Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 534 að flytja brtt. við það frv., sem hér er til umr. Brtt. er þess efnis, að ráðh. skipi veiðimálanefnd til 4 ára í senn, en í frv. er ekki gert ráð fyrir tímatakmörkun í skipun n. Ég tel rétt og eðlilegt, þegar slíkar n. eru skipaðar samkvæmt lögum, að þá séu þær skipaðar til ákveðins tíma, kjörtímabil þeirra ákveðið, og legg því til í brtt., að það séu 4 ár.



Herra forseti. Við 2. umr. var samþ. brtt. við 51. gr., sem fjallaði um það að stofna fiskræktarsjóð til stuðnings fiskrækt og fiskeldi í landinu, og síðan segir, hverjar tekjur sjóðsins eru, og loksins eru ákvæði um stjórn sjóðsins. Það getur í sjálfu sér ekki verið neinn ágreiningur um nauðsyn þess, að efnt sé til fiskræktar og fé sé fyrir höndum í því skyni. Hins vegar má mjög deila um, hvort í þessum till. er fundin heppilegasta leiðin til að afla fjár, og það nýmæli er í stjórnarfrv., sem raunar kom frá n., er um málið hafði fjallað, en þar segir í d-lið upphaflega frv., að 2 0/00 af óskírum tekjum vatnsaflsstöðva í landinu, sem selja orku til almennings, eigi að renna í þennan fiskræktarsjóð. Þetta var svo við 2. umr. hækkað í 3 0/00. Það hafði í brtt. upphaflega misprentazt þannig, að það var 3%, en mönnum þótti það of hátt, svo að leiðrétting var auðvitað á því gerð, enda um misskilning að ræða. Ég tel það þurfi nokkru nánari athugunar við, hversu langt eigi að ganga í því efni að leggja á rafmagnsverð í landinu, og það er það, sem er verið að gera hér, skatt til þess að auka fiskigengd í ám, og þar með gera verðmeiri þau mjög verðmætu veiðihlunnindi, sem víða eru. Það er ljóst, að á allra síðustu árum hafa þessi hlunnindi hækkað mjög í verði og arður af þeim stórlega vaxið. Ekki síst á allra síðustu árum. Þarna er því um að ræða mjög mikla tekjumyndun, og þó að menn geti fallizt á það, að e.t.v. sé til athugunar og megi koma til greina, að nokkuð sé lagt á rafmagnsvirkjun í landinu, sem auðvitað byggist á vatnsaflinu, til að efla nytjafisk í ánum, þá finnst mér það nokkuð fljótt að farið að hækka strax framlagið um 50% frá því, sem samkomulag hafði orðið um. Hitt er látið vera hið sama gjald og upphaflega var gerð till. um, af tekjum veiðifélaganna, en það er ljóst, að veiðifélögin hafa nú þegar fengið mjög auknar tekjur vegna hækkaðs verðlags á lax- og silungsveiði yfirleitt og munu hljóta tekjurnar af þeim ráðstöfunum, sem verið er að gera með stofnun þessa fiskræktarsjóðs. Það er einnig athyglisvert, að af tekjum veiðifélaganna á gjald af skírum veiðitekjum að vera 2%, er innheimtist af veiðifélögum. Þeir, sem ekki eru í veiðifélagi, eiga þá ekki að borga neitt, en veiðifélögin eiga einungis að borga af hreinum tekjum af veiðinni, hvernig sem þær eru metnar. Aftur á móti á gjaldið af vatnsaflsstöðvum ekki að borgast af hreinum tekjum þeirra, heldur, eins og segir hér, óskírum tekjum, þ.e.a.s. brúttótekjum, sem kallað er í daglegu máli. Nú er þetta að vísu miklu lægra gjald, en engu að síður er þarna álagningargrundvöllurinn allt annar, og það minnir mig á það, sem einn hv. þm. sagði hér í d. í gær á móti aðstöðugjaldi, að það væri ósanngjarnt, að það legðist á kostnað, en í raun og veru leggst þetta gjald til veiðiréttareigenda á alla rafmagnsnotendur í landinu og þeim mun meira, sem þeir þurfa á rafmagni að halda, þar með stærri fjölskyldur meir en minni fjölskyldur o.s.frv. Ég hygg, að þessi gjaldstofn sé mjög hæpinn til að koma fram því þarfa máli, sem hér um ræðir. Ég hafði þó getað sætt mig við það, meðan það átti að vera í nokkru hófi, en þegar menn alveg umtalslaust og af sjálfu sér fallast strax á að hækka það um 50% hér í d., þá fannst mér vera ástæða til að vekja athygli á því, að hér er farið inn á mjög hæpna braut, um leið og það sýnir mjög góðan skilning þeirra manna, sem þurfa að borga rafmagnsreikninga, á þörf þeirra, sem eiga veiðiár og njóta þar bæði veiði og peninga fyrir veiðina, þegar menn borga nokkuð þeim til hlunninda í hvert skipti, sem menn kveikja á rafmagnslampa, en sú gjafmildi getur samt farið úr hófi.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls hér í hv. d. hafði ég lagt fram nokkrar brtt. við þetta frv., en ég gat ekki verið viðstaddur þá umr. og óskaði því eftir því, að þessar till. yrðu teknar aftur til 3. umr., og þess vegna langar mig til þess að fara nokkrum orðum um þær nú. Fyrsta brtt., sem ég hef leyft mér að flytja, er við 10. gr. og um það, að gr. falli niður. En þessi gr. hljóðar á þessa leið: „Nú telst rétt að uppræta fisk úr veiðivatni til þess að rækta annan stofn kynbetri eða aðrar fisktegundir en þær, er fyrir voru í vatni, og skal ráðh. heimilt að fengnum meðmælum veiðimálastjóra að leyfa notkun sérstakra efna við eyðingu fiskstofns í vatni, með þeim skilyrðum, sem þurfa þykir.“ Það var fyrst vakin athygli mín á þessari gr. í samþykktum, sem ég sá frá fiskiþingi, þar sem það var talið orka mjög tvímælis að veita í löggjöf þessa almennu heimild, og eftir því sem ég hugleiddi þetta mál meira, þá komst ég að þeirri niðurstöðu, að ég mundi freista þess að fá þessa gr. fellda niður úr frv. Það er ekki vegna þess, að ég vilji slá því föstu, að það geti aldrei komið til mála, að það geti verið rétt að reyna þessa aðferð, að eyða með kemískum efnum þeim fiskstofni, sem nauðsyn teldist að losna við. En mér finnst þetta mál dálítið viðtækt. Þetta snertir það, sem nú er orðið mikið talað um, svonefnd náttúruverndarmál. Við heyrum mikið um það nú, að mengun er orðin eitt af mestu vandamálum, sem mannkynið stendur frammi fyrir. Það er langt síðan farið var að nota ýmis efni til þess að firra menn ýmsum óþægindum eða vandræðum. Þetta var í upphafi álitið hættulaust, en síðari tíminn hefur hins vegar fært okkur heim sanninn um, að það hefur ekki verið metið rétt í upphafi. Vel má vera, að þetta sé óþarfavarúð í þessu skyni, en eins og ég sagði áðan, þá vil ég ekki neita því, að komið gæti