Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. var afgr. eintóma frá hv. Nd. til þessarar deildar. Félmn. hefur fjallað um málið og leggur til að það verði samþ. Mér er kunnugt um að utan þings er mikill stuðningur hjá fjölmörgum aðilum við það efni sem hér er á ferðinni. Ég legg því eindregið til fyrir hönd n. að frv. verði samþ. og afgr. sem fyrst héðan frá hv. deild.



Herra forseti. Ég held að ég þurfi ekki að vera langorður nú. Ég stend þó upp að gefnu tilefni. Hæstv. landbrh. vék að nokkrum atriðum í ræðu sinni áðan með tilliti til brtt. sem minni hl. landbn. leggur fram. Mér virtist að hæstv. ráðh. gerði að sumu leyti frekar lítið úr þessum brtt. á þeirri forsendu að það væri um litlar breytingar að ræða frá frv. sjálfu. Ég skal nú ekkert vera að metast á um það. En hann sagði í þessu sambandi að í brtt. við 1. mgr. a-liðar 1. gr. væri um að ræða tvær heimildir. Það var helst að skilja að það hefði ekki verið fækkað neitt heimildum og það væri lítill munur á brtt. frá því frv. sem liggur nú fyrir. Ég held að þetta sé misskilningur, því að í frv., eins og það liggur fyrir, er talað um að það sé heimilt að ákveða mismunandi verð á búvörum til framleiðenda, m. a. með því að framleiðendur fái fullt grundvallarverð o. s. frv. Brtt. okkar er afdráttarlaus um þetta efni. Að vísu segir á eftir að enn fremur sé heimilt, ef þörf krefur, að innheimta verðjöfnunargjald sem megi vera mishátt. Þetta benti hæstv. ráðh. á og það er rétt að þetta stendur. En ég lít svo á, ef brtt. verður samþ., að þá beri löggjafanum að fara hina fyrri leið, og ef sú leið verður ekki farin, þá verði að færa sérstakar ástæður fram fyrir því. Þetta er munurinn, auk þess að sú leið, sem við flm. þessarar brtt. einskorðum okkur við, er, eins og ég benti á í ræðu minni áðan, að sjálfsögðu besta leiðin. Hæstv. ráðh. sagði að 3. mgr. í brtt. okkar við a-liðinn hefði verið í frv. eins og það var upphaflega lagt fram, þ. e. a. s. sérstakar aðgerðir væru heimilaðar til þess að auka búvöruframleiðslu þar sem hún er of lítil fyrir neysluþarfir í einstökum landshlutum. Og mér skildist á hæstv. ráðh., að hann væri samþykkur efni þessarar brtt. Ég fagna því að svo er. En fyrst það er svo, finnst mér að honum mætti þykja þetta ákvæði mega vera að skaðlausu. Það skaðar a. m. k. ekki að samþ. það ef menn eru með þessu efnislega. Hæstv. ráðh. vék nokkrum orðum að fóðurbætisskattinum. Ég sé ekki ástæðu til að fara sérstökum orðum um það. Ég veit ekki hvort hann hefur í raun og veru miklu meiri trú en ég á þeirri aðgerð, sem felst í ákvæðinu um skattinn. En ég tel þessa brtt. um skattinn til bóta, eins og ég færði rök að áður. Þá er það síðasta atriðið sem ég vil víkja að. Það er brtt. okkar í minni hl. landbn., þ. e. 4. brtt. b, um að veita ríkissjóði heimild til þess að leggja fram nauðsynlegt fé til að greiða fyrir sölu á óverðtryggðri framleiðslu búvara á þessu verðlagsári og birgðum húsafurða. Ég fór nokkrum orðum um þetta í fyrri ræðu minni og hæstv. ráðh. vék að þessu. Hann taldi till. markleysu eina vegna þess að ekki væri gert ráð fyrir eða ekki bent á með hvaða hætti ætti að afla fjár til þess. Ég verð nú að segja það, að ég skil ekki þessa röksemdafærslu hjá hæstv. landbrh. Ég hefði talið að það væri betra fyrir hann að hafa þessa heimild, þ. e. a. s. að Alþ. hefði lýst yfir að það mætti verja fé úr ríkissjóði. Eftir slíka viljayfirlýsingu Alþingis og lögfestingu slíks ákvæðis væri miklu auðveldari eftirleikurinn þ. e. a. s. að afla fjár til þessa. Það eru ýmsar leiðir til þess að afla fjár til þessa, m. a. að taka lán, eins og hæstv. ráðh. hefur verið að tala um, en hefur ekki samstöðu um í ríkisstj. Það er hægt að gera þetta í gegnum fjáraukalög. Ég þarf ekki að telja þetta upp. Það