Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hafði ekki búizt við því, að málinu yrði hraðað svo mjög, að það yrði afgr. frá d. í dag, og minntist ég því ekki áðan, þegar málið var til 2. umr., á atriði, sem ég ætlaði mér að minnast á við sjútvn. milli umr., en það virðist ekki eiga að verða neinn tími til þess að drepa á það við 3. umr. En það er það, að mér finnst í rauninni ástæða til, þegar þetta bátaábyrgðarfélag í Vestmannaeyjum nú með þessu frv., ef a.ð l. verður, er algerlega undanþegið ákvæðum l. um Samábyrgðina, eins og hér er tekið fram, að það væri sett inn til viðbótar þeim ákvæðum, að því skuli skylt að tryggja skip og báta í Vestmannaeyjum, og það væri líka ákvæði um það, að þetta félag skyldi endurtryggja hjá Samábyrgðinni. Ég býst við, að menn telji það sjálfsagt, en ég álít líka sjálfsagt að hafa ákvæði um það í l. Ég er hins vegar ekki tilbúinn með brtt. um þetta atriði, en vildi vekja hér máls á þessu og skjóta því til form. sjútvn., hvort honum finnist ekki ástæða til að setja þetta í l., að það sé ekki aðeins gengið út frá því sem sjálfsögðu, að félagið geri þetta, heldur sé um þetta Lagaákvæði.



Þetta hefði að sjálfsögðu verið tekið til greina, hefði það komið fram í n., en í n. minntist hv. þm. ekki á það. En það liggur einhvers staðar fyrir yfirlýsing frá stjórn þessa félags um, að þeir skuldbindi sig til að endurtryggja í Samábyrgðinni á sama hátt eins og önnur félög. Ef hins vegar þetta er ekki gert, þá liggur opið fyrir að setja þetta ákvæði í l., svo að ég sé ekki ástæðu til að tefja málið á þessu stigi þess vegna. Ég óska þess vegna, að málið gangi óbreytt frá hv. d. í þetta skipti.



Ég er reiðubúinn til þess, ef það mætti vera fullnægjandi fyrir hv. 4. landsk. þm., að gefa þá yfirlýsingu hér í d., að ég flyt þetta mál hér og bið um þessa sérstöku undanþágu með þeim skilningi, að tekið verði við henni, ef hún fæst, með því skilyrði, að samvinnan hjá samtryggingu Bátaábyrgðarfél. Vestmannaeyja og Samábyrgðarinnar og endurtrygging þess hjá Samábyrgðinni verði útfærð á nákvæmlega sama hátt og hefur verið síðan Samábyrgð Íslands á fiskiskipum var stofnuð. Það hefur alltaf verið og verður að vera að baktryggja hjá Samábyrgðinni, það er sjálfsagður hlutur. Ég gef þessa yfirlýsingu á þeim forsendum og tel Alþ. laust allra mála, ef vikið yrði frá því af félagsins hálfu.

Flm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um það, hve mikla nauðsyn allir menn telja sér á að hafa síma. Þessi nauðsyn kemur fram jafnt í þéttbýlinu og dreifbýlinu og það svo mjög, að í þéttbýlinu óska menn jafnvel eftir að hafa síma, sem hægt er að færa til fleiri staða í sama herbergi. Ég skal ekki draga í efa nauðsyn þessa, en ég fullyrði þó, að þörf þeirra manna, sem búa í dreifbýlinu, er ákaflega miklu meiri fyrir síma en alls fjöldans í þéttbýlinu, þegar undanskildir eru menn eins og t. d. embættismenn og menn, sem hafa mikil viðskipti með höndum og er nauðsyn á að ná fljótt viðtölum við aðra menn. Nú er það svo, að síðan síminn kom hingað til landsins, þá hefur hann verið að smáfæra út kvíarnar og þeim fjölgað, sem hafa fengið síma, og gildir þetta sérstaklega í þéttbýlinu. Úti um landið hefur þetta gengið tiltölulega miklu hægar, og þó er komið svo, að sími er kominn liðlega á annan hvern bæ, svo að tæplega annar hver bær í sveitunum á eftir að fá síma enn. Margir af þessum bæjum eru svo langt frá símstöðum, að fólkið þarf að fara allt upp í 50 km leið til að komast í síma, og