Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 15. okt. 1975. Magnús T. Ólafsson, 3. landsk. þm., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda til að sitja þing Sameinuðu þjóðanna og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að varamaður minn, Ólafur Ragnar Grímsson prófessor, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Ólafur Ragnar Grímsson hefur áður setið á Alþ. og kjörbréf hans verið rannsakað og þarf því ekki að athuga það og býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi. Þá er annað bréf : „Reykjavík, 16. okt. 1976. Sverrir Hermannsson, 3. þm. Austurl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Austurlandskjördæmi, Pétur Blöndal vélsmíðameistari, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Pétur Blöndal hefur áður setið á Alþ. og rannsókn á kjörbréfi hans hefur því fram farið. Býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi. Þá er þriðja bréfið: „Reykjavík, 17. okt. 1975. Þorv. Garðar Kristjánsson, ritari þingflokks sjálfstæðismanna, hefur í dag ritað mér á þessa leið : „Samkvæmt beiðni Jóns G. Sólnes, 2. þm. Norðurl. e., sem nú er í förum til útlanda í opinberum erindum, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður hans, Halldór Blöndal kennari, taki á meðan sæti hans á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Þorv. Garðar Kristjánsson, forseti Ed.“ Halldór Blöndal hefur áður setið á Alþ. og kjörbréf hans verið rannsakað og býð ég hann velkominn til starfa. Þá er fjórða bréfið: „Reykjavík, 15. okt. 1975. Garðar Sigurðsson, 5. þm. Suðurl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda til að sitja þing Sameinuðu þjóðanna og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu víkur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Alþb. í Suðurlandskjördæmi, Sigurður Björgvinsson bóndi, sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ragnhildur Helgadóttir, forseti Nd.“ Bréf er einnig frá Þór Vigfússyni: „Reykjavík, 15. okt. 1975. Til Alþingis. Starfs míns vegna sé ég mér ekki fært að taka sæti Garðars Sigurðssonar, 5. þm. Suðurl., á hæstv. Alþ., en hann er á förum til útlanda í opinberum erindum. Með virðingu, Þór Vigfússon.“ Kjörbréf Sigurðar Björgvinssonar liggur hér fyrir og vil ég mælast til þess við kjörbréfanefnd, að hún rannsaki kjörbréfið og verður gefið 5 mín. hlé til starfa fyrir kjörbréfanefnd. - Fundarhlé.

Frsm. (Tómas Árnason) : Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur rannsakað kjörbréf Sigurðar Björgvinssonar bónda á Neistastöðum í Villingaholtshreppi, sem er 2. varþm. Alþb. í Suðurlandskjördæmi. N. hefur ekkert athugavert séð við kjörbréfið og leggur til shlj., að það verði samþ. og kosning Sigurðar Björgvinssonar tekin gild.



Sigurður Björgvinsson hefur undirritað eiðstaf, og býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár í tilefni af því að tilkynnt hefur verið, að n. á vegum ríkisstj. fari í þessari viku til London til samningaviðræðna við breta um landhelgismálið. Það hefur ekki farið á milli mála í þeim umr. um landhelgismálið sem átt hafa sér stað um allt land síðustu vikur og mánuði að landsmenn eru því yfirleitt mjög mótfallnir að samið verði við útlendinga um nýjar veiðiheimildir í fiskveiðilandhelginni. Sérstaklega virðist þó vera öflug samstaða gegn því að samið verði um slíkar veiðiheimildir innan 50 mílna markanna. Ég vil í þessu sambandi minna á það að ýmis öflugustu og fjölmennustu félagasamtök í landinu hafa gert mjög ákveðnar samþykktir gegn undanþágusamningum. Í þeim hópi eru m. a. Alþýðusamband Íslands, Farmanna- og fiskimannasamband Íslands, Landssamband ísl. útvegsmanna, Sjómannasambandið, Félag áhugamanna um sjávarútvegsmál og fjöldamörg sjómanna- og verkalýðsfélög. Margar bæjar- og sveitarstjórnir og mörg sambönd sveitarfélaganna í landinu hafa einnig gert samþykkt um þetta mál á aðalfundum sinum. Auk þess eru svo samþykktir frá stjórnmálafélögum og flokkum og kjördæmisráðum. Það fer því ekkert á milli mála að þær samþykktir, sem gerðar hafa verið í áskorunarformi til hæstv. ríkisstj. um að semja ekki um undanþágur, eins og nú er komið, eru bæði margar og þær studdar af mjög mörgum mönnum. Ég tel að það sé útilokað með öllu að hunsa eða virða að vettugi þessar samþykktir, auk þess sem landhelgismálið er slíkt mál að allir stjórnmálaflokkar hafa lýst því yfir að það sé mál þjóðarinnar allrar, og þá tel ég að engri átt nái að halda þannig á því máli í framkvæmd að framkvæmdin sé í andstöðu við vilja þjóðarinnar. Ég tel að vinnubrögð hæstv. ríkisstj. í landhelgismálinu nú um skeið séu á margan hátt ámælisverð og að hún þurfi að breyta til um vinnubrögð frá því sem verið hefur. Á sínum tíma skipaði hæstv. ríkisstj, sérstaka landhelgismálanefnd og í henni áttu sæti fulltrúar allra stjórnmálaflokka hér á Alþ. Þessi n. var hugsuð sem samstarfsnefnd. Var ætlunin að reyna þar að samstilla vilja flokkanna í þessu stóra og þýðingarmikla máli og reyna til hins ýtrasta að ná samkomulagi um allan undirbúning og um framkvæmdir í málinu. Nú hafa ekki verið haldnir fundir í þessari landhelgismálanefnd í rúma 3 mánuði, eða síðan reglugerðin um útfærsluna í 200 mílur var samþ. Og mér er ekki kunnugt um að ríkisstjórnin hafi haft af sinni hálfu neitt samkomulag eða neitt samráð við stjórnarandstöðuflokkana hér á Alþ. um það, hvernig á þessu máli skyldi haldið. En það liggur hins vegar fyrir að þegar hafa farið fram samningaviðræður hér í Reykjavík við fulltrúa breta um hugsanlega undanþágu þeim til handa. Frá þeim viðræðum hefur ekki verið skýrt nema mjög lauslega í blöðum og það mjög mótsagnakennt