Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrir tæpum klukkutíma afhentum við 5 þm. brtt. við þetta frv. til prentunar, og er hún ekki enn komin úr prentsmiðjunni. Mun ég því lýsa henni hér og afhenda forseta hana sem skriflega brtt. Við hv. 2. þm. Rang., hv. 1. þm. Eyf., hv. 4. þm. Reykv. og hv. 10. landsk. þm. höfum leyft okkur að flytja um það brtt., að 2. gr. frv. verði aftur breytt í það horf, sem Ed. samþ., þ.e.a.s., að niður verði fellt það skilyrði fyrir ríkisborgararéttinum, að hinir nýju ríkisborgarar skuli taka sér algerlega íslenzk nöfn, en í staðinn skuli koma það, að þeir þeirra, sem heita erlendum nöfnum, skuli ekkí öðlast íslenzkan ríkisborgararétt fyrr en þeir hafa fengið sér íslenzkt fornafn, og hið sama skuli gilda um barn, sem fær ríkisfang samkv. þessum ákvæðum með foreldri sínu, en það skuli hins vegar kenna sig við móður, föður eða kjörföður samkv. gildandi lögum um mannanöfn, og þeir niðjar þessara nýju ríkisborgara, sem fæðast eftir gildistöku laganna, skuli á sama hátt kenna sig við föður, móður eða kjörföður samkv. gildandi lögum. Ég hygg, að allir þm. séu þegar búnir að hugsa mál þetta svo rækilega, að ýtarlegar umr. um það séu óþarfar hér í Sþ. Þó vildi ég leyfa mér að geta þess, að nú, skömmu áður en ég gekk á þennan fund, var til mín hringt af einum þeirra aðila, sem í fyrra var veittur ríkisborgararéttur með því skilyrði, sem Nd. hefur nú tvísamþykkt að setja fyrir veitingu ríkisborgararéttarins, og get ég þess í sérstöku tilefni af því, að hæstv. menntmrh. lét þess getið hér við umr. í gær, að skyldan til nafnabreytingarinnar virtist ekki hafa sætt neinni verulegri andstöðu meðal hinna nýju ríkisborgara frá því í fyrra. En mér hafði þegar verið kunnugt um allmörg dæmi, einnig um þá, sem þegar hafa skipt um nafn, en frétti nú af mjög undarlegu tilvíki til viðbótar og vil leyfa mér að segja frá því í fáeinum orðum og geri það með leyfi hlutaðeigandi aðila. Einn þeirra, sem veittur var ríkisborgararéttur í fyrra, ber þýzka nafnið Blumenstein. Hann hefur ekki enn þegið ríkisborgararéttinn, sökum þess að hann hefur ekki viljað sætta sig við þetta skilyrði, skylduna til algerrar nafnbreytingar. En svo er mál með vexti, að 5 menn bera nú nafnið Blumenstein hér á Íslandi, og er þessi maður, sem er 45 ára að aldri, ættfaðir hinna. Hann á tvö börn, sem bæði eru yfir 16 ára aldri og heita auðvitað Blumenstein, og enn fremur er um að ræða tvo aðra yngri aðila í fjölskyldunni, sem bera sama nafn. Hann spurðist fyrir um það eftir gildistöku laganna um hina nýju ríkisborgara frá því í fyrra, hvort þessir aðilar mundu þurfa að skipta um nafn, ef hann þæði ríkisborgararéttinn, og fékk það svar í dómsmrn., að svo væri ekki. Með öðrum orðum, af 5 mönnum, sem nú bera nafnið Blumenstein á Íslandi, yrði aðeins einn þeirra að leggja nafnið niður, sá, sem veittur var ríkisborgararéttur með lögunum frá því í fyrra. Hinir mega bera það áfram og allir niðjar þeirra manna, samkv. þeim reglum, sem nú gilda. Það er því fjarri lagi, að þessu nafni yrði útrýmt úr málinu, jafnvel þó að þessi maður þæði ríkisborgararéttinn og skipti um nafn. En vegna þess að hann fékk þær upplýsingar í dómsmrn., að hinir aðilarnir mættu eftir sem áður nota það sama nafn sem honum yrði meinað að nota, þá sagðist hann ekki sjá ástæðu til þessarar nafnbreytingar og vildi heldur verða af ríkisborgararéttinum, heldur en að þurfa að segja skilið við það ættarnafn, sem fjölskylda hans hefur borið síðan um aldamótin 1600 að minnsta kosti, þegar það ættarnafn að öðru leyti þykir ekki ósæmilegt á Íslandi samkv. íslenzkum lögum. Sök sér hefði verið, ef lagaákvæðin hefðu verið þannig, að enginn Íslendingur eða enginn á Íslandi mætti bera nafnið Blumenstein, allir hefðu orðið að leggja það niður; en að ættfaðirinn einn skuli verða að leggja það niður, en hinir 4 aðilarnir megi halda því að réttum íslenzkum lögum, það finnst þessum aðila, það finnst mér og það mun mörgum finnast svo fáránlegt, að engu tali tekur að ganga frá slíkum lagaákvæðum. Það, sem auðvitað ætti að gera í þessu sambandi, er að ganga þá þannig frá þess konar breyt. á nafnalögunum, sem gerðu það ókleift, að nokkur íslenzkur ríkisborgari bæri slíkt nafn sem þetta. Væri það sök sér. En hitt er til vansæmdar fyrir Alþ., að ganga frá lagasetningu, sem hefur slíkt skrípaástand í för með sér, að einn maður úr fjölskyldu skuli þurfa að segja skilið við fjölskyldunafnið, en hinir megi allir saman bera það að réttum íslenzkum lögum. Ég skal svo aðeins að lokum í örfáum orðum rifja upp, hvað ég tel höfuðókosti þess ákvæðis, sem Nd. hefur samþ. inn í lögin sem skilyrði fyrir ríkisborgararéttinum: 1. Það er einsdæmi í löggjöf siðaðra þjóða, að menn séu með lögum skyldaðir til þess að breyta um nafn, segja skilið við nafn sitt og taka upp nýtt nafn. 2. Ákvæðið útrýmir ekki erlendum nöfnum almennt úr íslenzku máli. Eftir sem áður eru erlend nöfn lögleg á Íslandi og munu verða við liði á Íslandi samkv. gildandi lögum. 3. Ákvæðið útrýmir ekki einu sinni þeim útlendu nöfnum, sem hinir nýju ríkisborgarar verða að segja skilið við, og það veldur því, að sumir verða að leggja niður sama nafnið sem aðrir menn mega halda. 4. Á hina nýju ríkisborgara er með þessu ákvæði lögð skylda, sem engum þm. datt í hug að leggja á nokkurn Íslending, þegar gildandi nafnalög voru sett og upptaka nýrra ættarnafna var bönnuð, þ.e.a.s. sú skylda að þurfa að segja skilið við fyrra nafn. En eftirfarandi tel ég vera meginkosti þeirrar skipunar, sem lagt er til að tekin verði upp með brtt. okkar fimmmenninganna: 1. Það er tryggt, að ný útlend nöfn festist ekki í málinu og að þeim mönnum fjölgi ekki, heldur fækki, sem bera útlend nöfn. Það er rétt, að útlendum nöfnum er ekki útrýmt með till., enda er það ekki hægt hvort sem er að óbreyttum gildandi lögum. En það er tryggt, að ný nöfn festist ekki í málinu og að þeim fjölgi ekki, heldur fækki, sem bera útlend nöfn. 2. Enginn fullorðinn maður er skyldaður til nafnbreytingar. 3. Börn hinna nýju ríkisborgara koma þegar í stað til með að bera alíslenzk nöfn og nöfn að alíslenzkum hætti. Það eru margfalt meiri líkur til þess, að þessum ákvæðum yrði hlýtt, þar eð þetta þætti miklu sanngjarnari lausn, og hin erlendu nöfn hyrfu þannig raunverulega fyrr úr málinu heldur en ella. En af því hef ég sannar spurnir, að ákvæðin frá því í fyrra hafa þótt svo ósanngjörn og í raun og veru svo bjánaleg, að þeim er ekki hlýtt. Hinir nýju ríkisborgarar hafa að vísu látið skrá á sig ný nöfn, en vinir þeirra og kunningjar - af því hef ég margar spurnir - fást ekki til þess að nota þau, svo að hin erlendu nöfn lifa áfram í málinu þrátt fyrir þessi ákvæði. Og fer svo gjarnan, að þegar sett eru lagaákvæði, sem þykja ósanngjörn og ranglát, þá verður ekki hægt að framfylgja þeim. Hæstv. menntmrh. og hv. 1. þm. Árn. hafa þegar getið þess, að erfitt hafi reynzt að framfylgja nafnalögunum, og eru þau þó ekki strangari en raun ber vitni um, og þá má geta nærri, hvernig tekst í framkvæmdinni að fylgja ákvæðum, sem eru jafnströng, jafnfáránleg og þessi ákvæði, sem samþ. voru í fyrra og hv. Nd. hefur nú aftur samþ., því að um það má segja það sama sem þjóðkunnur menntamaður, nákunnugur störfum hér á Alþ., sagði í gær við mig, að ef þessi skipun, sem hv. Nd. vill hafa á málinu, næði fram að ganga, með skyldunni til algerrar nafnbreytingar, þá væri það í rauninni þjóðarhneyksli, og undir það tek ég.



