Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Árni Gunnarsson) : Forseti vill fara fram á það við hv. þingdeildarmenn að þeir fari ekki langt á næstu mínútum vegna þess að hér þurfa að fara fram margar atkvæðagreiðslur og er mjög æskilegt að þær nái fram að ganga í dag því að forseti hefur ekki hug á því að halda fund hér í deildinni nk. föstudag og óskar því eftir góðu samstarfi við hv. þingdeildarmenn svo að þingmál megi ná fram að ganga í dag og á morgun. Vegna fjölmargra fyrirspurna vill forseti einnig geta þess að mál hafa þróast svo varðandi umræður og atkvæðagreiðslur um bráðabirgðalög að það er fyrirsjáanlegt að nál. meiri og minni hl. hv. fjh. - og viðskn. muni koma fram á morgun hér í hv. deild og á fimmtudag er fyrirhugað að loknum fundi í Sþ. að umræður um bráðabirgðalögin hefjist á þann veg að fulltrúar minni og meiri hl. mæli fyrir nál. en síðan verði þeirri umræðu frestað og atkvæðagreiðslu fram á þriðjudag. Ástæðan fyrir þessu er sú að hæstv. forsrh. getur ekki verið viðstaddur hér umræður á fimmtudag en hann mun geta það eftir helgi, væntanlega þá á þriðjudag og þá mun umræðunni verða fram haldið. Þetta er gert í samkomulagi við bæði stjórnarflokka og stjórnarandstöðuflokka.

Frsm. fjh. - og viðskn. (Páll Pétursson) : Herra forseti. Hér er um að ræða staðfestingu á samningi um norrænt fjármögnunarfélag. Þessi samningur er milli Danmerkur, Finnlands, Íslands, Noregs og Svíþjóðar um stofnun norræns fjármögnunarfélags á sviði umhverfismála og var hann undirritaður í Reykjavík 2. mars 1990. Fjh. - og viðskn. deildarinnar hefur athugað þetta frv. Álit hennar liggur fyrir á þskj. 208 og mælir nefndin með samþykkt þess eins og það var afgreitt frá Ed. Jón Sæmundur Sigurjónsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en aðrir nefndarmenn undirrita nál.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson) : Herra forseti. Hér er um að ræða heimild fyrir ríkisstjórnina til þess að staðfesta fyrir Íslands hönd breytingar á og viðauka við stofnskrá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem samþykkt var af yfirstjórn sjóðsins hinn 28. júní 1990. Á þskj. 209 liggur fyrir álit fjh. - og viðskn. sem hefur fjallað um þetta frv. og mælir með samþykkt þess. Jón Sæmundur Sigurjónsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en aðrir nefndarmenn standa að þessu nál.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson) : Herra forseti. Hér er um að ræða heimild fyrir ríkisstjórnina til að semja um hækkun á kvóta Íslands hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum úr 59,6 millj. SDR í 85,3 millj. SDR og skal Seðlabanki Íslands leggja fram það fé sem þarf til hækkunar kvótans, sbr. 23. gr. laga nr. 36/1986, um Seðlabanka Íslands. Á þskj. 210 liggur fyrir álit fjh. - og viðskn. sem mælir með samþykkt þessa frv. Eins og með hin málin var Jón Sæmundur Sigurjónsson fjarverandi við afgreiðslu þess, en Páll Pétursson, Guðmundur G. Þórarinsson, Matthías Bjarnason, Ragnar Arnalds, Þórhildur Þorleifsdóttir og Friðrik Sophusson standa að þessu nál.

