Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar deildar fjallaði um þetta frv. í gær á sameiginlegum fundum með fjh.- og viðskn. Nd. Við höfum einnig rætt frv. á nefndarfundi hér í dag og leggjum til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Það er löngu orðið tímabært að endurskoða þann frumskóg, sem hér er í aðflutningsgjöldum, og fella niður lúxustolla á almennri nauðsynjavöru. Það frv., sem hér er flutt, nær einungis til fáeinna vörutegunda og er með því marki brennt að um sé að ræða fyrst og fremst þá viðleitni ríkisstj. að koma í veg fyrir greiðslu verðbóta á laun og spila á rangan vísitölugrundvöll. Þessi tilgangur sést best á því, að fyrirhugað er að leggja á sérstakt nýtt tollafgreiðslugjald sem ætlað er að skili ríkissjóði meiri tekjum en tapast við tollalækkunina. Almenningur á því að borga brúsann og vel það. Fjölmargar algengar neysluvörur verða áfram í lúxustolli: hnífapör með 123% tolli og vörugjaldi, grænmeti með 70–111% aðflutningsgjöldum og svipað gildir um ýmis hreinlætistæki, skóáburð og rakkrem svo að dæmi séu tekin. Þessi breyting á tollum er þannig mjög takmörkuð í eðli sínu, en hún nær þó til vöruflokka sem nauðsynlegt er að lækka tolla á. Á hinn bóginn er ósamræmi í því, til hvaða heimilistækja breytingin nær. Undirritaður telur óhjákvæmilegt að samræmi sé í breytingunni, eins og segir í nál., og gerir till. um það á sérstöku þskj. Ég legg til að frv. verði samþykkt með þeirri breytingu. Þar er till. um að tollar á rafknúnum heimilistækjum, svo sem rafmagnspönnum, hitunartækjum til heimilisnota, kaffikönnum, hársnyrtitækjum, grænmetiskvörnum og sambærilegum eldhústækjum, verði lækkaðir með sama hætti og frv. gerir ráð fyrir, enda þar um að ræða heimilis- og eldhústæki alveg með sama hætti og frv. gerir ráð fyrir. Enn fremur er lagt til að algengustu búsáhöld heimilanna, venjuleg hnífapör, verði tekin úr lúxustolli og látið nægja að tolla þau með 40% álagi.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur haft þetta frv. til athugunar í 20 mínútur milli 1. og 2. umr. Eins og fram hefur komið í umr. í báðum deildum er þetta frv. fyrst og fremst flutt til að lækka framfærsluvísitölu um 0.22%. Þetta er því liður í áframhaldandi vísitöluleik, sem hæstv. ríkisstj. hefur verið í að undanförnu og raunar frá því að hún komst til valda. Það er þó kannske einn ljóður á þessu ráði hæstv. ríkisstj., að það mun vera mjög í járnum að vísitöluleikur hennar heppnist þar sem þarf að staðreyna að lækkunin hafi átt sér stað í þessari viku. Ef dregst fram yfir þessa viku að þessi heimilistæki lækki í verði mælist ekki lækkunin í vísitölunni 1. febr., sem er raunar liðinn, svo gegnsær er þessi leikur. En þrátt fyrir þetta teljum við fulltrúar Sjálfstfl. í hv. fjh.- og viðskn. hér vera stigið spor í rétta átt. Hér er verið að slaka örlítið á þeirri gífurlegu skattahækkun sem ríkisstj. hefur staðið að að undanförnu. Hér er um mjög takmarkaða tilslökun að ræða, eins og fram hefur komið í þessum umr., en þrátt fyrir það spor í rétta átt. Í hv. Nd. flutti hv. þm. Halldór Blöndal brtt. um lækkun gjalda á hljóðfærum og hljómplötum. Við teljum að það sé tilgangslaust að flytja þá brtt. í þessari hv. deild þar sem stjórnarliðið virðist hafa snúist öndvert gegn henni, en hæstv. fjmrh. hefur æ ofan í æ látið í það skína og raunar lýst yfir að hann vildi endurskoða þessar tollaálögur. Það hefur komið fram í sambandi við tolla á hljómplötum að þeir geti orkað tvímælis vegna samninga okkar við EFTA, en eins og kunnugt er er farið að framleiða hljómplötur og hljómbönd á Íslandi. Þetta frv. hér, þótt lítið sé í sniðum, er hluti af þeim svokallaða þorrabakka sem hæstv. ríkisstj. hefur boðið upp á nú á síðustu dögum. Þykir ýmsum að þar kenni