Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er þess efnis að veita ríkisstj. heimild til að innheimta á yfirstandandi ári tiltekin gjöld með sömu viðaukum og gilt hafa um margra ára bil. Því miður er þetta frv. nokkuð seint á ferðinni, þess vegna skiptir miklu máli, að það geti fengið hraða meðferð hér í hv. deild. Það hefur aldrei verið neinn ágreiningur um það á undanförnum árum, og vil ég vona, að svo verði einnig nú, þar sem er ekki um neinar breyt. á I. að ræða. Ég sé því ekki ástæðu til, herra forseti, þar sem málið er efnislega mjög kunnugt hv. dm., að hafa um það fleiri orð, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjhn., og vildi jafnframt beina þeirri ósk til hv. fjhn., að hún hraðaði afgreiðslu málsins eins og henni væri frekast kostur.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umræðu, um hækkun á bótum almannatrygginga, er sennilega hv. þm. þegar nokkuð kunnugt af blaðaskrifum, sem um það hafa verið, eiginlega frá því um síðustu áramót. Í sambandi við gengisbreyt. í nóvember s.l. þá lýsti ríkisstj. því yfir, að hún mundi beita sér fyrir hækkun á bótum almannatrygginga um a.m.k. 150 millj. kr. Frv. það um hækkun á bótum almannatrygginga, sem er hér til umræðu, er því flutt í samræmi við þessa yfirlýsingu ríkisstj. Með frv. þessu er lagt til, að fjölskyldubætur verði hækkaðar um 10%. Fjölskyldubætur eru nú greiddar með hverju barni, samtals 3.961 kr. á ári, en hækka samkvæmt frv. um 395 kr. og verða því frá 1. jan. s.l., ef frv. nær samþykki, 4.356 kr. á ári. Fæðingarstyrkur hækkar í kr. 10.200, eða um ca. 33%. Lagt er til, að aðrar bætur hækki um 17%. Sem dæmi má nefna ellilífeyri til einstaklinga, sem verið hefur 36.786 kr. á ári, samkv. frv. hækkar hann um 6.258 kr. og verður því 43.044 kr. á ári frá 1. jan. s.l. að telja. Í sambandi við þá miklu hækkun, sem ákveðin var á daggjöldum sjúkrahúsa, hækkaði legukostnaður á fæðingardeild Landspítalans og Fæðingarheimili Reykjavíkurborgar allverulega. Til að bæta fæðandi konum þessa miklu hækkun, er lagt til í frv., að fæðingarstyrkurinn hækki svo sem áður er getið og að sjúkrasamlög greiði legudaga, sem verða umfram 7. Samkvæmt núgildandi l. greiða sjúkrasamlög aðeins þá legudaga, sem verða umfram 9. Með frv. er lagt til, að ákvæði þessi gildi frá I. jan. s.l., eins og hin fyrri ákvæði. Ef frv. verður að l., verður staða sængurkvenna gagnvart nefndum stofnunum í Reykjavík ekki lakari en hún hefur til þessa verið. Í fjárl. þessa árs var gert ráð fyrir 90 millj. kr. hækkun á framlagi ríkissjóðs til almannatrygginganna til þess að mæta fyrirhuguðum hækkunum á bótum. Fjölskyldubætur höfðu verið áætlaðar 292 millj. kr. á þessu ári, en þær eru greiddar að fullu af framlagi ríkissjóðs til trygginganna. Af áðurnefndum 90 millj. kr. fara því 29.2 millj. kr. til greiðslu á hækkun fjölskyldubóta. Gert er ráð fyrir því, að aðrir aðilar, sem bera uppi tryggingarnar. þ.e. hinir tryggðu, sveitarfélög og atvinnurekendur, leggi á móti þeim 60.8 millj. kr., sem ríkissjóður leggur fram, í sömu hlutföllum og ákveðin eru í 23. gr. laga nr. 40 frá 1963 um almannatryggingar. Á þennan hátt hækka bæturnar samtals um 198.1 millj. kr., eða allmiklu meira en gert var ráð fyrir í áðurnefndri yfirlýsingu ríkisstj. Þegar iðgjöld hinna tryggðu og atvinnurekenda voru ákveðin með reglugerð lögum skv. um s.l. áramót, var gert ráð fyrir hækkun iðgjaldanna í samræmi við þær hækkanir bóta, sem frv. þetta gerir ráð fyrir. Hjónaiðgjöld hækka úr 4.730 kr. í 5.500, iðgjöld karla úr 4.300 kr., eins og þau eru nú, og í 5.000 kr., iðgjöld kvenna úr 3.225 kr. í 3.750 kr., iðgjöld atvinnurekenda, sem voru kr. 40 fyrir hverja vinnuviku, hækka í 48 kr. fyrir