Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Á þskj. 76 er frv. til l. um breyt. á l. um launaskatt. Hér er um að ræða framlengingu á gildandi lögum, alveg óbreyttum eins og þau eru nú og hafa verið frá því að lög um skattkerfisbreytingu tóku gildi. Eins og rakið er í grg. með frv. eru lögin að stofni til frá 1965, en þá var lagður á 1% launaskattur. Árið 1970 var lagður á sérstakur launaskattur, 1.5%, í tengslum við efnahagsráðstafanir sem þá voru gerðar. Launaskattur hækkaði enn á s. l. ári um 1%. Var sú hækkun tengd ráðstöfunum til lausnar vinnudeilu sem uppi var fyrri hluta þess árs. Gildistími launaskatts samkv. l. nr. 95 1974 rennur út nú um n. k. áramót. Frv. á þskj. 76 gerir ráð fyrir að gildistíminn verði enn framlengdur um eitt ár, og hefur verið við það miðað við gerð fjárl. Að mínu mati er óeðlilegt að binda gildistíma skatta í lögum, en þar sem hér hefur verið talið um bráðabirgðaskattheimtu að ræða að hluta til er að sjálfsögðu rétt að framlengja gildistíma laganna aðeins um eitt ár. Ég legg svo til. herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Flm. (Helgi F. Seljan) : Herra forseti. Á þskj. 78 höfum við hv. 5. þm. Norðurl. v. leyft okkur að flytja í þriðja sinn frv. til l. um breyt. á l. um Húsnæðismálastofnun ríkisins, varðandi starfrækslu útibúa frá stofnuninni á Vestfjörðum. Norðurlandi og Austurlandi. Ég þarf ekki að kynna frvgr., hún skýrir sig að mestu leyti sjálf, og það er kannske óþarfi að hafa langt mál hér uppi um þetta mál nú í þriðja sinn. Þetta mál hefur strandað í n. af þeirri einföldu ástæðu að umsagnaraðilinn, húsnæðismálastjórn, hefur verið sein til svara og um leið haft uppi þær röksemdir að umrædd útibú væru í athugun hjá viðkomandi stofnun og rn., og enn er sagt að þetta mál sé í athugun. En af því að við sjáum engra framkvæmda von í þessu máli, þá leggjum við þetta mál hér fram í þriðja sinn og við vísum í byrjun til álits svokallaðrar staðarvalsnefndar. Það er að vísu ekki rétt, sem þar segir í þskj., miðað við hvenær þskj. var lagt fram, að þetta álit hafi þá verið lagt fram. Ríkisstj. mun þá ekki hafa verið búin að fá þetta álit í hendur, þ. e. hæstv. forsrh. Ég hygg, að það sé nú komið í hans hendur, en það er um mánuður síðan við undirskrifuðum þetta álit. Það tengist mjög þessu máli og rétt að minna aðeins á það verkefni sem þessi n. fékk, en auðvitað ekki réttur tími nú til þess að fara neitt út í álitið sjálft. Við fengum það verkefni að gera till. um dreifingu stofnana eða útibúa eða deilda frá stofnunum úti um land. Stefna mín var ótvírætt sú, að þar ætti að hafa forgang útibú og deild frá hinum ýmsu stofnunum. Það var aðeins önnur hlið á okkar verkefni, því að við áttum að gera beinar till. og gerðum reyndar um flutning ákveðinna stofnana. Ég skal aðeins nefna dæmi um að okkar dómi auðveldan flutning stofnunar og í raun og veru sjálfsagðan, eins og t. d. Skógræktar ríkisins austur í Hallormsstað í staðinn fyrir hér í Reykjavík, bara til þess að nefna eitt dæmi. En ég hef minni trú á fljótvirkni þess að flytja stofnanir í heilu lagi og í sumum tilfellum er það algerlega út í bláinn. Hins vegar er spurning um nauðsyn á aukinni þjónustu almennt úti um land ótvíræð. Miðstjórnarvaldið hefur allt dregist saman hér á einn stað og ríkisvaldið gengið þar á undan. Það þarf að minnka þetta án þess að til skaða verði fyrir Reykjavík. Því hefur nú stundum verið haldið fram. Ég er á þeirri skoðun að jöfnuður í þessum efnum geti verið Reykjavík alveg eins hagstæður og landsbyggðinni sjálfri. Í þessari n. fjölluðum við mjög um stofnanaflutning almennt og þurfti að taka tillit til margs. Það þurfti að taka tillit til þess, sem við minnum á í okkar grg., til húsnæðis fyrir ákveðna stofnun eða útibú frá henni, það þurfti visst fjármagn og vandamálið varðandi sjálfan stofnanaflutninginn sneri kannske fyrst og fremst að starfsfólkinu eða spurningunni um það, ef það þyrfti að flytja sig í fjarlægan landshluta. Það mætti rekja mörg dæmi varðandi þetta mál. bæði um víðsýni og þröngsýni forstöðumanna hinna ýmsu stofnana. Og erfitt verður án efa að finna gullinn meðalveg í þessum málum almennt. En því verður að treysta að stjórnvöld á hverjum tíma velji hér og hafni af víðsýni og skilningi, en þó fremur öðru að þau meti þörfina réttilega á aukinni dreifingu valds og þjónustu almennt. Það fer auðvitað ekkert á milli mála að í flestum greinum er þjónustan minni úti á landsbyggðinni gagnvart hinum opinberu stofnunum heldur en er hér í Reykjavík og þar geta orðið á dýr mistök. Varðandi þessa stofnun sem hér er til umr., Húsnæðismálastofnun ríkisins, þá get ég nefnt þar um hrapalleg dæmi sem hafa kostað húsbyggjendur ærið fé, hinar ströngu reglur þeirra um dagsetningar úr fjarlægum landshlutum með erfiðum póstsamgöngum. Ég viðurkenni hins vegar að þessi stofnun hefur verið með aukna þjónustu í seinni tíð, þótt hún hafi auðvitað sérstaklega komið til góða fyrir Reykjavíkursvæðið. Fleiri stofnanir hafa gert hið sama og sumar stofnanir gengið beinlínis á undan í því að færa sína þjónustu út í hina ýmsu landshluta, t. d. Vegagerð ríkisins sem hefur gengið þar á undan með góðu fordæmi. Þetta sem sagt stefnir - hægt þó - í jafnaðarátt. Við mættum gjarnan líta til Norðurlandanna, sem