Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mun ræða hér, eins og kynnt hefur verið, málefni Íbúðalánasjóðs og ég vil gera það í víðu samhengi. Ég gat fyrr í dag litið við á glæsilegu viðskiptaþingi þar sem forsætisráðherra lagði út af því að það væri mikið lán að ríkið væri búið að selja ríkisbankana og hve það hefði gengið vel fyrir sig, sem er alveg hárrétt hjá hæstv. forsætisráðherra. Skoðun mín er sú að við getum verið stolt af þeim bönkum sem hafa verið einkavæddir. Þeir hafa staðið sig frábærlega í atvinnulífinu og gefið okkur Íslendingum margvísleg tækifæri, bæði því starfsfólki sem þar vinnur og ýmsum öðrum. Þeir hafa einnig skilað miklum tekjum í þjóðarbúið með beinum og óbeinum hætti. Ég held, virðulegi forseti, að öllum sé núna ljós fáránleiki þess að ríkið eigi banka. Ég held að öllum sé það ljóst. Ég held að enginn velkist í vafa um það, eða það væri gaman að sjá þann mann sem velkist í vafa um að það hafi verið óskynsamlegt að einkavæða þessar stofnanir í samkeppnisrekstri. Að minnsta kosti ætti öllum að vera ljóst hve mikill kraftur leystist úr læðingi þegar bankarnir voru einkavæddir. Gallinn er bara sá að þrátt fyrir að við höfum stigið þessi skref eigum við enn þá ríkisbanka. Sá ríkisbanki er Íbúðalánasjóður sem verslar með ákveðna gerð lána, þ.e. húsnæðislán. Ef menn eru inni á þeirri línu að það sé rétt og eðlilegt að ríkisbanki versli með slíkt mælir í sjálfu sér ekkert gegn því að lengra sé gengið, að t.d. bílalánum væri skellt í þann banka eða sérstakan banka. Það liggur alveg fyrir að samkeppnisstaðan er mjög ójöfn miðað við einkavædda banka og sparisjóði. Þessi ójafna samkeppnisstaða kemur fram í því að Íbúðalánasjóður nýtur ríkisábyrgðar en þarf ekki að greiða eðlilegt gjald eins og lög kveða á um. Mér sýnist að það séu um 220 millj. á ári sem Íbúðalánasjóður þarf ekki að greiða. Á sama hátt er hann undanþeginn greiðslu frá tekjuskatti sem var á síðasta ári yfir 180 millj. þannig að þarna eru um 400 millj. sem sjóðurinn þarf ekki að greiða. Kröfur til Íbúðalánasjóðs um eiginfjárhlutfall eru mun vægari en til banka og sparisjóða, þ.e. 5% á meðan það eru 8% hjá öðrum lánastofnunum. Síðan eru sérreglur sem virðast vera sérstaklega hannaðar fyrir Íbúðalánasjóð, þ.e. vaxtabætur vegna endurbóta á húsnæði eru bara greiddar til lántakenda hjá Íbúðalánasjóði en ekki hjá öðrum lánastofnunum. Á sama hátt er verið að skuldajafna opinberum gjöldum vegna vaxtagreiðslna af lánum hjá Íbúðalánasjóði en ekki hjá neinni annarri lánastofnun. Er erfitt að sjá hvers vegna hann skuli vera með þessa fyrirgreiðslu þegar þessi banki er í samkeppni Ég hef sömuleiðis áhyggjur af því ef við gerðum upp Íbúðalánasjóð, eignir hans á markaðsvirði í staðinn fyrir bókfærðu verði og ýmsu öðru sem gerist á samkeppnismarkaði, vegna þess að ríkisvaldið er hér í hreinum og klárum samkeppnisrekstri, í áhætturekstri, og ríkinu ferst það ekki vel úr hendi. Ég vek athygli á að það að vera með þetta fyrirkomulag er algjörlega séríslenskt. Þetta er í ekki í þeim löndum sem við berum okkur saman við. Kannski má finna einhverja samsvörun í Noregi en þar kemur ríkisbankinn fyrst og fremst að nýbyggingum. Markaðshlutdeild hans er 12%. Ef við skoðum Finnland er finnski ríkisbankinn einungis með félagslegt húsnæði og markaðshlutdeildin er u.