Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill tilkynna að væntanlega um klukkan 4 í dag fer fram umræða utan dagskrár um rekstur Áburðarverksmiðjunnar. Málshefjandi er hv. þm. Svavar Gestsson og hæstv. landbrh. verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa, hálftíma umræða.

Hæstv. forseti. Ég bið hér um orðið um störf þingsins vegna skýrslu sem lögð var fram í síðustu viku frá dómsmrh. um gjaldtöku við innheimtu vanskilaskulda, samkvæmt beiðni sem var lögð fram fyrsta dag þingsins í haust af mér og öðrum hv. þingmönnum Alþb. Það er langt síðan mig tók að lengja eftir þessari skýrslu og ég hef verið að halda uppi spurnum um þessi störf og mér hefur verið sagt að málið væri mjög umfangsmikið og tímafrekt, það færi fram mikil heimildasöfnun. Ég gat ekki betur skilið en ráðuneytið væri allt undirlagt í vinnu út af þessari skýrslubeiðni. Í síðustu viku fæddist reyndar fótur og var lögð fram umrædd skýrsla og þá kemur ýmislegt sérkennilegt í ljós. Það kemur í ljós að ráðuneytið naut fulltingis Lögmannafélags Íslands við gerð skýrslunnar, en þrátt fyrir það tókst ekki að afla neinna þeirra upplýsinga þannig að ráðuneytið gæti svarað lið 1 og 2 í skýrslubeiðninni, þ.e. hvort það væri munur á milli landa á hvaða stigi málsins innheimtustofnanir sendu mál til lögfræðiskrifstofu eða munur á gjaldtöku milli landa. Þá hafði verið leitað eftir uppýsingum frá Sambandi viðskiptabanka en gögn sem þaðan bárust reyndust merkt sem trúnaðarmál og voru því endursend. Það reyndist ekki unnt að afla upplýsinga um stöðu mála í öðrum löndum þar sem ráðuneytið, að því er stendur í skýrslunni, stendur ekki í sambandi við neina þá aðila í öðrum löndum sem geta veitt slíkar upplýsingar. Það þarf nú einhvern veginn að bæta erlend samskipti í þessu ráðuneyti. Að lokum kemur það fram að skýrslan mun einskorðast við almenna umfjöllun um það efni sem 3. tölul. skýrslubeiðninnar lýtur að. Ég varð fyrir afskaplega miklum vonbrigðum með þessa skýrslu, hæstv. forseti.

Herra forseti. Þegar óskað er eftir tilteknum upplýsingum í því formi að óskað er eftir skýrslu, þá takmarkast vitaskuld möguleikar viðkomandi ráðuneyta til þess að svara þeim fyrirspurnum með hliðsjón af þeim upplýsingum sem fyrir liggja. Í þessu tilviki var einfaldlega ljóst að ekkert af þeim upplýsingum sem óskað var eftir að kæmu fram í skýrsluni heyrðu undir dómsmrn. eða voru í fórum þess. Þess vegna þurfti ráðuneytið að leita á aðra bæi eftir þeim upplýsingum. Við fengum upplýsingar frá Lögmannafélaginu eins og hv. þm. benti á. Upplýsingar sem við fengum frá Samtökum viðskiptabanka voru merktar sem trúnaðarmál og við töldum okkur ekki hafa neitt við trúnaðargögn að gera frá Sambandi viðskiptabanka og endursendum þau. Við erum ekki í því sambandi við erlenda aðila að geta krafið þá um upplýsingar um hvernig þeim málum er fyrir komið sem var verið að spyrjast fyrir um og þess vegna eru svörin takmörkuð við þær upplýsingar sem fyrir hendi voru og unnt var að afla með eðlilegum hætti.

Herra forseti. Þetta er nú orðið nokkuð vandasamt. Hv. þm. og fleiri biðja um skýrslu um lögfræðikostnað á Íslandi og samanburð á honum við það sem gerist í grannlöndum okkar. Þingmaðurinn og fleiri þingmenn spyrja dómsmrh. um þetta mál og biðja hann um skýrslu. Svar hans er það að hann geti ekki aflað upplýsinganna. Með þessu er hæstv. dómsmrh. að segja við hæstv. forseta að forsetinn hefði aldrei átt að samþykkja þessa skýrslubeiðni með þeim hætti sem hér var gert vegna þess að skýrslubeiðnin sé vitleysa. En það er hún ekki, herra forseti, vegna þess að samkvæmt lögum er það þannig að t.d. stofnun eins og Þjóðhagsstofnun mundi afla þessara upplýsinga eða Seðlabankinn ef beðið væri um það með bréfi frá ráðuneyti. Það er alveg augljóst mál. Það er því greinilega niðurstaða í málinu að hæstv. dómsmrh. eða ráðuneytið hafði engan áhuga á að afla þessara upplýsinga. Og þetta er í 10. eða 100. sinn hér í vetur sem það kemur fyrir að hingað koma svör frá ráðherrum við skriflegum fyrirspurnum eða skýrslur samkvæmt skýrslubeiðnum sem fluttar hafa verið fyrir löngu og beðið langt umfram alla fresti sem eru algerlega ófullnægjandi. Núverandi ráðherrar eru að eyðileggja þetta form upplýsingakröfu frá alþingismönnum og ég tel að það sé stóralvarlegt mál ef forseti líður ráðherrunum það lengur að koma svona fram við þingið.

Forseti vill benda á það vegna þessara orða að það er þingið sem samþykkti skýrslubeiðnina en ekki forseti.

Skýrslan fjallar hins vegar, hæstv. forseti, um það sem á að heita svar við 3. lið skýrslubeiðninnar, sem sagt þar sem spurt er hvort það hafi orðið hækkun á þessari þjónustu lögmanna umfram almenna verðlagslagsþróun. Og þegar rakin hefur verið mikil sorgarsaga sem endaði með því að Samkeppnisstofnun hafnaði því að það væri hægt að gefa út viðmiðunargjaldskrá lögmanna, þá er hér sagt að það hafi yfirleitt ekki leitt til hækkunar svo að almenna ályktun megi draga af því. Hins vegar sé ljóst að í einangruðum tilvikum kunni lögmenn að gera skuldara að greiða sér óeðlilega háa þóknun. Ég verð að segja að mér finnst það frekar slæmt mál ef þetta svar Samkeppnisstofnunar um að ekki megi leyfa viðmiðunargjaldskrá opinberra lögmanna á Íslandi hefur leitt það af sér að einstakir óprúttnir lögmenn kunna að hafa veiðileyfi á það fólk sem hefur lent í ógöngum með fjármál sín. Ég verð að segja að ef málið er í þeim farvegi þá held ég að ekki bara dómsmrn. heldur öll ríkisstjórnin þurfi að taka á honum stóra sínum og koma þessu máli í það horf að það verði einhver lög um þetta hér á landi eins og annars staðar. Það stendur reyndar hér að slík sé löggjöf fyrir hendi í Noregi. Það mætti kannski taka mið af henni. Og e.t.v. hefði eftir þessa nákvæmu og viðamiklu rannsókn, sem fór fram áður en þessi skýrsla var gerð, mátt afla þeirrar gjaldskrár, herra forseti.

Herra forseti. Vegna ummæla hv. þm. um gjaldskrá fyrir þjónustu lögmanna, þá er það svo að dómsmrn. hefur verið þeirrar skoðunar að það væri eðlilegt og rétt að slíkar heimildir væru í lögum til þess að unnt væri að gæta hagsmuna neytenda. Samkeppnisyfirvöld hafa verið annarrar skoðunar. En í þeirri löggjöf sem er í undirbúningi um málefni lögmanna og í þeirri löggjöf sem um störf þeirra eiga að gilda verður gert ráð fyrir því að þær heimildir verði fyrir hendi að setja viðmiðunargjaldskrá.

Virðulegi forseti. Vakið hafa athygli ákaflega misvísandi yfirlýsingar ráðherra þessarar ríkisstjórnar á umliðnum dögum um hvalamálið og nauðsynlegt er að skýr svör fáist við nokkrum þeim spurningum sem vaknað hafa í því sambandi. Því spyr ég hæstv. forsrh.: Hvenær er að vænta einhverrar ákvörðunar í þessum efnum? Ég spyr hann enn fremur: Er hæstv. forsrh. sammála yfirlýsingum hæstv utanrrh. sem hann hefur orðað þannig: ,,Það er ekki spurning hvort heldur hvenær hvalveiðar hefjist``, og eru raunar samhljóða yfirlýsingum hæstv. sjútvrh. frá því fyrir ári síðan. Er hæstv. forsrh. samþykkur þessum yfirlýsingum? Í þriðja lagi spyr ég hæstv. forsrh. hvort hann telji að fullkomið aðgerðaleysi af hálfu íslenskra stjórnvalda í þessum efnum muni styrkja okkar málstað á alþjóðlegum vettvangi og í samskiptum við þær umhverfisverndarhreyfingar sem þarna hafa átt hlut að máli. Eða telur hann fremur að skýr afstaða stjórnvalda hér á landi muni gera það? Hæstv. forsrh. sagði á fundi sl. laugardag að stuðningsmenn hvalveiða á hinu háa Alþingi þyrftu að tala skýrar. Hann spurði m.a. hvar væri að finna markaði fyrir hvalkjöt. Er mat hæstv. forsrh. að það sé verkefni hv. þingmanna að stunda markaðsrannsóknir og sölustarfsemi fyrir einstaka útflytjendur sjávarnytja eða annarra útflutningsafurða hérlendis? Og í framhaldi af því: Er það þar með álit hæstv. forsrh. að ekkert hafi verið að marka yfirlýsingar hæstv. sjútvrh. frá sl. hausti þegar hann kvað upp úr með það að markaði fyrir hvalkjöt væri að finna í Japan? Það eru spurningar á borð við þessar sem hæstv. forsrh. og ríkisstjórnin öll hlýtur að verða að svara hinu háa Alþingi.

Herra forseti. Þetta voru allmargar spurningar um hvalamálið en það er hægt að svara þeim flestum mjög stuttlega. Í fyrsta lagi. Hvenær er að vænta niðurstöðu ríkisstjórnarinnar varðandi það nefndarstarf sem unnið hefur verið á hennar vegum með þátttöku stjórnarliðs og stjórnarandstæðinga? Ég geri ráð fyrir að það verði afgreitt á ríkisstjórnarfundi á miðvikudag. Varðandi það hvort ég sé sammála orðum hæstv. utanrrh. um að spurningin sé ekki hvort heldur hvenær hvalveiðar hefjist, þá er ég sammála því. Það kom fram í ræðu minni. Ég held að ég hafi nákvæmlega orðað það þannig að spursmálið væri ekki um það hvort hvalveiðar hæfust heldur hvernig það mætti bera að og hvenær, þannig að enginn ágreiningur er um það efni, enda sendi ég utanrrh. náttúrlega ræðu mína áður en ég flutti hana þannig að hann hefði getað gert athugasemdir við það atriði hefði hann kosið sem hann gerði ekki. Ég var jafnframt spurður hvort ég væri ósammála þeim yfirlýsingum sem eignaðar voru hæstv. sjútvrh. um að markaðir væru fyrir hvalaafurðir í Japan. Hæstv. sjútvrh. hefur tekið sérstaklega fram, og það hefur því miður verið rangfært eftir honum, að þegar hann átti viðræður við japanska stjórnmálamenn og embættismenn, þá kom fram í þeim viðræðum að Japanar mundu ekki kaupa íslenskar hvalaafurðir nema þá því aðeins að Íslendingar væru aðilar að Alþjóðahvalveiðiráðinu. Eingöngu þá og reyndar voru ekki endilega gefnar yfirlýsingar um að keyptar yrðu vörur, en það væri algjör forsenda þess að hvalaafurðir væru keyptar að Íslendingar væru í Alþjóðahvalveiðiráðinu. Þetta hafa menn látið fram hjá sér fara. Þegar ég segi að menn tali skýrt, þá hafa menn sagt sem svo: ,,Norðmenn hafa komist upp með það að veiða hval. Því skyldum við ekki komast upp með það?`` Ég segi að menn verða að tala skýrt vegna þess að Norðmenn hafa bara komist upp með að veiða hval sér til heimabrúks, ekki til útflutnings. Þess vegna er ekki gilt að vitna til reynslu Norðmanna, ef menn ætla sér að fara að flytja út hval í stórum stíl án þess að vita um markaðinn. Síðan spyr hv. þm., og er það út af fyrir sig útúrsnúningur og ekki mjög merkilegur, hvort þingið og slíkir aðilar eigi að fara að stunda markaðsstarfsemi. Í þessu dæmi er það þannig að ef markaðurinn er ekki fyrir hendi, þá fara menn varla að taka slag sem getur orðið mjög kostnaðarsamur fyrir íslenska ríkið og fyrir ýmsar atvinnugreinar. Ef markaðurinn er ekki fyrir hendi, þá tökum við ekki slíkan slag þannig að þessi spurning var út í hött.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að það skuli þó alltént vera samkomulag í ríkisstjórninni um það að ekki er spurt hvort heldur hvenær. Í annan stað hlýt ég að ganga eftir því, í ljósi síðustu orða hæstv. forsrh., hvort markaðsmálin séu lykilatriðið í þessum efnum í hans huga og hvort sú ákvörðun sem hæstv. ríkisstjórn mun taka á miðvikudaginn muni standa og falla með því hvort hún meti markað tiltækan fyrir þessar afurðir eður ei. Þetta er mjög mikilvægur þáttur í þessu sambandi, þ.e. hvort hér sé um að ræða þessa þungamiðju málsins ellegar hvort um sé að ræða prinsipp eða grundvallaratriði um það hvort við nýtum yfirleitt okkar afurðir í hafinu. Þetta er nauðsynlegt að fá fram. Ég vil hins vegar bæta því við, af því að hæstv. forsrh. hefur sagt sem svo að rangt hafi verið að ganga úr hvalveiðiráðinu á sínum tíma hvort þess sé þá að vænta að ríkisstjórnin taki einnig á því álitamáli þegar ákvörðun mun koma fram næsta miðvikudag, tillaga um það jafnvel að ganga inn í það á nýjan leik.