ég þekki þetta af eigin reynslu, því að ég hef iðulega þurft að borga tugi kr. fyrir að láta sækja mann í síma, sem ég hef þurft að tala við. Til þess að reyna að bæta úr þessu og flýta fyrir því, að notendasímar komi sem fyrst í sveitirnar, er frv. þetta fram borið. Það hefur verið rannsakað á skrifstofu póst- og símamálastjóra vegna þáltill., sem samþ. var á Alþ., en flutt af þm. V-Húnv. (SkG), þar sem hann óskaði eftir, að rannsakað væri, hvað það kostaði að leggja síma í allar sveitir landsins, sem eftir væru. Er talið, að með núverandi verðlagi kosti það milli 27 og 28 millj. kr., og með því að nú er hver símanotandi í sveit látinn borga 770 kr. fyrir að fá símann heim, mundi framlag ríkissjóðs nema því sem næst 25 millj. kr. Í frv. er gert ráð fyrir, að gerð sé allsherjaráætlun um að koma símum í sveitir landsins á næstu 10 árum, og gert ráð fyrir, að ríkissjóður leggi fram 2,5 millj. kr. á ári og þá verði verkinu lokið á 10 árum. Gjaldeyririnn í þann síma mundi á ári, eins og nú standa sakir, kosta 800 þús. kr., eða það er kringum 1/3 hluti af kostnaðinum við að leggja símann, sem er gjaldeyrir. Og til þess að ekki standi á honum og gjaldeyrisskortur hindri ekki framkvæmd málsins, er gert ráð fyrir, að gjaldeyrisyfirvöldin séu skylduð til að veita gjaldeyrisleyfi, svo að hægt sé að fá efni til hans, eins og fyrir er mælt í lögunum, eða efni fyrir 0.8 millj. á ári, svo að hægt sé að leggja fyrir 2,5 millj. kr. á ári í næstu 10 ár. Það þótti ekki ástæða til að taka upp neitt um það, hvert gjald menn greiddu fyrir innlagnir símanna, né heldur hvernig menn greiddu fyrir flutning efnis á staðinn. Um það eru reglur, sem ráðh. hefur sett og eftir hefur verið farið, og í 3. gr. frv. er vísað til þeirra. Þær reglur eru þannig, að landssíminn hefur flutt allt efni á næstu Eimskipafélagshöfn, en viðkomandi sveitarfélag sér um efnisflutninga, bæði í land og af hafnarstað og í hreppinn og um hreppinn, eftir því sem línurnar þar eiga að liggja. Þessar reglur eiga að gilda áfram og í þær er vitnað hér. Það þótti réttara að vitna í þær á hverjum tíma, vegna þess að innlagningargjaldið hefur breytzt. Það hefur nú nýlega hækkað um 10% í sambandi við almenna hækkun í landinu. Það getur vel verið, að þetta breytist aftur að einhverju leyti og þá þótti réttara að vitna í reglur, sem gilda á hverjum tíma, heldur en að slá þessu föstu. Eins hefur það verið misjafnt, hvernig hrepparnir hafa komið sér fyrir með flutningskostnaðinn. Sums staðar hefur hann verið kostaður af hreppunum að öllu leyti og sums staðar kannske að hálfu leyti og sums staðar hafa þeir, sem símana fá, séð um efnisflutninginn. Um þetta er ekkert ákveðið hér, og getur það þess vegna verið eins og verið hefur á hverjum stað. Þá hefur verið og er togstreita um það, hvar leggja eigi notendasíma á hverju ári. Þetta hefur legið í valdi landssímastjórans að mestu leyti, en þó að einhverju leyti heyrt undir ráðh. Þegar þessi ákvörðun var tekin, að ljúka verkinu á 10 árum, þótti okkur flm. ekki rétt að láta þetta heyra eingöngu undir vald landssímastjóra, heldur setja einhverja menn, sem teljast mega fulltrúar notendanna, bændanna, sem símana fá, til þess að ákveða, hvernig síminn yrði lagður. Og okkur fannst geta komið til greina fleiri sjónarmið. Fyrst er á það að líta, að eins og nú standa sakir er það töluvert misjafnt, hve langt er komið að leggja notendasímana. Það mun nú vera svo, að tvær sýslur landsins munu vera búnar að fá síma á meira en 