Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Eftir að frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingu, hafði verið vísað til 3. umr. á þingfundi í gær ákvað sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að taka málið til frekari umfjöllunar í dag. Nefndin fékk á sinn fund Jóhann Guðmundsson, aðstoðarmann ráðherra, Steinar I. Matthíasson skrifstofustjóra, Hrefnu Gísladóttur og Kristján Frey Helgason frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, Dagmar Sigurðardóttur lögfræðing og Ásgrím L. Ásgrímsson frá Landhelgisgæslu Íslands og Arthúr Bogason frá Landssambandi smábátaeigenda. Umsagnir bárust frá Landhelgisgæslu Íslands og Samtökum eigenda sjávarjarða. Meiri hluti nefndarinnar leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Við ákvæði til bráðabirgða. a. Í stað orðanna „12 klukkustundir“ í 2. tölulið 4. mgr. komi: 14 klukkustundir. b. 5. tölul. 4. mgr. orðist svo: Á hverju fiskiskipi er aðeins heimilt að draga 800 kg af kvótabundnum tegundum í hverri veiðiferð. Undir þetta álit skrifa fulltrúar meiri hlutans, Ólína Þorvarðardóttir varaformaður, Arndís Soffía Sigurðardóttir, Ásmundur Einar Daðason, Björn Valur Gíslason, Róbert Marshall og Helgi Hjörvar.

Virðulegi forseti. Til marks um þann flumbrugang sem hefur einkennt undirbúning að þessu máli og vinnuna í kringum það er verið að taka málið til 3. umr., sem við höfum greitt fyrir þingmenn minni hlutans með því að taka þátt í fundahöldum á aukafundum í nefndinni, og það hafa orðið veigamiklar breytingar á því milli 2. og 3. umr. sem er merki um þennan flumbrugang og hversu illa málið er undirbúið af hálfu hæstv. ríkisstjórnar og meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar. Því ber samt sem áður að fagna að það var þó hlustað á þá aðila sem kallaðir voru fyrir nefndina en jafnframt verður að taka það fram að þeir umsagnaraðilar sem kallaðir voru fyrir nefndina og óskað var eftir að kæmu fyrir nefndina til að ræða þessi mál komu þar að frumkvæði okkar, minni hlutans í sjávarútvegs- og í landbúnaðarnefnd. Í einhverjum tilfellum þurftum við hreinlega að toga það út með töngum að fá að hitta þetta fólk. Eftir fundarhöld í morgun voru síðan gerðar þessar breytingar í frumvarpinu sem eru þó skref í rétta átt. Það er með ólíkindum, virðulegi forseti, þegar svo mikilvæg mál eru til umfjöllunar í þinginu sem varða svo marga og ekki síst veikustu byggðir landsins að vinnubrögðin skuli vera með þessum hætti og væri hæstv. ríkisstjórn nær að reyna að hraða þeim málum sem hún boðaði sumarþing til til að fjalla um eins og skjaldborg um heimilin og fyrirtækin í landinu og aukin atvinnusköpun í landinu. Það sést fátt af því. Ég verð að lýsa undrun minni á því að hv. meiri hluti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar skuli ekki fjölga klukkustundum fyrir smábáta til að sækja sér þennan mögulega afla meira en úr 12 í 14. Það eru engin haldbær rök fyrir því að leyfa ekki lengri tíma, en skemmri tími skekkir mjög samkeppnisstöðu þeirra sem standa kannski veikast gagnvart þessu máli. Þetta skekkir mjög samkeppnisstöðu þeirra byggða sem m.a. hafa treyst mjög á byggðakvóta sem grunn að fiskvinnslu í viðkomandi heimabyggð vegna þess að þar er lengra á miðin en annars staðar. Þetta rýrir möguleika þeirra byggða til að sækja þennan afla. Þetta rýrir líka möguleika þeirra sem eru að kaupa sér ódýrari báta til að fara inn í þetta kerfi, en eitt af markmiðum frumvarpsins er sagt vera það að greiða fyrir nýliðun í greininni. Og skyldi maður þá ætla að það væri litið til þeirra sem hafa minna fé á milli handanna og ætla að reyna að treysta á eigin dugnað og eljusemi við að koma sér af stað og kaupa sér þess vegna ódýrari og hæggengari báta. En þarna er verið að hygla þeim sem eiga stærri, kraftmeiri og öflugri báta á sama tíma og verið er að hygla þeim byggðum þar sem stutt er á miðin á kostnað þeirra byggða sem sumar hverjar standa veikast og eiga lengra á miðin. Ég skil ekki svona málsmeðferð, virðulegi forseti, og ég skil ekki að þeir vinstri flokkar sem starfa á þinginu og kenna sig við jafnaðarmennsku skuli stunda svona vinnubrögð þegar þeir á annað borð eru að hræra í þessum málum. Með miklum harmkvælum, virðulegi forseti, tókst okkur loksins að fá fulltrúa Landhelgisgæslunnar á fund nefndarinnar í morgun og er það vel. Þar komu m.a. fram áhyggjur þeirra vegna fjareftirlitsbúnaðar og vegna aukins eftirlits og álags á Vaktstöð siglinga. Og þá kom í ljós að ekkert hefur verið rætt við Landhelgisgæsluna varðandi Vaktstöð siglinga, um mögulega aukið álag vegna þessa og mögulegan kostnaðarauka sem því kann að fylgja. Enn eitt dæmið um þann flumbrugang sem hér viðgengst. Það hefur komið fram hjá Siglingastofnun að gefin hafa verið út leyfi á smábáta sem verið er að sækja um haffæri fyrir vegna þessara veiða. Gefin hafa verið út leyfi með undanþágu fyrir fjareftirlitsbúnaði upp í 1–3 mánuði. Það er því ljóst að við erum að brjóta þá reglu sem hefur verið við lýði og hefur verið grunnurinn að því öryggiskerfi sem fiskiskipafloti okkar býr við og er stærsti þátturinn í því að fækka slysum á sjó. Það er verið að gefa undanþágu fyrir fjareftirlitsbúnaði í mörgum skipum og gefin hafa verið út haffærisskírteini með þessum undanþágum. Reyndar virðist mér, eftir fund með nefndinni, sem þessu hafi verið breytt og Siglingastofnun gefi ekki út haffærisskírteini með þessum undanþágum lengur heldur verði menn að koma upp fjareftirlitsbúnaði sem er náttúrlega eðlileg krafa og allir á þessum vettvangi hafa búið við á undanförnum árum. Á fundi sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar í morgun hvatti ég sérstaklega hv. þingmenn í meiri hluta nefndarinnar til að taka til skoðunar meðferð þeirra á byggðakvótanum í þessu samhengi. Það er verið að breyta leikreglum í miðjum leik, virðulegi forseti, og það er aldrei gott.  Ég hvatti hv. meiri hluta til þess á fundi nefndarinnar í morgun að breyta þessu, hreyfa ekki við byggðakvótanum í þessari tilraunastarfsemi sinni, en eins og ítrekað hefur komið fram í málflutningi bæði nefndarmanna og hæstv. ráðherra þá er hér um tilraunastarfsemi að ræða og tilraunadýrin eru smábátasjómenn um allt land sem hafa treyst á byggðakvótann í rekstri sínum. Þeir skulu blæða, þeir eru tilraunadýrin hjá þessari hæstv. vinstri ríkisstjórn. Við fengum á fund nefndarinnar, virðulegi forseti, fulltrúa sveitarfélaga, lítilla sveitarfélaga, sem hafa sagt okkur að verði þetta frumvarp að lögum þýði það einfaldlega að fiskvinnsla muni leggjast af á þeim stöðum, á stöðum sem eru kannski með um 200 tonn í byggðakvóta, sem þýðir að þar er landað a.m.k. um 400 tonnum og verður auðvitað miklu meira þegar menn eru á annað borð farnir að landa og það er vinnsla til staðar. Athafnamenn hafa verið að setja upp vinnslu á þessum stöðum byggða á þessum grunni. Þetta er sorglegt vegna þess að það er ekki eins og byggðakvótinn sé eitthvað sem mikil sátt hefur ríkt um í fiskveiðistjórnarkerfi okkar nema síður sé. Þetta hefur verið ágreiningsmál en í tíð hæstv. fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, Einars K. Guðfinnssonar, var búið að koma þannig skikki á úthlutunarreglur í þessu sambandi að sáttin um þetta var að aukast. Búið var að eyða þeim stóru ágreiningsmálum sem voru fyrir hendi en þá koma þessir jafnaðarmannaflokkar og ráðast á þetta með þeim afleiðingum sem ég hef farið yfir, mögulegu afleiðingum, og hefur verið lýst ítrekað fyrir nefndinni. Það er engin tilviljun að við í minni hlutanum óskuðum eftir að fá alla þessa aðila á fund nefndarinnar. Ástæðan er einföld, um þetta mál er mjög mikill ágreiningur. Allir hagsmunaaðilar sem hafa komið fyrir nefndina gera meira og minna athugasemdir við málið. Þar er um að ræða smábátaútgerðarmenn, LÍÚ, öll samtök sjómanna, sveitarfélögin, stór og smá, og Samband íslenskra sveitarfélaga, ferðaþjónustuna. Allir sjá ógn í þessu en áfram skal keyrt á sama hraða. Þetta sem sett var fram í grænni nostalgíu af hálfu vinstri grænna fyrir kosningar algerlega vanreifað, algerlega vanhugsað er síðan tekið upp á arma núverandi ríkisstjórnar og skal keyrt áfram sama hvað það kostar. Það er sama, virðulegi forseti, hvað vitleysan kostar hjá ríkisstjórninni, það skal bara keyrt í gegn.