Frsm. menntmn. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. menntmn. um frv. til laga um breyting á lögum nr. 79/1988, um Kennaraháskóla Íslands. Málið hefur verið tekið til umræðu í nefndinni og nefndin mælir einróma með því að frv. verði samþykkt. Ólafur Þ. Þórðarson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 17/1990, um ábyrgðadeild fiskeldislána. Eftir að lögin um ábyrgðadeildina voru samþykkt kom upp vafi á því hvernig bæri að túlka 8. gr. laganna, hvaða skuldbindingu ábyrgðadeild fiskeldislána tæki yfir frá Framkvæmdasjóði Íslands. Það var talið nauðsynlegt að gefa út bráðabirgðalög til þess að kveða á um það að ábyrgðadeild fiskeldislána skyldi yfirtaka sjálfskuldarábyrgðir sem Framkvæmdasjóður hefði undirgengist gagnvart lánastofnunum á grundvelli þeirra. Það frv. sem hér er til umræðu er flutt til staðfestingar á umræddum bráðabirgðalögum og var frv. afgreitt einróma í hv. Ed. Ég mælist til þess, virðulegi forseti, að að lokinni 1. umr. verði frv. vísað til fjh. - og viðskn. og óska eftir því að það fái hliðstæða afgreiðslu hér í þessari hv. deild.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Það frv. sem hér er til umræðu fjallar um ábyrgð vegna norrænna fjárfestingarlána og var það flutt í Ed. og afgreitt þaðan samhljóða. Vegna aukinna umsvifa hefur ráðherranefnd Norðurlandaráðs samþykkt að hækka hámarksheimild Norræna fjárfestingarbankans vegna fjárfestingarlána til verkefna utan Norðurlanda og ábyrgð á slíkum lánum úr 700 millj. SDR í 1000 millj. SDR. Við þetta eykst ábyrgð Íslands vegna ofangreindrar verkefnastarfsemi úr 5 millj. 350 þús. SDR í 8 millj. 50 þús. SDR. Með frv. þessu er með sama hætti og áður leitað eftir lagaheimildum til að auka þessa ábyrgð. Á grundvelli slíkrar heimldar yrði síðan gerður nýr ábyrgðarsamningur milli Íslands og bankans. Í fskj. með frv. eru birtar breytingar á samþykktum fyrir bankann sem tengjast ofangreindri ábyrgðaraukningu eins og tvær aðrar breytingar. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða meira um þetta frv. en óska eftir því að að lokinni 1. umr. verði því vísað til hv. fjh. - og viðskn.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breyting á lögum um jöfnunargjald. Í frv. er gert ráð fyrir lækkun jöfnunargjaldsins í áföngum á næsta ári og er lagt til að gjaldið verði fellt úr gildi hinn 31. des. 1991. Jöfnunargjaldið hefur verið lagt á innfluttar iðnaðarvörur sem keppt hafa við íslenskar frá því á árinu 1978. Gjaldinu hefur verið ætlað að jafna þá röskun sem þátttaka Íslands í fríverslun hafði í för með sér, þ.e. minnkandi tollvernd á íslenskar iðnaðarvörur og af því að virðisaukaskattur hafði verið tekinn upp í helstu viðskiptalöndum okkar á meðan töluverð uppsöfnun söluskatts hafði orðið í innlendri iðnaðarframleiðslu. Með upptöku virðisaukaskatts hér á landi um síðustu áramót varð mikil breyting á samkeppnisskilyrðum iðnaðarins. Íslensk iðnfyrirtæki sitja nú að mestu leyti við sama borð og helstu keppinautar þeirra að því er varðar uppsöfnun opinberra gjalda í framleiðslu þeirra. Þó eru sterk rök fyrir því að jöfnunargjaldið verði ekki afnumið í upphafi næsta árs eins og rætt hefur verið heldur það lækkað í áföngum á árinu og verður horfið í upphafi ársins 1992. Í grg. með frv. þessu er að finna grg. um þau uppsöfnunaráhrif sem söluskatturinn hefur enn í rekstri íslenskra iðnfyrirtækja. Í frv. eru lagðir til ákveðnir áfangar á þessari braut í að lækka gjaldið og afnema það á næsta ári. Það getur út af fyrir sig komið til greina að hafa aðra áfanga í þeirri lækkun og mætti skoða það mál í meðferð þess í nefnd, en ég tel ekki ástæðu til þess að hafa frekari orð um þetta mál hér og nú, enda er það vel kunnugt þingmönnum, og mælist til þess að að lokinni 1. umr. verði því vísað til hv. fjh.- og viðskn.