heldur fárra grasa, sé varla hægt að tala þar um súrmat, hvað þá annað, heldur fremur einhvers konar þorragraut. Ég skal ekki fara út í þá sálma að ræða þessi mál í heild sinni þar sem við höfum rætt um að hraða þessu máli í gegnum hv. deild. En ég vil vekja á því athygli í þessu sambandi, að þær niðurgreiðslur, sem hér er stefnt í, og þessi litla tollalækkun munu kosta ríkissjóð talsvert fé á þessu ári. Ef menn hugsa sér að halda áfram, halda þessari stíflu þannig að ekki fari út í verðlagið, verða menn að halda þessu niðurgreiðslustigi á næsta ári og það mundi þýða fyrir ríkissjóð á verðlagi ársins í ár 600–700 millj. kr. Ég vek athygli á að ýmsar ríkisstjórnir hafa gert þetta sem bráðabirgðaráðstöfun, t. d. vinstri stjórn Ólafs Jóhannessonar, hæstv. núv. utanrrh., en strax á fyrsta ári sprakk sú ríkisstj. á limminu og treysti sér ekki til að viðhalda svo gífurlegum niðurgreiðslum sem hér er stefnt í. Verðbólgumarkmið hæstv. ríkisstj. segir hún að sé 35% á þessu ári og er þá horfin frá því verðbólgumarkmiði sem hún setti með fjárlagagerð, sem var 26–27%. Fjárlög eru rétt nýkomin út, eins og menn vita. Þetta verðbólgumarkmið mundi þýða að óbreyttu vísitölukerfi að engin grunnkaupshækkun yrði á þessu ári þrátt fyrir lausa samninga og að verðbætur á laun þyrfti að skerða um a. m. k. 10% síðari hluta ársins. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. hvort það sé stefna hæstv. ríkisstj. að standa þannig að málum á síðari hluta ársins. Ég vil enn fremur spyrja hann, þar sem það hefur ekki komið fram hér í umr., - hann gerði nokkra grein fyrir hluta af því dæmi ríkissjóðs, hvað stefnt er að að ríkissjóður leggi á sig í þessum niðurgreiðslum og lækkun tolla, en hann gerði ekki grein fyrir heildardæminu, - ég vil því spyrja hæstv. ráðh. hvað tekjur ríkissjóðs af tollafgreiðslugjaldi muni nema miklu á árinu, hvað skattur á banka og sparisjóði sé talinn nema miklu og lækkun stimpilgjalds og lækkun launaskatts. Það mun hafa komið óbeint fram í umr. hverjar þessar tölur séu. Enn fremur spyr ég hvað niðurgreiðslur um 3% 1. maí muni kosta ríkissjóð að mati ríkisstj. Og að síðustu, til að varpa ljósi á hvað hér er að gerast: Nú. er gert ráð fyrir að lækka tolla á heimilistækjum og fá fram með því lækkun verðbótavísitölu. Hver verða áhrifin af álagningu tollafgreiðslugjalda á vísitölu að mati hæstv. ríkisstj.? Það mun vera um álíka eða hærri upphæð að ræða, kannske miklu hærri. Ég hef ekki heyrt ákveðnar tölur um það.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Norðurl. e. hefur gert grein fyrir aðstöðu okkar sjálfstæðismanna í stjórnarandstöðu til þessa frv., að við munum styðja það með þeim aths. sem fram hafa komið, þar sem í því felst örlítil tilslökun á þeim gífurlegu skattahækkunum sem ríkisstj. hefur staðið að. En tilefni þess, að ég kom í ræðustól, var að ég komst hér yfir bók, mikinn dýrgrip á hv. Alþingi þar sem eitt eintak mun vera til hér, fékk það lánað. Það heitir Tollskrá o. fl. Ég fór að fletta henni áðan. Mig langaði að vita hvað allar þær tölur þýddu sem eru í þessu frv., því að menn lesa það ekki beint út úr þessu nema hafa tollskrána við hliðina a. m. k. Það er eftirtektarvert að fljótlegasta leiðin til að finna heimilistæki og það sem snýr að heimilunum er að leita að hæstu tollunum. Ef varan hefur prósentutöluna 80, þá eru það helst heimilistæki eða eitthvað sem snýr að þeim, borðbúnaður og annað slíkt. Þess vegna var ég byrjuð að skrifa og ætlaði að flytja brtt., en uppgötvaði þá að það er sama brtt. og hv. 2. þm. Reykn. hefur nú þegar lagt fram. Ég vil því koma hér og lýsa stuðningi við hana og taka undir að það er löngu orðið tímabært að endurskoða frumskóg aðflutningsgjalda og fella niður lúxustolla af almennri nauðsynjavöru.



