Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Það er mikilvægt að allt sem við afgreiðum í þessum málaflokki sé metnaðarfullt og tryggi örugga þjónustu fyrir alla sem hlut eiga að máli. Um langt árabil, um áratugaskeið, hafa stjórnvöld og til að mynda Sólheimar í Grímsnesi oft og tíðum staðið í stappi. Það hefur ótrúlegt stríð átt sér stað á þeim vettvangi um þá starfsemi sem þar hefur byggst upp og er núna í fremstu röð í heiminum varðandi þjónustu við fólk með þá fötlun sem þar er um að ræða. Þess vegna flyt ég breytingartillögu. Það er ekki ágreiningur um að flytja verkefnið undir sveitarfélögin en það getur verið vandasamt að semja sig inn í þann farveg, sérstaklega fyrir ákveðnar stofnanir. Sólheimar hafa þá sérstöðu að þeir eru í rauninni sveitarfélag og það kann að vera til fullmikils mælst að ætlast til þess að Sveitarfélagið Árborg þurfi að semja fyrir annað sveitarfélag í þessum málaflokki. Það kostar tíma, það kostar vinnu og það kostar mikið álag og er kannski ekki sanngjarnt þess vegna. Meðan það finnur sér farveg er álitamál hvort það sé e.t.v. betra að Jöfnunarsjóður sveitarfélaga semji fyrir hönd sveitarfélagsins Sólheima inn í nýjan farveg og nýtt umhverfi. Það hefur enginn minnst á það svo ég viti að leggja eigi niður þjónustu Sólheima eða verkstýringu og þjónustu þeirra sem stjórna í Sólheimum og er sjálfseignarstofnun. Það eru allir á sama máli um það en klipið hefur verið af stofnuninni um skeið og það hefur háð þeirri stofnun umfram aðrar samsvarandi í landinu. Þess vegna legg ég fram breytingartillögu um að þrátt fyrir ákvæði laga þessara skuli Jöfnunarsjóði sveitarfélaga vera heimilt að gera þjónustusamning við Sólheima ses. í samræmi við 6. gr. b laganna eftir því sem við á. Slíkur samningur skal ekki gilda lengur en til ársloka 2014 og fer jöfnunarsjóðurinn með hlutverk sveitarfélaga samkvæmt lögum þessum eftir því sem við á, m.a. er varðar eftirlit með gæðum, þjónustu og kostnaði vegna hennar. Þetta er bráðabirgðaákvæði tímasett í skamman tíma til að brúa ákveðið bil í breyttri rekstrarstöðu hjá stórri einingu sem sinnir málefnum fatlaðra. Það er ástæðulaust að hafa mörg orð um það í sjálfu sér. Í áliti félagsmálanefndar segir að tryggt verði að tekið verði tillit til stöðu Sólheima eins og hún er. Það ætti að gilda en samt er ekkert í þessum efnum fugl í hendi, það er fugl í skógi, eins og þar stendur. Það getur svo margt komið inn í myndina. Sérstaða Sólheima er eftirfarandi: Allt frá því að baráttukonan Sesselja stofnaði Sólheima um 1930 hafa þeir verið þjónustuúrræði fyrir fatlaða á landsvísu, ekki svæðisbundið úrræði. Allir fatlaðir íbúar Sólheima eru fæddir utan sveitarfélagsins. Á Sólheimum búa 43 fatlaðir einstaklingar. Það er meira en helmingur allra þeirra fötluðu einstaklinga sem eiga að fá þjónustuna á Suðurlandi. Sólheimar eru elsta byggðahverfi í heimi sem veitir fötluðum þjónustu. Slík byggðahverfi eru nú á þriðja hundrað talsins. Sólheimar eru eina byggðahverfið á Íslandi sem er á alþjóðlegum grunni eða byggðahverfi með skilgreint hlutverk. Slík byggðahverfi skipta þúsundum í veröldinni. Samkvæmt alþjóðlegum fræðiritum eru Sólheimar skilgreindir sem elsta ecovillage í heimi. Til Sólheima má rekja upphaf lífrænnar ræktunar á Norðurlöndum. Starf Sólheima byggir á nánu samfélagi fatlaðra og ófatlaðra sem deila kjörum hver með öðrum. Virðulegi forseti. Það er undirliggjandi ákveðin tortryggni á breytingar hvað þetta varðar. Nefna má að Sólheimar hafa í kjölfar lagasetninga um málefni fatlaðra þurft að ganga í gegnum margs konar erfiðleika, ómælda erfiðleika, óvissu og oft kostnað sem verið hefur gríðarlega mikill og átök hafa verið mikil. Það er bakgrunnurinn. Þá má nefna til húsrannsóknir, bráðabirgðalög, frystingu á opinberum greiðslum, kröfur um grundvallarbreytingar á rekstrarformi og hugmyndafræði, bann við að taka nýja einstaklinga í búsetu, ágreining um skipulagsskrá, og þannig má lengi telja. Á það m.a. við um setningu fyrstu barnaverndarlaganna frá 1932, setningu laga um fávitahæli 1936, lög um þjónustu við þroskahefta 1979, og lög um málefni fatlaðra árið 1992. Sporin hræða og það er ekki skrýtið þegar um er að ræða svo viðamikið starf sem rekið er í Sólheimum, starf sem mörg lönd hafa tekið til fyrirmyndar. Þess vegna velti ég upp með þessari tillögu þeim möguleika að það kunni að vera skynsamlegra að ætlast til þess á millistigi í yfirfærslu til sveitarfélags að það gangi í gegnum jöfnunarsjóð sem vinnur ekki hefðbundið að svona málum að öllu jöfnu. En þó eru ýmis dæmi þess að jöfnunarsjóðurinn hafi gert samninga fyrir hönd sveitarfélaganna og um þau er að ræða í þessu tilviki. Það yrði gert til að létta þar af álagi og hlutum sem mundu kannski taka mjög mikinn tíma í vinnslu og framgöngu. Um það snýst þessi tillaga, virðulegi forseti.

Frú forseti. Í umfjöllun um frumvarp það sem breytingartillaga þessi er gerð við fór félags- og tryggingamálanefnd ítarlega yfir stöðu Sólheima. Það var fullvissa okkar eftir samtöl við bæði Samband íslenskra sveitarfélaga og ráðuneytið að staða Sólheima væri nákvæmlega sú sama og annarra þjónustuaðila varðandi samningsmöguleika við sveitarfélög. Nefndin leggur áherslu á að fjölbreytt þjónustuúrræði verði í boði og telur að starfsemi í samfélaginu á Sólheimum eigi að vera tryggð til að fatlaðir einstaklingar geti valið um búsetu og þjónustu. Ég tel því ekki þörf á þessari breytingu enda er það ekki hlutverk jöfnunarsjóðs að sjá um samning af því tagi sem breytingartillagan kveður á um. Þess vegna segi ég nei við þessari tillögu.

Frú forseti. Í hv. félags- og tryggingamálanefnd var rætt mjög ítarlega um stöðu Sólheima. Settur var ákveðinn kafli inn í greinargerðina til að tryggja að rekstur Sólheima héldi áfram enda er um mjög athyglisvert og áhugavert verkefni að ræða sem ekki má fara forgörðum. Sú tillaga sem við ræðum, að Sólheimar semji við Jöfnunarsjóð sveitarfélaga, er að mínu mati út í hött. Jöfnunarsjóður sveitarfélaga semur ekki við einstaka aðila, ekki frekar en ríkisféhirðir, og hefur enga aðstöðu til að hafa eftirlit með gæðum þjónustunnar eða kostnaði vegna hennar. Hann er vanbúinn til þess, ég mundi ekki treysta honum til þess. Ég held að það sé miklu betra að Sólheimar semji við það svæði sem þeir heyra til. Þar er þekking og skilningur á málefnum Sólheima. Ég segi því nei við þessari tillögu.

Hæstv. forseti. Ítarlega var spjallað um málefni Sólheima í félags- og tryggingamálanefnd enda kemur fram í nefndaráliti sem er sameiginlegt öllum nefndarmönnum allra flokka. Hér segir, með leyfi forseta: „[Nefndin leggur] áherslu á að fjölbreytt þjónustuúrræði, eins og t.d. samfélagið á Sólheimum, verði tryggð í anda þess að fatlaðir einstaklingar geti valið sér búsetu og úrræði.“ Að þessu standa fulltrúar allra flokka. Ég segi því nei við þessari breytingartillögu enda hef ég trú á því að rétt sé að færa málaflokkinn yfir til sveitarfélaganna. Ég hef trú á því að þau geti sinnt þeim málaflokki vel og það eigi við um alla og öll þau úrræði sem á þarf að halda og þess vegna segi ég nei.

Hæstv. forseti. Ég get ekki stutt tillögu hv. þm. Árna Johnsens í þessu efni en legg engu að síður mikla áherslu á að í þeim breytingum sem fram undan eru verði unnið á þeim grundvelli sem fram kemur í nefndaráliti hv. félags- og tryggingamálanefndar um að starfsemin á Sólheimum verði tryggð þannig að það merkilega uppbyggingarstarf sem þar hefur farið fram fái áfram að njóta sín og þeir einstaklingar sem þar hafa búið geti notið áfram þeirrar þjónustu sem þar hefur verið boðið upp á. Ég legg á þetta mikla áherslu og held að það sé jákvætt í þeirri umræðu sem fram hefur farið að heyra að það er vilji til þess að standa vörð um starfsemina á Sólheimum. Ég held að við eigum að láta það verða niðurlag þessa fundar þó að tillaga hv. þm. Árna Johnsens nái augljóslega ekki fram að ganga.

Frú forseti. Félags- og tryggingamálanefnd telur að málaflokkurinn verði í góðum höndum hjá sveitarfélögum og yfirfærslan muni stuðla að bættri þjónustu við fatlað fólk og auka tækifæri þess til virkrar samfélagsþátttöku og ábyrgðar. Við hörmum þann takmarkaða tíma sem við fengum til að fjalla um málið en við munum fylgja því eftir af festu og eljusemi þegar frumvarp til laga um réttindagæslu fatlaðs fólks kemur inn í þingið 1. mars nk. og í haust þegar tillaga til þingsályktunar um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks kemur til kasta Alþingis. Þá munum við eiga reglulega upplýsingafundi með þeim samráðshópi sem á að tryggja að yfirfærslan fari fram eins og áætlanir gera ráð fyrir. Ég styð þetta frumvarp og hvet allan þingheim til að sameinast um niðurstöðu þess og breytingartillögur rétt eins og félags- og tryggingamálanefnd hefur gert.

Hæstv. forseti. Ég fagna því sérstaklega að hér er komin til atkvæðagreiðslu yfirfærsla á málefnum fólks með fötlun yfir til sveitarfélaganna. Okkur ber auðvitað skylda til að tryggja mannréttindi í landinu og gæta þess að allir búi við bestu skilyrði. Ég treysti sveitarfélögunum afar vel til að taka við þessum málaflokki og tryggja að vel verði búið að fólki. Ég biðst velvirðingar á því hversu seint þetta frumvarp kom til þingsins en vil þakka hv. félags- og tryggingamálanefnd sérstaklega fyrir mikla og góða vinnu og þá miklu samstöðu sem náðst hefur um málið. Það er mikils virði í máli eins og þessu að við stöndum öll saman í sambandi við að tryggja slíka þjónustu og að ekki verði deilur um málaflokkinn.

Virðulegi forseti. Álit nefndar um Sólheima, um málefni fatlaðra, þar sem tekið er fram að tryggja eigi reksturinn ætti að vera fullnægjandi og verður það vonandi. Ég gerði heiðarlega tilraun og lagði fram tillögu sem ég hefði talið hyggilegri til að eyða tortryggni í þessum farvegi, tortryggni sem hefur verið um áratugaskeið. Að öðru leyti gengur málið fram og það verður verkefni að fylgja því eftir. Ég minni á að hluti af vandamálinu er að við fjárlög sl. árs voru fjárframlög til Sólheima skert um 11–12 milljónir umfram aðrar stofnanir. Sú skerðing kemur aftur inn núna þannig að hún er orðin tvöföld. Þetta þarf að draga til baka í þeim samningum sem fram undan eru. Í trausti þess að það verði gert er hægt að styðja frumvarpið í heild því að allir verða að sitja við sama borð. Ég sat uppi með það í tillögu minni að vera sá laxinn sem fyrstur kleif árniðinn en það er ekkert nýtt. 

Frú forseti. Þingið er í þann mund að stíga mikið framfaraskref. Ég held að okkur öllum sem hér erum beri að fagna þessum tímamótum sérstaklega. Hér er um mikilvægt framfaraspor í þágu þjónustu við fatlað fólk að ræða og er fagnaðarefni að jafnmikil samstaða skuli vera á þinginu og er í hv. félags- og tryggingamálanefnd um þetta mál. Það mun veita málaflokknum gott brautargengi inn í framtíðina samfélaginu öllu til heilla.

Frú forseti. Á tímum sem þessum, þegar við erum að fara að samþykkja svo mikilvæg mál og af jafnmikilli einurð og núna í dag, er ágætt að minna stundum sjálfan sig og aðra á hvað við erum í raun og veru að gera. Við erum loksins að hrinda í framkvæmd stefnumiði sem er búið að vera á dagskrá mjög lengi. Þetta snýst ekki bara um að færa einhvern málaflokk á milli stjórnsýslustiga. Þetta snýst líka um hugmyndafræði. Þetta er birtingarmynd þess að við teljum að málaflokkur fatlaðs fólks eigi betur heima í nærumhverfinu, eigi betur heima hjá sveitarstjórnunum. Við erum að færa þennan málaflokk nær fólkinu. Það er mikilvægt stefnumið og mjög merkilegt að við séum loksins að gera þetta núna. Ég vil leggja áherslu á að þetta er ekki endapunktur, þetta er líka upphaf. Eins og kemur fram í frumvarpinu sem við erum að samþykkja þá ætlum við auðvitað að vera með miklu betri lög um málefni fatlaðs fólks 2014 en núna.  
            

Frú forseti. 139. þings þjóðarinnar verður ekki endilega minnst sakir Icesave eða naumlega samþykktra fjárlaga. Ég vona að þingsins verði einkum og sér í lagi minnst fyrir þau merku tímamót sem hér hafa orðið með flutningi málaflokks fatlaðra heim í hérað. Þetta er einhver glæsilegasti áfangi í langri réttindabaráttusögu fatlaðs fólks og fólks sem býr við þroskahömlun. Ég segi, frú forseti: Fatlað fólk er loksins komið heim.

Hæstv. forseti. Ég hef áður, í atkvæðagreiðslu um málefni tengd þessari yfirfærslu, gagnrýnt með hvaða hætti málið er komið inn í þingið. Vinnubrögðin eru ekki í samræmi við þingsályktunartillöguna sem við samþykktum 63:0 í haust og nefndin fjallaði um í nefndaráliti sínu. Engu að síður hefur félags- og tryggingamálanefnd farið gaumgæfilega yfir málið, gert á því breytingar, sett inn ákveðna varnagla og ákveðna eftirfylgni með hvaða hætti þetta gengur allt saman fyrir sig. Að því ætlum við að vinna hörðum höndum. Þess vegna styð ég þetta mál. Við í nefndinni gátum sett okkar mark á það með hvaða hætti þetta fer allt saman fram. Ég hvet aðila sem starfa í þessum geira, sem vissulega eru órólegir vegna þess að miklar breytingar eru oft erfiðar, að líta á þetta sem tækifæri, tækifæri til að bæta þjónustu og tækifæri til að breyta. Vonandi gengur þetta allt saman vel. Að minnsta kosti munum við í félags- og tryggingamálanefnd fylgja málinu vel eftir.

Virðulegur forseti. Þá er komið að því að hækka skattana. Hér liggur fyrir frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum til 2. umr. Þar er að finna veigamestu ákvarðanirnar um hækkanir á sköttum, gjöldum og skerðingar á bótum á komandi ári, árinu 2011, til að unnt sé að uppfylla ákvæði fjárlaga um tekjur annars vegar og útgjöld ríkissjóðs hins vegar. Sem kunnugt er liggur fyrir áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum til ársins 2013 sem kynnt var á Alþingi á árinu 2009 og er einn af lykilþáttunum í áætlun um efnahagslega endurreisn Íslands sem unnin er m.a. í samvinnu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þar er gert ráð fyrir því að gríðarlegum hallarekstri ríkissjóðs, 200 milljörðum kr., verði náð niður á tímabilinu og þegar á næsta ári náist frumjöfnuður í ríkisfjármálum. Til að ná þeim markmiðum var gripið til umtalsverðra aðgerða á tekjuhlið ríkisfjármálanna í sköttum og gjöldum á sl. ári sem tóku gildi í upphafi þessa árs. Þær hafa skilað mikilsverðum árangri í að draga úr hallarekstri og skuldasöfnun ríkissjóðs umtalsvert. Það má segja að í þeim aðgerðum sem gripið var til fyrir ári síðan hafi þunginn mestan part verið á tekjuhliðinni, þ.e. að afla nýrra tekna en fremur lítið á útgjaldahliðinni. Nú hins vegar, í aðgerðum sem ráðist er í á yfirstandandi ári, er mun meiri áhersla lögð á að ná meira aðhaldi í ríkisrekstrinum á útgjaldahliðinni og því eru aðgerðir í tekjuöflun sem hér liggja fyrir mun minni en var á síðasta ári. Það er ánægjulegt að hér hafi tekst að hlífa tekjuskatti einstaklinga, virðisaukaskatti og öðrum helstu gjöldum sem leggjast á heimilin í landinu utan hvað krónutölugjöld hækka nokkuð samkvæmt frumvarpinu. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að hækka fjármagnstekjuskatt úr 18 í 20% og ná með því í auknum tekjum ríkissjóðs á næsta ári 1,5 milljörðum kr. Þá er gert ráð fyrir að hækka tekjuskattsprósentu lögaðila úr 18% í 20% og ná með þeirri aðgerð 500 millj. kr. tekjuauka fyrir ríkissjóð. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að breyta eignaviðmiðunum í auðlegðarskatti þannig að hann nái til einstaklings með 75 millj. kr. í hreinni eign í stað 90 á yfirstandandi ári og hjóna með 100 millj. kr. í hreinni eign í stað 120 millj. kr. á þessu ári. Jafnframt að hækka auðlegðarskattsprósentuna úr 1,25%, í 1,5%. Það gefur tekjuauka upp á 1,5 milljarða kr. Jafnframt er gert ráð fyrir því að hækkun á kolefnisgjaldi verði um helmingur. Þar fari viðmiðun í gjaldinu úr því að vera helmingur af markaðsvirði losunarheimilda í Evrópusambandinu í það að vera 75% af markaðsverðinu. Gert er ráð fyrir því að þær aðgerðir skili 1 milljarði kr. Þá er í frumvarpinu að finna áform um vörugjöld á tóbaki, hækkun umfram verðlagsforsendur, og ný gjöld á áfengi og tóbaki í Fríhöfninni sem gefi í tekjur 600 millj. kr. Enn fremur að veitt verði sérstök heimild til úttektar á séreignarsparnaði 5 millj. kr. fyrir einstakling á næsta ári. Gert er ráð fyrir því að sú heimild verði nýtt að því marki að það skili 3 milljörðum kr. aukalega í tekjur í ríkissjóð. Hér er um að ræða skattaaðgerðir upp á um 9,2 milljarða kr. en auk þess er að finna í sjálfstæðum frumvörpum áform um tekjuaukningu upp á 1,2 milljarða kr. að auki. Það er svokallaður bankaskattur eða skattur á fjármálastarfsemi sem á að gefa 1,2 milljarða kr. í tekjuöflun í vörugjöldum og bifreiðagjöldum raunar sérstaklega. Þau frumvörp eru á dagskrá fundarins á eftir og verður nánar farið út í þau þá. Auk þess er gert ráð fyrir hækkun á krónutölugjöldum bæði á olíur og bensín og á áfengi og tóbaki sem eiga að skila um 780 millj. kr. í hækkunum á krónutölum í olíum og bensíni en hækkun á áfengisgjöldum 400 millj. kr. Í frumvarpinu er sömuleiðis að finna ákvæði um hækkun á útvarpsgjaldi 140 millj. kr., vitagjaldi 10 millj. kr. og hækkun á gjaldi í Framkvæmdasjóð aldraðra sem skila mun 60 millj. kr. Frumvarpið nær jafnframt til vaxtabóta og þar var gert ráð fyrir nokkrum skerðingum en á þeim þætti hefur orðið breyting frá því að frumvarpið var lagt fram. Fyrst og fremst vegna samninga um aðgerðir til að mæta skuldavanda heimilanna og er ástæða til að fagna því. Frumvarpið gerði upphaflega ráð fyrir að það drægi úr vaxtabótum á komandi ári en með breytingartillögunum sem við flytjum við 2. umr. er aukið verulega í vaxtabæturnar. Ekki vanþörf á því í því ástandi sem nú er í skuldamálum heimila. Þá er gert ráð fyrir því að tekjutengja allar barnabætur. Ótekjutengdar barnabætur voru teknar upp þegar allt lék sem mest í lyndi í ríkisfjármálunum fyrir örfáum árum síðan og því miður er nauðsynlegt að hverfa frá því nú. Það ásamt auknum tekjutengingum í barnabótunum veldur því að útgjöld til þeirra lækka úr liðlega 10 milljörðum kr. í liðlega 9 milljarða kr. Þá voru upphaflega fyrirætlanir um aðgerðir í tengslum við Fæðingarorlofssjóð en horfið var frá þeim. Sömuleiðis var gert ráð fyrir því að ekki yrði af lögbundnum hækkunum á greiðslu ellilífeyris- og örorkubóta og þau áform standa. Hins vegar hefur verið ákveðið milli umræðna að gera þá breytingu að lágmarksframfærslufjárhæðin bæði hjá ellilífeyrisþegum og hjá öryrkjum hækki um 2,3%. Það mun hækka gólfið hjá hópunum sem minnst hafa sér til framfærslu um tæplega 50 þús. kr. á ársgrundvelli og leiða til þess að varið verði 200 millj. kr. meira til örorkulífeyris á næsta ári en ráðgert var og 150 millj. kr. meira til ellilífeyrisins. Þá hef ég rakið að mestu leyti helstu atriði frumvarpsins og breytingarnar sem hafa orðið á því í meðförum nefndarinnar. Þær felast fyrst og fremst í því að fallið er frá áformuðum skerðingum á vaxtabótum. Heldur er aukið í vaxtabæturnar og nokkrar breytingar gerðar á tekju- og eignatengingum. Síðan er tekinn upp nýr flokkur vaxtabóta sem er almenn vaxtaniðurgreiðsla þó með skerðingum þegar um hreina eign er að ræða hjá fólki á bilinu 10–30 millj. kr. eftir því hvort um hjón eða einstaklinga er að ræða, frá upphafi til loka skerðingar. En þessar almennu vaxtabætur munu nema um 0,6% af fjárhæðinni sem nemur húsnæðisskuldum hlutaðeigenda. Þær leiða til umtalsverðra útgjalda eða um 6 milljarða kr. á næsta ári umfram það sem ráðgert var. Aðrar breytingar sem hafa orðið í meðförum nefndarinnar er að prósentutalan sem ráðgerð var í álag á áfengi í Fríhöfninni hefur að ósk fjármálaráðuneytisins verið lækkuð því að upphaflega talan var röng. Hins vegar ákvað nefndin að verða ekki við ósk um að lækka prósentuálagninguna á tóbakið í Fríhöfninni og telur raunar að efast megi um að efnisrök séu til þess að leyfa yfir höfuð tollfrjálsan innflutning á tóbaki til landsins. Þá er að tillögu ÁTVR staðnæmst við það að hækka álag á sterkum vínum um 1%. Verslunin bendir á að mjög hafi dregið úr sölu, einkanlega á vodka, á yfirstandandi ári sem nefndinni þykir benda til að hluti af neyslunni sé farinn að færast út úr kerfinu og yfir á svartan eða gráan markað. Skýrsla Félags atvinnurekanda um úttekt hvað þetta varðar sem kynnt var fyrir nefndinni við umfjöllun málsins styður það nokkuð. Taldi meiri hlutinn því rétt að verða við tillögu Áfengis- og tóbaksverslunarinnar í því ljósi. Ég vil nefna að það hefur jafnframt verið framlengt ákvæði sem varðar frítekjumark öryrkja. Á árinu 2007 var ákveðið að gefa örorkulífeyrisþegum svigrúm til sjálfsbjargar og sjálfshjálpar með því að hækka verulega og margfalda frítekjumark þeirra og færa það í 100 þús. kr. á mánuði. Nefndin telur fulla ástæðu til að framlengja það og hefur borist ósk um það frá félagsmálaráðuneytinu. Sömuleiðis eru breytingar sem varða ívilnandi breytingar á greiðslu gjalda fyrir dvöl á hjúkrunarheimili sem sömuleiðis koma fram í breytingartillögunum við 2. umr. Að öðru leyti vísast í nefndarálit á þskj. 570 og breytingartillögur í því sambandi. Ég vil þakka hv. nefndarmönnum efnahags- og skattanefndar fyrir góða samvinnu og samstarf við úrvinnslu þessa máls. Það var seint fram komið á þinginu. Ég tel að við þá umræðu sem verður á þessu þingi um breytingar á þingsköpum sé full ástæða til að ræða hvort ekki eigi að kveða á um það í þingsköpunum að tekjuöflunarfrumvörpin, frumvörpin um nýja skatta, eigi að fylgja fjárlagafrumvarpinu ár hvert hinn 1. október í þingbyrjun. Þannig gæfist þinginu góður tími, liðlega tveir mánuðir, til að fara yfir slíkar breytingar enda mikilvægt að þær séu rýndar vel. Margir hagsmunaaðilar þurfa að koma þar að og mikilvægt að vel sé vandað til lagasetninga í þessu efni. Ég tel að nefndarmenn í hv. efnahags- og skattanefnd hafi lagt sitt af mörkum við að tryggja svo sem kostur er við þessar aðstæður. Það hafi tekist og þakka ég þeim kærlega fyrir góða samvinnu við þær sérkennilegu aðstæður að sitja yfir skattahækkunum úti í Austurstræti á meðan lúðrasveitir spila glaðleg jólalög fyrir utan gluggann.

Hv. formaður efnahags- og skattanefndar, Helgi Hjörvar, …

Beina orðum sínum til forseta.

Frú forseti. Ég biðst afsökunar á þessu, … sagði hér glaðhlakkalega að við ætluðum að hækka skatta. Hann nefndi líka að við hefðum verið að véla um þessi mál undir lúðrasveit eða tónum en hann gleymdi að geta þess að það var síðla kvölds og eiginlega undir nóttina sem þetta var gert. Þetta er náttúrlega allt eitt sama dæmið um það hversu skelfilega seint þessi mál komu fram en ég ætlaði nú ekki að ræða um það. Ég ætla að ræða um það að íslenska þjóðin þarf atvinnu, ég held að flestir séu sammála um það. Til þess að fá atvinnu þarf fjárfestingar, þær eru í hættulegu lágmarki. Til þess að skapa fjárfestingu þarf áhættufé eða lánsfé, ég held að menn séu sammála um það. Áhættufé líður fyrir hækkun á sköttum á hagnaði fyrirtækja, það minnkar hvata manna til að fjárfesta, og fjármagnstekjuskatti sem líka hefur áhrif á sparnað sem kemur svo fram í lánsfé. Nú veit ég ekki hvernig er með hv. þingmann, hvort hann hafi fjárfest í hlutafélögum eins og 60 þúsund Íslendingar gerðu og töpuðu um 80 milljörðum. Það eru hinir svokölluðu fjármagnseigendur sem hafa allt sitt á þurru að sagt er. Nú vil ég spyrja hann: Ef hann væri fjárfestir sem hefði tapað hlutabréfum og horfði upp á það að skatturinn á fjármagn væri hækkaður, skattur á fjármagnstekjur væri hækkaður úr 10% í 15, svo í 18 og svo í 20 og skattur á hagnað fyrirtækja væri hækkaður úr 15 í 18 og svo í 20%, hefði hann ekki litla trú á því að fara að fjárfesta eða spara? Og er ríkisstjórnin, sem hann nú styður, ekki kerfisbundið að vinna gegn því að hér á Íslandi skapist atvinna?

Virðulegur forseti. Það hækkar enginn skatta til að skemmta sér og ég vona að ég hafi ekki verið glaðhlakkalegur yfir því, því að það gera menn auðvitað af illri nauðsyn vegna erfiðrar stöðu í ríkisfjármálum. Það er rétt að auðvitað er meginverkefni okkar að ná upp fjárfestingu og vexti í samfélaginu á nýjan leik, en það að taka á ónýtum ríkisfjármálum sem hér voru orðin er auðvitað bara hluti af því vegna þess að það er forsenda fyrir vexti og viðgangi í efnahagskerfinu að ein af lykilstofnunum þess, ríkissjóður Íslands, verði í fyrirsjáanlegri framtíð sjálfbær með tekjuöflun sinni og með niðurskurði útgjalda. Það er ein af þeim stoðum sem við þurfum að reisa hér um leið og við þurfum auðvitað að leysa úr deilum okkar við önnur ríki og skapa aðstæður til þess að létta hér gjaldeyrishöftum. Ég held að það sé ekki jafneinhlítt samband á milli lágrar skattprósentu annars vegar og fjárfestingar hins vegar og hv. þingmaður hefur löngum verið talsmaður fyrir. Ég hygg raunar að hann geti fundið ýmis ríki í nágrenni við okkur sem hafi umtalsvert hærri skattprósentur á fyrirtæki og þó margfalt meiri fjárfestingu. Ég held þess vegna að við getum gert hvort tveggja í einu; eflt og styrkt ríkissjóð Íslands og hætt að leggja skuldaklafa á komandi kynslóðir með taumlausum hallarekstri og hitt að grípa til margvíslegra aðgerða til að örva hér fjárfestingu. Ég vona að m.a. þær breytingar sem hv. efnahags- og skattanefnd gerir á frumvarpi til laga um virðisaukaskatt hjálpi til við að stuðla að því og skapa ný tækifæri í íslensku atvinnulífi.

