Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur athugað þetta frv., sem hér liggur fyrir til umr., en ekki orðið ásátt um afgreiðslu málsins. Þó flytja meiri hl. og minni hl. sameiginlega eina brtt. á þskj. 958. Standa allir nm. að henni. Sú brtt. er þess efnis, að í stað þess ákvæðis í A-lið 8. gr. laganna, sem kveður svo á, að húsnæðismálastjórn sé heimilt að verja allt að 70 millj. kr. árlega til lánveitinga til kaupenda eldri íbúðarhúsa, þá verði þessi heimild hækkuð úr 70 upp í 80 millj. kr. árlega. Jafnframt er kveðið svo á, að af þessu fé megi einnig verja eftir reglugerð og frekari ákvörðun húsnæðismálastjórnar hluta til endurbóta, til lána, sem notuð yrðu til endurbóta á eigin húsnæði öryrkja. Þetta er efnislega að mestu leyti sama till. og hv. 3. þm. Reykn. flutti hér snemma á þessu þingi. Nefndin varð ásátt um á sínum tíma að láta það mál bíða, þangað til fyrir lægi stjfrv. um Húsnæðismálastofnunina, en hafði allan tímann hug á því að gera því einhver skil. Í upphaflegu frv. hv. 3. þm. Reykn. var að vísu gert ráð fyrir verulega hærri upphæð til þessara hluta en mögulegt yrði eftir þessari samþykkt, en n. hefur litið til þess, sem öllum er kunnugt um, að miklir erfiðleikar eru á að útvega það fjármagn, sem húsnæðismálakerfið þarfnast til þess að geta staðið undir sínum eðlilegu og hefðbundnu og raunar að mestu leyti lögbundnu lánum, og því hefur ekki þótt fært að taka inn alla till. hv. 3. þm. Reykn. Nefndin hefur með þessari breytingu viljað sýna þessu góða máli, sem hann hefur flutt, nokkurn lit og opna þann möguleika, sem hans till. gerði ráð fyrir, og vænti ég, að allir hv. þdm. séu sammála um, að hér sé þarft mál á ferðinni, ljái þessu máli lið og fallist á þessa úrlausn, þó að hún sé ekki höfðingleg að þessu sinni. En vissulega er það von okkar, sem skipum heilbr.- og félmn., að þegar betur rætist úr um fjárhag þessarar stofnunar og nægjanlegt fé verður til ráðstöfunar, þá sé hægt að sinna þessu verkefni betur en unnt verður nú, þó að þessi till. verði samþykkt. En að einhverju gagni kemur hún áreiðanlega. Við í meiri hl. heilbr.- og félmn. flytjum einnig brtt. við 6. gr. frv. Þar er eingöngu um formsatriði að ræða, sem ekki þótti nægilega tryggilega frá gengið í frv. eins og það lá fyrir frá hv. Nd., þ. e. að í frv. segir: „Lög þessi öðlast þegar gildi. Alþ. kýs húsnæðismálastjórn þegar eftir gildistöku laganna, sbr. 1. gr., og fellur þá niður umboð núverandi húsnæðismálastjórnar.“ Það var talið, að ekki væri alveg öruggt, að þetta nægði til þess, að kosin yrði ný húsnæðismálastjórn á þessu þingi, sem er þó að sjálfsögðu meiningin með þessu frv. og hefur alltaf verið raunverulega kannske aðaldeiluefnið milli stjórnarandstöðunnar og stjórnarflokkanna. En ég ætla, að menn geti þó alla vega fallizt á það, þó að þeir séu ósamþykkir um þetta atriði sjálfs frv., að rétt er að hafa þetta í því formi, sem allir ætlast til og allir skilja, að verður auðvitað að vera í fullu samræmi við þann tilgang, sem er með þessari lagabreytingu. Ég sé ekki í raun og veru neina ástæðu til þess, og situr það líka sízt á mér, að lengja umr. með því að hætta mér út á sjói sögu húsnæðismálanna síðustu 10–20 árin. Það er ég hvorki fær um að gera né hef undirbúið mig til að kljást við það, og ég sé í raun og veru ekki heldur ástæðu til þess að fara mikið efnislega út í málið sjálft. Hér er um ákaflega einfaldar breytingar að ræða og í raun og veru auðskildar, þó að mér finnist nú, að það hafi verið hafðir uppi nokkrir tilburðir til að flækja málið meira en nokkur ástæða er til. Ég sé í raun og veru ekki, að í grundvallaratriðum sé um að ræða deilu nema um eitt atriði í sambandi við þetta frv., og hún er sú, hvort kjósa skuli nýja húsnæðismálastjórn. Það er í raun og veru eina grundvallaratriðið, sem hér er deilt um, eftir því sem ég fæ bezt séð. Á því geta menn að sjálfsögðu haft tvær skoðanir, hvort það er réttmætt eða ekki. Ég bendi þó á, að húsnæðismálastjórn er þannig skipuð núna, að Sjálfstfl. á þar þrjá fulltrúa, sem hann hefur engan þingstyrk til að hafa eftir núverandi skipan Alþingis. Og það er nú svo og hefur verið frá upphafi, að húsnæðismálastjórn hefur verið kosin af Alþ. og megnið af tímanum eða lengst af, kannske alltaf, hefur meiri hl. þar verið í samræmi við þingstyrk flokkanna. Ef stjórn slíkrar stofnunar á að vera kosin af Alþ., þá hlýtur það eðli málsins samkvæmt að teljast eðlilegt, að meiri hl. hennar sé skipaður af þeim flokkum, sem hafa meirihlutavald á Alþingi. Og ég vildi nú bara spyrja, ég beini spurningunni, held ég, til hv. frsm. minni hl., af því að ég er nú ekki að hvetja fleiri til að standa hér í pontunni lengur en efni standa til, hvort hún teldi eðlilegt, ef Sjálfstfl. færi með húsnæðismálin, að t. d. fulltrúi okkar flokks væri þar í oddaaðstöðu og gegndi þar formennsku.

Þá á bara að segja þetta hreinskilnislega.

