Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Það þarf í sjálfu sér ekki að hafa svo mörg orð um þetta frv. sem hér er til umr., svo sjálfsagt sem það nú er. En það fjallar um breytingu á lögum nr. 120/1976, um tollskrá o. fl., með síðari breytingum. Hér er lagt til að tollur á eftirtöldum vörum falli niður: öryggisbelti, barnavagnar og hlutar í þá og öryggissæti í ökutæki fyrir börn. Hér er verið að leggja til að aðflutningsgjöld verði felld niður af þessum vörum. Það er löngu orðin ljós nauðsyn þess að tollskráin í heild verði endurskoðuð mjög ítarlega og hún samræmd þannig að um verði að ræða réttláta og skynsamlega álagningu þeirrar vöru sem flutt er til landsins. Nú, þegar útséð er um að af endurskoðun þessara laga verði að sinni að því er nýjustu fréttir herma, vegna þess að þá yrði tekjumissir ríkissjóðs svo mikill, er því meiri ástæða til að þetta frv. fái skjóta meðferð hér í þinginu þegar ekki er von til þess að þessi atriði hljóti leiðréttingu gegnum allsherjarendurskoðun tollskrár. Hér er verið að gera tillögu um að auðvelda foreldrum að fara að þeim áróðri sem beitt hefur verið og nauðsynlegur er fyrir notkun öryggistækja í bíla til þess að koma í veg fyrir stórkostleg slys og örkuml barna. Þessi tæki eru svo dýr að það er nánast ómögulegt fyrir venjulegt fólk með venjulegar tekjur að fjárfesta í þeim þrátt fyrir það öryggi sem þau óneitanlega veita. Þetta frv. miðar einnig að því að fella niður toll af barnavögnum. en tollur af þeim er nú 50% auk þess sem 24% vörugjald leggst á þá. Þar ofan á leggst svo söluskattur þannig að um er að ræða 100% hækkun frá innkaupsverði. Þetta er auðvitað alveg óviðunandi. Hér er stór útgjaldaliður foreldra sem nauðsynlegt og auðvelt er að fella á brott. Það er alltaf verið að tala svo fjálglega um það að gera þurfi félagslegar aðstæður þannig úr garði að fólki sé gert það kleift og mögulegt og ekki hvað síst fýsilegt að eignast börn. Þetta er m. a. eitt af þeim atriðum sem eru þess valdandi ásamt fjölmörgum öðrum að það er ekki fýsileg tilhugsun að setja saman innkaupalista fyrir nýfætt barn. En þar vegur barnavagninn langsamlega mest. Hann er dýrastur af öllu dýru umleikis það að kaupa það sem til þarf þegar barn er væntanlegt í heiminn. Ég aflaði mér upplýsinga um það í nokkrum verslunum sem selja slíkan útbúnað hvað slíkur kostagripur kostar. Ég reiknaði síðan út meðalverðið og verð að segja að mér hnykkti við útkomunni. Ef við tökum fyrstu útgjöld í sambandi við það að setja saman þennan innkaupalista sem ég minntist á áðan þá eru það lágmark 50 þús. kr. fyrir utan fatnað. Síðan tekur meira við þegar barnið stækkar, svo sem kerra. grind, stærra rúm, stærri sæng o. s. frv. Ég ætla nú að hlífa þd., þó að fáir séu viðstaddir, við nánari útlistun á verði á hverjum einstökum hlut fyrir sig, þeir sem áhuga hafa geta þá sérstaklega fengið þær upplýsingar hjá mér. En ég vil að sjálfsögðu geta þess að þar vegur barnavagninn þyngst, eða um 20 þúsund. Þessu getum við auðveldlega kippt í liðinn og lækkað þessi miklu útgjöld sem þar að auki vega ekki svo mikið í ríkissjóði, síst af öllu þegar á heildina er litið. En tollur og tollafgreiðslugjald og vörugjald af öllum þessum tollskrárnúmerum, sem ég hef talið til hér að framan, vega árið 1983 ekki nema rétt rúmlega 2 millj. kr. Í upplýsingum, sem ég fékk frá fjmrn., er tekið til að álagning á bílbeltum og öryggissætum hafi verið frjáls undanfarin tvö ár, en samkvæmt upplýsingum