Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég vil gera að umræðuefni grein sem birtist fyrir stuttu í blaðinu New York Times eftir hagfræðiprófessorinn Gregory Mankiw. Var þeirrar greinar reyndar líka getið fyrir nokkrum dögum í Morgunblaðinu. Greinin er áhugaverð fyrir okkur Íslendinga, í henni eru gerð skil rannsóknum sem hafa farið fram við m.a. Harvard-háskólann og af Bacconi og innan Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og víðar þar sem kenningar um það hvort betra sé að örva hagkerfið með því að auka ríkisútgjöld eða lækka skatta verði kannaðar. Eitt af því sem kemur fram í stórri rannsókn sem gerð var á 21 ríki innan OECD og rúmlega 90 tilfellum þar sem ríkisstjórnir beittu ríkisfjármálunum til að örva hagkerfið þar sem hægt var að skipta þeim aðgerðum í tvennt, annars vegar skattalækkanir og hins vegar aukningu ríkisútgjalda, kemur í ljós að í þeim tilvikum þar sem skattar voru lækkaðir mátti búast við því að hagkerfið tæki kipp. Í þeim tilvikum þar sem ríkisútgjöldin voru hækkuð gerðist hins vegar ekkert slíkt. Þetta var stór rannsókn sem náði aftur til ársins 1971. Nú er það svo, frú forseti, að við förum að ræða skattamál á næstu dögum. Ef ríkisstjórnin hefur sitt fram í þessu máli munum við Íslendingar fara þá leið að draga úr ríkisútgjöldum og hækka skatta við þær aðstæður þar sem samdráttur er í hagkerfinu vegna hruns á fjármálamarkaði. Frú forseti. Ég kalla mjög eftir því að við lyftum okkur úr pólitískum hjólförum og reynum að ræða þetta mál, ekki á flokksbasa heldur reynum að finna þá lausn sem best er og þá hvet ég hv. þingmenn til að kynna sér  
            

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að ræða um skatta en tek þó undir með hv. þm. Illuga Gunnarssyni, það vita allir sem vilja vita að það er algjörlega vonlaust að skattleggja þjóðina út úr því ástandi sem ríkir. Þetta hefur ekkert að gera með þá lausn, því miður er þetta vegna þess að vinstri flokkana langar til að hækka skatta og þeir nota öll tækifæri til að koma því í framkvæmd. Virðulegi forseti. Ég er að koma úr hv. heilbrigðisnefnd. Ég vildi upplýsa þingið og þjóðina um hvað gerðist þar. Þar fengum við í fyrsta skipti gesti til að ræða verkefnatilflutning upp á 20 milljarða kr. Gestirnir sem voru fagaðilar, fulltrúar notenda, vissu að vísu ekki af því. Gestirnir komu algjörlega af fjöllum, höfðu aldrei heyrt um þetta. Við ætlum að afgreiða þetta eftir tvo daga, 20 milljarða verkefnatilflutning sem er stærri en verkefnatilflutningurinn á grunnskólunum til sveitarfélaganna.  Virðulegi forseti. Þar upplýsti okkar helsti sérfræðilæknir um öldrunarlækningar okkur um að hjúkrunarheimili eru, eins og hann orðaði það sjálfur, 95% heilbrigðismál og 5% félagslegt mál. Talsmenn eldri borgara upplýstu okkur um að þau væru ekki í neinu samráði, hefðu ekki haft neina vitneskju um þessa hluti og hefðu af þessu mjög miklar áhyggjur. Hjúkrunarfræðingar tóku undir þessar áhyggjur og enginn sem kom þarna inn mælti þessu bót. Virðulegi forseti. Samfylkingin lítur á þetta sem einhvers konar feng sem er fenginn með undirskrift 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Illugi Gunnarsson talaði um rannsókn sem sýnir fram á að í kjölfar samdráttar í efnahagslífinu sé meira örvandi fyrir hagvöxtinn að lækka ríkisútgjöld en lækka skatta. Ég tek fram að það er mjög mikilvægt að skoða í hvers konar ástandi hagkerfið er þegar kreppa eins og fjármálakreppan sem við erum að kljást við núna skellur á hagkerfinu. Þegar kreppan skall á voru skattstofnarnir í sögulegu lágmarki vegna þess að stjórn Sjálfstæðisflokksins lækkaði skatta verulega og dró jafnframt úr eða minnkaði þennan skattstofn þannig að það svigrúm sem núverandi stjórnvöld hafa til að lækka skatta er mjög lítið. Þó nokkrum löndum hefur tekist að vinna sig út úr fjármálakreppu með því einmitt að hækka skatta. Nægir í því sambandi að nefna Svíþjóð í byrjun 10. áratugar síðustu aldar þegar skattar á flesta tekjuhópa voru hækkaðir verulega en þó mest á hálaunafólkið og tókst Svíþjóð á örskömmum tíma, innan við þremur árum, að vinna sig út úr fjármálakreppunni. Þar í landi eru í dag hærri þjóðartekjur á mann en hjá flestum öðrum þjóðum Evrópu og Norður-Ameríku. Það er því mjög misjafnt hvaða leið er best að fara 

Virðulegur forseti. Ég kveð mér hljóðs undir liðnum um störf þingsins til að gera athugasemdir við störf þingsins. Við höfum orðið vitni að því að mikið af villum kemur fram í mjög mörgum málum. Oft og tíðum er um að ræða ranga hugtakanotkun þar sem hlutirnir eru kallaðir röngum nöfnum. Menn vita ekki hvort þeir hafa leyfi til að selja banka eða ekki. Það er verið að gera alls konar runur af frekar pínlegum mistökum. Þetta gerist, frú forseti, af því að ekki er nægur tími til undirbúnings og ekki nægur tími til að skoða hlutina. Eins og ég hef oft sagt áður tel ég brýna þörf á því að betra skipulagi sé komið á þessi praktísku störf þingsins. Aragrúi af málum sem þingmenn hafa ekki einu sinni tíma til að kynna sér almennilega er afgreiddur í miklu tímahraki og þá er ég ekki eingöngu að tala um okkur í Hreyfingunni heldur verð ég vitni að því í samtölum við fullt af öðrum þingmönnum að þeir hafa oft og tíðum ekki hugmynd um hvað verið er að greiða atkvæði um. Þetta er dapurleg vinnsla á löggjöf og henni þarf að breyta. Mig langar til að mælast til þess, frú forseti, að tekið verði af skarið strax í jólafríinu í upphafi vorþings, sest niður og reynt að finna út með hvaða hætti er best að vinna bót á þessu, t.d. með því að einfaldlega verði gerð krafa um að þingið byrji að sinna strax á fyrstu viku þingsins þeim málum sem menn vita að verði að afgreiða fyrir þinglok, eins og núna fyrir áramót. Það verður að gefa nægan undirbúningstíma til að vinna mál, að öðrum kosti muni þau ekki fara í gegn. Það er hvorki boðlegt fyrir þingmenn né fyrir þjóðina að mál séu afgreidd með þessum hætti og ég legg eindregið til að nýársgjöf þingsins til almennings verði að löggjöfin verði gerð betri. 
            

