Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Gísli Sveinsson): Herra forseti) Ég þykist vita, að allir hv. þdm. hafi þegar kynn! sér, eftir að frv. það, sem nú er til umr., á þskj. 272, kom fram, að það sé á fullum rökum byggt, að breyta a. m. k. í þessu eina tilliti ákvæðum hinna nýju l. um sveitarstjórnarkosningar. Þess er getið í grg., að það sé að vísu ekki fullljóst, hvort ætlazt hafi verið til þess, að reglan úr alþingiskosningalögunum gilti undir öllum kringumstæðum við sveitarstjórnarkosningar, en eins og hv. þm. vita, er á fleiri stöðum vitnað til alþingískosningalaganna,svo að það myndi verða talið líklegt, að það yrði að fylgja þeim í þessu tilfelli líka. Ég og fleiri þm. vilja taka af öll tvímæli um þetta, og tilmæli um að taka þetta til athugunar hafa komið frá fleiri stöðum á landinu frá þeim aðiljum, sem eiga að hafa umsjón með þessum málum. Ég á ekki von á því, að hv. þm. fari að andmæla þessu máli, ekki út frá neinum þeim forsendum, sem hafi við rök að styðjast, því að hver sem tilætlunin hefir verið með hinni nýju löggjöf um sveitarstjórnarkosningar, þá er það vist, að ekki gætir ennþá mikils flokkadráttar í þeim kosningum viða í héraði, og ég vona, að það haldi sér sem lengst, að til þess þyrfti ekki að koma. Þó að ekki hefði staðið svo á sem hér, hefði ég talið óþarft, að þeir, sem væru í kjörstjórn og fólkið vildi kjósa í sveitarstjórn, yrðu neyddir til að víkja sæti, en það er greinilegt, að það verður óhjákvæmilega að gera ráð fyrir því, að þeir þurfi ekki að víkja sæti, því að nú er svo komið, að með væntanlegum listakosningum verða mjög margir í kjöri, og gæti þá auðveldlega að því rekið, að eigi yrði ráð á nægilega mörgum hæfum mönnum til þess að annast kjörstjórnarstörf. Ég þykist ekki þurfa að mæla frekar með þessari lagabreyt., en vænti þess, að henni verði það vel tekið, að hv. þm. og hæstv. forseti vildi annast um það, að málinu yrði flýtt hið mesta, svo að það næði fram að ganga á þessu þingi. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að málinu verði, að þessari umr. lokinni, vísað til 2. umr., og ef vildi til hv. allshn., um leið og ég get þess, að ég tel enga þörf á, að það fari í n. Málið er það ljóst og sjálfsagt, að ég tel þess ekki þurfa, en mun þó ekki hafa á móti því.

* Frsm. meiri hl. (Bergur Jónsson): Sjútvn. hefir fjallað um þetta mál, og meiri hl., við hv. þm. Ak. og hv. þm. N.-Þ., leggjum til, að frv. verði samþ. óbreytt. Hv. 6. þm. Reykv. áskildi sér rétt til að hafa óbundnar hendur og hefir borið fram brtt. á þskj. 267, sem ég geri ráð fyrir, að hann geri grein fyrir. En hv. þm. Ísaf. talaði helzt um að afgr. málið með rökst. dagskrá, sem ekki er enn fram komin.

*Sigurður Kristjánsson: Það er rétt fram tekið hjá hv. frsm., að ég óskaði að hafa óbundnar hendur í málinu og hefi borið fram brtt. Þær byggjast á því, að það eru þau atriði í þessu máli, sem ekki þola bið. En hinsvegar er það mín skoðun, að þessi löggjöf þurfi nýrrar endurskoðunar, eins og ég tók fram í þinginu 1936, þegar frv. til þessara l. var til umr. Ég sé enga ástæðu til að lengja umr. um þetta. Ég vil óska eftir því, að umr. verði frestað og sjútvn. fái tækífæri til þess að fjalla um málið af nýju, sérstaklega minar brtt., sem eru aðallega um það að gera bráðabirgðabreyt. á l. Ef n. gengur inn á þessar till., mun ég jafnframt fara fram á við hana að bera fram þáltill. um að endurskoða þessi l. Ég vil því beina þeirri ósk til hæstv. forseta, sem ég nú hefi borið fram.

