Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hygg, að það sé nú mjög við hæfi, að ég taki það strax fram, að orð mín verða örfá. Það kom fram greinilega í þeim umr., sem fóru fram um þetta mál hér fyrr í dag, að hér er um mjög viðamikið mál að tefla, þar sem um er að tefla frv., sem legið hefur fyrir hér lengst af þinghaldinu, um mannanöfn, og sýnist sitt hverjum í því efni. Örugglega mun þetta mál koma til kasta næsta þings. Ég verð að segja, að mér hefur fundizt hálfóviðfelldið, hvernig eitt nafn hefur verið dregið sérstaklega inn í þessar umr., og mér er nær að halda, að sú till. á þskj. 940 frá hv. allshn., sem orðast svo: „Nú fær maður, sem heitir erlendu nafni, íslenzkt ríkisfang með lögum, og skal hann þá taka sér íslenzkt fornafn“ o. s. frv., þessi till. sé komin til af því, að þeim hafi sýnzt einfalt mál að snúa fornafninu Vladimir yfir í Valdimar. Ekki get ég séð neina auðveldari skýringu á því uppátæki. Menn hafa varað,við því að hrófla mjög við þessu, og talið, að það gæti skapað hættuleg fordæmi. En mín afstaða er sú og mitt álit hyggist fyrst og fremst á því, að ég álít það hina mestu óhæfu, að þeim, sem komnir eru til vits og ára og sækja um að verða íslenzkir ríkisborgarar, skuli gert það að skyldu að skipta um eiginnafn. Ég ætla ekki að ræða sérstaklega um það, hvers vegna ég álít það óhæfu, en ég skora á menn að líta í eigin barm, hvað það mundi kosta menn að standa frammi fyrir því að verða að gerbreyta um nafn, eins og flest þetta fólk neyðist til þess að gera eftir þeim lögum, sem nú gilda. Mér sýnist langeinfaldast, að lausn á þessum vanda verði fundin, sem við stöndum frammi fyrir nú og nefndur hefur verið, með því að samþykkja þá brtt. á þskj. 915, sem flutt er af hv. 5. þm. Reykv. Örugglega verður þetta mál tekið til ítarlegrar athugunar og breytingar verða á þessu gerðar. Það efa ég ekki. Þess vegna felst í því engin hætta að gefa nú dómsmrh. heimild til þess að veita undanþágu frá þessu, sem ég vil kalla hin mestu ódæmi.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls lýsti hv. 2. landsk. þm. tillögu, sem hann flytur ásamt þremur öðrum hv. þdm. Á fundinum var ekki hægt að fá afbrigði um þessa tillögu og varð að ráði, að 1. flm. dró tillöguna til baka eða lét sem hann hefði aðeins lýst henni og gert ráð fyrir því, að hún yrði flutt aftur við 3. umr., og hefur tillögunni verið útbýtt hér nú. Þegar ég las þessa tillögu, sýndist mér, að eitthvað vantaði á hana, og ég hugðist því á sama fundi flytja brtt. við þá brtt., en að sjálfsögðu varð ekkert úr mínum tillöguflutningi, þar sem tillaga fjórmenninganna lá aldrei fyrir, og þess vegna flyt ég þessa tillögu hér við 3. umr. ásamt tveimur öðrum hv. þdm. Tillaga hv. 2. landsk. þm. er á þskj. 913 og fjallar um það, að 1. gr. frv. orðist eins og þar segir: Að skipan húsnæðismálastjórnar skuli vera með þeim hætti, að átta menn eigi þar sæti, þar af sjö kosnir hlutbundinni kosningu af Sþ. og einn skipaður af félmrh. samkv. tilnefningu Landsbanka Íslands. Tillaga hv. þm. er um það, að sú skipan á stjórn Húsnæðismálastofnunar haldist, sem er í dag og hefur verið frá því að lögin voru samþykkt á Alþ. 4. maí 1970, þ. e. sjö menn kosnir af Sþ. ásamt fulltrúa, sem skipaður er af félmrh. samkv. tilnefningu Landsbanka Íslands. Það, sem mér fannst vanta á tillögu þeirra fjórmenninganna,var, að 5. gr. frv., eins og hún nú er orðin og samkv. brtt. frá hv. heilbr.- og félmn. var gert ráð fyrir að yrði, það sem eftir væri af 5. gr., sem nú er 6. gr., frv., félli niður. Í frv. er gert ráð fyrir því að breyta skipan húsnæðismálastjórnar og þar af leiðandi er í 5. gr. gert ráð fyrir, að sú breyting hefði leitt til þess, að kosning yrði að fara fram, þar sem gert er ráð fyrir í frv., að fækkað verði í húsnæðismálastjórn úr átta í sex. Þegar þeir hv. alþm. fjórir fluttu tillögu um, að stjórnin skuli vera átta menn, eins og hún er nú, sýndist mér, að vantaði tillögu um niðurfellingu á 6. gr., eins og hún er í dag. Ég vildi mega beina fsp. til hv. 1. flm., hvort ég skil ekki rétt, að hugsun þeirra sé, að þar verði í engu breytt skipun húsnæðismálastjórnar, hún verði áfram skipuð átta mönnum eins og hún hefur verið s. l. tvö ár, og þeir aðilar, sem skipa húsnæðismálastjórnina í dag, endi sitt kjörtímabil 1974, og því mundi hann taka undir brtt. mína og nánast staðfesta, að hér hafi verið um misgáning að ræða af þeirra hálfu. En þar sem 1. flm. talaði fyrir sinni tillögu í gær, en ekki núna, þá veit ég, að hann svarar því úr sæti sínu til þess að tefja ekki umr., hvort ég skil ekki rétt þeirra hugsanagang.  Hér við 1. umr. þessa máls ræddi hæstv. félmrh. um skipan Húsnæðismálastofnunarinnar og gerði grein fyrir því, að hann teldi, að í stjórninni ættu allt of margir menn sæti, og ég vildi því aðeins, af því að ég sé, að einn af hans ágætustu stuðningsmönnum er 2. flm. þessarar tillögu, spyrja, hvort ráðh. hefur skipt um skoðun og fallizt á, að þessi tillaga yrði fram borin, ef það mætti verða til samkomulags við einhverja aðila innan þings. Þá er komið í ljós, að hér er verið að flytja tillögu um, að stjórn Húsnæðismálastofnunar sé skipuð jafnmörgum mönnum og verið hefur s. l. tvö ár, en aðeins gert ráð fyrir því, að umboð núverandi stjórnarmanna verði fellt niður og nýir menn kosnir í staðinn. Ef þetta er virkilega hugsunin og meining flm. og hæstv. ráðh., vil ég fullyrða, að hér eru tekin upp ný vinnubrögð, algerlega ný vinnubrögð, og ég efast um, að sé þingsagan skoðuð, þekkist þetta fyrirbrigði þar. Ég veit, að það þekkist með stjórnarskiptum, að breytt sé í stjórnum ýmissa opinberra stofnana, og þá er ævinlega farin sú leið, sem hæstv. ráðh. ætlar nú að fara og hefur áður farið, að breyta tölu þeirra manna, sem í viðkomandi stjórn sitja, og slíkt kallar að sjálfsögðu á uppkosningu, því að annaðhvort fækkar mönnum eða þeim fjölgar. Þess vegna hefur ráðh., - og ég lét það í ljós við 1. umr. málsins, - þess vegna flytur ráðh. tillögu sína í 1. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að fækka í húsnæðismálastjórn úr átta í sex. Það er alltaf dálítið viðkunnanlegra að leggja til breytingu, sem kallar svo á afleiðingar, og í þessu tilfelli voru þær uppkosning á stjórn Húsnæðismálastofnunarinnar. Það, að stjórnarskipti í landinu kalli á breytingar í stjórnum hinna opinberu stofnana, held ég, að sé afar sjaldgæft, ef þau fyrirbrigði eru til undir öðrum kringumstæðum en þeim, sem ég gat um hér áðan. En ég mun nú víkja að því síðar, hvaða tilfelli það eru, sem mönnum að sjálfsögðu eru efst í huga, þegar hæstv. félmrh. kemur hér með frv. um breytingu á lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins og leggur til fækkun á stjórnarmeðlimum. Í ræðu hæstv. heilbr.- og félmrh. hér við 1. umr. fjallaði hann nokkuð um pólitísk afskipti af peningamálum, af úthlutun lána og þá alveg sérstaklega pólitísk afskipti í sambandi við húsnæðismálalánin. Eins og hans var von og vísa, vöktu þau orð, sem hann viðhafði, töluverða athygli og hafa orðið landfleyg á nokkrum dögum og vissulega hafa ýmsir tekið undir það, sem ráðh. sagði, í þeirri trú, að það, sem hann segði, meinti hann. En hér kemur allt annað í ljós, þegar þetta mál er skoðað ofan í kjölinn, og við erum nú komnir hér í þessari hv. d. til 3. umr. og sjáum, hvern endi þetta mál virðist raunverulega eiga að hafa af hálfu ráðh. og þeirra aðila, sem hann hefur fengið til liðs við sig. Í þessari ræðu sinni, sem ég gat um áðan, vék ráðh. að starfsháttum Húsnæðismálastofnunarinnar, húsnæðismálastjórnarinnar, og gaf í skyn, að þar færu fram ákveðnar athafnir. Áður en þær umsóknir væru afgreiddar, sem sú stofnun tekur á móti og lögum samkvæmt á að afgreiða, þá færi fram það sem hann nefndi pólitískt þukl. Hann gaf í skyn, að þannig störfuðu þeir menn, sem gegna stjórnarstörfum hjá Húsnæðismálastofnun ríkisins og kjörnir eru af Alþ. eða tilnefndir af Landsbanka Íslands. Ég geri þó ráð fyrir og ég held, að ég fari með það rétt, til þess að um engan misskilning sé að ræða, að ráðh. hafi þar eingöngu átt við þá aðila, sem kjörnir eru af Alþ., en ég geri ekki ráð fyrir, að hann hafi átt við, að embættiskosni maðurinn væri með slíkt þukl, sem hann nefndi svo. Húsnæðismálastjórn brá skjótt við, og það er einkennilegt, að þeir allir saman, menn sinn frá hverjum stjórnmálaflokki, gera samþykktir varðandi þessi ummæli ráðherrans og lýsa yfir furðu sinni á þeim orðum, sem ráðh. hér viðhafði, og mótmæla harðlega þeim áburði, sem ráðh. var með í þessari umræddu ræðu. Í ræðu sinni sagði ráðh., með leyfi forseta: „Það er t. d. yfir Húsnæðismálastofnuninni níu manna stjórn“, - á að sjálfsögðu að vera átta - „og vafalaust er það gert til þess, að flokkarnir fái allir aðstöðu til þess að hafa fulltrúa í stjórninni til þess að fara höndum um allar umsóknir um húsnæðismál hvaðanæva að af landinu og þukla þessar umsóknir, auðvitað frá flokkspólitískum sjónarmiðum.