Frú forseti. Þegar maður ákveður eða kona ákveður að fresta neyslu til þess að spara verður hún að hafa traust á því að sparnaðurinn dugi til neyslu seinna meir og þá verður hún að hafa traust á því ef hún ætlar að fjárfesta í hlutabréfum t.d. fyrir þennan sparnað að hann sé ekki skattlagður undir drep, að hún fái einhvern tímann sparnaðinn til baka. Þau teikn sem menn gefa hérna með óstöðugu skattkerfi eins og ég gat um, 10, 15, 18 og 20%, eru teikn um það að menn ætla sér að halda áfram og láta ekki segjast þrátt fyrir að það séu eiginlega engin viðskipti með hlutabréf í dag. Það er ekkert að gerast, það er algjör stöðnun, það er algjör doði og hv. þingmaður leyfir sér að horfa fram hjá því sem formaður hv. efnahags- og skattanefndar Alþingis. Hann horfir líka fram hjá því að verið er að skattleggja, að röðin, talnaröðin 15, 18, 20% á hagnað fyrirtækja er nákvæmlega sama teiknið. Svo hefur hæstv. fjármálaráðherra gefið það út svona til þess að hrella menn enn meira: Þið hafið ekki séð allt - hann sagði það reyndar á ensku - þið hafið ekki séð allt enn þá.  Hv. þingmaður sagði að í útlöndum væru víða hærri skattar á hagnað og fjármagnstekjur. Það er rétt, en þar er líka stöðugt verðlag og mjög, mjög lágir vextir. Menn fara því út í hlutabréf sem valkost við mjög lága og lélega fjárfestingu í sparifé, þannig að þetta hangir allt saman, frú forseti. - Er eitthvað að?

Klukkan í borðinu er ekki rétt, hún telur ekki niður heldur upp, þannig að hv. þingmaður er búinn með tímann.

Ég ætlaði að gleðjast yfir því að eiga nægan tíma eftir.

Virðulegur forseti. Ég get út af fyrir sig tekið undir þau sjónarmið og er talsmaður þess sjálfur að skattumhverfi fyrirtækja verður auðvitað að vera með þeim hætti að það hvetji til fjárfestingar, en 20% skattur á hagnað fyrirtækja er engu að síður, þó að hann hafi verið hækkaður í það, ákaflega samkeppnishæfur. Ég vek athygli hv. þingmanns á því að það er meðal þess sem var að finna í tillögum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins í skattamálum og hefur þó Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn ekki legið undir ámæli um að reyna að koma í veg fyrir það almennt að lönd séu samkeppnishæf í uppbyggingu atvinnulífs, þannig að ég held að við séum sannarlega vel innan allra marka í því. En þegar hv. þingmaður tekur tilvísun mína til annarra ríkja og segir að þar ríki jú stöðugleiki og þar séu lágir vextir og þess vegna sé fjárfestingin meiri þó að skattprósenturnar séu hærri, þá er það einmitt það sem við erum að keppast við, hv. þingmaður, það er að ná þessum stöðugleika. Hluti af því er að taka hraustlega á í ríkisfjármálunum og ná þeim stöðugleika í þeim sem löngum hefur skort og m.a. leggja þannig grunn að því að hér haldist verðbólga lág og vextir lágir. Ég held að það sé engum blöðum um það að fletta þegar menn skoða efnahagsþróunina í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr að stýrivextir hafa farið mjög lækkandi, verðbólga hefur sömuleiðis farið mjög lækkandi og hvort tveggja verður að teljast vera komið í býsna viðunandi horf og við séum nú með aðstöðu til þess að spyrna okkur upp á við og reyna að ná fram á komandi ári vexti í efnahagskerfið á ný sem síðan aftur mun skapa nýjar tekjur fyrir ríkissjóð og vonandi gera sem allra minnst úr því að við þurfum að grípa frekar til hækkunar á sköttum og gjöldum á næstu árum 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þetta frumvarp boðar þriðju skattahækkunarhrinu ríkisstjórnarinnar. Ef frumvarpið verður að lögum mun skattbyrði Íslendinga, heimila og fyrirtækja, hafa aukist um 60 milljarða á tæpum tveim árum, á sama tíma og ráðstöfunartekjur hafa minnkað. Í frumvarpinu eru margar skattahækkanir og nýir skattar kynntir til sögunnar. Það vekur athygli að Íslendingar virðast ætla að fara þvert á það sem aðrar þjóðir sem verst hafa orðið úti í fjármálakreppunni hafa gert. Af því að hv. formaður efnahags- og skattanefndar nefndi sérstaklega skatt á hagnað fyrirtækja þá er vert að nefna þau ríki sem verst hafa orðið úti, Grikkland og Írland. Grikkir hafa nýverið tilkynnt að þeir muni lækka skatta á hagnað fyrirtækja og Írar hafa tilkynnt og auglýst í alþjóðlegum fjármálamiðlum að þeir muni ekki hækka skattprósentu þá sem er á hagnað fyrirtækja. Meira um það síðar. Eitt er skattahækkanirnar sem við stöndum nú frammi fyrir, annað er forsendur tekjuhliðar fjárlagafrumvarpsins sem skattar eru partur af. Það er ljóst að þjóðhagslegu forsendurnar hvíla á hnífsegg, að hagvöxtur er mun lægri en spáð var þegar fjárlagafrumvarpið var gert, fjárfesting er til að mynda talin dragast saman um 10% frá því sem var þegar fjárlagafrumvarpið var skrifað, einkaneysla dregst saman frá því í sumar, forsendunum í sumar, útflutningur dregst saman o.s.frv. Innlenda eftirspurnin dregst saman um allt í allt 1,6% frá því í sumar. Það sem vekur athygli er að þrátt fyrir að fjárfestingin dragist saman, öll innlenda eftirspurnin dragist saman og hagvöxtur sé minni er gert ráð fyrir að atvinnuleysi dragist saman um 1 prósentustig frá því í sumar. Þetta gerist þrátt fyrir að fjárfesting minnki gríðarlega. Enn meiri athygli vekur að kaupmáttur breytist óverulega og er það væntanleg vegna þess að mjög hagstæðar verðlagsforsendur eru í spánni, sem er gott ef það rætist. Allt rekst þetta einhvern veginn hvert á annars horn og erfitt er að sjá fyrir sér að þjóðhagsspáin rætist og að forsendur fjárlagafrumvarpsins haldi að því leytinu til eða tekjuhlið hennar, enda er það staðfest af alþjóðastofnunum sem hafa spáð. OECD, Efnahags- og framfarastofnun Evrópu, er til að mynda mun svartsýnni á hagvöxt en Hagstofa Íslands. Þar spá þeir 1,5% hagvexti á næsta ári, sem leiðir til þess að tekjur ríkissjóðs eru að mati OECD ofmetnar um 15 milljarða. Þá spáir Evrópusambandið því að hagvöxtur verði einungis 0,7% á næsta ári og ef sú spá rætist, sem er reyndar í samræmi við það sem t.d. greiningardeild Íslandsbanka hefur spáð, er ljóst að ástandið í ríkisfjármálunum verður skelfilegt. Það mun leiða til þess að skatttekjur ríkissjóðs geta verið ofmetnar um allt að 27 milljarða. Ef við snúum okkur að einstökum sköttum er ætlunin að hækka skattbyrðina um 11,1 milljarð á næsta ári, þ.e. í beinum sköttum. Síðan eru gjöld og hækkanir umfram verðlagsforsendur sem ég mun fjalla um á eftir. Eins og ég sagði áðan mun skattbyrðin í þeim þremur hrinum skattahækkana sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir leiða til um 60 milljarða þyngri skattbyrði. Fjármagnstekjur. Lagt er til að skattur á fjármagnstekjur hækki úr 18% í 20%. Áætlað er að það muni leiða til 1.500 milljóna aukningar í tekjum fyrir ríkissjóð. Þetta er þriðja hækkunin á örskömmum tíma. Eitt af þeim grundvallarlögmálum sem við viljum fylgja þegar við erum í skattkerfisbreytingum er að hækka ekki skatta of ört vegna þess að það eykur óvissu og leiðir til þess að skattstofnar og fjárfestar bregðast við á hátt sem menn sjá ekki fyrir. Sá galli er á fjármagnstekjuskatti að hann er lagður á nafnávöxtun fjármagns, þ.e. raunvexti að viðbættri verðbólgu. Í hárri verðbólgu leiðir það til þess að höfuðstóllinn rýrnar. Ef verðbólga er t.d. 20%, svona til að ná fram áhrifunum, og raunvextir 1% þá leiðir 20% fjármagnstekjuskattur til þess að höfuðstóllinn rýrnar um 2,53% að raunvirði. Sú rýrnun minnkar eftir því sem verðbólgan er lægri, en hækkar að sama skapi eftir því sem hún er hærri. Skattkerfið sem við búum við með fjármagnstekjur leiðir því til upptöku höfuðstóls sem einhverjir gætu spurt sig hvort hyggju í eignarréttinn eða eignarréttarákvæði stjórnarskrár. Frú forseti. Ég er eiginlega alveg ruglaður í hvað tíma mínum líður.

Hv. þingmaður á eftir rúmar 20 mínútur af ræðu sinni. Klukkan í borðinu er ekki rétt, en hún mælir þó tímann. Þannig að þegar hún sýnir 33 mínútur er tími hv. þingmanns uppurinn.

Þakka þér fyrir, frú forseti. Jafnframt leiða miklir fjármagnsskattar til þess að þjóðhagslegur peningalegur sparnaður minnkar vegna minni arðsemi sem aftur leiðir til hægari uppbyggingar á fjármagnsstofni en ella og þar af leiðandi minni hagvaxtar og þar með fer grunnurinn undan ríkissjóði. Háir skattar á fjármagnstekjur leiða einnig til þess að sparifjáreigendur flýja með sparifé sitt í eignir sem ekki eru skattlagðar eða liggja utan hefðbundinna markaða, oft þá á svartamarkaði. Ef skattar á fjármagn verða háir hér á landi miðað við erlendis skapast sú hætta þegar gjaldeyrishöft verða afnumin að þrýstingur á flæði úr landi aukist og þar af leiðandi verði það erfiðleikum háð að afnema gjaldeyrishöft. Tekjuskattar lögaðila. Lagt er til að þeir verði hækkaðir í annað sinn á rétt rúmu ári, úr 15% í 18% fyrir ári og núna í 20%. Þessi endurtekna hækkun leiðir eins og áður er nefnt til aukinnar óvissu. Líkt og ég sagði áðan er þetta þvert á viðbrögð þeirra þjóða sem skilja að ekki er hægt að skattleggja sig úr kreppu. Írar hafa þannig lýst yfir að ekki komi til greina að hækka tekjuskatt fyrirtækja, en hann er nú 12% þar í landi. Þeir hafa þvert á móti gefið út þær yfirlýsingar alþjóðlega að þeir muni halda þessum sköttum föstum í þeirri von að laða að erlent fjármagn. Þá hyggjast Grikkir lækka tekjuskatt fyrirtækja til að laða að erlent fjármagn og halda því sem er í landinu, en meðaltalshlutfall fyrirtækjaskatta í Evrópusambandinu er nú 23,5%. Með því að hækka tekjuskatt á fyrirtæki eins og fyrirhugað er færast Íslendingar nær því sem gengur og gerist í Evrópu og þar með missa þeir það forskot sem þeir hafa haft hvað varðar skattalegt hagræði. Þetta mun hafa alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir erlenda fjárfestingu og lýsir í raun þeirri helför sem ríkisstjórnin er í þegar kemur að skattamálum. Til þess að lýsa betur hvað gerist þegar skattar eru hækkaðir höfum við nefndarmenn í 1. minni hluta gert útreikninga á áhrifum þessara hækkana. Útreikningarnir sýna að með því að notfæra sér samband verðmætis hlutafjár og tekjuskatts á hagnað fyrirtækja er hægt að leiða fram að hækkun tekjuskatts úr 10% í 20% leiðir til þess að verðmæti hlutafjár lækkar um 11%. Ef fjármagnstekjuskatturinn er síðan hækkaður úr 15% í 20% lækka hlutabréf vegna þess um 5% til viðbótar. Þannig að hækkun á tekjusköttum fyrirtækja og á fjármagnstekjuskatti lækkar því verðmæti hlutafjár um 16%. Þetta er algjörlega óháð því hvort fyrirtækin eru á markaði eða hvort þau eru stór eða lítil. Arðsemi þeirra minnkar einfaldlega við að hækka þessa tvo skatta og minni arðsemi leiðir til þess að menn fjárfesta síður í hlutafé og fara síður út í áhætturekstur, sem þýðir að umsvif í atvinnulífinu aukast síður, sem þýðir að hagvöxtur verður minni, sem þýðir að lífskjör verða minni, sem þýðir að undirstöður ríkissjóðs verða veikari, sem þýðir að velferð í landinu minnkar til langs tíma litið. Þetta er skattstefna ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Sú skattstefna er það sem ég og félagi minn í efnahags- og skattanefnd, hv. þm. Pétur H. Blöndal, höfum kosið að kalla helför ríkisstjórnarinnar. Allt er þetta þannig að ef hlutir eru settir í samhengi þá endurspeglast niðurstaðan í því hvort verið er að gera rétt eða rangt. Það er hægt að orða þetta öðruvísi. Það er orðað öðruvísi í umsögn Deloitte, endurskoðunarfyrirtækisins, þar sem kemur fram að talið sé ganga gegn hagsmunum fyrirtækja að auka skattbyrði þeirra með neikvæðum ávinningi. Fyrirtæki sem að öðrum kosti eru tilbúin til að fjárfesta hérlendis - og við skulum alltaf hafa í huga að fjárfesting í vélum, tækjum, húsnæði og öðru slíku þýðir alltaf fjárfestingu í störfum. Við getum því alltaf sett samhengi þar á milli. Óstöðugt skattumhverfi og of mikil skattbyrði eykur kostnað fyrirtækjanna og takmarkar fjárfestingargetu þeirra til þátttöku í nýjum verkefnum og gerir fjárfestingarumhverfið ekki gott, hvorki fyrir innlenda né erlenda aðila. Þetta er sagt á endurskoðunarmáli og er nákvæmlega það sem við vorum að segja og kom fram hér á undan, nema við sýndum fram á að þessi 33% hækkun á sköttum fyrirtækja leiðir til þess að umsvifin í hagkerfinu minnka. Þá erum við komin að auðlegðarskattinum. Fyrsti skattur Íslandssögunnar var skattur á eignir fólks, sá skattur var kallaður tíund eins og við þekkjum og fylgdi töku kristinnar trúar hér á landi. Rúmum þúsund árum síðar var þessi skattur á eignir fólks lagður af, nánar tiltekið árið 2004. Skatturinn var aftur lagður á í fyrra og vafinn í nýjar umbúðir og nefndur auðlegðarskattur, hljómar kannski betur en tíund. Skatturinn var ákvörðuð prósenta þar sem eignamörk voru tiltekin, en nú á bæði að hækka skattprósentuna og lækka eignamörkin. Ekki nóg með að þeir sem áttu eignir yfir fyrrgreindum mörkum borgi nú hærri skattprósentu heldur munu mun fleiri borga skattinn vegna þess að eignamörkin hafa verið lækkuð úr 120 milljónum niður í 100 milljónir hjá hjónum. Það munu því mun fleiri borga þennan skatt. Áætlað er að í kringum 1.500 milljónir komi til vegna hækkunar skattsins og lækkunar eignamarkanna. Eignarskattur er ólíkur öðrum sköttum að því leyti, eins og nafnið bendir til, að hann leggst á eignir fólks, ekki tekjur. Hægt er að segja að skatturinn sé nánast ígildi eignaupptöku og því er hann talinn skerða eignarréttarákvæði stjórnarskrár, enda lögðu stjórnvöld í Þýskalandi og Svíþjóð nýverið eignarskattinn af með þeim rökum að annars ógnuðu þau lögvörðum réttindum borgara landanna. Ísland er núna eitt þriggja ríkja sem leggur á þennan skatt. Eignarskattar hafa verið á undanhaldi í Evrópu undanfarna áratugi. Ástæðan er ekki eingöngu sú ósanngirni sem er talin vera í skertum eignarrétti heldur leiðir þessi skatttegund einnig til fjármagnsflótta. Nýleg dæmi eru um að efnaðir Íslendingar flytji til Sviss eða Lúxemborgar en þar eru ekki lagðir á eignarskattar, auk þess sem efnaðir einstaklingar geta samið um skatta sína í Sviss. Tæplega 1% þeirra sem greiddu auðlegðarskatt síðast flutti heimilisfesti sína fyrstu 11 mánuði ársins úr landi, að vísu er það lægra hlutfall en flutti frá Íslandi þegar íbúafjöldinn í heild er skoðaður. En frá tekjuöflunarsjónarhóli er efnaður einstaklingur mun verðmætari en fátækur því að hann borgar hærri skatta. Hér er því um alvarlega þróun að ræða. Auk þess munu nýboðaðar skattahækkanir eflaust leiða til þess að enn fleiri efnaðir einstaklingar hrekjast úr landi og þar af leiðandi mun tekjugrunnar ríkissjóðs dragast enn frekar saman. Erfðafjárskatt á að hækka úr 5% í 10%. Það mun að öllum líkindum leiða til þess að einhverjir munu kjósa að greiða út fyrir fram greiddan arf til erfingja sinna fyrir gildistöku skattsins og reyna þar af leiðandi að sleppa undan þessari skattahækkun. Í umsögn Viðskiptaráðs kemur fram að skatturinn sé ósanngjarn vegna þess að þegar hafi verið greiddur skattur af því fé sem erfðafjárskatturinn nær til og því sé í raun um tvísköttun að ræða. Þá kemur að áfengis- og tóbaksgjaldi og vörugjaldi á áfengi og tóbak. Þar hefur verið gerð merkileg tilraun. Hún er merkileg fyrir það að skattur á tóbak og áfengi var hækkaður og - ég get tekið nákvæmt dæmi um hækkun á tóbaki vegna þess að ég er með dæmið í nefndarálitinu: Þann 1. janúar var skattur á tóbak hækkaður um 10%. Helstu rökin fyrir hækkuninni voru þau að það þyrfti að stoppa í fjárlagagatið. Að vísu voru einhverjir með þau rök að þetta væri gert af lýðheilsulegum ástæðum. Öll getum við verið sammála um að æskilegt sé að fólk reyki ekki og jafnframt getum við eflaust mörg sameinast um það sjónarmið að ekki sé rétt að hafa þá synd okkar mannanna að féþúfu. En rökin fyrir þessari 10% hækkun voru samt sem áður þau að stoppa þyrfti í fjárlagagatið. Tóbaksgjaldið var hækkað um 10% og núna eftir 11 mánuði sýna sölutölur ÁTVR að salan hefur minnkað um 12,8%. Það er vel út frá lýðheilsulegu sjónarmiði, eins og ég talaði um áðan. En ef við tölum um ástæðuna fyrir hækkuninni og ástæðuna fyrir þeirri hækkun sem nú er boðuð þá er hér sögu að læra: Þegar skattar eru hækkaðir er gríðarlega mikilvægt að gera sér grein fyrir verðteygni eftirspurnar þegar verð vöru og þjónustu sem keypt er á frjálsum markaði er ákvarðað. Þegar verð er hækkað þá dregur fólk bæði saman neyslu sína og/eða leitar í staðkvæmdarvörur. Af staðkvæmdarvörum er best að líta til sölu á sterku víni. Sala á vodka hefur t.d. dregist saman um 20% eftir miklar verðhækkanir. Nú kostar flaska af vodka á bilinu 6.000–7.000 kr., en aftur á móti kostar staðkvæmdarvaran, sem það fólk sem ekki er tilbúið til að draga saman neyslu sína á hreinum vodka getur leitað í, landinn, í kringum 2.000–2.500 kr. á svörtum markaði. Samkvæmt upplýsingum sem við fengum í nefndinni er það mun hollari vara en vodkinn. Það er nú kannski annað mál. Aftur að tóbakinu: Þessi 10% hækkun á tóbaki hefur leitt til þess að salan hefur dregist saman um rúm 12%. Innheimt tóbaksgjald af sígarettum hefur lækkað um 74 milljónir. Virðisaukaskattur af sölu á sígarettum hefur lækkað um 124 milljónir. Virðisaukaskattur á smásölu á sígarettum hefur lækkað um 35 milljónir. Hagnaður innflytjenda hefur minnkað um 41 milljón, af því er tekjuskatturinn 7,4 milljónir. Hagnaður smásala af sölu á sígarettum hefur lækkað um 137 milljónir, sem leiðir til lægri tekjuskatts upp á 24,6 milljónir. Samtals leiddi hækkun tóbaksgjalds um 10% til þess að tekjur ríkissjóðs drógust saman um 413 milljónir - 413 milljónir. Þannig er hækkun tóbaks í því skyni að stoppa í fjárlagagatið aðgerð sem gengur ekki. Við höfum dæmið. Við höfum það í nefndarálitinu og ekki er hægt að hrekja það. Við getum á sama tíma sagt að út frá lýðheilsulegu sjónarmiði fögnum við þessari þróun en við erum ekkert að tala um það. Við í efnahags- og skattanefnd tölum um krónur og aura og hvernig eigi að reka ríkissjóð. Kolefnisgjaldið er hækkað um 50%. Í umsögn Samtaka atvinnulífsins kemur fram að það geti skert samkeppnisstöðu okkar. Þá er bensín-, olíu- og kílómetragjald hækkað. Talið er óhjákvæmilegt að það renni út í verðlagið og leiði til hækkunar og dýrara verði að reka heimilisbílinn. Útgreiðsla séreignarsparnaðar er framlengd. Það getur verið ágætiskostur en menn verða að gera sér grein fyrir því að það að nota sparnað á þann kerfisbundna hátt að halda uppi neyslu er ekki sjálfbært til framtíðar, auk þess sem óheppilegt er að ganga svo á sparnað, langtímasparnað fólks sem lífeyrissparnaðurinn er, enda segir í umsögn Félags atvinnurekenda að mun heppilegra hefði verið að leggja skatt á greiðslur, inngreiðslur séreignarsparnaðar, en að gera þetta. Vaxtabætur. Ég fagna því hvað hefur verið gert hér í vaxtabótum, annars vegar að draga til baka þær skerðingar sem áttu að verða og auk þess að taka upp nýtt vaxtabótakerfi eða vaxtabótaaukakerfi sem nemur um 6 milljörðum. Það mun koma skuldugum heimilum mjög til hjálpar. Almennt um krónutöluhækkun skatta í frumvarpinu og í fjárlagafrumvarpinu í heild sinni. Er þar gert ráð fyrir því að verðlag hækki almennt um 4%. Spáin gerir ráð fyrir því að verðlag muni hækka um 2,3% á næsta ári, því er um 1,7% raunhækkun að ræða á öllum þessum gjöldum, þá er ég ekki að meina útgjöldum heldur gjöldum á tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins, sem þýðir beina skattahækkun eða beinar auknar byrðar á landsmenn. Jafnframt segir Alþýðusambandið að tillögur frumvarpsins muni lækka ráðstöfunartekjur heimilanna um 1%. Það er því ekki rétt sem kemur fram í frumvarpinu að þær lækki einungis um 0,5%. Að lokum vil ég vísa í efnahagstillögur Sjálfstæðisflokksins þar sem við sýnum fram á að þriðja skattahækkunarhrinan var óþarfi. Það var óþarfi að hækka skattbyrði heimila og fyrirtækja eða leggja 60 milljarða til viðbótar á heimili og fyrirtæki. Það var óþarfi að hanna skattkerfið á þann hátt að það drægi úr efnahagsstarfseminni, minnkaði ráðstöfunartekjur fyrirtækjanna, dýpkaði kreppuna og lengdi og lengra yrði í að við næðum aftur þeim lífskjörum sem við bjuggum við fyrir kreppu. Þetta eru afleiðingar skattstefnu ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Það er rétt sem fram kemur hjá þingmanninum að dregið hefur úr tóbakssölu á yfirstandandi ári eftir þær hækkanir sem urðu. Það er líka rétt sem hv. þingmaður nefnir að í og með telja menn það kannski ekki að öllu leyti neikvætt. Tóbaksgjöldin voru hins vegar ákaflega lítill hluti af þeim aðgerðum sem gripið var til fyrir árið. Þá voru hafðar uppi miklar hrakspár af hálfu minni hlutans um að þau tekjuöflunaráform mundu ekki ganga eftir. Sá sem hér stendur hafði raunar sjálfur talsverðar áhyggjur af því að við værum að ofmeta þær tekjur sem gert væri ráð fyrir. Nú þegar hillir undir lok ársins sjáum við að langstærsti hluti tekjuöflunarinnar sem laut að hækkuninni á tryggingagjaldinu hefur sannarlega gengið eftir. Stóru breytingarnar í sköttum á vörum og þjónustu á sumarþinginu 2009 og eins undir árslok í fyrra gera meira en að ganga eftir. Tekjuskatturinn er að vísu nokkuð undir væntingum en allar þær hrakspár sem hér voru, m.a. um auðlegðarskattinn, hafa náttúrlega hvergi nærri gengið eftir. Tekjuskattur af fyrirtækjunum skilar sér ágætlega, af þeim liðlega 50 milljarða auknu tekjum sem ráð var fyrir gert í ár sýnir sig einfaldlega að langstærstur hluti af því er að skila sér þrátt fyrir að samdrátturinn í fyrra hafi verið minni en menn ráðgerðu, en meiri á þessu ári, sem í raun og veru hefði átt að hafa mjög alvarleg áhrif fyrir tekjuhliðina. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann telji ekki að þessi reynsla leiði fram töluverðan trúverðugleika í þeim áætlunum um tekjuaukningu af skattkerfisbreytingum sem hér eru lagðar fram úr því að áætlanir fyrir yfirstandandi ár gengu svo vel eftir.

Virðulegi forseti. Ég nefndi dæmi um tóbaksgjaldið. Það er algjörlega ljóst að viðvaranir okkar þar gengu nákvæmlega eftir. Mun minni tekjuskattur hefur innheimst en gert var ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu í fyrra. Það eru afleiðingar af því sem ég rakti áðan og er nákvæmlega í takt við þær viðvaranir sem við höfðum uppi. Aftur á móti hefur vakið nokkra athygli að óbeinu skattarnir hafa haldist uppi. En út af hverju skyldu þeir hafa haldist uppi? Hvað voru margir milljarðar teknir úr sparnaði til að halda uppi neyslu með því að veita fólki aðgang að séreignarlífeyrissparnaðinum? Svo er aftur á móti annað mál að útflutningsgreinarnar hafa gengið alveg sérstaklega vel. Þær hafa gengið sérstaklega vel. Þaðan hafa komið tekjur, það er alveg hárrétt. Allar þær hrakspár sem við lögðum upp með í fyrra hafa ræst en það kemur ekki fram í bókhaldi ríkissjóðs nema þegar við förum að sundurgreina tölurnar. Það er vegna þess að við leyfðum aðgang að séreignarsparnaðinum og útflutningsgreinarnar hafa gengið betur en við lögðum upp með. Það sem við sögðum fyrir ári stendur því eins og stafur á bók.

Virðulegur forseti. Ég geri ekki athugasemd við að stjórnarandstaðan á þingi sinni því hlutverki að benda á það sem hún telur að geti aflaga farið eða líti illa út. En ég þakka hv. þingmanni fyrir að staðfesta að á yfirstandandi ári eru líka margir hlutir sem hafa gengið betur og í heild hafa áformin um tekjuöflun gengið eftir. Raunar þegar tekið er tillit til Avens-samningsins er afkoma ríkissjóðs umtalsvert betri en við ráðgerðum fyrir yfirstandandi ár. Ég held að við eigum öll að fagna því og vona að það hjálpi okkur til að byggja hér upp fyrir næsta ár. Hv. þingmaður talar um helför. Ég held að það sé nú bara ein helför sem hér hefur verið farin í efnahagsmálum. Ég held ég hafi ekki frekar en Jóhanna Sigurðardóttir eða aðrir ráðherrar ríkisstjórnarinnar stýrt efnahagsmálum þeirrar helfarar. Það kemur mér á óvart að hv. þingmaður skuli vilja líta til Írlands og Grikklands sem sérstakra fyrirmynda í efnahagsmálum. Ég hélt einmitt að við ætluðum að læra af reynslunni. Ég held raunar að við höfum gert það með setningu neyðarlaganna og ég held að við þurfum líka að gera það í skattamálum. Vegna þess að sú klisja að eilíf undirboð á skattamarkaði sé lykillinn að efnahagslegri velferð reyndist í hruninu alls kostar röng. Hver eru þau ríki sem féllu hvert á fætur öðru þegar stormarnir byrjuðu að geysa? Það voru lágskattaríkin. Það voru Eystrasaltsskattaparadísirnar, Ungverjaland, Írland, Grikkland og þannig koll af kolli. Þau ríki sem standa og hafa trausta innviði eru þau lönd sem innheimta hóflega skatta af atvinnulífi og kappkosta auðvitað að vera samkeppnisfær og hvetja til fjárfestinga með margvíslegum aðgerðum en tryggja engu að síður traustar tekjur í ríkissjóð og traustan grunn fyrir efnahagslífið að standa á.

