Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Tilefni þess, að þetta litla frv. er flutt, er það, að umkvartanir hafa borizt um alvarlegar misfellur á framkvæmd ábúðarl. og vitað er, að þessar sömu misfellur eiga sér stað hér og hvar víðs vegar á landinu. Það hefur þótt við brenna, að ýmsir jarðeigendur, og þ. á m. ríkið og opinberar stofnanir, vanræktu að byggja upp á leigujörðum sínum á þann hátt, sem fyrir var mælt með ábúðarl. Þetta hefur fyrr og síðar valdið leiguliðum óþægindum og erfiðleikum og þá fyrst og fremst þegar hús hafa verið því nær komin að falli. Það hefur því verið helzta úrræði þeirra leiguliða, sem ekki vildu yfirgefa jarðirnar og nokkurs hafa verið megnugir, að fá leyfi jarðareigenda til að veðsetja jarðirnar fyrir láni, er leiguliði hefur tekið til að byggja upp á jörðunum, og leiguliði hefur þannig tekið á sig þann kostnað og áhættu, sem af þessu leiðir. Því miður hefur það komið í ljós, að til eru jarðeigendur, sem bókstaflega vilja ekki gera neitt til þess að halda jörðum sínum ábúðarhæfum. Til eru jarðeigendur, sem neita leiguliðum sínum um hvort tveggja, að byggja upp á jörðunum og láta þeim í té veðleyfi fyrir byggingarláni, svo að leiguliðinn geti sjálfur byggt upp á jörðinni. Það er augljóst, að leiguliða, sem þannig er settur, eru í raun og veru allar bjargir bannaðar. Fyrir hann er ekki annað að gera en að yfirgefa jörðina, venjulega með þeim afleiðingum, að jörðin fer í eyði. Með þeirri breyt., sem hér er lagt til að gerð sé á ábúðarl., er að því stefnt að koma í veg fyrir, að einstakir jarðareigendur geti á þann hátt og áhættulaust unnið markvisst, ef svo má segja, að eyðingu býla í sveitum. Ég sé ekki ástæðu til að gera frekari grein fyrir þessu að svo stöddu, en vil taka það fram, að einn nm., hv. þm. A-Húnv., er ekki alls kostar sammála sektarákvæðum frv. og hefur þess vegna áskilið sér rétt til þess að bera fram brtt. við frv., ef honum sýnist svo á síðara stigi málsins. Ég óska svo eftir, að frv. verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni.



Í þessu frv. okkar hv. 9. landsk. þm. felst það, að hvort hjóna um sig skuli vera sjálfstæður skattþegn, þ. e. a. s., að allar konur skuli verða sjálfstæðir skattborgarar, hvort sem þær starfa á heimili, að sameiginlegum atvinnurekstri eða vinna utan heimilis. Gert er ráð fyrir því, að sértekjur konu séu ávallt skattlagðar hjá henni. Sameiginlegum tekjum hjóna eða heimilis skal hins vegar skipt þannig. að konunni séu taldar allt að 25 þús. kr. Ef hún vinnur úti, en fyrir minni tekjum en 25 þús. krónum, skal hún fá svo mikinn hluta af tekjum mannsins, að tekjur hennar verði 25 þús. kr., en þó aldrei meiri en tekjur mannsins. Gildandi lög gera ráð fyrir samsköttun hjóna. Sú regla á vafalaust rót sína að rekja til hinna gömlu réttarreglna um sameign hjóna, en reglan um samsköttun hjóna mun í upphafi tvímælalaust hafa haft önnur áhrif, en hún hefur nú. Henni mun í upphafi hafa verið ætlað að veita hjónum nokkur skattfríðindi á þann hátt, að konu, sem vinnur á heimili, eru ekki talin til tekna störf hennar í þágu heimilisins. Á síðari tímum hefur þessi regla hins vegar tekið að hafa allt önnur áhrif, og eru ástæðurnar fyrst og fremst þrjár. Í fyrsta lagi sú, hve algengt það er orðið, að konur vinni utan heimilis, í öðru lagi, hversu persónufrádráttur er lágur, og í þriðja lagi, hversu stighækkun skattstigans er mikil. Ég skal leyfa mér að nefna mjög einfalt dæmi til þess að sýna í grundvallaratriðum, hver áhrif samsköttunarreglan hefur. Gerum ráð fyrir, að herra A og ungfrú B vinni hvort um sig hálfan daginn fyrir 15 þús. kr. Gerum einnig ráð fyrir, að það dugi þeim til lífsframfæris, ef þau vinna sjálf að nauðsynlegum heimilisstörfum, þ. e., þau matreiða fyrir sig sjálf, þjóna sér sjálf og þar fram eftir götunum. Skatt- og útsvarsgreiðsla þeirra hvors um sig af þessum 15 þús. kr. tekjum nemur 1.253 kr. Nú skulum við gera ráð fyrir því, að þau giftist, en haldi engu að síður algerlega óbreyttum störfum sínum, þ. e., þau haldi áfram að vinna hvort um sig utan heimilisins og haldi áfram að vinna sömu störf á heimilum sínum eða heimili sínu og áður. Eina breytingin er sú, að þau hafa gifzt. En samkv. gildandi skattareglum eru nú tekjurnar lagðar saman, og eiginmaðurinn greiðir nú tekjuskatt og útsvar af 30 þús. kr. tekjum, og skattur og útsvar af þessum tekjum verður 3.629 kr. eða 1123 kr. hærri, en samanlagður skattur og útsvar þessara tveggja einstaklinga var áður. Skattgreiðsla þessara tveggja einstaklinga. sem vinna fyrir hreinum þurftarlaunum, hækkar m. ö. o. um 45% vegna þess eins, að þeir giftast, þótt þeir í engu breyti störfum sínum og efnahagsaðstaða þeirra í lífinu sé nákvæmlega hin sama eftir sem áður. Nú skulum við í þriðja lagi gera ráð fyrir því, að þau komi á með sér verkaskiptingu, þ. e., að A, eiginmaðurinn taki að vinna úti allan daginn og geti þá unnið helmingi lengri tíma en áður og fái 30 þús. kr. í kaup, en konan, B, taki að vinna öll heimilisstörfin fyrir sig og eiginmanninn. Þá er komið á þeirri verkaskiptingu, sem venjulega er látin sigla í kjölfar hjónabands og er talin eðlileg og hagkvæm báðum aðilum, en skatt og útsvar á, eins og í dæminu á undan, að greiða af 30 þús. kr. Eiginmaðurinn greiðir 3.629 kr. í skatta og útsvar, eða 45% hærri skatt en þessir tveir einstaklingar hefðu greitt, ef þeir hefðu