Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Nefndin fjallaði um þetta frv. í samvinnu við fjh. - og viðskn. Nd. Það hafa fá frv. fengið eins ítarlega meðferð hér í þinginu, ef undirbúningur að gildandi lögum er hafður í huga, enda munu fjórir fjmrh. úr jafnmörgum flokkum hafa lagt hönd á plóginn við að koma frv. og lögum í höfn. Sjálfsagt má margt um þessi lög og frv. um breytingar á þeim segja, en það er sameiginleg niðurstaða okkar nefndar í framhaldi af samvinnu við fjh.- og viðskn. Nd., að það sé tími til kominn að setja punkt aftan við þá vinnu að sinni. Nefndin hefur því á þskj. 177 orðið sammála um að legg ja til að frv. verði samþ. eins og það var afgreitt frá Nd. Það er gert í fullvissu þess, að sú yfirlýsing, sem hæstv. fjmrh. gaf við umr. í Nd. um endurskoðun á lögunum og endurskoðun á álagningu hvað einstaka þætti snertir, verði framkvæmd um leið og fyrir liggur hvernig þessi lög reynast í framkvæmd gagnvart einstökum aðilum, bæði einstaklingum og rekstraraðilum í þessu landi. Einn hv. þm. hefur látið svo um mælt, að hér sé um að ræða stökk út í myrkrið. Það kann vel að vera. Það eru hins vegar allir sammála um að grunnforsendur þess stökks séu nauðsynlegar og réttar. Við væntum þess, að sú endurskoðun, sem verður framkvæmd, stuðli að því að varpa ljósi á það svo að þjóðin og þingheimur sitji ekki í myrkri hvað þetta mál snertir seinni hluta ársins. Nefndin stendur sem sagt heils hugar að því að mæla með að frv. verði samþ. í þeim búningi sem það var afgreitt frá Nd. En þar að auki hefur meiri hl. n. skemmt sér við að flytja brtt. á þskj. 179, og er þar á ferðinni tilraun stjórnarandstöðunnar til að ákveða fyrir hæstv. ríkisstj. skattstiga. 



Herra forseti. Það er einmitt vegna þess að meiri hl. n. vill ekkí að þjóðin sitji úti í myrkrinu sem við flytjum þær brtt. sem birtast á þskj. 179. Eins og kunnugt er hefur ríkt mikil óvissa í þjóðfélaginu, og nú horfir til þess að almennum launþegum í landinu verði gert að telja fram án þess að skattstigi liggi fyrir. Við viljum ekki að almennir launþegar þurfi að búa við slíka óvissu, þurfi að búa við það myrkur. Við erum þess vegna sammála um að þeirri óvissu beri að eyða með því að setja nú skattstiga og önnur ákvæði sem nauðsynleg eru til þess að hinir almennu framteljendur, fólkið í landinu, geti gert sér grein fyrir hvernig það verður skattlagt. Auðvitað er það Alþingis að taka ákvörðun um það efni. Þess vegna er það lagt fyrir Alþ. og þessa d. af þm. í deildinni. Þeir, sem eru aðilar að ríkisstj., eru jafnframt alþm. og verða að taka afstöðu sem alþm. Þessar till. eru síst af öllu flausturslega samdar. Þær hafa farið í gegnum mikla og ítarlega prófun. Það er þess vegna rangt þegar því er haldið fram að þær séu ekki ítarlega undirbúnar. Eins og fram kemur í nál. hefur n. fjallað um þessi mál á allmörgum fundum, sem voru sameiginlegir með fjh.og viðskn. Nd. Á þeim fundum var einkum, og þá sérstaklega framan af, fjallað um þau atriði sem birtast í frv. eins og það hefur verið afgreitt frá Nd. Þessi atriði fjalla fyrst og fremst um skattlagningu atvinnurekstrar, en einungis lítillega um það sem varðar hinn almenna launamann. Við endanlega umfjöllun fjh.- og viðskn. þessarar d. kom fram, að allir nm. gátu sætt sig við þær breytingar sem þegar höfðu verið gerðar í meðferð Nd. á málinu og lutu einkanlega að skattlagningu atvinnurekstrar í landinu. Hins vegar vildi meiri hl. n. ekki láta staðar numið við þær breytingar einar saman, heldur einnig ganga frá skattstiga einstaklinga fyrir tekjuskatt og því sem honum tilheyrir, svo sem persónuafslætti og barnabótum. Minni hl. n. taldi sig hins vegar ekki í stakk búinn til þeirra verka. Fyrir því liggja hér fyrir sérstakar brtt. frá meiri hl. um þessi atriði til viðbótar þeim brtt. sem birtast á þskj. 168 og 174 og sýna búning málsins eins og frá var gengið af hálfu hv. Nd. Rök meiri hl. fyrir tillöguflutningi sínum eru ákaflega einföld. Einstaklingar eiga á næstu vikum að ganga frá framtölum sínum. Það er mikilvægt fyrir þá að geta gengið úr skugga um hvernig þeir verða skattlagðir. Eytt hefur verið miklum tíma í að ganga frá atriðum sem varða atvinnureksturinn, en fólkið í landinu, hinn almenni framteljandi, velkist enn í óvissu um skattlagningu sína. Svo verður áfram nema gengið sé frá skattstigum og þess háttar sem þá varðar. Nú