Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég var á sínum tíma andvígur því, að Ísland gengi í Atlantshafsbandalagíð, en þegar svo er orðið, tel ég einsætt, að Íslendingar verða að standa við skuldbindingar sínar, og tel ég því, að þeir eigi ekki annars kost en ganga til þessara samninga, og segi því já. Frv. afgr. sem lög frá Alþingi (A. 405).



Frv. það, sem hér er til umr., er borið fram af hæstv. ríkisstj., og hafði heilbr.- og félmn. það til umsagnar. N. athugaði málið, og það, sem henni fannst aðalatriði þess, er, að stemma verði stigu við því, að gengið verði á sjóði stofnunarinnar, og ber í því skyni fram brtt. Nú hefur það komið í ljós, að hæstv. fjmrh. er ekki ánægður með þessa till., og hefur n. því ákveðið að taka hana til baka til 3. umr. og væntir þess, að frv. verði látið ganga til 3. umr. eins og það kom frá hæstv. ríkisstj.



Ég vil gera þá grein fyrir atkv. mínu, að ég get ekki fallizt á þessa iðgjaldahækkun hinna tryggðu. Þess vegna hef ég flutt hér frv. um afnám iðgjalda hinna tryggðu með öllu, og ég hefði óskað eftir, að n. tæki það frv. til athugunar milli umræðna um þetta frv.

Frsm. (Rannveig Þorsteinsdóttir) N. hefur lítillega rætt frv. það, er hv. þm. gat um, en ekki tekið afstöðu til þess að svo stöddu, en væntanlega vinnst tími til þess síðar.



Þetta frv. var undirbúið í dómsmrn. og ætlað til þess að koma á samræmi milli verðlags og trygginga á bifreiðum. Ég hef nokkuð athugað þetta mál og komizt að þeirri niðurstöðu, að rétt væri að samþ. það. Hitt er alltaf nokkurt álitamál, hvaða upphæð menn vilja setja í þessu sambandi. Í Nd. var því hreyft, að upphæðin væri of há og rétt væri að lækka hana, en frá því var þó horfið aftur. - Ég mælist til þess, að frv. verði afgr. óbreytt og sem fyrst.



Herra forseti. Frv. þetta er komið til þessarar d. frá hv. Nd., þar sem það var borið fram, en á því voru gerðar þar nokkrar orðalagsbreyt., en að efni til kom það óbreytt frá d. Þegar allshn. hafði málið til umræðu, þótti henni eðlilegt að athuga, hvort ekki væri rétt að tengja þetta frv. við frv. um húsaleigu, sem nú liggur fyrir Nd. Í þessu sambandi ræddi n. við borgarstjórann í Reykjavík um það, hvort ekki mundi vera rétt að framlengja bindingarákvæði húsaleigul. frá 1949, og tjáði borgarstjóri n. það álit sitt, að þess mundi ekki þörf sökum þess, hve mörg ný hús væru nú að rísa upp, og mundi því fljótlega rakna úr þeim húsnæðisskorti, sem menn hafa átt við að búa. Hins vegar taldi þó meiri hl. n., að rétt væri að framlengja þessi ákvæði, bæði með tilliti til ýmissa upplýsinga um húsnæðisskort, sem nm. hafa borizt, og enn fremur með tilliti til þess, að ef þessi ákvæði yrðu felld úr gildi núna og engin ný húsaleigulög samþ. á þessu þingi, þá yrði búið að kippa burt öllum þeim leifum, sem eftir eru af almennum húsaleigul. N. leggur því sem sagt til, að l. frá 1949 um húsaleigu skuli framlengd um eitt ár, eða til 14. maí 1953. Að öðru leyti leggur meiri hl. n. til, að frv. verði samþ. óbreytt. En eins og segir í nál. voru aðeins fjórir nm. viðstaddir, er málið var afgr., en sá 5., hv. þm. Seyðf., var ekki mættur á fundinum, og mun hann því gera grein fyrir sinni afstöðu í málinu, ef hann sér ástæðu til þess og hefur aðra afstöðu en meiri hl. - Ég vænti þess svo að lokum, að brtt. á þskj. 388 verði samþ.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. tók fram, var ég ekki viðstaddur, þegar þetta mál var afgr. í n., - gat ekki komið því við, þar sem fundur var ekki haldinn á venjulegum fundartíma. Ef ég hefði mætt, hefði ég lagt til, að frv. yrði samþ. óbreytt, en brtt. meiri hl. n. yrði felld. Ég get að öllu leyti fallizt á rök borgarstjórans í Reykjavík, sem tekin eru upp í nál. meiri hl. Þetta er mál, sem mæðir einna mest á honum, og hann er manna kunnugastur ástandinu í þessum efnum, eins og það er hér núna. Til viðbótar vil ég benda á, að fyrir utan þá, sem eiga innstæður í sparisjóðum, og aðra, sem eiga skuldabréf, hefur Alþ. ekki farið verr með nokkra en húseigendur undanfarin ár, og er kominn tími til að hverfa frá þeirri stefnu og því ekki ástæða til að halda henni áfram. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál, en legg til, að brtt. meiri hl. verði felld.



Herra forseti. Að undanförnu hafa skapazt vandræði fyrir eigendur nokkurra vélbáta, og ern það einkum þeir bátar, er voru keyptir frá Svíþjóð, vegna þess að vélarbilanir hafa orðið tíðari í þessum bátum en eðlilegt er. Er nú svo komið, að setja verður nýjar vélar í marga þessara báta. Margir eigendur bátanna hafa leitað til ríkisstj. með ósk um aðstoð vegna þessara vandræða þeirra. Hefur ríkisstj. reynt að afla lána hjá lánsstofnunum, en það tókst ekki að fá viðunandi lausn á málinu eftir þeim leiðum, og datt okkur þá í hug að leita á náðir fiskveiðasjóðs. Við nánari athugun kom í ljós, að auðið var með breytingu á l. um fiskveiðasjóð að ráða nokkra bót á þessu, Samkv. l. eiga 331/3% af tekjum sjóðsins af útflutningsgjöldum að renna í sérstakan sjóð, sem á að verja til þess að veita 2. og 3. veðréttar lán til skipa, sem eru nýbyggð. Nú þykir óhætt að rýra þessar tekjur fiskveiðasjóðs úr 331/3% niður í 15% í þeim tilgangi, að þessi 181/3% renni til þessara báta, er ég hef getið um. Ef menn spyrja, hve miklu þetta nemi árlega, er ekki með vissu hægt að segja um það, en í ár eru tekjur sjóðsins - að ég hygg - hátt á 6. millj., og nemur þá þessi tilfærsla 900 þús. til 1 millj. kr. Ég hef ráðfært mig um þetta við forstjóra sjóðsins, Elías Halldórsson, og hann telur þetta mögulegt. Vænti ég þess, að málið fái skjóta afgreiðslu hjá hv. d. Eins og segir í grg. þessa frv., þá er í sambandi við þetta frv. flutt annað frv., sem er um breytingu á stofnlánadeild sjávarútvegsins, og með leyfi hæstv. forseta vil ég leyfa mér að bæta hér við örfáum orðum um það frv. til þess að þurfa ekki að hafa framsögu um það sérstaklega. En þetta frumvarp á þskj. 386 fer fram á heimild til handa stjórn stofnlánadeildarinnar til að veita veðleyfi fyrir 1. veðrétti í skipum til vélakaupa, ef ný vél er sett í skipið. Sanngjarnt þykir, að lán stofnlánadeildarinnar víki fyrir þessu láni, vegna þess að veðhæfni skipanna verður meiri á eftir. Það hefur verið rætt um þetta mál við þá, sem stjórna stofnlánadeildinni, og eru því bæði þessi frv. borin fram með samþykki allrar ríkisstj. og þessara aðila, stjórnar fiskveiðasjóðs og stofnlánadeildarinnar. - Ég vænti þess vegna, að allir hv. þm. geti léð þessu máli fylgi sitt, og óska eftir því, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. sjútvn.