Verðlagsstofnunar mun láta nærri að meðalálagning á þessum vörum sé á bilinu 65–75%. Segir það sig því sjálft að það munar um það fyrir þann sem kaupir að leggja af þann 20% toll sem nú er á þessum vörum. Það þarf í sjálfu sér ekki að orðlengja meira um þetta frv. og legg ég því til að því verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa í sjálfu sér nein orð um þetta frv. Ég vísa eingöngu til grg. með því frv. sem ég var að enda við að tala fyrir. Þetta frv. miðar að því að fellt verði niður 24% vörugjald af barnavögnum og hlutum til þeirra. Að öðru leyti vísa ég til grg. sem fylgir frv. til l. um breytingu á lögum nr. 120/1976, um tollskrá o. fl., en það er mál nr. 405 eða það mál sem ég var að enda við að tala fyrir. Að lokinni þessari umr. legg ég til að þessu máli verði vísað til fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þetta mál hefur legið nokkuð hér fyrir þinginu og fjallar um hækkun elli- og örorkulífeyris. Í frv., eins og það liggur fyrir, er gert ráð fyrir því að elli- og örorkulífeyrir verði hækkaður um 20% hinn 1. maí s. l., lagagreinin miðast við þessa dagsetningu. Tilefnið er augljóst. Kaupmáttur elli- og örorkulífeyris hefur fallið mjög á undanförnum árum. Sé t. d. miðað við árið 1978 þá er kaupmáttur hins almenna ellilífeyris einungis 64% af því sem hann var þá, þ. e. innan við 2/3, hann hefur verið skertur um meira en þriðjung. Þessi tala var sú sem gilti í aprílmánuði. Hún hefur lítillega breyst með nýjustu ákvörðun ríkisstj. En verðbólgan heldur áfram og spá mín er sú að áður en mánuður eða tveir eru liðnir verði kaupmáttur hins almenna elli- og örorkulífeyrisþáttar orðinn þessi 64%. En ætli hann hafi ekki hækkað um fáein prósentustig skv. nýjustu ákvörðun ríkisstj. Af þessu er vitaskuld ljóst að margir elli- og örorkulífeyrisþegar hafa axlað langtum meiri byrði en jafnvel almennir launþegar í landinu. Það kom líka nýlega fram í opinberum fjölmiðli, sjónvarpinu, að stór hópur eldra fólks hafi þjáðst af næringarskorti í skemmri eða lengri tíma. Þetta þarf í sjálfu sér ekki að koma mönnum svo mjög á óvart þegar menn hafa í huga hve bágar þessar lífeyrisgreiðslur eru. Þegar við tölum um þróun kaupmáttar tala menn gjarnan um að það hafi orðið launaskrið og menn tala um að skattalækkanir hafi komið launþegum til góða og þess vegna skuli menn ekki horfa á kauptaxta. En ekkert launaskrið er hjá elli- og örorkulífeyrisþegum, ekki heldur njóta þeir góðs af skattalækkunum sem eru á elli- og örorkulífeyri vegna þess að þeir eru yfirleitt ekki með skatta og hafa þá ekki notið skattalækkunar. Þegar menn nota þau meðaltöl sem algeng eru í umr. horfa menn fram hjá þessu. Það er einmitt af þessum sökum m. a. sem elli- og örorkulífeyrisþegar hafa verið að dragast enn þá frekar aftur úr en aðrir hér í þjóðfélaginu. Það er ekki til nema eitt ráð til að bregðast við þessu, þ. e. að hækka lífeyrinn þeim mun meira. Í þessu frv. er gert ráð fyrir því að brúa þetta bil að nokkru leyti, að hækka elli- og örorkulífeyri svo og tekjutryggingu um 20%. Ekki mundum við ná sama kaupmætti og 1978, sem núna er einungis 64% af því sem hann var þá. Að því er tekjutrygginguna varðar þá er það svo að hún þyrfti að hækka um 25% til þess að ná sama kaupmætti og 1978. En með slíkri hækkun, sem hér er gerð till. um, mætti ná svipuðum kaupmætti tekjutryggingar og var að meðaltali árin 1979–1981. En að því er almennan elli- og örorkulífeyri varðar kæmumst við ekki