Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Menntmn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. til l. um Listasafn Íslands og þær umsagnir sem um málið bárust. Nefndin leggur einróma til að frv. verði samþykkt. Svavar Gestsson sat fund nefndarinnar og hann er samþykkur þessari niðurstöðu. Undir þetta nál. skrifa allir nefndarmenn. Það má segja að það sé vel við hæfi að þegar Listasafn Íslands tekur til starfa í nýju og glæsilegu húsnæði séu sett ný lög um starfsemi þess. Nefndin leggur einróma til að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Svavar Gestsson): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um þetta frv. sem gengur út á það að heimila fjmrh. að fella niður söluskatt af tryggingaiðgjöldum bifreiða öryrkja. Nefndin varð sammála um að mæla með frv. efnislega og flytur þar að lútandi brtt. á sjálfstæðu þingskjali. Að nál. standa allir nefndarmenn í hv. fjh.- og viðskn. svo og hv. þm. Guðrún Agnarsdóttir sem sat fundi nefndarinnar.



Virðulegur forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. og hefur samþykkt samhljóða að mæla með samþykkt þess.



Hæstv. forseti. Félmn. hefur fjallað um þetta mál og fengið til viðræðu við sig Inga Val Jóhannsson, deildarstjóra í félmrn. Hjá honum kom fram að mikill áhugi er fyrir kaupleiguíbúðum, sérstaklega úti á landsbyggðinni, að því er fram hefur komið í félmrn. Frá Húsnæðisstofnun ríkisins mættu þau Sigurður E. Guðmundsson, Katrín Atladóttir og Percy Stefánsson og voru þau að því er skilja mátti hlynnt frv. Frá samtökunum Þak yfir höfuðið komu þau Reynir Ingibjartsson frá Búseta, Kristín Jónsdóttir frá Öryrkjabandalaginu og Ómar Geirsson frá Félagsstofnun stúdenta. Það kom fram í máli þeirra að þau töldu að þessi leið í húsnæðismálum væri áfangi á réttri leið, en gátu þess reyndar mjög skilmerkilega að margt væri ógert í húsnæðismálum. Þá mætti formaður Félags fasteignasala, Þórólfur Halldórsson, á fund nefndarinnar. Hann taldi ekki tímabært að samþykkja þær breytingar sem hér eru gerðar á húsnæðislöggjöfinni, taldi hana ekki tímabæra og vildi fresta henni til endurskoðunar húsnæðislaganna. Það hefur mikið verið rætt um þetta mál í þinginu. Það hafa átt sér stað harðar deilur um það. Ég ætla ekki að fara yfir þá málsþætti og ekki kveikja elda í deildinni um það þess vegna, en ég vænti þess að hv. þingdeildarmenn geti sameinast um að afgreiða þetta mál fljótt. Það er að mínu mati nýr áfangi til mikilla bóta í húsnæðiskerfinu og verður vafalaust til farsældar fyrir húsbyggjendur í landinu. Á fundi nefndarinnar sat Júlíus Sólnes sem áheyrnarfulltrúi. Það er rétt að geta þess líka að það koma sérálit frá tveimur nefndarmanna, Guðrúnu Agnarsdóttur og Svavari Gestssyni. En meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. 2. minni hl. félmn. um frv. til l. um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins, nr. 60/1984, með síðari breytingum, sem er á þskj. 1076. Það er orðið löngu tímabært að fram fari heildarendurskoðun á húsnæðismálakerfinu og þá ekki síst að tryggður verði sá fjárhagsgrundvöllur sem það byggir á. Núgildandi lög um Húsnæðisstofnun ríkisins miða nær eingöngu við að fólk eignist það húsnæði sem það býr í. Aðrir valkostir bjóðast varla. Alls staðar vantar leiguíbúðir og víða um landið hefur skortur á leiguhúsnæði m.a. verið