Herra forseti. Það verður að skoðast sem lofsverð viðleitni ríkisstj. að hafa borið þetta mál fram og þá sérstaklega þess ráðh., sem það gerir, hæstv. atvmrh. Það er gert til þess að greiða eitthvað úr fyrir þeim mönnum, sem hafa verið svo óheppnir að kaupa báta með vélum, sem eru svo lélegar, að þær svíkja sína eigendur. Ég vil ekki fara að gagnrýna þörfina, sem á þessu ér, en mér þykir hlýða að minnast nokkuð á gang þessa máls. Það hefur oft heyrzt og komið fram mikil gagnrýni á því, að sjómenn hér á landi væru með margbreytilegar óskir hvað snerti vélar og vildu vera með margar tegundir af vélum. Þetta er sjálfsagður réttur, sem engin ástæða er til að láta af hendi. En engu að síður hafa komið fram raddir um það, að réttast væri að taka hann af með lagavaldi og lögbjóða, hvaða vélar skyldu fluttar til landsins. Hér er að mínum dómi hættuleg stefna, ef það opinbera ætlar af takmarkaðri þekkingu að fara að vasast í þessum málum: Hér eru nú enn í dag á dagskrá þær bátabyggingar, sem fóru fram í tíð utanþingsstjórnarinnar. Einn af þeim mönnum, sem þar voru ráðherrar, er nú ráðherra í þeirri stjórn, sem nú situr. Í tíð þessarar stjórnar var í það ráðizt að kaupa báta frá Svíþjóð og samið við vélaverkstæði þar um vélar í þá. Síðar voru þessir bátar keyptir, þessir rándýru bátar, sem voru svo dýrir, að það eru ekki nokkur dæmi þess, að svo dýrir bátar hafi verið keyptir til landsins. Og það var ekki nóg með það. Það voru tekin ráðin af kaupendunum, hvaða gerð skyldi vera á skipunum og enn fremur hvaða gerð véla skyldi vera í þeim. Þarna voru fengnir til sérstakir skipabyggingafræðingar, og allt skyldi fara fram eftir kúnstarinnar reglum, sem einstakir kaupendur gátu ekkert við ráðið. En ég ætla, að það megi segja í einu orði, að þarna hafi verið framkvæmd þau verstu skipakaup, sem gerð hafa verið fyrir landið. Þarna voru byggðir tveir flokkar báta, 90 og 50–60 tonna, og vélarnar valdar í þá fyrir menn af sérfræðingum ríkisstj., svo að ekki átti nú að koma neinn kjánaskapur til greina, heldur skyldi for. sjá ríkisstj. stýra þessum málum. Hins vegar er nú svo komið, að núverandi ríkisstj. telur rétt að gera leiðar ráðstafanir til þess að skipta um vélar í þessum bátum og hjálpa eigendum þeirra til þess að fá nýjar vélar í þá. Ég skal játa, að þetta er nauðsynlegt fyrir þá menn, sem fyrir þessu hafa orðið og ráða ekki við vélarnar, en hins vegar tel ég, að leiðin, sem valin hefur verið, sé miður heppileg, og í því velgengnistekjuári, sem nú er, skil ég varla, að ekki hefði mátt fara aðra leið en þessa. Hæstv. atvmrh. segir, að það eigi að bæta þessar ráðstafanir á kostnað fiskveiðasjóðs, en það verður þá á kostnað annarrar aðstoðar. Ég vísa þar til 8. gr. laga um hann, en þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Við fiskveiðasjóð skal stofna sérstaka deild, er hefur það hlutverk að veita 2. og 3. veðréttar lán til byggingar fiskibáta innan 150 smálesta. Til þessarar deildar ganga frá 1. jan. 1943 331/3% af tekjum fiskveiðasjóðs af útflutningsgjaldinu. Úr sjóði þessum skal veita lán til kaupa og byggingar nýrra fiskiskipa, sem minni eru en 150 smálestir brúttó.“ Þennan möguleika á nú af brýnni nauðsyn að skerða og klípa af því lánsfé, sem stofnlánadeildin hefur látið útvegsmenn fá, til þess að bæta úr villu þeirra framkvæmda, sem gerðar voru, þegar þessar vélar voru keyptar, og utanþingsstjórnin stóð fyrir. Ég veit ekki, hvort það er öllum hv. þm. ljóst, að sú ráðstöfun, sem gerð var í tíð nýsköpunarstj., að láta byggja báta hér innanlands var mjög þörf. Ég skal játa, að á þeim tíma, sem það var gert fyrir atbeina þáverandi atvmrh., hv. þm. Siglf., var ég ekki sannfærður um, að það væri rétt, eins og ég svo varð, þegar ég sá, hvernig framkvæmdirnar urðu á þessu. Þeir bátar hafa allir reynzt mjög vel og sumir alveg prýðilega. En það er annað, að þeir menn, sem byggðu þessa báta, urðu persónulega fyrir tjóni, og það er nú verið að sækja það mál í sameinuðu þingi að líta á nauðsyn til að bæta þeim mönnum, sem smíðuðu báta á vegum nýsköpunarstj., og vona ég, að á það mál verði réttilega litið. En nú hefur þessi smíði verið lögð niður illu heilli, og hefur nú á síðustu árum ekki verið smíðaður einn einasti bátur hér á landi, svo að ég viti til. Það kann að vera, að það sé erfitt með eik, en í tíð nýsköpunarstj. var keypt í einu lagi mikið af eik til þessara bátasmíða, en hún er hins vegar dýr nú, enda hefur enginn bátur verið smíðaður. En svo er annar þáttur, og hann er sá, að mótorbátar ganga úr sér á ýmsan hátt. Þeir eldast, farast og verða fyrir ýmiss konar óhöppum, svo að það þarf alltaf að endurnýja flotann árlega. Sjálfur hef ég starfað að því undanfarið að fá leyfi fyrir dönskum bátum handa mönnum í mínu kjördæmi. Ég skal nú ekki fara að lasta fjárhagsráð né telja fram það, sem því kann að vera til minnkunar, en það verð ég að segja, að það er fyrirhöfn og erfiðleikar á því að fá það og hæstv. yfirvöld til þess að leyfa þennan innflutning. En þá kemur það, að þeir, sem nú eru að kaupa báta erlendis frá, eiga ekki von á sama styrk frá fiskveiðasjóði og verið hefur, og það er full ástæða til, að þessi sjóður verði að draga saman seglin, ef það á að ganga á hann með að kaupa þessar vélar. Hæstv. atvmrh. sagði, að forstjóri sjóðsins teldi, að hann mundi vel þola þetta. En hefur hann gert sér ljóst, hver þörfin er á að endurnýja bátaflotann? Ég sé nauðsynina á, að mönnunum með ónýtu vélarnar verði hjálpað til að kaupa nýjar vélar, en ég hefði óskað, að hjálpin hefði komið í einhverju öðru formi, og ég efast ekki um, að það hefði mátt finna aðra leið. Og ég verð að segja það við hæstv. ráðh., að mér finnst tími til kominn, að menn athugi möguleika á því að skapa skilyrði fyrir bátabyggingar innanlands að nýju. Þó að ekki væri hægt að aðstoða þá á sama hátt, þá gæti verið ýmislegt í því, svo að þeir gætu hafið bátabyggingar að nýju, því að það er fengin full vissa fyrir því, að það er einmitt mikil þörf fyrir endurnýjun á bátum milli 30 og 60 tonna á hverju ári. Ég skal svo ekki fjölyrða meira um þetta mál, það fer til nefndar, sem ég á sæti í, en ég hygg, að það væri ekki óeðlilegt, þó að menn athuguðu möguleika á því að skerða ekki getu fiskveiðasjóðs um of.



