Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Svo sem sjá má á útbýttri dagskrá er mikilli fjöldi mála á báðum fundum hjá okkur í dag. Á þessum fundi verða teknar fyrir fsp. svo sem verða má og á síðari fundi þáltill., en á þeim fundi verður einnig utandagskrárumr.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að beina eftirtöldum fsp. til hæstv. fjmrh. um kostnað ríkissjóðs og ríkisstofnana vegna húsaleigu: „1. Hversu margir húsaleigusamningar eru í gildi milli ríkissjóðs og ríkisstofnana annars vegar og einkaaðila hins vegar? 2. Hversu margar ríkisstofnanir, ráðuneyti meðtalin, eru til húsa í leiguhúsnæði? 3. Hversu háa upphæð greiðir ríkissjóður á ári hverju í húsaleigu (miðað við 12 mánaða tímabil 1983–1984)? 4. Hvert er meðalverð í gildandi húsaleigusamningum á fermetra? 5. Eru mikil brögð að því að ríkissjóður greiði húsaleigu fyrir fram til margra ára og kosti þar með byggingu leiguhúsnæðis að hluta?“ Þessar fsp. þarfnast ekki annarra skýringa. Ég vil aðeins taka það fram að þær eru fram settar í framhaldi af þáltill., 156. máli, sem við hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir fluttum fyrir áramót, um yfirtöku ríkissjóðs á seðlabankabyggingu undir Stjórnarráð Íslands, en þar er vísað til þess að það styðjist við hagkvæmnisrök að yfirtaka þá byggingu og velja þar framtíðarsamastað fyrir stjórnarráðið, en vísa Seðlabankanum í önnur húsakynni.



Virðulegi forseti. Ég mun nú svara þeim fsp. sem finnast á þskj. 159 frá hv. 5. þm. Reykv. Skv. gögnum fjárlaga- og hagsýslustofnunar eru 183 skriflegir samningar í gildi milli einkaaðila og ríkissjóðs. Sá fjöldi húsaleigusamninga, sem ríkissjóður greiðir leigu skv., er þó hærri. Í þessari andrá er rétt að geta þess að húsaleigumál margra stofnana ríkisins eru málaflokkur sem oft vill lenda út undan hjá fagráðh. eða rn. Í haust var leitað eftir samstarfi við öll ráðuneytin um að fastar yrði tekið á þessum málum en gert hefur verið og er þess vænst að það samstarf skili árangri. Í öðru lagi er spurt: Hversu margar ríkisstofnanir, ráðuneyti meðtalin, eru enn til húsa í leiguhúsnæði? Því svara ég þannig: Ríkisstofnanir í leiguhúsnæði eru 202. 3. spurningin: Hversu háa upphæð greiðir ríkissjóður á ári hverju í húsaleigu (miðað við 12 mánaða tímabil 1983–1984)? Svar við þeirri spurningu er: Á tímabilinu 1.t.83 til 31.12.83 greiddi ríkissjóður í húsaleigu samtals 111 millj. 213 þús. 538 kr. 4. Hvert er meðalverð í gildandi húsaleigusamningum á fermetra? Svarið er: Miðað við 15. des. s.l. er meðaleiningarverð það sem ríkissjóður greiðir, þ.e. kr. pr. fermetra, 79,32 kr. 5. spurningin hljóðar svo: Eru mikil brögð að því að ríkissjóður greiði húsaleigu fyrir fram til margra ára og kosti þar með byggingu leiguhúsnæðis að hluta? Svarið er: Það eru engin brögð að því að ríkissjóður greiði húsaleigu fyrir fram til margra ára og kosti með því byggingu leiguhúsnæðis.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 220 fsp. til hæstv. fjmrh. um skatta verslunarinnar, banka og skipafélaga árið 1983. Fsp. er á þessa leið: „Hver var hagnaður a. smásöluverslunar, b. heildverslunar skv. skattframtölum árið 1983 af rekstri (fyrir skatta, „skattalegar ráðstafanir“ og framlag í varasjóð/fjárfestingarsjóð)? 2. Hve margar smásöluverslanir og heildverslanir töldu fram til skatts fyrir árið 1983? 3. Hver var hagnaður skipafélaganna alls skv. skattframtölum árið 1983? 4. Hver var hagnaður bankanna 1983-sundurliðaður eftir bönkum?“



Virðulegi forseti. Kannanir þær sem fram fara vegna fsp. frá hv. 3. þm. Reykv. eru í gangi og ekki lokið, þannig að ég er ekki tilbúinn með svör við þessari fsp.



Herra forseti. Ég hlýt að óska eftir því við hæstv. forseta, þar sem hæstv. fjmrh. er ekki tilbúinn með svörin, að fsp. verði frestað. Það er raunar nokkuð óvenjulegt að fsp. sé tekin á dagskrá án þess að svör liggi fyrir. En ég hlýt að fara fram á það við forsetann að þessi fsp. verði á dagskránni áfram þar sem hæstv. ráðh. hefur ekki enn þá komið með þau svör sem brúkleg eru í þessu efni.



Það er venja að taka fyrirspurnir á dagskrá þegar liðinn er sá tími skv. þingsköpum að það á að svara fsp., og það er gert ráð fyrir að ráðherrar svari fsp. ef þeir hafa ekki tilkynnt um að þeir geti það ekki. Nú hefur komið fram tilkynning um að það er ekki hægt að svara fsp. og þá verður fsp. tekin út af dagskrá og tekin fyrir á ný.



Herra forseti. Á þskj. 221 hef ég leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. félmrh. um aðstöðugjöld. Þessi fsp. er borin fram sama dag og í tengslum við fsp. til hæstv. fjmrh. um skatta verslunarinnar, banka og skipafélaga árið 1983 sem var síðasta mál á dagskrá en var frestað þar sem hæstv. fjmrh. hafði ekki svör við spurningunni. Ég vænti þess að hæstv. félmrh. geti svarað þeirri spurningu sem hér er borin fram, sem er: 1. Hver var aðstöðugjaldsstofn árið 1983 a. smásöluverslunar, b. heildverslunar, c. skipafélaga? 2. Hverju námu aðstöðugjöld þessara aðila, sem nefndir eru í 1. tölulið, árið 1983?