talinn standa í vegi fyrir eðlilegri þróun byggðar og atvinnulífs. Þetta hefur ásamt öðru leitt til stórfelldrar og vaxandi byggðaröskunar með flutningi fólks af landsbyggðinni til Reykjavíkur og höfuðborgarsvæðisins og nú er svo komið að engu minni skortur er á leiguhúsnæði í Reykjavík en víða á landsbyggðinni og bitnar það harðast á þeim sem lægstar hafa tekjur og erfiðust kjör. Í könnun sem gerð var á vegum Húsnæðisstofnunar ríkisins kemur fram, og það var könnun á leiguhúsnæði, að fram til ársins 1990 frá árinu 1986 má búast við að vanti 2500–3000 leiguíbúðir. Það er því fyllilega tímabært að opna nýjar leiðir í húsnæðismálum landsmanna, m.a. með því að auka framboð á leiguhúsnæði. Kvennalistinn hefur bent á þetta ítrekað og hafa þingkonur Kvennalistans flutt tillögur á síðasta kjörtímabili t.d. um sérstakt átak í byggingu leiguhúsnæðis. Fjöldi fólks á nú í miklum erfiðleikum vegna íbúðakaupa og má segja að launafólk eigi vart möguleika á að koma sér upp þaki yfir höfuðið á þeim kjörum sem bjóðast. Sífelldar breytingar á húsnæðislánakerfinu á undanförnum árum hafa valdið miklu óöryggi þannig að fólk veit varla við hverju það má búast frá ári til árs af hálfu hins opinbera. Núverandi lánakerfi gerir ráð fyrir að hægt sé að fá lán til íbúðakaupa hjá Húsnæðisstofnun ríkisins fyrir allt að 70% af verði íbúðar af hóflegri stærð. Það er ekki hægt að mæta þeirri miklu eftirspurn sem er eftir lánum til íbúðarkaupa. Þetta hefur leitt til þess að bið eftir lánum er mjög löng. Nú þurfa þeir sem eru í forgangshópi að bíða í a.m.k. tvö ár frá því að sótt er um þangað til þeir fá fyrri hluta lánsins. Ef ekkert verður að gert stefnir í enn lengri biðtíma eftir lánum, lækkun lánsupphæðar eða að beinlínis verði að synja fleirum um lán. Ég vil taka það skýrt fram að við styðjum þær meginhugmyndir sem liggja að baki kaupleigufrv. og teljum þær vera jákvæðar. Kaupleiguíbúðir ættu að henta flestu fólki mjög vel. Fastar hóflegar mánaðargreiðslur hljóta að vera það sem við viljum að fólki standi til boða hvort sem það heitir að leigja eða kaupa húsnæði sitt smám saman. Einnig er mikilvægt að fólki sé tryggður búseturéttur í íbúð, en þurfi ekki sífellt að flytja með stuttum fyrirvara eins og nú gildir á leigumarkaðnum. En það eru sannarlega margir óvissuþættir enn varðandi þetta frv. og tengsl þess við aðra þætti húsnæðismála, sérstaklega við félagslega þáttinn. Öryrkjabandalag Íslands, Sjálfsbjörg, Landssamband fatlaðra, Landssamtökin Þroskahjálp, Samtök aldraðra, stúdentaráð Háskóla Íslands, Bandalag ísl. sérskólanema, Leigjendasamtökin og Búseti hafa nýlega myndað með sér samstarf um húsnæðismál og hafa gefið út bækling sem var sendur öllum alþm. og heitir Þak yfir höfuðið. Hann fjallar um félagslegar íbúðabyggingar á Íslandi. Samtökin sendu sameiginlega athugasemd við frv. og er sú umsögn reyndar birt sem fskj. við álit meiri hl. félmn. í Nd. þar sem þingmenn geta kynnt sér hana betur, en þó vil ég lítillega vitna í þessa umsögn því að ég tel mjög mikilvægt að þessum hópum sé séð fyrir hæfilegu húsnæði, en þeim finnst þeir ekki eiga auðveldan aðgang að því kaupleiguformi sem stungið er upp á í þessu frv. Þeir segja, með leyfi forseta: "Samtökin átta komu ábendingum um væntanlegt frv. um kaupleiguíbúðir á framfæri við félmrn. dags. 26. ágúst 1988. Í framhaldi af