Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Í þessu frv. er lagt til, að lögfestar verði sömu reglur um greiðslu verðlagsuppbótar á laun opinberra starfsmanna og gilt hafa að undanförnu og að það gildi til 1. des. 1954, þ.e.a.s., eitt ár frá 1. des. n.k. að telja. Ég leyfi mér að leggja til, að þessu máli verði vísað til hv. fjhn. að lokinni umræðunni.



Herra forseti. Það hefur verið svo undanfarið viðvíkjandi þessum lögum, sem fjalla um verðlagsuppbótina og hvernig hún skuli greidd, að fólkið í landinu hefur sjálft orðið að ákveða lögin með harðvitugum verkföllum og Alþ. síðan á eftir sett sína löggjöf um slíkt. Ég held, að það væri praktískari framgangsmáti af hálfu hæstv. ríkisstj. að taka dálítið tillit til orða þeirra, sem verkalýðssamtökin og verkalýðsstéttin lætur falla í þessum efnum, meðan allt er enn þá friðsamlegt, heldur en að halda sér við þá reglu, sem gilt hefur undanfarið um löggjöf hér frá Alþ. varðandi mestu hagsmunamál almennings, að setja lögin venjulega ekki fyrr en eftir á, er harðvítugar deilur eru búnar að standa. Verkamenn hafa viljað fá mánaðarlega vísitölu, og það er enn þá mál, sem þeir berjast fyrir. Ef til vill man hæstv. ríkisstj. enn þá eftir, að það hafi verið verkfall og það mjög viðtækt fyrir tæpu ári, og það verkfall stóð í þrjár vikur, 20 þús. manns mestallan tímann, til þess að knýja fram till., sem fulltrúar verkamanna höfðu flutt hér á Alþ. og ríkisstj. hafði hunzað. Ég held, að það væri rétt fyrir hæstv. ríkisstj. að athuga sinn gang ofur lítið, þegar hún fer að afgreiða lögin núna, og taka nokkurt tillit til þess, sem fram kemur og fram mun koma af brtt. við þessi mál. Ef til vill man hæstv. ríkisstj. eftir, að það kom fram brtt. einmitt við þetta lagafrv. við 2. umr. í þinginu, flutt af fulltrúa Sósfl. og Alþfl. í fjhn. sameiginlega um mánaðarlega greiðslu. Ef til vill man hæstv. ríkisstj. líka eftir, að fram kom till. frá mér sem minni hl. fjhn. um að gefa eftir tekjuskatt upp að ákveðnu lágmarki, sem hefði veitt öllum verkamönnum Reykjavíkur mjög miklar kjarabætur hvað þetta snertir. Ríkisstj. skeytti engu um neinar till., sem fram komu, ekki neina af þeim. Ég býst við, að það komi fram tillögur aftur nú um breytingar á þessum málum. Og ég vildi eindregið mælast til þess við hæstv. ríkisstj., fyrst hún hefur ekki haft sinnu á því, þegar hún ber þessi frv. fram, að ganga eitthvað til móts við þær kröfur, sem hún veit að eru uppi hjá almenningi, að læra eitthvað ofur lítið af reynslunni. Það er ekki nóg að vera ríkisstjórn fyrir ríka og volduga yfirstétt hér í Reykjavík. Það verður hver yfirstétt að læra dálítið af því, sem almenningur hefur verið að kenna henni. Og það er dýrt að þurfa að kenna yfirstéttunum og ríkisstjórnum þeirra með eins harðvítugum verkföllum og í fyrra. Það væri æskilegt, að rök mættu hafa eitthvað að segja í þessu sambandi. Hæstv. fjmrh. mundi nú máske segja, að það væri nú erfitt að standa undir tíðari hækkunum á launum en nú er gert, það mundi þurfa meiri tekjur í ríkissjóðinn, og hann var í umræðunum, sem hérna fóru fram áðan, að kvarta yfir því meðal annars, hvernig það gengi með innheimtuna á tekjuskattinum hjá sér sem fjármálaráðherra. Man hæstv. fjmrh. eftir því, að hann var hér sjálfur fjmrh., eftir að Keflavíkursamningurinn var gerður, og sat í sínum stól seinni hlutann af þeim tíma, sem Keflavíkursamningurinn gildir, og innheimti aldrei þann skatt, sem íslenzka ríkið hafði rétt á að innheimta samkv. þeim samningi af Ameríkönunum? Og nú sem stendur er ástandið að því leyti lakara en þá var, að þessi hæstv. ríkisstj. sjálf lætur langsamlega stærstu gróðafyrirtækin í landinu vera algerlega skattfrjáls, ameríska auðvaldið, sem hér veður uppi núna, það mikla auðvald, sem stelur hundruðum milljóna króna á ári af Íslendingum með aðstoð hæstv. ríkisstj. sjálfrar. Það verða þess vegna ekki bornar fram neinar afsakanir frá hálfu hæstv. ríkisstj. um það, að hún hafi ekki næga peninga að taka, ef hún þorir að taka þá þar, sem nógu mikið er til af þeim. En meðan hún skoðar sig sjálfa sem fulltrúa fyrir það útlenda auðvald, sem er að læsa greipum um okkar land, þá er náttúrlega kannske varla von, að hún taki peningana af því. Þetta frv., sem hér kemur fram, er hvað sögu þess snertir táknandi fyrir það, hvernig ríkisstj. er smátt og smátt pískuð til þess af almenningi að taka tillit til hans. Eins og þessi lög, þ.e.a.s. lögin um gengisskráninguna, voru upphaflega, þá var svo fyrir mælt í þeim, að fella skyldi niður alla lögbundna verðlagsuppbót eftir ákveðinn tíma. Þannig var upprunalega hugsað að framkvæma þetta. Þá átti allt að vera komið í þetta fina jafnvægi. Þá varð með verkfalli að knýja ríkisstj. til þess að breyta þeim ákvæðum, og þá hafðist þetta þriggja mánaða kerfi, sem nú er, í gegn. Nú hafa verkalýðsfélögin hvað eftir annað farið fram á að fá greitt mánaðarlega, og það munu áreiðanlega koma fram brtt. nú eins og í fyrra um það. Ég held, að það hefði nú verið heppilegra, að hæstv. ríkisstj. hefði sjálf breytt þessu og gengið þannig á móti og sýnt það, að hún vildi eitthvað taka tillit til verkalýðsfélaganna í þessum efnum. Og það hefði undireins þýtt gagnvart þeim að bæta nokkuð þeirra kjör, því að það hefði af sjálfu sér verið látið gilda fyrir þeirra samninga, þó að hér sé aðeins verið að taka ákvarðanirnar viðvíkjandi starfsmönnum hins opinbera. Ég geng sem sé út frá, að við 2. umr. þessa máls muni koma fram brtt. við þetta, og mun ræða þetta mál betur þá, en vildi aðeins skjóta þessu hér inn í við 1. umr. að gefnu tilefni.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, ekki til þess að ræða efni þessa frv., sem er augljóst, heldur til þess að vekja athygli á því, að þetta frv. ber í upphafi sínu dálítið einkennilegt vitni um vinnubrögð hæstv. fyrrverandi ríkisstj. á undanförnum þingum. Þm. hafa kannske ekki veitt því athygli, hvað þetta frv. heitir. Heiti þess er þetta: „Frv. til l. um breyt. á l. nr. 16/1953, um breyt. á l. nr. 105/1951, um breyt. á l. nr. 117/1950, um breyt. á 4. nr. 22/1950, um gengisskráningu, launabreytingar, stóreignaskatt, framleiðslugjöld o.fl., og á l. nr. 9/1951, svo og l. nr. 70/1952.“ Þetta eru, að mér telst til, ein sjö eða átta lög, sem hér er verið að breyta með þrem línum. Mér er spurn: Hvað eiga svona vinnubrögð að þýða? Hvernig stendur á því, að hæstv. ríkisstj. hefur ekki getað, eða starfsmenn hennar, gengið öðruvísi frá undirbúningi mála en þannig, að slíkt og annað eins og þetta skuli þurfa? Þetta ber vinnubrögðum hæstv. ríkisstj. - ekki núna, heldur á undanförnum tveimur, þremur þingum, þegar þessi lagasetning hefur átt sér stað, þvílíkt vitni, að það er rétt og sjálfsagt að vekja athygli á því, til þess að reynt verði að komast hjá þvílíkum skrípafyrirsögnum á lögum eða frv.



