Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á dagskrá þessa fundar er eitt dagskrármál, Brunavarnir og brunamál, stjfrv. Það hefur komið fram ósk frá hv. 8. þm. Reykv., Svavari Gestssyni, fyrir hönd Alþb., um að umræðunni verði frestað og verður orðið við þeirri ósk. Eins og forseti hafði tilkynnt fer fram utandagskrárumræða kl. 3.30 og verður fundinum því frestað til kl. 3.30 að utandagskrárumræðan hefst.

Herra forseti. Ég geri athugasemd um störf þingsins vegna svars frá hæstv. samgrh. við fyrirspurn minni um laun og starfskjör starfsmanna Pósts og síma, þ.e. Póst- og símamálastofnunar annars vegar og Pósts og síma hf. hins vegar. Það verður að segjast að svar það sem hér hefur verið dreift er mjög athyglisvert. Ekki vantar upp á að hægt sé að svara hér öllum þeim upplýsingum sem óskað er eftir um Póst- og símamálastofnun, en eftir að Póstur og sími varð að Pósti og síma hf. er ekki um nein svör að ræða og segir hér í svarinu, með leyfi forseta: ,,Ráðuneytið hefur því ekki þær upplýsingar sem um er beðið í fyrirspurninni að því er varðar Póst og síma hf. og telur sér ekki fært að krefjast þeirra.`` Nú er Póstur og sími hf. hlutafélag í eigu ríkisins með eitt hlutabréf sem hæstv. samgrh. fer með og fer hann með eignarhlut ríkisins í því. Mér finnst mjög sérkennilegt að hæstv. samgrh. geti ekki kallað eftir þessum upplýsingum hjá trúnaðarmönnum sínum sem hann hefur skipað í stjórn fyrirtækisins. Og ég leyfi mér, herra forseti, að spyrjast fyrir um hvort það geti verið að ekki sé lengur hægt að kalla eftir upplýsingum um ríkisfyrirtæki þegar búið er að gera þau að hlutafélögum? Verða engar upplýsingar gefnar framar um þau ríkisfyrirtæki sem búið er að gera að hlutafélögum, þegar búið er að breyta um rekstrarform? Ég kalla hér aftur eftir þessum upplýsingum. Ég trúi því ekki að það sé ekki unnt að veita þær og ég óska eftir því hér með að hæstv. forseti beiti sér í málinu.

Herra forseti. Eins og fram kom í umræðum á hinu háa Alþingi þegar rætt var um nauðsyn þess að breyta Póst- og símamálastofnun í hlutafélag var það skýrt tekið fram af minni hálfu og undir það tóku ýmsir þingmenn að eitt af því sem gerði það nauðsynlegt að breyta Póst- og símamálastofnun í hlutafélag væri að til þess að Póstur og sími gæti haldið áfram með eðlilegu samstarfi og samvinnu við erlend fyrirtæki á sviði fjarskipta væri nauðsynlegt að klippa á þau tengsl sem væru á milli ríkisvaldsins og símans, sem m.a. birtast í því að hægt er að ganga inn í opinberar stofnanir og krefjast upplýsinga um hvaðeina. Ég hygg að í fyrirspurn hv. þingmanns komi líka fram hér að verið er að spyrja um persónulegar upplýsingar um launakjör einstakra manna. Það hefur verið regla að slíkar upplýsingar séu ekki gefnar, enda veit ég satt að segja ekki hvar það mundi enda ef einhverjum alþm. dytti í hug að óska eftir að fá t.d. nákvæmlega upp gefin launakjör tiltekinna starfsstétta hjá ríkinu. Á hinn bóginn hlýtur þessi fyrirspurn hv. þingmanns og sú tortryggni sem verið er að reyna að vekja í garð Pósts og síma hf. með fyrirspurninni að vekja spurningar um hvort gerlegt sé í nútímalegri samkeppni, sem nær yfir allan heiminn eins og fjarskiptin gera í dag, að reka fyrirtækið með þeim hætti að ríkið eitt eigi hlutabréf í því. Þessi fyrirspurn og sá málarekstur sem henni fylgir kallar auðvitað á þá spurningu og flýtir fyrir því að henni sé svarað að athuga hvort skynsamlegt sé að selja hlutabréf í Pósti og síma hf. Ég vil sérstaklega vekja athygli á því að talsmaður Þjóðvaka í efnahagsmálum, hv. þm. Ágúst Einarsson, hefur verið sérstakur áhugamaður um hlutabréfaviðskipti og annað því líkt.

Herra forseti. Þetta svar sem hér hefur verið dreift á hinu háa Alþingi er fráleitt vegna þess að ráðherra fer með eignaraðild ríkisins í Pósti og síma hf. samkvæmt lögum um Póst og síma og samkvæmt lögum um hlutafélög. Stjórn situr í umboði hluthafa og ríkissjóður á þennan hlut sem ráðherra fer með fyrir hönd ríkisins. Ráðherra fer ekki persónulega með þennan hlut. Alþingi óskar eftir því að ráðherra upplýsi um þætti sem hluthöfum eru aðgengilegir, ekki hvað síst 100% hluthafa eins og er í þessu tilviki. Réttur hluthafa til að krefjast upplýsinga er skýrt markaður í hlutafjárlögum, bæði 85., 86. og 91. gr., hvað varðar fundi og upplýsingaskyldu, þannig að það er á færi ráðherra að óska eftir þessum upplýsingum. Ég minni á að stjórnin situr í umboði ráðherra. Ég var sjálfur fylgjandi því að Pósti og síma var breytt í hlutafélag, reyndar ekki í þessari útfærslu nákvæmlega, en þetta svar kallar á tortryggni varðandi alla málsmeðferð vegna þess að það er ekki lagastoð fyrir þessu svari ráðherra. Ég hef átt þess kost að ræða aðeins við lögfræðinga um þetta mál og þeim ber saman um að hér sé ráðherra á hálum ís. Ráðherra veitir upplýsingar um starfskjör í þessu svari fyrir hlutafjárbreytinguna og oft er upplýst um t.d. launakjör bankastjóra. Ekkert í formbreytingunni segir að ekki verði á sama máta veittar upplýsingar um það sem um er beðið hér á hinu háa Alþingi vegna þess að eignarhlutur ríkisins er ótvíræður og ráðherrann fer með þetta eignarhald fyrir hönd ríkisins. Hluthafi á aðalfundi Eimskipafélags Íslands getur staðið þar upp og spurt stjórn og fundarstjóra um launakjör Harðar Sigurgestssonar, forstjóra félagsins, og hann fær upplýsingar um það á þeim hluthafafundi. Það gilda lög og reglur um skyldur og réttindi hluthafa í landinu og ég óska eftir því að forseti hlutist til um að svör fáist. Ég mun á næsta fundi í efh.- og viðskn. sem málið er nokkuð skylt óska eftir að þetta mál verði skoðað, farið verði ofan í það og kallað eftir upplýsingum.

