Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og menn sjá, er efni þessa frv. einfalt. Það er eingöngu um að heimila Söfnunarsjóði Íslands að taka allt að 7% í ársvexti af lánum, sem tryggð eru með veði í fasteign, í stað þess að hann hefur ekki haft heimild til að taka nema 5% í ársvexti undanfarið. Svo er ákveðið í frv., í 2. mgr. 1. gr., að óheimilt sé að hækka vexti af lánum, sem veitt hafa verið úr sjóðnum við gildistöku laga þessara, frá því er samið var um, þegar lánin voru tekin. Hæstv. fjmrh. gat þess við 1. umr. þessa máls, að frv. væri borið fram vegna óskar stjórnar sjóðsins, en að hún hefði jafnframt óskað, að þessi heimild til að hækka vextina í allt að 7% gilti um öll lán sjóðsins, líka þau, sem áður hafi verið tekin. Fjhn. afgreiddi þetta mál 2. þ.m., og eins og menn sjá á nál. hennar á þskj. 73, lagði hún þar til, að frv. yrði samþ. óbreytt. Út af nál. vil ég benda á, að það hefur orðið prentvilla í því, sem liggur í augum uppi, og þar sem nái. liggur ekki á neinn hátt undir atkvæði, sá ég ekki ástæðu til að láta prenta það upp, þó að þessi prentvilla sé. Það stendur hér í 2. málslið: „Þykir henni eðlilegt, að Söfnunarsjóði Íslands verði heimilað að borga vexti af nýjum lánum.“ Vitanlega er það ekki meiningin, að söfnunarsjóðurinn borgi vexti af þeim lánum, sem hann veitir, heldur lántakendurnir. Þarna á auðvitað að standa „taka“ í staðinn fyrir að „borga“. Ég veit ekki, hvernig þetta er til komið, en ég fullyrði, að það fór ekki þannig frá nefndinni. Síðan n. afgreiddi málið, hefur það skeð, að forstjóri söfnunarsjóðs hefur átt tal við mig, en hann er, eins og menn vita, frú Gunnlaug Briem, og lét hún í ljós mikla óánægju yfir því, að sjóðnum skyldi ekki vera heimilað að hækka vexti af þeim lánum, sem nú væru úti. Samkv. ósk hennar kallaði ég saman fund í n. og boðaði hana á þann fund, en sá fundur var nú að vísu ekki sóttur af öllum nefndarmönnum. Hv. 6. þm. Reykv. gat ekki komið á fundinn, og gerði boð um það, og hv. þm. Vestm. kom að vísu á fundinn og var þar um stund, en vék af honum, áður en honum var lokið. Atkvæðagreiðsla fór engin fram á þessum fundi um það, hvort n. vildi breyta afstöðu sinni í málinu, en það kom heldur ekki fram nein till. um það á fundinum að breyta þeirri afstöðu. Ég segi fyrir mig, að ég skil mætavel ósk söfnunarsjóðs, að hann vill hækka vextina, því að það sýnist mjög erfitt að taka ekki nema 5% af lánum, en greiða þó af innstæðum 51/2, eins og söfnunarsjóðurinn hefur gert, og þetta hefur hann eingöngu getað gert sökum þess, að hann hefur keypt vaxtabréf, sem gefa miklu hærri vexti en eru af útlánum, og auk þess keypt sum af þessum bréfum með afföllum og þannig hagnazt á því. En ég sé ekki, að það sé hægt eða sæmilegt að breyta þessu eða bjarga þessu við. Ég hef hér fyrir framan mig eyðublað að skuldabréfi til söfnunarsjóðs. Þar stendur: „Í vexti af skuld þessari, eins og hún er á hverjum tíma, ber mér að greiða“ - svo kemur ákveðin renta, yfirleitt 5% eða fimm af hundraði á ári, og er þetta útgerður samningur á milli sjóðsstjórnarinnar og lántakanda. Ég hef hér líka fyrir framan mig eyðublað að skuldabréfi við Búnaðarbanka Íslands að almennum lánum, svokölluðum A-lánum. Þar stendur: „og lofa að greiða vexti af láni þessu frá í dag, 71/2 % á ári, unz stjórn bankans kynni að ákveða öðruvísi“. Þetta „unz stjórn bankans kynni að ákveða öðruvísi“ vantar alveg í skuldabréf söfnunarsjóðs. Og þótt Alþ. vildi