Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um ráðstafanir vegna ákvörðunar Seðlabanka Íslands um nýtt gengi íslenzkrar krónu, hefur verið rætt á fundum fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. Raunar var sameiginlegur fundur í morgun með fjh.- og viðskn. Nd. og einnig eftir hádegi. Á fundinum í morgun mættu þrír bankastjórar Seðlabankans og hagrannsóknastjóri. Svöruðu þeir fsp. og gáfu ýmsar upplýsingar, eftir því sem tilefni gafst til. Að frv. því, sem hér er á ferðinni hefur verið unnið á sama hátt og að þeim frv. á undanförnum árum, sem fjallað hafa um gengisfellingar. Í því eru velflest sömu atriðin, nema í 3. gr., þar sem gert er ráð fyrir því, að kaup- og sölugengi megi ekki vera meira en 21/4% undir eða 21/4% yfir stofngengi. Það kom fram á fundinum í morgun, að Seðlabankinn leggur áherzlu á að fá þetta atriði í 3. gr. samþ., enda mun það vera til samræmis því, sem gerist hjá nágrannaþjóðum okkar, og til samræmis við reglur Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Það er búið að ræða þetta frv. svo mikið, að ekki er ástæða til þess að flytja um það langa ræðu hér, en meiri hl. fjh.- og viðskn. leggur til, að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir, en minni hl. mun skila séráliti.



Herra forseti. Fjh: og viðskn. hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu þessa máls. Við, sem skipum fyrri minni hl. höfum gefið út nál. þar sem við vísum til nál. l, minni hl. fjh.- og viðskn. Nd., þar sem gerð er grein fyrir afstöðu sjálfstæðismanna. Þessu nál., sem við vísum til, hefur verið útbýtt hér meðal allra þm. og rækilega skýrt og rætt í Nd. Ég býst við, að hv. alþm. þessarar deildar sé kunnugt um það. Meginmál þess nál. er, að sjálfstæðismenn telja, að það sé ekki ágreiningur um, að rétt gengisskráning sé undirstaða heilbrigðri stjórn efnahagsmála. Það getur eigi að síður verið mikið álitamál. hvenær heri að taka til gengisbreytinganna og hvernig eigi að framkvæma þær. Í þessu nál. kom enn fremur fram, að sjálfstæðismenn töldu ekki, að forsendur væru fyrir því, að gengislækkun sú, sem hér er til umr., gæti náð tilætluðum árangri af ástæðum, sem nánar er skýrt frá í fyrrgreindu nál. l. minni hl. fjh.- og viðskn. Nd. telur, að ekki sé forsenda fyrir slíkum aðgerðum til staðar hér á landi, eins og nú standa sakir, ríkisstj. sé sundurþykk og sundurlyndi að auki ríkjandi innan þeirra flokka, sem að henni standa. Ég læt þetta nægja til þess að lýsa þessu nál. okkar. Ég hafði ekki hugsað mér að tefja eða lengja umr. hér í þessari hv. d. í sambandi við framgang þessa frv. Örlög þess eru þegar ákveðin, og um endalokin mun ekki verða greint. Mig langar aðeins lítillega að minnast á það blóm, sem helzt hefur verið haldið fram sem skærasta blóminu í hnappagati hæstv. ríkisstj. Það er í sambandi við stjórn hennar á efnahagsmálunum, frá því að hún tók við völdum í miðjum júlí 1971, að hún hafi staðið svo dyggilega vel við 20% loforðið á kaupmáttaraukn. almennings í landinu. Það hefur margsinnis verið upplýst, að hæstv. núv. ríkisstj. tók við mjög blómlegu búi frá fyrrv. ríkisstj. Það var verulegt fé í sjóði, verulegur tekjuafgangur kom fram á reikningnum 1971, og staða þjóðarinnar út á við var ágæt. Með slíkan fjárhagslegan grundvöll að baki var hægt að gera kjarabætur, boða til veizlu. Þetta var hægt að gera um nokkurn tíma. En svo fór að síga á ógæfuhliðina, og nú er svo komið, að staðreyndin blasir við. Kaupmáttaraukningin innanlands, sem byggist á greiðsluhalla utanríkisviðskipta, skuldasöfnun erlendis, hallarekstri ríkissjóðs og þjóðarbúsins í heild, er nákvæmlega eins og innistæðulaus ávísun á reikningi í banka. Kjaraaukning, sem byggist á slíkum forsendum, skapar falska kaupgetu, óðaverðbólgu, sem ávallt bitnar fyrst og fremst á launþegunum í landinu og kemur auðvitað erfiðast niður á þeim, sem minna mega sín, þeim, sem veikast standa í þjóðfélaginu. Þó að hv. stjórnarliðar geti með einhverjum talnaútreikningi reiknað og fundið út einhverja talnaprósentu, sem sýni einhverja kaupmáttaraukningu, er þetta píp eitt, helber hégómi. Þið skuluð spyrja almenning í landinu. Spyrjið húsmæðurnar, spyrjið launþegana, spyrjið gamla fólkið, spyrjið unga fólkið, sem er að stofna heimili, hvort þeim finnist, að það sé verðmætisaukning í krónunum, sem þeim er borgaðar út núna. Það hefur einmitt verið gert að umtalsefni, að meðal þjóðarinnar hafi hópazt upp fölsk kaupgeta, sem nemi ekki hundruðum milljóna, heldur kannske milljörðum. Það er viðurkenningin á þessari staðreynd, sem gerir það beinlínis nauðsynlegt, og hefur opnað augu hæstv. ríkisstj. fyrir því, að við svo búið er ekki hægt að láta standa lengur. Því er það, með tilliti til þeirrar ísköldu staðreyndar, sem blasir við öllum, að borin er fram þessi úrlausn um gengisfellinguna. Núv. stjórnarandstæðingar hafa aldrei tjáð sig andvíga því, að gengisfelling út af fyrir sig gæti ekki verið hagstjórnarkerfi. En eins og búið er að núverandi gengislækkun, læknar hún engan vanda. Það er alveg öruggt, að sú gengislækkun, sem nú á að fara fram og býr ekki við þær stuðningsaðgerðir, sem eru taldar algjör forsenda allra þeirra valkosta, sem nefndir voru í áliti svokallaðrar valkostanefndar, sem var viss vísitöluskerðing o.fl. hliðarráðstafanir, getur aldrei skapað stöðugan grundvöll eða stöðugt verðlag á gjaldmiðlinum. Dæmið, sem blasir við okkur í dag, er, eins og margoft