Mér þykir í alla staði eðlileg þessi gagnrýni hv. þm. Vestm., en hann hefur lengi verið einn af aðalforsvarsmönnum sjávarútvegsins hér á þingi og einn af mestu öndvegisútvegsmönnum á landinu. Mér finnst það eðlilegt, að þessi málsvari útvegsins setji fram athugasemdir, þegar það er jafnframt vitað, að það er neyðarúrræði að fara þessa leið. En ég verð að viðurkenna, að ég sá ekki aðra leið heppilegri, ég kom ekki auga á hana. Ég gerði það, sem ég gat, til þess að ráðast á garðinn þar, sem hann var hæstur, og ég leitaði síðast á náðir fiskveiðasjóðs, af því að það var engin leið önnur til. Ég væri því manna fegnastur, ef hann eða aðrir gætu bent á aðra leið jafngóða. Þó má ekki stöðva þetta mál, því að þessir menn, sem með þessar vélar sitja, eru búnir að gera ýmsar ráðstafanir, sem ekki gátu beðið, ef þeir áttu að geta rekið bátana áfram, og þær gerðu þeir í trausti þess, að með velvilja yrði litið á þeirra mál. Menn mega ekki treysta um of á þann tekjuafgang, sem orðið hefur á þessu ári hjá ríkissjóði. Það vita allir, að þegar slíkt stórhveli rekur, þá eru margir, sem vilja skera hvalinn. Og ef farið er inn á þá braut að skera hann, þá vil ég segja það, að við erum komnir inn á hálar brautir. Ég veit einnig, að hann álítur, að ríkisstj. hafi þann hug til þessa máls, að hún muni reyna að leiða það vel til lykta, svo að það er ekki nema tvennt, sem ég þarf að segja. Það er, að ég bið, að menn tefji ekki málið, og hitt er sú skoðun mín, að sú ríkisstj., sem um þessi kaup sá, geti ekki á neinn hátt orðið sökuð um það, hvernig þessar vélar hafa reynzt. Það er ómögulegt að gera einn ráðherra ábyrgan fyrir slíkum framkvæmdum, sem ríkisstj. stendur að. Hann ber ábyrgðina á, að skipin verði byggð, en það er ekki hægt að krefjast þess, að hann sjái um, að þau séu ágallalaus. Ég efast ekki um, að sú ríkisstj. hefur þarna haft tæknilega miklu lærðari menn en hægt er að ætlast til, að nokkur ráðherra sé. Og dómi þessara manna hefur verið hlýtt, og ég efast ekki heldur um, að þeir menn hafa þar notað sitt vit eins og þeir bezt vissu. Á þessar vélar var komin góð reynsla, en það var um að ræða, að það voru miklu stærri vélar en þær, sem hér er um að ræða, og á þessar stóru vélar var komin reynsla, og á henni var byggt, þegar þessar minni sömu tegundar voru keyptar í íslenzk fiskiskip. - Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð, en ég treysti því, að þetta mál verði ekki tafið.



