arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er á ferð frv. um heimild fyrir ríkisstj. til að innheimta ýmis gjöld 1957 með viðauka. Þarna er um að ræða nákvæmlega sömu gjöld og ákveðið var að innheimta með viðauka fyrir árið 1956 með lögum nr. 91 1955 og gjöldin óbreytt að öllu leyti frá því, sem var í þeim lögum. Fjhn. mælir með því, að frv. verði samþykkt.



Um nokkur undanfarin ár hefur eignarskattur verið innheimtur með 50% álagi. Í þessu frv. er gert ráð fyrir því, að svo verði einnig árið 1957. - Eins og fram kemur í nál. fjhn. á þskj. 143, mælir n. einróma með því, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Meginbreyting sú, sem þetta frv. hefur í för með sér frá gildandi lögum, er í því fólgin, að hlutatala vöruhappdrættis Sambands íslenzkra berklasjúklinga er hækkuð úr 50 þús. í 65 þús., sem hlutirnir mega vera flestir. Eins og fram kemur í grg. hæstv. ríkisstj. fyrir þessu frv., er það flutt að beiðni stjórnar Sambands íslenzkra berklasjúklinga, og hyggst sambandið með þessu móti afla sér aukins fjár til ýmiss konar framkvæmda, sem það hefur á prjónunum. Eins og nál. á þskj. 142 ber með sér, mælir fjhn. einróma með því, að þetta frv. verði samþykkt.



Frv. það, sem hér liggur fyrir, er um bráðabirgðabreyting á lögum nr. 68 frá 1949, um bifreiðaskatt o. fl. Samkv. 1. gr. frv. er til þess ætlazt, að á árinu 1957 verði innheimt viðbótarinnflutningsgjald af benzíni, er nemi 20 aurum af hverjum lítra, þar af skuli 5 aurar renna í brúasjóð og 5 aurar í sérstakan sjóð, sem varið verði til að gera akfæra þjóðvegi milli byggðarlaga. Enn fremur er ákvæði um það, að bifreiðaskattur fyrir árið 1956, er fellur í gjalddaga 1. jan. 1957, skuli innheimtur með álagi og einnig skuli innheimta innflutningsgjald af hjólbörðum og gúmmíslöngum á bifreiðar hærra en gilti í lögunum frá 1949. Með lögum frá 29. jan. 1956 - þau eru nr. 3 - var ákveðin slík hækkun á þessum gjöldum fyrir árið 1956 og hefur því verið innheimt síðan þau lög tóku gildi. Er hér lagt til, að gjöldin verði jafnhá á næsta ári og þau hafa verið nú á þessu ári, síðan lögin nr. 3 1956 gengu í gildi. Þá er ákveðið í 2. tölulið 1. gr. frv., að bifreiðaskattur fyrir árið 1957, sem kann að verða innheimtur á því ári vegna eigendaskipta á viðkomandi bifreiðum eða af öðrum ástæðum, skuli innheimtur með sama álagi. Frv. þetta var lagt fram í hv. Ed. og er komið hingað þaðan. Það hefur verið til athugunar hjá fjhn., og hún mælir einróma með því, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. hefur nú farið í gegnum Nd., og ef ég man rétt, þá var það afgr. ágreiningslaust úr nefnd þar. Efni frv. er það, að orlof skuli lengjast úr 12 dögum í 18 virka daga. Breytingin er þó ekki í rauninni eins mikil og þessar tölur benda til, því að samkv. samningum atvinnurekenda og stéttasamtakanna hefur orlof í framkvæmd um nokkurt skeið verið 5%, og í síðustu samningum var ákveðið, að það yrði 6% eða 18 dagar, og er í raun og veru að því leyti verið að færa löggjöfina til samræmis við það, sem gilt hefur í framkvæmdinni. Annað