hafa gert skipulegt átak í þessum efnum, og líta til þeirra einmitt með tilliti til þess að það hefur síst orðið til skaða fyrir höfuðborgirnar þar eða stærri borgirnar, siður en svo. Spurningin er um það, hvers vegna við veljum þessa stofnun sérstaklega, og að því er vikið í grg. Um útibú frá þessari stofnun hafa komið fram mjög eindregnar óskir, ég held hvergi eindregnari. Hér má vitna í sérstaka húsnæðismálaráðstefnu sem haldin var á Austurlandi 1973, þaðan sem krafa kom um samþykkt þessa frv. Og frá öllum þeim landsfjórðungum, sem frv. þetta snertir, hafa komið fram eindregnar kröfur í sömu átt. Við vitum um þá auknu þörf sem fyrir þessa þjónustu hefur orðið með því að húsbyggingar úti á landsbyggðinni tóku kipp og þó alveg sérstaklega vegna þess að fleiri þættir komu þar til sögu, m. a. leiguíbúðirnar sem beinlínis kalla á aukna heimastjórn á einhvern veg. Þó að nú sé um tímabundið erfiðleikaástand að ræða í húsbyggingum almennt, þá megum við ekki taka það með í reikninginn eða láta það villa okkur sýn í þessum efnum, og því verður að halda þessu máli vakandi engu að siður og kannske enn frekar. Í þriðja lagi er það reynsla mín úr starfi sem veldur þessu, og það höfum við flm. báðir reynt. Kringum þetta er því miður of mikið skriffinnskuflóð, vottorð og leyfi sitt úr hverri áttinni. Þetta er sent á misjöfnum tíma utan af landi, þetta glatast sundum af einhverjum ásæðum og þau mistök geta orðið húsbyggjandanum býsna dýr. Og í fjórða lagi ríkir hér visst misrétti. Hér á að ríkja a. m. k. viss jöfnuður. Hér er í raun og veru um einn þátt hinnar margumtöluðu byggðastefnu að ræða. Jöfnuður næst auðvitað seint á öllum sviðum. Til þess er Ísland of nærri því að vera hreint borgríki, það er býsna nálægt því. Þjónustan vegna fjöldans, vegna meiri hl., er eðlileg og hagsmunir þess meiri hl. vega þungt, en minni hlutanum má enn síður gleyma. Ég er nú líka á því að við landsbyggðarmenn almennt eigum ekki alltaf að vera að tala um Reykjavík sem eitthvert slíkt gósenland eins og við gerum nú og ekki sífra of mikið heldur. Ég held að við eigum einnig að meta ýmsa kosti þess að búa úti á landi, annars værum við varla þar, þrátt fyrir þann aðstöðumun sem þar er að finna. En samfélagið sjálft á ekki og má ekki skapa aðstöðumun svo sem verið hefur. Þess hlutverk er að jafna metin. Auðvitað vitum við að þetta er eitt lítið skref í þá átt með þessum frv.-fluningi, en á hitt bendi ég, að 5–10 ára áætlun um framkvæmd á því áliti, sem staðarvalsnefndin hefur sent frá sér, mundi hins vegar valda gerbyltingu. Það mætti hins vegar á engan hátt gerast svo, eins og við höfum bent á í okkar nál., að Reykjavík og reykvíkingar litu á það sem árás á sig, heldur sem eðlilega dreifingu sem kæmi þeim til góða sem hluta af þjóðarheildinni. Það kann að vera að jöfnuður þessi kosti Reykjavík eitthvað. En við teljum, landsbyggðarmenn yfirleitt að við höfum lagt Reykjavík svo margt til sem okkar höfuðborg að við eigum þetta nú nokkuð inni, þó að svo aftur höfuðborgin hafi í nokkru á móti komið. Hér á að stefna eðlilega fram á við án of mikillar útþenslu. Við t. d. gerum ekki ráð fyrir nema fjórum útibúum. Við játum það alveg að hin tvö, þ. e. í Vesturlandi og Suðurlandi, sem eru hér t. d. miklu nær, geta verið sanngjörn og meira að segja kæmu Suðurnes inn í þessa mynd einnig. Við vildum aðeins ekki taka stærra stökk. Verði breyting á vegna þeirra, sem hér eru eftir skilin viljandi, þá skal ekki á okkur standa að fylgja því eftir. Við minnum um leið á aðra þjónustu sem brýn er út í landsfjórðungana og er þessu skyld, þ. e. a. s. skipulagsskrifstofur. Þarna þarf að vera samræmi og samstarf á milli og þessar skrifstofur þurfa að koma upp jafnhliða. Það þarf ekki að fara náið út í það hvert á að vera hlutverk þessara útibúa, í raun og veru hið sama og hjá stofnuninni sjálfri, taka við umsóknum, yfirfara þær, sjá um réttmæti þeirra og svo afgreiða þær að fullu frá sér. Við erum þarna inni með útibú Landsbankans eða einhvers annars ríkisbanka. Landsbankinn er þarna inni vegna þess að veðdeild Landsbankans sér um þetta í dag. Við sjáum enga annmarka á því að útibúin geti annast þetta að fullu. Nefnt hefur verið að þarna gæti verið um erfiðleika að ræða vegna veðtrygginga. Það er auðvitað tómur fyrirsláttur. Ég vil benda á mikilvægt hlutverk heimaaðila á smærri stöðum þar sem eru byggingarfulltrúarnir. Við þá þyrftu þessi útibú að hafa náið samstarf, auka þarf fræðslu þeirra, því að þekking þeirra og hæfni er vissulega misjöfn og full þörf á því að auka fræðsluþáttinn, svo sem stofnunin sjálf hefur reyndar gert allmyndarlega nú í seinni tíð. Og inn í það dæmi kæmu auðvitað skipulags- og verkfræðistofurnar í landsfjórðungunum einnig. Einnig mundu þessar skrifstofur að sjálfsögðu sjá um mikilvæg verkefni, fræðsluverkefni og þjónustuverkefni fyrir sveitarfélögin almennt. Stundum hafa þær raddir heyrst að húsnæðismálin ættu að vera inni í bankakerfinu eingöngu, það ætti sem sagt að leggja Húsnæðismálastofnun ríkisins niður. Ég er því algerlega andvígur og þá alveg sérstaklega vegna félagslegra þátta húsnæðismálanna, sem í vaxandi mæli koma nú inn í verkahring þessarar stofnunar. Húsnæðismálin í eðli sínu eru bein félagsmál. Fjárhagsþátturinn