Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Á leiðinni í stólinn spurði þingflokksformaður Framsóknarflokksins, hv. þm. Hjálmar Árnason hvort ég ætlaði að hrósa Framsóknarflokknum. Það er rétt að í tilefni af því að við erum að ræða þetta frumvarp að ég geri það. Ég ætla að hrósa Framsóknarflokknum fyrir að hafa horfið frá villu síns vegar varðandi það mál sem hér er til umræðu. Við erum að ræða mál, frú forseti, sem gengur töluvert langt í þá átt sem Samfylkingin hefur verið að berjast fyrir árum saman. Það felur í sér lækkun á lægra virðisaukaskattsþrepinu, úr 14% niður í 7%. Þetta er í samræmi við tillögu við frumvarp sem Samfylkingin hefur flutt hér árum saman. Það kom fram hvað eftir annað í umræðum að hér voru allir flokkar sammála því máli nema einn. Það var Framsóknarflokkurinn. Þó voru menn teknir hér upp tvö ef ekki þrjú ár í röð til þess að inna Framsóknarflokkinn eftir því hvers vegna í ósköpunum hann legðist þvert í götu þeirra sem vildu beita sér fyrir því að lækka matarverð í landinu með þessum hætti. Það komu aldrei nein skýr svör. Það var, eins og menn vita, fyrst og fremst þáverandi formaður Framsóknarflokksins, sem af einhverjum ástæðum sem hugsanlega röktu sig til uppruna hans í endurskoðun, varð þess valdandi að Framsóknarflokkurinn var algjörlega á móti þessu máli. Nú tel ég að Samfylkingin hafi hugsanlega gegnt hér hlutverki uppalandans því staðfastar ræður okkur hafa orðið til þess, hugsanlega með þrýstingi frá neytendum, að Framsóknarflokkurinn hefur horfið frá þeirri vitleysu sem hann fylgdi í málinu. Þó að það sé ekki hægt að segja um Framsóknarflokkinn að batnandi mönnum sé best að lifa á mörgum sviðum, þá ætla ég eigi að síður að gleðja hv. þm. Hjálmar Árnason með því að hrósa honum og hrósa Framsóknarflokknum fyrir að hafa loksins séð hin augljósu rök í þessu máli. Frú forseti. Ég ætla að ganga lengra varðandi lofsamleg ummæli mín um hæstv. ríkisstjórn. Ég ætla að óska hæstv. fjármálaráðherra, Árna M. Mathiesen, innilega til hamingju með að hafa haft pólitískt hugrekki til þess að taka upp helminginn af tillögum Samfylkingarinnar varðandi lækkun á matarverði. Það þarf oft pólitískt þrek til að taka upp hugmyndir andstæðinga sinna. Það hefur hæstv. fjármálaráðherra svo sannarlega sýnt. Hugsanlega birtir það líka skort á frumkvæði og nýjum hugmyndum í ranni Sjálfstæðisflokksins. Hins vegar skal ég af langri reynslu fúslega viðurkenna að nýjar og ferskar hugmyndir í stjórnmálum eru sjaldgæfar. Það er oft þannig að góðar hugmyndir sem komast til framkvæmda eru „teknar að láni“ frá öðrum. Það fer þó fjarri því, frú forseti, að ég vilji saka hæstv. fjármálaráðherra um pólitíska gripdeild í þessu máli. Öðru nær. Það var þannig að fyrir síðustu kosningar voru Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn sammála um, og það kom fram í kosningastefnuskrám beggja flokkanna, að lækka bæri matarskattinn um helming, úr 14 niður í 7%. Samfylkingin hins vegar fylgdi orðum sínum eftir með dáðum. Á 130. og 131. löggjafarþingi lagði Samfylkingin fram frumvörp þar sem efnt var kosningaloforðið um lækkun matarskatts. Þá brá svo við, frú forseti, sem undarlegt má heita svo ekki sé fastar að orði kveðið, að Sjálfstæðisflokkurinn felldi það frumvarp. Hann felldi sína eigin stefnu hér þing eftir þing. Það er auðvitað í því ljósi ekki síður undarlegt að nú skuli hann líka, eins og Framsóknarflokkurinn, hafa séð ljósið, hafa séð blakta af týru réttlætisins í þessu máli og tekið upp þetta góða kosningamál Samfylkingarinnar sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, af því hann gengur hér í salinn vörpulegur að vanda, og að minnsta kosti nokkrir hans ágætu þingmanna í umræðum lýstu stuðningi við. Þá má rifja það upp fyrir þeim ágæta hv. þingmanni og sér í lagi hæstv. fjármálaráðherra sem örugglega hlýðir hér einhvers staðar á mál mitt. Hvað kynni það nú að hafa verið sem olli sinnaskiptum ríkisstjórnarinnar? Ég held, frú forseti, að svarið blasi við og það sé öllum augljóst sem hafa fylgst með málinu. Staðreyndin var sú að Samfylkingin lagði hér fram í sumar ígrundaða stefnu sem hún hafi reifað vel og ítarlega þar sem ráðist var til atlögu við allt of hátt matarverð með fjórföldum hætti.  Það var korteri fyrir þingbyrjun, hálftíma fyrir kosningar, af því þeir voru hræddir um sinn hag. Vegna þess að almenningur í landinu hefur óskað eftir og krafist breytinga af þessu tagi. Það vildi líka svo til að ýmsir hv. þingmenn, þar á meðal fyrrverandi forsætisráðherra Davíð Oddsson og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, þeir ásamt ýmsum öðrum sem voru andstæðrar skoðunar við mig hvað varðar aðild að Evrópusambandinu, höfðu bent á þá röksemd sem var fyllilega réttmæt að það væri hægt að lækka matarverð með töluvert drjúgum hætti án þess að ganga í Evrópusambandið. Það er röksemd sem ég hef alltaf fallist á, frú forseti. Það var gert. En það var hægt, a.m.k. að mati þáverandi formanns Sjálfstæðisflokksins, með ýmsum leiðum, en sá ágæti maður reifaði líka að hægt væri að fara tollabreytingaleiðina. Það var auðvitað partur af stefnu okkar í Samfylkingunni. Við lögðum í reynd fram fjórþætta stefnu. Í fyrsta lagi að lækka virðisaukaskattsþrepið hið lægra úr 14 í 7%. Í því þrepi er að finna allar brýnustu nauðþurftir sem landsmenn þurfa á að halda. Því hefur verið haldið fram með ágætum rökum að breyting af þessu tagi komi ekki hvað best þeim til góða sem minnst hafa úr að spila. Enginn annar en hinn sjálfskipaði efnahagsspekingur ríkisstjórnarinnar, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Pétur H. Blöndal tók undir þá röksemd í sjónvarpsþætti fyrir einum tveimur missirum. Í öðru lagi lagði Samfylkingin til að öll vörugjöld yrðu afnumin. Þarna steig ríkisstjórnin hálfa leið, hún kaus að fella niður vörugjöld af um það bil helmingi vöruflokkanna en skildi eftir ákveðnar tegundir vara sem höfðu sykur í sér og gerði þetta vafalaust af mjög góðum hvötum og af þeim sömu hvötum sem stundum má sjá hjá stjórnlyndu stjórnvaldi að menn vilja að beita slíkum aðferðum til þess að stýra neyslu. Gott og vel. Það eru röksemdir sem ég ætla ekki að höggva í. Okkar afstaða byggðist hins vegar á því að regluverkið sé svo flókið og frumskógurinn svo þykkur og dimmur að það sé ekki hægt að sjá til slóðar innan hans nema með því einu að fella hann allan. En þá erum við líka um leið komin út fyrir hann. Í þriðja lagi lagði Samfylkingin til að allt samkeppniseftirlit yrði eflt mjög verulega. Þá má nú rifja það upp, frú forseti, að hér hafa ekki minni menn en núverandi forsætisráðherra og fyrrverandi formaður Framsóknarflokksins báðir sagt það, með mismunandi hætti þó, að hættan við að fara þá leið sem Samfylkingin lagði til á sínum tíma og ríkisstjórnin hefur nú tekið upp, þ.e. lækkun á virðisaukaskattinum, væri skugga undirorpin. Sá skuggi fólst í því, að mati þessara ágætu forustumanna sem voru og eru í stjórnmálum, að óvandaðir smásalar kynnu að taka hluta af þessu eða jafnvel allt það rými sem þarna skapaðist og bæta við verð á vöru sinni og hirða þetta í eigin vasa. Formaður Framsóknarflokksins fyrrverandi talaði alveg skýrt í þessum efnum. Formaður Sjálfstæðisflokksins núverandi talaði miklu myrkara í þessu. En flestir þingmanna Framsóknar sem um þetta hafa talað í umræðum á þingi hafa látið að þessu liggja og talað á svipaða lund. Ég er nú ekki þeirrar skoðunar að kaupmenn á Íslandi séu sérlega óvandaðir og ég ber ekki mikinn kvíðboga fyrir þessu. En eigi að síður er rétt að setja byttu undir þennan hugsanlega leka. Það verður einungis gert með því að auka og efla samkeppniseftirlit. Auka verðlagseftirlit. En það ber ekkert á því, frú forseti. En þetta var eitt af því sem við í Samfylkingunni fylgdum líka. Af því að ég veit að það gleður þá tvo hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem hér hlusta af mikilli athygli á mál mitt, þá verð ég líka að rifja upp fjórða þáttinn í stefnu Samfylkingarinnar sem var að breyta tollalögum. Það sem mestu skiptir varðandi verðlag á landbúnaðarvarningi hér á landi er sú staðreynd að innlendar vörur njóta verulegrar innflutningsverndar. Innflutningstollar, sem er auðvitað ein af uppfinningum andskotans þegar maður ber þá saman við stöðuna í nútímanum, leiða til þess að verð á innfluttum varningi og vörum sem keppa við þær á markaði er allt of hátt. En það kemur líka annað í ljós. Eins og skoðun þess ágæta manns sem nefndur var í frammíkalli fyrr í ræðu minni, hagstofustjóra, mikið átrúnaðargoð okkar í stjórnarandstöðunni að ýmsu leyti, hann benti auðvitað á þennan skavanka líka. Hann benti á að svokallaðar staðkvæmar vörur, þ.e. vörur sem eru í samkeppni við hinar tolluðu vörur, lyfta sér líka í verði upp undir það samkeppnisskjól sem þeim stendur af hinum innflutta varningi. Tollalagabreytingar mundu þess vegna leiða til miklu meiri og víðtækari verðlækkunar en beinlínis varðar þær vörur sem tollarnir hvíla á. Af því hér í salnum eru staddir menn sem eru aldir upp í grónum sveitum og eru miklir áhugamenn um landbúnað eins og ég er, og um íslenska bændamenningu, eins og ég er líka, þá má rifja það upp að ein merkilegasta tilraunin og nýbreytnin á þessum samtengdu sviðum, innflutnings og viðskipta annars vegar og innlendrar framleiðslu hins vegar, var auðvitað breytingin sem gerð var varðandi innflutningstolla á ýmiss konar grænmeti, fyrir einum tveimur árum síðan. Þá réðust menn í það að afnema það með einni sveiflu. Samhliða var gerður sérstakur aðlögunarsamningur við framleiðendurna. Það voru margir hér í þessum sölum, eins og við sem hlustuðum á umræður um það munum eftir, sem töldu þetta allt hið versta mál. Af því að ég er í svo ærlegu stuði í kvöld skal ég viðurkenna, að þá var líka að finna í mínum flokki, og þær raddir heyrðust úr raddböndum míns flokks hér í salnum að þetta mundi leiða til þess að innlenda framleiðslan mundi hopa mjög undan. Það mundi draga úr framleiðslunni og hinn erlendi innflutningur sem ekki yrði lengur bældur eða kaffærður með tollum mundi ná yfirhöndinni. En það er svo merkilegt að ef við skoðum reynsluna þá blasir allt annað við. Í fyrsta lagi ef við lítum á framleiðendurna. Þá hefur þeim að sönnu fækkað en þeir hafa styrkst og eflst. En framleiðslan jókst og verðið lækkaði. Þeir sem ég hef borið mig saman við um þetta sem hafa iðju af því dag hvern að selja t.d. tómata, þeir segja að á síðustu tveimur árum hafi salan á þeim tvöfaldast. Nú ætla ég mér ekki þá dul að yfirfæra þetta með algjörlega hreinum hætti yfir á allan landbúnaðinn. En mér finnst nú samt að þessi tilraun, ef við getum kallað það svo, sem varðaði eina grein landbúnaðarins, hafi með býsna merkum hætti sett ljós á það sem kynni að verða framvindan í framtíðinni ef sú leið væri farin. Nú sé ég það að hinir ágætu vinir íslenskra bænda sem hér eru staddir, bæði dýralæknirinn sem situr í aðherbergi og sveitamaðurinn sem ég nefndi með svo jákvæðum hætti áðan, þeir svona yggla kannski ekki brún, en hnykla þær. Þeir eru náttúrlega ekki sammála mér. Þá segi ég, frú forseti: Ég er alltaf reiðubúinn eins og menn vita af kynnum við mig og minn flokk að reyna að ná samkomulagi, ganga til málamiðlunar. Það er þess vegna að minn flokkur lagði áherslu á að þessar tollabreytingar yrðu ekki gerðar í snöggri svipan. Við lögðum fram hugmyndir um að farið yrði það sama skref og hinn ágæti hagstofustjóri lagði til, þ.e. helmingurinn yrði tekinn í einu en hitt með samningum við greinina sjálfa. Þá má kannski staldra hérna aðeins við og velta fyrir sér: Hvaðan kemur þetta hlutfall, þ.e. helmingur? Af hverju dvelja menn við það? Af hverju ekki eitthvað minna eða meira? Ástæðan er sú, frú forseti, að það hafa staðið yfir samningaviðræður sem kenndar eru við Doha innan vébanda Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Þær voru á sínum tíma nær runnar út í sandinn. Það sem menn gerðu ráð fyrir á þeim tíma þegar talið var að þær mundu fæða af sér einhvern ávöxt, þá var talið að sú breyting sem þær leiddu til hvað innflutning varðar næmi einmitt þessu hlutfalli, 40–50%. Hæstv. landbúnaðarráðherra talaði sjálfur fjálglega um að líklegt væri að Íslendingar yrðu að lúta þessu og betra væri að þeir yrðu á undan. Síðan breyttust vindar á höfum Doha-viðræðnanna og þeir hafa breyst aftur. Það er ekki langt síðan að ég sat fund Evrópunefndar forsætisráðherra þar sem ein af vonarstjörnum landbúnaðarráðuneytisins kom og greindi frá því að nú væru þær viðræður að hefjast aftur og pólitískir vindar blésu þannig í Bandaríkjunum að líklegt væri að þeim lyki hugsanlega fyrir næstu forsetakosningar þar. Og þá segi ég nú, eins og hæstv. fjármálaráðherra þegar hann var hér að munnhöggvast við varaformann Samfylkingarinnar: Er ekki betra að Íslendingar semji um svona sjálfir áður en þeir verða látnir lúta því agavaldi sem fylgir aðild að þessari stofnun? Ég nefni þetta hér, frú forseti, vegna þess að þetta fernt var uppistaðan í tillögum Samfylkingarinnar. Aukið samkeppniseftirlit, tollalagabreytingar þar sem innflutningsvernd væri minnkuð verulega. Afnám vörugjalda og lækkun virðisaukaskattsins. Undir lok minnar vil ég aftur ræðu óska hæstv. fjármálaráðherra hjartanlega til hamingju með að hafa tekið upp helminginn af tillögum Samfylkingarinnar. Það er lofsvert. Hann má hvenær sem hann vill ganga í skó Samfylkingarinnar og aldrei skal hann af mér eða öðrum vera sakaður um pólitíska gripdeild þó hann grípi þar upp góðar hugmyndir. En ég mun auðvitað harma það að hæstv. ráðherra skuli ekki fylgja því sem hann sagði sjálfur á sokkabandsárum sínum þegar hann var varaformaður Sambands ungra sjálfstæðismanna, að stefna bæri í þá átt að afnema innflutningsverndina. En nú er hæstv. ráðherra að þessu leytinu til heillum horfinn, hann er kominn í nýtt kjördæmi og farinn að tala allt öðruvísi en hann gerði áður. Ég vil líka óska honum til hamingju með að hann hefur, ekki bara tekið upp ýmsar góðar hugmyndir Samfylkingarinnar sem miklu varðar, heldur líka ýmsar smærri. Hæstv. ráðherra lýsti því yfir í andsvari við mig að þetta fæli í sér lækkun á virðisaukaskatti af gangagjaldinu, hann vildi líka lækka það gjald sem menn greiða fyrir að aka um jarðgöng eins og í Hvalfirði, um helming. Hæstv. fjármálaráðherra hefur loksins fallist á það, hugsanlega eftir langvarandi nudd tónlistarmanna, en líka okkar í Samfylkingunni og stjórnarandstöðunnar, að láta tónlistarframleiðslu njóta sömu lækkunar. Það er auðvitað guðsþakkarvert. En ástæðan fyrir þessu öllu saman, frú forseti, er auðvitað sú staðreynd að ríkisstjórnin sá sitt óvænna. Samfylkingin hafði frumkvæði og kjark til að leggja fram tillögur sem vissulega voru umdeildar en þær leiddu til slíkra undirtekta, a.m.k. hjá neytendum, að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn lögðu fram útspil á móti og það hefur leitt til þess að verið er að lækka matarverð í landinu verulega. En ef ríkisstjórnin hefði hins vegar haft kjark til þess að taka allar tillögur Samfylkingarinnar upp, þá hefði það leitt til þess að matarreikningur heimilanna hefði lækkað tvöfalt meira. Ég skora á hæstv. ráðherra að sýna nú enn meiri kjark og taka allar tillögur Samfylkingarinnar upp.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á tollalögum, nr. 88/2005, með síðari breytingum. Eins og rakið er í greinargerð með frumvarpi þessu eru með því lagðar til breytingar á ákvæðum tollalaga vegna tímabundinnar notkunar hér á landi, án greiðslu aðflutningsgjalda, á ökutækjum á erlendum eða sérstökum skráningarnúmerum. Breytingarnar eru lagðar til vegna ábendinga Eftirlitsstofnunar EFTA, en þær má greina í þrennt. Í fyrsta lagi bendir ESA á að óheimilt sé að binda tímabundinn innflutning á fyrirtækjabifreiðum því skilyrði að hluti aðflutningsgjalda sé greiddur líkt og nú er gert. Í öðru lagi bendir ESA á að þeir sem hingað koma til starfa tímabundið eða í leit að atvinnu skuli eiga þess kost að hafa meðferðis bifreið til eigin nota um hæfilegan tíma án greiðslu aðflutningsgjalda, en nú er eingöngu heimilt að veita slíka undanþágu í einn mánuð. Að öðrum kosti sé launþegum og sjálfstætt starfandi aðilum ekki veitt raunhæft frelsi til flutninga innan Evrópska efnahagssvæðisins. Í þriðja lagi bendir ESA á að formskilyrði tollalaga er lúta að útgáfu leyfa til tímabundins innflutnings ökutækja fari í bága við meginreglur EES-samningsins um þjónustustarfsemi. Til að koma til móts við ábendingar ESA er með frumvarpi þessu lagt til að einstaklingum sem eru búsettir erlendis og koma hingað til lands til starfa tímabundið eða í atvinnuleit verði heimilt að nota bifreið hér á landi í allt að ár án greiðslu aðflutningsgjalda. Með þessari nýju reglu er dregið úr hættu á að þeir sem íhuga að koma hingað til lands til tímabundinna starfa eða í atvinnuleit hverfi ekki frá þeim áformum vegna álaga á bifreiðar hér á landi. Með því er komið til móts við ábendingar ESA í þá átt. Þrátt fyrir að breytingarnar séu til komnar vegna ábendinga ESA er af framkvæmdalegum ástæðum lagt til að rýmkunin verði ekki látin velta á ríkisfangi þess sem hingað flyst heldur allra þeirra sem uppfylla skilyrði laganna. Eins og áður segir er hér eingöngu verið að fjalla um einstaklinga sem koma hingað til lands tímabundið eða í atvinnuleit. Það þýðir að þeir sem hingað koma til varanlegrar búsetu geta ekki notið heimildarinnar. Jafnframt hefur það þá þýðingu að heimildin fellur niður taki sá sem hennar nýtur ákvörðun um varanlega búsetu á landinu áður en árið er liðið. Þá er það gert að skilyrði að bifreiðin sé til eigin nota þess sem flytur hana inn eða kaupir hér á landi og einnig að bifreiðin sé annaðhvort flutt inn eða keypt ný og óskráð hér á landi innan mánaðar frá því að viðkomandi kom til landsins. Tilmæli ESA taka einvörðungu til fyrirtækjabifreiða. Þrátt fyrir það er gert ráð fyrir að greinin taki til bifreiða eins og þær eru skilgreindar samkvæmt umferðarlögum hverju sinni til einföldunar og hagræðis í framkvæmd. Að auki er að finna í frumvarpinu fáeinar minni háttar breytingar á ákvæðum tollalaga. Frú forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 113/1990, um tryggingagjald. Með frumvarpi þessu eru lagðar til tvíþættar breytingar á lögum. Í fyrsta lagi er lagt til að tryggingagjald verði lækkað um 0,45% frá 1. janúar 2007. Í öðru lagi er lagt til að ríkissjóður veiti tiltekinn hluta af gjaldstofni tryggingagjalds til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóða. Fyrri breytingin sem hér er lögð til á rætur að rekja til yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 7. mars 2004 vegna kjarasamninga á almennum vinnumarkaði en þar kom fram að ríkisstjórnin mundi beita sér fyrir því að almennt tryggingagjald lækkaði um 0,45% frá 1. janúar 2007 gegn því að Samtök atvinnulífsins samþykktu að iðgjald atvinnurekenda til sameignarlífeyrissjóða yrði frá þeim degi hækkað úr 7% í 8%. Á undanförnum missirum hefur verið samið í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði um hækkun iðgjalds atvinnurekenda til sameignarsjóða. Nú er svo komið að langflestir atvinnurekendur munu frá og með næstu áramótum greiða að lágmarki 8% iðgjald til sameignarlífeyrissjóða. Rétt er að geta þess að fyrir Alþingi liggur frumvarp um breytingu á lögum um lífeyrissjóði um hækkun á lágmarksiðgjaldi í sameignarsjóði, þ.e. að það fari úr 10 í 12%. Þessar hækkanir koma til vegna breyttra aðstæðna í lífeyrissjóðaumhverfinu, meðal annars vegna hækkandi lífaldurs þjóðarinnar og aukinnar örorkubyrði. Lækkun almenns tryggingagjalds um næstu áramót um 0,45% er, eins og áður segir, liður í þessum breytingum og forsenda þess að efla megi lífeyrissjóðakerfið enn frekar. Seinni breytingin í þessu frumvarpi felst í því að lagt er til að tilteknum hluta af gjaldstofni tryggingagjalds verði varið til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóða eða sem svarar til 0,15% árið 2007, 0,20% árið 2008 og 0,25% frá og með árinu 2009. Örorkulífeyrisþegum hjá lífeyrissjóðum hefur fjölgað ört undanfarin ár eða um allt að 750–800 sjóðfélaga árlega undanfarin þrjú ár. Þessi fjölgun hefur haft í för með sér aukin heildarútgjöld lífeyriskerfisins. Örorkubyrðin leggst hins vegar misjafnlega þungt á lífeyrissjóði og getur numið allt frá 6% til 43% af lífeyrisgreiðslum sjóðanna. Í ljósi þess hve misþungt örorkulífeyrisgreiðslur falla á lífeyrissjóði þykir rétt að jafna þann aðstöðumun sem sjóðirnir búa við með einhverjum hætti. Til að greiða fyrir samkomulagi Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins um áframhaldandi gildi kjarasamninga, gaf ríkisstjórnin út yfirlýsingu hinn 15. nóvember 2005 þar sem fram kom að ríkisstjórnin væri reiðubúin að greiða fyrir jöfnun á örorkubyrði milli lífeyrissjóða á samningssviði Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins með framlagi sem svarar til hluta af tryggingagjaldsstofni og kæmi til framkvæmda á árunum 2007–2009. Með frumvarpi þessu er í fyrsta lagi verið að færa efni fyrrgreindrar yfirlýsingar í lagabúning en í öðru lagi er lagt til að jöfnun örorkubyrði lífeyrissjóða eigi sér stað til frambúðar fyrir alla lífeyrissjóðina. Þótt fyrir liggi að örorkubyrði tiltekinna lífeyrissjóða á samningssviði Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins sé nú meiri en örorkubyrði annarra lífeyrissjóða þykir eðlilegt að fjárframlag úr ríkissjóði til jöfnunar á örorkubyrði lífeyrissjóða renni í framtíðinni til allra lífeyrissjóða með starfsleyfi fjármálaráðherra. Þannig gerir frumvarpið ráð fyrir því að frá og með árinu 2010 taki jöfnunin til allra lífeyrissjóða með starfsleyfi samkvæmt lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Í því sambandi má nefna að tryggingagjald er greitt af launum allra vinnandi manna og því eðlilegt að ráðstöfun þess til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóða nái jafnt til allra lífeyrisþega óháð í hvaða lífeyrissjóð þeir hafa greitt á starfsævinni. Rétt er að geta þess að þær viðmiðanir sem lagt er til að lagðar verði til grundvallar skiptingu framlagsins milli lífeyrissjóða munu hins vegar gera það að verkum að þeir lífeyrissjóðir sem á hverjum tíma búa við mestu örorkubyrðina munu fá stærstan hluta framlagsins. Í samræmi við fyrrgreinda yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar verður það hlutfall af gjaldstofni tryggingagjalds, sem ráðstafað verður til jöfnunar á örorkubyrði lífeyrissjóða, 0,15% árið 2007, 0,20% árið 2008 og 0,25% árið 2009. Miðað við áætlaðan gjaldstofn tryggingagjalds ársins 2006 verður framlagið um 940 millj. kr. í október 2007 og 1.336 millj. kr. í október 2008 miðað við áætlaðan gjaldstofn tryggingagjalds árið 2007. Áætlun gjaldstofns tryggingagjalds vegna ársins 2008 liggur ekki fyrir en miðað við áætlun fyrir árið 2007 yrði framlagið um 1.670 millj. kr. í október 2009. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni eitt af mörgum frumvörpum sem ríkisstjórnin leggur fram til 1. umr. á lokadögum þingsins. Það er auðvitað til vansa hve seint þingið fær þessi mál til meðferðar sem gefur þá nefndum þingsins stuttan tíma til að fjalla um málin. Mörg þeirra mála sem við eigum eftir að fjalla um eru stór að vöxtum og það er ekki til fyrirmyndar að ríkisstjórnin sýni þinginu slíka lítilsvirðingu að koma svo seint fram með þau. Í því frumvarpi sem við ræðum nú er í fyrsta lagi verið að lækka tryggingagjald og í öðru lagi að greiða sem svarar 0,25% af gjaldstofni tryggingagjalds til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóða. Ég hygg að hvort tveggja séu ákvarðanir sem teknar voru í tengslum við kjarasamninga. Það er vísað til yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 7. mars 2004 varðandi lækkun á tryggingagjaldinu og ég hygg að ákvæðið um 0,25% af gjaldstofni tryggingagjalds sem fara á til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóða megi rekja til yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga frá því í sumar, ef ég man rétt. Þess vegna vekur það enn meiri furðu hve seint þetta frumvarp er á ferðinni þegar hæstv. fjármálaráðherra hefur fengið svo langan tíma, og fólk hans í ráðuneytinu, til að ganga frá þessu máli. Ég fæ þetta mál til meðferðar í efnahags- og viðskiptanefnd og ætla því ekki að dvelja lengi við það í ræðustólnum. Ég hef þó tvær eða þrjár spurningar til hæstv. ráðherra sem ég held að gott væri að fá svör við til að greiða fyrir málinu í nefndinni. Hér kemur fram að staða sjóðanna sé mjög misjöfn og vísað er til fjölgunar á öryrkjum og að meðalaldur öryrkja fari lækkandi. Talað er um að örorkubyrðin leggist mjög misjafnlega þungt á lífeyrissjóði og geti numið allt frá 6% til 43% af lífeyrisgreiðslum sjóðanna. Það hefði verið æskilegt að fá yfirlit yfir þessa sjóði og hvernig örorkubyrðin leggst með mismunandi hætti á hina ýmsu sjóði, enda er verið að vísa í að markmiðið með þessari breytingu sé að jafna þann aðstöðumun sem sjóðirnir búa við með einhverjum hætti. Ég sé ekki við fljótan yfirlestur að gerð sé grein fyrir því hvaða áhrif þessi breyting, þar sem verið er að tryggja auknar tekjur til jöfnunar á örorkubyrði lífeyrissjóðanna, muni hafa á stöðu og fjárhag lífeyrissjóðanna sem njóta þessa framlags. Það er ekki langt síðan að við gengum í gegnum það að almennu lífeyrissjóðirnir þurftu að skerða réttindi lífeyrisþega verulega og ætla ég ekki að rifja upp þá umræðu. Það er þekkt í þingsölum, innan og utan þingsala, að það var farið skelfilega með marga lífeyrisþega og öryrkja sem í því lentu að lífeyrisréttindi þeirra í lífeyrissjóðunum voru skert. Maður veltir fyrir sér áhrifum þessara breytinga og hvort þær muni rétta við stöðu og fjárhag lífeyrissjóðanna, hvort gerð hafi verið úttekt á því miðað við þá breytingu sem hér er gerð, hvort þetta hafi þau áhrif að ekki þurfi að draga til þeirra tíðinda í náinni framtíð að grípa þurfi til slíkrar skerðingar á réttindum sjóðfélaga. Ég hefði viljað fá nánari upplýsingar um þetta en ég get lesið mér til um í frumvarpinu. Í umsögn fjárlagaskrifstofunnar kemur fram að lækkun á tryggingagjaldi lækki tekjur um 2,8 milljarða kr. miðað við áætlaðan gjaldstofn tryggingagjalds en framlög til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóðanna verða 940 millj. árið 2007, 1.300 millj. kr. árið 2008 og 1.700 millj. kr. árið 2009. Hér er um verulegar fjárhæðir að ræða. Ég hef ekki skoðað þær en þetta er eitt af því sem við munum leita svara við í efnahags- og viðskiptanefnd. Kannski hefur hæstv. ráðherrann svar við þessu. Tryggingagjaldið hefur runnið til þess að fjármagna ýmis störf og brýn verkefni, það sem ég man eftir í bili er t.d. Fæðingarorlofssjóður en hann hefur átt í vök að verjast fjárhagslega á undanförnum árum. Ég velti þá fyrir mér hvaða áhrif það hafi að lækka tryggingagjaldið með þeim hætti sem hér er lagt til, sem þýðir væntanlega að tekjur af því sem fara til þeirra verkefna sem hér er lýst, muni lækka verulega, ásamt því að verið er að lækka almennt tryggingagjald af atvinnurekstri um 0,45%. Þetta eru þær þrjár spurningar sem ég hef við 1. umr. þessa máls og vænti þess að hæstv. ráðherra hafi svör við þeim.

