Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er ekki nema tvær greinar, og það er ekki ætlun mín að ræða landhelgismálið í heild í sambandi við flutning þessa frv. Frv. fylgir einnig stutt grg., og ég mun ekki, án þess að gefist sérstakt tilefni til, ræða þetta mál ýtarlega. Það hefur verið það mikið rætt, og það, sem þetta frv. felur í sér, er í sjálfu sér ákaflega einfalt atriði. Það er um það að staðfesta sem lög reglugerð nr. 70 30. júní 1958, um fiskveiðilandhelgi Íslands. Því er svo háttað, að flestar þjóðir hafa um landhelgi sína, ekki aðeins fiskveiðilandhelgi, heldur landhelgina yfirleitt, lög frá löggjafarsamkomu sinnar þjóðar. Og í sjálfu sér held ég, að það sé eðlilegt að fallast á, að það sé sá eðlilegi háttur, sem á er hafður í sambandi við þetta mál. Þetta hefur æxlazt öðruvísi hjá okkur, og ástæðan er í höfuðatriðum sú, að það var lögð mikil áherzla á það af lögfræðingum margra þjóða, að landgrunnsreglan mundi e.t.v. verða hin almenna regla að því er snerti fiskveiðiréttindi hlutaðeigandi þjóða. Þetta sjónarmið var ákaflega ríkjandi 1948, þegar landhelgislögin voru sett. Án þess að farið sé nánar inn á það, kom fljótt í ljós á fyrri ráðstefnunni í Genf, að þessi regla um réttindi á landgrunninu varð ekki ríkjandi að því er fiskveiðiréttindi snertir. Stórveldin komu því þannig fyrir á þeirri ráðstefnu og fengu meirihlutasamþykkt fyrir því, að réttindi á hafsbotninum tilheyrðu hlutaðeigandi þjóðum á nánar tilteknum svæðum, en fiskveiðarnar, sem eru fyrir ofan hafsbotninn, voru ekki látnar fylgja með, jafnvel þó að veitt sé með tækjum, sem eins og við vitum eru dregin eftir hafsbotninum og raska þar öllu lífi. Ég ætla ekki að rökræða það, hversu sanngjarnt þetta hefur verið. En fyrir þessari stefnu fékkst meiri hluti og hann löglegur og meira en það. En þrátt fyrir það, þótt þetta hafi verið samþykkt, heldur vitanlega baráttan um landgrunnið áfram. Það er alveg augljóst mál af þeim umræðum, sem urðu á síðustu ráðstefnunni í Genf, og þeim rökum, sem þar voru borin fram af fjöldamörgum þjóðum. Sú barátta að því er fiskveiðarnar snertir á landgrunni heldur að sjálfsögðu áfram. Ég nefni þetta án þess að rökræða nánar um þetta atriði. Það er lítill vafi á því, að það álit, að þessi stefna mundi verða ríkjandi, að hlutaðeigandi þjóðir ættu landgrunnið, einnig að því er fiskveiðar snerti, varð því ráðandi, að lögin frá 1948 voru sett, og síðan hefur verið fylgt þeirri reglu, eins og okkur er kunnugt, 1952 og 1958, að ákveða fiskveiðitakmörkin með reglugerð. En það, sem þetta frv. fer fram á, er, að reglugerðin frá 1958, eins og ég sagði áðan, verði lögfest. Raunverulega er frv. um það eitt að flytja þetta vald frá þeim, sem hafa heimild til þess að gefa út reglugerðir, sem er hlutaðeigandi ráðh. í ríkisstj., - flytja það til Alþingis sjálfs. Ég þarf ekki að efast um það, að hv. alþm. geta yfirleitt fallizt á, að þetta sé eðlilegt. Með þessu móti kemst miklu meiri festa í málið, og eins og ég sagði í upphafi, þá er þessu svo háttað, að flestar þjóðir hafa um þessi atriði löggjöf. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri á þessu stigi. Ég geri ráð fyrir því, að það sé eðlilegast að vísa því til allshn., 2. umr. og allshn., og ég hef sérstaklega óskað eftir því við nefndina, að afgreiðslu þessa máls verði flýtt.



Herra forseti. Þetta frv. er flutt af öllum þm. stjórnarandstöðunnar, sem sæti eiga í þessari hv. d., þm. Framsfl. öllum og þm. Alþb. Við höfum með því viljað sýna, hve mikla áherzlu við leggjum á þetta mál. Hv. 2. þm. Vestf. hefur þegar gert grein fyrir efni þessa frv., en ég tel þó rétt, að ég geri einnig nokkra grein fyrir sjónarmiðum okkar þm. Alþb. í sambandi við málið. Tilgangurinn með flutningi þessa frv. er að mínum skilningi í stuttu máli sá, að Alþ. ítreki að gefnu tilefni og í nýju formi yfirlýsingu sína frá 5. maí 1959 um, að ekki komi til mála minnf fiskveiðilandhelgi við Ísland en 12 mílur frá grunnlínum allt umhverfis landið, og að Alþ. sýni með samþykkt þessa frv., að það megi ekki veita neinni ríkisstj. heimild eða svigrúm til þess að ákveða minni fiskveiðilandhelgi en þetta. Tilefnið til flutnings þessa frv. er vitanlega það, að undanfarið, a.m.k. frá 1.–10. þ.m., hafa farið fram samningaviðræður milli fulltrúa ríkisstj. annars vegar og fulltrúa ríkisstj. Breta hins vegar, þar sem m.a. hefur verið fjallað um stærð íslenzkrar fiskveiðilögsögu með það fyrir augum a.m.k. af hálfu Breta að gera samkomulag eða samninga um stærð íslenzkrar fiskveiðilögsögu milli ríkisstjórnar Íslands og ríkisstjórnar Breta. En slíkir samningar mundu, ef þeir væru gerðir, vitanlega leiða til breyt. á reglugerðinni um fiskveiðilandhelgi Íslands frá 30. júní 1958. Ákvörðun hæstv. ríkisstj. um að taka upp samningsviðræður við Breta um landhelgismálið var tekin án nokkurs samráðs við þingflokka stjórnarandstöðunnar og gegn mótmælum þeirra, þegar er þeim varð kunnugt um þessa ákvörðun ríkisstj. Þessi ákvörðun var tekin án þess, að hún væri áður borin undir utanrmn. Þetta síðara er brot á lögum og um leið á loforðum hæstvirtra ráðherra, hæstv. utanrrh. og hæstv. dómsmrh., gefnum á fundi utanrmn. í júlí s.l. um það, að samráð skyldi verða haft við utanrmn., áður en nokkur ákvörðun yrði tekin í málinu, og skal ég víkja að því síðar. Hið fyrra, að taka svo mikilvæga ákvörðun í einu þýðingarmesta máli þjóðarinnar án þess að reyna hið allra minnsta að ná um hana samstöðu allra flokka og þar með þjóðareiningu, það er að rjúfa þá þjóðareiningu og samstöðu, sem þrátt fyrir allt hefur verið um höfuðatriði þessa máls. Með því er gengið beint á móti stefnu allra ríkisstjórna, sem hafa haldið á þessu máli árum saman. Þær hafa allar reynt, meira að segja sú hæstv. ríkisstj., sem nú situr, að ná sem mestri samstöðu allra flokka um höfuðatriði málsins, þó að það hafi ekki tekizt í öllum atriðum. Hæstv. ríkisstj. mun e.t.v. svara því, að hún hafi ekki gert annað og ekki ákveðið annað en tala við Breta, að taka upp viðræður við Breta. Og hún mun e.t.v. segja, að það hafi verið bæði ókurteisi við þá góðu þjóð og óviturlegt vegna eftirleiksins að hafna því að taka upp þessar viðræður. En hæstv. ríkisstj. hefði ekki þurft að segja nema eitt til viðbótar þessu, til þess að þetta væri allsterkt svar, hefði hún sagt: Við viljum aðeins tala við Breta. En við munum ekki semja við þá um neina skerðingu á 12 mílna fiskveiðilandhelginni við Ísland. Við munum tala fyrir því að halda fast við yfirlýsingu Alþingis frá 5. maí 1959, sem við tókum sjálfir þátt í að samþykkja. Þetta hefði hæstv. ríkisstj. getað sagt okkur fulltrúum stjórnarandstöðunnar í utanrmn. eða öðrum fulltrúum stjórnarandstöðuflokkanna. En bezta vörnin hefði það verið, ef hún hefði sagt þetta opinberlega allri þjóðinni, um leið og hún tók þá ákvörðun að hefja samningaviðræður við Breta. Þetta hefur hæstv. ríkisstj. ekki gert. Hún hefur ekki verið að gefa neinar yfirlýsingar um, að í þessum samningsviðræðum við Breta yrði fast haldið við yfirlýsta stefnu Alþingis og fyrri ríkisstjórna í þessu máli. Þess vegna er það, að við viljum með flutningi þessa frv. segja hæstv. ríkisstj. þetta: Það verður engin eining hér á hv. Alþ. né heldur með þjóðinni um nokkurt frávik frá 12 mílna fiskveiðilandhelgi, um nokkra skerðingu á henni nokkurs staðar við landið um skemmri eða lengri tíma. Flutningur þessa frv. af hálfu stjórnarandstöðunnar er því aðvörun til hæstv. ríkisstj. um það, að samningar við Breta, sem feli í sér nokkra skerðingu á 12 mílna fiskveiðilandhelginni nokkurs staðar við landið, jafnvel þótt samið væri um slíkt aðeins til fárra ára og þó að talið væri ef hálfu hæstv. ríkisstj., að í þeim samningum kynni að felast einhver ávinningur, þá munu slíkir samningar kosta stríð, hörð átök hér á Alþingi og með þjóðinni. Og það verður um leið opinberað umheiminum, að Alþingi og íslenzka þjóðin sé ekki einhuga í afstöðunni um þetta mál, sem við erum þó allir sammála um að sé mesta lífshagsmunamál þjóðarinnar. Hæstv. ríkisstj. mun vafalaust telja sig hafa lagalega heimild til þess að óbreyttum lögum að gera samninga við Breta um stærð íslenzkrar fiskveiðilögsögu, án þess að sérstakt samþykki Alþingis komi til. Það er það, sem fyrir okkur vakir með flutningi þessa frv., að taka af allan vafa um og slá því föstu, að slíkt sé ekki hægt, a.m.k. án þess að samþykki Alþingis komi til. En spurningin er nú í dag: Þó að hæstv. ríkisstj. kunni eð hafa lagalega heimild til þess að gera slíka samninga um íslenzka fiskveiðilögsögu, hefur hún siðferðilega heimild? Það er mín skoðun, að það sé auðvelt að sanna, að hún hafi það ekki. Samkv. yfirlýsingum, sem gefnar hafa verið af hálfu þessarar hæstv. ríkisstj., af hálfu þeirra flokka, sem að henni standa, forustumanna þeirra, og af hálfu allra stjórnmálaflokka í landinu, hefur verið margyfirlýst stefna Alþingis a.m.k. síðan 5. maí 1959, að minni fiskveiðilandhelgi en 12 mílur frá grunnlínum allt umhverfis landið komi ekki til mála, og um leið, að stærð fiskveiðilögsögunnar við Ísland sé ekki samningsatriði við Breta eða neina aðra einstaka þjóð. Þetta hefur verið yfirlýst stefna allra ríkisstjórna í landhelgismálinu a.m.k. síðan 30. júní 1958, þegar landhelgisreglugerðin var sett, ef ekki lengur. Og um þetta hafa verið gefnar yfirlýsingar margoft af forustumönnum allra flokka. Þar er auðvitað fyrst að nefna þál. um landhelgismál, sem var samþykkt einróma á Alþingi 5. maí 1959. Sú tillaga var borin fram af utanrmn. í heild, en hún var samin af undirnefnd utanrmn., sem var skipuð 4 mönnum, einum fulltrúa frá hverjum þingflokki, og hin endanlega tillaga varð til eftir vandlega íhugun og umræður innan þessarar undirnefndar, en þær höfðu raunar staðið yfir í fimm vikur, þegar fullt samkomulag náðist að síðustu um orðalag tillögunnar. En utanrmn. fjallaði um þetta mál, um þessa tillögu, í meira en 13 vikur, frá því að hún fyrst kom fram og þangað til hún var endanlega afgreidd, svo að það er ekkert vafamál, að þál. frá 5. maí 1959 var gerð að vel íhuguðu ráði forustumanna allra flokka, sem að henni stóðu. Þessi þál. er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að mótmæla harðlega brotum þeim á íslenzkri fiskveiðilöggjöf, sem brezk stjórnarvöld hafa efnt til með stöðugum ofbeldisaðgerðum brezkra herskipa innan íslenzkrar fiskveiðilandhelgi, nú nýlega hvað eftir annað jafnvel innan 4 mílna landhelginnar frá 1952. Þar sem þvílíkar aðgerðir eru augljóslega ætlaðar til þess að knýja Íslendinga til undanhalds, lýsir Alþingi yfir, að það telur Ísland eiga ótvíræðan rétt til 12 mílna fiskveiðilandhelgi, að afla beri viðurkenningar á rétti þess til landsgrunnsins alls, svo sem stefnt var að með lögunum um vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins frá 1948, og að ekki komi til mála minni fiskveiðilandhelgi en 12 mílur frá grunnlínum umhverfis landið.