Virðulegi forseti. Það fer að verða fremur regla en undantekning að hæstv. ráðherrar þessarar ríkisstjórnar skili þingheimi hálfkveðnum vísum við eðlilegum fyrirspurnum hv. þingmanna. Það svar sem hér um ræðir, ef svar má kalla, er auðvitað hrein og klár hneisa og viðbrögð hæstv. ráðherra við réttmætum athugasemdum fyrirspyrjanda eru hneyksli. Að segja hér við hv. þingmann að ef menn hætti ekki að spyrja spurninga á borð við þær sem hér eru fram lagðar, þá sé hugsanlega best að selja þetta fyrirtæki. Þá sé bara best að ráðherra skipti um skoðun frá því í desember sl. og best að fara að koma fyrirtækinu út á markað þannig að hæstv. ráðherra þurfi ekki að hafa áhyggjur af því að hv. þingmenn sinni lögboðinni eftirlitsskyldu sinni gagnvart framkvæmdarvaldinu. Þetta er auðvitað slík forsmán að engu tali tekur. Það er rétt að hæstv. ráðherra tali hér hreint út og segi hlutina eins og þeir eru. Er það með öðrum orðum á dagskrá hjá honum alveg á næstunni að koma þessu út á markað, þvert á það sem hann lofaði margsinnis í umræðunni um hlutafélagsvæðinguna? Annað er auðvitað mikilvægt í þessu sambandi. Er þetta það sem koma skal? Við erum að ræða stórt mál í þinginu þessa dagana sem lýtur að hlutafélagsvæðingu bankanna. Menn hafa ekki farið í felur með kjaramál til að mynda bankastjóra eða önnur atriði sem lúta að rekstri þeirra. Þýðir þetta, og rétt er að fá skýr svör við því, að eftir að bankarnir verða hlutafélagsvæddir sé hv. þingmönnum bannað að spyrja um eitt eða annað í rekstri þeirra? Er eingöngu um að ræða laun embættismanna eða tekur þetta yfir alla rekstrarþætti Pósts og síma? Kemur hv. þingmönnum ekki lengur við hvað þar fer fram innan dyra? Ég bið um skýr svör við því og menn hljóta auðvitað að draga sínar ályktanir af þeim svörum sem við því fást. En þetta er auðvitað hrein og klár hneisa og hlýtur að koma til umræðu og athugunar hjá yfirstjórn þingsins hvernig menn ætla að haga samskiptum framkvæmdarvalds og þings.

Herra forseti. Þetta eru ný tíðindi í einkavæðingarhraðferð ríkisstjórnarinnar að hún þýði að leynd eigi að hvíla yfir launakjörum toppanna hjá þeim fyrirtækjum sem eru einkavædd. Það er auðvitað fráleitt að leynd verði látin hvíla yfir launakjörum Pósts og síma eftir að félaginu hefur verið breytt í hlutafélag, ekki síst þar sem fyrirtækið er í fullri ríkiseign. Og reynslan er sú eins og sagt var við umræðuna á sínum tíma að í löndum þar sem póstur og sími hefur verið einkavæddur hafa laun toppanna hækkað. Hefur sú orðið reyndin varðandi Póst og síma og ætlar ráðherrann virkilega að leyna Alþingi því hver kjörin eru? Ég spyr líka um bankana. Þetta hefur áhrif á umræðuna um þá. Hæstv. viðskrh. sagði að þegar bönkunum hefði verið breytt í hlutafélög, þá yrðu launakjör bankastjóranna endurskoðuð. Þýðir það virkilega að Alþingi muni eftir það ekki fá upplýsingar um hver kjör bankastjóranna eru? Við hvaða lög og reglur styðst ráðherrann? Ef þetta er reglan þá hlýtur hún líka að gilda varðandi bankana og það er auðvitað fráleitt og óþolandi fyrir Alþingi að ætla að búa við það að fá ekki slíkar upplýsingar. Það er ekki verið að biðja um upplýsingar um einstaka aðila og nöfn. Það var hægt að gefa þessar upplýsingar varðandi bankastjórana og hæstv. viðskrh. gerði það með fullri sæmd og sagði að nauðsynlegt væri að endurskoða þau launakjör en það væri ekki hægt fyrr en búið væri að breyta bönkunum í hlutafélög. Hæstv. forseti. Þetta svar krefst virkilegrar skýringar og ég spyr ráðherrann: Með stoð í hvaða lögum og reglum ætlar hann að láta leynd hvíla yfir launakjörum toppanna hjá Pósti og síma?

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir þær spurningar sem hér hafa verið bornar fram. Ég á eiginlega ekki orð yfir því svari sem hér hefur verið borið á borð fyrir þingheim. Hér er því haldið fram að við breytingarnar á Pósti og síma hafi rofnað öll stjórnsýslutengsl milli ráðuneytis og félagsins. Fer ekki ráðherra með eignarhlut ríkisins í þessu félagi? Ég veit ekki betur. Hvað er ráðherrann að segja hérna? Að Alþingi geti ekki lengur sinnt eftirlitshlutverki sínu gagnvart þeim eignum ríkisins, hvort sem það eru stofnanir eða hvers konar form þar er, að um leið og þeim hafi verið breytt í hlutafélag, þá geti Alþingi ekki lengur sinnt sínu eftirlitshlutverki? Þetta er auðvitað algjörlega fráleitt og við hljótum að skoða þetta mál nánar, hæstv. forseti. Ég spyr líka um hlutverk Ríkisendurskoðunar. Kemur Ríkisendurskoðun ekkert framar að þessum málum og þessum hlutafélögum? Ég tek einnig undir að þetta varpar algjörlega nýju ljósi á þau frumvörp sem hér eru til umræðu um hlutafélagsvæðingu bankanna.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að frábiðja mér dónaskap og hótanir og útúrsnúninga frá hæstv. ráðherra. Svona orðbragð dæmir sig náttúrlega sjálft. En ég sé að það er nauðsynlegt að ekki aðeins fáist svar við þeim spurningum sem ég bar fram hér í skriflegri fyrirspurn og hefur ekki nema að hálfu verið svarað, það er nauðsynlegt að þau svör komi fram, heldur svör við ýmsum öðrum spurningum sem varpað hefur verið fram til hæstv. ráðherra í umræðunni. Ég fer því fram á það við hæstv. forseta að fram fari utandagskrárumræða þar sem upplýst verður um þessi mál, þar sem svarað verður þeim spurningum sem varpað hefur verið fram því að ég get ekki séð annað en að hæstv. ráðherra beri skylda til þess að upplýsa þingheim um svör við þessum spurningum.

