Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það kom fyrir í Ed., að bætt var læknishéraði í frv., en þau héruð felld niður, sem nær stæðu að dómi heilbrigðisstjórnar og kunnugra manna og hafa brýna þörf fyrir úrlausn eins fljótt og mögulegt er, en það eru Suðureyrarhérað með læknissetri á Suðureyri og Raufarhafnarhérað með læknissetri á Raufarhöfn. Á Suðureyri er þorp með 400 manns. Þar háttar svo til, að heiði milli Súgandafjarðar og Flateyrar, þar sem læknissetrið er, má kallast ófær á vetrum. Það má vera, að ungir menn og íþróttamenn geti komizt þar yfir, en ekki læknir kominn á roskinsár eða þótt miðaldra sé. Þá er sjóleið, fremur stutt, en þarf að fara út á rúmsjó, svo að mjög oft er engin leið fær milli þorpanna í vetrarveðrum. Heilbrigðisstjórnin hefur ekki treyst sér til að fara fram á lækni á Suðureyri, fyrr en heildarathugun yrði gerð á læknaskipuninni. Og því bjóst ég við, að það biði enn. Nú eftir breyt., sem hv. Ed gerði, virðist mér rétt að halda fram rétti staða, sem eiga hann meiri en hið nýja hérað frv. Sama er að segja um Raufarhöfn, sem er þó enn lengra frá læknissetri, hefur mjög mikinn atvinnurekstur á sumrin og nauðsyn, að þá sé þar læknir. Við hv. þm. V.-Húnv. leyfum okkur því að bera fram við 1. gr. skrifl. brtt. í 2 liðum um ný læknishéruð, í fyrri lið um hérað með lækni á Suðureyri, í hinum síðari um hérað með lækni á Raufarhöfn. Ég vænti þess, að þessi héruð mæti þeirri sanngirni í d., að þau verði ekki látin sitja á hakanum fyrir stöðum, sem ekki verður talið, að eigi jafnmikinn rétt.



Herra forseti. - Frá því að þetta frv. fór héðan, hafa orðið á því allmiklar breyt. í efri deild. Eins og öllum er kunnugt, þá hefur þetta verið allmikið hitamál hér á þingi, en eins og það er nú komið, er það öllum viðkomandi til vansæmdar. Ég sé, að lagt hefur verið til að skipa n. til að ráða fram úr þessu, og er það vel. Ég er ekki ánægður með frv. í þessari mynd. Við vitum um erfiðleika fólks úti á landi á því að ná í lækna, og á því verður ekki ráðin bót með því að skipta héruðunum, því að auðveldlega getur farið svo, að læknar fáist ekki. Nú vildi ég leggja til, að þetta frv. yrði ekki afgreitt, fyrr en það hefur verið athugað af n. Þess vegna vil ég leyfa mér að koma fram með rökstudda dagskrá, en áður vil ég taka það fram um læknissetrið á Fljótsdalshéraði, að ákvörðun um það atriði þolir enga bið. Hin rökstudda dagskrá hljóðar svo: Í trausti þess, að ríkisstjórnin láti þegar á þessu ári hefja framkvæmdir að stofnun Egilsstaðalæknishéraðs á Austurlandi, og þar sem auðsætt er, að frekari breytingar á læknaskipun landsins krefjast nánari undirbúnings, svo sem frv. þetta ber með sér með þeim brtt., sem fyrir liggja, enda fram komin þingsályktunartillaga um nefndarskipun í þessu skyni, - þá sér deildin sér ekki fært að samþykkja frv. þetta og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.



Eins og hv. þm. Rang. tók fram, þá hefur þetta mál tekið allverulegum breyt., frá því að það var síðast í þessari hv. d. Nú er gert ráð fyrir, að þessi l. öðlist gildi 1. jan. næsta ár, en eitt atriði í þeim þolir enga bið, en það er læknisbústaður og sjúkraskýli á Fljótsdalshéraði. Ég lít svo á, að full ástæða væri til, að frv., eins og það er nú orðið, væri athugað af heilbr.- og félmn. En eins og nú horfir, vinnst ekki tími til að afgr. þetta. - Ef þessi rökstudda dagskrá verður samþ., þá tel ég mér skylt fyrir hönd ríkisstj. að sjá um lausn þessa máls. Nú er í ráði að skipa n. til að fara með þessi mál. Virðist því ekki eðlilegt að afgr. þetta nú, áður en þeirri n. hefur gefizt tækifæri til að athuga það.



Herra forseti. - Ég sé hér fram komna till. um rökstudda dagskrá, þar sem málinu skal slegið á frest og jafnframt skorað á ríkisstj. að gefa út brbl. um stofnun læknishéraðs á Fljótsdalshéraði. - Ég er ekki ánægður með slíka afgreiðslu máls, sem legið hefur fyrir þinginu svo lengi. Ég er ekki á móti læknissetri á Fljótsdalshéraði, um það atriði virðast allir sammála, en hvað er það þá, sem hv. flm. þessarar rökstuddu dagskrár óttast? Ég tel, að málinu sé ekki stefnt í neinn voða, þótt samþ. verði önnur atriði frv., og hygg ég, að Alþ. þurfi ekki að bera kinnroða fyrir ákvarðanir þar um. Eins og ég hef áður bent á, þá hníga öll rök að því að stofna þau héruð, sem hér er lagt til, bæði með tilliti til fólksfjölda og erfiðleika á því að ná í lækni. Ég get ekki skilið, hvernig landlæknir og þm. Rang. geta komizt þannig að orði, að hér sé verið að stofna heilbrigðismálunum í voða. Forsrh. sagði, að ekki lægi á að flýta þessu máli svo mjög, en verði því vísað til n., þá tel ég líklegt, að afgreiðsla þess bíði næsta árs. Af þessum ástæðum tel ég, að samþykkt þessarar rökstuddu dagskrár yrði til þess að vinna málinu verulegt ógagn. Ég ræði ekki þær brtt., sem hér hafa komið fram. Báðar eiga þær vafalaust nokkurn rétt á sér, en fyrir þeim eru ekki eins gildar ástæður og öðrum atriðum þessa máls. Ég tel, að skilningur hv. þm. Rang. á þessu máli sé rangur. Aðalatriðin eru tvö: Fyrst er það, að menn geti náð til læknis, þegar hann er fáanlegur í héraðinu, hitt, á hvern hátt á að fá lækna til að fara út á land. - Ég hef komið fram með till. um þessi atriði, en þessu tvennu má ekki rugla saman. Að lokum virðist mér, að þm. Rang. væri nær að beina geiri sínum í aðra átt en til að hindra það, að fólk, sem erfiðast á um læknissókn, fái lækni. Honum væri nær að vinna að því innan sinnar eigin stéttar, að læknar fengjust út á land.



Herra forseti. - Ég ætla mér ekki að blanda mér mikið í kappræður um þetta mál. En mér þykir skörin vera farin að færast upp í bekkinn, þegar þm. Snæf. ræðst gegn þm. Rang. og bregður honum um lítil afköst í þessu máli, þar sem það er vitað, að þm. Rang. hefur nú um fjöldamörg ár gegnt læknisstörfum með ágætum í einu hinna erfiðustu héraða. Það er út í bláinn, er hann talar um, að hv. 1. þm. Rang. ætti að standa í karpi hér á Alþ. og beita sér fyrir, að læknishéruðum verði fjölgað í Rangárvallasýslu. Hv. þm. Snæf. veit lítið um, hvað hann hefur gert innan samtakanna, en við, sem til þekkjum, vitum, að hann hefur einmitt unnið í þá átt. - Annars var það ekki meining mín að blanda mér í málið á þennan hátt, gat þó ekki stillt mig um það, því að mér fannst endirinn á ræðu hv. þm. Snæf. gefa tilefni til þess. Nú vil ég biðja hv. þm., áður en gengið verður til atkv., að rifja upp fyrir sér, hvers vegna þetta frv. er komið fram og hvers vegna það er tekið þannig fyrir á Alþ., að því skuli verða lokið, áður en Alþ. verður frestað. Það er af einni ástæðu. Þannig er ástatt austur á Fljótsdalshéraði, að læknisbústaðurinn á Brekku í Fljótsdal brann í haust, og allir vita, að ekkert vit er í að byggja hann aftur upp á sama stað eða viðhalda læknaskipuninni óbreyttri. Og það þolir enga bið, að aftur verði reistur læknisbústaður, þar sem læknirinn er heimilislaus og hlýtur því að leita burt, ef ekki verður reistur læknisbústaður í sumar. Þetta er ástæðan. Engum okkar hefði dottið í hug, að Alþ., sem aðeins var ætlað að leysa stjórnarskipunari. landsins, færi að fást við breyt. á l. um skipun læknishéraða. Þetta er eina ástæðan til þess, að málinu var hreyft. Nú skeður það, að ekki er hægt að ná samkomulagi um bráðabirgðalausn eða þá bráðabirgðabreyt., sem telja verður eðlilegt að gera á læknal. Hér er nú það fram að færa, að það orkar tvímælis, hvaða breyt. skuli gera, þegar taka á læknaskipunina í heild til endurskoðunar. Nú er komin fram till. í frv. formi um stofnun þriggja nýrra læknishéraða, og vil ég ekki leggja neinn dóm á það, hvort það er eðlilegt eða ekki út af fyrir sig að stofna þessi læknishéruð, en vil benda á, að ágreiningur er um það á Alþ., hvort stofna skuli héruðin eða ekki. Og ég vil sérstaklega benda á annað, sem ætti að vera öllum hv. þm. fullljóst, að viða stendur þannig á, að engu síður er ástæða til að breyta læknisskipun þar en stofna þrjú ný læknishéruð á Snæfellsnesi og Borðeyri. Ef stofna á þessi nýju læknishéruð, þá verður að vera samræmi í hlutunum og breyta víðar og enn víðar en komið hafa fram brtt. um á Alþ. Og ef mönnum þykir of mikið að fullyrða þetta, ættu þeir þó að geta sætzt á, að það sé álitamál. Ég bið menn að hugsa sig um, hvort þeir eru reiðubúnir að fella dóm um þetta nú á þessari kvöldstund, að rétt sé að gera þessa breyt. einmitt á þeim héruðum, sem hér er um að ræða, en ekki öðrum. Það er viðurhlutamikið að kveða upp úr um þetta. Ég vil þó ekki halda því fram, að stofnun þessara læknishéraða komi ekki til mála, en eins og málið er nú til komið, er það aðeins af því, að læknisbústaðurinn á Brekku brann. Annars hefðu allir verið sammála um, að læknamálið biði til haustsins. En það er álitamál, ef Alþ. fer að undirbúa stofnun læknishéraða þar, sem nauðsyn er, hvort þá sé rétt að skilja eftir staði, þar sem engu síður er nauðsyn á breyt. Því vil ég biðja menn að athuga, hvað Alþ. er komið langt frá því, sem upphaflega var til ætlazt, þar sem búið er að setja inn í frv., að l. öðlist ekki gildi fyrr en 1945, en einmitt áríðandi nú, að hægt hefði verið að reisa læknisbústað á Héraði þegar í sumar. Þetta sýnir, áð Alþ. hefur ekki tekizt að afgreiða þetta mál, svo að sómasamlegt sé, eins og nú horfir við. Það er lagt fram frv. og óskað eftir, að því sé hraðað, svo að hægt sé að byggja þennan læknisbústað. Alþ. tekur frv., setur inn í það breyt. nokkuð af handahófi, svo að ekki sé meira sagt, og ákvæði um, að það öðlist ekki gildi fyrr en 1945.

