Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, fjallar um fullgildingu á samþykkt um alþjóðasiglingamálastofnunina, Inter-Governmental Maritime Consultative Organization, sem samþykkt hefur verið af mörgum löndum og er gerð að undirlagi Sameinuðu þjóðanna. Eins og kunnugt er, hefur Ísland áður verið aðili að milliríkjasamþykktum um siglingamál, aðallega og kannske fyrst og fremst að svokallaðri Kaupmannahafnarsamþykkt, sem tekur til Norðurlandanna allra, Hollands og raunar nokkurra landa fleiri, um mál, sem sérstaklega snerta siglingar, öryggi sjómanna á hafinu, gerð skipa, björgunartækja og ýmislegt þess háttar. Þegar Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar, kom það fljótlega í ljós, að heppilegt mundi vera, að þær beittu sér fyrir ýmiss konar alþjóðasamþykktum, ekki einasta þessari, sem hér er um að ræða, heldur á mörgum öðrum sviðum: á sviði uppeldismála, á sviði flóttamannavandamála, á sviði matvælaöflunar, og ýmislegt fleira mætti nefna, þar sem Sameinuðu þjóðirnar hafa beitt sér fyrir að gerðar væru alþjóðasamþykktir varðandi þessi vandamál, í staðinn fyrir að um minni samtök væri að ræða. Það var þess vegna mjög fljótlega, eftir að Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar, að gengizt var fyrir því, að haldin var ráðstefna í Genf 1948, þar sem þessi samþykkt, sem hér um ræðir, eiginlega varð til. Í þessari ráðstefnu tóku þátt yfir 30 lönd, en þó var uppkastið við lokaafgreiðsluna samþykkt af aðeins 21 landi, en 7 lönd, þ. á m. Norðurlöndin, sátu hjá við atkvgr. Það var út af því, að þó að þau væru að efni til samþykk meginhluta þessarar samþykktar, þá felst í henni, eins og hún var orðuð og eins og hún er enn orðuð, möguleiki til þess að láta hana ná til annarra hluta en beint tæknilegra hluta, þ.e.a.s. fjárhagsaðgerða ýmiss konar. Á móti þessu voru Norðurlöndin og undirrituðu þess vegna síðar samþykktina með fyrirvara um þetta. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er einnig gert ráð fyrir, samkv. 1. gr., að Ísland muni taka staðfestingu sína til athugunar á ný, ef síðar verður ákveðið, að siglingamálastofnunin skuli einnig fjalla um mál, sem eru algerlega fjármálalegs eða viðskiptalegs eðlis, þannig að við höfum um það atriði sama fyrirvara og Norðurlandaþjóðirnar. Íslendingum er mjög nauðsynlegt að vera með í samtökum eins og þessum til þess að tryggja sér allar fáanlegar upplýsingar um tæknilegar úrlausnir sérstaks eðlis, sem snerta siglingar, og stuðla að sem fullkomnustum ákvæðum um öryggi á hafinu og nýtingu siglinganna. Það er sérstaklega í þessari veru, sem nauðsynlegt er fyrir okkur að taka þátt í samtökum eins og þessum, og þess vegna hefur ríkisstj. ákveðið að leggja til, að það verði gert. Samþykktin hefur verið fullgilt af um 30 löndum og hefur þegar tekið gildi fyrir tveimur mánuðum, og einmitt um þessar mundir er fyrsti fundur stofnunarinnar um það bil að hefjast. Ég skal ekki fara út í að rekja efni samþykktarinnar. Það er, eins og venjulegt er í þessum alþjóðasamningum, ýtarlega gerð grein fyrir starfseminni, hvernig hún fari fram og hvernig skipting starfa sé þar höfð á, og um stjórnir, öryggisnefndir o.fl., sem nánar er tilgreint í samningnum og hv. alþm. geta gert sér fullkomna grein fyrir með því að lesa hann. Það er ekkert sérstakt, sem ástæða er til að taka fram í þessu sambandi, að ég ætla, nema þetta atriði, að um þátttöku í fjárhags- og viðskiptalegum aðgerðum er stjórnin sammála um, að við eigum að hafa fyrirvara, líkt og aðrar Norðurlandaþjóðirnar, en halda okkur eingöngu við þá tæknilegu hluti. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum, en vildi leyfa mér að leggja til, að frv. yrði að þessari umr. lokinni vísað til hv. sjútvn., með tilmælum þó um, að afgreiðslu málsins verði hraðað, þar sem nú er komið nálægt þinglokum, en nokkur áherzla er á það lögð, að hægt verði að fullgilda samþykktina, áður en þing þessarar stofnunar kemur saman í London, eða a.m.k. um það bil sem það kemur þar saman, því að skipaskoðunarstjóri, sem verður okkar fulltrúi þar, telur sig þá hafa betri aðstöðu til þess að sjá sínum málum farborða.