til greina að taka það a.m.k. til athugunar. En hugsun mín er sú, að það yrði þá flutt í hverju einstöku tilfelli sérstakt frv. hér á Alþ., þannig að Alþ. skæri úr um það í hvert skipti, hvort slíka aðferð skyldi leyfa. Ég vildi sérstaklega beina því til hv. alþm. að hugleiða þetta, hvort það sé ekki óheppilegt og kannske of mikil óvarkárni almennt séð að setja slíka heimild í lög. Ég vildi benda á, að ýmis mál, sem eru lítilvæg, þurfa þó að koma fyrir Alþ. Ég get nefnt t.d., að enginn erlendur maður getur fengið ríkisborgararétt, nema um það sé fjallað hér, og engan landsskika má selja, nema Alþ. fallist á það með lagasetningu í hvert skipti. Þess vegna hef ég leyft mér að flytja þessa brtt. og vildi vænta þess, að hv. alþm. tækju það mjög vandlega til athugunar, hvort þeir gætu ekki verið mér sammála um, að þetta ætti að falla burt. Þá er 2. brtt. við 36. gr. frv., en þessi gr. er líka nýmæli, og þar er gert ráð fyrir að heimila eldisstöðvum laxveiði í sjó innan 200 m frá frárennsli. Mér finnst þetta líka harla hæpið. Við vitum, að það er háð mikil barátta fyrir því einmitt nú að banna alla laxveiði í sjó. Hins vegar finnst mér, að þetta skjóti dálítið skökku við. Hins vegar hef ég verið sannfærður um, að það mundi vera nauðsynlegt fyrir Fiskræktarstöð ríkisins í Kollafirði að hafa þessa heimild, og þess vegna hef ég bætt þarna inn í, að þessi heimild væri eingöngu bundin við hana. Þá er 3. brtt. Hún er aðeins um orðalag um fiskræktarsjóðinn, að það heiti „Um fiskræktarsjóð og lán og styrkveitingar til fiskræktar“, en áður hét það aðeins: „Um fiskræktarsjóð og styrkveitingar til fiskræktar.“ Ég vil sérstaklega undirstrika það og jafnvel að gefnu tilefni af þeim orðum, sem hæstv. forsrh. mælti hér áðan, að ég hef a.m.k. hugsað mér þennan fiskræktarsjóð fyrst og fremst sem lánastofnun, en ekki til þess að veita styrki nema þá í mjög litlum mæli, og það var einmitt til að undirstrika þetta, sem ég flutti þessa brtt. um lán og styrkveitingar. Þá hef ég enn fremur í fjórða lagi flutt brtt. við 51. gr., sem er um fiskræktarsjóðinn, til þess að bæta þar við fleiri tekjustofnum. Annars vegar er það 2% af seldum veiðileyfum. Ég hef kynnt mér, að það muni vera fullkominn vilji fyrir þessu hjá þeim aðilum, sem sérstaklega kaupa veiðileyfi. Þeir munu hafa þann vilja að efla þennan sjóð. Enn fremur, að það komi nýr liður: Sala veiðimiða til veiðimanna, og ráðh. setji reglur um fjárhæð og innheimtu þessa gjalds. Við ræddum þetta talsvert í n., og það varð ekki samstaða um þessa auknu tekjustofna til sjóðsins, en ég hef veitt því athygli, að í frv. því, sem lagt var hér fyrir Alþ. á síðasta ári, var einmitt gert ráð fyrir því, að þessi síðari liður, seld veiðikort, væri einn af tekjustofnunum, sem mynduðu sjóðinn, og þess vegna tel ég rétt að fá úr því skorið hér við atkvgr., hver afstaða hv. þm. er. Út af þeim orðum, sem hæstv. forsrh. sagði hér, þá get ég vel skilið það, að það kunni að vera skiptar skoðanir um það, hversu langt eigi að ganga í því að taka eitthvert gjald af vatnsaflsstöðvunum. En mér er tjáð, að þetta sé á öðrum Norðurlöndum einmitt einn af þeim tekjustofnum, sem standa undir fiskræktinni, og hugsunin á bak við það er fyrst og fremst sú, að með virkjun vatnanna er fiskrækt oft mjög torvelduð. Ég hef líka skilið það þannig, að rökin fyrir þessu væru einmitt þau, en vatnsaflsvirkjanirnar gripu talsvert inn í einmitt þetta mál, því að a.m.k. í mörgum tilfellum verður það til þess að torvelda fiskigengd í vötnin. En ég vil aðeins bæta því við, að það er sérstaklega þessi 1. brtt. mín, sem ég legg verulega upp úr, að menn vildu fallast hér á, og sem ég vildi nú vænta, að ekki þyrftu að vera mjög deildar meiningar um, þegar menn hugleiða þetta mál dálitið niður í kjölinn. Ég vil sem sagt ekki með þessu neita því, að það geti ekki komið til greina þessi leið, að uppræta fiskstofn, sem menn telja lélegan eða óheppilegan, í einstaka tilfelli. En ég vil aðeins leggja á það áherzlu, að ef slíkt lægi fyrir, þá væri það gert með samþykki Alþ. hvert skipti.



Herra forseti. Út af aths. hæstv. forsrh. varðandi gjald af rafstöðvum til fiskræktarsjóðs vildi ég segja aðeins fáein orð til skýringar, hvernig þetta er til komið. Í þeirri n., sem endurskoðaði l. um lax og silung, sem var níu manna n., voru að sjálfsögðu mörg sjónarmið varðandi tekjuöflun í fiskræktarsjóð, sem snemma á starfstíma n. var ákveðið að leggja til, að stofnaður yrði. En um það varð n. þó, held ég, sammála, að eðlilegt væri, að rafstöðvarnar eða orkuverin greiddu eitthvað í sjóð til þess að byggja upp laxastofninn í landinu, vegna þess að þau mannvirki hindruðu á mörgum stöðum einmitt fiskgöngur um vötn, og fyrirmynd að þessu var talin vera bæði í Svíþjóð og Noregi, þar sem slíkar stöðvar greiddu nokkurt fé til fiskræktar í þessum löndum. Hitt var náttúrlega álitamál, hve langt ætti að ganga í þessu. Á tímabili var gert ráð fyrir að taka 5 0/00 en niðurstaðan varð sú, að þetta var lækkað mjög og á endanum orðið 2 0/00, eins og hæstv. ráðh. réttilega benti á. Nú varð landbn., sem hafði þetta frv. til meðferðar, sammála um það, að þetta væri heldur lítið, og þegar hún loks lagði til að hækka þetta í 3 0/00, varð hún alveg sammála um það, en lét þó þann ráðh., sem þetta mál lagði upp í hendur landbn. hér á Alþ., vita af því, svo að ég tel, að það hafi ekki verið komið neitt aftan að ríkisstj. með þetta atriði. Varðandi hitt atriðið, að ekki sé gert ráð fyrir að taka gjald af þeim, sem tekjur hafa af veiði, nema þeir séu í veiðifélögum, þá er það að vísu rétt, en frv. gerir hiklaust ráð fyrir því og leggur meira að segja þá skyldu á hendur veiðivatnaeigendum að mynda með sér félög, svo að það mun ekki langur tími líða, að því er ætla má, þangað til allir komi undir þetta ákvæði. Ég vildi aðeins segja þessi orð til skýringar á því, hvað á bak við liggur, að þessar tölur hafa verið settar inn í frv.



