Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þetta frv. er hingað komið frá hv. Nd. og lítur að banni við töku ljósmynda og meðferð ljósmyndavéla. Eins og hv. þm. er kunnugt, þá hafa hinir sérstöku hagir, sem landsmenn nú eiga við að búa, gert það nauðsynlegt, að bætt sé úr skorti á l. um þetta efni. Það er ekki í gildandi l. til neitt bann við töku ljósmynda og meðferð ljósmyndavéla á tilteknum svæðum og ekki heldur nein ákvæði um refsingar við slíku. Úr þessu er ætlað að bæta með þessu frv. Ég vildi leyfa mér að leggja til, að þessu frv. verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og allshn. Og ef svo færi, að þinginu yrði slitið um næstu helgi, þá væri mér kært, að þessu máli yrði hraðað, þannig að það gæti orðið afgr. frá þessu þingi.



Þetta frv. er komið frá hv. Nd. Var það flutt þar af hv. þingmönnum Rang. Efni frv. var í fyrstunni það að losa Rangárvallasýslu við allan kostnað af fyrirhleðslu Þverár og Markarfljóts og þeim mannvirkjum, sem standa í sambandi við það, og einnig við kostnað af viðhaldi þeirra mannvirkja. En þessar framkvæmdir á vatnasvæðinu fyrir austan eru raunar tvenns konar. Annars vegar eru framkvæmdir, sem má segja, að séu gerðar vegna samgöngubóta, a.m.k. meðfram, til þess að forða því, að vötnin eyðileggi vegi og til þess að gagn verði að brúm, sem ríkið hefur gert þar, þó að nærliggjandi sveitir hafi að öðru leyti mikið gagn af þessum mannvirkjum. Og í núgildandi l. er ætlazt til þess, að sýslan greiði 1/8 hluta af kostnaði við framkvæmdir þeirra mannvirkja og tilsvarandi hluta af viðhaldi þeirra. Í öðru lagi eru framkvæmdir í sambandi við þessi mannvirki, sem segja má, að ekki hafi eins almenna þýðingu. Það eru flóðgáttir og garðar til varnar landinu, til þess að varna eyðileggingu á sveitinni. Þar hefur sýslunni verið gert að greiða 1/4 hluta kostnaðar, bæði stofnkostnaðar og viðhalds. Fjhn. Nd. fékk þetta mál til meðferðar og sendi vegamálastjóra til umsagnar, en hann sendi n. aftur ýtarlega grg., prentaða á tveimur fylgiskjölum á þskj. 156. Samkvæmt því, sem hann segir í þessari grg., hefur kostnaður við fyrirhleðslur þessar ver ið greiddur þannig: Ríkissjóður .............. kr. 387156.58 Rangárvallasýsla ........– 13872.34 Samtals kr. 401028.92 Það verður ekki sagt, að enn hafi þungur baggi verið lagður á sýsluna með mannvirkjum þessum. Þegar áætlun var gerð um þessi mannvirki, sem var um 1930, var búizt við, að þau mundu kosta tæpa hálfa milljón. En nú hefur allt verðlag hækkað stórlega, svo að eftir núverandi áætlun vegamálastjóra munu mannvirkin kosta um 2 milljónir. Hlutur sýslunnar yrði þá 175 þús. kr. að l. óbreyttum. Tilt;angur þm. Rang. var sá með þessu frv. að losa sýsluna við þessa upphæð. Vegamálastjóri gat ekki fyrir sitt leyti fallizt á frv. eins og það var upphaflega flutt af þingmönnum sýslunnar. Hann lagði aftur á móti til, að ríkis greiddi allan kostnaðinn við aðalmannvirkin, sem hafa almenna þýðingu, svo sem um samgöngur, en af þeim greiddi sýslan áður 1/8 hluta. Hins vegar vildi hann ekki losa sýsluna við sinn hluta af kostnaði hinna staðbundnu mannvirkja, svo sem af flóðgáttum og varnargörðum gegn landskemmdum, en það er 1/4 af kostnaðinum. Taldi hann, að með þessu móti væri veitt hlutfallslega jafnmikið til þessara mannvirkja af ríkisfé og veitt er til álíka mannvirkja annars staðar. Fjhn. Nd. féllst að öllu leyti á tillögur hans og breytti frv. í samræmi við þær. Og ég skal geta þess, að flm. þess féllust á þessar breyt. Frv. var þannig samþ. í Nd. að öðru leyti en því, að samþ. var ein brtt. við 1. gr. 3. lið. Fjhn. þessarar hv. d. hefur nú athugað frv. þetta og öll málsgögn, og hún vill mæla með, að það verði samþ. óbreytt. Með frv. þessu, eins og það er, eru sýslunni veitt mikil hlunnindi, þar sem hún er með því losuð við alla kostnaðarþátttöku í stærstu mannvirkjunum. Ég býst við, að fá héruð fái önnur eins hlunnindi til sinna nauðsynjamála, þar sem eru þessar stórkostlegu framkvæmdir. En n. telur þó, að það sé vel gerlegt að samþ. frv. eins og það kom frá Nd. En það hefði verið alveg ógerlegt að samþ. það eins og það var fyrst fram borið, því að með því móti hefði þetta hérað fengið sérréttindi fram yfir öll önnur héruð, sem ekki hefði verið ástæða til að veita, enda hefði það dregið dilk á eftir sér. Sannast að segja voru lítil rök færð fyrir því í grg. frv. af flm., að ríkið ætti að greiða allan kostnaðinn. Það var það helzta, að bent var á, að þarna væru svo sögufrægir staðir. En auðvitað eru þeir svo víða til, og eitthvert samræmi verður að vera í gerðum Alþ., og það þarf að reyna að gera öllum sem jafnast undir höfði, bæði sveitum og einstaklingum.



Máli þessu var vísað til allshn. og varð n. sammála um að mæla með því. Í frv. þessu er farið fram á, að Siglufjarðarkaupstaður fái heimild til að taka eignarnámi mikinn hluta af landi því, sem bærinn stendur á, en tilheyrir jörðinni Höfn. Þar sem ljóst er, að það er mikið velferðarmál bæjarins, að skynsamlega verði farið með þetta land, þá telur n. brýna nauðsyn til þessa og leggur til, að heimildin verði leyfð. Frv. þetta var víðtækara í fyrstunni, en öll ágreiningsatriði voru felld niður úr því í n. í Nd., svo að öll n. var sammála um það eins og það er nú.



Frv. þetta hefur legið fyrir fjhn., og eins og nál. ber með sér, þá hefur n. orðið sammála um að mæla með því. Hv. 1. þm. Eyf. hefur þó e.t.v. einhverja sérstöðu. Frv. þetta felur í sér það nýmæli, að ætlazt er til, að á yfirstandandi ári verði heimilt að innheimta hluta útsvaranna, áður en þau eru lögð á, eða á tímabilinu frá 1. marz til 1. maí. Í 2. og 3. gr. koma svo nánari ákvæði um innheimtuna. Fjhn. mælir af tveimur ástæðum með frv. Önnur er sú, að hentugt þykir nú, vegna vaxandi gjalda, að sveitir og bæir geti fengið eitthvað af tekjum þessum, áður en niðurjöfnun er lokið, en í bæjum er henni ekki lokið fyrr en á miðju ári. Bæjarfélögin hafa því mjög litlar tekjur fyrr í helming ársins, nema fasteignagjöld og einhverjar eftirstöðvar útsvara frá fyrra ári. Ef bæjunum er ekki séð fyrir tekjum, þá þurfa þeir að safna skuldum fyrri hluta árs, en á því eru bæði ýmis vandkvæði og kostnaður. Hin ástæðan er sú, að ekki getur talizt óhyggilegt að dreifa gjöldunum yfir allt árið fyrir gjaldendurna, því að ýmislegt bendir til, að tekjur manna muni e.t.v. fara eitthvað lækkandi þessu ári í krónutölu og muni því ekki betra að geyma að greiða gjöldin, því að flestir eyða tekjum sínum jafnóðum eða binda þær, en leggja ekki fé fyrir í þessu skyni. Fjhn. var því þeirrar skoðunar, að þessi tilhögun kæmi engu síður gjaldendunum í hag, en hún á aðeins að gilda fyrir þetta ár. Þó má vel verða framhald á þessu, ef reynslan mælir með því, en það getur aðeins orðið með nýrri löggjöf. Þess má geta, að ákvæðin í 2. gr. um dráttarvexti eru strangari en í núgildandi l. um útsvör. Þessu er þó ekki ástæða til að breyta. Þvert á máti verður það að standa til að tryggja, að menn greiði þetta á réttum tíma, því að annars væri alveg tilgangslaust að setja þessi l. Að svo mæltu vildi ég leggja til fyrir hönd n., að frv. næði fram að ganga.



