Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hér eftir sýnist mér það eingöngu vera form að vísa til nefndar málum, sem eiga að afgreiðast fyrir jól, aðeins tefja tímann, og segi nei.



Herra forseti. Ef um það væri að ræða í sambandi við þetta mál að auka áhrif verkalýðsins raunverulega á stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs, þá teldi ég það horfa nokkuð öðruvísi við heldur en það gerir nú. Af hálfu hv. frsm. meiri hl. við 2. umr. og af hálfu hæstv. félmrh. hefur að vísu verið lögð áherzla á, að málið væri flutt til þess að auka áhrif verkalýðsins á stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs. Ég dreg mjög í efa, að þessu sé í raun og veru þannig farið. Sá flokkur, sem fyrst og fremst hefur beitt sér fyrir þessu máli hér á hv. Alþ., kommúnistaflokkurinn, telur sig að vísu ekki aðeins verkalýðsflokk, heldur hinn eina sanna verkalýðsflokk. Þetta kom ákaflega greinilega fram i framsöguræðu hv. 1. landsk. fyrir þessu máli við 2. umr. hér í þessari hv. þd. Hv. þm. sagði um flokk atvinnurekenda, er hann kallaði svo, Sjálfstfl., að það væri mjög óviðkunnanlegt, að hann hefði fleiri fulltrúa í stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs heldur en sjálfur verkalýðurinn. Hv. 6. þm. Reykv. benti mjög greinilega á það, hvernig þessi hv. þm. fékk þetta út. Hann fékk það út með því að telja fulltrúa atvinnurekenda í sjóðsstjórninni jafnframt fulltrúa Sjálfstfl. og enn fremur með því að telja hvorki fulltrúa Framsfl. né fulltrúa Alþfl. i stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs til fulltrúa verkalýðsins. Sem sagt: Eini fulltrúi verkalýðsins í stjórninni er þá kommúnisti frá stjórn Alþýðusambands Íslands. Það má hver sem vill lá okkur sjálfstæðismönnum, þótt við lítum með nokkurri tortryggni til máls, sem slíkan rökstuðning hlýtur, ekki aðeins frá frsm. n., heldur og frá þeim hæstv. ráðh., sem að málinu stendur. Ég lýsi því hiklaust yfir, eins og hv. þm. S-Þ. (KK) gerði, að ég tel , að verkalýðurinn eigi að hafa mjög rík áhrif á stjórn slíks sjóðs. Hins vegar er það rétt, sem hv. þm. V-Sk. (JK) einnig benti á, að þessi löggjöf, lögin um atvinnuleysistryggingar, byggist á samningi, sem gerður var milli ríkisvaldsins annars vegar og launþega og vinnuveitenda hins vegar. Það er þess vegna mjög hæpið að breyta þessum samningi svo fljótt, ekki sízt þegar ráð er fyrir því gert í sjálfum lögunum um atvinnuleysistryggingar, að þau skuli endurskoðuð innan tveggja ára. En ég segi: Enda þótt ég telji, að áhrif verkalýðsins eigi að vera mjög rík á stjórn slíks sjóðs sem atvinnuleysistryggingasjóðs, og enda þótt ég væri jafnvel viðmælandi um það og þá í samvinnu við aðra aðila, sem að þessu máli standa, að auka áhrif verkalýðsins á stjórn sjóðsins, þá tel ég mig ekki ganga raunverulega erinda verkalýðshreyfingar og þess vinnandi fólks í landinn með því að gera það með þeim hætti, sem í þessu frv. er lagt til, vegna þess að á allt þetta verður að líta í ljósi ummæla hv. 1. landsk. og hæstv. félmrh., að það sé ekki til nema einn verkalýðsflokkur í landinu, einn raunverulegur verkalýðsflokkur, að þeirra áliti, þ.e. kommúnistaflokkurinn. Og ég segi hér á hv. Alþ.: Ég vil ekki auka vald þess flokks yfir málefnum verkalýðsins, og ég tel mig ekki vera að ganga erinda verkalýðsins með því að auka vald hans. Þess vegna er ég á móti þessu frv., og þess vegna er það ekkert nema yfirvarp eitt, sem haldið er fram af hv. 1. landsk. og hæstv. félmrh., að hér sé verið að auka raunverulegt vald verkalýðsins. Það er veríð að auka vald og áhrif kommúnistaflokksins. Hv. 1. landsk. sagði, að Sjálfstfl. væri flokkur atvinnurekenda. Hverra flokkur er þá kommúnistaflokkurinn? Er hann flokkur verkalýðsins? Hefur það t.d. komið fram í sambandi við þá atburði, sem hafa verið að gerast mestir og hryggilegastir í heiminum í dag? Hefur það sýnt sig, að allsherjarsamtök verkalýðsins á Íslandi, sem eru í höndum kommúnista, hafi sýnt skilning sinn og samúð sína gagnvart þeim harmleik, sem er að gerast meðal verkalýðs eins lítils lands í heiminum í dag? Ég segi nei. Alþýðusamband Íslands undir stjórn kommúnista og hæstv. félmrh. hefur eitt allsherjarverkalýðssambanda frjálsra lýðræðisríkja skorið sig út úr, þegar til þess hefur verið leitað til þess að sýna samúð með verkalýð Ungverjalands, sem daglega færir blóðfórnir. Ég segi: Ég vil ekki hér á hv. Alþ. eiga þátt í því að auka vald samtaka, sem stjórnað er af kommúnistaflokki, sem þannig kemur fram og þannig sannar eins greinilega og hægt er, að það eru ekki hagsmunir og heiður íslenzks verkalýðs, sem liggur honum þyngst á hjarta, heldur stuðningurinn við erlenda