Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Það er að bera í bakkafullan lækinn að halda áfram umr. um þessi mál svo mikið er búið að segja um þau. Ég vil þó segja strax að það væri auðvitað fásinna annað en að fagna, þó með semingi sé, þeim árangri sem náðst hefur í verðbólgumálum því þetta er sá árangur sem allir íslenskir stjórnmálaflokkar hafa lofað að reyna að ná ef þeir fengju til þess tækifæri. Við stjórnarandstæðingar höfum hins vegar haft það að athuga við stefnu ríkisstj. að þessum árangri er náð að meiri hluta til með því að skerða laun, skerða kaupmátt launafólks í þessu landi. Ég hef margoft lýst þeirri skoðun minni að þegar svona er gengið á hlut launamanna eins og hér hefur verið gert núna þá hafi þess ekki verið nógu vandlega gætt að líta til þeirra milliliða sem gætu lagt eitthvað af mörkum til baráttunnar gegn verðbólgunni. Við höfum margoft lýst því yfir, Alþfl.-menn, og alveg frá árinu 1978 vöruðum við mjög alvarlega við þeirri efnahagsstefnu sem hafði verið tekin upp hér í landinu og rekin um nokkurt ára bil. Við sögðum þá að það yrði að taka upp gjörbreytta efnahagsstefnu ef ekki ætti að sigla þjóðarskútunni upp á sker. Því miður var ekki hlustað á viðvaranir okkar, hvorki um þá ógnarlegu fjárfestingu sem þá átti sér stað í þjóðfélaginu í formi skipakaupa og annarra þátta né var heldur hlustað á okkur þegar við ræddum um að það þyrfti að stokka upp sjóðakerfið og draga úr sjálfvirkni þess. Það var ekki hlustað á okkur þegar við vöruðum við því að það yrði að stöðva eða draga úr erlendum lántökum og það var ekki hlustað á okkur yfirleitt þegar við töluðum um það að það yrði að gera mjög harkalegar aðgerðir til þess að vinna bug á verðbólguógnvaldinum. Að mörgu leyti fagnaði ég þeirri ákveðnu stefnu sem núv. hæstv. ríkisstj. beitti til að kveða verðbólguna niður. En ég endurtek það enn á ný að ég var hvergi nærri sammála þeim aðferðum sem við þetta var beitt vegna þess að þær voru of einhæfar. Ég taldi og tel enn að það hefði mátt m.a. draga úr ýmsum kostnaðarþáttum milliliða í þjóðfélaginu og langar að fara um það nokkrum orðum. En áður en ég kem að því þá langar mig að segja það að í öllum umr. um vísitölu og vísitölubindingu launa þá hafa menn farið offari í þá veru að þeir, sem hafa varið óbreytt vísitölukerfi, hafa gert það að mínu mati á röngum forsendum en hinir, sem hafa mótmælt því, hafa gert það einnig á mjög veikum forsendum. Ég vil m.a. skjóta því hér inn í þessa umr. að Alþfl.menn hafa um langt árabil rætt um þjóðhagsvísitölu og m.a. skrifaði dr. Gylfi Þ. Gíslason, fyrrv. alþm. og ráðh., merka grein um hana og hvernig mætti nýta hana til þess að mæla betur en nú er gert þjóðartekjur og hvað ætti að koma í hlut hins vinnandi manns í þjóðfélaginu samkv. þeim. Ef við virðum aðeins fyrir okkur hvað er að gerast í samfélaginu í kringum okkur þá er það einfaldlega það að geysilega stórir hópar þurfa ekki að bera neinar byrðar vegna þeirra aðgerða sem ríkisstj. hefur nú beitt sér fyrir. Það eru stórir hópar í þjóðfélaginu sem hafa allt sitt á þurru og þetta vita þm. jafnt í stjórn sem stjórnarandstöðu. Það er okkar að reyna að finna leiðir til þess að láta þessa hópa bera byrðarnar með tekjulægsta fólkinu í þjóðfélaginu. Ég vil benda á það að milliliðir, sem ég kalla svo eins og t.d. fyrirbæri sem heitir Íslenskir