Frú forseti. Það er sjálfsagt að reyna að nálgast yfirlit yfir sjóðina. Ég reikna með að það séu til yfirlit yfir þá sjóði sem standa illa hvað varðar örorkubyrðina og hvernig þeir standa. Hvað varðar hins vegar fyrstu spurningu hv. þingmanns, þá hefur þetta frumvarp í rauninni ekkert með þá skerðingu að gera sem koma átti að til framkvæmda 1. nóvember og var frestað. Eftir því sem mér skilst var verið að gera þær breytingar til að fara eftir þeim reglum sem um það giltu. Það hefur út af fyrir sig ekkert með þá stöðu að gera þótt eflaust geti menn velt því fyrir sér hvort staðan hafi verið rótin að því að yfir höfuð var farið að skoða þessi mál. Hvað varðar önnur verkefni sem fjármögnuð eru með tryggingagjaldinu, þá mun þessi skerðing ekki hafa nein áhrif á þau, það er vel fyrir þeim séð eins og staðan er í dag. Þessi breyting mun ekki hafa áhrif á þau.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og vænti þess þá að hæstv. ráðherra sjái til þess að við fáum inn í efnahags- og viðskiptanefnd það sem ég kallaði eftir, eða hvaða áhrif þessar breytingar muni almennt hafa á stöðu og fjárhag lífeyrissjóðanna sem njóta þá þeirra framlaga sem hér er verið að gera tillögu um til að jafna örorkubyrði lífeyrissjóðanna. Ég gerði mér fulla grein fyrir því að þetta hefur kannski ekki áhrif á þær miklu skerðingar sem sjóðfélagar þurftu að ganga í gegnum og munu þurfa að gera að óbreyttu. Það sem ég spurði hæstv. ráðherra um var hvort sú breyting sem hér er verið að gera tillögu um, muni hafa þau áhrif í framtíðinni að ekki þurfi að grípa til eins harkalegra aðgerða gagnvart sjóðfélögum og við höfum séð á undanförnum vikum, og hvort gerð hefði verið einhver skoðun á því hvort tryggt væri með slíkum aðgerðum að ekki þyrfti að koma til þess í náinni framtíð. Ég kallaði eftir þessu. Hæstv. ráðherra fullvissar okkur um að þær breytingar sem verið er að gera á tryggingagjaldinu sem m.a. hefur fjármagnað Fæðingarorlofssjóð muni ekki hafa nein áhrif á stöðu þess sjóðs. Þá spyr ég: Erum við að tala um á næsta ári eða á næstu árum? Hefur það verið skoðað hvort þessi breyting geti haft einhver áhrif á fjárhagsstöðu Fæðingarorlofssjóðs á næstu árum?