þ.b. 10%. Í Svíþjóð og Danmörku er þetta mjög óverulegt. Sú staða sem uppi er hjá okkur, virðulegi forseti, verður alltaf sérkennilegri og t.d. í dag voru fréttir af því að einn stærsti banki landsins, KB-banki, var að fá sama lánshæfismat og ríkið. Ég efast ekki um að fleiri bankar muni ná því takmarki þegar fram líða stundir. Bankarnir eru loksins komnir á þennan markað, og þótt fyrr hefði verið, og það er ekkert sem bendir til að þeir séu að fara út af honum. Þeir veita þá þjónustu sem fólkið þarf á að halda. Ég tel að við getum náð þeim félagslegu markmiðum sem við viljum ná með öðrum og skilvirkari og einfaldari hætti en að halda úti ríkisbanka með húsnæðislán. Þess vegna spyr ég hæstv. félagsmálaráðherra einfaldrar spurningar: Stendur ekki til, í ljósi þessara breyttu aðstæðna sem sannarlega eru til staðar, að breyta þessu fyrirkomulagi?

Hæstv. forseti. Þróunin á íbúðalánamarkaði undanfarin missiri hefur sannarlega verið hröð. Eins og við munum voru sett lög á vorþingi 2004 um breytingar á skuldabréfaútgáfu Íbúðalánasjóðs. Það leiddi til afnáms húsbréfakerfisins og síðar sama ár voru samþykkt lög sem heimiluðu hækkun lánshlutfalls íbúðalána í allt að 90%. Við skulum ekki gleyma því að á Alþingi var fullkomin samstaða um framangreindar lagabreytingar þrátt fyrir að bankarnir hefðu í ágúst sama ár hafið að bjóða íbúðalán á betri kjörum en þeir höfðu áður treyst sér til. Á fyrri hluta ársins 2004 var Íbúðalánasjóður nánast einráður á íbúðalánamarkaði með um 80% af markaðshlutdeild en nú, aðeins tveimur árum síðar, er hlutdeild sjóðsins mun minni eða um 50%. Bankarnir hafa þannig náð miklum árangri í markaðssetningu á íbúðalánum sínum. Það er hins vegar langt í frá hægt að fullyrða núna að þessi þróun sé varanleg þótt ýmislegt bendi til að svo kunni að vera. Ekki má gleyma því að forsvarsmenn KB-banka, stærsta banka landsins, hafa lýst því opinberlega yfir að bankinn greiði niður þau íbúðalán sem hann veitir. Það er í sjálfu sér þeirra mál og út af fyrir sig fagnaðarefni fyrir íbúðakaupendur ef aðilar á markaði eru tilbúnir til að vera svo rausnarlegir. Miðað við afkomutölur bankanna má e.t.v. segja að þeir hafi vel efni á því að gera vel við viðskiptavini sína. Það er fagnaðarefni. Ekki er þó allt gull sem glóir. Í umræðunni um samkeppni á íbúðalánamarkaði má ekki gleyma því að neytendavernd er í sumum tilvikum afar takmörkuð. Til þess að njóta bestu kjara setja flestir bankanna skilyrði um að viðskiptavinir skuldbindi sig til að eiga öll sín viðskipti hjá viðkomandi banka. Þannig gangast viðskiptavinirnir t.d. undir það að stofna lífeyrissparnaðarreikning og/eða greiðslukortareikning. Ef þeir kjósa síðan síðar að breyta þeirri ákvörðun sinni þurfa þeir að sætta sig við að greiða u.þ.b. 1% hærri vexti en umsamið var. Íbúðalán bankanna munu þannig til lengri tíma litið mögulega draga úr samkeppni á fjármálamarkaði. Samkvæmt lögum um húsnæðismál og reglugerðum sem settar eru á grundvelli þeirra laga eru réttindi lántakenda tryggð ef þeir lenda t.d. í vanskilum eða verða fyrir óvæntum breytingum á sínum högum. Sambærileg vernd er fjarri því að vera tryggð hjá öðrum lánveitendum. Sú hætta er líka fyrir hendi að einn stór aðili muni ráða þróun mála á íbúðalánamarkaði. Ákveðnar vísbendingar eru um að sú þróun eigi sér nú þegar stað. Möguleikar banka á hagstæðri fjármögnun ráðast að miklu leyti af stærð þeirra og markaðshlutdeild. Fjármögnunarkjörin skipta að sjálfsögðu öllu máli og þau vaxtakjör sem