Herra forseti. Fjhn. hefur athugað frv. um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir 1957. Eins og nál. ber með sér, leggur n. til, að frv. verði samþykkt óbreytt. Það eru þó nokkur atriði, sem ég vildi vekja máls á hér við þessa umr., þó að engin þeirra séu þess eðlis, að þau gefi tilefni til sérstakra brtt. við frv. þetta, enda er það, eins og það ber með sér, um samþykkt á reikningi frá 1957 og því ekki um að ræða að gera neina breyt. á honum, úr því sem komið er, heldur er um atriði að ræða, sem varðar framtíðina. Varðandi form reikningsins sjálfs eru tvö atriði, sem ég vildi minnast á og ég tel ábótavant. Annars vegar er það atriðið, að eins og ríkisreikningur er upp settur, þá er mjög erfitt um vik og raunar næstum ómögulegt að finna út úr honum, hver er raunverulegur greiðslujöfnuður, þ.e.a.s. greiðsluafgangur eða greiðsluhalli. Þetta munu menn sannfærast um eftir athugun ríkisreikninga fyrir þau ár, sem greiðsluafgangur ríkissjóðs var mikill og ákveðinni fjárhæð var varið til tiltekinna þarfa. Þær tölur, sem þá eru taldar greiðsluafgangur, eru ekki finnanlegar í ríkisreikningi nema með alveg sérstöku uppgjöri hans, sem er ekki á færi nema fagmanna að gera. Nú vil ég taka það skýrt fram, að með þessum orðum mínum er ég ekki á neinn hátt að finna að hinni reikningslegu uppsetningu ríkisreiknings frá hálfu ríkisbókhaldsins, því að að sjálfsögðu er hann, eins og hann er uppsettur, réttur frá faglegu sjónarmiði. En ég hef áður hér við umr. um fjárlög bent á þetta atriði, sem ég teldi að væri mjög nauðsynlegt að kæmist í lag og það fylgdi ríkisreikningi hverju sinni sérstakt uppgjör, þar sem hægt væri að sjá, hvernig hin raunverulega útkoma er að þessu leyti. Þetta hefur verið útbúið fyrir hvert einstakt ár, er mér kunnugt um, í ríkisbókhaldinu, en hefur hins vegar ekki verið látið fylgja ríkisreikningi. Þá er annað atriði, sem hvað eftir annað hefur valdið miklum árekstrum milli fjvn. annars vegar og fjmrn. hins vegar. Það er um uppsetningu á 20. gr., eignahreyfingagreininni. Þessi ágreiningur hefur verið um það, að hve miklu leyti væri ástæða til þess að fá aukafjárveitingar fyrir útgjöldum á 20. gr. Ég hygg, að það sé auðið að setja 20. gr. upp á þann veg, að um þetta geti naumast verið ágreiningur, og væri það mjög æskilegt í framtíðinni, að sú breyt. yrði gerð á uppsetningu greinarinnar. Þetta eru hin tvö formsatriði varðandi ríkisreikninginn, sem ég sérstaklega vildi benda á. Hinu er ekki að leyna, að það eru vitanlega ýmis önnur atriði í sambandi við uppbyggingu ríkisreiknings, sem kemur til álita að breyta, og það er auðvitað þá í nánu sambandi og samræmi við, hvernig fjárlög eru á hverjum tíma upp byggð. Hæstv. fjmrh. hefur skýrt frá því í sambandi við umr. um fjárlög, að hann telji nauðsynlegt að gera hér breyt. á, og vænti ég þá, að þessi tvö atriði, sem ég hef hér sérstaklega minnzt á, komi þar til athugunar m.a. Svo sem hv. þdm. vita og sjá á ríkisreikningnum, fylgja honum aths. yfirendurskoðunarmanna