Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Eins og kunnugt er er það löngu orðinn plagsiður núverandi ríkisstjórnar að dylja fyrir Alþingi upplýsingum ef hægt er. Nú gerðist það á fundi í gær að fram kom hjá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að skýrsla sem vitað er að hefur legið í utanríkisráðuneytinu frá mánaðamótum apríl/maí, um áhrifin af inngöngu Íslands í Evrópusambandið á landbúnaðinn, hefur ekki borist hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Þetta er auðvitað einsdæmi að grundvallarskýrsla um áhrif aðildar að Evrópusambandinu á grundvallaratvinnuveg okkar skuli ekki vera kynnt fagráðherra. Þetta er auðvitað dæmi um vinnubrögð sem ekki eru líðandi. Það er heldur ekki líðandi að það skuli vera svo að Alþingi fái ekki í hendur þessar upplýsingar. Þessi skýrsla er unnin af Hagfræðistofnun Háskóla Íslands fyrir nefnd á vegum utanríkisráðuneytisins þar sem reynt er að meta hver yrði staða íslensks landbúnaðar miðað við það að við fengjum þá niðurstöðu sem Finnar fengu í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Því hefur mjög verið flaggað og m.a. í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar Alþingis að það sé þannig að ef við göngum í Evrópusambandið séu miklir möguleikar fyrir landbúnaðinn, m.a. vegna þess að við fáum skjól með svipuðum hætti og Finnar fengu eftir að þeir gengu í Evrópusambandið. Það sem hér um ræðir er auðvitað ákveðin aðferð við kúgun með því að halda upplýsingum frá bæði fagráðherra og Alþingi og þetta er auðvitað ekki líðandi. Ég geri þá kröfu að áður en umræðu lýkur í dag berist þessi skýrsla til þingmanna. Það er út af fyrir sig til marks um það geðleysi sem ríkir hjá vinstri grænum við að láta Samfylkinguna kúga sig í þessu máli sem öllum er orðið ljóst en það gengur ekki að kúga Alþingi 

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að vekja athygli á þessu máli því að mér var ekki kunnugt um þessa skýrslu eða reyndar drög að skýrslu fyrr en í morgun og hafði lítið tóm til að afla upplýsinga um það en mér skilst að þetta séu drög. Ég hefði viljað sjá þessi drög því að afstaða mín til ESB hefur öllum verið kunn, ég mun greiða atkvæði gegn umsókn og það byggi ég fyrst og fremst á hagsmunum landbúnaðar og sjávarútvegs eins og ég tók skýrt fram í ræðu minni við fyrri umr. um þingsályktunartillögu um ESB-umsókn. Í ræðu minni vitnaði ég sérstaklega til rökstuðnings Bændasamtakanna, ítarlegs rökstuðnings sem kom fram í Bændablaðinu, í mjög faglega unninni greinargerð Bændasamtakanna og til mikillar fyrirmyndar, og nú skilst mér að þessi skýrsla renni talsverðum stoðum undir skoðanir Bændasamtakanna. Menn geta hins vegar lesið sitthvað út úr henni en menn geta þó lesið ótvírætt út úr henni að kjúklingaframleiðsla og svínaframleiðsla eigi sér vart viðreisnar von með aðildinni. Ég hef líka heyrt því fleygt varðandi sjávarútveginn að við getum misst frá okkur veiðiréttindi í makríl með umsókninni. Mér finnst miður að þessi skýrsla hafi ekki komið fyrir nefndina í þeirri umræðu sem hefur farið fram og ég hygg að ég geti ekki gefið á því viðhlítandi skýringar. Ég beini því til hæstv. utanríkisráðherra að upplýsa það til hlítar við fyrsta tækifæri hvernig á þessu stendur. Sjálfur mun ég sem formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar beita mér fyrir því að þessi drög að skýrslu verði lögð fyrir nefndina.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Atla Gíslasyni fyrir svörin Ég vil geta þess að í umræðu um Evrópusambandið í gær spurði ég hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um þessa skýrslu og hann svaraði því til að honum væri kunnugt um að þessi skýrsla væri til í drögum en hann hefði ekki séð hana. Mér finnst skrýtið að þeir tali ekki saman og hvet hv. þingmann til að ræða þetta við ráðherra sinn. Þetta skiptir mjög miklu máli. Ég tek undir með hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni að þarna er enn á ný verið að stinga óþægilegum skýrslum undir stól og leyna þingið gögnum. Þetta snýst ekki um neitt annað vegna þess að þarna, eins og hv. þingmaður sagði, er verið að máta íslenska landbúnaðarkerfið inn í finnska aðildarsamninginn og eftir því sem mér skilst kemur sá samanburður ekki nógu vel út fyrir íslenskan landbúnað og hvers vegna skyldi skýrslan þá ekki vera gerð opinber? Skyldi það vera vegna þess að t.d. hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson skrifaði á Pressuna í gær að hann hefði ekki áhyggjur af íslenskum landbúnaði í ESB? Af hverju? Með leyfi forseta, segir þar: „Þar skiptir finnska fordæmið mestu. Finnunum tókst að semja um aukinn stuðning umfram byggðatengdan stuðning ESB við greinina á forsendum norðlægrar legu landsins. Svokallaður norðurslóðalandbúnaður var skilgreindur. Í því felst mikil og varanleg viðurkenning á sérstöðu landbúnaðar á norðurslóðum og heimild til ríkisins til þess að styrkja greinina með framleiðslutengdum hætti umfram reglur og kerfi ESB.“ Þarna liggur grundvöllur rökstuðnings hv. þingmanns fyrir því að Íslandi og íslenskum landbúnaði sé borgið innan ESB. Hvar er þá skýrslan? Ég segi það hér að ég vil fá að sjá þessa skýrslu áður en við göngum til atkvæða um aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu. Þetta skiptir máli. Hér eru hagsmunir íslensks landbúnaðar í húfi og ég held að við þurfum 

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir þau sjónarmið sem komu fram hjá hv. þingmönnum Einari K. Guðfinnssyni og Ragnheiði E. Árnadóttur. Ég held að það sé nauðsynlegt að þetta verði upplýst, ekki síst vegna þess að málflutningur hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar virðist að mínu mati ekki standast neina skoðun þegar hann ræðir hagsmuni landbúnaðarins í þessu sambandi og stangast að sjálfsögðu á við allt mat hagsmunaaðila í greininni. En það er svo sem ekkert nýtt að samfylkingarmenn telji að hagsmunum okkar sé betur borgið innan ESB á öllum sviðum. Ég minnist þess að í áliti Evrópunefndar frá 2007 fjölluðu samfylkingarmenn meðal annarra um sjávarútvegsþáttinn og það var ekki hægt að lesa sérsjónarmið samfylkingarmanna í þeirri nefnd öðruvísi en svo að það væri allt í lagi fyrir Íslendinga að taka upp sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins. Þeir töldu að íslenskum hagsmunum væri ágætlega borgið miðað við sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins. Því er alveg ljóst með hvaða hugarfari þeir ganga til samninga við Evrópusambandið um sjávarútvegsmál, það er bara að skrifa upp á, það er svo einfalt. En af því að hér er minnst á skýrslur og gögn get ég ekki látið hjá líða að nefna það að fyrir tæpum hálfum mánuði við upphaf umræðunnar um Icesave-samkomulagið fór ég skýrlega fram á það í ræðu að upplýsingar um öll fyrirliggjandi gögn varðandi Icesave-málið yrðu kynntar þingmönnum þannig að þeir gætu sjálfir lagt mat á það eftir hvaða gögnum þeir kölluðu. Það yrði lagður fram heildarlisti eða skrá og þingmenn gætu kallað eftir þeim gögnum sem þeir teldu tilefni til. Ég veit að nefndarmenn í öllum þeim nefndum sem hafa fjallað um málið hafa líka gert kröfu um að fá að sjá svona heildarlista 

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að það kemur mér verulega á óvart og ég í raun hálfvorkenni hv. formanni sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar að vera í þeirri stöðu að þurfa að svara fyrir eitthvað sem hann greinilega hefur ekki vitað um og ég trúi svo sannarlega hans orðum að hann hafi ekki haft upplýsingar um þessa skýrslu. En ég vil þá upplýsa það hér að allt frá 19. júní sl. er ég búinn að reyna að fá þessa skýrslu afhenta en það hefur einfaldlega ekki gengið. Mér hefur verið neitað um hana og sagt að þetta væri vinnuplagg eða gögn sem væru í vinnslu eða eitthvað þess háttar. Það er vísvitandi verið að halda þessum gögnum frá þinginu og þingmönnum og ég velti fyrir mér hvers vegna verið er að halda svona gögnum frá okkur. Er það vegna þess að það er eitthvað óþægilegt í þessu fyrir þá sem telja að hagsmunum Íslands sé best borgið innan Evrópusambandsins og vegna þess að þeir vilja ekki draga upp þá mynd, sönnu mynd sem er af íslenskum landbúnaði? Í grein í dag í Morgunblaðinu segir Haraldur Benediktsson, formaður Bændasamtakanna, með leyfi forseta: „Nú er vitneskja fyrir hendi um að stjórnvöld hafi nýlega látið meta stöðu og áhrif á íslenskan landbúnað með því að máta hann við finnska samninginn.“ Ég ætla að leyfa mér að lesa þetta upp í ljósi fyrirsagnar þessarar greinar sem ber heitið „Endalok nútímalandbúnaðar á Íslandi“. Ég vil líka benda á að í grein sem er á vef Bændasamtakanna, bondi.is, er farið yfir greinargerð meiri hluta utanríkismálanefndar þar sem fjallað er um landbúnaðinn og það kemur alveg skýrt fram að Bændasamtökin og hagsmunaaðilar í landbúnaði telja að í þeirri tillögu meiri hlutans sem á að afgreiða í dag væntanlega er hvergi tryggt og ekki gætt hagsmuna landbúnaðarins. Það er því grundvallarskilyrði að við fáum þá skýrslu sem hér er talað um inn á borð Alþingis, til þingmanna, þannig að við getum haldið áfram að fjalla um það stóra og mikla mál sem á að fjalla um í dag. Að mínu viti getur það haft úrslitaáhrif á það hvernig einstakir þingmenn taka afstöðu í þessu máli.

Frú forseti. Þetta er auðvitað vandræðalegt og óþægilegt mál að við skulum enn á ný í þingsal standa frammi fyrir því að það séu til gögn sem geta skipt okkur máli þegar um er að ræða jafnafdrifaríka ákvörðun og þá sem hér verður tekin væntanlega síðar í dag. Ég vil því gera það að tillögu minni, frú forseti, að við leysum þetta af því að ég held að þetta sé auðleyst mál í sjálfu sér. Ég legg til að boðaður verði fundur þingflokksformanna og forseta að þessari umræðu lokinni og síðan verði gert hlé í hádeginu milli tólf og eitt og boðað til fundar í landbúnaðar- og sjávarútvegsnefnd. Þar verði skýrslan lögð fram, menn geti skoðað hana og við getum haft hana í umræðunni það sem eftir er dagsins. Þetta er einfalt mál og ætti að vera auðvelt að bregðast við þessari beiðni. Það er illmögulegt að ætlast til þess að þeir þingmenn sem láta einmitt þennan málaflokk sig miklu varða, landbúnaðarmálin, eigi að taka afstöðu til þess hvort við eigum að sækja um aðild að ESB eða ekki, ef það liggur fyrir að slík skýrsla liggi fyrir, þó að ekki sé nema í drögum, sem getur haft áhrif á afstöðu þingmanna. Málið er nefnilega að þó að hún sé kannski bara í drögum þá eru þingmenn fullfærir um að leggja mat á þau drög rétt eins og starfsmenn utanríkisráðuneytisins eða hæstv. utanríkisráðherra. Það er því sjálfsögð krafa okkar þingmanna og allir þingmenn sama hvar í flokki þeir standa eiga að geta verið sammála um það, það er krafa þingsins og stórkostlegt réttindamál þingsins að tryggja að svona gögn berist til okkar. Við getum ekki búið við slíkt að það sé að gerast aftur og aftur að framkvæmdarvaldið haldi gögnum frá þinginu, vísvitandi að því er virðist, til að hafa áhrif á það hvernig þingmenn greiða atkvæði í þessum sal.

Forseti vill geta þess að hún hugðist funda með þingflokksformönnum að lokinni þessari umræðu þannig að hún mun þá boða til fundar með þingflokksformönnum á eftir.

Virðulegur forseti. Skýrslunni sem Hagfræðistofnun háskólans vann fyrir utanríkisráðuneytið, um áhrif ESB-aðildar á landbúnaðinn með finnsku leiðina í farteskinu, var skilað frá Hagfræðistofnun í lok apríl. Þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir Bændasamtakanna og það hefur komið hér fram af hálfu þingmanna líka hefur þessi skýrsla ekki fengist afhent. Þetta er endurtekning á þeim vinnubrögðum sem við höfum orðið vör við og upplifað í þinginu af hálfu hæstv. ríkisstjórnar, forkastanleg vinnubrögð þar sem þingið er nánast lítilsvirt með því að upplýsingum er haldið vísvitandi frá þinginu í þeim mikilvægu málaflokkum sem eru til umfjöllunar þar. Hvað annað er falið, virðulegi forseti, hvað annað er einhvers staðar í stofnanakerfinu sem þingið má ekki sjá áður en ákvarðanir eru teknar? Við hljótum að velta því fyrir okkur. Það samkomulag sem var gert um það að ljúka þessu máli í dag var gert á fölskum forsendum og það samkomulag hlýtur að vera fallið um sjálft sig. Þegar einn mikilvægasti málaflokkurinn, eins og kemur fram í áliti utanríkismálanefndar er landbúnaður einn mikilvægasti málaflokkurinn, kemur inn í þingið er grundvallarupplýsingum haldið frá þinginu. Samkomulagið hlýtur að vera fallið um sjálft sig og við afgreiðum ekki ESB-umræðuna í dag, það hlýtur að vera krafa okkar. Það hlýtur að þurfa að funda um þetta, leiða þessar upplýsingar í ljós áður en við tökum ákvörðun. Og þingmenn, hvar í flokki sem þeir standa, hljóta að ætla að standa vörð um lýðræðið og í það minnsta að taka ekki ákvörðun í dag öðruvísi en það verði málefnaleg umræða í samfélaginu um ESB-aðild og það getum við þó fengið með því að styðja tvöfalda atkvæðagreiðslu. 

Virðulegi forseti. Ég held að það séu liðnir u.þ.b. 12 dagar síðan sá sem hér stendur sendi beiðni á formann sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og ritara nefndarinnar um að leggja fram umtalaða skýrslu. Það var í kjölfar síðasta skipulagða fundar nefndarinnar, en sá fundur sem nefndin átti að halda í síðustu viku var felldur niður vegna upphlaups í stjórnarliðinu vegna uppákomu í ESB-málinu í afgreiðslu í utanríkismálanefnd og voru haldnir neyðarfundir allan daginn og var felldur niður fundur í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd þess vegna. Það kom mér því nokkuð á óvart að formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar sagði í ræðustól að hann hefði fyrst vitað um þessa skýrslu í morgun. Ég tek þó undir það að honum er auðvitað vorkunn þar sem þessi skýrsla virðist vera falin inni í utanríkisráðuneytinu og hjá hæstv. utanríkisráðherra. 
             Það er kannski óþarfi að fara um það mörgum orðum, það kemur í raun og veru fram í meirihlutaáliti utanríkismálanefndar að landbúnaðinum er að nokkru leyti fórnað ef við mundum ganga til aðildar við Evrópusambandið, auðvitað ekki í umræðunum sjálfum. Þær fölsku vonir sem eru bundnar við hina finnsku leið eru kannski afhjúpaðar í þessari skýrslu. Það er mjög mikilvægt að við fáum að sjá þessa skýrslu, við þingmenn í salnum. Bændasamtökin hafa gagnrýnt þetta og farið mjög gaumgæfilega í gegnum þetta og það liggur fyrir skýr niðurstaða þeirra að þeir telja hina finnsku leið ekki nægilega. Ef það liggur síðan fyrir að skýrsla sem ríkisstjórnin hefur látið vinna vegna þessa máls staðfesti það hugsanlega og við fáum ekki aðgang að henni, hvorki nefndarmenn í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd né þingmenn almennt eða þjóðin, þá 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að vekja athygli á þessu máli. Við höfum á sumarþinginu rætt mikið um lýðræði, gagnsæi og ný vinnubrögð. 27 nýir þingmenn sem tóku sæti hér í vor voru þess fullvissir að við værum að fara að taka þátt í lýðræðislegum vinnubrögðum en það er ekki svo. Mikill asi einkennir vinnubrögðin og skipulagsleysi, það þarf að toga öll gögn út með töngum og maður les um þau og tilvist þeirra í blöðunum. Það er ekki til fyrirmyndar. Allt þetta tal ríkisstjórnarflokkanna um ný vinnubrögð, um lýðræði, gagnsæi ákvarðana er einfaldlega í orði en ekki á borði. Ég hvet hv. 1. þm. Suðurk., Björgvin G. Sigurðsson, til að taka þátt í þessari umræðu,  En varðandi umræðuna um það hver vissi um skýrsluna og hver ekki, það er augljóst að hv. þm. Atli Gíslason vissi ekki um skýrsluna en hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir varaformaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar gegndi formennsku í nefndinni í forföllum hv. þm. Atla Gíslasonar og ég spyr því hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur hvort hún hafi vitað af tilvist skýrslunnar og hvort það sé einhver misskilningur í málinu að hún hafi stýrt nefndinni þegar umræða um þessa skýrslu fór fram og tilvist hennar varð ljós. Ég óska eftir að hún komi upp og upplýsi það. Að öðru leyti vil ég segja það að þessi vinnubrögð eru einfaldlega hluti af þeirri hugmyndafræði sem ríkisstjórnarflokkarnir nota, 

Virðulegi forseti. Setjum þetta mál í samhengi. Það gerðist um mánaðamótin apríl/maí að fyrir utanríkisráðherra var lögð fram grundvallarskýrsla sem snertir spurninguna um aðildina að Evrópusambandinu og er grundvallarmál varðandi landbúnaðinn. Þessi skýrsla var lögð fram um mánaðamótin apríl/maí, þ.e. áður en þessi tillaga er lögð fram. Skýrslunnar er hvergi getið í gögnum hæstv. utanríkisráðherra. Síðan hafa þessi mál verið til umfjöllunar í þinginu og aldrei hefur bólað á þessari skýrslu. Það liggur núna fyrir eftir þessa umræðu að einstakir þingmenn hafa verið að kalla eftir skýrslunni og þeim hefur verið synjað um hana. Það liggur enn fremur fyrir að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafði einhverja óljósa hugmynd um að þessi skýrsla væri til en hæstv. utanríkisráðherra hefur ekki haft fyrir því að kynna honum efni skýrslunnar. Það liggur líka fyrir að Alþingi hefur ekki fengið þessa skýrslu, sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, utanríkismálanefnd, engin þeirra nefnda sem fjalla um þessi mál. Svona er samhengi þessara hluta. Það hefur greinilega með markvissum hætti verið komið í veg fyrir að skýrslan yrði gerð opinber og kæmi fyrir almenningssjónir, hvað þá fyrir sjónir þingsins. Þetta eru auðvitað algerlega ólíðandi vinnubrögð en þetta eru hins vegar augljóslega meðvituð vinnubrögð. Þetta er aðferð til að halda upplýsingum frá fólki og kúga með þeim hætti því að sá sem hefur ekki upplýsingar getur auðvitað ekki beitt þeim upplýsingum í sinni orðræðu. Þess vegna, virðulegi forseti, endurtek ég og árétta þá kröfu sem ég gerði hér í upphafi máls að þessi skýrsla verði lögð fyrir þingið fyrir lok þessarar umræðu þannig að menn gætu notað hana í umræðunni á eftir. Ég tek undir þá hugmynd hv. formanns þingflokks Sjálfstæðisflokksins að haldinn verði sérstakur fundur í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd þar sem þessi skýrsla verði kynnt okkur og 

Virðulegi forseti. Þetta er meiri sorgardagur en ég gerði mér grein fyrir þegar ég vaknaði í morgun og var að hugleiða hvað við værum að fara að gera á Alþingi í dag vegna þess að nú er enn á ný staðfest að lýðræðið og málefnaleg umræða á Alþingi eru algerlega fótumtroðin. Ég vil benda á að þetta er ekki í fyrsta skiptið nú á síðustu viku þar sem mikilvægum gögnum er stungið undir stól vegna þess að þau eru óþægileg í umræðunni. Þetta lýsir því miður þeim blekkingum sem hefur verið haldið fram í umræðunni um Evrópumál á undanförnum árum en þar hafa þeir sem stutt hafa aðildarviðræður ítrekað bent á það að Íslendingar gætu verið vel settir með sinn landbúnað ef þeir fengju sambærileg kjör og Finnar hafa fengið. Við sem höfum verið á móti höfum bent á að þær fullyrðingar fá ekki staðist. Eitt verður að hafa í huga og það er að þetta mál snýr ekki að bændum einum og sér. Fjölmörg framleiðslufyrirtæki, sérstaklega á landsbyggðinni þar sem fjöldi fólks vinnur í afleiddum störfum frá landbúnaði, óttast mjög um hagsmuni sína. Þau munu ekki njóta neinna styrkja frá Evrópusambandinu. Og ef við orðum þetta eins og það er og Haraldur Benediktsson, formaður Bændasamtakanna, gerði þá segir hann: „Þau sem styðja aðildarumsókn eru að senda bændum skilaboð um að huga sem minnst að framtíðaruppbyggingu búa sinna. Skipuleggja undanhaldið.“ Þetta eru sorgleg skilaboð á þessum degi.

Frú forseti. Fyrst er að finna út hvort skýrslan er til eða ekki og hvort hún er drög eða skýrsla eða hvort almennt hafi verið lokið við hana  Það sem alltaf hefur legið fyrir er að mikilvægustu samningsmarkmið Íslendinga þegar gengið verður til aðildarviðræðna við Evrópusambandið snúa að landbúnaðinum og stöðu byggðanna. Ég er á þeirri skoðun sjálfur að fyrir engan þátt þjóðlífsins geti aðild að Evrópusambandinu haft meiri og jákvæðari áhrif en fyrir byggðirnar því að byggðakerfi Evrópusambandsins snýr að því að byggja upp innviði samfélagsins, grunngerðina o.s.frv. En um leið felast klárlega í því ákveðnar hættur fyrir landbúnaðinn eins og hann er núna ef við fengjum ekki þá skilgreiningu sem Finnar fengu á sínum tíma að landbúnaður hér yrði skilgreindur sem sérstakur norðurslóðalandbúnaður. Þess vegna fagnaði ég því sérstaklega í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar hve vel og ítarlega er tekið utan um landbúnaðinn og byggðamálin en þar segir, með leyfi forseta: „Mikilvægt er að Ísland nýti sér og skoði eftir atvikum hvort nauðsyn beri til að útvíkka gildandi reglur ESB til að ná fram heimildum fyrir Ísland til að tryggja sem best stöðu íslenskra bænda. Fordæmi þau sem sköpuð hafa verið í aðildarsamningum ríkja eins og Finnlands munu án efa verða mikill styrkur fyrir Ísland þar sem ástæða er til að ætla að m.a. verði unnt að skilgreina allt landið sem svæði norðurslóðalandbúnaðar og sem harðbýlt svæði. Það gæti skapað grundvöll til að styrkja íslenskan landbúnað, t.d. með framleiðslutengdum styrkjum, umfram það sem almennar reglur ESB kveða á um …“ Það er enginn að tala um tímabundna undanþágu, það er verið að tala um varanlega skilgreiningu. Þetta er eitt af mikilvægustu samningsmarkmiðunum og stuðningur minn við aðild að Evrópusambandinu hefur alltaf verið skilyrtur við það að staða landbúnaðarins sé varin en þessi 

Hæstv. forseti. Auðvitað á það að vera þannig í umræðu á Alþingi að við eigum að fá allar skýrslur sem eru tilbúnar upp á borðið. Auðvitað tala allir fyrir því, þó það nú væri. Ég hafði ekki hugmynd um þessa skýrslu en menn geta ekki bundið umræðuna um Evrópusambandið við þessa skýrslu sem eitthvert síðasta hálmstrá í umræðunni. Við getum heldur ekki talað um Evrópusambandið eins og við séum þegar búin að semja við Evrópusambandið. Mér sýnist og heyrist á umræðunni hér að margir séu þegar búnir að semja við Evrópusambandið. 

Virðulegi forseti. Bara til upplýsingar fyrir hv. þingmann sem hér talaði þá er mjög auðvelt að kynna sér þetta varðandi Evrópusambandið. Ég bendi honum hér á bókina Inni eða úti.  „Séð frá bæjardyrum Evrópusambandsins snúast aðildarviðræður í raun aðeins um það hvernig hið væntanlega nýja aðildarríki innleiðir alla gildandi sáttmála, löggjöf og stefnumið sambandsins.“ Hið eina sem er hægt að víkja út frá því eru tímabundnar undanþágur. Þetta segja bara fræðimennirnir í háskólanum sem hafa seint talist vera eitthvað annað en hallir undir það að við göngum  Ég er hjartanlega ósammála samþingmanni mínum og góðri vinkonu, Unni Brá Konráðsdóttur, þegar hún talar um að hér sé ekki um ný vinnubrögð að ræða. Þetta eru ný vinnubrögð. Þetta eru vinnubrögð meiri hlutans dag eftir dag. Í gær voru gerðar athugasemdir við að verið væri að hóta starfsmönnum Seðlabankans. Í dag enn og aftur er það komið fram að það er verið að leyna gögnum.  Við erum ekki enn þá búin að fá listann sem hv. þm. Birgir Ármannsson bað um fyrir mörgum vikum síðan um hvaða gögn eru til í Icesave-málinu. Þetta eru ný vinnubrögð. Þetta hefur ekki verið tíðkað hér áður. Nú reynir á meiri hlutann, á stjórnarliðana. Munu þeir gera eitthvað í því í dag að koma fram með þessi gögn eða munu þeir reyna að keyra málið í gegn? Munu þeir reyna að keyra fram atkvæðagreiðslu án þess að þessi gögn komi fram? Nú reynir á stjórnarliðana. Ég auglýsi eftir ærlegum stjórnarliðum til þess að sjá til þess að við getum hér fengið öll þau gögn sem nauðsynleg eru til að taka upplýsta ákvörðun í þessu máli.

Nú er sá tími liðinn og rúmlega það sem ætlaður er fyrir störf þingsins. Forseti vill upplýsa það hér að það vinnuskjal sem hefur verið hér til umræðu mun verða kynnt sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd samkvæmt upplýsingum sem utanríkisráðherra veitti forseta hér á meðan á þessari umræðu stóð.

Frú forseti. Í þingsköpum Alþingis er gert ráð fyrir því að forseta sé heimilt að hnika til röð ræðumanna ef þörf krefur. Hér áðan var beint til mín spurningu og ég bað samstundis um orðið til að geta svarað henni en komst ekki að undir störfum þingsins. Ég verð því að nota þennan fundarskapalið, fundarstjórn forseta, til þess að svara spurningunni. Hún er svohljóðandi:  
            

Þetta er ekki fundarstjórn forseta.

Ég geri athugasemd við fundarstjórn forseta, að hafa ekki hleypt mér á mælendaskrá …  
             … og vil leyfa 

Forseti er með orðið. Hér á að ræða fundarstjórn forseta og forseti hnikar ekki til ræðuröð hér þegar rædd eru störf þingsins og tíminn er liðinn þannig að ég bið þingmanninn um að víkja úr ræðustóli.

Ég ætla að hlýða forseta en svara um leið spurningunni: 

Nei, það er ekki um fundarstjórn.

… þessa skýrslu.

Virðulegi forseti. Ég hefði nú talið að hv. þingmaður ætti að fá að ljúka máli sínu. En mig langar til þess að vekja athygli á því að á fundi fjárlaganefndar í morgun komu þær upplýsingar fram að þingfundur mundi hefjast klukkan tíu. Þessar upplýsingar komu flatt upp á marga þingmenn meiri hlutans sem höfðu ekki áttað sig á þessu og þetta gerði það að verkum að Seðlabankinn þurfti að fara fyrr út af fundi fjárlaganefndar en ella og við fengum ekki svör við þeim brýnu spurningum sem fundarmenn höfðu lagt fyrir seðlabankastjóra og þá sérfræðinga sem með honum voru. Ég vil bara beina því til hæstv. forseta að svona vinnubrögð eiga ekki að koma aftur fyrir og að hann 

Forseti vill geta þess að það var upplýst um fyrirhugaða dagskrá hér, að hún hæfist klukkan tíu. Það var gert í samráði við þingflokksformenn. Formenn nefnda hefðu átt að vita það. Þessi dagskrá var send á alla þingmenn 

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp undir liðnum fundarstjórn forseta og ætla að tala um fundarstjórn forseta og minni frú forseta á að forseti þingsins er forseti allra þingmanna. Mér fannst ekki koma nógu skýrt fram í svari virðulegs forseta hér áðan hvernig ætti að taka á þessu máli. Það var kynnt að þessi drög mundu berast til hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar í dag. Ég vil fá að vita útlistun á því hvenær það verður og hvort allir þingmenn fái aðgang að þessum skjölum. Eins vil ég taka undir það sem kom fram í máli hv. þm. Illuga Gunnarssonar hér áðan, að það verði gert hér fundarhlé á meðan þingmenn eru að átta sig á nýrri stöðu og þar sem allir þingmenn fái að kynna sér innihald þessarar skýrslu.

Forseti vill geta þess að þessi vinnuskjöl verða kynnt nefndinni í hádeginu samkvæmt þeim upplýsingum sem forseti hefur fengið frá hæstv. utanríkisráðherra. Forseti sér ekkert því til fyrirstöðu að allir þingmenn ættu að geta kynnt sér þau mál sem þar eru til umræðu.

Frú forseti. Ég kem hérna upp líka til þess að gera athugasemdir við fundarstjórn forseta. Í gærkvöldi upplýst að hérna mundi þingfundur hefjast um tíuleytið og þá var einmitt á vefnum boðaður fundur í utanríkismálanefnd klukkan 10.15. Ég hélt að það væri vinnuregla hér á þinginu að ekki væri boðað til þingfundar á sama tíma og nefndarfundir standa eða öfugt. Síðan var líka upplýst - að vísu ekki í gegnum minn þingflokksformann enda held ég að það hafi verið ég sem hafi upplýst hann um það - að það væri búið að taka af fasta nefndatíma þannig að þær nefndir sem væru sem sagt með fasta fundartíma hefðu ekki lengur þá fundartíma. Mér finnst algjörlega óásættanlegt þegar mál liggja fyrir nefndum að menn skuli ekki halda sig við þá fundartíma og virðist þetta ekki hafa verið gert í sátt hérna á þinginu, þ.e. að taka þessa ákvörðun heldur virðist þetta vera einhliða ákvörðun forseta.

Forseti vill upplýsa um þetta enda gerir hann sér grein fyrir því að margir nýir þingmenn eru hér á þinginu. En það hefur viðgengist þegar þingstörfum fer að ljúka að fastir nefndatímar eru ekki lengur viðhafðir heldur gefnir nefndadagar. Á morgun og á föstudaginn eru nefndadagar. Það er föst venja í þinginu þegar svona stendur á og hafa þingmenn ekki gert athugasemdir við það.

Hæstv. forseti. Ég hjó eftir því að forseti notaði orðalagið „þegar þingstörfum fer að ljúka“. Ég verð að játa að það eru nokkuð nýjar upplýsingar fyrir mig miðað við þau mál sem hér liggja fyrir og ljóst er til dæmis að Icesave-málið er þannig vaxið að ég get ekki séð að því verði lokið hér í þinginu í náinni framtíð. Ég sé ekki betur en að það séu alltaf að koma fram ný og ný gögn og nýjar og nýjar upplýsingar sem geri það ólíklegra að því máli ljúki hér hratt. Það eru því nýjar upplýsingar þegar hæstv. forseti vísar til þess að nú sé tekið upp það vinnulag sem eigi við þegar þingi sé að ljúka. En nóg um það. Hv. þm. Höskuldur Þór Þórhallsson benti á mjög mikilvægt atriði hér áðan, að Seðlabankinn hefði verið á fundi fjárlaganefndar í morgun og hefði ekki haft tækifæri til að svara ýmsum spurningum sem til hans hefði verið beint. Seðlabankinn hefur verið mikið í umræðunni. Ég tel brýnt að Seðlabankinn fái tækifæri 

Forseti vill minna þingmenn á að virða ræðutímann.

Frú forseti. Ég verð að taka undir orð hv. þm. Birgis Ármannssonar að ég veit ekki til þess að það sé komið neitt samkomulag um að fara að ljúka þingstörfum hérna. Því er náttúrlega í hæsta máta óeðlilegt að forseti gefi sér að það sé komið að þessum miklu lokum og geti þá hugsanlega farið í sumarfrí eða gert eitthvað annað því hér liggja fyrir mjög mikilvæg mál, mál sem við viljum gjarnan fá að ræða betur, mál þar sem hafa verið að koma nýjar og nýjar upplýsingar fram. Það var náttúrlega algjörlega óásættanlegt núna í morgun að þegar menn voru rétt að byrja að spyrja spurninga, mjög mikilvægra spurninga að þá þurfti að ljúka fundi þrátt fyrir að formaður nefndarinnar hafði óskað eftir því eða spurt hvort það væri möguleiki að fresta þingfundi. Þarna er verið að ræða mjög mikilvægar upplýsingar um hvernig framtíð Íslands lítur út.

Það hefur verið athyglisvert að fylgjast með umræðu um þá þingsályktunartillögu sem hér liggur fyrir og nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar undanfarna daga. Í þeirri umræðu hefur maður greint mjög heitar tilfinningar annars vegar og hins vegar mjög tæknilega umræðu sem hefur kannski fyrst og fremst miðað að því að gera þingsályktunartillöguna og málið allt sem tortryggilegast. Hér hafa fallið þung orð og mikil svigurmæli um ætlan manna að selja landið, þjóna Evrópusambandinu en ekki þjóðinni o.s.frv. Slíkur málflutningur er afar óábyrgur og kannski síst það sem þjóðin þarf á að halda í þrengingum sínum þessar vikur og mánuði. Hræðsluáróður og brigsl um landráð og svik o.fl. er ekki málflutningurinn sem við þurfum á að halda þegar við stöndum frammi fyrir mikilsverðum og afdrifaríkum málum eins og því sem hér er til umræðu. Í þessari umræðu hefur líka augljóslega sjálf aðildin að Evrópusambandinu legið undir og eins og kom hér fram réttilega í máli hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar fyrr í dag mætti halda að menn væru nú þegar búnir að semja um aðildina og væru farnir að vega og meta það sem í samningnum fælist. Það er vitanlega ekki svo. Það sem við erum að taka afstöðu til hér á þessari stundu er hvort við eigum að fara í viðræður við Evrópusambandið, hvort við eigum að kanna hvað í aðildarsamningi mundi felast, þ.e. með sjálfum aðildarviðræðunum má segja að við séum komin í könnunarviðræður og það er auðvitað fyrst þá sem við getum áttað okkur á því hvað í sjálfri aðildinni fælist. Menn hafa notað hér hugtök eins og lýðræði og sjálfstæði og mönnum hefur orðið tíðrætt um sjálfstæði landsins, jafnvel teygt sig svo langt að ræða um Jón Sigurðsson, forseta, sem svo var nefndur. Ég vil leyfa mér að halda því fram af því að Jón Sigurðsson var heimsborgari - hann eyddi lunganum úr ævinni í Kaupmannahöfn og var á vissan hátt sendiherra lands og þjóðar þó að það hafi ekki verið í formlegum skilningi - að ef Jón Sigurðsson væri uppi í dag væri að hann búinn að koma okkur inn í Evrópusambandið og kannski sjálfur sestur inn á Evrópuþingið. Það hefði a.m.k. verið í hans anda, þess heimsborgara og heimsmanns sem hann var. Sjálfstæði landsins hefur mikið verið hér til umræðu. Úr þekktu skáldverki eftir Halldór Laxness sem nefnist Sjálfstætt fólk er líka talað um sjálfstæði manns, Bjarts í Sumarhúsum. Hann lifði sínu sjálfstæði og háði sína sjálfstæðisbaráttu á þann hátt að hann lifði einangraður fjarri mannlegu samfélagi, má segja. Hann bast ekki samstarfi við nokkurn mann, hann nytjaði ekki þá möguleika sem fólust í landsgæðunum umhverfis hann, lifði þar af leiðandi og dó einangraður maður og það visnaði allt sem í kringum hann var. Ég óska ekki íslenskri þjóð þess hlutskiptis sem kallast sjálfstæði Bjarts í Sumarhúsum. Við getum auðvitað ekki, eins og ég hef áður sagt, skellt hurðum á veröldina. Sjálfstæði okkar felst ekki í því að vera ekki partur af alþjóðlegu samfélagi. Sem betur fer höfum við borið gæfu til þess í gegnum tíðina að bindast samtökum við aðrar þjóðir í ýmsum skilningi og það hefur hingað til reynst okkur vel. Frú forseti. Í þingræðu sem ég flutti hér við 1. umræðu þessa máls gerði ég að umtalsefni hugtakið „lýðræði“. Algengasta lýðræðisform vestrænna samfélaga er fulltrúalýðræðið sem birtist m.a. í þingræðinu þar sem kjörnir fulltrúar hafa það hlutverk að gæta hagsmuna almennings og endurspegla vilja kjósenda. Það er vandasamt hlutverk, það kallar á djúpa virðingu fyrir megingildum lýðræðis og mannréttinda. Nú liggja hér fyrir þinginu tvær tillögur, annars vegar tillaga hæstv. utanríkisráðherra um aðildarumsókn að ESB ásamt meirihlutaáliti utanríkismálanefndar, hins vegar tillaga nokkurra hv. þingmanna um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu um sama mál. Tillagan um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu er borin fram í nafni lýðræðis en er þó hvorki í anda beins lýðræðis né þingræðis þó að lýðræðið sé yfirvarp hennar. Tillaga sem felur ekki annað í sér en að vísa til þjóðarinnar spurningu um ekkert. Slík tillaga á ekkert skylt við lýðræði, hún er sýndarstjórnmál. Frú forseti. Það er hlutverk þingmanna að vera fulltrúar almennings á þjóðþinginu og láta þar til sín taka í þeim málum sem varða almannaheill og samfélagslega hagsmuni. Það er hlutverk stjórnmálamanna að vera fulltrúar fólksins og tryggja framgang lýðræðisins með því að taka þær ákvarðanir sem þeir eru kosnir til og það hlutverk rækja stjórnmálamenn best með því að koma málum í lýðræðislegan farveg, ekki með því að skorast undan og vísa frá sér heldur með því að þora að taka afstöðu og ákvarðanir. Maður skyldi nú halda að íslensk þjóð væri búin að fá nóg af ákvarðanafælni íslenskra stjórnmálamanna þó að ekki væri á það bætandi í þessu veigamikla máli. Undan þessu hlutverki eiga stjórnmálamenn og hv. þingmenn ekki að skorast. Ég styð því þingsályktunartillögu hæstv. utanríkisráðherra og lýsi mig sammála meirihlutaáliti utanríkismálanefndar sem er vel unnið og vel rökstutt og felur í sér að hv. þingmenn, kjörnir fulltrúar fólksins, setji af stað lýðræðislega málsmeðferð í einu veigamesta hagsmunamáli þjóðarinnar á síðari tímum. Þingsályktunartillagan sem hér er til umræðu felur í sér að Alþingi sjálft beiti þingræðinu til að þjóðin geti átt síðasta orðið um lyktir þessa mikilvæga máls, þ.e. í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta er eins og ég hef áður sagt sögulegt tækifæri fyrir Alþingi Íslendinga til að sýna í verki ómetanlegt fordæmi um framkvæmd sjálfs lýðræðisins þar sem þingmenn ólíkra stjórnmálaflokka koma sér saman um meðferð í máli sem þeir eru þó ósammála um í grundvallaratriðum, en þeir eru sammála um málsmeðferðina vegna þess að þeir virða lýðræðið og hafa ákveðið að treysta þjóðinni og hlusta eftir vilja hennar. Frú forseti. Ég er ekki fylgjandi sýndarstjórnmálum, þess vegna styð ég ekki tillögu um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Hún er að mínu viti flótti frá því verkefni sem við stöndum frammi fyrir, þ.e. að þjóðin hafi eitthvert raunverulegt val, að hún geti byggt afstöðu sína á einhverju öðru en fordómum, fyrirframályktunum, lýðskrumi eða áróðri. Samfylkingin virðist vera eini stjórnmálaflokkurinn í landinu um þessar mundir sem hefur framtíðarsýn í þessu efni. Hún virðist vera eini stjórnmálaflokkurinn sem hefur þor til að leiða íslenska þjóð inn í framtíðina og skapa okkur skilyrði til þess að vera þjóð meðal þjóða. Við Íslendingar eigum að vera óhrædd við að ganga inn á vettvang þjóðanna sem sjálfstæð og fullvalda þjóð, þangað sem við eigum að geta sótt okkur tilstyrk og fyrirmyndir og verið hluti af alþjóðasamfélaginu. Ég trúi því staðfastlega að aðild Íslendinga að Evrópusambandinu yrði heillaspor fyrir þjóðina eins og ég lýsti í þingræðu við 1. umr. Það er engum vafa undirorpið að við Íslendingar verðum, í þeim sporum sem við erum núna, að stíga markviss skef í átt til stöðugra efnahagslífs og bættra lífskjara á Íslandi. Innganga í Evrópusambandið tel ég að væri liður í því og evru-umræðan í þessu samhengi tel ég að hafi verið mjög einfölduð, m.a. af andstæðingum sambandsaðildar. Evran er að sjálfsögðu ekki eitthvað sem bíður handan við hornið í ár eða á næsta ári, það er ferlið að því að taka upp evruna sem gæti falið í sér marktækar efnahagsumbætur á Íslandi eins og við vitum. Þar af leiðandi er það mín von að ef við göngum í Evrópusambandið sé það liður í því að bæta lífskjör í landinu, styrkja stjórnsýslu okkar - ekki veitir af, bæta viðskiptaumhverfið - ekki veitir af, efla hér byggðaþróun - ekki veitir af, efla sjálfbærari og vistvænni framleiðsluhætti, skapa hér fjölbreyttari menntunarkosti og atvinnumöguleika fyrir ungt fólk. Á öllu þessu þurfum við sárlega að halda. Þetta er sú framtíðarsýn sem við jafnaðarmenn höfum fram að færa og þetta er sú von sem íslensk þjóð sem heild ber að sjálfsögðu í brjósti. Hvort sú von er falsvon eða framtíðarsýnin tálsýn, verður aðeins leitt í ljós með aðildarumsókninni sem hér er til umræðu og síðan þeim samningsdrögum sem af henni leiðir. Sú vinna er öll eftir og afrakstur hennar er í raun eina haldbæra vísbendingin sem við getum fengið um þá möguleika sem innganga í Evrópusambandið getur falið í sér fyrir okkur sem þjóð. Vitanlega verða samningsmarkmið viðræðnanna að vera skýr og afdráttarlaus. Það er mikil einföldun og rangfærsla sem fram hefur komið hér ítrekað í þessum þingsal að Samfylkingin ætli bara að ganga inn í Evrópusambandið skilyrðislaust. Að sjálfsögðu er það ekki þannig. Við getum ekki fallið frá forræði yfir fiskimiðum okkar eða öðrum auðlindum, svo dæmi sé tekið. Við verðum að hafa tryggingu fyrir því að atvinnuvegir okkar fái þrifist. Það er fyrst þegar við sjáum hvernig búið verður að þessum þáttum, hvort sem við erum að tala um sjávarútveg, landbúnað eða forræði yfir auðlindum, sem hægt er að taka afstöðu til þess í þjóðaratkvæðagreiðslu hvort við viljum yfirleitt ganga inn í Evrópusambandið eða ekki. Þetta, frú forseti, er verkefnið sem bíður okkar og við megum ekki skorast undan því eins og ráðalausar bleyður að sinna þessu verkefni og vinna það með sóma. Hið háa Alþingi getur ekki verið þekkt fyrir að ýta þessu verkefni frá sér með þeim hætti sem gert er ráð fyrir í tillögu um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu sem verður til umræðu hér á eftir því að sú tillaga er eins og nýju fötin keisarans, hún er ekki um neitt.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni Samfylkingarinnar fyrir áræðið að taka þátt í umræðunni því að samfylkingarmenn hafa ekki verið fjölmennir hér í þessari löngu umræðu. Hún hefur hugrekki og þor til að þora í umræðuna. Varðandi það að Evrópusambandsaðild sé alþjóðahyggja er það akkúrat öfugt. Við Íslendingar missum möguleika til að gera samninga við erlend ríki, eins og Taívan og fleiri, þannig að þetta er akkúrat öfugt. Þetta er heimóttarleg stefna, við erum að missa tengsl við alþjóðasamfélagið, við erum að fara inn fyrir múra Evrópusambandsins. Síðan segir hv. þingmaður að það sé mikilvægt að hafa forræði yfir auðlindum og mig langar til að heyra hv. þingmann segja það hér vegna þess að samningurinn mun koma til baka með tímabundnum heimildum, ég er viss um það, og þá mun Samfylkingin segja: Þetta eru langar tímabundnar heimildir, við megum veiða fisk í 20 ár, eitthvað slíkt, og af því að Íslendingar hugsa til svo skamms tíma - Samfylkingin sérstaklega, hún hugsar bara í mánuðum - en Evrópusambandið hugsar í áratugum og árhundruðum, verður samningurinn svona. Ég vil fá hv. þingmann til að segja það hér og lýsa því yfir, af því að það verður svo gaman að reka það ofan í hana aftur þegar samningurinn kemur: Þegar hún talar um forræði yfir auðlindum er það þá varanlegt til eilífðar, alla tíð, eða tímabundið? Þá á ég við landbúnað, sjávarútveg, orku, norðurslóðirnar og allar hugsanlegar 

Frú forseti. Fyrirspurn hv. þm. Péturs Blöndals er fljótsvarað. Forræði okkar Íslendinga yfir íslenskum auðlindum þarf að sjálfsögðu að vera varanlegt, það er engin spurning í mínum huga. Varðandi það hvort aðild að Evrópusambandinu er alþjóðahyggja eða heimóttarleg stefna, um það getum við deilt en svo mikið er víst að einangrað land norður í Dumbshafi sem hefur slitið tengsl sín við alþjóðasamfélagið er ekki sjálfstætt land.

Frú forseti. Hv. þm. heldur að hún sé að sækja um eitthvert annað Evrópusamband en er til staðar. Það er ekkert að fara að veita varanlegar undanþágur frá meginstefnu sinni. Ég minni á að einhver sagði að það væri sama og að trúa á jólasveininn að halda slíku fram. Varðandi byggðaþróun, nú hefur hv. þingmaður reynslu af því að búa á stað úti landi þar sem hefur verið mikill doði, afturför og kreppa. Það skyldi nú ekki vera vegna þess að valdamiðjan var langt í burtu? Hún var í Reykjavík og með vexti ríkisins óx og óx valdamiðjan og sogaði til sín allt frá Vestfjörðum. Það skyldi nú ekki vera að það nákvæmlega sama muni gerast þegar valdamiðjan flyst til Brussel, þegar allar meiri háttar ákvarðanir verða teknar þar og soga til sín allt afl frá Íslandi?

Frú forseti. Eigum við ekki að fara í þessar aðildarviðræður og sjá hvað kemur út úr þeim áður en við leggjum mat á niðurstöður samnings um aðild að Evrópusambandinu sem ekki er enn orðin til? Ég ber í brjósti ákveðna von um niðurstöðu þess samnings og vona að ég hafi rétt fyrir mér 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrir að halda þessa ræðu. Ég hef kallað eftir því að það fólk sem situr á þingi og hefur virkilegan áhuga á því að ganga í Evrópusambandið láti í sér heyra. Það hefur lítið farið fyrir því. Þeir þingmenn úr stjórnarliðinu sem hafa treyst sér til að tala hafa yfirleitt talað um hvaða undanþágur við getum fengið og hvað sé nauðsynlegt til að halda stjórnarsamstarfinu áfram. Þetta var vissulega ánægjuleg ræða, takk fyrir það. Ég ber virðingu fyrir því að fólk geti staðið á sinni sannfæringu og haldið henni fram í ræðustól. En ég hjó eftir því að hv. þingmaður talaði um evruna. Hv. þingmaður áttar sig á því að evran kemur ekki á morgun og það er vel, vegna þess að það átta sig ekki allir á því sem tala fyrir aðild. Ég vil þess vegna spyrja hv. þingmann hvenær hún áætlar að við verðum í þeirri stöðu að við uppfyllum Maastricht-skilyrðin og hvenær hún sjái fyrir sér að við getum tekið upp evru með aðild að ESB.

Frú forseti. Mér er það ljóst að við Íslendingar höfum, held ég, aldrei uppfyllt öll Maastricht-skilyrðin fyrir upptöku evrunnar þannig að það tekur sinn tíma, þ.e. við þurfum að ná niður vaxtastigi, ná niður verðbólgu og ná ákveðnu jafnvægi í ríkisfjármálum áður en við getum sótt um upptöku evrunnar. Það er einmitt þessi ferill sem skiptir svo miklu máli til að ná tökum á efnahagslífi þjóðarinnar. Ferillinn er heilandi í sjálfu sér. Mér er illa við að fara með spádóma en vísir menn og spakir sem til þekkja hafa talað um kannski 7 ár. Ég tek það trúanlegt, mér finnst það hljóma sannfærandi, 7–10 ár.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þetta svar en vísir menn hafa talað um að þeir bjartsýnustu, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal og hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir, séu sammála um að þetta gæti verið um það bil 7 ár, aðrir hafa spáð 10–30 árum. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að sjálfsögðu að stefna að því að uppfylla Maastricht-skilyrðin, hvort sem við sækjum um aðild að Evrópusambandinu eða ekki vegna þess að þau eru einfaldlega heilbrigðisvottorð um að efnahagslífið og efnahagskerfi þjóðarinnar standist. Hv. þingmaður talaði um það í ræðu sinni að þingmenn væru að koma sér saman um meðferð þessa máls. Þar er ég ósammála vegna þess að ríkisstjórnarflokkarnir eru einfaldlega alls ekki sammála um málsmeðferð. Hér hafa komið fram þingmenn sem hafa talað fyrir því að hér verði viðhöfð tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla og hv. þingmaður leyfði sér að kalla það lýðskrum sem er mér algerlega óskiljanlegt. Ég hélt að þjóðinni væri treystandi til að taka ákvarðanir og ég hef talið Samfylkinguna vera á þeirri skoðun hingað til en mig langar þá að spyrja hv. þingmann um seinni hluta þingsályktunartillögu sjálfstæðismanna, um það að vera með ekki ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu eftir að aðildarsamningur liggur fyrir heldur bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu.

Frú forseti. Hvort við erum að tala um 7 ár, 10 ár eða 30 ár að upptöku evru verður tíminn að leiða í ljós. Við getum bara vonað það besta en ég tek undir það með hv. þingmanni Unni Brá Konráðsdóttur, eins og kom fram í máli mínu áðan, að ferillinn að því að ná Maastricht-skilyrðunum er heilandi í sjálfu sér og hvort sem við göngum inn í Evrópusambandið eða ekki ættum við að stíga þau skref. Varðandi lýðræðisumræðuna sé ég ekki tilgang í því að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu núna um hvort við ætlum í þessar aðildarviðræður vegna þess að þjóðin hefur í raun og veru ekki forsendur til að taka neina afstöðu til aðildar að Evrópusambandinu. Það er hlutverk okkar stjórnmálamanna að kynna málið þannig fyrir þjóðinni að hún hafi eitthvert val, að hún hafi einhverjar raunverulegar og raunhæfar upplýsingar um það sem verið er að taka afstöðu til.

Virðulegi forseti. Það getur vel verið að meiri kjark þurfi til að gerast ekki aðilar að Evrópusambandinu heldur en að gerast aðilar að því. Eins og hv. þingmaður og þingmenn Samfylkingarinnar lýsa þessu Evrópusambandi þá er þetta eins og að fara í kjöltu einhvers sem sér um málin okkar héðan í frá. Eigum við ekki að fara í umræðuna, eins og hv. þingmaður sagði, og sjá svo hvað kemur út úr þessu? Þjóðaratkvæðagreiðsla er sýndarstjórnmál. Þá höfum við það. Samfylkingunni sýnist þjóðaratkvæðagreiðsla vera sýndarstjórnmál, enda vill Samfylkingin ekki bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu um þetta mál. Hv. þingmenn Samfylkingarinnar vilja hafa hana ráðgefandi vegna þess að þeir vilja ekki taka mark á þjóðinni í þessu máli. Þeir vilja berja þetta mál í gegn, sama hvað það kostar. Tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla er nauðsynleg við þær aðstæður sem eru uppi á ríkisstjórnarheimilinu. Við verðum ítrekað vitni að því, virðulegi forseti, að vissum upplýsingum í þessu mikilvæga máli er haldið frá þinginu, frá þjóðinni. Við það verður ekki búið og til að skapa upplýsta umræðu um málið verðum við að hafa tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort sem okkur líkar betur eða verr.

Forseti verður að biðja hv. þingmenn um að virða ræðutíma.

Frú forseti. Mér finnst svolítið leitt þegar hv. þingmenn sem ég hef mætur á koma og snúa út úr orðum mínum. Ég hef aldrei talað um að þjóðaratkvæðagreiðsla væri sýndarstjórnmál en tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla í þessu máli er það hins vegar. Það er einfaldlega vegna þess, eins og ég sagði í minni ræðu, og vona að ég hafi sagt svo skýrt að skilja mætti: Tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla í þessu máli er ekki um neitt. Við gætum allt eins farið í þjóðaratkvæðagreiðslu núna um það hvort við ættum að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta er ákvarðanafælni af því tagi sem kom okkur í koll þegar allt hrundi í haust og ég stunda ekki slík stjórnmál.

Virðulegi forseti. Tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla er sýndarstjórnmál. Það er ákvarðanafælni að vilja leita til þjóðarinnar í svo mikilvægu máli. Það er bara ekki svo í þessu máli, virðulegi forseti - hér erum við að tala um eitt mikilvægasta skref sem Alþingi hefur stigið og tekið ákvörðun um og þjóðin mun stíga og taka ákvörðun um fyrir framtíðina - miðað við ástandið á ríkisstjórnarheimilinu, þegar alveg er ljóst að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar Samfylkingarinnar vilja koma þessu máli í gegn með bolabrögðum, virðulegi forseti, með því að halda frá þjóðinni og þinginu upplýsingum til að geta tekið upplýsta ákvörðun. Það eru vinnubrögð þessarar stjórnar og við það verður ekki búið. Þess vegna þurfum við tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er til þess að draga fram í dagsljósið þær upplýsingar sem liggja faldar í embættismannakerfinu, í ráðuneytunum og hjá þessari hæstv. ríkisstjórn.

