Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem liggur hér fyrir til umr., fjallar um að veita ríkisstj. heimild til að láta öðlast gildi samkomulag milli Norðurlandaþjóðanna fimm um breytingu á Norðurlandasamningi frá 6. febr. 1931 um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði um hjúskap, ættleiðingu og lögráð. Um efni frv. leyfi ég mér að vísa til framsöguræðu hæstv. dómsmrh. fyrr í dag og ítarlegrar grg. um málið, sem fylgir frv. N. hefur fjallað um frv. og mælir með samþykkt þess. Fjarstaddir voru afgreiðslu málsins hv. þm. Eggert G. Þorsteinsson og Magnús Jónsson.



Herra forseti. Í öllum þessum óskaparönnum, verð ég að biðja afsökunar á því, að maður tekur ekki eftir sem skyldi, en hér var komið að máli, sem ég leyfði mér að gera nokkuð að umtalsefni við 2. umr. þess. Hæstv. heilbrrh. var þá ekki viðstaddur, og vil ég því gjarnan leyfa mér að endurtaka nokkur atriði, sem ég spurðist fyrir um við þá umr., en það var nánast til þess að fá úr því skorið, hvort ég skildi frv. rétt eða einstök atriði þess. Það er í fyrsta lagi, hvort það er ekki rétt skilið, að það sé ekki hugmyndin með þessu frv. að breyta þeim reglum, sem nú gilda varðandi heimildir til lyfjaframleiðslu, ef viðkomandi uppfyllir þau skilyrði, sem tilgreind eru í 1. gr. frv., enda þótt ekki verði af stofnun þess félags, sem er gert ráð fyrir í II. kafla. Í 1. málsgr. 1. gr. er talað um, sem raunar allir vita, að enginn aðili megi framleiða lyf nema að fengnu leyfi ráðh. Þetta er mín fyrsta fsp. Ég skil það að vísu svo, að ekki sé ætlunin að breyta þessu, vegna þess að í öðrum greinum er gert ráð fyrir, að ýmsir aðilar framleiði áfram lyf, og meira að segja í brtt., sem fluttar eru af n., er gert ráð fyrir að gera það ótvírætt, að jafnvel fleiri aðilar megi framleiða lyf, sem þar greinir. En þetta tel ég ákaflega veigamikið til þess að gera sér grein fyrir, hvaða þýðingu eða áhrif þetta frv. kann að hafa. Í öðru lagi, sem er raunar meginefni aths. minna við frv., er það, hvort í frv. felist í rauninni nokkuð nema það eitt að fá heimild til að steypa saman Lyfjaverslun ríkisins og samtökum lyfsala, ef samkomulag næðist um það, í eitt hlutafélag, sem ríkið á að eiga, að mér skilst, a. m. k. 50% í. Það er mál út af fyrir sig. Er þetta ekki í rauninni eina efni frv? Verðlagning lyfjaframleiðslu er engin nýjung að því leyti til, að þar er þegar verðlagseftirlit og hefur alltaf verið. Lyfjaverðlagsnefnd hefur gert ráð fyrir ákveðnu verði lyfja, þannig að þar er ekki um neina nýjung að ræða. Mér sýnist við athugun á frv., að eina efnisatriði frv. - og ég bið ráðh. að leiðrétta, ef það er ekki rétt, - sé sú hugleiðing nánast, sem er gert ráð fyrir í II kafla, að myndaður verði þessi félagsskapur. Þá kom það upp í huga minn, hvort þetta frv. væri ekki að ýmsu leyti óeðlilegt, ef þetta er rétt skilið, eins og ég hef skilið það, að þarna væri í rauninni aðeins það eitt nýtt, að það væri verið að leita heimildar til að hefja viðræður við - ja, það er nefndur tiltekinn aðili þarna, hvort þar kunna að vera fleiri aðilar, veit ég ekki, það skiptir ekki meginmáli, að hefja viðræður við aðra lyfjaframleiðsluaðila í landinu um það, að með frjálsum hætti, ég endurtek: frjálsum hætti, verði stofnað til félagsskapar. Ef þetta er rétt skilið hjá mér, hefði mér fundist, að þetta frv. ætti ekki að vera með þessum hætti, heldur ætti það að vera svipað og hefur verið gert í fleiri tilfellum, að veita ríkinu heimild til að stofna einhvers konar undirbúningsfélag, sem ynni að tilteknu verkefni, og síðan yrði leitað staðfestingar Alþ. á því samkomulagi, sem yrði milli þessara aðila, þegar búið væri að ganga frá þeim samningum. Nú veit ég ekki, hvort þetta samkomulag er það langt komið, að það megi líta svo á, að orðnir séu samningar, þannig að hér sé raunverulega verið að staðfesta þegar gerðan hlut, og þá má út af fyrir sig segja, að væri ekkert við það að athuga að hafa þetta í þessu formi. En mér sýnist þetta bera dálítinn keim af því, að hér sé verið að leggja fram frv. til þess eins að þjóna ákveðinni setningu í tilteknum sáttmála, sem við vitum báðir, hæstv. ráðh. og ég, hvað við er átt með, að hægt sé að fullnægja því, sem er ákaflega merkilegt hugtak, svokallaðri félagslegri stjórn og félagslegum umbótum. Nú veit ég að vísu ekki, hvað þetta merkir, því að verði ekkert úr þessu samkomulagi, hef ég skilið þetta mál þannig, að Lyfjaverslun ríkisins, sem er þegar til, geti framleitt öll þau lyf, sem hún vill. Það eru engar hömlur á því. Það eru fullgild lög fyrir því. Hún mun þá halda áfram sínu starfi, og lyfjaframleiðendur, ef þeir vilja ekki fallast á það, sem segir í þessu frv., munu líka halda áfram sínu starfi og hafa rétt til þess að starfa áfram, ef þeir fullnægja þeim skilyrðum, sem eru í 1. gr. frv. Flestir þeir aðilar hafa þegar leyfi, og varla er verið að bíða eftir þeim. En sé þetta hins vegar svo, að málið sé komið á það úrslitastig, að hér þurfi ekki lengur að leita neinna bráðabirgðaheimilda, þá hefði í rauninni verið eðlilegra að hafa það í því formi og gera þá ráð fyrir því, að Lyfjaverslun ríkisins yrði lögð niður. Það eru að vísu mjög óljós ákvæði til um Lyfjaverslun ríkisins, en það er ekki gert ráð fyrir í þessu frv., að hún verði lögð niður. Og varla er ætlunin, að Lyfjaverslun ríkisins starfi áfram sem lyfjaframleiðandi, ef þetta nýja fyrirtæki verður sett á laggirnar. Ég vil taka það skýrt fram, að ég hef ekkert á móti þeirri hugmynd, að slíkt sameignarfyrirtæki ríkis og einstaklinga verði myndað, eins og ég upplýsti við 1. umr., og ég vil aðeins endurtaka, af því að hæstv. ráðh. er hér