Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tók víst rétt eftir, að þetta væri 3. dagskrármálið. Þm. er kunnugt um, að þetta frv. var lagt fyrir af hæstv. samgmrh. og að það gekk hér lítið breytt gegnum þessa d. til Ed. Nú hefur frv. fengið meðferð í Ed. og tekið þar mjög miklum breytingum. Aðalefnisbreytingin, sem orðið hefur í Ed., er sú að þessi fyrirhugaði skóli er í raun og veru orðinn að stuttu námskeiði fyrir matsveina á fiskiskipum. Nú er það svo, að ætlazt er til að taka mikið og dýrt húsnæði í stýrimannaskólanum fyrir þennan skóla og að stofnkostnaður við hann verði mjög mikill. Það virðist því á nokkrum misskilningi byggt hjá Ed. að ætla að skerða störf skólans svo mjög sem gert er með þeim breyt., sem voru gerðar þar, og virðist líka mjög undarlegt, að menn koma ekki auga á það, hversu mjög er þörf á því, að menn læri ekki aðeins að elda einfaldasta mat á fiskiskipum, heldur að menn eigi kost á að læra eldhússtörf og framreiðslu og annað, sem menn þurfa að kunna, sem vinna á farþegaskipum, hótelum og gistihúsum. Þessa menntun hafa menn þurft að sækja til annarra landa. Það er mjög dýrt, og er nú orðinn mikill skortur á mönnum á þessu sviði, og höfum við fram á síðustu ár orðið að hafa útlendinga við þessi störf. Okkur virðist í sjútvn. þessarar d., að óhætt muni vera að breyta frv. í það horf, sem það hafði, í þeirri trú, að Ed. muni átta sig á því, að þetta er rétt stefna, að það eigi að vera fullkominn skóli til þess að mennta menn í þessari grein. Hv. Ed. hefur breytt ýmsum smáatriðum, sem ég sé ekki ástæðu til að gera að umtalsefni, því að þau varða ekki miklu. En þó er ein breyt., sem ég verð að minnast á og fram kemur í 7. gr., eins og hún er nú, þar sem ætlazt er til, að ríkið reki veitingar ég hafi veitingasölu til þess fólks, sem dvelur í sjómannaskólanum. Þetta getur orðið mjög umfangsmikið og stórkostlega mikið fyrirtæki fyrir sjómannaskólann, en hitt er öllum vitanlegt, að a. m. k. allir skólar landsins, sem hafa heimavist, hafa félagsbú fyrir nemendur og kennara, og er ekki ástæða til að efast um, að þessi skóli mundi einnig hafa það fyrir sína nemendur og kennara, sérstaklega þegar gert er ráð fyrir fullkomnara og betra húsnæði en er í öðrum skólum. Ég held, að ekki þurfi að hugsa fyrir þessu. Það verður sjálfsagt sama fyrirkomulag þarna og í öðrum skólum, að nemendur ganga í félagsmötuneyti og kjósa stjórn, sem lætur þá greiða fæðið, eins og það kostar, þegar gert er upp á vorin. Auk þess gæti félagsskapur nemenda eða skólinn sjálfur að einhverju leyti haft veitingar á öðrum tímum, því að í þessum skóla má búast við, að mikið verði um samkomur, sem veitinga krefjast. Ég ræð þetta af því, að í skólanum er fullkominn og góður veitingasalur, og a. m. k. allar greinar sjómannastéttarinnar og eflaust margir fleiri munu sækjast eftir að halda þarna skemmtanir. Ég vil ekki þreyta hv. d. með því að fara út í hvert smáatriði. Ég vona, að þm. séu samþykkir þeim breyt., sem við höfum gert, og átti sig á því. Ég skal þó taka það fram, að við athugun leit sjútvn. svo á, að sú breyt., sem gerð var við 8. gr. í Ed., muni vera til bóta, og hefur því mælt með. að hún komi í staðinn fyrir 8. gr., sem í frv. var, en sú grein fjallar um stjórn skólans. Í frv. er ætlazt til, að skólanum sé stjórnað af skólaráði. er tilnefnt sé af ýmsum félagasamtökum. Nú er ætlazt til, að skólanum sé stjórnað af skólanefnd og sé skólastjóri formaður hennar. Við höfum fallizt á þessa breytingu að undanskildu því, sem talað er um ríkismötuneyti. Ég vil að lokum leyfa mér að mælast til þess. að þm, fallist á þessa breyt., sem gerð er á þskj. 416.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Það er alveg rétt, sem frsm. sjútvn. segir, að þetta frv. hefur tekið allverulegum breyt. í Ed. og á þann veg, að það var mjög dregið úr því skólahaldi, sem til var stofnað í upphafi með flutningi þessa frv. Eins og frv. var lagt fram í upphafi var gert ráð fyrir því, að auk þess sem þetta yrði skóli fyrir matsveina á fiskiskipum, sem áttu að fá nám sitt á einu ári, yrði þarna einnig skóli fyrir þá, sem vildu verða fullkomnir í iðninni og geta stundað hana á beztu hótelum og farþegaskipum, og var miðað við þriggja ára nám og stuðzt við reynslu, sem annars staðar er fengin um þetta efni. Ég þarf ekki að taka það fram, að nauðsynlegt er að hafa hér á landi skóla og einmitt hér í þessum stað, sem getur útskrifað menn, sem geta innt þessi störf af hendi á farþegaskipum okkar, sem koma hvert af öðru, stór og fullkomin, og er öllum, sem þekkja til þessara mála, kunnugt, hve mikil þörfin er fyrir þessa menn.

Það verður að leggjast niður, að hv. þdm. séu á hljóðskrafi, meðan umr. fara fram.

Þessi breyt., sem gerð var í Ed., miðar að því að draga úr frv., eins og það var í upphafi, og hefur það verið fært niður í það að heimila skólahald fyrir matsveina á fiskiskipum í einn vetur. Hins vegar er því bætt við, að það megi halda námskeið eftir þörfum fyrir þá, sem ætla að vinna á farþegaskipum og hótelum, en eins og hér kemur fram, er hitt aðalatriðið. Þó að ég fyrir mitt leyti mundi hafa sætt mig við þá afgreiðslu, sem Ed. gerði, verð ég að lýsa því yfir, að ég tel ólíkt, hvað úr frv. fæst, eins og það liggur fyrir á þskj. 416, en með þeim till. er það fært í það horf, sem það var áður. Mér þykir vænt um, að n. hefur séð sér fært að færa það aftur í sitt fyrra horf.

Frsm. (Sigfús Sigurhjartarson) : Þetta frv. er flutt samkvæmt beiðni fyrrv. hæstv. kennslumrh. og eftir beiðni háskólarektors. Gerð er ýtarlega grein fyrir efni frv. í grg., sem því fylgir frá háskólanum, og sé ég ekki ástæðu til að rekja það nánar, en vil aðeins benda á, að í frv. er miðað að því að stytta nám tannlækna. Samkv. núgildandi l. er það 7 ár, en gert ráð fyrir, að það verði 4–5 ár. N. er sammála um að flytja frv., þó að einstakir nm. taki enga ákveðna afstöðu til þess. N. mun því milli 1. og 2. umr. athuga það nánar og væntanlega fá um það umsögn þeirra, sem fróðastir mega teljast um málið, og að því loknu gefa út nál. um málið.