Frú forseti. Ég sé ástæðu til að kveðja mér hljóðs í þeirri von, þó að veik sé, að ríkisstjórnarflokkarnir endurskoði hug sinn í þessu máli. Í sjálfu sér er ýmislegt gott í þessu frumvarpi. Það eru ágætir þættir þar sem snúa að frístundaveiðum, menntun og öðru slíku. En síðan er það sú grundvallarbreyting sem á að gera á fiskveiðistjórnarlöggjöfinni á Íslandsmiðum að taka upp opnar veiðar, þ.e. með frjálsum aðgangi, takmarka þó magn við 3.955 tonn. Ég tel að það sé skref aftur á bak í fiskveiðistjórnun á Íslandi og muni án vafa bæði draga úr þjóðhagslegri hagkvæmni greinarinnar og líka valda gríðarlegum vandamálum þegar fram í sækir. Ég ætla að fara í gegnum þetta og sennilega þá í síðasta sinn áður en þetta verður samþykkt ef stjórnarmeirihlutinn heldur fast við sitt. Hvers vegna er þetta þjóðhagslega óhagkvæmt? Þetta er þjóðhagslega óhagkvæmt og menn þurfa að spyrja sig: Ef þetta frumvarp verður að lögum mun það leiða til þess að þessi kvóti eða þ.e. þetta magn, þessi 3.955 tonn, verði sótt með fleiri bátum eða færri en annars hefði orðið? Það er alveg augljóst mál, og menn þurfa ekki að hafa grandskoðað sögu sjávarútvegs á Íslandi síðustu áratugina til að átta sig á því, að með því að opna fyrir þessar veiðar með þessum hætti mun bátunum sem munu sækja þessi 3.955 tonn að sjálfsögðu fjölga. Það er augljóst. Það er ekki hægt, tel ég, að færa fyrir því rök að þeir verði færri eða jafnmargir. Hvað þýðir það ef bátunum fjölgar sem mega sækja þessi tonn? Hvaða afleiðingar hefur það í þjóðhagslegu samhengi? Það þýðir að sóknarkostnaðurinn við að ná í þessa fiska verður meiri og þar með verður þjóðhagsleg hagkvæmni sjávarútvegsins minni. Það er staðreynd sem er óhrekjanleg þannig að þetta er vont fyrir íslenskt þjóðarbú. En þá spyrja menn: Er þetta gott fyrir einhverja einstaklinga, einhverja þá sem ekki eru að sækja sjóinn núna en sjá sér tækifæri til að gera það með þessu fyrirkomulagi? Svarið við því er nei. Þetta er ekki gott fyrirkomulag og reynslan er mjög harður og ólyginn kennari í þessu máli. Hvað mun gerast? Það sama mun gerast og gerðist þegar við vorum með dagakerfið, þegar aðgangur var á sínum tíma opinn sem síðan var reyndar lokað af, það sama og gerðist í skrapdagakerfinu á sínum tíma, og þetta mun gerast með eftirfarandi hætti: Fyrsta sumarið, þ.e. þetta sumar núna, mun ekki verða nein stór fjölgun á þessum bátum. Það tekur tíma að gera báta hæfa til veiða. Menn þurfa að útvega sér báta o.s.frv. þannig að fyrsta sumarið, þar sem hver bátur má veiða 800 kíló á dag, munum við svo sem ekki sjá neinar stórar breytingar en það verða þó fleiri bátar sem munu verða á sjó. Síðan mun það gerast næsta sumar - þegar menn sjá þann hagnað sem varð hjá þeim sem gátu með þessum hætti komið inn í greinina þá munu auðvitað fleiri nýta sér það án nokkurs vafa. Nægur er viljinn og næg er kunnáttan og næg er getan. Hvað gerist þá? Þá gerist það einfaldlega að það klárast fyrr sem má veiða á hverju svæði sem sjávarútvegsráðherra er búinn að skipta landinu upp í þar sem hvert svæði hefur ákveðið magn sem má veiða í hverjum mánuði - eftir því sem bátarnir eru fleiri því fyrr er það sem sjávarútvegsráðherrann hringir bjöllunni og segir: Nú verðum við að hætta veiðunum. Þannig mun það ganga koll af kolli, bátunum mun fjölga, dögunum í hverjum mánuði sem má nýta þá mun fækka, dögunum þar sem þeir liggja við bryggju ónotaðir mun fjölga þangað til hagnaður í veiðunum er algerlega horfinn, þangað til allir eru farnir að tapa. Þeir sem leggja út í þessar fjárfestingar, af því að því hefur verið haldið fram í sölum þingsins af þeim hv. þingmönnum sem telja að þetta frumvarp sé vonarglæta fyrir sjávarbyggðir landsins - ef menn láta blekkjast af því hafa þeir ekkert lært af því sem gerðist einmitt í þessu sama kerfi þegar menn hafa gert sömu tegundir af tilraunum, nákvæmlega ekki neitt.  Að sjálfsögðu verður sú krafa uppi þegar fram líða stundir, af hálfu þeirra sem stunda þessar veiðar, þegar sjávarútvegsráðherrann kemur og segir: Nú er nauðsynlegt að hætta veiðum, nú er búið að klára þann þorsk sem ætlaður var fyrir þetta svæði. Haldið þið, hv. þingmenn og virðulegi forseti, að það verði þannig að menn muni sitja þegjandi og hljóðalausir hjá þegar þeim verður sagt að fara í land með bátana sína og bíða næstu 20 dagana af því að kvótinn kláraðist á fyrstu 10? Nei, það verður uppi gríðarleg krafa um það að auka veiðiheimildirnar fyrir þessa báta til að þeir geti haldið áfram að nýta þá. Innan skamms tíma verður gripið til þess ráðs að loka þessu. Það er það sem mun gerast. Það hefur gerst áður, það hefur gerst í öllum þeim tilvikum þar sem við höfum farið svipaða leið. Þegar búið er að loka fá þeir sem fóru inn réttindi sem þeir munu síðan væntanlega geta selt, fénýtt, farið aftur út og beðið eftir því að Alþingi Íslendinga verði svo vitlaust aftur að fara annan hring í málinu. Það er mjög alvarlegt. Ég verð að segja eins og er og mér líður þannig, frú forseti, eins og allt minni og öll kunnátta í þessu máli hafi einhvern veginn þurrkast út í þessum sölum, að menn trúi því virkilega að þetta sé hægt. Menn eru tilbúnir til að horfa fram hjá allri þeirri sögu og allri þeirri reynslu sem við höfum af fiskveiðum á Íslandsmiðum og tilraunum okkar til að stjórna því. Menn vita nákvæmlega, frú forseti, hvaða afleiðingar þetta mun hafa. Það þarf ekki að gera neina tilraun í þessu máli. Enda er furðulegt að tala um tilraunastarfsemi í íslenskum sjávarútvegi á þessum tíma. En það er eins og menn haldi einhvern veginn að það komi eitthvað allt annað út úr þessari tilraun en öllum öðrum tilraunum sem menn hafa gert með nákvæmlega sömu aðferðum, með nákvæmlega sömu hugmyndum og það er alveg furðulegt á að hlýða. Ég held að það væri nær fyrir Alþingi Íslendinga að einbeita sér að því að búa íslenskum sjávarútvegi það rekstrarumhverfi sem er hvað öruggast og stöðugast til að sjávarútvegurinn geti orðið sú aflvél sem hann á að vera í því að keyra okkur út úr þeim efnahagsvanda sem nú er uppi. Ofan á þetta furðulega frumvarp ætlar ríkisstjórnin sér, og hefur lýst því yfir að hún hyggist gera það, að fyrna aflaheimildir íslenskra útgerða um 5% á hverju einasta ári bótalaust. Það hangir ofan á og til viðbótar við þetta system sem hér á að koma saman. Ég verð að segja eins og er að það er ómögulegt að átta sig á því hvað vakir fyrir hv. þingmönnum. Ef þetta er hugmynd um eitthvert sérstakt réttlæti þá mun það réttlæti fara fyrir lítið þegar menn munu neyðast til að loka þessu aftur, og það mun gerast fyrr en varir. Þá verða til ný réttindi einmitt fyrir þá sem fóru inn og það eru sérstaklega þeir sem voru búnir að selja kvóta sinn áður, áttu áfram bátana og fá þá kvóta aftur úthlutað. Hvers lags réttlæti er þetta? Ég geri mér, frú forseti, svo sem engar stórar grillur um það að ríkisstjórnin muni snúa af þessari óheillabraut. En þetta er mín spá. Þetta er það sem ég tel að muni ganga fram á næstu sumrum, næstu árum. Við munum horfa til baka til þessarar umræðu og velta því fyrir okkur hvernig á því stóð að við tókum ákvörðun á Alþingi um að horfa algerlega fram hjá þeirri reynslu sem við Íslendingar höfum í þessum málum. Það er alvarlegt mál. Ég vil líka taka það fram að afstaða mín til þessa máls byggist á ákveðnum grundvallarsjónarmiðum en hún er ekki byggð á því, eins og mátti skilja af athugasemdum sumra hv. þingmanna sem komu fram við 2. umr. þessa máls, að þingmenn Sjálfstæðisflokksins standi einhverja sérstaka varðstöðu fyrir stórútgerð í landinu, eða menn geti ekki hugsað sér neinar breytingar á núverandi kerfi. Þannig er það ekki. Þetta er ekki fullkomið kerfi sem við búum við. En það eru ákveðin grundvallarsjónarmið, sem snúa m.a. að réttlætinu, sem snúa að möguleikum íslensku þjóðarinnar til að nýta þessa grundvallarauðlind - það eru slík sjónarmið sem menn hlaupa ekki frá. Ég hef lýst því yfir, og geri enn og aftur, að ég tel mikla þörf á því að við skoðum kvótakerfið og samspil þess við líffræðilegu ráðgjöfina til að við getum unnið okkur hraðar upp með þorskstofnana, þ.e. að við bætum fiskveiðiráðgjöfina og rannsökum betur og skiljum betur samhengið á milli fiskveiðiráðgjafarinnar annars vegar og aflamarkskerfisins hins vegar. Það er mjög mikilvægt. Það getur leitt til þess að heildarafli á Íslandsmiðum eykst. En hugmyndir eins og sú sem hér liggur fyrir, þar sem sama afla á að sækja á fleiri skipum með meiri sóknarkostnaði, minni hagnaði fyrir greinina, þar af leiðandi minni þjóðhagslegum hagnaði - við hljótum að hafna slíkum hugmyndum. Þær eru ekki í rétta átt fyrir íslenskt samfélag, ég tala ekki um þegar svo illa árar eins og nú gerir og sjávarútvegurinn er jafnmikilvægur og hann er um þessar mundir. Ég sé að hér gengur inn í salinn hæstv. sjávarútvegsráðherra og ég skora á hann að skoða þetta mál, íhuga það vel, læra af reynslunni, sjá hvaða mistök ýmsir forverar hans í embætti gerðu hvað þetta varðar og endurtaka þau ekki heldur gerast úrræðagóður og tillögugóður sjávarútvegsráðherra og falla frá þessu, sjá hvort ekki séu til aðrar leiðir til að ná þeim markmiðum sem hann er alveg örugglega, hæstv. ráðherra, að leita að, sem er að styrkja hinar veikari byggðir landsins, aðra leið en þá sem svo augljóslega veikir þær þegar upp verður staðið. Hverjum dettur í hug að það sé til styrktar byggðunum í landinu að auka útgerðarkostnaðinn? Hverjum dettur það í hug? Ég veit að hæstv. sjávarútvegsráðherra dettur það ekki í hug. Ég hef það á tilfinningunni að þessi hugmynd hafi orðið til einhvers staðar í kosningabaráttu, einhvers staðar á fundi óhugsuð og óútfærð og nú vilji menn framkvæma hana á þinginu í sumar til að fara af stað, eins og hefur verið ítrekað sagt af hálfu stjórnarliða, og gera tilraun með þessi mál. Tilraunin hefur þegar verið gerð, hæstv. sjávarútvegsráðherra, hún hefur verið gerð oftar en einu sinni. Niðurstaðan er alveg ljós. Er ástæða til þess, frú forseti, að endurtaka enn á ný sömu mistök?