er stór, en bankakerfið á að vera aðstoðaraðili hins félagslega aðila. Það er því eðlilegt að heimamenn, sveitarstjórnir og aðrir aðilar, svo sem stjórnir byggingarfélaga, ráði ferðinni meira, og það verður gert með útibúamyndun. Á annan hátt sjáum við ekki möguleika á því. Við vitum að íbúðabyggingar á félagslegum grundvelli eiga eftir að stóraukast. Þær verða að gera það. Þarna yrði um sameiginlegt verkefni útibúanna, skipulagsskrifstofanna og sveitarstjórnanna að ræða. Þarna er um hagstæðari og viðráðalegri byggingarmáta að ræða. Ekki er ég að amast við viðleitni fólks til þess að eignast eigið þak yfir höfuðið, en það á að gera meira á félagslegum grundvelli, samhjálpargrundvelli. Ég held, að allir þekki húsbyggingar einstaklinga og mörg slæm dæmi þar um, látlaus vinnuþrælkun bestu æviáranna, sífelldar fjárhagsáhyggjur, sumir lenda í algerri sjálfheldu. Úr þessu þarf og á að bæta. Ég spyr, hvaða vit sé í þessari þrælkun ef annað form félagslega er tiltækilegra og um leið hagkvæmara, form sem Breiðholtið er lýsandi dæmi um, sem verkamannabústaðirnir og leiguíbúðirnar einnig. Allir gallar þessa eru það smáir gagnvart kostunum að ég mæli með því eindregið. Það er einmitt von okkar flm, um að aukning verði á byggingum á hvers konar félagslegum grundvelli, svo sem hér hefur áður verið nefnt, á vegum byggingarsamvinnufélaga og samtaka ýmissa aðila um sameiginlegar byggingar. Úti á landsbyggðinni er hér að verða breyting á. Einbýlishúsin hafa verið afgerandi á flestum stöðum. Þau eru nú á nokkru undanhaldi. Það er aukinn fjöldi raðhúsa í smíðum víða og jafnvel blokkabyggingar einnig þar sem vöxtur er hvað mestur. Allt bendir því í þá átt að það verði meira farið að hugsa um þessi mál og í betra samhengi félagslega heldur en verið hefur. Við bendum á það sem röksemd fyrir þörf á þessari þjónustu, að það er almennt viðurkennt að það er dýrara að byggja á landsbyggðinni yfirleitt, efniskaup eru þar dýrari. Á móti hefur það komið að sveitarfélögin hafa ekki gengið eins hart að fólki með þjónustugjöld, enda öll þjónusta verið í lágmarki. Á því er nú að verða breyting. Sveitarfélögin úti á landi leggja auknar byrðar á húsbyggjendur með auknum framkvæmdum sem eðlilegt er og ekkert er við að atlauga. Hér í þessari d. var á sínum tíma mikið rætt um örvunarlán úti á landsbyggðinni. Tvö frv. hafa verið hér til umr. sérstaklega og allir flokkar verið sammála um þau. Hins vegar hefur ekkert miðað í þá átt og ekkert verið gert. Við höfum einmitt bent á það að útibúin væru réttur aðili ef þetta fengist fram. Vonandi næst þetta réttlætismál nú fram, sérstaklega ef eitthvað fer að birta yfir, eins og manni skilst á sumum stjórnarblöðunum að muni fara að gera. Ég hef hins vegar ekki kunnað við það að hreyfa þessu máli neitt frekar. Um þetta mál hefur verið alger samstaða áður, og ég trúi því og vona að á þessu þingi komi þetta mál enn einu sinni til umr. og þá til afgreiðslu um þessi örvunarlán. En á eitt legg ég áherslu og við flm. sem réttlætingu fyrir aukinni þjónustu og þá almennt. Það er að af víðari sjónarhóli verður að líta. Kostnaðarauki landsbyggðarfólks vegna ríkjandi fyrirkomulags um opinbera þjónustu vill nefnilega furðu oft gleymast, en þeim mun meira um hitt talað, þótt aðeins sé brotabrot af því, sem landsbyggðarfólk þarf að bera bótalaust í alls konar aukakostnaði. Það er blátt áfram ömurlegt til þess að vita, hve svona röksemdir eru oft notaðar af forráðamönnum stofnana og talsmönnum hins opinbera til að berja niður sjálfsagða þjónustu við fólkið úti á landi, hvernig hægt er að horfa fram hjá hinum stóra þætti þessa máls, hinum afgerandi víðbótarkostnaði fólksins, en einblína á hitt. Það er mér og mörgum fleiri alger ráðgáta. Um ávinninginn af þessum útibúum almennt má eflaust deila. En ég vísa aftur á einróma álit heimamanna alls staðar frá sem um þetta hafa fjallað, og ég tek miklu meira mark á því en ýmsu sem hefur komið fram frá því íhaldssama kerfi sem uppi hefur aðrar röksemdir. Við gerum engar till. beinlínis um heildarfjármagnið og úthlutun þess. Þar má eflaust fara margar leiðir. Við teljum að yfirstjórn stofnunarinnar hljóti að deila sem réttlátast því fjármagni sem hún hefur yfir að ráða. Hún hlýtur að taka heildarákvörðun um hversu mikið fjármagn eigi að fara í hvern þátt byggingarmála almennt. Sem sagt, stofnunin hefur með útfærsluna að gera, auðvitað er valdið í höndum Alþ. sem leggur höfuðlinu í húsnæðismálum almennt, en stofnunin útfærir það svo nánar. Varðandi þessi útibú hefur því verið hreyft við okkur flm. að þar gætu lífeyrissjóðirnir, sérstaklega ef eitthvert vit kæmist nú í það kerfi, þá gætu þeir komið hér inn í einnig, en við höfum ekki viljað fara út í það. Það er varlegast að spá ekki miklu um þróunina þar. Við gerum heldur enga ákveðna till. um yfirstjórn útibúanna. Það mál þarfnast rækilegrar íhugunar. Við höfum nefnt áður að það væri eðlilegt, t. d. þegar fjallað er um verkamannabústaðina almennt, að þá væru fulltrúar frá stjórnum byggingarfélaga verkamanna á svæðinu þar með í ráðum, eða þegar fjallað væri um leiguíbúðirnar, þá kæmu fulltrúar sveitarstjórnanna þar inn i, en annars ætti afgreiðslan að vera sem sjálfvirkust frá þessum útibúum ef öllum skilyrðum væri fullnægt. Og