“ Ég veit, að t.d. hæstv. dómsmrh. mun kannast við það, að hann og forustumenn hans flokks hafi hugsað það vandlega, hvað þessi síðustu orð í niðurlagi þessarar þál. þýddu. Hæstv. dómsmrh. og flokksmenn hans tóku sér góðan umhugsunarfrest, langan umhugsunarfrest um það, hvort þeir vildu samþykkja, að þessi orð væru í niðurlagi þál. Ég ætla ekki að rekja það þóf, sem fór fram um það vikum saman, jafnvel mánuðum saman. En það eru vel geymd hjá mér ýmis uppköst að þessari þáltill., m.a. frá hæstv. dómsmrh., sem taka af allan vafa um, að það var af hálfu hans flokks álitið eitt aðalatriðið í málinu, hvort þessi orð um, að lágmark íslenzkrar fiskveiðilandhelgi væri 12 mílur, væru í þessari þál. Meira ætla ég ekki að segja að svo stöddu um það langvarandi þóf og stríð, sem stóð einmitt um þetta atriði. En ég vil minna á, að á þeim sama fundi utanrmn., þar sem gengið var endanlega frá þessari þáltill., lá einnig fyrir önnur till., og sú till. hafði legið fyrir utanrmn. mánuðum saman. Hún hafði legið fyrir tveimur ríkisstjórnum. Það var till. frá forustumönnum Sjálfstfl. um það, hvað Sjálfstfl. legði til að gera í málinu um þetta leyti. Þessa till. höfðu þeir fyrst borið fram í nóvember haustið 1958, en hún hafði legið fyrir vinstri stjórninni og frá því fyrir áramót stjórn Alþfl. sem óafgreitt mál, en þáv. fulltrúar Sjálfstfl. í utanrmn. voru núv. hæstv. forsrh. og núv. hæstv. dómsmrh., og það voru þeir, sem höfðu lagt fram þessa till. og höfðu lagt mikið kapp á, að hún væri samþykkt og farið eftir henni. Þeir höfðu hvað eftir annað vakið máls á því, að þeirra till. væri að taka upp viðræður innan Atlantshafsbandalagsins, þ. á m. við Breta, um landhelgismálið og það mundi vera hin réttasta og tiltækilegasta leið í málinu, eins og þá var komið, ef ekki hin eina rétta og tiltækilega leið. En á þessum fundi utanrmn. 27. apríl 1959 kom það einmitt í hlut núv. hæstv. utanrrh. að kveða niður þessa till. forustumanna Sjálfstfl. og núv. ráðh. og ganga af henni dauðri. Við það tækifæri minnti hæstv. utanrrh. á það, að hann hefði sjálfur svo oft og lengi staðið fyrir því, að viðræður færu fram innan Atlantshafsbandalagsins vorið og sumarið 1958 og jafnvel lengur, að honum værí ljóst, að það væri tilgangslaust að taka málið upp innan Atlantshafsbandalagsins, og það sem verra væri, það gæti leitt af því nýja erfiðleika. Hæstv. ráðh. minnti á það réttilega, að það hefði alltaf verið grundvallarsjónarmið flestra ríkisstjórna innan Atlantshafsbandalagsins, að íslendingar hefðu alls engan rétt til einhliða útfærslu fiskveiðilandhelgi sinnar og að því leyti sem hér væri um réttardeilu að ræða milli Íslendinga annars vegar og hins vegar vina þeirra og bandamanna í Atlantshafsbandalaginu, þá væri eina rétta leiðin að bera þessa deilu undir úrskurð alþjóðadómstólsins í Haag, en að því leyti, sem um hagsmunamál Íslendinga væri að ræða, þá væri það eina rétta, að Íslendingar færu samningaleiðina, og þessar þjóðir töldu sig þá ekki alveg fráhverfar því að ræða málið við Íslendinga. Þessar tvær leiðir væru til: úrskurður alþjóðadómstólsins í Haag og viðræður við viðkomandi þjóðir, Breta og aðrar innan Atlantshafsbandalagsins. En um þetta sagði hæstv. utanrrh., ég leyfi mér hér með að birta það orðrétt: „Við höfum svarað, að við séum ekki til viðræðna um fiskveiðilögsögu Íslands.“ Hæstv. dómsmrh. benti á það í umr. um þetta, að þó að Sjálfstfl. legði til, að þannig væri fjallað um málið, þá fælist ekki í till. hans, að hann teldi, að það ætti beint að semja við Breta og aðra um víðáttu fiskveiðilandhelgi Íslands. Honum þótti ástæða til að taka fram, að það fælist ekki af sjálfu sér í till. Sjálfstfl., þótt flokkurinn teldi rétt, að það væri tekið upp til viðræðna innan Atlantshafsbandalagsins. S.l. vor lét hæstv. utanrrh. ríkisútvarpið birta eftir sér yfirlýsingu um landhelgismálið, þar sem hann komst m.a. svo að orði, með leyfi hæstv. forseta: „Við miðum allt okkar starf að því að tryggja 12 mílna fiskveiðilögsögu og stöndum gegn öllu, sem skemmra gengur. Við munum berjast gegn öllum frádrætti, hverju nafni sem nefnist, tímatakmörkunum eða öðru, gegn öllu, sem veitir öðrum þjóðum fiskveiðiréttindi innan 12 mílna við Ísland.“ Með þessum orðum lýsti hæstv. utanrrh. stefnu hæstv. ríkisstj., sem nú situr, í þessu máli, fyrir þjóðinni. Og á fundi utanrmn. hinn 13. júlí í sumar, - það er ekki lengra síðan, - gaf hæstv. utanrrh. enn einu sinni yfirlýsingu um afstöðu núverandi ríkisstj: í þessu máli, og hann sagði, - ég leyfi mér að vísa til þessara orða orðrétt, - að afstaða ríkisstj. nú væri sú sama og fyrri ríkisstjórna: að hafna öllum tilmælum um samningaviðræður, þar eð ekkert væri við Breta að semja um víðáttu fiskveiðilögsögunnar við Ísland. Ég gæti gert mikið að því að vísa eða vitna til umræðna í utanrmn. Ég er reiðubúinn til að gæta þess, sem fram fer í utanrmn., sem trúnaðarmáls, ef þess er óskað, en ég tel, að þegar ráðh. gefa yfirlýsingar þar, stefnuyfirlýsingar um afstöðu flokka sinna eða ríkisstj. í heild, þá sé það ekkert einka- eða trúnaðarmál. Það eru yfirlýsingar, sem eru ætlaðar af hálfu slíkra manna til allrar þjóðarinnar, og þess vegna vitna ég hiklaust til þessara orða eins og þau eru bókuð í fundargerðum utanrmn. Hæstv. utanrrh. lýsti m.ö.o. hinn 13. júlí í sumar stefnu núverandi ríkisstj. svo, að hún teldi enga ástæðu til að taka upp samningaviðræður við Breta, af því að við hefðum um ekkert við Breta að semja um víðáttu fiskveiðilögsögu Íslands. Þessa yfirlýsingu gaf hæstv. ráðh. sem beint svar við fsp. um það, hvað hæft væri í því, að viðræður færu þá fram milli ríkisstjórna Íslands og Bretlands. Þannig hafa þessir tveir ráðh., hæstv. utanrrh. og dómsmrh., sem landhelgismálið heyrir sérstaklega undir og hafa sérstaklega fjallað um það innan núverandi ríkisstj., oftar en einu sinni, einir eða með öðrum, gefið yfirlýsingar um þetta tvennt: að samningar við Breta um fiskveiðilandhelgi Íslands komi ekki til mála og að minni fiskveiðilandhelgi en 12 mílur allt umhverfis landið frá grunnlínum komi ekki heldur til mála. Fundur utanrmn. 13. júlí var haldinn að ósk hv. 2. þm. Vestf., Hermanns Jónassonar, til þess að fá skýrslur hæstv. utanrrh. og hæstv. dómsmrh. um atburði, sem þá höfðu nýlega orðið innan 12 mílna landhelginnar. Það höfðu þá orðið árekstrar nýlega milli brezkra herskipa og starfsmanna landhelgisgæzlunnar íslenzku vegna afskipta brezkra herskipa af aðgerðum íslenzku landhelgisgæzlunnar vegna brota brezkra togara. Þá stóðu málin þannig, að frá því í maí í vor hafði íslenzka ríkisstj. lýst því yfir, að hún gæfi upp sakir öllum brezkum aðilum, sem hefðu gerzt brotlegir innan fiskveiðilandhelginnar frá því um haustið 1958. En Bretar lýstu því yfir um sama leyti, að þeir mundu ekki beita herskipum sínum að svo stöddu innan 12 mílna fiskveiðilögsögunnar. Og brezkir togaraeigendur í þriðja lagi lýstu því yfir, að þeir mundu banna skipstjórum sínum á togurunum að veiða innan 12 mílna landhelginnar í 3 mánuði, eða til 12. ágúst 5 sumar. En það hafði þegar sýnt sig í júlí, að ekkert af þessum loforðum Breta hafði verið haldið. Þeir höfðu fært sig upp á skaftið. Togararnir fóru inn í 12 mílna landhelgina, og brezk herskip komu eins og áður í veg fyrir töku þeirra þar af hálfu íslenzkrar landhelgisgæzlu. Og eins og áður hafði íslenzka ríkisstj. mótmælt þessum aðgerðum, þessum ofbeldisaðgerðum, og eins og alltaf áður hafði brezka stjórnin vefengt skýrslur íslenzku landhelgisgæzlunnar sem rangar og ósannar. En ég vil minna á það, að hæstv. dómsmrh. hafði, þegar hann tók það skref að gefa Bretum upp allar sakir í íslenzkri fiskveiðilandhelgi, tekið það skýrt fram, að nú yrði Bretum engin linkind sýnd, ef þeir gerðust brotlegir á ný innan íslenzkrar fiskveiðilögsögu, þ.e.a.s. eftir sakaruppgjöfina í maí í vor. Brezka ríkisstj. greip hins vegar, eins og ég sagði áðan, til ráðs, sem hún hefur hvað eftir annað gripið til út af töku brezkra togara, ef hún hefur farið fram innan 4 mílna og í einu tilfelli a.m.k. innan 3 mílna landhelgi. Hún hefur einfaldlega vefengt skýrslur íslenzkrar landhelgisgæzlu sem ósannindi. Hún lét eitt sinn fulltrúa sinn á þingi Sameinuðu þjóðanna lýsa því af hálfu brezku stjórnarinnar, að starfsmenn íslenzkrar landhelgisgæzlu færu með rangar sakargiftir og ósannindi um saklausa brezka togaraskipstjóra. Sama gerði hún í sumar, þegar brezkir togarar voru staðnir að nýjum brotum innan landhelginnar og brezk herskip staðin að því að koma í veg fyrir töku þeirra af hálfu landhelgisgæzlunnar. Þannig stóðu málin í sumar í júlí. Bretar höfðu brotið öll sín loforð, bæði brezkir togaraeigendur og brezka ríkisstj., - öll sín loforð um það að virða 12 mílna landhelgi fram til 12. ágúst. En hins vegar gerðist það um þetta leyti, að brezk blöð sögðu frá því hvað eftir annað, að nú stæðu yfir viðræður við íslenzku ríkisstj. um lausn á málinu, allsherjarlausn á landhelgismálinu, og þessara fregna hafði verið getið í íslenzkum blöðum. Þegar hæstv. ráðherrar, utanrrh. og dómsmrh., voru spurðir að því á fundi utanrmn. 