unnið hvor í sínu lagi. Þetta einfalda dæmi sýnir, að samsköttunarregla er óeðlileg 1 sjálfri sér, og í raun og veru er vandamálið, sem hér er á ferðinni, óskylt spurningunni um það, hvort réttmætt sé að skattleggja sérstaklega vinnu kvenna utan heimilis eða ekki. Eðli vandamálsins sjálfs er annað og meira. Af þessum sökum verður að reikna konunni, sem vinnur á heimili, tekjur. Spurningin er sú, hvort eðlilegt sé að reikna henni tekjur til viðbótar tekjum eiginmannsins eða hvort reikna eigi henni í tekjur hluta af tekjum eiginmannsins, þ. e., hvort skoða á vinnu konunnar í þágu heimilisins sem sjálfstæðar tekjur, þótt ekki sé hún greidd með peningum, og reikna henni þær til viðbótar þeim peningatekjum, sem maðurinn aflar sér með vinnu utan heimilisins. Ef konunni væru reiknaðar tekjur til viðbótar tekjum mannsins, þá greiddi þetta heimili hjónanna skatt af tekjum, sem eru aldrei skattlagðar hjá einstaklingi. Skattur heimilisins yxi því við það, að þessir tveir einstaklingar giftast. Í þessu frv. er ekki lagt til, að horfið verði frá þeirri grundvallarreglu skattalaga okkar og allra skattalaga nágrannaþjóða, að vinna í þágu eigin heimilis sé skattfrjáls. Auðvitað mætti lækka skattstigann, þannig að þetta kæmi í heild í sama stað niður fyrir hjónin, en einstaklingar nytu þó einnig góðs af þeirri lækkun skattstigans, svo að misræmið gagnvart þeim héldist. Hér yrði einnig um að ræða ívilnun gagnvart atvinnurekstri, sem ýmsum mundi þykja ástæðulaus. Það er og ávallt hæpið að innheimta skatt af reiknuðum tekjum, sem hafa aldrei verið peningatekjur, en það væri gert, ef konunni væri gert að greiða skatt af tekjum til viðbótar tekjum mannsins. Nú skulum við gera ráð fyrir því sem tilbrigði frá dæminu, sem ég nefndi áðan, að A kæri sig ekki um að kvænast eða engin kæri sig um að giftast honum og hann ráði til sín ráðskonu, af því að hann þarf að halda heimili, t. d. vegna þess, að hann hefur börn eða foreldra á framfæri sinu. Gerum ráð fyrir, að hann greiði ráðskonunni 15 þús. kr. í kaup, svo að hann geti sjálfur unnið utan heimilisins allan daginn. Gerum og ráð fyrir því. að ráðskonan vinni hálfan daginn hjá A, en hálfan daginn fyrir sjálfa sig og komist því af með 15 þús. kr. peningatekjur. A fær ráðskonufrádrátt, sem nú er ca. 3.700 kr. Þetta heimili greiðir því meiri skatt en hjón mundu gera, ef tekjum þeirra yrði skipt. Þetta er óeðlilegt, en orsökin er sú, að ráðskonufrádrátturinn er of lágur, og má ekki rugla þessu vandamáli saman við afleiðingar samsköttunarreglunnar. Ég tel, að A ætti að hafa heimild til þess að draga frá tekjum sínum greitt ráðskonukaup, ef hann á annað borð er talinn hafa þörf fyrir það að hafa ráðskonu, og þetta frádráttarbæra ráðskonukaup ætti að vera jafnhátt hinu reiknaða kaupi eiginkonunnar sem hámark. Þá kæmi í sama stað niður, hvort þessi einstaklingur væri giftur eða hefði ráðskonu, ef honum er það nauðsynlegt á annað borð, og sú skipun virðist vera eðlileg og skynsamleg. Hinn heimilaði ráðskonufrádráttur, sem nú er jafn persónufrádrætti, 3.700 kr., þyrfti því einnig að hækka. Í framhaldi af þessu má geta þess, að á það hefur verið bent, að væru reglur þessa frv. samþykktar, væri hjónum, þar sem kona vinnur heima, ívilnað óeðlilega á kostnað hjóna, þar sem konan vinnur úti og þarf að kaupa vinnu ráðskonu. Ég skal skýra þetta með dæmi. Gerum ráð fyrir því, að einstaklingur, X, sé kvæntur og hafi 40 þús. kr. tekjur. Samkv. reglum þessa frv. mundu þær skiptast til helminga. Annar maður, Y, hefur 40 þús. kr. tekjur og kona hans 20 þús. kr. tekjur fyrir vinnu utan heimilis, en þau hafa ráðskonu og greiða henni 20 þús. kr. í kaup., þ. e. allt kaup eiginkonunnar. Raunveruleg aðstaða beggja þessara hjóna er hin sama. Það, sem síðari hjónin hafa afgangs, eftir að tekjur eiginkonunnar hafa farið til greiðslu ráðskonukaupsins, er það sama og hins heimilisins, þar sem húsbóndinn hafði 40 þús. kr. og konan vann heima. En þar eð síðari eiginmaðurinn þyrfti að greiða skatta af 40 þús. kr., en eiginkonan af sínum tekjum, 20 þús. kr., að frádregnum hinum lága ráðskonufrádrætti, ca. 3.700 kr., þá væru síðari hjónin verr sett hvað skattgreiðslu snertir heldur en hin fyrri. Ástæðan til þess misræmis, sem hér kemur fram, er sú, að ráðskonufrádrátturinn er of lágur. Úr þessu á að bæta með því að hækka ráðskonufrádráttinn. Ef eiginmaðurinn mætti draga ráðskonukaupið, 20 þús. kr., frá sínum tekjum, greiddi hvort hjónanna skatt af 20 þús. kr., eins og hjónin á því heimilinu, þar sem konan vann heima. Þess er þó að geta, að vafasamt væri að heimila að draga allt greitt ráðskonukaup frá tekjum mannsins eða konunnar sökum hættu á misnotkun á slíkri heimild. En koma mætti í veg fyrir hættu á slíku með því að hafa sama hámark á heimiluðum ráðskonufrádrætti og hinum reiknuðu eiginkonutekjum. Þá yrði aðstaða þessara tveggja heimila, sem ég nefndi í þessu dæmi, jöfn. En ég endurtek, að þetta vandamál er í sjálfu sér óskylt hinu vandamálinu, hvernig forða eigi hjónum frá stighækkun skattstigans. Þess ber líka að geta í þessu sambandi, að sú staðreynd, að heimilisvinna er skattfrjáls samkv. núgildandi skattalögum og skattalögum allra nágrannalanda, getur valdið vissu misræmi í skattgreiðslum milli einstaklinga innbyrðis og þeirra annars vegar og hjóna hins vegar. Þetta skal ég líka reyna að skýra með einföldu dæmi. Gerum ráð