Þetta frv., sem hér liggur fyrir, inniheldur ákvæði um að framlengja söluskattinn fyrir árið 1954. Eins og kunnugt er, hefur hann verið framlengdur aðeins frá ári til árs. Fjárlagafrv., sem nú hefur verið lagt fram, ber það með sér, að það verður ekki hægt á næsta ári að komast hjá því að innheimta þennan skatt svo sem verið hefur, og er því þetta frv. eins konar fylgifiskur fjárlagafrv. Ég mun gera grein fyrir fjárhagsmálunum í heild, þegar fjárlagafrv. verður tekið hér til 1. umr. á mánudaginn, svo að ég sé ekki ástæðu til þess að fara út í þau efni hér almennt, en óska eftir því, að þessu frv. verði vísað til hv. fjhn. að lokinni umræðunni.



Herra forseti. Þegar núverandi hæstv. ríkisstj. tók við völdum, þá var eitt af þeim fögru loforðum, sem hún gaf, að hún mundi nú fara að létta skatta á almenningi, og það lítur nú út fyrir, að við séum hérna að sjá fyrstu efndirnar í því sambandi. Það var tilkynnt af hálfu hæstv. ríkisstj., að nú væri loks komið svo vel fjárhag ríkisins, að nú væri hægt að létta að einhverju leyti á þeim þungu álögum, sem hvílt hafa á almenningi undanfarið. Maður hefði þess vegna getað búizt við að sjá nú eitt með því fyrsta, sem fram kæmi í þinginu, einhverja viðleitni til þess að efna þau loforð. Það er hins vegar alveg þvert á móti; það fyrsta, sem hæstv. ríkisstj. hér flytur fram, er framlenging á söluskattinum. Maður hefði kannske getað búizt við, fyrst hún var nú að minnast á, að ef til vill yrði það tekjuskatturinn, sem eitthvað ætti - að létta af, að maður hefði þá a.m.k. séð til þess að byrja með eitthvert frv., sem gengi í þá átt. ríkisstj. hefur ekki einu sinni haft svo mikið við. Ég veit ekki, af hverju það muni vera. Við eigum enn þá eftir að sjá, hvað hæstv. ríkisstj. hugsar sér í sambandi við breyt. á tekjuskattinum. Kannske höfuðatriðið í þeim eigi að verða að létta byrðunum af herðum þeirra, sem bezt geta borið þær; kannske það sé hugmyndin með hennar frv. viðvíkjandi tekjuskattinum að fara að létta dálítið á þeim, sem ríkastir eru og tekjuhæstir í landinu. Hér kemur hins vegar fram frv., sem gengur beint í þá átt að halda áfram öllum þyngstu, óvinsælustu og verstu álögunum, sem nú hvíla á almenningi, söluskattinum. Ég verð að segja, að það er nú nokkuð hart, meðan stjórnaryfirlýsingin er svona ný, að sjá þetta undireins. Það er auðséð, að hæstv. ríkisstj. þykist vera nokkuð viss um, að hún megi bjóða bæði fólkinu og sínum þingflokkum hvað sem er, eftir að hún er nú einu sinni sloppin út úr kosningunum og fer nú kannske ekki í kosningar svo fljótt aftur. En ég verð að segja, að ég get a.m.k. ekki látið þetta mál fram hjá fara við 1. umr. þess án þess að minna á þetta og lýsa yfir nokkurri undrun minni, þótt ég hafi nú ekki búizt við sérlega miklu af hæstv. ríkisstj. Hæstv. ríkisstj. hafði líka rætt um það í sinni yfirlýsingu, að hún mundi veita landsmönnum nokkru meira frelsi, m.a. frelsi til þess að geta byggt yfir sig - og mega það a.m.k. óáreittir af yfirvöldunum, án þess að yfirvöldin legðu sig í framkróka til að reyna að hindra menn í því. Það bólar ekki á því. Þvert á móti er farið undireins í málgagni hæstv. fjmrh. að tala um, að það sé nú helzt ekki hægt að gefa nokkurn skapaðan hlut eftir á neinum þeim höftum, sem nú hvíla á almenningi. Þegar húsnæðisleysið hérna í Reykjavík er þannig, að það hefur aldrei verið annað eins, þá sýnir hæstv. ríkisstj. ekki nokkra viðleitni í þá átt, í samræmi við bæði kosningaloforð sín og stjórnaryfirlýsingu, að leggja hér fram eitthvert frv. um að gefa mönnum meira frelsi til þess að mega byggja, svo að ég tali nú ekki um að reyna að einhverju leyti að gera það ódýrara fyrir menn heldur en verið hefur. Það bólar ekki á slíku, en viðleitnin til að halda við öllum verstu álögunum á almenningi er í fullum gangi. Mér finnst það sem sé ekki spá góðu, að þetta skuli vera fyrsta frv., sem kemur fram viðvíkjandi skattaálögunum, að verstu og ranglátustu álögunum eigi að viðhalda, þeim, sem þyngst hvíla á almenningi. Og mér finnst það nokkuð undarleg aðferð til að efna það, sem hæstv. ríkisstj. hafði lofað, að létta sköttunum. Ég vil svo leyfa mér í sambandi við þetta frv. hæstv. ríkisstj. að minna enn einu sinni á það, þótt ég hafi gert það nokkuð oft, hver tilgangurinn er í l., sem hér er verið að framlengja, með þeirri tekjuöflun, sem talað er um í 1. gr. þessa frv. - 1. gr. þessa frv. hljóðar svo, að ákvæðin um tekjuöflun, sem sett eru í 3. kafla l. nr. 100 1948, skuli gilda til áramótanna 1954– 55. Af þessum l. stendur ekkert eftir. 1. og 2. kafli eru horfnir, þeir eru ekki lengur til. Og fyrirsögn þessa 3. kafla, sem hér um ræðir, er: „Um dýrtíðarsjóð“. - Þessi 3. kafli er sem sé um dýrtíðarsjóð, en 19. gr., sem mælir svo fyrir, að það skuli stofna sérstakan dýrtíðarsjóð, er felld úr gildi, ekki einu sinni með neinum lagaákvæðum, heldur stendur hér bara: Ákvæðin um tekjuöflun skulu gilda. - Sem sé, það skal klípa innan úr greinum, sem annars eru fallnar úr gildi, innan úr lögum og innan úr greinapörtum, sem annars eru fallnir úr gildi, ákveðin ákvæði, sem skulu standa áfram. Úr 3. kaflanum ú að fella burt allt, sem er tilgangur álaganna. Tilgangurinn með álögunum var að skapa dýrtíðarsjóð, og eftir 19. gr. skyldi honum varið til að standa straum af greiðslum vegna ábyrgðar ríkisins á verði útfluttrar vöru, svo og greiðslum til lækkunar á vöruverði og framleiðslukostnaði innanlands. M.