Frú forseti. Ég kannast ekki við bolabrögðin sem hv. þingmaður er að tala um. Þegar ég tek til máls í þessari umræðu geri ég það með góðri samvisku, lýsi minni hjartans sannfæringu í þessu máli og þeirri framtíðarsýn sem ég hef og þeirri von sem ég ber í brjósti fyrir mína þjóð. Varðandi það að hér sé verið að halda upplýsingum frá þjóðinni, og þá er hv. þingmaður væntanlega að tala um þau skýrsludrög sem voru til umræðu fyrr í dag, þá heyrði ég ekki betur en hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafi einmitt gert þá skýrslu að umtalsefni í umræðum í gær. Hún var ekki meira leyndarmál en það.

Ég minntist á þetta í ræðu minni á mánudaginn.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur kærlega fyrir ræðuna. Ég hefði samt áhuga á því að taka aðeins upp spurningu hv. þingmanns Unnar Brár Konráðsdóttur um evruna. Hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir talaði um 7–10 ár og við höfum talað um árin 2016–2019 en í grein sem Jónas Haralz og Gylfi Zoëga skrifuðu virðast þeir hins vegar gera ráð fyrir að við munum notast við krónuna til ársins 2025. Ég hefði áhuga á að heyra frekar um forsendur þingmannsins varðandi þennan árafjölda og hvernig hún sjái fyrir sér að við uppfyllum Maastricht-skilyrðin.

Frú forseti. Eins og ég sagði áðan er ég ekki mikill spámaður. Ég er að vísa til áætlana sem hagfræðingar hafa látið frá sér varðandi það að þetta geti verið 7–10 ára verkefni. Þetta getur að sjálfsögðu tekið lengri tíma en það getur ekki tekið skemmri tíma hins vegar, held ég. Við ættum ekki að vera með neina spádóma um þetta. Þetta er það sem er í umræðunni en með öflugri og duglegri ríkisstjórn, eins og þeirri sem nú situr, hef ég góða trú á því að hægt verði að grípa til efnahagsráðstafana sem leiða til aukins stöðugleika í efnahagslífinu þannig að þessi markmið fái framgöngu.

Frú forseti. Ég deili ekki skoðun hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur um að það verði gott að hafa núverandi ríkisstjórn við völd 2025. Hins vegar hef ég svolitlar áhyggjur af þessu því að Samfylkingin hefur talað mikið um að mjög fljótlega eftir við sækjum um aðild að Evrópusambandinu getum við tekið upp evruna, ekki kannski eftir 1–2 ár en fljótlega, eins og hv. þingmaður sagði í ræðu sinni. Maður hefur svolitlar áhyggjur af því ef við gerum okkur ekki fyllilega grein fyrir því hvernig við eigum að ná þessum markmiðum öðruvísi en trúa og treysta á að ríkisstjórnin sé svo góð og muni einhvern veginn „heila“ þjóðina og íslenskan efnahag, eins og hv. þingmaður sagði. Ég hef einmitt áhuga á þessu ef hv. þingmaður mundi vilja nýta andsvarstímann til að útskýra aðeins betur hvernig við getum náð að uppfylla Maastricht-skilyrðin.

Frú forseti. Ég get ekki á einni mínútu farið út í nákvæma hagfræðilega skilgreiningu á því hvernig við náum markmiðum Maastricht-skilyrðanna. Við vitum að þau fela í sér að ná þarf niður vaxtastigi, lækka verðbólgu og ná ákveðnu jafnvægi í ríkisbúskap, ekki má vera halli á ríkissjóði um tiltekinn tíma o.s.frv. Þetta næst ekki nema með samstilltu átaki. Hvernig til tekst veltur m.a. á þessum vinnustað og þeirri samstöðu sem næst meðal þeirra sem véla um stjórnmál og stjórnun landsins. Engin ríkisstjórn getur unnið kraftaverk í þeirri stöðu sem við erum í núna nema til þess náist þokkaleg samstaða. Í því efni hefur sú stjórnarandstaða sem nú situr á Alþingi því miður ekki sýnt gott fordæmi, ekki talað kjark í þjóðina og ekki verið hvatning fyrir ríkisstjórnina til góðra verka og það er ábyrgðarhluti.

Frú forseti. Við ræðum mjög mikilvægt mál, sennilega eitt mikilvægasta mál sem við komum til með að ræða á þingi um langa tíð. Við erum að ræða aðildarumsókn að Evrópusambandinu og það hefur margoft komið fram að það er mjög umdeilt hjá mörgum flokkum. Það eru deilur innan flokka um þetta mál og skiptar skoðanir milli einstaklinga í flokkum og svo er ekki síst í mínum flokki, Sjálfstæðisflokknum. Það eru skiptar skoðanir hjá mönnum um hvort sækja eigi um aðild að Evrópusambandinu eða ekki. Það eru líka skiptar skoðanir um það innan Framsóknarflokksins. Þó verð ég að segja, frú forseti, að kannski er minnstur ágreiningur í þingflokkum Vinstri grænna og Samfylkingarinnar. Þingflokkur Samfylkingarinnar trúir á þetta sem hina einu sönnu leið og þá einu vegferð sem er fær fyrir íslenskt samfélag. Hann færir fyrir því margvísleg rök, sum þeirra góð og önnur slæm. En ég er hins vegar algerlega ósammála þeim í því að æskilegt sé fyrir okkur að ganga í Evrópusambandið. Ég hins vegar virði skoðanir annarra. En það er kannski ekki hægt að segja það um alla. Hjá Vinstri grænum ber svo við að þar er þingflokkurinn nánast allur á móti aðildarumsókn að Evrópusambandinu vegna þess að þegar við sækjum um aðild að Evrópusambandinu þá er ekki eins og það sé bara einhver könnunarleiðangur til að draga upp úr hatti. Fyrir liggur 95% af því sem við getum vænst að fá út úr samningaviðræðunum. Það liggur fyrir í dag óumdeilt. Við erum að fara að afsala okkur fullveldi þjóðarinnar. Það er það sem stendur í mönnum sem er ekki nema von. Það er ekki nema von. Því langar mig, frú forseti, að rifja upp hvernig þetta mál kom inn á dagskrá þingsins. Það er nefnilega svo að þegar mynduð er ríkisstjórn þá búa menn sér til svokallaðan stjórnarsáttmála og þar kemur fram hver séu verkefni ríkisstjórnarinnar og hver séu stefnumál ríkisstjórnar á komandi kjörtímabili. Það hefur hins vegar komið fram í umræðum á Alþingi að hið stærsta skref sem mestur tíminn fór í og nánast allur í stjórnarmyndunarviðræðunum var þetta mál sem við fjöllum um í dag, þ.e. aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Það stóð mjög mikið í Vinstri grænum að samþykkja það. Niðurstaðan varð hins vegar sú að málið fengi að koma inn í Alþingi - Vinstri grænir samþykktu það - og fengi þar, eins og var margsinnis sagt þegar verið var að kynna þennan stjórnarsáttmála, þinglega og lýðræðislega meðferð. Það var forsendan fyrir því að málið kom hér á dagskrá, þingleg og málefnaleg meðferð. Ég verð að segja, frú forseti, að það hefur komið margoft hér upp í umræðum að svo er ekki vegna þess að þegar Samfylkingin fór að skjálfa í hnjánum og halda það jafnvel að ekki yrði samþykkt að fara í þessar aðildarviðræður þá byrjaði nefnilega Samfylkingin að beita Vinstri græna kúgunum.

Rétt.

Rangt.

Það kom fram hér síðastliðinn föstudag þegar við hófum þessa umræðu að hv. þm. Ásmundur Einar Daðason upplýsti það hér að hann hefði ætlað að taka þátt í því að hafa tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu um þessa tillögu en þá hafi honum verið látið berast það til eyrna af smáfugli með appelsínugular doppur, eins og hann sagði í gær, að ef hann léti ekki af sinni braut að þá yrðu stjórnarslit.

Þetta voru innanflokksdeilur.


             Innanflokksdeilur, kallar hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson fram í og það er staðfest, segir hann. Ég get ekki deilt um það. En ég skildi orð hans þannig að það hefði verið af annarra völdum.

Þetta eru athyglisverðar upplýsingar.

Já, þetta eru athyglisverðar upplýsingar. Ég tek undir það með hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni að þetta eru athyglisverðar upplýsingar sem hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson kemur hér með fram og segir að það sé staðfest að það hafi verið innan úr hans eigin röðum. Frú forseti. Mig langar líka að rifja upp ummæli hæstv. forsætisráðherra, leiðtogans okkar, verkstjórans. Hún sagði í ræðustól á Alþingi í þessari viku: „Ég ætla að vona það að atkvæðagreiðslan fari þannig að ríkisstjórnin geti starfað áfram.“ Hvernig á að skilja þessi orð, frú forseti? Ég skil þau ekki nema á einn veg. Þetta er bein hótun. Ég skil þau þannig og lái mér hver sem vill. Síðan langar mig að fjalla aðeins um við hvaða kringumstæður við séum að leggja í þessa vegferð?

Á hnjánum.

Við erum að fara á hnjánum, kallar hv. þm. Vigdís Hauksdóttir. Það er hárrétt. Við erum á hnjánum. En það sem verra er … 

Heyr, heyr!


             Ég get ekki skilið þetta öðruvísi.  
             Síðan eru hin rökin þau …  Svo velti ég eftirfarandi spurningu upp, frú forseti: Hvað ef Svíar væru nú ekkert í forsvari núna? Lægi þá bara ekkert á að sækja um? Það hlýtur að vera. Það er heppileg tímasetning fyrir Samfylkinguna að þeir skyldu vera í forsvari. Það er alveg hreint með ólíkindum. Það er nákvæmlega það sem verið er að segja, nákvæmlega það. Síðan langar mig að koma aðeins inn á þá kúgun sem á sér stað og það spennuþrungna loft sem er í þinghúsinu. Það fer ekki fram hjá neinum manni, frú forseti, að Vinstri grænir eru mjög beygðir í þessu máli og það er mjög skiljanlegt. Þetta er langt frá öllum þeirra sjónarmiðum. Í tilefni af því, frú forseti, bara til að undirstrika það sem ég er að segja og ítreka hvað sé að gerast á stjórnarheimilinu, þá langar mig að lesa opið bréf til Steingríms J. Sigfússonar, sem var í fjölmiðlunum í gær. Það er opið bréf til hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar, með leyfi forseta: „Það er ekki af ánægjulegu tilefni að ég skrifa þér þetta bréf, Steingrímur. Nú lítur út fyrir að þú og nokkrir þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs ætli að greiða götu aðildarumsóknar Íslands að Evrópusambandinu. Fyrir þessu ætlar þú að standa þrátt fyrir að alla tíð og einnig í aðdraganda síðustu kosninga hafir þú alfarið hafnað inngöngu Íslands í sambandið og farir fyrir stjórnmálaflokki sem segir í stefnuskrá sinni orðrétt: „Hugsanlegur ávinningur af aðild Íslands að Evrópusambandinu réttlætir ekki frekara framsal á ákvörðunarrétti um málefni íslensku þjóðarinnar og er aðild að Evrópusambandinu því hafnað.“ - Ég ítreka: Því hafnað. - Ef Vinstri hreyfingin – grænt framboð stendur að aðildarumsókn að Evrópusambandinu er flokkurinn að segja að það sé ásættanlegt að Ísland gangi í Evrópusambandið að ákveðnum skilyrðum uppfylltum og ganga þar með gegn eigin stefnu þar sem inngöngu í sambandið er með öllu hafnað. Hvernig má það vera að eftir allt sem á undan er gengið og skýra stefnu flokksins í þessum málaflokki ætlir þú, Steingrímur J. Sigfússon, að styðja frumvarp um aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu? Ef ekki hafa orðið sinnaskipti hjá þér þá hlýtur að vera ætlan þín að flækjast fyrir málinu á öðrum stigum málsins. Ef svo er ert þú farinn að stunda þau klækjastjórnmál sem að mínu viti var verið að berjast gegn í búsáhaldabyltingunni og Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur svo oft fordæmt. Með því að segja já við frumvarpi ríkisstjórnarinnar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu þá gerir þú þig að ómerkingi orða þinna en það sem verra er þá gerir þú mig og alla þá sem börðust fyrir flokkinn í aðdraganda síðustu kosninga að ómerkingum orða sinna. Sjálfur fékk ég 50 manns til þess að skrá sig í flokkinn fyrir síðustu kosningar og það var klárt í mínum huga og í orðræðum mínum við það fólk að aldrei myndi flokkurinn taka þátt í því að færa Ísland nær Evrópusambandinu. Nú hlakkar í andstæðingum Vinstri grænna og segja ágreining innan hreyfingarinnar til marks um sundrungu vinstri manna. Ég segi ágreininginn til marks um staðfestu og trú fólks á skoðanir sínar og að vinstri menn láti ekki afvegaleiða sig þótt fáeinir forustumenn misstígi sig. Mín hollusta lýtur ekki að ákveðnum foringja eða stjórnmálamönnum heldur lýtur mín hollusta að Íslandi og engu öðru. Ég hef rætt við marga innan hreyfingarinnar og ekki enn fundið neinn sem er sammála þeirri leið sem þú og meiri hluti þingmanna okkar ætlar að fara. Hér að neðan skrifa einnig undir bréfið nokkrir af félögum okkar úr Norðausturkjördæmi til þess að þú vonandi skynjir hug félaga þinna og kjósenda sem á engan hátt skildu þig á þann veg í aðdraganda kosninganna en að þú myndir segja já við aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu. Þú varst ekki kosinn á Alþingi Íslendinga af kjósendum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs til þess að samþykkja þesslags frumvarp. Kveðja, Guðbergur Egill Eyjólfsson.“ Þeir sem lýsa yfir stuðningi við bréfið eru Þorsteinn Bergsson sem er á 5. sæti lista Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í Norðausturkjördæmi, varaþingmaður flokksins, Ingunn Kristjana Snædal í 8. sæti, Ásmundur Páll Hjartarson í 9. sæti, Ásta Svavarsdóttir í 10. sæti, Kári Gautason í 11. sæti, Hrafnkell Lárusson í 13. sæti, Björgvin R. Leifsson í kjördæmisráði Vinstri grænna í Norðausturkjördæmi, Gunnsteinn Hallgrímsson í stjórn svæðisfélags Vinstri grænna í Seyðisfirði, Borgarfirði eystri og á Héraði, Ásmundur Þórarinsson í stjórn svæðisfélags Vinstri grænna í Seyðisfirði, Borgarfirði eystri og á Héraði, Baldvin H. Sigurðsson bæjarfulltrúi Vinstri grænna á Akureyri, sem er bæjarfulltrúi Vinstri grænna í stærsta byggðarlaginu í Norðausturkjördæmi. Hvað segir þetta okkur, frú forseti? Þetta segir okkur að áður en svona bréf eru skrifuð hafa mörg símtöl átt sér stað. Það er mikið búið að ganga á í grasrót flokksins og það hjá sjálfum foringjanum. Segir þetta ekki allt um kúgunina í þessu máli? Ég verð að segja það, frú forseti, að Vinstri grænir eiga samúð mína alla í þessu máli. En það er þó ekki hægt að segja það um alla þingmenn Vinstri grænna. Þeir láta ekki allir kúga sig. En það hefur komið fram í máli manna að þetta sé aðgöngumiðinn að ríkisstjórninni og heldur þykir mér hann dýr. Síðan langar mig að fjalla aðeins um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Það eru margir sem tala niður til hennar og segja að það þurfi ekkert að hafa tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu, það sé þjóðaratkvæðagreiðsla um að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu og snúa út úr þessu á allan máta. Hvers vegna vill Samfylkingin ekki fara í tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu? Hvers vegna er það? Ég bara spyr. Hún er bara hrædd við dóm þjóðarinnar. Ekkert annað liggur þar að baki. Það er bara það. Það kom fram í ræðu hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar á föstudaginn að hann teldi að það væri meiri hluti á Alþingi fyrir tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu og það hafa margir aðrir þingmenn tekið undir það og ég er einn þeirra. Ég tel að ef allir mundu kjósa eftir sannfæringu sinni án þess að vera beygðir þá mundi verða samþykkt hér tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla. En það hentar ekki Samfylkingunni, frú forseti. Það er nú öll þessi lýðræðislega opna umræða sem átti að verða þegar þessari aðildarumsókn var hleypt inn í þingið af hálfu Vinstri grænna. Nei, þeir skulu beygðir alveg ofan í svaðið og nákvæmlega sömu fantabrögðum er verið að beita okkur Íslendinga í Icesave-málinu, nákvæmlega sömu fantabrögðum. Það er þannig, frú forseti. Mig langar að velta því upp, af því að það hefur komið hér fram, að menn segja í þessari þingsályktunartillögu sem hefur reyndar skánað í meðförum nefndarinnar frá því að hún var lögð fyrst fram, að það er lagt til að það verði einungis ráðgefandi skoðanakönnun. Hvað þýðir það, frú forseti? Það þýðir einfaldlega það að þjóðin mun ekki hafa síðasta orðið. Það þýðir ekkert annað á mæltu máli vegna þess að hér hafa þingmenn sagt og réttilega bent á að þeir muni kjósa eftir sinni sannfæringu og eftir stjórnarskránni þegar kosið verður um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Það er nú þannig. Svo getum við velt þessu endalaust fyrir okkur og sagt: Ef atkvæðagreiðslan fer 50:5 eða 49:5 hversu bindandi er hún þá? Þetta er náttúrlega ekkert annað en flótti Samfylkingarinnar frá því að vilja leggja þetta í dóm þjóðarinnar, hvort þeir fá óskorað umboð frá þjóðinni til að fara í þessar aðildarviðræður. Síðan er það einn kapítuli út af fyrir sig hvernig menn ætla að koma þessu í gegn þegar þeir treysta ekki á lýðræðið í þinginu. Ég velti því fyrir mér hvernig samninganefnd Evrópusambandsins muni taka á móti mönnum sem segjast á öllum stigum ætla að berjast á móti tillögunni og meira að segja ráðherrar í ríkisstjórn Íslands segja: „Ég mun berjast á móti tillögunni þegar hún verður borin undir atkvæði á Alþingi.“ Þeir munu berjast á móti henni þá. Hvaða bakland er þá á bak við þetta? Hvert er umboð þeirra manna sem fara með þjóðina klofna í herðar niður, þingið með þessa umræðu um að menn haldi það að hér sé meiri hluti fyrir tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu en vegna kúgunar Samfylkingarinnar þá má ekki fara í hana? Ég vil benda hv. þingmönnum á að þeir aðilar sem semja fyrir Evrópusambandið horfa hér á allar upptökur og munu skoða allt sem sagt er í þessu máli þegar þeir fara að semja við Íslendinga. Þeir munu fara yfir það allt og sjá hvers konar skrípaleikur þetta er. Ég stórefast bara um að þeir setjist niður með nefndinni nema þá til þess eins að þeir gætu hugsanlega gert þá svipaða samninga og þegar var samið um Icesave, kannski bara í ljósi þess að þeir vænti þess að þeir geti sölsað undir sig auðlindirnar og það allt saman. En ég segi það, frú forseti, að sporin hræða. Bara til að undirstrika þetta langar mig að lesa úr viðtali við Evu Joly, með leyfi forseta. Titillinn er: Íslenskar auðlindir mikilvægar fyrir Evrópusambandið. „Ég tel að frá sjónarhóli Evrópusambandsins sé það mjög áhugavert fyrir okkur að fá Ísland um borð. Þetta er mjög gömul menning og þeir búa við traustar lýðræðishefðir sem myndu styrkja norrænar hefðir um gegnsæi og góða stjórnsýslu. Og þeir eiga einnig náttúruauðlindir sem eru mikilvægar fyrir Evrópu eins og orku og fisk. Þannig að ég tel að það væri mjög gott fyrir okkur - og einnig fyrir þá - að verða hluti af Evrópusambandinu,“ sagði Eva Joly í viðtali við þýska fréttamiðilinn …“ Er þetta ekki bara það sem við þurfum að gera okkur grein fyrir? Hvað ætlum við að sækja í kjöltu Evrópusambandsins? Þeir eiga jú að sjá um allt og bjarga okkur út úr öllu. En þeir eiga ekki að fá neitt í staðinn. Þá velti ég því upp, frú forseti, hvaða þjóðir í Evrópu séu aflögufærar. Hafa þeir bara ekki nóg vandamál hjá sér? Jú, ég held að svo sé. Það er nefnilega þannig. Það hafa allir nóg með sig í dag í þessari efnahagskreppu sem er þó hún sé verst hjá okkur hér. Frú forseti. Atvinnuvegirnir hafa gert grein fyrir sinni afstöðu til aðildarumsóknar að Evrópusambandinu. Þar eru uppi ólík sjónarmið og þau ber öll að virða. Sjávarútvegurinn og landbúnaðurinn hafa verið á móti aðildarumsókn og það er vegna þess að þeir hafa séð hvað hefur gerst annars staðar þar sem þjóðir hafa farið inn og þar sem sjávarútvegur og landbúnaður hefur rústast. Hins vegar hafa Samtök iðnaðarins og Samtök verslunar og þjónustu og ASÍ og nokkrir fleiri verið sammála um að það sé mikilvægt fyrir okkur að ganga í Evrópusambandið, það mundi þýða að við gætum tekið upp evru og það mundi leiða til meiri stöðugleika í peningamálum og efnahagsstjórn. Ég geri ekkert lítið úr því, alls ekki. Ég virði skoðanir þeirra. En mig langar til að menn ræði þau skilyrði sem við þurfum að uppfylla til að geta tekið upp evru, svokölluð Maastricht-skilyrði og ætla ég að lesa þau upp. Hallinn á ríkissjóði má ekki vera meiri en 3% af landsframleiðslu og heildarskuldir hins opinbera mega ekki vera meiri en 60% af landsframleiðslu. Verðbólga má ekki vera meiri en 1,5% hærri en meðaltal verðbólgu í þeim þremur löndum þar sem hún er lægst. Langtímavextir mega ekki vera meira en 2% hærri en í þeim löndum Evrópusambandsins þar sem verðlag er stöðugt. Viðkomandi ríki þarf að hafa verið í gengissamstarfi við Evrópu í að minnsta kosti tvö ár án gengisfellingar og innan vikmarka sem nú eru 15%. Hvað segir þetta okkur, frú forseti? Við erum ekki að fara að taka upp evru neitt á næstunni. En skilyrðin sem slík til að vinna eftir eru mjög göfug. Við getum farið eftir þeim og eigum að gera það. Hv. þingmenn hafa giskað á hvað það geti tekið langan tíma. Maður hefur heyrt sjö ár, átta ár, tíu ár og upp í þrjátíu ár þannig að við þurfum að búa áfram við krónuna og þá held ég að það sé mjög mikilvægt fyrir okkur og alla að gera sér grein fyrir því að menn verða að hætta að tala hana niður.  Ég hlustaði, frú forseti, á viðtal um helgina þar sem rætt var við Jón Baldvin Hannibalsson, sérstaklega mikinn Evrópusinna, og við hann ræddi Guðmundur Ólafsson hagfræðingur sem færði mjög sterk rök fyrir því að við ættum frekar að taka upp dollarann heldur en evruna. Hann færði mjög sterk rök fyrir því. Hann gerði það, frú forseti. Það eru kannski aðrir möguleikar í þessu en þeir að þurfa að fara krjúpandi inn í Evrópusambandið í þessari falsvon um að við séum að taka upp einhvern gjaldmiðil, einhverja evru á næstu árum. Það er ekki svo. Það er nefnilega ekki þannig. Síðan í umræðunni í gær notaði hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson alla sína ræðu til að fara yfir kosti og galla evrunnar í Evrópusambandinu og reynslu annarra landa af henni. Það var mjög athyglisvert erindi og athyglisverð ræða, frú forseti, þannig að ég held að við ættum að hugleiða þetta nánar. Það hefði verið gaman ef einhverjir samfylkingarmenn hefðu farið í andsvör við hv. þm. Tryggva Þór Herbertsson út frá þessum spekúlasjónum hans þar. Þá ætla ég að fara aðeins yfir sjávarútvegsmálin. Það er einu sinni þannig, frú forseti, og það kom fram áðan hjá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni, að þetta gengur ekki þannig fyrir sig að Evrópusambandið lagi sig að því að ganga inn í Ísland. Nei, það er ekki þannig. Það er nefnilega þannig að við verðum að aðlaga okkur að regluverki Evrópusambandsins til að geta gengið í Evrópusambandið. Þannig ganga hlutirnir fyrir sig. Síðan halda menn að þeir fái einhverjar undanþágur í sjávarútvegi til dæmis. Má vel vera að það verði einhverjar tímabundnar undanþágur. En þær verða aldrei varanlegar, eingöngu tímabundnar. Mig langar að fara yfir það þegar Norðmenn fóru síðast í samningaviðræður við Evrópusambandið að þá voru þær undanþágur sem þeir fengu þá - sem voru einungis tímabundnar - þær voru þannig að þeir fengu þriggja ára undanþágu til veiða fyrir norðan 62. breiddargráðu og eins árs undanþágu sunnan þeirrar breiddargráðu. Þetta liggur alveg fyrir, frú forseti. Það hefur ekkert ríki fengið neinar varanlegar undanþágur gagnvart sjávarútvegi, enda hefur það komið fram í máli hv. þingmanna að í sjálfu sér sé sjálfhætt, þ.e. ef menn fá ekki þetta þá geti þeir bara farið fljótt heim. Það hefur komið hér fram þannig að þetta eru gyllivonir sem menn eru að gera sér hér. Síðan er annað í sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins sem er mjög merkilegt þar sem Norðmenn fengu aðeins tímabundna undanþágu frá því að henda fiski. Í Evrópulöggjöfinni um fiskveiðar er það skylda að henda fiski í sjóinn aftur. Það er bara skylda. Ef þú átt ekki heimildir þá er það skylda að henda honum aftur. Við erum búin að sjá myndir af því í sjónvarpi þegar menn eru að sigla úr Evrópusambandinu inn í aðra lögsögu, úr norsku yfir í Evrópulögsöguna til að henda fiskinum fyrir framan varðskipin norsku. En um leið og þeir fara yfir einhverja ákveðna línu þá er það bara löglegt og það er skylda. Ég velti því fyrir mér hvort þetta samræmist, frú forseti, sjálfbærri stefnu Vinstri grænna. Það hlýtur að vera ef svo er, ef þau geta sætt sig við svona. Þetta er alveg hreint með ólíkindum. Síðast en ekki síst mundum við afsala okkur valdi yfir stjórn fiskveiða úr deilistofnum sem eru okkur gríðarlega mikilvægir, sem eru til dæmis loðna, karfi, kolmunni, grálúða, norsk/íslenska síldin, makríll og fleiri tegundir sem eru okkur mjög mikilvægar, gríðarlega mikilvægar. Bara til dæmis á árinu 2008 þá skiluðu þessir stofnar okkur 30% tekna íslensks sjávarútvegs, 30% 2008 voru tekjur Íslendinga af þessu. En ef við hefðum verið í Evrópusambandinu þá hefðum við ekki fengið neitt vegna þess að Evrópusambandið viðurkennir engan veiðirétt okkar úr þessum stofnum. Og ekki bara það, hefðum við verið í Evrópusambandinu, þá hefðum við þurft að henda 100 þúsund tonnum af kolmunna, bara vegna kolmunna sem meðafla með öðrum afla. Það hefði verið skylt samkvæmt löggjöf Evrópusambandsins að henda 100 þúsund tonnum af kolmunna. Þetta er gáfulegt eða hitt þó heldur. Er nema von að allt sé í rúst, að allur sjávarútvegurinn í Evrópusambandinu sé í rúst. Það er ekki nema von. Hann er allur í rúst. Það er talið að Skotar einir hendi árlega fiski fyrir 7 milljarða á hverju ári. Fyrir 7 milljarða henda þeir. Er þá nema von, frú forseti, að sjávarútvegurinn sé ríkisstyrktur í Evrópusambandinu um 320 milljarða á ári. 320 milljarða á ári þarf að greiða með til að sjávarútvegurinn geti þrifist í Evrópusambandinu. Mig langar, frú forseti, að lesa nokkuð athyglisvert sem kom fram - og það hefur reyndar komið fram í umræðunum - þar sem er haft eftir landbúnaðarráðherra Noregs, með leyfi forseta: „Trúa Íslendingar á jólasveininn …

Bara í desember.

Lars Peder Brekk, landbúnaðarráðherra Noregs, segir að Íslendingar trúi greinilega á jólasveininn úr því þeir haldi að þeir geti fengið sérstakar undanþágur varðandi sjávarútvegsmál innan Evrópusambandsins. Þetta kemur fram á norska vefnum VG.“ „„Íslandi mun ekki takast að fá samþykki Evrópusambandsins fyrir því að þeir fái sérstakar undanþágur í sjávarútvegsmálum. Það er eins og að trúa á jólasveininn,“ segir Brekk í samtali við fréttastofuna ANB. Hann segir að aðild Íslands að Evrópusambandinu yrði eins og himnasending fyrir Evrópusambandið sem þá fengi aðild að stærri fiskimiðum og fleiri fiskstofnum. Íslendingar yrðu hins vegar að afsala sér stjórn fiskveiða í lögsögu sinni og hann telji það því jafnast á við rússneska rúllettu að Íslendingar leggi fiskimið sín undir fyrir aðild að sambandinu. Brekk segir sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins hafa skilað síversnandi ástandi fiskstofna og að hann hafi ekki trú á því að fyrirhuguð endurskoðun stefnunnar árið 2013 muni skila tilætluðum árangri. „Það verður í raun ekkert gert til að fækka í fiskveiðiflotanum eða stöðva ofveiði. Það veldur áhyggjum“ - ég ítreka það hér - „Það veldur áhyggjum að 93% þorska í Norðursjó skuli veiddir áður en þeir verða kynþroska.““ Er þetta ekki allt sem segja þarf um sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins og eigum við ekki að taka mark á þessum manni? Ég held það. Hann talar af reynslu. Þá langar mig aðeins að koma inn á landbúnaðinn og kannski þá dapurlegu uppákomu sem var nú í upphafi þingfundar. Það var grein í blaðinu í morgun eftir Harald Benediktsson, formann Bændasamtaka Íslands. Greinin ber þessa yfirskrift: Endalok nútímalandbúnaðar á Íslandi. Mig langar að lesa hluta úr þessu, með leyfi forseta: „Nú er vitneskja fyrir hendi um að stjórnvöld hafi nýlega látið meta stöðu og áhrif á íslenskan landbúnað með því að máta hann við finnska samninginn. Útkoman var í grundvallaratriðum samhljóma áliti Bændasamtakanna á áhrifum aðildar á landbúnaðinn. Það kemur raunar ekki á óvart því að afstaða Bændasamtakanna er byggð á traustum rannsóknum og undirbúningsvinnu. Skýrslan er því ekki það vopn sem ESB-sinnar í utanríkismálanefnd vonuðust til að geta notað til að slá af málflutning bænda. Hún er því höfð í skúffu.“ Frú forseti. Þetta er mjög alvarlegt mál eins og kom fram áðan. Það er mjög alvarlegt að utanríkisráðuneytið skuli vera með drög að skýrslu eða skýrslu sem segir þetta hér, að þetta séu endalok nútímalandbúnaðar á Íslandi. Síðan ætlast fólk til þess að við tökum hér upplýsta ákvörðun í þessu máli. Það er alveg hreint með eindæmum með hæstv. utanríkisráðherra að hann er ýmist með skýrsluna sem hann á að birta ofan í skúffu eða þá sem hann á að vera með jafnvel í fjármálaráðuneytinu, eins og í sambandi við Icesave-málið. Þetta ríður ekki við einteyming, frú forseti. Það er alveg hreint með ólíkindum hvernig þetta er. Þar sem ræðutími minn fer senn að styttast mjög mikið og ég gæti svo sem talað mikið um landbúnaðarmálin þá segir þetta allt sem segja þarf, þessi eina setning hjá formanni Bændasamtakanna, Haraldi Benediktssyni: Endalok nútímalandbúnaðar á Íslandi. Það segir allt sem segja þarf. Síðan vil ég aðeins fara yfir kostnaðarhlutann. Það er kannski vegna hans sem er svo mikilvægt að við förum í tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er áætlaður kostnaður upp á 1.000 milljónir, 1 milljarð við þessar aðildarviðræður og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Jón Bjarnason sagði hér í umræðum í gær að þetta væri algerlega óraunhæft mat því kostnaðurinn væri miklu hærri. Sjálfur ráðherrann í ríkisstjórninni, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, gaf þessu falleinkunn. Síðan kemur líka fram í þessu nefndaráliti að til þess að menn geti haldið sig innan þessara marka verði þeir að sýna mjög mikla fjárhagslega aðgæslu og ekki leita til erlendra sérfræðinga og þar fram eftir götunum. Það er allur metnaðurinn í þessari vegferð okkar við að afsala okkur fullveldi landsins og metnaðurinn er þessi. Það kæmi mér ekki á óvart að þeir kæmu heim með samning svipaðan Icesave-samningnum og teldu hann bara góðan og þá mundu þeir gera nákvæmlega sama og þeir gera núna með Icesave-samninginn, frú forseti, þ.e. setja spunameistarana á ferð og reyna að kokka þetta ofan í þjóðina með góðu eða illu. En ég segi það, frú forseti, að ég hef það mikla trú á Alþingi Íslendinga að ég sé ekki fyrir mér að Icesave-samningurinn verði samþykktur, svo ég segi það hér. Það eru alveg hreinar línur. Í lok ræðutíma míns, frú forseti, vil ég koma inn á það sem við höfum verið að gera í sumar. Ég stóð í þeirri meiningu að þegar við kæmum saman á Alþingi Íslendinga þá færum við í alvöruaðgerðir til að bjarga heimilunum og fyrirtækjunum, við færum í þær aðgerðir en ekki í eitthvert svona Evrópusambandsdútl sem ekkert liggur á, ekki neitt, akkúrat ekki neitt, og það er í boði Vinstri grænna og því verður haldið til haga hver stimplaði á aðgöngumiðann og þessa aðildarumsókn. Þó verð ég að segja að ég ber enn þá von í brjósti að það verði samþykkt að við förum í tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég verð að segja það, frú forseti. Ef við veltum fyrir okkur því sem við erum að tala um þá hefur stjórnin slegið allar tillögur stjórnarandstöðunnar út af borðinu sem varða endurreisn heimila og fyrirtækja, hverja einustu. En það stóð ekkert í mönnum og samninganefndinni að taka það á sig, þ.e. með því að samþykkja að greiða vexti af Icesave-skuldbindingunni frá 1. janúar í staðinn fyrir 24. júlí þegar samkomulagið átti að taka gildi, þegar engin ríkisábyrgð hefur verið samþykkt. Sú ákvörðunartaka kostaði 24 milljarða og þetta var bara samningsatriði, málamiðlun eins og einn nefndarmaður úr samninganefndinni sagði. Þetta var bara svona málamyndun. Ég velti því fyrir mér, frú forseti, skipta engir milljarðar, tugir milljarða neinu máli? Nei, það virðist ekki vera. Enda er það eina sem Alþingi hefur gert síðan það kom saman gagnvart heimilunum og fyrirtækjunum, að auka álögur og draga úr þjónustu. Það er það sem hefur verið gert hér og það er bara rétt að byrja. Hvað gera menn í haust þegar við sjáum fram á það að fjárlögin muni ekki standast og við verðum að fara í fjáraukalög? Hvað gerist þá? Hvernig ætla menn að standa frammi fyrir fólki og réttlæta þessa vitleysu sem við erum að fara í hér og ætla síðan ekki að fara í þessa aðgerð? Nei, frú forseti. Þetta er algerlega með ólíkindum. Að lokum vil ég segja, frú forseti, að ég held að það væri mjög mikilvægt fyrir okkur hv. alþingismenn á Alþingi Íslendinga að draga aðeins andann og komast upp úr pólitísku argaþrasi. Ég held, frú forseti, að það væri mikilvægt - og ég skora hér á formenn allra flokka - að setjast niður og ræða það í alvöru að koma hér á þjóðstjórn - ræða það í alvöru - þannig að við getum snúið okkur að þeim verkefnum sem við þurfum að takast á við, bjarga heimilunum og fyrirtækjunum og gefa fólkinu von í þessu landi.

Hæstv. forseti. Þessi ræða hv. þm. Ásbjarnar Óttarssonar var á margan hátt mjög athyglisverð. En mér fannst hún vera fullóttablandin. Mér fannst hann vera hræddur við umheiminn í sinni ræðu. Ég held að það sé engin ástæða til að vera hræddur við nágranna okkar nú um stundir. Ég held að við þurfum akkúrat á nágrönnum okkar að halda. Ég tek undir það hins vegar að ekki er sama hvernig við semjum við þá, hvorki um Icesave né hugsanlega um Evrópusambandið. En mér þykir miður að menn tali í þessari umræðu sem svo að einhverjir séu blindir af trúarbrögðum ef ekki trúarofstæki í þessu máli. Mér dettur ekki í hug að tala svona. Þetta er, svo maður grípi danskt orð á flugi, „billegt“. Mér dettur ekki í hug að tala um kvótamálið sem nein trúarbrögð Sjálfstæðisflokksins. Mér dettur ekki í hug að tala um einkavæðingu sem trúarbrögð Sjálfstæðisflokksins. Mér dettur ekki í hug að tala einu sinni um fjölmiðlafrumvarpið heitið sem þáverandi trúarbrögð Sjálfstæðisflokksins, hvað þá Íraksstríðið eða Þjóðhagsstofnun og aflagningu hennar, þ.e. að það hafi verið trúarbrögð Sjálfstæðisflokksins. Við eigum ekki að halda uppi umræðu með þessum hætti. Við eigum að virða sjónarmið flokkanna. Ég virði sjónarmið sjálfstæðismanna á margan hátt. Þeir eru efins og mér finnst alveg guðvelkomið fyrir þá að vera efins í þessu máli. Við samfylkingarmenn erum líka efins. Við munum klárlega fella vondan samning. En við viljum sjá samninginn, hversu langt við komumst áleiðis. Við viljum ekki vera á eintali við sjálfa hræðslu okkar í þessu máli.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni Sigmundi Erni Rúnarssyni fyrir spurninguna. Hann segir og spyr mig og upplifir það þannig að ég sé hræddur við umheiminn. Ég verð bara að segja það af fullri einlægni að miðað við það hvernig komið var fram við íslenska þjóð í sambandi við Icesave-samkomulagið þá er ég bara skíthræddur. Ég segi það alveg hreinasatt. Ef þetta eru þeir aðilar sem við erum að fara að semja við - þeir nota Alþjóðagjaldeyrissjóðinn óbeint eða beint sem einhvern handrukkara fyrir sig og misbeita valdi sínu inn í Evrópusambandinu - þá er ég bara skíthræddur og ég viðurkenni það. Og er það nema von? Við erum að fara að afsala okkur fullveldinu okkar og ég segi bara það að ég er skíthræddur. Ég viðurkenni það alveg fúslega. Ég sakaði hins vegar aldrei í ræðu minni Samfylkinguna um trúarofstæki. Ég sagði það aldrei í ræðu minni.  Af því að hv. þingmaður nefnir hér fjölmiðlafrumvarpið þá velti ég fyrir mér í aðdraganda - og það á kannski eftir að koma í ljós þegar menn skoða söguna - að það hefði kannski verið mjög æskilegt ef það hefði farið í gegn vegna þess að við sjáum hvernig allt var. Það hefði hugsanlega getað haft þá einhver áhrif á þennan hrunadans okkar allan því við sjáum alla þræði sem þessir menn lögðu inn í allt hvort heldur það voru fjölmiðlar, tryggingafélög, bankar 

Hæstv. forseti. Mér þykir vænt um að heyra það frá hv. þm. Ásbirni Óttarssyni að hann virði skoðanir annarra í stjórnmálum og þannig held ég að við eigum almennt að tala á Alþingi. Það fer vel á því eftir það sem á undan er gengið. Talandi um fjölmiðlafrumvarpið þá held ég að við hefðum betur sett fjölmiðlafrumvarpið á fyrirtæki öll í þessu landi. Þá hefði kannski orðið til dreifð eignaraðild að bönkunum eins og upphaflega stóð til og Davíð Oddsson þáverandi forsætisráðherra hélt frammi til að byrja með. En ég verð að segja að ég er búinn að heyra margar ræður misgóðar og dáist mjög að þeim sem hafa komið upp með undirbúnar ræður um kosti og ókosti þess að ganga í Evrópusambandið. Það er nefnilega svo að því hljóta að fylgja kostir og ókostir og þetta erum við að vega og meta. Ég hef horft og hlustað á fjöldann allan af hagsmunaaðilum færa fyrir því rök og mótrök að við eigum að ganga í Evrópusambandið, langstærstan hluta til dæmis Samtaka atvinnulífsins, ASÍ, Samtök verslunar og þjónustu, Samtök ferðaþjónustunnar, Samtök iðnaðarins, Viðskiptaráð og fleiri halda því fram að einmitt sérstaklega núna beri okkur að horfa til nágrannaþjóða okkar þegar við erum komin á hnén í efnahagslegu tilliti. Mér finnst Sjálfstæðisflokkurinn að sumu leyti vera á eintali við sjálfan sig í þessu efni. Mér finnst hann af einhverjum ástæðum hafa hrakið sjálfan sig út í horn í þessum umræðum og ekki hlusta á baklandið í sínum flokki. Ég á marga góða vini sem eru 

Frú forseti. Ég sagði í inngangi mínum þegar ég hélt ræðu mína áðan að það væru skiptar skoðanir innan míns flokks um þessar aðildarviðræður við Evrópusambandið, það væru því mjög margir fylgjandi. Ég sagði það hér svo því sé haldið til haga. Ég viðurkenni það fúslega að ég taldi ekki upp marga kosti í ræðu minni, enda kom ég ekki hérna upp til þess. Enda finnst mér vera nógu margir til að gera það. Það er vegna þess að ég er á þeirri skoðun að við eigum ekki að fara þarna inn Ég vil segja það, frú forseti, að ég hef ekki heyrt marga samfylkingarmenn tala mikið um ókosti Evrópusambandsins. En það er annað mál. Það er hins vegar þá þeirra sem eru á móti því.

Hlustaðu á mig.

Já, ég mun gera það, hv. þingmaður. Síðan nefnir hann réttilega Samtök atvinnulífsins. Ég kom líka inn á það í ræðu minni og nefndi þar bæði sjávarútveginn og landbúnaðinn sem væru á móti og hræddust þessa aðildarumsókn eins og ég kom að í máli mínu. Ég nefndi sérstaklega Samtök iðnaðarins, Samtök verslunar og þjónustu og ASÍ og fleiri aðila sem hefðu talið þetta skynsamlegt bæði til að geta tekið upp evruna og eins farið inn í meiri stöðugleika og það eru ákveðin rök fyrir því. Ég sagði það í ræðu minni að ég bæri fulla virðingu fyrir þeim rökum. Ég tek hins vegar algerlega undir með hv. þingmanni gagnvart eignarhaldi bankanna. Við þekkjum þá sögu nú. Það er líka mikilvægt að það komi fram og menn átti sig á því að það voru ekki íslenskir stjórnmálamenn sem rændu bankana og rændu landið. Það eru margir sem halda því fram. Það er ekki þannig. Það voru ekki nema einhverjir 30 einstaklingar sem gerðu það og sem við sitjum núna uppi með. Það hafa margir haldið öðru fram. Síðan af því að við töluðum um fjölmiðlana þá man ég eftir því þegar hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson hætti störfum á fjölmiðlum að hann lýsti því yfir að hann væri feginn að vera laus frá auðmönnunum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir afar góða og efnismikla ræðu. Hún var flutt af miklum eldmóð og alveg greinilegt að þingmaðurinn er búinn að kynna sér málin afar vel og er ég honum í flestu sammála, þ.e. því sem kom fram í ræðu hans. Þingmaðurinn ræddi um auðlindir sem eru mitt hjartans mál og vitnaði þar á meðal í viðtal við Evu Joly sem er ráðgjafi í bankahruninu en situr nú á Evrópuþinginu þar sem hún lýsir því yfir að Evrópusambandið muni hafa gagn af því að fá Ísland inn í Evrópusambandið þar sem við eigum svo miklar auðlindir. Þá vil ég spyrja þingmanninn að því í framhaldi af þessu og hans skoðunum og raunverulega umræðunni sem hefur átt sér stað hér um þetta mál og þá sérstaklega um auðlindirnar og við skulum hafa hér inni líka sjávarútveginn og landbúnaðinn því að ég lít svo á að það falli undir auðlindaskilgreininguna. Finnst hv. þingmanni það nægilega varið í þeirri þingsályktunartillögu sem liggur nú fyrir þinginu frá Samfylkingunni og nokkrum ráðherrum Vinstri grænna, þ.e. að auðlindirnar séu nægilega varðar í þeim fjórum línum sem þingsályktunartillagan gengur út á?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir spurninguna og eins góð orð í minn garð. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur að ég hef gríðarlega miklar áhyggjur af auðlindum Íslendinga, gríðarlega miklar vegna þess að það vita það allir að það er það sem er að í þessari blessaðri veröld okkar núna um allan heim að auðlindirnar eru að þverra hver af annarri, alveg sama hvar er. Það er verið að ganga á auðlindir heimsins alls staðar, alveg sama hverjar þær eru. Hér erum við ríkt land af auðlindum. Hér erum við ríkt land. Við eigum hreint vatn sem er farið að skorta víða í heiminum. Við eigum orku. Við eigum fiskinn í sjónum og við eigum bara eins og maður segir Ísland. Það er auðlindin okkar. Þess vegna er ég skíthræddur, eins og ég sagði. Ég velti því líka fyrir mér eins og ég sagði, og ég vitnaði í Evu Joly, að auðvitað er það fengur fyrir Evrópusambandið að hafa aðgang að auðlindunum. Það segir sig alveg sjálft. Við þekkjum mörg dæmi um það hvernig það hefur gerst, hvernig þeir hafa skýrt - og borið vanvirðingu fyrir auðlindum annarra. Verður þetta nokkurn tíma samþykkt? Ég vonast til að svo verði ekki. En síðan geta menn sagt hvað sé nógu skýrt og greint á um það. Auðvitað vill maður hafa alltaf belti, axlabönd og allt sem til þarf til þess að það verði. Menn segja við þessa umræðu að þeir muni ekki afsala sér neinum auðlindum. En ég hins vegar hræðist það þegar menn koma hugsanlega til baka með samninga sem eru með einhverjum undanþágum til nokkurra ára. Þá hræðist ég mjög að það gæti verið villusýn fyrir fólk og að menn mundu hafa einhver orð uppi um það. En ég verð að treysta því að Alþingi Íslendinga og þjóðin muni að sjálfsögðu fella svona aðildarumsókn ef það stafar einhver hætta af því að þeir komist yfir auðlindir okkar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni kærlega fyrir hans svör og ég sé að við deilum þessum áhyggjum okkar því að um þetta snýst þetta mál að mínu viti. Nú hefur komið í ljós - þann dag sem mér er sagt að hafi verið samkomulag um að fara í atkvæðagreiðslu á Alþingi með þessa ESB-aðildarumsókn - nú hefur það gerst að þann sama dag kemur í ljós skúffuskýrsla um stöðu íslensks landbúnaðar í ESB. Þetta er samanburðarskýrsla sem unnin var vegna þess að samfylkingarfólk hefur gjarnan litið til þess að íslenskur landbúnaður væri ekki í hættu og er þá sérstaklega litið til Finnlands í því efni. Nú hefur komið í ljós að þessi skýrsla kom ekki vel út fyrir þá sem vilja ganga í Evrópusambandið og því var hún falin. Ég vil því spyrja þingmanninn sem kemur úr miklu landbúnaðarhéraði hvort hann sé sáttur við þessi vinnubrögð. Hér hafa stjórnvöld enn einu sinni verið gerð uppvís að því að fela gögn, skýrslur og upplýsingar fyrir þinginu. Það gerist sem betur fer áður en búið er að samþykkja þennan ESB-samning varðandi þessa skýrslu. Ég sagði það í ræðu gær að í hruninu hefðu íslenskir bændur í raun verið okkar gjaldeyrisvaraforði vegna þess að þeir framleiða matvæli í okkur sem þjóð. Við eigum ekki þann gjaldeyri sem við þurfum til að flytja inn matvæli og landbúnaðarafurðir í stórum stíl og því hefur Samfylkingin áttað sig á. Sem betur fer hefur hún ekki setið í ríkisstjórn lengi því eins og allir vita er það yfirlýst stefna Samfylkingarinnar að leggja íslenskan landbúnað niður. Nú er þeim að takast það. Þeir fela skýrslu sem snýr að niðurlagningu landbúnaðar á Íslandi. Ég ætla að spyrja þingmanninn: Hvað finnst honum um þessi vinnubrögð og treystir hann þessari ríkisstjórn til að fara hlutlaus að semja um Evrópusambandið?

Virðulegi forseti. Ég tek heilshugar undir orð hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur, enda kom ég inn á það í ræðu minni að það væri mjög dapurlegt að þurfa að uppgötva það á síðasta degi umræðunnar að til hefðu verið einhver drög að skýrslu eða skýrsla því að allt byrjar þetta þannig að þetta eru hugsanleg drög eða minnisblöð og breytist svo í skýrslu sem er síðan ofan í einhverri skúffu í utanríkisráðuneytinu. Ég hræðist þetta hins vegar mjög og þetta eru forkastanleg vinnubrögð Ég vil hins vegar segja það hér, frú forseti, að ég er algerlega fullviss um að hefði hv. þm. Atli Gíslason sem er formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar haft einhvern smápata af þessum málum þá hefði hann beitt sér harðlega fyrir því að koma þessari skýrslu hingað. Ég verð að segja það, frú forseti, og svara hv. þingmanni, að þetta eru náttúrlega ekki boðleg vinnubrögð og það kemur fram í Fréttablaðinu í dag þar sem er haft eftir formanni Bændasamtakanna að þetta séu endalok íslensks landbúnaðar. Ég segi það bara að hafi einhverjir þingmenn ætlað að styðja þessa aðildarumsókn með þá trú - þar sem er verið að vísa í þetta finnska ákvæði og reynslu þeirra þar - að þetta muni halda og síðan muni þetta koma og leiða annað í ljós þá treysti ég bara á skynsemi hv. þingmanna, að þeir muni þá taka upplýsta ákvörðun um það. Hv. þingmaður nefnir hér þennan samning um að ljúka umræðum í dag. Ég lít nú svo á að hann sé ekki lengur í gildi. Það getur ekki verið og þingflokksformenn okkar og allir þingflokksformennirnir með forseta þingsins hljóta fara yfir það mál. Ég lít svo á að sá samningur sé ekki lengur í gildi.