kynningarfundi með samtökunum 26. nóv. sl. voru gerðar ákveðnar athugasemdir. Ljóst er af framlögðu frv. að mjög lítið tillit hefur verið tekið til ábendinga og athugasemda frá þessum samtökum sem eru í forsvari fyrir leigjendur, öryrkja, námsmenn og aldraða. Þó ber að fagna þessu frv., en samþykkt þess mun væntanlega auka framboð á leiguhúsnæði með hlutareign og kaupum sem valkostum. Í stað skiptingar í félagslega og almenna kaupleigu virðist þó eðlilegra að hafa eitt kaupleigukerfi þar sem tekið væri mið af mismunandi greiðslugetu íbúa með mismunandi vöxtum og mismunandi afborgunartíma lána." Það kom einmitt skýrt fram í máli fulltrúa þessara samtaka, sem mættu á fundi nefndarinnar í morgun, að þeir teldu að kaupleigufrv. eða kaupleiguhugmyndin væri sannarlega áfangi í átt til öflugra félagslegra húsnæðiskerfis þó þeir teldu vandkvæði á því að þeir gætu fengið þar aðgang fyrst og fremst vegna þess að þeir stæðu ekki undir afborgunum eins og ætlað er í þessu kerfi. Ég mun ekki tefja tíma deildarinnar með því að vitna frekar í margt af því sem kom fram í máli þeirra, en það lýsti þó mjög vel þeirri brýnu neyð sem steðjar að bæði mörgum öryrkjum, námsmönnum og öðrum þeim sem eru á hrakhólum með húsnæði en hafa ekki efni á því að borga allt að 30 þús. kr. fyrir þriggja herbergja íbúð á höfuðborgarsvæðinu. Á þessu ári er áætlað að verja um 273 millj. kr. í félagslegar kaupleiguíbúðir hjá Byggingarsjóði verkamanna, en skv. fjárlögum eða lánsfjárlögum hefur ekki verið gert ráð fyrir að verja neinu fé í almennar kaupleiguíbúðir. Þá er athyglisvert að ekki liggur fyrir neitt um það hve mikið af því fé sem áætlað er að Húsnæðisstofnun ríkisins hafi til ráðstöfunar á næstu árum fari í kaupleiguíbúðir. Fjármögnun þessara nýju lánaflokka er því í mikilli óvissu. Ég legg áherslu á að þegar verið er að gera ákveðna tilraun með nýtt kerfi eins og hér er verið að gera og stjórnarflokkarnir hafa samþykkt tel ég mjög áríðandi að þetta kerfi fái þá tækifæri til að sýna hvernig það þróast og því sé gefinn nægilegur tími og nægilegt fé til þess að það megi rætast. Látið er að því liggja að fjármagn verði tekið af fé til annarra lánaflokka Húsnæðisstofnunar og sett í kaupleiguíbúðir. Þetta gæti leitt til enn meira öngþveitis og óvissu í húsnæðismálum en nú er. Í janúar sl. var skipaður vinnuhópur til að gera tillögur um framtíðarskipun húsnæðislánakerfisins og til að leggja mat á stöðu núverandi kerfis. Í álitsgerð vinnuhópsins til félmrh. frá 23. mars 1988 kemur m.a. fram að núverandi lánakerfi valdi ekki hlutverki sínu. Í framhaldi af þessu hefur verið boðað að endurskoðun eigi að fara fram á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins strax á þessu ári. Það er enginn vafi á því að margir binda miklar vonir við kaupleiguformið og halda í raun að það sé lausn á kannski öllum vanda í húsnæðismálum. Hins vegar er það líka rétt að það er alveg sama hve gott kerfi við búum til eða viljum koma á: ef ekki fæst til þess fjármagn, þá getur það ekki valdið hlutverki sínu. Kvennalistinn leggur áherslu á nauðsyn þess að endurskoða húsnæðislánakerfið í heild, m.a. með það að markmiði að auka framboð á leiguhúsnæði, félagslegum íbúðum og íbúðum með búseturéttarfyrirkomulagi. Ég ítreka hér að við teljum að meginhugmyndin að baki frv. sé jákvæð, en við teljum ekki tímabært