Herra forseti. Eins og fram kemur í fyrirspurninni var stjórn Pósts og síma hf. kosin á stofnfundi hans 27. des. sl. Stjórnin réð starfsmenn og ákvað kjör þeirra. Samgrn. hefur engin afskipti af gerð ráðningarsamninga við starfsmenn Pósts og síma. Ráðningar og starfskjör starfsmanna Pósts og síma hf. teljast trúnaðarmál milli stjórnar félagsins og starfsmanna. 
             Í þeirri fyrirspurn sem hér kemur fram er ekki bara spurt um forstjóra, heldur er verið að spyrja um stöðvarstjóra, deildarstjóra og aðra stjórnendur þannig að það á að fara vítt yfir sviðið og á að gefa býsna miklar persónulegar upplýsingar sem ég tel að sjálfsögðu ekki fært að verða við. Hitt hefur vakið mikla athygli, a.m.k. mína, í þessum umræðum að í einkavæðingarmálum og hlutafjárvæðingum ríkisstofnana skuli hnífurinn ekki fara á milli hv. þm. Ágústs Einarssonar og hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og bregður þá satt að segja nýrra við, en á þeim tíma sem þessir þingmenn voru báðir í Alþfl., og þá undir hatti hv. þm. Jóns Baldvins Hannibalssonar, minnir mig að sjónarmið hv. þm. Ágústs Einarssonar hafi verið nær þeim sem ég er að túlka hér nú. Í sambandi við það sem hv. 14. þm. Reykv., Kristín Ástgeirsdóttir, sagði áðan um það hvort Alþingi geti ekki lengur sinnt eftirlitshlutverki sínu, þá hefur Alþingi sjálft ákveðið með lögum að Ríkisendurskoðun skuli endurskoða fyrirtæki sem ríkið á að öllu eða a.m.k. hluti í, annaðhvort hafa sjálfa endurskoðun með höndum eða fela öðrum í sínu umboði að hafa endurskoðun með höndum á starfsemi slíkra fyrirtækja þannig að eftirlitshlutverki Alþingis með Pósti og síma hf. er þannig sinnt lögum samkvæmt af stofnun, endurskoðunarstofnun og eftirlitsstofnun sem er stjórnað af Alþingi sjálfu og lýtur stjórn Alþingis, forsætisnefndar Alþingis svo ég hygg að ástæðulaust sé að hafa áhyggjur af þessu.

Herra forseti. Ég hef miklar efasemdir um þá umræðu utan dagskrár sem átti sér stað í gær. Athugasemdum mínum má skipta í þrennt. Í fyrsta lagi var á hinu háa Alþingi rætt um voveiflega atburði sem áttu sér stað aðeins fyrir örfáum dögum. Vil ég votta þeim sem eiga um sárt að binda vegna þessara og annarra slysa til lands og sjávar dýpstu samúð mína. Mér finnst ekki við hæfi að hið háa Alþingi sem löggjafarsamkunda sé að ræða slíka atburði. Nær væri að fulltrúi framkvæmdarvaldsins, hæstv. forsrh., flytti Alþingi slík tíðindi. Í öðru lagi komu fram þungar ásakanir á hendur einstaklingi við þessa umræðu sem ekki átti kost á að verja hendur sínar. Hv. þingmenn verða að gæta vel að þeim mannréttindum að menn, hvort sem þeir eru erlendir eða innlendir, eru ekki taldir sekir nema sök þeirra sannist og þeir verði dæmdir af dómstólum og að þeir eigi þess kost að verja hendur sínar. Ég var ekki á staðnum og þekki að öðru leyti ekki málavöxtu. Ég hef heldur ekki lent í þeirri stöðu að bera ábyrgð á mannslífum og miklum verðmætum og þurfa að taka skjótar ákvarðanir við mjög þröngar aðstæður. Því get ég ekki og vil ekki taka afstöðu í þessu máli. Í þriðja lagi er þetta mál fyrir dómstólum og ég tel ekki rétt að löggjafarvaldið sé að ræða mál sem er í meðferð hjá dómsvaldinu. Herra forseti. Þessi umræða olli mér miklum vonbrigðum og ég verð að lýsa yfir þessum efasemdum. Vona ég að hv. þingmenn hafi skilning á þessum sjónarmiðum mínum.

