Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Tilgangur þess frv., er hér liggur fyrir, ef samþ. verður, er sá að opna möguleika á því, að farþegar frá útlöndum geti keypt tollfrjálsan varning á Keflavíkurflugvelli, en í ráði mun vera hjá flugfélögunum að afnema það fyrirkomulag, sem nú er, að farþegar geti keypt slíkan varning í flugvélunum. Fjhn. hefur haft þetta mál til meðferðar, og eins og nál. á þskj. 759 ber með sér, mælir hún einróma með því, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Þetta er þmfrv., sem flutt var í Nd. og var þar afgr. shlj. Efni frv. er að hækka sérstakar greiðslur úr 10% í 25%, sem hafa átt sér stað, þegar öryrki dvelur langdvölum á sjúkrahúsi eða dvalarheimili, en þá hefur Tryggingastofnun ríkisins heimild til þess að greiða honum sjálfum allt að 10% lágmarksbóta, en með frv. er lagt til, að þetta hækki í 25%. Þetta frv. var sent til umsagnar Tryggingastofnunar ríkisins. Tryggingastofnunin sá nú bæði kost og löst á þessu frv. og gerði ábendingar um fleiri atriði, sem kæmi mjög til álita að breyta í sambandi við þessa reglu, en niðurstaðan varð sú í Nd., að n., sem hafði frv. þar til meðferðar, lagði til að frv. yrði samþ. óbreytt. Og svo var gert þar. Sama varð niðurstaðan í heilbr.- og félmn. Ed., sem fékk þetta mál til athugunar. N. leggur til, að frv. verði samþ., eins og það liggur fyrir og fram kemur á nál. á þskj. 752.



Herra forseti. Frv. þetta, sem er þmfrv., flutt af þm. úr 4 þfl. í hv. Nd. Alþ., fjallar um breyt. á l. um tekjustofna sveitarfélaga, og er flutt að beiðni stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga. Í grg. fyrir frv. eru raktar þær breyt. frá núgildandi lögum, sem í því felast. Ég skal nú aðeins í stórum dráttum stikla á þeim. Með 1. gr. er lagt til, að sú gagnkvæma ábyrgð, sem hjón bera samkvæmt 50. gr. tekjustofnalaganna á greiðslu útsvars, skuli einnig gilda um greiðslu aðstöðugjalds. Hefur verið talið, að svo væri, en eins og í grg. segir, hefur reynt á þetta í dómsmáli og niðurstaðan var sú, að það var talið skorta lagaheimild til þess að gera lögtak í séreign annars hjóna til tryggingar á aðstöðugjaldi vegna sameiginlegs fyrirtækis hjónanna. Með 2. gr. er lagt til að það ½%, sem nú fellur til starfsemi Sambands ísl. sveitarfélaga, hækki í 1%. Sú heimild er í l. nr. 43 frá 1966, og er það ákvæði alveg samhljóða 2. gr. frv., nema hvað samkv. núgildandi lögum er það ½%, sem þannig á að fara til sérþarfa sambandsins. Þá er með 3. gr. lagt til, að þarna komi nýr stafliður í 15. gr. tekjustofnalaganna þar sem heimilað er að greiða sérstakt framlag þeim sveitarfélögum, þar sem íbúum hefur fækkað næstliðið ár. Það er svo aftur samkvæmt 5. gr. frv. kveðið á um, hvernig þær greiðslur skuli reikna út, sem er í stuttu máli þannig, að það er reiknað út meðalútsvar á hvern íbúa í sveitarfélaginu, og þegar svo hefur fækkað þar, þá er þetta meðalútsvar margfaldað með tölu brottfluttra íbúa. Sú greiðsla gengur svo til sveitarfélagsins. Þá er í 4. gr. lagt til, að í stað þeirra 3%, sem nú renna til þeirra þarfa, sem þar segir, verði þau hækkuð í 4%. Í grg. með frv. segir, að þetta fé, sem þarna er um að ræða, hafi aðallega gengið til þeirra sveitarfélaga, sem hafa notað útsvarsstigann með fullu lögleyfðu hámarksálagi, og þó hafi útsvarstekjurnar