Virðulegi forseti. Þau lönd sem innheimta hóflega skatta, eins og hv. þingmaður kallar það, standa föstum fótum. Eigum við að fara aðeins yfir Evrópu? Eigum við t.d. að fara yfir hvað fjárlagahallinn í Bretlandi var í fyrra þegar við vorum að glíma við, hvað var það 5% eða 6% halla? Þá voru þeir að glíma við 14% halla. Eigum við að fara yfir til Spánar, Ítalíu, Danmerkur,  Hv. þingmaður spyr hvort það geti verið að ég vilji líta til efnahagsstefnu þeirra ríkja sem hafa hrunið í kringum okkur, eins og Grikklands og Írlands. Ég sagði: Þau ríki sem verst hafa orðið úti, eins og Grikkland og Írland, vita að til þess að ná hagvexti af stað aftur þurfa þau að búa fyrirtækjunum gott efnahagsumhverfi sem þýðir lága skattbyrði. Ég rakti það nákvæmlega og fór yfir útreikninga sem sýndu fram á að hækkun fjármagnstekjuskatts og hækkun skatts á hagnað fyrirtækja á Íslandi mundi leiða til þess að arðsemi eða verðmæti hlutafjár lækkaði um 16%, sem leiddi til þess að arðsemin minnkaði sem því næmi, umsvifin minnkuðu, hagvöxturinn mundi minnka, tekjur ríkissjóðs mundu minnka og velferðin yrði verri en ella.  
            

Frú forseti. Ég þakka hv. formanni nefndarinnar fyrir ágæta ræðu sem og hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir ágæta yfirferð, og öðrum félögum mínum í efnahags- og skattanefnd. Það virðist fátt breytast í vinnubrögðum á Alþingi þrátt fyrir góðan vilja. Ég vil þó enn eitt árið reyna að standa í þeirri trú að vinnubrögðin hljóti að fara að breytast vegna þess að þeir bandormar sem við ræðum hér, þ.e. breyting á ýmsum lögum er snerta breytingar á skattumhverfi heimila og fyrirtækja, komu fram undir mánaðamótin nóvember/desember og nú er desembermánuður rétt hálfnaður. Það gefur ákveðna vísbendingu um á hvers konar hraða við í hv. efnahags- og skattanefnd þurftum að fara yfir þessa viðamiklu málaflokka. Við fengum frumvörp hér. Annar bandormurinn var heilar 58 greinar og fjallaði um 14 eða 15 ólíka lagabálka og að ætla einni þingnefnd að fjalla um svo umfangsmikil mál á jafnstuttum tíma og raun ber vitni hlýtur að fela það í sér að óhjákvæmilega verða gerð einhver mistök þegar slík vinnubrögð eru viðhöfð. Þegar ríkisstjórn leggur fram fjárlagafrumvarp, væntanlega með ígrunduðum tekjuforsendum, sem er vanalega við upphaf þings í byrjun október á hverju ári, ætti að sjálfsögðu jafnhliða því að leggja fram fastmótuð frumvörp er snerta tekjuhlið frumvarps. Þannig fengi efnahags- og skattanefnd mun lengri tíma til að fara ítarlega yfir þau áform ríkisstjórnarinnar sem því miður hafa ekki staðist skoðun á undangengnum árum. Sú stefna sem ríkisstjórnin hefur rekið í efnahagsmálum hefur einfaldlega ekki gengið upp. Það eru ekki bara við sem skipum minni hlutann hér á þingi sem höfum ítrekað bent á það heldur hafa allir helstu hagsmunaaðilar í samfélaginu, greiningaraðilar, aðilar vinnumarkaðarins, bent á hið sama. Það hefur nær aldrei verið eins mikill samhljómur og núna á milli ólíkra afla og hagsmunaaðila í íslensku samfélagi um að dæma efnahagsstefnu einnar ríkisstjórnar eins hart og raun ber vitni. Það er eiginlega alveg sama í hvaða umsögn maður flettir þegar kemur að umfjöllun um þetta mál, tónninn er því miður neikvæður og vinnubrögðin oftar en ekki gagnrýnd. Ég held að athugasemdir um samráðsleysi hafi sjaldan verið eins áberandi í umsögnum nefndar eða þeirra aðila sem komið hafa fyrir efnahags- og skattanefnd, það samráðsleysi virðist einkenna vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þegar hún tekur ákvarðanir.

Í öllum nefndum.

Þannig er það víst í öllum nefndum, bendir hv. þm. Pétur Blöndal á,  Mig langar í fyrsta lagi að gera alvarlega athugasemd við að þegar frumvarpið var lagt fram var þjóðhagsspá Hagstofu Íslands um efnahagshorfur á árinu 2011 mun bjartari en endurskoðuð spá gerir ráð fyrir núna. Þá var gert ráð fyrir verðbólgu um 3,5%. Gert var ráð fyrir að hækka ýmis gjöld í samræmi við hækkun á verðlagi og því var gert ráð fyrir að þessi gjöld ættu að hækka um 4%. Nú er hins vegar einungis gert ráð fyrir samkvæmt breyttum forsendum að verðbólga á næsta ári verði 2,3%. Þá hefur ríkisstjórnin ákveðið að breyta ekki hækkun á gjaldaflokkunum, sem er 4%, þannig að verið er að hækka gjöld á heimili og atvinnulíf um 1,7% að raunvirði. Verið er að hækka álögur á heimilin sem því nemur, enda hefur komið fram hjá umsagnaraðilum með frumvarpinu að með þessum gjaldahækkunum sem áttu ekki að vera raunhækkun, eru skuldir heimilanna hækkaðar um 2,4–2,5 milljarða kr. Á sama tíma og ríkisstjórnin segir í hinu orðinu að hún ætli sér að koma til móts við skuldug heimili og fyrirtæki í landinu, er gripið til þessara aðgerða. Þetta er svo sem ekki fyrsta árið sem þessi leikur er leikinn, heldur er það nú komið á þriðja ár þar sem heimili og fyrirtæki horfa upp á skuldir sínar hækka vegna þessara aðgerða. Mig langar aðeins að fjalla um forsendur þessa frumvarps. Það er svo sem ekki gaman að vera sendiboðinn - ég verð vonandi ekki skotinn í þessari umræðu fyrir að vera sendiboðinn sem flytur þau válegu tíðindi að vegna slæmrar efnahagsstjórnar ríkisstjórnarinnar spáir Hagstofa Íslands því að hagvöxtur á næsta ári verði ekki 3,2% eins og þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram, heldur 1,9%.  Ef við tækjum hins vegar spá framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins er gert ráð fyrir að hagvöxtur á næsta ári verði einungis 0,7%. Þá er ekki um að ræða samdrátt upp á eina 20 milljarða kr. í hagkerfinu heldur 45–50 milljarða kr. Hver væri tekjusamdráttur ríkis og sveitarfélaga samkvæmt því? Hann gæti orðið 22–25 milljarðar kr. Það eru gríðarlega háar upphæðir sem mundu bitna allverulega á tekjuhlið þessara tveggja stjórnsýslustiga og er nú vandinn ærinn hjá mörgum sveitarfélögum í landinu, að við tölum ekki um skuldugan ríkissjóð. Það er mjög lítið tillit tekið til þessara ábendinga og þess að stjórnarstefnan leiðir okkur nú á þær erfiðu brautir að tekjur ríkis og sveitarfélaga munu dragast saman hlutfallslega á næsta ári. Mig langar líka að vekja athygli á öðru sem er í sjálfu sér alveg fáránlegt, þegar fjárlaganefndin fjallaði um útgjaldahluta fjárlaganna fyrir árið 2011 var gert ráð fyrir að laun opinberra starfsmanna hækkuðu um 0% á því ári. En þegar við í efnahags- og skattanefnd fjöllum hins vegar um tekjuáhrif fjárlaganna var gert ráð fyrir að laun á almennum vinnumarkaði hækkuðu um 5%. Ríkisstjórnin reynir því í raun og veru að fegra frumvarpið sem því nemur með því að áætla að laun á almennum vinnumarkaði muni hækka um 5%, sem skilar sér þá í auknum skatttekjum, á meðan ekki er gert ráð fyrir að laun á opinbera vinnumarkaðnum hækki neitt. Hér er verið að fegra myndina, því miður. Við erum í erfiðum málum. Ég velti því fyrir mér hvort við séum að leika sama leik og Grikkir sem hafa verið sakaðir um að fegra stöðuna. Það bitnar óhjákvæmilega mjög illa á framtíðarkynslóðum okkar ef við þorum ekki að horfast í augu við þann raunveruleika sem blasir við. Nú væri voðalega freistandi í þessu samhengi að ræða einnig Icesave-málið en í þeim frumvörpum sem við höfum rætt hér, í fjárlagafrumvarpinu sem hefur verið afgreitt, og ríkisstjórnarflokkarnir vilja afgreiða Icesave, er ekki gert ráð fyrir að ein einasta króna þurfi að falla á ríkissjóð vegna þess. Ef mönnum er svona mikil alvara með að þeir samningar verði staðfestir á þingi skulu menn ganga hreint til verks og bókfæra það, bæði á fjárlögum ársins 2010 og 2011, en það er ekki gert. Ég efast um að ef slíkt lægi nú í loftinu, ef stjórn fyrirtækis ætlaði sér að undirgangast slíkar skuldbindingar, að nokkur endurskoðandi fyrirtækis mundi hleypa slíkum reikningum í gegn að óathuguðu máli. Hér er því miður verið að fegra myndina. Það er ekki gaman að tala á þessum nótum, en það er margt sem bendir til þess að sú sé raunin, því miður. Við höfum verið sökuð um það í minni hlutanum sökuð að vera svartsýnisfólk en við erum einfaldlega að benda á blákaldar staðreyndir. Við vorum líka sökuð um að vera svartsýnisfólk þegar við ræddum Icesave-samninginn hinn fyrri, svokallaðan Svavarssamning, og sagt að við skyldum nú fara að klára þá umræðu og samþykkja þá afarkosti sem þá voru uppi, en það var sem betur fer ekki gert. Samtök atvinnulífsins hafa bent á að samkvæmt áætlun ársins í fyrra áttu tekjur ríkissjóðs að skila 56 milljörðum kr. aukalega vegna þessara miklu skattahækkana. Nú höfum við fengið minnisblað frá Samtökum atvinnulífsins sem hafa tekið saman hverju hærri skattar hafa skilað á þessu ári. Reyndin er sú að hærri skattar hafa ekki skilað 56 milljörðum kr., eins og ríkisstjórnin ætlaði sér, heldur 29 milljörðum kr. Það vantar heila 27 milljarða kr. upp á áætlanagerð ríkisstjórnarinnar í þeim efnum. Það hlýtur að vekja stjórnarliða til umhugsunar um hvort við séum á réttri leið, og enn á að bæta í. Ég vil, áður en ég held áfram að ræða um þá þætti sem við þurfum að bæta og getum bætt, nefna að það eru mikil tækifæri til þess að Ísland geti verið með fyrstu ríkjum upp úr þeirri efnahagslægð sem blasir við mörgum löndum. Við framsóknarmenn höfum lagt fram áætlanir okkar til þess að svo geti orðið. Mig langar aðeins, af því við erum oft rukkuð um stefnu og leiðir þótt við höfum oftar en tvisvar og þrisvar lagt slíkar tillögur fram á undangengnum tveimur árum, að ítreka þá stefnumörkun okkar framsóknarmanna enn eina ferðina. Í fyrsta lagi viljum við auka þorskveiðar í landinu tímabundið til þess að skapa nokkur hundruð störf og fjármuni til þess að koma hjólum efnahagslífsins af stað. Við viljum einnig skattleggja að hluta inngreiðslur séreignarlífeyrissparnaðar og nota það til ákveðinna verkefna. Við viljum auka verkefni í vegagerð, smærri viðhaldsverkefni, endurbætur á gömlum brúm, og fleira mætti nefna í þeim efnum. Við viljum líka örva erlenda fjárfestingu í stað þess að hafa andúð á slíkum fjárfestingum. Við höfum talað fyrir því að lækka vaxtastigið í landinu. Íslenskt atvinnulíf er því miður lítt samkeppnisfært við það evrópska þó að vextir hafi lækkað mjög skarpt, vaxtastigið í mörgum Evrópuríkjum er um í kringum 0% á meðan fyrirtæki hér búa við margfalt hærri vexti í þeim efnum. Við höfum ekki verið feimin við að tala fyrir því - ég sé að hv. þm. Þór Saari er kominn í umræðuna, og nú ætla ég að ræða um nýtingu á orkuauðlindunum. Við höfum talað fyrir því í Framsóknarflokknum að hófleg nýting á orkuauðlindunum með tilheyrandi fjölgun starfa gæti líka komið okkur fyrr út úr þeim efnahagsvanda sem við okkur blasir. Því miður ríkir samkvæmt þessari upptalningu minni algjör kyrrstaða í öllum þessum málaflokkum. Þessi ríkisstjórn er svo sundurlaus og svo ósamstiga þegar kemur að mikilvægum framfaramálum að svo virðist sem einn einstakur ráðherra á hverju sviði innan ríkisstjórnarinnar geti stöðvað eða hindrað framgang margra mikilvægra framfaramála tímabundið þannig að atvinnuleysið minnkar ekki, kaupmáttur fólks lækkar og skuldirnar hækka, því miður. Það er í raun og veru allt í frosti þegar kemur að aðgerðum, hvort sem það er til að koma efnahagslífinu af stað eða til að móta tillögur til að koma fjölskyldunum í landinu út úr þeirri erfiðu stöðu sem við blasir, hvað þá smáum og meðalstórum fyrirtækjum. Ég held að miðað við þær dræmu undirtektir sem fjárlagafrumvarpið fékk í gær sé ríkisstjórnin því miður ekki á vetur setjandi. Það er brýnt og mikilvægt að menn fari að huga að nýjum leiðum, að annarri stjórnarstefnu, og hvort við getum verið sammála um að stjórnmálaflokkarnir á þingi komi sér saman um afmörkuð verkefni til þess að koma ákveðnum málum áfram en hökti ekki í sama hjólfarinu líkt og við höfum því miður gert á undangengnum mánuðum - og nú er maður farinn að telja það í árum. Alþýðusamband Íslands bendir á að samkvæmt því frumvarpi sem við ræðum muni kaupmáttur almennings rýrna um 1% á næsta ári. Sérstaklega hafa menn áhyggjur af meðaltekjufólki og fólki með lægri tekjur í þeim efnum. Öryrkjabandalag Íslands gagnrýnir norrænu velferðarstjórnina harðlega í umsögn sinni og í raun og veru virðist fátt standa eftir af þeim loforðum sem hæstv. forsætisráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir, og hæstv. fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, lofuðu almenningi í aðdraganda kosninganna árið 2009. Ég hefði getað fyrirgefið þeim að vera með óábyrgar yfirlýsingar í aðdraganda þeirra kosninga hefðu þau verið búin að vera þá í stjórnarandstöðu í þó nokkurn tíma. En staðreyndin var sú að hæstv. forsætisráðherra var forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra var fjármálaráðherra í aðdraganda þeirra kosninga. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra vissu nákvæmlega hver staða efnahagsmála var í aðdraganda þeirra kosninga. Staðreyndin er sú að þau miklu loforð sem stjórnarflokkarnir gáfu íslenskum kjósendum í aðdraganda kosninganna hafa verið svikin. Ég veit að orðið svik er stórt orð, en það stendur því miður ekki steinn yfir steini þegar kemur að þessu. Mig langar líka að minnast á það hvernig við höfum staðið að því að breyta skattkerfi landsmanna á einu ári eða svo. Íslenska skattkerfinu var umbylt á hálfum mánuði fyrir síðustu áramót. Þvílíkur hraði var á frumvarpi um það grundvallarkerfi sem íslenska skattkerfið er að maður hefur ekki séð slíkan hraða á nokkru einasta frumvarpi áður. Þó var verið að tala um mjög umfangsmiklar breytingar, enda kom í ljós og hefur komið í ljós á þessu ári að efnahags- og skattanefnd hefur þurft að leiðrétta mörg mistök sem gerð voru í þeirri umræðu og á þeim breytingum sem gerðar voru. Þá var heldur ekki tekið tillit til margra athugasemda ólíkra aðila um þau áform sem ríkisstjórnin hafði um að breyta skattkerfinu. Aukið flækjustig hefur kostað okkur það að eftirlit með kerfinu hefur verið dýrara, fjárfestar hafa horft upp á tíðar og miklar breytingar á skattkerfinu, sem hefur leitt til þess að fjárfesting í íslenska hagkerfinu hefur minnkað. Reyndar hafa menn sagt sem horft hafa til fjárfestingar hér á landi að helsti dragbíturinn á slíkt sé einfaldlega óstöðugt umhverfi þegar kemur að skattamálum, óskýr stefnumótun og flókið skattkerfi sem ríkisstjórnin hefur verið að flækja allt of mikið á undangengnum mánuðum og árum. Við höfum haft of stuttan tíma í efnahags- og skattanefnd til að fara yfir frumvarpið og átta okkur á heildarmyndinni sem verið er að boða með fjárlagafrumvarpinu og áætlanagerð er snertir tekjuhlið ríkissjóðs. Þar hef ég t.d. áhyggjur af einum hópi sem hefur því miður orðið út undan í allri stefnumörkun ríkisstjórnarinnar, en það er fólk sem býr á köldum svæðum á landsbyggðinni. Við höfum rætt það á þingi. Þarna á ég ekki við örfáar manneskjur, um er að ræða 11.000 heimili. Svo við förum yfir þá stefnumörkun sem ríkisstjórnin hefur gert gagnvart íbúum á þessum svæðum er gripið til nokkurra íþyngjandi aðgerða gagnvart því fólki sem býr í hinum dreifðu byggðum. Ég vek athygli á því að um leið tala fulltrúar þessarar ríkisstjórnar um að veita eigi fólki jöfn lífskjör í landinu. Ég vil nefna í fyrsta lagi að orkureikningar fólks á þessum svæðum munu hækka um nokkur þúsund krónur á næsta ári vegna þess að niðurgreiðslur hafa lækkað og menn hafa afnumið sérstakan afslátt af virðisaukaskatti til þessara svæða sem orkufyrirtækin þurfa nú að greiða. Það er til viðbótar við að þessi heimili borga tvisvar sinnum hærri orkugjöld fyrir að hita húsnæði sitt en fólk á suðvesturhorni landsins. Eru það jöfn lífsgæði í landinu? Nei, svo er ekki. Í annan stað er verið að hækka enn á ný verð á olíu og bensíni. Ég vil að minna á að fólk á þessum svæðum borgar 33% meira í rekstur á bifreiðum en fólk á suðvesturhorni landsins. Þarna er enn verið að auka á ójöfnuðinn. Í þriðja lagi vil ég nefna að verið er að skerða um 400 millj. kr. af framlagi til Flutningssjóðs olíuvara. Ég rifja það upp að fyrir um tveimur árum þegar til stóð að leggja þann sjóð niður lét ég reikna út að það hefði kostað að bensínlítrinn á Þórshöfn hefði hækkað um 5–6 kr. Nú er verið að skerða framlög til þessa jöfnunarsjóðs um 400 millj. kr., sem mun þýða að verð á olíu og bensíni á þessum stöðum mun hækka enn frekar. Ég bendi á að fyrir borgaði fólk á þessu svæði rúmlega 30% meira við rekstur bifreiða sinna en fólk á suðvesturhorni landsins. Og enn ætlar ríkisstjórnin að auka á þann ójöfnuð, nú gagnvart 11.000 heimilum, 36.000 Íslendingum. Maður fer að velta því fyrir sér hvort á þessum svæðum búi annars flokks fólk. Hvers lags stefnumörkun er þetta gagnvart einum þjóðfélagshópi í landinu sem á þess ekki kost að búa við heitt vatn, heldur þarf að nota rafmagn til að kynda húsnæði sitt? Við tölum um mannréttindi á Íslandi í dag. Ef það eru ekki mannréttindi á Íslandi í dag að það sé álíka mikill kostnaður fyrir alla landsmenn að kynda húsnæði sitt, þar sem oft getur nú orðið kalt á veturna, þá veit ég ekki hvað grundvallarmannréttindi eiga að snúast um. En maður heyrir það svo sem frá þjóðum í Austur-Evrópu að þar hefur fólk ekki efni á að kynda hús sín á veturna og jafnvel lætur lífið fyrir vikið. Ég vona að við séum ekki að fara einhverja austur-evrópska leið með þessari stefnumörkun. Ég hafna því algjörlega hvernig ríkisstjórnin kemur fram við fólk á þessum svæðum. Frú forseti. Það er jákvætt - nú er ég kominn að þeim kafla í ræðu minni - að ríkisstjórnin skyldi hafa ákveðið að verja 6 milljörðum aukalega í vaxtabætur til að létta undir með skuldugum heimilum í landinu. En þessari spurningu þarf að svara: Hver á að greiða fyrir þessa 6 milljarða? Verða það lífeyrissjóðir, bankar, eða verða það skattgreiðendur á endanum? Ég hefði viljað fá það á hreint í þessari umræðu og áður en þing fer heim hvernig menn ætla að standa að þeim málum, en vissulega er það jákvætt að ríkisstjórnin skuli hafa ákveðið í samráði við banka og lífeyrissjóði að verja fjármunum til skuldugra heimila. Þar með er nú öll sagan sögð. Við höfum óskað eftir því að komið verði frekar til móts við heimilin í landinu og að menn taki sér tak og hefji átak til að endurskipuleggja rekstur lítilla og meðalstórra fyrirtækja, sem nú er sem betur fer reyndar að hefjast, en því miður ganga þessi verk allt of hægt. Mig langar samt í því samhengi að minna á að á síðustu 12 mánuðum hefur samkvæmt könnun Hagstofu Íslands annað hvert heimili átt erfitt með að ná endum saman. Ef lán heimilanna verða hækkuð með þessum gjaldahækkunum um 2,4–2,5 milljarða kr., ef ráðstöfunartekjur heimilanna skerðast um rúmt 1% á næsta ári, eins og Alþýðusamband Íslands hefur bent á, verður róðurinn erfiður og þungur hjá mörgum heimilum í landinu á næsta ári. Sá róður verður síst léttari en á árinu 2010. Mig langar líka að rifja það upp að önnur hver fjölskylda í landinu sem átt hefur erfitt með að láta enda ná saman á síðustu 12 mánuðum, hefur trúlega líka gengið á séreignarlífeyrissparnað sinn, sem er líklega uppurinn á mörgum stöðum í dag. Maður veltir því fyrir sér hvað tekur þá við. Það er því miður staðreynd að þessi ríkisstjórn sem kennir sig við norræna velferð hefur ekki tekið stöðu beint með heimilunum heldur hefur hún ákveðið að verja sérstaklega fjármagnseigendur í landinu á meðan lítið tillit er tekið til skuldugra heimila. Áfram er haldið með því að hækka gjöld og skatta á heimili, á fyrirtækin í landinu, þrátt fyrir að við búum við gríðarlegt atvinnuleysi. Þegar hv. stjórnarliðar koma hér upp og guma af því að atvinnuleysi sé ekki eins mikið og menn hafi búist við, gleyma þeir að gera ráð fyrir því að 10 Íslendingar hafa flutt úr landi á degi hverjum síðustu mánuðina. Þess vegna er atvinnuleysi kannski ekki eins mikið og búist var við. En er það jákvætt? Er það jákvætt að ungt fólk hér á landi og jafnvel fólk á öllum aldri sjái ekki lengur tækifæri til að framfleyta sér og sínum með því að vinna í heimalandi sínu, heldur neyðist til að flytja til útlanda og vinna til að sjá sér og sínum fyrir framfærslu? Það er ekki jákvætt. Ef menn telja að það sé jákvætt að atvinnuleysi hafi minnkað vegna þess er það einfaldlega kolrangur hugsunarháttur sem ég vona að við komum losum okkur við, vegna þess að við viljum einmitt ekki sjá á að fólk flýi land. Við verðum að breyta um kúrs, eins og ég hef rakið í ræðu minni, því að sjaldan hafa verið eins afdráttarlausar umsagnir um tekjuhlið fjárlaga og núna, skilaboð frá Alþýðusambandi Íslands, Öryrkjabandalagi Íslands, Samtökum atvinnulífsins, Samtökum iðnaðarins. Ef við horfum á hagvísa og þær spár sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, Hagstofa Íslands, Íslandsbanki og fleiri hafa gert, er það allt á einn veg: Sú stefna í ríkisfjármálum og hagstjórn sem rekin er hér á landi gengur einfaldlega ekki upp. Það gengur ekki að hækka enn frekar skatta og gjöld og á skuldugustu heimili í heimi sem eru hér á landi, að hækka álögur á skuldugt atvinnulíf og skera niður með blóðugum hætti. Ríkisstjórnin horfir ekki til þriðju leiðarinnar sem er að auka verðmætasköpun í samfélaginu, koma framkvæmdum af stað, auka fjárfestingu með framkvæmdum og aðgerðum sem ýta undir slíkt. Þvert á móti er stefnan sú, og hún hefur verið það í reynd, að nú er lítill vöxtur í íslensku atvinnulífi. Ég hef heyrt í mörgum sem starfa á verktakamarkaðnum og hjá smiðum og iðnaðarmönnum sem segja að horfurnar séu því miður ekki allt of góðar. Vonandi getum við breytt því í samvinnu á þingi. Ég held að þessi ríkisstjórn hafi fengið nægan tíma til þess að sanna sig. Það er alveg ljóst að með því frumvarpi sem við ræðum hér, og nýlega samþykktu fjárlagafrumvarpi sem samþykkt var með naumindum í þinginu, verðum við að breyta um stefnu. Það sjá allir í samfélaginu nema hæstv. ríkisstjórn. En vonandi munu stjórnarliðar og hv. þingmenn sem eiga eftir að taka þátt í þessari umræðu taka undir með þeim umsagnaraðilum sem gagnrýnt hafa stjórnarstefnuna harðlega. Reyndar gera nokkrir einstaklingar innan þingflokks Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs verulegar athugasemdir við þessa efnahagsstefnu. Ég trúi ekki öðru en einhverjir þingmenn í Samfylkingunni hafi svipaðar skoðanir. Að því sögðu, og það hljómar kannski dálítið skringilega eftir allan þennan lestur, þakka ég fyrir gott samstarf í nefndinni. Það hefur verið ágætt en stefnan er alveg hrikaleg. Stefnan er ósanngjörn þar sem ekki er komið til móts við almenning sem lenti í því að skuldirnar stökkbreyttust og fólk missti atvinnuna í miklum mæli. Það er ekki honum að kenna að hér varð hrun haustið 2008. En því miður hefur ríkisstjórnin ekki komið til móts við þetta fólk sem ber enga ábyrgð á því að hér varð forsendubrestur og efnahagshrun. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans og málefnalegt og gott samstarf á vettvangi nefndarinnar. Það er nú einu sinni þannig að það er stjórnarmeirihlutans að taka þessar erfiðu og óvinsælu ákvarðanir hvort sem það er niðurskurðarmegin eða tekjumegin. Hér erum við að fjalla um tekjuhluta fjárlaganna og skattahækkanir og það verður að segjast að við í meiri hlutanum reyndum að stíga eins varlega til jarðar og mögulegt var og horfa til þeirra matarhola sem fyrirfinnast í okkar samfélagi til að sjá með hvaða hætti við gætum minnkað það fjárlagagat sem við stöndum frammi fyrir. Það voru tæplega 200 milljarðar kr. sem fjárlagahallinn var að loknu árinu 2008 en við horfum fram á það að verulegur árangur hefur náðst í þessum hluta og við horfum fram á jákvæðan frumjöfnuð á næsta ári. Vissulega er alltaf vont að þurfa að hækka skatta en ég ítreka að meiri hlutinn reyndi að stíga niður af mestu skynsemi. Ég velti því fyrir mér hvort fulltrúi Framsóknarflokksins, hv. þm. Birkir Jón, sé í hjarta sínu ósammála því að þeir sem sterkast standa í okkar samfélagi eigi að leggja meira af mörkum núna en ella til þess að við náum endum saman. Það er grunnnálgun okkar jafnaðarmanna við útfærslu á þessum sköttum. Og eins vont og það er að þurfa að hækka skatta, eins óvinsælt og það er að þurfa að leita til almennings til að ná endum saman í ríkisrekstrinum þá var horft til þess t.d. að tekjutengja barnabætur, tekjutengja vaxtabætur og að þeir sem eiga yfir 75 milljónir nettó í hreinni eign leggi meira til samfélagsins. Er fulltrúi Framsóknarflokksins ósammála þessari nálgun sem lagt er upp með af hálfu okkar jafnaðarmanna?

Forseti minnir hv. þingmann á að ávarpa þingmenn með fullu nafni.

