Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Haraldur Guðmundsson) : Herra forseti. Við 2. umr. málsins tók fjhn. aftur brtt. nr. 1. á þskj. 167 til 3. umr. Fjhn. hefur síðan haldið fund og lagt fram nýja brtt. við sömu gr., sömu málsgr., 2. málsgr. 1. gr., sem er á þskj. 305. Það er orðalagsbreyt. í þessari brtt. frá því, sem áður var, bæði miðað við frv. sjálft og eins við brtt. á þskj. 167. Sú vara, sem sérstaklega er höfð í huga með þessari málsgr., er smjörið, og við þá vöru á það, sem sagt er þar : „ef vara er seld með tvenns konar verði vegna ráðstafana ríkisstjórnarinnar“ á þskj. 305, og er þar ekki átt við, að tvenns konar verðið stafi af því, að ríkisstj. hafi greitt niður verðið með fé úr ríkissjóði, heldur er það með öðrum ráðstöfunum gert, með því að flytja inn smjör. Af þessu leiðir sú breyt., sem gerð er á brtt. á þskj. 305, sem er sú, að í staðinn fyrir orðalagið : „og niðurgreiðsla hefur farið fram á hæfilegu neyzlumagni vörunnar, að dómi ríkisstjórnar ....“ komi: vegna ráðstafana ríkisstjórnarinnar og hún sér um, að hæfilegt neyzlumagn vörunnar og ekki undir því magni, sem reiknað er með í vísitölu, að viðbættum 25%, sé á boðstólum með lægra verðinu ....“ o. s. frv. Að öðru leyti er málsgr. eins samkv. brtt. á þskj. 305 eins og í frv., þ. e. a. s., í upphafi og endi málsgr. er það tekið fram, bæði í frv. og brtt. á þskj. 305, að ef vara er seld með tvenns konar verði, þá skuli vísitalan eingöngu miðuð við lægra verðið. Ég sé ekki ástæðu nú til að rifja neitt upp þær fyrri umr., sem farið hafa fram hér um þetta mál, en skal láta nægja að benda á þessa efnisbreyt. Ég vil geta þess, að meiri hl. n. hefur rætt við hv. minni hl. n., 1. þm. Eyf., um brtt., sem hann tók aftur til 3. umr., þegar málið var síðast til meðferðar. Og niðurstaðan af þeim viðræðum varð sú, að meiri hl. n. gat ekki fallizt á að greiða atkv. með brtt. hv. þm. Eyf. og telur, að ef þessi mál verði tekin upp, þ. e. a. s. nefndarskipun til þess að ráðgast um leiðir til þess að vinna bug á dýrtíðinni, þá væri eðlilegra, að það mál væri undirbúið með öðrum hætti og það þá flutt sem till. til þál., ef líkur þættu til, að samkomulag næðist um slíka till.



