Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er til framhaldsumr. mál, sem var á dagskrá 4. des. s.l. Þá voru nokkrar umr. í tilefni af brtt., sem ég hef borið fram við frv. þetta á þskj. 121. Samkv. frv. er gert ráð fyrir, að það verði stefnt að því, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins starfræki rannsóknastofur a.m.k. eina í hverjum landsfjórðungi. Það er við þetta, sem ég geri brtt. Ég hef ekki á móti því, að það sé stefnt að því, að það verði rannsóknastofa í hverjum landsfjórðungi, og tel það raunar sjálfsagt. En samkv. brtt. minni er gert ráð fyrir því, að það sé tekið þegar fram, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins skuli starfrækja rannsóknastofu í Vestmannaeyjum og á Ísafirði. Ástæðurnar fyrir þessu eru þær, að hvað varðar Vestmannaeyjar er einungis verið að staðfesta það, sem er staðreynd eða hefur verið staðreynd. Slík stofnun sem hér um ræðir hefur verið starfrækt í Vestmannaeyjum. En hvað varðar Ísafjörð, þá er till. gerð vegna þess, að það hafa komið fram óskir frá Ísfirðingum, bæjarstjórn Ísafjarðar, um það, að slík rannsóknastofnun verði sett þar á fót. Bréf var sent af hálfu bæjarstjórnarinnar til fjvn. um fjárveitingu á þessu ári í þessu skyni, þannig að hér er um raunhæft viðfangsefni að ræða hvað viðkemur Ísafirði og eðlileg viðbrögð að taka þegar fram í löggjöfinni, að slík stofnun skuli vera á Ísafirði. Hv. 1. flm. þessa frv., hv. 1. þm. Vestf., lýsti stuðningi sínum við þessa brtt. mína, og átti ég ekki á öðru von úr þeirri átt. Raunar gerði ég ráð fyrir, að svo sjálfsögð till. mundi hljóta almennt fylgi hér í d., og treysti því raunar enn þá. En það hefur heyrzt ein rödd, sem hefur mælt á móti þessari till. minni, og það er hv. 3. þm. Austf. Hann hefur kvatt sér hljóðs og mælt gegn þessari brtt. Og það brá svo við, að þegar hann hafði lokið máli sínu, var umr. þegar í stað frestað. Þetta var í byrjun des., og ég hef ekki fengið neina skýringu á því í fyrsta lagi, hvers vegna umr. var frestað, því að það var ástæðulaust, að því er virtist, eða hvers vegna málið var ekki fyrr tekið upp og afgr. frá d. eða jafnvel frá þinginu fyrir áramót, en ég hefði mjög gjarnan viljað, að svo hefði orðið. Ég skal ekki víkja fleiri orðum að þessari forsögu, en skal þá víkja nokkrum orðum að ræðu hv. 3. þm. Austf. Hann sagði, að þegar svo stæði á sem hér er um að ræða væri um tvær leiðir að ræða. Önnur væri sú, að það væri almennt ákvæði um, að það skyldi setja á stofn slíkar rannsóknastofur sem hér um ræðir í hverju kjördæmi án þess að tiltaka í löggjöfinni, hvar það skyldi gert eða hvenær þær skyldu settar á fót, en það skyldi þá lagt í vald ráðh. Hin leiðin væri sú að tilnefna í lögunum sjálfum alla staðina, sem þessar stofnanir ættu að koma á. Og það hefur raunar verið ætlun flm. þessa frv. á síðasta þingi, því að þá höfðu þeir kosið þá leið. En það, sem hv. þm. fann brtt. minni til foráttu, var, að það væri hvorugri þessari leið fylgt, heldur farin leið, sem hann taldi óhæfa. Um þá leið að setja almennt ákvæði í löggjöfina og fela það á vald ráðh. að ákveða, hvar og hvenær þessar stofnanir skuli reistar, vil ég aðeins segja það, að ég er henni andvígur. Ég fel, að það sé ekki rétt í svo þýðingarmiklu máli sem hér um ræðir, að Alþ. afsali sér ákvörðunarrétti um þessi mál, Alþ. eigi sjálft að taka ákvarðanir í þessu efni, en ekki fela það ráðh. Þess vegna tel ég, að ekki eigi að fara þessa leið. En hinni leiðinni, sem hv. þm. benti á, að tiltaka alla staðina, er ég einnig andvígur, vegna þess að ég tel, að slík leið sé ákaflega óraunhæf. Ákaflega óeðlilegt er, að það sé þannig staðið að þessu máli, að það sé ekki farið af stað, fyrr en búið er að ákveða alla þessa hluti fyrir