Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Páll Hermannsson) Hv. 6. þm. Reykv. (BBen) ræddi þetta mál við fyrri hluta þessarar umr., bæði almennt og nokkur einstök atriði. Út af ummælum hans um málið almennt vildi ég geta þess, að n. taldi eigi annað en það liggja fyrir, hvort mæla skyldi með þessu frv. eða ekki, en hitt er annað mál, hvort þörf kunni að vera á allsherjarendurskoðun kjötlaganna. Þó að landbn. mæli með þessari smábreyt. og allir séu raunar sammála um réttmæti hennar, skyldar það nefndina engan veginn til að leggja nú þegar til að gera umfangsmeiri breyt., sem þyrftu nokkra rannsókn til undirbúnings. Þær breyt. kunna að vera æskilegar, og er hverjum þm. auðvelt að koma þar með tillögur, en n. má ekki ráðast í það án frekari undirbúnings að beita sér fyrir stórbreytingum. Hv. 6. þm. Reykv. þótti þetta frv. heldur lítilfjörlegt, og ber n. ekki ábyrgð á, þótt svo mætti kalla. En þegar hann talar um, að duldar orsakir muni liggja að frv., virðist mér það tilefnislaust. Tilgangur þess, að sama mat skuli gera á kjöti til innlendrar sem erlendrar sölu, liggur opinn fyrir og virðist alveg eðlilegur, - annarra skýringa þarf ekki til að skilja frv., eins og tekið hefur verið fram. Ég þarf ekki fleiri orð um þetta af hálfu n., en get drepið enn á tvö atriði í ræðu hv. 6. þm. Reykv. Hann virtist ekki álíta flokkun kjöts ákaflega þýðingarmikla, nema um leið væru lögfest ákvæði um verðmun flokkanna. Hann benti á, að samþingsmaður minn hefði flutt tillögu um þetta í Nd., og virtist vera henni samþykkur, þótt hún næði þar ekki samþykki. Ég álít alveg sjálfsagt, að verðmunur sé, bæði þegar framleiðendur selja og neytendur kaupa. Þeir, sem framleiða góða vöru, eiga að fá meira fyrir hana en þeir, sem framleiða lakari, og eins á neytandinn heimtingu á verðmun. En ég er ekki viss um, að ákvæði um það þurfi að standa í l. Það er þeim í sjálfsvald sett, sem verzla með kjöt, að ákveða verðmuninn hæfilegan í hverju tilfelli. Ég býst við, að það geti verið ýmsum takmörkunum háð, hve langt sé rétt að ganga í því. Gagnvart framleiðendum er það auðvelt og eins í heildsölu, en í smásölu er ekki gott að sjá um hvern bitann, sem seldur er, hvaða verðflokki hann átti í fyrstu að tilheyra. Þar nær flokkunin síður tilgangi, og mér þykir vafamál, hvort hún á þar heima. Þá vék þm. að þeirri hlið málsins, sem snýr að hreinlæti og hollustueftirliti með kjöti og allri meðferð þess og flutningum. Ég skal sízt bera móti, að um það þyrfti ákveðnari fyrirmæli en eru. Yfirleitt höfum við Íslendingar litla trygging fyrir því, að vörur, sem við neytum, hafi ekki hlotið óheilnæmari meðferð en skyldi, t. d. mjölmatur og ávextir. En með þessu frv. eru sömu ákvæði látin gilda um kjöt til neyzlu innanlands sem til útflutnings, og það er spor í rétta átt í þessu efni. Eina undantekningin er sú, að til fjár, sem slátra skal fyrir innlendan markað, nær ekki ákvæði 4. gr. kjötlaganna frá 1933, að læknisskoðun skuli fara fram á öllu sláturfé eigi meir en 12 klst. áður en því er slátrað. En ég álít læknisskoðun á kjöti eftir slátrun og eftirlit með geymslu kjötsins og flutningi vera miklu þýðingarmeiri en þessa skoðun á fénu fyrir slátrun. En ef þm. vilja, geta þeir einnig látið þá reglu gilda við slátrun fyrir innlendan markað.