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að svara fsp. á þskj. 221. Skv. upplýsingum sem ég aflaði frá ríkisskattstjóra kemur fram að þessar upplýsingar. sem tiltækar eru í tölvuvæddu formi, eru flokkaðar eftir atvinnugreinamerkingu Hagstofu Íslands og sýna merkingu sem ákveðin er skv. þeim þætti atvinnurekstrar sem umfangsmestur er í krónutölu talinn þegar um blandaðan atvinnurekstur er að ræða. Ríkisskattstjóri segir að um nákvæma hreina skiptingu milli heildverslunar og smásöluverslunar sé ekki að ræða skv. framangreindum gögnum og gæti ekki legið fyrir, nema með gífurlegri vinnu hjá skattstjórum landsins upp úr framtölum og fylgigögnum þeirra, svo að nákvæmt sé upp á krónu. Hvað fjölda í hverri atvinnugrein snertir eru allir taldir með þó svo umfang atvinnurekstrar sé lítið. T.d. eru allir merktir sem hafa með að gera einhverja heildsölu, jafnvel þótt viðkomandi aðili sé að öðru leyti í fullri vinnu sem launþegi hjá öðrum. Þá er að geta þess að upplýsingar um flutninga á sjó ná til allra sem slíkt stunda innanlands. T.d. eru meðtaldir þeir sem stunda siglingar með ferðamenn í svokölluðum túristaferðum. Framangreind atriði ættu varla að hafa veruleg áhrif á heildarniðurstöðu aðstöðugjaldsstofna í hverri atvinnugrein skv. framangreindri atvinnumerkingu, en geta haft veruleg áhrif á fjölda í hverri atvinnugrein. Jafnframt tekur ríkisskattstjóri fram að upplýsingar eru byggðar á álagningu 1984 vegna ársins 1983, en ekki tekið tillit til breytinga vegna kæra. Skv. þessum formála, sem hér hefur verið lesin upp, hef ég fengið í hendur aðstöðugjaldsálagningu ársins 1984 eftir atvinnugreinum. Í smásöluversluninni er um að ræða aðstöðugjaldsstofn upp á 15 milljarða 723 millj. kr. og heildaraðstöðugjald frá þessari atvinnugrein er 182 millj. 456 þús. 247 kr. g gæti, ef tíminn leyfir, hlaupið yfir stærstu þættina í smásöluversluninni. Þar er kjöt og nýlenduvöruverslun með 4.9 milljarða aðstöðugjaldsstofn og aðstöðugjald 52.1 millj. Tóbak, sælgætis- og gosdrykkjavarningur er með 1.2 milljarða í aðstöðugjaldsstofn, en aðstöðugjald er 14.4 millj. Vefnaðar- og fatnaðarvöruverslanir eru með 1.3 milljarða aðstöðugjaldsstofn, en aðstöðugjald er 15 millj. Aðstöðugjaldsstofn skóverslana er 167 millj., en aðstöðugjald 2 millj. - Ég tek bara grófu töluna, tel ekki þúsundir. - Búsáhalda-, heimilistækja- og húsgagnaverslun er með 1 milljarð 892 millj. í aðstöðugjaldsstofn, en aðstöðugjald er 22.7 millj. Blandaðar verslanir eru með aðstöðugjaldsstofn upp á 4 milljarða 164 millj. og greiða í aðstöðugjald 51.1 millj. Eins og ég áður sagði er heildaraðstöðugjaldsstofn í smásöluverslun skv. upplýsingum ríkisskattstjóra 15.7 milljarðar, en aðstöðugjaldið 182.4 millj. Þá kem ég að heildverslun. Þar er aðstöðugjaldsstofninn 13 milljarðar 745 millj. 888 þús. og aðstöðugjald 1984 169 millj. 374 þús. kr. Þetta skiptist þannig: Bensín- og smurstöðvar með 102 millj. 793 þús. í aðstöðugjaldsstofn greiða í aðstöðugjald 1 millj. 270 þús. Byggingarvöruverslanir með 1 milljarð 972 millj. 407 þús. í aðstöðugjaldsstofn greiða í aðstöðugjald 23 millj. 312 þús. Sala á bifreiðum og bifreiðavörum: aðstöðugjaldsstofninn er 2 milljarðar 449 þús. 497 kr., en aðstöðugjald 30 millj. 109 þús. kr. Heildsöluverslanir aðrar hafa aðstöðugjaldsstofn upp á 9 milljarða 221 millj. 190 þús. og greiða í aðstöðugjald 114 millj. 681 þús. 703 kr. Þá eru það skipafélögin, þ.e. flutningar á sjó. Aðstöðugjaldsstofninn er 2 milljarðar 610 millj. 527 þús. kr. og aðstöðugjald 17 millj. 936 þús. kr. Skv. þessum upplýsingum hafa þessar atvinnugreinar, sem ég hef lesið hér upp, smásöluverslunin, heildverslunin og skipafélögin, greitt samtals 369 millj. 767 þús. 830 kr. í aðstöðugjald 1984 af aðstöðugjaldsstofni sem er 32 milljarðar 79 millj. 433 þús. kr. En ég vil geta þess að heildaraðstöðugjald, álagt aðstöðugjald, á árinu 1984 var 846 millj. 951 þús. 835 kr. Ég vænti þess, herra forseti, að þessar upplýsingar séu nægilegt svar við fsp. á þskj. 221.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. fyrir þau svör sem hann hefur veitt við fsp. minni á þskj. 221. Skv. þeim upplýsingum liggur nú fyrir að velta þessara atvinnugreina á árinu 1983 er 32 milljarðar kr. Á árinu 1985 er sennilega um að ræða tölu sem er á bilinu 40–45 milljarðar kr. Þjóðartekjurnar á þessu ári eru taldar vera í kringum 80 milljarðar kr. Þessir aðilar, sem hér er um að ræða, smásöluverslun, heildverslun og skipafélög, hafa nú algert „frelsi“ um gjaldtöku sína af íbúum þessa lands. Þessi þáttur þjóðarbúskaparins, sem veltir í kringum 40–50 milljörðum á þessu ári, er gersamlega eftirlitslaus skv. þeirri stefnu sem núv. ríkisstj. rekur. Það er ekki verið að fara í saumana á hlutunum þarna. Það kom greinilega fram í svari hæstv. félmrh. að opinberir aðilar hafa takmarkaðar upplýsingar um rekstur þessara þátta í þjóðfélaginu, enda þótt þeir séu jafnstórir og raun ber vitni um. Skyldi þá ekki í þessu svari felast skýringin á því hvernig það getur verið að eitt fyrirtæki flytur á fáeinum árum inn nauðsynjavöru fyrir 16 millj. dollara sem kostar í raun 10.5 millj. dollara? Mismunurinn, 5.5 millj. dollara, 220 millj. kr., hverfur eins og dögg fyrir sólu eða er ráðstafað með félagslegum hætti skv. yfirlýsingum forstjóra Sambands ísl. samvinnufélaga. 220 millj. kr. hjá þessu eina fyrirtæki jafngildir öllum tekjum allra íbúa Þorlákshafnar á árinu 1984, svo að ég nefni dæmi. Þetta lið fær að dansa laust. Það er ekki tilraun gerð til þess að stjórna því af hálfu núv. ríkisstj. Upplýsingar hæstv. félmrh. sýna mjög glöggt að þarna eru fjármunirnir í þjóðfélaginu, þarna eru þeir til í stórum stíl. En auðvitað hefur núv. ríkisstj. engan áhuga á að sækja þessa fjármuni vegna þess að þarna fara fyrir velunnarar hennar. Þarna eru uppsprettur þess valds sem ríkisstj. hefur. Þessir milljarðar fá að vera í friði meðan hinn almenni launamaður er hundeltur af stjórnvöldum.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara í umr. um það atriði sem kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda. Ég vil aðeins koma því að, svo að ekki verði úr því misskilningur, að það kemur ekki fram í því, sem ég las upp áðan frá ríkisskattstjóra, að stjórnvöld hefðu ekki nákvæmar upplýsingar um allan innflutning og skiptingu hans, heldur kom aðeins fram að ríkisskattstjóri segir að hann hafi ekki nákvæma hreina skiptingu milli heildverslunar og smásöluverslunar í öllum greinum. Hann telur þó að hægt sé að fá þær upplýsingar nákvæmari. En allar aðalupplýsingar eru fyrir hendi, þannig að það er ekki um að ræða að neitt sé á huldu um innflutninginn og skráningu hans að öðru leyti.



Herra forseti. Vegna þeirra ummæla sem komu fram hjá hv. 3. þm. Reykv., -ég má segja að hann hafi gefið í skyn að ríkisstj. væri að hylma yfir eða jafnvel að hjálpa ákveðnum innflytjendum, sem selja sínar innfluttu matvörur 200 og eitthvað milljónum dýrari en þær þurfa að vera, skildist mér, - vil ég upplýsa að skattrannsóknastjóri hefur verið með það mál, sem hv. þm. vitnaði til, í rannsókn og hefur upplýst það sem hægt er að upplýsa á þessari stundu og málið heldur áfram. En ég vil draga í efa að meðferð þessa fyrirtækis á þessum vöruflokki og verðlagningu á honum hafi breyst sérstaklega í tíð þessarar ríkisstj. Mér finnst það kurteisi af okkar hálfu, sem hér höfum fullt málfrelsi án þess að hægt sé að gera okkur ábyrga fyrir orðum okkar út á við, að við bíðum þangað til dómstólar hafa fjallað um þau mál sem eru í rannsókn. En ríkisstj. er fullvel kunnugt um málið.



Herra forseti. Það var eins og komið væri við hjartað í hæstv. fjmrh. þegar vegið var að svindli innflutningsverslunarinnar. Hann upplýsir okkur um að þessi mál séu til meðferðar út af kaffibaunasvindli, það er nýjasta afrekið, það sé til meðferðar hjá dómstólum. En það er ekki nýtt. Níu mál, sem skattrannsóknastjóri hefur sent frá sér, liggja fyrir óafgreidd og bíða dómstólameðferðar. Þar er um að ræða mál sem m.a. eru talin upp á bls. 42 í þskj. 427, sem var dreift á borð þm. áðan, till. til þál. um rannsókn á innflutningsversluninni. Þannig er bersýnilega ekki nóg að þessi mál séu rannsökuð. Það verður auðvitað að tryggja að þeim sé fylgt eftir í dómstólakerfinu. Reynslan er sú að dómstólakerfið er seinvirkt þegar kemur að málum af þessum toga og þar virðist lítil trygging vera fyrir því að tekið sé á málunum með eðlilegum hætti. Hér er komið að kvikunni í fjármálakerfi þessa þjóðfélags og er ekkert nýtt að það spyrjist til þess hvernig farið er með fjármuni á vegum innflutningsverslunarinnar. En hitt er aftur á móti nýtt að hér sitji við völd stjórn eins og sú sem nú situr, sem hefur gefið alla starfsemi þessara aðila í þjóðfélaginu frjálsa, eins og það er kallað, upp á 40–50 milljarða kr. á árinu 1985. Þessir aðilar mega baða sig upp úr peningum og ríkisstj. telur það ekki einasta sjálfsagt, heldur er það stefna hennar að halda þannig á hlutunum. Atvinnuleit og atvinnumiðlun fatlaðra, fsp. 221. mál (þskj. 265). - Ein umr.