Herra forseti. Menn munu nú minnast þess, að ég flutti þrjár brtt. við 2. umr. þessa máls og tók aðalbrtt. og það, sem í sambandi við hana stóð, aftur til þessarar umr. Ástæðan til þess, að ég tók þessa till. mína aftur, var sú, að bæði hæstv. ráðh. og reyndar líka hv. frsm. meiri hl. n. tóku þessari till. minni vinsamlega og kváðust gjarnan vilja athuga hana nánar og mæltust til þess við mig beinlínis, að ég tæki hana aftur til 3. umr., til þess að athugun gæti farið fram á henni. Eins og hv. frsm. meiri hl. n. gat nú um, þá var þessi till. mín tekin lítillega til athugunar í n. í gær. En það kom fljótlega í ljós, að meiri hl. n. vildi þó ekki í raun og veru á þessu stigi sinna þessu máli neitt. Því að ég var tilbúinn til allrar samvinnu um það, m. a. til þess að draga brtt. alveg til baka, ef um það hefði verið samkomulag í n. og þar með að nokkru leyti fulltrúar allra flokka hefðu viljað beita sér fyrir því, að þáltill., sem gengi í svipaða átt, yrði samþ. En það var, sem sagt, ekki á þessu stigi nein viðleitni til þess að ganga til móts við mínar skoðanir um þetta efni. Og þess vegna er nú ekki um annað að ræða en að þessar brtt., sem ég tók aftur við 2. umr., gangi undir atkv. og verði að fara sem fara vill um það, hvernig sú afgreiðsla fer. Ég ætlaði við 2. umr. að svara ýmsu því sem þá hafði fram komið í umr. og beint hafði verið að mér sérstaklega. En þeirri umr. var slitið svo hastarlega, að ég komst ekki að með þessi svör, þó að ég að vísu hefði þá kvatt mér hljóðs. Það er hvort tveggja, að það er nú liðinn nokkuð langur tími síðan þetta var og ég hef gleymt ýmsu, sem kom þá fram, enda sé ég ekki ástæðu til að rekja hér öll atriði, sem fram komu þá í ræðum manna. En á örfá atriði vil ég þó minnast, sem beinlínis komu því. við, sem sagt var um þessar brtt. mínar. Hæstv. landbrh. sagði, að nefndarskipun sú, sem ég sting upp á í brtt., stæði ekki í sambandi við þetta mál. Hv. 1. þm. Reykv. tók undir þetta, og í því sambandi talaði hann um það, að þetta væri lítið frv., en mínar till. aftur stórmál, og það ætti ekki á nokkurn hátt heima að bæta þessu stóra máli við lítið frv., eða þannig skildi ég hans orð. Satt er það, að frv. þetta er ekki í mörgum greinum. Það verður ekki margar blaðsíður í þingtíðindunum. En hversu mál eða frv. er lítið eða stórt, fer ekki eingöngu eftir lengd þess á pappírnum. Ég álít, að þetta frv. sé alls ekki svo lítið. Það t. d. heimilar nokkurra millj. kr. greiðslur úr ríkissjóði, o. s. frv. Það er alls ekki lítið frv., eins og hv. 1. þm. Reykv. vildi þó telja það. Og hvað sem öðru líður um það, þá er þetta frv. sjálft dýrtíðarmálið. Það eru þær einu ráðstafanir um stöðvun dýrtíðarinnar, sem stungið hefur verið upp á af hæstv. ríkisstj. á þessu þingi. Mér er ómögulegt að sjá annað en að mínar till., sem ganga í þá átt að reyna að finna varanlega lausn á þessu máli, standi í beinu sambandi við þessar ráðstafanir, þó að þær séu að vísu miðaðar við eitt ár nú, eins og frv. liggur fyrir. Og hvað það snertir, ef slíka nefnd ætti að skipa, að það þyrfti endilega að vera eftir þál., eins og hv. frsm. var að tala um, þá vil ég benda á, að það er fordæmi fyrir því, að einmitt í l., sem fjölluðu um dýrtíðina, var ákveðið að skipa n., ekki beinlínis með jafnvíðtækt verkefni og sú n. á að hafa, sem ég sting upp á, en þó mjög þýðingarmikla n., sex manna n. Það var beinlínis í dýrtíðarl. þá ákveðið, að hana skyldi skipa. Og ég álít að sumu leyti betra, að hafa þetta í l., og alveg sérstaklega, ef a-liður 1. brtt. minnar yrði samþ., um það að hafa tímann styttri, sem þessi l. gilda, sem hér liggur fyrir frv. um, og ætla þessari n. ákveðinn frest til þess að skila áliti. Þá álít ég, að það mundi leggja meiri alvöru í starf þessarar n. og vera henni meiri hvöt, ef þetta væri beinlínis ákveðið í l., heldur en þó að samþ. væri þál. um nefndarskipun í því formi, sem það er venjulega gert. Hv. 1. þm. Reykv. var að tala um það við 2. umr. út af þessu máli, að samningar þyrftu að fara fram milli flokka og stétta, að mér skildist, áður en slík n. væri skipuð. Ég veit nú ekki til, að neinir slíkir samningar séu á döfinni eða ráðgerðir. Og ég sé ekki annað, ef úr því á einhvern tíma að verða, en að einhver slík viðtöl fari fram um málið, til þess að reyna að spyrna fótum við, áður en það er orðið of seint, þá verði einhvern tíma og af einhverjum að hefjast handa. Og fyrir mér vakti það, að einmitt þessi n. ætti að hefja þessa samninga og hafa milligöngu um það. Mér dettur ekki í hug, að þessi 5 manna n. ráði málinu til lykta ein út af fyrir sig og án samræðna við aðra menn. Ég sting upp á því, að í n. verði einn nefndarmaður úr hverjum þingflokki. Og mér dettur ekki annað í hug en að hver nefndarmaður hafi samráð við sinn flokk og þær stéttir, sem einmitt styðja þann flokk. Upp úr þessu gætu komið þeir allsherjar samningar stétta og flokka, sem þörf er á, til þess að hið íslenzka þjóðfélag nái nokkrum tökum á dýrtíðinni, svo að hún gangi því ekki með öllu yfir höfuð. Hv. 1. þm. Reykv., form fjhn., lét orð falla um það við 2. umr., að hann hefði ekki vitað annað en að n. væri óklofin um málið. Hann vissi þó vel um þessa brtt. mína. Ég hafði hreyft henni á nefndarfundi áður en frá málinu var gengið, þó að því væri lítið sinnt af mínum meðnefndarmönnum. Svo var ég ekki viðstaddur, þegar málið var afgreitt í n., og ég gerði grein fyrir ástæðunum til þess við 2. umr., að ég var ekki viðstaddur, sem var af því, að mér var ekki boðaður fundurinn. Einhvern veginn varð ég að koma þessari brtt. á framfæri. E. t. v. hefði verið hægt að láta nægja að bera fram brtt., en ekki semja nál: En til þess að koma mínum till. á framfæri, bar ég fram brtt. mínar. Og vegna þess að ég tók ekki þátt í afgreiðslu málsins, skrifaði ég sérstakt nál. Og þó að ég skrifaði sérstakt nál., þá er mér ekki vel ljóst, hvort n. er klofin eða óklofin. Ég er ekki viss um, að beinlínis sé hægt að tala um klofna n., þó að nefndarmaður, sem ekki á kost á að taka þátt í afgreiðslu máls í n., geri sérstaklega grein fyrir sinni afstöðu. En það er algert aukaatriði, hvort n. í þessu máli er klofin eða óklofin. En hitt kannast ég ekki við, ef hv. form. n. vill