er skrýtið að ráðh. skuli slá á útrétta hjálparhönd okkar í minni hl. í þessu efni. Hv. 8. landsk. þm. taldi, að það væri lítill munur á þessum brtt. og frv., og sigldi þar í kjölfar hæstv. ráðh. Ég átti naumast von á því. En ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um það. Ég hef bent á, eins og augljóst er, að þarna er verulegur munur á. Hv. 3. þm. Austurl. vék nokkuð að tali okkar um vettlingatök sem hefðu verið á frv., sem hér liggur fyrir, og gerð þess. Ég notaði ekki þetta orð fyrstur. En hann var að bera mér á brýn að ég hefði eitthvað farið ógætilega með þetta. Látum það vera. Ég held að það sé enginn vafi á því, að okkur hv. 3. þm. Austurl. og ýmsum öðrum, sem hér hafa talað, hafi fundist margt varhugavert við frv. Hv. 3. þm. Austurl. lét að því liggja, að þetta frv. væri hrófatildur og hrákasmíð, kannske vegna þess að það hefði verið teygt of langt í áttina til sjálfstæðismanna. Mér þykir þetta ósennilegt. En ég skildi þetta þegar ég heyrði svo í ræðu hv. þm., að honum var nokkuð í mun að geta sagt eða lét orð að því liggja að hann talaði kannske fullt eins vel fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna og ég í þessu máli. Ég fagna því, ef hann er að nálgast okkur sjálfstæðismenn, og ég verð að segja það, að mér hefur ekki fundist ýkjamikið í umr. um þetta mál bera á milli okkar sjálfstæðismanna og hv. 3. þm. Austurl., svo ég tali ekki um hv. 4. þm. Norðurl. e. Og mér rennur það til rifja þegar ég heyri hjá þeim ágæta dreng það sem hann sagði í ræðu sinni áðan, að hann styddi þetta frv. með nokkrum trega. Það er ömurlegt hlutskipti að þurfa að ganga til verks með því hugarfari. Og hann bjóst við að það yrði nú ekki tjaldað nema til einnar nætur með þetta mál og það kæmi fljótt aftur fyrir þingið. Við skulum vona það, ef brtt. okkar sjálfstæðismanna verða ekki samþykktar, að málið komi aftur og við getum þá tekið upp, bæði hv. 4. þm. Norðurl. e. og hv. 3. þm. Austurl., tal okkar og umr. sem við höfum haldið uppi með allmiklum samhljóm á sameiginlegum fundum landbn. leggja d. á undanförnum vikum og mánuðum. Og ég vænti þess, þegar mér er litið á hv. 8. landsk. þm., að þeir Alþfl.menn geti átt samleið með okkur um þessi efni.



Herra forseti. Ef svo hrapallega skyldi nú til takast að hin ágæta brtt. sjálfstæðismanna yrði ekki samþ. og hins vegar kæmi flatur skattur á fóðurbæti, þá langar mig til að spyrja hæstv. landbrh. hvort haft hafi verið samráð við fulltrúa fugla- og svínaframleiðenda sem eiga allt sitt undir þessari afgreiðslu. Þeir eru einir af þeim fáu sem ekki þurfa á aðstoð ríkisins að halda til þess að framleiða sína vöru. Ég held að grundvöllinn þurfi e. t. v. að endurskoða með tilliti til þess, að við neytum örugglega orðið meira nú af kjúklingum og svínakjöti heldur en reiknað var með þegar vísitölugrundvöllurinn var gerður, og á þann hátt mætti e. t. v. spara nokkurt fjármagn. Nú langar mig til að fá að vita hvað verður gert hvort þeir fái endurgreiðslu þannig að þeir geti haldið áfram sínum rekstri án þess að kjöt þeirra sé niðurgreitt og hvað hæstv. ráðh. geti sagt mér í því efni. Enn fremur langar mig til að spyrjast fyrir um hjá hæstv. ráðh. hvort nokkuð hafi verið athugað um skyndilega takmörkun á smjörframleiðslu á þann hátt að mjólkurbúin gerðu samninga við bændur um að þeir minnkuðu fóðurbætisgjöf og litið yrði til þeirra á einhvera hátt í því sambandi, vegna þess að ég held að eitt mesta vandamál, sem verið er að fást við núna í þessum efnum, sé einmitt smjörbirgðirnar. Í staðinn fyrir að selja smjörið út á 300-400 kr. kg væri öllu heillavænlegra að minnka framleiðsluna og bæta bændum skaðann og éta okkar smjörbirgðir sjálfir frekar en að draga þetta úr hófi fram og safna alltaf meiri og meiri birgðum.