13. júlí í sumar, hvað væri hæft í þessum fregnum, þá neituðu þeir í fyrsta lagi öllu sannleiksgildi þessara fregna, en kvörtuðu auk þess báðir sáran undan, að íslenzk blöð væru að fara með svo tilhæfulausan fréttaflutning. Það var rétt eins og báðir þessir hæstv. ráðh. þættust vera bornir æruleysissökum, ef verið væri að ætla þeim það, að þeir vildu vera að taka upp samningaviðræður við Breta um landhelgismálið, og verið væri að tala um samningamakk íslenzku ríkisstj. og brezku stjórnarinnar um landhelgismálið sjálft. Það var við það tækifæri, sem hæstv. utanrrh. gaf þá yfirlýsingu, sem ég gat um hér áðan, að það væri afstaða þessarar ríkisstj. eins og fyrrverandi ríkisstj., að við hefðum ekkert við Breta að tala um íslenzka fiskveiðilögsögu og mundum þess vegna ekki ræða við þá, mundum þess vegna hafna, - ég vitna hér í orð hæstv. utanrrh. orðrétt, - hafna tilmælum til samningaviðræðna, þar eð um ekkert væri við Breta að semja um víðáttu fiskveiðilögsögunnar. Þetta var 13. júlí. Á sama fundi sagði hæstv. dómsmrh., að ríkisstj. mundi að vísu athuga gaumgæfilega, hver viðbrögð hún teldi rétt að hafa í sambandi við þessi mál, en hún mundi auðvitað fara að lögum í því efni og bera sig saman við hlutaðeigandi aðila um hvað gera skyldi í málinu. Ég er ekki í vafa um, hvað hæstv, dómsmrh. átti við með þessum orðum, að auðvitað mundi hæstv. ríkisstj. fara að lögum í þessu efni. Það eru ákvæði laga um störf utanrmn., sem eru svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta : „Til utanrmn. skal vísa utanríkismálum. Utanrmn. starfar einnig milli þinga, og skal rn. ávallt bera undir hana utanríkismál, sem fyrir rn. liggja.“ Nú er það að vísu svo, að landhelgismál okkar eru ekki nema að öðrum þræði utanríkismál. Sjálf ákvörðun fiskveiðilögsögunnar er innanríkismál, eins og við höfum oft lagt áherzlu á og erum flestir eða allir sammála um. En verkefni utanrmn. í málinu er að bera fram rök okkar fyrir aðgerðum okkar í málinu gagnvart öðrum þjóðum og gera sitt til þess að fá viðurkenningu annarra þjóða á lögmæti og réttmæti aðgerða okkar. Allar ríkisstj. og allir þingflokkar hafa verið sammála um að halda því fram, að við hefðum fullan rétt að alþjóðalögum til þeirra aðgerða, sem við höfum gert í landhelgismálinu, nú síðast með útfærslu fiskveiðilögsögunnar í 12 mílur. Voru allir sammála um það, að því er ég bezt veit, að við hefðum til þess fullan rétt að alþjóðalögum. Það er einmitt um þennan rétt okkar, sem við höfum orðið að berjast harðast og þá fyrst og fremst við vinaþjóðir okkar og bandamenn í Atlantshafsbandalaginu, sem hafa staðið gegn þessum rétti okkar undir forustu Bandaríkjanna, en með aðgerðum eins og aðgerðum Breta síðustu 2 árin í íslenzkri landhelgi. Þessar þjóðir hafa neitað okkur um þennan rétt. Þær hafa kært okkur fyrir sjálftöku og brot á þjóðarétti. En þær hafa haldið fram öðrum rétti, rétti þeirra þjóða, sem hafa stundað hér fiskveiðar við Ísland, sumar lengi, til þess að halda áfram veiðum við Ísland upp að 6 mílum, upp að 4 mílum eða jafnvel 3 mílum, eins og Bretar gera. Hvort sem hefur verið um að ræða rétt okkar, sem við höfum verið allir sammála um að halda fram með sama hætti, eða nauðsyn okkar og rök okkar fyrir aðgerðunum eða aðferðunum, sem við höfum beitt til þess að ná fram þessum rétti okkar, og um það höfum við ekki alltaf verið jafnsammála, þá hafa allir reynt, allar stjórnir, sem hafa haldið á þessu máli, að ná sem mestri samstöðu, líka um aðferðirnar og rökin, sem við beitum til þess að ná fram þeim rétti, sem við erum allir sannfærðir um að við höfum. Þetta var svo vorið og sumarið 1958, áður en reglugerðin um 12 mílna landhelgina var sett. Þá hafði starfað n. að því máli mánuðum saman, n. skipuð fulltrúum frá öllum flokkum. Það var ekkert við það að athuga frá mínu sjónarmiði, að utanrmn. fjallaði ekki sérstaklega um það mál, vegna þess að um það voru allir sammála, að ákvörðun sjálfrar lögsögunnar væri innanríkismál, en ekki utanríkismál. Þegar reglugerðin var sett eftir langvarandi og vandlegan undirbúning, var það að vísu á ábyrgð þáverandi stjórnarflokka með öruggan þingmeirihluta að baki, en stjórnarandstöðuflokkurinn, Sjálfstfl., mótmælti ekki setningu reglugerðarinnar og mótmælti ekki neinum höfuðatriðum málsins, sem þá var haldið fram af hálfu ríkisstj. gagnvart öðrum þjóðum. Það heyrðust að vísu raddir frá Sjálfstfl., því miður, um það, að við hefðum ekki, áður en reglugerðin var sett, talað nógu lengi og nógu vinsamlega við vini okkar Breta og aðrar vina- og bandalagsþjóðir okkar í Atlantshafsbandalaginu. En hæstv. utanrrh. hefur margoft hrakið þessa gagnrýni Sjálfstfl. með því að lýsa því, hvernig hann sjálfur sem utanrrh. stofnaði til og tók þátt í langvarandi viðræðum við vinaþjóðir okkar í Atlantshafsbandalaginu, bæði áður en reglugerðin var sett og eftir að hún var sett, fram í ágústmánuð 1958, jafnvel fram undir 1. sept. 1958, þegar reglugerðin gekk í gildi. Hæstv. ráðh. hefur þannig marghrakið þær ásakanir Sjálfstfl., að ekki hafi verið rætt nógsamlega við vinaþjóðir okkar og bandamenn innan Atlantshafsbandalagsins, áður en reglugerðin var sett. En það voru einu andmælin, sem Sjálfstfl. bar þá fram gegn setningu reglugerðarinnar. Það mætti, auk þess sem hæstv. utanrrh. hefur sagt, lýsa því, hvernig viss málamiðlunartill., sem var sett fram í ráði Atlantshafsbandalagsins í höfuðstöðvum þess í París, var og hvernig henni var tekið. En það var gert áður en ákvörðun var tekin um setningu reglugerðarinnar í júní 1958. Það má minna á í þessu sambandi, að Alþ. og ríkisstj. 1958 gerðu sér áreiðanlega ljóst, að hverju þeir gengju um aðgerðir Breta, áður en reglugerðin var sett, og hótanir Breta um ofbeldisaðgerðir í íslenzkri fiskveiðilandhelgi, 12 mílna landhelgi, lágu fyrir, áður en Alþ. og ríkisstj. tóku ákvörðun um setningu reglugerðarinnar. Við létum það ekki hræða okkur þá. Eftir að átökin hófust á hafinu við Ísland eftir 1. sept. 1958, þessi ójöfnu átök, þar sem annars vegar voru vígdrekar Breta og hins vegar okkar litlu varðbátar, þá gerðist það, að þjóðin reis upp sem einn maður gegn ofbeldi Breta. Og það má segja, að þjóðin hafi með samþykktum, sem gerðar voru í nálega hverju félagi, öllum félagssamtökum og félagsmálastofnunum í landinu einróma um að lýsa yfir samþykki sínu við aðgerðir vinstri stjórnarinnar og mótmæla ofbeldi Breta, - þjóðin hafi með eins konar sjálfkrafa þjóðaratkvgr. staðfest reglugerðina frá 30. júní 1958 sem lög. Mér er nær að halda, að það hafi aldrei staðið meir einhuga þjóð á Íslandi heldur en eftir 1. sept. 1958 og fyrstu vikurnar eftir að Bretar sýndu þjóðinni ofbeldi sitt. Þá gerðist það einnig, að forustumenn Sjálfstfl. fóru á kreik og fóru hvað eftir annað á fund vinstri stjórnarinnar og óskuðu eftir fundi með utanrmn. til þess að bera fram þá till., að nú yrðu teknar upp viðræður við Breta innan Atlantshafsbandalagsins. Ég minnist þess ekki, að þeim hafi nokkurn tíma verið synjað um fund í utanrmn. til þess að koma þessari till. sinni á framfæri. Ég minnist þess ekki, að það hafi nokkurn tíma verið neitað að hlusta á málflutning þeirra og rök fyrir því, að þá einmitt ætti að taka upp viðræður við Breta, vegna þess að starfsmenn landhelgisgæzlunnar íslenzku væru í lífshættu fyrir brezkum herskipum og þetta væru sjálfsögðustu viðbrögðin, eins og þá var komið. Þessi till. Sjálfstfl. var rædd á mörgum fundum í utanrmn, og ríkisstj. fyrir áramótin 1958. En um áramótin 1958–59 skipti um ríkisstj. í landinu, eins og menn muna vel, og þá tók við ríkisstj. Alþfl. með sama hæstv. utanrrh., en með stuðningi Sjálfstfl. Og hvað gerðu þá forustumenn Sjálfstfl. með till. sína um að taka nú upp viðræður um landhelgismálið til að afstýra árekstrum á hafinu, koma í veg fyrir lífshættu, sem íslenzkir varðskipamenn stóðu í? Kölluðu þeir saman fund með utanrmn. á útmánuðum 1959? Nei, þeir hættu að tala um till. sína, en hún lá fyrir í utanrmn. Ég veit ekki til þess, að hættan á árekstrum á. hafinu hafi minnkað á hávertíðinni 1959. Það slumaði í forustumönnum Sjálfstfl., þegar þeir áttu sjálfir ríkisstj. eins og þeir áttu ríkisstj. Alþfl. Ég veit með fullri vissu, að það var ekki í þeim skilyrðum, sem Sjálfstfl. setti fyrir stjórnarmyndun Alþfl., að það yrðu teknir upp samningar um landhelgismálið við Breta. Og ég veit það sannanlega, að á fundi utanrmn. 