og erfitt að átta sig á því, hvað þar hefur raunverulega farið fram. Engin skýrsla hefur verið gefin um þær viðræður á hliðstæðan hátt og áður var alltaf gert. Og nú er sem sagt ákveðið að sérstök sendinefnd fari til London og haldi áfram samningaviðræðum við breta um hugsanlegar veiðiheimildir þeirra innan fiskveiðilandhelginnar. Síðan hefur einnig verið tilkynnt að teknar verði upp formlegar viðræður við vestur-þjóðverja um veiðiheimildir þeim til handa. Ég tel að á þennan hátt eigi ekki að standa að máli eins og landhelgismálinu. Og ég vil vænta þess að ríkisstj. taki nú til endurskoðunar þessi vinnubrögð sin, kalli á nýjan leik saman landhelgismálanefndina til fundar og hafi samráð við stjórnarandstöðuna á Alþ. um það, hvernig á málinu skuli haldið, en hafi ekki þann hátt á sem hún hefur haft nú að undanförnu. Þá hefur það gerst í landhelgismálinu nýlega, sem vitanlega er full ástæða til þess að tekið sé til sérstakrar athugunar hér á Alþ. og að sjálfsögðu einnig í landhelgismálanefnd, en það er sú skýrsla sem Hafrannsóknastofnunin hefur nýlega sent frá sér um stöðu fiskstofnanna við landið, og þær alvarlegu aðvaranir, sem þar koma fram, og þær mjög ákveðnu till., sem þar eru settar fram um það hvernig að málinu skuli staðið. Við þm. höfum fengið þessa skýrslu, og ég geri ráð fyrir að allir hv. þm. hafi kynnt sér hana rækilega. En það er meginniðurstaða þessarar skýrslu, þannig að ekki fer á milli mála, að það er álit okkar fiskifræðinga, allra fiskifræðinganna við Hafrannsóknastofnunina, að ástand fiskstofnanna við landið sé nú orðið þannig, að það megi ekki nú á næstu árum taka meiri afla af aðalfisktegundunum, sem við veiðum hér, en sem nemur því magni sem íslendingar hafa yfirleitt veitt og geta auðveldlega veitt. Í þessari skýrslu segir Hafrannsóknastofnunin t. d. orðrétt varðandi þorskstofninn, - það er niðurstaða sú sem fram kemur eftir að fjallað hefur verið um málið almennt, en þar segir orðrétt á þessa leið: „Með tilliti til þess alvarlega ástands sem nú ríkir í þorskstofninum, eins og rakið er hér að framan, leggur Hafrannsóknastofnunin eindregið til að heildarafli þorsksins á Íslandsmiðum fari ekki fram yfir 230 þús. lestir árið 1976.“ En eins og kunnugt er var þorskafli okkar íslendinga á síðasta ári tæp 239 þús. tonn eða rétt aðeins meiri en Hafrannsóknastofnunin leggur til að mest verði tekið úr stofninum á næsta ári. Það kemur einnig í ljós að þetta er mjög svipað heildarmagn og við íslendingar höfum veitt af þorski á undanförnum árum. Árið 1973 var heildarþorskafli okkar 236 þús. tonn og árið 1972 228 þús. tonn. Er ljóst af þessu að eftir að fiskifræðingar hafa gert rækilega grein fyrir sínu máli, sem þeir byggja á rannsóknum sínum, er tillaga þeirra sú, að ekki verði veitt meira af þorski á næsta ári úr þorskstofninum við landið en sem nemur venjulegri árlegri veiði okkar íslendinga einna. Fiskifræðingarnir bæta því svo einnig við til skýringar þessum till., að það sé þeirra álit að verði tekið meira en sem þessu nemur, þá megi búast við því að mjög illa fari eftir örfá ár. Í þessari skýrslu er einnig vikið að ýsustofninum, en þar segir í ályktunarorðum fiskifræðinganna: „Með tilliti til núv. ástands ýsustofnsins leggur Hafrannsóknastofnunin til að aflahámark ýsu árið 1976 verði 38 þús. lestir.“ En á s. l. ári veiddu íslendingar 33 þús. lestir, árið 1973 rétt um 35 þús. lestir og árið 1972 rétt um 30 þús. lestir Það er einnig ljóst af þessu, að hér er lagt til að ekki verði veitt meira úr ýsustofninum en sem nemur árlegri venjulegri veiði okkar íslendinga einna. Í skýrslunni er einnig minnst á ufsastofninn og þar eru ályktunarorð í skýrslunni þessi: „Samkv. niðurstöðu Alþjóðahafrannsóknaráðsins er þó ekki talið ráðlegt að veiða nema 75 þús. tonn árið 1976.“ En ufsaafli okkar var á s. l. ári 66 þús. tonn og árið 1973 57 þús. tonn og árið 1972 60 þús. tonn. Hér er sem sagt um að ræða lítils háttar meiri afla af ufsa en við höfum tekið og tökum og allar líkur eru til að okkar eigin veiðifloti mundi auðveldlega veiða á næsta ári. Fjórða fisktegundin, sem hér skiptir mestu máli, er karfi, en þar segir í þessari skýrslu: „Með tilliti til þessa er mælt með að ekki verði tekin meira en 50–60 þús. tonn af karfa á árinu 1976.“ En afli okkar af karfa hefur verið á s. l. ári rétt um 37 þús. lestir og árið 1973 um 29 þús. lestir, en árið 1972 33 þús. lestir. Það væri sem sagt einna helst í sambandi við karfann þar sem gæti verið um það að ræða að skv. till. Hafrannsóknastofnunarinnar mætti veiða nokkru meira magn en það sem við höfum veitt. En við vitum vel að sá hluti okkar fiskiskipastóls, sem helst veiðir karfa og nær eingöngu veiðir karfann, er einmitt sá hluti sem hefur verið að eflast, og allt hendir því til þess að hann geti tekið það heildarmagn af karfa sem hér er lagt til að taka sem hámark. Af þessu er alveg ljóst, að okkar fiskifræðingar hafa sent frá sér ákveðnar till. og mjög alvarlegar aðvaranir sem allar hníga að því að við megum ekki taka meira úr fiskstofnunum hér við landið, eins og nú standa sakir, ekki hvað varðar aðalfisktegundirnar, en það sem við getum auðveldlega veitt sjálfir og svipað magni því sem við höfum veitt. Viðræður við útlendinga undir þessum kringumstæðum um að veita þeim heimild til lengri eða skemmri tíma til þess að veiða meira eða minna magn hér við land áfram hlytu því alveg óhjákvæmilega að verða að koma niður á okkur sjálfum. Við yrðum þá að setja reglur sem miða að því að skerða rétt okkar sjálfra til þess að stunda okkar veiðar áfram. Ég trúi því ekki að við nánari athugun detti hæstv. ríkisstj. í rauninni