fram. Í fyrsta lagi getur orðið allmikil bið á því, að það takist. Í öðru lagi tekst það aldrei til frambúðar, því að ekkert verður endanlegt í þessum efnum. Ég held því, að það sé alrangt, sem hv. 3. þm. Austf, heldur fram, að það séu ekki nema þessar tvær leiðir, sem hann bendir á, sem séu færar í þessu efni. Ég tel, að hvorug þeirra leiða sé fær og þær eigi ekki að fara, heldur eigi að fara þá leið, sem venjulega hefur verið farin undir hliðstæðum kringumstæðum, þ.e.a.s. að byrja á verkinu þar, sem ljóst er, hvar er hægt að vinna það, og bæta svo við, eftir því sem slíkar aðstæður skapast annars staðar. Þannig er alltaf unnið að almennum framfaramálum í landinu. Ef hefði átt að fara þá leið, sem hv. þm. segir, að byrja aldrei á neinu fyrr en búið var að ákveða, að hliðstæðar stofnanir væru settar á fót í öllum kjördæmum landsins eða landshlutum, hvernig hefði saga okkar orðið? Hér er að mínu viti um grundvallarmisskilning að ræða. Tökum sem dæmi skólamálin. Ég á þó ekki við hina almennu skólaskyldu, því að til þess að fullnægja henni verður að stofnsetja skóla hvarvetna um landið. En á öllum tímum höfum við verið að brjótast fram úr því, sem hefur verið hin almenna skólaskylda. Það hafa ýmsar orsakir og ástæður legið fyrir því. Það hefur verið löng barátta í einstökum héruðum úti á landi, oft gegn skilningsleysi og deyfð valdhafanna og trúleysi á því, að það væri hægt að framkvæma slíka hluti, sem um hefur verið að ræða, í hinum dreifðu byggðum landsins. Það hefði verið handhægt að standa gegn slíkum framfaramálum með því að segja: Það má ekki fara af stað, nema það sé gert alls staðar annars staðar. Hvað hefði gerzt í máli eins og menntaskólamálinu á Akureyri á sínum tíma, ef það hefði átt að drepa það mál á þeirri forsendu, að ekki mætti hreyfa því, nema það kæmi jafnhliða og væri ákveðið um leið, að menntaskólar skyldu koma í öllum landsfjórðungum? Hvað hefði skeð í sambandi við iðnfræðsluna í landinu, ef hin frjálsu samtök iðnaðarmanna á einstökum stöðum úti á landi hefðu fengið það svar: Nei, það þýðir ekki fyrir ykkur á þessum stað að vera að tala um að stofnsetja iðnskóla, vegna þess að það verður svo einnig að vera á öðrum stöðum á landinu? Hvað hefði gerzt í sambandi við húsmæðraskólana í landinu, ef áhugasamtök kvenna í einhverju sýslufélagi hefðu fengið það svar: Nei, það þýðir ekki fyrir ykkur að leita til ríkisvaldsins til þess að fá stuðning við að reisa og reka slíkan skóla, vegna þess að það verða að koma hliðstæðir skólar annars staðar? Hvað hefði gerzt, ef svo hefði verið haldið á málum í sambandi við héraðsskóla landsins. Margir þeirra eru þannig til komnir, að fyrir framtak einstaklinga eða félagssamtaka risu þeir upp á einstaka stöðum, en ekki almennt. En hvað hefði orðið um framtíð og tilveru þessarar stofnunar, ef það hefði verið sagt: Þið getið ekki vænzt neins frá ríkisvaldinu, vegna þess að það verður samkv. ákveðnum reglum að vera búið að ákveða, að það komi slíkir skólar á hliðstæðum stöðum alls staðar annars staðar á landinu? Ég gæti haldið svona áfram. En ég held að það sé ekki ástæða til þess að gera slíkt. Ég vildi aðeins með þessu benda á, að það er grundvallarmisskilningur að halda því fram, að það sé ekki hægt að vinna að einstökum framfaramálum úti á landsbyggðinni í einstökum héruðum eða einstökum byggðarlögum, nema það sé gert eftir fyrir fram ákveðinni línu og ákveðið, að hliðstætt skuli samstundis gert annars staðar. Hvernig sem litið er á málin, eru einmitt þau vinnubrögð, sem við höfum viðhaft, eðlileg. Ekkert raunhæft er gert í þessu efni nema fyrir átak og áhuga fólksins á viðkomandi stað. Og það ber mismunandi að, hvað er mesta áhugamálið á hverjum stað. Þess vegna er ekkert óeðlilegt