Frú forseti. Ég vildi auðvitað gjarnan geta sagt að þetta frumvarp leiði til þess að ekki verði úr þeim skerðingum sem boðaðar hafa verið hjá lífeyrissjóðunum. En um það get ég ekkert fullyrt því að ég hef ekki yfir sjóðunum að segja til að hafa áhrif á það sem þar fer fram í þeim efnum. Varðandi það sem hv. þingmaður spyr um í sambandi við Fæðingarorlofssjóð, þá get ég ekki séð að það sem um er að ræða í þessu frumvarpi hafi nein áhrif á fæðingarorlofið svo langt sem ég get séð. Ég held að hv. þingmaður geti verið alveg róleg yfir því að við skerðum ekki tryggingagjaldið og tryggingastofninn á þann hátt að það hafi einhver áhrif á Fæðingarorlofssjóð.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga breytingu á lögum um fæðingar- og foreldraorlof. Frumvarpið tryggir samræmingu greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði annars vegar og umönnunargreiðslna samkvæmt lögum um félagslega aðstoð hins vegar. Fram til þessa hafa greiðslur í fæðingarorlofi og réttur til umönnunargreiðslna ekki farið saman, þ.e. foreldrar sem átt hafa rétt til greiðslna í fæðingarorlofi hafa ekki á sama tíma átt rétt til umönnunargreiðslna. Úr þessu er bætt með frumvarpinu. Hv. þingmenn þekkja vel forsögu þessa máls og hafa ítrekað tekið málið upp á Alþingi. Eftir að ég tók við embætti félagsmálaráðherra lét ég fara mjög vel yfir þessi mál og eftir þá yfirferð komst ég að þeirri niðurstöðu að þessar greiðslur væru samrýmanlegar í eðli sínu. Þá vil ég rifja það upp að ég hét því í umræðum um málið á Alþingi 1. nóvember síðastliðinn að beita mér fyrir breytingum á lögum um fæðingar- og foreldraorlof á yfirstandandi þingi í þá veru að þessar greiðslur færu saman, og legg í samræmi við það fram frumvarp það sem hér um ræðir. Tilgangur greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði og umönnunargreiðslna, á grundvelli 4. gr. laga um félagslega aðstoð, er ekki sá sami. Greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði er ætlað að mæta tekjumissi foreldra er þeir annast barn sitt í fæðingarorlofi, en umönnunargreiðslum er ætlað að mæta útgjöldum fjölskyldna sem rekja má til veikinda eða fötlunar barna. Auk framangreinds efnis frumvarps þessa er nauðsynlegt að gera breytingar á lögunum þar sem ákveðið hefur verið, í samræmi við 2. mgr. 4. gr. laga um fæðingar- og foreldraorlof, að fela Vinnumálastofnun vörslu Fæðingarorlofssjóðs. Fram að þessu hefur varsla sjóðsins verið hjá Tryggingastofnun ríkisins. Hér er fyrst og fremst um að ræða tæknilega útfærslu í frumvarpinu í framhaldi af þeirri ákvörðun. Þó er ein efnisbreyting sem felst í tillögum í tengslum við flutning verkefnisins til Vinnumálastofnunar. Fram til þessa hefur verið gerð skyldubundin krafa um að tryggingayfirlæknir endurmeti vottorð frá lækni um hvort lenging fæðingarorlofs eða lenging á rétti til fæðingarstyrks sé nauðsynleg. Í frumvarpinu er gerð tillaga um að Vinnumálastofnun verði heimilt að óska eftir umsögn frá öðrum aðila um hvort slík lenging sé nauðsynleg. Er það því lagt í hendur framkvæmdaraðilans að meta hvort þörf sé á endurmati á vottorði læknis umsækjanda. Slíkt fyrirkomulag er í samræmi við ákvæði laga um greiðslur til foreldra langveikra og alvarlega fatlaðra barna. Hæstv. forseti. Að lokinni 1. umr. legg ég til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. félagsmálanefndar.