í hug að standa þannig að málum, miðað við þá efnahagsstöðu sem við stöndum nú frammi fyrir. Það er eins og segir í lokaorðum þessarar skýrslu Hafrannsóknastofnunarinnar, að af þessu leiðir að nýting stofnanna verður ekki hagkvæm fyrr en erlend veiðiskip hverfa af Íslandsmiðum. Auk þess vitum við að það er í rauninni ómögulegt að setja reglur til friðunar eða takmörkunar á veiðum sem að nokkru teljandi gagni koma, sem eiga að gilda gagnvart okkar eigin fólki, á meðan stór erlendur veiðifloti er hér á miðunum. Við höfum reynt að setja slíkar reglur. Þær halda illa og koma að litlu gagni á meðan erlendi flotinn er á miðunum. Það er því aðeins hægt að halda uppi ströngum reglum gagnvart okkar fiskimönnum, sem miða að takmörkunum, að við getum losað okkur við erlenda veiðiflotann af okkar miðum. Ég vil í tilefni af því, sem ég hef hér sagt, skora á hæstv. ríkisstj. að lýsa því yfir við þessar umr. að það verði hennar meginstefna í þeim viðræðum, sem nú eiga að fara fram við útlendinga, að veiðiheimildir innan 50 mílna markanna a. m. k. verði ekki veittar. Ég tel að bæði við alþm. eigum kröfu á því að fá að vita um þá stefnu, sem á að gilda í þessum efnum í aðalatriðum, og þjóðin öll á kröfu á því. Ég vil vara ríkisstj. við því að ætla að halda þannig á þessu máli að hún sé að dylja fyrir þjóðinni hvað raunverulega er að gerast í málinu. Í öðru lagi vil ég skora á hæstv. ríkisstj. að gefa við þessar umræður yfirlýsingu um að í þeim viðræðum, sem nú eiga að fara fram við breta, verði þessi nýja skýrsla Hafrannsóknastofnunarinnar lögð til grundvallar málflutningi íslendinga og bretum hreinlega bent á það í samræmi við þessa skýrslu að það sé í rauninni tómt mál um að tala að við getum veitt þeim hér frekari veiðiheimildir en þeir hafa fengið. Ég ætla að þegar þeir hafa athugað þessar skýrslur, sem hér liggja fyrir, þá sjái þeir að beiðni þeirra um að fá að halda hér áfram sérstökum veiðiheimildum jafngildi því að þeir séu að biðja okkur um að gefa sér ákveðna peningaupphæð. Hér er ekki af neinu öðru að taka en því sem við höfum til okkar eigin framfæris og við yrðum því að láta af því til þeirra. Í þriðja lagi vil ég skora á ríkisstj. að hún breyti nú um vinnubrögð í sambandi við framkvæmd á landhelgismálinu og taki á nýjan leik upp samráð við stjórnarandstöðuflokkana, fyrst og fremst í landhelgisnefnd og einnig hér almennt á Alþingi. Þær vinnuaðferðir, sem hafa verið nú um skeið, eru óeðlilegar, og það á ríkisstj. að viðurkenna. Og í fjórða lagi skora ég svo á ríkisstj. að leggja niður hér frá allt pukur með þetta mál og segja bæði Alþ. og þjóðinni allri hreint til um það, hver sé meginstefnan og hvernig sé ætlað að halda á málinu. Ég held að það verði affarasælast fyrir þjóðina og um leið fyrir hæstv. ríkisstj., sem hefur á hendi framkvæmd þessa máls og þá miklu ábyrgð, sem því fylgir, - það verði einnig affarasælast fyrir hana að taka upp samstarf og samráð við aðra flokka í þessu máli og reyna þannig að skapa eins mikla samstöðu í málinu og mögulegt er. Ég vænti þess, að hæstv. ríkisstj. sjái sér fært að verða við þessum óskum mínum.



Herra forseti. Ég vil fyrst taka það fram, þar sem hv. þm. Lúðvík Jósepsson, 2. þm. Austurl., taldi vinnubrögð ámælisverð að því er landhelgismálin snerti og tilnefndi þar sérstaklega skort á samráði og samvinnu við stjórnarandstöðuflokka og að ekki hefði verið haldinn fundur í landhelgisnefnd, að síðasti fundur í landhelgisnefnd fjallaði ítarlega um það hvernig vinnubrögð skyldu verða eftir útfærsluna í 200 mílur og sérstaklega hvort taka skyldi upp viðræður við aðrar þjóðir um þau vandamál sem þær teldu stafa af þeirri útfærslu. Þá kom fram skoðanaágreiningur í landhelgisnefnd. Menn gerðu grein fyrir afstöðu sinni og að því er búast mátti við flokka sinna skýrt og skilmerkilega, og þar á meðal lét hv. 2. þm. Austurl. í ljós að ekki bæri að ræða við aðrar þjóðir um útfærsluna. Ríkisstj. tók aðra afstöðu og taldi rétt að ræða við þær þjóðir sem þess óskuðu. Ég þarf ekki að rökstyðja þá afstöðu nánar, en vil aðeins minna á að margvíslegir alþjóðasáttmálar og samningar, sem við íslendingar erum aðilar að, gera það að verkum að það er skylda okkar að standa þannig að málum ef deilumál rísa upp á milli okkar og annarra þjóða, og hér er um deilumál að ræða, hvort sem okkur líkar betur eða verr. Því hefur ekki í raun og veru verið um fundarefni að ræða fyrir landhelgisnefnd síðan síðasti fundur var haldinn. Þetta er í fyrsta skipti sem ég heyri nm. hafa orð á því að æskilegt væri að kalla nefndina saman, og þessi fyrstu orð, sem að því lúta, skulu líka verða til þess að nefndin verður kölluð saman, því að það hefur aldrei staðið á ríkisstj. að hafa samráð eða samvinnu við aðra flokka. En við litum þannig á að stjórnarandstaðan væri á þessu stigi búin að slíta samstarfi við ríkisstj. og ríkisstj. hlyti að halda stefnu sinni fram og hefja þær viðræður sem um er að ræða. Það hefur ekki heldur verið efni til þess að halda sérstakan fund vegna skýrslugerðar um viðræður við breta. Höfuðatriði þeirra viðræðna hafa komið fram á opinberum vettvangi og við það er í raun og veru engu að bæta á þessu stigi málsins. En ég vil gjarnan láta koma hér skýrt í ljós, eins og ég hef raunar þegar tekið fram, að ríkisstj. hefur ákveðið að eiga viðræður við þær þjóðir, sem þess óska, um landhelgismálið. Þær viðræður fara fyrst og fremst fram á þeim grundvelli að 200 mílurnar verði í heild friðaðar sem allra fyrst. Þær undanþágur, sem hugsanlega kynnu að verða veittar, eiga að byggjast á því að stórfelldur samdráttur verði í afla erlendra skipa, erlendum