Frú forseti. Mér þykir hv. þm. Illugi Gunnarsson taka ansi stórt upp í sig - ef ég má orða það svo, frú forseti, fyrirgefðu orðbragðið en þetta er nú góð íslenska - með því að útmála áform um strandveiðar með hrakspám. Ég tel að hér sé verið að stíga mjög mikilvægt skref með því að opna almenningi leið, að þeir sem vilja stunda sjó, vítt og breitt um landið geti gert það án þess að þurfa að kaupa til sín kvóta. Þetta er ekki svo stórt magn af heildaraflahlutdeildinni eða aflamarkinu sem er í landinu. Þannig að það ætti nú ekki setja á slig. Í haust að afloknu þessu fiskveiðiári verður skoðað hvernig til hefur tekist og metið. Ég verð að segja að þeir þingmenn sem koma hér hver á fætur öðrum, sérstaklega frá Sjálfstæðisflokknum og vilja halda svona gjörsamlega í óbreytt kerfi, að þar megi engu hagga og engu breyta og 

Frú forseti. Mér þykir leitt að valda hæstv. sjávarútvegsráðherra vonbrigðum með því að vera ekki tilbúinn til að loka augunum fyrir reynslunni og láta eins og við séum að byrja nú í dag að stýra íslenskum sjávarútvegi. Í upphafi skyldi endi skoða. Það sem menn verða auðvitað að átta sig á þegar þeir fara af stað með svona mál er hvar þetta muni enda. Sú spurning sem hæstv. sjávarútvegsráðherra þarf að spyrja sjálfan sig að er þessi, frú forseti: Hvenær kemur að því að ég þurfi að loka kerfinu? Vegna þess að ef bátar halda áfram að flykkjast í þetta kerfi, sem ég tel að sé alveg einsýnt og einboðið, og eftir að sjávarútvegsráðherra er búinn að hrekjast í að fækka dögunum sem menn mega nota bátana, því menn hafa hámarksaflamarksviðmið fyrir hvern mánuð á hverju svæði, hvenær telur hann mögulegt að hann komist í þá stöðu að segja: Hingað og ekki lengra verður gengið, hérna verð ég að loka fyrir það að menn bætist inn í þetta kerfi? Annað atriði varðar þá fullyrðingu að við sjálfstæðismenn séum ekki tilbúnir til að skoða neinar breytingar. Ég veit ekki betur en að við höfum lýst því yfir að við munum taka þátt í vinnu þess starfshóps sem hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur sett á laggirnar til að endurskoða þetta kerfi. Hæstv. ráðherra hefur lagt fram mjög opið umboð fyrir nefndina en á sama tíma er hann að keyra í gegn þetta mál og yfir okkur hanga 5% afskriftahugmyndir. Að lokum vil ég segja að það verður mjög skrýtið ef menn ætla sér að meta afrakstur þessa núna í sumar. Það verður stuttur tími. Ég benti á í ræðu minni áðan að að sjálfsögðu munu ekki bætast við mjög margir bátar á þessu sumri. En á næsta og svo næsta og svo koll af kolli, síðan mun hæstv. ráðherra fækka dögunum þangað til að kemur að hinu óumflýjanlega. Hann verður að loka kerfinu. Það hefur gerst áður og ítrekað. Það er saga þessara fiskveiða. Það er óeðlilegt og rangt að horfa fram hjá reynslunni í þessu máli. 
            