að koma á nýju kerfi við hlið þess sem fyrir er án þess að heildarstefna sé mótuð og án þess að fjármagn sé til þess tryggt. Það getur varla skipt sköpum þó frv. sé sett inn í heildarendurskoðun í húsnæðislöggjöfinni og taki gildi með haustinu ásamt öðrum breytingum. Varla þurfa ríkisstjórnin og hæstv. ráðherra að óttast að ekki verði vilji til að vinna hratt og örugglega að þessum málum. Við kvennalistakonur erum a.m.k. boðnar og búnar til að vinna að þessum málum í sumar. Við höfum reyndar einmitt fengið beiðni um að skipa konu í nefnd til að vinna að þessum málum. Við teljum afar brýnt að svo verði gert og fögnum því að stjórnarandstaðan eða fulltrúar hennar skuli fá leyfi til að taka þátt í þessari undirbúningsvinnu og fylgjast með allt frá byrjun. En eins og ég sagði: Við erum boðnar og búnar til að vinna að þessu málefni í sumar með það að markmiði að leggja fram heilsteypta löggjöf þar sem framtíðarstefna um kaupleiguíbúðir verði einnig mörkuð. Með vísun til þess sem ég hef þegar sagt leggur 2. minni hl. til að þeir aðilar sem til þess verða kvaddir að endurskoða húsnæðislöggjöfina marki einnig framtíðarstefnu um kaupleiguíbúðir og málinu verði með það í huga vísað til ríkisstjórnarinnar.



Herra forseti. Á þskj. 1070 er nál. 1. minni hl. félmn. um frv. til l. um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins, þ.e. svokallað kaupleigufrumvarp. Undir nál. skrifa ég og meginefni nál. kemur þegar fram í fyrstu línum þess þar sem lagt er til að frv. verði samþykkt og að á því verði gerðar ákveðnar breytingar sem birtast í brtt. á sérstöku þskj. Brtt. er á þskj. 1069 og hljóðar svo, með leyfi forseta: "Við þá heildarendurskoðun, sem fyrir dyrum stendur á húsnæðislöggjöfinni, skal sérstaklega athugað: Í fyrsta lagi hvort ekki er nauðsynlegt að hafa í lögum um kaupleiguíbúðir heimild til að hækka lánshlutfall til framkvæmdaaðila þegar í hlut eiga illa stæð sveitarfélög. Í öðru lagi að upp verði tekin í kaflanum um félagslegar kaupleiguíbúðir ákvæði sem heimila leigu samfara kaupum á tilteknum eignarhlut. Í þriðja lagi samræmingu lánskjara mismunandi útlánaflokka. Meðan væntanleg endurskoðun laga um Húsnæðisstofnun ríkisins stendur yfir er húsnæðismálastjórn heimilt, ef sérstakar ástæður mæla með, að veita illa stöddum sveitarfélögum viðbótarlán til að gera þeim kleift að koma af stað byggingu félagslegra kaupleiguíbúða. Skal húsnæðismálastjórn heimilt að verja í þessu skyni jafngildi allt að 50 millj. kr. árlega á næstu þremur árum eða svo lengi sem endurskoðun laganna stendur yfir." Í nál. minni hl. á þskj. 1070 segir svo, með leyfi forseta: "1. minni hl. flytur brtt. á sérstöku þingskjali og mun styðja frv. þetta með þeim rökum að: a. talið er að kaupleigukerfi geti opnað möguleika fyrir leiguhúsnæði, b. kaupleiga geti opnað nýja þróunarmöguleika í hinu félagslega húsnæðislánakerfi. Verði frv. samþykkt verður að gera kröfur til þess að ríkisstjórnin standi við þau fyrirheit sem í frv. felast. 