Herra forseti. Það liggur nú við, að það sé þjóðarhneyksli að heyra slíka ræðu á Alþingi Íslendinga. Það minnir ónotalega á það, þegar þessi þjóð réð ekki sínum málum og var knésett og yfirsetin af erlendri þjóð. En það, sem varð henni til viðreisnar og að hún endurheimti frelsi sitt, var, að hún átti menn, sem litu allt öðrum augum á slík mál sem þetta. Tungunni og fornum bókmenntum á hún það að þakka, að hún endurheimti frelsi sitt og er nú í tölu þjóða talin sem sérstök þjóð með sérstaka menningu og sérstaka tungu. Það er málsháttur, sem segir, að „engum er viðleitnin bönnuð“, og svo er með þennan hv. þm., 3. landsk., að honum er vitaskuld ekki viðleitnin bönnuð, að reyna að koma því til vegar, að málið og tungan skemmist meira og meira eftir því sem stundir líða. Hvaða tryggingu hefur þessi hv. þm. fyrir því, þó að lögleitt væri, að þessir útlendingar tækju upp fornafn að íslenzkum sið, að það gilti fremur, en ef þeir tækju upp íslenzk heiti algerlega? Meira að segja er þeim sjálfum það miklu auðveldara, en að taka aðeins íslenzkt fornafn og halda svo að öðru leyti sínum nöfnum. Og sé svo mikil nauðung hjá þessum mönnum sem hann gefur í skyn, þá hef ég ekki mikla trú á því, að þeir viðhaldi þessu íslenzka fornafni, sem þeir eru að fá með þessari löggjöf, vitaskuld neyddir til þess að taka upp. Hv. 3. landsk. þm. byrjaði ræðu sína á því, að það hefði verið hringt til sín, og efni þessa samtals var þá það að fara þess á leit við hann, að hann berðist fyrir því, að menn þyrftu ekki að skipta um nöfn, þessir menn, sem óska nú eftir ríkisborgararétti, einhverjir. Af 37 í fyrra ber nú 31 maður íslenzkt heiti, 6 ekki, eftir því sem upplýst hefur verið í hv. Nd. í umr. um þetta mál. Um tvo er það sagt, að þeir hafi ekki viljað vinna það til að fá íslenzkan þegnrétt að taka upp íslenzkt heiti. Um hina fjóra veit maður ekkert, hverjar orsakir eru til þess, að þeir hafa ekki gert það. Mér skildist nú reyndar, að einn af þessum mönnum frá í fyrra, þ.e.a.s. þessi Blumenstein, sem hv. þm. var að minnast á, hefði ekki viljað vinna það til, og það er sakir þess, að það eru fjórir aðrir, sem hafa ættarnafnið. Þetta gefur nú ofur lítið til kynna, hvernig það mundi fara úr hendi, ef þessi háttur yrði á, sem hv. þm. leggur til að hafður verði við veitingu ríkisborgararéttar, - hvað haldgott það mundi reynast, að menn skipti um nöfn. Og það er furðulegt að heyra, þegar hv. þm. segir, að með þessu móti mundi verða betur séð fyrir því, að menn skipti um nöfn og þessi útlendu heiti hyrfu úr tungunni. Það vitaskuld tekur engu tali. Hv. þm. misskilur gersamlega lögin um mannanöfn, viðvíkjandi ættarnöfnum, sem leyfð hafa verið samkv. þeim í íslenzkri tungu. Því fólki, er bar ættarnöfn áður en lögin 1913 voru sett, var leyft að halda þeim áfram og niðjum þeirra. Yngri ættarnöfnin áttu eftir löggjöfinni frá 1925 að falla úr gildi við andlát þess fólks, er hafði rétt á að bera þau um stund, en niðjar þess höfðu ekki leyfi til þess að taka þau upp eða halda þeim áfram. Það er þess vegna ekki um önnur ættarnöfn hér að ræða heldur en þau, sem eldri eru en lögin frá 1913, þ.e.a.s. íslenzk ættarnöfn. En hér eru útlend ættarnöfn, sem komið hafa inn í málið eftir þennan tíma, og þau halda áfram, eins og reyndar mun eiga sér stað með ættarnöfn á íslenzku fólki. Þetta er vitaskuld ekki leyfilegt og fer í bága við gildandi lög um mannanöfn á Íslandi, og er þess vegna réttur hjá stjórnarvöldunum að banna alveg, að þetta haldi svona áfram. En það, sem hv. þm. fer nú fram á, er, að við veitum þessum útlendingum meiri rétt, en nokkur Íslendingur hefur nú samkv. nafnalögunum, að við leyfum þeim að halda ættarnöfnum og hafa þau áfram, leyfum þeim það, sem Íslendingum er bannað. Þetta finnst mér til of mikils mælzt, þótt ég að vísu viðurkenni, að það er náttúrlega ekki nærri eins mikið atriði eins og það, hve mikla hættu tungan er sett í með því að leyfa slíkt. En eigi að síður, þó að það sé minna atriði en sú málskemmd, sem hlýtur að leiða af því, ef þessum nafngiftum er hleypt inn í tunguna, þá er það samt sem áður í mesta máta óréttmætt og óviðfelldið og alls ekki fyrir hv. Alþ. viðhlítandi, að þessi vinnubrögð séu viðhöfð. Ef þessum útlendingum, sem sækjast eftir ríkisborgararétti eða þegnrétti hér hjá okkur, finnst það ekki þess virði að breyta til og við getum verið öruggir um okkar tungu, þó að þeir fái þegnrétt, þá held ég, að við getum ekki unnið það til að veita þeim þennan rétt, og mig furðar satt að segja alveg á hv. 3. landsk., að hann skuli geta háð þessa baráttu fyrir því að innleiða þessa reglu, sem hann berst nú fyrir. Mig stórfurðar það. Honum þótti það hlálegt, að þessum fimmta manni, sem á nú að fá þegnréttinn, þessum Blumenstein, skuli ekki vera leyft að halda ættarnafninu, en fjórir mega hafa ættarnafnið. Ég sé ekkert broslegt við það. En vera má, að það bregði upp skýru ljósi um þá þörf, sem á því er að koma í veg fyrir, að slíkt eigi sér stað. 37 fengu ríkisborgararétt í fyrra, 27 munu eiga kost á því að fá hann nú í ár. Ef nú þetta fólk fær að halda sínum útlendu heitum og þannig verður viðkoman árlega, þá geta menn séð, hvernig fara muni eftir nokkra áratugi, - ég tala nú ekki um, ef lík hreyfing yrði á flutningi fólks þjóða á milli, hvernig verða mundi eftir eina öld eða svo. Ég minnist umr. frá því að nafnalögin voru sett, 1925. Þá komu svona raddir fram, hvað óheyrilegt það væri að setja hindrun í veginn fyrir það, að menn mættu hafa ættarnöfn. En þó að sú löggjöf markaði ekki nógu skýrt, ekki eins og vera hefði átt, heimildina fyrir því, hvaða nafngift menn hafa, þá var það eigi að síður spor í rétta átt, og ef l. hefðu verið framkvæmd eftir því, sem þau bjóða, þá hefði verið allvel séð fyrir þessu. Síðasta Alþ. tók upp þá reglu, að þeir útlendingar, sem vildu fá íslenzkan ríkisborgararétt, yrðu að skipta um nöfn. Nú er barizt fyrir því á næsta þingi að afnema þetta. Að vísu eiga menn að taka sér íslenzkt fornafn, en nöfnin mega halda sér að öðru leyti, og ég geri mjög lítið úr því, að það komi að þeim notum, sem ætlazt er til. Þetta er því gersamlegt fráhvarf frá því, sem Alþ. var búið að marka, og mér finnst, að hvað sem öðru liður, þá sé það ekki sæmilegt fyrir Alþingi. - Annars ætla ég ekki að þessu sinni í það minnsta að fjölyrða um þetta frekar. Ég veit, að hv. Alþ. passar upp á hróður sinn í þessu máli, að fara ekki að brjála þá löggjöf eða þá reglu, sem upp var tekin í fyrra.