við það, þótt hliðstæðar framfarir verði ekki samtímis eða hliðstæðar stofnanir, hvort sem það eru menningarstofnanir eða aðrar stofnanir, rísi ekki upp á sama augnabliki um allt land. Auk þess er nærri ógerlegt að ætla að vinna þannig að málum. Það er affarasælast að taka þetta stig af stigi og jafnvel njóta reynslu þeirra, sem fyrst fara af stað, þegar haldið er áfram. Og ég held, að það sé ákaflega þýðingarmikið líka út frá allri okkar viðleitni til þess að efla jafnvægið í byggð landsins að halda einmitt á þessum málum með þeim hætti, sem ég er hér að segja, og eins og hefur verið gert. Eins og ég sagði áðan, er ófær sú leið, sem hv. 3. þm. Austf. talar um, að setja inn í löggjöfina í upphafi aha þá staði, þar sem þessar stofnanir eiga að koma, vegna þess að það er ekkert endanlegt í þessu. efni. Við eigum ekki heldur að gera okkur ánægða með, að það sé aðeins ein rannsóknastofa í hverjum landsfjórðungi eða í hverju kjördæmi. Þær eiga að geta verið fleiri. Þannig er það, að frá hvaða sjónarmiði sem litið er á þetta mál, þá sýnist mér, að það sé einsýnt, að það sé eðlilegt að samþykkja þá brtt., sem ég hef hér borið fram. Ég held, að afstaða hv. 3. þm. Austf. sé þess eðlis, að hún geti orðið til trafala þessu máli og sú grundvallarstefna, sem hann virðist aðhyllast að þessu leyti, sé stórvarhugaverð. Nú dettur mér hins vegar ekki í hug að væna hv. þm. um, að hann vilji ekki allt hið bezta í þessu efni. Ég vildi leyfa mér að vona, að við nánari athugun á þessu máli getum við þrátt fyrir allt náð samstöðu um málið. Ég sagði áðan, að mér væri hulin ráðgáta, hvers vegna það hefði verið strax hætt umr. um þetta mál 4. des., þegar hv. 3. þm. Austf. hafði lokið máli sínu, þar sem raunverulegur fundartími d. var ekki liðinn og mikið eftir af honum. Ég undraðist það, hvers vegna þetta mál hefði þá ekki fljótlega komið til framhaldsumr. Nú gat verið og ekki óeðlilegt, að n. sú, sem hefur þetta mál til meðferðar, tæki brtt. mína til meðferðar. En ég átti viðræður nú fyrir þennan fund við formann sjútvn., og það mun vera svo, að n. hefur ekki tekið þetta mál til meðferðar. Ég skal taka það fram til að fyrirbyggja misskilning, að ég óskaði ekki sjálfur eftir því. En nú þykir mér eðlileg málsmeðferð, að milli 2. og 3. umr. taki n. till. mína til meðferðar. Ég treysti ágætlega hv. 4. þm. Vestf., formanni sjútvn. til þess að sjá svo um, að n. taki málið til skjótrar athugunar, og raunar treysti ég hv. 4. þm. Vestf. til þess að stuðla að því, að afgreiðsla n. verði jákvæð. En með því að málið liggur þannig fyrir nú frá mínu sjónarmiði, tek ég brtt. mína til baka til 3. umr.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Vestf. hefur nú haldið hér alllanga ræðu og að því er virðist viljað leggja talsverðan þunga í flutning málsins. En þeir, sem á hlýddu, munu eðlilega hugsa líkt og Stephan G. Stephansson segir á einum stað: „Umbúðirnar eru vætt, innihaldið lóð.“ Tilefni þessarar ræðu eru fáein orð, sem ég sagði hér í d. í des, s.l. í sambandi við það frv., sem hér er til 2. umr. Svo virðist sem hv. þm. byggi málflutning sinn á því, að þau fáu orð, sem ég sagði við fyrrihluta þessarar umr. málsins, hafi verið mælt af andstöðu við Ísafjarðarkaupstað, en því fer alls fjarri. Ég benti hins vegar á, að um þetta mál gætu komið til greina tvær aðferðir eða reglur. Önnur væri sú að tiltaka ekki staðarval fyrir þær stofnanir, sem setja á á fót samkv. 