Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá þingflokksformanni Samfylkingarinnar, Lúðvík Bergvinssyni, um að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, 2. þm. Reykv. s., sé í veikindaleyfi og geti ekki sótt þingfundi á næstunni. 1. varamaður flokksins í kjördæminu, Mörður Árnason íslenskufræðingur, tekur því sæti á Alþingi í dag. Hann hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa á ný.

Áður en gengið er til dagskrár vil ég bjóða ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur velkomna til starfa og óska ráðherrum velfarnaðar í mikilvægum störfum. Ég vona að þeir eigi gott samstarf við Alþingi. Jafnframt þakka ég ráðherrum í ríkisstjórn Geirs Haarde fyrir samstarfið og óska þeim alls hins besta. Héðan frá Alþingi sendum við Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra, góðar kveðjur. Mikil umskipti hafa nú orðið í íslenskum stjórnmálum. Ríkisstjórn sem naut stuðnings meira en tveggja þriðju hluta þingmanna hefur sagt af sér og við tekur minnihlutastjórn tveggja flokka. Alþingiskosningar verða í vetrarlok. Ríkisstjórnir koma og fara, það er hluti af lýðræðinu og þeirri stjórnskipan sem við búum við í landinu og kosningar verða eigi síðar en á fjögurra ára fresti, en Alþingi stendur hvað sem á dynur. Ég verð að viðurkenna fyrir þingheimi héðan úr stól forseta Alþingis, að ég hef verið mjög hugsi yfir atburðum síðustu vikna við Alþingishúsið og er sannarlega ekki einn um það. Veggir þinghússins hafa verið útbíaðir, rúður brotnar í tugatali og ruðst hefur verið inn í það með ofbeldi. Í stjórnarskránni segir að eigi megi raska friði Alþingis né frelsi. Þess vegna hljótum við að harma þessa atburði. Við höfum mótað okkur leikreglur í samfélaginu á löngum tíma. Þeim má vissulega breyta en menn verða að fara með friði, annars er voðinn vís. Ég vona í lengstu lög að atburðirnir við Alþingishúsið að undanförnu boði ekki nýja siði í íslenskum stjórnmálum. Alþingi er hornsteinn íslenskrar stjórnskipunar. Þangað velur íslenska þjóðin sína fulltrúa. Stöndum vörð um Alþingi. Mér hefur borist bréf frá meiri hluta alþingismanna þar sem farið er fram á, skv. 6. gr. þingskapa, að kosinn verði á ný forseti Alþingis, varaforsetar og fastanefndir þingsins. Í bréfinu er þess jafnframt farið á leit að fundur verði á Alþingi í dag kl. 13.30 þar sem áðurgreindar kosningar verði teknar á dagskrá. Beiðni þingmanna er samkvæmt þingsköpum, frá meiri hluta þingmanna eins og þar er áskilið, 34 þingmenn auk eins varamanns, og er því gild. Ég hef þess vegna boðað til þessa fundar með þeirri dagskrá sem fyrir liggur og lög gera ráð fyrir.

Herra forseti. Núna kemur þing saman í fyrsta sinn eftir að ný ríkisstjórn, minnihlutaríkisstjórn, tók við völdum. Á síðustu árum hefur verið hér þingforseti sem hefur stutt þingið og eflt það, aukið vægi og virðingu þingsins. Um það hafa flestir verið sammála, m.a. þingflokksformaður Framsóknar. Þegar hæstv. forseti var kjörinn á sínum tíma stjórnaði hæstv. núverandi forsætisráðherra þeim fundi. Forseti fékk 54 greidd atkvæði af 58, fjórir greiddu ekki atkvæði. Í 20 ár höfum við hlustað á m.a. formann Vinstri grænna tala um að þingforseti ætti að koma frá minni hluta, frá stjórnarandstöðu, en þegar á hólminn er komið verða beinin að brjóski. Það er miður. Það væri sök sér ef um meirihlutastjórn væri að ræða en hér erum við að tala um minnihlutastjórn og þess vegna er eðlilegt að maður spyrji: Hvar er virðing þingsins? Hvar er ríkisstjórnin og hver er staða hennar gagnvart þinginu? Að mínu mati er þetta mjög sérstök uppákoma, að fyrsta verk nýrrar ríkisstjórnar, minnihlutaríkisstjórnar, er að koma 