Herra forseti. Ég ber djúpa virðingu fyrir hreinum og fögrum tilfinningum og óblandinni ættjarðarást þeirra manna, sem fremstir standa í þessu þjóðþrifamáli, sem hér er barizt um, og vil, að það sé lýðum ljóst, að það er sannarlega mikil þörf slíkra manna í voru þjóðfélagi á þessum hættutímum, sem yfir okkur ganga, og ber að meta viðleitni þeirra til að halda í heiðri fornum venjum og afstýra þeim ægilegu hættum, sem grúfa yfir íslenzkri tungu, og sannarlega skal ég virða til betri vegar allt það fagra, sem fyrir þeim vakir. Hins vegar get ég ekki neitað því, að ég hef talið, að Íslendingar veiti mönnum hér borgararétt vegna þess, að þeir menn, sem hlut eiga að máli, uppfylli þau skilyrði, sem Alþingi Íslendinga telur að menn þurfi að uppfylla til að geta öðlazt þann rétt. Ef svo er, og það hefur hingað til verið talið á Alþingi, þá kann ég því betur, að hér sé ekki um kaup og sölu að ræða, heldur sé rétturinn veittur vegna þess, að skilyrðum er fullnægt, og án þess að því fylgi af hendi Alþ. skylda eða kvöð á þessa menn að leggja niður sín fornu heiti. Ég sé að vísu þá ógurlegu hættu, sem yfir þjóðinni vofir, þegar hv. 1. þm. Árn. gat um það, að 37 menn hefðu fengið borgararétt - ég held í fyrra - og 27 mundu fá hann nú. Nú er þetta kannske einhver hugsunarvilla hjá mér, einhver óljós, þokukennd hugsun, en ég hefði nú haldið, að þjóðinni stafaði, ef um hættu er að ræða, meiri hætta af blóðblönduninni, heldur en af nöfnum. Ef það er óhætt að hleypa þessum útlenda hrútahóp hér á hjörðina, þá hélt ég, að nöfnin skiptu ekki aðalmáli, og vildi því beina til athugunar þessum þjóðhreinsunarmönnum, þar eð nú er upp fundin ný lækningaaðferð, þar sem blóð er tekið úr mönnum og hreinsað, hvort ekki væri nú athugandi að gera það að skilyrði fyrir ríkisborgararétti, að tappað verði af þeim blóðinu og komið einhverju íslenzku blóði í þessar æðar, og mundi þá öllu betur borgið og þjóð vor eiga bjartari framtíð í hvívetna. Ég var að litast um áðan hérna í þinginu og sá engan með flibba eins og þennan, sem ég geng með. Nú er ég sárhræddur um, að þeir, sem fastast halda í þjóðernið, finni það nú upp næst, að að vísu megi menn ganga með svona flibba eins og ég er með, en þeir megi ekki koma á Alþingi með hann. Það gæti verið ástæða til að telja hann óþjóðlegan, og hann er það sennilega, þegar ég lít hér í kringum mig, og mundi áreiðanlega hafa þótt heyra til undurs hér fyrir þúsund árum eða nokkru lengur á Þingvöllum, þegar forfeður vorir mættust. Hins vegar tel ég, að hár mitt mundi hafa sæmt sér þá vel á Þingvöllum, og yrðu þá aðrir að fá sér parruk hér, ef þeir ættu að vera líkir forfeðrunum. Og vildi ég þá líka, að það yrði athugað. Enn fremur tel ég það mikla rækt við forna menningu og sögu Íslendinga, að til athugunar væri tekið, hvort menn ættu ekki að mæta hér á Alþingi í fornmannabúningi, og tel ég það sérstaklega eiga við um þm. Árn., sem eru nú umboðsmenn fyrir hinn forna þingstað. Það var skotið að mér hér till., sem ég vil nú ekki bera fram, en gæti þá verið hv. 1. þm. Árn. til athugunar, og hún hljóðaði þannig, - ég læt hæstv. forseta heyra hana, en vil ekki gerast flm. að henni. Hún var eitthvað á þessa leið: „Engum skal heimilt að fara með umboð hins forna þingstaðar á Alþingi Íslendinga, nema hann klæðist þar búningi forfeðranna.“ Ég vil sem sagt ekki gerast tillögumaður að þessu, líka af því að ég veit ekki nema um einn Íslending, sem klæðist nú þessum búningi í dag, og veit ekki, hvernig það mundi falla öðrum mönnum að taka hann upp. En ég vil, að menn skilji það, að hér er um eitthvert mesta stórmál að ræða, sem komið hefur fyrir þessa þjóð, og þar sem menn tala nú mjög um að skjóta vandamálum, - það er nú tæplega innanþjóðarmálum, - undir alþjóðasamkundur, þá mætti sjálfsagt líka, ef þeir verða undir, sem eru málhreinsunarmenn, athuga t.d., hvort þjóðasambandið gæti lagt þeim eitthvert lið eða Sameinuðu þjóðirnar. Sem sagt, með djúpri virðingu fyrir hinni fögru viðleitni læt ég þessu máli lokið og ber ekki fram tillöguna, þó að hún gæti verið skynsamleg eða a.m.k. svona viðlíka skynsamleg eins og það, sem hér er verið að ræða um af þeirra hendi.



Herra forseti. Mér finnst ekki nema gott til þess að vita, að hæstv. atvmrh. skemmti hér þingmönnum litla stund, en mér finnst, að hann ætti heldur að hafa slíkar skemmtanir eftir þinglausnir heldur en nú, þegar naumur tími er til þess að ljúka alvarlegum þingmálum. Ég skal ekki tefja umr. um þetta mál. Ég tel, að það sé búið að segja svo mikið um þetta með og móti, að flest þau rök séu þegar komin fram, sem menn hafa fram að færa, svo að ég hygg ekki, að það verði færð mörg atriði fram, sem kynnu að breyta afstöðu hv. þm. í málinu. Og varla trúi ég því, að skilaboðin frá Blumenstein, sem hv. 3. landsk. bar nú fram, muni hafa mikil áhrif í málinu. Ég hef ekki almennilega skilið, hvernig því máli er varið. Mér var sagt, eftir að hv. þm. lauk máli sínu, að það mundi hafa verið þannig, að þessi maður vildi ekki skipta um nafn, en að fjölskylda hans, sem af sjálfu sér fær réttindi með honum, hafi mátt halda sínu nafni, þó að hann skipti um nafn! Ég skil ekki, að þetta geti verið svoleiðis. Ég skal ekki segja, hvort ég fer hérna með rétt mál, en ef svo er, þá hlýtur að vera um einhvern misskilning að ræða í dómsmrn. Sá, sem fær réttinn, og þeir, sem fá hann sjálfkrafa með honum, hljóta að hlíta sömu skilyrðum. En annars sé ég ekki, að það sé neinn kostur fyrir okkur, ef við hefðum nú fjóra eða fimm Blumensteina fyrir, að bæta. við einum Blumensteininum, því að þetta nafn mun aldrei skarta vel í íslenzku máli eða íslenzkum nafnaskrám. Það er alveg rétt, að við höfum hér ýmis útlend nöfn, en mikið af þeim hefur komið eftír að Alþ. hefur veitt ríkisborgararétt í ríkum mæli á síðari árum, og ekki hefur verið athugað að láta þessa menn ekki koma með sín erlendu nöfn inn í landið og staðfestast þar. Ef það hefði verið athugað fyrr af Alþ., þá hefði urmull af útlendum nöfnum, sem nú eru í málinu, ekki komizt inn í landið. En þetta má kalla mistök, sem ekki er gott að gera við nú, nema því aðeins að nafnalögin verði tekin til athugunar í heild og einhverjar ákveðnar linur dregnar í þessum efnum. En ég get ekki horfið frá því, að mér finnst, að misréttið sé mikið milli Íslendinganna og útlendinganna. Óbornir Íslendingar, sem fá íslenzkan borgararétt um leið og þeir koma í heiminn, fá ekki að taka sér ættarnafn, þótt íslenzk séu, en ókomnum útlendingum til landsins, sem biðja um og á sínum tíma kunna að fá borgararétt, er heimilað strax að koma með sitt erlenda ættarnafn inn í landið. Ég tel, að þetta ákvæði, sem í till. felst, sé svo stórhættulegt fyrir þennan þátt þjóðernisins, sem hér er um að ræða, mannanöfnin, ef till. yrði samþykkt, að ég mundi ekki hika við að greiða atkv. á móti frv. í heild.



Herra forseti. Hæstv. menntmrh. þarf ekki að draga í efa, að það er rétt, sem ég sagði áðan, að af þeim fimm Blumensteinum, sem nú eru hér á Íslandi, mega hinir fjórir halda sínu nafni að óbreyttum íslenzkum lögum, eða a.m.k. að óbreyttri framkvæmd þeirra laga, þótt ættfaðirinn sjálfur yrði að skipta um nafn, ef hann þæði hinn íslenzka ríkisborgararétt. Allir hinir fjórir eru fæddir hér á Íslandi og aldir hér upp og hafa, að því er mér skilzt, aldrei komið til Þýzkalands. Og það er enginn vafi á því, að dómsmrn. hefur vitað, hvað það var að segja, þegar það gaf þann úrskurð, að enginn þessara aðila þyrfti að skipta um nafn. Þetta munu allt saman vera skírnarnöfn þeirra. Og það er ekkert fordæmi fyrir því, að menn séu skyldaðir til þess að láta af sínu skírnarnafni, jafnvel þótt það sé ekki löglega upp tekið. Hitt er svo annað mál, að það hefði átt að framfylgja nafnalögunum undanfarið miklu betur, en hefur verið gert. Og það vita allir, að fjöldinn allur af Íslendingum ber hér skírnarnöfn, sem eru ekki í samræmi við nafnalögin, t.d. af því að þau lúta ekki lögum íslenzkrar tungu. En það hefur engin till. komið fram enn hér á hinu háa Alþingi um að skora á ríkisstj. að taka nú allt í einu að framkvæma nafnalögin svo út í æsar, að menn verði að skipta um nafn, sem þeir hafa borið langalengi, í áratugi. Þó væri það sök sér, ef það væri gert, því að auðvitað á hið sama að ganga yfir Íslendinga og þá menn, sem eru að verða Íslendingar með nýjum ríkisborgaralögum. Ég vil enn benda hv. þm. á nafnalistann, sem hér er um að ræða í 1. gr. ríkisborgaralaganna. Hinn 14. heitir Jakobssen, hinn 18. heitir Michelsen og hinn 19. heitir Olsen. Þetta eru allt saman nöfn, sem eru - ég held næstum algeng hér á Íslandi, sem tugir Íslendinga nú bera með fullum rétti og algerlega í samræmi við íslenzk lög. Hvaða vit er nú í því að láta hina nýju ríkisborgara verða að segja skilið við þessi nöfn, sem eru á öðrum fullkomlega lögleg? Og hvernig er hægt að segja, að tungunni og menningunni stafi hætta af því, þótt þessir þrír menn sjálfir haldi áfram að heita Jakobssen, Miehelsen og Olsen, meðan þeir eru á lifi, meðan hundruð annarra manna mega heita þessum sömu nöfnum, óáreittir fyrir þjóðernishetjunum, hæstv. menntmrh. og hv. 1. þm. Árn.? Nei, sannleikurinn er sá, að þessi skipun er svo fáránleg, að það er þessum tveimur sómamönnum alls ekki samboðið að heyja slíka baráttu fyrir öðrum eins ákvæðum og þessum. Ég endurtek það og skal láta það verða það siðasta, sem ég segi í málinu, að það væri sök sér að banna þessi erlendu nöfn öll í einu lagi og skylda þá menn, sem nú bera erlend nöfn á Íslandi, til að segja hreint og klárt skilið við þau nöfn. Ég tel þessa ákvörðun að vísu vera mjög harðvítuglega, rangláta og ósanngjarna. Hitt væri miklu skynsamlegra, að banna niðjum manna, sem nú bera útlend nöfn, að halda áfram að bera þau, og það er slíkt, sem lagt er til í brtt. okkar. Slíku gæti ég vel fylgt og mundi jafnvel bera það fram á næsta þingi. En hitt er fáránlegt, að banna vissum mönnum að bera nöfn, sem aðrir menn mega bera.