nú fara að heimila sjóðnum að taka hærri vexti af gömlum lánum en verið hefur, þá dreg ég mjög í efa, að slíkt fengi staðizt fyrir dómstólunum, að raska þannig gerðum samningum. Hér eru lögfræðingar í hv. d. og gætu frekar en ég sagt um það, en mér finnst, að Alþ. geti ekki gengið inn á þá braut. En hitt er að sjálfsögðu mikil réttarbót fyrir sjóðinn samt sem áður að mega hér eftir taka allt að 7% vexti af þeim lánum, sem hann veitir. Ég verð að líta svo á, að það sé till. n., sem kemur fram í nál., að d. samþ. þetta frv. óbreytt. Hafi einhverjir af nm. breytt afstöðu sinni vegna þeirra ástæðna, sem bornar hafa verið fram út af vöxtunum, þá er ég að sjálfsögðu fús til þess að gefa þeim kost á að koma sínum skoðunum á framfæri í n. Auðvitað mætti þá fresta þessari umr., þótt ég telji það óþarft, því að ef sú ósk kæmi fram, þá mundi ég halda fund um málið í n. á milli umræðna, þó að frv. yrði samþ. óbreytt núna við þessa umræðu.



Herra forseti. Það er rétt, sem hv. frsm. fjhn. tók fram, að upphaflega féllust allir hv. nm. í fjhn. á það að mæla með þessu frv. Við höfðum að vísu hlustað á ræðu hæstv. fjmrh., þegar hann talaði fyrstur fyrir málinu, en á hinn bóginn vissum við ekki nema að litlu leyti á því augnabliki nokkra forsögu þessa máls, sem síðan hefur fram komið, og henni er lýst í bréfi, dags. 29. okt., af forstjóra sjóðsins, sem er frú Gunnlaug Briem. Ég skal ekki við þetta tækifæri lýsa því, sem frúin segir í þessu sínu bréfi, nánar. En mér virðist, að undirbúningur málsins hafi ekki af hálfu ráðh. verið, elns og eðlilega mætti til ætlast, í fullu samráði við forstjóra sjóðsins. Skorti þar nokkuð á. Á hinn bóginn kunna að vera lögfræðileg atriði í þessu máli, eins og hv. frsm. minntist á, sem útskýringar þarfnast við og ég fyrir mitt leyti er ekki bær að dæma um, áður en þau lögfræðilegu atriði væru mér skýrð. Það er rétt, sem hv. frsm. tók fram, að það mun vera nokkur munur á orðalagi þeirra skuldabréfa, sem eru fyrir lánum söfnunarsjóðsins, og skuldabréfa a.m.k. þess banka, sem hv. frsm. minntist á. En svo kunna fleiri atriði að koma til greina, sem geri vafasamt að hækka vexti af nýjum lánum í þessari lánsstofnun, söfnunarsjóðnum, án þess að öðru leyti að fyrirkomulagi sjóðsins sé breytt, og víst er um það, að í skuldabréfaformi söfnunarsjóðsins er til heimild fyrir hvorn aðilann sem er, lánveitandann eða lántakandann, að segja upp lánum með hæfilegum fyrirvara, sem þar er til tekinn. Ég vil svo minnast á það, að það er líka rétt, sem hv. frsm. sagði um fundarhald n. hér á dögunum, að ég var þar mættur á fundi, en var skyndilega kallaður í burtu, enda var mikið um fundarhöld hjá þingflokkunum þennan dag og ég vil segja lítið næði til þess að sinna nefndarstörfum. Ég átti þess vegna ekki kost á því að heyra skýringar forstjóra söfnunarsjóðsins, frú Gunnlaugar Briem, sem mun hafa mætt á fundinum, eftir að ég vék af honum. Hv. frsm. minntist á það að lokum, að hann væri fús til, með tilliti til þess, sem á undan er gengið í þessu máli, að láta málið fá enn athugun í n. á milli þessarar umr. og næstu umr. Ég vil fyrir mitt leyti lýsa yfir því, að ég þigg það gjarnan og vildi óska eftir, að það færi svo sem hv. frsm. minntist á, að n. tæki þetta mál til nýrrar athugunar á milli umræðnanna, og vænti þá, að svo yrði til stillt, að við gætum haft um það ýtarlegan og truflunarlausan nefndarfund, þar sem skýringar gætu komið fram af hálfu beggja aðila.