ekki nægt til að mæta eðlilegum útgjöldum sveitarfélagsins. Þar segir einnig, að á árinu 1969 hafi þessi 3% gefið 10.5 millj. kr., auk eftirstöðva frá fyrra ári. Einnig segir þar, að það sé ekki útlit fyrir, að 3% af tekjum jöfnunarsjóðs nægi til þessara aukaframlaga árið 1970, og því er lagt til, að þetta verði hækkað upp í 4%. Þá er loks það ákvæði, sem er ekki hvað þýðingarminnst af þeim breyt., sem í frv. felast, en það er, að með því er lagt til að falli niður hin svonefndu skiptiútsvör. Í núgildandi lögum segir, að ef gjaldandi flyzt búferlum milli sveitarfélaga, þá skuli skipta útsvarinu milli sveitarfélaganna í réttu hlutfalli við þann tíma, sem hann hefur átt búsetu í hvoru þeirra. Þessi mál hafa oft valdið miklum erfiðleikum og miklu þvargi, og það hefur sýnt sig, að það borgaði sig tæplega að standa í öllum þeim bréfaskriftum og þrasi, sem þessu fylgir, auk þess að niðurstöður fást oft ekki fyrr en seint og síðar meir. Það hefur m. a. leitt til þess, að sveitarfélögin hér í Reykjaneskjördæmi ásamt Reykjavíkurborg hafa t. d. gert með sér samkomulag um að fella niður skiptikröfur. Í frv. segir, að þrátt fyrir það, - og að sjálfsögðu hefur þessum málum fækkað gríðarlega við það, að þessi landshluti allur, ásamt höfuðborginni, hefur komið sér saman um að fella niður slíkar kröfur, - þá hafi samt á árinu 1968 verið kveðnir upp 1000 skiptiútsvarsúrskurðir. Og eins og í grg. segir hefur þó mörgum kröfum verið synjað, m. a. vegna þess að þær voru of seint fram komnar. Nú varð nokkur breyt. á frv. í hv. Nd., að því er þetta ákvæði varðar, og er þá breyt. að finna á þskj. 681, eins og frv. er eftir 2. umr. í Nd. Það er sem sé ekki algjörlega sleppt öllum skiptiútsvörum, heldur segir þar: „Sveitarfélag, þar sem útsvar er á lagt, hlýtur aldrei minna en 1/4 hluta af útsvari, sem skipt er samkvæmt d-lið 2, og eigi verður útsvari þá skipt, nema í hlut þess sveitarfél., sem skiptikröfu gerir, komi a. m. k. 75 þús. kr.“ Þetta þýðir auðvitað, að allur fjöldinn af skiptikröfum yrði með þessu úr sögunni. Það er sjálfsagt ekki nema lítill hluti af útsvörum, sem eru það há, að þetta nái til þeirra. Samt er sá varnagli sleginn við þessu, að upphæðin megi vera lægri, hún þurfi þó ekki að ná 75 þús. kr., ef hún eigi að síður nemi a. m. k. 5% af heildarútsvörum þess sveitarfélags, sem kröfuna gerir, og er það að sjálfsögðu gert til þess að fyrirbyggja það, að tekjumissir samkv. þessu verði tilfinnanlegur fyrir smærri sveitarfélög. Það eru að sjálfsögðu mörg ákvæði tekjustofnalaganna, sem ástæða væri til að endurskoða og breyta, og það er vitað, að Samband ísl. sveitarfélaga hefur haft þar ýmis atriði til athugunar, en mun þó ekki hafa talið rétt á þessu stigi að setja fram till. um fleiri breytingar. Þessar breytingar allar eru þess háttar, að það má ætla, að samkomulag geti orðið um þær og málið fái þess vegna greiðan framgang. Einnig er á það að líta, að þegar horfið verður að staðgreiðslukerfinu, þá verður auðvitað nauðsynlegt að endurskoða algerlega tekjustofnalögin og þá að sjálfsögðu margt, sem m. a. hefur verið rætt hjá Sambandi ísl. sveitarfélaga og komið þar til athugunar. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 753, hefur heilbr.og félmn. athugað frv. og leggur einróma til, að það verði samþykkt.