Virðulegi forseti. Þetta hefur verið áhugaverð umræða og sérstaklega vil ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir góða ræðu. Hann fór vel yfir mörg af þeim atriðum sem við þurfum að hafa í huga í þessu stóra máli. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni er þetta stórmál. Þetta er afdrifaríkt og við þurfum að vanda okkur. Það er fyrst og síðast það sem við sjálfstæðismenn og við í stjórnarandstöðunni höfum verið að segja, hvað svo sem mönnum finnst um aðildarumsókn. Við verðum að vanda okkur við málsmeðferðina og það er sorglegt að ekki sé einu sinni hægt að koma sér saman um málsmeðferð, hvað þá meira. Hv. þm. Ólöf Nordal flutti afar góða og að mörgu leyti tilfinningaríka ræðu seint í gærkvöldi sem fær mig til að ítreka ákúrur á þá sem stjórna hér verki. Við tölum um þessi mál dag eftir dag, kvöld eftir kvöld og á laugardegi, um mitt sumar þegar enginn er að hlusta. Ég vil þess vegna vitna í ræðu hv. þm. Ólafar Nordal þar sem hún sýndi með mjög sterkum rökum hvernig ríkisstjórnin er búin að setja þetta mál í þannig farveg að jafnvel hörðustu talsmönnum aðildarviðræðna er nánast gert ómögulegt að styðja þetta mál. Þetta er vanbúið og sett fram í miklu ósætti. Óbilgirni Samfylkingarinnar í þessu máli er fullkomlega til skammar. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson, sem er ekki lengur í salnum, sagði áðan að við ættum að virða sjónarmið annarra flokka og að hann vildi sjá samninginn áður en hann greiddi um hann atkvæði. Þá segi ég: Getum við ekki komið okkur saman um hvernig við nálgumst þennan samning, hvernig við förum saman sem þjóð í staðinn fyrir sundruð og splundruð í þessar viðræður. Það er það sem við sjálfstæðismenn erum að segja í þessu máli. Förum að vilja þjóðarinnar, leyfum þjóðinni að ákveða í upphafi og leyfum þjóðinni að skera úr í lokin. Búið er að vitna í umræðuna um meinta leyniskýrslu um landbúnað sem ég spurði hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um í andsvari í gær. Hann játaði því að hann vissi um tilvist skýrsludraga en sagði að hann hefði ekki séð þau. Utanríkisráðuneytið fær Hagfræðistofnun Íslands til að meta áhrif hugsanlegs aðildarsamnings með leiðarljós Finna til viðmiðunar og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur ekki fengið að sjá þessi skýrsludrög. Það er með ólíkindum. Manninum sem ber ábyrgð á þessu kerfi öllu saman samkvæmt íslenskri stjórnskipan er ekki treyst til að skoða þessa skýrslu. Af hverju? Hvað er í henni? Það kemur vonandi í ljós núna á fundi í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd. En auðvitað fyllist maður tortryggni yfir vinnubrögðunum í þessu máli og í Icesave-málinu líka þar sem þarf að draga allar upplýsingar úr ríkisstjórninni með töngum. Þetta er ekki boðlegt, virðulegi forseti. Það er svo mikil tortryggni í samfélaginu og það er ekkert umburðarlyndi fyrir svona vinnubrögðum. Þess vegna verðum við að vera með baklandið og umboðið skýrt ef við eigum að fara í viðræður um hugsanlega aðild að Evrópusambandinu - sem eru mjög skiptar skoðanir um meðal þjóðarinnar, meðal þingflokka, innan þingflokka, á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðinni. Þetta snýst um traust og það skiptir öllu máli. Traustið á því að í þessum viðræðum, ef til þeirra kemur, verði barist alveg til síðasta dropa fyrir grundvallarhagsmunum okkar Íslendinga og að allt annað verði útilokað. Að við munum ekki enda uppi með samning sem komið verði fyrir þing og þjóð með og sagt: „Þetta var skásti samningurinn sem við gátum fengið. Við náum ekki betri árangri en, krakkar, við vitum að við erum búin að eyða í þetta þúsund milljónum og það er svo mikið undir og við verðum að samþykkja hann.“ Ég er hrædd um að svona verði málflutningurinn. Ég treysti ekki núverandi ríkisstjórn til að fara fyrir þessum samningum, og lýsi hreinlega vantrausti á hana. Ég treysti henni ekki til að gæta að þessum grundvallarhagsmunum og ber ekki það traust til hennar sem þarf til að hún geti fengið umboðið sem hún sækist eftir. Af hverju geri ég það ekki? Við erum öll sammála um að hagsmunir okkar varðandi sjávarútveginn eru grundvallarhagsmunirnir og að þeir og landbúnaðurinn séu þeir hagsmunir sem við munum aldrei gefa eftir. Þetta segja meira að segja þingmenn Samfylkingarinnar. Hæstv. fjármálaráðherra sagði: Byrjum á sjávarútvegskaflanum og landbúnaðarkaflanum og ef okkur gengur ekki skulum við koma heim. Ég hef reyndar hvorki heyrt þingmenn né ráðherra Samfylkingar staðfesta þetta en allt í lagi, höfum þetta þannig. En af hverju treysti ég ekki þessu fólki fyrir þessu og að það muni gera þetta? Ef við skoðum textann um sjávarútvegsmál og - virðulegi forseti, ég verð að fá að gera athugasemd við það að hér er ég eina ferðina enn í þessu stóra máli að tala fyrir góðum hópi þingmanna úr stjórnarandstöðunni. Það er enginn þingmaður eða ráðherra úr stjórnarliðinu. Hvar er t.d. formaður utanríkismálanefndar sem ber ábyrgð á þessu máli? Ég verð að gera athugasemd við það, frú forseti, að hér sitji einungis annars ágætir þingmenn stjórnarandstöðunnar. - En förum aðeins í textann um sjávarútvegsmál. Þar kemur skýrt fram að þarna sé um grundvallarhagsmuni þjóðarinnar að tefla. En í þennan sama texta vantar allan ásetning um að tryggja þessa grundvallarhagsmuni í samningaviðræðum við ESB. Í textanum kemur orðið „grundvallarhagsmunir“ oft fyrir, í honum kemur hins vegar hvergi fyrir orðið „undanþága“, hvað þá „varanleg undanþága“. Hið eina sem er algerlega útilokað í textanum er að fallist verði á reglur ESB um brottkast. Gott og vel. Það er fínt. Það yrði ekki fallist á reglur ESB um brottkast. En hvað þýðir það þá? Ef það er sérstaklega tekið fram að brottkast sé algerlega útilokað en ekki er talað um neitt annað í þeim efnum hlýtur að verða litið svo á að um öll önnur atriði í sjávarútvegsmálunum megi semja, með tilheyrandi tilslökunum og eftirgjöf af Íslands hálfu. Maður hlýtur að túlka það þannig fyrst ekki er talað um að það sé algerlega útilokað. Ekki er talað um skilyrði af hálfu Íslands. Orðið skilyrði kemur heldur ekki fram í textanum nema tekið er fram að það er ESB sem setur skilyrðin, ekki Ísland. Það kemur fram að ESB setji öll skilyrði. Skilyrði ESB í rauninni er að ekkert þýðir að setja skilyrði, það verði ekki fallist á þau. Á bls. 14 í nefndaráliti meiri hlutans segir, með leyfi forseta: „Nefndin ræddi um þann kost að setja umboði ríkisstjórnarinnar til að sækja um aðild að ESB afmörkuð skilyrði. Fram kom á fundum nefndarinnar að engin fordæmi væru fyrir því að ríki hafi sótt um aðild að ESB með ákveðnum skilyrðum. Austurríki mun í umsókn sinni hafa vikið sérstaklega að hlutleysi sínu og Tékkland mun hafa látið fylgja umsókn sinni greinargerð sem nánar lýsti grunninum sem aðildarumsóknin byggðist á og viðhorfum til þróunar Evrópu og ESB almennt. Ekki er hægt að segja að í þessum tveimur tilvikum hafi verið sett skilyrði.“ Já. Það eru sem sagt engin fordæmi hjá ESB um að þjóðir setji skilyrði og þess vegna setur Ísland heldur ekki skilyrði. Við megum ekki setja skilyrði af því að enginn annar hefur sett skilyrði. Þannig er sem sagt álit meiri hluta utanríkismálanefndar á Alþingi Íslendinga. Svona er hagsmunagæslan. Hún er ekki burðugri heldur en þetta. Svo bætist við að menn fallast fyrir fram á að tiltekin skilyrði skili engu umfram almenn leiðarljós, eins og það er orðað, og ég vísa aftur í bls. 14, með leyfi forseta: „Nefndin hefur fjallað ítarlega um þá meginhagsmuni sem stjórnvöldum ber að hafa að leiðarljósi í aðildarviðræðum við ESB. Mat meiri hlutans er að það sé fullnægjandi veganesti fyrir stjórnvöld og að tiltekin skilyrði í umboði ríkisstjórnarinnar muni ekki skila neinu umfram það.“ Af hverju? Af því að það er ekki venjan í samningum við ESB þá má ekki setja skilyrði. Mundi það móðga Evrópusambandið? Má það bara ekki? Af því að venjur í viðræðum við ESB leyfa ekki skilyrði kemur í staðinn orðið „leiðbeiningar“ í áliti meiri hlutans, ekki skilyrði, ekki hagsmunir. Leiðbeiningar skal það heita. Af hverju treysti ég ekki þessu fólki til að berjast fram á síðasta dag fyrir grundvallarhagsmunum Íslands? En af hverju er allur þessi vandræðagangur? Af hverju er þetta orðað svona í meirihlutaálitinu? Af hverju treystir meiri hlutinn sér ekki til að setja skilyrði og segja fullum fetum að frá þeim verði ekki vikið. Er það kannski út af því, eins og við sjálfstæðismenn höfum haldið fram, að meiri hlutinn telur sig vita að Evrópusambandið býður ekki upp á varanlegar undanþágur í aðildarviðræðum? Gæti það verið? Gæti það hugsast? Ég leyfi mér að halda því fram. En svo segir áfram á bls. 14 í nefndarálitinu, með leyfi forseta: „Á hinn bóginn leggur meiri hlutinn áherslu á að ríkisstjórnin fylgi þeim leiðbeiningum sem gefnar eru með áliti þessu um þá grundvallarhagsmuni sem um er að ræða. Að mati meiri hlutans verður ekki vikið frá þeim hagsmunum án undanfarandi umræðu á vettvangi Alþingis og leggur meiri hlutinn til að orðalagi þingsályktunartillögunnar verði breytt með hliðsjón af þessu.“ Þarna kemur nefnilega lykilatriðið. Þarna er í meirihlutaálitinu sagt beinum orðum að það verði samkvæmt þessu hugsanlega vikið frá grundvallarhagsmunum eftir umræðu á vettvangi Alþingis. Þarna er búið að gefa eftir að grundvallarhagsmunir Íslands verði hafðir að leiðarljósi og gerðir að skilyrði. Umræðan um hvernig og hvort við hugsanlega víkjum frá þessum grundvallarhagsmunum er það eina sem þarf. Ekki er einu sinni haft fyrir því að segja að kannski þyrfti samþykki Alþingis fyrir því að vikið yrði frá þessum grundvallarhagsmunum þjóðarinnar í samningaviðræðunum og hvenær Alþingi mundi samþykkja slíkt. Það er ekki útskýrt, enda skil ég mjög vel af hverju, frú forseti. Það er ekki hægt að útskýra við hvaða aðstæður Alþingi mundi víkja frá grundvallarhagsmunum íslensku þjóðarinnar. Ég treysti mér ekki til að útskýra það. Allt er þetta nokkuð dapurt. Í meirihlutaálitinu, og hv. þm. Ásbjörn Óttarsson fór vel yfir það, er vikið að samningum um deilistofna og fjárfestingar útlendinga í íslenskum sjávarútvegi. Það orðalag sýnir að búið er fyrir fram að gefa eftir þessa grundvallarhagsmuni. Fyrst segir, með leyfi forseta, á bls. 15 að Íslendingar þurfi að hafa forræði í stjórn veiða og uppskiptingu aflaheimilda innan íslenskrar efnahagslögsögu en þegar kemur að samningum um deilistofna segir og nú kem ég að beinu tilvitnuninni, virðulegi forseti: „Auk þess verði leitað eftir eins víðtæku forsvari í hagsmunagæslu í sjávarútvegi á alþjóðavettvangi og kostur er lúti málefni að íslenskum hagsmunum. Jafnframt verði haldið í möguleika á því að takmarka fjárfestingar erlendra aðila í íslenskum sjávarútvegi og skýrri aðkomu Íslendinga að mótun sjávarútvegsstefnu ESB í framtíðinni.“ Hér vekur athygli mína að forræði breytist í forsvar, það á þó einungis að vera eins víðtækt og kostur er. Svo á að halda í möguleika í því lykilatriði sem fjárfestingar útlendinga í íslenskum sjávarútvegi væru. Eins og ég hef rakið eru þarna gefnir eftir í hugsanlegum aðildarviðræðum allir þeir grundvallarhagsmunir sem þó er gefið í skyn að yrðu aldrei gefnir eftir. Svo búa menn til ímyndaðan aðildarsamning og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson vændi okkur sjálfstæðismenn áðan um að vera búna að semja fyrir fram. Það er með ólíkindum hvernig að þessu er staðið. Til að ljúka þessu með sjávarútveginn. Lykilforsenda er að ef Ísland gengur í ESB bætast ein auðugustu fiskimið í heimi við sameiginlegt haf sambandsins. Það gerist við að gangast undir sameiginlegu fiskveiðistjórnarstefnuna. Spánverjar, Portúgalir og fleiri ESB-þjóðir munu mæna á þennan gullpott og komast í hann. Þetta vitum við, þetta liggur fyrir. Við mundum mæna á hann sjálf ef við værum í þeirra sporum. Þess vegna kemur einfaldlega ekki til greina frekari aðgangur ESB-ríkja að íslenskri fiskveiðilögsögu heldur en þau fá með EES-samningnum. Þetta þarf að vera skýrt í aðildarsamningi, að ESB afsali sér hugsanlegum kröfum að þessu leyti. Annars er hætta á því að þegar mögulegar tímabundnar undanþágur fyrir Ísland frá sjávarútvegsstefnunni og fjárfestingarfrelsinu renna út eða koma til endurskoðunar birtist endurteknar kröfur um aðgang að þessum gjöfulu fiskimiðum gegn framlengingu undanþágnanna. Þá erum við hugsanlega komin með þá stöðu að innan Evrópusambandsins hefðum við margvíslega aðra hagsmuni heldur en þá sem lúta að sjávarútveginum og hætta væri á að vegna annarra sérhagsmuna í sambandinu mundu íslenskir aðilar mæla með því að ESB fengi aukna kvóta við Íslandsstrendur. Þess vegna verður að fást alger trygging fyrir því í aðildarsamningi að við lendum ekki í þessari stöðu. Besta tryggingin eru auðvitað varanlegar undanþágur frá sjávarútvegsstefnunni. Ég leyfi mér að efast um að við fengjum þær en það verður að vera krafa okkar samningamanna ef við færum í viðræður. Við þurfum varanlegar tryggingar. Ég sagði áðan að við værum að ræða málsmeðferðina og það væri sorglegt ef við gætum ekki komið okkur saman um hana. Við sjálfstæðismenn höfum lagt til að farið verði í tvöfalda atkvæðagreiðslu um þetta mál til þess að við getum náð sátt um meðferð þess. Til þess að þeir sem vilja sækja um aðild að Evrópusambandinu fái sínu framgengt og að þeir sem ekki vilja sækja um aðild, eins og ég, geti borið það undir þjóðina og lotið þannig vilja þjóðarinnar. Yrði það niðurstaðan úr þeirri atkvæðagreiðslu mundi ég sætta mig við að farið yrði í þessar viðræður en þá verð ég líka að treysta því að þeir sem fá samningsumboðið og fara af stað séu traustsins verðir og að búið sé að koma málum þannig fyrir að, eins og kemur fram í þessu meirihlutaáliti, það sé ekki búið fyrir fram að fórna grundvallarhagsmunum íslensku þjóðarinnar. Það get ég aldrei sætt mig við og við getum ekki - og ég tek undir með hv. þm. Ásmundi Óttarssyni í þeim efnum - annað en treyst Alþingi Íslendinga, sem hér á næstu klukkutímum eða dögum fer í atkvæðagreiðslu um hvort eigi að fara í atkvæðagreiðslu um viðræðurnar sjálfar. Við verðum að treysta að Alþingi geri rétt og styðji okkur sjálfstæðismenn vegna þess að svo mikið liggur undir. Þetta er svo mikilvægt mál.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir ræðuna. Þetta var sköruglega mælt og af rökfestu eins og þingmannsins er von og vísa. Ég þakka henni fyrir að fara svo vel yfir þennan skilyrðakafla og varpa ljósi á það sem við framsóknarmenn höfum verið að fara í málflutningi okkar. Það er hvergi minnst á skilyrði í þessum 60 blaðsíðna bunka sem nú liggur fyrir nema að því leyti að það sé Evrópusambandið sem setur skilyrði. Búið er að draga tennurnar úr þessu öllu saman og sorglegt hvernig Samfylkingin fer fram með þetta mál, með ríkisstjórnarsamstarfsflokk sinn algerlega klofinn í herðar niður. Mér skilst að það sé mikið uppnám núna hjá vinstri grænum, sérstaklega yfir því að hv. formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, sem vill svo til að er vinstri grænn, hafi ekki vitað af þessari skýrslu sem var upplýst um í morgun, skúffuskýrsluna. Það er ekki bara verið að kúga þingið heldur samstarfsflokkinn. Þingmaðurinn fór vel yfir það hvað fólk þarf að hafa til að bera og talaði mikið um traust. Ég ætla að spyrja hv. þingmann um traust. Telur hv. þingmaður að hæstv. utanríkisráðherra, sem fær óbeislað og taumlaust umboð til að fara með þessa fjögurra lína þingsályktunartillögu til Brussel, hafi það traust sem hann þarf til að fá þetta umboð, í fyrsta lagi hér í þinginu og í öðru lagi til að halda á málinu fyrir okkar hönd, verði þessi þingsályktunartillaga samþykkt.

Virðulegi forseti. Ég held að ég geti svarað þeirri spurningu í mjög stuttu máli. Nei, ég treysti ekki hæstv. utanríkisráðherra, jafnágætur maður og hann er. Ég er ekkert að gera lítið úr mannkostum hans sem einhverjir eru, en ég treysti honum ekki til að fara með þetta mál og semja fyrir hönd mína og annarra Íslendinga. Það er bara svo einfalt og er ekkert skrýtið vegna þess að þetta mál er, eins og við höfum fært rök fyrir, fullkomlega vanbúið og í það vantar hjartað og baráttuandann fyrir grundvallarhagsmunum sem við þurfum að setja á oddinn. Ekki er hægt að setja skilyrði við ESB því þá mundi ESB móðgast og það er bara ómögulegt. Hv. þingmaður minntist á skýrsluna margumræddu og uppnámið innan Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Ég verð að segja að eftir að vera í flokki sem hefur verið í ríkisstjórnarsamstarfi með Samfylkingunni dauðvorkenni ég Vinstri grænum. Það fer kaldur hrollur niður eftir bakinu á mér þegar ég heyri hvernig Samfylkingin hamast á samstarfsflokknum, reynir að túlka og breyta stefnu hans og gera hann að dótturfyrirtæki sínu. Við tölum oft um efnahagsástandið og hvernig var hér. Þetta er orðið svona Samfylkingin Group og Vinstri grænir eru aðilar að því. Ég dauðvorkenni þeim. Mig langar líka til að fá að spyrja - og þess vegna set ég það aftur fram, frú forseti, að ég sakna stjórnarliðanna - t.d. hv. formann utanríkismálanefndar hvort hann hafi vitað um tilvist þessarar skýrslu? Hann hefur ekki tekið þátt í þessari umræðu og ég veit ekki til þess að hann hafi svarað því. Þetta er spurning sem ég hefði viljað leggja fyrir þingið.

Virðulegi forseti. Nú á tímum gerast hlutirnir mjög hratt. Verið var að bera mér þær fréttir að úr utanríkisráðuneytinu kæmu þær upplýsingar að þessi skúffuskýrsla væri trúnaðarmál, sem er afar einkennilegt því að formaður Bændasamtakanna skrifar grein í Morgunblaðið í morgun þar sem hann vitnar í hana. Nú er utanríkisráðuneytið að koma með skýringar eftir á um að þessi skýrsla hafi verið leyndarmál og að það eigi ekki að gera hana opinbera. Hvað á að ofbjóða okkur inni á þingi og þjóðinni lengi í þessu máli? Nú sér hæstv. utanríkisráðherra, sem lætur ekki svo lítið sem vera hér á Alþingi meðan verið er að ræða þessi mál … nú skal þetta heita trúnaðarmál. Nú á að redda þessum landbúnaðarkafla. Hér er mikið uppnám og þingmenn eru á hlaupum til að bregðast við upplýsingunum sem berast. Ég segi ekki annað en að það var eins gott að atkvæðagreiðslan fór ekki fram í gær, að þingmenn notuðu þann tíma sem þeir hafa til að ræða mál á Alþingi, úr því að mál sem voru rædd í gær eru orðin hundgömul þegar nýr dagur tekur við. En þetta er alveg í takt við það sem þessi ríkisstjórn stendur fyrir og ég skil ekki - ég benti á það í gær og er óþreytandi að tala um það - hvernig Vinstri grænir geta látið bjóða sér þetta. Ég skil þetta ekki. Nokkrir kjósendur Vinstri grænna eru í sambandi við mig, þeir segja mér að flokkurinn logi stafna á milli og ég er ekki hissa á því, sérstaklega í ljósi þess að Vinstri grænir sækja fylgi sitt mikið út á landsbyggðina og til bænda. Við skulum átta okkur á því. Hér eru málin öll í uppnámi. Mig langar til að hnykkja aðeins á, og spyrja um traust á utanríkisráðherra. Samfylkingin og utanríkisráðherra höfðu svo mikið traust þegar bankarnir hrundu 

Virðulegi forseti. Ef þær fréttir eru réttar sem hv. þingmaður bar í ræðustól um það að umrædd skýrsla sé trúnaðarmál, þá er það hreint út sagt með ólíkindum. Hvað er í þessari skýrslu sem liggur fyrir að er til í drögum? Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sagði í gær í andsvari við mig að hann vissi að þessi skýrsla væri til í drögum, hann hefði að vísu ekki séð hana en hún væri til. Nú segir utanríkisráðuneytið að þessi skýrsla sé trúnaðarmál. Um hvað er trúnaðurinn? Að íslenskur landbúnaður fari á hausinn ef við göngum í ESB? Eru það skilaboð skýrslunnar sem bændur mega ekki vita um, íslenska þjóðin má ekki vita um? Hvað er í þessari skýrslu? Það er ekki boðlegt, frú forseti, að svona sé haldið á málum í þinginu eina ferðina enn.

Hver ætli hafi beðið um trúnaðinn?

Hver bað um trúnaðinn? Við þurfum að vita það. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, sem ég var að kalla eftir og vildi fá að spyrja hvort hafi vitað af þessari skýrslu, er búinn að leggja mikið upp úr því að tala um - og hrósa sjálfum sér í hverri ræðu yfir því að öllum finnist hann hafa haldið svo vel á málum - að það hafi verið talað fyrir öllum sjónarmiðum og það hafi verið reynt að sætta öll sjónarmið. Ég hlýt að spyrja og krefjast þess, frú forseti, að þú beitir þér fyrir því að hann komi hér einhvern tíma og svari. Vissi hann af þessari skýrslu? Ætlaði hann að kæfa þessi sjónarmið niður? Ég get ekki sætt mig við þetta og ég held að nú sé rétt það sem hv. þm. Vigdís Hauksdóttir sagði, að þetta sé allt í uppnámi. Nú þarf að gera hlé á þessum fundi. Við þingmenn þurfum að ráða ráðum okkar og stjórn þingsins þarf að taka ákvörðun um hvernig eigi að bregðast við. Þetta gengur ekki svona, frú forseti.

Forseti vill minna þingmenn á að ávarpa forseta á viðeigandi hátt.

Frú forseti. Ég kveð mér hljóðs hérna vegna fundarstjórnar forseta og í rauninni starfa þingsins vegna þeirra upplýsinga sem við erum að fá um að enn sé verið að halda leynd yfir þeirri skýrslu sem hefur verið hér til umræðu í dag. Ég ætla að spyrja hæstv. forseta hvort hún muni ekki beita sér fyrir því að þeirri leynd verði aflétt meðal annars til þess að létta fyrir þingstörfum. Það er alveg ljóst að sú ríkisstjórn sem nú er að störfum er ríkisstjórn hinna stóru leyndarmála. Það má ekkert segja. Skýrslur eru faldar. Þeim er reynt að koma undan. Það er hins vegar verra og alvarlegt ef það er rétt sem kemur fram í bréfi frá utanríkisráðuneytinu að það hafi verið krafa Bændasamtaka Íslands að það væri leynd yfir þessari skýrslu sem um hefur verið rætt hér í dag, en það síðan ekki rétt. Þá er málið náttúrlega háalvarlegt. Það alvarlegt að það verður að taka það upp í forsætisnefnd þingsins og þá hugsanlega að gera hlé um tíma á þessari umræðu. Þetta skiptir máli. Þetta er plagg sem getur upplýst  Þetta er, eins og ég segi, að verða ríkisstjórn hinna stóru leyndarmála. Það má ekkert segja.

Forseti vill geta þess að hún hefur beitt sér fyrir því að þetta plagg verði lagt fram og rætt að minnsta kosti í þeirri nefnd sem óskað var eftir. Ég tel ekki annað eðlilegt en að þingmenn fái að líta á það.

Virðulegi forseti. Hér lýsir forseti því yfir að hún hafi óskað eftir því að þessi skýrsla færi hér í ákveðinn farveg. Það berast hér tilkynningar úr utanríkisráðuneytinu um að þessi skýrsla sé trúnaðarmál. Hvar er málið statt, frú forseti? Hér er ég með grein Haraldar Benediktssonar, formanns Bændasamtakanna, sem birtist í Morgunblaðinu í morgun þar sem hann er að vitna í þessa skýrslu. Hvernig stendur á því að þingmenn fá ekki að sjá þessa skýrslu? Verður þetta dregið til baka af utanríkisráðuneytinu og þessum trúnaði aflétt? Hér segir, með leyfi forseta, í grein formanns Bændasamtakanna: „Skýrslan er því ekki það vopn sem ESB-sinnar í utanríkismálanefnd vonuðust til að geta notað til að slá af málflutning bænda. Hún er því höfð í skúffu.“ Frú forseti. Ég óska eftir því að skúffuskýrslan komi samdægurs 

Virðulegi forseti. Hér hafa verið fluttar margar ræður um það mál sem liggur fyrir, margar og mismunandi ræður, langar ræður, stuttar ræður bæði ágætar og skynsamlegar og svo kleppsræður og langhundar. Þessar ræður hafa fjallað um eiginhagsmuni ræðumanna, þrönga eiginhagsmuni og þetta mál skoðað í ljósi þeirra, en aðrir hafa skoðað málið með hagsmuni þjóðarinnar allrar í huga. Hverri þjóð er nauðsynlegt að taka afstöðu með einum eða öðrum hætti til stærstu mála samtímans. - Gæti ég fengið hljóð? - Þess vegna fagna ég því innilega að nú skuli vera til umræðu að taka afstöðu til aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Umræða um það mál hefur nánast verið bönnuð áratugum saman og þöggun ríkjandi of lengi, allt of lengi, á langri, allt of langri, stjórnartíð Sjálfstæðisflokksins. Viðbrögð þess flokks við umræðunni um væntanlega þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild að Evrópusambandinu eru þau að sýna loddaraskap og klækjapólitík og halda því fram að ekki dugi minna en tvær þjóðaratkvæðagreiðslur loksins þegar þessi merkilegi flokkur ljáir máls á því að þjóðin fái yfirleitt að greiða atkvæði um nokkurn skapaðan hlut í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þessi flokkur vill að þjóðin greiði atkvæði tvisvar, í fyrsta lagi sé greitt atkvæði um hvort fara eigi í aðildarviðræður og síðan eigi að greiða þjóðaratkvæði um útkomuna úr aðildarviðræðunum. Mér finnst merkilegt að Sjálfstæðisflokkurinn skuli ekki leggja til að það verði þrjár þjóðaratkvæðagreiðslur og sú fyrsta verði þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort hafa eigi þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort vera skuli þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræðurnar. Það væri samkvæmt þessu hægt að hafa fjórar eða fimm atkvæðagreiðslur af þessu tagi til þess að fresta málinu, drepa því á dreif og spilla umræðunni. Mér dugir prýðilega ein þjóðaratkvæðagreiðsla um þetta mál. Eins og ég og aðrir í Borgarahreyfingunni, frambjóðendur og þeir sem nú eru á þingi, töluðum fyrir í aðdraganda kosninganna er ein atkvæðagreiðsla fyrir þjóðina um þetta mál fullnægjandi. Nú hafa félagar mínir í þinghópi Borgarahreyfingarinnar ákveðið að styðja Sjálfstæðisflokkinn í þessu máli og þar með tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég vel að fiska ekki í gruggugu vatni og mun verða því trúr sem áður hefur verið talað á vegum Borgarahreyfingarinnar og trúr samvisku minni. Ég mun greiða því atkvæði að við sendum inn aðildarumsókn að Evrópusambandinu og síðan verði þjóðaratkvæðagreiðsla um samninginn. Ég er sannfærður um að umræðan sem fer fram hér og utan veggja þessa húss um samningaviðræður við Evrópusambandið muni veita nýjum straumum inn í íslenskt þjóðfélag, valda breytingum og aðlögun sem verður okkur holl reynsla að takast á við. Ég tel að það muni hafa löngu tímabær og góð áhrif á lýðræði, menningu, stjórn og atvinnuvegi og jafnvel daglegt líf að takast á við ný viðhorf, hugsa um nýtt verklag og nýja strauma. Ég tel þörf fyrir að við á þessari eyju opnum glugga og gáttir og horfum út og hleypum fersku lofti inn í samfélag okkar sem er að mörgu leyti staðnað, spillt og sligað af pólitík gærdagsins, af flokkshygli, ættartengslum, flokkshagsmunum og einkavinafyrirgreiðslu. Við þurfum að lofta út, við hérna þurfum á stærri sjóndeildarhring að halda. Umræður um Evrópusambandið eru löngu tímabærar og ég fagna því að nú skuli sjá fyrir endann á þeim umræðum sem eiga sér stað í þessu húsi þar sem vel mættu vera fleiri gluggar opnir alla jafna.

Frú forseti. Það hljómar dálítið undarlega í mínum eyrum eftir að hafa hlustað á umræður hér úti á Austurvelli í vetur og eftir að hafa hlustað á fulltrúa Borgarahreyfingarinnar talandi um fjórflokka og annað slíkt að þeir núna ætli ekkert að leita til þjóðarinnar. Þeir vilja ekki einu sinni spyrja þjóðina hvort við eigum að ganga í Bandaríkin eða Evrópusambandið eða einhver önnur lönd eða ríkjasambönd. Þeir vilja ekki einu sinni spyrja þjóðina hvort við eigum að samþykkja samninginn því að sú kosning er óbindandi, hún er ekki bundin, hún bindur ekki þingið. Hv. þingmaður Borgarahreyfingarinnar ætlar sem sagt að skilja þjóðina algjörlega eftir og treysta algjörlega á þetta Alþingi, sem hann hefur oft talað um sem Alþingi fjórflokkanna.

Virðulegi forseti. Það hryggir mig að hv. þm. Þráinn Bertelsson virðist ætla að skipa sér í hóp þeirra manna sem virðast hafa Sjálfstæðisflokkinn á heilanum en það er svo sem ágætt ef hann segir það beint út og það er þá alveg á hreinu. Mig langar að spyrja hv. þingmann, af því að hann talaði mikið um þjóðaratkvæðagreiðslur, hvort hann hyggist þá ekki styðja tillögu sjálfstæðismanna, þ.e. tillögu þeirra Bjarna Benediktssonar og Þorgerðar Katrínar, a.m.k. seinni hluta hennar þar sem gert er ráð fyrir að þjóðaratkvæðagreiðslan verði bindandi þannig að það sé alveg ljóst að það er þjóðin sem fær að hafa síðasta orðið, en þannig er ekki tillaga ríkisstjórnarinnar. Þar er gert ráð fyrir ráðgefandi skoðanakönnun meðal þjóðarinnar en tillaga sjálfstæðismanna gengur út á að hafa þjóðaratkvæðagreiðsluna bindandi og ég óska eftir því 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að ávarpa eða nefna hv. þingmenn fullu nafni.

Virðulegi forseti. Mér er ánægja að tilkynna hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur að hvort sem ég hef eitthvað á heilanum eða ekki þá er ég þó alla vega laus við að hafa Sjálfstæðisflokkinn á heilanum. Þess vegna er ég nú eins brattur og ég er. Varðandi fyrirspurnina, sem sagt spurningu sem þingmaður - ef þingmaður er með heilann í lagi - veit þegar svarið við, um hvort ég geti ekki stutt þessa tvöföldu atkvæðagreiðslu sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur soðið upp í einhverju óráði, þá er svarið við því algjört nei. Í annan stað er svar 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að virða ræðutíma.

Virðulegi forseti. Það er einmitt þannig, hv. þm. Þráinn Bertelsson, að seinni hluti breytingartillögu hv. þm. Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og hv. þm. Bjarna Benediktssonar gengur út á, með leyfi forseta, að: „Náist aðildarsamningur milli Íslands og Evrópusambandsins skal ríkisstjórnin þegar í stað ráðast í að gera nauðsynlegar breytingar á stjórnarskrá, og eftir atvikum öðrum lögum, sem af aðild leiðir. Að því loknu skal aðildarsamningurinn borinn undir Alþingi til staðfestingar og að henni fenginni skal ríkisstjórnin efna til bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu um væntanlegan aðildarsamning.“ Þarna fara skoðanir okkar greinilega saman, hv. þm. Þráinn Bertelsson. Þess vegna spyr ég aftur, að upplýstu því hvað stendur í seinni hluta breytingartillögunnar: Er það ekki svo að við séum sammála að þessu leyti, hv. þm. Þráinn Bertelsson? Mun hv. þm. Þráinn Bertelsson greiða þessari tillögu atkvæði sitt?

Virðulegi forseti. Ég skil nú ekkert í jafn vel gefnum þingmanni og hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur að kjósa að fara í hártoganir við mann með mitt hárafar. Ég styð einfaldlega þá tillögu sem hefur verið lögð fyrir um aðildarviðræður við Evrópusambandið og þjóðaratkvæðagreiðslu að loknum þeim viðræðum.

Virðulegi forseti. Mig langar til þess að beina spurningum til hv. þm. Þráins Bertelssonar og skal ekki vera með hártoganir, vegna þess að hv. þingmaður minntist á að hann sæi, eins og ég skildi hann, að eina leiðin til þess að losna við þá spillingu og þann vanda sem við Íslendingar glímum við í stjórnkerfinu væri að leita á náðir Evrópusambandsins. Ég hef verið þeirrar skoðunar að við eigum að halda á okkar málum sjálf og að okkur sé farsælast að halda lagasetningarvaldinu hér innan lands. Mig langar þess vegna til þess að biðja hv. þingmann að útskýra þessi orð sín aðeins betur og hvort ég hafi þá nokkuð misskilið hann og ræðu hans.

Virðulegi forseti. Ég hef kosið það síðan ég tók sæti hér á þingi að tala ekki mjög oft vegna þess að mér er það ljóst að orð eru dýr og mér er það ljóst að orð geta misskilist. Ég hef fengið staðfestingu á því núna með fyrirspurn hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar sem virðist hafa lesið það í orð mín að ég teldi það allra meina bót að sækja um aðild að Evrópusambandinu og helst að ganga í það líka. Ég vil svara því til ef ég get tekið allan vafa og hroll úr huga þingmannsins að ég er fylgjandi aðildarviðræðum við Evrópusambandið vegna þess að ég tel að þær séu hollar fyrir okkur. Ég tel að það sé hollt fyrir okkur sem þjóð að ræða stærstu mál samtímans. Aðild að Evrópusambandinu er eitthvað sem kemur út úr þeim viðræðum okkar á milli, aðildarviðræðum við Evrópusambandið að 

Virðulegi forseti. Það er rétt að hv. þingmaður tekur ekki oft til máls og þess vegna gat ég ekki látið þetta tækifæri hjá líða til þess að fá fram svona einstakar skoðanir. Ég gat ekki betur skilið þingmanninn þegar hann var einmitt að ræða um spillinguna en að í því væri fólgin einhvers konar lausn fyrir Íslendinga að fara í þessar aðildarviðræður. En ef ég hef misskilið það biðst ég bara velvirðingar á því. Ég hef aðra spurningu sem mig langar til þess að beina að hv. þingmanni. Hér hefur komið fram í dag að í umræðunni um þessar aðildarviðræður hefur verið haldið til hliðar gögnum sem mundu breyta, að mínu mati, afstöðu margra til þessa svo mjög umdeilda máls og þá er ég að vísa í skýrsluna sem Bændasamtökin hafa verið að ræða um og segja að 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Höskuldur Þórhallsson leiðir mig í freistni með því að fara að tala um spillingu. Það er ekki ráðlegt að koma mér af stað um það umræðuefni hér og nú.

Er engin spilling í Evrópusambandinu?

Það er spilling um allan heim. Hún er í Evrópusambandinu og víða. En það er sú spilling sem er hérna hjá okkur sem mér er hugleiknust og ég held að það mundi draga úr henni ef við ræddum okkar mál og vandamál stundarinnar opinskátt oftar og ítarlegar en við gerum.

Og fara ekki í andsvör?


             Í annan stað vil ég segja hv. þingmanni, þ.e. ítreka það að ég tel Evrópusambandið ekki allra meina bót. 
            

Virðulegi forseti. Mér heyrist að hv. þingmaður skipi sér í hóp með þeim sem vilja sjá hvað kemur út úr aðildarviðræðum. En hann sker sig þó nokkuð úr þeim hópi vegna þess að hann hefur það sjónarmið hér uppi fyrstur manna að því er ég tel að þetta ferli verði hollt fyrir þjóðina og að það séu alveg sérstök rök fyrir því að leggja inn umsókn um Evrópusambandsaðild að ganga í gegnum það ferli þó að það kosti jú um það bil 1.000 milljónir. Ég vil leyfa mér að spyrja hv. þingmann: Hvað er það í störfum þingsins, í öllu því nefndarstarfi sem átt hefur sér stað, sem hefur gefið hv. þingmanni tilefni til þess að ætla að eitthvað annað komi út úr viðræðunum en það að við Íslendingar þurfum að gangast undir stefnu Evrópusambandsins í hinum ýmsu málaflokkum eins og til dæmis á sviði sjávarútvegsmála án undanþágna nema þá kannski með þeim fyrirvara að 

Virðulegi forseti. Ég skal að reyna að svara þessari spurningu að svo miklu leyti sem ég náði spurningunni. Ég tel að það sé okkur hollt sem þjóð að ræða stór mál, þar á meðal aðild okkar að Evrópusambandinu, sem hv. þm. Bjarni Benediktsson kaus að bæta við að mundi kosta okkur 1.000 milljónir. Ég veit ekki hvað það hefur kostað þjóðina í peningum, en ég veit hvað það hefur kostað þjóðina andlega og í menningarlegu tilliti að þetta mál skuli hafa verið þaggað áratugum saman í stjórnartíð þess flokks sem hv. þingmaður 

Virðulegi forseti. Við auðvitað búum hér við lýðræðisskipulag þar sem gengið er til kosninga á fjögurra ára fresti. Það hefur verið veruleikinn í íslenskum stjórnmálum og það hefur ekki verið meiri hluti fyrir því eftir slíkar kosningar að leggja inn umsókn að Evrópusambandinu. Menn geta kallað það þöggun eða hvaða öðru nafni sem þeir kjósa. Hér er einfaldlega spurt um þetta. Fyrst þingmaðurinn skipar sér í hóp þeirra sem vilja sjá hvað komi út úr samningaviðræðum þá hlýtur hann að bera í brjósti sér einhverja von um að við fáum góðan samning, samning þar sem sérstaklega verði tekið tillit til okkar Íslendinga. Nú er mér ekki ljóst á hvaða sviði hann telji að sérstaklega þurfi að taka tillit til hagsmuna okkar á einstökum sviðum. En í þeirri vinnu sem fram hefur farið á þinginu og til að mynda hefur átt sér stað í utanríkismálanefnd þá hafa svo sem ekki gefist sérstök tilefni til að ætla að sérstakt tillit verði tekið til okkar. Af þeirri ástæðu spyr ég 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Bjarna Benediktssyni var tíðrætt um orðið sérstakur, sérstakar undanþágur sem hann spurði hvort ég æli í brjósti mér von um að kæmu út úr viðræðum við Evrópusambandið. Ég el ekki í brjósti mér neina sérstaka von um að einhverjar sérstakar undanþágur og sérstök skilyrði komi út úr þessum viðræðum. Við Íslendingar erum ekkert sérstök þjóð. Við erum venjuleg þjóð í venjulegum heimi. Ég reikna með því að í aðildarviðræðum verði tekið eðlilegt tillit til eðlilegra sjónarmiða okkar. En ég deili ekki þeirri bjartsýni eða öllu heldur frekju sem ég hef heyrt í ræðum þingmanna sem sjá Evrópusambandið með glýju í augum að allar dyr þarna verði opnaðar fyrir okkur 

Forseta hefur verið bent á að yfir stendur fundur í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd og hefur komið ósk fram um það að ekki verði haldinn fundur hér í þingsal á meðan fundur stendur yfir í nefndinni. Er talið að um 15 mínútur séu eftir af þeim fundi þannig að forseti hyggst fresta þessum fundi um 15 mínútur. 
            

Virðulegi forseti. Hin lýðræðislega umræða er komin upp á náð og miskunn hæstv. forseta. Þess vegna biður maður um að fá að taka til máls með mikilli auðmýkt. Ég vildi bara vekja athygli á því að Seðlabankinn var í morgun hjá okkur sem eigum sæti í fjárlaganefnd og okkur tókst ekki að klára fundinn. Nú hafa komið skilaboð frá formanni nefndarinnar um að við höfum frest til klukkan þrjú til að skila inn skriflegum fyrirspurnum til Seðlabankans sem hann mun þá væntanlega svara. Nú varð mér það á að líta hvorki á sms né tölvupóstinn minn vegna þess að ég var bundinn hér í þingsal og einnig við að undirbúa ræðu. Ég vildi bara beina því til forseta mjög auðmjúklega hvort hún mundi ekki beita sér fyrir því að lengja þennan frest og þá helst til morguns vegna þess að ég held að það sé ljóst að hér verði miklar annir það sem eftir lifir dags.

Forseti vill hvetja hv. þingmann til að ræða þetta við formann viðkomandi nefndar, 

Virðulegi forseti. Ég hef hér tækifæri til þess að halda áfram ræðu minni um Evrópusambandið en 40 mínúturnar sem okkur voru gefnar reyndust ekki nægilegar. Áður en ég hef mál mitt formlega: Ég fór í andsvar við hv. þm. Þráin Bertelsson þar sem hann lýsti því yfir að hann talaði sjaldan vegna þess að orð væru dýr og kvartaði yfir að loksins þegar hann talaði væru orð hans misskilin. Svo þegar ég beindi að honum nýrri spurningu varð hann svo óðamála að tíminn rann út áður en hann gat svarað spurningu minni. Ef hann heyrir þessa ræðu, og ég tel mig vita að hann sé hérna í þinghúsinu, vil ég gefa honum tækifæri til þess að koma hér að lokinni ræðu minni og svara spurningunni. Það er ágætt að vekja athygli á að þetta mál er mjög umdeilt, mikill hiti hefur verið í mönnum og frægt varð þegar hv. þm. Ásmundur Einar Daðason rauk á dyr og sagði þingheimi frá því að hann hefði verið kúgaður í þessu máli. Ekki kom fram hver hefði kúgað hann en hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson greip fram í þegar Ásbjörn Óttarsson hv. þm. hélt ræðu og sagði að þingmenn Vinstri grænna sem hefðu kúgað sinn eigin flokksmann til þess að skipta um skoðun og vera ekki með tillögu um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá er þetta komið fram og stendur upp á einhvern að leiðrétta þessi orð þingmannsins. Um þetta fjöllum við einmitt og upp á Vinstri græna stendur að svara kjósendum sínum af hverju í ósköpunum við stöndum frammi fyrir því hér í dag að greiða atkvæði um aðildarviðræður að Evrópusambandinu. Það kom mjög skýrt fram, og enginn hefur tekið að sér að túlka það öðruvísi en eftir orðanna hljóðan, að á landsfundi Vinstri grænna sögðu þeir að hagsmunum Íslendinga væri betur borgið utan Evrópusambandsins en innan. En Vinstri grænir sviku loforð sem þeir gáfu kjósendum í kosningabaráttunni. Þeir fengu mikið fylgi út á harða afstöðu sína í Evrópumálinu og ég ætla að leyfa mér að fullyrða að meginhluti fylgisins sem þeir fengu í mínu kjördæmi hafi einmitt verið út á þessa afstöðu, en þeirra fyrsta verk er að svíkja þetta kosningaloforð sitt og er það leitt. Ég er þeirrar skoðunar að hagsmunum Íslendinga sé betur borgið innan Evrópusambandsins en utan þess. Ég held að við ættum einmitt að muna að gjaldeyrisvaraforðinn okkar lá ekki eingöngu í Seðlabankanum í Lundúnum þegar bankaáfallið reið yfir okkur síðasta haust heldur var hann einnig að finna í sveitum landsins. Þegar innflutningur hikstaði voru það bændur landsins sem sáu til þess að landsmenn bjuggu við algjört fæðuöryggi. Ég held að menn ættu að muna þetta vegna þess að hér í dag höfum við einmitt verið að ræða það að skýrslu sem beðið var um hjá Hagfræðistofnun Háskólans var einfaldlega stungið undir stól. Af hverju skyldi það nú vera? Jú, vegna þess að þar var óskað eftir samanburði á því hvernig Íslendingum mundi reiða af ef þeir fengju nákvæmlega sömu undanþágur og Finnar fengu þegar þeir ákváðu að ganga í Evrópusambandið. Eftir því sem ég best veit þá kemur þessi samanburður afar illa út fyrir íslenska bændur og ljóst er að mjólkurframleiðsla mun að stórum hluta leggjast af og þá þannig að hugsanlega verður hér aðeins framleidd nýmjólk eða mjólk af öðru tagi. En aðrar mjólkurvörur verða einfaldlega algjörlega út úr myndinni. Því hefur verið haldið fram og við framsóknarmenn, þ.e. við sem ætlum að greiða atkvæði gegn þessari þingsályktunartillögu, höfum þurft að búa við það hér í umræðunni að orðið skilyrði þýði nú orðið allt annað en ég taldi að það þýddi. Hér hefur verið fullyrt að þessi skilyrði sé að finna í nefndaráliti meiri hlutans og menn hafa haldið fram þeirri vitleysu, að mínu mati, að þetta nefndarálit verði notað af samninganefndinni til þess að semja um hagsmuni Íslands og að öll skilyrðin sé þar að finna. Þá vil ég segja eitt: Ef það er svoleiðis er þingmönnum í lófa lagið að samþykkja einmitt þingsályktunartillögu Vigdísar Hauksdóttur. Það ætti ekki að koma að sök vegna þess að þar koma fram öll skilyrði sem flokksþing Framsóknarflokksins setti fyrir aðildarviðræðum á flokksþinginu sem var haldið í janúar. Ef þau er að finna í nefndarálitinu er eins gott bara að hnekkja á þeim og láta þau koma skýrar fram en þar er og samþykkja þingsályktunartillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur vegna þess að í mínum huga þýðir orðið skilyrði ekki það sama og orðið sjónarmið, en í breytingartillögu minni hlutans er einmitt rætt um þau sjónarmið sem koma fram í þessu minnihlutaáliti, þ.e. að þau verði uppi á borðunum. Ég held að ég sé að túlka þetta rétt vegna þess að í þessu minnihlutaáliti kemur nefnilega mjög skýrt fram á blaðsíðu 14 þar sem fjallað er um skilyrt umboð, að það sé mat meiri hlutans, með leyfi forseta: „að það sé fullnægjandi veganesti fyrir stjórnvöld og að tiltekin skilyrði í umboði ríkisstjórnarinnar muni ekki skila neinu umfram það.“ Í mínum huga er þetta því bara á hreinu. Nefndarálitið breytir engu um það að það verður ekki lagt af stað með neins konar skilyrði af hálfu meiri hlutans og þá er maður hræddur um að maður lendi nákvæmlega í því sama og við erum að horfa upp á í Icesave-deilunni. Þegar menn greiddu atkvæði með því að fara í einhvers konar viðræður við Breta og Hollendinga um Icesave-samningana var sagt að það væri algjört skilyrði af hálfu stjórnvalda að farið yrði eftir þessum svokölluðu Brussel-viðmiðum. En það er nú hvorki meira né minna en Seðlabanki Íslands sjálfur sem segir í lögfræðiáliti sínu, eins og hefur komið fram í fjölmiðlum núna síðast í dag, að þessi Brussel-viðmið er hvergi að finna í Icesave-samningunum og það er ekki hægt að túlka þá á neinn hátt miðað við þessi Brussel-viðmið. Það er nú fróðlegt að sjá hvort þeir þingmenn sem töluðu um það á sínum tíma ætli þá að greiða atkvæði gegn þeim óskapnaði. Mig langar aðeins til þess að fjalla hérna um landbúnaðinn sérstaklega vegna þess að formaður Bændasamtaka Íslands skrifar mjög góða grein í Morgunblaðið í dag sem ber heitið „Endalok nútímalandbúnaðar á Íslandi“. Hann segir þar í lok greinarinnar, með leyfi forseta: „Þau sem styðja aðildarumsókn eru að senda bændum skilaboð um að huga sem minnst að framtíðaruppbyggingu búa sinna. Skipuleggja undanhaldið. Skilaboð þeirra eru að það dregur hratt að endalokum nútímalandbúnaðar á Íslandi. Því ekki sækjum við um til að hafna síðan aðild?“ Þetta er mjög skýrt og eindregin afstaða sem Bændasamtökin koma fram með. Líka af því að ég var að ræða þessi skilyrði þá langar mig að benda á grein sem birtist á bondi.is sem er vefur Bændasamtaka Íslands þar sem segir, með leyfi forseta: „Í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar um þingsályktunartillögu ríkisstjórnarinnar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu er fjallað sérstaklega um meginhagsmuni Íslands ef til aðildarviðræðna kemur.“ Svo segir, með leyfi forseta: „Þó lögð sé áhersla á mikilvægi íslensks landbúnaðar í umsögn nefndarinnar er vart hægt að segja að slegnir séu þeir varnaglar sem veitt gætu landbúnaðinum skjól ef til aðildar kæmi. Farið er orðum um mikilvægi sjálfbærrar þróunar í matvælaframleiðslu, byggðatengd sjónarmið og umhverfisþætti en ekki er hægt að sjá að í neinu tilfelli sé gengið svo langt að setja fram skýlausar kröfur um niðurstöður aðildarviðræðna til varnar landbúnaði.“ Síðan fara þeir yfir - ég ætla að sleppa því að lesa alla greinina frá upphafi til enda - en þeir benda á að tollvernd sé einmitt forsenda fyrir óhögguðum landbúnaði. Þar kemur einnig fram að í þessu áliti er til að mynda hvergi minnst á úrvinnsluiðnaðinn. Það hef ég vakið athygli á vegna þess að á Akureyri, Húsavík og Kópaskeri, svo við tökum bara dæmi úr mínu kjördæmi, Norðausturkjördæmi, eru úrvinnslufyrirtæki, framleiðslufyrirtæki sem skapa atvinnu fyrir fjöldamargt fólk, um 3.000 manns. Þetta er á svæði þar sem atvinnuleysi hefur verið umtalsvert, eitt það mesta á landinu. Ekki er nóg með að atvinnuleysi mælist þar mikið heldur hefur kjördæmið mátt þola það að sérstaklega ungar fjölskyldur hafa þurft að flytja í burtu, einkum hingað á höfuðborgarsvæðið, til þess að verða sér úti um vinnu. Þess vegna er í rauninni ótrúlegt að hvergi í álitinu skuli minnst á að þessi framleiðslufyrirtæki og að allt þetta fólk sem vinnur í þessum góðu fyrirtækjum skuli ekki nefnt á nafn í þessu meirihlutaáliti sem einstakir þingmenn líta á sem einhvers konar vegvísi inn í þessar aðildarviðræður. Á það er bent í þessari grein að samkvæmt skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands frá síðasta vetri hafa tíu þúsund manns beina atvinnu af íslenskum landbúnaði, þeir sem starfa beint við hann og þeir sem eru í beinni úrvinnslu afurða. Þá er ekki verið að tala um þau störf sem eru frekar afleidd af íslenskum landbúnaði. Svo er nú eitt í þessu líka sem skortir á og það er að það vantar tilfinnanlega að fjallað sé um landbúnaðinn í heild í umsögninni en megináhersla er lögð á mjólkurframleiðslu og sauðfjárrækt. Það er ekki að neinu marki fjallað um aðstæður svínabænda og kjúklingabænda en færð hafa verið rök fyrir því að þær greinar muni verða fyrir mestum skakkaföllum við inngöngu. Ég held að það sé bara einfaldlega þannig að við gætum horft fram á að þessar greinar leggist hreinlega af. En maður veltir því stundum fyrir sér hvort það sé fórnarkostnaður þeirra sem vilja ganga inn í Evrópusambandið. Að lokum langar mig að vísa til þess að menn hafa talað svolítið fjálglega að mínu mati um þá staðreynd að við erum í rauninni að gefa eftir hluta af fullveldi okkar. Við megum ekki gleyma því að við gáfum frá okkur sjálfstjórnina 1262 og það þýddi mikla fátækt fyrir íslenska þjóð í mörg hundruð ár. Það var í rauninni ekki fyrr en við hlutum sjálfstæði að við gátum farið að kalla okkur vestræna þjóð meðal vestrænna þjóða og lífskjör frá því að við urðum einmitt sjálfstæð hafa batnað gríðarlega. Til marks um það mætti segja að uppgangur íslensks atvinnulífs og Íslands almennt sé sambærilegur við Suður-Kóreu sem einmitt hlaut sjálfstæði eftir síðari heimsstyrjöldina eins og Íslendingar. Mig langar að lesa upp úr ræðu sem Jón Sigurðsson forseti flutti árið 1849. Ég held að á þessum degi ættum við einmitt að hafa í huga þá sjálfstæðisbaráttu sem hann hafði hér í heiðri. Ég átta mig fyllilega á því að við erum ekki að gefa frá okkur allt fullveldið. En ég er þeirrar skoðunar að það geti verið alveg jafnskaðlegt að vera með tvenns konar reglur, annars vegar þær reglur sem eru settar af Evrópusambandinu og svo hins vegar þær sem við reynum að setja hér með hagsmuni okkar að leiðarljósi vegna þess að ég tel meginorsökina fyrir Icesave-samningunum vera þá að menn hafi einfaldlega ekki áttað sig á því að það voru reglur Evrópusambandsins fyrst og fremst sem giltu um þá útrás og Íslendingar gátu lítið sem ekkert hróflað við því lagalega. Ef menn ætluðu að fara til dæmis út í það að stækka þennan innstæðutryggingarsjóð svo hann stæði algjörlega á bak við þær innstæður sem voru komnar í útibúum Landsbankans, svo það dæmi eitt sé tekið, þá erum við að tala um 700 milljarða. Það eru gríðarlegar fjárhæðir og algjörlega óhugsandi að það hefði gengið. Ég ætla að lesa hér lokaorð Jóns Sigurðssonar, með leyfi forseta: „Íslendingar! Ef þér sitjið nú af ykkur þetta tækifæri, það besta færi, sem fram hefur boðist um mörg hundruð ár til að ná frelsi og þjóðarréttindum, þá er hætt við, að slíkt komi ekki oftar, og þá lifir sú smánarminning þeirrar kynslóðar, sem nú er uppi, að fyrir dáðleysi hennar og ósamheldni hafi Ísland enga viðreisn fengið, því þeir hafa beðið sjálfir um að leggja á sig ánauðarokið.“ Ég held að það sé einfaldlega þannig, frú forseti, að þetta verður alltaf okkar eigin ákvörðun. Ég er þeirrar skoðunar að Íslendingum sé affarasælast að halda á sínum hagsmunum sjálfir. Við búum hér yfir auðlindum sem eiga sér ekki sinn líka í Evrópu. Við erum langt frá markaðshagkerfi Mið-Evrópu og munum, að mínu mati, aldrei fá notið þeirra kjara fyrirtækja sem þar eru staðsett búa við, ekkert frekar en fyrirtæki sem er staðsett á Raufarhöfn sem á undir högg að sækja gagnvart fyrirtækjum á höfuðborgarsvæðinu. Leiðum hugann að orðum Jón Sigurðssonar forseta vegna þess að ég held að hann hafi einmitt hitt naglann á höfuðið. Ég vona og bind enn þá von við það hér í dag að í þessu árferði sem við búum við 

Frú forseti. Í umræðunni um þingsályktunartillögu um að sækja um aðild að Evrópusambandinu er mikið talað í ræðustóli um hvort tilteknir stjórnmálaflokkar fylgi stefnu sinni eða ekki og hverju þeir hafi lofað fyrir kosningarnar sem voru í apríl. Ég heyrði að hv. þm. Höskuldur Þór Þórhallsson ræddi það sérstaklega út frá afstöðu Vinstri grænna. Komin er fram tillaga frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur sem mér skilst að sé nokkurn veginn samhljóða stefnu Framsóknarflokksins. Segjum sem svo að sú tillaga nái ekki fram að ganga, er þá ekki alveg öruggt að framsóknarmenn standa enn við sínar flokkssamþykktir og yfirlýsta stefnu Framsóknarflokksins og styðji að sótt verði um aðild að Evrópusambandinu?

Virðulegi forseti. Ég held að þessari spurningu sé auðsvarað. Ef flokkssamþykkt flokksþings Framsóknarflokksins verður hafnað í atkvæðagreiðslu þá munu framsóknarmenn vonandi standa við þessa ályktun og hafna aðildarviðræðum við Evrópusambandið.

Forseti. Þetta er athyglisverð yfirlýsing vegna þess að ég les stefnu Framsóknarflokksins þannig að það sé stefna framsóknarmanna að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Eins og gerist og gengur í þingstörfum þegar fluttar eru tillögur eða breytingartillögur að þeim felldum, færi það þannig, þá hefði ég haldið, í ljósi þess trúnaðar sem hlýtur að ríkja á milli þingmanna Framsóknarflokksins og stuðningsmanna og kjósenda flokksins, að framsóknarmenn, hv. þingmenn, ættu ekki annarra kosta völ en að styðja að sótt yrði um aðild að Evrópusambandinu.

