Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það liggur að vísu fyrir álit frá hv. samgmn. um þetta mál, sem miðað er við að samþykkja frv. eins og það liggur fyrir, en þrátt fyrir það kom fram í umr., að við nánari athugun hafa ákveðnir nm. viljað endurskoða afstöðu sína, og verður skotið á fundi um þetta. Af þessum ástæðum óska ég, að málið verði tekið af dagskrá, en hins vegar vil ég óska þess, að ekki verði látið dragast lengi, þangað til það verður tekið á dagskrá á ný.

Forseti (ÞÞ) : Þar sem hv. form. samgmn., hefur óskað eftir því, að málinu verði frestað, sé ég ekki ástæðu til annars en að verða við þeirri ósk, og verður því umr. frestað og málið tekið út af dagskrá. Forseti tók málið af dagskrá.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir, að þessu frv. verði vísað til n., og vildi þá mega benda henni á, hvort eitt atriði í frv. muni vera nógu skýrt orðað. Það stendur í 12. gr.: „Ríkisstjórnin skal sjá um, að lögmæt hreppsnefndarkosning geti farið fram í Egilsstaðahreppi fyrsta sunnudag í júlímánuði 1947. Allir, sem búsettir voru 1. janúar 1947 á því svæði, sem hinn nýi Egilsstaðahreppur tekur yfir, eiga kosningarrétt við þær hreppsnefndarkosningar.“ Mér dettur í hug, hvort ekki þurfi að bæta inn í: „allir kjörgengir og kosningabærir menn“. Það er ekki meiningin með þessu að fara í bága við kosningal. og kannske ekki hægt að skilja þetta svo, en ég vildi þó vekja athygli á þessu. Ég skal ekkert um þetta mál segja nema það, að ég er ánægður yfir því. Það hafa áður verið fluttar um þetta tillögur, en það hefur ekki náð fram að ganga fyrr en nú, að það er tekið upp á arma hæstv. stjórnar, sem ég er henni þakklátur fyrir.

Flm. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa langa framsögu um þetta mál, þó að grg. sé stutt. Það er á vitund allra hv. þm., að ég hygg, að þessir 2 staðir, Borðeyri og Óspakseyri, eru verzlunarstaðir fyrir allstórt umdæmi, og að talsvert mikið af vörum er flutt til þessara staða og frá þessum stöðum. Það hefði ef til vill þótt eðlilegra að taka þessa staði báða upp í l. um hafnargerðir og lendingarbætur, er þau voru sett á s. l. ári, því að þessir hafnarstaðir eru það mikið notaðir, að það hefði mátt teljast eðlilegt, en þetta varð ekki fyrir þá sök, að ekki var gengið eftir því frá hlutaðeigendum, og það stafaði af því, að á báðum stöðunum eru hafnir góðar. Það, sem þyrfti að gera þarna, er að byggja stuttar bryggjur til þess að gera framskipun og uppskipun ódýrari en nú er, en hún er mjög dýr eins og er. Menn voru í vafa um það af fyrri reynslu, að hægt væri að láta bryggjur standa þarna, vegna þess að nokkuð mikið ísrek er inn á Hrútafjörðinn, en menn hafa nú í samráði við vitamálastjóra gert sér vonir um, að hægt verði að byggja þarna bryggjur með góðum árangri, án þess að þær skemmist, og það ásamt þeim áhuga sem vaknaður er fyrir því að byggja þarna bryggjur til þess að gera flutninga að og frá þessum stöðum ódýrari, veldur því, að málið er upp tekið. Það eru áskoranir frá báðum þessum stöðum, sem liggja til grundvallar því, að málið er flutt. Ég geri mér vonir um, að báðir þessir staðir fáist teknir upp í l., því að öll sanngirni virðist mæla með því, að þessir staðir verði þeirra hlunninda aðnjótandi, sem aðrar hafnir njóta samkvæmt lögunum. Það mun teljast eðlilegt, að þetta mál fari til sjútvn., og vil ég óska þess, að því verði vísað þangað að lokinni þessari umr.