Herra forseti. Það verður engin ákvörðun um það hvort menn gangi í Alþjóðahvalveiðiráðið tekin á ríkisstjórnarfundi á miðvikudag. Það verður fjallað um þá skýrslu sem unnin hefur verið af þeirri nefnd sem um það mál fjallaði og út af fyrir sig er vikið að því máli í þeirri skýrslu, en ég ætla ekki að fjalla um það nánar hér. Það lágu fyrir hins vegar í þeim gögnum sem ríkisstjórnin þáverandi fékk til sín upplýsingar um að menn teldu nánast öruggt að segðu Íslendingar sig úr Alþjóðahvalveiðiráðinu, þá mundu aðrar þjóðir gera það. Það var fullyrt við ríkisstjórnina, og ég hygg að hv. þm. viti það, að færum við úr Alþjóðahvalveiðiráðinu, þá mundu Norðmenn gera það árið eftir og síðan fleiri og Alþjóðahvalveiðiráðið yrði algjörlega óstarfhæft. Þetta var fullyrt í eyru ríkisstjórnarinnar og af nefndarmönnum sem líka störfuðu að því máli þá. Þetta hefur ekki reynst rétt þannig að ein meginforsendan fyrir úrsögninni úr Alþjóðahvalveiðiráðinu reyndist röng. Það hljóta menn náttúrlega að vega og meta. Síðan kemur það upp úr kafinu, eins og hæstv. sjútvrh. hefur upplýst, að það er engin leið til þess að selja þessar afurðir nema við séum í Alþjóðahvalveiðiráðinu. Eini kaupandinn neitar að kaupa. Það hlýtur að vera innlegg í málið hvort við ætlum að fara í þá styrjöld sem við þurfum að fara ef ljóst er að menn geta fengið markað fyrir vörurnar eða ekki. Það hlýtur að vera innlegg í málið býst ég við. Og auðvitað þurfa menn að skoða það mál mjög rækilega.

Virðulegi forseti. Ég er hjartanlega sammála hæstv. forseta hvað varðar Alþjóðahvalveiðiráðið. Ég tók sjálfur þátt í þeirri ákvörðun á sínum tíma að ganga úr því. En ég minni á að fyrir þinginu liggur þáltill. frá hv. þm. Svanfríði Jónasdóttur um að endurmeta þá ákvörðun og ég fellst á þau meginrök hæstv. forsrh. að það kemur fyllilega til álita við núverandi aðstæður. En hann sagði jafnframt að ákvörðun ríkisstjórnarinnar á miðvikudag mundi ekki taka á þessu álitamáli. Hún mundi taka mið af þeim veruleika sem er í hans huga að ekki sé markaður fyrir þessar afurðir. Mér þykir því einsýnt að þessi ákvörðun muni ekki verða um nokkurn skapaðan hlut, þó ég ætli ekki að inna hann eftir því hver hún komi til með að vera. En ég heyri á orðum hans hér að hann gefur sér að markaðsmálin séu lykilatriði. Ég er honum ósammála um það. Mér finnst meginatriðið vera hvar beri að setja þennan þröskuld hvað varðar nytjar á íslenskum sjávarafurðum. Á hann að vera fyrir aftan hvalina? Bræðslan er í hættu. Hvenær kemur að þorskinum? Hvar er skurðarpunkturinn? Hvar ætlum við að taka slaginn þegar að þessu kemur? Það er lykilatriði málsins.

Herra forseti. Það er hygg ég nokkuð góð samstaða um það hér á þinginu að þessa auðlind eigi að nýta eins og aðrar auðlindir, af varfærni og yfirvegun, en nýta hana. Og það er í þágu þess að halda jafnvægi í hafinu að nýta þessa auðlind. Menn eru sammála um það. Menn vilja jafnframt ganga gætilega um þannig að þeir skaði sig ekki þó menn vilji ganga hetjulega fram.

Virðulegur forseti. Það er nú að verða nokkuð árviss liður á Alþingi að þegar kemur fram í maímánuð og stutt er til þingloka, þá hefjast umræður um hvalveiðimál af hálfu hv. stjórnarliða hér í þinginu sem hafa haft um það frumkvæði sérstaklega, en nú af hálfu hæstvirtra ráðherra ríkisstjórnarinnar sem vegast á opinberlega um þetta vandasama og í raun stóra mál fyrir okkur Íslendinga. Ég hef litið svo á að það væri hæstv. sjútvrh. sem hefði stjórnarfarslegt, stjórnskipulegt forræði í þessu máli og ég beini hér fyrirspurn til hæstv. sjútvrh. um það: Hvað hefur hann lagt til um þetta efni? Ætlar hann að leggja til nú að hvalveiðar verði hafnar? Er hann með tilbúna áætlun um það og þá í hvaða mæli? Fyrir þremur árum var skilað til hæstv. sjútvrh. samróma nefndaráliti frá fulltrúum þingflokka á Alþingi um þetta mál þar sem opnað var fyrir og mælt með að athugað yrði að hefja veiðar á hrefnu, þ.e. á smáhveli, miðað við neyslu hér innan lands jafnhliða því sem athugað yrði um að afla markaða. Þetta var tillagan. Og ég spurði hæstv. sjútvrh. hér fyrir ári: Hvað líður? Hvað þarf hæstv. ráðherra að fá í hendur til þess að taka ákvörðun í þessu máli? Þá var sagt að það væri ástæða til að kanna þingviljann sérstaklega umfram þetta sem þarna lá fyrir fyrir þrem árum. Það er, virðulegur forseti, mjög hörmulegt að horfa upp á málsmeðferð hæstv. ríkisstjórnar í þessu máli. Og hvað segir hæstv. sjútvrh. um það efni? Eigum við að leita inngöngu í Alþjóðahvalveiðiráðið? Er að hans tillaga að við gerum það nú?

Herra forseti. Það er rétt að rifja það upp í þessu sambandi í framhaldi af þeirri skýrslu sem hv. fyrirspyrjandi vitnaði til, að það gerðist að við stóðum í talsverðum átökum við aðrar þjóðir varðandi fiskveiðihagsmuni, í deilum við Norðmenn, mjög flóknum samningum um fiskveiðiréttindi á Reykjaneshrygg og inni á NAFO-svæðinu ásamt því að við vorum að berjast fyrir því að ná fram okkar rétti á úthafsveiðiráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Ég lýsti því yfir hér í þinginu og á öðrum vettvangi að við teldum og ég teldi eðlilegt að láta hvalveiðimálið víkja um sinn og bíða meðan við værum að sjá fyrir endann á þessum umfangsmiklu verkefnum. Ástæðan var einfaldlega sú að ég taldi að við mættum ekki vera með of mörg járn í eldinum í einu til þess að vinna að réttarstöðu okkar í þessu efni á erlendum vettvangi þannig að það var ástæðan fyrir því og fyrir henni hefur verið gerð grein hér á hinu háa Alþingi. Síðan var settur á fót fyrir nokkrum missirum nýr starfshópur til að leggja á ráðin um það hvernig eðlilegast væri að taka málið upp að nýju. Niðurstaða hans hefur legið fyrir núna um nokkurra vikna skeið, hefur verið lögð fyrir ríkisstjórn og verið þar til umfjöllunar. Og eins og hér kom fram í máli hæstv. forsrh. er ráðgert að ríkisstjórnin ljúki umfjöllun um þá skýrslu núna á miðvikudaginn kemur og því hefur margsinnis verið lýst yfir af minni hálfu og annarra, alveg frá þeim degi er við gengum úr hvalveiðiráðinu að það kæmi til álita að ganga þangað inn aftur ef það mætti verða til þess að styrkja stöðu okkar í þessu efni.

Virðulegur forseti. Varðandi það sem hér kom fram hjá hæstv. sjútvrh., þá erum við nú ekki mikils vísari um afstöðu hæstv. ráðherra í málinu. Það á greinilega að steinþegja um það gagnvart Alþingi hvað standi til að taka ákvörðun um, ef nokkra, í hæstv. ríkisstjórn um þetta mál. Og hvað um þessi markaðsmál? Það eru stjórnarliðar, hv. þm. Guðjón Guðmundsson og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson sem fullyrða að hæstv. ráðherra hafi komið bara með bréf upp á það frá Japan sl. haust að þeir væru reiðubúnir að kaupa hvalaafurðir. Ég held að það væri rétt að hæstv. ráðherra svari sjálfur úr þessum ræðustól hvað liggur að baki því sem þessir hv. þingmenn eru að segja á Alþingi. Ég tek eindregið undir það að menn eigi að fara varfærnislega fram í þessu máli. En menn gátu tekið ákvarðanir um það fyrir tveimur árum, jafnvel fyrir þremur árum að hefja hér veiðar á hrefnu í mjög smáum mæli fyrir innanlandsmarkað til að undirstrika rétt okkar og menn eiga ekki að vera að kenna umhverfissamtökum um það að við ekki höldum á þeim rétti.

Herra forseti. Það hefur áður komið fram á hinu háa Aþingi af minni hálfu að í samtölum sem ég átti við japönsk stjórnvöld kom fram að það væri ekkert sem útilokaði það í japanskri löggjöf að þeir keyptu af okkur hvalaafurðir en það væri bundið því skilyrði að við værum aðilar að Alþjóðahvalveiðiráðinu. Þessar upplýsingar hafa komið fram af minni hálfu opinberlega og m.a. á hinu háa Alþingi áður og er sjálfsagt að staðfesta það. Ég vil svo upplýsa það, sem reyndar hefur komið fram í þinginu áður, að skýrsla starfshópsins sem hefur verið að vinna að þessu máli að undanförnu og er núna til meðferðar hjá ríkisstjórninni hefur verið kynnt fyrir utanrmn. þingsins, fyrir formönnum stjórnarandstöðuflokkanna og niðurstöður ríkisstjórnarinnar verða að sjálfsögðu kynntar og eftir atvikum ræddar þegar þar að kemur.

Á næsta ári?

Virðulegur forseti. Það er ástæða til að undirstrika að það er ekki vel á máli haldið af hæstv. ríkisstjórn. Menn máttu auðvitað vita að það væri farið að knýja á um þetta mál þegar nálgaðist þinglausnir og það er mjög dapurlegt að hæstv. ráðherrar skuli tala hver með sínu nefi í þessu máli. Og þó að ég sé ekki að segja að djúpstæður ágreiningur hafi komið þar fram, þá eru það samt ólík viðhorf sem þar eru túlkuð. Ég nefni þar til leiks einnig hæstv. utanrrh. sem ætlar nú að fara að stjórna lífríki hafsins og telur það vera aðalmálið í þessu hvalveiðimáli sem er annað viðhorf. Ég vil hvetja hæstv. ríkisstjórn til þess að hraða því að marka stefnu í þessu máli til þess síðan að fylgja henni fram því að þetta er grundvallarmál sem við erum að fjalla hér um, ekki kannski fyrst og fremst efnahagslegt heldur réttarlegt, hvað snertir alþjóðarétt. Þess vegna er málið mikilvægt og það er jafnframt vandasamt.

Herra forseti. Ég vil aðeins ítreka að ég tel að það hafi verið rétt ákvörðun á sínum tíma að láta þessi mál bíða á meðan við vorum að ljúka öðrum mjög umfangsmiklum og knýjandi samningum um fiskveiðihagsmuni okkar utan íslenskrar lögsögu. Í annan stað er það á misskilningi byggt hjá hv. þm. að einhver ágreiningur sé innan ríkisstjórnarinnar um þessi efni. En hitt má öllum vera ljóst, eins og hv. þm. benti réttilega á, að málið er um margt flókið og viðkvæmt og þess vegna er fullkomlega eðlilegt að ríkisstjórnin taki nokkurn tíma til þess að fjalla um það álit sem fyrir liggur áður en hún tekur endanlega ákvörðun á þeim grundvelli.

Herra forseti. Í nótt barst til landsins fyrsti síldarfarmurinn á þessari vertíð úr norsk-íslenska síldarstofninum. Skipstjórinn segir að síldin dugi til manneldis ef hugsað væri um það og gagnrýnir harðlega skipulag veiðanna og segir skipulagið bjóða upp á slæma umgengni um auðlindina og það samkvæmt stjórnvaldsákvörðunum. Og þannig verður framhaldið, herra forseti, kappið verður mikið, síldinni verður ausið upp og viðbótarkostnaður og sóun verður í samræmi við það. Fréttir herma og útgerðin telur að verið sé að afla veiðireynslu sem byggt verði á við úthlutun kvóta á skip þegar á næsta ári. Þetta má reyndar draga í efa miðað við úthafsveiðilögin sem tala um þrjú bestu tímabil af sex veiðitímabilum, en fjölmiðlar tala fullum fetum um að nú sé komin tveggja ára veiðireynsla úr norsk-íslenska síldarstofninum og að eftir vertíðina geti ráðherra úthlutað kvóta á skip því að þá sé komin þriggja ára veiðireynsla. Herra forseti. Þetta skipulag kemur ýmsum á óvart, ekki síst af því að við afgreiðslu frv. um úthafsveiðilögin fyrr á þessu þingi lagði meiri hluti sjútvn., fulltrúar Framsfl. og Sjálfstfl., það til og lýsti þeim skilningi sínum að veiðireynsla úr þessum stofni, þ.e. úr norsk-íslenska síldarstofninum myndaði ekki, ég endurtek, ekki, grunn að fastri aflahlutdeild. Þess vegna spyr ég: Var ráðherrann búinn að gleyma þessum skilningi sinna manna í sjútvn. eða gerir hann ekkert með það sem fulltrúar stjórnarflokkanna í sjútvn. hafa um málið að segja?