“ Og svo heldur ráðh. áfram: „Ég álít, að þetta eigi ekkert erindi inn í húsnæðismálalöggjöfina, og við þurfum sem fyrst að ná samstöðu um að komast hjá þessu formi í þessum þýðingarmikla málaflokki almennings.“ Hann varpaði fram þeirri hugmynd, að þessum málum yrði komið fyrir þannig, að það væru bankarnir, sem fjölluðu um lánaumsóknirnar og ynnu úr þeim, veðdeild Landsbankans eða sérstök veðdeild, sem bankarnir stæðu að. Hins vegar hafði ráðh. engar hugmyndir né tillögur uppi í þessum efnum, og ég fæ ekki skilið, hvað liggur svo mikið á í sambandi við breytingu á stjórn Húsnæðismálastofnunar, þar sem ráðh. lét í veðri vaka, að hann hefði mjög góðar hugmyndir, sem miðuðu að því að fjarlægja, eins og hann orðaði það sjálfur, þetta pólitíska þukl. Ég fæ ekki skilið, hver ástæðan er fyrir því, að stjórn Húsnæðismálastofnunarinnar er nú breytt á síðustu dögum þingsins. Ég fæ ekki skilið, hvers vegna ráðh. notar ekki tímann í sumar og fram á haust til þess að koma með þessar hugmyndir, sem hann lét hér í veðri vaka varðandi breytta stjórn á Húsnæðismálastofnuninni, til þess að útrýma öllu þessu pólitíska þukli úr stofnuninni. Ég held, að þeir aðilar, sem setið hafa í stjórn þessarar stofnunar, hafi ekkert það aðhafzt, að ráðh. hafi ástæðu til þess að víkja þeim sérstaklega í burtu, víkja þeim sérstaklega frá, og því hefði frá þessu sjónarmiði verið eðlilegt, ef allt var hér eins og talað var, að ráðh. hefði notað sumarið til þess að gera nýjar tillögur og leggja þær fyrir þingið í haust, tillögur, eins og hann orðaði það, sem hefðu það í för með sér, að allt pólitískt þukl væri fjarlægt úr húsnæðismálastjórninni. Við meðferð málsins var gerð breyting á 4. gr. frv., en ráðh. hafði einnig lagt til breytingar á stjórn verkamannabústaða í sveitarfélögum. Hann hefur hins vegar fallizt á það, að þessi grein falli niður, og ég geri þá ráð fyrir því, að hann hugsi sér að nota tímann til þess að koma fram e. t. v. með aðrar hugmyndir í sambandi við stjórn þessara mála, ef hann ekki með tíð og tíma og, eins og hann orðaði það sjálfur, að fenginni reynslu á þessari stjórn sannfærist um, að það fyrirkomulag, sem er í lögunum í dag varðandi verkamannabústaðina, sé það, sem æskilegast er. Ég held þess vegna, að það hefði verið skynsamlegast af ráðh. að fallast á það líka, að 1. gr. frv. félli niður og sumarið væri notað, eins og ég gat um hér áðan. En því er ekki að heilsa, og þess vegna er sú tillaga, sem ég minntist á hér áðan, fram komin, því að eins og ráðh. leggur frv. fyrir, mundi dæmið koma þannig út, að þeir flokkar, sem sæti eiga á Alþ., næðu ekki allir fulltrúa í stjórn þessarar stofnunar, en með þeirri brtt., sem hér er flutt, er þessu kippt í lag, ef samþykkt verður. Í tillögu ráðh. kemur fram, hver hans hugsun er í sambandi við þessi mál og þar leggur hann til, eins og ég sagði áðan, að verði fækkað í stjórninni. Það hefur verið flutt önnur brtt. við frv. af hv. 3. landsk. þm. þess efnis, að það verði enn fækkað í húsnæðismálastjórninni, og hann bendir á nýja hugmynd í sambandi við það, með hvaða hætti stjórn þessarar stofnunar skuli vera. Við getum deilt um það, hvort sú hugmynd er að okkar skapi eða ekki, en það er engu að síður hugmynd um breytt form, en ekki aðeins tillaga um að fækka í stjórninni, svo að hægt sé að kjósa upp. Þegar litið er á tillögu ráðh. um fækkun í húsnæðismálastjórninni og ræða hans hér við 1. umr. skoðuð, er ekki óeðlilegt, að menn renni huganum aftur í tímann, því að svo vill til, að þessi hæstv. ráðh. hefur áður gegnt því embætti, sem hann gegnir í dag, og þar með verið yfirmaður Húsnæðismálastofnunar ríkisins. Og út frá þeim orðum. út frá þeim hugmyndum og út frá því, sem ráðh. vildi láta menn skilja af ræðu sinni hér við 1. umr., þ. e. burt með allt pólitískt þukl, þá er ekki óeðlilegt, að gerður sé samanburður á því, hvernig stjórn þessara mála var á árunum 1951–1958, þegar hæstv. ráðh. sat í þessum sama ráðherrastól og gegndi embætti sem æðsti maður Húsnæðismálastofnunar. Eitt af fyrstu verkum ráðh. þá var að breyta stjórn Húsnæðismálastofnunar, og það var engin smábreyting. Þessari breytingu lá svo mikið á, að ekki mátti einu sinni bíða samkomudags Alþ. Það varð að gera breytinguna með brbl., og nú skyldu menn halda, að breytingin hefði verið eitthvað í svipaða átt og á sömu nótum og ráðh. talaði hér við 1. umr., að skipan þeirrar vondu stjórnar, sem setið hafði að völdum áður en vinstri stjórnin sú tók við völdum, yrði að breyta, öllu, sem þá hafði verið gert, skyldi breytt og allt pólitískt þukl yrði úr sögunni. Nei, það varð dálítið öðruvísi. Áður en ráðh. tók við embætti sínu, voru fimm aðilar í húsnæðismálastjórninni, og þeir voru kosnir af Alþ., en þetta fannst ráðh. ekki sem allra bezt og hann breytti lögunum í þá átt, að í húsnæðismálastjórn skyldu vera sjö menn. Þá var talið eðlilegra að fjölga úr fimm í sjö, en núna er talið eðlilegra að fækka úr sjö í fimm. Auðvitað breytast hlutirnir og þess vegna geta tillögur manna líka breytzt.

Tímarnir breytast og mennirnir með.

Tímarnir breytast og mennirnir með, alveg rétt, ráðherra, og þessir sjö menn, sem skyldu skipa stjórnina. áttu að vera valdir sérstaklega af ráðh. Það var ekki hugsað, að þessir aðilar væru úr bankanum, né hafði ráðh. þá skoðun, að rétt væri nú að breyta frá því sem stjórnin áður hafði það og þessir aðilar skyldu verða tilnefndir af bankanum og veðdeild Landsbankans eða veðdeild bankanna fengi málið til meðferðar. Nei, það voru sex menn sérstaklega útvaldir af ráðh., sem áttu að sitja í stjórn Húsnæðismálastofnunar, og til viðbótar einn maður eftir tilnefningu Landsbanka Íslands, þ. e. samtals sjö. Þarna er að finna fyrstu viðbrögð hæstv. ráðh. í sambandi við Húsnæðismálastofnunina og þær hugmyndir, sem hann hafði í sambandi við þá stofnun. Það var fjölgað úr fimm mönnum í sjö og þeir skyldu nú ekki aldeilis vera kosnir af löggjafarsamkomu þjóðarinnar. Það skyldi vera ráðh. einn, sem útnefndi þessa menn. En þetta ástand varði ekki lengi og sjálfsagt hefur ráðh. áttað sig á því, að þarna var gengið einu feti of langt, ef ekki fleirum, og hann breytti aftur stjórn Húsnæðismálastofnunar og það á sama ári, sjálfsagt eftir einhverjar ábendingar, kannske þrýsting aðila, sem bentu honum á, hvernig hér var farið að. Þá hafði líka vinstri stjórnin fundið upp nýtt patent til þess að fyrirbyggja það, að hægt væri að skipa opinberar stjórnir eftir hlutföllum á Alþingi Íslendinga. Það var með þeim hætti, að af fimm mönnum skyldi Alþ. ekki kjósa nema fjóra og ráðh. tilnefna einn. Hefði Alþ. kosið fimm, þá kom það í hlut þess lista, sem Sjálfstfl. lagði fram við kosningu, að fá tvo menn, en með því fyrirkomulagi, sem þarna var fundið, hlaut sá listi aðeins einn mann. Vinstri stjórnin hafði þess vegna möguleika á því að ná fjórum mönnum af fimm með þessu nýja patenti, sem þá var upp fundið. Ég minni á þetta aðeins til þess að sýna fram á, að hæstv. ráðh. hefur komið hér áður við sögu, og það, sem hann hefur í þessu máli nú verið að gera, er ekkert annað en að endurtaka það, sem hann gerði á tímum vinstri stjórnarinnar 1956–1958, þ. e. að koma inn í þessa stofnun sérstökum þuklurum, eins og hann orðaði það sjálfur, til þess að geta komið fram þeim málum, sem hann telur að komið verði fram í gegnum þessa þuklara, og svo ætlar hann sjálfur að verða, og verður sjálfsagt, yfirþuklari stofnunarinnar. Þetta er nú mergurinn málsins. Og það skiptir engu máli, hvort það eiga að vera fimm eða sjö í stjórninni, þ. e. sex eða átta með fulltrúa Landsbankans, það skiptir engu máli, hvaða hugmyndir ráðh. hefur sjálfur um skipan stjórnarinnar, um fjölda manna í stjórninni. Aðalatriði málsins er að fá uppkosningu til þess að geta komið sínum þuklara, eins og hann hefur orðað það, inn í þessa virðulegu stjórn. Og ég sé, að einn af flm. tillögunnar kinkar kolli. Ráðh. vék að því í upphafi ræðu sinnar, að þessar stofnanir ættu ekki að vera með einhverju pólitísku marki brenndar og það ætti að koma þessari stofnun þannig fyrir, að starfsmenn banka færu með það vald, sem lögin gerðu ráð fyrir að þessi stofnun hefði, og pólitískt þukl yrði þurrkað út. En eru þessar starfsaðferðir ráðh. til þess fallnar, að það, sem hann talar um, að hann vilji gera, muni verða? Mér sýnist, að farið sé algerlega öfugt að. Í húsnæðismálastjórnina eru kosnir af Alþ. sjö menn í dag. Þeir eru þuklarar fjögurra pólitískra flokka, eftir því sem ráðh. sagði, og hans hugsun er að bæta þuklara eins flokksins við í viðbót. Einhvern tíma hafði maður nú heyrt um það, að þessi flokkur og ýmsir af hans ágætu forustumönnum væru nú hreint ekki á þeim buxunum í íslenzku stjórnmálalífi að hafa einhver pólitísk áhrif á gang mála eða pólitísk afskipti, að þeir ætluðu sér að vera nú með í þeirri spillingu, sem hefði verið á undanförnum áratugum, þann tíma, sem þeirra flokkur hefði ekki verið til. Nei, þökk fyrir, drengir mínir. Það stóð nú alls ekki til, að þeir ætluðu sér að fara að taka þátt í öllu svínaríinu. Þetta var áður en komið var hér inn í sali Alþingis.  