Það eru fáein orð út af því, sem hv. þm. Vestm. tók fram. - Mér skildist hálfpartinn á honum, að það hefði einhverju verið leynt í þessu máli af hendi fjmrn. eða af minni hendi, en ég hygg þetta á misskilningi byggt. Ég man ekki betur a.m.k. en að ég segði frá því, þegar ég hafði framsögu fyrir málinu með fáeinum orðum, að aðalforstjóri söfnunarsjóðsins hefði viljað fá heimild til þess að hækka vexti af eldri lánum, en rn. hefði ekki getað á það fallizt og þess vegna væri frv. úr garði gert eins og það liggur fyrir. Ég mun hafa tekið þetta fram, og þetta var það eina, sem ástæða var til að taka fram um málið, svo að þetta getur þá ekki hafa farið á milli mála. Hitt er annað mál, að það kann að hafa farið fram hjá einhverjum, eins og gerist og gengur um sumt af því, sem sagt er í ræðustól. Þá minntist hv. þm. Vestm. á það, að sér sýndist af einhverjum bréfagerðum, sem hefðu orðið til nefndarinnar af hendi aðalforstjórans, skilst mér, að eitthvað hefði verið áfátt um undirbúning fjmrn. og samráð við aðalforstjórann um frv. Ég veit ekki, hvaða bréf það er, sem hann vitnar til, hvort það er sérstaklega bréf til n. eða einhver skýrsla um það, sem fram hefur farið. Mér er það ekki kunnugt. En ég vil bara taka fram, að það er ekki hægt að halda fram með nokkrum rétti, að nokkru sé áfátt af hendi fjmrn. um undirbúning þessa máls eða skortur á samráði við aðalforstjóra söfnunarsjóðsins, því að málið er tekið upp, eftir að það hefur verið rætt a.m.k. tvisvar, ef ekki oftar, við aðalforstjórann og eftir að skoðanir aðalforstjórans höfðu legið fyrir skriflega og rn. fjallað um þær. Hitt er svo annað mál, að rn. gat ekki fallizt á allt það, sem aðalforstjórinn fór fram á, og það má vera, að það sé orðin tízka að áfellast menn fyrir það og að það sé talið ótilhlýðilegt, að rn. leyfi sér að hafa einhverja skoðun um það, sem þau eiga að leggja fyrir og kannske er ekki nákvæmlega eins og skoðanir þeirra, sem málin flytja við rn. En það hygg ég að geti tæpast verið meiningin, að hv. þm. Vestm. vilji áfellast rn. fyrir það, þó að það hafi sérstaka skoðun um þetta, heldur hljóti þetta að vera byggt á einhverjum misskilningi eða einhverri missögn, sem hlýtur að leiðréttast við nánari athugun á málinu. Ég er reiðubúinn til að hafa samtal við n. um þetta, ef henni sýnist og ef tekið verður eitthvert hlé í málinu, og gefa n. nánari skýrslu um það, sem á milli hefur farið í því, svo að enginn misskilningur geti átt sér stað. En viðvíkjandi ágreiningsatriðinu, sem ég veit ekki til að sé nema þetta eina, hvort það eigi að mega hækka vextina af gömlu lánunum, er ég þeirrar skoðunar, að það sé óeðlilegt að leyfa það. Það hefur alls ekki verið tíðkað, að því er ég bezt veit, hér í fjármálastofnunum, að segja lánum upp til þess að hækka á þeim vexti, þó að vaxtabreytingar hafi orðið almennt. Og ég vil ekki eiga frumkvæði að því eða styðja það, að farið verði inn á þá braut. Hér er líka fleira, sem kemur til greina, og það m.a., að þó að vextirnir á þessum lánum séu lægri en nú stendur til að taka, þá