Frú forseti. Það er hægt að reikna sig með öllum sínum hrakfallahugmyndum alveg niður í botn eins og hv. þm. Illugi Gunnarsson gerir hér. Ég varð fyrir vonbrigðum með hv. þingmann því oft finnst mér hann segja margt skynugt. Ég vil minna á skoðanakönnun sem gerð var af Háskólanum á Akureyri nú nýverið og mér finnst afar athyglisverð. Það var skoðanakönnun meðal ungs fólks, framhaldsskólanemenda en meginþorri unglinga fer í framhaldsskóla. Í fyrsta lagi var spurt: Hvaða atvinnugreinar teljið þið að skipti þjóðina mestu máli á næstunni, bæði í atvinnulegu og þekkingarlegu tilliti? Yfirgnæfandi meiri hluti nefndi sjávarútveg. Næst nefndu þeir ferðaþjónustu og svo landbúnaðinn. Þetta sýnir í hversu miklum mæli framleiðslugreinarnar eiga hug fólks núna. En jafnframt voru nemendur spurðir hvort þeir vildu starfa við sjávarútveg. 2 –3% af þeirra voru reiðubúnir eða vildu læra eða starfa tengt sjávarútvegi. Það að ætla að reka höfuðatvinnuveg þjóðarinnar í þvílíkri ósátt eða ímyndarvanda gagnvart uppvaxandi kynslóð gengur einfaldlega ekki upp. Þeir þingmenn sem halda að hægt sé að halda öllu óbreyttu hvað þetta varðar og hafa uppi alls konar hrakyrði um það þegar verið er að feta sig inn á nýja braut sem gæti opnað þetta kerfi aðeins, þegar lítið skref er stigið til að leita sátta meðal þjóðarinnar um nálgun á þessari auðlind, 

Frú forseti. Ég get vel skilið að hæstv. sjávarútvegsráðherra hafi orðið fyrir vonbrigðum með málflutning minn.

Já, en þú getur nú bætt þig.

Það kemur mér ekkert á óvart.  Raunveruleikinn er sá sem ég lýsti áðan. Og af hverju segi ég það? Vegna þess, frú forseti, að reynslan sýnir okkur það, reynslan af dagakerfi smábátanna, reynslan af skrapdagakerfinu, reynslan af því þegar við höfum haft opinn aðgang inn í auðlindina. Það hafa engin borist svör frá hæstv. ráðherra eða hv. þingmönnum þegar um þetta hefur verið spurt. Um þessa atburðarás, um þetta orsakasamhengi. Einu svörin sem hafa borist eru þau að menn séu svartsýnir, skilji ekki að skoðanakannanir í Háskólanum á Akureyri sýni eitthvað sem henti ekki o.s.frv. Ég man það og ég veit að hæstv. ráðherra man það jafnvel betur en ég því hann er þetta eldri, hvernig komið var fyrir íslenskum sjávarútvegi og hversu fýsilegt mönnum þótti að starfa innan þeirrar greinar hér á árum áður þegar aðgangur var opinn fyrir alla. Þegar allir gátu komið og hafið störf í þeirri grein. Og hvers vegna var það sem menn töldu það ekki mjög fýsilegt þegar um það var spurt í skoðanakönnunum? Vegna þess að það var allt á hvínandi hausnum vegna þess að það voru allt of mörg skip, allt of mörg frystihús til þess að vinna og veiða allt of fáa fiska. Þetta frumvarp, verði það að lögum, gerir bara það eitt að það verða fleiri bátar til að veiða sama magn af fiski. Það dregur úr þjóðhagslegri hagkvæmni. Ég sé að nú er kominn í salinn hæstv. fjármálaráðherra. Þetta frumvarp getur nú varla glatt hann mjög þegar hann hugsar til þess hvaða skatttekna hann gæti hugsað og látið sig hlakka til að fá frá sjávarútveginum. Því 

Virðulegi forseti. Þetta er að mörgu leyti merkilegt mál sem við erum að ræða hér. Ég talaði í 1. umr. um það og taldi þá að við værum að ræða mál sem fengi mjög vandaða og góða yfirferð hjá sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd og yrði síðan til umræðu og mönnum yrði gefinn góður tími til umræðna. Það er dálítið merkilegt að horfa fram á það að hér erum við með annað mál sem lýtur að sjávarútveginum. Fyrst hefur verið tilkynnt um fyrningu aflaheimilda. Hér er svo komið með frumvarp þar sem í rauninni er verið að flytja fjögur lítt skyld mál saman. En á sama tíma óskar hæstv. sjávarútvegsráðherra eða ríkisstjórn eftir því að tilnefndir séu fulltrúar í að endurskoða fiskveiðistjórnina, sem er mjög gott. Enda hældi ég hæstv. ráðherra fyrr í dag fyrir að hafa óskað eftir því að tilnefnt yrði með formlegum hætti í þessa nefnd og þar á meðal hagsmunaaðilar. En það er dálítið skrýtið að á sama tíma og talað er um samráð og samvinnu þá er verið að demba slíkum málum sem tengjast þessu beint yfir þingið. Ég hefði haldið að það væru rétt vinnubrögð að mál sem þetta yrði ekki keyrt hér í gegn núna með þessu hraði heldur yrðu þessi mál rædd í nefndinni eða vinnuhópnum, þetta heitir víst vinnuhópur, sem á að fjalla um fiskveiðistjórnarkerfið. Það kemur m.a. fram þegar farið er yfir ferli þessa máls að þeir umsagnaraðilar sem fengu til sín erindi fengu mjög stuttan tíma. Meðal annars gerði Byggðastofnun mjög miklar athugasemdir við það að hún fékk einungis einn dag til þess að fjalla um þetta mál. Það eru í sjálfu sér vinnubrögð sem ekki eru til eftirbreytni. Mér finnst ekki rétt hjá hæstv. ráðherra að tala um að þeir sem gagnrýna þetta frumvarp vilji halda öllu óbreyttu. Ef svo væri að við vildum halda öllu óbreyttu tækjum við ekki þátt í að endurskoða fiskveiðistjórnarkerfið eins og við höfum ákveðið að gera. Þá hefðum við einfaldlega hunsað það boð og sagt að þetta væri á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. En við höfum hins vegar sýnt það í verki að við erum tilbúin til þess að endurskoða þetta með því að tilnefna fulltrúa í þennan vinnuhóp. Það er kallað eftir því að þingmenn nálgist þetta mál jákvætt og lagt upp úr því að menn eigi að vera víðsýnir og þora að ræða hlutina og slíkt. Það er alveg sjálfsagt að gera það og ég tek undir það. En það er mjög vandasamt að nálgast mál sem eru unnin með þessum hætti, sett fram með þessum hætti með jákvæðum huga þegar vinstri höndin ef má orða það þannig, segir: Við skulum fara og gera fjórar óskyldar breytingar á fiskveiðistjórninni. En hægri höndin boðar svo samráð og segir: Við skulum fara yfir þetta í heild. Slíkt er ekki ásættanlegt. Það sem er samt kannski einna alvarlegast við þetta mál allt saman er að það er verið að færa veiðirétt frá veikustu sjávarbyggðum landsins. Það er eitthvað sem gengur ekki að mínu viti og ég trúi ekki að hafi verið upphaflegt markmið hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra. Ég held að hafi hann viljað fara þessa leið þá hefði hann getað gert það með öðrum hætti, þ.e. aukið kvótann svo ekki sé verið að skerða byggðakvótann. Þau byggðarlög sem hafa fengið byggðakvóta eða hafa notið góðs af honum hefðu þá getað gert það áfram. Það er líka varhugavert í þessu öllu saman eða svolítið sérstakt að þessi breyting býður upp á að þeir sem hafa verið gagnrýndir einna helst, það sem mest hefur verið gagnrýnt í fiskveiðistjórnarkerfinu er að menn geti selt sig út úr kerfinu, nú hafa þeir aftur tök á að kaupa sig inn í það eða sem sagt að komast inn í kerfið með því að ná sér í bát. Þeir hafa margir hverjir einna helst efni á því að kaupa sér bát og fara á veiðar og afla sér þá væntanlega veiðireynslu og eitthvað slíkt. Það er því margt sem er gagnrýnivert í þessu. En ég ætla ekki að hafa mjög mörg orð um þetta. Þetta mál er í raun unnið þannig og sett fram með þeim hætti að það er mikill gassagangur á þessu. Á sama tíma er verið að tala um samráð og sátt og alla þá hluti. Ég vil þó að endingu taka undir áhyggjur hv. þm. Illuga Gunnarssonar varðandi það sem hann nefndi áðan, að verið sé að taka upp og fara af stað með óhagkvæmni sem búið er að vinna mikið að að eyða í kerfinu. Ég efast ekki um að það séu leiðir til þess að breyta núverandi fiskveiðistjórnarkerfi. En ég held að það sé rangt að gera það ef það er einsýnt eða líklegt að sú breyting sem ákveðin verður leiði til þess að óhagkvæmnin í kerfinu aukist. Að endingu vil ég enn og aftur ítreka og ég vil að það komi skýrt fram að mér þykja vinnubrögðin varðandi þetta mál ekki við hæfi í ljósi þess að hér er mikill vilji til þess að skoða málefni sjávarútvegsins frá upphafi til enda, mundi ég segja. Mér finnst ekki rétt að fara fram með málið með þessum hætti og þess vegna geri ég miklar athugasemdir við það.