27. apríl 1959 treysti hæstv. utanrrh. Alþfl., sem hafði fullan stuðning Sjálfstfl. að baki, sér til þess að kveða niður þessa till. forustumanna Sjálfstfl., núv. hæstv. forsrh. og núv. hæstv. dómsmrh., og ganga af henni steindauðri, án þess að þeir kveinkuðu sér nokkuð. Í staðinn var á sama fundi, einnig með atkv. forustumanna Sjálfstfl., hæstv. forsrh. og hæstv. dómsmrh., samþ. till. um yfirlýsingu Alþ., sem var endanlega samþ. á Alþ. 5. maí 1959; nokkrum dögum seinna, að ekki komi til mála minni fiskveiðilandhelgi fyrir Ísland en 12 mílur. Ég veit ekki til þess, að hæstv. utanrrh. eða hæstv. dómsmrh. eða hæstv. forsrh. hafi nokkuð haft að athuga við yfirlýsingar hæstv. utanrrh., sem ég hef getið um hér á undan, af hálfu ríkisstj. Alþfl., sem Sjálfstfl. studdi 1959, um, að við hefðum ekkert við Breta að semja um íslenzka fiskveiðilögsögu og mundum þess vegna hafna öllum tilmælum um slíkar viðræður. Ég veit ekki til þess, eð forustumenn Sjálfstfl. hafi neitt haft að athuga við þessar yfirlýsingar utanrrh., og ég veit ekki til þess, að hæstv. dómsmrh. hefði neitt að athuga við yfirlýsingar hæstv. utanrrh. á fundi utanrmn. síðast 13. júlí í sumar um, að enn væri það stefna þessarar hæstv. ríkisstj. að hafna öllum tilmælum um samningsviðræður við Breta, af því að við hefðum um ekkert við þá að semja um íslenzka fiskveiðilögsögu. Hæstv. utanrrh. sagði: „Þetta er stefna núverandi ríkisstj., eins og það hefur verið stefna fyrri ríkisstj.“ Hæstv. dómsmrh. þagði þá um till., bæði fyrri og síðari till. Sjálfstfl., hans og hæstv. forsrh., um að taka upp viðræður við Breta. Ég veit ekki, hvað hefur gerzt frá 13. júlí og fram til 10. ágúst, hvaða sinnaskipti hafa farið fram eða með hvaða rökum hjá hæstv. utanrrh. og hæstv. dómsmrh. og hjá hæstv. ríkisstj. En í þessum mánuði hefur það gerzt, að hæstv. ríkisstj. hefur skipt um skoðun, því að á fundi utanrmn. 10. ágúst, tveimur dögum áður en vopnahlé Breta rann út, loforð þeirra um að beita ekki herskipum innan 12 mílna landhelginnar, sem þeir höfðu svikið, og loforð brezkra togaraeigenda um að láta ekki togara sína fara inn í 12 mílna landhelgina til veiða, sem þeir höfðu einnig svikið, - tveimur dögum áður en þetta rann út, var kallaður saman í snatri fundur utanrmn., þar sem ríkisstj. tilkynnti, að hún hefði ákveðið að verða við tilmælum Breta um viðræður milli ríkisstjórnanna um landhelgismálið, og þá sagði hæstv. utanrrh. annars vegar, til þess að koma í veg fyrir nýja árekstra á Íslandsmiðum og hins vegar alveg sérstaklega til þess að vinna að framgangi ályktunar Alþ. frá 15. maí 1959 um landgrunnið. En þar segir, eins og menn muna, að afla beri viðurkenningar á rétti Íslands til landgrunnsins alls. Ég veit ekki, eins og ég sagði áðan, hvað hefur gerzt á tímabilinu frá 13. júlí til 10. ágúst, sem hefur valdið því, að ríkisstj. tók þá ákvörðun, þvert ofan í fyrri yfirlýsingar sínar og þvert ofan í stefnu allra ríkisstj., sem hafa verið á Íslandi síðustu árin, að ganga til samninga við Breta. Ég veit ekki til þess, að það hafi komið neitt fram frá hálfu brezku stjórnarinnar, sem bendi til þess, að afstaða hennar sé í nokkru breytt, hvorki í þá átt, að Bretar séu nú reiðubúnir til að breyta afstöðu sinni og viðurkenna rétt okkar til þess að taka okkur einhliða 12 mílna fiskveiðilandhelgi, og enn þá síður, að brezka stjórnin sé nú reiðubúin til þess að viðurkenna rétt okkar til landgrunnsins alls. Mér er kunnugt um að vísu, að það kom fram, meðan Genfarráðstefnan stóð yfir í vor, tilboð frá brezku stjórninni til íslenzku ríkisstj., sem var ekki farið hátt með hér heima fyrir, en hefur verið skýrt frá af hálfu brezku stjórnarinnar í sjálfu brezka þinginu. En mér er líka kunnugt um, að íslenzka ríkisstj. taldi ekki rétt að taka því tilboði og mun líklega ekki hafa svarað, vafalaust með þeim rökum, að við hefðum ekkert við Breta að tala, hefðum ekkert við þá að semja. Í ræðu, sem sjútvm. og landbrh. Breta hélt í brezka þinginu, nýkominn heim af Genfarráðstefnunni í vor, lýsti hann því yfir, að brezka stjórnin væri að vísu reiðubúin til samninga við Íslendinga, eins og brezka stjórnin hefði boðið fyrir skemmstu, - en, sagði sá ráðh., við viðurkennum ekki einhliða kröfu íslenzku ríkisstj. um 12 mílna fiskveiðilögsögu, og herskip okkar munu halda áfram að aðstoða fiskimenn okkar á Íslandsmiðum. Þetta er síðasta yfirlýsingin, sem ég veit um að hafi komið fram um stefnu brezku stjórnarinnar í málinu. Daginn, sem Alþ. kom saman að þessu sinni, mánudaginn 10. okt., gaf hæstv. forsrh. að gefnu tilefni frá formönnum þingflokka stjórnarandstöðunnar yfirlýsingu um, að samráð skyldi verða haft við Alþ., áður en ráðið yrði til lykta þeim viðræðum, sem farið hefðu fram og mundu fara fram milli fulltrúa ríkisstj. og brezku stjórnarinnar. Nú vil ég ekki draga í efa, að staðið verði við þetta loforð af hálfu hæstv. ríkisstj. En ég vil benda á, að það er ekki að hafa samráð við aðra aðila um mál að tilkynna þeim aðeins, hvað hafi verið afráðið í málinu, og segja: Nú ráðið þið, hvað þið gerið, hvort þið eruð með þessu eða móti, en þetta höfum við ákveðið. Hæstv. dómsmrh. sagði okkur í júlí, að ríkisstj. mundi athuga, hvað hún teldi rétt að gera í þessum málum, og mundi þá auðvitað fara að lögum og bera sig saman við hlutaðeigandi aðila og þá vitanlega fulltrúa stjórnarandstöðuflokkanna. Þetta var efnt þannig, að hlutaðeigandi aðilum, fulltrúum þingflokkanna, var aðeins tilkynnt, hvað ríkisstj. hefði ákveðið að gera. Það er ekki að hafa samráð við menn eða bera það undir menn, hvað gera skuli, að tilkynna aðila aðeins, hvað gert hafi verið, um leið og það er um garð gengið. En nú er liðið á þriðju viku, frá því að Alþ. kom saman, og enn hefur utanrmn. ekki verið kölluð saman til þess að skýra henni á nokkurn hátt frá gangi málsins. Ég vil skýra frá því, að nokkru áður en Alþ. kom saman, skrifuðum við, hv. 2. þm. Vestf. og ég, hæstv. utanrrh. bréf, þar sem við óskuðum eftir því, að utanrmn. væri kölluð saman og henni sagt frá þeim samningaviðræðum, sem þá höfðu farið fram, og samráð væri haft við hana, eins og lofað hefði verið, en hæstv. utanrrh. hafði lofað því á fundi utanrmn. 10. ágúst, að strax og málin hefðu skýrzt betur, skyldi að sjálfsögðu vera haft samráð við nefndina. Nú vil ég spyrja hæstv. utanrrh.: Hafa málin ekki skýrzt betur síðan - við skulum segja - 10. okt., þegar Alþ. kom saman og brezku samningamennirnir héldu heim til sín? Hafa málin ekkert skýrzt, svo að hægt sé að hafa samráð við utanrmn, samkvæmt gefnu loforði hæstv. ráðh.? Ég vil í þessu sambandi benda á, hvernig hinn samningsaðilinn, brezka stjórnin, hefur farið að síðar meir. Það vill svo til, að við vitum það nú af fréttum í brezkum blöðum og íslenzkum, að sama daginn og Alþ. kom saman, 10. okt., héldu tveir brezkir ráðh., fiskimálaráðh. og sjálfur utanrrh., Home lávarður, fund með fulltrúum brezkra togaraeigenda og yfirmanna á brezkum togurum og samninganefndarmönnunum, sem voru þá nýkomnir frá Reykjavík, og þar gáfu samninganefndarmennirnir skýrslu um samningaviðræðurnar, og ráðh. ræddu þær við fulltrúa togaraeigenda og togarasjómanna og fulltrúar togaraeigenda og togarasjómanna fóru með þessar upplýsingar um gang viðræðnanna út í félög sín til þess að ræða þær þar, og Morgunblaðið sagði frá því, að samninganefndarmennirnir brezku hefðu á þessum fundi skýrt frá gangi viðræðnanna hér í Reykjavík og sagt nýjustu fréttir af viðræðum Breta og Íslendinga. Nú getum við íslenzkir alþm. kannske ekki vænzt þess af hálfu hæstv. ríkisstj., að við séum metnir af henni á móts við það, sem brezka stjórnin metur sína togaramenn. En ég verð þó að spyrja: Eigum við ekki rétt á því, a.m.k. nm. í utanrmn., a.m.k. utanrmn., samkv. lögum, að eitthvert samráð verði haft við n.? Og hvenær skyldum við mega vænta nýjustu frétta af samningaviðræðunum, sem lauk hér í Reykjavík þann 10. okt., en nú í dag er 27. okt.? Hvenær skyldi Alþingi fá nýjustu fréttir af þessum viðræðum, sem voru sagðar brezkum togaraeigendum og togarasjómönnum strax þann 10. okt.? Það gildir nú samkvæmt alveg óyggjandi fréttum bann við löndunum íslenzkra togara í Bretlandi, og meira að segja í dag skýra stjórnarblöðin frá því, að það sé ekki aðeins bann við löndunum íslenzkra togara, það megi ekki flytja nokkurn fisk frá Íslandi til Bretlands, ekki ísaðan fisk í kössum einu sinni, og það sé samkvæmt loforðum íslenzku ríkisstj. og samkomulagi. Hvað er hæft í þessu? Ég mun annars, áður en ég lýk máli mínu, bera fram nokkrar spurningar til hæstv. utanrrh., sem ég vona að hann svari á þessum fundi hv. d., svo að hv. þdm a.m.k. fái vitneskju um eitthvað af því, sem hér hefur farið fram. Ég hef í því, sem ég hef sagt hér, sýnt fram á, að með ákvörðun hæstv. ríkisstj. að taka upp samningaviðræður við Breta um landhelgismálið, en þær viðræður hljóta samkvæmt eðli málsins og líka samkvæmt reynslunni að snúast um víðáttu fiskveiðilögsögunnar sjálfrar, hefur hæstv. ríkisstj. ekki aðeins rofið yfirlýsingar sínar, ráðherra sinna og forustumanna þeirra flokka, sem að henni standa, heldur einnig yfirlýsingu Alþingis frá 5. maí 1959, sem gerð var einróma í nafni þjóðarinnar af öllum flokkum, sem sæti eiga á Alþ. Það er að vísu ekki gott, það er að vísu allillt, að kjósendurnir, þjóðin, skuli ekki geta treyst yfirlýsingum forustumanna stjórnmálamanna sinna og flokka í svo þýðingarmiklum málum. En hitt er verra í mínum augum, að með því einu að taka upp samningaviðræður við Breta um málið, eins og gert hefur verið, hefur ríkisstj. gengið á móti öllum meginröksemdum, sem haldið hefur verið fram af hálfu margra ríkisstj., sem haldið hafa á þessu máli í nafni þjóðarinnar gagnvart öðrum