Frú forseti. Nú er verið að ræða skattbreytingar í nefndum þingsins og það eru 13 dagar til áramóta. Þá kemur hv. þm. Illugi Gunnarsson með hugleiðingu um það hvort skattlagning sé skynsamlegri leið en að skera niður ríkisútgjöld til að ná niður halla ríkissjóðs. Sú umræða hefði átt að eiga sér stað í október/nóvember, frú forseti, og hún hefði átt að koma fram á vegum ríkisstjórnarflokkanna. Þá hefðum við átt að segja: Hvernig ætlum við að skattleggja? Er skynsamlegt að skattleggja þjóðina meira? Eru fyrirtækin og heimilin sérstaklega vel undir það búin núna eftir kreppuna að standa undir miklum og auknum skattálögum? Engin slík umræða hefur átt sér stað og menn keyra á einhverjar skattbreytingar þar sem mér sýnist að margir vinstri menn vildu gjarnan koma á margþrepaskatti í virðisaukaskatti og tekjuskatti. Alls konar draumar vinstri manna eru settir í framkvæmd og kreppan notuð til þess. Þetta er gert án nokkurrar umræðu um hvort það sé skynsamlegt eða ekki og núna, 13 dögum fyrir áramót, skella menn á gífurlega aukinni skattheimtu og ekki nóg með það, heldur gífurlegri flækingu. Flækjustig skattkerfisins er stórlega aukið og þeir sem eiga að framkvæma, þ.e. skattstofurnar - það á nú að sameina þær um leið - standa frammi fyrir því að þurfa að upplýsa landslýð um stórlega breyttar og flæktar skattareglur. Almenningur stendur frammi fyrir því 1. janúar, a.m.k. þeir sem greiða út laun fyrir fram, að fara að reikna tekjuskatt eftir aðferðum sem ekki er einu sinni búið að afgreiða en eru miklu flóknari en þær sem hafa þekkst hingað til. Þetta finnst mér 

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs til að taka undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal og hv. þm. Illuga Gunnarssyni. Ég er alveg sömu skoðunar og þeir, við skattleggjum okkur ekki út úr kreppunni og það er mun skynsamlegra að gera það með öðrum hætti. Ég ætla hins vegar ekki að fara að taka pólitíska umræðu um það undir þessum lið en við getum gert það svo sem þegar við ræðum um skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar. Ég vil hins vegar koma aðeins inn á það að núna eru til umfjöllunar í fjárlaganefnd nokkuð metnaðarfullar tillögur frá okkur sjálfstæðismönnum sem við lögðum fram við 2. umr. fjárlaga þar sem við bjóðum ríkisstjórninni upp á það að setja niður vinnuhóp í nefndinni til að auka niðurskurðinn um 8 milljarða kr. Við tökum þarna að mínu viti mjög ábyrga afstöðu við þau skilyrði sem við búum við í dag og segjum: Við skulum styðja við ríkisstjórnina og ríkisstjórnarflokkana í þessum tillögum í staðinn fyrir að gera eins og hefur verið gert mörg undanfarin ár, að leggja nánast eingöngu til útgjaldatillögur og oft og tíðum mjög margar breytingartillögur til að láta einstaka þingmenn í sumum kjördæmum fella þær og síðan geta þeir haldið áfram að djöflast á því. Frú forseti. Ég mun sjálfur ekki persónulega leggja fram neinar breytingartillögur sem munu koma stjórn og þingmönnum í mínu kjördæmi í vanda til að fá út úr því eitthvert pólitískt flipp vegna þess að mér finnst aðstæður í þjóðfélaginu vera þannig núna að við eigum að taka ábyrga afstöðu til þeirra vandamála sem við horfum fram á. Ég vek líka athygli á því, virðulegi forseti, að það sem er búið að gerast á undanförnum mánuðum hjá hæstv. ríkisstjórn er að hún er búin að fara í mjög miklar einskiptisaðgerðir í þessum niðurskurðartillögum sínum. Hún fer í að draga vegaframkvæmdir saman um 9 milljarða og elli- og örorkulífeyrisþega um 6,6 milljarða og svo mætti lengi telja. Einnig hef ég margoft bent á það hér að ríkisstjórnin er að færa frá tekjustofnum sveitarfélaga í kringum 2,5 milljarða til að rétta af hag ríkisins og það er ekki skynsamlegt á þessum tímum. Við bendum líka á þær tillögur okkar, sem mér finnst vera augljósar, að við getum hugsanlega selt það nýja varðskip sem við fáum á næsta ári og söluandvirði þess gæti verið 5 milljarðar kr. Svona tel ég, frú forseti, að við eigum að vinna okkur út úr vandamálunum.

Frú forseti. Það er rétt sem hér hefur komið fram að það er nauðsynlegt að líta til þeirra aðstæðna sem uppi eru í hverju þjóðfélagi fyrir sig þegar menn reyna að leggja mat á hvaða áhrif einstakar aðgerðir í ríkisfjármálum muni hafa á eftirspurn í samfélaginu. Það er mjög mikilvægt. Þær rannsóknir sem ég vitnaði til áðan sneru að því hvort skynsamlegra væri að lækka skatta eða auka ríkisútgjöld til þess að örva hagkerfið. Þar með var ég ekki að segja, eins og mér heyrist ákveðinn misskilningur vera uppi um, að lækka ætti skatta við þær aðstæður sem nú eru hér á Íslandi. Það sem ég hef verið að segja og Sjálfstæðisflokkurinn er að ekki er skynsamlegt að fara í skattahækkun við þær aðstæður sem nú eru. Þá ber á það að líta, þegar menn t.d. bera aðstæður hér á Íslandi saman við aðstæður í Svíþjóð á tíunda áratugnum, að gengi íslensku myntarinnar hefur hrunið. Það hefur gert það að verkum að lán heimilanna hafa hækkað alveg gríðarlega þannig að lánsfjármagnskostnaður þeirra hefur hækkað gríðarlega. Verðtryggingin hefur líka valdið því að afborganir af verðtryggðum lánum hafa hækkað þannig að minni peningar eru eftir á heimilunum til að eyða í þjónustu og vörur sem aftur þýðir að atvinna minnkar og minni umsvif verða í hagkerfinu. Þegar slík hækkun hefur átt sér stað á útgjöldum heimilanna, samdráttur orðið í vinnu og laun hafa lækkað er óskynsamlegt að fara í skattahækkanir eins og þær sem ríkisstjórnin ætlar sér að fara í. Allar rannsóknir benda til að afleiðingar þess verði þær að auki á samdráttinn, það er það sem mun gerast. Við sjálfstæðismenn höfum bent á leiðir til að verja ríkissjóð án þess að þurfa að fara í slíkar skattahækkanir. Ég kalla eftir því, frú forseti, að við ræðum þær tillögur til þess að komast að sameiginlegri niðurstöðu því að það versta sem getur komið fyrir íslenskt þjóðfélag er að kreppan hér 

Hæstv. forseti. Fyrstur til að taka til máls undir þessum dagskrárlið var hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson. Hann fór yfir álit gesta á fundi heilbrigðisnefndar nú í morgun. Gestirnir voru kallaðir til vegna tilflutnings hjúkrunarrýma frá heilbrigðisráðuneytinu til félagsmálaráðuneytis sem birtist í fjárlögum næsta árs. Það sem kom fram á þeim fundi endurspeglar, að mínu mati, viðhorf mjög margra, m.a. að mjög mikilvægt sé að málefni aldraðra falli sem mest undir eitt ráðuneyti og draga eigi úr stofnanavæðingu og að nú þegar þurfi að efla þjónustu sem er utan stofnanaþjónustunnar og auka fjölbreytni í þjónustu við aldraða. Fram komu miklar efasemdir um að við værum að stíga rétt skref í dag, að færa hjúkrunarheimilin yfir til félagsmálaráðuneytisins. Einnig komu fram efasemdir um að rétt væri að færa þennan málaflokk yfir til sveitarfélaganna nema að undirbúa það mjög vel. Þess var getið að aldraðir leita fyrst og fremst eftir öryggi í þjónustu, svo sem ef þeir verða fyrir byltum og áföllum, en gera ekki sjálfir kröfu um faglega þjónustu. Hjúkrunarheimilin veita í dag fyrst 

Virðulegi forseti. Fyrr í vetur bar ég fram fyrirspurn til hæstv. utanríkisráðherra um það hvort Evrópusambandið væri að bera á Íslendinga fé í formi lána eða styrkja þar sem við værum nú orðin umsóknarríki. Hæstv. utanríkisráðherra taldi það af og frá, slíkt væri algjör firra. Það væri fyrst og fremst ég sem væri að halda slíku fram því að slíkt hefði ekki komið til tals í stjórnkerfinu. Í gær var dreift svari á þskj. 474 við fyrirspurn frá hv. varaþingmanni, Önnu Margréti Guðjónsdóttur, um það. Fyrirspurnin hljóðaði svo, með leyfi forseta: „Hefur ráðherra látið kanna hvort mögulegt er að fá lán hjá fjármálastofnunum Evrópusambandsins þegar formlegri stöðu aðildarviðræðuríkis gagnvart sambandinu er náð?“ Þessari fyrirspurn var beint til hæstv. fjármálaráðherra. Svarinu var dreift í gær og í lokaorðum þess kemur fram að rætt hafi verið um að fá slíka fyrirgreiðslu og að slík fyrirgreiðsla standi stjórnvöldum til boða. Nú er það ljóst, samkvæmt svarinu, að slík lánafyrirgreiðsla er í athugun hjá fjármálaráðuneyti og Seðlabanka. Frú forseti. Það er með ólíkindum hvernig hæstv. ráðherrar í ríkisstjórninni koma trekk í trekk með misvísandi skilaboð fyrir þing og þjóð. Þetta verðum við að athuga, hvar málin eru stödd, og ekki veitir af að eitthvert samkomulag sé á milli ráðherranna þegar þeir svara til að skera úr um það hver hefur rétt fyrir sér. Núna stend ég uppi með þá spurningu hvort hæstv. utanríkisráðherra 

