Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Iðnn. hefur haft þetta mál til athugunar og rætt það á nokkrum fundum sínum. Hún hefur einnig áti viðtal við hæstv. iðnmrh. og skipaskoðunarstjóra og verksmiðjuskoðunarstjóra ríkisins, sérstaklega með hliðsjón af þeirri afgreiðslu, sem þetta mál fékk hjá Ed. á síðasta þingi, en þar var málið afgr. með rökst. dagskrá, svo hljóðandi: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin láti athuga frv. á ný og m.a., hvort ekki sé hagkvæmt og eðlilegt að sameina skipaskoðun ríkisins og verksmiðjueftirlit undir eina öryggismálastofnun og hve mikið það kynni að spara í útgjöldum, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Þetta var það fyrsta, sem n. athugaði í sambandi við afgreiðslu þessa máls nú, og kom það í ljós samkvæmt þeim vitnisburðum, sem fyrir lágu um málið, að það mundi að mjög óverulegu leyti sparast nokkuð, þó að þessar tvær stofnanir væru sameinaðar, því að bæði skipaskoðunarstjórinn og verksmiðjuskoðunarstjórinn töldu, að þeirra skrifstofukostnaður og mannahald væri þannig, að hvorugt mundi minnka, að minnsta kosti svo að nokkru næmi, þó að sameinaðar væru þessar tvær stofnanir. Ef skipaskoðunin væri lögð undir verksmiðjueftirlitið, þá töldu þeir, að það yrði a.m.k. að hafa einn fulltrúa í staðinn fyrir skipaskoðunarstjóra, sem mundi þá taka næstum eins mikil laun og skipaskoðunarstjórinn hefði haft, en annað mannahald væri það sama. Og á hinn bóginn væri það alveg eins, þó að verksmiðjueftirlitið yrði lagt undir skipaskoðunina, þá yrði að hafa sérstakan fulltrúa, sem með verksmiðjueftirlitið færi, og mundi mismunurinn á hans launum og verksmiðjuskoðunarstjórans ekki verða meiri en það, að laun og húsnæði og annar kostnaður, sem þar kæmi til, mundi ekki minnka neitt sem héti, þótt þessi sameining færi fram. Hæstv. ráðh. taldi einnig, að rn. hefði athugað þetta mál og ekki séð ástæðu til, að fram færi nein frekari athugun á því en þegar hefur verið gerð. En forstjórar þessara stofnana, bæði verksmiðjuskoðunarstjórinn og skipaskoðunarstjórinn, töldu hins vegar, að síst mundi vinnast neitt í öryggi, þó að stofnanir þessar væru sameinaðar, nema kannske þvert á móti, svo að þessi hugsun um sameiningu á þessum stofnunum var ekki að áliti n. talin vera þannig, að út í það ætti að fara, og það held ég að megi fullyrða, að nm. hafi verið yfirleitt á einu máli um það. Einnig segir í nál. iðnn. á þskj. 184, að n. leggi til. að frv. verði samþ., en með nokkurri breyt. Öll n. er eftir atvikum sammála um þá breyt., sem kemur fram á þskj. 184, að fella niður 12., 13., 14. og 15. gr. frv., sem sundurliða nokkuð nákvæmlega ýmsan aðbúnað á vinnustöðum, hvernig hann skuli vera í einstökum atriðum, bæði um lofthæð, loftrúm, gólf, lýsingu, hita o.fl., sem skal vera á vinnustöðum, en leggur til í staðinn, að ákvæði um þetta verði sett í reglugerð. Þetta tók n. upp, bæði samkvæmt óskum, sem um þetta höfðu komið fram hér í þessari hv. deild, og eins við afgreiðslu málsins í hv. Ed. í fyrra, þannig að hún fellst á, að það mundi vera fullt eins eðlilegt, að þessi ákvæði væru sett með reglugerð, en ekki bundin með l. Með því að hafa um þetta reglugerðarákvæði, en ekki lagasetningu, þá er þetta hreyfanlegra kannske, má segja, eftir því sem ástæður breytast og nauðsyn er á að setja ný ákvæði með breyttum kringumstæðum, þó að hins vegar í