Virðulegi forseti. Það er rétt að í flokksályktun kemur fram að framsóknarmenn samþykkja að fara í aðildarviðræður en síðan verður hv. þingmaður að lesa aðeins lengra. Það er gert með skilyrðum. Ef skilyrðin koma ekki fram þá er það einfaldlega þannig í mínum huga að við eigum ekki að fara í aðildarviðræður. Ég fæ ekki skilið hvernig menn og þingmenn geta skautað fram hjá orðinu „skilyrði“ og túlkað það á einhvern annan hátt heldur en samkvæmt orðsins hljóðan. Hv. þingmenn hafa komið fram og reynt að sannfæra mig um að þetta sé í nefndarálitinu, finnist þar jafnvel þó að það standi berum orðum að ekki eigi að fara í viðræðurnar með nein skilyrði. Síðan hefur líka verið reynt að sannfæra mig um að orðið „sjónarmið“ sé á einhvern hátt sambærilegt við orðið „skilyrði“. Ég vísa til orða hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar, sem bar þessa ályktun fram á flokksþinginu, að það er orðið „skilyrði“ sem skiptir öllu máli. Formaður Framsóknarflokksins benti í ræðu á að ég og hann sem áttumst við í formannsframboði og lýstum báðir yfir okkar skoðun varðandi skilyrðin fengum yfir 80% allra greiddra atkvæða á flokksþinginu, sem var miklu fjölmennara en hefur verið síðustu ár. Ég get ekki túlkað þetta öðruvísi en skilyrðin séu einfaldlega skilyrði.

Virðulegi forseti. Ég kem upp á ný til að tala í þessu mikilvæga máli sem kannski á eftir að breyta framtíð okkar til næstu 10, 30, 100, 500 ára ef tekin verður sú ákvörðun að ganga í Evrópusambandið. Það er best að maður flytji þinginu fréttir. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hefur fundað og hæstv. utanríkisráðherra bjargaði sér nú í hádeginu út úr þessum trúnaðarupplýsingum, sem hann var búinn að ræða að væru í skýrslunni, og er búinn að breyta því í hálftrúnað. Hálftrúnaður er nýyrði fyrir mér en hálftrúnaður er á skýrslunni og best að þeir sem eru í viðkomandi nefnd útskýri hvað það er. Það er náttúrlega alveg að verða með ólíkindum, frú forseti, hvernig þingstörfin eru komin út um víðan völl og hér er allt í uppnámi. Hér er fólk úti á Austurvelli. Ég labbaði yfir á skrifstofu mína áðan. Fólk hleypur að manni og hvetur áfram af því að þjóðin virðist ekki vera með ríkisstjórninni í þessu máli, frú forseti. Hvar er hæstv. utanríkisráðherra t.d. í þessum töluðum orðum? Hvar er hæstv. forsætisráðherra? Hvar er hæstv. fjármálaráðherra? Hvar er hv. formaður utanríkismálanefndar? Hefur þetta fólk ekki áhuga á málinu eða vill það ekki hlusta á rök eins og hv. formaður utanríkismálanefndar gerði í gær? Hann varð rökþrota fyrir mér í ræðustól. Það er ekki von að hann sé mættur til leiks á ný. Áður en ég fer yfir þau mál sem ég ætla að byggja ræðu mína á, en tími minni skerðist eftir því sem ég held fleiri ræður, ætla ég að leiðrétta misskilning. Ég hélt að ég fengi bara að tala þrisvar um þessa þingsályktunartillögu en í morgun var mér bent á að ég má tala eins oft og ég vil. Það er þetta með skýrsluna sem ríkir hálftrúnaður um, það er innihaldið í henni og það alvarlegasta í þessu öllu saman er - ég vitna aftur í orð formanns Bændasamtaka Íslands sem segir: „Skýrslan er því ekki það vopn sem ESB-sinnar í utanríkismálanefnd vonuðust til að geta notað til að slá af málflutning bænda. Hún er því höfð í skúffu.“ Ég nefni þessa skýrslu skúffuskýrsluna og ef það er staðreynd að það hvíli á skýrslunni hálftrúnaður út af því að efni hennar er ekki í samræmi við stefnu Samfylkingarinnar þá er þetta mjög alvarlegt mál, frú forseti, og sýnir enn á ný að hér eru þingmönnum skammtaðar upplýsingar eftir því hvað ríkisstjórninni finnst eiga við hverju sinni. Í Morgunblaðinu í dag er haft eftir mér um þessi stjórnskipunarmál að sú þingsályktunartillaga sem liggur fyrir þinginu brjóti stjórnarskrá. Ég ítreka að tillagan frá ríkisstjórninni sem liggur fyrir þinginu brýtur stjórnarskrá. Með leyfi forseta ætla ég að lesa upp hvernig sú breytingartillaga byrjar sem lögð er til við þingsályktunartillöguna. Hér stendur, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að ESB…“ Þetta er mjög skýrt: Að leggja inn umsókn. Hér er lagt til að lögð verði inn umsókn og það er fullveldisafsal. Um leið og þjóð leggur inn umsókn að ríkjabandalagi eða alþjóðlegri stofnun er það fullveldisafsal og það fullveldisafsal höfum við ekki í stjórnarskránni. Inn á þetta hef ég margkomið inn í ræðum mínum en hv. formaður utanríkismálanefndar ber hausnum við steininn og segir að þetta sé ekki stjórnarskrárbrot. Ekki nema von því að hvernig á löggjafinn að geta samþykkt bæði lög og þingsályktunartillögur sem brjóta gegn stjórnarskránni? Dómar hafa fallið varðandi þessi mál og þá hefur löggjafinn þurft að grípa tafarlaust til ráðstafana og breyta lögum. Mín breytingartillaga gengur fyrst og fremst út á að koma inn í þingsályktunartillöguna þeim skilyrðum sem framsóknarmenn leggja áherslu á og bjarga jafnframt þessari hálfu ríkisstjórn frá stjórnskipulegu slysi. - Nú væri ágætt að hæstv. utanríkisráðherra sneri sér við í dyragættinni og hlustaði. - Ég legg til að Ísland hefji aðildarviðræður við Evrópusambandið og það að fara í könnunarviðræður er ekki brot á stjórnarskránni. Það má túlka það sem brot á stjórnarskránni en ég legg til að þetta verði gert þannig að bjarga því sem bjargað verður. En hæstv. ríkisstjórn verður að sitja uppi með að hér verði málssókn þegar og ef þetta fer í gegnum þingið. Í Morgunblaðinu í morgun hefur hv. formaður utanríkismálanefndar þetta að hálfu í flimtingum, að hann taki meiri mark á stjórnskipunarfræðingum sem hafa komið á fund nefndarinnar og ekki geri ég lítið úr því. Ég ber mikla virðingu fyrir lögfræðingum og lögmönnum, sérstaklega þeim sem fjalla um stjórnarskipunarrétt því hann er það sem öll lagasetning snýst um. Eins og allir vita er stjórnarskráin öllum okkar lögum æðri. Hann lætur hafa eftir sér í Morgunblaðinu að þeir hefðu ekki séð neitt athugavert við tillöguna. En þá skal ég benda á að þetta álit, sem er fylgiskjal 8 með breytingartillögunni, var pantað af hv. formanni utanríkismálanefndar hinn 12. júní sl. Þá er búið að taka ákvörðun um það hér á þingi, lagt fram í ríkisstjórninni, að þessi þingsályktunartillaga skuli koma fyrir þingið. Þá var komin önnur breytingartillaga að þingsályktunartillögunni. Ríkisstjórnin reynir ekki neitt til að vinna þetta í sátt við minni hlutann. 12. júní er farið fram á að tveir mjög virtir lagaprófessorar komi með álit til að bjarga þessu klúðri sem ríkisstjórnin var komin í. Eftiráálit eru alltaf slæm. Það er ekki hægt að panta álit eftir á þótt sé gert hér, enda kemur fram í þessu áliti að verið er að leggja til stjórnarskrárbrot. Ég bið þingmenn um að lesa bls. 54–56 mjög vel áður en greidd verða atkvæði um málið því þar liggur þetta fyrir. Hér kemur í 1. tölul.: „Ákvörðun um að sækja um aðild er í eðli sínu pólitík.“ Þetta vitum við, enda hefur ríkisstjórnin, Samfylkingin aðallega, lagt áherslu á að þetta mál fari í gegn, enda er þetta eina mál Samfylkingarinnar. Það sem kemur síðan í ljós er að hv. lögfræðingar taka ekki efnislega á því hvort þetta brjóti á stjórnarskránni og ég held að þingmenn ættu að skoða það. Formaður utanríkismálanefndar fullyrti í gær að þeir væru að taka á því og þetta plagg mundi fjalla um að ekki væri verið að brjóta á stjórnarskránni. Það er hvergi minnst á það. En jafnframt segir í b-lið 1. tölul.: „Ekki getur verið ágreiningur um að fyrri tillagan er afdráttarlausari.“ Þetta er það eina sem ég get fundið í þessu vinnuskjali frá þeim þar sem þau telja að tillaga ríkisstjórnarinnar sé afdráttarlausari með fullveldisafsal. Þar sem tíminn er svo lítill, þá ætla ég að lesa upp 7. tölul. sem rökstyður mál mitt, með leyfi forseta. Þar segir: „Ýmsar aðrar leiðir eru færar sem ekki eru ræddar hér sérstaklega, svo sem eins og að ráðast strax í breytingar á stjórnarskrá, áður en sótt er um aðild eða viðræður hefjast, bæði til að skapa heimildir til að framselja ríkisvald og til þess að mæla fyrir um bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur. Með því er öllum stjórnskipulegum hindrunum rutt úr vegi strax í upphafi og ferill málsins verður allur einfaldari.“ Frú forseti, er hægt að hafa þetta skýrara? Ég óska eftir því, frú forseti, að þessi mál verði rædd hér. Ég óska eftir því að athugun fari fram og kallaðir verði til sérfræðingar sem styðja málflutning minn því að ríkisstjórn sem fer fram með það eitt að markmiði að brjóta stjórnarskrá, vaða yfir hana, vaða yfir fullveldi þjóðarinnar og yfir Íslendinga, sú ríkisstjórn á ekki skilið að eiga langa lífdaga, frú forseti. Hvernig ætla ráðherrar Vinstri grænna að koma þessu máli í gegnum þingið? Hér situr minnihlutastjórn og þingmenn Vinstri grænna, þingmenn stjórnarandstöðunnar eiga að viðurkenna það. Ríkisstjórnin þarf að sækja sér stuðning út í alþingissal, til þingmanna stjórnarandstöðunnar. Hér er minnihlutastjórn.

Frú forseti. Það er gaman að hlusta á málflutning hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur og þau miklu svigurmæli og þann mikla hávaða sem hún viðhefur í ræðustóli af litlu tilefni. Ég vil aðeins að það komi fram vegna þess að ég sat á fundi í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd fyrir skömmu þar sem umrædd títtnefnd leyniskýrsla kom til umræðu og þá kom auðvitað í ljós að hér er um að ræða drög að skýrslu eða vinnuplagg sem nefndin, sem óskaði eftir að sú skýrsla yrði unnin, hefur í raun ekki enn þá haft ráðrúm til að líta augum vegna þess að hún er ekki fullfrágengin. Það kom fram í máli þeirra gesta sem mættu fyrir nefndina frá ráðuneytunum að frumkvæðið að því að þessari skýrslu hefur enn ekki verið dreift er ekki á nokkurn hátt til komið vegna pólitískra fyrirmæla af neinu tagi heldur kom frumkvæðið frá þeim sem í rauninni voru að vinna þá bakútreikninga sem voru í rauninni nánari vinna í framhaldi af skýrslu sem gefin var út árið 2003 um stöðu íslensks landbúnaðar í alþjóðasamhengi. Það er áfangaskýrsla sem hefur verið aðgengileg á netinu á heimasíðu utanríkisráðuneytisins frá árinu 2003 og er öllum aðgengileg. Þarna er um að ræða vinnu sem var unnin í framhaldi af því og það kom skýrt fram í máli þeirra gesta nefndarinnar sem voru fengnir til að veita upplýsingar að það komu engar pólitískar fyrirskipanir úr ráðuneytunum um að þessi skýrsla ætti að vera neitt leyniskjal. Mér finnst sanngirninnar vegna 

Virðulegi forseti. Mikið var skemmtilegt að hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir skyldi hafa sagt að ég talaði hátt. Ég held að við séum með svipaðan málróm. Mér fannst hins vegar leiðinlegra þegar hún flissaði hér yfir því og var að gera lítið úr því að þingmenn væru að brjóta stjórnarskrá. Kannski áttar hv. þingmaður sig ekki á því að við skrifum hér undir stjórnarskrárbundin heit er við setjumst á Alþingi og verðum að bera virðingu fyrir stjórnarskránni okkar, hv. þingmaður. Varðandi þessa skýrslu. Hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir er formaður landbúnaðar- og sjávarútvegsnefndar …  Frú forseti. Það er verið að beita okkur þvingunum. Það er enn þá verið að kúga þingið. Ég tek það aftur fram. Það var eins gott að það var ekki atkvæðagreiðsla um þetta mál í gær.

Frú forseti. Vegna þess að formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar er ekki staddur í þingsal sé ég mig knúna til að bera af honum og sjálfri mér sakir um að það hafi legið einhver leynd af hálfu sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar yfir þessari skýrslu. Ég svaraði því í umræðunum hér í þinginu fyrr í dag að mér væri ekki kunnugt um þessa skýrslu. Ég hef ekki verið beðin um hana og ég er að líta þessa skýrslu fyrst augum núna um leið og aðrir nefndarmenn í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd. Þannig er það nú. Þetta mál var skýrt mjög vel fyrir nefndarmönnum núna fyrir stundu og ég treysti því að hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson skýri það mál betur því það er augljóst að hv. þm. Vigdís Hauksdóttir misskilur þær upplýsingar sem hún hefur. Það kom jafnframt fram í máli á fundi nefndarinnar nú í hádeginu að sú skýrsla sem legið hefur fyrir á netinu er frá árinu 2003 og því hefur ekki verið haldið fram að - það má ekki rugla þessum tveimur skýrslum saman - en þau drög að þeirri skýrslu sem eru nú til umræðu voru nánari vinna 

Virðulegi forseti. Það réttlætir ekki málið að þessari skýrslu er haldið leyndri þó hún hafi ekki verið gerð opinber hv. varaformanni sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar fyrr en í dag. Fleiri þingmenn í salnum sem óska eftir þessum skýrslum og ég fór yfir það í andsvari mínu áðan að hv. þingmenn Framsóknarflokksins hafa beðið um þessa skýrslu. Ég get ekki gert að því þó hv. varaformaður nefndarinnar hafi ekki aðgang að þessari skýrslu og hefur líklega ekki sóst eftir henni miðað við það sem formaður Bændasamtakanna segir. Úr því að skýrslan er ekki hagstæð ESB-sinnum er ekki verið að birta hana. 
             Frú forseti. Ég óska eftir því, þar sem hv. þingmaður var með dylgjur um að ég hefði misskilið hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson um hvað hafi komið fram á þessum fundi - ég sit ekki í nefndinni, enda get ég ekki setið í nefndinni þar sem ég er ekki í henni og sat því ekki þennan fund. Hv. þingmaður Framsóknarflokksins er bundinn hálftrúnaði af því sem fór fram á þessum fundi miðað við það sem kemur fram í þessari skýrslu. Frú forseti. Ég óska eftir því að allir þingmenn fái strax aðgang að þessari skýrslu svo við getum myndað okkur skoðun um það hvað sé í henni og hvaða hagsmuni sé verið að verja. Ef hagsmunirnir eru þeir að ekki megi birta þessar upplýsingar vegna hugsanlegra hagsmunaárekstra þegar farið verður í samningaviðræður, frú forseti, þá er málið komið langtum lengra en ég hélt enda eru engin skilyrði fyrir því í þingsályktunartillögu ríkisstjórnarinnar hvernig eigi að meðhöndla landbúnaðinn. Ég ítreka það aftur að það eru ekki sett skilyrði því það sem stendur í greinargerð er ekki inni í þingsályktunartillögunni og er því ekki eins sterkt vopn í samningaviðræðum.

Virðulegi forseti. Í morgun ræddum við nokkuð tilurð skýrslu sem fjallar um íslensk bú í finnsku umhverfi. Þá var mjög kallað eftir því að þessi skýrsla yrði gerð opinber og sérstaklega óskað eftir því að haldinn yrði fundur í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd til að fara yfir efni skýrslunnar. Hv. formaður nefndarinnar Atli Gíslason brást ákaflega vel við þessu, sömuleiðis utanríkisráðuneytið sem kom til fundar við okkur nú eftir hádegið og þá var okkur gerð grein fyrir efni skýrslunnar í mjög stuttu máli. Við höfum að sjálfsögðu engin tök á því að fara yfir efni hennar. Jafnframt var nokkuð rætt um það hvort halda bæri þessari skýrslu leyndri, hvort birta ætti hana opinberlega og hvernig ætti með hana að fara. Auðvitað er þessi skýrsla unnin fyrir nefnd sem starfar á vegum hæstv. utanríkisráðherra. Ég sé að hæstv. utanríkisráðherra er í salnum og þess vegna vil ég gjarnan leita eftir því hvort hæstv. utanríkisráðherra geti upplýst okkur um það hvort ætlunin sé að gera þessa skýrslu opinbera þannig að menn geti rætt efni hennar og áttað sig á því sem hún hefur í sér að bera. Ég held að það sé mjög gagnlegt fyrir umræðuna vegna þess að þessi skýrsla vakir yfir þessari umræðu og mótar hana auðvitað og það væri mjög 

Frú forseti. Eins og jafnan þá vill utanríkisráðherra greiða fyrir umræðu í þinginu. Ég segi þingheimi að það er alveg satt að ég vissi ekki af tilurð þessarar bakgrunnsskýrslu fyrr en í gær. Mér er tjáð það að vinna að þessari skýrslu hafi hafist í tíð fyrrverandi ríkisstjórnar, meðal annars meðan hv. þingmaður var hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það eru í sjálfu sér engin leyndarmál í þessari skýrslu. Þarna er verið að máta íslenskan landbúnað við þýskan og finnskan og það kemur í ljós að það mundi vera slæmt fyrir landbúnaðinn ef hann hefði kjör hins þýska en ef hann hefði kjör hins finnska og bestu kjör til dæmis varðandi mjólkuriðnaðinn þá kæmi hann þokkalega út og svipað og núna, sauðfjárræktin betur. Varðandi þetta þá er það einungis þannig að talið hefur verið að ýmsar upplýsingar þarna gætu verið slæmar. Það væri verra ef Evrópusambandið hefði þær ef við förum í þennan leiðangur sem við erum að ræða hér. En ég hef tekið þá ákvörðun eftir að hafa hlýtt á alþingismenn að þessi skýrsla verði sett á heimasíðu ráðuneytisins bara núna á næsta klukkutímanum.

Frú forseti. Ég sá í fréttum í morgun að búið væri að ná samkomulagi um að ljúka umræðum í þinginu um Evrópusambandsmál í dag og greiða um þau atkvæði í dag. Þessu þarf maður víst að venjast sem þingmaður að það er sífellt verið að reyna að stýra umræðunni með því að leka út einhverri tómri vitleysu. Það liggur ekki fyrir neitt slíkt samkomulag. Það var að vísu rætt á fundi formanna flokkanna í gær að það kynni að vera æskilegt að ná samkomulagi um hvenær umræðum lyki. En frá því var ekki gengið. Ég ítrekaði það að minnsta kosti þrisvar sinnum svo það væri alveg á hreinu að slíkt samkomulag lægi ekki fyrir en það mætti skoða það í dag. Svo hefur í dag komið í ljós eina ferðina enn að það er nú ekki allt með felldu í umræðunni um þetta mál og vantar ýmis gögn og upplýsingar og það finnast sífellt fleiri skýrslur sem enginn virðist hafa vitað af svo ég held að okkur veiti ekkert af því að ræða þetta mál aðeins áfram.

Virðulegur forseti. Ég sé mig knúinn til að koma hér upp og ræða aðeins um þessa leyniskýrslu sem var réttilega lögð fram í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd fyrr í dag. Ég hef beðið um þessa skýrslu nú í tæpan hálfan mánuð og beðið hennar. Ég vil þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að bregðast skjótt við og birta skýrsluna á heimasíðunni þar sem það er afar óþægilegt fyrir þingmenn að sitja uppi með gagn sem er að hluta til bundið trúnaði, gagn sem skiptir miklu máli í umræðu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Eins og fram hefur komið þá snýst þessi skýrsla um hvaða áhrif hugsanleg aðild mundi hafa á landbúnaðinn í landinu. Skýrsla þessi er unnin, eins og fram hefur komið, af nefndum og var skilað, eftir því sem ég hef bestu upplýsingar um, í lok apríl á 

Heyr, heyr!

Virðulegi forseti. Ég kem fyrst og fremst til að þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir viðbrögð hans og snöfurmannlega ákvörðun um að birta hina umræddu skýrslu sem ég held að muni greiða mjög fyrir umræðunni um landbúnaðarþátt Evrópusambandsins. Ég tel að það hafi verið mjög skynsamlegt á sínum tíma að fara í þá vinnu sem unnin hefur verið á vegum og forræði utanríkisráðuneytisins og með þátttöku hagsmunaaðila og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins og fleiri aðila. Meðal annars er afrakstur þeirrar nefndar þetta starf sem Hagfræðistofnun Háskóla Íslands hefur unnið og leggur tölulegt mat á þessa hluti sem ekki hefur áður legið fyrir. Ég er þess vegna ákaflega ánægður með þessa ákvörðun hæstv. utanríkisráðherra með tilstyrk auðvitað sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar þingsins og ekki síst formanns hennar.

Frú forseti. Sú þingsályktunartillaga sem hér er til umræðu, tillaga um umsókn um aðild að Evrópusambandinu, markar tímamót í sögu lýðveldis, sögu sem hefur tekið heldur óvænta og óvelkomna stefnu, fjarri þeim hugsjónum sem lágu til grundvallar við stofnun lýðveldisins og fjarri þeirri framtíðarsýn sem fólkið í landinu hefur haft allar réttmætar væntingar um að sjá rætast. Sannarlega höfum við villst af leið. Og nú stöndum við á krossgötum, önnur en við vildum vera, frammi fyrir afdrifaríkum ákvörðunum um framtíð þessa lands. Hugsanlega eru ákvarðanir þessara missira einhverjar þær erfiðustu og umdeildustu sem nokkur ríkisstjórn, jafnt sem löggjafarþing, hefur þurft að takast á við. Leið okkar að þessum krossgötum markast því miður af afleikjum og undanbrögðum, sóun og svikráðum, fégræðgi og falsvonum frjálshyggjunnar sem gegnumsýrði samfélagið allt og gróf um sig í nær öllu hinu pólitíska litrófi. Það er grátleg en óumflýjanleg staðreynd mannkynssögunnar að það sem tekur jafnvel heilar kynslóðir að byggja upp með tilheyrandi fórnum tekur aðeins nokkur ár eða svipstundu að brjóta niður. Umkringd villuljósum ber okkur nú að finna hina réttu leið fram á við. Ég hef verið þeirrar skoðunar, frú forseti - og er enn - að Ísland eigi að standa utan Evrópusambandsins. Sú pólitíska hreyfing sem ég er félagi í, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, hefur margályktað þess efnis og verið einörð í þeirri afstöðu sinni. Hnípin þjóð í vanda verður sem aldrei fyrr að geta staðið sameinuð til að sigrast á erfiðleikum sínum. Um nokkurt skeið hefur spurningin um Evrópusambandsaðild verið rædd og rannsökuð, greind og krufin, án þess þó að leiða til sameiginlegs skilnings í okkar samfélagi. Ein og sér þarf sú staðreynd ekki að vekja furðu, enda mismikið í húfi fyrir ólíka hagsmunaaðila með ólíkar hugsjónir. Nú þegar þjóðarbúið stendur frammi fyrir ærnum og fordæmalausum verkefnum, endurreisn á nær öllum sviðum íslensks efnahagslífs og endurmati á því hver við erum og hvert við stefnum, er síst þörf á því að spurningin um ESB byrgi mönnum sýn til þess sem mest er aðkallandi. Þessi spurning ætti að mínu mati ekki við núverandi aðstæður að vera í forgrunni, en hún er það engu að síður og er sem slík uppspretta jafnt víðtækrar vonar sem útbreidds ótta. Ég hefði kosið, frú forseti, frekar en að setja Evrópusambandsaðild á oddinn að sjá Alþingi Íslendinga og stjórnsýsluna alla einbeita sér betur að brýnum viðfangsefnum líðandi stundar þannig að okkur mætti takast að vinna okkur hraðar og með markvissari hætti út úr þeirri erfiðu stöðu sem við blasir. Um leið og ég segi þetta er mér hins vegar skylt að halda því til haga að margir í samfélagi okkar líta svo á að aðild að ESB sé einmitt brýnasta úrlausnarefni samtímans. Ég deili ekki þeirri skoðun, en það er sanngjarnt að halda henni til haga því að þá er það jú verkefnið að finna málinu lýðræðislegan farveg. Mér hefur virst, frú forseti, sem verðmiði Evrópusambandsaðildar sé óhóflegur í öllum skilningi, og kunni að reynast þjóðarbúinu dýrkeyptur þegar kemur að skuldadögum. Ég vil því, frú forseti, ekki láta hjá líða að hafa uppi varnaðarorð mín áður en lengra er haldið. Þótt ég sé enn ekki komin að fótum fram man ég vel eftir öðru Íslandi. Ég man eftir Íslandi þar sem það þótti hneisa á forsíðu dagblaða að forstjóri hefði tíföld laun skúringakonunnar, fáheyrður skandall. Við hvað höfum við lifað undanfarin ár? Jú, við sáum mánaðarlaun forstjóra jafnast á við 250-föld mánaðarlaun verkamanna - eða voru það kannski árslaun? Og þetta var varið, þetta var hafið upp til skýjanna. Staðreyndin er nefnilega sú, frú forseti, að löngu áður en bankahrunið kom til hafði annað hrun átt sér stað, hrun lýðræðis og hrun siðferðis, hrun hinnar gömlu hugsjónar um að við séum öll jöfn, að við búum öll saman í einu samfélag og berum ábyrgð hvert á öðru. Ég vil því byrja á því að velta aðeins fyrir mér hvernig Ísland ég vil sjá, í hvers konar samfélagi ég mundi svo gjarnan vilja sjá son minn alast upp, hvers konar samfélag á að rísa úr rústunum. Um nokkurt skeið hefur orðið „sósíalisti“ verið hálfgert bannorð á Íslandi. Það hefur þótt hallærislegt, úrelt, gamaldags, dautt. Og það verður að segjast eins og er að jafnvel þau sem kalla sig sósíalista í dag eru í órafjarlægð frá þeim sem kölluðu sig sósíalista fyrir 40 árum eða 30 eða jafnvel 20, rétt eins og þeir sem nú kalla sig jafnaðarmenn eru í órafjarlægð frá þeim sem kölluðu sig jafnaðarmenn fyrir ekki svo löngu. Gildismat samfélagsins, áherslur, hugarheimur og viðmið hafa nefnilega með marktækum og markvissum hætti færst svo langt til hægri að miðjan er fyrir löngu komin á flot, og þar með vinstrið einnig. Þetta hefur ekki bara gerst á Íslandi, heldur um hinn vestræna heim allan, og reyndar víða um álfur enda trúboðið víðförult og með öfluga postula fyrir vagni, eða svo orðum Karls Marx sé snúið á haus hefur það ekki verið vofa kommúnismans sem hefur elt Evrópu undanfarin missiri, heldur vofa kapítalismans, nútímalegs spákaupmennskukapítalisma, loftbóluhagkerfa, nútímalegt arðrán. Hvernig metur þá sósíalískur umhverfisverndarsinni helstu hætturnar sem steðja að lífvænlegu, sjálfbæru og sjálfstæðu lýðræðissamfélagi í slíku alþjóðlegu umhverfi? Ein stærsta hættan er væntanlega áframhaldandi takmarkalaus auðsöfnun hinna fáu, ekki bara innan ríkja heldur þvert á landamæri, nær óyfirstíganleg misskipting efnislegra gæða, eyðilegging vistkerfa og lífríkis, loftslagsbreytingar af völdum manna, óhóflegir lifnaðarhættir, sóun og neysluhyggja, og þó umfram allt ólýðræðisleg uppbygging alþjóðlegra fjármagnsafla sem soga til sín arð og innviði heilla samfélagi og grafa undan lýðræðinu í skjóli fjármagnsumhverfis spákaupmennsku og í skjóli trúboðs einkavæðingarinnar. Við uppbyggingu þessa alþjóðlega viðskiptakerfis auðmagnsins hafa voldugar stofnanir verið reistar til að tryggja viðhald og framgang kerfisins alls, tryggja hag fjármagnseigenda þvert á landamæri, tryggja að hið alþjóðlega auðsöfnunarkerfi haldi áfram sama hvað tautar og raular, burt séð frá niðurbroti innviða og menningar samfélaga, burt séð frá áhrifum á líf og umhverfi alþýðufólks. Slíkar stofnanir eru stofnanir á borð við Alþjóðaviðskiptastofnunina, Alþjóðabankann og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, varðmenn nýfrjálshyggjunnar. Og ég ætla að leyfa mér að halda því fram, frú forseti, að inn í þessa mynd og enga aðra falli Evrópusambandið sem vissulega er hægt að finna ýmsa jákvæða kosti við fyrir ýmsa, en þar sem hagsmunir fjármagnseigenda eru iðulega teknir fram yfir aðra hagsmuni og þar sem hagsmunir gamalgróinnar mið-evrópskrar miðstýringar sem á sér djúpar sögulegar rætur, ekki síst í Prússlandi og Frakklandi, eru iðulega teknir fram yfir lýðræði fólksins. Hinn svokallaði innri markaður er hin helgu vé Evrópusambandsins. Innri markaður ESB var ef til vill framar öðru tiltekin leið evrópskra auðhringja til að ná meira afli í harðnandi samkeppni á alþjóðamörkuðum. Ákvæði EES-samningsins um óheftar fjármagnshreyfingar og tilskipanir um bankastarfsemi eru, frú forseti, hvort sem okkur líkar betur eða verr og hvort sem við viljum horfast í augu við það eða ekki, bakgrunnur bankahrunsins hér á landi og þeirrar þróunar sem til þess leiddi. Það tekur ekki ábyrgðina burt frá bankamönnunum sem fóru fyrir þróuninni eða burt frá eftirlitsaðilunum sem brugðust, stjórnmálamönnunum sem klöppuðu, það tekur ekki ábyrgðina frá neinum, og ekki heldur klappstýrunum á Alþingi, í stjórnsýslunni, í háskólasamfélaginu, í atvinnulífinu, nei, bakgrunnur EES-samningsins og Evróputilskipana sem voru innleiddar hérlendis taka enga ábyrgð burt frá gerendum. Þær voru þarna samt og til þess gerðar að efla alþjóðlega fjármagnsflutninga, m.a. með þeim afleiðingum að ýta undir spákaupmennsku og falskan auð, einkavæða sameignir, undirbyggja hrun. Hvað varðar EES-samninginn sérstaklega og áhrif hans hér á Íslandi, frú forseti, hefur mér um langa hríð þótt áhugaverð sú einstefna opinberrar umræðu og hugsunar sem um hann virðist ríkja hérlendis. Það hefur virst vera bannað að draga þennan samning á nokkurn hátt í efa. Þeim sem hafa látið svo lítið að spyrja sig spurninga, spurninga þess efnis hvort Ísland hafi í raun einnig glatað ýmsu með innreið hans en ekki bara verið þiggjandi, hefur verið stillt upp sem afturhaldsseggjum og úreltum einangrunarsinnum. Frú forseti. Ég er ekki einangrunarsinni og ég lít heldur ekki á mig sem afturhaldssegg, en ég vil hafa frelsi til að spyrja spurninga, frelsi til að efast einmitt um það sem litið er á sem sjálfsagðan hlut og ég tel okkur öllum hollt að spyrja gagnrýninna spurninga um ríkjandi tíðaranda hverju sinni og þá alveg sérstaklega það sem flestir eru sammála um. Það var einmitt e.t.v. gagnrýnisleysi okkar sem hjálpaði til við að undirbyggja hrunið. Við flutum sofandi að feigðarósi. Ég er ekki að mæla með því að við segjum upp EES-samningnum, eins og ég verð án efa sökuð um fyrir það eitt að voga mér að spyrja um hann spurninga, hafa uppi efasemdir um einhliða áróður. Staðreyndin er sú að við snúum ekki til baka í þessum efnum. Og nú, hér og nú, stöndum við einmitt frammi fyrir spurningu sem gæti leitt til óafturkræfrar ákvörðunar, ákvörðunar um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Við snúum ekki til baka út úr ESB ef við á annað borð förum þangað inn. Ef við ættum að hafa lært eitthvað á vegferð undanfarinna ára er það að vera á varðbergi gagnvart nauðhyggju. Það fer um mig, frú forseti, þegar talað er eins og einasta leið Íslands fram á við sé að ganga í Evrópusambandið. Ætli Lettlandi líði þannig núna? Ætli lettneskri alþýðu líði núna sem hún sé hluti af hinni stóru, hlýju og góðu evrópsku fjölskyldu, nú þegar innviðir Lettlands eru brotnir niður og alþýða fólks þar í landi finnur fyrir níðþungum höggum? Er henni e.t.v. látið blæða, m.a. til að bjarga bönkum annars staðar? Svar Letta í dag við nauðum sínum gæti svo sannarlega verið yfirlýsingin: „Göngum í Evrópusambandið“. Það gæti líka verið svar Íra. Vandamálið er bara að þeir eru þar fyrir og það bjargar þeim ekki. Alþýðu fólks blæðir í þágu alþjóðlegs fjármagns og það er kunnuglegt stef utan sem innan ESB. Tími nauðhyggjunnar, frú forseti, verður að vera liðinn. Hvað er það þá frekar sem ég hef við Evrópusambandið að athuga? Jú, til að meta áhrif inngöngu í ESB ríður á að horfa langt fram á veginn, meta ekki einungis hvernig Evrópusambandið lítur út í dag, heldur einnig hvernig það kemur líklega til með að líta út í framtíðinni. Sagt er að þegar maður tékki sig einu sinni inn á Hotel New Hampshire komi maður aldrei út aftur og líkt er málum háttað hvað varðar Evrópusambandið. Ákvörðun um aðild, eins og ég sagði áðan, er óafturkræf. Það ríður því á að taka ekki ákvörðun um aðild að ESB út frá skammtímasjónarmiðum eða aðsteðjandi kreppu nú, heldur horfa marga leiki fram í tímann, hugsa í kynslóðum en ekki í kjörtímabili. Hvert stefnir Evrópusambandið? Það er ekki neinum blöðum um það að fletta að allir þungi hefur verið lagður í það að gera Evrópusambandið að einu miðstýrðu ríki. Evrópusambandið hefur í dag afar margt af því sem eitt ríki státar af. Það hefur þing, hæstarétt, ígildi ríkisstjórnar, skilgreind ytri landamæri, gjaldmiðil og yfirþjóðlegt lagasetningarvald. Sömuleiðis hefur það fána, þjóðhátíðardag og meira að segja þjóðsöng. Markvisst er unnið að því með áróðri að búa til evrópska sjálfsmynd, búa til evrópska þjóð, og unnið að svokallaðri „eflingu samevrópskrar borgaravitundar“, svo vitnað sé í klassíska skilgreiningu ESB. Eins og hv. þm. Ásmundur Einar Daðason benti á í þingræðu sinni í gærkvöldi eyðir Evrópusambandið í þessu skyni meiru en Coca Cola samsteypan á heimsvísu í áróðri fyrir eigið ágæti. Að búa til þegna ESB-ríkisins. Embættismannakerfið í Brussel hefur sömuleiðis lagt mikið á sig til að koma í gegn stjórnarskrá Evrópusambandsins, í seinni tíð kölluð Lissabon-sáttmálinn, sem margir hugðu verða hornstein að evrópsku sambandsríki. Og nú, frú forseti, eru heimildir fyrir Evrópusambandsher, heimild um að stofnaður verði her til að gæta hagsmuna ESB, bæði í Evrópu og annars staðar. Hugnast okkur þessi þróun, viljum við vera með? Þróunin er á þá leið, frú forseti, að sviðunum sem ESB ræður ekki yfir fer fækkandi. Þegar sagt er til að mynda að enn sem komið er séu orkumál og ýmis auðlindamál á hendi þjóðríkjanna sjálfra ætti fólk að fara sér hægt. Orkumál eru þau mál sem næstu áratugir munu snúast um, orka er mál framtíðarinnar. Ímyndar sér einhver að þar verði einhver annars bróðir í raun?  
             Frú forseti. Það er án efa nokkurra ára verk, ef ekki margra ára, að treysta og efla stoðir lýðræðisins á Íslandi. Lýðræði snýst augljóslega um allt annað og miklu meira en kosningar á fjögurra ára fresti, það snýst um virkni almennings og þátttöku, beina hlutdeild fólks í örlögum sjálfs sín og þróun samfélags, virka upplýsingagjöf og aðgengi að ákvörðunum í mótun nærumhverfis. Lýðræði snýst líka um traust og ábyrgð. Hér fyrr í vetur varð eins konar bylting í landinu þar sem stjórnvöld hröktust frá völdum í gegnum potta og pönnur mótmælenda. Það þarf að berja ansi vel og ansi lengi, frú forseti, til að pottasöngur við Austurvöll berist alla leið til Brussel. Flestir eru sammála um hinn margumtalaða lýðræðishalla Evrópusambandsins, meira að segja einarðir Evrópusambandssinnar. Eins og ég sagði áður er gríðarmikið verk fyrir höndum við að byggja upp lýðræði og lýðræðismenningu á Íslandi út úr hruninu, en það verður ekki gert með því að ganga inn í verðandi sambandsríki sem er rómað fyrir lýðræðishalla og vanvirðingu fyrir þjóðarvilja. Í ljósi þess hversu stefnir í samrunaátt innan ESB verðum við sem smáþjóð að hugsa verulega okkar gang áður en við göngum þarna inn. Innan ESB er stefnt að meirihlutaákvörðunum í stórauknum mæli með hliðsjón af íbúafjölda aðildarríkjanna. Ísland fengi þrjú atkvæði af 350 í ráðherraráðum þar sem mikilvægustu ákvarðanir eru teknar, og fimm atkvæði af 750 á ESB-þinginu. Almenningur hefur hæpin áhrif á þróun mála eins og kosningaþátttaka til ESB-þingsins gefur sterklega til kynna. Fjarlægð Íslands frá valdamiðstöðvum ESB og þekkingarleysi embættismanna þar á íslenskum aðstæðum hlýtur að vekja áleitnar spurningar um hvort eftirsóknarvert sé að Íslandi verði í enn ríkari mæli en nú þegar er orðið stjórnað úr 2000 kílómetra fjarlægð. Eru þá ótalin hin gríðarmiklu völd sem ESB-dómstóllinn hefði yfir málum okkar fyrir utan allt annað. Frú forseti. Málfrelsi Íslands innan stofnana eins og Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar mun hljóðna ef við göngum í ESB. Sjálfstæð rödd Íslands mun að miklu leyti þagna á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Á ráðstefnunni um sjálfbæra þróun í Jóhannesarborg árið 2002 notuðu fulltrúar Noregs málfrelsi sitt og tillögurétt sem ríki utan ESB til að ná fram ávinningi á umhverfissviði og koma í veg fyrir undanhald. Í drögum að lokaályktun ráðstefnunnar var setning þess efnis að sáttmálar á umhverfissviði yrðu framvegis að falla að viðskiptareglum WTO, Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Á þetta hafði ESB fallist en Noregur andmælti með sinni sjálfstæðu röddu. Slíkt væri ekki hægt ef Ísland væri í ESB, en slíkt væri hægt ef stjórnvöld með nýja og aðra framtíðarsýn fyrir Ísland á alþjóðlegum vettvangi ákvæðu að Ísland skyldi framvegis verða framsækin rödd umhverfis og sjálfbærrar þróunar. Meðal afdrifaríkustu afleiðinga af ESB-aðild er sú staðreynd að aðildarríkin eru svipt samningsumboði á umhverfissviði og í öðrum samningum við þriðju aðila. Yfirráð yfir 200 mílna fiskveiðilögsögu mun ekki verða okkar, rétturinn til að gera fiskveiðisamninga við önnur ríki mun ekki verða okkar, rétturinn til að gera viðskiptasamninga við önnur ríki mun ekki verða okkur, rétturinn til að afnema tolla eða leggja á tolla mun ekki verða okkar, æðsta dómsvald í okkar málum mun ekki verða okkar, heldur færast til ESB-dómstólsins. Aðild að ESB, sama hvað hver segir, frú forseti, er óumdeilanlegt afsal á hluta sjálfstæðis okkar og fullveldis. Þegar upp er staðið snýst aðild að ESB einnig um heimsmynd, um það hvers konar heim við viljum helst sjá. Hvort hugnast okkur betur Svíþjóð Olofs Palmes, sem stóð sem sjálfstæð rödd hins norræna velferðarmódels, hvort hugnast okkur betur margar slíkar fjölbreyttar raddir á okkar eina hnetti eða fækkandi, einsleitari ásýnd fárra risastórra viðskiptablokka, tollabandalaga, sambandsríkja? Í þeim málum veit ég vel, frú forseti, hvað ég vil. Ég vil miklu frekar sjá eina, tvær, fimm, 10, 20, 30 Svíþjóðir Olofs Palmes en eitt ESB. Ég vil sjá Ísland með málfrelsi og sjálfstæða rödd á alþjóðlegum vettvangi, að tala máli fólks sem á undir högg að sækja, að tala fyrir rétti smáþjóða og smáríkja og þeirra sem þurfa á sjálfstæðri mannúðarrödd að halda. Í þeim efnum leyfi ég mér að halda fram, frú forseti, að stefna ESB gagnvart ýmsum ríkjum þriðja heimsins hafi fyrst og fremst markast af nútímalegri nýlendustefnu, enda ekki langt að sækja forgrunninn og hefðirnar, jafnvel þótt sú nútímalega nýlendustefna nefnist svokölluð frjáls viðskipti. Við Íslendingar eigum að líta til heimsins alls, vera í raun og sann heimsborgarar, en ekki festa okkur í þröngri viðskiptablokk sem ímyndar sér og hefur allt of lengi ímyndað sér að hún sé miðja alheimsins, uppspretta siðmenningar. Heimurinn okkar er svo miklu stærri og áhugaverðari en bara Evrópa, svo miklu fjölbreyttari og meira spennandi, og lega landsins okkar og landafræði býður upp á mikla möguleika til framtíðar ef við erum nógu stórhuga til að horfa til allra átta. Það liggur m.a. fyrir, frú forseti, að málefni norðurslóða munu fá æ meiri athygli umheimsins og þar erum við í kjörstöðu til sóknar. Glötum ekki slíkum tækifærum með því að læsa okkur inni. Þeir tímar eiga að vera liðnir þegar Evrópa var drottnari heimsins og teiknaði sjálfa sig margfalt stærri á öll landakort en hún raunverulega var og er. Gleymum því heldur ekki, frú forseti, að við höfum lært af hremmingum okkar þetta árið að hinir smæstu geta oft í raun verið hinir stærstu. Færeyingar eru e.t.v. okkar einu raunsönnu vinir í heiminum, og kannski Grænlendingar líka, einu þjóðirnar sem í gegnum tíðina hafa litið til Íslands sem fyrirmyndar og sótt sér sjálfar styrk í sjálfstæði okkar. Við skulum áfram þróa jákvæð, uppbyggileg og góð samskipti við Evrópu, að sjálfsögðu, en læsum okkur ekki inni. Læsum okkur ekki inni í framtíðarsambandsríkinu. Við vinstra fólk á Íslandi tölum oft um norræna velferðarsamfélagið, að við sækjum okkur þangað fyrirmynd okkar við uppbygginguna, að við viljum leita þangað. Nú spyr ég: Hverjir voru það sem byggðu upp norræna velferðarsamfélagið? Var það Evrópusambandið? Eða hefur ESB e.t.v. verið duglegra við að brjóta það niður? Norræna velferðarsamfélagið, samfélag Olofs Palmes sem ég vitnaði til áðan, var byggt upp af vinstri mönnum, verkalýðssamtökum og sýn á samfélag jöfnuðar og jafnréttis. Það var byggt á samtakamætti sjálfstæðra þjóða. Hversu styrkum fótum stendur slíkt samfélag í dag? Staðreyndin er sú að löggjöf ESB á síðustu tveimur áratugum eða svo hefur sífellt aukið rétt einkafyrirtækja á kostnað þess svigrúms sem hið opinbera hefur til að veita almannaþjónustu. Slíkt er ekki velferðarpólitík og slíkt er ekki í anda vinstri stefnu. Hér um að ræða fjölbreytta löggjöf eins og á sviði samkeppnislaga, laga um ríkisaðstoð, laga um opinber innkaup, laga um útboð og úthýsingu, um samstarf hins opinbera við einkaaðila og þar fram eftir götunum. Það merkilega er að þessi þróun hefur átt sér stað, oft rekin áfram af hinu innra samspili laga og dóma, þrátt fyrir að ýmsar rannsóknir sýni að markaðsvæðing opinberrar þjónustu sé hvorki hinu opinbera né almenningi til góða og leiði ekki til sparnaðar. Tilgreina má fjölmörg dæmi um hækkandi verð til neytenda, aukinn kostnað, minna öryggi í rekstri og fyrir starfsfólk, versnandi kjör starfsmanna og aukinn kostnað ríks og sveitarfélaga. Í þessum efnum vil ég nefna sérstaklega umsögn BSRB þar sem bent var á afar brýna þætti í þessu sambandi og mikilvægi þess að yfirfara og bæta lagaumhverfi hinnar opinberu almannaþjónustu, styrkja hana og verja fyrir markaðsvæðingu. Þar er bent á mikilvægi þess að vinna rammalöggjöf hérlendis um opinbera almannaþjónustu áður en til hugsanlegrar ESB-aðildar kemur. Frú forseti. Mér er rétt og skylt að víkja einnig í þessari ræðu minni nokkrum orðum að hagsmunum hefðbundinna undirstöðuatvinnugreina okkar Íslendinga, svo sem sjávarútvegi og landbúnaði. Þar liggur fyrir að Evrópusambandsaðild krefst verulegra fórna. Fiskveiðistjórnarkerfi Íslands er meingallað en þó ekki eins gallað og kerfi ESB og í dag höfum við þó fullt forræði yfir því sem og auðlindinni sem það grundvallast á. Evrópusambandsaðild stefnir hvoru tveggja í hættu. Engum blöðum er um það að fletta, frú forseti, að tal um að Íslendingar geti fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegu fiskveiðistefnunni er innihaldslaus áróður. Lögsaga Íslendinga yfir auðlindum sjávar umhverfis landið er sjö sinnum stærri en landið sjálft. ESB fengi úrslitavald um hámarksafla sem leyfður yrði, veiðitegundir, veiðisvæði og veiðitíma. Það liggur þar með fyrir að með inngöngu í Evrópusambandið mun Ísland glata forræði yfir sjávarauðlindinni til framkvæmdastjórnar ESB. 
            

Forseti vill biðja hv. ræðumann að gera hlé á ræðu sinni þegar vel stendur á þar sem til stendur að gera hlé á fundi vegna þingflokksfunda sem koma til með að standa yfir í 45 mínútur, frá u.þ.b. klukkan fjögur til klukkan 16.45.

Takk fyrir þetta, frú forseti. Ég ætla bara að klára sjávarútvegskafla minn sem er stutt eftir af og halda svo áfram að hléi loknu. Þetta afsal er kjarninn í hinni sameiginlegu sjávarútvegsstefnu ESB og það er, frú forseti, óskhyggjan ein þegar talað er um að Íslendingar geti, einir þjóða, með einhverjum hætti samið sig undan grunnreglum Evrópusambandsins. Reynsla annarra þjóða, til að mynda Norðmanna úr aðildarsamningi sínum, bendir ekki til neins annars en að í besta falli sé hægt að semja um fresti, takmarkaðar og tímabundnar undanþágur og aðlögunarferla. Við verðum því að vera raunsæ þótt við hljótum að sjálfsögðu að ganga fram með ýtrustu kröfur komi til aðildarviðræðna. Ég geri þá, frú forseti, hlé á máli mínu að svo stöddu og held áfram þegar fundurinn heldur áfram.

Ræðunni er frestað og þessum fundi er frestað til kl. 16.45.

Frú forseti. Takk fyrir málið aftur. Ég gerði hlé á ræðu minni fyrir hlé eftir að hafa lokið því að tala um sjávarútveg. Nú beini ég sjónum mínum að annarri grunnatvinnugrein þjóðarinnar, þ.e. landbúnaðinum, atvinnugrein sem hefur verið við lýði hér frá því að land byggðist, atvinnugrein sem er að mínu mati og hefur undanfarin ár og jafnvel áratugi verið gróflega vanmetin og sem leiðir af sér fjöldann allan af afleiddum störfum, sprotum og tækifærum til nýsköpunar. Landbúnaður er eins og við vitum öll hornsteinn okkar dreifðu byggða í landinu. Oft er talað um fæðu- og matvælaöryggi þjóðarinnar og slíkt er augljóslega eyju norður í höfum algjört úrslitaatriði. Tryggt framboð af heilnæmum búvörum er eitt af okkar allra brýnustu hagsmunamálum og stofnar okkar, eins og við vitum öll, teljast sérstaklega næmir fyrir sjúkdómum. Þessa stofna verður að vernda. En við eigum ekki bara að hugsa landbúnað út frá sjónarhorni fæðu- og matvælaöryggis því að slíkt er í rauninni of takmarkandi skilgreining þótt hún sé augljóslega grunnforsenda sem aldrei megi víkja frá. Við eigum að horfa á hið fjölþætta hlutverks landbúnaðarins, ekki einungis út frá búvöruframleiðslu heldur einnig ýmissi annars konar verðmætasköpun bænda, til að mynda í umhverfismálum, landrækt, skógrækt, landgræðslu, viðhaldi landslags, endurheimt votlendis o.fl., að ég tali ekki um vigt þeirra og vægi í ferðaþjónustu um landið allt. Landbúnaður er ein af forsendum þess að landið haldist í byggð, að við sjáum Ísland fjölbreytileikans úti um allar koppagrundir en ekki bara 101 Reykjavík eða nokkra stóra höfuðstaði þéttbýlis. Við verðum einnig að sporna gegn frekari þróun í átt að verksmiðjubúskap og standa dyggan vörð um lífrænan og vistvænan búskap, mannúðlega meðferð dýra og stuðla að smærri og fjölbreyttari býlum í stað of mikillar samþjöppunar. Þetta getum við allt gert sjálf á okkar eigin forsendum ef við viljum. Við getum gert það á okkar eigin forsendum ef við pössum upp á það að veikja ekki innviði íslensks landbúnaðar of mikið með því t.d. að ganga í Evrópusambandið. Frú forseti. Ein helsta og sterkasta röksemdin fyrir aðildarviðræðum við Evrópusambandið eins og hún birtist í kosningabaráttunni var staða gjaldmiðilsins okkar. Ég vil taka það skýrt fram í þessu sambandi að ég hef nákvæmlega enga tilfinningasemi gagnvart íslenski krónu. Ég vil einfaldlega gjaldmiðil sem hentar best íslensku samfélagi, hvaða nafni sem hann nefnist. Staða okkar er mjög alvarleg og því er skiljanlegt að margir renni hýru auga til evru í von um að mál leysist. Það er þó vandséð að þetta mál réttlæti Evrópusambandsaðild, enda mun Ísland ekki uppfylla eitt einasta svokallaðra Maastricht-skilyrða í fyrirsjáanlegri framtíð. Upptaka evru sem lausn á okkar aðkallandi gjaldmiðilsvanda í gegnum ESB er að þessu leyti tálsýn, og þótt auðvelt sé að láta glepjast í þessum efnum ber okkur skylda til að skoða málið frá öllum hliðum. Fyrir þau sem þrá svo heitt að taka upp evru og sjá það sem lausn á vanda okkar væri t.d. nær að íhuga einhliða upptöku evru eða annars gjaldmiðils í stað þess að bíða í fleiri ár með sársaukafullum hætti eftir evrulest ESB. Staðreyndin er auðvitað sú, frú forseti, að við búum við krónuna og munum búa við hana næstu missirin. Við höfum blessunarlega ekki þekkt atvinnuleysi hér nema sem tímabundið vandamál, en meðal margra Evrópusambandsríkja er sú skelfing á vinnumarkaði sem við okkur Íslendingum blasir nú í kjölfar efnahagshrunsins því miður nokkuð varanlegt ástand við venjulegar aðstæður. Atvinnuleysisstig innan ýmissa ríkja Evrópusambandsins er ógnvænlega hátt og í því ljósi þarf að meta við hvað er átt og að hverju er stefnt þegar því er haldið fram að Evrópusambandsaðild færi Íslendingum efnahagslegan stöðugleika. Ég sé að tími minn líður hratt og er senn á þrotum og ég er reyndar bara rétt að byrja með ræðuna en ég ætla að fá að nefna á þessu stigi að utanríkismálanefnd hefur unnið mjög gott starf í þeirri nefndarvinnu sem fram hefur farið í þessu máli undir dyggri forustu formanns nefndarinnar, Árna Þórs Sigurðssonar. Í þingsályktunartillögunni er fjallað um brýna aðkomu Alþingis og ólíkra hagsmunaaðila, öfluga upplýsingamiðlun, gagnsæi og mikilvægi þess að aldrei verði gengið frá málinu nema í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þar er og fjallað allítarlega um meginhagsmuni Íslands í mögulegum aðildarviðræðum við Evrópusambandið, þá hagsmuni er varða ýmsa þá þætti sem ég hef nú þegar tæpt á í ræðu minni. Það ber að leggja áherslu á að hugsanlegt aðildarferli, ef af verður, taki mið af þeirri leiðsögn sem þar er að finna. Fari svo að Alþingi ákveði að ganga til aðildarviðræðna skiptir gríðarlega miklu máli, bæði fyrir Evrópusambandssinna og Evrópusambandsandstæðinga, að sá samningur sem gerður er sé sá albesti sem mögulegur er, sá albesti sem hugsanlega er í stöðunni, og þá þurfa samningamenn Íslands að halda gríðarlega vel á spöðunum. Ég hef ekki tíma til að rekja þessa þætti frekar að svo stöddu, heldur vísa til nefndarálitsins og þess vegvísis sem þar er að finna. Eins og vitað er, frú forseti, skrifaði ég undir þetta nefndarálit með almennum fyrirvara. Veigamesti þáttur þess fyrirvara lýtur að lýðræðinu, að aðkomu fólksins í landinu að öllu þessu afdrifaríka ferli. Það er deginum ljósara af því sem ég hef sagt hér í dag, frú forseti, að ég er einarður andstæðingur aðildar að ESB. Eins og ég hef sagt hér fyrr ber okkur skylda til að hugsa í þessu efni í kynslóðum en ekki í skammtímakreppu. En um leið og ég er Evrópusambandsandstæðingur hef ég einnig djúpa sannfæringu fyrir gildi þjóðaratkvæðagreiðslna og tel, í samræmi við stefnu míns flokks, að okkur beri skylda til að ryðja braut fyrir beint lýðræði um stór álitamál, ekki síst þau stóru álitamál sem sundra þjóðinni. Ég hef tröllatrú á því að hérlendis eigi að ryðja braut fyrir þjóðarfrumkvæði, þ.e. að tiltekinn hluti þjóðarinnar geti knúið fram þjóðaratkvæði um einstök mál, ég vil að tiltekinn minni hluti þingmanna geti knúið fram þjóðaratkvæði og svo má áfram telja. Allt er þetta í samræmi við þær lýðræðisáherslur sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur lagt. Þetta margslungna mál um aðildarumsókn og aðildarviðræður við ESB er klárlega mál sem klýfur þjóðina á tímum þar sem hún verður að reyna að standa saman. Hver er besta leiðin til að leiða slíkt átakamál til lykta og hver er sá farvegur sem við hljótum öll að geta verið sammála um? Jú, það er vissulega farvegur lýðræðisins, farvegur þess að kalla á þjóðarvilja í málinu. Mín skoðun er sú að við þær aðstæður sem nú eru uppi þurfi þjóðin sjálf að fá tækifæri til að taka upplýsta og lýðræðislega afstöðu til málsins. Þeir sem til þess hafa verið kjörnir hafa ekki farið þannig með vald sitt á undanförnum árum að verjandi sé að þjóðin fái ekki að taka með beinum og milliliðalausum hætti afstöðu til álitamáls af þeirri stærðargráðu sem hér um ræðir. Ég fullyrði um leið, frú forseti, að ef fyrir liggur þjóðarvilji í þjóðaratkvæðagreiðslu um að sækja um að ganga inn í Evrópusambandið eða fara í aðildarviðræður sé það auðveldara, léttbærara og ásættanlegra öllum þeim sem ekki vilja fara í þetta aðildarviðræðuferli, öllum þeim sem er það þungbært og sjá jafnvel fyrir sér að lífsafkomu þeirra verði ógnað, þá gerir það léttara og ýtir undir leiðir til samstöðu að fólk og þjóðfélagshópar viti að það er þjóðin sjálf, meiri hluti þjóðarinnar, sem krefst þess með beinum hætti að út í allt þetta ferli sé farið. Ég tel það bæði heiðarlegra gagnvart okkur sjálfum og gagnvart Evrópusambandinu að fyrir liggi þessi skýri þjóðarvilji áður en lagt er upp í þessa vegferð. Ég get þá heldur ekki leynt því, frú forseti, að það að lesa hvernig stærri ESB-ríki beittu minni ríki valdníðslu og ofríki, svo sem eins og í í Icesave-málinu, litar óneitanlega hug minn til þess nú og ég tel enn brýnna en áður að þjóðin komi beint að málinu strax. Ég endurtek, það er ekki bara heiðarlegra gagnvart okkur sjálfum, það er líka heiðarlegra gagnvart Evrópusambandinu að tíma, orku og fjármunum sé ekki eytt í viðamiklar aðildarviðræður nema skýr þjóðarvilji fylgi máli frá upphafi. Ég er þess fullviss að ef þjóðin hefði á undanförnum missirum fengið að vera betur upplýst, fengið að vera virkari þátttakandi í ákvörðunum, fengið með ítarlegri hætti að ráða örlögum sínum sjálf, skref fyrir skref, ef við værum lýðræðislegri og hlúðum að öllum þáttum lýðræðismenningar værum við ekki í þeim ógnarvanda sem nú steðjar að okkur. Frú forseti. Ég treysti þjóð minni betur en þingi, og óska þess að hún fái beina aðkomu að þessu máli áður en lagt er af stað, máli sem markar tímamót í sögu lýðveldis, máli sem nú er tekið til afgreiðslu undir kringumstæðum sem enginn hefði óskað sér og þar sem framtíð landsins okkar er undir.

