arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Forseti. Það er um þingsköp sem ég vildi ræða. Hér hefur verið efnt til nýs fundar til þess að taka fyrir mál sem rétt var verið að ljúka við atkvgr. um til 3. umr. Þetta er afbrigðilegt og ég sé enga ástæðu til að taka fyrir 3. umr, þessa máls með þessum hætti. Það er ekkert sem rekur á eftir með það. Ég get því ekki fallist á, að 3. umr. málsins fari fram með þessum hætti, og tel eðlilegt að málið komi á dagskrá eins og þingsköp gera, ráð fyrir og með fullum og eðlilegum fyrirvara og hér geti farið fram 3. umr. um málið. Ég óska því eftir að hæstv. forseti fallist á það að falla frá því að taka fyrir 3. umr. um málið nú á þessum aukafundi og málið verði tekið fyrir á næsta auglýstum fundi með venjulegum hætti og þá tekið til 3. umr. Þetta er eindregin ósk mín. Annars get ég ekki fallist á að afbrigði verði veitt.



Það er hverju orði sannara hjá hv. þm., að það er vitanlega afbrigðilegt að taka frv. til 3. umr. rétt eftir að 2. umr. lýkur. Það er ekki hægt nema með afbrigðum. Ákvæði eru um það í þingsköpum að þingdeild þurfi að leyfa afbrigði til að svo megi verða. Hins vegar liggur fyrir eindregin ósk þm. um að þetta mál verði tekið út af dagskránni, og ég sé í sjálfu sér ekkert því til fyrirstöðu að verða við þeirri ósk. Því verður þetta mál tekið út af dagskránni nú, en verður á dagskrá næsta reglulegs fundar deildarinnar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 20. febr. 1976. Þorv. Garðar Kristjánsson, ritari þingflokks Sjálfstfl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Samkv. heiðni Jóhanns Hafsteins, 6. þm. Reykv., sem að læknisráði verður fjarverandi næstu vikur, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður hans, Geirþrúður Hildur Bernhöft félagsmálafulltrúi, taki á meðan sæti hans á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Geirþrúður H. Bernhöft hefur áður setið þingi og býð ég hana velkomna til starfa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breyt. á l. um námslán og námsstyrki. Ég vil geta þess að ég kynnti þetta frv. formönnum þingflokkanna í gær og fór þess á leit að greitt yrði fyrir framgangi þess. Það var síðan kynnt í öllum þingflokkunum í gær. Frv. til nýrra laga um námslán og námsstyrki var lagt fyrir Alþ. í þessari viku, en hefur að sjálfsögðu ekki hlotið afgreiðslu enn þá. Í aths. með þessu frv. segir aðeins: „Óhjákvæmilegt er að úthluta námslánum nú þegar. Vart kemur til greina að veita lengur óverðtryggð lán. Því er lagt til að gera þá breytingu á lögum um námslán og námsstyrki sem felst í þessu frv.“ Aths. eru ekki lengri og ég orðlengi þetta ekki frekar, herra forseti, og geri ekki till. um nefnd.