1. gr. frv., heldur leggja það í vald ráðh. og síðan yrði það staðfest með fjárveitingum í fjárl. til hverrar stofnunnar fyrir sig. Hin aðferðin væri að tiltaka í lagagr. þá staði, sem þessar stofnanir eiga að rísa. Nú er það svo, að þegar þetta mál var flutt hér á þingi í fyrra, var sú aðferð viðhöfð af hálfu flm. að tiltaka í lagagr. þá staði, þar sem ætti að reisa þessar stofnanir. En mig minnir, að hv. sjútvn. Nd. legði til, að hin aðferðin yrði viðhöfð, að fella staðarvalið burt úr lagagr., en leggja það á vald ráðh. og ákveða það með almennum orðum í lögunum sjálfum. Í samræmi við þetta hafa flm. nú breytt frv. í það form, sem hv. n, lagði til á þingi í fyrra. Þegar flm. málsins hafa tekið til greina þetta sjónarmið, sem fyrst kom fram hjá hv. sjútvn., rís hér upp hv. 5. þm. Vestf. og telur báðar þessar aðferðir ófærar, bæði þá, sem flm. lögðu til í öndverðu, og einnig þá, sem hv. sjútvn. vildi leggja til í fyrra, að valin yrði, heldur vill hann, að það séu tilteknir staðir fyrir þessar stofnanir í sumum landsfjórðungunum, en öðrum ekki. Á þetta get ég ekki fallizt. Það er skoðun mín enn sem fyrr, að það sé eðlilegt og sjálfsagt við afgreiðslu þessa máls að viðhafa aðra hvora þessa aðferð. Hv. 5. þm. Vestf. reynir að rökstyðja mál sitt með því, að það sé venja og mörg fordæmi fyrir því, að það séu sett lagaákvæði um eina stofnun í senn, án þess að miðað sé við, að unnið sé að samsvarandi verkefnum á mörgum stöðum hverju sinni. Ég verð fyrst að benda hv. 5. þm. Vestf. á að lesa frvgr., því að hún er um það, það er aðalefni málsins, að stefnt skal að því, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins starfræki rannsóknastofur a.m.k. eina í hverjum landsfjórðungi. Þetta er aðalefni frvgr., og í því felst, að það er meginefni þessa máls að líta yfir landið allt í þessu efni. Ef við lítum svo til samanburðar á ýmsa aðra þætti þjóðmála, þarf áreiðanlega ekki lengi að leita til að sannfærast um, að það er einmitt meginregla að líta yfir landið í heild. Mig minnir, að í löggjöf um iðnfræðslu, sem nú gildir og er ekki mjög gömul, sé beinlínis tekið fram, að það skuli reisa einn iðnskóla í hverju kjördæmi landsins, og það er lagt á vald ráðherra að velja þessum skólum stað. Það var gert af hálfu fyrrv. iðnrh., a.m.k. að því er Austurland snertir. Þannig er þessu háttað um iðnfræðslu. Við skulum líta á húsmæðraskólana. Ég man ekki hefur en að í lögum um húsmæðraskóla í sveitum sé tiltekið, á hvaða stöðum þeir skuli reistir, og þeir voru reistir samkv. því, samkv. heinum lagaákvæðum. Ég minni enn fremur á þriðja málaflokkinn, heilbrigðismál. Hér var lagt fram í fyrra og verður væntanlega lagt fram aftur á þessu þingi stórt frv. um heilbrigðisstofnanir, þar sem gert er ráð fyrir, að reistar séu heilsugæzlustöðvar víðs vegar um land, og það er einmitt stefnt að því í frv., að staðarval þessara stofnana sé ákveðið í löggjöfinni og þá litið yfir landið í heild í löggjöfinni. Þetta er hin almenna regla, þegar litið er á hina ýmsu þætti til samanburðar við þetta. En er til framkvæmdanna kemur, þá er það vitanlega rétt, að það er ekki hægt að gera allt í einu og ætlast enginn til þess. Það verður að vera niðurröðun verkefna, og það mundi verða eins í þessu efni og á öðrum sviðum. En sú niðurröðun er ekki sett inn í hina almennu löggjöf, heldur kemur hún fram í sambandi við afgreiðslu fjárl. hverju sinni. Og það væri ekkert því til fyrirstöðu, að mér sýnist, að fjárveiting kæmi fyrr til slíkrar stofnunar á Ísafirði en í Höfn í Hornafirði, sem ég lagði til að kæmi til greina í þessu sambandi. Þannig mætti í framkvæmd og væri eðlilegt í framkvæmd að raða niður verkefnum á þessu sviði. Þetta frv., þótt samþ. verði eins og það liggur fyrir, lokar alls ekki neinum dyrum í því efni. Þegar þetta er skoðað, fellur um sjálfan sig meginhlutinn af því, sem hv. 5. þm. Vestf. sagði um þetta mál. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, a.m.k. ekki við þessa umr., og ég get stutt það, að málið fari á ný til athugunar í hv. sjútvn.