Frú forseti. Að sjálfsögðu viljum við framsóknarmenn að það sé réttlæti í skattkerfinu og við höfum ekki haft sömu nálgun í þeim efnum og til að mynda annar stjórnarandstöðuflokkur sem er Sjálfstæðisflokkurinn. Ég vil þá svara hv. þingmanni með þeim hætti að mér finnst það ekki sanngjarnt, ef við tökum afmarkaðan þátt og ég vil þá spyrja hv. þingmann hvort honum finnist það sanngjarnt, að hækka sérstaklega og aukalega álögur á íbúa landsbyggðarinnar með því að hækka kostnað þeirra við að hita húsnæði sitt og hækka kostnað þeirra við að reka bifreiðar sínar umfram íbúa á öðrum svæðum í landinu. Hvaða réttlæti er í því? Hefur hv. þingmaður Samfylkingarinnar velt því eitthvað fyrir sér? Mig langar líka að spyrja hv. þingmann út í fjárlagafrumvarpið af því að við ræðum tekjuhlið fjárlaganna hér: Er verið að gefa rétta mynd af því frumvarpi? Ég gef mér það að hv. þingmaður vilji, miðað við fyrri yfirlýsingar hans í Icesave-málinu, samþykkja það að þeir samningar verði innleiddir hér á landi. Hefði þá ekki átt að gera ráð fyrir útgjöldum vegna þess bæði á fjáraukalögum ársins 2010 og fjárlögum ársins 2011? Er það ekki stjórnarmeirihlutinn sem vill samþykkja þá samninga að gefa villandi mynd af stöðu ríkissjóðs? Ég vil líka spyrja hv. þingmann hvort honum finnist það ganga upp að á útgjaldahliðinni geri menn ráð fyrir því að laun opinberra starfsmanna hækki um 0% á næsta ári en á tekjuhlið fjárlaganna sé gert ráð fyrir því að laun á almennum vinnumarkaði hækki um 5%. Þannig áætla menn meiri tekjur, skatttekjur vegna þeirrar forsendu, tekjuhliðarmegin en útgjaldahliðarmegin þar sem menn áætla 

Virðulegi forseti. Ég er sammála þeirri nálgun hv. þm. Birkis Jóns að ekki beri að skattleggja aukalega landsbyggðina fremur en höfuðborgarsvæðið.  Hvað varðar köldu svæðin veit ég ekki betur en að á vettvangi iðnaðarnefndar hafi verið samþykkt að styrkja endurgreiðslur til þeirra sem hita húsin sín með öðrum hætti en hitaveitu og þannig er verið að koma til móts við það sjónarmið að það sé mun dýrara að hita hús með öðrum hætti. Mig langar hins vegar að velta því upp að þær tillögur sem Framsóknarflokkurinn leggur fram um hvað annað mætti gera finnast mér hins vegar snúast allt of mikið um að fresta því að taka á vandanum eins og hann er í dag og taka lán hjá framtíðinni, eins og t.d. að skattleggja séreignarsparnaðinn, auka fiskveiðiheimildir og nýta orkuauðlindir. Hv. þingmaður veit  Hins vegar er ekki hægt að beina því til ríkisstjórnarinnar að lækka stýrivexti Seðlabanka Íslands enn frekar,  
            

Frú forseti. Það er dæmalaust að heyra rökstuðning fulltrúa ríkisstjórnarinnar í þessari umræðu, að menn séu að taka lán í framtíðinni með því að skattleggja inngreiðslur í séreignarlífeyrissparnaðinn. Hafa menn ekki verið að gera það núna síðustu tvö, þrjú árin með því að leyfa íslenskum almenningi að taka út séreignarlífeyrissparnað sinn sem menn annars hefðu ekki fengið að óbreyttum lögum og íslenskur almenningur er þannig að borga skatt af þeim greiðslum? Erum við ekki með sama hætti að taka lán í framtíðinni með því? Röksemdafærsla ríkisstjórnarinnar í þessu máli gengur einfaldlega ekki upp. Þegar hv. þingmaður talar um réttlæti í þessum efnum hafa menn einfaldlega gengið allt of langt og eru komnir langt fram úr sér í þeim efnum að hækka álögur og skatta á almenning. Á sama tíma ráðast menn í stórfelldar tekjutengingar á barnabótum og vaxtabótum. Við erum að lenda í sama árferði og fyrir 10 til 12 árum þegar jaðarskattarnir höfðu þau áhrif að fólk hafði engan ávinning af því að afla sér almennilegra tekna heldur unnu menn og gáfu upp daglaunin sín, iðnaðarmenn, og fóru síðan í svarta vinnu og gáfu slíkt ekki upp, enda borgaði sig ekki fyrir menn að vinna í slíku umhverfi. Viljum við innleiða aftur slíkt kerfi sem við vorum komin út úr? Einhvers staðar er sá gullni meðalvegur sem við þurfum að feta. Því miður er ríkisstjórnin komin langt út af brautinni í þessum efnum. Ég tók svo eftir því að hv. þm. Magnús Orri Schram svaraði ekki þeirri spurningu minni hvort hann teldi ekki, fyrst hann og samherjar hans vilja klára Icesave-samninginn, að verið væri að gefa villandi mynd af stöðu ríkissjóðs með því að bókfæra ekki áætlaðar greiðslur á fjáraukalögum ársins 2010 og fjárlögum ársins 2011. Það er einfaldlega ekki 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að halda langa ræðu enda er málið mjög einfalt. Menn hafa þær ranghugmyndir að hægt sé að skattleggja okkur út úr kreppunni. Það er fullkominn misskilningur eins og ágætlega er rakið í nefndaráliti frá 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar og ég hvet alla til að lesa það. Ég ætla hins vegar að taka á tveimur þáttum sem stjórnarliðar hafa minnst á í umræðum og andsvörum. Þeir láta annars vegar líta út fyrir að þetta snúist fyrst og fremst um að skattleggja þá sem efnameiri eru og síðan eru það t.d. hugmyndir, eins og fram kom hjá hv. þm. Magnúsi Orra Schram, um að taka skattinn sem ríkið á inni af séreignarsparnaðinum, að það sé dæmi um það að menn ætli að fresta vandanum. Þá vek ég sérstaka athygli á því að nú eru menn að auka í útgreiðslu á séreignarsparnaði hjá ríkisstjórninni. Ef ég skil þetta rétt - og þeir stjórnarliðar sem hér eru geta leiðrétt mig ef þetta er ekki rétt, en ég hef verið að kynna mér þetta hjá þeim sem eru í hv. efnahags- og skattanefnd - þá ætla menn að auka tækifæri einstaklinga til að taka út séreignarsparnað þannig að menn geta tekið allt að 5 millj. kr. á næsta ári. Fram til þessa hefur þetta verið í það minnsta 2,5 millj. kr., hugsanlega meira, þannig að við erum að tala um að á næsta ári getur einstaklingur verið kominn í allt að 7,5 millj. kr. Virðulegi forseti. Þarna eru menn að fara nákvæmlega þá leið sem við sjálfstæðismenn lögðum til nema með gríðarlegu flækjustigi og svo eru menn að gera það sem þeir vöruðu sérstaklega við, að þetta verði notað til að fjármagna neyslu dagsins í dag. Það var ekki hugsunin í tillögum okkar. Hugsunin var sú að nota þessa fjármuni til að koma í veg fyrir skattahækkanir, til þess að við gætum ýtt undir það að efnahagslífið fari af stað, til þess að við getum brúað það bil sem hefði verið ef tillögur okkar hefðu náð fram að ganga milli þess tekjufalls sem er núna og þar til hjól atvinnulífsins eru farin að snúast af fullum krafti eins og það er svo oft kallað. Það er hins vegar ekki gert. Nú ætla menn að gefa fólki tækifæri til þess að taka út séreignarsparnaðinn. Það mun valda því að ríki og sveitarfélög munu fá skatttekjurnar til þess að nýta fyrir rekstur ársins í ár. Það er ekki það sem við þurfum á að halda og við munum ekki skattleggja þetta tvisvar. Þegar þessir fjármunir eru farnir út getum við ekki skattlagt þá aftur. Á sama hátt verður þetta ekki til þess að lækka sérstaklega skuldir almennings nema þá að fólk - og ég vona að fólk geri það - nýti þetta til að lækka skuldir. Það er hins vegar ekkert sem kveður á um að svo verði og þar af leiðandi er farið það tækifæri sem er til staðar að nýta þennan séreignarsparnað hjá einstaklingum til að lækka skuldir fólks. Það eru misjafnar aðstæður hjá fólki og það eru margir sem eiga það mikinn séreignarsparnað að ef þeir gætu nýtt sér hann til að millifæra á móti skuldum væru þeir í viðráðanlegri stöðu. Virðulegi forseti. Hér gera stjórnarliðar þvert á það sem þeir halda fram, menn eru hér að nýta skatttekjur framtíðarinnar til að fjármagna rekstur ríkissjóðs í dag en ekki til að koma í veg fyrir skattahækkanir sem við lögðum til og örva hinn efnahagslega hvata. Síðan er annað, menn settu aftur af stað eignarskattinn. Og vegna þess að allir höfðu skömm á eignarskattinum var ein útfærslan hjá vinstri mönnum meðal annars kölluð ekknaskattur. Af hverju var sá skattur kallaður ekknaskattur? Vegna þess að hann kom sérstaklega illa niður á ekkjum eða ekklum. Sem betur fer, undir öflugri forustu Þuríðar Pálsdóttur óperusöngkonu, var þessu hrundið þegar fjármálaráðherra Alþýðubandalagsins þáverandi lagði slíkan skatt á. Það tókst að afleggja þennan skatt sem hefur þá náttúru að hann leggst á eignir. Það skiptir engu máli hvort einstaklingur sem á þessar eignir fái einhverjar tekjur af eignunum eða ekki, hann fær bara skattinn. Út af þessari náttúru eða ónáttúru eignarskattsins hafa þjóðir almennt verið að taka hann af. En þá, virðulegi forseti, kemur vinstri stjórn á Íslandi og setur skattinn á. Ég spurði út í þetta og hef lagt fram margar spurningar, bæði munnlega og skriflega. Almenna reglan er sú að ég þarf alltaf að fylgja því eftir vegna þess að við er að glíma náttúru þessarar vinstri stjórnar - eða skyldum við kalla það ónáttúru - að snúa út úr og neita að svara spurningum.  Ég spurði hæstv. fjármálaráðherra skriflega: Hefur ráðuneytið kannað hvers vegna auðlegðarskattur hefur verið afnuminn í sumum Evrópulöndum? Ég spurði hann að þessu og vitið þið hvert svarið var? Ég skal segja hv. þingmönnum að það var mjög skýrt. Spurningin er: Er búið að kanna af hverju er búið að leggja þetta af annars staðar? Svarið var eitt orð: Nei. Það var ekki gert. Þegar menn vinna faglega eins og þeir gera hjá hæstv. vinstri stjórn eru menn ekkert að skoða svona hluti. En ástæðan fyrir því að menn hafa verið að afleggja þetta er sú að menn telja að þetta fari gegn stjórnarskrá viðkomandi landa. Þá er verið að vísa í nákvæmlega sömu ákvæði og eru í okkar stjórnarskrá. Það kemur fram í minnihlutanefndarálitinu að í Þýskalandi hafa menn áhyggjur af því að endurgreiða þurfi þennan skatt og þá eru menn að tala um tölur sem eru svo ótrúlegar að maður trúir þeim varla. En í því landi er verið að tala um 8.900 millj. kr. auk vaxta og hugsanlegra skaðabóta. Vegna þess að hér tala menn um að einungis sé verið að skattleggja þá efnameiri spurði ég líka um auðlegðarskattinn eftir heildartekjum fólks. Fjölskylda sem fer ekki yfir 10 millj. kr. í heildartekjur á ári - hve margar slíkar fjölskyldur greiða auðlegðarskatt, skatt sem er bara fyrir mjög ríkt fólk? Það voru 387 fjölskyldur sem greiddu 186 millj. kr. Ef við skiptum þessu niður eru þetta 5 millj. kr. á hvorn aðila í fjölskyldu ef báðir eru útivinnandi og báðir með sömu launin, sem er auðvitað ekki sjálfgefið, 5 millj. kr. í heildartekjur á ári, 387 fjölskyldur. Ég held, virðulegi forseti, að við munum ræða mikið þennan nýja eignarskatt og ég held að menn muni ekki geta sagt það með góðri samvisku að hér sé bara verið að skattleggja þá sem eru ríkir eða miklir efnamenn, enda er það augljóst að þessi ríkisstjórn skoðaði ekkert hvað hefur gengið á í öðrum löndum, ekki neitt. Kannski vilja menn ekkert skoða þetta fyrr en þeir fara í Evrópusambandið, ég veit ekki hvað hv. þingmanni, varaformanni fjárlaganefndar, finnst um það. Aðalatriðið er að þessi slagorð, um að þessar skattahækkanir komi fyrst og fremst niður á þeim sem eigi svo gríðarlega mikið af peningum að þeir hafi ekkert annað að gera við þá en að greiða þá í skatta og að hér sé verið að koma í veg fyrir að hugmyndum um að fresta vandanum sé framfylgt, standast ekki. Virðulegi forseti. Ég vildi bara koma þessu hér fram. Ég gæti síðan haldið langa ræðu um jaðaráhrif. Það er annað sem við þurfum að ræða sérstaklega og hver þróunin er þegar menn eru að hækka hina svokölluðu jaðarskatta sem okkur tókst nokkurn veginn að losna við. Það er eitt og sér efni í aðra ræðu. Ég ætla ekki að lengja umræðuna hér en vísa því fullkomlega á bug að skattstefna ríkisstjórnarinnar miði að því að taka fyrst og fremst skatta af því fólki sem hafi svo gríðarlega mikið fé á milli handanna að það hafi ekkert annað að gera við það. Ég hafna því fullkomlega að þetta snúist um það að við sjálfstæðismenn viljum skattleggja framtíðartekjur meðan vinstri stjórnin vilji gera eitthvað annað, því er öfugt farið eins og ég hef farið hér yfir varðandi skattlagningu séreignarsparnaðar.

Hæstv. forseti. Það átta sig allir á því að það þarf að taka á í ríkisrekstrinum en við sjálfstæðismenn höfum lagt fram efnahagstillögur okkar, valkost okkar við leið ríkisstjórnarinnar en leið ríkisstjórnarinnar byggist á skattahækkunum. Við sjálfstæðismenn höfnum þessari leið og teljum nægar álögur nú þegar fyrir hendi af hálfu ríkisins á heimili landsins. Við teljum að hægt sé að fara aðrar leiðir og höfum lagt fram ítarlegar tillögur um það sem ég hvet hv. þingmenn sem og landsmenn alla til að kynna sér. Við verðum nefnilega að skapa þær aðstæður hér í samfélaginu að fólk geti bjargað sér og við gerum það best með því að skapa þær aðstæður að fólk fái vinnu, að fólk geti unnið án þess að allar þær umframtekjur sem þannig verða til fari til ríkisins. Við verðum að hafa þannig áhrif á fólk og þá sem eru hér úti að menn séu ekki að vinna svart. Þessi framtíðarsýn vinstri flokkanna, sem birtist okkur í tillögum þeirra um tekjuöflun ríkisins, hefur því miður þau áhrif að við erum að stefna hlutum á verri veg. Það er miður vegna þess að nú ríður á að við tökum höndum saman hér í þinginu og veitum heimilunum í landinu og fólkinu í landinu von með því að sýna fólki fram á að hér sé björt framtíð, með því að sýna íbúum landsins fram á að það sé hægt að byggja hér upp þær aðstæður að við getum vaxið út úr þessari kreppu. Það á að vera markmið okkar allra. Við sjálfstæðismenn höfnum því skattahækkunaráformum ríkisstjórnarflokkanna og munum ekki leggja til að við skattleggjum okkur út úr kreppunni. Það er ekki leiðin, þvert á móti, við eigum að hvetja fólk til að vinna, við eigum að skapa þær aðstæður að hægt sé að skapa fleiri störf þannig að fólk geti aflað sér meiri tekna og geti með eigin framtaki notið ávaxta eigin erfiðis og bjargað sér sjálft. Það er það sem hver og einn Íslendingur vill og við eigum að skapa þær aðstæður. Það vekur sérstaka athygli mína í þessum tillögum að lagt sé til að hið nýja kolefnisgjald, sem varð til fyrir ári, eigi að hækka jafnmikið og raun ber vitni. Það má svo sem taka mörg dæmi um vondar hugmyndir vinstri flokkanna í skattahækkunaráformum en þetta er ein sú versta vegna þess að um er að ræða aukna skattlagningu á fljótandi eldsneyti úr jarðefnum sem fjölskyldur nýta til að keyra heimilisbílinn, aka börnum til og frá skóla og í tómstundir o.s.frv. Jafnframt hafa Neytendasamtökin vísað til þess að skattlagningin bitnar ekki aðeins hart á neytendum í formi hærra verðs heldur einnig í formi þyngri greiðslubyrði af verðtryggðum lánum. Það er eins og menn hafi misst sjónar af heildarmyndinni og hafi engar hugmyndir. En þar sem vinstri flokkarnir hafa engar hugmyndir geta þeir einfaldlega seilst í banka okkar sjálfstæðismanna og kíkt á okkar tillögur. Það er til önnur leið, sú leið gefur heimilunum og fólkinu í landinu von og ég hvet menn til þess að kynna sér þær betur og láta þær verða ofan á.

Hæstv. forseti. Frumvarpið sem er til umræðu, svokallaður bandormur um ráðstafanir í ríkisfjármálum, hefur ekki batnað neitt sérstaklega mikið frá því að við ræddum hann við 1. umr. Mér sýnist að í meginatriðum séu áform um skattahækkanir sem finna mátti í upphaflegu frumvarpi fjármálaráðherra hér enn þá og enn er gert ráð fyrir skattahækkunum sem hæstv. fjármálaráðherra lagði til. Eins og rifjað var upp við 1. umr. málsins er um að ræða fjárhæð sem á að ná í ríkissjóð með þessum aðferðum sem er ekkert tiltakanlega há í samhengi ríkisfjármálanna. Hins vegar er um að ræða viðbót við afar miklar og víðtækar skattahækkanir sem áttu sér stað á síðasta ári. Á síðasta ári beitti hæstv. ríkisstjórn sér fyrir verulegum skattahækkunum bæði um mitt sumar, í júnílok, og eins í desember. Hér er þriðji þátturinn í þessum skattahækkunum ríkisstjórnarinnar, þriðja hrinan. Þegar áhrif allra þessara skattahækkana eru tekin saman er um umtalsverð áhrif að ræða. Auðvitað skila skattahækkanirnar einhverju í ríkissjóð en ég óttast hins vegar að skaðinn af skattahækkunum sé töluvert meiri þegar upp er staðið. Skaðinn birtist í mörgu. Skaðinn birtist í því að skattahækkanirnar hafa þau áhrif að slæva efnahagslífið, slæva atvinnulífið á tímum þegar við þyrftum að örva það. Skattahækkanir eru ekki leiðin sem vænleg er til þess að efla fjárfestingu, hvetja menn til þess að ráðast í ný verkefni, ráða í fleiri störf eða stuðla með öðrum hætti að uppbyggingu atvinnulífsins. Skattahækkanir verka akkúrat öfugt. Á sama tíma hefur hæstv. ríkisstjórn, eins og allir aðrir aðilar í samfélaginu, uppi góð orð um að það þurfi að koma atvinnulífinu aftur af stað og það þurfi að koma hagvexti af stað. Við þurfum að lyfta okkur upp úr lægðinni sem íslenskt efnahagslíf er í. Þá eru aðgerðir ríkisins og ríkisstjórnarinnar í skattamálum til þess fallnar að halda okkur á botninum en ekki til þess fallnar að koma okkur upp úr lægðinni. Það má alveg, hæstv. forseti, rifja upp hvaða skattar hafa verið hækkaðir. Það má alveg rifja það upp þannig að við sjáum þetta í samhengi ef við getum áttað okkur á því að breytingarnar sem lagðar eru til eru viðbót við gríðarlegar hækkanir sem átt hafa sér stað á síðustu 18 mánuðum. Ég ætla bara að rifja það upp í örstuttu máli. Í júní á síðasta ári var tryggingagjald hækkað. Það var tekið upp nýtt skattþrep á hærri tekjur, eins og það var kallað. Fjármagnstekjuskatturinn var hækkaður. Það var ákveðin tilfærsla innan virðisaukaskattskerfisins sem fól það í sér að ýmsir vöruflokkar voru færðir í hærra skattþrep. Það voru tekin upp vörugjöld á ýmsar vörutegundir sem áður höfðu verið aflögð og hækkun á gjöldum á öðrum vöruflokkum. Til viðbótar við þetta voru gerðar tæknilegar breytingar og ýmsar aðrar breytingar sem í heild áttu að leiða til hærri skattgreiðslna. Í desember á síðasta ári var höggvið í sama knérunn og raunar gengið miklu lengra. Þá var tekjuskattur einstaklinga hækkaður, tekjuskattur fyrirtækja hækkaður. Það var ákveðin hækkun á fjármagnstekjuskatti. Tekinn upp nýr skattur, svokallaður auðlegðarskattur. Tekinn upp nýr skattur sem kallaður var kolefnisgjald og skattur á heitt vatn og raforku. Það var hækkun á olíugjaldi. Hækkun á vörugjöldum af bílum. Hækkun á bifreiðagjöldum. Hækkun á sköttum á áfengi og tóbaki. Hækkun á virðisaukaskatti sem leiddi til þess, bara svo að það sé rifjað upp, að við erum með ef ekki það hæsta þá eitt af hæstu virðisaukaskattsþrepum í hinum vestræna heimi.  Nú erum við að tala um enn frekari hækkun á fjármagnstekjuskatti. Hækkun á tekjuskatti fyrirtækja. Hækkun á auðlegðarskatti og lækkun á viðmiðunarmörkum. Það er tvöföldun á erfðafjárskatti. Hækkun á áfengi og tóbaki. Hækkun á kolefnisgjaldi. Hækkun á bílasköttum og svo, eins og kemur síðar til umræðu, nýjan skatt á fjármálastofnanir. Það hefur því verið gengið býsna langt á þessu sviði. Kjarninn í því sem ég vildi sagt hafa um þessi mál, hæstv. forseti, er að það má ræða einstaka skatta og gagnrýna þá í þessu samhengi fram og til baka. Það hefur verið gert ágætlega í umræðum í dag og er reifað ágætlega í áliti hv. þingmanna Tryggva Þórs Herbertssonar og Péturs H. Blöndals í nefndaráliti þeirra í 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar. En það sem ég vildi leggja áherslu á við þessa umræðu, hæstv. forseti, er að ríkisstjórnin gengur sífellt lengra í skattahækkunum. Gengur sífellt lengra í að leggja álögur á borgarana í landinu, heimilin og fyrirtækin. Þegar allar þessar skattahækkanir á atvinnulíf og heimili í landinu eru skoðaðar sjáum við að þetta eru aðgerðir sem eru til þess fallnar, því miður, að tefja verulega fyrir efnahagslegri endurreisn Íslands. Það er það sem ég óttast, hæstv. forseti. Ef við gefum okkur að spár séu réttar um að við séum u.þ.b. á botninum í efnahagslægðinni þá óttast ég að þessar skattalegu aðgerðir hæstv. ríkisstjórnar og meiri hluta hennar hér á Alþingi séu til þess fallnar að gera okkur miklu erfiðara að losa okkur upp úr stöðunni. Það geri það að verkum að við náum ekki þeirri viðspyrnu sem við þurfum. Þetta eru aðgerðir sem eru líklegar til þess að letja einstaklinga og fyrirtæki til fjárfestinga í atvinnustarfsemi á tímum sem við þyrftum einmitt á aukinni fjárfestingu að halda. Þetta eru aðgerðir sem eru letjandi í sambandi við að fyrirtæki stækki, ráði til sín fleira fólk og efli þannig atvinnulífið. Þetta eru aðgerðir sem því miður gera það að verkum að atvinnulífið og efnahagslífið nær sér trúlega miklu seinna á skrið en annars hefði verið von til. Eins og bent hefur verið á í umræðunni í dag eru þetta aðgerðir sem gera það að verkum að tekjustofnar ríkisins ná sér síðar á strik en ella væri. Það er gömul saga og ný að það sem fyrst og fremst styður við velferðarkerfið og önnur sameiginleg útgjöld okkar í gegnum ríkiskerfið er öflugt atvinnulíf, öflugur hagvöxtur, góð atvinnuþátttaka og góð launakjör. Það er velta í samfélaginu sem skilar sér í ríkissjóð. Ef skattstefnan leiðir til samdráttar í tekjustofnunum er alveg sama hvað menn fara hátt með skatthlutföllin. Þegar til lengri tíma er litið mun það skerða tekjur ríkissjóðs en ekki auka þær.