viðkomandi banki getur síðan boðið viðskiptavinum sínum. Í umræðum um hugsanlegar breytingar á íbúðalánamarkaði megum við ekki heldur gleyma því að horfa á heildarmyndina. Hverjar skyldu vera ástæður þess að Íbúðalánasjóður er yfirleitt til, hæstv. forseti? Ég hef líkt og fleiri ráðherrar fagnað því að nýir fjármögnunarmöguleikar standa nú almenningi til boða. Það er þó ekki þar með sagt að ekki sé lengur þörf fyrir aðkomu ríkisins á húsnæðislánamarkaði. Í mínum huga er meginhlutverk ríkisins að sjá til þess að markmið laga um húsnæðismál verði uppfyllt og að öllum landsmönnum sé tryggður aðgangur að ódýru fjármagni til húsnæðisöflunar, óháð efnahag eða búsetu. Þær leiðir sem valdar eru til að uppfylla þessi markmið hljóta að taka mið af aðstæðum á hverjum tíma, en hins vegar er ljóst að Íbúðalánasjóður er einungis tæki stjórnvalda til að tryggja jafnrétti og jafnvægi í húsnæðismálum. Hlutverk sjóðsins verður því augljóslega að endurmeta í ljósi breyttra aðstæðna á íbúðalánamarkaði og sú vinna stendur einmitt yfir þessa dagana. Það kemur hins vegar ekki til greina af minni hálfu að leggja til að sjóðurinn verði lagður niður eða seldur. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður, upphafsmaður þessarar umræðu, gerir sér grein fyrir hversu mikils virði þessi sjóður er. Það þjónar ekki hagsmunum skattgreiðenda að leggja hann niður. Með því væri verið að kasta opinberum fjármunum á glæ. Ég hef sagt að haft verði samráð við hagsmunaaðila um hugsanlegar breytingar á hlutverki Íbúðalánasjóðs. Með hagsmunaaðilum á ég ekki einungis við þá aðila sem starfa á fjármálamarkaði, heldur einnig samtök neytenda, námsmanna, aldraðra, fatlaðra, launþega og fleiri. Þessi vinna mun taka tíma og lagabreytinga er því ekki að vænta á yfirstandandi þingi. Ég legg áherslu á að ef ákvörðun verður tekin um að ráðast í frekari breytingar á húsnæðiskerfinu og endurskoðunarhlutverki hins opinbera á íbúðalánamarkaði, svo sem að breyta Íbúðalánasjóði í heildsölubanka sem ég útiloka alls ekki, verður það ekki gert nema með því að víðtæk samstaða náist um það mál. Ábendingum hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar um þætti sem hafa áhrif á samkeppnisstöðu Íbúðalánasjóðs gagnvart bönkunum er því til að svara að þetta er nokkuð sem löggjafinn hefur ákveðið. Skattfrelsi Íbúðalánasjóðs og ríkisábyrgð á skuldbindingum hans hafa augljóslega þau áhrif að sjóðurinn getur boðið lægri vexti en ella væri mögulegt. Við skulum ekki gleyma því að þátttaka bankanna á þessu sviði er alveg ný af nálinni. Íbúðalánasjóður er á hinn bóginn sá aðili sem falið er samkvæmt lögum að framfylgja stefnu stjórnvalda í húsnæðismálum. Það er því Alþingis að ákveða hvort afnema beri þau sérréttindi sjóðsins sem hv. þingmaður nefnir. Ef það verður gert mun hins vegar draga úr hæfni sjóðsins til að sinna sínu lögbundna hlutverki. Það er alveg skýrt, hæstv. forseti. Vaxtakjör Íbúðalánasjóðs ráðast algjörlega af þeim fjármögnunarkjörum sem honum bjóðast á hverjum tíma. Nú undanfarið hefur ávöxtunarkrafa íbúðabréfa farið hækkandi og þar með hafa vextir á útlánum sjóðsins einnig hækkað. Þetta hefur ekki einungis neikvæð áhrif því að það er ljóst að það er samhengi á milli vaxtastigs íbúðalána og húsnæðisverðs sem sést m.a. á því að íbúðaverð hækkaði í desember í kjölfar vaxtahækkana hjá Íbúðalánasjóði. Sú hækkun dró úr spennu í hagkerfinu og minnkaði verðbólgu.