ö.o.: þessi söluskattur var lagður á til þess að berjast á móti dýrtíðinni, til þess að lækka dýrtíðina og til þess að standa undir fiskábyrgðinni. Núna á að framlengja þetta til þess að auka dýrtíðina, til þess að viðhalda dýrtíðinni, og án þess að gera nokkurt gagn í þá átt, sem miðað er við í þessum 3. kafla um dýrtíðina. Mér finnst nú, að það allra minnsta, sem hæstv. ríkisstj. hefði getað gert, - og á það er búið að benda þing eftir þing, og það þessum sama hæstv. fjmrh., sem nú situr, - er að ganga a.m.k. þannig frá þessum lögum, að það sé ekki lögfræðilega til skammar. Það er ekki nokkur mynd að framlengja ár eftir ár lög, sem eru þannig, að það er verið að klípa út úr einstökum greinum einstök ákvæði og ekki tilgreint, hvaða ákvæði skuli gilda, bara að ákvæðin um tekjuöflun, sem selt eru í þessum kafla, skuli gilda. Þetta nær ekki nokkurri átt. Svona á ekki að ganga frá málum. Og þetta er búið að ávíta ríkisstj. fyrir af hálfu fjhn. þing eftir þing. Hæstv. fjmrh. hefur ekkert tillit tekið til þess, og það er auðséð af hverju. Fyrir almenning, þegar þetta er lesið upp, t.d. í útvarpinu, að ákvæðin um tekjuöflun, sem eru í 3. kafla laga um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna, skuli gilda áfram, er það náttúrlega eins og hebreska. Almenningur skilur ekki nokkurn skapaðan hlut, hvað átt er við með þessu. Það er ágætt fyrir fjmrh. að láta lesa þetta upp í útvarpinu. Ef hins vegar væri þulið upp, hvað þetta gildir, hvað er verið þarna að leggja á -  Ég skil það ósköp vel hjá hæstv. fjmrh., af hverju hann er svona hræddur við Þjóðviljann og hans skýringar á þessu. Hann vill helzt aldrei láta vita, á hvað söluskatturinn leggist, en hann kemst nú hins vegar ekki hjá því að láta fólk vita það, vegna þess að almenningur finnur það, svo að það er ekki yfir neinum skatti kvartað eins í landinu og þessum - og ekki aðeins kvartað yfir honum sjálfum og hvað hann sé óréttlátur og hvað hann sé þungur, heldur líka yfir því, hvernig hann er heimtur inn, því að mönnum er oft gert meira tjón með þeim harðstjórnarlegu aðferðum, sem beitt er við innheimtuna á honum, heldur en meira að segja með því að taka söluskattinn af mönnum. Ég held þess vegna, að hv. fjhn., sem þetta mál fer nú til, ætti að athuga það, hvort hugsanlegt væri að fá fram a.m.k. þá breyt. þarna á, áð þetta sé gert sæmilega skiljanlegt almenningi, þótt hitt væri náttúrlega höfuðatriðið, að fá sjálfan söluskattinn afnuminn, eða að minnsta kosti á öllum þeim nauðsynjavörum, sem hann leggst á. Hinu er vert að muna eftir, um leið og þetta mál nú fer til n., að þegar þessi söluskattur var á lagður upphaflega, þá átti með honum að standa undir fiskábyrgðinni. Þessi söluskattur hefur árlega verið margfalt meiri en það, sem fiskábyrgðin var á nokkru ári og greiðslurnar vegna hennar. Hins vegar, þegar fiskábyrgðin var felld niður, sjómönnum og bátaútvegsmönnum til óbætanlegs tjóns, þá var þessum söluskatti haldið, þótt lofað hefði verið, að hann skyldi falla. Og það var ekki nóg með það. Söluskattinum var haldið, og síðan var bátagjaldeyrinum bætt þarna ofan á. Það er eftirtektarvert núna, þegar hæstv. ríkisstj. kemur fram með frv. um að framlengja söluskattinn, að hún gætir þess ósköp vel að minnast ekki á þær álögur, sem eru alveg sérstaklega þungar á almenningi og aldrei koma hér fyrir þingið, nema þegar ég tala um þær, bátagjaldeyrinn, - álögur, sem hæstv. ríkisstj. leggur á og hefur lagt á undanfarin ár án nokkurra lagaheimilda, þannig að milli 100–200 millj. kr. hafa þegar verið teknar af almenningi, án þess að það sé nokkur lagabókstafur fyrir því, teknar með beinu broti á stjórnarskrá og lögum, og hæstv. ríkisstj. hefur aldrei treyst sér til þess að verja það. Hún kemur ekki fram með neinar till. um að framlengja það. Hún ætlar auðsjáanlega að reyna að halda í það. En ég býst við, að það eigi nú eftir að verða rætt hér í þinginu, hvernig þau mál horfa við, a.m.k. ætti hæstv. ríkisstj. að gefa hér skýringar á, hvernig stendur þá á því, að hún framfylgir ekki þeirri ólögmætu reglugerð, sem hún lét fjárhagsráð setja, hvað snertir allan útflutning á hraðfrystum fiski. Hvað lengi á það að viðgangast í landinu, að það viti enginn lengur, hvað séu lög og hvað séu reglur? Er tekið 50% núna og leyft að leggja 50% á andvirði alls þess hraðfrysta fisks, sem fluttur er út úr landinu sem stendur? Hvernig er með þann hraðfrysta fisk, sem núna er fluttur til Rússlands? Er ekki látið leggja bátagjaldeyri á þær vörur, sem koma inn fyrir hann? Og hvernig stendur á því? Ég er hræddur um, að hæstv. ríkisstj. verði að gera betri grein fyrir, hvernig hún fer með fjármuni þjóðarinnar, heldur en þær greinargerðir, sem gerðar hafa verið undanfarið. Það er hart að koma nú eftir nýútgefin loforð um að létta sköttum af almenningi með till. um að framlengja söluskattinn, minnast ekki á bátagjaldeyrinn, sem settur var í staðinn fyrir það, sem áður átti að standa undir fiskábyrgðinni eða tryggja það sama og hún tryggði. Það er hart, að hæstv. ríkisstj. skuli yfirleitt ekki virða Alþingi þess lengur að standa fyrir sínu máli um álögurnar, sem hún leggur á almenning. Ég mun við 2. umr. þessa máls gera brtt. viðvíkjandi þessu frv. Hins vegar álít ég, að það væri mjög æskilegt, til þess að nokkru greinilegar kæmi fram, hvað í þessu fælist, að fjhn., sem ríkisstj. nú hefur vissulega fulla velþóknun á allri saman, athugi þetta frv. lögfræðilega séð, þannig að það haldi ekki áfram hvað frágang snertir að vera eins hraksmánarlegt og það hefur verið hingað til frá hæstv. fjmrh., og sé gert þannig úr garði, í fyrsta lagi, að almenningur geti skilið það, og í öðru lagi, að það sé þinginn ekki lögfræðilega til skammar.