fyrir, að einstaklingur vinni hálfan daginn fyrir 15 þús. kr. og vinni hinn helming dagsins fyrir sjálfan sig á heimili sínu. Hann greiðir skatt af 15 þús. kr. tekjum. Ef hann fer að vinna fyrir 30 þús. kr. tekjum allan daginn, en kaupir að heimilisvinnu fyrir 15 þús. kr., þ. e. helminginn af öllum tekjum sínum, þá greiðir hann nú skatt af 30 þús. kr. að frádregnum ráðskonufrádrætti. þó að aðstaða hans og raunverulegar tekjur í verðmætum reiknað séu alveg þær sömu og áður. Segja má, að þetta sé óeðlilegt, en á þessu yrði ekki ráðin bót nema með því að taka að telja til tekna alla vinnu, sem unnin er í þágu heimilis. Það er ekki tilætlun þessa frv. að gera svo róttækar breytingar á skattalöggjöfinni, enda væru á slíkri breytingu mjög margir annmarkar, sem ég mun þó ekki ræða frekar, þar eð þessi breyting er ekki lögð til í frv. og mér vitanlega hefur ekki verið upp á henni stungið áður hér á hv. Alþ. Samsköttunarreglan bitnar sérstaklega illa á þeim konum, sem afla sér tekna með vinnu utan heimilis. Má skýra þetta með dæmi: Kvæntur maður hefur 30 þús. kr. árstekjur. Skattar hans og útsvar nema 3.629 kr. Eiginkona hans vinnur utan heimilis fyrir 20 þús. kr. tekjum. Við þetta hækka skattar og útsvar eiginmannsins upp í 9.478 kr., eða um 5.849 kr. Skattarnir og útsvarið hækka m. ö. o. um 5.849 kr. vegna þess, að eiginkonan vinnur utan heimilisins fyrir 20 þús. kr. tekjum. Ógift kona mundi greiða 2.075 kr. í skatt og útsvar af 20 þús. kr. tekjum. Af tekjum giftu konunnar verður hins vegar að greiða meir en tvöfalda þessa upphæð, eða eins og ég sagði 5.849 kr. Þetta er auðvitað fráleitt, og það má ekki lengur við svo búið standa. Ef þetta fólk hefði verið ógift, hefðu skattar þess og útsvar numið 6.278 kr. Skattarnir og útsvarið nema 9.478 kr. vegna samsköttunarreglunnar, þ. e. vegna þess, að þessir tveir einstaklingar eru giftir. Skattarnir hækka um 50%. Þeirri spurningu má varpa fram, hver skattgreiðslan hefði orðið, ef maðurinn hefði unnið viðbótarvinnuna, en ekki konan. Það er rétt, að ef eiginmaðurinn hefði aflað 20 þús. kr. tekna með viðbótarvinnu, en ekki konan, þá hefði skatturinn hækkað upp í þá upphæð, sem ég nefndi, þ. e. um 5.849 kr. Hjá því er ekki hægt að komast. En sá munur er hér á, þrátt fyrir hin fögru og ágætu orð, að maður og kona skuli vera eitt, að þau eru samt sem áður tveir einstaklingar, sem geta unnið sér inn hvort sínar tekjur og jafnvel skilið. Hvort þau búa saman gift eða ógift, má með engu móti hafa áhrif á upphæð þeirra opinberu gjalda, sem þeim ber að inna af hendi. Það er ekki aðeins óskynsamlegt, heldur einnig óréttlátt. Ýmsar till. hafa komið til úrbóta þeim augljósu göllum, sem eru á skattalögunum hvað þetta snertir. Í fyrsta lagi hafa komið fram till. um, að giftar konur, sem vinna utan heimilis, skuli greiða sérskatt af sínum tekjum. Galli á þessari skipan er sá, að þá greiddi gift kona, sem vinnur utan heimilis, lægri skatta af tekjum sínum heldur en kona, sem eykur sameiginlegar atvinnutekjur þeirra hjónanna, þ. e. tekjur þeirra af sameiginlegum atvinnurekstri. Enn fremur greiddi þá það heimili lægri skatta, þar sem konan ynni úti, en annað, þar sem heimilisfaðirinn ynni fyrir jafnmiklum tekjum, og hvort tveggja er auðvitað óeðlilegt. Þá hafa einnig komið fram till. um að leysa allan vandann einvörðungu með hækkun ráðskonufrádráttarins. Á því er sá galli, að sú regla kæmi þeim einum til góða, sem hefðu efni á því að hafa ráðskonu. Þau heimili greiddu þá lægri skatta, sem hefðu ráðskonu, en hin, þar sem húsmóðirin vinnur bæði utan heimilis og heimilisstörf á heimilinu. Þess vegna teljum við, flutningsmenn þessa frv., einu skynsamlegu leiðina til úrbóta á hinum augljósu göllum skattalaganna vera þá að skipta sameiginlegum tekjum hjóna milli þeirra og láta konuna greiða skatt af sínum sértekjum. Í þessu frv. er lagt til að takmarka hlutdeild konunnar í sameiginlegum tekjum við 25 þús. kr. Má auðvitað um það deila, hvort þetta hámark sé eðlilegt eða hæfilegt, hvort það sé of hátt eða lágt. Á það hefur verið bent, að kona, sem vinni utan heimilis, sé betur sett en sú, sem eykur sameiginlegar atvinnutekjur manns síns, vegna þess að sú, sem vinnur utan heimilis, fái allar tekjur sínar reiknaðar sem sértekjur, en sú, sem eykur sameiginlegar atvinnutekjur þeirra hjónanna, geti aldrei fengið sér reiknaðar hærri sértekjur en 25 þús. kr. Það ósamræmi, sem hér er um að ræða, er óhjákvæmilegt, nema því aðeins að sá kostur yrði tekinn að skipta bókstaflega öllum tekjum hjóna til helminga milli þeirra, en ég tel, að á þeirri skipun væru meiri gallar heldur en sá, sem hlýzt af því að binda hlutdeild konunnar í sameiginlegum tekjum við ákveðið hámark. Ég held, að það gæti skapað skilyrði til misnotkunar á þessum reglum, ef heimildin yrði höfð sú, að tekjum hjóna skyldi alltaf skipt til helminga. Ræði ég það að öðru leyti ekki frekar. Þegar þetta frv. var flutt á síðasta Alþ., hlaut það mikinn stuðning ýmissa félagasamtaka. Alþ. barst fjöldi áskorana um að samþykkja frv., alls um 20 áskoranir, og meðal þeirra voru ýmis mjög fjölmenn samtök. Við flm. þessa frv., hv. 9. landsk. og ég, væntum þess mjög eindregið, að frv. hljóti nú á þessu þingi stuðning þessarar hv. deildar. Við óskum þess, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjhn., og vonum, að hv. n. taki málið til sem skjótastrar meðferðar.