fiskiskipum fækki mjög verulega, veiðisvæðin færist sem lengst frá landi og einkum verði lögð áhersla á að friða 50 mílurnar sem mest. Jafnframt verður ekki gengið til samninga nema til skamms tíma. Ég fjölyrði ekki frekar um það hvernig viðræðum verði háttað í einstökum atriðum, enda er ljóst mál að engir samningar eða samþykktir verða gerðar án þess að komi til umræðu og afgreiðslu hér á Alþ. Það, sem hér hlýtur að skipta mestu máli og úrslitum veldur, er hvort við losnum frekar og fyrr við erlend fiskiskip af Íslandsmiðum með samkomulagi eða án samkomulags. Þá vil ég í tilefni af þeirri skýrslu Hafrannsóknastofnunarinnar, sem þingmönnum hefur verið send, taka fram að fyrr á þessu ári lá fyrir umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar, og gerði hæstv. sjútvrh. mjög skilmerkilega grein fyrir áliti stofnunarinnar þegar hann hafði blaðamannafund í tilefni af undirritun reglugerðarinnar um útfærslu í 200 mílur 15. júlí s. l. Í ágústmánuði gerði Hafrannsóknastofnunin skýrslu, sem byggt hefur verið á, en ríkisstj. taldi þá ekki nægilega skýra og óskaði því eftir að afstaða Hafrannsóknastofnunarinnar kæmi skilmerkilegar fram, og að frumkvæði ríkisstj. er þessi skýrsla sem dagsett er 13. okt. s. l. og er send hv. alþm. með bréfi 16. okt. s. l. Það liggur í augum uppi að þessi skýrsla verður notuð sem rök við viðræðuaðila til að sýna þeim og sanna, hvernig ástandi fiskstofnanna við Ísland er komið, og til þess að fá þá til þess að skilja að veiðar þeirra á Íslandsmiðum geta ekki fram haldið eins og þeir hafa bersýnilega gert sér einhverja von um. Ég vil líka taka það fram að sjútvrh. hefur í huga að efna til ráðstefnu hér á Íslandi með fiskifræðingum og útvegsmönnum, sjómönnum og hagfræðingum, sem þessi mál láta sig skipta, til þess að fjalla um þessa skýrslu og skýra framkvæmdina svo sem mögulegt er í einstökum atriðum. Það liggur í augum uppi, að þessi skýrsla hlýtur að verða tekin til meðferðar hjá fiskveiðilaganefnd sem sjútvrn. hefur skipað og þingflokkar eiga fulltrúa sína í. Fiskveiðilaganefnd, sem hefur það starf með höndum að útbúa frv. til laga um hagnýtingu fiskveiðilögsögunnar, hlýtur að byggja tillögur sínar til Alþ. í veigamiklum atriðum á mati því sem fram kemur í þessari skýrslu. Þá vil ég enn fremur láta það koma hér fram að í ríkisstj. hefur verið rætt um að æskilegt væri að efna til ráðstefnu fiskifræðinga, alþjóðaráðstefnu fiskifræðinga eða a. m. k. frá þeim löndum sem hafa sótt íslensk mið, hér á Íslandi, til þess að fram komi betur en endranær staða okkar og hagsmunir af fiskveiðum og verndun fiskstofnanna og leitt verði í ljós hvort við getum ekki fengið erlenda fiskifræðinga einnig til liðs við okkur í þessu máli. Ég hygg að á þessu stigi málsins sé ekki ástæða fyrir mig að fjölyrða frekar um málið. Ég vænti þess að ég hafi svarað hv. 2. þm. Austurl. eins og fyrirspurnir hans gáfu tilefni til.



Herra forseti. Mér kom það mjög á óvart að heyra hæstv. forsrh. segja hér í Sþ. að stjórnarandstaðan hefði á síðasta fundi landhelgisnefndar snemma sumars slítið samstarfi við ríkisstj. um landhelgismálið. Þetta eru stór orð -  Í fyrsta lagi vil ég minna á að á síðustu tveim fundum landhelgismálanefndar var rætt um að nú þyrfti eins og ávallt áður, þegar landhelgin hefur verið færð út, að gera átak til kynningar á þessari nýju útfærslu. Þegar menn ræða um slíkt átak er ekki síst átt við almenna kynningu í fjölmiðlum sem nái til alls almennings og ekki síst þeirra sem hafa áhuga á fiskveiðum eða hagsmunum af þeim í öðrum löndum. Ég tel að þessi kynning hafi verið vanrækt. Ég hef ekki séð einn einasta prentaðan bækling, hvað þá meira mál. og ég hef á stuttri ferð til nágrannalanda á síðustu 3 vikum heyrt a. m. k. þrjá íslenska ambassadora kvarta undan því að þeir hefðu ekkert efni í höndum til að sýna fram á hvert ástand fiskstofnanna væri við Ísland, en það er einmitt kjarninn í málinu til að skýra hvers vegna við höfum ekki þolinmæði til þess að bíða eftir ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Hæstv. utanrrh. skýrði frá því í sjónvarpi að það væri búið að senda slíkar upplýsingar út, en hann nefndi, ef ég man rétt, að það hefði gerst 3–4 dögum áður en útfærslan kom til framkvæmda. Ýmsum þótti nóg um dugnaðinn hjá blaðafulltrúa ríkisstj. við 50 mílna útfærsluna, en það er ekki laust við að menn jafnvel sakni hans nú í þeirri ládeyðu sem hefur verið á þessu sviði. Í öðru lagi finnst mér það vera mál, sem við getum varla talað kinnroðalaust um opinberlega, að sjútvrh. skyldi loksins daginn fyrir útfærsluna fá í hendur skýrslu frá Hafrannsóknastofnuninni, þar sem meginrökin fyrir útfærslunni koma fram, þrem mánuðum eftir að reglugerðin var gefin út. Það er að vísu rétt að stofnunin hafði gert nokkrar skýrslur fyrr í vor, en þær voru á ýmsan veg um aðrar hliðar þessa máls, og auðheyrt var á hæstv. forsrh. að í ágústmánuði hafi stjórnin enn rekið á eftir því að fá það sem hann kallaði „nægilega“ skýrslu um þetta mál, þetta meginatriði, ástand stofnanna og hvað þeir þola. Að slík skýrsla skyldi ekki vera tilbúin fyrr en daginn fyrir útfærslu er ekki boðlegt. Og að tala nú um að við ætlum að fara að halda ráðstefnu og ræða þar við ýmsa sérfræðinga hvernig þessi mál standi, eftir að við erum búnir að taka ákvarðanirnar, það er ekki heldur boðlegt. Ég man ekki betur, þegar 12 mílurnar voru færðar út, en þáv. sjútvrh., hv. núv. 2. þm. Austurl., hafi haldið fleiri en eina ráðstefnu um sumarið áður en fært var út, og minnir mig að þær hafi verið á nokkrum stöðum á landinu. Alþfl. hefur talið sjálfsagt mál að íslendingar taki þátt í viðræðum