Ja, ég er að segja þetta hreinskilnislega, að ég tel eðlilegt, að skipan húsnæðismálastjórnar sé í samræmi við skipun Alþ. og þeir, sem ábyrgð bera á húsnæðismálunum, - eins og hér hefur komið fram, því að ég held, að hæstv. félmrh. hafi verið sæmilega dreginn til ábyrgðar fyrir ástand húsnæðismálanna, - eiga líka að hafa vald til þess að koma þeim málum fram, sem þeir vilja, og hafa þau eðlilegu áhrif, sem þeir þurfa að hafa til þess að með þau mál sé farið eftir því, sem þeir álita rétt og vilja. Og ég held, að hvorki ríkisstj. né hæstv. félmrh. muni mælast neitt undan þeirri ábyrgð. En ríkisstj. getur hins vegar ekki haft slíka ábyrgð, ef stjórnarandstöðuflokkarnir ráða lögum og lofum í húsnæðismálastjórn og hafa þar meira að segja forustu. Þetta er atriði, sem ég held, að allir raunverulega skilji og finni raunverulega, að hér er um algert og eðlilegt og sanngjarnt mál að ræða. Hitt er svo annað mál, að hæstv. félmrh. beitti sér fyrir því, þegar hann lagði þetta frv. fram í öndverðu, að það yrði fækkað úr sjö í fimm í húsnæðismálastjórn, og sjálfur er ég þeirrar skoðunar, að það hefði verið til bóta, því að ég hef aldrei orðið þess var, að neinar af þeim nefndum, sem kosnar eru á Alþ. og er nú orðið mjög algengt, að séu skipaðar sjö mönnum, vinni neitt betri störf heldur en áður var, meðan það var almenn regla, að þrír menn skipuðu nefndir. Og ég segi það sama líka um fjölda í nefndum hér á Alþ. Ég held, að það hafi verið misráðið að breyta þar nokkurn tíma um. Hitt er annað mál að ég tel þetta ekki vera neitt úrslitaatriði og tel sjálfsagt af stjórnarflokkunum og hæstv. félmrh. að hafa gengið inn á það að hafa óbreytta tölu, ef betra samkomulag gat þá orðið um málið. En ég sé ekki, yfir hverju Sjálfstfl. hefur að kvarta, þegar inn á það er gengið, að sjö menn skipi stjórnina eins og nú er. Það er þá ekki yfir öðru en því, að þeir krefjist þess að halda sinni aðstöðu þar, þrátt fyrir það að þeir hafi engan þann þingstyrk á bak við sig, sem geri það eðlilegt. Um vaxtaspursmálið ætla ég ekki að vera langorður. Það hefur öllum verið ljóst lengi, að núverandi fyrirkomulag leiðir til þess, að vextir verða óhæfilega háir miðað víð almenn lánakjör í landinu, og ég held, að allir séu sammála um, að á því þurfi að gera breytingu. Hvort sú aðferð, sem hér er höfð, að ákveða meðaltalsvexti, en halda vísitölukerfinu að öðru leyti, er sú hagkvæmasta og bezta, skal ég alveg ósagt látið, en það er þó a. m. k. alveg öruggt, að með þessu verða lánakjörin sambærileg við það og þó heldur betri en almennt gerist á peningamarkaðinum. Og þó að það sé að vísu rétt, sem komið hefur fram, að gjalddaginn nú á þessu vori sé umliðinn, þá er það hins vegar ekki rétt, að þýðingarlaust sé, að lög um þetta séu sett nú, því að vel getur nú svo farið, - dæmin eru æðimörg um það, að frv., sem eru lögð fram í byrjun þings, eru ekki afgreidd alveg umsvifalaust, - það gæti svo farið, ef frá þessum málum væri ekki gengið núna, að leiðrétting hefði ekki orðið á þessu fyrir næsta gjalddaga. Hins vegar finnst mér skjóta nokkuð skökku við, þegar hæstv. félmrh. er mjög sakaður um það að hafa ekki lagt þetta frv. fram fyrr og því svo á hinn bóginn haldið fram, að það geri ekkert til, þó að þetta bíði í hálft ár eða svo í viðbót. Þar finnst mér skjóta nokkuð skökku við. En sannleikurinn er sá, að ég held, að hæstv. félmrh. eigi hér enga sök á. Hann lét athuga þetta mál mjög vel og farið var út í ítarlegar reikningslegar rannsóknir á því, hvernig hinir ýmsu lánaflokkar kæmu út, bæði af sérfræðingum Seðlabankans og eins af sérfræðingi, sem Alþýðusambandið réð til þeirrar rannsóknar. Þessi rannsókn tók, svo ótrúlegt sem það kann að virðast, miklu lengri tíma en ætlað var í upphafi, og henni var ekki að fullu lokið fyrr en nokkru eftir áramót, þannig að ég held, að sök hæstv. ráðh. í þessum efnum sé ekki stórkostleg, þó að það kunni að vera hugsanlegt, að málin hefðu getað legið eitthvað fyrr fyrir, og að sjálfsögðu hefði það verið æskilegt, ef hægt hefði verið að koma þessu í horfið fyrir afborgunartímann nú. En um það er að sjálfsögðu ekki að fást núna, heldur verða menn að taka málið eins og það liggur fyrir, þegar við erum að fjalla um það nú í dag. Um 5. gr. frv. held ég að sé ekki neinn ágreiningur, um hugsanlegt hærra framlag til mjög fámennra þéttbýlisstaða varðandi verkamannabústaði heldur en nú er heimilt. Ég held, að um þetta séu allir sammála og þurfi ekki mikið um að ræða. Ég tel sem sagt, að öll barátta hv. sjálfstæðismanna gegn þessu frv. sé eitthvað lík því sem gerðist með Don Quixote, þegar hann barðist við vindmyllurnar, að öðru leyti en því, að þeir eru að reyna að verja það, að einn fulltrúi, sem þeir hafa engan siðferðilegan rétt á, sitji lengur í húsnæðismálastjórn. Það er málið eins og það er núna. En þó að ég ætli mér ekki að verða langorður, þá get ég ekki stillt mig um að fara örfáum orðum um fullyrðingu, sem hér var í frammi höfð af hv. 5. þm. Vestf., þar sem hann hélt því fram, - ég segi ekki gegn betri vitund, því að ég er sannfærður um, að það hefur ekki verið, heldur er þar um misskilning að ræða, - að frv. fæli í sér með einhverjum mjög flóknum hætti, sem ég náði nú ekki utan um að skilja, þegar hann var að skýra það, að það væri verið að fella niður vísitölutrygginguna á skyldusparnaðinum. Eftir því sem ég hef getað athugað þetta mál enn frekar núna í kvöldmatartímanum, þá sýnist mér, að þetta eigi enga stoð í veruleikanum, og ég trúi sannast að segja ekki öðru, þegar hann athugar málið í ró og næði, en hann fallist á það og hafi það, sem sannara reynist. Ég efast ekkert um það. En það, sem mér skildist að væru röksemdir hans fyrir þessu máli, er, að í 11. gr. frv. væri vísað til 5. mgr. 5. gr. laganna. En í 11. gr. frv. er fjallað um skyldusparnaðinn, og segir þar m. a., með leyfi hæstv. forseta: „Þegar sá, sem sparað hefur fé og lagt í sjóð samkv. 