N-M. ræddi það atriði, sem hv. þm. Barð. taldi mig hafa farið rangt með, og sannaði, að það, sem ég hélt fram, var rétt. Hv. þm. Barð. taldi þessa tollaeftirgjöf litlu skipta fjárhagslega fyrir þá menn, sem byggðu hús fyrir allt að 300 þús. kr. En ég benti á það í gær, að þótt húsin hefðu reynzt svona dýr, þá var áætlað, að þau mundu ekki kosta nema 110–120 þús. kr., og af þeirri upphæð munar talsvert um 7.000 kr. Hv. þm. talaði um það, að þessir húseigendur ættu að sækja til Alþingis um hjálp til að losna við hús sín. En það vilja þeir ekki. Þeir vilja búa í þeim, en ekki láta menn eins og hv. þm. Barð. standa fyrir sölu þeirra. Þá vildi hv. þm. gefa í skyn, að ég vissi ekki, hvað heimild þýddi, og vildi halda því fram, að heimild væri allt annað en fyrirskipun. Það kann nú út af fyrir sig að vera rétt, en hingað til hefur það þótt nokkurs konar fyrirskipun eða a. m. k. viljayfirlýsing til ríkisstj., þegar slíkar heimildir eru gefnar. Hins vegar hef ég ekkert ásakað hæstv. ráðh. fyrir að nota ekki þessa heimild til tolleftirgjafar, heldur fallizt á það, að ákvæðin væru óskýr og væri rétt að hafa þetta allt tvímælalaust, og þess vegna er frv. mitt flutt. Hins vegar er óþarfi að deila um það mikið hér, hvað heimildin hafi átt að þýða; það kemur í ljós við afgreiðslu frv., hvað hv. þm. vilja leggja mikið upp úr því, sem Alþ. hefur áður samþ. - Ég ætla ekki út í umr. á breiðari grundvelli, en vildi aðeins svara því, sem hv. þm. Barð. hreytti í mig út af því, að ég vildi vinna að því að rífa undan fjárhagsgrunni ríkissjóðs.



Herra forseti. Í gærdag hélt hv. þm. Barð. því fram, að þessi eftirgjöf á tollum, sem þetta frv. ræðir um, stæði í einhverju sambandi við þá, sem hefðu flutt inn húsin, og framsóknarmaður hefði flutt inn í mikið af húsunum og þess vegna sæktu framsóknarmenn þetta eins fast eins og þeir gerðu. Þeir, sem fluttu inn húsin, voru þessir: Haukur Björnsson .................. 30 hús H. Claessen .......... ............. 22 Byggingarsamvinnufél. Reykjavíkur 20 Orka h/f. ................... .. ... 16 S. Í. S. ............................8 Haukur Claessen ................. .. 7 Magnús Sigmundsson ........ ...... 1 Hilmar Stefánsson ............. ... 1 Áskell Löve ...... .............. 1 Valur Einarsson .................... 1 Gísli Magnússon ....... .. .. .. 1 Hver er þessi framsóknarmaður? Er það Haukur Claessen, eða Orka? - Ég þori ekki að fullyrða neitt um það, ég held, að þetta sé fullyrðing út í bláinn. Í sambandi við það, að hann talar um skatta, sem verka aftur fyrir sig, vil ég benda honum á, að fyrst þegar samþ. voru l. um tekju- og eignarskatt, og þau undirbjó Magnús sál. Guðmundsson, þá var tekin upp sú aðferð hér á landi að reikna tekju- og eignarskatt af tekjum ársins á undan og eignir við áramót næst á undan að skattur er lagður. Þeirri aðferð hefur verið haldið, og þar af leiðandi hefur skatturinn alltaf verið fyrir árið á undan og komið eftir sig á, og þegar skattstiganum hefur verið breytt til hækkunar, hefur það að sjálfsögðu gert það líka, og aldrei talað um að leggja skattinn á sama mánuðinn og teknanna er aflað. En