Virðulegi forseti. Frá því að Alþingi kom saman í einni málstofu hefur það ætíð verið svo að forseti þingsins hefur komið úr hópi þeirra þingmanna sem stutt hafa ríkisstjórnina hverju sinni. Forseti hefur því verið úr þingflokki Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 ár. Þess vegna þykir mér ekki mikil reisn yfir því eftir allan þennan tíma að koma fram með umræðu af þessum toga 

Hæstv. forseti. Við skulum hafa það á hreinu að breyting á forsetakjöri á Alþingi Íslendinga hefur ekkert með persónu Sturlu Böðvarssonar að gera og ég vil fyrir hönd framsóknarmanna á þingi þakka honum ágætlega unnin störf síðustu árin hér á Alþingi. Hins vegar er það svo að ný ríkisstjórn hefur tekið við völdum og meiri hluti þingmanna hefur ákveðið að skipta um forseta og lagt fram bréf þess efnis. Ég endurtek enn og aftur: Það hefur ekkert að gera með persónu Sturlu Böðvarssonar. Sjálfstæðisflokkurinn hefur farið með embætti forseta Alþingis síðustu 18 árin. Embætti forseta Alþingis er ekki séreign einhverra stjórnmálaflokka og ég bið því sjálfstæðismenn á þingi að virða vilja meiri hluta alþingismanna sem vilja skipta um yfirstjórn á þinginu. Við þurfum að koma mörgum brýnum málum til leiðar. Það ætlar núverandi ríkisstjórn sér að gera 

Virðulegi forseti. Forsetinn sem hér hefur gegnt störfum frá því að þetta þing var kosið hefur gert það með miklum ágætum og komið ýmsum hagsmunamálum þingsins vel fram. Þegar fram kemur beiðni um að breyta til - miðað við það að forseti hefur verið kjörinn til fjögurra ára - felur það óhjákvæmilega í sér ákveðið vantraust á hann. Fram hjá því verður ekki litið. Ég get ekki tekið þátt í að lýsa yfir vantrausti á sitjandi forseta sem mér finnst hafa gegnt störfum sínum með einstökum glæsibrag og komið fram fyrir hönd þingsins með þeim hætti að ég get ekki séð að það verði gert betur. Ég lýsi mig því algerlega andvígan því að við förum að með þessum hætti. Ég get ekki annað séð en að forseti hafi gætt þeirra reglna 

Herra forseti. Allt aðrar aðstæður eru uppi nú en á síðustu 18 árum. Við erum að tala um minnihlutastjórn, sem einn flokkur ver vantrausti, en ekki um meirihlutastjórn. Vinstri grænir hafa í gegnum tíðina sagt að hleypa ætti stjórnarandstöðunni að, t.d. með því að hún fái þingforseta. Fyrsta verk minnihlutastjórnar er að keyra í gegnum þingið breytingar á embættinu. Þannig að þetta er mjög sérstakt og ég vil ítreka að Framsóknarflokkurinn stendur greinilega að þessu. Ég vil nýta tækifærið og þakka hæstv. forseta Sturlu Böðvarssyni sérstaklega fyrir vel unnin störf. Hann hefur sinnt starfi sínu af mikilli fórnfýsi og hefur svo sannarlega styrkt þingið með þeim breytingum sem hann hefur komið í gegn með okkar tilstuðlan. Þingið hefur eflst og styrkst á síðustu árum. Um það er enginn efi.