1. mgr., hefur náð 26 ára aldri - eða stofnað til hjúskapar, verði það fyrr, kaupir eða byggir íbúð til eigin þarfa, sbr. e-lið 12. gr. - skal hann eiga þess kost að fá endurgreitt sparifé sitt samkv. 1. mgr. með 4% vöxtum frá þeim tíma, er það var innlagt, og með viðbót samkv. kaupvísitölu, sbr. 5. mgr. 5. gr.“ Kjörin eru þau, að hann á að fá 4% vexti frá þeim tíma, sem féð er lagt inn, með viðbót samkv. kaupvísitölu, og er vísað til skýringar um kaupvísitöluna í 5. mgr. 5. gr. En sú mgr. hljóðar svo, svo að menn átti sig á því, hvað hér er um að ræða: „Hagstofa Íslands skal reikna vísitölu, er sýnir breytingar á dagvinnutímakaupi fyrir almenna verkamannavinnu í Reykjavík, samkv. nánari ákvörðun hennar. Grunntími þessarar vísitölu skal vera 1. febr. 1968, og skal hún framvegis reiknuð fjórum sinnum á ári, miðað við fyrsta dag mánaðanna febr., maí, ágúst og nóv. Gildistími hverrar vísitölu í sambandi við útgáfu skuldabréfa samkv. 2. mgr. þessarar gr. og C-lið 8. gr. er þrír mánuðir og reiknast frá fyrsta degi þess mánaðar, er vísitalan er við miðuð.“ Hvorki er hér um að ræða, að 11. gr. eða þeim hluta, sem ég las, sé breytt, né heldur þeim útreikningi, sem ákveðinn er í 5. mgr. 5. gr. um það, hvaða vísitöluuppbót skuli reiknuð á skyldusparnaðinn. Við hvorugu þessu er hróflað og það er sú einfalda ástæða, sem er fyrir því, að fullyrðing hv. þm. hefur ekki við rök að styðjast og hefur verið fram sett, vegna þess að hann hefur ekki athugað málið nægilega vel. Hins vegar er sú breyting, sem gerð var í hv. Nd. og ég tel í raun og veru sjálfsagða, við 6. mgr., en ekki þá 5., og fjallar um það. Þar segir í lögunum, eins og þau eru: „Á ársgreiðslur lána, er Byggingarsjóður tekur samkv. 2. mgr.,“ - þar er um veðlánakerfið að ræða eða sölu veðskuldabréfa veðdeildarinnar - „skal greiða hlutfallslega viðbót, sem svarar helmingi þeirrar hækkunar, er hverju sinni hefur orðið á kaupvísitölu (sbr. 5. mgr. þessarar gr.)“, - þ. e. á sama hátt og Hagstofan reiknar þetta út frá útgáfutíma skuldabréfa til 1. febr. næst fyrir hverja ársgreiðslu. Við þetta bætist samkv. frv., eins og það liggur núna fyrir, að meðaltalsársvextir allt lánatímabilið skulu þó aldrei vera hærri en 7.5%. Viðbót sú, sem þarna fellur til á afborganir samkv. þessari mgr., telst vextir. Hér er eingöngu fjallað um skuldabréfin, sem veðdeildin gefur út. Það kunna að vera skiptar skoðanir hins vegar um það, hversu réttmæt þessi breyting er og hversu heppileg hún sé, en ég hygg þó, að þeir, sem mest hafa talað um fjárþörf Byggingarsjóðsins og fjárþörf húsnæðismálastjórnar, hljóti að átta sig á því, að ef breytt væri svo mjög til batnaðar þeim kjörum, sem lántakendur taka við, en haldið hins vegar þeim uppbótum í vísitölu, sem þeir, sem féð skaffa, - ef því væri hvoru tveggja haldið, þá mundi það jafngilda því, að kveikt væri í sjálfum Byggingarsjóðnum og allur grunnur undir lánakerfinu og starfsemi húsnæðismálastjórnarinnar settur í stórkostlega hættu. Og ég tel þess vegna, a. m. k. að svo komnu, meðan enn þá eru ekki fundnir fjáröflunarmöguleikar til þess að greiða vexti verulega niður, að þá hefði verið algerlega nauðsynlegt að samræma þau kjör, sem lánveitendurnir hafa og lántakendurnir njóta. En ég hygg þó, að þegar betur er að gætt, þá sé ekki hér neitt slíkt alvörumál á ferðinni, sem eigi að hindra eðlilega fjáröflun til sjóðsins, eins og maður gæti haldið kannske við fyrstu sýn. Ef málið er athugað, þá kemur í ljós, að að þeim 2–3 milljörðum kr., sem hér er um að ræða og hafa verið gefnir út sem bankavaxtabréf af veðdeildinni, eru kaupendurnir fyrst og fremst Byggingarsjóðurinn sjálfur og Atvinnuleysistryggingasjóðurinn, og hygg ég, að gengið hafi verið úr skugga um það, að ekki sé torvelt að semja við þessa aðila um þau vaxtakjör, sem hér ræðir um. Það er aðeins af þessum 2–3 milljörðum kr. Ég hef ekki nákvæma tölu um það, hvað þessi bréf eru há alls, en einhvers staðar er það á því bilinu, líklega er það nær þremur, og þá eru það ekki nema 50–60 millj. kr., sem um er að ræða frá öðrum aðilum en þessum tveimur. Það er nú allt og sumt, sem hefur fengizt á svokölluðum frjálsum peningamarkaði, ef hann þá á annað borð er til. Aftur á móti hvað lífeyrissjóðunum viðkemur, þá fjallar þessi 5. gr. alls ekki um þau lán og það er ekki hugmyndin, að það fari fram í venjulegu bankavaxtakerfi, heldur verði gerðir um það alveg sérstakir samningar og þá væntanlega með eitthvað betri kjörum en þessir almannasjóðir, sem ég hef nefnt, yrðu að sæta. En ég bendi þó á það, að megnið af lífeyrissjóðunum er lánað til húsbygginga félagsmanna með lítið eitt lakari kjörum en hér er um að ræða eða nálega þeim sömu. Og ef fallizt er á, að þeirra hlutverk sé að styðja að því, að almenna lánakerfið sé í sæmilegu horfi, þá hygg ég, að samningar um þá yrðu ekki ákaflega örðugir eða ákaflega dýrir. Herra forseti. Ég sagði í upphafi, að ég ætlaði ekki að efna hér til neinna kappræðna, enda tel ég mig ekki hafa eytt meiri tíma í að skýra málið en brýna nauðsyn bar til. Læt ég nú máli mínu lokið og endurtek það, að meiri hl. heilbr.- og félmn. leggur eindregið til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem ég hef gert grein fyrir og prentaðar eru á þskj.