Herra forseti. 16. jan. 1952 var samþ. í sameinuðu Alþingi svo hljóðandi þál., með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að beina þeirri áskorun til ríkisstj., að hún beiti sér fyrir heildarendurskoðun laga um skatta og útsvör, sem stefni að því, að lögfest verði heilsteypt kerfi skattamála, sem byggist á eðlilegri og samræmdri tekju- og verkaskiptingu ríkisins annars vegar og bæjar- og sveitarfélaga hins vegar. Sé jafnframt við það miðað að ofþyngja ekki einstaklingum, hjónum, félögum og atvinnurekstri í opinberum gjöldum, tryggt samræmi og jafnrétti veð álagningu gjaldanna, sem mundi auðvelda eftirlit með því, að framtöl séu rétt. Lögð skal einnig áherzla á að gera skattalöggjöfina svo einfalda og auðvelda í framkvæmd sem frekast er unnt. - Rannsókn og undirbúningi málsins sé hraðað svo, að ríkisstj. leggi frv. til l. um málið fyrir næsta reglulegt Alþingi.“ Þetta næsta reglulega Alþingi, sem við er átt í till., kom saman 1. okt. í fyrra, fyrir rúmlega ári. Þegar það Alþingi kom saman, þá var hæstv. ríkisstj., sem er að mestu leyti hin sama og sú, sem nú situr, um það spurð, hvernig á því stæði, að hún stæði ekki við þau fyrirmæli Alþingis að hafa tilbúin skattafrv., sem væru í samræmi við þessa þál., sem samþ. hafði verið 8 mánuðum áður. Hún svaraði því þá til, að tími hefði ekki unnizt til þess að ganga frá neinum heildarfrv. um málið, það væri flókið og vandasamt, en gaf þó í skyn, að þess mundi ekki verða mjög langt að bíða, að hún gerði hreint fyrir sínum dyrum í þessum efnum. Þingið leið. Ekkert heyrðist frá stjórninni, ekkert frv., ekki einu sinni loforð um frv. Svo nálguðust kosningar. Þá stóð ekki á loforðunum um það, að endurskoðun skattalaganna stæði alveg fyrir dyrum, og oftar en einu sinni var sagt og skrifað, að í upphafi næsta þings mundu flokkarnir, sem setið höfðu í stjórn og vonuðust sjálfir til að sitja í stjórn áfram, leggja fyrir Alþingi og þjóðina till. um endurskipulagningu skattamálanna, sem þjóðin svo lengi hefur beðið eftir, svo sárt og þungt sem hún hefur stunið undir óbærilegum skattaálögum. Nú er þetta Alþingi komið saman, hið annað í röðinni síðan till., sem ég las áðan, var samþykkt. Enn bólar ekki á neinum till. frá hæstv. ríkisstj. um nýskipun eða endurskipulagningu skattamálanna. Þvert á móti er enn fleygt inn í þingið sömu frv. sem þm. hafa fengið í hendur mörg undanfarin þing, hin síðari ár sér til litillar ánægju. Það eru frv. um framlengingu á þeim gjöldum, sem lögð hafa verið á undanfarin ár, í sama rangláta forminu og áður, engin nýskipun þessara mála sjáanleg á næsta leiti. Á þessu vildi ég vekja athygli og vita það, að ríkisstj. skuli ekki hafa farið eftir þeirri ályktun, sem samþ. var samhljóða fyrir hálfu öðru ári og átti að vera búið að fullnægja þegar fyrir heilu ári - og rúmlega það þó. Örfáum orðum vildi ég einnig fara um það frv., sem hér liggur fyrir, þó að það muni eðlilega koma til rækilegrar meðferðar við 2. og 3. umr. málsins. Ég vil ekki láta 1. umr. líða, fyrst ég stóð upp á annað borð, án þess að benda á það, sem raunar hv. 2. þm. Reykv. benti líka á í sinni ræðu, að söluskattur var á sínum tíma, 1948, lagður á til þess að standa undir alveg ákveðnum gjöldum, sem ríkissjóður þá þurfti að inna af hendi. Söluskatturinn var lagður á til þess að koma í veg fyrir gengislækkun, af þeirri stjórn, sem þá sat. Það var höfuðhlutverk hans. Það var eina hlutverkið, sem var svo mikilvægt, að það gat réttlætt slíka skattálagningu sem hér er um að ræða, svo óheyrilega ranglát og ósanngjörn sem hún er. Það þurfti mikið að liggja við, til þess að verjandi væri að leggja tugmilljónir króna á í þessu formi, á neyzlu almennings í landinu. Eina markmiðið, sem gat komið til greina að þjóna með slíkri skattlagningu, var að koma í veg fyrir gengisfall krónunnar. Það var gert 1948–49 með því að leggja á þennan mjög svo þungbæra skatt. Almenningur sætti sig við það - að svo miklu leyti sem hann gerði það - einvörðungu vegna þess, að hann fann, að hann skildi, að það var til þess að koma í veg fyrir það, sem var enn þá verra, gengishrun krónunnar. Þessi gengislækkun krónunnar kom voríð 1950. Það, sem átti að afstýra 1948, gerðist 1950, þegar Sjálfstfl. og Framsfl. gengu til stjórnarmyndunarinnar þá. Þá hefði átt að vera hægt, ef rökin fyrir gengislækkuninni hefðu verið rétt, að fella niður þau gjöld, sem lögð voru á til þess að koma í veg fyrir gengislækkunina. Það fyrirheit var gefið, en það var ekki efnt. Söluskattinum var haldið. Öllum gjöldum, sem á höfðu verið lögð til að koma í veg fyrir gengislækkunina, var haldið þrátt fyrir gengislækkunina, og þeim var ekki aðeins haldið, þau voru hækkuð stórkostlega. Nú er ætlazt til þess, að söluskatturinn verði 911/2 millj. kr. Það voru jafnvel lögð á enn þá meiri