Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mþn. sú, sem annaðist endurskoðun almannatryggingalaganna, lét fylgja frv. um almannatryggingar tvö önnur frumvörp. Annað þeirra frv. var þetta frv., sem hér liggur fyrir. Þessi n. áleit, að það væri nauðsynlegt, ef almannatryggingalögin yrðu samþ. í aðalatriðum eins og n. skilaði áliti um þau, að samþykkja bæði þessi frv. helzt samtímis. Nú fór það svo, að þetta frv. fór til nefndar ásamt almannatryggingalögunum og var afgreitt einróma úr nefnd á síðasta þingi, allir sammála um það, en í lokaannríki þingsins í fyrra gleymdist þetta mál og hlaut sem sé ekki afgreiðslu. Nú knýr nauðsyn á, að þetta frv. verði afgreitt, og get ég ekki meint, að það geti valdið nokkrum ágreiningi, þar sem það leiðir af afgreiðslu almannatryggingalaganna í fyrra, að þessi lagaákvæði þurfa að koma til framkvæmda á vissu atriði þeirra, en það er um greiðslu launa þeirra lækna, sem starfa við heilsuverndarstöðvar. En kaflinn um heilsugæzlu var, eins og kunnugt er, felldur út úr lögunum frá 1946 við setningu nýju almannatryggingalaganna á síðasta þingi. Ég mæli með því, að frv. fari þó til hv. heilbr.- og félmn. að þessari umr. lokinni, en óska eftir því, að afgreiðslu málsins verði hraðað svo sem föng eru á. Get ég ekki séð, að nein vandkvæði geti verið á því.



Herra forseti. Það var eitt atriði í sambandi við þetta mál, sem ég vildi gjarnan minnast á, áður en málið fer til nefndar. Það er auðvitað augljóst, hver hugsunin er með þessu frv., og það er að veita sjómönnum nokkur sérfríðindi vegna þeirrar miklu nauðsynjar að fá menn til þess að starfa á fiskiskipaflotanum, og hefur sú hugsun, sem hér liggur á bak við, að sjálfsögðu við full rök að styðjast og mikla nauðsyn. En í sambandi við þessi hlunnindi hafa vaknað aðrar spurningar, eins og náttúrlega oft vill verða, þegar einhverjum eru veitt sérhlunnindi. En það, sem ég hér sérstaklega vildi minnast á, snertir það fólk, sem vinnur við fiskvinnslu og fiskmóttöku í landi, þ.e.a.s. það af því fólki, sem hefur þurft að sækja vinnu fjarri sínum heimilum. Þetta fólk verður fyrir miklum aukaútgjöldum, og þó að segja megi, að starf þess sé ekki eins erfitt og þeirra, sem sjóinn sækja, þá er þó þetta fólk engu síður nauðsynlegt, til þess að hægt sé að stunda fiskveiðarnar og vinna úr þeim afla, sem í land kemur, og hefur oft viljað brenna við jafnvel, að erfitt væri að fá slíkt fólk til starfa. Nú vildi ég leyfa mér í fyrsta lagi að spyrjast fyrir um það hjá hæstv. fjmrh., hvort það hefði ekki komið til athugunar í sambandi við þetta mál, hvort ekki væri unnt að veita slíku fólki, sem fer á vertíð á öðrum stöðum fjarri heimilum sínum, þarf oft að leggja í mikinn aukakostnað, - oft er hér um fjölskyldumenn að ræða, - einhver hlunnindi, þó að þau kannske væru ekki eins mikil og hér eru veitt sjómönnum. Og ef svo er ekki, þá hefði ég gjarnan viljað beina því til þeirrar hv. n., sem fær þetta mál til meðferðar, hvort hún vildi ekki taka það til athugunar, hvort ekki væri sanngjarnt og ekki væri auðið að koma við slíkum sanngjörnum frádrætti. Ég skal játa það, að ég hef ekki hugsað þetta mál til hlítar, þó að oft hafi verið á það minnzt við mig af fólki, sem hér á hlut að máli. Það vill nú svo til, að úr mínu kjördæmi fer mikill fjöldi af fólki til vertíðarstarfa á Suðurlandi, vegna þess að þannig er nú hagað okkar atvinnuháttum, að það eru nokkur skipti á því, hvaðan fiskimið eru sótt, eins og kunnugt er. Hér er vetrarvertíð við Suðurland og þá ekki um mikinn afla að ræða fyrir norðan, eða a.m.k. hefur ekki verið svo. Og enn fremur er hitt, að því miður hafa nú sakir þannig staðið vegna aflabrests fyrir Norðurlandi almennt, að fólk, sem býr þar í kauptúnunum, hefur þurft í mjög ríkum mæli að sækja atvinnu sína til annarra staða, með þeim mikla kostnaði, sem af því leiðir. Ég hef ekki hugsað það, hvernig væri hægt að forma þetta frá „skattteknisku“ sjónarmiði, ef svo mætti segja. Það eru margir hlutir, sem þar þarf að hafa í huga, til þess að það komi rétt og skynsamlega út. En ég vildi á þessu stigi málsins, áður en ég geri nokkrar ráðstafanir til þess að flytja um það brtt. við þetta frv., mælast til þess við hv. n., að hún tæki þetta til athugunar, eftir atvikum þá í samráði við hæstv. fjmrh., ef hann kynni að vilja sinna þessu eitthvað eða það hefði borið á góma í sambandi við afgreiðslu þessa máls. En í stuttu máli sagt, þá held ég, að hér sé um atriði að ræða, sem sé sanngirnismál og megi líta á nokkuð út frá því sama sjónarmiði og liggur til grundvallar þeim fríðindum, sem hér eru veitt sjómönnum, fríðindum, sem veitt eru í því skyni að stuðla að því að laða fólk að þessum mikilvæga atvinnuvegi þjóðarinnar.



