arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*forseti (JBald) : Ég vil nota þetta tækifæri til að bera undir Alþingi, hvort það vilji fallast á að fela forseta og öðrum skrifara eða báðum að ganga frá þeim bókunum gerðabókar, sem óstaðfestar eru, og þeim, sem verða óstaðfestar, þegar þingi lýkur, vegna þess að ekki hefir unnizt tími til að gera hvorttveggja í einu, að leiðrétta fjárlög og færa inn hinar víðtæku brtt. við fjárlögin.

* Frsm. minni hl. (Bjarni Bjarnason): Hér er nokkur vandi á höndum í þessu máli, þar sem samþykkt þessarar till. hefir í för með sér allveruleg fjárútlát, 10 þús. kr. strax og svo kostnað vegna utanfara og fundarhalda, sem er áætlaður í grg. 2 þús. kr. Hinsvegar hefir þessi fjárhæð ekki verið tekin upp í fjárl.frv. fyrir næsta ár, og þykir mér það nokkuð miður. Um það var rætt í fjvn., hvort þessi till. gæti ekki beðið, en n. varð þar mjög ósammála. Og til þess að ekki væri skilað nál., sem væri litað pólitískt, taldi ég rétt, að ég væri hér með tveimur sjálfstæðismönnum, þar sem líka málið var aldrei skoðað sem pólitískt mál, heldur varð ágreiningurinn aðeins vegna þess, að menn töldu sig ekki hafa athugað till. nægilega og að ekki lægi á henni. Ég get því, að athuguðum þeim rökum, sem fram hafa verið færð, ekki annað en mælt með því, að Íslendingar sæki um upptöku í alþjóðahafrannsóknaráðið, einkum þar sem það getur haft sérstaka þýðingu fyrir friðun Faxaflóa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Héðinn Valdimarsson): Ég bar fram í fjvn. samskonar till., og var henni vel tekið af öllum nefndarmönnum. Þó voru ekki greidd atkv. um till. í n. Hefir ekki getað orðið fundur í n. siðan, og tók ég því það ráð að bera till. fram hér sem þál. Tilgangurinn er að láta endurskoða eftirlaunalöggjöfina, svo að ekki fái aðrir landsmenn eftirlaun en þeir, sem búsettir eru hér á landi. Ég ætlast ekki til, að þetta nái til þeirra, sem nú fá eftirlaun. Eftir því, sem ég veit bezt eru samskonar ákvæði í gildi í nágrannalöndunum. Er sjálfsagt að gera það að skilyrði fyrir því, að menn geti fengið lífeyri af því opinbera, að þeir noti hann hér á landi, en fari ekki af landi burt. þegar æfistarfi þeirra er lokið, svo að greiða þurfi þeim féð í erlendum gjaldeyri.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þessir þingmenn voru til þings komnir, og voru þeir allir á fundi, nema þm. Barð. og 9. lansk. þm., sem báðir voru veikir: 1. Árni Jónsson, 11. landsk. þm. 2. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 3. Bergur Jónsson, þm. Barð. 4. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 5. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 6. Bjarni Bjarnason, 2. þm. Árn. 7. Bjarni Snæbjörnsson, þm. Hafnf. 8. Brynjólfur Bjarnason, 1. landsk. þm. 9. Einar Árnason, 2. þm. Eyf. 10. Einar Olgeirsson, 5. þm. Reykv. 11. Eiríkur Einarsson, 10. landsk. þm. 12. Emil Jónsson, 7. landsk. þm. 13. Eysteinn Jónsson, 1. þm. S.-M. 14. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 15. Garðar Þorsteinsson, 8. landsk. þm. 16. Gísli Guðmundsson, þm. N.-Þ. 17. Guðrún Lárusdóttir, 2. landsk. þm. 18. Haraldur Guðmundsson, þm. Seyðf. 19. Helgi Jónasson, 2. þm. Rang. 20. Hermann Jónasson, þm. Str. 21. Héðinn Valdimarsson, 3. þm. Reykv. 22. Ingvar Pálmason, 2. þm. S.-M. 23. Ísleifur Högnason, 5. landsk. þm. 24. Jakob Möller, 2. þm. Reykv. 25. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 26. Jón Baldvinsson, 9. landsk. þm. 27. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 28. Jónas Jónsson, þm. S.-Þ. 29, Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 30. Magnús Jónsson 1. þm. Reykv. 