þjóðum. Við höfum frá því 1952 a. m. k., í raun og veru frá 1948, haldið því fram gagnvart öðrum þjóðum, oft og tíðum á alþjóðaráðstefnum, á fundum Sameinuðu þjóðanna, á samkomum, þar sem saman hafa verið komnir fulltrúar flestra þjóða í heiminum, að við gætum ekki beðið með einhliða aðgerðir í landhelgismálum okkar, vegna þess að það væri lífsnauðsyn íslenzku þjóðarinnar að framkvæma þær aðgerðir tafarlaust, það mætti ekki bíða, ekki eitt ár. Það mætti alls ekki bíða eftir því, að sett kynni að verða alþjóðleg regla innan Sameinuðu þjóðanna eða á ráðstefnu um lögsöguna á hafinu, vegna þess að líf íslenzku þjóðarinnar lægi við. - Þetta hafa verið meginrök okkar í málinu á öllum ráðstefnum og gagnvart öllum þjóðum. Ég held, að strax á árinu 1952 hafi verið gerð af hálfu ríkisstj., sem þá sat, grg. fyrir aðgerðunum þá, þar sem þetta var mjög rækilega undirstrikað, að nauðsyn íslenzku þjóðarinnar krefðist einhliða aðgerða þegar í stað, ef við teldum okkur hafa rétt að þjóðarétti til einhliða aðgerða. Og ég held, að jafnvel hæstv. dómsmrh. núverandi hafi komið eitthvað nálægt því að semja þessa grg., sem Bretum var send, fyrir einhliða aðgerðum okkar. Og þessi rök okkar, sem við höfum haldið fram á alþjóðavettvangi, að aðgerðir til friðunar á Íslandsmiðum mættu alls ekki bíða vegna lífsnauðsynjar íslenzku þjóðarinnar, - og raunar vegna þess, að þær væru um leið hagsmunamál annarra þjóða, vegna þess að fiskstofnarnir sjálfir við Ísland væru í hættu, - þessi rök hafa reynzt okkur haldgóð og sterk á alþjóðavettvangi. Það er komið nærri því, að meginkjarni þeirra sé almennt viðurkenndur. En í samningum við Breta, - við höfum átt í samningum við Breta fyrr en nú, það fóru fram, að vísu með nokkurri leynd, samningsviðræður við Breta á árunum 1954 og 1955 og fram á árið 1956, - í öllum slíkum samningaviðræðum hafa Bretar sagt: Við viðurkennum ekki forsendur ykkar fyrir aðgerðum ykkar, einhliða aðgerðum. Við viðurkennum ekki rök ykkar fyrir því, að það sé nein lífsnauðsyn íslenzku þjóðarinnar að framkvæma þessar aðgerðir. - En við höfum bent á, að við höfum með okkur í því máli vísindin og reynsluna. Við höfum getað sannað, hvað ofveiðin við Ísland, sem framkvæmd hefur verið af útlendum togurum, hefur haft að þíða. Við höfum stríðstímabilið 1939–45 til að benda á og mörg önnur rök. Og við höfum sagt: Við getum ekki samið um þetta mál við einn eða neinn, af því að fiskstofnarnir við Ísland eru í hættu, og ef þeir ganga til þurrðar, þá er líf íslenzku þjóðarinnar í hættu. Þess vegna semjum við ekki um þetta mál við einn eða neinn, því að það er lífsnauðsyn fyrir okkur, auk þess sem við höfum fullan rétt að þjóðarétti til aðgerða. - Víð höfum bent á, að við getum ekki samið við Breta eina, af því að samningar við þá mundu leiða til sams konar réttinda fyrir allar aðrar þjóðir, sem hafa stundað fiskveiðar á Íslandsmíðum. Og ef slík veiði hins mikla togaraflota, sem hefur verið hér við land eftir stríðið, héldi áfram, höfum við sagt, þá er fiskstofnunum við Ísland stefnt í beinan háska. Þessi rök okkar eru gild enn í dag, og væntanlega er þeim haldið fram í umræðum þeim, sem fara fram við Breta. Það er væntanlega ekki hætt við það nú að benda Bretum á, að ef þeim væru veitt fríðindi innan íslenzkrar 12 mílna fiskveiðilandhelgi, þá munu allar þjóðir, líka þær, sem hafa í verki viðurkennt 12 mílna landhelgina frá 1958, krefjast sömu réttinda og fríðinda. Það er hægt að benda á fjölmörg gögn, þar sem íslenzkar ríkisstj. og fulltrúar þeirra hafa haldið þessum rökum fram á alþjóðavettvangi, og þau rök eru enn í fullu gildi. Það er alveg víst, að ef samið væri við Breta um undanþágu frá 12 mílna fiskveiðilandhelginni, yrðum við að veita þau fríðindi og þær tilslakanir öllum öðrum þjóðum, sem vildu stunda fiskveiðar við Ísland. Við vitum allir, að íslenzkur sjávarútvegur á við margs konar erfiðleika að stríða í dag. En það er alveg víst, að mörgum hugsandi mönnum, sem til þeirra mála þekkja, er það langmest áhyggjuefni, að íslenzku fiskstofnarnir við Ísland séu að ganga til þurrðar þrátt fyrir þá miklu og vaxandi friðun, sem hefur átt sér stað s.l. 8 ár. Það má enginn láta það blekkja sig, þótt það hafi tekizt undanfarin ár, að upp hefur verið náð svipuðu fiskmagni á ári hverju og oft áður og jafnvel vaxandi, því að það hefur verið gert með stórkostlega aukinni tækni og gegndarlausri veiðarfæranotkun, sem ég fyrir mitt leyti tel að Alþingi geti ekki látið afskiptalaust miklu lengur. En ég held líka, að það sé miklum meiri hluta þjóðarinnar vel ljóst, þó að öllum kunni ekki að vera það eins ljóst og þeim, sem bezt þekkja til, hvílíkur háski er hér á ferðum, ef togaraflota allra Evrópuþjóða, sem vilja stunda veiðar við Ísland, væri hleypt í kjölfar Breta upp að 6 mílum, jafnvel þótt ekki væri nema á vissum svæðum innan 12 mílna landhelginnar, eins og virðist hafa komið til mála og hafi verið rætt. Það mundi hafa í för með sér stórkostlega eyðileggingu fiskstofnanna við allt landið, eins og við höfum haldið fram á alþjóðaráðstefnum árum saman og í raun og veru alla tíð síðan 1948. Hæstv. ríkisstj. játar það oft í umr., að hún hafi lagt nokkrar byrðar á þjóðina á þessu ári, sem nú er að líða. En hún segir: Það eru byrðar, sem menn bera rétt í bili. - Ég ætla ekki að ræða um, hvernig það horfir og hvað muni reynast rétt í því efni. En ef hún bætir því ofan á að hleypa togaraflota Breta og allra annarra fiskveiðiþjóða í Evrópu inn í 12 mílna landhelgina, þá er ég sannfærður um, að meiri hl. þjóðarinnar mun ekki trúa því, að afleiðingarnar af því, skaðlegar afleiðingar þess, verði rétt í bili, að það verði byrði, sem verði lögð á þjóðina rétt í bili. Ég er alveg sannfærður um, að mikill meiri hl. þjóðarinnar skilur það, hefur skilið það til fulls, að ef það væri gert, þá mundu skaðlegar afleiðingar þess standa um langan tíma, og að það eru ekki innantóm orð, sem við höfum allir sagt, fulltrúar allra flokka, að með slíku, áframhaldandi ofveiði við Ísland, væri líf íslenzku þjóðarinnar í framtíðinni í húfi. Ég er sannfærður um, að þjóðin hefur skilið þetta og veit, að þetta eru ekki innantóm orð, sem við höfum verið að segja fulltrúum erlendra þjóða á alþjóðavettvangi um áratug eða meira. Ég mun nú ljúka máli mínu, en ég vil áður leyfa mér að bera nokkrar spurningar fyrir hæstv. utanrrh. Ég vil spyrja í fyrsta lagi: Hvenær fær utanrmn. eða Alþingi skýrslu um viðræðurnar, sem fóru fram hér í Reykjavík frá 1.–10. okt. s.l.? Ég vil spyrja í öðru lagi: Verða þessar viðræður teknar upp að nýju og þá hvar og hvenær? Ég hef heyrt þá frétt í dag, að tveir fulltrúar hæstv. ríkisstj. séu nú farnir til Bretlands til þess að undirbúa nýjar viðræður. Ég vil þess vegna spyrja: Fara þessir fulltrúar ríkisstj. með umboð ríkisstj. til þess að eiga viðræður við fulltrúa brezku ríkisstj. eða verða viðræður teknar upp að nýju hér í Reykjavík? Ég vil í þriðja lagi spyrja: Er það rétt, sem brezk blöð skýra frá, að í lok viðræðnanna, sem fóru fram hér í Reykjavík 1.–10. okt., hafi legið fyrir í fyrsta lagi tilboð frá brezku stjórninni og í öðru lagi tilboð frá íslenzku ríkisstjórninni. Ég spyr ekki um einstök atriði þessara tilboða. Ég spyr ekki um það, vegna þess að ég tel víst, að hæstv. utanrrh. mundi ekki vilja skýra frá því að svo stöddu í einstökum atriðum. Ég spyr þess vegna aðeins um það almenna atriði: Hefur hæstv. ríkisstj. gert brezku stjórninni tilboð um samningsgrundvöll, og hefur brezka stjórnin gert tilboð um samningsgrundvöll? Ég vil í fjórða lagi spyrja hæstv. utanrrh.: Er það rétt, sem hefur komið fram í brezkum blöðum, að íslenzka ríkisstj. hafi gert ráðstafanir til þess, að íslenzkir togarar lönduðu ekki fiski í Bretlandi, meðan á viðræðum stæði? Ég veitti því athygli, að brezk blöð, áreiðanleg blöð, skýrðu frá því, að utanrrh. Breta hefði fullvissað brezka togaraeigendur um, að það yrði engum íslenzkum fiski landað í Bretlandi, fyrr en viðræðum væri lokið. Mér finnst líklegt, að enginn hafi getað fullvissað brezka utanrrh. um þetta, nema íslenzka ríkisstj. hefði tryggt sér það, að ekki færu fram slíkar landanir. Nú sé ég það í dag, að það má ekki einu sinni flytja ísaðan kassafisk til Bretlands, og ég spyr: Er það samkvæmt tilmælum eða að undirlagi íslenzku ríkisstj. eða að hennar tilhlutan? Ég vil enn fremur spyrja: Hefur sú breyting orðið á afstöðu brezku stjórnarinnar í grundvallaratriðum, að hún sé nú reiðubúin til þess að viðurkenna rétt Íslendinga til einhliða útfærslu fiskveiðilögsögunnar í 12 mílur? Og í öðru lagi: Hefur það komið fram, að sú breyting hafi orðið á afstöðu brezku stjórnarinnar, að hún sé nú reiðubúin til þess að viðurkenna rétt Íslendinga til landgrunnsins alls, eins og segir í ályktun Alþingis frá 5. maí 1959? Þá vil ég að síðustu spyrja: Telur hæstv. utanrrh., að það sé hægt að neita öðrum þjóðum um þann rétt, sem Bretar fengju eða kynnu að fá, ef þeim væru veittar tilslakanir frá 12 mílna fiskveiðilandhelginni? Telur hæstv. utanrrh., að það sé með nokkru móti hægt að neita öðrum þjóðum um þann rétt innan íslenzkrar fiskveiðilandhelgi, hver sem hún er, sem öðrum þjóðum, þ. á m. þjóðum, sem hafa ekki virt gerða samninga, er veittur. Ég vil treysta því, að hæstv. utanrrh. svari þessum spurningum mínum um almenn grundvallaratriði málsins og að hann treysti sér til að gera það nú þegar á þessum fundi þessarar hv. deildar. Og mun ég svo láta útrætt um málið að sinni, áður en ég heyri svör hæstvirts ráðh. eða hæstvirtra ráðherra.