Herra forseti. Þetta frv. er fram komið vegna þess að enn er komið í óefni með úthlutun námslána. Eins og kom fram í máli hæstv. menntmrh., kom nýtt frv. um námslánasjóð og endurskoðun á reglum um endurgreiðslu ekki fyrir Alþ. fyrr en fyrir nokkrum dögum og hafði þó verið boðað fyrir jól. Menntmn. beggja d. hafa á tveim fundum fjallað um þetta frv., og það er sýnt að það mun kosta mikla vinnu og vitaskuld algerlega ókleift að afgreiða það fyrir 1. mars, en við þá dagsetningu hefur hæstv. menntmrh. miðað úthlutun vorlána. Það er því að mínum dómi mjög skynsamlegt af hæstv. menntmrh. að hann skyldi falla frá þeirri beiðni að það frv. yrði afgreitt fyrir 1. mars. Það var vitanlega ókleift. En með þessu frv., sem hér liggur fyrir, er ljóst að koma á aftan að námsmönnum varðandi vorlánin. Í stað þess að greiða vorlánin samkv. gildandi reglum og lögum, þá á nú að fara nýja leið. Í þessu frv. felst fyrst og fremst það að veita á lánin gegn almennum útlánsvöxtum bankanna og síðan á lánþegum að gefast kostur á að greiða bréfin með því að gangast undir skuldbindingu um endurgreiðslu samkv. reglum sem enginn og allra síst lánþegar sjálfir vita hverjar verða. Hér er sem sagt ætlast til að menn taki lán án þess að hafa hugmynd um endurgreiðslukjör. Það er raunar sagt við námsmenn: Gerið þið svo vel, hér eru lánin, en um endurgreiðslukjör getum við ekkert sagt. - Þetta er algjört einsdæmi í lánaviðskiptum og jaðrar við siðleysi. Það er að mínum dómi frumskilyrði, að menn viti að hverju þeir ganga, þegar þeir taka lán. Við alþb.-menn erum andvígir þessu frv. og treystum okkur ekki til að standa að samþykkt þess. Við sáum þó ekki ástæðu til að tefja framgang frv. á þingi, því að við erum vissulega þeirrar skoðunar að óhjákvæmilegt sé að úthluta námslánum nú þegar. En úr því að ríkisstj. var ekki tilbúin með endurskoðun námslánakerfisins í heild í tæka tíð, þá teljum við eðlilegt að úthluta nú vorlánum samkvæmt gildandi lögum, í stað þess að fara þá leið sem hér er lögð til. Við teljum að hér sé námsmönnum ætlað að kaupa köttinn í sekknum og það sé óverjandi að Alþ. ætlist til slíks. Störfin í menntmn. d. við námslánafrv. eru ekki það langt komin að við alþb.- menn getum metið hvort okkar sjónarmið verða þar tekin til greina. Af þeirri ástæðu og öðrum, sem ég hef hér tilgreint, munum við greiða atkvæði gegn þessu frv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það var svo sannarlega ekki mín meining að halda hér uppi neinu málþófi til þess að koma í veg fyrir afgreiðslu þessara frv. og allra síst frv. sem miðar að því að jafna olíukostnað. En hér er tekið til 3. umr. viðstöðulaust frv. til l. um flugvallagjald. Ég vil vekja athygli hæstv. forseta á því að í nál. frá minni hl. fjh.- og viðskn. á þskj. 377 segir svo, með leyfi forseta: „Við undirritaðir“ - þar er átt við hv. þm. Gylfa Þ. Gíslason og hv. þm. Lúðvík Jósepsson sem skrifar undir nál. ásamt Gylfa Þ. Gíslasyni - „erum andvígir því, að ríkissjóður innheimti flugvallagjald af innanlandsflugi. Í samræmi við það leggjum við til að 3. gr. falli niður. Verði sú till. samþykkt munum við flytja brtt. við aðrar greinar frv. til samræmis við það við 3. umr.“ Þessir tveir hv. þm. segja sem sagt að ef 3. gr. verði samþ., eins og nú hefur verið gert, þá muni þeir flytja brtt., og með því að taka málið nú til afgreiðslu að þeim báðum fjarstöddum finnst mér vera farið aftan að þessum tveimur ágætu hv. þm. 
             Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að karpa við Framkvæmdastofnunina á þessum fundi, en í upphafi fundarins var þess getið að hv. 2. þm. Austurl., Lúðvík Jósepsson, sæi sér ekki fært að koma á þennan fund vegna veikinda. Ég vil þess vegna fara þess á leit við hæstv. forseta að 3. umr. um þetta mál verði ekki lokið fyrr en þessir tveir hv. þm. hafa átt þess kost að leggja fram áður boðaðar brtt. sinar um málið.