Herra forseti. Á þskj. 265 hef ég leyft mér að bera fram svohljóðandi fsp. til hæstv. félmrh. um atvinnuleit og atvinnumiðlun fatlaðra: „Hversu er nú háttað fyrirkomulagi atvinnuleitar og vinnumiðlunar skv. lögum um málefni fatlaðra, þ.e. þeirri starfsemi sem áður fór fram á vegum endurhæfingarráðs og öryrkjadeildar Ráðningarstofu Reykjavíkurborgar? Hversu margir vinna nú beint og eingöngu að þessari sömu atvinnuleit?“ Ástæðu þessarar fsp. má rekja til umr. á Alþingi í fyrra þar sem ég spurði hæstv. ráðh. hvernig háttað yrði um vinnumiðlun og atvinnuleit eftir að lög um fatlaða væru komin í gildi og endurhæfingarráðið sem slíkt væri úr sögunni. Hjá endurhæfingarráði höfðu verið heimiluð 2.5–3 stöðugildi. Þrír voru þar að starfi, tveir í hlutastörfum, en auk þeirra voru læknir og sálfræðingur vikulega að störfum. Til viðbótar var svo samstarfið við öryrkjadeild Ráðningarstofu Reykjavíkurborgar þar sem einn maður var að störfum. Nú hygg ég að staðan sé sú að eftir að starfsemin er lögum skv. komin til svæðisstjórnar og um leið einvörðungu, að mér skilst, til öryrkjadeildar Ráðningarstofu Reykjavíkurborgar muni aðeins einn starfskraftur, ágætur að vísu og vel fær, sinna þessu beint. Hins vegar annar sá hvergi nærri þessu vandasama og erilsama starfi sem um leið er eitt það þýðingarmesta sem unnið er fyrir fatlaða. Atvinnuleit og vinnumiðlun eru fyrir þá eitt brýnasta verkefnið sem unnið er að, enda skiptir miklu hvernig þar er staðið að málum. Þar skortir mikið á að um nægilega skilvirka og skipulega vinnu sé að ræða eða hafi verið svo að tryggja megi enn fleiri fötluðum starf við hæfi. Hæstv. ráðh. lagði á það áherslu í fyrra að ekki yrði um minni starfsemi og aðstoð að ræða, nema síður væri, þó endurhæfingarráð væri lagt niður. Ég tók heils hugar undir það hjá hæstv. ráðh. og tek enn því hvergi nærri var þar nógu vel að verki staðið áður. Mér hefur skilist að hæstv. ráðh. og hans rn. hafi lagt til 800 þús. kr. framlag til vinnumiðlunar og atvinnuleitar á þessu svæði og var áreiðanlega síst of mikið, en í reynd var fjárlagaupphæð þessa árs rúmur helmingur þessarar beiðni eða 436 þús. Ég gerði ásamt hv. 2. landsk. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur tilraun til leiðréttingar við afgreiðslu fjárlaga, en till. um það efni var felld. Það gefur auga leið að hér er um mjög mikinn niðurskurð að ræða og vart að vænta úrbóta ef fjárveiting fæst ekki frekar en fjárlög segja til um. Til þess að fá um þetta hins vegar óyggjandi réttar upplýsingar, um stöðugildi sem nú eru heimiluð við atvinnuleit og atvinnumiðlun á þessu svæði, er þessari fsp. beint til hæstv. ráðh.



Herra forseti. Við fsp. frá hv. 2. þm. Austurl. er svar mitt á þessa leið: Með vísun til 22. gr. laga um málefni fatlaðra segir m.a. að svæðisstjórnir skuli stuðla að atvinnuleit fyrir fatlaða, hver á sínu svæði, sem hafi það hlutverk að afla fötluðum atvinnu við sitt hæfi. Atvinnuleitin skal starfa í nánum tengslum við félmrn., vinnumiðlun viðkomandi sveitarfélags, aðila vinnumarkaðarins og aðra hlutaðeigandi aðila þar sem vinnumiðlun viðkomandi sveitarfélags starfrækir sérstaka deild fyrir öryrkja. Skv. lögum nr. 52/1956 skal svæðisstjórn fela þeirri skrifstofu starfrækslu atvinnuleitar skv. 1. mgr. Í samræmi við 22. gr. laganna um málefni fatlaðra hefur svæðisstjórn Reykjavíkur formlega falið öryrkjadeild Ráðningarstofu Reykjavíkurborgar atvinnuleit og atvinnumiðlun fyrir fatlaða. Á þessu ári var ráðinn nýr deildarstjóri hjá öryrkjadeild Ráðningarstofu Reykjavíkurborgar til að sinna því verkefni. Skv. 28. gr. laga um málefni fatlaðra á ríkið að greiða 85% og sveitarfélög 15% af rekstrarkostnaði vegna atvinnuleitar. Í fjárlagafrv. fyrir árið 1985 er gert ráð fyrir 436 þús. kr. vegna rekstrarkostnaðar atvinnuleitar í Reykjavík og verður þá unnt að ráða fleira fólk til starfa. Þá er einnig gert ráð fyrir 109 þús. kr. til atvinnuleitar á Reykjanessvæðinu á árinu 1985, en hjá svæðisstjórn Reykjanessvæðis er nú starfsmaður í hálfu starfi sem eingöngu sinnir atvinnumálum fatlaðra. Allar svæðisstjórnir vinna meira og minna að atvinnumálum fatlaðra hver á sínu svæði. Með tilkomu þessa nýmælis í lögum varðandi atvinnuleit svo og verulegrar fjölgunar verndaðra vinnustaða á þessu ári hafa úrræði í atvinnumálum fatlaðra aukist verulega frá því sem áður var, enda þótt mikið vanti á að nóg sé að gert, og um 80 ný pláss hafi bæst við. Hitt er engu síður ljóst að mörg verkefni eru óleyst sem þarfnast úrbóta. Þess vegna er nú unnið að athugun á atvinnumálum fatlaðra í landinu öllu og verið er að undirbúa ráðstefnu um atvinnumál fatlaðra, sem ákveðið er að verði í Reykjavík 6. og 7. febrúar n.k., þar sem tekið verður á þessum málum á víðtækan hátt og reynt að samræma skoðanir manna á hvernig best verður að þessum málum staðið í framtíðinni. Þetta er eitt þýðingarmesta mál í sambandi við málefni fatlaðra og er í mótun og ég vænti þess að góð samstaða náist við alla aðila um að leysa þetta mál þannig að öryggi skapist.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans. Ég fagna því sérstaklega ef það er rétt, sem ég dreg ekki í efa út af fyrir sig, að hægt sé að ráða fleira fólk til öryrkjadeildarinnar hér í Reykjavík með þessari fjárveitingu, þó ég hefði haldið að það væri alveg í það knappasta að slíkt væri unnt. En ég fagna því ef það er kleift að gera það. Ég geri mér ljóst að þessi starfsemi þarf vitanlega að eiga sér stað um allt land. En við vitum það hins vegar vel, sem höfum unnið að þessum málum áður, að þörfin er langmest á þessu svæði hér og því mest þörf á starfskröftum hér til þess að annast þessi verk. Ég held að það sé augljóst skv. svörum hæstv. ráðh. að nú starfa færri að þessum málum beint, a.m.k. í dag, en var þó á dögum endurhæfingarráðs - og þá var fullyrt réttilega að allt of lítið væri gert í atvinnumiðlun og atvinnuleit fyrir fatlaða. Ég hef um það haldgóðar upplýsingar að á síðasta ári hafi um 200 fatlaðir eða rúmlega það leitað eftir aðstoð við að fá vinnu á þessu svæði, aðeins hjá öryrkjadeildinni hjá Ráðningarstofu Reykjavíkurborgar. Þar þurfa því fleiri að liðsinna en nú er þrátt fyrir ráðningu nýs og ágæts deildarstjóra þar. Ég held að það megi teljast nokkuð vel gert að þessum eina starfsmanni hefur - að vísu með aðstoð annarra-tekist að útvega milli 50 og 60 manns atvinnu eða aðstoðað þá til þess að fá vinnu. Ég tek undir að það er ekki um einföld eða auðleyst mál að ræða, en vil benda á það líka að talan 200, en svo margir leituðu eftir aðstoð í þessu efni á síðasta ári, er hærri en ég man frá dögum endurhæfingarráðs, jafnvel allt að helmingi hærri en á árinu 1983. Mér sýnist því úrlausn þessara mála hvergi nærri sem skyldi. Ég tek undir það með hæstv. ráðh. að vissulega ber ekki að vanmeta fjölgun verndaðra vinnustaða, síður en svo, og að því hefur einmitt verið stefnt á síðustu árum að koma þeim upp, en alhliða atvinnuleit og vinnumiðlun almennt þarf ævinlega að vera í sem bestu lagi og þar þarf greinilega að taka til hendinni. Ég treysti því þess vegna að í framhaldi af yfirlýsingu hæstv. ráðh. verði fleiri starfskraftar til þess að sinna þessu verkefni á vegum svæðisstjórnar Reykjavíkur en voru á síðasta ári því rík er þörfin.