Hér á Alþ. hefur það verið töluvert rætt á síðustu árum, með hvaða hætti stofnanir og stjórnir þeirra skuli kosnar og hvernig kjörtímabil þessara stjórna skuli vera. Og það hefur einmitt verið uppi sú stefna að gera þessar stofnanir sem sjálfstæðastar. Engu að síður er það Alþ., sem kýs, en horfið hefur verið að því ráði meir og meir að ákvarða starfstíma stjórnanna sérstaklega ákveðinn árafjölda, en ekki hafa það, sem oft áður hafði verið og er undir vissum kringumstæðum. að nýkjörið þing kjósi í viðkomandi stjórnir til þess að stofnanirnar hafi stjórn, sem sé samkv. skipan Alþingis. Eitt bezta dæmið um þetta er sú tillaga, sem kom fram um skipan útvarpsráðs. Þar er fjögurra ára starfstími, sem útvarpsráð hefur, og ég held, a. m. k. veit ég ekki annað, að samkomulag sé um, að fjögurra ára tímabilið gildi eða muni gilda, án tillits til þess, hvernig Alþ. er skipað hverju sinni. Með þeim hugmyndum, sem koma fram í þessu frv., gengur ráðh. þvert á það, sem Alþ. einmitt hefur verið að móta. Hann gengur þvert á það, sem Alþ. hefur verið að móta, að gera stjórnartímabil þessara stofnana sem allra sjálfstæðast og láta það liggja ljóst fyrir, að héðan frá Alþ. séu kosnir menn til þess að stjórna stofnununum, en ekki sem einhverjir sérstakir fulltrúar stjórnmálaflokkanna. Ég vildi vekja athygli sérstaklega á þessu hér og vekja athygli á því, sem mig grunaði, þegar ég sá þessa tillögu þeirra fjórmenninganna, hvað hér er á seyði. Og hæstv. ráðh. staðfesti hér áðan, að getgáta mín var rétt, það skipti ekki orðið lengur máli fyrir hann, hvort stjórnin var skipuð fimm mönnum kosnum af Alþingi eða sjö. Aðalatriði málsins og mergurinn málsins var og er sá, að hann er ekki reiðubúinn að leggja fram tillögu um, að annað fyrirkomulag verði á stjórnun þessarar stofnunar, hann talar um það, hann lætur í það skina. Mergurinn málsins er sá, að hann vill fá inn í stjórnina sérstakan þuklara, pólitískan þuklara frá sínum flokki og gegna svo, eins og ég sagði áðan, yfirþuklarastarfinu. Skiptir engu máli, hvort stjórnarmenn eru fimm eða sjö kosnir af Alþ., það er aukaatriði, hitt er aðalatriði, að hann og hans félagar fari ekki varhluta af því pólitíska þukli, sem hann, ráðherrann, heldur að þarna fari fram. Síðan ætlar hann, eins og ég sagði áðan, að gæta þess vel að hann verði yfirþuklari þeirra allra. Ég vonast nú samt sem áður til þess, að þegar ráðh. og hans flokksbræður og hans samstarfsmenn í ríkisstj. skoða þetta mál ofan í kjölinn, sjái þeir, að skynsamlegast í þessu máli sé að samþykkja þá brtt. við brtt., sem ég flyt hér ásamt tveimur öðrum hv. þm. Þá lítur dæmið þannig út, að það, sem skiptir máli í þessu frv., nær fram að ganga, þ. e. 2. gr. og 3. gr. með áorðnum breytingum. Þá gengur fram efni málsins, en formsatriði og allur vilji til þess að ná þuklurum verður að sitja á hakanum. Ég sé svo ekki ástæðu til þess, herra forseti, að ræða frv. frekar að þessu sinni, því að ég veit, að hér eru fleiri, sem vilja komast að, og mér skildist á forsetanum, að atkvgr. yrði þó aldrei fyrr en kl. 10 í fyrramálið, þannig að það er a. m. k. nokkuð góður tími enn, ef menn teldu ástæðu til þess að undirstrika og láta betur koma í ljós það, sem hér er raunverulega á ferðinni.



Herra forseti. Það er greinilegt ofurkapp, sem hæstv. ríkisstj. leggur á, að samþ. verði það frv., sem hér er til umr. og hefur verið með miklum rétti kallað siðlausasta frv., sem hafi komið fram á hæstv. Alþ. á þessum vetri. Það er greinilegt, að þeir leggja mikla áherzlu á að ná þessu fram, sem sjá má m. a. á því, að einn af æðstu postulum kommúnista hér á landi sagði við mig fyrir nokkrum mínútum hér fyrir utan þingsal okkar, að ef við ætluðum að tefja þetta frv. miklu lengur, þá skyldi Valdimar Ashkenazy ekki fá sinn íslenzka ríkisborgararétt á þessu þingi. Þetta er út af fyrir sig ákaflega skiljanlegt hjá þessum herramönnum. Þeir hafa gengizt undir þá kvöð, kommúnistar í ríkisstj., að verða við þeirri ósk hæstv. samg.- og félmrh. að ná upp úr lágmarki alls lágmarks í íslenzkri ráðherratíð nafni hans sem slíks, til þess að hann geti komið út úr þessu fyrsta þingi hæstv. núv. ríkisstj. þannig, að hann hafi eitthvað á sínum fingrum að telja fyrir sínum kjósendum, eins og hinir hafa, og á ég þá að sjálfsögðu við hans fyrri vini og samstarfsmenn, fyrrv. trúbræður hans, kommúnistana hér á Íslandi. Hér hefur auðvitað mikið komið fram um frv. sjálft. En ég held, að áður en ég fer að ræða það efnislega, þær umr., sem hér hafa orðið, þá verði að fara aðeins aftar í sögu þessa þings. Það verður jafnvel að fara svo aftarlega, að það verður að minnast á það, þegar hæstv. félmrh. taldi sér skylt að taka einn af hinum ungu þm., sem sitja nú á þingi í fyrsta skipti, á hné sér og flengja hann hér í ræðustól, án þess að taka afstöðu til þess ákveðna máls, og á margan hátt skal ég taka undir það með hæstv. ráðh., að á þessu var full nauðsyn. Þá get ég nú ekki varizt því, að ástæða sé til þess að minnast á það, sem er í framhaldi af ástæðu hæstv. ráðh., þeirri að þessi þm. hafi verið einn af undirskrifendum til félmrn., hvar hann mótmælti ákveðnum vinnubrögðum, að full ástæða sé til þess að minnast á þá staðreynd, að skömmu síðar telur ein af þeim stofnunum, sem hæstv. viðkomandi ráðherra stjórnar, starfsmenn og stjórnendur þessarar virðulegu stofnunar, Húsnæðismálastofnunar ríkisins, sem teljast m. a. til hans starfsmanna, nauðsynlegt að víta ráðh. opinberlega, taka hann á hné sér og flengja hann fyrir óviðurkvæmileg orð, fyrir fullyrðingar, sem hann hefur aldrei getað staðið við og voru þá og eru enn þá sú mesta vitleysa og barnaskapur, sem nokkurn tíma hefur hrotið af munni íslenzks ráðherra. Ég vil fyrir utan það að ræða frekar um þessa tvo hv. þm., annars vegar hæstv. ráðh. og hins vegar hv. þm. úr Vestmannaeyjum, Garðar nokkurn Sigurðsson, 5. þm. Sunnl., persónulega halda því fram, að þarna hallist ekki á, þegar þessir tveir virðulegu þm. deila, en nokkuð gefur þetta öðrum hv. þm. til kynna, hvers konar menn hér eiga hlut að málum, og m. a. undrar mig ekki, þótt þeir hafi nú gengið í eina sæng og þ. á m. með þeim mönnum, sem verið hafa að slá vefinn á undanförnum árum í værðarvoðir fyrrv. ríkisstj. og ríkisstjórnarfyrirtækja, en telja sér nú betur hlíta að slá nýjan vef og hafa slegið upp nýjum vef og slá hann fast með sínum nýju samstarfsmönnum. Og það er eftirtektarvert, að fyrsta sporið, sem þessir ágætu, nýju félagar stíga á sameiningarbraut sinni, er að fitja upp á hinum nýja vef og slá hann fast, svo fast, að þeir ætla að tryggja hvor öðrum það, sem hefur verið þeirra pólitíska árátta frá því að þeir komu inn í íslenzk stjórnmál, tryggja sjálfum sér og félögum sínum pólitíska aðstöðu, pólitísk völd og stöður. Þá kem ég kannske að meginkjarna þess máls, sem hér er til umræðu, og hann er sá, að með þessu frv., eins og það er nú úr garði gert af hv. félögum, jafnaðarmönnum, sameiningarmönnum, vinstrimönnum, vinstristjórnarmönnum og fjandinn veit, hvað þeir kalla sig á morgun, er um hið mesta pólitíska siðleysi að ræða, sem orðið hefur vart á Alþingi Íslendinga og opinberlega í mörg undanfarin ár. Hæstv. félmrh. veit auðvitað bezt um þá merkingu, sem leggja ber í orðið siðleysi, og nokkuð þykist ég nú geta borið þar um með honum, ef út í það verður farið, en eitt er siðleysi og annað er pólitískt siðleysi. Það, sem hér er um að ræða, er pólitískt siðleysi. Og sérstaklega þó, þegar við erum búin, og þá á ég við okkur öll, sem teljumst til hinnar íslenzku þjóðar, að hlýða á kosningabaráttu fyrir rúmu ári, hlýða á úrslit kosninga, hlýða á túlkun þeirra, sem þar óneitanlega sigruðu, hlýða á síðustu útvarpsumræður, þegar þessir sömu aðilar, sem hörðust gegn öllu því versta, sem til hefur verið í íslenzku þjóðfélagi, í íslenzkum stjórnmálum, þegar þeir koma svo hér fram á Alþingi Íslendinga með þetta frv., sem við eigum að samþykkja áður en þingi verður slitið, og telja svo íslenzku þjóðinni trú um það, að þetta séu forsvarsmenn heiðarleikans í