Herra forseti. Ég vil minna á að engin ákvörðun hefur verið tekin um að úthluta fastri aflahlutdeild í síldveiðunum. Það var ekki tekin um það ákvörðun um að gera það fyrir upphaf þessarar vertíðar og það hefur engin ákvörðun verið tekin um það hvernig að því verður staðið fyrir næstu vertíð. Það er rétt sem hv. þm. minnti hér á að meiri hluti sjútvn. taldi ekki vera forsendur fyrir því, við svo búið, að úthluta aflaheimildum varanlega. Og þá var bara einn kostur mögulegur á grundvelli þeirra laga sem við styðjumst við, þ.e. að veiðin fari fram eins og hún gerir núna. Það er ekki góð leið við stjórnun fiskveiða og má öllum vera ljóst að það leiðir ekki til mestrar hagkvæmni og bestrar nýtingar auðlindarinnar að standa að fiskveiðum með þeim hætti. En annar kostur var ekki í stöðunni miðað við gildandi lög, með hliðsjón af því sem hv. þm. minnti hér á, að meiri hluti hv. sjútvn. taldi ekki vera forsendur fyrir því að úthluta varanlegri aflahlutdeild og þá var ekki um annan kost að ræða þannig að það er vissulega svo að ráðuneytið hafði mjög fast í huga það sem fram kom af hálfu meiri hluta nefndarinnar við afgreiðslu málsins fyrr á þessu þingi.

Herra forseti. Meiri hluti sjútvn. tók það greinilega fram að veiðireynsla úr þessum stofni myndaði ekki grunn að fastri aflahlutdeild. Því hefur hæstv. ráðherra hins vegar leyft útgerðinni í landinu að trúa. Vegna þess að ef hún ekki tryði því og ef menn ekki reiknuðu með því, heldur hann þá að sú gegndarlausa sóun viðgengist sem nú er að fara í gang vegna þess að menn eru og telja sig vera að keppa um veiðireynslu? Nei, hreint ekki. Og það er þá kominn tími til að ráðherrann geri rækilega grein fyrir því að málið er öðruvísi vaxið heldur en hann hafði talið okkur trú um. Þess vegna vil ég spyrja ráðherrann aftur: Mun hann þá í kjölfar þessa boða til blaðamannafundar og koma því rækilega á framfæri við útgerðina að hún sé ekki að afla sér veiðireynslu, þvert á móti sé henni frekar gert að reyna að gera meira úr síldinni en til stendur ef svo fer fram sem horfir?

Herra forseti. Það hefur alltaf legið fyrir frá því að ákvörðun var tekin um það hvernig yrði staðið að síldveiðunum, að það væri ákvörðun sem gilti fyrir þessa vertíð og ekkert lægi fyrir um það hvernig staðið yrði að ákvörðun á næsta ári. Ég get ekki fullyrt um það hér og nú og ég get heldur ekki stýrt því hvaða ímyndanir eru í hugum þeirra útgerðarmanna sem hér eiga hlut að máli. En það hefur legið alveg kristaltært fyrir frá því að þessi ákvörun var tekin að hún gilti fyrir þessa vertið en ekki þá næstu og enn sem komið er liggur ekkert fyrir um það hvernig þá verður staðið að málum. Ég get ekki gefið um það neina yfirlýsingu, hvorki af eða á, vegna þess að um það á eftir að taka ákvörðun.

Herra forseti. Ég tók líka eftir því að hæstv. ráðherrann sagði að honum hefði verið þessi einn kostur. Nú er það svo að fyrir þinginu hefur legið tillaga frá Sighvati Björgvinssyni og öðrum jafnaðarmönnum um að leyfi til veiða úr norsk-íslenska síldarstofninum, sem hefur nokkra sérstöðu, væru boðin upp. Kom þá aldrei til álita af hálfu ráðherrans að hvetja til afgreiðslu þeirrar tillögu og bjóða leyfi til veiðanna upp í ljósi sérstöðu þessa stofns? Sú aðferð hefði þó komið í veg fyrir þá miklu sóun verðmæta sem nú er talað um því ég hef heyrt það sagt að þjóðarbúið gæti orðið af a.m.k. hálfum milljarði kr. vegna þess hvernig staðið er að veiðunum í ár. Og því miður virðist ljóst að ráðherrann hefur engan hug á því að reyna að breyta þar um.

Herra forseti. Nei, það kom ekki til álita að óska eftir afgreiðslu á þeirri tillögu og ég tel að það sé ekki heppileg leið við stjórn fiskveiða. Hins vegar eru auðvitað til aðrar leiðir við stjórnun á þessum stofni án þess að til þess þurfi að koma að úthluta aflaheimildunum varanlega. Menn verða einfaldlega að setjast yfir þá möguleika og kanna þau mál og freista þess að sjá hversu langt menn komast í því að ná um það samtöðu í tæka tíð fyrir næstu vertíð.

Herra forseti. Ég ber fram fyrirspurn til hæstv. forsrh. um stöðu sjávarþorpa í óbreyttu kvótakerfi. Ég vísa þar til atvinnuástandsins sem verið hefur undanfarna mánuði í einu slíku sjávarplássi, Þingeyri vestur á fjörðum og alþjóð er kunnugt um og mikil umfjöllun hefur verið um síðustu daga í kjölfar bréfs sem embættismenn þar á staðnum sendu hæstv. forsrh. og lýsir hvernig ástandið er orðið eftir slíkt atvinnuástand í marga mánuði. Það væri fróðlegt að fá frá hæstv. forsrh. upplýsingar um aðgerðir ríkisstjórnarinnar til þess að bæta atvinnuástandið á þeim stað. En ég kveð mér aðallega hljóðs til að ræða málið í heild sinni í ljósi þess að þessi litlu sjávarpláss hringinn í kringum landið halda ekki velli í núverandi kvótakerfi eins og kunnugt er og allar upplýsingar sem menn hafa dregið saman um það efni varpa skýru ljósi á að í þessum þorpum hafa hvað helst verið erfiðleikar á þeim tímum sem núverandi kvótakerfi hefur verið í gildi. Annars vegar eru erfiðleikarnir vegna þess að kvótakerfið leiðir það af sér að stofnkostnaður er mun hærri en áður við að koma sér upp skipi og veiðileyfi og hins vegar að kerfið sviptir þessi sjávarpláss þeim forgangi sem þau hafa ævinlega haft af nærliggjandi miðum. Í ljósi þessara annmarka kerfisins og afleiðingar þeirra í þessum fámennu sjávarplássum hringinn í kringum landið, spyr ég hæstv. forsrh. sem fer með þessi mál sem byggðamálaráðherra: Hvað hyggst ríkisstjórnin gera til að breyta og bæta stöðu sjávarþorpa í landinu frá því sem nú er við óbreytt kvótakerfi?

Herra forseti. Ekki veit ég hvort þessi dagskrárliður sé vel til þess fallinn að ræða þetta mál í heild sinni eins og hv. þm. sagði. Ég býst við því að þetta mál sé nú þannig vaxið að við þyrftum meiri tíma til að ræða það í heild sinni en þennan stutta fyrirspurnatíma um óundirbúnar fyrirspurnir. Það er líka stundum kostur hvað við erum fljót að gleyma. Skyldi það nú ekki hafa verið þannig hér örfáum árum fyrir daga kvótakerfisins að byggðirnir úti um landið hafi verið að lenda í endalausum erfiðleikum vegna stöðu sjávarútvegsmála og menn væru að grípa til margvíslegra ráðstafna, Byggðastofnun, ríkisvaldið, þingið og aðrir aðilar, til þess að bregðast við í þeim efnum? Erum við virkilega búin að gleyma öllum þeim dæmum? Ég hygg ekki. Það er þannig að dæmin upp á síðkastið hafa verið færri. Það er hins vegar rétt að í útvarpsviðtali á dögunum, þegar rætt var um þetta sérstaka mál á Þingeyri, þá nefndi ég að út af fyrir sig væri hætta á að slíkar aðstæður sem þar hefðu skapast gætu skapast víða, en það er ekki hægt að saka kvótakerfið eitt og sér um það efni og ekkert annað kerfi sem ekki hefur þá enn þá meiri annmarka af öðrum ástæðum væri líklegra til þess að vera byggðalega vænlegra heldur en þetta kerfi í sjálfu sér. Það var auðvitað ekki þetta ágæta bréf frá þessum embættismönnum sem vakti menn til lífsins því að málið hafði verið til meðferðar af hálfu ríkisvaldsins en ekki síst af hálfu Byggðastofnunar og ég vænti þess að það skref sem vonandi verður stigið í þessari viku gefi þessu byggðarlagi ákveðna möguleika, án þess að það sé hollt að vera að gefa of miklar væntingar eða vonir. Við vitum að allmörg sveitarfélög um landið eiga í vissum erfiðleikum núna. Ég ætla ekki að fara að tilgreina þau hér á þessum stutta tíma. Þar þarf auðvitað að taka á hverju einstöku máli, en meginatriðið er þó að skapa almenn jákvæð skilyrði fyrir rekstur eins og þennan. Það er það fyrirkomulag og sá jarðvegur sem þessum fyrirtækjum er hollust.

Herra forseti. Það má vel vera að heppilegra hefði verið að taka málið upp við rýmri skilyrði varðandi ræðutíma. Ég minni á að það væri hugsanlega hægt í umræðum um byggðamál. Þannig stendur nú sú umræða að hún hófst fyrir áramót líklega í nóvember og var þá frestað og hefur ekki verið sett á dagskrá síðan þannig að ekki ber það vott um að hæstv. forsrh. leggi mikið á sig til þess að mönnum gefist kostur á að ræða þessi mál undir þeim dagskrárlið sem væri eðlilegastur. Ég vek athygli á því að það sem kom fram í svari hæstv. ráðherra er að það þarf aðgerðir hins opinbera við aðstæður eins og þær sem við er að glíma á Þingeyri. Og þær aðgerðir sem þarf eru fyrst og fremst að breyta ákvæðum laga á þann veg að menn geti bjargað sér sjalfir, að ekki sé frá þeim tekinn sá möguleiki að menn geti bjargað sér sjálfir. Og það er illt til þess að vita að formaður Sjálfstfl. skuli engar væntingar gefa mönnum um að þeir hafi stöðu til þess.

Herra forseti. Ég vil spyrja hæstv. menntmrh. hvort hann hyggist beita sér fyrir átaki í kennslu í forritun og tölvugreinum við Háskóla Íslands, Tölvuháskóla Verslunarskóla Íslands eða á einhvern annan hátt. Þessu máli er hreyft hér vegna þess að þessi missirin er mikill vöxtur í forritun og hugbúnaðargerð og reglulega berast fregnir af íslenskum hugbúnaðarfyrirtækjum sem vekja athygli á erlendri grundu fyrir frambærilegar vörur. Nú er svo komið að mikill skortur er á forriturum, reyndar um allan hinn vestræna heim, og í umræðunni hefur heyrst að bara á Íslandi vanti 1.000--2.000 tölvufræðinga af ýmsu tagi á vinnumarkaðinn. Nýlega bárust fréttir af því að fyrirtækið Einar J. Skúlason hygðist flytja hluta hugbúnaðarkerfa sinna til Skotlands í von um að fá þar fólk til starfa. Vegna þessarar eftirspurnar eftir tölvumenntuðu fólki er orðið erfitt að fá kennara í þessum greinum til háskólans m.a. vegna þess að launin þar standast ekki samkeppnina við hinn almenna markað. Því er eðlilegt, herra forseti, að álykta sem svo að aukin fjárveiting til menntunar í tölvugreinum væri verulega arðbær fjárfesting fyrir þjóðfélagið. Því er þeirri spurningu velt hér upp til hæstv. ráðherra hvort hann geti hugsað sér að gera átak í þeim efnum og þá jafnframt hvort eftir slíku hafi verið leitað, t.d. af tölvudeild Háskóla Íslands.

Herra forseti. Ég held m.a. að sá aukni áhugi sem kemur fram á þeim sérfræðingum sem hv. þm. vék að megi rekja til stefnu ríkisstjórnarinnar í upplýsingatæknimálum og að öllum sé ljóst að ríkisstjórnin hefur mjög markvisst unnið að því að efla þessa grein iðnaðar og fræðslumála sem lýtur að tölvunotkun og tölvufræðslu og nýtingu upplýsingatækninnar. Að því er varðar Háskóla Íslands sérstaklega, þá hef ég þá stefnu að beita mér ekki fyrir því að ein deild fái fjárveitingar umfram aðra. Það er málefni háskólans sjálfs að taka ákvarðanir um það og gera upp á milli deilda eða forgangsraða innan sinna vébanda. Að því er varðar tölvuháskóla á vegum Verslunarskólans, þá standa yfir viðræður núna á milli menntmrn. og Verslunarskólans um fjárveitingar til þess skóla. Ég bind vonir við það að Alþingi afgreiði frv. til laga um háskóla sem mun auðvelda okkur að takast á við það verkefni. Það mun einnig að mínu mati auðvelda Háskóla Íslands að takast á við það verkefni sem hann þarf að vinna varðandi tölvunarfræði og einstakar námsgreinar því hann getur þá tekið skipulegri ákvarðanir en núverandi löggjöf leyfir. En ég mun ekki beita mér eða hafa afskipti af innri málefnum háskólans og forgangsraða málum þar. Það er á hans verksviði. Að vísu bárust mér erindi varðandi tölvunarfræði þar fyrir nokkrum missirum og ég svaraði þeim jákvætt fyrir mitt leyti en ég veit ekki til þess að háskólinn hafi síðan aðhafst frekar í því máli.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir góð svör. Eins og kom fram í máli hans er ýmislegt að gerast í þessum málum. En ég vil bara ítreka það sem ég sagði áðan að það hefur verið mikil umræða um það í þjóðfélaginu undanfarið að nú þyrftu stjórnvöld að standa við stóru orðin í sambandi við það að efla þann hluta atvinnulífs sem lýtur að hátækni og menntun og er gott að það komi fram, ef svo er. Ég vil að lokum, herra forseti, leggja áherslu á nauðsyn þess að huga vel að þessum málum og fylgjast vel með og tel að ef rétt er á málum haldið, þá geti bæði forritun og tölvustarfsemi hvers konar orðið einn helsti burðarás íslensks atvinnulífs.

Herra forseti. Ég tek undir með hv. ræðumanni um það hvernig ríkisstjórnin hefur staðið að þessum málum. Annars vegar hefur verið mótuð stefna á vegum menntmrn., t.d. um nýtingu þessarar tækni bæði á sviði menntunar og menningar og einnig hefur ríkisstjórnin mótað heildarstefnu um upplýsingasamfélagið og komið þeim málum þannig fyrir nú að þau eru í höndum forsrn. Og ég vænti þess að innan tíðar verði á vegum þess ráðuneytis staðið þannig að framkvæmd mála að menn sjái að ríkisstjórninni er full alvara með því að gera átak á þessu sviði.