31 Ólafur Thors, þm. G.- K. 32. Páll Hermannsson, 2. þm. N.-M. 33. Páll Zóphóníasson, 1. þm. N.-M. 34. Pálmi Hannesson, 1. þm. Skagf. 35. Pétur Halldórsson, 4. þm. Reykv. 36. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 37. Sigurður E. Hlíðar, þm. Ak. 38. Sigurður Kristjánsson, 6. þm. Reykv. 39. Sigurjón Á. Ólafsson, 3. landsk. þm. 40. Skúli Guðmundsson, þm. V.- Húnv. 41. Stefán Stefánsson, 4. landsk. þm. 42. Steingrímur Steinþórsson, 2. þm. Skagf. 43. Sveinbjörn Högnason, 1. þm. Rang. 44. Thor Thors, þm. Snæf. 45. Vilmundur Jónsson, þm. N.-Ísf. 46. Þorbergur Þorleifsson, þm. A.-Sk. 47. Þorsteinn Briem, þm. Dal. 48. Þorsteinn Þorsteinsson, 6. landsk. þm. Ókominn var til þings: Gísli Sveinsson, þm. V.-Sk. Konungsboðskapur. Þá er þingmenn höfðu skipað sér til sætis, stóð upp forsætisráðherra, Hermann Jónasson, og las upp opið bréf, er stefnir Alþingi saman til reglulegs fundar þriðjudaginn 15. febrúar 1938, dags. 22. jan. Því næst las forsætisráðherra upp konungsumboð sér til handa til þess að setja Alþingi, dags. s. d. Samkvæmt því umboði lýsti forsætisráðherra yfir, að Alþingi væri sett. Síðan mælti forsætisráðherra: „Minnumst ættjarðarinnar og konungs!“ og tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Forsætisráðherra kvaddi þessu næst elzta þingmanninn, Ingvar Pálmason, 2. þm. S.-M., til að stýra fundi þar til er kosinn væri forseti sameinaðs þings. Gekk aldursforseti þá til forsetastóls og tók við fundarstjórn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB): Þá vil ég geta þess, að mér hefir borizt tilkynning um það frá hv. þm. Barð., að hann muni ekki geta mætt á þingfundum nú fyrst um sinn, sakir lasleika. Jafnframt hefir komið fram ósk um það af hálfu Framsfl., að hann mætti setja menn til að gegna nefndastörfum fyrir hv. þm. Barð., meðan hann er fjarverandi, og er óskað, að hv. 1. þm. Rang. komi í hans stað í allshn., en hv. þm. V.- Húnv. í sjútvn. Vil ég vænta þess, að hv. þd. fallist á þessa ósk.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JakM): Hv. varaþm. tekur sæti hv. aðalþm. og hefir atkvæðisrétt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil leyfa mér að bera fram þá ósk við hæstv. forseta og hv. þdm., að bætt sé nú tveimur mönnum við þessa nefnd, fram yfir það, sem gert er ráð fyrir í þingsköpum, þannig að hún nú verði skipuð fimm mönnum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með þessu frv. er farið fram á, að framlengt sé gildi l. um verðtoll og bráðabirgðaverðtoll fyrir árið 1939. Frv. er shlj. löggjöf um þetta efni, sem selt var á fyrra þinginu 1937, og er hv. þdm. málið svo kunnugt, að ég þarf ekki að fjölyrða um það. Ég legg til, að málinu verði vísað til fjhn. að lokinni umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv. er nákvæmlega shlj. l., sem samþ. voru á síðasta þingi, og fer það fram á framlenging nokkurra viðauka á sköttum og tollum, sem hafa verið í gildi um nokkurt skeið. Sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um frv. þetta nú, en óska eftir, að því verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er shlj. l., sem samþ. voru á síðasta Alþ. um sérstaka tekjuöflun til ríkissjóðs. Mönnum er efni þessara laga svo kunnugt, að ég sé ekki ástæðu til að rekja það eða forsögu þessa máls. En til viðbótar vil ég aðeins taka það fram, að í 4. gr. er nokkuð önnur skipting en verið hefir á því, sem ætlað er til vega af benzínskatti. Ég geri ráð fyrir, að það verði sérstaklega athugað í n., og þá sérstakstaklega í samráði við fjvn., eins og áður hefir verið talað um hér í d. Ég vil svo óska, að frv. verði vísað til 2. umr. og fjhn. að lokinni þessari umr.