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu þessa máls. Við hv. 3. þm. Reykn., Oddur Ólafsson, skilum sérstöku nál. á þskj. 959 og leggjum þar til, að frv. verði vísað frá með rökstuddri dagskrá. Það er komið nú á annan mánuð síðan þessu frv. var útbýtt hér á hv. Alþ. En það er ekki fyrr en skömmu fyrir hádegi nú í dag, sem málið er tekið til umr. hér í þessari hv. þd. og þd. ætlaður einn dagur til þess að afgreiða það og þar með að sjálfsögðu að hafa það til meðferðar í nefnd. Það liggur því í augum uppi, að í heilbr.- og félmn. hefur sáralítill eða nánast enginn tími gefizt til neinnar athugunar á málinu, svo að að nokkru gagni gæti verið, og eru það satt að segja vinnubrögð, sem varla geta talizt til fyrirmyndar. Það kom því úr hörðustu átt, þegar hæstv. félmrh. var í umr. hér í dag að brigzla stjórnarandstæðingum um það, að þeir hefðu tafið þetta mál. Það er ótrúlegt að heyra það hér í þessari hv. þd. og ég tel jafnmaklegt að því er varðar hv. Nd. Í málefnasamningi hæstv. ríkisstj. er lofað miklu í sambandi við húsnæðismál landsmanna. Ég hef nú ekki kverið við höndina og treysti mér ekki til að muna það utan að, sem þar stendur, og mér er kannske vorkunn, því að ég hef ekki lesið það kvölds og morgna, eins og manni var ráðlagt hér á sínum tíma. En hitt verð ég að segja, að það fer að verða svona eftir því sem lengra líður lærdómsríkara eða, svo að maður noti nú nútímamál, meira spennandi að lesa það kver og bera saman við það, sem verður í raunveruleikanum, þó að hins vegar hæstv. ríkisstj. beri því alltaf við, að hún sé búin að sitja svo stutt að völdum, að það hafi nú lítill tími gefizt til þess að efna stóru loforðin. Þessu frv. var útbýtt hér 17. apríl, 17. f. m., og þá var liðinn svona um það bil venjulegur meðgöngutími, frá því að ríkisstj. tók við völdum og þangað til þetta afkvæmi hennar sá dagsins ljós. Hafi einhverjir búizt við því, að þetta yrði myndarlegt afsprengi, - það er ekki víst, að allir hafi búizt við, að það yrði sérlega frýnilegt, - þá hafa þeir hinir sömu sjálfsagt orðið fyrir töluvert miklum vonbrigðum, þegar þetta - ja, ég vil nú segja, eftir að hæstv. félmrh. hafði séð fyrir ljósmóðurstörfunum, þegar þetta - ég vil segja örverpi ríkisstj. var leitt út í lífið. Og það vita allir, að gleði og föðurstolt hæstv. ráðh. var nú satt að segja ekki alveg óblandið. Það hefur verið spurt um það hér í umr., hvers vegna þetta frv. sé svo seint fram komið. Hv. frsm. heilbr.- og félmn. lét að vísu falla um það nokkur orð í framsöguræðu sinni, frsm. meiri hl. heilbr.- og félmn., hve erfiður hefði verið undirbúningur þessa máls og tímafrekur varðandi sérstaklega og eiginlega eingöngu eitt atriði, - það voru vísitöluákvæðin. Ég þori auðvitað ekki að vefengja það, sem hv. þm. sagði, og ugglaust hefur hann ekki sagt annað en það, sem við hann hefur verið fullyrt. En undarlega seint finnst okkur öðrum eða a. m. k. okkur í stjórnarandstöðunni, að þetta mál sé á ferðinni. Það voru nú önnur vinnubrögð, þegar gamla vinstri stjórnin tók við taumunum um stjórn ríkisins. Það hefur verið rakið hér í umr. En það eru líka liðin 16 ár síðan og það er nú alkunna, að þegar aldurinn fer að færast yfir menn, þá minnkar viðbragðsflýtirinn. En hæstv. félmrh., sem var einnig félmrh. í gömlu vinstri stjórninni, hafði þá önnur og hraðari handtök, því að hann hafði ekki setið nema í nokkrar vikur, þegar hann gaf út brbl. um breytingar, um fjölgun í húsnæðismálastjórninni, vegna þess að það væru svo litlir peningar, og það væri svo mikið að gera. Þótti sumum þetta kannske heldur furðulegur rökstuðningur. En hann gerði meira en það. Í þessum brbl. er ákvæði um það, að ráðh. skuli tilnefna þrjá af þeim, sem kosnir eru, þrjá af þessum sjö, sem áttu nú að eignast sæti í húsnæðismálastjórn, til þess að annast framkvæmdir. Þar með getur maður sagt, að fyrst hafi verið lögboðið þuklarakerfið í húsnæðismálunum og að hæstv. félmrh. megi kallast höfundur og faðir þuklarakerfisins í húsnæðismálum. Það er annars dálítið fróðlegt að lesa umr., sem urðu um það mál þá haustið 1956 og eftir áramótin, þegar þessi lög voru til umr. á þingi hér til staðfestingar, þessi brbl. Þar sagði hæstv. félmrh. m. a., að hann skildi nú ekki, hvers vegna menn væru að kvarta yfir þessari breytingu, þessari fjölgun um tvo menn, sem voru auðvitað þá eins og nú til þess að sjá honum fyrir fulltrúa í húsnæðismálastjórninni, auka áhrif hans og flokks hans þar. En hann sagðist ekki sjá, hvers vegna menn væru að kvarta undan þessu. Í húsnæðismálastjórn voru áður fimm menn og sjálfstæðismenn, sem þá mynduðu stjórnarandstöðuna, áttu þar tvo. Þeir fengju að halda þessum tveimur áfram og hann sæi sem sé ekki, að þetta væri neitt fyrir þá til þess að bera sig upp undan. Hann hefði allt eins getað sýnt hörku og haft bara þrjá og verið þá einráður um það, hverjir þeir skyldu vera, en það hefði hann ekki viljað gera. Hann hefði viljað vera mildur, sýna mildi í þessum málum. En í umr. datt það nú óvart út úr hæstv. ráðh., að breytingin væri vegna þess, að þáverandi stjórn, stjórnin, sem þá var nýtekin við völdum, vildi ekki trúa íhaldsmanni fyrir framkvæmdastjórn í húsnæðismálunum. Þetta sama endurtekur sig. Eitt ár er það fjölgun, næst á það að vera fækkun, en nú varð það ofan á, að það var í þetta sinn haldið sér við, eða verður væntanlega haldið sér við, þá tölu fulltrúa í húsnæðismálastjórn, sem gilt hefur undanfarið. Annars verð ég að segja í sambandi við það, að það er eiginlega heldur hlálegt að sjá 1. gr. frv., eins og hún er orðin núna. Það er búið að breyta henni til samræmis við það, sem er í gildandi lögum. Út af fyrir sig hefði auðvitað bara átt að fella 1. gr. frv. niður, því