er m.a.s. haft á orði, reyndar yfirlýst, að senda þingið heim í tvær vikur. Ef skattstigi og þess háttar er ekki afgreitt við þær kringumstæður velkist almenningur enn um nokkurra vikna skeið - og þá fram yfir endimörk framtalsfrests - í vafa um skattlagningu sína. Slíka óvissu teljum við óviðunandi. Alþ. hefur ekki síður skyldu við fólkið í landinu, hinn almenna framteljanda, en við atvinnureksturinn. Við þessar aðstæður á almenningur, fólkið í landinu, kröfu á því, að óvissu sé eytt og að það fái að vita hvar það stendur. Í annan stað er það skoðun meiri hl. n., að rétt sé að ganga þannig frá skattstigum og því sem þeim tilheyrir að skattbyrði aukist ekki milli áranna, heldur léttist frekar nokkuð. Þetta er fyrst og fremst stutt tvennum rökum: 1) Nauðsyn ber til að jafna kjör í landinu. Það verður m.a. gert með því að létta skattbyrði af hinum tekjulægri og að hluta af þeim sem hafa meðaltekjur. 2) Tekjuskattskerfið er meingallað og því ástæða til að afnema tekjuskatt af almennum launatekjum. Það skref, sem hér er stigið, má líta á sem áfanga á þeirri braut. Ég ætla að leyfa mér að víkja aðeins nánar að nokkrum efnisatriðum. Þegar frv. til l. um tekjuskatt og eignarskatt var lagt fyrir Alþ. á árinu 1978 fylgdi því frv. til l. um staðgreiðslu opinberra gjalda. Sem alkunna er náði tekjuskattsfrv. fram að ganga og varð að lögum, en staðgreiðslufrv. dagaði uppi. Skattstigar og aðrir þættir álagningarkerfisins voru engu að síður samþ. óbreyttir frá frv., en þeir voru sniðnir að staðgreiðslu. Af þessum orsökum og vegna verðbólguþróunar að undanförnu er auðvitað óhjákvæmilegt að endurskoða álagningarkerfið. Með þeim brtt., sem hér eru lagðar fram, er lagt til að tekjuskattur af almennum launatekjum meðalfjölskyldu verði felldur niður að hluta. Má líta á þann hluta, sem hér er um að ræða, sem þann fyrri af tveimur áföngum. Hér er gert ráð fyrir að þetta verði gert með ákvörðun skattstiga þannig að árið 1980 verði tekjuskattur lækkaður um rúmlega 7 milljarða kr. frá áætlun í fjárlagafrv. Tómasar Árnasonar og þeirri lækkun þannig hagað að hún komi þeim mest til góða sem lágar tekjur hafa svo og einstökum hópum, svo sem einstæðum foreldrum sem eiga erfiðum aðstæðum að mæta. Síðara skrefið mætti svo stíga á næsta ári með einfaldri breytingu á neðsta skattþrepinu eins og það lítur þá út. Með frv. til fjárlaga, sem fjmrh. lagði fram í des. s.l., var gert ráð fyrir að innheimtur tekjuskattur á árinu 1980 lækkaði um 7,2 milljarða kr. frá áætlun fyrra fjárlagafrv. fyrir árið 1980. Því var jafnframt lýst yfir, að ætlunin væri að beita þeirri lækkun fyrst og fremst til að lækka skatta þeirra einstaklinga sem lægstar hafa tekjur. Þeim till., sem við tölum hér fyrir, er einmitt ætlað að ná þessu marki, en jafnframt, eins og áður greindi geti þær verið áfangi á þeirri leið að fella niður tekjuskatt ríkissjóðs á almennar launatekjur. Þessi aðferð, bæði sá áfangi, sem hér er tekinn fyrir, og hinn hugsanlegi síðari áfangi, tekur einungis til upphæða og hlutfalla í álagningarkerfi laga nr. 40/1978, en breytir að litlu leyti grundvallaratriðum kerfisins. Samkv. till. er gert ráð fyrir að skattstigi tekjuskatts einstaklinga verði þannig: Af fyrstu 21/2 millj. tekjuskattstofni reiknast 15%, af næstu 31/2 millj. 30%, en 50% af því sem er umfram 6 millj. kr. Skattafsláttur frá reiknuðum skatti verði 400 þús. kr. Sami skattstigi og skattafsláttur gildi fyrir einhleyping og fyrir hvort hjóna. Munur milli hæsta og lægsta skatthlutfalls er því meiri en lög nr. 40/1978 gefa tilefni til, raunar einnig meiri en var við álagningu tekjuskatts á árinu 1979, en þetta er gert í því skyni að nýta það svigrúm, sem hér er til skattalækkunar, fyrst og fremst til hagsbóta þeim tekjulægstu og um leið til eins mikillar hækkunar skattfrelsismarka tekjuskatts og talið er kleift. Samkv. þessum till. eru barnabætur 140 þús. kr. með fyrsta barni, en 215 þús. kr. með hverju barni umfram eitt. Barnabætur með börnum yngri en 7 ára skulu vera 55 þús. kr. hærri. Einstæð foreldri skal ætíð njóta hæstu barnabóta eða 270 þús. kr. með hverju barni. Barnabætur þessar eru 10% hærri en beinn framreikningur á tölum laga nr. 40/1978 gefur tilefni til. Er hér gerð breyting á barnabótum einstæðra foreldra frá ákvæðum þeirra laga, en þar var mælt fyrir um að barnabætur með börnum einstæðra foreldra skyldu vera 