Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Benedikt Gröndal) Hæstv. forseti. Frv. þetta er samið að frumkvæði hæstv. menntmrh. af n., sem í áttu sæti þeir Brandur Jónsson skólastjóri málleysingjaskólans, Ásgeir Pétursson, sem þá var deildarstjóri í menntmrn., og Stefán Ólafsson læknir. Frv. á að koma í stað 40 ára gamalla laga um málleysingjaskóla, sem hér hafa verið í gildi. Hefur verið leitazt við að breyta frv. í nútímaform, taka tillit til þeirrar reynslu, sem fengizt hefur á þessu sviði, og gera á því aðrar endurbætur, sem nauðsynlegar þóttu. Kennsla heyrnarleysingja á Íslandi hófst árið 1865 að Þingmúla í Skriðdal og hefur verið haldið uppi óslitið síðan. Framan af var hér, eins og í mörgum öðrum löndum, eingöngu kennt fingra- eða merkjamál og stuðzt við þá aðferð fram til ársins 1922, þegar þau lög, sem hér á að breyta, voru sett. Þá var tekin upp aðferð, sem byggðist á því að reyna að sameina fingra- og merkjamál og einhverja talkennslu. Þeirri aðferð var haldið fram til ársins 1944, þegar enn var breytt um kennsluaðferð og tekin upp sú, sem notuð hefur verið síðan, að miða alla kennsluna við að kenna þessu fólki að tala. Lengi vel voru á þessu sviði notuð orð eins og daufdumbir og sambærileg orð í öðrum tungumálum, sem fengu ýmiss konar víðtækari merkingu en ástæða var til. Var það trú manna, að fólk, sem var kallað þessu nafni, væri að einhverju leyti sljótt eða hefði ófullkomna greind, þó að ekki væri nein ástæða til slíks. Eftir að þeim orðum var sleppt af stofnuninni, var tekið að kalla hana málleysingjaskóla. Þetta orð byggist þó á misskilningi, vegna þess að sjúkleiki þessa fólks er svo til í hverju einasta atviki ekki fyrst og fremst málleysi, heldur heyrnarleysi. Heyrnarleysið er orsök þess, að fólkið lærir ekki að tala. Samkv. þessu frv. verður því nafni á skólanum breytt úr málleysingjaskóla í heyrnarleysingjaskóla. Eins og frv. liggur fyrir, er skólinn kallaður heyrnarleysingjaskóli, en við meðferð málsins hefur menntmn., í samráði við forráðamenn skólans, orðið ásátt um að breyta því í heyrnleysingjaskóla. Nú er nefndarmönnum ljóst, að þetta orð er ekki sérlega þægilegt eða tamt í máli, og var nokkuð um það rætt. En forráðamenn stofnunarinnar eru þeirrar skoðunar, að það verði að koma fram í heiti skólans, hvað þjáir þá nemendur, sem þar eru. Þess vegna hefur ekki reynzt unnt að finna hentugra orð eða styttra, sem jafnframt gæfi til kynna, hvers konar fólk er þarna við sérstakt nám. Niðurstaðan er því sú, að n. leggur til í brtt. að breyta orðinu heyrnarleysingjaskóli í heyrnleysingjaskóli á öllum stöðum í frv. Í frv. eru ákvæði um skólaskyldu heyrnarlausra barna, og er gert ráð fyrir því, að þau séu skólaskyld frá 4 ára aldri. Hallast menn nú mjög að því, að nauðsyn sé, að þessi börn fái eins snemma og hægt er kost á kennslu, og eru fyrir því ýmsar ástæður. Er talið, að á aldrinum 2–4 ára séu börnin næmust fyrir máli. Þá hefur komið í ljós, að ýmis millistig eru á milli fullkominnar heyrnar og algers heyrnarleysis. Þegar um er að ræða heyrnarleifar hjá börnum, er mjög mikilvægt að byrja snemma að kenna þeim að hagnýta þær leifar eins og unnt er. Enn benda sérfróðir menn á, að foreldrum þyki oft hvað vænst um þau börn sín, sem eiga við erfiðleika að stríða, fram yfir önnur, þeim hætti til að sýna slíkum börnum mikið eftirlæti, sem vel geti reynzt vafasamt fyrir uppeldi þeirra, og sé af þeim sökum hollt fyrir börnin að komast eins fljótt og unnt er í félagsskap og til náms og þjálfunar, eftir því sem unnt er. Í gömlu lögunum var gert ráð fyrir, að í þennan skóla megi taka blind, málhölt og vitsljó börn, en kennsla slíkra barna er algerlega ósamrýmanleg kennslu heyrnarleysingja, og er það því tekið burt úr frv., sem hér liggur fyrir. Menntmn. fór í heimsókn í málleysingjaskólann, sem nú heitir, og kynnti sér starfsemi hans. Nefndarmenn sannfærðust fljótt um, að mikil þörf er á að greina börnin í sundur eftir aldri og eftir heyrn - eða heyrnarleysi, þannig að ekki þurfi að hafa saman mjög ólík börn hvað aldur og þroskastig snertir. Nú er hópur heyrnarlausra barna hér á landi, sem skólinn veit um og hefur, ekki nema liðlega 20. Samt sem áður fannst n. augljóst, að það var of lítið að hafa fjóra kennara, eins og nú er. Þess vegna er ekki í þessu frv. gert ráð fyrir því að festa tölu kennara, heldur er talið ráðlegt að láta vera á valdi menntmrn. að ákveða þá tölu. Til viðbótar er rétt að geta þess, að skv. upplýsingum forráðamanna skólans er orsakir heyrnarleysis fyrst og fremst að finna í sjúkdómnum rauðum hundum. Fái vanfærar konur þennan sjúkdóm á vissu stigi, leiðir það svo til alltaf til heyrnarleysis, sjónleysis, hjartabilunar eða alls þessa, og af nemendum skólans, sem nú eru, eru tveir hópar: annar, sem var með 9 börnum upphaflega, hinn með 11 börnum, sem beinlínis er hægt að rekja til faraldra af rauðum hundum hér á landi. Það getur því komið til í framtíðinni, að sveiflur verði í nemendafjölda, og er þess vegna ekki rétt að hafa föst ákvæði um þessa hluti. Í frv., sem fyrir liggur, er gert ráð fyrir, að kennarar við heyrnleysingjaskólann njóti sömu réttinda til orlofs og aðrir kennarar í skólum á fræðsluskyldualdri. Menntmn. þótti augljóst, að þetta væri ekki nægilegt. Í fyrsta lagi er ekki krafizt af þessum kennurum eingöngu kennaraprófs, heldur sérmenntunar þar til viðbótar. Í öðru lagi verður augljóst við minnstu kynni af starfi í þessum skóla, að kennarastörf þar útheimta endalausa þolinmæði og miklu meiri alúð en ástæða er til að krefjast af kennurum í venjulegum skólum fyrir heilbrigð börn. N. leggur því til í 3. brtt. sinni á þskj. 314, að menntmrn. setji reglugerð um réttindi til orlofs fyrir kennara heyrnleysingjaskólans og skuli þar tekið tillit til þeirra sérstöku krafna, sem eru gerðar til kennara skólans, auk þess sem þeir njóti sömu réttinda og kennarar við aðra skóla, sem annast kennslu barna á fræðsluskyldualdri. Með þessu ákvæði, ef samþykkt verður, gefur Alþ. beinlínís í skyn, að það ætlist til þess, að ráðuneytið gert að einhverju leyti betur við kennara þessa skóla en aðra, með tilliti til þess, sem af þeim er krafizt. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um frv. eða þær brtt., sem menntmn. gerir við það. Augljóst er, að í þessum skóla er unnið mikilvægt mannúðarstarf, þótt hann sé ekki stór, og er því ástæða til þess fyrir Alþ. að búa eins vel að stofnuninni og framast er unnt. Það er því till. menntmn., að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem n. leggur til á þskj. 314.