Ég vil tjá þegar þegar í stað skoðun mína á nál. hv. fjarstaddra dm. sem hafa haft allgóða staðgengla við umr. í dag. Þeir segja í nál. sínu: „Við undirritaðir erum andvígir því að ríkissjóður innheimti flugvallagjald af innanlandsflugi. Í samræmi við það leggjum við til, að 3. gr. falli niður. Verði sú till. samþ., munum við flytja brtt. við aðrar gr. frv. til samræmis við það við 3. umr.“ Síðan kemur brtt. þess efnis að 3. gr. falli niður. Í þessum orðum felst að verði till. þeirra hv. þm., sem undirrita nál., samþykkt muni þeir flytja brtt. til samræmis við það við 3. umr. En þessi brtt. var felld, svo að forsenda þeirra fyrir brtt. við 3. umr. er ekki fyrir hendi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur fjallað um frv. til l. um greiðslu vátryggingariðgjalda fiskiskipa, 158. mál, o.g mælir shlj. með samþykkt frv. eins og það liggur fyrir. Fjarverandi við afgreiðslu málsins voru Jón G. Sólnes, Halldór Ásgrímsson og Stefán Jónsson. Frv. það, sem hér um ræðir, er afkvæmi sjóðanefndar, sem svo hefur verið kölluð, eða þeirra breytinga á sjóðakerfi sjávarútvegsins sem um hefur verið fjallað og lögfest á Alþ. Samkv. þeirri breyt. lækka mjög verulega tekjur Tryggingasjóðs fiskiskipa og hrökkva hvergi nærri til greiðslu á þeim hluta iðgjalda sem sjóðurinn hefur áður staðið undir. Því er ljóst að færa þarf töluvert af þessum greiðslum yfir til útvegsmanna, og hefur Landssamband ísl. útvegsmanna í því sambandi óskað eftir því að sett verði sérstök lög í þessu skyni um fyrirkomulag á innheimtu iðgjalda af vátryggingu fiskiskipa og hefur jafnframt óskað eftir að viðskiptabankar sjávarútvegsins hafi milligöngu þar um. Ég vil segja það sem mitt persónulega álit að að ýmsu leyti hef ég talið æskilegra að útvegsmenn stæðu sjálfir án þvingunar af hálfu löggjafans og án milligöngu viðskiptabanka undir þessum greiðslum. Hins vegar er, eins og ég sagði, hér um ósk landssambands þeirra að ræða, og má vel vera að þetta fyrirkomulag sé nauðsynlegt. Því hef ég og þeir aðrir nm., sem mættir voru, fallist á að mæla með að þessi háttur verði á hafður. Samkv. frv. er gert ráð fyrir því að viðskiptabanka útgerðarmanns verði skylt að halda eftir fjárhæð er nemi 5% af heildarsöluverðmæti afla sem landað er hérlendis og 4% af heildarsöluverðmæti afla sem landað er erlendis. Gert er ráð fyrir að þessar upphæðir fari á reikning Landssambands ísl. útvegsmanna hjá viðkomandi banka þegar greiðsla bankans hefur farið fram og verði síðan árlega gert upp við viðkomandi útvegsmann. Hér er því fyrst og fremst um fyrirkomulag á greiðslu að ræða og um að ræða tryggingu fyrir því að greiðsla iðgjalda verði innt af hendi eins og nauðsynlegt er. Um þetta mál hefur hæstv. sjútvrh. haft framsögu hér í d. og ég sé ekki ástæðu til að hafa orð þessi fleiri, en endurtek að sjútvn. d. mælir með því að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég var því miður ekki staddur á nefndarfundi þegar fjallað var um þetta mál og því olli frómt frá sagt gleymska. Ég tel enga ástæðu til þess að amast við hugmyndinni um form á innheimtu sem hér er ráð fyrir gert, og af hálfu Alþb. verður ekki tafið fyrir afgreiðslu þessa máls hér í deildinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) Hæstv. forseti. Með frv. á þskj. 