staddur, það, sem honum raunar vafalaust er kunnugt um, að þegar lyfsölustjóri féll frá fyrir nokkrum árum, þá fór fram athugun á því og nokkrar viðræður milli lyfsala og heilbrrn. og fjmrn. um, hvort ekki væri rétt að kanna möguleika á því að efna til sameiginlegrar lyfjaframleiðslu, þannig að Lyfjaverslun ríkisins yrði hlutdeildaraðili í slíku sameiginlegu lyfjaframleiðslufyrirtæki einkaaðila og ríkisins. Úr því varð ekki þá, og getur verið, að það hafi ekki verið nægilega vel að því unnið, ég skal ekki segja um það, menn voru þá ekki reiðubúnir til þess. Í rauninni taldi Lyfjaverslun ríkisins líka á því ýmsa annmarka og var þess ekki sérstaklega hvetjandi eða forráðamenn bennar. Alla vega varð ekki úr því. En ef þetta er nú komið það langt, eins og má ætla, úr því að yfirleitt er verið að sýna þetta frv. hér, að gert sé ráð fyrir því, að þetta verði að raunveruleika, þá finnst mér, eins og ég áðan sagði, að það hefði verið eðlilegt að gera þá ráð fyrir, að samtímis gengi Lyfjaverslun ríkisins inn í þetta fyrirtæki og yrði lögð niður. En það er annað atriði í því sambandi, sem ég einnig gerði fsp. um og ég finn ekki hér nein ákvæði um, og það er, að ef stofnað verður hlutafélag, þá þarf að hafa eitthvert fjármagn, og hvað er ætlunin, að fjármagn þessa hlutafélags sé mikið, og hvað leggur ríkið þar fram. Ég hygg, að það sé fram undan þörf á að byggja yfir Lyfjaverslun ríkisins, þó að hún haldi áfram í óbreyttu formi. Ég spyr að þessu, til þess að hv. þm. geti gert sér grein fyrir því, hvernig ætlunin er að byggja þetta fyrirtæki upp, því að það getur auðvitað haft veigamikla þýðingu, bæði varðandi framgang þess, hvernig því vegnar, að það sé vel upp byggt, en að hinu leytinu haft þá þýðingu, að ef ríkið sem hinn sterki aðili gerir of miklar fjárkröfur, þá verður ómögulegt fyrir einkaaðila að gerast þarna aðilar að. Nú er ég ekki að segja, að það eigi að vera svo, en mér finnst eðlilegt, að þær upplýsingar liggi fyrir, hvernig ætlunin er að byggja fyrirtækið fjárhagslega upp, þ. e. a. s. hvert verði hlutafé þess. Ég held, herra forseti, að þetta hafi aðallega verið það, sem ég ræddi um í ræðu minni við 2. umr. þessa máls og ég hefði gjarnan viljað fá ljósari skýringar á, vegna þess að sannast sagna er mér ekki alveg ljóst, eins og þetta mál liggur fyrir, til hvers það er flutt, nema eins og ég segi, að það sé komið það langt á leið, þessar hugleiðingar, að það sé ætlunin og þegar ráðið, að segja má, að leggja niður Lyfjaverslun ríkisins og stofna hlutafélag með þátttöku ríkisins og einkaaðila í staðinn.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson) : Herra forseti. Ég gat því miður ekki verið viðstaddur 2. umr. hér í hv. þd., vegna þess að ég var fastur við æðimargar atkvæmagreiðslur í þeirri d., þar sem ég hef atkvæðisrétt. Hv. þm. Magnús Jónsson bar hér fram 3 fsp. til mín. Í fyrsta lagi, hvort ekki væri rétt skilið, að ekki væri hugsað að breyta þeirri reglu, sem nú gilti um lyfjaframleiðslu. Þetta er alveg rétt skilið. Það er ekki ætlunin að breyta því neitt, það sé hægt að halda áfram lyfjaframleiðslu í einstökum apótekum, eins og verið hefur. Það stendur ekki til að gera neinar breytingar á því. Í annan stað taldi hv. þm., að það fyrirkomulag, sem þarna væri gert ráð fyrir, að stofna sameiginlegt fyrirtæki, sem um er fjallað í II. kafla, væri dálítið óeðlilegt fyrirkomulag, og kannske hefði verið eðlilegra að hafa það form á, sem stundum hefur verið haft hér í þinginu, að stofna fyrst undirbúningsfélag, en byggja síðan endanlegt fyrirtæki á grundvelli þess. Um þetta er það að segja, að við höfum haft þann hátt á að stofna undirbúningsfélög, þegar um er að ræða framleiðslu, sem ekki hefur verið fyrir í landinu, og þá hefur verið kannað sérstaklega, hvort það væri skynsamlegt og fjárhagslega hagkvæmt að ráðast í slíka framleiðslu. Hins vegar í sambandi við lyfjaframleiðslu, þá er um nokkra framleiðslu að ræða í landinu, bæði hjá Lyfjaverslun ríkisins og hjá einstökum apótekum, og þess vegna held ég, að sá háttur, sem á er hafður í þessu frv., sé fullkomlega eðlilegur, og um þetta hafa farið fram viðræður, eins og mönnum er kunnugt um. Hvað viðvíkur þriðju spurningunni um fjármögnun, þá get ég raunar ekki svarað henni. Það er ætlunin, ef þetta frv. verður samþ., að fara þarna í alvarlegar viðræður við einkaaðila um, hvort áhugi sé á því að koma á laggirnar slíku sameiginlegu fyrirtæki, og það verður náttúrlega á grundvelli þeirra viðræðna að ráðast, hvernig hlutafé verður háttað, og önnur fyrirkomulagsatriði. Ég veit ekki annað en að um þetta sé samkomulag og það sé mat allra, sem að þessum málum vinna, að það væri mjög nauðsynlegt og hagkvæmt fyrir Íslendinga að koma upp einu eins öflugu fyrirtæki á þessu sviði og hægt er. Markaðurinn hér innanlands er, sem kunnugt er, ákaflega takmarkaður, og við eigum þarna í samkeppni við erlenda aðila, sem búa yfir mjög háþróuðum iðnaði á þessu sviði, enda hefur reynslan því miður verið sú að undanförnu, að íslensk lyfjaframleiðsla hefur sífellt farið minnkandi í baráttunni við innflutt lyf. Ég held, að það sé ástæða til að reyna að gera ráðstafanir til þess, að þeirri þróun linni og jafnvel að dæminu verði snúið við. Í því sambandi, vil ég minna á, að mjög hæfir vísindamenn hafa látið uppi þá skoðun nú að undanförnu, að við höfum tök á því að hefja lyfjaframleiðslu til útflutnings. Einn af hæfustu apótekurum landsins hefur bent á fúkkalyf í því sambandi. Og í annan stað hefur verið bent á það, að hægt væri að vinna lyfjaefni úr fiskúrgangi. Ef sú hugmynd reynist framkvæmanleg, höfum við þar vissulega ærið hráefni og kynnum að hafa tök á því að búa til ákaflega verðmæta vöru úr efnum, sem nú er hreinlega fleygt. Annars kemur mér dálítið á óvart, hvað nái. hv. minni hl. er ákaflega neikvætt. Ég hélt satt að segja, að um þetta mál væri ekki raunverulegur ágreiningur. Það er vitnað í lok nál. í málefnasamning ríkisstj., og ég er að sjálfsögðu feginn því, að menn fylgi þeirri áskorun hæstv. forsrh. að lesa þann ágæta samning að morgni, á kvöldin og um miðjan dag.  