1. minni hl. hefur að vísu alla fyrirvara í þeim efnum þar sem núverandi ríkisstjórn hefur ekkert aðhafst í húsnæðismálum sem breytt hefur einu eða neinu í þágu eigenda eða leigjenda. En eftir því verður gengið að ríkisstjórnin og félmrh. standi við sitt gagnvart því fólki sem nú bindur vonir við kaupleigukerfið. Fyrir síðustu kosningar blöstu eftirfarandi vandamál við húsnæðiskerfinu: Biðlistar voru orðnir svo langir að fólk virtist dæmt til að bíða fram á næsta áratug eftir úrlausn sinna mála. Þegar þetta er skrifað er enn ljóst að fólk verður að bíða allt upp í þrjú og hálft ár eftir afgreiðslu húsnæðislána og er staðan nú þannig að sögn starfsmanna Húsnæðisstofnunar: a. Sá sem sækir í dag og er í forgangsflokki verður að gera ráð fyrir því að þurfa að bíða í 2–21/2 ár eftir láni. Sá sem sækir um í dag fær því afgreiðslu í fyrsta lagi í maí 1990 ef hann er í forgangsflokki en í síðasta lagi fær hann afgreiðslu í nóvember 1990. b. Sá sem sækir um í dag og er ekki í forgangsflokki fær þá afgreiðslu sinna mála í fyrsta lagi í nóvember 1990 en í síðasta lagi í maí 1991. Þá er kjörtímabili núverandi ríkisstjórnar reyndar nýlega lokið. Biðlistarnir hafa því ekki styst í tíð núverandi ríkisstjórnar. Misgengishópurinn - frá því að kaupgjaldsvísitalan var tekin úr sambandi 1983 - fékk bindandi fyrirheit frá flokkunum fyrir síðustu kosningar. Ekkert hefur verið gert í tíð núverandi ríkisstjórnar til þess að leysa vanda þessa fólks, reyndar þvert á móti þar sem raunvextir hafa aldrei verið hærri. Frá því að nýja húsnæðiskerfið var ákveðið hefur átt sér stað stöðug skerðing á framlögum ríkisins til húsnæðismála. Ekkert hefur enn gerst sem bendir til þess að lagfæra eigi ríkisframlög til húsnæðismálanna. Frammi fyrir þessum staðreyndum hefur félmrh. nú gefist upp og ákveðið að freista þess að láta fara fram heildarendurskoðun á húsnæðislánakerfinu. Hefur þeim sjónarmiðum því verið hreyft að rétt væri að bíða með afgreiðslu á kaupleigufrv. þar til heildarendurskoðun væri lokið. Á þau sjónarmið hefur Alþfl. ekki viljað fallast og hefur lagt ráðherrasæti Jóhönnu Sigurðardóttur að veði fyrir málinu. Hér er því annars vegar um að ræða enn eitt stríðsmálið milli stjórnarflokkanna - og það er þeirra mál að leysa það - en hins vegar er hér um að ræða skynsamlegar hugmyndir sem vert er að fallast á með þeim rökum sem getið var um í upphafi. Ekki vekur það mikla tiltrú á annars ágætu máli að stjórnarliðið afgreiðir málið í hinni mestu fýlu og með hundshaus. Þannig skín þvermóðskan út úr nefndaráliti meiri hl. í Nd., en þar segir m.a.: "Athygli vekur að ekki hafa borist svör frá Húsnæðisstofnun ríkisins, Sambandi ísl. sveitarfélaga, samtökum atvinnurekenda, Landssambandi lífeyrissjóða og frá mjög fáum sveitarfélögum. Virðist því lítill áhugi á frv."- segir orðrétt í nál. meiri hl. í Nd. og undir þetta nál. skrifa allir nefndarmenn, líka alþýðuflokksmaðurinn í deildinni. Síðan segir: "Einstakir nefndarmenn meiri hl. draga í efa mikilvægi þessa frv., svo sem að það valdi straumhvörfum í húsnæðiskerfinu, og telja að eðlilegra hefði verið að fresta afgreiðslu þess og tengja það heildarendurskoðun húsnæðismála, ekki síst félagslega kerfisins." Og síðan segja þeir: "Meiri hl. nefndarinnar telur hins vegar rétt að afgreiða þetta frv. í samræmi við skuldbindingu formanna flokkanna." - Sem sagt, málið á að afgreiða af því að formenn flokkanna samþykktu það. Annars hefði það ekki verið afgreitt. "Það eru með öðrum orðum einu rök meiri hl. í Nd. að þar sem formenn stjórnarflokkanna vilji afgreiða málið verði það gert. Þessi "rök" nægja ekki undirrituðum. Afstaða hans til málsins byggist á efnislegum forsendum. Með