aðalverktakar, hafa allt sitt á þurri í árferði eins og nú er og ég vildi beina þeirri spurningu til hæstv. forsrh. hvort hann gæti látið þingheimi í té, sem aðili að Íslenskum aðalverktökum í gegnum eign ríkisins í fyrirtækinu, upplýsingar um það hvort rétt kunni að vera að Íslenskir aðalverktakar eigi á bankareikningum í Landsbanka Íslands um 400 millj. kr. á sama tíma og þetta fyrirtæki er að reisa þvílíka höll á Ártúnshöfða að annað eins hefur varla sést hér á landi, höll, sem að innan er klædd marmara og harðviði og íburðurinn slíkur að dæmafátt er. Ég held að það væri hollt fyrir þjóðina að fá að vita hvað svona fyrirtæki eigi á bankareikningum. Og spurningin er, þegar hv. þm. Svavar Gestsson og félagar hans í Alþb. tala um sjóðakerfið, að það sé hægt að ganga í eitthvert sjóðakerfi og sækja þangað peninga, um hvaða sjóðakerfi þeir eru að tala um. Ég held að þarna sé sjóðakerfi á ferðinni sem væri hægt að líta örlítið betur á og ég vildi bara skora á þá menn sem með stjórn landsmála fara að þeir upplýsi hvað svona fyrirtæki eiga af peningum í bönkunum. Það er auðvitað fyrir neðan allar hellur að fyrirtæki, sem hefur verkefni út á samninga sem ísi. ríkið gerir og er helmingaskiptafyrirtæki Framsfl. og Sjálfstfl., skuli geta safnað þessum auði á meðan Sóknarkonan verður að láta sér lynda 12 þús. kr. á mánuði. Þetta eru þverstæðurnar og andstæðurnar í ísl. þjóðfélagi í hnotskurn og þetta er það sem mér gremst mest af öllu. Ég get ekki sagt orð við því að launamaðurinn taki á sig byrðar, ef hann er fús til þess sjálfur, til þess að draga úr verðbólgu en ég geri kröfu til þess á sama tíma að fyrirtæki á borð við Íslenska aðalverktaka beri sinn hlut af byrðunum líka. Og ég vil segja það enn fremur að mér þykir það skjóta mjög skökku við að fyrirtæki, sem rekin eru beint eða óbeint í tengslum við samvinnuhreyfinguna, skuli fjárfesta jafn gífurlega á erfiðleikatímum og þau gera nú. Hér er búið að reisa á örskömmum tíma mjólkurbú sem geta unnið tíu sinnum úr allir þeirri mjólk sem framleidd er á Íslandi. Osta- og smjörsalan er búin að reisa höll. Það er nýbúið að reisa skrifstofu- og verslunarhúsnæði fyrir Kaupfélag Árnesinga á Selfossi, gífurlega byggingu. Þetta er allt verslunar- og skrifstofuhúsnæði og af hverju hefði ekki mátt segja við Kaupfélagið og samvinnuhreyfinguna: Herrar mínir, dragið þið nú aðeins úr ferðinni á meðan ástandið er eins og það er. Sparið okkur þessa peninga, setjið þá í eitthvað annað, eitthvað arðbært, atvinnuvegina, hjálpið einstaklingunum að byggja upp nýjar atvinnugreinar. Það er svo komið í þessu landi að einstaklingar, sem vilja byggja upp nýjar atvinnugreinar, geta það ekki af fjármagnsskorti og það eitt sér er mjög alvarlegt því að eina aðferðin, sem við höfum í dag, til þess að renna stoðum undir bjartari framíð þessa þjóðfélags er að byggja upp nýja atvinnuvegi. Önnur aðferð er ekki til, aðrar leiðir eru ekki færar og þetta vitum við allir. Ég held, virðulegi forseti, að þetta ásamt með botnlausum söluskattssvikum, sem eiga sér stað í þjóðfélaginu, sé eitt af því alvarlegasta sem við er að eiga. Og ég vil skora á hæstv. ríkisstj. að gera einhverjar ráðstafanir til þess að draga úr þessum söluskattssvikum sem eiga sér stað hér. Þau eru orðin svo geigvænleg að engu tali tekur. Þessi svokallaði svarti atvinnurekstur