er mjög mikið af þessum skuldabréfum keypt með afföllum af söfnunarsjóðnum og þá einmitt tekið tillit til þess, að vextirnir voru lágir. Þannig hafa verið teknir miklu meiri vextir í raun og veru en bréfin hljóða upp á. Þá er það hálfgert að koma aftan á menn að kaupa fyrst af þeim skuldabréf með afföllum, með tilliti til þess, að vextirnir séu lágir, og segja síðan lánunum upp til þess að hækka nafnvextina, af því að það eigi að hækka nafnvexti yfirleitt á öðrum nýrri lánum, sem e.t.v. eru þá affallalaus. Það er ýmislegt í þessu, sem gerir það að verkum, að rn. vildi ekki fallast á þetta sjónarmið aðalforstjórans. En að sjálfsögðu gera hv. þm. það upp við sig, hvort þeir vilja á þetta fallast, og ekkert hef ég á móti því, að málinu sé frestað.



Það er fjarri því, að ég hafi reynt að halda því fram í þessum fáu orðum, sem ég fór um meðferð þessa máls, að hæstv. fjmrh. hafi leynt hv. d. neinu, er skiptir máli í þessu atriði. Og ég vil taka það fram, að þrátt fyrir að ég hafi sett fram þær aths., sem ég gerði áðan, þá er ég engan veginn þar með að gefa í skyn, að ég fyrir mitt leyti sé tilbúinn til þess að óathuguðu máli að fallast á það, að vextir af lánum, sem þegar hafa verið veitt með sérstökum samningum, séu hækkaðir á einn eða annan hátt. Hitt er ljóst af bréfi því, sem liggur fyrir fjhn. frá forstjóra söfnunarsjóðsins, að a.m.k. eins og það er fram sett, ef það er rétt með farið, sem ég efast ekki um, þá finnst mér það vera óviðkunnanleg aðferð af hæstv. ráðh. eða hans rn., sú aðferð, sem mér virðist að forstjóri söfnunarsjóðsins hafi í þessu efni sætt.

Hvað er það?

Ég skal til að taka af öll tvímæli um þetta leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp þetta bréf. Það er dags. í Reykjavík 29. okt. og er til ráðuneytisstjóra fjmrn. Þar segir svo: „Ég leyfi mér hér með, herra ráðuneytisstjóri, að staðfesta samtal okkar í dag. Ég fór þess á leit, að ég fengi að sjá frv. það, sem herra fjármálaráðherrann ætlar að leggja fyrir Alþingi það, sem nú situr, og varðar Söfnunarsjóð Íslands. Ég hafði í bréfi, dags. 11. ágúst s.l., beðið hæstv. ráðherra að hlutast til um, að úr lögum yrði numin sú kvöð, er lögð var á söfnunarsjóð með lögum nr. 84 24. apríl 1935, að mega ekki lána út við hærri vöxtum en 5% á ári það fé, sem honum er trúað fyrir. Þegar lög þessi voru sett, voru vextir söfnunarsjóðsins 6% af útlánum, en innstæðueigendur fengu 5.9%. . Svo sem sjá má af þessu, er rekstur stofnunarinnar mjög ódýr. Öðrum peningastofnunum voru þá og hafa ekki mér vitanlega síðan verið sett slík takmörk. Ætti þó öllum að vera ljóst, að fátt er vænlegra til þess að skapa jafnvægi í peningamálum þjóðarinnar en að til er stofnun, sem ávaxtar sjóði, er aldrei má skerða. Það ætti því að vera skylda valdhafans að hlynna að slíkum stofnunum fremur en rýra gildi þeirra og starf. Nú hafði ég frétt, að ráðherrann mundi ætla að verða við þessari beiðni minni, en hefði að stjórn söfnunarsjóðsins forspurðri bætt við frv. annarri og nýrri kvöð, nefnilega að söfnunarsjóðnum væri óheimilt