Herra forseti. Út af spurningu hv. 4. þm. Reykn. vil ég segja þetta: Samráð var haft við bæði framleiðendur svínakjöts og alifuglakjöts. Umsagnir þeirra, hygg ég að megi fullyrða, bárust til landbn. Gert er ráð fyrir að þeir hljóti alveg sambærilega meðferð að þessu leyti og aðrir framleiðendur landbúnaðarafurða. Ég get getið þess, að í upphaflegum till. sjömannanefndar svokallaðrar var gert ráð fyrir heimildum til endurgreiðslu fóðurbætis til framleiðenda sauðfjár- og nautgripaafurða eingöngu. Þetta var fellt út. Ekki var talið rétt að takmarka heimildina við þessar framleiðslugreinar, m. a. með tilliti til þess að þarna ættu allir að sitja við sama borð. Þeir hafa aðgang bæði að Stéttarsambandi og Framleiðsluráði. Þetta mun verða betur undirstrikað en áður hefur verið í því frv. til breytinga á framleiðsluráðslöggjöf sem nú er í undirbúningi, svo að ég hygg að réttur þeirra sé fyllilega tryggður. Ég skal ekkert segja um endurskoðun á vísitölugrundvellinum. Ég hygg að hv. þm. hafi töluvert til síns máls þar. Það er hins vegar svo á fjölmörgum sviðum, að neysluvenjur breytast að sjálfsögðu. Hins má þó geta, að í þessu sambandi hefur það verið nokkurt vandamál að ekki liggja fyrir nógu traustar tölur um framleiðslu t. d. eggja og alifugla. Menn vona að með þeim ákvæðum sem sett hafa verið í frv., þar sem fóðurbætisskattur er ákveðinn með tilliti til framtals, muni þetta lagast, komast á réttan grundvöll. Það, sem hv. þm. sagði að lokum um framleiðslu eða samdrátt í framleiðslu fyrir forgöngu mjólkurbúanna sjálfra, skildi ég svo, að biðja ætti menn að framleiða minna. Má ekki orða það svo? Þetta hefur mikið verið um rætt. Vandinn er bara sá, að erfitt er að ná svo víðtækri samstöðu, og svo er líka staðreyndin að t. d. mjólkurframleiðslan fyrir höfuðborgarsvæðið er nú ekkert mikil hér á Suðvesturlandi, hún er árstíðabundin, þannig að það veitir ekkert af framleiðslunni eins og er. Smjörbirgðirnar minnka núna og eru komnar niður í kringum 1200 tonn. En því miður bendir allt til þess, m. a. vegna þess að ekki hefur tekist að sporna við fóðurbætisinnflutningi og kaupum, að mjólkurbirgðir munu aukast aftur að vori og sumri. Aftur á móti vil ég taka undir það sem hefur komið fram í þessari umr., að kannske er hér um atriði að ræða sem getur hreyst snarlega með árferði t. d., ef hafís leggst að landi. Og ef klaki helst lengi eins djúpt í jörðu og hann. er þegar orðinn á Norðurlandi, þá mun náttúrlega stórum draga úr allri framleiðslu. Þessi framleiðsla er svo háð náttúru- og veðurfari að þarna er ýmislegs að gæta. Hér er að sjálfsögðu allt saman miðað við meðalframleiðsluár. - Ég hygg að spurningar hafi ekki verið fleiri.