Í nál. er einnig minnst á öryggissjónarmið og bent á, að það sé öryggissjónarmið, sem mæli gegn algerri miðskipan framleiðslu í einu fyrirtæki. Það er alveg rétt, að það er nauðsynlegt að undirstrika öryggissjónarmið, og það má líta á þau sem tvenns konar: Í fyrsta lagi öryggi um birgðir, þ. e. a. s. að ævinlega séu í landinu nægar birgðir af lyfjum, sem við þurfum á að halda, og að það sé tryggt með einhvers konar yfirstjórn, að slíkar birgðir séu tiltækar, og í öðru lagi er öryggi um gæðin. Gæðakröfur krefjast kostnaðarsamrar rannsóknartækni, en sá kostnaður verður að sjálfsögðu hlutfallslega minni, eftir því sem hver framleiðslulota er stærri. Um öryggi í framleiðslu og birgðahaldi er það að segja, að engum stendur það nær en ríkisvaldinu að sjá um, að slíkt sé tryggt. Lyfjaframleiðslu lyfsala og ríkisins má auðveldlega skipuleggja með tilliti til ákjósanlegasta öryggis. Slíkt má t. d. gera með því að geyma ávallt hluta birgða fjarri framleiðslustað og jafnframt má gera ráð fyrir því, að framleiðslan verði ekki öll undir sama þaki. Það hefur aldrei staðið til að hér yrði endilega um að ræða eina byggingu, þar sem væru framleidd öll lyf, heldur gætu fyrirtæki, sem nú eru fyrir, haft með sér þá samvinnu, sem gert er ráð fyrir, þó að þau starfi áfram hvert á sínum stað. Þarna mæla hagkvæmnissjónarmið ekki í móti, þar eð framleiðsla einstakra lyfjaforma er vel aðgreinanleg. En á þetta atriði í sambandi við öryggi yrði að sjálfsögðu að leggja megináherslu af hálfu ríkisins. Eins og ég sagði áðan, verða engar hömlur settar á starfsemi annarra lyfjaframleiðenda aðrar en sjálfsagðar faglegar kröfur. Enda þótt þróunin hafi verið í þá átt, að lyfjabúðir hafi dregið úr hlutverki sínu sem lyfjaframleiðendur og framleiðendum fækki þannig, er engan veginn hægt að fullyrða, að þar með sé komin upp einhver einokun. Réttur þeirra, sem uppfylla ákveðin fagleg skilyrði, er ótvíræður, og mér finnst raunar, að í nál. minni hl. komi fram býsna einkennilegar andstæður í rökstuðningi. Þar er í fyrsta lagi talað um, að þetta sameiginlega fyrirtæki, sem rætt er um, muni verða svo öflugt, að það muni byggja út smærri framleiðslu, sem nú fer fram í apótekum, en í annan stað, er því haldið fram, að lyfjaverð kunni að hækka af þessum sökum, að það kunni að verða dýrara að framleiða lyf í þessu fyrirtæki, en í hinum smærri. Mér sýnist, að þessi sjónarmið stangist algerlega á. Ef þetta sameiginlega fyrirtæki framleiðir lyf á dýrari hátt en hægt er að gera af öðrum, þá náttúrlega blómgast framleiðslan hjá þeim einkaaðilum, sem kynnu að vilja keppa við þetta fyrirtæki. Ég vil taka það sérstaklega fram hér, að það eru einmitt lyfsalarnir sjálfir, sem komu á framfæri þessari hugmynd, að ríkið og einkaaðilar tækju upp samvinnu til að stuðla að lyfjaframleiðslu. Apótekarafélag Íslands bar fram þegar árið 1967 till. um stofnun slíkrar sameiginlegrar lyfjaverksmiðju, en þá var raunar gert ráð fyrir því, að einkaaðilar ættu þar býsna stóran meiri hluta. En þessi till. var byggð á þeirri skoðun Apótekarafélagsins, að framleiðsla lyfjabúða væri þjóðhagslega óhagkvæm. Því miður varð ekki frekar úr framvindu þessa máls þá, enda virtist áhugi þáverandi stjórnarvalda á málinu tiltölulega lítill, eins og hv. þm. Magnús Jónsson minntist á áðan. Þessi hugmynd lyfsalanna frá 1967 var tekin upp í sambandi við undirbúning þessa frv., og það hefur ekki farið á milli mála, að eignarhlutur hafi verið eina ágreiningsatriðið, sem máli skiptir. Jöfn eignarhlutföll var niðurstaða, og hlutur ríkisins getur því aðeins orðið stærri, að félag lyfsala og lyfjafræðinga samþykki það. Mér virðist það hafa farið fram hjá sumum hv. þm. hér í d., að Lyfjafræðingafélag Íslands hefur í umsögn, sem send var Nd. í fyrra, lýst mjög eindregnum stuðningi við þetta frv. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Lyfjafræðingafélag Íslands telur brýna nauðsyn á því, að miðhverfingu lyfjaframleiðslunnar í landinu verði komið á, sem allra fyrst. Slík miðhverfing hlýtur að auka bæði fjölbreytni og gæði íslenskrar lyfjagerðar og geta orðið henni í alla staði mikil lyftistöng. Með tilliti til þess, að ekki virðast horfur á því, að íslenskir lyfsalar og lyfjafræðingar beri gæfu til þess að sameinast einir og óstuddir um miðhverfingu lyfjaframleiðslunnar í landinu, lýsir Lyfjafræðingafélag Íslands yfir eindregnum stuðningi sínum við framkomið frv. til l. um lyfjaframleiðslu.“ Apótekarafélag Íslands sendi líka umsögn frá sér og þar var um sömu jákvæðu afstöðuna að ræða. Þar var komist svo að orði, með leyfi hæstv. forseta: „Í grg. frv. er sú skoðun Apótekarafélagsins réttilega tilfærð, að stefna beri að uppbyggingu öflugs lyfjaframleiðslufyrirtækis.“ Hins vegar setti Apótekarafélagið viss skilyrði, sem komið hefur verið til móts við í frv., eins og það er lagt fram í dag. En í ályktun Apótekarafélagsins í fyrra, var einnig komist svo að orði, þegar búið var að ræða um þessi skilyrði: „En í þeirri von, að vel takist til með samstarfi ríkisins og lyfjaþjónustustéttanna og það opinbera láti ekki sitja við orðin tóm í frv., en greiði fyrir nauðsynlegri fjáröflun, þegar til stofnunar og rekstrar fyrirtækisins kemur, getur Apótekarafélag Íslands veitt frv. stuðning sinn, ef gerðar verða á því þær efnisbreytingar, sem fram koma í eftirfarandi aths.“ Þarna er sem sé um að ræða stuðning allra þeirra aðila, sem að þessu máli vinna. Og ég veit satt að segja ekki, hverra hagsmuna þeir hv. þm. eru að gæta, sem geta ekki fallist á þessa meginhugmynd, sem er ekki aðeins bugmynd ríkisstj., heldur einnig apótekara og lyfjafræðinga. Ég sé ekki betur en að þeir einu, sem geti beðið hnekki af því, ef þessi hugmynd nær fram að ganga, séu erlendir lyfjaframleiðendur og þá umboðsmenn þeirra, sem hagnast á því að flytja slík lyf inn. Þjóðhagslega séð, tel ég, að hér sé um að ræða verulegt stórmál, mjög nauðsynlegt mál, og ég á erfitt með að skilja, hvernig hægt er að koma að ágreiningi í sambandi við mál eins op þetta.