láta líta svo út sem ég hefði komið að einhverju leyti aftan að mínum meðnefndarmönnum. Það var alls ekki. Ég var búinn að hreyfa þessu máli í n. Hv. form. n. gat um það, að hann hefði ráðgert við mig og hv. þm. Dal. að halda fund þennan dag í n., sem n. afgreiddi málið. Það er satt, hann gerði þetta við okkur tvo, en ekki ákveðið, en ég beið hér í húsinu töluverðan tíma. Svo skildist mér, að hætt hefði verið við þann fund og fór ég því heim. Og svo var ég ekki boðaður á nefndarfundinn, af því að síminn í herbergi mínu á Hótel Borg var bilaður. - Ég get um þetta út af ummælum, sem hv. form. fjhn. lét falla hér við 2. umr. En ég vil þó taka fram í sambandi við þennan ráðgerða fund, að hv. form. n. tók það einatt fram, þegar hann talaði við mig um þennan fund, að hann yrði einungis haldinn til þess að afgreiða tvö skattamál. Ég spurði um það, hvort þetta mál, sem hér liggur fyrir, yrði tekið fyrir á fundinum, og því neitaði hann. Í þessu liggur þó engin ádeila frá mér út af því, að ég var ekki boðaður á fundinn, því að það lágu til þess þær ástæður, sem ég greindi, en símavarzlan hér í þinginu var beðin að hringja á mig. En úr því að á þetta er minnzt, vil ég, að það rétta komi í ljós. Þegar ég við 2. umr. ræddi um fyrri brtt. meiri hl. fjhn. á þskj. 167, þá svaraði hæstv. ráðh. því og hv. frsm. n. einnig, og sögðu þeir báðir, að ég hefði misskilið þessa brtt. Og hæstv. ráðh. sagði í því sambandi, að undarlegt væri, ef ég vildi samþ. þessa brtt., vegna þess að þá gæti farið svo, ef hún yrði samþ., að þá væri gefið undir fótinn með það, að flutt væri sem mest inn af útlendu smjöri, og það væri ekki bændum hagræði, sem framleiddu smjör, að keppa við útlent smjör á markaðinum. Það er nú komið á daginn, svo að ekki verður um villzt, að það er ekki ég, sem hef misskilið þessa brtt. meiri hl. n., heldur eru það tillögumennirnir sjálfir, sem till. hafa misskilið, og hæstv. ráðh. Og það sést á því, að nú bera þeir fram aðra brtt. um sama efni, þar sem fram kemur, hvað fyrir þeim vakir, sem ekki kom fram í hinum fyrri brtt. þeirra. Fyrir þeim vakir það, að ef það er til nægilegt af útlendu smjöri á markaðinum með lágu verði, þá skuli láta verð þess gilda í útreikningi á vísitölunni, en ekki verðið á íslenzka smjörinu. En í brtt., eins og hún var, þá var skilyrði þess, að lægra verðið mætti telja í vísitölunni, að niðurgreiðsla hefði farið fram á þeirri vöru, sem um er að ræða. Þetta getur ekki átt við annað en innlenda framleiðslu. Því að það hefur ekki verið venja a. m. k. og sjálfsagt verður ekki að greiða niður verð á t. d. útlendu smjöri. Ég held því, að það sé orðið alveg augljóst mál, að misskilningurinn hafi verið þeirra megin, en ekki mín megin. Nú er það mín skoðun, eins og kemur fram í mínu nál. og ég lét líka í ljós við 2. umr., að tvenns konar verð á sömu vöru sé óheppilegt, einkum vegna markaðsmöguleika þeirrar vöru, sem þarf þá að selja með dýrara verðinu. Og ég áleit rétt að samþ. brtt. eins og hún lá fyrir, vegna þess að hún gerði 2. málsgr. 1. gr. frv. í raun og veru að enga, en sú málsgr. gerði ráð fyrir tvenns konar verði á vörunni. M. ö. o., ef þessi brtt. n., eins og hún í fyrstu var borin fram, hefði verið samþ., þá hefði orðið að greiða niður íslenzka smjörið eða verðjafna útlenda og íslenzka smjörið þannig að selja útlenda smjörið því verði, að af því mætti taka nokkurn hluta til þess að verðbæta aftur innlenda smjörið. Ég áleit því ákvæði þeirrar till. framleiðendum mjög hagkvæm, og lýsti því, að ég væri henni meðmæltur. - Ég tók ekki vel eftir, hvort hv. frsm. lýsti því, hvort þessi brtt. væri enn tekin aftur, en ég sé á dagskránni, að hún hefur legið fyrir til umr. og afgreiðslu, þ. e. brtt. 167,1, sem hér liggur fyrir samkv. dagskránni.

Brtt. 305 líka, sem kemur í staðinn fyrir hana

. Að vísu, en ég tók ekki eftir, hvort hv. frsm. lýsti, að brtt. 167,1 væri tekin aftur.

Það hlýtur að vera ætlun nefndarinnar

. En fyrst till. er hér á dagskránni, er vitanlega heimilt að taka hana upp. Og ég hef helzt hugsað mér það, þó að ég sé ekki alveg staðráðinn í því enn. En ég bara bendi á, að það hlýtur samkv. þingsköpum að vera leyfilegt að taka hana upp, þar sem til hennar er vísað í dagskrá fundarins. Hv. form. fjhn., 1. þm. Reykv., gat þess til við 2. umr. málsins, að ég hefði borið mínar brtt. fram til þess, að þær skyldu falla. Ég neita þessu alveg eindregið og þykist hafa sýnt, með því að ég tók þær aftur til 3. umr., að svo er ekki. Ég get að vísu búizt við því, að þessar brtt. falli nú. En þó að maður þykist sjá það fyrir á seinasta stigi, að brtt. falli, þá tel ég ekki ástæðu til þess að taka þær aftur fyrir því, og það hefur ekki verið venja þm. Það er ekkert um það að segja. Það verða um þetta atkv. að ganga. En ég hafði vonazt eftir því, að þessu máli yrði á einhvern hátt sinnt, og ég var reiðubúinn til allra samninga um það, í hvaða formi því yrði bezt komið fyrir. En þó að þessar brtt. mínar kunni að falla nú, þá liggur nú fyrir í sameinuðu þingi þáltill., sem fer ekki í ólíka átt og þessar brtt. Það mætti nú e. t. v. ná svipuðu takmarki með því að breyta henni. Og ef þessi vinsamlegu ummæli um mína brtt. hafa verið alvarlega meint frá hæstv. ráðh. o. fl. við 2. umr., þá eru náttúrlega aðrir möguleikar opnir, þó að atkv. gangi nú um brtt. mínar, til þess að koma með öðrum hætti en eftir þessum mínum brtt. málinu á rekspöl aftur, t. d. í sambandi við þá þáltill., sem fyrir liggur. Og verði það gert og verði samkomulag um það, þá verður áreiðanlega ekkert um það deilt, þó að þessar brtt. hafi nú verið bornar fram og hafi fallið. En hvort sem mínar brtt. verða samþ. eða felldar og hvort sem þetta umtal leiðir þá til einhverra annarra aðgerða eða ekki, þá er ég sannfærður um það, að sá tími er ekki langt undan, að allir eða hér um bil allir sjá það, að það verður að taka upp baráttu og aðgerðir til þess a. m. k. að þjóðfélagið nái valdi á dýrtíðinni, að svo miklu leyti sem hún er á valdi okkar Íslendinga sjálfra. Það kemur sá tími, að ekki verður annað fært en að taka upp þá samvinnu á milli flokka og stétta um þetta mál, sem e. t. v. verður hafnað nú, að tilraunir verði gerðar til.