Hæstv. forseti. Ég vildi fyrst taka undir orð hv. þm. Þórs Saaris í sambandi við vinnubrögðin í þinginu þessa dagana. Við stöndum frammi fyrir því að á örfáum dögum er verið að afgreiða gríðarlega afdrifarík mál, annars vegar fjárlagafrumvarp og verulegar breytingar á því og hins vegar tekjuöflunarfrumvörp og skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar. Ég vildi nefna það í þessu sambandi að þingið stendur frammi fyrir vanda og ég vil því bera blak af hæstv. forseta. Vandinn er sá að þau frumvörp ríkisstjórnarinnar sem varða þessi mál komu alveg dæmalaust seint inn í þingið. Skattafrumvörpin voru að koma hér inn síðustu dagana í nóvember og veigamikil frumvörp, sem snerta útgjöld ríkissjóðs, eins og frumvörp hæstv. félagsmálaráðherra gera, voru að koma í kringum mánaðamótin nóvember/desember. Þessi mál eru öll þess eðlis að þau þurfa gríðarlega yfirlegu, verið er að tala um róttækari skattkerfisbreytingar en gerðar hafa verið í 20 ár fyrir utan þau áhrif sem það hefur síðan á hagkerfið að hækka skatta jafnmikið við þessar aðstæður eins og hv. þm. Illugi Gunnarsson vék að. Ég vildi nefna það í þessu sambandi að ríkisstjórnin ber fulla ábyrgð á þessu vinnulagi. Það er heldur ekki svo, bara til að undirstrika það, að viðfangsefnið í ríkisfjármálum hafi blasað við ríkisstjórninni fyrst núna í haust. Það hefur blasað við alveg frá því að ríkisstjórnin eða hæstv. ráðherrar tóku við 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Þuríði Backman fyrir hennar orð. Ég held ég geti tekið undir flest það sem þar kom fram. Ég veit að hv. þm. Þuríður Backman er heilbrigðisstarfsmaður að mennt og þekkir þessi mál vel. Og hún hefur ekki minni áhyggjur en aðrir sem hafa kynnt sér þessa hluti. Hér er um pólitísk hrossakaup að ræða og þjónkun ríkisfjölmiðlanna, alveg sérstaklega, við Samfylkinguna er slík að það er ótrúlegt að ekkert sé um það fjallað. Af því að við erum að tala um störf þingsins vil ég geta þess að mér þótti áhugavert að heyra það sem kom fram hjá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur og í rauninni líka það sem kom fram hjá hv. þm. Lilju Mósesdóttur, af ólíkum ástæðum þó. Við þurfum ekki einungis að horfa upp á hin ófaglegu vinnubrögð sem einkenna störf ríkisstjórnarinnar heldur glittir líka í tvennt. Annars vegar kemur það betur og betur fram að ekki á að hækka skatta vegna þess að það þurfi að hækka skatta, við höfum nefnilega aðra valkosti. Það á að hækka skatta, flækja skattkerfið, vegna þess að pólitískur vilji er til þess. Þetta er draumur þessarar Alþýðubandalagsríkisstjórnar. Ég held að 8 af 10 af pólitísku ráðherrunum séu úr gamla Alþýðubandalaginu og það sýnir sig afskaplega vel í áherslum ríkisstjórnarinnar. Vík ég þá að því sem kom fram hjá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur um að allur þessi málatilbúnaður, forgangsröðunin - að klára Icesave og reyna að keyra inn í Evrópusambandið - er ein samfella í þeim misskilningi Samfylkingarinnar að allt muni leysast ef við göngum í Evrópusambandið, að einhvern veginn leysist Icesave-vandinn  Virðulegi forseti, þetta er firra.

Frú forseti. Út af orðum hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar um Icesave vil ég bara fá að minna þingheim og þjóðina alla á að reikningurinn vegna Davesave-reikningsins úr Seðlabankanum verður hærri en reikningurinn vegna Icesave. Það er hins vegar ekki það sem ég ætlaði að ræða um fyrst og fremst. Ég vil fá að ræða um skattamálin sem þingmönnum Sjálfstæðisflokksins hefur orðið tíðrætt um undir þessum lið. Ég hlakka til að taka þá umræðu betur þegar frumvörpin um breytingar á skattkerfinu verða rædd. Mér leikur forvitni á að vita hvort þingmenn Sjálfstæðisflokksins telja í alvöru að við getum lokað því fjárlagagati sem við stöndum frammi fyrir án þess að hækka skatta. Mér finnst það einfaldlega óábyrgt daður við kjósendur að ætla að segja þeim að ekki sé þörf á að hækka skatta þegar við stöndum frammi fyrir því verkefni í ríkisfjármálunum að brúa stærsta bil sem við höfum þurft að gera. Kjósendur vita enda miklu betur, þeir vita betur en þingmenn Sjálfstæðisflokksins. Meiri hluti landsmanna telur að leiðin út úr kreppunni sé sú að fara blandaða leið, að hækka skatta og skera niður, sem við erum vissulega líka að gera. En einhvern veginn er það nú þannig að þegar við ráðumst t.d. í að sameina stofnanir og gera annað til að draga saman í útgjöldum ríkisins kemur hver stjórnarandstæðingurinn á fætur öðrum hér upp og mótmælir því að verið sé að sameina stofnanir. Það má ekki gera það og eina leiðin sem menn vilja fara út úr kreppunni er að skattleggja framtíðina og stela skatttekjum af þeim ríkisstjórnum sem verða munu við völd í framtíðinni. 
             Ég sé að tíminn er að hlaupa frá mér en varðandi umræðuna um öldrun vil ég bara ítreka að tvö og hálft ár eru frá því byrjað var að vinna að því máli, það er löngu búið að ganga frá því manna á milli í ríkisstjórninni 