vinnuvikuna. Í 3. gr. frv. er gert ráð fyrir því, að bótahækkanir fyrir mánuðina jan. og febr. verði greiddar með bótagreiðslunni í marzmánuði á þessu ári. Ég vil því leggja áherzlu á, að meðferð frv. verði hraðað svo sem kostur er í n., svo að unnt sé að greiða bótahækkanir fyrir jan. og febr. með bótagreiðslum marzmánaðar, eins og frv. gerir ráð fyrir. Herra forseti. Ég tel ekki þurfa að hafa um frv. fleiri orð, en legg til, að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Öllum hv. þingdeildarmönnum er kunnugt um samgönguáætlun Vestfjarða, sem unnið hefur verið að tvö undanfarin ár, og fengið var á sínum tíma lánsloforð til frá Viðreisnarsjóði Evrópuráðsins. Þeirri áætlun átti að vera lokið nú, eða síðasta ár hennar var árið 1968. Það hefur hins vegar farið svo, sem við mátti búast, að kostnaður við þessar framkvæmdir hefur orðið all miklu meiri heldur en upphaflega var gert ráð fyrir, og reyndist því nauðsynlegt, til þess að unnt yrði að ljúka áætluninni, að leita eftir viðbótarfjármagni. Það var því sótt um það til Viðreisnarsjóðsins, að veitt yrði, sem svaraði sömu fjárhæð og árlega hefur verið veitt undanfarin ár til að ljúka Vestfjarðaáætlun. Þá hefur einnig verið skýrt frá því hér á Alþ. í sambandi við Norðurlandsáætlun þá, sem unnið hefur verið að í nokkurn tíma, að leitað yrði eftir því við sama sjóð, hvort ekki mundi auðið í framhaldi af lánveitingu til Vestfjarðaáætlunar að fá nokkurt lánsfé vegna Norðurlandsáætlunar. Frv. það, sem hér liggur fyrir, ber kannski, að því sem hv. þdm. finnst, nokkuð einkennilega að, að það skuli hafa orðið að setja brbl. í þinghléi til þess að fá heimild vegna lántöku til þessara tveggja áætlana. En ástæðan er sú, að málið var endanlega afgreitt frá Evrópusjóðnum, eftir að þinghlé hófst nú rétt fyrir áramótin, og jafnframt var ríkisstj. tjáð, að lánsfé það, sem yrði til ráðstöfunar og ákveðið var að veita Íslandi, væri hluti af láni, sem Evrópusjóðurinn væri að bjóða út á Evrópumarkaði og verður í þýzkum mörkum, og ef við ætluðum að taka þessi lán, þá yrðum við að taka þau fyrir lok janúarmánaðar. Af þessari ástæðu var það, sem óumflýjanlegt reyndist að setja brbl. þau, sem hér er leitað staðfestingar á. En þau eru, svo sem hv. þingdeildarmönnum er ljóst, varðandi tvenns konar áætlanir, annars vegar fjárupphæð sem svarar 45 millj. ísl. kr., sem mundi ganga til Vestfjarðaáætlunar, og 180 millj. kr., sem mundi ganga til Norðurlandsáætlunar. Ég hef skýrt frá því áður hér á Alþ., ég hygg í Sþ., að ég teldi rétt að birt væri samgönguáætlun Vestfjarða. Hún hefur oft verið til umræðu, og fsp. margar um hana komið. Það hefur á hverju ári verið upplýst til hverra framkvæmda það fé væri ætlað, sem veitt var af þeim lánum, sem til hennar hafa verið tekin á undanförnum árum. Ég vil láta það koma hér fram við þetta tækifæri, að Efnahagsstofnunin er nú að vinna að því að taka saman þessa áætlun endanlega, þar sem gerð er grein fyrir bæði upphafi hennar og hvernig að henni hefur verið unnið hvert einstakt ár. Nú sér fyrir endann á þessum framkvæmdum, og gefst mönnum þá kostur á að sjá, hvernig að málunum hefur verið unnið upphaflega og hvernig framkvæmdum hefur verið hagað til þess að ljúka þeirri áætlunargerð. Ég vænti þess að geta látið hv. alþm. þessa áætlun í té nú innan skamms tíma. Mér þykir rétt hins vegar í sambandi við þetta mál að segja um þetta nokkur orð, varðandi Vestfjarðaáætlunina. Eins og ég áðan sagði, þá er gert ráð fyrir, að með þessari lántöku nú sé séð fyrir endann á þessum framkvæmdum. Framkvæmdakostnaður við samgönguáætlun Vestfjarða nam um síðustu áramót 139,6 millj. kr., en í upphafi áætlunar hafði verið reiknað með 171,6 