Herra forseti. Hv. fyrri flm. þessa frv. hefur nú haldið alllanga ræðu og talað fyrir málinu. Ég vil, vegna þess að þetta mál mun eiga að fara í n., aðeins benda á fáein atriði í þessu sambandi, sem mér virðast ekki vera til þess að mæla með því, að frv. verði samþykkt. Það er augljóst, að það er ákaflega margt, sem má færa þessu máli til gildis, eins og hv. síðasti ræðumaður gerði, en það eru líka augljós nokkur atriði, sem ekki eru til þess fallin að vera sérstaklega til þess að mæla með frv. Sú spurning hlýtur óhjákvæmilega að vakna, þegar þetta frv. er lesið, hvort þjóðfélagið eigi yfirleitt að stuðla að því, að giftar konur vinni utan heimilis, hvort vettvangur giftra kvenna eigi að vera innan heimilisins og starfssviðið aðallega þar eða hvort þær eigi að sækja atvinnu sína utan heimilisins. Það er eðlilegt, að spurning vakni hjá mörgum um það, hvort það sé ekki hollast fyrir þjóðfélagið, að konan helgi heimilinu alla krafta sína og orku óskipta, hvort það sé ekki hollast fyrir hina ungu þjóðfélagsþegna, börnin, að konan, móðirin, sé oftast heima, hvort börnin geti ekki liðið við það í uppeldinu, að konan sé sjaldan heima og gefi sér lítinn tíma til þess að hugsa um börnin. Þessi spurning vaknar hjá mér, og mér finnst, að það sé eðlilegt, að sú kona, sem velur sér starfsvettvang utan heimilisins, greiði nokkuð fyrir það sérstaklega. Ég er á sama máli og síðasti ræðumaður um það, að ég vil, að konan hafi fullt jafnrétti í þessu þjóðfélagi. Ég vil, að konan hafi fullt jafnrétti, en það er eigi að síður eðlilegt, að menn spyrji um það, hvort það sé þjóðfélagslega hollt og þjóðfélagslega rétt að raska þannig hornsteinum þjóðfélagsins, heimilunum, að konan, sem á mestan þátt í því að byggja þau upp, að konan, sem á mestan og drýgstan þátt í barnauppeldinu, fari út af heimilinu allan daginn og vinni þar og láti svo óviðkomandi konu hugsa um börnin eða láti jafnvel börnin vera umhirðulaus eða umhirðulítil, á meðan hún er fjarverandi. Svo vaknar önnur spurning líka hjá mér í sambandi við þetta mál, og hún er þannig: Eins og okkur er ljóst, þá er hér oft takmörkuð atvinna, og mér dettur nú í hug, að prófessorinn, hv. fyrri flm. þessa frv., þekkti ef til vill dæmi hér í Rvík um tvenn hjón, sem búa í sömu götunni. Þessi hjón eru bæði jafnvel menntuð og hafa svipuð skilyrði til þess að starfa. Konurnar hafa fengið sömu menntun og gætu leyst sama verkið jafnvel af hendi. Mennirnir eru einnig jafnvel færir til starfs. En ef prófessorinn þekkti nú dæmi um það, að bæði hjónin í öðru húsinu hefðu fulla atvinnu, en hvorugt hjónanna í hinu húsinu fengi atvinnu, mundi þá ekki einhver segja, að þarna væri ójöfnuður á ferð og að það væri ekki rétt, að hjónin í öðru húsinu gætu bæði unnið fyrir fullu kaupi, á meðan hvorugt hjónanna í hinu húsinu fái nokkuð að gera? En þessi dæmi eru til og þau ekki fá, að giftar konur vinna störf, sem heimilisfeður í öðrum húsum nauðsynlega þyrftu að fá, en fá ekki vegna þess, að hjónin bæði, nágrannahjónin, vinna úti fyrir tvöföldum tekjum. Ég held það sé hollast að játa staðreyndir. Og staðreyndin er, að það er oft takmörkuð atvinna, og það eru margir heimilisfeður, sem eiga oft erfitt með að fá vinnu til þess að hafa ofan í fjölskyldu sína og sjá henni borgið. Þá segi ég, að ef við viljum reyna að tryggja það, að allir þegnar þjóðfélagsins hafi nokkuð að bíta og brenna, þá megum við ekki stuðla að því, að sumir geti á þennan hátt fengið tvöföld laun. Hv. fyrri flm. nefndi hér nokkur dæmi áðan af kvæntum manni, sem hefði í fastar tekjur 30 þús. kr. Telur hann hér með þessu dæmi, sem hann tekur í grg., vafasamt, að hann geti lifað af því. Það er að vísu rétt, að 30 þús. kr. nú eru lágar tekjur. Þó verða ákaflega margir að sætta sig við það að hafa ekki meiri tekjur. Og það má segja, að enginn sveltur, sem hefur 30 þús. kr. tekjur, en sá hinn sami verður e. t. v. að neita sér um margt, sem hann vill kaupa og æskilegt væri að hann gæti keypt. Og svo heldur hv. fyrri flm. áfram og segir: Tökum nú dæmi og segjum, að konan vinni úti og hún fái 20 þús. kr. í tekjur. Þá verða samanlagðar tekjur hjónanna 50 þús. kr., en þá hækka skattar hjónanna um hvorki meira né minna en rúmar 5 þús. kr. - Þetta segir hv. flm. En við það, að konan vinnur úti, hækka tekjur hjónanna samt sem áður um 15 þús. kr. og samanlagðar tekjur hjónanna verða þá 45 þús. í staðinn fyrir 30 þús. Þegar svo er komið, að tekjur heimilisins eru orðnar 45 þús. kr., þá getum við hætt að vorkenna þessu heimili fyrir það, að það hafi ekki nægilegt til þess að bíta og brenna. Og þetta heimili stenzt betur við það að greiða 9.448 kr. í skatta og útsvör heldur en sá maður, sem aðeins hafði 30 þús. kr. tekjur og verður að greiða 3.629 kr. Ég held, að með þessu frv. sé ekki verið að vinna fyrir þá, sem illa eru settir í þjóðfélaginu, sem verst eru settir. Ef hjónin bæði eiga þess kost að vinna utan heimilisins og þannig tvöfalda tekjur heimilisins, þá eru það ekki þeir þegnar þjóðfélagsins, sem illa eru settir og mest þörf er að bæta fyrir. Hv. flm. flutti sams konar frv. á síðasta þingi og hann flytur nú og talaði jafnmikið fyrir því á síðasta þingi og hann talaði nú, og það er dálítið einkennilegt, að þessi hv. flm., sem oft hefur verið að tala um þá, sem verst eru settir, skuli nú taka upp baráttuna fyrir þá þjóðfélagsþegna, sem bezt eru settir í þessu þjóðfélagi, taka upp baráttuna fyrir þau hjón, sem bæði hafa atvinnu utan heimilisins og tvöfaldar tekjur, en láta svo ógert að gera nokkuð fyrir þá, sem enga atvinnu hafa og lítið hafa að bíta og brenna. Ég held, að hv. Alþ. ætti að leggja þetta frv. á hilluna og leita frekar að leiðum fyrir þá, sem hafa litla og takmarkaða atvinnu og ekki hafa þurftartekjur.