Forseti (JörB): Ég vil beina því til hv. 6. þm. Reykv., hvort ekki geti orðið samkomulag um, að brtt. bíði til 3. umr., og n. gæfist kostur á að athuga málið þangað til.

Ég fellst á að taka mínar brtt. aftur til 3. umr.

.

*Finnur Jónsson: Ég hefi þá afstöðu til þessa máls, að ég tel, að l. um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum séu ennþá ekki búin að sýna sig svo í framkvæmdinni, að réttlætanlegt sé að gera á þeim svo stórfelldar breyt. eins og farið er fram á í brtt. hæstv. núv. atvmrh. og þeirra annara flm. Þessi löggjöf var búin til upphaflega af trúnaðarmönnum ríkisstj., sérstaklega af mþn., sem skipuð var í því máli. Hygg ég, að í henni hafi átt sæti flestir þeir menn, sem fullkomlega mátti trúa til þess að semja þessa löggjöf þannig, að hún gerði tvennt í senn: að veita nokkuð mikið öryggi fyrir þá, sem við hana eiga að búa og í öðru lagi að hún færi ekki á neinn hátt út í öfgar með það að ákveða yfirmenn á hverju skipi. Í nefnd þessari áttu sæti m. a. núv. skólastjóri stýrimannaskólans og formaður sjómannafélags Reykjavíkur. Og ég hygg, að þeim sé báðum trúandi til þess að hafa gert þær till. einar, sem voru viturlegar og heppilegar í þessu efni. Það er talsvert viðurhlutamikið að vera stöðugt að breyta lagasetningu, sem grípur jafnmikið inn í einn af atvinnuvegum okkar, siglingarnar. Það er mjög erfitt fyrir menn, sem fara að stunda nám eftir þessari lagasetningu, að sífellt sé verið að hringla til um það, á hvern hátt menn öðlist réttindi. Einnig er hitt, að það er ákaflega hætt við, að það öryggi, sem slík löggjöf á að veita þeim, sem taka þátt í siglingum, verði heldur lítið, ef stöðugt er verið að hringla til með löggjöfina. Nú vil ég ekki þar með segja, að þessi löggjöf þurfi ekki endurskoðunar við. Og ég hefði til samkomulags viljað fallast á, að þessu frv. yrði vísað til ríkisstj. í því trausti, að hún léti endurskoða lögin fyrir næsta Alþingi. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja mjög mikið um þetta, en verð þó að leggja talsverða áherzlu á það, að það sé hættulegt að hringla til með svona löggjöf, sem var undirbúin eins vel á sínum tíma. Og ég mun við 3. umr. leggja fram rökstudda dagskrártill. í þá átt að visa þessu máli til ríkisstj., í því trausti, að hún láti endurskoða l. fyrir næsta Alþingi. Ég get sætt mig við, að frv. fari til 3. umr. með því móti, að brtt. hv. 6. þm. Reykv. verði þá athugaðar til 3. umr. - þó að ég geri ekki ráð fyrir, að það breyti neinu um mína höfuðafstöðu til þessa máls. Því að ég álít, að sú endurskoðun, sem þarf að fara fram á l., eigi að gerast af hálfu ríkisstj., þar sem hún hefir undirbúið lagasetninguna með sérstakri milliþn.