nágrannalöndum, sem þetta frv. um þessa lagasetningu er miðað við, séu lagaákvæði um það, hvernig þessum málum skuli skipað. En sem sagt, eftir atvikum og til að greiða fyrir framgangi málsins, þá fellst öll n. á að gera þá breyt. að feila niður þessar greinar með þeim sérákvæðum, sem þær hafa að geyma, og setja í staðinn eina almenna grein um, að ráðh. setji að fengnum till. öryggismálastjóra eða öryggisráðs, ef það verður haft, ákvæði um ráðstafanir til verndar heilbrigði og velferð verkamanna, sem vinna í verksmiðjum og á verkstæðum o.s.frv. Það er í brtt. gert ráð fyrir, að hvort tveggja verði til, að öryggisráð verði, eins og hefur verið gert ráð fyrir, og eins hitt, að það geti komið til, að brtt. hv. þm. V-Húnv. verði samþ., og ef svo verður, þá verða þessi orð, sem standa í svigum um öryggisráð, ekki talin með í okkar till. - Aðrar brtt. hefur n. ekki að gera. Ég sé ekki ástæðu til að fara út í að ræða einstök atriði frv. Það hefur verið svo margrætt hér á Alþ. áður. Hins vegar flytja tveir nm., 1 . þm. V-Húnv. (SkG) og hv. þm. Mýr. (AE), brtt. nokkrar á þskj. 183, og nú rétt í þessu var verið að útbýta brtt. enn á þskj. 221. Um þessar brtt. skal ég ekki ræða að svo stöddu, en geri ráð fyrir, að hv. flm. lýsi þeim frá sínu sjónarmiði og hvað bak við þær liggur. Ég leyfi mér svo að leggja til, að frv. verði afgr. með þeim brtt., sem iðnn. hefur samþ. og vænti, að málið geti gengið áfram, en þurfi ekki tímans vegna að fara fyrir því eins og á síðasta þingi, að það hálfpartinn dagi uppi. því að ein ástæðan fyrir því, að það var þá afgreitt eins og gert var, var sú, að ekki gafst tími til að afgreiða það.



Herra forseti. Auk þeirra brtt., sem hv. iðnn. flytur á þskj. 184 og hv. frsm. n. gerði grein fyrir, þá flytjum við, ég og hv. þm. Mýr., brtt. við frv. á þskj. 183. Það má segja, að þessar brtt. okkar snerti aðeins eitt atriði í frv., sem er 7. kafli þess, um öryggisráð. Samkvæmt þeim kafla er gert ráð fyrir því, að ráðh. skipi 5 manna öryggisráð til 6 ára í senn, og ákvæði eru um það, hvernig þetta ráð skuli skipað og hvert verkefni þess sé. Ákvæðin um öryggisráð voru einnig í frv. því um þetta efni, sem lá fyrir á síðasta þingi, þegar það upphaflega var flutt. En samkvæmt till., sem ég bar þá fram um að fella ákvæðin um öryggisráð niður, þá samþ. þessi hv. d. það. Og þannig fór frv. frá þessari hv. d. á síðasta þingi, að öryggisráðið var fellt niður. Ég er alveg sömu skoðunar um þetta atriði og í fyrra, að aðalatriðið í þessu máli sé það, að sá maður, sem valinn verður til þess að hafa eftirlit í þessum málum, þ.e.a.s. öryggismálastjóri og aðstoðarmenn hans, sinni þessum störfum einungis. Það hefur verið nokkur misbrestur á þessu að undanförnu. Sá maður, sem hefur verið í þjónustu ríkisins við véla- og verksmiðjueftirlitið, hefur haft ýmsum öðrum störfum að gegna fyrir það opinbera, og hefur það tekið tíma frá öryggiseftirlitinu. Þannig tel ég, að þetta eigi ekki að vera framvegis, heldur að þeir menn, sem til þess eru ráðnir að hafa þetta eftirlit, sinni þessu starfi eingöngu. En ég hef ekki trú á, að það sé til bóta, sem hér er lagt til í frv., að hafa 5 manna öryggisráð. Það liggur í hlutarins eðli, að þeir menn mundu hafa þetta sem aukastarf og hefðu aðallega annað að starfa. Og ég hygg, að gagnið verði ekki svo mikið af þessu ráði, þó að það kæmi saman til fundar stöku sinnum, að ástæða sé til að setja það upp. Við höfum nóg af ráðum í þjóðfélaginu og engin ástæða til að fjölga þeim. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, vegna þess að hv. þm. mun vera í fersku minni það, sem um þetta mál var sagt á síðasta þingi. Ég geri ráð fyrir, að eins og meiri hl. hv. d. þá samþ. að fella niður ákvæðin um öryggisráð úr frv., þá muni það einnig verða gert nú. Eins og ég sagði, þá eru flestar brtt. okkar á þskj. 183 um þetta atriði. Þó er þarna ein brtt., sú 16., um það að umorða 1. málsgr. í 43. gr., og ég má segja, að við leggjum þarna til, að þessi málsgr. verði orðuð á sama veg og ha. d. samþ. á þinginu í fyrra að hafa hana. Hér hefur borizt nú á þessum fundi þskj. 227, og eru þar brtt. við frv. frá hv. 5. þm. Reykv. (JóhH). Ég geri þær ekki að umtalsefni að svo stöddu, því að hann er ekki farinn að lýsa þeim enn. En þar er að minnsta kosti ein till., sem ég tel varhugavert fyrir hv. þdm. að samþykkja, og kem ég kannske að því síðar, eftir að hv. flm. hefur lýst þessum tillögum.



Herra forseti. Ég vil byrja með því að lýsa þeirri skoðun minni, að þær brtt., sem n. leggur til, álít ég að séu til bóta og í samræmi við þá skoðun, sem ég lét uppi um þetta við 1. umr. þessa máls. - Varðandi brtt., sem þeir flytja, hv. þm. V-Húnv. og hv. þm. Mýr., þá held ég, að þær hafi flestar verið fluttar hér á síðasta þingi og að það, sem tekið hefur verið með í þessum brtt., hafi verið samþ. þá. Og ég er hv. flm. sammála um það, að ekki sé ástæða til að skipa þetta sérstaka öryggisráð, sem frv. gerir ráð fyrir, og sé því til bóta að fella ákvæðin um það úr frv., og ég hafði þá afstöðu á síðasta þingi. Ég hef orðið nokkuð síðbúinn með að flytja þær brtt., sem útbýtt hefur verið hér í dag á þskj. 221, og skal ég gera grein fyrir þeim. Þær voru allar fluttar af mér á síðasta þingi. Tvær fyrstu brtt. voru þá samþ., en hv. fim. frv. hefur samt ekki séð ástæðu til að taka ákvæði þeirra upp í frv., þegar hann flytur það nú, en ég geri ráð fyrir því, að þær muni hafa stuðning þingmeirihlutans nú eins og á síðasta þingi, og tel ég þær ekki nema sjálfsagða lagfæringu á því, sem þær taka til. Varðandi 3. brtt., við 11. gr., hef ég ekki meira að segja en ég hef áður gert hér í hv. d., að hún miðar að því - að mínu áliti - að gera meðferð þessara mála einfaldari og skriffinnskuna minni en ef fylgt er þeim ákvæðum, sem eru í 11. gr. frv. En þessi 3. brtt. er umorðun á 11. gr. Það verður með þeim hætti, sem brtt. leggur til, nokkuð önnur aðferð við framkvæmd þessara mála, sem að minni hyggju verður heldur til þess að draga úr skrifstofubákni og skriffinnsku, frá því, sem gert er ráð fyrir í frv. Að öðru leyti tel ég ekki að sé verulegur efnismunur á brtt. og frv., og sé þar meira um formsbreyt. að ræða. 4. brtt. var einnig flutt á síðasta þingi af mér, en þá við aðra gr. frv. Við nánari athugun frv. tel ég eðlilegra, að þessi brtt. sé flutt við 20. gr., sem er um ráðstafanir til að verjast slysum. Eins og greinin er nú, þá eru ákvæði þar um aflvélarnar, hvernig þær skuli gerðar og með þeim hætti, að sem minnst hætta stafi af þeim við ræstingu og á annan hátt. Og aftan við þessi ákvæði tel ég eðlilegt að komi: „Á vinnustöðum, þar sem aflvélar eru eða önnur vélknúin tæki notuð við reksturinn, skal að jafnaði vera starfandi maður eða menn, er hafa þekkingu á vélum þeim og tækjum, sem á vinnustöðum eru.