Herra forseti. Það er ekki hægt að leggjast gegn því að stjórnvöld freisti skynsamlegs sparnaðar. En alveg án tillits til þess hvort menn eru með eða á móti ákvörðunum hæstv. heilbrrh. um 60 millj. kr. niðurskurð á þessu ári á 12 sjúkrahúsum landsbyggðarinnar, þá er ekki hægt að láta vinnubrögð hennar í málinu átölulaus. Virtur læknir sagði í grein í Morgunblaðinu í síðasta mánuði: ,,Þetta er ekki sparnaður, þetta eru fantabrögð.`` Hann kallar aðferðir hæstv. ráðherra tilraunaverkefni stjórnlauss heilbrrn. Það er því nauðsynlegt að þingið fari aðeins yfir hver þessi vinnubrögð eru. Byrjum á fjárlagafrv. Í greinargerð með því var staðhæft að niðurskurðurinn væri fenginn á grundvelli annars vegar úttekta á nokkrum sjúkrahúsum á landsbyggðinni og hins vegar áætlun um hagkvæmustu nýtingu miðað við þarfir á sérhverjum stað. Hæstv. heilbrrh. var þráspurð um þessar úttektir hér á Alþingi. Fulltrúar ráðuneytisins voru þráspurðir af forsvarsmönnum sjúkrahúsanna. Málið var reifað í heilbrn. þingsins en það komu aldrei neinar skýslur. Þær voru nefnilega aldrei til. Það var efnislega staðfest af talsmanni ráðuneytisins í Ríkisútvarpinu 1. febr. sl. Staðreyndin er sú að niðurskurðurinn var ákveðinn af handahófi fyrir fram og síðan hefur ráðuneytið og hæstv. heilbrrh. verið í óðaönn að búa til rökstuðning eftir á. Þetta, herra forseti, eru óþolandi vinnubrögð bæði fyrir þingið og fyrir þjóðina. En það er fleira. Fyrir hönd ríkisstjórnarinnar gaf formaður fjárln. yfirlýsingu við 3. umr. fjárlaga um að engar endanlegar tillögur kæmu fram fyrr en eftir samráð við viðkomandi sveitarstjórnir. Þetta eru forsendurnar fyrir samþykkt þingsins á þeim niðurskurði sem þá var ákveðinn. Þetta loforð, herra forseti, hefur verið þverbrotið eins og fræðilega er unnt. Það hefur alls ekkert samráð verið haft við sveitarstjórnarirnar. Hv. þm. Jón Kristjánsson, formaður fjárln., lofaði því líka fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að haft yrði samráð við forsvarsmenn sjúkrahúsanna. Það var líka þverbrotið. Sjúkrahúsin fengu niðurskurðinn í formi fyrirmæla, þau máttu sjálf gera tillögur um annars konar niðurskurð en ekki um minni niðurskurð. Þau fengu, svo að ég noti orð hv. þm. Hjálmars Jónssonar, niðurskurðartölurnar afturgengnar í tilskipunarformi. Samráðið, herra forseti, var sem sagt ekkert. Var ekki einu sinni sagt: Orð skulu standa? Og hvernig líður þeim formanni fjárln. sem af sínum eigin ráðherra er gerður að ómerkingi eins og orð hans séu einskis virði? Hv. þm. Hjálmar Jónsson hefur líka sagt að verkefnisstjórn ráðuneytisins hafi brotið samþykktir Alþingis. Það eru stór orð af munni stjórnarliða. En a.m.k. formaður heilbr.- og trn. er því sammála. En hver ber ábyrgð á verkefnisstjórninni? Það er að sjálfsögðu hæstv. heilbrrh. Hér, herra forseti, tel ég að sé ekki um neitt annað að ræða en hreint og klárt og ómengað vantraust á hæstv. ráðherrann sem kemur þráðbeint úr miðju stjórnarliðsins, ekki frá stjórnarandstöðunni. Í kjölfarið, herra forseti, sendi hæstv. félmrh. með öðrum þingmönnum opinbera áskorun til hæstv. heilbrrh. um að hún viðhefði vönduð vinnubrögð í málinu. Einn ráðherra skorar sem sagt á annan að vanda vinnubrögð sín. Frammi fyrir hverju stöndum við? Þetta er yfirlýsing eins ráðherra um að annar ráðherra hafi ekki vald á því verki sem honum er falið. Og til að kóróna þennan farsa sagði embættismaðurinn sem hefur yfirumsjón með niðurskurðinum á opnum fundi fyrir tæpum tveimur vikum, þar sem ég var staddur ásamt hæstv. ráðherra: ,,Ég græt það ekkert þó að við náum ekki þessum peningum.`` Herra forseti. Var þetta þá allt saman grín? Var þetta bara í plati? Er það bara ,,djók`` að skapa ólgu og óróleika á landsbyggðinni með svona tali? Í hnotskurn sýnist mér málið vera svona, herra forseti: 1. Stjórnarliðið gagnrýnir vinnubrögð ráðherrans. 2. Fulltrúi ríkisstjórnar í fjárln. segir að ráðuneytið brjóti samþykktir þingsins. 3. Annar ráðherra dregur vinnubrögð hennar í efa. 4. Hennar eigin embættismaður segir að hann gráti ekki þó að ráðherranum mistakist ætlunarverkið. Ég spyr þess vegna: Er ekki mál til komið að þessum farsa linni? Er ekki kominn tími til að slá á kvíða fólks og fá botn í málið? Ég spyr þess vegna hæstv. ráðherra: Er hún ekki sammála því sem hv. þm. Hjálmar Jónsson hefur sagt opinberlega að ekki séu lengur forsendur til að ná þessum sparnaði á þessu ári vegna þess að það þarf meira tilhlaup? Er hún ekki til í að lýsa því yfir og ljúka þessu máli fyrir sitt leyti á þessum þingfundi?

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi þakka hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni fyrir að taka upp hér á hinu háa Alþingi málefni landsbyggðarsjúkrahúsanna. Það hefur hann ekki gert áður þótt hann hafi haft ótal tækifæri til. Eins og hv. þingmönnum er í fersku minni voru samþykkt fjárlög hér á Alþingi fyrir jól. Þá var samþykkt viss hagræðing á sjúkrahúsum úti á landi upp á 60 millj. kr. Það var ákveðið um leið að taka þessar 60 millj. úr hagræðingarsjóði heilbrrn. því að við ætlum að hafa fullt samráð og samvinnu við heimamenn um þessa hagræðingu. Um vinnubrögðin er það að segja að eins og kom fram í fjárlagaumræðunni var sérstök nefnd skipuð í október sl. sem skyldi hafa þetta verkefni með höndum. Nefndin var skipuð tveim fagaðilum, tveim stjórnarþingmönnum sem þekkja vel til byggðamála og skrifstofustjóra úr heilbrrn. Í ársbyrjun voru sjúkrahússtjórnendum send vinnugögn sem hafa vakið vissa ólgu eins og fram kom hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni. En hvað var í þessum vinnugögnum? Vinnugögnin byggðu á íbúafjölda í héraði, aldursdreifingu og þjónustustigi og héraðshlutdeild sjúkrahúsanna, þ.e. hversu margir héraðsbúar nýttu sér sjúkrahúsaðstöðuna. Þetta voru vinnugögn sem stjórnendur sjúkrahúsanna fengu og sjúkrahússtjórnendum var gefinn kostur á að koma með athugasemdir við þessi vinnugögn. Flestir sjúkrahússtjórnendur hafa nú sent sínar athugasemdir og einmitt núna er hluti nefndarinnar á ferðalagi og heimsækir þau sjúkrahús sem hér er um rætt og unnið er í samvinnu við heimamenn um þessa hagræðingu. En fjárveitingar til þessara héraðssjúkrahúsa hafa hækkað um 10,8% á sl. sjö árum samanborið við sjúkrahúsin hér á Reykjavíkursvæðinu um 4,8% á sama tíma. Það er rétt að geta þess að á undangengnum árum hafa heilbrigðisstéttir og stjórnendur sjúkrahúsanna gengið langt varðandi hagræðingu í þjónustunni en það hefur ekki bitnað á þjónustu við sjúklinga. En vegna þessarar hagræðingar hefur okkur tekist að fjölga flóknum aðgerðum, við höfum aldrei gert fleiri aðgerðir en á sl. ári, við höfum tekist á við nýja tækni og tekist á við ný lyf og verið í fararbroddi á ýmsum sviðum. Þetta er allt hægt að gera ef við rekum sjúkrastofnanir á sem hagkvæmastan hátt. Við erum ekki að tala um neina byltingu í þessum efnum. Fyrir fjórum árum var kynnt hér af alþýðuflokksráðherra svokölluð gul skýrsla sem boðaði byltingu varðandi héraðssjúkrahúsin. Það átti með einu pennastriki að spara 800 millj. Hér erum við að tala um 60 millj. hagræðingu á einu ári. Við erum að spara í yfirstjórn með samvinnu og samræmingu og þannig ætlum við að byggja upp betri þjónustu fyrir sjúklingana. Hér er faglega og lýðræðislega að öllu staðið og öllum aðdróttunum um annað vísa ég heim til föðurhúsanna.