417 er lagt til að frestur sá, sem Kjaradómur hefur til að kveða upp dóm í yfirstandandi kjaradeilu Bandalags starfsmanna ríkis og bæja og fjmrh., verði framlengdur til 1. apríl n.k. Áður hafði frestur í kjaradeilu þessari tvisvar verið framlengdur með sérstökum lögum, nr. 90 frá 1975 og nr. 3 frá 1976, og hafa þá báðir aðilar verið sammála um að leita eftir slíkum frestum. Enn hefur ekki náðst samkomulag í áðurnefndri deilu. Bandalag starfsmanna ríkis og bæja hefur óskað þess að nýr frestur yrði veittur til að reyna að ná samkomulagi, og hefur ríkisstj. fallist á að gera þá tilraun og flytur því þetta frv. Hæstv. forseti. Ég leyfi mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. Það hefur ekki tíðkast, þegar um samkomulag hefur verið að ræða undir slíkum kringumstæðum, að vísa málinu til n. og geri ég því það ekki að till. minni, en vænti þess að hv. þd. sjái sér fært að afgreiða þetta frv. við þrjár umr., þannig að það geti orðið að lögum í dag.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 11. mars 1976. Tómas Árnason, 4. þm. Austurl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 133. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess að 1. varamaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Þorleifur K. Kristmundsson sóknarprestur taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Fyrir liggur kjörbréf séra Þorleifs K. Kristmundssonar. Þá hefur mér borist annað bréf: „Reykjavík, 15. mars 1976. Formaður þingflokks framsóknarmanna hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Mér hefur tjáð Stefán Valgeirsson, að hann þurfi að dveljast erlendis í opinberum erindum næstu 2 vikur. Jafnframt hefur hann óskað þess með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að 1. varamaður Framsfl. í Norðurlandskjördæmi eystra, Kristján Ármannsson, taki sæti á Alþingi í fjarveru hans.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Fyrir liggur einnig kjörbréf Kristjáns Ármannssonar. Ég leyfi mér að vísa þessum kjörbréfum til kjörbréfanefndar með ósk um að kjörbréfanefnd athugi kjörbréfin og til þess fær hún 10 mín. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur haft til athugunar kjörbréf Þorleifs K. Kristmundssonar, Kolfreyjustað, Suður-Múlasýslu, sem er 1. varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi, og kjörbréf Kristjáns Ármannssonar kaupfélagsstjóra á Kópaskeri, sem er 1, varaþm. Framsfl. í Norðurlandskjördæmi eystra. Lögð hefur verið fram í n. yfirlýsing um það að hv. 4. þm. Austurl. geti ekki sótt þingfundi næstu vikur vegna erinda erlendis og er Þorleifur K. Kristmundsson 1. varaþm. flokksins á Austurlandi. Er hans kjörbréf hingað komið vegna fjarveru Tómasar Árnasonar. Enn fremur hefur verið lögð fram yfirlýsing í n. um að Stefán Valgeirsson, hv. 4, þm. Norðurl. e., þurfi að vera erlendis um sinn, en varaþm. hans er Kristján Ármannsson kaupfélagsstjóri á Kópaskeri. Kjörbréfanefnd leggur samhljóða til að kosning þessara þm. verði samþ. og metin gild og kjörbréf þeirra beggja samþ.



Hvorugur þessara manna hafa áður átt sæti á Alþ. og ber þeim báðum því að undirrita eiðstaf. Drengskaparheit unnin. Hinir nýju þingmenn, Kristján Ármannsson og Þorleifur K. Kristmundsson, undirrituðu drengskaparheit um að halda stjórnarskrána.