Herra forseti. Það var út af brtt. hv. 3. þm. Austf. varðandi veiðimiða. Við hvað er átt með því?  En svo er varðandi orðalagið á þessu. Í hinu upphaflega frv. og enn er talað um skírar tekjur og óskírar tekjur. Þetta er tiltölulega nýtt lagamál. Ég er nú ekki svo vel að mér, að ég viti, hvort þetta er í fyrsta skipti, sem það er notað í lögum eða ekki. En áður fyrr var talað um hreinar tekjur og óhreinar tekjur eða stundum vergar og óvergar. Það er auðvitað óheppilegt að hafa um þetta mörg heiti í lögum og rugla menn, við hvað er átt. En eftir því, sem menn verða lærðari, þá koma menn auðvitað með meiri tilbreytni í orðalagi sínu. En út af því, að það sé eðlilegt að greiða þetta gjald, af því að vatnsaflsstöðvar hindri víða laxgengd, þá spyr ég nú: Fær þetta staðizt hér á landi? Þetta getur staðizt úti í löndum, en fær þetta staðizt hér á landi? Að nokkru leyti fær þetta staðizt að vísu hér, t.d. í Elliðaánum. En þar hefur stöðin sjálf lagt fram stórfé til þess að efla laxveiðina með klaki og ýmsum öðrum ráðstöfunum. Nú er það að vísu þannig, að þar er sami eigandi, að ég hygg, að ánni, vatnsaflsstöðinni og veiðiréttinum, svo að allt kemur þetta í einn stað niður. En er þá sanngjarnt, að þessi aðili, sem hefur varið stórfé til þess að bæta ána, þurfi að borga einnig af sínum tekjum? Það er að vísu rétt, að í Sogi hefur virkjun Efra-Sogs dregið úr silungsveiði í Efra-Sogi milli Úlfljótsvatns og Þingvallavatns, en það er skaði, sem vatnsaflsstöðin þarf áreiðanlega að borga eiganda veiðiréttarins og verður gert upp með þeim hætti. Að öðru leyti hygg ég, að virkjun Sogsins hafi ekki dregið úr veiði þar, a.m.k. hef ég ekki heyrt þess getið um laxveiði. Varðandi Búrfellsvirkjun, þá hygg ég, að engum geti dottið í hug, að hún muni hafa nokkur áhrif á veiði í Þjórsá. Þannig mætti lengi telja. Ég hygg, að þetta fái nú ekki staðizt nema að sáralitlu leyti, en einhver dæmi munu þess þó vera. Ég skal ekki bera á móti því, en þá kemur þar á móti, að eigandi stöðvarinnar hefur, a.m.k. í dæmi, sem ég nefndi áðan, varið stórfé til þess að bæta veiðina. Og það er eðlilegt, að slíkt sé gert. Ég hygg þess vegna, að hér eigi að viðhafa fulla varúð. Ég er út af fyrir sig ekki á móti, að eitthvert gjald verði greitt, en þegar menn ætla að verða svona örir á hækkanirnar, þá finnst mér ástæða til þess, að vakin sé athygli á því, að þetta mál er engan veginn jafneinsýnt og sumir vilja vera láta.



Herra forseti. Það er eðlilegt, að það verði nú eins og jafnan, þegar rætt er um breyt. á 1. um lax- og silungsveiði, umr. og skiptar skoðanir um þetta mál. Hér hafa verið fluttar brtt. Hv. 1. þm. Reykn. flytur till. um það, að veiðimálanefnd verði skipuð til 4 ára, en það verði ekki, eins og er nú í frv., að það sé ekkert tímatakmark, sem miðað er við. Út af fyrir sig hef ég ekkert á móti því, að þessi till. hv. þm. verði samþ., og að athuguðu máli má segja, að það sé eðlilegt að miða við ákveðinn tíma í nefndarskipun eins og þessari, eins og oftast er gert í öðrum tilfellum. Hv. þm., Jónas Pétursson, talaði fyrir brtt. sínum hér áðan og lagði megináherzlu á fyrsta liðinn, þ.e. þá brtt. við 10. gr., að hún falli niður. En 10. gr. er aðeins heimildargr. um það, að það megi uppræta fisk úr veiðivatni til þess að rækta annan og kynbetri stofn. Ef það t.d. er alveg ónýtur og úrkynja urriði í einu vatni, sem getur þó étið seiði af kynbetri fiski, þá getum við talið nauðsynlegt að uppræta hann. En það verður áreiðanlega ekki gert nema veiðiréttareigandi óski eftir því og varlega verði með það farið. Ég tel, að það sé alveg nauðsynlegt að hafa þessa heimild og miklu eðlilegra en að flytja þurfi frv. í hvert skipti, sem til þessa kynni að koma, þar sem Alþ. hefur yfirleitt nóg um að fjalla. Og það má nú til lítils treysta okkar sérfræðingum, ef það ætti ekki að vera óhætt að hafa þessa heimild í I. 2. brtt. er um það að miða aðeins við Kollafjörð, þegar heimilað er að veiða innan 200 m frá eldisstöð. Það er áreiðanlegt, þó að það sé ekki tekið fram í frv., að það er meint einungis gagnvart Kollafirði. Ég sé þess vegna ekki, að það gerði neitt til, þótt þessi till. væri samþ., en tel algerlega ástæðulaust að gera það. Breytingin við 50. gr. er aðeins orðabreyting og matsatriði, hvort fer betur. Skal ég ekkert um það dæma. En um það að taka 2% af seldum veiðileyfum hefur verið athugað, eins og hv. þm. veit. Þetta var í upphaflega frv. í fyrra, sem lagt var hér fram, en það þykir að athuguðu máli alls ekki henta að hafa þetta með. Þetta eykur aðeins skriffinnsku og fyrirhöfn, og er eðlilegt, eins og hæstv. forsrh. sagði hér áðan, að innheimta þetta gjald frekar í einu lagi en tvennu. Þetta er nú það, sem ég hef að segja um þessar brtt., sem fram hafa komið. En hæstv. forsrh. hefur gert hér að umtalsefni skattlagningu á virkjunarstöðvarnar. Það er alveg rétt, sem hann tekur fram, að það má vitanlega vara sig á því að ganga of langt í þessu efni. Ég kom einu sinni á fund hjá hv. landbn., og þá var á það minnzt að hækka gjaldið úr 2 0/00 í 3 0/00. Ég man, að ég sagði eitthvað á þá leið, að þetta gæti verið hæpið. Það gæti orðið til þess, að einhverjir snerust gegn frv., sem annars hefðu verið með því, og ekki var meira um þetta talað. En n. varð sammála um þetta. Það má segja, að það hafi verið gleymska hjá mér eða hugsunarleysi að kynna þetta ekki fyrir ríkisstj., þar sem hér var beinlínis gerð till. um að hækka þetta gjald um 50% frá því, sem var í frv. En það gerði ég nú ekki, vegna þess að mér var ekki alveg ljóst, að n. ætlaði að gera þetta, fyrr en ég sá till. prentaða. En það kom í ljós í hv. d., að alþm. eru yfirleitt með því að hækka þetta gjald til þess að efla fiskræktarsjóðinn, og fram hjá því verður vitanlega ekki komizt. Þetta gjald er ekki hátt, það er ekki hægt að segja það. Hækkunin er nú aðeins 1/10 úr %, en það má segja, að það geti munað um allt, þegar saman kemur. En því meira sem fiskræktarsjóður fær með þessu móti í tekjur, því minni áherzla verður þá lögð á það að fá hátt framlag úr ríkissjóði í fiskræktarsjóð. Það er vitanlega alveg tilgangslaust að stofna fiskræktarsjóð með lögum, nema hann fái vissar tekjur, og fiskræktarsjóður hefur mjög mikilvægu verkefni að gegna, verkefni, sem öll þjóðin á að njóta góðs af, ekki aðeins veiðiréttareigendur einir, heldur þjóðin, þjóðarbúið. Ég