gjöld til þess að inna af hendi sama hlutverk og söluskattinum var ætlað árið 1948–49. Bátagjaldeyrisskipulagið var tekið upp 1951. Á þann hátt var sópað yfir til útflytjenda í styrk tugum milljóna króna, enginn veit, því miður, hve miklu, líklega einhvers staðar á milli 80 og 100 millj. kr. árlega. Þetta var nýr söluskattur, sem enn er innheimtur af alþýðu manna þrátt fyrir gengislækkunina, sem öllu átti að bjarga á sínum tíma. Við þetta allt saman bætist svo, að söluskatturinn er í eðli sínu ranglátur. Það er einhver ranglátasti skattur, sem lagður hefur verið á af íslenzka löggjafanum. Og það er ekki nóg með það, að hann sé ranglátur í eðli sínu. Framkvæmdin á söluskattsinnheimtunni hefur og verið þannig, að á því er enginn vafi, að enginn skattur hefur verið svikinn jafnstórkostlega og söluskatturinn. Það er ekki aðeins ríkissjóður, sem tekur inn mikið fé í skjóli þessara lagaákvæða um söluskattinn, heldur taka ýmiss konar atvinnurekendur einnig inn stórfé í skjóli þessara ákvæða. Það er auðvelt að svíkja tekjuskatt fyrir þá, sem hafa stórfelldan atvinnurekstur með höndum. Það er margfalt auðveldara að svíkja söluskatt. Það er jafnopinbert leyndarmál og skattsvikin í tekjuskattinum, að þau eru gífurleg í söluskattinum. Ber þó ekki neitt að ráði á viðleitni hæstv. ríkisstj. til þess að kveða þau skattsvik niður. Það er vissulega eitt af þeim verkefnum, sem n., er nú starfar að endurskoðun skattalaganna, ætti að taka til rækilegrar athugunar, því að ófremdarástandið í þeim málum getur ekki gengið lengur, það má ekki ganga lengur. Þegar skattur er lagður á í því formi, sem söluskatturinn er innheimtur eftir, upp á 91 millj., þá má geta nærri, að skattsvikin í sambandi við hann verða ekki talin nema í milljónum. Ófremdarástandið í skattamálunum er annars orðið þvílíkt, að alls ekki verður lengur við unað. Þetta þing má með engu móti svo líða, að það taki þau ekki til gagngerðrar endurskoðunar. Ég skal ekki ræða það mál hér rækilega. Ég skal aðeins benda á einfaldar staðreyndir, sem blasa við í tölum þeim, sem þm. hafa þegar fengið lagðar fyrir sig, þ.e.a.s. úr fjárlagafrv., sem ber þess glöggt vitni, hvílíkt geysiófremdarástand er í þessum málum öllum. Í fjárlagafrv. er gert ráð fyrir því, að tekju- og eignarskattur og stríðsgróðaskattur nemi tæpum 60 millj. kr. Söluskatturinn nemur hins vegar 91 millj. Söluskatturinn einn er þannig 50% hærri en allur tekju- og eignarskattur að stríðsgróðaskattinum meðtöldum. Allir skattar og tollar, sem ríkið innheimtir, eiga að nema samkv. fjárlagafrv. 325 millj. kr. Af því er tekju- og eignarskattur og stríðsgróðaskattur, þeir skattar, sem eru lagðir á í hlutfalli við gjaldgetu manna, 60 millj., ekki 1/5 af öllum álögum ríkisins. M.ö.o.: Ríkið treystir sér ekki til þess að taka nema 1/5 af því fé, sem það leggur á, í beina skatta, þ.e. eftir þeim aðferðum, sem hingað til hafa verið taldar forsvaranlegastar við skattálagningu, þ.e.a.s. að láta menn greiða í hlutfalli við tekjuhæð sina og eignahæð. Ef enn fremur er tekið tillit til þess, hve útsvörin munu vera mikil, og áætlað, að þau séu um það bil 150 millj. kr., en þau eru öll lögð á í hlutfalli við tekjur og eignir, sjáum við, að skattar, tollar og útsvör til ríkis og sveitarfélaga nema samtals um 475 millj. kr. Tekju- og eignarskattur ríkisins að meðtöldum stríðsgróðaskatti er af þessu aðeins 60 millj., áttundi hluti. Sjá menn ekki, að þetta er farið að nálgast skopsögu allt saman, að þegar almenningur á að borga 475 millj. kr. alls í skatta og tolla, þá skuli skipulagið á skattheimtunni vera þannig, að hið opinbera treystir sér ekki til þess að taka nema 1/5 hluta í hlutfalli við tekjuhæð og eignahæð manna? Hvað veldur? Sjá menn ekki, að hér er á ferðinni gerrotið kerfi, gegnsýrt af spillingu, sem gersamlega ómögulegt er að horfa upp á lengur? Þetta minnir mann á ástandið í Frakklandi, þar sem ófremdarástand í skattamálum er slíkt, að það er eitt höfuðmeinið í frönskum stjórnmálum. Það er einnig að verða svo hérna. Þessar tölur, sem við fáum nú lagðar fyrir okkur í fyrstu frv. stjórnarinnar, eru þvílík auglýsing á algeru ófremdarástandi í skattamálum þjóðarinnar, að við það er ekki lengur unandi. Hér þarf að taka allt kerfið til gagngerðrar endurskoðunar. Beinu skattarnir alls, til ríkis og sveitarfélaga, eru um 210 millj. kr., þ.e.a.s. ekki nema um 44% af öllum skattálögum og tollálögum til ríkis og sveitarfélaga. M.ö.o.: Rúmlega 4/10 eru innheimtir í hlutfalli við tekjur og eignir, hitt er innheimt sem óbeinir skattar, sem hljóta að koma miklu þyngra niður á öllum almenningi heldur en beinir skattar mundu gera. Ég vil láta þessar aths. á fyrsta stigi málsins nægja, í fyrsta lagi til þess að andmæla söluskattinum í sjálfu sér og þó alveg sérstaklega í því formi, sem hann hefur verið innheimtur í og ætlazt er til að hann verði innheimtur áfram, og spyrjast fyrir um það hjá hæstv. ríkisstj., hvað hún hafi hugsað sér varðandi endurskoðun skattalaganna, hvort ekki muni vera von á frv. til skattalaga frá henni, áður en hún ætlast til, að þessi frv. séu afgr. Alþfl. mun ekki ljá framgangi þessa frv. lið. Hann vill fá að vita um heildarstefnu ríkisstj. í skatta- og tollamálunum, Til hennar mun hann taka afstöðu og mun þá leggja fram sínar till. varðandi heildarendurskoðunina.