Herra forseti. Það er alveg rétt. Þetta eru óvenjulegir tímar. Hér hefur verið skipt um ríkisstjórn eftir mjög sérstæðan aðdraganda og eins og hér hefur verið nefnt studdist sú ríkisstjórn sem fer frá við meira en tvo þriðju kjörinna þingmanna. Þannig að vissulega eru þetta mikil tímamót. Ég vil vekja athygli á því að í 6. gr. þingskapa er kveðið á um þinglega heimild til þess að óska eftir nýjum kosningum forseta og nefnda þingsins. Það er fyrst og fremst það sem verið er að gera hér. Varðandi aðild annarra flokka að forsetaembættum og 

Hæstv. forseti. Aldrei hefur annað komið fram hér í þingsölum en að hæstv. forseti Sturla Böðvarsson gætti fyllsta hlutleysis gagnvart þingmönnum og þeim flokkum sem eiga sæti á Alþingi. Þess vegna hlýtur það að teljast mjög undarleg framganga minnihlutastjórnarinnar að krefjast þess af Framsóknarflokknum að hann felli sitjandi forseta. Ég heyrði ekki betur í gær en að hv. þm. Birkir Jón Jónsson ætlaði aldrei að verja þá ríkisstjórn falli sem setti fæturna fyrir álverið á Bakka. Breyttist það eitthvað í nótt? Hæstv. forseti. 

Hæstv. forseti. Mér kemur ekki til hugar að lasta störf núverandi hæstv. forseta Alþingis. En nú er staðan önnur en hún var fyrir nokkrum dögum. Sjálfstæðisflokkurinn er kominn í stjórnarandstöðu í fyrsta skipti í tæp 18 ár og ekki einn þingmaður Sjálfstæðisflokksins í þessum sal hefur nokkru sinni verið stjórnarandstöðuþingmaður. Til hamingju, Sjálfstæðisflokkur, að vera kominn í stjórnarandstöðu. Það er holl lýðræðisleg æfing fyrir stjórnmálaflokk. Það sem er merkilegt í þessari stöðu er að nú virðist það vera orðinn háttur íhaldsmanna að brjóta hefðirnar þegar þeim hentar. Sjálfstæðisflokkurinn hefur aldrei staðið fyrir annað en að þeirra meirihlutamaður gegndi embætti forseta Alþingis.  
            

Herra forseti. Með miklum ólíkindum er að hlusta á þingmenn Framsóknarflokksins, sem hafa lagt til að skipt verði um hæstv. forseta á hinu háa Alþingi, halda því fram að það hafi ekkert með persónu hv. þingmanns Sturlu Böðvarssonar að gera þegar þeir í hinu orðinu leggja til að honum verði skipt út af forsetastóli. Ótrúlegt er að horfa á hv. þm. Siv Friðleifsdóttur, sem náði ekki andanum af hrifningu þegar hún mærði núverandi forseta fyrir þingskapabreytingarnar sem hann lagði til og hafði forgöngu um, leggja til að honum verði skipt út af forsetastóli. Mér finnst þetta allt vera með miklum ólíkindum og ég sakna þess að heyra hvorki hósta né stunu frá hæstv. fjármálaráðherra Steingrími J. Sigfússyni sem oftar en einu sinni og oftar en tvisvar hefur lagt til að forseti þingsins komi úr stjórnarandstöðunni. Af hverju 

Forseti vill biðja hv. þingmenn að gefa gott hljóð.

Forseti. Það er skemmtilegt að í fyrsta sinn sem Sjálfstæðisflokkurinn er í stjórnarandstöðu í 18 ár, á fyrsta degi sínum í þeirri stöðu, eru allir 24 þingmenn Sjálfstæðisflokksins, sem hér eru staddir, nýir í stjórnarandstöðu. Og hvað ræða þeir þegar landsins gagni og nauðsynjum er svo komið sem raun ber vitni? Jú, um fundarstjórn forseta. Forseti góður. Það ræða þeir.  Um persónu forsetans sem hér situr er væntanlega allt gott að segja. Hann er þó ekki hæfari en svo að sjálfur Sjálfstæðisflokkurinn samdi hann aðeins inn í tvö ár þegar  
            