Herra forseti. Þetta mál er á engan hátt stórmál, hæstv. ráðh. Það, sem hefur vakið athygli mína á málinu, er það, hvernig frá því er gengið. Mér sýnist helst, að enginn lögfræðingur hafi komið nálægt því að semja frv. En það er kannske m. a. einn ókostur, að hæstv. ráðh. hafi fallið í þá gildru. En sannast sagna sýnist mér, að eftir því sem ég skoða þetta mál betur, sé það furðulegra. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans. Hann hefur mjög skilmerkilega staðfest það, sem ég hélt fram í upphafi, að í rauninni væri ekkert efni í frv., sem ekki væri þegar til staðar, og það eina, sem hér væri um að ræða, væri að veita ríkisstj. heimild til að gerast aðili að fyrirtæki um lyfjaframleiðslu. Þetta er út af fyrir sig allt í lagi að gera. En það er næsta nýstárlegt eð fara að lögfesta hér lög þess félags. Þetta yrði einkafyrirtæki með hlutdeild ríkisins. Og ég veit ekki, hvaða ástæða er til þess að fara að ákveða hér, hvernig þessu skuli skipta í deildir, og annað þess konar, en ekki að fyrirtækið ráði því sjálft. Svo verður mér á að spyrja: Er ætlunin, að þetta verði hlutafélag, eða ekki? Það er talað alls staðar um fyrirtæki. Auðvitað má skilja það á ýmsan hátt, það segir ekki til um, í hvaða formi þetta skuli vera. Sé ætlunin, að það verði hlutafélag, vantar í þetta ákvæði eitt veigamikið atriði, lögfræðilega séð, og það er um atkvæðisrétt og eignaraðild. Hluthafar eru ekki nema tveir. T. d. í ákvæðunum um kísilgúrverksmiðju er tekið fram, að það sé undanþegið hlutafélagalögunum hvað snertir þau ákvæði. Ég veit, að hæstv. ráðh. veit, að til þess að um hlutafélag geti verið að ræða skv. almennum lögum, þurfa aðilar að vera a. m. k. 5 og enginn getur farið með nema 20% atkvæða. Hér er hvergi að því vikið, hér er aðeins talað um fyrirtæki. Það er kannske ætlunin, að þetta verði sameignarfyrirtæki. En satt að segja eru sameignarfyrirtækin ekki allt of föst í reipum, og þannig er þetta kannske. Ég bið hæstv. ráðh. að skilja þetta alls ekki svo, að ég sé á móti því, að þetta fyrirtæki sé stofnað. Mér finnst bara svo margar hugleiðingar koma upp við lestur á því, sem gera það að verkum, að ég verð frábitnari því, eftir því sem lengra líður, að samþykkja frv., vegna þess að mér finnst, að það þurfi að undirbúa þetta mál betur og gera sér betur grein fyrir því, hvernig það er hugsað. Það getur vel verið, að ég sannfærist betur við aukinn lestur á gögnum málsins. Það kann vel að vera. Ég er ekki með neina hleypidóma í þessu efni, og eins og ég sagði áðan, er ég síður en svo á móti því, að slíkt fyrirtæki á vegum ríkisins verði sett á laggirnar með hlutdeild annarra framleiðsluaðila með frjálsum hætti. Og þá þarf ekki til þess annað en einfalda heimild Alþingis, að ríkið megi gerast aðill að slíku fyrrtæki að vissu marki, eiga hlut í því, ef það er hlutafélag, o. s. frv. En það þarf ekki að setja lög þess félags inn í lög frá Alþingi, þannig að það þurfi alltaf að breyta þeim, ef mönnum þykir henta að breyta um starfshætti. Að þessu leyti finnst mér þessi II. kafli vera ákaflega óheppilegur, og nánast settur til málalenginga. Ég fæ ekki séð annan efnivið í honum. Þetta mætti ósköp vel gerast með einni einfaldri gr. um heimild til þess, að ríkið gerðist aðili að slíku fyrirtæki með svo og svo miklu hlutafé að framlagi, ef um það yrði nánara samkomulag. Það væri alveg nægilegt. Ég sé það nú aftur og skal játa, að ég var ekki búinn að lesa nóg í frv. til þess að ég gæti svarað sjálfum mér um það, að það er ekki hugmyndin að leggja niður Lyfjaverslun ríkisins. Þetta finnst mér nánast furðulegt og gerir það að verkum, að ég er enn fjarlægari frv. Ég hefði haldið, að það væri ætlunin að tengja þetta saman í eina heild. Þannig var rætt um málið á sínum tíma, eins og ég gat um áðan, en varð ekki úr því miður, á þeim tíma, þegar ég fór með yfirstjórn lyfjaverslunarinnar. Ég hefði haldið, líka þess vegna, að það hefði verið ástæða til að skoða þetta mál betur, alls ekki til að setja fótinn fyrir það, heldur til að kanna þetta betur. Það er sjálfsagt að veita heimild til þess, að ríkisstj. megi halda áfram þessu starfi sínu og koma þessu á laggirnar, en að ætlunin sé beinlínis, að Lyfjaverslun ríkisins haldi áfram, eins og þarna er tekið fram, get ég ekki skilið. Mikill þáttur í hennar starfi er lyfjaframleiðslan. Hæstv. ráðh. veit, að lyfjaframleiðsla er undirstöðuatriði hennar í rauninni. En mér hefði fundist, að það ætti að skella þessu saman. Og ég hefði viljað beina því til hæstv. ráðh. að íhuga það, áður en frv. gengur lengra, það verður hvort eð er ekki afgr. fyrir jól, hvort ekki væri rétt að nota tímann til að athuga það nánar. Ég efast um, að það þurfi að vera nokkur ágreiningur um málið, eins og hæstv. ráðh. gat um, ef það væri sett í dálítið eðlilegri búning, og ég treysti honum til að hafa forustu um þá málsmeðferð.