Eins og nál. á þskj. 351 ber með sér, þá hef ég skrifað undir það með fyrirvara, og þess er getið í nál. sjálfu, að ég hafi óbundnar hendur um afgreiðslu málsins. Það má því líta svo á, að n. sé að nokkru leyti klofin um málið þar eð ég hef óbundnar hendur. Þó hef ég ekki séð ástæðu til að gefa út sérstakt nál. Sú ástæða er einkum færð fyrir þessu frv., að aðaltekjur bæjar- og sveitarfélaga, útsvörin greiðist ekki fyrr en seinni hluta árs og þess vegna skorti oft rekstrarfé fyrri helming ársins. Núgildandi l. um útsvör hafa verið lengi í gildi, c.;g hefur þó aldrei komið fram þvílíkt frv., ekki einu sinni á krepputímum. Hvaða þörf skyldi þá vera á því nú? Ég held, að bæjum og sveitum hafi verið vorkunnarlaust undanfarin ár að búa svo í haginn, að þau ættu í sjóði um áramót, sem hægt væri að yfirfæra til n:rsta árs. Enda veit ég mörg dæmi til þessa. Það er því svo langt frá, að bæir og sveitarfélög standi verr að vígi en venjulega, að þau standa þvert á móti betur að vígi. Ég er nú samt ekki með þessu að segja, að það sé með öllu óhugsandi að samþ. þetta frv., en einkennilegt þykir mér, að það skuli einmitt bor ið fram nú. Það er enn fremur vægast satt óviðkunnanlegt að innheimta gjöld, áður en þau eru lögð á eða ákveðin. Það gæti meira að segja hæglega komið fyrir, að manni væri gert að greiða meira en nokkurn tíma yrði svo á hann lagt. Það er enda gert ráð fyrir þessum möguleika í 3. gr. Það má segja, að hann fengi þetta endurgreitt, en ekki er það viðkunnanlegt að innheimta gjöld af mönnum, sem þeim e.t.v. ber ekki að greiða. Hv. frsm. var að tala um það, að sveitarfélög yrðu að safna skuldum fyrri hluta árs til þess að standast greiðslur sínar, ef þetta frv. yrði ekki samþ. Já, svona hefur það sennilega lengi verið. En ég held, að aldrei ætti að vera minni þörf á því en einmitt nú. Ég held, að víst sé svo, að illa væri á haklið, ef þess væri mikil þörf nú að taka bráðabirgðalán til að standast dagleg útgjöld. Það er mjög kvartað um skatta. Og einhvern veginn er það svo, vegna þeirra pólitísku ástæðna, sem nú eru, að mest er rifizt út af þeim sköttum, sem lagðir eru á til ríkisins. En það vita þó allir, sem greiða skatta, a.m.k. allur almenningur, að útsvör eru langtilfinnanlegasti skattur, sem venjulegum gjaldþegn ber að greiða. Og ég get nefnt nærtækt dæmi, því að það er af sjálfum mér. Ég held t.d., að ég greiði fimmfalt útsvar á við skatt, og eitthvað svipað mun vera um fleiri. Og ef á nú að fara að bæta því ofan á að gera manni að greiða þetta fyrirfram, áður en þetta er lagt á, þá finnst mér nokkuð nærri höggvið gjaldþegnum. Það má náttúrlega halda því fram, að þetta komi í sama stað niður því að maður greiði ekki meira á ári, hvort sem er, og það skal ég játa, að svo mikilsvert er þetta ekki í mínum augum, að ég geri það að kappsmáli. En ég vildi gera grein fyrir þessari sérstöðu minni í n., að ég er ekki enn sannfærður um, að þetta sé neitt nauðsynjamál, og því síður, að það sé réttlætismál. Við atkvgr. mun ég láta málið afskiptalaust við þessa umr. En ég lofa engu um fylgi við frv. við 3. umr. málsins.



Ég vil leyfa mér að gera nokkrar aths. við þetta mál. Mér hefði þótt eðlilegast, að frsm. hefði komið fram ógrímuklæddur í sinni ræðu. Annars hygg ég, að ekki þurfi fyrirskipun frá borgarstjóra til gjaldkera til að taka á móti greiðslum, ef gjaldendur hafa sterkan vilja til að greiða gjöld, áður en þau eru lögð á. Ég vil spyrja hv. frsm., hvort hann telji viðkomandi aðilum mundi verða gert að greiða dráttar vexti af þessum hluta, ef þeir þverskallast við að greiða þennan hluta útsvarsins, þangað til útsvar yrði lagt á. Mér fyndist það vera eðlilegar upplýsingar í málinu. Ég vil heyra álit flm. um það, hvort hann telur, ef frv. verður samþ., sveitar- og bæjarstjórnum heimilt að taka þennan hluta útsvarsins lögtaki, strax þegar hann fellur, áður en útsvarið er lagt á. Í öðru lagi vil ég spyrja um það, hvort flm. frv. vildi ekki samþ. það, að a.m.k. væri bætt í 3. gr. frv., að það, sem eftir þessu væri greitt umfram endanlegt útsvar, væri þá endurgreitt með sömu dráttarvöxtum, sem krafizt hefði verið af gjaldanda. Ef svo er, er sjálfsagt að fá það inn í 3. gr., því að mér finnst ótækt, að bæjar- og sveitarstjórnum sé gefin heimild til að leggja á dráttarvexti, 1% á mánuði, án þess að í nefndum tilfellum séu greiddir dráttarvextir til baka af þessum mismun. Ég mun gera till. um, að 2. gr. frv. falli niður og inn í 3. gr. verði bætt þessu ákvæði um dráttarvexti, því að verði ekkí sú breyting gerð, álit ég, að með þessum ákvæðum sé gengið svo mjög á rétt gjaldenda, að það nái ekki nokkurri átt.

Frsm. (Pétur Magnússon) Hv. 1. þm. Eyf. lagði nokkra áherzlu á það í sinni ræðu, að bæjar- og sveitarfélögum væri vorkunnarlaust, eins og tekjur manna hefðu verið á undanförnum árum, að hafa það stóra sjóði um áramót, að ekki þyrfti að lenda í skuldasöfnun hjá þeim, enda þótt ekki greiddust útsvör fyrr en á síðari hluta ársins. Það er náttúrlega rétt, að tekjur manna hafa á síðustu 2–3 árum verið meiri en um nokkurt árabil þar á undan, og innheimta gjalda hefur að sjálfsögðu þá yfirleitt gengið betur en áður hefur gerzt, meðan kreppa var í landinu. Hins vegar veit hv. 1. þm. Eyf. það, að tekjur sveitarog bæjarfélaga, sem að mestu leyti eru teknar í aukaútsvörum, miðast við útgjaldaáætlanir hvers árs. Það er yfirleitt ekki jafnað miklu meira niður en gert er ráð fyrir, að útgjöld verði á hverju ári. Bæjar- og sveitarfélög hafa því í raun og veru ekki mikla möguleika til að safna stórum sjóðum, sérstaklega þegar þess er gætt, að dýrtíð hefur á undanförnum árum farið jafnt og þétt vaxandi og útgjöld bæjar- og sveitarfélaga hafa því farið meira og minna fram úr áætlun. Ég get því ekki séð, að þessi röksemdafærsla hv. þm. sé á góðum grundvelli reist. Enda ætla ég, að reynslan sé sú, að bæjafélög a.m.k., og kannske sveitarfélög líka, standi ekki miklu betur að vígi nú hvað þetta snertir heldur en þegar innheimta var örðugri. Þá kom fram í ræðu hans og enn skýrar í ræðu hv. þm. Barð., að það væri óviðkunnanlegt að láta menn greiða gjöld sin, áður en þau væru lögð á og áður en þau væru fallin í gjalddaga. Þetta er misskilningur hjá hv. þm., því það, sem hér er verið að ger a, er ekkert annað en það að láta þenna hluta af útsvörum, 50%, falla í gjalddaga fyrr en áður hefur verið. Það má að vissu leyti segja, að hér sé um skattamál að ræða, því að ef frv. verður samþ., er gert ráð fyrir því, að hver maður skuli greiða í útsvar 50% af því, sem hann hefur greitt á síðasta ári, og að gjalddagi þessa hluta útsvarsins sé á tímabilinu frá 1. marz til 1. maí. Það er því ekki annað en misskilningur hjá hv. þm., að það sé verið að innkalla þennan hluta, áður en hann félli í gjalddaga, því að gjalddaganum verður breytt, ef frv. verður að l. Hv. þm. Barð. var að tala um, að það væri ekki verið að setja þessi l. fyrir gjaldendurna, því að ef svo væri, þyrfti ekki annað en tilkynningu um það, að bæjargjaldkeri væri reiðubúinn að taka á móti þessum hluta útsvarsins. En ríkisvaldið vill oft vera forsjón fyrir gjaldendurna. Það er nú einnig svo í þessu tilfelli, að það er litið svo á a.m.k., að það geti verið gjaldendunum sjálfum hollt og eðlilegt fyrir þá, að þeir greiði hluta af þessum mjög tilfinnanlegu sköttum, fyrr en áður hefur tíðkazt. Og það er af því, að ýmislegt bendir til þess, að tekjur manna geti farið minnkandi á árinu, og þá er alltaf sú hættan, að það, sem þeir hafa aflað sér fyrr á árinu, verði að eyðslufé, þannig að þegar að skuldadögum kemur sem væru síðari hluta árs, væri féð þegar notað. Þetta er ekki nýtt fyrirbrigði, heldur það, sem iðulega endurtekur sig í ýmsum samböndum. Það leiðir af því, sem ég hef áður tekið fram, að það er einnig á misskilningi byggt hjá hv. þm. Barð., þegar hann talar um það, að óréttlátt sé að beita lögtaksrétti og dráttarvöxtum við þessar greiðslur, sem frv. gerir ráð fyrir, af því að ætlazt sé til, að þær séu greiddar fyrir gjalddaga. Ég hef tekið það fram oftar en einu sinni, að aðalefni frv. er að breyta gjalddaganum sjálfum. Hitt liggur í hlutarins eðli, að ef gjaldandi hefur verið látinn greiða meira með þessum hætti en síðar kemur í ljós, að honum ber að greiða samkv. fullnaðarákvörðun um útsvarið, þá mundi hann líka fá endurgreiðslu á dráttarvöxtum af því, sem hann kynni að hafa ofgreitt, ekki síður en þeim hluta útsvarsins. Annars er það, að þar sem ekki á að innheimta þetta fyrr en í marz, er niðurjöfnun útsvara er lokið, að ég held, alls staðar ekki síðar en í júní, - þó að oftast yrði útsvarið endanlega meira en þessi 50% -, þá mundi gjaldandi, ef hann sér, að það verður ekki svo hátt, láta dankast að greiða þennan hluta að fullu. Hann fer nærri um það. hve mikið hann þurfi að greiða, og greiðir það lágmark, sem hann veit, að hann muni þurfa að greiða. Og sveitarstj. mundu þá, held ég, beita svona heldur hóflegum innheimtuaðferðum, og sé ég ekki ástæðu til þess, að menn séu með mikinn ótta út af þessu, ekki sízt þar sem þetta á aðeins að ná til ársins 1943.