Nú vill forseti geta þess að græna ljósið er farið að loga óeðlilega lengi 

Virðulegi forseti. Augljóst er að minnihlutastjórnin fellur á fyrsta prófinu. Eftir  Hér var kosinn forseti þingsins og allir eru sammála um að hann hafi staðið sig einstaklega vel. Það að fara fram með þessum hætti segir okkur að allur orðaflaumur þessa fólks - sem var ekki lítill - um sjálfstæði þingsins, að styrkja þingið og hugmyndir hv. þm. hæstv. fjármálaráðherra og formanns vinstri grænna um að 

Virðulegi forseti. Full ástæða er til að ljúka lofi á störf hæstv. forseta, Sturlu Böðvarssonar. Hann hefur staðið sig vel á forsetastóli. Hinu er ekki að neita að nú er tekinn við nýr meiri hluti.  Það kann að vera erfitt fyrir Sjálfstæðisflokkinn að fóta sig í þeirri stöðu að vera ekki í meiri hluta á þingi  
             Auðvitað er ansi gaman að sjá hversu erfitt Sjálfstæðisflokkurinn á með að fóta sig í þessu hlutverki, að fara ekki lengur með völdin. Ákveða ekki lengur hverjir sitja hvar og hvenær og hvernig. En sá tími er einfaldlega liðinn.

Virðulegi forseti.  Hitt er auðvitað enn merkilegra og vekur meiri athygli að Framsókn stígur á sínum fyrsta degi á þessum 24 daga leiðangri sem er fram undan, skref í átt til minnihlutastjórnarinnar til að þóknast henni með þeim hætti að við erum í fullkominni óvissu um það sem hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir vék að hér áðan. Nefnilega hver vilji meiri hluta þingsins er. Hver verður vilji meiri hluta þingsins í öllum þeim málum sem eiga eftir að koma frá ríkisstjórninni? 
             Hér hefur fengist svar við því að Framsókn styður minni hlutann í þessu máli. Þetta er 

Hæstv. forseti. Þetta hefur verið nokkuð merkileg umræða og hefur leitt í ljós að Framsóknarflokkurinn er hluti af ríkisstjórninni. Reyndar situr enginn ráðherra frá Framsókn í ríkisstjórninni en þetta er greinilega meiri hluti, þetta er þriggja flokka stjórn og það sitjum við uppi með. Hitt er auðvitað mjög gott að heyra, og það er hér viðurkennt, að allir treysta núverandi forseta en  Hæstv. forseti. Ég vil í lok þessara orða minna þakka 

Virðulegur forseti. Það er gaman að koma hingað til leiks eftir þau umskipti sem hafa orðið af því að það er greinilegt að allir eru að reyna að fóta sig í nýju hlutverki. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram að hæstv. forseti hefur komið ýmsum umbótum í framkvæmd í þinginu og sú er hér stendur hefur átt þátt í því að koma þeim á ásamt fleiri þingmönnum. Ég vil nefna sérstaklega það að takmarka ræðutímann sem brýn þörf var orðin á að gera þannig að það var mjög gott. Ég verð hins vegar að segja að mér brá talsvert þegar ég sá Morgunblaðið í dag þar sem hv. þm. Geir H. Haarde segir að verið sé að fara í aðför að forsetanum og það sé takmarkalaus valdagræðgi í Samfylkingunni út af þessu máli. Ég vil minna sjálfstæðismenn á að í síðasta meiri hluta voru 43 þingmenn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks, 43 þingmenn, meira en tveir þriðju af þinginu. 