millj. kr. heildarkostnaði. Framkvæmd allrar áætlunarinnar mun eftir því sem bezt verður séð nú verða um 210 millj. kr. Um síðustu áramót nam erlend fjáröflun til áætlunarinnar 93 millj. kr., en innlend fjáröflun 46,6 millj. kr. Það má segja, að innlenda fjáröflunin til hafnargerðar hafi um það bil staðizt áætlun, innlend fjáröflun til vegamála var mun minni en ráð var fyrir gert, og sáralitlu fé af innlendu fjármagni varið til flugvallagerðar. Um vegina skal það sagt í stuttu máli, að vegaframkvæmdum í nágrenni Patreksfjarðar, sem gert var ráð fyrir, er lokið, og afborganir og vextir af þeim lánum eru greiddir með framlögum úr Vegasjóði. Vestfjarðavegur sunnan Þingmannaheiðar: Þeim vegi er nú langt komið og hefur verið unnið fyrir 12,5 millj. á undanförnum 4 árum og áætlað er, að kosti 9.4 millj. að ljúka þessu verki. Nauðsynleg lánsfjáröflun í sambandi við þann veg er um 9 millj. kr. eða tæplega það. Vestfjarðavegur á Gemlufallsheiði: Það var upphaflega gert ráð fyrir, að þessi vegur yrði lagður árið 1968, en ákveðið var í framkvæmdaáætlun fyrir það ár að fresta verkinu til 1969, þar sem hentugra þótti að beina framkvæmdum fyrst að veginum á Breiðadalsheiði. Það er áætlað, að kostnaðurinn við þessa vegagerð verði um 8.7 millj. kr. Þá hefur verið gert á sínum tíma ráð fyrir jarðgöngum undir Breiðadalsheiði. Gert er nú ráð fyrir að leggja þann veg með öðrum hætti; framkvæmdakostnaður við þessa vegagerð er allmikill og er gert ráð fyrir 7.9 millj., sem fari til þess vegar. Í Súgandafjarðarvegi hefur verið unnið fyrir 3.6 millj. á árinu 1968. Það kostar um 6.9 millj. að ljúka þessum vegi og verður lánsfjáröflun í hann samkv. því. Í Bolungarvíkurvegi hefur verið unnið fyrir 5.6 millj. á undanförnum 4 árum. Kostnaðurinn við að ljúka þessari vegaframkvæmd er áætlaður 8.3 millj., og er þá vegurinn milli Hnífsdals og Ísafjarðar innifalinn í þeirri kostnaðaráætlun. Þar er nauðsynleg lánsfjáröflun um 6.4 millj. Flugvallarvegi á Ísafirði er lokið. Flugvallarframkvæmdum við Patreksfjarðarflugvöll var lokið á tveimur fyrstu árum áætlunarinnar. Við flugvöllinn á Ísafirði er enn eftir að ljúka framkvæmdum, sem gera má ráð fyrir, að kosti um 11 millj. kr. og þarf að afla lánsfjár fyrir að mestu eða öllu leyti. Hafnagerð er mjög langt komin, þannig að það má telja, að lokið sé hafnargerð á Patreksfirði, Tálknafirði, Bíldudal, Þingeyri, Flateyri, Suðureyri og Súðavík, og síðasta árið var unnið fyrir verulega fjárhæð við Bolungarvíkurhöfn. Þá átti að hefja framkvæmdir á Ísafirði, en varð ekki úr m.a. vegna vinnunnar við Bolungarvík, en í áætlun fyrir árið í ár er gert ráð fyrir mjög verulegum framkvæmdum við Ísafjarðarhöfn. Eins og ég áðan sagði, er gert ráð fyrir því, að samtals muni með innlendum fjárveitingum á þessu ári og hinni nýju lántöku vera auðið að ljúka framkvæmdum við Vestfjarðaáætlun, þ.e.a.s. samgöngumálaþátt Vestfjarðaáætlunar. Þó verður að segja, að það vantar enn þá nokkra fjárhæð, sem kemur þá til álita í sambandi við fjáröflun úr öðrum áttum, þar sem þar er ekki nema um litla fjárhæð að ræða, eða 12.2 millj. kr. samtals, sem þyrfti að afla þá innanlands og mundi ganga m.a. til hafnagerðar og kemur þá til athugunar í sambandi við fjáröflun til hafnagerðar almennt. En það má segja, að málin líti þannig út, að með þessari lánsfjáröflun fái þessi áætlun staðizt og sjái þegar fyrir endann á henni og eigi ekki að þurfa að gera ráð fyrir, að frekari fjáröflun þurfi þar að koma til. Um Norðurlandsáætlun er það að segja, að hún er ekki hafin eða framkvæmd hennar. Ég hef áður gert grein fyrir því, að það var áætlað, að henni yrði lokið nú um síðustu áramót. Það hefur ekki tekizt að öllu leyti að gera það, og