Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjvn. hefur rætt þessa till. á nokkrum fundum sínum og er henni efnislega sammála, en leggur þó til, að gerð verði á henni orðalagsbreyting, sem er prentuð á þskj. 605. Breyt. er í því fólgin, að tillgr. orðist svo: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að láta athuga, á hvern hátt tiltækilegast sé að koma í veg fyrir eyðingu geitfjárstofns landsmanna.“ Með þessari breytingu leggjum við til að tillagan verði samþykkt.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar flm. leyfa mér að þakka hv. fjvn., að hún skuli nú hafa afgreitt þetta mál. Ég vil mega vænta þess, að samþykkt till., þó að nokkuð sé breytt orðalagi, beri þann árangur, að ráðstafanir verði gerðar til þess að koma í veg fyrir eyðingu geitfjárstofnsins.



Herra forseti. Svo sem nál. fjvn. á þskj. 570 ber með sér, leggur n. til að till. þessi verði afgreidd með allverulegri breytingu. í upphaflegu till. var lagt til, að gerð yrði sérstök rannsókn á virkjunarskilyrðum í Fjarðará í Seyðisfirði. Við nánari athugun málsins hefur komið í ljós, að ekki eru ýkja miklar líkur til, að virkjun þessarar ár geti nema a.m.k. að mjög takmörkuðu leyti fullnægt þeim þörfum, sem fyrir raforku eru þar eystra. Hins vegar er talið sjálfsagt engu að síður að athuga þær áætlanir, sem þegar hafa verið gerðar um þá virkjun, til þess að sannreyna, hvort þar gæti verið hagkvæmt að virkja. Það er hins vegar skoðun fjvn., að eðlilegt sé, úr því að á annað borð yrði farið að hefjast handa um athugun á virkjunarskilyrðum í þessari á, að taka til heildarendurskoðunar rafvæðingarmál Austurlands, og svo sem nefnt er í brtt. n., eru þar einkanlega nefnd þrjú atriði auk virkjunar Fjarðarár, bæði tenging orkusvæða Austurlands og Norðurlands og einnig virkjun Lagarfoss. Það má að vísu segja, að allt þetta komi til athugunar að meira eða minna leyti í sambandi við framhaldsáætlun þá um rafvæðingu landsins, sem að er unnið nú og hæstv. landbrh. hefur hér gert grein fyrir í sambandi við annað mál. en engu að síður telur fjvn. ekki óeðlilegt, að sérstök athygli sé vakin á þessum atriðum, sem hér er um að ræða. Það er augljóst, að til þess að hægt verði að leysa þær þarfir, sem þarna er um að ræða, og þá ef til vill einnig veita raforku annaðhvort austan frá Lagarfossi eða þá frá virkjun nyrðra, þá sé nauðsynlegt og æskilegt, að málið í heild verði tekið til nýrrar athugunar. Ég sé ekki ástæðu, herra forseti, til þess að orðlengja frekar um þetta. Það má margt ræða um þær hugmyndir, sem fram hafa komið um rafvæðingu á Austurlandi, og þá framtíðaráætlun, sem uppi er um það að tengja saman öll orkuver landsins, sem að vísu á nokkuð í land, en hlýtur þó að koma í framtíðinni. En á þessu stigi telur fjvn. rétt að leggja til, að þessi athugun verði tekin upp í því formi, sem brtt. hennar á þskj. 570 mælir fyrir um.