Herra forseti. Ég skal ekki tala langt mál. - Ég tel það eðlilegt, að ráðh. fari þessa leið. Þessi mál tilheyra fiskveiðasjóði, og það þess vegna fullkomlega eðlilegt, að hann sé látinn sinna þeim. - Annars stóð ég upp út af ræðu hv. þm. Vestm. Hann benti á þá sorglegu reynslu, sem af þessum vélakaupum er fengin, og benti á, hvað það er hættulegt, að ríkisvaldið sé að vasast í þeim málum. Ég vil leyfa mér að benda honum á önnur rök en þau, sem hann gat um. Þegar lögin um ákvæði við íslenzkar siglingar voru sett, var uppi deila um það, hvort veita ætti mótoristum aukinn rétt við siglingar, án þess að þeir hefðu aukna fræðslu, og niðurstaðan varð sú, að þessi réttur var veittur. Mín skoðun í þessu máli hefur hins vegar reynzt rétt, en ég hélt því þá fram, að í þessu væri fólgin aukin hætta, að láta menn, sem ekki hafa kunnáttu til að fara með stórar vélar, fá rétt til að stjórna þeim. Þá vil ég einnig benda á, að þegar þessi l. voru rædd 1948, þá átti enn að hækka réttindi þessara manna, og það var eingöngu vegna samstarfs við forseta sameinaðs þings, að hægt var að koma í veg fyrir þá samþykkt. Þá var það ákveðið að setja milliþinganefnd til að fjalla um þetta mál, og það var einmitt vélfræðingur fiskveiðasjóðs Íslands, sem klauf nefndina, með því að hann vildi berja enn fram aukin einkaréttindi fyrir mótorista. En þetta mál þarf nauðsynlega að leysa með því að stíga sporin til baka, sem stigin hafa verið í þessu máli. - Ég vildi láta þetta koma fram, vegna þess að hv. þm. virðist hafa aðra skoðun á málinu og til að benda á það, að þannig ber ekki að fara með mál hér á Alþ. Það er alveg rétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að þessar vélategundir eru heimskunnar, en vélarnar krefjast ákveðinnar sérþekkingar, sem hefur ekki verið látin í té vegna afskipta Alþ. af málinu og sérstaklega hv. þm. Vestm.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. tók sér fyrir hendur að bera blak af þeirri hæstv. stjórn, sem kölluð hefur verið utanþingsstjórn. Það var alveg óþarfi að gera það vegna minna ummæla því að ég gaf ekki í skyn að hún hefði valið vélarnar. Ég benti aðeins á þá staðreynd, að sænsku bátaviðskiptin hefðu farið fram undir hennar handleiðslu, og ég býst ekki við, að hæstv. ráðh. geti neitað þeirri staðreynd. En aðaltilgangur minn með ræðu minni var að henda á það, hvað skeði, þegar ríkisvaldið tæki fram fyrir hendurnar á hinu frjálsa framtaki í vali vélanna, til að sýna fram á, að hið frjálsa framtak er ekki tóm vitleysa. Í þessu sambandi hefur því oft verið haldið fram, að það eigi að halda sig við örfáar vélategundir, til þess að auðveldara verði með útvegun á varahlutum. Höfuðatriði míns máls var að benda á þetta og svo hitt, að halda eigi áfram við skipabyggingar í þessu landi fremur en kaupa sænska báta, þar sem reynsla þessara báta hefur orðið þannig. Á hinu hefur svo orðið nokkuð önnur útkoma, þegar Íslendingar hafa keypt báta, sem Svíar byggðu handa sjálfum sér, svo að ég tali nú ekki um þá báta, sem byggðir hafa verið hér á landi og hafa reynzt hin beztu skip. Út af athugasemd hv. þm. Barð. vildi ég segja það, að hann er það raunsær maður, þótt okkur kunni að hafa greint á um skólalærdóm og reynslulærdóm, þá er hann sá maður í þessari hv. deild, sem einna oftast vitnar til þess, hvað lífið og reynslan kennir mönnum, hv. alþingismönnum sem öðrum. Því býst ég við, að hann mundi síðastur manna kasta steini að reynslulærdómnum. Og mér finnst það nokkuð langt gengið hjá hv. þm. að ætla sér að fara að eigna mér gallana á þessum póla-dieselmótorum, vegna þess að á sínum tíma stóð deila á milli mín og hv. deildarmanna um þetta mál. Ég viðurkenni fúslega, að nauðsynlegt er að hafa skólalærdóm fyrir menn, sem stunda slíka báta, en engu að síður ber að líta á margra ára reynslu þeirra manna, sem hafa haft það fyrir atvinnu að meðhöndla slíkar vélar. Fyrir því höfum við mörg dæmi. - Þarf ég svo ekki að segja fleiri orð um þetta mál.



Herra forseti. Ég sagði það, sem ég taldi þurfa að segja um þetta mál, við umræður um 6. dagskrármálið, um fiskveiðasjóð, og get ég vísað í öllu til þess. - Ég leyfi mér að leggja til, að þessu máli verði að lokinni umr. vísað til sjútvn. og 2. umr. og að það fái svo fljóta og góða afgreiðslu sem unnt er.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að geta þess, að í prentun er brtt. um að heimila kirkjugripi undanþegna frá tollum. Hún er ekki komin úr prentsmiðjunni enn. Ætla ég svo ekki að tefja umr. meira, en óska að ræða málið nánar við 3. umr.



Herra forseti. Meiri hl. iðnn. þessarar hv. d. hefur, eins og segir í nál. á þskj. 356, ákveðið að leggja til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt. Málið er orðið næsta kunnugt öllum hv. alþm., því að það var flutt á síðasta þingi svipað eða eins og það hefur nú verið samþ. í hv. Nd. Með frv. sjálfu er birt grg. og ástæðurnar fyrir því, að þetta mál er fram komið, og þar sýnt með ljósum rökum fram á það, að þessi atvinnugrein landsmanna, iðnaðurinn, á siðferðislega kröfu á því, að sinnt sé endurteknum tilmælum frá honum um það, að stofnaður sé sérstakur banki, er einkum og sér í lagi sinni hans þörfum. Fordæmið er til í íslenzkri bankalöggjöf, þar sem það er vitað, að sérstakur banki hefur verið stofnaður fyrir landbúnaðinn og sérstakur banki er kenndur sérstaklega við útveginn. Á þeim fundi, sem ákvörðun var tekin í iðnn., voru allir mættir af nm. nema hv. 1. þm. N–M., en flokksbróðir hans, hv. 8. þm. Reykv., taldi sig ekki vera viðbúinn að taka ákvörðun um málið. Þess vegna er það meiri hl. n., sem ern 3 af 5 nm., sem gerir till. um að samþ. frv. Í Nd. voru fluttar brtt. við þetta mál frá hv. þm. Borgf., sem ég sé, að hv. þm. Seyðf. hefur tekið upp og gert að sínum till., a.m.k. nú í þessari d. Ég held, að það sé alveg samhljóða, að Nd. fellst ekki á till. hv. þm. Borgf., sem miðar óbeint að því að eyða málinu, og ég vil vona, að þessi hv. d. sjái sér fært að fylgja þessu máli fram, óbreyttu og samþykki ekki frekar en Nd. till., sem fer í sömu átt og sú, sem felld var þar í d. Þá flytur hv. 4. landsk. þm. (StgrA) brtt. á fskj. 357, en hans brtt. miðar engan veginn að hví að setja fót fyrir málið, heldur að auka hlutaféð, þannig að það nemi 11 milljónum. í stað þess að í frv. er miðað við 61/2 milljón. Mér hefði verið mjög ljúft að mæla með samþykkt þessarar till., ef ekki væri svo áliðið þings, að ég teldi hættu á, að brtt., sem yrði hér samþ., kynni að verða þessu máli að fótakefli fyrir það, að það yrði hennar vegna að fara milli deilda, og svo er annað það, að ekki er vitað, hvort ríkissjóður mundi leggja fram þær 5 millj., sem hv. 4. landsk. leggur til, að ríkissjóður leggi fram, þó að hins vegar sé talið víst, að ríkissjóður leggi til þær 3 millj., er um ræðir í 3. gr. frv. Af þessum ástæðum get ég ekki mælt með till. hv. 4. landsk.. en vil þó vona, að hv. d. fallist á till. meiri hl. og afgreiði þetta mál óbreytt til 3. umr. og verði þannig við sanngjörnum kröfum þeirra mörgu tuga þúsunda manna í landinu, sem standa að iðnaðinum, beint eða óbeint. Það er sanngirniskrafa þeirra, sem hér er á ferðinni, og þó að við kunnum að geta verið með bollaleggingar um það, að hvaða gagni bankastofnunin kæmi nú, þá er það svo með hana elns og með allt annað, að það skeður ekki allt á einum degi. og þegar bankinn er kominn á, þá vona ég, að hann geti átt vaxtarþróun í skauti framtíðarinnar fyrir sér eins og aðrar bankastofnanir fyrir aðra atvinnuvegi landsins, sem hér hafa verið stofnsettar og fengið að dafna og vaxa.



