Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá hv. Ed., þar sem það var samþ. með shlj. atkv., eftir að menntmn. d. hafði einróma mælt með samþykkt þess, og voru engar breyt. gerðar á frv., frá því að það hafði verið lagt fram. Frv. er samið af n., sem menntmrn. skipaði vorið 1962 til þess að endurskoða reglugerðina fyrir Húsmæðrakennaraskóla Íslands, en síðar var komizt að raun um, að nauðsynlegt mundi vera að endurskoða lögin sjálf og er þetta frv. samið af þessari n. Í henni áttu sæti Vigdís Jónsdóttir skólastjóri húsmæðrakennaraskólans, sem var formaður n., Halldóra Eggertsdóttir námsstjóri húsmæðrafræðslunnar og Knútur Hallsson deildarstjóri í menntmrn. Meginbreytingin, sem frv. mundi hafa í för með sér, ef samþ. yrði, er sú, að skólinn mundi útskrifa húsmæðrakennara eftir 3 vetra nám og eins sumars í stað þess að útskrifa nemendur sína nú eftir 2 vetra og eins sumars nám. Tala þeirra, sem mundu útskrifast, yrði væntanlega hin sama. Skortur á húsmæðrakennurum er hins vegar ekki svo mikill í bili, að það ætti að hafa nokkra röskun í för með sér, þótt skólinn útskrifi framvegis húsmæðrakennara aðeins þriðja hvert ár, í stað annars hvers árs, eins og nú á sér stað. Það, sem vinnst við þessa breytingu er, að væntanlegir húsmæðrakennarar fá tækifæri til fullkomnari menntunar og íslenzkir húsmæðrakennarar yrðu þá á líku menntunarstigi og húsmæðrakennarar á hinum Norðurlöndunum, en þar hefur húsmæðrakennaranám einmitt verið lengt með svipuðum hætti og gert er ráð fyrir í þessu frv. Íslenzkir húsmæðrakennarar mundu þá einnig öðlast þann undirbúning, sem nú er krafizt til þess að geta fengið að stunda nám á norræna búsýsluskólanum, sem Ísland eins og hin Norðurlöndin á aðild að. Það er rétt að vekja athygli á því, að námsefni í húsmæðrakennaraskólanum er nú raunverulega meira en svo, að það rúmist með góðu móti á þeim námstíma, sem nemendum er nú ætlaður. Auk þess að veita meira svigrúm til að nema þær námsgreinar, sem þegar eru kenndar í skólanum, skapast við lengingu skólans um eitt ár möguleikar á því að bæta við nýjum námsgreinum, sem ýmist eru taldar æskilegar eða óhjákvæmilegar. Ég vona, að niðurstaðan verði eins hér í hv. Nd. og í Ed., að hv. d. geti orðið sammála um að afgr. þetta frv. og leyfi mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Menntamálanefnd samþykkir frumvarpið.



Herra forseti. Fjhn. hv. d. hefur haft þetta mál til athugunar. Frv. er, eins og kunnugt er, samið af 4 manna nefnd, sem í átti sæti einn þm. frá hverjum stjórnmálaflokkanna og er flutt af 2 þeirra, sem sæti eiga í þessari hv. d. Efni frv. er, eins og kunnugt er, að gera Lífeyrissjóð alþm. að sérstakri deild í Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og gert ráð fyrir, að þeir búi þar við sömu skyldur og sömu réttindi og aðrir starfsmenn, að svo miklu leyti sem það getur átt við um það sérstæða starf, sem þingmennskan er. Þær sérstöku breytingar, sem þetta hefur í för með sér, hafa verið raktar við framsögu málsins við 1. umr. og skal ég ekki endurtaka það. En fjhn. hv. d. leggur einróma til, að málið verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Það mál, sem hér liggur fyrir til 2. umr., er um heimild til sölu á þremur jarðeignum. Þetta var lagt fyrir Alþ. í þremur frv., en við athugun á þeim í hv. n. varð það að niðurstöðu að sameina þau í eitt í frv., undir frv. um sölu landspildu úr Garðatorfu. N. sendi öll þessi mál til umsagnar, svo sem venja er til, bæði til jarðeignadeildar og landnámsstjóra og það bárust umsagnir um öll þessi mál frá báðum þessum aðilum og voru þær allar jákvæðar. Að því er varðar jörðina Vindheima í Neskaupstað, kom fram athugasemd frá 3 mönnum, sem hafa haft jörðina til nota í Norðfirði, þar sem þeir bentu á, að þeir kynnu að eiga rétt samkv. ábúðarlögum til kaupa eða forkaupsrétt. Þó að n. mæli með, að þessi heimild verði veitt, þá er ekki tekin nein afstaða til þess réttar, sem þessir menn kunna að eiga að öðrum lögum. Ég tel rétt að taka þetta fram hér við þessa umr. En að því er snertir þriðju jörðina, sem er eyðijörð, Eiríksstaðir í Beruneshreppi, þá liggur fyrir, að hreppsnefnd mælir með, að jörðin verði seld þeim ábúendum, sem tilgreindir eru og enn fremur liggja fyrir meðmæli frá héraðsráðunautum á Austurlandi. Sem sagt: Ég fjölyrði ekki meira um málið, en nefndin varð einhuga um, að það væri einfaldari afgreiðsla, þar sem enginn ágreiningur var um þessi þrjú mál, að sameina þau í eitt, og er þess vegna flutt brtt, sú, sem hér fylgir, við frv. um sölu á landspildu úr Garðatorfunni.