Herra forseti. Ég býst við, að örlög þessa máls hafi verið ráðin í gær, þegar neitað var hér um afbrigði. Er það ekki oft, sem það kemur fyrir, að neitun um afbrigði hafi beinlínis úrslitaáhrif á mál, og er mjög sjaldan beitt og mælist því misjafnlega fyrir. Með þessari þáltill., sem hér liggur fyrir, leggjum við hv. 1. þm. Rang. til, að Alþingi skori á ríkisstj. að leita samninga við eiganda Hótel Borgar um áframhaldandi rekstur hótelsins. Þegar þessari till. var neitað um afbrigði í gær, nefndi einn af þeim hv. þm., sem að því stóðu, það sem ástæðu, að engin grg. fylgdi till. Þetta er ekki rétt. Grg. fylgir till., og þótt hún sé fáorð, þá tekur hún þó fram það, sem er mergur þessa máls. Veitingasölunum á Hótel Borg hefur þegar verið lokað, og til stendur að loka einnig gistihúsinu þar. Við flm. álitum, að þegar þannig er búið að loka að fullu aðalhóteli höfuðstaðarins og landsins alls, þá muni skapast óviðunandi ástand, og því leggjum við til, að skorað sé á ríkisstj. að leita samninga um áframhaldandi rekstur hótelsins. - Þetta stendur í grg. till. og þetta eru fullnægjandi rök, sem ekki verða hrakin. Ég skal þó bæta við nokkrum orðum og reyna að hafa þau svo fá sem kostur er. Það er oft talað um, að Ísland ætti að geta orðið ferðamannaland og þjóðin ætti að hafa tekjur af því eins og ýmsar aðrar þjóðir hafa, t. d. Norðmenn, Svisslendingar o. fl. Halda menn nú, að leiðin til þess að laða gesti hingað, sé að loka einu af þeim sárafáu veitinga- og gistihúsum í landinu, sem boðleg geta talizt, og áreiðanlega því eina í höfuðstað landsins? En látum nú vera, þótt ekki sé hugsað fyrir skemmtiferðafólki, að sjá því fyrir móttöku. Hingað koma margir aðrir útlendingar í ýmsum erindum, sumum nauðsynlegum, þ. á m. gestir sjálfrar hæstv. ríkisstj. Mig langar nú til að spyrja, því að auðséð er, að fyrir aðgerðir Alþingis verður ekkert gert í þessu máli framar: Hvað ætlar ríkisstj. að gera við þessa gesti, þegar búið er að loka Hótel Borg? En það eru ekki einasta útlendingar, sem hér er um að ræða, heldur einnig fólk utan af landi, sem kemur til Reykjavíkur. Hvað á það fólk að gera við sig, þegar algerlega er búið að loka gistihúsinu á Hótel Borg? Samkvæmt lögum frá 1942 ber ríkisstj. að sjá þingmönnum, sem heima eiga utan Reykjavíkur, fyrir bústað yfir þingtímann, og hún á samkvæmt sömu lögum að koma upp húsi eða kaupa hús í því skyni. Þetta hefur hver ríkisstj. á fætur annarri látið undir höfuð leggjast þrátt fyrir áskoranir Alþ., sem gerðar hafa verið oftar en einu sinni, og heimildir, sem líka oftar en einu sinni hafa verið veittar í fjárlögunum, heldur hefur ríkisstj. horfið að því ráði að útvega mörgum af þessum þm. húsnæði á Hótel Borg yfir þingtímann. Mér þætti ákaflega fróðlegt að vita, hvað ríkisstj. ætlast fyrir í þessum efnum, þegar búið er að loka hótelinu. Kannske hún ætli að hefjast handa um það, sem hún átti að vera búin að fyrir löngu, að koma upp þingmannabústað? Eitt atriði er í þessu máli, sem e. t. v. þykir aukaatriði, en ég skal þó nefna, og það er að vegna þess að Hótel Borg hefur að mestu verið lokað og vegna þess að mjög hefur dregið úr rekstri annarra veitingahúsa hér í bænum vegna sömu aðgerða, þá hefur eitthvað upp undir 100 manns af þjónustufólki hótela orðið skyndilega atvinnulaust. Þetta þykir kannske ekki mikils virði, en þetta eru þó menn alveg eins og við hér innl. fólk, sem hefur stundað þessi störf árum saman, það á ekki kannske alveg hægt með á næsta degi eða næstu viku að fá sér allt annað og óskylt starf. Fyrir nokkrum árum voru sett lög um það, að ríkið tæki þátt í að byggja nýtt hótel í félagi við Eimskipafélag Íslands og fleiri aðila, sem áætlað var þá að kostaði 15 millj. kr., sem mundi svara líklega til þess nú að áætla það 30 millj. eða eitthvað um það bil. Þá þótti þörf á því að byggja slíkt hótel við hliðina svo að segja á Hótel Borg. Hvernig má það nú vera, ef nokkur þörf hefur verið á slíku hóteli þá, að nú sé fært að loka þessu aðalhóteli landsins og ekkert komi í staðinn? Mér er nær að halda, að sumir af þeim hv. þm., sem felldu það í gær, að leyfð væru afbrigði fyrir þessu máli, hafi samþykkt lögin um þá hótelbyggingu. Ég held, að ég hafi nú í mjög stuttu máli fært nægileg rök fyrir því, sem í grg. till. stendur, að ekki sé hægt að komast af án þess, að þetta gisti- og veitingahús, Hótel Borg, haldi áfram rekstri, og að full ástæða sé því til að skora á ríkisstj. að skerast í leikinn. Það mætti spyrja, hvort Hótel Borg gæti ekki haldið áfram rekstri án aðgerða frá Alþingi eða ríkisstj. Ekki lítur eigandi hótelsins svo á. Ég hef dálítið kynnt mér rekstur hótelsins og sérstaklega samanburð á rekstri þess þá 15 daga, sem hótelið var rekið eftir áramótin, og tilsvarandi 15 daga í fyrra, og ég hef séð þann feikilega mun, sem á því er, og einstakur maður verður tæplega skyldaður til þess að reka eitt eða annað fyrirtæki með stórtjóni fyrir sjálfan sig og óvist þá, hvað hans efni entust lengi til þess, þannig að slíkt væri mögulegt. Ég sá það í blöðum í morgun, að þessi till. okkar tvímenninganna var talin loðin að því leyti, að við segðum ekkert, hvað ríkisstj. ætti að gera til þess, að rekstur Hótel Borgar gæti haldið áfram. Ég tel, að það séu ýmsar leiðir til þess að koma því til leiðar. Auðvitað er ein beinust, það skal ég játa. Það er öllum vitanlegt, að Hótel Borg hætti rekstri sökum þess, að það var um áramótin svipt réttindum, sem það hefur haft frá upphafi og ég hef heimildir fyrir, að þáverandi ráðh., sem hafði með það að gera, ætlaðist til að héldust, nema hótelið bryti eitthvað af sér ellegar áfengisbann yrði sett hér í landinu. Beinasta leiðin til þess að kippa þessu í lag er auðvitað sú að nema burt orsökina til þess, að Hótel Borg var lokað, sem sé að veita hótelinu sömu réttindi og það hafði fyrir áramót. Ég veit nú, að ýmsum hv. þm. mun þykja þetta hneykslanleg; orð og hneykslanleg hugsun. En ég hef ekki orðið var við það, meðan ekkert var að gert í þessu máli og Hótel Borg hafði sín réttindi, að till. kæmu mikið fram um það hér í Alþ. að afnema þau, svo að ég sé ekki, að ástandið yrði neitt verra í því efni en áður var. Ég sé ekki neitt við það að athuga, þótt lögum landsins sé framfylgt, og lög landsins eru þau nú í dag, að það er fullkomin heimild til þess að veita einu veitingahúsi og allir vita, að með þeim orðum er átt við Hótel Borg - rétt til vínveitinga, auk þess sem núverandi lög landsins heimila einnig, að undir vissum kringumstæðum sé félögum veitt leyfi til að hafa vín um hönd á veitingahúsum. Ef það væri nú sannað og víst, að þessar aðgerðir, að loka fyrir vínveitingar á Hótel Borg og afnema aðrar vínveitingar við sérstök tækifæri, drægju úr drykkjuskap til muna, þá væri auðvitað öðru máli að gegna, því að það skal ég viðurkenna með öðrum, sem eru áhugamenn á því sviði, að drykkjuskapur er að sjálfsögðu böl. En það fer tvennum sögum um það, hvort drykkjuskapur á samkvæmum hefur minnkað síðan á áramótum eða ekki. Sumir segja, að hann hafi vaxið. Sumir segja, að hann hafi minnkað. Ég hygg, að skynsamlegast sé að taka þarna meðaltalið og telja, að hann muni vera mjög svipaður og áður var, því að það er óhætt að nefna það hér, sem öllum er vitanlegt og lögreglunni líka, að fólk hefur með sér áfengi á samkvæmi, þegar þar eru ekki opinberar vínveitingar. Meðan áfengisútsala er í landinu og öllum frjálst að kaupa það, drekkur það í laumi á a. m. k. fremur óviðfelldnari hátt, en ef áfengi er þó veitt á sjálfu hótelinu. Ég skal játa það, og þess vegna er till. orðuð eins og hún er orðuð, að þótt ég bendi hér á beinustu leiðina og sjálfsagt auðveldustu fyrir hæstv. ríkisstj., þá kunna að vera til fleiri leiðir til þess að fá Hótel Borg til þess að halda áfram starfrækslu sinni, og ég tala þar af nokkurri reynslu, því að til stóð að loka algerlega hótelinu 15. jan., ef ég man rétt, en hæstv. forsrh. tókst með samningum við hóteleigandann að fá því til leiðar komið, að gistihúsinu var haldið áfram, þó að það eigi að fara að loka því nú, og það án þess, að nokkur hlunnindi vegna víns væru nefnd í því sambandi eða kæmu til greina. Þannig getur það vel verið, að einhverjar leiðir finnist í gegnum einhver hlunnindi, sem hægt væri að veita, önnur en þetta. Ég vil segja það, að ég mundi gjarnan vilja samþykkja víðtækari till. um það, að áfengislögin væru framkvæmd eins og til er ætlazt og til var ætlazt, þegar þau voru sett. Ég sé ekki, að neitt hafi skeð, sem útheimtir það, að þau séu framkvæmd á annan hátt en þau sjálf gefa tilefni til. - Hefðu þingslit ekki staðið fyrir dyrum nú innan lítils tíma, þá mundi ég að sjálfsögðu hafa stungið upp á því, að þessu máli væri vísað til n., en það vitanlega þýðir ekki, það mundi ekkert álit koma frá þeirri n. Og jafnvel þó að málinu verði ekki vísað til n., sýnist mér það á svip sumra manna hér og einnig á því, hve mikið var klappað í borðið, þegar ég hóf mál mitt, að mönnum endist örendið þangað til fundartíma er hér lokið, en ég tel það illa farið og alvarlegt mál. En hvernig sem fer um þetta, þá vildi ég nú gjarnan heyra það frá hæstv. ríkisstj., hvernig hún hugsar sér að ráða fram úr þeim atriðum, sem ég hér sérstaklega spurði um, þegar búið er að loka Hótel Borg og sennilega taka húsið til allt annarra nota heldur en nú.