Virðulegi forseti. Í þessari umræðu opinberast bullandi ágreiningur stjórnarflokkanna. Félagsmálaráðherra vill ekki leggja niður Íbúðalánasjóð en þingmaður íhaldsins vill hann greinilega burt. Ráðherrann hefur verið píndur til að leika biðleik, fresta ákvörðunartöku um framtíð sjóðsins til haustsins. Ráðherrarnir vilja ekki láta reyna á þennan djúpstæða ágreining því að það gæti sprengt stjórnarsamstarfið og ráðherrastólunum vilja þeir halda á hverju sem gengur. Staðan á íbúðamarkaði er nú sú að KB-banki rær að því öllum árum að koma Íbúðalánasjóði út af markaðnum og ná þar einokunaraðstöðu og kostar til þess því sem þarf, jafnvel þótt það þýði tímabundið undirboð á vöxtum. Greinilega hefur hann til þess stuðning íhaldsins og að líkindum formanns Framsóknarflokksins einnig. Það birtist m.a. í því að líklegt er að Íbúðalánasjóður hafi verið beittur pólitískum þrýstingi til að hækka vexti á íbúðalánum sínum og svo fær Íbúðalánasjóður ekki að hækka hámarkslánin. 90% lánin sem Framsóknarflokkurinn lofaði er nú kominn niður í 70% af verði meðalíbúða og hækka þarf hámarkslán Íbúðalánasjóðs um 5 millj. samkvæmt mati nokkurra ráðgjafa ráðherrans sjálfs til að fjármögnunin sé 90% af meðalíbúðaverði. Ráðherra lofaði að þessi lán mundu halda verðgildi sínu og ég spyr ráðherrann hvers vegna hann svíki það loforð. Ég óska eftir því að hann svari því við þessa umræðu. Ef breyta á fyrirkomulagi íbúðalána verður að tryggja að ekki verði dregið úr samkeppni, að jafnræði ríki á milli landsbyggðar og þéttbýlis í lánveitingum og að félagslegi hluti íbúðalánakerfisins verði tryggður án þess að minnka þjónustu og hækka vexti og þjónustugjöld. Það er grundvallaratriði ef breyta á framtíðarfyrirkomulagi Íbúðalánasjóðs. Öll þessi markmið eru nú í hættu, og þingmanni íhaldsins, Guðlaugi Þór Þórðarsyni, virðist vera gjörsamlega sama. Þess vegna er enn þörf á Íbúðalánasjóði um sinn.