hygg, að það fari ekkert á milli mála, að þm. allir séu sammála um nauðsyn þess að fá fiskræktarsjóð og hann fái tekjur. En vitanlega getur verið álitamál, hvort það sé heppilegasta leiðin að taka gjald af rafmagninu. En þessa leið hafa nágrannar okkar farið, og einnig ýmsir, sem fjær búa, og byggt þá á þeim rökum, sem hér komu fram áðan, að virkjanir í ánum gætu torveldað fiskræktina. Nú má e.t.v. segja, að hér á landi hafi þetta ekki haft mikla þýðingu fram að þessu. Þó var minnzt hér áðan á Sogið, að Efra-Fall hafi að einhverju leyti spillt silungsveiði í Soginu. En ég hygg, að virkjunin við Ljósafoss hafi verið talin að einhverju leyti hafa áhrif á jafnvel laxgengd í Sogið. Skal ég þó ekki fullyrða um það. En jafnvel þótt þetta hafi ekki enn haft þýðingu í sambandi við fiskræktina, virkjanir í ýmsum ám hér á landi, þá gæti það komið til síðar. Ég skal ekki fara fleiri orðum um þessa tekjuöflun, en skal játa það, að það hefði verið eðlilegt að minnast á það í ríkisstj. aftur, eftir að till. var komin upp í hv. landbn. um að hækka þetta, en þingmeirihluti er örugglega fyrir þessu, og ég hygg nú að athuguðu máli, að þeir, sem út af fyrir sig gátu samþykkt 2 0/00, sætti sig nú við þessa hækkun, úr því sem komið er.



Herra forseti. Síðan ég kvaddi mér hljóðs, hafa verið rædd hér þau atriði, sem ég hafði hugsað mér að segja nokkur orð um, og þá einkum nú síðast af hæstv. landbrh. Ég hafði ætlað mér að tala þar nokkuð með svipuðum hætti og hann um þær brtt., sem hv. 3. þm. Austf. hefur hér lagt fram. ég tel, að það sé nauðsynlegt, að það komi fram hér við þessa umr., eins og það gerði við 2. umr. frv., að landbn. flutti þær till. sameiginlega, sem hún varð sammála um. Einstakir hv. þm. hafa lagt fram nokkrar fleiri brtt., og það leiðir af því, sem ég hef þegar sagt, að n. er a.m.k. ekki einhuga um þær. Ég skal ekki bæta miklu við það, sem hæstv. landbrh. hefur sagt um brtt. hv. 3. þm. Austf. En ég vil þó taka undir það, sem hann sagði um 4. brtt. hv. þm. um nýja liði til tekjuöflunar fyrir fiskræktarsjóð. Þau mál hafa verið mjög athuguð, bæði í n., sem undirbjó frv., og eins í landbrn. á milli þess, er frv. var lagt fram í fyrra, og þangað til það var lagt fram að nýju á yfirstandandi þingi, og þar hefur verið komizt að raun um, að þeir liðir, sem hv. þm. vill hér bæta inn í, væru einkar óheppilegir, og frá mínu sjónarmiði tel ég, að t.d. sala veiðimiða sé mjög erfið í framkvæmd og innheimta gjalds fyrir veiðimiða mundi hafa kostnað í för með sér, sem drægi mjög úr tekjum af sölu þeirra til fiskræktarsjóðs. Auk þess mundi það ákvæði að gera mönnum skylt að kaupa veiðimiða, ef þeir ætluðu sér að stunda veiði hér á landi á því ári, hafa mjög neikvæð áhrif á það, að einstakir menn gætu fyrirvaralaust látið það eftir sér að stunda veiði einn til tvo daga á sumrinu. Þetta hefði ekki að þessu leyti áhrif fyrir þá menn, sem ætla sér beinlínis að stunda veiðiskap, en alltaf koma til einhverjir, sem gjarnan vildu grípa tækifærið, þegar það gefst, jafnvel þó ekki sé um að ræða nema dagstund, og bregða sér einhvers staðar í veiðiá og renna þar fyrir lax eða silung, en þá væri það óheimilt, nema þeir hefðu áður keypt þessa veiðimiða. Þeir snúningar og aukakostnaður, sem því fylgdi, mundi í mörgum tilfellum verða til þess, að þeir yrðu að sjá af því að njóta þessarar skemmtunar og íþróttar. Ég skal ekki blanda mér inn í þær umr., sem hér hafa farið fram um gjald af vatnsaftsstöðvum til fiskræktarsjóðs. Ég tek undir það með hæstv. forsrh., að það er óheppilegt að hafa margs konar orðalag á því í lögum, sem í daglegu tali er kallað nettótekjur og brúttótekjur, en allir nm. í landbn. og eins í þeirri ríkisskipuðu n., sem undirbjó þetta frv., voru, eins og fram hefur komið, sammála um það, að vatnsaflsstöðvunum bæri að leggja þarna eitthvert gjald fram. Hins vegar er það svo um umr. um þetta atriði á þessu stigi að segja, að þetta hefur þegar verið samþ. við 2. umr. frv. Það kann sumum að þykja, að veiðifélögin og veiðiréttareigendur leggi helzt til lítið fram til þessa fiskræktarsjóðs, sem ég lít svo á, að sé eitt af hinum þýðingarmeiri nýmælum í þessu frv. Þess er þó að geta, sem hér hefur ekki verið á minnzt, að veiðifélögin, a.m.k. mörg þeirra, leggja fram verulegar fjárhæðir til fiskræktar hvert á sínu svæði. Þannig er það t.d. með það veiðifélag, sem ég þekki bezt og er félagsmaður í, að á síðustu þremur árum hefur það lagt til fiskræktar um 260 þús. kr. á ári að meðaltali. Og ef veiðifélögum þessum væri gert að leggja mjög háar fjárhæðir til fiskræktar almennt í landinu, þá hlyti það að koma niður á því fé, sem þau hafa til ráðstöfunar til fiskræktar á sínu eigin félagssvæði. Þess vegna er rétt að taka þessi atriði einnig með í reikninginn, og af þessum sökum verður að vera þarna nokkurt hóf á. Ég sé ekki ástæðu til þess að ítreka neitt frekar þau orð, sem hæstv. landbrh. lét falla um till. hv. 3. þm. Austf. En ég lýsi andstöðu minni við þær flestar. Ég tel ekki ástæðu til þess að búast við því, að landbrh, og veiðimálastjóri, hvaða menn sem þessum störfum gegna á hverjum tíma, misnoti þá heimild, sem gert er ráð fyrir, að þeir fái í hendur eftir þessu frv. um eyðingu óheppilegra fiskstofna úr einstökum veiðivötnum eða tjörnum, þar sem ætlunin væri að rækta upp nytjameiri fisk, né þá heldur að leyfa laxveiði í sjó á takmörkuðu svæði utan fiskeldisstöðva. Ljóst er þó, að þar verður að fara að með mikilli gát, því að sums staðar kunna fiskeldisstöðvar að verða settar upp, þar sem árósar veiðivatna liggja nærri, og ætti ekki að koma til greina að leyfa slíka sjávarveiði, þar sem svo hagar til. Um frv. almennt vil ég segja það, að allir, sem við mig hafa látið uppi álit sitt á því, hafa verið sammála um eitt, að það sé vinningur að því að fá það lögfest, en það er hins vegar Ijóst, eins og margoft hefur hér komið fram í umr. um þetta mál, að um einstakar greinar þess eru uppi mjög sundurleitar skoðanir, sem a.m.k. erfitt eða sennilega ógerlegt væri að sætta allar saman. Og það er ekkert launungarmál, að við einstakir nm. í landbn. þessarar hv. d. hefðum kosið að fá því breytt í einstökum atriðum meir en þegar hefur verið gert og fram hafa verið bornar till. um, en ekki viljað hætta á, að það yrði til þess að stöðva framgang frv., og því látið í sumum atriðum kyrrt liggja.