Þess er getið í grg. þessa frv., að till. hafi verið samþ. á flokksþingi framsóknarmanna 1937 þess efnis, að flokkurinn beiti sér fyrir, „að endurskoðuð verði löggjöfin um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum, og þess þá gætt, að íþyngja sjávarútveginum ekki um of með kröfum um mannahald o. fl. - -“ og þess sé jafnframt gætt, að miða kröfur um mannahald og útbúnað á íslenzkum flutninga- og farþegaskipum við þær kröfur, sem þær þjóðir gera, sem íslenzk flutninga- og farþegaskip þurfa að keppa við. Eins og lýst hefir verið hér í hv. deild, er þetta frv. breyt. á 1., sem samþ. voru á þingi 1937. Og að því er mér skilst fór sú löggjöf í þá átt að fjölga yfirmönnum skipa með tilliti til öryggis og tilliti til þess, að hægt væri að gefa mönnum úr stýrimannaskólanum og vélstjóraskólanum tækifæri til þess að fá reynslu í siglingafræði og meðferð véla. Nú er það mála sannast, að hér við land eru miklu hættulegri siglingaleiðir en með ströndum Danmerkur, Svíþjóðar og Noregs. Er þá fyrst að geta þess, að vitakerfið hér við land er ekki nándar nærri eins fullkomið eins og hjá hinum þjóðunum. Þá er og tíðarfarið viðsjálla, brim og stormar miklu háskalegri hér en annars staðar. Mér er kunnugt um, að Skipstjóra- og stýrimannafélag Reykjavíkur hafa tekið þetta frv. um fækkun manna á skipum til meðferðar og leggja eindregið gegn því. Sanna þeir með dæmum af slysförum, að öryggi skipa hér við land er alls ekki tryggt, nema þessu lágmarki, sem núv. löggjöf gerir ráð fyrir, sé fullnægt. Ég skal t. d. geta þess, að á togurum er gert ráð fyrir, að ekki þurfi nema einn stýrimann. En nú er vitanlegt, að togarar fiska samfleytt sólarhringum saman. Og skipstjórinn, sem er þar aðalmaðurinn, sem siglingafróður er, stendur á vakt bæði dag og nótt. Er þá ekki nema einn maður til að stjórna siglingu heim, 1. stýrimaður. Nú getur þetta tekið svo langan tíma, að ómögulegt sé fyrir einn mann að standa allan tímann á vakt. Er þá enginn siglingafróður maður til að taka við. Þetta gefur vitanlega ástæðu til að ætla, að öryggi skipanna sé hætta búin. Enda segja stýrimenn og skipstjórar, að þess séu dæmi að einmitt af þessari sök - að ekki hafi verið siglingafróðir menn á vakt - hafi skip farizt hér við land, og þau ekki fá. Þau dæmi um árekstra og slys, sem þeir nefna í áliti sínu um þetta frv., eru þessi: Ásigling b/v Maí og b/v Brougion, ásigling b/v Sahikk og b/v Eutonia, strand b/v Jóns forseta og fleira. Svo að ástæðunni, sem færð var fram í grg. fyrir því að þessu megi breyta til sparnaðar, vegna þess að öryggi skipanna sé ekki hætta búin af fækkuninni, er þar með hrundið. Ég álít alveg óforsvaranlegt af Alþingi að ætla sér að afnema þessi lög, sem eru nýsett og eiga að tryggja betur líf sjómannastéttarinnar og öryggi. Óforsvaranlegt sérstaklega af þeim mönnum, sem flytja þetta frv., því að þeir þekkja mjög lítið til siglinga og þarfar sjómanna til að hafa vélfróða menn og siglingafróða stýrimenn, - að þeir skuli bera þetta fram án þess að taka nokkurt tillit til óska og krafna þeirra, sem mest eiga á hættu og mótmælt hafa þessu eindregið. Ég álít það svo mikið ábyrgðarleysi, að ekki komi til mála, að slík afskipti megi þolast til að skaða öryggi sjómanna. Það er talað um í því áliti, sem fyrir liggur frá Stýrimanna- og skipstjórafélaginu, að það að fækka um einn stýrimann spari 250–300 kr. á ári. En að það muni valda úrslitum um, hvort togaraútgerðin ber sig eða ekki, getur hver maður séð. En ef ósiglingafróður maður, sem ekki kann á kompás, er við stjórn, þarf ekki ýkjalangan krók úr réttri leið til þess að að þessar 250 krónur séu jafnaðar, með óþarfri orkueyðslu. Sama máli gegnir, ef ekki er nægilegt af hæfum mönnum til að stjórna vélum og passa þær, þá kemur það fram á endingu vélanna og skipsins. Það er því hið mesta Lokaráð að fækka vélfróðum og siglingafróðum mönnum í íslenzka flotanum. Ég álít þetta hið óþarfasta frv., sem enn hefir komið fram í garð sjómanna. að undanskildu gerðardómsfrv. vitanlega. Ber þar tvennt til, að öryggi sjómanna er stefnt í voða, og að sparnaður af þessu er enginn, heldur þvert á móti, að þetta getur haft í för með sér mikil aukin útgjöld fyrir útgerðina.