Herra forseti. Efni þessarar till. er, eins og hv. d. er kunnugt, að d. skori á ríkisstj. að láta fara fram rannsókn á möguleikum til hafnargerðar í Þjórsárósi með sérstöku tilliti til þess, hverja aukna möguleika það kunni að gefa til hafnargerðar, ef aukið verði vatnsmagn í ánni og vatnsmagn hennar jafnað. Samgmn. hefur fjallað um þessa till. og sýnist meiri hl., að það sé þess vert, að þetta verði gaumgæfilega athugað, eins og segir í nál., en n. varð ekki sammála um þetta. Minni hl. n. hefur gefið út sérálit og telur, að engin þörf sé að samþykkja þessa till., vegna þess að það hafi komið fram í svari hæstv. samgmrh. Ingólfs Jónssonar, að hann hafi óskað eftir því við hafnamálastjórnina, að hún athugi hafnarstæði í Þjórsá um leið og hún heldur áfram athugunum sínum á hafnargerð í Þykkvabæ. Ég tel, að í þessu gæti mikils misskilnings. Hér er alls ekki um sama málið að ræða. Það er að vísu rétt, að Þjórsá rennur til hafs við Þykkvabæ og vera má, að höfn, sem gerð yrði í Þjórsárósi, yrði grafin inn í Þykkvabæ. En athugunin, sem hæstv. ráðh. greindi frá í svari sínu, var greinilega miðuð við það, að byggð yrði úthöfn, þ.e. að byggðir yrðu grjótgarðar fram í hafið og höfnin mótaðist af þeim görðum. Þessi till. er aftur á móti, eins og fram kemur í grg. hennar, miðuð við hitt, að höfnin verði grafin inn í landið og meginuppistaða hafnarinnar verði áin sjálf. Ég tel þess vegna, að þarna gæti misskilnings. Hér getur ekki verið um það að ræða, að framhaldsrannsókn á hafnargerð eins og hafnamálastjórnin hefur hugsað sér hana í Þykkvabænum, geti nægt sem rannsókn á því, sem hér er farið fram á, að rannsókn sé gerð á. Annars sé ég ekki ástæðu til þess að orðlengja um það, nema sérstakt tilefni gefist, en sem sagt, meiri hl., sem við skipum, hv. 5. landsk. þm., Jón Árm. Héðinsson, hv. 1. þm. Vesturl., Ásgeir Bjarnason, og hv. 2. þm. Austf., Páll Þorsteinsson, leggur til, að till. verði samþ. og fram fari gaumgæfileg rannsókn einmitt á þeim grundvelli, sem till. gerir ráð fyrir.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu frsm. meiri hl. samgmn., gat samgmn. ekki staðlið að einu nál. um þá þáltill., sem hér liggur fyrir. Eins og ég gat um fyrr við þessa umr. um þáltill., minnti ég á, hverjar yfirlýsingar hefðu verið gefnar í þessari hv. d. af samgmrh., þegar svarað var fsp. um hafnargerðir. Enn fremur var það vitanlegt, að fyrir lá bréf, sem samgmrh. hafði skrifað hafnamálastjóra varðandi þetta efni, þar sem það er lagt fyrir hafnamálastjóra að láta gera athugun á möguleikum til hafnargerðar við Þjórsárósa. Nokkru eftir að þetta bréf var skrifað, var þessi till. til þál. lögð fram í þessari hv. d. Ég hélt því fram þá, fyrr við þessa umr., að till. þessi væri óþörf, því að þegar hefðu verið gerðar ráðstafanir til að framkvæma þá hluti, sem till. gerði ráð fyrir. Frsm. meiri hl. vildi leggja á það áherzlu, að hér væri um misskilning að ræða. Aðeins væri ráðgert að athuga eina ákveðna gerð hafna við Þjórsárós. Ég vil leggja á það áherzlu, að um það liggur ekkert fyrir og hefur alls ekki verið tekið fram í þeim fyrirmælum, sem ráðh. hefur gefið, að rannsókn skyldi vera hafin á einn eða annan hátt, heldur einungis, að rannsókn skyldi gerð, og rannsókn er ekki gerð, nema fleiri möguleikar séu athugaðir. Því er það niðurstaða okkar, sem stöndum að minni hl. samgmn., að þessi þáltill. sé með öllu óþörf og samþykkt hennar hafi engin áhrif á framgang þessa máls, og við sjáum ekki ástæðu til þess að standa sérstaklega að samþykkt hennar. Hins vegar vil ég taka það fram um mig, að ég mun ekki greiða atkv. Ég sé ekki, að það sé málinu til framdráttar á neinn hátt að samþykkja till. Hins vegar er það vitaskuld vilji minn, að þessi rannsókn fari fram, enda er búið að ákveða, að svo muni verða gert.