“ Um þetta var nokkur ágreiningur í fyrra og skiptar skoðanir. Samkvæmt þeirri reglugerð, sem nú gildir, frá 1929, er skylda að hafa vélstjóra við allar vélar í verksmiðjunum, og í fyrra var vitnað til þess, að þar af leiðandi væri þetta óþarft, sem í þessari brtt. er. Ég er ekki sammála því. Það er ekki ástæða til þess að þetta standi ekki í l., þó að það sé nú í reglugerð. Hins vegar tel ég, að það verði verkefni nýrrar endurskoðunar á reglugerð um þessi mál að setja ákvæði um réttindi og skyldur vélstjóra og hvaða kröfur eigi að gera til þeirra. En hinu tel ég að þurfi að slá föstu í l., að við vélarnar verði sérfróðir menn, sem er líka haft í framkvæmdinni samkvæmt gildandi reglugerð. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þessar brtt. minar að svo komnu. Ég vænti, að þar sem þær voru samþ. í fyrra, þá verði þær líka samþ. nú.



Herra forseti. Um þessar tvær brtt. á þskj. 183 frá minni hl. iðnn. og á þskj. 221 frá hv. 5. þm. Reykv. langar mig aðeins að segja nokkur orð. Eins og hv. frsm. minni hl. - eða ég veit ekki, hvort á að kalla það minni hluta, því að n. er ekki klofin um málið - eins og hv. fyrri flm. till. komst að orði, þá eru þessar brtt., þótt yfir 20 séu, að mestu leyti um eitt atriði, þ.e.a.s. um að fella niður úr frv. ákvæðin um öryggisráð. En eins og hann lýsti, þá gerir frv. eins og það er nú ráð fyrir, að kosið verði öryggisráð, þannig skipað, að Alþýðusamband Íslands, Félag íslenzkra iðnrekenda og Landssamband iðnaðarmanna tilnefna í ráðið tvo verkamenn og tvo fulltrúa vinnuveitenda og síðan verður einn maður skipaður af ráðh., án tilnefningar. Þetta atriði er sett í frv. til þess að fá viðkomandi aðila, bæði verkamenn og atvinnurekendurna, til þess að reyna að interessera sig fyrir því, að allur aðbúnaður í verksmiðjum og á vínnustöðum sé í því lagi, sem l. gera ráð fyrir, og enn fremur til þess að vera á verði um það að taka upp öll nýmæli, sem fram kunna að koma og gætu verið til að auka öryggi á vinnustöðum frá því, sem lögboðið er, m.ö.o., hafa frumkvæði að setningu nýrra ákvæða, þar sem það gæti orðið til bóta. Ég er þess vegna eindregið á móti því, að ákvæðin um þetta öryggisráð verði felld niður, og vænti, að hv. flm. till. geti einnig á það fallizt, því að ég tel það stórt spor í þá átt að gera l. virkari í því efni, sem þau eiga að ná til, heldur en ella, og það séu meiri líkur til, að þau komi að fullum notum, ef öryggisráð er starfandi, heldur en ef það er ekki. Um brtt. hv. 5. þm. Reykv. get ég verið fáorður. 1. og 2. og reyndar 3. brtt. líka eru ekki að verulegu leyti a.m.k. neinar efnisbreyt.; að vísu eru ákvæði fyrstu brtt. um það, hver ber ábyrgð á gæzlu farandvélar, nokkuð ólík því, sem tíðkast um aðrar vélar. Er nokkur meiri þörf á því að tilkynna, hver ber ábyrgð á gæzlu farandvélar, heldur en að tilkynna um slíkt viðkomandi öðrum vélum, sem öryggiseftirlitið hefur umsjón með? Ég sé ekki, hver meiri ástæða er til að skýra öryggiseftirlitinu frá því, hver beri ábyrgð á farandvélum, heldur en með aðrar vélar, sem undir eftirlitið heyra. Menn koma og fara í þessu efni, og það er ekki alltaf auðvelt að gera aðvart um það, hver með þessar vélar fari. Ég sé ekki, hvaða ástæða getur verið til þess að hafa þetta öðruvísi en um aðrar vélar. Annars skiptir þetta ekki miklu máli. Önnur brtt. er um það, að í staðinn fyrir að það beri að lagfæra, ef