arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Oddur Ólafsson) : Herra forseti. Heilbr.- og trn. Ed. hefur fjallað um till. til þál. um aðstoð við vangefna og fjölfatlaða. Tillgr. hljóðar þannig: „Alþingi skorar á ríkisstj. að undirbúa hið fyrsta ráðstafanir til að bæta aðstöðu vangefinna og fjölfatlaðra, m. a. með aukningu hjálparstofnana vegna þeirra, sem dveljast í heimahúsum, svo og aukningu hjúkrunarrýma fyrir þá, sem eiga við þessi vanheilindi á háu stigi að stríða.“ Þessi till. varðar einn lið í stóru vandamáli, miklu stærra vandamáli, þ. e. a. s. varðandi þá sjúklinga og fatlaða sem í heimahúsum dvelja, ýmist vegna þess að hjúkrunarrými er ekki til fyrir þá eða vegna þess að þeir óska frekar eftir því sjálfir að vera í heimahúsum og aðstaða er fyrir þá þar. Hins vegar er það ekki síst með gamalmenni, að það veldur oft allmiklum örðugleikum að húsráðendur geta ekki komist í frí, þeir geta ekki farið burt í sumarleyfi og eru bundnir allt árið við hjúkrun slíkra aðila. Þess vegna er því ekki að leyna, að það er ákaflega mikil þörf fyrir skipulagsbreytingu í þessu efni og væri mjög æskilegt ef stofnanir, sem sinna slíkum aðilum, hvort sem um fjölfatlaða, vangefna eða aðra hjúkrunarsjúklinga er að ræða, gætu haft nokkurt aukapláss sem nýtt væri á þann hátt, að það létti undir með þeim sem hafa hjúkrunarsjúklinga í heimahúsum. Þetta er margþætt og aðkallandi vandamál og þess vegna leggur heilbr.- og trn. einróma til, að till. verði samþ.



Með því að þetta verður síðasti þingfundur hv. Ed. að þessu sinni, þar sem nú er ákveðið að þinglausnir fari fram síðar í dag, vil ég nú, þegar fundum d. lýkur, nota tækifærið til þess að þakka ykkur, hv. þdm., fyrir samveruna á þessu þingi, sem nú er að ljúka, og ánægjulega samvinnu. Ég vil þakka skrifurum d. fyrir ágætt starf og varaforsetum fyrir þá aðstoð, sem þeir hafa veitt mér sem forseta. Skrifstofustjóra Alþ. og öðru starfsliði Alþ. færi ég bestu þakkir fyrir ágæta samvinnu. Nú þegar leiðir skilja óska ég öllum utanbæjarþingmönnum góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu, og fjölskyldum ykkar, óska ég gleðiríks sumars með von um að við hittumst allir heilir á komandi hausti, þegar Alþ. kemur saman á ný.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar þdm. þakka hæstv. forseta hlý orð í okkar garð og okkar fjölskyldna. Jafnframt þökkum við honum gott samstarf og sanngjarna fundarstjórn á yfirstandandi þingi og óskum honum og fjölskyldu hans alls hið besta og vonum að mega sjá hann heilan og hraustan þegar þing kemur saman að nýju. Ég vil biðja hv. þdm. að taka undir þessi orð mín með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (Þorv. Garðar Kristjánsson) : Ég vil þakka hv. 4. landsk. þm. fyrir hlý orð í minn garð og minnar fjölskyldu. Einnig vil ég þakka hv. þm. fyrir að taka undir þau orð og hans góðu óskir. - Fundinum er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Sjútvn. hv. deildar hefur tekið þetta mál til meðferðar, stjfrv. á þskj. 4, frv. til l. um breyt. á l. nr. 102 27. des. 1973, um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni. N. mælir einróma með samþykkt frv. óbreytts. Pétur Sigurðsson var fjarstaddur afgreiðslu málsins. Ég vil leyfa mér, virðulegi forseti, að leggja til, að máli þessu verði vísað til 3. umr. að þessari umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 14. okt. 1975. Herra forseti sameinaðs Alþingis, Alþingishúsinu, Reykjavík. Hér með leyfi ég mér að fara þess á leit við yður, að þér frestið kosningum til starfa í fjvn. Alþingis, sem fram eiga að fara á fundi í Sþ. í dag, 14. okt. 1975, Með virðingu, Albert Guðmundsson.