Herra forseti. Hv. þm. Lárus Jónsson óskaði eftir frekari upplýsingum um tekjur og útgjöld sem snúa að þessum væntanlegu efnahagsaðgerðum. Ég gerði áðan grein fyrir heildarútgjöldum vegna niðurgreiðslna og tollalækkana og niðurfærslunnar í heild, en sú tala var 350 millj., og gerði jafnframt grein fyrir hvernig tekna vegna þeirra útgjalda væri aflað. Ég lét þess hins vegar getið, að auk þess stæðu til nokkrar tilfærslur á sköttum, án þess að víkja frekar að því, og það er víst það atriði sem hv. þm. vill fá nánari upplýsingar um. Það er einfaldlega um það að ræða, eins og raunar hefur komið fram í tilkynningu frá ríkisstj., að stimpilgjöld eru lækkuð og tekjumissir vegna þess nemur um 20 millj. kr. Auk þess er um að ræða lækkun á launaskatti. Það er ekki fyrir hendi í dag hárnákvæm áætlun um tekjumissi vegna þessarar breytingar þar sem það er töluvert mikið verk að reikna slíkt út nákvæmlega, en við höfum gert ráð fyrir að tekjumissirinn nemi milli 30 og 35 millj. kr. Þar á móti kemur svo álagt tollafgreiðslugjald, eins og ég hef þegar sagt, en við áætlum að tekjur af því muni nema einhvers staðar á bilinu milli 50 og 60 millj. kr., þannig að tekjur og gjöld eða öllu heldur tekjumissir og tekjuauki vegna þessara aðgerða standast nokkurn veginn á. Það er því rangt, sem reynt er að halda fram í þessum umr., að það sé ætlunin að lækka tolla og það sé gert með því að afla tekna með tollahækkunum á móti. Þessi tilfærsla á sköttum, sem ég hef gert hér grein fyrir, gengur fjárhagslega séð nokkurn veginn upp. Tekjumissirinn vegna breytinga á stimpilgjöldum og á launaskatti jafnast nokkurn veginn á við tekjuauka sem fæst vegna álagningar þessa sérstaka tollafgreiðslugjalds. Um niðurfærslu verðlags umfram það, sem ég hef þegar gefið upplýsingar um, er ekki neitt frekar að segja. Ég lét þess getið, að kostnaður við niðurfærsluna væri um 350 millj. Þegar hafa verið teknar ákvarðanir um 187 millj., þannig að hækkun niðurgreiðslna nemur 165, en tollalækkunin 22 millj. Það hafa hins vegar ekki verið teknar ákvarðanir um hvernig mismuninum á þessum tveimur tölum, 350 og 187, verði varið á komandi mánuðum í auknar niðurgreiðslur, tollalækkanir eða annað þess háttar, en þó er gert ráð fyrir að niðurgreiðsluaukning muni eiga sér stað bæði 1. mars, 1. maí og 1. júní. En það verður tilkynnt síðar hvernig því verður háttað í smærri atriðum.



Herra forseti. Ég gat þess í ræðu minni áðan, að almenningi væri ætlað að borga brúsann af þessari tollalækkun og vel það með álagningu sérstaks tollafgreiðslugjalds. Þessu mótmælti hæstv. fjmrh. í rauninni í ræðu sinni áðan í orðum, en sannaði hins vegar réttmæti þess í tölum, því að hann sagði að tollafgreiðslugjaldið ætti að gefa 50–60 millj. kr. í tekjum, en tollalækkunin ætti að nema 22 millj. kr. Þarna er mismunur upp á 28–38 millj. kr. Hann á að fara í að brúa allt annað bil. Hann á að fara í að létta gjöldum af atvinnurekstrinum eins og launaskatti. Það kom fram í máli hæstv. ráðh. að þannig er málið í pott búið. Launaskattinn greiðir atvinnureksturinn í landinu, en ekki almenningur, en tollafgreiðslugjaldið verður greitt af neyslu almennings í landinu langtum frekar en af fyrirtækjunum. Það sannaðist því af tölum þeim, sem hæstv. fjmrh. fór hér með, að almenningi er ætlað að borga brúsann og næstum tvöfalt.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svörin. Það var athyglisvert að hæstv. ráðh. minntist ekki á hvaða áhrif tollafgreiðslugjaldið mundi hafa á vísitölu. Hann kann að hafa gleymt því.

Það liggur ekki fyrir.

Það liggur ekki fyrir, segir hæstv. ráðh. Ég hef aflað mér upplýsinga um það, hvernig vísitala framfærslukostnaðar út af fyrir sig er líkleg til að hækka á þessu ári miðað við það sem hægt er að ráða í þær hugmyndir hæstv. ríkisstj. að greiða niður vísitöluna með þessum hætti. Þjóðhagsstofnun telur að vísitala framfærslukostnaðar muni eftir sem áður hækka um 40–42%. En það er kannske athyglisvert í því sambandi, að hún telur að byggingarvísitala muni hækka um 45–47%. Í rauninni er því verið að búa til með þessum hætti viðmiðun, sem er víðs fjarri, og segja að almennur framfærslukostnaður venjulegrar fjölskyldu hækki ekki nema um 40–42% þó að svo ríflega sé slegið í með niðurgreiðslur sem nú er ætlunin að gera. En eitt er þetta og annað hitt, að það kemur æ oftar fram þegar hæstv. ráðherrar eru spurðir hvaða áhrif hitt og þetta hafi, að þeir hafa engin svör vegna þess að það hefur ekkert verið kannað. Eins og fram kom við 1. umr. þessa máls hafði hagstofustjóri ekki einu sinni fengið upplýsingar um það frá hæstv. ríkisstj., hvernig hún hygðist greiða niður vísitöluna, haga niðurgreiðslum nú 1. febr. Hann hafði ekki upplýsingar um þetta í gær. Allt er þetta á sömu bók lært.