Herra forseti. Ég skal ekki ræða þetta mál almennt, enda er nú sýnt, að málið fær enga venjulega afgreiðslu, af því að það líður að þinglokum. En vegna þess að hæstv. dómsmrh. er veikur í dag, vil ég, að það komi skýrt fram, að á frumstigi þessa máls, þ. e. a. s. snemma þings og a. m. k. löngu áður en ég fór utan, - en ég fór utan í byrjun desembermánaðar, - þá tilkynnti hann ríkisstj., að ef ekki yrði samþ. það frv. um áfengislöggjöf, sem lagt var fyrir Alþ., í einu eða öðru formi eða ef Alþ. gæfi ekki skýr fyrirmæli um framkvæmd áfengislöggjafarinnar, þá mundi hann gera þær ráðstafanir, sem hann nú hefur gert, svo að það gat engum af ráðherrunum komið á óvart og þá væntanlega ekki heldur neinum af stjórnarflokkunum, þó að ég kunni ekki um það að fullyrða. Ég tel miður farið, að þingið gengur ekki frá málinu á eðlilegan hátt, og ég hefði fyrir mitt leyti - og hef ekkert farið dult með það talið þessu máli bezt borgið eftir atvikum, að óbreytt hefði haldizt sú skipan, sem áður var, þar til Alþ. setti um þetta löggjöf. Þess verður sýnilega ekki auðið, og þá er ekki um það við þá að sakast, sem þá lausn hafa kosið, og verða þá þeir að bera ábyrgð sinna gerða, sem hafa staðið fyrir afgreiðslu málsins eins og það nú liggur fyrir.



Herra forseti. Hv. frsm. gat þess, að það hefði riðið þessu máli að fullu, að hv. Alþ. vildi ekki veita afbrigði í gær fyrir því, að málið mætti þá koma fyrir. Ég vil strax taka það fram hér, að afstaða mín til þeirrar atkvgr. var engan veginn bundin við lífsskoðun mína í sambandi við vínnautn, því að þetta mál hefur miklu fleiri hliðar, en þá einu. Hér er um svo umfangsmikið mál og áhrifaríkt að ræða, að furðu sætir yfirleitt, að forseti skyldi hafa ákveðið, að aðeins ein umr. skyldi fara fram. um þáltill. Ég skal að vísu viðurkenna þegar í upphafi, að það var á valdi hv. alþm., bæði mínu og annarra, að mótmæla þeirri meðferð málsins, sem hefði að sjálfsögðu verið eðlilegt. En satt að segja kom mér það ekki til hugar, að jafnágætan mann eins og hæstv. forseta skyldi dreyma um það að ætla að láta taka þetta mál til umr., hann væri aðeins að sýna okkar ágæta hæstv. forseta Ed. eðlilega samúð með því að ákveða umræður um þá till., sem hann hefði borið fram. En að ætla sér að knýja þetta mál fram með einni umr. nefndarlaust á síðasta degi þingsins -  Ég skal nú leyfa mér að benda hér nokkuð á, hvert stefnir um þetta mál, alveg burt séð frá þeim þættinum, sem snýr að áfengisnautninni. Við skulum hugsa okkur, að það væri farið inn á þá leið að samþykkja einhver fríðindi til hótelrekstrarins. Mér er ókunnugt um, að það hafi komið frá nokkrum aðila, sem stendur að rekstrinum, neitt erindi til Alþingis um það, að þess sé fjárhagsleg þörf. En segjum svo, að það sé gert í gegnum þá aðila, sem nú bera fram þáltill. Þá liggur ekkert fyrir um það, hvorki í grg. né kom fram heldur í ræðu hv. flm., hvað þetta kosti ríkissjóð í fjármunum og ekki heldur hvort hægt sé að stöðva sig á þeirri braut, sem farið er hér inn á. Ég tel nú, að hæstv. ríkisstj. hafi fengið nóg af þeirri reynslu, sem fékkst við það, að nokkuð stórir og margir félagshópar hópuðu sig saman hér fyrir áramótin til þess að stöðva allt atvinnulíf í landinu og til þess að sveigja vilja Alþ. inn á breytingu á löggjöf á mörgum sviðum, sem var alveg óverjandi að þurfa að gera með samningi. Ég er ekki að ásaka hæstv. ríkisstj. fyrir það, en ég segi, að hún hafi fengið nóg af því að verða af því ástandi neydd til þess að gera mjög víðtækar breyt. á sumum hverjum allra viðkvæmustu lögum landsins og það án þess að leyfa um það eðlilegar umr., eðlilegar breytingar og eðlilega meðferð málsins, þó að ekki sé einnig nú bætt við að leyfa einstökum atvinnurekanda að fara í fótspor þeirra manna, sem hér tróðu slóðina, því að það er vitanlega það, sem verið er að gera. Það er verið að mæta hótunum eins manns um að stöðva ákveðinn atvinnurekstur, sem hann einn stendur að. Ég álít, að sú braut sé svo hroðaleg fyrir Alþ. að fara inn á, að það þurfi sannarlega tvær umr. um þá till., sem fer inn á þá braut og markar það spor. Og það var það, sem gerði, að ég andmælti því, að farið væri með málið í gær eins og ætlazt var til. Ég veit ekkert um, hvaða fríðindi hv. flutningsmenn ætla sér að séu látin af hendi til þess að tryggja rekstur Hótel Borgar. En hitt veit ég, að ef nokkur fríðindi eru látin af hendi til þess að halda þessum rekstri áfram, þá koma og hljóta að koma ákaflega margar kröfur frá öðrum aðilum, sem einnig standa illa í baráttunni í sambandi við gistihúsarekstur í landinu. Mér er vel kunnugt um sem formaður Þingvallanefndar, að það hafa komið þráfaldlega kröfur frá eigendum Valhallar um að krefjast þess, að annaðhvort fengju þeir víðtæka aðstoð frá því opinbera til þess að geta haldið áfram sumarhótelrekstri á Þingvöllum, sem er kannske engu minna atriði í landinu heldur en ársrekstur Hótel Borgar og sannarlega engu minna atriði fyrir að skapa hér ferðamannaland, eins og hv. fyrri flm. minntist á. Þegar Þingvallanefnd hefur ekki viljað sinna þessu máli, vegna þess að hún hefur meðal annars ekki til þess neitt fé, þá hafa komið margvíslegar hótanir frá þessum mönnum að stöðva reksturinn. Þingvallanefnd hefur aldrei dottið í hug að fara að fara til Alþingis með þáltill. til þess að krefjast þess, að samið væri við þessa aðila um áframhaldandi rekstur á sumarhótelinu Valhöll á Þingvöllum. Þingvallanefndinni er það vel kunnugt, að slíkt hlyti ekki einasta að kosta allmikið fé úr ríkissjóði, heldur hlyti það einnig að skapa slíkt fordæmi, að ekki væri hægt að stöðva kröfur frá öðrum aðilum. Mér er meðal annars kunnugt um og sjálfsagt mörgum hv. þm., að hópar af hóteleigendum í landinu og þeim mönnum, sem reka matsölu, krefjast þess frá ári til árs, að afnuminn sé veitingaskatturinn. Mér er meira að segja kunnugt um, að það hefur verið mjög mikið fylgi fyrir því hér í Alþ., en það hefur ekki verið gert, eingöngu vegna þess, að hæstv. fjmrh. treysti sér ekki til þess að missa þessar tekjur, eftir að búið var að binda þá pinkla upp á ríkissjóðinn, sem voru samfara lausn vinnudeilunnar nú rétt fyrir áramótin. Ef það hefði ekki verið, eru mjög mikil líkindi til þess, að mætt hefði verið einmitt þessum óskum frá öllum þeim mönnum í landinu, sem reka gistihús eða veitingastaði. En hvernig haldið þið, að hægt verði að standa á móti till. og kröfum frá þeim mönnum, sem hér eiga hlut að máli, ef ríkisstj. sjálf og Alþ. hafa forgöngu um það að semja um áframhaldandi rekstur á Hótel Borg? Mér er alveg nákvæmlega sama, í hvaða mynd fríðindin verða gefin, hvort heldur þau verða gefin í beinu fjárframlagi frá ríkissjóði, í afnámi á veitingaskatti eða hvoru tveggja eða í áframhaldandi vínveitingaleyfi, þá er grundvöllurinn fallinn undan því að standa á móti kröfunum frá hinum öðrum veitingastöðum víðs vegar á landinu og þá fyrst og fremst frá Valhöll eða þeim, sem reka hana. Og við skulum hugsa okkur, hvaða ástand skapast í landinu, ef allir þessir staðir fá þessi fríðindi, og hugsum okkur, að þau væru eingöngu miðuð við það að hafa vínsöluleyfi á Hótel Borg. Hvernig mundi þá ekki það samningsatriði rekast á aðra löggjöf í landinu, m. a. áfengislöggjöfina, sem heimilar héraðabönn? Hvernig mundi þá Alþ. og ríkisstj. forða sér undan því að taka beint upp fjárframlög til þessara manna, ef þeir hópa sig saman til þess að gera sömu kröfu til Alþ. um að halda sömu réttindum eins og Hótel Borg? Ég geri ráð fyrir því, að ef Alþ. lætur undan kröfu frá einum aðila, þá eigi það ákaflega erfitt með að láta ekki undan kröfum frá þeim fjölda aðila, sem áreiðanlega eiga hér mjög mikla erfiðleika við að stríða