Virðulegi forseti. Hér hafa í fyrirspurnatíma komið frá a.m.k. tveimur hv. þm. fyrirspurnir um hvali sem eru eins og kunnugt er stærstu skepnur á jörðinni. Mín fyrirspurn snýst um miklu smærri skepnur, þ.e. gæludýr. Hér á Íslandi gilda strangar reglur um innflutning á dýrum og er það skiljanlegt, enda hefur okkur borið gæfa til að halda frá landinu ýmsum skelfilegum smitsjúkdómum sem plaga ýmis nágrannaríki okkar. Innflutningur á dýrum, og ég geri hér gæludýr sérstaklega að umtalsefni, er heimilaður að uppfylltum ströngum skilyrðum um einangrun dýranna í tiltekinn tíma. Þessi einangrun fer aðeins fram á einum stað á landinu, þ.e. í Hrísey. Hins vegar bregður svo við að flest dýrin sem flutt eru inn, þ.e. gæludýr, eru flutt inn með flugi um Keflavíkurflugvöll. Þaðan þarf svo að flytja, þau gjarnan flugleiðis, norður í land og koma þeim sjóleiðis út til Hríseyjar með ærnum tilkostnaði. Bent hefur verið á að á þeirri leið geti dýrin beint eða óbeint komist í snertingu við fólk eða hluti og í raun sé töluverð smithætta vegna þessa flókna fyrirkomulags auk þess sem gjaldtaka í sjálfri stöðinni ku vera veruleg. Þá er og rétt að benda á að frá dýraverndunarsjónarmiði er þetta langa og erfiða ferðalag ekki talið eðlilegt. Ekki síst skal svo bent á að í mörgum tilvikum er um að ræða innflutning gæludýra fjölskyldna sem eru að flytjast til landsins þar sem einkum börnin eru bundin gæludýrunum sterkum tilfinningaböndum. Meðan á einangruninni stendur eiga fæstir þess kost að líta til með þessum fjölskylduvinum sínum. Flestir innflytjendur eru af suðvesturhorninu og því má segja að í hæsta máta sé óeðlilegt að einangrunin sé staðsett svo langt frá markaðs- eða þjónustusvæðinu. Því spyr ég hæstv. landbrh. hvort hann muni beita sér fyrir því og hvort hann telji ekki orðið tímabært að heimila sóttvarnastöð annars staðar en í Hrísey?

Hæstv. forseti. Eins og kom fram í máli hv. fyrirspyrjanda og eins og hv. þingmenn allir sjálfsagt vita er einangrunarstöð fyrir gæludýr aðeins í Hrísey. Það má segja að því fylgi kannski bæði kostir og gallar. Það er kostur að hafa einangrun gæludýra á stað þar sem lítil smithætta er --- reyndar vita menn að þar er líka einangrunarstöð fyrir annað búfjárhald --- því að við erum að reyna að verjast henni. Við höfum ströng skilyrði hvað þetta varðar og ég leyfi mér að halda því fram að það beri að hafa ströng skilyrði í þessum efnum. En það er hins vegar líka rétt að þessu fylgir kostnaður sem er sjálfsagt meiri en sá ef einangrunarstöðin væri í námunda við Keflavíkurflugvöll eða nær mesta þéttbýlinu. En það býr reyndar fólk víðar heldur en á höfuðborgarsvæðinu sem á sín gæludýr. Hlutverk landbrn. eða landbúnaðaryfirvalda er fyrst og fremst að sjá til þess að skilyrðum sé fullnægt hvað þessa einangrun varðar. En möguleikarnir á svona stöð geta auðvitað verið á fleiri stöðum þó að það muni þá sjálfsagt torvelda rekstrarskilyrðin eitthvað. Og af því að hv. þm. nefndi að gjaldtaka væri veruleg, þá er gjaldtakan bundin kostnaði. Þetta er ekki skattheimta heldur er þetta þjónusta þar sem greitt er fyrir þá þjónustu sem innt er af hendi. Ég veit að sótt hefur verið um að fá að reka einangrunarstöðvar á fleiri stöðum og ef öllum skilyrðum sem ber að fullnægja og hægt er að uppfylla samkvæmt áliti yfirdýralæknis og landbrn., þá er út af fyrir sig ekkert sem útilokar það að stöðvarnar séu fleiri og reknar víðar en í Hrísey þannig að það er kannski fyrst og fremst skilyrði um hvernig að málinu sé staðið sem okkur ber að fullnægja og auðvitað tryggja að aðstaða þessi sé fyrir hendi.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. landbrh. fyrir svörin og sérstaklega fagna því að hann skuli taka undir það að til greina komi að flytja einangrunarstöðina frá Hrísey eða a.m.k. að heimila hana annars staðar. Auðvitað snýst þetta um vilja. Spurningin er hvort mönnum finnist ekki tímabært að breyta því fyrirkomulagi sem ríkt hefur um áratuga skeið og er að mörgu leyti orðið úrelt. Það hlýtur að vera tímaskekkja að halda einangruninni svo fjarri aðalþjónustusvæðinu sem vissulega er hér á suðvesturhorninu þannig að það er spurning hvort ekki þurfi jafnvel að vera fleiri en ein einangrunarstöð. Rökin fyrir þessu, eins og ég hef áður nefnt, eru kostnaðarleg, þau eru sjónarmið dýraverndunar og þau eru tilfinningaleg, einkum hvað börn snertir og ég fagna því að ráðherra skuli taka undir að það skuli koma til greina að rjúfa þessa einangrun eða einokun skulum við segja. Mér er kunnugt um að ýmsir aðilar hafa hug á að koma upp stöð nálægt Keflavíkurflugvelli, enda koma flest gæludýr þar til landsins.

Hæstv. forseti. Aðeins örstutt. Það var út af þeim ummælum hv. þm. að ég hefði sagt að út af fyrir sig væri mögulegt að flytja stöðina frá Hrísey. Ég vil undirstrika að það kom ekki fram í mínu máli heldur að auðvitað væri hægt að hafa þessar stöðvar víðar en í Hrísey. En hún getur auðvitað verið í Hrísey líka. Ég óttast hins vegar að ekki sé mikill markaður fyrir margar stöðvar af þessu tagi þannig að ef þær verða ein eða fleiri hér á þessu svæði, eða eins og ég nefndi að sótt hefur verið um víða, sótt hefur verið um rekstur einangrunarstöðvar austur í sveitum og ef þær verða víðar á landinu, þ.e. fleiri stöðvar, þá verður þetta a.m.k. ekki ódýrara, heldur hygg ég að kostnaðurinn vaxi við það að reka svona starfsemi á mörgum stöðum. En aðalatriðið er að svona þjónusta sé fyrir hendi og öllum þeim skilyrðum sem ber að hafa í heiðri sé fullnægt til þess að einangrunin sé trygg.

Herra forseti. Það fyrsta sem forseti ákveður í sinni fundarstjórn er að leggja dagskrá fyrir þingið hverju sinni. Á dagskrá í vetur var að ræða skýrslu Byggðastofnunar og ég veit að það var ekki fullrætt og teldi nú ekki óeðlilegt að þingheimur yrði upplýstur um hvenær klárað yrði að ræða þá skýrslu eða hvenær hún kæmi aftur á dagskrá. Nú líður að þinglokum og væri gott að vita það með einhverjum fyrirvara hvort það er ætlun forseta að koma henni á dagskrá fljótlega.

Forseti mun taka það til athugunar hvort eða hvenær umræða um skýrslu um Byggðastofnun getur farið fram.

Hæstv. forseti. Við kvennalistakonur erum í sjálfu sér sammála því að þörf sé á að stofna Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins en hér er hins vegar þannig að málum staðið að erfitt er að samþykkja þá aðferð sem hér er viðhöfð. Sjónarhornið er allt of þröngt. Hér koma of fáar atvinnugreinar að málinu. Stjórn slíks sjóðs ætti að vera óháð ákveðnum atvinnugreinum. Þar þarf að koma inn þekking og víðsýni til þess að sjóðurinn megi koma að sem mestu gagni. Þá er ég líka andvíg því að eyrnamerkja heilan milljarð kr. til nýsköpunar á landsbyggðinni. Ég tel það vera úrelta aðferð og að gæði umsókna og almannahagur og þær góðu hugmyndir sem koma fram ættu að vera þarna ríkjandi. Ég tel að það eigi að skoða þetta mál miklu betur og greiði því atkvæði með þeirri tillögu að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Þessi tillaga er samhljóða tillögu frá okkur í þingflokki jafnaðarmanna, þ.e. að það beri að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar. Þingflokkur jafnaðarmanna styður skynsamlegar aðgerðir til nýsköpunar í atvinnulífinu og hefði fagnað vel útbúnu frv. um nýsköpun og stutt ríkisstjórnina ef sú hefði verið raunin. Svo var ekki. Þetta frv. uppfyllir ekki þau markmið sem það hefði átt að gera í því efni. Það hefði þurft að skoða þetta mál betur. Fleiri aðilar hefðu átt að koma að undirbúningi og breiðari hópur, bæði við vinnslu og við stjórnun þessa sjóðs. Þingflokkur jafnaðarmanna hefði verið reiðubúinn að taka þátt í að semja nýtt frv. ásamt ríkisstjórnarflokkunum og finna þessu máli betri umgjörð. Þess vegna styðjum við þessa tillögu um að frv. verði vísað til ríkisstjórnarinnar og því fundinn betri farvegur en hér er gert.

Herra forseti. Því miður náði tillaga þingflokks jafnaðarmanna og annarra um að vinna málið betur ekki fram að ganga. Þetta mál er núna á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Við styðjum þessa brtt. hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og aðrar tillögur frá honum. Þær eru til bóta. Við munum hins vegar ekki greiða atkvæði við einstakar greinar þessa frv. eða brtt. meiri hlutans, þó með einni mikilvægri undantekningu. Við styðjum 2. og 3. gr. frv. þar sem hlutverk Nýsköpunarsjóðs er skilgreint og starfssvið nokkuð afmarkað. Við styðjum uppbyggingu og vöxt íslensks atvinnulífs og viljum styðja þann ramma sem kemur fram í 2. og 3. gr. frv. Efling nýsköpunar og einkum á landsbyggðinni er brýnt verkefni að okkar mati, en það hefði þurft að búa öllu dæminu betri ramma en hér er gert. Við viljum að meginafstaða okkar gagnvart hugmyndafræðinni komi fram í atkvæðagreiðslu við þessar tvær greinar sem ég nefndi. Við munum styðja þær brtt. sem meiri hlutinn flytur við 2. gr. Að öðru leyti munum við ekki greiða atkvæði við einstakar tillögur í þessu frv. og sitja hjá við lokaafgreiðslu þessa máls.

Herra forseti. Ég hef enga trú á opinberum sjóðum til að efla atvinnulífið og tel að heldur ætti að stuðla að bættu umhverfi fyrirtækja. Reynsla okkar Íslendinga af slíkum sjóðum er ekki góð og síst af öllu í nýsköpun og frumkvæði. Því mun ég sitja hjá við atkvæðagreiðsluna nema við atkvæðagreiðslu um brtt. við 7. gr. b-lið frá meiri hluta efh.- og viðskn. sem ég tel vera athygliverða.

Virðulegi forseti. Ég vil eingöngu láta það koma skýrt fram að ég styð þá meginhugmynd sem að baki þessu frv. liggur um Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins. En á hinn bóginn verður ekki við það unað að útfærsla málsins öll er slík að ekki verður við búið þannig að ég get ekki stutt málið í heild. Ég vil láta það koma skýrt fram að eins og sjóðurinn er skilgreindur í 2. og 3. gr., þ.e. meginhugmyndin, þá er það fullkomlega aðgengilegt fyrir mig. Það eru mér því mikil vonbrigði að menn skuli hafa misst þetta tækifæri úr höndum sér sem hér um ræðir og útfært málið illa, m.a. með hliðsjón af stjórnarfyrirkomulagi, með ýmsum öðrum þáttum er varða áhættulánsfjármagn og fleiri þáttum sem í frv. eru og það eru vonbrigði. En vonandi hefur Alþingi tækifæri til þó síðar verði að lagfæra mestu og helstu meinbugi þessa máls. En ég styð þá meginhugmynd sem að baki liggur.

Herra forseti. Þessi brtt. er að stofni til ákvæði úr frv. sem þingflokkur Alþb. og óháðra hefur flutt og er í meðförum þingsins og varðar áhættu- og nýsköpunarlánasjóð. Hér er gert ráð fyrir öðruvísi stjórnunarfyrirkomulagi á sjóðnum en í stjfrv. En það sem 4. gr. frv. að óbreyttu felur í sér, því miður, er satt best að segja meingallað fyrirkomulag og hálfgerð forneskja. Þar er á ferðinni gamaldags atvinnuvegahólfun hvað varðar tilnefningnar til stjórnar sjóðsins og ekki gætt eðlilegra faglegra sjónarmiða eða tryggt sjálfstæði sjóðstjórnarinnar hvað varðar hagsmuni einstakra atvinnugreina, enda er eitt megingagnrýnisatriði okkar á þetta frv. þessi gallaða skipan stjórnarinnar samkvæmt 4. gr. Brtt. felur í sér að í stað 4. gr. frv. komi ný grein þar sem tilnefnt er til stjórnarinnar eins og við teljum eðlilegt.

Virðulegi forseti. Á undanförnum árum og áratugum hafa verið settir upp fjölmargir sjóðir til að styðja við þróun í atvinnulífinu af margvíslegu tagi og gallinn á þeim sjóðum hefur ekki verið grunnhugsunin á bak við þá heldur sá að þeir hafa verið settir í hendurnar á stjórnum sem hafa ekki haft aðstöðu til þess að gæta heildarsjónarmiða, faglegra heildarsjónarmiða. Hér er gerð tillaga um að framlengja þetta gamla og úrelta kerfi eins og fram kom í atkvæðaskýringu hér áðan. Ég er þeirrar skoðunar að með þessu séu menn að gera tillögu um að staðfesta klíkuveldi stjórnarflokkanna yfir milljarðasjóðum og þar með er hætta á að sjóðurinn verði eyðilagður fyrst og fremst af þeim ástæðum hvernig stjórninni yrði raðað saman samkvæmt þessari grein. Af þeim ástæðum herra forseti, greiði ég atkvæði gegn tillögunni eins og hún liggur fyrir.