Herra forseti. - N. hefur haft þetta mál til athugunar. Eins og fram kemur í grg. frv. og fram kom við 1. umr., er það komið frá búnaðarþingi, er samdi frv. þetta og sendi landbn. Ed. til flutnings. Landbn. hefur leitað. umsagnar þessara aðila um málið: Dýralæknafélags Íslands, Sigurðar Hlíðar yfirdýralæknis og Árna Eylands, fulltrúa í stjórnarráðinu, sem hafði haft með málið að gera í sambandi við frv. um fjárskipti. Jón Pálsson hefur í nafni Dýralæknafélags Íslands sent n. bréf, þar sem hann segist ekki hafa getað náð félaginu til sameiginlegs fundar, en mælir fyrir sitt leyti með því, að frv. verði að l., og gerir enga aths. við það. Sigurður Hlíðar yfirdýralæknir skrifar alllangt mál, þar sem hann leggur höfuðáherzlu á, að gott eftirlit sé haft með því, að l. þessum verði framfylgt, og þar sem það mál verður að mestu í höndum hans sjálfs, ætti hann a.m.k. ekki að vantreysta því, að svo verði. Ég sé ekki ástæðu til að lesa allt bréf hans, en niðurstaðan er hin sama og hjá Jóni Pálssyni, formanni Dýralæknafélags Íslands. Árni Eylands var sérstaklega með eina aths. Honum skildist, að eftir frv., eins og það liggur fyrir, færi saman einangrunarstöðin og ríkisbú, þar sem féð verður haft eftir einangrunina til að rannsaka árangur af blöndun með því og hvort sjúkdómar kynnu að leynast í því. Satt að segja er þetta nokkuð óákveðið í frv., en áreiðanlega hefur verið ætlazt til þess af búnaðarþingi, að þetta yrði í tvennu lagi. Sumir hafa hugsað sér hvort tveggja í sömu eynni, aðrir hafa hugsað sér, að betra væri að hafa sjálfa einangrunarstöðina á Keldum, þar sem eru mörg skepnuhús og 10–20 klefar til að einangra veik dýr í og þar sem yfirstjórn þessara mála að mestu leyti á að vera í framtíðinni. Framkvæmdin er í höndum stjórnarinnar, og hún ræður því í samráði við yfirdýralækni, hvor stefnan verður tekin. En til þess að ljóst sé, að stjórnin hafi óbundnar hendur, höfum við gert nokkrar smábrtt., sem eru þess eðlis, að samkvæmt þeim er hvort tveggja hægt, að hafa þetta í eyju eða einangrunarstöðina sjálfa annars staðar. Brtt. okkar eru fyrst og fremst við 2. gr., þar sem segir varðandi innflutning, að fara skuli eftir till. ráðunauta í hlutaðeigandi búfjárgreinum. Við höfum bætt við „eftir því sem við verður komið“, af því að ekki eru til ráðunautar í sumum greinum, t.d. svínarækt, sem er mest aðkallandi, ef á að halda henni hér áfram, því að þau svín, sem til eru, eru aðeins af tveimur náskyldum stofnum og í mikilli úrkynjun. Þar vantar nýtt blóð, ef halda á þessari alidýrarækt áfram. En enginn ráðunautur er til hér í þeirri grein. Við höfum því bætt þessu inn í greinina, eftir því sem við á. Hið sama gildir um hænsn, hér er enginn ráðunautur í hænsnarækt, en þó eru þau alltaf flutt inn. T.d. vissi ég til, að 200 voru flutt inn í einu s.l. ár, sjálfsagt með einhverju leyfi. Ráðh. hefur eflaust leyft þann innflutning. Og þá eru egg flutt inn, en með þeim geta borizt sjúkdómar eins og með hænsnunum sjálfum. Úr 4. gr. hefur fallið niður orðið „svo“, og er sú grein því óbreytt, þótt við látum prenta hana upp með þessu orði til að taka fram, að ekki fer saman að byggja stöðina og setja saman búið. Ég tel alveg óforsvaranlegt að hafa ekki slíka stöð fyrir alifé, annað nær ekki neinni átt, eins og t.d. í vetur, þegar fluttir voru inn 20–30 minkar, en engin stöð var fyrir hendi, þar sem hægt væri að einangra þá, og ég tala nú ekki um hundana, sem alltaf er verið að flytja inn. Því er það, hvað sem menn annars segja um gagn af innflutningi búfjár yfirleitt, þá verður að hafa hér einangrunarstöð, og því tvennu mega menn ekki blanda saman. Stöðin þarf að koma, hvað sem innflutningi búf jár almennt líður. Þá eru hér 2 brtt. við 5. gr. Sú fyrri er lítilfjörleg, en hún er um það, að í stað orðanna „dýralæknir hlutaðeigandi héraðs“ komi: viðurkenndum dýralækni -, að skylt sé, að vottorð frá viðurkenndum dýralækni fylgi skepnunni erlendis frá, því að við kunnum ekki við að skylda hér með l. sérstakan lækni erlendis til að gefa slíkt vottorð. Aðeins hér á landi má flytja út dýr án slíks vottorðs, og það er því nóg að taka fram, að dýralæknirinn skuli vera viðurkenndur af yfirvöldum heilbrigðismála dýra. Þá er einnig í þessum a-lið brtt. við 5. gr. dálítil umorðun í sambandi við það, að innlendur dýralæknir sé við skoðunina erlendis og hafi eftirlit með skepnunum á leiðinni til landsins. B-liður er í sambandi við það, sem áður er sagt um einangrunarstöðina. Því er slegið föstu í frv., að hún skuli vera í eyju. Við höfum sett „þar“ í staðinn, til þess að yfirvöldin hafi óbundnar hendur um þetta. Stöðin þarf þá ekki að vera í eyju fremur en gott þykir, heldur t.d. úti í Gróttu, eins og talað var um í vetur, eða á Keldum eða þar, sem hún er talin bezt sett, í fáum orðum sagt. Eins og þm. heyra, eru þetta allt lítilfjörlegar brtt., og aðaláherzlan er lögð á, að einangrunarstöðin og búið þurfi ekki að fara saman eða vera saman, og að því leyti er komið til móts við sjónarmið Árna Eylands, og hinn sami var vilji mþn., er starfaði í haust. Ég hef svo ekki fleira um þetta að segja, því að ég fer ekki út í það hér, hvort yfirleitt á að flytja inn búfé eða ekki. Ég hef aldrei farið dult með þá skoðun mína, að sjálfsagt sé að flytja inn sumar tegundir, en aðrar ekki. Hitt er staðreynd, hvaða skoðun sem menn hafa á þessu, að alltaf er verið að flytja inn skepnur, með leyfi og í óleyfi, þótt enginn útbúnaður sé til einangrunar. Það er því afar nauðsynlegt að koma á eftirliti með þessum innflutningi í tryggri einangrunarstöð, svo að maður þurfi ekki að standa eins og glópur með hund eða aðra skepnu á götunni og hringja í Pétur eða Pál, biðja hann og segja: „Heyrðu góði, þú getur víst ekki geymt fyrir mig hund einhvern tíma.“ Framkvæmd einangrunarstöðvarinnar má ekki dragast, hvað sem búinu líður.