Þetta er misskilningur. Ef hv. þm. athugar frv., sér hann, að gildistakan er óbreytt.

Þá meinar hæstv. ríkisstj. að stofna til byggingar upp á væntanlega gildistöku l. Ég hefði gert ráð fyrir, að l. ættu að öðlast gildi strax, svo að framkvæmdir gætu hafizt í sumar. Hv. þm. ætti að vera ljóst, að frv. er ekki aðkallandi nema af þessari ástæðu, ekki vegna þess, að menn teldu svo ómögulegt að bíða til hausts með stofnun þessara læknishéraða, heldur af því, hvernig ástatt er á Fljótsdalshéraði. Ég held því, að varhugavert sé að gera þessa breyt. á læknaskipuninni nú og rétt að fresta því til haustsins og láta n. athuga málið í samráði við heilbrigðisstj. Þess vegna tel ég eðlilegt að taka út úr frv. allt annað en það, sem fjallar um Fljótsdalshérað og komið er fram sökum þessa neyðarástands þar. En nú er vonlaust, að samkomulag fáist um þetta, og mun ég því greiða atkv. með hinni rökst. dagskrá. Hæstv. forsrh. lýsti yfir því, að hafizt mundi verða handa um að koma byggingunni í framkvæmd á næsta sumri. Vil ég þakka hæstv. forsrh., sem hefur málið með höndum, hvernig hann hefur tekið undir þetta læknamál, sem við þm. S.-M. höfum sérstakan áhuga á, og að hann hefur lagt sig fram um að koma málinu þannig í höfn, að komið gæti að fullu gagni. Hv. þm. Snæf. benti á, að ef til vill bæri að skoða dagskrána þannig, að verið væri að skora á forsrh. að gefa út brbl. Ég veit ekki, hvort líta ber þannig á hana. En ég vil segja vegna ástandsins, sem ríkir þar eystra, að ég hef orðið var við, að hv. þm. eru einhuga um, að hefja verði þessar framkvæmdir á næsta sumri, þannig að ég hygg, að hæstv. ríkisstj. sé óhætt að hafa frjálsar hendur um að leysa þessi vandræði, hvort sem henni þykir hlýða að gera um það brbl. eða hefjast handa, án þess að lagaheimild liggi fyrir, því að einhvern tíma hefur verið gengið lengra en þó að leyst væri úr þeirri neyð, sem þarna er fyrir hendi. Ég vildi benda mönnum á þetta án þess að taka þátt í þeim deilum, sem hér hafa átt sér stað, og mun því greiða atkv. með þeim forsendum, sem ég hef rakið.



Herra forseti. - Það skal ekki verða langt mál, en það er eitt atriði, sem ég vil gjarnan fá útskýringu á, og vonast ég til að geta fengið hana hjá hæstv. forsrh. eða hv. þm. Snæf. Í frv., eins og það var lagt fyrir Alþ., er gert ráð fyrir, að Loðmundarf jarðarhreppur hafi rétt til að leita lækna í tvö héruð. Þetta mun ekki áður í l. hér á landi. Ég lét þetta gott vera, að hreppurinn ætti þannig tvöfaldan rétt og ekki kæmi til, að hann þyrfti að leggja neinar skyldur á móti. Ég vissi, að í héraðinu var bæði sjúkraskýli og læknisbústaður, og vissi ekki til, að ráðast ætti í neinar framkvæmdir. En við nánari athugun sá ég, að gera þurfti við húsið í Borgarfirði, og þá kom til álita, hvern þátt hreppurinn ætti að taka í kostnaðinum við það, þar sem hann hefur jafnframt rétt til læknisvitjunar til Seyðisfjarðar. Það er nú verið að fara eins með tvo hreppa í Dalasýslu, sem eiga hvor um sig að hafa rétt til tveggja læknishéraða. Hvernig eiga þeir að fullnægja hliðstæðum skyldum, t.d. þegar til þess kemur að reisa læknisbústað? Eiga þeir að fullnægja þeim að öllu leyti í báðum héruðunum eða aðeins til hálfs í hvoru? Ég vildi ekki láta vera vafa um þetta, að því er Seyðisfjörð snerti, og þess vegna komum við hv. 1. þm. N.-M. okkur saman um, að hann skyldi flytja um þetta brtt., og kemur það því ekki til greina þar, ef hún nær samþ. - Þetta er eitt af því, sem eftir er að taka afstöðu til og full þörf er á að athuga, ef gefa á hreppum rétt til tveggja læknishéraða, að þeir viti þá, hvaða skyldur fylgi þeim rétti. Ég tel, að eins og þetta frv. er orðað, sé verið að sjóða saman tvær ólíkar stefnur: annars vegar að gera læknishéruðin svo stór, að þau geti staðið undir læknisbústöðum og spítölum, hins vegar að gera þau svo lítil, að aðstaðan sé þannig, að læknar geti lítið aðhafzt, þó að þeir fáist, og enginn aðgangur að sjúkrahúsum. Ég tel þannig búið um þetta, að ekki sé frambærilegt að samþ. það. Samkv. þeirri yfirlýsingu, sem hæstv. forsrh. gaf, að hann ynni að því að koma upp læknisbústað á Fljótsdalshéraði, mun ég fylgja þeirri rökst. dagskrá, sem fram kom, en ég vænti þess, að það verði eitt af því, sem hv. n. athugar, hvernig eigi að deila skyldunum.



Ég mun ekki verða langorður, en mér þykir hart að fá ákúrur frá hv. þm. Snæf. fyrir það, að ég sé á móti fólkinu í dreifbýlinu. Ég vil segja honum, að ég er nú bráðum 50 ára og hef alltaf verið í dreifbýlinu og býst við, að ég þekki þarfir fólksins þar og hafi ekki gert minna til að sinna því en hann sjálfur. Hann segir, að ég sé á móti stofnun læknishéraða. En eins og ég hef tekið fram, verða þetta brbl. aðeins á pappírnum, sem ekki verður hægt að framfylgja. Þess vegna vil ég, að öll málin séu tekin til athugunar af mþn., en ég vil taka fram, að ég skil vel þörfina til úrbóta. Ég álít, að tveir aðilar, sem eru Læknafélagið og landlæknir, eigi að vera með í ráðum um þetta. - Það er ekki vansalaust, að fjöldi fólks verður að vera án læknishjálpar eða þurfa að ná í hana með ærnum kostnaði. Um þetta eru allir sammála. En ég er ekki sammála hv. þm. Snæf. um, að það sé nóg að samþ. mörg læknishéruð án þess að gera ráðstafanir til, að í þau fáist menn. Ég veit, að það er nóg til af læknum í landinu, nóg af guðfræðingum og nóg af verkamönnum, og þó hefur fólkið í dreifbýlinu úti um land vantað þessa krafta. Það er ekki nóg, að við höfum nóg af læknum, það verður að finna ráð til að knýja þá með góðu eða illu út í dreifbýlið, og það er eitt, sem þessi n. verður að vinna að af fullri einlægni. Ég veit, að bæði Læknafélaginu og landlækni er ljóst, að þetta getur ekki svo til gengið til lengdar. Það er margt, sem kemur til greina, bæði launakjör og fleira, og ég held, að það sé engin goðgá, þó að það sé athugað og fólkið kynni sér kostnaðarhliðina. Það er ekki lengra síðan en í haust, að sett var fram till. um að stofna læknishérað með fimm hreppum, en svo var hætt við það og horfið að því að hafa hreppana ekki nema tvo og hálfan í þessu nýja héraði. Ég veit, að þessu fylgir mikill kostnaður. Ég er ekki að hafa á móti því, að fólkið fái lækna. Það hefur fulla þörf fyrir þá, en það verður að tryggja, að menn fáist í héruðin. Það er ekki nóg að semja l. Nú liggur fyrir brtt. um tvö ný héruð, og ég býst við, að þau eigi eins rétt á sér og hin. En ég vil sem sagt leggja til, að engu sé slegið föstu nú, en n. athugi þetta gaumgæfilega og leggi fyrir Alþ. till. um, hvernig þessu verði bezt fyrir komið. Það er eins og ég hef sagt, að tilgangslaust er að hrúga upp l. Það leysir ekki úr vandræðunum að fá lækna, heldur verður að reyna með samkomulagi lækna, heilbrigðisstj. og Alþ. að gera viðunandi úrbætur. Það er öllum ljóst, að þetta ástand getur ekki gengið til lengdar. Ég ætla ekki að hirða um þær hnútur, sem hv. þm. Snæf. sendi mér. Ég er búinn að vera læknir í dreifbýlinu í 22 ár, og ef allir væru eins, væri öllu betur borgið í þessu efni.



