Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (J.M.): Þetta frv. var lagt fyrir háttv.Ed. og tók þar dálítilli breytingu. Hún var í því fólgin, að ársfriðunartíma rjúpunnar var breytt. Nú er hann 7. hvert ár, hluta úr vetri, sumar og fram á næsta vetur. En eftir þessu frv. er til þess ætlast, að hann sje heilan vetur í einu. Það mun gert með það fyrir augum, að vetrarhlutann á undan friðunartímanum keppist menn við að skjóta fuglinn, og taki síðan aftur til óspiltra málanna, þegar friðunartímanum ljettir af næsta vetur. Jeg vil ekki um það dæma, hver tíminn er heppilegri; á það má líta misjöfnum augum. En á eitt má benda í þessu sambandi, og það er, að friðunartíminn eftir þessu frv. er eitthvað styttri, en miklu munar það ekki. Þetta mál þyrfti að athuga í nefnd, og þyrfti þá sjerstaklega að bera það saman við almenn friðunarlög, til þess að fullkomið samræmi verði þar á milli. Í háttv.Ed. mun það hafa farið til landbúnaðarnefndar, og er sjálfsagt, að svo verði einnig hjer.

Flm. (Stefán Stefánsson) Eins og ástæðurnar fyrir frv. bera með sjer, þá liggja þau rök til þessa frv., að hreppsnefndinni í Svarfdælahreppi hefir borist áskorun frá þorpsbúum í Dalvík, að hlutast til um, að þeir gætu fengið land til mótaks og beitiland fyrir skepnur sínar á hagstæðum stað, eða sem næst sjer. Hreppsnefndin brást þegar vel við og leitaði fyrir sjer um jörð, sem fullnægði sem best þessari sjálfsögðu eða eðlilegu kröfu, sneri sjer því til ábúandans á Upsum í Svarfaðardal með þá málaleitun, að hann vildi gefa hreppnum eftir ábúðar og kauparjett á jörðinni, því að þar er landrými mikið og mótak gott. Ábúandinn tók þessu erindi nefndarinnar mjög vel og viðurkendi nauðsynina á því, að þorpið fengi þessar landsnytjar; hefir því eftirlátið hreppnum kauparjett á jörðinni, og sömuleiðis gefið frá sjer rjett til ábúðarinnar, með það fyrir augum, að jörðin komi að meira eða minna leyti Dalvíkingum til nota. Hreppsnefndin hefir því skrifað mjer og mælst til, að jeg flytti þetta mál hjer í þinginu. Jeg skal svo ekki fara mörgum orðum um þá nauðsyn, sem hjer er fyrir hendi, en vildi aðeins geta þess, að eiginlega mega teljast fá ár síðan Dalvík fór að byggjast að nokkrum verulegum mun, en nú er þar orðið allmyndarlegt þorp. Um 30–35 grasbýli og þurrabúðir, og mannfjöldi að jeg hygg rúm 300. Það er því sjáanlegt, að þessum mannfjölda er nauðsyn á því, sem fram á er farið í frv. Þessi skjóti vöxtur þorpsins hlýtur að liggja aðallega í því tvennu, að þorpið er mjög vel sett til veiðiskapar eða sjávarútvegs, og svo einnig því, að inn af Dalvík liggur mjög góð sveit og fjölmenn. Það er því eðlilegt og má telja víst, að þar aukist bygging, langt framar því, sem enn er. Skal jeg svo ekki fjölyrða um þetta frekar, en óska að frv., að lokinni umræðu, verði vísað til landbúnaðarnefndar.

Forsætisráðherra (J. M.) Það eru ekki nein lög til, er heimila að selja kirkjujarðir eða þjóðeignir á þennan hátt, og þess vegna er þetta frv. fram komið. Jeg hefi ávalt verið því fylgjandi, að bæjarfjelög og kauptún fengju keyptar þær kirkjujarðir eða þjóðeignir, sem þeim væru nauðsynlegar, og get jeg þess vegna fyrir mitt leyti mælt með frv. En jeg verð þó að láta þess getið, að jeg sje ekki neina ástæðu til þess, að frv. fari í landbúnaðarnefnd, eða fari yfir höfuð til neinnar nefndar. Það yrði aðeins til að tefja fyrir því, að láta það fara í nefnd, og vildi jeg skjóta því til háttv.flm. (St. St.), hvort honum sýnist ekki að láta það ganga bara beint fram.

Flm. (Stefán Stefánsson) Jeg vil þakka hæstv.forsrh. (J. M.) undirtektir hans, og fell frá till. minni um að setja málið í nefnd. Jeg fyrir mitt leyti tel það alls ekki nauðsynlegt, en af því að mjög sviplíku máli og þessu var vísað til landbúnaðarnefndar hjer í hv. deild í gærdag, leit jeg svo á, að þetta frv. mundi ekki fremur geta sloppið við athugun nefndar, en úr því það er álit hæstv.forsrh. (J. M.), að þetta sje ónauðsynlegt, fell jeg auðvitað frá minni tillögu.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg er hv. nefnd þakklátur fyrir það, að hún hefir flutt þetta frv. fyrir mig, en jeg er ekki við því búinn nú að gera frekari grein fyrir því, og jeg vildi þess vegna mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki það út af dagskrá og setji það ekki inn aftur nema í samráði við mig.

Flm. (Magnús Kristjánsson) Þetta frv. stendur í nánu sambandi við lög nr. 13, 18. maí 1920, um kenslu í mótorvjelfræði. Þau lög hafa enn ekki komið til framkvæmda, en jeg vona, að drátturinn á framkvæmdunum verði sem minstur úr þessu. Þegar tekið verður til starfa samkvæmt þeim lögum, er nauðsynlegt, að til sjeu lagaákvæði um rjettindi og skyldur þeirra manna, er lögin ná til. Nauðsynin á skjótri framkvæmd laganna er því brýnni, þar sem nú er fallin niður sú kensla Fiskifjelagsins, sem áður var, og þótt hún hafi ekki verið eins fullkomin og æskilegt var, mun hún hafa orðið til mikilla bóta. Kennarinn á þessum námsskeiðum var ágætlega til starfans fallinn, en að öðru leyti voru skilyrðin mjög bágborin, því öll tæki til kenslunnar vantaði. Jeg þykist ekki þurfa að fara mörgum orðum um þetta mál. Jeg hygg, að hv. deildarmönnum sje það ljóst. Út í einstök atriði ætla jeg ekki að fara. Jeg vona, að hv.þm. sjái, að fyrirkomulagið, sem farið er fram á, er hnitmiðað við það, að þeir menn, sem reynst hafa starfi sínu vaxnir í þessari grein, missi einkis í af rjettindum sínum, er þeir þegar hafa aflað sjer. Ennfremur er áhersla lögð á það, að atvinnuvegurinn geti framvegis orðið stundaður með minni hættu fyrir líf manna og eignir. Jeg vona því, að málið fái góðar undirtektir. Jeg álít ekki þörf á, að málið fari til nefndar, en ef mönnum þykir það viðkunnanlegra, mun jeg ekki setja mig á móti því, og ætti þá frv. að fara til sjávarútvegsnefndar.