Herra forseti. Fyrir rúmum tveim mánuðum lagði ég fram á þskj. 203 fsp. til hæstv. landbrh. um fullvinnslu kjötafurða. Fsp. þessi hefur verið á prentaðri dagskrá Sþ. nokkrum sinnum, en aldrei verið tekin fyrir vegna þess að ráðh. hafði ekki tekist að útvega sér þau gögn sem til hefur þurft til þess að geta svarað. Er þá sérstaklega átt við fyrri spurninguna. Ég er nokkuð þolinmóð manneskja og hef beðið róleg á meðan starfsmenn landbrh. hafa verið að telja og vigta kjötskrokka sem fluttir eru frá Árnes-, Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslum til Reykjavíkur, en við seinni spurningunni, sem ég tel að ráðh. ætti að geta svarað án þess að hafa fengið niðurstöðutölur um þyngd þess kjöts sem flutt er út úr kjördæmi okkar, vildi ég gjarnan fá svör ef mögulegt er þar sem ég er að fara af þingi.



Herra forseti. Ég gerði grein fyrir því rétt fyrir jólin að til þess að svara fyrri lið þeirrar fsp. sem hv. 4. þm. Suðurl. hefur borið fram á þskj. 203 þyrfti að fá upplýsingar frá öllum sláturleyfishöfum á Suðurlandi. Þá hafði ekkert svar borist við þeirri beiðni landbrn. Þegar að því kom að fsp. kæmi aftur á dagskrá reiknaði ég með að svör lægju fyrir, en því miður voru þau harla fá. Af þeim sökum er ekki fært að svara fyrri lið fsp. Ég held að jafnvel þó að ég hefði látið allt starfsfólk landbrn. telja kjötskrokka, eins og mér skildist á hv. þm. að það gerði, hefði það lítið stoðað þar sem töluverður hluti af þessu kjöti var þegar seldur þegar fsp. var borin fram. Þar er því lítils árangurs að vænta með því móti. Um síðari liðinn er ég reiðubúinn að ræða og ef fyrirspyrjandi óskar þess mun forseti væntanlega taka hana á dagskrá og ég þá svara spurningu fyrirspyrjanda.

Forseti (Þorv. Garðar Kristjánsson) Fsp. sem um ræðir er dagskrármálið nr. 2, fullvinnsla kjötafurða. Fsp. verður tekin fyrir á venjulegan hátt síðar á fundinum.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 271 fyrirspurnir til hæstv. félmrh., en fyrirspyrjandi auk mín er hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson. Fyrirspurnirnar eru á þessa leið: „1. Hve margar endursöluíbúðir í verkamannaíbúðum bíða nú mats á íbúðaverði? 2. Hvenær verður gefin út reglugerð um verðlagningu endursöluíbúða?“ Þegar húsnæðismálafrv. ríkisstj. var til meðferðar á síðasta þingi flutti ég brtt. ásamt öðrum þm. Alþb. við allar þær greinar frv. ríkisstj. sem fjölluðu um endursöluíbúðir í verkamannabústöðunum vegna þess að við töldum að þær reglur sem voru teknar upp og ríkisstj. beitti sér fyrir væru flóknar og gallaðar og það væri óvinnandi vegur að fara eftir þeim reglum. Hæstv. félmrh. svaraði í engu þessari gagnrýni á síðasta þingi og gerði enga grein fyrir þeim breytingum sem þessar nýju reglur mundu hafa í för með sér fyrir íbúðaeigendur í verkamannabústöðum. Við umr. fullyrti ég, og ég hygg að það hafi komið í ljós, að þessar nýju reglur hefðu í för með sér stórfellda lækkun á íbúðaverði handa þeim sem búa í verkamannabústöðum frá því sem áður var. Reynslan hefur svo sýnt að húsnæðismálastjórn og stjórnir verkamannabústaðanna hafa ekki getað framkvæmt hinar nýju reglur. Vikum og mánuðum saman stóðu félmrn. og húsnæðisstjórn í bréfaskriftum út af þessum málum vegna þess að hin nýju lög reyndust að þessu leyti gersamlega óframkvæmanleg. Mér er tjáð að hæstv. félmrh. hafi viðurkennt það með því að gefa út reglugerð um hátíðarnar sem mun að verulegu leyti víkja frá þeim reglum sem lögin kveða á um. Þess vegna bæti ég við þeirri fsp.: Hyggst hæstv. félmrh. bera fram frv. um breytingar á útreikningsreglum vegna endursöluíbúða í verkamannabústaðakerfinu?



Herra forseti. Til að svara fsp. á þskj. 271 frá hv. 3. þm. Reykv. og hv. 7. þm. Reykv. les ég hér grg. frá Húsnæðisstofnun ríkisins dags. 28. jan. s.l. : 1. Hve margar endursöluíbúðir í verkamannabústöðum bíða nú mats á íbúðaverði? Svarið er: Engar íbúðir í verkamannabústöðum bíða nú eftir útreikningi á innkaupsverði. 2. Hvenær verður gefin út reglugerð um verðlagningu endursöluíbúða? Reglugerð um verðlagningu félagslegra íbúða, þ.e. um útreikninga á innkaupsverði, var gefin út 14. des. s.l. og er hún nr. 467 í stjórnartíðindum. Varðandi þá viðbótarspurningu sem hv. þm. lagði hér fram um það hvort mundi þurfa lagabreytingu í sambandi við þennan kafla í hinum nýju lögum, þá liggur það ekki endanlega fyrir. Endanleg gerð reglugerðar um nýju lögin um Húsnæðisstofnun ríkisins nr. 60 er núna á lokastigi og það kemur í ljós sennilega að liðinni þessari viku - síðasti fundur um þetta verður n.k. fimmtudag - hvort Húsnæðisstofnunin telur að breyta þurfi einhverju í lögum í sambandi við þetta mál eða ekki. Ég get ekki gefið annað svar um það á þessari stundu, en ég mun að sjálfsögðu láta þingheim vita hvort um slíkt verði að ræða. Þó eru allar líkur til þess að til þess þurfi ekki að koma og hægt sé að leysa málið með viðbótarreglugerðinni sem er núna um það bil að sjá dagsins ljós.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. fyrir svörin. Það er ljóst að lagasmíðinni hefur verið verulega ábótavant. Þegar lögin voru sett á síðasta ári, þá var, trúi ég, komið fram í maímánuð og lagt á það ofurkapp af hæstv. félmrh. að lokið yrði við að samþykkja lögin hér á Alþingi svo að unnt yrði að gefa út nauðsynlegar reglugerðir. Aftur og aftur tók hæstv. ráðh. fram að nauðsynlegt væri að koma þessum reglugerðum út, það væri hagsmunamál og kappsmál húsbyggjenda og húseigenda o.s.frv. Núna er liðinn langur tími. Það er liðinn júní og júlí og það er liðið allt árið 1984 og komið fram á árið 1985 og enn þá hefur ekki tekist að ganga úr skugga um hvort hægt er að framkvæma lögin. Húsnæðismálastjórn er að velta fyrir sér hvort lögin eru framkvæmanleg og hún hefur ekki komist að niðurstöðu um það enn þá, eins og hæstv. félmrh. viðurkenndi áðan. Í rauninni hygg ég að það orki mjög tvímælis að sú reglugerð sem hæstv. ráðh. hefur gefið út sé í samræmi við lögin í einu og öllu, en ég tek það hins vegar fram sem mína skoðun að ég tel að sú útreikningsregla sem er í reglugerðinni sé betri en sú vitlausa regla sem ráðh. lagði til að Alþingi samþykkti og þingið samþykkti hér á s.l. ári. Reglugerðin er því að mínu mati til bóta, jafnvel þó að hún sé ekki í einu og öllu í samræmi við þann bókstaf sem ráðh. þvældi í gegnum þingið á s.l. vori.



