Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Frv. það, sem hér er til umr., hefur áður sést í sölum Alþ. og því hv. þm. kunnugt. Er lagt til að sá launaskattur, sem á hefur verið lagður og skiptist þannig, að 2% renna í byggingarsjóð og 11/2% í ríkissjóð, verði lögfestur á ný, en lögin renna út nú 31. des. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er flutt í hv. Ed. til staðfestingar á brbl. sem út voru gefin s. I. sumar í samræmi við þá yfirlýsingu, sem ríkisstj. gaf varðandi skattamál þegar samningar höfðu tekist á hinum almenna vinnumarkaði. Í hv. Ed. var gerð breyting á frv. skv. till. fjmrn. Annars vegar er það 2. gr. frv., þar sem gerð er breyting á skattþrepum til eignarskatts í samræmi við þá hækkun sem um næstu áramót verður á fasteignamati. Er gert ráð fyrir að fasteignamatshækkun verði á milli 30 og 35%, eftir því hvar er á landinu, en í greininni gert ráð fyrir að eignarskattleysismörkin hækki um 331/3%. Í lögunum í dag eru fyrstu 6 millj. skattlausar hjá einstaklingi og 9 millj. hjá hjónum, en verða 3 millj. og 12 millj. í samræmi við þá hækkun sem væntanlega verður á fasteignamati um áramótin. Í 3, gr. frv., eins og það liggur fyrir nú, er tekið inn nýtt ákvæði við 44. gr. varðandi upplýsingagjöf skattyfirvalda til gjaldeyríseftirlits Seðlabanka Íslands. Sjálfsagt hafa þm. lesið um það í dagblöðum, að einhvers staðar séu til skoðunar hjá skattyfirvöldum eignir Íslendinga í erlendum bönkum., og gjaldeyriseftirlit Seðlabankans hefur óskað eftir því við fjmrn-, að því verði fengnar í hendur upplýsingar þær sem skattyfirvöld hafa þar að lútandi og þau hafa staðfest að liggi þar á borðum. Þegar þessi beiðni barst fjmrn. frá Seðlabanka Íslands var ríkisskattstjóraembættinu send sú beiðni. Ríkisskattstjóraembættið svaraði fjmrn. á þann veg, að það teldi að ákvæði 49. gr. skattalaganna torveldaði það, að slíkar upplýsingar væri hægt að gefa. Það er skoðun mín, að það sé sjálfsagt að skattyfirvöld geti gjaldeyrisyfirvöldum upplýsingar varðandi athugun skattyfirvalda á gjaldeyriseign manna. Til þess að taka af öll tvímæli óskaði fjmrn. eftir því við fjh.- og viðskn. Ed., að n. flytti brtt. við frv. þar sem skýlaust ákvæði yrði sett um að slíkar upplýsingar yrðu veittar gjaldeyriseftirlitt, væri óskað eftir þeim. Málsgr., sem lagt er til að bæta við 42. gr., hljóðar svo: „Skattyfirvöldum er þrátt fyrir ákvæði 49, gr. laga þessara heimilt að veita gjaldeyriseftirliti Seðlahanka Íslands upplýsingar er nauðsynlegar eru til eftirlits með gjaldeyrísmálum, enda standi ákvæði milliríkjasamninga ekki í vegi fyrir því.“ Ég tel að hér sé um sjálfsagt ákvæði að ræða, og rn. beitti sér því fyrir þessari breytingu. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta frv. og leyfi mér að leggja til að því verði að lokinni þessari umr, vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Utanrrh. Einar Ágústsson): Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er komið frá hv. Ed. og hefur hlotið meðmæli þeirrar deildar samhljóða. Hér er um að ræða heimild fyrir Íslands hönd að gerast aðili að alþjóðasamningi um ræðissamband. Sá samningur var gerður í Vínarborg 24. apríl 1963 og er prentaður sem fskj. með frv. svo og viðbótarbókanir varðandi ríkisborgararétt og skyldubundna lausn deilumála. Hér er um það að ræða, að árið 1963 boðuðu Sameinuðu þjóðirnar til ráðstefnu í Vínarborg til að ræða um samningsgerð um ræðissamband, en