að nota sér ákvæði það, sem er í öllum venjulegum skuldabréfum söfnunarsjóðsins um gagnkvæma heimild til þess að segja upp lánum í því augnamiði að hækka vexti. Sjóðurinn er rekinn fyrir innstæðueigendur og aðrir hagsmunir hans koma ekki til greina, enda er nær öllum vaxtatekjum sjóðsins skipt milli vaxtaeigenda í hlutfalli við inneign þeirra. Erindi mitt var ekki annað en að fá hjá yður réttar og embættislegar upplýsingar um hið umrædda frumvarp. En að sjá það fékk ég ekki, þar eð ekki var til afrit af því, en frumvarpið hafði verið sent í prentsmiðjuna í morgun. Ekki gátuð þér heldur sagt mér, hvaða nefnd Alþingis mundi fjalla um frumvarpið, né heldur, hvort það færi til efri eða neðri deildar, en tölduð sennilegt, að álits stjórnar söfnunarsjóðsins yrði leitað af viðkomandi nefnd Alþingis, áður en það yrði samþykkt sem lög. Eins og ég tók fram við yður, er ég mjög óánægð með þessa afgreiðslu málaleitanna minna. Ég leyfi mér því að fara þess á leit við yður, að ég fái að sjá umrætt lagafrumvarp, þegar það liggur fyrir í próförk, úr því að ráðuneytið hefur ekki með höndum afrit af því. Með sérstakri virðingu, Söfnunarsjóðurinn, Gunnlaug Briem forstjóri.“ Mér kemur ekki til hugar að halda því fram út af því, sem hæstv. ráðh. sagði, að rn. og ráðh. hafi ekki leyfi til að hafa sínar skoðanir á því, hvernig málum opinberra stofnana eins og söfnunarsjóðsins er skipað. Hitt er næsta óviðkunnanlegt og að ég hygg óvenjulegt, að forstjóri fyrir opinberum sjóði, sem ávaxtar fé almennings, sjóði, sem heyrir undir afskipti ríkisvaldsins að sjálfsögðu, fái ekki, þótt hann fari þess á leit, að sjá það frv., sem fjmrh. eða fjmrn. ætlar að leggja fyrir Alþ. og varðar þessa stofnun, þótt hann biðji um það. Þetta m.a. finnst mér, eins og ég sagði áðan, eftir lýsingu bréfsins vera heldur óviðkunnanlegur undirbúningur. Ég legg svo engan dóm á það, hvað rétt er eða sanngjarnt í þessu máli, og vil enga afstöðu taka til þess á þessu stigi málsins. En hitt er ljóst, að á þessu máli eins og mörgum öðrum er fleiri en ein hlið, hliðin sú, sem varðar þá, sem hafa fé sitt til ávöxtunar í söfnunarsjóðnum, og svo hin hliðin, er varðar þá, er taka lánin þarna út sjálfum sér til afnota. Og eins og ég var búinn að taka fram og mér heyrðist hæstv. ráðh. líka vilja fallast á, þá vildi ég gjarnan eiga þess kost, að þetta mál væri dálítið betur skoðað núna á milli umræðna, eins og mér heyrist líka vera andrúmsloft fyrir hér í hv. deild, og þess freistað, hvort ekki er hægt að fá um það samkomulag, annaðhvort byggt á betri upplýsingum eða þá á því, að þessar upplýsingar séu rangar, sem hér liggja fyrir, þannig að ekki þyrfti neinn vafi á því að vera, hvað réttast væri að gera í málinu. Ég fellst fyllilega á það varhugaverða fordæmi, sem í því hlyti að felast, ef hækkaðir yrðu vextir á lánssamningi, sem þegar er gerður og á lögmætan hátt. En eins og ég sagði áðan, þá geta verið fleiri en sú hliðin á þessu máli, og það er það, sem væri, eins og hv. frsm. n. tók fram, rétt að athuga með lögfræðilegum atbeina.