um landhelgismálið á viðtækum grundvelli við aðrar þjóðir. Það mundi vera hin mesta hneisa fyrir okkur, sem mundi spilla fyrir málstað okkar og sóma okkar sem sjálfstæðrar menningarþjóðar, ef við neituðum að ræða deilumál við aðrar þjóðir. Er það rétt hjá hæstv. forsrh. að við höfum skuldbundið okkur til þess í mörgum sáttmálum, t. d. grundvallarsáttmála Sameinuðu þjóðanna, að leitast við að leysa deilumál með umræðum. Það er margt, sem við höfum við aðrar þjóðir að ræða á þessu sviði, t. d. viðskiptaþvinganir sem við erum nú beittir af fornum vinum og núv. vina- og bandaþjóðum okkar í Vestur-Evrópu. Það væri hægt að ræða ýmsa hluti, eins og löndunarbönn, jafnvel þó að eitt þeirra hafi horfið úr sögunni nú fyrir nokkrum dögum. Það væri hægt að ræða við þessar þjóðir um að þær beiti nú í stórauknum stíl ríkisstyrkjum til útgerðar sinnar, þannig að keppinautar okkar njóta nú vaxandi ríkisstuðnings sem hlýtur að gera samkeppnisaðstöðu okkar og þar með lífsbaráttu stórum erfiðari. Þetta er eðlilegt samræðuefni milli þjóða, sem eru í sömu bandalögum, eins og EFTA og OECD, þar sem efnahagsmál á að ræða. Það er hægt að ræða um ýmis markaðsmál og margt fleira. En að sjálfsögðu er ekki við því að búast að slíkar viðræður fari fram án þess að einnig sé rætt um kröfur annarra þjóða til að fá undanþágur til fiskveiða innan hinnar nýju landhelgi og raunar innan 50 mílna landhelginnar líka. Í þeim efnum vil ég taka fram að Alþfl. er algerlega andvígur því að slík veiðileyfi verði veitt a. m. k. innan 50 mílnanna. Ef það er hægt að ná einhverju samkomulagi að gagni utan 50 mílnanna má líta á það þegar það samkomulag sér dagsins ljós. Í þessu sambandi vil ég minna á að ein meginröksemd okkar fyrir því að færa út í 200 mílur hefur verið sá árangur sem náðist á hafréttarráðstefnunni í Genf, en fundum hennar s. l. vor lauk þannig að lagður var fram svokallaður sameinaður texti sem saminn var af forsetum og nefndarformönnum, en er auðvitað ekki samþykktur. Það er engin þjóð lagalega bundin af þessum texta, en það stóð heldur enginn upp og mótmælti, og almennt mun einróma hafa verið fagnað þeim árangri, sem þarna náðist, og talið að þetta væri veigamikið skref í þá átt að hafréttarráðstefnan kæmist að jákvæðari niðurstöðu um öll þessi efni. Tvö atriði eru í þessum sameinaða texta, sem við höfum með réttu vísað til, er við íslendingar beittum okkur fyrir og tókst með góðu atfylgi ýmissa annarra, ekki síst Evensens hins norska landhelgisráðherra og formanns nefndar sem við hann er kennd, að fá inn í þennan sameiginlega texta. Þessi tvö atriði eru: Í fyrsta lagi að hvert strandríki skuli ákveða sjálft hve mikinn afla það telur unnt að taka í landhelgi þess án þess að skaða fiskstofna. Það má segja að við höfum nú á síðasta degi fengið alveg tvímælalausa álitsgerð okkar bestu sérfræðinga hvað þetta snertir. Það er sú skýrsla sem þm. hafa fengið og hér hefur verið gerð að umtalsefni. Í öðru lagi var það atriði, að hvert strandríki skuli sjálft meta hversu mikið af þessum leyfilega afla í landhelgi þess það getur sjálft veitt. Þetta atriði hefur mikla þýðingu víða úti um heim þar sem þjóðir með lítið efnahagslegt bolmagn ætla sér hreinlega að selja eða leigja landhelgi sína og hafa upp úr því fjármuni. Hér á Íslandi er þetta mjög þýðingarmikið og það kemur einnig fram í skýrslu Hafrannsóknastofnunarinnar, a. m. k. varðandi verðmestu nytjafiska okkar, að við getum tvímælalaust einir veitt allt það magn, sem óhætt er að taka og e. t. v. betur en það. Af þessu tvennu, sem liggur í augum uppi eftir að þessi skýrsla er loksins komin fram, er augljóst að það er í fullkomnu samræmi við hinn sameinaða texta, þ. e. a. s. árangur hafréttarráðstefnunnar í Genf, að við getum ekki veitt öðrum þjóðum veiðiheimildir innan 50 mílnanna Eins og hér er nú komið fram, er hugsanlegt að bað gæti komið til einhver leyfisveiting samkvæmt tölum sem fram eru lagðar um karfa, en ég hygg að verulegur hluti karfaaflans sé tekinn utan 50 mílna. Þó að farið væri inn á þá braut mundi ekki þurfa að veita heimildir inn fyrir 50 mílurnar. Þetta tel ég rétt að komi fram af hálfu flokks míns, úr því að umræður hefjast um landhelgismálið, og ég vil enda á því að brýna ríkisstj. mjög á því að fylgja fram þeim skoðunum og þeim staðreyndum, sem fram koma í skýrslu Hafrannsóknastofnunarinnar, í þeim viðræðum sem eiga eftir að fara fram. Í öðru lagi að reyna að hafa þær viðræður á víðtæku sviði, þannig að það sé ekki eingöngu rætt um að aðrir komist inn í landhelgi okkar, heldur að við höfum líka eitthvað til þeirra að sækja, eins og t. d. réttlæti í viðskiptum við Efnahagsbandalagið. Við höfum þarna ýmis atriði, sem fulltrúar okkar geta notað til gagnsóknar og eiga að gera. Ég held að þeir þurfi ekki að óttast að það muni hafa neikvæð áhrif á framvindu mála hjá Sameinuðu þjóðunum, þó að samkomulag náist ekki um að hleypa útlendingum inn í 50 mílurnar, vegna þess að þróunin sem hefur orðið undanfarnar víkur, þ. e. a. s. útfærsla okkar íslendinga, samþykkt fulltrúaþingsins í Washington og yfirlýsingar Mexíkóforseta eru allt atriði sem munu fyrst og fremst verða til þess að sannfæra þátttakendur í hafréttarráðstefnunni, um að ráðstefnan verði að ljúka verkefni sínu og það sem fyrst. Takist það ekki mun taka við stjórnleysi á höfunum, stjórnleysi sem mannkynið hefur engin ráð á í dag ofan á öll önnur vandræði, sem að okkur steðja. Ég vil ítreka það sem ég byrjaði á, að ég vænti þess að ríkisstj. líti ekki svo á að stjórnarandstaðan hafi slitið samstarfi við hana þótt ósamkomulag sé um einstök framkvæmdaatriði landhelgismálsins.