Frú forseti. Í Smugunni í gær var höfð eftir mér og birt ræða sem ég flutti hér í gær í atkvæðaskýringu. Ég ætla, með leyfi frú forseta, að lesa hana: „„Fjármálaráðherra leggur til hækkun skatta og niðurskurð, dofa, deyfð og vonleysi,“ sagði Pétur Blöndal þingmaður Sjálfstæðisflokksins en hann gerði stormandi lukku við fjárlagaumræðuna þegar hann mælti fyrir breytingartillögu sjálfstæðismanna sem gengur út á það að skattleggja séreignarlífeyrissparnað. Pétur sagðist mjög ánægður með þessa tillögu. „Þarna er verið að gera okkur kleift að komast úr þeirri kreppu sem núverandi ríkisstjórn hefur komið þjóðinni í.“ Þegar þarna var komið sögu drukknuðu orð þingmannsins í hlátrasköllum og honum gafst varla tækifæri til að ljúka við atkvæðaskýringuna.“ Hvað segir þetta mér, frú forseti? Þetta segir mér það að ríkisstjórnin ber ekki ábyrgð á því sem hún er að gera. Hún er ekki tekin við enn þá. Hún er enn þá að vísa í það sem fyrri ríkisstjórn gerði fyrir tveim, þrem eða fjórum árum. Hún er ekki búin að taka við. Þá hlær hv. varaformaður fjárlaganefndar af því að hann skilur þetta ekki heldur. Hann veit ekki enn þá að hann er búinn að taka við. Ráðstafanirnar sem hann er búinn að gera og hans ríkisstjórn - hann er nú í símanum og hefur ekki tíma til að hlusta á þessa umræðu. Ráðstafanirnar sem ríkisstjórnin hefur gert eru þegar farnar að virka mjög illilega, frú forseti. Það er nefnilega ekki sama hvernig brugðist er við kreppu eða hruni, það er ekki sama. Þessi ríkisstjórn hefur gert hluti sem eru skelfilegir og menn eru ekkert að bera ábyrgð á því vegna þess að þeir halda að þeir séu enn þá í hruninu. En þeir eru búnir að skapa nýja kreppu vegna þess að þeir brugðust rangt við hruninu. Þeir hafa nefnilega farið þá leið að ætla sér að skattleggja. Á því augnabliki þegar heimili og fyrirtæki eru löskuð ætla þeir að skattleggja. Og þeir skattleggja og skattleggja og halda áfram að skattleggja. Hvað gerist, frú forseti? Það er ekkert að gerast neins staðar. Það er lítil fjárfesting, hún er í sögulegu lágmarki að mér skilst. Fjárfesting sem á að skapa atvinnu er í sögulegu lágmarki og menn virðast ekki hafa neinar einustu áhyggjur af því, frú forseti. Það er eins og hv. stjórnarliðum sé bara nákvæmlega sama. Þeir trúa því að þetta sé allt í góðum gír. Menn tala um að ná í skatta til almennings af því að hann er svo göfugur og ætlar að gefa ríkissjóði peninga til að laga stöðuna. Hæstv. ráðherrar og hv. stjórnarliðar þurfa að átta sig á því að þeir eru í ríkisstjórn. Ráðstafanir sem þeir gera hafa áhrif og þeir bera ábyrgð á þeim. Þeir bera ábyrgð á því að þeir eiga að horfa á. Hvernig virkar þetta, hvernig kemur þetta út? Þeir ættu að horfa á merkin sem eru augljós og blasa við öllum sem þekkingu hafa til. Þau blasa t.d. við atvinnulausum sem fá ekki vinnu. Langtímaatvinnuleysi er skelfilega hátt, frú forseti. Þau blasa við í brottflutningi þar sem auðlind þjóðarinnar er að fara úr landi. Þau blasa við í minni fjárfestingum en við höfum séð og þau blasa við í minni hagvexti en búist var við, miklu minni hagvexti. Við stefnum í stöðnun, held ég. Ég ætla að vona að það sé ekki rétt en við erum að stefna í stöðnun, frú forseti. Það yrði skelfilegt ef við lentum í langtímastöðnun, segjum 10–15 ár. Endalaus brottflutningur fólks úr landi. Eftir sitja öryrkjar og aldraðir og sífelldar hækkanir á sköttum en lækkanir, skerðingar á bótum og velferðarkerfinu sem getur verið niðurstaðan. Ég ætla að vona að það verði ekki svona en ég óttast það og þetta er akkúrat það sem ég óttast, frú forseti. Skoðum þessi þrjú nefndaráliti sem við ræðum og þá aðallega þetta frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar, frú forseti. Það er mjög merkilegt. Þar er fjallað um umfjöllun nefndar. Fyrst er lýst frumvarpinu frá stjórnarmeirihluta eins og venja er og síðan kemur umfjöllun nefndarinnar. Þar er sagt: „Talsmenn atvinnulífsins héldu því fram á fundum nefndarinnar að tekjuöflunaráform frumvarpsins hefðu neikvæð áhrif á endurreisn atvinnulífsins.“ Svo tala þeir enn þá illa um þetta. Síðan kemur áfram: „Gagnrýnd voru þau ummæli í athugasemdum frumvarpsins að með hækkun á fjármagnstekjuskatti og tekjuskatti lögaðila væri ekki verið að íþyngja fjármagnseigendum og hluthöfum umfram launafólk.“ Þetta sýnir náttúrlega í fyrsta lagi að þeir sem sömdu frumvarpið áttuðu sig ekkert á því að fjármagnstekjur eru allt annað en launatekjur af því að í fjármagnstekjum eru bæði verðbætur, áhætta í arðgreiðslum og kostnaður við leigu. Þetta er ekki sambærilegt. En það er sem sagt þarna og það er gagnrýnt. Síðan kemur áfram: „Hækkun erfðafjárskatts var gagnrýnd á þeim grundvelli að um ósanngjarna skattheimtu væri að ræða og það sama var sagt um auðlegðarskattinn. Tilvist auðlegðarskatts væri úr takti við alþjóðlega þróun.“ Þetta kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans og þetta er allt saman slæmt. Síðan er gagnrýnt: „Nefndin ræddi tillögur frumvarpsins um hækkun á áfengis- og tóbaksgjaldi og áhrif slíkrar hækkunar á tekjuöflun ríkissjóðs sem og á neyslumynstur og lýðheilsu.“ Síðan kemur: „Í umsögn ÁTVR er talið að hækkanir á áfengisgjaldi að undanförnu hafi leitt til samdráttar í sölu sterkra drykkja og töldu ýmsir að hætta væri á að viðskiptin færðust í hendur aðila sem ekki væri haft eftirlit með og stunduðu ólöglega starfsemi eða heimabrugg.“ Ég vil benda á í þessu sambandi að innflutningur á sykri hefur stóraukist þrátt fyrir hækkun á skatti sem átti að minnka sykurneyslu. Það virðist vera að menn kveiki ekki á því að sykur er notaður í brugg. Þetta hangir allt saman. Í sambandi við þetta, frú forseti, er rétt að benda á að ef löggjafinn hvetur menn óbeint til ólöglegrar starfsemi er það siðrof. Það er slæmt. Menn sem gera ólög hérna geta gert ólög hinum megin líka. Það er mjög slæmt. Síðan segir: „Aðilar í ferðaþjónustu, leigubifreiðastjórar og aðrir mótmæltu boðaðri 50% hækkun kolefnisgjalds og hækkunum á almennu og sérstöku bensíngjaldi, olíugjaldi […] kæmu illa við rekstur innanlandsflugs og hópbifreiðafyrirtæki.“ Svo var rætt í nefndaráliti meiri hlutans, frú forseti: „Áhrif frumvarpsins til hækkunar á vísitölu neysluverðs eru metin 0,2% og var þessu harðlega mótmælt af hálfu Hagsmunasamtaka heimilanna með hliðsjón af verðtryggðum lánum heimilanna. […] Enn fremur töldu sumir að fenginni uppfærðri þjóðhagsspá þar sem gert er ráð fyrir 2,3% verðbólgu í stað 3,5% eins og forsendur fjárlagafrumvarpsins gera ráð fyrir, að eðlilegt væri að lækka samsvarandi krónutöluskatta og gjöld sem hækka eiga um 4% samkvæmt frumvarpinu.“ Frumvarpið leggur sem sagt á hækkun sem er úr takti við það sem þjóðhagsspá lýsti. Svo segir ASÍ: „Í umsögn ASÍ er því haldið fram að hlutfall tekjuöflunar samtals í aðgerðum ríkisstjórnarinnar sé orðið meira en upphafleg þriggja ára áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum gerði ráð fyrir en þar er miðað við að hlutfallið fari ekki fram úr 45% á móti 55% niðurskurði. Í umsögninni er einnig minnt á að samkvæmt lögum nr. 61/2008 sem samþykkt voru í tengslum við gerð kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins hefði persónuafsláttur átt að hækka um 3.000 kr. í upphafi árs 2011 að undangenginni verðlagsuppfærslu, samtals 4.000 kr. Þessi áform voru slegin af …“ og gagnrýnir ASÍ það því að þetta var hluti af kjarasamningum. Svo var talað um: „Við umfjöllun nefndarinnar kom fram það sjónarmið að útvarpsgjald væri markaður tekjustofn …“ og væri slæmt o.s.frv. Frú forseti. Nefndin sagði ekkert við þessu. Hún tók ekki afstöðu til þess. Hún gerði ekki neitt með þetta. Hún gagnrýndi þetta ekki og sagði að þetta væri ekki rétt eða að það væri engu að síður nauðsynlegt að hækka skattana. Nei, nei, þetta er allt sem stendur, frú forseti. Síðan stendur dálítið merkilegt, með leyfi frú forseta: „Breytingartillögur nefndarinnar. Að höfðu samráði við fjármálaráðuneytið leggur meiri hlutinn til eftirfarandi breytingar á frumvarpinu:“ Meiri hluti hv. efnahags- og skattanefndar á Alþingi Íslendinga vísar því til framkvæmdarvaldsins hvernig eigi að breyta lögum. Menn hefðu getað sleppt þessu, frú forseti. Menn hefðu getað sagt: „Meiri hlutinn leggur til“, og sleppt því að segja „að höfðu samráði við fjármálaráðuneytið“. Þeir hefðu getað tekið afstöðu til þessarar gagnrýni sem kom fram í nefndarálitinu. Nei, nei, þeir taka enga afstöðu til þess, það er vissulega heiðarlegt. Þeir taka enga afstöðu til þess vegna þess að þetta var allt saman með rökum reist sem sagt var. Nefndin gat ekki tekið afstöðu til þess af því að hún er að gera ranga hluti eins og ríkisstjórnin öll. Í nefndaráliti 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar, sem ég og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson stöndum að, hefur hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson farið ítarlega í gegnum hvaða áhrif þetta hefur á ýmsa skatta. Hvað áhrif hækkanirnar hafa t.d. varðandi erfðafjárskattinn að það eigi að hækka hann úr 5 í 10%. Það þýðir náttúrlega að fjöldi manns mun borga út fyrir fram greiddan arf fyrir áramót, þeir hafa viku til þess, frú forseti. Það eykur tekjur ríkissjóðs eitthvað tímabundið. Einnig vegna þess að auðlegðarskatturinn hvetur fólk aldeilis til þess að minnka eignirnar sínar og dreifa þeim á börnin sín. Ef þau eru nægilega mörg borga þau engan auðlegðarskatt. Auk þess er búið að lækka mörkin niður í 75 milljónir og það er huggulegur sparnaður hjá mörgu fólki sem er ráðdeildarsamt og sparsamt og hefur verið það í gegnum tíðina. Auðlegðarskatturinn er að sjálfsögðu refsing á svoleiðis dyggðir enda eru það orðnar ódyggðir í dag að mér sýnist á öllu því að það á að skattleggja allt sem tengist því. Auðlegðarskatturinn er refsing fyrir þá sem hafa sparað og sýnt ráðdeild, ekki farið í utanlandsferðir, ekki keypt sér jeppa o.s.frv. Ekki staðið í þessari brjálaðri neyslugræðgi eða fallið fyrir henni. Skattur á tekjur, hagnað fyrirtækja og skattur á fjármagnstekjur er allt til þess að letja fólk til þess að spara og stunda ráðdeild og sparsemi. Menn eiga sem sagt bara að eyða áfram eða helst ekki afla neinna tekna, það væri náttúrlega langbest. Langbest væri að afla sem minnstra tekna eða ekki of mikilla. Svo menn hafi ekki of mikið til þess að spara fyrir þá sem ekki geta eytt vegna þess að þeim leiðist það. Svo langar mig til þess að ræða aðeins um eignarskatt. Eignarskatturinn eða auðlegðarskatturinn eða hvaða nafn menn vilja gefa þessu er elsti skattur Íslandssögunnar og hét tíund einu sinni. Hvaða áhrif hafði tíundin á þeim 400 árum sem hún var í gildi á Íslandi? Hafa menn áttað sig á því? 1/4 af tíundinni fór til fátækra, 1/4 fór til presta, 1/4 fór til kirkna og 1/4 til biskupsstóls. Þetta er dálítið eftir minni hjá mér. Tíundin olli því að eignir landsmanna færðust til kirkjunnar. Hún varð mjög eignasterk Og þetta er einmitt eðli eignarskatta. Þeir flytja eignirnar frá einstaklingum til skattheimtumannsins sem er núna ríkið. Ríkið er reyndar duglegt að eyða eignum svo að það myndast kannski engar eignir þar. Kirkjan var það ekki, hún var sparsöm og ráðdeildarsöm og safnaði auð - ég segi nú ekki með augun rauð. Nú er aftur verið að taka upp eignarskatt. Hann er hækkaður úr 1,25% í 1,5% í leiðinni, sem þýðir að eignin er afhent á 65 árum, eignin er hirt af manninum með þessum hætti. Hún þarf að skila arði til að standa undir sér. Það má segja að eignarskattur sé í rauninni arðsemiskrafa á eignina. Þegar eignarskattur er hækkaður á eign lækkar verð hennar sjálfkrafa. Eitt sinni voru eignarskattar á Íslandi komnir upp undir 6%. Það var þegar sérstakur skattur var á verslunar- og skrifstofuhúsnæði og auk þess háir eignarskattar, 2,9% minnir mig að eignarskattarnir hafi verið og skattar á verslunar- og skrifstofuhúsnæði voru eitthvað um 3,5%. Þá gerðist það að verð á skrifstofuhúsnæði lækkaði verulega af því að það stóð engin eign undir þessu. Það var engin eign sem bar 6% ávöxtun, hún bar ekki þessa skatta. Ávöxtunin var ekki nægilega mikil. Arðsemin var ekki nægilega mikil af þessum eignum og verðið lækkaði. Það getur vel verið að það sé markmiðið hjá hæstv. ríkisstjórn - og ég trúi því vel. - að eyðileggja allar eignir í landinu eða ganga á þær, minnka þær. Þannig séu allir jafnir, jafnfátækir, frú forseti. Menn séu ekkert að spara og sýna ráðdeild í sínum rekstri og á sínu heimili. Þá gæti verið að þeir eignuðust eitthvað og það er slæmt að mati margra vinstri manna. Það eiga allir að vera jafnir, allir jafnfátækir.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal, sem er einmitt nefndarmaður í efnahags- og skattanefnd, fyrir hans ágætu ræðu. Hvað varðar ýmis þau andmæli sem auðvitað komu fram á fundum nefndarinnar er hv. þingmanni vel kunnugt að ýmsir annmarkar geta verið á tekjuöflunaraðgerðum ríkissjóðs út frá sjónarhóli einstakra hópa, enda er ekki verið að ráðast í tekjuöflunaraðgerðirnar að gamni sínu heldur vegna þess að sú ríkisstjórn sem nú situr kemur að ríkisfjármálunum í rjúkandi rúst. Hún verður þess vegna af nauðsyn að ráðast í aðgerðir sem vissulega hafa jákvæð áhrif fyrir afkomu ríkissjóðs og heildarhagsmuni þjóðarinnar en hafa auðvitað líka neikvæðar hliðar fyrir ýmsa hópa. Ég vil segja um auðlegðarskattinn að ég legg áherslu á að hann er tímabundin aðgerð og ég held að það sé býsna góður friður um það að þeir sem best standa í samfélaginu efnalega eftir þetta mikla efnahagshrun leggi tímabundið sérstaklega af mörkum til þess að hjálpa okkur í gegnum þennan erfiðasta kafla í efnahagsuppbyggingunni. Ég vil síðan taka undir með hv. þingmanni um krónutöluhækkanirnar að það er auðvitað þannig að þær eru 4% og umfram verðlagsforsendurnar eins og þær eru nú metnar fyrir næsta ár um 1,7%. Þær verðlagsforsendur eru auðvitað óvissar en ég tel óhjákvæmilegt þegar menn meta hvort að ári sé þörf á verðlagsuppfærslum á þessum krónutölugjöldum að þeir verði að horfa til þess, ef hækkanirnar nú reynast vera umfram verðlagsþróun á næsta ári, að þá komi það til góða þegar metin verði hækkunarþörfin á þessum gjöldum að ári, því að það þýðir ekki að 

Frú forseti. Talandi um ríka og fátæka og breiðu bökin og þau mjóu þá eru það ekki síður hagsmunir fátæks fólks að fá vinnu. Það eru sennilega mestu hagsmunirnir að fá vinnu til að geta borgað leiguna sína, að fá vinnu til að borga af lánunum sínum. Það eru mestu hagsmunirnir og ef menn væru að hugsa um það mundu þeir reyna að hvetja til þess að hér skapaðist vinna. Það vill svo til að fyrir Alþingi lágu tillögur, útfærðar tillögur um hvernig hægt væri að gera það með því að skattleggja séreignarsparnaðinn. Það lágu fyrir tillögur um hvernig hægt væri að ná afgangi á ríkissjóði, meira að segja að hallinn færi niður í núll við þá aðgerð, til þess að ná niður hallanum. Ég er alveg sammála bæði hæstv. ríkisstjórn og hv. þingmanni sem og öllum þingmönnum að það sé mjög brýnt að ná niður hallanum á ríkissjóði til þess að við eyðum ekki of miklum peningum í vexti. En menn völdu ekki þá leið, menn völdu áfram leið skattlagningar og niðurskurðar. Niðurskurðurinn, frú forseti, er alveg sérstaklega hastarlegur núna þegar fólk fær ekki vinnu. Opinberir starfsmenn fá ekki vinnu, það er ekkert að gera neins staðar. Hvað gerist með opinberan starfsmann sem er sagt upp? Hann verður atvinnulaus, frú forseti, og fer frá einum gjaldapósti í ríkissjóði yfir á annan. Þetta frumvarp er ekki gott fyrir fátækt fólk. Krónutölugjaldið kom að sjálfsögðu fátæku fólki sérstaklega illa, og það að hækka ekki persónuafsláttinn miðað við verðlagshækkun eins og við gerðum ráð fyrir er sérstaklega slæmt fyrir fátækt fólk og lágtekjumenn. Við lögðum fram tillögu um hvernig ná mætti þessum markmiðum sem við öll erum sammála um, að ná hallanum á ríkissjóði niður. Því var hafnað án góðra raka og nú sitja menn uppi með að það á bara að skattleggja, skattleggja og skattleggja, minnka kökuna í staðinn fyrir að stækka hana og það er alveg sérstaklega slæmt fyrir fátækt fólk.

Virðulegur forseti. Auðvitað er það mikilvægasta sem við gerum að skapa vinnu og auka verðmætasköpunina í landinu og öll efnahagsáætlunin miðast einmitt við það. Okkur hefur orðið nokkuð ágengt í því og við skulum m.a. gleðjast yfir því að frá því að frumvarpið var lagt fram og til dagsins í dag eru horfur um atvinnuleysi þær að það verði minna en ráðgert var, þ.e. að það takist að skapa meiri vinnu en útlit var fyrir í sumar. Við skulum líka vona að það takist enn betur til í því  Hvað varðar það að nýta skattainneign nokkurs konar í séreignarsparnaðarkerfinu þá er það auðvitað svo að það er verið að nota þá leið að hluta til. Hún er notuð jafnt og þétt á þessu ári og sömuleiðis tekinn áfangi á næsta ári. 

Frú forseti. Hv. þingmaður segir að þau fari inn á séreignarsparnaðinn með því að leyfa fólki að taka meira út. Þau eru að eyðileggja sparnaðinn, þennan sparnað sem er eini frjálsi sparnaðurinn sem heimilin hafa.  Við bjuggumst við því, ef þetta hefði verið samþykkt, að það mundi fyllast svo mikil bjartsýni í atvinnulífið og þegar allir þessu óskaplegu skattar og þessi flækja sem var komin í kerfið væri farin gætu menn loksins farið að hugsa til framtíðar. Mér finnst rök hv. þingmanns ekki nægileg því að hann skoðaði ekki nægilega þá leið sem séreignarsparnaðurinn gefur. Mér finnst mjög dapurlegt að menn skuli halda áfram á þeirri leið að skera niður og segja upp fólki. Það er nefnilega þannig að þegar allt er í góðum gír og nóg vinna alls staðar er auðvelt að segja upp fólki. Það er miklu auðveldara að segja upp starfsmanni hjá ríkisstofnun þegar hann getur farið beint í aðra vinnu, en að segja honum upp og láta hann verða atvinnulausan, sem eru alveg skelfileg örlög fyrir einstakling, og eiga kannski von á því í mörg ár að eygja ekki möguleika á að fá vinnu, nú þá flytur maðurinn náttúrlega til útlanda ef hann mögulega getur.

Forseti. Við ræðum hér frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum og fyrir liggur nefndarálit frá 1. minni hluta skattanefndar. Fulltrúar okkar í þeirri nefnd, hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson og Pétur H. Blöndal, hafa unnið það fyrir hönd sjálfstæðismanna og eins og þingheimur þekkir eru þar ágætir og vel hæfir einstaklingar á ferð í þeim málum sem um ræðir. 
             Ég vil nefna í þessari stuttu ræðu að það hefur legið lengi fyrir hver afstaða okkar sjálfstæðismanna til þessara mála er og við höfum boðið upp á aðra leið en þá sem stjórnarmeirihlutinn vill fara til að taka á í fjármálum ríkissjóðs. Hann vill fara leið skattahækkana og niðurskurðar og við höfum haldið því fram að það sé ákveðinn vítahringur sem er mjög hætt við að menn geti fest inni í. Með því fjárlagafrumvarpi og bandormi sem hér liggur fyrir er að hefjast þriðja hrina skattahækkana þessarar ríkisstjórnar. Í raun má halda því fram að þegar þau áform sem birtast í frumvarpinu eru fullnustuð á árinu 2011 megi gera ráð fyrir að skattbyrði ásamt álögum í tengdum gjöldum frá árinu 2009 þegar þessi ríkisstjórn tók við, hafi aukist um vel á annað hundrað milljarða á þessum tíma og þykir öllum nóg um. Ég minnist þess frá því að ég var tiltölulega ungur maður að eitt sinn var búin til sú persóna í sjónvarpsþætti um áramót, í áramótaskaupinu svokallaða, sem fékk heitið Skattmann. Ég held að hann sé enn við lýði og hafi gengið mismunandi ljósum logum allt síðan þá.

Hver?

Hver? spyr hv. þm. Mörður Árnason. Ég held að við séum nú að endurnýja kynnin við þann ágæta einstakling sem Skattmann er. Hann er þjóðsagnapersóna og þær eru raunar miklu fleiri. Það er líka til lýsing á öðru fyrirbæri í þjóðtrú Íslendinga sem er jólakötturinn og það er margt líkt með jólakettinum og Skattmanni.

Svo eru líka til villikettir.

Ég er ekki að ræða um villiketti núna, hæstv. utanríkisráðherra. Mér eru kettir hugleiknir þessa dagana  Þetta er kannski ekki það versta því að í umræðum hefur komið fram, sumir halda því fram, að skatturinn leggist sérstaklega á þá sem betur standa en hér hefur verið upplýst að svo er ekki. Hann leggst í rauninni á alla landsmenn sem greiða skatt og þar lætur nærri að um sé ræða um 200 þús. einstaklinga. Í kvæðinu segir, með leyfi forseta: Hann lagðist á fátæka fólkið sem fékk enga nýja spjör fyrir jólin, og baslaði og bjó við bágust kjör. Frá því tók hann ætíð í einu allan þess jólamat og át það svo oftast nær sjálft ef hann gat. Ég er þeirrar skoðunar að sú stefna sem verið hefur við lýði undanfarin tvö ár og ætlunin er að framlengja, beri í sér sömu áhrif og jólakötturinn getur haft, fyrir atvinnulíf og afkomu landsmanna. Ég er þeirrar skoðunar að nóg sé að gert í þessum efnum. Menn hafa stundum tiltekið einstaka skatta sem þeir vilja fara í gegnum og það er vel hægt. Ég er hins vegar þeirra skoðunar að fulltrúar okkar í efnahags- og skattanefnd ásamt öðrum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins hafi komið þeim sjónarmiðum ágætlega á framfæri. Ég ætla að nefna í lok ræðu minnar eitt örstutt dæmi um áhrifin af þeirri skattheimtu og aðferðum sem gleðja stjórnarmeirihlutann svo mjög en það lýtur að skattlagningu áfengis og tóbaks, þ.e. vörugjald á áfengi og tóbak. Það er tvíþætt, annars vegar er um að ræða skattlagningu á heimamarkaði, eins og hv. formaður efnahags- og skattanefndar, Helgi Hjörvar, gat um í framsögu sinni með frumvarpinu, þar sem er 1% lagt á sterkt áfengi, 4% á bjór og léttvín og síðan 7% á tóbak. Hins vegar eru uppi áform um að skattleggja sérstaklega þessar vörutegundir í Fríhöfninni, 10% á áfengi og 40% á tóbak. Það er augljóst hvaða áhrif það mun hafa. Með þessum skatti flytjum við klárlega þessa verslun úr Fríhöfninni á Íslandi og það mun bíta í skottið á sér. Við erum bara að flytja störf úr landi. Ég held raunar að með þeirri skattlagningu sem við erum búin að sjá staðfesta af stjórnarmeirihlutanum, og ekki síst ef þetta verður að veruleika, færum við neyslumynstrið til, þ.e. út á aðra fleti en það hefur verið á hingað til og ég vara við því. Ég held að þetta sé komið að ákveðnum mörkum. Við sjáum í nýlegri könnun sem gerð var í aldurshópnum 16–24 ára að á milli 40 og 50% þátttakenda vissi um bruggun á landa, 40% þátttakenda í þessum aldurshópi hafði neytt landa. Þá er ótalið það sem við höfum engar upplýsingar um sem er smygl á þessum vörutegundum til landsins. Ég held því að við þurfum, hvort sem okkur líkar það betur eða verr, að taka það með í umræðuna sem fram fer um þessar mundir. Ég get ekki lokið ræðu minni öðruvísi en að minna hv. þingmenn á hvernig skattfé er ráðstafað. Þó að það sé örlítið brot langar mig að nefna lítið dæmi sem er jólakort til þingmanna sem okkur barst með póstinum í dag eða gær frá fyrirtæki sem enn er ekki stofnað en er á framfæri opinberra aðila og þar með eru nýttar í það skatttekjur. Það er tónlistarhúsið Harpa.

Ekki í fjárlögunum.