ríkisins, svör ráðuneytanna við aths. þeirra og svo loks tillögur yfirskoðunarmanna eftir að hafa fengið þessi svör ráðuneytanna. Það hefur oft verið rætt um það hér á Alþ., hvernig bregðast eigi við þeim aths., sem bornar eru fram af hálfu yfirskoðunarmanna, og hefur það stundum verið gagnrýnt, að þeir hafi lítið gert til þess að fylgja sínum tillögum eftir. Nú er því þar til að svara, að vitanlega er það ekkert skilyrði, að yfirskoðunarmenn eigi sæti á Alþ., enda er það ekki nema stundum, sem þeir hafa átt það, þannig að raunverulega verður ekki sú krafa til þeirra gerð, að þeir fylgi málinu fram á Alþ. Það hlýtur því að koma til athugunar hverju sinni í fjárhagsnefndum þingsins, að hve miklu leyti Alþingi getur haft afskipti af þeim aths.; sem yfirskoðunarmenn telja að þörf sé að gera, eftir að þeir þó hafa fengið svör rn. Það hefur verið venja, að þeir hafa um ýmis atriði þessara athugasemda sinna vísað til aðgerða Alþingis, en um önnur hefur verið tekið fram, að þau væru til athugunar framvegis. Þar sem um það er að ræða, að aths. séu til athugunar framvegis, verður í flestum tilfellum að líta svo á, að það séu ábendingar til fjmrn. og viðkomandi ráðuneyta um að haga þeim málum á þann veg, sem yfirskoðunarmenn telja þurfa að gera, en þar sem um er að ræða, að óskað sé aðgerða Alþ., ber væntanlega að líta svo á, að það sé af hálfu yfirskoðunarmanna talið nauðsynlegt, að af hálfu þingsins sjálfs séu gerðar einhverjar skipulagsbreytingar eða ráðstafanir til úrbóta. Í þessum ríkisreikningi er aðeins að finna tvö atriði, sem vísað er til aðgerða Alþingis. Önnur aths., sem raunar er margar aths., en þær varða eina ríkisstofnun, er um ríkisútvarpið. Yfirskoðunarmenn hafa ár eftir ár gert margar aths. við útgjöld ríkisútvarpsins og telja, að þeim sé haldið harla lítið innan við ramma fjárlagaáætlunar, og er það vissulega rétt, að það hefur oft og tíðum verið svo, að ríkisútvarpið hefur farið allmikið fram úr áætlun. Hins vegar hygg ég, að það sé nokkrum erfiðleikum bundið fyrir Alþingi að hafa afskipti af því máli. Það hlýtur að verða hlutverk þess rn., sem ríkisútvarpið heyrir undir, að gæta þess, að útvarpið fylgi áætlunum fjárlaga, því að enda þótt ríkisútvarpið hafi sínar tekjur, ber því að sjálfsögðu alveg eins og öðrum stofnunum ríkisins að fylgja þeim útgjaldaáætlunum, sem fjárlög gera ráð fyrir. Á það er bent í aths. við ríkisútvarpið, sem er næsta einkennilegt, að útistandandi afnotagjöld þess hafi í árslok numið rúmum 2 millj. kr., og er þar vert að benda á, að það er kvartað yfir því sérstaklega í svörum útvarpsstjóra, að innheimtumenn ríkissjóðs standi ýmsir illa í skilum við ríkisútvarpið og geri seint upp. Þessu ætti vitanlega að vera hægt að kippa í lag og verður vonandi tekið til athugunar. Annað atriði er það, sem vissulega er ástæða til þess að taka til athugunar, en það eru lánveitingar þær, sem stundaðar hafa verið úr byggingarsjóði ríkisútvarpsins, sem er allstór sjóður. Hann hefur í árslok