Virðulegi forseti. Ég tek undir hvert orð hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur. Ræða hennar var mjög málefnaleg, mjög vel uppbyggð og full af rökum í þágu íslensks metnaðar og íslensks sjálfstæðis. Sjálfur hef ég notið þeirra sérréttinda að vera alinn upp af þjóðerniskommúnistum, sósíalistum og forhertum sjálfstæðismönnum og samvinnumönnum. Sagt er að fjórðungi bregði til fósturs svo maður á að hafa nokkuð víðtæka reynslu í því að meta hluti út frá því. Fyrst og fremst er það dugmikið fólk með hlýtt brjóstvit og þroskaða eðlisgreind sem hefur lagt á ráðin hjá flestum Íslendingum í uppeldi þeirra og út frá því hljótum við að taka í rauninni sömu afstöðu og hv. þingmaður gerði í ræðu sinni áðan. Hv. þingmaður býr auðvitað yfir reynslu skákmeistarans sem fyrst og fremst er snjall skákmaður af eigin verðleikum. Ísland er á sinn hátt í dag í stöðu skákmeistarans og verður sækja fram á eigin verðleikum. Þeir verða aldrei metnir okkur í hag í Brussel, það vitum við. Vegna smæðar okkar skiptir það ekki máli á þeim búgarði. Þess vegna fagna ég þessari ræðu. Það er rétt sem hv. þingmaður sagði, það er óheyrilega óhóflegur verðmiði í öllum skilningi sem er settur fram í framgangi þessa máls og með ákveðinni valdbeitingu sem er einstæð í hlutum sem varða sjálfstæði og fullveldi Íslands. Það er eins og hv. þingmaður sagði, það er um að ræða óumdeilanlegt afsal á sjálfstæði Íslands.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur fyrir yfirgripsmikla, rökfasta og góða ræðu. Ég talaði um það um daginn að ekki væri svo langt á milli Framsóknarflokksins og Vinstri grænna í þessum meginstefnumálum. En hv. þingmaður á það sameiginlegt með þeim þingmönnum Vinstri grænna sem hafa talað í þessu máli að hv. formanni utanríkismálanefndar frátöldum að koma hér upp og lýsa sig algerlega andsnúinn Evrópusambandinu og í raun og veru finna því allt til foráttu. Mér finnst vinstri grænir ekki sjá neinn ljósan punkt í þessari tillögu sem liggur hér fyrir enda vantar allan eldmóðinn hjá vinstri grænum að tala fyrir þessari tillögu. Þess vegna er svo sorglegt að við skulum standa í þessum sporum hér í dag með málið svona vaxið. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hún sætti sig við þau skilyrði sem eru í þessari þingsályktunartillögu varðandi ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu en ekki bindandi. Sættir þingmaðurinn sig við það að þetta verði ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem við gætum allt eins kallað þetta skoðanakönnun meðal þjóðarinnar og stjórnvöld ekki bundin af henni? Verði þessi tillaga samþykkt undir forustu Vinstri grænna í ríkisstjórn þá fer af stað ákveðið ferli sem hefur verið gert kostnaðarmat á, sem eru 1.000 milljónir. Formaður Vinstri grænna hefur sjálfur lýst því yfir að það eigi að fara með þetta með þessum hætti af því að þjóðin muni örugglega fella aðildarviðræður þegar þetta kemst í þjóðaratkvæðagreiðslu. Finnst hv. þingmanni það ekki mikil peningasóun á þeim tímum sem við lifum að eyða þessu fjármagni í þessar viðræður 

Frú forseti. Eins og hv. þm. Vigdís Hauksdóttir er án efa sammála mér um þá er það þannig að þetta Evrópusambandsmál, evrumál, þessi umræða er búin að yfirtaka samfélagið í opinberri umræðu síðustu missiri og það er að mínu mati að verða sjálfstætt vandamál í því að leysa hin raunverulegu vandamál sem liggja fyrir. Þess vegna er það sem ég segi að þótt ég sé svo andsnúin aðild Íslands að Evrópusambandinu sem raun ber vitni þá verðum við að finna einhverja leið til að leiða þetta mál til lykta og það er lýðræðið. Það er þess vegna þessi þjóðaratkvæðagreiðsla sem ég tala um. Augljóslega vegna þess hvernig stjórnarskráin er núna þá er slík þjóðaratkvæðagreiðsla ráðgefandi eðli málsins samkvæmt eins og bara til dæmis þjóðaratkvæðagreiðslan núna áður en við förum í aðildarviðræður. En það hlýtur að vera þannig að kjörnir fulltrúar landsins gefi út sameiginlega yfirlýsingu um að þeir virði þjóðarvilja jafnvel þó að samkvæmt stjórnarskránni óbreyttri sé það eðli málsins samkvæmt ráðgefandi. Er þetta peningasóun? Já, þetta er peningasóun að því leyti að ég er einmitt viss um, eins og hv. þm. Vigdís Hauksdóttir segir, að þjóðin mun fella þetta, hvort sem það verður gert núna eða síðar. En það er ekki peningasóun að því leyti að við verðum, til þess einmitt að bjarga svo mörgu öðru í okkar samfélagi, að fá lyktir í þetta mál. Það verður að gerast. Annars komumst við ekki hænufet áfram. Það er bara þannig. Fjölmiðlavöldin og gríðarlega sterk hagsmunaöfl í samfélaginu keyra þetta mál afar 

Virðulegi forseti. Ég skil hv. þingmann á þann hátt að hún sé hér raunverulega að tala fyrir þeirri leið að fara í tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu vegna galla á stjórnarskránni og, eins og ég sagði í dag, brots á stjórnarskránni þar sem fullveldisafsalsákvæðið er ekki í stjórnarskránni. Þar með er það bundið í stjórnarskrá að þjóðaratkvæðagreiðsla sem þessi yrði bindandi og þá verður líklega að fara svo að hér verði að fara fram tvær þjóðaratkvæðagreiðslur, fyrst ein til að gá hvort við eigum að sækja um aðild. Þar með yrði þing rofið og stjórnarskrárbreyting lögð fyrir, kosið aftur og þá værum við hér með stjórnarskrá sem við gætum farið eftir og þyrftum ekki að brjóta. Þessi er mergurinn málsins og þetta er það sem kemur fram á fylgiskjali VIII í þeirri breytingartillögu sem liggur fyrir fundinum. Er þetta réttur skilningur, hv. þm. Guðfríður Lilja 

Frú forseti. Þegar ég tala um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu þá er ég einmitt að meina það að mér finnst að þjóðin eigi áður en við leggjum í þetta ferli að greiða atkvæði um það hvort hún vilji það, hvort henni finnist það réttmætt og forsvaranlegt og nógu brýnt á þessum tímapunkti að við leggjum í það ferli. Ég held að hún mundi segja nei. Ég held, eins og fram hefur komið í ýmsum könnunum, að önnur mál brenni miklu heitar á þjóðinni einmitt núna, miklu heitar. En ef hún sagði já þá yrði auðvitað farið í aðildarviðræður, að sjálfsögðu. Ég lít svo á að ég sé bundin vilja þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu hvort sem að forminu til sú atkvæðagreiðsla væri ráðgefandi á meðan stjórnarskráin stendur óbreytt eða ekki, eða bindandi.

Virðulegi forseti. Ég er ánægður með margt í ræðu hv. þingmanns og finnst hún málefnaleg. Ég hef samt tvær spurningar vegna þess að mér fannst einkenna málflutning þingmannsins að hún sagði hér nokkrum sinnum að við værum að fara í aðildarviðræður. Mig langar til að spyrja hana hvort hún geri ekki greinarmun á aðildarviðræðum og því að leggja inn umsókn vegna þess að það er það sem meiri hluti utanríkismálanefndar leggur til, reyndar hv. þingmaður með fyrirvara. Í mínum huga felast í því mjög skýr skilaboð að leggja inn umsókn. Það þýðir í rauninni að þú ert að sækja um inngöngu en ekki að ræða við Evrópusambandið um hvað við getum fengið vegna þess að ég tel að það sé nefnilega misskilningur í umræðunni um að þetta séu einhvers konar könnunarviðræður. Að öðru leyti vil ég beina spurningu til þingmannsins af því að hún nefndi að umræðan hefði verið yfirdrifin og ég held að það sé rétt, sérstaklega í ljósi þess að tvö stærstu blöð landsins hafa tekið eindregna afstöðu með því að fara í aðildarviðræður. Telur þingmaðurinn að það muni ekki einfaldlega leiða til þess að við förum inn í Evrópusambandið vegna þess að hér á göngum Alþingis fagna samfylkingarmenn og voru þá ekki vinstri grænir í rauninni þegar þeir ákváðu að hleypa þessu út úr nefndinni, ákváðu að fara með þetta í atkvæðagreiðslu, að stíga fyrsta skrefið inn í 

Frú forseti. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að aðildarviðræður eru allt annað en svokallaðar könnunarviðræður. Hér er einmitt verið að tala um að leggja inn umsókn til að geta farið í formlegar aðildarviðræður og sjá þannig hvort úr verður hugsanlegur aðildarsamningur sem þá er lagður fyrir þjóðina. Það er að sjálfsögðu ófrávíkjanlegt prinsipp í því að þjóðin taki þá afstöðu til þess samnings sem hugsanlega kemur út úr þessu ferli. Það held ég að hafi sýnt sig í ýmsum könnunum, svo ég vitni í það, að mjög margir vilja, eins og þeir segja, sjá samning. Ég gæti talað lengi um það hvernig við getum farið í upplýsingaherför án samnings vegna þess að ég tel að við vitum að mörgu leyti svo margt um hvað við fáum. En það er allt annað mál. Er þetta leiðin til að fara inn í ESB? Nei, ég held ekki. Í ýmsum löndum - og sú er auðvitað ein af persónuleikagerðum Evrópusambandsins að það vill stöðugt endurtaka þjóðaratkvæðagreiðslur ef það fær ekki þá niðurstöðu sem því hentar - en í ýmsum þessara ríkja hefur einmitt verið gríðarlegur þrýstingur frá pólitíkinni, frá fjölmiðlum, frá háskólasamfélagi og víðar um að þjóðin ákveði tiltekið - segi já við ákveðnum hlutum - en þjóðin hefur vit og ég treysti þjóðinni. Burt séð frá öllum áróðri um hvort þetta sé töfralausn á hennar málum þá treysti ég þjóðinni til að sjá í gegnum það og að hún geti þá þegar henni líður raunverulega eins og hún hafi allar upplýsingar uppi á borðum tekið endanlega afstöðu í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég eins og hv. þingmaður treysti þjóðinni. Hins vegar held ég að við verðum að átta okkur á því í þessari umræðu að þetta er ekki bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla og einn þingmaður Vinstri grænna hefur lýst því yfir, eins og ég skildi orð hans hér í ræðustól, að það er alveg sama hvað kemur úr þjóðaratkvæðagreiðslu, hann mun samt vera andvígur aðildarsamningi. Ég óttast að þrátt fyrir góða von hv. þingmanns um að við losnum við umræðuna þá held ég að hún verði jafnvel hatrammari eftir að við höfum farið í aðildarviðræður og að fjölmiðlar og aðrir muni haga áróðri sínum þannig að við munum ekki, þau sem hræðumst mjög það skref að ganga í ESB, geta barist gegn því. 

Frú forseti. Auðvitað berum við mörg ótta í brjósti vegna hugsanlegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu rétt eins og aðrir bera til hennar miklar vonir. Ég sé bara ekki fræðilegan möguleika á því að mikill meiri hluti þingheims og stjórnmálaflokkar í landinu mundu ekki binda sig við þá niðurstöðu sem ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla mundi gefa til dæmis í því hvort ganga ætti til aðildarviðræðna. Varðandi þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave þá hef ég sagt það oft áður og mun halda áfram að segja það að ég er mjög fylgjandi þjóðaratkvæðagreiðslum yfirleitt, beinu lýðræði að ég tali nú ekki um í stórum átakamálum þannig að ég væri, já, fylgjandi því að leita leiða til að setja Icesave í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um lengd þingfunda, er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en til klukkan átta í kvöld. Er óskað atkvæðagreiðslu um þessa tillögu forseta? Ef svo er ekki skoðast hún samþykkt.

Virðulegi forseti. Varðandi tillögu forseta vildi ég fá að spyrja að því að þegar leitað er eftir stuðningi þingsins við að hafa fund í kvöld, þ.e. hvort það sé ekki örugglega rétt skilið hjá mér að það sé þá ekki lengur en til miðnættis.

Forseti vill taka fram að gefnu tilefni að óskað er eftir því að þingfundur geti staðið lengur en til klukkan átta. Lengd umræðunnar verður að ráðast af gangi hennar í kvöld.

Virðulegi forseti. Ég óska eftir því að heimildin verði til miðnættis. Ef óskað er eftir lengri tíma en til miðnættis óska ég eftir því að það verði rætt milli þingflokkanna eða greidd um það atkvæði hér á þinginu.

Frú forseti. Ég hlýddi grannt á orð forseta og hæstv. forseti sagði, þ.e. tillagan gekk út á það að lengd þingfundar yrði lengur en til klukkan átta í dag. Það þýðir til miðnættis því að eftir miðnætti er kominn annar dagur.

Virðulegi forseti. Ég óska eftir því, og tek undir með hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur, að forseti upplýsi um hvort meiningin sé að fundurinn standi lengur en til miðnættis, einfaldlega vegna þess að þingmenn þurfa þá að koma í horf hjá sér ýmsum skipulagsatriðum þar sem áætlun þingsins var sú að ekki yrði þingfundur fram eftir kvöldi þennan daginn.

Forseti vill upplýsa vegna þeirra umræðna sem fara hér fram um lengd þingfunda að gert er ráð fyrir að þingfundur standi til miðnættis. Það verður endurskoðað síðar í kvöld ef efni standa til þess eða á morgun.

Frú forseti. Ég ætla að halda áfram frá síðustu ræðu minni að reifa þetta mál sem erum búin að ræða hér í nokkra daga og byrja á að taka fyrir lagatúlkun sem kom fyrst frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur og er mjög athyglisverð. Nú hafa þingmenn svarið eið að þessari stjórnarskrá, eins og hún er hér, og engri annarri, ekki breyttri eða neitt slíkt. Hér er verið að leggja til, frú forseti, svo að ég hafi það nú alveg á tæru í nefndaráliti - segjum að þetta verði samþykkt, þetta nefndarálit meiri hluta hv. utanríkismálanefndar þar sem segir, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að ESB og að loknum viðræðum við sambandið verði haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um væntanlegan aðildarsamning.“ Þarna er verið að fela ríkisstjórninni að sækja um aðild að Evrópusambandinu sem stjórnarskráin bannar. Ég fæ ekki séð hvernig í ósköpunum það stenst. Það er ekki þinglegt. Þingmenn hafa svarið eið að þessari stjórnarskrá, ekki einhverri breyttri. Ég man þá tíð að margir þingmenn, sérstaklega Vinstri grænna og Samfylkingarinnar, voru alveg miður sín þegar kom í ljós í úrskurði Hæstaréttar að lög brutu stjórnarskrána. Það voru reyndar fleiri, líka stjórnarsinnar á þeim tíma. Eða þá í kvótamálinu. Þá einsettu menn sér að breyta lögunum eins hratt og hægt var, lögum sem meiddu stjórnarskrána, sem menn höfðu svarið eið að. Hér eru menn ekki bara að reyna að laga eitthvað heldur eru þeir að flytja þingsályktunartillögu, þeir skora á ríkisstjórnina að gera eitthvað sem stjórnarskráin bannar. Ég geri miklar athugasemdir við þetta vegna þess að aðild að Evrópusambandinu þýðir afsal og framsal á fullveldi og sjálfstæði þjóðarinnar. Við erum ekki lengur fullvalda og sjálfstæð þjóð, ekki frekar en Danir eru fullvalda og sjálfstæð þjóð. Þeir eru það ekki. Þeir geta ekki gert samninga við erlend ríki eins og Taívan eða hvaða annað ríki sem er utan Evrópusambandsins. Um þann þáttinn sér Evrópusambandið. Þess vegna hef ég sagt að það að sækja um aðild að Evrópusambandinu sé heimóttarstefna en ekki alþjóðastefna. Ég ætla svo að ræða þá stöðu sem við Íslendingar erum í núna. Við urðum fyrir gífurlegu áfalli í haust, sem kunnugt er, þegar bankarnir hrundu og segja má að þjóðin sé á margan hátt á hnjánum. Hún er mjög illa sett. Við erum hér að ræða á Alþingi um svokallaðan Icesave-samning þar sem Evrópusambandið aðstoðaði Breta og Hollendinga í baráttunni við Íslendinga og beitti sér - Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sömuleiðis - til að kúga Íslendinga og keyra þá niður á hnén. Þar eru Íslendingar núna. Þeir eru á hnjánum. Þjóðin varð fyrir andlegu áfalli. Hún fylltist vonleysi og fjöldi einstaklinga á Íslandi á um mjög sárt að binda. Atvinnuleysi, sem við þekkjum ekki eða höfum ekki þekkt í þessum mæli, gjaldþrot fyrirtækja og einstaklinga eru staðreynd. Í þessari stöðu ætla menn virkilega að fara að sækja um aðild að þessum klúbbi. Frú forseti. Ég er eiginlega alveg gáttaður á þeim sem láta sér detta þetta í hug. Ég er gáttaður á hv. þingmönnum Samfylkingarinnar sem vilja, sumir hverjir, nota þessa stöðu til að keyra okkur inn í sambandið, nota stöðuna. Þessa stöðu, ef við verðum ekki látin bera allt of þungar byrðar af Icesave, getum við lagað á þremur til fjórum árum. Þá skulum við full sjálfstrausts ganga inn í Evrópusambandið, þeir sem það vilja, en ekki á hnjánum. Við skulum fara inn um aðaldyrnar en ekki inn um bakdyrnar eða hundalúguna, frú forseti. Það hefur margt undarlegt gerst undanfarna daga, undanfarnar vikur. Fyrst gerist það að þingflokkar stjórnarliða samþykkja að veita fjármálaráðherra eða ríkisstjórninni heimild til að skrifa undir samning sem þeir aldrei höfðu séð og höfðu ekki hugmynd um hvað stóð í. Svo gerist það að það var meiningin að Alþingi samþykkti Icesave-skuldbindinguna án þess að vita hvað væri í henni. Það átti virkilega að halda þessu leyndu. Leyndarhyggjan gengur svo langt að það er alltaf að koma upp meira og meira. Það þarf virkilega að grafa málin upp til að menn fái að vita hvað er á bak við þennan samning sem og fleiri. Það er sem sagt leynd, hótanir og loforð. Stjórnmálin á Íslandi, hjá hæstv. ríkisstjórn, ganga út á þetta. Þessi umræða sem nú hefur staðið í marga daga hófst á því að ungur hv. þingmaður, Ásmundur Einar Daðason, lýsti því yfir að honum hefði borist til eyrna að það yrðu stjórnarslit ef hann gerði svo mikið að gerast meðflutningsmaður að breytingartillögu. Nú er það þannig að ríkisstjórnir þurfa á stuðningi stjórnarflokkanna að halda og þá aðallega á þann veg, eins og ég hef alltaf skilið það, að einhver maður styður ríkisstjórn - ég vildi gjarnan að hv. þm. Ásmundur Einar Daðason hlýddi á mál mitt - stuðningur við ríkisstjórn felst í því að verja hana vantrausti og styðja fjárlagafrumvarpið. Þannig hafa menn skilið stuðning við ríkisstjórn. Ég hef stutt ríkisstjórnir lengi og hef ekki skirrst við að greiða atkvæði gegn því sem mér finnst vera vitleysa, eins og ríkisábyrgð á DeCode eða eitthvað því um líkt, þó það hafi verið stjórnarfrumvarp. Ég sé því ekki að þarna sé neinn trúnaður brotinn í því að styðja ríkisstjórn. Ég skil því ekki hvers vegna hv. þm. Ásmundur Einar Daðason mátti ekki flytja breytingartillögu um að fara aðra leið í nálgun við Evrópusambandið. En þetta er hluti af þeim veruleika sem við upplifum á Íslandi í dag, að ríkisstjórnin byggir á dulúð, leynd, loforðum, hótunum og þrýstingi og svo er ríkisstjórnin alltaf að gera eitthvað annað en hún ætti að vera að gera. Heimilin og fyrirtækin, bankakerfið er allt í standandi vandræðum. Á meðan er ríkisstjórnin alltaf að gera eitthvað annað. Hún tekur ekki á vandamálunum. Og nú ræðum við hér dag og nótt aðild að Evrópusambandinu sem leysir engan vanda til skamms tíma og kostar mikla orku og mun binda bæði ráðuneyti og fé í mörg ár í stað þess að sinna fyrirtækjum og einstaklingum, heimilum í landinu sem eru í miklum vanda, þ.e. sum hver. Ég hef áður farið yfir sögu Íslands og Evrópusambandsins, langa sögu Íslands og stutta og mjög viðburðaríka sögu Evrópusambandsins. Hún er ótrúlega stutt og það eru gífurlegar breytingar þar í gangi. Á hverju einasta ári gerist eitthvað stórkostlegt og allt miðar það meira og minna að því að þróa Evrópusambandið til eins ríkis. Ef maður horfir á þetta með gleraugum áratuganna en ekki ársins, mánaðanna, viknanna eða klukkutímanna þá sér maður að eftir 20, 30 eða 60 ár verður Evrópusambandið orðið pikkfast ríki með sama hraða og áframhaldi. Og þangað ætla menn að stefna. Evrópusambandið er fyrirbæri sem býr til tollmúra og lokar fátæka fólkið úti. Það er þannig. Það setur tolla á vörur frá þriðja heims löndum og býr til fátækt með þeim hætti, viðheldur sem sagt velsæld innan borðs, innan landamæra. Þannig er það. Þetta þurfa menn að hafa í huga og vita að aðild að Evrópusambandinu þýðir heimóttarstefna og þýðir að menn eru ekki lengur gjaldgengir á alþjóðamarkaði og alþjóðasviði. Menn eru ekki lengur í nefndum sem ræða frjálst eins og hvert annað ríki heldur erum við orðin hjálenda eða hlutaríki, fylki eða hreppur, í risastóru ríki og það mun fara vaxandi. Sumir hafa sagt: Þetta er nú bara umsókn. Við skulum aðeins kíkja á hvað er í pokanum. Það er bara eins og krakki sem fer út í nammibúð, ætlar að kaupa bland í poka og vill fá að sjá hvað er í pokanum og þá ætlar hann að taka ákvörðun um hvort hann kaupi eða ekki. Þetta er afskaplega billega sagt og þeir sem þetta segja átta sig ekki á áróðursmaskínu Evrópusambandsins. Eins og hér hefur komið fram, meðal annars hjá umræddum hv. þingmanni, Ásmundi Einari Daðasyni, eyðir Evrópusambandið svipuðum upphæðum í markaðssetningu og áróðursstarf og Coca Cola á ári, og það mun vera svona svipuð tala og við erum að glíma við í Icesave-málinu á ári.  Evrópusambandið er mjög öflugt. Við sjáum það á Íslandi. Hér hefur verið dreginn fram í fjölmiðlana hver „óháður“ umsagnaraðilinn á fætur öðrum, fólk sem í raun er á launum hjá Evrópusambandinu í gegnum rannsóknarverkefni og rannsóknarstyrki. Þetta er því mjög hættulegt og það hefur sýnt sig í sumum löndum að þegar greiða á atkvæði um Evrópusambandið þá magnast áróðursvélin í því landi á þeim tíma, rétt fyrir kosningar, og breytir skoðanamyndun í landinu. Það getur vel verið að menn treysti á einstaklinginn og sem betur fer til dæmis tókst það ekki í Noregi. Þrátt fyrir að bæði atvinnulíf og verkalýðshreyfing og margir málsmetandi óháðir ráðgjafar stæðu að því að lofa Evrópusambandið þá stóð hinn venjulegi Norðmaður gegn þessu. En það er spurning hvort hann stendur gegn því á Íslandi því að hér hefur hann ekki atkvæðisrétt, þessi ágæti Norðmaður, og ég er ekki alveg viss um Íslendinginn vegna þess að hann hugsar oft mikið til skamms tíma. Ef það kemur einhver samningur til baka, þegar hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson, sem elskar og dáir Evrópusambandið, kemur til baka með einhvern samning eftir að hafa haft eins lítil samskipti við hv. utanríkismálanefnd og hægt er, því að hann á jú bara að taka tillit sjónarmiða. Það stendur í breytingartillögunni, með leyfi frú forseta: „Við undirbúning viðræðna og skipulag þeirra skal ríkisstjórnin fylgja þeim sjónarmiðum um verklag og meginhagsmuni sem fram koma í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar.“ Hann á því ekki einu sinni að fara eftir þeim. Hann á að fylgja þeim sjónarmiðum, hvað sem það nú þýðir. Svo gerir hann einhvern samning og kemur til baka með einhvern samning og í þeim samningi fáum við undanþágu fyrir sjávarútveg. Það er ekki spurning. Við fáum undanþágur til að veiða fisk tímabundið. En það verður svo langur tími að Íslendingnum finnst það nánast vera eilífð. Ég geri ráð fyrir að það verði 20 ár, að við megum veiða þorsk einir í 20 ár. Og við megum borða hákarl, sem er skemmdur matur í Evrópusambandinu, í kannski 15 ár. Og Vestfirðingar - af því að ég sé nú einn þarna - þeir mega borða hnoðmör á laun ef þeir lofa að segja engum frá því og gera það einhvers staðar inn til dala.  Svo þegar samningurinn verður lagður undir þjóðaratkvæðagreiðslu, þessa ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu, þá heyrist gamli söngurinn: „Staðan er orðin svo svakalega slæm. Ef þið ekki samþykkið þá gerist þetta og hitt. Alveg skelfilegt, aumingja þið.  Mig langar dálítið, frú forseti, að ræða um ábyrgð hv. þingmanna Vinstri grænna því að þeir eru hérna nokkrir. Þeir eru tveir alla vega sem ég ætla að ræða um í þessu sambandi. Ég ætla ekki að tala um ábyrgð Samfylkingarinnar því að þetta er bara trúaratriði hjá þeim og þeir ræða aldrei um kosti eða galla, bara kosti. Vinstri grænir lofuðu kjósendum sínum að þeir gengju ekki í Evrópusambandið og margir þeirra munu greiða atkvæði á eftir, þ.e. talað er um að einhverjir fimm, sex muni greiða atkvæði með tillögu um að setja þetta í tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu, aðrir muni greiða atkvæði gegn því og sú tillaga hugsanlega fellur. Þá kemur tillagan sjálf sem um er að ræða frá ríkisstjórninni með breytingartillögu hv. utanríkismálanefndar. Þá munu fleiri Vinstri grænir greiða atkvæði gegn. En þá koma þingmenn frá Framsókn og Sjálfstæðisflokki, hugsanlega einhverjir, og styðja. Málið fer því þannig að hæstv. utanríkisráðherra flýgur til Brussel fyrir helgi með lítið blað sem er umsókn um aðild að Evrópusambandinu. Ég verð að segja það að ábyrgð hv. þingmanna Vinstri grænna er gífurlega mikil. Einu sinni sátu Grikkir um Tróju og varð ekkert ágengt vegna þess að múrarnir voru svo háir. Það er svipað og á Íslandi. Landvættirnar standa vörð um Ísland og Vinstri grænir eru fyrir innan og passa að óvinurinn komi ekki inn. En Grikkir voru sniðugir. Þeir byggðu hest mikinn úr tré og fólu hermenn sína inni í hestinum - það er Samfylkingin háttvirt - og svo sigldu þeir burt. Trójumenn héldu að nú væri friður kominn og horfðu á þessa undarlegu skepnu sem stóð þarna, tréhestinn, og ákváðu að draga hann inn fyrir múrana. Þar spruttu Grikkirnir út og lögðu undir sig borgina og var það mikill skaði fyrir Trójumenn. Ég tel því miður, frú forseti, að hv. þingmenn Vinstri grænna séu í hlutverki þeirra sem draga Trójuhestinn inn í borgina. Þeir meina ekkert illt með því en þannig verður niðurstaðan, frú forseti. Svo verður sótt um og svo, eins og ég er búinn að lýsa, kemur áróðursmaskínan og eftir tíu ár er Ísland allt í einu orðið - eða jafnvel fyrr, innan tíu ára - er Ísland orðið aðildarríki Evrópusambandsins. Ég tel þetta mjög raunhæft. Ég tel að líkurnar séu töluvert miklar. Þeir hv. þingmenn Vinstri grænna sem að þessu standa - ég veit ekki hverjir það eru. Sumir hafa lýst mjög eindreginni andstöðu við það hvort tveggja en aðrir ekki. Ég nefni sérstaklega hv. þm. Árna Þór Sigurðsson, formann utanríkismálanefndar, sem er búinn að búa til hérna yndislega fallega tillögu og ég hef spurt nokkrum sinnum um sannfæringu hans í málinu og ég fæ hana ekki upp. Mér sýnist sannfæringin vera helst sú að fá fram samning svo að þjóðin geti greitt atkvæði um hann og þá ætlar hann að greiða atkvæði eins og þjóðin. En hvað hann sjálfur vill, það veit ég ekki enn þá. Þetta er stórhættulegt og í því sambandi talaði ég um lýðtoga og leiðtoga. Leiðtogi er sá sem leiðir þjóð sína áfram. En lýðtogi er sá sem lýðurinn togar áfram með skoðanakönnunum og áróðri og svo framvegis. Ég kemst því miður ekki lengra. Ég ætlaði rétt aðeins að lesa bréf frá Jóni Sigurðssyni nokkrum sem skrifaði það 1849. Það er orðið dálítið gamalt í hettunni en á mjög vel við í dag. En ég kemst bara ekki yfir það í þessum ræðustúf og kem inn á það seinna.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. ræðumanni Pétri Blöndal fyrir alveg stórkostlega ræðu. Honum tekst einstaklega oft vel upp hér í þessum ræðustól. Hann beindi til mín spurningu og ég fór aðeins yfir þetta í ræðu minni hér í dag. Raunverulega beindi hann ekki til mín spurningu heldur var hann með svipaðar hugleiðingar og ég í kjölfar þeirrar ræðu sem ég hef flutt hér varðandi það hvort hér eigi sér stað brot á stjórnarskránni. Ég fór yfir það í dag og ætla að fara aftur yfir það að í þingsályktunartillögu ríkisstjórnarinnar, sem hálfur hluti Vinstri grænna styður í ríkisstjórninni, stendur skýrum stöfum, svo þetta sé nú einu sinni enn tekið fram hér að Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að ESB. Þetta er alveg skýrt. Það er verið að fara fram á það við Alþingi að þetta sé samþykkt með þessum hætti, að leggja inn umsókn að ESB, að framselja vald til alþjóðlegrar stofnunar. Þetta er brot á stjórnarskránni. Hér tekur það enginn upp því Samfylkingin vill ekki fara eftir stjórnarskránni því að stjórnarskráin er fyrir í Evrópuleiðangrinum og út af því er þetta vandamál hér með þessa þjóðaratkvæðagreiðslu bindandi og ráðgefandi. Hins vegar gengur breytingartillaga mín við þessa tillögu út á það að bjarga ríkisstjórninni hér frá stjórnskipulegu slysi, að það sé hægt að fara hér leið án þess að brjóta stjórnarskrána þar sem segir, með leyfi forseta: „Ísland hefji aðildarviðræður við Evrópusambandið.“ Það að hefja viðræður er allt annar hlutur en að leggja inn umsókn og þarna greinir þetta á. Þrátt fyrir það er ég að teygja mig mjög rúmt í lögskýringu á stjórnarskránni í minni tillögu, þannig að það sé alveg hér á hreinu, og raunverulega er það mjög alvarlegt að Alþingi Íslendinga sé meðvitað um að leggja hér fram þingsályktunartillögu 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu og andsvar og lögskýringu. Hún er nú lögfræðingur sem ég er ekki. Ég er eiginlega sammála henni að öllu leyti. Ég hef heyrt af því og þingmönnum hefur borist tölvubréf um það að einn ákveðinn aðili ætlar að fara í mál. Hann ætlar að kæra væntanlega hæstv. utanríkisráðherra þegar sá flýgur til Evrópu til að framkvæma vilja Alþingis eftir að þingsályktunartillagan hefur verið samþykkt. Ég spurði að því hérna í umræðunni, ég spurði lögfræðing hér að því hvern ég ætti að kæra ef ég teldi að þetta væri brot á stjórnarskránni. Kannski getur hv. þingmaður ráðlagt mér í því hvern ég eigi að kæra ef ég mundi vilja slást í hóp þeirra sem eru ósáttir við þetta brot á stjórnarskránni.

Virðulegi forseti. Það er nefnilega þannig að fólk finnur sínar leiðir til þess að ná réttinum fram. Þó að hér sé brotinn réttur á stjórnarskránni finnur fólk auðvitað sínar leiðir til þess. Þessi einstaklingur sem hefur lagt fram kæru, og ef hv. þm. Pétur Blöndal vill leggja fram kæru, þá ræður hann sér einfaldlega lögmann og leggur fram kæru og sendir þá kæru í utanríkisráðuneytið á nafni hæstv. utanríkisráðherra og svo fer þá ákveðið kæruferli í gang. Ríkislögmaður kemur til með að verja hann þar sem þetta er embættismaður á vegum ríkisins. Lögmaður hv. þm. Péturs Blöndals sækir málið fyrir hans hönd og svo fer málið fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur. Það skyldi þó ekki vera að dómstólar þurfi að dæma þessa ríkisstjórn frá völdum? Þetta er alveg hreint með ólíkindum.

Ég þakka hv. þingmanni fyrir lögskýringarnar og lagalega hjálp í þessu máli. Þannig er mál með vexti að í vor lagði ég ofuráherslu á að menn breyttu 79. gr. stjórnarskrárinnar þannig að í stað þess að þjóðin ætti að greiða atkvæði um það í lok kjörtímabils að þá yrði hægt að fá fram breytingar á stjórnarskránni með þjóðaratkvæðagreiðslu sem yrði þó að hafa mjög háan þröskuld að mínu mati. Ég hefði viljað hafa þröskuldinn 50%, þ.e. að 50% kjósenda þyrftu að samþykkja stjórnarskrárbreytingu vegna þess að ég tel að stjórnarskrárbreytingar eigi að vera mjög þungar,  Þetta var ekki gert því miður og nú sitjum við uppi með að stjórnarskránni verður ekki breytt nema í lok kjörtímabils eða þá að um leið og búið er að samþykkja breytingar á stjórnarskránni þá þarf að rjúfa þing. Það eru menn kannski ekkert voðalega æstir í í núverandi stöðu. Við höfum hreinlega ekki efni á því að halda kosningar núna, Íslendingar, nýkomnir úr kosningum. Það að missa af þessu tækifæri í vor gerir það að verkum að allt ferlið verður núna miklu erfiðara. Því miður sé ég ekki lausn á þessu. Það er dálítið hastarlegt að þeir þingmenn sem kannski töluðu mest um stjórnarskrána og mannréttindi og annað slíkt fyrir nokkrum árum í kjölfar kvótadómsins og öryrkjadómsins skuli hugsanlega jafnvel sjálfir standa nú að því að brjóta stjórnarskrána, og þá segi ég, ef þetta er brot á stjórnarskránni.

Hæstv. forseti. Ég velti því fyrir mér áðan hvort ég ætti að fara í andsvar við hv. þm. Pétur H. Blöndal eða láta andsvarið bíða þar til kæmi að mér í minni ræðu, en ég vil gjarnan virða hann svars. Hv. þm. Pétur H. Blöndal vill ræða um ábyrgð stjórnmálaflokksins Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs gagnvart þjóðinni og þá væntanlega þjóðarviljanum og lýðræðinu. Ég gæti spjallað lengi við hv. þingmann um ábyrgð eða öllu heldur ábyrgðarleysi sem hans stjórnmálaflokkur, Sjálfstæðisflokkurinn, hefur sýnt í tímans rás gagnvart þjóðinni og varðandi þetta sama málefni líka. 17. dag ágústmánaðar 1992 var útbýtt hér á Alþingi þingskjali um hið Evrópska efnahagssvæði og aðild Íslands að því. Það var rætt allt haustið og fram yfir áramótin þar til það var lögfest 12. janúar 1993. Sjálfstæðisflokkurinn spurði þjóðina aldrei álits. Þó mátti heyra á öldum ljósvakans auglýsingar, ákall, umræður, og í blöðunum voru skrif. Það voru undirskriftalistar með tugum þúsunda undirskrifta þar sem Sjálfstæðisflokkurinn var beðinn um að leyfa þjóðinni að kjósa um málefnið: Áttu Íslendingar að ganga inn í hið Evrópska efnahagssvæði? Þetta var þjóðinni meinað um,  Við erum komin þar á veg í lýðræðisþróuninni sem betur fer að nú lætur enginn sér til hugar koma annað en að innganga Íslands í Evrópusambandið yrði borin undir þjóðina. Það var ekki gert þegar við undirgengumst skilmála hins Evrópska efnahagssvæðis og þó þekkjum við öll hvaða áhrif þeir hafa haft á allt okkar þjóðlíf, allt okkar efnahagslíf og svigrúm til athafna. Það höfum við fengið að finna á undanförnum árum þegar við höfum þurft að endurskipuleggja raforkugeirann, að taka tryggingarnar - brunatryggingarnar í Reykjavík, svo dæmi sé tekið, voru reknar í skrifborðsskúffu hér einhvers staðar í bænum fyrir lítinn pening en skiluðu svo miklum arði að hann dugði hátt í að reka slökkvilið Reykvíkinga. Það voru allir á móti því, nánast, sem spurðir voru hvort heppilegt væri að taka brunatryggingar í Reykjavík, aðgreina þær og setja þær síðan út á markað - sem reyndist dýrara fyrir samfélagið. Hvers vegna var það þá gert? Jú, Brussel fyrirskipaði það. Svona gæti ég tekið fjölmörg önnur dæmi. Ég ætla ekki að dvelja við rúmið hans Sigvalda Kaldalóns í Ármúla, sem núna er bannað að nota í bændagistingu vegna þess að það samræmist ekki Evrópustöðlum. Ég gæti tekið önnur dæmi líka sem eru öllu alvarlegri og snúa að almannaþjónustunni, hvernig smám saman er verið að herða að henni með því að færa hana nær markaðstorginu. Þar erum við í stöðugri vörn gagnvart ásælni fjármagnsaflanna sem eiga greiða leið um gangvegi Brusselborgar. Þetta eru bara staðreyndir. Sjálfstæðisflokkurinn, flokkurinn hans hv. þm. Péturs H. Blöndals, meinaði þjóðinni að koma að ákvarðanatöku í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég man eftir því að verkalýðssamtökin, ASÍ, BSRB, Neytendasamtökin, Bændasamtök Íslands,  Við höfum rætt mikið í þjóðfélaginu og hér í þingsal líka hvort ekki sé ráð að rýmka reglur sem gera almenningi kleift að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um aðskiljanleg brýn málefni. Við höfum verið þessu fylgjandi í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði og það er tímaspursmál hvenær slíkar reglur verða rýmkaðar. Ef við værum komin þar í mannkynssögunni að slíkar lagabreytingar hefðu verið gerðar sem opnuðu á þjóðarviljann að þessu leyti, 20% atkvæðisbærra manna gætu krafist þjóðaratkvæðagreiðslu, væri þetta mál komið á dagskrá, á því leikur enginn vafi. Ég ræð það af hverri skoðanakönnuninni á fætur annarri á undanförnum árum. Það hefur skipst þetta á 40 á móti 60, 50 á móti 50. Það er drjúgur hluti þjóðarinnar sem á þetta vill láta reyna. Um það snýst þetta í mínum huga, að láta á málið reyna. Síðan getum við deilt um hvernig við eigum að bera okkur að. Á að spyrja þjóðina fyrst og ganga síðan til viðræðna? Það finnst mörgum eðlilegt, mér finnast mikil rök fyrir því sjálfum. Á að láta reyna á samning og bera hann síðan undir þjóðaratkvæði? Ýmsir stjórnmálaflokkar hafa viljað fara þá leið, Samfylkingin sérstaklega,  
             Ég hef alltaf haft þá skoðun að það sé nokkuð vitað hvað er í boði af hálfu Evrópusambandsins, það er mín skoðun. Ég held að við vitum að það sama yrði í boði gagnvart Íslandi og öðrum ríkjum sem sótt hafa um aðild að Evrópusambandinu, það er aðkoma að hinum innri markaði og öllu grunngangverki Evrópusambandsins. Það eru ekki allir sammála mér. Ýmsir telja að þau álitamál sem við teljum brýnt að fá á borðið, sjávarútvegsmálin og ýmis önnur mál, þurfi að láta reyna á í samningum. Þetta er viðhorf sem er við lýði hjá stórum hópum í þjóðfélaginu. Á þessari forsendu, þegar saman kemur eindreginn vilji samstarfsflokks okkar í ríkisstjórn og þetta viðhorf sem er víða að finna í þjóðfélaginu, get ég fellt mig við þessa þingsályktunartillögu. Ekki er þar með sagt að ég muni ekki berjast gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið, eins og ég hef gert, nema einhver grundvallarbreyting eigi sér stað í mínu vitsmunalífi eða sálarlífi. Hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir vék að Lettlandi hér áðan, efnahagsþrengingunum þar. Það vill svo til að ég hitti heilbrigðisráðherra Lettlands fyrir fáeinum dögum. Ég held að það hafi verið annar eða þriðji heilbrigðisráðherrann í Lettlandi á skömmum tíma. Forveri hennar var nýfarinn frá, hafði ekki hugnast alls kostar lækningamixtúra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sem er líka í heimsókn í Lettlandi og með mixtúrur svipaðar og hann er að kynna okkur um harkalegan niðurskurð, kröfu um niðurskurð á velferðinni. Ég spurði: Finnið þið ekki skjól í Evrópusambandinu? Hefur verið rætt um það hjá ykkur að taka upp evru? Nei, það er afar langur vegur frá því að við fáum heimild til slíks, sagði ráðherrann. En hafið þið fengið einhverja aðstoð frá Evrópusambandinu, einhverja peninga, einhvern stuðning? Forveri þinn í starfi fór frá af því að hann orkaði ekki að horfast í augu við eigin gjörðir, sem var að segja upp heilbrigðisstarfsmönnunum, loka spítölunum og draga úr velferðarþjónustunni að kröfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Jú, við fáum einhverja peninga að sönnu. Eru það styrkir? spurði ég. Nei, nei, nei, það eru ekki styrkir, þetta er allt á háum vöxtum, þetta er á hárri rentu. Hver kallaði Alþjóðagjaldeyrissjóðinn til sögunnar ykkur „til aðstoðar“? Það voru vinir okkar í Evrópusambandinu. Af þessum sökum langaði mig til að gera eina litla játningu fyrir Alþingi. Játningin er á þá leið að eftir því sem dagarnir og vikurnar hafa liðið þeim mun erfiðara á ég með að sætta mig við það að við skulum sækja um aðild að Evrópusambandinu. Þegar ég hugsa til þess hverjir það eru sem reynast eigendur vinarklónna sem um okkur halda.  Ég held að svo sé komið að við verðum að leiða þetta mál til lykta. Hér eru stjórnmálaöfl, sérstaklega Samfylkingin, sem telja allra meina bót að komast inn, svona eins og lærisveinarnir tólf, þeir vissu hvert átti að halda með hjörðina, þurftu engan meirihlutavilja til að segja fyrir um það, allt gott í himnaríki, Evrópuvextir, ekkert atvinnuleysi. En vel á minnst, á Íslandi er held ég núna 8,3% atvinnuleysi, það er aðeins lægra í kreppunni hjá okkur en í Evrópusambandinu að meðaltali. Síðan þetta með verðbólguna, evran, það er engin verðbólga, það er sama verðbólgan alls staðar, eða hvað? Kostar kaffibollinn það sama í Norður-Finnlandi og suður á Sikiley? Nei. Þróast verðlagið á kaffibollanum með sama hætti? Nei. Eru lífskjörin hin sömu í sunnanverðri Evrópu eða austanverðri og í henni norðanverðri? Nei. Allt hrynur þetta, öll hrynur þessi glansmynd þegar farið er að skoða hana, og það þurfum að gera og munum gera á komandi mánuðum og árum í tengslum við Evrópuumræðuna, þ.e. að taka málin og greina þau. Erum við hrædd við það? Ekki ég. Síðan er hitt, þessar þúsund milljónir sem það kostar. Mér finnast það miklir peningar. Nú ætla ég að trúa þinginu fyrir litlu leyndarmáli, enn einu. Sumir telja þetta vanreiknaða upphæð. Ég held, ykkur að segja, að hún sé stórlega ofreiknuð. Ég held að það væri hægt að klára málið á einni viku. Ég held að þetta liggi allt saman meira og minna á borðinu. En ég veit að það er dýrt að senda heila flugvélafarma af sérfræðingum og láta þá halda við lengi í Brussel. Það er dýrt og verður eflaust gert. En mín sannfæring er að hægt væri að klára málið á mjög skömmum tíma. Það er líka mín sannfæring að við búum betur á hinu Evrópska efnahagssvæði en innan Evrópusambandsins þótt ég viðurkenni, og ég hef mikla reynslu af starfi á vettvangi Evrópusambandsins í verkalýðsmálunum, að auðvitað er það greiðari aðkoma að ákvarðanamyndun og umræðum að vera þar innan vébandanna. En við gátum núna á dögunum með nýjan heilbrigðisráðherra í heilbrigðisráðuneytinu sett fyrirvara við þjónustutilskipun Evrópusambandsins. Við settum fyrirvara eins og Norðmenn. Það gat ekkert Evrópusambandsríki gert það. Hver var fyrirvarinn? Fyrirvarinn sneri að því að verja kjarna velferðarþjónustunnar, heilbrigðisþjónustunnar fyrir markaðsöflunum. Þetta gátum við gert. Þetta gat Frakkland ekki gert og ekki Belgía, ekki Bretar, ekki Danir og ekki Svíar, en við gátum það og Norðmenn gátu það og við gerðum það. Síðan enn eitt sem mig langar til að nefna varðandi Evrópusambandið og himnaríkið mikla sem á að halda með okkur inn í. Öll réttindin sem launafólkið er að fá í Evrópu, þar er svo mikið af réttindum. Hafa menn gert sér grein fyrir því að allt það besta í réttindakerfi launafólks á Íslandi varð til af völdum okkar sjálfra? Við sjálf bjuggum til fæðingarorlofið. Við sjálf bjuggum til það besta í lífeyriskerfi okkar. Við sjálf bjuggum til það besta í veikindaréttinum. Síðan er hitt að sá sem ætlar að hagnast á eða hafa af því viðurværi og góða framtíð að sérhæfa sig í sjóðunum í Evrópu og láta berja sig til verkanna, hýða sig til hlýðni til að taka upp öll góðu réttindin, hann endar sem þræll. Hann glatar frumkvæði sínu og endar sem þræll. Það góða við okkar samfélag, við Ísland - gott að minnast þess á þessum erfiðleikatímum - er frumkvæðið, dugnaðurinn og krafturinn sem býr með þessari þjóð. Ég leyfi mér að fullyrða að þegar hugurinn stendur til þess eins að kunna skil á hvar á að ná í peninga í digrum sjóðum dregur úr þessu frumkvæði. Ég hef séð það gerast. Og þegar menn bíða eftir því að miðstýrða valdið ákveði hvaða réttindi eigi að skapa okkur dregur líka úr viljanum til að berjast fyrir slíkum réttindum. Þannig er það, forseti, ég gæti haldið lengi áfram að tala um kosti og ekki síður ókosti Evrópusambandsaðildar. Ég tel reyndar að sjaldan hafi verið vitlausara að sækja um aðild að Evrópusambandinu en nú og sjaldan vitlausara að ganga þar inn, 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir sköruglega ræðu. Það er alltaf gaman að hlusta á hann í ræðustól þótt maður sé ekki alltaf sammála því sem hann segir. Margt athyglisvert kom þarna fram, m.a. að sérstaklega skýr stefna samstarfsflokks Vinstri grænna í ríkisstjórn réði því hvernig hæstv. heilbrigðisráðherra ætlaði að stýra atkvæði sínu í atkvæðagreiðslu um þetta mál. Þess vegna tel ég ástæðu til að spyrja hæstv. ráðherra hvort sú grundvallarbreyting hafi orðið á hans sálarlífi, svo ég noti orð sem hann lét falla, að hann hafi verið innlimaður í Samfylkinguna. Hvað með stefnu Vinstri grænna? Hvað með kjósendur Vinstri grænna og þá trú þeirra að Vinstri grænir ætluðu ekki að ganga inn í Evrópusambandið, ætluðu sér ekki að sækja um aðild að því og mundu aldrei stýra þessari vegferð sem þingið er á í dag? Ég veit að margir kjósendur í mínu kjördæmi, Suðurkjördæmi, veittu Vinstri grænum styrk með sínu atkvæði vegna þessarar stefnu.

Hæstv. forseti. Hér situr hv. þingmaður Suðurkjördæmis úr okkar flokki, Atli Gíslason, ég veit ekki betur en hann hafi barist gegn Evrópusambandsaðild með kjafti og klóm og geri enn. Þannig er því varið með Vinstri hreyfinguna – grænt framboð sem stjórnmálaafl að við höfum samþykkt ályktanir í þá veru að aðild Íslands að Evrópusambandinu sé ekki í samræmi við hagsmuni Íslands. Að sjálfsögðu eru deildar meiningar, eins og í öllum stjórnmálaflokkum, nema kannski einum, Samfylkingunni. Innan okkar vébanda eru líka mismunandi áherslur og kem ég þar aftur að lýðræðinu. Við gengum til þessa samstarfs vitandi vits. Samfylkingin vildi hafa tiltekið form á aðkomu okkar að þessum málum. Gengið var frá því samhliða stjórnarmyndun að þeir sem væru á öndverðum meiði mundu greiða atkvæði í samræmi við sína sannfæringu og það mun koma í ljós við atkvæðagreiðsluna.

Virðulegi forseti. Upplýst hefur verið af hálfu hæstv. ráðherra að Vinstri grænir álykti um ýmis mál en hins vegar virðist ekkert vera að marka þær ályktanir, miðað við að hreyfingin er tilbúin að selja stefnu sína fyrir aðgöngumiða að ríkisstjórn. Hæstv. ráðherra hefur verið tíðrætt um lýðræði og þess vegna skil ég ekki hvers vegna hæstv. ráðherra kýs ekki að styðja tvöfalda atkvæðagreiðslu um málið. Hvers vegna má þjóðin ekki kjósa um að farið verði í þessa vegferð, fyrst ríkisstjórnarflokkarnir geta ekki verið sammála um að fara til Brussel? Hvers vegna er ekki sótt umboð til þjóðarinnar svo að þeir sem fara til Brussel á vegum Íslands standi ekki þar eins og hengilmænur með ekkert umboð heldur hafi umboð þjóðarinnar, ef þjóðin hefur einhvern áhuga á þessari vegferð, sem ég leyfi mér að efast um. Hvers vegna styður ráðherrann ekki breytingartillögu Bjarna Benediktssonar og Þorgerðar K. Gunnarsdóttur? Gæti það verið vegna þess að hún er lögð fram af sjálfstæðismönnum og hæstv. ráðherra virðist ekki styðja neitt sem frá þeim flokki kemur?