*Pétur Ottesen: Ég verð mjög að láta í ljós undrun mína yfir því, hvað hv. sjútvn. hefir verið tómlát og aðgerðalaus um að koma þessu máli áfram, þar sem það er búið að liggja hjá n. að ég ætla 50 daga, og þar sem í n. eru menn, sem bæði á þessu þingi og síðasta þingi voru flm. að slíku frv. sem þessu og er því vel kunnugt, hvernig ástatt er nú um bátaútveginn, t. d. þá báta, sem koma að landi daglega. Þeim er kunnugt, að þær kröfur, sem til þeirra eru gerðar, að þeir hafi tvo lærða vélstjóra og hafi stýrimenn, fela ekki í sér neitt sérstakt öryggi frá því, sem er, að dómi þeirra manna, sem fiskveiðar stunda á þessum bátum. En hinsvegar hefir þetta vitanlega í för með sér kostnað fyrir útgerðina, algerlega óþarfan kostnað, sem lendir bæði á útvegsmönnum og hásetum. Svo er það í þriðja lagi, að það verður að gera út frá ýmsum verstöðvum hér á landi báta í algerðu trássi við þessa löggjöf, af því að ekki er hægt að uppfylla ákvæði löggjafarinnar með þessum áskilda lærdómi. Ég verð því að láta mjög í ljós undrun mína yfir því, að ekki hefir verið lagt meira kapp á að koma þessu máli áfram, heldur hafa nefndarmenn látið þá mótspyrnu, sem hér er kunn af samtökum þeirra félaga, sem þykjast nú vera að verja rétt þeirra fagmanna, sem hér er um að ræða, sveigja sig svo mjög til tómlætis og áhugaleysis. Og það er auðheyrt, að ekki færri en þrír af þeim, sem tekið hafa til máls nú, eru með allra handa vélráð gegn framkvæmd þessa máls. Menn bera fram brtt., sem gera að litlu eða engu gildi frv. Aðrir eru með það að vísa málinu frá á þeim grundvelli, að að vísu þurfi að athuga þessa löggjöf - segja þeir - en 52 daga athugun á löggjöfinni hefir náttúrlega ekki verið nándarnærri nóg, heldur þurfi ársfrest eða meira. Vitanlega felst ekkert í þessu annað en aðferðir til að koma málinu fyrir kattarnef. Því að með því að athuga málið meina þeir ekki neitt annað en það, ef þetta gæti leitt til að herða enn á snærunum og þyngja enn á útgerðinni, sem er að örmagnast undir þeim byrðum, sem á henni hvíla. Það er þá það eina, sem gæti legið á bak við hjá þessum mönnum, og ekkert annað. Ég verð nú að vænta þess, að sjútvn., sem svo mjög hefir verið tómlát um þetta mál, fari nú að fylgja því fast fram. Því að að öðrum kosti verður vafalaust að halda áfram að reka part af útgerðinni algerlega í trássi við þessa löggjöf. Og ég veit nú ekki, hvort löggjafar landsins álíta það ákaflega hollt að ganga þannig frá löggjöf, að óhjákvæmilegt sé að brjóta hana í framkvæmd, - hvort þeir álíta það góðan uppeldisskóla í löghlýðni í landinu. Ég efast mjög um það. En ég vildi mjög mega beina máli mínu til hæstv. atvmrh., sem er einn af flm. þessa frv. ef hann vildi svo lítið að koma út úr ráðherraherberginu meðan verið er að ræða þetta fóstur hans, eða hæstv. forseti gerði ráðstafanir til þess. Þar sé ég framan í hann! Hér er nefnilega verið að ræða um frv., sem hæstv. ráðh. er sjálfur flm. að o ég veit, að hlýtur að koma til hans kasta. Ég hygg, að ekki fáist þær endurbætur á löggjöfinni um þetta efni, sem hann hefir ætlazt til með flutningi þessa frv. Mér er kunnugt um það, að bæði ég og ýmsir fleiri hafa mjög leitað þess við hæstv. fyrrv. atvmrh. undanfarið, að fá hann til þess, að gefa út bráðabirgðalög um það, sem heimilað er með undanþágu frá ákvæðum þessara l., að því er snertir vélamenn og stýrimenn í fiski bátum, sem koma að landi daglega. Ráðh. neitaði að gefa út þessi bráðabirgðalög, og m. a. í skjóli þess, að nú kæmi Alþingi bráðlega saman, og gæfist þá tækifæri að sníða löggjöfina þannig, að tækilegt væri að framkvæma hana. En það er alveg vitað, að ef ekki fæst breyt. á þessari löggjöf, þá kemst ráðh. ekki hjá allmiklu ónæði af því, að til hans verði leitað um að setja bráðabirgðalög, svo að hægt verði að halda útgerðinni gangandi án þess að þverbrjóta lög landsins. Þó að ég beri ekki alveg sérstaka umhyggju fyrir þessum hæstv. ráðh., þá teldi ég miklu betur farið, að löggjöfin væri nú sniðin þannig, að ekki þyrfti til þess að taka að braska við undanþágur, til þess að útgerðin hvíli á lagalegum grundvelli. Ég vildi því skora á hann, að hann sem ráðh. beitti áhrifum sínum til þess, að breyting fengist á þessum l., sem hann hefir lagt til í sínu frv. Fyrir utan aðstöðuna. sem hann getur haft í stjórn landsins, eiga að vera nokkur áhrif að öðru leyti í hans hendi. Og að því leyti, sem hann kannske orkar ekki að ráða svo yfir stuðningsmönnum ríkisstj. úr sósíalistaflokknum, þá getur verið, að honum komi hjálp frá mér og öðrum. Stjórnin hefir fyrr orðið fegin að leita til okkar, þegar samstarfsmennirnir neituðu öllum stuðningi og samvinnu um framgang nauðsynlegra mála á Alþingi. Getur verið, að fari svo einnig í þessu máli, að það verði sjálfstæðismenn, sem rétta hjálparhönd til að koma góðu máli fram, ef þeir, sem Framsfl. bindur trúss við í ríkisstj. og Alþingi, neita um sjálfsagðan stuðning. Ég fel því mjög miklar líkur fyrir því, að þessu máli verði hægt að koma fram, ef hæstv. ráðh. sýnir þá rögg af sér, sem ráðh. á að gera. Og þó að ég hafi deilt hér á sjútvn. fyrir tómlæti í þessu máli, sem hún fullkomlega verðskuldar, þá vænti ég þess, að sá hluti hennar, sem stendur að þessu máli, sýni rögg og hrindi fast á þetta mál, og þannig geti tekizt samstarf milli hæstv. ráðh. og meiri hl. þingsins um að bæta þessa löggjöf svo sem hér er farið fram á, - svo að ekki þurfi ofan á allt annað að reka útgerðina þannig, að í hvert einasta skipti, sem farið er á flot, sé verið að brjóta landsins lög, eins og nú er gert í bátaútgerðinni. Ég mun svo hafa eina eða tvær brtt. að flytja við þetta frv. En þar sem samkomulag hefir orðið við aðra, sem flytja brtt., að gera það ekki fyrr en við 3. umr., mun ég einnig bíða með mínar. Ég vona, að hv. Alþingi sjái, að þetta mál er þannig vaxið, a. m. k. að því er bátaútgerðina snertir, að það er hreint og beint óhjákvæmilegt að breyta l. í svipað form og hér er lagt til um þá útgerð. Að lokum vænti ég fastlega, að bætt verði upp fyrir þann drátt, sem ófyrirsynju og ástæðulaust hefir orðið um afgreiðslu þessa máls.