Hún er ekki fjármögnuð. Það er fyrirtæki sem á eftir að fá enn meira fé frá okkur, er ekki tekið til starfa með neinum þeim hætti að það sé farið að skila einhverjum tekjum inn í ríkissjóð og því síður í borgarsjóð. Ég vil nota það sem áminningu til okkar allra um að við eigum og hljótum að gera kröfu til okkar sjálfra um að standa betur að hlutunum en þar var gert. Það nefni ég sérstaklega í því samhengi að við erum enn að ræða framkvæmdir á vegum ríkissjóðs sem við ætlum að setja í svipaðan farveg og þetta verkefni. Ég ætla því að gera þetta annars ágæta jólakort að áminningu til okkar allra.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum fyrir næsta ár. Eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði þegar hann mælti fyrir þessum bandormi eins og hann kallaði þetta frumvarp, sem ég hef reyndar kallað kyrkislöngu, þá væri þetta bara smáuppsóp af því sem ætti eftir að gera því að menn hefðu jú farið á síðasta ári, eins og við munum öll eftir, í þær tekjuáætlanir og skattahækkanir sem menn töldu og stjórnarmeirihlutinn telur nauðsynlegar til að ná niður halla ríkissjóðs. Ég var vissulega verulega hugsi yfir því, virðulegi forseti, vegna þess að þetta litla sem hæstv. fjármálaráðherra mælti fyrir sem á að skila um 11 milljörðum í ríkissjóð minnkar ráðstöfunartekjur heimilanna um 9 milljarða. Það er bara smotterí, ráðstöfunartekjur heimilanna minnka um 9 milljarða vegna þess frumvarps sem við ræðum hér sem er að áliti hæstv. fjármálaráðherra og stjórnarmeirihlutans smáuppsóp. Því til viðbótar eða í ofanálag hækka skuldir heimilanna um tæpa 3 milljarða. Núna hafa aðgerðir ríkisstjórnarinnar í skattamálum hækkað skuldir heimilanna á árinu 2010 og það sem hún mun gera á árinu 2011 um 18 milljarða, hvorki meira né minna. Þetta eru engar smátölur. Og síðan er ríkisstjórnin að baksa við að koma til móts við heimilin í landinu þannig að fólkið geti séð sér farborða og þá er þetta alltaf gert á móti. Það virðist aldrei vera hugsað í heildarmyndinni hvernig í raun og veru er hægt að hjálpa fjölskyldunum til að sjá fyrir sér sjálfar. Við ræddum um vaxtabætur hér og þær voru afgreiddar í fjárlögunum í gær upp á um 6 milljarða plús 1,9 milljarðar sem var búið að skerða í frumvarpinu, sem var mjög sérkennilegt vegna þess að í fjáraukalögunum voru samþykktir tæpir 2 milljarðar til viðbótar í vaxtabætur vegna þess að þær voru vanáætlaðar. Hvernig stóð á því? Jú, ástæðan fyrir því að bæta þurfti í vaxtabæturnar í fjáraukalögum var sú að ráðstöfunartekjur heimilanna höfðu minnkað og skuldirnar höfðu hækkað. Þetta er akkúrat afleiðing af skattpíningarstefnu ríkisstjórnarinnar, þ.e. annars vegar að hækka skattana og minnka ráðstöfunartekjurnar og hins vegar að auka skuldirnar. Þetta er mjög varhugavert, virðulegi forseti. Það sem veldur mér vonbrigðum og áhyggjum sérstaklega er að það virðist ekki kvikna á aðvörunarljósunum hjá hæstv. ríkisstjórn og stjórnarmeirihlutanum sem greinilega blasa við. Við erum að sjá tekjuskatt einstaklinga, upp á hann vantar 5,1 milljarð á árinu 2010 þrátt fyrir að atvinnuleysi sé minna en gert var ráð fyrir í frumvarpinu 2010, sem munar einu prósenti. Ég hef verulegar áhyggjur af þessu. Ég tel að skýringin liggi fyrst og fremst í því að fólk er að flytja úr landi sem er afleiðing svona skattstefnu og þetta er oft og tíðum mjög verðmætt fólk sem er að fara úr landi þó að allir séu að sjálfsögðu jafnverðmætir, en þetta er oft fólk sem hefur gríðarlega þekkingu og hefur gengið menntaveginn sem er að flytja úr landi og er mannauður, og af því hef ég verulegar áhyggjur. Eins held ég líka að sveigjanleikinn sem er í vinnumarkaðnum sé vanmetinn, þ.e. ef verið er að lækka laun um 10% með því hugsanlega að segja upp 10% af starfsmönnunum, og við höfum nú séð mörg dæmi um það, þá eru viðbrögðin á vinnustöðunum oft þau að fólkið í heild vill frekar taka á sig 10% launalækkun til þess að verja störf hinna þannig að ekki þurfi að segja neinum upp. Við sjáum hvað það þýðir, það þýðir að sjálfsögðu að það „blöffar“ atvinnuleysistölurnar að því leyti til að þá missa ekki 10% af fólkinu vinnu heldur lækkar það í launum og skatttekjurnar minnka í reyndinni. Við höfum hins vegar talað mjög skýrt fyrir því, sjálfstæðismenn, að fara aðra leið, að fara í séreignarsparnaðinn, taka skattinn af honum með eingreiðslu eða einskiptisaðgerð, sem er mjög einföld aðgerð og mun ekki hafa nein áhrif á þá einstaklinga sem greiða skattinn vegna þess að þetta er frestun á skatttekjum. Það þýðir 80 milljarða fyrir ríkissjóð og er ekki síður mikilvægt að sveitarfélögin eiga þar um 40 milljarða, og við höfum talað fyrir því, þingflokkur sjálfstæðismanna, að það verði einmitt notað hjá sveitarfélögunum til að greiða niður skuldir og laga til í rekstri því að ekki er vanþörf á því. Ég vil líka, virðulegi forseti, minnast aðeins á eitt sem olli mér miklum vonbrigðum í gær þegar greidd voru atkvæði um tillögur okkar sjálfstæðismanna um að það þyrfti að auka við aflaheimildir. Mér er eiginlega alveg óskiljanlegt þegar svigrúm er til þess að bæta við aflaheimildir að það skuli ekki vera gert. Það skapar að sjálfsögðu tekjur og það skapar störf og ef við þurfum ekki á því að halda núna, hvenær þá? Það er alveg hreint með ólíkindum að hafa hlustað hér á marga hv. þingmenn taka undir að þetta sé gert og síðan þegar greidd eru atkvæði um að gera það er sannfæringin ekki meiri en svo að þá bregðast menn og greiða ekki atkvæði með því að fara í slíka aflaaukningu og finna sér alls konar ástæður fyrir því sem er alveg ótrúlegt að hlusta á. Þegar við afgreiddum fjáraukalögin blasti við okkur minnsta fjárfesting í sögu lýðveldisins, mesti samdráttur í fjárfestingu í sögu lýðveldisins. Hvers vegna skyldi það vera? Það er vegna þess að fyrirtækin hafa ekki neitt bolmagn til þess að fara í neinar fjárfestingar. Hvað þýðir það þegar menn setja á eins og t.d. tryggingagjaldið, sem er náttúrlega bara skattur á atvinnu og það vita allir. Mér finnst það grátbroslegt og háalvarlegt mál, virðulegi forseti, vegna þess að þegar tryggingagjaldið var hækkað til að greiða fyrir atvinnuleysið sem varð í kjölfar efnahagshrunsins brugðust einmitt fyrirtækin og samtök þeirra þannig við að þau gerðu ekki alvarlegar athugasemdir við að tryggingagjaldið yrði hækkað til að standa undir atvinnuleysisbótunum. Síðan þegar atvinnuleysið er minna en reiknað var með er mér algjörlega óskiljanlegt af hverju það er þá ekki greitt til baka, því að eins og þetta er í dag renna upp undir 3 milljarðar í ríkissjóð af í raun og veru ofteknu tryggingagjaldi sem væri mun skynsamlegra að nýta til að byggja upp atvinnu og skapa störf, til að fyrirtækin geti farið að fjárfesta. Hún er alveg hreint með ólíkindum sú ákvörðun ríkisstjórnarinnar að vera með undirstöðuatvinnuveginn, sjávarútveginn, í uppnámi vegna stefnuleysis og gera sér ekki grein fyrir því að undirstöðuatvinnuvegur þjóðarinnar er ekki í neinum fjárfestingum út af óvissu um framtíðina, fyrir utan hvaða áhrif það hefur á markaðsmálin að nú geta menn ekki lofað samningum eins langt fram í tímann og fengið hærra verð fyrir afurðirnar. Nei, allt skal gert til þess að koma að einhverjum pólitískum hugmyndasigrum og það er allt réttlætt með hruninu, alveg sama hvort það eru skattpíningarnar eða annað, það er allt út af hruninu, það er réttlætt með því. Af því að ég var að ræða um tryggingagjaldið, virðulegi forseti, eru það náttúrlega mikil afrek sem ríkisstjórnin hælir sér af og hún telur sér trú um að séu afrek, og ég ætla ekki að gera lítið úr því sem hefur náðst í bata á hallanum á ríkissjóði, ég ætla ekki að gera lítið úr því, en mig langar að rifja aðeins upp hvernig það er gert. Nú hefur ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn tekið þá ákvörðun að láta sveitarfélögin fara í niðurskurðinn eins og er verið að vera að gera um allt land. Ríkið hirðir síðan um 3 milljarða af sveitarfélögunum í ríkissjóð og menn gorta sig svo af því að það gangi rosalega vel og þeir séu að ná hér miklum árangri. En það væri kannski sanngjarnt að skoða það í ljósi þess hvernig þetta er gert. Að taka núna af sveitarfélögunum í landinu 3 milljarða inn í ríkissjóð er ekki afrek að mínu mati, það er til háborinnar skammar. Og að það skuli ekki hafa verið klárað við lokaafgreiðslu fjárlaganna að rétta af a.m.k. seinni hluta hækkunarinnar á tryggingagjaldinu sem var í byrjun árs 2010, það var víst nógu mikið högg fyrir sveitarfélögin að fá fyrri hækkunina, nei, það er ekki gert. Bara til að rifja það upp, virðulegi forseti, þá brugðust sveitarfélögin, flestöll, mjög hratt við efnahagshruninu árið 2008 og fóru í mjög massífan niðurskurð strax á árinu 2009 við mikla erfiðleika og við miklar mótbárur frá íbúunum eins og gefur að skilja, þetta voru ekki vinsælar ákvarðanir, ekki frekar en það sem stjórnarmeirihlutinn þarf að verja á þessum tímum. Þetta var þurrkað út með einu pennastriki í júnímánuði, allt sem sveitarfélögin voru búin að hagræða með fyrri hækkun tryggingagjaldsins var tekið frá sveitarfélögunum og fært inn í ríkissjóð. Þetta er mjög óréttlátt. Við verðum að gera okkur grein fyrir því að staða sveitarfélaganna margra hverra, ekki allra, er mjög bágborin um þessar mundir. Það liggur líka fyrir að á næsta ári munu tekjur sveitarfélaganna rýrna um 7 milljarða. Og nú er svo komið, virðulegi forseti, að mörg sveitarfélög, og það kom fram á fundi fjárlaganefndar, munu eftir að þau þurfa að standa skil á tryggingagjaldi til ríkissjóðs þurfa að fara nánast inn í grunnþjónustuna til að mæta niðurskurðinum. Það gerist með þeim hætti að það verður hætt við að niðurgreiða skólamáltíðir, það verður tekið af leikskólunum af því að þeir eru ekki lögbundnir, það verður …  Mig langar líka að rifja það upp, virðulegi forseti, sem gerðist þegar við vorum að ræða fjáraukalögin núna. Þar komu fram skekkjur í svokölluðum bótaflokkum, þ.e. til ellilífeyrisþega og öryrkja. Þar voru tilfærslur upp á 4 milljarða sem ríkisstjórnin hefur væntanlega gert ráð fyrir að hefðu minni áhrif, aðgerðir sem ríkisstjórnin fór í á árinu 2009, en þær ráðstafanir sem reiknað var með út af allri þeirri flækju sem þar er, og við teljum mjög mikilvægt og nauðsynlegt að menn skoði í heild sinni, skerða hjá ellilífeyrisþegum og öryrkjum 4 milljörðum meira en ráð var fyrir gert. En til þess að vera sanngjarn og halda öllu til haga var ég mjög ánægður með að meiri hluti fjárlaganefndar lagði fram tillögu um að bæta upp þessa bótaflokka um 2,3% á næsta ári sem eru um 350 milljónir á árinu 2011. Það var skref í rétta átt en það var þó bara hænufet. Þessu til viðbótar, þegar við tölum um árangur ríkisstjórnarinnar í skattpíningarstefnunni, samdi ríkisstjórnin við stóriðjufyrirtækin á síðasta ári og tók af þeim 3,6 milljarða í fyrir fram greidda skatta fyrir árin 2011, 2012 og 2013, þ.e. það er verið að greiða skatta fyrir framtíðina, fyrir árin 2011, 2012 og 2013. Það mun að sjálfsögðu þurfa að greiðast til baka þegar þessu kjörtímabili lýkur, og ég vona innilega, virðulegi forseti, að ríkisstjórnin lifi ekki allt kjörtímabilið, að hún verði hætt áður til hagsældar fyrir þjóðina í heild, en þetta er eigi að síður þannig að þá þarf að standa skil á þessu. Það er einn hluti af því sem við sjáum hér. Og þessu til viðbótar hafa menn alltaf verið að tala um að árangurinn hafi farið fram út björtustu vonum miðað við þær forsendur sem voru gefnar. Þá er rétt að rifja upp að þegar menn voru að setja sér forsendur strax í kjölfar efnahagshrunsins 2008 voru menn kannski ekki með þetta alveg á hreinu eins og gefur að skilja og voru frekar að giska í þeim óróleika sem var þá. Það er ekki þar með sagt, þó svo að þær ágiskanir hafi verið með þeim hætti, að það endurspegli endilega þann mikla árangur sem ríkisstjórnin hefur náð. Því til viðbótar hafa allar hagvaxtarspár verið niður á við eftir að ríkisstjórnin tók við. Enda er ekki um það deilt að þessi hæstv. ríkisstjórn hefur ekki skapað nein störf eða liðkað til fyrir því að það verði gert nema kannski á síðustu dögum þar sem menn eru að samþykkja frumvörp eftir að búið var að beita töngum á annan stjórnarflokkinn til að koma því í gegn. Það verður að viðurkennast, virðulegi forseti, að það hafa kannski verið aðgerðir Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar sem hafa orðið til þess að ákveðinn flokkur hér hefur þurft að bakka með ýmislegt sem hefur orðið til þess að menn hafa komið miklum þjóðþrifaverkum af stað eða það horfir til þess. Virðulegi forseti. Ég ætla svo sannarlega að vona - það eru nefnilega mjög miklar efasemdir, mikil hætta á því á næsta ári að tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins, sem við erum að sjálfsögðu að ræða hér að hluta til, sé mjög veik. Við erum með 37 milljarða halla á fjárlögunum fyrir árið 2011 og ef Icesave-samningunum lýkur eru það um 23 milljarðar og þá eru við komin í 60 milljarða. Gangi síðan eftir spá Evrópusambandsins um 0,7% hagvöxt mun það þýða um 25–27 milljarða minni tekjur fyrir ríkissjóð. Þá erum við komin upp í 85–90 milljarða í halla á ríkissjóði á næsta ári og það er grafalvarlegt mál. En auðvitað vona ég svo sannarlega að það reynist ekki rétt sem Evrópusambandið spáir en ég verð þó að rifja upp að hér eru margir hv. þingmenn sem taka allt sem heilagan sannleika sem kemur frá Evrópusambandinu. Maður átti því kannski von á að sumir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar mundu hugsanlega flytja breytingartillögur til að aðlaga fjárlagafrumvarpið að þeirri efnahagsspá sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gerði. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu frekar. Ég er búinn að fara yfir það sem mér finnst skipta mestu máli og vona svo sannarlega og innilega að þetta gangi eftir sem upp er lagt með á næsta ári.

Virðulegi forseti. Ég ætla að leggja nokkur orð í belg um það frumvarp sem er til umfjöllunar, frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, úr því að ég gat því miður ekki af óviðráðanlegum ástæðum tekið þátt í 2. umr. um þetta mál  Það má í rauninni segja að himinn og haf hafi verið á milli annars vegar talsmanna ríkisstjórnarflokkanna og hins vegar fulltrúa okkar sjálfstæðismanna sem tóku þátt í umræðunni. Það sést á frumvörpunum og því frumvarpi sem hér er til umfjöllunar að eitt kunna vinstri menn ákaflega vel og það er að hækka skatta. Það hefur í gegnum söguna aldrei vafist mikið fyrir þeim að ráðast í skattahækkanir, bæði gagnvart fólki og ekki síður fyrirtækjum, og þá munar ekki um það þegar þetta frumvarp er annars vegar. Mér telst til við lauslega skoðun á frumvarpinu og þeim gögnum sem fyrir liggja í þinginu að með því sé verið að leggja til að skattar á fólk og fyrirtæki verði hækkaðir í kringum 10 milljarða kr. - 10 milljarða kr. skattahækkun er það sem boðað er í frumvarpinu. Þá veltir maður fyrir sér: Hvernig dettur þeim mönnum sem mæla fyrir þessu frumvarpi í hug að leggja slíkt til? Það er ekki eins og allt gangi vel hjá heimilum í landinu og það er heldur ekki eins og fyrirtæki landsins séu á grænni grein. Þá geta menn að mínu mati ekki látið eins og mikið sé til skiptanna. Staðreyndin er sú að á síðasta kjörtímabili hækkaði hæstv. núverandi ríkisstjórn skatta á einstaklinga og fyrirtæki í stórum stíl og nú stefnir allt í að hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon muni marka sér þann sess í stjórnmálasögunni að verða sá fjármálaráðherra sem hefur gengið hvað lengst í skattahækkunum, a.m.k. sl. áratugi. Ég hefði talið, eins og félagar mínir úr Sjálfstæðisflokknum sem hafa fjallað um þessi mál, að það hefði verið skynsamlegri stefna af hálfu ríkisstjórnarinnar við þær erfiðu aðstæður sem nú eru uppi í efnahagslífinu að reyna frekar að létta undir með fólki og fyrirtækjunum til þess að keyra neysluna og hjól atvinnulífsins í gang á nýjan leik. En það er auðvitað ekki þannig, það á að þjarma enn frekar að fólkinu í landinu og fyrirtækjum sem þó berjast i bökkum. Ég held að það hafi verið hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson sem lýsti því svo ágætlega þegar hann var að fjalla um frumvarpið sem við ræðum og setti það í samhengi við önnur frumvörp frá hæstv. ríkisstjórn sem varða skattlagningu og gjaldtöku á fólk og fyrirtæki í landinu að þegar saman kæmu tveir bandormar, eins og þeir sem eru á dagskrá í dag, yrði til kyrkislanga. Það er auðvitað það sem hér er á ferðinni. Með þeim ráðstöfunum í ríkisfjármálum sem þessi frumvörp mæla fyrir um, ef þau ná fram að ganga, hafa þau auðvitað kyrkingaráhrif á fólkið í landinu, ráðstöfunartekjur þess og kaupmátt, og sömuleiðis á fyrirtækin. Í mínum huga er alveg ljóst að sú stefna sem hér er fylgt, stefna skattahækkunar og í raun skattpíningar, er kolröng við þær aðstæður sem nú eru uppi. Þegar maður blaðar í frumvarpinu rekur maður augun í ýmislegt eins og þær forsendur sem talsmenn þess gefa sér. Talsmenn ríkisstjórnarinnar og þeir sem koma að málum með hæstv. fjármálaráðherra virðast bara gera ráð fyrir því að þegar skattar eru hækkaðir þá aukist tekjur ríkissjóðs „no matter what“, eins og sagt er - ég biðst afsökunar á þessari enskuslettu, virðulegi forseti. Það er eins og menn sitji fyrir framan tölvuna með excel-skjal og sjái tekjur ríkissjóðs hækka eftir því sem skattprósentan verður hærri án þess að taka með inn í reikninginn að þegar skattar eru hækkaðir bregðast auðvitað þeir sem þurfa að greiða skattana við. Ef skattar á eldsneyti eru hækkaðir óheyrilega  Það er fleira í frumvarpinu sem er að sínu leyti sárgrætilegt að mínu mati. Ég sagði það einhvern tíma hér í umræðu um skattamál að skattstefnu núverandi ríkisstjórnar mætti lýsa svo að þeir skattar sem fyrir eru væru hækkaðir, nýir síðan fundnir upp og dauðir skattar sem búið væri að afnema gengju aftur. Það má segja um hinn svokallaða auðlegðarskatt sem lagt er til að verði lagður á og mér sýnist að hann eigi að skila ríkissjóði 1.500 millj. kr. í auknar tekjur, 1,5 milljörðum kr., ef ég skil frumvarpið rétt. Þetta er gamli eignarskatturinn sem nú hefur verið gefið nafnið auðlegðarskattur til þess að láta skattheimtuna líta betur út, reyna að sannfæra almenning um að  Hér hefur verið farið yfir að tíundin gamla er elsti skattur Íslandssögunnar og honum var komið á fyrir - ætli það séu ekki að verða í kringum þúsund ár síðan tíundin var hér lögð á? Hún fékk síðar annað nafn, eignarskattur. Eignarskattur er að mínu mati einhver sá ósanngjarnasti skattur sem innheimtur hefur verið af hálfu stjórnvalda og úr því að hann leggst á eignir en ekki tekjur er hann í rauninni ígildi eignaupptöku. Þar fyrir utan leggst hann ekki bara á auðmenn landsins heldur hefur reynslan sýnt að þessi skattur hefur í gegnum tíðina komið sérstaklega illa niður á eldra fólki, gamla fólkinu, sem hefur lágar tekjur en er með ævisparnað sinn bundinn í eignum og þá í fasteignum. Það er þetta fólk sem þarf að standa undir eignarskattinum sem er í frumvarpinu kallaður auðlegðarskattur. Við sjálfstæðismenn lögðum okkur mikið fram við að lækka þennan eignarskatt þegar við vorum í ríkisstjórn og á endanum tókst okkur að afnema hann, leggja hann niður. En því miður snýr hann núna aftur eins og afturganga og norræna velferðarstjórnin svokallaða áætlar að hann muni skila 1,5 milljörðum kr. í ríkiskassann. Það sama má segja um erfðafjárskattinn. Við gerðum verulegar breytingar á erfðafjárskattinum þegar við sjálfstæðismenn vorum við völd. Erfðafjárskatturinn hafði lengi verið geysilega hár en við lækkuðum hann verulega og áhrifin voru þau að hann fór skyndilega að skila miklu hærri tekjum inn í ríkissjóð en hann hafði gert áður þótt prósentan væri lægri. Fjölmargt annað mætti nefna hér í tengslum við þetta frumvarp. Verið er að hækka áfengis- og tóbaksgjald og vörugjald á áfengi og tóbak. Frumvarpið mælir fyrir um kolefnisgjald. Ég fæ ekki betur séð en að bensíngjald, olíugjald og kílómetragjald verði hækkað og svo mætti lengi telja. Allt þetta kemur auðvitað illa fyrir kaupmátt og ráðstöfunartekjur heimilanna í landinu. En þessir skattar og þessi gjöld hafa ekkert annað en lamandi áhrif á atvinnustarfsemi í landinu. Ég hef farið yfir það hér á þingi og sömuleiðis í greinum, bæði á heimasíðu minni og í dagblöðum, að ég furða mig á viðbrögðum ríkisstjórnarinnar við tilraunum íslenskra fyrirtækja til að auka umsvif sín sem skapa um leið störf fyrir fólkið í landinu og auknar tekjur fyrir þjóðarbúið. Þannig horfir málið við mér. Í hvert skipti sem glittir í atvinnusköpun á Íslandi virðist grípa um sig einhvers konar uppnám innan ríkisstjórnarinnar og maður gengur undir manns hönd til að koma í veg fyrir uppbyggingu og verðmætasköpun. Nægir þar að nefna atvinnuuppbyggingu og verðmætasköpun sem tengist gagnaverum. Þess sér líka stað í frumvarpinu varðandi áfengis- og tóbaksgjald og vörugjald á áfengi og tóbak. Mér sýnist hv. efnahags- og skattanefnd gera tillögu til breytinga á þeim þætti frumvarpsins að endurskoða auknar álögur á verslun í komuverslunum fríhafna. Það var ekki þannig í upphafi. Áform voru uppi um að leggja aukna skatta á Flugstöð Leifs Eiríkssonar á Keflavíkurflugvelli og þá sérstaklega á Fríhöfnina. Við það hefði Fríhöfnin misst sérstöðu sína. Uppi voru áform um að ná þeim tekjum sem fyrirhugaðar voru í gegn með þessari gjaldtöku eða skattheimtu með öðrum hætti og þá með því að hækka flugfargjöld eða hækka gjöld á komufarþega til landsins. Það gerði það að verkum að forsvarsmenn flugfélaganna hér sáu fram á að draga mundi úr eftirspurn erlendra ferðamanna til landsins vegna þess að þeir koma ekki hingað til að greiða hærri gjöld og skatta heldur sækjast þeir eftir öðru. Sú tillögugerð sem birtist í frumvarpinu skapaði, a.m.k. þegar frumvarpið var lagt fram, þá hættu að t.d. fyrirtækið Icelandair var með hugmyndir um að hætta við að ráða í 200 ný störf innan félagsins sem hafði verið áformað að ráðast í vegna mikillar aukningar í áætlunarflugi og fjölgunar ferðamanna til Íslands. Hefði þessi skattlagning náð fram að ganga hefðu þessi 200 störf auk annarra afleiddra starfa á flugvellinum, svo sem hjá IGS, hjá fólki sem starfar við landamæravörslu og alla þjónustu á flugvellinum, verið í hættu eingöngu vegna þess að menn sátu fyrir framan tölvuskjáinn í fjármálaráðuneytinu með eitthvert excel-skjal og reiknuðu sig þannig upp að með því að leggja aukinn skatt á Fríhöfnina á Keflavíkurflugvelli væri hægt að kreista auknar tekjur upp á 1,5 milljarða kr. eða svo út úr flugvellinum og inn í ríkissjóð. Menn tóku ekki eftir afleiddum og afleitum áhrifum slíkrar skattlagningar. Þetta eru ýmis atriði og dæmi sem ég vildi nefna í þessari umræðu. Ég vil hins vegar vekja athygli á því sem fram kemur í nefndaráliti 1. minni hluta hv. efnahags- og skattanefndar sem hv. þingmenn Tryggvi Þór Herbertsson og Pétur H. Blöndal rita undir. Þar fylgir með sem fylgiskjal tillaga til þingsályktunar um aðgerðir til að stuðla að sátt við heimilin, verja velferð með ábyrgum ríkisfjármálum, efla atvinnulífið og fjölga störfum. Þingsályktunartillagan felur í sér þær efnahagstillögur Sjálfstæðisflokksins sem voru lagðar hér fram í haust. Þar kemur fram stefnumörkun sem er allt annars eðlis en sú skattahækkunar- og, ég leyfi mér að segja, skattpíningarstefna sem sitjandi ríkisstjórn fylgir. Tillagan gengur út á að efla hér og auka hagvöxt, auka umsvifin í hagkerfinu, ýta undir neyslu og framleiðslu verðmæta til þess að koma bæði heimilum og fyrirtækjum í landinu á lappir á ný. Það er vonandi að við frekari vinnslu þessa máls eða í framtíðinni verði litið til þeirra sjónarmiða sem þar koma fram í auknum mæli en þau njóta því miður ekki mikils fylgis meðal ríkisstjórnarflokkanna eins og þetta ágæta frumvarp sýnir sem mælir fyrir um að lagðir 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á tilvísuðum þingskjölum frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar vegna máls 313, um frumvarp til laga um breyting á ýmsum lagaákvæðum um skatta og gjöld, í daglegu tali kallað góði bandormurinn en það er síðari bandormurinn sem við fjöllum um í skattaumræðunni í kvöld. Við umræðu um hinn fyrri höfðu nokkrir hv. þingmenn á orði að tveir bandormar saman væru kyrkislanga og sáu jafnvel orðið afturgöngur í þeim skattamálum sem hér eru á ferðinni. Ég held að slíkar sýnir í þingsalnum á föstudagskvöldi gefi þeim hv. þingmönnum fullt tilefni til að gæta að sér. Góði bandormurinn fjallar kannski fyrst og fremst um ýmsar úrbætur og endurbætur á tæknilegum atriðum í hinu skattalega umhverfi. Efnislega fjallar hann í fyrsta lagi í meginatriðum þetta árið um breytingar á skatthlutföllum milli sveitarfélaga og ríkisins vegna tilfærslunnar á málefnum fatlaðra. Það eru einfaldlega innri breytingar milli þessara stjórnsýslustiga og hafa ekki áhrif til að hækka eða lækka tekjuskatt hjá einum eða neinum heldur flyst einfaldlega hluti af skatttekjunum með verkefnunum til sveitarfélaganna. Þá er hér að finna nokkur ívilnandi ákvæði um skattalega meðferð á eftirgjöf skulda til atvinnulífsins. Það varð niðurstaðan úr viðræðum við lánastofnanir til að greiða fyrir fjárhagslegri endurskipulagningu fyrirtækjanna í landinu. Brýnasta verkefnið í hinni efnahagslegu endurreisn Íslands er nú að greiða sem mest fyrir fjárhagslegri endurskipulagningu atvinnufyrirtækjanna til að þau komist sem allra fyrst í það ástand að geta fjárfest með efnahagsreikning sem er varanlegur. Er talið nauðsynlegt að ívilna nokkuð eftirgjöf skulda hvað varðar skattahliðina. Í þriðja lagi er að finna í frumvarpinu býsna viðamiklar breytingar sem lúta að nýsköpunarmálum. Betur hefði farið á því að sá þáttur bandormsins hefði komið fram sem sjálfstætt þingmál og fengið sérstaka umfjöllun í þinginu. Þar er verið að nema úr gildi hlutabréfaafslátt sem var lögleiddur fyrir ári vegna kaupa á hlutafé í nýsköpunarfyrirtækjum og það er sannarlega miður vegna þess að þetta var ein af þeim hvetjandi aðgerðum sem ríkisstjórnin greip til í skattalegu tilliti til að örva hér nýsköpun. Því miður er það niðurstaða Eftirlitsstofnunar EFTA að sú fyrirgreiðsla sé óheimill ríkisstuðningur og þess vegna er nauðsynlegt að fella hana úr gildi en nefndin leggur áherslu á að eftir sem áður verði leitað leiða til að veita einstaklingum hlutabréfaafslátt en kannað fyrst hjá Eftirlitsstofnuninni hvort slíkt sé heimilt. Ljóst er að skattaleg ívilnun til fyrirtækja vegna fjárfestingar í nýsköpunarfyrirtækjum með þessum hætti fær ekki staðist. Sömuleiðis eru nokkur ákvæði sem lúta að stuðningi við rannsóknarstarfsemi í landinu og þau ákvæði eru ívilnandi. Síðan er að finna í frumvarpinu ákvæði um lífeyrissjóðina. Eitt ákvæði er tæknilegs eðlis fyrst og fremst. Síðan er annað sem framlengir ákveðið svigrúm sjóðanna til að það áfall sem þeir hafa orðið fyrir þurfi ekki að verða til þess að skerða lífeyriskjör meira en nauðsynlegt er. Þeim eru því skömmtuð vikmörk úr 10% í 15% tímabundið eftir fjármálaáfallið. Fram kom við umfjöllun nefndarinnar að það er aðeins einn af stærstu fimm sjóðum landsins sem þarf á þessum auknu vikmörkum að halda og það óverulega. Ég hygg að þetta verði í síðasta sinn sem við framlengjum þessa heimild. Að lokum er að finna í máli 313, frumvarpi til laga um breyting á ýmsum lagaákvæðum um skatta og gjöld, nokkur ákvæði til að færa skattrannsóknarstjóra heimild til að krefjast húsleitar í tilteknum tilfellum og hjá tilteknum aðilum í tengslum við skattrannsóknir sem eiga að greiða fyrir framgangi og rannsókn á þeim málum. Um síðasta þáttinn er það að segja að honum vísaði efnahags- og skattanefnd til allsherjarnefndar og hún mælti með því að sá þáttur yrði lögfestur sem og þeir umsagnaraðilar sem um hann fjölluðu. Það eru út af fyrir sig ekki viðamiklar breytingar sem nefndin gerði á þessu máli til 2. umr. en taldi þó rétt að verða við ósk sveitarfélaganna um að útsvarsgreiðslur manna mörkuðust ekki einvörðungu af því hvar þeir hefðu átt lögheimili 1. desember ár hvert. Sveitarfélögin lögðu mikla áherslu á að menn gætu flutt lögheimili sitt hvenær sem er innan ársins og það væri eðlilegt að útsvarstekjur flyttust þá á milli sveitarfélaga í þeim mánuði sem þeir flyttu lögheimili sitt. Nefndin taldi það eðlilegt og að í nútímaupplýsingasamfélagi ætti að vera unnt að verða við því en setur hins vegar gildistöku ákvæðisins aðeins inn í framtíðina til að ríkisskattstjóri hafi gott svigrúm til að bregðast við þeirri kerfisbreytingu því að hún mun auðvitað kalla á ákveðna vinnu á þeim vettvangi. Sömuleiðis leggur nefndin til að fjárhæðarmörk til að fá stuðning vegna rannsóknarstarfsemi verði lækkuð. Einnig er að finna í breytingartillögum við 2. umr. nýjan kafla í bandorminn sem lýtur að tollagjalddögum á nýju ári og því að fyrirtækjunum gefist greiðslufrestur frá þeim nokkuð fram eftir árinu. Það var gert í kjölfar hrunsins og hefur sömuleiðis lítillega verið gert á yfirstandandi ári og er talið nauðsynlegt í upphafi næsta árs til að létta fyrirtækjunum róðurinn við þær erfiðu aðstæður sem við nú búum við. Nokkrar aðrar lítils háttar breytingar er að finna í tillögum nefndarinnar en þær eru svo smáar eða tæknilegar að ég tel ekki tilefni til að reifa þær frekar.

Frú forseti. Þetta frumvarp eins og nánast flest eða öll önnur frumvörp sem við ræðum núna hefur verið keyrt í gegn með gífurlegum hraða og hlýt ég enn einu sinni að gagnrýna það alveg sérstaklega vegna þess að við, allir þingmenn, hver einasti, samþykktum í sumar þingsályktun um að auka virðingu Alþingis og styrkja það gagnvart framkvæmdarvaldinu. Við erum settir í þá stöðu rétt fyrir jól að þurfa að afgreiða mál með þvílíkum hraða að menn komast varla yfir það að skrifa nefndarálit. Hér var jafnvel nefndarálitum dreift sem ég náði ekki að lesa áður en þeim var útbýtt.

Þetta er alveg hryllilegt.