Herra forseti. Ég vil taka fram að lögin um Húsnæðisstofnun ríkisins, sem tóku gildi 1. júlí s.l. , fengu þinglega meðferð. sjálfsagt er hægt að deila um hvort einhver ákvæði í þeim lögum ættu að vera á annan veg en þar kemur fram, en það er eigi að síður staðreynd. Þessi lög tóku gildi 1. júlí s.l. og ég hef ekki orðið var við það að Húsnæðisstofnun væri í sérstökum vandræðum með framkvæmd þeirra. Að vísu komu upp ágreiningsefni í sambandi við endursölu á verkamannabústöðum sem byggðar voru fyrir árið 1980, en það leystist. Eins og kom fram í svari áðan er búið að verðleggja og meta allar íbúðir sem biðu eftir slíku mati og ég veit ekki um sérstök vandamál þar í dag. Í sambandi við drátt á reglugerðum með lögunum, sem tóku gildi 1. júlí 1984, vil ég segja að beitt hefur verið nákvæmlega sömu aðferð og alltaf hefur tíðkast. Húsnæðisstofnun ríkisins hefur unnið að þessum reglugerðum. Hvort tala má um að afköst séu lítil eða ekki skal ég ekki segja. Menn hafa viljað vanda þessar reglugerðir vel og gefa þær út allar í einu. Þess vegna hefur þetta tekið lengri tíma. Eins og ég sagði hér áðan verður lokafundur í Húsnæðisstofnuninni um þessar reglugerðir allar núna í vikulokin og ég vona að það valdi ekki meiri truflun.



Herra forseti. Ætli það sé ekki nauðsynlegt að leiðrétta hér misskilning til þess að það liggi ljóst fyrir. Vandi Húsnæðisstofnunar stafar af því að lögin voru óskiljanleg. Það er ekki verkleysi eða draugsháttur í starfsmönnum stofnunarinnar, eins og hæstv. ráðh. gaf í skyn, heldur er hér um það að ræða að hans forskrift var óskiljanleg. Það er búið að ganga á bréfaskriftum milli stofnunarinnar og rn. í nokkra mánuði. Niðurstaða úr þeirri þvælu liggur enn ekki fyrir, eins og ráðh. viðurkenndi áðan. Hann sagði að kannske kæmi það í næstu viku. Við bíðum og sjáum hvað setur.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera hér fram fsp. á þskj. 277 til félmrh. um framlagningu frv. um umhverfismál. Fsp. er svohljóðandi: „Hvenær er þess að vænta að lagt verði fram frv. það um umhverfismál sem félmrh. boðaði á síðasta þingi?“ Ástæðan til þess að ég beini þessari fsp. til hæstv. félmrh. er sú, að á síðasta þingi báru sex þm. Sjálfstfl. fram frv. til l. um umhverfismál á þskj. 268, 163. mál. Að beiðni félmrh., eftir að frv. var komið fram, var beðið með að mæla fyrir því og koma því til nefndar á venjulegan máta þar sem hann boðaði að hann mundi sjálfur leggja fram annað frv. um sama efni síðar á þinginu. Sú fyrirætlan brást hins vegar og slíkt frv. var ekki lagt fram af hálfu ráðh. með þeim afleiðingum að ekkert frv. um umhverfismál var afgreitt á síðasta þingi. Við sem að frv. sjálfstæðismanna stóðum höfum ekki endurflutt það nú í ljósi fyrri yfirlýsinga félmrh., en nú er haustþingi lokið án þess að nokkuð hafi gerst í málinu og því er þessi fsp. hér fram komin. Langeinföldust lausn þessa máls væri vitanlega sú að félmrh. legði fram það frv. sem í fyrra var flutt með þeim breytingum á því sem hann telur æskilegt að gera. Á þann hátt gæti enn tekist að fá samþykkta nýja lagasetningu um umhverfismál á þessu þingi. Ástæða er til að undirstrika það hér að það frv. var á sínum tíma samið af hópi sérfræðinga, þ. á m. af þremur ráðuneytisstjórum þeirra rn. sem í mestum mæli fjalla um umhverfismál hér á landi. Það var síðan flutt sem stjfrv. undir vor árið 1978, en náði þá ekki fram að ganga. Síðan hefur frv. þetta verið flutt tvisvar lítils háttar breytt, í síðara sinnið á síðasta þingi svo sem ég gat um áðan. Það var fyrir níu árum, árið 1975, sem þáv. ríkisstj. taldi brýnt að hafist væri handa um setningu heildstæðrar umhverfislöggjafar hér á landi. Hafi á því verið talin nauðsyn fyrir nær áratug að setja slíka löggjöf er tvímælalaust enn þá brýnna að hún nái fram að ganga nú. Meginmarkmið slíkrar löggjafar er að setja ítarleg lagaákvæði um varnir gegn mengun hér á landi í lofti, láði og legi. Slík ákvæði eru af mjög skornum skammti nú í lögum og þar búum við raunar við óviðunandi ástand. Í öðru lagi skortir nær alveg í lög ákvæði um atvinnurekstur sem sérstök mengunarhætta stafar af, starfsleyfi fyrir slík fyrirtæki og varúðarráðstafanir allar. Á það ekki síst við um stóriðju nútíðar og framtíðar. Um bæði þessi vandamál er ítarlega fjallað í frv. því sem hér var borið fram á síðasta þingi og auk þess sérstaklega tekið á stjórnsýsluþætti umhverfismála sem í dag er í miklum molum. Raunar heyra umhverfismál, þótt undarlegt megi virðast, sennilega undir a.m.k. sjö rn., hinir ýmsu þættir þeirra, og getur hver maður séð hve mikil brotalöm er á slíkri stjórnsýslu. Raunar hafa menn sett það markmið að öll yrði sú stjórnsýsla sameinuð í einu nýju umhverfisráðuneyti þó svo í frv. sem borið var fram á síðasta þingi sé ekki gert ráð fyrir að það skref verði stigið strax í upphafi, heldur að sérstakri sjálfstæðri stjórnardeild í stjórnarráðinu verði falin stjórnsýsla þessara mála. Þótt ekki væri nema til að fá samþykkt ákvæði um þessi þrjú svið umhverfismála er hér hin mesta nauðsyn á nýrri löggjöf. Slík löggjöf hefur aldrei verið sett hér á landi og má þó fullyrða að óvíða sé hennar meiri nauðsyn en í þessu norðlæga landi þar sem náttúran er óvenjuviðkvæm og mengun hvers konar er því hættulegri tjónvaldur en víðast annars staðar.