Herra forseti. Ég vil lýsa yfir eindregnum stuðningi mínum við þetta frv. og tel, að það hafi við full rök að styðjast. En ég vil þó beina þeirri spurningu til hæstv. fjmrh., bæði varðandi þetta frv. og næsta frv. á eftir á dagskránni, til þess að spara honum að standa upp sérstaklega þess vegna, hversu miklu þessi skattalækkun muni nema fyrir ríkissjóð. Ég tel, að það geti aldrei verið svo mikið, að það hafi nokkur teljandi áhrif á hag ríkissjóðs, - ég tek það skýrt fram, - svo að ég álít, að það geti ekki orðið málinu til trafala. En ég tel rétt, að þingheimur fái vitneskju um, hvaða áhrif þetta hafi á tekjur ríkissjóðsins, um hve miklar fjárhæðir hér sé að ræða.



Herra forseti. Ég tel eins og þeir, sem hafa á undan mér talað, að það sé vel farið, að þetta frv. hefur komið fram um sérfríðindi sjómanna í skattgreiðslu. Það fékkst að vísu, þegar endurskoðun skattalaganna fór síðast fram, nokkur ívilnun til sjómanna í þessu efni, en margir töldu þá breytingu alls ekki nægilega, sem í það sinni fékkst. Ég tel, að fyllilega sé hægt að forsvara, að sjómenn hafi skattfríðindi fram yfir aðra borgara þjóðfélagsins. Og ég tel, að þau fríðindi, sem þeim eru hér gefin við ákvörðun tekjuskatts, 500 kr. fyrir hvern lögskráningarmánuð, séu ekki nægilega mikil. Þessi fjárhæð, þó að hún út af fyrir sig geri nokkurt gagn, nær ekki þeim tilgangi sinum að binda unga menn við sjómannsstörfin. En eins og sakir standa, virðast ungir menn, sem leggja fyrir sig sjómennsku, vera að flosna upp frá störfunum. Sést það bezt á því, að nú eru sex eða sjö hundruð Færeyingar hér á togara- og bátaflotanum. Ef þessi breyting ætti að koma að verulegum notum, þarf að veita sjómönnunum 1000 kr. á hvern lögskráningarmánuð í staðinn fyrir 500 kr. Ef maður starfar allt árið að sjómennsku, fær hann með því móti 12 þús. kr. frádrátt. Ég tel þann frádrátt alls ekki ósanngjarnan, þegar tekið er tillit til þeirra starfa, sem sjómenn inna af hendi. Ég vil því beina þessari till. til þeirrar nefndar, sem frv. fær. Jafnframt finnst mér, að vel mætti breyta því ákvæði, sem þessi fríðindi eru bundin við, að menn hafi unnið þrjá mánuði. Mér finnst, að vel mætti breyta því í fjóra mánuði.



Út af fsp. hv. 1. þm. Reykv. vil ég taka fram, að það er ekki gott að segja með nokkurri vissu eða líkum, hvað þetta muni kosta. Það skiptir ekki gífurlega hárri fjárhæð, en ég þori samt ekki að gizka á það. Það hefur verið gerð dálítil tilraun til að komast eftir því, en það er sýnilegt, að það er ekki hægt að áætla þetta með sæmilegum líkum. Vil ég því ekki nefna neinar tölur. Hv. 2. þm. Eyf. talaði um, hvort ekki ætti að láta þetta ná til fleiri. Það er ákaflega vandasamt að draga línuna, ef þetta verður látið ná til fleiri en frv. gerir ráð fyrir. Þar er gert ráð fyrir, að það nái til fiskimannanna sjálfra og annarra ekki. Ef það ætti að ná til annarra, þá mundi sjálfsagt margur vilja koma þar undir, og verður því áreiðanlega að athuga með fullkominni varúð allar uppástungur um að færa þetta út. Ég vil svo ítreka tilmæli mín um, að málinu verði vísað til nefndarinnar.



Herra forseti. Frv. þetta um, að ríkið kaupi eyðijörðina Grjótlæk í Stokkseyrarhreppi, hefur verið til athugunar í landbn. Hefur n. gert sér far um að kynna sér rök og aðstæður í þessu máli og að þeirri athugun lokinni orðið sammála um að mæla með því, að frv. þetta um heimild handa ríkisstj. til þess að kaupa Grjótlækinn og sameina jörðina ríkisjörðunum Eystri- og Vestri-Grund, nái fram að ganga. Með áliti n. eru prentuð í fyrsta lagi bréf frá ábúendum Grundanna, þar sem þeir óska eftir því að fá Grjótlækinn undir ábýlisjarðir sínar, og í öðru lagi vottorð viðkomandi oddvita og hreppstjóra um, að jarðir þessar þurfi á auknu landrými að halda og að hentugt sé að bæta úr landþrengslum þeirra á þennan hátt. Ég hef áður við 1. umr. þessa máls og í grg. fyrir frv. sýnt fram á, að hér er um hagkvæma möguleika að ræða til landaukningar á þessum býlum, svo að örugglega haldist þau í byggð. Fari hins vegar jarðir í eyði, verða þær því til byrði. Vænti ég, að þingmenn líti sömu augum á þetta og leyfi þessu litla frv. fram að ganga. Legg ég svo til, að því verði vísað til 3. umr. að þessari umr. lokinni.