atriði frv. er það, að hlutarsjómenn skuli fá fullt orlof eins og það starfsfólk, sem tekur laun sín að öllu leyti í peningum, en hingað til hafa hlutarsjómenn aðeins fengið hálft orlof eða 3%. Þetta getur síður nú en áður orðið deiluefni, þar sem mér er kunnugt um, að nú þegar er gengið út frá þessari breytingu á orlofslögunum í samkomulagi því, sem verið er að ljúka við útgerðarmenn. Þriðja atriðið, sem í þessu frv. felst, er það, að orlofskröfur skuli fyrnast með sama hætti og almennar kaupkröfur. En hingað til hefur það verið svo, að orlofsréttur hefur getað fyrnzt á einu árí, en hins vegar er fyrningarfresturinn 4 ár, eins og kunnugt er, að því er snertir almennar kaupkröfur. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv., býst ekki við, að það sé neitt ágreiningsmál, neitt sem í þessu frv. felst, og þar að auki eru nánari skýringar á þessu í athugasemdum með frv. Ég legg til, að frv. verði að umr. lokinni vísað til hv. félmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EmJ): Þar sem nú er lokið afgreiðslu þeirra mála, sem aðkallandi var talið að afgreiða fyrir jól, verður nú gert hlé á fundum Alþingis um sinn og fram yfir hátíðar. Hæstv. ríkisstj. hefur óskað eftir því, að þetta fundahlé yrði til 21. jan., og verða því væntanlega ekki kallaðir saman fundir á ný fyrr en þann dag, og verða þá fundir boðaðir með dagskrá. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að óska hæstv. ríkisstj., hv. alþingismönnum og öllu starísliði þingsins gleðilegra jóla og góðs og farsæls nýárs og þakka þeim fyrir samstarfið á liðna árinu öllum. Enn fremur vil ég óska hv. alþingismönnum, sem ferðast til heimkynna sinna utanbæjar, góðrar ferðar og góðrar heimkomu og að við megum allir hittast heilir hér, þegar fundir hefjast aftur eftir nýárið.



Herra forseti. Ég leyfi mér fyrir hönd þingmanna að þakka hlýleg ummæli og góðar óskir. Við þingmenn þökkum hæstv. forseta réttláta og röggsamlega fundarstjórn, óskum honum og ástvinum hans gleðilegra jóla og biðjum þeim gæfu og blessunar. Ég bið hv. þingmenn að staðfesta orð mín og óskir með því að rísa úr sætum. - Þm. risu úr sætum.

Forseti (EmJ): Ég þakka hv. þm. G-K. fyrir vinsamleg ummæli í minn garð og góðar óskir og hv. alþingismönnum fyrir að hafa tekið undir þau. - Ég segi svo fundinum slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BSt): Þessi fundur, sem nú hefur verið haldinn, verður án efa síðasti fundur deildarinnar fyrir jól. Ég leyfi mér að óska öllum hv. þingmönnum í deildinni gleðilegra jóla. Þeim hv. þingmönnum, sem eiga heima utan Reykjavíkur, óska ég góðrar heimferðar og heimkomu, og öllum oss, að vér megum hittast hér heilir á næsta fundi, sem verður boðaður nánar með dagskrá á næsta ári.



Ég vil - og tel mig mega mæla það fyrir munn annarra hv. deildarmanna - þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir og óska honum einnig góðrar heimkomu, jólahátíðar og góðrar endurkomu aftur til starfs hér í þessari deild. Ég vil biðja hv. deildarmenn að staðfesta þetta með því að rísa úr sætum. - Þm. risu úr sætum.