Herra forseti. Í sambandi við þessa fsp. vil ég taka fram að ég get tekið undir það sem kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda, 2. þm. Reykn., um nauðsyn þess að setja heildarlöggjöf um umhverfismál. Vissulega er það löngu tímabært. Miðað við þann tíma sem hefur tekið að vinna að slíku er ljóst að breyta verður þeim vinnubrögðum sem beitt hefur verið í sambandi við þessi mál. Ég þarf í sjálfu sér ekki að flytja hér langt mál. Ríkisstj. fól félmrh. á sínum tíma að vinna að þessu máli og semja frv. um umhverfismál. Á s.l. ári var það komið vel á veg, en náðist ekki samkomulag um þá stefnu sem átti að vera í frv. Sú nefnd sem vann að því var þá leyst upp, en félmrh. falið að vinna áfram að málinu. Ég þarf ekki að tíunda hér hvað hefur gerst síðan annað en það að málið hefur verið til meðferðar hjá ríkisstj. Það hefur ekki orðið samkomulag enn þá um heildarframsetningu þessa máls. Nýjast í málinu er að það er starfandi sérstakur starfshópur, sem skipaður er fulltrúum frá sex rn., sem er að fjalla um þetta mál áður en ríkisstj. tekur endanlega ákvörðun um í hvaða formi hún mun leggja það fyrir Alþingi. Ég get ekki meira sagt á þessu stigi málsins. Ég endurtek að málið hefur fengið mikla umfjöllun í ríkisstj., en menn hafa ekki verið á eitt sáttir um í hvaða formi ætti að leggja það fyrir Alþingi. Vonandi verður það þó gert mjög fljótlega því að starfshópurinn, sem ég nefndi áðan, er að störfum. Ég vona svo sannarlega að ríkisstj. takist að leggja fyrir Alþingi heilsteypt lagafrv. um stjórn umhverfismála. Á því er mikil nauðsyn. Ég er sammála hv. þm. um að slæmt er að þetta dragist mikið. En hér er um vandasamt mál að ræða. Ég viðurkenni að ýmis atriði eru viðkvæm ýmsum í þjóðfélaginu og snerta marga. Hann tók réttilega fram að þessi mál tilheyra einum sjö rn. Það getur ekki gengið lengur. Það gerir málið miklu erfiðara í framsetningu. Ég get bætt því við að gegn frv. sem hv. þm. minntist á kom strax fram andstaða. Það hafði raunar legið fyrir þegar það var samið á sínum tíma. Það var ekki lagt fram aftur á Alþingi vegna þess að menn voru ekki ásáttir um það sem þar kom fram. Ég vona sannarlega að ekki dragist mjög lengi að ríkisstj. ákveði á hvern hátt hún vill útbúa málið. Ég hef lagt fram það sem mér bar að láta vinna, en hins vegar þótti ástæða til að láta skipa sérstakan starfshóp frá viðkomandi rn. og hann er núna að störfum.



Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að bera fram þakkir til félmrh. fyrir þau svör sem hann veitti við fsp. minni. Hins vegar verð ég að lýsa vonbrigðum mínum með frammistöðu stjórnvalda í þessu efni, en við heyrðum nokkrar skýringar ráðh. á þessum mikla og óeðlilega langa drætti. Það er tvímælalaust rétt að þar á kannske drýgstan þáttinn að þetta mál er vitanlega bæði víðtækt og viðkvæmt og heyrir í dag undir sjö rn., en það er í sjálfu sér engin ástæða til að örvænta eða telja að það sé slíkur þrándur í götu að yfir þann tálma verði ekki komist. Varðandi frv. frá 1978, sem þáv. ríkisstj. sjálfstæðismanna og framsóknarmanna lagði fram, hygg ég að ástæðan fyrir því að það var ekki endurflutt á næsta þingi hafi verið sú að stjórnarskipti höfðu átt sér stað. Það hefur hins vegar verið flutt síðan nær óbreytt tvisvar sinnum. Um það var full samstaða á sínum tíma í ríkisstj. Nú er það út af fyrir sig ánægjulegt að heyra að settur hefur verið starfshópur sjö rn. á laggirnar til að vinna að þessu máli. Við hugðum að þetta mál mundi komast í höfn í fyrra, eins og þá hafði verið um rætt af hálfu ráðh., en erfiðleikarnir hafa verið greinilega meiri og drátturinn lengri en þá var gert ráð fyrir. Í sjálfu sér er þetta ekki pólitískt mál. Ég hygg að allir stjórnmálaflokkar sem sæti eiga á Alþingi muni styðja málið í öllum meginefnisatriðum. Þetta er hins vegar greinilega deilumál og miklu meira þrætuepli milli hinna einstöku smákónga í ráðuneytum landsins en mörgum hefur verið ljóst. Og því er mjög illa farið ef valdastreita, reiptog embættismanna kerfisins, á að valda því að setning umfangsmikillar og heilsteyptrar umhverfislöggjafar dragist á langinn enn um hríð og e.t.v. enn um langa hríð. Mér sýnist nú, þegar við stöndum hér á þingi í lok janúarmánaðar, að það séu því miður ekki miklar líkur á að málið nái fram að ganga á þessu þingi eftir að hafa hlýtt á orð ráðh. Ég efast hins vegar ekki um heilan og góðan hug hans í þessu máli út af fyrir sig. Ég vil ljúka þessum orðum mínum með því að skora á hæstv. ráðh. að láta ekki deigan síga, heldur hafa góða stjórn á sínum embættismönnum og freista þess að ná þeim tökum á öðrum embættismönnum fyrir tilstilli kollega sinna í ríkisstj. að þetta frv. megi senn sjá dagsins ljós. Best væri að það væri sem líkast því frv. sem hér hefur oft verið flutt því að það var samið að yfirsýn þeirra manna sem þekktu einna best til mála.



Herra forseti. Ég þakka hv. 2. þm. Reykn. fyrir að taka þetta mál upp hér og spyrjast fyrir um hvað líði því að fram verði lagt frv. um þetta mál. Og þá er auðvitað óskaplega gott að heyra það og vert að þakka fyrir það að enn sé nú kominn starfshópur í málið og vissulega mikil gleðitíðindi. En líklega eru liðin ein 13 ár síðan Náttúruverndarráð ályktaði fyrst einróma um að það bæri að sameina yfirstjórn umhverfismála í einu ráðuneyti. Og ósköp er eitthvað þreytulegt að heyra það hér enn, aftur og nú að nýr hópur sé byrjaður að vinna í málinu þegar fullbúið frv. hefur legið fyrir árum saman. Menn tala um að þetta sé óskaplega erfitt og það séu ekki færri en sjö ráðuneyti sem eigi aðild að málinu. Þá lítur það þannig út að þetta sé sjö sinnum erfiðara en venjulegt mál vegna þess að það séu sjö rn. sem öll hafi sína skoðun á málinu. Ég vil taka undir með hv. þm. Gunnari G. Schram að það þýðir ekkert að láta þessi smákóngasjónarmið á öllum þessum sjö stöðum ráða - og sennilega 7x7 því að síðan eiga mismunandi margar stofnanir aðild að málinu undir hverju rn. þannig að listinn er orðinn æðilangur. Þarna þarf greinilega að höggva á ákveðna hnúta og það er verk okkar alþm., sem eigum að setja lög um þessi efni, að gera það. Til þess að það sé hægt þurfum við auðvitað að fá hingað inn frv. til þess að vinna út frá. Það væri í það minnsta æskilegast. Við fjórir þm. Alþb. höfum lagt fram till. til þál. þar sem fyrsti liðurinn er einmitt að sameina yfirstjórn helstu málaflokka á sviði umhverfisverndar í einu rn. Ég vil minna á þá endurskoðun laga um Stjórnarráð Íslands sem á að vera einhvers staðar í gangi í kerfinu, sjálfsagt í starfshópi. Vonandi gleymist ekki sameining umhverfismála í þeirri endurskoðun. Ég vil að síðustu hvetja hæstv. félmrh. eindregið til þess og brýna hann á því að leggja hér fram frv. sem lengi er búið að vera til. Skiptir þá kannske ekki höfuðmáli í hvaða búningi það kemur hingað inn því að það hlýtur að fá hér þinglega meðferð og verða endursent til umsagnar þeirra sömu aðila í mörgum tilfellum sem eru um það að fjalla. En þá kæmist þó einhver hreyfing á málið. Mín ráðlegging til hæstv. félmrh. væri sú að gera þetta frekar fyrr en seinna. Ég teldi óráðlegt í hans sporum að draga það mjög lengi, í það minnsta ef hann vill koma því fram í sinni ráðherratíð.



Herra forseti. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þessar umr. að bæta. Ég vil aðeins segja að að mínu mati, ef næst það heildarsamkomulag sem nauðsynlegt er til að leggja frv. fram sem stjfrv., er tiltölulega lítil vinna eftir við frágang. Það voru menn í því á s.l. ári og lá það raunar fyrir strax í haust, en vegna ágreinings um vissa þætti var nauðsynlegt að ríkisstj. kæmi sér saman um þessi mál og þess vegna var starfshópur skipaður. Það er ósköp eðlileg málsmeðferð. Það liggur alveg ljóst fyrir hvaða meginpunkta um er að ræða. Það þarf að taka afstöðu til þess í hvaða farvegi stjórnun þessa mikilvæga málaflokks á að vera og hvað umhverfismál eiga að spanna yfir stórt svið. Þessi tvö atriði eru kjarni málsins og um þetta liggja núna fyrir ákveðnar tillögur. Það er verið að ræða þær, reyna að samræma sjónarmiðin á milli ráðuneytanna sem hér hefur verið minnst á.