eitthvað ber út af, þá komi, að það skuli tilkynna það, sem út af ber. Ég kynni betur við það, sem í frv. stendur, og tel ekki verulega bót að því, að fyrst verði byrjað á því að tilkynna þetta, ef l. annars gera ráð fyrir, að það, sem að er, skuli lagfært. Mér er kunnugt um, að verkamenn ýmsir, sem hafa um þessi mál hugsað, eru því mjög fylgjandi, að ákvæði líkt og þetta verði sett í l. Og eins er mér kunnugt um, að atvinnurekendur, sumir að minnsta kosti, sem ég hef litt tal um þetta við, eru einnig áhugasamir um, að einhver ákvæði af þessu tagi verði sett í l. Lagasetningar og reglugerðarsetningar er atriði út af fyrir sig. Og eftirlitið yfirleitt og l. og reglugerðirnar koma náttúrlega ekki að fullu gagni, nema vakað sé yfir því, að þessum l. og reglugerðum sé hlýtt. Ég er alveg sammála hv. fyrri flm. till. á þskj. 183, hv. þm. V-Húnv., þar sem hann sagði, að öryggismálastjóri ætti að hafa þetta starf á hendi eingöngu. En þó að hann hafi þetta starf á hendi eingöngu, þá getur það verið honum mikið til styrktar að hafa við hlið sér menn, sem eru á vinnustöðunum og hafa aðgang að vinnustöðunum og finna, hvar skórinn kreppir að, og finna, hvar betur mætti fara heldur en er. Ef æskilegt samstarf tækist á milli þessara aðila, verkamannanna, sem eiga að búa að þessum öryggisútbúnaði, og atvinnurekenda, sem eiga að láta þetta í té, þá á það áreiðanlega að verða til þess að auka möguleika fyrir því, að þessi öryggisútbúnaður sé eins og bezt má verða á þessum stöðum. Mér skilst, að einasta hugsun hv. flm., eftir því sem hann sagði, sé sú í sambandi við afnám þessa öryggisráðs, að það sé þegar of margt af þessum ráðum í landinu og það sé því ekki ástæða til að bæta einu ráðinu þar við. En þessi skoðun réttlætir ekki það að fella niður ákvæði um öryggisráð úr frv., ef rökstudd ástæða er til, að gagn muni vera af því. sem ég hygg tvímælalaust að geti orðið, ef farið er eftir því, sem í frv. er gert ráð fyrir um vinnubrögð þess. Þriðja brtt. er svo um það, að ekki þurfi að sækja um leyfi til öryggismálastjóra til þess að setja á stofn verksmiðju. Og hins vegar má ekki samkvæmt brtt. taka verksmiðju til afnota tyrr en eftirlitsmaður hefur gefið viðkomandi skoðunarvottorð um, að allur útbúnaður sé í fullu lagi. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir, að samþykki öryggismálastjóra verði fengið áður en hafizt er handa. En samkv. brtt. er gert ráð fyrir, að þetta leyfi verði fengið, þegar búið er að reisa verksmiðjuna, og gæti þá farið svo, að það hefði verið fullt eins heppilegt að leita þessa samþykkis áður en byggingin hefði verið hafin. Fjórða brtt. er svo um vinnuréttindi vélstjóra, eða m.ö.o., að setja skuli ákvæði um það, að ekki megi aðrir fara með vélar en þeir, sem til þess hafa full réttindi. Þetta var rætt hér á síðasta þingi og til þess vísað, að þessi ákvæði mundu frekar eiga heima annars staðar en í þessum l. Og ég álít enn, að svo sé. En annars eru þessar brtt. á þskj. 221, að mér finnst, ekki svo sérstaklega veigamiklar, þó að ég hins vegar sjái ekki, að þær séu nauðsynlegar. En ég legði miklu meira upp úr því, að till. á þskj. 183 yrði ekki samþ., og ég fyrir mitt leyti mun ekki greiða atkvæði neinum af þeim af þeim ástæðum, sem ég hef lýst, að ég tel, að þær muni ekki hafa þau áhrif, að það sé að minnsta kosti um verulegar bætur af þeim að ræða, heldur hið gagnstæða.