Herra forseti. Út af því, að hér var talað um það, hvort brtt. 167,1, sem tekin var aftur til 3. umr., væri tekin aftur eða ekki, þá er það alveg rétt, að hv. frsm. gat þess að engu, en það býst ég við, að hafi verið af því, að brtt. er á dagskrá af vangá. Þegar brtt. er barin fram um sama 2fni víð 3. umr., þá er ekki meiningin, að fyrri brtt., nr. 167,1, sé á dagskrá. Það hlýtur að vera af vangá. Það kann að vera; að formlega sé hægt að segja, að þessi brtt. sé á dagskrá. En þessi brtt., liggur þó tæplega fyrir, þar sem við höfum borið fram brtt. um sama efni nú við þessa umr. og ekki var meiningin, að þessi brtt., nr. 167,1, lægi fyrir. Ég hafði kvatt mér hljóðs um þetta mál, en varaði mig ekki á, að málið yrði nú tekið fyrir, og hafði ég ætlað að svara hv. þm. Barð., sem gerði hér allsnarpa árás, a. m. k. á okkur suma, sem í n. erum, a. m. k. á stjórnarliðið í n., og sagði, að við hefðum bæði nú og fyrr og síðar á hinni síðustu tíð setið á svikráðum við ríkisstjórnina. En það er nú úr mér allur vindur um þetta. Þó skal ég taka þrjú atriði, sem ég hef skrifað hjá mér. Hv. þm. Barð. var fyrst að tala um í sambandi við þessi brbl. og brtt., sem við nú berum fram, að það væri ákaflega merkilegt, að við vildum nú breyta svo ákvæðum þessara brbl. En það er bara því til að svara, að þegar brbl. voru sett, var því lýst yfir, að þau mundu verða framkvæmd á þennan hátt, sem við nú berum fram brtt. um. Því var þá lýst yfir, að ekki yrði miðað við lægra verð á vöru, sem tvenns konar verð væri á, nema fyrir hendi væri á boðstólum af henni það magn, sem gengi inn í vísitöluna, að viðbættum 25%, og að séð væri um það, að kjöt af eldri framleiðslu væri til í landinu samhliða því, að nýtt og dýrara kjöt kæmi á markaðinn. Og það er þetta, sem við viljum láta setja inn í l. Það horfði öðruvísi við, þegar 1. voru sett, alveg í sömu svifum og þau komu til framkvæmda. Og það er eðlilegt, að við viljum búa vel um ákvæði þessara laga þannig, hvaða stjórn sem í landinu kann að verða, þegar kemur fram á næsta ár. Og við erum sömu skoðunar, sömu stefnu í þessum atriðum, sem framkvæmd var og tekin samtímis því, sem l. voru sett. Þá gerði hv. þm. Barð. skarpa árás á okkur í n. út af afgreiðslu launalaganna, sem hefði verið veruleg svik við ríkisstjórnina. Ég vil segja, að mér finnst ekki auðvelt að beina að manni öllu ósanngjarnari árásum en þessu gagnvart okkur fjhn.mönnum, sem á síðasta þingi lögðum mikla vinnu í, að efnt yrði loforð ríkisstj. um að setja launalög. Því að eingöngu fyrir óvenjulega mikið starf n., kvölds og morgna, svo á helgum dögum sem rúmhelgum, var hægt að koma því af í tæka tíð að vinna þetta starf til þess að efna það loforð, sem hæstv. ríkisstj. hafði gefið um setningu þeirra l. Ég veit, að hv. þm. Barð. á við það, að nokkrar breyt. voru gerðar á launalagafrv. eftir till. n. En ef hæstv. ríkisstj. hefði ekki viljað samþ. þær breyt., þá hefði hún mótmælt þeim algerlega. Ég veit ekki, hvernig við höfum getað í því efni svikið loforð fyrir ríkisstj. hönd. Ríkisstj. átti að efna sitt loforð í þessu efni. Við lögðum aðeins í því efni vinnu í það að gera ríkisstj. mögulegt að framfylgja þessu atriði stefnuskrár sinnar, sem hún lýsti, er hún tók við völdum. - Svo vil ég segja hv. þm. Barð., að ég held, að þegar menn átta sig á þessu betur, þá sjái menn skýrar og skýrar, að það er svo fjarri því, að launal. séu ákveðin of hátt hvað launaupphæðir snertir, að þau eru held ég með lægstu ákvörðunum, sem til eru um slíka hluti. Ég varð var við þetta á merkilegan hátt fyrir nokkrum dögum. Við áttum að setja í launaflokka starfsfólk við eina hálfopinbera stofnun, happdrætti háskólans. Því hafði verið fram að þessu borgað ákveðið umsamið kaup, en þótti réttara, að það færi í þessa flokka, sem ákveðnir eru með launal. Og ég gerði till. um þetta, eftir því, sem mér fannst næst liggja eftir launum hjá ríkinu og ég er sannfærður um, að ekki eru hærri en launal. yfirleitt fyrir tilsvarandi starf. Og það var í sambandi við þessa athugun hægt að sanna með átakanlegum dæmum, að hvergi nema í launal. ríkisins er svo við neglur skorið um launagreiðslur. Og í launareglugerð Reykjavíkurbæjar er þetta ríflegra. Flokkarnir geta verið hinir sömu, en ríflegar skipað í flokka mun vera hjá bænum. Og í samningum, sem kaupsýslumenn hafa gert við sitt starfsfólk, er þetta allt ríflegra. Og það voru bara launal., sem þrýstu þessu fólki niður í launum, sem eftir þeim tóku laun, svo að þetta fólk er óánægt. Og ef launal. væru sett nú, mundu þau sízt verða lægri en þau launal., sem sett voru í fyrra. Og hvað sem því líður, hefði hæstv. ríkisstj. átt að segja til, ef við vorum að svíkja hana með brtt. við launalagafrv., eða réttara sagt átti að taka fyrir það, ef hún leit svo á, að við værum að svíkja samning, sem hún hefði gert um setningu launal. Ég heyrði þá á hæstv. Alþ. allskarpar raddir í hv. Nd. um meðferð okkar á frv. í Ed. En ég held, að þeir hv. þm. í Nd. hafi ekkert getað annað gert en að bæta bara við upphæðir frv., þegar það kom til þeirra, og þeir hafa gert það af því, að þeir hafa komizt að raun um, að í frv. hafi ekki verið farið hér í hv. d. lengra en minnst varð komizt af með. Og þetta er útrætt spursmál. Hv. þm. Barð. sagði, að við værum með þessum brtt. okkar við frv., sem fyrir liggur hér, að raska grundvellinum undir útreikningi vísitölunnar. Ég held, að þessi ummæli hans hljóti bara að hafa stafað af því, að hann hafi alls ekki athugað, um hvað þetta frv. er. Þetta frv. er svo gersamlega á allan hátt óviðkomandi útreikningi vísitölunnar. Það er ekki verið að tala um, að taka eigi 25% meira kjöt inn í stuðulinn, sem reiknuð er eftir vísitalan. Og það er ekki verið að tala um heldur, að meira smjör komi inn í útreikning vísitölunnar. Það er aðeins verið að segja, að ef miða á vísitöluna við lægra verðið á vöru, sem seld er með tvenns konar verði, þá verði að fást af þeirri vöru það magn á markaðinum, sem reiknað er með í vísitölunni og ríflega það, sem sé 25% meira en það. En vísitalan er reiknuð út nákvæmlega eins eftir sem áður. - Og kauplagsn., sem reiknar þetta út, þarf ekki einu sinni að vita, að þessi lög séu til. - Enda hefur það ekki komið fram á framkvæmd l. hingað til, að þessi brbl. hefðu áhrif á vísitöluna. Þetta ávæði í brtt. er aðeins til þess að tryggja, að varan sé til. Því að það væri fölsun á vísitölunni, ef setja ætti tvenns konar verð á sömu vöru og selja ætti bara nokkur kg. á markaðinum í landinu með lægra verðinu, en miða vísitöluna samt við lægra verðið. Þetta ákvæði er því ekkert annað en afleiðing af því, að viðurkennt er tvenns konar verð á vöru, og ákveðið, að vísitalan skuli reiknast aðeins eftir lægra verðinu. Skal ég svo aðeins víkja að ræðu hv. 1. þm. Eyf. Vil ég ekki vera að karpa við hann um þennan nefndarfund. Að ég minntist á það, sem ég tók fram í sambandi við þann fund, var af því, að hann minntist á það, að hann taldi, að hann hefði ekki verið á fundi, þegar málið var afgreitt í n. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram í Alþt. En ég hélt, að hann mundi geta fallizt á að skrifa undir nál., þó að hann ætlaði að bera fram brtt., því að hann gat skrifað undir nál. þrátt fyrir það, ef hann hefði viljað. Þess vegna lét ég nál. liggja hjá skjalaverði, ef þennan hv. þm. skyldi bera að, þannig að hann gæti skrifað undir það, þótt nefndarfundinum, sem fjallaði um málið, væri lokið áður. Og í þessu efni er frá hvorugum aðila um svik að ræða, meiri hl. eða minni hl. n. Og hv. minni hl. n., 1. þm. Eyf., hefur heldur ekkert komið aftan að okkur með sitt nál. En afgreiðsla mála gengur svo seint í nefndum, sérstaklega vegna þess, að þm. eru svo hlaðnir nefndastörfum í d., að ég tók þess vegna þetta mál fyrir, af því að tækifæri gafst til að afgreiða það. - En hitt er að vísu satt, að það er nokkur ágreiningur um þetta mál okkar á milli í sjálfu sér. Hv. 1. þm. Eyf. sagði, að engin viðleitni hefði verið í n. hjá okkur til samkomulags um þetta mál. En ég bar fram mínar ástæður fyrir því. Og ég segi eins og fyrr, að þetta frv. er lítið frv. - ekki eftir lengdinni á pappírnum, heldur er þetta náttúrlega að því leyti ekki stórmál, að það er ekki upphaflega borið fram nú. Því að hér er ekki nema um framlengingu að ræða á ástandi, sem búið er að eiga sér stað um skeið. Þetta er lítið mál að því leyti, að það gerir ekkert annað en að halda því ástandi, sem nú er. Það eru kölluð smámál, sem engu breyta. En ef um það væri að ræða að ákveða með þessu frv. í fyrsta skipti fjárgreiðslur þær úr ríkissjóði, sem í brbl., sem þetta frv. er um að samþ., eru ákveðnar, þá væri þetta stórmál. Og mér virðist óeðlilegt að hengja langstærsta mál þingsins og mesta vandamál þess sem brtt. við þetta mál. Mér finnst, að það væri ákaflega undarleg aðferð, og ég vil ekki á nokkurn hátt líkja því við það, þegar ákvæði um sex manna n. voru sett í frv., sem að nokkru leyti v ar samið um utan við þá n. Og þau l. voru sett eftir margra vikna samninga milli þingflokkanna, og ef ég man rétt, var í þinglokin verið að ganga frá þessu, eftir að þingið hafði allan þingtímann átt í meira og minna stríði við þetta. - Svo heldur hv.1. þm. Eyf., að hliðstætt við þetta, sem þá var gert, sé það að tengja við frv. það, sem hér liggur fyrir, lagaákvæðum um nefnd til þess að reyna að ráða fram úr dýrtíðarmálinu að einhverju leyti. Og hv. þm. ber fram brtt. um skipun nefndar þessarar, án þess að tala áður um það við nokkurn mann og þá heldur ekki við okkur meðnm. hans í n., nefndar, sem á að vinna miklu meira verk en sex manna n., því að þessi n. á að fá verkamenn til að lækka laun sín, bændur til þess að selja afurðir sínar lægra verði, kaupmenn til þess að lækka álagningu á söluvörum sínum, skipafélögin til að lækka farmgjöld, iðnaðarmenn til að lækka byggingarkostnað. Hún á að gera allt, sem erfiðast er í þjóðfélaginu. Það er ekki vandi að tala um að hengja bjölluna á köttinn, en erfiðara er að gera það. Það þýðir því ekkert að samþ. ákvæði þessarar brtt., fyrr en búið er að sjá, að menn a. m. k. vilji reyna að framkvæma það. Ég veit, að hv. flm. þessarar brtt. er samvinnulipur. En það mælir ekki með einlægninni í flutningi þessarar brtt., að þessi hv. þm., flm. brtt., er einmitt fulltrúi þess flokks, sem einn hefur skorazt undan því að vilja hafa samvinnu um lausn á þessu vandamáli og ekki vill taka þátt í þeirri stjórnarsamvinnu, sem m. a. var gerð til þess að leysa vandamál þjóðfélagsins í sambandi við dýrtíðina og annað slíkt. Einmitt Framsfl. hefur skorazt undan þessu. Og þessi hv. þm. verður að afsaka það, að maður hefur dálítið minni trú á brtt. frá mönnum, sem neita þátttöku um að reyna að leysa þau vandamál, sem mest eru í þjóðfélaginu. Og maður getur hugsað sér, að þeir sömu menn reyni að vernda sem bezt sína kosningaaðstöðu og vilji ekki spilla henni að neinu. Og þess vegna dettur manni í hug, að slíkri brtt. sem þessari sé ætlað að falla, til þess að þm. flokksins geti svo sagt, að þessi hv. þm. hafi fundið lausn til að vinna að lausn dýrtíðarvandamálsins og borið fram till. um það, en henni hafi ekki verið sinnt af hinum flokkunum. - Það er alveg víst, að vandamálin verða ekki leyst með svona aðferðum, heldur með langvarandi, þreytandi, erfiðum samningum milli flokka og stétta. Og einhver slík nefndarskipun eins og hér er um að ræða í brtt. gæti ég hugsað mér í sambandi við lausn dýrtíðarmálsins, að kæmi sem lokamark: 