það er vel til athugunar, hvort hægt er að koma þessu þannig fyrir, að skattar séu lagðir á tekjur manna sama árið sem þeirra er aflað. En þetta var það kerfi, sem við mynduðum okkur þegar fyrst voru samþ. l. um tekju- og eignarskatt rétt eftir 1920, og því hefur alltaf verið fylgt síðan. Hitt hefur ekki tíðkazt fyrr en upp á síðkastið, að með brbl. séu settir tollar á vöru, sem búið er að selja frá 1. jan. fram á hálft árið. Svo vil ég endurtaka það, að nú er verið að koma með breyt. á l. um tollskrá, vegna þess að það hefur fallið niður að framlengja þau l. um áramótin, það verður sjálfsagt mánuður, sem þau l. verka aftur fyrir sig. Þetta er nýtt um tolla. En hvað tekjuskattinn snertir er hér aðeins um að ræða framkvæmd á sama kerfi, sem alltaf hefur gilt hér á landi, frá því sett voru lög um tekju- og eignarskatt. Ég benti á það í gær, hvernig þessi heimild í l. væri til orðin, að hún kom fram sem brtt. frá mér við brtt., sem felldi tollinn alveg niður. En menn vildu ganga mislangt í því að gefa eftir tollinn, sumir vildu ekki gefa eftir tollinn, en þeir voru fáir, fjöldinn var með því að gefa hann eftir, sumir alveg, en sumir að nokkru leyti. Þetta benti ég á í gær. Síðan var því komið til leiðar, að n. var skipuð, og hún sagði sem sitt álit, að húsin væru óheppileg og dýr. Hafi verið ástæða til að gefa eftir tollinn, þegar þingið samþ. l. og setti þetta ákvæði inn, þá var því meiri ástæða eftir að það lá fyrir, að húsin voru óhagstæðari heldur en önnur hús. Hafi ríkisstj. ekki viljað hafa þessi hús, gat hún bannað að flytja fleiri inn, en það gerði hún ekki, það voru pöntuð 30–40 hús eftir það. Það var farið þveröfugt að við það, sem hefði átt að vera, það átti að nota heimildina, en stöðva frekari innflutning. Þá var hv. þm. Barð. að tala um, að af því að minn sonur ætti eitt húsið, þá berðist ég fyrir þessari tollaeftirgjöf. Hann má segja hvað hann vill í því efni. Við áttum báðir syni í Ameríku, ég 2 en hann 1, og nú vil ég bjóða honum að rannsaka, hvað mínir 2 synir hafa fengið yfirfært á ári, og ég skal fyrir fram segja niðurstöðuna, að hans sonur hefur fengið meira, en helmingi meira, en mínir synir báðir. Hvort hann hefur eytt því öllu, skal ósagt. Má vera, að eitthvað hafi verið yfirfært í öðru skyni. En úr því hann er að drótta því að mér, að ég sé með málinu af því að sonur minn eigi eitt húsið, þá vil ég benda á, hvernig framkoma okkar er gagnvart þessum sonum okkar, sem stunda nám í annarri heimsálfu; ég vil gjarnan að það komi fram í dagsins ljós. Ég get komið með nákvæmar tölur, en geri það ekki nú. Svona lagað er óheiðarlegt í alla staði, og mér hefði ekki komið til hugar að draga syni mína inn í umr. um deilumál á Alþ., hefði ekki hv. þm. Barð. látið sér sæma að vera með svona aðdróttanir. Þeir koma málinu ekkert við. En frekja okkar beggja til að mata krókinn fyrir okkur sést af því, sem ég nefndi. Og 300 þús. kr. fyrir eftirlit með byggingu togaranna sýnir það kannske líka. Ég tók það fram í gær og geri það aftur nú, að það, sem gerir það, að ég fylgi þessu máli, er að ég vil ekki láta Alþingi komast undan að halda