Það virðast allir, sem talað hafa hér, vera sammála um, að þau héruð, sem hér um ræðir, hafi rétt til að hafa sinn lækni. Ég geri ekki mikið úr þeim mótbárum, að ekki sé hægt að fá lækna og ekki sé til neins að gefa fólki í dreifbýlinu löglegan rétt, af því að ekki sé hægt að fullnægja honum. Ég held, að óhætt sé að fullyrða, að nóg sé af læknum á Íslandi. En menn segja, að ekki sé hægt að fá þá út í afskekktu héruðin. Menn viðurkenna rétt fólksins til þess að fá að njóta læknisþjónustu og að landið hafi nægilega lækna til þess, að ekki þurfi að vera læknislaust í dreifbýlinu. Hvað vantar þá? Kerfið, sem fyrir er, „fúngerar“ ekki. Læknaskipunin og heilbrigðiseftirlitið er ófært. Með því fyrirkomulagi, sem á því er, er ekki hægt að fullnægja sjálfsögðum kröfum fólksins. Þetta hefur komið fram hér á Alþ. áður. Ég held, að ég hafi talað einu sinni í hvert skipti, þegar þetta mál hefur verið til umr. hér fyrr á þingi, og kom ég þá með þetta atriði. Ég held, að það hafi fengið undirtektir ýmissa manna hér og líka ríkisstj. En það var látið við það sitja langalengi hér í þinginu að láta frv. um þetta efni fara á milli d. og velta vöngum út af því, hvort aðstoðarlæknar skyldu vera skyldaðir til að vera í þessum héruðum, sem vantaði lækna, með 300–400 kr. grunnlaunum á mánuði. Þá var látið sitja við það að fást við þetta smáatriði þessa stórmáls. En sjálft kerfið í heild var ekki tekið til meðferðar. Það er ófært ástand í þjóðfélaginu, að haft sé nokkurs konar braskskipulag á því, hvort menn eigi að fá bót á sjúkdómum sínum eða ekki. Menn eiga að hafa aðgang að því að vitja læknis, sem hið opinbera sér þeim fyrir og kostar. Öll heilbrigðismál okkar þurfa að komast í það horf, en þessi braskstefna þarf að hverfa, - að því verður að stefna. Og í þessa átt þarf endurskoðun á heilbrigðislöggjöfinni að stefna. Það þýðir ekkert að færast undan þessu ár eftir ár. Fyrr eða síðar verða menn að horfast í augu við þetta. Það er óviðurkvæmilegt og til skammar, að það skuli geta komið fyrir, að sjúkdómar manna séu gerðir að féþúfu, og meðan slíkt skipulag er, þá er eðlilegt, að meira en helmingur lækna landsins sæki hingað til Reykjavíkur, þar sem þó er ekki nema einn þriðji hluti af landsfólkinu. Það er kerfið sjálft, sem verður að breyta. Það er verið að segja, að ekki sé hægt að fá héraðslækna. Ég held, að þeir fái 4–5 þús. kr. í laun, og það er lægra en Dagsbrúnarverkamenn hafa hér í Reykjavík. Og svo afsaka menn sig með því, að ekki sé hægt að fá lækna í héruðin. En mönnum dettur ekki í hug að breyta kjörum læknanna. Hvaða tillit er hægt að taka til slíkra röksemda? Nei, heilbrigðisyfirvöldin eiga að hafa frumkvæðið að því, að þessu sé kippt í lag, og landlæknir hefði átt að hafa haft frumkvæði að því fyrir löngu. - En fyrst svo hefur ekki verið, þá er það Alþ. að hafa forgöngu um að breyta þessu. Og það frv., sem hér liggur fyrir, gengur of skammt í þessu. Það er sjálfsagt að taka heilbrigðismálakerfið í landinu svipuðum tökum og skólamálakerfið hefur verið tekið. En ég álít, að það, sem þetta frv. nær, stefni það í rétta átt, að tryggja mönnum, sem þess þurfa, lagalegan rétt til þess að hafa lækna hjá sér. Hins vegar, þó það sé samþ., þarf eins eftir sem áður að reka á eftir heilbrigðisyfirvöldunum að taka allt heilbrigðismálakerfið til rækilegrar endurskoðunar. Og ég álit rétt, að Alþ. reki í þessu efni á eftir heilbrigðiseftirlitinu. Af því, sem ég hef sagt, vil ég greiða atkv. með því að samþ. þetta frv., eins og það kom frá Ed. Og þó að ég álíti brtt. við frv. út af fyrir sig réttmætar, mun ég greiða atkv. á móti þeim til þess að stuðla- að því, að frv. þurfi ekki að hrekjast meira á milli deilda, en mundi fyrir mitt leyti vera fús til að samþ. efni brtt. í haust. Og ég vildi síðan, að róttækar aðgerðir verði gerðar til þess, ekki aðeins að breyta læknaskipuninni í landinu, heldur einnig allri heilbrigðismála- og læknaskipun í landinu í heild.