í þessum málum. Ég skal viðurkenna, að ég er engan veginn kunnugur fjárhagsafkomu Hótel Borgar. Það þekki ég ekki. En hitt veit ég, og það vita allir landsmenn, að Hótel Borg er þó ekki eina hótelið í landinu, sem starfrækt er. Hvað er t. d. með Hótel KEA á Akureyri? Ég veit ekki betur en það hafi starfað hér um allmörg ár með mestu prýði og alveg sérstaklega tekið á móti mjög miklu af ferðamönnum, sem koma bæði héðan úr Reykjavík og frá útlöndum á sumrin, og veitt þeim alla fyrirgreiðslu. En það hafa ekki heyrzt, að mér sé kunnugt um, neinir kveinstafir frá þessum mönnum um aðstoð frá Alþ., hvorki í fríðindum, sem eru innifalin í flöskum með ágætum tappa í, eða öðrum fríðindum. Það eina, sem hefur komið frá þeim eins og annars staðar frá, er að vera losaðir undan veitingaskattinum, sem einmitt flokkur hv. flm. heldur ákaflega fast í og telur að ríkissjóðurinn megi ekki missa. Ég veit ekki betur en að hér sé rekið ár eftir ár sumarhótelið í Valhöll, að vísu með umkvörtunum, en þó ekki alvarlegri en það, að á hverju ári hefur þetta hótel verið opnað og starfrækt allan tímann. Ég veit ekki betur en að hér sé rekið hótel í Reykjavík, Hótel Skjaldbreið, að vísu miklu minna en Hótel Borg. En það er alveg ný kenning, ef lítið hótel, illa útbúið, gamaldags, með engum þægindum, eins og Hótel Skjaldbreið er, á verri aðstöðu í baráttunni í sambandi við hótelrekstur heldur en bezta hótelið í landinu. Það er alveg ný kenning, og það þurfa sannarlega að fylgja meiri rök fyrir þeirri nýju kenningu heldur en kemur fram í grg. frá hv. flm. Ég veit, að þetta er ekkert nýtt atriði, að hv. framsóknarþingmenn hér hafa viljað hlúa að Hótel Borg. Það er mér vel kunnugt um. Og til sönnunar mínu máli vil ég lesa hér upp úr gerðabók fjvn. frá 1948 af 38. fundi nefndarinnar. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Lesin skýrsla og aths. sparnaðarnefndar við 3.–11. gr. fjárlaganna. Út af upplýsingum um verð á víni til Hótel Borg var samþ. eftirfarandi ályktun: Þar sem upplýst er með skýrslu sparnaðarnefndar, að Hótel Borg nýtur enn 20% afsláttar af víni hjá Áfengisverzlun ríkisins, miðað við útsöluverð, og að þessi upphæð á síðasta ári hefur numið 526 þús. kr., ályktar n. að leggja til fyrir sitt leyti, að þessi fríðindi verði þegar afnumin, og felur formanni að tilkynna það fjmrh. Var ályktun þessi samþ. með 8:1 atkv.“ Það getur vel verið, að það sé upplýsandi fyrir hv. alþm. og aðra, sem mál mitt mega heyra, hverjir voru fyrst og fremst í þessari nefnd þá. Það voru þeir Gísli Jónsson, þm. Barð., Ingólfur Jónsson, 2. þm. Rang., Pétur Ottesen, þm. Borgf., Sigurður Kristjánsson, 8. þm. Reykv., Sigurjón Á. Ólafsson, 1. landsk. þm., Halldór Ásgrímsson, 2. þm. N-M., Helgi Jónasson, 1. þm. Rang., Ásmundur Sigurðsson, 8. landsk. þm., og Lúðvík Jósefsson, 2. þm. S-M. Ja, menn geta nú veðjað á það hér, hver það er, sem er þessi eini þingmaður, sem hefur ekki viljað taka þessa 526 þús. kr. gjöf af Hótel Borg úr ríkissjóði. Jú, það var hv. 1. þm. Rang., sem er annar flm. að till. Og hann barðist með því með hnúum og hnefum í n., eins og hann á skapgerð til og dugnað, að það væru ekki tekin af Hótel Borg þessi fríðindi. Hann var annaðhvort persónulega eða fyrir hönd síns flokks viljugur til þess að berjast fyrir því með hnúum og hnefum, að ríkissjóður gæfi Hótel Borg árlega framvegis á sjötta hundrað þúsund krónur í afslátt á því. Þegar það er komið inn í blóð þeirra manna, að svona stórar gjafir þurfi að gefa einu fyrirtæki, þá er það sannarlega ekkert óeðlilegt, þótt þeir nú vilji halda áfram að gefa einhver fríðindi til staðarins, þegar vitað er, að þeir hafa einnig tapað ágóðanum af þessari breytingu. Ég gleymi seint þeim kveinum, sem komu til fjvn. dag eftir dag frá Hótel Borg. Þeir voru eins fjölmennir þá til fjvn. eins og þeir hafa yfirleitt verið fjölmennir nú til Alþingis og fullyrtu þá dag eftir dag, að það yrði að loka hótelinu, eigandinn yrði öreigi, allir menn yrðu atvinnulausir, ef þessari ákvörðun fjvn. yrði ekki breytt. Nú þætti mér fróðlegt að fá upplýst: Hefur hæstv. ríkisstj. síðan 1948, allan tímann, og gerir hún það enn, farið eftir þessari samþykkt fjvn.? Nú getur vel verið, að það hafi ekki verið gert, það hef ég ekki rannsakað, það hefði verið ágætt rannsóknarefni fyrir eftirlitsmann ríkisins. Ef það frv. hefði verið samþ., sem ég bar hér fram, þá hefði það verið ágætt rannsóknarefni fyrir hann að gæta þess, að ekki væri haldið áfram að gefa svona stórgjafir. Og vel gæti ef til vill hæstv. forseti Sþ., sem er yfirskoðandi landsreikninganna, upplýst það hér, hvort hætt hefur verið að gefa þessar gjafir, eins og fjvn. lagði til, eða hvort gjafirnar hafa verið teknar upp aftur. Hitt veit ég, að á meðan Sjálfstfl. fór með fjármálin, þá var farið eftir þessum fyrirmælum fjvn. Ég hef ekki spurt hæstv. fjmrh. um það nú, hvort hann hafi tekið upp þessa rausn til Hótel Borgar síðan; það skal ég ekki segja um. En þetta er bezta sönnunin fyrir því, hvaða hug Framsfl. og hans ágætu menn hér bera til þessarar starfsemi. Og furðar mig þá ekkert á því, þótt þessi till. hafi komið fram. Ég þykist nú hafa sýnt fram á það, að alveg burt séð frá því atriði, hvort rekstur á Hótel Borg skapar meira eða minna siðgæði í sambandi við vínnautn, þá sé alveg ógerlegt fyrir Alþingi að fara inn á þá braut að samþ. að taka upp samninga til þess að halda þessum rekstri áfram, nema því aðeins að fyrir liggi fyrst og fremst miklu meiri upplýsingar um rekstrarafkomu, miklu meiri trygging heldur en sést hér í þessum skjölum fyrir því, að ríkissjóður þurfi ekki að tapa því fé, sem hér væri um að ræða, ef um t. d. lán væri að ræða eða eitthvað slíkt; og alveg sérstaklega fullkomin trygging fyrir því, að gætt verði réttlætis í sambandi við hliðstæðan atvinnurekstur í landinu hjá öðrum aðilum. Það er þetta, sem ég tel að verði undir öllum kringumstæðum að rannsakast og athugast, áður en slík till. er samþ. sem hér liggur fyrir. Þess vegna væri það gersamlega óviðeigandi að ætla sér að samþ. þessa till., án þess að hún fari í n. til að rannsaka málið og athuga vel, hvaða afleiðingar hún gæti haft fyrir ríkissjóðinn síðar meir. Ég vísa til margra ágætra ummæla frá hæstv. dómsmrh. í sambandi við frv. um jafnaðarverð á olíu og benzíni, sem flutt var þar af miklum skörungsskap. En það verð ég að segja, að hafi það mál ekki verið nægilega undirbúið hér í Alþingi, eftir að hafa verið hér til umr. allan tímann síðan þing kom saman, þá er ekki hægt að halda því fram hér, að þetta mál fái nægilega mikinn undirbúning, ef það ætti að ljúka því hér á þeim stutta tíma, sem hér er fyrir hendi. Hv. flm. sagði hér áðan, að hann vildi gjarnan fá að vita, hvað hæstv. ríkisstj. ætlaði að gera í sambandi við lokun Hótel Borgar. Orð hans voru ekki skilin öðruvísi en að hann liti svo á, að það sé eiginlega Alþingi eða ríkisstj., sem hafi lokað Hótel Borg.  