Herra forseti. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta mál, því að eins og fram kemur í nál., sem fyrir liggur, og hv. frsm. hefur tekið fram, þá er ég sammála um meginefni málsins, þ.e.a.s. sammála um að setja l. um stofnun iðnaðarbanka. Það, sem ég vil hins vegar taka fram um þetta mál, er það, að ég tel, að þetta hlutafé, sem ætlazt er til, að bankinn verði stofnaður með, sé of lítið, og að það sé nauðsynlegt til þess að afla bankanum þegar í upphafi þess trausts, sem honum er nauðsynlegt, til þess að hann geti aflað sér starfsfjár, að þetta hlutafé verði nokkru meira en mælt er fyrir í frv. Ég hef þess vegna lagt til, að hlutaféð yrði aukið og ákvæðin yrðu þannig, að í staðinn fyrir 61/2 millj., sem nú stendur í frv., kæmu 11 millj. og í staðinn fyrir að ríkissjóður leggi fram 3 millj., þá leggi hann fram 5 millj. Síðan geri ég ráð fyrir, að þeir aðilar, sem samkv. 3. gr. er ætlað að safna og leggja til 11/2 millj. hvor um sig, þ.e.a.s. Félag íslenzkra iðnrekenda og Landssamband iðnaðarmanna, safni og leggi fram hvor um sig 21/2 millj. og svo loks, að í staðinn fyrir 1/2 millj., sem ætlazt er til að verði aflað samkvæmt opinberu útboði, komi l milljón, þannig að í staðinn fyrir 61/2 milljón komi 11 milljónir. - Ég sé ekki ástæðu til að láta þessari till. fylgja neinar sérstakar skýringar, þetta liggur alveg ljóst fyrir, og hv. dm. er auðvelt að átta sig á því, þar sem í rauninni er aðeins um þetta eina atriði að ræða, að hlutaféð hækki úr 61/2 millj. í 11 millj., og ástæðan er sú, sem ég hef þegar getið um, að ég tel, að með því væri bankanum, um leið og hann er stofnaður, aflað meira trausts og þar með meiri möguleika til að afla sér frekara rekstrarfjár, þ.e.a.s. með því að draga til sín sparifé, sem menn mundu þá frekar treysta honum til að ávaxta, því meira sem hlutafé hans yrði, því að eins og gefur að skilja, þá er hlutaféð fyrst og fremst áhættufé bankans, og ef einhver óhöpp koma fyrir, þá er það fyrst og fremst það, sem mætir óhöppunum, og það er því tryggara sem féð er meira, sem stendur á bak við bankann. Hv. frsm. tók fram, að honum mundi persónulega ljúft að mæla með slíkri till. sem þessari og styðja að því, að hlutafé bankans yrði meira, en hann teldi ekki, að hægt væri að fá það samþ. hér í þinginu, og ef það væri samþ. hér í d., þá gæti það kannske orðið til þess, að málið strandaði í Nd. Um þetta er að vísu ekki hægt að fullyrða neitt, en að sjálfsögðu fer það þó eftir því, hversu mikinn áhuga Alþ. hefur fyrir því, að slíkt mál sem þetta nái fram að ganga, því að ef meiri hl. bings hefur nægilegan áhuga á þessu máll. þá er líka tækifæri fyrir Alþ. að afgr. málið, jafnvel þó að gerð sé á því þessi breyt., en það þyrfti hins vegar að ganga til Nd. aftur. Það er nú hv. þm. kunnugt, að jafnvel þó að ætti að ljúka þingi fyrir jól og ýmis önnur mál kunni að kalla að til að afgreiða, þá er það ekki óvenjulegt, að mál séu afgr. í skyndi undir þinglok, og sem sagt, ef áhugi er fyrir málinu, þá hlýtur það að takast þrátt fyrir það, þó að slík breyt. yrði á því gerð. Það ætti þess vegna ekki að þurfa að verða málinu að falli, ef menn á annað borð vildu fallast á nauðsyn þess, að hlutafé bankans hækkaði frá því, sem nú er ákveðið í frv. Ég vil því vænta þess, að það séu fleiri en hv. þm. Vestm., sem vilja styðja að því, og þá mætti þetta vel takast.