Það eru aðeins örfá orð. Ég ætla ekki að fara út í frv. í heild, en aðeins skjóta því fram í sambandi við 4. gr., að mér virðist, að það muni vera í alla staði óviðkunnanlegt og óvenjulegt að afgreiða í tvennu lagi l. um fjárveitingar til vega landsins. Mér hefði þótt fara stórum betur á því, að ákvæði um þessi efni hefðu aðeins verið í fjárl. Hér getur farið svo, að það verði raunverulega búið að samþ. önnur l. um þennan hluta fjárl. áður en þau verða afgr. Mér hefði þess vegna þótt rétt, að þessari sundurliðun í 4. gr. hefði verið sleppt, og ég vil beina því til n., sem fær þetta til meðferðar, að hún taki þetta til athugunar. Ég vil líka beina því til n., að þar sem þetta kemur af þeim benzínskatti, sem bifreiðaeigendur láta af hendi, þá tel ég réttara að láta þetta renna til þeirra héraða, sem mest bílaumferð er um, heldur en að veita því til vega á fáförnum heiðum og annnesjum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JakM): Hv. þm. hafa heyrt till. hv. kjörbréfan., og verður gengið til atkv. um hana.

forseti (JakM): mér hefir borizt bréf frá hæstv. forseta Ed., dagsett 19. febr., á þessa leið: „Jón Baldvinsson, 9. landsk. þm., hefir í dag ritað mér á þessa leið: „Með því að ég sé fram á, að ég muni ekki á næsta hálfa mánuði geta sótt þingfundi sakir sjúkleika, óska ég þess, með skírskotun til 144. gr. laga nr. 18 1934, um kosningar til Alþingis, að varamaður taki sæti mitt á Alþingi í fjarveru minni“. Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér boðið sem skjótast til fundar í sameinuðu þingi til þess að rannsaka og bera upp til samþykktar kjörbréf varamanns“. Varamaður hv. 9. landsk. mun vera mættur hér á fundinum. og hefir hann lagt fram kjörbréf sitt, og hefir það verið afhent kjörbréfanefnd. vænti ég. að hún skýri frá athugun sinni á því.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Frv. það, sem hér liggur fyrir til umr., var flutt á síðasta þingi, og hefir því í engu verið breytt frá því, sem það var þá. Ég gerði þá þegar grein fyrir aðalatriðum þess, svo að ég tel óþarft að fara nú að endurtaka það, sem ég þegar hefi sagt um nauðsyn málsins. Frv. var þá vísað til nefndar, en kom aldrei aftur frá n., sem fékk það til meðferðar. Ég lyfi mér því að mega vænta þess, að svo fremi sem hv. deild fellst á að vísa því til n. nú, þá fallist hún og á að afgreiða það frá nefnd.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Það var alveg rétt hjá hv. flm. frv. þessa, að frv. lá fyrir á síðasta þingi og var þá fengið allshn. til athugunar. Að n. gat ekki afgr. það frá sér, var sökum þess, að hún sendi það til umsagnar tryggingarstofnananna, en fékk ekki svör frá þeim aftur. Aðeins munnleg skilaboð frá einni stofnuninni. sem voru þess efnis, að hún treysti sér ekki til þess að finna það út, hversu mikill kostnaður myndi verða af frv. þessu, ef að lögum yrði, fyrir stofnanirnar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Brynjólfur Bjarnason): Ég lagði þetta frv. fram á síðasta þingi og tel ástæðulaust að gera frekari grein fyrir því en ég gerði þá. Þetta er 2. skipti, sem ég legg þetta frv. fram, og á þinginu þar á undan var lagt fram mjög svipað frv. frá hv. 6. landsk. og öðrum hv. þm. til. Það gekk í mjög svipaða átt að öðru leyti en því, að það náði aðeins til berklasjúklinga. Í fyrra kom aldrei nál. frá n., sem fjallaði um málið, og á þinginu þar á undan veit ég ekki heldur til, að frv. hv. 6. landsk. hafi fengið neina afgreiðslu. Ég vonast til, að þetta endurtaki sig ekki, þegar það er nú lagt svona snemma fram, og að n. sjái sér fært að afgr. það. Það er ýmislegt fleira í l., sem þarf lagfæringar við, en ég ætla að bíða og sjá, hvernig þessu máli reiðir af, áður en ég legg fram fleiri till.