Herra forseti. Ég get tekið undir þau orð, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að einmitt það, að við vildum vinna að því, að þetta frv. næði fram að ganga á þessu þingi, var ástæðan fyrir því, hvað það eru í raun og veru fáar brtt., sem komu fram, bæði frá nm. og sennilega fleirum, við þetta frv. Það er einasta ástæðan fyrir því. Annars hefðu, ef þetta frv. hefði verið til meðferðar fyrr á þinginu, komið fleiri brtt. fram og það verið e.t.v. rætt enn þá meira af þessum aðilum, sem um þetta hafa fjallað. En það er eitt eiginlega, sem ég er hissa á í þessum umr., að það hafa orðið nokkrar umr. um brtt., sem n. varð sammála um að flytja, þ.e.a.s. um það að hækka gjald vatnsaflsstöðvanna um 1 0/00, það er búið að afgreiða þetta hér í hv. d. En n. hefur í sjálfu sér fengið hálfbágt fyrir það að hafa flutt þessa till. Er hæstv. landbrh. kom til n., var uppi till. í n. um, að þetta yrði hækkað um helming. Þá kom það fram hjá ráðh., - það er rétt, það kom fram hjá honum, - að honum fannst það of mikið, en hann minntist einmitt á það, að það væri kannske annað mál um 3 0/00, en um það er sú till., sem n. varð svo sammála að flytja. Ég geri ráð fyrir því, að ef n. hefði haldið það, að þessi till. yrði til þess að tefja frv. eða fella það, þá hefði ekki orðið af flutningi hennar. En það var einmitt af þeirri ástæðu, að við ræddum þetta við þann aðila, sem við töldum, að við ættum að tala við í þessu efni, að ég a.m.k stóð í þeirri meiningu, að við hefðum fengið grænt ljós í þessu máli. Hafi það ekki verið, þá hef ég algerlega misskilið. En mér er bara nær að halda, að aðrir nm. hafi alveg staðið í sömu meiningu. Ég verð að segja það, að ég hefði flutt ýmsar brtt. aðrar en ég gerði eða staðið að að flytja, ef ég vildi ekki fyrir alla muni, að þetta frv. kæmist fram á þinginu. En það, sem ég lagði áherzlu á, eins og kom fram við 2. umr., er, að 48. gr. falli niður. Það er sú breyt., sem við leggjum áherzlu á hér þrír nm., eins og sést á þskj. 504. En ég vona, að þessi breyt., sem nú er búið að samþykkja, verði ekki til þess að tefja fyrir þessu máli, og það verður þá að skrifast á reikning annarra en landbn.



Herra forseti. Ég er nú enginn sérfræðingur í þeim málum, sem hér eru rædd, og ætlaði mér ekki að tala í þessu máli. En það hafa komið hér fram ýmsar brtt., og sumar þeirra athyglisverðar. Bent hefur verið á, að það sé ekki hagkvæmt að framkvæma hluti, sem ekki eru komnar fram brtt. um. Ég hef stundum minnzt á það hér, að þessir aukaskattar, sem alltaf er verið að fjölga, væru að verða illþolandi. T.d. er tekið af sjávarútvegi eitthvað 9% í ýmiss konar gjöld. Þau eru engan veginn öll óþörf, en það mætti gjarnan fækka slíkum sköttum. Fyrir bændurna þá er fært í reikning okkar, - ég veit a.m.k. í minni sýslu - 3% af brúttóinnleggi. Nú er hér verið að tala um að fara inn á nýja leið, og það er að taka 3%o af rafmagnstekjum, þ.e. óskírum rafmagnstekjum. Það er meira en að borga þetta, það er vinnan við að reikna þetta út, og svo verðum við líka að athuga það, að allt, sem er tekið af óskírum tekjum, myndar stórar fjárhæðir, ef veltan er mikil. Bóndinn, sem leggur inn fyrir eina millj. og á að borga 3%, hann þarf að borga 30 þús. Ég ætla, að í mörgum tilfellum sé það jafnhá upphæð og útsvarið hans og í sumum hærri. Ég tala nú ekki um sjávarútveginn. Það verða svo gífurleg útgjöld þar. Við megum vara okkur að fara inn á þessar brautir. Þetta kostar óhemjuvinnu, og það eru yfirleitt allir, sem reka einhver fyrirtæki, orðnir leiðir á þessum gjöldum, og þegar byrjað er að fara inn á þessar brautir, hvar endar það? Það geta fleiri kröfur komið. Nú er það þannig með þessar rafmagnsveitur, að ef þær valda veiðitjóni, þá eru þær skyldar að greiða skaðabætur, og ég veit, að þær hafa gert það í sumum tilfellum, og það er ekki hlífzt við að hafa þær nógu háar. Ég hygg einnig, að það séu engir í landinu, sem fá tekjur sínar með minni fyrirhöfn en einmitt þeir, sem leigja út ár sínar og hafa þessar laxveiðitekjur. Þeir fá þetta svo að segja fyrirhafnarlaust. Það er eðlilegt, að þessir menn vilji hafa sem mestan lax í ánum, svo að það sé hægt að leigja þær fyrir hærra verð eða hafa á annan hátt meiri tekjur af þeim. Er þá ekki eðlilegt, að þeir, sem hafa tekjurnar, leggi fram gjöldin, rækti laxinn að einhverju leyti eða jafnvel öllu leyti? Ég sé ekki annað en að það sé sanngjarnast, en ekki að láta bláfátækt fólk, sem ekki hefur neinar tekjur af lax- eða silungsveiði, greiða þetta með hækkuðu rafmagnsverði. Ég sé ekki neina ástæðu til þess, þegar rafmagnsveiturnar eru skaðabótaskyldar, ef þær valda laxveiðibændum tjóni, eins og þær eru. Langeðlilegast væri að gera þetta á einfaldan hátt. Það er laxeldisstöð uppi í Kollafirði. Það er búið að eyða þar um 40 millj. Ég dreg stórlega í efa, að það hafi verið rétt ráðstöfun. Ég hygg, að það hefði verið miklu eðlilegra, að laxveiðibændur eða laxveiðifélögin víðs vegar á landinu hefðu sjálf rekið þessa fiskræktunarstöð. Mér er sagt, að Snorri Hallgrímsson reki litla stöð hérna rétt innan við Reykjavík, og mér hefur verið sagt eftir útlendum fræðimönnum, sem hafa athugað það, að það sé langbezt rekna stöðin hér á landi og mest til fyrirmyndar, þó að hún sé ekki stór. Þetta væri hagkvæmt verkefni fyrir laxveiðimenn. En ég skal ekki fara frekar út í það. Ef kæmi till. fram um það að fella niður þessi 3 0/00, þá mundi ég greiða atkv. með því. Við megum gæta þess að vera ekki alltaf að finna upp á einhverju, sem kostar vinnu og útgjöld fyrir þá menn, sem stunda atvinnurekstur. Þegar byrjað er á slíku, er erfitt að fá þeim gjöldum breytt. Við sjáum þessi prósent, sem verið var að læða inn á bændurna. Það voru nú 2%, sem var tekið til Stéttarsambands, Bændahallar og Búnaðarbankans, sem er nú þarfast af þessu öllu. Það er ómögulegt að fá þetta lækkað. Og þannig mun það oftast ganga, þannig að ég get ósköp vel fallizt á, að við séum ekki að unga út nýjum útgjaldaliðum til þess að auka vinnu og útgjöld þeirra, sem ekki ber að kosta þetta, því að við vitum það, að rafmagnsveiturnar eru skaðabótaskyldar, ef þær valda tjóni á laxveiði, þannig að þarna held ég, að sé verið að láta fólk borga útgjöld, sem alls ekki er réttlátt, að það borgi. Hitt er svo annað mál, að það er ekki nema sjálfsagt að efla lax- og silungsveiði í ám og vötnum, og við getum sjálfsagt haft stórfé upp úr því. En það á að vera hægt að gera það á annan hátt, og eðlilegast, að það sé gert. Ég veit ekki betur en að bóndinn, sem ræktar jörðina sína og þarf að bera á túnið, verði að greiða áburðinn. Hann fær ekki grasið kostnaðarlaust, og það er ekki nema eðlilegt, að laxveiðibændurnir, ef þeir vilja fá meiri lax, hafi eitthvað fyrir því, leggi fram einhverjar fjárhæðir. En það er ekki hægt að samþykkja brtt., ef hún kemur engin fram, en eðlilega mætti breyta þessu í Ed., og þyrftu ekki að vera neinir árekstrar hér út af því.