Forseti (BSt): Ég þakka hv. þm. Vestm. fyrir góðar óskir í minn garð og hv. þingmönnum deildarinnar fyrir undirtektir undir þær. - Segi ég svo fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. hefur ekki haft tækifæri til að afgreiða þetta mál enn þá, og ég vænti þess, að hæstv. forseti vilji taka málið af dagskrá nú og fresta 2. umr., þar til nál. kemur, og skal ég stuðla að því, að þess verði ekki langt að bíða.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í 2. gr. l. nr. 14 1934, um lögreglustjóra í Bolungavík, er gert ráð fyrir því, að lögreglustjóranum sé skylt, ef hreppsnefnd óskar þess, að gegna störfum hreppsnefndaroddvita og þar með innheimtu allra hreppsgjalda. Er gert ráð fyrir því, að hann taki fyrir það laun úr sveitarsjóði samkv. samningi milli hreppsnefndar og ríkisstj. Þannig hefur þetta alllengi verið á þessum stað, að þessi embættismaður, lögreglustjórinn, hefur jafnframt gegnt oddvitastörfum fyrir hreppinn: Á s.l. sumri varð það hins vegar að ráði, að hann hætti að gegna þessu starfl, og hafði hreppsnefndin þá í hyggju að stofna til sértaks sveitarstjórastarfs í Bolungavík. Af þessu leiddi hins vegar það, að laun þessa embættismanns rýrnuðu að miklum mun, þannig að ekki verður sagt, að embætti hans sé lífvænlegt, eftir að þessi breyting hefur verið á gerð. Lögreglustjórinn hefur tekið laun samkv. IX. flokki launalaga, meðan hann hefur gegnt oddvitastarfinu jafnframt, en þessi launaflokkur veitir nokkru lægri laun en fulltrúar hliðstæðra embættismanna njóta annars staðar. Þó má geta þess, að störfin við embætti þessa lögreglustjóra, sem er sá eini á landi hér, sem þannig stendur nú á um, hafa aukizt allverulega. T.d. með lögunum um meðferð opinberra mála 1927 og 1951 var honum fengið dómsvald í öllum opinberum málum, en hafði áður aðeins dómsvald í minni háttar lögreglumálum. Enn fremur má geta þess, að ætlunin mun vera, að hann fari framvegis með einkamál yfirleitt. Það var gert ráð fyrir því í frv. því til nýrra einkamálalaga, sem lagt var fram á Alþingi árið 1955. Með þessu frv. er lagt til, að þar sem laun þessa embættismanns hafa rýrnað svo mjög við það, að hann hefur látið af störfum fyrir hreppinn, verði lögákveðið, að hann taki laun samkv. VI. flokki launalaga eða sama launalagaflokki og aðrir hliðstæðir embættismenn. Þetta mál liggur ljóst fyrir. Ég hygg, að hér sé um hreint sanngirnismál að ræða. Það er alveg auðsætt, að þessi embættismaður getur ekki lifað á þeim launum, sem hann fær nú, eftir að hafa látið af störfum fyrir hreppinn. Ég vil í þessu sambandi geta þess, að þetta mál hefur verið rætt við stjórn Félags héraðsdómara, og mér er persónulega kunnugt um, að form. félagsins er mjög hlynntur því, að frv. þetta nái fram að ganga. Ég tel þó sjálfsagt, að sú hv. þn., sem fær málið til meðferðar, sendi þessum stéttarsamtökum héraðsdómara málið til umsagnar. - Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjhn., og vænti ég, að málið fái þar greiða og góða afgreiðslu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (HÁ): Forseta hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Hér með leyfi ég mér að tilkynna yður, herra forseti, að 1. þm. Reykv., Bjarni Benediktsson, sem er einn af fulltrúum Íslands á þingi Norðurlandaráðsins, muni verða fjarverandi um tveggja vikna skeið. Er það ósk hans, að fyrsti varaþingmaður Sjálfstfl. í Reykjavík, Ásgeir Sigurðsson, taki á meðan sæti hans á Alþingi. Virðingarfyllst, Magnús Jónsson. Til forseta neðri deildar.“ Ásgeir Sigurðsson, 1. varaþm. Sjálfstfl. í Reykjavík, hefur tekið sæti hér. Hann hefur áður undirritað þingmannseið sinn, og þarf því ekki frekari athugunar við í því sambandi. Býð ég hann velkominn hér til starfa. Á 32. fundi í Sþ., 15. febr., var tekin til meðferðar rannsókn kjörbréfs varaþingmanns.