Frú forseti. Ég tek undir gagnrýni þingmanna á hroðvirknisleg vinnubrögð síðustu dagana. Þetta er með ólíkindum, en ég ætla samt að halda áfram að tala um atvinnuna og skattamálin. Ég tel að mikilvægasta málið núna sé að örva atvinnu. Atvinnuleysi er niðurbrot fyrir viðkomandi einstakling, atvinnuleysi er verðmætatap í þjóðfélaginu og atvinnuleysi minnkar tekjur ríkissjóðs og eykur útgjöldin, þ.e. eykur hallann. Það er númer eitt, tvö og þrjú að skapa atvinnu. Við leggjum skatt á sykur, og hvers vegna skyldi það vera gert? Til að minnka skattstofninn, minnka sykurneyslu. Á sama tíma leggur ríkisstjórnin á tvennan máta skatt á atvinnu, annars vegar með því að skattleggja tryggingagjaldið, hækka það umtalsvert, og hins vegar með því að ráðast á áhættufé sem er undirstaða þess að skapa störf. Ríkisstjórnin skattleggur atvinnuna, og hvað skyldi það hafa í för með sér, frú forseti, með hliðsjón af sykurskattinum? Það minnkar skattstofninn, það minnkar atvinnuna. Menn eru markvisst að vinna að því. Sjálfstæðismenn hafa bent á aðra leið sem er skattlagning séreignarsparnaðar sem gerir það að verkum að það væri hægt að hafa alla skatta á næsta ári óbreytta og auka samt sem áður afganginn af ríkissjóði um 16–20 milljarða kr. Ég skora á hv. stjórnarþingmenn að skoða það að nota eign ríkissjóðs, og sveitarfélaganna því að þau fá líka af þessu 40 milljarða, í séreignarsparnaðinum til að brúa þetta bil árið 2010 sem verður það erfiðasta eftir hrunið. Strax árið 2011 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að taka undir með hv. þm. Þór Saari og Birgi Ármannssyni um að við þurfum að vanda betur vinnubrögðin. Eins vil ég nefna að það kom fram í vegvísi frá hæstv. ríkisstjórn að þær skattbreytingar og þau skattafrumvörp sem eru lögð fram í haust, eða núna, kæmu í síðasta lagi fram 15. nóvember. Þau voru hins vegar lögð fram 7. desember sem segir kannski allt sem segja þarf um málið. Síðan vil ég líka koma inn á það sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson og Þuríður Backman ræddu áðan. Staðreyndin í málinu er sú, virðulegi forseti, að núna stendur til að færa hjúkrunarheimilin frá heilbrigðisráðuneytinu yfir í félagsmálaráðuneytið. Þetta eru millifærslur milli ráðuneyta upp á 20 milljarða kr. án þess að fram hafi farið fagleg umræða í fagnefndinni sjálfri, hv. heilbrigðisnefnd. Það segir kannski nokkuð um það hvernig menn vinna þessa vinnu. Það er mjög bagalegt. Auðvitað hefði verið mun skynsamlegra að hv. heilbrigðisnefnd hefði fjallað um færslu þessa málaflokks á milli ráðuneyta. Það eru hin eðlilegu vinnubrögð í málunum vegna þess að í hv. heilbrigðisnefnd situr fólk með sérþekkingu, eins og sérstaklega hv. þm. Þuríður Backman sem stýrir nefndinni. Hún hefur mikla þekkingu á þessu sviði. Hins vegar lögðum við sjálfstæðismenn fram breytingartillögur við 2. umr. sem við drógum til baka. Við munum að sjálfsögðu endurflytja þær um að þessi málaflokkur verð fluttur aftur til heilbrigðisráðuneytisins, eða hætt við þennan flutning, og síðan muni menn gefa sér eitt ár til að gera það að öðru leyti. Út af ummælum hv. þm. Önnu Pálu Sverrisdóttur áðan um að sjálfstæðismenn séu að blekkja kjósendur minni ég á og bendi hv. þingmanni á að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins lagði fram tillögur um hvernig mætti skera enn frekar niður í ríkisútgjöldum og það mundi minnka hallann á ríkissjóði um 26 milljarða kr. Við leggjum líka fram 8 milljarða kr. aukningu 