drög að slíkum alþjóðasamningi höfðu þá verið gerð af þjóðréttarnefnd. Með lögum nr. 16/1971 var ríkisstj. heimilað að gerast aðili fyrir Íslands hönd að Vínarsamningnum um stjórnmálasamband frá 1961, og gekk sá samningur í gildi gagnvart Íslandi hinn 17. júní 1971. Ráðgert var að Ísland gerðist fljótlega einnig aðili að Vínarsamningnum um ræðissamband frá 1963, en staðið hefur á íslenskri þýðingu samningstextans þar til nú, eins og í aths. segir. Hinn 20. apríl á þessu ári höfðu 84 ríki gerst aðilar að þeim samningi. Talið er að ræðismönnum Íslands sé það í hag, að Ísland gerist aðili að Vínarsamningnum um ræðissamband. Samningurinn hefur að geyma skrásetningu á gildandi reglum alþjóðaréttarins varðaneti ræðismenn, svo sem um störf þeirra, réttindi og skyldur og um stofnun, meðferð og slit ræðissambands. Með hliðsjón af því, að langflestir ræðiserindrekar Íslands erlendis, raunar allir nema einn, eru kjörræðiserindrekar, þ.e. ólaunaðir ræðismenn, er ráðgert að gefa svo hljóðandi yfirlýsingu þegar Ísland gerist aðili að Vínarsamningnum um ræðissamband: „Með skírskotun til 22, gr. samningsins lætur ríkisstj. Íslands í ljós þá ósk, að í löndum, þar sem venja hefur verið að leyfa ríkisborgurum viðtökuríkisins eða þriðja ríkis að taka við skipun sem kjörræðiserindrekar fyrir Ísland, verði þeirri venju haldið áfram. Íslenska ríkisstj. lætur einnig í ljós þá von, að önnur ríki, sem taka upp ræðissamband við Ísland, muni fylgja sömu venju og veita samþykki til skipunar kjörræðiserindreka í samræmi við 2. og 3. málsgr. 22. gr. samningsins. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til lengri framsögu og legg til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 152 að flytja frv. til I. um breyt. á umferðarlögum, sem felur í sér að inn komi nýtt ákvæði sem verði svo hljóðandi: „ Dómsmrh. er heimilt að leyfa aksturskeppni á vélknúnum ökutækjum við aðstæður og undir eftirliti, sem nánar verður kveðið á um í reglugerð sem ráðh. setur. Í þeirri reglugerð er heimilt að víkja frá hámarkshraða skv. 50. gr.“ Eins og flestum er kunnugt um, er nú að ryðja sér til rúms margvísleg aksturskeppni meðal áhugamanna á þeim vettvangi og við höfum nú þegar fylgst með slíkri keppni hér á landi. Hér er um að ræða fyrst og fremst íþrótt sem reynir á hæfni manna í akstri og á að stuðla að því, að þeir, sem þátt taka í slíkri keppni, og aðrir, sem með þeim fylgjast, fái betri skilning á því, hvað sé nauðsynlegt að hafa í haga þegar menn stýra ökutækjum. Keppni af þessu tagi er orðin afar vinsæl og hér hafa verið stofnuð samtök manna um þessi málefni. Þau samtök hafa eindregið óskað eftir því, að sett yrðu í lög ákvæði sem heimila slíka aksturskeppni við eðlilegar aðstæður og undir eftirliti. Þetta mál hefur verið borið undir ýmsa aðra aðila, svo sem Náttúruverndarráð, og þeir flestir hverjir, ef ekki allir, eru eindregið meðmæltir því, að slík lagaákvæði séu sett til þess að koma í veg fyrir að keppni af þessu tagi fari fram án eftirlits, sem getur valdið því að náttúru sé spillt og vegir eða landslag eyðilagt. Ég held því, að það sé í þágu bæði þeirra, sem áhuga hafa á þessu málefni, svo og þeirra, sem vilja stuðla að bættri umgengni við náttúruna og við landið, að þetta mál nái fram að ganga. Hér er ekki um stórt mál að ræða, sem ég þarf ekki að hafa fleiri orð um, en legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2, umr. og hv. allshn.



