Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er svo sem auðséð, að hæstv. forseti ætlar ekki að gefa n., sem hefur haft málið til meðferðar, neitt tækifæri til að athuga þær brtt., sem ég var að tala um að þyrfti að gera. Ég mun þess vegna sjálfur koma með þær. En hins vegar þarf maður þó að hafa tíma til að skrifa þær, en það hefur maður nú ekki einu sinni nú. Brtt., sem ég mun koma með, er í fyrsta lagi við 7. gr. frv.: „Kjörstjórnir við alþingiskosningar skulu vera þrennar, landskjörstjórn, yfirkjörstjórnir, undirkjörstjórnir. Það er borgaraleg skylda að taka við kosningu í kjörstjórn.“ Það er mín viðbót þar. Hitt var við 9. gr. Greinin hljóðar svo: „Í hverju kjördæmi er yfirkjörstjórn og skal hún skipuð fimm mönnum og jafnmörgum til vara, og eru þeir kosnir á sameinuðu Alþingi á sama hátt og landskjörstjórn. Kýs hún sér sjálf formann. Yfirkjörstjórnarmenn skulu allir vera búsettir í hlutaðeigandi kjördæmi.“ Ég er búinn að benda á það, að vel geti svo farið, að kjörstjórn verði ekki fullskipuð, þegar Alþingi á að skipa hana, af þeirri einföldu ástæðu, að menn deyi, sem í hana hafa verið kosnir eða flytji í burtu og að það geti komið fyrir, að tveir geri það, bæði aðalmaður og varamaður frá sama flokki. Ég er alveg á móti því fyrst og fremst að gera þessar kjörstjórnir pólitískar og kjósa þær þannig. Það kann að hafa verið gert í kaupstöðunum, en það hefur yfirleitt aldrei verið gert í sveitinni. En það þarf a.m.k. alltaf að tryggja, að það verði til kjörstjórn. Þess vegna vil ég gera brtt. við 9. gr. til að reyna að leiðrétta það: „Í hverju kjördæmi er yfirkjörstjórn. Skal hún skipuð fimm mönnum og jafnmörgum til vara, og eru þeir kosnir af sameinuðu Alþingi á sama hátt og landskjörstjórn. Kýs hún sér sjálf formann. Yfirkjörstjórnarmenn skulu allir vera búsettir í hlutaðeigandi kjördæmi.“ Þarna vil ég bæta við: „Deyi kjörstjórnarmaður milli þinga, skipar forsrh. mann í hans stað eftir till. þess þingflokks, sem hann kaus.“ Þá er þar möguleiki fyrir ráðh. til að gera kjörstjórnina starfandi, sem hún annars ekki er. Að vísu varðar þetta ekkert það, að kjörstjórnin er pólitísk o.s.frv., sem hún alls ekki á að vera, en það lagar þó það, að það er til kjörstjórn, þegar kosið er. Ég nefndi sem dæmi í minni fyrstu ræðu, að t.d. í Norður-Múlasýslu hafa síðan um kosningar dáið fjórir menn, sem áreiðanlega hefðu einhverjir verið í kjörstjórn, hefði hún verið skipuð þannig. Og nákvæmlega eins gæti farið á þeim tíma, sem líður fram að kosningum, þó að við kysum einhverja núna. Það getur dáið bæði aðalmaður og varamaður fyrir einhvern flokk í einhverju kjördæmi og þá er kjörstjórnin ekki til löglega skipuð. Þess vegna er það þó svolítil bót í máli að gefa ráðh. heimild til þess að skipa þá mann eftir tilnefningu þess flokks, sem hefur kosið eða tilnefnt manninn eða mennina, sem hafa forfallazt, annaðhvort með því að deyja eða með því að flytjast úr kjördæminu, því að þá eru þeir orðnir ekki einu sinni kjörgengir. 

Forseti (EggÞ): Mér var ekki kunnugt um þá ósk, sem hv. þm. lét nú í ljós í sinni ræðu um, að hann hefði óskað eftir frestun á umr. Með hliðsjón af þessari ósk og í samráði við formann stjskrn. tel ég rétt, að n. gefist kostur á því að íhuga þessar brtt., sem hann ræddi um og með það í huga er þessum fundi frestað til kl. 5. - 



Herra forseti. Hv. 1. þm. N-M. lýsti því hér áðan við umr., að hann mundi bera fram 2 skriflegar brtt. við þessa umr., aðra við 7. gr. um, að það skuli vera borgaraleg skylda að taka við kosningu í kjörstjórn. Í 12. gr. frv. á þskj. 20 stendur í 2. mgr.: „Það er borgaraleg skylda að taka við kosningu í kjörstjórn,“ - svo að þetta er þegar í frv. og þarf ekki að ræða um það nánar. Hann lýsti því einnig yfir, að hann mundi bera fram skrifl. brtt. við 9. gr. frv., eins og hún er á þskj. 34, í sambandi við, hver ætti að skipa varamenn í kjörstjórnir, ef aðalmenn skyldu falla frá. Út úr þessu skaut n. á fundi. Hæstv. dómsmrh. var þar til staðar og við ræddum málið við hann og þá varð að samkomulagi, að stjskrn. flytti skrifl. brtt. við 9. gr. frv., svo hljóðandi: „Aftan við fyrri mgr. bætist: Nú forfallast landskjörstjórnar- eða yfirkjörstjórnarmaður eða yfirkjörstjórnarmaður flyzt búferlum úr kjördæmi og varamaður er ekki tiltækur og skipar ráðh. menn í þeirra stað eftir till. þess flokks, sem kaus þá á Alþingi.“ Það er m.a. álit skrifstofustjórans, að þetta sé ekki alveg nauðsynlegt með tilliti til þeirrar venju, sem hefur skapazt. En um það skal ég ekki ræða frekar, þar sem samkomulag er um að bera fram þessa tillögu. Hins vegar vildi n. ekki taka upp ábendingu frá hv. 1. þm. N-M. um að ákveða í frv., hver skyldu vera laun kjörstjórnarmanna. Þó að sett væri inn í frv., að ráðherra skuli ákveða laun þeirra, þá er það ekkert nær því takmarki, sem hann vildi ná, að það verði sett ákveðin, föst laun fyrir starfið. Það yrði þá greitt eftir hans áliti, hvort sem væri. Og það var okkar álit og einnig hæstvirts dómsmrh., að það mundi, eins og lögin munu nú verða, ákveðið af ráðh., hvað greitt yrði fyrir þessi störf. Þyki nauðsynlegt síðar, þegar vitað er, hversu víðtæk þessi störf eru, að ákveða þetta með lögum, ber ríkisstj. væntanlega fram breyt. á lögunum. En nefndin sá ekki ástæðu til þess að bera fram slíka brtt. nú, enda allt of stuttur tími til að fastákveða upphæð fyrir þetta starf. Þyrfti þá áður að leita ýmissa upplýsinga um þetta atriði. Ég hygg, að hv. 1. þm. N-M. sætti sig við þessa afgreiðslu. Önnur atriði ræddi n. ekki og mun ég því leggja til, að þessi brtt. við 9. gr., sem ég afhenti forseta, verði samþ. Vænti ég, að allir hv. dm. geti fallizt á þá afgreiðslu málsins.