Herra forseti. Í 2. og 3. gr. þessa frv. er tilgangi sjóðsins, hlutverki hans og heimildum til lána og ábyrgða ágætlega gerð skil. Hins vegar er því miður í þessari málsgrein mjög svo þrengt að möguleikum sjóðsins til að uppfylla hlutverk sitt eins og það hefur áður verið skilgreint og svo mjög að varla er hægt að tala um að hann geti gegnt því hlutverki sem honum er ætlað og því sit ég hjá við afgreiðslu á þessari málsgrein.

Herra forseti. Í umræðunum um þetta mál og í nefndaráliti minni hluta kom fram mikil gagnrýni á málsmeðferð þess í undirbúningi af ráðuneytisins hálfu. Þar kom einnig fram að af hálfu Alþb. og óháðra hefur það lengi verið baráttumál að tryggja rétt einyrkja til atvinnuleysistrygginga, ekki síst með tilliti til þess að á undanförnum árum hefur launafólki í ríkum mæli verið stillt upp við vegg með það að gerast verktakar eða missa vinnuna ella. Hitt hefur líka komið fram í umræðunum að vegna þess hve frv. er hroðvirknislega unnið er það á engan hátt fyrir séð að frv. þýði úrbætur fyrir sjálfstætt starfandi og felur það í sér verulega hættu á því að einstökum hópum innan sjóðsins verði mismunað. Því getur þingflokkur Alþb. og óháðra ekki tekið ábyrgð á samþykkt þessa máls þrátt fyrir jákvæð markmið og mun sitja hjá við allflestar greinar þess.

Hæstv. forseti. Í sjálfu sér er gott mál að taka á réttindum einyrkja, en hér er því miður þannig að málum staðið að alls er óvíst að verið sé að tryggja rétt einyrkja nema e.t.v. stærstu hópanna sem munu eiga aðild að málinu. Sjóðurinn á að starfa í deildum þannig að hver deild á að standa undir sér. Hér er ekki um samábyrgð að ræða eins og t.d. í Atvinnuleysistryggingasjóði. Verði einhver deildin fjárvana verða bætur skertar eða gjöld hækkuð þannig að þeir sem greiða gjöld í deildina geta þurft að gjalda þess ef mikið atvinnuleysi er í hópnum. Þá gengur þetta frv. út frá forgangi ákveðinna þriggja hópa að stjórn og úthlutunarnefnd og reyndar verður erfitt að sjá hver stórar þessar stjórnir verða. Það fer eftir því hve deildirnar verða margar. Að mínum dómi á að verða valkvætt hvort fólk greiðir tryggingagjald inn í slíkan sjóð eins og gengur og gerist á Norðurlöndunum. Það er lýsandi fyrir það hve málið var illa unnið að hér liggur fyrir brtt. við nánast hverja einustu grein. Þetta mál getum við kvennalistakonur ekki stutt.

Herra forseti. Ég tel að málsmeðferðin á þessu frv. hafi verið eðlileg. Breytingartillögurnar taka mið af brtt. sem samþykktar voru við Atvinnuleysistryggingasjóð og þess má geta að ef deildirnar hafa ekki nóg fjármagn til ráðstöfunar, þá er líka opin leið að greiða til samtryggingar úr ríkissjóði. Ég tel að hér sé um verulega úrbót að ræða í málefnum sjálfstætt starfandi einstaklinga og fagna þessu frv.

Virðulegi forseti. Þetta frv. ber vott um hroðvirknisleg vinnubrögð og var harðlega gagnrýnt af stjórnarandstöðu við 2. umr. málsins. Það eru ekki eingöngu brtt. við hverja grein. Frv. er 30 greinar og brtt. eru í 63 liðum. Við leggjumst ekki gegn því að réttur sjálfstætt starfandi einstaklinga til atvinnuleysisbóta verði tryggður, en sú leið sem farin er í þessu frv. er vond. Það er farsælla að tryggja rétt allra í einum sjóði þar sem samræmdar reglur gilda og samábyrgð er höfð að leiðarljósi. Spyrja má hvort sú leið sem hér er farin og kallað getur á ólíkar greiðslur inn í sjóðinn og ólíkar bætur úr sjóðnum sé brot á jafnræðisreglu gagnvart þegnunum. Þessi lagasetning er fullkomlega á ábyrgð stjórnarmeirihlutans. Við viljum enga ábyrgð á henni bera og sitjum hjá.

Virðulegi forseti. Eins og fram kom í atkvæðaskýringu hjá hv. 12. þm. Reykv. höfum við alþýðubandalagsmenn lengi barist fyrir því að tryggður verði réttur smábátaeigenda, vörubílstjóra og bænda til atvinnuleysistrygginga. Hæstv. núv. félmrh. taldi þegar hann var í stjórnarandstöðu að það væri hægt að gera á grundvelli almannatryggingalaganna með einfaldri reglugerðarbreytingu. Ég hygg að sú leið hefði verið farsælli en sú sem hér er reynt að fara vegna þess að ég tel að með þessu frv., eins og það lítur út núna, sé því miður ekki verið að tryggja rétt þessa fólks eins og þó er ætlunin. En til þess að undirstrika það að við teljum skymsamlegt að leggja af stað með málið þrátt fyrir allt, þá styðjum við þessa grein. En ég óttast að það sé það mikið fúsk í málinu og svo illa á því haldið að það eigi eftir að koma í bakið á þeim sem síst skyldi.

Hæstv. forseti. Í 1. gr. frv. verið að fjalla um stofnun sjóðsins og tilgang sjóðsins. Ég hef skilið það svo, eins og ég nefndi hér áðan, að þessi sjóður eigi að starfa í deildum og að hver deild eigi að bera ábyrgð á sér. Hér kom fram áðan í atkvæðaskýringu hæstv. félmrh. að ef einhver deildin yrði fjárvana, þá kæmi ríkissjóður þar til skjalanna. Þetta eru alveg nýjar upplýsingar fyrir mér. Það stendur í 2. gr. frv., með leyfi forseta: ,,Ef sýnt þykir að Tryggingasjóður einyrkja geti ekki staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt lögum þessum skal stjórn sjóðsins gera tillögu til ráðherra um hertar úthlutunarreglur og/eða um hækkun á tekjum sjóðsins.`` Þar er það ekki ríkissjóður sem hleypur undir bagga, heldur verða gjöld lögð á greiðendur. Það sem fram kom í máli hæstv. félmrh. kallar á algjörlega nýjar skýringar á þessu máli.

Herra forseti. Ég held að það væri skynsamlegt að stoppa þessa atkvæðagreiðslu því að ég sé ekki betur en hér sé allt annað mál uppi til atkvæða en menn almennt halda og hæstv. ráðherra hefur upplýst að á bak við hverja deild standi ríkissjóður með orðunum ,,hækkun á tekjum sjóðsins`` í 2. gr. Það hefur enginn skilið þetta svo fyrr að mér heyrist á talsmönnum stjórnarandstöðunnar í nefndinni þannig að það er bersýnilega nauðsynlegt að glöggva sig betur á málinu vegna þess að þetta er augljóslega annað mál en lagt var upp með og hæstv. ráðherra er að reyna að milda málið með algerlega nýjum útleggingum á málinu.

Virðulegi forseti. Þessi gjörbreytta staða hlýtur að kalla á viðbrögð og þessar upplýsingar komu alls ekki fram við 2. umr., jafnhörð og hún var. Við hljótum að kalla eftir því að málið komi til félmn. aftur á milli 2. og 3. umr. til að hægt sé að fjalla um það af hverju það hefur ekki komið fram fyrr en við atkvæðagreiðsluna að bregðast á öðruvísi við en áður hefur verið upp gefið ef ein deild þessa nýja sjóðs verður fjárvana.

Það er sjálfsagt að athuga hvort málið getur komið til umfjöllunar í nefndinni milli umræðna.

Virðulegi forseti. Það geta ekki talist eðlileg vinnubrögð að halda áfram atkvæðagreiðslu hér. Við erum að greiða atkvæði um mál eftir atkvæðagreiðsluskjali og umræðu sem hefur átt sér stað inni í nefnd, ekki á einum fundi heldur mörgum, þar sem gengið er út frá allt öðrum forsendum en hæstv. ráðherra upplýsti hér áðan þannig að mér fyndust nú eðlileg vinnubrögð að stöðva þessa atkvæðagreiðslu, ræða málið, fara með það inn í nefnd aftur og að þingflokkarnir fengju að fjalla um málið að nýju ef þetta eru staðreyndir máls. Mér finnst fullkomlega óeðlilegt að halda áfram að greiða atkvæði um mál þegar komin er upp ný staða, algjörlega ný staða, öllum ókunnug nema kannski stjórnarliðum. 
            

Þetta er allt annað mál.

Herra forseti. Ég gerði í upphafi umræðunnar grein fyrir helstu gagnrýni sem fram hefur komið á þetta frv. af minni hálfu og aðrir í stjórnarandstöðunni hafa gert hið sama. Nú vil ég taka undir það sem hér hefur komið fram, þ.e. að sú gagnrýni byggist á því hvernig frv. er lagt fram. En hér liggur fyrir ný yfirlýsing af hálfu hæstv. félmrh. um það að ríkissjóður standi að baki þeim deildum sem ekki geta staðið undir sér sjálfar og þess vegna vil ég taka undir það með hv. þm. Margréti Frímannsdóttur og fleirum sem hér hafa talað í þá veru að málinu verði vísað aftur til nefndar áður en greidd eru um það atkvæði hér vegna þess að það virðist vera fullkomlega óljóst um hvað er verið að greiða atkvæði.

Herra forseti. Hér er komin fram ósk frá þremur þingflokkum um að málinu verði frestað og ég hvet nú forseta til þess að verða við þeirri ósk þannig að menn geti glöggvað sig betur á málinu. Ég held að það sé málinu fyrir bestu og þinginu líka.

Herra forseti. Ég sé enga ástæðu til þess að fresta þessari atkvæðagreiðslu því hv. félmn. getur athugað málið milli 2. og 3 umr. ef henni svo sýnist. En í tillögunni stendur: ,,... hækkun á tekjum sjóðsins.`` Og hækkun á tekjum sjóðsins getur að sjálfsögðu verið bæði fengin með hækkuðu gjaldi og eins framlagi úr ríkissjóði.

Það er í andstöðu við frv.

Herra forseti. Ég sé ekki betur en að við getum klárað þessa atkvæðagreiðslu hér af því að það kemur mjög skýrt fram í frv., með leyfi forseta: ,,Ef sýnt þykir að Tryggingasjóður einyrkja geti ekki staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt lögum þessum skal stjórn sjóðsins gera tillögu til ráðherra um hertar úthlutunarreglur og/eða um hækkun á tekjum sjóðsins.`` Það er ekkert verið að loka fyrir að auknar tekjur geti komið til sjóðsins, hugsanlega frá hæstv. ríkisstjórn, þannig að ég skil ekki þetta uppnám sem er hér.

Forseti vekur enn athygli á því að umræðum um þetta mál er lokið og auðvitað höldum við áfram atkvæðagreiðslunni. Það verður engu breytt þó hætt yrði við atkvæðagreiðslu núna. En málið er hægt að taka fyrir í nefndinni milli umræðna, til þess er fullur réttur og það verður væntanlega gert. En að sjálfsögðu höldum við áfram atkvæðagreiðslunni.

Virðulegi forseti. Þannig háttar nú til að atkvæðagreiðsla er ferill ákveðinna ákvarðana sem hér eru teknar og auðvitað er hægt að fresta atkvæðagreiðslu í miðri atkvæðagreiðslu þó að umræðu sé lokið. Ég vil því hvetja forseta mjög eindregið til þess að verða við þeim sanngjörnu óskum sem hér hafa komið fram. Ég held að það yrði til þess að greiða fyrir meðferð málsins. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram frá ýmsum hv. þm. að það liggja fyrir algerlega nýjar forsendur í málinu frá hæstv. félmrh. og frá hv. varaformanni félmn., algerlega nýjar forsendur, þar sem hv. varaformaður félmn. upplýsti að ríkisstjórnin væri e.t.v. með fjármuni til þess að setja í þetta mál þó að það sé auðvitað Alþingi sem hafi fjárveitingavaldið. Þessar nýju upplýsingar kalla auðvitað á að það verði gert hlé á málinu og ég skora á ráðherrana og ég skora á forsetann að brjóta odd af oflæti sínu og taka þennan frest núna þannig að menn geti talað um þetta mál. Það mun flýta fyrir meðferð málsins.

Forseti lítur ekki á það sem neitt oflæti að reikna með að atkvæðagreiðsla geti haldið hér áfram og ítrekar að umræðunni er lokið og það breytist ekkert við það að nefndin athugi málið fyrir atkvæðagreiðslu. Umræðunni er lokið. Breytingartillögur eru komnar fram og þess vegna hljótum við að halda áfram atkvæðagreiðslunni og forseti óskar eindregið eftir samstarfi um það. Málið verði síðan athugað á milli umræðna og ef menn vilja breyta um afstöðu frá 2. umr. til hinnar 3., þá gera menn það.