Herra forseti. Þær tvær framsöguræður, sem við höfum nú hlýtt á fyrir þessu frv., voru með mjög ólíkum hætti. Hv. 1. flm., 2. þm. Vestf. (HermJ), taldi þetta frv. ekki gefa neitt tilefni til þess að ræða um landhelgismálið almennt, lýsti því a.m.k. berum orðum yfir, að hann ætlaði ekki að gera það að tilefnislausu. Hv. 2. flm., sá sem nú var að ljúka máli sínu, hefur hins vegar talað um þetta mál nú nokkuð á annan klukkutíma og eingöngu um sjálft landhelgismálið og deiluna við Breta, en alls ekki um það frv., sem hér liggur fyrir, nema örfá orð allra fyrst í ræðu sinni. Ég er báðum hv. flm. sammála um, að ég tel á þessu stigi málsins ekki ástæðu né heppilegt að ræða sérstaklega mikið um þetta frv. Það má mjög deila um, hvort það sé til framdráttar okkur í þeirri deilu, sem við eigum í út af okkar fiskveiðilögsögu. Hv. 1. flm. hélt því fram, að nú orðið og miðað við árangur eða það, sem fram hefði komið á Genfarráðstefnunni 1958, væri eðlilegt, að við lögfestum okkar fiskveiðilögsögu. En ef svo er og þarna er um hans raunverulegu ákvörðunarástæðu að ræða, svo sem hann sagði, þá hljóta menn að varpa fram þessari spurningu: Af hverju bar þessi hv. þm., sem var forsrh. Íslands 1958, þegar fiskveiðilögsagan var ákveðin með þeirri reglugerð, sem hér er vitnað til, - af hverju bar hann þá ekki fram frv. um lögfestingu fiskveiðilögsögunnar? Af hverju lét hann sér þá nægja að ráða þessu mikla máli til lykta með einfaldri stjórnarvaldsákvörðun, að vísu með fullri stoð í lögum? Ég þori að fullyrða, að ef málið hefði þá verið lagt fyrir Alþingi, mundi margt betur hafa farið í meðferð þess en raun ber vitni. Hv. 2. flm. ræddi að vísu nokkuð um aðdraganda þeirrar reglugerðarsetningar og viðbrögð manna við henni, eins og hann drap á ýmis einstök söguleg atriði úr meðferð málsins síðar, en ekki verður um það deilt, að þar var mörgu hallað í málflutningi, um margt þagað, sem miklu máli skipti, og raunar víða vísvitandi rangt sagt frá, eða a.m.k. sagt frá af þeim manni, sem betur átti að vita um sannleikann heldur en hann fór með hann í sínum málflutningi. Við sjálfstæðismenn óskuðum eftir því sumarið 1958, að gefin yrði út skýrsla almenningi til fróðleiks um það, sem gerzt hefði í málinu innan ríkisstjórnarinnar og í meðförum stjórnmálaflokkanna sín á milli vorið 1958. Því var neitað af þáv. hæstv. ríkisstj. En svo mjög villandi málflutningur, sem við hlustuðum hér á af hv. 2. flm. þessa frv., hlýtur að vekja upp þá spurningu, hvort ekki sé brýn nauðsyn til þess, að öll þau gögn verði nú gefin út, þannig að almenningur eigi þess fullan kost að átta sig hlutlaust, eftir því sem skýrslurnar sjálfar segja til um, á tillögugerð hvers og eins á öllum stigum þessa máls. Mun það vissulega verða athugað. En það er víst, að 1958 hefði málið hlotið mun heppilegri meðferð, ef Alþingi hefði þá fengið að ræða málið, t.d. við meðferð lagafrv. um lögfestingu ákveðinnar fiskveiðilögsögu, í stað þess að þá var málinu ráðið til lykta af þáv. stjórnarflokkum. Um sum atriði var á sumum stigum málsins haft nokkurt samráð við Sjálfstfl., en um lokaákvörðunina er það að segja, að hún var tekin einhliða og Sjálfstfl. var ekkert frá henni skýrt, fyrr en nokkrum dögum eftir að sú ákvörðun hafði verið gerð. En það má vel vera, að þó að það hefði leitt til betri meðferðar 1958 á þessu máli, að löggjöf hefði verið um það sett, þá hafi verið fullgildar ástæður til þess, að sú aðferð var ekki viðhöfð, að hæstv. ríkisstj. hafi talið, að með slíkri lögfestingu 12 mílna fiskveiðilögsögu af hálfu Íslendinga væri gefin slík yfirlýsing um, að þar væri lokatakmarki náð í þessu máli, að hún hafi ekki talið æskilegt að viðhafa þá leið, enda er ég ákaflega hræddur um, að ef slík löggjöf yrði nú sett, þá mundi merking hennar fyrst og fremst vera talin sú, sem væntanlega hefur ráðið því, að til þessa ráðs var ekki tekið 1958. En það er einmitt einkennandi um hv. 1. flm. og suma hans skoðanabræður, að þeir telja ætið, að annað henti, þegar þeir eru í stjórnarandstöðu, en þegar þeir fara sjálfir með völdin. Látum það vera. Sjálfsagt er að athuga þetta frv. frá öllum hliðum, taka það til meðferðar í n. og íhuga kosti þess og galla, hvort æskilegt sé að láta það ná samþykki. En ég get ekki varizt því, að nokkuð kynlega brá við, þegar hv. þm., sem hefði getað lögfest slík ákvæði strax 1958, óskaði nú eftir því að n. hraðaði sérstaklega meðferð málsins. Sú ábending verður trauðlega skilin nema af því, sem systurblað hans eitt, Þjóðviljinn, hélt nýlega fram, að það væru stjórnarflokkarnir, sem hefðu hindrað meðferð þessa máls í þinginu nú um nokkurra daga bil. Hv. þm. veit ósköp vel, að fyrsta daginn, þegar þetta mál var tekið á dagskrá, óskaði hann sjálfur eftir því, að það væri ekki tekið til meðferðar. Það var síðan tekið annan dag á dagskrá í fyrri viku. Þá er það rétt, að ég óskaði eftir því, sökum þess að ég var heima vegna kvefs, að málið biði þann dag. Síðan átti enn að taka það mánudag og þriðjudag í þessari viku, en þá var það hv. 2. þm Vestf., sem óskaði þess, að málið væri ekki tekið til umr., þannig að sá dráttur, sem hefur orðið á umr. um þetta mál, er fyrst og fremst að kenna, - ef um sök á að vera að ræða, eins og látið var í Þjóðviljanum, - sjálfum aðalflutningsmanni málsins. Þess vegna er því furðulegra, að hann skuli há láta svo sem það geti oltið á einhverju, hvort málið verði afgr. deginum fyrr eða seinna úr n. En látum það vera, það skiptir ekki ýkjamiklu máli. Það er sjálfsagt að athuga, hvort heppilegt sé að lögfesta þetta frv. eða ekki. En það þarf íhugunar við og því eðlilegt, að það fái venjulega, þinglega meðferð. Um ræðu hv. 2. flm., 5. þm. Reykn., mætti í raun og veru margt segja, ef ég hirti um og nennti að fara að eltast við hans frásögn af liðnum atburðum, því að að mestu leyti fjallaði ræðan um það. Sú ræða var að ýmsu fróðleg. En hún hefði verið enn þá fróðlegri og merkilegri líka, ef hv. þm. hefði sagt satt frá, en ekki hallað svo réttu máli sem hann gerði. Látum vera þau hnotabit um það, sem liðið er. Vafalaust gefst nægur tími til þess að ræða þá hlið málsins, og ég skal ekki eyða tíma þingsins í það á þessu stigi þessa máls, enda verð ég að segja, að hér er um slíkt vandamál að ræða, að miklu sæmra er að snúa sér að og hugsa um, hvernig eigi að leysa það vandamál, sem við stöndum frammi fyrir, heldur en hitt, að bera sakir á sína andstæðinga í innanlandsmálum, jafnvel þó að þær væru betur á rökum reistar en þær sakir, sem þessi hv. þm. bar sína andstæðinga. Það er eftirtektarvert, að hv. þm. minntist ekki einu orði á, hvers eðlis sú deila er, sem við nú stöndum í við Breta. Hann minntist ekki einu orði á, hvers eðlis sú deila er, hvorki að hve miklu leyti hún kann að varða okkar hag né heldur hvernig hana eigi að leysa. Fram hjá þessu gekk hann gersamlega. Það má vel vera, að margt hafi misfarið í meðferð þessa máls af hálfu núverandi ríkisstj., eins og hv. 5. þm. Reykn. hélt fram, og af hálfu hæstv. stjórnar Hermanns Jónassonar, eins og ég tel. Það má vel vera, að við höfum báðir rétt fyrir okkur í þessu. En það er ekki þetta, sem nú skiptir máli, heldur verðum við að gera okkur grein fyrir, hvers eðlis vandinn er, sem við þurfum að leysa, og hvaða ráð við eigum að hafa til að leysa vandann. Hv. þm. talaði um það hér eins og málið stæði í raun og veru enn í sömu sporum og gert hefði fyrir Genfarráðstefnuna seinni nú í marz-apríl 1960. Sannleikurinn er þó sá, að málið horfir nú allt öðruvísi við en það áður gerði. 1958 var um það deilt, hvort 12 mílur ættu að vera heimilar sem yztu takmörk fiskveiðilögsögu, sem ákveðin væri einhliða af strandríki, hvort þessi yztu takmörk ættu að vera heimil fyrirvaralaust eða með eilífri sögulegri kvöð, er stæði um alla framtíð, - sögulegri kvöð, er veitti þeim, sem um visst árabil hefðu fiskað á vissum miðum, rétt til þess ótímabundið að halda þeim fiskveiðum áfram. Það var ljóst, að inn á slíkar 12 mílur með eilífri sögulegri kvöð gat aldrei komið til mála að Íslendingar gætu gengið. Með því var 12 mílna meginreglan, sem sögð var vera lögfest, okkur a.m.k. lítils virði, ef ekki gersamlega ónýt. Þess vegna var þá ástæða til róttækra aðgerða af hálfu Íslendinga til þess að sýna fram á, að að slíkum afarkostum mundu Íslendingar aldrei ganga. Nú hefur það hins vegar áunnizt á tveggja ára tímabili, að það, sem áður átti að vera eilífðarkvöð, er nú að tillögum sömu aðila orðið að 10 ára fiskveiðikvöð. Það eru að vísu einnig harðari kostir en við viljum á fallast. En við skulum þá líka minnast þess, að það munaði einungis einu atkv., okkar sjálfra, á Genfarráðstefnunni, hvort þessi tíu ára kvöð yrði lögfest eða viðurkennd með lögáskildum meiri hluta á þessari ráðstefnu, ef við kjósum það orðalag heldur. Að vísu lá í loftinu, þó að aldrei kæmi fram um það neitt formlegt tilboð, svo að ég vissi, - þá lá í loftinu, að við Íslendingar mundum geta fengið fimm ára tímabil viðurkennt í stað tíu ára, sem væri hin almenna regla. Það upplýstist, að Danir sömdu fyrir hönd Færeyinga og með samþykki réttra aðila þar í landi um slíka fimm ára kvöð, sem var sem sagt fimm árum styttri, helmingi skemmri tími en hin almenna regla átti að vera. Eins og ég segi, þá tel ég mjög sennilegt, að við Íslendingar hefðum átt kost á svipuðum kjörum, ef við hefðum óskað. Við töldum ekki ráðlegt af okkar hálfu að fallast á slíka kosti. Á það reyndi ekki, hvort lengra hefði verið fært að komast en þessu nam. En jafnvel miðað við fimm ár, sem við erum allir sammála um að vilja ekki ganga að, eru líkur til, að Bretar hefðu strax í vor viljað fallast á eitthvað minna, ef þess hefði verið gefinn nokkur kostur. Eins og málin stóðu á Genfarráðstefnunni, var ekki talið eðlilegt né heppilegt að leita fyrir sér um nokkra slíka samninga, heldur sjá, hvernig ráðstefnunni lyktaði, og kanna til hlítar, hver afstaða yrði að henni lokinni. Og það stendur óhaggað sem mín skoðun og sem skoðun ríkisstj. allrar, að slík kjör, sams konar og Danir sömdu um fyrir hönd Færeyinga, sé hvorki ástæða fyrir Íslendinga að fallast á né höfum við hagsmuni af því að gera slíkt. Spurningin er hins vegar: Þegar deilan frá því að verða um eilífðar sögulega fiskveiðikvöð er ekki lengur um frambúðargildi tíu ára fiskveiðikvaðar, heldur um, hvernig sé hægt að ryðja úr vegi á sem skemmstum tíma þeim hindrunum, sem nú eru á því, að við njótum þessa okkar skýlausa réttar til fulls, þá kemur þar auðvitað á móti skoðun þess, hversu langan tíma tekur að ryðja þeim hindrunum úr vegi eftir þeim leiðum, sem tiltækilegar eru, ef nokkrar eru, öðrum en með samningum. Er nokkur leið, sem verður skjótvirkari til fullrar nýtingar okkar réttar heldur en viðræður og samningar við Breta, ef við getum gert þá á okkur hagkvæmari hátt? Og þá kem ég að því, sem hv. 5. þm. Reykn. sagði: Við verðum að halda í 12 mílna fiskveiðilögsöguna, vegna þess að sú hætta er á, að fiskstofninum verði gersamlega útrýmt, ef erlendir togarar komast jafnvel á takmörkuðu svæði inn fyrir þessar 12 mílur. Eyðingarhættan er algerlega komin undir því, hversu langan tíma erlendum togurum er leyft, - ég segi: er leyft að veiða innan 12 mílna og hvað við fáum í staðinn. Fáum við í staðinn eitthvað, sem jafngildi eða meira en jafngildi því, sem þarna er látið í té af okkar hálfu? Það kemur ekki til greina, eins og fullyrt hefur verið af hálfu hv. stjórnarandstæðinga, að það standi til að fórna hagsmunum einstakra landshluta vegna annarra. Þarna verður að skoða hagsmuni hvers landshluta fyrir sig og íhuga, hvort hægt sé að finna lausn, sem tryggi okkar rétt, jafnvel fyrir hvern landshluta, með því að veita mjög tímabundna heimild til fiskveiða innan 12 mílnanna, gegn því að við fáum ákveðin ótvíræð hlunnindi þar á móti, - hlunnindi einnig til verndar fiskstofninum. Þetta er atriði, sem verður að hugleiða og kemur ekki til mála að neita fyrir fram að skoða til grunns. Það tjáir ekki að neita því, að deilan við Breta er fyrir hendi. Það má segja, að frambúðartrygging 12 mílna fiskveiðilögsögu umhverfis allt Ísland sé nú þegar fyrir hendi. Það er sá mikli sigur, sem unninn er. Við getum skammað hver annan fyrir það, hvernig á málinu hefur verið haldið, eða við getum hælzt um yfir þeim mikla sigri, sem unninn hafi verið. Það er eftir því, í hvaða skapi við erum, eftir því, hvort við viljum gera hlut hvor annars og sjálfra okkar sem minnstan eða sem mestan. Og einhvern tíma hefði það þótt forsögn, að þó þyrfti ekki lengri tíma en þann, sem liðinn er, til þess að vinna þennan mikla frambúðarsigur. En við skulum líka minnast þess, að oft hefur sigurvegari slegið sigurinn úr hendi sér með því að gera sér ekki grein fyrir, hvernig málin lágu í raun og veru, með því að leggja áherzlu á aukaatriði, með því að halda uppi fornum og e.t.v. réttmætum fjandskap, í stað þess að skoða málin einfaldlega í ljósi þess, hvernig eigi að tryggja það, sem áunnið er, hvernig eigi að komast út úr þeim vanda, sem er því samfara að hafa unnið sigurinn. Vandinn, sem við erum í vegna þessara sigurvinninga, er sá, að deilan við Breta stendur óleyst enn. Spurningin er: Hvernig eigum við að komast út úr deilunni við Breta án þess að fórna því, sem þegar er búið að vinna í þessu máli, heldur í þess stað að tryggja tilvist þess um alla framtíð? Það hefur verið sagt: Landhelgismálið er leyst. 12 mílurnar er búið að, vinna. - Það er rétt. Héðan af verður ekki til lengdar staðið á móti því, að 12 mílur verði viðurkenndar sem alþjóðlega gild regla. Ég hef talið, að hún hafi verið í gildi allan tímann. Ég hef aldrei óttazt að bera það mál undir alþjóðadómstól, þótt sumir hafi virzt gera það. Ég hef haft örugga sannfæringu fyrir því, að alþjóðlegur dómstóll mundi viðurkenna í senn rétt okkar og nauðsyn. Eu við vitum, að það munaði aðeins okkar eina atkv. á alþjóðaráðstefnunni í Genf, að því yrði hnýtt aftan í, að 10 ár skyldu veitast þeim, sem áður höfðu fiskað á þeim miðum, sem nú átti að bægja þeim frá, til þess að umþótta sig. Það er vafalaust, eins og ég sagði, að hægt er að semja um miklu skemmri tíma. Það er verið að kanna, hvort hægt sé að semja um miklu skemmri tíma, með því að tryggja Íslendingum fiskveiðar á þeim miklu skemmri tíma jafnvel eða betur en gert er með 12 mílna lögsögunni. Þetta er viðfangsefnið. Og ég vil segja, að ef við getum tryggt verndun fiskstofnsins og fiskveiðimöguleika bátaflotans betur eða jafnvel og við gerum nú um örfárra ára bil með slíkum samningum og sloppið við deiluna við Breta, þá er það mál, sem eðlilegt er að kannað sé til hlítar og Alþingi Íslendinga taki afstöðu til, áður en slíkum möguleikum er hafnað. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara að rekja nú í einstökum atriðum þau óþægindi, sem fiskveiðideilan við Breta skapar okkur. Ég hef haldið mér þrátt fyrir óþurftartal stjórnarandstæðinga frá að segja nokkuð það, sem eftir mér væri hægt að hafa, á þann veg, að borist gæti til Breta, sem gæti talið þeim trú um, að íslendingar teldu sinn málstað á nokkurn hátt slíkan, að við værum tilneyddari til að semja við Breta en við erum. Ég mun ekki gera það hér. En hitt veit allur þingheimur, að Íslendingar hafa ríka hagsmuni af því að láta deiluna við Breta eyðast, alveg eins og Bretar hafa ríka hagsmuni af því að fá þessa deilu út úr heiminum, ekki fyrst og fremst vegna sinna fiskveiðihagsmuna, heldur af öðrum ástæðum. Þess vegna hef ég trú á því, að skynsamlegar viðræður, þar sem skoðað er ofan í kjölinn, hvar hagsmunirnir í raun og veru rekast á, kunni að geta leitt til góðs. Og málið er svo alvarlegt, að óheimilt er að hafna nokkrum möguleika í þessu máli, sem kann að vera til góðs. Í hinni löngu ræðu hv. 5. þm. Reykn., sem við vitum að er enginn skynskiptingur og kann vel að halda á sínu máli, forðaðist hann ekki einungis að gera grein fyrir eðli deilunnar við Breta, heldur forðaðist hann eins og heitan eld að minnast á, hvernig á að eyða deilunni við Breta. Hvaða leiðir aðrar en þær, sem ríkisstj. nú bendir til og er að kanna, getur hv. stjórnarandstaða bent á til þess að eyða þessari deilu?