ofbeldisstefnu. Það var ákaflega athyglisvert að heyra ummæli hv. þm. S-Þ. hér áðan. Hann lýsti yfir andstöðu sinni við þetta frv., en sagði síðan: Sem stjórnarstuðningsmaður nenni ég ekki að bregða fæti fyrir það. Ég skil hv. þm. S-Þ. mætavel. Undir niðri hjá honum hrærast alveg greinilega sömu hugsanir og hjá mér, að hann finnur, hvaða skollaleik hér er verið að leika. Því miður hefur hæstv. félmrh. flutt hér inn á Alþ. mál, sem er algerlega pólitískt brellumál. Þetta er engin tilviljun. Hann hefur flutt fleiri slík mál hér inn á hv. Alþ. þann stutta tíma, sem það hefur staðið á þessu hausti. Ég vildi ekki láta þetta mál fara þannig út úr hv. þd., að mín rödd kæmi ekki til viðbótar við þær, sem áður hafa heyrzt, til þess að túlka skilninginn á þessu. Það, sem er að gerast, er ekkert annað en það, að kommúnistaflokkurinn, sem stjórnar Alþýðusambandi Íslands og notar það í sína pólitísku flokksþágu, er með þessu frv. að gera tilraun, sem heppnast með aðstoð hinna stjórnarflokkanna, til þess að ná einum fulltrúa undir sig, fulltrúa, sem nú er kosinn af Sjálfstfl. á Alþ., og með þessu auðvitað að rýra áhrif Alþingis á stjórn þessa sjóðs. Í sambandi við það, að Sjálfstfl. sé flokkur atvinnurekenda, þá held ég, að það hnigi öll rök til þess, að það séu fleiri verkamenn á Íslandi, sem kjósa Sjálfstfl. heldur en jafnvel sjálfan hinn eina „sanna“ verkalýðsflokk, kommúnistaflokkinn. Ég hugsa, að það muni a.m.k. ekki miklu. En engu að síður er Sjálfstfl. ekki verkalýðsflokkur, en hins vegar flokkur atvinnurekenda að áliti kommúnista og þeirra málsvara. Ég álít, að það sé mjög miður farið, að hv. stjórnarflokkar, þ.e.a.s. lýðræðisflokkarnir í ríkisstj., skuli hafa látið kommúnistaflokkinn komast upp með það, að slíkt mál eins og þetta skuli gert að stjórnarfrv., og það mun einhvern tíma síðar koma í ljós, að það er ekki hyggilegt og það er ekki raunverulega í þágu verkalýðsins í landinu að vera að auka áhrif kommúnista og styrkja aðstöðu þeirra eins og gert er með þessu frv.



Herra forseti. Það var áreiðanlega gert meira af vilja en af mætti hjá hv. þm. N-Ísf. (SB) að mæla gegn þessu frv., því að hann gat ekki komið nálægt málinu á nokkurn hátt, sem það liggur fyrir hv. þd. Hér er ekkert um það að ræða að veita neinum kommúnistaflokki neinn fulltrúa í stjórn þessa sjóðs. Það er um það að ræða, hvort á að færa til fulltrúa frá Sjálfstfl. og til Alþýðusambands Íslands, og ég skil ósköp vel, að hann vilji, að Sjálfstfl., einn allra stjórnmálaflokka, hafi tvo menn í stjórn þessa sjóðs. Ég tel það hins vegar enga nauðsyn og sízt af öllu nauðsyn verkalýðsins. Ég tel það miklu meiri nauðsyn, að Alþýðusamband Íslands hafi tvo fulltrúa í þessari sjóðsstjórn, og tel, að allir muni skilja það nema kannske hv. þm. N-Ísf. Hann talar um kommúnista. Sjálfur er hann fyrrverandi kommúnisti. Hvað djúpt kann að vera orðið á kommúnistanum í honum nú, veit ég ekki, ég hef engin tæki til að mæla það, en kommúnisti var hann og gerir sér þess vegna mjög tíðrætt um kommúnista. Það er honum enginn stuðningur í sambandi við þetta mál að brigzla Alþýðusambandi Íslands um, að það hafi ekki sýnt Ungverjum samúð, en þá sést bezt, hvað maðurinn er kominn langt frá málefninu. Ég efast um það, að Sigurður Bjarnason hafi í orði eða verki sýnt Ungverjum meiri samúð en Alþýðusamband Íslands, og það er bezt, að hann leiði einhverjar líkur að því, áður en hann fleiprar hér á hv. Alþingi um samúð sína og samúðarskort annarra í þeim efnum. Hann fór hér með bein ósannindi, þegar hann sagði, að Alþýðusamband Íslands eitt allra sambanda frjálsra verkalýðsfélaga hefði haft sig undan því að stofna til vinnustöðvunar þann 8. nóv., þegar alþjóðasamband frjálsra verkalýðsfélaga hefði farið fram á það. Það er rétt, að Alþýðusamband Íslands gat ekki orðið við þeim tilmælum, þegar af þeirri ástæðu, að beiðnin um þetta kom síðari hluta dags þann 7. nóv. í hendur Alþýðusambandsstjórnar og þessi ráðstöfun átti að vera komin til framkvæmda fyrir hádegi daginn eftir. En þá nokkuð mörgum dögum áður hafði miðstjórn Alþýðusambands Íslands ótilkvödd utan frá gert samþykkt um það einróma að veita 15 þús. kr. úr sjóðum sinum til Ungverjalandssöfnunarinnar, sem þá var að hefjast undir merkjum Rauða krossins, og veit ég ekki til, að nein önnur félagasamtök á Íslandi hafi verið búin að sýna Ungverjum samúð í verki á undan Alþýðusambandi Íslands. Ég gæti bezt trúað, að hv. þm. N-Ísf. hafi ekki verið búinn að opna sína pyngju, ef ég þekki hann rétt. Ég hef hérna fyrir framan mig tímarit Alþýðusambands Svíþjóðar, hefti frá 16. nóv. Þar byrjar forsíðugreinin á þessa leið: „Fria Fagföreningsinternasjonalen har riktat en maning til de anslutna medlemsorganisasjonarna i olika länder att vid 12-tiden torsdagen den 8. november företa en 5-minuter lång proteststrejk mot det ryska övervåld Ungern utsatts för. LO's styrelse behandlade denna fremställningen den 7. november, men slöt att ersäitta den föreslagna formen för protest med ett mer reelt stöd. I stället för en 5-minutestrejk sätter LO i gång med en insamliug av ekonomiska resurser till hjälp at det ungerska folket.