*Sigurður Kristjánsson: Það er eðlilegt, að þeim, sem hafa sérstaklega mikinn áhuga fyrir þessu máli, leiðist allur dráttur á því. En ég verð að segja það sjútvn. til málsbóta, að ef menn eru ekki að öllu leyti sammála í n., þá tekur það nokkurn tíma fyrir mönnum að koma sér saman. Ég held, að mér sé óhætt að fullyrða, að það er enginn maður í sjútvn. þessarar d., sem ekki viðurkennir, að löggjöfin um atvinnu við siglingar þurfi endurskoðunar við. Hitt er eðlilegt, að menn séu ekki í einu og öllu sammála um, hvernig þessar breyt. eiga að vera. Af þessum ástæðum er það, að þetta mál hefir þvælzt nokkuð fyrir n. Ég skal játa, að það er eðlilegt, að ákaflyndir menn, eins og hv. þm. Borgf., séu óþolinmóðir að bíða eftir úrslitunum, og skil fullkomlega hans afstöðu, þó ég verði að segja að ekki sé víst að hans ákafi sé heppilegur til góðra úrslita á svona máli. Ég býst við, að þetta mál fái bezt úrslit með þeim vinnubrögðum, sem sjútvn. hefir haft á því. Við erum allir þeirrar skoðunar, að þótt l. um atvinnu við siglingar hafi verið undirbúin af góðum mönnum, þá hafi samt vantað aðilja hagsmunamálanna, og ég held, að þessi l. verði aldrei sett til frambúðar nema að þeim vinni ekki aðeins menn með sérþekkingu á hverju sviði, heldur einnig þeir menn, sem þar koma til greina með hagsmuni, en það eru útgerðarmenn og þeir, sem hafa atvinnu við siglingar. Þess vegna er ég sammála um að sjútvnm. séu sammála um að biðja um endurskoðun á þessari löggjöf og leggi áherzlu á, að um hana fjalli ekki aðeins þeir, sem sérþekkingu hafa á siglingum, heldur líka hagsmunaaðiljarnir sjálfir. Ég held, að mér sé f. h. n., þó að ég hafi ekki umboð til þess, óhætt að friða hv. þm. Borgf., sem af eðlilegum ástæðum er nokkuð ákafur í þessu máli, með því, að við munum reyna að sjá um, að þetta mál fái skynsamlega afgreiðslu á þessu þingi. Það er ekki rétt hjá hv. þm., að með þessari athugun, sem gerð hefir verið á frv., sé ekkert meint, elns og hann komst að orði. Með henni er það fullkomlega meint, að ráða þessu máli til skynsamlegra lykta, en enginn í n. óskar eftir að þvæla þetta mál til engra lykta. Við erum áreiðanlega allir sammála um, að það eigi að fá einhverja afgreiðslu, en við erum líka sammála um það, að því er ég vænti, að sú afgreiðsla verði til framhúðar, en það verður ekki nema með því, að sættir verði í málinu milli hagsmunaaðiljanna, en jafnframt gætt alls þess, sem fræðilegt er. Ég hefði ekki tekið til máls, ef hv. þm. Borgf. hefði ekki verið að reka á eftir n., sem mér finnst eðlilegt, og mitt erindi var ekki að minnast á neinn ágreining, heldur að sannfæra hann um það, að sjútvnm. hafa hér engan strákskap bak við eyrað, heldur vilja ráða málinu til lykta á þann hátt, sem bezt hentar.



