Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Karl Einarsson Jeg stend upp aðeins til að lýsa því yfir fyrir hönd sjávarútvegsnefndar, að hún hefir athugað frv. á fjórum fundum og þar að auki aflað þeirra upplýsinga um málið, sem við er að búast að hægt sje að fá, og hafa nefndarmenn orðið ásáttir um það, að mæla með því, að hv. deild samþykki það óbreytt. Breytingar þær, er frumvarpið gerir á gildandi ákvæðum, eru mjög lítilvægar og aðallega 2, sem sje þessar: Í 1. gr. er tekið fram berum orðum, að fiskur til Portúgal skuli sæta sömu meðferð og fiskur til Spánar. Þetta mun nú hafa verið tilætlunin hingað til, en sagt að nú sje reynt að fara með ómetinn fisk til Portúgal og þaðan svo til Spánar. Orðalag frumvarpsins á að taka af þessi tvímæli, og er breytingin því til bóta. Hin breytingin er aðeins í því innifalin, að fiskur, sem fluttur er til þessara landa (Spánar, Portúgals, Ítalíu og annara Miðjarðarhafslanda) um önnur lönd, skuli vera í sjerstökum umbúðum, og er sömuleiðis þessi breyting til bóta. Hinar breytingarnar eru aðeins afleiðing af þeim breytingum, bæði sem 1. gr. gerir á fiskimatsskyldu og lögin í fyrra gerðu í því efni, en láðist þá aðskrásetja í þau lög.

Frsm. (Halldór Steinsson) Jeg vil aðeins taka það fram, að fyrir málinu eru færð svo glögg rök í nefndarálitinu, að jeg hefi þar engu við að bæta. Vöntun á smápeningum er, eins og allir vita, orðin mjög tilfinnanleg hjá okkur, og ættu allir að vera sammála um það, að þörf sje að bæta úr þeim skorti. Þó að bankarnir hafi flutt inn um 40 þúsund krónur í smápeningum, þá eru þeir jafnharðan fluttir aftur út úr landinu. Nú er svo komið, að ekki er hægt að hafa smáviðskifti, nema að kaupandi eða seljandi þurfi að greiða hinum í frímerkjum. Þó að það sje að vísu engin frágangssök, þá vilja þó frímerkin týna tölunni, ef hirðusemin er ekki því meiri. Það er vísast, að það kosti ríkissjóð dálítið að fá nýja skiftimynt, en hann tapar líka á því að kaupa útlenda smápeninga fyrir danskar krónur og selja þá svo aftur fyrir íslenskar. Málið er svo ljóst, að jeg álít, að það þurfi ekki frekari skýringa við.

Frsm. (Guðmundur Guðfinnsson) Jeg hefi litlu við að bæta það, sem í nál. stendur. Það er öllum kunnugt, að margítrekaðar tilraunir hafa verið gerðar hjer á þingi til þess að breyta vegalögunum frá 1907, einkum í þeim atriðum, er snerta flokkun veganna, og þau ákvæði þeirra, um viðhaldsskyldu sýslufjelaganna, sem þar af fljóta. Jeg skal aðeins nefna í þessu sambandi baráttu Árnes- og Rangárvallasýslna um það að fá ljett af sjer hinni fjárhagslega drepandi viðhaldsskyldu á flutningabrautum sinum. Allar slíkar tilraunir hafa jafnan strandað á því, að ríkissjóður hefir ekki treyst sjer til þess að bæta á sig útgjöldum þeim, sem þessi breyting mundi hafa í för með sjer, þar sem vitað er, að fjöldi sýslufjelaga stynur undir þessari byrði; tekjustofnar sýslusjóðanna eru hvergi nærri nógir til þess að standa straum af viðhaldinu. Þetta hefir þingið viðurkent í sjálfu sjer, þótt ekki hafi það sjeð sjer fært að taka einstakar flutningabrautir út úr kerfinu á sína arma. Það hefir því samþ.þál.till., nú síðast 1919, með viðbót 1920, um að endurskoða vegalögin í heild sinni og útvega sýslunum nýja tekjustofna í þessu skyni. Þetta hefir stjórnin ekki gert enn þá, en frá samgmn. Nd. kom inn á síðasta þing frv. um tekjustofna sýslusjóðanna, samið af vegamálastj., en það frv. þótti ekki aðgengilegt og var vísað til stjórnarinnar til lagfæringar; síðan hefir lítið af því heyrst - því miður. Og þó hefir þing og stjórn viðurkent vandræði sýslufjelaganna meðal annars með því, að þau hafa, svo sem rjett er, ekki treyst þeim til að kosta endurbyggingu brautanna. Fjárhagsástand landsins hefir ekki breyst til batnaðar, eins og allir vita, og það er því engin von til, að ríkissjóður treystist frekar nú en áður til að leggja fram fje til þess að ljetta þessari byrði af sýslunum, svo að nefndin treystist alls ekki til að leggja það til, að frv. þetta, sem hjer liggur fyrir, nái fram að ganga, þar sem það mundi hafa mikinn útgjaldaauka í för með sjer, og það í hag aðeins einu sýslufjelagi. Þetta sjá allir að yrði misrjetti. Nefndinni fanst því það ráð tiltækilegast, sem farið er fram á í nál., sem sje að veita hjálp til endurbyggingar á eyðilögðum og útslitnum köflum í veginum, vegna bifreiðaferðanna, af bifreiðaskattinum. Vegalögunum er hjer ekkert hróflað, en ljett undir með sýslunni án þess að ganga á rjett annara. Vegna alls þessa leggur nefndin til, að málið verði afgreitt með þeirri rökstuddu dagskrá, er fyrir liggur.

Björn Kristjánsson Háttv. samgmn. hefir nú gert till. sínar um frv. mitt til breytinga á vegalögunum. Hún hefir ekki sjeð sjer fært að leggja til að samþykkja frv., og lái jeg henni það ekki. Svo örðug er aðstaðan. En hún hefir gert alt, sem hún gat, til að lina fjárhagsörðugleika Gullbringusýslu, og sýnt mestu sanngirni í till. sínum, og er mjer skylt að þakka fyrir það. Af því að mjer eru örðugleikarnir ljósir, eins og nefndinni, mun jeg greiða atkv. með hinni rökstuddu dagskrá, í von um, að upp renni betri tímar og að vegalögin verði endurskoðuð á þann hátt, að hver fái sinn þjóðvegarspotta, sem haldið er við að öllu leyti af ríkissjóði. Viðvíkjandi skekkjunni á því, hvað landssjóður hefir lagt fram á móts við sýsluna, vil jeg taka fram, að hún er ekki mjer að kenna, því jeg fór eftir brjefi því, er fyrir lá um það efni.