Virðulegi forseti. Það mætti halda af þeim ræðum sem hafa haldnar verið um þetta mál, breytingar á stjórn fiskveiða í þá veru að auka handfæraveiðar, heimila frjálsar handfæraveiðar við Íslandsstrendur, að það skipti algjörum sköpum fyrir land og þjóð. Hér færi hreinlega allt fjandans til ef þetta mál næði fram að ganga. Það er nú öðru nær. Ég hafði vonað að við þessa umræðu mundi skapast einhver yfirvegun og rólegheit, menn yrðu tilbúnir til að endurskoða stjórn fiskveiða eins og þeir segjast vera tilbúnir til, hv. þingmenn Sjálfstæðisflokks og hv. þingmenn Framsóknarflokks sem hafa farið hvað harðast fram í gagnrýni sinni á þetta mál. Það hafa þeir ekki verið, hv. þingmenn hafa ekki verið tilbúnir til að ræða þetta á þeim grunni að sé hægt sé að halda uppi samræðu um það þó að þeir telji sig og haldi því ítrekað fram að þeir séu meira en tilbúnir til að fara í endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu og séu fullir vilja til þess. Það er eingöngu út af því að nú hafa þeir verið neyddir til þess að taka þátt í endurskoðun á fiskveiðikerfinu, þeir hafa ekki þurft þess hingað til með meiri hluta í ríkisstjórn, þeir hafa verið dregnir að því borði, nauðugir viljugir og þess vegna eru þeir komnir í þá stöðu sem þeir höfðu aldrei óskað sér að lenda í, þ.e. að taka þátt í endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða. Menn hafa talað mikið um reynslan sé ólygnust og talið upp dæmi um að það sé algjörlega ómögulegt að heimila veiðar af þessu tagi vegna þess að reynslan sýni að það mundi allt enda með ósköpum og hér færi allt fjandans til eins og ég sagði áðan. Menn ættu að skoða reynsluna af fiskveiðistjórnarkerfinu að öðru leyti. Við höfum, virðulegi forseti, aldarfjórðungsreynslu af því fiskveiðistjórnarkerfi sem núna loksins er verið að reyna að hreyfa við, sem núna loksins eftir öll þau ár er verið að reyna að hreyfa við og færa til betri vegar og sú reynsla er bara alls ekki góð. Þar hefur þjóðin öll verið höfð að tilraunadýri, hver einasta byggð, hver einasta sveit í öllu landinu, hver vík og hver fjörður hefur verið hafður að tilraunadýri í því tilraunaverkefni sem lagt var af stað með í byrjun níunda áratugarins. Reynslan er ólygnust í því og hún segir okkur að við eigum að leita nýrra leiða, opna á ný tækifæri, vera fersk í hugsun og reyna að snúa ofan af þeirri vitleysu sem við erum komin í hvað það varðar. Í sjálfu sér snýst þetta mál ekki um heildarendurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða, það er síðara mál, síðara verkefni sem við munum fara í á haustdögum, vonandi. Gagnrýni sem hv. þingmenn hafa að öðru leyti haft uppi um þetta frumvarp snýr að því að það sé verið að breyta leikreglum í miðjum leik. Ég átta mig ekki á því hvað hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins meina með því að leikreglum sé breytt hér í miðjum leik, ég átta mig ekki á leiknum, hver leikurinn er og hvaða leikreglum er verið að breyta. Það er verið að auka, það er verið að bæta í þær heimildir sem smábátar geta veitt á Íslandi, það er ekki verið að draga úr því. Það er verið að lagfæra gallað kerfi, meingallað kerfi, sem engin sátt er um og engin sátt hefur verið um í mörg ár, sérstaklega undir stjórn þáverandi sjávarútvegsráðherra hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar þar sem ekki hefur tekist að úthluta nema litlum hluta þess byggðakvóta sem hefur verið til úthlutunar á hverju ári og um hann hafa staðið deilur mánuðum og árum saman. Um það hefur engin sátt verið. Það hefur verið gagnrýnt hér að það sé verið að gefa út haffæriskírteini á þá báta sem hugsanlega munu sækja í þetta nýja handfærakerfi, en hvað segir um það í lögunum? Hvað segir um það í frumvarpinu sem nú liggur hér fyrir, virðulegi forseti? Með leyfi forseta, ætla ég að lesa upp úr frumvarpinu: „Aðeins er heimilt að veita fiskiskipi leyfi til veiða samkvæmt þessu ákvæði að fullnægt sé ákvæðum 5. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða.“ Hvað segja þau lög? Í 5. gr. laga um stjórn fiskveiða segir, með leyfi forseta: „Við veitingu leyfa til veiða í atvinnuskyni koma aðeins til greina þau fiskiskip sem hafa haffærisskírteini og skrásett eru á skipaskrá Siglingastofnunar Íslands eða sérstaka skrá stofnunarinnar fyrir báta undir 6 metrum. Skulu eigendur þeirra og útgerðir fullnægja skilyrðum til að stunda veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands sem kveðið er á um í lögum um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri og í lögum um veiðar og vinnslu erlendra skipa í fiskveiðilandhelgi Íslands.“ Með öðrum orðum, það gilda bara sömu reglur um þá báta sem ætla að fara á handfæraveiðar innan þessa kerfis eins og alla aðra báta á Íslandi sem fá veiðileyfi, það er bara svo einfalt. Það er ekki verið að flækja málin nokkurn skapaðan hlut, einfaldara getur þetta ekki verið. Sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hafa borist fjölmargar athugasemdir eða við höfum fengið greinargerðir frá fjölmörgum aðilum, bæði opinberum aðilum, stofnunum, samtökum og einstaklingum, sem flest hver - öfugt við það sem hér er sagt og haldið fram - flest hver hafa sýnt þessu máli velvilja. Hér erum við með erindi frá Landssambandi smábátaeigenda og í áliti þeirra samtaka segir, með leyfi forseta: „Landssamband smábátaeigenda, LS, lýsir ánægju með framkomið frumvarp um aukið frjálsræði til handfæraveiða.“ Sambandið gerir að vísu nokkrar athugasemdir við frumvarpið sem hefur verið tekið tillit til nánast að öllu leyti. Síðast í morgun kom fulltrúi Landssambands smábátaeigenda á fund nefndarinnar og gerði örlitlar athugasemdir við frumvarpið sem nefndin brást við. Fiskistofa sendi inn álit um frumvarpið og gerði engar athugasemdir við það. Fulltrúi Farmannasambands Íslands og Félags skipstjórnarmanna kom á fundinn og gerði örlitlar athugasemdir við frumvarpið en það finnast þó engar samþykktir innan þess félagsskapar um þetta mál að nokkru leyti. Þar hefur stjórn þess félags aldrei nokkurn tíma rætt þetta mál, það hefur aldrei verið borinn upp til ályktunar, til samþykktar í stjórn þess félagsskapar, nokkur hlutur þessu tengdur. Það veit ég vel því að ég sit í stjórn þessa klúbbs, það hefur aldrei verið rætt. Einstaklingar hafa lagt fram álit um þetta frumvarp og gert við það örlitlar athugasemdir en í grunninn mælt með því að það verði tekið fyrir og samþykkt á Alþingi. Það þarf ekki að vekja neina undrun að Landssamband íslenskra útvegsmanna mæli gegn frumvarpi af þessu tagi, það liggur við að það gerist bara sjálfkrafa ef sjávarútvegsmál eru tekin til umræðu á Alþingi þá leggist Landssamband íslenskra útvegsmanna gegn því, þannig að það er í sjálfu sér engin frétt. Það hafa borist fjölmargar ályktanir frá sveitarfélögum víða um landið og fjölmargar ályktanir frá sveitarfélögum sem hvetja til þess að fiskveiðistjórnarkerfið verði tekið til gagngerðrar endurskoðunar, fjölmargar ályktanir sem hvetja til þess. Ég vil vitna hér í samþykkt í bæjarráði Akureyrar, það er nú enginn smávegis sjávarútvegsbær, þar sem meiri hluti bæjarráðs Akureyrar samþykkir eftirfarandi ályktun, með leyfi forseta: „Íslenskur sjávarútvegur mun gegna lykilhlutverki við þá endurreisn atvinnulífsins sem fram undan er. Það er því afar mikilvægt að skapa greininni bestu rekstrarskilyrði sem völ er á og treysta þannig rekstrargrundvöllinn til langs tíma, en jafnframt verði leitað sátta um stjórn fiskveiða.“ Þetta segir bæjarráð Akureyrar og vitnar beint í samstarfssáttmála ríkisstjórnarflokkanna, Vinstri grænna og Samfylkingar. Áfram heldur bæjarráð Akureyrar, með leyfi virðulegs forseta: „Bæjarráð Akureyrar tekur heils hugar undir þetta. Það er löngu tímabært að skapa vinnufrið í íslenskum sjávarútvegi og ná sátt um stjórn fiskveiða.“ Þetta er það sem bæjarráð Akureyrar, í þeim mikla sjávarútvegsbæ, hefur fram að færa. Þar sitja nú sjálfstæðismenn, ef ég man rétt, í meiri hluta með bæjarstjóra, í það minnsta þegar þetta var ritað og samþykkt.