auðvitað er við það miðað að fyrir fjárþörf útibúanna verði séð á hverjum tíma að mestu eða öllu leyti. Ég skal svo ekki orðlengja frekar um þetta frv., það hefur verið gert rækilega áður. En mér hefur alltaf þótt að frv. af þessu tagi, sem ekki er þó viðameira en þetta, væri nokkur prófsteinn á viðbrögð og afstöðu jafnt þm. sem stofnana til þessa máls almennt. Ég hreyfði þessu máli hér fyrir tveimur árum, einmitt þegar ég hafði þá nýlega tekið til starfa í þessari staðarvalsnefnd þar sem ýmsar hugmyndir voru mikið ræddar, og taldi þá að rétt væri að sjá hvaða viðbrögð yrðu hér við þessu máli. Ég hef áður skýrt ástæðurnar til þess að þetta mál hefur ekki komið úr n. Umsagnaraðili hefur látið á sér standa og mun eflaust gera enn, því að málið er eflaust enn þá í þessari nákvæmu athugun sem engan endi virðist ætla að taka. En varðandi álit staðarvalsnefndarinnar sem kemur hér eflaust seinna til umr., þá hlýtur þetta mál að vera þar mjög ofarlega á baugi. Að engu má rasa, það er ekki okkar meining. En við krefjumst eðlilega sjálfsagðs réttar til aukinnar þjónustu og aukins jafnaðar, og við teljum að útibú frá þessari stofnun, sem teygir arma sína um allt land, sé mjög ríkur þáttur í því að auka þjónustuna við íbúa landsbyggðarinnar yfirleitt. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. félmn.

Flm. (Jón G. Sólnes) : Herra forseti. Frv. shlj. því frv., sem hér er til umr., var flutt á síðasta þingi, en varð ekki útrætt og er því endurflutt nú. Eins og um getur í grg. með frv. þessu er það flutt í samráði við alþm. Norðurl. e. í Nd. og að beiðni bæjarstjórnar Akureyrar og samið í fullu samráði við heimamenn. Lagafrv. þetta er um holræsagjald, byggingargjald og sérstakt gatnagerðargjald á Akureyri, endurskoðun á lögum nr. 87/1970, um gjöld til holræsa, gangstétta og varanlegs slitlags á götum á Akureyri. Holræsagjald er nú lagt á samkv. l. nr. 87/1970. Það hefur verið lagt á í fjölda ára og verið ætlað við viðhalds, eftirlits og hreinsunar ú holræsum í götum bæjarins. Húseigendur njóta í staðinn ókeypis hreinsunar á frárennslisheimtaugum frá húsum sínum og ýmsa fyrirgreiðslu bæjarins við viðhald og eftirlit heimtauga að húsum. Gjaldið er því í eðli sínu hreint þjónustugjald. Byggingargjald hefur verið tekið af nýbyggingum síðan á árinu 1967. Bærinn hefur litið á þetta gjald sem selda þjónustu við húsbyggjendur. Að meginhluta til er gjaldið hið sama og almennt gatnagerðargjald sem kveðið er á um í l. nr. 51/1974. En auk þess að hafa verið almennt gatnagerðargjald vegna undirbyggingar gatna, þá hefur það einnig falið í sér byggingarleyfisgjald og tengigjöld vatnsveitu og holræsa. Í Reykjavík munu þessi gjöld innheimt hvert í sínu lagi, en á Akureyri eru þau innheimt sem eitt byggingargjald til hægðarauka jafnt fyrir húsbyggjendur og bæjarfélagið. Akureyrarbær sá sig til knúinn að taka upp gatnagerðargjöld árið 1967 ef hann ætti að hafa nokkra möguleika á því að gera nýjar lóðir byggingarhæfar og anna lóðaeftirspurn. Enda þótt byggingargjaldinu hafi alla tíð verið stillt mjög í hóf, þá hefur það þó tryggt það, allt frá því að það var tekið upp, að bærinn hefur árlega getað annað lóðaeftirspurn og má fullyrða að það hefur ekki verið lítils virði fyrir iðnaðar- og byggingaraðila á Akureyri og raunar alla bæjarbúa. Stefna ber að því að hægt sé að leggja gangstéttir og bundið slitlag á götur nýrra byggingarhverfa jafnóðum og hverfin byggjast, og er því miðað við að byggingargjaldíð taki til byggingareftirlits, veituframkvæmda og gatnagerðarframkvæmda sem jafnframt feli í sér lagningu gagnstétta og bundins slitlags á götur auk undirbyggingar gatna. Sérstakt gatnagerðargjald, sem lagafrv. þetta gerir ráð fyrir, er megintilefni þess, að frumvarp þetta er flutt. Gjald þetta er í raun sérstakur tímabundinn fasteignaskattur, sem í lagafrv. þessu er nefndur sérstakt gatnagerðargjald til samræmis við samnefnt og hliðstætt gjald sem kveðið er á um í l. nr. 51 frá 1974, um gatnagerðargjöld. Leitað er heimilda fyrir gjaldi þessu til að standa straum af ákveðnum gatnagerðarframkvæmdum samkv. sérstakri framkvæmdaáætlun í þeim tilgangi að gera sérstakt átak við gatnagerð og ljúka gerð gangstétta og lagningu bundins slitlags á götur í bænum innan skipulagðra svæða. Á undanförnum árum hefur Akureyrarbær látið ganga fyrir að malbika götur í miðbæ, aðalumferðargötur og götur við meiri háttar atvinnufyrirtæki, skóla og fjölbýlishús. En ólokið er malbikun á stórum hluta íbúðargatna bæjarins. Þrátt fyrir það að verulega hafi miðað í varanlegri gatnagerð á Akureyri hin síðari ár mun láta nærri að ólokið sé lagningu bundins slitlags á um 55% gatnakerfisins að lengd um 27 km. Auk þess eru um 10 km gatna óundirbyggðar. Áætlaður heildarkostnaður við þessar framkvæmdir, miðað við núverandi verðlag, er um 625 millj. kr. og þar af eru um 600 millj. kr. vegna húsagatna og safnbrauta. Tekjustofnar bæjarins hafa hin síðari ár verið nýttir að fullu, m. a. til þess að unnt væri að hraða malbikun gatna, enda þótt þeir að óbreyttu hrökkvi langtum of skammt til þess að nokkrar líkur séu til þess að hægt verði að ljúka varanlegri gatnagerð í bænum á þeim tíma, sem bæjarbúar geta sætt sig við, með þeim tekjum sem núgildandi tekjustofnakerfi getur