Herra forseti. - í tilefni af yfirlýsingum tveggja hv. þm. Austurlands út af rökst. dagskrá, sem fram er komin í þessu máli, vil ég segja það, að þessar yfirlýsingar komu mér mjög á óvart, með tilliti til þess, hvernig þetta mál liggur fyrir. Hv. 2. þm. S.-M. gat þess í ræðu sinni, að höfuðástæðan til þess, að þetta frv. hefði komið fram hér í þinginu, væri það sérstaka tilfelli, sem skeði á Austurlandi, að læknisbústaðurinn á Brekku í Fljótsdal brann, og sá vilji, sem er á Austurlandi fyrir því að sameina tvö læknishéruð, sem hafa verið á Fljótsdalshéraði, í eitt stórt læknishérað, og hin óhjákvæmilega endurbygging læknisbústaðar handa Héraðinu. Það er rétt, að þetta er höfuðástæðan fyrir því, að þetta frv. kom fram, en fleira liggur þar til grundvallar. Það hefur verið rætt á Austurlandi í alllangan tíma að breyta læknaskipulaginu í þá átt, sem hér er gert ráð fyrir. Og Héraðsbúar hafa ekki alltaf verið á einu máli um, hvernig þessu væri bezt fyrir komið. Mikill meiri hluti íbúa þessara tveggja læknishéraða hefur áreiðanlega verið þeirrar skoðunar, að heppilegast mundi, að læknisbústaðurinn handa báðum héruðunum væri nálægt Egilsstöðum og væntanlegu þorpi á Fljótsdalshéraði. En hins vegar hefur glögglega komið fram hjá íbúum þeirra tveggja hreppa, sem læknisbústað höfðu áður, íbúanna í Fljótsdalshreppi og Hjaltastaðaþinghá, að þeir eru algerlega andvígir þessari breyt. á skipun læknishéraða þarna. Og það er kunnugt, að nær allir íbúarnir í Fljótsdalshreppi, þar sem læknisbústaðurinn á Brekku var, hafa þegar sent mótmæli hingað til Alþ. gegn því, að þessi breyt. verði gerð, og krafizt þess, að læknisbústaðurinn yrði endurreistur á Brekku. Það er því alveg gefið mál, að ekki er mögulegt að framkvæma þá breyt., sem er nauðsynleg að dómi meiri hl. manna í læknishéruðunum, sem sagt að sameina hin fyrri tvö læknishéruð í eitt með læknisbústað að Egilsstöðum, nema með því að samþ. l. um sameiningu þessara tveggja læknishéraða með læknisbústað á þessum stað. Og vegna þess þóttu mér yfirlýsingar hv. 2, þm. S.–M. (EystJ) og hv. 2. þm. N.--M. (PZ) næsta merkilegar, þegar þeir vilja, - svo mikið nauðsynjamál sem þeir hafa talað um, að þetta mál væri, - vísa málinu frá með rökst. dagskrá og láta málið standa eftir sem áður jafnóleyst. Því að önnur leið yrði þá ekki fyrir ríkisstj. en gefa út brbl., sem ég skil ekki, hvaða ástæða ætti að vera til að láta þurfa að koma til, eins og hér stendur á. Og mér þykir ekki ótrúlegt, að ríkisstj. mundi hika við að gera það, þegar slík óánægja er vitanleg fyrir hendi um sameiningu héraðanna, a.m.k. í tveim hreppum þarna eystra. En ég álít, að stefnt sé í rétta átt með því að sameina þessi tvö læknishéruð í eitt með læknisbústað á Egilsstöðum, og því vil ég fá það samþ., eins og gert er ráð fyrir í þessu frv. Um önnur atriði þessa frv., sem menn greinir á um, skal ég ekki vera margorður. Ég get fyllilega játað, að ýmislegt í þessu frv. hefði ég kosið á annan veg og það allmikið öðruvísi. En ég álít hins vegar, að ýmsar þessar breyt., sem hér er gert ráð fyrir, eigi mikinn rétt á sér og að engin þeirra sé á nokkurn hátt saknæm. Og ég álít, að það sé svo mikil nauðsyn á því að samþ. ákvæði þessa frv. um breyt. á skipun læknishéraða fyrir austan, að ekki sé hikandi við að samþ. frv. eins og það liggur fyrir. Og mig undrar stór. kostlega, að tveir hv. þm. af Austurlandi skuli leggja til, að málið standi áfram óleyst og í sömu vandræðunum og það stendur nú, því að ég tel eðlilegt, ef það verður ekki samþ. fyrir Austurland nú, sem farið er fram á hér í frv., að einhver dráttur verði á því hjá framkvæmdavaldinu að fara að reisa læknisbústað, sem alls ekki hefur verið ákveðið með l. frá Alþ. Þá vil ég einnig minnast á atriði, sem kom fram í ræðu hv. 2. þm. N.-M. og undraði mig allmikið. Hann vildi færa það fram sem eina höfuðástæðu til þess að standa á móti frv. eins og það nú er orðið, að hér væri hrært saman mjög mismunandi stefnum. Annars vegar væri sú stefna að stækka læknishéruð og hins vegar sú að skipta eldri læknishéruðum og stofna þar með önnur minni. Það er eins og hv. þm. telji það sérstaklega ákjósanlegt, að saman sé steypt tveim læknishéruðum, eins og ákveðið er á Austurlandi, með sérstöku tilliti til þess, að aðeins einn læknir verði þar, sem tveir áttu að vera samkv. l. En ég er viss um, að Austfirðingar hafa ekki ætlazt til þessa, heldur er ég viss um, að menn þar gera sér fastlega vonir um, að í héraðinu verði tveir læknar, en ekki einn. En hins vegar hefur ekki fengizt hér fram vilji til þess að ákveða það alveg skýlaust, að í þessu stóra héraði þarna austur frá ættu að vera tveir héraðslæknar. Ég hef ekki séð mér fært að flytja um þetta brtt. Hins vegar hef ég nokkuð beitt mér fyrir því, að ákvæði væru sett í frv., .sem tryggðu það betur en gert var í upphaflega frv., að þó að í þessu héraði væri ákveðinn einn héraðslæknir, þá væri ákveðið í l., að það sæti fyrir um að fá að njóta væntanlegs aðstoðarlæknis. En ég geri mér ljóst, að það er hætta á því, að héraðslæknir noti sér ekki þá aðstöðu að fá sér aðstoðarlækni, og eins er hætta á hinu, að enginn aðstoðarlæknir fáist. Ég mótmæli því, að það hafi verið meiningin með sameiningu þessara tveggja héraða á Austurlandi í eitt, með einum læknisbústað, að hafa þar aðeins einn lækni í þessu umdæmi, þar sem áður áttu að vera tveir læknar samkvæmt l. Ég tel mig alls ekki fulldómbæran um það, hversu réttlátar séu aðrar breyt. í þessu frv. um skiptingu einstakra læknishéraða, en sýnist þó, að ýmis veigamikil rök standi að þeim breyt., sem ráðgerðar eru. En ég tel fullkomlega þörf á að samþ. frv. eins og það er nú til þess að fá það fram, sem ég tel mikilvægast í frv., að ákveða læknisbústað fyrir austan, svo að hægt sé að hefja framkvæmdir um bygging hans nú þegar í sumar. Auk þess er svo hitt, að hér er fram komin þáltill., sem stefnir í þá átt, að fram eigi að fara athugun á læknishéraðaskipulaginu í heild, og býst ég við - ef það sýndi sig, að einhverjar þær breyt., sem hér væru samþ., á einhvern hátt kynnu að koma í bág við hagsmuni héraða, - að breytt yrði til aftur. En ég segi fyrir mig, að ég hræðist það ekki á nokkurn hátt, þó að þessar breyt. á frv. væru samþ.



Herra forseti. - Ég hef nú verið nokkuð undrandi yfir sumum þeim ræðum, sem hér hafa verið haldnar í kvöld út af þessu máli. Mér virðist þetta frv., eins og það nú er orðið, stefna ákveðið í þá átt að auðvelda því fólki að fá læknishjálp, sem í strjálbýlinu er og örðugast á með að ná til læknis. Og þá rísa menn upp hér, hver á fætur öðrum, sem þó vilja láta kalla sig fulltrúa sveitanna, og vilja nú koma þessu máli fyrir kattarnef. Það hefur verið stefnan hjá okkur, að embættum hefur verið fjölgað sí og æ og opinberum starfsmönnum í þéttbýlinu, bæði í Reykjavík og annars staðar, en fækkað sem allra mest úti á landsbyggðinni. Þetta hefur jafnan gengið í þá átt að gera þeim örðugra fyrir um að geta notið sín, sem úti á landsbyggðinni starfa. Og þeir hafa yfirleitt verið launaðir verr en hinir, sem starfa í þéttbýlinu. Þetta frv., sem hér um ræðir, er flutt af hæstv. ríkisstj., að vísu í annarri mynd en það er nú. Það er búið að ganga á Alþ. gegnum sex umr. og taka mjög mikinn tíma. Ég tel það þess vegna vera undarleg vinnubrögð, - þrátt fyrir það að ekki hafi verið til þess ætlazt að afgreiða mörg önnur mál en þau, sem voru tilefni þess, að þing var nú kallað saman, - að fara að vísa þessu máli frá til þess að taka upp aftur á framhaldsþinginu í haust alla þá deilu, sem búin er nú að vera um málið í báðum d. þingsins. Varðandi það, sem hv. 2. þm. S.-M. var að tala um, að frv. hefði verið flutt eingöngu vegna héraðs á Austurlandi af hæstv. ríkisstj., er það að segja, að í því er annað ákvæði frá hendi stj., sem sé um að færa til læknissetur í fjölmennu héraði í Árnessýslu. Og mér þykir ekkert undarlegt, þó að íbúarnir þar í tveimur fjölmennum kauptúnum óski eftir að fá að halda lækni sínum, en lagt sé til að bæta öðrum við, sem þá starfaði fyrir sjö hreppa. Varðandi breyt., sem hv. þm. Snæf. hefur barizt fyrir, er það að segja, að hún er ekki ný, heldur hefur verið flutt áður á hæstv. Alþ. Þar á Snæfellsnesi sunnanverðu er um örðugar samgöngur að . ræða, og þarf því engan að undra, þó að hv. þm. Snæf. sæki fast að fá þá brtt. samþ., úr því að hér er frv. á Alþ. um breyt. á læknaskipun landsins að ýmsu leyti. Síðasta till., sem sett hefur verið fram við þetta frv., um sérstakt læknishérað á Borðeyri, er sjálfsagt vafasömust af þeim till., sem hér er um að ræða. Það kann að vera, að þær brtt., sem hér liggja fyrir við frv., eigi nokkurn rétt á sér. En ég fyrir mitt leyti tel varhugavert að samþ. á síðustu stundu nýjar brtt. við þetta frv. og senda frv. til hv. Ed., en réttara, að þær till. séu látnar bíða. En hér kemur fram eins og oft áður þessi mikla trú margra hv. þm. á nefndaskipun, svo að þeir vilja nú fara að setja nýja n. til þess að gera ákvarðanir og till. og leggja svo fyrir Alþ. um þetta deilumál. Og svo skilst mér, að taka eigi alla deiluna upp um þetta mál aftur á þingsetutímanum í haust, ekki aðeins um þau héruð, sem hér er um að ræða, heldur og önnur héruð, þar eð um hefur verið rætt og deilt, að þörf sé á fleiri læknum sums staðar annars staðar á landinu, ef miða ætti við þá reglu, sem hér er farið eftir. En það er þá til athugunar fyrir þau héruð og fulltrúa þeirra, sem hlut eiga að máli. Ætti ekki að vera neitt því til fyrirstöðu að ganga frá þessu máli eins og það liggur nú hér fyrir. Þá er það eitt atriði, sem orðið hefur til ásteytingar hv. 1. þm. Rang. (HelgJ), sú ádeila, sem hv. þm. Snæf. gerði á skoðanir og framkomu hans. Þykir mér mjög undarlegt, að hv. 2. þm. S.-M. og hv. 1. þm. Rang. skuli hafa snúið þeim ádeilum svo mjög öfugt sem þeir hafa gert, því að það er fullkomlega rangt, að hv. þm. Snæf. hafi á nokkurn hátt verið hér að finna að störfum hv. 1. þm. Rang. sem læknis í héraði. Ég hef ekki heyrt hv. þm. Snæf. finna að störfum hv. 1. þm. Rang. á því sviði. Starfssaga hans á því sviði er sjálfsagt mjög merkileg og góð eins og margra annarra héraðslækna þessa lands. Hitt er annað mál, hvort þær skoðanir, sem hv. 1. þm. Rang. hefur á skipun læknishéraða og læknaskipun að öðru leyti, eru heilbrigðar. Og um það voru ádeilur eða athugasemdir hv. þm. Snæf. í garð þessa hv. þm., en ekki um starf hans sem læknis í héraði sínu. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um þetta mál. Það er búið að ræða þetta frv. mikið og breyta því nokkuð, að nokkru leyti í hv. Ed. og að nokkru leyti hér í hv. d. En mér þykir það undarleg aðferð hér á hæstv. Alþ., ef eftir allar þessar deilur á nú að vísa frv. frá á síðustu stundu.