“ M.ö.o.: Það er verið að saka Alþýðusamband Íslands um hér, að það hafi, vegna þess að það séu kommúnistar, sem ráða í Alþýðusambandi Íslands, ekki sett í gang 5 mínútna verkfall fyrir hádegi þann 8. nóvember, en hér er það upplýst af aðalmálgagni sænska alþýðusambandsins, að það varð ekki heldur við beiðni alþjóðasambands frjálsra verkalýðsfélaga, en ákvað eins og Alþýðusamband Íslands að svara þessum tilmælum - það höfðum við þá þegar gert - með raunhæfari aðgerðum, þ.e.a.s. með fjársöfnun og fjárframlögum, og við höfðum þá beint því til blaðanna að flytja félögum innan Alþýðusambands Íslands þau boð, að Alþýðusambandið óskaði, að verkalýðsfélögin innan Alþýðusambandsins beittu sér fyrir fjársöfnun. Nákvæmlega það sama gerir sænska verkalýðshreyfingin, og við fáum fyrst vitneskju um það, eftir að búið er að skamma okkur og svívirða í margar vikur, að þetta var svona. Annaðhvort hefur hv. þm. N-Ísf. ekki vitað um þetta ellegar hann hefur sagt ósatt vísvitandi í þessu máli, þegar hann sagði, að Alþýðusamband Íslands, eitt allra fagsambanda innan frjálsa alþjóðasambandsins, hefði ekki orðið við tilmælum í þessu formi, því að sænska sambandið hefur sannarlega hagað sér þarna nákvæmlega á sama hátt, og stend ég í þeirri meiningu, að á raunhæfari hátt sé tjáð samúð með Ungverjum á þennan hátt heldur með samþykktri yfirlýsingu. Auk þess hefur Alþýðusamband Íslands á sínu þingi samþykkt samúðaryfirlýsingu vegna Ungverjalandsmálanna, þeirra hörmunga, sem þar hafa dunið yfir þá þjóð, í einu hljóði, ekki eitt einasta mótatkvæði. Mér þykir það því næsta furðulegt, að enn þá skuli reynt að koma upp með það í sambandi við þetta mál, að Alþýðusamband Íslands hafi ekki sýnt ungversku þjóðinni samúð í raunum hennar. Ég tel ástæðulaust að fjölyrða um þetta mál. Efni þess er, að það er hér um það að ræða, að stjórnmálaflokkarnir allir eigi áfram sinn fulltrúann hver i stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs. Sjálfstfl. missir að vísu einn fulltrúa við þessa breytingu. Hann einn stjórnmálaflokkanna átti þar tvo. Hins vegar er breytingin sú, að Alþýðusamband Íslands fær aftur tvo fulltrúa í stjórn þessa sjóðs og skiptir þannig hlutverkum við Sjálfstfl., og ég spyr, hvort nokkur telji Sjálfstfl. sem slíkan réttbornari til þess að eiga tvo fulltrúa í þessari 7 manna stjórn heldur en verkalýðssamtökin sjálf. Ef hægt er að leiða rök að því, þá gæti ég trúað, að það hefði áhrif á afstöðu þingmanna. Í dag var aðallega talað um, að það bæri að harma, að sveitarfélögin hefðu ekki fulltrúa í þessari stjórn, þar sem þau legðu fram fé til sjóðsins. Undir þetta var tekið, m.a. af mér, að það væri þó miklu nær sanni, að sveitarfélögin hefðu þar fulltrúa. En það hefur ekki alltaf verið hugsað um þetta. Ég veit ekki annað en að sveitarfélögin borgi miklar upphæðir í almannatryggingarnar. Ég hef aldrei heyrt talað um af neinum, að það væri talin nauðsyn, að það væru beinir fulltrúar frá sveitarstjórnum í tryggingaráði. Það var hv. 6. þm. Reykv. (GTh), sem bar sérstaklega sveitarfélögin fyrir brjósti, en það er nú staðreynd, að hann kannske einn allra sveitarstjórnarmanna var einmitt til kvaddur í sambandi við lausn verkfallsins. Þegar þessar tryggingar voru stofnaðar og þáverandi ríkisstj. ákvað, hvernig stjórnin skyldi skipuð, hafði hann engan áhuga á því, að sveitarstjórnirnar hefðu þar fulltrúa. Nú er áhuginn vaknaður. Hann einn hefði þá haft einmitt aðstöðu til sem einn af leiðandi mönnum Sjálfstfl., sem þá var í stjórnaraðstöðu, að koma hagsmunum sveitarfélaganna að. En eins og fyrri daginn, þegar Sjálfstfl. er ekki lengur í stjórn, þá fer hann að sjá það, sem hann hefði kannske talið sig eiga að gera; eins og flokkurinn, sem hafði ekki rænu á því, vilja á því eða áhuga fyrir því að kaupa nokkurn togara til landsins í 8 ár, meðan hann var í stjórn, fær allt í einu brennandi áhuga á því að kaupa tuttugu, þá voru það ekki fimmtán, heldur tuttugu, þegar hann er ekki lengur í stjórn. Svona er samhengið hjá þessum flokki, og ég vissi, að það mátti einmitt vænta þess af hv. þm. N-Ísf., að hann yrði í einu og öllu málsvari þess að spila plötu tvöfeldninnar, eins og hann hefur gert hér.