Þorleifur K. Kristmundsson hefur undirritað eiðstaf og býð ég hann velkominn til starfa á Alþ. Einnig hefur Kristján Ármannsson undirritað eiðstaf og býð ég hann velkominn til starfa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með frv. þessu á þskj. 417 er lagt til að frestur sá, sem Kjaradómur hefur nú til að kveða upp dóm í yfirstandandi kjaradeilu BSRB og fjmrh., verði framlengdur til 1. apríl n.k. Áður hefur frestur í kjaradeilu þessari tvisvar verið framlengdur með sérstökum lögum, sbr. lög nr. 90/1975 og lög nr. 3/1976, og hafa þá báðir aðilar verið sammála um að leita eftir slíkri frestun. Enn hefur ekki náðst samkomulag í áður nefndri deilu. Bandalag starfsmanna ríkis og bæja hefur óskað þess að nýr frestur verði veittur til þess að reyna að ná samkomulagi í þeirri deilu sem hér um ræðir. Ríkisstj. hefur fallist á að gera þá tilraun og er því frv. það flutt sem hér er til umr. Herra forseti. Slík frv. hafa gjarnan fengið greiða afgreiðslu og ekki verið talin þörf á því að vísa þeim til n. Ég leyfi mér um leið og ég þakka hæstv. forseta góða fyrirgreiðslu, að leggja til að þessu máli verði vísað að lokinni umr. til 2. umr., en ekki til n., og vænti þess að samkvæmt venju geti sú fundur og þriðji fundur um málið átt sér stað í hv. þd. nú í dag, þannig að málið gæti fengið lokaafgreiðslu á þingi í Nd. síðari hluta dags.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 18. mars 1976. Lárus Jónsson, 4. þm. Norðurl. e., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu víkur, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Sjálfstfl. í Norðurl. e., Vigfús Jónsson bóndi, sæti á Alþ. í fjarveru minni: Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Bréf hefur borist frá 1. varaþm. Sjálfstfl. í Norðurlandskjördæmi eystra: „Reykjavík, 11. mars 1976. Þar sem ég vegna anna mun ekki geta tekið sæti á Alþ. 15. þ.m. mun 2. varamaður Sjálfstfl. í Norðurl. e., Vigfús Jónsson bóndi á Laxamýri, taka sæti í minn stað. Virðingarfyllst, Halldór Blöndal.“ Þannig er ástatt að hvorki varaþm. er mættur né heldur hefur kjörbréf hans borist, svo að rannsókn kjörbréfsins verður frestað þar til á morgun. Þá hefur borist annað bréf: „Reykjavík, 17. mars 1976. Gils Guðmundsson, 3. þm. Reykn., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Alþb. í Reykjaneskjördæmi, Karl G. Sigurbergsson skipstjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Karl G. Sigurbergsson hefur áður setið á þingi og býð ég hann velkominn til starfa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er hér nánast smáathugasemd sem ég vildi gjarnan að kæmist með í skýrslur um afgreiðslu þessa máls, svofelld: Fyrir aumingjaskapnum þeir sjá ekki sólina, en svolítið kaupmönnum umbuna. Nú legg ég til að þeir lengi ólina og létti þrýstingi á bumbuna.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að rifja enn upp höfuðatriði þessa frv. og afstöðu mína til þess. Nú er enn komið fram yfir miðnætti. Það var einnig á síðkvöldi sem 2. umr. um þetta mál fór fram og maður fer að halda að svo nálgist að hér sé um einhvers konar myrkraverk að ræða. Ég hygg að það hafi verið Í huga flestra hv. þm. að með þessum breyt. á framleiðsluráðslögunum væri höfuðtilgangurinn að koma í höfn hinu svokallaða mjólkurmáli, þ.e.a.s. að afnema einkarétt Mjólkursamsölu og mjólkurbúa til þess að hafa mjólk í smásölu. En aftan við frv., aftan við mjólkurmálið eða þann hluta frv., er svo hnýtt algjörlega óskyldum málum og af þeim sökum gat ekki orðið samkomulag um afgreiðslu þessa máls. Ég hygg þó að allir hv. dm. séu sammála um að mjólkurmálinu hefði þurft að koma í höfn með samkomulagi allra þm. Þau nýmæli, sem hnýtt er aftan í þann hluta frv. sem lýtur að lausn mjólkurmálsins, eru þau að verðjöfnunargjald og fjármagnskostnaður skuli skilyrðislaust tekin inn Í dreifingarkostnaðinn. Þetta er gert núna, um leið og endurskoðun verðlagsmála landbúnaðarvara er að hefjast með störfum sérstakrar n. sem m.a. verkalýðshreyfingin á aðild að. Ég hef talið þessa málsmeðferð hreina móðgun við neytendur og verkalýðshreyfinguna alveg sérstaklega, og ég færi enn fram hin sterkustu mótmæli gegn þessari málsmeðferð. Vegna þess að við lausn mjólkurmálsins hafa verið tengd algjörlega óskyld mál, mál sem geta reynst neytendum mjög afdrifarík, er ekki annar kostur fyrir hendi en að fella þetta frv. eins og það nú er.