numið rúmum 7 millj. kr., en af því er útistandandi um 1.8 millj. kr. í verðbréfum, og það furðulega er, að af þessum verðbréfum er töluvert mikið í vanskilum, þó að hér sé fyrst og fremst um byggingarlán að ræða með ríkisábyrgð, jafnvel allt frá árinu 1951. Það er auðvitað ekki hægt að segja um það nú, hvort þetta er komið í lag eða ekki, en það er auðvitað fráleitt með öllu, að lán sem þessi þurfi eða eigi að vera í vanskilum. Og raunverulega er það svo, bæði með framkvæmdasjóð útvarpsins og einnig með húsbyggingarsjóð Áfengisverzlunar ríkisins, sem er stór sjóður einnig, að það er mjög óeðlilegt, að verið sé að veita lán úr þessum sjóðum, a.m.k. til langs tíma, því að að sjálfsögðu eiga þeir að vera handbærir, þegar hafizt verður handa um byggingu fyrir þessar stofnanir. Hitt atriðið, sem vísað er til aðgerða Alþingis, er í sambandi við innheimtumál Tryggingastofnunar ríkisins. En þar segir, að um árslok hafi verið útistandandi þar um 44.5 millj. kr., sem vissulega er mjög há upphæð. Það er ekki heldur ljóst, að Alþ. geti hér á haft mikil áhrif, nema það sé beinlínis ætlazt til þess, að Alþ. að einhverju leyti taki yfir á ríkissjóð þessi útgjöld, sem ég geri þó naumast ráð fyrir, enda þyrfti það mál að sjálfsögðu allt að rannsakast með endurskoðun á tryggingalöggjöfinni, og af þeim sökum er ekki sjáanlegt, að hægt sé á þessu stigi að gera neinar ákveðnar tillögur um það efni. Auðvitað er það hins vegar ljóst, að það er hið mesta nauðsynjamál, að þessum innheimtum sé komið í sem bezt horf og þess gætt, að ekki safnist þarna fyrir stórkostlegar skuldir. Sé það svo, að þessum aðilum, sem byrðarnar eru á lagðar, sé gersamlega um megn að risa undir þeim gjöldum, sem þeir eiga að greiða, hlýtur að sjálfsögðu að því að koma, að það verði að takast til endurskoðunar, hvernig allt það fjármálakerfi er upp byggt. En það verður vitanlega að gerast í sambandi við lögin um almannatryggingar sem slík, en ekki sérstaklega í sambandi við þetta mál. Það er eitt atriði, sem mér þykir næsta undarlegt að yfirskoðunarmenn ríkisreiknings skuli ekki gera neinar aths. við, og það eru útgjöld samkv. 19. gr. fjárlaga, 3. lið, óviss útgjöld. Að þeim útgjöldum er ekki vikið í aths. yfirskoðunarmanna, en hér er um útgjöld að ræða, sem talin eru upp á rúmum 4 blaðsíðum í ríkisreikningi. Það má auðvitað endalaust um það deila, að hve miklu leyti sé eðlilegt að inna af hendi útgjöld, sem hér um ræðir. En ég vil þó hiklaust halda því fram, að stórar fjárfúlgur af þessum útgjöldum hafi ekki verið eðlilegt að fjmrn. samþ. að greiða án heimildar í fjárlögum. Þarna er um að ræða útgjöld mörg, sem eru nákvæmlega sams konar og hér er fjallað um í Alþ. við afgreiðslu fjárlaga, og það er vitanlega jafneðlilegt, að við afgreiðslu fjárlaga sé tekin afstaða til þessara útgjalda eins og þeirra, sem þar hafa komið til meðferðar hverju sinni, og óeðlilegt, að hægt sé af hlutaðeigandi aðilum eða félagasamtökum, eftir að fjárlög eru afgr., að fara beint með þau mál