Herra forseti. Það fór nú hálfilla fyrir hæstv. félmrh. í þessari ræðu sinni. Hann ætlaði sér að afsanna snarlega þá fullyrðingu mína, að undirtónn þessa frv. væri pólitísks eðlis, sem sagt, að hann væri ekki fyrst og fremst að hugsa um áhrif verkalýðsins, heldur hagsmuni kommúnista. Hæstv. ráðh. sagði í upphafi máls síns, að með þessu frv. væri ekki verið að gera nema ákaflega einfaldan hlut, það væri verið að færa til fulltrúa frá Sjálfstfl. til Alþýðusambands Íslands. Þarna er þó a.m.k. verið að taka fulltrúa af pólitískum flokki, Sjálfstfl., og fá í hendur Alþýðusambandi Íslands, segir hæstv. ráðh., - ég segi: pólitískum samtökum, sem notuð eru af kommúnistaflokknum á harðsvíraðri pólitískan hátt en nokkur önnur samtök í landinn. Hæstv. ráðh. hefði þess vegna getað orðað þetta enn greinilegar með því að segja, að með þessu frv. væri ekki verið að gera neitt annað en að færa til fulltrúa frá Sjálfstfl. til kommúnistaflokksins. Þá hefði hann sagt sannleikann allan. Hann á alltaf dálítið erfitt með sannleikann, þeim kemur aldrei verulega vel saman, sannleikanum og hæstv. ráðh. Hæstv. ráðh. á vanalega erfitt með það, þó að hann jafnvel langi til þess að segja sannleikann allan, þá kemst hann aldrei meira en upp í svona helming, kannske 15%, og hann hefur, held ég, í þessu tilfelli komizt upp í 75%. En það þýðir það, að sannleikurinn er sá, sem ég hef haldið hér fram, að það er ekki verið að gera neitt með þessu frv. annað en það, að lýðræðisflokkar ríkisstj. eru að hjálpa kommúnistaflokknum til þess að taka einn fulltrúa af Sjálfstfl. í stjórn þessa sjóðs. Það er þetta, sem ég harmaði og taldi að þessir flokkar mundu einhvern tíma einnig fá ástæðu til að sjá eftir að hafa gert. Hæstv. ráðh. spurði, hvort Sjálfstfl. ætti einhvern sérstakan rétt á því að eiga einn allra stjórnmálaflokka 2 fulltrúa í sjö manna stjórn, sem Alþ. kýs fimm menn af. Hvers vegna á Sjálfstfl. sérstakan rétt á 2 fulltrúum, eða átti, þegar kosið var, og á enn? Vegna þess að hann er langsamlega stærsti stjórnmálaflokkurinn í þjóðfélaginu. Það stendur meira en helmingi fleira fólk á bak við Sjálfstfl. heldur en flokk hæstv. félmrh. Engu að síður er lýðræðisþroski hæstv. ráðh. ekki meiri en svo, að hann kemur og segir: Ég vil ekki fá jafnmarga fulltrúa og Sjálfstfl., heldur fleiri. Hann vill fá einn kosinn af Alþ., eins og hann hefur, og hann vill fá tvo kosna hjá Alþýðusambandi Íslands, því að auðvitað ætlar hæstv. ráðh. kommúnistaflokknum þessi áhrif. Það getur vei verið, að þessi ummæli mín hér og ábendingar um, hvað hæstv. ráðh. hafi í huga, verði til þess, að Alþfl. fái annan fulltrúann. En ég gæti bezt trúað, að vesalings Alþfl. ætti mér það upp að unna, vegna þess að ég hef vakið athygli á þeim slæma tilgangi hæstv. ráðh. með frv. Ég er ekki að segja, að ég sé neinn hjartnanna og nýrnanna rannsakari, þó að ég sjái þetta. Við hittumst ekki hér í fyrsta skipti í dag, ég og hæstv. félmrh., við þurfum ekkert að gegnumlýsa hvor annan, býst ég við. Ég þarf ekki gegnumlýsingartæki til þess að vita, hvað fyrir hæstv. ráðh. vakir. Ég sé það á honum, og ég finn það á till. hans. Þær eru nefnilega skýrar í þessu tilfelli. Það getur engum dulizt. Það er náttúrlega utan við þetta mál, sem ég þó minntist á í ræðu minni hér áðan, að Alþýðusamband Íslands undir forustu kommúnista og hæstv. félmrh. hefði gert sér mjög til minnkunar og farið allt öðruvísi að en verkalýðssamtök í öðrum frjálsum lýðræðislöndum í sambandi við Ungverjalandsmálin. Það vita allir hv. þm. a.m.k., að það er yfirvarp eitt hjá hæstv. ráðh., þegar hann segir, að beiðnin um samúðaryfirlýsingu við Ungverja hafi borizt of seint til þess, að þetta væri framkvæmanlegt. Vinnustöðvunarbeiðnin barst ekkert seinna til Alþýðusambands Íslands en til almennings og til fjölda annarra samtaka í landinu, sem tóku þátt í því hléi, sem gert var á störfum. Alþýðusambandið hafði betri aðstöðu til þess en flestir aðrir með sinu stóra trúnaðarmannakerfi og sínu sambandi við verkalýðsfélögin í landinu og starfsliði sínu og stórri skrifstofu hér í Reykjavik. Þetta er ekkert nema fyrirsláttur hjá hæstv. ráðh., vegna þess að hann vill breiða yfir það, að hann var að ganga erinda kommúnistaflokksins, hins alþjóðlega kommúnisma, sem er að murka lífið úr ungversku þjóðinni í dag. Ég skil, að hæstv. ráðh þyki það leiðinlegt, að allir skuli vita þetta, en það er ekki hægt að breiða yfir það. Svo ætlar hann að fara að slá sig til riddara á því, að sænska alþýðusambandið hafi haft sama hátt á. Þetta leyfir hæstv. ráðh. sér að segja, vitandi það, að a.m.k. margir hv. þm. hafa lesið sænsk blöð og fylgzt með sænskum málum og vita, að verkalýðssamtök um gervalla Svíþjóð efndu til mótmælaaðgerða og vinnustöðvana, hvert í sinum byggðarlögum, að vísu ekki öll á sama tíma, til þess að mótmæla gerræði og blóðfórnum kommúnismans í Ungverjalandi. Svo stendur hæstv. ráðh. hér upp og ætlar með einhverju gömlu blaði að sanna það, að verkalýðssamtökin í Svíþjóð hafi haft sama hátt á og Alþýðusamband Íslands undir forustu kommúnista. Ég segi, að mér þykir nú skörin færast upp í bekkinn, þegar slíkum rökum er beitt. Nei, verkalýðssamtökin sænsku höfðu sannarlega