Hæstv. forseti. Hér er til umræðu mál sem hefur nokkuð verið til meðferðar að undanförnu og fer ekki hjá því að við þingmenn höfum orðið varir við miklar áhyggjur víða á landsbyggðinni, bæði sveitarstjórnarmanna og þeirra sem hafa með rekstur sjúkrastofnana á landsbyggðinni að gera og einnig hjá almenningi. Ég vil af þessu tilefni vekja athygli á því sem stundum hefur verið rætt og þrástagast á, að búið væri að samþykkja niðurskurð upp á 160 millj. kr. eða þá að búið væri að afgreiða og samþykkja niðurskurð upp á 60 millj. kr. Hvort tveggja er rangt. Það voru tillögur í fjárlagafrv. fyrir þetta ár um að skera niður á landsbyggðarsjúkrahúsunum um 160 millj. kr. en það verður að segjast eins og er að það náðist ekki niðurstaða í þá vinnu vegna þess að þetta er miklu erfiðara og vandasamara viðfangsefni en menn höfðu e.t.v gert sér í hugarlund til að byrja með. Þess vegna var farin sú leið sem ég mælti með, að setja þessa lækkunarhugmynd upp á 60 millj. kr. inn á hagræðingarlið þannig að heilbrrn. gæfist lengri tími til þess að vinna að þessum sparnaði. Auðvitað þurfum við að reyna að ná hagræðingu og sparnaði hvarvetna, alls staðar. Hins vegar er ekki sama hvernig að þessu er staðið og það þarf að vinna að því í samráði og í samstarfi við heimamenn. Ég hef lagt á það áherslu en því miður hafa þessar tillögur vakið upp mikla ólgu og ég tel að það sé höfuðnauðsyn að eiga samráð við heimamenn, fá tillögur frá þeim. En jafnframt liggur alveg ljóst fyrir að sem betur fer eru sjúkrastofnanir úti á landi sem hafa tekið til í sínum ranni, gert tillögur, gengið fram í sparnaði og hafa nú þegar náð þeim árangri sem ætlast var til í sparnaði. Því er ekki raunhæft að gera frekari kröfur um sparnað.

Herra forseti. Ég held að það undri engan að leitast sé við að ná sparnaði og ráðdeild í rekstri ríkisstofnana. Auðvitað er það skylda ráðherra að reyna að koma fram ýtrustu hagkvæmni hvar sem er í ríkiskerfinu en kjarni málsins er sá að ekki er sama hvernig að því er staðið. Ég tel að ákvörðun Alþingis um 60 millj. kr. niðurskurð, sumir vilja nú ekki viðurkenna að þarna sé um niðurskurð að ræða, hafi verið ansi yfirborðsleg og það er mjög óljóst hvað í þeirri ákvörðun felst. Ég verð að segja það alveg eins og er að hæstv. ráðherra er alls ekki öfundsverður af því að eiga að framfylgja vilja meiri hluta Alþingis í þessu máli. Mér skilst nefnilega að það verði mjög erfitt víðast hvar að koma fram þessum sparnaði án þess að sjúklingum sé vísað frá. Það er mér sagt alls staðar þar sem ég spyr um þetta. Ef lausnin verður fólgin í því að farið er að vísa sjúklingum frá þá er augljóslega verr af stað farið en heima setið. Það er mjög dýrt að senda sjúklinga suður. Það er bæði dýrt fyrir sjúklingana sjálfa og einnig fyrir heilbrigðiskerfið. Það er sem sagt mjög óhagkvæmt þjóðhagslega séð að fara þá leið. Ég verð því, í þessu flókna máli sem ekki gefst langur tími til að ræða, að ljúka máli mínu með því að láta þá von í ljós að þetta sjónarmið verði haft í huga við endanlega afgreiðslu þessa máls sem er greinilega hið mesta vandræðamál.

Hæstv. forseti. Um þessar mundir eru tvær nefndir að störfum á vegum heilbrrn. sem fjalla um framtíð heilbrigðismála. Annars vegar um skipulag, hins vegar um forgangsröðun og ég á sæti í síðartöldu nefndinni ásamt fulltrúum allra annarra þingflokka. En á sama tíma og þessar nefndir eru að störfum er ráðuneytið að hræra í verkaskiptingu sjúkrahúsanna úti á landi vegna þess að meiningin er að ná fram 60 millj. kr. sparnaði á þessu ári. Ég spyr: Hefði ekki verið nær að bíða eftir tillögum nefndanna og reyna á grundvelli þeirra að ná samkomulagi um framtíðarskipan sjúkrahúsmála sem augljóslega þarf að stokka upp? Það þarf að skilgreina hvaða þjónustu skuli veita á hverjum stað og hvort ekki er hægt að breyta eða fækka þeim sjúkrahúsum sem nú eru starfandi með mismikla þjónustu. Hæstv. heilbrrh. kaus að bíða ekki og setti nefnd í að gera tillögur um niðurskurðinn án þess að eðlilegt samráð væri haft við heimamenn en það er auðvitað besta leiðin til þess að gera allt vitlaust og kveða allar slíkar tillögur í kútinn. Fyrr í vetur hlustaði ég á einn af forsvarsmönnum sjúkrahússins á Egilsstöðum velta því fyrir sér hvort hægt væri að auka samvinnu og ná fram hagræðingu á hans svæði. Hann komst að þeirri niðurstöðu að afar erfitt væri að ná fram aukinni verkaskiptingu án þess að því fygldi aukinn kostnaður, m.a. vegna ferða á milli staða. Það verk að endurskipuleggja sjúkrahúsþjónustu á landsbyggðinni, kallar á mikla vinnu og er verk sem ekki er hægt að vinna í krafti sparnaðartillagna heldur verður að liggja til grundvallar skynsamleg áætlun og ákvarðanir um skipulag og þjónustu á hverjum stað. Slíkra tillagna er að vænta eftir því sem ég best veit. Og því spyr ég: Væri ekki rétt að bíða átekta og vinna að nauðsynlegum endurbótum í ljósi almannahags og þess hvað okkar þjóðfélag ræður við í sem bestri samvinnu við alla aðila? Ég held að slík aðferð hljóti að duga best þegar til lengri tíma er litið.