“ Það hefur einnig komið fram ósk um það frá formanni þingflokks Sjálfstfl. að þessari kosningu verði frestað. En til þess að svo megi verða verður að veita afbrigði fyrir frestuninni og mun ég leita þeirra.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar reglugerð var gefin út 15. júlí um útfærslu fiskveiðilandhelginnar í 200 mílur átti hún að taka gildi 15. okt. eða á miðnætti í nótt. Þess vegna er nauðsynlegt að setja lög um breyt. á l. nr. 102 frá 1973 til að fastákveða ákvæði laganna, þ. á m. um veiðiheimildir, veiðitakmarkanir, leyfakerfi og viðurlög við brotum, er taki í heild til hinnar nýju 200 sjómílna fiskveiðilandhelgi. Hér er því nánast um formsatriði að ræða og þarfnast frv. ekki frekari skýringa. Ég leitaði eftir því við formenn stjórnarandstöðuflokkanna hvort þeir teldu réttara að hafa þann hátt á að flytja slíkt frv. sem þetta eða gefa út brbl. Þótti bæði mér og öðrum nokkuð orka tvímælis að gefa út nokkrum dögum áður en þing kæmi saman brbl., sem áttu að taka gildi frá og með 15. okt., og fulltrúar stjórnarandstöðunnar voru allir sammála mér um að það væri réttara að flytja frv. til l. þó að tími væri ekki nema einn dagur til þess að koma því frv. gegnum báðar deildir þingsins því að það verður eðlilega að verða að lögum í kvöld. Hétu þeir að beita sér fyrir því að greiða fyrir framgangi málsins. Í Nd. gekk málið viðstöðulaust í gegn og er komið hingað til Ed. Ég vænti þess að það fái jafngóða afgreiðslu hér og í Nd. og vil leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til sjútvn.



Herra forseti. Ég vil aðeins lýsa því yfir af hálfu Alþfl., að hann vill greiða götu þessa máls og flýta fyrir því, að það fái sem skjótastan framgang, enda nauðsynlegt vegnu þeirra ástæðna sem áður hefur verið frá skýrt. Þess vegna munum við, eins og ég sagði áðan, greiða fyrir framgangi þess.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur haft til athugunar og rætt á fundi sínum frv. til l. um breyt. á l. nr. 102 27. des. 1973, um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv., en vil vísa til þess sem fram kom í framsöguræðu hæstv. sjútvrh. við 1. umr. málsins. Sjútvn. leggur einróma til að frv. þetta verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil vekja sérstaka athygli á þeim tækjum, sem hv. þm. hafa séð hér niðri í anddyri þinghússins, og hvetja menn til að reyna notkun þeirra strax í dag. Það er ætlunin með þessum tækjabúnaði að létta og einfalda störf þm. og starfsliðs þingsins, en á það þykir mér ástæða til að minnast vegna þess að ég hef orðið þess vör, að það er eins og þm. stafi nokkur ógn af þessum nýju tækjum. Það er að sjálfsögðu mannlegt að óttast hið ókunna, en ég vona að við nánari kynni af þessum tæknibúnaði muni hv. þm. sjá að það hefur verið vel ráðið að taka í þjónustu Alþ. nútímatækni sem fólgin er í þessu. Ástæðan til þess, að forsetar Alþ. ákváðu að reyna þessa leið, er sú, að vegna þröngra húsakynna hér í gamla þinghúsinu eru starfsstöðvar þinghússins nú dreifðar í fjórum húsum. Búnaður sem þessi hefur verið notaður á Íslandi um árabil, aðallega á ýmsum vinnustöðum þar sem mikil víðátta er eða starfað er í mörgum húsum. Er á sjúkrahúsunum talsverð reynsla af slíkum tækjum. Þetta kerfi hefur þá nýjung fram yfir þau, sem áður hafa verið notuð hér á landi, að