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Páll Hermannsson): Samskonar frv. þessu var flutt í Nd. á síðasta þingi, en fékk ekki afgreiðslu. Frv. þetta er undirbúið að tilhlutun dómsmrh., og flm. flytja það eftir ósk hans. L. þessi eiga, ef samþ. verða, að koma í stað eldri l. um bifreiðanotkun, frá árinu 1931 En frv. er samið með hliðsjón af dönskum og norskum l. með þeim breyt., sem leiðir af hérlendum staðháttum. Frv. vill setja reglur um notkun bifreiða og taka upp í I. ákvæði, sem nauðsynleg eru, en vantar í eldri bifreiðal. Þetta er talsverður lagabálkur, í VIII köflum. Efninu er raðað í kafla, sem ekki hefir verið gert áður, og gerir það l. skipulegri. Í frv. eru nákvæmari reglur en áður hafa gilt um notkun bifreiða, og er ætlazt til, að þær miði að því að gera bifreiðar hættuminni bæði fyrir þá, er í þeim ferðast, og aðra. Frv. fylgir allýtarleg grg., svo ýtarleg, að ég þarf ekki að fara frekar út í frv., því að ég get ekki útskýrt það betur en þar er gert. Vil ég aðeins geta þess, að við vildum gera lítils háttar breytingar á nokkrum atriðum frv., og teljum ennfremur, að nokkur nauðsynleg ákvæði vanti í það. En þó vildum við ekki leggja fram brtt. að þessu sinni. þar sem frv. kemur að líkindum til n., sem við eigum sæti í. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og allshn.

* Forsrh. (Hermann Jónasson): Bak við frv. þetta liggur talsverð athugun og vinna. Ég veitti því ekki athygli, hversu seint gekk afgreiðslu málsins á síðasta þingi. Er oft svo, að þegar miklar umr. eru um pólitísk mál, þá taka menn ekki eins eftir málum þeim, er almennara eðlis eru, en tekið hefir engu minni vinnu að undirbúa. Frv. dagaði því uppi á síðasta þingi. En þeim, sem farið hafa með lögreglumál þessa bæjar undanfarin ár, er ljóst, að bifreiðal. eru ófullnægjandi. Því var það, að við tókum fyrir 2-21/2 ári að afla okkur gagna um breyt. þær, sem að undanförnu hafa verið gerðar á bifreiðal. í nágrannalöndunum, samkvæmt undangenginni reynslu. Var síðan þessi lagabálkur saminn upp úr gömlu bifreiðal., með hliðsjón af þeirri reynslu, er hér á landi hefir fengizt. Hv. flm. sagði í framsöguræðu sinni, að hann teldi, að breyta þyrfti nokkrum ákvæðum og bæta við öðrum. Ég vil í því sambandi geta þess, hv. n. til leiðbeiningar, að frv. er undirbúið af lögreglustjóranum í Reykjavík og síðan lesið yfir af mér og öðrum lögfræðingi. Síðan hafa bifreiðaeftirlitsmenn og vegamálastjóri athugað frv. Tel ég því heppilegast, ef brtt. á að gera í n., sem ég fortek ekki, að geti verið nauðsynlegt, að áður sé leitað umsagnar þessara aðilja, sem hafa mesta reynslu í þessum efnum allra hérlendra manna. Vildi ég svo óska þess, að frv. gæti fengið sem fljótasta afgreiðslu, án þess að það þyrfti að gamla út yfir vinnubrögðin við það.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og fram kemur í nál. á þskj. 60, hefir fjhn. haft málið til meðferðar, og leggur hún til, að frv. verði samþ. Þess skal gefið, að þegar málið var afgr. frá n., var einn nm. fjarverandi, hv. þm. Ísaf.