Virðulegi forseti. Það er ljóst að þetta mál er allt eitt hreinasta klúður. Kannski er skýringin sú sem fram kom í máli hv. þm. Sturlu Böðvarssonar, varaformanns fjárln., að hæstv. ráðherra hefur misskilið þetta allt því engin ákvörðun var í raun tekin eftir því sem ég skildi best um þennan 60 millj. kr. niðurskurð. Málið er því bara allt saman hreinn og klár misskilningur.  Ég er hins vegar þeirrar skoðunar og get tekið undir með hæstv. ráðherra að það er mikilvægt að fara yfir hlutverk landsbyggðarsjúkrahúsa og heilbrigðisþjónustustofnana vítt og breitt um landið. Það á hins vegar ekki að gera undir þeim formerkjum að hræða menn til samstarfs. Það gengur ekki. Reynslan sýnir okkur það og við eigum að læra af henni. Það er hins vegar athyglivert í þessu sambandi að öll grunnvinna er mjög broguð og illa unnin. Ég spurðist eftir því hér í þinginu fyrir 17 virkum dögum síðan hver væri hlutdeild þessara sjúkrastofnana vítt og breitt um landið í atvinnulífi viðkomandi byggðarlaga. Það svar hefur mér ekki borist enn þá og mér skilst að það gangi hægt og bítandi að fá þær upplýsingar frá sjúkrastofnunum um landið. Ef menn horfa nú á hlutina eins og þeir eru þá er hér ekki eingöngu um heilbrigðismál að ræða heldur og ekki síður atvinnulegt spursmál. Og það að menn viti ekki, þegar af stað er farið við vinnu af þessum toga hversu miklu eða litlu hlutverki sjúkrastofnanir gegna í atvinnulífi í hinum dreifðari byggðum landsins er algjörlega fráleitt. Ég held að það væri hyggilegt að menn a.m.k. vissu það áður en af stað væri farið, þó ég segi nú ekki meira um aðra nauðsynlega grunnvinnu. Þannig er málið allt hreint og klárt klúður. Auðvitað er best að hætta leik þá hæst stendur og byrja á nýjan leik og gera þetta eins og menn.

Herra forseti. Ég man ekki dæmi þess að hv. þm. sem hefur verið falinn sá trúnaður af þinginu að vera nefndarformaður í fagnefnd hafi snúið hlutunum á haus eins og hv. formaður heilbr.- og trn. gerði áðan. Mig undrar að það skuli vera beðið um utandagskrárumræðu um þetta mál og að málshefjandi skuli ekki hafa kynnt sér málið áður en hann byrjaði umræðuna. Hann segir að framkvæmd málsins hafi verið í algjöru ósamræmi við það sem ég sagði í fjárlagaræðu minni. Þetta er alrangt. Framkvæmdin hefur algjörlega verið í samræmi við það sem ég sagði þá. Það hefur verið verkefnisstjórn í þessu máli. Þessi verkefnisstjórn hefur lagt tillögur fyrir forsvarsmenn sjúkrahúsanna. Hún hefur beðið um umsagnir þeirra. Hún mun fara og ræða við hverja einustu stjórn, hafa samráð við sveitarstjórnarmenn og fara yfir þetta mál. Mig undrar að farið skuli í utandagskrárumræðu um málið á svona hæpnum forsendum eins og hv. formaður heilbr.- og trn. gerir. Það hafa engir úrslitakostir verið settir í þessu máli. Samráð um það þarf einkum að beinast að eftirtöldum atriðum: Hvort hægt er að spara skipulega í yfirstjórn sjúkrahúsanna með samstarfi þeirra, sameiningu stofnana eða aukinni verkaskiptingu. Hvort hægt er að auka héraðshlutdeild þeirra með aukinni sérfræðiþjónustu eða hliðstæðum aðgerðum. Og það þarf að meta kostnaðaraukingu sjúkrahúsanna úti á landi vegna staðsetningar þeirra og þjónustuhlutverks, t.d. vegna einangrunar eða samgangna. Ég vísa því algjörlega á bug að í þessu máli hafi verið um fantabrögð að ræða. Fjárveitingar til sjúkrahúsanna hafa ekki verið lækkaðar um eina einustu krónu. En það hafa verið sett sparnaðarmarkmið og það hefur verið fært inn á hagræðingarlið ráðuneytisins og er ætlunin, ef sparnaður næst fram, að skila honum inn á þennan hagræðingarlið. Þetta er ekki svo flókið mál að hæstv. formaður heilbr.- og trn. ætti ekki að geta skilið það. Ég vísa þeim ummælum algjörlega á bug að þessi framkvæmd hafi verið í skötulíki.

Herra forseti. Það er mikil tilhneiging til þess að reyna að misskilja þetta viðkvæma mál. Við höfum eftir bestu getu reynt að gera grein fyrir því að það er höfuðforsenda þessarar vinnu að fá sjúkrahúsin endurmetin miðað við það þjónustustig sem þau veita, að fá þau endurmetin með tilliti til þess. Það er grunnurinn. Þetta er allt einn vefur, bæði sjúkrahús úti á landi og í Reykjavík. Og það að fá sjúkrahúsin endurmetin eftir þjónustustiginu er það sem við erum að fara fram á vegna þess að það er landsbyggðarmál. Það er keppikefli landsbyggðarinnar að reyna að hækka þjónustustigið eins og mögulegt er. Það er sparnaðarígildi vegna þess að vandræði sjúkrahúsanna í Reykjavík hafa ekki hvað síst verið vegna þess að þau þurfa að þjóna landsbyggðinni. Þetta er einn vefur. Að þessu erum við að vinna. Þetta er það sem lagt var upp með og ég trúi því, herra forseti, að ef okkur tekst vel til, ef við vöndum okkur í þessari vinnu þá munum við geta lagt grunninn að mjög farsælli þróun í heilbrigðismálum fyrir landsbyggðina í heild. Það er þetta sem við erum að keppa að og þetta hefði ég, herra forseti, ætlast til af formanni heilbrn. að hann gerði sér grein fyrir því þá hefði hann getað sleppt þessum narrahætti sem hann hefur verið með hér í dag.

Virðulegur forseti. Í þessu stóra máli má segja að byrjað sé á öfugum enda. Það var tilkynnt með framlagningu fjárlagafrv. í haust að spara ætti 160 millj. kr. Þetta hleypti auðvitað illu blóði og tortryggni í þetta mál allt saman þó síðan væri undið ofan af því með eftirrekstri stjórnarandstöðu og atfylgi stjórnarliða sem þekkja til málsins eins og hv. formaður fjárln. og varaformaður fjárln. hafa vitnað um. Ég tel að það sé geysilega mikilvægt að menn vandi sig við þetta. Það gengur ekki að setja sér markmið af þessum toga án þess að menn hafi áttað sig á því hvað er mögulegt í þessu máli. Hér tekur einn eftir öðrum, það má ekki skerða þjónustustig, það stendur ekki til. En það er alveg ljóst hvað lá í hugmyndunum um allt að 160 millj. kr. sparnað. Það hafa lengi verið allt of veik tök á skipulagi heilbrigðismála í landinu. Það var samþykkt þáltill. árið 1990 um að reyna að styrkja svæðisbundin tök með því að setja upp skrifstofur heilbrigðismála í kjördæmum landsins. Það hefur því miður ekkert verið gert með þessa samþykkt. Við stæðum í öðrum sporum ef það hefði verið gert og reynt hefði verið að laða saman samstarf þar sem það er hægt á annað borð með tilliti til landfræðilegra aðstæðna. Ég treysti því, virðulegur forseti, að staðið verði við það sem stjórnarliðar segja, að ekki verði um skert þjónustustig að ræða. Það er ekki hægt að spara með því að vísa sjúklingum frá. Það er enginn þjóðhagslegur sparnaður í því að færa til þjónustuna. Ef hægt er að sinna henni á heimasvæði þá á að sjálfsögðu að gera það.