Herra forseti. Það voru aðeins nokkur orð í tilefni af ræðu hæstv. heilbrrh. áðan. Ég skal byrja á því, sem nál. okkar minni hl. heilbrrh.- og trn. reyndar lýkur með, þar sem vitnað er til málefnasamningsins. Hæstv. ráðh. taldi sjálfsagt, að þegar talað væri um að tengja lyfjaverslunina heilbrigðisþjónustunni og setja hana undir félagslega stjórn, þá ætti það einnig við framleiðsluna. Ég fæ ekki séð, hvers vegna svo þurfi að vera. Ég vil t. d. minna á það, að í Svíþjóð var lyfjaverslunin, smásöluverslunin, að verulegu leyti tekin í hendur ríkisins, án þess að hafa mikil afskipti, a. m. k. enn þá, af sjálfri lyfjaframleiðslunni, svo að ég tel, að þessi fullyrðing í nál. okkar fái staðist. Það kom fram hjá hæstv. ráðh., að það er ekki búið að ná neinu fullnaðarsamkomulagi við það fyrirtæki, sem aðallega hefur verið rætt hér um, þ. e. a. s. við Pharmaco, um stofnun sameiginlegs fyrirtækis. Þess vegna stendur enn það, sem ég sagði í framsöguræðu og stendur í nál., að frv., á þessu stigi alla vega, eins og það liggur fyrir, er í algerlega óeðlilegri mynd. Það er fyrirfram verið að setja upp í veigamestu atriðum lög fyrir hugsanlegt félag, sem ekki er búið að ná samkomulagi um, að stofnað verði. Þó að aðilar, sem þetta mál snertir, hafi talið sig hlynnta hugmyndinni um samstarf ríkis og einkaaðila um lyfjaframleiðslu, er sá áhugi vissulega bundinn - ákveðnum skilyrðum og þá fyrst og fremst skilyrði um eignarhluta, sem í frv., eins og það liggur nú fyrir t. d., eru alls ekki í samræmi við þær hugmyndir, sem þessir aðilar hafa áður kynnt og vísað hefur verið til. Ég vil endurtaka það, sem ég sagði hér við 2. umr. og er tilvitnun úr grg. með frv. um lyfjaframleiðslu, sem lá fyrir í fyrra, og nú er vísað til þeirrar grg., að þar segir í ýmsum athugasemdum, að Pharmaco h/f hafi vísað m. a. til bráðabirgða grg. undirbúningsnefndar, Apótekarafélags Íslands frá 1967, þar sem gert er ráð fyrir, að ríkið ætti 20% hlutafjár. Og í svarbréfi Apótekarafélags Íslands, segir þarna í grg., að það hafi falist jákvæðar undirtektir, en tekið fram orðrétt, „að algert skilyrði slíkrar félagsstofnunar yrði að vera, að enginn einstakur aðili eignist meiri hluta í félaginu, þannig að tryggð sé á hverjum tíma lýðræðisleg stjórn félagsins.“ Þetta atriði t. d. er þess eðlis, að það hlýtur að skipta meginmáli fyrir einkaaðilana, ef ganga á til samstarfs við ríkið. Ég vil líka endurtaka það, sem ég sagði í umr. um daginn við 2. umr., að með því að setja félaginu fyrir fram lög á þennan hátt í verulegum atriðum, þá sýnist mér, að það sé verið að sýna þessum viðsemjendum ríkisins, einkaaðilunum, fram á það, að það þýði ekkert fyrir þá að vera að gera sér neinar hugmyndir um annað fyrirkomulag á félaginu, ef á að binda það fyrir fram með lögum. Og ég benti þá líka á ákvæði, sem er, ef ég man rétt, í 15. gr. frv., að ef samningar takist ekki, þá skuli ríkinu skylt að annast þessa lyfjaframleiðslu. Ég verð að segja það aftur, að mér finnst það bera verulegan keim af því, að þarna sé verið að sýna einkaaðilunum fram á það, að ef þeir verði ekki til viðtals og vilji ekki ganga til samkomulags á þeim grundvelli, sem þegar er búið að ákveða með l., þá muni verða tekin upp við þá hörð samkeppni, sem e.t.v. mundi þá drepa niður þessa mjög lofsverðu og eftir atvikum myndarlegu viðleitni einkaframtaksins. Varðandi það atriði í okkar nál., sem snertir öryggissjónarmið, bendum við á það, sem fram kemur m. a. í skýrslu dr. Kjartans Jóhannssonar, sem hann samdi fyrir ráðh., þar sem er viss fyrirvari um það, hve æskilegt sé, að alger miðskipan lyfjaframleiðslunnar eigi sér stað. Hæstv. ráðh. sagði enn fremur áðan varðandi lyfjaverð, að ef lyfjaverðið ætlaði að fara fram úr hófi bjá slíku sameiginlegu fyrirtæki, væri einkaaðilum frjálst að keppa við það og lækka lyfjaverð. En ég held, að það séu allir sammála um, að ef stór og öflug fyrirtæki eru fyrir hendi, þá dregst auðvitað framleiðslan í smærri stíl saman og verður ekki samkeppnisfær af mörgum ástæðum. Varðandi gæðakröfur og eftirlit er ugglaust þörf á því að efla eftirlit ríkisins með lyfjaframleiðslunni. Um Pharmaco er það að segja, að það félag hefur komið sér upp, eins og kunnugt er, mjög myndarlegri rannsóknarstofu til að fylgjast með framleiðslunni á öllum stigum, og ættu, hvað framleiðslu þess fyrirtækis snertir, alla vega ekki að vera miklir erfiðleikar á að meta og fylgjast með gæðum þess, sem þar er framleitt. En maður hlýtur nú að spyrja, hvort það sé ekki fullt eins eðlilegt og að steypa saman væntanlega í framtíðinni allri lyfjaframleiðslu í landinu í eitt fyrirtæki, að Lyfjaverslun ríkisins héldi áfram sinni framleiðslu og einkaaðilar hins vegar að sínu leyti með sitt fyrirtæki. Það er áreiðanlega hægt að gera samninga um nokkuð greinilega verkaskiptingu þarna á milli, og ætti að vera hægt að ná sama