Þegar lög eru tekin til endurskoðunar, tel ég varhugavert að gera einungis málamyndabreytingar og láta heita svo sem réttlætinu sé þar með fullnægt. Sérstaklega á þetta við hér, þegar þeir hafa unnið að frv., sem færastir áttu að vera til þess, og ríkisstj, hefur gert málið að sínu máli, borið það fram sem stjfrv., án þess að tekin hafi verið til endurskoðunar atriði, sem verulega þýðingu hafa, né ráðin bót á vanköntum laganna í framkvæmdinni. Nú hefur verið felld till. í Nd. um það, að flokkunin skuli ráða verði til neytenda, og eftir öðrum upplýsingum virðist einnig allvel ljóst, að það verð muni ekki látið fara eftir flokkuninni. Þá virðist mér alveg vera skýringa vant á því, hvað vakti fyrir ríkisstj. með frv. eða fyrir kjötmatsmönnunum, sem sömdu það. Ég hreyfði aths. í gær til að reyna að fá vitneskju um þetta, en gögn um það hafa engin borizt enn. Það liggur að vísu fyrir, að meðferð kjöts til sölu á innlendum markaði sé mjög á annan veg veg en vera skyldi og skuli gæðamunur kjötsins nú staðfestur með mati. En þar sem það mat á engu að breyta um verð til venjulegra neytenda, sé ég ekki af þessu markmið frv. Þess vegna leyfði ég mér að hafa orð á, að duldar ástæður hlytu að liggja að baki. Af hinni skýru og hóflegu ræðu hv. frsm. (PHerm) varð ljóst, að n. ber ekki að ásaka, en hitt varð engu ljósara en áður, hvað vakti fyrir aðstandendum frv. Eftir gildandi l. um uppbætur á kjöt bænda og samkomulagi sex manna n. um það efni er nokkuð vafasamt, hvort þeir, sem með kjötið verzla, hafa leyfi til að setja á það mismunandi verð eftir flokkum. Sex manna n. setti engin ákvæði um það atriði. Þess vegna virtist mér þurfa að gera það í þessu frv. Ég hef allan fyrirvara á því, en einhver sagði mér, að þessi breyt. mundi ekki koma til góða neytendum, heldur verða til þess, að sláturhús og aðrir slíkir aðilar fengju einhverja peninga í sinn hlut til ráðstöfunar. Ég hjó eftir því, að ummæli hv. frsm. gátu gefið tilefni til að álita þetta rétt, þegar hann sagði, að gagnvart framleiðendum væri auðvelt og rétt að hafa mismunandi verðflokka, en gagnvart neytendum síður, - það væri ýmsum takmörkunum háð. Mér finnst málið þá ekki eins brýnt, ef tilgangur þess er ekki annar en sá, að þeir, sem hafa á hendi heildsölu á kjöti, geti grætt eitthvað meira en ella. Ég bíð andsvara, og meðan gögn skortir um tilgang frv., verð ég að telja það gagnslaust og jafnvel að ýmsu leyti skaðsamlegt, eins og ég tók fram í byrjun ræðu. Ég get nú stytt mál mitt. Um eftirlit og meðferð kjötsins skiptir það vitanlega miklu máli, að slátrun til sölu innan lands þarf ekki að fara fram á löggiltum sláturhúsum né mat læknis á kjötinu að fara fram fyrr en alllöngu eftir slátrun, en kjöt til útflutnings er skoðað strax. Að minnsta kosti í Reykjavík, sem hefur stórt og fullkomið sláturhús, ætti öll slátrun til innanlandssölu að fara fram í löggiltu sláturhúsi. Þá er það önnur vöntun gildandi l., að alls ófullnægjandi er, að skoðun fari fram á kjötinu úti á landi, ef það sætir síðan misjafnri meðferð, áður en það er komið á sölustað og selt. Þetta er eins og segir um mjólkurmatið í góðri grein í Mbl. í morgun, að ónóg er að meta mjólkina t. d. austur í Vík í Mýrdal og selja hana samkvæmt því mati, eftir að svo er búið að flytja hana til Reykjavíkur. Mat verður að framkvæma á sölustaðnum. Ég vil nú bíða 3. umr., ef upplýsingar fengjust þá um tilgang frv. En ef þá verður ljóst, að þetta sé hreint hégómamál eða tilgangur vafasamur, finnst mér það eitt liggja fyrir að vísa því frá með rökstuddri dagskrá, þess efnis, að d. taki fyrir næsta mál á dagskrá í trausti þess, að ríkisstj. láti undirbúa fyrir næsta Alþ. frv. um gagngerðar endurbætur á kjötlögunum, á reglum um meðferð kjöts og verðflokkun, sérstaklega að því er snertir innlendan markað.