Hv. þingmaður er að rugla saman tveimur málum.

Það er hvatt til endurskoðunar og þetta er hluti af endurskoðun fiskveiða. Hv. þm. Jón Gunnarsson kallar fram í að ég sé að rugla saman tveimur málum, en hann talaði um þetta sama mál í sömu andrá og hann talaði um frumvarpið um frjálsar handfæraveiðar hér áðan. Þá var hann að tala um fyrirætlanir ríkisstjórnarinnar varðandi endurskoðun á stjórn fiskveiða, þannig að það er ekki eins og verið sé að blanda saman málum hér hvað það varðar. Fleiri ályktanir sem sveitarstjórnir hafa sent frá sér. Það má nefna við að utanverðan Eyjafjörð er sveitarfélag sem heitir Fjallabyggð sem sendi frá sér sambærilega ályktun og kom frá Akureyrarbæ. Ef ég man rétt er bæjarstjórnarmeirihluti þar samansettur af Sjálfstæðisflokknum og framsóknarmönnum og þar er bæjarstjórn samhljóða með níu atkvæðum, nánast orðrétt yfirlýsing eins og kemur frá bæjarráði Akureyrar. Það má vísa til sveitarstjórans í Breiðdalshreppi og víðar. Það er verið að kalla eftir endurskoðun á óréttlátu kerfi og þetta er fyrsta leiðin í því. Það er ekki eins og það sé verið að snúa heiminum á hvolf þó að 2.500 tonnum eða hvað það nú er sé bætt við til að auka frjálsar handfæraveiðar við Íslandsstrendur. Það er ekki eins og hér muni allt fara fjandans til ef það verður leyft, virðulegur forseti. Það vekur líka athygli mína hversu harkalega og af mikilli hörku andstæðingar þessara breytinga bregðast við hér í þingsal miðað við þau viðbrögð sem urðu í sjávarútvegsnefnd fyrr í morgun, við þeim vinnubrögðum sem hafa verið viðhöfð við undirbúning þessa máls þar sem fulltrúar minni hlutans í nefndinni þökkuðu formanni nefndarinnar fyrir vel unnið starf, fyrir að taka tillit til athugasemda sem hafa borist nefndinni og fyrir að hafa orðið við beiðnum minni hlutans um að taka inn umsagnaraðila og að fá frumvarpið inn til umræðu í nefndinni milli 2. og 3. umr. Það var varla hægt annað á þeim að skilja en að þeir væru ósköp sáttir við það vinnulag allt saman frá upphafi til enda. Þeir treystu sér reyndar ekki til að styðja þær breytingar sem voru gerðar á frumvarpinu í morgun í nefndinni að ósk Landssambands smábátaeigenda þó að þeir væru í hjarta sínu fylgjandi því eins og heyra mátti á ræðu hv. þm. Jóns Gunnarssonar áðan. Þetta frumvarp finnst mér vera hið besta mál, þetta er framfaramál í sjávarútvegi. Það er verið svo sannarlega að gera tilraun eins og oft hefur komið fram. Það er alltaf og öll mál sem hingað hafa komið varðandi sjávarútveginn eru í því formi til að byrja með, þar á meðal byggðakvótinn sem var lagður fram á Alþingi sem tilraun til að leita sátta í sjávarútvegi en sú leið mistókst og sú reynsla er ólygnust. Hún mistókst rétt eins og stjórn fiskveiða í heild sinni hefur að stórum hluta mistekist, þess vegna er verið að breyta því. Þess vegna verðum við að taka okkur á og hætta að spyrna við gegn handónýtu kerfi sem engu hefur skilað í þjóðarbúið.

Virðulegi forseti. Það er sérstakt að heyra hv. þingmann snúa út úr málum algerlega þvers og kruss. Hann vitnar í mikla sátt hjá sveitarfélögum um þær breytingar sem verið er að gera og vitnar til ályktana í Fjallabyggð og á Akureyri þar sem hvatt er til þess að farið verði í ákveðna endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu í heild sinni til að tryggja grundvöll þess. Þetta eru þær byggðir m.a. sem fara mjög illa út úr strandveiðifrumvarpinu og það þekkir hv. þingmaður mjög vel. Hann kemur frá þessu svæði og veit að smábátasjómenn á þessum svæðum munu eiga mjög undir högg að sækja í þessu kerfi vegna þess að það er svo langt á miðin fyrir þá. Samkeppnisstaða þeirra skerðist verulega. Enn og aftur er LÍÚ-grýlan dregin á flot og sagt að ekki komi á óvart þótt LÍÚ sé á móti frumvarpinu og breytingum á fiskveiðistjórnarkerfinu. En hvað með alla hina? Hvað með alvarlegar athugasemdir smábátasjómanna, ferðaþjónustunnar, allra sjómannasamtaka landsins, sveitarfélaganna um landið, einstakra sveitarfélaga sem segja að grundvelli undir fiskvinnslu á viðkomandi stöðum sé ógnað með þeim hætti að reikna megi með að hún leggist niður?  Við þökkuðum fyrir það á fundi nefndarinnar í morgun að hafa fengið umsagnaraðila á fund en það var eftir að við höfðum náð að draga 