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Einar Olgeirsson: Við hv. 5. landsk. höfum flutt litla brtt. við 4. gr. frv. Það er nú svo komið vegna skemmtanaskattsins, að fyrir félög eins og verkalýðsfélögin er orðið því nær ókleift að ná nokkru inn með því að halda skemmtanir, en af slíku hafa ýmsir styrktarsjóðir þessara félaga haft aðaltekjur sinar. Nú er svo komið, að félögin hafa nær alltaf litlar sem engar tekjur af skemmtunum sínum, og oft beinlinis tap. Skatturinn er nú beinlínis farinn að verka öfugt við tilgang sinn, þegar svo er komið, að menn fara að hætta að halda skemmtanir, jafnvel þó að í góðum tilgangi sé. Till. okkar fer fram á, að auk leiksýninga, hljómleika og söngskemmtana innlendra manna verði einnig skemmtanir þær, er verklýðsfélögin gangast fyrir, undanþegnar þessari 80% álagningu. Vona ég, að hv. deild taki þessari litlu brtt. okkar vel.

* Frsm. (Garðar Þorsteinsson): Frv. þetta er flutt af hv. allshn. eftir beiðni hæstv. atvmrh. Það gengur út á að setja ákvæði um, hverjir megi annast fastelgnasölu fyrir aðra og hvaða skilyrði skuli sett fyrir leyfi til þess. Hafa ekki verið til nein lagaákvæði, er takmarki rétt manna til að annast fasteignasölu fyrir aðra, enda hafa margir fengizt við það fyrir þóknun. Hér í bæ t. d. er fasteignasala það mikil, að sjálfsagt er að setja nánari ákvæði henni aðlútandi, eins og tíðkast í öðrum löndum. Hefir þótt brenna við, að ýmsir, kannske miður ráðvandir menn, tækju að sér að selja hús fyrir aðra, og hafa stundum risið málaferli út af því, að menn hafa þótzt vera prettaðir í slíkum viðskiptum. Með frv. er reynt að tryggja það, að slík sala geti ekki verið í höndum hvers, sem er, heldur verði hún að vera í höndum manna, sem uppfylla viss skilyrði, hafa t. d. tekið próf, sem ákveðið verður nánar með reglugerð af ráðuneytinu. 4. gr. gerir ráð fyrir, að þeir, sem annast mega þessa sölu, verði í hvert sinn að gefa glöggt yfirlit um tekjur og gjöld fasteignarinnar, og sé það yfirlit undirstaða sölunnar, svo að kaupandi megi treysta þeim upplýsingum, sem fasteignasali gefur honum. Þá er í 8. gr. ákveðið, að fastelgnasali skuli í hvert sinn senda hlutaðeigandi héraðsdómara tilkynningu, er hann gengur frá kaupsamningi, afsali eða skuldabréfi með verði í fasteign, og skal þar taka fram nafn kaupanda og seljanda og upphæð kaupverðs eða skuldar, ef um veðbréf er að ræða, og útgáfudag bréfanna. Þetta ákvæði mun sett af því, að oft hefir við brunnið, að menn hafa hliðrað sér hjá að greiða lögboðin gjöld til ríkissjóðs með því að ónýta slík gögn, ef fasteign hefir verið seld á ný. Hér í bæ eru nokkrir menn, sem rekið hafa fasteignasölu undanfarin ár, og þótti ekki rétt að útiloka þá frá að halda áfram þeirri atvinnu. Mega þeir því, samkv. frv., halda áfram atvinnu sinni án prófs, en leyfi verða þeir að fá og uppfylla önnur almenn skilyrði, sem sett eru í 2. gr. Ennfremur verða þeir að hafa haft opna fasteignaskrifstofu undanfarin 5 ár.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Jón Pálmason): Þessar brtt., sem liggja hér fyrir á þskj. 89 frá landbn., eru í samræmi við það, sem ég boðaði hér við fyrstu umr. Í raun og veru eru þær ekki nema tvær. Önnur að fella burt kaflaskipti úr lagaflokkum um nýbýli og samvinnubyggðir. Hin er um það, að taka upp sem bráðabirgðaákvæði frv., sem liggur fyrir þinginu frá hv. 1. þm. Rang. Nefndin er sammála um þessar brtt., og sé ég ekki ástæðu til að ræða þær frekar, en vænti þess, að þær nái samþykki hv. deildar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EÁrna): Það er gert ráð fyrir því, að þessi 2. umr. geti gengið þannig, að það verði ekki umræður. En hinsvegar verður við 3. umr. haft útvarp, sem óskað hefir verið eftir, til þess að hægt verði að hlusta á umr., sem þá fara fram, utan þinghúss.