Herra forseti. Eins og ég gat um í þeim fáu orðum, sem ég sagði, þegar ég reifaði þetta frv. hér áðan, ætlaði ég ekki að gera landhelgismálið almennt að umræðuefni, nema sérstaklega gæfist tilefni til. Nú hefur hæstv. dómsmrh. rætt það mjög ýtarlega, hvernig eigi að leysa þetta mál, leysa þessa deilu við Breta, og bent á ýmsar leiðir, sem hann mælir með í því efni, og mun ég siðar í ræðu minni minnast nokkuð á þau atriði að gefnu þessu tilefni. Það er þá fyrst, að í raun og veru kemur það fram í grg. fyrir frv., þó að stutt sé, hvers vegna þetta mál er flutt nú og farið fram á, að reglugerðin verði gerð að lögum. Það er sagt, að það sé heppilegt til frambúðar og tímabært eins og á stendur. Ég býst við, að flestir hv. alþm. skilji, við hvað er átt, þó að ég kvæði ekki sterkar að orði, hvorki í grg. né í þeirri framsöguræðu, sem ég flutti hér áðan. En ég gerði mér von til þess, að það væri vilji fyrir því hér á Alþingi að samþykkja þetta frv., eins og það liggur fyrir, án verulegra umræðna. Nú kemur það fram, að þó að ekki væri bein neitun hjá hæstv. dómsmrh. á því að samþykkja þetta frv., þá benti hann á leiðir, sem koma í veg fyrir það, að stjórnarflokkarnir geti samþykkt frv., því að um leið og búið er að gera þetta að lögum, verður vitanlega ekki samið um málið nema með samþykki Alþingis. Hann lagði út af því, að ég hefði beðið um að hraða þessu máli, en síðan beðið um frest, og er auðsjáanlega gert í þeim tilgangi að reyna að vekja grun um, að við flm. höfum ekki sérstakan áhuga fyrir málinu eða að minnsta kosti ég. Ég var forfallaður áður og þann dag, er málið var tekið fyrir, en gat ekki náð í forseta til þess að biðja hann um að taka málið ekki á dagskrá. Daginn eftir var málið tekið á dagskrá, og það er rétt, að þá var hæstv. dómsmrh. veikur. Ég bað um að taka málið fyrir þá næsta dag þar á eftir, en hann sagðist ekki búast við, að lasleiki hans hefði lagazt á svo stuttum tíma, og gat þess vegna ekki orðið fyrir helgi. Ég sagði forseta þá frá því, að þó að dómsmrh. væri orðinn frískur, sem ég veit ekkert um, hvort hann var eða ekki, mánudag og þriðjudag, þá væri ég fjarverandi úr bænum samkvæmt ákvörðun, sem ég hefði tekið löngu áður. En það er nógur tími enn með þetta mál, ef því er hraðað svo sem skylt er. Hraði á málinu er nauðsynlegur vegna þess og verið er að fara inn á þessar umræður vegna þess, að verið er að loka þeirri leið, að ríkisstj. geri samninga í þessu máli bak við Alþingi. Þegar talað er um, hvers vegna ekki hafi verið borið fram lagafrv. áður um takmörk landhelginnar, og sagt, að við viljum hafa annan hátt á, ég vildi sérstaklega hafa annan hátt á, þegar ég sé í stjórnarandstöðu, heldur en þegar ég er í stjórn, þá skal ég segja það hreint eins og er, að eftir þær yfirlýsingar, sem gefnar voru af öllum flokkum í þessu máli, var ég ekki svo hugkvæmur að láta mér detta í hug, að það yrðu teknir upp samningar til afsláttar í þessu máli af neinum flokki. Þess vegna stendur þessi litla setning í grg.: „tímabært eins og á stendur“. Það stendur nefnilega þannig á, að viðhorf flokkanna virðist vera annað en nokkur maður gat látið sér til hugar koma um þetta mál, þegar reglugerðin var gefin út, og játa ég fullkomlega þar mína yfirsjón. Nú kemur að því, án þess að verið sé að deila frekar um, hvernig snúast eigi við þessu máli, hvers eðlis þessir samningar séu í raun og veru, sem nú er verið að taka upp. Það er sagt: Við erum ekki að gera annað en að ræða við Breta um málið. - Ég þekki vel sögu þessa máls, ég veit, að hæstv. dómsmrh. þekkir hana líka, og ég fullyrði, að það var ófrávíkjanleg stefna allra flokka og yfirlýst af formönnum allra flokka eftir 1952 og fyrir 1952, að við ræddum ekki við Breta um þetta mál, vegna þess að við teldum það niðurlægingu fyrir okkur að ræða um það, þar sem það væri á valdi íslenzku ríkisstjórnarinnar að ákveða landhelgina og væri innanlandsmál. Það var meira að segja farið svo gætilega í þetta, að því hafði verið lofað 1952 að láta Breta vita, áður en landhelgin yrði stækkuð. Og það hefur oft verið talað um það, að menn hafi ekki orðið varir við, að þáv. forsrh. hafi komi til Bretlands til þess að ræða við ýmsa menn um þetta mál. Hvað sem þessu líður, þá geri ég ráð fyrir, að hann hafi farið eftir þeirri reglu og umr. hafi þess vegna kannske orðið minna áberandi, - hann hafi farið eftir þeirri reglu, sem var samþykkt, að ræða ekki málið, heldur aðeins tilkynna, hvað ætti að gera. Og þessi regla var talin svo þýðingarmikil, að þegar fiskveiðibannið var sett á, þá urðu umræður um það milli Breta og íslenzku ríkisstj., eða Bretar fóru fram á það, að íslenzka ríkisstj. lýsti því yfir, að gefnu því tilefni, að till. um stækkun landhelginnar komu þá fram hér á Alþingi frá mörgum, að landhelgin yrði ekki stækkuð fyrr en eftir næstu Genfarráðstefnu. Í þessu stappi stóð í heilt ár, hvort við vildum semja um svo lítilfjörlegt atriði sem það að bíða með stækkun landhelginnar þangað til eftir seinni ráðstefnuna. Við töldum það svo ófrávíkjanlega reglu, hver einasti okkar, að ræða ekki við Breta, semja ekki við Breta um landhelgina, þar sem hún væri innanríkismál, að það var neitað að semja um þetta atriði við Breta, þó að það liti út fyrir, að það væri hægt að leysa fiskveiðideiluna með þessum hætti. Svo þýðingarmikið töldum við að brjóta ekki þessa reglu, að ræða um mál við þá, sem við töldum innanríkismál, því að þar með töldum við, að við værum búnir að sýna, að þeir hefðu þar hagsmuna að gæta, þar sem þeir hefðu a.m.k. eitthvað um málið að segja, ekki siður en við. Ég man vel eftir því, þegar þetta mál var útkljáð af íslenzku ríkisstj. Það var þannig, að þegar till. höfðu verið fluttar um stækkun landhelginnar og hafði verið neitað að tala við Breta, þá var lögð hér fram, og vita kannske ekki allir þm. um það, - það var lögð hér fram á Alþingi till., frávísunartillaga dagskrár, þar sem var sagt, að með því að það þyrfti að rannsaka allar þessar till. nánar, þá væri tekið fyrir næsta mál á dagskrá, þær yrðu ekki ræddar frekar, en tekið fyrir næsta mál á dagskrá. Brezka sendiherranum var sýnd þessi till., að þar með væri kominn frestur á málinu, þar sem Alþ. tæki einhliða ákvörðun um málið. Þessi till. kom aldrei til umræðu. Vegna hvers? Vegna þess að Bretar sögðu: Svona frestur er okkur ekki nægilegur. - Þeirra diplómatar, þeirra stjórnmálamenn vissu allt of vel, hvað væri viðurkennt með því að taka upp viðræður um málið. Þetta voru ekki viðræður, heldur var það einhliða yfirlýsing Alþingis um, að það ætlaði að gera þetta. Þetta nægði þeim ekki, og þeir neituðu lausninni. Þess vegna kom till. aldrei til umr. hér á Alþingi. Það er þess vegna alveg skýlaust, að með þessum viðræðum hefur verið þverbrotin sú regla, sem um margra ára bil hefur verið ófrávíkjanleg í landhelgismálinu, ófrávíkjanleg og yfirlýst af öllum flokkum, vegna þess að slíkt hefur verið talið hættulegt okkar málstað. Með samtölunum er því algerlega brotið í blað í þessu máli. Og það er það hörmulegasta, að þegar viðræðurnar eru teknar upp, þá mundu sumir segja, að það hefði komið til mála að taka upp viðræður, en þá þurfti opinberlega að liggja fyrir af hálfu ríkisstj. yfirlýsing um það, að grundvöllur viðræðnanna væri sá, að ekki yrði rætt um tilslökun á 12 mílunum, það væri innanríkismál Íslands og um það yrði ekki rætt. En þetta, sem var bent á af stjórnarandstöðunni að þyrfti a.m.k. að liggja fyrir, ef ætti að leika þann hættulega leik að fara að taka upp viðræður um innanríkismál, var látið undir höfuð leggjast. Og nú eru okkur sagðar sögur um þessi mál. Það er sagt, að það eigi að skýra sjónarmiðin, og okkur er sagt það, utanríkismálanefndarmönnum, að það sé aðeins verið að skýra sjónarmiðin gagnkvæmlega, það hafi verið tilgangurinn með viðræðunum. En svo kemur það upp úr dúrnum, að það er ekki aðeins verið að skýra sjónarmiðin, heldur er búið að leggja fram a.m.k. brezka tillögu í málinu, sem er rædd nú á fundum í Bretlandi, eins og kemur fram í brezkum blöðum. Það liggur þess vegna fyrir, að það hafa ekki aðeins verið skýrð sjónarmíðin gagnkvæmlega og ekkert meira komið fram, það er ósatt, sú yfirlýsing er ósönn af hálfu ísl. ríkisstj., og er það sannað með skrifum brezkra blaða, að svo er, þótt ekki væri komin fram íslenzk tillaga líka, sem er þó gefið í skyn. Það er margt, sem veldur því, að þessar viðræður um undanslátt koma ekki til mála. Það er fyrst og fremst það, að það er fjárhagsatriði fyrir okkur, og það var á það bent í umræðunum í Genf, að sá tími, sem yrði leyfður erlendum þjóðum að fiska uppi við strendurnar innan 6 mílna, mundi aldrei verða gífurlegar notaður en þetta tímabil, sem er að renna út. Það verður þess vegna hreint ránfiski frá þeim þjóðum, sem hafa þennan rétt stuttan tíma, þetta tímabil. Í annan stað, eins og bent hefur verið á hér, eru margendurteknar yfirlýsingar okkar með sterkum rökum fyrir því, að stofninn sé að eyðast og að við getum ekki beðið og höfum ekki getað beðið með að færa út fiskveiðilandhelgina. Það er enginn efi á því, að við erum með þeirri djörfung, sem við höfum unnið í þessu máli, bæði með útfærslunni og þeim skýrslum, sem gefnar hafa