allt annan hátt á heldur en Alþýðusamband Íslands undir forustu kommúnista. Það getur hver og einn einasti maður sannfært sig um, sem lítur í blöðin frá þeim dögum. Það þarf ekki heldur að fara neitt í grafgötur um það, með hverjum aðalmálgagn þessa hæstv. ráðh. hefur staðið. Ég veit ekki betur en það hafi verið ræður og bréf kvislingsins, sem nú stjórnar Ungverjalandi fyrir hönd Rússa og stjórnar aftökunum og blóðfórnunum þar, sem hafa verið birt um skeið daglega í blaði hæstv. ráðh., Þjóðviljanum. Það taldi sér skylt að túlka málstað morðingjans. Það þýðir ekkert að vera að breiða yfir svona hluti. Þetta eru staðreyndir, sem blasa við allri íslenzku þjóðinni. Vitanlega eru kommúnistar hér dauðhræddir við þetta og vita, að það er að hrynja af þeim fylgi vegna þessara hryllilegu atburða og vegna þess að gríman hefur fallið af smetti alheimskommúnismans, og sé hún ekki endanlega fallin af hæstv. félmrh., þá á hún eftir að gera það innan skamms, þannig að það villist enginn á því, hvers konar andlit hann og flokksmenn hans bera. Hitt skil ég svo mætavel, að mínum gamla félaga og andstæðingi, hæstv. félmrh., finnst allmikill heiður að því að geta a.m.k. sagt frá því, þó að það sé alveg ósatt, að ég hafi einhvern tíma verið kommúnisti.  Varðandi svo hitt, sem hæstv. ráðh. klykkti nú út með, að Sjálfstfl. hefði ekki haft áhuga fyrir að kaupa togara fyrir Íslendinga og þá náttúrlega sérstaklega ekki fyrir fólk úti um land, en nú allt í einu fengi hann þennan áhuga, þegar hann væri kominn í stjórnarandstöðu, vil ég segja þetta: Ég álít, að hæstv. ráðh. ætti seinastur af öllum mönnum að fara að tala um togara. Ég segi það alveg eins og er. Við komum báðir úr sama byggðarlagi. Við höfum báðir verið þar bæjarfulltrúar, báðir haft þann heiður að vera forsetar bæjarstjórnar þar, á Ísafirði, báðir haft þann heiður að vera viðriðnir togaramál. Hæstv. ráðh. hefur verið riðinn við þau á þá lund, að hann hafði forustu um það, þegar hann réð í bæjarstjórn þessa litla byggðarlags, að selja burt eina togarann, sem byggðarlagið átti, og selja hann hvert? Til Reykjavíkur.

Og hver seldi Reykjavík hann?

Útgerðarmenn í Reykjavík áttu hann hér lengi vel, allt stríðið, og græddu á honum. Hæstv. ráðh. lofaði sjómönnum á Ísafirði því, þegar þessi togari var seldur, að fyrir andvirði hans skyldu keyptir annað hvort 20 bátar á stærð við samvinnufélagsbátana, sem voru 40 tonna bátar, eða 40 bátar á stærð við „Dísirnar“, sem voru 15–20 tonna bátar. Hæstv. ráðh. seldi togarann burt frá Ísafirði, frá fólki, sem vantaði atvinnu, til Rvíkur, til manna, sem þar notuðu hann allt stríðið og græddu á honum. Þetta var á hápunkti stríðsgróðatímabilsins. Þetta var ekki á því tímabili, þegar menn voru farnir að tapa á togurum. Umhyggja hæstv. ráðh. fyrir fólkinu í sínu plássi, sínu kjördæmi síðar, var þá ekki meiri en þetta, að hann seldi skipið burt. Hvers vegna er svo hæstv. ráðh. að minnast á togara og það við mig, sem hann veit að átti þó nokkurn þátt í því að útvega þessu sama byggðarlagi tvo nýtízku togara, að vísu eftir að menn voru farnir að tapa á togaraútgerð? Ég álít, að hæstv. ráðh. hafi eins og stundum áður nefnt snöru í hengds manns húsi, en það er nú hans yfirsjón, hans eilífa yfirsjón, að nefna það helzt sem sízt skyldi. Ég skal ekki fara að rifja upp þær umr., sem hafa farið hér fram undanfarið um togarakaup og hæstv. ráðh. hefur ekki heyrt hér í hv. þd., vegna þess að hann hefur ekki verið hér viðstaddur. En í þeim umr. var það sannað eins rækilega og á verður kosið, að Sjálfstfl. hefur haft forustu um kaup þeirra togara, sem nú eru í landinu, svo að segja allra. Það var þess vegna ekki í neinu ósamræmi við fyrri stefnu Sjálfstfl., að ég og hv. þm. Vestm. fluttum brtt. um það við frv. ríkisstj. um togarakaup o.fl., að togurunum skyldi fjölgað úr 15 í 20. Við færðum rök að því, að það hefði verið skynsamlegra að veita ríkisstj. þessa heimild, því að þetta er þó einu sinni ekki nema heimild. Ef ríkisstj. fannst of mikið að fá heimild til þess að kaupa 20 skip, þá gat hún bara látið smíða 15. Hún var ekkert skyldug til þess. En hæstv. ríkisstj. vildi ekki einu sinni hafa heimildina til þess að láta smíða 20 skip. Ég býst við, að hæstv. ráðh. hafi átt sinn þátt í því að móta þá afstöðu ríkisstj., að heimildin mátti ómögulega ná til nema 15 skipa, þó að það væri ekkert verið að skylda ríkisstj. með minni brtt. og okkar hv. þm. Vestm. til þess að kaupa 20 skip. Það var bara verið að veita henni heimild. Það var verið að rýmka heimild hennar til þess að láta endurnýja togaraflotann og leysa atvinnuþörf þess fólks, sem vantar atvinnutæki víðs vegar um land. Ég endurtek svo það, að þetta frv., sem hér liggur fyrir til umræðu, er ekki flutt sem réttlætismál fyrir verkalýðshreyfinguna, eins og hæstv. ráðh. vill vera láta. Hann hefur nú lýst því yfir, að það sé flutt til þess að færa fulltrúa frá Sjálfstfl. yfir til kommúnistaflokksins. Þessi yfirlýsing stendur og þar með mín rök gegn þessu máli.

Forseti (BSt): Mér þykja nú umræðurnar vera farnar að ganga nokkuð á víð og dreif. Það er hvorki togarakaup né stríðið í Ungverjalandi hér til umræðu, heldur frv. um atvinnuleysistryggingar.