Þeir hv. þm., sem tekið hafa til máls eftir að ég falaði síðast, hafa ekki minnzt á þau atriði, sem ég kom inn á, en það var, að öryggi sjómannanna væri miklu verr borgið, ef frv. næði fram að ganga, og eins hitt, að enginn sparnaður væri því samfara að samþ. frv. Eg hefi vanizt því, að við 2. umr. væri farið út í einstakar gr. frv. Mér þætti gaman að heyra hv. flm. taka frv. lið fyrir lið og sýna fram á, hversu mikla útgjaldalækkun hér er um að ræða og hvort þeir séu svo vel inni í siglingum, að þeir geti sannað, að þetta sé nauðsynlegt til þess að útgerðin beri sig, en það er ástæðan, sem borin hefir verið fram fyrir nauðsyn þessa frv. Ég hefi ekki heldur heyrt rökstuðning hv. þm. Borgf. fyrir því, að ekki sé hægt að fá lærða stýrimenn til að vera á bátum. sem eru undir 15 smálestum, eða vélamenn. Ég veit, að fjöldi þeirra, sem eru útskrifaðir af mótorskólanum, hafa þörf fyrir að vera með vélar, og sama máli gegnir með stýrimenn, en með því að afnema þetta hafa þeir miklu síður tækifæri til að fullnuma sig í sinni iðn. Það er ekki heldur svo mikill kostnaðarmunur á því, hvort þessir menn eru á skipunum eða ekki; það geta verið 60–70 kr. yfir árið, ef það þá munar nokkru. Mér er kunnugt um það, að vélaviðhaldið er stærsti kostnaðarliðurinn í rekstri bátanna. Í Vestmannaeyjum er það 5–7 þús. kr. á ári. Hverju er það að kenna? Það er vegna þess, að það vantar fullkomna þekkingu á meðferð vélanna. Það yrði því ólíkt meiri sparnaður að því, ef samþ. væri strangt eftirlit með vélum, sem væri framkvæmt á vikufresti á hverri vél, og þær kröfur, sem gera á til vélstjóra, væru gerðar gildandi. Það væri sparnaður fyrir útgerðina, en með því að draga þannig úr þekkingu þeirra manna, sem fara með vélar, er minnkað öryggi sjómannanna og aukin útgjöld útgerðarinnar, það er áreiðanlegt.

