Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mun ekki fara mörgum orðum um þetta frv. að þessu sinni. Bæði er að tíminn er mjög takmarkaður og eins hitt, að ég fylgdi frv. úr hlaði í þessari hv. d. á s.l. vori með ítarlegri framsögu um aðdraganda þess og efni. Þetta frv. er mjög stórt spor í þá átt að koma samræmdu verðtryggðu lífeyrisréttindakerfi á fyrir alla landsmenn, sem er auðvitað lokamarkmiðið í þessum efnum. Um það bil 4500 manns munu njóta góðs af lögum þessum og munu greiðslur gjarnan verða á bilinu 60–90 þús. kr. á mánuði hafi viðkomandi unnið verkamannavinnu eða sambærilega vinnu í 15 ár eða lengur, og kemur það til viðbótar bótum frá almannatryggingum eins og þær eru í dag. Þannig fær einstaklingur, sem engar tekjur hefur aðrar en bætur almannatrygginga og bætur samkv. þessu frv., gjarnan 215–235 þús. kr. á mánuði og hjón liðlega 100 þús. kr. meira miðað við núverandi verðlag. Enginn ágreiningur hefur komið fram hér á hinu háa Alþingi um útgjaldahlið frv., um bæturnar. Hins vegar kom á s.l. vori fram ágreiningur um sumar greinar teknanna. Í fyrsta lagi þótti frv. íþyngja Jöfnunarsjóði sveitarfélaga um of. Þessu var mætt með því að veita Jöfnunarsjóði aðild að 2% hækkun söluskatts s.l. haust. Þetta eykur tekjur hans um 800 millj. kr. á ári, en hlutur hans í fjármögnun þessa frv. verður um 450 millj. kr., hvort tveggja á áætluðu verðlagi næsta árs. Hins er svo rétt að geta, að tekjur Jöfnunarsjóðs voru talsvert skertar haustið 1978 þegar söluskattur var felldur niður af matvörum, og hefur sú tekjurýrnun ekki verið að fullu bætt enn þá. Í öðru lagi var á það deilt, að lífeyrissjóðum á samningssviði ASÍ, Farmanna- og fiskimannasambands Íslands og vinnuveitenda var ætlað að taka á sig 100 millj. kr. viðbótarbyrði á verðlagi þessa árs til að kosta þessa nýju lífeyrisgreiðslu. Frá þessu var fallið og framlag ríkissjóðs hækkað að sama skapi. Í þriðja lagi var ágreiningur um aukna hlutdeild Atvinnuleysistryggingasjóðs í fjármögnun eftirlaunakerfisins, en honum var ætlað að bæta við sig 450 millj. kr. í þessu skyni miðað við verðlag næsta árs. Staða Atvinnuleysistryggingasjóðs er langt frá því nægilega góð þótt þetta bætist ekki við. Hins vegar var og er ætlunin að losa hann við greiðslur fæðingarorlofs sem á þessu ári nema nálægt 800 millj. kr., og það er líklega nálægt 1200 millj. kr. á verðlagi næsta árs. Þetta hefur enn ekki verið gert og er afstaða heilbr.- og trn. Nd. því skiljanleg, en hún leggur til að ekki verði bætt frekari kvöðum á Atvinnuleysistryggingasjóð í þessum efnum fyrr en hann hefur verið losaður við fæðingarorlofið, og er ég fyllilega sammála þeirri afgreiðslu nefndarinnar. Herra forseti. Ég þakka formönnum þingflokkanna og ég þakka deildarforsetum fyrir að þeir hafa beitt sér fyrir því að frv. verði afgreitt sem lög frá Alþingi fyrir jólahléið. Er það verðug jólagjöf Alþingis til þessa réttindalitla fólks. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til heilbr.- og trn. þessarar hv. d. og til 2. umr.