Herra forseti. Eins og sjá má á þskj. 617, hefur allshn. haft þetta mál til meðferðar, till. til þál. um rannsókn á slysum við akstur dráttarvéla. N. sneri sér til þriggja aðila og leitaði álits hjá þeim um þetta mál. Slysavarnafélag Íslands mælir eindregið með samþykkt till. og bendir jafnframt á ályktanir, sem gerðar voru á 10. landsþingi Slysavarnafélagsins. öryggismálastjóri gaf ýtarlega umsögn, og í bréfi hans kemur í ljós, að hann hefur þegar lagt fyrir iðnmrn. drög að reglum um öryggisráðstafanir við notkun véla í búrekstri. N. sneri sér einnig til Búnaðarfélags Íslands og bað um álit Búnaðarfélagsins. Það baðst undan því að gefa það á þeim tíma, sem n. fór fram á, bað n. um að bíða með afgreiðslu till., unz búnaðarþingi væri lokið. Það kemur í ljós, að Búnaðasfélagið hefur á sínum vegum unnið að því að láta fara fram rannsókn á þessu mikla vandamáli, og það virðast sem sagt vera tveir aðilar, sem hafa farið að vinna raunhæft að úrbótum í þessu máli, bæði Búnaðarfélagið og öryggismálastjóri. Allshn. telur rétt, að einn aðili taki þetta að sér og leggi fram tillögur til úrbóta í þessu máli, eins og felst í sjálfri þáltill., og mæla þess vegna allir nefndarmenn með samþykkt tillögunnar.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. allshn. fyrir þá afgreiðslu, sem hún hefur veitt þessari till., því að hér er um mjög viðkvæmt mál að ræða. Frá því að þessi till. kom fram hér á Alþ., höfum við því miður orðið þess varir enn á ný, að akstur þessara dráttarvéla er mjög svo hættulegur og það er fyllsta ástæða til þess, að gerðar séu allar þær varúðarráðstafanir, sem til eru.



Herra forseti. Ég vil aðeins, um leið og ég tek undir þessa þáltill., beina því til hæstv. ríkisstj., sem fær þetta mál til athugunar, hvort ekki muni þörf á í sambandi við þessi tíðu slys, ekki sízt sem orðið hafa á unglingum, að endurskoða umferðarlögin. Um árið, þegar þau voru samþykkt hér, var það mikið rætt hér á Alþingi, hvort ekki bæri að banna unglingum innan 12 ára að fást við akstur dráttarvéla, og var þá fellt. Ég er hræddur um, að það þurfi alvarlega að taka þessi mál til meðferðar í sambandi við þessi voðalegu slys. sem alltaf eru að verða.



Herra forseti. Till. þessi er um athugun á því, hvort hægt sé að taka tillit til þess í sköttum og tryggingum, ef fjölskylda eða einstaklingar hafa á framfæri sínu námsfólk, sem er yfir 16 ára að aldri og nýtur þar af leiðandi ekki frádráttar eða fjölskyldubóta. Allshn. hefur leitað álits Tryggingastofnunar ríkisins og skattstjórans í Reykjavík, og eru báðir aðilar hlynntir umræddri athugun. Um höfuðefni till. hygg ég, að menn í allshn. hafi verið sammála. Þó vilja fjórir nm. samþykkja till. óbreytta, en tveir þeirra, Gísli Jónsson og Pétur Sigurðsson, gera fyrirvara, sem byggist á því, að upplýst er, að mál þetta hefur þegar verið athugað hvað skattahliðina snertir í nefnd, sem starfað hefur fyrir ríkisstj., enda þótt ekki hafi gefizt tilefni til þess að skýra opinberlega frá störfum þeirrar nefndar. Þessir tveir hv. þm. gera því fyrirvara, sem byggist á því, að sá hluti till., sem varðar skatta, sé óþarfur. Hins vegar stendur þá eftir tryggingahlutinn, en eins og fram kemur í nál. á þskj. 593, er það till. n. með þessum tveim fyrirvörum, að till. verði samþykkt.