Herra forseti. Þetta frv. er flutt af fimm þm. Vestf. að beiðni hreppsnefndarinnar í Reykhólahreppi og fjallar um það að ríkisstj. sé heimilt að selja Reykhólahreppi á Austur-Barðastrandarsýslu jörðina Reykhóla að undanskildu landi tilraunastöðvarinnar og Þörungaverksmiðjunnar hf., en um aðild eða eignarrétt hreppsfélagsins að hitavatnsréttindum fari eftir samningum milli ríkisins og hreppsins. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv. Það fylgir því ítarleg grg. um þörf hreppsins fyrir að eignast þetta land vegna skipulags. Þarna er verið að reisa þéttbýliskjarna sem er eðlilegt og rétt að hreppsfélagíð eignist. Þetta var sent sem almenn áskorun til þm. Vestf., að flytja þetta mál, og vísa ég að öðru leyti til grg. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni umr. verði málinu vísað til hv. landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eiríkur Þorsteinsson fyrrv. kaupfélagsstjóri og alþm. andaðist hér í Reykjavík s.l. laugardag, 8. maí, 71 árs að aldri. Eiríkur Þorsteinsson var fæddur í Grófarseli í Jökulsárhlíð 16. febr. 1905. Foreldrar hans voru Þorsteinn bóndi þar, síðar ökumaður á Seyðisfirði Ólafsson bónda í Jórvík í Hjaltastaðaþinghá Jónssonar og kona hans, Jónina saumakona Arngrímsdóttir bónda að Vífilsstöðum í Hróarstungu Eiríkssonar. Grófarsel var lítil jörð og hugðu foreldrar Eiríks, þegar fjölskyldan stækkaði, á búferli til Vesturheims, þangað sem móðurbræður Eiríks höfðu áður flust og vegnaði vel. Var Eiríki, sem þá var nokkurra mánaða gamall, komið í fóstur hjá móðurbróður sínum, Eiríki Arngrímssyni bónda að Surtsstöðum í Jökulsárhlíð, dugandi bónda og völundi á tré og járn. Ekki varð af vesturför, fjölskyldan ílentist á Seyðisfirði, en Eiríkur ólst upp hjá fósturforeldrum á Surtsstöðum. Hann stundaði nám einn vetur í Gagnfræðaskólanum á Akureyri, innritaðist síðan í eldri deild Samvinnuskólans haustið 1927 og lauk samvinnuskólaprófi vorið 1928. Starfsmaður Kaupfélags Langnesinga á Þórshöfn var hann á árunum 1928–1931. Hann veitti 1931–1932 forstöðu Kaupfélagi Grímsnesinga að Minniborg, sem þá var verið að sameina Kaupfélagi Árnesinga. Kaupfélagsstjóri Kaupfélags Dýrfirðinga á Þingeyri var hann 1932–1960 og jafnframt framkvæmdastjóri útgerðarfélaga þar. Hann fluttist til Reykjavíkur og var starfsmaður Sambands ísl. samvinnufélaga 1960–1972. Vestra var hann um skeið formaður skólanefndar Núpsskóla og átti sæti í hreppsnefnd Þingeyrarhrepps, var oddviti 1946–1950. Hann var kjörinn alþm. Vestur-Ísfirðinga við aukakosningar 1952 og var þm. þeirra til vors 1959, sat á 7 þingum alls. Meginþáttur ævistarfs Eiríks Þorsteinssonar var unninn á Þingeyri