Það er álitamál, að hve miklu leyti á að ræða almennt nú við þá hv. þm., sem hér hafa talað um þetta mál eða skattamálin. Þetta berst allt í tal síðar. Satt að segja fannst mér það, sem síðasti hv. ræðumaður sagði, vera þannig vaxið, að tæpast verði mikið á því að græða fyrir þingheim að eiga um þessi efni orðaskipti við hann í þeim ham, sem hann er þessa stundina. Ég vil nefna um það 2–3 dæmi. Hann fárast yfir því, hve beinir skattar séu litill tekjustofn fyrir ríkið í hlutfalli við óbeina tekjustofna, en ég veit ekki betur en þessi sami hv. þm. hafi sí og æ viljað koma því á framfæri jafnframt, að hann áliti beinu skattana of háa og vildi lækka þá. Það hefur sem sé fullkomlega verið gefið í skyn, að Alþfl. væri á þeim buxunum að vilja ekki hækka beinu skattana, heldur lækka þá. - Svona er nú það. Þá sagði hv. þm. hér áðan í sambandi við þetta tal um, að ríkið hefði litlar tekjur af beinum sköttum í hlutfalli við óbeina, að þó væru beinir skattar einn skattarnir, sem hingað til hefði verið talið forsvaranlegt að leggja á. Ég veit þó ekki betur en að Alþfl. hafi átt hér á undanförnum áratugum þátt í því að setja löggjöf um margs konar aðra skatta en beina skatta, m.ö.o. óbeina skatta, sem gefa ríkinu margfalt á við það, sem beinu skattarnir gefa. Það er því bókstaflega nýr boðskapur, sem hv. þm. flytur hér um þetta efni. Að maður nú ekki tali um t.d., ef litið er út fyrir pollinn, í önnur lönd, þar sem jafnaðarmenn hafa nú ráðið meiru en hér. Þar verður alls ekki vart við, að þeir treysti sér til þess að taka allar tekjur, sem ríkið þarf á að halda, með beinum sköttum, ganga víst sízt lengra í því en hér er gert, en taka aftur á móti gífurlegar fúlgur með óbeinu móti. Og af því að við erum að tala hérna um söluskattinn, þá væri kannske ekkert úr vegi að minna á það, að Alþfl. í Noregi hefur staðið fyrir því, að lagður var á þar 10% söluskattur af svo að segja öllum vörum, sem seldar eru í Noregi, m.ö.o. miklu þyngri söluskattur en við þekkjum hér. Mér er ekki vel ljóst, hvað svona umr. eiga að þýða eða hvaða tilgangi þær eiga að þjóna. - Ég fer ekki lengra út í það. Ég kvaddi mér hljóðs vegna þess, sem hv. síðasti ræðumaður sagði um endurskoðun skattalaganna. En áður en ég kem að því, ætla ég þó að minnast á eitt atriði enn viðvíkjandi söluskattinum, sem kom fram hjá báðum ræðumönnum. Það er þetta, að söluskatturinn hafi verið lagður á til þess að fara í útflutningsuppbætur og þangað hefði hann farið, þangað til núverandi stjórn hefði beitt sér fyrir því, að hann færi í annað. Þetta er nú ekki einu sinni hálfur sannleikur. Sannleikurinn er sá, allur sagður, að söluskatturinn var upphaflega lagður á til þess að standa undir dýrtíðargreiðslum, bæði útflutningsuppbótum og einnig niðurborgun dýrtíðar innanlands, en hann fór ekki nema að nokkru leyti til þess, vegna þess að gífurlegur greiðsluhalli var á ríkisrekstrinum á árunum 1948 og 1949. Söluskatturinn rann því að verulegu leyti strax í almenn útgjöld. Svo var farið í Landsbankann og tekinn þar yfirdráttur eða safnað þar lausaskuldum, milljónatugum ofan á milljónatugi, til þess að standa undir útflutningsuppbótunum. Þegar núverandi ríkisstjórn tók við, lá fyrir fjárlagafrv. fyrrverandi stjórnar fyrir árið 1950, og þá var það þannig, að gert var ráð fyrir söluskattinum tekjumegin til þess að koma endunum saman, en útflutningsuppbótunum alveg sleppt gjaldamegin. Það var viðurkenning á þeirri staðreynd, að þá rann söluskatturinn til þess að standa undir öðrum greiðslum en útflutningsuppbótunum. Það var víkið að því hér áðan, að það hefðu komið fyrirheit um að afnema söluskattinn. Slík fyrirheit hafa aldrei frá mér komið. Ég tók það greinilega fram, um leið og ég tók við fjármálunum í ársbyrjun 1950, að ef reka ætti greiðsluhallalausan ríkisbúskap, þá þyrfti á söluskattinum til þess að halda. Hv. þm. sagði, að síðan hefðu verið stórhækkaðar álögur til viðbótar, - ég held, að ég hafi heyrt það rétt, - en það er algerlega á misskilningi byggt. Það hafa ekki verið hækkaðir skattar eða tollar síðan. Það hefur að vísu verið breytt einstökum atriðum, t.d. var söluskatturinn aukinn um 1% á innflutningi, en verðtollsviðaukinn var lækkaður sem fullkomlega nam því. Þá hefur verið lækkaður skattur á lágum tekjum, sem sé beinn skattur af lágum tekjum, og þær tilfærslur, sem átt hafa sér stað á sköttum og tollum í heild í tíð fyrrverandi stjórnar, voru sízt í hækkunarátt, frekar í lækkunarátt. Það er fullvíst. Þá kem ég að því, sem gerði það að verkum, að ég kvaddi mér hljóðs. Það voru ummælin um endurskoðun skattalaganna. Það var samþ. hér þál. um að endurskoða skattalögin og lög um tekjustofna bæjar- og sveitarfélaga, og í þetta var skipuð n. Það var litið svo á, að þessi n. ætti fyrst og fremst að endurskoða lögin um beinu skattana og um tekjustofna bæjar- og sveitarfélaga. Þessi n. er að vísu stjórnskipuð, en í henni sitja tveir sjálfstæðismenn, tveir framsóknarmenn og einn