nær sér ekki bara í söluskattslausar tekjur heldur gerir hann annað. Hann stelur ekki bara þessum tekjum frá ríkissjóði heldur verður þess valdandi að það verður að leggja hærri skatta á einstaklingana í þjóðfélaginu sem bera tekjuskattinn sem er orðinn algjör launamannaskattur og þjónar engum öðrum tilgangi. Það er ekki hægt að ná honum af nokkrum öðrum en launamanninum, þessum skatti, sem átti að vera launajafnandi skattur þegar hann var lagður á upphaflega. Ég verð að segja það að ég hef haft mjög mikla samúð með tilraunum hæstv. núv. ríkisstj. til að keyra niður verðbólguna. Ég hef haft umtalsverða samúð með henni og ég vil að henni takist það. Það er algjört grundvallaratriði til þess að þetta þjóðfélag, sem nú er komið að fótum fram í peningalegu og efnahagslegu tilliti, geti átt von á því að byggja upp aftur það sem eyðilagt hefur verið. En ég hef, eins og ég sagði, haft mjög alvarlegar þenkingar uppi um það að við höfum vegið í sama knérunn aftur og aftur. Það er launamaðurinn sem verður að taka þetta á sig og það er aðallega sá sem lægst launin hefur. Hæstv. forsrh. nefndi hér áðan skoðanakönnun sem Hagvangur hefur gert og í sjálfu sér kom niðurstaða hennar mér ekkert á óvart: að fólkið í landinu sé tilbúið að taka á sig umtalsverðar byrðar til þess að kveða niður verðbólguna, til þess að lækka vexti. Það er ekkert undarlegt við það. En ég vil segja við hæstv. ríkisstj.: Hversu lengi endist þolinmæði þessa fólks? Og það, sem ég óttast mest af öllu, er að þegar næsta ár gengur í garð þá verði ekkert það fram undan sem geti boðað hinum vinnandi manni í þessu landi betri kjör ekkert nema minnkandi verðbólga vegna þess einfaldlega að mér sýnist á öllu að ef fram heldur sem horfir og með þá aflaminnkun sem ég held að sé borðliggjandi þá verði að fara að tilkynna verkalýðshreyfingunni það að kaupmáttarrýrnun verður áfram ekki minni en nú er. Þetta held ég að þurfi að fara að segja fólkinu í landinu og þess vegna er það að ég tala um þessa milliliði. Það eru þessir milliliðir sem launafólkið í landinu sér að hafa allt sitt á þurru. Þeir verða ekki fyrir neinum skakkaföllum - ekki nokkrum. Það er byggt áfram, það er fjárfest áfram, þeir fara öllu sínu fram. Eðli málsins samkvæmt, þar sem um er að ræða helmingaskiptastjórn alveg dæmigerða sem verður að verja hagsmuni stórra þjóðfélagshópa, þá hlýtur þessi stjórn að halda uppi vörnum fyrir ákveðna milliliðahópa í þjóðfélaginu, verja þá gegn skakkaföllum eins og raun ber vitni um að hefur verið gert. Ég vil líka segja það á þessari stundu að núv. hæstv. ríkisstj. hefur ekkert verkefni verðugra en að reyna að byggja upp nýjar atvinnugreinar hér. Því verði það ekki gert - og ef við ætlum að sigla áfram sömu stefnu, sama kúrs og við höfum gert að undanförnu - þá er miklu, miklu erfiðara að ná sér upp úr því fari sem við höfum verið í. Virðulegi forseti. Ég reyni að lengja ekki þessa umr. en verð að segja það að auðvitað á maður ekki að horfa allt of mikið til fortíðar og það kemur að því að menn verða að leggja til hliðar þau ágreiningsefni sem hafa skapast í fortíðinni og eru kannske enn þá til sem slík. Ég vil minna á það af því að frá 1978, eins og ég sagði, barðist. Alþfl. fyrir því sem hann kallaði gjörbreytt efnahagsstefnu. Það var ekki hlustað á okkur, því miður, og því er komið eins og komið