Gísli Jónsson Hv. síðasti ræðumaður hefur verið að halda því fram, að það sé ekki aðalefni frv. að innheimta gjöld, sem ekki sé búið að leggja á, heldur að leggja göldin á. En það er aðalefni frv. að innheimta gjöld, sem ekki er búið að leggja á. Þetta er það, sem okkur ber á milli. Ég hefði vel getað fallizt á að breyta innheimtudeginum, ef viðkomandi bæjar- og sveitarstj. óskuðu að hafa þann hátt á í innheimtu á sínum álögum. En hér er um að ræða nýja braut, að krefjast gjalda, sem ekki er búið að leggja á og verða kannske aldrei lögð á. Og það tel tg varhugaverða stefnu. Ég vil í sambandi við þetta leyfa mér að spyrja, hvort enginn af hv. þdm. þekki þá erfiðleika, sem því eru samfara að fá leiðréttar alveg gersamlega rangar álögur bæjar- og sveitarstjórna, t.d. gegnum ríkisskattan. Ég veit ekki betur en að í svona málum leyfi yfirskattan. sér að afgreiða þau með þeim forsendum: „Kæran ekki tekin til greina.“ Og ég veit af viðtali við ríkisskattan., að hún skiptir sér yfirleitt ekki af útsvörum, segir þau séu á valdi bæjar- og sveitarstj. og hún skipti sér ekki af niðurjöfnun þeirra. Ég veit, að bæjarstj. hefur krafizt úrskurðar ríkisskattan., sem hún hefur ekki framkvæmt. Það. að frv. torveldar fyrir þegnunum að ná sínum rétti, ef um of háa útsvarsálagningu hefur verið að ræða, ætti að vera nóg til þess, að frv. næði ekki fram að ganga. Ég þekki þetta vel, og þó að talað sé um, að einhverjar kvaðir eigi aðeins að vera til eins árs, ekki sízt, þegar um nýja skatta er að ræða, þá eru þær látnar gilda áfram, en ekki létt af eftir árið. Og ef þetta verður samþ., er ég hárviss um, að ekki verður fellt niður aftur slíkt ákvæði sem þetta. Ég er á móti þessu frv., en ef það á að ná fram að ganga, er nauðsynlegt, að 2. gr. verði felld niður og 3. gr. verði breytt eins og ég hef talað um.



Ég get ekki fallið frá því, hvað sem hv. frsm. fjhn. segir, að einmitt nú hefði átt að vera vorkunnarlaust fyrir bæjar- og sveitarfélög að sjá svo til, að nóg rekstrarfé væri í bæjar- og sveitarsjóðum til þess að mæta daglegum útgjöldum fyrri hluta árs. Það var að vísu alveg rétt, sem hann sagði, að það er tæplega hægt að byggja útgjaldaáætlun á öðru en rekstri liðins árs, og að á undanförnum árum hafa útgjöldin hækkað, og má búast við, að útgjöldin verði nú hærri á þessu ári en þau voru á síðasta ári. Það eru mörg bæjar- og sveitarfélög landsins, sem hafa haft þá fyrirhyggju að gera ráð fyrir þessu, með því að leggja á nokkru hærri útsvör en beinlínis var hægt að sýna fram á, að þyrfti að nota strax, - beinlínis með það fyrir augum að skaffa sér þannig varasjóð, til þess að geta gripið til. Svo má benda á eitt. Það hefur aldrei í manna minnum verið betra að fá lán heldur en nú er og aldrei fengizt lán með jafngóðum kjörum og nú. Og ég held, að bæjarfélagi eins og Rvík yrði ekki skotaskuld úr því, og það kostaði ekki bæjarfélagið stórfé, að fá eitthvert bráðabirgðalán fyrri hluta ársins, ef á þyrfti að halda. Hv. frsm. var að tala um, að þessi aðferð væri ekki óviðkunnanleg, sem ég þó hafði lagt áherzlu á í minni ræðu, þetta væri ekki annað en það, að hluti útsvaranna félli fyrr í gjalddaga á árinu en verið hefði. Hv. þm. Barð. hefur nú svarað þessu að nokkru, og ég þarf ekki miklu við það að bæta. En ég vil undirstrika það, sem hann sagði, að þetta er bara alls ekki rétt. Hér er verið að ákveða innheimtu á gjöldum, sem ekki hafa verið lögð á. Það stendur skýrt í frv., að þessar greiðslur eigi að vera upp í útsvör þessa árs, sem ekki er búið að leggja á 

Þau eru lögð á með þessari löggjöf

. Ekki beinlinis. Því að það er gert ráð fyrir niðurjöfnun útsvara eftir sem áður, þó að þessi l. séu samþ. Það væri þess vert að fara fleiri orðum um þetta mál. En þar sem nú er komið svo langt fram yfir venjulegan fundartíma, mun ég ljúka máli mínu og ekki þreyta umr. meira.



Þetta er fullkomið sanngirnismál, eins og hv. frsm. n. sagði, og ekki síður til hagsbóta fyrir greiðandann heldur en bæjarfélagið. Eina aðfinnslan, sem hér hefur komið fram, er sú, að það hefði verið hægara að taka þessi gjöld á síðasta ári með aukaniðurjöfnun. Það hefði verið hægt að fara þá leið. Og það var rætt um það í bæjarráði að fara þá leið að leggja t.d. 50% ofan á útsvörin á síðasta ári. En að athuguðu máli var álitið, að það mundi koma miklu harðara niður á borgurunum að gera þeim að greiða á 5–7 mánuðum 50% hærra útsvar, en á þessum tíma eiga útsvörin að greiðast samkv. núgildandi l. Þetta þótti miklu harðari aðferð gagnvart þeim og bæjarsjóðnum óþarft, harðara heldur en að láta greiðslurnar halda áfram 10 mánuði ársins og harðara heldur en að láta gjaldþegnana greiða 50% útsvarsins í marz, apríl og maí, þegar þeir mundu annars ekki greiða neitt í útsvar á þeim tíma. Það ráð, sem tekið var, er því til hlunninda fyrir borgarana, það er ekki vafi á því, auk þess sem greiðslurnar er með þessu móti unnt að láta ganga upp í útsvarsgreiðslur á þessu ári, 1943. Og ef tekjur gjaldenda hafa árið 1942 ekki orðið meiri en svo, að þeir eigi ekki að bera svo hátt útsvar sem þessum 50% nemur, þá er ráðgert, að þeir fái endurgreiddan þann mismun. Það hefur því verið viðhöfð í þessu máli öll sú fyrirhyggja, sem hv. 1. þm. Eyf. var að lýsa eftir. Og þetta er að mínu áliti fyrst og fremst hagsmunamál gjaldendanna, en ekki bæjar- eða sveitarfélaganna. Þau mundu geta fengið lán, ef í það færi; en það er bara jafnóþægilegt fyrir gjaldendurna sjálfa eins og bæjar- og sveitarfélögin, að sú aðferð sé höfð.



Þetta mál er nú komið á nýja braut. Það er upplýst með ræðu hv. siðasta ræðumanns, að þetta mál er aðeins fyrir Rvíkurbæ. Og er þá bezt að breyta frv. í það form. Hann lýsti yfir því, að hér í Rvík - það var auðheyrt, að hv. þm. átti sérstaklega við það - hefði verið hægt að ná þessu marki, sem frv. stefnir að, með því að leggja þessi 50% á með aukaniðurjöfnun hér í þessum bæ. En mér dettur ekki í hug, að menn fari að samþykkja slíkt ákvæði fyrir alla staði á landinu aðeins af því, að þetta á að gilda fyrst og fremst fyrir Rvík. Það hefur ekki komið fram í þessum umr., að þessa fyrirkomulags, sem farið er fram á í frv., sé neins staðar annars staðar þörf en í Reykjavík. Hins vegar vil ég mótmæla því, sem hv. flm. hélt fram, að það hefði verið hægt að ná þessum 50% með aukaniðurjöfnun á síðasta ári. Ef bærinn hefði ekki þurft að taka þessi 50% með aukaniðurjöfnun, þá hefði hann ekki tekið þau. Það hefði engum dottið í hug að bæta þessari 50% niðurjöfnun á þá menn, sem ef til vill yrðu ekki gjaldþegnar þar næsta ár.

Hv. þm. getur ekki miðað allt við þá gjaldendur, sem reyna að svíkjast undan opinberum gjöldum

. Hv. flm. hefur í frv. miðað þetta við öll sveitarfélög, alla bæi og kaupstaði á landinu. En ef þetta frv. er fram komið eingöngu vegna þarfa Rvíkurbæjar, þá er bezt, að ekki sé farið með það í neina launkofa né því haldið fram, að þetta sé mest gert vegna hagsmuna gjaldþegnanna. Í sambandi við þetta vil ég svo spyrja: Hve mikið er óinnheimt af gjöldum, sem fallin eru í gjalddaga hjá Rvíkurbæ? Það væri nær að ganga í að innheimta það, áður en farið er að lögbjóða á Alþ. að taka gjöld af mönnum, seni kannske ekki eiga að gjalda til þess bæjar, og taka þau þannig fyrirfram, áður en þau eru raunverulega á lögð. Hvað halda t.d. hv. þm. að Guðm. H. Þórðarson, sem nú er gjaldþrota, mundi þurfa að gjalda mikið eftir þessum l., ef frv. væri samþ.? Hér er ákaflega gengið á rétt gjaldþegnanna og svo langt, að það er alls ekki sæmandi fyrir Alþ. að niðast á þeim svo sem stefnt er að með þessu frv.