90% af bæjum, sem í byggð eru í viðkomandi sýslum, meðan þær sýslur, sem lægstar eru, munu tæplega vera búnar að fá síma á 1/4 hluta bæja, og svo eru þær þarna á milli, á ýmsum stigum. Það kom þess vegna mjög til álita, hvort ekki ætti að setja ákvæði um það, að þegar byrjað væri á þessari 10 ára áætlun, þá kæmu í fyrstu línu þær sveitir eða sýslur, sem ekki hefðu nema tiltölulega fáa síma, meðan hinar kæmu síðar, sem hefðu þá fleiri nú. Það þótti þó ekki alls kostar fært að ákveða þetta, þar sem svo gæti staðið á, að nauðsynlegt væri að koma síma áleiðis þar, sem fleiri símar væru fyrir, því að aðstaða manna til þess að komast í síma er ekki undir því komin, hve margir símar eru prósentvís á býlafjölda sýslunnar, heldur líka hvernig þeir liggja. Það er allt önnur þörf fyrir einhvern hrepp, langan og mjóan, að fá viðbótarsíma, ef síminn er kannske kominn á annan hvern bæ í hreppnum, svo að hvergi þarf nema bæjarleið til þess að ná í síma, eða annan hrepp, þar sem síminn er kominn á hvern bæ í hálfum hreppnum, en annar helmingur hreppsins er alveg eftir, en menn þurfa þar að fara 30–40 km til þess að ná í síma. Það geta verið jafnmargir símar prósentvís í þessum hreppum, en aðstaða manna er mjög ólík til þess að komast í síma. Þess vegna þótti okkur ekki rétt að setja um þetta föst ákvæði. Það kemur einnig til greina, að þar, sem samgöngur eru það góðar, að kannske eru samgöngur milli bæjanna tvisvar á dag, er þörf manna fyrir síma ekki eins brýn og hinna, sem hafa kannske ekki samgöngur við aðra nema einu sinni í viku eða einu sinni í mánuði. Með tilliti til alls þessa þótti réttast að láta fulltrúa frá bændunum, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., að verði formaður Stéttarsambands bænda og búnaðarmálastjóri, verða með í ráðum með póst- og símamálastjóra um, hvar símar séu lagðir á hverju ári. Þar við bætist, að það fjármagn, sem um er að ræða, notast áreiðanlega bezt með því að láta síma nokkuð mikið á sama stað, en ekki með því að láta síma á einn, tvo eða þrjá bæi sinn í hvorri sveit eða sýslu um landið allt á hverju ári. Ég lít svo á, að menn muni miklu betur sætta sig við það, eftir að búið er að samþ. frv. eins og þetta, þar sem þeir sjá fyrir endann á símalagningu í sveit sína á næstu 10 árum, þó að þeir þurfi að bíða einu eða tveim árum lengur eftir símanum en áður, meðan allt var í óvissu um þetta og ekki vitað, hvort byrjað yrði á verkinu á næstu 20 eða kannske 50 árum. Þá settum við í 5. gr. til hliðsjónar og ábendingar fyrir þessa fyrirhuguðu n., að vitanlega teljum við að þeir verði að taka tillit til þeirra sveita, sem eru mikið aftur úr öðrum sveitum með að fá síma til sín. Nú er að vísu ástandið þannig, að ég geri ekki ráð fyrir, að hægt verði að veita gjaldeyrisleyfi fyrir meira efni en svo, að hægt verði að leggja síma fyrir 2½ millj. kr. á ári, en enginn veit, hvað framtíðin ber í skauti sínu, og eftirsóknin eftir að fá síma sem allra fyrst er ákaflega mikil. Þess vegna er gert ráð fyrir í frv., að menn, sem vilja fá símana til sín, geti lagt fram lánsfé og fengið síma lagðan til sín fyrir það, en þó því aðeins, að hægt sé þá að veita gjaldeyrisleyfi, sem með þarf. Ég held, að ef þetta frv. yrði að l., og ég vona, að svo verði, þá sé stigið ákaflega stórt spor til þess að greiða fyrir því, að menn fyrst og fremst fái símana og það aftur óbeint verði til þess, að menn sitji áfram í sveitunum og láti síður lokkast úr þeim, en hefur verið nú síðustu árin. Það eru til