Virðulegi forseti. Hér erum við að ræða lyfjalögin og breytingar á þeim. Eins og fram hefur komið hefur þessi breyting það í för með sér að verið er að fresta gildistöku á lyfjalögunum sem miðar að því að afnema afslætti í smásölu. Ástæðan fyrir því að þingheimur hefur verið fylgjandi því að afnema afslætti í smásölu er einfaldlega sú að það er liður í því að einfalda markaðinn, gera hann gegnsærri og lækka verðið fyrir neytendur og hið opinbera sem borgar nú megnið af lyfjakostnaði landsmanna. Þvert á það sem menn halda höfðu afslættir í smásölu, alveg eins og afslættir í heildsölu, ekki þau áhrif að lækka verð. Þvert á móti hækkuðu þeir verð og ég beitti mér sem heilbrigðisráðherra fyrir þessum lögum. Við afnámum afslætti í heildsölunni og það er talið hafa skilað á einu ári, ef ég man rétt, 500 millj. kr. sparnaði því að afslættirnir skiluðu sér ekki til þeirra sem borguðu fyrir þetta, hvort sem það voru sjúklingarnir eða hið opinbera. Því er skynsamlegt að afnema afslættina í smásölunni. Við erum alltaf að vinna innan þessa þrönga Evrópusambandsramma, þeirrar tilskipunar sem við verðum að undirgangast í kringum lyfjamálin. Hún er svolítið sérkennileg að því leytinu til að hún er á skjön við flestar tilskipanir sem snúa að viðskiptum á Evrópska efnahagssvæðinu og miða að því að opna markaðinn þannig að hann sé sami alls staðar á svæðinu, þ.e. ef maður flytur eina vöru til Íslands geti hann þar af leiðandi farið með hana til Þýskalands, Frakklands, Hollands eða hvert sem er á Evrópska efnahagssvæðinu. Lyfjareglugerðin er öfug, í rauninni er það hert að hvert land er markaður. Viðkomandi aðili sem þarf að flytja inn lyf þarf að fara í gegnum sömu tæknilegu hindranirnar í öllum löndunum. Að nafninu til á þetta að gerast til að auka öryggi sjúklinga en allir sem skoða þetta sjá að þarna hafa aðrir hagsmunir svo sannarlega líka verið áberandi, hagsmunir lyfjaframleiðenda. Þeir hafa t.d. miskunnarlaust skipt upp markaðnum í Evrópu. Þannig borga menn miklu minna fyrir ákveðin lyf á Spáni en á Íslandi sem er auðvitað mjög óeðlilegt. Okkur var því mjög þröngur stakkur sniðinn þegar við þurftum að brjóta okkur út úr þessari evrópsku haftaverslun. Ég átti sem ráðherra að vísu ágætt samstarf við þáverandi framkvæmdastjóra Evrópusambandsins sem voru með þessi mál, en það breytir því ekki að í eðli sínu er þetta mikil haftaverslun og hefur haft mikil og skaðleg áhrif á íslenska hagsmuni. Er þetta enn eitt dæmið um það þegar tilskipanir Evrópusambandsins hafa komið okkur í mikinn vanda.  Það er hins vegar skynsamlegt að halda áfram að vinna að þessum málum. Gríðarlegur árangur náðist í því að lækka lyfjaverðið, m.a. út af því að við beittum okkur fyrir því á sínum tíma að afnema afslættina í heild sinni. Á sama hátt reyndum við að opna þessa hluti eins og við gátum með póstverslun. Sömuleiðis fórum við í samstarf við önnur ríki. Að vísu var Svíþjóð eina ríkið sem við náðum samstarfi við á þeim tímapunkti þannig að það er samstarfssamningur á milli landanna sem gerir það að verkum að ef aðilar sækja um markaðsleyfi fyrir lyf í Svíþjóð kemur það sjálfkrafa inn til Íslands nema viðkomandi aðili mótmæli því sérstaklega. Þetta hefur gert það að verkum að nokkrir tugir lyfja hafa komið í gegnum þennan vettvang til Íslands sem er mjög gott vegna þess að vandinn hefur verið sá að tiltölulega fáum lyfjum hefur verið hægt að koma á markað á Íslandi sem hefur leitt af sér fákeppni og ekki mikla samkeppni. Á sama hátt nýttum við undanþáguákvæði með þeim hætti að ég sem heilbrigðisráðherra gaf út reglugerð sem gerði það að verkum að við sérstakar aðstæður - og þær aðstæður eru uppi núna, virðulegi forseti, að segja má á öllum sviðum eftir efnahagshrunið - væri hægt að flytja inn lyf með fylgiseðla með tungumálum Norðurlandanna, utan Finnlands, og ensku en hins vegar þegar það væri selt í íslenskum apótekum væri hægt að prenta út fylgiseðil á íslensku. Þetta hljómar kannski dálítið sérkennilega fyrir þá sem hlusta á og þekkja málin ekki út í hörgul, en ein ástæðan fyrir því að það hefur verið erfitt að fá lyf til landsins er sú að það hefur þurft að hafa séríslenskar pakkningar. Það hefur þurft að setja íslenskar leiðbeiningar inn í hvern pakka. Þetta hefur verið túlkunin og reglan hjá Evrópusambandinu. Það er auðvitað sjálfsagður réttur hvers og eins sjúklings að fá leiðbeiningar á sínu tungumáli en það er mjög sérkennilegt og í rauninni alveg glórulaust að það megi ekki gerast með þeim hætti að apótekið sem selur það geti prentað leiðbeiningarnar út og rétt viðskiptavinum yfir borðið og þá hugsanlega í þeirri leturstærð sem viðkomandi einstaklingur vill hafa. Margt af því fólki sem þarf á lyfjum að halda er sjóndapurt og það mundi auka framboð á lyfjum á landinu. Meðan menn eru með þessa Evróputilskipun eins og hún lítur út núna er túlkunin sú að þetta þurfi allt saman að vera inni í kassanum. Þessir stóru framleiðendur stoppa hins vegar ekki framleiðsluvinnuna fyrir nokkur hundruð pakka með íslenskum leiðbeiningum þannig að þetta er mjög mikil tæknileg viðskiptahindrun. Ég vek athygli á þessu hér vegna þess að ég tel núna allar forsendur til, og þær standast alveg, í það minnsta að láta reyna á að það standist fyrir Evrópudómstólnum, til að hafa þetta eins vítt og mögulegt er, þ.e. að hér verði hægt að flytja inn lyf með fylgiseðla úr öðrum Norðurlandatungumálum, fyrir utan finnsku, og ensku gegn því að smásalar prenti út leiðbeiningar með viðkomandi lyfjapökkum. Það er ekki verri þjónusta, síður en svo, það er betri þjónusta, ekki minna öryggi, alls ekki, en mundi hins vegar hjálpa okkur í baráttunni gegn háu lyfjaverði. Þá erum við komin að því sem þetta frumvarp felur í sér, frestun um eitt ár á því að afnema afslættina í smásölunni. Þegar hæstv. ráðherra kom með þetta í þingið gerði hann ekki ráð fyrir frestun, heldur ætlaði hann að fella þetta út úr frumvarpinu. Það hefði verið mjög hættulegt. Ástæðan fyrir því að þessu með að afnema afslættina var frestað var sú að það var verið að vinna að nýju endurgreiðslukerfi á lyfjum og annarri heilbrigðisþjónustu. Sú nefnd starfaði undir formennsku hv. þm. Péturs H. Blöndals og virðulegur forseti var varaformaður í þeirri nefnd, og undir forustu þeirra var unnið mjög skipulega að því að breyta endurgreiðslukerfinu. Það er krafa allra aðila og það kom fram í umfjöllun nefndarinnar, allra sjúklingasamtaka, verkalýðshreyfingarinnar, allra aðila sem eru með umbjóðendur á þessu sviði eða telja sig hafa hagsmuna að gæta fyrir hönd þeirra sem þurfa á heilbrigðisþjónustu og lyfjum að halda, að þessi vinna verði kláruð. Það kom mjög skýrt fram í nefndinni að það hefur verið mikil ánægja með vinnu nefndarinnar sem hefur verið kennd við hv. þm. Pétur H. Blöndal og ég setti af stað árið 2007. Það er búið að leggja mikla fjármuni í hana. Ég held að kostnaðurinn hafi verið 16 millj. kr. vegna þess að það er svo dýrt að kalla saman þessar upplýsingar. Með hverjum deginum sem líður og menn halda ekki þessari vinnu áfram munu upplýsingar úreldast. Allir þeir sem þurfa á heilbrigðisþjónustu að halda, hvort sem er fyrir sjálfa sig eða sína nánustu, vita að það er engin skynsemi, hvað þá réttlæti, í greiðsluþátttöku sjúklinga. Það er alveg undir hælinn lagt hvenær menn greiða fyrir heilbrigðisþjónustu. Stundum er það lítið, stundum er það mikið. Það er mjög flókið að halda utan um alla þessa hluti. Það eru ákveðin prinsipp í gangi að nafninu til um að ef menn fara á spítala þurfi þeir ekki að greiða. Það er ekki rétt. Ég fór á spítala fyrir rúmlega ári, fór fyrst í rannsókn og svo í aðgerð og svaf yfir nótt og ég greiddi umtalsverða fjárhæð fyrir það. Ég þoldi það svo sem, það var ekki vandamálið, en það eru engar reglur í þessu. Fólk sem þurfti á þjónustunni að halda, langveikt fólk sem átti við mjög erfiða sjúkdóma að etja og búið að vinna í því í mörg ár, talaði við mig og kvartaði mikið undan því að það væri ekkert samræmi í þessum málum, t.d. þegar menn eiga við banvæna sjúkdóma að etja eiga þeir í orði kveðnu ekki að greiða neitt fyrir lyf sem tengjast sjúkdómnum en samt sem áður þarf fólk á alls konar öðrum lyfjum að halda í tengslum við eða í framhaldi af þeirri sjúkdómabaráttu sem fólk á í. Það þarf oft að greiða fyrir það mikla fjármuni. Grunnhugmyndin varðandi breytt endurgreiðslukerfi var einfaldlega sú að hafa eitthvert hámark á kostnaði við þá sem eru langveikir og þurfa mikið á þjónustunni að halda. Allar kannanir sýna það. Það væri skynsamlegt ef hv. þm. Pétur H. Blöndal mundi aðeins upplýsa þingheim um það vegna þess að þetta er svo mikilvægt mál og við þurfum að hvetja stjórnvöld til dáða í þessu. Ég man ekki nákvæmlega prósenturnar en lunginn af kostnaðinum í heilbrigðisþjónustunni er greiddur af þeim sem eru langveikir og þurfa á mikilli þjónustu að halda. Hugmyndin var sú að hafa hámark á því og hin hliðin á þeim peningi er sú að við sem erum lánsöm og þurfum tiltölulega lítið á heilbrigðisþjónustunni að halda borgum þá eitthvað meira en hlífum þeim sem þurfa mest á þjónustunni að halda. Ástæðan fyrir því að ég ræði þetta hér sérstaklega, virðulegi forseti, er að það tengist þessu máli auðvitað alveg beint en líka til að ítreka úr ræðustóli Alþingis - og ég mun ekki þreytast á að gera það fyrr en verkefninu er lokið - og hvetja hæstv. ríkisstjórn til að klára þetta verkefni. Gríðarleg vinna liggur að baki, hún var öll slegin af þegar vinstri stjórnin tók við, þá var hætt við þetta allt saman, og það er ekki bara krafa Sjálfstæðisflokksins, virðulegi forseti, það er sömuleiðis krafa allra þeirra sem hafa hagsmuna að gæta, þeirra sem gæta hagsmuna sjúklinga. Allir eru sammála um það. Ég hef ekki heyrt nein sjúklingasamtök eða neinn fulltrúa heilbrigðisstarfsmanna, engan lýsa öðru yfir en mjög sterkum vilja til að einfalda þetta kerfi og gera það réttlátara. Nú má vel vera að erfitt sé fyrir núverandi ríkisstjórn, sem að vísu hafði mig grunaðan þegar ég var í þeirri ríkisstjórn sem að þessu máli stóð, að ganga í og klára þau verk sem voru hafin í tíð Sjálfstæðisflokksins en þetta mál er svo miklu stærra en svo að menn geti látið slíkt trufla sig. Það er auðvitað algjör synd að í máli eins og þessu sem ætti að vera pólitískt breið samstaða um - og ég ætla að svo sé - að menn nýti ekki það sem búið er að gera og gangi ekki í að klára þetta verkefni. Ég vitna til þess, virðulegi forseti, að í það minnsta 16 millj. kr. fóru í þessa vinnu sem voru til staðar áður. Það er krafa allra að þessari vinnu verði lokið og ég brýni stjórnarliða enn og aftur og forsendan fyrir því að við samþykkjum þetta frumvarp er að við treystum því að 