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Rang. varpaði fram þeirri spurningu í upphafi máls síns, hvort vettvangur giftra kvenna ætti að vera innan veggja heimilis síns eða utan þess. Þessi spurning er algerlega óskyld því máli, sem hér er um að ræða í þessu frv. Hann sagði, að þessar reglur, sem hér væri gert ráð fyrir, yrðu giftum konum hvatning til þess að vinna utan heimilis. Þetta er alger misskilningur. Það er ekki um slíkt að ræða hér. Það eina, sem hér er um að ræða, er það að hætta að refsa giftum konum fyrir að vinna utan heimilis á þann hátt að láta þær eða eiginmenn þeirra greiða miklu hærri skatt af sínum tekjum heldur en ógift kona mundi greiða. Það er um þetta, sem hér er að ræða, að því er snertir þær konur, sem vinna utan heimilis. En raunar virðist hv. þm. hafa sumpart gert sér grein fyrir efni þess, sem hann var að segja, því að hann sagði, að kona, sem ynni utan heimilis, ætti að greiða fyrir það sérstaklega. Ég kemst ekki hjá að leggja þann skilning í þetta, að hann telji það eðlilegt, að giftri konu, sem vinni utan heimilis, sé refsað fyrir að vinna utan heimilis með því að greiða hærri skatta af sínum tekjum heldur en ógiftur einstaklingur mundi gera. Þetta verð ég að segja að er mjög undarlegur hugsunarháttur, mjög ósanngjarn og geti með engu móti samrýmzt almennum hugmyndum, sem menn hafa um jafnrétti skattborgaranna, að fara eigi eftir því, hver er þjóðfélagsaðstaða skattborgarans. hversu háan skatt hann greiðir af tekjum sínum. Ég endurtek, að það, sem hér er um að ræða, að því er varðar giftar konur, sem starfa utan heimilis, er það eitt að afnema það ranglæti, sem felst í gildandi skattalögum gagnvart þeim, að þær skuli greiða meiri skatt af sínum tekjum en þær mundu gera, ef ógiftar væru. Það er algengt, að saman sitji við skrifborð í skrifstofu, sitt hvorum megin við borðið, tvær konur, sem hafa sömu laun, önnur er gift, en hin er ógift. Skattgreiðsla af tekjum giftu konunnar getur hæglega orðið, eins og ég hef þegar nefnt um dæmi og endurtek ekki, 50% hærri en skattgreiðsla af tekjum ógiftu konunnar. Þetta er svo augljóst ranglæti, að ég trúi því ekki fyrr en ég tek á, að hv. 2. þm. Rang. haldi lengi áfram að verja það. Hitt er svo allt annað mál, hvort heppilegt sé frá þjóðfélagslegu sjónarmiði, að gift kona starfi frekar á heimili eða utan heimilis. Ég er sammála því, sem hv. þm. sagði um það, að ég teldi það mjög óheppilegt, ef þjóðfélagshættir breyttust yfirleitt í það horf, að húsmæður hættu að sinna heimilisstörfum og gengju til starfa utan heimilis og keyptu heimilishjálp í staðinn frá óskyldu fólki. Þá þjóðfélagshætti tel ég ekki til bóta, síður en svo. En það er algerlega óskylt því máli, sem hér er um að ræða. Þó að giftum konum, sem vinna utan heimilis, sé sýnt það réttlæti í skattgreiðslu, að þeim sé ekki refsað sérstaklega fyrir það, þá felst, ekki í því nein sérstök hvatning til þess að sækjast eftir vinnu utan heimilis. Sú spurning, sem hér er um að ræða, er einnig algerlega óskyld spurningunni um það, hvernig bregðast eigi við atvinnuleysi, ef það ber að höndum. Hv. þm. sagði, að það væri ástæðulaust að gera sérstakar ráðstafanir til léttis á skattgreiðslu hjóna, sem bæði ynnu utan heimilis, vegna þess að verið gæti, að í landinu væri atvinnuleysi, og þá væri, að því er mér skildist, meiri ástæða til þess að hrekja gifta konu úr því starfi, sem hún annars er í, ef það mætti verða til þess, að einhver atvinnulaus karlmaður fengi starfið í hennar stað. Ekki mæli ég bót þeim þjóðfélagsháttum, sem veita ekki öllum vinnufúsum höndum skilyrði til þess að afla sér lífsviðurværis, síður en svo. Og hv. þm. veit mjög vel, að það stendur ekki á mér eða mínum skoðanabræðrum að vilja styðja ráðstafanir til þess, að slíkt ástand komi aldrei fyrir, að það sé óhugsandi, að nokkur starfsfús hönd sé til í þjóðfélaginu, sem ekki hafi skilyrði til þess að afla tekna. En hitt er svo annað mál, að ef um almennt atvinnuleysi er að ræða, þá sé ég ekki, að konur eigi frekar að verða fyrir því en karlar. Atvinnuleysi er vandamál, sem leysa þarf algerlega almennt, alveg án tillits til þess, hvort það bitnar frekar á konum eða körlum. Varðandi dæmi það, sem tekið er í grg. frv. um kvæntan mann, sem hafi 30 þús. kr. árstekjur og greiði 3.629 kr. í tekjuskatt og útsvar, en þurfi að greiða 5.849 kr. hærri skatta og útsvar, ef eiginkona hans tekur að sér vinnu, sem greidd er með 20 þús. kr., sagði hv. þm., að hann vorkenndi ekki þessu heimili, þrátt fyrir það þótt það þurfi að greiða rúmlega fjórðung af tekjum konunnar í skatta og útsvar, vegna þess að það hefði nógu miklar tekjur eftir. Ef hv. þm. á annað borð telur það vera eðlilegt að skattleggja heimili, sem hafa 50 þús. kr. tekjur, með þeirri skattgreiðslu. sem hér er gert ráð fyrir, þá á það auðvitað að gilda jafnt um alla, bæði einstaklinga og hjón. Ég er hér ekki að tala um það, hvað skattstiginn í sjálfu sér skuli vera hár, og ekki heldur um það, hversu stighækkandi hann skuli vera. Það er annað mál, sem hægt er að ræða á sérstökum vettvangi, og raunar koma þessar röksemdir dálítið á óvart, vegna þess að hv. þm. tilheyrir þeim flokki, sem alltaf hefur verið heldur andvígur mikilli hækkun skattstigans. En það spursmál er allt saman óskylt því máli, sem hér er um að ræða. Kjarni málsins hér er sá, að það er óeðlilegt að láta skatta þessa heimilis hækka um 5.849 kr. vegna þess, að eiginkonan vinnur sér inn 20 þús. kr. tekjur, þegar ógift kona mundi ekki þurfa að greiða nema 2.075 kr. af sömu tekjum. Hér er m. ö. o. dæmi um konurnar tvær á skrifstofunni, sem sitja sín hvorum megin við skrifborðið og vinna sér báðar inn 20 þús. kr. tekjur. Önnur er gift. Hið opinbera tekur af hennar tekjum 5.849 kr. Hin er ógift. Hið opinbera tekur af hennar tekjum 2.075 kr. Það er þetta, sem ég kalla misrétti. Það er þetta, sem ég kalla ranglæti. Það er þetta, sem ég segi að sé óverjandi ástand. Hv. þm. sagði, að með þessu frv. væri ekki verið að vinna fyrir þá, sem illa væru settir eða lágar tekjur