Herra forseti. Fjvn. leggur til, að till. þessi verði samþykkt með nokkurri orðalagsbreytingu, en sú orðalagsbreyting breytir þó ekki þeirri meginhugsun, sem liggur að baki till., en hún er þess efnis, að sem skjótast fáist úr því skorið, hvernig, hagað verði rafvæðingu Norðausturlands eða fyrst og fremst Norður-Þingeyjarsýslu. Svo sem hv. Þm. er væntanlega kunnugt, var gert ráð fyrir því í 10 ára rafvæðingaráætluninni, að lögð yrði sérstök háspennulína frá Laxárvirkjun austur til Þórshafnar, Kópaskers og Raufarhafnar, og síðan átti út frá þessari veitu að dreifa raforku um nokkurn hluta af sveitum Norður-Þingeyjarsýslu. Nú hefur þessi áætlun verið endurskoðun. m.a. á þann hátt, að gert er ráð fyrir, að frestuð verði lagningu þessarar háspennulínu, sem er mjög dýrt fyrirtæki, og þess í stað hefur verið farið inn á það að efla dísilrafstöðvarnar í kauptúnunum Þórshöfn og, Raufarhöfn, og væntanlega verður svo einnig gert á Kópaskeri, en rafstöðin þar er enn í einkaeign. Ástæðan til þess, að till. er flutt, er fyrst og fremst sú, að brýn nauðsyn er fyrir íbúa þessa héraðs að fá úr því skorið, hvernig rafvæðingu þessarar byggðar verði hagað, og hugsunin með till. er sú, að nú þegar verði undinn bráður bugur að því að gera um það áætlun, þannig að menn viti, að hverju þeir eiga að ganga í þessu efni, og geti þá hagað sér í samræmi við það. Lagt er til, að að þessu verði unnið nú þegar á þessu ári, og ég vil skjóta því hér fram til athugunar fyrir hæstv. ráðherra, enda þótt það sé ekki nefnt í þáltill., að Norður-Þingeyingar hafa sett á laggirnar hjá sér sérstaka raforkumálanefnd, sem hefur með að gera rafmagnsmál sýslunnar, og það væri mjög æskilegt, ef við þessa athugun yrði haft samráð við þessa nefnd. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara um þetta mál fleiri orðum. Það er augljós nauðsyn, sem hér liggur að baki. að leitað verði úrræða til þess að veita íbúum þessa héraðs þau þægindi, sem raforkan óneitanlega er, og sérstaklega þó það að fá tekinn af allan vafa um, hvernig þessum málum verði háttað, svo að menn geti þá lagað sig eftir því, og að sjálfsögðu með það í huga, að þó verði leitað allra úrræða til þess, að sem allra flestir og raunar allir íbúar þessa héraðs geti sem fyrst notið þæginda raforkunnar.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd okkar flm. - og hv. frsm., sem hér talaði, er nú raunar einn af þeim - að þakka hv. fjvn. fyrir að hafa: afgreitt þetta mál. Eins og hv. frsm. tók fram, hefur orðalagi till. verið breytt, en um þá breytingu var á sínum tíma rætt við flm. till., og varð samkomulag um það, að þeir sættu sig við þetta orðalag, sem nú verður á till., ef brtt. hv. n. verður samþykkt. Ég vil ekki leyna því, að ég hefði talið æskilegra og við sjálfsagt allir flm., að till. hefði verið samþykkt með því orðalagi, sem á henni var frá okkar hálfu. En eigi að síður teljum við það til mikilla bóta, að fá þá till. samþ., sem gert er ráð fyrir á þskj. 567. Sú till. heldur enn öllum leiðum opnum og er um það, að athugun fari fram á því, á hvern hátt auðið sé að leysa raforkumál hlutaðeigandi landshluta á viðunandi hátt o.s.frv. Ég vil taka undir það, sem hv. frsm. mælti hér áðan, að það væri mjög æskilegt og er sameiginleg ósk okkar, sem að þessum málum stöndum, að af hálfu stjórnarvalda verði við athugun málsins haft samráð við þá raforkumálanefnd, sem starfandi er innan héraðs og hefur verið starfandi í nokkur ár.



Herra forseti. Allshn. hefur haft til meðferðar till. um rannsókn á hagkvæmni aukinnar ákvæðisvinnu. Nefndin leitaði umsagnar Alþýðusambands Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands um till., og mæla bæði samtökin með samþykkt hennar. Allshn. leggur til, að till. verði samþ. með lítilvægri breytingu, sem er á þskj. 592. Hún er á þá leið, að síðari mgr. till. orðist svo: „Leiði rannsókn í ljós, að aukin ákvæðisvinna sé þjóðhagslega æskileg, heimilar Alþingi ríkisstj. að veita nauðsynlega aðstoð og fyrirgreiðslu í samráði og samstarfi við fyrrgreinda aðild.“ Hvað höfuðefni snertir er hér ekki um breytingu að ræða.