Það er eiginlega ekki boðlegt, frú forseti, og verður að gera athugasemd við það aftur og aftur, það er eitthvað sem menn verða að laga, þ.e. ef af framkvæmd verður. Ég vil reyndar miklu frekar að Alþingi sjái sjálft um að skrifa frumvörpin, að frumvarpssmíðin verði á hendi nefndanna. Ég er nærri viss um að það yrði miklu betra skipulag. Við getum að sjálfsögðu flutt það fólk til okkar inn í Alþingi sem starfar við lagasmíð í ráðuneytunum og mundum þá þurfa að skipuleggja það vel og nákvæmlega. Þá gætum við ekki lengur kvartað undan því að það væri seint á ferðinni. Þá væri það bara okkar mál. Þetta eru mörg frumvörp, þetta eru í rauninni mörg mál og það ætti í sjálfu sér að vera með þetta í mörgum frumvörpum. Mér sýnist stærri málin vera 12 talsins og svo eru þarna fjöldamörg minni. Þetta eru 58 greinar. Þessi mál hefðu átt að koma í alla vega þremur, fjórum frumvörpum. Hv. formaður nefndarinnar nefndi í framsöguræðu sinni að t.d. málefni nýsköpunarverkefnisins hefðu átt að koma sem sérfrumvarp þannig að maður gæti rætt það sem slíkt. En nú neyðist maður til að skauta yfir fjöldann allan af málum á miklum hraða, reyndar hef ég góðan tíma til þess en það er ekki æskilegt að dansa á milli verkefna. Við byrjum á því að ræða um skatta og tekjur af innlánsreikningum í erlendri mynt. Framkvæmdin var náttúrlega ógerleg í fyrra, eins og minni hlutinn benti á, og mér skilst að hún hafi ekki verið framkvæmd af því að það var ekki hægt. Nú er búið að laga það. Nú er það þannig að þegar menn taka út af reikningi er reiknað væntanlega út frá elstu upphæð hvað maðurinn tapar eða græðir. Ef hann á dollara verður að athuga hvert gengið var þegar hann lagði fyrst inn og hve stóran hluta af þeim dollurum hann tekur út. Það er þá metið hvort það hækkar eða lækkar, hvort hann hefur tapað eða grætt. Vandamál kemur upp þegar maður er með tvo reikninga, annan í jenum og hinn í bandaríkjadollurum. Þeir sem þekkja það vita að þessar myntir dansa hvor gagnvart annarri og það getur verið hagnaður á öðrum reikningnum og sæmilegt tap á hinum, þá viljum við láta reikna það saman. En það er ekki nóg með það heldur geta menn verið með fjármagnstekjur annars staðar. Ég nefni sem dæmi mann sem er með evrureikning. Þegar hann lagði féð inn var það 3 millj. kr. virði. Hann tekur út 2 millj. kr. en evrureikningurinn sýnir milljón kr. tap. Evran hafði sem sagt fallið þetta mikið í millitíðinni. Það getur gerst í framtíðinni. Sumir segja að íslenska krónan lifi jafnvel lengur en evran þótt merkilegt megi virðast. Slík er staðan. Evran getur náttúrlega fallið og þá geta menn lent í að vera með tap upp á milljón kr. á einum reikningi. Svo getur verið að þessi maður leigi út húsnæði og sé með milljón kr. hagnað í leigutekjur, 75% af leigutekjunum - nú teljast það 75%, það er enn ein aðferðin til að flækja skattkerfið - og það sé milljón sem hann fái út úr því. Þá finnst mér mjög óeðlilegt og ósanngjarnt og á allan máta óhæfa að maðurinn borgi 20% í fjármagnstekjuskatt af milljón kr. leigutekjunum, því að það á víst að hækka það líka - reyndar er búið að gera það ef það verður samþykkt í kvöld - en að vera með milljón kr. tap á móti í fjármagnstekjum. Mér finnst alveg fráleitt að hann borgi 200 þús. kr. á meðan hann er í rauninni á núlli. Við sjálfstæðismenn í hv. nefnd gerum því tillögu um að reikna skuli saman allar fjármagnstekjur einstaklingsins yfir árið og hann borgi skatt af því ef það er yfir núlli. Þarna geta líka komið inn í verðtryggðir reikningar, þeir gætu fallið ef verðhjöðnun verður. Svo megi líka draga frá það sem menn tapa sannanlega á fjárfestingum, þ.e. neikvæðar fjármagnstekjur, sem gæti gerst t.d. ef menn tapa á hlutabréfum, þá gætu menn dregið það frá þessum fjármagnstekjum. Þá er það orðið svona sæmilega sanngjarnt að borga skatta þó að það sé langt frá því sanngjarnt að borga 20% því að þá eru menn farnir að nálgast skatta á laun sem er allt annar stofn til tekna en fjármagnstekjur. Fjármagnstekjur eru með verðbótum og alls konar þáttum inni í sem ekki eru tekjur í rauninni. Svo er það 2. liður, söluhagnaður við sölu íbúðar látins manns. Litið er á dánarbú sem fyrirtæki, það er dálítið merkileg hugsun að menn skuli fara í atvinnurekstur eftir dauðann. En það hefur sýnt sig að ef dánarbú selja fasteignir, en fasteignir sem hinn látni skildi eftir sig eru oft seldar í dánarbúinu, þá er reiknaður á það skattur vegna þess að dánarbúið er fyrirtæki með hagnað og sá skattur á að vera 20%. Svo er það aftur skattað með erfðafjárskatti, það er óeðlilegt. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að það gildi bara fyrir íbúðarhúsnæði. En menn geta verið með hagnað af öðru, menn geta líka verið með hagnað af sölu iðnaðarhúsnæðis, traktors, bíls eða eitthvað svoleiðis, þannig að mér finnst óeðlilegt að dánarbú séu látin borga skatt eins og fyrirtæki. Mér finnst það mjög óeðlilegt. Við leggjum til í breytingartillögu nr. 2 að hagnaður dánarbús sé ekki skattskyldur. Næsta mál er réttur einstaklinga sem eru búsettir erlendis og fá 75% tekna sinna á Íslandi, að þeir megi njóta skattskyldu á Íslandi. Það er í samræmi við erlendar reglur. Við tökum undir það og fögnum því að menn megi gera það. Svo er það næsta atriði, skattaleg meðferð á eftirgjöf skulda hjá lögaðilum og það er í sambandi við atvinnulífið, að ganga frá skuldum fyrirtækja. Það verður mjög mikið atriði héðan í frá. Það sem við gagnrýnum í því sambandi er að ekki má sameina fyrirtækin, kljúfa þau í sundur eða gera neitt á þessum tíma og það má ekki borga út arð. Það teljum við að geti orðið til tjóns fyrir atvinnulífið, að það muni stöðva nauðsynlega hagræðingu sem einmitt þessi fyrirtæki þurfa að fara í eftir að búið er að endurskipuleggja þau. Það eru einmitt þau sem þurfa að vinna mest í því. Það vannst þó ekki tími til að koma með breytingartillögu vegna þess að það er mjög flókið mál en meiri hlutinn tekur reyndar á því að einhverju leyti í breytingartillögum sínum. Þá er það greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri. Í fyrra var mönnum leyft að breyta skuldum sínum í langtímalán. Það er framlengt og í sjálfu sér er það góðra gjalda vert, það kannski aðferð til að ná þessum tekjum yfirleitt inn. Menn fá þá líka ákveðin skil á því hvað þessir skattar eigi að vera miklir. Síðan er flutningur á málefnum fatlaðra yfir til sveitarfélaga, það hefði að sjálfsögðu átt að vera sérkafli, frú forseti. Það á að hækka útsvarið um 1,2% og lækka tekjuskattinn um sömu prósentu til að standa undir rúmlega 1.100 milljarða kostnaði við málefni fatlaðra sem voru flutt til sveitarfélaganna. Við gerum ekkert annað en fagna því. Við fögnum að sjálfsögðu flutningi málefna fatlaðra eins og við gerðum í dag þegar við greiddum atkvæði með því að sá málaflokkur yrði fluttur til sveitarfélaganna. Síðan er tímabundin hækkun á vikmörkum milli eignarliða og framtíðarskuldbindinga lífeyrissjóða. Það er hættulegt ákvæði en eins og hv. formaður nefndarinnar kom inn á er ekki mjög brýn nauðsyn á því. En við vörum við því að þetta sé gert því að það frestar því í rauninni að taka á ákveðnum vanda og gerir það að verkum að lífeyrissjóðirnir borga hærri lífeyri en þeir þyrftu ella að gera, á kostnað þeirra sem sitja eftir í sjóðunum, þeirra sem eiga eftir að fá lífeyri. Það skekkir jafnræði á milli sjóðfélaga. Vikmörkin eru einmitt höfð til að lífeyrissjóðirnir taki á því. Mikil umræða var um hvað vikmörkin ættu að vera há þegar þau voru sett á sínum tíma fyrir langalöngu. Menn vilja ekki hringla með lífeyrinn upp og niður árlega eftir því hver staða lífeyrissjóðsins er en ég tel að 10% mörkin sem sett voru séu með hæsta móti, þau ættu jafnvel að vera 7% eða eitthvað slíkt, þannig að við vonum bara að það verði lagað. Í því sambandi skoðuðum við stöðu opinberu sjóðanna. Það er nefnilega svo merkilegt að það þarf að skerða almennu sjóðina þegar illa gengur og stjórnin nær ekki nauðsynlegri ávöxtun með réttu eða röngu. Stundum á hún sök á því sjálf, stundum eru það ytri aðstæður, hrun eða eitthvað slíkt, sem valda því að hún nær ekki þeirri ávöxtun sem hún þarf, sem er 3,5% umfram laun. Það breytir engu fyrir opinbera sjóði hvort stjórnin stendur sig í því að ávaxta féð eða ekki vegna þess að það er ríkisábyrgð á réttindunum. Það sem gerist í kjölfarið er að það þarf að hækka iðgjaldið. A-deildin í LSR er reyndar þannig að hún á að standa undir sér en nú í nokkur ár hefur hún verið rekin með 15,5% heildariðgjaldi þar sem sjóðfélagarnir borga 4% og atvinnurekendur, þ.e. ríki, sveitarfélög og stofnanir, 11,5%. Iðgjaldið þyrfti sennilega að hækka um 4%, hvorki meira né minna, 4% af launum allra opinberra starfsmanna. Ég vil benda á að það er mjög mikilvægt að menn taki á þessum vanda strax. En þegar ég skoða reikninga LSR sýnist mér vanta 400 milljarða í B-deildina. Ég hef svo sem bent á það áður en þetta er jafnmikið og gamla Icesave sem margir samþykktu fyrir ári og ættu að útskýra af hverju þeir gerðu það. Þetta er í rauninni skuldbinding vegna gamla Icesave sem þjóðin svo felldi og ég held að það sé mjög mikilvægt að menn taki á þessum vanda sem allra fyrst. Það eru um 3 millj. kr. á hvert heimili í landinu, frú forseti. Hvert heimili í landinu skuldar B-deild LSR 3 millj. kr. að meðaltali. Inn í þessa deild, þessa hít, greiða enn þá um 6.000 sjóðsfélagar. Okkur, sem skrifum undir þetta nefndarálit, finnst að það verði að stöðva. Nú þyrfti hæstv. fjármálaráðherra eiginlega að heyra sögu mína eða það sem ég er að tala um. Nú veit ég ekki hvort hann er í húsinu en það er kannski hægt að koma skilaboðum til hans?

Forseti tekur fram að hæstv. fjármálaráðherra er í húsinu og heyrir væntanlega ræðu hv. þingmanns.

Það gleður mig mjög vegna þess að við ætlum að leggja til að inngreiðslur í B-deild verði stöðvaðar þannig að menn haldi ekki áfram að láta skuldbindinguna vaxa og að þær verði stöðvaðar frá og með þarnæstu áramótum. Það er brýnt að það verði samþykkt fyrir áramót þannig að hægt sé að stöðva það frá og með þarnæstu áramótum. Af hverju gerum við það um þarnæstu áramót en ekki strax um næstu áramót? Það er vegna uppsagnarákvæða hjá opinberum starfsmönnum, það þarf að segja þeim upp eða það verður möguleiki að segja þeim upp vegna þess að það getur skert eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar. Menn eiga rétt á að borga iðgjald í þennan sjóð nema þeim sé sagt upp. Það er þá hægt að segja þeim upp ef þeir sætta sig ekki við þessa breytingu. Við leggjum til að iðgjöld í B-deild verði stöðvuð frá 1. janúar 2012.

Það er róttækt.

Það er í breytingartillögu hjá okkur.

Það er róttæk tillaga.

Það er mjög róttæk tillaga, frú forseti, að fengnu frammíkalli, og ég vildi gjarnan að Alþingi hugleiddi það í alvöru vegna þess að þarna hefur vaxið einhver skuldbinding, hún er búin að vaxa okkur yfir höfuð. Þetta fólk er búið að borga í ein 13, 14 ár frá því að aðlögunarsamningarnir voru gerðir og B-deildin var stofnuð og skuldbindingin bara vex og vex. Samt er búið að borga óhemjufé inn í þetta en hefur reyndar stöðvast á síðustu árum og það er miður. Menn horfast ekki í augu við þessa skuldbindingu frekar en margar aðrar. Í því sambandi nefni ég Hörpu, sjúkrahúsið, vegagerð og alls konar skuldbindingar sem menn fela. Svo er stuðningur við nýsköpunarfyrirtæki. Það kom í ljós að það sem menn ætluðu að veita skattafslátt á, vegna kaupa á hlutabréfum í nýsköpunarfyrirtækjum, var ekki heimilt samkvæmt tilskipun eða athugasemd frá ESA, menn bökkuðu með það og er það dálítið miður. En við munum eftir því að fyrir langalöngu var heimilt að kaupa hlutabréf í fyrirtækjum almennt, þ.e. einstaklingar gátu gert það. Við gerum breytingartillögu. Við erum svo framsýn að við gerðum þá breytingartillögu að fólk megi kaupa aftur skammtinn sinn af hlutabréfum. Ég veit að það vantar ansi mikið upp á traust á hlutabréfum sem fór forgörðum þegar hrunið varð og 60 þúsund manns töpuðu 80 milljörðum, venjuleg heimili töpuðu 80 milljörðum af hlutabréfum og ég hugsa að það séu sárafáir Íslendingar sem ekki þekkja einhvern sem tapaði hlutabréfum og þá öllu, öllum sínum sparnaði sem hann hafði sett í hlutabréf. Þess vegna er mikið verk að vinna að koma aftur á trausti en þáttur í því gæti verið að verðlauna menn fyrir að kaupa hlutabréf.

Og fá nýja ríkisstjórn.

Já, það er náttúrlega sjálfgefið, ég þarf ekki að tala um það, frú forseti, til að auka þjóðinni von og bjartsýni þarf náttúrlega nýja ríkisstjórn. En ég held að það gæti verið snjallt að samþykkja að menn megi kaupa almennt hlutabréf, ekki bara í nýsköpunarfyrirtækjum, því að það vantar ekki síður fjárfestingu á öðrum sviðum en í nýsköpun. Reyndar gerum við athugasemd við hvernig nýsköpunin er skilgreind. Það er eins konar háskólanýsköpun, eins og mjög margt sem gert er, og miðast við rannsóknir og tilraunir og annað slíkt þannig að við gerum athugasemd við það og vörpum fram þeirri spurningu hvort ekki sé margt annað sem er nýsköpun. Við nefnum t.d. dúkkulísuforrit á Ísafirði, ég held að það séu ekki miklar rannsóknir eða annað á bak við það en þar var manneskja sem fékk afskaplega snjalla hugmynd. Eins sleðahundaferðir, það var hvorki um að ræða rannsóknir né þróun. Ég held að maður nokkur hafi keypt sér hundasleða frá Grænlandi. Svo má líka segja um mörg fyrirtæki sem eru í rannsókn og þróun að það er ekki beint nýsköpun þegar menn rannsaka nýja tegund af bílum, hvernig á að hafa litinn á þeim o.s.frv. Það er búið að framleiða bíla í 100 ár þannig að það er ekkert sérstaklega nýsköpunarlegt við það. Ég held að menn þurfi að endurskoða hugmyndina eða hugsunina um nýsköpun. Síðan er það heimild til að leigja og flytja inn bílaleigubíla frá bílaleigum á EES-svæðinu. Það er eitt málið sem við ræðum í þessum mikla bandormi eða höggormi eða hvað menn vilja kalla þetta eða jafnvel kyrkislöngu þegar þetta kemur allt saman og kyrkir þjóðina, að enn megi flytja inn bílaleigubíl með sér frá útlöndum eða jafnvel að Íslendingar geti leigt bílaleigubíl frá útlöndum. Ég held að það sé ágætt upp á samkeppni að gera þetta í þessari grein þannig að við tökum undir það. Það er fleira sem við tókum ekki með vegna þess að okkur þótti það ekki nægilega mikið en ef tími hefði gefist til hefðum við örugglega tekið það með, eins og stórfellda hækkun á mörgum gjöldum tengdum sjávarútvegi, alls konar gjöld sem eru undarleg. Við tókum það ekki með hreinlega vegna tímaskorts, frú forseti, það verður að viðurkennast. Þegar klukkan er orðin eitt að nóttu fer hvatinn til að taka minni háttar mál með að minnka, enda er af nógu stóru að taka. Það sem við tókum þó fyrir var niðurfelling stimpilgjalds af skilmálabreytingum. Til stóð að framlengja þær til ársloka næsta árs, 2011, en ef menn skoða skilmálabreytingarnar, frú forseti, hverjir eru það standa í slíku? Hverjir lengja lánin sín, breyta þeim eða gera ýmiss konar tilfæringar? Það er yfirleitt fólk í miklum vanda sem hefur ekki getað staðið í skilum, í uppboðsmeðferð og alls konar svoleiðis. Þetta er eiginlega skattlagning á eymd og fátækt og mér finnst ekki að eymd og fátækt eigi að vera skattstofn fyrir ríkið. Ég hef verið á þeirri skoðun í fjölda ára. Þess vegna leggjum við til að þessi tímabundna niðurfelling verði gerð varanleg. Ég skora á hv. þingmenn að samþykkja það sisvona að gera það varanlegt. Við eigum ekki alltaf að vera með einhverjar smáskammtalækningar, að fella niður skattlagningu á eymd bara í eitt og eitt ár og segja að það sé allt í lagi að skattleggja fátæktina og eymdina þegar árið er liðið. Við gerum því tillögu um það, og það eru fimm breytingartillögur sem við gerum, um að þessi skattlagning, stimpilgjald, verði afnumin eða niðurfelling hennar gerð varanleg. Við bendum líka á að þróunin hljóti að stefna í þá átt að þessi undarlegi skattur sem stimpilgjaldið er - það er mjög undarlegt, gjald fyrir að stimpla verðbréf. Það heitir stimpilgjald og einu sinni voru verðbréfin raunverulega stimpluð, hvert einasta. Ég stóð með stimpilvélina fyrir langalöngu. Það var náttúrlega alveg fáránleg iðja. Það er eldgamall skattur og hann á engan veginn við í dag. Samkeppnisaðilar bankanna í útlöndum borga ekki stimpilgjald, þetta er eiginlega alveg fáránlegt kerfi. Það kemur niður á íbúðakaupendum og þeim sem eru í vandræðum, frú forseti, þannig að við leggjum til að það verði fellt niður. Ég held að ég hafi ekki fleiri orð um þennan mikla bandorm sem á að heita góði bandormurinn en er kannski ekki svo voða góður þegar maður fer að skoða hann.

Frú forseti. Við ræðum heljarmikið frumvarp til laga um breyting á ýmsum lagaákvæðum um skatta og gjöld. Ég held að hér séu orðin dálítið sparlega notuð vegna þess að þessi ýmsu lagaákvæði eru heilar 58 greinar þar sem lagðar eru til breytingar á einum 16 lagabálkum er snerta hinar ýmsu atvinnugreinar, tekjuskatta einstaklinga, skatta á fyrirtæki og fleira gæti ég nefnt. Ég tek undir með hv. formanni nefndarinnar, efnahags- og skattanefnd var vissulega vandi á höndum þegar þetta mál var lagt fram 30. nóvember. Síðan fékk nefndin það til umfjöllunar og kallaði til fjöldann allan af gestum eins og lög gera ráð fyrir enda er verið að tala um 15 eða 16 ólíka lagabálka, m.a. heildarendurskoðun á nýsköpun í landinu sem ríkisstjórnin treður inn í einhvern bandorm. Mér þykir alveg á mörkunum að sá ágæti formaður efnahags- og skattanefndar sem hefur staðið sig vel í að stýra nefndinni skuli nefna þetta fyrirbrigði góðan bandorm. Það er ekki hægt. Hér er í fyrsta lagi verið að traðka á þeirri nefnd Alþingis sem heitir efnahags- og skattanefnd. Við fáum hálfan mánuð til að fjalla um öll þessi lagaákvæði og menn ætlast til þess að við förum ítarlega yfir þau. Það er ekki hægt að ætlast til þess.  Mig langar að hæla hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir málefnalega ræðu þar sem hann rakti m.a. nokkrar breytingartillögur sem þeir hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson ætla að leggja fram, í fyrsta lagi að inngreiðslu í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins verði hætt árið 2012, minnir mig að hv. þingmaður hafi sagt. Í öðru lagi vill hv. þingmaður auka félagafrelsi í lífeyrissjóðakerfinu og hjá stéttarfélögunum.

Það er annað mál.

Það er annað mál, segir hv. þingmaður, en það er ósköp eðlilegt að menn geti ruglast þegar rætt er á örfáum klukkustundum í þinginu um marga bandorma sem innihalda jafnvel á annað hundrað greinar. Síðan nefndi hv. þingmaður í þriðja lagi að hann vildi innleiða skattafsláttinn vegna hlutabréfakaupa. Öll þessi mál sem hv. þingmaður nefndi tel ég vera vel skoðunarverð og ég hvet okkur til þess í efnahags- og skattanefnd eftir áramótin til að fara ítarlega yfir þessar tillögur og hugmyndir sem hv. þm. Pétur H. Blöndal kemur með inn í umræðuna. Mér fannst við þetta 100 metra hlaup sem þetta mál fékk í nefndinni ekki nægilegur tími til að fara yfir þau stóru mál sem hv. þingmaður nefndi. Hann boðaði það að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í nefndinni mundu koma með þessi mál til atkvæðagreiðslu. Ég vil ekki útiloka að ég geti stutt þessi mál í einhverri mynd en það vil ég gera að fenginni mjög ítarlegri umfjöllun þingmanna í efnahags- og skattanefnd. Ég minni á að meira en helmingur þingmanna hefur aðeins setið á þingi frá 2007. Allt þarf þetta að fara í gegnum vandaða og vel rökstudda umræðu í þingnefndum og þingsal. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að koma fram með þessa breytingartillögu en ég lofa honum ekki að ég muni styðja hana á því mikla spretthlaupi sem Alþingi er á við að afgreiða þetta mál, enda tel ég að það þurfi að ígrunda þessi mál vel. Mig langar aðeins að nefna, og vísa þá í álit sem ég hef lagt fram fyrir hönd Framsóknarflokksins í efnahags- og skattanefnd, að í frumvarpinu, svo ég byrji einhvers staðar á þessum 58 greinum, er lagt til að framlengdur verði gildistími bráðabirgðaákvæða sem heimila niðurfellingu stimpilgjalds af skilmálabreytingum fasteignaveðskuldabréfa og nýrra bréfa sem gefin eru út af Íbúðalánasjóði til 1. júlí 2010, ásamt bílalánum einstaklinga, til 31. desember 2011. Ég styð þessa tillögu, enda þurfa þúsundir heimila í dag að endurskipuleggja fjármál sín vegna þeirra stökkbreyttu skulda sem skullu á þessum heimilum í kjölfar efnahagshrunsins árið 2008. En ég vil benda á einn annmarka sem mér skilst að sé á þeirri tillögu sem við ræðum hér, stimpilgjaldið sem er í raun og veru ekkert annað en skattur á eymd og vandræði fólks eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal benti á áðan. Eins og staðan er í dag verður fjölskylda að greiða ríkinu þetta stimpilgjald ef hún vill endurskipuleggja fjármál sín innan annarrar fjármálastofnunar en sinnar hefðbundnu, stofnunar sem býður jafnvel betri kjör og betri vexti. Ef það er svo, sem ég þykist vera nokkuð viss um, er hér um óskaplega ósanngjarnan stimpilskatt að ræða gagnvart fólki sem er að reyna að endurskipuleggja mál sín og leita að öðrum fjármálafyrirtækjum sem bjóða jafnvel betri kjör. Fólk þarf að greiða skatt af því að reyna að rísa upp og ná endum saman á ný. Þetta er fyrir utan samkeppnisfaktorinn, þetta gjald og þessi skattur ríkissjóðs er í raun og veru vernd fyrir fjármálastofnanir sem standa sig kannski ekki í samkeppni á bankamarkaði og ná ekki að halda í viðskiptavini sína. Fólk sér einfaldlega ekki ávinninginn af því að færa sig á milli fjármálastofnana vegna þessa skatts. Um leið og ég tek undir það sem hv. þm. Pétur H. Blöndal sagði áðan tel ég þetta vera nokkuð sem efnahags- og skattanefnd verði að skoða vandlega á nýju ári. Því miður er gjörsamlega ómögulegt á hálfum mánuði með svona gríðarlega stórt frumvarp í höndunum að fara í einhverja vitræna og djúpa umræðu um mál sem þessi. Frú forseti. Mig langar aðeins að víkja að nýsköpunarmálunum sem eins og ég sagði áðan er troðið inn í þetta frumvarp ásamt fjölmörgum öðrum lagabálkum. Ég verð að segja fyrir mig að ríkisstjórn sem vill kenna sig við það að styðja við nýsköpun og efla atvinnulífið í landinu ætti að sýna atvinnuvegi eins og nýsköpun og nýsköpunarfyrirtækjum meiri virðingu en svo að hann sé nefndur í liðum 36–43. Þetta eru ekki viðunandi vinnubrögð og að sjálfsögðu átti, eins og hv. formaður nefndarinnar Helgi Hjörvar benti á, ríkisstjórnin að mæla á haustdögum fyrir sérstöku nýsköpunarfrumvarpi sem hefði farið eðlilega leið til iðnaðarnefndar sem sér um þann málaflokk. Þá hefði sú nefnd getað tekið sér góðan tíma til að fara yfir þennan mikilvæga málaflokk í stað þess að þessu máli sé hent inn í bandorm sem fer inn í efnahags- og skattanefnd í byrjun desember og við fáum einungis nokkra daga til að fjalla um þann mikilvæga málaflokk sem nýsköpunarmálin eru sem og tugi annarra greina sem snerta allt önnur mál. Ég segi rétt eins og við umræðu um hinn verri bandorm, því að þessi bandormur er vondur en við ræddum um hinn verri bandorm fyrr í dag, að ég bind vonir við að þetta vinnulag verði endurskoðað. Ég held að hv. þm. Pétur H. Blöndal geti tekið undir með mér að sjaldan eða aldrei á seinni árum hafa vinnubrögðin og aðstæður nefndanna verið eins erfiðar og núna. Það er einfaldlega þannig. Við getum líka vottað að þegar menn koma bláeygðir fyrir nefndina og heyra kannski af einhverjum ákvæðum sem menn ætla að henda inn í frumvarpið á síðustu stundu er orðavalið hjá þeim gestum yfirleitt það að ekkert samráð hafi verið haft við þá um málið. Hvar er öll þessi samræðupólitík og allt þetta samráð sem menn hafa boðað í orði á síðustu þremur árum? Þetta er einfaldlega ekki á borði, þetta er einungis í orði og það er orðið þreytandi að heyra forustumenn ríkisstjórnarinnar tala um lýðræðisleg vinnubrögð, samráð og aukna samstöðu, bæði í samfélaginu og í þinginu, þegar vinnubrögðin eru með þeim hætti sem raun ber vitni. Það er sorglegt að verða vitni að þessu í máli eftir mál sem kemur frá þessari ríkisstjórn, því miður. Þá að þeim mikilvæga málaflokki sem nýsköpunarmálin eru. Ég þakka hv. nefndarmönnum í meiri hluta og minni hluta fyrir að hafa tekið undir það sjónarmið okkar framsóknarmanna að það beri að lækka það gólf sem fyrirtækin þurfa að sýna fram á að þau hafi varið til rannsókna og þróunar úr 5 millj. kr. niður í 1 millj. kr. þannig að skattafsláttur komi til. Þetta er mjög mikilvægt og ég held að þarna höfum við sýnt, þótt við höfum haft lítinn tíma til að fara yfir þetta mál, að við getum með samstilltu átaki komið góðum málum til leiðar. Þessu ber að fagna. Hins vegar kom fram í umsögnum hagsmunaaðila, m.a. hjá Samtökum iðnaðarins og Samtökum atvinnulífsins, að hámarkið sem þarna er kveðið á um væri ekki endilega nægilega hátt. Ég geri ekki tillögu um það í þessari umræðu vegna þess að ég tel að það þurfi að skoða þau mál betur, en ég held að efnahags- og skattanefnd þurfi í framhaldinu að fara betur yfir þær umsagnir sem komu frá Samtökum iðnaðarins og Samtökum atvinnulífsins. Veitum við nægilegt svigrúm til að efla nýsköpun í landinu og auka fjölbreytni í íslensku atvinnulífi sem við öll viljum? Ég spyr hvort við séum samkvæmt þessum lögum og þessum nýsköpunarþætti sem ég ræði hér að gera umhverfi þessa iðnaðar hér á landi, m.a. gagnvart erlendum fjárfestum, nægilega girnilegt eða áhugavert til að koma og taka þátt í uppbyggingu íslensks atvinnulífs. Eins og ég segi var slíkur hraði á málinu að það var einfaldlega ekki hægt að fara almennilega yfir það, því miður. Frú forseti. Eitt hefur komið hér fram, það verður stórhækkun á staðfestingargjaldi Fiskistofu á flutningi sóknardaga, aflahlutdeildar og krókaaflahlutdeildar á milli skipa, um 64% hækkun. Nú getum við ekki sagt að það séu almennar verðlagshækkanir því að ef fram heldur sem horfir gæti því miður orðið verðhjöðnun hér á landi á næsta ári sem væri mjög alvarlegt fyrir okkur. Það er 64% hækkun á þessu gjaldi án þess að sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd fari yfir það með viðkomandi hagsmunaaðilum sem ætti að vera hinn rétti farvegur málsins. Það var því miður ekki gert vegna þess hve umfangsmikið þetta mál er og að efnahags- og skattanefnd þurfti að taka á svona fjölbreyttum viðfangsefnum á afskaplega stuttum tíma. Mig langar að lokum að segja að við í Framsóknarflokknum, hv. þm. Eygló Harðardóttir og sá sem hér stendur, munum mæla fyrir breytingartillögu við þetta mál. Ég hef rakið það að í nýsköpunarmálunum voru góðir hlutir gerðir sem við munum styðja en í þeirri breytingartillögu sem á að koma við frumvarpið um breytingu á lagaákvæðum um skatta og gjöld segir, með leyfi frú forseta: „Við 3. gr. bætist nýr liður, svohljóðandi: Við A-lið bætist nýr töluliður, svohljóðandi: Einstakar gjafir til menningarmála, vísindalegra rannsóknastarfa, viðurkenndrar líknarstarfsemi og kirkjufélaga, enda sé gjöfin ekki undir 50.000 kr. Fjármálaráðherra ákveður með reglugerð hvaða málaflokkar og stofnanir falli undir þennan tölulið og hvernig skal standa að skráningu þeirra.“ Þessi tillaga snýr að því að leggi fyrirtæki og lögaðilar lið þessum mikilvægu stofnunum, til að mynda mörgum hjálparstofnunum og líknarstofnunum, geti þau dregið samsvarandi upphæðir frá skatti. Þetta þekkist í mörgum löndum. Mig minnir, og ég vona að minnið sé ekki að bregðast mér í þessu þó að það sé liðið svona á kvöld og mikið álag hafi verið á okkur í efnahags- og skattanefnd, að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra hafi einhvern tímann orðað þessa hluti á árum áður þegar þáverandi hv. þingmenn voru í stjórnarandstöðu. Nú er að sjá hvort nýir tímar hafi runnið upp og hvort hæstv. ráðherrar muni styðja þessa breytingartillögu. Reyndar er það svo, svo ég haldi því til haga sem vel hefur verið gert, að þegar við ræddum nýsköpunarmálin, og þá voru þau í sérstöku frumvarpi og fengu þann sess sem þau áttu að fá, studdu stjórnarliðar og þorri þingsins margar af þeim tillögum sem við í Framsóknarflokknum lögðum fram í þeim efnum. Var það mikið fagnaðarefni. Þess vegna þakka ég líka fyrir það að meiri hluti nefndarinnar skyldi hafa tekið undir þau sjónarmið okkar að lækka þetta gólf sem er á rannsókna- og þróunarkostnaði fyrirtækja í nýsköpun. Við þurfum að efla íslenskt atvinnulíf í dag, við þurfum að auka fjölbreytni í því. Stjórnmálamenn og sveitarfélög eiga svo sem ekki að vasast í því að búa til slík störf með beinum hætti, heldur eigum við að skapa umgjörðina, og vonandi getum við stigið fleiri jákvæð skref í þá átt að fjölga störfum á þessu sviði. Ég held að það séu mikil sóknarfæri þegar kemur að þessu máli en þá vinnum við ekki eins og efnahags- og skattanefnd hefur þurft að gera síðasta hálfa mánuðinn eða svo, að vinna að 58 greinum um 15 eða 16 lagabálka þar sem allt er á rúi og stúi. Menn taka þess vegna fyrir marga ólíka málaflokka á vettvangi nefndarinnar á einum örstuttum fundi og þess vegna fær þessi mikilvæga umræða ekki eins mikið svið og við hefðum kosið. Menn segja hér ár eftir ár að til standi að bæta vinnubrögð þingsins og vonandi fara þau að batna vegna þess að það er ekki hægt að bjóða viðkomandi málaflokkum upp á þetta. Ég er ekki að tala um okkur þingmenn í því samhengi. Ef við förum eitt ár aftur í tímann þegar skattkerfi Íslendinga var breytt í grundvallaratriðum á ótrúlega stuttum tíma, á örfáum dögum, jafnvel þó að nær allir umsagnaraðilar hefðu varað við því, kom í ljós að fjölmörg mistök voru gerð í þeirri lagasetningu. Það vissum við og m.a. er í þessum bandormum hér verið að leiðrétta einhver þeirra mistaka sem þá voru gerð. Þessi vinnubrögð ganga ekki. Þau skaða orðspor þingsins og þá starfsemi sem hér á að vera og þau störf en líka það að okkur gengur hægar að byggja okkur upp á ný. Nú er það svo í dag, segja þeir aðilar sem vilja fjárfesta í íslensku atvinnulífi, sama hvort þeir eru innlendir eða erlendir, að óstöðugt umhverfi í skattamálum og aukið flækjustig eru farin að valda því að fjárfesting í hinum ýmsu atvinnugreinum er mun minni en hún ella hefði orðið. Það er búið, eins og ég hef áður sagt, að flækja skattkerfið. Eftirlitið með því er dýrara og menn eru farnir að veigra sér við mikilli fjárfestingu. Hvað þýðir það? Störfin verða ekki eins mörg fyrir vikið. Atvinnuleysið verður meira, eða fólksflóttinn meiri, og þessi stefna gengur einfaldlega ekki upp. Þessi ríkisstjórn hefur snúið frá mjög einföldu og gegnsæju skattkerfi undangenginna ára í mjög flókið og óskilvirkt kerfi, því miður. Að öðru leyti vonast ég eftir því að þrátt fyrir skamman tíma sem við fengum í nefndinni til að fara yfir þessi mál verði samstarfið áfram gott á nýju ári. Ég tek undir, svo ég endurtaki það, það sem hv. þm. Pétur Blöndal sagði áðan um þær breytingartillögur sem hann hefur lagt fram. Ég tel að nú eigum við þingmenn að taka völdin í okkar hendur loksins, að efnahags- og skattanefnd fari núna í upphafi ársins yfir þær tillögur sem hún átti að leggja hér fram ásamt því jafnvel að fara yfir þær tillögur sem ég viðra í nefndaráliti mínu og jafnvel þá breytingartillögu sem við hv. þm. Eygló Harðardóttir flytjum, ef svo ólíklega færi að hún yrði felld í atkvæðagreiðslu á morgun. Við þurfum einfaldlega að fara að láta þetta verða að nýju þingræðisríki þar sem Alþingi Íslendinga fer með æðsta vald og að framkvæmdarvaldið vinni í umboði Alþingis. Þetta er því miður ekki þannig í dag, sama hvað við segjum, og ef mönnum hefur verið einhver alvara með þeirri þingmannanefnd sem sett var á fót til að fara yfir rannsóknarskýrslu Alþingis, þar sem allir þingmenn sem tóku þátt í þeirri vinnu voru sammála um að það ætti að auka völd Alþingis á ný, skulum við fara að hefja þá vegferð. Ég held að það sé best að byrja á því því að það er greinilega ekki verið að gera það hér með afgreiðslu á þessu frumvarpi. Við skulum hefja þá vinnu á nýju ári. Þá vil ég líka láta þess getið að það þarf að efla Alþingi Íslendinga, ekki veitir af. Það þarf ekki að skera niður í störfum Alþingis Íslendinga því að það eru mikil verðmæti í því að sú vinna sem er unnin hér sé vönduð. Mér fannst hv. þm. Pétur H. Blöndal viðhafa ágætisnálgun í umræðu í dag eða í gær þegar við ræddum um að nú væri erfitt í ári. Ég sé einfaldlega ekkert að því að við fáum færustu sérfræðinga viðkomandi ráðuneyta yfir til Alþingis og að þeir starfi með viðkomandi þingnefndum og við leggjum aukna áherslu á það að frumkvæði og lagasetning sé í höndum Alþingis og alþingismanna en ekki eingöngu framkvæmdarvaldsins. Yfir 90% af þeim frumvörpum sem hafa komið hingað inn og verið samþykkt á vettvangi þingsins á undangengnum árum hafa öll komið úr ráðuneytunum og Alþingi hefur verið og er í dag stimpilpúði fyrir framkvæmdarvaldið og ráðherrana í viðkomandi ríkisstjórn. Ef við höfum eitthvað lært af þessu hruni sem varð á Íslandi er það það að slíkum vinnubrögðum verðum við að breyta. Ég veit og treysti því að hv. þm. Pétur H. Blöndal sé mér sammála í þeim efnum og vonandi fleiri þingmenn. Eins og ég segi, ég tel og vona að að lokinni þessari ræðu um þetta flókna frumvarp sem er upp á 58 greinar þar sem því miður helstu atvinnuvegum landsins er ekki gert nægilega hátt undir höfði sé þetta í síðasta skipti sem ég þurfi að ræða svona slæman bandorm í eins mörgum greinum. Flækjustigið er hátt og efnahags- og skattanefnd Alþingis fékk einungis hálfan mánuð til að fara yfir jafnviðamikið mál og þetta er. Ég er handviss, frú forseti, svo það sé sagt hér og hafi verið sagt um þetta mál, um að á árinu þurfi 2011 að leiðrétta einhver mistök eða yfirsjón í þessari lagasetningu. Að lokum vil ég segja, um leið og ég held því til haga að það hefur verið mikið álag á okkur þingmenn í þessari nefnd - við erum svo sem kjörnir til þess en skipulagið mætti vera miklu betra - að álag á starfsmenn nefndarinnar hefur líka verið gríðarlegt. Ég held að það sé rétt að við þökkum hv. nefndarriturum sem voru fleiri en einn og fleiri en tveir og fleiri en þrír sem aðstoðuðu okkur í þessu 100 metra hlaupi sem afgreiðslan á þessu máli er. Það ágæta fólk á heiður skilinn og skjalavinnsla Alþingis sem hefur þurft að vinna nótt sem nýtan dag við að prenta út öll þessi álit sem hafa komið frá okkur í stríðum straumum sem eðlilegt er vegna þess að við höfum þurft að afgreiða mörg mál á mjög stuttum tíma. Allt þetta ágæta fólk á heiður skilinn en ég endurtek enn og aftur að ég vona að ég þurfi aldrei aftur að standa að afgreiðslu á frumvarpi sem þessu. 
            