gefið. Til þess að hægt sé að gera stærra átak í varanlegri gatnagerð og ljúka gangstéttagerð og malbikun gatna á fáum árum héðan í frá þarf að afla nauðsynlegs fjármagns til framkvæmdanna umfram það sem bæjarsjóður getur lagt af mörkum sjálfur. Raunhæfasta leiðin til fjármagnsöflunar í þessu skyni er að allir fasteignaeigendur í bænum, hver að sínum hluta, taki sameiginlega þátt í kostnaðinum, að svo miklu leyti sem nauðsyn krefur og bæjarstjórn telur sanngjarnt, með því að greiða sérstakan tímabundinn fasteignaskatt til bæjarins. Ef um sameiginlega kostnaðarþátttöku allra fasteignaeigenda er að ræða, óháð einhverjum tímamörkunum um það hvenær eða hvort bundið slitlag hefur verið lagt á einstakar götur, þá er ástæða til að ætla að almennur áhugi og vilji sé meðal bæjarbúa að hraða framkvæmdum við malbikun, þótt þeir þurfi að kaupa það því verði að öllum fasteignaeigendum verði gert að greiða að sínum hluta sérstakan tímabundinn fasteignaskatt þegar unnt verður að fjármagna framkvæmdirnar. Megintilgangurinn með flutningi lagafrv. þessa er að leita heimildar til að leggja sérstakt tímabundið gatnagerðargjald á allar fasteignir innan skipulagðra svæða í bænum, óháð því hvenær eða hvort bundið slitlag hefur verið lagt á einstakar götur, til þess að hægt verði að afla nauðsynlegs fjármagns, til að ljúka gerð gangstétta og lagningu bundins slitlags á götur í bænum innan tiltekins tíma, sem ákveðinn er í framkvæmdaáætlun, svo að hægt sé að verða við almennum óskum bæjarbúa um framkvæmdahraða í þessum efnum. Heimild í l. nr. 87 frá 1970 um gatnagerðarskatt vegna bundins slitlags hefur bæjarstjórn Akureyrar ekki treyst sér til að nota, þar sem samkvæmt þeim lögum er einungis unnt að leggja gjald á þær fasteignir sem eru við ófrágengnar götur eða við götur malbikaðar eftir 6. ágúst 1970. Fasteignir, sem eru við götur með bundnu slitlagi, þar með flest meiriháttar fyrirtæki og stofnanir í bænum, væru undanþegnar því að greiða gjaldið. Sama gildir um almennu lögin um gatnagerðargjöld, nr. 51 frá 1974, um breytingu á lögum nr. 31 frá 1945, en þar nær gjaldið til fasteigna við þær götur sem lagðar eru bundnu slitlagi eftir 7. maí 1969. Lög nr. 31 frá 1975, um breyt. á l. nr. 51 frá 1974, um gatnagerðargjöld ná því aðeins tilgangi sínum í þeim sveitarfélögum þar sem ekki er liðinn lengri tími en 5 ár frá því bundið slitlag hefur verið lagt á götur og þar til lögin tóku gildi. Hvort sem eru sérlögin fyrir Akureyri um gatnagerðarskatt eða almennu lögin um gatnagerðargjöld, þá ná þau ekki tilgangi sínum á Akureyri og hefðu í för með sér, ef gjald væri innheimt samkv. þeim, að fasteignaeigendum væri stórlega mismunað í gjaldheimtu. Bæjarstjórn telur það óréttlátt, óviðeigandi og ekki framkvæmanlegt í raun. Það er ekki sanngjarnt að dómi bæjarstjórnar að fasteignaeigendur, sem hafa haft beinan hag af því að vera við fullgerðar götur, taki engan þátt í fyrirhuguðu átaki við varanlega gatnagerð, en öðrum fasteignaeigendum, sem í áratugi hafa verið við ófullgerðar götur, verði gert að greiða sérstakt malbikunargjald. Hinir síðastnefndu fasteignaeigendur hafa greitt sín gjöld til bæjarsjóðs, margir áratugum saman, til jafns við hina og þar með tekið þátt í kostnaði við lagningu bundins slitlags hjá þeim. Það er skoðun bæjarstjórnar Akureyrar að forsenda þess að leggja á sérstakt gatnagerðargjald sé að unnt verði að leggja gjaldið á alla fasteignaeigendur bæjarins, óháð því hvort eða hvenær bundið slitlag hafi verið lagt á einstakar götur, að öllum verði gert að taka sameiginlega þátt í kostnaði við að ljúka gerð gangstétta og lagningu bundins slitlags á götur í bænum, að sínu leyti á sama hátt og bæjarfélagið hefur fram til þessa gert öllum að greiða í álögðum gjöldum til bæjarsjóðs þann kostnað sem þegar hefur verið lagður í varanlega gatnagerð í bænum. Það, sem áunnist hefur í varanlegri gatnagerð í bæjarfélaginu til þessa er sameiginlegt átak alla bæjarbúa. Það, sem ólokið er á þessu sviði í dag, á líka tvímælalaust að vera sameiginlegt átak bæjarbúa. Sérstakt gatnagerðargjald, sem lagafrumvarp þetta gerir ráð fyrir, er ekki afturverkandi skattur. Það er ekki verið að taka gjald fyrir það sem búið er að kosta og framkvæma í varanlegri gatnagerð, heldur eingöngu fyrir það sem ólokið er og fyrirhugað er að ljúka. Gjaldið nær til allra fasteignaeigenda í bænum og er ekki háð því hvort eða hvenær bundið slitlag hefur verið lagt á einstakar götur. Það felur ekki í sér að fasteignaeigendum sé mismunað í gjaldheimtu eftir því hvort þeir hafa búið lengur eða skemur en 5 ár við götur sem lagðar hafa verið bundnu slitlagi. Gjald þetta, sem í lagafrv. þessu er nefnt sérstakt gatnagerðargjald, felur hvorki í sér tvísköttun né innheimtu gjalda aftur í tímann, heldur er hér um að ræða sérstakan tímabundinn fasteignaskatt, sem öllum fasteignaeigendum er gert að greiða svo að hægt sé að afla fjármagns til framkvæmda sem ólokið er í gerð gangstétta og lagningu bundins slitlags á götur, til þess að unnt sé að hraða framkvæmdum og gera kleift að ljúka þeim á þeim tíma sem bæjarbúar geta almennt sætt sig við. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði þessu frv. vísað til 2. umr. og til meðferðar hjá hv. félmn. þessarar deildar.