til viðkomandi rn. eða til- fjmrn. og fá greitt úr ríkissjóði án heimildar í fjárlögum. Það er t.d. hægt að benda á, að í þessum ríkisreikningi frá 1957 eru veittir styrkir til þess að sækja milli 20 og 30 erlendar ráðstefnur og mót, sem ólíklegt er að hafi borið svo bráðan að, að ekki hafi verið hægt að sækja um slíkar fjárveitingar í sambandi við afgreiðslu fjárlaga, enda eins og menn vita, þá koma oft einmitt slíkar umsóknir þá til meðferðar og eru þá metnar eftir því, sem efni standa til, svo sem eðlilegt er. Þessar fjárhæðir eru að vísu ekki háar í flestum tilfellum og nema samtals rúmum 186 þús. kr., en ég held, að það sé ekki rétt að hafa þann hátt á að greiða styrki til að sækja ráðstefnur með þessum hætti. Þá eru enn fremur nokkrir tugir utanfararstyrkja, sem nema samtals 220 þús. kr. og greiddir hafa verið algerlega án heimildar í fjárlögum. Einnig það atriði verður að teljast mjög hæpið. Það eru auðvitað margs konar útgjöld í þessari grein, sem eðli málsins samkvæmt er eðlilegt að þar færðust og ekkert við að segja. Það er t.d. kostnaður við undirbúning ýmissa lagafrv., málskostnaður og ýmis önnur gjöld, sem ríkissjóður hefur orðið að inna af hendi, en ekki hafa verið sérstakar fjárveitingar til. En þessi tvö atriði vildi ég minnast á, sem mér finnst vera mjög hæpið að eigi að afgreiða á þennan hátt, heldur eigi að koma til athugunar hverju sinni við meðferð fjárlaga. Og raunar er svo um marga aðra styrki í þessari grein, styrki til einstakra félagasamtaka og ýmsa aðra styrki, sem allt of langt mál yrði að rekja sérstaklega. Það má segja, að þetta sé ef til vill sparðatíningur, að vera að finna að þessu, þar sem hér sé um mjög smávægilegar upphæðir að ræða, miðað við heildarútgjöld fjárlaga, en það er þó engu að síður rétt að vekja athygli á þessu vegna þess, að ef inn á þessar brautir er farið, þá gætu þessar upphæðir alveg eins numið milljónum eins og hundruðum þúsunda. Þetta tel ég nauðsynlegt að verði tekið til athugunar í framtíðinni. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að orðlengja frekar um ríkisreikninginn, þó að vissulega væri margt, sem fróðlegt væri að minnast á í því sambandi, en ég leyfi mér að leggja til, að að þessari umr. lokinni verði honum vísað til 3. umr.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt samkvæmt ósk hreppsnefndar Garðahrepps, en í því felst það, að Arnarnesvogur í Garðahreppi í Gullbringusýslu skal vera löggiltur verzlunarstaður. Hér er enn fremur kveðið svo á, að lögin skuli öðlast gildi, þegar atvmrn, hefur ákveðið takmörk verzlunarlóðarinnar samkvæmt lögum nr. 61 frá 1905. Allshn. hefur athugað þetta frv. og er sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. Íbúatala innan takmarka þessa verzlunarsvæðis mun nú vera tæplega 700. Þarna er um mjög þéttbýlan og vaxandi stað að ræða og reyndar miklu þéttbýlli en margir aðrir þeir staðir eru, sem öðlazt hafa slíka löggildingu, og því virðist einsýnt að veita þessum stað slíka löggildingu einnig.