sín orð. Það er nóg komið af því með okkar þjóð, að einstaklingar haldi ekki það, sem þeir lofa, og jafnvel ríkisstj., þó að Alþ. geri það ekki líka. Það hefur alla tíð verið skoðað sem heit, sem ætlazt er til að sé framfylgt, þegar inn í fjárl. er sett svona heimild. Það kemur fyrir, að sett er inn í fjárl. heimild, sem ekki er ætlazt til að ríkissjóður borgi fyrr en búið er að rannsaka eitthvert mál betur en liggur fyrir þegar slíkt er sett inn í fjárl., en þegar sett er svona heimild inn í l., þá er ætlazt til, að heimildin sé notuð. Það er það, sem ég vil láta Alþ. standa við. Þetta er aðalatriðið fyrir mér, og ég gleðst yfir frv., sem hér er fram komið, af því að það var, eins og heimildin var samþ., óljóst, hvað tollurinn átti að vera mikill á því efni, sem ekki var sundurliðað á farmskírteini. Þetta var ástæða, sem ríkisstj. gat fært fram, að hún vissi ekki, hvað mikið það væri, en væri fús til að verða við vilja Alþ. En þessi ástæða fellur burt með frv., sem gerir ráð fyrir endurgreiðslu, og það hlýtur að vera fyllri stoð að þurfa ekki að fara eftir orðalagi heimildar í l. Þess vegna gleðst ég yfir þessu frv., og þó að hv. þm. Barð. og kannske fleiri séu þess eðlis, að þeim sé sama, hvort hægt er að segja, að Alþ., sem ég tel virðulegustu stofnun þjóðarinnar, standi við það, sem það lofar, eða ekki, þá er ég svo sómakær fyrir Alþ. hönd, að mér er ekki sama um það, og ég geri ráð fyrir meiri hl. af þm.



Herra forseti. Ég vil vænta þess, að hæstv. forseti leyfi mér að svara þeim ásökunum, sem gerðar hafa verið á mig. Í fyrsta lagi lýsti hv. 1. þm. Eyf. því yfir, að honum hefði ekki þótt viðeigandi að víta mig úr forsetastóli fyrir mín ummæli, og hefur þá ekki verið ástæða til. En úr því hæstv. forseti sá ástæðu til að ásaka mig fyrir það að draga þessi mál inn í þetta mál, hvers vegna ásakar hann þá ekki hv. flm. fyrir að draga önnur mál inn í þetta mál, og. hvers vegna ásakar hann ekki hv. flm. fyrir þær ásakanir, sem hún ber á mig og minn flokk í sinni ræðu? Ég varð að svara því, og ég hefði ekki búizt við, að jafnágætur maður eins og hæstv. forseti réðist á mig hér og vítti mig fyrir að draga inn í þetta mál, mál sem ég hef alls ekki dregið hér inn í, heldur hans ágæti flokksmaður hv. 8. þm. Reykv. Mér hefði ekki dottið í hug að minnast á þetta atriði, ef hún hefði ekki haft þau ummæli, að það væri mér persónulega að kenna og Sjálfstfl., hvernig fjárhagur landsins er nú, og ég gaf ekkert tilefni til þess, að slík ummæli væru höfð hér í sambandi við þessi mál. Ég sé nú, eftir að hv. þm. Str. hefur talað, að það er hann, sem er potturinn og pannan í þessu, hann hefur spýtt þessu í sinn ágæta skjólstæðing, því að hann staðfestir þetta og segir í sinni ræðu, að ég sé aðalsökudólgurinn, og þá fer ég að skilja, hvernig í málinu liggur. Hv. 1. þm. Eyf. sagðist mótmæla því, að það væri sök Framsfl., að skattar hefðu verið látnir gilda aftur fyrir sig, þetta væri að kenna Sjálfstfl., sem hefði farið með fjármálin öll þessi ár. Ég vil benda þessum hv. þm. á það, að þau ár, sem hv. 1. þm. S-M. (EystJ) fór með fjármálin, þá sótti hann þetta