Herra forseti. Ég hef ekki skilað nál., enda var ég ekki við þær umr., sem fram fóru í n., því að þegar mér var sýnt fundarboðið, sem boðaði þennan fund, þá var ég fastur á öðrum fundi og datt þá ekki í hug, að tekin yrði endanleg afstaða til málsins, því að ég leit þannig á, að það væri allmikils um vert, að þetta mál væri sæmilega vel rannsakað og athugað í n. N. reyndi að gera það í fyrra, en ýmislegt af því, sem sagt er nú, er byggt á staðreyndum frá í fyrra. Þegar málið var til umr. í fyrra, drógust inn í það bankamál almennt. Þá var öllum ljóst, að það þurfti að endurskoða bankalöggjöfina í heild, og ríkisstj. varð líka við þeim óskum Alþ. í fyrra, að sú endurskoðun færi fram, með því að skipa mþn., sem á að rannsaka hankamálin í heild og gera till. viðvíkjandi framtíðarskipun bankamálanna. En þegar ríkisstj. er búin að setja þessa n. og von er á áliti frá henni á næsta ári, þá er hlaupið til á Alþ. og byrjað á því að stofna nýjan banka, sem að nafninu til á að vera til þess að efla iðnaðinn. Annar banki í landinu hefur það hlutverk með höndum að efla sjávarútveginn og iðnaðinn. Það hafa staðið í útlánum hjá iðnaðinum 60– 70 millj. frá Landsbankanum, og þar fyrir utan eru lán, sem frystihúsin hafa fengið, og það er óhætt að segja, að iðnaðurinn hafi nú í lánum frá Útvegsbankanum og Landsbankanum 80–90 millj. og líklega meira. Þess vegna finnst mér, frá þessu almenna sjónarmiði, að það sé fjarstæða að fara að samþ. frv. um nýjan banka eins og nú standa sakir; það eigi að bíða eftir því að heyra, hvað mþn. segir og hvort þingið getur fallizt á hennar till., og geti það það ekki, þá tekur það upp nýja línu og veitir það fé, sem kemur úr mótvirðissjóðnum, inn í atvinnulífið. Hvað iðnaðinn snertir, þá lít ég svo á, að þetta sé gagnvart honum hinn mesti bjarnargreiði og sé langt frá því, að honum sé á þennan hátt gert nokkuð gott. Við skulum fyrst líta á það, sem hér er þó aukaatriði, að iðnaðarmenn koma með sparisjóð, sem heitir Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis. Iðnaðarmenn eru að öllu leyti ábyrgðarmenn hans og stjórnendur hans. Eftir því sem ég veit bezt, fara 70% af útlánum hans ekki til íðnaðarins, heldur í hús í Reykjavík. Þörf iðnaðarmanna, sem eiga sinn sparisjóð og ráða yfir honum til þess að veita það fé í iðnaðinn, hefur ekki verið ríkari en þetta, að þeir láta 70% í húsabyggingar. Þetta er aukaatriði, en sýnir, að þörfin fyrir þetta, sem hér er talað um, er ekki ein, mikil og menn vilja vera láta. Hitt er aðalatriði, hvernig þetta verkar á fjármálalífið í landinu, og hins vegar, hvernig það verkar til iðnaðarins sjálfs. Það er ætlazt til, að tvö sambönd þarna komi með sína hálfa aðra milljónina hvort inn í þennan nýja banka, Félag íslenzkra iðnrekenda og Landssamband iðnaðarmanna. En hvar ætla þeir að fá þetta fé? Hafa þeir það geymt heima hjá sér? Ef þeir hafa það, þá mundi það koma inn í atvinnulífið og þá mundi vera til bóta að fá það út úr þeirri geymslu. En ég geri ekki ráð fyrir, að svo sé. Ég trúi ekki öðru en þeir verði að fá þessa 11/2 millj. til láns úr lánsstofnunum, og hvað skeður þá? Hvernig gengur að fá lán hjá lánsstofnunum? Það gengur ákaflega illa, hvaða trygging sem er í boði. Þess vegna er það ekki til að bæta ástandið á peningamarkaðnum, ef 3 millj. eru teknar úr bönkunum, sem nú eru, og settar í nýjan banka, sem eingöngu ætti að sjá um iðnaðinn. Hinn nýi banki lánar ekki kaupmönnum fyrir vöruvíxlum eða útgerðarmönnum fyrir útgerðarvörum, heldur iðnaðinum. Þessir peningar eru því dregnir út úr því venjulega starfssviði og inn í rekstrarlán hjá iðnaðinum til viðbótar við það, sem hann hefur hjá bönkunum nú af lánum, sem er um 64 milljónir. - En hvernig verkar þetta svo fyrir iðnaðinn sjálfan? Báðir bankarnir leggja ákveðið á móti þessu og eru ákveðnir í því, ef þessi banki verður stofnaður, að hætta að lána iðnaðinum; það hefur maður heyrt hjá þeim báðum. Nú vil ég spyrja: Ef bankarnir segja upp þessum 60 millj., hvernig er þá iðnaðurinn staddur? Er það þá nokkur greiði, sem veríð er að gera honum með því að búa til þennan nýja banka? Það er síður en svo. Nú kunna mörg af þessum lánum, 64 milljónum, að vera til langs tíma. Ég veit ekki til þess, að neitt hafi verið gert af n. hálfu til að fá upplýst, hversu mikið af þessum lánum bankanna til iðnaðarins eru föst lán og hversu mikið rekstrarlán. Enn fremur hefur n. ekki beðið eftir því, að hv. 8. þm. Reykv. (RÞ) fengi tíma til þess að mynda sér skoðun á málinu. Það fer mikið eftir því, hvað eru föst lán og hvað rekstrarlán, hvort rétt er að samþ. þetta frv. Sé mikið af þessum lánum rekstrarlán, þá get ég ekki séð, hvernig þessi nýi banki, með rúmar 6 millj. kr., geti komið að nokkru liði. Mér finnst því málið þess eðlis, að ekki eigi að afgreiða það að svo stöddu. Hitt er svo annað mál, að maður fari inn á till. hv. þm. Seyðf. um að efla iðnlánasjóð, sem þegar er fyrir hendi, og láta þessar 31/2 millj. kr. fara til hans. Nú hefur ríkisstj. ákveðið að leggja 3 millj. til iðnaðarins, og mundu þær þá einnig renna til sjóðsins. - Ég mun því verða á móti þessu máli, en fylgja till. hv. þm. Seyðf., þar eð ég get fellt mig við þá lausn, sem þar kemur fram, enda þótt ég teldi réttara, að mótvirðissjóði yrði ráðstafað í heild, áður en farið er að veita einstakar fjárveitingar úr honum. Með þessu tel ég mig hafa lýst afstöðu minni til þessa máls. En ég vil enn einu sinni fara fram á, að málið verði rannsakað betur af hv. iðnn., því að það skiptir mestu máli í þessu efni. að öll gögn, er málið varða, liggi fyrir og til undirbúnings þess verði vandað sem mest.



Herra forseti. Á síðasta þingi var flutt frv. um stofnun og rekstur iðnaðarbanka, og var það, eftir því sem mig minnir, skylt því máli, sem hér liggur nú fyrir. Frv. var samþ. í hv. Nd. og sent þessari hv. d. Það fór hér til iðnn. eins og þetta frv., og lagði þá meiri hl. n. til, þ.e. hv. þm. Barð., hv. 8. þm. Reykv. og hv. 1. þm. N-M., að málið yrði afgreitt með rökstuddri dagskrá, og vil ég með leyfi hæstv. forseta leyfa mér að lesa hana upp. Hún hljóðar svo: „Með því að rétt þykir, áður en samþykkt eru lög um stofnun Iðnaðarbanka, að fá upplýst um heildarlánsþörf atvinnuveganna hvers fyrir sig og hvernig lánsfé banka og sparisjóða skiptist árlega á milli þeirra, og enn fremur, að fyrir liggi álit sérfræðinga á bankalöggjöf landsins í heild og tillögur þeirra til breytinga á lögunum, og í trausti þess, að ríkisstjórnin láti sem fyrst afla þessara upplýsinga og leggi þær fyrir næsta þing, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég get ekki séð, hvernig fór um þessa rökstuddu dagskrá, hvort hún var samþ. eða ekki.