Frsm. (Guðmundur Í. Guðmundsson) Allshn. hefur haft mál þetta til athugunar og rætt það allýtarlega og orðið á einu máli um að mæla með, að það verði samþ. í þessari hv. d., enda þótt umsögn landlæknis sé ákveðið á móti því, að frv. nái fram að ganga. En n. leitaði að sjálfsögðu umsagnar landlæknis um frv. það, er hér um ræðir. Í frv. er farið fram á, að ef sveitar-, bæjar- eða sýslufélög vilja reisa sjúkrahús, þá leggi ríkissjóður fram að hálfu leyti stofnkostnað þeirra. Það er m.ö.o. verið að fara fram á það, að hlutfalli milli framlags viðkomandi sveitar-, bæjar- eða sýslufélags og ríkissjóðs sé slegið föstu. Um þetta atriði er enn ekkert ákvæði í 1., en venjan hefur verið sú, að fé hefur verið veitt í þessu skyni í fjárl., sem svo heilbrigðisstj. hefur úthlutað eftir eigin mati og lagt þá venjulega fram 1/3 hluta af stofnkostnaði sjúkrahúsanna. Allshn. vill fallast á, að þetta verði samþ., að með l. verði ákveðið, að hve miklu leyti ríkið taki þátt í stofnkostnaði sjúkrahúsa á móti sveitarfélögum, að í þessu tilfelli séu skýrt dregnar línur, eins og t.d. er gert, hvað viðvíkur byggingu annarra mannvirkja. Um stofnkostnað hafnarmannvirkja gilda fastar reglur, hvernig hann skiptist milli aðila, og er ekki nema réttmætt og sjálfsagt, að svo sé og um byggingu sjúkrahúsa, en að það sé ekki sett í vald heilbrigðisstj. að ákveða í hvert skipti, hve mikið framlagið skuli vera. Það kynni nú e.t.v. einhver að ætla, að þetta mundi verða misnotað, að ráðizt yrði í byggingu sjúkrahúss til þess að fá framlag ríkissjóðs, án þess að nauðsyn væri á því, að það yrði reist, en ég held, að þetta hafi ekki við rök að styðjast. Eins og ástandið er hjá okkur í þessum málum, þá er vöntun á þessum byggingum um allt land, og rekstur sjúkrahúsa er á þann veg, að það er einmitt meiri eða minni kostnaður, sem fylgir rekstri þeirra, svo að þessu athuguðu er harla lítil von til þess, að bæjareða sveitarfélög fari að ráðast í byggingu sjúkrahúsa að óþörfu. Í frv. er og gert ráð fyrir styrk til sjúkrahúsa vegna legu utanplássmanna. Það er svo um flest sjúkrahús, að í þeim liggja fleiri eða færri utanhéraðssjúklingar. Sjúkrahúsin eru flest í bæjunum, og hljóta því sjúklingar úr sveitunum að sækja til bæjanna og liggja í sjúkrahúsum þar. En þó að það megi teljast sanngjarnt, að sjúkrahús beri kostnað af veru innansveitarsjúklinga þar, þá er allt öðru máli að gegna með utansveitarsjúklinga, og því ekki nema eðlilegt, að ríkissjóður hlaupi þar undir bagga. Það hefur verið reynt að bera því við, að erfiðleikum yrði bundið að fylgjast með, að þetta ákvæði yrði ekki misnotað og erfitt yrði að fylgjast með legudögum utansveitarsjúklinga. Eftir því, sem ég hef kynnt mér þetta atriði, þá hef ég komizt að raun um, að tiltölulega auðvelt er t.d. hér í Rvík að fylgjast með þessu af bókhaldi því, sem sjúkrahúsin færa yfir sjúklinga sína. Landlæknir benti á, að hætta væri á, að bæjarfélögin misnotuðu þetta með því, að þau mundu leggja inn sína sjúklinga á sjúkrahús annarra sveita. T.d. ef sjúkrahús væri hér á Seltjarnarnesinu, gæti bærinn notfært sér að leggja sjúklinga á sjúkrahús, sem þar væri. Þessi viðbára virðist öllum nm. vera fráleit og ekki væri neitt á henni að byggja. Læknarnir, sem mundu sjálfsagt ráða því, hvar sjúklingarnir lægju, mundu eðlilega leggja áherzlu á að hafa þá sem næsta sér og þar, sem þeir fengju bezta aðhlynningu, en ákvæið frv. mundi engu breyta í því tilfelli, eins og allir hljóta að sjá. Eins og ég sagði í upphafi, hefur allshn. orðið sammála um að leggja til, að frv. þetta verði samþ. í hv. d.



Ég kemst ekki hjá að segja það, að mér kemur nál. á þskj. 347 á annan veg fyrir sjónir en ég hefði búizt við, að það hefði verið. Það er sem sé ekki hægt að sjá neinn minnsta vott þess af nál., að landlæknirinn hefur eindregið lagzt á móti því, að frv. væri samþ. Og þm. hefði ekki haft hugmynd um þessa skoðun landlæknis á frv., ef hv. frsm. allshn. hefði ekki getið þess í ræðu sinni, að landlæknir hefði andmælt því. Ég benti á það við 1. umr. þessa máls, að ástæða væri til að athuga þetta frv. vel sérstaklega með tilliti til þess, að gerðar væru viðtækar breyt. á l. um sjúkrahús, vegna þess að þörf væri allsherjar löggjafar um það efni. Ég er ekki viss um, að ástæða sé til að ákveða með lögum, hve há skuli vera framlög ríkissjóðs til sjúkrahúsabygginga úti á landi. Þau hljóta að verða mismunandi eftir legu staðanna, þar sem byggja á. Ég skal fallast á það, sem hv. frsm. tók fram, að engin hætta geti verið á því, að farið verði að reisa sjúkrahús að óþörfu. En sú röð, sem bygging sjúkrahúsa er ákveðin í, gæti raskazt og yrði þar að fara eftir því, hver þeirra teldust nauðsynlegust frá sjónarmiði þjóðarheildarinnar. Það er rétt og eðlilegt, eins og hv. frsm. tók fram, að ríkissjóður hlaupi undir bagga með sveitarfélögum með rekstrarkostnað. Ég álít, að eðlilegt væri að bæta því við frv., að veitt verði ákveðin fjárupphæð í hlutfalli við þann kostnað, sem sjúkrahús bera vegna dvalar aðkomufólks. Þar sem ég sé ekki, að þetta frv. feli í sér þær breytingar, sem æskilegar hefðu verið í þessum málum, get ég ekki greitt því atkv. eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. - Ég vildi aðeins segja nokkur orð, vegna þess að fjvn., sem nú starfar, hefur byrjað á, svipuðum vinnubrögðum. Sumir hv. þm, eru ekki kunnugir þessum efnum, því að till. hefur lítið verið rædd í fjvn. Í samráði við landlækni hefur verið gert ráð fyrir fjórðungsspítölum, og mundu helztu spítalar hvers fjórðungs koma þar til greina. Landsspítalinn, sjúkrahúsið á Ísafirði, sjúkrahúsið á Akureyri og að líkindum sjúkrahúsið á Seyðisfirði, en eigi er það fullráðið. Er gert ráð fyrir, að heppilegt verði að efla þrjú hin fyrrnefndu sjúkrahús með fjárframlög um, og ættu utanbæjarmenn aðgang að þeim. Sjúkrahúsið á Ísafirði hefur verið aðalsjúkrahús Vestfjarða um skeið. Á Akureyri er bygging spítala hafin fyrir nokkru, en fjárframlög hafa ekki verið samþ. til hans. Ef spítalarnir á Ísafirði og Akureyri fá viðurkenningu sem fjórðungsspítalar, þá verður Austurland útundan. En þetta mál er eigi langt komið. Ísafjarðarspítali hefur engin slík réttindi fengið. Spítalinn, sem byrjað er að byggja á Akureyri, er og fyrir Norðurland. Nú liggur í augum uppi, að ekki nær nokkurri átt, að Akureyri beri ein kostnaðinn af spítalabyggingunni, heldur verður ríkið að bera nokkurn hluta kostnaðarins. Nú stendur svo á, að bezti spítali Austurlands er á Seyðisfirði. Gert er ráð fyrir, að hann verði fyrir Austurland, en síðar mætti taka ákvörðun um það, hvort hann yrði þar áfram eða upp á Héraði eða annars staðar, sem betur þætti henta. Því verður ekki neitað, að landsspítalinn er til sérstakra hlunninda fyrir Rvík og á Suðvesturlandi, og væri því eðlilegt, að í hinum landsfjórðungunum risu upp spítalar til jafnvægis við Rvík. Með byggingu spítalans á Akureyri sem spítala fyrir Norðurland er stigið spor í þá átt. Ég álít það eftirsóknarvert að koma á fjórðungsspítölum. Þar, sem góðir spítalar eru, eru meiri líkur til, að góðir læknar staðfestist. Á Akureyri er nú mjög góður skurðlæknir, en engin trygging er fyrir því, að hann verði þar áfram, ef spítalanum verður ekki sómi sýndur. Það er hin mesta nauðsyn, að spítalar verði reistir í héruðunum, og hefur það komið í ljós, að það er gott fyrirkomulag. Ég vil leyfa mér að taka dæmi úr mínu kjördæmi, þótt það sé ef til vill ekki viðeigandi. Á Húsavík hefur verið reistur spítali með um 70 rúmum. Landið lagði fram 1/3 kostnaðar, sýsla og hreppur 2/3. Hefur hann reynzt hæfilegur fyrir héraðið, og hefur það risið undir kostnaðinum með hæfilegum álögum. Ofar í héraðinu er gert ráð fyrir að reisa annan spítala. Ég held, að eftir þeirri reynslu, sem fengin er á Húsavík, sem er þorp með um 1000 íbúa, þá sé hægt að leysa þetta mál þjáningalaust eg enginn ávinningur sé að hafa spítalana stærri. Á undanförnum 30 árum hafa verið reist sjúkrahús í sambandi við læknisbústaði, einkum þar, sem orð hefur farið af læknunum. Þegar þeir hafa flutt burt, hafa skýlin staðið auð, undir stjórn hversdagslegri lækna. Ég held, að sjúkrahús, sem byggð yrðu samkv. þessu frv., yrðu of stór og því meiri hætta á rekstrarhalla. Mun ég því greiða atkv. á móti frv., þótt það stefni að nokkru leyti í rétta átt, og heldur ganga inn á þá leið að hlynna að fjórðungsspítölum.