Herra forseti. Sjútvn. hefur haft frv. á þskj. 74 til athugunar og orðið sammála um að leggja til, að frv. verði vísað til ríkisstj. Einn nm., hv. 3. þm. Sunnl., skrifar þó undir nál. með fyrirvara. Eins og fram kemur í nál., er það álít sjútvn., að endurskoða þurfi í heild lög nr. 5 frá 18. maí 1920, um bann gegn botnvörpuveiðum og að við þá endurskoðun þurfi að taka tillit til þeirra atriða, sem frv. á þskj. 74 fjallar um, en það eru einkum þrjú atriði. Í fyrsta lagi er þar lagt til, að sektir fyrir landhelgisbrot verði hækkaðar verulega. Í öðru lagi er lagt til, að bannað verði að láta af hendi eða selja upptæk veiðarfæri þeirra, sem sekir hafa gerzt um botnvörpuveiðar í landhelgi, fyrr en í fyrsta lagi einum mánuði eftir að sektardómur hefur verið kveðinn upp. Í þriðja lagi er lagt til, að sett verði ótvíræð ákvæði í l. um það, að náist ekki í sekan skipstjóra á veiðiskipi, sem tekið hefur verið að ólöglegum veiðum, sé heimilt að dæma útgerðarfyrirtæki skipsins og gera það á allan hátt ábyrgt fyrir landhelgisbrotinu. Sjútvn. hefur fengið umsögn frá sakadómara ríkisins um frv. og hvert þessara þriggja atriða, sem frv. fjallar um. Er umsögn sakadómara prentuð sem fskj. með nál. Í þeirri umsögn kemur fram rökstuðningur fyrir því, að athuga þurfi nánar þessi þrjú efnisatriði frumvarpsins, og með því að leggja til, að frv. verði vísað til ríkisstj., fellst sjútvn. á þá afstöðu sakadómara ríkisins. Hins vegar, eins og fram er tekið í nál., eru innan n. mjög skiptar skoðanir um sjálfar till., sem í frv. felast, eins og fram er tekið í nál. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja um þetta, þar sem nál. og bréf sakadómara ríkisins skýra sig alveg sjálf, en leyfi mér, herra forseti, fyrir hönd sjútvn. að leggja til, að frv. verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál., skrifaði ég undir það með fyrirvara. Ég er alveg sammála því út af fyrir sig, að frv. verði vísað til ríkisstj., sem láti endurskoða þau lög, sem þarna er um að ræða, og þær ábendingar, sem fram koma í frv. sjálfu. Það var aðeins síðasta mgr. 1. gr., sem ég vildi vekja athygli á, en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Nú reynist ekki kleift að ná í skipstjóra þess skips, sem tekið hefur verið að ólöglegum veiðum í landhelgi eða hann neitar að mæta fyrir rétti og er þá heimilt að stefna útgerðarfélagi skipsins, sem bera skal alla ábyrgð á brotinu." Mér finnst, að einmitt þetta atriði þurfi að skoðast alveg sérstaklega, hvort það getur talizt framkvæmanlegt, að útgerðarstjórn eins skips geti borið alla ábyrgð á broti, sem skipstjóri skipsins hefur framið. Það er vitað, að í l. er það, að verði sektir ekki greiddar innan tilskilins tíma, er um fangelsisrefsingu að ræða og hlýtur það að vera mjög óeðlilegt, að útgerðarstjórn, sem engan hlut á að brotinu, geti lent annaðhvort í hárri fjársekt eða þá að verða að sæta fangelsisrefsingu. Það var þetta ákvæði eða þessi mgr., sem ég vildi sérstaklega vekja athygli á í sambandi við frv. nú við þessa umr.



Herra forseti. Eins og nál. á þskj. 565 ber með sér, varð ekki samkomulag um það í sjútvn. að afgreiða frv. mitt á þskj. 74, um breyt. á 1. um bann gegn botnvörpuveiðum í landhelgi, með öðrum hætti en þeim, sem fram kemur í þessu nál., þ.e.a.s. lagt er til, að málinu verði vísað til ríkisstj., en þó með vinsamlegum undirtektum og það tekið fram, að það sé ætlazt til þess, að um leið og endurskoðun fer fram á l., verði tekið tillit til þeirra atriða, sem frv. fjallar um. Ég tel, að þessu máli sé þokað nokkuð áleiðis með þessari afgreiðslu, og geri mér vonir um það, að þegar hæstv. ríkisstj. tekur að sér að láta framkvæma endurskoðun á þessari löggjöf, muni sú endurskoðun leiða til þess, að meginefni þessa frv. verði tekið í lög, því að ég held, að það sé enginn vafi á því, að það er orðin brýn þörf á því að gera þær breytingar, sem þetta frv. fjallar um. En lengra var ekki hægt að þoka málinu áleiðis hér að þessu sinni og taldi ég því rétt að fallast á þá afgreiðslu, sem er mörkuð með þessu nál.