Frú forseti. Ég hef oft spurst fyrir um að hvert sé hlutverk umönnunargreiðslna. Mér hefur verið sagt að það sé til að standa undir kostnaði sem foreldrar verða fyrir, þar á meðal tekjumissi. Ég vil því spyrja hæstv. félagsmálaráðherra: Hefur verið kannað hvort sá kostnaður sé raunverulega til staðar sem umönnunarbótum er ætlað að greiða? Hve stór hluti umönnunarbóta er til greiðslu tekjumissis, hve stór hluti er ætlaður til greiðslu kostnaðar og hver er sá kostnaður? Ef þeim er ætlað að dekka tekjumissi er náttúrlega eðlilegt að þær fari ekki saman við aðrar bætur sem er ætlað að mæta tekjumissi. Þetta skiptir töluverðu máli. Svo vildi ég spyrja hæstv. ráðherra að því: Hver er fjárhæð umönnunarbóta almennt?

Virðulegi forseti. Hv. þm. Pétur Blöndal spyr mig um tölur sem ég verð því miður að viðurkenna að ég er ekki með við höndina. En ég skal sjá til þess að þær upplýsingar berist til félagsmálanefndar þar sem hv. þingmaður á sæti og mun væntanlega fjalla um málið.

Frú forseti. Ég spurði einnig að því hvort fyrir lægi könnun á því hvað stór hluti af umönnunargreiðslunum fer í kostnað og hvað stór hluti í laun.

Hæstv. forseti. Mér er ekki kunnugt um að þær upplýsingar liggi fyrir en ég mun láta athuga það nánar, þannig að upplýsingar um það fáist í félagsmálanefnd.

Hæstv. forseti. Ég fagna því ákvæði sem er að finna í frumvarpi til laga um breytingu á lögum um fæðingar- og foreldraorlof, um að loksins sé viðurkennt að greiðslur í fæðingarorlofi og réttur til umönnunargreiðslna geti farið saman og séu samrýmanlegar. Tekist hefur verið á um það í sölum Alþingis á umliðnum árum og raunar allt frá því að fæðingarorlofslögin voru sett. Við höfum margsinnis lagt fram rök fyrir því af hverju svo ætti að vera. Ætli það séu ekki þrír ráðherrar í stóli félagsmálaráðherra sem við höfum brýnt til að breyta þessu og viðurkenna að umönnunargreiðslur séu sérstakar greiðslur vegna umönnunarþarfa fatlaðra barna. Það er aukakostnaður vegna þeirra. Það er loksins nú að við erum að sjá árangur af því. Þetta er komið í frumvarpsbúning frá hæstv. félagsmálaráðherra. Því ber að fagna að hæstv. félagsmálaráðherra, Magnús Stefánsson, hafi fljótlega eftir að hann kom í stól ráðherra viðurkennt þetta, sem aðrir félagsmálaráðherrar höfðu ekki gert á undan honum. Þeir ræddu um að þetta mál yrði skoðað og kannað fram og til baka án þess að við sæjum nokkra niðurstöðu af slíkum athugunum. Þetta hefur orðið til þess, virðulegi forseti, að fjöldi barna og foreldrar þeirra sem hefðu með réttu, ef þau rök sem nú eru viðurkennd hefðu verið viðurkennd fyrr, hafa misst umönnunargreiðslur. Það munar um þessar greiðslur fyrir foreldra fatlaðra barna. Greiðslurnar eru misháar, það fer eftir umönnunarþörf barnanna. En í svari við fyrirspurn minni um þetta efni fyrir nokkrum árum kom fram að á einu ári væri öruggt að að minnsta kosti einhverjir tugir barna hefðu átt rétt á þessum umönnunarbótum ef þær hefðu verið viðurkenndar sem samrýmanlegar fæðingarorlofsgreiðslum. Við erum að tala um að tugir foreldra fatlaðra barna hafi verið án umönnunargreiðslna sem þeir sannanlega áttu rétt á. Rökin í dag, sem viðurkennd er í því frumvarpi sem við fjöllum um hérna, voru vissulega þau sömu þegar við fjölluðum um málið fyrir nokkrum árum síðan. Manni finnst næstum því að koma hefði átt til skoðunar hvort þetta hefði ekki átt að greiðast afturvirkt til foreldra sem ekki fengu þessar umönnunargreiðslur meðan menn viðurkenndu ekki réttlætið í því að þær væru samrýmanlegar fæðingarorlofsgreiðslunum. Það væri út af fyrir sig, virðulegi forseti, mjög freistandi að ræða ýmsa ágalla á fæðingarorlofslögunum við þetta tækifæri. Ég harma það hve seint hæstv. ráðherra kemur með þetta mál, nokkrum dögum áður en þingið fer í jólaleyfi. Það hefði verið æskilegt að við fengjum málið fyrr inn í þingið og til félagsmálanefndar til þess að við hefðum tíma og tækifæri til að fjalla um ýmsa ágalla sem hafa komið í ljós á fæðingarorlofslögunum, og ekki síst vegna breytinga sem gerðar voru á þeim, að mig minnir, á 130. löggjafarþingi. Það hefur alltaf komið betur og betur í ljós að þær hafa orðið til að skemma mikið þessa annars ágætu löggjöf. Þeir eru orðnir ófáir póstarnir sem ég hef fengið frá fólki sem lent hefur í miklum skerðingum, m.a. vegna breytinga á viðmiðunartímabilinu. Fólk er farið að sjá að það sem við héldum fram á 130. löggjafarþingi, þegar þáverandi félagsmálaráðherra kom fram með þessar skerðingar, að þetta mundi leiða til þess að fæðingarorlof yrði ekki 80% af launum heldur, af því að tímabilið var lengt og miðað við allt að þriggja ára gamlar tekjur, mundu greiðslurnar fara niður í undir 70% af launum. Þetta hefur orðið staðreynd. Við nefndum tölurnar á 130. löggjafarþingi sem ASÍ setti fram, BSRB setti fram og fleiri aðilar sem sáu fyrir sér afleiðingarnar af þeim lagabreytingum sem þá voru gerðar. Ég hefði sannarlega viljað hafa tíma til að fara rækilega ofan í málið í félagsmálanefnd svo við getum öll gert okkur grein fyrir afleiðingunum af þessum breytingum. En ég ætla mér ekki að tefja þetta mál. Ég mun gera allt sem í mínu valdi stendur til að greiða leið þessa máls í gegnum þingið. En ég vil spyrja hæstv. ráðherra um aðrar tegundir greiðslna í Tryggingastofnun sem við höfum vakið athygli á að þyrfti að skoða líka. Það eru greiðslur sem ekki eru taldar samrýmanlegar fæðingarorlofsgreiðslum og snúa að öryrkjum. Við bentum t.d. á að réttur öryrkja til lífeyrisgreiðslna fellur niður í fæðingarorlofi. Við bentum á það á 130. löggjafarþingi að þannig gætu t.d. öryrkjar í mörgum tilvikum skerst svo, þegar þeir fara í fæðingarorlof, að hlutfall fæðingarorlofsgreiðslna af lífeyrisgreiðslum sem falla niður gæti farið niður í 60–65%. Meira en hjá öðrum sem missa greiðslurnar niður í 70%. Þegar við vöktum athygli á þessu, m.a. varðandi umönnunargreiðslur sem verið er að leiðrétta núna, að þá vöktum við líka athygli á þessum annmörkum á lögunum. Því var lofað af þáverandi félagsmálaráðherra að taka á því vegna þess að starfsfólk hans í ráðuneytinu og ráðherrann reyndar sjálfur viðurkenndi að þetta væru ágallar á löggjöfinni sem þyrfti að skoða. En við höfum ekki séð neina leiðréttingu á því þótt þrjú ár séu liðin frá því að við bentum á þetta. Ég spyr hæstv. ráðherra: Geta öryrkjarnir átt von á leiðréttingu þannig að tekjur þeirra skerðist ekki eins og ég hef hér lýst? Hefur félagsmálaráðuneytið gefist upp við að leiðrétta þessa ágalla eða telur ráðherra bara allt í lagi að þessir ágallar séu á löggjöfinni? Ég vil líka spyrja hæstv. ráðherra um hvað hann segir um áhrifin af breyttu viðmiðunartímabili. Hvaða augum lítur hæstv. ráðherra áhrif þessara viðmiðunartímabila á löggjöfina, að tekjur fólks í fæðingarorlofi verði ekki 80% af launum heldur fari þau niður í 70%? Er það eitthvað sem hæstv. ráðherrann væri tilbúinn að skoða þótt það sé ekki nákvæmlega í tengslum við þetta frumvarp? Væri hann t.d. tilbúinn að skoða það að loknu jólaleyfi þingmanna, að við gætum þá farið ofan í þetta?  Ég held að það sé farið að sýna sig, og væri fróðlegt að koma með fyrirspurn til ráðherrans um það efni, að þegar fæðingarorlofsgreiðslurnar eru skertar þá birtist það fyrst og fremst í því að karlmenn munu síður taka fæðingarorlof, þegar búið er að skerða þær með þessum hætti. Ég býst við að þetta hafi þau áhrif. Mér finnst mikil synd ef búið er að eyðileggja fæðingarorlofslögin með þeim hætti sem ég hef lýst. Ég býst við að þau séu ein af fáum rósum í hnappagat þessarar ríkisstjórnar frá því hún settist að völdum 1995, þ.e. fæðingarorlofslögin. Maður hefði haldið að þeir hefðu ákveðinn metnað til að kroppa ekki í þá löggjöf með þeim hætti að skerða réttindin svo mikið sem raun ber vitni. Félag einstæðra foreldra hefur líka vakið athygli á því að þeir eiga bara rétt á sex mánaða fæðingarorlofi og margir hafa álitið rétt að skoða aukin réttindi einstæðra foreldra. Síðan er ástæða til þess að velta því fyrir sér hvort við megum eiga von á framþróun að því er varðar fæðingarorlofslöggjöfina. Þá er ég ekki að tala um leiðréttingu á þeim annmörkum sem hafa komið fram heldur hvort það sé á borði hæstv. ráðherra að skoða leiðir sem við í Samfylkingunni höfum lagt til í þinginu með tillögu þar að lútandi, þ.e. að skoða í samráði við sveitarfélögin hvernig hægt sé að lengja fæðingarorlofið í áföngum, t.d. í 15 mánuði. Á móti mundu sveitarfélögin skoða það að börn gætu fyrr komist á leikskóla. Nú er yfirleitt miðað við 18 mánaða aldur en þá verði miðað við 15 mánaða aldur. Þetta væri það besta sem hægt væri að gera fyrir ungbarnafjölskyldur í landinu í dag í stað þess að vera að festa í sessi heimagreiðslur sem ýmis sveitarfélög hafa verið að taka upp, sem gætu orðið til þess að seinka framþróun á fæðingarorlofslöggjöfinni og því að sveitarfélögin komi til móts við ungbarnafjölskyldur með því að gefa fyrr rétt á leikskólaplássi. Ég fer aðeins út fyrir efni þessa frumvarps en þetta snertir jú allt rétt ungbarnafjölskyldna sem hér er um að ræða. Ég held að það sé allt í lagi að taka smátíma á þessu kvöldi til að ræða þetta brýna mál sem snertir stöðu ungbarnafjölskyldna. Ég ítreka hins vegar að ég ætla ekki, við meðferð þessa máls í þinginu, að tefja framgang þess með einum eða öðrum hætti, enda hef ég lagt mig fram um það á umliðnum árum að fá í gegn þá breytingu sem er í frumvarpinu, breytingu sem mun bæta verulega stöðu foreldra fatlaðra barna sem hafa fengið umönnunargreiðslur. Ég vildi spyrja um eitt í frumvarpinu í lokin, þ.e. varðandi það að flytja framkvæmd fæðingarorlofs til Vinnumálastofnunar. Ég hef ákveðnar áhyggjur af því að sífellt skuli hlaðið auknum verkefnum á Vinnumálastofnun án þess að hún fái tilsvarandi fjármagn til að standa undir þeim verkefnum. Við sjáum að verkefnin hlaðast á hana, t.d. vegna innflytjenda. Nú á að fara að setja á hana verkefni samkvæmt fæðingarorlofslögunum. Ég spyr: Hver er skoðun Tryggingastofnunar ríkisins á þessum flutningi verkefna? Var þetta gert í sátt og samlyndi við Vinnumálastofnun og taldi hún sig fá eðlilegt fjármagn til að standa undir þessu verkefni? Var samhliða þessu tilfærsla á fjármagni frá Tryggingastofnun til Vinnumálastofnunar til að Vinnumálastofnun gæti sinnt verkefninu með eðlilegum hætti? Þar fyrir utan er ég ekki sannfærð um það og hef ekki séð nein sérstök rök fyrir því að Vinnumálastofnun hafi verkefnið með höndum fremur en Tryggingastofnun ríkisins. Virðulegi forseti. Ég skal ekki tefja þessa umræðu lengur en ég hef lagt nokkrar spurningar fyrir hæstv. ráðherra og vænti þess að fá svör þeim í þessari umræðu.