Út af því, sem hv. 3. landsk. sagði, vil ég taka það fram, að í grg. var ekki minnzt á álit landlæknis, en ég hef áður gert ýtarlega grein fyrir því. Nefndin gat ekki fallizt á till. frá honum. Þá minntist hv. 3. landsk. á, að ekki væri rétt að fara eftir sömu hlutföllum við styrkveitingu til sveitarfélaga úr ríkissjóði til byggingar spítala. Ég held, að hér sé ekki rétt með farið. Alþ. fer eftir föstum reglum um styrkveitingar til hafnarmannvirkja og bryggjugerða. Tel ég rétt að slá því föstu að fara einnig eftir föstum reglum í þessu efni. Út af því, sem hv. þm. S.-Þ. sagði um það; að hætta væri á því, að byggð yrðu of stór sjúkrahús og miðað væri við þá lækna, sem væru í það skipti, vil ég taka fram, að mér virðist fráleitt að miða við þá lækna, sem eru í héraðinu. Sjúkrahúsin eiga að standa lengi, en læknarnir eru alltaf að koma og fara. Ég efast mjög um, að til þess kæmi nokkurn tíma, að sveitarfélög færi að byggja of stór sjúkrahús. Ég verð að segja, að mér virðist þetta frv. mjög þýðingarmikið eins og það liggur fyrir og talsvert unnið með því. Það er ekkert þýðingarlítið fyrir sveitarfélögin að vita, hve stóran hluta þau eiga rétt á að fá úr ríkissjóði. Það er talsvert mikils virði að eiga ekki allt undir náð og miskunn heilbrigðisstj. Það er óþolandi fyrir sveitar- og bæjarfélögin að halda uppi stórum og dýrum sjúkrahúsum, sem meira og minna er íþyngt af utansveitarmönnum. - Virðist mér, að Alþ. ætti ekki að hika við að samþ. frv.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. allshn. þær viðtökur, sem hún hefur veitt þessu frv., og fyrir það, að hún mælir með því, að það verði samþ. þrátt fyrir andúð landlæknis. Hins vegar hafa tveir hv. þm. komið fram með mótmæli gegn því, að frv. verði samþ. Þeir eru báðir áhrifamenn í flokkum sínum, og er því andstaða þeirra þýðingarmikil. Ég verð að segja, að rök þau, sem þeir hafa fært fram, eru ýmist ekki veigamikil eða ganga hvor gegn öðrum. Hv. 3. landsk. fannst lítið unnið með frv. að undanskildu því, er viðkemur byggingu og rekstrarkostnaði sjúkrahúsa. Jafnframt telur hann, að lögin geti haft það í för með sér, að sjúkrahús verði byggð, án þess að brýn nauðsyn beri til. Hann viðurkennir því, að þau auðveldi aðstöðu sveitar- og bæjarfélaga í þessu efni. En sú hætta, sem hv. 3. landsk. bendir á, að byggð verði fleiri sjúkrahús en þörf gerist, er alls ekki fyrir hendi. Hv. þm. S.-Þ. færði það aðallega fram sem rök, að nú væru á döfinni till. um að styrkja ákveðin sjúkrahús, sem kölluð yrðu fjórðungssjúkrahús. Það er rétt að vísu, að fjvn. hefur lagt til, að á þessu ári yrði þremur spítölum, spítala Ísaf jarðar, Akureyrar og Seyðisfjarðar, veittur rekstrarstyrkur, sem næmi 100 kr. á rúm. Það má segja, að þetta er ofurlítill léttir fyrir sjúkrahúsin, en ekki mikill. Hann vegur ekki mikið upp á móti rekstrarhallanum. Þá leggur nefndin til, að þessum sjúkrahúsum og fjórða sjúkrahúsinu, sjúkrahúsinu á Siglufirði, sé veittur styrkur vegna dvalar utansveitarmanna. Er hér gengið mjög í sömu átt og ákveðið er í þessu frv. Sé ég þá ekki ástæðu til þess að binda framlag ríkissjóðs við ákveðna upphæð, sérstaklega þegar þátttaka - ríkissjóðs verður ekki nema að litlum hluta. Og hinu held ég ákveðið fram, þrátt fyrir andmæli, sem hér hafa komið fram, að á allan hátt sé réttara, bæði um framlög ríkisins til byggingar sjúkrahúsa og eins um þátttöku ríkisins viðkomandi rekstri sjúkrahúsa, ef á annað borð er gert ráð fyrir honum eins og gert hefur verið hér, að þá séu um þetta hvort tveggja ákvæði í l., þannig að viðkomandi bæjar- og sveitarfélög viti fyrir fram um það, með hverju þau megi reikna í þessum tilfellum, og eins, að í hverju tilfelli þurfi ekki að vera að ræða um það og deila um það, hve mikið eigi að veita þessu eða þessu sjúkrahúsi. Og ég held líka, að ekki sé ástæða til þess, að yfirstjórn heilbrigðismálanna hafi það eingöngu á valdi sínu að meta það, heldur séu fastákveðnar reglur í l., sem fara skuli eftir í hverju einstöku tilfelli. Hv. þm. S.-Þ. (JJ) kom einnig inn á sama atriði eins og hv. 3. landsk. (HG), að ef þetta frv. yrði að l., mundi það ýta undir það, að á sumum stöðum á landinu mundu rísa upp óþarflega stór sjúkrahús eða sjúkraskýli. Ég held, að engin ástæða sé til að óttast þetta, bæði af því, sem ég sagði áðan, að ég held, að nú sé það alveg augljóst mál, að það er allveruleg vöntun á sjúkrahúsum í landinu, og að hinu leytinu, að ef einhverjir ákveðnir staðir á landinu væru svo stórhuga, að þeir vildu reisa hjá sér sjúkrahús eða sjúkraskýli stærri en teljast mætti, að víðkomandi hérað hefði þörf fyrir, þá er það alveg á valdi heilbrigðisstj. að setja sig þar upp á móti. Því að samkvæmt þeim l., sem þetta frv., sem hér liggur fyrir, felur í sér nokkrar breyt. við, getur ekkert bæjar- eða sveitarfélag ráðizt í byggingu sjúkrahúss, nema fyrir liggi samþykkt heilbrigðisstj. um undirbúning málsins og fyrirkomulag á viðkomandi sjúkrahúsi. Þannig hefur heilbrigðisstj. samkv. l. vald yfir því, hve stórt sjúkrahús er byggt á hverjum stað og getur því útilokað þá hættu, sem þessir hv. þm. hafa talið vera fyrir hendi, en ég býst ekki við, að sé ástæða til að gera mikið úr. Hv. þm. S.-Þ. fórust orð á þá leið, að ákvæði þessa frv.. ef að l. yrði, - og ég skildi það svo, að það ætti sérstaklega við það ákvæði frv., að ríkissjóður ætti að leggja fram helming byggingarkostnaðar sjúkrahúsanna -, að það væri, a.m.k. í sumum tilfellum, ofrausn, og nefndi til dæmis sjúkrahúsið á Húsavík, sem héraðinu hefði reynzt tiltölulega auðvelt að koma upp og ætti að eiga auðvelt með að standa straum af rekstri þess, þó að það hefði ekki fengið nema einn þriðja hluta byggingarkostnaðar úr ríkissjóði. Og vildi hann nefna þetta sem dæmi þess, að í mörgum tilfellum væri ofrausn af ríkinu að leggja fram meira en einn þriðja hluta byggingarkostnaðar. Ég vil nú álíta, að hér geti ekki verið um að tala neina ofrausn. Má vel vera, að hægt sé að halda fram, að ýmsir staðir á landinu geti, án þess að reisa sér hurðarás um öxl, komið upp sjúkrahúsum eða sjúkraskýlum, sem nægi fyrir viðkomandi hérað, og þá sérstaklega kannske fólksfá héruð. En jafnvel þó að segja mætti það, þá mundu þau sjúkrahús, sem á slíkum stöðum eru reist, heldur ekki vera það stór og kostnaðarsöm, að það gæti þá talizt, að ríkissjóður þyrfti að taka nokkuð nærri sér með því, þó að hann legði fram helming byggingarkostnaðar til slíkra sjúkrahúsa, þannig, ef á að byggja sjúkrahús á þessum stöðum, sem auðvelt væri fyrir víðkomandi héruð, þá ætti ríkissjóði ekki að vera aðþrengt neitt verulega með því, þó að hann væri bundinn með l. til að leggja fram helming byggingarkostnaðar einnig á þessum stöðum eins og þar, sem þyrfti að reisa stærri og dýrari sjúkrahús. En mér skilst það vera viðurkennt, að ekki sé ósanngjarnt, að ríkið leggi fram helming byggingarkostnaðar til sjúkrahúsa í kaupstöðum. Ef það er á annað borð viðurkennt, þá getur heldur ekki talizt neitt óeðlilegt, að sama regla sé látin gilda um allt landið í þessum efnum. Tilgangur minn með því að flytja þetta frv. var eingöngu sá, sem mjög berlega kemur fram í frv., að fá því slegið föstu í l., hver þátttaka ríkissjóðs ætti að vera í byggingu sjúkrahúsanna. Ég álit, að það sé mjög sanngjarnlega farið í kröfur, þó að ætlazt sé til, að ríkissjóður leggi fram helming byggingarkostnaðarins, og við það er miðað í frv. Og ég held líka, að mjög sanngjarnlega sé í sakir farið í ákvæðunum um þátttöku ríkisins í rekstri sjúkrahúsa sérstaklega vegna þess rekstrarhalla, sem yrði vegna utansveitarsjúklinga. Og vænti ég þess, ekki sízt þar sem hv. allshn. hefur orðið sammála um að mæla með frv., að hv. þd. muni einnig fallast á að samþ. það, þrátt fyrir þau andmæli, sem hér hafa komið fram.