Herra forseti. Á þskj. 87 flyt ég ásamt 3 öðrum þm. Alþb. í þessari hv. deild frv. til l. um breyt. á l. um Byggingarsjóð aldraðs fólks og á þskj. 86. flytjum við frv. til l. um breytingu á lögum um skemmtanaskatt. Þessi frv. eru hvort fyrir sig hluti sama máls. Þau eru flutt í því skyni að efla Byggingarsjóð aldraðs fólks svo að hann verði færari en nú að gegna því hlutverki að lána fé til byggingar og kaupa á íbúðum fyrir aldrað fólk og til byggingar dvalarheimila aldraðra. Ég mun undir þessum dagskrárlið gera grein fyrir báðum frv. þar sem þau eru í rauninni eitt mál. Þess gerist ekki þörf að lýsa því fyrir hv. þdm. hversu mjög skortir á hvarvetna í landinu að aldrað fólk eigi þess kost að tryggja sér samastað og aðhlynningu í ellinni á þann veg sem það kysi helst sjálft. Þetta þekkja þm. hver úr sínu kjördæmi og vita hver þörf er á auknu fjármagni til úrbóta í þessum efnum. Að sjálfsögðu æskir flest fólk þess að geta sem lengst dvalist á eigin heimili eða með sínum nánustu. Hið eðlilega sambýli mismunandi aldursflokka og ættliða á sama heimill hefur þó verið að rofna með þjóðinni á undangengnum árum og áratugum. Jafnhliða þessum breytingum hefur of lítið verið að því unnið að gera því aldraða fólki, sem kysi að búa út af fyrir sig á eigin heimili, kleift að búa sem lengst að sínu. En þann tíma, sem það fólk gæti búið á eigin heimili, væri án efa unnt að lengja að marki með skipulagðri aðhlynningu og þjónustu í miklu ríkara mæli en nú er gert. Fjárskortur þeirra, sem beita sér fyrir framkvæmdum í málefnum aldraðra, veldur því að þær lausnir hafa nær alfarið verið valdar lengst af að byggja elliheimili með sjúkrahússniði. Þarf ekki að fara mörgum orðum um það, hversu ómanneskjuleg sú lausn er fyrir þá sem hafa heilsu til að búa í sérstökum íbúðum, væru þær fyrir hendi. Bygging íbúða í tengslum við þjónustumiðstöð er dýrari lausn en bygging elliheimila og hefur því orðið útundan. Jafnvel þótt hinar ódýrari lausnir hafi verið valdar er skorturinn á vistrými fyrir aldrað fólk orðinn svo geigvænlegur að stærstu stofnanirnar, Elliheimilið Grund og Dvalarheimili aldraðra sjómanna hafa nú auglýst að ekki sé til neins að sækja um vist á þessum stofnunum þar sem árabil muni líða áður en unnt verður að sinna öllum þeim umsóknum sem nú þegar eru á biðlista. Þannig horfir í þessum málum í dag, að ekki er til neins að sækja um vist á þessum stóru stofnunum þar sem biðlistar eru svo langir. Er þó naumast unnt að hugsa sér óæskilegri lausn á vanda aldraðs fólks úti á landsbyggðinni en að þurfa að flytja úr sínum byggðarlögum til höfuðborgarinnar til að ljúka þar ævidögunum í framandi umhverfi og fjarri því fólki sem það hefur umgengist. Hér er að sjálfsögðu, eins og á fleiri sviðum, kennt um fjárskorti opinberra aðila. En það fer naumast fram hjá neinum, að á sama tíma og sáralítið hefur verið gert til úrbóta á þessum sviðum hafa verið byggð 160 félagsheimili víðs vegar um landið fyrir þá sem rólfærir eru að stunda félagsstörf og skemmtanir og oft og tíðum hefur verið lítt til sparað við þær framkvæmdir í sveitarfélögum þar sem lítið eða ekkert hefur verið gert í málefnum aldraðra. Framtak Alþingis með lagasetningu í því skyni að auka fjármagn til byggingar íbúða og dvalarheimila fyrir aldrað fólk hefur til þessa verið minna en skyldi. Þar hafa önnur málefni verið látin sitja fyrir, lengst af, enda hafa raddir hinna elstu þjóðfélagsþegna ekki verið háværastar þegar hinir ýmsu aðilar í þjóðfélaginu hafa borið fram við Alþ. óskir sínar og kröfur um fjármagn til framkvæmda og þjónustu. Byggingarsjóður aldraðs fólks hefur verið nafnið tómt, en hins vegar hafa lög, sem sett voru árið 1973, um að ríkissjóður kosti 1/3 hluta framkvæmda í þessum efnum, orðið sveitarfélögum mikil hvatning til að hefjast handa. Það, sem á skortir, er að sveitarfélögum og öðrum, sem að byggingum í þágu aldraðra vilja standa, verði tryggður aðgangur að meira fjármagni til þessara framkvæmda en þau eiga kost á nú, svo að betur verði unnt að fylgja eftir þeirri hvatningu sem felst í ákvæðum laga frá 1973 um þátttöku ríkissjóðs í kostnaði við þessar framkvæmdir. Með einhverjum hætti verður að beina auknu fjármagni til framkvæmda sem miða að því að gefa öldruðu fólki kost á mannsæmandi aðbúnaði, þegar því er lengur kleift að halda heimili með sama hætti og fyrr á ævinni. Margar leiðir koma sjálfsagt til greina, en við flm. þessa frv., sem hér er til umr., leggjum til að Byggingarsjóður aldraðs fólks verði efldur með sérstakri skattheimtu. Byggingarsjóður aldraðs fólks var stofnaður með lögum 1963 og ætlað það hlutverk að lána fé til byggingar eða kaupa á íbúðum fyrir aldrað fólk og til byggingar dvalarheimila aldraðra. Tekjur sjóðsins eru þó ekki ákveðnar aðrar en hluti eða 40% af ágóða Happdrættis dvalarheimilis aldraðra sjómanna, svo að með þeim hætti var í raun og veru engu nýju fjármagni beint til þessara framkvæmda, heldur