Herra forseti. Í frv. þessu er eitt atriði, sem er nauðsynlegt að taka til athugunar, áður en frv. verður endanlega afgreitt út úr deildinni. Í 1. gr. þess segir, að eigi veðsali heima í Rvík eða öðrum kaupstöðum, skuli þinglýsa veðbréfinu á 1., 2. eða 3. bæjarþingi, eftir að það er dagsett. Hér er ákvæði, sem stangast á við þær reglur, sem fylgt er hér i Rvík, vegna þess að hér er veðbréfum alls ekki lýst á bæjarþingum, þannig að það er óumflýjanlegt að breyta þessu atriði, þannig að það stangist ekki á við þær reglur, sem um þetta gilda og ómögulegt er að breyta vegna þeirrar skipunar, sem er á meðferð fógetaréttar og dómsmála hér í Reykjavík og skiptingar embættanna. Um leið og ég bendi á þetta, vildi ég beina því til hæstv. forseta, hvort hann teldi ekki rétt að taka málið nú út af dagskrá, þannig að þeirri hv. nefnd, sem um mál þetta hefur fjallað, gæfist kostur á að athuga þetta til hlítar, þannig að frv. fari hér ekki út úr deildinni með þeim ótvíræða annmarka, sem á því er, ef þessu orðalagi verður haldið.

Forseti (HÁ): Ég sé ekki ástæðu til annars en að verða við tilmælum hv. 2. þm. Eyf., sem mér skildust vera þau, að umr. yrði frestað, svo að n., sem fjallað hefur um málið gæfist tækifæri til að athuga þá athugasemd, sem hv. þm. kom fram með. Umr. er frestað og málið tekið út af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (KK): Þá verður gengið til dagskrár og tekið fyrir það eina mál, sem er á dagskrá, rannsókn kjörbréfs. Í því sambandi er þess fyrst að geta, að mér hefur borizt bréf svo hljóðandi : „Reykjavík, 12. febr. 1957. Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá Einari Olgeirssyni, 3. þm. Reykv.: „Með því að ég fer á morgun utan til að sitja 5. þing Norðurlandaráðs og mun verða fjarverandi næstu 3–4 vikur, leyfi ég mér, með skírskotun til 3. málsgr. 144. gr. laga nr. 80 1942, um kosningar til Alþingis, að óska eftir því, að varamaður, Eðvarð Sigurðsson, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Halldór Ásgrímsson, forseti neðri deildar.“ Til þess að spara tíma og komast hjá því, að það þyrfti að hafa fundarhlé, þá hefur kjörbréfanefnd verið beðin að athuga þetta kjörbréf, og vænti ég þess, að hún hafi lokið störfum, og vil ég þá hér með gefa frsm. hennar, hv. þm. Siglf., orðið.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman á fund, og þar lá fyrir kjörbréf Eðvarðs Sigurðssonar sem 1. varaþingmanns af hálfu Alþýðubandalagsins í Reykjavík. Hún hefur athugað þetta kjörbréf og komizt að þeirri niðurstöðu samhljóða, að það sé rétt, og leggur því til, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég sé, að á dagskrá er í dag frv. til l. um kirkjuþing og kirkjuráð á þskj. 182. Þetta mál var afgreitt frá n. í gær. Ég bjóst ekki við, að það kæmi á dagskrá í dag. Ég hafði óskað eftir nokkrum upplýsingum frá kirkjunum., sem snerta þetta mái. Þessar upplýsingar fæ ég ekki fyrr en í dag, og mér þykir það lakara, að málið komi til umr. fyrr, og með tilliti til þessa vil ég leyfa mér að fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann taki málið af dagskrá að þessu sinni af þessum ástæðum. Hins vegar býst ég ekki við, að það verði neitt til fyrirstöðu, að hann geti tekið það á dagskrá á næsta fundi i þessari hv. d., sem væntanlega verður á fimmtudag.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. þm. er kunnugt, á Alþingi að koma saman 15. febr., nema annað sé ákveðið með lögum. Það er nú bersýnilegt, að þessu þingi verður ekki lokið fyrir morgundaginn, og þess vegna er þetta frv. borið fram, eins og hefur verið gert undanfarin ár. Það þarf, eins og frv. ber með sér, að flýta því gegnum þingið í dag, og ég geri ráð fyrir vegna þess, hvernig á stendur, - þetta er sá venjulegi samkomudagur, sem samkomulag hefur verið um, 10. dagur októbermánaðar, - að hægt sé að ljúka málinn, án þess að það fari til nefndar. En hér í þessari hv. deild þarf málinu að vera lokið, áður en fundum verður slitið í hv. Ed.