Frú forseti. Örstutt, nú er verið að ganga á kjör öryrkja og láglaunafólks. Ég nefni það að skattar eru líka hækkaðir á láglaunafólk frá gildandi lögum þar sem verðtrygging persónuafsláttar verður afnumin. Það verður eflaust erfiðara og erfiðara fyrir fólk, sérstaklega það sem er langveikt, að borga þennan kostnað í heilbrigðisþjónustu sem getur orðið umtalsverður. Það hleypur á jafnvel hundruðum þúsunda fyrir venjulegt fólk og þess vegna held ég að það sé mjög brýnt akkúrat í núverandi stöðu að taka upp kerfi sem ver þetta fólk fyrir miklum útgjöldum í heilbrigðisþjónustunni í heild sinni. Út á það gekk hugmynd þeirrar nefndar sem starfaði og vegna þess að þetta mál er eiginlega laust við alla flokkapólitík skora ég á hæstv. heilbrigðisráðherra að taka aftur upp starf nefndarinnar. Ég hef lýst mig reiðubúinn til að starfa áfram að því að reyna að klára þetta og vinna hratt og vel að því að breyta þessum reglum jafnvel frá og með 1. apríl eða 1. júlí nk., einmitt til að verja láglaunahópa fyrir miklum útgjöldum. Það var jafnvel rætt í nefndinni um að taka til umræðu tannlæknakostnað líka sem getur orðið allt að því óbærilegur fyrir fólk með lágar tekjur.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir innlegg hans í þessa umræðu. Hann fór yfir það nákvæmlega að menn voru að smíða - það er ekki auðvelt og ekki einfalt og þess vegna tók það þennan langa tíma og menn voru komnir á lokametrana. Það er gert til að vernda þá sem minnst hafa, láglaunafólkið og þá sem eru veikir. Út á það gengur það og maður mundi ætla að það yrði góð pólitísk samstaða á þingi, það er í það minnsta mjög góð pólitísk samstaða milli t.d. verkalýðshreyfingarinnar, sjúklingasamtaka og heilbrigðisstarfsmanna. Eins og ég segi, ég hef ekki heyrt einn einasta aðila segja að hann vilji ekki sjá þá hugmyndafræði sem upp var lagt með. Hv. þingmaður vann baki brotnu að þessu og þetta var hans hjartans mál. Ég vildi nota tækifærið og spyrja hv. þingmann eins. Nú eru allir sammála í orði um að í þessum stóru verkefnum sem við erum í núna verði þingmenn að vinna saman og ég held að að öðrum ólöstuðum sé ekki hægt að finna einstakling sem er búinn að setja sig betur inn í þessi mál en hv. þm. Pétur H. Blöndal, enda vann hann í þessu í hartnær tvö ár og var kominn langt á veg. Ég spyr hv. þingmann hvort ráðherrar í hæstv. ríkisstjórn, þá annaðhvort sá hæstv. heilbrigðisráðherra sem nú er eða sá sem var á undan, hafi eitthvað kallað eftir liðsinni hans eða sjónarmiðum hvað þetta varðar. Ef eitthvert mál ætti að vinnast þvert á flokka er það þetta. Það væri gott að vita, ég geri ráð fyrir að hann hafi verið kallaður til út af þessu máli en mig langar að heyra hvernig það gekk fyrir sig.

Frú forseti. Allir sem komu til viðræðu, og það var mikið samstarf haft við sjúklingasamtök og starfsmenn heilbrigðisstofnana o.s.frv., voru jákvæðir fyrir þessa breytingu. Það sem kannski var mest um vert var að þá yrði greinilegt hvað menn væru að borga og af hverju menn fengju þennan afslátt eða ekki. Þetta kæmi aðallega langveikum til góða, þeim sem eru mikið veikir en þeir sem eru mjög stutt veikir yrðu þá að borga að fullu, þeir sem eru veikir kannski einu sinni á þriggja ára bili. Það var mikil jákvæðni. Hæstv. fyrrverandi heilbrigðisráðherra hafði ekki formlega samband við mig en núverandi heilbrigðisráðherra hefur spjallað við mig á göngum og er jákvæður, að ég held, fyrir að taka þetta verkefni upp. Ég bíð eftir því í ofvæni að hann finni tíma og rúm til að taka starfið upp og ég hugsa að það liggi það mikið fyrir af gögnum núna að jafnvel megi fara hratt og vel í þetta.

Virðulegi forseti. Ég held að við eigum að líta bara á björtu hliðarnar í þessu. Auðvitað kemur á óvart að þessir hæstv. ráðherrar hafi ekki kallað hv. þingmann til skrafs og ráðagerða hvað þetta varðar því að eins og margoft hefur komið fram er þetta mál þvert á flokka og ætti að vera takmark okkar allra að ná niðurstöðu í þessa hluti. Ég tek hins vegar undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal, við skulum gefa hæstv. núverandi ráðherra heilbrigðismála tækifæri. Ég ætla ekki hæstv. heilbrigðisráðherra neitt annað en að vilja vinna áfram að þessu máli. Auðvitað munum við veita honum allt það liðsinni sem við mögulega getum. Ég tel að gerð hafi verið mörg mistök, bæði stór og smá, hjá núverandi ríkisstjórn hvað varðar samvinnu á milli þingmanna. Icesave-málið er gott dæmi um það. Það hefði verið miklu betra ef menn hefðu strax kallað saman alla flokka að því máli, ég tala nú ekki um áður en var skrifað undir júnísamkomulagið og ég tala nú ekki um þegar við erum að ganga frá þessu máli núna. Það verður mikið óheillaspor fyrir þjóðina að sú leið var ekki farin. Það sama á auðvitað við í skattamálunum, ríkisfjármálunum og að sjálfsögðu í heilbrigðismálunum. Þetta er einn þáttur hvað það varðar sem er algerlega rakinn, að við eigum að kalla allt það besta fólk með bestu þekkinguna að málinu, óháð því í hvaða flokki það er. Í þessu tilfelli, eins og kom fram hjá hv. þm. Pétri H. Blöndal, er hann búinn að vinna mjög mikið að þessu, býr yfir gríðarlegri þekkingu, hélt opna fundi til að kynna þetta þegar hann vann að þessu á vegum heilbrigðisráðuneytisins á sínum tíma og ég vonast til þess að hæstv. ráðherra muni nýta hann í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði á þingskjali 295, mál nr. 259. Gildandi lög um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði voru sett árið 2003 í kjölfar örrar þróunar og breytinga á verðbréfamarkaði og fólu þau í sér töluverðar breytingar fyrir starfandi verðbréfasjóði. Jafnframt voru innleiddar með lögunum breytingar sem gerðar höfðu verið á Evróputilskipun um sameiginlega fjárfestingu í framseljanlegum verðbréfum sem er að stofni til frá 1985. Starfsheimildir verðbréfasjóða takmarkast við að veita viðtöku fé frá almenningi til sameiginlegrar fjárfestingar í framseljanlegum verðbréfum og öðrum eignum á grundvelli áhættudreifingar samkvæmt fyrir fram kunngerðri fjárfestingarstefnu. Við setningu gildandi laga var gildissvið þeirra víkkað nokkuð þannig að lögin tækju einnig til stofnunar og reksturs fjárfestingarsjóða. Meginmunurinn á fjárfestingarsjóðum og verðbréfasjóðum felst í því að ekki er heimilt að markaðssetja fjárfestingarsjóði á Evrópska efnahagssvæðinu án starfsleyfis í viðkomandi ríki auk þess sem fjárfestingarheimildir þeirra eru rýmri en verðbréfasjóða. Tilgangur þessa frumvarps er að skýra og afmarka nánar það regluverk sem gildir um starfsemi sjóða um sameiginlega fjárfestingu auk þess að innleiða ákvæði tilskipunar Evrópusambandsins nr. 16/2007, um breytingar á tilskipun um sameiginlega fjárfestingu, svokallaðri UCITS-tilskipun. Frumvarpinu er ætlað að leysa af hólmi gildandi lög um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði, nr. 30/2003. En víkjum þá að helstu nýmælum frumvarpsins. Þær meginbreytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu eru: Í fyrsta lagi er lagt til að heiti laganna verði „lög um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði“. Í 1. gr. frumvarpsins er kveðið á um að gildissvið laganna nái einnig til fagfjárfestasjóða en þar með taka lögin til allra sjóða um sameiginlega fjárfestingu. Í öðru lagi er lagt til að skilyrði fyrir afturköllun á heimild rekstrarfélags til reksturs verðbréfa- eða fjárfestingarsjóðs verði rýmkuð. Fyrir hefur Fjármálaeftirlitið nokkrar heimildir til að grípa til afturköllunar en rýmkun þessara skilyrða leiðir til þess að Fjármálaeftirlitið getur fyrr gripið inn í starfsemi ef tilefni er til. Í þriðja lagi er lagt til að ráðherra verði veitt heimild til að kveða í reglugerð á um afmörkun á fjárfestingarstefnu verðbréfasjóðs sem og upplýsingagjöf til viðskiptavina um hana. Ákvæðinu er m.a. ætlað að koma í veg fyrir að sjóðir lýsi fjárfestingarstefnu sinni á þann veg að þeim sé heimilt að fjárfesta allt frá 0% og upp í 100% í tilteknum eignaflokki, en slíkt verður að teljast ófullnægjandi upplýsingagjöf og nánast merkingarlaust. Með því að upplýsa viðskiptavininn um fjárfestingarstefnu sjóðs og samsetningu hans felst því mikilvægt aðhald gagnvart verðbréfasjóðum til þess að haga fjárfestingum sínum í samræmi við þá stefnu sem þeir hafa sett sér og upplýst um. Í fjórða lagi er lagt til að framkvæmdastjóri rekstrarfélags og sjóðstjórar skuli hafa staðist próf í verðbréfaviðskiptum eða hlotið löggildingu til verðbréfaviðskipta. Jafnframt er lagt til að gerðar verði auknar kröfur til óhæfis stjórnarmanna rekstrarfélaga. Þá er lagt til að gerðar verði strangari kröfur við útvistun verkefna rekstrarfélags. Í fimmta lagi er lagt til að sett séu ákveðin hámörk við fjárfestingum í fjármálagerningum tengdra aðila. Í sjötta lagi er lagt til að sérákvæði verði sett um peningamarkaðssjóði og tekinn af allur vafi um að þeir teljist til verðbréfasjóða. Fyrir haustið 2008, áður en peningamarkaðssjóðirnir voru leystir upp, töldust þeir flestir til fjárfestingarsjóða en lagt er til að eftirleiðis muni þeir falla í flokk verðbréfasjóða og þannig lúta þeim reglum sem um þá gilda sem felst m.a. í takmarkaðri fjárfestingarheimildum en ella. Í sjöunda lagi er lagt til að viðskiptavinum, þ.e. eigendum hlutdeildarskírteina, verði veittur aukinn aðgangur að upplýsingum um starfsemi sjóðanna. Í því felst að upplýsingar verði veittar um tíu stærstu útgefendur í eignasafni viðkomandi sjóðs auk upplýsinga um hlutfall fjárfestingar í fjármálagerningum hvers aðila, nafn- og raunávöxtun síðustu þriggja reikningsára. Lagt er til að umræddar upplýsingar verði uppfærðar reglulega. Í áttunda lagi er lagt til að fjárfestingarheimildir fjárfestingarsjóða verði þrengdar nokkuð frá því sem nú er. Þá er lagt til að lögfest verði lágmarkseftirlit með fagfjárfestasjóðum og mælt fyrir um skráningu þeirra. Um er að ræða sjóði um sameiginlega fjárfestingu sem, eins og nafnið bendir til, fjárfesta fyrir hönd fagfjárfesta og er almenningi reyndar óheimilt að fjárfesta í slíkum sjóðum. Samkvæmt núgildandi reglum lúta fagfjárfestasjóðir ekki skipulögðu eftirliti. Að síðustu er lagt til að Fjármálaeftirlitið fái aukin eftirlitsúrræði og auknar heimildir til þess að beita stjórnvaldssektum sé ekki farið að ákvæðum laganna. Hæstv. forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. viðskiptanefndar til umfjöllunar.

