Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft til athugunar þáltill. um ráðstafanir til að koma á átta stunda vinnudegi verkafólks. Nefndin ræddi till. á tveimur fundum og er sammála um að mæla með samþykkt hennar með lítils háttar orðalagsbreytingum. Meiri hl. n. taldi ekki ástæðu til að vísa till. til umsagnar aðila utanþings, þar sem þeirri nefnd, sem kosin yrði, ef till. verður samþykkt, og tæki við málinu, er samkvæmt henni beinlínis falið að kalla sér til ráðuneytis þá aðila. sem lagt var til í allshn. að þáltill. fengju til umsagnar. Brtt. allshn. um orðalag þáltill. felast í því, að lagt er til, að fyrsta setning tillögugreinarinnar orðist svo: „Alþingi ályktar að kjósa fimm manna nefnd til að rannsaka, á hvern hátt verði með mestum árangri komið á átta stunda vinnudegi meðal verkafólks, - í stað þess, sem í till. hljóðar þannig: „Alþingi ályktar að kjósa fimm manna nefnd til að rannsaka, á hvern hátt verði með mestum árangri unnið að því að koma á átta stunda vinnudegi meðal verkafólks: Hér er því lagt til, að nokkru fastar verði að orði kveðið. Þá hefur það orðið að samkomulagi í nefndinni, að í stað setningar, sem í till, hljóðar þannig: „Skal nefndin á grundvelli þessara athugana gera tillögur um lögfestingu átta stunda vinnudags sem hámarksvinnutíma í þeim atvinnugreinum, sem fært þykir, og endurskoða gildandi lagaákvæði um lágmarkshvíldartíma verkafólks,“ komi: „Nefndin skal enn fremur gera tillögur um, hvernig löggjafinn geti stuðlað að ákvörðun um eðlilegan hámarksvinnutíma.“ Varðandi orðalag í brtt. nefndarinnar, þar sem getið er um eðlilegan hámarksvinnutíma, er þess að geta, að bæði í fyrirsögn þáltill. og í upphafi tillgr. er hámarksvinnutími verkafólks miðaður við átta stunda vinnudag. Að öðru leyti en því, sem hér hefur verið rakið, auk breytinga á orðaröð, sem af því leiðir, leggur nefndin til, að till. verði samþ. óbreytt. Svo ánægjulega hefur farið, að um mál þetta, þ.e.a.s. till, um, að skipuð verði sérstök nefnd til að rannsaka, á hvern hátt verði með beztum árangri komið á átta stunda vinnudegi meðal verkafólks án skerðingar heildarlauna, hefur orðið svo mikill samhugur þm. úr andstæðum flokkum, að fátítt er. Áhugi er fyrir því, að málinu verði hraðað og þáltill. afgr. fyrir þinghlé, svo að nefndin verði sem fyrst skipuð. Tel ég fyrir mitt leyti ekki ástæðu til að rekja efni till. eða ástæðurnar, sem eru til flutnings hennar, enda var það ýtarlega gert við 1. umr. Nú er mjög tekið að liða að þinghléi. Mun ég því ekki stuðla að því að vekja umr. um málið, en leyfi mér aðeins að lokum að bera fram þá ósk, að árangur af störfum þeirrar nefndar, sem kosin verður, ef tillagan hlýtur samþykki, megi verða sem mestur verkafólki og þjóðinni allri til hagsbóta og að störf nefndarinnar megi markast af sama samkomulagsvilja og samstarfsvilja, sem einkennt hefur meðferð þessa máls á hv. Alþingi.