40% hærri en barnabætur með öðrum börnum. Það er ljóst að ákvæði laga nr. 40/1978 mundu valda mikilli röskun á skattbyrði einstæðra foreldra innbyrðis þótt skattbyrði hópsins í heild breytist ekki mjög mikið og þá heldur til lækkunar. Það fyrirkomulag, sem hér er lagt til, dregur úr slíkri röskun. Lækkun tekjuskatts með framangreindum hætti á árinu 1981 mundi á verðgildi ársins 1980 kosta ríkissjóð nær 10 milljarða kr. í álögðum skatti til viðbótar því tekjutapi sem leiddi af samþykkt þessa frv. Þannig mundu báðir áfangarnir samanlagt kosta ríkissjóð um 18 milljarða kr. í álögðum tekjuskatti ef sú braut yrði farin. Talnalegur samanburður á því álagningarkerfi, sem hér er gerð tillaga um, við þau skattalög, sem síðast var beitt við álagningu, er auðvitað að ýmsu leyti torveldur, enda er álagningargrunnur hinna nýju laga mjög frábrugðinn þeim sem áður giltu. Engu að síður hefur verið framkvæmdur allítarlegur samanburður af þessu tagi. Sá samanburður leiddi m.a. eftirfarandi atriði í ljós: 1) Meðalskattgreiðslur einstaklinga til ríkissjóðs mundu lækka um 16%. Hjá hjónum er meðaltalslækkunin um 10%, en hjá einhleypingum um 29%. 2) Skattalækkunin verður tiltölulega meiri hjá barnmörgum fjölskyldum en hjá barnfáum, t.d. um 25% hjá hjónum með þrjú börn o.fl., en aðeins 6% hjá barnlausum. Sé hjónum skipt í flokka eftir tekjuöflun eiginkonu er skattalækkunin vel yfir meðallag hjá þeim hjónum þar sem eiginkonan aflar engra tekna eða tekna allt að 1. millj. kr. Skattalækkun þeirra hjóna, þar sem eiginkonan aftar milli 1 og 2 millj. kr. í tekjur, er nálægt meðallagslækkun, en lækkunin er lítil sem engin í þeim hjónahópi þar sem eiginkonan aflar meira en 2 millj. kr. tekna. Innan síðast talda hópsins eru þó verulega misjafnar aðstæður. Það verður umtalsverð lækkun á skattbyrði meiri hluta hópsins, enda þótt veruleg hækkun á tiltölulega litlum hluta hans valdi því að hópurinn í heild standi í stað. 3) Skattalækkunin er veruleg hjá gjaldendum með meðaltekjur, en þeir tekjuhæstu lækka ekki og skattar hinna allra tekjuhæstu fjölskyldna hækka í sumum tilvikum lítils háttar. En í heild lækka skattar merkjanlega hjá um 60% framteljenda. 4) Skattfrelsismörk hækka hjá öllum fjölskylduhópum. Sé miðað við að almennur frádráttur sé 10% af tekjum verða skattfrelsismörk einhleypinga í tekjuskatti um 2,8 millj. kr., en sé miðað við að frádráttur sé 15%fara mörkin yfir 3 millj. Hækkun skattfrelsismarka nemur 370 þús. kr. miðað við 10% frádrátt, en 390 þús. kr. sé miðað við 15% frádrátt. Vegna takmarkaðrar sérsköttunar hjóna er samsvarandi samanburður erfiður að því er þau varðar, en hafi t.d. eiginmaður aflað allra teknanna hækkar þessi skattfrelsismörk fyrir barnlaus hjón um 630 þús. kr., enda sé þá miðað við 15% frádrátt af tekjum. Þessi hjón verða þá skattlaus ef tekjur þeirra eru undir 4,6 millj. kr. Skattfrelsismörk hjóna með tvö börn, þar sem eiginmaðurinn aflar allra teknanna og ef reiknað er með 15% frádrætti, hækka um 520 þús. kr. eða í 6,1 millj. kr. Skattfrelsismörk hjóna sem eins er ástatt um, nema hvað hjónin skipta tekjuöfluninni jafnt á milli sín, verða 7,6 millj. kr. og hækka þá um 140 þús, kr. Þetta er hinn efnislegi samanburður á skattlagningu eins og skattalög gerðu síðast ráð fyrir að beitt væri við álagningu annars vegar og hins vegar samkv. þeim brtt. sem hér er lagt til að verði samþykktar. Við flm. þessarar brtt, teljum að hér sé stigið ákveðið skref í réttlætisátt til að jafna kjörin í landinu. Við teljum að hér hafi átt sér stað vandlegur undirbúningur sem geri að verkum að allur samanburður sé vel grundaður. En síðast en ekki síst teljum við að með því að samþ. þessar brtt. sé verið að eyða óvissu hjá hinum almenna launþega í landinu, þannig að hann viti hvar hann stendur þegar hann telur fram. - Og einmitt það að eyða þessari óvissu er mikilvægt. Alþ. hefur auðvitað alveg sérstakar skyldur við fólkið í landinu - ekki bara við atvinnureksturinn einan - að eyða þeirri óvissu, sem hér hefur verið fyrir hendi, og sjá til þess, að allur almenningur þurfi ekki að stökkva út í myrkrið, heldur viti hvar hann stendur.