að gildandi lög standa áfram, þangað til þeim hefur annaðhvort verið breytt eða þau afnumin með nýjum lögum. En ég skal ekki vera að lengja mál mitt með því að fjölyrða um það atriði. Ég spurði í upphafi máls míns, hvers vegna þetta frv. mundi hafa komið svona seint fram, og þegar það loks er komið fram, hvers vegna þá er dregin svo afgreiðsla málsins sem orðið hefur. Auðvitað hafði stjórnarliðið alveg hreint í hendi sér að ráða ferðinni og hefði jafnvel getað, ef það hefði viljað beita sér, afgreitt frv. og látið ákvæðin um afnám vísitölubindingarinnar koma til framkvæmda núna 1. maí. Það var þó ekki gert. Það verður ekki séð, að í frv. felist neinar þær breytingar, sem séu svo aðkallandi, að það sé nein nauðsyn á að afgreiða þetta frv. núna. En í umr. hér í dag sagði hæstv. félmrh., að það yrði að samþykkja frv. nú þegar. Ég held, að ég fari ekki rangt með það, að hann hafi sagt: Það liggur á, að frv. hljóti nú samþykki, því að verkalýðurinn krefst afnáms vísitölubindingarinnar. - Það skyldi nú ekki vera, að þetta sé svo gömul krafa, að hún hefði miðazt við það, að það yrði gert fyrir 1. maí núna í ár? Héðan af skiptir það engu máli, hvort það er gert nú eða næsta haust, en í því sambandi sagði hv. frsm. meiri hl. heilbr.- og félmn., að þó að þetta yrði nú geymt til haustsins, þá væri kannske ekki alveg víst, að það gengi svo hratt fram hér á Alþ. Það væri kannske ekki alveg víst, að afnám vísitölubindingarinnar væri þá orðið „effektívt“ að ráði fyrir 1. maí. Ég verð að segja það, að samkomulagið er víst ekki alltaf gott í hæstv. ríkisstj. En ef það ætti nú eftir að versna svo, að það tæki allan tímann frá þingbyrjun og fram til sumarmála að koma sér saman um að afgreiða eitt hugsjónamálið, - það þykir mér með ólíkindum. En það er alveg ljóst mál, að afnám vísitölubindingarinnar kemur ekki lántakendum til góða fyrr en í maí á næsta ári. Þá eru sem sé nærri tvö ár liðin frá valdatöku hæstv. ríkisstj., þangað til efndirnar koma á þessu loforði, ef hæstv. ríkisstj. situr þá á annað borð enn að völdum. Við höfum lagt til, minni hl. heilbr.- og félmn., að málið verði afgreitt með rökstuddri dagskrá, eins og fram kemur í nál. á þskj. 959, og m. a. teljum við, að það þurfi að skoða betur ákvæðin um afnám vísitölubindingarinnar eða vísitöluákvæði frv. Hv. frsm. meiri hl. n. lét það í ljós hér áðan, að hann væri ekki viss um, að þetta fyrirkomulag, sem hér er ráðgert í frv., eins og það nú liggur fyrir, væri það heppilegasta, og þess vegna sé ég ekki, hvers vegna ekki má af þeirri ástæðu einni fresta frv. Hvers vegna þarf endilega að samþykkja lagaákvæði, sem menn telja vafasamt að verði heppileg, þó að hugsunin á bak við sé góð og allra góðra gjalda verð? Það er líka svo, að allir flokkar hér á Alþ. hafa lýst sig fylgjandi því, að vísitölubinding lánanna yrði afnumin. Það hefur verið rakið hér í umr., hver hefði orðið afstaða og umsögn húsnæðismálastjórnarinnar um þetta frv. Í húsnæðismálastjórn eiga sæti fulltrúar annarra flokka heldur en flokks hæstv. félmrh. og þar eiga sæti fulltrúar hinna tveggja stjórnarflokkanna. Og mér er nú spurn: dettur mönnum annað í hug en að samstarfið gangi skaplegar þar, þegar fulltrúar stjórnarflokkanna vilja bíða alla vega eftir fullnaðarendurskoðun húsnæðislöggjafarinnar með það að endurkjósa stjórnina, því að það felst í umsögn þeirra? Mundu þeir, ef þeir tortryggðu fulltrúa núverandi stjórnarandstöðu í húsnæðismálastjórn, mundu þeir þá hika við að mæla með því, að stjórnin yrði endurkosin? Mér finnst allt hníga að því, að þetta frv. eigi að fá þá afgreiðslu, sem við hv. 3. þm. Reykn. leggjum til. Það er ekkert í því, sem kallar að, en hins vegar kallar það að að endurskoða lögin um Húsnæðismálastofnun ríkisins, og eins og í hinni rökstuddu dagskrá segir, einkum með tilliti til fjárþarfar Byggingarsjóðs, afnáms vísitölubindingar o. fl. og að sú endurskoðun fari fram nú í sumar og verði lokið fyrir haustið. Ég fæ ekki séð, að það sé nokkru tapað með þessu. Mér finnst, að hæstv. ríkisstj. eigi að hafa tryggingu fyrir því, að ekki sé verið að hlunnfara hana með umsögn húsnæðismálastjórnarinnar og fulltrúa tveggja stjórnarflokkanna, sem þar eiga sæti, og ólíkt hefði satt að segja verið meiri mannsbragur á því að gera ráðstafanir til endurskoðunar og leggja ekki þá vinnu í þetta frv., sem sagt er, að gert hafi verið, því að það hefði þá mátt gera það betur og vandlegar með því að vinna að málunum fram á haust. Ég skal nú ekki fara miklu fleiri orðum um frv. En það var spurning, sem hv. frsm. meiri hl. n. varpaði til mín um það, hvort ég teldi óeðlilegt, að hæstv. félmrh., sem hefði yfirstjórn þessara mála, óskaði eftir að fá sinn fulltrúa í þessa nefnd. Ég tel það út af fyrir sig ekki óeðlilegt, en ég segi nú eins og hv. 2. þm. Norðurl. e., þegar hann greip fram í fyrir honum: Það hefði þá mátt bara segja það. En ég spyr þá: Er þetta þá ekki bara stefnan að ryðja úr nefndum og ráðum, þegar ný ríkisstj. kemur til valda, hreinsa þar til og setja þar inn alls staðar sína fulltrúa? Það er að vísu svo og skal enginn neita því, að húsnæðismálastjórn á mikilvægu hlutverki að gegna, en það eru líka aðrar stjórnir og ráð, sem hafa mikilvægu hlutverki að gegna í þjóðfélagi okkar. Ef þetta á að vera fyrirboði þess, að áfram skuli haldið á þessari braut, þá verð ég að segja, að það finnst mér vera vafasöm stefna. Ég vil svo aðeins vekja athygli á þeirri brtt., sem við í minni hl. n. flytjum til vara, ef dagskrártillaga okkar skyldi verða felld, sem er um, að endurkosning stjórnarinnar falli niður, og skýrir sú till. sig algerlega sjálf.