Skúli Guðmundsson Hæstv. forseti. Á þskj. 314 flytur hv. menntmn. 6 brtt. við þetta frv. Þær eru flestar um það að breyta nafninu á skólanum frá því, sem lagt er til í frv. N. vill ekki láta hann heita heyrnarleysingjaskóla, heldur vill hún, að hann nefnist heyrnleysingjaskóli. Ég sé enga ástæðu til þess að gera þessa breytingu á frv. Ég tel miklu réttara að halda við hinni gömlu málvenju, að tala um heyrnarlausa menn og heyrnarsljóa, heldur en heyrnlausa eða heyrnlitla. Á það má benda líka, að hv. n. hróflar ekki við heyrnarlausum eða heyrnarlitlum, sem eru hingað og þangað í frv. Það er þegar í 1. gr. talað um, að það skuli vera skóli fyrir heyrnarleysingja. N. leggur ekki til að breyta þessu í heyrnleysingja. Og þar er líka talað um heyrnarlaus eða heyrnarlítil börn. Þetta ætlar n. að láta standa. Nei, ég tel ekki ástæðu til að vera að breyta þessu nafni. Það er að vísu talað um sjónlausa menn og sjónlitla. Þetta hefur lengi tíðkazt og er orðið fast í málinu, alveg eins og heyrnarleysi. Ég sé enga ástæðu til að breyta þessu. Ég teldi, að það væri sízt til bóta að innleiða þetta í fleiri skólum. Ég teldi enga ástæðu til þess t.d. að leggja niður verzlunarskólann og fara að stofna verzlunskóla. Og ef við förum nú í háskólann, er nokkur ástæða til þess að skýra upp lagadeild háskólans og kalla hana lögdeild? Það getur vel verið, að það gæti staðizt, en ég sé ekki, að það sé nein þörf á slíku. Margt fleira þessu líkt mætti nefna. Annars kemur það víða fram hér í frumvörpum, að menn eru að amast við eignarfallinu. Það var frv. hér, sem var tekið fyrir næst á undan þessu, sem hæstv. dómsmrh. mælti fyrir, og þar er talað um, held ég, stjórnvaldatilkynningar eða eitthvað svoleiðis. Ég hefði fellt mig betur við, að þetta hefði verið stjórnarvalda, því að ef ég á erindi við ráðherrana, þá talar maður um að fara í stjórnarráðið, en ekki endilega taka upp á því að fara í stjórnráðið. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er flutt af hæstv. ríkisstj. Víst er það svo, að það er ákaflega mikil þörf á því að breyta frv., sem koma frá hæstv. núv. stjórn, og lagfæra margt í þeim. En einmitt vegna þess, að þar er mikið nauðsynjaverk fyrir hendi, sem þm. ættu að sinna af alvöru, þá tel ég ekki, að þeir ættu að vera að eyða orku sinni og tíma í að gera breytingar á stjórnarfrv., sem fremur eru til skemmda en bóta. Ég held satt að segja, að hv. menntmn. ætti, í staðinn fyrir að vera að amast við eignarfallinu í þessu tilfelli, að taka til umræðu, hvort hún gæti eitthvað lagað viðkomandi þágufalli og notkun þess í íslenzku máli. Ég vil leggja á móti því, að þetta verði samþykkt, þessar brtt. nefndarinnar um nafn á skólanum, mér finnst það eigi að vera eins og er í frv.



Herra forseti. Það má að sjálfsögðu lengi deila um atriði, sem viðkoma íslenzku máli. Hér gerist það, að nýtt heiti er sett á skólann af öðrum ástæðum en málsástæðum. Þá er nafninu breytt í þeim tilgangi að stytta orðið og gera það hljómbetra. Till. um þetta er komin frá forráðamönnum skólans, og n. hefur fyrir sitt leyti fallizt á hana. Ég hygg, að það sé erfitt að tala um nokkrar reglur í okkar máli í sambandi við þetta. Ef hv. þm. telur sig vera til þess kallaðan að verja eignarfallið, vill hann þá ekki halda uppi því, sem er bezta vörnin, m.ö.o. sókn? Vill hann ekki leggja til, að hér verði ekki talað um þingmenn lengur, heldur þingsmenn, að ekki verði talað um sjónleysingja, heldur sjónarleysingja, að ekki verði talað um málleysingja, heldur málsleysingja? Af hverju hefur hann alla sína þingtíð látið standa í lögum frá 1922, að skólinn héti málleysingjaskóli, ef það eru afglöp gagnvart íslenzku máli að kalla hann ekki málsleysingjaskóla? Ég vil taka fram að lokum, að ég tel till. enga goðgá. Við tökum samsett orð, heyrnarleysingi, og tengjum það við orðið skóla. Verður úr langt orð, eins og okkur hættir til í okkar máli, og eru mörg fordæmi fyrir því, að langar samsetningar hafa verið styttar með úrfellingum, þegar það hefur ekki skert merkingu. Ég sé ekki neina hættu við það. Þvert á móti tel ég, að nýja nafnið geti vel staðizt og sé að því leyti betra, sem það er styttra og óskert að merkingu. Að öðru leyti get ég sagt fyrir sjálfan mig, - ég veit ekki um aðra nefndarmenn, - að ég mundi ekki telja það neitt höfuðatriði, ef hæstv. d. felldi þessa brtt. um nafnið, ef málinu sjálfu er jafnvel borgið eftir sem áður. Hv. deild ræður þessu að sjálfsögðu. En við skulum ekki hlaupa hugsunarlaust eftir fyrstu sérvizkurödd, sem kemur í þessum efnum.

Gísli Guðmundsson Hæstv. forseti. Ég skal ekki blanda mér mikið í ágreining málfræðilegs eðlis í sambandi við þetta mál, það var annað, sem ég ætlaði að gera að umræðuefni. En úr því að farið er að tala hér um orð, þá get ég ekki annað en verið sammála hv. 1. þm. Norðurl. v. um það, að við eigum ekki að vera að taka okkur fyrir hendur hér á Alþingi að búa til nýyrði, það er annarra stofnana að búa til nýyrði í málinu. En það er það, sem hv. n. virðist hafa tekið sér fyrir hendur, að búa til nýyrði, sem gæti að vísu verið gott og gilt, en hefur að minni hyggju ekki áður verið til. Mér er a.m.k. ekki kunnugt um það. Að sjálfsögðu mætti spyrja orðabókarhöfunda, hvort þetta orð sé til í málinu. Ég er þeirrar skoðunar, að við hér á Alþingi eigum ekki að taka okkur fyrir hendur nýyrðagerð. Það, sem ég ætlaði að ræða um, er sú efnisbreyting, sem virðist vera gerð með frv., og breyting á nafni skólans, sem hefur heitið málleysingjaskóli, en nú er gert ráð fyrir að nefna heyrnarleysingjaskóla - eða heyrnleysingjaskóla, ef farið er eftir tillögum menntmn. Ekki ætla ég að fara að rökræða það hér, af hverju málleysi stafi, og eflaust er það rétt, að það stafi að jafnaði af heyrnarleysi og að heyrnarleysi sé í raun og veru það mein, sem þjáir þá mállausu. Þarna er gert ráð fyrir í frv., að mér skilst, að heyrnarlaus börn - eða heyrnlaus - séu skólaskyld á vissum aldri. Nú held ég, að það sé ekki rangminni hjá mér, að í þessum skóla hafi verið hingað til börn og unglingar, sem voru ekki heyrnarlaus, en hins vegar mállaus, og víst er um það, held ég, að málleysi eða gallar á máli getur í vissum tilfellum stafað af öðru en heyrnarleysi. En ég vildi grennslast eftir því hjá hv. frsm., úr því að ráðh. er ekki viðstaddur, hvort það sé ekki ætlunin þrátt fyrir þetta, að mállaus börn eða mállítil geti áfram fengið að vera í þessum skóla, þó að þau séu ekki heyrnarlaus. Ef á að skilja málið þannig, að aðeins heyrnarlaus börn komist í skólann, þá held ég, að það sé breyting frá því, sem verið hefur, og ég vildi óska þess, að hv. frsm. veitti skýringu á þessu.

Frsm. (Benedikt Gröndal) Hæstv. forseti. Eftir þeim upplýsingum, sem n. hefur fengið, mun það hafa komið fyrir, að kennarar skólans hafi tekið þangað börn, sem hafa haft mjög gallað málfar, og þá oft getað hjálpað þeim. En mér skilst, að það hafi verið talið til undantekninga. Það, sem hægt er að kalla mállaus börn eða mjög mállítil, stafar, eftir því sem okkur er sagt af þessum sérfróðu mönnum, að því er mér skilst, alltaf af heyrnarleysi. Ef hv. þm. vefengir það, get ég ekki annað en óskað eftir því, að hann ræði það við þá menn, sem þarna ráða húsum, og sérfræðinga. Hér hefur t.d. einn læknir, sérfræðingur á þessu sviði, tekið þátt í að semja þetta frv. með þessari breytingu og með þeirri grg., sem því fylgir. Ég verð að vísa hv. þm. í grg., og ef hún ekki nægir, þá til þeirra forráðamanna skólans og annarra, sem hafa undirbúið þetta frv. Það er í grg. bent á ýmsar ástæður fyrir því, að gamla heitið á skólanum, málleysingjaskólinn, getur haft óþægilegar afleiðingar og valdið óþægilegum misskilningi, eins einfaldir hlutir og umgengni manna í nágrenni við stofnunina og viðhorf bifreiðastjóra, sem fara þarna um. Menn vita, að þetta er málleysingjaskóli, en þeir átta sig ekki á því, að þessi börn geta mörg látið út úr sér hljóð, sagt einfalda hluti, mismunandi mikið eftir þroskastigi, en þau eru öll fyrst og fremst heyrnarlaus eða nálega heyrnarlaus. Ég hygg, að hv. d. sé alveg óhætt að treysta þeim upplýsingum, sem hér liggja fyrir og eru frá Brandi Jónssyni skólastjóra og Stefáni Ólafssyni lækni, og einnig, að hér séum við að ganga í fótspor annarra, sem einnig þekkja vel til í öðrum löndum, hvað þetta mál snertir.

Gísli Guðmundsson Hæstv. forseti. Það var nú því miður lítið að græða á þeim skýringum, sem fram komu frá hv. frsm. n., en það, sem ég var að spyrja hann um, var, hvort hann áliti, að ekki mundi verða gert ráð fyrir því, að börn eða unglingar, sem eru mállaus eða mállítil af öðrum orsökum en heyrnarleysi, fái inngöngu í skólann. Sennilega hefur hv. frsm. ekki kynnt sér þetta, - ég er ekkert að ámæla honum fyrir það, - en vildi mælast til þess, að hann kynnti sér það fyrir 3. umr. og væri þá hægt að gefa svör um þetta nánar þá. En um þetta er ekki verið að spyrja að ástæðulausu, þannig að það er fullkomlega réttmætt að ætlast til þess, að þeir, sem hér standa fyrir málum, gefi sína skýringu á þessu. Ég hef því miður ekki lesið nógu vel þá ýtarlegu grg., sem frv. fylgir frá n., sem undirbjó það. En ég hef ekki tekið eftir því, að það stæði í henni nákvæmlega þetta, sem frsm. gat um, að mállaus börn væru ávallt heyrnarlaus. Ég hef ekki tekið eftir því. Það getur vel verið, að það standi í henni þrátt fyrir það. En ég held, að það þurfi ekki að hafa um það langar umr., að barn getur verið mállaust eða málhalt af öðru en heyrnarleysi, það getur orðið það af slysi, svo að ég nefni dæmi, sem ekki er á heyrn, heldur á talfærum, þótt hitt megi trúlega til sanns vegar færa og sé sjálfsagt rétt, að meðfætt málleysi stafi yfirleitt af heyrnarleysi. Það er alkunna. Ég vildi aðeins endurtaka þetta, sem ég var að spyrja um. En úr því að hv. frsm. getur ekki svarað því nú, þá væri æskilegt, að hann gæti svarað því við 3. umr.