hliðsjón af þessu leggur 1. minni hl. því til að frv. verði samþykkt með þeirri brtt. sem flutt er á sérstöku þingskjali og verður gerð grein fyrir við umræðu málsins." Þá vil ég, herra forseti, í sambandi við þetta mál vekja athygli á minnisblaði frá Inga Val Jóhannssyni sem hefur unnið að þessum málum og ég hygg að sé starfsmaður ráðuneytisins og kom á fund nefndarinnar í morgun og veitti mjög gagnlegar upplýsingar. Það var mjög gagnlegur fundur í nefndinni þar sem farið var yfir þessi mál. Þar lætur hann okkur í té upplýsingar um kostnað annars vegar við íbúð í verkamannabústöðum og hins vegar við íbúðir í kaupleigukerfi hvort sem er félagslegu kaupleigukerfi eða almennu kaupleigukerfi. Niðurstaða hans er sú að ef við tökum félagslega kaupleigukerfið þurfi fólk sem fer inn í 4 millj. kr. íbúð að borga 12 300 kr. á mánuði í 43 ár til að standa undir íbúðinni og eignast hana. Ef aftur á móti fólk fer inn í jafndýra íbúð í verkamannabústöðum þarf það að borga fyrstu þrjú árin, ef það fær alla fyrirgreiðsluna frá Húsnæðisstofnun, 100%, 14 300 kr. á mánuði í þrjú ár en 9 100 kr. á mánuði frá og með 4. og til og með 43. ári. Rökin fyrir kaupleigukerfinu eru því ekki út af fyrir sig þau að það sé mikið hagstæðara en verkamannabústaðakerfið að þessu leytinu til. Rökin hins vegar fyrir kaupleigukerfinu eru í mínum huga þau fyrst og fremst og það skiptir alveg höfuðmáli fyrir mér: Félagslega íbúðakerfið á við erfiðleika að etja. Það er orðið mikið bákn. Það er orðið þungt í vöfum. Það þarf að laga. Það er erfitt að ná samkomulagi um að laga félagslega íbúðakerfið, en til þess að hægt sé að laga það verður að ná samkomulagi um það m.a. við verkalýðshreyfinguna í landinu, sveitarfélögin o.s.frv. Þess vegna tel ég rétt að opna fyrir allt aðra tegund af félagslegu kerfi sem þar með skapar möguleika á sveigjanlegra vall í félagslegu íbúðakerfi en til þessa hefur verið og skapar þannig möguleika á að hafa áhrif á verkamannabústaðakerfið til að laga það að breyttum tíma um leið. Þetta er í mínum huga algjört höfuðatriði í sambandi við þetta mál. Ég verð að segja að ég hef út af fyrir sig ekki mikla trú á því að þetta kerfi skili einn, tveir, þrír einhverjum ósköpum til fólks, en það opnar nýja þróunarmöguleika og skiptir að mínu mati alveg höfuðmáli að það opnar þarna nýja þróunarmöguleika. Það eru ýmsir gallar á þessu, það eru ýmis spurningarmerki, það eru ýmis vafaatriði. Og ég hef áhyggjur af kerfinu í höndum núverandi ríkisstjórnar og ég dreg ekkert úr því. En allt um það. Ég styð málið. Ekki á þeim forsendum sem meiri hlutinn í Nd. gerði, að það væri vegna þess að formenn stjórnarflokkanna hefðu skrifað upp á plagg, það kemur mér ekki við, heldur af þessum efnislegu ástæðum sem ég hef rakið. Margt mætti fleira um þetta mál segja, herra forseti. Það var afar fróðlegt plagg sem Ingi Valur Jóhannsson kom á framfæri við félagsmálanefndarmenn deildarinnar varðandi samanburð á þessum tveimur kostum og ég mun hafa einhver ráð með að koma þeim upplýsingum á framfæri þannig að fólk geti áttað sig á þessum atriðum, en ég held að við verðum að viðurkenna að þau rök sem ég hér nefndi varðandi nýja þróunarmöguleika og opnari endurskoðunarmöguleika á kerfinu séu stærstu rökin í málinu og ég held að þeim eigi að halda fram við alla og það sé höfuðatriðið, herra forseti.