Virðulegi forseti. Þær upplýsingar sem hér hafa komið fram ganga þvert á þær upplýsingar sem komu fram í nefndinni og það er alveg óviðunandi að ráðherra slengi inn svona upplýsingum í miðri atkvæðagreiðslu. En ég heyri að forseti ætlar að halda atkvæðagreiðslu til streitu og a.m.k. er þessi 3. gr. til afgreiðslu nú. Ég vil benda á að mjög óljóst er hvernig fara á með atvinnuleysisbætur til bænda. Um það er fjallað í 3. gr. m.a. Það verður erfitt að skilgreina atvinnuleysi þeirra t.d. þegar hjón reka býlið en býlið ber ekki lengur launalega nema einn aðila. Hvernig á að uppfylla skilyrðin um að viðkomandi sé tilbúinn að taka vinnu annars staðar ef engin atvinnutilboð eru í boði, svo sem inn til dala? Það hefur orðið mikill samdráttar á mörgum búum. Í stað þess að ríkisstjórnin taki á vandanum er boðið upp á atvinnuleysisbætur til bænda og þar með er búið að niðurlægja þá bændur endanlega sem  Virðulegi forseti. Ég hlýt líka að vekja athygli á 4. lið þar sem fullkomið ráðherravald er sett á deildina sem aðrar starfsgreinar sjálfstætt starfandi eintaklinga verða settir í.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að taka þátt í umræðu

Það er ekki umræða.

undir þessum dagskrárlið, en vegna þess sem hér er fram komið þá er ég alveg hissa á þeim beiðnum sem komnar eru fram um að fresta atkvæðagreiðslu vegna þess að samkvæmt þingsköpum á eftir að 2. umr. er lokið að fara fram atkvæðagreiðsla. Hún fer nú fram. Við skulum segja sem svo að hér séu að koma fram upplýsingar sem koma þingheimi mjög á óvart, þá er í lófa lagið að taka málið til nefndar á milli umræðna. En nefndarfundur getur ekki farið fram fyrr en þessari atkvæðagreiðslu er lokið þannig að ég styð það að henni ljúki.

Forseti hefur þegar tjáð sig en ítrekar nú enn og aftur að umræðunni er lokið og menn átti sig á því þegar þeir eru að gera grein fyrir atkvæði sínu. Forseti heitir því að taka ekki þetta mál á dagskrá fyrr en nefndin hefur fjallað um málið að nýju og vonar að sú yfirlýsing dugi til þess að menn haldi áfram atkvæðagreiðslunni.

Herra forseti. Ég verð að ítreka það sem hér hefur áður komið fram undir þessum dagskrárlið, um atkvæðagreiðslu, að hér eru þingmenn settir í mjög mikinn vanda. Það er bersýnilegt að menn eru að taka afstöðu til málsins á allt öðrum forsendum en lagt var upp með. Hver er munurinn? Munurinn liggur í því að hæstv. félmrh. og hv. varaformaður félmn. hafa sagt að ríkissjóður sé á bak við atvinnuleysisbótaréttindi hinna einstöku sjóða en þá þurfi ekki að gera upp á grundvelli tekna og gjalda á annan hátt. Hér er um að ræða gjörbreytingu frá því sem ella hefði verið og ég held að ég geti sagt það í fullri hreinskilni, herra forseti, að ég er nokkuð sannfærður um að þó nokkur fjöldi þeirra þingmanna sem nú situr hjá í málinu mundi vilja skoða málið í ljósi þessara nýju upplýsinga því að þetta er allt, allt annað mál sem hér er verið að tala um. Málið liggur auðvitað þannig að fjöldinn allur af þingmönnum hér hefur á undanförnum árum aftur og aftur krafist þess að tryggður yrði atvinnuleysisbótaréttur vörubílstjóra, bænda og trillusjómanna. Þess vegna er það auðvitað ekki með glöðu geði sem menn skila auðu í atkvæðagreiðslum af þessu tagi og vilja því skoða málið áfram. Ég harma það ef hæstv. forseti ætlar ekki að verða við þessum sanngjörnu óskum þingmanna um að stöðva atkvæðagreiðsluna og fara betur yfir málið hér og nú. Mér finnst, herra forseti, að það sé gert lítið úr þingmönnum með því að halda atkvæðagreiðslunni áfram. Það er ætlast til þess að þeir greiði atkvæði um mál á allt öðrum forsendum en efnislega liggja fyrir, á allt öðrum forsendum. Þess vegna skírskota ég til almennrar sanngirni hæstv. forseta til þess að kanna það hvort ekki sé hægt að stöðva nú atkvæðagreiðsluna þannig að menn geti náð áttum, að ég tali nú ekki um náð vopnum sínum eins og einn af forverum hans mundi hafa orðað það.

Herra forseti. Ég hélt að öllum hv. alþm. væri það ljóst að Alþingi hefur fjárveitingavaldið og ef það liggur fyrir að þessi sjóður getur ekki sinnt verkefnum sínum, þá getur Alþingi hvenær sem er við fjárlagagerð bætt úr og aukið þannig tekjur sjóðsins. Svo einfalt er þetta og ég hélt að þetta hefði legið fyrir allan tímann. Það getur orðið eitthvert uppihald. Þarna getur hugsanlega orðið að koma til aukafjárveiting. En Alþingi getur að sjálfsögðu, eins og með aðra hluti sem við ákveðum fé til, lagfært það ef þetta stenst ekki. Að öðru leyti er rétt að taka það fram að þessi lög skulu endurskoðuð innan tveggja ára þannig að ef mönnum sýnist að reynslan af þessu hafi ekki verið nógu góð, þá er líka tækifæri þar til að bæta úr. Í þriðja lagi vil ég minna á að hér erum við í 2. umr. málsins. Það er ekkert sem hefur breyst í málinu. Þetta hefur alla tíð legið fyrir.

Hæstv. forseti. Ég mótmæli þeim orðum hæstv. félmrh. að þessi túlkun hafi legið fyrir. Þetta mál hefur verið til umfjöllunar í félmn. frá því þing kom saman eftir áramót og það er nokkuð um liðið frá því að við afgreiddum málið frá okkur. Það hefur legið hér og beðið. Í allri þeirri umfjöllun höfum við alltaf gengið út frá því sem stendur í frv. og kemur fram í nefndaráliti að hver deild eigi að standa undir sér og eins og þar stendur, að sé ekki nægilegt fé, þá er það fyrst talið upp eins og segir í brtt. við 24. gr., að gera skuli, með leyfi forseta: ,,... tillögu til ráðherra um hertar úthlutunarreglur, um skerðingu bóta og/eða um hækkun á tekjum viðkomandi deildar.`` Það hefur aldrei komið fram í okkar vinnu að til stæði að það kæmu framlög úr ríkissjóði, enda ef svo er, hæstv. forseti, þá ítreka ég enn og aftur þá skoðun mína að þessi málefni eigi einfaldlega heima í Atvinnuleysistryggingasjóði þar sem samábyrgð gildir og ekki þarf sérstakar regur um einstaka hópa. Hér getum við staðið frammi fyrir því að veittar verði sérstakar fjárhæðir til hópa eins og bænda eða arkitekta eða einhverra hópa einyrkja. Það er auðvitað langeðlilegast að þessi málefni fari öll í gegnum Atvinnuleysistryggingasjóð.

Herra forseti. Mér finnst fráleitt ef við förum að stöðva atkvæðagreiðslu vegna þessa máls. Þessi grein sem við erum að ræða hljómar eins núna og þegar frv. var lagt fram. Það er engin breyting þar á og það er afar leitt ef stjórnarandstaðan hefur annan skilning á þessu heldur en hér er verið að lýsa. Minn skilningur hefur alltaf verið sá að ef slíkt ástand kæmi upp, hálfgert neyðarástand í einhverri stétt, þá væri hægt að grípa þar inn í og það er þá annaðhvort Alþingi eða ríkisstjórn sem gæti gert það. Þannig hefur minn skilningur verið á þessu máli og ég er mjög hissa að annar skilningur sé hér uppi. En mér finnst sjálfsagt að við tökum þetta í nefndina og ræðum það frekar ef það gæti hugsanlega orðið til þess að fleiri mundu styðja málið. Það er sjálfsagt mál.

Herra forseti. Það verða alltaf fleiri atburðir til þess að gera þetta mál að einu klúðri frá upphafi til enda. Hæstv. félmrh. minnir okkur á það hér í sínum orðum áðan að Alþingi hafi fjárveitingavaldið og það er ágætt að minna okkur á það annað slagið. Vandamálið er hins vegar að það sem hér er til umræðu og gerir það að verkum að málið tekur algjöran viðsnúning að mínu mati, þ.e. hvort deildirnar séu sjálfbærar eða ekki, snýs t vissulega um vilja, um pólitískan vilja stjórnarflokkanna. Hvað vilja þeir gera í málinu? Við erum búin að hafa þetta mál til umfjöllunar í hv. félmn., reyndar undir miklum þrýstingi, og þar hefur það alltaf verið skilningur allra og það hefur margsinnis verið rætt í félmn. að það sé meiningin að hver einasta deild skuli vera sjálfbær, hún skuli vera fjárhagslega sjálfbær. Það hefur ekki legið fyrir nokkur einasti vilji af hálfu ríkisstjórnarinnar eða ráðherra að einhver opinber trygging komi þar á bak við ef einstakar deildir lenda í vandræðum. Þetta hefur verið grundvallaratriði í allri gagnrýni stjórnarandstöðunnar á þetta mál. Nú liggur fyrir yfirlýsing af hálfu ráðherra hérna við atkvæðagreiðslu málsins þannig að ég vil ítreka það sem hér hefur komið fram að við hreinlega vitum ekki lengur, herra forseti, um hvað við erum að greiða atkvæði vegna þess að málið hefur tekið gerbreytingum. Í frv. er víða lagt vald í hendur hæstv. ráðherra og þetta er algjörlega ný túlkun af hálfu ráðuneytisins. Þess vegna tek ég undir með þeim sem hér hafa lagt það til að atkvæðagreiðslu skuli frestað þannig að það sé a.m.k. hægt að gera sér grein fyrir því um hvað hv. þingmenn eru að greiða atkvæði.

Herra forseti. Ég er ekki þess heiðurs aðnjótandi að eiga sæti í hinni háu félmn. en það er bersýnilega afskaplega spennandi nefnd. Mér er þess vegna málið ekki ítarlega kunnugt. En ég verð að segja, herra forseti, að ég hef einfaldlega ekki greind til þess að skilja um hvað ég á að greiða atkvæði hér. Ég hef í þessari atkvæðagreiðslu setið hjá við flest ákvæði þessa frv. en svo heyri ég hæstv. félmrh. koma hér upp og lýsa skoðun sem ég er sammála. Túlkun hans á því hvernig eigi að bregðast við ef fjárþurrð verður í einstökum deildum sjóðsins er þess eðlis að ég sé að ég hef verið að greiða atkvæði á alls kostar röngum grundvelli. Ef ég hefði vitað um þessa túlkun ríkisstjórnarinnar á frv. við upphaf atkvæðagreiðslunnar, þá hefði ég að öllum líkindum stutt það. Ég verð því, herra forseti, að fara fram á það eins og aðrir að þessari atkvæðagreiðslu verði frestað og það liggi alveg ljóst fyrir hver skilningurinn er á þessu frv. Hér kom upp hv. þm. Kristín Ástgeirsdóttir, formaður nefndarinnar, og það er alveg ljóst að það er stjarnfræðileg firð á milli skilnings hennar og hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur á þessu máli. Það er líka ljóst að lögfræðingur í nefndinni, hv. þm. Bryndís Hlöðversdóttir sem hefur sérfræðiþekkingu á málinu, hefur líka allt annan skilning, eftir að hafa verið viðstödd umræðu, en hv. þm. Siv Friðleifsdóttir og hæstv. félmrh. Ég er að vísu þeirrar skoðunar að bæði hv. þm. Siv Friðleifsdóttir og hæstv. félmrh. eigi að halda sem flestar ræður hérna vegna þess að mér finnst skilningur stjórnarinnar á frv. batna með hverri ræðu stjórnarinnar og ég hugsa að um það er lýkur, ef þau halda fleiri ræður, þá verði frv. samþykkt hér með lófataki. Herra forseti. Grunnurinn er þessi: Ég veit ekki um hvað ég er að greiða atkvæði. 

Virðulegi forseti. Það má vera að einstaka stjórnarliði sé hissa á því að við skulum fara fram á að þessari atkvæðagreiðslu verði nú frestað. Það er hins vegar svo að maður byggir afstöðu sína á efnisatriðum máls. Ég sat um tíma í þessari ágætu nefnd á meðan þetta frv. var þar til umfjöllunar. Og það er alveg ljóst og án nokkurs vafa --- og mér finnst það reyndar mjög slæmt að hv. þm. Pétur Blöndal skuli ekki vera hér til að staðfesta það --- því að mig minnir að ýmsir fjármálaspekingar hafi reiknað það út hversu lengi þessir sjóðir ættu að duga miðað við það og gengið út frá þeirri staðreynd, þeim upplýsingum sem komu frá hæstv. ráðherra og ráðuneyti og frá meiri hlutanum öllum, að sjóðirnir ættu að vera sjálfbærir, hver deild ætti að vera sjálfbær. Og þá var það reiknað út að þetta voru svona um það bil þriggja daga laun sem t.d. bændastéttin, held ég að það hafi verið, ætti inni eftir árið ef allir greiddu lögbundin framlög í þennan sjóð. Það hefur aldrei á neinum tímapunkti verið reiknað með því að ríkissjóður kæmi þarna inn til að bæta stöðu þessarar deildar þannig að þegar við tökum hér afstöðu og greiðum atkvæði, þá gerum við það þannig í stjórnarandstöðunni að við byggjum afstöðu okkar á efnisatriðum máls. Málið hefur breyst. Við eigum þess vegna fullan rétt á því að fá að ræða það aftur, allar tillögurnar, og greiða atkvæði hér aftur og inn í nefndina vegna þess að hæstv. ráðherra valdi sjálfur tímapunktinn. Hann valdi að koma með þessar upplýsingar inn í atkvæðagreiðsluna. Það var ekki stjórnarandstaðan.