er búið að taka fram í þessum umr., þannig, að það þarf að færa á milli milljarðaupphæðir, og slíkar upphæðir verða ekki færðar til nema taka þær frá einhverju. Það er því alger blekking, eins og kemur fram í aths. við þetta frv., sem hér er borið fram, að hægt sé að framkvæma slíka fjármunatilfærslu án þess að skerða kjör almennings. Það er alveg útilokað. Það er ekkert annað en að brjóta hin lögskráðu hagstjórnarlögmál. Eins og er um hnútana búið, í sambandi við þá gengislækkun, sem hér er fyrirhuguð, held ég, að öllum sé ljóst, að í fyrsta lagi er vafasamt, hvort hún kemur að því gagni, að hægt sé að hefja hér útgerð um áramót. A.m.k. er það talið nokkurn veginn öruggt, að að óbreyttu ástandi, ef ekki kemur einhver happdrættisvinningur fyrir á vertíðinni, er nánast vafasamt, að hún dugi vertíðina út. Hvaða ástand erum við þá að skapa hjá þjóðinni? Ef við samþykkjum slíkar ráðstafanir í árslok 1972 og þjóðin öll veit, að það er nokkurn veginn öruggt, að þetta er ekki varanleg lækning á ástandinu, eins og það er, sjá allir, hvílíkan grundvöll fyrir spákaupmennsku og alls konar fjárglæfra það býður heim, þegar þannig er frá hnútunum gengið. Enda er þetta ljóst hv. stuðningsmönnum núv. ríkisstj. Máli mínu til stuðnings, langar mig, með leyfi hæstv. forseta, að lesa hér nokkur orð úr forustugrein stuðningsblaðs ríkisstj., Þjóðviljans, sem birtist í morgun. Þau voru þessi: „Gengisfelling er engin lausnarráðstöfun, verðbólguvandinn er ekki minni, heldur meiri, dýrtíðin vex og peningarnir verða verðminni. Núv. ríkisstj. hefur ekki tekizt fremur en fyrri ríkisstj. á Íslandi að ráða niðurlögum verðbólgudraugsins, en núv. ríkisstj. ætti - fremur öðrum ríkisstj. að hafa allar forsendur til þess að taka á vandamálunum af myndarskap. Það dugar nefnilega ekki að sprauta sjúklinginn - efnahagskerfi viðreisnarinnar - sífellt með sama eiturefninu og gert hefur verið undanfarin ár og áratug. Nú dugar ekkert minna en uppskurður á öllu efnahagskerfinu. Það verður að gera ráðstafanir til þess að fjarlægja meinsemdina. Eftir rétt ár - eða fyrr - verður enn að gera ráðstafanir, enn verður að leita lausnar á vanda. Þá dugar ekkert hálfkák, þá duga engar frestunaraðgerðir, þá dugar ekkert minna en breyting, róttæk breyting, sem rýfur vitahringinn.“ Hv. alþm., þetta eru ekki orð ræðumannsins, sem stendur hérna í pontunni. Þetta er nákvæm tilvitnun í forustugrein aðalstuðningsblaðs ríkisstj. Hvernig haldið þið þá, að hið raunverulega ástand sé í þessum málum? Hvað haldið þið, að blasi við þessum mönnum, sem eru að láta samþykkja þessar aðgerðir, þegar svona er talað um þetta í aðalstuðningsblaði ríkisstj.? Þetta hefði þótt ljót lesning, ef hún hefði staðið í Morgunblaðinu. Einkennilegt er það, að við þessar mörgu og langdregnu umr., sem hér hafa farið fram í sambandi við fyrirhugaða gengislækkun, hef ég engan einasta aðila, a.m.k. af stuðningsmönnum ríkisstj., heyrt minnast á aðstæður gamla fólksins í sambandi við þessa gengislækkun, þátt fólksins, sem hefur safnað saman sparifé. Sú var þó tíðin, að það var sannarlega talað um það hér í þessum sölum hv. Alþingis, hvernig væri verið að leika og meðhöndla það fólk, þegar um var að ræða efnahagsráðstafanir, sem taldar voru nauðsynlegar á rímum viðreisnarstjórnarinnar. En nú virðist þetta fólk, sem ríkisstj. hinna vinnandi stétta, sem svo kallar sig, taldi sig ævinlega sérstakan umboðsmann fyrir, þegar rætt var um slík mál hér á þingi, hafa steingleymzt. Þarna er enn þá verið að vega í sama knérunninn, hegna ráðdeildinni, refsa þeim, sem lagt hafa á sig að leggja fé í banka og sparisjóði og með því að útvega þjóðinni ódýrasta rekstrarféð, sem hún hefur til umráða. Ég held, að um mál þessi í heild megi segja, að það er keypt dýru verði að halda í stjórnarstólana núna, þegar verið er beinlínis að leika sér með fjöregg þjóðarinnar, sem er gjaldmiðill hennar. En það er vonandi, að einhver þau höpp verði, að ekki sannist nú, sem einhvern tíma var sagt áður, að Íslands óhamingja verði allt að vopni.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál., liggja hér fyrir þrjú nál. við 2. umr. og er ég með nál. á þskj. 223. Ég vil biðja þm., ef þeir nenna að lesa það, að veita því athygli, að það er ritvilla á tveimur stöðum. Á fyrstu síðu á auðvitað að standa „21/4%“ og á miðri annarri síðu, í miðmálsgreininni, á auðvitað að standa „rekstur iðngreina“, en ekki „rekstrar iðngreina“. Hér er búið að tala langt mál og tími kannske ekki mikill til að hafa tölu langa í viðbót. Þó ætla ég að ræða málið með nokkrum orðum. Mig langar fyrst til að spyrja hæstv. forsrh. þess, hvaða gengi komi á morgun? Það skiptir mjög miklu máli, þar sem augljóst er, að verði ákvæði í 3. gr. lögfest, er Seðlabanka Íslands veitt miklu meira vald en hann hefur haft áður. Talsmenn Framsfl. vildu oft áður á Alþingi draga mjög úr valdi Seðlabanka Íslands og meira að segja svo, að þeir fluttu um það till. oftar en einu sinni, að gengisskráningin væri tekin úr höndum bankans og færð inn í þingsalina, þeir höfðu mörg orð um ofurvald Seðlabankans, en nú standa þeir fyrir því, að vald hans sé aukið. Þetta skiptir miklu máli í áframhaldandi umr. hér. Það hlýtur að liggja fyrir, hvaða gengi á að nota á morgun. Það er alveg óhugsandi, að það liggi ekki fyrir. Dollarinn getur verið frá 96 kr. og 34 aura upp í 100 kr. og 78 aura. Ef farið er í hámarkið, eins og einn stuðningsflokkur