Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við meðferð málsins í Nd. var felld burt 14. gr. frv., en hún hafði inni að halda till. um tekjuöflun til að standa undir útgjöldum ríkissjóðs vegna þessara laga. Í þessari d. hefur ekki verið tekin bein afstaða til þessa máls, vegna þess að tillgr. var niður fallin. Ríkisstj. hefur litið svo á, að sér væri skylt að bera fram till. um tekjuöflun á móti útgjöldum, sem af þessum lögum leiðir, svo að sá varnagli sé sleginn, ef ekki fellst annað fyrir og lögin halda áfram að verka eftir 1. marz. Hv. þdm. er kunnugt um till., svo að ég þarf ekki að fjölyrða um hana. Vil ég leyfa mér að bera hér fram fyrir hönd hæstv. fjmrh. þá till., að eftir 13. gr. komi ný grein, svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Komi ákvæði 13. gr. til framkvæmda, er ríkisstjórninni heimilt að innheimta söluskatt samkvæmt 21. gr. laga nr. 100/1948 með allt að 25% af tollverði allrar innfluttrar vöru, að viðbættum aðflutningsgjöldum og áætlaðri álagningu 10% - tíu, af hundraði.“ Ég vil nú leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa skriflegu brtt.



Herra forseti. Það fór svo hér við 2. umr., að samþ. var till., sem skapar í útgjöld 2–3 millj. kr., án þess að gerð hafi verið af viðkomandi aðilum tilraun til að afla tekna á móti. Það var á valdi hv. frsm. að forða þessu slysi og undarlegt, að það skyldi henda hann, eftir þá framsöguræðu, sem hann hélt. Hann mun ekki hafa gert sér ljóst, hve erfitt verður að framkvæma þetta. Ég vil benda á, að ég sé ekki annað, en þetta kosti það fyrir ríkisstj., að hafa launaða eftirlitsmenn við hvern bát. Og undir öllum kringumstæðum er samþykkt þessarar till. óhappaspor, og mig undrar, að hv. 1. þm. Eyf. skyldi standa þar að. Ég vil nú gefa hv. þm. tækifæri til að bæta úr þessu slysi og leyfa mér að bæta við skriflegri brtt., sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Við 1. gr. Aftan við síðari mgr. bætist: miðað við 60% lýsismagn af 1. flokks lýsi. Lifur, sem inniheldur minna lýsismagn, skal tryggja með hlutfallslega lægra verði, miðað við lýsismagnið.“ 



Virðulegi forseti. Ég get ekki séð, að samþykkt þessarar till. stafi frekar af mér en öðrum, sem greiddu atkvæði með henni. Ég gerði grein fyrir því við 2. umr., að öll afstaða mín til málsins markaðist mjög af því, að ég teldi hér um bráðabirgðaráðstöfun að ræða, og mætti ekki vera hér um annað að tala. Ég veit nú ekki, hvort þessi breyting orsakar eins há gjöld úr ríkissjóði og hv. þm. Barð. vill vera láta, ef það getur staðizt, sem ráðgert er, að endurskoða þessa löggjöf áður en næsti mánuður er úti. Hef ég áður gert grein fyrir því, að ég tel skyldu að samþykkja þá einnig heildartekjur handa ríkissjóði til þess að standa straum af útgjöldum. Og ef þetta á að vera svo mikil synd, þá eru margir orðnir syndugir, - því að jafnvel með þál., hvað þá lögum, er stundum bætt við hærri upphæðum en hér er um að ræða. Ég ætla ekki frekar að orðlengja þetta, en vil þó bæta því við, að mér skilst, að hvað sem er um ríkissjóð, þá hljóti það að kosta þjóðina eitthvað svipað, hvort sem féð er tekið inn í ríkissjóð með sköttum eða hækkuðu vöruverði. Þá skilst mér illa, að það þurfi að hafa sérstakan embættismann við hvern bát, ef lifrin er óflokkuð, og mundi ég hafa hugsað mig um, ef svo þyrfti að vera. En ég hef ekki trú á því. Og það kynni þá að þurfa eitthvert eftirlit, þótt brtt. hv. þm. Barð. yrði samþ.



Það eru aðeins örfá orð út af till. hæstv. fjmrh. Ég er henni fullkomlega andvígur og mun greiða atkvæði gegn henni. Og verði hún samþykkt, mun ég ekki heldur sjá mér fært að greiða atkvæði með frv.