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja ásamt þeim hv. þm. Eyjólfi Konráð, Þorvaldi Garðari og Kjartani Jóhannssyni brtt. á þskj. 179 og vil leyfa mér að gera nokkra grein fyrir þeim brtt. Eins og hv. þdm. er kunnugt var frv. um staðgreiðslukerfi skatta lagt fram á þinginu 1978 þegar tekjuskattslögin voru afgreidd sem nú eru í gildi. En þetta staðgreiðslufrv. dagaði uppi og því eru skattstigar í gildandi lögum nánast út í bláinn þar sem þeir eru miðaðir við staðgreiðslukerfið. Hæstv. ríkisstj. hefur lýst yfir að hún muni flytja frv. um skattstiga síðar á þessu þingi. Eins og fram hefur komið er ráð fyrir því gert að verði nokkurt hlé á þingstörfum, og þá getur svo farið að slíkt frv. verði ekki afgreitt fyrr en e.t.v. seint í vor. Afleiðing þess yrði sú, að allur almenningur yrði í algerri óvissu um hvaða skatta hann eigi að greiða til ríkisins þegar menn ganga frá framtali á næstu vikum. Til að koma í veg fyrir þetta m.a. höfum við flm. þessara brtt. lagt þær fram. Það er að mínu mati allsendis ófært að allur almenningur viti ekki fyrr en komið er fram á mitt ár hversu mikla skattbyrði hann eigi að bera, hversu miklar skattgreiðslur honum ber að inna af hendi til ríkissjóðs. Þessar till. eru hliðstæðar fjórum greinum, í frv. sem hæstv. fyrrv. fjmrh., Sighvatur Björgvinsson, flutti á þessu þingi. Þær fela í sér breytingar á skattstigum einstaklinga og persónuafslætti og barnabótum. Samkv. þeim minnkar skattbyrði almennings um 6–7 milljarða kr. frá þeim forsendum sem gengið er út frá í fjárlagafrv. hæstv. fyrrv. fjmrh. Tómasar Árnasonar. Hv. þm. Kjartan Jóhannsson gerði grein fyrir áhrifum þessara till. að öðru leyti, og ég skal ekki fara langt út í þá sálma, en meðaltalsskattgreiðslur einstaklinga mundu lækka með þessum till. um 16% og skattfrelsismörk hækka verulega þannig að skattfrelsismörk mundu hækka upp í 3 millj. hjá einhleypingi og 6 millj. hjá hjónum með tvö börn ef þessar till. ná fram að ganga. Þessar till. eru þó að minni hyggju ekkert endanlegt markmið. Þvert á móti eru þær áfangi á þeirri leið að létta sköttum af almennum launatekjum, en það hefur verið grundvallarstefna Sjálfstfl. í áratugi. Hér er því um skref að ræða í þá átt að hverfa frá þeirri háskattastefnu og ofskattastefnu sem vinstri stjórnin á árunum 1978–1979 framkvæmdi. Í því sambandi má geta þess að einvörðungu hækkun söluskatts og vörugjalds, sem vinstri stjórnin kom á, mun leggja 16 milljarða kr. viðbótarskattálögur á þjóðina árið 1980, auk þess sem nýir skattar þeirrar stjórnar á gjaldeyri t.d., verslunar- og skrifstofuhúsnæði og nýbyggingagjald bæta við þá tölu tæpum 4 milljörðum kr. Þessar till. eru því, eins og ég sagði áðan, einungis tilraun í þá átt að létta af þjóðinni hluta af hinum gífurlega auknu álögum vinstri stjórnarinnar. Þessar till. um nokkra tilslökun í tekjusköttun til ríkissjóðs eru enn þá brýnni vegna þess, að nú eru uppi áform um að heimila 10% hækkun útsvara frá því hámarki sem nú er í gildi. Þetta gæti haft í för með sér gífurlega aukna skattbyrði ef ríkissjóður slakar ekki á á móti. Að sjálfsögðu kæmi til greina að sveitarfélög tækju verkefni að sér á móti hækkunum á tekjusköttum til þeirra, og í sjálfu sér er ekki nema gott um það að segja. En ef ákvörðun er tekin einhliða um að heimila sveitarfélögum 10% álag á útsvör miðað við það hámark sem nú er augljóst að það hefur haft veruleg áhrif á heildarskattbyrðina í landinu þar sem þarna er um 1% að ræða af brúttótekjum alls almennings. Í þessu sambandi spyrja menn kannske hvort sé ætlun flm. að þessar skattalækkanir eigi að hafa í för með sér hallarekstur á ríkissjóði. Því er til að svara, að að sjálfsögðu þarf að koma til á móti lækkun ríkisútgjalda og það þarf að gæta þar aðhalds og sparnaðar. Ég lýsi mig reiðubúinn til að vinna með öðrum þm. að því að finna leiðir til þess. En hér er um svo augljóst sanngirnismál að ræða, ekki síst ef um yrði að ræða að heimila sveitarfélögunum hækkun á tekjuskatti sínum, útsvarinu, að ég held að framhjá því verði ekki gengið að þörf er á að þessar till. gangi fram. Ég vil leggja að lokum áherslu á það meginatriði, að löggjafinn komi hreint til dyra og skattþegnar geti vitað nú þegar, þegar þeir telja fram, hvaða tekjuskatt þeir eigi að bera á árinu. Ég legg á það áherslu líka, að brýn nauðsyn er að slaka á tekjuskattsálagningu til ríkisins ef heimila á sveitarfélögunum 10% hækkun útsvara. Í síðasta lagi vil ég undirstrika að hér er um áfanga að ræða á þeirri leið, sem felst í grundvallarstefnumarki Sjálfstfl., að afnema tekjuskatt til ríkisins af almennum launatekjum.