Herra forseti. Það er enginn vafi á því, að þessar umr. hefur borið fyrst til Ungverjalands og svo vestur á Ísafjörð, af því að rök í málinu sjálfu voru ekki nærtæk. Það dylst vafalaust engum. Hins vegar fannst mér ekki rétt annað en að leiða hér fram óyggjandi vitni um það, sem hv. þm. N-Ísf. hafði sagt ósatt varðandi Alþýðusamband Íslands í sambandi við Ungverjalandsmálið, og þótt hann kalli það hér gamalt blað sem ómerkilega sönnun í þessu máli, þá er þetta, eins og ég áðan sagði, tímarit sænska alþýðusambandsins, útgefið núna þann 16. nóv., og þar er þessi afstaða sænska alþýðusambandsins rædd. Ég hefði vænzt þess, að ef hv. þm. N-Ísf. væri maður, sem ætti samleið með sannleikanum, þá hefði hann eftir að hann hafði fengið vitneskju um þetta, beðið afsökunar á þeim ósannindum, sem hann hafði borið á Alþýðusamband Íslands, en þau voru þessi, að Alþýðusambandið eitt allra fagsambanda innan hins frjálsa alþjóðasambands verkalýðsfélaganna hefði ekki beitt sér fyrir fimm mínútna vinnustöðvun. En hv. þm. N-Ísf. lét það rétt vera að biðja afsökunar á þessum ósannindum sínum, þó að hann talaði hér áðan, og sannaði það, að hann er svo sem ekki alltaf meðreiðarmaður sannleikans. Undantekning var a.m.k. gerð núna frá því. En þegar Ungverjaland hafði ekki gefizt vel sem þáttur í umr. um þetta litla frv. hér, þá vék hann sér í Viðeyjarklaustur, þá vék hann sér vestur á Ísafjörð og fór að segja sögur af því, að ég hefði ráðstafað í burtu togara, sem þar hefði verið, vitanlega jafnfjarstætt þessu máli. Sannleikurinn var sá, að Ísafjarðarkaupstaður og ýmsir borgarar þar höfðu keypt gamlan togara, og þegar hann hafði verið rekinn þar um skeið, þótti sýnt, að þetta skip væri ekki til frambúðar, og hann var seldur til Reykjavíkur, og frá Reykjavík var hann seldur til Englands. Þá segir þessi hv. þm., meðreiðarmaður sannleikans, að ég hafi lofað í staðinn að kaupa allt upp í 40 vélbáta til bæjarins í staðinn, - alger uppspuni, sem þessi hv. þm. er búinn að margendurtaka og kannske farinn að trúa að sé sannleikur. En þegar hann var að skrökva þessu í Vesturlandi í nokkur ár í röð, meðan hann var ritstjóri þess blaðs, þá sagði hann alltaf, að Guðmundur Hagalín hefði lofað 40 bátum í bæinn. Nú er það orðið ég. Það er nýjasta útgáfan af sannleikanum hjá honum. En það var jafnósatt um Guðmund Hagalín eins og mig, að við hefðum lofað 40 vélbátum í bæinn í staðinn fyrir gamla togarann, sem var seldur í burt. Það næsta, sem við gerðum þar á eftir, var að beita bæjarstjórn Ísafjarðar fyrir því máli, að Ísafjarðarkaupstaður gerðist kaupandi að tveimur nýjum togurum, og það bera gerðarbækur bæjarstjórnar Ísafjarðar með sér, að það er undir meiri hl. Alþýðuflokksins, sem gerðar eru samþykktirnar um, að Ísafjarðarbær reyni að fá tvo nýja togara. Við fengum ekki nema einn í fyrstu lotu, og það var fyrst miklu síðar, að við fáum annan, en það er hvort tveggja á grundvelli þeirrar samþykktar, sem við gerðum um að fá tvo nýja togara í staðinn fyrir þann gamla, sem seldur var. Hv. þm. N-Ísf. þarf ekkert að státa, hvorki í sambandi við togarakaup né bátakaup til Ísafjarðar, því að hann hefur í engu slíku tekið þátt. Íhaldið stóð lengst af bak við búðarborð á Ísafirði og lét það vera að láta hendur standa fram úr ermum í sambandi við atvinnulífið 1 þeim bæ. Jú, það var svo, að einn óvenjulega dugandi íhaldsmaður tók sig til og beitti sér fyrir stofnun togarafélags, hlutafélags um vélbátaútgerð, en hver varð endirinn á þeirri útgerð. Það er landsfrægt, það ætti skilið að verða heimsfrægt. Útgerðarmaðurinn fór til Grænlands með sína báta, af Grænlandsmiðum strauk hann til Newfoundland með alla bátana, og bátarnir voru seldir þar. Það varð endirinn á útgerðarsögu íhaldsins, og þetta var einmitt um þær mundir, þegar hv. þm. N-Ísf. státaði sem forseti bæjarstjórnar Ísafjarðar. Þetta er útgerðarsagan hans og flokksins hans. Nei, það voru engir 40 bátar, sem þeir keyptu. Þeir ráðstöfuðu þeim bátum, sem þeir áttu, til annarra landa og struku úr landi. Ekki er þetta betri reisa, þessi Vestfjarðareisa hv. þm. N-Ísf., heldur en Ungverjalandsförin hans áðan, en ég er alveg sannfærður um það, að þessi meðreiðarmaður sannleikans hefur ekki mannlund í sér til þess að biðja afsökunar á þessum ósannindum sínum, sem hann er afhjúpaður af nú, frekar en þeim fyrri. Ég get ekki gert að því, þó að hann geti ekki gert greinarmun á kommúnistaflokki og Alþýðusambandi Íslands og tali svo um kjósendatölu Alþýðubandalagsins í sömu andránni sem hann er að tala um Alþýðusambandið og einhvern kommúnistaflokk. En ég kemst þó ekki hjá að leiðrétta þarna enn eitt: Alþýðusamband Íslands hefur nú rétt um 29 þúsund félagsmenn, og það er í umboði þeirra, sem Alþýðusambandið fer fram á að eiga tvo menn í sjö manna stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs, og ég tel , að sú krafa sé mjög réttilega rökstudd með þessari háu félagatölu Alþýðusambands Íslands. Ég hélt nú einmitt, að hv. þm. N-Ísf. hefði góðar taugar til Alþýðusambands Íslands, en það virðist eins og hann megi ekki heyra það nefnt. Einu sinni var hann þó í stéttarfélagi. Hann var einu sinni í Sjómannafélagi Ísfirðinga, en var rekinn þaðan. Það, sem hér stendur þá eftir og nær væri, einmitt að ósk forseta, að tala um, er þetta: Hvort er réttmætara, að Sjálfstfl. einn allra stjórnmálaflokka eigi tvo fulltrúa í sjö manna stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs, eða er það eins sanngjarnt eða jafnvel sanngjarnara, að Alþýðusamband Íslands með sína 29 þús. meðlimi eigi tvo menn í stjórn atvinnuleysistrygginganna? Ég tel það síðarnefnda réttmætara, og á því byggist það, að það er ekki neitt brellumál, heldur réttlætismál, sem hér er flutt. Og ég vænti þess, að þegar hv. þm. N-Ísf. athugar sinn gang betur, kemur heim frá Ungverjalandi og heim úr þessari seinustu Vestfjarðaför, þá styðji hann einmitt réttlætismálið og geri sér ljóst, að það er ekkert brellumál hér á ferðinni.