Herra forseti. - Ég skal nú ekki þreyta mikið umr. um þetta mál almennt. En aðeins út af því, sem hv. þm. A-Húnv. sagði, að með því að samþ. þessar breyt. á frv., sem fyrir liggja till. um, væri aukin læknisþjónusta í dreifbýlinu, þá vil ég taka fram, að ég tel þessa fullyrðingu vægast sagt orka mjög tvímælis, eins og nú er háttað í læknamálum landsins. Meðan hvorki heilbrigðisstj. né þingi hefur reynzt kleift að fá lækna í öll þau læknishéruð, sem til eru eftir l. og hafa ber lækna í, þá tel ég, að vel geti svo farið, að sú aðferð að búta eldri læknishéruðin niður í smærri héruð verði til þess, að sum læknishéruð, sem áður eru til staðar og þar sem fólk á allra örðugast með að ná til læknis og að fá lækni í héruðin, verði læknislaus, vegna þess að læknar, sem þar væru, færu í sum af þessum nýju héruðum, sem nú yrðu stofnuð, ef svo verður gert, - þannig að verr væri farið en heima setið með því að samþ. nú, eins og á stendur, að skipta læknishéruðum í smærri héruð. En fyrir mér er þetta ekki röksemd fyrir því, að ekki beri að fjölga læknishéruðum, heldur röksemd fyrir því, að jafnhliða því sem læknishéruðum væri fjölgað, verði þingið að gera ráðstafanir til þess, að menn fáist til þess að þjóna sem héraðslæknar í þessum nýju héruðum, sem stofnuð yrðu, því að annars gæti svo farið, eins og ég gat um áðan, að það yrði ekki til þess að gera fólkinu í dreifbýlinu léttara fyrir en áður um læknisþjónustu. - Ef t.d. stofnað yrði nýtt læknishérað í Árnessýslu, þar sem þó stutt er til læknis nú þegar, og það yrði til þess, að læknir færi úr strjálbýlu héraði úti á landi í það nýja hérað og enginn læknir fengist aftur í það strjálbýla hérað, þá yrði það til þess að setja menn í mikinn vanda í þessu efni - og það þar, sem sízt skyldi. En ég tek greinilega fram, að þetta er ekki röksemd af minni hálfu fyrir því, að ekki þurfi að endurskoða læknaskipunina í landinu og stofna ný læknishéruð. En ef þau verða stofnuð, þá verður jafnframt að gera ráðstafanir til þess, að það verði ekki til þess, að önnur héruð verði læknislaus einmitt af þeim ástæðum. Ég vil alveg sérstaklega taka fram, að ég átti hlut að því að koma á framfæri við hv. fjvn. till., sem hún tók til greina, um að veita milli 40 og 50 þús. kr. til þess að bæta upp laun héraðslækna í þeim héruðum, þar sem fólk er fæst og verst er að fá lækna til þess að taka að sér læknisþjónustu. Og ég vona, að það geti komið að einhverju verulegu haldi. Út af því, sem hv. 6. landsk. þm. (LJós) sagði, vil ég segja þetta: Mér hefur aldrei dottið í hug - og ekki heldur neinum, sem hér hafa talað af Austurlandi, - að það ætti að setja aðeins einn lækni í Fljótsdalshérað og fækka þannig skipuðum læknum landsins um einn, heldur hefur verið tekið greinilega fram af öllum, að til þess sé ætlazt, að í þessu héraði verði tveir læknar, einn héraðslæknir og einn aðstoðarlæknir. En því hefur verið haldið fram, að hentast væri, að þeir væru báðir settir í mitt héraðið. Þá sagði hv. 6. landsk., að honum sýndist sem ekki mundi verða hægt að koma í framkvæmd byggingu læknisbústaðar í miðju Fljótsdalshéraði nema með því, að þetta frv. yrði nú samþ., vegna þess að íbúarnir í tveimur hreppum í því væntanlega læknishéraði væru mótfallnir breyt. - Ég hef hugsað mér, hvernig heilbrigðisstj. hagaði þessu, og dreg það af því, sem hæstv. ráðh. hefur sagt, og af framkomu hans að öðru leyti. Ég geri ráð fyrir, að heilbrigðisstj. mundi bjóða þeim hreppum, sem hér eiga hlut að máli, framlag af ríkisins hálfu í læknisbústað og byrjunarsjúkraskýli. Og ég geri nú ráð fyrir því, að allir hrepparnir, nema kannske þessir tveir, muni tjá .sig reiðubúna að samþ. þetta til undirbúnings lögfestingar á læknishéraðinu. Má vera, að heilbrigðisstj. setji það ekki fyrir sig, þó að samþykki þessara tveggja hreppa vantaði, heldur setti þetta af stað og legði fram fé til þessarar framkvæmdar, þegar út í það væri komið. En ef til framkvæmda væri komið um byggingu læknisbústaðar og heilbrigðisstj. þætti ekki þann veg á þessu haldið sem skyldi og ekki íbúum sumra hreppanna heima fyrir, þá hugsa ég mér, að ríkisstj. mundi setja brbl. Ég efast ekkert um, að hún gerði það til þess að koma málinu fram, bæði vegna þess, að hér er sérstakt neyðarástand fyrir hendi og einnig mjög almennur vilji þeirra íbúa, sem hér eiga hlut að máli, og alveg tvímælalaust einróma þingvilji, sem hæstv. ríkisstj. mundi hafa fyrir þessari lagasetningu, - þannig að hér væri allt til staðar til þess að gera brbl. í þessu efni eðlileg og sjálfsögð. Mér dettur því ekki í hug, að þessu máli yrði teflt í nokkra hættu, þó að sú leið yrði farin, sem ég hef lagt til. Og ég sé því ekki hina sömu nauðsyn á því að drífa nú fram þetta frv. um verulegar breyt. á læknaskipun í landinu út af þessu atriði, og þá sérstaklega vegna þess, að ég tel sumar þessar breyt., sem till. hafa komið fram um og eru í frv., orka tvímælis og það sé þá mjög vafasamt að skilja eftir óafgreiddar aðrar breyt., sem komið geta til mála á læknaskipuninni. Hv. 6. landsk. þm. sagðist ekki telja sig dómbæran um það, hvort samþ. ætti þau héruð, sem hér hafa komið fram till. um að stofna, og hann bætti svo við, að hann teldi það ekki skipta svo miklu máli, hvort rétt og skynsamlegt væri að stofna þrjú ný læknishéruð. Það hefur verið venjulegast hér á Alþ., að menn hafa verið tregir til þess að stofna til nýrra embætta, a.m.k. áður fyrr, og vildu, að nauðsyn væri fyrir hendi, ef þeir ættu hlut að því. Og ég get ekki skilið afstöðu hv. 6. landsk. þm., að hann sé svo hirðulaus um afstöðu sína í þessu máli, þegar fyrir liggur, að hægt er að leysa þessa nauðsyn, sem hann ber fyrir brjósti, og sýni slíkt hirðuleysi, sem hann upplýsir, að hann sé reiðubúinn að sýna um alla meðferð málsins. - Þar með vil ég ekki, að það sé á nokkurn hátt misskilið, að ég er ekki með afstöðu minni að leggja nokkurn dóm á það, að þessi héruð skuli ekki stofna, heldur bendi ég aðeins á, að þessi mál þurfa í heild sinni gaumgæfilegrar athugunar við. Ég skil vel áhuga hv. þm. Snæf. á að fá læknishérað stofnað á Snæfellsnesi, og eins áhuga umboðsmanna Árnessýslu. En mér virðist, að menn ættu að geta orðið sammála um að taka út úr þetta mál, sem mest nauðsyn er á, og samþ. það, fyrir Fljótsdalshérað, en svo verði reynt að undirbúa með athugun lausn vandamála hinna héraðanna í haust. Verði þá reynt að leysa læknaskipunarvandamálið í heild betur en okkur hefur tekizt fram að þessu.