er - nánast hvert einasta atriði. Ég var um daginn að líta yfir ræður sem ég flutti á kosningafundum 1978 og 1979, viðvaranir sem við bárum fram þá, nærri hvert einasta atriði hefur komið fram. Og það, sem er auðvitað sárgrætilegast að horfa upp á, er að ýmsir af þeim mönnum, sem áttu hlut að máli við að sigla skútinni í strand, eru að reyna að draga hana á flot núna, menn, sem báru bæði beint og óbeint ábyrgð á þeirri stefnu sem rekin var hjá hv. síðustu sálugu ríkisstj. En ég held að það sé orðið verulega tímabært að menn geri sér nokkra grein fyrir því að við bætum ekkert ástandið með því að standa í hnútukasti um það sem gert var í fortíð heldur hlýtur það að vera mikilvægasta atriðið núna að menn í raun og veru sameinist um það sem allir segja í orð, en þurfa að framkvæma á borði að láglaunafólkinu í þessu landi, iðjukonuna í SÍS-verksmiðjunum á Akureyri, Sóknarkonunni hér í Reykjavík, sem hefur það þó nokkru skárra í flestum tilvikum, og láglaunahópunum í Verkamannasambandinu, verði tryggt nokkurt tekjulegt öryggi. Ég segi nokkurt tekjulegt öryggi vegna þess að öryggisleysi láglaunafólks núna er óskaplegt - ég tala nú ekki um hópa fólks, ungs fólks í þjóðfélaginu, sem skulda umtalsverða peninga í lánakerfinu. Þá erfiðleika þekkir hver og einn og það er þetta fólk sem við verðum, hver og einn hér á þessu þingi, að aðstoða. Annað væri hrein fásinna og ég vil ekki ætla hæstv. núv. ríkisstj. svo illt að hún ætli sér ekki að reyna að létta undir með þessu fólki því verði það ekki gert með þau vandamál, sem nú við blasa, og það atvinnuleysi sem ég tel því miður að sé fram undan þá veit ég ekki hvar við stöndum. Það er nánast eins og að kveikja í tundurþræði sprengju ef hlutur þess fólks verður ekki bættur. Og ég vil segja það við þá menn sem nú berja sér á brjóst í ráðherrastólum og segja að þjóðin verði að herða sultarólina gömlu: Herrar mínir, sýnið þið nú þjóðinni fram á að þið eruð sjálfir tilbúnir að herða sultarólina og gerið það með öllum þeim tiltæku ráðum sem þið hafið á hendinni, jafnvel persónulega. Því að ég er ansi hræddur um að á sama tíma og menn boða öðrum erfiðleika en sýna í framferði sínu eitthvað annað en það að þeir sjálfir þurfi að eiga von á að standa í fjárhagslegum erfiðleikum þá verði bara ekki tekið nógu mikið mark á þeim. Virðulegi forseti. Það þjónar svo sem ekki miklum tilgangi að ræða þessi mál lengur. Ég vildi koma til skila þeirri skoðun minni að á sama tíma og gengið er nánast eingöngu á launaliðinn, á kjaraliðinn hjá launafólkinu í landinu og nánast er eingöngu um kaupmáttarrýrnun að ræða sem undirstaða þess að verðbólgan hefur verið keyrð niður þá krefst ég þess að það verði litið til þeirra milliliða sem ég nefndi hér áðan. Ég krefst þess að ríkisstj. komi fram með þær upplýsingar sem segja okkur hvort það er rétt eða rangt að Íslenskir aðalverktakar eigi 400 millj. í Landsbankanum og ég vil að ríkisstj. segi við samvinnuhreyfinguna og kaupfélögin að slappa nú af, draga úr byggingarframkvæmdum, draga úr fjárfestingum. Ég vil að ríkisstj. segi við ríkisbankana sem þeir ráða yfir: Dragið úr ykkar framkvæmdum og fjárfestingu. Þetta verður að gera alls staðar úti í þjóðfélaginu. Það er ekki að marka það ef menn segja í einu orðinu að það verði að leggja byrðar á fólkið en þeir leggja þær ekki nema á launafólkið.