Frú forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu en koma með örstutta athugasemd, hún hefði getað farið undir liðinn störf þingsins. Síðastliðinn laugardag var ég boðaður á fund í efnahags- og skattanefnd kl. 9 að morgni. Það er allt í lagi með það. Á dagskrá voru tvö mál og svo önnur mál. Ég bjó mig náttúrlega undir þessi tvö mál kvöldið áður og eitthvað fram í nóttina til að vera undirbúinn. Á miðjum fundi, frú forseti, en fundurinn átti að standa til kl. 12, er dreift nýrri dagskrá með fjórum viðbótarmálum þannig að samtals urðu á dagskrá sex mál og stóð fundurinn til kl. 4. Fjöldi gesta kom o.s.frv. Ég veit ekki, ég er nú ekki sérfræðingur í þingsköpum, en ég efast um að þetta standist. Og þetta er ekki gott vegna þess að ég vil vera undirbúinn undir þau mál sem nefndin ræðir. Ég get það ekki þegar dagskránni er breytt á miðjum fundi. Ég gagnrýni þetta eins og margt annað sem hefur gerst í haust. Þó að ég sé kannski ekki alveg hlutlaus þá hugsa ég að þetta hafi sjaldan verið verra.

Virðulegi forseti. Við erum komin að þriðja skattamáli dagsins af fimm og það snýr að virðisaukaskatti og ýmsum breytingum á lögum um virðisaukaskatt sem ætlunin er að ráðast í nú um áramótin. Breytingarnar skiptast í nokkra þætti og vil ég nefna þá helstu. Einn þáttur felur í sér að hverfa frá endurgreiðslu á virðisaukaskatti vegna húshitunarkostnaðar en falla ekki frá stuðningi á þeim svæðum þar sem húshitunarkostnaður er mikill, á köldum svæðum, heldur flytja þann stuðning yfir í annað form sem væru beinar niðurgreiðslur en ekki endurgreiðslur á virðisaukaskatti. Það er einfaldlega meira í anda nútímasjónarmiða um hvernig haga skuli slíkum niðurgreiðslum, að eðlilegra sé að þær séu í formi beinna styrkja en afslátta af sköttum. Í öðru lagi má í frumvarpinu finna viðamikil ákvæði sem lúta að skilum á virðisaukaskatti og virðisaukaskattsskýrslum en á því sviði hefur mörgu verið ábótavant. Því miður hefur allt of mikið verið um áætlanir á virðisaukaskatti og margvíslega óþarfavinnu sem því tengist og kostnað, ekki síst óþarfalausung sem af því hefur leitt og snýr að virðisaukaskattskerfinu og framkvæmd í því. Það er auðvitað eitt af því sem við Íslendingar þurfum að taka fast á eftir þann lærdóm sem við höfum hlotið nýverið í efnahagsmálum okkar. Við þurfum að herða á allri reglu, reglufestu og eftirfylgni í fjármálum hvort sem það felst í skattskilum í fjármálakerfinu eða bara í okkar eigin fjármálum eða rekstri eftir atvikum. Hér er stigið mikilvægt skref í þá átt að vinda ofan af þeim leiða ósið sem gríðarlegur fjöldi áætlana er til marks um og stafar af því að virðisaukaskattsskyldir aðilar skila ekki upplýsingum á tilsettum tíma og hlýða ekki lagafyrirmælum heldur leyfa sér einfaldlega að virða þau að vettugi. Verið er að taka á því og herða á aganum í virðisaukaskattskerfinu öllu. Í þriðja lagi er í frumvarpinu verið að þróa virðisaukaskattslöggjöfina hvað varðar rafræna þjónustu en rafræn starfsemi og þjónusta er vaxandi þáttur í atvinnulífinu. Hún er talsvert annars eðlis en sú starfsemi sem við eigum að venjast, einkum í útflutningsviðskiptum, þ.e. útflutningi á vöru. Þjónustuviðskipti hafa farið mjög vaxandi á undanförnum árum og áratugum í útflutningi en rafræn þjónusta hefur einkum verið að ryðja sér til rúms á allra síðustu árum og kannski undir lok síðustu aldar. Hér er verið að þróa regluverkið í virðisaukaskattinum til þess að ná utan um það. Ekki síst hefur það verið gert til þess að greiða fyrir uppbyggingu á nýjum iðnaði sem við Íslendingar bindum miklar vonir við, en það er starfsemi gagnavera. Að mörgu leyti getur Ísland boðið upp á hagstæðar samkeppnisaðstæður fyrir fyrirtæki sem vilja selja gagnaþjónustu þannig að erlend fyrirtæki geti hýst hér gagnageymslur sínar vegna þess að hér er ódýr græn orka og sömuleiðis vegna þess að kostnaður við að gera það hér norður frá er umtalsvert minni en hann er sunnar og á heitari svæðum. Segja má að í frumvarpinu, eins og það kom fram, hafi að verulegu leyti tekist að ryðja úr vegi flestum þeim hindrunum sem við sáum í vegi þess að gagnaverin hér heima yrðu samkeppnishæf. Þó voru þrír þættir sem ekki voru leystir í málinu eins og það kom fram. Það voru í fyrsta lagi þeir þættir sem lutu að hýsingarþætti þjónustunnar og voru kannski flóknasta úrlausnarefnið. Það var það atriði sem laut að því að hafa starfsstöð hér á landi því að ýmis þeirra fyrirtækja sem hafa hug á því að flytja gagnageymslur sínar hingað hafa ekki hug á því að taka á sig þann kostnað sem því fylgir að skrá hér starfsstöð þess vegna. Í þriðja lagi var frumvarpinu áfátt í því að leysa ekki úr því að hinir erlendu aðilar gætu flutt hingað gagnageymslur sínar án þess að þurfa að greiða virðisaukaskatt af búnaðinum. Það er mikið fagnaðarefni að í meðförum nefndarinnar og í góðu samstarfi við bæði fjármálaráðuneytið og iðnaðarráðuneytið hafi tekist að vinna úr tveimur af þessum álitaefnum, annars vegar að fá breytingu inn í frumvarpið sem lýtur að þessu með starfsstöðina og um leið því sem snýr að búnaðinum sjálfum, að unnt sé að flytja búnaðinn hingað og að hvorki þurfi að greiða af honum virðisaukaskatt né leggja tímabundið út fyrir þeim skatti enda þyrftu aðilar það ekki ef þeir væru að flytja búnaðinn innan Evrópusambandsins. Hins vegar er hýsingarþátturinn óleystur sem er nokkuð flóknara viðfangsefni vegna þess að ef við værum aðilar að Evrópusambandinu væri það ekki vandamál, það félli einfaldlega inn í þær skattareglur sem eru þar á svæðinu. Í raun og veru þurftum við að taka þá ákvörðun að afsala okkur skatttekjunum, virðisaukaskattinum af hýsingarþættinum, til að skapa hér fullkomlega samkeppnishæft umhverfi. Það er ánægjulegt að geta greint frá því að eftir að málið var tekið út úr efnahags- og skattanefnd til 2. umr. náðist samstaða um lausn í því máli og er flutt sérstök breytingartillaga af hv. þingmönnum Magnúsi Orra Schram og Álfheiði Ingadóttur við málið af þeim sökum. Talsverð umfjöllun hefur verið um skattaleg mál gagnaveranna. Ég held að það sé óhætt að segja að þar hafi margt verið afflutt og reynt að ala á sjónarmiðum um að hér væri um að ræða mikil átök á milli stjórnarflokkanna þar sem annar þeirra, minn flokkur, Samfylkingin - ég sem formaður efnahags- og skattanefndar og margir samþingmanna minna - hefði tekist á við Vinstri hreyfinguna – grænt framboð vegna þess að við hefðum viljað greiða fyrir gagnaverum en þeir ekki. Það er mikil afbökun á veruleikanum og algerlega ómaklegur málflutningur. Þau sjónarmið, varúðarsjónarmið, sem uppi hafa verið í málinu hafa fyrst og fremst snúið að því að menn í fjármálaráðuneytinu hafa haft áhyggjur af því að Eftirlitsstofnun EFTA mundi gera athugasemdir við þær ívilnanir sem verið væri að veita gagnaverunum og þess vegna mundi það koma aftan að iðnaðinum og fyrirtækjunum ef þær yrðu lögleiddar án þess að leitað yrði eftir afstöðu ESA til þess hvort um ríkisaðstoð væri að ræða. Það er þess vegna hagsmunamál fyrir iðnaðinn að kalla eftir slíkri afstöðu áður en ráðist verður í lagasetninguna. Þess vegna er í þeirri tillögu sem ég mæli hér fyrir frá efnahags- og skattanefnd gert ráð fyrir því að ákvæðin taki þegar gildi en komi ekki til framkvæmda fyrr en 1. maí nk. þannig að ráðrúm gefist í millitíðinni til að leita álits ESA og tryggja að ekki verði gerðar athugasemdir áður en framkvæmdin hefst svo að ekki komi til bótamáls af þeirra hálfu. Ég held að í ljósi þess máls sem við höfðum til umfjöllunar á undan þessu, í máli 313, skattar og gjöld, hafi menn í fjármálaráðuneytinu haft fullar efnislegar ástæður til þess að vilja fara fetið og fara varlega í þessum efnum. Í síðasta máli ræddum við jú um að skattalegar ívilnanir vegna nýsköpunarfyrirtækja sem við lögleiddum í þinginu fyrir ári og fjölluðum um á vettvangi efnahags- og skattanefndar. Þær reglur voru dæmdar ógildar af Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, og neyðumst við nú til þess í bandormi að ógilda þau lagaákvæði. Það kemur aftan að 40 fyrirtækjum sem hafa starfað allt þetta ár og gefið sér að sú hlutabréfaívilnun yrði til staðar og hafa ráðist í hlutafjárútboð á þeim forsendum. Ég held að það sé ágætt dæmi um að það sé ekki að ástæðulausu sem embættismenn fjármálaráðuneytisins vilja fara varlega í þessu efni. Ég tel sem formaður efnahags- og skattanefndar að með því að leysa málið með þeim hætti sem nefndin nú gerir, að lögfesta ákvæðin strax og láta þau taka gildi en ekki koma til framkvæmda fyrr en eftir fjóra mánuði, sé siglt á milli skers og báru, þær ívilnanir lögleiddar strax sem við viljum lögleiða fyrir gagnaveraiðnaðinn þannig að þau geti farið að leita eftir viðskiptavinum á þeim forsendum en sá varnagli þó rekinn að þær komi ekki til framkvæmda fyrr en 1. maí. Ef svo ólíklega vill til að ESA hafi eitthvað við málið að athuga gefst ráðrúm til þess að grípa inn í. Eftir þá ráðgjöf sem við höfum fengið frá aðilum vel kunnugum evrópsku reglunum og afstöðu ESA í slíkum málum tel ég að ekki sé ástæða til að ætla að ESA líti á ívilnanirnar sem óheimilan ríkisstyrk en allur er varinn góður. Því er sú leið farin að lögfesta þetta núna en láta það taka gildi í vor. Meginatriðið er auðvitað að lögfesta samkeppnishæft umhverfi fyrir gagnaveraiðnaðinn til framtíðar hér í landinu og gera það þannig að fyrirtækin geti þegar farið að leita eftir viðskiptum á þeim forsendum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvar fyrir framsögu hans með málinu og lýsi því jafnframt yfir að mér finnst ánægjulegt að hv. efnahags- og skattanefnd skuli hafa komist að niðurstöðu í þessu máli sem vonandi verður til þess að búa til samkeppnishæft starfsumhverfi fyrir fyrirtæki á þessu sviði. Það hefur hins vegar ekki farið fram hjá okkur hér á þingi að þessi fæðing hefur verið býsna erfið og tekið nokkurn tíma. Ég hef ekki sjálfur átt sæti í þeim nefndum sem að þessu máli hafa komið og ætla ekki að fjalla um það sem þar hefur gerst en spyr hv. formann efnahags- og skattanefndar hvort ég hafi skilið orð hans rétt í tvennum skilningi, annars vegar að málið hafi unnist í góðri samvinnu og sátt þeirra ráðuneyta sem að málinu komu og hins vegar að ekki hafi verið um pólitískan ágreining að ræða milli einstakra flokka í málinu.

Virðulegur forseti. Hér er um flókin úrlausnarefni að ræða og auðvitað voru uppi ólík sjónarmið milli ráðuneyta og milli þingmanna og jafnvel nefnda. Það sem fólst í orðum mínum var einfaldlega það að bæði þau ráðuneyti sem að málinu komu og þingmenn ólíkra stjórnmálaflokka áttu það sammerkt að vilja veg þessa iðnaðar sem mestan. Það var ekki pólitískur ágreiningur um að leysa úr málinu eins og best væri kostur fyrir þennan iðnað. Áherslumunurinn fólst í því hvort rétt væri að leita eftir afstöðu ESA áður en ráðist væri í lagasetningu eða hvort setja ætti lög og spyrja ESA svo. Það eru algjörlega málefnaleg sjónarmið að það kunni að vera betra fyrir þennan iðnað að leita fyrst eftir álitinu, það sé vandaðri málsmeðferð, og setja síðan ívilnun í lögin vegna þess að ef ekki sé þannig að farið geti það komið í bakið á mönnum, komið aftan að fyrirtækjum og að forsendur sem þau hafi byggt sinn rekstur á reynst orðin tóm vegna þess að ESA ógilti þau, og þannig skapað iðnaðinum meiri vanda en það leysti. Þess vegna held ég að lausnin sem fannst í efnahags- og skattanefnd hafi í raun og veru brúað bilið á milli þessara ólíku sjónarmiða í því að lögfesta málið strax eins og iðnaðurinn leggur mikla áherslu á til að það tefji ekki fyrir honum í að afla hér nýrra viðskiptavina á næsta ári en að ívilnanirnar taki gildi 1. maí þannig að í millitíðinni sé unnt að leita álits ESA og grípa þá inn í eftir atvikum 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvar fyrir svarið og ætla svo sem ekkert að deila við hann um það sem gerðist á nefndarfundum sem ég sat ekki á, það eru aðrir sem kunna þá sögu betur. Ég vil hins vegar nefna það að tilefni spurninga minna er svo sem ekki bara alls konar atburðir og atburðarás sem átt hefur sér stað í þinginu síðustu sólarhringa, og raunar lengur, heldur líka það að fyrr á þessu ári varð hér opinber ágreiningur vegna gerðar fjárfestingarsamnings vegna eins gagnavers af þessu tagi þar sem m.a. birtist mjög skýr pólitískur ágreiningur. Það var ekki algjörlega út í loftið sem ég velti fyrir mér hvort um væri að ræða pólitískan áherslumun í þessum efnum.

Virðulegur forseti. Ég er sammála hv. þingmanni, ég held að við eigum svo sem ekkert að eyða tíma í það hvað gerðist á einhverjum einstökum fundum í aðdraganda þessa, heldur bara njóta þessa fallega kvölds og gleðjast öll saman yfir því að góð lausn skuli hafa fundist fyrir þennan iðnað og vona að þetta verði mikilvægur þáttur í því að snúa hér vörn í sókn og hefja á ný vöxt í efnahagsstarfseminni á komandi ári. Ég held að þessi fyrirtæki geti orðið hluti af því. Ég fagna því líka að hafa tækifæri til að koma hér upp aftur vegna þess að í gleði minni yfir gagnaverunum gleymdi ég að nefna þær breytingartillögur sem lúta að því að veita nú endurgreiðslur á virðisaukaskatti vegna almenningsvagna eins og hópferðabíla. Það hefur verið mikið baráttumál manna í þéttbýlinu og þeirra sem hafa lagt áherslu á almenningssamgöngur og sömuleiðis að framlengja skattalegar ívilnanir fyrir vetnis- og rafbíla.

Virðulegur forseti. Ég kem hér upp til að fagna því að loksins sé í sjónmáli lausn á því máli sem hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt oftar en einu sinni í þessum ræðustól að sé svo óendanlega flókið að það bara finnist ekki á því lausn. Það kemur mér satt að segja dálítið á óvart að hv. þm. Helgi Hjörvar geri það sérstaklega að umtalsefni í ræðu sinni að þarna hafi ekki verið um neinn pólitískan ágreining að ræða, heldur hafi málið bara verið svona óendanlega flókið, væntanlega eins og hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt. Ég bendi á að það þurfti enga lokaða nefndarfundi til að verða vitni að þeim pólitíska ágreiningi og þeim skoðanamun. Ég sé hér hv. þm. Skúla Helgason og minnist þess þegar við vorum saman í útvarpsviðtali og hann sagði að það væri einfalt mál að laga þetta, mig minnir að við höfum gert með okkur samkomulag í því viðtali um að klára það bara fyrir hádegi. Hæstv. iðnaðarráðherra sagði þann sama dag að þetta yrði leyst mjög fljótlega og ég held að hæstv. fjármálaráðherra hafi þann sama dag sagt að þetta væri svo óendanlega flókið. Allt þetta ferli hefur tekið 18 mánuði ef ég reikna ekki vitlaust og því verð ég að spyrja hv. þingmann hvort þessi aðferð, að setja lögin, hafa gildistökuna síðar og spyrja ESA, sé algjörlega ný hugmynd og hvort það hafi virkilega þurft að taka 18 mánuði að fara yfir málið á þennan hátt. Datt engum í þessu óendanlega flókna ferli 

Virðulegur forseti. Nú ætla ég ekki að svara fyrir þá síðustu 18 mánuði sem þetta mál hefur verið í vinnslu. Ég hygg að það sé nær 18 dögum sem það hefur verið á borði efnahags- og skattanefndar. Ég held að það væri með öllu ómálefnalegt að halda því fram að það hafi tekið langan tíma í vinnslu nefndarinnar að finna á því viðunandi lausn. Eins og hér hefur margoft verið rætt í kvöld er það heldur hitt, að nefndinni hafi verið ætlaður allt of lítill tími á þessu haustþingi til að ráða fram úr þeim mörgu og stóru álitaefnum sem henni hafa verið falin. Ég get þó ímyndað mér að það gætu verið ýmis sjónarmið til þess að menn hafi ekki verið farnir til ESA fyrr, t.d. það sem var nefnt um að hér var gerður fjárfestingarsamningur við eitt af þessum gagnaverum. Eftirlitsstofnunin ákvað að taka hann til umfjöllunar og það getur auðvitað verið sjónarmið að vilja ljúka til að mynda þeim þætti fyrst. Það eru þó í sjálfu sér bara getgátur af minni hálfu. Ég er ánægður yfir því hér og ég held að við eigum ekki að fást mikið um það sem á undan er gengið. Frá því að málið kom inn í þingið hefur það tekið miklum og góðum breytingum og margir þingmenn hafa lagt þar hönd á plóg. Ég held að við eigum bara að vera ánægð saman með að á vettvangi þingsins hafi fundist lausn á þessum tiltölulega stutta tíma.

Virðulegur forseti. Ég skal endurtaka ánægju mína í heyranda hljóði hér, ég er afar ánægð með að þetta fái nú farsælan endi en ég vil þá að ferill málsins sé rétt skráður í þingsöguna. Mér finnst hv. þingmaður segja söguna dálítið öðruvísi en hún birtist mér og ég veit að það verður betur farið yfir þá hlið mála í frekari ræðum á eftir. Við höfum orðið vitni að því í fyrirspurnatímum og í umræðum um störf þingsins þegar bandalög í öðrum þingnefndum á meðal stjórnar- og stjórnarandstöðuþingmanna hafa verið mynduð vegna þess að málið náði ekki að klárast. Af hverju skyldi það nú vera? Af því að það var svo óendanlega flókið eða af því að það voru bara 18 dagar sem menn höfðu til að fjalla um það? Nei, að sjálfsögðu var það ekki vegna þess. Það var vegna þess að það var pólitískur ágreiningur um lausn þessa máls og þá skulum við bara segja það. Það er hins vegar mjög gott að það sé búið að leysa það og það er mjög gott að við erum komin á þennan stað, en rétt skal vera rétt. 
             Svo tek ég bara undir með hv. þingmanni, auðvitað er hneyksli 

Virðulegur forseti. Ég veit út af fyrir sig ekki hvort það er miklu við þetta að bæta. Ég held að lausnin sem hér er valin sé ágæt, að lögfesta málið strax en láta það taka gildi eftir að ESA hefur verið spurt. Þó er fullsnemmt að halda því fram að málið sé einfalt. Auðvitað eru í því álitaefni og auðvitað þarfnast sum atriði skoðunar. Við skulum sannarlega vona að ekki felist í því neinn ríkisstuðningur og það komi engar athugasemdir frá ESA, þetta geti einfaldlega gengið fram með þessum hætti og framkvæmdin hafist hinn 1. maí nk.