Herra forseti. Ég vil aðeins nota þetta tækifæri til þess að lýsa því yfir, að ég er þeirri breytingu samþykkur, sem allshn. hefur gert á niðurlagi till., þar sem ekki er um efnisbreytingu að ræða. Jafnframt þakka ég nefndinni góða afgreiðslu málsins og vona, að sú rannsókn, sem skorað er á ríkisstj. að láta fram fara, fari fram hið allra fyrsta.



Herra forseti. Till. þessi er þess efnis, að athugað verði nákvæmlega, hversu mikill brottflutningur fólks frá Íslandi hefur verið undanfarin ár, og rannsakað eftir föngum, hvers vegna fólk flyzt búferlum til annarra landa. Hugmyndin er sú að fá með þessu upplýsingar um þessi mál, sem hægt er að byggja á ákvarðanir um það, hvort ástæða er til að gera einhverjar ráðstafanir í sambandi við brottflutning, ef hann reynist of mikill, eins og ýmsir ætla, og að fyrir liggi sem nákvæmastar upplýsingar um málið. Nefndin leitaði umsagnar Hagstofu Íslands og Bandalags háskólamanna um till., og mæltu báðir aðilar með samþykkt hennar. Í nefndinni vildu 4 nm. samþykkja till. með orðalagsbreytingu, eins og getið er á þskj. 594, nema hvað rannsóknin er látin ná til 10 ára í staðinn fyrir 5. Einn nefndarmanna greiddi atkv. á móti till., en hefur ekki skilað sérstöku áliti, og annar sat hjá. Með till. allshn. um breytingu mundi tillgr. hljóða svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta gera nákvæma skýrslu um brottflutning fólks frá Íslandi síðustu 10 ár og rannsaka eftir föngum ástæður fyrir brottflutningi til annarra. landa. Skýrslan og niðurstöður rannsóknarinnar verði lagðar fyrir Alþingi.



Herra forseti. Fjvn. hefur fjallað um það mál. sem hér er á dagskrá, en það er till. til þál. um varnir gegn landspjöllum af völdum Dyrhólaóss í Mýrdal. Dyrhólaós hefur valdið allmiklum spjöllum á grónu landi í sveitum í Vestur-Skaftafellssýslu, svo sem allmörgum alþm. mun kunnugt um, því að hér hefur áður verið fjallað um það mál. Á sínum tíma var gerð á því nokkur rannsókn, hverjar umbætur væri hægt að gera til þess að draga úr þessum vandkvæðum, og hefur á vegum vitamálastjórnarinnar öðru hverju verið grafinn út ósinn, þannig að vatni hefur verið hleypt burt, sem annars hefur staðið uppi. Í umsögn vitamálastjóra um þetta mál kemur hins vegar fram, að ýmsar athuganir eru mjög hugsanlegar og líklegar til þess að geta borið árangur, til þess að frekar megi draga úr landspjöllum en orðið er, og hefur fjvn. með tilliti til þeirra athugana orðið sammála um að leggja til, að þessi þáltill. verði samþ. með þeirri breytingu, sem greind er á þskj. 596, að till. orðist á þessa leið: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að láta athuga nánar en gert hefur verið, hvað tiltækilegast sé að gera til að hindra frekari landspjöll af völdum Dyrhólaóss í Mýrdal.“ Mælir nefndin með samþykkt till. þannig breyttrar.