einungis ákveðið að verja hluta af ágóða happdrættisins til sömu markmiða, en til annarra aðila en þeirra sem til þess tíma höfðu byggt dvalarheimili fyrir allan ágóðann og þá eingöngu hér í Reykjavík. Með lagasetningunni um Byggingarsjóð aldraðs fólks hefur verið talið líklegra að einhver hluti þessa fjár yrði fremur en áður notaður til framkvæmda úti á landi, en heildarfjármagnið jókst ekki með tilkomu sjóðsins því að honum voru ekki tryggðir neinir aðrir tekjustofnar. Heildartekjur Byggingarsjóðsins hafa verið afar naumir, námu t. d. árið 1972 alls 4.2 millj. og árið 1974 7 millj. kr. Lán hafa aðeins verið veitt til þriggja aðila, alls 8.2 millj. Ákvæðið í lögunum um lán til aldraðs fólks til kaupa á eigin íbúð hafa verið dauður bókstafur, vegna fjárskorts sjóðsins. Tilvist sjóðsins hefur því til þessa litlu sem engu áorkað til úrbóta í málefnum aldraðra. Sjóðurinn er lítið annað en nafnið tómt. Eins og ég áður sagði, voru lögin um Byggingarsjóð aldraðs fólks sett árið 1963 og næstu 10 ár voru engar ráðstafanir gerðar af hálfu Alþ. til þess að beina auknu fé til úrlausnar í þessum vandamálum aldraðs fólks í landinu. Með setningu laga um dvalarheimili aldraðra árið 1973 var ákveðið að ríkissjóður greiði 1/3 hluta kostnaðar við byggingu dvalarheimila og íbúða fyrir aldraða og hefur í þessu skyni verið varið á fjárlögum 1974 og 1975 alls 55.9 millj. kr. Óhætt er að fullyrða að þessi lagasetning 1973 hefur mjög örvað aðila, sveitarfélög og aðra hvarvetna í landinu til framkvæmda á þessu sviði og margir eru nú að hefjast handa um að undirþúa framkvæmdir. Þótt framlag ríkisins, greiðsla á 1/3 kostnaðar, hafi orðið til nauðsynlegrar örvunar, er útvegun nær 70% framkvæmdafjárins erfitt verkefni sveitarfélögum og öðrum sem hefðu hug á að beita sér fyrir framkvæmdum, og af þeim sökum mun ýmsum aðilum ekki verða kleift að nýta sér framlag ríkissjóðs þótt brýn þörf sé á framkvæmdum. Með tilliti til þess neyðarástands, sem ríkir í þessum hagsmunamálum aldraðs fólks hvarvetna í landinn, er að dómi okkar flm. afar brýn nauðsyn á að með einhverjum hætti verði auknu fjármagni beitt til úrlausnar í þessum efnum. Að sjálfsögðu geta ýmsar leiðir komið til greina. Hugsanlegt væri að auka greiðsluhlut ríkissjóðs, en allir vita hvernig hann hefur verið leikinn að undanförnu og hvernig staða hans er nú. Það er því ekki till. okkar flm. að sú leið verði farin að þátttaka ríkissjóðs í framkvæmdakostnaði verði aukin, heldur leggjum við til að Byggingarsjóður aldraðs fólks verði efldur með sérstakri skattheimtu á þann veg að fólk greiði nokkra upphæð til þessa málefnis þegar það sækir vínveitingastaði. Í 2. gr. í núgildandi lögum um skemmtanaskatt segir að séu vínveitingar um hönd hafðar í veitinga- eða samkomuhúsi, án þess að skemmtanaskattur sé greiddur samkvæmt öðrum ákvæðum laga, skuli greiða 8 kr. í skemmtanaskatt og 2 kr. í Menningarsjóð fyrir hvern mann sem fær aðgang að húsinu að kvöldi, á þeim tíma sem ákveðinn er í reglugerð. Í því frv., sem hér er til umræðu, er gert ráð fyrir að til viðbótar þeim 8 kr., sem skylt er að greiða með þessum hætti í skemmtanaskatt, og þeim 2 kr., sem greiddar eru í Menningarsjóð, skuli greiða 100 kr. í Byggingarsjóð aldraðs fólks. Með því að velja gjaldstofn sem þegar er notaður til skattheimtu ætti ekki að þurfa að koma til nýs innheimtukerfis vegna þessarar sérstöku skattheimtu. Samkv. upplýsingum, sem aflað hefur verið um innheimtu af þessum gjaldstofni á árinu 1974, ættu tekjur í Byggingarsjóð aldraðs fólks, fengnar með þessu 100 kr. gjaldi að hafa numið um 65 millj. kr. eða nær tíföldum tekjum Byggingarsjóðsins á því ári. Þar sem skattgjaldið er hér miðað við ákveðna krónutölu er í frv. gerð till. um að því ákvæði verði bætt í lögin að krónutalan breytist í réttu hlutfalli við breytingar á skattvísitölu, í fyrsta sinn í ársbyrjun 1977. Hér er því lagt til að skattgjaldið breytist í réttu hlutfalli við breytingar á atvinnutekjum, þar sem skattvísitala breytist jafnt og meðaltekjur til skatts. Þetta ákvæði um breytingar á krónutölu skattsins til Byggingarsjóðs aldraðra mundi þá einnig gilda um hliðstæða skattheimtu samkv. þessari grein, þ. e. a. s. þær 8 kr., sem renna í skemmtanaskatt, og þær 2 kr., sem falla til Menningarsjóðs. Þessar upphæðir hafa rýrnað mjög að raungildi á undanförnum árum og er ekki ástæða til þess að svo skuli verða framvegis um þessi gjöld. Við flm. teljum að svo mikilvægt sé að tryggja aukið fjármagn til framkvæmda við byggingu íbúða og dvalarheimila fyrir aldrað fólk að í því skyni sé réttlætanlegt að leggja nokkurt gjald á landsmenn í þau skipti sem þeir sækja vínveitingastaði. Með greiðslu þess gjalds eru viðkomandi aðilar í raun að safna í sjóð til elliáranna. Með nær tíföldum tekna Byggingarsjóðs aldraðs fólks teljum við fært að gera ráð fyrir því að heimiluð lán úr Byggingarsjóðnum megi hækka úr 20% framkvæmdakostnaðar í 40%, og jafnframt