Herra forseti. - Það er ekki farið leynt með það hér í þessum umr., að þær breyt., sem gerðar hafa verið á frv., feli í sér mikla umhyggju fyrir fólkinu í hinum dreifðu byggðum landsins. Og hv. þm. A-Húnv. kvað nokkuð fast að orði um það, að lítil umhyggja fyrir þessu fólki í dreifðu byggðunum kæmi fram hjá þeim þm., sem vildu gera lítið úr ákvæðunum um fjölgun læknishéraða, sem ráð er fyrir gert í frv. því, sem hér liggur fyrir til umr. Og vei má vera, - af því að ég hef ekki fylgzt svo nákvæmlega með umr., - að orð hafi fallið á líka lund hjá fleirum en þessum hv. þm. En annaðhvort er, að þeir menn, sem þannig tala, meina ekki nokkurn skapaðan hlut með því, eða þeir gera sér ekki ljóst ástandið í þessu efni í sveitum landsins. En ég held, að réttara sé að orða það svo, eins og málið horfir nú við, að þeir meini ekkert með þessu tali sínu, því að þeim hlýtur að vera það ljóst, að án annarra og frekari aðgerða felur fjölgun læknishéraða út af fyrir sig ekki í sér neina lausn á þessu. Eins og sakir standa nú, - og þannig hefur það verið um nokkurt skeið, - hafa nokkur læknishéruð staðið auð, af því að enginn læknir fæst til þess að gegna þar læknisþjónustu. Og fólkið þar er engu betur á vegi statt, þegar slys og heilsubrest ber að garði, þó að þar hafi verið ákveðið á pappírnum að stofna nýtt læknishérað, - því að það er ekki prentsvertan á síðum stjórnartíðindanna, - þó að þar sé ákveðið, að þessi eða hinn staðurinn skuli vera „sérstakt læknishérað“, sem getur bjargað fólkinu í sjúkdómstilfellum, heldur hitt, að læknir sé til staðar til þess að hjálpa fólkinu, þegar veikindi ber að höndum. Nú eru ýmis héruð, sem enginn læknir er í. Og ef nú á að bæta hér við nokkrum læknishéruðum enn, þrem eða fjórum, eins og verið hefur í ráði, - þau voru a.m.k. fjögur í gær, en eitt var fellt niður í hv. Ed., - hvaða gagn er þá að því, ef fólkið er eftir sem áður jafnlæknislaust? Ekki nokkurt. Hér þarf róttækari aðgerða við. Brýn þörf er á að bæta úr þessari vöntun lækna í dreifbýlinu, en það er engin úrbót að stofna ný læknishéruð til þess að láta þau standa auð og tóm. Það, sem hér á og verður að gera samkv. þeirri reynslu, sem fengin er í þessu efni, er að gera þær ráðstafanir, að læknar fáist í þau héruð, sem nú eru óskipuð, og í þau héruð, sem ráð er fyrir gert að bæta við eða stofna. Og það er sýnilegt, að þetta verður ekki gert með öðru móti en því, að ákveðið verði í lögum, að það sé skilyrði fyrir því, að þeir menn, sem nema læknavísindi hér í þessu landi, inni af hendi þjónustu um ákveðinn tíma úti í hinum dreifðu byggðum landsins, í þeim læknishéruðum, sem að öðrum kosti standa auð og menn fast ekki fúslega til að gegna læknisþjónustu í. En til þess þarf, eins og áður er greint, að setja löggjöf, sem að haldi kemur í þessu efni. Hitt er að byrja algerlega á öfugum enda, að fara að fjölga læknishéruðum án slíkra nauðsynlegra ráðstafana, því að þess ber að gæta, að það er ekki af neinum læknaskorti í landinu yfirleitt, að lækna vantar í sum héruð landsins, heldur af því, að læknarnir hrúgast í þéttbýlið - og það svo, að ýmsir telja, að þeir séu að verða þar að hreinustu plágu fyrir það fólk, sem þar býr. Fyrirkomulagið í heilbrigðismálum okkar er svona rammöfugt og snúið. Fólkið úti á landsbyggðinni verður að deyja drottni sínum, vegna þess að það getur ekki náð til læknis, en læknarnir eru að verða hornótt byrði á fólkinu í þéttbýlinu. Þetta tal um að bæta við nýjum læknishéruðum til þess að tryggja fólkinu lækna er því ekki nema slagorð, ef ekkert er aðhafzt annað og meira. Og það tal verður dæmt og léttvægt fundið af fólkinu úti í dreifbýlinu, sem bíður eftir því að fá til sín lækna. Og að leggja til að stofna ný læknishéruð, án þess að neitt annað sé að gert, er því heldur ekkert annað en skrautfjaðrir, sem menn eru að reyna að setja í hattinn sinn, en minnsti goluþytur feykir burt, svo að þar sér ekki örmul eftir.



Herra forseti. - Það eru aðeins örfá orð. Ég vil taka fram, í tilefni af ræðu hv. 2. þm. S.–M. og þeim aths., sem hann gerði við ræðu mína, að þó að hann láti sér nægja að gera sér aðeins vonir um, að brbl. verði sett af ríkisstj. um sameiningu læknishéraðanna austur á Héraði, þá sætti ég mig ekki við það, eins og málið liggur hér fyrir. Ég kýs miklu heldur, að málið verði afgr. á eðlilegan hátt með lagasamþykkt, svo að ekki sé hægt að bera við neinum aukaatriðum, þegar til framkvæmda á að taka. Þá vil ég einnig taka fram, út af þeim ummælum sama hv. þm., að hann furði á því hirðuleysi, sem ég sýni með því, að ég vilji ekki ásamt honum standa gegn öðrum breyt. á læknaskipuninni, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, - ég vil taka fram, að þessi ummæli hans féllu auðvitað dauð, um leið og hann sagði þau, vegna þess að hann hafði varla lokið þessum ummælum sínum, þegar hann tók fram, að hann vildi ekki leggja neinn dóm á það, hvort réttmætt væri að gera þessar breyt., sem hér er um að ræða, eða ekki. Hann vildi aðeins láta það bíða. Það, sem ég hafði sagt í þessu efni, var aðeins þetta: Ég er ekki nógu kunnugur staðháttum í öllum tilfellum, sem þarna koma til greina, til þess að vita gerla um, hversu réttmætar þessar breyt. eru, og blanda mér ekki í deilu um réttmæti þessara till. Mér sýnist þó, að sumar þeirra séu til bóta, en get ekki fundið, að nein þeirra sé svo saknæm, að þeirra vegna eigi að fella frv., sem felur í sér mjög mikilvæga breyt., er þarf að komast í l. nú þegar. Afstaða mín er því mjög svipuð því, sem hv. 2. þm. S.-M. sagði fyrir sitt leyti, að væri afstaða sín gagnvart stofnun nýrra héraða, að því er kemur til að dæma um réttmæti þess að stofna þau. Ef því um hirðuleysi er að ræða í því efni hjá mér, þá er það sömuleiðis hjá honum. En þessu frv. er ekki ætlað að taka gildi fyrr en í ársbyrjun 1945, skilst mér. Hins vegar má búast við, að samþ. verði þáltill. hér um athugun á læknaskipun í landinu í framtíðinni. Eru allar líkur til þess, að þeirri athugun verði lokið, þegar þetta frv. raunverulega tekur gildi, svo að jafnvel þótt eitthvað væri til í þeim draugasögum, sem hér hafa verið sagðar um, að hætta væri á ferðum, ef brtt. við frv. væru samþ., þá yrðu ákvæði þeirra ekki komin til framkvæmda, þegar þessari heildarathugun á læknishéraðaskipun og heilbrigðismálunum í landinu væri lokið. En ef þetta frv. verður samþ. nú, þá tel ég komið fram nauðsynjamáli með lögfestingu á samfærslu tveggja læknishéraða á Austurlandi og lögfestingu á stað fyrir læknisbústað í væntanlegu einu héraði þar, sem óhjákvæmilega þarf að reisa á næsta sumri. Og það er ekki hægt að efna til þeirra , framkvæmda, fyrr en búið er að setja þar l. um. - Þess vegna mun ég greiða atkv. með frv. nú, en gegn öllum brtt., sem ég álít, að geti stefnt því í hættu, ef samþ. yrðu.



Herra forseti. - Ég þarf örfáu við það að bæta, sem ég sagði hér í fyrri ræðu minni. Hv. þm. Borgf. fór hér af stað með nokkuð miklum goluþyt til þess að vara menn við því að stofna ný læknishéruð þar, sem fólkið hefur versta aðstöðu til þess að vitja læknis. Hann talaði um „slagorð“ og að menn væru að reyna að setja „fjöður í hattinn sinn“, sem minnsti goluþytur feykti svo burt. - Þetta virðist mér nokkuð undarlegt tal hjá hv. þm., þegar athugað er, að þessi sami hv. þm. greiddi atkv. með Grindavík sem nýju læknishéraði hér í hv. d, fyrir skemmstu. Hann kveður þá þann dóm upp yfir þeirri atkvgr. sinni, að það sé „slagorð“, sem enginn taki mark á. Ég þarf ekki að fara fleiri orðum um það, sem hann sagði hér. Það kemur nákvæmlega sami skilningur fram hjá honum og hv. 1. þm. Rang., að vegna þess að erfiðleikar hafa verið á að ná í lækna í viss héruð á landinu, þá eigi maður bara að miða við það ástand, þegar um er að ræða að ákveða læknishéruð fyrir framtíðina. En ég viðurkenni ekki réttmæti þessarar bölsýni. Við eigum lækna hér í landinu, sem eru fjórum eða fimm sinnum fleiri en öll læknishéruð landsins. Fjöldi stúdenta stundar hér læknisfræði, og fjöldi íslenzkra stúdenta er við læknisfræðinám í öðrum löndum og koma heim að námi loknu. Þess vegna er það, ef gerðar verða skynsamlegar ráðstafanir, að hægðarleikur er að fá lækna í öll læknishéruðin, sem fyrir eru nú, og alveg eins, þó að þetta frv. verði nú samþ. með þeim brtt., sem fram hafa komið um nauðsynlega skiptingu læknishéraða. - Hér hefur það því komið fram, að blandað er saman gersamlega óskyldum atriðum. Hv. þm. Borgf. og fleiri hafa því gert sig seka um hreina rökvillu í þessu efni, því að ég er sannfærður um, að með skynsamlegum ráðstöfunum má fá lækna í öll þessi héruð. Ef miða ætti löggjöf um fjölgun og skipun læknishéraða við það ástand, sem nú er um það að fá lækna í sum héruð á landinu, en ekkert að gera til þess að bæta úr því, þá hygg ég, að þetta ófremdarástand mundi haldast um aldir og eilífð. Hv. 1. þm. Rang. hefur misskilið orð mín þannig, að ég væri að ásaka hann um, að hann rækti ekki læknisstörf sín með sóma. En því fer fjarri, að ég hafi ásakað hann um neitt slíkt. Ég lét aðeins svo um mælt, að mér hefði fundizt meiri ástæða fyrir hann að vinna að því í samtökum með eigin starfsbræðrum, að læknar fengjust í héruðin, heldur en vera að rísa hér upp á Alþ. á móti því að stofna læknishéruð þar, sem fólkið á við erfiðleika að búa um að vitja læknis. - Og með þessu ætla ég, að einnig sé svarað hv. 2. þm. S.-M., sem jafnframt reyndi að snúa út úr þessum orðum mínum á sömu lund og hv. 1. þm. Rang. gerði eða misskildi þau. Hv. 2. þm. N.-M. spurði um það, hvort Miklaholtshreppur ætti að taka þátt í kostnaði við byggingu læknisbústaðar, þó að ákveðið sé í frv., að íbúar þess hrepps skuli eiga jöfnum höndum tilkall til læknisins í Stykkishólmshéraði. Ég hef gert ráð fyrir, að þeir taki þátt í þessum kostnaði ásamt Breiðavíkurhreppi og Staðarsveit. Hv. 2, þm. N.-M. virðist andvígur þessu frv. eins og það er nú, vegna þess að þar sé búið að hræra eða sjóða saman tvær stefnur, aðra sem honum finnst rétt, að steypa saman læknishéruðum og koma upp góðum sjúkrahúsum, en hins vegar sé búið að blanda í þetta frv. ákvæðum, sem hann telur aðra og verri stefnu, að skipta læknishéruðum, þar sem slæm eru skilyrði um læknissókn. - Ef þessu tvennu hefur verið ruglað saman í meðferð málsins á Alþ., þá var það svo miklu meira gert í stjfrv., eins og það var, þegar það var lagt fyrir þingið, að þar var að vísu gert ráð fyrir að steypa tveimur héruðum saman í eitt, en þó að stofna læknishérað á bak við, sem mundi verða eitthvert fámennasta læknishérað á landinu. Og þessu var þessi hv. þm. samþ. Ég segi þetta ekki af því, að ég sé á móti því að stofna þetta Bakkagerðishérað, heldur til þess eins að sýna fram á rökleysur hv. 2. þm. N.-M. í þessu efni. Loks vil ég svo segja það, að náttúrlega kennir mjög einkennilegs skilnings, þegar því er haldið fram, að fyrst tekinn sé upp sá háttur að stofna nýtt læknishérað á Snæfellsnesi og á Borðeyri, þá eigi allar sveitir, sem eiga erfiða læknissókn, að fá nýjan lækni. Vitanlega sjá það allir, að í þessu efni verður að miða við fólksfjölda einnig. Það hefur verið talað um, að Öræfingar ættu slíkan rétt. Þar eru nú 200 manns. Og fleiri staðir hafa verið nefndir í þessu sambandi. Hvað það snertir að setja þetta mál í n. og að okkur, sem berjumst fyrir breyt. á frv., mætti vera það sama, þó að svo yrði gert, þá hef ég svarað því nokkru. En ég vil endurtaka það, að stofnun nýs læknishéraðs á Suður-Snæfellsnesi hefur verið athuguð um langa stund. Um það mál var flutt frv. á hæstv. Alþ. fyrir ári, en því var vísað til heilbrigðisstjórnarinnar og landlæknis. Það mál hefur því verið athugað af landlækni og hann verið andvígur því. Héraðsbúar eru ekki samþykkir landlækni, og meiri hl. Alþ. hefur orðið sammála héraðsbúum. Þessi mþn., sem á að skipa, verður þriggja manna n., og landlæknir mundi sjálfsagt vera í henni. Ég hef enga trú á, að hann skipti um skoðun til batnaðar. Þess vegna sé ég ekki þörf á að fresta þessu máli og setja það í n. Það hefur þegar verið athugað.