Virðulegi forseti. Við Alþfl.-menn sögðum fyrir síðustu kosningar og segjum enn að gamla vísitölukerfið sé úrelt. Það hefur tryggt viðgang verðbólgunnar mun betur en laun láglaunafólks og komið hátekjufólki að meira gagni en láglaunafólki. Auk þess var vísitalan stórlega fölsuð og í mjög vaxandi mæli hin síðustu ár. Þess vegna erum við ekki mótfallnir því í sjálfu sér að gamla vísitölukerfið verði af lagt en það á ekki síður að taka það úr sambandi þegar það mælir útgjöld fólks en þegar það mælir tekjurnar. Á þetta við um bensínskatt, þungaskatt, flugvallagjald og öll gjöld sem miðast við fasteignamat og fleiri gjöld. Við viðurkennum einnig að einhver kjaraskerðing, allveruleg kjaraskerðing, var óhjákvæmileg miðað við aðstæður í þjóðfélaginu. Og þó að við höfum talið og teljum að gamla kerfið sé úrelt þá höfum við líka sagt að það bæri að taka upp annan hátt á verðbótum, taka upp kaupmáttartryggingu lægri launa sem m.a. tæki mið af þjóðartekjum eins og kom fram hjá hv. 5. landsk. til lækkunar og ekki síður hækkunar þegar það á við. En við viðurkennum ekki að kjaraskerðingin eigi að koma jafnt niður á öllum og ég tala nú ekki um ef hún kemur meira niður á lágtekjufólki, en þeim sem betri hafa kjörin eins og ég sýndi fram á við umr. um 26. mál þingsins hér áðan. Og þó að við styðjum það út af fyrir sig að gamla vísitölukerfið verði tekið úr sambandi bæði að því er varðar mælingu á launum og gjöldum fólks þá erum við alfarið á móti því að aðilum vinnumarkaðarins sé bannað að semja um annan og skynsamlegri hátt á verðbótum. Ég tel t.d. nauðsynlegt að næstu verðbætur verði eftir krónutölureglu, þ.e. að fundið verði út hvað kjaraskerðing launa í lægri flokkum hafi á hverju tímabili verið mikil og hún verði bætt með sömu krónutölu til allra, þeirra tekjulægstu jafnt sem þeirra tekjuhæstu. Sagt er að slík regla geti ekki gengið til lengdar. Það má vera rétt. En hún ætti í öllu fali að geta gilt einu sinni eða tvisvar. Miðað við aðstæður í þjóðfélaginu í dag þá verður að nota allra fyrsta tækifæri til að bæta kjör þeirra tekjulægstu og elli- og örorkulífeyrisþega, aðrir verða að bíða þar til þjóðfélagið réttir svolítið úr kútnum. Um slíka reglu, krónutöluregluna, og reyndar allar skynsamlegar reglur um verðbætur er bannað að semja samkvæmt 2. mgr. 1. gr. frv. Það tel ég fráleitt. Hæstv. forsrh. kom inn á það hér áðan í sinni ræðu að verðbætur, ef upp verða teknar að nýju, þurfi að vera með allt öðrum hætti en áður. Þessu erum við sammála, algjörlega sammála, en samkvæmt þessu frv. þá er það bannað. Það er bannað að taka upp hvers konar skynsamlegar leiðir í þessum efnum samkv. frv. og það teljum við fráleitt. Ég sýndi fram á það við umr. um 26. málið um fjármálaráðstafanir til verndar lífskjörum að fólki með lægstu tekjurnar og elli- og örorkulífeyrisþegum er ekki hlíft. Álögur á það eru hlutfallslega meiri en á aðra. Það nær auðvitað engri átt. Það hljóta allir skynsamir menn að sjá. Virðulegi forseti. Við Alþfl.-menn munum freista þess að flytja brtt. við frv. til að sneiða af því allra verstu vankantana.



Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið - seinast í Nd. - þá er BJ á móti þeim lögum sem hér er verið að fjalla um. Þessi lög komu reyndar BJ ekkert á óvart frekar en öðrum en þrátt fyrir það þá var aldrei talað um þær ráðstafanir, sem hér eru á ferðinni, fyrir kosningar; það var kosið um allt aðra hluti. Sumir vöruðu reyndar við þeirri hættu að krukkað yrði í kaupið en reyndar grunaði engan að það krukk yrði með jafngrófum hætti eins og fram kom. Eftir kosningarnar var ekki fyrri ríkisstj. lengur um að kenna hvernig hlutum var komið hér í þessu landi. Það var bílífi launamanna sem orsakaði þetta allt saman. Og launamennirnir kiknuðu í hnjánum og tóku við þeim skelli sem þeir urðu fyrir. Að vísu hefur þetta frv. reyndar verið mildað að því leyti að nú mega menn setjast að samningaborði en menn mega ekki semja um hvað sem er. Menn mega sem sé ekki miða launaákvarðanir sínar við dýrtíðarbætur af nokkru tagi. Þessi grein laganna felur í sér beina viðurkenningu þessarar ríkisstjórnar á því að hún trúir sjálf ekki fyrir fram yfirlýstum markmiðum. Því að hvaða ógagn gæti verið að dýrtíðarbótum ef verðbólgan á annað borð væri orðin ekki neitt.? Það má líka minna á það, þann undarlega misskilning, sem fellst líka í þessu frv. að íslenski launafólk skammtar sér ekki laun sín sjálft; það eru atvinnurekendur og ríkisvaldið. Og eins og hv. 5. þm. Norðurl. e. minntist á hér áðan þá eru það auðvitað ekki launþegarnir sem bera ábyrgð á því ástandi sem við búum nú við. Auðvitað er það rétt að það hefur ríkt hér óstjórn en þessar aðgerðir, sem hér er verið að fjalla um, eru bara ýkt. mynd þeirra aðgerða sem beitt hefur verið undanfarin ár og flestallir, sem hér eru inni, hafa kallað óstjórn. Ég sagði áðan að kaupkrukkið hefði virkað á menn eins og rothögg. Ég tek líka undir með hv. 5. þm. Norðurl. e. að maður hefði gjarnan viljað sjá sama rothögg greitt í garð milliliðanna sem eiga að bera og bera náttúrlega miklu meiri ábyrgð á því ástandi sem hér er verið að fjalla um. BJ lýsti því yfir fyrir tæpu ári síðan að það væri stofnað til höfuðs ísi. stjórnmálaflokkum, þ.e. flokkakerfinu. Við höfum lagt mjög ríka áherslu á það að stjórnkerfisbreytingar séu eina leiðin til þess að hægt sé að ráða við þau málefni sem hér er verið að fjalla um. Og í því tilefni þá er kannske ágætt að minna á það hvers vegna menn reiddu ekki til höggs gegn Íslenskum aðalverktökum, gegn bönkunum, gegn SÍS, gegn skipafélögum og svo gæti ég haldið lengi áfram að telja. Það er vegna þess að þeir flokkar, sem sitja hér við stjórn, eiga svo sterk ítök í þessum stóru og fjárfreku fyrirtækjum að þeim er ómögulegt að fikta við eða krukka í þeirra hag eða afkomu. Báðir eiga flokkarnir sterk ítök í Íslenskum aðalverktökum, báðir eiga flokkarnir sterk ítök í bönkunum, annar flokkurinn á sterk ítök í SÍS, hinn flokkurinn á mjög sterk ítök t.d. í Eimskip. Það hlýtur að fara að renna upp fyrir fólki að íslensku efnahagslífi verður ekki bylt fyrr en búið er að bylta íslensku stjórnmálalífi.



Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að hafa örfá orð um þetta frv. nú við þessa umr. Afstaða Kvennalistans til þeirra aðgerða, sem þetta frv. boðar, hefur ítrekað komið fram hér á Alþingi og við munum ræða þetta frv. nánar hér í hv. d. þegar það kemur til 2. umr. Ég vil aðeins ítreka að Samtök um kvennalista eru eindregið á móti þeim aðgerðum sem þetta frv. felur í sér og telja að þótt það í núverandi mynd feli í sér að samningsréttinum sé skilað aftur þá er hér aðeins um málamyndaaðgerðir að ræða miðað við óbreytt ástand að öðru leyti.



Virðulegi forseti. Því miður hef ég ekki þær upplýsingar sem hv. þm. Árni Gunnarsson bað um, um inneign Aðalverktaka. Hlutur ríkissjóðs í því fyrirtæki, hygg ég, að sé í höndum utanrrh. og það má vel vera að hann geti útvegað þær upplýsingar. Það hefur verið fróðlegt að heyra hér um þessi miklu ítök sem við framsóknarmenn erum taldir eiga í hinum og þessum stórframkvæmdum. Ég kannast ekki við það. Við styðjum samvinnuhreyfinguna heils hugar, teljum hana heilbrigt rekstrarform, og viljum að hennar viðgangur sé mikill. En það erum ekki við sem ákveðum hvort hún byggi nýtt verslunarhús á Selfossi eða Osta- og smjörsölu o.s.frv.,  Sem sagt, því miður hef ég ekki svar við þeirri einu spurningu, sem til mín var beint ef ég tók rétt eftir, en þeirra upplýsinga má eflaust afla.



Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi þakka fyrir að þessi hv. deild hefur tekið þetta mál til 1. umr. með afbrigðum. En það er með þetta mál, að fyrir 30. nóvember þarf það að verða að lögum ef Alþingi vill samþykkja. Hér er til umr. frv. til l. um heimild til hækkunar á kvóta Íslands hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Eins og fram kemur í grg. með frv. er lagt til að ríkisstj. sé heimilt að hækka kvóta Íslands hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum úr 43.5 millj. SDR í 59.6. Hér er um að ræða áttundu almennu hækkunina á kvóta Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og gert ráð fyrir að hann hækki úr 61 milljarði SDR í 90 milljarða og einnig verði hækkun á kvóta Íslands, eins og ég gerði grein fyrir áðan. Af aukningunni er fjórðungur greiddur í SDR, en 3/4 hlutar í ísl. kr. Sá hluti kvótaaukningar sem greiddur er í SDR greiðist af Seðlabankanum og myndar sérstaka gjaldeyrisinnstæðu hjá sjóðnum, en telst áfram til gjaldeyrisforða Seðlabankans. Það er tvímælalaust Íslandi í hag að taka þátt í þessari almennu reglubundnu hækkun þar eð hún eykur möguleika Íslands á hagstæðum lántökum hjá sjóðnum um margfalda þá upphæð sem lögð er fram í gjaldeyri og viðheldur atkvæðavægi landsins í stjórn sjóðsins. Þessi kvótaaukning var samþykkt af yfirstjórn sjóðsins á þessu ári, 31. mars s.l. Eins og ég gat um áðan rennur sá frestur út, sem einstök aðildarríki hafa til þess að staðfesta aukninguna, hinn 30. nóvember n. k. Við umr. málsins í hv. Nd. var gerð fsp. til mín þess efnis, með hvaða fjármagni Seðlabankinn greiddi þessa fjármuni. Ég svaraði því þá, að hér yrði tekið af gjaldeyrisreikningum Seðlabankans, en til staðfestingar óskaði ég eftir því að fá frá Jóhannesi Nordal seðlabankastjóra skriflega grg. fyrir þessu og fékk hana í dag. Það var gerð grein fyrir henni í hv. Nd. og ég leyfi mér að gera það hér og nú til þess að það sé öllum ljóst, með leyfi forseta, en þar segir: „Þegar kvótahækkun hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum kemur til framkvæmda, sem væntanlega verður fljótlega, á Seðlabankinn að greiða 1/4 kvótahækkunar í sérstökum dráttarréttindum. Hér er um að ræða 4 millj. SDR, sem jafngilda 4.23 millj. dollara eða u.