Herra forseti. Það þarf engan að undra að beðið sé um að fá þessi mál rædd hér á Alþingi. Aðferðir stjórnvalda við niðurskurðinn á landsbyggðarsjúkrahúsunum lýsa sér best í orðunum að skjóta fyrst og spyrja svo, eða frekar að skera fyrst og spyrja svo. Það er aðferðin sem notuð var í þessu tilefni og það var staðfest á fundi hjá heilbr.- og trn., þegar þessi mál voru þar til umræðu, af fulltrúa úr heilbr.- og trmrn. Ákvarðanirnar við fjárlagagerðina við fundarborð hér úti við Austurvöll eða upp við Hlemm eru fyrst 160 millj. kr., síðan 60 millj. kr. og núna virðist ekki einu sinni vera víst að séu 60 millj. kr. Ég minni á að það eru nefndir að vinna að því hvernig best er að reka hagkvæma og skilvirka heilbrigðisþjónustu. Hvers vegna er ekki beðið eftir að það komi niðurstaða úr þeirri vinnu áður en menn fara út í svona vitleysu? Menn verða að gera sér grein fyrir hvaða þjónustu menn vilja veita og hvað hún kostar og síðan að vinna í málunum. Þau vinnubrögð sem hér hafa verið viðhöfð bera ekki vott um fagmennsku.

Herra forseti. Í þessu máli hafa verið viðhöfð alveg ágæt vinnubrögð. Það er nefnd að störfum, verkefnisstjórn, og hún er í samráði við sjúkrahúsin að reyna að finna leiðir til að spara. Það er ekki búið að taka eina einustu ákvörðun. Fulltrúar úr þessari nefnd eru núna á Sauðárkróki að ræða við starfsfólkið þar. Það er því alrangt að búið sé að taka þessar ákvarðanir. Eina ákvörðunin sem hefur verið tekin er að það eigi að spara í heild 60 millj. kr. á þessu ári á sjúkrahúsunum. Það er eina ákvörðunin sem hefur verið tekin. Ég átta mig því ekki alveg á þessari umræðu. Hins vegar er ekkert skrýtið að það sé órói vegna þessa máls. Það er okkur sjálfum að kenna vegna þess að einstaka þingmenn hafa farið fram og vakið óróa um málið með því að biðja um rekstrarlega úttekt á þessum sjúkrahúsum þó það hafi aldrei verið rætt í upphafi að það ætti að gera og þeir vísa í sjúkrahúsin hér á suðvesturhorninu. Gott og vel. Það má vel vera að það sé rétt að gera rekstrarlega úttekt úti í bæ á þessum sjúkrahúsum. Tvö sjúkrahús hafa gert það, sjúkrahúsin í Neskaupstað og á Patrekstirði, en þau hafa ekki farið eftir henni.

Herra forseti. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson sýnir hæstv. heilbrrh. mikla ósanngirni í þessu máli því verið er að beita nýjum vinnubrögðum í heilbrrn., faglegum vinnubrögðum, þar sem tekið er tillit til íbúafjölda, þjónustustigs og síðan annarra breytilegra þátta á svæði sjúkrahúsanna. Slík vinnubrögð voru ekki viðhöfð í heilbrrn. á síðasta kjörtímabili. Þá lögðu ráðherrar Alþfl. til allt að 50% niðurskurð á sjúkrahúsum hér á höfuðborgarsvæðinu, t.d. á St. Jósefsspítalanum. Þar var niðurskurðurinn 26% á einu ári. Það er hvergi í þessum tillögum verið að leggja til slíkan niðurskurð í þessum sjúkrahúsum. Ég endurtek að þetta er ósanngirni í garð hæstv. ráðherra. Það er verið að viðhafa hér fagleg vinnubrögð sem eru til mikilla bóta frá því sem var á síðasta kjörtímabili.

Herra forseti. Ég kem hér fyrst og fremst til að lýsa megnustu óánægju minni með alla málsmeðferðina hvað varðar fjárveitingar eða niðurskurð fjárveitinga til sjúkrastofnana á landsbyggðinni. Það er ekki aðeins hæstv. heilbrrh. sem hér á sök, heldur ríkisstjórnin öll og stjórnarliðar sem samþykktu þessa aðferðafræði við afgreiðslu fjárlaga. Sjúkrastofnunum úti á landi er stillt upp við vegg. Þetta eru ófagleg vinnubrögð. Fyrst er ákveðinn niðurskurður síðan er farið að leita leiða til að framkvæma hann. Í þriðja lagi er síðan sagt við stofnanirnar: En þið megið ekki skerða þjónustuna. Þetta er ekki hægt. Þetta er öfug röð á hlutunum. Fyrst á að gera úttekt á stofnununum og síðan að ákvarða hver sparnaðurinn getur orðið í ljósi þess markmiðs að ekki eigi að skerða þjónustu. Og þó nú sé verið að reyna að lagfæra þetta með því að vinna í málinu og hafa samráð við heimamenn þá var þarna byrjað á öfugum enda og meira að segja þingmenn Norðurl. v. með sjálfan hæstv. félmrh. í broddi fylkingar hafa áttað sig á þessu og viðurkennt það.

Herra forseti. Það er náttúrlega alveg fráleit fullyrðing hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar að ég eða aðrir þingmenn Norðurl. v. höfum verið með eitthvert vantraust á hæstv. heilbrrh. Það er ekki nokkur leið að skoða þá samþykkt sem við gerðum ásamt framkvæmdastjórum sjúkrahúsa í kjördæminu sem eitthvað í þá áttina. Þvert á móti vorum við að bjóða upp á samstarf til að ná þeim markmiðum sem heilbrrh. hafði sett fram, sparnaði án þess að skerða þjónustu. Við tilgreindum nokkur atriði sem við töldum að gætu komið til greina og buðum beinlínis fram samstarf okkar við að ná þessum sparnaði án þess að skerða þjónustuna. Það hefur engin ákvörðun verið tekin og þar af leiðandi var engri ákvörðun hægt að mótmæla af því að hún hafði ekki verið tekin. Það var ekkert vantraust hægt að bera fram út af ákvörðun sem ekki hafði verið tekin. Ég vil líka mótmæla alveg sérstaklega fullyrðingu sem kom hér fram frá hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni að halda því fram að sjúkrahús og heilsugæslustöðvar væru til vegna þess að þær væru vinnustaðir. Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar eru rekin fyrir sjúklingana.