Herra forseti. Það er ekki að ástæðulausu að upp eru teknar hér á hv. Alþ. nú í dag umræður um landhelgismálið. Áður en að ég held lengra vil ég aðeins strax í byrjun lýsa þeirri skoðun minni í sambandi við ummæli hæstv. forsrh. um að stjórnarandstaðan hafi slitið viðræðum við stjórnarflokkana í landhelgisnefnd, að mér kemur mjög á óvart slík yfirlýsing af hálfu hæstv. forsrh. og við það kannast ég ekki. Ég vænti þess að hæstv. forsrh. leiðrétti þessi ummæli sin hér á eftir, því að ég hygg að enginn af fulltrúum stjórnarandstöðuflokkanna í landhelgisnefnd muni kannast við að slíkt hafi gerst á síðasta fundi landhelgisnefndar fyrir um þrem mánuðum. Ég kannast ekki við það, og ég hygg að svo sé um fulltrúa Alþb. Það er komið fram að formaður Alþfl. kannast ekki við það. Nú eru röskir þrír mánuðir liðnir síðan allir stjórnmálaflokkar í landinu voru um það sammála að lýsa yfir 200 mílna fiskveiðilögsögu við Ísland. Þessu hafa sjálfsagt og örugglega allir íslendingar fagnað heils hugar. Á því er enginn vafi, enda bera samþykktir, sem borist hafa víðs vegar að af landinu, merki þess að allir fögnuðu þessu og fagna og eru einhuga um þessa ákvörðun. Það er og enginn vafi á því að málstaður okkar íslendinga á erlendum vettvangi er miklum mun sterkari nú en hann hefur líklega nokkurn tíma áður verið varðandi útfærslu landhelginnar. Ég hygg að allir geti einnig verið sammála um þetta. En hvers vegna er þá sá kvíði og uggur sem selt hefur að íslensku þjóðinni vegna útfærslunnar í 200 mílur? Hvers vegna hefur hann komið upp? Það ætti ekki að vera. Það eru engin rök sem mæla með því að sá uggur eða kvíði ætti að vera meðal íslensku þjóðarinnar vegna þess sem gerst hefur á erlendum vettvangi, enda er ekki svo. Þessi kvíði og uggur, sem nú er ríkjandi meðal íslensku þjóðarinnar varðandi landhelgismálið, er fyrst og fremst vegna stefnu eða stefnuleysis núv. hæstv. ríkisstj. um framkvæmd á landhelgismálinu. Það hefur komið fram fyrir löngu að stjórnarandstaðan er sammála um að ekki komi til mála að veita veiðiheimildir innan 50 mílna fiskveiðilögsögunnar til handa erlendum aðilum. Það hefur ekki komið jafnskýrt fram af hálfu hæstv. ríkisstj. að hún væri jafneinhuga um það að veita erlendum aðilum ekki veiðiheimildir innan 60 mílnanna. En hún hefur haldið þannig á málinu að hv. alþm., almenningur í landinu, þjóðin öll, hefur haft það á tilfinningunni að það væri í raun og veru stefna hæstv. ríkisstj. jafnvel að semja um veiðiheimildir innan 50 mílnanna gömlu. Það er þetta fyrst og fremst sem að mínu viti hefur sett ugg og kviða að íslendingum í landhelgismálinu nú. Það hefur ekki farið leynt fyrir einum eða neinum að talsmenn stjórnarflokkanna, fyrst og fremst vil ég þó segja talsmenn Sjálfstfl., hafa í málflutningi túlkað það mál svo, að brýna nauðsyn bæri til að þrautreyna samningsleiðina. Þetta hefur, að því er ég best veit, ekki komið eins skýrt fram a. m. k. af hálfu talsmanna Framsfl. En þó virðist íslenska þjóðin vera í vafa um, hver er í raun og veru stefna Framsfl. varðandi framkvæmd landhelgismálsins nú. Það er ekkert vafamál, það er það ekki í mínum huga og ég efast um að það sé vafamál í huga nokkurs hv. alþm. að öll íslenska þjóðin stendur einhuga að baki þeirri afstöðu að ekki komi til greina samningar um neinar veiðiheimildir erlendum aðilum til handa innan 50 mílna fiskveiðilögsögunnar. Mér þætti a. m. k. gaman ef einhver hv. alþm. treystir sér til þess að koma hér upp og draga í efa þennan einhug meðal íslendinga. Ef svo er, þá vænti ég þess að fá að heyra af munni þess hv. alþm. slík ummæli hér í dag. Ég vil taka undir það, sem hér hefur komið fram, að ég tel að þing og þjóð eigi á því skýlausan rétt að fá að vita hver stefna núv. hæstv. ríkisstj. er varðandi framkvæmd landhelgismálsins. Það hefur verið vikið hér að nýútkominni skýrslu frá fiskifræðingum Hafrannsóknastofnunarinnar, og vissulega er sú skýrsla eða ætti a. m. k. að vera það endanlega sem fram hefur komið til þess að hæstv. ríkisstj. treysti sér til þess í dag, við þessar umr., að lýsa því yfir að ekki komi til greina neinir samningar um veiðiheimildir, a. m. k. ekki innan 50 mílnanna. Þessi skýrsla, sem ég hygg að allir hv. alþm. hafi kynnt sér, er með þeim hætti að það er greinilegt hverjum og einum einasta sem les hana að það er ekki um neitt að semja við aðrar þjóðir varðandi veiðiheimildir á Íslandsmiðum. Ég vil því vona að sú sendinefnd, sem á förum er af hálfu íslensku ríkisstj. til London nú í þessari viku, hafi þessa skýrslu sem það lokaveganesti, ásamt þeim einhug, sem að baki stendur, með íslensku þjóðinni, um að ekki verði samið um veiðiheimildir innan 50 mílna markanna. Ég vil að lokum óska eftir því við hæstv. forsrh. sem aðaltalsmann Sjálfstfl. í þessu máli að hann gefi hér og nú, treysti hann sér til, ótvíræða yfirlýsingu um það, að eins og málum sé nú komið, þá komi ekki til greina neinir undanþágusamningar um veiðiheimildir erlendum ríkjum til handa innan 50 mílna markanna. Komi slík yfirlýsing ekki fram af hálfu hæstv. forsrh. hér í dag, þá mun ég og íslenska þjóðin í heild skoða það sem ályktun um að enn séu uppi, a. m. k. innan Sjálfstfl., hugmyndir að semja innan 50 mílna markanna, og eftir því verður vissulega tekið. Ég vil á sama hátt óska eindregið eftir því við hæstv. dómsmrh. sem formann Framsfl. að hann gefi hér og nú í dag skýlausa yfirlýsingu um það fyrir hönd Framsfl., treysti hann sér til, að ekki komi til greina, eins og málum er nú komið, neinir samningar um veiðiheimildir útlendingum til handa innan 50 mílna markanna. Og ég segi á sama hátt: Komi ekki slík yfirlýsing frá hæstv. dómsmrh. hér í umr. í dag, þá skoða ég þetta mál - og íslenska þjóðin mun öll gera það að mínu viti - sem ályktun á þá leið að Framsfl. sé líka með hugmyndir, þrátt fyrir allt sem fram hefur komið, um samninga um veiðiheimildir innan 50 mílna markanna. Og það verður vissulega ekki síður tekið eftir því. Ég tel nauðsynlegt nú á þessari stundu, undir umr. um landhelgismálið og í þeirri stöðu, sem það mál nú er, að við fáum um það fulla vitneskju hvað hæstv. ríkisstj. ætlar sér að gera. Ætlar hún að semja um veiðiheimildir innan 50 mílna? Ef svo er, hvað ætlar hún að ganga langt? Það er þetta sem íslenska þjóðin á heimtingu á að fá að vita áður en samningafundurinn í London fer fram á fimmtudaginn kemur.