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa langa framsögu fyrir þessu máli. Það er þekktur kunningi hér á undanförnum þingum, vegna þess að samkomudagur Alþingis er, eins og hv. þm. er kunnugt, 15. febr. Hafa sams konar frv. og hér er borið fram verið borin fram á undanförnum þingum, og er raunverulega orðin nokkurn veginn föst venja, að sá samkomudagur Alþingis er ákveðinn, sem hér er gert, 10. okt. Vegna þess að nú er 14. febr., þarf, eins og ég minntist á í hv. Nd., að ljúka þessu máli í dag, og það var afgr. þar, án þess að það færi i nefnd. Ég vildi óska, að sami háttur væri hafður á hér.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Samkvæmt ákvæðum núgildandi laga um orlof opinberra starfsmanna eru þau ákveðin 15 dagar skemmst, 18 dagar og 24 dagar, og eru lengstu orlofin fyrir þá, sem hafa verið í þjónustu ríkisins lengur en 15 ár. Frv. það, sem hér liggur fyrir, gengur út á það, að stytztu orlofin, eða 15 daga orlofin, séu lengd í 18 virka daga og þau orlof, sem nú eru 18 virkir dagar, séu lengd upp í 21 virkan dag. Hins vegar er gert ráð fyrir því í frv. eins og það liggur fyrir, að lengstu orlofin, eða 24 daga orlofin, séu óbreytt. Fjhn. hefur athugað þetta frv. og leggur til, að sú breyt. verði á því gerð, að heimilt verði að lengja einnig lengstu orlofin um 3 daga, eða úr 24 virkum dögum í 27 virka daga. Ef slíkt væri ekki gert, væri um að ræða óeðlilega röskun á þeim hlutföllum, sem ákveðin voru í þessum efnum með l. um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna. Eins og þskj. 249 ber með sér, er þessi breyt. gerð í samráði við hæstv. ríkisstj.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GJóh): Eins og hv. alþm. vita, mæla þingsköp svo fyrir, að svokölluð eldhúsdagsumræða fari fram við framhald 1. umr. fjárlaga. Það mun hafa orðið samkomulag um að fresta þessari umr. nú, eins og oft hefur verið gert á undanförnum árum, og er ætlunin, að slík umr. fari fram síðar. Ég vil því leita afbrigða frá fundarsköpum um þessa frestun.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Síðast þegar gerðir voru samningar um kaup og kjör verkamanna í landinu, var samið um að lengja orlof frá því, sem verið hafði. Ríkisstj. hefur ákveðið að beita sér fyrir því, að sams konar lenging eigi sér stað á orlofi opinberra starfsmanna. Að vísu hafði ríkisstj. ekki lagt til, að orlof þeirra, sem lengst orlof hafa, hækkaði alveg eins og annarra, en í hv. Nd. hefur því verið bætt inn í að lengja einnig þeirra orlof, og hefur ríkisstj. ekki haft á móti því. Það má því skoða þetta frv., eins og það hér liggur fyrir, sem till. ríkisstj. í þessu máli, og fjallar þá frv. um að lengja orlof um þrjá daga hjá öllum starfsmönnum. Ég leyfi mér að leggja til, að málinu verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari umr.



Þegar gengið var frá frv. um útflutningssjóð og öðrum ráðstöfunum í efnahagsmálum í því samhandi nú fyrir jólin í vetur, ákvað ríkisstj. að beita sér fyrir nokkurri lækkun á tekjuskatti af lægri tekjum og hafði um það samráð við stuðningsflokka sína á hv. Alþingi. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er till. ríkisstj. í þessu máli, sem hefur nú hlotið samþykki hv. Nd. Ég sé ekki ástæðu til að rekja einstök atriði frv., þar sem það er mjög ljóst og einfalt, en legg til, að málinu verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari 1. umr.