eru ýmsar ástæður, sem því valda, m.a. sérstakar annir, sem lagðar voru á Efnahagsstofnunina á síðustu mánuðum síðasta árs, eins og hv. þdm. er vel kunnugt um. En það hefur engu að síður stöðugt verið unnið að áætluninni og má segja, að sjái nú fyrir endann á atvinnumálakafla hennar. Fyrstu þáttum hennar er þegar lokið, og sá þáttur hennar, sem fjallar um atvinnumálin almennt, má heita tilbúinn einnig. En samkv. því, sem upphaflega var gert ráð fyrir, voru vinnubrögðin í sambandi við áætlunina áformuð á þann veg, að áður en endanlega yrði skilað áætluninni væri hún rædd við sveitarstjórnir og samtök launþega norðanlands. Áætlunin mun nú vera tilbúin, eða þessir þættir hennar, til þeirra viðræðna og eru þær annaðhvort hafnar eða að hefjast. Lánsfé er þarna að þessu marki til staðar, þegar ákveðið verður í hvaða þætti verður ráðizt. En ekki er unnt að gera sér grein fyrir því, fyrr en áætlunin endanlega liggur fyrir. Ég tel sjálfsagt, þegar áætlunin liggur fyrir, að þá fái hv. þm. hana einnig til meðferðar. Að hve miklu leyti hún kemur sjálf í heild til lögfestingar skal ég ekkert um segja. Það fer eftir því, í hvaða formi hún verður. Að svo miklu leyti, sem þar verður gert ráð fyrir fjáröflun til almennra framkvæmda á vegum einstaklinga, félaga og byggðarlaga, sem aðeins er fólgin í fyrirgreiðslu lánveitinga, þá auðvitað þarf það ekki að koma til kasta Alþ. sem slíks, né lagasetning um það og ég reikna ekki með því, að áætlunin sem slík verði lögfest. Slíkar áætlanir eru ekki þess eðlis, heldur hugsaðar sem vinnuplan, og mundi hún þá væntanlega vera vinnuplan fyrir Atvinnujöfnunarsjóð, þegar þar að kemur. Niðurstaðan varð sú með bæði þessi lán, að Framkvæmdasjóði Íslands var falið að taka lánin. Ráðstöfun Vestfjarðaáætlunarhlutans verður í samræmi við Vestfjarðaáætlunina, en ráðstöfun Norðurlandsfjárins verður ekki ákveðin, fyrr en sú áætlun liggur fyrir nánar og ákveðnar tillögur um, með hverjum hætti verði ráðizt í framkvæmdir þar. En gera má ráð fyrir, að að lokum verði það Atvinnujöfnunarsjóður, sem tekur þetta lán og annast ráðstöfun þess í samræmi við lög um sjóðinn, þar sem gert er ráð fyrir, að hann hafi með höndum lánveitingar vegna byggðaáætlana og annist um framkvæmd þeirra. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, nema frekara tilefni gefist til, að ræða þetta frv., en legg til, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Þó að ég sé nú almennt andvígur því, að stofnað sé til erlendra skulda, eins og nú horfir, verð ég nú að lýsa samþykki mínu við þessa lántöku. Þegar rætt hefur verið um Norðurlandsáætlun, en hana hefur alloft borið á góma hér á hv. Alþingi, þá hef ég fyrir mitt leyti alltaf lagt áherzlu á það, að áætlun á pappírnum væri e.t.v. lítils virði og hefði takmarkað gildi. Það, sem á riði, væri það, að útvegað væri afl þeirra hluta, sem gera skal, peningar - að framkvæmdafé væri fyrir hendi. Það hefur nú verið tekið lán vegna þessarar áætlunar, og tel ég það vel farið. En á hinn bóginn er það svo, að þrátt fyrir skýringar hæstv. fjmrh. hér áðan, virðist mér nokkuð á skorta, að þetta mál allt liggi svo ljóst fyrir sem æskilegt væri. Norðurlandsáætlun hefur verið lengi á leiðinni, og nokkru fyrir áramót lýsti hæstv. fjmrh. því yfir, að loksins sæi fyrir endann á henni. Mér fannst hann hafa eitthvað svipuð orð um þetta nú sem áður. Hún er ekki fullsköpuð enn. Látum það vera. Að henni er unnið, segir hæstv. ráðh., og hún mun væntanlega einhvern tíma sjá dagsins ljós. En það er farið að tala um vissar framkvæmdir samkvæmt Norðurlandsáætlun. Um það er mér kunnugt. Ég veit samt, að áætlunin hefur ekki enn verið rædd við bæjarstjórn á þeim stað, þar sem manna á