Herra forseti. Ég skil vel, að hæstv. forseta finnist nokkuð farið út fyrir efnið í þessum umr., en hæstv. félmrh. hefur í sinni síðustu ræðu gefið mér tilefni til þess að gera örstutta athugasemd. Vænti ég, að hæstv. forseti virði mér til vorkunnar, þó að ég fari þar nokkuð út fyrir efnið að gefnu tilefni. Hæstv. ráðh. bar nú fyrir sig í fyrsta skipti 29 þús. félagsmenn í Alþýðusambandi Íslands. Nú hefur hæstv. ráðh. bersýnilega áttað sig á því, að hann hljóp á sig í fyrri ræðu sinni, þar sem hann lýsti því yfir, að með þessu frv. væri hreinlega um það að ræða að flytja einn fulltrúa í stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs frá Sjálfstfl. yfir til kommúnistaflokksins, en að nafninu til yfir til Alþýðusambandsins. Nú kemur hann hér og hampar 29 þús. félagsmönnum í Alþýðusambandi Íslands. Ég tók það fram í minni fyrstu ræðu hér, að ég ynni verkalýðssamtökunum og verkalýðnum í landinu vissulega ríkra áhrifa á stjórn þessa sjóðs, en ég tel það skaðlegt, að kommúnistaflokkurinn hafi þar mikil áhrif, og ég treysti ekki núv. stjórn Alþýðusambands Íslands og hæstv. félmrh., sem skipar þar forsæti. Það vil ég láta koma alveg tvímælalaust fram, að til þeirrar stjórnar ber ég ekkert traust. Hæstv. ráðh. klykkir nú út með því að skýra frá því, að ég hefði verði rekinn úr Sjómannafélagi Ísfirðinga. Þetta er alveg rétt, eitt af því fáa rétta, sem hann hefur sagt í þessum ræðum. En hvernig skyldi nú hafa staðið á því? Ég vil segja hv. þd. frá því. Það er að vísu spaugilegt mál, það stóðu yfir umræður hér á Alþingi nokkru fyrir páska, m.a. um Grænlandsútgerð eins ísfirzks útgerðarmanns. Það var farið þannig með staðreyndir í sambandi við það mál, að ég taldi mér skylt að taka þar til máls og segja söguna eins og ég vissi hana sannasta og réttasta. Hæstv. núv. félmrh. og flokksmenn hans voru svo reiðir við mig út af þessum ummælum mínum, að þeir flýttu sér vestur í páskafrí. Ég veit ekki, hvort þeir hafa gert það á morgni upprisunnar eða einhverjum öðrum morgni, að þeir boðuðu til fundar í Sjómannafélaginu til þess fyrst og fremst að fá Sigurð Bjarnason rekinn úr Sjómannafélaginu. Þar var flutt till. um það og samþ. með - held ég - innan við 10 atkv., ég ef mér hefur verið rétt sagt frá, þá sátu 20 hjá og einhverjir greiddu atkv. á móti. Þetta er frægasti sigur, sem hæstv. félmrh. hefur unnið á Ísafirði lengi vel, og ég óska honum til hamingju með hann. En slík ógn stóð hæstv. félmrh. af þátttöku minni í verkalýðsfélagi, að hann tók sér far á morgni upprisunnar vestur til Ísafjarðar til þess að fá mig rekinn úr félaginu. Ég hafði borgað árgjald mitt til þessa verkalýðsfélags, vegna þess að ég hafði þurft að vera í því og með glöðu geði gengið í það sem ungur maður, þegar ég stundaði sjó á námsárum mínum, eins og ég vænti að hæstv. félmrh. hafi einhvern tíma gert. En mér hefur aldrei staðið slík ógn af honum, að ég hafi talið það ómaksins vert að brjótast inn í þau verkalýðsfélög, sem hann hefur átt innangengt í, og leggja fram till. um það, að hann yrði rekinn þaðan. Það er fjarri því.

Ég átti engan hlut að því.