Herra forseti. Ég hafði nú ætlazt til þess, að hæstv. félmrh. yrði viðstaddur umr. hér, en því miður sé ég, að svo er ekki. Ástæðan til þess, að ég stend upp nú, er fyrst og fremst sú, að ég flutti við 1. umr. málsins ákveðna till. til breytingar á 10. gr. núgildandi laga um húsnæðismálastjórn, sem ég að mínu viti og af minni reynslu þar taldi, að gæti aukið tekjur húsnæðismálastjórnar, sem ráðstafað yrði í auknum útlánum. Ég tók það fram þá, að mér væri ekki fyllilega ljóst fremur en öðrum hv. þdm., hvort sú breyting, sem ég lagði til, gæti haft þau áhrif að auka tekjuöflun til útlána, en hins vegar teldi ég, að fullreynt væri, að sams konar ákvæði, sem giltu um skyldusparnaðinn og ég lagði til, að gilda ættu um hinn frjálsa sparnað, gætu haft allveruleg áhrif í tekjuöflunarátt. Nú er það staðreynd, sem fyrir liggur samkv. atkvgr. í hv. Nd. í dag, að allar hugleiðingar manna um það, að stjórn Húsnæðismálastofnunarinnar verði skipuð með öðrum hætti en verið hefur undanfarin ár, þ. e. með kosningu þingkjörinna fulltrúa í stjórnina, eru andstæðar vilja Alþ., og berlegust var sú yfirlýsing, sem hv. Nd. gaf um þetta í dag, þegar einn þm. lagði til. að stjórnin yrði skipuð þremur fulltrúum, einum tilnefndum af fulltrúa sveitarstjórnasambandsins, einum fulltrúa Alþýðusambands Íslands og þeim þriðja skipuðum af félmrh., og till. var felld með öllum atkvæðum gegn einu, atkvæði flm. sjálfs. Það virðist því liggja enn einu sinni fyrir, að Alþ. lítur svo á, að á meðan þessi stofnun, Húsnæðismálastofnun ríkisins, er upp á Alþ. komin með alla sína tekjustofna, þá vill Alþ. sjálft, þá vilja alþm. sjálfir hafa hönd í bagga með og ákveða, hverjir eru þar í stjórn. Ég tel, að þetta sé svo skýlaus yfirlýsing Alþ., að um hana verði ekki deilt og hún ekki vefengd, hvað sem einstökum þm. kann að sýnast um þessa hluti, og því beri að horfast í augu við þessar staðreyndir. Þrátt fyrir fjarveru hæstv. félmrh. vil ég - í trausti þess, að hann, félmrh., láti nú þegar fram fara allsherjarendurskoðun á lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins með þátttöku fulltrúa allra þingflokka, sem fulltrúa eiga á Alþ. í dag og þá sér í lagi um þá hlið stofnunarinnar, sem að tekjustofnum Byggingarsjóðs ríkisins veit, - til að einfalda það mál. sem hér er til umr., taka till. mína á þskj. 956 aftur. En ég ítreka það, að ef hæstv. félmrh. eða hæstv. núv. ríkisstj. ætlar að ganga gegn yfirlýstum vilja Alþ. í þessum efnum og hafa einhverja happa- og glappaendurskoðun á þessum málum og velja fulltrúa til endurskoðunar á þessu af handahófi, þá gildir þessi afturköllun mín á till. ekki nema til samkomudags næsta Alþingis. Ég vil eindregið undirstrika það, að ríkisstj. verður eins og við að horfast í augu við þá staðreynd, að Alþ. ætlar sér að ráða því, hverjir stjórna Húsnæðismálastofnun ríkisins, svo lengi sem stofnunin, eins og hún sennilega ætið mun verða, er upp á Alþ. komin með sína tekjustofna, og ég tel það brigð við Alþ., ef gengið verður fram hjá nokkrum einum þingflokki um þátttöku í þeirri endurskoðun, sem ég hér hef vitnað til. Með hliðsjón af framansögðu tek ég umrædda till. mína á þskj. 956 aftur, en undirstrika enn og aftur þær forsendur, sem fyrir þessari afturköllun eru.



Herra forseti. Hv. 6. þm. Norðurl. e., frsm. meiri hl. heilbr.- og félmn., ræddi nokkuð almennt um þetta frv., sem hér er til umr. Hann gerði nokkra tilraun til þess að rétta hlut félaga síns, hæstv. félmrh., og var það ekki óeðlilegt. Hins vegar tókst honum ekki að mínu viti að gera það, enda fæ ég ekki séð, hvernig það er hægt. Ég sé því ekki ástæðu til þess að eiga hér orðaskipti við þennan hv. þm. um málið almennt. Ég er þegar við 1. umr. búinn að ræða það svo almennt. Ég vil hins vegar nú takmarka mig aðeins við eitt atriði, sem hv. þm. gerði að sérstöku umtalsefni. Þar á ég við, hvaða vaxtakjör mundu gilda um sparifé skyldusparnaðarins, ef frv. væri samþ. eins og það liggur nú fyrir. Hv. þm. sagði, að ég hefði misskilið þetta mál og hann sagðist ekki heldur væna mig um það, að ég vildi hér halda fram vísvitandi röngu í þessu efni. Það er með sama hugarfari, sem ég ræði þetta mál núna. Mér kemur ekki til hugar að halda, að hv. 6. þm. Norðurl. e. vilji vísvitandi blekkja hv. d. Það hvarflar ekki að mér og sjálfsagt ekki að neinum öðrum. En það er um misskilning að ræða hjá hv. þm., sem er mjög alvarlegur, og hann er svo alvarlegur að mínu viti, að við þurfum að fara nánar inn í málið. Ég skal leitast við að vera stuttorður. En í 11. gr. núgildandi laga, sem fjallar um skyldusparnaðinn, er kveðið svo á, að vextir af skyldusparnaðarfé skuli vera 4% og með viðbót samkv. kaupvísitölu, sbr. 5. mgr. 5. gr. Í 5. mgr. 5. gr. eru ákvæði um vísitöluna, við hvaða vísitölu skuli miðað, þegar ákveðin eru kjörin af bankavaxtabréfum til fjáröflunar fyrir íbúðalánákerfið. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Hagstofa Íslands skal reikna vísitölu, er sýnir breytingar á dagvinnutímakaupi fyrir almenna verkamannavinnu í Reykjavík samkv. nánari ákvörðun hennar. Grunntími þessarar vísitölu skal vera 1. febr. 1968 og skal hún framvegis reiknuð fjórum sinnum á ári miðað við fyrsta dag mánaðanna febr., maí, ágúst og nóv. Gildistími hverrar vísitölu í sambandi við útgáfu skuldabréfa samkv. 2. mgr. þessarar gr. og C-lið 8. gr. er 3 mánuðir og reiknast frá 1. degi þess mánaðar, er vísitalan er miðuð við.“ Hv. 6. þm. Norðurl. e. segir, að tilvitnunin í 11. gr. eigi við þessa 5. mgr. 5. gr. og ekki annað. En ég segi, að hún eigi líka við 6. mgr. 5. gr., þó að það sé ekki fram tekið í 11. gr., vegna þess að 5. og 6. mgr. 5. gr. hanga saman og það er vitnað í 5. mgr. í 6. mgr. En 6. mgr. 5. gr. er - með leyfi hæstv. forseta - á þessa leið: „Á ársgreiðslur lána, er Byggingarsjóður tekur samkv. 2. mgr. þessarar gr., skal greiða hlutfallslega viðbót, sem svarar helmingi þeirrar hækkunar, er hverju sinni hefur orðið á kaupvísitölu, sbr. 5. mgr. þessarar gr., frá útgáfutíma skuldabréfa og til 1. febrúar næst fyrir hverja ársgreiðslu.