Herra forseti. Þetta er ákaflega einkennilega undirbúið mál, og raunar tveimur ólíkum málum blandað saman. Annað er að koma upp sóttvarnarstöð, sem er alveg sjálfsagt, en hins vegar er heimild til að flytja inn búfé. Það þarf að flytja tvö frv. um þessi mál. Þetta er sérstaklega augljóst með tilliti til 4. gr., en þar er tekið fram, að byggja verði sóttvarnarstöðina, áður en búfé eða önnur dýr eru flutt inn samkv. l. þessum. Það þarf því fyrst að samþ. frv. um stöðina, því að það er skýrt fram tekið í 4. gr., að stöðvaður verði allur innflutningur dýra, unz stöðin er komin upp. Hins vegar er enginn stafur í þessu frv. um kostnað af þessum framkvæmdum eða hvort hægt væri að byggja þetta í sambandi við önnur fyrirtæki, sem ríkið á og rekur, t.d. á Hesti í Borgarfirði eða á Keldum í Mosfellssveit. Mér er kunnugt um, að á Keldum á að rannsaka og einangra dýr, og á Hesti er verið að rannsaka, hv aða kyn þoli bezt mæðiveikina, og ég hef heyrt, að af 20 tegundum, sem þar eru gerðar tilraunir með, væru vonir um, að tvær gætu staðizt veikina, og þó kostar sú stöð hundruð þúsunda á ári hverju. Hér er verið að ana út í óundirbúið mál, og hafa verið nefndir a.m.k. þrír staðir í því sambandi, en engum dettur í hug að tengja þessa fyrirhuguðu stofnun öðrum svipuðum ríkisstofnunum, sem fyrir eru, og í sambandi við afgreiðslu fjárl. var heimilað að kaupa Engey í þessu skyni.