verið um þetta mál af Íslands hálfu og sendar út um veröldina, taldir eins konar forustuþjóð um stækkun landhelginnar og mikilsvirtir sem fiskveiðiþjóð, eins og hefur komið fram oft og tíðum í umræðum um þessi mál. En hvernig haldið þið, að það taki sig út eftir allar þessar yfirlýsingar, sem við höfum gefið á alþjóðamótum um, að það kæmi aldrei til mála að slaka til, aldrei til mála að semja, vegna þess að við gætum það ekki, ef við étum það allt saman ofan í okkur? Það býður einnig heim þeirri hættu, að gengið sé á lagið við slíka þjóð. Það er ekkert smáatriði, - mönnum kann að finnast það smáatriði, og það er lítið um það rætt hér, - það er furðulega lítið um það rætt, að Bretar eru eina þjóðin, sem hefur barið á okkur, sýnt okkur ofbeldi og barið á okkur. Og við eigum að sýna það fordæmi að láta það verða fyrstu þjóðina, sem við semjum við. Þegar við eigum að semja nú þessa dagana og undanfarnar vikur; þá rekur hver hótunin aðra frá Bretum. Það er sagt: það bíður í viku, að við komum inn fyrir landhelgina aftur með herskipavernd. Ég man ekki, hvað það eru margir dagar þangað til því er hótað, að brezkir togarar fari inn í íslenzka landhelgi undir herskipavernd. Nú er smáverið að þröngva svona þumalskrúfum. Togararnir mega ekki landa í Bretlandi, það má ekki senda ísvarinn fisk í kössum til Bretlands o.s.frv. Hvaða virðingar haldið þið að sú þjóð njóti, sem tekur upp viðræður um undanslátt og samninga við þjóð, sem beitir slíkum aðferðum? Það er alveg tvímælalaust, að ef samið er við Breta, þá koma miklu fleiri þjóðir, sem heimta sömu réttindi og þeir, þjóðir, sem hafa fiskað hér áður. Í annan stað er alveg augljóst mál, að þegar þessi tími er búinn, samningstíminn er búinn, þá höfum við með allri framkomu okkar boðið heim nýjum hótunum og nýjum tilraunum til að sýna okkur ofbeldi til þess að láta okkur framlengja tímabilið. Það sagði einn maður á fundinum í Genf skemmtilega sögu um þetta, hvernig Bretar mundu hugsa þetta mál. Hann sagði: Það var einu sinni í mínu landi keisari, ákaflega grimmur. Hann fór til forsætisráðherrans og sagði við hann: „Viltu gera svo vel að kenna asnanum mínum að tala?“ „Það get ég ekki,“ sagði forsrh. Og honum var samstundis refsað, forsrh., fyrir þessa neitun. Þá kallaði keisarinn fyrir sig fjmrh. og spurði hann, hvort hann gæti kennt asnanum að tala. Nei, hann sagðist ekki geta það. Honum var líka refsað mjög þunglega. Svo kom hann til heimspekingsins og segir við hann: „Getið þér kennt asnanum mínum að tala?“ „Já, það get ég sannarlega og meira að segja kennt honum að skrifa, en það tekur 10 ár.“ Menn komu til heimspekingsins og sögðu við hann: „Hvers vegna gerðir þú þetta? Þú veizt, að þú getur ekki staðið við þetta.“ En hann sagði: „Ja, þá koma tímar og þá koma ráð. E.t.v. verður keisarinn dauður, e.t.v. verð ég kominn undir græna torfu, a.m.k. gæti það alltaf farið svo á seinustu stundu, að asninn dæi, áður en hann færi að tala.“ Menn skulu ekki halda, að þjóð, sem er búin að sýna svona undanslátt: það séu bara tíu ár, þá koma tímar og þá koma ráð og þá koma nýjar aðferðir, komi sínum málum fram. Það er engin leið fyrir smáþjóð að koma fram sínum málum, réttlátu málum, nema með því að sýna þrótt og dirfsku og karlmennsku, öðruvísi er hún troðin undir. Við höfum ekki farið fram á neitt í þessu máli, sem er ósanngjarnt. Við horfum á 25–30 þjóðir, sem hafa fengið viðurkenningu fyrir 12 mílna landhelgi og meira, og þessi landhelgi þeirra er viðurkennd. Þær hafa þó þær varnir, að það er talið kosta of mikið að reyna að fara inn í landhelgi þeirra með ofbeldi. Það er ekkert annað en fullkomið ranglæti, eitthvert hið grófasta ranglæti, sem nú viðgengzt í heiminum, að þjóð, sem þarf meira á því að halda en nokkur önnur þjóð að hafa 12 mílna landhelgi, er eina þjóðin í heiminum, sem er beitt ofbeldi fyrir það, að hún tekur 12 mílna landhelgi. Það þarf enginn að láta sér koma það til hugar, að slíkt standi lengi, enda kom það fram í orðum dómsmrh., að Bretar vilja gjarnan leysa þetta með samningum. Þeir vita það mætavel, að það getur ekki staðið lengi, að þeim takist að sýna okkur ofbeldi, og við, sem höfum hlustað á umr. um þessi mál á alþjóðamótum og séð, hvað Bretanum líður illa, þegar talað er um ofbeldi hans á Íslandsmiðum, - við vitum ákaflega vél, að hann er að gefast upp. Og það þarf ekki einu sinni að álykta af því, hvað Bretanum líður illa undir þessum umr. Það er viðurkennt af þekktum brezkum blöðum að raunverulega sé deilunni lokið, það sé ekki hægt að halda áfram að fiska undir herskipavernd. Eitt af blöðunum sagði, að þó að það væri hægt að kosta því til að veiða fisk á svo dýran hátt, sem kæmi ekki til mála til frambúðar, þá væri ekki hægt að fá hermennina og ekki hægt að fá sjómennina til þess að fara út í það öryggisleysi, sem það er að vera hér við Íslandsstrendur án þess að geta tekið hér land. Það er nefnilega þetta, að til er herkonungur, sem er Vetur konungur, hér í Norðurhöfum, sem er sterkari en brezka heimsveldið. Það er ekki hægt nema í sérstaklega góðum vetrum að halda þessum leik áfram. Víð erum búnir að sigra í málinu. Og það er tvímælalaust, að þróunin heldur áfram í þessu máli okkur í vil. Það var bent á það í umr., að svo ört gengur þróunin í þessum málum, að Bretar hefðu getað fengið samþykktar 1930, hafí ráðstefna verið þá, 4 mílur, eða slakað um eina sem alþjóðareglu. Þeir neituðu. Þeir gátu á fyrri ráðstefnunni fengið samþykkt 12 mílur og veiðirétt innan 6 a.m.k. 10–15 ár. Þeir neituðu. Þeir gátu ekki fengið þetta samþykkt á seinni ráðstefnunni. Svo ör er þróunin. Og vegna hvers? Vegna þess að þetta eru leifar af nýlendustefnu Breta. Þeir hyggja á fiskveiðarnar hér vegna þess, að þeir hafa ekki land að taka suður í Afríku. En fiskimiðin eru dýrmat. Þetta finna þær þjóðir, sem nú eru að koma inn í Sameinuðu þjóðirnar og finna til með okkur, finna, að við erum að verja sams konar réttindi og þau eru að verja og þau eru að taka af nýlenduþjóðunum. Þess vegna er það, að það færist alltaf nær og nær, að það verði hreint samþykki fyrir 12 mílum, í staðinn fyrir, að ekki var meiri hluti fyrir þeim núna. Það kemur svo mikill fjöldi af nýjum þjóðum, sem áður voru nýlenduþjóðir, inn í Sameinuðu þjóðirnar, að hlutföllin fara stöðugt versnandi í þessum málum fyrir þær fiskveiðiþjóðir, sem fiska hér við land og beita kúgun. Þess vegna er alveg ástæðulaust og stórkostlegur hnekkir fyrir íslenzkan málstað að taka upp samninga um þetta mál. Menn skulu gæta að því, að nú er raunverulega deilan um 12 mílur búin. Það komu upp raddir um það á Genfarráðstefnunni og hafa komið áður og verða alltaf sterkari, að þjóðirnar, sem ráða yfir landgrunni, verði a.m.k. að fá að ráða yfir því fyrir utan 12 mílur, með hvaða veiðarfærum er fiskað fyrir utan þessar 12 mílur, því að það viðurkenna nú orðið allir, að um þetta verði að koma einhverjar reglur. Það er ekki hægt að fiska með línu, fiska með netum, fiska með togveiðum á sömu svæðum. Það viðurkenna allir, að það er hinn mesti ræningjaháttur. Og það nálgast meir og meir, það tímabil, og er komin upp sterk hreyfing fyrir því, að strandþjóðir fái að ráða, með hvaða veiðarfærum er veitt á þessum svæðum, sem hér getur jafngilt friðun fyrir erlendum fiskiskipum að verulegu leyti. Og það er sú barátta, sem við eigum að taka upp, í staðinn fyrir að fara að taka upp samninga um þetta mál, því að kannske er það hættulegast við það af öllu hættulegu, að um leið og við tökum upp samninga um 12 mílur við Breta og þar með við aðrar þjóðir, því að þær hljóta að fylgja í kjölfarið, þá erum við búnir að fallast á samninga og getum því síður breytt landhelginni eftir þetta einhliða, heldur verðum að semja við þessar þjóðir, það er búið að gefa fordæmi fyrir því. Ef við getum ekki fært út í 12 mílur, sem eru viðurkenndar hjá 25–30 þjóðum nú þegar, - ef við getum ekki fært út í 12 mílur nema með samningum við fiskveiðiþjóðirnar í kringum okkur, haldið þið, að okkur verði ekki bent á það: Ja, þið sömduð um þetta, þið urðuð að beygja ykkur fyrir því að semja um þetta. Ef þið ætlið að færa út eitt skref frekar eða gera ráðstafanir hér fyrir utan, þá verðið þið að semja um málið. Það er búið að gefa fordæmi fyrir því. Hitt atriðið, þó að reglugerðin sé staðfest, þá setur það vitanlega engin mörk fyrir því, hvernig útfærslan verður síðar. Það er aðeins að staðfesta með lögum það, sem orðið er, og það hefur verið margsinnis gerð grein fyrir því, að 12 mílna landhelgi er ekki framtíðin. Við verðum að berjast fyrir verndun og yfirráðum yfir landgrunninn, því að það mun sannast, að með aukinni tækni, sem þegar er komin fram á mörgum sviðum og vantar aðeins lítið á að sé fullkomnuð, getur svo farið, að 12 mílur séu minni en 3 mílur áður. Tæknin getur orðið svo geysileg, að það verði um eins aðkallandi þörf, kannske meir aðkallandi þörf fyrir Ísland að stækka út fyrir 12 mílur heldur en var áður að stækka út fyrir 3 með þeirri tækni, sem þá var. Þess vegna er það stórkostleg hætta og mælir á móti því ásamt öðru að fara inn á samninga um þetta mál. Það leysist af sjálfu sér. Tíminn er að leysa það fyrir okkur og er raunverulega búinn að gera það.