Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Pétur Ottesen) Þáltill. sú, sem hér um ræðir, er flutt af dómsmrh., og er efni hennar að veita ríkisstj. heimild til þess að hefja undirbúning að smíði varðskips. Jafnframt er henni heimilt að verja úr landhelgissjóði fé til byrjunarframkvæmda við smíðina. Þessi till. barst fjvn. í gær, og með tilliti til þess, að alveg var komið að þingslitum, vannst lítill tími til athugunar á henni, því að n. varð að skila áliti sínu um hana þá samdægurs. En þetta kom sér ekki sérstaklega illa í sambandi við þetta mál, því að nm. fjvn. voru allir samþykkir því sjónarmiði, sem fram kemur í þessari till., um nauðsyn þess, að smíðað yrði nýtt og fullkomið landhelgisgæzluskip. Eins og nú er ástatt hér hjá okkur, eru það tvö varðskipin, sem mest mæðir á í landhelgisgæzlunni, og það eru stærstu skip flotans. En þannig er ástatt um annað þessara skipa, Ægi, að það er hvort tveggja, að það skip fullnægir ekki lengur þeim kröfum, sem gera verður um ganghraða landhelgisgæzluskipa, og auk þess hefur það tekið við öðru mikilsverðu starfi á sviði fiskveiðanna, sem er fiskirannsóknir, síldarleit og könnun nýrra fiskimiða. Er þetta út af fyrir sig mjög mikið starf og þörf á vaxandi starfi á því sviði, og tekur það því allmikið af tíma skipsins. Það er þess vegna mjög brýn þörf á því, að landhelgisgæzluflotanum bætist nýtt skip af fullkomnustu gerð. Í því bréfi, sem fylgir þessari þáltill. frá forstjóra landhelgisgæzlunnar, kemur mjög skýrt og greinilega í ljós, hve af ber um þýðingu þeirra stóru skipa, sem eru í landhelgisgæzlunni, því að þar er frá því skýrt, að á undanförnum árum hafi tvö stærstu varðskipin, þ. e. Þór og Ægir, tekið fjögur af hverjum fimm skipum, sem staðin hafi verið að ólöglegum veiðum. Þess er enn fremur getið, að Þór, sem er bezt útbúinn og hraðgengastur allra þessara skipa, hafi einn tekið helming allra þeirra skipa, sem tekin hafi verið við ólöglegar landhelgisveiðar nú að undanförnu. Þetta er mjög skýr og greinileg bending um nauðsyn þess, að landhelgisgæzlan sé efld á þann hátt einmitt, sem lagt er til í þessari þáltill., og þetta voru fjvn: menn allir sammála um, eins og nál. á þskj. 639 ber með sér, þar sem þeir mæla eindregið með samþykkt till. Ég skal geta þess hér, að eftir samtali, sem ég hef átt um þetta mál við forstjóra landhelgisgæzlunnar, er ráð fyrir því gert, að ganghraði þessa nýja skips verði allt að 20 sjómílum á vöku, og kostnaður við byggingu þess gerir hann ráð fyrir að verði 15–18 millj. kr., því að skipið verður að sjálfsögðu búið öllum fullkomnustu tækjum, sem nauðsynleg eru við þetta þýðingarmikla starf. Hæstv. dómsmrh. gat þess hér í gær, þegar hann lagði þessa till. fram, að það væri til athugunar, hvort skipið yrði smíðað hér innanlands, - en eins og kunnugt er, er hafin hér smíði stálskipa, - eða látið verði byggja það annars staðar. Forstjóri landhelgisgæzlunnar sagði við mig, að það væri alveg öruggt, að hér væri hægt að fá byggt jafntraust og gott skip og vel útbúið að öllu leyti eins og erlendis, en um það hefur að sjálfsögðu ekki verið enn tekin nein ákvörðun, hvað ofan á verður um það, hvort skipið verður byggt hér ellegar ekki. Forstjórinn gerir ráð fyrir því, að það muni taka 2–3 ár að byggja þetta skip, og eins og dómsmrh. upplýsti hér í gær, munu nú vera til handbærar í landhelgissjóði 4–5 millj. kr., sem þá er hægt að grípa til, til þeirra byrjunarráðstafana, sem nauðsynlegar eru við það, að tekin er ákvörðun um smíði þessa skips. Ég skal svo ekki fara fleiri orðum um þetta, en fjvn. mælir eindregið með samþykkt till.



Herra forseti. Í till. þessari, sem borin er fram af þingmönnum Eyfirðinga, er lagt til, að ríkisstj. verði heimilað að ábyrgjast lán fyrir Ólafsfjarðarkaupstað til raforkuframkvæmda, en lán þetta er fyrirhugað að taka með hliðsjón af því, að nú í sumar á að tengja kaupstaðinn við Skeiðsfossvirkjunina, og þarf að gera í sambandi við það margvíslegar breytingar á rafveitu kaupstaðarins, en hún er í eigu kaupstaðarins sjálfs, en ekki rafmagnsveitna ríkisins. Til þess að afla fjár í þessu skyni er talið óumflýjanlegt að fá ríkisábyrgð. Það er í samræmi við það, sem gert hefur verið fyrir aðra staði. Fjvn. leggur einróma með því, að till. verði samþ. með þeirri breytingu, að aftan við tillgr. bætist, að ábyrgðarfjárhæðin fari ekki yfir 85% af heildarkostnaði við verkið, en það er hlutfall, sem venja hefur verið að ábyrgjast.