Herra forseti. Ég þarf að gera nokkrar aths. við það sem hæstv. forsrh. sagði. Hann sagði að á síðasta fundi landhelgisnefndar, sem haldinn var fyrir rúmum 3 mánuðum, hefði verið sérstaklega fjallað um það atriði hvernig ætti að standa að framkvæmdum í málinu og þá m. a. hvort taka ætti upp viðræður við aðrar þjóðir eða ekki. Hæstv. forsrh. sagði að þá hefði komið fram ágreiningur í landhelgisnefnd og það er rétt. En hann sagði og það er ekki rétt - að sá ágreiningur hefði verið um það hvort taka ætti upp viðræður við aðrar þjóðir eða ekki. Ég hef veitt því athygli að það hefur talsvert verið gert úr því í blöðum ríkisstj. að við Alþb.-menn og fleiri úr stjórnarandstöðunni vildum ekki ræða við aðrar þjóðir sem óskuðu eftir viðræðum við okkur. Ég tók skýrt fram á þessum landhelgisnefndarfundi og hef lýst því yfir opinberlega nokkrum sinnum síðan að þetta er með öllu rangt. Það hefur enginn ágreiningur verið og er enginn ágreiningur við okkur um það að ræða við aðrar þjóðir. Ágreiningurinn, sem upp kom og stendur því miður enn, er um það, hver eigi að vera afstaða okkar íslendinga í meginatriðum í þessum viðræðum. Á þessum síðasta fundi í landhelgisnefnd gerðum við í stjórnarandstöðunni talsvert ítarlegar tilraunir til þess að reyna að ná samkomulagi um það, hver skyldi verða meginafstaða okkar íslendinga í viðræðum. Á þessum fundi bauð ég það m. a. fram til samkomulags að ég skyldi standa að því að samþykkja einhverjar veiðiheimildir á ytra beltinu, frá 50 mílum út í 200, ef það gæti þýtt samkomulag um að engar veiðiheimildir handa útlendingum yrðu veittar á innra beltinu, en tók þó skýrt fram, eins og komið hafði fram í till. mínum að í rauninni er ég á móti slíkum veiðiheimildum líka á ytra beltinu. Ég tel þær ástæðulausar og ég tel að þær hafi lítið gildi fyrir útlendingana. En til samkomulags bauð ég þetta, ef samstaða gæti þá tekist um þessa meginafstöðu. En slík samstaða fékkst ekki. Og það fékkst ekki fram á þessum fundi hver ætti að vera meginafstaða íslendinga í hugsanlegum viðræðum. Það er þetta sem ágreiningurinn stendur um í rauninni enn í dag. Hæstv. forsrh. taldi upp í sínu máli nokkur atríði sem áttu að vera skýringar á því hver væri okkar stefna í þessum hugsanlegu viðræðum eða komandi viðræðum. Hann sagði: Okkar megintakmark er að friða 200 mílurnar sem allra fyrst. - Það vita auðvitað allir og ekki síst hæstv. forsrh. að orðalag eins og þetta segir hreinlega ekki neitt. Það veit enginn hvað þetta þýðir. Þetta er hægt að teygja eins og hrátt skinn. Hið sama er að segja um annað atriði sem hann nefndi hér og ég hef tekið eftir í ræðum hans að undanförnu um málið: Friða ber 50 mílurnar sem mest. - Hvað þýðir þetta? Það veit enginn heldur hvað þetta þýðir. Hér er ekkert skýrt markmið sett. Þetta gæti allt eins þýtt það að slakað yrði á kröfunni um friðun 50 mílna allt niður í það sem gert var í síðustu samningum. Þá er einnig talað um að samningar verði að byggjast á því, að samdráttur verði í aflamagni útlendinga. Þetta segir harla lítið annað en það, að við vitum að sjálfir hafa útlendingar sagt að þeir gætu fallist á samdrátt í aflamagni, af því að skipastóll þeirra er orðinn minni. Þá er einnig talað um að af okkar hálfu verði það að vera skilyrði að fækka skipum útlendinganna. Þetta hefur líka komið fram hjá þeim sjálfum. Það er vegna þess að þeir eiga færri skip. Þeir hafa ekki nú í breska veiðiflotanum svo mörg skip sem þeir höfðu á síðustu skrá til þess að stunda þessar veiðar hér við land. Nei, ummæli eins og þessi eru sett fram aðeins til þess að hylja það að menn vilja ekki segja hver er meginstefnan. Það hefði að sjálfsögðu verið skýr stefna að lýsa yfir: Okkar markmið verður það að ljá ekki máls á því að veita veiðiheimildir innan 50 mílnanna. - En hæstv. ríkisstj. hefur ekki enn fengist til þess að gefa slíka yfirlýsingu, og því miður fór það svo nú í þessum umr. eins og áður, að hæstv. forsrh. fékkst ekki til þess að gefa slíka yfirlýsingu. Almennar vangaveltur hafa mjög komið fram hjá hæstv. forsrh. um að við verðum að haga okkur eftir því, hvort við losnum fyrr við útlendingana af okkar miðum með því að semja við þá eða með því að leggja út í meiri eða minni baráttu. Auðvitað vitum við að okkur hefur aldrei orðið neitt ágengt í okkar landhelgismálum á undanförnum árum og áratugum án þess að taka upp baráttu, án þess að sýna alvöru, án þess að láta eitthvað reyna á. Sá, sem byrjar á því að segja: Ja, við getum ekki varið okkar landhelgi, ætli sé ekki best að semja, ætli við náum ekki bestum árangri með því að semja? - hann ofurselur sig alveg þeirri miklu ágengni sem við vitum að við eigum að mæta frá hálfu breta. Viti bretar fyrir fram að við leggjum ekki í neina baráttu, við ætlum að gefast upp, við munum semja við þá, þá munu þeir líka sækja fast á í samningunum. Og þá verða líklega samningarnir ekki merkilegir sem við stöndum frammi fyrir undir lokin. Það er ekki hægt að ganga fram hjá því að aðstaða okkar íslendinga nú til þess að taka upp baráttu í þessu máli, er miklum mun betri en hún hefur verið í fyrri tilfellunum. Það er auðvitað miklu betra að eiga við breta úr því að aðstaðan er orðin sú að fulltrúar þeirra hafa lýst því yfir í býsna merkilegum ræðum, þar sem þessi mál hafa verið rædd á hafréttarráðstefnunni, að þeir styðja orðið 200 mílna regluna, og þar sem þeir hafa tekið upp býsna harða baráttu innan Efnahagsbandalagsins fyrir sama sjónarmiði og við erum að berjast fyrir. Afstaða breta fram til þessa hefur ekki verið mótuð af slíkum viðurkenningum. Þeir hafa þvert á móti haldið því fram, allt fram að því að þeir skiptu um skoðun, sem fram kom í umr. á hafréttarráðstefnunni síðast, að það kæmi ekki til mála að viðurkenna annað en það að hafið upp að 12 mílum væri hið frjálsa úthaf og þeir yrðu ekki heftir þar í sínum athöfnum. Eins og einnig hefur komið fram í þessum umr., er aðeins þessi breytta afstaða breta og sívaxandi kröfur innan Bretlands um að færa jafnvel einhliða út, heldur er einnig sú afstaða. sem komin er upp á Bandaríkjaþingi, í Mexíkó og miklu viðar í heiminum, og sú sterka viðurkenning fyrir okkar málstað sem komin er fram í því frv. sem lagt hefur verið fram á hafréttarráðstefnunni. Allt þetta gerir afstöðu okkar