stjórnarinnar vildi, - hann vildi meiri gengisfellingu, það hefur formaður flokksins viðurkennt í sjónvarpi, - skiptir það miklu máli vegna áhrifanna út á við. Það skiptir líka máli, hvort farið er í lágmarksgengisfellingu, eins og annar af stjórnarflokkunum vildi, og helzt enga gengisfellingu, heldur millifærsluleið, en hefur þó fallizt á gengisfellinguna til málamynda. Það er augljóst mál, að þessi gengisfelling er málamiðlun, til þess að stjórnin riðlist ekki. Ég ætla ekki að vera með vangaveltur um, hvaða gengi kemur á morgun, en það skiptir mjög miklu máli vegna þess, að ef fólk sér, að það verður farið í lágmarkið, verður engin trú á gengisfellingunni. Það er raunverulega það versta, a.m.k. er það mín persónulega skoðun, sem henti þjóðina, ef fólkið tryði því ekki, að þær ráðstafanir, sem nú eru gerðar með birtingu nýs gengis á morgun, hefðu ekki tilætlaðan árangur, a.m.k. út vertíðina, ef þyrfti að fara að hreyfa gengið strax þegar líður á vertíð, vegna þess að í ljós kæmi að of skammt væri stokkið, fyrst á annað borð er verið að reyna að stökkva yfir gjána. Það var einu sinni talað um það af hv. þm. Framsfl., sem hefur ekki treyst sér til þess að sitja í Nd., að of stórt stökk hefði verið tekið af viðreisnarstjórninni á sínum tíma. Því var svarað til, að ekki væri hægt að stökkva yfir gjána nema í einu stökki. Nú verður reynt að komast yfir gjána í áföngum. Framtíðin sýnir það, hvort þeir hafi lagt þar eitthvert tré yfir, sem heldur eða ekki. Ég skal ekki fjölyrða hér meira um það út af fyrir sig. En ég vildi einnig vekja athygli á því, að það mun líka verða tekið eftir því erlendis, hvernig staðan er skráð hér heima á íslenzku krónunni. Það skiptir okkur líka miklu máli, hvernig skráning íslenzkrar krónu er í erlendum bönkum. Hæstv. forsrh. sagði, hvað hefði skeð, ef stjórnin hefði ekki leyst. þennan hnút. Það er von, að hann spyrði um það, hvað hefði skeð. Það er viðurkennt af hagrannsóknarstjóra, að þetta sé margþætt, og aflabrestur er einn þátturinn. Hann vill ekkert segja um, hvort hann sé stór eða lítill, stærsti eða minnsti þátturinn. Hann er einn þátturinn. Þensla innanlands og of mikil kaupgeta, a.m.k. á vissum sviðum, viðurkennir hann, að sé einn þátturinn. Allt eru þetta samverkandi áhrif hér heima. Allt er þetta viðurkennt samt sem áður að verulega miklu leyti. Því er haldið fram af stjórnarandstöðunni, að hetta sé heimatilbúinn vandi að mestu leyti. Hæstv. forsrh. spyr: Hvað hefði skeð, ef við hefðum ekki leyst þennan hnút? - Sjálfsagt var að höggva á hnútinn. Við erum allir sammála um það, að atvinnulífið verður að snúast. Full atvinna verður að vera eða eðlileg atvinna a.m.k., þannig að hver vinnufær hönd og vinnufús hönd hafi vinnu við sitt hæfi. En ég fyrir mitt leyti er óánægður með gengisfellinguna. Ég var það á sínum tíma og margþvældist þá hér eins og ég gat fyrir gengisfellingunni 1968, Ég tel einnig núna, að þetta sé óskynsamlegt. Vegna hvers er það óskynsamlegt að fara alltaf þessa troðnu slóð? Það er ósköp einföld staðreynd. Það er vegna þess, eins og kemur fram í nál. mínu og síðasti ræðumaður drap á, að það er þrátt fyrir allt margt fólk í landinu, sem vill fara gætilega, spara, fara vel með og leggja fé til hliðar, sem er lífsnauðsynlegt atvinnulífinu. Því miður hefur enginn stjórnarflokkur séð sér annað fært en að ráðast að þessu fólki. Það harma ég alveg hreinskilinslega. Það fær aldrei umbun sinna verka að mínu mati. Þetta hefur gengið svona raunverulega frá stríðsbyrjun. Það er ekki samstaða innan launþegastéttanna um að hamla á móti verðbólgunni, því að þrátt fyrir allt eru margir, sem skulda. Við höfum ekki borið gæfu til þess hér á Alþingi enn þá að binda skuldir raunverulegri verðlagsþróun. Þannig er það hagkvæmt að ná í lán og fá að borga það með verðminni krónum, þegar frá líður. Þrátt fyrir allt er, eins og ég hef einu sinni sagt, sómasamleg verðbólga æskileg fyrir nokkuð stóran hluta þjóðarinnar. Þessi stóri hluti hefur þau áhrif enn í dag, að verðbólgan hnígur áfram með mismunandi miklu skriði. Við erum ekki menn til þess, enn þá á Alþingi að hefta hana. Við erum ekki einu sinni menn til að hemla, svo að hún fari ekki miklu hraðar en nú gerist í nágrannalöndum okkar. Þrátt fyrir það að þar sé veruleg vaxandi verðbólga núna síðustu mánuði. Þetta harma ég. En líklega má segja, að jafnvel launþegasamtökin, því miður, eigi hér einnig hlut að máli. Þau eru ekki tilbúin eða forsvarsmenn þeirra eru ekki tilbúnir að draga neitt úr topplaunum. Ég nefni hér sem dæmi í nál., hvað launin kosti ríkissjóð frá 17. launaflokki og upp úr á ársgrundvelli. Það eru 2.4 milljarðar. Fólk í 17. flokki hefur 34.960 kr., ef ég man rétt, og þingmannalaunin eru um 65 þús. og þykir allnokkuð. Gæti þetta fólk ekki sætt sig við beina launaminnkun? Þarf virkilega að koma aftan að fólki, til þess að það skilji. hvað er að ske í þjóðfélaginu? Eins og síðasti ræðumaður drap réttilega á hér áðan, hljóta allir að viðurkenna, þó að þeir geri það ekki opinberlega, að það er hér um millifærslu að ræða og rýrnun á lífskjörum. Það er tilgangslaust að vera að blekkja sig með öðru. Annars er enginn tilgangur í verknaðinum. Þó að vísitalan sé látin haldast og kaupgreiðsluvísitalan fari upp í 123–124 stig, eins og efnahagsstofnunin lagði fyrir okkur í fjvn., sem enn þá er trúnaðarskjal, en mun koma í ljós síðar, þá held ég, að það brjóti engan trúnað að