Herra forseti. Ég þakka hv. fjh.- og viðskn. deildarinnar fyrir hraða afgreiðslu á þessu máli, enda komu nm. ekki ókunnugir að því, höfðu fylgst með vinnu nefndar í Nd. í seinustu viku. Það hefur verið ráðgerð samstaða um að afgreiða nú alla þá þætti þessa máls sem ekki er ágreiningur um milli flokkanna, og á sameiginlegum fundum fjh.- og viðskn. d. var gengið út frá því, að það yrði gert á þessum dögum, afgreitt það sem fullt samkomulag væri um. Hins vegar varð ljóst að ekki væri heppilegt að afgreiða skattstiga, persónuafslátt og önnur mál, sem lúta að sjálfri skattheimtunni, upphæð hennar og heildartekjum ríkissjóðs, á 2–3 dögum. Ég hélt að það væri einmitt niðurstaðan með sérstöku tilliti til stjórnarandstöðunnar og af sérstakri tillitssemi við stjórnarandstöðuna, að ekki væri ástæða til að afgreiða skattstigamálin núna í tengslum við önnur atriði frv. sem full samstaða er um. Auðvitað segir það sig sjálft, að fjh.- og viðskn. vilja nú eins og alltaf áður athuga skattstigamálið og yfirheyra sérfræðinga um hvernig hinar mismunandi tegundir skattstiga koma út. Ég hef sjálfur hvað eftir annað verið viðstaddur slíka meðferð í fjh.- og viðskn., og þar hafa komið hinir færustu sérfræðingar með skuggamyndavél og brugðið upp ýmsum línuritum og talnarunum sem hafa sýnt þm. hvernig mismunandi tilbrigði skattstiga kæmu út í reynd. Ég hef alltaf gengið út frá því sem gefnu, að nm. í fjh.- og viðskn. Ed, jafnt sem Nd. hefðu þá sjálfsvirðingu gagnvart starfi sínu og gagnvart sjálfum sér, að þeir samþykktu ekki eitthvað út í bláinn án þess að það hefði verið ítarlega rætt í n. og fjallað um það með sérfræðingum þannig að menn vissu raunverulega hvað þeir væru að samþykkja. Þess vegna verð ég að segja alveg eins og er, að mér kemur harla mikið á óvart að seinasta daginn sem þetta frv. er til meðferðar í þinginu, allir gera ráð fyrir að það verði afgreitt í dag eða í allra seinasta lagi á morgun, þá skuli nokkrir nm. í fjh.- og viðskn. Ed. koma með flóknar og ítarlegar till. um einmitt skattstigamálið sem ekki var annað vitað en fullt samkomulag væri um að láta bíða þar til betra ráðrúm gæfist til að ræða það í nefndum. Ég vildi ósköp vinsamlega mega bera upp þá spurningu, hvort þessar till, eru bornar fram með það í hyggju að atkvgr. fari fram um þær. Ég tel ekkert óeðlilegt að sýna till., það eru ágæt vinnubrögð að menn fái að sjá svona till. með góðum fyrirvara, og ég hef ekkert við það að athuga að hv. þm. úr Alþfl. og Sjálfstfl. komi með þessar till. nú þegar frv. er á dagskrá þannig að mönnum gefist betra tóm til að skoða þær áður en skattstigar verða teknir til afgreiðslu í þinginu. En ég tel alveg útilokað að hv. þm. meini það í fullri alvöru, að till. þeirra verði afgreiddar nú. Það er augljóst, að þegar þm. greiða atkv. um till. og væntanlega fella þær, ef þær ganga til atkv., þá segir það út af fyrir sig ekkert um afstöðu manna til till. Þeir hafa ekki fengið nokkurt tækifæri til að ræða þær í n. eða kynna sér þær nánar og kynna sér aðra möguleika, sjá hvað aðrir hafa fram að færa. Það er þá ekki um neitt annað að ræða en að fella till. á þessu stigi málsins og taka svo málið allt til athugunar þegar menn eru almennt tilbúnir til að ræða um þá hlið málsins. Ef svo ólíklega vildi nú til, að það hafi hvarflað að hv. þm. Sjálfstfl. og Alþfl., sem bera fram þessar till., að láta þær ganga undir atkv., þá vildi ég mega bera fram þá bón til þeirra, að þeir hugleiddu hvort þeir gætu ekki fallist á að till. yrðu dregnar til baka og skoðaðar í tengslum við skattstigamálið í heild þegar það kemur til afgreiðslu í þinginu innan nokkurra vikna. Ég er alveg sammála því sem fram kom í ræðu hv. þm. Lárusar Jónssonar áðan, að vissulega væri miklu æskilegra að geta afgreitt skattstigamálið nú. Það hefði verið miklu æskilegra. Ég var fyrst í stað á þeirri skoðun, að það væri best að drífa það af. En það var ljóst, að skattstigamálið væri það viðamikið og flókið og að kröfur yrðu gerðar um svo nákvæma og vandaða úttekt á þeirri hlið málsins í nefndum að varla mundi gefast tími til að afgreiða skattamálið almennt áður en þinghlé yrði gefið. Ég hvarf því alveg frá þeim hugmyndum, og það hefur ekki hvarflað að mér fyrr en í dag að slíkt gæti verið á dagskrá. Ef stjórnarandstaðan hefði verið með ósk um að afgreiða skattstigamálið samhliða hinum atriðum frv. og borið þá ósk fram fyrir einni viku er ég ekkert frá því að orðið hefði fullt samkomulag um að afgreiða þá þann þátt málsins líka. Ekki hefði staðið á okkur í ríkisstj.flokkunum að bera fram till. okkar og útkljá þessa hlið málsins. Við hefðum þá haft alla seinustu viku og nokkra daga í þessari viku til að líta á málið, og það hefði sjálfsagt mátt gera þó að það hefði verið gert í nokkurri tímanauð. En þetta varð ekki, allt annað varð uppi á teningnum. Þess vegna hef ég látið skattstigahlið málsins bíða. Við höfum ekki tekið það mál neitt fyrir í flokkunum og það mun vera algerlega órætt. Við erum því ekki tilbúnir að leggja okkar till. fram nú. Þetta vildi ég að kæmi hér skýrt fram, vegna þess að mér finnst það út af fyrir sig ekkert óeðlileg vinnubrögð að bera fram till. og sýna þær, en hitt væru í hæsta máta undirfurðuleg vinnubrögð á Alþ., ef þær ættu að ganga undir atkv. Svo vil ég að lokum ítreka þakkir mínar til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég vil lýsa undrun minni yfir þessari furðulegu ræðu hæstv. ráðh. Hann ásakar okkur þm. nánast fyrir það, að við höfum ekki sjálfsvirðingu og séum að vinna hér út í bláinn, ef ég man eitthvað af þeim orðum sem hann hafði hér um vinnubrögð okkar. Hæstv. ráðh. sagði sjálfur í sjónvarpi fyrir alþjóð í gær, að hann vissi ekkert hvernig þau skattalög, sem hann er að beita sér fyrir að verði sett á Alþ., komi út. Og svo kemur hann hingað og ásakar okkur fyrir það að við vitum ekkert hvað við erum að gera. Ég vil benda hæstv. ráðh. á að það, sem hann er að tala um að þurfi skuggamyndavél til þess að skoða, er á þskj. 152 og er búið að liggja hér frammi á hinu háa Alþingi í nokkrar vikur.