tilgangi þannig. Hæstv. ráðh. minntist á það, að lyfsalar hafi átt fyrst hugmyndina um samvinnu ríkis og einkaaðila um lyfjaframleiðslu. Það mun hafa verið um það leyti, sem fyrri lyfsölustjóri féll frá, en síðan eru liðin 6 ár og síðan hefur orðið geysileg breyting í þessu fyrirtæki, sem rætt hefur verið hér um, Pharmaco, þó að því hafi hins vegar ekki tekist að auka svo starfsemi sína eða byggja sitt fyrirtæki eins vel upp og þeir höfðu hug á, vegna þess að þeir hafa átt í erfiðleikum með lánsfé, eins og reyndar fleiri fyrirtæki í þessu þjóðfélagi. Maður hlýtur því að spyrja, hvort sú leið væri ekki alveg eins heppileg, að ríkið gerði eitthvað til að greiða fyrir einkaaðilunum, þannig að þeim mætti auðnast að byggja upp sitt fyrirtæki með meiri hraða og hagkvæmni en orðið hefur. Í nál. kemur fram, að við, sem að því stöndum, sjáum ekki, að það sé nein þörf á að samþykkja þetta frv., eins og nú er. Það er látið bæði að því liggja í nál. okkar og eins hefur það komið fram í ræðum manna, að það geti síðar meir orðið tímabært að lögfesta samkomulag, ef það næst við einkaaðilana, og fyrr ætti ekki að vera þörf á því. Því höfum við lagt til, að frv. verði vísað frá með rökstuddri dagskrá.

Frsm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Sjútvn. þessarar hv. d. hefur haft til meðferðar frv. til l. um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni, eins og það er orðið eftir meðferð hv. Nd. Sjútvn. hefur orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþykkt með breyt., sem koma fram á þskj. 270, nál. birtist á þskj. 271. Ekki er þörf á langri framsögu fyrir nál. um þetta mál. Það hefur verið rætt allmikið hér á þingi, að vísu ekki í þessari hv. d., en hæstv. sjútvrh. hefur gert grein fyrir málinu hér við 1. umr. Áður en ég kem að þeim brtt., sem hv. Nd. hefur gert á frv., og brtt. sjútvn. þessarar d., vil ég þó leyfa mér að leggja áherslu á þrjú atriði, sem að mínu áliti lágu fyrst og fremst til grundvallar hjá fiskveiðilaganefnd, þegar hún samdi upphaflega frv. Fiskveiðilaganefndin, sem hæstv. sjútvrh, skipaði haustið 1971 og var endurskipuð að litlu leyti haustið 1972, samdi þetta frv., eins og fram hefur komið. Við störf sín lagði fiskveiðilaganefndin einkum þrjú atriði til grundvallar. Í fyrsta lagi leit n. svo á, að gera yrði ráð fyrir því, að við Íslendingar réðum einir fiskveiðilögsögu allri innan 50 sjómílna og þar væru engin skip við veiðar frá öðrum þjóðum. Í öðru lagi taldi fiskveiðilaganefndin sjálfsagt að leggja til grundvallar í starfi sínu hin ýtrustu friðunarsjónarmið og leitaði því í upphafi til Hafrannsóknastofnunarinnar, ræddi við sérfræðinga þar og fékk frá stofnuninni ítarlegar till. og grg. um takmörkun á veiðum með tilliti til fiskistofna, ástands þeirra og horfa. Í þriðja lagi taldi svo n. nauðsynlegt að skoða friðunarsjónarmiðin með tilliti til byggðar og atvinnuhátta á hinum ýmsu stöðum á landinu og með hliðsjón af tillögum frá hagsmunahópum. Þessi þriðji liður í störfum n. var að sjálfsögðu viðamestur. N. leitaði till. frá öllum samtökum, sem til eru, og ferðaðist um landið og hélt fundi með heimamönnum. Þar voru kynntar fyrst og fremst till. Hafrannsóknastofnunarinnar og ýmsar aðrar hugmyndir, sem fram höfðu komið til n., og leitað álits heimamanna á þeim. Í fáum orðum sagt leitaðist n. síðan við að samræma þessi sjónarmið, þ. e. a. s. hinar ýtrustu friðunartill., og taka nauðsynlegt tillit til þarfa heimamanna og hagsmunahópa. Niðurstaðan varð það frv. til l., sem lagt var fram í lok síðasta þings, en hlaut þá ekki afgreiðslu. Talið var eðlilegt að endurskoða nokkur atriði þess frv. með tilliti til tillagna, sem komu fram á síðustu stundu. N, fékk frv. að nýju til endurskoðunar. N. taldi ekki rétt að breyta því atriði, sem ég nefndi fyrst, og hún gekk út frá, að við Íslendingar veiddum einir innan 50 sjómílna fiskveiðilögsögu. N. taldi eðlilegra, að endurskoðun með tilliti til þess færi fram á vegum Alþingis og þeirra n. á hv. Alþingi, sem fengju frv. til meðferðar. N. gerði því aðeins litlar breytingar á upphaflegu frv. sínu, og þannig var það lagt fram á þessu þingi. Nú hefur hv. sjútvn. Nd. haft frv. til meðferðar og gert á því allnokkrar breyt. Á þskj. 257 er frv. birt eins og það er orðið eftir meðferð Nd. Í meginatriðum eru hreyt. þær, sem hv. Nd. hefur gert á frv., gerðar með tilliti til þess, að samið hefur verið við Breta um heimild fyrir breska togara til veiða innan íslenskrar fiskveiðilögsögu. Ég held, að ég megi fullyrða, að, fiskveiðilaganefndin leit svo á, að breyt. væru eðlilegar af þessum orsökum, eðlilegt væri að heimila íslenskum togskipum að veiða innan 12 sjómílna meira en n. hafði gert ráð fyrir í frv., á meðan það ástand ríkir á íslenskum fiskveiðisvæðum, sem nú er eftir samninginn við Breta. Þær breyt., sem sjútvn. þessarar hv. d. gerir, eru ekki miklar. Í raun og veru má segja, að mikilvægasta breyt. sé leiðrétting á mistökum, sem orðið hafa í meðferð hv. Nd. á frv., enda varð einhverjum að orði: „Guði sé lof, að til er Ed.