stjórnmálum, fjármálum og öðrum opinberum málum hér á Íslandi. Ég leyfi mér að segja: Svei þessum mönnum, sem leyfa sér að segja þetta. Ég hef hér fyrir framan mig snepil nokkurn, sem ber nafnið Nýtt land. Þar er vitnað nokkuð til merkilegra ræðuhalda hjá þingmönnum svo kallaðra frjálslyndra, léttlyndra vinstrimanna, hægrimanna, allraflokkamanna, ef því er að skipta, en fyrst og fremst hinna heiðarlegustu manna. Ég sé í útdrætti úr ræðum þessara manna, sem komu fram í útvarpsumræðunum síðustu, að þeir vilja allan skepnuskap, sem þeir hafa kallað svo í sinni kosningahríð á undanförnum 2–3 árum, burt úr opinberu þjóðlífi. En hvað skeður svo, þegar þetta frv. liggur hér frammi á Alþ.? Hvað hefur skeð? Jú, þetta er nauðaómerkilegt frv., sem þegar hefur verið lýst þannig, að ekkert í því þurfti að framkvæma nú með lagasetningu, ekkert þeirra veigamiklu atriða, sem þar er drepið á. Ég hef þegar við fyrri umr. þessa máls lýst yfir því, að þar er vissulega drepið á hagsmunamál allra þeirra, sem við húsbyggingar fást og hafa fengizt hér á Íslandi. Og það er sjálfsagt að koma á móti þeim vandamálum, sem þetta fólk býr við í dag, m. a. vegna þess, að bæði ég og hæstv. núverandi félmrh., þáverandi forseti Alþýðusambandsins, sömdum á þann veg, að við þurfum nú með lagasetningu að gera nokkra bragarbót á. En með hverju skal sú bragarbót fengin? Jú, það mun á margan hátt betrumbæta hag þeirra, sem lánin hafa fengið. En er öll sagan sögð þar með? Hverjir áttu féð, hverjir áttu sjóðina, sem lánuðu þessu fólki? Það er alþýða Íslands, það er verkalýður Íslands m. a., og þar á ég að sjálfsögðu við Atvinnuleysistryggingasjóð. Hverjir hafa byggt upp aðrir en íslenzkir skattþegnar, aðrir en þeir, sem hafa verið að berjast fyrir því að eignast húsnæði á undanförnum áratugum? Hverjir hafa byggt upp Byggingarsjóð, sem varð til góðu heilli fyrir forgöngu framsýnna sjálfstæðismanna á sínum tíma og þá gegn mjög harðri baráttu sumra þeirra, sem eiga sæti á Alþingi í dag? Ég spurði hæstv. félmrh. að því við 1. umr. þessa máls, hvernig hann og hæstv. ríkisstj. hygðust bæta þessum sjóðum það fyrirsjáanlega hrun, sem verður á tekjum þeirra, ef frv. verður samþ. í þeirri mynd, sem það er nú, án þess að neitt liggi fyrir um það frá hæstv. ríkisstj., hvernig hún ætli að bæta þetta hrun, sem fram undan er. Það er hvergi minnzt á þetta í fjáraflaplönum hæstv. ríkisstj., og eru þó þau plön með því stórkostlegasta, sem nokkur þm., nokkur þegn hins íslenzka ríkis hefur séð. Og við gætum í því sambandi farið miklu víðar og jafnvel til þeirrar svörtu Afríku, sem hv. þm. Bjarni Guðnason vildi lítið með hafa í kvöld í umr. um annað mál þegar hann taldi rétt, að þeir gætu nú jafnvel fengið fálkaorðuna, þótt íslenzkum bóndakörlum og sjómönnum mundi ekki auðnast að fá slíka medalíu, en hann teldi það hins vegar ákaflega eðlilegt, að þeir, sem tyggðu íslenzka skreið suður í svörtu Afríku, mættu bera slíkt á brjósti sínu og þá að sjálfsögðu á holdi beru, ef ég skil hann rétt. En ekki hefur ennþá komið neitt svar frá hæstv. félmrh. um það, hvernig hann hyggst sjá þessum sjóðum, sem lánin veittu, fyrir skaðabótum, sem ég vil kalla, sem ég tel persónulega, - og ég er ófeiminn við að láta það koma hér fram, hæstv. ráðh., - að eigi þá að koma af almannafé, ef við eigum ekki að láta þessa tvo sjóði skaðast. Allra sízt megum við láta Atvinnuleysistryggingasjóð, sem byggður var upp á sínum tíma í samningum og er eign verkalýðsfélaganna, taka á sig skaða af pólitískri ákvörðun núverandi hæstv. ríkisstj., jafnvel þótt svo væri, að ákveðin samþykkt hafi verið gerð í stjórn þessa sjóðs, sem auðvitað heldur ekki nema að litlu leyti gagnvart því, sem hér er um að ræða. Og ég efa stórlega, jafnvel þótt sú leið hefði verið farin, að ákveðið hefði verið hreinlega að afskrifa þarna stórar upphæðir í þessu skyni, að þingkjörin stjórn í þessum sjóði hafi nokkurn rétt til að taka slíka ákvörðun, nema þá að hinir sömu fulltrúar leituðu til þingsins til að fá staðfestingu þar á og skipaðir fulltrúar bæði frá ASÍ og Vinnuveitendasambandi Íslands leituðu til sinna samtaka þar um einnig, því að ég tel, að þegar fram í sækir, sé þarna um of stórar upphæðir að ræða til þess, að svo megi vera. Ég veit hins vegar, að hæstv. félmrh. er bjartsýnismaður mikill og telur, sem hann hefur löngum getað komizt upp með, ekki aðeins hér á Alþ., heldur og í sinni pólitísku baráttu á þingum verkalýðshreyfingarinnar og víðar, að ef hann standi upp í krafti þess stórglans, sem hann hefur stundum getað skapað í kringum sína áru og í sínum ræðuhöldum, þá sé þar með um leið fengin heimild til að gera slíka hluti, sem ég þó dreg mjög í efa, að eigi rétt á sér. Ég hef talið þetta frv., eins og það nú er orðið, bera vott um pólitískt siðleysi, og ég sný ekki til baka með það. Ég held, að þegar öllu sé á botninn hvolft, sé öllum ljóst, hvað hér er verið að gera. Það sé verið fyrst og fremst að svipta þingkjörna stjórn og þingkjörna fulltrúa, sem enn eiga eftir að ljúka sínum starfstíma, umboði þeirra, með samkomulagi á milli tveggja pólitískra flokka, sem telja sig nú orðið mjög skylda, sé verið að svipta hina þingkjörnu fulltrúa umboði þeirra og rétti, sem Alþingi Íslendinga hefur veitt þeim, til þess að troða inn, eins og hér var tekið fram af síðasta ræðumanni, einum pólitískum þuklara til viðbótar, og það er gert að ráði yfirþuklarans í íslenzkri pólitík, hæstv. félmrh., Hannibals Valdimarssonar. Ef þetta sýnir og ber því vott, sem hinn nýi umbótaflokkur, sem öllu ætlaði að bylta og öllu ætlaði að breyta til hins betra vegar, vill koma fram, ef þetta eru hin stórkostlegu skref fram á við hjá þeim, þessum nýju þm. hér á hæstv. Alþingi, hv. þm., sem vita ekki, hvort þeir eiga að hlæja eða gráta í baksölum eða inni í sal. hv. prófessor, 3. landsk. þm., að ég nú ekki tali um þann, sem alltaf hlær, eins og talað var um í „Maðurinn, sem hlær“ eftir Victor Hugo, hv. þm. Karvel frá Bolungarvík, 7. landsk. þm. Þeir geta vitanlega hlegið að því, að hér koma menn fram á Alþ. og benda þeim á þessar staðreyndir. Það er sjálfsagt fyrir þá. Ég veit af ýmsu, og ég þekki hæstv. félmrh. það vel, að þrátt fyrir allt skammast hann sín töluvert fyrir þetta frv., eins og það er orðið í meðförum þingsins, hvernig hann hefur látið svínbeygja sig. En af meðfæddu stærilæti, af þörf hans til að sýna, að eitthvað liggi eftir flokk hans hér á Alþ. eftir þetta þing, þá þarf endilega að troða þessu í gegn, sem er fyrst og fremst dæmi um pólitískt siðleysi þeirra, sem töldu sig vera hina pólitísku umbótamenn, mannanna, sem töldu sig vera siðvæðingarhreyfinguna í opinberu þjóðlífi hér á Íslandi. Og ég segi aftur svei. Á margan hátt minnir meðferð þessa máls mig á stefnu, sem fylgt var af Framsfl. á sínum tíma, 1955–1956. Þeir, sem muna og fylgdust með íslenzkum stjórnmálum þá, minnast máske ræðu, sem þáverandi formaður Framsfl., Hermann Jónasson, hélt á Hólmavík, og sú ræða hefur löngum verið kennd við Hólmavík og kölluð Hólmavíkurræðan. Hvert var megininntak þeirrar ræðu? Jú, megininntakið var það, að ekki væri aðeins þörf og nauðsyn, heldur brýnasta verkefni þáverandi vinstri stjórnar að bola Sjálfstfl. frá öllum opinberum áhrifum. Að því var unnið. Máske hefur það verið vegna þessarar skoðunar þáverandi vinstri stjórnar, sem sú stjórn sprakk með þeim ferlegasta hvelli, sem íslenzk ríkisstjórn hefur nokkurn tíma sprungið með frá því íslenzk stjórn kom inn í landið.  