því er í frv. við það miðað að veðlán samhliða eða á undan láni úr Byggingarsjóðnum megi nema 40% í stað 60% samkvæmt núverandi lögum, en heildarverð, að meðtöldu láni frá byggingarsjóðnum, megi þá nema 80% kostnaðarverðs, eins og í núgildandi lögum. Með þeim tekjuauka Byggingarsjóðs aldraðs fólks, sem gert er ráð fyrir með flutningi þessa frv., gætu heildartekjur sjóðsins numið ríflega 70 millj. kr. á ári í stað 7 millj. kr. 1974. Ef sú upphæð væri lánuð til að standa undir 40% framkvæmda við byggingar íbúða eða dvalarheimila fyrir aldrað fólk svarar það til þess að slíkar framkvæmdir gætu numið um 175 millj. kr. á ári. Þær framkvæmdir yrðu þá fjármagnaðar með þeim hætti að frá ríkissjóði kæmu samkvæmt lögum um dvalarheimili aldraðra um 58 millj., lán úr Byggingarsjóði aldraðs fólks gætu numið 70 millj. kr., og kæmi þá í hlut sveitarfélaga, sem að framkvæmdum stæðu, að útvega með öðrum hætti um 47 millj. kr. En þá ber þess að geta, að sé um að ræða byggingar íbúða ættu að fást til þeirra framkvæmda lán úr Byggingarsjóði ríkisins eða hin svokölluðu húsnæðismálasjóðs lán. Ég tel ekki þörf á að ítreka frekar ástæðurnar fyrir því að þetta frv. er flutt, þ. e. a. s. þörfina á auknu fjármagni til framkvæmda til byggingar íbúða og dvalarheimila fyrir aldrað fólk. Sú þörf er augljós og brýn. Og ekki síst er þess að vænta að með auknu fjármagni verði valdar hinar jákvæðari lausnir í þessum málum, þ. e. a. s. bygging íbúða fyrir hina öldruðu í ríkari mæli en bygging vistheimila með sjúkrahúsasniði. Við flm. frv. bendum á ákveðna leið til úrbóta, ákveðna leið til að afla fjár. Sjálfsagt koma aðrar leiðir til greina, og við höldum því ekki fram að sú leið, sem við bendum á, sé hin eina rétta. En við væntum þess að sú nefnd, sem fær frv. til athugunar, hugi vel að þessu máli og bendi á aðrar leiðir til úrbóta, ef hún telur þessa ekki koma til greina. Ég býst við því, herra forseti, að formlega væri rétt að vísa þessu frv. um breytingar á lögum um Byggingarsjóð aldraðs fólks til hv. félmn., en því frv., sem flutt er á þskj. 86, um breyt. á l. um skemmtanaskatt, hins vegar til hv. fjh.- og viðskn. Nú er flutningur beggja þessara frv. í rauninni eitt og sama málið og eðlilegast þess vegna, að sama n. athugi þau bæði. Líklega telst því eðlilegra að velja þá n. sem fjallar um skattheimtuna, fremur en þá sem ætti að fjalla um ráðstöfun fjárins. Geri ég það því að till. minni að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þetta frv. er afleiðing af því samkomulagi sem gert hefur verið við vestur-þjóðverja. Í samkomulaginu er kveðið á um sérstök viðurlög við brotum á því. Þau viðurlög þarf að taka upp í íslensk lög, svo að þeim verði beitt, og enn fremur er nauðsynlegt að taka það fram hvaða íslenskt yfirvald tekur þá ákvörðun sem hér er um að tefla, þ. e. a. s. ákvörðun um að strika skip út af skrá. Það er í stuttu máli efni þessa frv. Og þar er kveðið svo á, að það skuli vera dómsmrn. sem tekur ákvörðun um það hvort skip sé strikað út af skrá þegar það telst hafa brotið ákvæði samkomulagsins. Ákvæðin í þessu frv., sem eru ákvæði til bráðabirgða, eru algjörlega sams konar og ákvæði í fyrri lögum, þau sem sett voru vegna samkomulagsins við breta á sínum tíma. Ég held, herra forseti, að frv. þurfi ekki skýringa við. En þar sem ekki er hægt að beita viðurlögum, sem liggja við brotum á samningnum, fyrr en ákvæði þar um hafa verið tekin upp í íslensk lög, þá er auðvitað aðkallandi að þetta mál sé afgreitt. Ég vona líka að það sé ekki ágreiningur um þetta frv. út af fyrir sig, og þess vegna vil ég nú mælast til þess að meðferð þessa máls verði hraðað svo sem kostur er og fara þess á leit við hæstv. forseta, ef hann sér sér það fært, að þetta mál verði afgreitt frá d. í dag, - að allshn. gæti fengið lítið tóm til að líta á frv., en ég vil óska þess að frv. verði að lokinni 2. umr. vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Það verða ekki mörg orð, aðeins fyrirspurn. Það getur vel verið að það sé nauðsyn að kveða á um þessi viðurlög beint í lögum. En ég vil þá í leiðinni spyrja hæstv. dómsmrh. um hvernig fari með skip ef svo tækist til að það yrði staðið að því að hafa ólögleg veiðarfæri, hvort ekki yrði beitt meira en viðurlögum til að banna veiði. Ég tel rétt að sekta slíkt skip einnig. Það eru ströng ákvæði í okkar löggjöf um slíkt og minn skilningur er sá, þegar við höfum gert þennan samning, að þá nái okkar lög, eins og það var túlkað, held ég í umr., þá ná okkar ákvæði í lögum varðandi viðurlög og sektir yfir þau skip er veiðirétt hafa samkvæmt samkomulaginu sem gert hefur verið. Ég vil bara fá staðfest hvort þetta er réttur skilningur hjá mér, að séu viðurlög það alvarleg, þá komi sektir einnig til viðbótar veiðileyfissviptingu.

Dómsmrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Ef um er að ræða brot sem ákvæði samkomulagsins taka ekki til, þá koma almennar reglur til greina um þau.