Herra forseti. Fjvn. hefur fjallað um þáltill. um byggingu radíóvita á Sauðanesi við Siglufjörð. Það er upplýst, að í áætlunum vitamálastjórnarinnar er gert ráð fyrir því, að á þessum stað verði byggður radíóviti. Hins vegar hefur ekki orðið af þeim framkvæmdum, vegna þess að á því eru taldir vera nokkrir tæknilegir örðugleikar, og hefur vitamálastjórnin s.l. sumar og áformar aftur í sumar að reka radíóstefnuvita á öðrum stað nálægt Siglufirði til reynslu. En engu að síður telur vitamálastjórnin, að á Sauðanesi eigi að koma radíóviti. og í samræmi við það svo og óskir tillögumanna hefur fjvn. mælt með því, að þessi till. verði samþ. efnislega, og gerir á henni lítils háttar breytingu, sem ég ætla að ekki verði talin raska efni hennar, en gerir ráð fyrir því, að þessi umræddi radíóviti verði byggður einmitt á Sauðanesi, þegar ástæður frekast leyfa, að til þeirra framkvæmda verði horfið.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar flm. þakka hv. fjvn. fyrir afgreiðslu hennar á þáltill. okkar á þskj. 224. Við getum fellt okkur við þá orðalagsbreytingu, sem n. hefur gert á till., í trausti þess, að hæstv. ríkisstj. og vitamálastjóri hraði byggingu radíóvitans á Sauðanesi við Siglufjörð, eftir því sem hægt verður. Ég tel mig geta fullyrt það, að fyrir byggingu þessa víta er mikill áhugi meðal skipstjórnarmanna og annarra sjómanna. og þeir, sem bezt þekkja staðhætti, telja, að bygging radíóvita á Sauðanesi við Siglufjörð muni stórlega auka á öryggi sjófarenda. Fyrir því vonast ég til þess, að hv. alþm. samþ. tillöguna.



Herra forseti. Eins og nál. á þskj. 585 ber með sér, hefur fjvn. orðið sammála um að mæla með samþykkt till. Nefndin leitaði umsagnar bæði Fiskifélags Íslands og fiskideildar atvinnudeildar háskólans. Báðar þessar stofnanir mæla eindregið með því, að till. verði samþ. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa um þetta fleiri orð, þar sem málinu eru gerð góð skil í grg. og það var einnig gert í framsögu fyrir till.



Herra forseti. Samkv. ósk hæstv. forseta sameinaðs þings er dagskrártillagan tekin aftur við þessa umr.