Nú skal ég ekki efa það, að margir finnast úr þessum flokki, sem geta alveg eins gegnt þessu starfi eins og sjálfstæðismaður. Það veit ég auðvitað, að þeir, sem þar eru frá Sjálfstfl., eru með beztu mönnum, sem ég þekki. En það að þurfa að gefa ákveðnum litlum flokki blóm í hnappagat, þegar komið er að þingslitum, þessa rós, finnst mér eitt það átakanlegasta, sem gerzt hefur, frá því að ég kom og tók sæti á Alþingi Íslendinga. En langt er nú gengið og lengra verður gengið. Við fyrri umr. þessa máls lagði ég nokkrar spurningar fyrir hæstv. félmrh. í sambandi við húsnæðismálin almennt. Enn þá hafa engin svör komið við þeim spurningum mínum frekar en við öðrum þeim spurningum, sem þeir þm., sem gagnrýnt hafa frv., hafa borið fram og hafa beinzt að húsnæðismálunum almennt. Ég beindi m. a. þeirri spurningu til hæstv. félmrh., hæstv. húsnæðismálaráðherra, hæstv. ráðh., sem vill ekki og getur ekki stundað pólitískt þukl, þótt hann fáist við svona smákukl öðru hverju, hvernig hann hefði hugsað sér að fjármagna eða standa undir þeim gífurlegu óskum um lán til byggingarframkvæmda, sem þegar hafa komið fram og jafnvel eru ókomnar. Við þessu gat hann ekki gefið neitt svar. Hann sagði hins vegar, sem fór fram hjá mér í minni fyrri svarræðu við 2. umr., hann sagði, að í tíð fyrrv. ríkisstj. hefði verið notað meira fé en þeim hefði borið þá, og veit ég vel, hvað hann á við. Hann á að sjálfsögðu við það, að til þess að koma á móti mikilli þörf seinni hluta ársins 1971, þá hafði verið lánað fram yfir það, sem átti að gera samkv. samningum og lögum, um eða yfir 60 millj. kr. úr Atvinnuleysistryggingasjóði til húsnæðismálastjórnar. Að sjálfsögðu hefði verið full ástæða og ærin ástæða fyrir hæstv. félmrh. að minnast á þetta mál. Ef, eins og samþykkt var og bókað af stjórn sjóðsins, þessa upphæð ætti að greiða af framlagi ársins í ár, þá var full ástæða til þess fyrir hann á fyrstu mánuðum hans í ríkisstj. að minnast á, að svoleiðis hefði verið farið með féð. Nei, það var nú eitthvað annað. Hann fékk þetta bara að láni áfram. Hann hefur haft það líka sem sagt til ráðstöfunar í ár. Það var engin skerðing á því fé, sem honum bar samkv. lögum og samningum og fyrri gerðum, á ráðstöfunarfé Atvinnuleysistryggingasjóðs, þannig að hann getur ekki sagt það, að þeir, sem eru hinir sömu í stjórn húsnæðismálastjórnar, hafi í tíð fyrrv. ríkisstj. verið að éta yfir sig á hans kostnað. Það er rangt. Hins vegar stendur hann frammi fyrir vandanum í dag, vandanum að útvega það mikla fé, sem þarf, og það væri auðvitað bæði ódrengilegt og óréttlátt að halda því fram, að sá vandi væri eitthvað honum að kenna. Þetta er vandi, sem við verðum allir að reyna að leysa. Þetta er vandamál, sem við stöndum frammi fyrir, vandamál, sem við verðum að leysa til þess að stöðva ekki þá, sem hafa í góðri trú hafið húsbyggingar sínar á s. l. ári og í ár. En liggur nokkuð fyrir um það í þessu frv. hæstv. félmrh., sem fer með húsnæðismál, hvernig hægt er að leysa þetta mál? Hefði það ekki verið nokkru nær en að vera með þetta fimbulfamb, sem hann hefur verið með um breytingar á stjórn stofnunarinnar? Í því sambandi er full ástæða til að spyrja hæstv. ráðh.: Hafa þeir, sem eru í stjórninni í dag, sýnt honum trúnaðarleysi, einhverjir aðilar þar öðrum fremur, einhverjir aðilar frá einhverjum ákveðnum pólitískum flokki, eða er ástæðan eingöngu sú, að hann er bara stúrinn, vegna þess að þeir sameiginlega tóku hann á kné sitt og flengdu hann opinberlega fyrir frumhlaup hans og gönuhátt, þegar hann var að tala um þá sem pólitíska þuklara? Er þetta það, sem vakir fyrir hæstv. ráðh., að hefna sín á þeim þess vegna? Nei, ég trúi því ekki, að hann sé slíkur ódrengur að láta það eftir sér spyrjast, enda manna vísastur til þess að hafa þveröfugar skoðanir og gerðir og framkomu heldur en hægt er að lýsa með slíkum orðum.

Vantar þig meira vatn?

Ég kalla, herra ráðherra, þegar . . . Nú þykir mér þeir vera orðnir hógværir í stjórnarstólunum. „Vantar þig meira vatn?“ sagði hæstv. ráðherra. Á það hefur verið minnzt af fyrri ræðumönnum í þessu máli, sem rétt er, og reyndar hafði ég tekið það fram líka, að í frv. eru ákveðin atriði, sem við sjálfstæðismenn erum ekki aðeins fyllilega sammála, heldur hefðum viljað einnig taka þátt í að leysa. Ég á þar t. d. við ákveðið um að hækka lánin til kaupa á eldra húsnæði og breytingu á ákvæðinu um vísitölu og verðlagsákvæðin á lánakjörunum hjá þeim, sem lán hafa tekið í gegnum Byggingarsjóðinn. Í sjálfu sér hefði ekkert frv. þurft til þess, að ríkisstj. hefði lagt fram viðbótarupphæð til húsnæðismálastjórnar til þess að hjálpa með eða bæta við lán til kaupa á hinu eldra húsnæði. Ef lagabreytingar hefði þurft með, eins og má vera, var það ákaflega einfaldur hlutur að breyta lögunum á þann veg. Sama má segja um vaxtamálið sjálft. En þegar upp er staðið, þegar búið er að skoða það mál, er annað uppi á teningnum. Og þess vegna komu mér ákaflega á óvart þau hreystilegu orð, sem hv. 2. landsk. þm. viðhafði hér í umr. í gær, þegar hann taldi, að Alþfl. hefði staðið á öndinni undanfarna mánuði og misseri, hann hefði staðið á öndinni, þeir hefðu ekki mátt vatni halda, svo mikið hefði legið á að betrumbæta þetta mál, það þyldi enga bið, það yrði bara að gerast strax. Samt liggur sú staðreynd fyrir, að einfaldlega liggur ekkert á, vegna þess að lánin voru gjaldfallin. Og ef sú staðreynd liggur fyrir, að þetta mál þurfi að athuga betur, eins og hefur verið bent á af þeim fulltrúum, sem eru nú þegar þingkjörnir og eiga sæti í þessari stjórn, af hverju má þá ekki athuga þetta mál betur til haustsins? Þarf endilega að fara að blanda því inn í þetta „fljúgðu, fljúgðu, teppið mitt“, sem þeir eru að skipa sér á, fyrrv. Alþfl. og núv. Alþfl.? Þótt þeir telji þetta vera sína höfuðnauðsyn nú að ná þessu frv. fram og skapa þarna ákveðna aðstöðu fyrir ákveðna aðila, væri þó ekki skynsamlegra að skoða málið fram á haustmánuði og þá í samráði við þá menn, sem lengst hafa fengizt við þessi mál, húsnæðismálin eða við þau mál öll, og hafa af Alþingi Íslendinga verið kjörnir til þess að sjá um þau í umboði íslenzku þjóðarinnar, sem ég tel vera? Hefði ekki verið skynsamlegra, þegar gagnrýni þeirra kom fram á þann veg, sem hún hefur komið, að æskja eftir samstarfi við þá um að finna máske betri leið? Ég ætla ekki að segja, að hún liggi fyrir hér hjá okkur í þessum umr. Hún liggur ekki fyrir hjá mér, og m. a. þess vegna styð ég þetta ákvæði frv., því að ég veit manna bezt sjálfur um það, hve mikil þörf þar er á, og það skal ég alltaf viðurkenna. Og ég skil vel, að hæstv. félmrh. vilji fá þessu ákvæði í lögunum breytt., vegna þess hvaða raun hann hefur haft af því, enda geri ég ekki ráð fyrir því, að neinn aðili, hvorki stjórnmálaflokkur né einstaklingur meðal þm., hefði staðið á móti óskum hans um það. En þegar það þarf að verða samfara þessu pólitíska kukli hans og þeirra hinna gömlu forustukratanna, þá er ekki nema von, að bæði ég og aðrir hálf- og kvartkratar stöndum upp og gerum okkar athugasemdir. Ég hef lagt þá spurningu fyrir hæstv. ráðh., hvað hann hafi hugsað sér í sambandi við samninga um þá tvo sjóði, sem hafa útvegað það fé, sem hefur þegar verið lánað á vegum Byggingarsjóðsins, og þar á ég við sjálfan Byggingarsjóðinn og svo Atvinnuleysistryggingasjóð. Ég hef líka lagt þá spurningu fyrir hann, hvernig hann og ríkisstj. í heild ætli sér að standa undir þeirri miklu þörf, sem nú er á því að koma á móti húsbyggjendum. Við þessu hafa ekki komið nein svör, enda geri ég ráð fyrir, að það séu engin svör fyrir hendi hjá hæstv. ráðh. eða hæstv. ríkisstj. Þótt leitað sé eftir fjármagni í marga aðra hluti, þá hefur ekki sézt enn, hvað þeir ætla að gera á þessu sviði. Ég hef þá á nokkurn hátt og lauslega lokið við að ræða sjálft frv., en hyggst ræða nokkuð ítarlega um húsnæðismálin almennt og mun þá kannske ekki fara frekar út í einstakar greinar þessa frv., en minni hv. þm. á það, að hæstv. ráðh. lýsti yfir því hér í gær, að hann vildi ekki drepa sitt eigið líf, og átti þá við þetta frv. Og það auðvitað varð skiljanlegra, eftir að hv. 3. landsk. þm. hafði komið með fóstru þeirra fram hér í tillöguformi, þó að ekki hefði verið hægt að ræða það s. l. nótt, en sjálfsagt verður það rætt hér á eftir. Í sjálfu sér er þetta, eins og við sjálfstæðismenn höfum þegar lýst, hálfgerður útburður, sem færi bezt á hjá þeim félögum að láta verða úti, og væri þeim miklu sæmra, þó sérstaklega hæstv. félmrh., ef hann tæki út úr þessu frv. þessa ómynd um breytingu á stjórninni, eins og hann hefur sjálfur lagt til. Þá væru þeir í samvinnu við aðra stjórnmálaflokka hér á Alþ. og einstaka þm. að reyna að ráða fram úr sjálfum vandamálunum, sem við er að glíma. Ég þori að fullyrða það fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna hér í hv. d., að ekki mun standa á okkur að hjálpa til við, að svo megi verða, en ég mun geyma mér um sinn að ræða ítarlega um húsnæðismálin, ef augu hæstv. ráðh. mættu opnast fyrir því, að hér er hann að fara villur vegar. Hann er að fara ranga braut, hann er að snúa af sér töluverðan hóp manna, sem vildu gjarnan standa við hlið hans og bak til þess að ráða fram úr vandamálum, sem við vitum öll að eru fram undan og við horfum þegar á. Ef hann tæki þetta ákvæði út úr frv. og flytti sjálfur till. um það, þá veit ég, að ég get talað fyrir munn allflestra sjálfstæðismanna hér, er ég segi, að við mundum þá frekar standa við bak hans í því skyni að leysa úr þessu vandamáli. A. m. k. get ég sagt það fyrir sjálfan mig, að ég skal leggja mig allan fram um, að svo geti orðið. En með því fyrirkomulagi, sem við horfum á nú í sambandi við þetta frv., þá endurtek ég þau orð mín, að eins og það liggur nú fyrir, þá er um pólitískt siðleysi að ræða og það verður honum sjálfum og öllum þeim, sem að því standa, til ævarandi skammar, ef það gengur fram.