Herra forseti. Það er dálítið slæmt að ræða svona mál á miklum hlaupum og ég geri mér grein fyrir að mikil tímapressa er á því að klára þessa umræðu. Þetta er afskaplega stórt mál og kemur inn á mjög margt sem hugsanlega hefur haft áhrif og valdið hruninu, þá á ég við framvirka samninga, áhættudreifingu, áhættumat og annað slíkt sem er mjög mikilvægt að liggi fyrir. Ég ætla ekki að fara mjög djúpt í þetta, ég geri ráð fyrir að málið fari til nefndar og verði unnið þar skikkanlega og þá með meiri tíma og menn kalli til sérfræðinga til að fara í gegnum þessi mál. Ég vil undirstrika að hluti af eða ein af fjöldamörgum ástæðum hrunsins var einmitt sú að menn gættu ekki að áhættustýringu og áhættugreiningu í starfi þessara sjóða og alveg sérstaklega hvernig áhættan var orðin samtengd í gegnum krosseignarhald, raðeignarhald og lán fyrirtækja og fjármálastofnana til stærstu eigenda sinna. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta en skora á hv. nefnd að vinna málið mjög vandlega.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um ansi mikilvæg mál. Ég vil halda því til haga sem kom fram hjá mér við atkvæðagreiðslu um sama mál í gær að í meðferð þeirra mála sem við greiðum atkvæði um frá félagsmálaráðherra hafa komið fram mjög alvarlegar athugasemdir frá þeim hagsmunaaðilum sem um ræðir, t.d. Alþýðusambandi Íslands, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Öryrkjabandalaginu, Landssambandi eldri borgara, Sjálfsbjörg og fleiri aðilum. Það er samdóma álit þessara aðila að hæstv. ríkisstjórn hafi í samskiptum sínum við þá við undirbúning og vinnslu umræddra mála brotið blað í samskiptum ríkisvaldsins og þessara stofnana eða samtaka. Sú stjórn sem ætlaði að vera með opið lýðræði hefur brotið blað í umfjöllun og undirbúningi þessara mála. Við segjum því nei, sjálfstæðismenn, við þessa atkvæðagreiðslu.

Herra forseti. Hér er verið að gera breytingar á Fæðingarorlofssjóði enn einu sinni og hringlað hefur verið með þær hugmyndir fram og til baka. Ég hef áður sagt að fjölskyldur eru búnar að gera ráðstafanir sem leiða til fæðingar núna í byrjun árs, þannig að það er mjög ómaklegt að ráðast á fjölskyldurnar með þessum hætti og gera svona breytingar en á sama tíma ætla menn að vera svo mildir við sjómenn að dreifa ákvörðun um sjómannaafslátt á fjögur ár. Ég er því mjög mikið á móti þessu fyrir utan það að ekki var haft samráð við nokkurn einasta mann við gerð þessara frumvarpa, ekki þá aðila sem venjulega er haft samband við, sjúklingasamtök eða aðila vinnumarkaðarins. Ég segi nei við þessu.

Virðulegi forseti. Ég vil halda til haga sömu athugasemdum og ég fór með áðan varðandi samskipti ríkisvaldsins við þá aðila sem að málinu koma. Ég vil lesa úr umsögn Alþýðusambands Íslands, þar sem segir, með leyfi forseta: „Atvinnuleysistryggingar eru einn af hornsteinum réttindakerfis launafólks. Atvinnuleysistryggingum var upphaflega komið á fyrir baráttu verkalýðshreyfingarinnar …“ Af þeirri braut var vikið nú við undirbúning breytinga á þessum lögum þegar farið er yfir samskipti ríkisvaldsins við Alþýðusambandið. Í umsögn Sambands íslenskra sveitarfélaga kemur fram, virðulegi forseti, að nýlegt samkomulag sem var gert 1. október 2009, svokallaður vegvísir, sem gert var milli ríkisvaldsins og Sambands íslenskra sveitarfélaga, að í því voru öll ákvæði brotin núna í meðferð málsins. Blekið er vart þornað á þeim samningum sem ríkisvaldið er að gera við hagsmunasamtök í landinu 

Herra forseti. Þetta er ekki sérstaklega ánægjulegt mál sem við afgreiðum nú en ég ætla engu að síður að segja já. Góð vinna hefur farið fram í félagsmálaráðuneytinu og sérstaklega góð líka í félags- og tryggingamálanefnd. Það sem ég árétta hér, og hef nokkrar áhyggjur af, er framfærsla atvinnulausra námsmanna yfir sumarið. Námsmenn þurfa líka að lifa á sumrin, þeir hafa fyrir börnum að sjá o.s.frv. Námsmenn munu ekki lengur geta sótt sér atvinnuleysisbætur og það er mjög vel rökstyðjanlegt að það sé ekki kerfi sem þeir eigi að vera hluti af. Hins vegar þarf að finna viðunandi lausn fyrir námsmenn og hún þarf að vera komin fyrir næsta sumar.

Herra forseti. Þetta frumvarp er að mörgu leyti meingallað. Ég hef verið í sambandi við fólk sem hefur starfað sem einyrkjar, eða það sett sig í samband við mig, og mér er sagt að þau bráðabirgðalög sem sett voru til að tryggja að þetta fólk gæti fengið atvinnuleysisbætur en þó borgað tryggingagjald verði afnumin og því gert að gera fyrirtækin sín gjaldþrota ellegar fái það engar bætur. Við þurfum ekki á enn einni gjaldþrotahrinunni að halda. Það hryggir mig að heyra að þetta hafi verið tekið í burtu. 