Herra forseti. Efni þessarar till. er að fela ríkisstj. að láta fara fram athugun á því, hvaða möguleikar séu á því, að íslenzk fiskiskip geti hafið fiskveiðar við vesturströnd Afríku. Í grg. till. segir m.a.: „Á undanförnum árum hafa ný skip í bátaflotanum farið stækkandi. Allmikið hefur verið byggt af skipum 150–250 rúmlestir. Þessi skip eru ef dýr, bæði í stofnkostnaði og rekstri, til þess að þau geti byggt afkomu sína eingöngu á veiðum hér við land. Ég verð nú að játa, að þegar ég sá þessa till. hér fyrst á Alþingi, varð ég nokkuð undrandi á efni till. sjálfrar og þá ekki siður þeirri grg., sem till. fylgir. Því er sem sagt slegið hér föstu, að allmikið af þeim nýju fiskiskipum, sem við höfum verið að kaupa nú að undanförnu, 150–200 tonna skip, þau séu of dýr, til þess að hægt sé að gera þau út hér við Ísland. Og vegna þess að keypt hafi verið of dýr skip til útgerðar hér frá Íslandi einvörðungu, verði menn að leita víða um heimshöfin eftir nægilega góðum fiskimiðum, til þess að hægt sé að reka slík skip sem þessi, og dettur mönnum þá helzt í hug að bera niður við vesturströnd Afríku. Ég tel, að það geti varla annað verið, sem staðið hefur á bak við, að þessi till. er hér flutt, en að það sé ætlunin, að íslenzka ríkisstj. láti fara fram tilraunaútgerð af hálfu Íslendinga á þessum slóðum, því að það þurfti ekki að gera neina samþykkt hér á Alþingi um það að fylgjast með því. sem opinbert kann að verða um niðurstöður annarra í þessum efnum, og allra sízt hefði fyrsti flm. þessarar till., fiskimálastjóri landsins, þurft að flytja hér till. um það, því að þetta er vitanlega eitt af verkefnum Fiskifélags Íslands, að fylgjast með öllum nýjungum, sem mættu verða okkur að gagni í þessum efnum, og þarf enga sérstaka þingssamþykkt til að fela því það. En hitt þurfti vitanlega, að gera hér um þingssamþykkt, ef ætlunin var að framkvæma hér sjálfstæða athugun af Íslendinga hálfu með tilraunaútgerð. Ég verð að vísu að segja, að mér þykir það vera allfjarri réttu lagi að halda því fram, að þessi nýja gerð af fiskibátum, sem við höfum keypt talsvert af til landsins, 150–200 tonna skip, sé svo dýr, að það sé ekki mögulegt að gera þau út hér við Ísland. Ég er á allt annarri skoðun. Ég tel, að það séu tvímælalaust meiri möguleikar á að gera út einmitt þessi skip nú við Ísland heldur en mikið af þeirri bátastærð, sem við notuðum hér mest áður. Ástæðan er m.a. sú, að verðmismunur einmitt á þessum 150 tonna bátum og á þeim 60–70 tonna bátum, sem hér var mest af áður, er sáralítill. En eins og hér hefur komið fram í umr. um þetta mál, liggja nú fyrir þó nokkrar upplýsingar um það, hvers konar veiðar það eru, sem hafa átt sér stað við vesturströnd Afríku og hugur hv. þm., sem að þessari till. standa, beinist nú einkum að í vandræðum íslenzkrar útgerðar. Það hefur komið hér fram, að Norðmenn hafa sent tilraunaflota nú á s.1. ári til vesturstrandar Afríku og kannað veiðimöguleika þar. Þangað voru send þrjú veiðiskip og auk þess fiskirannsóknarskip og birgðaskip, og einn fiskibátur norskur mun hafa verið leigður þangað eða gerður út af öðrum en Norðmönnum að verulegu leyti. Það kom í ljós við þessa athugun Norðmanna. að þeir höfðu af þessu mikinn kostnað og engan árangur. Eitt af fiskveiðiritunum í Noregi hafði það eftir stýrimanni, sem kom úr þessum leiðangri, að þessi leiðangur hefði verið 150% mislukkaður frá upphafi. Það var sem sagt enginn vafi á því, að þarna tókst ekki að fá neina veiði, en við mjög margs konar erfiðleika var þarna að stríða. Það kom í ljós við þessa athugun Norðmanna, að þær veiðar, sem þarna eru aðallega stundaðar, sem hafa að langmestu verið styrjuveiðar, þær eru stundaðar að okkar áliti á mjög frumstæðan hátt og með þeim veiðarfærum, sem allajafna gefa heldur lítil afköst, og það þarf að útbúa veiðiskipin