Herra forseti. Með frv. þessu er aðallega stefnt að því að tryggja skipasmiðum samfelldari atvinnu en nú á sér stað hjá skipasmíðastöðvunum, þar sem atvinna þeirra er nú að mestu bundin við viðhald vélbátaflotans, því að segja má, að um nokkurt skeið hafi verið heldur lítið af skipasmíðum innanlands. Mikill meiri hluti af þeirri aukningu, sem hefur átt sér stað í vélbátaflota landsmanna, hefur verið framkvæmdur af erlendum skipasmíðastöðvum. Það hefur verið áhugamál margra, að á þessu gæti orðið nokkur breyting, og það er mjög æskilegt einmitt, að það væri hægt að auka skipasmiðarnar innanlands og færa atvinnuna, sem við það mundi skapast, inn í landið. Í áliti stjórnar Fiskveiðasjóðs Íslands eða í svari stjórnarinnar til sjútvn. segir, að sjóðsstjórninni sé kunnugt um, að eigendur dráttarbrauta og skipasmíðastöðva telji ógerlegt að hafa jafnan nægan mannafla tiltækan til nauðsynlegra viðgerða á fiskiskipaflotanum, nema unnt sé að hafa jafnframt með höndum smíði skipa, þannig að vinna geti verið stöðug árið um kring, en til þess hefur þær skort fjármagn. Eins og fram kom í grg. fyrir frv., var ráðin nokkur bót á í sambandi við þetta við afgreiðslu fjárlaga fyrir yfirstandandi ár, þar sem ríkisstj. er heimilað að ábyrgjast allt að 10 millj. kr. fyrir skipasmíðastöðvarnar. Eftir að sjútvn. hafði haft málið til athugunar, gerði hún nokkra orðalagsbreytingu á frv., sem hljóðaði þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Þó má veita eigendum innlendra skipasmíðastöðva bráðabirgðalán til smíði fiskiskipa, meðan á smíði stendur, gegn ríkisábyrgð.“ Áður var það þannig í lögunum, að það var einungis heimilt að veita lán út á 1. veðrétt skipanna. Svo kom við þessa umr. ný brtt. frá hæstv. fjmrh„ sem var á þá leið, að í staðinn fyrir „gegn ríkisábyrgð“ komi: gegn þeim tryggingum, er stjórn sjóðsins metur gildar. N. hefur haft þessa brtt. til athugunar og rætt hana á tveimur fundum sínum. Einstakir nm. hafa haft samband bæði við framkvæmdastjóri a fiskveiðasjóðs og einstaka menn úr stjórninni og rætt málið, og ég legg til eftir þær viðræður, sem ég hef átt m. a, við þessa aðila, að þessi brtt. á þskj. 489 verði samþ. Ég tel, að með þessu verði náð þeim tilgangi, sem ætlazt var til með flutningi þessa frv. Það er fyrst og fremst að tryggja samfelldari atvinnu skipasmiðanna, um leið og stefnt er að því að færa skipasmíðarnar sjálfar meira inn í landið en hefur verið nú um nokkurt árabil.



Herra forseti. Sjútvn. hefur nú athugað þá brtt., sem hæstv. fjmrh. flutti hér við 3. umr. málsins s.l. föstudag. Það var ákveðið hjá n. að senda þá till. til umsagnar stjórnar fiskveiðasjóðs, en umsögn hefur engin borizt, að ég ætla vegna þess, að tími hafi verið nokkuð skammur um helgina fyrir bankastjóra til þess að koma saman í þessu skyni, - einn þeirra mun vera veikur, - og hefur því ekkert svar borizt frá sjóðsstjórninni um þessa till. En till. felur tvennt í sér: annars vegar, að fellt skuli niður ákvæðið um ríkisábyrgð fyrir þessum lánum, og hitt er, sem af þessu leiðir, að lánin verða ekki bundin við hámark þeirra ríkisábyrgða, sem fjárlög greina, þ.e. 10 millj. kr. Eins og kunnugt er, þá er það hlutverk fiskveiðasjóðs fyrst og fremst að annast stofnlán til fiskiskipa í landinu. Með þessu frv. er nokkuð rýmkað þetta hlutverk sjóðsins með því að lána til skipasmíðastöðva, sem m.a. annast viðhald skipanna jafnframt nýbyggingum. Ef sjóðsstjórnin getur annað þessu