Frú forseti. Hv. þingmaður sagði að umræðan gæti dregist eitthvað, jafnvel fram yfir jól vegna stórra mála sem hið háa Alþingi á eftir að ræða. Þá á hv. þingmaður væntanlega við RÚV-frumvarpið. Mér skilst að menn ætli að ræða það mjög ítarlega. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún óttist ekki afdrif góðra mála, eins og við ræðum hér að hennar mati, í þeirri orrahríð. Er hugsanlegt að þau liggi óbætt hjá garði þegar upp er staðið? Mörg góð mál, ég nefni t.d. virðisaukaskattslækkun á matvæli sem margir eru hlynntir og þetta mál og mörg önnur, kunna að frestast og jafnvel liggja óbætt hjá garði ef umræðan um RÚV verður mjög langdregin.

Hún verður það.

Hæstv. forseti. Frammíkall utan úr sal minnti mig áðan á að mörg mál væru eftir órædd í þinginu á þeim stutta tíma sem hefðum til umráða. Ég býst við að margir deili þeirri skoðun að það verði erfitt, á þeim stutta tíma sem við höfum fram að jólaleyfi ef það verður þá eitthvert jólaleyfi, að afgreiða öll þau mál sem fyrir okkur hafa verið lögð. Hv. þingmaður verður að gera sér grein fyrir því að það er ekki við okkur í stjórnarandstöðunni að sakast þótt ráðherrar, hver á fætur öðrum, komi með hvert stórmálið á fætur öðru þegar nokkrir dagar lifa af þessu þingi. Ætli það séu ekki um fjögur mál, kannski fleiri, sem við eigum eftir að fá inn í efnahags- og viðskiptanefnd, sem hér eru til 1. umr. og eiga eftir að fara þar til meðferðar og eftir á að ræða í tveimur umferðum. Það er til skammar og til vansa fyrir þingið þegar mál koma svona seint fram, að það sé ekki hægt að senda þau til umsagnar með eðlilegum hætti til þeirra aðila sem vildu gjarnan fá að segja álit sitt á þeim málum. Það er allt á mikilli hraðferð í gegnum þingið og gegnum nefndirnar. Mér finnst það, virðulegi forseti, til vansa og lítilsvirðing við þingið að framkvæmdarvaldið skuli bjóða okkur upp á að þurfa að hraða málum svo að varla sé hægt að segja að þau fái eðlilega umfjöllun í nefndum. Þetta er staðan. Það er fyrst og fremst við stjórnarliða og ráðherra þessarar ríkisstjórnar að sakast varðandi það hve mörg mál koma seint inn. Við höfum engar útskýringar fengið á því að málin skuli koma svo seint inn. Þetta er fyrst og fremst til vansa fyrir þingið, að það skuli láta löggjafarvaldið bjóða sér upp á slíkt. Það þarf að mínu viti að fara að setja tímamörk á frumvörp frá ráðherrum, á hve seint fyrir jólaleyfi þau megi koma fram. En ég fullvissa hv. þingmann um að ég geri allt sem hægt er til að þetta tiltekna mál komist í gegnum þingið.

Frú forseti. Ég held að það séu engin vandkvæði á því fyrir þingið að afgreiða þessi góðu mál á þeim tíma sem er til jóla, það óttast ég ekki. En ég tek undir gagnrýni hv. þingmanns á hæstv. ríkisstjórn varðandi mál sem koma svo seint fram. En ég vildi velta upp því sem menn kalla málþóf, þar sem menn tala kannski í marga klukkutíma um mál sem búið er að ræða tvisvar eða þrisvar áður, t.d. RÚV-málið. Öll sjónarmið hafa komið fram, hvert einasta og búið að tína til öll rök, með og á móti. Ekkert nýtt mun koma fram í þeirri umræðu sem hér hefur verið haldið fram að muni taka marga sólarhringa. Ég velti fyrir mér hvort það sé forsvaranlegt af stjórnarandstöðunni að stunda málþóf á sama tíma og við hefðum góðan tíma til að ræða góð mál eins og þau sem við ræðum hér.

Af hverju gerir maðurinn það ekki?

Virðulegi forseti. Ég skil ekki af hverju hv. þingmaður kemur í ræðustól, þar sem við erum að ræða um réttindamál fyrir foreldra sem fá umönnunarbætur, og skuli eyða tíma sínum, ekki í að ræða umræðuefnið heldur til að ræða RÚV, sem hann er ásakar okkur í stjórnarandstöðunni um að ræða allt of mikið, eins og mér fannst á hv. þingmanni. Auðvitað ræðum við það mál eins og önnur þar til við teljum að við höfum fengið þau svör við spurningum okkar sem við þurfum að fá. Það eru alltaf að koma upp nýjar og nýjar hliðar á því máli. Ég hefði heldur kosið, virðulegi forseti, að hv. þingmaður nýtti tíma sinn til að ræða þetta brýna réttlætismál sem við sjáum loksins ná höfn, sem ríkisstjórnin hefur drattast með í mörg ár án þess að leiðrétta það. Þetta er mikið sanngirnismál. Ég vænti þess líka, af því hv. þingmaður hefur áhyggjur af því að málin komist ekki öll í gegnum þingið, að hann sé sammála mér um að við ættum að velta því fyrir okkur að setja ráðherrum ákveðin tímamörk, þegar þeir vanvirða löggjafarþingið ítrekað með því að leggja stóra og mikla lagabálka fram hér rétt fyrir þingfrestun. Það getur vel verið að hv. þingmanni finnist allt í lagi að vera á hraðferð með þau mál sem koma til efnahags- og viðskiptanefndar og við höfum ekki einu sinni tíma til að senda þau til umsagnaraðila. En ég hef þann metnað fyrir hönd þingsins að fjallað sé vel og faglega um málin í nefndum og mun fylgja því áfram. Ég mun halda áfram að kvarta, bæði við stjórnarliða og hv. formann efnahags- og viðskiptanefndar, ef málum er hagað með þeim hætti að við höfum ekki tíma til að fjalla vel og vandlega um þá löggjöf sem sett er á Alþingi og leyft umsagnaraðilum, sem eiga að hafa sitt að segja um málin, að fá að fjalla um þau einnig.

Frú forseti. Ég ætla ekki að flytja langa ræðu um þetta mál eða lengja umræðuna, enda ekki efni til þess í sjálfu sér. Ég vil fyrst og fremst taka undir það með síðasta ræðumanni að það er fagnaðarefni að þetta frumvarp skuli loksins komið fram til að kippa þessu tiltölulega einfalda og sjálfsagða máli í liðinn. Þessi ágalli á framkvæmd þessara mála hefur stungið í augu. Hann er að sjálfsögðu ekki sá eini sem benda má á, eins og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur farið yfir. Það mætti taka upp margt úr framkvæmd og lögunum um fæðingarorlof og fleiri tengd atriði ef út í það væri farið. En ég hygg þó að flestum hafi fundist þetta einna ámátlegast og ankannalegast, að þessar greiðslur, sprottnar af tvennum ólíkum ástæðum, skyldu ekki passa saman í framkvæmd laganna þannig að menn misstu annað ef hitt kæmi til. Enn merkilegra er þetta þegar maður horfir á hvað liggur á bak við í útgjöldum. Það er ekki eins og það hafi verið ástæða til að þvælast mikið fyrir í þessu máli af hálfu framkvæmdarvaldsins eða ríkisstjórnarinnar, eða hverjum við eigum að kenna um þetta. Þegar það er skoðað sést að málið snýst um tiltölulega litla fjármuni, þ.e. í útgjöldum talið fyrir ríkið, nokkra tugi milljóna kr. sem það getur komið til með að kosta að þessar greiðslur geti fallið til samtímis hjá þeim sem þannig háttar til um. Hitt er alveg ljóst, að það getur munað verulega um þetta fyrir viðkomandi einstaklinga. En þó er það ekki síður einfaldlega grundvallaratriði málsins að þessir hlutir séu í lagi, að menn séu ekki með tengingar eða krossa af þessu tagi í löggjöfinni. Nóg er samt af tekjutengingum og öðrum slíkum hlutum sem skerða oft og tíðum með ósanngjörnum hætti eina greiðslu ef aðrar koma til, eða við tekjuöflun eða annað í þeim dúr. Virðulegi forseti. Það er ástæða til að fagna þessu frumvarpi þótt seint sé fram komið og það vefst vonandi ekki fyrir mönnum að afgreiða það. Af því að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir lagði spurningar fyrir hæstv. félagsmálaráðherra þá leyfi ég mér að bæta einni við. Hún er ósköp einfaldlega um flutning á vistun Fæðingarorlofssjóðs. Mér leikur hugur á að vita hver eru meginrökin fyrir þeirri tilfærslu. Ég hef að sjálfsögðu ekki neitt á móti því og svo sem getur margt mælt með því að Vinnumálastofnun annist frekar vörsluna en Tryggingastofnun ríkisins, enda fæðingarorlofslöggjöfin og varsla sjóðsins nátengd vinnumarkaðsmálum og aðilum vinnumarkaðarins eins og kunnugt er. Þó væri ástæða til að heyra hvers vegna farið er í þessa breytingu sem óumdeilanlega fylgir nokkur kostnaður á meðan tilfærslan á sér stað, tímabundinn kostnaður sem væntanlega skilar sér þá í betri og skilvirkari framkvæmd sem hlýtur að vera ein helsta röksemdin fyrir því að fara út í þessa kerfisbreytingu. Það kann að vera að ráðherra hafi eitthvað komið inn á þetta í framsöguræðu sinni, sem ég náði því miður vegna truflunar í hliðarsal ekki að fylgjast alveg með. En gott væri ef hæstv. ráðherra vildi vera svo vænn að fara yfir helstu röksemdirnar fyrir mig í þessu sambandi.

Hæstv. forseti. Mér þykir leitt ef síðasti háttvirti ræðumaður missti af framsöguræðu minni.

Ekki allri.