Væri nú ekki rétt að skoða aðra möguleika?

Það er sjálfsagt að skoða aðra möguleika, hæstv. ráðh., en ég held að hv. þm. hafi allar upplýsingar um hvernig þessir skattstigar, sem við gerum hár till. um, komi út og það verði ekkert betrumbætt með neinum skuggamyndavélum. Það, sem vakir fyrir okkur tillöguflm., er einfaldlega sú tillitssemi við almenning í landinu að hann fái að vita það fyrr en einhvern tíma síðla í vor, hvaða skattaálögur hann á að bera á þessu ári. Ég veit að það er mismunandi tillitssemi sem hv. þm. hafa sýnt skattgreiðendum í þessu landi á undanförnum árum. Sumir hafa látið sig hafa það að leggja á afturvirka skatta eftir að búið var að leggja skatta á. Það eru vinnubrögð sem við sjálfstæðismenn viljum ekki að séu uppi höfð. Við höfum a.m.k. ekki viljað það fram að þessu. Það kunna að vera einhverjir sem hafa skipt um skoðun núna. Þess vegna held ég að þetta frv. eða þessar brtt. séu alveg ljósar. Í máli eins af flm. komu fram glöggar upplýsingar um til hvers þessir skattstigar og þessar brtt. mundu leiða í skattlagningu. Það er auk heldur á þskj. 152 að finna fjölmargar upplýsingar um þetta mál. Ég sagði í ræðu minni áðan, að þessar brtt. séu hliðstæðar nokkrum greinum í því frv. sem liggur frammi hér á hinu háa Alþingi á þskj. 152. Þar er sem sagt að finna þessar upplýsingar. Ég held því að hv. d. eigi ekki að vera neitt að vanbúnaði að greiða atkv. um þetta. Það þarf bara að koma fram við þá atkvgr. hvort menn eru fylgjandi þeirri grundvallarstefnu sem í þessu er fótgin. Eru menn fylgjandi því að afnema í áföngum tekjuskatt af almennum launatekjum eða eru menn það ekki? Það verður að koma í ljós við atkvgr.



Herra forseti. Við, sem fylgdumst með vinnu fjh.- og viðskn. beggja deilda að þessu skattafrv., vitum fullvel að áhugi þm. Sjálfstfl. á því að afgreiða þetta mál með skattstigum er í hæsta lagi 40 klukkustunda gamall. Í sameiginlegri vinnu n. kom það aldrei fram hjá fulltrúum Sjálfstfl., að nauðsynlegt væri að afgreiða þetta frv. með skattstigum. Mig langar til að bera fram þá fsp. til hv. þm. Lárusar Jónssonar, hvort þetta séu till. þingflokks Sjálfstfl. sem hann og hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson eru að flytja hér.

Þetta er í samræmi við grundvallarstefnu Sjálfstfl.