Virðulegi forseti. Þetta er alveg yfirmáta neyðarlegt. Það er búið að koma hér fram við atkvæðaskýringar að það er mjög margt óljóst í þessu frv. og þrátt fyrir að breytingartillögur væru gerðar í 63 liðum við 30 greina frv., þá er ekki einu sinni ljóst hvert menn ætla að halda. Og nú ætla ég að leyfa mér, virðulegi forseti, að lesa um greinina úr athugasemdum við einstakar greinar frv. Það hljóðar svo: ,,Ef sýnt þykir að Tryggingasjóður einyrkja geti ekki staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt lögum þessum, svo sem vegna þess að útgjöld sjóðsins hafa aukist verulega, skal stjórn sjóðsins ... gera tillögu til ráðherra um hertar úthlutunarreglur og/eða um hækkun á tekjum sjóðsins.`` Það er engin slík grein inni um Atvinnuleysistryggingasjóð vegna þess að í þeim sjóði liggur það fyrir að ef atvinnuleysi verður mikið og ekki hafa verið settir nægir fjármunir á fjárlög, þá þarf að setja meira fjármagn inn. Ákvæðin eru sett inn í þennan sjóð af því að deildirnar áttu að vera sjálfbærar og þetta spurðum við fulltrúa ráðuneytisins um á fyrstu stigum málsins í nefnd og fengum um það skýr svör. Núna, við atkvæðagreiðsluna, kemur það fram að ríkissjóður komi hugsanlega með fjármagn inn. Það breytir svo sem ekki miklu fyrir allar hinar greinarnar sem eru í uppnámi eða óljósar eða óskýrar, en þetta er lykilatriði varðandi mjög stóran þátt. Við tókum þessa umræðu hér fyrir fáeinum dögum, 2. umr. virðulegi forseti. Hvað sagði ráðherrann þá? Jú, hann sagði: ,,Ef stjórnarandstaðan er svona óánægð með málið þá getur hún bara breytt lögunum eftir tvö ár.`` Ég fagnaði þessari athugasemd því að hún gaf til kynna að ráðherrann reiknaði með að við kæmumst til valda eftir tvö ár og um það er ég honum sammála. En hann orðaði það ekki þá. Hann orðaði það ekki í þeirri umræðu að það kæmi fé úr ríkissjóði þarna inn. Virðulegi forseti. Þessi atkvæðagreiðsla er okkur til slíks vansa að ég held að við ættum að stoppa hér.

Herra forseti. Mér líst ekkert á að lengja þessa umræðu mikið og mér finnst þetta vera óþörf umræða. Hvar er því neitað að Alþingi geti lagfært stöðu einstakra deilda ef því býður svo við að horfa og vandræði verða í einstökum deildum og hækka tekjur sjóðsins? Það er beinlínis tekið fram að hægt sé að hækka tekjur sjóðsins. Og það er hægt að gera með ýmsu móti. Það er hægt að hækka gjöld til sjóðsins og það er hægt að veita fé úr ríkissjóði. Það gerist að sjálfsögðu ekki sjálfkrafa eins og í Atvinnuleysistryggingasjóði, enda er það tekið fram þar. Það þarf ákvörðun Alþingis til. Dettur nokkrum manni í hug að Alþingi mundi hafna tillögu um að laga þessa stöðu ef svo illa færi að deildirnar yrðu ekki sjálfbærar eins og ætlast er til? Það er ætlast til að deildirnar séu sjálfbærar. Þetta er ekki ávísun á ríkissjóð. En Alþingi getur að sjálfsögðu lagfært stöðuna með sérstakri ákvörðun ef á þarf að halda.

Alþingi er löggjafarvald.

Hæstv. forseti. Það er mjög alvarlegur hlutur ef menn eru að greiða atkvæði um þetta frv. á röngum forsendum. Um þetta frv. hafa farið fram miklar umræður í okkar þingflokki, þingflokki Alþb. og óháðra. Mönnum finnst stórmál að tryggja atvinnuleysisbætur til einyrkja, þar á meðal bænda, vörubílstjóra og reyndar annarra hópa einnig og ástæða þess að menn sitja hjá er að menn óttast að ekki sé nægilega vel að þessum málum staðið. Síðan eru að koma fram nýjar upplýsingar nú og þegar hæstv. félmrh. spyr þingheim hvort menn efist um að ríkissjóður muni hlaupa undir bagga með þessum sjóði, þá ætla ég að svara þeirri spurningu: Já. Ég efast um það. Meðan þessi ríkisstjórn situr, þá efast ég um það nema að frá því sé tryggilega gengið í lögum. Þess vegna vil ég taka undir þær kröfur sem hér hafa komið fram sem mér finnst borðliggjandi og augljósar, að það beri að stöðva þessa atkvæðagreiðslu þannig að menn geti fengið botn í þetta mál.

Forseti biður þingflokksformenn að koma til fundar við sig nú strax í myndaherbergi og frestar fundi í nokkrar mínútur, í lengsta lagi til kl. tíu mínútur yfir fimm.

Hæstv. forseti. Í 8. gr. eru ákvæði um menntun starfsfólks almenningsbókasafna og þar á meðal er kveðið á að forstöðumaður almenningsbókasafns skuli ef þess er kostur hafa lokið prófi í bókasafns- og upplýsingafræði eða jafngildu námi. Ég hef ástæðu til að hafa áhyggjur af orðalaginu ,,eða jafngildu námi`` og tel að þetta opni greinina um of. Það hefur viljað brenna við að reynt hefur verið að ráða fólk sem ekki hefur tilskilda menntun til þessara starfa. Ég hefði talið samningu og samþykkt þessa frv. kjörið tækifæri til að girða fyrir að það væri hægt að gera til frambúðar.

Virðulegi forseti. Við kvennalistakonur munum sitja hjá við þessa grein af sömu ástæðum og hv. talsmaður Alþb. nefndi. Við teljum mjög mikilvægt að forstöðumenn bókasafna verði með próf í bókasafns- og upplýsingafræði. Það er reyndar hægt að víkja frá því með því orðalagi sem þarna er ,,ef þess er kostur``, en að segja síðan ,,eða jafngildu námi`` býður ákveðinni hættu heim og þess vegna munum við sitja hjá við þessa grein. Menntun bókasafns- og upplýsingafræðinga hefur reynst skipta miklu máli fyrir þessi söfn. Hér er um mjög mikilvægar menningarstofnanir að ræða og því skiptir öllu máli að þarna sé vel að verki staðið.

Hæstv. forseti. Með samþykkt 9. gr. frv. er afnumið það sem áður hefur verið lágmarksframlag til almenningsbókasafna í landinu. Ég tel að samþykkt þessarar greinar eins og hún liggur hér fyrir sé hættuleg litlum söfnum. Það hefur reynst vera þannig að það er erfitt að sækja þær fjárveitingar sem þau þó hafa átt rétt á samkvæmt lögum og ég óttast að það verði enn erfiðara nú þegar það er ekki lengur fastbundið í lögum. Ég greiði ekki atkvæði um þessa grein.

Hæstv. forseti. Með þessu ákvæði er gert ráð fyrir að hæstv. menntmrh. skipi ráðgjafarnefnd um málefni almenningsbókasafna en ekki er skilgreint nánar hvernig þessari ráðgjöf verði framfylgt. Mér finnst að þarna vanti nánari ákvæði um fyrirkomulag og greiði því ekki atkvæði um þessa grein.

Virðulegur forseti. Fulltrúi Alþb. í umhvn. stóð að þessu nefndaráliti, en með fyrirvara. Það er eitt atriði sem ég vil benda á þarna og ég er ekki fyllilega sáttur við í þessari grein þó að ég styðji málið í heild sinni og greiði atkvæði með greininni einnig. En það er þar sem vísað er til þess þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Skal hættumat fyrst og fremst ná til þéttbýlis og svæða þar sem þétt byggð er fyrirhuguð.`` Mér finnst þetta óvarlegt orðalag og óeðlilegt. Hvers á dreifbýli að gjalda? Er ekki fullkomin ástæða til þess að það sé sama heimild fyrir dreifbýli sem þéttbýli þegar snjóflóðahætta er annars vegar? Ég lagði til í nefndinni að þessu yrði hagað öðruvísi. Það er sú ábending sem ég vildi koma á framfæri.

Herra forseti. Í þessum tölulið brtt. meiri hlutans er lagt til að sveitarstjórn verði heimilt að meta hvort rétt sé að til greina komi að byggja á svæðum sem varin hafa verið snjóflóðum með sérstökum varnarmannvirkjum. Ekki ætla ég að leggjast gegn því að slíkt mati fari fram, hvort óhætt sé að reisa húsnæði á svæði sem annars á að vera öruggt vegna þess að búið er að reisa varnarmannvirki þar fyrir áður. En ég vek athygli á því að í þessu orðalagi er af hálfu þingsins í raun lýst yfir efasemdum um að varnarmannvirki eða varnarvirki dugi til þeirra hluta sem þau eru ætluð. Ég bið hv. þingheim að íhuga það.

Virðulegur forseti. Þetta ákvæði til bráðabirgða, breytt samkvæmt tillögu umhvn., gerir ráð fyrir því að sveitarstjórn geti lagt fram tillögu og að hægt sé skipuleggja nýja byggð og nýbyggingar þó að endanlegt hættumat liggi ekki fyrir. Ég tel frekar óvarlegt að hafa slíkt ákvæði inni en get þó fallist á að þær aðstæður séu til staðar að rök séu fyrir því að einhverjar nýbyggingar séu reistar þó að hættumati hafi ekki verið lokið. Ég styð þetta einvörðungu í trausti þess að þetta bráðabirgðaákvæði verði túlkað þröngt og bendi jafnframt á að orðalag er ekki mjög skýrt hvað það varðar að fá tillögur frá Skipulagi ríkisins, Veðurstofu og Sambandi ísl. sveitarfélaga. Það hljóta að vera tillögur varðandi þær reglur sem hæstv. umhvrh. á að setja, en þetta er frekar óljóst orðað.

Forseti vill upplýsa nú strax að tilkynnt hafði verið í upphafi fundar að hér færi fram utandagskrárumræða um rekstur Áburðarverksmiðjunnar að loknum atkvæðagreiðslum. Það er samkomulag um að fresta þeirri umræðu til morguns.

Hæstv. forseti. Sú brtt. sem hér er til atkvæða gengur út á það að fá að halda dansleiki eftir kl. 12 á föstudaginn langa. Eins og hafði komið fram í umræðu hafði allshn. unnið þetta mál ákaflega faglega og komist að sameiginlegri niðurstöðu, alla vega nefndin sem slík, en hér er sem sagt komin til atkvæða brtt. flutt af hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni. Ég er andvíg þessari brtt. vegna þess að að mínu mati á föstudagurinn langi að vera heilagur og við vitum öll að ef dansleikir hefjast kl. 12 á miðnætti, þá þýðir það ákveðinn gleðskap strax að kvöldi dags föstudaginn langa. 

Hafa hljóð í salnum.

hæstv. forseti, að í frv. eins og það liggur fyrir nú við lokaafgreiðslu, þá er heimilt að halda dansleiki á laugardeginum fyrir páska, sem sagt daginn eftir. Og það kvöld, sem er nýmæli, --- þetta er nefnilega mjög mikilvægt atriði. Þetta eru mjög merkileg nýmæli --- það kvöld má halda dansleiki, þ.e. á laugardeginum fyrir páska, sem sagt daginn eftir og þeir dansleikir mega vera fram á nóttina þar sem helgi páskadagsins hefst ekki fyrr en kl. 3 um nóttina. Þingmaðurinn segir nei.

Virðulegi forseti. Sú brtt. sem hér er verið að greiða atkvæði um gengur út á það að sambærilegar reglur gildi um helgi föstudagsins langa og um páskadag og hvítasunnudag. Það fyrirkomulag sem hér er lagt til hefur verið haft í heiðri áratugum saman og gefist vel og þess vegna er engin þörf á breytingu. Allshn. vekur athygli á því í nefndaráliti sínu að eðlilegt sé að rýmka til, sérstaklega um páska, og það er eðlilegt að taka undir það sjónarmið með þeirri brtt. sem hér er flutt, enda er vitað mál að um þetta mál eru skiptar skoðanir í allshn. og því segi ég já.

Herra forseti. Okkur formann þingflokks framsóknarmanna greinir nú ekki oft á eins og kunnugt er, ekki í seinni tíð. Í þessu máli hins vegar get ég ekki fylgt hennar leiðsögn, því miður. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Ég er andstæðingur þess að rjúfa friðhelgi föstudagsins langa og því segi ég nei.

Herra forseti. Það á að halda upp á 1000 ára afmæli kristnitöku á Íslandi árið 2000. Ég held að það sé tímabært að á það verði látið reyna hvort þessi 1000 ára menningarhefð hefur ekki skilað þeim venjum að Íslendingar gæti að sér svo að ekki þurfi að standa lögregluvörð um það að þeir virði trúna. Þess vegna segi ég já.

Virðulegi forseti. Afar sjaldan greinir mig á við minn ágæta hv. þingflokksformann og jafnvel enn sjaldnar við hv. þm. og félaga minn, Guðna Ágústsson, en það hefur gerst nú. Ég hef komist að þeirri niðurstöðu eins og margir aðrir að föstudeginum langa ljúki kl. 12 á miðnætti og því segi ég já.

Herra forseti. Lög um helgidagafrið sem hér eru til 3. umr. í atkvæðagreiðslu fela í sér verulega rýmkun á því sem heimilt er á helgidögum þjóðkirkjunnar. Þessi lög eru til þess að tryggja rétt einstaklinganna í þjóðfélaginu fyrir frið og rétt þeirra til hvíldar. Þau eru ekki hégómamál heldur afar mikilvæg sem umgjörð um mannlífið í landinu eftir því sem til þeirra tekur. Þau rök sem hér hafa verið borin fram fyrir því að dansa aðfaranótt laugardagsins fyrir páska sýnast mér helst til rýr, þ.e. helst þau að helgidagarnir séu farnir að trufla skemmtanafrið á Vestfjörðum. Ég kýs að greiða þessu ekki atkvæði.