Hæstv. forseti. Ég virði mismunandi sjónarmið í þessu efni. Í mínum huga er ekki sáluhjálparatriði hvernig við förum inn í þessa vegferð þótt ég hlusti af athygli á sjónarmið sem fram hafa komið í því efni og geri ekki lítið úr þeim. Engu að síður er meginatriði í mínum huga að málið fái lýðræðislega meðferð, gagnstætt því sem gerðist haustið 1992 og fyrstu daga janúarmánaðar 1993 

Ég vil biðja hv. þingmenn að vera ekki með frammíköll heldur gefa ræðumanni svigrúm til þess að tala í ræðustól.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir ræðuna Ég er ekki eins ánægð með þessa ræðu og þá sem hann hélt um daginn um Icesave-samningana. Hann hefur farið nákvæmlega yfir að enn eru kratar á ferð með fullveldisafsal. Þessi umræða um stjórnarskrána fór nákvæmlega eins fram varðandi EES-samninginn, þ.e. hvort hann væri það víðtækur að hann væri brot á stjórnarskrá af því að fullveldisafsalið var ekki þar inni. Þetta á ekki að koma hæstv. ráðherra á óvart. Hann talar um að rýmka reglur til að gera almenningi kleift að óska eftir þjóðaratkvæðagreiðslu. Slíkt er ekki hægt af því að stjórnarskráin leyfir það ekki. Hér þarf að koma fram stjórnarskrárbreyting. Hann talar í miklum styttingi um að þetta kosti ekki þúsund milljónir. Er það friðþæging, hæstv. ráðherra, að þetta kosti minna? Hvernig getur ráðherrann staðið að því að ætla ekki að mælast til að fram fari tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla heldur spandera þúsund milljónum út um glugga Alþingis á meðan heilbrigðiskerfið, menntakerfið og þeir sem minna mega sín þurfa að taka á sig skerðingar.

Hæstv. forseti. Ég skal játa að ég kann ekki skil á þessum peningaupphæðum. Mér vaxa þær nokkuð í augum en sagði áðan að ég teldi að hægt væri að gera þetta fyrir mun minni pening. Það er mín sannfæring að það sé hægt. En eitt get ég sagt hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur: Ég er þegar farinn að hlakka til að taka þátt í slagnum um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ég hef grun um að við verðum þá í sama liði.

Virðulegi forseti. Hæstv. heilbrigðisráðherra talaði um að við ættum líklega eftir að vera í sama liði bráðlega. Að sjálfsögðu óska ég eftir því og býð hann hjartanlega velkominn í Framsóknarflokkinn. En ég kann ekki við þennan málflutning af því að það er svo mikið kæruleysi að baki. Hér stendur einn af 12 aðilum framkvæmdarvaldsins. Ætlið þið að samþykkja þessa þingsályktunartillögu? Um leið og hún hefur verið samþykkt verður hann farinn að vinna á móti henni. Það er ekki trúverðugt, og sömu skoðun hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, að samþykkja þessa þingsályktunartillögu, bretta svo upp ermar og fara að vinna á móti ályktuninni. - Ekki leggja þetta á þjóðina, kæru ráðherrar Vinstri grænna. En nú langar mig til að koma með aðra spurningu. Í máli hæstv. fjármálaráðherra á föstudaginn kom fram að hann hefði vitað að Vinstri grænir þyrftu eftir kosningar að afleggja kosningastefnuskrá sína varðandi Evrópusambandsaðild. Vissi hæstv. heilbrigðisráðherra af því fyrir kosningar að á stefnuskránni væri að fylgja ekki eftir andstöðu við Evrópusambandið, eins og margir frambjóðendur virðast ekki hafa vitað af fyrir kosningar?

Hæstv. forseti. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur ekki aflagt sína kosningastefnu. Ég er að segja mjög svipaða hluti í þessum ræðustóli núna og ég gerði í aðdraganda kosninganna í fjölmiðlum, í greinaskrifum og á kosningafundum. Það gerðu aðrir líka. Ég vísaði í málflutning hv. þm. Atla Gíslasonar.

Samt á að ganga inn.

Hann hefur hvergi hvikað frá sinni skoðun. Í mínum huga snýst þetta mál fyrst og fremst um lýðræði. Það snýst um lýðræðislega meðhöndlun á þessu stóra álitamáli sem uppi hefur verið í þjóðfélaginu um langt árabil og það snýst líka um lýðræðið innan veggja Alþingis. Það mun koma fram í atkvæðagreiðslu um málið síðar í dag eða í kvöld.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra telur að drjúgur hluti þjóðarinnar vilji skoða aðild að Evrópusambandinu. Hæstv. ráðherra er hluti af Vinstri grænum sem unnu kosningasigur síðast og hvers vegna skyldu þeir hafa gert það? Vegna þess að þeir voru einir flokka eindregið á móti Evrópusambandinu. Er það ekki nægileg skoðanakönnun, frú forseti? Ég vil skora á hæstv. ráðherra. Þegar menn taka ákvarðanir fórna þeir stundum minni hagsmunum fyrir meiri. Hér eru menn að taka ákvörðun til framtíðar, ekki fortíðar, sem getur þýtt að Ísland endi inni í Evrópusambandinu þegar áróðursmaskína þess fer í gang. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvaða hagsmunir eru meiri í hans huga en sjálfstæði og fullveldi íslensku þjóðarinnar?

Hæstv. forseti. Það eru engir hagsmunir mikilvægari en sjálfstæði þjóðarinnar og ég tel að forsenda þess að okkur takist að verja það og styrkja í hvívetna sé tvíþætt: Gagnsæ, opin vinnubrögð og lýðræði. Í mínum huga snýst þetta mál fyrst og fremst um lýðræði. Hvað er fólk svona hrætt við? Við ætlum að láta reyna á það í lýðræðislegri atkvæðagreiðslu hvort Íslendingar vilji fá aðild að Evrópusambandinu eða ekki. Það er alveg rétt. Ég ætla ekki að gera lítið úr athugasemdum sem komu fram um fjármunina, hvað þetta kostar mikið. En við skulum ekki gleyma því að um langt árabil hefur stór hluti þjóðarinnar verið þeirrar skoðunar að mál málanna sé að komast inn fyrir landamæri Evrópusambandsins. Þetta er staðreynd. Ég er algerlega á öndverðum meiði. En ég held að það standi lýðræðinu að mörgu leyti fyrir þrifum, og markvissum vinnubrögðum í stjórnsýslunni og pólitíkinni, að leiða þetta mál ekki til lykta í lýðræðislegri atkvæðagreiðslu.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra talar stöðugt um að stór hluti þjóðarinnar vilji skoða þetta. Það hefur aldrei farið fram kosning um það. Þeir sem búa úti á landi segja aðra sögu en þeir sem búa í Reykjavík, eins og hæstv. ráðherra. Ég vil halda áfram að tala um lýðræðisást hæstv. ráðherra sem hann segir vera mikla en samt vill hann fara í þjóðaratkvæðagreiðslu sem ekki er bindandi. Þegar búið er að semja fer áróðursmaskína Evrópusambandsins á fullt við að telja fólk á að samþykkja eitthvað sem samninganefndir okkar hafa náð fram. Af hverju í ósköpunum vill hæstv. ráðherra ekki spyrja þennan drjúga hluta þjóðarinnar hvort hann vilji yfirleitt ganga inn í þetta samband sem hann er á móti eins og ég? Af hverju vill hann ekki spyrja þjóðina hvort hún vilji ganga í þetta samband eða eitthvað annað, Bandaríkin eða eitthvað svoleiðis?

Hæstv. forseti. Þetta er sjónarmið sem margir hafa og berjast fyrir og þeir munu greiða atkvæði með tillögum í þá veru sem liggja fyrir þinginu. Ég gerði fyrir mitt leyti samkomulag um annað, komst að annarri niðurstöðu um þetta ferli.

Hvaða hagsmuni … samkomulag?

Hv. þingmaður setur alla hluti sem menn segja inn í þröngan hagsmunafarveg. Það eru einhverjir hagsmunir sem ég á að vera að gæta eða hafna. Þetta snýst ekki um slíkt. Ég er að segja að það sem máli skiptir á endanum er að málið fái lýðræðislega niðurstöðu og hún verði fengin í lýðræðislegri kosningu.

Virðulegi forseti. Ég held að við hæstv. heilbrigðisráðherra séum ekki alveg sammála um lýðræðið. Hann talar um að drjúgur hluti þjóðarinnar vilji fara inn í Evrópusambandið en samt er hann ekki tilbúinn að rökstyðja af hverju hann vilji ekki tvöfalda atkvæðagreiðslu, svo að fólkið okkar fái að kjósa um hvort það fari þessa leið. Varðandi kostnaðinn. Ráðherrann taldi sig ekki vita á hverju þessir þúsund milljarðar væru byggðir. Ég skal útskýra það. Það er af nálguninni á viðræðurnar. Ódýrasta nálgunin er væntanlega þessi vika sem hæstv. ráðherra talaði um, þar sem ekki er lögð áhersla á samningsmarkmið og samningsviðræður. Dýrasta nálgunin kostar a.m.k. 1.000 millj., þ.e. viðræður með víðtæk samningsmarkmið sem væru undirbyggð með mjög mikilli sérfræðilegri greiningu, erlendri ráðgjöf og virku baklandi. Árið 2010 er áætlað að skera þurfi niður í heilbrigðisráðuneytinu, ráðuneyti hæstv. ráðherra, um 4.753 millj. Finnst hæstv. ráðherra í ljósi þess forsvaranlegt að verja 1.000 millj. í að fara í viðræður um samning sem ráðherrann er algerlega staðráðinn í að hafna?

Hæstv. forseti. Ég tel að þessar fjárupphæðir þurfi að koma til skoðunar og hugsanlega endurskoðunar og tek undir áhyggjur hv. þingmanns.

Virðulegur forseti. Þetta var það rýrasta svar sem ég hef nokkurn tíma heyrt frá hæstv. ráðherra. Þetta var ekki svar. Þetta voru hártoganir og maðurinn er með hár, ólíkt öðrum þingmanni sem var hérna í dag. Ég hlýt að spyrja hæstv. ráðherra aftur: Finnst ráðherranum forsvaranlegt að henda 1.000 millj. kr. í aðildarumsóknarferli sem ráðherrann ætlar að berjast gegn? Sem sagt: Hann vonast til þess að þessum 1.000 millj. verði varið til einskis þegar skera þarf niður um 4.753 millj. í heilbrigðisráðuneytinu á næsta ári. Ég verð að segja að miðað við málflutninginn og þversagnirnar sem hafa komið fram í máli hæstv. ráðherra og annarra þingmanna Vinstri grænna er eins og Vinstri grænir séu orðnir dótturfélag í Samfylkingunni Group.

Hæstv. forseti. Ég ítreka að mér finnst miklu til kostnað og að taka þurfi þessar upphæðir til endurskoðunar. Ýmsir, eins og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, telja meira að segja þessar upphæðir vanreiknaðar. Það er rétt hjá hv. þingmanni. Þetta er komið undir hvaða nálgun við höfum á málin. Ég er þeirrar skoðunar að hægt sé að nálgast þetta og ná okkar markmiðum á ódýrari hátt en hér er gert ráð fyrir. Þetta er álitamál sem þarf að koma til skoðunar.

Virðulegi forseti. Mikið hefur verið fjallað um þingsályktunartillögurnar sem liggja fyrir þinginu og mörgum hefur verið heitt í hamsi. Ég ber mikla virðingu fyrir þeim sem hafa komið hérna upp og lagt eitthvað til málanna sem byggist á þeirra eigin sannfæringu, hvort sem ég er sammála þeim eða ekki, vegna þess ég tel að menn séu staddir á Alþingi Íslendinga til að greiða atkvæði eftir sinni sannfæringu, ekki eftir því hvort einhver ríkisstjórn komi til með að lifa af þennan dag eða þann næsta. Ég skora á þingmenn og þá sérstaklega hæstv. heilbrigðisráðherra að greiða atkvæði um þessi mál eftir sinni sannfæringu og sinni stefnu í pólitík. Virðulegi forseti. Ég hef fylgst með umræðum um Evrópusambandið frá því að ég byrjaði að fylgjast með pólitík. Eins og hæstv. heilbrigðisráðherra fór yfir áðan var lögfestur aðildarsamningur að EES á síðustu öld og frá þeim tíma hefur verið ljóst að við höfum verið í samstarfi við Evrópusambandið. Því hafa vissulega fylgt kostir og gallar þannig að við höfum ákveðna reynslu. Margir segja að með þeim samningi höfum við tekið upp allt það besta sem sambandið hefur upp á að bjóða en skilið eftir það versta og það sem minnst hentar okkur og okkar hagsmunum, sem vissulega eru sérstakir. Þetta ástand hefur verið í nokkur ár og vissulega hefur það nýst okkur vel. En ég hef haft þá skoðun að okkar hagsmunum sé best borgið utan Evrópusambandsins og hef aðallega byggt það á skoðun minni á landbúnaðarstefnu sambandsins og sjávarútvegsstefnu þess. Í kjölfar þeirra atburða sem urðu við hrun bankanna sl. haust var engu að síður nauðsynlegt fyrir alla sem starfa í pólitík og alla Íslendinga að skoða hug sinn varðandi ýmsar grundvallarspurningar, þar á meðal varðandi Evrópusambandsaðild. Ég fór í gegnum slíka skoðun ásamt mínum flokki. Viðamikil vinna fór fram á vegum Sjálfstæðisflokksins við að meta hvort ástæða væri til að breyta hagsmunamatinu eða hvort breyting hafi orðið á hagsmunum Íslands að ástæða væri til að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Þetta var mikil vinna á mörgum fundum. Mjög margir sjálfstæðismenn komu að þeirri vinnu og margir fræðimenn voru fengnir til skrafs og ráðagerða. Ferlið var allt saman afskaplega opið og m.a. unnið á netinu, þar sem allir Íslendingar gátu tekið þátt. Þessi vinna var vel nýtt, gríðarlega margir tóku þátt í henni en niðurstaðan var skýr: Hagsmunum Íslands er best borgið utan Evrópusambandsins. Í gegnum alla þessa vinnu sannfærðist ég um að mín upphaflega skoðun var rétt og þetta nýja hagsmunamat breytti ekki skoðun minni. Niðurstaðan er að hagsmunum Íslands er best borgið utan Evrópusambandsins. Engu að síður komst landsfundur Sjálfstæðisflokksins að þeirri niðurstöðu að ef sú staða yrði uppi á Alþingi Íslendinga að meiri hluti væri fyrir því að sækja um aðild að Evrópusambandinu þá væri algerlega ljóst að þjóðin ætti að eiga síðasta orðið. Mikið hefur verið rætt hvort, hvenær og hvernig þjóðaratkvæðagreiðsla ætti að fara fram. Þar greinir menn afskaplega mikið á. Ég vil gera, frú forseti, að umtalsefni breytingartillögu sem lögð hefur verið fram af þeim hv. þm. Bjarna Benediktssyni og Þorgerði K. Gunnarsdóttur. Þar er til í fyrsta lagi lagt til að brott falli 1. málsl. tillögugreinarinnar en í hans staði komi, með leyfi forseta þrír nýir málsliðir sem orðist svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort Ísland skuli sækja um aðild að Evrópusambandinu. Skal þjóðaratkvæðagreiðslan fara fram hið allra fyrsta og eigi síðar en innan þriggja mánaða frá samþykkt tillögu þessarar. Verði aðildarumsókn samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu skal ríkisstjórnin leggja inn umsókn um aðild Íslands að Evrópusambandinu.“ Virðulegi forseti. Þarna er lagt til að þjóðin fái að segja sitt um það hvort lagt verði í þessa kostnaðarsömu vegferð til Brussel. Ástæðan fyrir þessari breytingartillögu er að ríkisstjórnarflokkarnir hafa ekki til þess meiri hluta og styrk að standa sjálfir að þessari þingsályktun þannig að sómi sé að og hægt að fara í þessa vegferð til Brussel til að vinna þar af einhverju viti. Ef ríkisstjórnin er klofin í málinu og veit ekki í hvorn fótinn hún á að stíga, veit ekki hvort það er raunverulegur vilji á bak við það að fara inn eða ekki, hvernig heldur þingheimur þá, virðulegi forseti, að samningaviðræðurnar komi til með að fara fram. Hvernig haldið þið að viðsemjendur okkar taki á móti samninganefndinni? Verður ekki fyrsta spurningin að gera skoðanakönnun á meðal samninganefndarmanna um hvað þeir vilja gera? Hvernig verður þetta eiginlega? Er eitthvert vit í þessu? Ég segi nei. Það er því nauðsynlegt á þessu stigi málsins að þjóðin verði spurð álits, ekki vegna þess að það eigi að fara fram þjóðaratkvæðagreiðsla í öllum málum heldur einfaldlega vegna þess að málið varðar mikla hagsmuni íslensku þjóðarinnar. Hér er ekki starfandi ríkisstjórn sem hefur kjark eða getu til að standa samhuga að þessu máli, frekar en mörgum öðrum málum sem er virkilega brýnt að taka á í þessu þjóðfélagi. Síðan er það tímasetningin á aðildarumsókninni sem ætlunin er að fara með til Brussel en mikil álitaefni eru uppi um það hversu sterk samningsstaða Íslands er eins og staðan er nú í íslensku efnahagslífi. Mér er mjög til efs að það sé okkur, íslenskri þjóð, til góðs að fara í þessa miklu vegferð til Brussel í því ástandi sem við erum. Við erum, eins og margir hafa sagt hér, í vanda. Efnahagslífið er ekki sterkt og hvernig komum við til með að líta út í augum viðsemjenda okkar, óskandi eftir því með hálfum huga að fá að vera með, meðan við getum ekki verið þess fullviss að við stöndum almennilega í lappirnar hér heima? Viðsemjendur okkar munu líta á okkur eins og ölmusuþega þarna úti. Ég tel að þetta sé ekki rétti tíminn og það sé jafnframt hálffurðulegt að við stöndum hér á heitu júlíkvöldi að ræða þetta mál meðan nóg er af öðrum verkefnum að taka fyrir ríkisstjórnina. Hvers vegna erum við í dag á Alþingi Íslendinga að ræða um Evrópusambandið? Hvers vegna erum við ekki að ræða hvernig eigi að skera niður i ríkisrekstri? Hvers vegna erum við ekki að tala um hvernig eigi að endurreisa íslensku bankana? Þetta eru tvö lykilatriði sem eru nauðsynleg til að koma efnahagslífinu aftur í samt horf. Hvers vegna, frú forseti, er lögð þessi áhersla á þetta mál og hvers vegna er þessi asi viðhafður? Frú forseti. Ég svara spurningunni þannig að það er einfaldlega vegna þess að þetta er eina mál Samfylkingarinnar. Þetta er það eina sem tilvera Samfylkingarinnar snýst um og þess vegna stöndum við hér og eyðum tíma Alþingis í þetta mál í staðinn fyrir að tala um heimilin í landinu, endurreisn bankanna, niðurskurð í ríkisrekstri. Ég tel að þetta sé ekki rétt forgangsröðun og að tíma Alþingis og íslensku þjóðarinnar sé ekki vel varið með þessari forgangsröðun. Virðulegi forseti. Ég hafði ætlað mér að tala hér um breytingartillögu þeirra hv. þingmanna Bjarna Benediktssonar og Þorgerðar K. Gunnarsdóttur og ég hef farið yfir fyrri hluta tillögunnar, sem snýr að því að þjóðin hafi fyrsta orðið um það hvort við förum í þessa vegferð eður ei. Af andstæðingum tillögunnar hefur því verið fleygt að þetta sé kosning um að kjósa um að kjósa um að fara kannski til Brussel, sem er að sjálfsögðu hártogun, svo að ég noti það orð aftur þrátt fyrir að hv. þm. Þráinn Bertelsson hafi ekki verið hrifinn af því þegar ég beindi því orði að honum. Virðulegi forseti. Ég er einfaldlega ekki sammála því að þetta sé tímasóun enda segir í tillögunni að þjóðaratkvæðagreiðslan skuli fara fram innan þriggja mánaða frá því að hún hefur verið samþykkt. Það er ansi þröngur tímarammi sem þarna er veittur vegna þess að stuttur tími er til stefnu og engin ástæða til að velta sér upp úr þessu lengur en þörf er á. Tillagan er með innbyggt að þetta taki snöggt af og taki ekki langan tíma í meðferð, þannig að ég vísa mótrökum andstæðinga tillögunnar algerlega á bug og tel að ekki þurfi að ræða þau frekar. Virðulegi forseti. Í seinni hluta breytingartillögunnar kemur fram, með leyfi forseta, að við bætist tveir nýir málsliðir sem svo hljóða, með leyfi forseta: „Náist aðildarsamningur milli Íslands og Evrópusambandsins skal ríkisstjórnin þegar í stað ráðast í að gera nauðsynlegar breytingar á stjórnarskrá, og eftir atvikum öðrum lögum, sem af aðild leiðir. Að því loknu skal aðildarsamningurinn borinn undir Alþingi til staðfestingar og að henni fenginni skal ríkisstjórnin efna til bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu um væntanlegan aðildarsamning.“ Virðulegi forseti. Þarna kristallast grundvallarmunur á því hvaða afstöðu þingmenn hafa til þjóðaratkvæðagreiðslna. Þarna er lagt til að sköpuð verði sú umgerð að þjóðin fái í raun að hafa síðasta orðið, ekki eingöngu fyrsta orðið eins og fyrri hluti breytingartillögunnar kveður á um, heldur einnig síðasta orðið. Í tillögu ríkisstjórnarflokkanna, eða hluta af ríkisstjórnarflokkunum, er gert ráð fyrir að það verði eingöngu ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla sem muni fara fram um hinn endanlega aðildarsamning, náist hann einhvern tíma á blað. Það tel ég ekki fullnægjandi og þess vegna mun ég styðja þessa breytingartillögu. Það er einfaldlega ekki boðlegt að reyna að sannfæra þjóðina um að hún fái að segja sitt lokaorð, eins og ríkisstjórnarflokkarnir eru að reyna að gera, án þess að niðurstaða kosningarinnar hafi nokkurt gildi. Án þess að niðurstaðan sé bindandi fyrir þingið. Þetta er einfaldlega skrípaleikur og ég skil ekki, frú forseti, þá þingmenn sem hafa talað af ástríðuhita og miklum þunga um lýðræðið, gagnsæi o.s.frv. í þessari umfjöllun en ætla svo að greiða atkvæði gegn þeim breytingum sem lagðar eru til. Ég tel fullvíst að það verði stór meiri hluti hér á þinginu fyrir þeim og þá sérstaklega þeirri síðari ef, frú forseti, menn standa við sannfæringu sína. Menn eiga ekkert að vera feimnir við að standa við sannfæringu sína vegna þess að allir þeir sem sitja á hinu háa Alþingi í umboði þjóðarinnar hafa sótt umboð sitt til kjósenda og hafa staðið úti í sínu kjördæmi og talað fyrir stefnu síns flokks og sínum hugsjónum. Það er því grátlegt að horfa upp á að ýmsir þeirra bera svo litla virðingu fyrir stefnu flokks síns, fyrir sinni eigin sannfæringu og þar með í rauninni fyrir sjálfum sér, að þeir geta ekki einu sinni staðið í lappirnar og kosið eftir eigin sannfæringu. Það er grátlegt, frú forseti, og ég treysti því að við horfum ekki upp á það í raun þegar greidd verða atkvæði um þessar tillögur hér í þinginu. Ég hef þá trú á íslenskum alþingismönnum að þeir hafi bein í nefinu og kjark til að gera eins og þeirra eigin þeirra sannfæring býður þeim. Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ég hef talið að hagsmunum okkar Íslendinga sé betur borgið utan Evrópusambandsins en innan hefur aðallega grundvallast á nokkrum málaflokkum. Það eru sjónarmið varðandi landbúnaðinn, sjávarútveginn, orkuauðlindir landsins, fullveldið, atvinnuleysistölur úr Evrópu og svo það hvert Evrópusambandið stefnir og hvernig það muni þróast í náinni framtíð. Mikið hefur verið fjallað um landbúnað hér í dag og ég fagna því sérstaklega. Reyndar er tilefnið að ríkisstjórnarflokkarnir reyndu að halda leyndri skýrslu sem var gerð um það hvernig finnska leiðin mundi koma út fyrir Íslendinga. Í Morgunblaðinu í dag birtist grein eftir Harald Benediktsson, sem er formaður Bændasamtaka Íslands. Þar segir hann m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Fyrir fáar starfsstéttir skiptir sá dagur, sem ákveðið verður að sækja um aðild að ESB, meira máli en bændur.“ Síðan segir á öðrum stað, með leyfi forseta: „Þau sem styðja aðildarumsókn eru að senda bændum skilaboð um að huga sem minnst að framtíðaruppbyggingu búa sinna. Skipuleggja undanhaldið.“ Já, virðulegi forseti, formaður Bændasamtaka Íslands hefur ekki mikla löngun til þess að Ísland gangi í Evrópusambandið og það er rétt mat hjá honum, út frá þeim hagsmunum bænda sem honum ber að gæta. Það liggur fyrir að tekjur búa munu dragast verulega saman vegna lækkandi afurðaverðs og verðlækkana til bænda verði gengið í Evrópusambandið. Jafnframt er að finna á vef Bændasamtaka Íslands umfjöllun um hvernig landbúnaður hefur verið tryggður í þessari Evróputillögu stjórnarflokkanna. Í því áliti segir m.a., með leyfi forseta: „Þótt lögð sé áhersla á mikilvægi íslensks landbúnaðar í umsögn nefndarinnar er vart hægt að segja að slegnir séu þeir varnaglar sem veitt gætu landbúnaðinum skjól ef til aðildar kæmi.“ Frú forseti. Mér þykir þetta afskaplega athyglisvert. Þetta er rétt ályktun hjá Bændasamtökunum. Hvers vegna er ekki fjallað um það og settir einhverjir varnaglar vegna landbúnaðarins í tillögunni sem stjórnarflokkarnir leggja fram? Getur það verið vegna þess að stjórnarflokkarnir - og þá er ég aðallega að tala um Samfylkinguna vegna þess að þetta er hennar mál - séu þegar farnir að forgangsraða þeim hagsmunum íslensku þjóðarinnar sem þeir eru tilbúnir að fórna? Getur verið að þeir aðilar innan ríkisstjórnarinnar sem langar afskaplega mikið að ganga í Evrópusambandið séu tilbúnir að fórna hagsmunum íslensks landbúnaðar í samningaviðræðum? Er það ástæðan fyrir því að ekki eru settir varnaglar í tillöguna? Er það gert til þess að einhver leið sé út? Ég tel miklar líkur á að svo sé og tel því nauðsynlegt að ræða ítarlega hér á hinu háa Alþingi um hagsmuni landbúnaðarins og mikilvægi hans fyrir íslenskt þjóðarbú. Í kjölfar bankahrunsins í október kom í ljós mikill áhugi á íslenskum landbúnaði í samfélaginu. Haldnar voru margar ráðstefnur og fundir í kjölfar bankahrunsins um hvaða tækifæri við höfum í íslenskum landbúnaði. Það var gríðarlega góð og skemmtileg umræða. Ég man sérstaklega eftir málþingi á Skógum í Rangárþingi eystra, sem hv. þm. Árni Johnsen stóð fyrir, þar sem rætt var um tækifærin varðandi byggrækt, hveitirækt og lífdísil, repjuna þar af leiðandi, að ógleymdum tækifærunum sem felast í því stóra fyrirtæki sem heitir Orf líftækni og vinnur að því að vinna efni til lyfjagerðar úr erfðabreyttu byggi. Mikil tækifæri liggja víða, líka í landbúnaðinum. Þess vegna er full þörf á að standa vörð um íslenskan landbúnað og hagsmuni hans í þessari vinnu og þessari vegferð sem ríkisstjórnarflokkarnir eru að senda okkur í. Ég hef ekki heyrt betur en að Vinstri grænir hafi mikinn áhuga á íslenskum landbúnaði og beri hagsmuni hans fyrir brjósti. Þess vegna bið ég þá enn og aftur að íhuga á hvaða vegferð þeir eru, hvort þeir ætli sér virkilega að láta Samfylkinguna stýra sér inn í að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Er það virkilega í samræmi við stefnu og yfirlýsingar Vinstri grænna hér fyrir kosningar? Virðulegi forseti. Það þarf hver og einn þingmaður að eiga það við samvisku sína hvernig hann kýs en ég skora enn og aftur á þingmenn að fylgja sinni sannfæringu. Virðulegi forseti. Varðandi hagsmuni sjávarútvegsins er náttúrlega gríðarlega mikilvægt að öll umgjörð íslensks sjávarútvegs sé stöðug vegna þess að sjávarútvegurinn er okkar helsta gjaldeyrisskapandi atvinnugrein, hefur verið það og mun verða um ókomna tíð ef okkur auðnast að standa vörð um þessa miklu auðlind. Vissulega þekkjum við Evrópusambandið eins og það er í dag en sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins er til endurskoðunar og við höfum ekki hugmynd um í hvaða átt hún muni þróast. Þó er algjörlega ljóst, þrátt fyrir yfirlýsingar ýmissa talsmanna aðildar að ESB, að það verða ekki Íslendingar sem koma til með að ráða því hvernig Evrópusambandið verður og við munum því miður ekki ráða því hvernig sjávarútvegsstefna þess verður. Virðulegi forseti. Tími minn er að renna út og það eru afskaplega mörg atriði sem ég hef ekki náð að koma inn á hér í dag. En ég vil einfaldlega enda á því að segja að stærsta verkefni íslenskra stjórnmálamanna er að vekja von í brjóstum Íslendinga um að hér sé björt framtíð og að við komum til með að byggja hana á þeim kostum sem við höfum, orkunni okkar, auðlindunum til lands og sjávar, hvort sem er vatn, fiskur, menntun starfsmanna okkar, sterkt lífeyriskerfi eða mannauðurinn sem byggir þetta land. Þetta verða okkar sterkustu vopn í kreppunni og koma okkur upp úr efnahagslægðinni sem við erum stödd í. Á þessu eigum við að byggja okkar sókn. Við eigum að treysta á okkur sjálf og standa með okkur sjálfum. Við eigum að standa með Íslandi. Það er stærsta verkefni íslenskra stjórnmálamanna og til þess erum við kosin á Alþingi. Hér stendur hópur fólks fyrir utan Alþingishúsið og hrópar allan daginn: Áfram Ísland. Ég segi 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. En það er eitt sem ég var ekki alveg sáttur við. Hún sagði að Evrópusambandið væri með lélega fiskveiðistefnu og hún hafði enga trú á því að við gætum leiðbeint þeim. Ég hef hins vegar trú á því að við getum leiðbeint þeim. Okkur hefur tekist, af því að við verðum, við neyðumst til að vernda fiskstofnana við Ísland kannski ekki eins vel og flestir vildu en vernda þá samt engu að síður. Það er talið að fiskveiðistefna Íslendinga sé með þeim betri og þess vegna gætum við kennt Evrópusambandinu utan þess og innan. Við gætum kennt því ef við værum aðilar og við gætum líka kennt því ef við erum utan. Þess vegna er ég ekki alveg sammála því að við getum ekki kennt Evrópusambandinu. En Evrópusambandið getur breytt fiskveiðistefnunni í þessa veru og ætlar að gera það. Það stendur til. Það þýðir líka að það getur breytt henni til baka. Það þýðir að eftir tíu ár þá vantar ESB fisk og Spánverja langar til að veiða fisk við Ísland og þá breytir sambandið hreinlega stefnunni til baka og þá eru Íslendingar pikkfastir inni og geta ekki annað en hlýtt.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir andsvarið. Hann einfaldlega misskildi orðalag mitt eða kannski var ég ekki nógu skýr. Ég er þess fullviss að við getum kennt Evrópusambandinu margt og sérstaklega varðandi sjávarútveginn. Ég sagði hins vegar að við komum ekki til með að ráða því hvernig sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins komi til með að líta út og það verður ekki þannig að Íslendingar einir þjóða innan eða utan Evrópusambandsins komi til með að stjórna sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins, hvorki í náinni framtíð né eftir 50 ár eða eftir 100 ár, eins og hv. þm. Pétri H. Blöndal er svo tamt að tala um Evrópusambandið. Það er rétt hjá hv. þm. Pétri H. Blöndal að sjávarútvegsstefna okkar er til fyrirmyndar alls staðar í heiminum. Fólk lítur hingað eftir fyrirmynd. Það er einfaldlega vegna þess að þetta er okkar grundvallaratvinnugrein. Við lifum og hrærumst í þessu alla daga og það er þess vegna sem við höfum þurft að þróa það kerfi sem hér er til þess að halda vel utan um auðlindina okkar. Þess vegna, eins og ég lýsti hér áðan, hef ég áhyggjur af því að eyða tíma í að ræða hér um Evrópusambandið og ég hef jafnframt áhyggjur af þeirri umræðu sem sett var af stað hér í kjölfar kosninga um fyrningarleiðina sem ríkisstjórnarflokkarnir eru að vinna að. Það hefur valdið miklum óróa í sjávarútveginum, miklum óróa í greininni og það er einfaldlega ekki það sem við þurfum á að halda núna, að rugga þeim bát eða þeirri kjölfestu sem í bátnum okkar er. Á því þarf ekki íslensk þjóð að halda í dag. Við þurfum að halda vel á spilunum. Við höfum fullt af trompum á hendi. Við þurfum bara að vita hver þau eru, sjá þau sjálf, horfa á trompin okkar, standa með okkur sjálfum og byggja á þeim stóra og góða grunni sem við eigum hér í þessu landi. Ég hef trú á að við getum það. Ég veit að hv. þm. Pétur H. Blöndal veit að við getum það. Spurningin er bara að við stöndum með okkur sjálfum og vinnum á þessum trausta grunni sem við þó höfum hér í þessu landi.

Hæstv. forseti. Ég kem upp hér um fundarstjórn forseta einfaldlega til þess að leita eftir því hvort hæstv. utanríkisráðherra sé í húsinu og hvort hann gæti hugsanlega verið viðstaddur ræðuna vegna þess að ég hafði í huga að beina ákveðnum spurningum til hans. Ef hæstv. utanríkisráðherra er í húsinu vildi ég gjarnan að honum yrði gert viðvart. Ef hann getur ekki verið hér til svara þá neyðist ég til þess að koma fram með þessar spurningar gagnvart honum sennilega seinna í umræðunni. Hins vegar vil ég spyrja forseta hvort mögulegt væri að fá hæstv. utanríkisráðherra til þess að koma hingað til að veita svör.

Forseti getur upplýst að hæstv. utanríkisráðherra er ekki í húsinu sem stendur. En forseti mun gera ráðstafanir til að kanna hvort hægt sé að ná í hæstv. utanríkisráðherra.

Hæstv. forseti. Ég nefndi í örfáum orðum mínum hér áðan að ég hefði haft hug á því að beina tilteknum spurningum til hæstv. utanríkisráðherra, spurningum sem ég tel að séu afskaplega mikilvægar í ljósi þess hvernig þessi umræða hefur þróast og einmitt í ljósi þess að hæstv. utanríkisráðherra er sá ráðherra sem mun, verði tillaga ríkisstjórnarinnar samþykkt, hafa forræði og fara fyrir samningaviðræðum Íslendinga í þessum málum. Þess vegna er mikilvægt að hæstv. utanríkisráðherra komi inn í þessa umræðu með þeim hætti að unnt sé að spyrja hann hvernig hann túlki ýmsa liði til dæmis í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar sem skipta verulegu máli þegar kemur að samningaviðræðunum. Spurningar mínar að hæstv. utanríkisráðherra fjarstöddum verða fyrst og fremst retórískar eða ég kem til með að nefna þau atriði sem ég hef áhuga á að fá upplýsingar um frá utanríkisráðherra og ef aðrir hv. þingmenn geta upplýst mig um það hvernig þeir skilja þetta þá er það gagnlegt. En engu að síður er nauðsynlegt áður en þessari umræðu lýkur að hæstv. utanríkisráðherra hafi með skýrum hætti tjáð sig um þá þætti. Þessi atriði sem ég ætla að nefna eru kannski fyrst og fremst þau sem snúa að þeim sjónarmiðum sem koma fram í áliti meiri hlutans og hafa hér í umræðunni ýmist verið kölluð skilyrði, samningsmarkmið, leiðbeiningar eða hvaða orð hafa verið notuð. Það er ekki orðhengilsháttur af minni hálfu að spyrja um þetta vegna þess að þetta er lykilatriði. Það er lykilatriði ef svo færi að gengið yrði til samningaviðræðna við Evrópusambandið um aðild Íslands að það liggi fyrir hvort þeir sem fara með samningsumboðið fyrir Íslands hönd líti svo á að samþykkt Alþingis setji þeim skilyrði, setji þeim markmið eða hvort aðeins sé um leiðbeiningar að ræða. Þetta skiptir grundvallarmáli. Ég fer ekki nánar út í þetta, hæstv. forseti, að svo stöddu en áskil mér rétt til þess síðar í þessari umræðu að beina spurningum í þessa veru í átt til hæstv. utanríkisráðherra sem ekki er staddur hér nú. Annað atriði sem ég ætlaði að víkja að varðandi hæstv. utanríkisráðherra var einfaldlega að fá skilning hans á því hvort um væri að ræða alvörusamningaviðræður við Evrópusambandið um aðild Íslands, ef tillaga ríkisstjórnarinnar nær fram að ganga, eða hvort einungis sé um að ræða einhvers konar þreifingar eða könnunarviðræður svona til þess að sjá hvað sé í pakkanum og athuga málin, því að í máli þeirra sem hafa lýst sig fylgjandi þessari tillögu hefur það alls ekki verið ljóst hvort það er það sem þeir telja sig vera að samþykkja. Sumir hv. þingmenn hafa talað skýrt um það að tillaga ríkisstjórnarinnar feli það í sér að verið sé að leita alvörusamninga við Evrópusambandið með það að markmiði að Ísland verði aðili að sambandinu. Aðrir hv. þingmenn, reyndar sennilega fleiri, hafa talað á þann veg að hér sé einungis um að ræða einhvers konar þreifingar, einhvers konar könnunarviðræður bara svona til þess að sjá hvað sé í boði hjá Evrópusambandinu, hvernig menn ætli að bregðast við hinum og þessum kröfum okkar. Það er mikilvægt að það komi fram áður en þessari umræðu lýkur hvernig þeir eða sá kannski fyrst og fremst sem á að fara fyrir samninganefnd Íslands og hefur stjórnskipulega það hlutverk að leiða samningaviðræður við önnur lönd og alþjóðastofnanir, þ.e. hvernig hann skilur það, hvort hann telji að hann sé að fara í einhvers konar þreifingar, einhvers konar könnunarviðræður, einhvers konar leiðangur til þess að skoða hvaða kostir séu í boði, svona einhvers konar rannsóknarferð eða einhvers konar athugun. Það skiptir máli að það komi fram ef það er skilningur hæstv. utanríkisráðherra eða hvort það er skilningur hans að með því að samþykkja þessa tillögu sé Alþingi að stefna að aðild að Evrópusambandinu, að stefna að aðild, því að auðvitað er sá sem sækir um aðild að alþjóðasamtökum eða yfirþjóðlegri stofnun að sækja um aðild. Ef hann hefur umræður eða viðræður með því að senda inn umsóknarbeiðni þá er hann að sækja um aðild. Hann er ekki bara að fara í einhverjar þreifingar. Hann er ekki bara að gá hvað sé í pakkanum. Hann er ekki bara að skoða hvað sé í boði. Hann er að sækja um aðild að viðkomandi sambandi eins og það er. Þetta er mikilvægt að komi skýrt fram við þessa umræðu og þess vegna mun ég spyrja hæstv. utanríkisráðherra þessarar spurningar: Er um að ræða alvöru samningaviðræður með það að markmiði að ná samkomulagi eða er um það að ræða að menn séu bara svona að þreifa á Evrópusambandinu og gá svona hvað hugsanlega sé í boði hjá því? Það skiptir verulegu máli. Að allt öðru máli. Hér í þessari umræðu hefur töluvert verið fjallað um tillögu sjálfstæðismanna í utanríkismálanefnd, hv. þingmanna Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Bjarna Benediktssonar, um að farið verði í sérstaka þjóðaratkvæðagreiðslu til þess að kanna hug þjóðarinnar til þess hvort hefja eigi umsóknarferlið, hvort senda eigi inn umsókn til Evrópusambandsins. Þetta er breytingartillaga sem hv. þingmenn fluttu í utanríkismálanefnd og hún var lögð hér fyrir þingið. Eðlilega hefur þetta komið verulega mikið til umræðu hérna enda er þarna um að ræða töluvert aðra nálgun en felst í tillögu ríkisstjórnarinnar. Ég vildi bara geta þess umræðunnar vegna, vegna þess að hér hefur verið fullyrt, ekki einu sinni, ekki tvisvar og ekki þrisvar að engum nokkurn tíma hafi dottið í hug að láta fara fram þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort sækja ætti um aðild að Evrópusambandinu. Ég held meira að segja að hér á laugardaginn hafi ég samþykkt þetta sjónarmið. En ég verð hins vegar umræðunnar vegna að geta þess að það hafa komið fram upplýsingar um að svo sé ekki. Slík atkvæðagreiðsla, þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort sækja skyldi um aðild að Evrópusambandinu fór fram í Sviss árið 2001. Þar var reyndar um það að ræða, eins og siður er í því landi og algengt, að talsverður hópur kjósenda lagði fram ósk eða kröfu um að efnt yrði til slíkrar atkvæðagreiðslu og við því var orðið. Sú atkvæðagreiðsla fór fram og niðurstaða hennar var sú að ekki var farið í aðildarviðræður. En umræðunnar vegna, vegna þess að hér hefur margt verið fullyrt í þessum málum, þá vildi ég að þetta kæmi hér skýrt fram. Því er ekki rétt sem haldið hefur verið fram að engum hafi dottið í hug áður að láta fara fram þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort sækja skyldi um aðild að Evrópusambandinu. Það er ekki rétt. Það hefur verið gert í því ríki þar sem hefðin er ríkust fyrir þjóðaratkvæðagreiðslum í Evrópu, í Sviss, og þó að hugmynd hv. þingmanna Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Bjarna Benediktssonar hafi ekkert endilega verið byggð á einhverri svissneskri fyrirmynd þá er þar komið fordæmi. Enda er það svo að ef menn eru á annað borð þeirrar skoðunar að þjóðaratkvæðagreiðslur séu mikilvægar til þess að kalla fram vilja þjóðarinnar í mikilvægum málefnum og ef menn eru þeirrar skoðunar, eins og ég held að allir þingmenn sem talað hafa í þessari umræðu séu sammála um, að þessi þingsályktunartillaga eða það skref að sækja um aðild að Evrópusambandinu sé mikilvægt mál - þetta eru tvær forsendur. Annars vegar er spurningin sú hvort menn eru almennt fylgjandi því að láta þjóðaratkvæðagreiðslu fara fram um mikilvæg mál og hins vegar er spurningin hvort þetta sé mikilvægt mál - ef menn eru sammála um þetta tvennt á ég afar bágt með að skilja að þeir geti ekki fallist á breytingartillögu hv. þingmanna Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Bjarna Benediktssonar. Þetta er mikilvægt mál. Hver höndin er upp á móti annarri hér í þinginu. Alls konar talningar eru í gangi í sambandi við atkvæði í tillögunni og ég held að að minnsta kosti sé óhætt að fullyrða að úrslit hér í þinginu í atkvæðagreiðslu verði mjög tæp á hvorn veginn sem atkvæðagreiðslan fer. Flokkar hafa mismunandi sjónarmið um þetta. Innan flokka eru mismunandi sjónarmið um þetta. Úti í þjóðfélaginu er mikill stuðningur við það að hafa þjóðaratkvæðagreiðslu um þessa spurningu. Skoðanakannanir sýna 75% stuðning við þá niðurstöðu og því á ég bágt með að skilja hvernig fólk sem almennt hefur lýst sig fylgjandi þjóðaratkvæðagreiðslum 

Virðulegi forseti. Nú liggur fyrir Alþingi tillaga til þingsályktunar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Á síðasta landsfundi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs var ályktað á þann veg að hagsmunum Íslands væri betur borgið utan Evrópusambandsins. Við myndun ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingarinnar í vor lá þessi afstaða flokksins ljós fyrir. Ég gerði grein fyrir þeirri afstöðu minni að ég gerði þann fyrirvara við stjórnarmyndunina að ég mundi greiða atkvæði gegn væntanlegri tillögu stjórnarinnar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu þegar hún kæmi til afgreiðslu þingsins. Með þeim fyrirvara var fallist á að ríkisstjórnin legði fyrir Alþingi tillögu um aðildarumsókn að Evrópusambandinu sem fengi þinglega meðferð og afgreiðslu í framhaldinu. Við meðferð málsins í utanríkismálanefnd hafa verið höfð uppi vönduð vinnubrögð og mikill fjöldi umsagna kom frá félögum, samtökum og einstaklingum sem lýsa afstöðu sinni til aðildarumsóknar að Evrópusambandinu. Nefndin hefur fjallað ítarlega um þetta stærsta ágreiningsmál þjóðarinnar og hvaða grundvallarhagsmunum beri að halda á lofti í hugsanlegum aðildarviðræðum við Evrópusambandið, svo sem forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum og fiskveiðiauðlindum okkar og að tryggja íslenskan landbúnað á grundvelli fæðuöryggis. Allt er þetta gott og blessað fyrir þá sem hafa þá skoðun að hagsmunum okkar sé best borgið innan Evrópusambandsins. Við sem erum annarrar skoðunar og teljum að hagsmunum okkar sé best borgið utan þess erum að sjálfsögðu ekki að banka á dyr Evrópusambandsins og skoða matseðil þeirra þegar hann hefur legið fyrir í fjölda ára. Hann er sá sami fyrir allar þjóðir innan Evrópusambandsins, staðlaður að hætti hússins og ókræsilegur fyrir litla, sjálfstæða fiskveiðiþjóð norður í höfum. Þjóð sem vann sig upp úr fátækt á ótrúlega skömmum tíma á síðustu öld. Það ætlum við líka að gera núna í þeim miklu hremmingum sem við erum í en við ætlum að gera það á okkar forsendum með hugviti þjóðarinnar, þekkingu og auðlindum landsins ásamt óbilandi trú á framtíð Íslands. Ég trúi því að Íslendingar ætli ekki að gefast upp þótt þjóðin hafi orðið fyrir þungu höggi sem okkur var veitt af græðgisöflum og því spillingarliði sem hreiðrað hafði um sig víðs vegar í þjóðfélaginu og ekki er enn búið að uppræta allt það illgresi sem fest hafði rætur. Því hefur verið haldið fram að þetta stóra mál, sem vissulega klýfur þjóðina í tvennt í afstöðu sinni, þurfi að leiða til lykta í eitt skipti fyrir öll. Vissulega er það sjónarmið út af fyrir sig en er það á bætandi við þá miklu erfiðleika sem við glímum við nú og stjórnvöld sem standa upp fyrir haus í björgunaraðgerðum fyrir þjóðina að við séum þá að eyða tíma, fjármunum og vinnu ráðuneytisfólks í þetta umdeilda mál þegar við ætlum að einbeita okkur að því að endurreisa efnahags landsins? Nei, Evrópusambandið er ekki sá björgunarhringur sem við þurfum á að halda nú. Nei, það eru engar skyndilausnir eða auðveld leið úr þeim mikla vanda sem við glímum við. En þeir sem trúa því að innganga í ESB lækki vexti og verðlag ásamt því að við fáum sterkari gjaldmiðil eru á villigötum. Þetta eru tálvonir einar því það tekur fjölda ára að uppfylla Maastricht-skilyrðin, skilyrði um að mega taka upp evru sem gjaldmiðil. Þá mega skuldir þjóðarbúsins ekki vera meiri en 60% af vergri landsframleiðslu. Þegar við höfum náð því marki verðum við í nokkuð góðum málum efnahagslega og í sterkri stöðu í samfélagi þjóðanna. Þá mun ekki hvarfla að neinum að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Stórfellt atvinnuleysi hefur verið eitt helsta einkenni Evrópusambandsins þar sem þunglamalegur vinnumarkaður hefur lítinn sveigjanleika og stór hópur ungs fólks kemst aldrei út á vinnumarkaðinn. Þetta er að hluta til þáttur í hagstjórn aðildarríkjanna. Við Íslendingar höfum hingað til ekki þekkt nema mjög takmarkað atvinnuleysi en gengi krónunnar hefur vissulega jafnað hagsveiflur í landinu. Atvinnuleysi er mikið þjóðarböl sem við munum aldrei geta sætt okkur við. Það má því ekki festa hér rætur og við eigum að gera allt sem í okkar valdi stendur til að atvinnuleysið sem efnahagshrunið kallaði yfir okkur festist ekki í sessi. Hagsmunir okkar í sjávarútvegsmálum vega þungt í umræðunni um aðild að Evrópusambandinu. Þær skoðanir hafa komið fram að fiskveiðistjórnarkerfið okkar með frjálsa framsalinu og samþjöppun veiðiheimilda sé það gallað að eins gott sé að lúta stjórn Evrópusambandsins í sjávarútvegsmálum. Þessi hugsanagangur finnst mér vera alger uppgjöf. Við verðum að hafa kjark til að breyta okkar sjávarútvegsstefnu og gera það sjálf. Sú vinna er að fara í gang þar sem jafnræði og réttsýni verður höfð að leiðarljósi. Sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins hefur ekki verið til fyrirmyndar en nú stefnir sambandið að endurskoðun stefnunnar og þar á meðal að upptöku frjáls framsals sem mesta gagnrýni hefur fengið hérlendis í fiskveiðistjórnarkerfi okkar. Hagsmunir íslensks landbúnaðar eru í gífurlegri hættu ef við færum í Evrópusambandið. En það gera örugglega ekki allir sér grein fyrir því hve miklir hagsmunir eru þar í húfi. Við mundum tapa fjölda starfa í landbúnaði, í beinum og afleiddum störfum vítt og breitt um landið. Og ekki má landsbyggðin við því í þeirri varnarbaráttu sem hún stöðugt háir. Eitt af því sem kom í ljós við efnahagshrunið var hve mikilvægt það er fyrir okkur sem þjóð að vera sjálfum okkur nóg í matvælaframleiðslu og tryggja þar með fæðuöryggi þjóðarinnar. Við inngöngu Finna í Evrópusambandið lækkaði verð til bænda á flestum afurðum, búum fækkaði, smærri bú sameinuðust eða urðu gjaldþrota. Við þetta jókst atvinnuleysið í Finnlandi. Íslenskur landbúnaður getur ekki keppt á jafnræðisgrundvelli við landbúnað á meginlandi Evrópu. Það segir sig sjálft. Ég vil ekki sjá íslenskan landbúnað háðan styrkjum frá Evrópusambandinu og fara í gegnum flókið ferli sem þýðir að undirgangast hátt í 4.000 reglugerðir sem snúa að landbúnaði. Við eigum sjálf að vera gerendur í okkar landbúnaðarmálum og stýra þar með stuðningi okkar við greinina. Við þekkjum best aðstæður okkar og vitum hve þýðingarmikið er fyrir þjóðarbúið að öflug landbúnaðarframleiðsla vaxi um allt land þar sem framleidd er mikil hágæðavara. Svokallaður lýðræðishalli á Evrópusambandinu er oft til umræðu. Með inngöngu í Evrópusambandið erum við að afsala okkur fullveldi okkar í mörgum mikilvægum málaflokkum, svo sem rétti okkar til að gera fiskveiðisamninga við önnur ríki og að gera sjálf viðskiptasamninga við önnur ríki utan Evrópusambandsins. Ákvarðanataka í mörgum mikilvægum málum færi til Brussel þar sem þingmenn Evrópuþingsins eru hátt í 750 og Íslendingar gætu verið með um fimm fulltrúa. Kosningaþátttaka fólks í aðildarríkjum Evrópusambandsins til þingsins er lítil en Evrópuþingið talið frekar valdalítil stofnun. Við fengjum aðeins þrjú atkvæði af 350 í ráðherraráðinu þar sem stærstu ákvarðanir í Evrópusambandinu eru teknar. Okkur sem byggjum landsbyggðina þykir oft nóg um þegar öll ákvarðanataka stjórnsýslunnar er fjarlæg okkur á höfuðborgarsvæðinu. Hvað þá ef boðleiðir og ákvarðanatökur færu alla leið til Brussel. Að lokum vil ég undirstrika þá gífurlegu hagsmuni sem eru í húfi fyrir okkur sem fullvalda þjóð ef við göngum í Evrópusambandið. Við værum að fórna fullveldi þjóðarinnar og sú ákvörðun verður ekki afturkræf fyrir komandi kynslóðir. Þjóðin stendur því á miklum tímamótum. Hún berst fyrir tilveru sinni á mörgum vígstöðvum. Látum ekki tímabundna erfiðleika hrekja okkur til uppgjafar og til inngöngu í Evrópusambandið. Við höfum fulla burði til að standa á eigin fótum og eiga góð samskipti við aðrar þjóðir á jafnræðisgrundvelli innan sem utan Evrópusambandsins. Við höfum sýnt það í gegnum árin að í krafti sjálfstæðis þjóðarinnar höfum við byggt upp lífskjör okkar mjög hratt og þótt móti blási um sinn eru innviðir samfélagsins sterkir. Við eigum miklar og verðmætar auðlindir og til staðar er þekking og mannauður sem er mikils virði. Með þetta allt munum við koma okkur aftur á réttan kjöl. Við skulum því treysta á dugnað og kraft þjóðarinnar í því endurreisnarstarfi sem fram undan er og standa utan Evrópusambandsins til framtíðar.