gömul l. frá 1929 um einkasíma í sveitum, sem ekkert hefur verið með gert og eru í raun og veru í framkvæmdinni fallin úr gildi. Landssímastjóri benti á, að rétt væri að nema þau l. úr gildi, og þess vegna höfum við tekið það upp í 7. gr. frv., að svo verði gert. Ég geri ekki ráð fyrir, að þetta frv. komi það fljótt til framkvæmda, að eftir því verði hægt að fara nema að einhverju leyti á árinu 1950, og þess vegna höfum við ekki sett neitt ákvæði um það til bráðabirgða. Þegar sýnt er, hvaða undirtektir frv. fær hér á Alþ., má á síðara stigi málsins hugsa sér að setja inn ákvæði um það, að t. d. á árinu 1950 skuli lagður fram einhver hluti af því fjármagni, sem um ræðir í 1. gr. frv., þar sem verkið kæmi ekki til framkvæmda nema part af árinu. Þetta mun náttúrlega sú n., sem fær málið til meðferðar, athuga. Það kann einhverjum að finnast, að þessi upphæð, 2,5 millj. kr., sé há og erfitt verði að koma svo hárri upphæð fyrir í fjárl. Ég held, að það sé ekki erfitt, og ég treysti mér til þess, þegar þar að kemur, að finna nóga liði, sem hægt er að ná sparnaði á, á móti þessu, - nóga. Ég skal ekki fara sérstaklega út í það að benda á þá nú. Ég er ekki hræddur um, að ekki náist samkomulag um það út af fyrir sig, ef frv. að öðru leyti þykir aðgengilegt og rétt þykir að láta það ná fram að ganga. Ég er ekki alveg viss um, í hvaða n. málið á að fara. Málið er samgöngumál, það er líka almennt félagsmál og enn fremur fjárhagsmál. Ég held, að réttast væri að setja það í fjhn., enda þótt það snerti ekki tekjuöflun. Ég held, að ég geri það að minni till., en sætti mig annars vel við, ef hæstv. forseti, sem er 2. flm. frv., vill að það fari í aðra n. Ég óska þess svo, hvaða n. sem frv. fer í, að það fái fljóta afgreiðslu og góðar undirtektir og nái sem fyrst fram að ganga á þessu þingi.



Herra forseti. Mér þykir rétt að segja hér nokkur orð um þetta mál, með því að það fer ekki í neina n., þar sem ég hef tækifæri til að fara höndum um það. Í fyrsta lagi vildi ég gjarnan mega leyfa mér að benda á, að það er ákaflega varhugaverð braut, hversu mikil nauðsyn sem er fyrir hendi fyrir einu máli, að setja inn ákvæði, eins og gert er í 1. gr., um að binda fjárveitingavaldið. Ég held, að það sé þegar komið svo langt á þá braut, að það sé í alvöru rætt um að beita því, sem kallað hefur verið „höggormur“, til þess að fresta framkvæmd l. alveg, af þeim ástæðum, að ekki hefur verið hægt að uppfylla þau ákvæði l. Ég vil leyfa mér að benda á, að ég held, að frestað hafi verið að veita framlag til byggingarsjóðanna, þó að það standi alveg ákveðið í l., að láta skuli svo og svo margar millj. kr. á ári til þeirra. Þetta hefur verið gert vegna þess, að ekki hefur þótt fært að taka þessa liði upp í fjárl. undanfarin ár. Þetta ákvæði eitt, án þess að láta annað fylgja, gæti orðið til þess, að l. yrðu pappírsl. og gætu tafið fyrir því, sem hér er lagt til, að taka upp sérstaka liði í fjárl. fyrir sveitasíma. Ef hins vegar væri sett inn í frv., að það skyldi eftir ákveðnum leiðum taka inn í fjárl. tekjur á móti, þá er um annað mál að ræða. Það hafa hv. flm. annaðhvort ekki treyst sér til að gera eða þeir hafa ekki talið þess þörf, en ég teldi ákaflega mikils virði fyrir málið, ef það væri gert, og sér í lagi þegar vitað er, að þetta mál er ákaflega mikið aðkallandi, að sími komi sem fyrst á alla bæi á landinu. Þó að hins vegar Ísland sé orðið fremst allra landa um símalagningar út um dreifbýlið, þá raskar það ekki þeirri staðreynd, að