Frsm. (Benedikt Gröndal) Hæstv. forseti. Ég geri ekki ráð fyrir og hef ekki heyrt annað í menntmn. en að gert sé ráð fyrir, að þessi skóli veiti alla þá þjónustu, sem hann hefur veitt og getur veitt. Það fer ekkert á milli mála um það. Ég vil að sjálfsögðu ekki deila um bein læknisfræðileg atriði við hv. þm. Það væri æskilegt að gera það á öðrum vettvangi.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) Hæstv. forseti. Þetta litla frv. fjallar um nokkra breytingu á útgáfu Stjórnartíðinda og er þess efnis, að hér eftir verði gefin út sérstök C-deild, þar sem birtir skulu samningar við önnur ríki og auglýsingar varðandi gildi þeirra. Þessi till. kemur af því, að langt er komið útgáfu á gildandi samningum við önnur ríki, og ætlazt er til, að þeim verði safnað allt til síðustu áramóta, en eftir það þykir hentara, að þeirra sé hægt að leita í sérstakri deild Stjórnartíðindanna, þar sem þeim verði ekki blandað saman við annað efni. Frv. hefur þegar fengið afgreiðslu í hv. Ed. Leyfi ég mér að leggja til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Snemma í haust tók Ingi R. Helgason sæti á þingi vegna fjarveru minnar um stundarsakir og flutti þá ásamt hv. 3. þm. Reykv., hv. 11. landsk. og hv. 7. landsk. frv. til l. um breyt. á l. nr. 42 frá 1957, um húsnæðismálastofnun, byggingarsjóð ríkisins, sparnað til íbúðabygginga, breyt. á I. kafla l. nr. 36 frá 1952 o.fl. Frv. þetta er flutt til þess að létta nokkuð ofurþungar byrðar þess fólks, sem á undanförnum árum hefur ráðizt í að reyna að koma upp íbúð yfir sig og sína og færist slíkt í fang nú. Allt það fólk, sem ráðizt hefur í byggingarframkvæmdir og ekki er því betur efnum búið, verður að leggja á sig nálega yfirmannlegt erfiði, þota langa bið eftir þeim lágu og dýru lánum, sem húsbyggjendum eru veitt í lánastofnunum, ganga fyrir Pétur og Pál í hópi frænda og skylduliðs til þess að biðja þá um skyndilán, þreyta göngu milli bankanna til að slá sér víxillán að fengnum ábyrgðarmönnum, sem gildir séu teknir, og síðan, og það er þungbærast af öllu - að lifa í stöðugum ótta við, að þrátt fyrir allt verði svo einhver skuldheimtumaðurinn eða lánastofnunin til þess að ganga að, ef vanskil verða, og íbúðin fari svo eftir allan þrældóminn og allar þjáningarnar undir hamarinn. Það eru því miður þúsundir manna, flest ungt fólk, sem við þessi lífskjör búa nú í þjóðfélagi okkar, og þetta er íkjulaus og orðfá lýsing á lífskjörum þessa fólks. Það mun því enginn geta neitað því, að full þörf sé á að létta byrðar þessa fólks. Þess eru því miður sannanlega mörg dæmi, að ungir menn hafa gengið svo fram af sér við þetta byggingarstrit, að þeir bíða þess aldrei bætur. En samt sem áður hafa allar tilraunir til að fá fram hér á hv. Alþingi einhverjar lagfæringar á gildandi löggjöf húsbyggjendum í hag átt litlum skilningi að mæta á hv. Alþingi. Hvort sem frv. stjórnarandstæðinga hafa fjallað um að hækka hámark lána, um að lengja lánstíma, um lækkun vaxta eða um útvegun aukins fjár til húsnæðismála, hafa þau öll verið svæfð eða felld. Það hefur aldrei verið neitt hik á fylgjendum stjórnarflokkanna í þessum efnum. Þeirra lokasvar hefur alltaf verið þetta sama: Við leggjum til, að frv. verði fellt. Erfiðleikar húsbyggjenda, sem voru ærnir fyrir vegna lágra lána og hárra vaxta og of stutts lánstíma, hafa aukizt og margfaldazt á seinustu tveimur árum. Byggingarkostnaður hefur stórhækkað vegna tveggja gengislækkana og margfaldaðra söluskatta á allt byggingarefni eins og á allar aðrar vörur og þjónustu. En lánin út á hverja íbúð hafa ekki verið hækkuð, lánstíminn ekki verið lengdur og vextir ekki verið lækkaðir. Nei, eins og kunnugt er, hafa þeir verið stórhækkaðir, svo að vaxtabyrðin hefur aukizt af tveim ástæðum: af hækkuðum byggingarkostnaði og hækkuðum vaxtafæti. Nú mun gersamlega óhugsandi, að hægt væri að koma upp vandaðri þriggja herbergja íbúð í sambyggingu fyrir minna en 400 þús. kr., en til hennar fæst í langmesta lagi 100 þús. kr. lán. Nokkur hluti þess láns eru B-lánin svokölluðu með 5% ársvöxtum og vísitölulánskjörum. Það eru því fremur dýr lán við þá verðlagsþróun, sem hér hefur verið. Þessi lán eiga að borgast upp á 15 árum. Hinn hluti lánsins, A-lánin svokölluðu, var upphaflega með 7% ársvöxtum, en núv. ríkisstj, taldi það vera lífsnauðsynlegan lið í viðreisnarráðstöfunum sínum að hækka vexti þessara lána upp í 9%. Sennilega hefur hún þó ekki þolað þjáningar þeirra og kveinstafi, sem við áttu að búa, því að í þessu efni varð hún. að láta ofur lítið undan síga og lækkaði vextina af A-lánunum úr 1% niður í 8%, og þannig eru vaxtakjör þessa lánaflokks nú. Það eru 8%. Það eru nákvæmlega sömu vextir og í íslenzkri löggjöf hétu okurvextir allt fram að viðreisn. Lánatími þessara lána er 20 ár. Hvernig fara þeir menn nú að, sem fengið hafa 100 þús. kr. lán, þeir sem bezt eru settir, hafa fengið það seint um síðir og í mörgum smápörtum, - hvernig fara þeir með hinar 300 þús. af verði íbúðarinnar? Þeir berjast flestir við að koma íbúðinni upp á þremur árum, og hjá sumum tekur það lengri tíma. Ofan á 10 stunda vinnudag sinn bæta þeir á sig tveggja tíma næturvinnu alla virka daga. Þetta eru 400 vinnustundir á ári, og með því að verðleggja þær á dagvinnukaupi, verða það rúmar 8 þús. kr. á ári, sem þeir geta aflað sér með þessari viðbótarvinnu. En með þriggja ára látlausu stríði er það, eins og menn sjá, 24–25 þús. kr., sem þeir geta þannig aflað sér til viðbótar. En lítið hrekkur það upp í 300 þús. Þá er að taka til sunnudaganna líka, til þess að þræla í íbúðinni í aukavinnu. Með 10 stunda vinnu 52 sunnudaga fást 520 vinnustundir, eins og menn sjá. Á ári getur það gefið um 10400 kr., og við þriggja ára þrældóm alla sunnudaga skilar það, sem sjá má, tæpum 32 þús. kr. Þarna eru þá fengnar 57-60 þús. kr. ýtrast reiknað. En samt eru eftir um 240 þús. kr. 9% ársvextir af þeirri upphæð eru 21600 kr. Og ef upphæðin á að borgast á 10 árum, eru afborganirnar um 24 þús. kr. Kostnaðurinn af þessari lántöku, vextir og afborganir, er því allt að 45600 kr. Vextir og afborgun af 100 þús. kr. láninu eru auk þess allt að 12800 kr. Verður þá heildargreiðslubyrðin á ári á þeim manni, sem þrælað hefur eins og hér hefur verið lýst, a.m.k. 58 þús. kr. vegna þriggja herbergja íbúðar. Það er hátt á 5. þús. kr. á mánuði eða nokkru meira en öllum árstekjum verkamanns nemur, sem vinnur átta stundir á dag alla virka daga. Slík vinna gefur með núv. kaupi 55 þús. kr., 8 stunda vinna alla virka daga. Það, sem hann hefur þá fyrir sig og fjölskyldu sína að leggja til að draga fram lífið, eru tekjurnar af tveggja stunda eftirvinnu á dag, en það getur ýtrast orðið um 13600 kr. á ári. Af því má sjá, að ekki dugir það, og það þýðir auðvitað, að konan verður líka að vinna úti og taka fullan þátt í byggingarþrældóminum með manni sínum í viðbót við vinnuna utan heimilis til þess að afla tekna, enda er það orðið mjög algengt fyrirbæri. En samt fer því fjarri, að stritinu og fjárhagsáhyggjunum sé af létt, þegar húsið er búið, því að næsti áratugurinn a.m.k. verður áframhaldandi strit og stríð, sífelld barátta fyrir því að forða íbúðinni frá því að fara undir hamarinn. Og samt virðist stjórnarliðið á hv. Alþingi enn sem fyrr ætla sér að verða samhent og samtaka um að fella allar tillögur um að létta eitthvað hlutskipti þessa fólks. Við leggjum til, að frv. sé fellt, segja þeir, og svo verður sennilega einnig gert nú. En engar aðrar tillögur koma þeir þó með heldur en þær, sem í frumvörpunum felast, sem þeir eru samtaka um að fella, engar tillögur frá þeirra hendi, sem verða mættu húsbyggjendum til einhverrar hjálpar. Þetta mál var rætt á tveimur fundum heilbr.