hægt er að koma skilaboðum frá símaborði til þm. um þetta tæki. Ég vil vekja athygli á því, eins og hv. þdm. hafa tekið eftir, að á hlið tækisins er örlítill svartur takki. Ef stutt er á þennan takka eftir að hljóðmerki hafa heyrst í tækinu, þá geta menn borið tækið upp að eyranu og heyrt þá skilaboðin. En það er ekki hægt að svara í tækið. Ég vil einnig vekja athygli á því, að ef mönnum þykja hljóðmerkin í tækjunum of sterk, þá er ekki annað en gera aðvart frammi í símaklefanum, þá er hægt að lækka hljóðmerkin í tækinu að vild hvers og eins. En þess ber að gæta að þá lækkar einnig tónninn í skilaboðinu eða hljóðið í skilaboðunum.  Ég held það séu ekki fleiri atriði sem ástæða er til að taka fram meðan á tilraunanotkun þessara tækja stendur, nema þá að það er mjög áriðandi, þegar þingstörfum dagsins er hætt, að skilja tækin eftir niðri í fatageymslunni hér. Einnig má skilja þau eftir í anddyri annarra húsa þingsins og þá koma sendlar þeim niður í borðið hér í fatageymslunni. Ástæðan er sú, að tækin hlaða sig þá yfir nóttina og verða tilbúin til notkunar næsta dag. Ef um er að ræða kvartanir og annað sem við kemur þessum tækjum, þá er þess óskað að þær séu skrifaðar á miða og þeim skilað til símastúlkunnar. Svo verða eftir nokkra daga enn þá nánari leiðbeiningar vélritaðar og afhentar öllum þm.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Þorv. Garðar Kristjánsson) : Áður en gengið er til dagskrár vil ég vekja athygli hv. þdm. á því, að símatækjum hefur verið komið fyrir í anddyri hússins. Verður útbýtt vélrituðu blaði með leiðbeiningum um notkun þessa tækis. Þetta er til þess að auðvelda símavörslu Alþingis og bæta þjónustuna við hv. þm. Ég vænti þess, að þau not verði af þessu sem til er ætlast.

Fjmrh. (Matthías Á Mathiesen) : Herra forseti. Á þskj. 22 er flutt frv. til l. um innheimtu ýmissa gjalda með viðauka, eins og þar segir, 140%. Þetta frv. er áður kunnugt, hefur verið flutt á nokkrum undanförnum þingum, ekki verið talin ástæða til að festa umræddan gjaldaviðauka, hins vegar leitað heimildar á hverju þingi til þess að innheimta þessi ákveðnu gjöld með þessum gjaldaviðauka. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um málið, það er áður kunnugt, og legg til að að lokinni 1. umr. verði því vísað til fjh.- og viðskn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Félmn. hefur tekið til meðferðar þetta frv. Það er ekki mikið af vöxtum og er einfalt að efni og formi. Hins vegar er það þýðingarmikið mál sem það varðar, þ. e. varðar fyrirkomulag á greiðslu framlags Jöfnunarsjóðs til sveitarfélaga. Nú fer þessi greiðsla fram þrisvar á ári. En það þykir ástæða til að breyta þessu þannig að greiðslan fari fram mánaðarlega. Og það er gert að ósk Sambands íslenskra sveitarfélaga. 1. gr. þessa frv. fjallar um þetta atriði. 2. gr. frv. er hins vegar í samræmi við lög frá síðasta þingi þar sem breytt var ákvæðum um framlag til Lánasjóðs sveitarfélaga. Áður var ákveðið samkvæmt lögum að greiða skyldi 15 millj. árlega úr ríkissjóði til Lánasjóðs sveitarfélaga. En á síðasta þingi var þessu breytt á þann veg að greiða skuli árlega 5% af vergum tekjum ríkissjóðs til Lánasjóðs sveitarfélaga. 2. gr. þessa frv. er til staðfestingar á þessu atriði. Hv. félmn. athugaði þetta frv. og leggur til að það verði samþ., en fjarverandi afgreiðslu málsins var Steingrímur Hermannsson.