segja frá því, að hér sé reiknað með 123–124 stigum út næsta ár. Hvað þýðir þetta? Þetta þýðir enn víxlhækkanir. Og hver verða áhrifin? Eru forsvarsmenn launþega tilbúnir að reyna að hamla nú á móti, þegar þeir eiga aðild að vínveittri ríkisstj.? Þá er það alveg ný stefna. Hún er raunsæ, en þá er verið að hjálpa fólkinu, sem hefur lægri launin. Hvað getum við kallað lægri laun? Fjöldi verkamanna í dag hefur 20–28 þús. kr. laun, Það eru lág laun, miðað við það, sem gerist í framfærslukostnaði í dag. Það þarf auðvitað að hjálpa þessu fólki. Hvernig gerum við það? Með millifærslu í gegnum almannatryggingakerfið og skattalögum. Hinir verða að taka á sig meira, af því að þegar á sér stað mikil spenna í launahækkun. Margir hafa komið ár sinni vel fyrir borð. Ymis þjónusta hefur hækkað gífurlega á einu og hálfu ári. Við erum að glíma við þessa gömlu verðbólgu í einni eða annarri mynd. Hæstv. ríkisstj. sér sig tilknúna, þrátt fyrir margar yfirlýsingar í kosningabaráttunni um, að þeirra leið væri aldeilis ekki gengisfellingarleiðin. Vissulega uppskáru þeir árangur. Það er gefið mál. Fólk trúði því, að þessir menn mundu ekki gripa til gengisfellingar sem hagstjórnartækis, á kjörtímabilinu, hvað þá ef einhver hefði verið svo forsjáll að segja, að svo mundi fara eftir 16–17 mánaða stjórnartímabil. Sá hefði verið rifinn niður, hvar sem hann hefði reynt að halda slíkri skoðun fram. Hann hefði ekki verið talinn spámannlega vaxinn. Enda man ég eftir því, að Tíminn birti forsíðufyrirsögn 19. okt. 1971, eftir að hæstv. forsrh. hafði flutt sína fyrstu stefnuræðu: „Gjörbreytt stjórnarstefna í þjóðfélagsmálum.“- Gjörbreytt? Já, hún er líklega breytt á mörgum sviðum, en þó lent hina gömlu leið í þessu tilfelli. Hún lenti yfir í gengisfellingu. Hún er kannske ekki mikil, ekki í þetta skipti. En það kom fram hjá öðrum hér áðan, 5. þm. Vestf., að hún hefur verið meiri en á að verðfesta hér í nótt og tilkynna á morgun. Það var í fyrra tilkynnt með látleysi nýtt stofngengi ísl. krónunnar. Dollaranum fylgdi fall um tæplega 7–8%, þannig að þá er gengisfallið, ef það fer í hámark á morgun, sem ég veit ekki um, en fæ vonandi svar við bráðum, komið í 20% gagnvart Evrópugjaldeyri, þrátt fyrir mjög gott verðlag á útflutningsafurðum okkar og að sala afurðanna hefur gengið vel á öllum sviðum nema einu. Það er á þurrfiski til Brasilíu. Þó hefur rætzt úr því nokkuð núna og er um helmingur seldur af fiskinum, eftir því sem ég veit bezt. Verðmæti þess þurrfisks mun vera eitthvað um milljarður. Hins vegar er lítil verðhækkun eða engin á hluta afurðanna, þannig að framleiðendur, sem eru margir hverjir smáir, eiga í erfiðleikum með að standa undir þessum rekstri. Það er mikil vinna við þurrfiskinn, sérstaklega hér á Suðurnesjum, fiskframleiðendur eiga í erfiðleikum og hafa ritað hæstv. ríkisstj. um erfiðleika sina. Ég vona, að hún hlusti á þetta. Ég veitti því athygli, að hæstv. félmrh. sagði í gær í ræðu sinni: „Kaupið hefur verið geysihátt.“ Hins vegar man ég eftir því, að hæstv. forsrh. hefur sagt það hóflegt. Ég skal ekki vera að eltast við þennan túlkunarmismun. Þeir um það, hvernig þeir túlka hlutina misjafnlega eftir því, hvernig aðstæður eru. Þessi orð eru sögð með alllöngum tímamismun hér á Alþingi. Nú þykir hæstv. félmrh. henta að tala um geysiháa kauphækkun til þess að réttlæta þessa gengisfellingu. Ég er viss um, að þetta hefði hann ekki sagt, ef þing hefði t.d. setið hér í september eða júní. Þá hefði hann ekki talað svona hátt, að kaup hefði ekkert hækkað, vegna brb1. frá 11. júlí í sumar. En menn geta beitt þannig orðanna hljóðan eftir því, hvað við á í það og það skiptið. Í sambandi við frv., sem var hér til umr. fyrir rúmlega tveimur árum, um verðlag og atvinnuöryggi, minnir mig, að það hafi verið í nóvember 1970, voru hér langar umr. Ég hef farið í gegnum þessar umr., og það er allt of langt mál að rekja þær, þó að það væri mjög gaman, sérstaklega vegna tengsla vissra manna hér í dag við ríkisstj. og alþýðusamtökin. En þeir hefðu gott af því að fletta upp í eigin umr. þá og hugleiða aðeins, hvað þar stendur á tugum blaðsíðna. Ég ætla mér ekki að rifja þetta upp, það er bezt, að þeir geri það í einrúmi. Já, ég veit ekki, hvort þeir mundu hafa lyst á Hólsfjallahangikjöti eftir að vera búnir að lesa þetta við núverandi aðstæður, en ef svo er, renna þeir mörgu niður. Það var nefnilega tilkynnt í kvöld hækkun á víni og tóbaki. Vín á að hækka um 30% og tóbak á að hækka um 25%. Einhvern veginn hefur það síazt út hér í þingsölunum, að þetta eigi ekki að koma beint inn í vísitöluna og hafa full áhrif. Ekki veit ég, hvað þetta verkar inn í vísitöluna, en fljótt á litið kynni þetta að nálgast 2 stig. Hvernig var það nú með vesalings viðreisnarstjórnina? Var hún ekki að berjast við hækkun á vini og tóbaki á sínum tíma, í þessu frv., sem ég vitnaði til hér áðan? Var hún þá ekki talin óferjandi að öllu leyti? Var þá ekki kallað á verkföll og vandræði? En hvað ætli gerist núna? Nú er þetta bara einn þáttur í tekjuöflun ríkisstj. Það kemur líka fram í trúnaðarplaggi, sem fjvn. var sýnt í kvöld, að það muni kosta um 1000 millj. kr. að halda vísitölunni innan þeirra marka, að hún fari ekki yfir 124 stig á komandi ári. Þó er ekkert tillit tekið til þeirra kjarasamninga, sem verða á komandi hausti. Það er heldur ekkert tillit tekið til þeirra áhrifa, sem nokkur verkalýðsfélög eða launþegafélög kynnu að ná