Það er nú einhvern veginn svo, að þau fáu orð, sem ég sagði áðan, hafa komið illa við hv. þm. Borgf., því að hann rauk upp með ofsa og skömmum, af því að ég benti á, að leiðin til að útvega fámennum héruðum læknishjálp lægi í þessu frv. og þeim breyt., sem þar er farið fram á. Í þessari ræðu hv. þm. Borgf. rak sig hvað á annars horn eins og oftar. Hann talaði um það m.a., að hér væri um „skrautfjaðrir“ að ræða, eins og hann kallaði það, en hins vegar, að fólk dæi af læknisleysi í dreifbýlinu, en læknar syltu í kaupstöðunum. Af hverju er þetta svona? Af því að læknarnir treysta sér ekki til að vera í sveitunum nema á léttasta skeiði. Því held ég, þótt það sé kannske ekki fullnægjandi að minnka héruðin, að það sé spor í áttina. Í stórum og dreifbýlum læknishéruðum þarf læknir oft að fara í löng og hættuleg ferðalög að vetri til o.s.frv., og það gerir það að verkum, að aðeins hraustustu menn treysta sér til þess að fara út í slík héruð. Tal hv. þm. Borgf. er því út í bláinn. Það eina rétta, sem kom fram hjá hv. þm. Borgf. var, að koma þarf því til leiðar, að læknar séu ekki „plága í þéttbýlinu“. Það er rétt, að það þarf að koma því til leiðar, að læknar séu skyldaðir til að þjóna í dreifbýlinu fyrst, og þarf ég svo ekki að segja meira um það, annað en að hv. þm. gekk á milli og eggjaði menn á að fella frv.



Það er ekki undarlegt, þó að hv. þm. A-Húnv. finnist hann ekki þurfa að svara því, sem ég sagði, því að svarið er, að hann er sammála mér. Það er gersamlega þýðingarlaust að stofna ný héruð, ef ekki fást læknar í þau. Það sýnir sig, að meðan fullt er af héruðum, sem engir læknar fást til að þjóna, er ekki til neins að fjölga þeim. Til hverra ráða hefur þá verið gripið? Það hefur einmitt verið gripið til þeirra ráða að fá læknana í nágrannahéruðunum til að bæta við sig þeim héruðum, þar sem enginn læknir hefur fengizt til að vera. Nei, reynslan sýnir, að eigi raunveruleg bót að fást á ástandinu, verður að setja löggjöf, sem tryggir, að læknar fáist í þau héruð, sem nú eru, og í þau, sem stofnuð munu verða. Þangað til þetta er gert, er það, eins og ég sagði áðan, „skrautfjöður í hattinn“ að vera að búa til ný læknishéruð. Enda er ég ánægður yfir því að hafa framkallað þessa viðurkenningu og vona, að við verðum samtaka á haustþinginu að bæta úr þessari vöntun. Þegar þar að kemur, skal ekki standa á mér. Það er e.t.v. það eina, sem hefst upp úr þessum umr., að augu manna opnist fyrir því, hvað þarf að gera. Og þá er þess að vænta, að umhyggja manna fyrir fólkinu í dreifbýlinu verði eins mikil og látið er í veðri vaka, að hún sé nú.



Ég er þeirrar skoðunar, að löggjöfin sjálf verði aldrei mælikvarði á það, hvar lækna sé þörf. Umhverfið sjálft og viðhorf manna ræður því. Það er hægt að nefna svo mörg dæmi þess, að mannfjöldinn sjálfur ræður engu um það, hvort læknis er þörf. Það má nefna Hafnarfjörð og Reykjavík. Þar er mikill mannfjöldi, og þar eru nógir læknar. En aftur á móti eiga íbúar í Ólafsfirði og Þorgeirsfirði og Grímsey, þó að fáir séu, einstaklega erfiða aðstöðu. Er það nokkur, sem vill í alvöru segja, að þessar sveitir ættu að leggjast niður? Þarna lifa 146 manns. Í Grímsey hefur það komið fyrir, að maður veiktist og þurfti að senda eftir lækni. Símað var til Húsavíkur, en læknirinn þar sagðist ekki geta komið, af því að veður var svo vont. Það var loks fenginn læknir frá Siglufirði, og kostaði 1200 kr. að sækja hann þangað. Væri ekki nokkur ástæða til að athuga, hvort ekki væri rétt að setja löggjöf, sem viðurkenndi Grímsey líka rétt til læknis? Það er ekki mannfjöldinn einn, sem ræður, heldur aðstæður. Ég er viss um, þegar þess er gætt, að í Grímsey er hvorki læknir né yfirsetukona, að rétt er að athuga, hvort ekki ætti að hafa þar lækni, sem líka kann störf yfirsetukonu. Ég vil beina því til n., hvort það sé ekki atriði til athugunar. Þegar verið er að tala um, að héraðið á Snæfellsnesi hafi 640 íbúa og Grindavík og Keflavík svo og svo marga, þá er það ekki aðalatriðið, heldur hvort héraðið út af fyrir sig, sem á og má lifa, fái kost á því að fá lækni, sem þar situr. Ég veit, að það er ekki hægt að ætlast til þess, að hérað, sem að öðru leyti hefur möguleika til lífsins, en hefur ekki lækni, verði leyst upp. Það verður a.m.k. að hafa möguleika til þess að hafa samband við lækni.



Herra forseti. - Það út af fyrir sig er rétt hjá hv. þm. Borgf., að þegnskylduvinna lækna getur komið til mála. Mér finnst það engin frágangssök, að læknisfræðinemar verði að vera t.d. þrjú ár í sveit til þess að fá viss réttindi. Þetta út af fyrir sig er rétt. En ég hef aldrei heyrt hann fyrr bera þetta svo fyrir brjósti. Þessi áhugi blossar upp hjá honum til þess að koma málinu fyrir kattarnef. Það verður ekki öðruvísi skilið. Það er eðlilegt, að sjóndeildarhringur hans nái ekki út fyrir Akranes.