Flm. (Friðrik Sophusson) : Virðulegi forseti. Það mál sem ég flyt hér framsöguræðu fyrir fjallar annars vegar um það að iðnfyrirtækjum verði greiddur aftur uppsafnaður söluskattur vegna reksturs á sl. ári og hins vegar um það að lögin um jöfnunargjald falli úr gildi hinn 31. des. 1990. Frá því að þessu frv. var dreift hefur það gerst að hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram frv. til breytinga á lögum nr. 78/1980, um jöfnunargjald, með áorðnum breytingum. Í því lagafrv. er gert ráð fyrir því að áfram verði innheimt jöfnunargjald. Það breytist um næstu áramót í 4% úr 5% og verði 4% til 1. júlí 1991, þá lækki það í 2% og hverfi síðan í lok næsta árs. Ástæðan er auðvitað sú að það er ekki heimilt fyrir Ísland að leggja á slíkt jöfnunargjald eftir að virðisaukaskattur var tekinn upp og samkeppnisstaða íslensku fyrirtækjanna hefur breyst. Munurinn á þessum tveimur frv. er sá að gert er ráð fyrir því í mínu frv. að lögin falli úr gildi strax um næstu áramót en samkvæmt stjfrv. um þarnæstu áramót. Þótt ekki sé til umræðu stjfrv. ber þó að geta þess, en það kom reyndar fram við umræður um fjáraukalög fyrr í dag, að nýr rökstuðningur kemur fram sem byggir á vinnuskjali frá Þjóðhagsstofnun þess efnis að óhagræði íslenskra fyrirtækja sé meira en áætlað var áður og þess vegna réttlætist að halda áfram að leggja gjald á innflutning til þess að jafna samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja gagnvart samkeppnisfyrirtækjum bæði í innflutningi og vegna útflutningsiðnaðarins. Það var athyglisvert fyrr í dag að hlusta á hæstv. utanrrh. viðurkenna það að hann teldi að jöfnunargjald í þeirri mynd sem það hefur verið heimt inn að undanförnu standist ekki þær skuldbindingar sem við höfum gengist undir í samskiptum okkar og samningum við aðrar þjóðir vegna viðskipta við þær, bæði EFTA-þjóðirnar og eins þjóðirnar í Evrópubandalaginu. Í grg. með þessu frv. er ítarlega rakin saga þessa máls og það er óþarfi að fara frekari orðum um hana en gert er þar enda var frv. flutt, að vísu í nokkuð öðrum búningi, á síðasta þingi. Þess ber þó að geta að málið hefur lítils háttar breyst vegna þess að þeir fjármunir, sem í húfi eru, eru meiri en álitið var á fyrri hluta ársins. Þá var gert ráð fyrir að það skorti um 170 millj. kr. til þess að standa undir endurgreiðslu uppsafnaðs söluskatts til iðnaðarins á sl. ári, en nú þegar endanlegar tölur liggja fyrir mun upphæðin vera nær 200 millj. Það er athygli vert, virðulegi forseti, að hæstv. viðskrh. sagði frá því á ársþingi iðnrekenda fyrr á þessu ári, nánar tiltekið 15. mars, að skuld ríkissjóðs væri 170 millj. kr. og hann sagði þá að hann mundi leggja til að þessir fjármunir yrðu endurgreiddir. En hann gat þess í umræðum um fjáraukalögin að hann hefði fallist á að ljúka málinu með því að greiða 160 millj. og þá standa út af tæpar 40 millj. miðað við nýjustu áætlanir. Þannig ætlar hæstv. ríkisstjórn ekki einungis að svíkja marggefin loforð um að hætta að innheimta jöfnunargjaldið um leið og virðisaukaskattur er tekinn upp heldur einnig loforð sem gefin voru iðnfyrirtækjunum á sínum tíma um það að hæstv. ríkisstjórn skyldi láta ákveðinn hluta gjaldsins renna til endurgreiðslu á uppsöfnuðum söluskatti. Í trausti þess, virðulegi forseti, að hv. fjh.- og viðskn., sem fær þetta mál til meðferðar ásamt stjfrv., skoði málið og kalli til sín viðkomandi aðila og sannfærist um að það sem lagt er til í þessu frv. sé betra en hitt sem kemur fram í stjfrv., sé ég ekki ástæðu til að hafa þessi orð öllu fleiri. Mér er kunnugt um það að hæstv. iðnrh. er ekki staddur í deildinni og geri engar kröfur til þess að tala við hann, ég hef talað alveg nóg við hann í dag og kæri mig ekkert um að fá hann í deildina til að ræða frekar við hann um þetta mál, til þess gefst tækifæri síðar. Ég á sæti í viðkomandi nefnd og get þess vegna fylgt þessu máli eftir á þeim vettvangi. Að svo mæltu legg ég til að þetta frv. verði sent til fjh.- og viðskn.