hefðu, heldur að því er mér skilst fyrir einhverja hátekjumenn, þar sem bæði hjónin ynnu utan heimilisins og hlytu af því miklar tekjur. Ég vil benda hv. þm. á það, að í frv. er engin till. gerð um lækkun skattstigans. Hann á að haldast vegna þessa frv. óbreyttur frá því, sem er. Stighækkun hans á að vera alveg sú sama. Hér er því alls ekki verið að ívilna neinum hátekjumönnum frá því, sem áður hefur verið, heldur einvörðungu verið að afnema það misrétti, sem hjón nú verða að búa við, miðað við einstaklinga, og giftar konur, sem vinna utan heimilis, verða að búa við, miðað við ógiftar konur. Það er alger misskilningur, að samþykkt þessa frv. mundi ekki koma til góða tekjulágu fólki. Það er gerð grein fyrir því hér í grg., að lækkun á skatt- og útsvarstekjum barnlausra hjóna með 30 þús. kr. tekjur, sem eru hreinar þurftartekjur, yrði hvorki meira né minna en 1.125 krónur. Og ég trúi því ekki, að hv. 2. þm. Rang. beri á móti því, að fyrir hjón með aðeins 30 þús. kr. tekjur sé skatt- og útsvarslækkun um 1.125 kr. engir smámunir. Það er veruleg hagsbót. Lækkun á 40 þús. kr. tekjum yrði rúmar 2.000 kr., og lækkun á 50 þús. kr. tekjum yrði 3.300 kr. Lækkunin á skattgreiðslu lágu teknanna er tiltölulega langmest. Ívilnunin til handa tekjulága fólkinu er auðvitað minni í krónum, en hún er meiri að tiltölu við tekjuhæðina heldur en til hins fólksins. Þessi röksemd hv. þm. var því ekki heldur á rökum reist. Ég vildi því vona það, að hv. þm. hugleiddi þetta mál enn betur, en hann hefur þegar gert. Og ég vona, að þeim mun rækilegar sem hann hugleiðir málið, þeim mun fyrr muni hann komast að þeirri niðurstöðu, að hér er um mikið réttlætis- og sanngirnismál að ræða.



Herra forseti. Mér kom það dálítið á óvart, að hv. 2. þm. Rang. skyldi vera svona á eftir tímanum, - hann hefði ekki fylgzt með þeirri þróun, sem hefur orðið hér í atvinnumálum kvenna á undanförnum árum. Hv. 3. landsk. þm. hefur svarað öllum hans mótbárum, svo að það gerist nú lítil þörf fyrir mig að koma hér upp. En það voru aðallega tvö atriði, sem ég ætlaði að draga fram, og það er þá fyrst, að vegna þessara ranglátu skattalaga ber nokkuð á því, að fólk giftir sig alls ekki, en býr saman ógift, enda er því það varla láandi. Ég þekki t. d. dæmi um tvenn hjón, mennirnir eru bræður, og konurnar vinna báðar úti, og heimilin hafa álíka miklar tekjur. Önnur hjúin eru gift, hin búa saman ógift. Í öðru tilfellinu eru það 15 þús. kr., sem hjónin eiga að borga í skatta, en þau, sem búa saman ógift, eiga aðeins að borga rúmlega 7 þús. kr. Verð ég þó að viðurkenna það, að önnur hjónin búa dálítið utan við Reykjavík, og þar gildir kannske ekki sama útsvarsálagning, en ríkisskatturinn er þó sá sami. Ég hugsa, að hv. þm. kæri sig ekki um að stuðla að því, að þessi þróun verði áframhaldandi og að ef til vill verði svo, að flest börn fæðist utan hjónabands. Ísland á nú þegar Norðurlandamet í tölu óskilgetinna barna; máske er hér skýringin. Í öðru lagi finnst mér það vera skortur á mannréttindum að meta ekki til tekna starf þeirrar konu, sem vinnur á heimilinu. En það er gert með því, að hver þjóðfélagsþegn sé sjálfstæður skattþegn, jafnt konur sem karlar. - Annað hef ég nú ekki að segja í þessu máli, og ég vona, að þetta frv. verði samþ. hér á þinginu í þetta skipti.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi segja. - Hv. síðasti ræðumaður sagði, að sér hefði komið á óvart, hvað ég væri langt á eftir tímanum, hefði ekki fylgzt betur með þróuninni í öðrum löndum í sambandi við þetta. Mér skildist á hv. þm., að ef þetta frv. næði ekki fram að ganga, þá mætti jafnvel reikna með því, að fólk hætti að gifta sig. Ég geri nú ekki ráð fyrir því, að menn taki slíkar fullyrðingar alvarlega og að blessuð frúin hafi nú sagt þetta svona til þess að segja eitthvað, frekar en að færa rök fyrir málinu. Það, sem hv. fyrri flm. sagði, var það, að hann gat tekið undir það með mér, að hann teldi eðlilegra, að konan ynni á heimilinu frekar en utan heimilisins. Og mér þótti nú vænt um það, að hann viðurkenndi þetta og hefur sömu skoðun á hlutverki konunnar í þjóðfélaginu og ég hvað þetta snertir. Úr því að við erum nú sammála um þetta, þá ættum við einnig að geta verið sammála um fleira varðandi þetta mál. Við ættum t. d. að vera sammála um það, að þetta frv., sem hér er flutt, ef það verður lögfest, er hvatning til kvenna að vinna utan heimills. En hv. fyrri flm., sem talaði hér áðan, sagði, að þetta frv., ef að lögum yrði, væri ekki hvatning til kvenna að vinna utan heimilis. Ég efast ekkert um, að ef hv. flm. íhugar þetta betur, hlýtur hann að komast að raun um, að um leið og stuðlað er að því að afnema samsköttun hjónanna og koma í veg fyrir það, að skattur og útsvar hækki nokkuð verulega við það, að konur vinni utan heimilis, þá hlýtur það að verða hvatning til þess, að konan fari að leita í þessa átt, eins og það er nokkur bremsa á því, að konurnar fari að vinna utan heimilisins, ef skatturinn er eins og hann er nú. Hv. ræðumaður misskildi mig áðan, þegar hann var að tala um það, að ég vildi refsa konunum. Ég sagði, að þetta væri ef til vill frá þjóðfélagsins hendi eitt ráðið til varnar því, að heimilin sundrist og að konan helgi sig heimilinu, eins og hún hefur lengst af gert í þessu þjóðfélagi, og það er enginn vafi á því, að það er allt of mikið um það, að konan vinni utan heimilisins eins og nú er orðið. Hv. ræðumaður sagðist vilja stuðla að því, að ekki væri hér atvinnuleysi í nútíð og framtíð. Það er auðvitað gott að heyra það, en mér kemur ekki til hugar, að hér sé nokkur hv. þm. inni. sem ekki vill stuðla að því. Við viljum áreiðanlega allir stuðla að því, að hér skapist varanleg atvinna fyrir alla þjóðfélagsþegna. Við viljum allir vinna að því. En við skulum eigi að síður játa staðreyndirnar, að hér hefur oft verið atvinnuleysi, meira og minna, og þeir menn, sem hafa viljað stofna