- og félmn., og þótti brátt sýnilegt, að ekki mundi fást samkomulag um afgreiðslu þess. Meiri hl. n., þ.e.a.s. fulltrúar stjórnarflokkanna, þeir Gísli Jónsson, hv. 1. þm. Vestf., Birgir Finnsson, hv. 5. þm. Vestf., og Guðlaugur Gíslason, hv. 3. þm. Sunnl., leggur til, að frv. verði fellt, en minni hl., Jón Skaftason, hv. 4. þm. Reykn., og ég, leggur til, að frv. verði samþ. Jón Skaftason hefur þó skrifað undir nál. okkar með fyrirvara og mun gera nánari grein fyrir því, í hverju sá fyrirvari felst. Í frv. þessu er lagt til, að ársvextir af A-lánum hins almenna veðlánakerfis verði lækkaðir úr 8% í 4% og að lánstíminn skuli lengdur úr 20 árum í 25 ár og lánin verða jafngreiðslulán. Ef þetta fengist fram, væri húsbyggjendum mikill léttir að breytingunni. Þetta er það mikil vaxtalækkun, að um það munaði verulega. Einnig væri þeim nokkurt hagræði í lengingu lánstímans. Annað aðalefnisatriði frv. er það að lækka ársvexti af lánum til verkamannabústaða um helming, eða í 2%, eins og vextir af þeim lánum voru upphaflega ákveðnir, en núv. ríkisstj. hækkaði vexti af þessum lánum um helming skv. heimild í lögum um efnahagsmál frá 19. febr. 1960. Í þessu frv. er til þess ætlazt, að vaxtalækkun sú, sem í því felst, nái til allra lánssamninga byggingarsjóðanna, einnig þeirra, sem gerðir voru fyrir gildistöku laganna með öðrum og hærri vöxtum, allt upp í 9%. Á sama hátt skulu lækka ársvextir bankavaxtabréfa veðdeildar Landsbankans og byggingarsjóðs verkamanna. Það er, held ég, viðurkennt af öllum, að þau lán, sem hér eru veitt til íbúðabygginga, eru allt of lág. Ég held, að ágreiningur sé ekki um það. Miðað við núv. byggingarkostnað eru þau oftast nær innan við 20% af byggingarkostnaðinum. Og þegar við lítum á málið nánar, þá kemur það í ljós, sem kannske kann að virðast ótrúlegt, þegar menn heyra það fyrst sagt, en það er samt rétt, að lánin eru lægri en innflutningstollar og söluskattar eru nú orðnir af byggingarefni í meðalíbúð. Þetta þýðir því, að ríkissjóður íþyngir húsbyggjendum í stað þess að hjálpa þeim, þ.e.a.s. hann tekur meira í tollum og sölusköttum af byggingarefni en hann lætur í lánsformi. Hér er því heldur lagður steinn í götu þess, að byggt sé viðunandi húsnæði yfir fólkið í landinu, heldur en þjóðfélagið geri þá skyldu sína að greiða fyrir framgangi þessara nauðsynjamála. Í þessu frv. er, og það tel ég þriðja meginefnisþátt þess, lagt til, að tollar og söluskattar verði endurgreiddir í einu lagi af hverri íbúð, þegar byggingu er lokið, - ég tek það fram, ekki samkvæmt efnisreikningi húseigandans, heldur eftir útreikningi húsnæðismálastjórnar á grundvelli þess efnismagns, sem fer í vísitöluhúsið. Uppgjör þetta og endurgreiðslur skulu fara fram í samráði við fjmrn. í hvert sinn. Ég vil nú þessu næst víkja nokkrum orðum að afstöðu hv. meiri hl. heilbr: og félmn. Þau rök, sem meiri hl. heilbr.- og félmn. færir fyrir þeirri skoðun sinni, að fella beri frv., eru aðallega þrenn: 1) Að A-lánaskuldabréfin mundu falla í verði og verða óseljanleg á almennum markaði nema fyrir sáralítið verð, ef þau bæru aðeins 4% vexti. Þetta eru að minni hyggju fánýt rök, þegar af þeirri ástæðu, að A-lánabréfin hafa aldrei verið á hinum almenna verðbréfamarkaði, og er ekki ætlazt til þess, að þau verði það. Veðdeild Landsbankans hefur keypt þau affallalaust, og er til þess ætlazt, að svo verði áfram. 2) Gegn ákvæði 3. gr. frv. um, að vextir af þeim bankavaxtabréfum A-flokks, sem veðdeild Landsbankans hefur gefið út fyrir gildistöku láganna, skuli einnig lækka í 4% og lánin verða jafngreiðslulán, ber meiri hl. n. fram þau rök, að þetta muni brjóta í bága við ákvæði stjórnarskrárinnar um friðhelgi eignarréttarins. Meiri hl. talar í nál. sínu um bótalausa fjártöku í þessu sambandi og fullyrðir, að þetta ákvæði frv. sé þess vegna óraunhæft. En hvað er hér um að ræða? Jú, það er um að ræða að lækka vaxtaákvæði skuldabréfa. Ég held, að þessi fullyrðing styðjist ekki við nokkur rök. Í fyrsta lagi nefndi enginn eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar, þegar vextir þessara sömu A-bréfa voru hækkaðir, en sú breyting skerti vissulega hagsmuni ákveðinna aðila, en að vísu annarra aðila en þeir í meiri hl. bera fyrir brjósti. En það, sem úr sker um þetta atriði, er, að með ákvæði frv, er einskis manns eign skert. Skuldabréfið er og verður sama eignin áfram, þó að frv. verði að lögum. Það er einungis arðsemi eignarinnar, sem segja má í þessu tilfelli að breytist með lögfestingu frv. En það er öllum kunnugt, að hér á hv. Alþingi gerist það dögum oftar, að arðsemi eigna er breytt með lagaákvæðum. Um það verður því tæpast deilt, að hinn almenni löggjafi er bær um að setja reglur um arðsemi eigna og tekna og um tekjur manna af eignum, án þess að það brjóti í bága við stjórnarskrána. Sú eign, sem hér um ræðir, er peningaeign bundin í skuldabréfi, og það er hafið yfir allan vafa, að löggjafinn getur sett hvaða reglur sem honum þóknast um arðsemi þeirrar eignar. Hann getur einnig markað samningsfrelsi manna um slíka arðsemi bás eftir vild sinni og gerir það iðulega. 3) Endurgreiðslum tolla og söluskatta mótmætir meiri hl. heilbr.- og félmn. með þeirri röksemd, að með því væri þegnum þjóðfélagsins veitt misjöfn aðstaða til að standa undir þeim kostnaði, sem bygging íbúða hefur í för með sér, og muni af því leiða, að aðrir mundu bera fram jafnréttháar kröfur á ríkissjóð um endurgreiðslur tolla og söluskatta frá sama tímabili og þannig skapa ranglæti, ef slíkum kröfum væri aftur á móti hafnað. Um þetta er ég ekki sammála meiri hl. n. Ég tel, að húsbyggjendur hafi orðið svo harkalega fyrir barði tveggja gengislækkana, að á fáa eða enga aðra þegna þjóðfélagsins væri hallað, þó að tollar og söluskattar af byggingarefni yrðu endurgreiddir frá því í febrúar 1960, eins og frv. gerir ráð fyrir, enda sé ekki um óhóflega stóra íbúð að ræða, aðeins verið að svara íbúðaþörf húsbyggjenda. Ég get hér skotið því inn í, að það er til fordæmi, þar sem komið hefur verið til móts við menn, sem vinna að íslenzkum skipaiðnaði, íslenzkri fiskiskipabyggingu. Ég flutti fyrir mörgum árum tillögu um það, að tollar væru endurgreiddir af byggingarefni til skipa, og efnislega var sú till. samþykkt og er - vænti ég - í framkvæmd enn. Ég vona, að það sé rétt, sem ég hermi, að enn þá séu endurgreiddir tollar af efni til skipa. Og að hjálpa húsbyggjendum, sem í slíkum nauðum eru staddir sem ég hér hef gert grein fyrir, væri nákvæmlega hliðstæða við þetta. Ef ég man rétt, var ágreiningslaust samþ. á Alþingi að taka upp endurgreiðslu á tollum af byggingarefni og tækjum í þau skip, sem væru byggð hér innanlands. Þetta finnst mér því vera fánýt röksemd gegn frv. alveg eins og tvær hinar fyrrnefndu. Þá klykkti meiri hl. heilbr.- og félmn. út með þeirri röksemd, ef röksemd skyldi kalla, að fjarstæða sé að gera svo viðtækar breytingar á lögunum um húsnæðismálastofnun og byggingarsjóð ríkisins, eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, áður en vitað sé, hvað sú nefnd, sem ríkisstj. hafi skipað til þess að endurskoða lögin, leggi til um breytingar á þeim. Já, einmitt það. Alþ. á sem sé ekki að leyfa sér að gera breytingar á neinum þeim lögum, sem ríkisstj. hefur falið gæðingum sínum að athuga. Það á bara að bíða eftir tillögum þessara útvöldu brjóstmylkinga ríkisstj. Nei, eftir mínum skoðunum hefur Alþingi allt öðru hlutverki að gegna en bíða eftir aðgerðum og tillögum slíkra herra. Ég leyfi mér að kalla þetta móðgun við Alþingi. Því ber sannarlega engin skylda til að bíða eftir slíkum laumunefndum. Og í sambandi við þetta vil ég leyfa mér að taka fram, að ég tel það raunar ósvinnu hina mestu, sem nú er að verða opinbert smám saman, að ríkisstj. hefur raðað öllum þingmönnum stjórnarflokkanna í launaðar nefndir og hefur þannig ákveðið þeim í reyndinni allt annað og hærra þingfararkaup en stjórnarandstæðingum. En hins vegar er staðið fast á því að hreyfa í engu í samkeppnisátt hinu viðurkennda kaupi þingmanna. Þessu leyfi ég mér harðlega að mótmæla og veit, að allir viðurkenna raunar, að þetta er ósæmilegt með öllu. Með þessu er undirbúningi lagabreytinga komið í svo hlutdrægt horf, að ekki verður við unað, sízt af öllu eftir að farið er að beita þeim rökum, að Alþingi eigi ekki að leyfa sér að breyta neinum þeim lögum, sem þessar laumunefndir séu að athuga. En meiri hl. heilbr.