Herra forseti. Þegar ég áður ræddi um brtt. á þskj. 183, láðist mér að minnast á tvö atriði. Það er brtt. á þskj. 183 við 32. gr. frv. Greinin hljóðar svo: „Bifreiðarstjórar, sem að staðaldri flytja fólk, og stjórnendur þeirra véla, er mönnum getur stafað sérstök hætta af, skulu ekki hafa lengri vinnutíma en 12 stundir á sólarhring.“ Við leggjum til, að á eftir orðinu „skulu“ bætist inn í greinina „að jafnaði“. - Þetta var samþ. á síðasta þingi. - Eins stendur á um aðra brtt., 18. brtt. á þskj. 183 við 45. gr., en þar segir: „Í hverju fyrirtæki, þar sem 5 verkamenn eða fleiri vinna að staðaldri, skulu þeir velja sér trúnaðarmann, er viðurkenndur sé af vinnuveitanda.“ Við leggjum til, að í staðinn fyrir „skulu þeir velja“ í 1. málsgr. komi „er þeim heimilt að velja“. - Þessi till. er um sama efni og till., er var flutt hér í fyrra og var þá samþ., og skal ég því ekki fjölyrða um það frekar. Það þýðir ekki að eyða tíma í að ræða um öryggisráðið við hv. þm. Hafnf., ég geri ekki ráð fyrir, að hann taki sinnaskiptum í málinu. Þá vil ég minnast á brtt. hv. 5. þm. Reykv. Hinar þrjár fyrstu eru ekki veigamiklar, en hina fjórðu tel ég varhugaverða, a.m.k. síðari málsgr. Þar skilst mér, að flm. vilji slá því föstu, að til vélgæzlu við ýmis fyrirtæki verði ekki ráðnir menn nema með meira vélstjórapróf. Ég tel það varhugavert að setja slíkt fortakslaust í l. og gera ómögulegt að reka minni fyrirtæki þessarar tegundar án þess að hafa lærða vélstjóra. Þetta veldur óþægindum hjá öllum þeim fjölda smárafstöðva, sem eru í smáþorpum, sveitum og bæjum, og gerir jafnvel ókleift að hafa þessar stöðvar, ef þetta verður lögleitt. Ég held, að það sé líka óþarfi að setja slík ákvæði í l. Ég vil því beina því til hv. 5. þm. Reykv., hvort hann sæi sér ekki fært að taka aftur 4. brtt. sína.