milli er þó farið að tala um tilteknar framkvæmdir eftir Norðurlandsáætlun. Og ég hef ekki séð Norðurlandsáætlun enn. Ég hygg, að engir þm. Norðurlands hafi séð hana né drög til hennar, nema þá hæstv. ráðh. Ég tel það nú eðlilegt, að áætlun sem þessi sé borin undir þm. eða þeim sé gefinn kostur á að fylgjast með í þessu efni. Það er auðvitað góðra gjalda vert, að sveitarstjórnum og verkalýðsfélögum á þessum stöðum skuli gefinn kostur á að sjá áætlunina, áður en endanlega verður gengið frá henni. En ég teldi nú fullkomna ástæðu til þess einnig, að þm. fengju að sjá hana. Og mér er ekki alveg ljóst, hver eða hvernig á að ganga frá þessari áætlun. Hver er það, sem fer þar með ákvörðunarvald? Eða er hún bara gerð af skrifstofumanni á pappírnum og svo verður það kannski látið ráðast, að hve miklu leyti er hægt að fara eftir henni? Ég hefði talið, að það ætti að festa þessa áætlun, og ég hefði talið eðlilegast, að hún væri fest með lögum eða a.m.k. væri Alþ. gefin skýrsla um þessa áætlun, þannig að það lægi fyrir í upphafi ferðar, hver þessi áætlun væri. Það er auðvitað út af fyrir sig þakkarvert, að hæstv. ráðh. gefur nú allglögga grg. um það, hvernig gengið hafi með framkvæmd Vestfjarðaáætlunar. En mér er ekki kunnugt um það, að Vestfjarðaáætlun hafi verið birt, og það hygg ég, að hafi komið fram hjá hæstv. ráðh. nú áðan. En nú á að fara að gera yfirlit yfir Vestfjarðaáætlun, birta hana, að mér skilst, þegar henni er að ljúka. Ég tel nú ekki rétt að tala um áætlunargerð í því sambandi, heldur er þar um að ræða skýrslu um framkvæmd og um það er ekki nema gott eitt að segja, að það sé gefin þannig skýrsla og gerð reikningsskil um það, sem gert hefur verið. En ef um áætlun er að ræða, þarf að leggja línurnar fyrirfram og síðan er svo hægt að athuga það eftir á, hversu vel hefur verið eftir þessari áætlun farið. Hæstv. ráðh. sagði það áðan, að það mundi væntanlega verða Atvinnujöfnunarsjóður, sem tæki þetta lán endanlega og færi með úthlutun þess fjár. Og það má vera, að það falli undir hans verksvið, ekki skal ég dæma um það. En ég fyrir mitt leyti tel nú eðlilegra, að þegar um svona sérstök viðfangsefni og stór er að ræða eins og þessa áætlun, Norðurlandsáætlun, sem nú er um að tala, þar eð Vestfjarðaáætlun er ekki til umr. lengur, henni er að verða lokið sem betur fer, þá væri eðlilegt, að það væru settar einhverjar reglur um þetta, hvaða aðilar fara með framkvæmd á þessum áætlunum, hver það er, sem leggur blessun sína yfir þessa áætlun og staðfestir hana. Mér er það ekki ljóst. Það má vera, að það sé af minni fáfræði. Mér er það ekki ljóst, hvar í lögum er eiginlega ákv. um það, hver eigi að ganga frá þessari Norðurlandsáætlun og taka um hana ákvörðun. Það hefur verið sagt, að Efnahagsstofnunin hefði það hlutverk að vinna að áætluninni og það hefur hún gert. En síðan skilst mér, að það væri eðlilegt, að það væri einhver aðili, sem samþykkti þessa áætlun. Það má vera, að það sé hlutverk ríkisstj. og ríkisstj. eigi að gera það. En ég teldi nú eðlilegra í sambandi við svo miklar fjárráðstafanir, sem hér er um að tefla, að það kæmi til kasta Alþingis með einhverjum hætti. En aðallega vil ég eindregið óska eftir því, að alþm. og þá auðvitað fyrst og fremst alþm. þeirra kjördæma, sem hér eiga hlut að máli, sé gefinn kostur á að fylgjast með og fá að sjá þessa áætlun, fá að sjá þau drög, sem nú eru sögð tilbúin um atvinnumálakafla. Það er ekkert smáræði, sem þar er um að tefla. Það varðar hagsmuni byggðarlaganna, og það er vissulega hlutverk okkar alþm. að fylgjast með í því efni. Ég skil satt að segja ekki, og hef aldrei skilið, þá leynd, sem á að vera yfir þessu verki. Látum svo vera, að meðan verið