Ég veit ekki, hvað yrði um sjóndeildarhring hv. þm. Snæf., ef miða ætti við afstöðu hans til sveitafólksins, eins og hún birtist í þessu máli. Ég er hræddur um hann yrði þá að teljast heldur þröngur. Hv. þm. Snæf. sagði, að afstaða mín til brtt. hans væri í ósamræmi við fyrri afstöðu mína í þessu máli, því að ég hefði greitt atkv. með Grindavíkurhéraði. Það er ekki um neitt ósamræmi hér að ræða. Það er þéttbýli, sem læknar vilja vera í, þó að útilokað sé, að þeir fáist út í sveit. En þetta kemur fyrir í haust, og nú skulum við sjá, hverjir gera raunverulegar breyt. til batnaðar. Ég gleymdi því, að hv. þm. A-Húnv. sagði, að ég hefði verið að ganga á milli manna til að fá þá til að fella frv. Ég hef ekki reynt það. Hafi hv. þm. séð mannaferðir í d., sem hann dró þá ályktun af, þá snertir það allt annað mál. En hann veður reyk í því, að ég hafi verið með nokkurn áróður í sambandi við þetta mál, öðruvísi en með því, sem ég hef sagt um það í þessum umr. Þar veður hann reyk, eins og með því að vilja hlaða upp læknishéruðum, á meðan aðrar ráðstafanir eru ekki gerðar til að bæta úr læknisleysinu.



Áhugi hv. þm. Borgf. að koma þessu frv. fyrir kattarnef er auðsær. Fyrst þegar það kom hér fram, sagði hann: „Þetta verðum við að drepa“. Hann sló því fram áðan, að ég hefði verið honum sammála. Það má svo sem allt segja, þó að það sé andstætt sannleikanum„ sem blasir við augum allra manna. Ég benti á, að ástæðan fyrir því, að læknar fengjust ekki sums staðar, væri sú, að það þyrfti að bæta aðstöðu þeirra. Sú aðstaða mundi víðast hvar batna, ef héruðin væru minni en þau eru. Það kom einmitt fram í ræðu hv. þm. Borgf., að þegar neyðin rekur að, þá leita menn til annarra. lækna. Allt er sprottið af því sama, að aðstaða læknanna í dreifbýlinu er svo erfið. Þá er nú þetta með skrautfjaðrirnar. Voru það ekki „skrautfjaðrir“, að hann var með því að stofna hérað í Grindavík, af því að þar væri þéttbýli, þó að hann væri rétt búinn að segja, að læknar væru „plága í þéttbýlinu“?



Herra forseti. - Það er um orsakirnar til þess, að sum héruð eru læknislaus, sem ég vil gera grein fyrir frá mínu sjónarmiði séð. - Hv. þm. Snæf. heldur því fram, að það séu samgönguörðugleikarnir, sem aðallega liggi þar til grundvallar. En ef við athugum, hvaða héruð eru læknislaus, þá sjáum við, að það eru fámennu héruðin, þar sem læknar fá ekki aðstöðu til að veita þá læknishjálp, sem hægt er að veita þar, sem sjúkrahús eru, og telja sig bæði þess vegna og vegna þess, hve héruðin eru fámenn, ekki fá þá æfingu, sem þeir vilja fá til að fara fram í starfi sínu. Þetta eru héruðin, þar sem fólkið er fæst. Sum þeirra eru þannig, að auðvelt er að fara um þau. En læknarnir þykjast ekki fá þar þá æfingu, sem þarf, til þess að þeir trénist ekki upp og verði steingervingar. Þessum héruðum vill hv. þm. fjölga, - héruðum, sem eru svo fámenn, að enginn læknir, sem hefur áhuga á starfi sínu, vill vera þar. Nú hefur Alþ. veitt á fjárl., 22. gr., 14. l., 50 þús. kr. uppbætur til lækna í héruðunum, sem læknar hafa ekki fengizt í. Þau eru 8–12. Þess vegna er þetta allveruleg viðbót, sem hér er um að ræða sem laun. Þegar svo er komið, þá yrðu þessir læknar hærra launaðir en margir aðrir. En þessi héruð veita mönnum engin tækifæri til framfara og til að fá betri héruð síðar. Því held ég, að sú stefna að hafa læknishéruðin svo stór, að læknir geti fengið aðstöðu til æfingar og spítala, sé heppilegust. Ég skil það vel, að sósíalistar hafi þá stefnu, sem þeir hafa í þessu máli. Þeir vilja fá fólkið burt úr dreifbýlinu. Þetta er ágæt leið til þess. En með þessari till. um fjölgun læknishéraða eru líka menn, sem telja sig vinveitta sveitunum, en það er aðeins til að sýnast.



Herra forseti. - Ég skal ekki lengja umr. mikið. Ég hef ekki blandað mér inn í umr. um þetta mál, sem eru nú orðnar heldur leiðinlegar og komnar langt frá efninu. Frv. hefur tekið miklum breyt., síðan það kom frá n., en um þær ætla ég ekki að fjölyrða. - Nú er svo komið, að ekki er hægt annað en samþ. rökst. dagskrána eða frv. óbreytt. Störfum er lokið í Ed. og því ekki hægt að sinna þeim brtt., sem fyrir liggja. Hugsum okkur, að sú leið yrði valin að samþ. rökst. dagskrána. Það væri gott og blessað, ef eitthvað væri upp úr henni að leggja. En þegar ég fór að lesa hana, þá varð ég þess vís, að hér er aðeins um að ræða þál. um að fela ríkisstj. málið. Fram er komin till. um, að n. verði skipuð og hún eigi að gera till um lausn málsins. En sá er gallinn á þeirri till., að hún er ótímabundin. Það er engin trygging fyrir því, að n. hafi lokið störfum fyrir haustið, svo að hægt yrði að taka málið fyrir á haustþinginu. - En við þurfum fyrst og fremst að bjarga vandamálinu um Egilsstaðahérað. Það mál þolir enga bið, sem kunnugt er. Ég sé því ekki annað en það verði að samþ. frv. þrátt fyrir breyt., sem gerðar hafa verið, því að annars væri öllu málinu stofnað í voða.



Mér kom málflutningur hv. síðasta ræðumanns (SEH) mjög á óvart. Hann virðist mjög óánægður með frv. eftir þær breyt. sem gerðar hafa verið á því. En ég vil benda hv. þm. á, að á morgun væri hægt að skerpa þál. og fá á hana betra orðfæri, færa hana til betra máls, eftir því sem við ætti.



Út af því, sem hv. þm. Borgf. og fleiri sögðu um það, hvort ætti að ráða margmenni eða fámenni um skipun læknishéraða, ætla ég að segja nokkur orð. Mér finnst engin algild regla vera um það, en um þetta efni ættu að vera ákveðnar lagasetningar. Það er engan veginn sanngjarnt, að tveir læknar, annar í allstórum kaupstað, hinn í strjálbýlli sveit, hafi sömu grunnlaun. Það á að fara eftir þeirri reglu um launagreiðslu, að því erfiðari sem héruðin eru, því betur séu þau launuð. Í sambandi við, að Grímsey verði sérstakt læknishérað, vænti ég, að hæstv. forsrh. hljóti að játa, að skipun læknis þar hlýtur að byggjast á öðrum forsendum en íbúafjöldanum. Íbúar eru ekki nema 140, og þessir menn hafa ekki rétt til að hafa lækni. Ég hef ekki borið fram kröfu um, að Grímsey verði sérstakt læknishérað, en ég álít það fullkomlega athugandi, hvort ekki ætti að rétta íbúum þessa hrepps hjálparhönd. Vænti ég þess, að heilbrigðisstjórnin sé fús til að vinna að því að gera þessum mönnum lífið vænlegt. Þeir hafa sýnt hið mesta þrek í lífsbaráttunni, þessir menn, sem eru ekki frumbyggjar landsins, heldur útverðir. Vona ég, að hæstv. heilbrmrh. skoði þetta ekki sem árás, heldur ósk um betri og hagfelldari lausn á þessu máli.



Ég vil samþ. frv. óbreytt, eins og það er fram komið, og ekki stofna því í frekari hættu og segi því nei. Brtt. 218 (4 og 5) felld með 19:15 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: PZ, PÞ, SK, SÞ, SkG, StJSt, SvbH, ÁÁ, BG, BÁ, EmJ, EystJ, FJ, HelgJ, JJós. nei: LJós, ÓTh, PO, SigfS, SB, SG, SEH, STh, ÞG, ÁkJ, EOl, GÞ, GSv, GTh, IngJ, JakM, JPálm, JS, JörB. 1 þm. (GG) fjarstaddur. 5 þm. gerðu grein fyrir atkv. sínu á þessa leið:



Einungis vegna þess, að ég álít málinu stefnt í fullkomið óefni, ef gerð verður sú breyt., sem hér um ræðir, og frv. þannig sent Ed., þá segi ég nei við þessari till.



Enda þótt ég álíti það rangt, sem fram kemur í þessu, að búa til „pappírs“-læknishéruð, sem engir læknar fást til að þjóna, þá hefur þó meiri hl. þingsins alveg gengið inn á þá stefnu, og þar sem mér finnst nóg að láta það standa, sem í frv. er, þá segi ég já.



Vegna þess, að ég tel málinu í heild stefnt í hættu með því að samþ. brtt. þessa, og í trausti þess, að mþn. sú, er skipuð verður til að fjalla um þetta mál, taki þetta atriði til athugunar, þá segi ég nei.



Þótt ég álíti þessa till. fyllilega réttlætanlega og rétt að samþ. hana í haust, þá álít ég óheppilegt að þvæla málinu nú milli n. og segi því nei.



Eins og ég tók fram í umr. í gær, viðurkenndi ég fullkomlega, að þörf kynni að vera fyrir þessa breyt., sem hér um ræðir. En ég tel hins vegar málinu stefnt í tvísýnu með því að samþ. þessa breyt. nú á síðustu stundu, og enn fremur veit ég, að mestur þorri þeirra þm., sem greiða atkv. með þessari breyt., gerir það í því eina skyni að eyða því, og þess vegna segi ég nei. Brtt. 218 (6) felld með 17:15 atkv. Frv. samþ. með 19:6 atkv. og afgr. sem lög frá Alþingi (A. 223).