Nei, ekki allri. En við getum farið yfir það síðar ef hann hefur misst af einhverju bitastæðu. Ég vil þakka þessa umræðu og þann jákvæða hug sem birtist í ræðum hv. þingmanna gagnvart þessu máli, sem reyndar kemur ekki á óvart. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir vék nokkrum atriðum til mín í ræðu sinni. Eitt af því sem hún nefndi þar var að fæðingarorlofslögin væru ein af fáum rósum í hnappagat ríkisstjórnarinnar frá 1995. Ég er sammála henni um það að þetta mál er rós í hnappagat ríkisstjórnarinnar en það er svo fjarri því að hún sé ein af fáum. Á þessum tíma hefur margt gerst og eru margar rósir í barmi ríkisstjórnarinnar.  En það er hins vegar rétt að þetta mál er jákvætt. Víða erlendis vekja lög um fæðingar- og feðraorlof mikla athygli. Fyrir nokkru var ég á ferð í Brussel þar sem ég hitti m.a. fulltrúa framkvæmdastjórnar ESB. Á þeim bæ er mjög horft til þessara mála. Ég geri ráð fyrir að við munum líklega kenna Evrópusambandinu sitthvað í þessum málum. Þar er mikill áhugi á því að taka upp svipað fyrirkomulag. Hv. þingmaður nefndi líka að þetta mál væri, ásamt fleiri málum, seint komið fram. Ég er sammála því og hefði gjarnan viljað að það kæmi fram mikið fyrr. En svona æxlast þetta og það dróst nokkuð að ganga frá í frumvarpsform. En ég ákvað að leggja málið fram og freista þess að fá það afgreitt. Ég veit að það er mikill samhugur meðal háttvirtra þingmanna um að gera það og tel það mjög gott því að málið er þess eðlis. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir beindi til mín nokkrum spurningum varðandi framkvæmd fæðingarorlofslaganna. Ég ætla ekki að fara í það allt í smáatriðum. En hún spurði hvort ég væri tilbúinn að fara yfir þessi mál og skoða með henni. Það er ég að sjálfsögðu tilbúinn að gera hvenær sem er og við finnum út úr því. Hins vegar vil ég taka fram að ég hef sett af stað vinnu í félagsmálaráðuneytinu, nokkurra sérfræðinga um þessi mál, til að fara yfir ýmsar ábendingar og athugasemdir sem hafa komið fram um framkvæmd laganna. Sú vinna er farin af stað og við munum síðar sjá hvað kemur út úr því. En ég er tilbúinn að ræða þetta mál eins og öll önnur hvenær sem er við hv. þingmann. Ég veit að hún getur lagt gott til mála, oft á tíðum. Síðan var spurt um það hver yrði framþróun þessara mála og hugsanlega lengingu fæðingarorlofs. Ég svaraði því fyrir stuttu síðan, m.a. í svari við fyrirspurn frá hv. varaþingmanni Birni Inga Hrafnssyni. Að sjálfsögðu tel ég koma til greina að lengja fæðingarorlofið út af fyrir sig. En ég ætla ekki að gefa fyrirheit um það hér og nú. Við vitum að töluverður kostnaður fylgir því og við þurfum að meta það hvernig við viljum forgangsraða útgjöldum o.s.frv. Við þurfum að horfa til ýmissa mála í velferðarkerfinu. Við þurfum að meta þetta í því samhengi. Ég held ég svari því þannig og nokkuð loðið kannski. Síðan hafa komið hér fram vangaveltur um af hverju sé verið að færa vörslu Fæðingarorlofssjóðs frá Tryggingastofnun til Vinnumálastofnunar. Fyrir ári var tekin um það ákvörðun að segja upp samningi við Tryggingastofnun um þessi mál og færa til Vinnumálastofnunar. Ég held út af fyrir sig að það sé rökrétt eins og m.a. kom fram í máli hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar. Hér eru á ferðinni vinnumarkaðstengd mál og ég tel fara vel á Vinnumálastofnun haldi utan um þau. Virðulegi forseti. Ég held að ég hafi þessa umræðu ekki lengri. En félagsmálanefnd mun fjalla um málið og að sjálfsögðu fær hún allar þær upplýsingar sem óskað verður eftir. Ég vona síðan að það gangi hratt og vel að vinna frumvarpið.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um ættleiðingarstyrki. Ég vil í upphafi geta þess og gera grein fyrir þeirri forsögu málsins að ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum þann 17. febrúar sl. að hefja undirbúning að útfærslu greiðslna til foreldra sem ættleiða börn erlendis frá. Fyrrverandi félagsmálaráðherra, Árni Magnússon, lagði tillögu þessa efnis fram í ríkisstjórn eftir að hafa farið yfir málið og menn hafa komist að þeirri niðurstöðu að eðlilegt væri að vista það í félagsmálaráðuneytinu. Þá hafa hv. alþingismenn lagt fram tillögu til þingsályktunar á nýliðnu þingi um styrki til foreldra er ættleiða börn frá útlöndum sem þingmenn margra flokka stóðu sameiginlega að. Á grundvelli umfjöllunar ríkisstjórnarinnar um málið skipaði ég starfshóp til að útfæra í lög og/eða reglugerð reglur um styrki ríkisins til foreldra er ættleiða börn frá öðrum löndum. Starfshópurinn skilaði skýrslu sinni til mín í nóvember sl. og var í skýrslunni gerð tillaga um tiltekið fyrirkomulag ættleiðingarstyrkja sem frumvarpið byggir á. Lagt er til það nýmæli að kjörforeldrar sem ættleitt hafa erlent barn eða börn í samræmi við lög um ættleiðingar geti sótt um fjárstyrk úr ríkissjóði. Gert er ráð fyrir að félagsmálaráðherra fari með yfirstjórn ættleiðingarstyrkja samkvæmt lögunum og er sú tillaga í samræmi við það sjónarmið að tengja þá styrki við umsýslu fæðingarstyrks sem greiddur er samkvæmt lögum um fæðingar- og foreldraorlof. Jafnframt er lagt til að félagsmálaráðherra ákveði með reglugerð hvaða aðila hann felur framkvæmd laga þessara en nú er gert ráð fyrir að framkvæmdaraðili verði Vinnumálastofnun. Ein meginástæða þess er það hagræði sem hlýst af því að hafa greiðslur styrksins hjá sama aðila og hefur umsjón með greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Í frumvarpinu er lagt til að ættleiðingarstyrkur verði eingreiðsla sem greidd verði út samkvæmt umsókn kjörforeldra þegar erlenda ættleiðingin hefur verið staðfest hér á landi eða ættleiðingarleyfi hefur verið gefið út hér í samræmi við ákvæði laga um ættleiðingar. Jafnframt er gert ráð fyrir að kjörforeldrar sem hafa fengið útgefið forsamþykki í samræmi við lög um ættleiðingar eigi einir rétt á ættleiðingarstyrk. Þeim sem búsettir eru hér á landi er óheimilt að ættleiða barn erlendis nema stjórnvöld samþykki það með útgáfu forsamþykkis til ættleiðingarinnar og er því eðlilegt að miða rétt til styrksins við þá sem fá slíkt forsamþykki. Einnig er rétt að vekja athygli á því að gert er ráð fyrir að ættleiðingarstyrkur verði aðeins veittur vegna ættleiðinga sem fara fram fyrir milligöngu löggilts ættleiðingarfélags. Samkvæmt 18. gr. reglugerðar um ættleiðingar er þeim sem óska eftir forsamþykki til að ættleiða erlent barn skylt að leita milligöngu um ættleiðinguna hjá félagi sem hefur fengið löggildingu dómsmálaráðherra til að annast milligöngu um ættleiðingar milli landa. Þótt undantekningar finnist frá þeirri meginreglu í 19. gr. reglugerðarinnar þykir rétt að binda greiðslu styrksins við ættleiðingar sem fara fram fyrir milligöngu löggiltra ættleiðingarfélaga. Milliganga ættleiðingarfélags tryggir að ættleiðingin fari fram í samvinnu við hið erlenda ríki en það er grundvallaratriði þegar kemur að ættleiðingum milli landa. Af þessu skilyrði leiðir að svokallaðar fjölskylduættleiðingar falla utan ramma frumvarps þessa, en með því er átt við ættleiðingu á barni sem býr í öðru ríki en er í fjölskyldutengslum við eða er barn annars umsækjanda um ættleiðingu. Hæstv. forseti. Við undirbúning frumvarpsins var óskað eftir sundurliðuðum upplýsingum frá Íslenskri ættleiðingu um heildarkostnað við að ættleiða erlend börn. Samkvæmt upplýsingum frá félaginu nemur heildarkostnaður við að ættleiða barn frá Kína um 1,2 millj. kr., frá Indlandi um 1,1 millj. kr. og frá Kólumbíu um 1,4 millj. kr. Lagt er til í frumvarpinu að fjárhæð ættleiðingarstyrks nemi 480 þús. kr. Forsendur við ákvörðun fjárhæðarinnar voru þær að ætlunin væri að veita styrk sem kæmi til móts við heildarkostnað kjörforeldra vegna ættleiðinga en ekki að greiða þann kostnað að fullu. Við ákvörðun fjárhæðarinnar var í fyrsta lagi litið til ferðakostnaðar frá Íslandi til ættleiðingarlands. Í öðru lagi var litið til kostnaðar vegna ættleiðingarinnar í viðkomandi landi eða kostnaðar vegna opinberrar umsýslu í ættleiðingarlandi, auk kostnaðar vegna greiðslu til barnaheimilis erlendis, stimpilgjalda vegna ættleiðingar, þýðingar erlendis og útgáfu vegabréfs barns erlendis. Að lokum var í þriðja lagi litið til kostnaðar vegna uppihalds í ættleiðingarlandi. Dæmi eru um að kjörforeldrar ættleiði erlendis fleiri en eitt barn samtímis og er í frumvarpinu gert ráð fyrir að kjörforeldrum verði veittur styrkur vegna hvers barns umfram eitt sem nemur 20% af grunnfjárhæðinni. Ýmsar greiðslur sem áður voru greindar geta hækkað ef foreldrar ættleiða fleiri en eitt barn samtímis og því þykir rétt að fjárhæð styrksins taki mið af því. Ástæða er til að taka fram að gert er ráð fyrir að ættleiðingarstyrkir verði veittir kjörforeldrum án tillits til fjárhagsstöðu þeirra. Mun það meðal annars einfalda til muna alla umsýslu vegna umsókna um styrki sem hefur í för með sér að kostnaður vegna umsýslunnar verður lítill og líkur á ágreinings- og kærumálum hverfandi. Í þessu samhengi vakna spurningar um skattumhverfi ættleiðingarstyrks. Við undirbúning málsins náðist sátt um að leggja til að styrkirnir verði undanþegnir staðgreiðslu en slíkt kallar á breytingu á reglugerð fjármálaráðuneytisins um laun, greiðslur og hlunnindi utan staðgreiðslu. Einnig er þörf á að breyta A-lið 30. gr. laga um tekjuskatt þannig að leyfður verði frádráttur frá tekjum sem byggist á sannanlegum kostnaði sem fólk þarf að standa undir við ættleiðingu barns. Gert er ráð fyrir að samhliða umfjöllun um þetta frumvarp verði litið til þeirra laga sem hér eru nefnd. Að lokum, virðulegur forseti, er rétt að geta þess að lagt er til að lögin öðlist gildi 1. janúar nk. og verði frumvarpið að lögum fyrir þann tíma eiga kjörforeldrar barna sem ættleidd verða eftir gildistöku laganna rétt til styrks samkvæmt lögunum. Við undirbúning frumvarps þessa var rætt um hvort aðeins ætti að greiða ættleiðingarstyrki vegna þeirra ættleiðingarmála er hefjast eftir gildistöku laga um ættleiðingarstyrki. Þótti það ekki æskilegt viðmiðunarmark enda gæti þá liðið langur tími þar til að útgreiðslu styrkja kæmi. Hæstv. forseti. Það er mér mikið ánægjuefni að fá tækifæri til að leggja það frumvarp sem hér um ræðir fram á Alþingi. Ég tel að þetta sé mikið réttlætismál við að fylgja öllum öðrum Norðurlöndum í þessu efni. Þetta mál varðar grundvallaratriði í samfélaginu, einkum að tvennu leyti, annars vegar að því er varðar jöfnuð milli foreldra og barna hér á landi og hins vegar að því er varðar réttinn til fjölskyldulífs. Þá erum við jafnframt að færa þessum börnum mjög gott líf til frambúðar. Það finnst mér skipta máli í umræðu um þessi mál. Hæstv. forseti. Að lokinni umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. félagsmálanefndar.