væri að vinna úr einhverjum gögnum, væru þau ekki mjög höfð á borði, en eftir að nú er að mjög verulegu leyti, að sagt er, búið að ganga frá drögum að áætluninni, sýnist mér, að hún megi liggja frammi og menn megi sjá, hvað þar er um að ræða. Því að þó að það eigi að hafa samráð við sveitarstjórnir og verkalýðsfélög á staðnum, þá er auðvitað ekki um það að ræða, að þar sé neitt ákvörðunarvald, því að þar verður þó sjálfsagt aðeins borið undir og sagt frá hlutaðeigandi sveitarstjórn og hlutaðeigandi verkalýðsfélagi, hvað stendur til, að gert verði á þeim og þeim stað. En um heildarákvörðun getur þar ekki orðið að ræða. Ég held, að reynslan frá Vestfjarðaáætluninni, þar sem lengi hefur verið deilt um það sem sagt, hvort hún hafi kannski nokkuð verið gerð eða ekki, eða a.m.k. hvort menn hafi séð hana eða ekki, ætti að leiðbeina mönnum í því efni, að það væri æskilegra að hafa aðra starfsháttu á í framtíðinni um gerð þessarar áætlunar. Ég hygg, að hæstv. ráðh. hafi lýst því áður yfir, mig minnir það, hann gerði það nú fyrir jólin í Sþ., að áætlun þessi yrði birt, þegar hún lægi fyrir og þm. gæfist þá kostur á að sjá hana. Ég vona, að svo verði. Og ég vil mælast til þess, að hæstv. ráðh. gangi fram í því, að Efnahagsstofnuninni, sem virðist hafa þetta í höndum sér, séu gefin þau fyrirmæli að senda þm. þessi drög, sem þarna er um að ræða, svo að þeir viti, hvað hér er um að tefla, en standi ekki eins og álfar út úr hól, þegar um þessi mál er að ræða. Það er með öllu ósæmilegt. Og svo vil ég aftur að lokum leggja áherzlu á það, að mér finnst, að í einhverju formi eigi þetta endilega og óhjákvæmilega að koma til kasta Alþingis, og ég teldi það nú heppilegast, að áætlunin væri fest í lög, það væri eðlilegast, að það væru einhverjar reglur settar um það, hvaða aðili það er, sem á að hafa með höndum ákvarðanir og jafnvel framkvæmdir eftir þessari áætlun eða í samræmi við hana. En mér finnst vanta allar upplýsingar um það efni, og mér er það alls ekki ljóst, hvar ákvörðunarvaldið um þessi efni liggur. Ég vil beina því til hæstv. ráðh., hvort hann geti á þessu stigi gefið fyllri upplýsingar um þetta, en að öðru leyti, að hann taki það þá til athugunar, hvernig framkvæmd í þessu verður nánar hagað, og ég vil mælast til þess, að hann taki þá tillit til þeirra óska, sem ég hef hér sett fram.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Norðurl. v. hefur rætt nokkuð um Norðurlandsáætlun, hvernig að henni hefur verið staðið og hvernig honum finnist eðlilegt, að að henni sé staðið og síðan að framkvæmd hennar. Það er auðvitað ósköp eðlilegt, að slíkar hugleiðingar komi fram vegna þess, að um þetta hefur og hafa ekki endanlega verið teknar ákvarðanir. Um Vestfjarðaáætlun er það að segja, að það er alveg rétt, að birting hennar nú er að sjálfsögðu fyrst og fremst skýrsla. En hún gerir þó um leið grein fyrir því hvernig áætlunin hafi verið í upphafi. Hún hefur að sjálfsögðu verið hér til meðferðar á Alþ. á hverju ári í sambandi við fjárveitingar og í sambandi við þær lántökur, sem samþykktar hafa verið hennar vegna. Þannig að þó að sumir hafi efazt um í byrjun, að hún væri til, þá held ég, að það fari ekki á milli mála, að hún hefur verið framkvæmd, hvort sem hún hefur nokkurn tíma verið til eða ekki, og það er kannski kjarni málsins. En það mun þá a.m.k. liggja fyrir svart á hvítu þegar þessi skýrsla verður birt, sem verður nú á næstunni, eins og ég áðan sagði, og upphaflega áætlunin einnig. Menn geta þá borið saman áætlunina og framkvæmd hennar og er það auðvitað ekki annað en æskilegt. Ég mun hafa sagt það, að ég teldi eðlilegt, að Norðurlandsáætlun yrði birt, a.m.k. hv. þm., hvort sem hún yrði gefin út eða