*Finnur Jónsson: Hv. þm. Borgf. hefir komið inn á friðsamlegar umr. um þetta mái með miklum hvalablæstri eins og hans er vandi og talaði sérstaklega um það tómlæti, sem sjútvn. sýndi í þessu máli. Ég hygg. að hv. þm. ætti að vera kunnugt um, að l. um atvinnu við siglingar eru ekki eldri en frá 1936 og voru þá afgr. með einróma meðmælum sjútvn. einmitt í því formi, sem þau hafa nú. 3 af þeim mönnum, sem áttu sæti í sjútvn., eru þar enn. Er því ekki að furða, þó að meiri hl. n. sé ekki ákafur í að fara að gerbreyta þessum l., sem n. öll mælti með fyrir 2 árum síðan, og færa þau að miklu leyti í það horf, sem þau höfðu, áður en mþn., sem starfaði að þessu máli, framkvæmdi sína endurskoðun og lagði fram niðurstöður sínar. Ég fyrir mitt leyti álít, að það þurfi að koma fram einhverjar veigameiri ástæður fyrir nauðsyninni á að breyta þessum 1. svo mjög sem hér er farið fram á, áður en ég get samþ. þær breyt. Hv. þm. Borgf. vildi telja, að ekkert aukið öryggi væri í því fyrir sjómenn, þó að 2 menn með vélfræðiþekkingu væru um borð í skipunum. Eftir þeirri kynningu, sem ég hefi af þessu máli, þá fullyrði ég, að þetta er rangt. Ég fullyrði einnig, að þetta hljóti að vera talað á móti betri vitund hjá honum, nema hann sé alveg blindur á hagsmuni þeirra manna, sem sjó stunda á Akranesi. Hann vildi einnig fullyrða, að ekkert öryggi væri í því að fjölga um 2 siglingafróða menn um borð í skipunum. Ef þessi hv. þm. álítur yfirleitt, að eitthvert öryggi sé í því að hafa siglingafræðinga um borð, þá hlýtur hann að viðurkenna, að meira öryggi sé í því að hafa tvo en einn, ef þessi eini maður skyldi forfallast eða þurfa að leggja sig til svefns vegna þreytu eða vosbúðar, eins og oft kemur fyrir í sjóferðum, og sama gildir um vélstjóra. Það er algengt, að sá eini maður, sem var áður skylt að hafa um borð í skipi með vélþekkingu, forfallast, og þá er nauðsynlegt að geta gripið til varamanns. Ég veit ekki til, að kostnaður við að hafa þessa varamenn um borð í skipum sé svo mikill, að það ofþyngi útgerðinni í einu né neinu. Eftir því, sem ég veit bezt, er kostnaðurinn við að hafa þessa vélamenn um borð í skipi um 30 kr. meiri um mánuðinn, Vélamaðurinn vinnur öll hásetastörf um borð í skipinu eins og aðrir hásetar, en fær aðeins örlitla aukaþóknun fyrir að gripa í vélina, fyrir þá kunnáttu, sem hann hefir fram yfir hina hásetana, og ég fullyrði, að sú greiðsla íþyngir ekki útgerðinni, en í þessu felst svo mikið öryggi, að það margborgar sig fyrir útgerðina, að l. séu í því formi, sem þau hafa nú. Um stýrimennina er það vitað, að þeir taka ekki það mikla aukaþóknun fyrir sitt starf, að það borgi sig ekki að hafa menn með slíka þekkingu, ef til skyldi þurfa að taka. Ég fullyrði því, að ummæli hv. þm. Borgf. um, að ekkert öryggi sé í að hafa 2 vélstjóra eða stýrimenn um borð, séu alveg út í loftið, og ennfremur að hvorugt geti haft þann kostnað í för með sér, að það ekki beinlinis borgi sig fyrir útgerðina. Hv. þm. fullyrti, að vegna þessara l. yrði að skrá á skipin gagnstætt l. Ég veit ekki, hvernig þetta má vera. Ég hefi ekki orðið var við, þar sem ég á heima, að nokkurntíma hafi orðið að skrá skipin ólöglega vegna þessara l. og vil skora á hv. þm. að færa eitthvað fram þessu máli til sönnunar. Mér er kunnugt um, að allajafna er hægt að fá stýrimenn eins og þörf er á, bæði á landróðrarbáta og aðra, og það er tiltölulega létt að öðlast það próf, sem l. gera ráð fyrir að þurfi til þess að vera skipstjóri eða stýrimaður á þeim bátum, sem um ræðir í þessum l.; a. m. k. veit ég, að svo er það á Vesturlandi, að þar eru fleiri siglingafróðir menn enn geta fengið atvinnu. Einnig er mér kunnugt um, að ekki þarf nema 6 vikna nám til að öðlazt rétt til að vera vélamaður á mótorbát, og ég tel að í allflestum verstöðvum sé það mikil námfýsi meðal sjómanna, að þá langi til að koma sér eitthvað áfram og fá eitthvað betri kjör en hásetar hafa, og alltaf eru nógir menn til þess að taka þátt í þessum námskeiðum. Ef þetta er öðruvísi á Akranesi, þá er þar verkefni fyrir hv. þm. að örva menningarþorstann hjá sjómönnunum, heldur en að leggjast á móti, að sjómenn afli sér þessarar nauðsynlegu þekkingar. Væri sæmra fyrir þennan hv. þm. að nota eitthvað af krafti sínum í þá átt heldur en að gera lagabreyt., sem beinlínis verða til að draga úr því, að sjómenn afli sér ofurlítið meiri þekkingar en rétt þarf til þess að vera almennir hásetar.