mál einna fastast og markaði alveg þessa stefnu, eins og þegar það var til umr. að gerbreyta skattafrv. frá 1940, sem hann átti mestan þátt í, og sótti hann þetta þannig fastast af öllum þm., og flokkurinn stóð á bak við hann. Svo ég held það þurfi ekki að taka það sem neinar sérstakar skammir á Framsfl., því að þetta eru staðreyndir. Hv. 1. þm. Eyf. sagði, eins og er alveg rétt, og hefði hann mátt hvísla því í eyru hv. 8. þm. Reykv., að það er enginn einn flokkur, sem ber ábyrgð á þessum málum, eins og flokkaskiptingin hefur verið. Það er vitnisburður gegn hv. þm. Str. Það er vitanlega meiri hl. Alþ., sem ber ábyrgð á fjárlagaafgreiðslunni undanfarin ár, og þá bar heldur ekki að ásaka Sjálfstfl., eins og hv. flm. gerði hér í sinni ræðu í dag. Hv. 1. þm. Eyf. sagði hins vegar, að þm. Barð. hefði gert mestar kröfur fyrir sitt kjördæmi undanfarin ár. Ég þori vel að taka þann samanburð upp. Hafi ég gert það, þá var það réttmætt, vegna þess að undir stjórn Framsfl. í 12 ár, meðan Bergur Jónsson var þingmaður kjördæmisins, var vanrækt að úthluta þessu kjördæmi eins og það átti heimtingu á, og það hefði átt að vera gleðiefni fyrir þennan flokk að bæta fyrir vanrækslu sína við þetta kjördæmi undanfarin ár fremur en að ráðast á mig fyrir að standa réttilega á verðinum fyrir mína umbjóðendur. Enda er síður en svo, að þetta kjördæmi hafi fengið meira til sinna framkvæmda heldur en önnur kjördæmi, eins og ég hef sýnt fram á í umr. um fjárlagaafgreiðsluna. Hv. þm. Str. segir að ég sé aðalsökudólgurinn. Ég get sagt hv. þm. Str. það í einlægni, að okkur er báðum vel kunnugt um það, mér og honum, að þessi ár, síðan hann fór úr ríkisstj., hefur hann róið að því öllum árum, að þeir menn í Framsfl., sem hafa verið í ríkisstj. síðan, hefðu enga ábyrgð á sínum gerðum í ríkisstj. Sjálfur hefur hann ekki stutt ríkisstj. og gert allt til þess að spilla því samstarfi og reynt að fá ráðh. Framsfl. til að gera þær kröfur til samstarfsmanna sinna í ríkisstj., að það væri ekki hægt að halda samstarfinu áfram. Honum hefur tekizt, m. a. á s. l. ári, að gera það miklar kröfur, að það hlyti að slíta samstarfinu. Þetta veit hv. þm. að er rétt. Hann kann að hafa gert það með þeirri hugsun, að enginn beri ábyrgð á fjármálum þjóðarinnar nema fjmrh., ef hann hefði ekki nægilegt fylgi í þinginu, þá ætti ábyrgðin að koma á hans herðar, en kröfurnar ættu að vera frá hinum. Þetta er sú pólitík, sem hv. þm. Str. rekur. Hann sagði, að ég væri aðalsökudólgurinn, fjvn. og ég bæri ábyrgð á afgreiðslu fjárl., þó að ég og minn flokkur hafi ekki meiri hl. Ég vil gjarnan fara inn á þessi mál. Ég segi, að einnig ráðh. Framsfl. eigi alltaf að bera ábyrgð á sínum gerðum. Átti ég að bera ábyrgð á 9 millj. kr., sem gerðar voru kröfur um frá ráðh. Framsfl. 