Hún er nú eins og guðspjöllin, allt eftir því hver túlkar, grundvallarstefna Sjálfstfl. En ég vænti þess, að hv. dm. hafi tekið eftir svarinu. Þetta er nefnilega alls ekki flutt í samráði við þingflokk Sjálfstfl.  Við, sem höfum fylgst með gangi þessa máls, vitum ósköp vel að þegar Alþfl. sat í svokallaðri ríkisstj. einn sér, þá voru ráðherrar flokksins að gamna sér við það, meðan þeir biðu eftir því að fullgild ríkisstj. væri mynduð í landinu, að semja hin og þessi frv. Þeir lögðu hér fram síðustu daga sína í stjórnarráðinu fjölda frv. um ýmisleg mál. M.a. var, að ég held, tveimur eða þremur dögum áður en Alþfl. gekk út úr stjórnarráðinu lagt fram þetta frv. á þskj. 152, sem Lárus Jónsson sagði í ræðu sinni áðan að útskýrði grundvallarstefnu Sjálfstfl. í ræðu sinni. Það er sem sagt þetta stjfrv. Alþfl. sem er helsti útskýringartextinn á því sem hv. þm. Lárus Jónsson kallar grundvallarstefnu Sjálfstfl. Við skulum ekki vera með neinn skollaleik í kringum þetta. Staðreynd málsins er sú, að í nefndum þingsins hefur ekki farið fram nein skoðun á þessum skattstigum. Það er staðreynd málsins. Frá því getur enginn þm. hlaupið, að í nefndum þingsins hefur engin skoðun farið fram á þessum skattstigum, vegna þess að engin krafa var sett fram um það á því tveggja mánaða tímabili sem unnið var að þessum málum af hálfu fjh.- og viðskn. beggja d., að skattstigarnir yrðu skoðaðir. Það var engin krafa sett fram um það, hvorki frá þm. Sjálfstfl. né öðrum. Hins vegar gerðist það á síðustu dögum ríkisstj. Alþfl., að hún lagði fram þetta frv. á þskj. 152. Þegar síðan fyrrv. ráðh. Alþfl. tóku að mæta á nefndafundunum, þá allt í einu tóku þeir - ekki þm. Alþfl. sem þar höfðu átt sæti í tvo mánuði, heldur ráðh. sem voru nýhlaupnir út úr stjórnarráðinu - upp kröfuna um að afgreiða skattstigana um leið. Það getur vel verið að þessir fyrrv. ráðh. Alþfl. hafi haft tíma í stjórnarráðinu, meðan þeir sátu þar einir við borð, að athuga þessi mál. Ég skal ekkert um það segja. Það getur vel verið að þeir hafi gert það rækilega. En aðrir þm. hafa ekki gert það. Ef ætti að fara að greiða atkv. um þessa skattstiga hér, þá fullyrði ég, þó að ég hafi ekki setið hér lengi á þingi, þá fullyrði ég það samt sem áður, að það yrði í fyrsta skipti í þingsögunni á síðari árum og áratugum sem væri farið að greiða atkv. um jafnveigamikil mál eins og skattstigamál almennings í landinu án þess að einni einustu mínútu af nefndarstörfum þingsins hefði verið varið til þess að athuga málið. Það eru vinnubrögð sem ég held að þjóðin mæli ekki með í hagsmunamálum sem eru jafnmikilvæg fyrir almenning. Það má vel vera að hv. þm. Alþfl, hafi athugað þetta meðan þeir sátu einir í stjórnarráðinu. En þm. Sjálfstfl., Framsfl. og Alþb. hafa ekki gert það. Ég held að sé þess vegna nauðsynlegt að það verði viðhöfð við þetta mál eins og önnur þau vinnubrögð, að í nefndum þingsins sé það rækilega athugað og síðan sé það kynnt þingflokkunum, þannig að allir þm. hafa fyllsta möguleika til að kynna sér hvað er hér á ferðinni. Og það er athyglisvert, eins og hér hefur komið fram, að þetta er ekki till. þingflokks Sjálfstfl., heldur eru það tveir þm. Sjálfstfl. sem hafa gerst ábekingar á áróðursvíxli Alþfl.



Herra forseti. Ég veit nú ekki hvers kristindómurinn í landinu á að gjalda, að guðspjöllin skuli lögð að jöfnu við grundvallarstefnu Sjálfstfl. Ég vissi ekki betur en hv. síðasti ræðumaður væri nýkominn af fundi með kristilegum félögum þar sem búið væri að samræma Marx og guðspjöllin. Eru þau þá farin að koma nokkuð víða við, ef það fer allt í einu og allt í sama farvegi: guðspjöllin, Marx og grundvallarstefna Sjálfstfl. Annars upplýstist það í umr. áðan hvers vegna hæstv. fjmrh. lagði svo mikið upp úr því að stökkva beint út í myrkrið. Það var auðvitað til þess að sjá á skuggamyndavélina, því að eins og hann upplýsti áðan er auðvitað ekki hægt að ákveða skattstiga öðruvísi en með skuggamyndavél. En það, sem fyrir okkur vakir sem höfum flutt hér frv. um skattstiga - og því skylt er auðvitað að hafa þetta allt í björtu er að fólkið geti fengið að sjá til, en þurfi ekki að vefjast í myrkrinu eða bíða eftir því að skuggamyndavélum verði brugðið á loft. Meginatriði málsins er auðvitað það, að miklum tíma hefur verið varið í að leita eftir því, hvernig ætti að hafa skattlagningu á atvinnureksturinn í landinu, en fólkið, almenningur, bíður enn í óvissu um það, hvernig hann verði skattlagður. Þetta er grundvallaratriðið. Það var mikið spjallað um það áðan af hæstv. fjmrh. og hv. 11. þm. Reykv., að undirbúningur þyrfti að vera vandaður. Ég rakti það í upphafsræðu minni, að sú úttekt, sem auglýst er eftir, hefur farið fram. Það er líka ljóst, að allt frá því fyrir viku, þegar farið var að hafa á orði að þingið yrði sent heim, kom það fram hjá fulltrúum Alþfl. í fjh.og viðskn. beggja deilda að það ýtti á eftir því og gerði nauðsynlegt að ganga frá skattstigum tekjuskatts á einstaklinga til þess að draga úr óvissu, til þess að þetta skattalagafrv. þyrfti þó í sem minnstum mæli að vera stökk út í myrkrið. Það er þó alltént í áttina ef allur almenningur þarf ekki að velkjast í vafa og myrkri. Hvers vegna hafa þá ekki farið fram ítarlegar umr. í n. um þetta? Það var vegna þess að fulltrúar Alþb. og Framsfl. í nefndunum höfðu ekki áhuga á því að láta þá umr. fara fram. Í hvert skipti, sem á því var imprað, ýttu þeir málunum til hliðar. En þetta mál hefur verið unnið mjög vel. Það liggur fyrir vönduð úttekt í þskj. 152 og þarf enga skuggamyndavél til þess að sjá hvernig þetta kemur út. Ég hefði líka talið að það væri ekkert því til fyrirstöðu, að alþm. hefðu skoðun, og það er það sem þeir hafa með flutningi þeirrar brtt. sem við höfum hér mælt fyrir. Það er svo annarra alþm. að taka afstöðu til hennar og sýna með þeim hætti hvaða skoðun þeir hafa. Það kom fram í máli hæstv. fjmrh., að þó að hann segði nei við þessu, þá þýddi það ekki að hann væri á móti því. En það ber þá eitthvað nýrra við, ef túlka á afstöðu þannig, að þegar menn eru á móti hlut í atkvgr., þá þurfi það ekki að þýða að þeir séu á móti. Það held ég að sé fráleitt. Auðvitað á þessi deild að taka afstöðu til þeirra till. sem hér liggja fyrir með atkvgr. eins og venja er, og auðvitað á deildin að gera fólkinu í landinu þann greiða að samþykkja þær brtt. sem við höfum lagt fram.