Herra forseti. Þetta frv. er komið hingað aftur til hv. d. vegna smábreytingar, sem nauðsynlegt reyndist að gera á því í Nd. til þess að samræma það sérákvæðum laga um þinglýsingar í Reykjavík. Þetta sást okkur, sem fluttum frv., yfir, og ber að sjálfsögðu að viðurkenna það, að það var fyrst og fremst mín sök. Borgarfógetinn í Reykjavík mun hafa bent á þetta, og í samráði við hann gerði ég uppkast að brtt. við 1. mgr. 1. gr., sem síðan var flutt í hv. Nd., - ég ætla af hv. 2. þm. Eyf., - og var samþ. þar. Sérreglan um þinglýsingar í Reykjavík, sem taka þurfti með í reikninginn, þegar frv. var útbúið, er sú, að þar fer þinglýsing ekki fram fyrir dómi eins og annars staðar á landinu, heldur aðeins með þeim hætti, að þinglýsingarskjöl eru innrituð í afsals- og veðmálaskrár og síðan gert yfirlit um það vikulega, hver skjöl hafi verið innrituð, og sú skrá látin liggja frammi í skrifstofu borgarfógetans í eina viku. Frestinn til þinglýsingar lausafjárveðskjala skv. frv. þurfti því að miða við þetta, og hefur nú svo verið gert með breytingunni, sem gerð var í Nd., en breytingin er einungis í upphafi 1. mgr. frv. Vænti ég þess, að hv. deildarmönnum sé nú ljóst, hvernig í þessu liggur.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mál það, sem hér er til umr., liggur ljóst fyrir, og hefur fjvn. samþykkt einróma að mæla með því, að þáltill., eins og hún er á þskj. 303, verði samþykkt óbreytt. - Einn nm. var fjarstaddur, Karl Guðjónsson, þegar málið var afgreitt. Að sjálfsögðu hefur n. á þeim stutta tíma, sem hún hafði til umráða, ekki gefizt tóm til að láta prenta nál., og leyfi ég mér því að afhenda hæstv. forseta það skriflegt.

Forseti (EmJ): Nefndarálit fjvn. er svo hljóðandi: [Sjá þskj. 306].
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BSt): Ég vil fara fram á það, að nefndir hraði því að skila álitum, og sérstaklega það, að nefndarhlutar skili álitum um þau mál, sem nefndir eru búnar fyrir sitt leyti að afgreiða.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það mál, sem hér er til umræðu, er allviðamikið og felur í sér miklar breytingar, og mér hefur ekki tekizt, síðan n. fjallaði um málið, að vinna úr þeim gögnum, sem fyrir liggja ímálinu, og vildi þess vegna eindregið mælast til þess við forseta, að umr. um þetta mál yrði á þessu stigi frestað til morguns, sem ég vona að sé nægjanlegur tími fyrir míg að öllu forfallalausu til þess að ljúka því, sem ég tel nauðsynlegt að fram komi í framsöguræðu fyrir málinu, þegar það verður tekið fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er borið fram af hæstv. ríkisstj. til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út 26. maí 1956 um frestun á atkvgr. utan kjörfundar, vegna þess að landskjörstjórn hafði þá ekki lokið störfum. Allshn. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með lögum, sem sett voru 1955, var samgmrn. heimilað að takmarka fjölda leigubifreiða í Reykjavík, Hafnarfirði, Akureyri, Siglufirði, Keflavík og Vestmannaeyjum. Sú heimild, sem í þeim lögum var gefin, hefur verið notuð a.m.k. á sumum þessara staða, og sú framkvæmd hefur þótt takast vel. Nú liggja fyrir óskir um það frá ýmsum fleiri stöðum að fá þessa heimild færða út, þannig að hún nái til allra kaupstaða landsins og fjölmennustu kauptúnanna. Samgmn. telur rétt að verða við þeim óskum, sem fram eru bornar um þetta atriði, og