Frú forseti. Hæstv. félagsmálaráðherra var heldur borubrattur og rogginn með sig og hann má alveg vera það. Það frumvarp sem hæstv. ráðherra mælti hérna fyrir er árangurinn af töluvert langri vinnu sem bæði hann og forveri hans, Árni Magnússon, lögðu á sig. Sú vinna var unnin í kjölfar töluverðra umræðna á hinu háa Alþingi um þetta mál. Eins og hæstv. ráðherra gat um kostar það drjúgan skildinginn að ættleiða barn erlendis frá. Hæstv. ráðherra nefndi sem dæmi að það kostaði nánast 1,5 milljónir að ættleiða barn frá Kólumbíu. Það eru þess vegna drjúgar fjárfestingar sem menn leggja í hvað varðar hamingju og heill þegar þeir gera það. En ég get nú sagt af eigin reynslu að ekki er hægt að finna nokkurt hlutabréf í öllum heiminum sem hægt er að ávaxta jafn vel og með slíkri fjárfestingu. Þar tala ég af góðri reynslu. Ég vil segja strax að af hálfu stjórnarandstöðunnar hefur komið fram í umræðum áður en þetta mál kom hingað, að hún er þess mjög fýsandi að málið gangi hratt og vel fyrir sig. Stjórnarandstaðan greiddi því atbeina sinn að það væri tekið á dagskrá með afbrigðum til þess í senn að sýna stuðning við málið og alkunna sáttfýsi sína gagnvart stjórnarliðinu. Ég segi það alveg klárt og kvitt að ég vil að málið verði afgreitt hið fyrsta og á þessu þingi og er jafnvel reiðubúinn til að gera svolítið hlé á málefnalegum, löngum og örugglega mjög fjörugum umræðum um Ríkisútvarpið til að það mætti nást. Það frumvarp sem hæstv. ráðherra lýsti er að flestu leyti hugvitsamlega og vel gert. Ég er sammála ýmsu sem hæstv. ráðherra nefndi sérstaklega til að draga úr skriffinnsku, umstangi og umsýslu. Ég er mjög ánægður með það skattumhverfi sem hæstv. ráðherra ætlar þessum lögum að frumvarpinu samþykktu að hvíla í. Það er einungis einn skavanki á frumvarpinu sem ég ætla að finna að, hann er dálítið grófur en sem betur fer varðar hann fáa. Ég þekki það af mínu ágæta samstarfi við hæstv. félagsmálaráðherra og formann félagsmálanefndar að þeir eru örugglega reiðubúnir til að skoða út í hörgul hvort ekki sé hægt að ráða bót á því. Í máli ráðherrans kom fram að í einni grein frumvarpsins, 5. gr., síðustu málsgrein, kemur skýrt fram að einungis er ætlast til að ættleiðingarstyrkur sé veittur vegna ættleiðinga sem fara fram fyrir atbeina eða milligöngu löggilts ættleiðingarfélags. Í sjálfu sér hef ég ekkert við það að athuga að reynt sé að tryggja allt í tengslum við ættleiðingar. Ég hef sjálfur barist fyrir því á Alþingi að Íslendingar, með samþykki Alþingis, staðfestu Haag-sáttmálann sem girðir í veg fyrir kaupskap og jafnvel rán á börnum eins og því miður eru dæmi um enn í dag, og þá var í gadda slegið að forsamþykki til ættleiðingar yrði einungis veitt í gegnum löggilt ættleiðingarfélög, þ.e. Íslenska ættleiðingu, sem hefur staðið sig ákaflega vel. Á þeim tíma þegar lögin sem nú gilda um ættleiðingar voru samþykkt á grundvelli Haag-sáttmálans voru nokkrir úfar hér í þingsal vegna þess að afráðið var að beina ættleiðingum með þessum hætti í farveg eins félags. Ástæðan var sú að margir hafa farið þá leið að ættleiða af eigin sjálfsdáðum og frumkvæði, ég er einn af þeim til dæmis. Ég er þeirrar skoðunar að menn eigi að hafa val hvort þeir fara í gegnum félag eða eftir sínum eigin leiðum. Látum það nú vera hvaða skoðanir ég hef á því. Ég vil hrósa sérstaklega hæstv. dómsmálaráðherra, Birni Bjarnasyni, fyrir að þó að þetta sé meginreglan hefur hún verið túlkuð svo af hálfu dómsmálaráðuneytisins að ef hægt er að ganga úr skugga um að sérstök tengsl séu millum hinna væntanlegu foreldra og lands sem ættleiða á frá, þá hefur forsamþykki fengist frá ráðuneytinu en að sjálfsögðu einungis þegar búið er að grafast vandlega fyrir um hvort foreldrar séu hæfir og sömuleiðis þegar búið er að grafast fyrir um, fyrir atbeina hins íslenska stjórnvalds í hinu erlenda landi, þ.e. utanríkisþjónustunnar, og staðfesta að allt sé með felldu. Þetta hefur gerst á síðustu árum í einhverjum tilvikum og það er mjög vel. Mér finnst að sú leið sem hæstv. dómsmálaráðherra hefur farið í þessu efni sameini þetta hvort tveggja, þ.e. að meginstraumur ættleiðinga liggur í gegnum hið löggilta ættleiðingarfélag en það er samt ekki girt fyrir að menn geti fyrir eigin atbeina ættleitt barn við sérstakar aðstæður og að fengnum tryggum upplýsingum um að öllum skilyrðum af hálfu íslenskra stjórnvalda sé fullnægt. Þess vegna skýtur það skökku við að í 3. mgr. 5. gr. og sömuleiðis í greinargerðinni um þá málsgrein komi það algjörlega skýrt fram að greiðslur þessa styrks eigi að binda við ættleiðingar sem fari fram fyrir milligöngu þessa félags. Það þýðir að ef einhver ætlar sér að ættleiða frá landi sem hið íslenska ættleiðingarfélag hefur ekki formleg tengsl við fær hann ekki styrkinn. Hann gæti samt sem áður fengið áfram leyfi dómsmálaráðuneytisins. Það vill svo til að slík dæmi liggja á borðinu. Ég get greint frá því að dæmi er um hjón sem hafa ættleitt barn frá landi þar sem íslenskur embættismaður sem starfar í sendiráði Íslands í því landi hafði gengið úr skugga um að allt væri með felldu með þá stofnun sem barnið var fengið frá og sömuleiðis með þá tilhögun sem var á ættleiðingunni. Það barn er komið, við höfum samþykkt það sem ríkisborgara og það er orðið þriggja ára gamalt. Þessir foreldrar hafa hug á því að verða sér úti um systkini við þetta barn frá sama stað. Það þýðir að foreldrarnir mundu ekki fá þennan styrk. Það er ekki jafnræði, það er ekki sanngirni og ég er viss um að allir sem hlusta á þetta eru mér sammála um það. Ég veit hins vegar nákvæmlega af hverju menn gera þetta. Þeir eru að girða fyrir að greiddir verði út ættleiðingarstyrkir vegna svokallaðra fjölskylduættleiðinga þar sem verið er að ættleiða barn einstaklings sem hefur flust frá öðru landi og gifst hingað. Ég er algjörlega sammála því. Það er um allt annars eðlis ættleiðingar að ræða þá. Það er með engu móti hægt að segja að þó að það sé gert sé verið að brjóta einhvers konar jafnræði. En í því tilviki sem ég lýsti áðan er alveg örugglega verið að gera það. Ekki mundi vera um mikinn kostnað að ræða fyrir íslenska ríkið því að ég hygg að það sé að meðaltali tæplega eitt barn á ári sem kemur hingað með þeim hætti. Þeim fer fækkandi vegna þess að Íslensk ættleiðing er að verða sér úti um tengsl við fleiri lönd. En jafnvel stór lönd eins og Rússland þar sem af ýmsum ástæðum er mögulegt fyrir íslenska foreldra að ættleiða barn frá eru ekki formleg tengsl við það land. Það þýðir t.d. að þó að rússnesk stjórnvöld og rússneskar stofnanir séu af vilja gerðar og margir íslenskir foreldrar vildu vafalítið njóta þess, þá mundi ekki vera hægt að fá styrk til að standa straum af kostnaði við það jafnvel þó að íslenska dómsmálaráðuneytið mundi veita forsamþykki, eins og dæmi eru um. Nú er það svo að ekki eru mörg lönd í heiminum reiðubúin til að ættleiða út úr landinu börn sem eru foreldralaus og þeim jafnvel fer fækkandi. Í sumum þeirra landa þar sem slíkt þjóðarörlæti hefur verið einkennandi fyrir viðhorf til ættleiðinga, eins og Kólumbíu, er nú tekist á um hvort leyfa eigi það áfram. Í öðrum löndum Suður-Ameríku, sem nokkrir góðir íslenskir ríkisborgarar hafa komið frá, t.d. Gvatemala, er búið að loka á það. Á móti hafa opnast lönd sums staðar eins og Rússland, sem ég nefndi áðan. Ég held að ekki sé hægt að brjóta með þessum hætti gegn rétti fólks sem fullnægir skilyrðum yfirvalda og fellur ekki undir fjölskylduættleiðingar, það hlýtur að standa jafnfætis þeim sem fara í gegnum hið löggilta félag. Þetta vildi ég leggja inn í umræðuna, frú forseti. Ég vona að þetta verði skoðað í nefndinni og ég áskil mér allan rétt til að leggja fram breytingartillögu er þetta varðar ef ekki tekst samstaða um það í nefndinni. Ég held að menn hljóti að leggja það á sig að breyta þessu á þann hátt því að það hlýtur að vera leið til þess án þess að um leið sé verið að opna fyrir það sem ég nefndi áðan, þ.e. fjölskylduættleiðingarnar, sem allt annað mál gildir um.

Frú forseti. Nú rignir yfir okkur góðum málum af ýmsum toga. Ég vona fyrir hönd þeirra sem vilja að þau nái fram að ganga að málþóf í kringum RÚV-málið tefji ekki framgang þeirra. Hins vegar verð ég að benda á að þó að til sé nógur peningur alls staðar í dag og ríkissjóður yfirfullur af peningum og afgangur á hverju ári, sem væntanlega er að einhverju leyti að þakka ríkisstjórninni og hennar starfi í tólf ár sem hefur borið ríkulegan ávöxt fyrir land og þjóð og launþega, þá er ekki náttúrulögmál að svo verði um alla framtíð, að það verði eilífur vöxtur á tekjum ríkissjóðs og endalaust hægt að auka útgjöldin. Ef vinstri stjórn kæmist til valda, frú forseti, sem mundi sólunda öllum þessum sjóðum á stuttum tíma, eins og oft tekst til, kæmi að því að skera þyrfti niður. Það er oft mjög sársaukafullt. Það mál sem við ræðum er eitt af þeim dæmum sem ég tel og hef fært fyrir rök áður að engin rök séu fyrir, þ.e. að veita þessa styrki. Það fólk sem ættleiðir er eðli málsins samkvæmt búið að bíða eftir því að eignast barn nokkurn tíma, þrjú eða fjögur ár. Ég þekki þetta af vissum ástæðum mjög vel. Það hefur kannski beðið í þrjú, fjögur, fimm ár, jafnvel í tíu ár, og á þeim tíma hefur það fólk búið eitt sér og væntanlega safnað eignum. Það er a.m.k. mín reynsla af þeim sem ég þekki. Það fólk er yfirleitt mjög vel sett fjárhagslega eftir fjögurra, fimm ára eða tíu ára hjúskap, barnlaust. Hafi þau ekki safnað hálfri milljón, sem svarar þessum styrk, eða einni milljón til að ættleiða barn þá setur maður spurningarmerki við hvort þau geti alið barnið upp, hafandi verið barnlaus í fimm til tíu ár. Þar fyrir utan er gleðin af því að ættleiða barn margfalt meiri og hjal um hálfrar milljónar króna styrk er hjákátlegt, frú forseti. Ég bendi á að hér á að taka upp styrki án tillits til tekna eða eigna. Þar er borið við einföldun, frú forseti. Það mætti aldeilis gera það víðar, t.d. hjá Tryggingastofnun til samræmis, til einföldunar, að vera ekkert að kafa ofan í tekjur og eignir fólks. Það mætti gera það nánast alls staðar í skattkerfinu ef mönnum er svo umhugað um að einfalda stjórnsýsluna og vesenið. Mér finnst undarlegt að veita hálfrar milljónar krónu styrk án þess að vita hvort fólkið á 100 milljónir í eignum eða er með milljón á mánuði í tekjur. Einu rökin sem ég sé fyrir styrknum eru þau að ættleiðing sparar íslenska ríkinu fæðingar- og meðgöngukostnað. Mæðraeftirlit og fæðingarkostnaður er nokkur og það má færa rök fyrir því að þetta spari þann kostnað. Hann er kannski 300 þús. kr. samanlagt, ég þekki það ekki nákvæmlega. Það væru kannski rök en þau eru dálítið ankannaleg. Það mætti þá líka segja að þeir útlendingar sem flytja til landsins og sækja um íslenskan ríkisborgararétt ættu líka að fá styrk af því að þeir spöruðu ríkinu fæðingarkostnað. Ég er á móti þessu máli. Ég tel ekki þörf á því, þetta sé ekki fólk sem hafi þörf fyrir styrk og bætur. Gleðin yfir því að eignast barn er miklu meira virði en styrkur frá ríkinu. Þar fyrir utan, frú forseti, gerist það að um leið og svona styrkur er settur upp þá koma kvaðirnar, t.d. að menn þurfi að ættleiða í gengum Íslenska ættleiðingu, sem hefur gert samning við örfá ríki en ekki öll. Ef einhverjum byðist, t.d. í Rússlandi, Póllandi eða annars staðar, að ættleiða barn af einhverjum ástæðum þá gæti hann ekki ættleitt það í gegnum Íslenska ættleiðingu og fengi þar af leiðandi ekki styrk. Ég býst við að það hafi ekki nein áhrif. Ég reikna ekki með að það hafi áhrif á viðkomandi aðila. Hann mun að sjálfsögðu ættleiða barnið hvort sem hann fær styrk eða ekki. Ég get ekki ímyndað mér að þetta skipti neinu máli. Ég skil ekki þessa baráttu hjá fólki, að leita stöðugt til ríkisins um alla mögulega og ómögulega hluti, jafnvel þótt engin þörf sé fyrir það. Ég er á móti þessu máli og vara við því hve reiðubúnir menn eru til að leita alltaf til ríkisins, þ.e. í vasa samborgara sinna, til þess að borga alls konar hluti sem þeir vilja ná fram sjálfir í einkalífi sínu. Ég vil að menn horfi frekar á sjálfa sig í því sambandi. Ég fullyrði að þá sem ættleiða börn munar yfirleitt ekki um kostnaðinn við ættleiðinguna. Kostnaðurinn er ekki nema hálft bílverð, frú forseti.