Herra forseti. Ég kem hér sem nýr aðili að þessum umr., og kann því málflutningur minn að bera nokkurn keim af því. Ég vil þó nota þetta tækifæri, sem mér gefst hér, til að lýsa yfir stuðningi við þá meginhugmynd, sem býr að baki þessa frv., sem hér liggur fyrir til umr. Þörfin á því að starfrækja slíkar rannsóknastofur víðar um landið en í Reykjavík einni liggur nú þegar ljóst fyrir og á vafalaust eftir að aukast í náinni framtíð. Ég vil þó taka fram til að fyrirbyggja allan misskilning, að samstarf milli rannsóknastofnunarinnar hér í Reykjavík og framleiðenda úti um land hefur verið með miklum ágætum og að rannsóknastofnunin hefur innt af höndum ómetanlegt starf í þágu fiskiðnaðarins í landinu. En hitt ber einnig að hafa í huga, að samgönguerfiðleikar og ýmis tæknileg vandamál við töku og sendingu sýna o.fl. atriði hafa leitt í ljós þörfina á starfrækslu lítilla rannsóknastofa í námunda við helztu framleiðslustaði. Ég tel það til stórra bóta, að úr frv., eins og það var fyrst flutt hér á Alþ., hafa verið felld ákvæði um ákveðna staði, þar sem slíkar rannsóknastofur skyldu starfræktar, og er þar af leiðandi mótfallinn þeirri brtt. við frv., sem hér liggur jafnframt fyrir til umr., ekki vegna þess, að ég telji ekki fullkomna þörf á því að starfrækja rannsóknastofur á báðum þeim stöðum, enda var þegar hafinn rekstur rannsóknastofu í Vestmannaeyjum með mjög góðum árangri, og ég dreg ekki í efa, að hún muni taka til starfa samtímis því, að framleiðslustöðvar í Eyjum hefji starfrækslu að nýju, heldur vegna hins, að ég lít svo á, að upptalning ákveðinna staða í þessu frv, eigi annaðhvort að vera tæmandi eða engin, og er því fyllilega sammála hv. 3. Austf., sem hér talaði á undan. Ég vil jafnframt nota þetta tækifæri til að benda á, að ég tel þá skiptingu landsins í fjórðunga í hagsmunalegu tilliti, sem fram kemur í frv., algjörlega úrelta, en sé þó ekki ástæðu til að flytja brtt. þar að lútandi, þar sem orðalag frv. heldur fleiri möguleikum opnum. Þróun mála undanfarin ár hefur leitt í ljós, að kjördæmin í núverandi mynd skapa mun heppilegri skiptingu í hagsmunaheildir en gamla landsfjórðungaskiptingin, og þar sem landsfjórðungaskiptingin helzt enn, eins og t.d. hjá samtökum sveitarfélaga á Norðurlandi, gerast raddir æ háværari um nauðsyn skiptingar eftir kjördæmum, og sú mun verða þróunin í framtíðinni. Ég vil að lokum í sambandi við almennar umr. um þetta frv. leyfa mér að benda á, að Síldarverksmiðjur ríkisins eiga á Siglufirði ágæta rannsóknastofu, sem þar var starfrækt í sambandi við síldariðnaðinn. Hún hefur af skiljanlegum ástæðum ekki verið í notkun nú um nokkurt árabil, en húsnæði og tækjabúnaður þessarar stofu gæti orðið góður grundvöllur að rekstri rannsóknarstofu í því formi, sem ráðgert er í frv. Á Siglufirði eru starfræktar 2 lagmetisiðjur og 2 frystihús, og undirbúningur er hafinn að byggingu á stóru og fullkomnu fiskiðjuveri, auk smærri framleiðenda, sem þar starfa, svo að þörfin fyrir starfrækslu rannsóknastofu í því formi, sem hér um ræðir, virðist vera fyrir hendi þar í ríkari mæli en víða annars staðar. Auk þess liggur fyrir Alþ. frv. um stofnun fiskiðnskóla á Siglufirði, sem vonandi nær fram að ganga. Þegar eru allar þær fosendur, sem frv. gerir ráð fyrir vegna starfrækslu slíkrar rannsóknastofu, fyrir hendi á Siglufirði, en ég dreg hins vegar ekki í efa, að svo kunni að vera víða annars staðar á landinu. Í trausti þess, að sanngirnissjónarmið og rétt mat á öllum kringumstæðum verði látin ráða, þegar endanleg ákvörðun verður tekin um staði fyrir þessar rannsóknastofur, mun ég greiða þessu frv. atkv. mitt í þeirri mynd, sem það liggur fyrir.