Herra forseti. Ég er ekki einn um þá skoðun, heldur mun öll þjóðin hafa vænzt sterkari ábyrgðartilfinningar af hv. 1. þm. Eyf. en flestum öðrum, sem greiddu atkv. umræddri till., að þeim ólöstuðum, og tel ég því, að á honum hafi hvílt þyngri ábyrgð en öðrum. Ég skal upplýsa hv. þm. um það, að það er rétt, að það þarf eftirlit, hvort sem mín till. verður samþ. eða felld. En aðalatriðið er þetta, að hitt fyrirkomulagið skapar ranglæti, og auk þess verður opin leið fyrir marga að skila engan veginn hreinni lifur. Því verður nauðsynlegt að kosta stórfé upp á þetta eina, varðandi gæði lifrarinnar, til þess að fá hana hreina. Og ég er viss um, að fengi þessi hv. þm. tækifæri til að athuga málið í n., þá hefði hann ekki látið þetta slys henda sig. Hins vegar tel ég óverjandi með öllu að ætla sér að láta ríkissjóð greiða út sama verð fyrir lifrarlítrann með 30% lýsismagni og lítrann með 60% lýsismagni, jafnvel þótt á þessu stutta tímabili sé. Því vænti ég þess, að till. mín verði samþ. nú til að draga úr þessu. - Mér finnst aðalástæðan hjá hv. frsm. vera sú að forðast það, að andvirði þessa lýsis úr lifrinni yrði sett hærra, og því hefur hann kosið þann kost að hafa þennan hátt á afgreiðslu málsins til að fyrirbyggja það. Sannleikurinn er sá, að verði till. látin standa svona í l., og alveg sérstaklega, ef till. mín verður felld, þá verður ríkissjóður að taka allt lýsið og fara með það allt inn á sama gengi, og í þá átt, átt er verið að fara með atkvgr., svo að eigi er sett undir þann leka, enda hefur hv. þm. Str. viðurkennt það. Ég sé svo eigi ástæðu til að deila um þetta mál, fremur en orðið er.



Þessi till. eða breyt., er gerð hefur verið við 2. umr. málsins, hefur eigi verið borin fram af n. Ég þarf því ekki sem frsm. að verja hana. En ég tók nú til máls vegna þess, að orðum var beint til mín fremur en annarra, þeirra er greiddu breyt. þessari atkv. Út af orðum hv. þm. Barð. um ábyrgðartilfinningu vil ég lýsa því yfir, að mér er vel ljós ábyrgð mín sem þm. að láta ríkissjóð fá tekjur til þess að standa undir þeim byrðum, sem löggjöf þessi leggur á hann. Hef ég áður gert grein fyrir því, hvernig taka ætti allar byrðar og þarfir ríkissjóðs í einu til athugunar, en eigi væri ástæða til að taka þessa tekjustofna í ákveðin l., né heldur væri þess nauðsyn. Ég nefndi líka ástæðuna til þess, að ég taldi þessa brtt. helzt koma til greina af brtt., en eigi var það, það sem hv. þm. áleit, heldur hitt, að ég áleit, að á þennan hátt yrði útgerðarmönnum bezt tryggt ákveðið verð fyrir lifrina, og ég nefndi það, að þetta væri eingöngu til að tryggja, að lýsið yrði ekki á neinum frílista í framtíðinni. Hitt er óneitanlega rétt, að þrátt fyrir það, að ábyrgð verði tekin á lifrinni, þá getur ríkisstj. auk þess sett hana á frílista, ef hún getur yfirleitt sett nokkrar vörur á frílista. Og meira að segja lít ég svo á, að hafi ríkisstj. þessa heimild, er hún notar og byggir á ákveðnum lagastaf, þótt ágreiningur kunni að vera um það, og hafi verið í tíð fyrrv. stj., - jafnvel þótt brtt. hv. 1. þm. N–M. hefði verið samþ. um fjölgun vöruflokka á frílista, þá hefði það ekki tryggt neitt í þessu efni, ef þessi heimild er skýr og ljós. Skal ég svo ekki orðlengja þetta frekar.



Ef það er meining hæstv. ríkisstj. og stuðningsmanna hennar að vera búin fyrir 1. marz að finna aðrar aðgerðir til þess að tryggja atvinnulíf landsbúa til frambúðar, þá er engin þörf á brtt., því að lýsið er eins allt saman fram að þeim tíma. En mér virðast umræðurnar hér í kvöld lýsa vantrausti hæstv. ríkisstj. á sjálfri sér. Þegar hv. þm. Barð. kemur síðan fram með till. í þá átt, að lifrarlítrinn ákuli greiðast eftir lýsismagni hennar, í stað hins, að hafa jafnt verð fyrir hana alla, þá styrkir það mig í þeirri skoðun, að þetta sé alls engin bráðabirgðalausn, og segi ég því já.



Með því að ég tel útilokað, að þessi bráðabirgðaákvæði í þessum l. verði látin gilda lengur, en til loka febrúarmánaðar, þá tel ég engu máli skipta, hvort till. verður samþ. eða eigi, og greiði því ekki atkv. Brtt. 210 felld með 8:6 atkv. Frv., svo breytt, samþ. með 13:1 atkv. og endursent Nd.