Herra forseti. Það er ekki að ástæðulausu, að um þetta frv. hafa orðið miklar umr. hér í hv. þd. Og þrátt fyrir það, að hæstv. félmrh. gaf þá yfirlýsingu í gær, að hann ætlaði ekki að drepa sitt eigið afkvæmi með því að halda uppi málþófi, þá hefur hann einstöku sinnum gleymt sér í þeim efnum. Það hefur nú komið fyrir hann oft áður á langri ævi, að hann hefur beitt málþófi, þó að hann hafi ekki ætlað sér að gera það. Hins vegar hefur hann í kvöld mjög setið á sér að svara fsp., en nóttin er nú nokkuð löng, þar sem hæstv. deildarforseti hefur ákveðið að boða deildina til fundar kl. 10 í fyrramálið, til nýs fundar, og gerir ráð fyrir, að atkvgr. geti þá orðið um þetta frv. Í gær gerði ég það að umræðuefni, hve gersamlega hæstv. ríkisstj. hafi svikið fyrirheit sín í húsnæðismálum, og vitnaði þar í svokallað Ólafskver, sem er málefnasamningur þeirra þriggja flokka, sem nú standa að ríkisstj., og höfundur þess kvers, sjálfur hæstv. forsrh., hvatti hér í jólaboðskap sínum í vetur þm. til að lesa bæði kvölds og morgna. Ég skal játa það, að ég hef nú svikizt um að lesa þetta kver bæði kvöld og morgna, en þó hef ég lesið það svo oft, að ég man það helzta úr því og m. a. þau fyrirheit ríkisstj. að gera ráðstafanir til að lækka óhóflegan húsnæðiskostnað almennings m. a. með lækkun byggingarkostnaðar, hagstæðari lánum og afnámi vísitölubindingar húsnæðislána. Tíu mánuðir eru liðnir frá því, að þessi stjórn tók við völdum, og ekkert hefur verið gert í þessum efnum annað en það, að byggingarkostnaður hefur haldið áfram að vaxa og allmyndarlega, og það er ekki að ástæðulausu, sem hv. 3. landsk. þm. hefur áhyggjur af dýrtíðinni og þrekleysi ríkisstj. í baráttunni við dýrtíðina, því að hann sendi henni nýlega í málgagni sínu þau aðvörunarorð, að ef ríkisstj. tæki sig ekki til og mannaði sig upp í það að berjast við dýrtíðina, þá mundi fara svo, að verðbólgan æti ríkisstj., þá alla sjö og sennilega félmrh. líka. Ekkert hefur komið frá hæstv. félmrh. um, hvaða ráðstöfun hann geri og ríkisstj., - því að auðvitað stendur hann ekki einn að þessu, - til þess að uppfylla þessi loforð sín í málefnasamningi ríkisstj., ekki neitt, og af hverju kom hæstv. félmrh. og ríkisstj. ekki með frv. í tæka tíð um afnám vísitölubindingar húsnæðislána, áður en þessi lán féllu í gjalddaga 1. maí? Af hverju var það ekki afgreitt fyrir þann tíma? Af hverju var ekki staðið við þessi fyrirheit? Það vantaði þrek eins og fyrri daginn, eins og í svo mörgum öðrum málum. Það er ekki nóg að semja slíkan málefnasamning og halda svo veizlu, sem búin er að standa í 10 mánuði, og gleyma sér, eins og þessi hæstv. ríkisstj. hefur gert í svo mörgum málum. Það sýnir nú bezt þetta frv. Það sýnir bezt og þær tillögur, sem fram eru komnar hér í þessari hv. d., hve samstaðan er mikil hjá þessum flokkum. Það vita allir um samstöðuna á milli þessara flokka, hvernig hún er, en hvernig er flokkur hæstv. félmrh. í sambandi við ákvæði þessa frv.? Hann samanstendur af þremur mönnum hér í hv. þd. Það er félmrh. sjálfur, hann leggur til í frv., að í húsnæðismálastjórn eigi sæti sex menn, þar af fimm kosnir hlutbundinni kosningu af Sþ. og einn skipaður af félmrh. samkv. tilnefningu Landsbanka Íslands. Svo kemur næst „kommandör“ í flokknum hér í d., hv. 3. landsk. þm., Bjarni Guðnason. Hann flytur einn og óstuddur brtt. við þessa 1. gr. frv. þess efnis, að í húsnæðismálastjórn eigi sæti þrír menn, einn tilnefndur af félmrh., og er hann formaður, einn af Sambandi ísl. sveitarfélaga og einn af ASÍ. Ég skal játa það, að tillaga hv. 3. landsk. þm. bendir þó til þess, að það eigi ekki að vera um pólitískt þukl að ræða í húsnæðismálastjórn, nema auðvitað bara frá hendi SF, því að félmrh. á að skipa þuklarann. Svo kemur þriðja aflið í flokki SF, og það vill nú ekki láta sitt eftir liggja að gera athugasemdir við 1. gr. frv., og það er hv. 7. landsk. þm. Að vísu er hann aftan í rassi kratanna þar á tillögunni ásamt sjálfum leiðtoga Framsfl. og ungum þm. úr Alþb., og þeir leggja til, að í staðinn fyrir sex menn í húsnæðismálastjórn, sem faðir SF leggur til, eigi nú að fjölga mönnum í húsnæðismálastjórn og þar skuli eiga sæti átta menn, þar af sjö kosnir með hlutbundinni kosningu af Sþ. og einn skipaður af félmrh. samkv. tilnefningu Landsbanka Íslands. M. ö. o.: það eiga þá að vera sjö þuklarar í húsnæðismálastjórn samkv. tillögu þriðja aflsins í SF. Er nú hægt að hafa klofninginn meiri en er í þessum flokki, sem samanstendur af þremur þm., um mál sem faðir þessa flokks flytur, að hinir geta alls ekki verið á sama máli? Maður skyldi þó ætla, að það hafi verið gerð tilraun til að tala saman áður. Finnst ykkur ekki koma svo úr hörðustu átt, þegar hæstv. félmrh. kemur fram í umr. til þess að skýra fyrir alþjóð, að það sé klofningur í öðrum flokkum, nefnir fimm eða sex menn, að flokkur sé klofinn, þegar hann sýnir jafnátakanlega, að hans eigin flokkur klofnar eins og hægt er í máli, sem heyrir undir formann flokksins, hæstv. félmrh.? Er svo að búast við því, að hinir flokkarnir, sem standa að ríkisstj., standi heilir að þessu frv.? Það vantar allt í þetta frv., sem á í því að vera. Það vantar í það allt saman nema þuklið, það er áfram við lýði. Hvað segir forsrh. við því?  Ég hefði búizt við því, eins og ég sagði hér í gær, að hæstv. félmrh. hefði notað tímann frá því að hann varð ráðh., frá því að ríkisstj. var mynduð, til þess að undirbúa vandlega frv. um úrbætur á húsnæðismálum, en það hefur hann ekki gert. Hann hefur haft einhverjum öðrum hnöppum að hneppa þessa tíu mánuði, sem liðnir eru. Hitt er aftur kapítuli út af fyrir sig, hvernig búið er að fara með vesalings Alþfl. í þessu máli. Ég veit ekki nema hann eigi eftir að svíkja hann einu sinni enn þá. Það hefur verið leikið sér að Alþfl. í þessu máli, eins og köttur leikur sér að mús. Formaður Alþfl. var plataður í n. að skrifa undir nál., vegna þess að félmrh. lofaði að setja á fulltrúa Alþfl. í húsnæðismálastjórn. Það var nóg fyrir formann Alþfl., þá glúpnaði hann og skrifaði undir nál. Svo kom hæstv. félmrh. og klappaði á öxlina á formanni Alþfl. og sagði: Ja, það fór illa, Gylfi minn. Þetta gekk ekki fram hjá okkur, þeir neituðu þarna hinir, - það hafa verið Bjarni Guðna og Karvel Pálmason, - þið fáið engan í húsnæðismálastjórn. Og formaður Alþfl. var nú heldur lúpulegur eftir þetta. en áður en langt um leið vænkaðist hagur hans. Einn af talsmönnum Alþfl. hér í hv. d. er aftur orðinn tillögumaður ásamt fulltrúa SF, leiðtoga Framsfl. hér í d. og unga manninum frá Alþb., og nú er tryggt, að Alþfl. eigi að fá mann með því að breyta greininni á þann veg, að sjö skuli kosnir hlutbundinni kosningu í Sþ. Þar með eru nú breytt viðhorf, það á að setja kratana á, sem átti að taka af í gær. En hvort þetta nær til enda þessa leiks, skal ég ekkert um segja. Því verður reynslan að skera úr. Þetta er auðvitað alltaf leiðinleg bið hjá mönnum, að vita ekki, hvort þeir verða teknir af eða settir á. En það verður að hafa það. Það er þeirra að kvíða, þangað til þetta mál er komið í höfn, þannig að þeir viti, hvort þeir verði settir á eða teknir af, en það er ekki gott að trúa orðum, jafnvel þó að það séu orð hæstv. félmrh., sem stendur nú í langvarandi ástarmakki við Alþfl. um sameiningu, þá er fallvalt að trúa orðum hans í þessu máli, og það getur verið líka, að þar sé um fleiri mál að ræða. Ég hygg, að það sé engin gleði, hvorki í Framsfl., SF né Alþb. yfir þessu frv. Ég hygg, að flestir vilji í hjarta sínu, að þennan óskapnað dagi uppi hér á Alþ. En hins vegar er það að sumu leyti skiljanlegt með gamla menn, þegar þeir taka eitthvað í sig, að það hleypur í þá stífni. Þótt hann viti, að hér er um ómerkilegt frv. að ræða, illa samið og alls óundirbúið, þá hefur hann tekið í sig, að þetta skuli í gegn, hvað sem það kostar. Jafnvel þó að það þurfi að fresta hvítasunnunni, þá skal það í gegn. Ég vil taka alveg undir þau orð, sem hv. síðasti ræðumaður sagði hér í lok ræðu sinnar, að það væri félmrh. og ríkisstj. og stjórnarflokkunum öllum til meiri sóma að láta þetta ófullburða afkvæmi daga uppi á þessu þingi en knýja það fram, eins og ætlunin er. En ég tek það svo að síðustu fram, eins og ég gerði raunar í gær líka, að þessi krógi er ekki eign félmrh. eins, hann er krógi allrar ríkisstj. og þeir eiga hann allir sjö.