Hæstv. ráðh. má ekki vera að gera sannleikanum meiri skráveifur en hann þegar hefur gert í þessum umræðum. Hæstv. ráðh. veit það, að hann fór beinlínis þeirra erinda til Ísafjarðar að fá mig rekinn úr þessu stéttarfélagi. Það er svo alveg dæmalaus óskammfeilni hjá hæstv. ráðh., þegar hann ætlar að halda því fram, að hann hafi engan hlut átt að því, að togarinn Skutull var seldur burt frá Ísafirði. Hann var sjálfur í bæjarstjórn. Að vísu var Guðmundur vinur minn Hagalín þá forseti bæjarstjórnar. Ég veit ekki betur en að Alþýðuflokkurinn hafi staðið óklofinn að því, og ég veit ekki betur en það hafi verið blað, sem hæstv. félmrh. var ritstjóri að, sem hélt því einmitt fram, að í staðinn fyrir þennan eina togara ætti svo sem ekki að verða skarð fyrir skildi, því að þaðan ættu annaðhvort að koma 40 15–20 tonna bátar eða 20–40 tonna bátar. Ef hæstv. ráðh. vill fletta upp í sínu gamla blaði, Skutli, árið 1942, ef ég man rétt, þá stendur þetta í blaðinu alveg skýrum stöfum, og einn góðan veðurdag er ég til með að koma með þessa postillu til hans og lesa þetta yfir hæstv. ráðh., ef hann er búinn að gleyma því, sem ég veit að hann er nú ekki, því að hann er býsna minnugur á þá hluti, sem hann þarf að muna, þó að honum finnist einstaka sinnum, að hann verði að gleyma þeim. Eftir að hæstv. ráðh. og flokkur hans höfðu selt þennan eina togara úr bænum til Faxaflóasvæðisins, sem hv. stjórnarliðar hafa verið að tönnlast á að ekki þyrfti á togurum að halda núna, - eftir að þeir höfðu selt þennan togara til Faxaflóasvæðisins og eftir að togaraútgerðarmenn í Reykjavík höfðu í mörg ár grætt á honum mikið, þá voru það sjálfstæðismenn, sem keyptu togara til Ísafjarðar, og það var undir forustu okkar sjálfstæðismanna, sem tvö skip voru keypt til Ísafjarðar. Svo kemur hæstv. ráðh. núna og ætlar að stinga þessari fjöður í sinn hatt. Ég get ekki stillt mig um að segja hv. þd. frá því, áður en ég lýk máli mínu, að þegar hæstv. félmrh. seldi þennan togara, þá seldi hann ekki bara togara. Hvað haldið þið að hann hafi selt með? Hann seldi peninga með. Hann seldi stórkostlega sjóði með. Það var svo sem ekki verið að gera illa við togaraútgerðarmenn í Reykjavík, sem fengu togarann frá alþýðunni á Ísafirði, sem vantaði útgerðartæki. Togaraútgerðarmönnum í Reykjavík, sem fengu togarann, voru seldir peningar með; ég man ekki, hvort það var yfir 300 þúsund, en það var á þriðja hundrað þúsund krónur, sem var bundið í byggingarsjóði skipsins. Og svo er látið líta út nú, að þetta hafi verið einhver ónýtur ryðkláfur, sem helzt hefði ekki verið hægt að fara á sjó á. Þeir sögðu meira að segja, flokksmenn hæstv. ráðh., að þeir seldu nú eiginlega skipið vegna þess, að það væri orðið svo illa sjófært, að þeir vildu ekki bera ábyrgð á því að láta það ganga frá Ísafirði. En hvað haldið þið að þeir hafi gert? Þeir gerðu það að skilyrði fyrir sölunni, að a.m.k. í eitt ár mættu ísfirzkir sjómenn vera á skipinu. Samt létu þeir liggja að því, að það væri orðinn fúadallur, sem mundi sökkva. Hvaða heil brú er nú í þessu öllu saman? Ég hygg þess vegna, að hæstv. ráðh. hefði ekki átt að innleiða umræður um togara hér á hv. Alþ., og ég endurtek: Þessi hæstv. ráðh. hefur sjálfur sannað mín rök gegn þessu frv., þau rök, að málið er ekki flutt til þess að tryggja áhrif verkalýðsins, heldur til þess að tryggja aukin áhrif kommúnistaflokksins.



Herra forseti. Mér þykir nú leitt, að hv. þm. N-Ísf. (SB) skuli hafa talað sig dauðan í Ungverjalandsreisunni og Vestfjarðaförinni, því að mér fannst hann nú vera eiginlega kominn mjög nálægt því að ljá máls á því að fylgja frv. En mér fannst honum farast mjög óhöndulega með frásögnina af því, að við hefðum ekki aðeins selt gamlan togara, heldur líka sjóð með honum, og þó að við hefðum talið skipið gamalt, þá hefðum við samt ráðstafað ísfirzkum sjómönnum á skipið í heilt ár. Þetta sjá nú allir hv. þdm. að getur ekki staðizt, því að ein bæjarstjórn getur auðvitað engar samþykktir um það gert, hvort menn skuli vera á einhverju ákveðnu skipi eða ekki. Það sanna er, að þetta skip var nýlega klassað vel og vandlega, á meðan það var í eign Ísafjarðarkaupstaðar, og þá spurði fulltrúi bæjarstjórnarinnar skipaskoðunarmanninn: Verður nú ekki skipið traust og gott og vandað skip eftir þessa miklu og dýru klössun? Þá sagði skipaskoðunarmaðurinn: Ég tel viðgerðina vera góða og vandaða, en það er aldrei hægt að vita með þessi gömlu járnskip, hvenær dettur á þau gatið. - Ég játa það, að eftir þessar upplýsingar minnkaði áhugi bæjarstj. Ísafjarðar mjög mikið fyrir að eiga skipið og vildi heldur stefna að því að eignast nýtt skip í ísfirzka flotann. En það vantar einn þátt í þessu máli, og hann skal ég nú segja. Auðvitað voru bæði sjálfstæðismenn og Alþfl.-menn í bæjarstj. Ísafjarðar, þegar þetta gerðist. Og hófu nú ekki sjálfstæðismennirnir baráttu á móti togarasölunni? Börðust þeir ekki mikið á móti togarasölunni? Voru það bara ólukku Alþfl.-mennirnir, sem börðust fyrir að selja gamla skipið? Nei, einn ágætur maður var þá í bæjarstj. Ísafjarðar fyrir Sjálfstfl., heitir Torfi Hjartarson, núverandi tollstjóri í Reykjavík, hann greiddi atkv. með skipssölunni. Annar bæjarfulltrúi Sjálfstfl., sem þá átti sæti í bæjarstj., sat hjá; það var hans frammistaða. Skipið var þannig selt með öllum greiddum atkv., en annar íhaldsfulltrúinn sat hjá. Er þetta ekki frækileg barátta á móti skipssölunni, eitthvað fyrir forseta bæjarstj. að státa af? Nei, skipið var selt af báðum bæjarstjórnarflokkunum, og getur hvorugur við hinn sakazt út af því. Svona er sannleikurinn, þegar meðreiðarmaður sannleikans nr. 1 ber hann fram.