Frsm. (Pétur Ottesen) Fjvn. hefur eftir tilmælum frá ríkisstj. flutt þessa þáltill. Á fund nefndarinnar í gær komu hæstv. sjútvmrh. og hæstv. fjmrh. og lögðu þetta mál fyrir n. og óskuðu, að hún tæki það til flutnings. Það var eins og um þá till., sem ég lýsti hér áðan, að n. gafst lítill tími til athugunar á málinu, en því fylgja hér allgóðar upplýsingar um þann tilgang, sem hér er stefnt að, og þá úrlausn, sem á að felast í þessum ráðstöfunum til tryggingar atvinnulífinu á Seyðisfirði. Samkv. þessari till. er ríkisstj. heimilað gegn þeim tryggingum, sem hún metur gildar, að ábyrgjast fyrir Seyðisfjarðarkaupstað lán til hlutabréfakaupa í Síldarbræðslunni h/f á Seyðisfirði, enda samþykki ríkisstj. kaupverðið. Enn fremur er ríkisstj. heimilt að ábyrgjast allt að 1½ millj. kr. lán til endurbóta á síldarverksmiðjunni, ef hlutabréfakaupin takast. Þannig hagar til á Seyðisfirði, að þaðan er gerður út einn togari, og hefur að sjálfsögðu verið stofnað til þeirrar útgerðar með það fyrir augum að efla atvinnulíf á staðnum. En nauðsynlegur þáttur í því, að svo geti orðið, var það, að komið yrði upp hraðfrystihúsi á Seyðisfirði, og annar þáttur í lausn þess máls er að sjálfsögðu sá, að jafnframt sé fyrir hendi beinamjölsverksmiðja á staðnum til þess að vinna úr fiskúrganginum. Nú er þeim málum komið svo á Seyðisfirði, að þar er langt komið að byggja hraðfrystihús, sem gert er ráð fyrir að kosti um 6 millj. kr. En það, sem á skortir í þessu sambandi, er, að þar er engin beinamjölsverksmiðja til þess að nota í sambandi við hraðfrystihúsið. Þess vegna hefur við athugun á lausn þessa máls orðið ofan á hjá forráðamönnum Seyðisfjarðarkaupstaðar, að í stað þess að byggja þar beinamjölsverksmiðju festi bæjarstjórinn kaup á þeirri síldarmjölsverksmiðju eða síldarbræðslu, sem þetta hlutafélag á Seyðisfirði á. En til þess að svo geti orðið, þarf bærinn að fá ríkisábyrgð fyrir kaupverðinu. Nú er ætlun þeirra enn fremur að stækka nokkuð þessa verksmiðju, sem þarna er fyrir. Hún getur nú unnið úr 900 málum síldar á sólarhring, en ætlunin mun vera að stækka þessa verksmiðju allt upp í það, að hún geti unnið úr helmingi meira hráefni á hverjum sólarhring, eða um 2000 málum. En til þess að svo geti orðið, er talið nauðsynlegt, að ríkisstj. ábyrgist lán, sem þarf til stækkunarinnar og nemur 1½ millj. kr. Þessi verksmiðja á svo að inna af hendi það tvöfalda hlutverk að geta brætt síld, svo sem gert hefur verið í gömlu verksmiðjunni, og einnig unnið úr fiskúrgangi. Þannig liggur þetta mál fyrir, og ég held, að það sé ekki fyrir mig þörf á að skýra það nánar, enda eru upplýsingar um þetta mál prentaðar sem fskj. með þáltill, á þskj. 642. Fjvn. vildi verða við þessum tilmælum ríkisstj., enda af hálfu viðkomandi ráðh. lögð allmikil áherzla á, að till. þessi yrði flutt og þetta mál fengi þá afgreiðslu, sem í till. felst. Ég vil taka það fram, að það er ekki nefnd sú upphæð, sem gert er ráð fyrir að ríkissjóður veiti ábyrgð fyrir í sambandi við kaupin, og ástæðan fyrir því, að þetta er ekki gert, er sú, að enn eru ekki hafnir samningar um kaup á verksmiðjunni. Þótti því ekki hyggilegt að vera að setja neina upphæð inn í till. að því er kaupverðið snertir eða þá ábyrgð, sem ríkisstjórninni er heimilt að veita fyrir kaupverðinu. En þess er sjálfsagt að vænta, að ríkisstj. gæti hagsmuna ríkisins í sambandi við þetta og ríkissjóður verði þannig tryggður, að ekki hljótist tjón af fyrir hann. Hins vegar er þetta talið mikilsvert atriði til þess að halda uppi atvinnu á Seyðisfirði og talin líkindi til, eftir því sem kemur fram í þessum bréfum, að þegar búið sé að koma upp hraðfrystihúsinu og fiskimjölsverksmiðju, muni útgerð á staðnum aukast, sem nú mun ekki vera mikil fram yfir það, sem togarinn leggur þar á land. En talið er, að skilyrði séu fyrir því, að útgerð geti aukizt, þegar þannig er búið að búa í haginn fyrir hana, enda er alveg sýnilegt, að það er nauðsynlegt, miðað við það mikla fé, sem búið er eða búið verður þá að binda í þessum framkvæmdum á Seyðisfirði.