- og félmn. botnar einmitt nál. sitt með þessari röksemd, með orðunum: „Með tilvísun til þessa leggur meiri hl. nefndarinnar til, að frv. á þskj. 104 verði fellt,“ - einkanlega og sér í lagi af því, að nefnd úr hópi stjórnarþingmannanna er að athuga þessa löggjöf. En við í minni hl. fáum hins vegar ekki skilið, að háir vextir á íbúðarhúsalánum séu sú víðtæka allsherjarblessun, sem megi ekki frá neinum taka, og þess vegna leggjum við til, að frv. verði samþykkt. Fyrir flm. þessa frv. vakir það og það eitt að létta ofur lítið drápsbyrðar hárra vaxta, of stutts lánstíma og stórhækkaðs byggingarkostnaðar af herðum þess fólks, sem hefur lagt út í þá þrekraun að reyna að koma upp viðunandi húsnæði yfir sig og sína. Ég teldi það vera þjónustu við framtíðina að reyna nú þegar með skynsamlegum lagabreytingum að koma í veg fyrir það, að bygging íbúðarhúsnæðis stöðvist að mestu. En í þá átt stefnir nú. Það er talandi vottur, að nú hefur notkun íslenzks sements minnkað um rúmlega þriðjung, og þar hefur mest dregizt saman bygging íbúðarhúsnæðis. Það er líka hin fyltsta og brýnasta ástæða til þess, að það fólk, sem staðið hefur í byggingu að undanförnu og er að ráðast í slíkt nú eftir tvær gengislækkanir og mjög hækkaða söluskatta, fái hjálp til þess að geta haldið íbúðum sínum, svo að erfiðislaunin verði ekki eftir allt saman þau að missa þessar íbúðir undir hamarinn, rétt þegar verið er að ljúka þeim. Mér finnst rök þeirra hv. þm., sem leggja til, að þetta frv. sé fellt, vera mjög léttvæg, og legg áherzlu á það, að þingmenn láti nú réttinn fremur en fylgispektina ráða afstöðu sinni til þessa máls.

Fram. meiri hl. (Gísli Jónsson) Hæstv. forseti. Ég hafði búizt við því, að hv. samverkamaður hv. frsm. minni hl. í þessu máli og mörgum öðrum mundi gera grein fyrir sinum fyrirvara, og þess vegna væri kannske réttara, að ég biði, þangað til hann er búinn að ljúka máli sinu. Ég hefði helzt viljað það, til þess að þurfa ekki að vera að halda fleiri ræður um málið en nauðsynlegt er, ef hæstv. forseta er sama, þótt ég fresti mínu máli, þangað til hv. 4. þm. Reykn. er búinn að tala. 
            

Jón Skaftason Hæstv. forseti. Ég er að meginefni til samþykkur þeirri stefnu, sem fram kemur í þessu frv. um, að eðlilegt og réttlátt sé, að lækkaðir séu vextir af byggingarlánum úr byggingarsjóði ríkisins. Ég tel hitt vafasamara, að vaxtalækkun þessi sé látin ná aftur í tímann. Það er vitað mál, að þann vaxtamismun, sem kann að koma fram, vegna þess að búið er að selja bréf með hærri vöxtum en gert er ráð fyrir að verði, eftir að frv. yrði samþ., - að einhver þurfa að borga þann vaxtamismun. Ég teldi eðlilegt, að það væri tekin inn á fjárlög hvers árs, ef frv. yrði samþ., einhver fjárhæð, sem ríkissjóður greiddi til þess að bæta upp það vaxtatap, sem yrði á þessu. Þá tel ég heppilegri leið að hækka hámarkslán byggingarsjóðsins sérstaklega fyrir þá, sem hafa byggt, eftir að efnahagsaðgerðirnar voru lögfestar í febrúar 1960 og hafa lent í hinum háa byggingarkostnaði, sem varð eftir það. Ég tel eðlilegra, að þeir eigi frekar kost á hærri lánum til þess að standa undir byggingarkostnaði, og hef flutt um það frv., heldur en til komi endurgreiðsla á tollum, sem þeir eru búnir að borga, um leið og þeir hafa keypt sitt byggingarefni. Að þessu tvennu lýtur fyrirvari minn við þetta frv.



Herra forseti. Fyrirvari hv. 4. þm. Reykn. sýnir glöggt, að 4 nm. hv. félmn. eru á þeirri skoðun, að það sé ekki hægt að gera þessa breytingu, nema ríkissjóður taki á sig stórkostlega ábyrgð, svo að nú er hv. frsm. minni hl. n. orðinn einn á báti í sambandi við flutning máls síns. Það er eitt af því, sem meiri hl. n. leggur áherzlu á, að sýna, að það er útilokað að breyta vaxtakjörunum, nema einhver aðili og þá helzt ríkissjóður tæki að sér að bæta það tjón, sem þeir menn yrðu fyrir, sem þegar hafa keypt bréfin, en það fullyrðir hv. frsm. minni hlutans að sé hægt að gera. Nú hefur fjórði maðurinn bætzt við okkar hóp, sem hefur þá skoðun. Hygg ég, að meiri hl. Alþ. fallist á, að það verði ekki hægt að ákveða skerðingu vaxtanna, nema því aðeins að einhver aðili taki að sér að greiða það tjón, sem það kann að hafa í för með sér, og þá á, eins og hv. þm. talaði um, að leggja það á ríkissjóðinn og láta það ganga inn sem útgjöld ríkissjóðs á næstkomandi árum. Vil ég því benda á, að þegar svo er komið, hefði legið nær fyrir hv. þm. að fylgja að málum meiri hl. heldur en undirskrifa minnihlutanál. og hlaupa svo frá ábyrgðinni í umræðum um málið, en sýnilegt er, að það hefur hann nú gert. Ég ræddi ýtarlega þetta mál við umr. hér áður, þegar hvorugur þessara hv. þm. var við. Hins vegar sé ég, að hv. frsm. hefur kynnt sér það, sem ég sagði í þessu máli. Ég er hins vegar ekki sammála honum um hans skoðanir á þessu, og ég hef ekkert breytt um skoðun mína á málinu við hans ræðu. Ég held því enn fast fram, að það sé ekki hægt að breyta A-lánum, svo sem lagt er til í frv., nema innkalla lánin, hver sem er eigandi þeirra, ef breyta á lánskjörunum, og einhver aðili greiði það tjón, sem sá aðili verður fyrir, sem er eigandi bréfanna. Hér segir hv. frsm. minni hl., að það sé Landsbankinn, sem eigi bréfin, en það breytir engu að mínu áliti. Landsbankinn sem slíkur þarf ekki undir neinum kringumstæðum að taka á sig slíkar skuldbindingar og getur ekki tekið þær á sig með lagabreytingum, svo sem til er ætlazt í frv. Þarf hér fullkomið samkomulag við bankann um það, nema því aðeins að ríkissjóður greiði honum það tjón, sem af því hlýzt. Um það getur ekki verið deilt. Og nákvæmlega sama er um þá aðra aðila, sem eiga þessi skuldabréf, að það verður ekki hægt undir neinum kringumstæðum að breyta bréfunum á annan hátt en gera innköllun, greiða bréfin upp og bjóða út ný bréf. Og þá er sýnilegt, hvað skeður, að ef enginn aðili er þvingaður til þess að kaupa bréfin, og það sé ég ekki, hvernig hv. minni hl, ætlar að þvinga menn til þess að kaupa bréfin með þessum vöxtum, þá verður einhver þriðji aðili að taka að sér að greiða mismuninn eða enginn maður kaupir bréfin, eins og ég tók fram í minni fyrstu ræðu. Og ég segi enn, að ef nokkur aðili er til í þessu landi í dag, sem vili taka að sér þær greiðslur, hvort heldur það er ríkissjóður eða bankar, þá er því fé miklu betur varið til þess að halda áfram að lána mönnum, sem eru að byggja, eftir þeim reglum, sem gilda um lánin, heldur en að breyta reglunum á þann hátt, sem hér er farið fram á. Ég er hárviss um, að ef þær milljónir allar væru til, sem þarf til þess að innleysa bréfin eða bæta eigendunum tjónið, eftir að frv. yrði lögfest, þá er þeim milljónum miklu betur varið til nýrra lána handa þeim mönnum, sem nú eru að byggja, heldur en til þess að kaupa upp og greiða tjón, sem hlýtur að verða af því að lækka vextina. Og ég veit, að hv. 4. þm. Reykn. viðurkennir, að slíkt hlyti að vera miklu heppilegri lausn á málinu, ef þetta fé væri til. Sannleikurinn er sá, að þetta fé er ekki handbært í dag. Það er ekki handbært hjá ríkissjóði og því óhjákvæmilegt að gera sérstakar ráðstafanir, ef þess fjár ætti að afla og bankarnir eru ekki viljugir til þess að leggja fram þær upphæðir, sem þyrfti til þess að koma þessu máli í þetta horf. Það er meginástæðan fyrir því, að meiri hl. leggur til, að frv. verði fellt. Meiri