Það eru fáein orð út af undirbúningi málsins og bréfinu frá aðalforstjóra söfnunarsjóðsins. Í því segir: „Nú hafði ég frétt, að ráðherra mundi ætla að verða við þessari beiðni minni,“ - sem sé um að leggja fyrir frv. um að leyfa vaxtahækkun, - „en hefði að stjórn söfnunarsjóðsins forspurðri bætt við frv. annarri og nýrri kvöð“ o.s.frv. Um þetta er það að segja, að ég taldi ekki ástæðu til þess að senda frv. til umsagnar stjórnar söfnunarsjóðsins, vegna þess að mér var svo nauðavel kunnugt um afstöðu aðalforstjórans í þessu máli. Aðalforstjórinn hafði oftar en einu sinni rætt þetta við ráðuneytið og farið fram á lagabreytingu um þá stefnu í vaxtamálinu, sem hér hefur verið á minnzt. Við í rn. höfðum látið í ljós þá skoðun, sem kemur fram í þessu frv. Ég taldi þess vegna ekki neina ástæðu til þess að vera að bæta við bréfaskriftum um málið, þar sem það var komið á þetta stig. Ég taldi, að hvor fyrir sig vissi um skoðanir hins og allar ástæður hefðu verið færðar fram, sumpart munnlega og sumpart skriflega. Um hitt, sem drepið er á í bréfinu, hvort aðalforstjórinn hafi á einhverjum tímapunkti, eins og sagt var í gamla daga, getað fengið að sjá frv. í ráðuneytinu, hef ég ekkert að segja, því að ég veit ekkert um það. Ég efast ekkert um, að skrifstofustjórinn hefur sagt það satt, að hann hefur ekki haft eintak af frv. við höndina, þegar söfnunarsjóðsforstjórann bar að. Bréfið til rn., sem vísað er í, endar með því, að forstjórinn leyfir sér að fara þess á leit við rn., að hún fái að sjá umrætt lagafrv., þegar það liggur fyrir í próförk, úr því að ráðuneytið hafi ekki haft afrit af því, þegar hana bar að. Þarna endar sagan í bréfinu, og ég veit ekkert um, hvort forstjórinn hefur fengið próförkina eða ekki. Það er mér alveg jafnókunnugt um og deildarmönnum. En efni málsins að því er undirbúninginn varðar er bara einfaldlega það, að málið var þaulrætt milli ráðuneytisins og aðalforstjóra söfnunarsjóðsins. Við í rn. þekkjum öll rök, sem hægt er að tína fram fyrir sjónarmiði aðalforstjórans, og aðalforstjóranum var kunnugt um okkar afstöðu, sem hér liggur fyrir í því, og þess vegna er það náttúrlega ekkert annað en hótfyndni að vera að kasta í þingnefndir bréfum eins og þessu.