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi þakka hv. þingmanni fyrir málefnalega og skelegga ræðu. Það kom skýrt fram í ræðu hv. þingmanns að þegar við stjórnarmyndunina lýsti hún því yfir að hún mundi ekki styðja þingsályktunartillögu ríkisstjórnarinnar um að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort það hafi verið skilningur hennar á þeim tíma að það væri með einhverjum hætti skilyrði Samfylkingarinnar fyrir stjórnarsamstarfinu að þrátt fyrir afstöðu einstakra þingmanna mundi Vinstri hreyfingin – grænt framboð tryggja að málið næði fram að ganga og næði í gegn. Í umræðunni hefur komið fram mismunandi skilningur á þessu og þó að ég vilji kannski ekki fara langt í að hnýsast í innanflokksmál þá varðar þetta stjórnarsamstarfið. Það hefur komið fram t.d. af hálfu t.d. hæstv. forsætisráðherra að hún telur að komin væri upp ný staða í stjórnarsamstarfinu ef þessi tillaga nær ekki fram að ganga. Hún hefur jafnframt sagt að hún voni að atkvæðagreiðslan um málið fari á þann veg að ríkisstjórnin geti starfað áfram. Þess vegna vildi ég vita ef hv. þingmaður gæti upplýst mig um það hvort það hafi verið með einhverjum hætti frá því gengið milli stjórnarflokkanna svo hún viti til að þrátt fyrir afstöðu einstakra þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs væri það tryggt að VG mundi tryggja að málið næði í gegn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir spurningu hans. Ég kannast ekki við að nein skilyrði hafi verið sett í þessu máli í upphafi um að Vinstri hreyfingin – grænt framboð mundi tryggja þetta mál í gegnum þingið. Það var eingöngu gefið grænt ljós á að það yrði lagt fyrir þingið en hver þingmaður yrði bundinn af sinni sannfæringu. Við fimm þingmenn gerðum grein fyrir okkar máli strax í upphafi að við mundum greiða atkvæði gegn væntanlegri aðildartillögu að Evrópusambandinu og það stendur.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég hygg að sá skilningur sem kemur fram í máli hv. þingmanns sé svipaður og hefur komið fram í ræðum ýmissa annarra hv. þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í þessari umræðu. Ég hlýt þó að vekja athygli á því að innan Samfylkingarinnar virðist vera einhver annar skilningur á þessu máli því að ekki er hægt að skilja orð hæstv. forsætisráðherra og eftir atvikum annarra talsmanna Samfylkingarinnar í málinu nema á þann hátt að þeir telji að stjórnarsamstarfinu sé ógnað ef Vinstri hreyfingin – grænt framboð klárar ekki málið, hjálpar ekki Samfylkingunni við að koma þessu máli þannig í gegn að þetta helsta stefnumál Samfylkingarinnar árum saman verði að veruleika. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin og ef hún svo kýs þá væri ég líka forvitinn að vita hvort hv. þingmaður hefur mótað sér afstöðu til þeirra breytingartillagna sem komið hafa fram við þessa umræðu, m.a. um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Varðandi síðari spurningu hv. þingmanns mun ég gefa upp afstöðu mína í því máli á morgun við atkvæðagreiðslu og vil ekki segja neitt um það að sinni.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni mjög góða og einlæga ræðu. Hún lýsti jafnframt þeim vandkvæðum og þeim sársauka sem mér finnst ég skynja hjá mörgum hv. þingmönnum Vinstri grænna. Þeir unnu kosningasigur núna í vor á grundvelli þess að þeir lofuðu kjósendum að berjast gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu og voru sá flokkur sem vann mestan sigur. Síðan taka þeir þátt í samstarfi sem í rauninni ýtir þeim alltaf lengra og lengra í þá átt sem þeir vilja kannski ekki endilega fara. Ég nefni samstarfið við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, ég nefni samningana um Icesave o.s.frv., allt saman hlutir sem hv. þingmenn Vinstri grænna eru ekki sérstaklega sáttir við eða ánægðir með. Nú liggur fyrir aðildarbeiðni að Evrópusambandinu, það á að senda beiðni, bréf til Brussel um að Ísland óski eftir að ganga í Evrópusambandið. Með aðstoð Vinstri grænna gerist það, þ.e. ekki allra en hluta þeirra. Nú er það spurningin hvernig hv. þingmaður sér það fyrir sér ef það skyldi gerast að við sæktum um aðild, fengjum samning með einhverju tímabundnu 20 ára leyfi til að veiða fisk o.s.frv. Svo yrðu greidd atkvæði um þennan samning og þá færi öll áróðursmaskína Evrópusambandsins í gang sem við þekkjum, hefur ómælt fé sem enginn Íslendingur eða íslensk samtök geta staðið gegn og þetta yrði samþykkt. Og það gerist með hjálp þingflokks Vinstri grænna því að nokkrir munu hafa lýst því yfir að þeir muni greiða þessu atkvæði. Hvað finnst hv. þingmanni um þessi örlög?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir spurningu hans. Já, örlög mín eru ekki ráðin í þessu máli og ekki þjóðarinnar heldur. Ég ætla kannski ekki að gefa mér það hvað og ef og hvernig mér fyndust málin liggja ef við værum á endanum komin inn í Evrópusambandið. Ég væri auðvitað mjög ósátt við það en það er bara þannig að við þingmenn getum ekki borið ábyrgð á meiru en einu atkvæði. Við getum ekki borið ábyrgð á atkvæðum annarra. Þeir gera það upp við sína samvisku og sannfæringu eins og ég mun gera. En ég tel að við sem erum andsnúin inngöngu í Evrópusambandið eigum að berjast á öllum vígstöðvum til að koma þjóðinni frá þeim örlögum að innlimast í Evrópusambandið.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni svarið. Við erum þá á sama báti, ég og hv. þingmaður, og það eru fleiri Íslendingar á þeim sama báti. En það vill svo til að á morgun greiðum við atkvæði um það að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Það liggja reyndar frammi nokkrar breytingartillögur og þar munum við taka ákvörðun um það hvort við ætlum að sækja um eða ekki. Umsókn er umsókn, alveg sama hvað maður vill og hvað maður hugsar. Það er eitthvað sem mun hafa áhrif til framtíðar, ekki bara fyrir hv. þingmann og ekki bara fyrir mig heldur fyrir þjóðina og börn okkar og ekki bara núna heldur um alla framtíð því það gæti gerst og er alls ekki ólíklegt að slík umsóknarbeiðni leiði til samkomulags sem er með nægilega miklum undanþágum í svo langan tíma, segjum 15–20 ár, að Íslendingurinn falli fyrir loforðunum og óttist afleiðingarnar ef hann samþykkir ekki, hótanirnar og fallist á það að Ísland gangi í Evrópusambandið. Það gæti gerst og við þekkjum allt það fé sem Evrópusambandið hefur til að beita í áróðri fyrir slíkri niðurstöðu.

Frú forseti. Við höldum áfram að ræða þetta mikilvæga mál enda að mörgu að hyggja, margir fletir sem hafa komið upp og ég sé að nú er í salnum hv. þm. Árni Þór Sigurðsson sem hefur stýrt fundum utanríkismálanefndar. Hann var ekki í salnum um daginn þegar ég var hrósa honum. Sumir sögðu eftir á að ég hefði gert það of mikið, hann hefði fengið of mikið lof en menn verða að eiga það sem þeir eiga. Hann hefur stýrt þessari nefnd með miklum ágætum og vinnunni allri og þess vegna segi ég: Það er tvímælalaust þannig að málið allt hefur batnað enda var það vanbúið frá upphafi. Það er þyngra en tárum taki að sjá hversu grátt Samfylkingin er að leika samstarfsflokk sinn í þessu máli öllu. Sama hversu keikir og glaðir menn geta verið alla jafnan þá er svolítið sorglegt að horfa upp á þá kúgun sem á sér greinilega stað á milli stjórnarflokkanna. En gott og vel. Ég ætla ekki að fara mikið út í það. Við erum að ræða um það hvort við eigum að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Ég sagði það við fyrri umr. að ég leyndi því ekki að ég teldi það rétt og hef sagt það mörgum sinnum áður, m.a. á stórum fundi hjá Viðskiptaráði í vor. Þá hnykkti ég enn frekar á því sem ég hef lengi talað um og það er tvöföld þjóðaratkvæðagreiðsla. Það er ekki eitthvað nýtilkomið, tilkomið á landsfundi Sjálfstæðisflokksins til að tefja þetta mál, alls ekki. Ég talaði um það á fundi í Viðskiptaráði að við ættum að sækja um en við ættum að spyrja þjóðina í þessu stóra og mikla máli. Þetta er stórt mál og það er mikið skref að taka að sækja um aðild að Evrópusambandinu og fara í viðræður, viðræður sem við vitum vissulega að hluta til hvernig muni fara en ekki að öllu leyti. Það er mikilvægt að hafa þjóðina með í ráðum þegar um svona stórt mál er að ræða og þjóðin vill, og við vitum það ekki síst á þessum tímum, þá vill þjóðin fá í ríkari mæli að taka þátt í ákvörðunarferli, vera þátttakandi í því að móta eigin framtíð, vera með. Það er ótrúlegt að heyra þann málflutning, m.a. frá hv. þm. Helga Hjörvar, að segja að þetta verði þá bara þjóðaratkvæðagreiðsla um þjóðaratkvæðagreiðslu. Mér finnst það ákveðin lítilsvirðing gagnvart kjósendum að treysta þeim ekki til að taka afstöðu í því hvort eigi að sækja um eða ekki. Hér er í salnum hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson sem m.a. lýsti því yfir á fundum nefndarinnar að auðvitað væri betra ef meiri samstaða væri um málið, það væri betra og hann staðfesti það líka hér að það væri betra að sem breiðust samstaða væri um þetta mál. Ég er honum sammála en ég lýsi allri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni og fyrst og fremst Samfylkingunni í þessu máli öllu, á hendur forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur sem leiðir þessa ríkisstjórn, þessa nýju ríkisstjórn sem var fyrst og fremst mynduð vegna nýrrar verkstjórnar. Þetta er hörmuleg verkstjórn. Í hverju málinu á fætur öðru er verið að kasta handsprengjum inn á öll svæði. Það er ekki reynt að sætta aðila, sætta sjónarmið inni á Alþingi og biðja um það að við sameinumst um aðferðafræðina, við sameinumst um leikreglurnar þótt við séum ósammála innan dyra um markmiðin á endanum. Það skiptir svo miklu máli að sá sem fer með þessa blessuðu verkstjórn, forsætisráðherrann sjálfur, haldi utan um hópinn, haldi utan um Alþingi Íslendinga í samvinnu við okkur, í samvinnu við forseta þingsins og sameinist um þær leikreglur sem lagt er upp með í þessu mikla máli, þessu tilfinningalega máli því tilfinningarnar munu skipta okkur miklu máli þegar og ef farið verður út í aðildarviðræður við ESB. Það eru röksemdir byggðar á tilfinningalegum rökum sem við munum hlusta á, verðum að hlusta á. Þess vegna er sárt að horfa upp á það hvernig ríkisstjórnin fer fram í hverju málinu á fætur öðru í máli sem ég er sannfærð um að hægt væri að ná meiri samstöðu um varðandi aðferðafræðina alla. Af hverju erum við að tala um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu? Ég sagði það í fyrri ræðu minni að það er eðlilegt, ég hef lengi haldið þessu fram, það er eðlilegt í þessu stóra máli því að það eitt að viðurkenna það að fara í aðildarviðræður við ESB þá erum við að viðurkenna að við erum reiðubúin til að ræða það að afsala okkur fullveldi á ákveðnum sviðum. Það eitt út af fyrir sig rökstyður það að við eigum að leita til þjóðarinnar, biðja hana um að vera með okkur í þessu máli, biðja hana um að vera með okkur frá upphafi til enda. En eins og alltaf er lagt af stað, málið ekki hugsað í þaula af hálfu Samfylkingarinnar og síðan er látið reka á reiðanum. Þingmenn stjórnarflokkanna kveljast hér, þeim er ýtt út í horn, sagt hvað þeir eigi að gera, allt til þess eins að ríkisstjórnin haldi. Það er vont að sjá þessi vinnubrögð sem við hefðum átt, sama í hvaða flokki við erum, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu, við hefðum átt að vera búin að læra af reynslunni og við eigum að breyta vinnubrögðum í þinginu, við eigum að gera það. Ég lít líka til okkar sjálfstæðismanna, það er líka þannig. Þetta mál er svo mikilvægt, við verðum að hafa þjóðina með okkur. Þess vegna er svo sárt að horfa upp á þetta. Ég talaði um þetta fyrsta skref, það eitt að við erum reiðubúin til að afsala okkur fullveldi á ákveðnum sviðum. Það réttlætir tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu og tillaga okkar sjálfstæðismanna felst í því. Ekki að tefja málið, við gætum haft hana strax, án tafar, svo fljótt sem auðið er innan þriggja mánaða. Það sjá allir að það er ekki til að tefja málið. Það á ekki að flækjast fyrir Svíunum sem allir eru að stóla á í þessu sambandi, sem verða í formennsku í Evrópusambandinu þótt við sendum inn umsóknina, þ.e. ef hún verður samþykkt, innan þriggja mánaða. Þannig er það. Í öðru lagi: Ríkisstjórnin er klofin, það er ekki samstaða um þetta mál á þinginu. Það læðist stundum að manni sá grunur að lagt hafi verið af stað með það í huga að efna sérstaklega til ófriðar í þessu máli. Af hverju? Af hverju þurfa menn að efna til ófriðar? Venjulegir sómakærir menn, heiðvirðir og góðir. Það á ekki að þurfa. Menn þurfa að vera stórhuga. Það var ríkisstjórnin ekki með Samfylkinguna í broddi fylkingar. Hún þarf að sýna reisn, það hefur hún ekki sýnt í þessu máli. Hún þarf að sýna raunverulegan vilja til samstöðu meðal þingmanna og meðal þjóðarinnar til að ná niðurstöðu í þessu máli því það þarf að útkljá. Síðan hefur kostnaðarmatið komið fram í meðförum nefndarinnar og hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir hefur komið mjög skilmerkilega inn á það. Það eitt að setja milljarða í þetta ferli nú þegar við stöndum frammi fyrir miklum niðurskurði í ríkisfjármálum og verulegum skattahækkunum tel ég mikilvæg rök fyrir því að þjóðin fái að taka þátt í þeirri ákvörðun. Það er viðbótarröksemd við þá upphaflegu sem ég taldi fram á sínum tíma. En þessi ríkisstjórn leyndarhjúps, ríkisstjórn leyndarmálanna hinna stóru setur ekki fram skýrslur í málum eins og best sést í Icesave-málinu því skýrslur sem eru óþægilegar megum við ekki sjá. Nú síðast í dag var það skýrsla á vettvangi landbúnaðarmála sem átti að sussa niður. Ef það hefði ekki verið fyrir atorku okkar í stjórnarandstöðunni þá hefðu við ekki fengið að sjá þessa skýrslu, það er bara þannig. En það er vel og ég vil þakka í leiðinni fyrir þau viðbrögð af hálfu hæstv. utanríkisráðherra að hann lét birta þau í dag eða ætlaði að gera það í dag á heimasíðunni. Það er gott að menn bregðist við en ég vil sjá að menn sýni frumkvæði í þessu máli, menn sýni það raunverulega í vinnubrögðum sínum að þeir vilji eyða tortryggni, ekki ala á tortryggni, menn vilji eyða óvissu en ekki ala á óvissu. Þannig eiga vinnubrögðin ekki að vera. Það sýnir best hversu mikið offors er í þessu máli öllu að við erum að ræða það núna á löngu sumarþingi. Inn í það blandast náttúrlega Icesave-málið. Við sjálfstæðismenn sögðum það strax 1. febrúar þegar þessi ríkisstjórn tók við völdum, þ.e. fyrst minnihlutastjórn og síðan meirihlutastjórn, að við mundum hleypa öllum góðum málum í gegn og styðja þau og það höfum við gert. Við komum fram með rökstuddar tillögur í t.d. stjórnarskrármálinu þar sem við lögðum fram tillögu um að breyta 79. gr. stjórnarskrárinnar, breytingarákvæðinu á stjórnarskránni. Því var hafnað af hálfu stjórnarmeirihlutans af því að tillagan kom frá okkur sjálfstæðismönnum. Það mátti ekki samþykkja þessa tillögu af því að hún kom frá okkur sjálfstæðismönnum. Þannig var barnaskapurinn svo yfirgengilegur á vordögum en í dag sjá menn miklu betur og átta sig á því að menn hefðu betur tekið í okkar útréttu sáttarhönd á vordögum. Það var ekki gert, ekki frekar en í öðrum stórum málum í þinginu. Við eins og margir aðrir í samfélaginu erum einfaldlega að heyra eitthvað í fjölmiðlum, lesa um eitthvað í fréttatilkynningum en fáum ekki að vera raunverulegir þátttakendur í því að taka stórar ákvarðanir, þrátt fyrir ágætisvinnubrögð í hv. utanríkismálanefnd. Þannig er það, frú forseti, að það sem einkennir þetta mál allt, mál sem ég hefði viljað sjá njóta framgangs í ákveðinni sátt, breiðri sátt milli stjórnmálaflokka varðandi aðferðafræðina, varðandi leikreglurnar sem ég nefndi áðan um það hvernig við eigum að nálgast hugsanlegar aðildarviðræður ESB, sú sátt hefur ekki náðst. Það ósætti er á ábyrgð Samfylkingarinnar og það er enginn annar flokkur sem ber ábyrgð á því ástandi sem núna er í þinginu. Svo eru menn að tala um ný vinnubrögð. Það er ákall um ný vinnubrögð innan þingsins en þegar reynir á bregst Samfylkingin í því máli öllu. Ég talaði um að mikilvægt væri fyrir okkur að fara leið tvöfaldrar þjóðaratkvæðagreiðslu, að þjóðin hefði upphafsorðið en líka lokaorðið. Ég fór nokkuð vel yfir það að mínu mati í fyrri ræðu og ætla ekki að endurtaka það mikið hér nema um aðferðafræði ríkisstjórnarinnar um að það verði ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla. Ég bind að sjálfsögðu vonir við það að þegar þar að kemur og ef það verður samþykkt í þinginu að fara leið ríkisstjórnarinnar, þá verði raunverulega hlustað á þjóðina, ríkisstjórnin leggi sig fram um samvinnu og samstarf við þingið, meira en meirihlutaálit utanríkismálanefndar kveður á um, að ríkisstjórnin leggi sig fram um það að vera í meira samráði og samstarfi við þingið og þjóðina í öllu máli á öllum stigum þess. Það skiptir miklu máli en aðferðafræði ríkisstjórnarinnar um að þjóðaratkvæðagreiðslan um samninginn, ef þau drög koma heim, verði bara ráðgefandi, styður í rauninni líka tillögu okkar sjálfstæðismanna um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Fyrsta tillagan eða uppleggið hjá ríkisstjórninni er eingöngu um ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Þess þá heldur að hafa þjóðina með í byrjun. Þess vegna spyr ég: Hvernig er ef menn ætla að segja nei við tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu, ef Samfylkingin ætlar að segja nei, við treystum ekki þjóðinni til að taka þessa ákvörðun af því að þetta er svo rosalega flókið, það erum bara við stjórnmálaflokkarnir sem getum tekið þessa ákvörðun af því að þetta er bara atkvæðagreiðsla um atkvæðagreiðslu. Þetta er náttúrlega reginfirra. Ef Samfylkingin og Vinstri grænir eftir atvikum ætla að segja nei við tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu þá geta þeir ekki að mínu mati sagt nei við annarri tillögu okkar sem er bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla. Þeir verða að tryggja það að þjóðin hafi þetta lokaorð fyrst þeir eru á móti því að þjóðin hafi upphafsorðið þannig að það skiptir máli í þessu sambandi. Ég fór í fyrri ræðu minni líka yfir kosti og galla Evrópusambandsins og ég vil ítreka það og bendi á það sem ég sagði þá. Ég held að það skipti máli að halda því til haga að það eru vissulega margir gallar á Evrópusambandinu, hugsanlegri aðild, fyrst og síðast sjávarútvegs- og landbúnaðarmálin. Við verðum að vera verulega á varðbergi í slíkum samningaviðræðum. Það vita allir og ég fagna því sérstaklega að einmitt í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar er hnykkt á því hverjir hagsmunir okkar eru. Ég trúi ekki öðru heldur en við höfum sameiginlegan skilning þegar kemur að þessu atriði. Ég hef nefnt lýðræðishallann sem er náttúrlega stórt mál. En ég dró líka fram kosti Evrópusambandsaðildar sem ekki er hægt að líta fram hjá. Ég tel að það skipti máli fyrir okkur að hafa aukið val, aukin tækifæri, ekki síst núna á næstunni og næstu missirum þegar við erum að glíma við margvísleg verkefni til að reisa okkur við eftir þau áföll sem hafa gengið yfir okkur í efnahagslífinu. Ég óska þess að við fáum frekar tækifæri á næstunni til að ræða um málefni heimilanna, málefni fyrirtækjanna. Á hverjum degi berast okkur fréttir um að fólk fái engin svör, það séu engar lausnir og verkstjórn þessarar ríkisstjórnar hafi ekki dugað. Ég spyr: Hvernig verður þetta á haustmánuðum? Umsókn um aðild að Evrópusambandinu mun ekki svara þessu fólki, þessu fólki sem fær ekki nein svör við sínum vandamálum, bæði hversdagslegum en líka í atvinnulífinu. Þá dugar ekki að segja: Kæru vinir. Við erum farin af stað í aðildarviðræður. Þá fer það ferli af stað. En þá verða menn að koma með raunhæfar lausnir, lausnir til að ýta af stað fyrirtækjunum, taka stórar ákvarðanir til að ýta þeim af stað, til þess líka að Seðlabankinn geti farið að lækka vexti enn frekar og starta þessu öllu saman upp á nýtt. Þessi leið leysir ekki þann vanda sem blasir við heima. Við þurfum að leysa vandamálin næstu fimm árin á okkar eigin forsendum, með okkar eigin gjaldmiðil. Það er ekki hægt að hlaupa undir pilsfald Evrópusambandsins á næstu fimm árum og benda á að þetta allt muni leysast. Það er ekki þannig. Ég tel hins vegar mikilvægt eins og ég gat um áðan að við sjáum fram á aukna valkosti í framtíðinni. En aðferðafræði ríkisstjórnarinnar gerir okkur sem höfum verið eindregnir talsmenn þess að sækja um aðild að Evrópusambandinu mjög erfitt um vik. Og það er allt vegna þrákelkni eins flokks sem hefur ekki stórhug, hefur ekki metnað til að reisa sig upp úr þessu öllu saman og fá fólkið, þingmennina og þjóðina til liðs við sig til að tala saman og ákveða hvernig við nálgumst þetta stóra og mikilvæga mál. Frú forseti. Þessi umræða mun örugglega vara nokkuð lengur núna fram eftir kvöldi. Mér skilst að náðst hafi ákveðið samkomulag um að þetta mál verði rætt í fyrramálið fyrir hádegi frá 10–12 og síðan verði atkvæðagreiðsla. Ég vonast til þess að menn sjái að sér í ríkisstjórninni, stjórnarmeirihlutanum og samþykki tillögu okkar sjálfstæðismanna um tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta er ekkert erfitt, þetta er ekkert flókið. Málið snýst á endanum um að þjóðin fái að vera með í ráðum. Flóknara er það ekki. Það er ekkert flóknara en það. Þess vegna vonast ég til þess, því það er mikilvægt að ná sáttum í stóru málunum bæði inni á þingi og úti í samfélaginu, að menn sameinist um tillögu okkar til að við getum farið samhent hugsanlega í þessar viðræður, sýnum þessa samheldni sem óskað var eftir m.a. af hálfu utanríkisráðherra í utanríkismálanefnd. En menn verða þá líka að átta sig á því að til að ná samstöðu verða menn að rétta út ákveðna sáttarhönd, þá verða menn að sýna fram á það að þeir vilji raunverulega sátt. Það þýðir ekki að koma hingað upp í stólinn og segja að þingið eigi að hafa allan tíma til að fara gaumgæfilega ofan í kjölinn á öllum gögnum sem liggja fyrir nefndinni, hvort sem það er í þessu máli eða Icesave og meina síðan ekkert með því. Ég óska eftir því að ríkisstjórnin og þá sérstaklega Samfylkingin sýni meiri sáttfýsi, hætti allri óbilgirni varðandi aðferðafræðina í þessu mikilvæga máli því óbilgirni Samfylkingarinnar er gersamlega að klúðra þessu máli.

Virðulegi forseti. Nú erum við að sjá fyrir endann á því leikriti sem umræðan er um tillögu um að ríkisstjórninni verði heimilt að sækja um aðild að Evrópusambandinu fyrir hönd Íslendinga. Ég segi, virðulegi forseti, og ég held að það væri ágætt ef hæstv. utanríkisráðherra mundi nú hlusta, að þetta sé leikrit en í stuttu máli gengur þetta út á það að hér er verið að uppfylla helsta og kannski eina raunverulega stefnumál Samfylkingarinnar sem er aðild Íslands að Evrópusambandinu. Allt annað, virðulegi forseti, er bara aukaatriði í þessu máli. Það má þó segja að ákveðnir hlutir hafi komið fram í umræðunni sem segir okkur að augu margra eru að opnast. Þá er ég sérstaklega að vísa til Borgarahreyfingarinnar sem hefur bent á hin augljósu tengsl sem eru á milli annars stórs máls sem er núna í umræðu í þinginu, sem er Icesave, og Evrópusambandsins. Ég held að öllum sé að verða ljóst sem vilja opna augun að hér hefur Samfylkingin spilað miklu stærra hlutverk en hefur verið í umræðunni. Af miklum klókindum og í klækjastjórnmálum hafa þeir hent Icesave-málinu öllu í fangið á hæstv. fjármálaráðherra en þegar við skoðum þetta mál sjáum við að ástæðan fyrir því að við erum hérna á miðju sumri ekki að fara í bráðaaðgerðirnar sem lofað var, ekki núna í sumar heldur lofað í febrúar, ekki að taka á vanda heimila og fyrirtækjanna heldur að ræða þetta mál, virðulegi forseti, er sú að þetta snýst bara um hagsmuni Samfylkingarinnar. Ástæðan, virðulegi forseti, fyrir því að fyrir mánuði síðan, að því er virtist í miklu óðagoti, að Icesave-samningarnir voru kláraðir  Nú, virðulegi forseti, er ekki nokkur vafi að ef nálgunin hefði verið öðruvísi hefði verið hægt að ná breiðari samstöðu um þetta mál, enginn vafi. Ég held að flestum sem hafa fylgst með þessu hafi komið á óvart hvernig að þessu máli hefur verið staðið. Á sama hátt munu sagnfræðingar framtíðarinnar velta því fyrir sér hvernig í ósköpunum gat á því staðið, virðulegi forseti, að á sama tíma og Ísland var í viðskiptastríði við Evrópusambandið sótti Ísland um aðild að Evrópusambandinu. Hvernig gat það verið? Hafið þið einhvern tíma, virðulegi forseti, heyrt um eitthvert slíkt sambærilegt dæmi einhvers staðar í heiminum? Enn og aftur, ef við vísum ekki bara í fortíðina heldur í það sem er að gerast núna þá er það svo, virðulegi forseti, að Króatía sótti um aðild að Evrópusambandinu. Sökum þess að þeir voru með annað deilumál, sem er örugglega smávægilegt í samanburði við það sem við erum að eiga við sem er Icesave þar sem við erum beitt órétti af hálfu Evrópusambandsins og forusturíkja þeirra, þá sagði Evrópusambandið þegar þeir komu til samningaviðræðna: Farið þið heim. Það hvarflaði ekki að Evrópusambandinu að ræða við Króatíu á meðan deilumálið var óleyst. Við erum að gefa þau skilaboð þegar við samþykkjum hér, sem er búið að semja um af hálfu stjórnarflokkanna, að ríkisstjórnin sæki um aðild að Evrópusambandinu, við erum að segja: Okkur finnst í fínu lagi hvernig þið komið fram við okkur í Icesave. Við erum alveg tilbúin til þess að láta það ganga yfir okkur. Það eru skilaboðin sem við erum að gefa. Virðulegi forseti. Ég man eftir því að hæstv. fjármálaráðherra, formaður Vinstri grænna, sagði í umræðuþætti í sjónvarpinu fyrir kosningar  Það sem við munum sjá gerast á morgun, virðulegi forseti, er að búið er að telja út og þrátt fyrir að nokkurn veginn hver einasti þingmaður Vinstri grænna sem hér hefur komið hafi talað gegn aðild að Evrópusambandinu, sumir hraustlegar en aðrir, þá er búið að telja út þannig að það passi. Þetta er ákveðið leikrit og Samfylkingin fær það sem Samfylkingunni var lofað. Vinstri grænir munu, með nýju héraðshetjuna, hv. þm. Ásmund Einar Daðason, geta sagt: Það var bara fullt af þingmönnum sem voru ofsalega mikið á móti þessu, það var bara fullt af þeim sem bara stóðu við það sem þeir lofuðu. Sjáið þið hv. þm. Ásmund Einar Daðason, hann fór í heyskap. En það voru ekkert bara sumir, það voru allir þingmenn Vinstri grænna sem sögðu, og sérstaklega formaður þeirra, að það kæmi ekki til greina, virðulegi forseti, það kæmi ekki til greina að fara í Evrópusambandið eða sækja um aðild.

Þú sagðir það nú líka einu sinni, svo skiptir þú um skoðun.

Virðulegi forseti. Það sýnir svart á hvítu að allt sem ég hef sagt er satt og rétt þegar hæstv. utanríkisráðherra er farinn að ókyrrast í salnum, því að það gerir hæstv. utanríkisráðherra alltaf þegar honum finnast ræðurnar vera óþægilegar og koma illa við kaunin á Samfylkingunni og honum sjálfum.

Rétt.

Rangt.

Á morgun sjáum við því þetta leikrit og það er ekki í fyrsta skipti sem við fáum að sjá það. Gallinn við þetta leikrit allt saman er það 

Hver er höfundurinn?

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra kallar fram í glaðhlakkalega: Hver er höfundurinn? Virðulegur forseti. Það er örugglega hæstv. utanríkisráðherra, alveg örugglega. Ég sé bara á andliti hæstv. utanríkisráðherra  Það er nefnilega þannig, virðulegur forseti, að ef menn svona í fullri alvöru skoða málflutning og hlusta á málflutning stjórnarliða hafa menn í fullri alvöru sagt: Eina leiðin fyrir Íslendinga til að vita hvað er í þessu Evrópusambandi er að sækja um aðild. Væntanlega vegna þess að við erum fyrsta ríkið sem sækir um aðild að Evrópusambandinu.

Hvenær gekkst þú í heimastjórnarflokkinn?

Væntanlega vegna þess að það hefur aldrei gerst áður að nýtt ríki hafi verið tekið inn. En það er nú þannig, virðulegi forseti, svo ég geti lesið það einu sinni enn, að þetta ferli hefur farið í gang hvað eftir annað, er vel þekkt og hefur verið stúderað af hinum ýmsu, bæði fræðimönnum, fréttamönnum og öðrum. Mér finnst Auðunn Arnórsson, sem skrifaði bókina Inni eða úti? Aðildarviðræður við Evrópusambandið, sem er gefin út af Alþjóðamálastofnun og Rannsóknasetri um smáríki, orða þetta ágætlega. Hann segir, með leyfi virðulegs forseta: „Séð frá bæjardyrum Evrópusambandsins snúast aðildarviðræður í raun aðeins um það hvernig hið væntanlega nýja aðildarríki innleiðir alla gildandi sáttmála, löggjöf og stefnumið sambandsins.“ Ég endurtek: „innleiðir alla gildandi sáttmála, löggjöf og stefnumið sambandsins“. Svo segir hér, virðulegi forseti: „Í reynd er þó alltaf eitthvert svigrúm til að sýna sveigjanleika;“ - alltaf svigrúm til að sýna sveigjanleika - „oft er samið um sérstaka aðlögun að tilteknum reglum ESB, tímabundnar undanþágur og sérlausnir.“ - Tímabundnar undanþágur og sérlausnir.

Og sérlausnir sem ekki eru tímabundnar.

Virðulegi forseti. Ég held í fullri alvöru, að hæstv. utanríkisráðherra, þó að hann sé byrjaður að kalla svona mikið fram í - sem ég fagna - að hann trúi ekki alveg því að nokkur trúi honum þegar sjálfur hæstv. utanríkisráðherra lætur að því liggja að við höfum bara ekki hugmynd um hvað komi úr pakkanum.

Lestu ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins.

Þetta sé svona sem kallað er á ensku „window shopping“, og hér komi hæstv. utanríkisráðherra: Vitið þið hvað, við fengum bara alveg frábært, þetta er bara allt öðruvísi en allir hinir, ha, bara alveg stórkostlegt, við vorum svo heppin. Þeir voru í svo góðu skapi í ESB.

Þið viljið ekki einu sinni skoða gluggann.

Eini gallinn, virðulegi forseti, - ég fyrirgef hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni af því að hann er nýr hér og kannski ekki búinn að lesa þessar bækur og tala við þá aðila sem ég veit að hæstv. utanríkisráðherra hefur gert og er búinn að kynna sér þetta til áratuga og veit nákvæmlega og væri miklu heiðarlegra af hæstv. utanríkisráðherra að segja: Ég átta mig alveg á hvað felst í því að fara í Evrópusambandið. Það er Evrópusambandið. Og ég segi sem svo að það eru fleiri kostir en gallar. Það er miklu heiðarlegri nálgun í staðinn fyrir í fullri alvöru að reyna að sannfæra menn um það: Við ætlum að setja einn, tvo milljarða í svona „window shopping“.

Fullt af göllum, við vitum það.

Virðulegi forseti, það er rosalega dýr verslunarferð þar sem menn í fullri alvöru ætla jafnvel ekki að kaupa neitt. Einn til tvo milljarða. Hér hafa fagráðherrar, virðulegi forseti, Vinstri grænna komið og talað á þessum nótum. Það er algjörlega ljóst að þessir fagráðherrar geta ekki kvartað undan niðurskurði. Þeir geta ekki komið hér og kvartað undan niðurskurði  Nú er það bara þannig, svo að því sé algjörlega til haga haldið, að ég ber alveg virðingu fyrir þeim sem telja hagsmunum Íslands betur borgið innan Evrópusambandsins. En ég ber enga virðingu fyrir því þegar menn sem vita miklu betur koma hér og tala eins og það sé aldrei að vita hvað er þarna inni, nákvæmlega enga. Ef menn eru fylgjandi því, og margir eru það af hugsjón, þeir telja og þeir hafa trú á Evrópusambandinu, þeir hafa trú á því að þetta sé besta lausnin til framtíðar, en þá eiga menn bara að koma til dyranna eins og þeir eru klæddir en ekki reyna að setja þetta í einhvern allt annan búning. Það sem hefur kannski gerst líka, virðulegi forseti, og hefur ekki farið mikið fyrir í umræðunni, þó var hér varaformaður Sjálfstæðisflokksins að fara yfir það ágætlega áðan, að við gætum staðið í þeim sporum, virðulegi forseti, að hér yrði samþykkt að ríkisstjórnin færi með opinn tékka að semja um aðild að Evrópusambandinu og þjóðin fengi aldrei að kjósa um það. Formaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarni Benediktsson, hefur hvað eftir annað spurt hæstv. fjármálaráðherra út í þetta. Hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt: Þetta er ekkert vandamál, við verðum með nokkuð sem heitir ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla.

Skoðanakönnun.

Hv. þm. Vigdís Hauksdóttir kallar hér fram í: Skoðanakönnun. Það er nákvæmlega það sem það er. Hæstv. fjármálaráðherra sagði: Ég mun sjá til þess að mitt fólk muni bara greiða síðan atkvæði hér á Alþingi eftir því hvernig skoðanakönnunin fer. 
             Hv. þm. Ásmundur Einar Daðason útskýrði fyrir öllum þingheimi og þjóðinni að hann mundi aldrei hlusta á formann sinn í þessu efni, hann mundi aldrei greiða atkvæði með aðild Íslands að Evrópusambandinu. Hæstv. utanríkisráðherra, heyri ég, finnst þetta vera léttvægt. En það er nú þannig og kannski finnst hæstv. utanríkisráðherra það bara léttvægt en í stjórnarskránni stendur að þingmenn séu bundnir af sannfæringu sinni en ekki öðru. Það stendur ekkert í stjórnarskránni að hv. þingmenn séu bundnir af skipunum formanna sinna, bara nákvæmlega ekki einasta orð. Það er mín trú að í leikritinu sem hér er lagt upp með sé búið að telja þannig út að það verði felld sú tillaga að þjóðin fái að ákveða hvort Ísland fari í ESB eða ekki. Ekki aðeins að það verði felld sú tillaga að þjóðin ákveði hvort við förum í þessa vegferð heldur líka felld sú tillaga að þjóðin ákveði hvort við afsölum fullveldi okkar með þeim hætti sem ríki gera með því að ganga í Evrópusambandið. Þetta, virðulegur forseti, er alvara málsins. Þrátt fyrir að það sé jákvætt að horfa á glatt fólk eins og forustumenn Samfylkingarinnar hér, sem skoppa um alla þingsali hér og þingganga og við höfum ekki séð hæstv. utanríkisráðherra jafnglaðan núna í fleiri, fleiri daga, þá er þetta mál þess eðlis að menn verða að taka það alvarlega, þingmenn verða að taka þetta alvarlega.

Utanríkisráðherra er bara lífsglaður að eðlisfari.

Ég fullyrði það, virðulegi forseti, að ef við ætlum að ganga frá þessu máli þannig að þjóðin fái ekki að ákveða það hvort við göngum í Evrópusambandið eða ekki eru menn í besta falli að taka þetta mál ekki alvarlega. Nú er það auðvitað val Samfylkingarinnar - sem með kúgunum og hótunum og klókindum er búin að snúa Vinstri græna algerlega niður í þessu máli - að fara þannig fram að það var ekki nokkur einasta leið að ná góðri samstöðu um þetta mál. Það er algjörlega á ábyrgð Samfylkingarinnar, það er þeirra val. En ég hvet nú hæstv. utanríkisráðherra, og ég vil nota tækifærið og hvetja hann til þess að fara hér í andsvar, að svara því hvort það sé virkilega svo að hann ætli ásamt sínum flokki ekki að greiða atkvæði með því að þjóðin fái að ákveða það hvort við förum inn í Evrópusambandið eða ekki.

Jú, ég ætla að gera það.

Hæstv. ráðherra hefur hér tækifæri til að fara í andsvar og við skulum taka eftir því hvort hann treystir sér í það og svara þessari spurningu þannig að það fari inn í þingtíðindin. Virðulegi forseti. Galsagangur á oft við. Í þessu tilfelli eru hagsmunirnir meiri og ég hvet stjórnarmeirihlutann, 

Frú forseti. Ég ætla að byrja á því að biðja hv. þingmann afsökunar á því að ég er að eðlisfari lífsglaður maður og það er vor og sumar úti og þó að við ræðum alvarleg mál er það samt sem áður þannig að návistin við hv. þingmann gerir mig glaðan. Þess vegna er ég kátur í dag. Hins vegar er það algerlega ljóst að það er stefna Samfylkingarinnar, ég held að það sé stefna allra þingflokka sem hér sitja, að það verður íslenska þjóðin sem sker úr um það hvort Ísland, eins og hv. þingmaður sagði, gengur í Evrópusambandið. Það hefur alltaf legið alveg ljóst fyrir að það verður þjóðin sem sker úr um það hvort við göngum þangað inn eða ekki. Það sem mig greinir á við hv. þingmann eftir að hann skipti síðast um skoðun í þessu máli er hvort eigi að hafa þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort sækja beri um. Ég er þeirrar skoðunar að svo sé ekki. Ég tel að það skipti máli að niðurstaðan liggi fyrir en jafnframt tel ég að það sé ekki hagfellt fyrir samningshagsmuni okkar að vera búinn að ákveða það í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég tel sem sagt að svo sé ekki.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara að kveinka mér yfir því að hæstv. utanríkisráðherra sé orðinn sérstakur fulltrúi skoðana minna en hins vegar, vegna þess að við getum galsast á eftir, en málið er alvarlegt, þá vil ég fá hreint og klárt svar frá hæstv. utanríkisráðherra. Ég er ekki að tala um tvöföldu þjóðaratkvæðagreiðsluna. Ég er að tala um hvort við samþykkjum á morgun að þjóðaratkvæðagreiðsla verði bindandi vegna þess að ef hún er ráðgefandi þá er þjóðin ekki að taka ákvörðun um þetta. Ég bið hæstv. ráðherra vinsamlegast að svara því skýrt hvort það verði ekki örugglega þannig að hæstv. ráðherra ásamt hans flokki muni styðja það að við höfum bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort Ísland gangi í Evrópusambandið eða ekki.

Frú forseti. Hún er a.m.k. bindandi samkvæmt þeim skilningi sem stjórnarflokkarnir hafa lagt í þessa aðferð. Við höfum sagt það alveg skýrt að við munum fylgja niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu hvort sem þið kallið hana ráðgefandi eða bindandi. Ég hef spurt leiðandi menn í stjórnarandstöðunni út í þeirra skilning á því, einn situr út í sal, vörpulegur og bjartur. Hann svaraði því alveg skilyrðislaust fyrir sitt leyti og kvað já við því.

Hvað segir stjórnarskráin?

Síðan vildi ég að hv. þingmenn sjálfstæðismanna læsu ályktun eigin landsfundar eilítið betur, a.m.k. fyrrverandi heilbrigðisráðherra, hann þyrfti að lesa hana. Þar segir alveg skýrt að það séu sumir hlutir sem ekki sé hægt að ganga að heldur verði að komast að í samningum. Þetta segir í ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins. Það þýðir ekki fyrir hv. þingmann að koma hingað og segja að allir menn viti hvað er inni í þessu Evrópusambandi. Það er ekki svo. Ég hef fyrir því orð ekki ómerkari stjórnmálaflokks en Sjálfstæðisflokksins.

Virðulegi forseti. Guð láti gott á vita ef hæstv. utanríkisráðherra er farinn að fara eftir ályktunum Sjálfstæðisflokksins en því miður er eitthvað í það, sýnist mér. En hér kom hæstv. ráðherra og staðfesti það að stjórnarflokkarnir ætli að sjá til þess á morgun 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni kærlega fyrir ræðu hans. Hún er efnismikil og góð eins og ég reiknaði með. Þingmaðurinn deilir sömu áhyggjum og við þingmenn Framsóknarflokksins. Það er ekki verið að huga að heimilum og fjölskyldum eins og hann kom inn á. Hér er verið að ræða um umsókn að Evrópusambandinu dag eftir dag. Því langar mig til að spyrja hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson: Telur hann að Íslendingar uppfylli nú Kaupmannahafnarsamkomulagið sem er að finna á bls. 6 sem er skilyrði þess að þjóð geti gengið inn í Evrópusambandið? Ef svo er ekki, er þá ekki mikil eyðsla í gangi að fara með a.m.k. 1.000 millj. í þetta verkefni sem Vinstri grænir ætla sjálfir að vinna á móti strax eftir hádegi á morgun um leið og atkvæðagreiðsla hefur farið fram ef þetta verður samþykkt?

Virðulegi forseti. Hv. þm. Vigdís Hauksdóttir kom einmitt að kjarna málsins, að þetta gengur mjög illa upp. Það gengur mjög illa upp að við vitum nákvæmlega hvað í þessum málum felst og við erum með annan stjórnarflokkinn sem í það minnsta í orði, m.a. vegna þess að þeir lofuðu kjósendum sínum því, ætlar að vinna gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu. Hvaða sannfæring er í því og hvaða skynsemi er í því að fara í vegferð á þessum forsendum, eins og hv. þingmaður benti á eftir hádegi á morgun þegar menn eru búnir að klára leikritið og eru búnir að láta Samfylkinguna fá það sem þeir vilja? Fyrir hverju ætla Vinstri grænir að berjast eftir að þetta mál er komið á rekspöl? Þá ætla þeir að vinna gegn því að Ísland verði aðili að Evrópusambandinu. Hafið þið heyrt um eitthvað sambærilegt?

Virðulegi forseti. Það er mergurinn málsins. Ég held að ráðherrar Vinstri grænna viti ekki hvaða ábyrgð þeir bera með því að sitja í ríkisstjórn. Þeir hafa komið upp, hæstv. heilbrigðisráðherra og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, og lýst því yfir að þeir ætli að vinna strax á móti þessu verði tillagan samþykkt. Það er alveg með ólíkindum og fáheyrt að aðilar að ríkisstjórn Íslands, framkvæmdarvaldinu, bíði í þinginu eftir atkvæðagreiðslu sem að öllum líkindum nær í gegn, að þessi aðildarumsóknartillaga verði samþykkt. Vita þeir ekki hver ábyrgðin er? Þetta er afar einkennilegt og þetta er afar veikt fyrir ríkisstjórnina og þetta eru afar undarleg vinnubrögð. Ég undanskil þingmenn Vinstri grænna sem ætla að greiða atkvæði á móti þessari tillögu en þetta eru vinnubrögð sem eru fáheyrð. Ég spyr þingmanninn á ný: Telur hann að Íslendingar uppfylli Kaupmannahafnarsamkomulagið og telur hann að við séum fær til að fara inn á téðum forsendum?

Virðulegi forseti. Það er enginn vafi í mínum huga að við uppfyllum öll skilyrði til að verða aðili að Evrópusambandinu. Það er enginn vafi í mínum huga. En það sem þetta sýnir allt saman og það sem við erum að ræða er að Vinstri grænir munu þrátt fyrir allt gera allt til að halda völdum, allt. Við höfum hlustað á virkilega góðar ræður. Ég er ekki sammála öllu. Það er svolítið langt síðan ég hef hlustað á hugtök eins og arðrán og vitnað í Karl Marx og ýmislegt. En þótt við sleppum þeim þætti, þá hafa hv. þingmenn Vinstri grænna virkilega verið að tala frá hjartanu. Þeir eru svo hjartanlega mikið á móti þessu og ég hugsa að það eigi við um þá alla. En þeir eru samt sem áður til í að taka þátt í leikriti þar sem nokkrir fá að greiða atkvæði á móti og vera pínuóþekkir en málið fer í gegn til að Vinstri grænir geti haldið völdum.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson hefur flutt ágæta ræðu og hann spurði einmitt: Hvað ætlar Samfylkingin að gera eftir ESB, hver verður hennar pólitík? Ég hef líka verið að velta fyrir mér, hver hefur verið hennar pólitík? Ég hef líka verið að velta fyrir mér, hver hefur verið pólitík Sjálfstæðisflokksins eftir einkavæðingu? Mér hefur ekki sýnst hún vera mikil nema kannski Guð blessi Ísland, hún hafi falist í þeim orðum. Guð blessi Ísland. Það sé pólitík Sjálfstæðisflokksins eftir einkavæðinguna. Hann segir hér að við í Samfylkingunni höfum ekki þjóðarhag í húfi þegar við erum að tala um Evrópusambandið. Vissulega. Við lítum svo á að hugsanlegir samningar við Evrópusambandið séu ein af þeim leiðum til að reisa Ísland upp úr þeirri öskustó sem sumir flokkar bjuggu til.

Virðulegi forseti. Ég vona að Guð muni alltaf blessa Ísland. En ef við förum aðeins yfir hugmyndafræði og stefnur þá er athyglisvert að hlusta á hv. þingmenn Samfylkingarinnar tala núna um það að einhverjir aðrir flokkar hafi komið okkur í þau vandræði sem við horfum fram á vegna þess að þessir sömu hv. þingmenn sögðu alltaf að allt góðæri sem við töldum að væri á traustari fótum væri allt komið út af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Sá mikli vandi sem við eigum við núna er út af innstæðutryggingakerfi Evrópusambandsins sem við þurftum að taka upp. Það er ekkert flóknara en það. En svo ásökunum mínum gagnvart Samfylkingunni sé algerlega komið til skila þá segir, virðulegi forseti: Þeir voru að klára Icesave með þeim afleiðingum sem við þekkjum til þess að koma þessu máli í gegn. Ekkert annað skipti máli. Og gagnrýnislaus afstaða Samfylkingarinnar til Icesave-samningsins staðfestir það og sömuleiðis þessi keyrsla á þessu máli núna.

Frú forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson segir að það sé eitthvert samhengi á milli ESB og Icesave-samninganna. Ég hafna því algerlega. Það hefur margítrekað komið fram einmitt hjá hagsmunaaðilum sem helst berjast fyrir inngöngu Íslendinga í Evrópusambandið svo sem eins og Samtökum iðnaðarins, Samtökum verslunar og þjónustu, Samtökum ferðaþjónustunnar - og svo get ég lengi haldið áfram að telja einhverja úr baklandi Sjálfstæðisflokksins - þeir segja einmitt að það hafi skaðað Evrópusambandsumræðuna hvað mest að Icesave-málið hafi komið upp á síðustu dögum. Það hefur skaðað þann málstað mest. Það er nú allt samhengið á milli ESB og Icesave þegar hagsmunaaðilarnir, þeir helstu, segja að það hefði betur aldrei komið til Icesave á sama tíma og ESB. Þetta er samhengið og ég hafna því að  
            

Virðulegi forseti. Bara til upprifjunar. Samfylkingin hefur samþykkt Icesave-samninginn. Ríkisstjórnin samþykkti Icesave-samninginn. 

Samfylkingarráðherrarnir.

Bara svo því sé til haga haldið, 

Við fórum í NATO eftir að við vorum hertekin.

Það  
            

Virðulegi forseti. Ég vil byrja í þessu stutta andsvari mínu að segja hvað ég dáist að þeim þingmönnum Borgarahreyfingarinnar sem hafa lýst því yfir að þeir ætli að styðja það að þjóðin fái að segja sinn hug. Það er nefnilega nákvæmlega í takt við það sem sá ágæti flokkur sagði í sinni kosningabaráttu. Það er nákvæmlega í takt við það að þjóðin fái að segja sinn hug. Það er nefnilega þannig að 76,3% þjóðarinnar, samkvæmt könnun sem ég er hér með í höndum frá 28. maí, vilja fá að segja álit sitt á því hvort fara eigi í þessar aðildarviðræður og við því tel ég að Borgarahreyfingin eða þessir þrír þingmenn séu að bregðast og tek ég ofan fyrir þeim fyrir það. Mig langar að spyrja hv. þingmann af því að hann hefur reynslu úr heilbrigðisgeiranum. Nú hefur hæstv. heilbrigðisráðherra lýst því yfir að honum þyki nú ekki mikið að setja milljarð í ESB-umsókn. Hvað fær maður fyrir milljarð til dæmis í heilbrigðisþjónustu?

Virðulegi forseti. Fyrst vil ég segja það að mér finnst - ég fór yfir það í ræðu minni - að það að Borgarahreyfingin skyldi benda á hin augljósu tengsl á milli Icesave og Evrópusambandsumræðna sé algerlega til fyrirmyndar. Þegar hv. þingmaður spyr hvað sé hægt að fá fyrir milljarð í heilbrigðiskerfinu þá er af mjög mörgu að taka. Það er nefnilega þannig að þegar maður er í því eftirsóknarverða hlutverki að vera heilbrigðisráðherra að þá er það þess eðlis að maður getur alltaf gert betur og það er alltaf hægt að finna verkefni. Einn milljarður, ef ég man rétt, ætli það sé ekki 30% af allri heilsugæslunni á höfuðborgarsvæðinu, einn þriðji af því. Ég veit ekki hvað mörg hjúkrunarheimili á Djúpavogi þetta eru. En við erum að tala um að þetta eru alveg gríðarlega mörg slík. Ég veit að hv. þingmaður 

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ég spyr hv. þingmann að þessu er reynsla hans úr þessum geira sem fyrrverandi heilbrigðisráðherra. Mér finnst það skjóta svolítið skökku við að núverandi heilbrigðisráðherra skuli tala hér eins og það sé ekkert mál að setja 1 milljarð kr. á tímum þar sem skorið er niður og hjúkrunarheimilum lokað, þar sem skorið er niður í heilbrigðisþjónustunni - við erum stundum í óvissu víða um land, ekki síst kannski á höfuðborgarsvæðinu, um hvernig menn ætla að standa að þessari þjónustu - þá finnst mér mjög sérstakt að ætla að eyða 1 milljarði kr. væntanlega plús einhverju meira í að fara í viðræður sem óvíst er að muni nokkurn tíma skila nokkrum árangri vegna þess að hinn stjórnarflokkurinn er á móti því. Þarna er mjög illa farið með peninga almennings og það hlýtur að vera ábyrgðarhluti að fara fram með þessum hætti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessar upplýsingar varðandi hvað hægt sé að gera fyrir þennan milljarð og mig langar að spyrja hann að lokum hvort hann hefði varið þessum fjármunum öðruvísi.

Virðulegi forseti. Ég held því miður að þetta mál allt saman sé svona dæmi um hvernig ekki eigi að vinna hlutina. Ef menn hefðu viljað fá sátt í þjóðfélaginu um að nota milljarð í þessa vegferð þá hefðu þeir átt að koma til dyranna eins og þeir eru klæddir. Menn ættu ekki að koma hér og segja að það sé bara ofsalega spennandi að sjá hvað sé í þessum Evrópusambandspakka. Þeir hefðu átt að leggja þetta á borðið, reyna að fá víðtæka samstöðu bæði milli pólitískra aðila og þeirra sem þurfa að þessu máli að koma þannig að vegferðin yrði sannfærandi og hægt væri að réttlæta það að leggja gríðarlega fjármuni í þetta. 1.000 milljónir eru alltaf stór upphæð en hún er sérstaklega stór núna og því miður af því að ég veit hvert verkefnið er og hef verið í þessum viðkvæma málaflokki, ég veit hvað munar um hverja milljón, hvað þá 1.000 milljónir.

Virðulegi forseti. Áður en ég hef ræðu mína langar mig að óska eftir því að hæstv. utanríkisráðherra komi í salinn og hlusti á ræðu mína. Ég hef í hyggju að beina til hans spurningu. Hann lýsti því hér yfir áðan að hann væri glaður í hjarta sínu á þessum drottins degi og það skynjar maður mjög á samfylkingarmönnum að þeir eru léttfættir á göngum Alþingis og fallast nánast í faðma, enda vita þeir sem víst að Ísland mun að loknum atkvæðagreiðslum á morgun væntanlega hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið. Ég hafði áhyggjur af því að hæstv. utanríkisráðherra væri hugsanlega dottinn í bloggheima. Nú fer að nálgast miðnætti  Önnur ræða vakti athygli mína og það var ræða hæstv. heilbrigðisráðherra Ögmundar Jónassonar. Eftir því sem ég hlustaði betur þá áttaði ég mig á því að hann er, mundi ég orða það, á lymskufullan hátt að finna sér leið til að réttlæta það fyrir sjálfum sér að Vinstri grænir eru núna að svíkja sitt helsta kosningamál með því að fara í aðildarviðræður við ESB. Ég held að það dyljist engum sem háðu kosningabaráttu fyrir tveim mánuðum síðan að þeirra helsta baráttumál - ég get sérstaklega tekið fram að það átti við í mínu kjördæmi, Norðausturkjördæmi - var einmitt að ganga ekki í ESB og þeir héldu fundi sérstaklega með bændum og fullvissuðu þá um að ekki yrði gengið í Evrópusambandið. Ég var að hugsa um hvort ekki væri samlíking með þessu og bændafundi sem var haldinn á Hótel KEA þegar ég óskaði eftir því við þáverandi hæstv. landbúnaðarráðherra Steingrím J. Sigfússon að hann færi strax í að lengja búvörusamninga og þá kom annar frambjóðandi frá Vinstri grænum og sagði að það tæki mánuð ef ekki ár að ná fram þeirri lengingu, en kom svo upp í pontu með skottið á milli lappanna hálftíma síðar og sagði að kannski væri hægt að semja strax á morgun. Ég held að það sé einhvers konar þannig blekkingaleikur sem Vinstri grænir eru í vegna þess að hæstv. heilbrigðisráðherra sagði hér áðan í ræðu til að styðja við mál sitt: „Ég er ekki í mótsögn við sjálfan mig.“ En það segja menn alla jafna ekki nema þeir séu ansi nálægt því að vera í mótsögn við sjálfa sig.

Það hendir alla góða menn af og til.