Henni var gefið úrskurðarvald

. Já, um það, sem þingið hefði getað gert. Þetta var gert með góðum vilja þingsins á bak við. Og ef nú hefði verið búið að finna einhverjar línur til að láta þessa n. starfa eftir, til þess að finna hagfræðilegar reglur um niðurfærslu á vöruverði og kaupgjaldi, þá var það annað mál en kemur fram þar sem þessi ákvæði brtt. eru. Alveg er það sama að segja um þáltill. þá, sem fyrir liggur frá hv. þm: S.-Þ. í Sþ - og mér finnst það réttari aðferð að bera fram þáltill. um slíkt mál, en hnýta því ekki við annað mál með brtt. við frv. -, að flutningur þess máls er þýðingarlaus án nauðsynlegs undirbúnings, enda er sú þáltill. borin fram af manni, sem stendur utan við þau samtök, sem mynduð hafa verið um að leysa vandamál þjóðfélagsins. Ég býst líka við, að það sé hugsunin um væntanlega kosningaaðstöðu, sem liggur á bak við flutning þeirrar þáltill. hjá hv. þm. S. Þ. Viðvíkjandi brtt., sem við tókum aftur og varðar smjörniðurgreiðsluna, og því, að hv. 1. þm. Eyf. sagði, að við hefðum misskilið þá brtt., þá held ég, að það sé ekki rétt hjá þeim hv. þm. En gr. var illa orðuð, bæði í frv. og okkar brtt., því að brtt. hafði orðalag frv. Og bæði hæstv. ráðh., sem hafði borið fram frv., og við, sem fluttum brtt., féllumst á að breyta orðalaginu, þegar bent hafði verið á, að þessi málsgr. væri illa orðuð. En það var ekki um misskilning að ræða í þessu efni. Eins og brtt. er nú orðuð á þskj. 305, nær þessi grein yfir allt smjör, sem selt er við lágu verði, hvaðan sem það er, en áður náði hún ekki til nema íslenzks smjörs. En það er nú svo leynilega farið með það í sölu, að það sést bara ekki á opinberum markaði, og hefði ekki einu sinni komið fram af því það magn, sem miða ætti við í vísitölunni. - Hv. þm. talaði um, að tvenns konar verð á vöru væri óheppilegt. En svo lengi sem um er að ræða útlent ódýrt smjör og íslenzkt dýrt smjör, þá er það sitt hvað. Og sitt með hvoru verði. Það verður að flytja inn nægilegt magn af útlendu, ódýru smjöri, ef menn vilja spara fyrir ríkissjóð, og miða vísitöluna við það. Síðan getur hið dýra íslenzka smjör einnig verið á markaðinum. Annars finnst mér stappa nærri að vera broslegt, þegar verið er að tala um hættu fyrir markað á íslenzku smjöri, ef flutt er inn útlent smjör. Íslenzka smjörið ætti þá einhvern tíma að sjást. Það er í raun og veru verið að vernda svartan markað á íslenzku smjöri, ef ekki má flytja inn ódýrari sams konar vöru frá útlöndum. Mér finnst mönnum engin vorkunn að koma fram með sína vöru, þar sem eftirspurnin svarar ekki framboðinu og meðan hægt er að selja hana meira að segja hærra verði en opinbert verð á henni er. Það eru frekar smjörlíkisverksmiðjurnar, sem ættu að kvarta, því að menn kaupa útlenda smjörið í lengstu lög og nota í stað smjörlíkis á margan hátt. Enn fremur finnst mér það heilbrigðisráðstöfun og menningaratriði, að menn geti neytt smjörs í ríkum mæli, sem væri hægt með því að flytja inn þetta ódýra útlenda smjör. Ég vil svo aðeins minnast á þann misskilning, sem hér hefur orðið vart um orðalag tillgr.

Ráðh. sagði, að þarna væri átt við útlenda smjörið

. Þetta sýnir, að till. eru illa orðaðar, en annars ætti hv. þm. að vera orðinn það þingvanur, að oft er mjög erfitt að orða ákvæði svo að vel sé. Hann talaði um, að menn gætu misskilið það í 2. gr., þegar talað er um „af þessum vörum,“ og verð ég að játa, að ég er ekki eins ánægður með þetta orðalag eftir að hann benti á þetta.

Forseti (StgrA) : Ég vil taka það fram út af þeim ummælum, sem fram hafa komið um það, hvort till. á þskj. 167 væri á dagskrá eða ekki eða komin hér inn fyrir vangá, að hún er komin hér inn með eðlilegum hætti. Hún var á sínum tíma tekin aftur til 3. umr., og þegar dagskrá þessa fundar var ákveðin, hafði ekki komið fram nein till. í hennar stað eða tilkynning frá hv. n. um, að von væri á slíkri till. Till. á þskj. 305 var útbýtt hér í byrjun þessa fundar, en till. á þskj. 167 er hins vegar á dagskrá af eðlilegum ástæðum, eins og áður er um getið, og því til umr.



Herra forseti. Ég hefði ekki hirt um að ræða við hv. 1. þm. Reykv. (MJ) um þetta mál, ef n. hefði tekið till. sínar aftur og ekki sett nýjar inn. En nú hafa komið fram nýjar till., sem á engan hátt líkjast útgáfu þeirra, sem fyrir voru, og fyrir það eitt vil ég gera grein fyrir afstöðu minni til þessa máls. - Ég held því enn fast fram, að með þessari till. sé komið aftan að hæstv. ríkisstj., og ef hv. form. fjhn. vill fullvissa sig um, hvernig hugur hæstv. ráðh. stendur til hennar, ætti hann að gefa atkvgr. gaum, því að ég er sannfærður um, að hann er till. mótfallinn. Ég hygg, að það séu einsdæmi og mjög óeðlilegt, að þm., sem styðja ríkisstj., skuli leggja svo mikið kapp á að fá till. samþykkta, sem viðkomandi ráðh. er andvígur, eins og hér er gert. Ég hef áður lýst því yfir, að ef þessi till. nær samþykki á þessum fundi, muni ég ekki sjá mér fært að fylgja frv. því, sem hér liggur fyrir. Það er svo á ábyrgð þeirra manna, sem hafa staðið fyrir því að fá málinu breytt í þetta horf, hvort frv. fellur eða ekki. Það veltur ef til vill ekki á mínu atkv., en ég vildi aðeins láta hv. frsm. fjhn. vita um afstöðu mína. Hann hélt því fram, að þegar brbl. voru sett, hafi það ástand verið fyrir hendi, sem þessi till. ræðir um, en þetta er rangt. Ég var viðstaddur á þeim fundi, er umr. fóru fram um þetta, ásamt hv. 1. þm. Reykv., og það var enginn fyrirvari gerður um þetta atriði, sem í till. ræðir um, því að þá hefði ákvæði um það verið sett inn í brbl., ef hann hefði verið gefinn, en brbl. voru ýtarlega rædd, áður en þau voru gefin út og samþ., m. a. af hv. 1. þm. Reykv. Það er því alger fölsun á staðreyndum að halda því fram, að þessi fyrirvari hafi verið gefinn. Ég skal ekkert um það segja, hvaða fyrirvara hv. 3. landsk. eða flokkur hans hafi gefið, en ég mótmæli því, að hv. 1. þm. Reykv. hafi gefið hann, þegar rætt var um það í Sjálfstfl., hvernig þessi l. ættu að vera, áður en þau voru gefin út. - Enn fremur sagði hv. þm., að þessi till. væri óviðkomandi útreikningi vísitölunnar. Ef hann hefði hlustað á ræður hv. 3. landsk. (HG) í þessu máli, þegar hann sagði, að þetta væri sett inn í 1. til þess að afstýra röskun á vísitölunni, gæti hann ekki mótmælt, að þetta væri vísitölunni viðkomandi.