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. n. og frsm. hennar fyrir skjóta og góða afgreiðslu á þessu máli og vænti þess að það fái greiða för í gegnum þingið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það til fjárauka fyrir árið 1973, sem hér liggur fyrir á þskj. 35, er samið af fjmrn. skv. tillögum yfirskoðunarmanna Alþ., eins og fram kemur í aths. þeirra í ríkisreikningi fyrir árið 1973. Er hér sami háttur hafður á og áður. Leitað er heimilda fyrir öllum umframgjöldum, eins og frv. ber með sér. Nemur fjárhæðin samtals 3 milljörðum 634 millj. 464 þús. kr. Við 1. umr. fjárlfrv. fyrir árið 1975 gerði ég grein fyrir afkomu ríkissjóðs á árinu 1973 og jafnframt var lögð fram grg. ríkisbókhaldsins um afkomuna. Þar var nokkur grein gerð fyrir frávikum fjárlaga og reikninga og má vísa til þeirra skýringa. Fjárl. fyrir árið 1973 gerðu ráð fyrir gjöldum að fjárhæð 21 milljarði 318 millj. 178 þús. kr. ef gjöld Alþ. eru ekki meðtalin, enda er ekki leitað heimilda fjárlaga fyrir þeim umframgjöldum. Sambærileg fjárhæð reiknings nam 24 milljörðum 950 millj. 793 þús. eða 3 milljörðum 632 millj. 615 þús. umfram fjárlög. Sundurliðun fjáraukalaganna miðast við hvert rn. og þar sem gjöld Hagstofu Íslands reyndust 1 millj. 849 þús. kr. undir áætlun fjárlaga er samtala fjáraukalaga 3 milljarðar 634 millj. 464 þús. kr. Ef litið er á stærstu einstöku frávikin kemur í ljós að 4/5 hlutar umframgjalda má rekja til eftirtalinna liða: Gjöld vegna Tryggingastofnunar ríkisins námu 738 millj. 567 þús. kr. umfram fjárl. og þar af 11 millj. 356 þús. vegna hækkunar markaðra tekna hennar umfram fjárlagaáætlun. Gjöld Vegagerðar námu 682 millj. 895 þús. kr. umfram fjárl. Gjöld vegna niðurgreiðslna á vöruverði námu 456 millj. 48 þús. kr. umfram fjárl. Vaxtagjöld námu 105 millj. 222 þús. umfram fjárl. Uppbætur á útfluttar landbúnaðarafurðir námu 190 millj. 340 þús. kr. umfram fjárl. Gjöld vegna útvegsmála námu 196 millj. 671 þús. kr. umfram fjárl. Dómgæsla og lögreglumál 312 millj. 596 þús. kr. umfram og þar af vegna landhelgisgæslu 92 millj. 172 þús. kr. Vegna héraðs-, barna- og gagnfræðaskólastigs 183 millj. 40 þús. kr. Vegna aðstoðar við vestmanneyinga í sambandi við jarðeldana þar í ársbyrjun 1973 110 millj. 21 þús. kr. auk lánafyrirgreiðslu vegna innflutnings sem ekki kemur með gjöldum. Framangreindir liðir nema samtals 2 milljörðum 975 millj. 490 þús. kr. Aðrir liðir fjáraukalagafrv. nema 659 millj. 64 þús. og dreifast á ýmsa liði. Til nánari skýringar á framangreindum umframgjöldum að fjárhæð 3 milljarðar 634 millj. kr. skal þess getið að verulegur hluti þeirra byggist á ýmsum lagaákvæðum, þ. á m. ákvæðum laga um ráðstöfun tiltekinna tekjustofna ríkisins í ákveðin verkefni, lántökuheimildum til umframgjalda á vissum sviðum og notkun heimildarákvæða fjárlaga. Í grg. ríkisbókhaldsins kemur fram að þegar tekið hefur verið tillit til þessara sérstöku gjaldaheimilda námu umframgjöld 2 milljörðum 346.5 millj. kr. á árinu 1973. Hins vegar er þörf á staðfestingu þessara aukafjárveitinga með fjáraukalögum. Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tel það samkomulag, sem hér liggur fyrir, hafa marga ókosti, m. a. veiðisvæði og aflamagn. Samkomulagið hefur einnig ýmsa kosti, m. a. að frysti- og verksmiðjutogarar fá ekki að veiða við Ísland. Með sérstöku tilliti til þeirrar staðreyndar, að breska heimsveldið hefur með ósvífnum hætti sent herskip inn í okkar landhelgi, tel ég að við þurfum að tryggja allt það afl og mátt sem við eigum til að koma í veg fyrir veiðar breta á Íslandsmiðum. Ég segi því já.