Hæstv. forseti. Ég er hvorki í hinni mestu fýlu né með hundshaus út af því máli sem hér er á dagskrá, en eins og fram kemur í nál. meiri hl. sit ég í félmn. þessarar hv. deildar og hún mælir með því að frv. verði samþykkt óbreytt. Það er orðið alllangt síðan kaupleiguíbúðir komu fyrst til umræðu hér á landi. Fólk hefur í aðalatriðum skipst í þrjá hópa varðandi afstöðu til málsins: Þá sem eru á móti, þá sem eru með og þá sem telja þetta fyrirkomulag áhugavert og allrar athygli vert en óttast að það verði erfitt í framkvæmd. Ég tilheyri síðastnefnda hópnum. Hér á landi hefur fram til þessa farið meiri tími og orka í að koma sér þaki yfir höfuðið en gerist og gengur á meðal annarra þjóða. Það þarf ekki af öllu leyti að vera af hinu illa, en það þori ég að fullyrða að fjöldi fólks vill frekar nota tíma sinn á annan hátt en þann. Fyrir það fólk opnar kaupleigukerfið möguleika. Innan húsnæðismálastjórnar mun starfa sérstakur starfshópur að því að móta tillögur um úrbætur á húsnæðisvanda byggðarlaga utan höfuðborgarsvæðisins og er það vel. Samkvæmt upplýsingum sem fram koma í fréttabréfi Húsnæðisstofnunar ríkisins frá í mars á þessu ári hefur verið ákveðið að framkvæma könnun á ýmsum þáttum húsnæðismála landsbyggðarinnar og hefur Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands verið fengin til þess að vinna það verk. Í fréttabréfinu segir, með leyfi forseta: "Könnun Félagsvísindastofnunar verður þríþætt. Í fyrsta lagi verða kannaðar fyrirliggjandi upplýsingar um húsnæðisvanda landsbyggðarinnar og er þessi þáttur verksins nú þegar vel á veg kominn. Í öðru lagi er ætlunin að staða mála á nokkrum þéttbýlisstöðum verði könnuð sérstaklega með viðtölum við bæði íbúa á staðnum og sveitarstjórnarmenn. Þriðji og meginþáttur könnunar Félagsvísindastofnunar verður svo úrtakskönnun á stöðu og viðhorfum fólks í öllum byggðarlögum landsins til húsnæðismála." Ég vil lýsa ánægju minni með þetta starf. Ég er þeirrar skoðunar að húsnæðismálin séu ein aðalástæða þess að fólki fer fækkandi á landsbyggðinni, a.m.k. á það við um mörg byggðarlög. Þá þarf engan að undra þótt fólk tvínóni við að byggja sér einbýlishús á stað þar sem endursöluverð þess yrði aðeins hluti af byggingarkostnaði. Þetta gerir þrátt fyrir allt það fólk sem er staðráðið í því að það vilji hvergi annars staðar búa en í einhverju ákveðnu byggðarlagi, en fyrir það fólk sem er að stofna heimili og hefur ekki tekið endanlega ákvörðun um framtíðaraðsetur og eins það fólk sem gjarnan vill prófa að búa úti á landsbyggðinni er kaupleigukerfið að mínu mati lausnin. Hins vegar vil ég segja að ég get að sumu leyti tekið undir með þeim sem telja að eðlilegra hefði verið að bíða með þessa breytingu þar til húsnæðislánalöggjöfin verður í heild sinni tekin til endurskoðunar sem er á næstu missirum. Mig langar að síðustu, hæstv. forseti, að vitna aftur í fréttabréf Húsnæðisstofnunar ríkisins frá því í mars sl. þó það sé kannski ekki til siðs að geta þess jákvæða sem gerist á landsbyggðinni, en þar kemur fram að íbúðabyggingar á Akureyri jukust verulega á sl. ári. Þá var byrjað á 110 nýjum íbúðum og fullgerðar ca. 50, en um nokkurra ára skeið hefur íbúðum ekki fjölgað þar í bæ. Að áliti Finns Birgissonar, skipulagsstjóra Akureyrarbæjar, og Jóns Björnssonar félagsmálastjóra er heildarþörf nýrra íbúða fram til 1991 um 450. Íbúðaþörf á Akureyri eins og annars staðar fer vissulega eftir atvinnuástandi hverju sinni og nú sem stendur eru ýmsar blikur á lofti í þeim málum, einnig hvað snertir Akureyri. En við skulum vona að úr rætist hvað snertir rekstrarstöðu undirstöðuatvinnuveganna því að öðrum kosti er óþarfi að tala um byggingu húsnæðis yfirleitt.