nú margfalt sterkari en aðstaða okkar var áður. Það er því alveg furðulegt við þessar kringumstæður og þegar málið hefur dregist eins og það hefur dregist og í sambandi við friðun okkar fiskimiða og við vitum hvað ástandið er orðið alvarlegt, að menn skuli þá hika við að leggja í einhverja hugsanlega baráttu fyrir þessu nauðsynjamáli. Nei, sá ágreiningur sem fram kom í landhelgisnefnd og vissulega er til staðar, hann er aðeins um það, hver eigi að vera okkar meginafstaða til þeirra viðræðna, sem fram munu fara. Hitt eru aðeins blekkingar, að reyna að halda því fram að við séum svo miklir dónar í Alþb., að við neitum að tala við skikkanlegar þjóðir. Þannig hefur deilan ekki staðið. Hún er ekki um það. En ríkisstj. hefur viljað halda þannig á málinu að hún sendi sína menn til viðræðufundar, og helst er að skilja á mönnum að það eigi að sjá til hvað komi út úr öllu þessu. Það er þokkaleg aðstaða sem þeir menn hafa sem eru sendir til samningaviðræðna og hafa ekki fengið neitt veganesti um það hvað þeir megi segja. Ég tek undir það, sem hér hefur komið fram, bæði frá hálfu form. Alþfl. og af hálfu SF, að það er auðvitað alveg rangt að við í stjórnarandstöðunni höfum slitið samstarfi við stjórnarflokkana í þessu máli, þó að hafi verið þessi ágreiningur, sem ég hef hér lýst, um hvort ætti að marka skýra afstöðu varðandi þessar viðræður eða ekki. Það er ekki heldur rétt hjá hæstv. forsrh. að halda því fram að það hafi ekkert fundarefni verið í rauninni til fyrir landhelgisnefnd á þeim tíma sem liðinn er síðan síðasti fundur var. Í öllum þeim viðræðum, sem áttu sér stað við breta og vestur-þjóðverja um landhelgismál á þeim tíma, sem ég var í ríkisstj., var það ævinlega föst regla að halda fundi í landhelgisnefnd, bæði áður en gengið var til samninga, og þar var gerð grein fyrir megintill. þeim sem við mundum setja fram og í mjög mörgum tilfellum kort látin fylgja, og í öllum tilfellum voru lagðar fram skýrslur um viðræðurnar, þar sem viðræðurnar voru raktar og greinilega tekið fram hvað hafi helst komið fram í umr. á viðkomandi fundum, og stjórnarandstaðan eins og aðrir fékk skýrslur um allar þessar viðræður. En nú brá svo við eftir viðræðurnar við breta nú síðast að engin skýrsla var gerð eða a. m. k. ekki send flokkunum. Við urðum að láta okkur nægja mjög óljósar og ósamhljóða frásagnir af þessum viðræðufundum, sem komu í blaðaviðtölum. Það var því að sjálfsögðu tilefni til þess að halda fund í n. En það virðist vera að ríkisstj. hafi ekki óskað eftir því að ræða þessi mál við stjórnarandstöðuna eða leita eftir hugsanlegu samkomulagi um það hvað gert yrði í málinu. Mér þykir ekki heldur gott að það sýnist nokkuð ljóst að sú nýja skýrsla Hafrannsóknastofnunarinnar, sem ég gerði hér að umtalsefni og er jafnskýr og ákveðin eins og hv. þm. þekkja, það er engu líkara en hún hafi komið einhverju fáti á hæstv. ríkisstj. Hún veit varla hvernig hún á við þessari skýrslu að bregðast. Nú talar hún um að það verði að halda fund margra manna um þessa skýrslu, það verði að kalla saman útvegsmenn, fiskifræðinga, hagfræðinga og aðra, áhugamenn og ræða þetta plagg, og jafnvel er farið að tala um það, hvort ekki sé rétt að halda ráðstefnu og reyna að fá erlenda sérfræðinga og þinga um þessi mál. Auðvitað er þessi skýrsla Hafrannsóknastofnunarinnar eins og aðrar sem frá henni hafa komið um þessi mál. Það er hægt að segja að annar meginþáttur þessarar skýrslu snýr raunverulega að útlendingum, að því hversu miklir möguleikar eru á því skv. áliti fræðimannanna að halda hér áfram þeirri sókn á miðunum sem verið hefur. Þetta er annar meginþáttur skýrslunnar, og ég tel að þessi þáttur skýrslunnar styðji mjög ákveðið okkar sjónarmið og þau rök sem við höfum fram til þessa sett fram fyrir okkar málstað. Hinn þátturinn í þessari skýrslu snýr hins vegar meira að okkur íslendingum sjálfum, hvaða reglur við viljum setja gagnvart okkur, hvað við teljum tiltækilegast að gera í sambandi við bæði lokun veiðisvæða um lengri eða skemmri tíma, um breytingar á möskvastærð í vörpum og margt annað þess háttar. Það mál verður að sjálfsögðu tekið fyrir m. a. í þeirri n. sem skipuð hefur verið og á að koma fram með frv. um nýjar reglur varðandi nýtingu hinnar nýju fiskveiðilandhelgi af hálfu landsmanna sjálfra, því að þau lög, sem við höfum haft um þau efni, hafa í rauninni eingöngu náð til okkar sjálfra. Það geta vissulega komið fram margar hugmyndir, og mér dettur ekki í hug að halda því fram að þær ábendingar, sem koma af hálfu fiskifræðinganna, þurfi í öllum greinum að vera þær bestu varðandi það hvaða reglur við setjum gagnvart okkur sjálfum. En það er alveg óþarfi að blanda því á nokkurn hátt saman við hinn meginþáttinn, sem er þeirra sterka aðvörun til allra, sem með þessi mál hafa að gera, eins og málin standa nú, um að það megi ekki halda áfram að taka úr stofnunum jafnmikið og gert hafi verið og sé augljóst að það nemi því, sem þurfi að skera niður, sem útlendingar hafa tekið til þessa, - þetta sé nauðsynlegt. Mér finnst því að hæstv. ríkisstj, hefði einmitt átt að taka þessa skýrslu og nota hana á þann hátt sem hefði komið okkur að mestu gagni í viðræðum okkar við hina erlendu aðila. Ég tók eftir því, að hæstv. forsrh. sagði að þessi skýrsla mundi að sjálfsögðu verða notuð sem röksemd af okkar hálfu í viðræðum við útlendinga og það þykir mér ánægjulegt. En ég vil vænta þess að það sé ekkert hik á okkar mönnum að nota þessa skýrslu, eins og hún liggur fyrir, varðandi þennan þátt hennar. Ég skal svo ekki lengja frekar ræðutíma utan dagskrár en orðið er. En ég vil vænta þess, að hæstv. ríkisstj. taki þetta mál allt til nýrrar athugunar og taki upp aukið samstarf við stjórnarandstöðuna um málið og taki til nýs mats þær nýju upplýsingar sem liggja fyrir. Ég vil trúa því að ríkisstj., sem studd er af tveimur flokkum, eigi eftir að ræða nokkru betur málið í stjórnarfl. og hafi þar verið eitthvert hik á mönnum áður eða einhver hugsun um að láta undan kröfum útlendinganna, þá vil ég mega trúa því að við þessar nýju upplýsingar, sem liggja fyrir, fáist menn til þess að endurskoða afstöðu sína og geri það áður en sendimenn okkar fara til London, svo að þeir viti alveg skýrt og klárt hvað þeir eiga að segja á þessum viðræðufundi.