Herra forseti. Við fyrri umr. þessa máls stóðu hér upp tveir þm., hæstv. forsrh. og hv. 3. þm. Sunnl., og fögnuðu því, að þessi till. væri fram borin. Ég vil taka undir orð þeirra og fagna því, að þessi till. er fram komin, og mun ég aðeins víkja að því síðar. En út af orðum, sem féllu hjá 3. þm. Sunnl. við fyrri umr. þessa máls, vil ég, að það komi hér fram, að það mál, er hann minntist á, þátttaka sjómanna í útgerðar- eða rekstrarkostnaði fiskiskipa, þetta hefur þekkzt hér hjá okkur á Íslandi fyrir nokkrum árum, en því miður sáu sjómenn sér ekki annað fært en að hætta þessari þátttöku, ekki vegna þess, að þeim þætti ekki rétt, að þeir tækju þátt í þessum kostnaði, heldur vegna hins, að við þetta fyrirkomulag fór svo margt á milli mála reikningslega séð, svo að ekki séu fleiri orð um það höfð, að þeim þótti ógerlegt að búa við þau skipti, er þeir menn, sem höfðu með reikningshaldið að gera, höfðu upp á að bjóða. Ég vil að gefnu tilefni, að þetta komi fram. En út af þessari till. sé ég sérstaka ástæðu til þess að fagna henni, einfaldlega vegna þess, að ég kannast nokkuð við efni hennar. Þannig stóð á, að á síðasta Alþýðusambandsþingi skiptist að venju það þing í tvo hluta, minni hl. og meiri hl. Minni hl., sem var skipaður þeim mönnum, sem eru kallaðir lýðræðissinnar, flutti fram ákveðnar tillögur, sem ég einmitt sé í þessari tillögu að hafa vakið þó nokkra athygli, því að þáltill. á þskj. 144 flytja fjórir hv. þm., sem allir áttu sæti á síðasta Alþýðusambandsþingi. En á því sama þingi greiddu þeir atkv. gegn öllum tillögum, sem minni hl. bar fram. Bent var á í formála eða byrjun þessara tillagna minni hl., hvaða höfuðþætti ætti að leggja áherzlu á í sambandi við væntanlegar kjarabætur og kröfur íslenzks verkalýðs. Þá komu fram í seinni hluta eða miðhluta ákveðnar tillögur um það, hvernig ætti að ná þessu marki, og með leyfi hæstv. forseta, þá vil ég draga þær hér fram. Í fyrsta lagi, undir gr. 1. var talið æskilegt, að hafin yrði skipulögð starfsemi, er stefndi að því að auka hagkvæmni í íslenzku atvinnulífi í þeim tilgangi að örva framleiðslustarfsemina, auka og bæta framleiðsluna, nýta betur vinnuafl, hráefni og fjármagn. Tryggt yrði, að framleiðsluaukningin leiddi til raunverulegra kjarabóta fyrir launþega og þeim yrði fenginn réttur til íhlutunar um rekstur og stjórn atvinnutækja. Í öðru lagi, að tekin yrði upp ákvæðisvinna í öllum þeim starfsgreinum, þar sem slíkt hentaði. Þar sem eigi væri unnt að koma við ákvæðisvinnu, yrði verkamönnum tryggt fast vikukaup í stað tímakaups, eftir því sem við yrði komið. Í þriðja lagi, að almenn vinnuvika yrði 44 klukkustundir í stað 48 án skerðingar á kaupi, enda yrðu jafnframt gerðar ráðstafanir til, að stytting vinnuvikunnar leiddi ekki til minnkandi framleiðslu. Þetta eru þrjár fyrstu tillögurnar, sem ég minntist á hér að framan. Og þegar hv. þdm. lesa svo þá till., sem liggur hér frammi á þskj. 144, mun að sjálfsögðu engan undra, þó að ég mæli mjög fast með því, að þessi þáltill. verði samþykkt. Ég fagna því mjög, að þessir menn, sem fyrir nokkrum mánuðum greiddu atkv. á njóti tillögum okkar á Alþýðusambandsþingi, skuli nú flytja tillögu sama efnis hér á hv. Alþingi um, að þetta mikilsverða mál fyrir íslenzka launþega nái fram að ganga. Og ég vona og vænti þess, að þessi till., eins og hún kom fram frá hv. allshn., eigi stuðning allra hér á þinginu og nái fram að ganga.