Hæstv. forseti. Lög um helgidagafrið verða með samþykkt þessa frv. skýrari en þau hafa verið og því líklegri til að veita launafólki skárri vörn og hald til að standa gegn kröfum atvinnurekenda um að vera skipað til vinnu á helgidögum. Sérstaklega á þetta við um jóladag. Hins vegar er opnað á meiri viðskiptastarfsemi en verið hefur, sérstaklega yfir páskahelgina, enda eru einstaklingar og fjölskydur á faraldsfæti þá og nauðsynlegt að veita þeim ákveðna þjónustu. En á þessu eru tvær hliðar. Lög um helgidagafrið eru til þess að verja einstaklinga og verja fjölskyldur gegn því að vera skipað til að þjónusta annað fólk. Þess vegna vil ég nota þetta tækifæri, þegar ég geri grein fyrir atkvæði mínu og afstöðu minni, að ég vil taka undir það sem fram hefur komið frá verslunarmönnum að nauðsynlegt er að sett verði rammalöggjöf um afgreiðslutíma verslana eins og tíðkast í nágrannalöndum til þess að verja einstaklingsfrelsið.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa ánægju með að þetta frv. er komið til lokaafgreiðslu. Ég tel þetta vera mjög góð lög, nútímaleg, en samt gætt ákveðinnar íhaldssemi og þrátt fyrir það að sú brtt. sem ég studdi ekki hafi verið samþykkt hér með miklum meiri hluta, þá styð ég að sjálfsögðu frv. núna við lokaafgreiðslu þess.

Herra forseti. Ég vil leyfa mér að staðfesta það viðhorf sem kom fram hjá hæstv. félmrh. hér fyrr að af ríkisstjórnarinnar hálfu er ekki útilokað að ríkissjóður komi til skjalanna, ef Alþingi samþykkir, til að koma í veg fyrir að tryggingasjóðurinn komist í þrot. Með öðrum orðum geta orðin ,,auknar tekjur`` þýtt aukin iðgjöld og/eða aukin framlög ríkissjóðs. Ég vil taka þetta fram að gefnu tilefni.

Herra forseti. Þótt yfirlýsing hæstv. forsrh. hér áðan hafi á engan hátt verið trygging fyrir því að þetta mikilvæga atriði, þ.e. baktrygging ríkissjóðs, hafi verið komið í höfn, þá tel ég að þessi þróun málsins hafi skapað málinu betri stöðu en á horfðist í upphafi. En þar sem hér er þó ekki um neina tryggingu að ræða munum við hjá þingflokki Alþb. og óháðra sitja hjá við afgreiðslu málsins við þessa atkvæðagreiðslu eins og við hugðumst í fyrstu, en meta endanlega afstöðu okkar til málsins fyrir 3. umr. og þá eftir að málið hefur verið skoðað betur í hv. félmn.

Virðulegi forseti. Ég er ósátt við framgang mála hér vegna þess að miðað við góðan vilja forseta til þess að skoða hvað hægt væri að gera, þá er hér keyrt af stað aftur með fundinn án þess að okkur fulltrúum stjórnarandstöðu hafi gefist ráðrúm til að ræða nægilega vel saman. Við vildum skoða hvað fólst í orðalagi þeirra tveggja ráðherra sem hér hafa gefið einhverja smugu á breytingum og félmrh. gat þess í framsögu sinni að ef deildirnar hefðu ekki nóg fjármagn til ráðstöfunar, þá væri líka opin leið til að greiða til samtryggingar úr ríkissjóði. Hæstv. forsrh. orðaði þetta öðruvísi. Það væri ekki útilokað og eftir upptalningu um hvað kæmi í tekjur, þá væru og/eða framlög ríkissjóðs. Ég er ekki með útskrift af yfirlýsingu hans en ég spyr: Ef átti, eins og félmrh. gat um, að bæta úr því sem við vorum að gagnrýna, af hverju í ósköpunum er þá ekki sett inn sú grein sem er í lögunum um Atvinnuleysistryggingasjóð? Þar segir í 38. gr.: ,,Nú skortir sjóðinn reiðufé til að standa við skuldbindingar sínar. Skal stjórn sjóðsins þegar í stað tilkynna það ráðherra. Ríkissjóður skal leggja fram fé til að bæta úr fjárskortinum, annaðhvort sem fjárframlag eða lán.`` Þetta er ákvæðið um Atvinnuleysistryggingasjóð og þetta er það ákvæði sem þyrfti að vera inni í sjóðnum fyrir sjálfstætt starfandi atvinnurekendur til þess að jafnræði væri tryggt í sjóðunum. Ég spyr forsrh. og félmrh.: Munu þeir beita sér fyrir því eða vera tilbúnir að opna á það í brtt. að slík grein komi inn í lögin um Tryggingasjóð einyrkja eða sjálfstætt starfandi því að þá fyrst er verið að skapa jafnræði á milli tekjumöguleika sjóðanna?

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið fyrr á þessum degi gengur gagnrýni stjórnarandstöðunnar fyrst og fremst út á það að hér sé ekki verið að tryggja rétt þeirra sem eru sjálfstætt starfandi, þ.e. í því frv. sem fyrir liggur. Þær yfirlýsingar sem fram hafa komið hjá hæstv. félmrh. og hæstv. forsrh. duga alls ekki. Það þarf auðvitað að vera skýlaust í lögunum að komist deildir í þrot, þá fái þær stuðning með ákveðnum hætti. Það er hins vegar margt að skoða í þessu því að þeir einstaklingar sem stunda sjálfstæða starfsemi eða eru einyrkjar greiða mismunadi tryggingagjöld eftir því hvaða starfsgreinum þeir tilheyra. Þar af leiðandi geta hinar ýmsu deildir staðið mjög misjafnlega að vígi og þar af leiðandi verið um mismunandi framlög ríkissjóðs að ræða eftir því hvaða hópar eiga í hlut. Þetta eru atriði sem þarf að skoða og átta sig á --- um hvað erum við að tala í raun og veru --- þó að það sé auðvitað grundvallaratriði að þessi sjóður tryggi réttindi. Ég mun því beita mér fyrir því að hv. félmn. taki málið upp að nýju milli 2. og 3. umr. og það vill nú svo til að það er fundur í nefndinni í fyrramálið. En við kvennalistakonur munum halda ótrauðar áfram við atkvæðagreiðsluna og ekkert hefur gerst sem breytir afstöðu okkar þannig að við munum sitja hjá við flestar greinar frv.

Virðulegi forseti. Ég vil ekki bæta neinu við það sem hv. 12. þm. Reykv. Bryndís Hlöðversdóttir sagði hér fyrir hönd okkar alþýðubandalagsmanna og óháðra um þetta mál og stöðu þess og efni en ég kvaddi mér hér hins vegar hljóðs til að þakka hæstv. forseta fyrir að bregðast við þeim óskum sem hér komu fram. Ég tel að það sé mikilvægt að það náist gott samstarf með þinginu og forseta, sérstaklega í aðdraganda síðustu lotunnar fyrir þingfrestun. Þannig að ég kvaddi mér eingöngu hljóðs til þess að þakka hæstv. forseta fyrir viðbrögð hans.

Herra forseti. Vegna fyrirspurnar frá hv. 5. þm. Reykn., þá vil ég taka það fram að ég mun ekki leggja það til að málsgreinin úr lögunum um Atvinnuleysistryggingasjóð verði tekin upp í lögin um Tryggingasjóð einyrkja. Ég tel rétt að Alþingi ákveði það í hvert skipti ef svo illa færi að fjöldaatvinnuleysi skapaðist þannig að deildirnar hefðu ekki nóg fjármagn til þess að standa við skuldbindingar sínar. Þetta vil ég að komi fram. 

Virðulegi forseti. Ég vona að þingheimi öllum sé ljóst það sem við höfum verið að leggja áherslu á í stjórnarandstöðunni í umræðunni um þetta mál að það er allt, allt önnur málsmeðferð á atvinnuleysistryggingum sjálfstætt starfandi en því sem hefur gilt í Atvinnuleysistryggingasjóði og það sem við höfum gagnrýnt harðlega í dag er í raun og veru mjög lítið breytt og mér finnst félmrh. kominn í hring reyndar því að hann leggur áherslu á að hann muni ekki leggja til að jafnræðið verði með sjóðunum. Við eigum auðvitað eftir að sjá hverjar tillögur stjórnarmeirihlutans verða í nefndinni á milli 2. og 3. umr. Hitt er annað mál að mér sýnist nokkuð augljóst að atkvæðagreiðslu verði haldið áfram eftir þau viðbrögð sem fram hafa komið, en það sem hér hefur verið sagt mun ekki breyta afstöðu minni til atkvæðagreiðslu varðandi þær greinar frv. sem á eftir að fjalla um.

Herra forseti. Hæstv. félmrh. bætir stöðugt um betur í yfirlýsingum sínum því nú hefur hann lýst því yfir að hann ætli ekki að standa að því að tryggja jafnræði með sjóðunum að þessu leyti. Það má því segja að öll umræðan í dag vegna þeirra orða hæstv. félmrh. um að það væri opin leið, eins og hann orðaði það, --- það er einhvers staðar til útprentun á orðum hans hér áðan --- í ríkissjóð að þessu leyti, er í raun og veru til einskis. Ég vil því ítreka að ég lít svo á að hv. félmn. verði að taka þetta mál upp í nefndinni aftur og tek undir með hv. formanni hennar að það verði gert og málið tekið til endurskoðunar að öllu leyti hvað þetta varðar.

Herra forseti. Það sem stendur eftir þessa umræðu --- og er mjög mikilvægt að komi fram --- er auðvitað sú yfirlýsing hæstv. félmrh. og hv. varaformanns félmn. og stendur óhaggað eftir þessar umræður, að ef þarf þá mun Framsfl., mun þessi ríkisstjórn, mun ríkisvaldið sjá til þess að aukaframlag komi til. Það liggur eftir og umræðan í nefndinni á morgun hlýtur að grundvallast á því öðru fremur.

Hæstv. forseti. Hér er einungis um tæknilega breytingu að ræða. Það uppgötvaðist að það hafði orðið feill í upphaflegu frv. sem síðan sást að þyrfti að leiðrétta og ég flyt þessa brtt. sem formaður nefndarinnar eingöngu til að sjá til þess að rétt sé rétt.

Herra forseti. Ég vil einungis lýsa yfir sérstökum stuðningi við þessa grein og þakka formanni nefndarinnar fyrir að flytja brtt.

Hæstv. forseti. Hér er dæmi um það hvernig verið er að kópíera lögin um atvinnuleysistryggingar án þess að skoða rækilega hvað þetta þýðir. Það verður fróðlegt að sjá hvernig á að framkvæma það að gera starfsleitaráætlanir, t.d. fyrir bændur á Jökuldal eða tónskáld og myndlistarmenn, hvað þá þýðendur. Ég held að þetta standist ekki eins og þetta er og því get ég ekki greitt þessari grein atkvæði mitt.

Herra forseti. Þessi grein endurspeglar það ójafnræði sem frv. býður upp á verði það samþykkt. Greinin fjallar um úthlutunarnefnd sjóðsins en í henni eiga sæti fulltrúar Bændasamtaka Íslands, Landssambands smábátaeigenda, Landssambands vörubílstjóra og annarra starfsgreinasamtaka, þó þannig að séu fleiri en ein starfsgreinasamtök í sömu deild sjóðsins skulu þau sameiginlega tilnefna einn nefndarmann. Þarna eru 4.500 manna hópi, sem þessir þrír aðilar standa að af a.m.k. 20 þúsund manna hópi, tryggð þrjú sæti í nefndinni en hinum 15.500 væri þess vegna hægt að skella saman í fáar deildir og því fylgdu jafnfáir fulltrúar í úhtlutunarnefnd. Þar sem úthlutunarnefnd ákveður fyrirkomulag á afgreiðslu bóta er þetta algjörlega óviðunandi misræmi á milli starfsgreina sem er óútfært í þokkabót og því mun ég sitja hjá við afgreiðslu þessarar greinar.

Virðulegi forseti. Það ákvæði sem kveikti deilur í atkvæðagreiðslu í dag var ákvæði í 2. gr. frv. sem er um stjórn tryggingasjóðs, ráðstöfunarfé og skrifstofuhald. Greinin sem nú er verið að gera breytingartillögur við er 24. gr. og hún er um fjárreiður. Í frumvarpsgreininni sagði, með leyfi forseta: ,,Stjórn Tryggingasjóðs einyrkja tekur ákvarðanir um ávöxtun fjár sjóðsins. Skal þess gætt að sjóðurinn hafi nægilegt laust fé til að standa við skuldbindingar sínar.`` Í lok breytingartillagnanna sem hér er verið að greiða atkvæði um segir að ef sýnt þyki að deildir sjóðsins geti ekki staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt lögum þessum skuli stjórn sjóðsins gera tillögur til ráðherra um hertar úthlutunarreglur, um skerðingu bóta og/eða um hækkun á tekjum viðkomandi deildar. Kostnaður af rekstri sjóðsins greiðist af tekjum deilda hans. Ég held að það blandist engum hugur um það sem hlýtt hefur á atkvæðaskýringarnar hversu gölluð þessi lög verða. En, virðulegi forseti, 

Herra forseti. Hér er genginn aftur óskapnaður frá því fyrr á þessu þingi þegar samþykkt var breyting á lögum um atvinnuleysistryggingar. Þar var sams konar ákvæði á ferð þar sem ákvæði um fimm ára hámarksbótatíma atvinnuleysistrygginga var gert afturvirkt. Hér er um að ræða ákvæði sem er án efa í andstöðu við þá meginreglu íslenskrar stjórnskipunar að lög skuli ekki vera afturvirk og allra síst ef um er að ræða ákvæði sem eru til skerðingar á réttindum borgaranna. Hér er strítt gegn sjálfsagðri meginreglu réttarríkisins og því get ég ekki annað en greitt atkvæði gegn slíkri lagasetningu.

Herra forseti. Hér kom fram mjög athyglisverð ræða hjá stjórnarandstöðunni. Ég hef ekki haft tök á því að átta mig á hvort frjálslega var farið með sannleikann eða ekki, en ég ætla að sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Hæstv. forseti. Hér er enn eitt ákvæðið á ferð sem tryggir forréttindi þeirra þriggja hópa sem upphaflega tengdust þessu máli, þ.e. bænda, vörubifreiðastjóra og smábátaeigenda. Þeir eiga ótvírætt aðild að sjóðnum en aðrir þeir sem vilja gerast aðilar að honum þurfa að vera í öðrum félögum eða samtökum og verða að lúta samþykki ráðherra. Þetta er algjörlega óásættanlegt, hæstv. forseti, og því greiði ég þessu ekki atkvæði mitt.