það er varla nokkurt mál, sem snertir sveitirnar eins aðkallandi og að koma síma helzt inn á hvert einasta heimili sveitanna. Mér er kunnugt um, að ef sumir þeirra manna, sem hér um ræðir, mættu velja, hvort þeir vildu heldur veg eða síma, þá tækju þeir heldur síma. Svo mjög aðkallandi er þetta mál, að það er fyllsta nauðsyn að tryggja það, að þetta frv., ef að l. verður, verði annað og meira en tómt pappírsgagn. Og það verður náttúrlega ekki gert með öðru móti, en að finna um leið ákveðinn tekjustofn, þ. e. að setja inn í frv., að ákveðinn tekjustofn skuli vera fyrir hendi, einhverjar af tekjum landsmanna, og þá mundu hækka gjöld, sem þeirri upphæð næmi, jafnhliða, til þess að ná jafnvægi. Þetta finnst mér eiginlega meginatriði málsins. Um kostnaðinn sjálfan skal ég ekki ræða á þessu stigi málsins. Ég geri ráð fyrir, að flm. hafi fengið upplýsingar um hann frá þeirri stofnun, sem hefur með þessi mál að gera. En þá skýtur eitthvað skökku við, ef þetta er allt, sem talið er hér, 25 millj. kr., og mig minnir endilega, að það liggi fyrir rannsókn á þessu máli, sem er ekki nema tveggja ára gömul, og að í þeirri áætlun sé upphæðin a. m. k. fjórfalt þetta. En þetta getur allt verið rétt, ef aðeins er tekinn sá liður, sem er í sambandi við lagningu síma inn á sveitabæina sjálfa. En sannleikurinn er sá, og það er mestur vandinn, að þegar lagður er simi inn á svo mikinn fjölda sveitabæja, þá er nauðsynlegt á sama tíma að fjölga aðallínunum til þess að geta tekið við innstreymi frá fleiri bæjum. Í því liggur mikill kostnaður, að endurnýja svo og svo mikið af símalínum um allt landið til þess að taka við samtölum frá bæjunum, sem hugsað er að leggja síma á í sveitum landsins. Ég veit ekki, hvort þessi kostnaður er meðtalinn í þessum 25 millj. kr. Sé hann tekinn með í þeirri upphæð finnst mér skyndilega hafa lækkað áætlunin í þessum efnum frá því, sem var fyrir tveimur árum. En sé það ekki, finnst mér nauðsynlegt að gera ráðstafanir til þess að þær framkvæmdir verði gerðar og tillit tekið til þessa í kostnaðaráætluninni. Mér skilst, að ein af framkvæmdunum, sem liggi mest á að gera í sambandi við þessi mál, sé bygging stöðvarhússins í Hrútafirði. Eftir upplýsingum póst- og símamálastjórnarinnar þá hygg ég, að það sé eitt af meginatriðunum, sem þarf að framkvæma, til þess að hægt sé að auka verulega við símalínurnar í sveitunum á Norður- og Vesturlandi, að byggður sé fjölsími, sem gangi í gegnum þá stöð. Ef öll sú upphæð, sem til þess þyrfti, er þarna innifalin, þá er ekki ástæða til þess að hugsa sér að láta bændur, frekar en aðra, styðja símalagningarframkvæmdirnar með lánum frá sér. En ég hygg, að þessi kostnaður, sem ég síðast nefndi, sé ekki talinn með í þessari upphæð, en þá eru líka þrír fjórðu hlutar af erfiðleikunum alveg óleystir. Hv. 1. þm. N-M. sagði, að hann treysti sér til þess að benda á ýmsar leiðir til sparnaðar á móti þessari upphæð. Það getur verið, að hann geti bent á þær. En það er ekki nákvæmlega það sama og að geta fengið meiri hl. Alþ. til að samþ. þær till. Ég skal leyfa mér að minna á, að á Alþ. í fyrra og þar áður og þar áður benti fjvn. á ýmsar leiðir til sparnaðar. Það komu fram frá n. 160 till. við afgreiðslu síðustu fjárlaga, sem flestar voru til sparnaðar. En margar af þeim till. mættu hreinni andúð, þó að það tækist á síðustu stundu að fá þær samþykktar, og alls ekki ugglaust, að í framkvæmdinni hafi orðið hagnaður af till. Ég treysti mér til þess að benda á leiðir til sparnaðar