Herra forseti. Í trausti þess að settar verði strangar reglur um framkvæmd veiða samkv. þessu samkomulagi segi ég já.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Dómsmrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Þetta frv. til l. um viðauka við lög nr. 102 27. des. 1973, um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni, sbr. lög nr. 14 26. mars 1974 og lög nr. 72 14. okt. 1975, er afleiðing af því bráðabirgðasamkomulagi um fiskveiðar sem gert hefur verið við þjóðverja. Það er nauðsynlegt að taka upp í íslensk lög þau viðurlög sem ákveðin eru í bráðabirgðasamkomulaginu við brotum á því, þ. e. a. s. um útstrikun þeirra skipa af lista sem leyfi hafa. Í öðru lagi er nauðsynlegt að taka upp í íslensk lög ákvæði um það hvaða íslensk yfirvöld það séu sem taka ákvörðun um þessi viðurlög, og það eru þau ákvæði sem er að finna í þessu frv., sem er ákvæði til bráðabirgða við þessi lög sem ég hef áður nefnt. Þetta frv. er alveg sams konar og þau lög sem á sínum tíma voru afgr. eftir breska samkomulagið. Frv. fór í gegnum þrjár umr. í Ed. í gær. Það var enginn ágreiningur um það. Það er æskilegt að þessu máli verði hraðað sem mest má verða, þannig að skipan þessara mála komist í lögformlegt horf. Þess vegna vildi ég nú fara fram á það að sami háttur gæti verið hafður á í þessari hv. d. ef þess er nokkur kostur og hæstv. forseti og sú þn., sem fær málið til meðferðar, telja það fært. Ég tel að frv. þetta þurfi ekki skýringa við og leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Frv. bað, sem hér liggur fyrir, er flutt í framhaldi af setningu brbl. frá 16. júlí 1975 um sérstakt tímabundið vörugjald. Um tildrög þeirra laga leyfi ég mér að vísa til forsendna þeirra, en brbl. eru samkv. venju prentuð sem fskj. með frv. þessu. Hér er því um að ræða frv. til staðfestingar brbl. í samræmi við ákvæði stjórnarskrárinnar. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Hæstv. forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt í framhaldi af setningu brbl. frá 29. júlí í sumar um lántökuheimild til eflingar Landhelgisgæslunnar. Um tildrög þeirra laga leyfi ég mér að vísa til forsendna þeirra. Brbl. eru að venju prentuð sem fskj. með frv. Hér er því um að ræða frv. til staðfestingar á brbl. í samræmi við ákvæði stjórnarskrárinnar. Ég legg svo til, hæstv. forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur skoðað frv. Það er flutt í framhaldi af því samkomulagi sem gert var milli Íslands og Sambandslýðveldisins Þýskalands um veiðar þýskra togara innan fiskveiðilandhelginnar. Frv. felur það í sér að inn í lög um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót sé fellt ákvæði til bráðabirgða þar sem kveðið sé á um að dómsmrh. sé falið að taka ákvörðun um viðurlög við brotum sem þýskir togarar hugsanlega kunna að hafa í frammi innan fiskveiðilandhelginnar. Veiðar af hálfu þýskra veiðiskipa, sem fara í bága við ákvæði samkomulagsins, varða þeim viðurlögum að þau skip verði felld niður af skránni sem með samkomulaginu fylgir, og missi þar með rétt til að stunda veiðar samkv. samkomulaginu. Það þykir nauðsynlegt að kveða skýrt á um það í íslenskum 1ögum að svipting leyfis sé falin dómsmrn. þegar það hefur fengið í hendur málsgögn frá Landhelgisgæslunni. N. hefur athugað þetta frv. og mælir með samþykkt þess. Hv. þm. Svava Jakobsdóttir skrifar undir með fyrirvara. Fjarverandi afgreiðslu málsins var hv. þm. Sighvatur Björgvinsson.