Herra forseti. Ég hef á þskj. 203 leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. landbrh. um fullvinnslu kjötafurða. Eins og hæstv. landbrh. er fullljóst hefur nú um nokkurn tíma verið um töluvert atvinnuleysi að ræða í kjördæmi hans á Suðurlandi. Þar hafa sveitarstjórnarmenn og aðrir þeir sem með atvinnumál hafa að gera lagt á sig mikla vinnu við leit að nýjum atvinnutækifærum til handa þeim 150–170 nýliðum sem koma á ári hverju á vinnumarkaðinn í Suðurlandskjördæmi og þeim sem nú þegar ganga atvinnulausir. Þetta starf hefur nú þegar skilað árangri og þó nokkur ný iðnaðarfyrirtæki verið sett á stofn og önnur í sjónmáli. En það dugar þó hvergi til. Á Selfossi er ástandið hvað verst. Óvíða á landinu er jafnviðvarandi atvinnuleysi og þar. Skráðir atvinnuleysisdagar eru á árinu 1984: í janúar 1693, febrúar 1551, mars 1289, apríl 908, maí 1231, júní 1034, júlí 1127, ágúst 907, svo koma tveir góðir mánuðir, september - október, þar eru aðeins 340 atvinnuleysisdagar í september og 275 í október, en í nóvember hækkar það aftur í 681. Um desember voru ekki komnar tölur, en þar voru yfir 1200 atvinnuleysisdagar 1983. Aðeins á haustmánuðum, í september og október, eru atvinnuleysisdagar færri en aðra mánuði ársins. Þá starfar sláturhús Sláturfélags Suðurlands af fullum krafti og veitir fjölda Selfyssinga og öðrum þeim, sem í nágrenni Selfoss búa, atvinnu. En þegar slátrun og fyrsta frágangi kjöts er lokið er það sett á bíla og keyrt til Reykjavíkur. Og þarna, hæstv. ráðh., liggur ástæðan fyrir því að ég ber upp þessar spurningar. Meðan leitað er nýrra atvinnutækifæra innlendis og stórum fjármunum eytt í erlend ráðgjafarfyrirtæki í von um að hafa upp úr krafsinu atvinnu til handa þeim sem nú ganga atvinnulausir, þá horfum við á atvinnuna keyrða í burtu úr kjördæminu í formi kjötskrokka. En þó tekur út yfir allt þegar þær fréttir berast að nú ætli Sláturfélag Suðurlands, sem er samtök bænda, að'/s frá Suðurlandi. að hefja byggingu nýrrar kjötvinnslustöðvar hér í Reykjavík. Og það er sko engin smábygging. slagar hátt í Seðlabankahúsið, höll sem er 97886 rúmmetrar að stærð og á að hýsa kjötvinnslu, geymslu og skrifstofu Sláturfélagsins. Bygging hallarinnar hlýtur að kosta á núgildandi verðlagi einhvers staðar á bilinu 100–150 millj. kr. Það þarf engum að segja, og allra síst hæstv. ráðh.. hvaðan þetta fjármagn kemur. Ég trúi því tæplega að bændur á Suðurlandi séu hlynntir því að þeir peningar, sem þeir fá fyrir afurðir sínar seint og um síðir, séu notaðir til byggingar slíkrar hallar sem hér um ræðir. Ég trúi því að þeir vildu heldur leggja lið sitt atvinnumálum á Suðurlandi með því að færa fullvinnslu afurðanna heim á framleiðslusvæðið. Herra forseti. Hæstv. landbrh. er áreiðanlega fullljóst að við búum ekki það vel á Suðurlandi að við getum keyrt atvinnuna í burtu. Það væri því fróðlegt að vita hvað hann hyggst gera í þessum málum. bæði fyrir nefnt svæði og önnur landbúnaðarsvæði á landinu, og þó ég fái ekki hér svör við fyrstu spurningunni. sem er hversu mörg tonn af óunnu kjöti eru flutt frá Árnes-, Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslum til vinnslu í Reykjavík, þá vitum við bæði að þar er um gífurlegt magn að ræða og ef miðað er við tímann sem það hefur tekið að safna saman þessum umbeðnu tölum sjáum við hvað þær eru háar. Þá vil ég gjarnan fá svör við annarri spurningunni sem er ekki síður mikilvæg: Hefur rn. einhverjar áætlanir um að stuðla að frekari fullvinnslu þessara afurða í áðurnefndum landbúnaðarhéruðum eða færa úrvinnslu landbúnaðarafurða í auknum mæli út til framleiðslusvæðanna?



Herra forseti. Ég hef áður rætt hér í dag um 1. lið þessarar fsp. á þskj. 203, en vil þá víkja að síðari liðnum: „Hefur rn. einhverjar áætlanir um að stuðla að frekari fullvinnslu þessara afurða í áðurnefndum landbúnaðarhéruðum eða að færa úrvinnslu landbúnaðarafurða í auknum mæli út til framleiðslusvæðanna?“ Nokkur vinnsla á kjöti hefur farið fram á Suðurlandi um alllangt skeið og sú vinnsla hefur farið vaxandi á síðustu árum, eins og hv. fyrirspyrjanda mun vafalaust vera kunnugt um. En hvað snertir staðsetningu þessarar vinnslu er það tvennt sem hlýtur vitanlega að skipta mestu máli, þ.e. gæði vörunnar þegar hún kemur á borð neytenda og kostnaður við vinnsluna. Það er sameiginlegt hagsmunamál framleiðenda og neytenda að halda kostnaði í lágmarki og haga þessari starfsemi þannig að svo geti orðið, enda höfum við heyrt allmiklar umræður um að þarna þurfi sem best að standa að verki. En það er vart á færi annarra en viðkomandi fyrirtækja að meta hvernig rekstri þeirra verður þannig hagað að sem hagkvæmast sé. Það er áreiðanlega ekki á valdi landbrn. að gefa fyrirtækjum beinar fyrirskipanir um hvernig þar skuli að verki staðið. Það er ýmislegt sem stuðlar að því að fjarlægðir ættu að skipta minna máli. Samgöngur batna ört þó að við búum við þröskuld nokkurn milli Suðurlands og höfuðborgarsvæðisins, aðalmarkaðssvæðisins. að vetri til. Einnig ættu aðrar tækniframfarir að auðvelda flutning á fullunninni vöru. Og þar er komið atriði sem landbrn. reynir að ýta á að unnið sé að, þ.e. matvælarannsóknir sem unnið hefur verið að um nokkurt skeið hjá Rannsóknastofnun landbúnaðarins. m.a. með stuðningi frá Kelloggs-stofnuninni í Bandaríkjunum. Hér var nýlega á ferðinni fulltrúi frá þeirri stofnun til að kynna sér hvernig þar hefði verið að verki staðið og lét hann í ljós sérstaka ánægju sína yfir því. Að sjálfsögðu er það vilji minn eins og annarra Sunnlendinga að sem mest úrvinnsla fari fram á Suðurlandi ef það verður ekki um of á kostnað þeirra atriða sem ég nefndi hér áðan og þá sérstaklega tilkostnaðarins. Ég mun gera það sem í valdi rn. er til að stuðla að þessu, en eins og ég sagði áðan hefur það ekki beint vald til að gefa sjálfstæðum fyrirtækjum fyrirmæli um slíkt.