“ Þessar gr. hanga saman, 5. mgr. og 6. mgr. Þess vegna á tilvitnunin í 11. gr. við þær báðar. Þetta er augljóst mál. En til þess að skýra þetta betur er nauðsynlegt að rifja nokkuð upp söguna, þó að mönnum sé nú sumum hverjum illa við, að það sé gert í þessum umr. En hjá því verður ekki komizt. Ákvæðið í 5. mgr. um vísitöluna er frá þeim tíma, þegar miðað var við fulla vísitölu, hæði hvað viðkemur vöxtunum á bankavaxtabréfunum og vöxtunum á útlánum húsnæðismálastjórnar og vöxtunum á skyldusparnaðarfé. Þá var miðað við fulla vísitölu. En 1968 sáu menn, að það var ekki lengur stætt á því að miða við fulla vísitölu, vegna þess að vextirnir voru þá óhæfilega háir. Mig minnir, að þeir hafi verið þá á milli 20 og 30%, vextirnir. Og ég held, að það sé óhætt að fullyrða, að þeir voru komnir yfir 20%. Það þóttu of háir vextir. Þá var sett það ákvæði, sem er í 6. mgr., að það skyldi miða við helming vísitölu. Þannig hafa lögin líka verið framkvæmd síðan, hæði hvað snertir vexti af bankavaxtabréfum til fjáröflunar fyrir kerfið og líka hvað snertir vexti á útlánum veðlánakerfisins samkv. 8. gr. og, ég bið menn að taka eftir, líka þegar reiknaðir hafa verið vextir af skyldusparnaðarfé. Ef það er nú rétt, sem hv. 6. þm. Norðurl. e. vill halda fram, þá þýðir það, að það ætti að hætta núna, ef þetta frv. verður samþ., að miða, hvað viðkemur skyldusparnaðinum, við hálfa vísitölu, heldur ætti að miða við heila vísitölu, sem mundi þýða helmingshækkun vaxta af skyldusparnaðarfé. Ég bið menn að athuga, hvað þetta þýðir. Það er nokkur munur á því að fella niður eða takmarka vextina af skyldusparnaðarfénu við 7.5% eða, ef skilningur hv. 6. þm. Norðurl. e. væri réttur, að hækka vexti af skyldusparnaðarfé frá því, sem þeir nú eru, um helming. Slíkt getur ekki staðizt. Mér sýnist, að það sé ekki sæmandi fyrir þessa d. að afgreiða þetta mál eins og það liggur fyrir núna. Ég hef áður lýst því yfir hér fyrr í umr. í dag, eins og fleiri hv. þm., að rétt væri að fresta málinu. Á það vilja hv. stjórnarþm. ekki fallast og hæstv. félmrh. vill fá afgreiðslu á þessu máli á þessu þingi. Látum það gott heita. Enn þá er nokkur tími til stefnu og ég verð að segja það að ég ber það mikla virðingu fyrir þessari hv. d., að mér sýnist, að henni sé ekki sæmandi að afgreiða málið nema eftir betri athugun. Og ef hæstv. félmrh., sem nú er víðs fjarri þessum mikilvægu umr., vill halda fast við það að afgreiða þetta mál. áður en þingi er slitið, þá sýnist mér, að það væru rétt vinnubrögð núna, að hv. heilbr.- og félmn. tæki málið aftur til athugunar til þess að freista þess, að það sé eitthvað fast ákveðið um þetta efni varðandi vexti af skyldusparnaðarfé. Þeim mun fremur ættu menn að gera það, sem það er augljóst, að ef ekki verður gerð breyting á frv., eins og það liggur nú fyrir frá Nd., þá eru lækkaðir vextir af skyldusparnaði niður í 7.5%. Talsmenn stjórnarliðsins í þessum umr. segja að vísu, að þetta sé ekki réttur skilningur, en í því felst, að þeir séu á móti þessu. En þeir geta að mínu viti ekki verið á móti þessu á þeim grundvelli, sem hv. 6. þm. Norðurl. e. vildi vera láta í ræðu sinni hér áðan, því að þá erum við komnir í aðrar öfgar. Þá erum við að hækka um helming vextina af skyldusparnaðarfénu, sem samkv. þeirri reglu þóttu orðnir allt of háir 1968. Ég vildi því mega bera þau tilmæli fram við hv. formann félmn., að hann gengist fyrir því, að málið sé tekið fyrir, þetta atriði sé athugað frekar í n., áður en þessum umr. lýkur, eða fyrir 3. umr. Mér sýnist, eins og ég hef áður sagt, að annað sé ekki sæmandi þessari hv. d., og ég veit það, að hv. 6. þm. Norðurl. e. er ekki síður kært um sóma þessarar d., sem hann er forseti fyrir, heldur en mér, og ég vil því leyfa mér að vona, að hann verði við þessum tilmælum.



Herra forseti. Ég tel með öllu ástæðulaust að halda áfram frekara karpi við hv. 5. þm. Vestf. um þetta mál. Við skiljum þetta hvor á sinn veg. Það er staðreynd og við því verður ekki gert. Ég gat ekki heldur fundið annað, - sú athugun var að vísu lausleg, sem öll n. gat á þessu gert - það kom ekki heldur fram hjá flokksbræðrum hans, að þeir skildu þetta á annan veg þar. En ég játa það, að það var aðeins mjög lausleg athugun, og ég athugaði þetta síðar frekar sjálfur og ég stend enn í þeirri meiningu, sem ég hélt fram áðan, en ætla þó ekki að karpa neitt um það. Ég get getið þess aðeins, að ég ræddi þetta við ráðuneytisstjórann í félmrn. í kvöldmatartímanum, og hann hafði á þessu sama skilning og ég. Ég segi það þess vegna, að ég sé ekki neina ástæðu til þess að tefja hérna frekar tímann með þessu, en ég er sannfærður um það, að þar sem þessi er skilningur rn. og ráðh., að hér sé ekki um neina skerðingu að ræða á vísitölu á skyldusparnað, þá sýnist mér það gefa auga leið, að komi í ljós, að minn skilningur, ráðuneytisstjórans og ráðh. á þessu sé rangur, þá verði það leiðrétt með öðrum hætti en hér getur farið fram. Ég held, að það yrði til þess að tefja málið og stefna því í algera óvissu, ef farið yrði að gera breytingar á því eða farið að freista þess núna, en ég mundi álíta, að það væri alveg öruggt fyrir hv. þd. að treysta því, að á þessu verði ekki gerð breyting, jafnvel þó að svo væri, að sá skilningur, sem ég hef á lagasetningunni, sé rangur. Það yrðu þá gerðar ráðstafanir til þess, að það yrði leiðrétt með öðrum hætti, hætti, sem hv. 5. þm. Vestf. kannast vel við, vegna þess að hann var ekki óalgengur í tíð hæstv. fyrrv. ríkisstj. Til þess að stytta mál mitt læt ég þetta nægja og fer ekki út í frekari uppblástur á þessu. En ég dreg það hins vegar í efa, að það hafi ekki verið raunverulega um það að ræða, að skyldusparifjáreigendur hafi verið hlunnfarnir, ef svo hefur verið, að þeir hafi verið tengdir við 6. mgr. eða þeirra kjör, en ekki bara 5. mgr., eins og kveðið er á í 11. gr., því að sú tenging, sem hann ræðir þarna um, tengir að mínu viti 11. gr. alls ekki við 6. mgr., heldur aðeins við þá 5., og þá mega allir sjá, að ef það er rétt, sem ég tel víst, þá hafa þeir, sem eiga skyldusparifé inni, ekki, fengið það, sem þeim ber lögum samkvæmt. En það þyrfti líka að koma fram.