Virðulegi forseti. Eins og kom fram í máli hv. frsm. hef ég undirritað nál. með fyrirvara. Það hef ég gert til þess að undirstrika að ég er algjörlega andvíg þeim samningum sem gerðir voru við vestur-þjóðverja um heimildir til fiskveiði innan íslenskrar landhelgi. Hins vegar fjallar þetta frv. um viðurlög við brotum á þeim samningi og hvernig með skuli fara ef vestur-þýsk skip gerast brotleg. Úr því að samningurinn var gerður er vissulega nauðsynlegt að hafa slík ákvæði í lögum. Því mun ég greiða atkv. með þessu frv., með þeim fyrirvara þó sem ég hef greint frá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Til þessa fundar er boðað til að minnast Sigurðar Guðnasonar fyrrv. alþm., sem andaðist í sjúkrahúsi hér í Reykjavík í gærmorgun, 7. des., 87 ára að aldri. Sigurður Guðnason var fæddur 21. júní 1888 í Holtakoti í Biskupstungum. Foreldrar hans voru Guðni bóndi þar og víðar Þórarinsson bónda í Ásakoti og Bryggju í Biskupstungum Þórarinssonar og kona hans, Sunneva Bjarnadóttir bónda í Tungufelli í Hrunamannahreppi Jónssonar. Hann stundaði búfræðinám á Hólum og lauk þaðan prófi árið 1909. Bóndi í Borgarholti í Biskupstungum var hann 1917–1922. Árið 1922 fluttist hann til Reykjavíkur og stundaði verkamannavinnu tvo áratugi. Hann var formaður Verkamannafélagsins Dagsbrúnar 1942–1954 og í stjórn Alþýðusambands Íslands 1942–1948. Hann var kjörinn alþm. haustið 1942, var landsk. alþm. 1942–1946 og þm. Reykv. 1946–1956, sat á 15 þingum alls. Sigurður Guðnason var alinn upp í sveit, nam búfræði og var bóndi á miklum umbrotatímum í verðlagsmálum eftir lok heimsstyrjaldarinnar fyrri. Á verkamannsárum sínum í Reykjavík lifði hann tíma kreppu og atvinnuleysis á fjórða tug þessarar aldar. Á löngum æviferli hans urðu mikil umskipti í baráttu íslensks verkalýðs fyrir auknum réttindum og bættum kjörum. Hann var stéttvís félagi í hópi verkamanna og eignaðist traust stéttarbræðra sinna, sem völdu hann til forustu í félagsmálum sínum. Á Alþingi vann hann af skyldurækni að afgreiðslu mála, en tók ekki mikinn þátt í umr. Þó gat hann hér sem annars staðar lagst þungt á sveif með verkalýðsstéttinni ef honum þótti sem á hana skyldi hallað. Sigurður Guðnason var dagfarsprúður maður og vann ævistarf sitt af látleysi og samviskusemi, bjartsýni og heilindum. Í góðu samstarfi við stéttarfélaga sína lagði hann fram alla krafta í sókn til bættra lífskjara. Á næðissömum elliárum gat hann því litið sáttur yfir ævistarfið, þó að hann hefði gjarnan kosið að meira hefði á unnist. Ég vil biðja hv. alþm. að minnast Sigurðar Guðnasonar með því að rísa úr sætum. -
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Hæstv. forseti. Frv. til l. um heimild til erlendrar lántöku vegna opinberra framkvæmda árið 1976 á þskj. 124 er flutt til að tryggja að nægjanlegar lagaheimildir séu fyrir hendi vegna erlendra lántaka á árinu 1976, sem nauðsynlegar verða taldar til að standa undir kostnaði við opinberar framkvæmdir á næsta ári. Sú fjárhæð, sem frv. þetta gerir ráð fyrir, er byggð á tölu fjárlagafrv. eða 3 milljarðar 584 millj. kr., eins og nánar er