Herra forseti. Mér virðast fullkomnar sættir vera um þetta innan nefndarinnar, þannig að ég get lofað því fyrir mitt leyti að halda fund í n., áður en málið verður tekið fyrir til 3. umr., og gefa n. kost á að ræða það að nýju, og vænti þá, að hv. nm. sæki þann fund ef þeir með nokkru móti geta það. Ég held þess vegna, að ég þurfi ekkert frekar um þetta að segja nú í sjálfu sér, þar sem vel er hugsanlegt, að nýjar upplýsingar liggi fyrir í málinu, þegar það kemur hér til 3. umr. En úr því að hv. þm. Vestm. las hér upp bréf forstjóra söfnunarsjóðsins til ráðuneytisstjóra Sigtryggs Klemenzsonar, vil ég benda á það, að hún virðist hafa óttazt, að sett væri inn í frv. ákvæði, sem alls ekki eru í því. Það virðist; þegar hún skrifar bréfið, vera hennar aðaláhyggjuefni, þar sem hún segir, að „ráðherra mundi ætla að verða við þessari beiðni minni, en hefði að stjórn söfnunarsjóðs forspurðri bætt í frv. annarri og nýrri kvöð, nefnilega að söfnunarsjóðnum væri óheimilt að notfæra sér ákvæði það, sem er í öllum venjulegum skuldabréfum söfnunarsjóðsins, um gagnkvæma heimild til þess að segja upp lánum í því augnamiði að hækka vexti.“ Það er ekkert orð í frv. um þetta atriði, heldur aðeins það, að af lánum, sem nú eru, megi ekki hækka vexti. Ég er því hræddur um, að frúin hafi að einhverju leyti misskilið það, hvað hér var á ferðinni. En um þetta þarf ekki að ræða frekar, þar sem n. mun taka þetta mál til nýrrar athugunar.



Herra forseti. Það eru tvö atriði, sem mig langar til að benda á í sambandi við þetta mál. Fyrra atriðið er það, sem að vísu öllum er ljóst, að söfnunarsjóðurinn samanstendur af eilífðarsjóðum, sem ekki má skerða, og þess vegna er ekki nema eðlilegt, að hann hafi látið menn sæta nokkuð öðrum lánakjörum en aðra menn, - vægari kjörum, - og það hefur hann yfirleitt gert og þó borgað út hærri vexti til innstæðueigenda. Þetta vil ég undirstrika. Hann er ekki venjuleg peningastofnun, útlánastofnun, hefur opið tvo tíma i mánuði, eins og hann hefur oftast haft o.s.frv., þannig að hann er rekinn með allt öðru sniði en aðrar peningastofnanir, og á þess vegna að búa við nokkuð annað form. En það, sem ég sérstaklega vildi taka fram í þessu sambandi og biðja n. að athuga, er það, að eftir því sem mér er kunnugt, en það má vel vera, að mér sé það ekki nógu kunnugt, hefur söfnunarsjóðurinn í öllum sínum útlánum áskilið sér rétt til þess að segja upp lánum, með að vísu nokkrum fyrirvara, líklega dálítið misjöfnum fyrirvara, en með nokkrum fyrirvara. Ef hann fær leyfi til þess að hækka vextina, eins og þeir vilja nú og við leyfum honum að nokkru leyti, þá er opin leið fyrir hann að segja upp öllum eldri lánum til þess að veita aftur ný lán til sömu aðila með hærri vöxtum. Það þarf að stemma stigu við því. Það á hann ekki að geta gert að mínum dómi. Þess vegna vildi ég beina því til n., að síðari liðurinn í 1. gr. frv. þarf að orðast öðruvísi. Það þarf að loka fyrir þann möguleika, að söfnunarsjóðsstjórinn geti sagt upp eldri lánum til þess að lána þau aftur út með hærri vöxtum en áður. Hann hefur þannig lagað fé undir höndum, að það er engin ástæða til þess að láta hann sérstaklega græða á því að ávaxta það vel með því að taka háa vexti. Enda þótt margir af þeim sjóðum, sem þar eru, séu ætlaðir til góðra hluta, þá eru líka aðrir, sem enginn veit hvað úr verður, eins og eina krónan, sem lögð var inn og á að ávaxtast, þangað til hún er orðin að milljón, og svo eiga vextirnir að falla til fátækasta manns hér í landinu, sem verður sjálfsagt dálítið erfitt að finna, og ýmsir aðrir svipaðir sjóðir, sem hann ávaxtar, en verður erfitt að framkvæma, þegar þar að kemur, og óvíst, að hvaða notum koma. Ég vildi biðja nefndina að athuga þetta. Ég vil láta loka fyrir það, að hann geti sagt upp eldri lánum í því skyni að hækka vextina.