Herra forseti. Ég verð að lýsa nokkrum vonbrigðum mínum með það, að hv. síðasti ræðumaður, sem er formaður heilbr.- og félmn., frsm. n. og jafnframt forseti þessarar d., skuli ekki hafa séð sér fært að athuga þetta mál nokkru nánar. Og ég verð að segja það, að þessi orð, sem hann sagði hér, sannfærðu mig ekki um réttmæti þeirrar synjunar, nema síður væri. Ég vil ítreka það, sem ég sagði áður, að þegar þessu vísitöluákvæði var breytt þannig, að það skyldi miðað við hálfa vísitölu, þá var það augljóst öllum, að það varð að gera það vegna þess, að vísitöluákvæðin framkvæmd til fulls voru komin út í öfgar frá hvaða sjónarmiði sem var. Og alla tíð síðan, og það er enginn vafi á því, hafa vextir af skyldusparnaðarfé verið miðaðir við helming vísitölu. Þetta eru staðreyndir í málinu. En svo eru staðreyndir, sem fram hafa komið hér í þessum umr., og þær eru um það, að hæstv. félmrh. lýsir því hér yfir, að það eigi engin breyting að verða á vaxtakjörum af skyldusparnaðarfé frá því, sem verið hefur, þ. e. að það sé miðað við helming vísitölu. Hv. frsm. heilbr.- og félmn. segir, að þetta sé ekki rétt, það eigi að hækka vextina af skyldusparnaðarfé um helming. Sýnist mér nú, frá hvaða sjónarmiði sem litið er á þetta mál, að það taki alltaf á sig lakari og fráleitari mynd, og ég get ekki stillt mig um það í fullri vinsemd að ítreka enn þá óskir mínar til hv. 6. þm. Norðurl. e. að taka þetta mál til frekari athugunar, og mér finnst, að honum beri siðferðisleg skylda til þess sem forseta þessarar deildar.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Hv. 5. þm. Vestf. sagði, að mjög stönguðust á fullyrðingar okkar, þar sem félmrh. hefði sagt, að engin breyting yrði gerð til hins verra á vaxtakjörum þeirra, sem eiga inni skyldusparnað, en ég hefði hins vegar sagt, að það ætti að hækka um helming. Ég hef aldrei sagt þetta og það er misskilningur hjá hv. þm., að ég segi það. Hins vegar sýndist mér við þá athugun, sem ég hef getað gert á lögunum, sýndist mér það vera athugunarefni, hvort þeir hefðu ekki verið hlunnfarnir miðað við lögin eins og þau eru á undanförnum árum. Það er allt og sumt, sem ég sagði um þetta, en ég var ekkert að fullyrða, að það ætti bara að hækka. En mér finnst, að það geti leikið vafi á því, hvort þeir hafi fengið það, sem þeir raunverulega áttu að fá samkv. lögum. En það, sem ég vildi svo frekar segja um þetta, að mér beri skylda til að framkvæma frekari rannsókn á þessu sem deildarforseta, þá bæri mér það nú frekar sem formanni heilbr.- og félmn., en ég hef notað allan þann tíma, sem n. hafði, og einnig allt kvöldmatarhléið, sem ég hafði, til þess að skoða þetta mál og afla upplýsinga um það, og betur get ég ekki gert. Það er skylda mín sem forseta deildarinnar að greiða fyrir framgangi mála hér, og þetta mál hefur fengið alla þá athugun, sem mögulega var hægt að framkvæma hér í hv. d. á þeim tíma, sem hún hefur til starfa. En það var kannske ekki þetta, sem kom mér fyrst og fremst til þess að standa hér upp og segja nokkur orð, heldur það, að ég gleymdi hér í framsöguræðu minni að ræða till. hv. 1. landsk. þm., Eggerts G. Þorsteinssonar, sem hann hefur flutt og síðan tekið aftur, en hún var um það að auka möguleika innlánsdeildarinnar til þess að fá fé, með því að allt, sem lagt væri þar inn sem sparnaður, væri hvorki útsvarsskylt né tekjuskattsskylt. Ég játa það fullkomlega og virði það við hv. flm., að hann hefur vakið hér máls á atriði, sem er vissulega íhugunarvert og þyrfti að gefa gaum, þ. e. því, hvaða ráðstafanir unnt er að gera til þess að auka fjárráð húsnæðismálakerfisins í gegnum innlánsdeildina. Það tel ég sjálfsagðan hlut. Hins vegar verð ég að játa, að ég er ekki tilbúinn til þess að mæla með samþykkt þessarar till. nú nema þá a. m. k. að miklu betur athuguðu máli, því að mér sýnist, að hér sé um svo stórkostlegt skattaspursmál að ræða, að það geti jafnvel opnað möguleika til þess, að mönnum yrði mjög mikið mismunað í sköttum. Ef við tökum t. d. bara dæmi um einhleypan mann, sem hefur 1 millj. kr. í tekjur og gæti t. d. lagt fyrir 600 þús. kr. á ári og fengið þær skattfrjálsar, þá sýnist mér, að það mundi vera eignatilfærsla hjá þessum manni vegna þessara hlunninda, sem þarna er tæpt á, þá væri þar um eignayfirfærslu að ræða frá ríkinu til þessa manns á einu ári, sem næmi nokkuð á fjórða hundrað þús., umfram aðra þegna, og mér finnst hér tekið það djúpt í þessari ár, að það þurfi a. m. k. miklu betri athugunar við, hvort slíkt er hægt. Hitt tel ég svo alveg sjálfsagt, að bæði þetta atriði og raunar ýmis önnur í sambandi við húsnæðismálalöggjöfina séu tekin til áframhaldandi endurskoðunar, en þær lagfæringar, sem eru gerðar með þessu frv., skoða ég alls ekki sem neina heildarendurskoðun og tel það sjálfsagðan hlut, að endurskoðunin haldi áfram á þessum lögum. Ég er sannfærður um, að það er ýmislegt, sem betur má fara í þessari löggjöf þrátt fyrir þær lagfæringar, sem í þessu frv. felast, og ég mun a. m. k. gjarnan beita þeim áhrifum, sem ég kynni að geta haft á það, að slík nánari og betri endurskoðun á lögunum færi fram og eins fljótt og við væri komið. Og þá væri tekið bæði til athugunar það mál, sem hv. 1. landsk. þm. gaf tilefni til. að gefinn væri sérstakur gaumur, þ. e. hvaða aukin fríðindi þyrfti að bjóða sparifjáreigendum til þess að ákvæðin um þessa innlánsdeild kæmu að nokkru gagni. Sannleikurinn er nú samt sá, að þau kjör, sem innlánsdeildin býður, eru tiltölulega mjög góð miðað við þá möguleika, sem menn hafa til að ávaxta fé sitt í lánastofnunum, en það hefur ekki dugað til, og ég tel sjálfsagt, að það sé skoðað rækilega, hvað hægt er að gera þar til viðbótar, þó að ég álíti, að slík till. eins og hann flytur um þetta mál gangi það langt, að hún sé tæpast raunhæf.



Herra forseti. Það var aðeins, að ég vil undirstrika það, sem hv. síðasti ræðumaður sagði. Hann sagði, að það væri sín skoðun, að það gæti leikið vafi á því, hverjir væru vextir af skyldusparnaðarfé, ef frv. þetta væri samþ. í þeirri mynd, sem það er núna. Það gæti leikið vafi á því. Hér er um mjög þýðingarmikið atriði að ræða. Ég tek það fram, að ég tel það óforsvaranlegt að afgreiða þetta mál meðan vafi leikur á því, og þess vegna ítreka ég þá skoðun mína, að það sé eðlilegt að gefa þessu frekari gaum og athuga málið áður en það verður afgreitt.