Herra forseti. Það má segja, að hér sé um að ræða lítið frv. um stórt mál. Enda þótt þetta frv. til l. um breyt. á l. um rannsóknir í þágu atvinnuveganna sé aðeins um fáorða breyt. á stórum lagabálki, er hér að mínu áliti um allumfangsmikið og þýðingarmikið mál að ræða. Það er mitt álit, að það hefði þurft og væri nauðsynlegt að gera þessu máli miklu betri skil en er gert í þessu litla frv., sem hér liggur fyrir. Það hefur komið hér fram, að það eru skiptar skoðanir um, hvort eigi að telja upp ákveðna staði, þar sem eigi að setja þessar rannsóknastofur á stofn, eða fela ráðh. að meta það að fengnum ýmsum till., hvort þær skuli settar á stofn eða ekki. Okkur er kunnugt um, að það er filtölulega ný löggjöf um fiskvinnsluskólana, sem á að setja á stofn einmitt nú í ár og á næstu árum víðs vegar um landið, og ég tel, að það væri lágmark, að slíkar rannsóknastofur sem þessar væru settar á stofn á þeim stöðum, þar sem slíkir skólar verða stofnsettir, því að það er einmitt mjög eðlilegt, að þær væru í tengslum við þessa fiskvinnsluskóla. Mér er kunnugt um það, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins hefur nú fyrir stuttu sent frá sér yfirlit um tæki, sem nauðsynleg eru fyrir fiskvinnslufyrirtæki, sem fyrir hendi eru og rekin eru víðs vegar á landinu, til þess að koma upp hjá sér slíkum litlum rannsóknastofum eins og kannske er hér um að ræða. En allir sjá, hvað það yrði miklu hagfelldara og hagstæðara, að samvinna yrði um þetta, og það felur þetta frv. í sér. Gert er ráð fyrir, að það sé tekin upp samvinna og samstarf við fiskiðnað og aðra matvælaframleiðendur á hinum ýmsu stöðum til þess að koma slíkum rannsóknastofnunum á fót. Ég tel því, eins og hér hefur reyndar komið fram, að það sé nauðsynlegt, að n. taki þetta mál aftur til rækilegri athugunar og það væri reynt að gera frv. ákveðnara en hér er. Það er aðallega, má segja, um heimild eða viljayfirlýsingu að ræða. Talað er um, að stefnt skuli að þessu. En við vitum, að t.d. lagmetisiðnaðurinn er núna að fara af stað í miklu ríkari mæli en hann hefur verið áður í þessu landi. Það segir sig sjálft, að um leið og nýjar verksmiðjur rísa upp víðs vegar úti á landinu, þurfa þær á þessari þjónustu að halda. Hún er óhjákvæmileg, og það er mjög erfitt og má segja næstum óframkvæmanlegt að eiga að sækja alla slíka þjónustu hingað til Reykjavíkur. Það þarf að hafa daglegt eftirlit með framleiðslunni og gera sér grein fyrir gæðum vörunnar. Eins og nú á sér stað, þarf fjöldinn af þessum framleiðendum að sækja til Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins hér í Reykjavík með alla fyrirgreiðslu í þessum efnum, en það álít ég, að sé ekki til frambúðar. Þó að hér sé talað um landsfjórðungana sem slíka, vitum við, að um ýmsa landsfjórðunga er þannig háttað, að það eru ekki náin sambönd daglega milli staða, og á vissum árstímum, t.d. eins og á Vestfjörðum, verður því ekki við komið fyrir t.d. verksmiðju, sem yrði staðsett á Patreksfirði, að njóta fyrirgreiðslu á Ísafirði eða hér suður í Reykjavík. Á slíkum stöðum verður óhjákvæmilegt að skapa einhverja viðhlítandi aðstöðu, eins og þetta frv. gerir ráð fyrir. Ég tel, að þessi mál standi nú á tímamótum, einmitt