Hins vegar verð ég að segja það, að ég er alveg undrandi yfir því, að þau ár, sem Hótel Borg hefur notið þeirra hlunninda, sem ég hef rætt hér um, með þeirri álagningu á víninu, sem hér hefur þekkzt, og grætt, eins og ég hef sýnt fram á, hvorki meira né minna en hálfa aðra millj. kr. á þeim eina lið, - þá er það alveg undravert, ef þetta fyrirtæki hefur ekki getað safnað stórkostlegum sjóðum, sem væru nægilegir til þess að standa undir rekstrinum, á meðan verið er að koma þessum málum í viðunandi horf, því þegar tekinn er samanburður á þessum rekstri annars staðar, eins og t. d. á Þingvöllum, hér á Skjaldbreið, á KEA og víðar á landinu, hvernig í ósköpunum eiga þau hótel, sem þar um ræðir og þar eru, að geta starfað árum saman og hafa ekki þessar tekjur, ef Hótel Borg hefur þurft að tapa stórum fjárfúlgum eða þurft að hafa hér hátt á aðra millj. kr. á ári til þess að standa undir rekstrinum? Eða er það kannske hugsun hv. flutningsmanna, ef hægt væri að koma fram þessari till. og veita einhver sérstök fríðindi fyrir Hótel Borg, annaðhvort með sérstöku vínveitingaleyfi, sem gefur þeim áframhaldandi tækifæri til þess að taka, ásamt þjónustugjaldi, upp undir 2 millj. kr. skatt hér af sínum hótelgestum, - er þá kannske meining þeirra eða vakir það fyrir þeim, að þessi sömu fríðindi verði færð yfir á þeirra ágæta hótel í Borgarfirði, Bifröst? Er það kannske hugsunin á bak við? En hinu furðar mig ekkert á, þótt það hótel, sem er eitt af prýðilegustu hótelum á landinu og er sjálfsagt sá staðurinn, sem fyrst um sinn tekur langmest á móti erlendum gestum, kæmi á eftir og heimtaði eitthvað álíka fríðindi eins og búið væri að samþ. hér á Alþingi handa Hótel Borg. Mér þætti það ekkert undarlegt. Ætli Stúdentagarðurinn kæmi ekki á eftir, sem hefur verið rekinn sem sumarhótel á hverju sumri hér, og mér er ekki kunnugt um, að orðið hafi stórkostlegur taprekstur á því, og ekkert vín hefur verið leyft þar. Ekkert hefur Alþingi þurft að standa undir þeim rekstri. Ég held, að Alþingi meira að segja og hæstv. ríkisstj.  Ég benti á það áðan, að ríkisstj. hefði verið dregin inn í mjög erfiðar deilur út af vinnustöðvun hér. Ég vil nú spyrja enn: Fékk ekki hæstv. ríkisstj. nægilega erfiðleika í sambandi við þau mál, þótt hún sé nú ekki að blanda sér inn í atvinnurekstur einstaklinga eins og hér er um að ræða? Og væri það nú ekki að fara út á heldur hálan ís, ef ríkisstj. ætlaði í hvert skipti, sem einhver aðili kemur og óskar eftir fjárhagslegri aðstoð eða sendir aðra sína útsendara, - því að nú er það ekki einu sinni, að það hafi komið frá honum sjálfum, heldur hafa verið sendir ágætir útsendarar til þess að agitera fyrir hann, - að í hvert skipti, sem slík boð kæmu til Alþingis frá einkarekstrinum í landinu, þá væri hlaupið til þess að samþ. að gefa hæstv. ríkisstj. heimild til þess að semja um áframhaldandi rekstur. Það er þá eitthvað annað uppi á teningnum heldur en var á meðan aðstoðin var veitt til síldarútvegsmannanna hér á árunum. Ég var einn af þeim ólukkulegu aðilum, sem áttu þá skip á þeim veiðum, en gerði það ekki út, og fyrir það gat ég ekki fengið neinn hluta af því tugþúsunda tapi, sem skipið varð fyrir, vegna þess að það var álitið, að það væri óverjandi af Alþingi að fara inn á að greiða slíkt hjá einstaklingi. Ég hef ekkert verið að harma það. Ég skildi vel þá afstöðu. En verra var það, að hinn aðilinn, sem gerði skipið út og leigði það af mér og tapaði einnig mörgum tugum þúsunda, gat ekki heldur fengið neitt, af því að hann átti ekki kolluna. Nú á að taka upp þá reglu hér, að einn atvinnurekandi, sem að vísu hefur lifað á því að fá stórar gjafir gegnum mörg ár, á að fá fjárhagslega aðstoð frá ríkissjóði til þess að geta haldið áfram rekstrinum. Ekki varð skilið annað hjá hv. frsm. en að það væri til þess ætlazt með þessari þáltill. að veita Hótel Borg einhverja fjárhagslega aðstoð í einhverri mynd, og þegar það er upplýst, þá er náttúrlega alveg óverjandi af hæstv. forseta annað en að úrskurða á ný, að tvær umr. skuli fara fram um till. og að till. fari þá til fjvn. Hæstv. forseti hefur sjálfsagt ákveðið eina umr. um till. vegna þess, að hann hefur ekki dreymt um, að þetta lægi á bak við. Annars væri sjálfsagt ekkert vit í því að afgr. málið á neinn annan hátt.  Ég ætla ofur lítið að koma inn á hina hliðina. Ég valdi það fyrst að ræða þessa hlið, vegna þess að ég áleit, að einmitt þetta atriði sé svo stórkostlegt fjárhagsatriði fyrir ríkissjóðinn, að það sé alveg óverjandi að ræða það ekki líka, áður en till. er afgreidd. Þess vegna valdi ég að ræða það atriði fyrr. En síðan ætla ég að koma inn á hitt atriðið í sambandi við áfengislöggjöfina og þau fríðindi, sem Hótel Borg hefur haft í því að hafa einkasölu á áfengi hér í bænum. Hæstv. dómsmrh. hafði látið skipa mþn. til að athuga áfengislöggjöfina í landinu. Og það var sannarlega ekki að ófyrirsynju. Það er vitað, að áfengislöggjöfin í landinu er þannig, að það er að minnsta kosti enginn friður í landinu um þau mál. Það er vitað, að það eru þúsundir manna, sem óska, að því ástandi, sem ríkt hefur hér undir þessum lögum í fjöldamörg ár, verði breytt. Það eru mismunandi skoðanir á því máli, hvernig eigi að breyta þeim. Einn hefur þá skoðun, að það eigi að ríkja hér meira frjálsræði. Annar hefur þá skoðun, að það eigi að ríkja hér minna frjálsræði og meiri bönn. Ég ætla ekkert að fara að túlka þær hliðar hér undir þessum umr., en það vita allir, að þannig er ástandið í þessum málum. Svo gerir hæstv. dómsmrh. þá virðingarverðu ráðstöfun að skipa mþn. prýðilegum mönnum og í fullu samráði við hæstv. ríkisstj., við báða flokkana, til þess að rannsaka þetta mál. Þegar svo málið er komið hér til þingsins og nefndin, sem að vísu er upplýst að vinni öll sín verk á hlaupum, hv. allshn. Ed., eins og staðfest var hér nýlega, er samt sem áður búin að leggja mjög mikla vinnu í þetta mál, og m. a. hefur einn af nm. lagt í það að útbúa nærri 30 brtt. og aðrir menn hafa lagt í það einnig mikla vinnu, m. a. ég, sem ekki var nú skyldugur til þess að gera það, vegna þess að ég var ekki í n., heldur aðeins skyldugur til þess að gera það sem þm., ef ég vildi sinna nokkuð málinu og fyrir liggja hvorki meira né minna en 80 brtt. við frv., þá var það ófyrirgefanlegt hneyksli af deildinni að vísa málinu frá, áður en vitað var, hvernig færi um þær till. En hver vann að því? Það var fyrst og fremst Framsfl. og hann vinnur svo skelegglega að þessu máli, að hann fyrirskipar því verkfæri, sem hann hefur hér til þess að gera fyrir sig langmest af skítverkum í þinginu, að svona skuli vera farið með málið. Og það er gert meira. Sá maðurinn í n., sem hafði haft kjark til að rísa upp á móti flokknum og kljúfa n. og koma fram með till. til breyt., er tekinn og kúgaður til þess að drepa allar sínar till. með því að samþ. rökstuddu dagskrána. Þetta er mergurinn málsins hjá Framsfl. Svona er farið með málið. Og hæstv. forseti lýsir því yfir í þinginu, að dagskráin sé svo mikil ósannindi, að raunverulega ætti að vísa henni frá.  Hver var svo ástæðan fyrir þessu? Það voru tvær meginástæður. Önnur ástæðan var sú, að hv. 8. þm. Reykv. taldi sér trú um, að með þessu móti gæti hann tryggt sér fylgi kvenþjóðarinnar í Rvík við næstu kosningar. Það var aðalástæðan. Hún meira að segja gekk svo langt að lýsa því yfir í umr., að hún væri nú eiginlega ekki inni á þingi fyrir Framsfl., heldur væri hún á þingi fyrir kvenfélagasamböndin í landinu, og þess vegna væri það skylda sín að sjá um, að þetta mál næði nú ekki fram að ganga. Ég hef nú aldrei getað skilið það, hvernig það ætti að vera á móti vilja kvenfélagasambandanna í landinu að auka stórkostlega fræðslu um þá hættu, sem því fylgir að neyta áfengis í óhófi, og auka stórkostlega eftirlitið með því, að lögunum sé framfylgt. En hvort tveggja þetta var í þeim till., sem voru drepnar af þeim fulltrúa, sem annan daginn lýsir því yfir, að hann sé fulltrúi Framsfl., og hinn daginn lýsir því yfir, að hann sé fulltrúi kvenfélagasambandanna í landinu. Sannleikurinn er sá, að ef það átti að leyfa meira frelsi í sölu áfengis, - og um það ætla ég ekki að kveða upp neinn dóm í dag, - þá var það frumskilyrðið, að því fylgdi, að það væri meira eftirlit, en verið hefði og meiri fræðsla, bæði í skólum landsins og annars staðar. Það var frumskilyrðið, alveg eins og það er frumskilyrði, að það sé eftirlit með bílaakstri, eftirlit með því, að menn aki ekki bílum