hvoru tveggja, svo að ekki komi til neinnar hindrunar á lánveitingum til fiskiskipa, þá hef ég síður en svo neitt á móti því, að slík breyting sé samþ., og tel þar að auki mjög æskilegt, að greitt verði fyrir skipasmíðastöðvum um lán. Hins vegar held ég, að þessi brtt. hafi ekki mikla þýðingu, vegna þess að sjóðsstjórnin hlýtur að heimta nægjanlegar tryggingar fyrir þessum bráðabirgðalánum og getur eftir sem áður heimtað ríkisábyrgð, ef hún treystir sér ekki til að lána út á aðrar þær tryggingar, sem skipasmíðastöðvar kunna að hafa lausar, svo að það er ekki víst, að þetta breyti eiginlega neinu í framkvæmd. Hugsanlegt er, ef lánin kynnu að fara samtals yfir 10 millj. kr., þá sé það rýmra, en eftir þeim upplýsingum, sem ég hef fengið, eru víst litlar líkur til þess, að unnt verði að lána 10 millj., auk heldur meira, í þessu skyni. Þá virðist mér hafa komið fram í umr. um þetta mál, að hér sé ekki um meiri fjárþörf fyrir sjóðinn að ræða, þó að þessu sé bætt við, af því að þetta séu bráðabirgðalán, sem greidd verði með hinum væntanlegu lánum til skipanna, þetta standi kannske 6–12 mánuði. Það er rétt, að lánin standa skamman tíma. En það er ekki hægt að neita því, að um leið og ein skipasmiðastöð hefur greitt þannig bráðabirgðalán, þá sækir hún um annað til þess að halda áfram starfseminni, og þannig verða þessar lánveitingar ótvírætt að mínum dómi hrein viðbót við lánveitingar sjóðsins, því að eigi þær að halda áfram, eins og tilgangurinn hlýtur að vera, þá verða þetta áframhaldandi lán. Þau verða stutt, en endurtaka sig sífellt, svo að það er hrein viðbót í lánastarfsemi sjóðsins. Samt skal ég alls ekki hafa á móti þessu, vegna þess að þetta er nauðsynjamál, að greiða fyrir skipasmíðunum. En hitt verður þó eftir sem áður aðalhlutverk fiskveiðasjóðs, að lána stofnlán til fiskiskipa, og ég treysti því fyllilega, að sjóðsstjórnin gæti þess að láta ekki bráðabirgðalán hindra nein önnur stofnlán til útgerðarinnar. Ekki sýnast mér horfur á, að það verði greiðara fyrir skipasmíðastöðvarnar að sækja um lán til sjóðsstjórnarinnar án ríkisábyrgðar. Sjóðurinn hefur lánað yfirleitt gegn 1. veðrétti í skipum eða ríkisábyrgð og ekki gegn öðrum veðum. Það er því ákaflega hætt við, að þessar skipasmíðastöðvar verði að leita til ríkisstj. um ábyrgð, enda hefur ríkisstj. til þess heimild í gildandi fjárlögum. Það eina, sem kynni að mega óttast í þessu sambandi að mínum dómi, er það, að sjóðinn skorti fé og hann geti því ekki fullnægt óskum þessara skipasmíðastöðva, því að það hefur auðvitað þyngzt mjög fyrir fiskveiðasjóð að fullnægja lánsbeiðnum nú með þeim verðhækkunum, sem orðið hafa á skipum, jafnvel svo, að ef ætti að lána út á jafnmörg skip með svipuðu verði og var áður, þá hefur gengisbreytingin það í för með sér, að lánsfjárþörfin kann að aukast allt að 50% vegna verðhækkana á skipunum, ef sjóðurinn heldur áfram að lána 2/3 hluta af andvirði skipanna. Mér sýnist því ekki horfur á, að sjóðurinn geti gengið langt í þessum lánveitingum, og mér sýnast ekki heldur horfur á, að skipasmíðastöðvarnar geti komizt hjá því að þurfa undir ýmsum atvikum að leita til ríkisstj. um ábyrgð. Ég mun því ekki setja mig neitt á móti þessari brtt. hæstv. ráðh. Mér sýnist, að hún geri hvorki til né frá í framkvæmdinni. En í trausti þess, að sjóðsstjórnin gæti fyrst og fremst aðalhlutverks fiskveiðasjóðs, að lána stofnlán til útgerðarinnar, sé ég enga hættu á ferðinni, þó að brtt. sé samþ.