með tilkomu stóraukinnar niðurlagningar, og það er fyrst og fremst sú framleiðsla, sem þarf á slíkri þjónustu að halda sem þetta frv. gerir ráð fyrir, að settar verði á stofn rannsóknastofur viða úti á landi. Ég skal ekki á þessu stigi málsins orðlengja frekar um þetta sérstaklega með tilliti til þess, að gert er ráð fyrir því, að þetta mál fari aftur til n. og það yrði n., sem ég á sæti í. Þegar n. hafði málið til meðferðar fyrir jólin, þá hafði ég því miður ekki aðstöðu til að starfa í n., en geri ráð fyrir því að reyna að láta mín sjónarmið koma fram við afgreiðslu n., þegar hún fær málið á ný til meðferðar.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Austf. var eitthvað undrandi á því, að ég skyldi hafa varið nokkrum tíma til að ræða þetta mál að gefnu tilefni í hans ræðu. Hann um það, ef honum finnst þetta undrunarefni, og hann má gefa mér hvaða einkunnir sem honum sýnist fyrir mína ræðu. Ég ætla ekki að fjölyrða um það, ég legg það undir dóm hv. dm. En ég hefði haldið, að hv. þm. gerði þá tilraun til þess að ræða það eitthvað efnislega sem um var að ræða. Öll ræða hans var hinn mesti misskilningur frá upphafi til enda. Hann byrjaði með því að segja, að ég byggði á því, að hann væri með fjandskap við Ísafjarðarkaupstað. Ég sagði það aldrei. Þvert á móti lagði ég lykkju á leið mína og tók fram, að ég vændi ekki þennan hv. þm. um nein óheilindi í málinu. Samt segir hann þetta. Hann talar um það eins og það sé einhver óhæfa, að ég skuli láta mér koma til hugar að segja, að báðar þær leiðir, sem hann var að tala um, séu ófærar. Það er nú ekki meiri óhæfa en það, að sjálfur er hann búinn að dæma aðra leiðina ófæra, þ.e.a.s. þá leið, að það sé tekið fram í löggjöfinni, á hvaða stöðum rannsóknastofurnar skuli vera. Hann er sjálfur búinn að dæma það óhæft. Þá stendur aðeins hin leiðin eftir, að það sé ekki tekið fram í löggjöfinni um staðina, en almenn stefnuyfirlýsing um það, að rannsóknastofnun skuli koma í hverjum landsfjórðungi. Er það nokkur óhæfa að halda því fram, eins og ég gerði, að það sé óeðlilegt af löggjafarvaldinu að afsala sér rétti um það, hvar þessar stofnanir skuli vera staðsettar? Það er allt og sumt, sem ég hef haldið fram í þessu máli. Hugleiðingar hv. þm. um iðnfræðslu og húsmæðraskóla og annað slíkt voru furðulegar, því að þá hagaði hann máli sínu eins og ég væri á móti því, að það væri tekið fram í hinni almennu löggjöf, hvar þessar stofnanir ættu að vera. Ég er einmitt að gera brtt. um að taka slíkt fram. En hann snýr þessu við í sínum málflutningi. Hann talaði eins og ég gerði ráð fyrir því, að það ætti aðeins að vera í löggjöfinni, að það skyldu vera rannsóknastofur á þessum tveimur stöðum, í Vestmannaeyjum og á Ísafirði. Þetta er ekki rétt. Ég hélt því einmitt fram, að það hlyti að vera eðlileg þróun í þessu efni, og um leið og það er ákveðið og grundvöllur fyrir því að setja upp slíkar stofnanir annars staðar, þá verður auðvitað lögunum breytt og þeir staðir settir inn. Það er einmitt slíkt, sem hefur gerzt. Tökum t.d. lögin um menntaskóla. Þar hefur þetta alltaf verið að breytast. Fyrir þessu þingi liggur frv. um að breyta l. um menntaskóla og setja inn ákveðinn stað. Þannig hlýtur þetta að vera. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta, enda leyfist mér ekki að gera slíkt, og ég þakka hæstv. forseta fyrir að hafa gefið mér tækifæri til að benda á þetta ósamræmi í málflutningi hv. 3. þm. Austf.