hl. tekur það einnig fram, að hann lítur svo á, að ef frv. þetta verður samþ., þá væri verið að skapa hér tvenns konar rétt í þjóðfélaginu í sambandi við byggingar. En það er ekkert nýtt, þótt hv. minni hl. n. vilji skapa tvenns konar rétt í þjóðfélaginu. Það er gömul saga, og á þeirri lífsskoðun byggjast þær till. að endurgreiða innflutningstoll af þessum húsum af vissri stærð. Væri stærð þeirra svo sem 10 m2 meiri, skyldi tollurinn ekki endurgreiddur. Þeir menn, sem hefðu byggt áður, eða þeir menn, sem byggja síðar, fengju ekki heldur endurgreiddan tollinn. Hér er verið að skapa ranglæti í þessum málum. Þessi mál þarf að leysa á allt annan hátt en að skapa meiri vandræði við lausn þeirra en þau vandræði, sem fyrir eru. Við skulum ekki loka augunum fyrir því, að húsnæðismál okkar þjóðar er ákaflega mikið vandamál. En það er ekki eingöngu vandamál fyrir lágtekjumenn, það er einnig vandamál fyrir svo að segja alla menn í þessu þjóðfélagi. Eigandi íbúðar, sem hv. frsm. minni hl. talaði um að mundi kosta um 400 þús. kr., mundi þurfa um 50 þús. kr. á ári til þess að standa undir vöxtum og afborgunum með þeim vaxtakjörum, sem eru nú, þarf a.m.k. 12% til þess að standa undir vöxtum, sköttum, viðhaldi og afborgunum af húsinu. Hvaða verkamaður í þessu landi hefur ráð á að búa í slíkri íbúð? Ég er ekki að segja, að þeir eigi að búa í minni íbúð, en það sýnir vandann, sem við er að glíma. Ég geri ekki ráð fyrir því, að það séu margir embættismenn, sem hafa ráð á því að greiða upp undir 50 þús. kr. á ári í húsaleigu, og er því sýnilegt, að málið er svo mikið vandamál, að það verður að taka á því allt öðrum tökum en er ætlazt til í þessu frv. Það er orðið mikið þjóðarvandamál, hvernig á að lækka byggingarkostnað íbúða í landinu almennt, og þá skulum við jafnframt athuga: Af hverju hefur byggingarkostnaðurinn stigið svo sem raun ber vitni um? Hann hefur stigið fyrir það, að fellt hefur verið hér gengi þráfaldlega, ekki af ríkisstj., heldur af fólkinu sjálfu, vegna þess að það hefur gert meiri kröfur til launa en framleiðsla landsins hefur getað staðið undir. Þess vegna höfum við komizt í gjaldeyriserfiðleika, að okkar útflutningur hefur ekki verið eins mikill og innflutningurinn. Og því meira sem lagt er af fé og vinnu til þess að byggja upp íbúðarhús eða eitthvað annað í landinu, sem eykur ekki útflutninginn, því meiri erfiðleika skapar það í gjaldeyrismálum þjóðarinnar. Þessi mál eru miklu flóknari en svo, að hægt sé að leysa þau á þann hátt, sem lagt er til í þessu frv. Þá fannst hv. frsm. minni hl. það ekki einungis vera fjarstæða, heldur og ganga glæpi næst að leyfa sér að hafa það sem rök fyrir frávísun frv., að málið væri í athugun í n., og lagði á það mikla áherzlu. Hann fullyrti einnig, að núv. hæstv. ríkisstj. væri búin að hlúa að öllum sínum stuðningsmönnum hér á þingi með því að skipa þá í ýmiss konar launaðar nefndir, til þess að þeir þannig fengju hærra þingfararkaup. Og það er m.a. talin ein ástæðan fyrir því, að ekki ætti að bíða eftir áliti nefndar, því að vel gætu þeir menn haldið málunum svo lengi sem þeim sýndist til þess að hafa sem lengst launin. Ég vil nú í fyrsta lagi fullkomlega mótmæla þessu og skora á hv. þm. að færa sönnur fyrir því t.d., í hvaða nefndum ég hafi verið, því að allan þann tíma, sem ég hef setið hér á Alþingi, hef ég forðazt sem mest launuð nefndarstörf. Ég skora því á hv. þm. að finna þessum sínum orðum stað.  Í sambandi við þetta vil ég leyfa mér að benda á, að meginrökin fyrir því, að meiri hl. vildi fresta afgreiðslu málsins frá nefnd, var sú, að n. vissi, að það voru á ferðinni till. um þessi mál. Þess vegna óskuðum við eftir því, að málið mætti bíða, þar til þær lægju fyrir, en þeirri ósk var ekki mætt af hv. minni hl. Hann krafðist þess, að málið væri afgr. til 2. umr., eins og nú hefur verið gert. En nú hefur komið á daginn, að einmitt þessi nefnd, sem hæstv. ríkisstj. hefur sett til þess að athuga þessi mál, hefur þegar skilað sínum tillögum, og það hefur verið lagt fram frv. til laga sem stjórnarfrv. um þessi mál. Þætti mér eðlilegast, að hæstv. forseti frestaði að taka þessi mál á dagskrá, þangað til það frv. kemur til umræðu, vegna þess að það fjallar um nákvæmlega sama mál. Mætti þá koma fram brtt. við það frv. í samræmi við ákvæði þessa frv. Að ekki fékkst samkomulag um frestun afgreiðslu á þessu máli frá n., kom til af því, að minni hl. treysti því ekki, að tillögur kæmu bráðlega frá nefndinni. En nú er þetta mál komið fram, og þar er m.a. tekið upp sams konar ákvæði og er á þskj. 75, þ.e. í frv. hv. 4. þm. Reykn. um að hækka hámarkið. Þess vegna sýnist mér, að það ætti að fresta umr. um þetta mál einnig, þar til stjórnarfrv. kemur hér til umræðu, og það sé engin ástæða til að eyða tíma þingsins til þess að ræða þessi mál, því að það er allt nákvæmlega sama málið. Ég geri ekki ráð fyrir því, að umræður þessar breyti skoðun þm. almennt um meginatriðin, og þótt svo væri, mundi heppilegra að ákveða þetta í einum lögum en að setja um það þrenn lög á sama þingi. Mín skoðun er sú, og hún er alveg óbreytt, að ef ekkert er gert annað en samþ. það frv., sem hér liggur fyrir, þá sé verið að torvelda þessum mönnum að byggja, en ekki verið að hjálpa þeim, því að þær ráðstafanir, sem frv. gerir ráð fyrir, mundu skapa slíka erfiðleika, að það mundi vera enn torveldara í framtíðinni að leysa þann vanda, sem hér er á ferðinni. Þess vegna er ég algerlega á móti því, að ákvæði þessa frv. verði lögfest. Ég vil m.a. benda á, að það var eitt sinn heimilað í lögunum um húsnæðismál að endurgreiða innflutningstoll af húsum, sem flutt voru inn frá Svíþjóð á árinu 1945. Viðkomandi hæstv. ráðherra notaði aldrei þá heimild, og það var m.a. vegna þess, að það voru aðeins flutt inn tvö hús á árinu 1945, en meginhluti húsanna var fluttur inn 1946 og 1947. Hann óskaði heimildar á ný til þess að mega endurgreiða tollinn af þeim húsum, sem síðar voru flutt inn. Þessi till. var þrisvar sinnum felld hér af meiri hl. Alþ. og Alþ. heimilaði því ekki að endurgreiða innflutningstollinn, og til þess lágu nákvæmlega sömu rök og nú, að það væri verið að skapa misrétti á milli þeirra manna, sem þá voru að byggja. Og það voru ekki eingöngu sjálfstæðismenn, sem stóðu að því á þeim tíma, það er hægt að fletta upp í þskj. til að sjá, hvort það hafi ekki einnig verið bæði framsóknarmenn og ég held einnig Alþýðuflokksmenn, sem stóðu að því að fella þessa till. Það er svo allt annað atriði, að þáverandi hv. fjmrh. Framsfl. greiddi miklu síðar þetta án nokkurrar heimildar. Hann gerði það náttúrlega á sina ábyrgð, en Alþ. hafði þrisvar sinnum neitað um heimildina og aldrei samþ. hana. Og þegar litið er á, að nýlega er búið að fella hér till. um að undanþiggja innflutningsgjöldum jafnnauðsynleg framleiðslutæki og búvélar bænda til þess að standa undir framleiðslu landsmanna, þá teldi ég það hvorki viturlegt né eðlilegt, að samþ. væri till. um að endurgreiða innflutningstoll á byggingarefni. Þetta vandamál verður ekki leyst með því að skapa aðra erfiðleika, sem verður enn erfiðara að glíma við. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál hér núna. Þetta mál verður sjálfsagt rætt hér ýtarlega, þegar stjórnarfrv. um þetta mál kemur til umræðu, og vil ég í því sambandi spyrja hv. 4. þm. Reykn., hvort honum mundi ekki þykja eðlilegt, að frestað væri fyrirtöku á næsta máli, þ.e. 58. máli, sem snertir nákvæmlega þetta sama atriði, þar til umr. fara fram um frv. ríkisstjórnarinnar um sama mál. Ég sé ekki, að það sé neinum til hagsbóta, að vera að eyða tíma þingsins í að vera að ræða nákvæmlega sama atriði og þar er tekið upp í frv., og skýt ég því þess vegna til forseta, hvort ekki sé rétt að fresta nú þessari umræðu og taka málið út af dagskrá.