Herra forseti. Þau voru mjög athyglisverð fyrstu orð varaformanns Sjálfstæðisflokksins, starfandi formanns væntanlega, hv. þm. Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, í upphafi þessa fundar. Það var ekki eitt einasta hlýlegt orð, það voru engar árnaðaróskir til þeirrar ríkisstjórnar sem glímir núna við að bjarga þjóðfélaginu frá efnahagslegu og pólitísku þrotabúi Sjálfstæðisflokksins, ekki eitt einasta hlýlegt orð til þeirra sem eru að reyna að ganga í verkin sem Sjálfstæðisflokkurinn skilur eftir.  Það er vissulega svo að tæpur 18 ára valdatími Sjálfstæðisflokksins markar djúp spor. Þau eru þungbær úti í þjóðfélaginu en ég fer að halda að þau séu ekki síður þungbær hér inni. Ég held að þetta séu einhver heiftarlegustu fráhvarfseinkenni sem ég hef lengi séð 

Virðulegi forseti. Þessi ræða hæstv. fjármálaráðherra var áhugaverð, einkum í ljósi fyrri ummæla sama þá virðulegs hv. þingmanns um það mál sem hér er rætt. En sérstaklega skiptir máli að komið er fram að þetta hafi ekkert að gera með þá ríkisstjórn sem nú situr, með öðrum orðum þá breytingu sem orðið hefur á framkvæmdarvaldinu. Það þýðir með öðrum orðum að allar hugmyndir framsóknarmanna um að hér sé ekki um að ræða vantraust á sitjandi forseta, ekki sé verið að setja út á verk þess einstaklings - sú kenning fellur um sjálfa sig. Það var stundum sagt á árum áður að Framsóknarflokkurinn væri ekki rismikill og sumir gengu svo langt, sem mér fannst afskaplega ósanngjarnt, að kalla hann hækju íhaldsins. Ég veit ekki hvað á að segja um þennan ágæta flokk sem nú ætlar að láta leiða sig til þessara verka og hefur ekki einu sinni ráðherra í ríkisstjórn. Ég veit ekki hvaða orð á að velja um flokk sem hefur þá virðingu fyrir sjálfum sér eins og mér sýnist þessi flokkur ætla að bera sig hér að.

Hæstv. forseti. Það er ansi merkilegt að fylgjast með málflutningi sjálfstæðismanna í þessari umræðu. Þeir keppast um að koma hér upp hver á fætur öðrum til að mæra sitjandi forseta, sinn eigin flokksmann. Flokkurinn sem er búinn að halda utan um forsetastól Alþingis í 18 ár þolir ekki að aðrir stjórnmálaflokkar komi þar nærri, þolir það ekki. Og þegar maður fylgist með þessum loftfimleikum sjálfstæðismanna í þessari umræðu, sem mér sýnist vera upphafið að miklum slag þar innan borðs - væntanlegir kandídatar til formanns Sjálfstæðisflokksins hafa komið í unnvörpum hér upp. Mér sýnist að sjálfstæðisþingmenn séu að deila innbyrðis og reyna að koma sjálfum sér á framfæri með ótrúlegum loftfimleikum í þessari umræðu. Það er einfaldlega þannig að hér ræður lýðræðið, meiri hlutinn ræður, og Sjálfstæðisflokkurinn verður að fara að koma sjálfum sér í skilning um það.

Virðulegi forseti.  Það hefur fyrst og fremst verið reynt að draga það fram að breyting sé aðför að persónu Sturlu Böðvarssonar. Það er algerlega fráleitt frekar en þegar Sjálfstæðisflokkurinn skipti Halldóri Blöndal út fyrir Sólveigu Pétursdóttur. Það var aldrei um það talað að það væri aðför að persónu Halldórs Blöndals. Hins vegar eru eðlilegar breytingar og ég er sannfærður um að nýr forseti mun standa sig mjög vel í sínu starfi og halda áfram að byggja upp virðingu þingsins og við munum stíga skref fram á við. 