í gegnum samninga, sem ganga yfir núna, m.a. við farmenn, vélstjóra og flugmenn. Gagnvart verkalýðshreyfingunni eru þetta hátekjumenn. Þeir knýja e.t.v. fram umtalsverða launahækkun í gegnum verkfallsréttinn. Dettur þá nokkrum manni í hug, að forsvarsmenn láglaunafólksins geti verið rólegir? Sagt er, að tengslin verði ekki rofin á einn eða neinn hátt við vísitöluna og hún eigi að mæla eðlilegt gildi kaupsins. En þrátt fyrir það ætlar hæstv. ríkisstj, að nota a.m.k. 1000 millj. til þess að draga úr þessum áhrifum og halda kaupinu þannig innan viss ramma. Þetta eru ósköp skiljanleg vinnubrögð og raunar líklega alveg óhjákvæmileg vinnubrögð. Við hinir flokkarnir, sem erum í stjórnarandstöðu, höfum verið að baksa við þetta, þá sagt í fullri andstöðu við launþegasamtökin á sínum tíma, en nú er dæminu aðeins snúið við. Nú er kallað, að hér sé vinveitt ríkisstjórn. Hún segir það á pappírnum, að tengslin verði ekki rofin. Við fáum ekkert að vita um, hvaða bandormar fylgja þessari gengisfellingu. Við höfum ekki hugmynd um það. Það er ekkert látið uppi um það á einn eða annan hátt. Við verðum því bara að vona, að þeir komi með þá bandorma, sem verkalýðssamtökin sætta sig við. Þeir treysta sér víst ekki til þess að skýra frá því. En það er til margrómaður stjórnarsáttmáli, sem menn eiga að lesa, eftir ráðleggingum hæstv. forsrh., kvölds og morgna til þess að skilja. En skyldu nú ekki flestir hafa skilið hann svo hingað til. þangað til þessi ósköp dundu yfir, sem gengisfelling væri ekki á næsta leiti? Ég man eftir því, þegar ég var að berjast í kosningabaráttunni, lítið reyndur, á móti þessum snillingum í mínu kjördæmi, að þá var helzt sagt: Það eru þreyttir menn í ráðherrastólunum, úrræðalausir, lofum þeim að hvíla síg. Lofum nýjum mönnum að koma inn, sem hafa ferskar hugmyndir og leysa málin á annan hátt en viðreisnarstjórnin gerir. - Ef maður drægi þessi plögg upp, sem dreift var um Reykjanesið, og færi að lesa úr þeim núna, þá veit ég ekki, hvort þeir hefðu gleðileg jól. þrátt fyrir það að hæstv. forsrh. hafi tilkynnt þjóðinni, að það skyldi halda jól í ró og næði. Nei, ég get raunverulega sagt og við allir í stjórnarandstöðunni kinnroðalaust, að hér eru svik á ferðinni, - svik, sem koma fram furðulega snemma miðað við kosningaloforðin, furðulega snemma, þegar þess er gætt, að afurðaverð í útflutningsgreinum okkar er mjög gott og meira að segja vaxandi útflutningur fyrir margar iðngreinar, sem skiptir afar miklu máli, þar sem iðnaðurinn er orðinn svo stór þáttur atvinnulega séð fyrir fólkið í landinu. En því miður, gengisfellingin var eina úrræðið, sem hæstv. ríkisstj. sá. Hún fékk spekinga, 7 minnir mig, til þess að fara ofan í efnahagsástandið, gaumgæfa það í rólegheitum í margar vikur. Þeir virtust ekki sjálfir geta hugleitt málið í ró og næði, þeir þurftu að láta embættismenn gera það og völdu einnig pólitíska fulltrúa í n. Það er gott og vel að láta embættismenn vinna fyrir sig og benda á vissar leiðir og þora svo ekki að velja neina þessara leiða, sem embættismennirnir benda sjálfsagt á eftir beztu samvizku, búa til einhvers konar kokkteil, sem enginn þeirra veit, hvað heitir. Ég get ekki stillt mig um að lesa hérna smáklausu, með leyfi forseta. Það eru aðeins nokkur orð úr grein, er einn af hagspekingum þessarar stjórnar hefur skrifað í Þjóðviljann 24. okt. 1972, bara til þess að sýna viðhorfið og það sundurlyndi, sem hlýtur að ríkja í þessum efnum. Hann segir, með leyfi forseta, varðandi landbúnaðarstefnuna: „Landbúnaðarstefnan er stolt einkenni sóunarinnar. Við hendum fyrir hana árlega 2 milljörðum í uppbætur og niðurgreiðslu. Stór hluti þessara tveggja milljarða er hrein sóun verðmæta og veldur mikilli efnahagslegri röskun.“ Svo mörg voru þau orð. Það hefur ekkert komið fram, hvernig vandamál landbúnaðarins verða leyst eftir gengisfellinguna. Hvað fær bóndinn? Hvað fær hann í afskriftir? Hvernig kemst hann í gegnum aukinn rekstrarkostnað. Sú var þó tíðin, að hér töluðu forsvarsmenn bænda, og hér er núna í deildinni formaður Búnaðarfélags Íslands, - er það ekki rétt hermt? Hann hafði á sínum tíma mörg orð um það, að farið væri illa með bændur. Ekkert væri á móti því, að hann léti nú nokkur orð falla, þó að komið sé á nýjan sólarhring í þessum umr., um það, hvernig honum litist á þessar efnahagsaðgerðir fyrir búið. Það kemur kannske síðar og bíður síns tíma, en undarlegt má það vera, ef ekki þarf neitt að gaumgæfa, hvernig bóndinn kemur út úr þessari gengisfellingu né hvað honum er ætlað til að mæta auknum rekstrarkostnaði. Ef ég man rétt, kostaði innfluttur fóðurbætir orðið yfir 600 millj. kr. Þetta er stór skammtur, ef hann hækkar núna um 70–80 millj. kr., og bændur fá hann í jólagjöf. Ég held, að þetta sé ekki langt frá lagi, sem ég er að tala um. Þó er þetta stór póstur. Kostnaður við áburðarnotkun nálgast einn milljarð. Áburður mun stórhækka einnig. Hér eru því stórar tölur á ferðinni. Það má búast við því, að framlag ríkissjóðs verði að minnka í sambandi við landbúnaðinn. Það var gefið í skyn áðan á síðasta fundi fjvn., að svo kynni að fara. Það var orðuð heimild til allt að 15% minnkunar í framlögum í sambandi við fjárfestingar a.m.k. Það kemur sennilega yfir landbúnaðinn. Ég veit það ekki. Á kannske að gera eins og í sumar, að taka bara af handahófi og sleppa þá vissum sviðum alveg? En allt að 15% minnkun kann að vera nauðsynleg til þess að halda