Flm. (Karl Guðjónsson) Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér frv. til l. um breyt. á l. um hafnargerðir og lendingarbætur. Sú breyt., sem ég legg til að gerð verði með samþykkt þessa frv., er sú ein, að inn í þá upptalningu laganna um verk eða framkvæmdir, sem teljast skulu framlagsskyldar úr ríkissjóði eins og þau lög gera ráð fyrir, skuli bætt sjómannastofum. Lögin um hafnargerðir og lendingarbætur munu upphaflega aðeins hafa tekið til þess, að ríkissjóður væri að sínum hluta skyldur að greiða visst framlag af því, sem kostaði að gera hinar nauðsynlegustu hafnarbætur, þ.e.a.s. hafnargarða, bryggjur og dýpkanir. En á síðari árum hefur öll þróun farið í þá átt, að þetta hefur orðið ófullnægjandi. Það þarf fleira en bryggjur, hafnargarða, dýpkanir, til þess að höfn geti verið þess umkomin að leysa hlutverk sitt af hendi með þeim hætti, sem nútíminn krefst. hess vegna hefur síðar verið bætt inn í framlagsskyldan kostnað t.d. bryggjukrönum, dráttarbrautum o.fl., og er þetta að sjálfsögðu allt saman í rökréttu framhaldi af því, sem upphaflega var. Nú er sem sagt svo komið, að flest það, sem þarf til þess, að skip geti fengið sig afgreidd með nútímahætti í einni höfn, er framlagsskylt úr ríkissjóði að 2/5 hlutum eða að hálfu í hinum minni höfnum, þar sem kostnaðurinn er líka ekki mjög mikill. Fyrir þörfum skipanna hefur þannig verið séð að verulegu leyti og nokkurn veginn í samræmi við það, sem þörfin kallar á. Á hinn bóginn hefur hlutur sjómannanna, sem á skipunum eru, nokkuð legið eftir í þessu efni. Ríkisvaldið hefur þó að sínu leyti viðurkennt einmitt í hafnalögunum, að sjómennirnir á skipunum séu ekki óviðkomandi uppbyggingu hafna, t.d. með því, að sem framlagsskyldar framkvæmdir af ríkisins hálfu eru taldar verbúðir í viðleguhöfnum, og er það einnig síðari tíma breyting á lögunum um hafnargerðir og lendingarbætur. En nú er svo komið málum, að í allmörgum höfnum landsins safnast á vissum árstíðum saman fjöldi skipa, þó að þau eigi þar ekki heimahöfn, og á þeim er fjöldi sjómanna, sem þar af leiðandi á ekkert heimili í landi. Það hefur ekki farið fram hjá neinum, hvorki yfirvöldum viðkomandi sveitarfélags né heldur yfirvöldum ríkisins, að með þessu skapast nokkurt vandamál. Hér á Alþingi höfum við t.d. orðið varir við það um allmörg undanfarin ár, að sífellt er sótt á um hækkaðan lögreglukostnað og fangahúsbyggingar í verstöðvum landsins, vegna þess að það dregur þar stundum til óspekta, þegar margir menn eru saman komnir, sem engan samastað eiga í landi eða þá mjög takmarkað olnbogarúm til eðlilegs skemmtanahalds og eðlilegs lífernis yfirleitt. Alþingi hefur líka orðið við ýmsum þessum beiðnum, og er þess skemmst að minnast, að á fjárlögum fer framlag ríkisins til löggæzlu á slíkum stöðum hækkandi ár frá ári. Það er skoðun mín, að hægt væri að verulegu leyti að komast hjá því, að slík þróun þyrfti að halda áfram, ef lögð væri við það veruleg rækt af ríkisins hálfu að sjá til þess eða stuðla að því, að í viðleguhöfnum landsins og höfnum landsins yfirleitt yrði komið upp góðum aðbúnaði fyrir sjómenn og annað það fólk, sem vegna atvinnuhátta safnast þar saman á vissum árstíðum, ef því væri séð fyrir verulega góðum húsakosti til heilbrigðs skemmtanahalds og til afdreps, þar sem það gæti setið við bóklestur eða skriftir. En slíkar sjómannastofur, sem nútímanum tilheyra, kosta að sjálfsögðu mikið fé og verða hreint ekki hristar fram úr erminni af máske fátækum sveitarfélögum eða bæjarfélögum, sem undantekningarlaust, þar sem svo stendur á, að mikill fjöldi manna safnast saman til vinnu, hafa í ákaflega mörg horn að líta um uppbyggingu varðandi þá atvinnuvegi, sem fólkið er einmitt komið til þess að vinna við á þeim stöðum. Nútíma sjómannastofa þarf að hafa t.d. möguleika til þess að geta veitt gestum sínum gott úrval bóka, gott næði til að skrifa bréf eða hvað annað, sem menn kunna að vilja skrifa. Þar þarf að vera aðbúnaður til þess, að menn geti iðkað léttar íþróttir inni, þar sem svo hagar til, að fjölmennið á viðkomandi stað er að vetrarlagi. En þar þarf að fylgja útileikvangur, þar sem hagar til með þeim hætti, að um sumardvöl fólks er að ræða. Það þarf einnig að vera aðstaða til þess að sýna kvikmyndir o.s.frv., sem allir hljóta að kannast við að tilheyrir menningu okkar aldar. Það eru ekki miklar líkur til þess, að ráðizt verði í það með myndarlegum hætti og með þeim hætti, sem fullnægjandi má telja, að koma upp nútíma sjómannastofum, nema því aðeins að ríkið geri sitt til þess að greiða fyrir því, að svo megi verða. Því er hér lagt til, að slíkar sjómannastofur verði byggðar eða komið á fót undir yfirstjórn vita- og hafnarmálaskrifstofunnar og þess ráðuneytis, sem með hennar málefni fer. Uppbygging slíkra sjómannastofa yrði háð samþykki þessara aðila eins og aðrar framkvæmdir í slíkum höfnum. En að því tilskildu, að myndarlega sé til hlutanna stofnað, þá vænti ég þess, að hv. alþm.. þyki ekki til of mikils mælzt, þótt slíkar framkvæmdir yrðu framlagsskyldar úr ríkissjóði að 2/5 hlutum, eins og hverjar aðrar framkvæmdir, sem nú eru gerðar í höfnum landsins. Það er með öllu óséð, hvort þetta mundi nokkuð auka kostnað ríkissjóðs, því að eins og ég hef áður bent á, þá er allsendis óséð, hver lögreglukostnaður kann að verða á ríkinu, því að hann fer stöðugt vaxandi, til þess að halda í skefjum siðferði manna, þar sem ekkert er gert til þess að veita mönnum hæfilegan aðbúnað. En líklegt er, að uppbygging nútímafyrirtækja, eins og ég hér hef nefnt, mundi geta heft þá þróun, stöðvað hana og máske snúið henni við.