þ.b. 120 millj. ísl. kr. Gagnvart sjóðnum má inna greiðsluna af hendi í dollurum eða með öðrum yfirfæranlegum gjaldmiðli. Seðlabankinn mun inna þessa greiðslu af hendi með þeim hætti að yfirfæra ofangreinda fjárhæð í dollurum af reikningi sínum hjá Federal Reserve Bank í New York yfir á reikning Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Eins og áður hefur komið fram er framlagsfé þetta til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins til frjálsrar ráðstöfunar Seðlabankans hvenær sem nauðsynlegt er vegna gjaldeyrisþarfa landsins. Með tilliti til þess hvernig staðan er nú er því líklegt að Seðlabankinn muni þegar í stað eða mjög fljótlega taka þessa fjárhæð út af framlagsreikningi sínum hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og flytja hana aftur á reikning sinn við sama banka í New York. Greiðsla framlagsins mun því engin áhrif hafa á greiðslugetu Seðlabankans erlendis“. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða meira um þetta mál. Hér er um að ræða frv. sem hefur verið til meðferðar og var fjallað um af hálfu síðustu ríkisstj. og það er skoðun núv. ríkisstj. að það skuli ganga fram. Er auðsjáanlegt af því sem ég hef hér sagt að um er að ræða hagsmuni fyrir Ísland. Ég leyfi mér, virðulegi forseti, að leggja til að frv. þessu verði að lokinni 1. umr. vísað til 2. umr. og fjh.og viðskn. Og vísa til þess sem ég sagði áðan um lögfestingu ef virðuleg deild felst á að frv. verði að lögum.



Virðulegi forseti. Líklega er þetta bara gott mál og lítið við það að athuga. Það voru reyndar einhvern tíma endur fyrir löngu, líklega um 1979, samþykkt lög í þessu landi um að ekki skyldi leggja fram neitt frv. öðruvísi en með því fylgdi kostnaðaráætlun og hefur því, alla vega í málflutningi hér, verið bætt um betur miðað við mörg þau frv. sem hér liggja frammi. Maður veit þó hvað þetta kostar. Þetta kostar ekki neitt. En það er eitt í þessu sambandi sem truflar mig dálítið og mig langar til að spyrja dálítið nánar út í. Mér hefur skilist á hæstv. ríkisstj., að eitt af því sem hún ætti ekki að gera sé að auka erlend lán þess góða lands sem við búum í. Yfirdráttarréttindi eru náttúrlega ekkert annað en möguleiki til lántöku. Ég á ekki von á að hæstv. fjmrh. fari að nota þennan aukna lánsmöguleika til neins annars en að breyta þeim lánum sem eru útistandandi í eitthvað sem þolanlegra er að bera en mörg þeirra lána sem landsmenn eru nú að kikna undir. Þá langar mig til að spyrja hæstv. fjmrh. eða viðskrh., eftir því hvor á betra með að svara, hvort menn séu farnir að gera sér einhverjar hugmyndir um hvernig eigi að nota þessi yfirdráttarréttindi þegar þau eru fengin.



Virðulegi forseti. Þau réttindi sem skapast fyrir ríkissjóð og landið í heild til lántöku samkv. þessari kvótahækkun verða notuð innan ramma lánsfjáráætlunar og þeirra laga sem Alþingi kemur til með að samþykkja þegar frv. til lánsfjárlaga verður lagt fyrir þingið. Hér er um að ræða mjög hagstæð lán og ég geri ráð fyrir að þau verði nýtt eftir því sem talið verður rétt þegar að því kemur. Það hefur áður gerst að við höfum fengið lánafyrirgreiðslu í sambandi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Það gerðist á árunum 1967–1968, aftur 1974–1976 og síðast 1982. En hér er um að ræða lánamöguleika sem koma til með að verða innan þess ramma sem Alþingi kveður á um þegar frv. til lánsfjárlaga hefur verið samþykkt.