Herra forseti. Frv. þetta til l. um bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði er komið frá Nd. og var 42. mál þeirrar deildar, á þskj. 42. Ástæðan fyrir flutningi þess er augljós, en þar sem ljóst er að ekki verður unnt að afgreiða fjárlög fyrir árið 1980 um næstu áramót ber brýna nauðsyn til að veita ríkisstj. þær heimildir sem frv. gerir ráð fyrir, þannig að ekki komi til greiðslustöðvunar hjá ríkissjóði þegar hinn 1. jan. n.k. Ef til slíkrar greiðslustöðvunar kæmi næði hún til allra samningsbundinna greiðslna ríkissjóðs, þ. á m. launa, auk allra venjulegra rekstrargjalda og annarra gjalda sem talist geta venjulegar fastar greiðslur ríkissjóðs. Af þessum sökum er frv. þetta lagt fram og leitað heimilda til bráðabirgðafjárgreiðslna úr ríkissjóði. Tvær breytingar voru gerðar á frv. í meðförum Nd. Eins og frv. var lagt fram í upphaflegri gerð, var gert ráð fyrir að bráðabirgðafjárgreiðsluheimild yrði veitt þangað til fjárlög yrðu samþykkt, en ég tók það sérstaklega fram, þegar ég mælti fyrir frv. í Nd. Alþingis, að ég hefði sent drög frv., á meðan það var í smíðum, til þingflokkanna og óskað eftir afstöðu þingflokkanna til efnis þess og lýst mig reiðubúinn að gera hverjar þær breytingar á frv. sem þingflokkarnir teldu eðlilegar og nauðsynlegar. Ég vissi að þetta hafði verið eitt af því sem rætt var, hvort ætti að gera þessa heimild tímabundna og þá við hvaða tíma ætti að miða. Þegar nauðsynlegt var orðið að leggja frv. fram á hinu háa Alþingi höfðu hins vegar ekki borist svör frá þingflokkunum og því tók ég það ráð að leggja frv. fram í upphaflegri mynd, eins og það var samið í fjmrn, en lýsti yfir að ég mundi að sjálfsögðu fúslega fallast á allar þær breytingar, þ. á m. tímatakmörkun á bráðabirgðafjárgreiðsluheimildinni, sem nm. í hv. fjh.og viðskn. Nd. gætu orðið ásáttir um. Í þeirri n. var fallist á að takmarka bráðabirgðafjárgreiðsluheimildina við 15. febr., og hefur það þann ótvíræða kost, að slík takmörkun hlýtur að ýta á eftir því að hv. Alþ. og fjvn. ljúki fjárlagavinnunni og fjárlagagerð sem allra fyrst, það er að sjálfsögðu ljóst, að ef það tekst ekki fyrir 15. febr., þá verður Alþ. að búa sig undir að veita þeirri ríkisstj., sem þá verður í landinu, hver sem hún verður, viðbótarfrest til bráðabirgðafjárgreiðsluheimilda. Í öðru lagi gerði Nd. þær breytingar á frv. frá upphaflegri gerð þess, að í 3. gr. frv. hafði fallið niður úr heimildarákvæðum, sem þar eru, að fjmrh. væri heimilt að taka lán allt að 12 þús. millj. kr. í erlendri mynt. Sú breyting var sem sé gerð í meðförum d. að taka þessi orð inn í frv., að þessi lántaka væri heimil í erlendum gjaldeyri. Í öðru lagi var sú breyting gerð, að í stað þess, eins og sagði í gr., að verja ætti andvirði þessa fjár í samráði við fjvn. til framkvæmda o.s.frv., var sagt að fjmrh. hefði heimild til að verja andvirði þess að fengnu samþykki fjvn. Ég fellst að sjálfsögðu á þessa breytingu líka og styð hana, en hef óskað eftir því við formann fjvn., að hann athugi hvort möguleikar séu á því að halda fund í fjvn. og að nefndin feli t.d. undirnefnd sinni að fara með þetta umboð fyrir nefndarinnar hönd frá því að þingi verður frestað núna rétt fyrir jólin og þangað til þing kemur aftur saman, hvenær sem það verður eftir áramót, af þeirri einföldu ástæðu að mér er kunnugt um að nokkrar óskir munu berast milli jóla og nýárs um slíkar fyrirgreiðslur frá einstökum aðilum, t.d. Orkubúi Vestfjarða og Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar. Nauðsynlegt er að geta svarað slíkum beiðnum sem allra fyrst. En það getur reynst ómögulegt að kalla alla fjvn. saman á svo stuttum tíma í jólaleyfi þm., og því óska ég eftir að fjvn. kanni þann möguleika, hvort hún gæti veitt t.d. undirnefnd sinni umboð til að samþykkja slíkar fyrirgreiðslur á þeim tíma sem þing situr ekki og þm. eru í jólaleyfi. Þetta er að sjálfsögðu háð ákvörðunarvaldi fjvn. sjálfrar, en þessum tilmælum hef ég sem sé komið á framfæri við n. og formann hennar. Fjh.- og viðskn. Nd. fékk ýmsar upplýsingar til þess að meta m.a. þá lánsfjárþörf, sem rætt er um í 3. gr., og þá þörf fyrir tímabundinn yfirdrátt, sem rætt er um í 2. gr. Ég mun að sjálfsögðu sjá til þess, að hv. fjh.- og viðskn. þessarar d. fái allar þær upplýsingar, sem hún kynni að óskar eftir, og aðrar þær upplýsingar, sem hún kynni eftir að leita, en legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. þessu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.