Frú forseti. Það hefur komið fram í þessari umræðu, og reyndar einnig í fjölmiðlum, að bankarnir eru að niðurgreiða íbúðalánin. KB-banki hefur viðurkennt það. Við þekkjum þetta úr öðrum geirum verslunar og viðskipta, nefnilega að Bónus og Krónan áttu fyrir um ári síðan í miklu verðstríði og þá var farið að selja mjólkurlítrann á innan við eina krónu. Einhverra hluta vegna dróst samkeppnin saman og síðan hefur verð á vörum hækkað gífurlega. Það má einmitt leiða líkur að því að það sama muni gerast ef Íbúðalánasjóður hverfur af markaði. Það er auðvitað eðlilegt að fulltrúum íhaldsins á þingi sé annt um að bankarnir fari að græða, maka krókinn og þurfi ekki að niðurgreiða þessi lán. Við skulum líka athuga að bankarnir eru alls ekki tilbúnir til að lána alls staðar á landinu. Víða úti á landi eru þeir ekkert tilbúnir til að veita lán, hvað þá 90% lán. Þarna hefur Íbúðalánasjóður auðvitað mikilvægu hlutverki að gegna. Þess vegna er mjög óvarlegt að rasa um ráð fram. Það hefur líka komið fram í þessari umræðu að bankarnir binda viðskiptavini sína í báða skó, skylda þá til að vera í viðskiptum við sig og engan annan í allt að 40 ár. Er það eðlilegt? Er ekki verið að hindra þar með samkeppni? Einhverjir fulltrúar Sjálfstæðisflokksins gætu sagt að þetta væru eðlilegir viðskiptahættir en ég er ekki sammála því. Þess vegna verður maður eiginlega að hrósa Framsóknarflokknum og það ekki oft sem maður getur gert það hér úr ræðustóli á þingi. 

Forseti biður þingmenn um að virða tímamörk í þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Mér er nokkur vandi á höndum, að koma upp í ræðustól og flytja þá ræðu sem ég ætlaði að halda því að tveir síðustu ræðumenn, hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir og hv. þm. Hlynur Hallsson, sögðu efnislega nákvæmlega það sama og ég ætlaði að segja. Ég sé í sjálfu sér enga ástæðu til að endurtaka það sem þau sögðu hér í ræðustólnum. Ég tek hins vegar undir málflutning þeirra. Ég hygg að það sé mjög varhugavert að tala hátt um hugmyndir um að leggja niður Íbúðalánasjóð. Hins vegar má að sjálfsögðu alltaf hafa það til hliðsjónar að endurskoða hlutverk hans og velta því fyrir sér. Hér er á ferðinni stofnun sem nýtur mikils trausts landsmanna, skoðanakannanir hafa sýnt það. Þetta er stofnun sem veitir ákveðið öryggi, til að mynda félagslegt. Þetta er stofnun sem lánar til húsnæðiskaupa úti á landsbyggðinni, á stöðum sem standa mjög höllum fæti, þökk sé núverandi ríkisstjórn. Ég sé í raun og veru ekki fyrir mér að þessir staðir og þeir sem eiga undir högg að sækja í þessu þjóðfélagi ættu svo auðveldlega að geta haldið vopnum sínum ef þeir yrðu gerðir - hvað eigum við að segja? - fórnarlömb, en þó kannski ekki. Samt, jú, við getum sagt það, fórnarlömb einkareknu bankanna. Síðan ber að benda á að það er kannski ekki alveg eins öruggt að bönkunum muni alltaf ganga jafn vel og þeim virðist ganga í dag. Þeir geta farið á hausinn eins og önnur fyrirtæki. Hvað gerum við þá? Það hefur gerst í nágrannalöndunum að bankarnir hafa farið þar að minnsta kosti eina kollsteypu. Ég man eftir því í Noregi fyrir ekkert mörgum árum. Þar hrundi bankakerfið, gerðist nánast á einni viku. Hið sama gæti gerst hér. Er ekki betra að setja frekar Íbúðalánasjóðinn á og hugsa þessi mál aðeins áður en við höldum lengra, virðulegi forseti?