Herra forseti. Þetta frv. hefur verið samþ. í Ed., en með allmikilli breyt., eins og sjá má, ef hv. alþm. bera saman frv. eins og það er nú og eins og það var, þegar það var lagt fram. Nafni frv. hefur verið breytt. Þegar það var lagt fram, var það frv. til l. um Siglingamálastofnun ríkisins, en hefur fengið aftur gamla nafnið Skipaskoðun ríkisins. Út af fyrir sig er ekki mikið við því að segja, hvaða nafn er á lögum, en það er þó ljóst, að lög um Skipaskoðun ríkisins spanna ekki yfir það verksvið, sem þessari stofnun er ætlað að ná. Ég verð að biðja hv. n., sem fær þetta mál til athugunar, að athuga, hvort ekki er hægt að finna eitthvert annað nafn, sem betur dugar og spannar yfir verkefnið, ef nafnið, sem upphaflega var á frv., Siglingamálastofnun ríkisins, þykir ekki hæfa. Það er þó veigamest, hvernig lögin eru sjálf úr garði gerð. Hlutverk stofnunarinnar er víðtækt, talið upp í 11 liðum, samkv. 2. gr. frv., þ. e. að stofnunin á að vera ríkisstj. til ráðuneytis um siglingamál og skipasmíðar, eftir því sem hún telur þörf á; að annast eftirlit með nýsmíði skipa, búnaði, breytingum og flutningi og annað almennt eftirlit skipa samkvæmt lögum um eftirlit með skipum; að annast framkvæmd alþjóðasamþykkta um öryggi mannslífa á hafinu, sem Ísland er aðili að, og gefa út skipsskjöl fyrir íslenzk skip samkv. þeim; að annast framkvæmd alþjóðahleðslumerkja samþykkta, sem Ísland er aðili að; að ákvarða hleðslumerki fyrir fiskiskip eftir nánari reglum, sem ráðh. setur; að fylgjast með rannsókn sjóslysa hjá siglingadómi og sjódómi; að annast framkvæmd laga um varnir gegn óhreinkun sjávar af völdum olíu; að annast framkvæmd laga og reglna um mælingu skipa svo og mál, er varða alþjóðasamþykkt um mælingu skipa; að annast framkvæmd laga um skráningu skipa; að annast af Íslands hálfu samstarf við Alþjóðasiglingamálastofnunina (IMCO); að annast mál, er varða siglingalög og sjómannalög. Þetta er nokkuð af þeim verkefnum, sem Skipaskoðun ríkisins, eða Siglingamálastofnun ríkisins, sem henni var ætlað að heita, er ætlað að inna af höndum. Frv. þetta var í meginatriðum samið á árinu 1967 og lagt fram á löggjafarþingi 1967–1968, en hefur ekki náð fram að ganga. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara að ræða nánar þetta frv., sem legið hefur frammi alllengi og hv. alþm. hafa kynnt sér. Skipaskoðunarstjóri mun óska eftir því að fá að koma á fund hv. n., sem málið fær til meðferðar, og ræða frv. í heild og þær breyt., sem á því hafa verið gerðar í hv. Ed. Komist hv. n. að þeirri niðurstöðu, að nauðsynlegt sé að breyta frv. aftur í áttina við það eins og það var, þegar það var upphaflega lagt fram, þá er vitanlega sjálfsagt að gera það í trausti þess, að hv. Ed. fallist þá á frv. þannig breytt. Herra forseti. Ég legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Allshn. hefur haft þetta frv. til athugunar og leitað um það umsagnar hjá allmörgum aðilum, og hefur n. ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins. Minni hl. n. er andvígur því, að frv. verði samþ., og skilar séráliti, en meiri hl. n. leggur til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., að í stað orðsins „1972“ á þremur stöðum í 1. málsgr. komi: 1971, svo og að í stað orðanna „svo og kostnað vegna starfsemi umferðarmálaráðs“ í 2. málsgr. komi: svo og kostnað vegna starfsemi umferðarráðs til ársloka 1970. Í grg., sem fylgdi frv. til 1. um hægri handar umferð, var gert ráð fyrir því, að kostnaður vegna umferðarbreytingarinnar yrði tæpar 50 millj. kr., eða 49.4 millj. kr., miðað við þáverandi verðlag. En nú er gert ráð fyrir því, að heildarkostnaður vegna umferðarbreytingarinnar verði um 71 millj. kr., en helztu ástæður þess, að kostnaður varð þetta meiri en upprunalega var gert ráð fyrir, eru þær, að framkvæmdanefnd hægri umferðar var heimilað að verja allt að 10 millj. kr. til fræðslu- og upplýsingarstarfsemi, sem ekki var gert ráð fyrir í upphaflegri áætlun. Kostnaðarauki vegna gengisbreytinga er áætlaður u. þ. b. 3 millj. kr., og bótagreiðslur vegna breytinga á sérleyfisbifreiðum utan þéttbýlis urðu heldur meiri en áætlað hafði verið, og er sá kostnaðarauki talinn vera 5 millj. kr. Auk þess varð nokkur kostnaður við breytingu á vega- og gatnakerfinu nokkru hærri en upprunalega var áætlað. Hins vegar varð nokkur lækkun, sérstaklega á einum áætlunarlið, sem voru breytingar á strætisvögnum, sem varð mun lægri en upprunalega var áætlað. Í áætlun um innheimtu umferðarbreytingargjaldsins er reiknað með því, að rauntekjur af breytingunni, bæði miðað við lög, sem eru í gildi, og við þetta frv., eins og gert er ráð fyrir að það verði, muni nema frá árinu 1967–1972 rúmlega 88 millj. kr. Því má segja, að um 17 millj. kr. séu umfram það, sem umferðarbreytingin kostar. Brtt. meiri hl. allshn. miðar að því að fella skattinn niður frá og með árinu 1971 í stað ársins 1972, og með því móti er allur kostnaður reiknaður, sem verður af umferðarbreytingunni, en til þess að standa undir starfssemi umferðarráðs leggur n. til, að það verði gert út þetta ár. Allir þeir aðilar, sem leitað var umsagna hjá, eru sammála um það, að greiða beri kostnaðinn af umferðarbreytingunni að fullu og öllu. Sumir þessir aðilar sætta sig við kostnað af umferðarmálaráði, en aðrir eru andvígir því, að það sé greitt með sérskatti. Ég hygg, að meiri hl. n. hafi komið mjög til móts við óskir allra þeirra, sem til var leitað, með því að flytja þá brtt., að gjaldið verði ekki framlengt nema til ársloka 1971. Ég tel svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta, nema frekari tilefni gefist til.