heimili, hafa oft og tíðum átt mjög erfitt með að fá sér trygga atvinnu, til þess að þeir gætu séð heimilinu farborða. Og hv. ræðumaður svaraði því ekki hér áðan, hvernig hann vildi snúast við því dæmi, sem ég hér nefndi, þegar hjón búa við sömu götu, önnur hjónin vinna bæði og hafa tvöfaldar tekjur, en hin hjónin vinna hvorugt og hafa engar tekjur. Önnur fjölskyldan sveltur, en hin hefur óþarflega mikið. Hvað segir hv. jafnaðarmaður um þetta? Hann svaraði því ekki. Hann svaraði aðeins út í hött og sagðist vilja stuðla að því, að hér væri ekki atvinnuleysi, alveg eins og hann væri eitthvert sérstakt fyrirbrigði í þessu efni, eins og við hinir, sem sitjum hér inni, værum eitthvað öðruvísi þenkjandi í því máli. Hv. ræðumaður ætlar þó ekki að fara að telja manni trú um, að hann og hans flokkur einn hugsi þannig? Hann ætlar þó ekki að fara að gera tilraun til þess að telja þingheimi trú um það, að við hinir viljum hafa hér atvinnuleysi og eymd? Nei, það held ég, að hann ætli ekki að gera og að hann hafi sagt þetta vegna einhvers misskilnings. Ég þarf nú ekki að segja meira um þetta. Ég skal taka það fram, að ég vil, að konan njóti jafnréttis í þessu þjóðfélagi, en ég vil, að þeim hornsteinum, sem hafa staðið undir þjóðfélagsbyggingunni frá aldaöðli, verði ekki raskað. Það er alveg vist, að heimilin hafa verið hinir traustu hornsteinar í þessu þjóðfélagi, - að konan móðirin, hefur innt af höndum í þessu þjóðfélagi það hlutverk, sem hún þarf að hafa áfram, ef við viljum fá vel uppalin og siðsöm börn. Og það er enginn vafi á því, að þegnar þjóðfélagsins munu, þegar þeir komast út í lífið og lífsbaráttuna, njóta þess eða gjalda, hvernig heimili þeir áttu í æsku, hvernig móðirin var við börnin sín.



Herra forseti. Ég verð nú að taka undir það með meðflm. mínum, hv. 9. landsk. þm., að hv. 2. þm. Rang. er dálítið á eftir tímanum. Hin fallegu og hjartnæmu niðurlagsorð hans í ræðunni voru að vísu ekkert á eftir tímanum, þau eru sígild og hafa gott gildi, en áttu hins vegar ekki heima í ræðu um það mál, sem hér er um að ræða. Það voru falleg orð og hefðu getað sómt sér á hvaða samkomu sem væri. En í umr. á hv. Alþ. um þetta frv., sem hér er um að ræða. voru þau hins vegar dálítið utan garna. Ég skal segja það aftur í tilefni af þessum ummælum, að ég er hv. þm. sammála um það, að það séu heppilegir þjóðfélagshættir, að gift kona vinni á heimili og annist heimilisstörf og uppeldi barna sinna. En hins vegar dettur mér ekki í hug að draga þá ályktun af þessari almennu skoðun, að það þýði, að skylda eigi eiginkonu til að vinna á heimili, ef hugur hennar stefnir til annars. Það er mergurinn málsins í því, sem hér er um að ræða. Það tel ég vera í algeru ósamræmi við nútímahugmyndir um mannréttindi og lýðfrelsi, að það eigi annaðhvort að skylda beint eða óbeint eða a. m. k. torvelda konu mjög að leita sér annarra starfa, ef hugur hennar stendur til þess. En það kalla ég að torvelda henni að gegna köllun sinni, ef henni er refsað fyrir það að leita starfa utan heimilis með sérstökum skattaálögum. Hv. þm. orðaði það að vísu nokkru vægilegar, en áður; hann sagðist ekki vilja láta refsa giftri konu fyrir að vinna utan heimilis, heldur telja eðlilegt að bremsa það, að giftar konur ynnu utan heimilis. á þann hátt, að um þær gilti alveg sérstök stighækkun skattstigans. Þetta kalla ég óeðlilegt, og það er þetta, sem ég er alveg sammála hv. meðflm. mínum um að er að vera dálítið á eftir tímanum. Það er mikið til í því, sem hv. 9. landsk. þm. sagði áðan, að ýmsar líkur benda til þess, að hin háa hlutfallstala óskilgetinna barna hér á Íslandi standi að miklu leyti í sambandi við þessi mjög svo fráleitu ákvæði skattal., sem nú gilda. Ég vænti, að hv. þm. sé það yfirleitt kunnugt, að Íslendingar eru sú þjóð í Evrópu, sem hefur einna hæsta hlutfallstölu óskilgetinna barna og hefur haft það nokkur undanfarin ár. Meira en fjórðungur allra barna, sem fæðast á Íslandi árlega, er óskilgetinn. Þetta stendur vafalaust ekki í sambandi við það, að hér á landi sé meiri lausung, en annars staðar, og ég efast mjög um, að það standi í sambandi við það, að félagshættir séu á þessu sviði verulega frábrugðnir því, sem tíðkast annars staðar. Ég hygg, að það sé einmitt rétt, sem hv. 9. landsk. þm. benti á, að gildandi skattalöggjöf eigi einhvern þátt í þessu. Þegar það kemur í ljós, að það getur munað hjón með venjulegar tekjur frá allt að 3 til 6–7 þús. kr., hvort þau eru gift eða ógift, er þeim í sjálfu sér ekki láandi, þótt þau hugsi sig um, hvort það borgi sig að gefa þessar þúsundir fyrir það að fara til prests eða fógeta og láta vígja sig til hjónabands. Þetta er auðvitað ekki til fyrirmyndar, og ef siðgæðisáhugi hv. þm. er jafnmikill í raun og veru - sem ég vil nú ekkert draga í efa - eins og kom fram í hinu ágæta niðurlagi ræðu hans, þá finnst mér, að hann ætti einnig að hafa tilfinningu fyrir því, að hér er nokkurt siðleysi á ferðinni, sem vert væri að reyna að koma í veg fyrir að héldi áfram. Hv. þm. sagði, að ég hefði ekki svarað neinu dæmi sínu um hjónin, sem byggju í sömu götunni, þar sem þannig væri ástatt á öðru heimilinu, að bæði hjónin ynnu og hefðu miklar tekjur, en á hinu heimilinu væri ástandið þannig, að þar hefði hvorugt hjónanna tekjur og þau syltu. Satt að segja fannst mér þetta dæmi vera svo einfalt og augljóst, að ég hélt, að þau almennu orð, sem ég sagði um atvinnuleysið, ættu að geta nægt sem svar við því. Það, sem ég vil láta gera í slíku ástandi, er auðvitað að útvega hjónunum, sem svelta, atvinnu, - manninum ef hann óskar að vinna, og báðum, ef bæði óska að vinna. Hv. þm. sagði, að við mundum vera sammála um það að stuðla að því að útrýma atvinnuleysi, og í sambandi við það vil ég undirstrika, að ég vil útrýma atvinnuleysi svo rækilega, að ef bæði hjónin á síðara heimilinu, sem hann nefndi, vilja vinna, þá vil ég gefa þeim kost á því eins og hinum.