Virðulegi forseti. Vegna ummæla hæstv. fjármálaráðherra vil ég að gefnu tilefni, af því að ég gleymdi því í ræðu minni áðan, óska nýrri ríkisstjórn alls velfarnaðar, ekki mun af veita og ekki skal standa á mér hvað það varðar að veita henni liðsinni til góðra mála. Það liggur fyrir að það eru mjög mörg og vandasöm mál sem þarf að vinna að og það verður að vinna hratt og ég lít þannig á að þingheimur verði að standa að því með sem allra besta móti. Þá lít ég þannig til að það skipti máli að við höfum áfram í forsetastóli Alþingis mann sem hefur getið sér gott orð, hefur sýnt það í verkum sínum að hann metur með hlutlægum hætti hvar og hvernig eigi að standa að stjórn mála og þess vegna hvet ég eindregið til þess að við skiptum ekki um forseta þegar 

Virðulegi forseti. Okkur var öllum ljóst að hæstv. fjármálaráðherra varð mikið um að fá ekki hamingjuóskir þannig að ég skal reyna að hjálpa honum með það og óska nýrri ríkisstjórn velfarnaðar. Og ég tek undir með öðrum þingmönnum að ekki veitir af. En tvennt stendur upp úr: Annars vegar það að allt það sem Vinstri grænir hafa sagt um sjálfstæði þingsins, um þessar löngu ræður sem þeir hafa farið með um að skynsamlegt væri, til að ná góðri stöðu og sátt, að þingforseti væri úr röðum stjórnarandstöðunnar, þetta er allt innantómt hjal. Í ofanálag kom það skýrt fram, takið eftir orðalaginu, að það ætti að skipta um forseta til að keyra mál í gegn. 
             Virðulegi forseti. Ég heyri að stjórnarþingmenn taka hressilega undir með þessu. Erum við ekki búnir að taka þessa umræðu nokkrum sinnum um að það væri kannski ekki alveg sem þannig ætti að vinna? 

Forseti. Það sem þessi umræða gefur til kynna, og sá tónn sem hún slær fyrir næstu vikur, sem að sínu leyti verða úrslitavikur í íslenskum þjóðmálum, efnahagslífi og stjórnmálum, er það að Sjálfstæðisflokkurinn ætlar sér - þessir 24 sem aldrei hafa setið í stjórnarandstöðu og þekkja ekkert annað en sætleika valdsins og hiklausa beitingu meirihlutavalds á þingi, eins og minni hlutinn sé ekki til - að taka upp stjórnarandstöðu af því tagi sem við munum eftir sem höfum náð miðjum aldri og vel það, sem hann stundaði hér árin 1988–1991 þegar hann reyndi að koma í veg fyrir þá björgunarstarfsemi sem þá var hafin eftir efnahagsstjórn Sjálfstæðisflokksins, reyndi að hindra það samkomulag til þjóðarsáttar sem þá tókst og þau gæfuskref sem þá voru stigin. Eftir allan þennan tíma 

Nú fer fram kosning forseta, skv. 1. mgr., 3. gr. þingskapa. Mér hafa borist tvær tilnefningar; um 2. þm. Norðvest., Guðbjart Hannesson, og 1. þm. Norðvest., Sturlu Böðvarsson. Eru aðrar tilnefningar? Aðrar tilnefningar hafa ekki borist og Guðbjartur Hannesson og Sturla Böðvarsson eru því tveir einir í kjöri. Þar sem tveir eru í kjöri mun forseti láta fara fram skriflega kosningu. Ég bið þingverði að dreifa atkvæðaseðlum til þingmanna. Hv. þingmenn skrifa nafn þess sem þeir kjósa á seðilinn. [Gengið var til forsetakosningar. Atkvæði féllu þannig að Guðbjartur Hannesson, 2. þm. Norðvest., hlaut 35 atkvæði en Sturla Böðvarsson, 1. þm. Norðvest., hlaut 25 atkvæði. Einn seðill var auður.]

Samkvæmt þessu er Guðbjartur Hannesson 2. þm. Norðvest. réttkjörinn forseti Alþingis. Ég óska honum innilega til hamingju með kosninguna og allra heilla í störfum sem forseti Alþingis. Nýkjörinn forseti Alþingis tekur við fundarstjórn.