við Dýrafjörð. Þar tók hann á kreppuárum við stjórn kaupfélags, sem átt hafði í fjárhagserfiðleikum um árabil. Kaupfélaginu stjórnaði hann með gætni og tókst að sneiða hjá stóráföllum. Þegar batnaði í ári jukust umsvif kaupfélagsins undir styrkri stjórn Eiríks. Með miklum myndarbrag risu þar ný hús yfir verslun og vinnslustöðvar landbúnaðar og sjávarútvegs. Urðu framkvæmdir kaupfélagsins og stórhugur og hvatning kaupfélagsstjórans lyftistöng í framfarasókn byggðarlagsins til nýtingar á gæðum lands og sjávar. Á Alþingi vann hann vel kjördæmi sínu til hagsbóta. Þar bjuggu menn við erfiðar samgöngur, og þar lagði hann fram liðstyrk sinn með alkunnum dugnaði og varð mjög mikið ágengt. Eiríkur Þorsteinsson var aðsópsmikill atorkumaður, hvar sem hann lagði hönd að verki. Hann var einarður málafylgjumaður, sem með harðfylgi og dugnaði varð frumkvöðull margra umbóta. Samvinnuhreyfingunni helgaði hann fyrst og fremst ævistarf sitt. Ég vil biðja hv. alþm. að minnast Eiríks Þorsteinssonar með því að rísa úr sætum. -
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Lúðvík Jósepsson Hæstv. forseti. Það var aðeins um það, að eins og öllum er nú kunnugt, þá er hér á ferðinni mikið áhuga- og kappsmál margra hv. þm. og því vilja allir vera viðstaddir þá merkilegu atkvgr. sem á að fara fram um þetta mál. En svo vill til að í mínum flokki vantar tvo þm. eins og sakir standa, en þeir munu hins vegar mæta til þings væntanlega á morgun eða koma í bæinn á morgun. Ég vil ekki fara fram á það að þessari atkvgr. verði frestað, af því að hér er um 2. umr. að ræða, en fer eindregið fram á það að 3. umr. um málið fari ekki fram fyrr en á fimmtudag, hún fari sem sagt ekki fram á morgun, vegna þess að þessir þm. eða a.m.k. annar þeirra kemur í bæinn á morgun og er mjög óvíst að þeir geti tekið þátt í atkvgr. En eins og ég segi, þar sem hér er um slíkt örlagamál að ræða sem allir þekkja, þá fer ég mjög eindregið fram á að þessi háttur verði hafður á, þó að atkvgr. við 2. umr. fari nú fram.



Það er altítt að tvo þm. vanti á þingdeildarfundi og kippa hv. þdm. sér ekki upp við það, jafnvel þótt um enn stærri mál sé að ræða heldur en það sem hér er verið að fjalla um. Ég frestaði atkvgr. um þetta mál þar til í dag vegna tilmæla hv. þm., og ég tel í engu níðst á neinum þótt frv. sé látið halda áfram með þeim hraða sem gildir um önnur mál þessa dagana. Við þetta víl ég bæta að einn hv. þm. kvartaði sáran yfir því í gærkvöld að málið væri rætt að kvöldi dags. En ég hafði hugsað mér að stefna að því að reyna að fá umr. um þetta mál í dagsbirtu í dag og þess vegna var ætlunin að setja annan fund á eftir og byrja á 3. umr.