ekki. Það er annað mál, fer eftir því, hvernig form hennar kemur til með að verða í einstökum atriðum, sem ég get ekki alveg sagt á þessu stigi málsins. Hins vegar tel ég mjög vafasamt, að slík áætlun verði í því formi, að það sé hægt að lögfesta hana. Það er erfitt að ræða um það á þessu stigi, en mjög mikilvægir þættir í þeirri áætlun eru fyrst og fremst greinargerðir um viðfangsefni, sem auðvitað er hægt að mæta með mjög mismunandi hætti. Það verður ekki mælt fyrir um í þessari áætlun, að tiltekin verksmiðja skuli reist hérna og tiltekið annað fyrirtæki á hinum staðnum. Það verður ekkert í þá átt. Það verða að sjálfsögðu ákveðnar till., sem að meira eða minna leyti verða almenns eðlis, en að því er varðar atvinnumálin verða með það meginsjónarmið í huga að reyna að tryggja því fólki, sem bæði býr nú á Norðurlandi og einnig bætist á vinnumarkað þar á næstu árum og tugum, viðhlítandi lífsskilyrði. Þetta má auðvitað alltaf gera með ýmsum hætti og getur vel farið svo, að í áætluninni komi fram fleiri en ein ábending varðandi lausn tiltekinna vandamála í því sambandi og því er ákaflega örðugt um lögfestingu. Áætlun sem þessi hefur auðvitað fyrst og fremst þýðingu að því leyti, að hún gerir mönnum ljóst, hvaða vandamál er við að glíma og gerir mönnum ljóst af hvaða stærðargráðu það er og hvað helzt kæmi til greina til að leysa það. Hvort menn eru reiðubúnir til þess að lögfesta það allt í einu eða hafa það til hliðsjónar við framkvæmdir og fjárráðstafanir, er aftur á móti annað mál. Þetta getur varðað t.d. marga sjóði og fjármálastofnanir í landinu og hina og aðra aðila, og tiltölulega getur orðið erfitt að lögfesta, hvernig skuli bregðast við þessum vandamálum. En kjarni málsins er auðvitað sá, sem hv. þm. sagði og er alveg rétt, að það þarf að vera einhver ákveðinn aðili, sem sér um það að framkvæma þessa áætlun eftir því, sem frekast er kostur á, og vera samræmandi aðili, t.d. þar sem þarf að leiða saman mismunandi lánastofnanir eða opinbera aðila til fjármagnsöflunar eða annarra ráðstafana til að sjá um tilteknar framkvæmdir. Þetta þarf auðvitað að vera til staðar. Og samkv. gildandi lögum er gert ráð fyrir því, að Atvinnujöfnunarsjóður sé þessi aðili. Það segir í lögum um Atvinnujöfnunarsjóð, þar er ekki átt við Norðurlandsáætlun sérstaklega, heldur segir þar almennt, að Atvinnujöfnunarsjóður láti, eftir því sem hann sjái ástæðu til, gera byggðaáætlanir, sem hafðar verði til hliðsjónar í sambandi við starfsemi sjóðsins um uppbyggingu atvinnulífs á þeim tilteknu svæðum. Norðurlandsáætlunin kom til, áður en þessi ákvæði um Atvinnujöfnunarsjóð voru sett. Hún er, eins og hv. þm. er kunnugt um, til komin vegna samkomulags milli ríkisstj. og Alþýðusambands Norðurlands eða stéttarfélaga launþega á Norðurlandi í sambandi við lausn kjaradeilu og þá var ákveðið hvernig að þessari áætlun skyldi unnið, að Efnahagsstofnunin ynni að þessari áætlun með ákveðið takmark í huga: að tryggja atvinnu fyrir vinnufært fólk á þessu svæði. Það var fyrst og fremst atvinnukaflinn, sem þá var hafður í huga, og að hún skyldi gerð í samráði við samtök sveitarfélaga og launþegasamtök eða heildarsamtök þeirra á þessu svæði. Þannig var ætlunin, að að áætluninni yrði unnið, og þannig hefur verið að henni unnið, og fleiri aðilar hafa ekki verið inn í þetta mál teknir. Og ég tel ekki neitt óeðlilegt við, að það sé svona. Hitt er auðvitað allt annað mál, sem hv. þm. sagði og ég tel það ósköp eðlilegt, að þm. segi, að þegar áætlun hafi verið gerð, sé það fráleitt, að þeir heyri það úr allt öðrum áttum, að til sé einhver áætlun, sem þeir alls ekki hafi haft aðgang að. Og þess vegna tel ég það sjálfsagt, eins og ég áðan sagði, að