gerð grein fyrir í aths. með fjárlagafrv. fyrir árið 1976, á bls. 174 og 178. Gera má ráð fyrir að þessi fjárhæð þurfi að breytast eitthvað í meðförum þingsins þegar Alþ. tekur endanlega ákvörðun um framkvæmdir sem ætlunin er að fjármagna með lántökum á árinu 1976. Eins og boðað hefur verið mun ríkisstj. leggja fyrir Alþ. skýrslu um lánsfjáráætlun fyrir árið 1976, og er nú verið að leggja síðustu hönd á gerð þeirrar skýrslu, þannig að hún ætti að geta legið fyrir eftir fáa daga. Í þessari skýrslu verður m. a. gerð sérstök grein fyrir opinberum framkvæmdum á fjárl. sem ráðgert er að fjármagna með lánsfé, og er því ekki ástæða til að víkja nánar að því máli hér. Loks skal vakin athygli á því, að heimildir til lántöku vegna opinberra framkvæmda í fjárlögum eru með þrennum hætti. Í fyrsta lagi er leitað heimildar til lántöku innanlands í 6. gr. fjárlagafrv., heimildagr. Í öðru lagi eru þegar fyrir hendi lagaheimildir til innlendrar og erlendrar lántöku til nánar tiltekinna verkefna og er skýringar á því að finna í aths. fjárlagafrv. Í þriðja lagi er svo það erlenda lánsfé sem heimildir skortir fyrir og leitað er með þessu frv. Talið hefur verið að til erlendrar lántöku nægi ekki heimildir í fjárl., heldur verði að koma þar til sérstök löggjöf. Ég legg svo til, hæstv. forseti, að frv. þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er ætlað að koma í stað gildandi laga um aukatekjur ríkissjóðs frá árinu 1965. Á þeim áratug, sem er liðinn frá gildistöku þeirra laga, hafa orðið mjög stórfelldar breytingar á verðlagi og kaupgjaldi hér á landi eins og kunnugt er. Þessar breytingar hafa leitt til þess að verulegt misræmi hefur skapast í gjaldtöku hinna einstöku gjalda samkv. lögunum um aukatekjur ríkissjóðs. Þau gjöld, er miðast við fjárhæð tiltekinna skjala, eða eru á annan hátt tengd fjárhæðum tiltekinna lögskipta, hafa hækkað í samræmi við almenna verðlagsþróun. Á hinn bóginn hafa gjöld, sem bundin eru við tiltekna fjárhæð, í reynd lækkað stórkostlega og standa nú flest þeirra engan veginn undir þeim kostnaði sem leiðir af þeim dóms- og stjórnsýsluathöfnum sem þau eru tengd. Frv. þetta gerir ráð fyrir nær óbreyttum tekjum ríkissjóðs af þinglýsingu skjala og af skipta- og uppboðsgerðum, en þessir tekjustofnar eru langþýðingarmestu tekjustofnar aukatekjulaganna. Hins vegar er frv. ætlað að skapa svigrúm til að tryggja að ríkissjóður fái jafnan eðlilega greiðslu fyrir þá vinnu og annan kostnað sem leggja verður í í tengslum við dómsmál, gerð og frágang skírteina og skjala og ýmiss konar eftirlitsstörf sem þeim eru tengd. Rétt er að vekja athygli á því, að gert er ráð fyrir að í reglugerð verði tölur einstakra dómsmálagjalda ákveðnar af dómsmrh., en þau gjöld, sem samræma þarf milli rn., svo sem vegna útgáfu skírteina ýmiss konar, verði álkveðin af fjmrh. Að öðru leyti þarfnast frv. þetta vart skýringa og er skírskotað til grg. og þess sem þar er sagt um einstakar greinar frv. Ég leyfi mér svo, herra forseti, að leggja til að að lokinni þessari umr. verði frv. þessu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.