Hún var samþ.

Ég get ekki betur séð en að allar þær upplýsingar, sem þarna eru réttilega teknar fram að þurfi að liggja fyrir, vanti enn þá. Ég álít, að iðnaðurinn sé allra góðra gjalda verður, og ég álít, að hv. Alþ. hafi bæði með tolla- og skattaálagningu farið verr með hann en efni stóðu til, og ég lít svo á, að málefni hans þurfi að taka til rækilegrar athugunar og hlúa að honum miklu meir en gert hefur verið, en ég held, að það verði ekki gert með frv. því, sem hér liggur fyrir, þar sem gert er ráð fyrir því að stofna banka með allt of litlu fé. Allir eru sammála um það, að bankarnir hafi yfir engu fé að ráða. Af þeim þrem bönkum, sem nú er til, eru tveir að öllu leyti eign ríksins og sá þriðji að mestu leyti. Þetta eru ríkisbankar fyrir sparifjáreign landsmanna. Hvað höfum við að gera með fjórða peningalausa hankann? Eða er ekki yfirbyggingin á þjóðfélaginu orðin nógu mikil? Ég held, að ef þetta frv. verður samþ., muni það verða iðnaðinum til tjóns, þar sem það mun vekja nýjar vonir hjá iðnaðarmönnum, sem reynast svo aðeins tálvonir. Hv. 1. þm. N–M. gat þess, að bankarnir mundu nú eiga um 80 millj. kr. hjá iðnaðinum. Ég hef einnig heyrt minnzt á þessa upphæð. Þar að auki munn svo vera lán til hraðfrystihúsa. Það eina nýja fé, sem talað er um í sambandi við þennan nýja banka. eru þessar 3 millj., sem ríkisstj. hefur ákveðið að leggja til iðnaðarins af tekjuafgangi þessa árs. Ég er sammála hv. 1. þm. N-M. um, að .það fé, sem bankarnir hafa lánað til iðnaðarins, verði tekið úr umferð. Til þess að sanna þetta skulum við gera okkur í hugarlund, að við séum bankastjórar í 5 eða l0 mánuði. Þegar nú er settur á stofn nýr banki, þá hljótum við að búast við, að meira eða minna af því innlánsfé, sem bankinn hefur yfir að ráða, verði tekið úr honum. Ég býst ekki við, að iðnrekendur eigi mikið sparifé. Aftur á móti get ég hugsað mér, að margt af því fólki, sem að iðnaði vinnur, hafi yfir töluverðu sparifé að ráða. Það má því fastlega gera ráð fyrir því, að áróður yrði hafinn til þess að fá þetta fólk til að flytja sparifjáreign sína yfir á hinn nýja banka, og það er skynsamleg niðurstaða að gera ráð fyrir því, að þetta fólk verði við þessum tilmælum, þar sem hlutverk hins nýja banka á að vera til styrktar þeirri starfsgrein, er það vinnur að. Þá kemur að því hvaða mótráðstafanir bankastjórinn eða bankinn eiga að gera, þegar rekstrarfé hans minnkar vegna stofnunar hins nýja banka. Það, sem náttúrlega verður gert í þessu tilfelli, er það, að bankinn segir upp öllum lánum til iðnaðarins og vísar þeim til hins nýstofnaða banka. Ég held því, að ef þetta mál nær fram að ganga, þá hafi það gagnstæð áhrif við það, sem forsvarsmenn þess ætlast til, það verði iðnaðinum til tjóns, en ekki til gagns. Hitt er svo annað mál, að æskilegt er, að aukið fjármagn verði veitt til iðnaðarins, og eins og hv. 1. þm. N-M. tók fram, þá mun vera gert ráð fyrir 3 millj. kr. framlagi af tekjuafgangi þessa árs honum til handa. Þá peninga vil ég að iðnaðurinn fái, en þeir verði settir í iðnlánasjóð. sem þegar er fyrir hendi og Útvegsbauki Íslands sér um. Ég hef því leyft mér að taka hér upp till. þá, er hv. þm. Borgf. flutti í Nd., þó að hún fengi ekki náð fyrir augum þeirrar hv. d. Með þeirri till. eru iðnaðinum tryggðar 101/2 millj. kr. Ég skal játa, að það er allt of lítið, en það mun þó koma að einhverjum notum, og með því að láta það renna í iðnlánasjóð er komizt hjá því að setja á stofn fjórða peningalausa bankann, og þá verður kostnaðurinn við lánastarfsemina sama sem enginn, en hlyti að verða mikill, ef settur yrði á stofn nýr banki með bankastjóra eða bankastjórum og bankaráði. Ég skal svo ekki orðlengja þetta meira, en vil taka það fram, að till. mín er flutt vegna þess, að ég ann iðnaðinum alls góðs, en ég óttast, að frv. um íðnaðarbankann verði iðnaðinum frekar til skaða en gagns.