Það hendir góða menn af og til. Það er rétt. En ég held að Vinstri grænir séu á einhvern hátt að reyna að blekkja sjálfan sig. Þeir halda að með því að stíga það skref sem þeir ætla að stíga núna geti þeir bara strax á föstudaginn farið að vinna gegn aðild að ESB. Þeir ætla sem sagt að teyma þjóðina af stað, stíga skrefið, en ætla svo að fara að vinna - það er byggt á þeim rökum að nú eigi þjóðin að fá að kjósa um þetta atriði og að nauðsynlegt sé að skera úr um þetta deilumál. Ég get bara ekki skilið hvernig verið sé að skera úr um þetta deilumál eða ná lendingu í því með því í rauninni að fallast algjörlega á málstað annars aðilans vegna þess að deilt hefur verið um að fara í aðildarviðræður, sækja um aðild, leggja inn umsókn eða sleppa því. Nú er einmitt verið að leggja inn umsókn. Þá vil ég rifja upp ummæli sem fyrrverandi þingmaður, að mig minnir Vilhjálmur Egilsson, sagði eitt sinn þegar hann var í mótsögn við sjálfan sig: „Ég er ekki ég.“ Það er einmitt frammi fyrir þessu sem Vinstri grænir standa, að þeir eru að reyna að segja við þjóðina og sína kjósendur sem eru illir og finnst þeir illa sviknir: „Ja, ég er ekki ég í þessu máli.“  Ég vil líka bregðast aðeins við ummælum sem komu fram hjá hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni þar sem hann vísaði í fund fjárlaganefndar og sagði, af því að hann var að tala um þessi tengsl sem eru augljóslega milli Icesave og Evrópusambandsins, að hér hefðu komið aðilar vinnumarkaðarins og haldið því fram einróma, ef ég skildi hann rétt, að þetta skaðaði málstað Evrópusinna. Ég vil nú bara leiðrétta þingmanninn  Ég get ekki látið hjá líða að vísa enn og aftur í að ég tel einmitt að ályktun flokksþings Framsóknarflokksins sé þverbrotin í þessari þingsályktunartillögu og eins og ég hef ítrekað bent á þá er ekkert um skilyrði flokksins í þessu nefndaráliti eða þessari þingsályktunartillögu. Þar er hins vegar talað um sjónarmið og að það eigi að fylgja einhverjum sjónarmiðum, ekki skilyrðum, og ég skil ekki orðin á sama hátt. Mig langar einmitt að benda á orð í nefndaráliti meiri hlutans þar sem fjallað er um sjávarútvegsmál. Það er farið ágætlega yfir þetta þar en á engan hátt staðfest þau skilyrði sem framsóknarmenn hafa sett. Ég ætla að lesa upp úr nefndarálitinu. Þar segir, með leyfi forseta: „Samstaða var í nefndinni um meginmarkmið“ - ef þarna hefði staðið „skilyrði“ þá hefði þetta kannski væntanlega þýtt eitthvað annað - „í samningaviðræðum við ESB varðandi sjávarútveginn. Síðan kemur, með leyfi forseta: „Auk þess verði leitað eftir eins víðtæku forsvari í hagsmunagæslu í sjávarútvegi ... og kostur er lúti málefni að íslenskum hagsmunum.“ Það á sem sagt að fara þarna út og reyna eins og kostur er að leitast við að ná fram einhverjum hagstæðum samningum fyrir Íslands hönd. En það er ekki gert að skilyrði. Það er einmitt þetta sem Bændasamtökin hafa verið að benda á, að það er hvergi að finna skilyrði heldur varðandi landbúnaðinn, 

Frú forseti. Hv. þingmaður er fastur í skilyrðum Framsóknarflokksins. Ég verð þá að minna hv. þingmann á að því hefur verið lýst í ræðu á hinu háa Alþingi hvernig gerð var tilraun til þess á flokksþingi Framsóknarflokksins að fella úr landsfundarflokksþingsályktun þar sem fjallað er um samningsmarkmið undir kaflaheitinu Fyrstu skref. Það kom fram tillaga um það frá hv. þingmanni sem nú er þingflokksformaður í salnum. Það var fellt.

Það er ekki rétt.

Jú, það var fellt.  Síðan var önnur kaflafyrirsögn sem hét Fyrstu skref þar sem segir: Þessi samningsmarkmið ásamt ýmsum öðrum skulu lögð til grundvallar. Það var líka gerð tillaga um að fella það brott og setja orðið „skilyrði“ en það var fellt þannig að það er ekki hægt að komast að annarri niðurstöðu en þeirri sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir hefur komist að að þessi skilyrði eiga að vera samningsmarkmið sem eru lögð til grundvallar.

Framsóknartúlkun.

En það er nú annað. Ég kem aðallega upp til að svara hv. þingmanni því hversu lengi við verðum að uppfylla Maastricht-skilyrðin. Hv. þingmaður veit að ég er bjartsýnn maður. Það er líka hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson sem eins og þing veit er fyrrverandi efnahagsráðgjafi minn. Hann telur að það séu sjö ár. Reynsla mín er sú að það eigi að deila í með svona tveimur að því er hann segir og bæta við kannski einum þannig að ég mundi segja fjögur til fimm ár.

Virðulegi forseti. Það mátti lesa það úr orðum hæstv. utanríkisráðherra að hann hefði verið fluga á vegg á flokksþingi Framsóknarflokksins og ég hefði að sjálfsögðu boðið hann velkominn. Ég hefði þegið eitt eða tvö atkvæði í viðbót og ég veit að hann hefði stutt mig. Það er alveg ótrúlegt til þess að hugsa hvernig menn geta fengið þetta út vegna þess að hér er ég nú með einmitt flokksályktunina, sem sagt þessa breytingartillögu sem er orðrétt. Þar nefnilega stendur orðið skilyrði, tvípunktur og svo a, b, c, d, e, f, g, h. Það getur vel verið að einhvers staðar annars staðar í ályktuninni standi samningsmarkmið og ég held að það sé nú svona bara til þess að hafa fallegra orðalag á þessu. En hvernig menn fá það út að samningsmarkmið og skilyrði séu sama orðið samkvæmt eðlilegri málvitund, það fæ ég engan veginn skilið. Ef það er þannig bið ég alla íslenskufræðinga landsins að stíga fram og endurskilgreina orðið skilyrði fyrir þjóðinni vegna þess að ég skil það öðruvísi. Ég skil það þannig að ef þú setur einhver skilyrði þýði það að þú ætlar ekki að ganga að neinu nema að þeim uppfylltum. Varðandi Maastricht-skilyrðin þá deilir hæstv. utanríkisráðherra í með tveimur. En hefur utanríkisráðherra ekki myndað sér sjálfstæða skoðun á þessu máli og hefur hann ekki kannað af sjálfsdáðum og farið kannski yfir álit fleiri efnahagsráðgjafa en hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar vegna þess að þetta er algert grundvallaratriði? Því er haldið hér fram að atvinnulífið muni blómstra ef við göngum 

Frú forseti. Ég nefndi hv. þm. Tryggva Þór Herbertsson til sögunnar ekki bara vegna þess að hann er fyrrverandi efnahagsráðgjafi minn með alkunnum afleiðingum heldur vegna þess að hann er líklega glúrnasti hagfræðingurinn sem hér situr inni. Ég sjálfur tel að það sé fyrst og fremst skuldahlutfallið sem við munum eiga í erfiðleikum með við að glíma við og það mun taka okkur fjögur til fimm ár. Ég tel það. Snúum okkur þá að skilyrðum Framsóknarflokksins. Menn eiga að lesa heima, frú forseti.

... þráhyggjan.

Ég hef ræðu hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur. Þar er hún að lýsa því sem gerðist á flokksþingi Framsóknarflokksins.  „Í fundargerðinni stendur: „Það var fellt með afgerandi hætti að breyta þessu orði „samningsmarkmið“ í orðið „skilyrði““. En þingforseti sagði: „Þetta er fellt, það er kristaltært“, ...“ Þetta er fundargerð af flokksþingi Framsóknarflokksins. Þurfa framsóknarmenn að deila við utanríkisráðherra um það hvað gerðist þar? Nei, þeir þurfa ekki að gera það. Þetta er lesið upp úr fundargerð af þinginu og ekki af mér heldur af hv. þm. Siv Friðleifsdóttur. Ég veit að vísu að hv. þingmaður átti sína stærstu stund á því þingi og ég gladdist innilega þegar hann var kjörinn og dapraðist geð mitt til muna þegar í ljós kom að það var með öðrum hætti. En við getum þó báðir glatt okkur við það að Framsóknarflokkurinn hefur eigi að síður eignast glæsilegan leiðtoga 

Frú forseti. Það er eins og mig grunaði að hæstv. utanríkisráðherra er einlægur aðdáandi minn og ég hans vegna þess að ég hef lagt mig í líma við að temja mér fas hans,  
             Mér finnst ansi skondnar, eins og ég segi, þessar túlkanir á flokksþingi Framsóknarflokksins. Hér í salnum er einmitt staddur sá sem bar fram tillöguna um skilyrðin  
             Ég held að hv. þm. Siv Friðleifsdóttir fari með rétt mál. Ég hins vegar túlka niðurstöðuna allt öðruvísi og ég held til dæmis að þegar menn segja hér „þessi helstu samningsmarkmið“ að þá sé bara verið að vísa í skilyrðin, hvorki meira né minna. Það á ekkert að túlka það á neinn annan hátt vegna þess að í gömlu flokksályktuninni stóð einmitt „leiðir“. Nú er ég bara þannig að ég tel að skilyrði og leiðir 

Leiðarskilyrði.


            

Virðulegi forseti. Það hvarflaði að mér áðan að koma upp og bera af mér sakir vegna orða hæstv. utanríkisráðherra um hvað fram fór á flokksþingi Framsóknarflokksins. En því miður var hann ekki viðstaddur þar. Ég vil þó segja við hæstv. ráðherra að ég er til í að sitja með honum eitt kvöld og horfa á hið góða flokksþing okkar á vídeóupptöku, bjóða honum upp á popp og kók til þess að  Hæstv. forseti. Eins og fram kom áðan þá eru myndbandsupptökur til af þessu fræga flokksþingi sem allir hafa mikinn áhuga á hér. Þar kemur alveg skýrt fram við hvað er átt með þeim skilyrðum og ekki nokkur einasti maður á þessu þingi kemur upp og mælir eitthvað á annan hátt. Ég ætla ekki að eyða þessum fáu mínútum sem ég á eftir í þetta ágæta flokksþing. Við gerum það upp, held ég bara, innan flokksins eins og vera ber. Ég kem hér upp enn á ný til þess að leggja áherslu á það sem ég hef haldið hér á lofti og það er að það er mikil tímaskekkja og rangt af okkur að vera á þessum tíma nú að samþykkja að fara í eða óska eftir inngöngu í Evrópusambandið. Það sem felst í tillögu ríkisstjórnarinnar og meiri hlutans er að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Það hafa fleiri þingmenn en ég bent á það að sækja um aðild er annað en að fara í viðræður og ég ætla svo sem ekkert að kafa neitt dýpra í það. Ég hef þó meiri áhyggjur af öllum þeim vísbendingum, öllum þeim greinum, öllum þeim orðum sem hafa komið fram hjá sérfræðingum, hjá erlendum aðilum og innlendum um hvað sé í hættu fyrir okkar íslenska þjóðarbú ef við höldum í þessa vegferð sem nú er að hefjast. Meðal annars vitnaði ég hér í gær í orð sérstaks ráðgjafa okkar, Evu Joly, þar sem hún talaði um að það væri mjög gott fyrir Evrópusambandið og mikilvægt að komast yfir náttúruauðlindir okkar, íslensku þjóðarinnar. Það er til siðs þessa dagana sýnist mér og heyrist að taka mark á öllu því sem þessi ágæta kona segir og við skulum því væntanlega taka mark á því þegar hún segir, með leyfi forseta: „Og þeir eiga einnig náttúruauðlindir sem eru mikilvægar fyrir Evrópu eins og orku og fisk. Þannig að ég tel að það væri mjög gott fyrir okkur - og einnig fyrir þá - að verða hluti af Evrópusambandinu.“ Þetta er ekkert annað en staðfesting á því sem við höfum haldið hér fram að Evrópulöndin, Evrópusambandið, eru í vanda. Þau þurfa að komast yfir orku. Þau þurfa að komast yfir auðlindir okkar sem eru aðallega fiskur og auðlindir í jörðu. Síðan höfum við hér mikið plagg sem ég sagði í gær að væri alveg ágætlega unnið. Ég ítreka það og þakka þeim sem unnu þetta plagg, þ.e. meirihlutaálitið, fyrir þá miklu samantekt sem er þar. Hins vegar lít eg svo á og endurtek að þessi greinargerð er ekki annað en samantekt að mínu mati á upplýsingum vegna þess að ekki er kveðið sterkt að orði, hvergi í þessari greinargerð. Hvergi eru sett þau skilyrði og fyrirvarar sem ég og fleiri teljum nauðsynlega. Því til stuðnings vil ég benda á að á vefsíðunni bondi.is er af hálfu þeirrar vefsíðu eða fyrir hönd bændasamtakanna farið yfir þetta meirihlutaálit, þ.e. landbúnaðarkaflann og þar kemur berlega í ljós að hann er það almennt orðaður að Bændasamtökin telja að ekki sé gætt að hagsmunum landbúnaðarins í þessari greinargerð. Það getur vel verið að þeir sem eru fylgjandi því að ganga þennan veg taki ekki mark á okkur þingmönnum sem erum að gagnrýna þetta. En ég hefði haldið að það ætti að taka þó nokkuð mikið mark á þeim sérfræðingum og þeim aðilum sem vinna í þessari grein sem hafa mestra hagsmuna að gæta og skoða þessa hluti út frá því. Það er ljóst að þeir gera kröfu og hafa alltaf gert kröfu um að skýrt verði kveðið að orði um þau skilyrði, þ.e. hverju ekki megi fórna, hvað sé óumsemjanlegt varðandi landbúnaðinn. Ég vil leyfa mér, eftir að hafa lesið mjög ítarlega í gegnum þessa greinargerð, ekki einu sinni og ekki tvisvar heldur oftar, að segja að það sama á við um alla kafla greinargerðarinnar. Þá komum við að merg málsins, þ.e. hvort við séum tilbúin til þess að skilyrða umboð samninganefndarinnar sem væntanlega mun fara til Brussel og semja fyrir okkar hönd. Mig grunar og ekki bara grunar, ég held að það sé þannig að því miður sé hér á þingi meiri hluti fyrir því að fara ekki þá leið að setja inn skilyrði eða skýrt samningsmarkmið eða hvað við köllum það fyrir samninganefndina. Það hefði verið miklu betra og eðlilegra og miklu meiri reisn yfir því ef samninganefndin hefði farið með eða ef samninganefndin fer með - skulum við orða það frekar - í nesti með sér alveg skýrt, svart á hvítu hvað sé óumsemjanlegt af hálfu Íslands, hverju við erum ekki til í að fórna, hverju við erum ekki til í að semja um. Ég hefði haldið að það væri meiri bragur að því að fara þá leið. Ég átta mig ekki á því hvers vegna stjórnarflokkarnir eða meiri hlutinn hér á þingi sé ekki tilbúinn til að fara þessa leið. Ég átta mig ekki á því. Ég veit ekki og ég bara verð að viðurkenna að ég skil ekki af hverju ekki er hægt að ganga þessa leið. Ég sagði það í fyrstu ræðu minni og mun segja það hér aftur að úr því sem komið er, að ekki er vilji fyrir því að fara þessa leið og ljóst að það á að halda til streitu þessari tillögu meiri hlutans, að þá sé eðlilegra að setja á aðra fyrirvara sem eru þeir að hreinlega láta íslensku þjóðina ákveða hvort við förum í þessa vegferð eða ekki. Það er nú einu sinni þannig að þetta eru þeir hagsmunir sem mestu skipta sem við erum að tala um og ég fæ ekki séð hvernig við getum hundsað það. Áhyggjurnar eru vitanlega mjög miklar þegar við ræðum um þjóðaratkvæðagreiðslur yfirleitt eins og þær eru túlkaðar hér af hálfu meiri hlutans hér á þingi, þ.e. að ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslur séu í raun bindandi. Það er undir okkur sjálfum komið og ég hef lýst skoðun minni í andsvari við hv. þm. Pétur H. Blöndal og ítreka það. Stóra spurningin er, og við komum alltaf að henni aftur og aftur: Hverju erum við tilbúin að fórna? Um hvað erum við tilbúin að semja og hvað ekki? Ég er ekki til í að semja um að íslenskur landbúnaður líði hér undir lok eins og formaður Bændasamtakanna lýsir í grein í Morgunblaðinu í dag. Þar segir hann, með leyfi forseta: „Nú er vitneskja fyrir hendi um að stjórnvöld hafi nýlega látið meta stöðu ...“ - þá er hann reyndar að tala um þá skýrslu sem við ræddum í dag og hann segir í niðurlaginu varðandi skýrsluna“ - „Það kemur raunar ekki á óvart því að afstaða Bændasamtakanna er byggð á traustum rannsóknum og undirbúningsvinnu. Skýrslan er því ekki það vopn sem ESB-sinnar í utanríkismálanefnd vonuðust til að geta notað til að slá af málflutning bænda.“ Hann er að segja að sú skýrsla sem við fjöllum um hér í dag var ekki það vopn sem menn vonuðust eftir. Hann segir að lokum, þessi ágæti formaður, með leyfi forseta: „Þau sem styðja aðildarumsókn eru að senda bændum skilaboð um að huga sem minnst að framtíðaruppbyggingu búa sinna. Skipuleggja undanhaldið. Skilaboð þeirra eru að það dregur hratt að endalokum nútímalandbúnaðar á Íslandi. Því ekki sækjum við um til að hafna síðan aðild?“ Þetta er formaður Bændasamtakanna sem hér talar. Ég tek undir orð hans að við erum hér að tala um, eins og tillagan lítur út að mínu viti - ég ætla að leyfa mér að orða það þannig - eins og tillagan lítur út í dag eru þessir fyrirvarar ekki fyrir hendi sem ég tel að séu nauðsynlegir. Það sama á við um sjávarútveg. Erum við til í að veita einhverja afslætti eða semja um eitthvað varðandi sjávarútveginn? Erum við til í að semja um að afsala okkur stjórn á okkar náttúruauðlind, okkar fiskveiðum? Erum við til í að gefa það frá okkur að koma að samningaborði varðandi til dæmis nýtingu á þeim flökkustofnum sem hér fara inn í okkar landhelgi? Ég segi nei. Við getum ekki gefið slíkt eftir. Tíminn er að verða búinn, hæstv. forseti, en ég vil ítreka það sem ég sagði áðan að á morgun er ögurstund íslenskrar þjóðar þegar við greiðum hér atkvæði. Ég tek ofan fyrir þeim þingmönnum Borgarahreyfingarinnar sem hafa ákveðið að setja hag þjóðarinnar í brodd fylkingar eins og þeir lofuðu í sinni kosningabaráttu og það ber vitanlega að virða. Það ber að virða. Ég treysti því að þegar þingmenn vakna í fyrramálið muni þeir vera búnir að hugsa málið vandlega í nótt, velta því fyrir sér hvort það sé þess virði að taka þá áhættu sem við erum að fara út í núna, eyða í það öllum þessum peningum sem þetta mun kosta. Meðan við lifum í samfélagi þar sem þarf að velta fyrir sér hverri krónu þá getum við ekki leyft okkur að taka hér þúsund milljónir króna eða þaðan af meira og eyða í eitthvað sem er jafnvel ekki og mér sýnist hreinlega að það sé ekki meiri hluti fyrir að verði samþykkt á endanum. Þeim peningum er kastað á glæ.

Frú forseti. Ég velti því fyrir mér af hverju hv. þingmaður, sem er yfirvegaður og umburðarlyndur og mér finnst oft og tíðum vera nokkuð frjálslyndur, telji að það sé eitthvað hættulegt við að sækja um aðild að Evrópusambandinu og leggja það í dóm þjóðarinnar. Hv. þingmaður sagði hér í andsvari við mig um daginn að hann væri meira að segja reiðubúinn til þess að láta niðurstöðu slíkrar atkvæðagreiðslu stýra sinni för í atkvæðagreiðslum hér á Alþingi ef gæfan sér til þess og forlögin að hann verði hér aftur eftir næstu kosningar, sem ég sannarlega vona. Hvað telur hv. þingmaður að sé í hættu? Ef það er þannig, eins og hv. þingmaður reifaði hérna áðan, að líklegt væri að þeir sem semja fyrir okkar hönd kæmu heim með samning sem væri svona vondur bæði fyrir landbúnaðinn og fyrir sjávarútveginn, hvaða líkur telur þá hv. þingmaður á því að hann verði samþykktur? Við vitum það fullvel að það eru fyrst og fremst þrjú atriði sem munu skipta sköpum, samningar sem tengjast samstarfi um gjaldmiðilinn, um sjávarútveginn og um landbúnaðinn. Af þessu tvennu verður mjög erfitt, teljum við - höfum aldrei dregið dul á það - að semja um viðunandi lausnir í sjávarútvegi en líka í landbúnaði. Ef hann gefur sér það að niðurstaðan verði svona neikvæð af hverju heldur hann þá að Íslendingar muni samþykkja þetta? Ég held að áhættan sé ekki mjög mikil. Að því er kostnaðinn varðar þá vísa ég til þess sem hv. þm. Birgir Ármannsson sagði hér. Vissulega ræddi hann með gagnrýnum hætti um kostnaðaráætlun. En hann sagði líka að ef menn á annað borð legðu í slíkan leiðangur þá ættu þeir ekki að horfa í kostnaðinn vegna þess að það væri svo miklu meira í húfi. Ég vek eftirtekt á því að stærsti hlutinn af þessum kostnaði er þýðingarkostnaður, 600 milljónir tæpar. En það er hugsanlegt, það er ekki útilokað að við getum fengið styrki til þess. En hitt ber líka á að líta að þarna er um ákveðinn þýðingarhalla að ræða. Við þurfum hvort eð er að þýða 

Virðulegi forseti. Varðandi þennan kostnað þá vil ég byrja á því að segja að það var upplýst hér í ræðu í dag eða gær - ég man ekki hvort er - að til dæmis í landbúnaðarráðuneytinu, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra upplýsti það að ekki er búið að áætla kostnað þess ráðuneytis varðandi þessa aðildarumsókn. Það er ekki neitt búið að áætla kostnað heils ráðuneytis varðandi þessa umsókn. Ég geri því ráð fyrir að slíkt megi segja um aðrar ríkisstofnanir jafnvel og hugsanlega önnur ráðuneyti og þá spyr maður hvort þessi milljarður sem hér er talað um sé ekki í raun tveir eða fleiri. Það er ágætt að spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvort það sé eingöngu hans ráðuneyti sem búið er að áætla þennan kostnað, fyrst hann er hér í andsvörum. Við hvað er ég hræddur? Ég er hræddur við mjög margt í þessu og ég ætla að nefna aðallega tvennt. Ég er hræddur við það að þeir stjórnarflokkar sem nú eru í ríkisstjórn og þá sérstaklega flokkur hæstv. utanríkisráðherra, þó að ég hafi miklar mætur á honum eins og hann hefur á mér samkvæmt hans yfirlýsingum hér áðan, þá óttast ég að þegar á hólminn verði komið verði ekki staðið á bremsunni, að þá verði ekki virt það álit sem ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla gefur. Eins og ég skil málið á eingöngu að viðhafa ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu og ég hef áhyggjur af því. Ég hef líka áhyggjur af því, hæstv. utanríkisráðherra, að þegar á hólminn verður komið verði farið með þingið og þjóðina eins og gert er núna varðandi Icesave-samkomulagið, það verður búið að stilla öllum upp við vegg og sagt: „Við verðum að samþykkja þetta. Það er ekkert annað í boði. Það er þjóðarvoði ef þetta verður ekki samþykkt.“ Það eru þau skilaboð og það er sá málflutningur sem hér er hafður uppi af stjórnvöldum varðandi Icesave. Hvers vegna eigum við sem erum efins að trúa því að það verði eitthvað annað uppi í þessu? Hvers vegna eigum við að trúa því? Þetta mál er þannig vaxið að það er útilokað að mínu viti fyrir ríkisstjórnina að leggja af stað í þessa vegferð með líklega nauman meiri hluta fyrir því að fara þessa leið, með hálft þingið á móti sér og með nærri 80% af þjóðinni á móti 

Frú forseti. Ég verð að leiðrétta það síðasta sem hv. þingmaður sagði, um 80% á móti sér. Það er ekki svo. Ég bendi hv. þingmanni á að hér var gerð skoðanakönnun nýlega þar sem í ljós kom að tvöfalt fleiri voru fylgjandi því að sækja um aðild að Evrópusambandinu en þeir sem voru á móti. Ég vil að það komi alveg skýrt fram. Mér finnst líka að hv. þingmaður hafi ekki mikið álit á sinni þjóð. Hann talar hér um að það sé líklegt að samningurinn verði vondur, að samningamennirnir séu alveg sérstaklega vondir og líklegir til þess að kikna í hnjánum eða koma heim með vondan samning. Ef svo er, er það ekki þjóðin sem að lokum í öllu falli sker úr um það? Er það ekki svo? Alla vega miðað við það sem hv. þingmaður segir. Hún fær alla vega að gefa honum ráð, segja sitt álit. Heldur hv. þingmaður að ef þjóðin tekur afgerandi afstöðu að  Hv. þingmaður verður líka að fylgjast með. Nú veit ég að vísu að hv. þingmaður situr ekki nema endrum og sinnum sem varamaður í utanríkismálanefnd. En hann hafði þar ekki mjög hratt á hæli og staldraði nokkuð við á meðan á umfjöllun nefndarinnar stóð. Hann veit það jafn vel og ég að það komu 55–60 álit skrifleg. Má ég spyrja hv. þingmann: Hvað voru mörg álit af þessum 55–60 sem lögðust beinlínis gegn málinu? Hann þarf ekki að svara því. Ég skal svara því fyrir hann: Þau voru sex. Þetta er nú hin breiða samstaða sem er gegn þessu máli. Þetta er auðvitað tóm vitleysa og gamlir og gegnir kaupfélagsmenn eins og ég og hann eigum ekki að tala svona. Við getum alla vega sameinast um það að við vitum að það eru tvö kaupfélög í heiminum sem bera af öðrum. Það eru Kaupfélag Skagfirðinga og Evrópusambandið. Ég styð bæði, hann bara Kaupfélag Skagfirðinga.

Virðulegi forseti. Það er alltaf gaman að glettni hæstv. utanríkisráðherra og mér þykir einkar vænt um hug hans til kaupfélaganna. En því miður deilum við ekki sömu ást á þessu stóra kaupfélagi sem hann er um það bil að skrá sig í eins og ég skil hlutina alla vega. Það er nefnilega þó nokkur munur á því hvort við erum með kaupfélag sem er rekið á héraðslegum forsendum, hugsar um sitt hérað, sitt nærumhverfi, eða hvort við erum með kaupfélag sem er svo stórt að það skilur ekki og veit ekki hvað íbúarnir eða þeirra nærumhverfi vill og hugsar og telur sig þurfa.  Þrátt fyrir að við hæstv. utanríkisráðherra getum talað hátt og látið fara mikið fyrir okkur efast ég um að rödd okkar muni ná þeim eyrum sem við þurfum á að halda í þessu stóra og mikla, ja, ég ætla ekki kannski að segja, kaupfélagi þarna austur frá því að mér finnst kaupfélagshugsjónina setja niður, samvinnuhugsjónina, við að bera þetta saman. Ég vil þó segja að samkvæmt könnun, hæstv. ráðherra, vilja 76,3% landsmanna að greitt verði þjóðaratkvæði um það hvort við eigum að fara í þessa vegferð sem við erum að fara í. Af hverju ætli það sé? Það er vegna þess að þjóðin hefur áhyggjur af því að við séum að gera þetta á röngum forsendum, á röngum tíma og að við eigum að einbeita okkur frekar að hlutunum hér heima. Undir það tek ég með þjóðinni. Við eigum að hugsa um nærumhverfi okkar og reyna að komast út úr þeim vanda sem við erum í í dag, ekki 

Hæstv. forseti. Það er afskaplega gaman að taka þátt í þessari umræðu vegna þess að það lýsir af henni lýðræðislegum þrótti. Ég ber virðingu fyrir hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir skoðanir hans sem hér hafa komið fram, þær eru mjög mikilsverðar. Hér er ekki um „absalútt“ hlut að ræða, hvorki er hægt að segja að Evrópusambandið sé algott né alvont. Ég kem, rétt eins og hann, úr Norðausturkjördæmi þar sem mikill landbúnaður er stundaður og ég hef rætt við fjölda fólks í því ágæta kjördæmi um Evrópusambandið og hugsanlegar afleiðingar af inngöngu í það. Þetta fólk í dreifðum byggðum hefur haft mikinn áhuga á að ræða þessi mál á upplýsandi hátt, ekki með klisjum eða sleggjudómum. Þegar kemur að Evrópusambandinu og hinum dreifðu byggðum skulu menn hafa í huga þrjú megingildi í landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins, sem eru fjölbreytni lífríkis, fjölbreytni atvinnulífs og matvælaöryggi. Ég held að í ljósi þessara þriggja atriða séu mikil sóknarfæri fyrir íslenskan landbúnað. Þar fyrir utan eru aðrir þættir sem kunna að skapa miklu meiri tækifæri, það eru umhverfistollar, sem verða æ hærri í framtíðinni, landfræðileg staða Íslands og svo sú náttúrulega sóttkví sem af henni hlýst. Ég tel því að við þurfum ekki að óttast alheiminn og umhverfið í þessu máli heldur eigum við einmitt að opna 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það með hv. þingmanni að möguleikar og sóknarfæri landbúnaðarins eru mikil. Við getum samt ekki verið svo gríðarlega bjartsýn að við getum leyft okkur að segja að með því að ana út í óvissuna sem felst í því að fara í aðildarviðræður við Evrópusambandið og ganga hugsanlega í það, séum við búin að tryggja að íslenskur landbúnaður muni vaxa og dafna um alla eilífð. Þvert á móti hafa Bændasamtökin og aðilar í landbúnaðinum bent á að í rauninni væri verið að leggja landbúnaðinn í rúst með því að ganga þessa leið sem við erum að tala um að fara. Af hverju ætli menn haldi það? Það er vegna þess að menn hafa reynslu annarra fyrir framan sig. Það vantar inn í þessa umræðu, t.d. í þá skýrslu sem við ræddum í dag og í álit meiri hlutans. Ekkert er t.d. talað um þær afurðastöðvar sem eru í landinu og fullvinna vörur landbúnaðarins. Ekkert er minnst á þau tíu þúsund störf sem eru í þeim geira og öll þau störf sem eru afleidd, ekkert er minnst á þetta. Af hverju ætli það sé? Ég vil líka benda á það varðandi þjóðaratkvæðagreiðsluna að Sviss fór í tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2001. Hér hafa sumir þingmenn Samfylkingarinnar talað eins og það sé alveg út í hött að ætla að fara þessa leið, að enginn hafi gert það. En Svisslendingar fóru hana og maður veltir fyrir sér, ef maður á að vera ljótur í hugsun, hvort ákveðnir þingmenn hérna og samfylkingarmenn sérstaklega, hv. þingmaður, séu að reyna að leyna þjóðina því að þetta sé þekkt leið sem hefur verið farin. Reyndar höfnuðu Svisslendingar því að fara í aðildarviðræður í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2001 með miklum meiri hluta. Það er kannski þess vegna sem þetta hefur ekki verið dregið fyrr upp á borðið.

Frú forseti. Ég er talsmaður upplýstrar umræðu og ég trúi því að hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson sé sömu skoðunar. Ég tel að upplýst umræða um jafnmikilvægan og merkan hlut og hugsanlega inngöngu Íslendinga í Evrópusambandið eigi að byggjast á öllum gögnum og þar á meðal á samningsdrögum sem liggi fyrir vegna þess að við getum aldrei sem þjóð talað endanlega og upplýst um þetta mál nema við höfum fyrir framan okkur hvað er sannarlega í boði. Annað er spádómur, véfregn. Við hljótum að taka upplýsta ákvörðun byggða á grunni samnings sem liggur fyrir, hitt er í versta falli gamaldags kjaftasaga. Við eigum að byggja sýn okkar á þeim möguleikum sem landbúnaðurinn hefur, þar á meðal störf afleidd af honum. Ég tel að það séu einmitt sóknarfæri fyrir afurðastöðvar úti um land að fá fellda niður tolla í tengslum við Evrópusambandið og flytja út íslenskar landbúnaðarafurðir í meira mæli en hefur verið gert. En það ræðst vitaskuld allt af þeim samningum sem væru til staðar og þá fyrst getum við skoðað hvað er í boði í þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Gamaldags kjaftasaga sagði hv. þingmaður og ég ætla ekki að leggja út af þeim orðum en ég velti því fyrir mér hvort það geti verið að það sé álit einhverra að sú gagnrýni sem kemur fram sé kjaftasögur. Það er ekki þannig. Komið hafa fram í blöðum gagnrýnar greinar, upplýsingar og samanburður sem hrekur það að gott sé að vera í þessu Evrópusambandi. Þegar talað er um upplýsta umræðu velti ég fyrir mér því sem kom fram í máli hæstv. heilbrigðisráðherra í dag - þó að hann væri með og ekki með og á móti og maður viti í rauninni ekki hvað hann er að fara - hann upplýsti að hann treysti sér til þess að komast að því á einni viku hvort við ættum að fara í Evrópusambandið eða ekki. Ég spyr þá: Hvers vegna í ósköpunum var tímanum sem hæstv. utanríkisráðherra eyddi á Möltu, í einhverri dularfullri ferð sem enginn vildi kannast við hér í þinginu, ekki bara varið í Brussel til þess að komast að því hvað við fáum, fyrst þetta er svona einfalt? Af hverju var ekki bara farið og spurt: Hvernig er þetta með sjávarútveginn, hvernig er þetta með landbúnaðinn? Um hvað getum við samið? Til hvers þurfum við þennan hamagang hér á þingi til að fela utanríkisráðherra og einhverjum samningamönnum sem hann væntanlega velur, til þess að fara í vegferð sem við vitum ekkert hverju skilar okkur? Hvernig er það?  
             Ef við getum einfaldlega, hv. þingmaður, farið og spurt 

Frú forseti. Nú er farið að líða að lokum þessarar umræðu og ég vil nota tækifærið í upphafi síðari ræðu minnar til að þakka enn á ný nefndarmönnum í utanríkismálanefnd fyrir þeirra ágæta starf og einnig fyrir þá umræðu um þetta mikilsverða mál sem hér hefur verið bæði í kvöld og undanfarna daga. Ég vil byrja á því að velta upp einum þætti sem mér hefur ekki þótt þingheimur veita nægilega athygli en skiptir miklu máli þegar menn velta fyrir sér inn í hvaða samband við gætum farið verði tillaga ríkisstjórnarinnar samþykkt á morgun. Það snýr að efnahagslegri framtíð ESB, hvernig efnahagslegar horfur eru í álfunni þegar menn horfa til lengri tíma. Framleiðni í ríkjum ESB er lægri en gengur og gerist t.d. í Bandaríkjum Norður-Ameríku sem hefur um leið áhrif á öll lífskjör og hagvöxt í álfunni. Það er alvarlegt vegna þess að þegar menn horfa til lengri tíma hvað varðar möguleika Evrópuríkja til að halda uppi öflugum velferðarríkjum standa menn frammi fyrir mjög alvarlegum vanda sem felst í aldurssamsetningu flestra Evrópuþjóða. Þegar litið er á álfuna í heild voru um það bil 16% af íbúum Evrópu eldri en 65 ára árið 2002. Þegar horft er fram til ársins 2025 má ætla að yfir 20% af íbúum álfunnar verði orðin eldri en 65 ára. Í einstaka ríkjum, t.d. Þýskalandi, bendir allt til þess að 30% þjóðarinnar verði eldri en 65 ára árið 2025. Hverjar eru afleiðingarnar? Í fyrsta lagi verður lífeyrissjóðakerfi álfunnar í gríðarlegum og vaxandi vanda. Það verður erfitt fyrir þær þjóðir að tryggja að hægt verði að bjóða upp á sambærileg lífskjör fyrir eldri borgara eftir 20–30 ár eins og þau eru núna án þess að til komi miklar skattahækkanir. Í öðru lagi er einsýnt að draga mun úr sparnaði í samfélögum þar sem stór hluti þjóðarinnar er kominn yfir 65 ára aldurinn, einfaldlega vegna þess að sá hópur leggur ekki til hliðar; hann er kominn af vinnumarkaðnum. Þar með er dregið úr sparnaði og í framhaldinu, verði ekkert að gert, mun draga úr hagvexti. Þetta bítur í skottið á sér því að menn þurfa að leggja á hærri skatta til að standa undir velferðarkerfinu, sérstaklega velferð eldri borgara, og um leið er dregið enn frekar úr möguleikum hagkerfisins til að skapa auð. Þetta er stórt vandamál sem er fram undan í ríkjum ESB, gríðarlegt vandamál sem við Íslendingar stöndum ekki frammi fyrir, í það minnsta ekki í jafnríkum mæli. Þetta mun gera það að verkum að hætta er á að álfan dragist aftur úr í efnahagsþróun bæði miðað við Bandaríki Norður-Ameríku og eins Asíuríki. Þetta er vandamál. Vandinn er magnaður upp innan ESB þar sem sterk tilhneiging er til að búa til verndarmúr utan um fyrirtæki sem starfa á þeim markaði, verja þau fyrir samkeppni frá Asíu og jafnvel Austur-Evrópu. Menn hafa áhyggjur af svokallaðri þjónustutilskipun sem gengur illa að innleiða vegna þess að menn vilja verja þann hluta Evrópu sem býr við einna besta velferðarkerfið fyrir því sem menn kalla undirboð frá ríkjum Austur-Evrópu þegar kemur að framboði og þjónustu en þjónustukerfið er stærsti hluti evrópska efnahagskerfisins. Þetta er vandinn og inn í þessar aðstæður förum við Íslendingar ef við sækjum um aðild að ESB og samþykkjum. Mér hefur þótt nokkuð vanta upp á að við ræðum einmitt þennan þátt þegar kemur að þróun ESB. Við munum að sjálfsögðu, komi til þess að hingað verði leiddur samningur um aðild Íslands að ESB, þurfa að fara mjög ítarlega og nákvæmlega í gegnum slíkt. Ég hef verið þeirrar skoðunar að það sé eðlilegt og það hljóti að koma að því fyrr eða síðar að Íslendingar sæki um aðild að ESB. Ég hef lýst yfir þeirri skoðun minni ítrekað bæði í þessum ræðustól og í greinum í blöðum. Hvers vegna hef ég gert það? Ég hef gert það vegna þess að ég sé eins og margir aðrir að uppi eru vandamál með íslensku myntina og ég tel að fyrr eða síðar þurfum við að horfast í augu við þá kosti sem í raun og veru fylgja aðild að ESB og vega þá og meta gagnvart þeim möguleika að við getum tekið upp evru. En ég hef líka sagt og lagt áherslu á að það er villuljós að halda og trúa að við leysum öll okkar efnahagsvandamál ef við bara tökum upp evru. Það er langt í frá og sú þraut er alveg örugglega þyngri en margur heldur að stýra efnahagslífinu við þær aðstæður þegar búið er að taka upp mynt sem getur þróast með allt öðrum hætti en aðstæður hér á landi bjóða upp á. En ég hef samt sem áður sagt: Það er rétt að skoða þetta. Meginástæðan fyrir því að ég hef talið að fyrr en síðar þyrfti þetta að gerast er sú að við verðum að lokum að leiða þessa deilu til lykta. Þess vegna er mjög mikilvægt að þjóðin hafi möguleika á því að lokum að segja sína skoðun á þessum málum. Við getum ekki endalaust haft þetta deilumál uppi í okkar samfélagi. Það þvælist fyrir og gerir illt verra. En, og það er stórt en, það er ekki sama hvernig menn ráðast í þessa vegferð. Það er ekki sama hvernig menn leggja af stað og heldur ekki hvernig menn sjá fyrir sér lendingu. Það er ekki hægt að sigla skipi í land hvar sem er og hvernig sem er, menn verða að hafa komið auga á góða höfn. Í fyrsta lagi tel ég að sú leið sem ríkisstjórnin ætlar sér að leggja upp með, og mun leggja upp með fái hún til þess samþykki á morgun, sé mjög mörkuð því að flokkarnir sem eru í ríkisstjórn eru fullkomlega og algerlega ósammála um hvort Ísland eigi að ganga í ESB eða ekki. Um er að ræða málamiðlun sem byggir á því að undir liggur ríkisstjórnarsamstarf. Gott og vel. Það hefur komið skýrt fram. En um leið er kominn upp sá vandi, frú forseti, að þótt farið verði af stað í þetta samningaferli og íslenskir samningamenn sendir til Brussel til að semja við ESB er engin trygging fyrir því að þeir komi til baka með samning sem þjóðin geti sagt sitt álit á. Það er langt í frá. Hjá helstu talsmönnum Vinstri grænna á þinginu hefur ítrekað komið fram að ef sú staða kemur upp í samningaferlinu að menn meti það svo – þá væntanlega ríkisstjórnin, ráðgjafar hennar og þeir sem standa í samningunum – að ekki sé hægt að ná viðunandi samningum t.d. í sjávarútvegs- eða landbúnaðarmálum, hljóti menn að hætta samningum og koma heim. Þá stendur eftir sá vandi sem ég lýsti áðan. Þjóðin hefur ekki fengið að segja sína skoðun. Sá vandi stendur eftir, frú forseti, og er óleystur. Deilan mun halda áfram og verða enn magnaðri en áður. Þessi hætta er yfirvofandi vegna þess að það liggur fyrir þegar stefnuskrá Vinstri grænna er skoðuð að varla er með nokkru móti hægt að sjá fyrir sér að mögulegt sé að búa til samning sem samrýmist skoðunum Vinstri grænna á því hvað sé boðlegt fyrir íslenska þjóð. Svo vel tel ég mig þekkja stefnu Vinstri grænna í þessu máli. Þetta er fyrsti vandinn. En til að kóróna þennan vanda og bíta höfuðið af skömminni ætlar ríkisstjórnin að lenda málinu þannig - ef svo vill til að samningurinn komi til þjóðarinnar - að þjóðin á ekki að fá síðasta orðið heldur þingið, samkvæmt því sem lagt er upp með. Það á að vera ráðgefandi atkvæðagreiðsla. Sú furðulega umræða sem hefur sprottið upp um að slík ráðgefandi kosning, einhvern veginn á dularfullan hátt, hljóti að vera bindandi fyrir þingið bara svona af því bara, af því að mönnum finnst það, er alveg óskiljanleg. Það dugar ekki og gengur ekki að menn hrópi aftur og aftur að slík atkvæðagreiðsla hljóti að vera bindandi og þjóðin eigi síðasta orðið þegar við blasir allt önnur staða. Það gengur t.d. ekki að hæstv. utanríkisráðherra komi hingað upp og haldi því fram að auðvitað eigi þjóðin síðasta orðið og allir séu sammála um það en hlaupi síðan frá rökræðunni um hvað þetta þýðir. Menn hlaupa nefnilega ekki frá stjórnarskránni þótt þeir hlaupi frá rökræðunni. Það er augljóst mál að við þingmenn erum bundin stjórnarskránni, ekki tilmælum forustumanna flokkanna, ekki óljósum fullyrðingum um að menn hljóti að líta svo á að einhver atkvæðagreiðsla sé bindandi. Það er reyndar alveg furðulegt að heyra þessar skoðanir koma frá þingmönnum sem margir hverjir hafa í mörg ár verið ötulir talsmenn þess bæði í þingsölum og annars staðar að þingmenn standi við sína sannfæringu, lúti ekki um of flokksaga o.s.frv. Þessir þingmenn ætla síðan að leggja af stað í þá vegferð að sækja um aðild að ESB, koma til þjóðarinnar og segja: Ykkar niðurstaða hlýtur að vera bindandi, við trúum ekki öðru. Á sama tíma liggur fyrir tillaga okkar sjálfstæðismanna um hvernig eigi að tryggja að það sé þjóðin sem eigi síðasta orðið. Enn á ný – menn verða að hafa þetta á hreinu vegna þess að ef það gerist, sem er líklegt, að það verði mjótt á mununum og við skulum segja enn og aftur að rétt rúm 50% þjóðarinnar segi já og rétt tæp 50% segi nei. Hvað ef sú staða kemur upp, hv. þingmenn, að fleiri þingmenn í hjarta sínu og samkvæmt sannfæringu sinni telji að samningurinn sé vondur, að þetta sé óaðgengilegur samningur fyrir íslensku þjóðina, trúi því einlæglega. Hvað gerist þá? Þá gerist það sem kom fram í þingsal þegar hv. þm. Ásmundur Daði Einarsson var spurður nákvæmlega þessarar spurningar …

Einar Daðason.

Ásmundur Einar Daðason.

Hv. þingmaður.

Hv. þingmaður, þegar hann var spurður að því hvað hv. þingmaður - nú ætla ég ekki að leggja aftur í nafnið - hygðist gera kæmi til þess að hann stæði frammi fyrir þessu vali. Svar hv. þingmanns var alveg ljóst. Að sjálfsögðu mundi hv. þingmaður fylgja sinni sannfæringu, nema hvað. Síðan koma upp talsmenn og forsvarsmenn ríkisstjórnarflokkanna og segja: Þetta hlýtur að vera bindandi. Ef hv. þingmenn meta það svo að þrátt fyrir að þjóðin hafi sagt með mjög naumum meiri hluta já og þingið segi nei, hvað gerist þá? Þá gerist það t.d. að ekki verða flutt nein frumvörp sem fá meiri hluta á þingi til að breyta stjórnarskránni svo hægt sé að lögleiða samninginn. Þessi möguleiki er uppi. Það er ekkert flóknara en það. Þess vegna skiptir svo miklu máli að á morgun sjái menn að sér, taki undir tillögu okkar sjálfstæðismanna og búi þessu máli þann búning að hægt sé að tryggja að þjóðin eigi síðasta orðið. Það er lykilatriði. Hér kemur hv. þingmaður sem ég fór rangt með nafnið á og ég bið hann afsökunar á því.

Þakka þér fyrir það.

Að lokum þetta. Á morgun er tækifæri fyrir ríkisstjórnina, Samfylkinguna og Vinstri græna, að taka ákvörðun þannig að það megi ná sátt og samstöðu í þingsalnum um þetta stóra og mikla mál. Ég hef það ríkt á tilfinningunni, frú forseti, að í raun og veru vilji meiri hluti þeirra þingmanna sem hér eru inni fara þá leið sem lagt er upp með að fara, tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu, þannig að það sé tryggt að þjóðin eigi síðasta orðið. Einn flokkur virðist ná því tangarhaldi á Vinstri grænum sérstaklega að koma í veg fyrir að það gerist. Að við missum úr höndunum tækifærið til að ná þessari breiðu sátt og það sem meira er, taka þetta mál upp úr pólitíska hjólfarinu, upp úr flokkspólitíkinni og segja við þjóðina: Þetta mál er þannig að það er eðlilegt í ljósi þeirra aðstæðna sem ég hef lýst hér að þið komið að þessu og takið þessa ákvörðun með okkur, hvort við eigum að fara af stað í þessa vegferð eða ekki. Við lofum ykkur að það verðið þið en ekki Alþingi sem eigið síðasta orðið. Ef við förum þessa leið með breiðri sátt, getum tryggt þjóðinni að það komi fram samningur sem hún getur tekið afstöðu til, þá held ég að við séum að vinna þjóðinni ágætt gagn. Þá held ég að við leiðum til lykta þá deilu sem hér hefur staðið undanfarin ár og verið erfið í okkar samfélagi. Þá tökum við skynsamlega á málum en nálgumst ekki þetta mál með því að segja: Ja, þetta bara reddast einhvern veginn, það hlýtur að fara þannig að þingmenn geri hitt og þetta, við trúum ekki öðru. Þess í stað segjum við: Við skulum setja allan ferilinn þannig niður og slá hann þannig í gadda, svo ég noti orðalag hæstv. utanríkisráðherra, að það sé tryggt að við mögnum ekki upp deilur í samfélagi okkar, að við setjum niður deilur og getum tekið ákvarðanir saman þannig að sómi sé að. Að lokum vil ég nefna eitt af því að hér hafa menn rætt kostnað sem hlýst af þessu öllu saman og talan einn milljarður hefur flogið um þingsalinn. Ég held að það sé eins með þessa tölu og þegar menn setja skip í slipp að skynsamlegt sé að margfalda kostnaðaráætlunina með þremur. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni fyrir hans ræðu. Það var mjög áhugavert að hlusta á hana. Ég hef áhuga á að heyra aðeins frekar frá honum. Hann talaði töluvert um áhyggjur sína af öldrun í Evrópusambandinu og hvaða áhrif hún mundi hafa á efnahagskerfi þeirra landa sem eru í Evrópusambandinu. Mér skilst að þetta sé vandamál sem fleiri vestrænar þjóðir hafa áhyggjur af. Ég ætlaði svo sem ekki neitt sérstaklega að tækla það. Ég hef meiri áhuga á að heyra frá hv. þingmanni hvaða hugmyndir og lausnir hann hefur varðandi þetta vandamál sem myntin er. Ég hefði líka gjarnan áhuga á að heyra frá honum hans skoðanir, því ég reikna með að hann hafi kynnt sér þetta tiltölulega vel, hvenær hann telji að við getum uppfyllt Maastricht-skilyrðin og hvaða þættir varðandi það hann teldi erfiðast fyrir okkur að uppfylla. Síðan ef hann hefur tíma til - ég veit að þetta eru stórar spurningar sem tekur kannski aðeins meira en tvær mínútur að svara. En ég veit að hann mun væntanlega gera sitt besta til að svara þeim - hvað er það í hugmyndafræði Evrópusambandsins nákvæmlega sem fellur ekki að hugmyndafræði Sjálfstæðisflokksins? 
            

Ég væri kraftaverkamaður, frú forseti, ef ég gæti svarað þessu öllu í andsvari. En ég skal byrja á þessu öllu saman alla vega. Hvað varðar peningamálastefnuna þá tel ég alveg einsýnt að hvað svo sem verður með umsókn að ESB þá þarf auðvitað að finna leiðir til að vinna með krónunni á næstunni. Ég tel að að stofni til muni menn horfa meira en áður var gert á svokallaðar flæðistærðir, þ.e. á innflutninginn, á útflutninginn, á þróun viðskiptahalla og þess háttar stærða og reyna að hafa áhrif þar á og hafa áhyggjur af þeim en láti það ekki bara vera þannig að menn einblíni einungis á verðbólgumarkmiðið. Ég held að menn hafi auðvitað lært af reynslunni og muni gæta þess miklu betur hér í framtíðinni að samþætta ríkisfjármálin og reyndar fjármál hins opinbera, þ.e. sveitarfélögin líka með peningamálastefnunni. Ég held að við hefðum getað gert það miklu betur en raun varð á. Hvað varðar Maastricht-skilyrðin og hvar mestur vandinn muni verða þá held ég að segja megi ljóst að erfitt verði að ná skuldastöðunni viðunandi. Ég held að það sé orðið mjög ljóst. Hitt er það auðvitað að flest önnur Evrópuríki eru komin út fyrir Maastricht-skilyrðin og það eru einmitt skilyrði í þeim skilningi sem ég tel að Framsóknarflokkurinn sé að tala um. Þetta eru ekki Maastricht-markmið heldur eru það skilyrði. Þess vegna má kannski velta því fyrir sér hver verði niðurstaðan með það mál allt saman innan ESB. Erfitt er um slíkt að spá. En það er alveg ljóst að það mun verða erfiðast fyrir okkur hvað þetta varðar. Hvað varðar hugmyndafræðina þá er það mjög áhugaverð spurning og ég vildi gjarnan geta haldið langa ræðu til að fjalla um það. En það verður að segjast eins og er að eitt af því sem okkur sjálfstæðismönnum finnst erfitt í þessu öllu saman er að sjá hversu mikið vald safnast saman í höndum embættismannanna í Brussel sem er ótengt almenningi í ríkjum bandalagsins, sem er ekki bein lýðræðisleg tenging á milli. Það er vandamál og það grefur um sig og hefur margvíslegar afleiðingar 

Frú forseti. Ég gerði ráð fyrir að hv. þm. Illugi Gunnarsson mundi vera með góð svör við þessum spurningum og ég varð ekki fyrir vonbrigðum. Ég vil hins vegar gjarnan gefa honum tækifæri til að halda þessu áfram varðandi hugmyndafræði Evrópusambandsins. Þar sem ég hef sjálf átt í svolitlum erfiðleikum varðandi Evrópusambandið tengist því sem ég tel að sé svona grunnhugmyndafræði hjá Sjálfstæðisflokknum, þ.e. þetta um frjálst flæði vöru, fólks, þjónustu og fjármagns, mikilvægi samkeppni og mikilvægi þess að búa til einn sameiginlegan markað og áherslan á mikilvægi markaðshagkerfis. Stundum hef ég því átt í svolitlum erfiðleikum með að skilja akkúrat hvers vegna Sjálfstæðisflokknum mislíkar svona við Evrópusambandið þegar ég horfi á þessa grundvallarhugmyndafræði hjá Evrópusambandinu. En þessi útskýring hv. þingmanns hérna um að það tengdist því að hann sæi að valdið kæmi ekki nógu beint frá fólkinu, er hann þá að tala fyrir því að Evrópusambandið þyrfti í raun að verða eins og Bandaríkin til að Sjálfstæðisflokkurinn gæti sætt sig við Evrópusambandið? Ég hef mikinn áhuga á að heyra svör hv. þingmanns við þessum spurningum.

Frú forseti. Þetta er áhugaverð spurning. Fyrst hvað varðar frelsið þá er einmitt það einna skást við þetta system allt saman, þ.e. hugmyndin um frjálst flæði á fjármagni og að fólk hafi möguleika á að fara milli landa til að starfa og það einmitt höfum við með EES-samningnum. Það er rétt að nefna að það kerfi var kannski ekki nægilega vel úr garði gert, að þegar undir lágu síðan ríkisábyrgðir á bönkum þegar kom að innstæðum, sem náttúrlega er ákveðin tegund af sósíalisma, að það var auðvitað ákaflega óheppilegt að slíkt kerfi skyldi vera og mönnum, að því er virðist, hafa verið hulið. En gott og vel. Það sem er jákvætt í þessu bandalagi er einmitt það að ekki séu tollamúrar á milli landa, að hægt sé að eiga viðskipti á milli ólíkra þjóða. En svo kemur enn og aftur að því sem menn hafa miklar áhyggjur af og margir hafa bæði rætt um og skrifað um, sem er að úr því að menn tóku upp evruna þá er alveg augljóst í mínum huga að þegar menn horfa til nokkurra áratuga fram í tímann þá muni sambandið fara í þá áttina að meira og meira vald verður miðlægt. Það held ég að sé óumflýjanlegt vegna þess að þegar menn eru komnir með einn gjaldmiðil þá kallar það á meiri samþættingu ríkisfjármála ríkjanna. Um leið og menn eru farnir að tala um samþættingu ríkisfjármála er verið að tala um svo mikla samvinnu á svo mörgum sviðum að hún mun dýpka. Þá myndast sá vandi hvernig menn eigi að tengja við þetta mikla miðstýrða vald sem verður til venjulega borgara í Finnlandi, Grikklandi, á Ítalíu, Frakklandi eða hvar það er þannig að þeir geti tekið þátt í því að kjósa um sameiginleg málefni