Herra forseti. Hér er ekki um neitt vantraust á hæstv. heilbrrh. að ræða. Það er alveg rétt sem hæstv. félmrh. hefur sagt. Hins vegar hefur fáum dulist undanfarið að uppi er alvarlegur ágreiningur, a.m.k. alvarlegur misskilningur á milli stjórnenda landsbyggðarsjúkrahúsanna og nefndar hæstv. heilbrrh. sem var falið það hlutverk að gera tillögur um hagræðingu í rekstri sjúkrahúsa á landsbyggðinni. Það þarf að komast fyrir þennan ágreining áður en lengra er haldið. Þetta mál á að vinnast í samráði við þá og því er ekki hægt að fara með það í bullandi ófriði áfram. Ágreiningurinn felst í því að stjórnendur sjúkrahúsanna telja sig á undanförnum árum hafa náð hagræðingu og sparnaði niður í það að ekki verði lengra komist án þess að skerða þjónustuna. Þeir segja reksturinn í járnum. En hvað sem öðru líður voru tillögur nefndarinnar um sparnað settar fram í prósentum snemma í ferlinu. Það var vissulega óheppileg málsmeðferð og kolvitlaus nálgun. Hægt hefði verið að spara mikinn tíma, fyrirhöfn og geðshræringu vítt um landsins byggðir ef sparnaðarnefndin hefði tekið sig upp fyrr til að tala við heimamenn eins og áskilið var við umræðuna um fjárlögin hér á hinu háa Alþingi fyrir áramót.

Hæstv. forseti. Verkefnisstjórn sú sem hér hefur verið nefnd opinberaði tillögur sínar í janúar sl. og hefur að sumu leyti unnið ágætis starf. En afar óheppilega var staðið að kynningu á hugmyndum nefndarinnar og ekki líklegt að heimamenn hlypu upp til handa og fóta til samstarfs þegar búið var að skipta niður sparnaðinum í krónum og aurum ásamt ófullkomnum, svo ekki sé meira sagt, hugmyndum um hagræðingarmöguleika. Þær gengu aðallega út á samvinnu og sameiningu en stór galli var á tillögunum að ekki var tilgreint hver ætti að kanna samvinnuna og leiða eitthvert viðræðuferli á milli stofnana. Það hlýtur að vekja sérstaka athygli þar sem hagræðingartillögurnar ganga ekki út á annað. Ég hef miklar athugasemdir við hugtakið, héraðshlutdeild, sem virðist vera undirstaða þess reikniverks sem öll vinnan byggist á. Hugtakið felur m.a. í sér þær forsendur að maður geti einungis leitað sér læknisþjónustu í heimahéraði eða í Reykjavík en það vinnur aftur á móti hugsuninni um sérhæfni einstakra sjúkrahúsa nema þau séu staðsett í Reykjavík.

Herra forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Hún hefur skýrt þetta mál mjög mikið. Hér hafa þrír hv. þm. Sjálfstfl. komið upp og gagnrýnt málsmeðferð hæstv. heilbrrh. mjög harkalega. Ég tek undir alla þeirra gagnrýni. Það er líka ljóst að það er rétt sem hv. þm. Hjálmar Jónsson segir að það er uppi mjög alvarlegur misskilningur í málinu og það hefur enginn sýnt betur fram á það en hann. En hver er grundvallarmisskilningurinn í þessu máli? Hann er auðvitað sá að hæstv. heilbrrh. hefur sett fram markmið til að spara 60 millj. kr. en hv. stjórnarliðar eru einfaldlega aljörlega á móti því. Það er það sem stendur upp úr. Það eru tvær spurningar sem við þurfum að svara. Í fyrsta lagi: Stendur enn þá sparnaðarmarkmið hæstv. heilbrrh. um að skera niður um 60 millj. á þessu ári? Í öðru lagi, stendur enn þá það sem segir í greinargerð með fjárlagafrv. fyrir þetta ár að það sé einungis fyrsti áfanginn að spara 160 millj. kr.? Ég tel, herra forseti, að þessum spurningum hafi þingheimur fyrir sitt leyti svarað í dag. Það er alveg ljóst að þingheimur telur að það sé illframkvæmanlegt og obbinn af stjórnarliðinu sem hér hefur talað er á móti þessum vinnubrögðum. Herra forseti. Ég efndi til þessarar umræðu til þess að ræða um vinnubrögð. Hvers vegna? Í heilbr.- og trn. kom Kristján Erlendsson, starfsmaður og yfirmaður þess hluta ráðuneytisins sem sér um þennan niðurskurð. Hann sagði það alveg klárt og kvitt eins og hér kom fram hjá hv. þm. Ástu R. Jóhannesdóttur að vinnubrögðin væru þannig að niðurskurðurinn væri ákveðinn og sendur sjúkrahúsunum, þau gætu gert athugasemdir um það. Ég spurði: Af hverju gerið þið þetta? Svarið var þetta: Það gekk svo vel í Reykjavík að við ætlum að prófa þetta aftur. Ég vísa því öllu á bug um að þetta sé einhver misskilningur af minni hálfu. Hins vegar hef ég fulla samúð með vini mínum, hv. þm. Jóni Kristjánssyni, sem er auðvitað grátt leikinn í þessu máli og miklu miður en hann á skilið. Herra forseti. Það stendur eftir að hæstv. heilbrrh. hefur ekki þingstyrk til að ná í gegn þessu sem er líka enginn niðurskurður, þetta er bara markmið. Við skulum gleyma þessu markmiði. Við þurfum, eins og hv. þm. séra Hjálmar Jónsson sagði, lengra tilhlaup í þetta stökk.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir þessa umræðu. ,,Lengra tilhlaup í þetta stökk,`` sagði hv. málshefjandi, 

Bull og vitleysa.

Nú hefur hann gleymt því. Mér finnst að málshefjandi hafa orðið sér til ævarandi skammar með þessum umræðum hér í dag. Ég verð að segja það. Vegna þess að það hefur komið fram hjá nefndarmönnum sem hér hafa talað nákvæmlega hvar málin eru stödd og hvernig unnið er að málum eðlilega á sama hátt og var samþykkt hér við fjárlagagerðina. Ég vil því ljúka máli mínu með því sem fyrrv. hæstv. heilbrrh., hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson, sagði áðan: Hætta skal hverjum leik þá hæst hann stendur. Það gerði hv. þm. En ég veit að ríkisstjórnin og stjórnarliðar hafa styrk til þess að vinna sitt verk í samvinnu við þjóðina.