Það er byggt á tómum misskilningi hjá honum

. Ég hygg, að það sé nauðsynlegt fyrir hv. fjhn. að endurskoða afstöðu sína í heild til þessa máls, til þess að hv. n. geti skilað nál., sem væri byggt á einhverju öðru en eintómum misskilningi. Væri það mjög æskilegt fyrir afstöðu til afgreiðslu málsins í heild. Hv. þm. sagði einnig, að það væri fölsun á vísitölunni, ef reiknað væri þar með verði á vörum, sem ekki væru til. Í þessu sambandi vil ég spyrja hv. 1. þm. Reykv.: Hvernig er með húsaleiguvísitöluna? Allir vita, að hér er ekki til það magn af húsnæði, sem þarf til þess að uppfylla eftirspurnina. Ég hef ekki enn orðið þess var, að hv. 1. þm. Reykv. bæri fram frv. um það, að nauðsynlegt væri ekki aðeins að setja það magn af húsnæði inn í vísitöluna, sem fólkið þyrfti við, heldur auk þess 25%, og býst ég við, að útkoman á húsaleiguvísitölunni yrði einhver önnur, ef fylgt væri sömu reglum um útreikning á henni og ætlazt er hér til, að fylgt sé um kjöt og aðrar innlendar landbúnaðarafurðir í þessum málum. Það er og kunnugt, að útreikningur vísitölunnar er ekki byggður á hinni raunverulegu neyzlu manna, heldur á ákveðnu magni af vöru, sem tekið er til þess að reikna eftir. Ég vil einnig benda þessum hv. þm. á það, að verð á bíómiðum og strætisvagnagjöld eru tekin með inn í vísitöluna: Honum má því vera það ljóst, að eftir þessum útreikningi eru mönnum greidd laun, sem aldrei geta haft tækifæri til þess að koma í kvikmyndahús eða nota strætisvagna. Vísitalan er reiknuð eftir ákveðnum reglum um verðlag hér í Reykjavík, og meðan liggja fyrir upplýsingar frá þeirri n., sem rannsakaði þetta mál á sínum tíma, sé ég ekki ástæðu til þess að setja inn í frv. þetta ákvæði, sem getur ekki annað en breytt þessum málum, því að það gefur að skilja, að ef ekki er til nákvæmlega það mikið magn af þessari vöru, sem reiknað er með í vísitölunni, fyrir lægra verð, verður að taka eitthvað annað verð en reiknað hefur verið með til þess að uppfylla ákvæðið, eftir að búið er að setja það inn í l. Það er einmitt þetta, sem við viljum fyrirbyggja, sem erum andvígir þessari brtt. - Hv. 1. þm. Reykv. sagði og, að það væri fölsun á vísitölunni, ef ekki væri nægilegt til af þessari vöru á þessu verði: En það gæti komið sú tíð, að það væri ef til vill eina ráðið til þess að lækna þessa meinsemd, ef menn gætu komið sér saman um að falsa vísitöluna á Íslandi eins og gert hefur verið í öðrum löndum. Ég er ekki alveg viss um, að það yrði versta ráðið eða þyrfti að koma svo ranglátlega niður á þjóðinni í heild. Hins vegar kemur það ranglátlega niður á þjóðinni, ef á þennan hátt er farið að falsa vísitöluna fyrir sérstaka stétt þjóðfélagsins, án þess að það nái út yfir allar stéttir þjóðfélagsins. En það er það, sem hv. 1. þm. Reykv. og hv. 3. landsk. hafa alltaf barizt fyrir, sem sé, að dreginn sé sem mest fram hagur þeirra manna, sem taka laun sín af opinberu fé, hvort sem það eru embættismenn eða aðrir, án tillits til, hvaða afleiðingar það hefur fyrir ríkissjóð. Þeir leggja aðaláherzluna á að hækka launin annars vegar, stytta vinnutímann hins vegar og sjá um, að dýrtíðin vaxi stöðugt, til þess að þeir geti haft næga peninga milli handa. Þetta hefur sýnt sig í öllum málum hjá þessum hv. þm., og það er þetta, sem ég leyfi mér að ásaka. Í sambandi við þetta vil ég leyfa mér að benda á, að það er algerlega rangt með farið, sem hann hélt fram hér áðan, að þeir hefðu ekki brugðizt ríkisstj. við afgreiðslu launal. Hv. 1. þm. Reykv. er vel kunnugt um - og ætti að vera óþarfi að rifja það upp fyrir honum, - að því var lýst mjög eindregið yfir af nokkrum hluta hæstv. ríkisstj. við þennan hv. þm., að mjög langt væri komið út fyrir þau takmörk, sem sett höfðu verið, þegar gerðir voru samningar um launal. Ef því hv. 1. þm. Reykv. vill bera saman stjórnarsamninginn annars vegar og afgreiðslu launal. hins vegar, þarf mann með miklu minni dómgreind en hann hefur til þess að sjá, hvernig á þessum málum var haldið af þeim, sem um það fjölluðu, að maður tali nú ekki um þau áhrif, sem þessi l. hafa á allt stjórnarkerfið og afkomu ríkissjóðs. Til þess gefst annar vettvangur, og skal ekki farið frekar út í það hér. Það er hins vegar alveg óskiljanlegt það traust, sem þessi hv. þm. ber til þeirra aðgerða í sambandi við launal., en mér er kunnugt um það, - og það verður ef til vill tekið upp á öðrum vettvangi, - að launal. hafa gengið svo langt, að þau verða a. m. k. mjög erfið í framkvæmdinni, og veit ég, að það hefur bakað þjóðinni stórkostlegt tjón, að ákvæði voru ekki sett inn í l. á sínum tíma um skyldur þeirra manna, sem taka laun samkv. þeim, eins og þá var og bent á. - Hv. 1. þm. Reykv. minntist hér á það, að það gæti orðið til þess að bjarga þessum málum að miklu leyti, ef flutt yrði inn nægilega mikið af ódýru smjöri eða öðrum vörum til þess að lækka verð í landinu. Vitanlega mundi slíkt hafa stórkostlega breytingu í för með sér á vísitölunni, en ég sé ekki, hvernig hægt væri að halda því fram með nokkurri sanngirni, að það væri réttlátt að leyfa innflutning á landbúnaðarafurðum frá öðrum löndum til þess að lækka markaðsverð bænda hérlendis, eins og komið hefur fram hjá hv. 1. þm. Reykv. og hv. 3. landsk., á sama tíma sem ekki er leyft að flytja inn erlenda verkamenn, sem eru fúsir til þess að vinna fyrir miklu lægri laun en verkamenn hér á landi og mjög mikill skortur er á í landinu, t. d. við landbúnaðarstörf. - Að lokum vil ég benda hv. 1. þm. Reykv. á, að hv. 3. landsk. lýsti því yfir við 2. umr. þessa máls, eftir að hann hafði hlustað á mín rök, að við mig þyrfti hann ekkert að segja í þessu máli, og viðurkenndi þannig, að það, sem ég hefði haldið fram, væri rétt, og hygg ég, að bezt væri fyrir hv. 1. þm. Reykv. að viðurkenna þetta einnig, en að hætta sér ekki út á þann hála ís að mótmæla rökum mínum.



Herra forseti. Ég ætla ekki að skipta mér af þessum reiðilestri hv. þm. Barð. (GJ) yfir flokksbróður sínum og samstarfsmanni, en undarlegt þykir mér, að hann lét þetta allt bitna á þessum tveim mönnum, hv. 1. þm. Reykv. og hv. 3. landsk. Hv. 7. landsk. (KA) er t. d. líka í fjhn. með þeim og hefur sömu afstöðu til þessa máls eins og þeir, og hefði hann því ekki átt að gleyma honum. Og það, sem hann sagði um þessa tvo hv. þm., það hlýtur að gilda um hér um bil allan hans flokk, Sjálfstfl., og samstarfsflokka hans, því að hvernig hefðu þessi launal. getað orðið til, ef það hefðu aðeins verið þessir tveir menn, sem hefðu viljað hafa þau í því formi, sem þau voru gefin út? Vitanlega er það meiri hl. Alþ., sem endanlega samþ. launal., sem ber ábyrgðina á þeim, en ekki þessir tveir menn. Forseti upplýsti það, að það væri ekki af neinni vangá, að fyrri till. hv. meiri hl. fjhn., sem bornar voru fram við 2. umr. þessa máls á þskj. 167, væru teknar hér einmitt á dagskrá. Þær eru á dagskrá af sömu ástæðum og mínar till., sem teknar voru aftur til 3. umr., en ekki endanlega. Eru þær því hér til umr. og því algerlega heimilt að taka þær upp. En hv. þm. Reykv. sagði, að þær hefðu verið settar á dagskrá af vangá. Það er náttúrlega smekksatriði og þýðir ekki að deila við þennan hv. þm. um það, hvort frv. það, sem hér liggur fyrir, er lítið frv. eða ekki. Hv. þm. hélt því fram í þessu sambandi, að frv. breytti eiginlega engu í þessum efnum og þess vegna væri það lítið frv. Það breytir því, að það framlengir það ástand, sem ekki var ætlazt til, að stæði lengur en til 15. september s. l., og það hefði stundum þótt allstórt mál, ef um það væri að ræða að verja 10, 20 eða 30 millj. kr. úr ríkissjóði. Það hafa ekki verið lagðar fram áætlanir um, hvað þetta frv., muni kosta, en í sambandi við annað mál er gert ráð fyrir, að greiðslur úr ríkissjóði varðandi mál þessi verði allmiklu meiri en nú er gert ráð fyrir, ef þessar ráðstafanir eiga að koma að því gagni, að vísitalan hækki ekki. Síðan fannst þessum hv. þm., að ég væri að hengja stórmál aftan í þetta frv. með till. mínum, en mér er ómögulegt að sjá annað en að þetta sé sama málið. Frv., sem hér liggur fyrir, fjallar um það að gera ráðstafanir til þess að vísitalan hækki ekki - en aðeins til bráðabirgða. En mínar till. eru um það að gera tilraun til þess að koma í veg fyrir þetta til frambúðar. Mér finnst hér vera um nákvæmlega sama málið að ræða, þótt það séu sérstök málsatriði, sem mínar till. fjalla um. Þessi hv. þm. tók allvinsamlega í þá hugmynd, sem ég hef varpað hér fram, en það þyrftu að fara fram svo miklir samningar milli flokka og stétta áður en slík n. yrði skipuð, sem till. mínar gera ráð fyrir. En ég hefði gaman af að spyrja hann: Hvenær á að byrja á að breyta þessum málum til bóta, ef ekki má stinga upp á neinum aðgerðum í þessum efnum? Ef svo er, verður ekki byrjað á þessu fyrr en allt verður komið í strand. Hv. 1. þm. Reykv. var enn þá að tala um það, að till. mínar væru bornar fram sem kosningabeita. Hann má hafa hvaða hugmyndir um þetta sem hann vill, en það er nú svo að Framsfl. hefur orðið var við það, að það er ekki sérstaklega vinsælt í landinu að berjast á móti dýrtíðinni. Framsfl. hefur gert sér þetta ljóst frá upphafi, en hann hefur samt barizt gegn dýrtíðinni og ástæðan er sú, að hann hefur álitið þetta skyldu sína. Ég ætla ekki að fara að ræða um stjórnarmyndunina, þótt hv. þm. gæfi tilefni til þess. Hann sagði, að þessar till. kæmu fram frá Framsfl., þeim eina flokki, sem hefði neitað að gera samninga um þessi mál. Þetta eru hreinustu öfugmæli, þar sem Framsfl. var ávallt reiðubúinn til þess að taka þátt í samtölum um þetta mál, en á því strandaði, að hinir flokkarnir fengust ekki til þess að semja um neinar aðgerðir í þessum málum.