Virðulegi forseti. Mér hefur oft fundist felast í orðum þeirra sem hafa talað af hálfu minni hlutans um þetta mál að Íslendingar séu að uppistöðu til hálfgerð fífl, að fólk sé fífl, að sjómenn séu kjánar og þeir kunni ekki fótum sínum forráð, rói út í vitleysuna án þess að taka veðurspá hvað þá meira. Sveitarstjórnarmenn bættust nú við hjá hv. þm. Jóni Gunnarssyni áðan, að þeir vissu ekkert um hvað þeir væru að tala, allra síst norður í Eyjafirði og þó svo að sveitarstjórnarmenn þar samþykktu það og hvettu til þess að farið væri í að endurskoða lög um stjórn fiskveiða vissu þeir ekki um hvað þeir væru að biðja. Hér hefur verið rætt líka, eins og hv. þingmaður nefndi áðan, að ferðaþjónustan muni fara illa út úr þessu. Hvað sögðu ferðaþjónustuaðilar, virðulegi forseti, þegar þeir komu fyrir nefndina? Þeir sögðu að þeir mundu líklega fara betur út úr því að fara út í þetta kerfi, handfærakerfi, smábátakerfi en að vera í ferðaþjónustunni. Er það svo slæmt? Er það svo djöfullegt að menn finni sér annan farveg í lífinu, að þeir hagnist meira á því að vera í atvinnurekstri af því taginu en að læsa sig fasta einhvers staðar þar sem þeir hafa engan hagnað? Ég held ekki. Ég hélt að það væri m.a. markmiðið að hvetja menn til að finna sér farveg þar sem þeir skila nógu miklu bæði til sjálfs sín og til samfélagsins. Hv. þm. Illugi Gunnarsson nefndi það áðan hvernig reynslan af þessu mundi verða í framtíðinni þegar við færum að líta til baka, að bátum mundi fjölga og fjölga þar til hagkvæmnin hyrfi úr þessu, um leið og smábátasjómenn mundu sjá það í ár að hagnaður væri í þessu mundu þeir flykkjast í þetta og ekki hætta fyrr en hagnaðurinn væri horfinn, allir farnir á hausinn, allir farnir að tapa. Með öðrum orðum, fólk er fífl að hans mati.

Virðulegi forseti. Hér er djúpt seilst, verð ég að segja, þegar vitnað er til þess að ég tali um fólk sem fífl þegar ég vitna í umsagnir aðila, þegar ég vitna í þær umræður sem hafa farið fram. Hv. þm. Björn Valur Gíslason kýs að snúa út úr máli mínu og kýs að snúa út úr þeirri hvatningu sem hefur komið frá sveitarfélögum um að endurskoða fiskveiðistjórnarkerfið þegar þau sömu sveitarfélög hafa alvarlegar athugasemdir við þær breytingar sem hér er verið að gera, vegna þess að þessar breytingar koma viðkomandi sveitarfélögum mjög illa og smábátasjómönnum sérstaklega á þessum svæðum. Það er alger lágmarkskrafa, virðulegi forseti, að í ræðustól Alþingis sé a.m.k. ekki hallað réttu máli. Og að sjómenn rói út í vitleysuna og taki ekki einu sinni veður, það er ekki eins og hv. þm. Björn Valur Gíslason þekki ekki vel til sjómennsku. Hann er skipstjóri sjálfur og kemur úr sjávarútvegi, hann þekkir það vel þegar smábátasjómenn búa við slíkt kerfi að þeir eru þvingaðir til að fara á sjó út af þröngum tímamörkum eða þvingaðir til að landa þess vegna á sama stað, að fara aftur inn í þá höfn sem þeir lögðu upp, hann veit vel hvaða slysahætta getur verið fólgin í því þegar hvatinn í kerfinu býður upp á það að menn taki áhættu. Við bendum einfaldlega á að reynt verði að laga þetta, að þær leiðir sem augljóslega eiga fara í gegn í þessu kerfi verði þó öruggari en ella, þær verði öruggari en lagt er upp með í frumvarpinu í dag. Ég lít ekki á þetta fólk sem vitleysinga og það er einmitt þess vegna, virðulegi forseti, sem við sjálfstæðismenn og minni hlutinn í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd lagði svo mikla áherslu 

Virðulegi forseti. Það virðist allt bera að sama brunni í ræðum hv. þm. Jóns Gunnarssonar í þessu máli. Í ræðum í gær um þetta mál fór hann ítrekað yfir það hvernig sjómenn mundu haga sér ef frumvarpið yrði að lögum að þeim yrði heimilt að sækja sjó innan þess kerfis. Hann talaði ítrekað um meðferð afla, menn mundu fara illa með aflann og það yrði lítið hugsað um meðferð á aflanum. Það mundi rýra aflaverðmætið, sagði hann orðrétt í gær, 

Og lengur.

Að fara aðeins lengra. Það er ekki verið að hugsa um verðmæti aflans þar, að rýra gæðin þá, heldur betur ekki. Það er ekki verið að hugsa um vinnulöggjöfina í landinu sem mælir með því að ekki sé unnið sé lengur en 14 tíma á dag. Það er ekki verið að hugsa um öryggismálin þar. 

Frú forseti. Ég hef fylgst með umræðunni um stjórn fiskveiða í gær og í dag og raunar er það svo að inn í þá umræðu hafa flækst almenn sjónarmið um breytingar á fiskveiðilöggjöfinni sem ríkisstjórnin hyggst hrinda í framkvæmd. Það má segja að öll umræðan beri þess vitni að menn treysta nú jafnvel meira en oft áður á þá grundvallaratvinnugrein sem sjávarútvegurinn er og hún er kannski að fá meira vægi í sölum þingsins þessa dagana en árin á undan þegar menn voru uppteknari af öðrum hlutum í landinu en að hugsa um þessar grundvallaratvinnugreinar sjávarútveg og auðlindanýtingu. Einmitt þess vegna langar mig að spyrja hv. þm. Björn Val Gíslason þegar horft er til þess hversu mikilvægur sjávarútvegurinn er fyrir íslenskt samfélag, hvort hann telji virkilega að um kerfi þar sem verið er að úthluta takmörkuðum gæðum geti nokkurn tíma orðið fullkomin sátt. Þetta tal stjórnarliða - ég tek sem dæmi hv. þm. Róbert Marshall sem fer mikinn þar - að það þurfi að gera sátt við þjóðina, það þurfi að kalla inn veiðiheimildir strax til að ná þeirri sátt, telja menn virkilega að í kerfi af þessum toga sé hægt að ná fullkominni sátt? Það er rétt að vinna þarf á ýmsum agnúum sem eru í kerfinu, það er reynt, en annað er að halda því fram að um kerfi sem veitir takmörkuð gæði geti orðið víðtæk og almenn sátt í samfélaginu. Svoleiðis verður yfirleitt aldrei þegar um slík kerfi er að ræða. Enn fremur langar mig til að spyrja hv. þingmenn hvort hann telji, miðað við þær aðstæður sem íslensk þjóð er í núna þar sem í rauninni allt er meira og minna upp í loft, ástæðu til að fara af stað með breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu sem geta valdið verulegum óróa, geta valdið viðkomandi fyrirtækjum búsifjum, hvort við Íslendingar þurfum á því að halda núna þegar við þurfum meira en nokkru sinni fyrr að stóla á okkar grundvallaratvinnugreinar til sjávar og sveita.

Virðulegi forseti. Ég tel undir með hv. þm. Ólöfu Nordal varðandi það að við munum þurfa að treysta á sjávarútveginn nú sem aldrei fyrr í þeim hremmingum sem íslensk þjóð stendur frammi fyrir. Sjávarútvegurinn hefur kannski aftur fengið þá stöðu í samfélaginu sem hann var í áður fyrr en varð undir í hringavitleysunni sem reið yfir samfélagið á undanförnum árum og keyrði okkur að lokum í þrot. Ég tel ekki að það muni á endanum nást fullkomin sátt um stjórn fiskveiða, það hvarflar ekki að mér að það náist fullkomin sátt um stjórn fiskveiða. Ég trúi því hins vegar að hægt sé að ná meiri og betri sátt um stjórn fiskveiða en ríkt hefur í samfélaginu undanfarna áratugi og ríkir í dag. Ítrekað benda skoðanakannanir til þess að 70–75% þjóðarinnar séu andvíg því fiskveiðistjórnarkerfi sem er í dag. Það er ekki hægt að líta fram hjá því, þetta eru nánast fastar stærðir í skoðanakönnunum af þessu tagi. En við þurfum líka, hv. þingmaður, að velta því fyrir okkur hvað fólk segir. Hvað teljum við að fólk sé að segja þegar það segist vera andvígt fiskveiðistjórnarkerfinu? Ég hef ákveðnar skoðanir á því. Allir eru sammála um að takmarka þarf aðgang að þessari auðlind eins og öðrum auðlindum sem ekki eru ótæmandi og að það er ekki sama hvernig það er gert. Um þetta er samstaða meðal þjóðarinnar að mínu viti. Það er hins vegar óánægja með það kerfi sem felst í því að hægt sé að selja eða leigja aflaheimildir á milli staða með þeim afleiðingum sem það hefur haft í för með sér og það sé hægt að selja sig út úr þessu kerfi eins og margir hafa gert á undanförnum árum. Um það snýst málið og um það á endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu fyrst og fremst að snúast, að leita sanngirni.