Virðulegi forseti. Ekki átti ég von á því, að þetta mál kæmi til umr. nú á þessum fundi með svo skyndilegum hætti. En ég er að sjálfsögðu reiðubúinn til að mæla fyrir því, því það er nokkuð langt síðan ég lagði það fram. Frv. þetta er þskj. 48 og málið sjálft er raunar ekki mjög stórt í sniðum, þó að það sé mikilvægt fyrir þá sem það kemur við. En efni frv. er það, að sú breyting verði gerð á lögum um almannatryggingar, að aftan við staflið í 43. gr. þeirra laga bætist nýr stafliður er orðist svo: „Óhjákvæmilegan ferðakostnað samlaganna til sjúkrahúss eða sambærilegrar stofnunar vegna fyrirmæli læknis um eftirmeðferð, reglubundið eftirlit eða rannsóknir, sjúkra- eða orkuþjálfun ef um lengri vegalengd á landi er að ræða en 50 km eða ef nota þarf skip eða flugvél til flutninganna. Ferðakostnað þennan skal greiða að hálfu fyrir eina ferð á ári, en að 3/4 fyrir hverja ferð umfram eina.“ 2. gr. frv. er um gildistöku, að þessi lagabreyting taki þegar gildi verði hún samþ. Það, sem hér um ræðir, er að 43. gr. laganna fjallar um það, að auk þeirra réttinda, sem um ræðir í 42. gr. um almennar sjúkratryggingar eiga sjúkrasamlögin að veita ákveðna hjálp svo sem nánar er greint í 43. gr. Þar er fyrst talað um vitjanir læknis til sjúklinga sem ekki verða fluttir, að sjúkrasamlög taki þátt í slíkum kostnaði, enn fremur óhjákvæmilegum ferðakostnaði samlagslæknis í slíku skyni, óhjákvæmilegum flutningskostnaði sjúks samlagsmanns í sjúkrahús innanlands o.s.frv. 43. gr. er sem sé upptalning á þáttum utan við hina almennu sjúkratryggingarþátttöku í kostnaði við læknishjálp, nm það sem sjúkrasamlögin veita þar fyrir utan. Það er kunnara en frá þurfi að segja, hversu erfitt fólk viða úti á landi á með að leita sé lækninga. Einkum og sér í lagi á þetta við um hvers konar sérfræðiþjónustu í heilbrigðismálum. Oftast er slíka læknishjálp ekki að fá nema í Reykjavík, og verða því íbúar landsbyggðarinnar að leggja fram talsvert háar fjárupphæðir, bæði í ferðakostnað og í dvalarkostnað, til að ná fundi slíkra lækna. Segja má að fólki, sem yfirleitt býr við góða heilsu og þarf því aðeins sjaldan á slíkri sérfræðiþjónustu að halda, sé ekki íþyngt um of fjárhagslega þó það þurfi að kosta nokkru til til þess að leita læknishjálpar hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu. Öðru máli gegnir hins vegar um þá sjúklinga úti á landsbyggðinni sem reglulega þurfa að leita sér sérfræðilegrar meðferðar hér í Reykjavík. Útgjöldin vegna ferða til og frá heimilum í því skyni eru oft mjög mikil, dvalarkostnaður bætist stundum þar á ofan og svo oft á tíðum talsvert mikið tekjutap til viðbótar vegna þess tíma sem sjúklingur missir frá störfum. Sjúklingar þeir sem hér um ræðir, sem þurfa á reglulegu eftirliti sérfræðinga að halda, eru þar að auki oft lágtekjufólk þannig að slík útgjöld geta ráðið algjörum úrslitum um afkomu þeirra. Einmitt vegna þess, hversu kostnaðarsamt er fyrir þá sem eiga heima úti á landsbyggðinni, en þurfa reglulega að leita sérfræðilegrar meðhöndlunar fjarri heimabyggð, er þetta fólk oft neytt til að flytja búferlum hingað suður, hverfa frá umhverfi, sem það þekkir og metur, og frá störfum, sem það kann og unir við, til aðstæðna, sem eru því framandi, og atvinnu, sem ekki hæfir. Slík niðurstaða er oft háðum í óhag, einstaklingnum, sem í hlut á og samfélaginu í heild. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að margt af því fólki, sem þarf á reglulegri sérfræðimeðhöndlun að halda, getur unnið ýmsa létta vinnu sem t.d. er fáanleg viða úti á landsbyggðinni, þar sem t.d. er stutt frá vinnustað í heimili. Þetta fólk vinnur oft ekki nema hluta úr degi og er alið upp við þær kringumstæðar og aðstæður sem ríkjandi eru í heimabyggð þess. Það er oft mikið á tak fyrir þetta fólk, - átak sem það kemst illa frá, þegar það þarf að rífa sig upp frá slíku umhverfi og flytjast hingað suður til Reykjavíkur, ekki vegna þess að það þurfi á stöðugri læknishjálp að halda, heldur vegna hins, að það þarf að koma reglulega, t.d. einu sinni á ári, til meðferðar hjá sérfræðingum hér í Reykjavík og kostnaðurinn við að fara til og frá heimilum þess er því ofviða. Takmarkið með flutningi þessa frv. er að bæta hér nokkuð úr. Eins og fram er tekið í 43. gr. laga um almannatryggingar og ég vék að áðan, greiða sjúkratryggingar samkvæmt ákveðnum reglum t.d. ferðakostnað læknis til sjúklinga sem ekki eru ferðafærir svo og flutningskostnað sjúks samlagsmanns í sjúkrahús innanlands að 3/4 hlutum ef sjúklingurinn verður ekki fluttur með venjulegum hætti, þ.e.a.s. ef um er að ræða sjúkraflutning. Með þessu móti er komið til móts við annars vegar sjúklinga, sem eru svo veikir að þeir verða ekki fluttir og sækja þarf lækni til, og hins vegar sjúklinga, sem t.d. þarf að flytja milli landshluta til sérfræðimeðhöndlunar og eru svo veikir að þá verður að flytja með sérstökum sjúkraflutningum. Hins vegar þurfa þessir sjúklingar og ýmsir aðrir stundum að koma aftur eftir að aðgerð eða önnur meðhöndlun hefur farið fram og þeir náð heilsu, t.d. til eftirmeðferðar, rannsóknar eða þjálfunar. Sumir þeirra þurfa að koma reglulega jafnvel um margra ára skeið, og kostnaður slíkra sjúklinga vegna heilsubrestsins geturaðsjálfsögðu orðið margfaldur á við þann kostnað sem t.d. hlýst af því að flytja þurfi lækni til vitjunar í eitt skipti eða sjúkling milli landshluta með sjúkraflugvél í eitt skipti. Samt sem áður tekur sjúkrasamlagið aðeins þátt í greiðslu ferðakostnaðar hinna síðarnefndu, þótt þörf þeirra fyrrnefndu, þeirra sem reglulega verða .að fara á milli landshluta vegna rannsóknar eða eftirmeðferðar hjá sérfræðingi, og kostnaður þeirra sé e.t.v. margfalt meiri en hinna. Slíkur mismunur er óréttlátur, og í frv. þessu er lagt til að úr honum verði bætt. Ég vil taka það sérstaklega fram, að jafnvel þó að frv. þetta yrði samþykkt, þá mundi það ekki hafa í för með sér mjög mikinn kostnað fyrir almannatryggingakerfið. Eftir þeim upplýsingum, sem ég þef aflað mér, er ekki unnt að sjá t.d. á ríkisspítölum. hve margir þeirra, sem þar eru lagðir inn, þurfa að koma aftur siðar til athugunar eða eftirmeðferðar. Það eru engar tölulegar skýrslur til um það. En mér hefur verið tjáð, bæði af borgarlækni og forstöðumanni ríkisspítalanna, að það sé algild regla að sjúklingar. sem eiga heima utan Stór-Reykjavíkursvæðisins, séu ekki útskrifaðir af sjúkrahúsum borgarinnar fyrr en allri meðferð, þ.e.a.s. fyrstu meðhöndlun og eftirmeðferð, er lokið og það sé mjög sjaldgæft og hrein undantekning að sjúklingur utan að landi, sem tekinn hefur verið til meðferðar á spítölum hér í Reykjavík, sé beðinu að koma aftur til eftirmeðferðar, þjálfunar eða rannsóknar nokkru síðar. Yfirleitt sé reynt að ljúka öllu slíku áður en sjúklingurinn er sendur heim. En þó ber það að sjálfsögðu við, að slíkt er ekki hægt við að hafa, og eru ýmis dæmi þess, t.d. um berklasjúklinga, t.d. um krabbameinssjúklinga, t.d. um fólk sem hefur misst hönd eða fót og þarf að þjálfa upp gervilimi eða eitthvað slíkt, að þessir sjúklingar, ásamt ýmsum efnaskiptasjúklingum, þurfi að koma reglulega einu sinni á ári til rannsóknar, eftirmeðferðar, athugunar eða þjálfunar. Ef þetta fólk er búsett utan Stór-Reykjavíkursvæðisins fylgir þessu gríðarlega mikill kostnaður, og niðurstaðan verður oftast sú, að þetta fólk er neytt til þess, kannske á miðjum aldri, að rífa sig upp frá vinum sínum og kunningjum, atvinnu sem það kann við og unir við, umhverfi sem það hefur alist