Ég skal verða við tilmælum hæstv. forseta um að hefja ekki umr. almennt um málið. En ég gat þess við fyrstu umr., að enda þótt ég lýsti yfir því fyrir hönd Sjálfstfl., að hann myndi fylgja frv., þá eru einstök atriði í því, sem ég persónulega er ekki alveg samþykkur. Ég skal ekki tefja umr. með því að rekja þau upp. En ég vildi biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir einni brtt. frá mér við frv. Það er við 5. gr., að 2 síðustu málsl. falli niður. Það stendur þar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Dómurinn skal afla sér upplýsinga hjá sáttasemjara ríkisins í vinnudeilum um kröfur og tilboð deilu aðilja. Hvorugum aðilja má dómurinn dæma frekari rétt en hann hefir gert kröfur til fyrir sáttasemjara, þó þannig, að skipverjar sæti ekki lakari kjörum en samkvæmt samningi þeim, er gilti til ársloka 1937“. Ástæðan fyrir minni brtt. er sú, að fyrri málsliður er um atriði, sem þóttu mikils virði, þegar lögin um sáttasemjara voru sett, 1925. Þar er beinlínis ákveðið svo í 7. gr. laganna, að það megi ekki, eins og þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Bannað er að gefa út vottorð um eða leiða vitni um, hvað hvor aðili hefir borið fram eða lagt til meðan á samningum stendur undir forystu sáttasemjara, nema því aðeins, að samþykki beggja aðilja komi til“. Það er enginn vafi, að þetta ákvæði er sett þarna til þess, að menn væru óhultari, þegar þeir bæru fram kröfur sínar fyrir sáttasemjara. Og það er illa farið, ef menn, af ótta við það, að till. þeirra yrðu bornar út, væru þögulli um það, hvað væri í raun og veru þeirri vilji. Hér í þessu frv. er farið fram á að breyta þessu svo gersamlega að það er beinlinis gert að skyldu að leita umsagna um það, hvað fram hefir farið fyrir sáttasemjara. Ég held, að þetta myndi spilla mjög fyrir sáttasemjara í framtíðinni. Hitt atriðið er aftur á móti annars eðlis. Mér finnst ofurskiljanlegt, um leið og málið er lagt í gerð, að setja gerðardómi ákveðnar reglur um það, hvernig hann skuli dæma í einu ákveðnu tilliti, t. d. að fyrir rétti megi ekki dæma nema það, sem kröfuhafi hefir komið fram með. Ég held, að þessi ákvæði muni torvelda sáttasemjara starfið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EÁrna): Ég leyfi mér að bera upp þá till., að umr. fari þannig fram, að ræðutímanum verði skipt jafnt milli allra þingflokka og að ræður verði takmarkaðar. Hefi ég hugsað mér, að hver flokkur hefði 15 mín. til umráða í fyrstu umferð, 5 mín. í annari umferð og svo aftur 5 mín. í 3. umferð.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB): Sakir fráfalls hv. 9. landsk., forseta Sþ., munu störf þessarar deildar falla niður í dag, og er því dagskrármálið hér með tekið af dagskrá. En næsti fundur er ákveðinn á morgun, og verður þá sama mál tekið á dagskrá aftur.