eftir að frá áætluninni hefur verið gengið, verði hún birt. En á þessu stigi sé ég ekki neina ástæðu til þess, að hún verði tekin á undirbúningsstigi til umr. við þm. þessara héraða eða aðra aðila nema að svo miklu leyti, sem tilefni gefst til og héruðin óska eftir. Ég hygg, að flest þeirra hafi meira og minna samband við þm. um sínar óskir í sambandi við þessi atvinnumál, og ef það er eitthvað, sem þeim finnst ekki tekið tillit til við undirbúning áætlunarinnar, leiti þau aðstoðar sinna umboðsmanna á þingi um það; og það yrði vissulega hlustað á þeirra orð. Enn hefur ekki ríkisstj. heldur fengið þessa áætlun, og ég geri ráð fyrir, að fyrsta stigið verði það, að Efnahagsstofnunin skili þessari áætlun til ríkisstj. Og fyrr er í rauninni ekki tímabært að segja um það, hvernig við henni verði snúizt, hvort það þyki ástæða til að fela einhverjum öðrum aðila heldur en þeim, sem eftir almennum lögum, þ.e.a.s. stjórn Atvinnujöfnunarsjóðs, eigi að annast framkvæmd slíkra áætlana. Það tel ég ekki tímabært að gefa neina yfirlýsingu um. En það er rétt, sem hv. þm. sagði, að áætlunargerð með þessum hætti er auðvitað komin það langt, að það hefur þurft að leita til ýmissa aðila með fyrirspurnir um ákveðnar hugmyndir, sem fram hafa komið, hvernig þeir mundu við þeim bregðast. Og það býst ég við, að hann hafi átt við, þar sem hann talaði um, að það hefði verið rætt við aðila í tilteknu byggðarlagi, án þess að það væri beint rætt við sveitarstjórn. En það er til þess, að þeir, sem að áætluninni standa, geti, ef þeim þykir ástæða til, sett fram hugmyndir um þetta. Síðan verður að sjálfsögðu, áður en endanlega verður frá því gengið, hvort sem það er á þessum stað eða öðrum, sveitarstjórnum gefinn kostur á að segja álit sitt á því, hvort þær telji þessar hugmyndir starfsmanna Efnahagsstofnunarinnar skynsamlegar eða ekki. Og þá verður eftir atvikum tekið tillit til þess, hvað mönnum þykir í því efni, og það kemur þá fram í áætlunargerðinni. Ég held nú ekki sannast sagna, að það sé ástæða eða möguleiki til þess að ræða þetta nánar hér, fyrr en áætlunin liggur fyrir, þ.e.a.s. þessi atvinnumálakafli hennar. Það munu vera eftir ýmsir þættir hennar og því hef ég áður sagt frá, að varðandi menntamál og samgöngumál, kemur ekkert fram í áætluninni á þessu stigi. Það er allmiklu viðameira og samgöngumálin væntanlega verða þáttur í heildarsamgöngumálaáætlun fyrir landið. Hvort sérstök menntamálaáætlun verði gerð fyrir Norðurland eða hvort það verður þáttur í skólaáætluninni, sem unnið er að fyrir landið í heild, skal ég heldur ekki um segja. En það ber ekki að líta svo á, að Norðurlandsáætlun sé endanlega lokið, þó að atvinnumálakafla hennar sé skilað. Það hefur verið skoðun manna, og ég hygg, að það sé enginn ágreiningur á milli okkar hv. 3. þm. Norðurl. v. um, að það sé sá þátturinn, sem menn leggi mesta áherzlu á, eins og sakir nú standa. Og það verður, eins og ég sagði áðan, reynt að hraða því með öllu móti. Og ég tel, að málið sé komið á það stig - það er kannski eins og hann sagði, erfitt að þurfa alltaf að segja það - að það sjáist fyrir endann á því. Það vill nú stundum verða þannig, að það er eitt og annað, sem upp kemur og gerir málin flóknari heldur en maður hafði ætlað. En ég held þó, að það sé örugglega hægt að segja það, að málið er komið á það lokastig, að það er á umræðugrundvelli milli þeirra viðræðuaðila, sem ég gat um, að þarna kæmu til. bæði alþýðusamtakanna fyrir norðan og sveitarstjórnarsambandsins þar eða sveitarfélaganna. Og eftir að þeim viðræðum er lokið, mun Efnahagsstofnunin skila áætluninni væntanlega til ríkisstj., og þá verður endanleg ákvörðun tekin um það, hvaða meðferð hún fær upp frá því.