Herra forseti. Þar sem ákveðið er, að þetta mál fari aftur til athugunar í n., og þar sem hv. flm. brtt. á þskj. 121 hefur dregið hana til baka, en hyggst flytja hana, að mér skilst, óbreytta við 3. umr., vildi ég leyfa mér að koma nokkrum vinsamlegum ábendingum til hv. flm. till., hv. 5. þm. Vestf. Það þýðir kannske ekki mikið, því að hann virðist ekki taka rökum í þessu máli, en samt ætla ég nú að freista þess að koma til hans vissum staðreyndum, sem liggja fyrir í málinu. Í fyrsta lagi er það, að sú rannsóknastofa, sem komið var upp í Vestmannaeyjum, er þar starfrækt og henni komið á fót með framlögum og áhuga heimamanna, bæjarstjórnar og fiskvinnslustöðvanna þar, og ég held, að í þessu frv. sé lögð réttilega áherzla á, að það sé mjög mikilvægt, að einmitt aðilarnir á staðnum, sem eiga að njóta þjónustu þessara stofnana, eigi heina aðild að bæði stofnkostnaði og rekstri stofnunarinnar. Þetta held ég, að sé höfuðatriði, og það er slíkt höfuðatriði, að ég tel, að brtt. hv. 5. þm. Vestf. brjóti í rauninni gegn þessu grundvallaratriði.  Af þessum ástæðum tel ég, að ekki sé fært að samþykkja þessa brtt., eins og hún er orðuð, vegna þess að hún gengur í berhögg við annað það, sem stendur í frvgr. og flm. telur, að áfram eigi að standa óbreytt. Þess vegna vildi ég koma þessari ábendingu á framfæri við hann, ef hann ætlar að flytja brtt. við 3. umr., þannig að hann a.m.k. gæti breytt brtt. sinni, þannig að hún yrði raunverulega í samræmi við efni frvgr. Ég held í rauninni, að hér sé hv. þm. að búa til vandamál, búa til ágreining, sem raunar er ekki eða a.m.k. ætti alls ekki að vera fyrir hendi. Ég er sannfærður um, að ef aðilar á Ísafirði eru tilbúnir og gera það opinbert, að þeir séu tilbúnir til þess að leggja fram framlög og taka þátt í þessum rekstri og taka á svipaðan hátt á þessu máli og t.d. Vestmanneyingar gerðu, þá tel ég alveg fullvíst, að þegar í stað yrði ráðizt í það að koma upp slíkri rannsóknastofu á Ísafirði, þegar þetta frv. er orðið að lögum. Ég tel, að það sé engin ástæða fyrir hv. þm. að vera að gera því skóna, að slíkum beiðnum frá Ísfirðingum yrði hafnað, eftir að þetta frv. er orðið að lögum. Þess vegna orða ég það þannig, að það sé raunverulega verið að búa til ágreining í þessu máli. En í sambandi við það vil ég leggja á það áherzlu, að eftir samþykkt þessa frv. yrðu beiðnir annars staðar að af landinu auðvitað teknar fyllilega jafnt til greina og beiðnir frá Ísafirði.



Herra forseti. Það er aðeins í tilefni af ræðu þess hv. þm., sem talaði hér síðast, að ég vil benda honum á, áð í Alþingistíðindum, 9. hefti 1972, í dálki 986 neðst, liggur fyrir bréfið frá bæjarstjórn Ísafjarðar, og það væri rétt fyrir þm. að lesa það sér til fróðleiks fyrir næstu umr. um þetta mál.