Frsm. (Páll Hermannsson) : Mér finnst álitamál, hvort ekki sé rétt að fresta þessari umr., þangað til atvmrh. (VÞ) getur verið viðstaddur til andsvara því, er hv. 6. þm. Reykv. hefur borið fram, og beini ég því til forseta, hvort hann vilji ekki taka málið af dagskrá. Þó vil ég drepa á örfá atriði í ræðu þm. Ég er honum alveg sammála um, að vanda beri til endurskoðunar á l. sem kjötlögunum, en einmitt þess vegna er ekki unnt að ráðast í þá endurskoðun, áður en þingið sker úr um afdrif þessa smámáls, og sé mál þetta meinlaust og að einhverju leyti gagnlegt, eins og n. telur, á að samþ. það, því að það spillir sízt fyrir frekari umbótum, heldur getur flýtt þeim. - Ég skyldi ekki hafa á móti því, að frv. væri svo orðað, að flokkunin skyldi hafa áhrif á verð, en ég endurtek, að ekki er nauðsyn að hafa slíkt í l. Þm. hafði orð eftir mér um þetta og virtist eigi hafa tekið eftir, að ég minntist á verðmun eftir flokkum, þegar selt er í heildsölu, heilum kroppum, og það getur skipt neytendur miklu. Það hefur áhrif á mig í þessu atriði, að búið er að fella till. hv. samþingism. míns í Nd. og örðugt mun að ná samkomulagi um breyting frv. Að sjálfsögðu hafa verið uppi raddir um það, að misbrestur vilji verða á sæmilegri meðferð þessarar vöru. Sumt kann að vera orðum aukið, en ekki ástæðulaust. Á ýmsum slátrunarstöðum hefur návist setuliðs og húsaþrengsli af því orðið hindrun þess, að við yrði komið jafngóðri meðferð og annars, og fleiri tímabundnar ástæður mætti telja, er vandkvæði þessi hljótast af.



Herra forseti. Ekki er ástæða til að hafa langa framsögu fyrir nál. allshn. Hún er sammála um að leggja til, að till. verði samþ. eins og hún liggur fyrir. Þau var álit nm., að fjarri færi, að nokkuð væri móti því að afla heimilda frá Bandaríkjum N.-Ameríku og Sovétríkjunum um fyrirkomulag ákvæðisvinnu, svo fremi að þær yrðu fengnar frá ábyrgum aðilum. Verður að treysta því, að svo verði gert og ekki látið við það eitt sitja að samþ. till., og ætti sú vitneskja að leggjast fyrir Alþ., svo að það hafi aðstöðu til að meta, hvort þar sé eigi um að ræða margt gagnlegt og til fyrirmyndar Íslendingum.



Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta frv. Það skýrir sig sjálft ásamt því, sem í grg. segir. Það er borið fram í því skyni að tryggja skynsamleg yfirráð ríkisvaldsins yfir eignum, sem ríkið sumpart hefur keypt, sumpart ráðgert að kaupa. Gert er ráð fyrir framhaldi og aukningu á þeim skólarekstri, sem þarna er hafinn með garðyrkjuskólanum á Reykjum og skólaseli Menntaskólans í Rvík, og stendur til stækkun á því útibúi skólans. Þarna eru ýmis gæði, sem sennilega eru vel fallin fyrir sjúkrahús og ýmsar slíkar stofnanir. Það hefur komið til orða hjá nokkuð áhrifamiklum mönnum í læknamálefnum að reisa þarna spítala. En með því að það er þeirra mál, skal ekki farið út í það. Það er nokkuð óheppilegt, ef engin stjórn er yfir vexti slíks staðar, sem þetta er, nema sískiptandi ríkisstjórnir. Jafnvel hefur það komið fyrir, að látnar hafa verið lóðir til töluverðs tjóns fyrir garðyrkjuskólann. Ríkið hefur ákveðið með l. frá 1942 að kaupa landið, sem Hveragerði stendur á. Það hefur aðeins frestast vegna hins óeðlilega verðlags, sem nú ríkir. Oddviti hreppsins var hér nýlega á ferð til að ýta því máli áfram. Þorpið þarna fer hraðvaxandi, en það er partur af stórum hrepp, sem hefur að vonum meiri áhuga á ýmsu öðru en skipulagi þess og stjórn eða framkvæmdum í þess þágu, enda margt, sem hindrar, þangað til einn landeigandi verður að öllu svæðinu og þorpsbúar geta tekið málin í sínar hendur. Ég legg til, að málinu verði vísað til menntmn. og 2. umr.