Frú forseti. Ég er ekki vanur að gefa ræðum hv. þingmanna einkunnir en þetta var einhver aumasta ræða sem ég hef heyrt af vörum nokkurs þingmanns. Hún kemur því miður ekkert á óvart því að hv. þingmaður leggst gjarnan gegn ýmsum sanngirnismálum. Ég rifja t.d. upp þegar hv. þingmaður ónýtti samstöðu í efnahags- og viðskiptanefnd um árið þegar nefndin að öðru leyti var sammála um að undanþiggja gjafir til líknarfélaga erfðaskatti. En látum það vera. Allra vitlausasta í þessari ræðu var þegar hann fór að fjasa um, eða ýja að því a.m.k., að stjórnarandstaðan væri með einhverjum hætti að reyna að eyðileggja þetta mál með málþófi um Ríkisútvarpið. Herra trúr, þetta mál væri ekki á dagskrá nema vegna þess að stjórnarandstaðan ýtti því á dagskrá. Hún hefur gert allt sem í hennar valdi stendur til að greiða för málsins með góðu samstarfi við hæstv. ráðherra um málið. Þau rök sem hv. þingmaður tíndi til áðan gegn styrkjum af þessu tagi eru svo gjörsamlega út í hött að það tekur því varla að ræða þau. Sem betur fer er hjartalagið í Sjálfstæðisflokknum almennt töluvert öðruvísi en það sem birtist í ræðunni hér áðan. Þar er fullt af fólki sem vill horfa af sanngirni á mál. Það getur vel verið að hv. þingmanni finnist ekki merkilegt að ríkið styrki með þessum hætti fólk sem þarf að sækja til erlendra ríkja til þess að verða sér úti um það sem hv. þingmaður sagði þó réttilega að skipti mjög miklu máli varðandi hamingju og heill. Fólk sem hefur beðið árum saman eftir því að geta eignast börn, í sumum tilvikum allt að tíu ár sagði hv. þingmaður að hefði safnað miklum auði á meðan. Þetta fólk hefur borgað mikla skatta. Þeir skattar hafa m.a. farið í að rækta önnur börn í íslensku samfélagi. Það er hægt að finna fullt af rökum til að skjóta stoðum undir þetta þjóðþrifamál sem allir styðja nema hv. þingmaður.

Frú forseti. Hið sama gildir um þetta frumvarp og málið sem var á dagskrá næst á undan þessu að ég kem fyrst og fremst í ræðustól til að fagna því og þakka fyrir að það skuli loksins lagt fyrir þingið. Hér er ekki svo stórt mál á ferð sé það mælt í fjármunum né heldur hvað varðar form og gerð og því hefði ekki átt að þurfa að vefjast svo lengi fyrir mönnum að taka upp þetta fyrirkomulag. Það er svolítið snautlegt að við Íslendingar skulum verða síðastir allra Norðurlanda til að innleiða slíka réttarbót og mátti ekki seinna vera. En betra er seint en aldrei og við fögnum því að málið skuli loksins komið í þennan farveg. Ég tek það fram að ég er enginn sérstakur sérfræðingur á þessu sviði þótt að ég hafi haft afskipti af þessu máli nokkrum sinnum á undanförnum árum, fyrst vegna setu minnar í efnahags- og viðskiptanefnd á sinni tíð þar sem þetta efni bar á góma, eins vegna setu í félagsmálanefnd og sökum þess að af og til hefur fólk leitað til mín á umliðnum árum sem svona háttar til um. Það hefur sem sagt ráðast í þetta eða beðið eftir því að hlotnast sú gæfa að fá að ættleiða barn. Ég þekki þetta ekki af persónulegri reynslu því að lífslán mitt hefur blessað mig og mína fjölskyldu ríkulega af börnum. En við vitum að svo er ekki um alla. Ég er þeirrar skoðunar að þegar vel tekst til, sem yfirleitt er ef vandað er til verka, þá geti þetta orðið til mikillar gæfu fyrir báða aðila, foreldrana sem í hlut eiga og börnin sem þau ættleiða. Að sjálfsögðu er það réttlætis- og sanngirnismál sem varðar það að jafna aðstöðu fólks að menn fái með sambærilegum hætti stuðning gagnvart þeim kostnaði sem þessu fylgir eins og samfélagið styður með margvíslegum hætti við þann stóra hóp sem einfaldlega eignast börn og að kostnaðinum, sem þarna er óumflýjanlegur m.a. vegna þess að menn vilja vanda til verka, sé að einhverju leyti mætt. Ég held að þessi mál hafi verið sett í góðan farveg. Það var gæfuspor þegar ættleiðingarfélagi var falið hlutverk á þessu sviði. Ég man ekki betur en að hlutast hafi verið til um að það fengi nokkurn fjárstuðning til starfsemi sinnar. Þegar ég kom að þessu í þingnefnd á sínum tíma var ætlunin að við það yrði gerður einhvers konar þjónustusamningur og það hefði það hlutverk að sjá um samskiptin, velja þau lönd sem þarna ættu hlut að máli o.s.frv. Ég ætla ekki að blanda mér sérstaklega í ræðu hv. þm. Péturs Blöndals og ég leyfi hv. þm. Össuri Skarphéðinsson að eiga þá einkunn einum sem hann gaf henni. Ég verð þó að segja að sérstaklega fundust mér dapurleg rökin þegar kom að fjármálahliðinni, eins og það væru í sjálfu sér nokkur minnstu rök í þessu sambandi, að hér gætu átt í hlut útgjöld af stærðargráðunni 20 millj. kr. á ári. Þá er orðið hart á dalnum ef réttlætis- og sanngirnismál stranda vegna þess að þeim fylgi slíkur hverfandi óverulegur kostnaður í hátt á fjórða hundrað milljarða kr. ríkisútgjöldum. Við eigum ekki að stilla dæminu þannig upp heldur spyrja grundvallarspurninga: Er hér um sanngirnis- og réttlætismál að ræða sem á að vera hluti af samneyslu okkar, velferðarútgjöldum og þjónustu okkar, tekjujafnandi aðgerðum okkar innan hins opinbera kerfis? Ef niðurstaðan er sú að svo eigi að vera þá fær málefnið sína hlutdeild í þeim útgjöldum. Hún er mjög lítil í þessu tilviki og það fær það sinn sess þar, sína hlutdeild og svo er dæmið gert upp í heild. Það er óskaplega ósanngjarnt að taka mál af þessu tagi og byrja á að horfa á það hvað þau kosta, til eða frá. Það finnst mér ekki rétt aðferðafræði, ekki rétt nálgun. Ef við komumst að þeirri niðurstöðu, þegar við skoðum svona mál, að það sé réttlætismál, sanngirnismál, að það sé ósanngjarnt að þessi hópur fái ekki einhvern stuðning af hendi hins opinbera, þá setjum við það inn í heildarmyndina. Svo stillum við af útgjöld og tekjur ríkisins. Það getur vel verið að það þýði að eitthvað örlítið minni fjármunir séu til skipta í önnur verkefni en þannig eigum við að nálgast hlutina. Fyrst spyrjum við okkur að því: Er þetta mál sem á heima í heildaraðgerðum ríkisins af þessu tagi? Svo setjum við reikningsdæmið upp, stillum það af og lokum því. Í raun þarf ekki mikið meira um þetta að segja, frú forseti. Ég fagna því að við getum loksins borið okkur kinnroðalaust saman við hin Norðurlöndin að þessu leyti. Um upphæðirnar má auðvitað lengi deila en ég held að hér sé farið hófsamlega í málin. Menn fara a.m.k. ekki neinu offari. Það held ég að sé alveg ljóst, upphæðin er ekki slík. Sjálfsagt finnst mönnum að gera mætti betur, sérstaklega til að fyrirbyggja það sem hefur verið þáttur í þessu, að það hefur hreinlega getað skipt máli hver efnahagur væntanlegra ættleiðingarforeldra hefur verið varðandi það að ráðast í þessi útgjöld. Auðvitað viljum við ekki, ef við erum á því á annað borð að þetta eigi að vera valkostur fyrir fólk sem ekki verður þeirrar gæfu aðnjótandi að geta eignast sín börn sjálft að eiga kost á þessu, að þau mannréttindi séu bundin við efnahag heldur séu þau þá algild og við reynum að tryggja að allir standi sæmilega jafnt að vígi gagnvart möguleikum af þessu tagi. Þá má deila um hvort upphæðin þurfi að vera ríflegri, eða að reglunum sé hugsanlega breytt eða beitt þannig í framkvæmd að hægt sé að mæta tilteknu hærra hlutfalli af raunverulegum kostnaði, sem getur verið misjafn eftir löndum. Þetta er a.m.k. gott skref og tvímælalaust í rétta átt. Það má alltaf hugsa sér að endurskoða framkvæmdina og upphæðir, eins og reyndar á að gera með reglubundnu millibili, og bæta úr því sem kann að þykja áfátt í upphaflegri gerð laganna.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Meiri hluti ræðumanna hefur tekið þessu máli vel og það er gott. Ég vil nota tækifærið og þakka hv. þingmönnum fyrir að vilja liðka fyrir framgangi málsins. Ég tel það mikilvægt. Rætt hefur verið um að þessi lög taki gildi 1. janúar. Auðvitað er málið seint fram komið en ég tel mikilvægt að ná að ljúka því þannig að það taki gildi 1. janúar. Komið hafa fram ábendingar og athugasemdir varðandi efni málsins. Ég tel eðlilegt að félagsmálanefnd fjalli um þær og komist að niðurstöðu. Ég er að sjálfsögðu tilbúinn til að vinna með nefndinni í vinnslu málsins ef þess er óskað. En ég held ég svari þessum spurningum, sérstaklega frá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, á þá leið að nefndin fari yfir þau atriði í umfjöllun sinni. Pétur H. Blöndal hv. þm. kom með sín sjónarmið. Ég virði þau að sjálfsögðu. Hann er á móti þessu máli. Það er hans sjónarmið og allt í góðu með það. Ég vil hins vegar segja, í samhengi við það, að ég hef fundið fyrir almennri ánægju í samfélaginu vegna þessa máls, ekki eingöngu fólks sem á hagsmuna að gæta heldur hefur mér fundist að almennt finnist fólki þetta réttlætismál. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu, hæstv. forseti. Ég ítreka það sem ég sagði, að ég er ánægður með að fá tækifæri til að mæla fyrir þessu frumvarpi. Hér er nýlunda á ferðinni sem ég tel jákvæða og góða og ég vonast til að málið fái góðan framgang á Alþingi.