Herra forseti. Það er nú ef til vill dálítið erfitt að ræða þetta frv. eitt út af fyrir sig, og ég bjóst ekki við því, að um það mundu spinnast svo miklar umr. Það eru fleiri skattamál, sem eru hér til meðferðar fyrir þinginu, og verða þau sjálfsagt öll metin sameiginlega af þeirri n., sem fær þau til meðferðar. Eins og hv. þm. er kunnugt, var samþ. ályktun hér á síðasta þingi um skipun mþn. til þess að rannsaka þessi mál öll í heild, og sú n. mun hafa starfað í allt sumar að þessum málum. Mér er ekki kunnugt um að vísu, hvort þess muni skammt að bíða, að hún ljúki endanlega störfum, eða ekki, en ég vildi þó mjög mega vænta þess, að það yrði hægt á þessu þingi að sjá einhvern árangur af hennar starfi. því að vissulega eru skattamálin í því ástandi, að það er ógerlegt að láta það dragast lengur að gera þar á einhverja úrbót. Þetta frv. er aðeins einn þáttur í því stóra máli, og það er, eins og ég sagði í upphafi máls míns, ef til vill nokkuð erfitt að ræða þann þátt einan út af fyrir sig, enda skilst mér, að þau ummæli, sem hv. 2. þm. Rang. hefur hér haft um þetta mál, bendi nánast í þá átt, að hann telji ekki út af fyrir sig, að það geti ekki komið til greina að taka upp þá reglu, sem hér er gert ráð fyrir, heldur það, að það þurfi að gera meira og það þurfi að leysa þetta mál almennara og taka tillit til fleiri sjónarmiða, heldur en koma fram í þessu frv. Þannig hef ég a. m. k. skilið orð hans, því að ég get ekki ímyndað mér, að hann sé að meginstefnu til andvígur því sjónarmiði, sem felst í þessu frv., vegna þess að sjónarmiðið, sem þar er um að ræða, er í alla staði mjög eðlilegt. En þó má segja, og um það hefur verið deilt og má færa með því og móti ýmis rök, hvort það á að einskorða það á þann hátt, sem hér er gert, eða hvort það á að útfæra það lengra, þannig að allar giftar konur séu sjálfstæðir skattgreiðendur, sem í raun og veru má segja að sé að mörgu leyti eðlilegt með hliðsjón af því, að svo sem málum er háttað í okkar þjóðfélagi, þá viðurkennum við fullkomið jafnrétti konunnar við karlmanninn, og það á þá að sjálfsögðu að viðurkennast á sama hátt varðandi skattlagningu hennar og tekjuöflun. Af þeim sökum er það augljóst mál, að það atriði, sem felst í þessu frv., er fullkomið réttlætismál. Það eina, sem við getum deilt um, ef það kann að valda deilum, er það, hvort það eigi ekki að útfæra þetta lengra og ákveða, að allar giftar konur, hvort sem þær vinna á heimili eða utan heimilis, skuli taldar sjálfstæðir gjaldþegnar eða ekki. Hins vegar mun hugsun hv. flm. málsins vera sú, eins og kom fram í framsöguræðu hv. 3. landsk. þm. hér, að þetta mál megi leysa eitt út af fyrir sig, þar sem hér sé aðeins um það að ræða að skapa jafnrétti þessara tveggja skattgreiðenda, en að það sé ekki verið að fara út í það á neinn hátt, hvort skattstigar sem slíkir séu eðlilegir og sanngjarnir eins og þeir eru nú eða ekki. Og ég verð að taka undir þau orð, sem hann hefur látið falla hér um það, að þetta er sanngjarnt og eðlilegt sjónarmið, sem ég tel ekki með nokkru móti fært að standa gegn. Hvort hins vegar þarf að gera aðrar ráðstafanir til þess að tryggja jafnrétti á öðrum sviðum, það er svo aftur annað mál, og það álít ég að þurfi líka að gera, og það geri ég ráð fyrir að allir þeir hv. þm., sem hér hafa talað, séu einnig sammála um að verði að gera. Ég vil því ákveðið á þessu stigi máls lýsa fylgi mínu við þá hugmynd, sem kemur fram í þessu frv. Hitt er svo aftur annað mál, hvort hægt er að afgreiða það sjálfstætt út af fyrir sig, án þess að taka þá til greina önnur atriði skattalöggjafarinnar einnig, sem þetta grípur að meira og minna leyti inn í. En ég vil leggja áherzlu á það, að ég tel það með öllu óviðunandi ástand, eins og nú er ríkjandi í þessum málum, að kona skuli þurfa að gjalda þess, hvort hún giftir sig eða ekki. Hún á að hafa rétt til þess áfram að vinna sína vinnu og greiða af henni skatt á sama hátt og hún hefur áður gert, hvort sem hún gengur í hjónaband eða ekki. Það er þannig ástatt með mörg hjón, að þau þurfa alls ekki á því að halda, að konan vinni heima. Það er í ýmsum tilfellum þannig, að það eru ekki alltaf það mörg börn, sem er að hugsa um á heimili, - jafnvel ekkert barn, - og það getur verið algerlega óeðlilegt og óheppilegt fyrir heimilislífið, að konan hafi ekki eitthvað fyrir stafni utan heimilis. Ég tel það ekki á neinn hátt frambærileg rök eða geti verið á nokkurn hátt búið verr að neinum öðrum þjóðfélagsborgurum með því að viðurkenna það sem grundvallarreglu, og ég álít, að það hljóti að vera réttlætis- og sanngirniskrafa kvenna, hvort sem þær vinna utan heimilis eða á heimili, að sú regla verði viðurkennd sem meginregla, að konan eigi að vera sjálfstæður skattgreiðandi og skattleggjast sem slíkur, en tekjur hennar verði ekki lagðar við tekjur mannsins og hún af þeim sökum komist í miklu hærri skattstiga heldur en ella hefði verið, ef þau hefðu verið skattlögð hvort út af fyrir sig. Eins og ég gat um í upphafi máls míns, eru skattamálin sjálf það víðtækt mál, að það er ekki hægt að ræða þau í sambandi við þetta, enda er hér um einstakt atriði að ræða. Ég vænti þess hins vegar, að þess verði skammt að bíða, að hv. Alþ. geti gert viðunandi úrbætur ekki aðeins á þessu sviði, heldur á skattalöggjöfinni yfirleitt, sem ég álít að sé, eins og nú standa sakir, í fullkomnu ófremdarástandi.