Frú forseti. Ég ætla að fara inn á mál sem er ekki akkúrat til umræðu í dag heldur áform ríkisstjórnarinnar um innköllun aflaheimilda vegna þess að þetta hefur eiginlega verið rætt jöfnum höndum í dag. Mér finnst að verið sé að eltast við menn sem eru löngu farnir út úr kerfinu þegar verið er að kvarta undan framsalinu, sem var reyndar sett á í tíð síðustu vinstri stjórnar sem hér sat og Sjálfstæðisflokkurinn, svo það komi fram, greiddi atkvæði gegn - af því að það er alltaf verið að tala um að hann sé sérstakur verndari kvóta. Mér finnst eins og menn séu alltaf að hlaupa eftir einhverju sem liðið er. Sannleikurinn er nefnilega sá að það er afskaplega sérkennilegt og mér finnst það bara ábyrgðarhluti af ríkisstjórninni við þær aðstæður sem nú eru í þjóðfélaginu, að ætla að fara að snúa þessu kerfi á haus. Það verður þannig þegar menn leggja fram þetta frumvarp um innköllun aflaheimilda að þá verður meiri háttar órói í þjóðfélaginu. Ofan á allt annað sem yfir okkur hefur gengið, ofan á þau ósköp sem við stöndum frammi fyrir núna í ríkisfjármálum ætlum við að fara að rugga þeirri atvinnugrein sem er að skapa okkur mikilvægar gjaldeyristekjur um þessar mundir, nokkuð sem okkur veitir ekki af að gæta að. Mér finnst þessi áform ríkisstjórnarinnar í sjávarútvegsmálum afskaplega varhugaverð svo ekki sé meira sagt. Mér liggur við að segja að menn séu að stofna möguleikum okkar til að koma okkur út úr vandanum í verulegt uppnám. Ég hvet hv. þingmenn stjórnarliðsins til að velta fyrir sér hvaða afleiðingar þessi gjörð þeirra muni hafa og hvort menn telji virkilega að nú sé tíminn til að fara að rugga bátnum í mikilvægustu grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Ólöf Nordal telur að með væntanlegri endurskoðun á stjórn fiskveiða eigi að fara að eltast við menn sem hafa selt sig út úr kerfinu á liðnum árum. Það stendur alls ekki til. Það stendur ekki til að fara að eltast við menn með því að endurskoða lög um stjórn fiskveiða. Það er langur vegur frá því. Ég vek athygli á því að hér hafa sjálfstæðismenn flestir hverjir sem komið hafa í þennan ræðustól í dag og í gær sagt að menn væru tilbúnir til að fara í þá endurskoðun. Öðruvísi mér áður brá, hæstv. forseti, því að það er þá í fyrsta skipti í 25 ár sem þeir telja vera tilbúna til þess og guð láti gott á vita hvað það varðar. Þetta er ekki liðin tíð, eins og hv. þm. Ólöf Nordal nefndi áðan, það er enn þá heimild í lögum um stjórn fiskveiða til að selja og leigja og framselja veiðiheimildir á alla kanta við strendur Íslands. 

Virðulegi forseti. Það líður að lokum þessarar umræðu og er kannski óþarfi að lengja hana um of en þó er rétt að gera allar þær tilraunir sem mögulegar eru til að vekja athygli á þeim vanda sem svo augljóslega er í uppsiglingu. Ég hjó eftir því að sú skoðun hefur komið fram að þetta frumvarp gæti orðið grundvöllur einhvers konar sáttar og að núverandi fiskveiðistjórnarkerfi hafi ekki náð markmiðum sínum. Því væri þetta tilraun í áttina til þess að ná þeim markmiðum sem sett hefðu verið. Það er rétt að skoða aðeins þá fullyrðingu og þá hugsun. Mun þetta frumvarp ýta fiskveiðistjórnarkerfinu í þá átt að ná markmiðum sínum sem eru hagkvæmar veiðar á Íslandsmiðum, auka möguleika okkar til fiskveiða, auka mögulegan arð fyrir þjóðina? Svarið við því liggur í augum uppi: Það mun ekki gera það. Hafi það vakað fyrir hv. stjórnarþingmönnum að reyna að leggja eitthvað til sem gæti ýtt fiskveiðistjórnarkerfinu í átt til þeirra markmiða sem sett voru, er þetta skref algerlega rangt. Þetta er skref aftur á bak og frá þeim markmiðum vegna þess - og enn og aftur ætla ég að endurtaka sjálfan mig - að þetta að fjölgar bara þeim skipum og bátum sem verða á sjó til að veiða sama magn af fiski. Hverjum dettur í hug að það sé tilgangurinn með stjórn fiskveiða eða útgerð á Íslandsmiðum? Tilgangurinn er ekki sá að hafa sem flesta báta á sjó. Tilgangurinn er sá að reyna að hámarka afrakstur greinarinnar. Það má margt segja um núverandi fiskveiðistjórnarfyrirkomulag og það eru ýmsir gallar á því en þetta frumvarp, verði það að lögum, mun bara auka þá galla sem til staðar eru. Og hvað sáttina varðar leyfi ég mér að spá því, frú forseti, að þetta frumvarp mun valda miklum deilum þegar upp verður staðið í íslenskum sjávarútvegi. Hvers vegna segi ég það? Vegna þess að dagakerfið sem við bjuggum við, sem var auðvitað ekkert annað en það sama og lagt er upp með í þessu frumvarpi, nákvæmlega það sama og við bjuggum við í skrapdagakerfinu, olli alveg gríðarlegum deilum sem voru mjög skaðlegar fyrir íslenskan sjávarútveg. Þeir hv. þingmenn sem telja að hér sé á ferðinni sáttargjörð eða tilraun til að ná fram sátt munu verða fyrir miklum vonbrigðum því að þegar það gerist að að fækka þarf dögunum sem þessir bátar hafa til að veiða - þegar þeim fækkar jafnt og þétt og bátunum fjölgar - mun óánægjan vaxa jafnt og þétt. Og fyrr en varir mun hæstv. sjávarútvegsráðherra, hver svo sem það nú verður þegar að því kemur, þurfa að loka fyrir aðganginn. Þá verður gríðarleg ósátt, þá munu menn sjá að margir þeir sem fóru inn í kerfið og munu fara inn í það í sumar voru einmitt þeir sem áttu kvóta, höfðu eignast kvóta, selt hann, farið út úr kerfinu og átt bátana sína. Þá munu menn segja: Þetta var ógæfuspor því að hvorki leiddi það til þess að auka hagkvæmni fiskveiða á Íslandsmiðum né að ná fram nokkurri sátt. Þessi leið mun bara búa til ósátt í kerfinu. Það er því miður staðan og er ekki að sjá annað en að stjórnarmeirihlutinn sé algerlega ákveðinn í því að stíga þetta skref. Við hv. þingmenn munum greiða atkvæði um þetta mál á fimmtudag, ef ég hef skilið það rétt, og síðan, verði frumvarpið að lögum, mun þetta kerfi taka gildi og menn munu prófa það í sumar. Ég fullyrði enn og aftur: Það mun ekki verða svo gríðarleg aukning á bátunum í sumar, einhver væntanlega. En næsta sumar mun þeim fjölga og sumarið þar á eftir mun þeim fjölga enn meira og allt það sem hér hefur verið sagt mun ganga eftir, því miður. Ég vildi að það væri öðruvísi, frú forseti, en sagan kennir okkur þetta og það er það sem við vitum að mun gerast, því miður.