Herra forseti. Þó að hv. þm., er hefur talað, telji brtt. mínar ekki veigamiklar, tel ég, að þær séu ekki þýðingarminni en annað í frv. Það er rétt, að þessar brtt. eru ekki fluttar með þeim röksemdum, að þær skipti höfuðmáli, en þær eru þó allar til hóta. Hv. þm. Hafnf. virtist telja, að verkamenn ættu að lagfæra, ef eitthvað færi úr lagi. Ef þetta ákvæði er óbreytt, getur það valdið slysum að leggja á verkamenn að lagfæra það, sem fer aflaga. Þetta getur átt við rafknúin tæki, sem þeir bera ekki skynbragð á, og getur stofnað til vandræða, ef þeir telja sér skylt að lagfæra það, sem aflaga fer. Ég tel því, að till. verði til þess að draga úr slysahættu. Varðandi 4. brtt. er mér liðinn úr minni sá ágreiningur, er varð út af þessu á síðasta þingi. Það má til sanns vegar færa, að rafstöðvar í sveitum nái undir þessi ákvæði, en það finnst mér vera of langt gengið. Mér finnst ekki vera ástæða til, að ég taki mína till. aftur, þar sem hún er í samræmi við ákvæði, sem nú eru í gildi. Efni hennar er, að á vinnustöðum, þar sem að jafnaði vinnur margt fólk og vélar eru notaðar, skuli maður með þekkingu annast eftirlit með vélunum. - Ég legg til við forseta, að hann beri till. upp í tvennu lagi, ef hv. þm. finnst hún vera of takmörkuð. Það er misskilningur hjá hv. þm. Hafnf., að það séu sérstök ákvæði um vélstjóra í þessum 1. Það eru engin ákvæði um rétt vélstjóra, heldur er það sett til að forða slysum, að menn með sérþekkingu verði settir til gæzlu véla á vinnustöðum. Eins og ég sagði áðan, er kveðið á um það á öðrum stað, hve miklar kröfur eigi að gera til vélstjóra á hverjum vinnustað. Þá koma kröfur um sérþekkingu manna, sem bera ábyrgð á meðferð aflvéla á vinnustöðum. Umr. (atkvgr.) frestað.



Herra forseti. Þetta frv. er frá ráðuneytinu og fjallar um það að skipta Blönduóslæknishéraði í tvennt og hafa einn lækni í Höfðakaupstað. Fylgir frv. grg. frá hreppsnefnd Höfðakaupstaðar og bréf frá landlækni. Er þar mælt með því, að héraðið sé stofnað. N. féllst á að flytja þetta frv., en hefur enn óbundnar hendur um fylgi við málið. Um nauðsyn þessa máls skal ég ekki fullyrða. Þarna er að myndast nokkuð stór kaupstaður með rúma 600 íbúa við síðasta manntal. Þarna er sæmileg höfn og mikið um skipakomur. Líklega koma þar við flest skip, sem eru þar um slóðir. Töluverð snjóþyngsli eru þarna og oft erfitt að ná í lækni á Blönduósi, eftir því sem segir í grg. Það er þó ekki langur vegur, 23 km. Enn fremur er þarna töluverð útgerð, a. m. k. að sumarlagi. Miðar þetta allt að því að styrkja kröfu íbúanna í Höfðakaupstað um lækni hjá sér. Náttúrlega er alltaf álitamál, hve langt á að ganga í að smækka læknishéruðin. Fyrir nokkrum árum ríkti sú stefna hjá Alþ., að talið var heppilegra að hafa héruðin nokkuð stór og tvo lækna í hverju. Þetta var um 1940 talin góð latína. Nú virðist Alþ. hafa fallizt á annað fyrirkomulag, að hafa héruðin smærri, svo að hægra sé að ná til læknisins. Ég fyrir mitt leyti hef hallazt frekar að því, að héruðin séu stór og séu tveir læknar. Ég held það gefi betri útkomu fyrir fólkið. En það er nú orðið svo, að fólkið í læknishéruðunum hefur heldur óskað eftir því að hafa þau minni, til þess að hægra sé að ná í lækni hvað vegalengd snertir, enda virðist Alþ. á síðustu árum vera komið út á þá braut. Nægir að minna á, að Eyrarbakkahérað var fyrir skemmstu gert að þremur læknishéruðum. Var það eitt hérað fyrir tíu árum. Þetta finnst mér fullmikil skipting, en þetta hefur Alþ. gert. Þessi stefna út af fyrir sig mælir með þessu frv. Ég vil geta þess, að síðan frv. var prentað hafa n. borizt tvö bréf viðvíkjandi þessu máli, annað frá oddvita Vindhælishrepps, sem