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar skemmtilegu umr. mikið. Hv. þm. Sjálfstfl. hafa sannarlega unnið hér nokkur dagsverk síðustu nótt og aftur nú. Ég verð að segja, að ég hef haft ákaflega gaman af á köflum að hlusta á þessa mælsku og skemmtilegu menn. En ég verð líka að segja, að þótt ég hafi haft gaman af þessum hv. þm., - það veit ég, að flestir aðrir þm. hafa haft líka, af því að þetta hefur verið einstök ánægjustund oft og tíðum. - þá get ég ómögulega fallizt á það, að hér sé um eitthvert sérstakt gamanmál að ræða. Eigum við að láta okkur detta í hug eitt augnablik, að Sjálfstfl. hefði fengið meiri hluta í síðustu kosningum? Ætli sé ekki trúlegt, að flokkurinn hefði viljað hafa meiri hluta í stjórn Húsnæðismálastofnunarinnar? Mér þykir það fyrir mitt leyti alls ekki neitt óskaplegt, að stjórnarflokkarnir vilji hafa meiri hluta í þessari stjórn. Það er nú einu sinni svo, að í fjölmörgum tilfellum er kosið í nýjar stjórnir eftir nýkjörið þing. Það er að vísu ekki í lögum þessara stofnana, en það er ekki neitt nýtt. Það var nefnt hér áðan, að illt væri nú orðið hlutskipti Alþfl. og að mikil væri léttúð í kringum Alþfl. og húsnæðismálin. Mér hefur stundum fundizt í umr. þessa síðustu tvo daga, að það væri nú kannske dálítil léttúð í sumu af því, sem þar hefur verið sagt. Mér hefur fundizt sumt af því ekki beinlínis vera umræða um það frv., sem hér er til umr., hreint ekki. En að því er varðar léttúð Alþfl. í sambandi við húsnæðismál þori ég alveg að standa uppréttur og fara í samanburð við hv. Sjálfstfl. undanfarna áratugi. Ég á von á því, að þeir, sem muna upphaf stríðs hér á landi í sambandi við húsnæðismál muni, að það var sko ekki hv. Sjálfstfl., sem þar hafði neina forustu, og lengst af síðan hefur Alþfl. haft forustu um þær umbætur, sem hafa verið gerðar í húsnæðismálum þjóðarinnar, og nú sjá allir, hvernig þjóðin hefur byggt yfir sig, og mér er nær að halda, að það sé minna að þakka Sjálfstfl. en Alþfl., þótt lítill sé. Hitt er svo annað mál að Alþfl. hefur notið stuðnings Sjálfstfl. og annarra flokka til margra þeirra mála, sem hann hefur verið að reyna að fást við.  Þetta tal um stjórnina. Jú, auðvitað verður breyting hjá hv. Sjálfstfl. í stjórn Húsnæðismálastofnunarinnar. Ég geri ráð fyrir, að hæstv. ríkisstj. hafi einmitt lagt þetta fram, eins og raunar hefur komið fram, til þess að fá meiri hl. í þessari stofnun, og mér fyrir mitt leyti finnst það ekkert undarlegt. En að eyða nótt eftir nótt í að halda uppi málþófi um þetta finnst mér nánast ekki samboðið þessum stóra og sterka og, að því er mér er sagt, ágæta stjórnmálaflokki.



Herra forseti. Ég get nú eiginlega ekki orða bundizt, þegar hv. síðasti ræðumaður hefur lokið máli sínu. Aumingja blessaður maðurinn, honum var svo mikið niðri fyrir út af eigin ágæti og ágæti síns ágæta flokks, sérstaklega þegar hann var að tala um hinn stóra og sterka Sjálfstfl. Að ég tali ekki um þessa eindæma yfirlýsingu, að Alþfl. hafi komið húsnæðismálum Íslendinga á þann grundvöll, sem þau byggja á í dag, og eiginlega byggt yfir íslenzku þjóðina. Ja, miklir menn erum við, Hrólfur minn. Ég geri ráð fyrir því, að það sé erindi þeirra nú í húsnæðismálastjórn með þeim undarlegu samningum, sem þeir hafa gert við félaga sína og hina stjórnarflokkana, erindið sé að halda áfram slíku verkefni, sem þeir þó hafa getað velt nokkuð á undan sér á undanförnum árum í samstarfi við hinn stóra og sterka, en þó ljóta úlf, sem þeir hafa verið að vinna með s. l. 12 ár. Það ætti þessi hv. þm. að vita, að á þessum 12 árum hafa stórvirki verið unnin í húsbyggingarmálum Íslendinga, það er auðvitað rétt hjá honum, og auðvitað væntum við þess, að svo verði áfram, en ég minnist þess ekki á þessum 12 árum, sem Sjálfstfl. hefur verið í stjórnarsamvinnu við Alþfl., að það hafi ekki legið fyrir að hausti, eða a. m. k. áður en kom að afgreiðslu fjárlaga, nema máske tvisvar sinnum á þessum 12 árum, hvernig ætti að fjármagna það, sem gera ætti á komandi ári. Nú liggur hins vegar fyrir, að það vantar allt að 600 millj. kr. til þess að standa undir loforðum og lagalegum skuldbindingum. Hvort hv. síðasti ræðumaður telur sig þess umkominn með því að komast inn í húsnæðismálastjórn eða einhver félaga hans að ná þessum 600 millj. kr. til þess að Íslendingar geti haldið áfram að byggja eins og Alþfl. hefur byggt yfir þá á undanförnum 12 árum, það veit ég ekki. Ég skil ekki enn þá, hvernig þeir ætla að fara að þessu. Er ekki farinn að sjá það. Ég spurði hæstv. félmrh. að því hér við 2. umr. málsins, hvað liði samningum þeim, sem hann boðaði og óskaði eftir, að teknir væru upp við lífeyrissjóðina hér í landi. Hefur hann fengið svar frá þeim? Er komið loforð frá þeim um að fjármagna einhvern hluta af þessari miklu þörf? Ég veit um tvo eða þrjá sjóði, sem hafa gefið honum loforð, en það eru samt sem áður ekki þeir sjóðir, sem kannske standa honum næst og hann ætti frekast að geta haft aðgang að. Og mér er ekki heldur kunnugt um, að það sé neinn sjóður, sem Alþfl. ráði yfir sérstaklega. Ég veit ekki um neina sérstaka sjóði, sem Alþýðubrauðgerðin í Reykjavík eigi og hún geti lánað inn í húsbyggingarmálin hér í Reykjavík. Það er alveg öruggt. Það er talað um, að við séum með málþóf um þetta mál. Við teljum þetta þýðingarmikið mál. Hv. síðasti ræðumaður minntist á, að við teldumst vera sammála tveimur atriðum í þessu frv. Við höfum marglýst því yfir, að við séum það. Annað atriðið er algerlega óþarft að bera fram í formi lagafrv. Það er þegar viðurkennt. Og jafnvel þessi ágæti þm. Alþfl. getur ekki annað en viðurkennt það, vegna þess að þessar greiðslur eru allar þegar fallnar í gjalddaga, og það þarf enginn, hvorki okkar þm. né því miður þeirra, sem þegar hafa greitt það, að hafa áhyggjur af því fyrr en á næsta ári. Það væri þannig eins vel hægt að ígrunda það mál betur, eins og ég tók fram í minni fyrri ræðu, hvort ekki væri hægt að finna betri lausn en þarna hefur komið fram, eins og hv. þm. Ólafur Einarsson tók fram og benti á í grg. Þóris Bergssonar, sem nokkrum sinnum hefur verið notaður til þess að vitna í og senda grg. frá sér í sambandi við þetta sama mál, en nú má jafnvel ekki hlusta á. Það getur verið, að það komi á daginn, að ástæða sé til þess að hlusta á, hvað hann segir varðandi 20 millj. kr. viðbótina. Vissulega er þetta stórt spor að stíga, en ég er sannfærður um, að ekki þarf neina lagabreytingu til þess. Ef hæstv. félmrh. og hæstv. ríkisstj. með aðstoð Alþfl. hefur svo mikil fjárráð að þeir geta haldið áfram að byggja yfir þjóðina eins og hefur verið gert s. l. 12 ár, þá geta þeir, ef þeir hafa alla þessa peninga í vasanum, bara komið með þetta inn undir þessum lið. Staðreyndin er sú, að það eru ekki þessi tvö atriði, sem verið er að leitast við að ná fram hér á Alþ. Það er verið að ná þessu fram, þessu samkomulagi þessara tveggja systraflokka jafnaðarmannaflokks nr. 1 og jafnaðarmannaflokks nr. 2, eins og þeir heita í dag, eða fyrsti samruni vinstri flokka hér á Íslandi. Ja, en sá samruni. Herra forseti. Það hefur komið fram nú þegar, að menn eru orðnir þreyttir á því að ræða þetta mál, og mér heyrist á sjálfum stjórnarliðum, að þeir vilji helzt ekki hafa fleiri orð um það. Ég held líka, að í því sambandi hafi komið fram efnisleg gagnrýni frá okkur sjálfstæðismönnum á frv. og einstökum greinum þess. Það sést á undirtektum hv. þm., að þm. stjórnarflokkanna skammast sín fyrir frv. Sjálfsagt veit ég það, að þegar upp verður staðið, mun síðasti ræðumaður skammast sín hvað mest fyrir sinn þátt í því samkomulagi, sem hér á að fara að lögfesta, sem - ég vil enn endurtaka, eins og ég hef þegar sagt - er kannske skýrasta dæmið í stjórnmálalífi okkar um pólitískt siðleysi.