Virðulegi forseti. Markmiðið með húsnæðislögunum er alveg skýrt. Ríkisstjórnirnar, bæði þessi og sú sem sat á undan henni langan tíma, hafa haft ákveðin markmið varðandi húsnæðismál, að jafna stöðu landsbyggðarinnar og þéttbýlisins. Það hefur hvergi komið fram að til standi að hverfa frá þeirri stefnu, og enginn sagt það. Hins vegar kann rétt að vera, og það ber að athuga það á hverjum tíma, að þetta sé ekki endilega það fyrirkomulag sem við þurfum. Það getur vel verið að hinu pólitíska stefnumáli megi ná fram á annan hátt. Það getur vel verið að við getum falið öðrum að sjá um þetta. Það er nauðsynlegt að skoða það. Það er verið að gaumgæfa alla þessa hluti og menn mega alveg trúa því að það verður ekkert hlaupið til þess að breyta þessu. Það verður ekkert rasað um ráð fram. Það er mjög nauðsynlegt að halda við þau markmið sem sett hafa verið. Menn mega vita að það verður gert. Það er engin nauð sem kallar á að öðruvísi sé á haldið. Það verður gert og menn geta alveg treyst því, eins og liggur fyrir. Það er hins vegar eðlilegt hjá hv. upphafsmanni þessarar umræðu 

Virðulegi forseti. Ég vil hér koma á framfæri sérstaklega því sem stendur í stefnu Framsóknarflokksins varðandi íbúðamál. Þar stendur, með leyfi forseta: „Framsóknarflokkurinn leggur áherslu á að áfram verði tryggt að allir landsmenn, hvar sem þeir búa, hafi jafnan aðgang að fjármagni til húsnæðiskaupa, á hagkvæmustu kjörum hverju sinni.“ Það er alveg skýrt hvaða stefnu við höfum. Við höfum þau pólitísku markmið að allir, óháð því hvar þeir búa, hafi jafnan aðgang að sem hagkvæmustu kjörunum. Nú er það þannig að bankarnir hafa ekki sérstök pólitísk markmið eins og stjórnmálaflokkar. Þeir hafa auðvitað arðsemismarkmið. Við verðum að líta til þess. Það eru ekki alveg sömu markmiðin sem bankarnir hafa á bak við sína starfsemi og stjórnmálaflokkar. Hins vegar hafa orðið mjög miklar breytingar á íbúðalánamarkaði og auðvitað ber okkur að taka tillit til þess. En við viljum samt ekki missa af þessum pólitísku markmiðum. Það hefur komið hér skýrt fram að í gangi er starf við endurskoðun á lögunum um húsnæðismál enda er búið að kalla eftir því, m.a. af hálfu Ríkisendurskoðunar. Við tókum það sérstaklega fyrir í félagsmálanefnd fyrir jól að þar þarf að skýra ákveðin atriði. En það er búið að koma því skýrt hér á framfæri að ekki er neitt verið að rasa um ráð fram. Það er verið að efna til víðtæks samráðs um hvernig framtíðinni á að vera háttað í þessum málum. Þessi mál eru í deiglunni. Hins vegar er alveg ljóst að það er þrýstingur á stjórnvöld. Hér var komið inn á að núna stendur yfir viðskiptaþing, og viðskiptaráð er þar með framtíðarsýn sína til ársins 2015. Það kemur alveg fram í framtíðarsýn viðskiptaráðsins að Íbúðalánasjóður eigi að fara af samkeppnismarkaði í þessu, eigi að hverfa af markaði og að koma eigi upp einhverri lánastofnun landsbyggðarinnar þar sem Byggðastofnun og 

Frú forseti. Það er gjarnan í utandagskrárumræðum sem eitthvað skemmtilegt gerist. Í þessari umræðu má segja að það skemmtilegasta hafi verið að hlusta á hvílíkur munur er á orðfæri fulltrúa unglingadeildarinnar í Sjálfstæðisflokknum og síðan öldungadeildarinnar. Það er eins og svart og hvítt. Það er ólíku saman að jafna. Ef ég ætti að halla mér að annarri hvorri deildinni verð ég að segja eins og er að ég ætti nú betur heima í öldungadeildinni. Málflutningur hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar var miklu nær mínum hugmyndum í þessum efnum en málflutningur hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar sem sagði m.a. hér að hinum félagslegu markmiðum mætti ná á miklu einfaldari hátt. Hv. þingmaður sleppti hins vegar algerlega að benda á hvernig hægt væri að tryggja að þessi félagslegu markmið næðust á þennan einfalda hátt. Það hefur komið fram í umræðunum að enginn hér nema hv. þingmaður ræðir um að það sé mögulegt að gera það með því að leggja niður Íbúðalánasjóð. Það væri forvitnilegt að fá að heyra þau viðhorf frá hv. þingmanni hvernig eigi að vera hægt að tryggja hin félagslegu markmið á miklu einfaldari hátt en með því að viðhalda Íbúðalánasjóði. Það er annað, frú forseti, sem vakti líka athygli mína í þessum umræðum. Það er tvennt í raun og veru sem nú um stundir veikir stöðu Íbúðalánasjóðs. Ef hæstv. ráðherra er svona ákveðinn í að halda honum gangandi liggur á að hæstv. ráðherra taki ákvarðanir um að hækka þakið sem sett er á lánin og eins viðmiðanirnar við brunabótamatið. Ef slíkar ákvarðanir eiga að bíða og bíða vegna þess að það er einhver ágreiningur á milli stjórnarflokkanna veikist sjóðurinn jafnt og þétt og þá gæti orðið andskoti lítið eftir af sjóðnum þegar fram líða stundir. Þannig að það liggur á, frú forseti, að hæstv. ráðherra standi þannig að málum að ákvarðanir um þessa þætti Íbúðalánasjóðs verði teknar fyrr en síðar ef markmiðið er að hann lifi áfram og verði jafntraustur og verið hefur.