Herra forseti. - Frv. þetta leggur í raun og veru tvenns konar byrði á ríkissjóðinn. Í fyrsta lagi er lagt til í frv., að tillag ríkissjóðs til nýbyggingar sjúkrahúsa hækki úr því að vera einn þriðji hluti byggingarkostnaðar, sem er nú venjulegt, og vildi ég ræða fyrst um það atriði. Ég hef út af fyrir sig ekkert um það að segja, hvort það sé til of mikils ætlazt af. ríkissjóði, að hann greiði helming af byggingarkostnaði sjúkrahúsanna. En í sambandi við það vil ég leyfa mér að benda á, að eins og nú er, tekur það oft 3 ár eða lengri tíma að fá ríkissjóð til þess að uppfylla þær skyldur, sem hann á að inna af hendi gagnvart sjúkrahúsbyggingum. Ég veit um sjúkrahús, sem hefur fengið byggingarstyrk úr ríkissjóði. Það var undirbúið og byggt á þremur árum, og varð að bíða önnur þrjú ár þangað til fyrsta greiðsla úr ríkissjóði á þessum styrk fór fram. Mér virðist þetta benda til þess, að löggjafinn áliti, að nóg sé greitt til byggingar sjúkrahúsa og ekki sé ástæða til að hækka þann styrk. Ég álít, að 1. gr. frv. þurfi að breytast mjög mikið, til þess að hún verði að gagni. Þar er sagt: „enda hafi verið veitt til þess fé í fjárl.“, þ.e., að til þess að ríkissjóður leggi fram helming af stofnkostnaði sjúkrahúsa. Og svo stendur, að það skuli til þess fást samþykki trúnaðarmanns ríkisins, sem hér er landlæknir. Og ef hann stendur á móti því t.d. að samþ. uppdrátt eða þ. u. l., þá er ekki náð tilgangi l. Þess vegna finnst mér, að þessi gr. ætti að vera öðruvísi orðuð, ef l. eiga að ná tilgangi þeim, sem mér virðist vaka fyrir hv. flm. Um hitt atriðið, sem kemur fram í þessari gr., sem á við 9. gr. l., er það að segja, að þar er lögð ákveðin byrði á ríkissjóðinn, sem ekki hefur þekkzt áður. Og ég verð að taka undir það með hv. 3. landsk. þm. (HG), að mér finnst hv. allshn. hafa kastað ákaflega mikið höndum til þess nál. Það hefði t.d. verið ekki lítill fengur fyrir okkur að vita um það, hvað er tilætlunin, að þessi kostnaður verði mikill á ári hjá ríkissjóði eins og á stendur. Mér virðist því ótækt, þar sem ummæli hafa komið fram frá landlækni um málið, þá skuli þeim vera leynt, nema aðeins skýrt frá því í framsögu, hvað hann segir um þessi mál. Mér virðist, að sú n., sem hefur haft málið til athugunar, eigi í nál. að leggja fram öll gögn, sem fyrir hendi eru, til þess að hv. þm. geti dæmt um málið eftir þeim. Ég veit ekki, hve mörg tugþús. það kostar fyrir ríkissjóðinn að samþ. þessa gr. En mér virðist, að það þurfi að liggja fyrir upplýsingar um það frá n. eða frsm., ef ætlazt er til þess í alvöru, að hv. d. taki ákvörðun um málið. Ég vil ekki taka ákvörðun um það óathugað. Ég vænti þess, að þær skýringar, sem hér vantar á, verði gefnar, áður en málið kemur til lokaafgreiðslu í hv. d. Að síðustu vil ég benda á, ef þessi gr. verður samþ. hér, a-liður 1. gr. frv., hlýtur hún óhjákvæmilega að framkalla kröfur frá þeim sveitarfélögum, sem undanfarin ár hafa af mjög mikilli fátækt komið upp sjúkrahúsum með styrk úr ríkissjóði fyrir 1/3 stofnkostnaðar eða minna, um, að það væri ekki sanngjarnt, að þau, þó að byrjað sé á byggingum sjúkrahúsa hjá þeim, séu ekki látin hafa styrk samkv. þessari lagabreyt., þegar búið er að samþ. hana. Þá hefði ég líka gjarnan viljað, að allshn. gæti skýrt frá því, hvort hún hefði aflað sér skýrslna um það, hve mikil þörf er á sjúkrahúsum í landinu, hvort þarfirnar eru ekki meiri fyrir þau í bæjum heldur en í sveitabyggðinni. Og svo, hvort þau sjúkrahús eru notuð til fulls, sem byggð hafa verið með styrkjum á undanförnum árum. Mér er persónulega kunnugt um það, að stórt sjúkrahús er í Stykkishólmi, en það hefur svo að segja alltaf staðið tómt. Ég held, að þarfirnar fyrir sjúkrahús hafi verið langmestar í bæjunum Rvík, Akureyri og Ísafirði, Og spursmál er, hvort ekki er rétta stefnan að reyna að koma upp hæfilega stórum sjúkrahúsum í sveitum og síðan alveg nauðsynlegum sjúkrahúsum í stærri bæjum og þorpum til þess að taka á móti öllum þeim straum af fólki, sem þangað leitar, ekki af því að of lítil sjúkrahús séu í heimasveitinni, heldur af því, að í kaupstöðunum eru miklu meiri tæki og sérfróðir læknar til að lækna sjúkdóma, sem fólk yfirleitt þjáist af. Þetta er mál, sem vert er að rannsaka. Og mér finnst allshn. hefði átt að taka fullt tillit til þess, hvað landlæknir hefði sagt viðvíkjandi því atriði. Erfiðleikar læknishéraðanna úti á landi liggja ekki í því, að erfitt sé að fá lækna þangað vegna þess að sjúkrahús vanti, heldur af því að læknisstaðan í fámennum héruðum er ekki lengur nein læknisstaða eins og það orð er venjulega notað, heldur varðstaða til þess að gegna, aðallega þegar slys ber að höndum. Og þó að sjúkrahús séu þar góð, er ekki þægilegt að fá þangað fyrir lækna unga menn, því að þeir hafa ekki þar neitt verksvíð, jafnvel þó að þar séu sjúkrahús.



Herra forseti. - En get fyrir mitt leyti fallizt á að bíða til 3. umr. með að koma með brtt., og mætti athuga það á milli umr., hvort ekki gæti orðið samkomulag um þær brtt. Út af því, sem hv. frsm. sagði um föst ákvæði um framlög til hafnarmannvirkja, sem nú eru upp tekin, þá vil ég taka fram, að það er nokkuð rétt, en það er engan veginn sambærilegt við það, sem ákveðið er í 1. gr. þessa frv. Ég hef aflað mér upplýsinga hjá vitamálastjóra um þetta. Rvík er þar sérstæð, hún hefur ekki fengið neinn styrk til hafnargerðar, nema 100 200 þús. kr. Að öðru leyti hygg ég, að í hafnarl. kaupstaðanna allra sé það ákveðið, að ríkissjóðsframlagið sé 1/3 hluti kostnaðar. Þó mun vera undantekning frá þessu viðkomandi Neskaupstað. Hann hefur lent í flokki með stærri þorpum og fær 2/5 kostnaðar úr ríkissjóði. Þá eru lendingarbætur og aðrar slíkar fyrirgreiðslur á smærri stöðum, sem venjulega eru styrktar með helmingi stofnkostnaðar. Þannig er bersýnilegt, að styrkjum úr ríkissjóði er mismunað talsvert verulega, eftir því hvernig til hagar á hverjum einstökum stað. Þess vegna er ég ekki sannfærður um, að rétt sé að hækka framlag ríkissjóðs upp í helming stofnkostnaðar og láta hann vera jafnan því, sem viðkomandi bæjar- eða sveitarfélög leggja fram. Ég er ekki viss um, að það sé rétt í öllum tilfellum. Um 1-lið 1. gr. er ekki ástæða til að hafa mörg orð. Ég álít eðlilegt, að haft sé það fyrirkomulag, sem haft er nú á því atriði, að því fé, sem veitt er til þessa, sé úthlutað af landlækni eftir þar til settum reglum í hverju tilfelli. Því að það verður að setja svo nákvæmar reglur um þetta í l., að ekki reynist gallar á því fyrirkomulagi í framkvæmdinni. Ég er ekki á móti því, að frv. gangi til 3. umr. og athugað verði milli umr., hvort hægt sé að gera brtt. við það, sem samkomulag gæti orðið um.



Herra forseti. - Hv. þm. Barð. komst á þá leið að orði; að honum fyndist, að allshn. hefði verið mislagðar hendur við afgreiðslu þessa máls, þar sem ekki lægju fyrir frá hennar hendi þær upplýsingar að öllu leyti í málinu, sem átt hefði að vera. Ég get að nokkru leyti tekið undir þetta og tel það illa farið um jafngott mál sem ég tel þetta mál vera. Ég álít t.d., að það hefði verið skylda n. að birta sem fylgiskjal með sínu nál. umsögn landlæknis, úr því að n. leitaði hans álits, til þess að við alþm. hefðum getað vegið og metið þær ástæður, sem hv. frsm. færir annars vegar fram með þessu máli og landlæknir hins vegar á móti. Hér hefur komið fram, að hv. fjvn. hefði á prjónunum till. viðvíkjandi sjúkrahúsum, sem aðeins snerta þó 4 sjúkrahús á landinu, eða þó öllu heldur 3, því að landsspítalinn var byggður á kostnað ríkisins og er rekinn á kostnað þess. Ég fæ ekki betur séð en jafnvel þó að þessar till. hv. fjvn. yrðu samþ., þá samrímist þær ágætlega því frv., sem hér liggur fyrir. Ég ætla ekki að fara að endurtaka þau rök, sem bæði hv. flm. þessa frv. og hv. frsm. n. hafa borið hér fram, og skal ekki lengja mál mitt. En einmitt út af þessu, að það er ekki hægt að neita því, að hér við 2. umr. hefur málið ekki verið lagt eins glögglega fyrir eins og æskilegt hefði verið og d. að vissu leyti hefði átt kröfu á, þá vildi ég nú mælast til þess, að hv. þdm. sættust á það að láta málið ganga til 3. umr. og hv. n. vildi svo gefa út framhaldsnál. eða á einhvern hátt vildi birta fyrir okkur alþm. þetta bréf landlæknis, þar sem ég álít, þó að ég sé algerlega fylgjandi þessu máli, að ekki sé nema gott að heyra rök andstæðingsins, sem hann hefur fram að bera. Og það er leitt til þess að vita, að þetta atriði hefur hér orðið til þess að veikja aðstöðu hv. n. Það er yfirleitt venja, þegar nefndir leita umsagnar starfsmanna ríkisins, að þá birta þær álit þeirra, og það þó að þær séu álitinu sammála. En ég tel því meiri skyldu að birta slík álit, ef n. eru ósammála álitum viðkomandi starfsmanna.