Til þess að framlengja ekki valdasetu þáverandi ríkisstj.

Ég býst við, að nýsköpunarhjal stjórnarflokkanna og annað, sem nú er hrópað um í blöðum þeirra, sem eru tífalt fleiri en blöð Framsfl., eigi að hafa áhrif á kjósendur meðan að sýnir sig ekki til fulls, að hve miklu leyti þetta er skrum og að hve miklu leyti veruleiki. Hv. þm. sagði, að till. meiri hl. n. væri illa orðuð og segði annað en meint væri. Þetta sannar, að ég hef á réttu að standa. Hæstv. ráðh. hafði sama skilning á þessu efni og ég, þann, að till. ætti við útlent smjör. Það er ljóst, að þm. hafa misskilið sína eigin tillögu. Þeir höfðu frv. til fyrirmyndar um orðalag, en það sýnir, hversu djúpt þeir hafa lagzt, að orðalagið skyldi þurfa að breytast, svo að skiljanlegt yrði. Þá sagði hv. þm., að íslenzkt smjör sæist ekki á markaði. En ég get upplýst, að sums staðar sést aðeins íslenzkt smjör, til dæmis á Akureyri. Þar er það skammtað, ekki að tilhlutun hæstv. ríkisstj., heldur mjólkursamlags Eyfirðinga. Þessi till. gerir það að verkum, að menn verða að kaupa smjör þar á Akureyri á hærra verði. - Hv. þm. gerði skop að orðum mínum um tvenns konar verð á smjöri: Ágætt að kaupa íslenzkt smjör á tíföldu verði, bara ef það fengist! Ég skal geta þess, að til Akureyrar kom ekkert útlent smjör og Akureyringar gátu fengið nóg af íslenzku smjöri og fá enn. Það er þess vegna skrýtið að segja, að íslenzkt smjör fáist ekki.

Við sjáum ekki norður á Akureyri og étum ekki það smjör, sem Akureyringar éta

.- Hv. þm. Barð. (GJ) tók það fram, sem ég hafði annars áður sagt, að það væri fleira en íslenzka smjörið, sem væri dýrara hér en sams konar erlendar vörur. Sama gildir um vinnuaflið, eins og hv. þm. Barð. réttilega benti á. Hvernig færi, ef erlendu verkafólki væri leyft að flytja til landsins að ráði? Þá má og nefna verðlag á húsgögnum. Hvernig mundi fara, ef leyfður væri innflutningur sænskra húsgagna? Þannig mætti lengi upp telja. Lífið í landinu er dýrt. Þjóðinni hefur vegnað vel á stríðsárunum og hefur haft aðstöðu til að bæta hag sinn á margan hátt. En nú er dýrtíðin komin á það stig, að úrbóta verður að leita. Það verður að finna leið út úr þeim ógöngum, sem við erum komnir í, og það getur engin stétt skorið sig út úr. Það þarf að gera víðtækar ráðstafanir, ef við eigum að komast á svipað stig og annars staðar er, og það getur verið, að það verði gert. En það mætti líka taka eina stétt út úr og knýja fram svipað verðlag landbúnaðarafurða og er í Danmörku. Hið pólitíska ástand er þannig, að hægt væri að fara þessa leið. Nú hefur hæstv. landbrh. það á valdi sínu. Afleiðingin yrði tæming sveitanna. En er það frá þjóðhagslegu sjónarmiði rétt að fá ódýrari vörur frá útlöndum, þótt þess sé kostur? Er það rétt að gera alla iðnaðarmenn landsins atvinnulausa með því að flytja erlenda iðnaðarmenn til landsins? Eða fara þannig með verkamenn, með því að flytja inn verkamenn frá útlöndum? Er það yfirleitt rétt að útiloka innlenda framleiðslu? Hingað til hefur ekki verið litið svo á, að þessi leið væri hin rétta, þjóðhagslega séð. Það hefur verið litið svo á, að allar þessar stéttir séu nauðsynlegar, en þá þurfa þær að hafa hlutfallslega svipaða fjárhagsafkomu. Ég hef enga trú á, að það ástand, sem nú ríkir, geti haldizt til frambúðar. Það verður einhvern tíma að snúa við, og þessi till. mín er nú ekki um annað en það, hvort ekki gæti nú orðið samkomulag um að fara að spyrna fótum við í þessu efni.



Herra forseti. Ég þarf ekki að svara hv. þm. Barð. miklu. Hann bröltir þarna í stömum sandinum og moldrokinu. Ef hv. þm. álítur, að menn séu ekki trúir stjórninni, ef þeir bera fram smávægilegar till., sem kunna að vera henni fremur andstæðar, þá fer hann þar villur vegar. Hitt er svo allt annað mál, ef hann vill fella stjfrv. sem þetta, sem hér liggur fyrir. - Hann taldi fjarstæðu, að ég skyldi halda því fram, að þetta væri smámál. En ég vil halda við þá skoðun, að þetta sé alls ekki stórmál. Hér er um að ræða að viðhalda ástandi, sem er. En ef ætti að fella þetta frv., þá er það stórmál. Að fella það er óhugsandi, nema eitthvað komi í staðinn. Það er á hans ábyrgð, en ekki okkar, og þá er það orðið að stórmáli. Ég skal gjarnan kalla þetta stórmál, ef hv. þm. (GJ) líkar það betur. En það er ekki stórmál, þar sem það kemur ekki með neitt nýtt. Til dæmis má nefna skattal., sem voru framlengd. Það var ekki stórmál, af því að það frv. var samþ., en ef það hefði verið fellt, þá var það um leið orðið að stórmáli. Hv. þm. Barð. benti á húsaleiguna, sem ekki er lengur viðráðanleg. Eins og kunnugt er, vilja margir fá húsaleigul. afnumin. Ástandið í húsnæðismálunum er síður en svo gott. Fjöldi fólks liggur svo að segja úti vegna húsnæðisleysis, og ef hægt væri að safna skýrslum um þann glundroða, sem húsaleigul. hafa valdið, mundi mönnum alveg ofbjóða. Það er mjög stíft að setja þetta í samband við vísitöluna. Ég veit um embættismenn, sem flutt hafa í bæinn og verða að borga of fjár, til að komast inn í íbúðir og borga svo húsaleigu eftir mati. Hv. þm. Barð taldi, að launal. hefðu slæm áhrif á hag landsmanna. Ég álít, að bændur og búalið þurfi ekki að kvarta í þessu efni. Ég held, að það sé ekki svo lítils virði, að kaupgetan sé í góðu lagi, og ef bændur eða aðrir kvarta í þessu efni, þá sjá þeir ekki nema aðra hlið málsins. Nú liggur fyrir að leysa vandræði heilla þjóða með því að hækka kaupið og auka þar með kaupmáttinn. Þannig er það til dæmis í Bandaríkjunum. Rúm kaupgeta er það bezta, sem framleiðendur geta kosið sér. En ef við svo verðum að klifra niður stigann, verðum við að fara allir í einum hóp. Um það er ég sannfærður. Hv. þm. Barð. talaði um það, að við þyrftum að fá ódýrari prófessora. Skyldu nú prófessorarnir setja landið á hausinn? Ég held, að prófessorar hafi haft mjög góða ástæðu til að fá kaup sitt hækkað, þeir höfðu ekki svo há laun áður. En þegar launalagafrv. var til umr. hér í þinginu, kom okkur hv. þm. Snæf. saman um að ýta ekki á eftir því, að laun prófessora yrðu hækkuð mikið, þótt hægt hefði verið að koma þeim upp í ein 12 þúsund. Þegar svo frv. var komið í gegn, höfðu laun þeirra ekki verið hækkuð frá því, sem upphaflega var gert ráð fyrir í því, þótt ýmsar aðrar stéttir hefðu fengið nokkra launaviðbót. Ég skal ekki sjá ofsjónum yfir því, þótt sjómenn í utanlandssiglingum hafi hærri laun en prófessorar. Hins vegar má líta á þann tíma, sem hvor þessara stétta þarf til að búa sig undir starf sitt. Til þess þurfa prófessorar um ¼ af meðalmannsævi, en hásetar, sem í Ameríkusiglingum hafa um 30 þúsund króna laun, þurfa engum tíma að eyða til undirbúnings lífsstarfs síns. Allur þorri landsmanna er þannig lægra launaður en hásetarnir. Svo eru það launalögin, sem allt ætla að drepa! Það er talað um hina miklu vissu hjá embættismönnum og mönnum með ákveðin laun. En það ná hvenær sem er breyta um, og hafa þeir því raunverulega enga vissu. Það má lækka laun þeirra og gera hvað sem vera vill við þá, alveg eins og alla aðra. Annars virðist það vafasamt að fara hér út í fjármálaumræður yfirleitt í þessu sambandi. Við hv. 1. þm. Eyf. þarf ég nú raunar lítið að segja. Mér fellur þó illa, þegar hann er að tala um „nýsköpunarhjalið“, því að nú er þetta ekki lengur neitt hjal. Það er veruleiki, þegar beinlínis eru keypt skip fyrir tugi millj. kr. Og þar sem þetta er nú veruleiki, þá sýnir það, að það, sem ekki er enn þá komið til framkvæmda, getur eins orðið veruleiki. Ég heyrði nýlega mjög sniðuga þingvísu, þar sem talað er um nýsköpunina sem leiktjöld. En nú er þetta alls enginn leikaraskapur, því að staðreyndirnar tala sínu máli. Það eru keypt skip fyrir tugi millj. kr., og það er því úrelt að tala um „nýsköpunarhjal“. Það er eins og stóð í vísunni: „Það gengur kannske einu sinni, en svo aldrei meir.“ Þetta er annars mikið og flókið mál, ef fara á út í þá aðferð okkar að halda fjármálum okkar einangruðum frá umheiminum, og hvaða afleiðingar það hefði, ef leyft væri að flytja hvað sem er inn. Ég veit ekki, hvort bannað er að flytja inn húsgögn frá Svíþjóð. Mér finnst það mjög einkennilegt að segja, að innflutningur á smjöri skaði bændur, þegar miðað er við, að bændur eigi að geta selt allt sitt smjör.