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JakM): Ég hefi þá sorgarfregn að flytja þingmönnum, að forseti sameinaðs Alþingis, Jón Baldvinsson, andaðist í nótt að heimili sínu hér í bænum, hálfsextugur að aldri. Jón Baldvinsson var fæddur 20. des. 1882 á Strandseljum í Ögurhreppi, sonur Baldvins Jónssonar bónda þar og konu hans, Halldóru Sigurðardóttur, bónda í Hörgshlíð Hafliðasonar. Hann lærði ungur prentiðn á Ísafirði og stundaði bað starf til ársins 1918, fyrst á Bessastöðum og síðar í Reykjavík. Það ár gerðist hann forstjóri alþýðubrauðgerðarinnar í Reykjavík og hélt því starfi til 1930, er hann varð bankastjóri í Útvegsbanka Íslands. Á Alþingi átti hann sæti í 1 í ár samfleytt, frá 1921, og var þetta 20. þingið, er hann sat. Hann var þm. Reykv. frá 1921–1926, en landsk. þm. 1927 og síðan. Auk þess, sem hér hefir verið talið, hafði Jón Baldvinsson og á hendi fjölmörg önnur trúnaðarstörf í almennings þarfir. Skulu hér talin nokkur hin helztu. Í bæjarstjórn Reykjavíkur átti hann sæti 1918–1924. Hann var kosinn í danskíslenzka ráðgjafarnefnd 1927 og í Þingvallanefnd 1928, og átti sæti í báðum þeim nefndum síðan. 1932 var hann kusinn í milliþinganefnd um kjördæmaskipun. Hann var forseti Alþýðusambands Íslands frá stofnun þess, 1916, og formaður Alþýðuflokksins frá upphafi, var hann kosinn forseti sameinaðs Alþingis og var það síðan. Með Jóni Baldvinssyni er til moldar genginn einn hinna merkustu stjórnmálamanna landsins. Þótt eigi nyti hann skólamenntunar, hafði hann af eigin rammleik aflað sér staðgóðrar þekkingar, eigi aðeins á landsmálum, heldur og á ýmsum öðrum sviðum. Hann tók snemma að gefa sig að stjórnmálum, og skipuðu gáfur hans og hæfileikar honum þegar á ungum aldri í sveit forustumanna í flokki hans, Alþýðuflokknum. Um 20 ára skeið hefir hann verið aðalforingi flokksins, og öllum öðrum fremur mótað stefnu hans og starfsemi, bæði innan þings og utan. Hyggindi hans og lipurð áttu og ekki minnstan þátt í því, að jafnan var þar leitað trausts og halds sem bann var, þegar vanda bar að höndum. Við, sem með honum höfum starfað hér á þingi, eigum á bak að sjá eigi aðeins einum hinna verkhæfustu og ötulustu starfsbræðra, heldur og vinsælum manni og góðum dreng, og munu allir harma fráfall hans, hvar sem þeir eru í flokki. Ég vil biðja háttvirta þingmenn að votta minningu þessa látna merkismanns virðingu sína með því að rísa úr sætum sínum. [Allir þingmenn stóðu upp.]
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Eins og kunnugt er, fór fram á Siglufirði í sambandi við bæjarstjórnarkosningarnar atkvgr. um það, hvort bæjarbúar óskuðu eftir bæjarstjóra. Var mikill meiri hl. fylgjandi því að fá hann. Þetta er tilefni þess, að frv. það, sem hér liggur fyrir, er fram borið. Allshn. hefir athugað frv., og er efni þess í alla staði samþ. Um formið komst n. einnig að þeirri niðurstöðu, að það mundi rétt vera. Ég sé því ekki ástæðu til að hafa um þetta öllu lengri framsögu fyrir n. hönd, þar sem hún leggur til á þskj. 117, að d. samþ. frv. óbreytt eins og það er á þskj. 77.