Herra forseti. Það mál, sem hér er til umr., er mál sem snertir beina hagsmuni stórs hluta þjóðarinnar, og má því ætla, að margir, ekki sízt þeir, sem nú standa í húsbyggingum og fá nær daglega yfir sig stórfelldar hækkanir á flestum liðum byggingarkostnaðar, hafi beðið þess með nokkurri óþreyju að heyra héðan úr sölum Alþ., hvaða ráðstafanir hæstv. ríkisstj. hyggst gera til að tryggja hag þess fólks og til að hindra, að allar húsbyggingar einstaklinga stöðvist vegna fjárskorts. Í hinum opinbera málefnasamningi hæstv. ríkisstj. er heitið aðgerðum til lækkunar á byggingarkostnaði. Vegna aðgerða eða aðgerðaleysis hæstv. ríkisstj. hafa nú orðið og eru fyrirsjáanlegar stórfelldari hækkanir á byggingarkostnaði á skömmum tíma en dæmi eru til á síðari árum. Og hverjar eru svo þær ráðstafanir í húsnæðismálum, sem hæstv. ríkisstj. hefur boðað? Þær liggja hér fyrir í frv.-formi frá hæstv. félmrh. Í þessu frv. er gert ráð fyrir afnámi vísitölubindingar á lánum húsnæðismálastjórnar, sem allir hv. alþm. eru sennilega sammála um, að sé réttmætt, þó að ágreiningur kunni að vera um, hvort sú aðferð, sem hér er lögð til, sé sú heppilegasta fyrir hagsmuni lántakenda og getur t. d. skapað nokkra örðugleika í sambandi við sölu íbúða, sem slík lán hvíla á. Þá er einnig í frv. þessu heimiluð nokkru hærri upphæð til ráðstöfunar vegna kaupa á eldri íbúðum, og er ekki nema gott um það ákvæði að segja, jafnvel þó að sú upphæð hefði verið ákveðin hærri. Hins vegar virðist ekki liggja fyrir, hvernig þessa fjár eigi að afla og ekki heldur mikils hluta þess fjár, sem afla þarf til fullnægingar á lánaþörf á yfirstandandi ári, jafnvel þó að aðeins sé miðað við þá hámarksupphæð, sem nú er veitt, hvað þá til frekari lánveitinga, sem hin gífurlega hækkun byggingarkostnaðar virðist þó gera nauðsynlegt, ef ekki á að koma til algerrar stöðvunar byggingarframkvæmda. Hæstv. félmrh. gat þess hér í umr. á hv. Alþ., að vonir stæðu til, að fé fengist að láni í þessu skyni frá lífeyrissjóðum. Ég vil spyrja hæstv. ráðh.: Er það tryggt, að slík lánveiting úr lífeyrissjóðum til hins almenna húsnæðislánakerfis skerði ekki möguleika sjóðfélaga í þessum sjóðum til lána úr sjóðunum, til þess að eignast þak yfir höfuðið með nýbyggingu eða með kaupum á eldri íbúðum? Sé svo, væri hér um beina skerðingu á hagsmunum lífeyrissjóðsfélaga að ræða. Ég vil einnig spyrja hæstv. ráðh., hvaða ráðstafanir hann og hæstv. ríkisstj. ætli að gera til að tryggja, að ekki verði um stórfelldan samdrátt að ræða í byggingarframkvæmdum á yfirstandandi ári og til að tryggja hagsmuni þeirra húsbyggjenda, sem þegar hafa hafið framkvæmdir eða hyggjast gera það nú á næstunni, til þess að mæta þeim stórfelldu hækkunum á byggingarkostnaði, sem dunið hafa yfir á síðustu mánuðum og fyrirsjáanlegar eru á næstu mánuðum í jafnvel enn stærri stíl en verið hefur. Þar ber einnig að hafa í huga þá skerðingu lánamöguleika byggingarvöruinnflytjenda, sem orðið hefur vegna aðgerða hæstv. ríkisstj. og minnkandi lánamöguleika banka, m. a. vegna víxlasölu hæstv. fjmrh. Ég tel, að þetta fólk eigi rétt á því, að hæstv. félmrh. skýri þessi mál hér á hv. Alþ. Það er ekki seinna vænna. Fundum Alþ. er að ljúka og framkvæmdatíminn við húsbyggingar er hafinn. Ef hæstv. ráðh. hefur engin úrræði, er heiðarlegast að skýra frá því, þó að segja megi, að þögn hæstv. ráðh. sé nægileg yfirlýsing í þá átt. Vel má líka vera, að það sé vilji hæstv. ríkisstj. að draga úr byggingu íbúðarhúsa, því að það er í rauninni það, sem gerist, ef ekkert er að gert. Í umr. hér á hv. Alþ. um þáltill. hv. 1. þm. Vestf. o. fl. um aðstoð við sveitarfélög til byggingar leiguhúsnæðis dró hæstv. félmrh. mjög í efa gildi slíkra bygginga og taldi þær þýðingarlitlar, þessar íbúðir festust og í þeim væri venjulega setið af einhverjum embættismönnum. Þetta mál væri út af fyrir sig full ástæða að ræða í sambandi við húsnæðismál almennt. Þörf sveitarfélaga á að hafa ráðstöfunarrétt á húsnæði er fyrst og fremst bundin við það að geta fengið til starfa sérhæfða starfskrafta á ýmsum sviðum. sem nauðsynlegir eru til eðlilegrar þróunar byggðarlaganna. Þessa starfskrafta er oftast erfitt að fá nema húsnæði sé fyrir hendi, og það væri því ánægjuefni, að húsnæði, sem reist væri í þessu skyni, festist. Það þýddi varanlega búsetu ómissandi og vandfenginna starfskrafta í byggðarlaginu. Hitt er svo annað mál, að ef sveitarfélögum væri veitt aðstoð umfram það, sem nú er í lögum til að koma upp slíku húsnæði, þyrfti að vera opin leið fyrir sveitarfélögin til að selja það húsnæði með hagkvæmum kjörum þeim, sem í því búa, því að ætíð hlýtur að vera æskilegra, að fólk búi í eigin húsnæði en það sé leigutakar, hvort sem heldur er hjá sveitarfélögum eða öðrum aðilum. Það fé, sem sveitarfélag síðan gæti losað við sölu þessara íbúða, mætti nota til byggingar nýrra í sama skyni. Þörfin fyrir slíkt húsnæði verður aldrei leyst í eitt skipti fyrir öll. Ég er því ekki sammála hæstv. félmrh. í því, að slíkar byggingar séu þýðingarlitlar, af því að þær festist. Í rauninni mætti þá alveg eins segja, að það væri þýðingarlítið að byggja, af því að húsnæðisskorturinn yrði alltaf fyrir hendi. Ég kem þá að þeim ákvæðum frv., sem, ef dæma má eftir því ofurkappi, sem hæstv. ráðh. hefur lagt á að koma þeim í gegn í einhverri mynd, hljóta að hans dómi að vera aðalatriði frv. Hæstv. ráðh. virðist að vísu hafa á það fallizt, að þær breytingar, sem hann taldi svo þýðingarmiklar á fjölda manna í stjórnum verkamannahústaða og húsnæðismálastjórn, nái ekki fram að ganga, ef það eitt fái að standa eftir, að hæstv. ráðh. fái aðstöðu til að koma einhverjum stuðningsmanni sínum í húsnæðismálastjórn með því að fella niður umboð núverandi húsnæðismálastjórnarmanna og kjósa nýja. Þannig er hismið fallið utan af, kjarni málsins stendur eftir. Ég held, að húsbyggjendur í landinu láti sig litlu skipta, hvort í húsnæðismálastjórn sitja þrír eða átta menn eða einhver tala þar á milli. Ég held, að húsbyggjendur í landinu láti sig líka litlu skipta, hvort frjálslyndir og vinstri menn eiga fulltrúa í húsnæðismálastjórn. Og ef eina lausnin, sem hæstv. félmrh. hefur að bjóða í þessum málum, er sú að fá aðstöðu til að koma einhverjum stuðningsmanni sínum í húsnæðismálastjórn, held ég, að öllum megi vera ljóst, að stefna hæstv. ríkisstj. í húsnæðismálum er ekki sú að auðvelda fólki að eignast þak yfir höfuðið, heldur einhver önnur. Það skyldi þó aldrei vera, að auk hins opinbera, langa og fagurlega orðaða stjórnarsáttmála sé til annar styttri, sem meira er farið eftir, orðaður eitthvað á þessa leið: Stjórnarflokkarnir skuldbinda sig til að styðja hver annan í því að koma stuðningsmönnum flokkanna í vel launaðar áhrifastöður.

Forseti (GilsG): Úrskurður minn í sambandi við það, hvernig bera skuli upp brtt. á þskj. 914, er sá, að þar sem um 3. umr. máls er að ræða, fái það raunar staðizt, þótt heldur óvenjulegt sé, að bera upp brtt. við brtt., sem fjallar um aðra grein en hin fyrri brtt. fjallar um. Mun ég því bera upp fyrst brtt. á þskj. 914, frá Matthíasi Á. Mathiesen, við brtt. á þskj. 913. Það er óskað nafnakalls, og fer það fram.