jafnvægi í ríkisbúskapnum. Vonandi þarf ekki að grípa til þessarar heimildar. En hún mun fara í gegn eftir tvo daga hér á Alþingi til öryggis fyrir hæstv. ríkisstj. Nei, því miður er það staðreynd, eins og núv. stjórnarflokkar sögðu á sínum tíma, að gengisfelling skapar æðimörg vandamál. Hún hefur alltaf gert það, og hún mun alltaf gera það. Þess vegna er það næsta undarlegt, að það skuli vera eina úrræðið yfir 22 ára skeið að grípa til gengisfellingar . Þó var millifærsluleið reynd um tíma. Ég vil hressa upp á minni 5. þm. Vestf. Það var einmitt helmingaskiptastjórn Framsfl. og Sjálfstfl., sem hóf bátagjaldeyriskerfið 1953. Þeir felldu gengið 15. febrúar 1950, ég man nú ekki um hvað mörg prósent. Þá minnir mig, að það hafi verið fellt eftir sögulega atburði hér á Alþingi. Tveimur árum síðar var komið á bátagjaldeyriskerfinu, og það vatt svo upp á sig, og endaði með því, að það var komið út í millifærslukerfi, sem enginn réð við. En eins og hann gat um réttilega, voru komin mörg gengi. Hann nefndi 20 gengi, en raunverulega voru þau miklu fleiri, vegna þess að gengið kom þannig fram, að eftir nýtingu og skilaverðmæti hverrar vinnslustöðvar kom mismunandi skilaverð, þannig að raunverulega var gengið óendalegt á fiskinum, bókstaflega óendanlegt. Auðvitað var þetta orðið kerfi, sem enginn maður réði við. Hver er þá niðurstaðan? Hún virðist einfaldlega vera sú, að það eru tvær leiðir til, gengisfelling eða niðurfærsluleið. Það virðist ekki vera fleira til. Við höfum enginn okkar kjark - og alls ekki verkalýðsforustan - til að hamla á móti og skera niður útgjöld, okkur brestur bókstaflega kjark. Niðurstaðan er hin gamla íhaldsleið, gengisfellingarleið, eins og einu sinni var orðað af núv. stjórnarflokkum. Þetta er kannske einföldun, en þó held ég, að það sé ekki langt frá lagi, að við höfum nú komizt að þessu um 22 ára tímabil. frá 1950. Og enn heldur áfram í sömu átt, því miður. Það væri gaman að lifa það, að menn þyrftu einu sinni að byrja á sjálfum sér, byrja hérna á höfðinu og skera niður hér hjá okkur í kringum æðstu stjórn landsins og halda svo niður eftir, en stanza, þegar við komum að þeim launum, sem eru lífsnauðsyn fyrir almenning í landinu. Undanfarið hefur kerfið verið „prósentukerfi.“ Þeir fá auðvitað flestar krónurnar, er mest hafa launin, og hafa þá flestir þagað, sem eru í hærri flokkum, og gleymt hinum. Þannig er það með sjómennina, ef þeir fá miklar tekjur núna, og margir sjá gífurlegum ofsjóum yfir þeim. Meira að segja valkostanefndin sér slíkum ofsjónum yfir tekjum þeirra manna, er eiga að fara á loðnuna, að þeir sjá enga aðra leið en að skattleggja áhöfnina. 10–14 manns, allt að þremur millj. kr. eftir 6 vikna vinnu. Hugsið ykkur aðra eins skattlagningu! Hvað mundu menn segja á Suðurnesjum, sem eru að keyra á völlinn dag og nótt á stóru bílunum, ef tíunda hver ferð yrði skattlögð og sett inn til vörubílstjóra á Ísafirði, Þórshöfn eða Seyðisfirði? Það gengi náttúrlega brjálsemi næst. En þetta á að bjóða bátasjómönnunum, og þykir engum mikið. Þetta er lagt fram í opinberu plaggi. Ég man eftir árinu 1966, þegar það þótti hneisa á bát, sem ég á, og fleirum, að háskólapiltar höfðu meira yfir sumarið en háskólaprófessor á ári, En hver voru afköst þessara manna, og hver var vinnutími þessara manna? Það var ekki talið í neinum fjórum eða sex tímum. Það var samfelld lota upp í 76 tíma, ef á þurfti að halda. Þessir piltar eru komnir út í atvinnulífið núna sem lærðir menn. Þeir hafa talað við mig, sumir hafa það ágætt, aðrir hafa það miður, og einn er að læra enn þá. Nei, ranghverfan birtist á margan hátt hjá okkur. Mér finnst iðulega í sambandi við öll þessi mál. að okkur vanti þann kjark, sem leysi þau. Það getur vantað þann kjark og þá samstöðu, sem nauðsynlegt er til þess að hefta verðbólguna. Því miður skortir hæstv, ríkisstj. eða stuðningsflokka hennar þann kjark enn þá þrátt fyrir öll fögru loforðin. Auðvitað þýðir ekki að halda áfram að nöldra út í þetta frv., það verður keyrt í gegn, alveg eins og við gerðum hér 1967, en þá keyrðum við það í gegn í þessari d. Þá talaði hér ungur framsóknarmaður, flutti sína jómfrúræðu, hér um nóttina og úthúðaði okkur hinum, og við hlustuðum á það í ró og næði, eins og stjórnarsinnar gera núna undir þessari ádrepu. Þannig er gangur lífsins og ekkert við því að segja kannske. Hitt er hörmulegra, að við allir hér á Alþingi, sem erum að reyna að basla við að halda þessari þjóðarskútu á eðlilegri siglingu, skulum ekki geta náð betri samstöðu. Við þurfum að taka kollsteypur ár eftir ár og berum ekki gæfu til þess, þegar vel árar, að leggja fyrir og viðurkenna það þannig að sparast eitthvað í góðærinu til þess tíma, er miður árar. Það er staðreynd á Íslandi, að slík tímabil eiga sér alltaf stað. Herra forseti. Ég skal ekki tefja tímann lengur, það er orðið það áliðið, þó að það væri gaman að fjalla um orð, sem fram hafa komið, bæði í þessari hv. d. og Nd. En eins og ég sagði áðan, heldur þetta sínu striki. Ég vona hara þrátt fyrir allt, að hæstv. ríkisstj. geti leyst þennan hnút, sem hæstv. forsrh. sagði, að væri óhjákvæmilegt að leysa, því að það er auðvitað öllum fyrir beztu, að vertíðin geti hafizt með eðlilegum hætti. En hæstv. ríkisstj. kemst ekki hjá því að vera minnt á margt, sem hún sagði, eða þeir stjórnarflokkar, sem standa að henni í dag, við okkur, sem nú erum í stjórnarandstöðu, fyrir þremur til fjórum árum.