á fjárl., sem nemi miklu meiru en þessum 2,5 millj. kr., og þó að hv. 1. þm. N-M. væri samþykkur mér um þær allar, þá treysti ég mér ekki til að fá fyrir þeim meiri hl. á Alþ. Menn segja svo oft, þegar um slíka hluti er að ræða: Það er gott og sjálfsagt að spara, en það er bara ekki þetta og ekki heldur þetta, sem ég vil spara. - Og þegar hér fyrir ekki löngu í Sþ. var verið að ræða um till., sem mundi kosta ríkissjóðinn 12 til 15 millj. kr. á ári, þá veit ég ekki betur en að einn hv. framsóknarmaður hafi verið gramur yfir því að hafa ekki fengið að vera með í að flytja þá till., og ef sú till. nær fram að ganga, verður að sjá fyrir einhverjum tekjum þar á móti. Og eftir því, sem sá hv. þm. Framsfl. ræddi í sambandi við það mál, virðist hafa orðið veruleg skoðanabreyt. hjá þeim flokki í því efni sem um var að ræða, og sömuleiðis ef tekið er tillit til þess, sem hv. þm. Str. sagði þá við þær umr. En þessi krafa, sem þar var um að ræða, er ein af greiðslukröfunum úr ríkissjóði, sem liggja fyrir þinginu og verður að taka til greina, ef hún verður samþ. Ég álít hins vegar, að þessar 2,5 millj. kr., sem hv. 1. þm. N-M. hefur rætt hér um til símalagninga, eigi að ganga fyrir. En ef meiri hl. Alþ. verður á þeirri skoðun, að þessar 15 millj. eigi að ganga fyrir, þá verður það vitanlega svo að vera, en þá verða þessar 2,5 millj. kr. útundan, nema sett séu í fjárlagafrv. ákvæði um alveg ábyggilegan tekjustofn þar á móti. Þá vil ég taka til athugunar það atriði, hverjir eigi að segja til um, hvernig framkvæmdunum í þessum símalagningum skuli hagað, og benda á, að ég tel till. frv. um það sízt til bóta. Mér finnst óviðeigandi, að menn, sem alveg eru utan þings kannske allir, ákveði, hvernig eigi að verja þessum 2,5 millj. kr., sem veittar væru árlega úr ríkissjóði til þessara símalagninga, en ráðh. eigi svo væntanlega að setja nafn sitt undir það. Ég álít, að þetta verði að heyra undir ráðh., svo lengi sem ekki er beint ákveðið um þetta af Alþ. á hverjum tíma. Mér er kunnugt um, að umræður hafa farið fram á milli póst- og símamálastjórnarinnar og fjvn. undanfarið um það, hvort ekki væri heppilegt að hafa annan hátt á ákvörðun þessara framkvæmda, ekki af því, að til Alþ. hafi í raun og veru komið svo miklar umkvartanir um neina misbeiting valds í sambandi við þetta á undanförnum árum, heldur af því, að ekki er ákveðið með l., hvar símalagningar skuli gerðar á hverju ári. Og ég álít kannske ekki óeðlilegt, að þetta væri ekki slitið alveg úr sambandi við þingið, heldur sett í samband við afgreiðslu fjárl. á hverjum tíma, og þá væri t. d. sá háttur á, í þessu sambandi, að póst- og símamálastjóri væri form. nefndar, sem færi með þessar ákvarðanir, en búnaðarmálastjóri og form. fjvn. á hverjum tíma væru hinir nefndarmennirnir. Mér þætti það miklu eðlilegri skipan þessara mála en það, sem gert er ráð fyrir í því efni í frv. Ég segi þetta ekki af því, að ég sé form. fjvn. af guðs náð, því að það veltur á hlutkesti eða fylgi, hver verður á hverju ári form. fjvn., en mér þykir þetta fyrirkomulag ekki óeðlilegt. Hitt þykir mér óeðlilegt, að þetta vald sé tekið af ráðh. Hann ætti að hafa úrskurðarvald um þetta, hvernig sem með þetta væri farið að öðru leyti. En það þótti ekki rétt að fara inn á þessa braut, því að það hefur verið reynt að taka til greina þarfir manna í þessum efnum, og ekki hefur um neina partisku þar verið að ræða, þó að ýmsir þykist afskiptir, en svo mundi alltaf verða, hverja skipan sem um væri að