Hv. alþingismenn. Ég þakka það traust sem mér er sýnt með því að vera kosinn forseti Alþingis. Ég met það mikils og mun leggja mig allan fram við að rísa undir ábyrgðinni sem fylgir svo mikilvægu embætti. Ég þakka fráfarandi forseta góð og farsæl störf hans við stjórn þingsins. Hann hefur lagt sitt að mörkum, oft við erfiðar aðstæður, til að efla Alþingi, gera umræðuna skilvirkari og ekki hvað síst með því að styrkja stöðu stjórnarandstöðunnar og hlut landsbyggðarþingmanna. Ný ríkisstjórn hefur tekið við völdum. Í fyrsta skipti í sögu lýðveldisins er kona forsætisráðherra og kynjaskipting jöfn. Ég óska ríkisstjórninni velfarnaðar í störfum og vona að samstarf hennar og Alþingis verði gott og árangursríkt. Ég óska nýjum hæstv. ráðherrum sérstaklega til hamingju með ný verkefni um leið og ég þakka þeim sem úr ríkisstjórn hverfa fyrir störf þeirra. Hin nýja ríkisstjórn er minnihlutastjórn og styðst aðeins við minni hluta þingmanna. Jafnframt er sú nýjung í skipan þessarar ríkisstjórnar að tveir ráðherrar eru ekki kjörnir alþingismenn en munu taka þátt í störfum þingsins án þess að hafa atkvæðisrétt. Allt mun þetta hafa áhrif á störf þingsins þá tvo mánuði sem þingið starfar fram að boðuðum alþingiskosningum. Alþingi, alþingismenn, starfsmenn þingsins og þjóðin öll hafa gengið í gegnum erfiða tíma. Við höfum fylgst með miklum mótmælum og hér við Alþingishúsið ríkti umsátursástand í nokkra daga. Umræða undanfarinna vikna hefur endurspeglað vaxandi vantraust á Alþingi og alþingismönnum. Krafa er um aukið lýðræði og aukið sjálfstæði og aukin áhrif Alþingis, skarpari skil á milli löggjafar- og framkvæmdarvalds, endurnýjað umboð Alþingis, betri upplýsingar um gang mála, aukið gagnsæi og réttlæti í allri stjórnsýslu. Við þessu ákalli þjóðarinnar verður að bregðast og boðuð lagasetning um stjórnlagaþing er mikilvægt skref í endurskoðun á lýðræðiskerfi okkar í heild. Minnihlutastjórn reynir enn frekar en áður á samstarf og samninga milli þingflokka um stjórn þingsins. Þetta getur eflt stöðu Alþingis þar sem sátta verður leitað og meiri hluta náð fram í hverju og einu máli. En þá og því aðeins ef þingmenn láta störf sín mótast af vilja til að leysa mál og leita bestu lausna hverju sinni. Minnihlutastjórn getur þannig haft í för með sér að staða Alþingis styrkist. Það er í anda kröfu samfélagsins um sterkara Alþingi og aukið lýðræði. Krafa þjóðarinnar er að við náum árangri í þeim erfiða efnahagsvanda sem við glímum við. Ég veit að hv. þingmenn úr öllum stjórnmálaflokkum bera velferð lands og þjóðar fyrir brjósti. Hv. þingmenn eiga það sameiginlega markmið að ná árangri í björgunaraðgerðum í þágu heimila og fyrirtækja og ég treysti á að samstaða náist um að koma þingmálum áfram hratt og örugglega, nýta tímann vel, tryggja skilvirkt starf í nefndum og marka málefnalega umræðu á Alþingi. Þannig aukum við tiltrú og traust á Alþingi. Alþingi Íslendinga má ekki á þessum erfiðu tímum verða vettvangur kosningabaráttu einstakra þingmanna eða stjórnmálaflokka heldur á umræðan að markast af lausnum á þeim brýnu verkefnum sem bíða og þurfa úrlausnar við fyrir komandi kosningar. Ég endurtek þakkir mínar til þingheims fyrir það traust að fela mér þetta embætti. Ég ítreka þá von mína að ég eigi gott samstarf við alla hv. þingmenn og starfsfólk þingsins um árangursríkt og afkastamikið þing.