nema helminginn af þessu skrefi en við næðum hugsanlega meðaltali fyrri árshelmings 1983, eða tímanum rétt áður en núverandi ríkisstjórn komst til valda. Engu að síður mundi kaupmáttur hins almenna lífeyris enn vera um 23% lægri en hann var á árinu 1978. Af þessu ættu menn að sjá að það sem hér er gerð till. um er einungis lágmarksleiðrétting. Ég held að alþm. hljóti að koma á óvart hversu miklar byrðar hafa verið lagðar á þennan tekjulægsta hóp í þjóðfélaginu, elli- og örorkulífeyrisþega. Ég held að alþm. hljóti að þykja óréttlátt að byrðunum hafi verið dreift með þessum hætti og þeim ætlað að axla meiri byrðar en öðrum, sem þeir hafa gert. Elli- og örorkulífeyrisþegar koma ekki fram sem hávær þrýstihópur, þeir eiga sitt undir því að ráðamenn þjóðarinnar í ríkisstj. eða á Alþingi taki til hendinni og verndi hag þeirra. Það er af þeim sökum sem þetta mál hlýtur að koma til kasta Alþingis og af þeim sökum sem það er flutt. Ég tók eftir því í umr. um þetta mál fyrir mánuði síðan eða svo að hæstv. heilbr.- og trmrh. sagði að það gerði ekki mikið til þó hinn almenni ellilífeyrir rýrnaði að kaupmætti, það væru svo margir komnir með greiðslur úr lífeyrissjóðum. En hafa menn hugleitt hvað menn eru að gera jafnvel þó menn séu í lífeyrissjóðum og hafi þaðan greiðslur? Kaupmáttur þessa fólks hefur verið skertur. Ekki hafa greiðslurnar úr lífeyrissjóðunum hækkað nema í samræmi við kauptaxta. Lífeyrissjóðsgreiðslurnar hafa verið skertar að kaupmatti nákvæmlega jafnmikið og kauptaxtarnir. Ekki í þeim efnum heldur njóta elli- og örorkulífeyrisþegar launaskriðs í landinu eða tekjuskattsívilnana sem hér er stundum talað hátt um. En viðbótin, sem var hluti af þeirra tekjum, hluti af þeirra lífsframfæri, hinn almenni ellilífeyrir, hefur verið skertur um meira en 1/3, niður í 64%. Lífskjör þessa fólks hafa því verið skert hörmulega. Þegar menn tala um að það geri heldur ekkert til að þetta gerist að því er varðar þá sem eru í lífeyrissjóðum, ef það bara gerist ekki í sama mæli varðandi þá sem eru með tekjutryggingu, þá eru menn að segja að þeir, sem hafa lagt það á sig að greiða í lífeyrissjóð, lagt til hliðar af tekjum sínum til þess að greiða í lífeyrissjóð, skuli taka sérstaka tekjuskerðingu meðan aðrir, sem ekki greiddu í lífeyrissjóð, ekki lögðu til hliðar í lífeyrissjóð og eru þess vegna á tekjutryggingu, eiga ekki að taka skerðinguna. Hér er þeim hegnt sem hefur sparað með því að leggja í lífeyrissjóð. Sú stefna getur heldur ekki verið rétt. Ég held að alla Íslendinga hljóti að hrylla við þeirri stefnu sem hér er fylgt, að heyra að stór hópur aldraðra, sem hefur skilað æviverki sínu í þágu lands og þjóðar, búi við krappari kjör og meiri tekjuskerðingu en aðrir hópar í þjóðfélaginu og stórir hópar meðal þessa fólks búi við vannæringu og enn stærri hópur við neyðarkjör. Þannig má þetta ekki vera og þannig á þetta ekki að vera. Því miður er það skref, sem ríkisstj. steig í lok aprílmánaðar, allt of skammt til þess að það skili neinu. Þess vegna er engu að síður- þó að þar hafi átt sér stað svolítil leiðrétting - þörf á því að þessi mál séu tekin sérstaklega fyrir og Alþingi ákveði sérstaklega að rétta hlut þessa fólks sem hefur verið skertur svo hrikalega sem ég hef hér gert að umtalsefni, og það meira en að ósekju, vegna þess að síst af öllu ætti þetta fólk að bera þyngri byrðar en aðrir. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði þessu máli vísað til heilbr.- og trn.