“ Frv. er þannig byggt upp, að 1. liður í öllum stafliðum 2. gr. fjallar um heimild allra togskipa til veiða utan 12 sjómílna, þetta frv. er, eins og hv. þm. gera sér grein fyrir, fyrst og fremst bann við veiðum með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni. Síðan eru það undantekningar frá því banni, sem frv. fjallar um. Og það er þannig byggt upp, eins og ég sagði, að 1. liður í hverjum staflið fjallar um undantekningu frá þessu hanni fyrir allar þessar veiðar utan 12 sjómílna. Við aukna heimild á svæðinu Reykjanes-Faxaflóa breytti Nd. lið E. 1 þannig, að þar er heimildin fyrir allt svæðið dregin inn að 6 sjómílum, og var með þessari breytingu brugðið út af reglunni, sem liggur til grundvallar, og eins og frv. er samið. Mikilvægara var þó e. t. v. hitt, að með þessu móti, var öllum togskipum veitt heimild til þess að veiða allt að 6 sjómílum frá línu, sem hugsast dregin réttvísandi suður úr Reykjanesaukavita, og alla leiðina að línu, sem hugsast dregin réttvísandi suðvestur frá Gáluvíkurtanga. Þetta mun ekki hafa verið ætlun þeirra, sem þessa brtt. lögðu fram. Ætlast var til þess, að svæði eða geiri frá línunni suður úr Reykjanesaukavita og að línu, sem er 240° frá Hafnarbergi, yrði eftir sem áður friðaður fyrir stærri togskip. Með tilliti til þessa hefur sjútvn. þessarar hv. d. lagt til á þskj. 270, að liðurinn E. 1 verði tekinn upp aftur, eins og hann var í upphaflega frv., þ. e. a. s. að hann fjalli eingöngu um heimild til veiða utan 12 mílna á svæðinu öllu, Reykjanes- og Faxaflóasvæðinu. Síðan er tekinn inn liður E. 2, sem fjallar um þá breyt., sem hv. Nd. hugðist gera á frv., þar sem heimiluð er togveiði inn að 6 sjómílum á svæðinu frá línu, sem dregin er 240° réttvísandi frá Hafnarbergi, að línu, sem dregin er réttvísandi suðvestur frá Gáluvíkurtanga. Þar með er náð því sama og hv. Ed. stefndi að, en þó tekinn undan þessi geiri, sem ég nefndi, frá Reykjanesaukavita að Hafnarbergi. Í meðferð sjútvn. kom jafnframt fram sú hugmynd að gera aðra breyt. á þessu svæði. Með þeim breyt., sem Nd. hefur gert, hefur mjög verið aukin heimild stærri togskipa til veiða innan 12 sjómílna, í raun og veru alla leiðina frá Suðausturlandi og vestur að Gáluvíkurtanga. Því þótti nm. eðlilegt að takmarka hins vegar nokkuð veiði stærri togskipa, innan við 350 lestir, á hluta þessa geira, sem ég hef nefnt svo, við Reykjanesaukavita. Því er heimildum þar nú í till. n, skipt í tvennt. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir því í c-lið brtt., að skipum 105 brúttórúmlestum og minni verði heimilt að veiða með botnvörpu og flotvörpu allt árið utan línu, sem dregin er í 3 sjómílna fjarlægð frá fjörumarki meginlandsins, frá línu réttvísandi suður úr Reykjanesaukavita að línu réttvísandi 240° frá Hafnarbergi. Þ. e. a. s. 105 brúttórúmlesta skip fá heimild til að veiða þar allt að 3 sjómílum. En aftur á móti eru 350 brúttórúmlesta skip færð utar í þessum sama geira með d-lið í till. n. Þau fá samkv. þeim lið aðeins heimild til að veiða að 6 sjómílna fjarlægð frá fjörumarki. Frá upphaflegu frv. er því þarna dregið nokkuð úr heimild stærri skipa, þ. e. a. s. skipanna, sem eru á milli 105 og 350 brúttórúmlestir, til veiða. Þau fá ekki heimild til að veiða á svæðinu frá 3 til 6 sjómílna. Aðrar breytingar leggur n. ekki til að gerðar verði á 2. gr. frv. Á 10. gr. frv. voru gerðar nokkrar breyt. í meðferð hv. Nd. Flestar þessar breyt. leggur sjútvn. d. til, að samþ. verði. En í 1. tölul. 10. gr. var í upphaflega frv. fram tekið, að heimild ráðh. til að veita leyfi til dragnótaveiða yrði ekki notuð. Rétt er, að ég lesi þá setningu. Þar segir: „Heimild þessi til veitingar dragnótaveiðileyfa skal ekki notuð til 1. júlí 1976 að því er varðar veiðar á Faxaflóa innan línu, sem dregin er úr punkti 4 sjómílur réttvísandi vestur af Garðskagavita í punkt 4 sjómílur réttvísandi suðv. af Gáluvíkurtanga.“ Þetta er í samræmi við lög nr. 50 frá 1971, sem voru á sínum tíma mjög til umr. og lokuðu þessu svæði fyrir dragnótaveiðum. N. gerir sér grein fyrir því, að hér er um mjög umdeilt atriði að ræða. Það gerði fiskveiðilaganefnd einnig að sjálfsögðu og ræddi þetta mikið á fundum sínum. Þegar þessi lög nr. 50 frá 1971, voru samþykkt, mun hafa verið lögð á það áhersla, að þarna fengist nokkurra ára, ég hygg 5 ára, reynslutími á slíka friðun. Fiskveiðilaganefnd taldi rétt, að þessi friðunartími fengi að líða, áður en nokkur ákvörðun væri tekin um breyt. á þessum lögum. Sjútvn. þessarar hv. d. er á sömu skoðun. Hún telur eðlilegt, að þetta bann við veitingu dragnótaveiðileyfa fái að standa. Við vekjum jafnframt athygli á því, að í frv. þessu er gert ráð fyrir því, að hæstv, sjútvrh. beiti sér fyrir endurskoðun laganna fyrir árslok 1975. Því virðast ekki hundrað í hættunni, satt að segja, þótt þessi lagaákvæði standi þennan tíma. Þau komu sjálfkrafa til endurskoðunar með endurskoðun þessara laga, þ. e. a. s. ef frv. verður að lögum, sem við gerum ráð fyrir. Ég hygg, að ég hafi skírt frá þeim brtt., sem sjútvn. er sammála um að flytja. Ég vil aðeins geta þess hér að lokum, að ég hafði sjálfur í huga að flytja brtt. við frv., eins og það kemur frá 3. umr. í Nd., brtt. við lið B. 3. Hv. Nd. gerði þá breyt, á upphaflega frv. að heimila togveiðar fyrir báta 105 brúttórúmlestir og minni allt upp að fjörusteinum við Krýsuvíkurbjarg. Ég viðurkenni að vísu, að það er ekki algild regla, að stærsti fiskurinn sé ávallt fjærst landi, en mér hefur hins vegar þótt það sjálfsögð regla með aukna friðun í huga, sem, eins og ég sagði áðan, fiskveiðilaganefnd lagði til grundvallar í sínu starfi. Mér finnst sjálfsagt, að lögð sé áhersla á að skipta veiðisvæðum með tilliti til fjarlægðar frá landi. Ég held, að önnur viðmiðun skárri fáist ekki. Mér þykir satt að segja til skammar, að þarna skuli að nýju vera opnað svæði upp í fjörusteinana, sem mjög hefur verið gagnrýnt. Við nánari athugun komst ég þó að þeirri niðurstöðu, að rétt væri að láta þetta afskiptalaust á þessu stigi málsins, fyrst og fremst með tilliti til þess, að frv. verður tekið til endurskoðunar í lok ársins 1975 eða fyrir þann tíma, og það er trú mín og sannfæring, að þá, við breyttar aðstæður með tilliti til erlendra togveiða hér við land, hljóti friðunarstefnan að verða meira ráðandi en hún getur orðið í þessu frv., eins og það er nú, og þá einnig með tilliti til þeirra veiða, sem ég hef gert að umræðuefni.



Herra forseti. Frsm. sjútvn. hefur nú gert grein fyrir þeim till., sem n. flytur sameiginlegt, og þarf ég því ekki að lengja að neinu verulegu leyti þessar umr. Ég verð þó að segja, að eins og fram kom í ræðu hans, lágu fyrir þær yfirlýsingar frá þeirri n., sem hefur haft með höndum að semja frv., sem lagt var fyrir þingið, að hún hefði samið það, eftir að hún hafði leitað umsagnar heimamanna víðs vegar um allt land, og enda þótt frv. hafi verið þannig uppbyggt, sé samt sem áður ástæða til þess, nú eftir að það er lagt fyrir þingið, að gera á því allverulegar breyt. Því miður eru flestar af þessum breytingum þannig, að þær eru frekar til skaða að mínu áliti heldur en hitt, því að þær auka veiðiheimild togveiðanna og gera þá minna úr þeim ávinningi, sem við hefðum getað búist við að öðru leyti í sambandi við útfærslu landhelginnar í heild. Á þskj. 236 fluttu 3 hv. þm. í Nd. brtt., sem við hv. 1. þm. Vesturl. höfum verið að ræða um að endurflytja í þessari hv. d., en við höfum ekki endanlega tekið afstöðu til þess. Ég vil þó láta það koma fram, að við erum með þær til frekari athugunar og munum þá leggja till. fram fyrir 3. umr. málsins. Ég tel einnig rétt, að það komi fram, úr því að það kom ekki fram hjá hv. frsm., að í dag hefur Alþingi borist þó nokkuð af áskorunum, símskeytum, sem öll hníga í sömu átt og eru í sambandi við friðun Faxaflóa. Ég tók eftir því, eins og ég geri ráð fyrir, að aðrir hv. þdm. hafi gert, að í gær, þegar fréttir voru lesnar í útvarpinu og sjónvarpinu, var viðtal við forseta Farmanna- og fiskimannasambandsins, en þessi samtök hafa haft þing sitt nú undanfarna daga, og það merkaði ákveðna stefnu einmitt til þessa þáttar frv. um botnvörpu, flotvörpu og dragnót o. s. frv. Ég varð mér úti um í dag, hvernig þessi till. þeirra hefði verið orðuð, og vil lesa þessa samþykkt sem Farmanna- og fiskimannasamband Íslands gerði varðandi þetta mál, en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „26. þing Farmanna- og fiskimannasambands Íslands lýsir undrun sinni á ákvörðun borgarstjórnar Reykjavíkur um áskorun til Alþingis um veiðiheimildir fyrir dragnót og togveiðar í Faxaflóa. Ekkert hefur komið fram, sem hnekkir þeim rannsóknum, er leiddu til þess, að Faxaflóa var lokað fyrir þessum veiðarfærum, áður en landhelgislínan var færð út annars staðar við landið, og leggur því þing F. F. S. Í. eindregið til, að svæðið verði lokað, eins og verið hefur: Ég er ekki með þau símskeyti hér, sem mér er kunnugt um að hafa borist, en þau eru alveg á sömu lund og þessi samþykkt, sem Farmanna- og fiskimannasambandið hefur gert. Það undirstrikar mjög eindregið, hvað hér er að þeirra dómi um alvarlegt mál að ræða, ef þetta frv. næði fram að ganga í þeirri mynd, hvað þetta snertir, sem hv. Nd. afgreiddi málið. Á þessu stigi sé ég ekki ástæðu til að orðlengja um frv. frekar, en ég vænti þess, eins og hv. frsm., að d. muni samþ. þær till., sem hér liggja fyrir, á þessu stigi málsins. Annað, sem ég hef vikið að hér sérstaklega varðandi það, sem fram kom á þskj. 236 við afgreiðslu málsins í Nd., mun ég athuga nánar fyrir 3. umr.