upp við, og taka sér bólfestu hér í Stór-Reykjavík og getur þar hvorki fundið atvinnu, húsnæði né aðstæður við sitt hæfi. Þetta er ekki til góðs. hvorki fyrir einstaklinginn. samfélagið í heild. Reykjavíkurborg né heldur sveitarfélögin sem þetta fólk flytur frá. Ég tel að íslenska ríkið eigi að reyna að koma til móts við þetta fólk með því að auðvelda því með einhverju móti að vera kyrrt í sínu heima. jafnvel þó að það þurfi á þessari sérstöku sérfræðiþjónustu að halda. Ég tel sem sé rétt, að sjúkratryggingarnar taki þátt í slíkum kostnaði sem hér um ræðir. Ég tel ekki rétt, að sjúkratryggingarnar greiði hann að fullu, heldur að sjúkratryggingarnar greiði helming af slíkum kostnaði fyrir eina ferð á ári, en 3/4 hluta kostnaðar fyrir hverja ferð umfram eina, eins og tekið er fram í frv. Þannig koma sjúkratryggingarnar til móts við þá sjúklinga sem hér um ræðir. Eins og ég tók fram áðan er það ekki mjög stór hópur, og því má ætla að þó að þetta frv. yrði samþ., þá mundi það ekki hafa í för með sér mikil aukaútgjöld fyrir almannatryggingakerfið. Virðulegi forseti. Ég læt þetta nægja, a.m.k. að sinni, um frv. það sem hér er flutt, en legg til að frv, verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr: og trn.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þetta frv. Það hefur oft borið á góma í sambandi við breytingar á almannatryggingalögunum að taka aukinn þátt í ferðakostnaði samlagsmanns til sjúkrahúss eða sambærilegrar stofnunar vegna fyrirmæla læknis um eftirmeðferð. Er hér um ákaflega erfitt mál að ræða í framkvæmd. Það hefur oft strandað á því, hvernig eigi að túlka slík ferðalög. Það er í fyrsta lagi að ferðakostnaður sjúklinga, sem þurfa að fara til útlanda, er greiddur samkv. núgildandi löggjöf, og jafnsjálfsagt og eðlilegt að sá ferðakostnaður sé greiddur frá heimastað viðkomandi sjúklings, ef hann kemur utan af landi. Hins vegar eru almannatryggingalögin í endurskoðun og hafa verið það nú hátt á annað ár og er sú endurskoðun nokkuð langt á veg komin eða hluti hennar, þannig að nú er í prentun almannatryggingafrv, varðandi slysatryggingarnar, og eftir því sem formaður n. hefur nýlega tjáð mér mun verða lagt fram í vetur, ef engar óvæntar tafir verða, frv. um breytingar á þeim kafla sem fjallar um sjúkratryggingar. Hins vegar verður ekki lögð fram breyting á lífeyristryggingunum vegna þeirrar umfangsmiklu endurskoðunar sem á sér stað varðandi lífeyrissjóðina almennt og þar kemur hin svokallaða stóra lífeyrissjóðsnefnd inn í, og því þótti rétt að leysa þessa n., sem fjallar um almannatryggingar, undan því að endurskoða lífeyristryggingarnar um sama leyti og þessi heildarendurskoðun fer fram. Það ákvæði, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, hefur verið til umfjöllunar og umr, í þessari n. Ég veit ekki hver verður endanleg niðurstaða n. hvað þetta snertir, en þetta er mjög vandmeðfarið. Það er til að öll slík leyfi, öll slík réttindi eru misnotuð, og þarf að reyna að koma í veg fyrir það, alveg eins og það þarf að sýna fyllstu sanngirni því fólki sem þarf í raun og veru að leita læknis um langan veg. Enn fremur verður veruleg breyting í þjóðfélaginu hvað þetta snertir með tilkomu heilsugæslustöðvanna og þá um leið verður þar í ríkum mæli aukin sérfræðiþjónusta. Allt þarf þetta mjög vandlegrar íhugunar við. Ég vil ljúka þessum orðum með því að segja, að efni þessa frv. út af fyrir sig er eftirtektarvert, og það er mjög eðlilegt að þessi mál séu afgreidd eftir mjög gaumgæfilega athugun. Ég vonast til að einhver till. um þau komi frá n. sem mun skila áliti, eins og ég sagði í upphafi, eftir að þing kemur saman úr jólafríi. Þá vænti ég þess, að frv. um þessi efni eða sjúkratryggingarnar verði lagt fram.