Hvar eru ákvæði um það, að þeir geti selt allt sitt smjör?

Er nokkuð farið að bera á því, að smjör gangi ekki út? Ég veit ekki til þess, enda þótt erlent smjör væri fáanlegt með lægra verði, og menn hafa verið útspýttir eftir smjöri út um allar jarðir.

Það smjör hefur ekki sézt á Akureyri

. Ég veit ekki, hvers lags atburðaleysi það er, að erlent smjör skuli ekki koma til Akureyrar. Kannske smjörið hafið myglað þar? Ef til vill eru Akureyringar svo vandlátir, að þeir vilji ekki annað en íslenzkt smjör.

Það hefur alls ekki verið flutt þangað

. Ég veit ekki annað en að það sé flutt þangað og að Akureyringar hafi fengið smjörseðla eins og aðrir.

Já, smjörseðla, en ekki smjör

. Kannske stjórnin eigi að láta smjörið upp í háttvirta Akureyringa? Er hv. 1. þm. Eyf. kunnugt um, að ekki sé farið að leita leiða í þessum efnum? Mér þykir líklegt, að það sé eitt af megináhugaefnum ríkisstj. að finna einhverja lausn á þessum málum. En hv. 1. þm. Eyf. ætti að vera það ljóst, að tíminn rétt fyrir kosningar er óheppilegur tími til þess að fjalla um þessi mál og að það þarf rólegri tíma til þess.

Frsm. (Eiríkur Einarsson) : Herra forseti. Eins og ráð var fyrir gert síðast er frv. þetta var hér til umræðu, tók landbn. málið til athugunar milli funda vegna orða þeirra, sem féllu á síðasta fundi hér í d., þegar mál þetta var rætt. Ég lét þá svo um mælt vegna aths., sem frarn komu, að ég væri fremur hlynntur málskotsréttarákvæðinu. N. komst að þeirri niðurstöðu á fundi sínum, að hún sæi sér ekki fært að hreyfa við málskotsákvæðinu og yrði að láta sitja við það ákvæði ábúðarlaganna. Frá minni hálfu kom það fram á fundinum, að ef einhver dm. vildi koma fram með málskotsréttarákvæðið, vildi ég hafa óbundnar hendur um atkvgr. Að öðru leyti fékk þetta ekki undirtektir á fundinum. Um fyrirspurn hv. þm. Barð. á síðasta fundi, um það, að hve miklu leyti jarðeignir ríkisins kæmu hér til greina, þá sá n. ekki ástæðu til að leita upplýsinga um það efni. Taldi n. eðlilegt, að sama gengi yfir hið opinbera og yfir einstaklinga, þegar um væri að ræða byggingu á jörðum. Ég get fallizt á, að frv. verði samþ. að því athuguðu, sem ég hef tekið fram.



Herra forseti. Ég vildi eiga þess kost að bera fram brtt. við þetta frv. og vil fara þess á leit, að málinu verði frestað til mánudags. Mun ég þá koma með brtt. mína.

Frsm. (Eiríkur Einarsson) : Herra forseti. Á síðasta fundi kom upp deila, sem minnti mig á deilu þá, sem nú stendur um Pétur konung í Júgóslavíu. Hún var um það, hver væri formaður landbn. Hv. þm. Dal. er form. hennar, og er það hans að ákvarða, hvort málinu verður frestað.



Herra forseti. Ég skal taka það fram, að ég tel mál þetta ekki svo flókið, að ekki sé hægt að ljúka því nú á þessum fundi. Ég verð að segja, að mér finnst enga nauðsyn bera til þess að fresta þessu að nýju, þar sem landbn. hefur látið það álit sitt í ljós, að rétt væri að endurskoða ábúðarlögin. En um málskotsréttinn er það að segja, að varla er ástæða til að taka það atriði sérstaklega. Ábúðarlögin bíða endurskoðunar, og þar sem þetta er bráðabirgðaráðstöfun, tel ég enga ástæðu til að fresta málinu vegna þessa eina atriðis. En ég sætti mig við úrskurð hæstv. forseta, þótt ég sé á móti frestun málsins.

Forseti (StgrA) : Þessu máli hefur áður verið frestað, og samkvæmt áliti hv. form. landbn. tel ég ekki rétt að fresta því lengur.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt samkv. beiðni félagsins Tækni í bréfi, dags. 9. okt. síðastliðinn, í því skyni, að þeim mönnum, sem lokið hafa prófi við verkfræðiskóla eða tekniskan framhaldsskóla, gefist kostur á að kalla sig ingeniöra. Um þessa fyrri breyt. er enginn ágreiningur, en um seinni breyt. er það að segja, að Verkfræðingafélag Íslands leggur á móti henni. Allshn. telur rétt að fara milliveginn, og hefur hún lagt fram nál. á þskj. 276.



Herra forseti. Ég sé nú ekki, að samþ. þessara laga breyti mjög miklu eða bæti úr ástandi því, sem ríkir í þessum málum. Það er rétt að vísu, sem hv. frsm. allshn. tók fram, að gr. ætti að samþykkjast og útlenda fræðiorðið „ingeniör“ ætti að falla úr l. En brtt., sem n. gerir um síðari gr. frv., getur á engan hátt bætt úr því, sem óskað er eftir af þeim mönnum, sem vildu fá l. breytt. Því að eins og kemur fram í áliti hjá verkfræðingafélaginu, þá mun þetta leyfi aldrei fást. Svo að það er meira til að sýnast að breyta l. í þetta form og það kannske engan veginn réttara heldur en að láta nægja að breyta 1. gr., en fella 2. gr. frv. burt. - Ég mun greiða atkv. með 1. gr. frv., en á móti 2. gr. í frv. og einnig eins og n. vill orða hana samkv. brtt. á þskj. 276.