Herra forseti. Ég ætla ekki að tala margt í þessu máli, enda hefur flest komið fram hér hjá hv. þdm. af því, sem ég vildi hafa sagt í upphafi um þetta mál. Það var tekið fram þegar í byrjun af hv. 3. landsk. þm. (HG), hversu réttilega hv. allshn. hefði komizt að niðurstöðu sinni í sínu nál. Og ég vil taka undir það og enn fleinur þau ummæli, sem hv. 1. þm. Eyf. (BSt) lét nú falla í sömu átt. Það er, býst ég við, meginregla hér í hæstv. Alþ., þegar þingn. leitar álits ráðunauta ríkisstj., og það æðstu ráðunauta, að hún segi að einhverju leyti til þess, hvað þessir ráðunautar leggi til í þessu máli, sem þeir eru spurðir um. Og það er svo bert af nál., að enginn maður, sem les það, getur skilið það öðruvísi en svo, að n. hafi að niðurstöðu til verið á sama máli og landlæknir. En nú er það upplýst, að hans álit gengur gegn n. Ég skal ekki segja neitt um það, Imort álitið er á fastari rökum byggt, álit hv. flm. og skoðana hans, sem hv. n. fellst alveg á, eða skoðun landlæknis. En ég vil taka undir þau ummæli hv. 1. þm. Eyf., að hv. allshn. vildi nú gefa út framhaldsnál. í tilefni af þeim ummælum og umr., sem farið hafa fram nú hér í hv. d. Það er m.a. eitt atriði, sem ég tel æskilegt, að hv. n. hefði skýrt nokkuð betur, þar sem í b-lið 1. gr. er talað um, að sjúkrahús sé sótt „að verulegu leyti“ af sjúklingum, sem ekki eiga heimili á viðkomandi sveitar-, bæjar- eða sýslufélagi. Hver á að hafa úrskurðarvald um það að ákveða í hverju tilfellni, hvað er „að verulegu leyti“ í þessu efni? Væri ekki betra að tiltaka það með ákveðnari orðum, hvenær sjúkrahús eigi að hafa rétt til dagpeninga úr ríkissjóði fyrir utansveitarsjúklinga? Enn fremur hefði ég kunnað betur við, að í blið 1. gr. hefði ekki á öðrum staðnum í gr. staðið: „eiga heima“, en hinum: „eiga lögheimili“. Ég hefði viljað hafa sama orðið á báðum stöðum, því að það er ekki alveg ótvírætt, hvort það er sama að eiga heimili og að eiga lögheimili á einhverjum stað. Þetta veit ég, að þeir 4 lögfræðingar, sem eiga sæti í hv. d., munu geta skrifað undir. Að öðru leyti skal ég ekki orðlengja frekar um málið. En ég vildi taka undir ósk um það, að hv. n. vildi fyrir 3. umr. koma með framhaldsnál. í framhaldi af því, sem hér hefur verið sagt.



Herra forseti. Ég þarf ekki að orðlengja mikið um þetta umfram það, sem ég sagði áðan. En sérstaklega í tilefni af því, sem hv. þm. Barð (GJ) taldi hér áðan, að það þyrfti að breyta 1. gr. frv., ef ætti að samþ. það, vil ég segja nokkur orð. Nefndi hann til sérstaklega tvennt sem þyrfti breyt. við. Annað var það, að það væri aðeins talað um, að sá styrkur, sem frv. leggur til, að sjúkrahúsum skuli veittur til byggingar, skyldi veittur, þegar fé væri veitt til þess í fjárl., en þar væri ekki um það talað, hve mikið fé það ætti að vera. En að hinu leytinu fannst honum, ef frv. ætti að ná tilgangi sínum, að það þyrfti að breyta því, að samkv. ákvæðum 1. gr. frv. gæti trúnaðarmaður ríkisins komið í veg fyrir sjúkrahúsbyggingar með því að samþ. t.d. ekki uppdrátt. Um þetta vil ég segja það, að það er ómögulegt að ákveða í l., hve mikið fé skuli veita í fjárl. til þessara framkvæmda. Það verður mismunandi frá ári til árs og verður að ákveðast í sambandi við hver fjárl. fyrir sig, sem byggist þá á upplýsingum í hvert skipti um það, hverra framkvæmda sé von í þessu efni af hálfu bæjar- og sveitarfélaga á næstu tímum. Og það verður vitanlega alltaf þó nokkuð vitað um það fyrir fram, vegna þess undirbúnings, sem verður að fara fram eftir l. eins og þau nú eru, áður en bæjar- eða sveitarfélög geta slegið föstu, hvort þau byggi sjúkrahús eða ekki. Á þennan hátt verða í hverju tilfelli að fást upplýsingar um það, hve mikið fé eigi að veita í fjár l. næsta árs til þessa. Viðvíkjandi hinu atriðinu vil ég segja, að ég álít síður en svo þörf að breyta frv. í því efni. Það er alls ekki tilgangur minn með þessu frv. að komast að neinu leyti fram hjá yfirstjórn heilbrigðismálanna í landinu um það, hvernig hagað sé og komið fyrir sjúkrahúsum á landinu. Ég tel sjálfsagt, að heilbrigðisyfirvöldin hafi sem bezta aðstöðu til að hafa áhrif á það efni, og þau hafa að sjálfsögðu nokkuð vald til þess að hafa áhrif á það, hvernig gengið er frá sjúkrahúsum. Og ég álít, að það sé ekki rétt, að bæjar- eða sveitarfélög geti byggt sjúkrahús eftir eigin höfði og heimtað framlag til þess úr ríkissjóði, án þess að fyrirkomulagið sé í samræmi við það, sem heilbrigðisstjórn landsins telur, að þurfi að vera á hverjum tíma. Ég álít sem sagt, að þetta eigi að vera eins og lagt er til með frv. Heilbrigðisstj. á að vera færust um að ákveða um það, hvernig þeim hlutum skuli hagað. Þá var hv. þm. Barð að óska eftir upplýsingum um það, hve mikinn kostnað fyrir ríkissjóð það mundi hafa í för með sér, ef b-liður 1. gr. verður samþ., þ.e.a.s. um þátttöku ríkisins í rekstrarhalla sjúkrahúsa vegna utansveitarsjúklinga. Það er rétt, að það liggur ekkert fyrir um það, hvorki frá mér sem flm. eða frá hv. n., enda mun vera dálítið torvelt að fá um þetta nákvæmar upplýsingar. Það mun að vísu vera hægt að afla upplýsinga um þetta viðkomandi síðasta ári eða um nokkurt tímabil, hve margir legudagar utansveitarsjúklinga hafa verið á sjúkrahúsunum og hve mikill kostnaður hefur verið í sambandi við þá. Það hefur ekki verið gert. En þó að það yrði gert, yrðu það ekki nákvæmar upplýsingar um það, hve mikill kostnaðurinn yrði. Því að þetta er mismunandi frá ári til árs. En ég held að hinu leytinu, að þó að það fé, sem ríkissjóður þannig mundi leggja fram, væri allveruleg hjálp fyrir viðkomandi sveitar- og bæjarfélög með því að létta þeim rekstrarhalla sjúkrahúsanna allmikið, þá sé þar ekki um svo mikla upphæð að ræða, að haft geti nokkur afgerandi áhrif á rekstur ríkisbúsins eða afkomu ríkissjóðs. Og þó að skemmtilegra hefði verið að geta gefið upplýsingar um þetta, þá skiptir það ekki svo miklu máli, að það geti verið afgerandi um það, hvort hv. þm. vilji fallast á þetta frv. eða ekki. Að lokum vil ég taka undir þær raddir, sem hér hafa komið fram um það, að hv. þm. gefist kostur á að kynna sér þetta bréf landlæknis, sem getið hefur verið hér, þar sem hann mælir á móti samþykkt frv. Ég hef ekki séð þetta bréf. Ég hef persónulega ekkert á móti því að sjá það og að aðrir hv. þm. fái að kynnast þeim rökum, sem þar eru gegn frv. En eftir því, sem fallið hafa orð hjá einstökum hv. nm., þá á ég heldur ekki von á því, að það mundi verða til þess að standa mjög í vegi fyrir því, að frv. nái fram að ganga. A.m.k. hefur mér skilizt, að afstaða hv. nm. í allshn. hafi ekki breytzt í þá átt við það, að þeir hafa kynnt sér þau rök, sem landlæknir færir fram í bréfinu. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið, en vænti þess, að hv. þdm. vilji fallast á þetta frv. á sama hátt og hv. allshn. hefur þegar gert að sínu leyti.



Herra forseti. – Það hafa nú orðið nokkrar umr. um þetta frv., sem að verulegu leyti hafa snúizt um það, að allshn. hafi ekki gengið frá málinu eins og skyldi, og sérstaklega hefur n. verið átalin fyrir það að hafa ekki birt bréf landlæknis um þetta mál. Hæstv. forsrh. gat þess og hér áðan, að þannig hefði verið frá málinu gengið af allshn., að ástæða væri til að ætla, að landlæknir legði ekki til, að frv. verði samþ. Ég held, að ég hafi tekið það glögglega fram í ræðu minni áðan, að tillaga landlæknis í þessu bréfi var, að frv. yrði fellt, og ég minntist á rök, sem hann færði fyrir þessari till. Ég þóttist líka hafa bent á rök, sem n. taldi sig hafa á móti ályktunum landlæknis. En mér er ekki kunnugt um, að það sé venja á Alþ. að birta öll álit og álit,gerðir, sem einstakar n. fá um frv. þau, sem þær senda til umsagnar vissum aðilum. Ég held, að það sé miklu frekar venja, að þetta sé ekki gert. Ég hef orðið var við þó nokkuð mörg mál hér, og þau allstór, þar sem ekki hafa verið birtar álitsgerðir, sem n. hafa borizt, og það þó að um ýtarlegar og margar álitsgerðir hafi verið að ræða. Það má finna mörg mál, þar sem þetta hefur verið gert, en ég held, að hin málin séu fleiri, þar sem þetta hefur ekki verið gert. Ég vil minnast á frv. til l. um breyt. á fiskveiðasjóðsl., sem sjútvn. Nd. höfðu borizt þrjár ýtarlegar umsagnir um. Sjútvn. birti þær ekki, að því er ég bezt veit, og málið hefur síðan komið til umr. í sjútvn. hér í hv. d. Hv. þm. Barð. (GJ ) gekk þar frá nál., og ég hef ekki komið auga á, að hann hafi tekið upp þessar umsagnir í nál. Og um frv. til l. um stækkun lögsagnarumdæmis Rvíkur lágu fyrir 4 umsagnir. Meiri hl. n., sem um það mál fjallaði, sá ekki ástæðu til að taka í nál. neitt af þessum álitum. Svona hygg ég, að mætti lengi telja. Mér hefur skilizt, að n., þegar þær fá slík álit, reyni að gera sér grein fyrir því, hvort umsagnirnar séu þannig, að ástæða sé til að birta þær í nál. eða ekki. Við athuguðum þetta í allshn. og sáum ekki ástæðu til að birta þessa umsögn landlæknis, enda hefur hún legið hér frammi, hv. þm. til sýnis. En það er síður en svo, að ég og aðrir, sem viljum, að þetta frv. nái fram að ganga, höfum nokkuð á móti því, að þessi umsögn komi fyrir sjónir hv. þm. í þskj. Við getum þvert á móti fallizt á það, að þegar álit og umsögn landlæknis eru virkilega krufin til mergjar, þá komi í ljós, að frv. það, sem hér liggur fyrir, er nauðsynlegt og þarf að ná fram að ganga. Hv. þm. Barð. minntist og á það, að allshn. hefði vanrækt að fá upplýsingar um það, hve mikil fjárhæð það mundi vera, sem greiða þyrfti úr ríkissjóði í styrk, ef b-liður 1. gr. frv. yrði samþ. Þetta er rétt, að upplýsinga um þetta hefur ekki verið leitað, enda held ég, ef ætti að fá upplýsingar um þetta, þá mundi það taka mjög langan tíma og tef ja þannig fyrir málinu, að ekki vinnist tími til að afgreiða það á þessu þingi nú. Sjúkrahús á landinu eru sjálfsagt yfirleitt ekki undir það búin að gefa upplýsingar um þetta án þess að leggja í það vinnu að ná tölunum upp um þetta. Auk þess virðist mér þetta ekkert atriði vera í málinu. Mér virðist það, hvort þessar upphæðir eru stórar eða litlar, ekki skipta því máli, að það eigi að hafa áhrif á það, hvort þessi liður verður samþ. eða ekki. Aðalatriðið er, að sveitarfélög víðs vegar um landið þurfa að greiða styrki til sjúkrahúsanna fyrir legu utansveitarmanna á sjúkrahúsunum. Þetta er alveg óþolandi fyrirkomulag, og þessu þarf að breyta. Og það er ekkert atriði í málinu, hvort þetta er stór eða lítil upphæð, sem kemur þarna á ríkissjóðinn að greiða í þessu skyni. Og ef þar gæti verið um verulega upphæð að ræða, þá álit ég, að það sé enn frekari ástæða til fyrir ríkið að hlaupa þar undir baggann. Því verður ekki haldið fram af neinni sanngirni, að einstökum sveitarfélögum verði gert að greiða verulegar fjárupphæðir í styrki til sjúkrahúsanna vegna utansveitarmanna, sem liggja á sjúkrahúsunum. Sú upphæð, sem fyrir þá þarf að greiða, á skilyrðislaust að koma úr ríkissjóði án tillits til þess, hvort hún er stór eða smá. Þá minntist hv. þm. Barð. á það, að það þyrfti að breyta nokkuð 1. gr. frv. til þess að tilgangi hennar yrði náð. Fyrst og fremst þyrfti að taka upp ákveðin fyrirmæli um það, að ríkið þyrfti að greiða kostnað vegna byggingar sjúkrahúsa. Svo megi ekki heldur vera í frv. ákvæði um það, skildist mér, að heilbrigðisstjórn þyrfti að samþ. uppdrætti að sjúkrahúsum til þess að styrkir fengjust til þeirra. Ég get ekki fallizt á þessa skoðun hv. þm. Barð. Tilgangurinn með þessari gr. er sá einn, að það á að slá því föstu, í hvaða hlutfalli byggingarkostnaður sjúkrahúsa skuli skiptast á ríkissjóð annars vegar og bæjar- og sveitarfélögin hins vegar. Tilgangur gr. er sá einn að slá þessum hlutföllum föstum. Það er hins vegar fjárlagaákvæði, hvenær fé skuli veitt úr ríkissjóði til byggingar sjúkrahúsa. Og þessum tilgangi er náð með gr., þó að ekki séu í henni ákvæði um ákveðnar fjárgreiðslur úr ríkissjóði. Það er og venja að hafa slík ákvæði í l., að ekki megi ráðast í byggingar sjúkrahúsa, nema uppdrættir séu samþykktir af fulltrúa ríkisins. Þetta gildir og um hafnarmannvirki og hvað annað hliðstætt, og það væri ástæðulaust að láta nokkuð sérstakt gilda í þessum efnum, hvað viðkemur sjúkrahúsum. Enda er eðlilegt, að heilbrigðisstj. hafi fullkomið eftirlit með því, að sjúkrahúsin séu þannig byggð, að þau fullnægi þeim kröfum, sem heilbrigðisstj. af eðlilegum ástæðum setur fram. Ég get því ekki betur séð en a-liður 1. gr. sé þannig, að hann nái þeim tilgangi, sem honum er af hálfu hv. flm. ætlað að ná. En ég get hins vegar fullkomlega fallizt á, að áður en málið kemur til 3. umr., verði umsögn landlæknis um það birt. Og ég sem frsm. allshn. mun að sjálfsögðu hlutast til um, að svo verði gert.



Herra forseti. Ég verð að segja eftir því, sem fram hefur komið, að mér finnst sem hvorki hv. flm. eða allshn. hafi lesið l., sem verið er að breyta. Það stendur í 2. gr. l., hvernig eigi að fara í sambandi við uppdrættina og allt, sem að því lýtur, sem nú er sett í 1. gr. Þessi breyt. hér á því ekki heima þar, sem hún er sett í frv. Þess vegna er það alveg rétt, sem ég hélt fram, að þetta á ekki heima í þeirri gr. Annað er það, að mér finnst, að þessir hv. þm. hafi ekki samræmi í því, að ekki er gert ráð fyrir, að 8. og 9. gr. eigi að vera kyrrar í l.. og ekki heldur, að þær eigi að falla niður. Það er ekkert rætt um það í frv., hvernig eigi að fara með 8. og 9. gr.

Jú, „og breytist greinatalan samkvæmt því“ stendur í 1. gr. frv.

. Það er líka misskilningur hjá hv. flm., að ekki sé hægt að setja inn upphæð, sem eigi að veita úr ríkissjóði í þessu skyni. En það stendur í frv., að ríkissjóður sé ekki skuldbundinn til að veita þessa styrki, fyrr en fé sé veitt til þessa í fjárl. Til þess að frv. nái tilgangi sínum, þarf ríkissjóður að vera skyldugur til að veita slíkan styrk, eftir að bæjar- eða sveitarfélag hefur fengið samþykktan uppdrátt. Viðvíkjandi því að afla upplýsinga um kostnað við það, sem b-liður er um, þ.e. kostnað vegna utansveitarsjúklinga, um það skal ég ekki segja, hvort landlæknir hefði getað veitt þær upplýsingar. En ég álít ekki einskis virði að vita eitthvað um það, hvað hlutirnir kosta, sem verið er að hafna eða samþ. Ég álít, að það sé kannske ekki alltaf aðalatriðið, en ef hægt er að afla þeirra upplýsinga, álít ég það sjálfsagðan hlut, jafnvel þó að um það sé að ræða að styrkja sjúkrahús. Viðvíkjandi ummælum hv. 9. landsk. þm. (GÍG) um nál. út af frv. um breyt. á l. um fiskveiðasjóð vil ég taka fram, að sjútvn. í Nd. hafði mál þetta til meðferðar, og hún brást alveg skyldum sínum þar um að birta þessar umsagnir. Og sjútvn. þessarar hv. d. hefði aldrei vitað um þessar umsagnir, ef hún hefði ekki gengið eftir því. En hver hefur svo afleiðingin orðið af þessum vinnubrögðum? Hún er sú, að málinu er stefnt í þá hættu, að spursmál er, hvort það kemst í gegnum þingið, af því að hv. sjútvn. Nd. leyndi þingið þeim umsögnum, sem henni bárust um málið.

Hvers vegna tók þá ekki hv. þm. Barð. umsagnirnar upp í nál.?

. Það var vegna þess, að það þótti meira um vert að bjarga málinu með því að samþ. það í því ástandi, sem það þegar var komið í, heldur en að eyðileggja það. En þó að vitnað sé í það frv. (um fiskveiðasjóð), réttlætir það ekkert aðgerðir hv. allshn. í þessu máli, sem hér er til umr., að leyna hv. d. því, sem hún átti rétt á að fá að vita. Ég get fallizt á að samþ. frv. til 3. umr. og vænti, að við þá umr. liggi fyrir allar upplýsingar, sem hægt er að fá í málinu og ekki eru þess eðlis, að þær þurfi að tefja fyrir því, að málið fái eðlilega afgreiðslu hér í hv. d.