ræða í þessu efni yfirleitt. Í sambandi við framlag til símalagninga á undanförnum árum þykir mér rétt að geta þess hér, að fjármálastjórnin hefur gert ítrekaðar tilraunir öll undanfarin ár, síðan ég kom í fjvn., til þess að lækka á hverju ári þetta framlag, og það allt niður í 300 þús. kr. Fjvn. hefur hins vegar alltaf haft þann skilning á því þessi árin, að þetta framlag væri eitt af því, sem ekki mætti minnka, þrátt fyrir ýmsa erfiðleika á afgreiðslu fjárl., og hefur þessu framlagi verið á undanförnum árum haldið uppi í 800 þús. kr., sem mér hefur skilizt á póst- og símamálastjóra, að væri mjög frambærilegt til þess að leysa aðkallandi mál í þessum efnum á hverjum tíma, - því að ekki er hægt að leysa þessi mál allt í einu, - og hins vegar nokkurn veginn nægilegt til þess að hafa nógan starfa fyrir þessa menn, sem við þetta starfa á ári hverju. En ef ætti að setja þetta framlag ríkisins upp í 2,5 millj. kr., þá mundi verða að taka til þessara starfa vinnuafl frá framleiðslunni og þá mundu um leið vera torveldaðir möguleikarnir til þess að afla fjár í ríkissjóð. - Ég set þetta ekki fram sem neina andúð á málinu. En ég vil ekki heldur, að leynt sé þeim erfiðleikum, sem svona fyrirmæli kunna að skapa, sem gætu orðið til þess, að máli því, sem þetta frv. á að stefna að, að leysa, væri ekki tryggður eins góður framgangur og til er ætlazt. Hv. 1. flm. frv. minntist á kostnað við flutning á efni til símalagninganna. Annars eru skýr ákvæði í lögum um þetta.

Þau eru í reglugerð.

Já, í reglugerð, um það, að landssíminn skuli bera allan kostnað af flutningi efnisins á þá Eimskipafélagshöfn, sem er næst þeim stað, þar sem nota á efnið, en sveitirnar skuli bera þann kostnað, sem leiðir af því að dreifa efninu frá þeirri höfn og á staðina, þar sem það á að notast. En þetta hefur sjálfsagt átt nokkru betur við gömlu lögin, eins og þau voru framkvæmd, en þau nýju. En það hefur verið breytt út af þessu á stríðsárunum, vegna þess að Eimskipafélagshafnirnar hafa ekki verið svo miklar, og þar að auki eru enn fremur engar löggiltar Eimskipafélagshafnir á landinu. En það veldur sjálfsagt ekki miklum erfiðleikum, er snertir flutning á efninu. Ef þessi lög, ef frv. verður samþ., eiga að vera eitthvað meira, en pappírslög, þá tel ég, að nauðsynlegt sé fyrst og fremst að athuga leiðir til tekjuöflunar á móti kostnaðinum, og að hins vegar sé vel athugað, hvort ekki sé gengið með þessu um of á vinnuaflið og það um of tekið frá framleiðsluatvinnuvegunum, ef framkvæmdirnar í þessum efnum eru meir en þrefaldaðar frá því, sem nú er. Og í þriðja lagi vil ég benda á, að ég tel alveg ótækt að setja fyrirmæli um það í l. að taka fram fyrir hendurnar á hinu valdamikla ráði, fjárhagsráði, en það yrði náttúrlega gert með þessum l., ef frv. væri samþ. eins og það er. Það má benda á, að samþykktir frá Alþ. eins og þál. um jeppabíla og landbúnaðarvélar o. fl. hafa verið aðeins pappírsgagn, vegna þess að það er ekki með þessu hægt að taka valdið af því ráði, sem hefur það að lögum, og er vafasamt, hvort hægt er í því efni með l. að kippa svona einum flokki innflutningsvara út úr, eins og gert er ráð fyrir í frv. Þar að auki er alls ekki trygging fyrir því, að 800 þús. kr. nægi í erlendum gjaldeyri til þessa innflutnings, sem hér er gert ráð fyrir  Ég mun fylgja málinu til n. og tel rétt, að það fari í fjhn. vegna þess, að ég tel rétt, að í frv. verði sett ákvæði um tekjustofn, ef á að tryggja, að það verði nokkurt gagn að slíkum lögum.