með alveg sérstökum hætti og á allt annan hátt en okkar veiðiskip eru útbúin. Tilraunir Norðmanna til þess að nota afkastameiri veiðarfæri við þessar veiðar mislukkuðust algerlega, og virðist ekkert benda til þess, að þessi veiðarfæri, sem þeir reyndu þar og við þekkjum, geti hentað við slíkar veiðar. Hins vegar kom í ljós, að það er hægt að veiða síld á þessu svæði, nokkuð af síld, og þá gæti væntanlega kunnatta okkar síldveiðimanna komið þarna að nokkrum notum. En þessar síldveiðar eru einmitt á þeim tíma, sem aðalsíldveiðarnar eru hér, og bendir ekkert til þess, að það sé hægt að veiða þar nokkuð svipað magn því, sem við þekkjum hér við land. Reynslan varð líka sú, að ef þessir fáu bátar, sem þarna voru, fengju meira en 400 mál af síld, þá var útilokað að fá nokkurt verð fyrir síldina, vegna þess að það voru engar aðstæður til þess að taka við henni í höfnum. Aðrar veiðar virtust líka einmitt vera á þeim tíma, sem veiðar eru einna mestar hér við land, eða á okkar vetrarvertíðartíma, svo að það virðast vera harla litlir möguleikar fyrir okkur að hafa mikil not af því. Auðvitað er því ekki að neita, að við vesturströnd Afríku eins og víða annars staðar á heimshöfunum, eru án efa til fiskimið, sem litið hafa verið nýtt eða notuð enn þá, og það er reyndar vitað um það víða, að til eru góð fiskimið fjarri okkur, sem hægt væri að fá á talsverðan afla, en yfirleitt er okkur ekki kunnugt um, að það séu til fiskimið, sem gefi að öllum jafnaði meiri og betri veiði en miðin í kringum Ísland, svo að ég hygg, að það sé næsta einkennilegt að ætla að fara að leita langar leiðir og það til jafnólíkra staða á hnettinum og suður undir miðbaug til fiskveiða þar af þjóð, sem býr hér við mestu og beztu fiskimið í heimi og velt það mætavel, að hún hefur ekki enn þá komizt nema lítils háttar áleiðis með að fullnýta sín fiskimið eða rannsaka þau til hlítar. En það er eins og alltaf vill verða, að leit að nýjum fiskimiðum og tilraunir á nýjum slóðum eru talsvert kostnaðarsamar. Það er ekki auðvelt að láta slíkt bera sig í byrjun, jafnvel þó að það geti gefið góða raun, þegar nægileg þekking hefur fengizt á öllum aðstæðum. Þetta vitum við líka, að er hér við Ísland. Það er enginn vafi á því, að hér eru mjög miklir möguleikar til fiskveiða, sem við höfum ekki enn þá fært okkur í nyt eða, við höfum ekki enn þá lagt út í að kynnast, svo sem við hefðum þurft, af eigin raun, og hefur allajafna einmitt verið borið við fjárskorti í þessum efnum. Ég vil t.d. nefna hér aðkallandi verkefni fyrir okkur að sinna í þessum efnum, sem eru margfalt nærtækari en að fara að taka þátt í fiskveiðitilraunum við vesturströnd Afríku. Ég vil nefna það dæmi, að við vitum, að hér við Ísland er um allmiklar síldargöngur að ræða á þeim tímum, þegar við höfum stundað síldveiðar tiltölulega lítið. Seinni hluta síldveiðitímans að sumrinu til, eða þegar komið er fram á haust, hafa erlendir síldveiðiflotar verið hér allfjölmennir nærri ströndum Íslands, austur og norðaustur af landinu. Við vitum, að þar hafa stundað veiðar með góðum árangri norsk síldveiðiskip, færeysk síldveiðiskip og rússnesk síldveiðiskip og veitt þar oft og tíðum mjög mikið af síld, sem þau hafa saltað. Íslenzk veiðiskip hafa tekið að mjög litlu leyti þátt í þessum veiðum. En oftsinnis hefur verið á það bent, að það væri nauðsynlegt, að íslenzka ríkið vildi hlaupa þarna undir bagga að einhverju leyti og stjórna leiðangri, sem fylgdi síldargöngunum eftir seinni hluta sumarsins, svo að við gætum einmitt með þá sérstöðu, sem við höfum, sem næst liggjum þessum miðum, orðið þessarar veiði aðnjótandi fremur en síldveiðimenn þeirra þjóða, sem verða þarna að sækja langar leiðir að. En þó að við höfum þarna vitað um talsvert ríkulega veiði, höfum við látið þetta bíða. Við höfum ekki treyst okkur í að