Herra forseti. Í gildandi vegalögum er það ákvæði, að þar sem þjóðvegur liggur um kauptún eða kaupstað, þar skuli það vera skylda viðkomandi kauptúns eða kaupstaðar að viðhalda veginum, en hann er að því leyti leystur undan ríkisábyrgðinni sem þjóðvegur, þannig að vegagerð ríkisins þarf ekki að viðhalda honum eða endurbæta hann í samræmi við þarfir á þeim slóðum, sem afmarkast af kauptúni eða kaupstað. Þetta ákvæði orkar mjög tvímælis um sanngirni og er reyndar, þegar að er gætt, í sumum tilfellum alls ekki sanngjarnt. Víða hagar svo til á landi okkar, að þjóðvegur, sem liggur í fjölbyggð héruð handan við eitthvert þorp, er að miklum meiri hluta notaður af allt öðrum en þorpsbúum sjálfum, en í slíkum tilfellum virðist það vera laust við alla sanngirni að leggja á herðar þorpsbúa einna að sjá um viðhald á slíkum vegi. Ég hef þess vegna flutt hér frv. um það, að upp skuli teknar nýjar reglur í þessu efni, - upp skuli teknar þær reglur, að því aðeins skuli þorpi eða kaupstað skylt að viðhalda þjóðvegi, sem í gegnum þorpið liggur eða kaupstaðinn, að meiri hluti umferðarinnar reynist vera á vegum þorpsbúa sjálfra eða kaupstaðarbúa. Það er ákaflega auðvelt að komast að raun um þetta. Það er hægt að gera um það nokkrar úrtaksprufur, gæta þess einn eða tvo daga á ári, hvar eru skrásett þau ökutæki, sem um veginn fara, og finna þannig út, hvort vegurinn er að meiri hluta til eða ekki notaður í þágu þorpsbúa eða kaupstaðarbúa sjálfra. Þá er og í þessu frv. gert ráð fyrir því, að þar sem umferðin í slíkum þorpum eða kaupstöðum fer upp fyrir ákveðið mark, þar skuli það vera skylda vegagerðar ríkisins að gera viðkomandi veg úr varanlegu efni, steinsteypu eða malbiki. Ég get að sjálfsögðu ekki sagt til um það, til hve margra þorpa þetta ákvæði mundi nú þegar ná. Talning á umferð í þorpum mun ekki hafa verið gerð almennt. Þó hagar svo til, að árið 1967 gerði vegagerð ríkisins á því nokkra mælingu í tveim þorpum landsins, að telja má, hve mikil umferðin væri þar yfir sumarmánuðina eða þá mánuði, sem umferð er yfirleitt mest. Þetta var þó ekki gert í þorpunum sjálfum beinlínis, heldur á brúm, sem við þorpin voru, og ætla má, að umferðin um þær brýr hafi verið jöfn og umferðin um þorpin. Þetta var sem sagt mælt á Ölfusárbrúnni, en það mun segja til um, hver umferðin var um Selfossþorp, og á gömlu Rangárbrúnni við þorpið Hellu, og varð raunin sú, að meðalumferð á dag á Ölfusárbrúnni, þ.e.a.s. um Selfossþorp, reyndist vera um 800 bílar, en um Hellu um 400 bílar. Nú telur vegamálaskrifstofan, að ætla megi, að umferð vélknúinna tækja hafi frá þessum tíma aukizt um 25%, og svaraði þetta þá til þess, að nú væri umferðin um Selfossþorp 1000 bílar á dag. En að því er varðar þorpið á Hellu, þá gegnir nú öðru máli, því að svo sem mönnum er kunnugt, þá hefur verið breytt þar umferðarháttum, þannig að það hefur verið gerð ný brú á Rangá ytri, þannig að umferðin liggur ekki lengur í gegnum Helluþorp, en ætla má, að þar væri nú 500 bíla umferð, ef brúin hefði verið byggð á sama stað og gamla brúin er. Í öðrum þorpum er mér ókunnugt um það, hver umferðarþunginn kann að vera, en ætla má, að í nokkrum fleiri þorpum sé umferðarþungi í slíkum gegnumakstri orðinn það mikill, að hann sé kominn að þeim mörkum, sem í þessu frv. eru talin hæfileg til þess að vera í upphafi höfð sem mark að því, hvenær ætti að byggja þjóðveg í gegnum þorp úr varanlegu efni. Það er dýrt verk að leggja veg úr varanlegu efni, og munu fæst, ef þá nokkur af þorpum okkar eða kaupstöðum, sem þannig hagar til hjá, hafa efni á því að gera það á eigin kostnað, enda, eins og ég áður hef bent á, í þeim tilfellum, þar sem umferðin er að meiri hluta til í þágu annarra en þorpsbúa sjálfra, er ekki heldur sanngjarnt að ætlast til þess, að viðkomandi hreppur eða þorp beri kostnaðinn allan. Hér hefur verið í frv. sett það mark, að þar sem umferð vélknúinna farartækja. á aðalumferðarmánuðum fer yfir 400 tæki á dag, skuli gera vegi úr varanlegu efni. En það er kunnara en frá þurfi að segja, að þegar umferðin er komin að verulegu marki upp fyrir það, þá er um það bil ógerningur að halda sæmilegum malarvegum, þegar svo háttar til. Það er auðvitað tilfinnanlegra fyrir íbúa í þéttbýli heldur en þá, sem fjær búa vegi, þegar vegir rjúka mjög upp eða eru í mjög slæmu ástandi, hvað veldur hvers kyns óþrifum í viðkomandi þorpi, og er hin brýnasta nauðsyn, að úr verði bætt. Ég vænti þess, að þegar hv. þm.. taka að kynna sér þetta mál, sjái þeir nauðsyn þess og fallist á, að hér sé ekki farið fram á, að gerðar séu samþykktir um annað en það, sem sanngjarnt er. Ég vil svo, herra forseti, leggja til, að um það er þessari umr. lýkur, þá verði málinu vísað til hv, samgmn.



Herra forseti. Á s.l. ári voru afgreidd lög um ríkisábyrgðir. Í þeim lögum er gert ráð fyrir því, að sjálfskuldarábyrgð megi ríkið því aðeins veita, að það sé tekið fram í þeim lögum, er ábyrgðina heimila. Með þessu frv. er lagt til, að breyting verði gerð á lögunum um ríkisábyrgðir á þann veg, að þetta ákvæði nái ekki til sveitarfélaga. Það hefur sýnt sig, að það er mjög erfitt fyrir sveitarfélög að hagnýta sér ríkisábyrgðir vegna þessa ákvæðis laganna. Þar sem þær ríkisábyrgðir, sem sveitarfélögin eiga aðgang að, eru í eldri lögum, þar er það ekki skilgreint, hvort um sjálfskuldarábyrgð er að ræða eða einfalda ábyrgð. Hins vegar hefur komið í ljós, að það er erfitt fyrir sveitarfélögin að fá aðila til þess að veita þeim lán með ábyrgð, þar sem ríkið hefur aðeins tekið að sér einfalda ábyrgð, svo sem augljóst er, þar sem það ákvæði laganna gerir ráð fyrir því, að að skuldara þurfi að ganga, áður en til ábyrgðar ríkisins komi. Hins vegar er það öllum ljóst, að að sveitarfélögum er í fæstum tilfellum hægt að ganga, svo að þessi almennu ákvæði eru þeim að litlu eða engu liði, eftir að lögin um ríkisábyrgðir komu til framkvæmda. Nú er það ekki óeðlilegt, að sveitarfélög hafi hér annan og meiri rétt samkv. þessari grein en aðrir aðilar, vegna þess að ríkissjóður hefur betri og meiri möguleika til þess að endurheimta frá sveitarfélagi en einstaklingum áfallna ábyrgð. Í fyrsta lagi er þess að geta, að með lögunum um ríkisábyrgð hefur ríkissjóður skapað sér það mikinn rétt til þess að endurheimta ábyrgðir, að það ætti að vera nægileg trygging fyrir því, að í flestum tilfellum yrði hægt að endurheimta áfallna ábyrgð og það gæti aldrei orðið um verulega háar upphæðir að ræða, vegna þess að engum aðila má veita nýja ríkisábyrgð, nema hann hafi staðið í skilum við ríkissjóð eða samið um áfallnar ábyrgðir. En auk þess hefur svo ríkissjóður möguleika til þess að endurheimta hjá sveitarfélagi samkv. 5. gr. ríkisábyrgðarlaganna, þar sem hann hefur heimild til þess að taka til sín fjárveitingar, sem sveitarfélögunum eru ætlaðar í öðru skyni, þó að ekki séu þar til staðar reglur um almennan skuldajöfnuð. Þannig hefur ríkissjóður samkv. 5. gr. laganna um ríkisábyrgðir rétt til þess að taka til sín fjárveitingu vegna stofnkostnaðar skóla eða rekstrar skóla, sem sveitarfélagið ætti að fá, þó að á ríkissjóð hafi fallið ábyrgð vegna hafnargerðar. Þetta tryggir ríkissjóð betur gagnvart sveitarfélögunum en nokkrum öðrum aðila, þar sem hann getur í flestum tilfellum innheimt hjá sjálfum sér samkv. þessum lögum, ef hann vill beita því ákvæði. Af þeirri ástæðu er og meiri nauðsyn og meiri ástæða til þess, að sveitarfélög hafi rýmri rétt en einstaklingar og fyrirtæki, þar sem það hefur líka sýnt sig, að ákvæði eldri laga koma þeim að litlu liði, eftir að þessi lög komu til. Það er því í hæsta máta sanngjarnt og réttlátt, að þessi breyting verði gerð á lögunum um ríkisábyrgðir, að ríkissjóður megi ganga í sjálfskuldarábyrgð fyrir sveitarfélög, þó að þetta ákvæði laganna nái til annarra aðila. Þar með væri tryggt, að sú aðstoð við uppbyggingu í sveitarfélögum, sem eldri lög, eins og lög um vatnsveitur og fleiri sameiginlegar framkvæmdir, gerðu ráð fyrir að ríkissjóður veitti, yrði aftur að liði. Það er þeim mun meiri ástæða til þess, þar sem ríkissjóður hefur betri möguleika til að innheimta hjá sveitarfélögunum nú en áður og heldur en hjá öðrum aðilum, því að það er sjaldgæft, að einstaklingar eða fyrirtæki fái fjárveitingar frá ríkissjóði, sem sveitarfélögin fá almennt. Af þessum tveimur meginástæðum höfum við hv. 4. þm.. Sunnl. (BFB) leyft okkur að flytja frv. á þskj. 307, þar sem við leggjum til, að þessu verði breytt sveitarfélögunum í hag. Það er trú okkar og von, að hv. alþm.. geti fallizt á þessa breytingu, sem er svo mjög eðlileg, eins og ég hef nú gert grein fyrir. Ég legg svo til, herra forseti, að þegar þessari umr. er lokið, verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjhn.