Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta mál hefur verið athugað af landbn. Hefur hún átt tal við yfirkjötmatsmenn til að afla sér frekari upplýsinga. Árangurinn af þessu varð sá, að n. hefur borið fram nokkrar brtt., en þær eru þannig vaxnar, að aðeins ein þeirra er efnisbreyt., en hinar eru mest leiðréttingar á prentvillum. Það er 2. brtt., sem felur í sér efnisbreyt. og er á þá leið, að síðasti málsliður 3. gr. orðist svo: Ráðuneytið heldur skrá yfir löggilt sláturhús og frystihús, þar sem hvert þeirra hefur sérstakt löggildingarmerki eða löggildingarnúmer, og skal númer þetta eða merki koma fram í kjötstimpil, sem notaður er til auðkennis í hlutaðeigandi sláturhúsi. - Eftir þeim upplýsingum, .sem n. aflaði sér, þá er í sérstöku samkomulagi við Englendinga svo ákveðið, að það sé ákveðinn stimpill, sem það kjöt er merkt með, sem út er flutt, og það er ekki talið ráðlegt að breyta þeim stimpli. 4. brtt. er á þá leið, að n. gerir ráð fyrir, að fyrst fari fram mat á kjötinu og ef yfirmats er þörf, þá fari það fram, en skv. frv. mætti hugsa sér, að yfirkjötmatsmanni væri ætlað að meta allt kjöt, en það var aldrei tilgangurinn. Þetta er aðeins skýrara orðalag til að taka ljósar fram þá hugsun, sem í frv. er. Að endingu skal ég geta þess, að fyrir stuttu vakti hv. þm. V-Húnv. athygli á einu atriði í frv., sem ef til vill þyrfti athugunar við, en af því að fyrirvarinn var svo stuttur, þá hef ég ekki haft tíma til að bera það undir n., en það skal verða gert fyrir 3. umr. Ég þarf svo ekki fleira að taka fram, en legg til, að frv. verði samþ. með þessum breyt.



Herra forseti. Fjhn. hefur orðið sammála um afgreiðslu þessa máls, eins og fram kemur á þskj. 178. Við 1. umr. kom fram það sjónarmið, að erfitt mundi reynast að framkvæma þá skattaívilnun, sem frv. gerir ráð fyrir, og kvaddi því fjhn. skattstjóra á sinn fund og leitaði álits hans. Var álit hans á þá leið, að hann taldi, að ekki þyrfti að kvíða því, að erfitt mundi reynast að framkvæma ákvæði frv. Hann hélt því og fram, að af hálfu skattstofunnar hefði verið vægilega metinn sá eignarauki, sem hefur orðið vegna eigin vinnu við íbúðir, en allt um það hlýtur hann þó að koma hart niður á þeim, sem vinna mikið við hús sin sjálfir. Frv. ráðgerir, að skattaívilnanir verði í samræmi við aukavinnuna, og leggur n. til, að það verði samþ., að fengnu áliti skattstjóra, en þó er eitt atriði, sem n. vildi taka fram og flytur brtt. um á þskj. 178. Brtt. n. er þess eðlis, að ívilnun sú, sem frv. gerir ráð fyrir, falli niður að því leyti, sem vinnan kann að fást endurgreidd með söluhagnaði af íbúðinni skv. e-lið 7. gr., en 7. gr. skattal. fjallar um skattskyldar tekjur, og hljóðar e-liðurinn þannig: „Ágóði af sölu á fasteign eða lausafé, enda þótt salan falli ekki undir atvinnurekstur skattgreiðanda, ef ætla má, að hann hafi keypt eignina eða öðlazt hana á annan hátt í því skyni að selja hana aftur með ágóða og hún hefur verið í eign hans skemur en 5 ár, ef um fasteign er að ræða, en annars skemur en 3 ár. Þó má draga frá þessum ágóða skaða, sem kynni að hafa orðið á sams konar sölu á árinu. Efni málsins er því það, að ef einhver aðili hefur fengið ívilnun og selur svo íbúð sína með hagnaði innan 5 ára, þá fellur ívilnunin niður, að svo miklu leyti sem vinnan hefur fengizt endurgreidd með skattaívilnunum. Nm. hafa óbundnar hendur um að fylgja öðrum brtt., en leggja til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem ég hef gert grein fyrir.

Flm. (Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti. Eins og hv. þm. sjá, þá er þetta ekki fyrirferðarmikið frv., en ég vildi þó skýra tilgang þess og tilefni með örfáum orðum. Í l. um almannatryggingar er talað um frádrátt frá elli- og örorkulífeyri á tveim stöðum. Í fyrsta lagi í 13. gr., þar sem segir, að „þeir, sem við gildistöku laga þessara njóta lífeyris eða eftirlauna af opinberu fé eða úr opinberum sjóðum, er sé að minnsta kosti jafnmikill og lífeyrir skv. 15. gr., eiga ekki rétt á ellilífeyri. Ef ellilífeyrir eða eftirlaun ná eigi þeirri fjárhæð, á hlutaðeigandi rétt á því, að Tryggingastofnunin greiði það; sem á vantar, enda hafi hann náð tilskildum aldri.“ Nánari reglur eru svo í ákvæðum til bráðabirgða um þennan frádrátt frá tekjum almennt, en þar segir, að umframtekjur skuli dragast frá lífeyri að helmingi, þangað til þreföldum lífeyri er náð. Þá skal enginn lífeyrir greiddur. Við flm. lítum svo á, að ákvæðin um frádrátt frá lífeyri eigi að vera á einum stað og það hafi ekki neina þýðingu, hvernig teknanna er aflað, hvort heldur um er að ræða heiðurslaun eða eftirlaun o. s. frv., heldur sé það aðalatriðið, að elli- og örorkubæturnar komi því aðeins, að viðkomandi sé í þörf fyrir þær. Ef menn eru starfhæfir eða efnaðir eða hafa há eftirlaun, þá er ekki ástæða til að greiða þeim elli- og örorkulífeyri. En þegar maður athugar bráðabirgðaákvæðin, þá sér maður, að þar er ákaflega smálega í sakirnar farið, þar sem elli- og örorkubæturnar eru 100 krónur í grunn á mánuði, og sjá allir, að enginn getur lifað af því einvörðungu, þegar dýrtíð fer vaxandi. Nú hefur okkur flm. sýnzt, að varla væri hægt að segja, að maður hafi nægar tekjur til lífsviðurværis, ef hann hefur minna en 500 krónur í grunn á mánuði, og fyrr en tekjur hans væru komnar yfir það mark, væri ekki rétt að svipta hann lífeyri. Krónutalan er auðvitað matsatriði, og má þar um deila, en það verður væntanlega athugað við umr. og í n. Að lokum vil ég geta þess, að á fjárlögum eru jafnan allmargir menn, sem fengið hafa örlítil heiðurslaun fyrir langa þjónustu í almennings þágu, en vilji þessir menn njóta elli- og örorkustyrks samkvæmt núgildandi l., eru þeir algerlega sviptir þessum launum. Ég óska þess svo að lokum, að frv. verði vísað til 2. umr. og n.



Herra forseti. Ég vildi aðeins vekja athygli á því, að mér virtist sem fram kæmi í ræðu hv. flm. þessa frv. grundvallarmisskilningur á tryggingalöggjöfinni. Hv. flm. sagði, að út frá því væri gengið, að ellilaunin væru miðuð við það að gera mönnum kleift að lifa, en svo er alls ekki. Samkvæmt l. eiga allir að njóta ellilauna án tillits til efna og ástæðna, en í reglum til bráðabirgða er efnahagurinn látinn hafa áhrif á styrkupphæðina. Afleiðingin af því, að l. voru svona hugsuð, var sú, að eðlilegt var að setja ákvæði 13. gr., því að fjöldi þegna var tryggður með öðrum hætti, en með tryggingalögunum; sem sagt allir opinberir starfsmenn voru tryggðir á annan hátt, þegar tryggingalögin komu til framkvæmda og þeir fá allir eftirlaun, og þá er óeðlilegt, að þeir fái það, sem tryggingalögin ákveða. Hitt er rétt, að ákvæði 13. gr. hafa komið hart niður á sumum, svo sem þeim, sem fengið hafa smá heiðurslaun, t. d. póstum o. fl. Ég beini því til n., hvort ekki muni hægt að leiðrétta það á annan hátt en frv. gerir ráð fyrir.

Flm. (Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti. Það er misskilningur hjá hv. 6. þm. Reykv., að ég hafi haldið, að elli- og örorkustyrkurinn væri miðaður við, að menn hefðu nægar tekjur, því að ég tók það fram, að af því að styrkurinn væri ekki nema 100 kr. í grunn á mánuði, þá væri það ekki nóg, en hvað því viðvíkur, að opinberir starfsmenn hafi yfirleitt eftirlaun, þá er það rétt um flesta, nema þá, sem hafa mjög lág heiðurslaun á 18. gr. fjárlaga. Ég hef ekki á móti því, að n. athugi formið á frv., en hitt er óvefengjanlegt, að eftir ákvæðum til bráðabirgða hafa þeir engan rétt til ellilífeyris, sem hafa há eftirlaun, og það kemur ekki til mála, að menn með yfir fimmfaldar elli- og örorkubætur fái styrk samkvæmt frv. Það ætti að vera auðvelt að endurbæta l. og breyta þeim, og geri ég ekki ráð fyrir, að ágreiningur verði um það, að auðugir menn ættu ekki að fá ellilaun.