1947 og hann gerði að fráfararatriði, ef ekki fengist tekið með? Það var nýbúið að mynda ríkisstj., mánuðum saman hafði verið stjórnlaust í landinu að öðru leyti en því, að fráfarandi stj. sat. Átti ég og minn flokkur að láta það varða samvinnuslitum, að þessar 9 millj. yrðu ekki teknar inn á fjárl.? Mér sýnist það hugsun hv. þm. Str. Þá hefði hann aftur fengið tækifæri til að fiska í gruggugu vatni til að vita, hvort hann gæti ekki orðið menntmrh. eða forsrh. í stj., sem mynduð væri eftir svo og svo margar vikur. En það getur verið, að þjóðin hafi ekki verið á sama máli, að hún hafi heldur viljað greiða 9 millj. til þessara framkvæmda, en að þm. Str. væri vikum saman að mynda stj. En ummæli hv. þm. um það, að þetta hafi farið til verklegra framkvæmda, eru röng. Sannleikurinn er sá, að fyrir það, að þessar till. voru teknar inn, varð að fylgja því, að önnur till., um að skera allar verklegar framkvæmdir niður um 15%, yrði samþ. Þetta er að snúa sannleikanum við. Einmitt fyrir það, að þessar till. voru gerðar frá hæstv. menntmrh., sem ekki fékkst til að víkja frá þeim, sjálfsagt fyrir undirróður frá hv. þm. Str., þá varð að samþ. till. um að skera niður verklegar framkvæmdir um 15%. M. a. var ein till. um að byggja hæli fyrir 1 millj., till. um bindindishöll og norræna höll sem ég fékk tekna út og sett inn í staðinn 300 þús. kr. í hafnarbætur. Svo var m. a. till. um að auka vegabætur í Strandasýslu, skólamál o. fl. En árangurinn af þessu varð sá, að það var skorið niður um 15% af öllum verklegum framkvæmdum. eftir að þessar till. voru samþ., og skorið niður meira af verklegum framkvæmdum, en sett var inn. Það var gjöf til dreifbýlisins frá Framsfl. á því ári. Hann spyr, hvort það sé lýðræði, að menn beri ekki ábyrgð á gerðum sínum í stj. og á þingi. Ég spyr hv. þm. Str.: Ber Framsfl. gagnvart þingi og þjóð ábyrgð á því, sem gert var, þegar gefið var Kaldaðarnes? Hvernig er sú ábyrgð? Þar er tekið hæli, sem kostaði ríkissjóð milljónir, og gefið til eins af þm. Framsfl. með þeim árangri, að nú er verið að setja nokkrar milljónir í annan stað til að byggja upp annað hæll. Það getur vel verið, að Framsfl. beri ábyrgð á þessu, - en hvers konar ábyrgð? Ber Framsfl. ábyrgð á því, að keypt var í heimildarleysi verksmiðjan í Silfurtúni, og ber hann ábyrgð á því, að fyrrv. menntmrh. lét úr sjóði ríkisins án þess að spyrja fjmrh.? Og er hægt að koma eftir á og segja: Þetta er sök fjmrh.? Það var eitt af fyrstu verkum menntmrh. að lána „Silla og Valda“ 500 þús. kr. úr sjóði útvarpsins til 10 ára, og fjmrh. var ekki spurður um það. Ég gæti haldið áfram í allan dag að sýna fram á, að ráðh. Framsfl. hafa enga ábyrgð á þessum gerðum og hefur aldrei dottið í hug að gera það. Ég vil að síðustu í sambandi við þetta benda hv. þm. Str. á, þegar hann talar um, að þm. Svía yrðu látnir bera ábyrgð á slíkum gerð, um og sænskum ráðh. yrði ekki liðið að gera svona lagað, að þeir hafa aldrei haft framsóknarmenn í sínu þingi. Mér þykir rétt í sambandi við upplýsingar hv. 1. þm. N-M., úr því hann bar inn í þetta mál óskylt mál, að lýsa yfir, að allan þann tíma, sem minn sonur var í Ameríku, þá fékk hann aldrei yfirfært annað en það, sem l. stóðu til um. Hvað hans synir hafa notað; kemur mér ekki við. en þetta er staðreynd. Ég ætla ekki að ræða það, hvorir hafi verið þyngri á ríkissjóði, sonur Gísla Jónssonar eða synir Páls Zóphóníassonar, en það er eins og það sé ekki hægt að koma þessari ætt út af fjárl.