Herra forseti. Það er mesti misskilningur hjá þm. Barð., að hér séu tvær sóttvarnarstöðvar, því að á Hesti er aðeins einhæf tilraunastöð. Þm. Barð. veit það vel, að þessi stefna í málinu á miklu fylgi að fagna í þinginu, enda þótt málið sé ekki nógu vel undirbúið. Og 1. þm. Reykv., fyrrv. landbrh., bað okkur að athuga þetta. Þm. Barð. veit líka, að mþn., sem hafði þetta til meðferðar og í áttu sæti tveir alþm. og Árni Eylands fulltrúi, lagði til, að horfið yrði að þessu ráði. Það er alveg rétt hjá þm. Barð., að lítið vit væri að kaupa Engey, ef ekkert væri flutt inn af dýrum, nema hundar og hænsni. En hins vegar getur verið heppilegt að hafa þar tilraunastöð og hafa dýrin þar fyrstu 16 vikurnar, sem gert er ráð fyrir, að ekki megi sleppa þeim saman við önnur innlend dýr, en það mun vera lengri tími en nokkurs staðar annars staðar. Ekki mun búnaðarþing hafa gert neina kostnaðaráætlun um þetta, en ætli sú stjórnskipaða n., sem haft hefur þetta mál til meðferðar, hafi ekki athugað þá hlið? Það var í hennar verkahring. En hvað sem því líður, þá er hér gert mögulegt að flytja inn búfé, og ég tel rétt að bremsa ekki alveg fyrir það, ef nægilega vel er um það búið. Ég sé til dæmis enga hættu í því að flytja inn svín, sem síðan eru höfð einangruð í 16 vikur og eftir það ekki sleppt nema inn í svínastíu ákveðins manns, en það gegnir að sjálfsögðu allt öðru máli með sauðfé, sem gengur svo mikið saman í haga. Mér finnst þurfa að haga seglum eftir vindi í þessu máli og útiloka ekki alveg innflutning, en búa hins vegar þannig um, að ekki komi að sök.



Ég vil lýsa því yfir, að ég hef engan áhuga á innflutningi dýra, einfaldlega vegna þess, að ég hef aldrei orðið var við, að hann hafi orðið til nokkurs gagns, en hins vegar hafa af honum stafað mörg og þung óhöpp, sem kostað hafa ríkissjóð milljónatugi, og ekki er enn þá séð fyrir endann á því. Má þar nefna sauðfjársjúkdóma og svo minkana, sem valdið hafa miklu tjóni. Ég er því alveg á móti því, að nú verði farið að leggja 1/4 millj. kr. í kaup á Engey, bæði vegna þess, að ríkið á fjölda eyja, sem nota mætti í þessu skyni, og svo vegna þess, að nú þegar hefur verið lagt í milljónafyrirtæki á Keldum og hundruð þúsunda á Hesti, sem allt er raunverulega í þessum sama tilgangi. Ég mun því ekki styðja þetta mál, heldur óska, að það verði fellt.



Herra forseti. Aðeins örstutt aths. út af því, sem þm. Barð. sagði. Hann mun hafa átt við stofnkostnað, þegar hann var að tala um tilraunabúið á Hesti. Þá vil ég benda á það, að sumir eru á þeirri skoðun, að það þurfi einmitt að flytja inn sauðfé vegna pestanna. En þm. Barð. hefur að sjálfsögðu sína skoðun á því, hvort heppilegt sé að flytja inn fé, eftir ræðu sinni nú er hann algerlega á móti öllum innflutningi á dýrum. Hins vegar held ég, að innflutningur geti vel verið athugandi, ef vel er um þau mál búið. Með þessu frv., sem hér liggur fyrir, ef samþ. verður, tel ég miklu örugglegar búið um þennan innflutning en verið hefur og legg því eindregið til, að þetta frv. verði samþ.