drukknir, o. s. frv. Það eftirlit kostar nú hvorki meira né minna en á aðra millj. kr., og mundi víst enginn vilja létta því af, þótt ríkissjóður verði að greiða það fyrir það, af því að menn vita, að þrátt fyrir allt forðar það frá svo mörgum slysum. Mundu þá menn hafa séð eftir því, þótt einhver álíka upphæð hefði verið lögð af áfengisgróðanum til þess að tryggja raunverulegt eftirlit laganna, þannig að minni slys yrðu af, ef átti að selja vínið víðar og frjálsar en gert er? En þessar till. voru drepnar af Framsfl. og kommúnistunum sameiginlega og Alþfl. í Ed. Hin ástæðan var sú, að aðalmálgagn Framsfl. var búið að hefja róttækar persónulegar og pólitískar árásir á hæstv, dómsmrh. út af lögunum og það vegna þess, að við blaðið hafði verið ráðinn maður, sem aldrei kann fótum sínum forráð í neinum skrifum og sízt um bindindismál. Það mátti þess vegna til að vinna að því að fella frv., svo að Framsfl. og hans aðalmálgagn gætu haldið áfram til næstu kosninga að hrúga upp alls konar óþverra í kringum hæstv. dómsmrh. um málið, ef hægt væri á þann hátt að lama nokkuð fylgi Sjálfstfl. hér í Reykjavík. Þetta eru tvær meginástæðurnar fyrir því, að málið var drepið í deildinni. Og þegar menn hafa slíkar illar hvatir eins og þarna lágu á bak við, þá er sannarlega ekki að furða, þótt illt hafi af hlotizt síðar meir. Þá er sannarlega langbezt líka, að þeir menn, sem hafa skapað þetta ástand með öllu þessu, sem ég hef hér lýst, séu ekki leystir undan því alveg þegjandi og hljóðalaust, eins og ætlazt er til að sé gert hér í þessari till. Ég hygg, að það sé óhjákvæmilegt, þegar næsta Alþingi kemur saman, hverjir sem þá eiga þar sæti, að taka áfengislöggjöfina til athugunar á ný og láta breyta þar ýmsu til batnaðar. Ég skal, eins og ég sagði áðan, ekkert fara inn á að dæma um það, hvor stefnan á að verða ríkjandi í áfengislöggjöfinni, frjálsræði og menntun og eftirlit, allt samfara, eða bönn og allt það, sem þeim fylgir. Um það skal ég ekkert ræða hér til þess er ekki þessi fundur ætlaður. En hitt er ljóst, að án þess að hafa samfara frjálsari sölu einnig mjög aukna fræðslu í þessum málum og mjög aukið eftirlit í þessum málum, þá væri það þjóðarvoði. Þess vegna má ekki skilja þau atriði að, undir neinum kringumstæðum. Ég hef nú gert hér allmikla grein fyrir minni afstöðu til þess, hvers vegna ég varð til þess að óska eftir því, að málið væri ekki tekið fyrir. Og ég vil leggja á það áherzlu enn, að það er ekki vegna þess þáttar, sem snýr að vínnautninni í landinu eingöngu, þótt það sé einnig það, heldur miklu frekar og fyrst og fremst vegna þess þáttar, sem snýr að fjárhagsmálum sjálfs ríkissjóðs. Ég skal svo aðeins segja nokkur orð út af því, sem hv. flm. sagði hér. Hv. flm. spurði: Hvað ætlar ríkisstj. að gera, þegar búið er að loka Hótel Borg? Ja, það er náttúrlega alltaf ákaflega fróðlegt að fá að vita, hvað hæstv. ríkisstj. ætlar að gera í málum yfirleitt, en sannarlega hélt ég nú, að það væru ýmis önnur vandamál, sem liggja fyrir hæstv. ríkisstj. og Alþingi þyrfti fyrst og fremst að fá að vita um, heldur en það, hvað hún ætlar að gera, þótt Hótel Borg sé lokað, enda veit ég, að þeir ágætu menn, sem þar sitja, mundu ekki endilega setja þetta mál sem fyrsta mál á dagskrá. Þegar þingið er farið heim og þarf að fara að leysa úr ýmsum vanda, þá verður áreiðanlega þetta ekki fyrsta mál á dagskrá fyrir þá að greiða úr. Það eru mörg önnur mál, svo sem landhelgisgæzlan, sölubannið í Englandi og jafnvel Grænlandsmálin, sem þyrfti að leggja höfuðið meira í bleyti til þess að leysa heldur en þótt um það væri að ræða, að Hótel Borg væri lokað. Ég held það yrði ekki neinn þjóðarbrestur hér, þótt Hótel Borg yrði lokuð einhvern tíma. Það mundi áreiðanlega reyna á þau þolrif hjá eigandanum, hvort hann, þegar hann vissi, að Alþingi hlypi ekki undir bagga og Framsfl. hefði ekki afl til þess að koma fram vilja sínum um stórgjafir úr ríkissjóði, færi þá ekki að hugsa um að standa á eigin fótum eftir það. Hv. frsm. sagði alveg réttilega, að lög landsins heimili í dag vínsölu og vínnautn á Hótel Borg, en þau gera heldur ekkert annað en að heimila það. Þau fyrirskipa það ekki, og þess vegna er það undir valdi þess hæstv. ráðh., sem fer með þau mál, hvort hann telur það þjóðinni fyrir beztu, að haldið sé áfram vínveitingum á Hótel Borg, eins og verið hefur, eða farið þar inn á nýjar brautir. Reynslan er ekki löng enn þá hér í þessum bæ síðan Hótel Borg var lokað fyrir vínveitingum. En það er alveg áreiðanlegt, að það eru ekki neinar einhliða umsagnir um það mál. Það er áreiðanlegt, að það eru margir, sem halda því fram, að ástandið í bænum hafi mjög mikið batnað. Það eru aðrir, sem halda því fram, eins og hv. flm. sagði, að það hafi versnað, og enn aðrir, sem halda því fram, að það sé líkt og það var. En það eru áreiðanlega mjög margir sem halda því fram, að það hafi batnað og það svo mikið, að þeir óska ekki eftir því fyrst og fremst, að það sé síðasta sporið, sem Alþingi stígur hér, nú áður en því er slitið, að opna Borgina aftur á þann hátt. Hv. frsm. sagði einnig, - og það skulu nú vera mín síðustu ummæli hér um þetta mál, - að hæstv. forsrh. hefði komið því til leiðar, að gistihúsinu væri haldið áfram. Ég vildi í sambandi við það mál leyfa mér að spyrja: Var það gert án þess, að til kæmi nokkur sérstök greiðsla úr ríkissjóði? Var það gert eingöngu fyrir orð hæstv. ráðh., eða voru látin á móti einhver sérstök fríðindi, sem Alþingi veit ekki um? Ef svo er, þá óska ég mjög eftir að fá að vita, í hverju þau eru fólgin. Ég geri það ekki af neinni sérstakri ástæðu að spyrja um þetta, annarri en þeirri sem hv. flm. sagði hér áðan, að það hefði af hæstv. forsrh. verið gerður um þetta samningur. Voru t. d. í þeim samningum loforð um, að þessi þáltill. eða einhver önnur í líka átt skyldi borin fram? Eða voru í þeim samningum loforð um það, að Framsfl. skyldi áframhaldandi beita sér fyrir því, að Hótel Borg fengi nokkur hundruð þús. kr. léttilega fundinn gróða í gegnum vínsöluna.  Ég vil að síðustu leyfa mér að óska þess, að hæstv. forseti fresti þessari umr. og vísi málinu til fjvn., því þótt þing hætti nú störfum, þá hefur fjvn. umboð til næstu kosninga. Og vel gæti verið, ef hæstv. ríkisstj. þyrfti að grípa inn í, að hún vildi þá a. m. k. vita einhverja afstöðu n., og ég skal gjarnan lofa hv. flm. því, ef till. verður vísað til fjvn., eftir að þessari umr. er lokið, að halda um hana fund strax í kvöld. Það er velkomið. Ég sé ekkert eftir því. Ég veit, að fjvn.-menn sjá ekkert eftir því að koma og ræða um þetta skemmtilega mál. 

Ég er hræddur um, að þá verði allir framsóknarmenn fallnir.

Að þá verði allir framsóknarmenn fallnir? Ja, það væri mjög óskandi, að þjóðin vildi athuga það vel og gaumgæfilega þann þátt, sem Framsfl. hefur spunnið í þessu máli, bæði hér á þessu þingi og áður. Og ef blaðakostur landsins er slíkur að halda því vel á lofti, þá mætti segja mér það, að þeir hefðu ekki þénað ákaflega mörg atkvæði á því, eins og þeir ætluðu sér að gera í upphafi.

Forseti (JPálm): Ég vil taka það fram út af þeim átölum hv. þm. Barð., að ég hafi haft einhverjar áætlanir um það sem forseti að knýja þessa till. nefndarlaust í gegn, að ég hef aldrei sagt eitt einasta orð um það. Forseti hefur það ekki heldur á valdi sínu, heldur meiri hl. þm., því að það er, eins og allir vita, venjulegasta leiðin, þótt ein umr. sé ákveðin, að máli sé vísað til n. í millitíðinni og umr. frestað.

Forseti (JörB): Eftir fáar mínútur á nýr fundur að hefjast í sameinuðu Alþingi. Það er því sjáanlegt, að umr. um þetta mál verður ekki lokið fyrir þann tíma. Málið er því tekið út af dagskrá og umr. frestað.