Herra forseti. Málflutningur og framkoma hæstv. landbrh. út af þessari litlu fsp. er með endemum. Í nóvember er fsp. lögð fyrir hann. Fyrri fsp. er: Hversu mörg tonn af óunnu kjöti eru flutt frá Árnes-, Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslum til vinnslu í Reykjavík? Mér skilst að allt landbrn. sé á öðrum endanum síðan í nóv. til að reyna að afla þessara upplýsinga. Ég er nú ekki starfsmaður landbrn., en ég skyldi afla þessara upplýsinga fyrir hæstv. landbrh, á hálftíma. Þetta er einfalt símtal. Hvað hefur mörgu fé verið slátrað? Hver er meðalþyngd? Gróft svar. Kannske þekkir landbrh. indælan mann sem heitir Gunnar Guðbjartsson og er formaður Framleiðsluráðs. Þetta eru þrjú símtöl og reyndar ekki nema eitt. Það er enginn vandi að fá þessar upplýsingar á hálftíma. Hæstv. landbrh. leyfir sér að færast undan að svara þessu viku eftir viku þótt hv. þm. Margrét Frímannsdóttir sé að víkja af þingi og verði sennilega ekki nema í hæsta lagi þessa viku. Þó að það hafi verið gerð aths. við þingsköp út af þessum vinnubrögðum ráðh. kemur hann hér í lok janúar og upplýsir að hann hafi ekki getað, því miður, fengið þessar upplýsingar. Það sem verið er að forðast er að verulegar umr. verði hér um að Sláturfélag Suðurlands er að hefja byggingu á einni stærstu höll í Reykjavík. Fyrirspyrjandi fer varlega í sakirnar. Hann talar um 100–150 millj. Það var nú sumarverð. eins og þeir segja á sláturhúsamáli, eða haustverð. Þetta hefur hækkað síðan. Þetta eru á milli 100 og 200 millj. Þetta er stór höll, upp á 100 þús. rúmmetra. Það má vera að það séu einhverjar greinir um það hvort hægt sé að vinna kjöt í Reykjavík eða á Selfossi, en meginþorra þessa kjöts er mjög auðvelt að vinna á Selfossi og aka eftir steyptum vegi til Reykjavíkur. Það getur verið að einhverjar vörur verði að vinna hér en meginþorrann er hægt að vinna þarna. Ef vefengt er það sem sagt er um þessa höll, þá er Sláturfélagið búið að greiða á aðra milljón í byggingargjald til Reykjavíkurborgar. Það er hægt að fá teikninguna. Það hafa sennilega allir séð hana nema hæstv. landbrh. Hæstv. landbrh. segir að þetta sé ekki á færi landbrh. Það er aðeins verið að spyrja um hvort rn. hafi gert einhverjar áætlanir, hvort það ætli á einhvern hátt að stuðla að. Það kemur ekkert fram um það. Það er sama þokukennda móðan og þegar hann getur ekki aflað upplýsinga um hvað það hafi mörgu fé verið slátrað á Suðurlandi. 



Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir þau svör sem hann gaf mér hér þó að þau segðu mér raunar lítið fram yfir það sem hann áður hefur sagt. Ég hélt að málið hefði e.t.v. verið tekið eitthvað til umr. í rn. sjálfu þannig að það lægju fyrir einhver svör þaðan en ekki eingöngu hans persónulega skoðun á þessu. Í fyrsta lagi tekur ráðh. fram að það sem skiptir máli séu gæði vörunnar þegar hún kemur á borð neytenda. Ég er sannfærð um að gæði vörunnar þegar hún kemur á borð neytenda verða ekkert lakari þó að varan væri unnin á Selfossi í stað þess að hún sé unnin hér í Reykjavík. Í öðru lagi var það kostnaðurinn. Þar er eflaust dálítill munur, en það eru ekki sömu rök nú og áður voru þegar þessi vinnsla var sett niður hér í Reykjavík. Við búum við allt annað vegakerfi í dag og eins og ráðh. nefndi sjálfur hafa tækniframfarir í flutningi matvæla orðið til þess að þarna er ekki sá munur sem áður var. Ég skora á ráðh. að skoða tölur um atvinnuleysi í Suðurlandskjördæmi núna og gera þarna verulegt átak á meðan hann hefur tækifæri til.



Herra forseti. Ég vil taka undir fsp. hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur um þetta mál og þakka henni fyrir að vekja máls á fullvinnslu kjötafurða í héraði. Ég harma að ráðh. skyldi ekki geta lagt meira til málsins en kom fram áðan. Það ber að þakka að Sláturfélag Suðurlands hefur flutt verulega aukna kjötvinnslu til Suðurlands frá því sem var, en það vantar að gera mikið meira í þessum efnum og dugar ekki að flytja kjötiðnaðinn í stórauknum mæli í nýja stórbyggingu í Reykjavík. Þess í stað á að byggja austan fjalls. Sem betur fer eru fleiri aðilar á Suðurlandi með kjötvinnslu en Sláturfélag suðurlands. Það eru bæði Kaupfélagið Höfn á Selfossi og einnig fer fram veruleg kjötvinnsla á Hellu, í Þykkvabæ og Vík. Þar er um að ræða minni fyrirtæki en Sláturfélag Suðurlands. En það er meginmál og hv. þm. hefur hér vakið athygli á því, að við búum við atvinnuleysi á Suðurlandi og það er ekki vert að magna það með því að flytja atvinnuna í burtu. Það er hægt að stórauka kjötvinnslu heima fyrir og það verður að gera þá kröfu til fyrirtækjanna á Suðurlandi að þau standi að því að efla atvinnuna þar en flytji hana ekki í burtu.



Herra forseti. Úr því að hv. 7. þm. Reykv. hefur nú brotið ísinn og blandað sér í umr. hv. þm. Suðurl. ætla ég að fylgja hans góða fordæmi. Mér finnst vera hreyft við merkilegu máli sem ekki varðar aðeins Suðurl. heldur allt landið. Ég hef lengi velt því fyrir mér og reynt að beita mér fyrir því, þar sem ég hef haft aðstöðu til að tala fyrir þeim sjónarmiðum, að flytja almennt séð úrvinnslu afurða út á framleiðslusvæðin og þá ekki bara í landbúnaði heldur í sjávarútvegi einnig. Ég held að það séu ýmsir kostir því samfara að úrvinnslan tengist framleiðslunni og sé á sama stað. Sem dæmi má nefna að í sjávarútvegi og landbúnaði er byggt húsnæði yfir framleiðsluna, annaðhvort fiskvinnsluna eða þá slátrunina. Nýting á slíku húsnæði gæti stórbatnað, ekki síst á sláturhúsunum, ef menn byggðu þar almennt upp kjötvinnslu. Vegna þeirra ummæla sem hér féllu um flutningskostnað verð ég að koma því að sem gamall bóndi að ég hef aldrei heyrt getið um að kynbætur hafi náð lengra en svo að bein væru a.m.k. hátt í helmingur af fallþunga dilka, þ.e. af skrokkþyngdinni. Það hlýtur því að vera stór spurning hvort flutningskostnaður á beinunum suður til Reykjavíkur verður meiri en flutningskostnaðurinn á umbúðunum utan um 99% kjöt, sem í flestum tilfellum er innan í umbúðum á fullunninni vöru. Ég held því að það þurfi að reikna þetta dæmi aðeins betur út. Þegar þeir hafa tíma til þess þarna í landbrn., verða búnir að telja skrokkana, þá mælist ég til þess að þeir setjist niður og athugi hvort það sé ekki dálítið hæpin hagfræði að flytja beinin á milli landshluta. Ég vil nefna það sem dæmi að Ný-Sjálendingar, sem e.t.v. hafa náð manna lengst í framleiðslu á kjöti og hagkvæmni í þeim greinum, senda yfirleitt ekki einn einasta skrokk öðruvísi en buskaðan út úr sínum húsum. Það þekkist ekki þar að flytja bein á milli landshluta, hvað þá á milli heimsálfa. Það er líka annað sem mundi skila sér í því, að mínu mati, að dreifa úrvinnslunni sem víðast út um landið. Þá yrði meiri fjölbreytni. Þá fengjum við ekta Hólsfjallahangikjöt o.s.frv., svo að menn skilji hvað ég er að fara. Nú hef ég lokið mínum ræðutíma og ætla að enda þetta með nýjársóskum til þeirra í landbrn., að þeir skoði þessi mál þegar þeir hafa lokið talningu skrokka.



Herra forseti. Það eru skrýtnar umr. sem hér hafa farið fram. Ég vil benda á það í sambandi við ræðu hv. 4. þm. Norðurl. e. að ég minntist ekki einu orði á flutningskostnað, heldur er það heildarkostnaður og hagkvæmni í sambandi við þessa vinnslu sem skiptir máli. Því miður er því haldið fram af sérfræðingum að það skipti verulegu máli hvar vinnslustöðvarnar eru staðsettar. Það hefur verið þannig hingað til a.m.k. En ég benti á það í máli mínu að aðstæðurnar væru að breytast. Ég þakka hv. 7. þm. Reykv. fyrir áhuga hans á atvinnumálum okkar Sunnlendinga. Ég tel það vissulega mikils virði að fá hans stuðning. Hins vegar sýndi hans ræða, því miður, að hann hafði ekki einu sinni lesið þessa fsp. Hann sagði að það mundi vera auðvelt að fá upplýsingar um hve mörgu hefði verið slátrað á Suðurlandi og það er vissulega alveg rétt, það hefði verið auðvelt. En það var ekki spurt um það. Þess vegna virðist það atriði í málflutningi hv. 7. þm. Reykv. vera á misskilningi byggt.