gera út leiðangur á þessi mið og fá þær upplýsingar um þessar veiðar, sem við þyrftum, því að við vitum, að þetta mundi í byrjun kosta nokkuð. Ég vil einnig benda á, að við höfum vitað vel um það, að hér við Ísland, mjög nærri ströndinni. hefur verið mikið um síld yfir veturinn fyrir Suðurlandi og snemma á vorin. Það hafa verið gerðar nokkrar athuganir á þessu og jafnframt fengizt upplýsingar um það, að um mikið magn af vetrarsíld væri að ræða einmitt víða fyrir Suður- og Suðausturlandi mikinn hluta af vetrinum og snemma á vorin, en veiðileiðangrar hafa ekki verið gerðir út á þessi svæði, sem neitt er teljandi, þó að mjög miklar líkur bendi til þess, að þarna mætti fá mikla veiði. Svipað er að segja um athuganir á fiskimiðum á djúpmiðum í nánd við Ísland. Það er álit þeirra, sem þar þekkja bezt til, að þar séu ýmsar auðugar fiskislóðir, sem við þekkjum lítið til enn þá. Þar vitum við lítið meira en okkar togarafloti hefur getað fært okkur upplýsingar um, en skiljanlega hafa ekki verið tök á því hjá togurunum, að þeir gætu stundað miklar tilraunaveiðar, því að til þess er allur rekstur þeirra allt of dýr, að einstök fyrirtæki geti staðið undir slíkum tilraunaveiðum. Hins vegar hefur það fé, sem ríkið hefur látið af höndum á hverju ári til þess að aðstoða togaraflotann í þessum efnum, að finna nýjar fiskislóðir, verið sáralítið og ekki dugað nema mjög skamman tíma, og því miður hefur þetta fé farið stórminnkandi á undanförnum árum, eða nú á seinustu tveim árum, vegna hækkaðs rekstrarkostnaðar, á sama tíma sem fjárveitingin hefur verið hin sama að krónutölu nú um nokkur ár undanfarið. Það er ekki nokkur vafi á því, að þetta verkefni er mjög nærtækt og aðkallandi fyrir okkur, að stofna til fiskileitar hér á djúpmiðunum við Ísland og einnig við Grænland, og það væru miklar líkur til þess, að það gæti fært okkur mikla veiði. Aðrar fiskveiðiþjóðir hafa sent allmörg rannsóknarskip á þessar slóðir og oft og tíðum fundið auðug fiskimið, sem við höfum síðan sótt nokkra veiði í á eftir, og sýndist mér, að það væri ólíkt nærtækara og eðlilegra, að við Íslendingar snerum okkur að þessum verkefnum, heldur en fara að senda tilraunaveiðiflota suður til Afríkustranda. Til viðbótar við þau verkefni, sem ég hef hér aðeins minnzt á, eru auðvitað miklum mun fleiri verkefni, sem oft hefur verið bent á af íslenzkum fiskimönnum. Ég skal nefna eitt enn. Við vitum um það, að víða við Ísland eru til allmikil og góð fiskímið af ufsa, en við höfum vegna ýmissa sérstakra ástæðna ekki getað sinnt þeim nema að sáralitlu leyti og ekki einu sinni til jafns við ýmsar erlendar þjóðir, sem hingað hafa sent sín veiðiskip, og við verðum að játa, að þau eru jafnvel kunnugri í þeim efnum á okkar eigin miðum en við erum, varðandi göngur á þessum fiski og möguleika til þess að veiða hann. Við vitum, að hér er allmikið af þessum fiski, en það er nauðsynlegt að framkvæma hér á nauðsynlega fiskileit og fiskirannsóknir til þess að búa í haginn fyrir okkar veiðiflota. Svona eru verkefnin í rauninni alls staðar hér í kringum okkur. En svo er annað. sem menn verða að hafa í huga varðandi hugsanlegar fiskveiðar við Afríku. Jafnvel þótt svo vildi nú vel til, að við Íslendingar fyndum auðug fiskimið við vesturströnd Afríku og við gætum sent eitthvað af okkar fiskiflota og breytt honum, auðvitað með ærnum kostnaði, þannig að hann yrði hæfur til þess að stunda veiðar á þessum slóðum, þá er að gæta að allri aðstöðunni í þessum efnum.

Afsakið, má ég spyrja hv. þm., hvort hann á mikið eftir af ræðu sinni? Ég spyr sökum þess, að það er komið að þeim tíma. sem ráðgert hafði verið að ljúka þessum fundi.

Já, ég á talsvert eftir.

Þá verð ég að biðja hv. þm. að fresta framhaldi ræðunnar til næsta fundar.

Já, verður hann í dag, sá fundur?

Hann verður væntanlega á morgun.