mælir með því, að læknishérað verði stofnað. Hitt er frá héraðslækninum á Blönduósi, sem telur fyrir sitt leyti ekki þörf á því, að nýtt hérað verði stofnað, telur, að það sé í flestum tilfellum kleift að ná til læknis á Blönduósi, segir þó í sínu bréfi, að hann vilji fyrir sitt leyti mæla með því, að Höfðakaupstaður fái aðstoðarlækni, helzt meiri hluta ársins, og ef þörf er, þá svo að segja allt árið. En þá mundi kostnaður ríkisins ekki verða miklu minni en þótt stofnað yrði læknishérað, af því að launakjör eru mjög svipuð hjá aðstoðarlækni og föstum héraðslækni. Náttúrlega er kostnaður út af fyrir sig að sjá fyrir læknisbústað í hinu nýja héraði í eitt skipti fyrir öll. Um það getur í bréfi til landlæknis, að hreppsnefndin lýsi yfir, að sænskt hús sé til á staðnum, sem muni fást til kaups á hæfilegu verði. Skal ég ekki segja, hversu vel það kann að vera lagað til þeirra hluta, en hreppsnefndin heldur þessu fram. Ef svo er, þá er ekki nema gott um það að segja. Sem sagt, þetta nýja læknishérað verður heldur fámennt, eitthvað um 750–760 manns, en að vísu eru víða í landinu héruð, sem ekki eru fólksfleiri. Það er náttúrlega undir hælinn lagt að stofna læknishérað þar, sem mjög fátt fólk er fyrir, en það má búast við, að þarna fjölgi fólki og atvinnuvegir aukist. En þó að þessi hluti sé tekinn af Blönduóshéraði, er það samt myndarlegt hérað með um 1450 manns og er því enn með fjölmennari héruðum á landinu. Ég er því fyrir mitt leyti frekar fylgjandi því að láta frv. ganga fram. En um meðnm. mína segi ég ekki neitt, þeirra afstaða kemur fram við atkvgr. Málinu þarf ekki að vísa til n., og mæli ég með því að vísa málinu til 2. umr.



Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. heilbrmrh. fyrir flutning þessa máls inn í þingið, því að það er flutt eftir hans ósk og í samráði við mig. Ástæðan er sú, að það er mjög mikill áhugi í Höfðakaupstað fyrir því að frá sérstakan lækni. Ég skal ekki fara út í orsakir þessa frekar en hv. frsm. hefur gert. Hann skýrði frá því, hvernig málinu væri varið, en tók sérstaklega fram, til þess að hv. þm. sé ljóst, að það eru allir þarna, sem óska eftir að fá nýjan lækni. Samt sem áður skoða þeir sem sjálfsagðan hlut, að sameiginlegt sé sjúkrahús fyrir bæði héruðin, byggt á Blönduósi eins og er í undirbúningi og hefur verið langalengi, enda er þarna svo stutt á milli, að það kemur ekki til mála, að óbreyttum kringumstæðum, að á annan veg verði með það mál farið en að hafa sameiginlegt sjúkrahús fyrir héraðið allt eins og nú er. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um málið, en aðeins segja það varðandi það hús, sem hér er minnzt á og kallað er hið sænska hús, að það er eign ríkisins og þannig til komið, að það er byggt á vegum nýbyggingarnefndar Höfðakaupstaðar. Hins vegar eru allverulega skiptar skoðanir um það, hversu þetta hús hentar sem læknisbústaður og hve mikil viðgerð þyrfti að fara fram á því, til þess að það yrði nothæft sem slíkt. Að öðru leyti veit ég, að heilbr.- og félmn. kynnir sér allar aðstæður í þessu máli, áður en það kemur til 2. umr.



Herra forseti. Þessu frv. fylgir allýtarleg grg., og sé ég ekki ástæðu til að endurtaka hana hér í hv. d., hún liggur fyrir framan hv. þm. En ég vil geta þess, að þegar þetta frv. var flutt, var okkur flm. ekki kunnugt, að það væri á ferð breyt. á fasteignamatinu, sem náttúrlega mundi hafa mjög mikil áhrif í þessu sambandi. En það er nú svo með það mál, að það er ekki orðið að l., og slíkt hlýtur að hafa aðdraganda. Sé ég þess vegna enga ástæðu fyrir okkur að draga þetta frv. til baka, en óska, að því verði vísað til hv. samgmn. að umr. lokinni.