alþýðuflokksmaður. Það kom nú auðvitað í ljós undireins og farið var að hreyfa við þessum málum, að það voru engin tök á því, að n. gæti verið búin að athuga þetta verkefni og gera till. fyrir haustþingið 1952. Mér er óhætt að fullyrða, að sá alþýðuflokksmaður, sem í n. var skipaður, var ekki fremur en hinir tilbúinn til þess að gera till. fyrir þann tíma. Það var alveg óhugsandi. Verkið er svo mikið - og um það voru allir sammála. Ég tek þess vegna ekki þegjandi við neinum ávítum til mín út af því, að ekki var lagt fyrir Alþingi 1952 nýtt frv. til skattalaga og að endurskoðun þessari var ekki lokið fyrir þann tíma. Það var gersamlega óframkvæmanlegt. Um það voru allir sammála, sem hér að stóðu, í hvaða flokki sem þeir voru. Nú spyr hv. þm., hvort von sé á frv. um þetta efni, og hann þurfti nú raunar ekki að spyrja. Hann veit svarið. Því hefur verið lýst yfir af ríkisstj., að ætlunin sé að leggja fyrir þetta þing frv. til nýrra skattalaga, frv. um beinu skattana. Þetta er ætlunin.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð til andsvars ræðu hæstv. fjmrh. Hæstv. ráðh. veit miklu meira um skattamál en hann lést vita í ræðu sinni hér áðan. Hann lét í ljós undrun yfir því, að ég skyldi vekja athygli á því, hversu lítill hluti beinu skattarnir eru af heildartekjuöflun ríkissjóðs og sveitarfélaga, og taldi það í ósamræmi við þær till., sem við Alþfl.- menn hefðum borið fram á undanförnum þingum hvað eftir annað og miða að ýmiss konar lækkun á beinum sköttum. Væru þær samþ., sagði hæstv. ráðh., mundi hluti beinu skattanna í heildartekjunum enn minnka. Hæstv. ráðh. sleppti því að geta þess, að allar þær till., sem við höfum borið fram um lækkun á beinum sköttum, eru um lækkun á beinum sköttum á almenningi, á lágum tekjum og miðlungstekjum fyrst og fremst. Það er mergurinn málsins. Við höfum nefnilega sí og æ bent á þá staðreynd, að það er ekki aðeins innheimta óbeinu skattanna, sem er ranglát í sjálfri sér og eins og hún er framkvæmd, heldur er ranglætið ekki minna í innheimtu beinu skattanna vegna þess að þeir hvíla með stórkostlegum þunga á láglaunafólki, sem hlýtur að telja fram allar tekjur sínar, hverja krónu og hvern eyri, en aftur á móti hafa ýmsir atvinnurekendur margs konar skilyrði til þess að skjóta tekjum undan skatti, oft og einatt þeim mun betri skilyrði til slíks sem tekjur þeirra eru hærri. Þess vegna er það, að beinu skattarnir í því formi, sem þeir eru nú innheimtir hér á Íslandi, eru mjög ranglátir og eru í raun og veru fyrst og fremst launaskattar. Þetta er ein af höfuðástæðunum til þess, að eðlilegt er og nauðsynlegt að endurskoða innheimtu beinu skattanna, og það er sjálfsagt að gera hvort tveggja, lækka þá á lágum tekjum og miðlungstekjum, um leið og gerðar væru ráðstafanir til þess, að þeir, sem tekjuhærri eru, þ.e.a.s. ýmiss konar atvinnurekendur, beri þó ekki væri nema þá skatta, sem þeir núna eiga að bera samkv. gildandi skattalögum, en gera ekki. Hæstv. ráðh. sagði, að í löndunum kringum okkur væru ekki síður innheimtir miklir óbeinir skattar en hérna. Ég hef oftar en einu sinni athugað það, hvernig hlutfallið á milli beinna og óbeinna skatta er hérna á Íslandi annars vegar og á Norðurlöndunum og Bretlandi hins vegar. Ég bjó mig ekki þannig undir þessar umr., að ég hafi þær tölur handbærar, en ég man þær nokkurn veginn. Í Danmörku og Noregi eru rúmlega 55% af heildarsköttunum til ríkis og sveitarfélaga beinir skattar. Hérna eru beinu skattarnir samkv. lauslegri athugun á fjárlagafrv. 44%. Í Bretlandi er talan líka á milli 50 og 60%, eða var fyrir hálfu öðru ári. Í nágrannalöndunum er því hlutfallstala óbeinu skattanna miklu lægri en hérna. Annars er um þessi skattamál í heild það að segja, að út úr því ófremdarástandi, sem hér er, virðast í raun og veru ekki vera færar nema tvær leiðir. Annaðhvort er að stórlækka beinu skattana á öllum almenningi, til þess að þeir hvíli jafnlétt á almenningi og launamönnum og þeir nú hvíla á atvinnurekendum, og breyta þá innheimtu óbeinu skattanna í það form, að óbeinu skattarnir hvíli tiltölulega miklu þyngra á efnamönnum heldur en efnalitlum mönnum. Vissulega er líka hægt að leggja óbeina skatta þannig á, að þeir yrðu fyrst og fremst borgaðir af efnamönnum, og það er það, sem reynt hefur verið að gera fyrst og fremst á Norðurlöndum. Verði þetta ekki gert, og eigi að halda áfram að innheimta beina skatta í jafnríkum mæli og nú á sér stað, þá verður að gera ráðstafanir til þess, að þeir hvíli hlutfallslega jafnt á öllum greiðendum; þ.e.a.s., þá verður að gerbreyta allri skattheimtuaðferðinni til þess að tryggja, að skattstiginn sé raunverulegur, en ekki blekking ein, ekki yfirvarp eitt til þess að seilast ofan í vasa láglaunamanna og miðlungstekjumanna, en láta atvinnurekendur, sem venjulega hafa hæstu tekjurnar, sleppa tiltölulega vel. Um aðra hvora af þessum tveimur leiðum er að ræða, aðra hvora verður að fara. Núverandi ástand er algerlega óviðunandi.