Herra forseti. Það var út af því, sem hv. I. þm. N-M. óskaði, að n. rannsakaði málið að nýju. Það er misskilningur, að málið hafi ekki verið rannsakað; það var rannsakað í iðnn. hv. Nd. nú. Í sambandi við það, sem þessi hv. þm. sagði um, að það vantaði upplýsingar frá bönkunum, þá hefur Alþ. þá sorglegu reynslu, að þeir hafa varla virt það svaravert. Annaðhvort hafa þeir alls ekki veitt þær upplýsingar, sem um hefur verið beðið, eða þá gert það svo seint. að þær hafa ekki komið að gagni. T.d. hefur það komið fyrir, svo að ég man eftir, að Alþ. óskaði svars innan hálfs mánaðar, en það dróst í 7 eða 8 vikur, að svarið bærist, svo að ég tel mjög óskynsamlegt að láta málið daga uppi hér á Alþ. vegna tregðu bankanna til að svara. Auk þess virtist hv. 1. þm. N-M. hafa hér tölur meðferðis, að minnsta kosti fullyrti hann ýmislegt varðandi útlán bankanna. Annars voru þessar upplýsingar hv. þm. og raunar öll ummæli hans í þessu máli eingöngu gerð í því augnamiði að tefja fyrir framgangi þess. - Þessi hv. þm. spurði, hvaðan fé ætti að koma í þennan banka. En hvaðan kom fé í Búnaðarbankann, og hvaðan kemur það fé, sem hann notar? Hv. þm, Seyðf. spurði, hvað við ættum að gera við fjórða peningalausa bankann. En hvers vegna var Íslandsbanki reistur við? Var ekki tilgangurinn með stofnun Búnaðarbankans einmitt það að „egna hagsmunamálum landbúnaðarins, þegar lítið var um fé? Og var ekki sami tilgangurinn á sínum tíma með stofnun Fiskveiðasjóðs og Fiskimálasjóðs? Ég verð að segja það, að mér finnst það bera vott um furðanlega lítinn skilning hjá vini mínum, hv. þm. Seyðf., þegar hann heldur því fram, að hann hafi meira vit á þessum málum en iðnaðarmenn. Iðnaðarmenn vilja fá þennan banka vegna þess, að þeim er nær ómögulegt að fá lán hjá þeim bönkum, sem fyrir eru, og iðnaðurinn hefur mjög orðið útundan í lánastarfsemi bankanna, en það er mesta fjarstæða að halda því fram, að bankarnir fari að segja upp lánum til iðnaðarins, ef iðnaðarmenn stofni sinn eigin banka. Hv. 1. þm. N-M. sagði, að n. hefði ekki gefið hv. 8. þm. Reykv. (RÞ) tíma til þess að mynda sér skoðun um málið. Ég vil mótmæla þessu. Hún hafði alveg jafngott tækifæri og aðrir hv. nm. til þess að taka afstöðu til málsins, en það má ef til vill skilja þessi ummæli hv. 1. þm. N-M. þannig, að hún geti ekki myndað sér skoðanir, nema fara áður í eldhús til hans. Það þarf ekki að saka n. um þetta atriði. Hún vissi, að það að fresta málinn var sama sem að drepa það. Henni var kunnugt um fjandskap hv. þm. (PZ) til málsins og vissi, að tilgangur hans með því að fara fram á frestun var sá einn að drepa málið. Hann getur svo gefið hv. 8. þm. Reykv. sínar fyrirskipanir svona almennt, ef hann vill. Ég vil því leggja til, eins og hv. þm. Vestm., að málíð verði samþ. óbreytt. Ég vil spyrja hv. 4. landsk., hvort hann vilji ekki taka sína till. til baka. Það er nægur tími til þess að koma þessari brtt. fram. Þar sem svo mjög er liðið á þingtímann, er málið í hættu, ef breyting er gerð á því og það þarf að fara aftur til hv. Nd. Það yrði aðeins vatn á myllu framsóknarmanna, sem alltaf hafa sýnt iðnaðinum fjandskap, og það gæti leitt til þess, að þeim tækist að koma málinu fyrir kattarnef.

Það er engin hætta, ef það væru aðeins þeir.

Það hefur alltaf verið krabbi í þeirra blóði að vera á móti öllum velferðarmálum iðnaðarins.



Herra forseti. Hv. þm. Barð. hefur nú sagt margt af því, sem ég ætlaði að minnast á, en það eru nokkur atriði, sem ég þarf að minnast á. Ég vil segja það, að ég hef aldrei staðið framarlega í iðnaðarmálum eða litið á mig sem einhvern bjargvætt iðnaðarins. Hitt er svo annað mál, að þegar verksvið hans er orðið jafnstórt og landbúnaðarins og sjávarútvegsins, þegar hann er orðinn fyllilega hliðstæða þeirra, þá tel ég það skyldu mína og allra hv. þm. að taka tillit til réttmætra óska þeirrar stéttar. Hún óskar sér þess hlutskiptis, sem er henni til heilla, og þó að við höfum á sumu aðrar skoðanir, þá held ég, að við verðum að taka tillit til óska hennar. Í bréfi, dags. 4. apríl 1949, sem sent var af Félagi íslenzkra iðnrekenda til iðnn., segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Frumvarp þetta er þannig til orðið, að á s.l. sumri skrifaði iðnmrh. bréf til Landssambands iðnaðarmanna, með beiðni um, að sambandið semdi frv. til laga um iðnaðarbanka. Sambandsstjórnin lagði mál þetta síðan fyrir iðnþing Íslendinga, sem háð var í Reykjavík síðastliðið haust. Iðnþingið samþykkti að bjóða Félagi íslenzkra iðnrekenda að tilnefna tvo fulltrúa, er ásamt tveimur fulltrúum frá Landssambandi iðnaðarmanna skyldu semja frumvarp til laga um iðnaðarbanka. Félag íslenzkra iðnrekenda varð vel við þessum tilmælum. Nefndin varð endanlega þannig skipuð, að Sveinbjörn Jónsson byggingarmeistari og Þorsteinn Sigurðsson húsgagnasmíðameistari áttu sæti þar fyrir hönd Landssambands iðnaðarmanna, en H. J. Hólmjárn efnafræðingur og Páli S. Pálsson lögfræðingur fyrir hönd F. Í. I.“ Svo er því lýst, að n. hafi haldið marga fundi um málið og orðið sammála um frv. þetta. Það er gömul plata, sem hv. 1. þm. N-M. spilar hér. Hann beitir málþófi og talar um, að málið sé ekki nægilega rannsakað, og bendir í því sambandi á nefnd þá, sem hæstv. ríkisstj. hefur skipað til að endurskoða bankalöggjöfina í heild. Um þetta vildi ég segja í fyrsta lagi, að ég get ekki séð. að það hindri störf þessarar n. á neinn hátt í sinni endurskoðun, þótt þetta frv. verði samþ. Í öðru lagi höfum við þá sorglegu reynslu, að slíkar n. sitja lengi á rökstólum og skila ekki áliti fyrr en seint og síðar meir. Ég vil þó ekki með þessum orðum mínum á neinn hátt halda því fram, að svo kunni að fara um bankamálanefndina. Hv. þm. (PZ) fullyrti hér ámislegt um lán til iðnaðarins. Það er nú svo, þegar menn eru að fullyrða hitt og þetta um skuldir annarra, að þá er ekkert við það annað að gera en láta það fara inn um annað eyrað, en út um hitt. Maður læfur það líka sem vind um eyrun þjóta, þegar menn eru með þær fullyrðingar, að bankastjórar hinna bankanna muni hætta að lána iðnaðinum, ef þessi nýi banki verði stofnaður. Mér kemur ekki til hugar, að bankarnir létu slíkt frá sér fara. [Frh.]