Herra forseti. Ég ætla ekki að tefja þessa umræðu, það hefur orðið að samkomulagi að við mundum hætta klukkan sjö, en við 2. umr. vil ég segja samt nokkur orð. Ég bendi á að við þingmenn Borgarafl. í þessari deild lögðum fram heilsteyptar tillögur í húsnæðismálum er tóku yfir allt húsnæðiskerfið bæði er varðar félagslega þáttinn og svo hinn þáttinn líka. Það frv. sem hér er er einn angi af okkar tillögum og ég verð að segja að þetta er í anda þess að gefa fleiri möguleika en þá sem verið hafa. En mér hefði þótt miklu nær en að taka þennan eina þátt út úr að helst fyrir því þingi sem er nú að ljúka hefðu legið tillögur um heildarendurskoðun á húsnæðiskerfinu. En ég vil lýsa því hér yfir að a.m.k. ég mun ekki standa í vegi fyrir því að þetta frv. verði samþykkt og þá í trausti þess að þegar sú endurskoðun sem nú stendur yfir fer fram verði litið á alla þætti húsnæðismálanna og þar á meðal þennan þátt þannig að heilsteypt löggjöf verði til og allir möguleikar sem ríkið getur boðið verði teknir inn í. Ég vil aðeins segja þessi orð og mun þá fresta því að tala meira um þetta og einstök atriði þangað til að 3. umr. kemur.



Herra forseti. Ég kem í ræðustól fyrst og fremst til að þakka hv. félmn. hve vel og fljótt hún hefur afgreitt það frv. sem hér er til umræðu og ég held að það sé óhætt að segja, þrátt fyrir að hér hafi verið mælt fyrir þremur nál., að þetta frv. hafi fengið hér jákvæðar undirtektir og umfjöllun. Mig langar aðeins, fyrst ég er komin í ræðustól, að bæta við þann samanburð sem fram kom hjá hv. 7. þm. Reykv., þar sem hann bar saman greiðslur í verkamannabústaðakerfinu og kaupleigukerfinu, og geta þess, til þess að það komi fram rétt mynd af þessu máli, að hv. þm. kom aðeins inn á hluta þess sem fram kom í minnisblaði um þetta mál. Hann tók samanburð á mánaðarlegum kaupleigugreiðslum og greiðslubyrði þeirra sem fá fullt lán í verkamannabústaðakerfinu, þ.e. 100% lán. Við það verður að bæta til þess að komi fram sanngjörn mynd af þessu að það eru einungis 10% þeirra sem sækja um í verkamannabústaðakerfinu sem fá þetta viðbótarlán. Það má líka benda á um þá, sem eiga ekkert handbært fé og þurfa sjálfir að útvega sér þessi 15% lán og þurfa þá til þess að fara í bankakerfið, að greiðslubyrði þeirra er aftur á móti mjög þung fyrstu árin og væri það fyrsta árið um 23 000 kr. á mánuði á móti 12 600 í kaupleigukerfinu, annað árið 22 600 og fimmta árið 17 500. Ég held að það sé rétt að taka þetta með inn í myndina þegar verið er að bera saman greiðslubyrði á verkamannabústaðakerfinu annars vegar og kaupleigukerfinu hins vegar. Ég sé ekki ástæðu til þess, herra forseti, að fara nú út í almennar umræður um húsnæðismál og vil aðeins ítreka í lokin þakkir til hv. félmn. fyrir afgreiðslu á þessu frv.