Herra forseti. Ég skal nú ekki fara að tala um hver er prókúruhafi fyrir grundvallarstefnu Sjálfstfl. eða prókúruhafi fyrir pappírstígrisdýr í Alþb. eða súkkulaðidrengi. Ég vil aðeins upplýsa hv. þm. Ólaf Ragnar Grímsson um það, af því að hann vildi fá að vita það og virtist vera mjög forvitinn, hvort þetta mál hefði verið rætt í þingflokki Sjálfstfl. Það var rætt og samþ. í þingflokki Sjálfstfl., sem boðað var til eftir fund í Sþ. í gær. Ef hv. þm. Ólafi Ragnari hægist við þetta, þá er sjálfsagt að gefa honum þessar upplýsingar. Hann taldi að við hefðum farið í smiðju til Alþfl. í þessu máli. Ég er ekkert feiminn við að játa það, að við erum meðflm. tillagna Alþfl. Ég tók það skýrt fram, að till. eru hliðstæðar því sem Alþfl. flutti áður. Ef Alþfl. tekur upp mál sem Sjálfstfl. er búinn að hafa á sinni stefnuskrá í áratugi þá finnst mér ekkert að því að fylgja þeim málum þótt Alþfl. sé með þau á sinni stefnuskrá. Ég sé ekkert athugavert við það. Sjálfstfl. hefur haft þessa skoðun í skattamálum í áratugi. Þessi skoðun er yngri í Alþfl. En batnandi mönnum er best að lifa, og það er ágætt að fylgja Alþfl.- mönnum ef þeir eru á sömu skoðun og er talin og hefur verið talin heilbrigð af okkur í langan tíma. Ég skal fúslega ganga til samvinnu við hv. formann fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. um það að athuga þetta mál. En það er hann og það er stuðningslið ríkisstj. sem ætlar að reka þingið heim - það er nú öll virðingin fyrir Alþingi þegar mál liggja fyrir til afgreiðslu sem eru eins mikilvæg fyrir almenning í landinu og hv. þm. sagði. Ég get haldið hér nokkuð langa tölu um afstöðu manna til virðingar Alþingis ef hv. þm. vill og vinnubrögð sem viðhöfð eru þessa daga í sölum Alþingis. Svo kemur þessi maður hér, breiðir sig út og talar um óþingræðisleg vinnubrögð í þessu efni. Ég vil leggja það til við hæstv. forseta, að hann fresti fundi og við göngum til þess að athuga þessa skattstigamál í fjh.- og viðskn. hv. d. Ég legg það til hér og nú.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. - Það hlýtur að vera einhver misskilningur, að það eigi að reka þingið heim. Það hefur aðeins verið haft á orði að gera hlé á fundum deilda sameinaðs þings. En ég get glatt hv. þm. Lárus Jónsson með því, að í því þinghléi mun ég halda marga fundi í fjh.- og viðskn. þessarar d. til að athuga þetta mál sem og önnur.



Herra forseti. Skattstiginn er eitt af þeim málum sem þarf að athuga og undirbúa mjög vandlega. Ætlunin var að gera það m.a. í væntanlegu þinghléi. Þær till. um skattstíga, sem hér liggja fyrir, hafa ekki einu sinni fengið athugun í n. hv. deildar og er ekki tímabært að ganga frá þeim nú. Þær þurfa miklu vandlegri athugun. Ég segi því nei.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið hér í umræðunum hafa þessar till. ekki fengið neina athugun í n. Eins og hæstv. forsrh. sagði áðan er nauðsynlegt að mjög ítarleg skoðun fari fram í nefndum þingsins á skattstigum. Engar slíkar óskir komu fram fyrr en á allra síðustu dögum. Með tilliti til þess, að ég tel nauðsynlegt að þingið vandi vel slíkar ákvarðanir, mun ég beita mér fyrir því, að bæði í þinghléi og strax þegar þing kemur saman mun hæstv. fjh.- og viðskn. þessarar d. vinna vandlega að athugun þessa máls, en tel ekki tímabært að taka ákvörðun um það nú og segi nei.



Herra forseti. Í ljósi þess, að þær till., sem hér er verið að greiða atkv. um, eru vel undirbúnar, vel grundaðar og íhugaðar, og í ljósi þess, að mikil nauðsyn er að fólk hafi nokkra vissu um það, hvernig skattar verða á lagðir og hvaða skatta það muni hljóta, segi ég já.