Herra forseti. Ég kvaddi mér ekki hljóðs fyrr en mér var ljóst, að engir aðrir voru á mælendaskrá og ekki ætlunin af hálfu hæstv. ráðh. að svara þeim fyrirspurnum, sem ég bar fram í ræðu minni við 1. umr. hér í kvöld. Ég gat þess þá, að ég hefði borið fram fyrirspurnir á nefndarfundum fjh.- og viðskn. í dag, ítrekað þær og óskað eftir svörum ráðh. þar, en verið vísað á að spyrja ráðh. hér í hv. þd., sem ég og gerði án árangurs. Ég leyfi mér, herra forseti, að ítreka þessar fsp. og gera þær e.t.v. skýrari að einhverju marki, ef það mætti fremur verða til þess, að hæstv. ráðh. sæju sér fært að svara einhverju. Ég hef spurt í fyrsta lagi: Hverjar aðrar ráðstafanir en þær, sem felast í breyttri gengisskráningu, hyggst ríkisstj. gera, til lausnar aðsteðjandi efnahagsvanda? Ég hef spurt: Hver er útreikningur hagrannsóknadeildar Framkvæmdastofnunarinnar á áhrifum gengislækkunarinnar og þeirra efnahagsaðgerða, sem henni eru tengdar? Hér er átt við sams konar útreikninga og valkostan, hefur gert í álitsgerð sinni og hagrannsóknadeildin hefur gert með samanburði þriggja tillagna um efnahagsaðgerðir frá 11. des. s.l. Sérstaklega er í þessu sambandi spurt: a) Hver verður afkoma sjávarútvegsins á ársgrundvelli miðað við þær aðgerðir, sem nú eru ráðgerðar með gengislækkun? b) Hver verður afkoma annars vegar útflutningsiðnaðar og hins vegar heimaiðnaðar, miðað við þær sömu aðgerðir? Ég spurði: Hvað verður um greiðslu 21/2 kaupgreiðsluvísitölustigs 1. jan., sem felld voru niður með brbl. um tímabundna verðstöðvun í júlímánuði s.l.? Í því sambandi og framhaldi þess: Hver verður þróun kaupgreiðsluvísitölu á næsta ári? Hvaða áhrif á hana hafa hækkunarþarfir: a) af innflutningi erlendra vara, b) heimaiðnaðar, c) flutningafyrirtækja, eins og t.d. skipa og flugfélaga, d) annarra þjónustufyrirtækja, þ. á m. á vegum ríkis og sveitarfélaga? Ég hef spurt: Er gert ráð fyrir breytingu á fiskverði 1. jan. n.k., og hvaða fiskverð er lagt til grundvallar útreikningum á afkomu útgerðar og fiskiðnaðar? Loks hef ég spurt: Hvaða ráðstafanir eru fyrirhugaðar til að mæta a.m.k. 150 millj. kr. skuld tryggingakerfis fiskiskipa, og hvaða ráðstafanir eru fyrirhugaðar til að standa undir tryggingaiðgjöldum á næsta ári? Fleiri spurningar væri hægt að flytja hér, en sumar þeirra gætu eins vel átt við í sambandi við afgreiðslu fjárlaga. En ég tel það lágmarkskröfu, að þm. fái svör við þessum fsp. Að öðrum kosti tel ég núv. hæstv. ríkisstj. fara blindandi út í þann leik, sem nú er farið út í.



Herra forseti. Það er nú skipt um hlutverk. Við í stjórnarliðinu verðum nú að sitja og beita nokkurri stillingu og hlusta á það, sem hér er sagt, en þeir urðu að gera það á sínum tíma. Það væri satt að segja ástæða til þess að taka til nokkurrar athugunar þann þversagnakennda málflutning, sem stjórnarandstæðingar hafa viðhaft núna. Nú er ég í þeirri aðstöðu, að ég má ekki leggja út í það. Viðvíkjandi spurningum hv. þm. er þess að geta, að ég minnist þess ekki, að við höfum á sínum tíma, þegar við vorum í stjórnarandstöðu, fengið skýrslur eða svör, sem við báðum um. Ég er ósköp hræddur um, að það hafi verið fátt um svör hjá hæstv. ráðh. þá. Þess er enn fremur að geta, að sumar þær spurningar, sem hann bar fram, eru þess háttar, að þeim verður ekki svarað með nokkurri vissu, því að þetta voru spurningar um spár. Hann spyr um, hver verði afkoma sjávarútvegs hver verði afkoma útflutningsiðnaðarins. Auðvitað er þetta allt byggt meira og minna á óvissum atriðum, óþekktum stærðum. En það eru spár um þetta, og mér er óhætt að segja það, þó að ég vilji ekki vera að fara hér með tölur, að spárnar segja, að afkoma sjávarútvegsins t.d. geti orðið mjög sæmileg. En vitaskuld er það háð forsendum, sem við vitum að þurfa að vera fyrir hendi, en við þekkjum ekki. Þeir menn, sem hafa athugað þetta, gefa sér forsendur í sambandi við aflann, og þá lítur svo út, að afkoma geti orðið mjög sæmileg. Auðvitað koma margar hliðarráðstafanir til greina í sambandi við gengislækkun. Það hefur alltaf verið svo og verður auðvitað alltaf að vera svo. Hv. næstsíðasti ræðum. tók af mér að nokkru leyti ómakið í því sambandi, vegna þess að hann fór að gera grein fyrir því að nokkru leyti, skildist mér, sem líklegt er að gera í sambandi við fjárlagaafgreiðslu. Það er eðlilegra, verð ég að segja, að ræða þau atriði þar. Það er tekið fram, að það er gert ráð fyrir að halda niðurgreiðslum í svipuðu horfi og verið hefur á þessu ári. Það er ekki gert ráð fyrir, að hægt sé að einskorða sig við það að halda vísitölu alveg í sömu skorðum og nú. Ég hef sjálfur sagt, að áhrifa gengisbreytingarinnar myndi eitthvað gæta í verðlagi. Ég heyrði, að hann kom með tölur. Ég vil