Herra forseti. Eins og fram kom hjá frsm. meiri hl. allshn., þá hefur allshn. haldið nokkuð marga fundi um þetta mál, en gat samt ekki orðið sammála um afgreiðslu þessa frv. Meiri hl. leggur til, að það verði samþ. með svolitlum breytingum, en aðalbreyting þess er þó sú, að styttur verði sá tími, sem upphaflega var áætlað að þessi skattur yrði innheimtur. Í sambandi við umferðarbreytinguna 1968 voru bifreiðaeigendur látnir borga sérstakan skatt, eins og menn muna eftir, til að standa undir þeim kostnaði, sem af breytingunni leiddi, og skyldi þessi skattur renna út nú á árinu 1970. Í upphafi var gert ráð fyrir, að umferðarbreytingin mundi kosta um 50 millj. kr., og að sögn þeirra, sem framkvæmdina höfðu undir höndum, hefur kostnaðurinn reynzt vera um 71 millj. Þó er við þá tölu að athuga, að ýmis kostnaður mun ekki vera þarna meðtalinn, sem er þó bein afleiðing af sjálfri umferðarbreytingunni, og hefur hann verið færður á ýmsa aðra liði og aðila, t. d. vegagerðina, sveitarfélög o. s. frv. Þegar þessi hægri skattur var lagður á bifreiðaeigendur, var gert ráð fyrir, að hann mundi nema á þessum 4 árum um 56 millj. kr. Nú er hins vegar sagt, að hann muni ekki ná þeirri upphæð, þar sem ekki hafi verið tekið tillit til endurgreiðslu skattsins vegna innilegu skrásetningarmerkja. Ekkert liggur þó fyrir um það, hvaða áhrif það muni hafa á hina upphaflegu áætlun til lækkunar, og er þetta gott dæmi um það, hversu nákvæmar og raunhæfar ýmsar áætlanir hafa verið nú á síðustu árum. Í grg. með frv. kemur fram, að framkvæmdanefnd hægri umferðar hefur verið heimilað að verja allt að 10 millj. kr. til fræðslu- og upplýsingarstarfsemi, og þessi sérstaka skattheimta hafði staðið einnig undir þeim kostnaði. Það kemur einnig fram í grg., að í ráði sé að auka til muna þessa starfsemi, setja á fót sérstaka stofnun til þessara hluta. Á næstu 3 árum er ætlunin að innheimta um 17 millj. kr. í þessu skyni umfram það, sem umferðarbreytingin á að kosta. Við teljum, að það sé full þörf á því að auka umferðarfræðslu í landinu, en hins vegar sé engin þörf á að setja á fót nýja stofnun til þess að sjá um það. Það liggur í hlutarins eðli, að skólarnir sjái um þessa fræðslu í vaxandi mæli og hins vegar löggæzlan, eins og verið hefur. Ný stofnun, sem ætti að vera þarna þriðji aðili til að sjá um þessa fræðslu og safna saman skýrslum, sem löggæzlan þó gerir hvort sem er, mun ekki gera nein stórvirki í þessu efni, og því er ekki rétt eða eðlilegt að skattleggja bifreiðaeigendur sérstaklega til að standa undir slíkri starfsemi. Verði þetta frv. samþ., er um leið felld niður greiðsluskylda ríkissjóðs vegna kostnaðar við umferðarfræðslu. Og ætlunin er, að bifreiðaeigendur einir standi undir þessum kostnaði. Þótt meiri hl. n. leggi til að stytta innheimtutímann um eitt ár frá því, sem er í frv., breytir það ekki því, að með því að samþykkja frv. er verið að taka upp þá stefnu að skattleggja afmarkaðan hóp þjóðfélagsþegna til að standa undir einum þætti fræðslunnar í landinu. Reynslan hefur sýnt, að þeir skattar, sem á annað borð eru upp teknir, eru sjaldnast felldir aftur niður. Það þykir stundum ekki henta að ákveða slíka skattheimtu til langs tíma í einu, en sjaldan stendur á að framlengja skattana, þegar lagaheimild til innheimtu þeirra er að falla úr gildi. Í sambandi við þetta mál og í raun og veru tengt þessu máli er annað mál hér, um breyt. á umferðarlögunum, og komum við hv. 1. þm. Norðurl. e. og ég með nokkrar brtt. í sambandi við það mál. Þær fela það eitt í sér, að við viljum ekki leggja til að sett verði upp einhver ný stofnun í þessu efni, en ég sé ekki ástæðu til þess að ræða það frekar og vil aðeins benda á það, að brtt. eru eingöngu í þessu skyni.