Virðulegi forseti. Ef þetta frumvarp verður að lögum er enn þá frekar hallað á tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Vegna kostnaðarauka sveitarfélaganna er áætlað að um 400 millj. kr. verði færðar frá sveitarfélögunum og til ríkisins. Hæstv. ríkisstjórn hefur svo sem áður fært tekjur frá sveitarfélögunum yfir til ríkisins og ég minni á að þegar tryggingagjaldið var hækkað 1. júlí færði ríkisvaldið 2 milljarða kr. frá sveitarfélögunum og því finnst mér mjög dapurlegt að menn skuli enn og aftur endurtaka það. Einnig árétta ég að umsagnarfrestur við gerð þessa frumvarps hjá hagsmunaaðilum var einungis þrír dagar. Ég tel vinnubrögðin við þetta frumvarp alls ekki nægilega góð og hvet hæstv. ríkisstjórn til að breyta þessu háttalagi hér eftir og láta kostnaðarreikna öll frumvörp þannig að það liggi alveg fyrir hversu miklar tekjur eru færðar frá sveitarfélögum til ríkisins. Ég segi nei.

Herra forseti. Um leið og ég lýsi yfir stuðningi mínum við þetta mál vil ég líka segja að það er mjög mikilvægt að farið verði í aðgerðir til að koma í veg fyrir að námsmenn verði í stórum stíl framfærslulausir á sumrin. Ég tek hins vegar undir það meginsjónarmið að námsmenn eiga að sækja framfærslu sína til námsmannakerfisins eða til vinnumarkaðarins en ekki til Atvinnuleysistryggingasjóðs í námshléum. Svo er líka mikilvæg forsenda stuðnings míns að í meðförum nefndarinnar var ákvæðum breytt þannig að eftir breytingar lenda ekki þessar miklu fjárhæðir á sveitarfélögunum eins og aðrir hv. þingmenn halda að frumvarpið feli í sér. Því hefur verið breytt. Önnur mikilvæg forsenda stuðnings míns er að með þessu er auðvitað verið að skapa svigrúm til að fara í viðamiklar vinnumarkaðsaðgerðir 

Virðulegi forseti. Mál þetta hefur verið unnið í mjög mikilli samvinnu við hagsmunaaðila  
            

Þú hefur nú ekki einkarétt á …


             hv. þingmenn að gefa ráðherranum tækifæri til að gera grein fyrir atkvæði sínu. ) Virðulegi forseti. Það voru haldnir ítrekaðir fundir með hagsmunaaðilum um þetta mál og líka með sveitarfélögunum. Við meðferð málsins í þinginu höfum við brugðist við öllum athugasemdum sem geta leitt til viðbótarkostnaðar fyrir sveitarfélögin. Það eina sem eftir stendur er sumarframfærsla námsmanna sem skuldbinding liggur fyrir um að fara yfir með okkur og sveitarfélögunum í framhaldinu. Hér eru engar breytingar gerðar á rétti einyrkja til atvinnuleysisbóta. Þar á eru engar breytingar gerðar. 

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða mál sem við sjálfstæðismenn styðjum. Það er um frestun á gildistökuákvæði lyfjalaga. Ástæðan fyrir því að þessu hefur verið frestað áður er sú að menn voru að vinna að sanngjarnara og réttlátara endurgreiðslukerfi fyrir þá sem þurfa að nota heilbrigðisþjónustu. Það var eitt af fyrstu verkum vinstri stjórnarinnar að taka þessa vinnu af þvert á vilja allra sjúklingasamtaka og þeirra sem bera fyrir brjósti hag þeirra sem þurfa á þessari þjónustu að halda. Við ætlum að styðja þetta frumvarp en ítrekum vilja okkar, ekki bara Sjálfstæðisflokksins heldur allra þeirra sem er umhugað um sjúklinga í þessu landi, til að þessi nefnd og þessi vinna verði sett aftur af stað og hún kláruð.

Virðulegi forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um frumvarp frá ríkisstjórninni sem heimilar ríkisvaldinu að taka gjald fyrir fólk sem liggur á sjúkrahótelum sem er ákveðin tegund sjúkrahúsa. Það að þetta mál komi í kjölfar þess máls sem við vorum með áðan segir sína sögu. Þetta er enn ein birtingarmynd þess að þörf er á að taka þessi mál fyrir í heild sinni, þ.e. greiðslu sjúklinga í heilbrigðisþjónustunni. Enn og aftur greiðum við fyrir málum ríkisstjórnarinnar með því formerki að farið verði í þá vinnu sem ég nefndi í atkvæðaskýringu áðan og sú vinna verði kláruð. Undir þá ósk okkar sjálfstæðismanna taka öll sjúklingasamtök í landinu og þau samtök sem hafa hagsmuni sjúklinga að leiðarljósi.

Hæstv. forseti. Til að halda öllu til haga er það hv. heilbrigðisnefnd sem flytur þessa tillögu og við fulltrúar í heilbrigðisnefnd styðjum hana.

Herra forseti. Til að taka af allan vafa um það er ekki verið að leggja hér á nýjar álögur heldur er að fengnu áliti umboðsmanns Alþingis verið að veita skýra lagaheimild til að taka gjald af þeim sem koma inn á sjúkrahótel. Þetta gjald hefur verið innheimt frá árinu 2006 og hefur verið óbreytt frá þeim tíma. Innheimtu þess var hætt í haust í framhaldi af úrskurði umboðsmanns Alþingis, 11. september held ég að það hafi verið. Gjaldið hefur ekki verið innheimt síðan en verður nú innheimt áfram óbreytt. Ég segi já.

Herra forseti. Nú eru nákvæmlega 13 dagar og 12 tímar upp á mínútu þar til þessi lög taka gildi og gera það að verkum að Ísland verði eitt skattumdæmi. Margir hætta að verða forstöðumenn og aðrir verða forstöðumenn í öðrum kjördæmum eins og ég hef nefnt. Mér finnst algjör lítilsvirðing við starfsmenn ríkisins að svona sé að þessu staðið. Þetta er allt of mikill hraði, allt of stuttur fyrirvari o.s.frv. Á sama tíma er verið að taka upp stórkostlegar skattbreytingar, mjög miklar flækjur í kerfinu, mjög mikið aukið eftirlit, mjög miklar auknar upplýsingar til almennings. Það er ekki forsvaranlegt, herra forseti, að starfsmennirnir sem þurfa að fara að hugsa um hvernig þeirra eigið starf breytist eigi á sama tíma að fara að sinna þessum stórauknu verkefnum. Ég segi nei.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga sem kveður á um að fresta ákvæði 2. og 4. málsliðar 14. gr. laga um raforku. Forsaga málsins er sú að Alþingi samþykkti í maí á síðasta ári lög um breytingu á nokkrum lögum á auðlinda- og orkusviði þar sem gerð var krafa um að samkeppnis- og sérleyfisstarfsemi orkufyrirtækja yrði rekin í aðskildum fyrirtækjum frá og með 1. júlí 2009 í stað þess að eingöngu væri krafist bókhaldslegs aðskilnaðar. Hér er um að ræða fyrirtæki sem annars vegar afla orkunnar og selja hana hins vegar. Skemmst er frá því að segja að í kjölfar þessara lagabreytinga hafa bæði Hitaveita Suðurnesja og Orkuveita Reykjavíkur unnið að undirbúningi þess að aðskilja starfsemina svo sem að framan greinir. Í kjölfar beiðni Orkuveitu Reykjavíkur var gildistöku breytinganna á 14. gr. raforkulaga frestað til 1. janúar 2010 með samþykkt laga um breytingu á raforkulögum, en talið var rétt, í ljósi þeirra aðstæðna sem nú eru á fjármálamörkuðum og viðkvæmrar stöðu orkufyrirtækja varðandi fjármögnun, að framlengja tímabundna á frestun á framkvæmd ákvæða 14. gr. raforkulaga um aðgreiningu samkeppnis- og sérleyfisþátta eins og getið var um að framan. Herra forseti. Málið er fullrætt í nefndinni og þar er samstaða um það af hálfu þeirra sem þar sitja og eru flutningsmenn þessarar tillögu. Ég fer í þess því á leit við hæstv. forseta að málinu verði vísað til 2. umr.