Það er aðeins eitt atriði, án þess að ég vilji lengja þessar umræður mikið, því að það verður síðar rætt mikið um skattamál á þessu þingi. - Ég tók eftir því, að hv. síðasti ræðumaður sagði, þegar ég benti á, að hans flokkur hefði viljað láta í það skina, að hann vildi lækka beinu skattana, en ekki hækka þá, og mér fyndist það koma illa heim við gagnrýni hans um það, að beinu skattarnir væru of lítill hluti af opinberum tekjum, - ég tók sem sé eftir því, að hv. þm. sagði út af þessu, að beinu skattarnir væru í því formi, sem þeir eru nú innheimtir hér á Íslandi, fyrst og fremst skattar á launamönnum og því væri ekki eftir því að sjá, þó að þeir væru ekki hærri hér. Nú vildi ég aðeins spyrja hv. þm. að því, hvað hann á við með þessu. Hann meinar væntanlega, að aðrir komi sér undan að greiða skattana, eins og kerfið sé. Ég vil aðeins spyrja hann: Getur hann bent á nokkur einföld og heppileg úrræði til þess að bæta úr þessu?



Það kom í ljós nú á milli þinga, að ekki eru skýr ákvæði í lögum um það, hvernig stimpla skuli svo nefnd ábyrgðartryggingarskírteini. En það er nokkurt nýmæli hér í tryggingarstarfsemi, að menn geta keypt ábyrgðartryggingu. Þurfti því að bæta úr þessu fljótlega, og var ekki um annað að ræða en að gefa út um þetta brbl. Eru þau nú lögð hér fyrir hv. Alþ. til staðfestingar eða synjunar. Málið er einfalt og þarf ekki útlistunar við. - Ég leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til hv. fjhn. að lokinni umræðunni.



Herra forseti. Frv. til sóttvarnarlaga hefur verið samið af landlækni. Þetta er alllangur lagabálkur, 45 gr. samtals, en það er breyt. á l. frá 1933. Ýmsar skýringar fylgja þessu frv., þannig að hv. þm. geta sjálfir áttað sig á því, en það þykir rétt að taka fram, að Ísland hefur á vegum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar gerzt aðili að hinum alþjóðlega sóttvarnarsamningi, nr. 2 25. maí 1951, en þennan dag var hann samþykktur á 4. þingi stofnunarinnar í Genf. Fyrir þá aðila Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, sem höfðu ekki tilkynnt fyrirvara innan tiltekins 9 mánaða frests, gekk samningurinn í gildi hinn 1. okt. 1952, og var Ísland í hópi þeirra aðila. Ákvæði l. nr. 65 19. júní 1933, um varnir gegn því, að næmir sjúkdómar berist til Íslands, en svo heita sóttvarnarlög vor, þau er nú gilda, þóttu ekki vera því til fyrirstöðu, að við gætum í öllum atriðum, er máli skipta, fullnægt ákvæðum hins alþjóðlega sóttvarnarsamnings. Að vísu eru ákvæði l. yfirleitt allmiklu ríkari en heimilt er að beita samkv. samningnum, en hins vegar gert ráð fyrir, að eftir atvikum megi víkja frá ýtrustu fyrirmælum, og muni til þess verða gripið, ef á reynir og til árekstra stefnir við fyrirmæli samningsins. Mest ber á milli um bókstaf laga og samnings varðandi sóttvarnargjöld af skipum og flugförum, en reyndar bitamunur en ekki fjár um hæð gjaldanna til uppjafnaðar. Hagkvæmt þótti að flýta ekki svo hinni sjálfsögðu endurskoðun sóttvarnarl., að ekki væri unnt að hafa nokkurn stuðning af því, sem í þessu efni gerðist á öðrum Norðurlöndum, sem vér höfum svo lengi átt samleið með um skipun sóttvarnarmála. Danir riðu hér á vaðið og lögðu fyrir landsþing sitt 28. jan. 1953 frv. til nýrra sóttvarnarlaga samkv. ákvæðum hins alþjóðlega sóttvarnarsamnings. Hefur danska heilbrigðisstjórnin sýnt íslenzku heilbrigðisstjórninni þá góðvild að leyfa henni að fylgjast með undirbúningi þessarar lagasetningar, og er frv. þetta mjög sniðið eftir hinu danska frv., en þó samræmt íslenzkum staðháttum og aðstæðum. Hið danska frv. er nú orðið að lögum. Þá er rétt að geta þess, að frv. hafa haft til umsagnar læknadeild háskólans og stjórn Læknafélags Íslands. Læknadeildin hefur í bréfi, dags. 25. apríl 1953, tjáð sig samþykka frv. og telur það í samræmi við gildandi alþjóðareglur. Stjórn Læknafélagsins gerði í bréfi, dags. 8. júní 1953, ekki aðrar athugasemdir við frv. en þær, að lækni væri tryggð ónóg þóknun fyrir sóttvarnarstörf. Ef svo þætti, ættu ákvæði þar að lútandi þó ekki heima í sóttvarnarl., heldur í hinum opinberu læknagjaldskrám, og má hvenær sem er taka það til athugunar af réttum aðilum. Eins og hér er tekið fram, hefur verið óhjákvæmilegt fyrir Ísland, úr því að það sagði ekki upp samningnum á tilteknum fresti, að samræma löggjöfina við hinn alþjóðlega sáttmála og er þetta frv. samið algerlega með tilliti til þess. Ég hef átt tal um þetta við landlækni, og hann telur, að þótt þetta frv. verði að lögum, þá muni það ekki leiða til neinna verulegra nýrra útgjalda fyrir ríkissjóð, - að það sé klaufaskapur, eins og hann orðaði það, að framkvæma lögin á þann hátt, að ekki verði mögulegt að fá eins mikið inn og út þarf að borga vegna framkvæmdar laganna. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um frv., en legg til, að því verði vísað til 2. umr. og heilbrigðis- og félagsmálanefndar.