Hæstv. forseti. Ég vil fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna óska hæstv. forseta til hamingju með kjörið og óska eftir góðu samstarfi við hann, þó að við hefðum talið það vera einstakt tækifæri fyrir þingið til þess að ná góðri samstöðu og samvinnu á þessum tímum að fyrrverandi forseti hefði verið áfram forseti okkar og þingsins alls. Ég vil endurtaka hamingjuóskir til hæstv. forseta með kjörið og óska eftir góðu samstarfi við hann.

Virðulegi forseti. Ég ítreka þær hamingjuóskir sem hafa verið fluttar til forsetans vegna þessa virðulega embættis og hef allt traust á að hann muni sinna því vel. Jafnframt vil ég færa hæstv. forsætisráðherra mínar hjartanlegustu árnaðaróskir með embættistökuna og óska henni velfarnaðar í starfi. Ég get þó ekki annað en nefnt að ég hef orðið fyrir vonbrigðum með að skýrslunni um efnahagsmál og stöðu þjóðmála, sem verður rædd í kvöld, skuli enn ekki hafa verið dreift hér í þingsölum. 

Herra forseti. Ég vil byrja á því sem nýr forsætisráðherra að óska eftir góðu samstarfi og samvinnu við allan þingheim um þau erfiðu störf sem fram undan eru. Við höfum stuttan tíma og ríkisstjórnin er með verkáætlun, sem hefur verið kynnt, og leggur mikla áherslu á að hún nái fram að ganga á þeim stutta tíma sem við höfum til stefnu. Varðandi það að leggja fram ræðu mína á þessum degi var ég upplýst um að ég þyrfti ekki að gera það þar sem þetta væri ekki hefðbundin stefnuræða, sem væri flutt að afloknum kosningum. Ég vissi ekki fyrr en í dag að óskir lægju frammi um að ég legði fram stefnuræðu mína í tíma fyrir fundinn í kvöld. Ég mun gera mitt besta til að verða við þeim óskum og mun kappkosta að reyna að ljúka þeirri ræðu þegar ég kemst í ráðuneyti mitt að þessum fundi loknum, þannig að þingmenn geti fengið hana í hólf til sín eins fljótt og kostur er fyrir fundinn sem hefst hér í kvöld.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir þessi svör. Ég tel að þetta skipti máli fyrir okkur í umræðunni í kvöld. Ég átta mig á því að í mörg horn er að líta hjá ríkisstjórninni en mikilvægt er að við getum rætt málin eins vel og hægt er og til þess þurfum við að sjá þann málflutning sem ríkisstjórnin hyggst beita sér fyrir hér í þingsölum. Ég fagna því enn og aftur og vil ítreka að við viljum eiga gott samstarf við ríkisstjórnina, þessa minnihlutastjórn. Það þýðir að við viljum styðja þau góðu mál sem koma fram en munum líka beita okkur af festu og hörku gegn því sem við teljum að sé ekki í hag lands og þjóðar. Ég held að verkefnið sem við stöndum frammi fyrir, hvort sem við erum í minni hluta eða meiri hluta, sé það sama og auðvitað mun reyna mjög á þá sérstöku stöðu í þinginu að hér starfar nú minnihlutastjórn.

Í kvöld, klukkan 7.50, verður flutt skýrsla forsætisráðherra um stefnu ríkisstjórnarinnar. Tillaga forseta er að umræðan verði þannig að umferðirnar verði þrjár, 12 mínútur, 6 mínútur og 5 mínútur en forsætisráðherra hafi 20 mínútur til framsögu. Ef engar athugasemdir eru við þetta skoðast það samþykkt.