Hæstv. forseti. Í þessu máli hefur einnig verið ágætur samhljómur með stjórnarandstöðunni og, aldrei þessu vant, talsmönnum Framsóknarflokksins. Í sameiningu erum við staðráðin í að hrinda aðför Verslunarráðsins, bankanna og Sjálfstæðisflokksins að Íbúðalánasjóði. Þessir aðilar hafa sótt að sjóðnum núna um nokkurra missira skeið með bænaskjölum til Stjórnarráðsins, í vinnunefndum Alþingis og fyrir dómstólum Evrópusambandsins, fyrst EFTA-úrskurðar dómstóls EES-svæðisins og nú einnig fyrir Evrópudómstólnum. Það þarf enginn að velkjast í vafa um að þessir aðilar leggja mikið upp úr því að koma Íbúðalánasjóði fyrir kattarnef. Íbúðalánasjóður gegnir mjög mikilvægu félagslegu hlutverki. Það hefur verið um það rætt að takmarka umsvif hans og það hefur verið vísað í Noreg í því efni þar sem sambærilegur sjóður hefur um 12% af markaðnum. Hugsunin er þá sú að hann sinni félagslegum úrlausnarefnum, lánum til hinna dreifðu byggða o.s.frv. Hér má ekki gleyma því að Íbúðalánasjóður er sjálfbær eins og kallað er. Hann aflar lánsfjármagns á markaði og kostnaðurinn við fjármagnið ræðst af veðunum sem búa að baki. Ef við rýrum veðin eða látum hann einvörðungu hafa hin erfiðu veð að baki sér verður fjármagnið dýrara fyrir vikið. Þjóðhagslega er mjög mikilvægt að umsvif Íbúðalánasjóðs verði ekki skert á nokkurn hátt. Og við erum staðráðin í að reyna að standa vörð um sjóðinn. Við beinum þeirri áskorun til Framsóknarflokksins 

Virðulegi forseti. Ég vil bara taka undir með hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni. Það er ýmislegt skemmtilegt að gerast hér í þingsalnum. Ég þakka fyrir fjörlegar umræður. Til þess er leikurinn gerður. Ég ætla nú að taka saman hér nokkra hluti sem menn voru að ræða. Ef ég skil þetta rétt hafa menn áhyggjur af því, eðlilega, að ef menn vildu breyta um kúrs varðandi Íbúðalánasjóð mundi það koma illa niður á íbúum landsbyggðar og hugsanlega fólki sem hefur minni fjárráð. Ég vil benda á að við Íslendingar erum ekki þau einu sem hugsum svona. En við erum hins vegar þau einu sem förum þá leið að vera með sérstakan ríkisbanka sem er í bullandi samkeppni sem þarf ekkert að vera. Hér spurði hv. þm. Einar Már Sigurðarson, sem er eðlilegt og sanngjarnt, hvaða hugmyndir sá hafi sem hér stendur. Ég bendi t.d. á hugmyndir þar sem menn eru með skuldabréfasafn sem er gefið út þar sem m.a. ákveðið hlutfall þess er það sem kallað er þessi félagslegu úrræði. Það hefur gengið vel annars staðar. Ég bendi sömuleiðis á þær leiðir okkar sem við erum að bera okkur saman við annars staðar á Norðurlöndunum þar sem menn m.a. eru með opinbera stofnun sem er með ákveðinn hluta. Það er skilvirkara og betra og nær sömu markmiðum. Við erum öll sammála um markmiðin, alveg sama á hvaða aldri við erum. Ég veit að hv. þm. Einar Már Sigurðarson er miklu yngri en hann lítur út fyrir að