Pétur Ottesen Hæstv. forseti hefir mælzt til, að málið yrði ekki meira rætt að þessu sinni. Ég vil því aðeins segja hv. þm. Ísaf. það nú, að næst þegar þetta mál verður tekið til meðferðar, skal ég rífa og tæta í sundur allan þennan þvætting, sem hann hefir verið með í þessu máli.



Út af því, sem hv. 5. landsk. var að tala um, að það vantaði rökstuðning í þessu máli, vil ég benda honum á, að það eru komnar fram margar brtt. við frv.. en þær hafa verið teknar aftur, og því er eðlilegt, að umr. séu geymdar til 3. umr., enda er því lýst yfir, að fram komi rökst. dagskrá um að vísa málinu til stj. Ég held því, að allir geti verið ánægðir með að láta umr. bíða til 3. umr.

Forseti (JörB): Hv. í. landsk. hefir talað tvisvar, en fær stutta aths., ef hann þarf að bera af sér sakir.



Ég hefi engar sérstakar sakir að bera af mér. Ég vil aðeins segja, að hv. þm. Barð. hefir ekki orðið við þeim tilmælum mínum, að rökstyðja þær brtt., sem hann hefir borið fram við frv., sem ég vænti þó, að hann gæti gert við 2. umr. Ég sé ekki, að þetta sé svo mikið nauðsynjamál, að þurfi að hraða því þannig gegnum þingið, ekki einu sinni fyrir þá, sem knýja hann til þess að bera þetta fram, en það eru útvegsmenn, en til óþurftar fyrir sjómannastétt landsins. Þess vegna vildi ég gjarnan, að 2. umr. héldi nú áfram og hv. þm. Borgf. fengi að tala betur um málið heldur en að hespa það svona af við 2. umr. Ég vil undirstrika, að það er rangt hjá hv. þm. Borgf., að ekki sé hægt að fá útlærða stýrimenn og vélstjóra til þess að taka að sér þetta aðstoðarmannahlutverk. Það er yfrið nóg af slíkum mönnum. og þeim er nauðsyn að halda áfram sínu starfi og fá hagnýta fræðslu við starfið sjálft. Í stuttu máli álít ég, að það sé bæði sjómönnum og útgerðarmönnum til óþurftar að samþ. þetta frv., og mun ég því greiða atkv. gegn því til 3. umr.