hefur því leyft sér að flytja frv. það, sem fyrir liggur á þskj. 377. Samkv. því verður þessi heimild látin ná til allra kaupstaðanna og til þeirra kauptúna, þar sem íbúar eru 800 eða fleiri. Samkv. manntali, sem tekið var 1. des. 1955, getur þetta ákvæði náð til þeirra kauptúna, sem hér skulu talin: Það er Selfoss, en íbúatala hans er 1351. Í öðru lagi Njarðvík með 995 íbúa. Þriðja er Seltjarnarnes með 935 íbúa. Fjórði er Stykkishólmur með 890 íbúa. Fimmti er Patreksfjörður með 829 íbúa. Og í sjötta lagi Dalvík með 813 íbúa. Önnur kauptún koma ekki til greina, eins og fólksfjölda í þeim er nú háttað. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta frv. Það er flutt af n., og er því ekki þörf á að vísa því til n. aftur.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það fer ævinlega svo, að nauðsynlegt er að breyta lögum um tollskrá stöku sinnum. Mörg erindi berast um þessi efni stöðugt, og breyttar ástæður valda því oft, að það verður að breyta gildandi ákvæðum í einstökum atriðum. Það er venja að safna saman í frv. þeim breytingum, sem fjmrn. og ráðunautum þess sýnist nauðsynlegt að lögfesta,leggja síðan fyrir af og til frv. um breytingu á tollskrárlögunum. Hefur nú orðið að ráði að gera tillögu um nokkrar breytingar á tollskránni, sem lagðar voru fyrir hv. Ed. í þessu frv. Enn fremur hefur hv. Ed. bætt nokkrum ákvæðum inn í þetta frv., þó ekki mörgum, eftir að nefnd fjárhagsmála þar í d. hafði skoðað málið og ýmis erindi, sem fyrir lágu, og ráðgazt um þau við fjmrn. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að gera grein fyrir þessu máli í einstökum atriðum. Ég vildi aðeins benda á, hvernig það er til komið, en leyfa mér að leggja til, að því verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari 1. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta mál var fyrst til meðferðar Alþingis, var gert ráð fyrir því, að það næði aðeins til stærstu kaupstaðanna. En með breytingum þeim, sem gert er ráð fyrir í frv. því, sem fyrir liggur nú hér í hv. d., er gert ráð fyrir, að þetta nái til allra kaupstaða landsins og til stærstu kauptúna, og er þar miðað við 800 íbúa. Nú er þannig ástatt í kauptúni þess héraðs, sem ég er hér fulltrúi fyrir, að það eru tæpir 800 íbúar. Hins vegar er þar nokkuð um akstur leigubifreiða, sem hér um ræðir. Eins og kunnugt er, er Borgarfjarðarhérað þannig, að það er mikið um það ferðazt, og Borgarnes hefur verið miðstöð ferðamannastraums um langt skeið. Þó að það væri hald manna um skeið, að það mundi minnka, hefur reyndin orðið sú, að þetta er að færast í sitt fyrra horf með bættum samgöngum á sjó og góðu gistihúsi í Borgarnesi. Þess vegna er þar alltaf þörf á nokkrum leigubifreiðum, og þeir, sem þar stunda þessa atvinnu, hafa óskað eftir því, að ég flytti brtt. hér við þetta mál. Og þá mundi mín brtt., sem ég mundi bera fram við 3. umr., af því að ég var ekki undir það búinn núna, verða þess efnis að miða við 700, en ekki 800 íbúa, eins og gert er ráð fyrir í frv. Ég held, að það sé þörf á því að tryggja, að í Borgarnesi séu alltaf til staðar hæfilega margar leigubifreiðar, og ef hreppsnefnd Borgarneshrepps áliti, að aðsókn væri orðin það mikil, að óeðlilegt væri, fengi hún sama rétt til takmörkunar og þær bæjarstjórnir og hreppsnefndir, sem frv. þessu er ætlað að ná til. Ég mun því við 3. umr. málsins leggja fram umrædda brtt.