ekki vera að fara með neinar tölur hér, fyrr en þær liggja fyrir og eru birtar í sambandi við fjárlög. Enn fremur er auðvitað gert ráð fyrir því í sambandi við fjárl. að afla þess fjár, sem til þarf. Ég held, að hann hafi líka nefnt einhver tekjubýsn, sem yrðu sett inn í því sambandi, og enn fremur er það ekkert leyndarmál, að það verður, eins og verið hefur oft áður, hefur heimild í fjárl. til þess að skera niður eða lækka fjárveitingar, sem ekki eru bundnar öðrum lögum en fjárl., um allt að 15%. Þetta hefur stundum verið hærra, stundum í tíð viðreisnarstjórnarinnar. Að því leyti, sem tekjur á fjárlögum endast ekki til þess að ná þeim markmiðum að halda vísitölunni nokkurn veginn við það mark, sem ég held, að hv. síðasti ræðumaður hafi nefnt, verður þessi niðurfellingarleið væntanlega notuð eftir því, sem á þarf að halda. Við sumum atriðunum, sem hv. þm. spurði um, held ég, að hann geti fengið svör í ræðu, sem ég flutti í gær, en ég veit, að það er afsakanlegt, að honum hafi ekki gefizt tími til að lesa hana. Að öðru leyti eru sumar þær spurningar, sem bornar hafa verið hér fram, þess eðlis, að ég vil ekki svara þeim, t.d. eins og spurningu um það, hvernig gengið verði skráð í fyrramálið. Ef þessi lög verða samþ., er samþ. ákveðið stofngengi og líka ákveðið svigrúm, en stjórn Seðlabankans getur ákveðið, án þess að spyrja ríkisstj., hve mikið frávikið verði. Ég veit, að hv. þm. skilur, að ég fer ekki að skýra frá því hér, áður en hún hefur gefið út sína tilkynningu. Að vísu var fleira, en nokkuð annars eðlis, sem hann spurði um, en ég vil ekki svara. Það má vel vera, að honum finnist þetta ekki fullnægjandi svör. Ég vil ekki vera að lengja umr., en þakka mönnum fyrir að hafa stillt máli sínu í hóf. Það stendur auðvitað sízt á mér að fara út í nokkrar umr hér, sem gætu gefið tilefni til deilu, enda þótt það sé ýmislegt, sem hægt væri að tína fram, sem stjórnarandstæðingar hafa sagt á sinni tíð.



Herra forseti. Ekki veit ég, hvort það var af vilja gert hjá hæstv. forsrh. að velja úr þeim spurningum, sem hér voru bornar fram í kvöld. Kannske hef ég ekki haldið nógu langa ræðu til þess, að hæstv. forsrh. hafi orðið ljósar mínar spurningar.  Ég spurði í fyrsta lagi, hver yrðu áhrif þessa frv., ef samþ. yrði, á kaupgjaldsvísitöluna, þegar lögin væru komin til fullrar framkvæmdar? 



Herra forseti. Ég verð að segja það, að mér finnst þetta tilraun til þráskákar af hálfu hæstv. forsrh., nefnilega að nota þau rök, að vegna þess að fyrrv. ríkisstj. hagaði sér illa 1967 eða 1968, þá leyfðist þeim það líka. Nú sat ég ekki á þingi 1967–1968 og kann ekki nákvæmlega um það að fjalla, hvaða gögn voru lögð þm. í hendur í sambandi við mat á því, hvort gengisskráning sú, sem ákveðin var, væri í samræmi við nauðsyn atvinnuveganna og atvinnuöryggis í landinu. Mér er nær að halda, að á þeim tíma hafi þm. fengið gögn í hendur, sem kváðu á um nauðsyn þeirra aðgerða með tilliti til afkomuhorfa atvinnuveganna. Grundvallarspurning mín er sú að fá fram mat hagrannsóknadeildar á afkomuhorfum atvinnuveganna, áhrifum þessara efnahagsaðgerða á þjóðarbúskapinn og ríkisbúskapinn, viðskiptin við útlönd og fjárhaginn. Hæstv. forsrh. hefur réttilega hrósað sér af því að hafa átt þátt í því, að til staðar er álit valkostan. svokallaðrar, sem er vandað álit út af fyrir sig og gefur ágætar upplýsingar. Það, sem um er beðið, er, að samsvarandi upplýsingar séu gefnar þm. um þá leið, sem valin var. Hæstv. forsrh. neitaði ekki samstarfsflokkum sínum eða samstarfsráðherrum í ríkisstj, um slíkan samanburð. Hann lét Hagrannsóknadeildina gera slíkan samanburð á till. hvers stjórnarfl. fyrir sig um úrlausnir í efnahagsmálum. Það plagg liggur fyrir og er dagsett af hálfu hagrannsóknadeildar Framkvæmdarstofnunar 11. des. s.l. Ég er að biðja um samsvarandi upplýsingar þm. til handa um þá leið, sem valin hefur verið og hæstv. forsrh. er að verja af veikum burðum og mætti í dag. Þetta finnst honum ofætlun. Ég er aftur á móti tel það óvirðingu gagnvart þm. að veita þeim ekki slíkar upplýsingar og aðrar þær upplýsingar, sem við þdm. höfum farið fram á í þessum umr. „Ég hygg, að afkoma sjávarútvegsins verði mjög sæmileg,“ segir hæstv. forsrh. nú. En ég minni hann á það, að þessi leið felur í sér tæplega 11% gengislækkun. Leið SF. samkv. álitsgerð og samanburði hagrannsóknadeildar frá 11. des. fól í sér 16% gengislækkun, og þá taldi hagrannsóknadeildin 100 millj. kr. vanta upp á það, að viðunandi afkomu sjávarútvegsins væri náð. Hvað vantar þá nú? Þess vegna eru svör hæstv. forsrh. ekki traustvekjandi. Þess vegna verða ekki aðrar ályktanir af svörum hæstv. forsrh. dregnar hér en að hæstv. ríkisstj. viti ekki, hvað hún er að gera.