Herra forseti. Allshn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á umferðarlögum, og hefur n. ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins. Minni hl. n. er andvígur frv., eins og það liggur hér fyrir, en meiri hl. n. mælir með því, að það verði samþ. með tilteknum breyt., sem prentaðar eru á sérstöku þskj., nr. 526. Brtt. meiri hl. n. eru þær, að í staðinn fyrir orðið „umferðarmálaráð“ komi: umferðarráð, og eru allar brtt. meiri hl. n. út af þessari nafnbreytingu, að öðru leyti en því, að í d-lið brtt. meiri hl. leggjum við til, að 2. málsl. 1. mgr. e-liðar orðist svo: „Framkvæmdanefnd ræður starfsfólk að fenginni heimild ráðh.“ Hins vegar hefur n. orðið sammála um að verða við beiðni dómsmrn. að flytja brtt. við 70. gr. umferðarlaganna og við þetta frv., og eru þær prentaðar hér á sérstöku þskj. Í sambandi við þessa brtt. er rétt að rifja upp, að vátryggingafjárhæðir samkv. 70. gr. umferðarlaga um skyldutryggingu ökutækja hafa verið óbreyttar frá 1. maí 1965, 500 þús. fyrir létt bifhjól, 1 millj. fyrir dráttarvél og bifhjól og 2 millj. fyrir bifreið. Skyldutrygging skal þó aldrei vera lægri en svo, að 100 þús. kr. bætist við vátryggingafjárhæðina fyrir hvern farþega, sem ökutækið má flytja umfram 10. Þessi beiðni um flutning þessarar till. er komin frá umferðarlaganefnd, en hún telur, að vegna verðlagsþróunar þeirrar, sem orðið hefur síðan 1965, hafi gildi vátryggingafjárhæða þessara rýrnað svo, að skyldutryggingin sé ekki lengur fullnægjandi, hvorki fyrir eigendur ökutækjanna né þá, sem fyrir tjóni verða. Eru till. n. um hækkun vátryggingafjárhæða gerðar með það í huga að auka öryggi þessara aðila til samræmis við verðlagsþróunina. Umferðarlaganefnd leitaði umsagnar helztu samtaka bifreiðaeigenda, þ. á m. Bandalags ísl. leigubifreiðastjóra, Félags ísl. bifreiðaeigenda, Landssambands ísl. vörubifreiðaeigenda svo og Sambands ísl. tryggingafélaga um hækkun á þessum vátryggingaupphæðum. Bifreiðaeigendafélögin lýsa eindregnu fylgi við hækkun á vátryggingum ökutækja. Félag ísl. bifreiðaeigenda og Landssamband ísl. vörubifreiðastjóra eru fylgjandi till. umferðarlaganefndar, en Bandalag ísl. leigubifreiðastjóra telur hins vegar, að hækka beri vátryggingu bifreiða í 4 millj. kr., og Landssamband vörubifreiðastjóra tekur fram, að það geti fallizt á frekari hækkun á vátryggingafjárhæðum, ef um það væri að ræða, en vill þó styðja framangreindar till. n. Félag íslenzkra bifreiðaeigenda telur hins vegar ekki tímabært að gera till. um frekari hækkun. Í umsögn Sambands ísl. tryggingafélaga kemur fram, að forsvarsmenn þeirra tryggingafélaga, sem reka ábyrgðartryggingar ökutækja, telja, að framangreind hækkun sé alls ekki óeðlileg með hliðsjón af kaupgjalds- og verðlagsþróun þeirri, sem orðið hefur, síðan núgildandi vátryggingafjárhæðir voru lögfestar á árinu 1965. Umferðarlaganefnd óskaði jafnframt, að Samband ísl. tryggingafélaga léti í té upplýsingar um áætlaða hækkun iðgjalda, sem þessi hækkun vátryggingafjárhæða hefði í för með sér, og segir í umsögn sambandsins, að erfitt sé að meta áhrif hækkunarinnar að svo stöddu, en forsvarsmenn bifreiðatryggingafélaganna innan vébanda sambandsins eru þeirrar skoðunar, að þörf sé verulegrar hækkunar á iðgjöldum frá 1. maí n. k. vegna mjög slæmrar afkomu þessarar tryggingagreinar á árinu 1969 og einnig vegna kaupgjalds- og verðlagshækkana. Í umsögn, sem n. fékk síðar, segir um niðurstöðu Sambands ísl. tryggingafélaga, að niðurstöður úrvinnslu þeirra hafi leitt í ljós, að hækka þyrfti iðgjöld á tryggingaárinu 1. maí 1970 til 30. apríl 1971, miðað við iðgjöldin 1. maí 1969 til 30. apríl 1970, að meðaltali um 45–50%, og er þá miðað við óbreyttar tryggingaupphæðir. Hækkun tryggingaupphæðanna samkv. þessu telur Samband ísl. tryggingafélaga kalla á 2–3% hækkun umfram framangreinda hækkun, en 4–6% fyrir farþegabifreiðar fyrir fleiri en 10 farþega. Bifreiðatryggingafélögin hafa hins vegar ekki talið fært að hækka iðgjöldin meira en um 34–36% að meðaltali, sem þá er gert ráð fyrir að mæti bæði hækkun vegna tjónareynslu fyrri ára og verðlagshækkunum svo og hækkunum tryggingaupphæðanna. Ég vona, að mér hafi tekizt að skýra þetta mál fyrir hv. þdm., en það liggur ljósast fyrir með því að segja, að þó að vátryggingafjárhæðirnar væru ekki hækkaðar með lögum, þá mundu iðgjöldin hækka mjög verulega vegna þeirrar verðlagsþróunar, sem orðið hefur, frá því vátryggingafjárhæðin var sett 1965, en hins vegar verður að segja, að þessar upphæðir í skyldutryggingu ökutækja eru orðnar svo lágar núna miðað við verðlagsþróunina, að nauðsynlegt er að hækka þær, eins og þessi till. gerir ráð fyrir, bæði vegna þeirra, sem ökutækin eiga, og þá ekki síður vegna þeirra, sem kunna að verða fyrir slysum af völdum þessara ökutækja. N. í heild taldi bæði rétt og eðlilegt að verða við þessari beiðni og flytur því þessa brtt. við 70. gr. umferðarlaga við þetta frv.



Herra forseti. Þegar ég ræddi um fyrra frv., þ. e. a. s. um breyt. á l. um hægri handar umferð, þá gat ég um það, að ég ætlaði ekki að tala sérstaklega í sambandi við þetta frv. En þar sem frsm. lét þau orð falla, að við værum á móti frv., þá verð ég að leiðrétta það. Ef við hefðum verið á móti frv., þá hefðum við náttúrlega ekki verið flm. að þessari brtt., sem hann svo lýsti. Ég veit ekki, hvernig við hefðum átt að geta verið það. Það, sem við erum á móti í þessu efni, er ekki að setja á stofn nokkurs konar umferðarmálaráð, þ. e. a. s. að þeir aðilar, sem eru taldir upp í 2. gr., reyni að skipuleggja þessi mál og athuga og komast að niðurstöðu um, hvernig þeim sé bezt fyrir komið. Við erum á móti því að setja upp nýja stofnun í þessu tilliti til þess að framkvæma þau mál, sem löggæzlan í raun og veru hefur nú með höndum. Við teljum það óþarft. Þær brtt., sem við erum hér með, eins og ég gat um, miðast eingöngu við það. En við eigum auðvitað ýmislegt ógert í umferðarmálum okkar, og þessir aðilar, sem hér eru upp taldir í 2. gr., eru einmitt líklegir, ef þeir vinna saman, til að finna ýmsar leiðir og benda á það, sem betur mætti fara. En að fara að setja upp stofnun, sem kostar fleiri millj., eins og ætlazt er til, það getum við ekki fallizt á.