vera, a.m.k. í anda. Ég vil vekja athygli á því, virðulegi forseti, að nú er kærumál í gangi fyrir EFTA- og EES-dómstólum út af aðkomu ríkisins í þessu máli. Það nýjasta í því máli er að framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, sem margir trúa á hér inni, hefur efnislega tekið undir málstað Sambands banka og verðbréfafyrirtækja vegna þess að þau telja að um ójafna samkeppnisstöðu sé að ræða. Ég fagna því að þeir aðilar, bæði hæstv. ráðherra sem ég vil nota tækifærið og þakka kærlega fyrir skýr svör 

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka þessa umræðu. Það er full ástæða til fyrir okkur á Alþingi að ræða þessi mikilvægu mál reglulega og ég þakka málshefjanda fyrir það frumkvæði. Ég hef verið spurður hér, m.a. af hv. þingmönnum Jóhönnu Sigurðardóttur og Einari Má Sigurðarsyni, hvers vegna hámarkslán Íbúðalánasjóðs hafi ekki hækkað á undanförnum vikum og mánuðum. Svarið við því er að í ljósi mikillar spennu á húsnæðislánamarkaði á síðasta ári, ekki síst á seinni hluta þess árs, þótti mér ekki skynsamlegt að hækka lánin mikið á þeim tíma. Hins vegar er það alveg rétt ábending að tími er kominn til þess. Sú ábending hefur einnig komið fram af hálfu stjórnar Íbúðalánasjóðs að það sé orðið nauðsynlegt og ég er með það til umfjöllunar í ráðuneyti mínu einmitt þessa dagana. Sömuleiðis hefur verið bent hér á að brunabótamatsviðmiðunin kunni að vera úrelt viðmið og við erum sömuleiðis með það til skoðunar án þess að ég vilji kveða upp úr með það hér hver niðurstaðan í þeirri vinnu verður. Ég vil sömuleiðis ítreka það við þessa umræðu að ég tel óhætt að fullyrða að Íbúðalánasjóður sé sá aðili á fjármálamarkaði sem mest eftirlit er með um þessar mundir. Þá á ég bæði við innra eftirlit þar sem virtur erlendur aðili kemur að málum og einnig ytra eftirlit þar sem Fjármálaeftirlitið er sá aðili sem hefur skilgreint eftirlitshlutverk samkvæmt lögum um húsnæðismál. Jafnframt hefur Ríkisábyrgðasjóður fylgst með þróun mála hjá sjóðnum og nú síðast hefur Ríkisendurskoðun hafið úttekt á fjárhag sjóðsins að minni beiðni og fjármálaráðherra. Þetta vildi ég ítreka við þessa umræðu. Stjórnarandstaðan hefur haft gaman af því að gera hér mikið úr ágreiningi stjórnarflokkanna í þessu máli en ég tel að ekki sé um djúpstæðan ágreining að ræða. Stjórnarflokkarnir eru algerlega samstiga í því að fara í úttekt og víðtækt samráð um mótun á framtíðarhlutverki Íbúðalánasjóðs. Ég vil hins vegar undirstrika að ég er eindregið þeirrar skoðunar að Íbúðalánasjóður hafi áfram mikilvægu hlutverki að gegna á íbúðalánamarkaðnum og muni svo verða um alla framtíð, a.m.k. einhverja. Aðferðirnar við að ná pólitískum markmiðum kunna að breytast í framtíðinni, rétt eins og fortíðinni, en að leggja sjóðinn niður við þessar aðstæður kemur ekki til greina í mínum huga, hæstv. forseti, það er alveg skýrt.