Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég sé, að hæstv. sjútvmrh. er hér viðstaddur þessa umr., og þar sem þetta snertir útveginn mikið, væri æskilegt að fá hjá honum nokkrar upplýsingar, áður en málið er afgreitt út úr deildinni. Ég vil því óska þess, að hæstv. forseti hefði áhrif á ráðh., svo að hann verði viðstaddur þessa umr., þar sem hann hefur ekki áður látið sjá sig við þessar umr.  
             Það er alkunna, að fjármál útvegsins eru ekki í góðu lagi, og Alþingi skildi þannig við málið, að er fjárlög voru afgr., var ekki gengið frá, hvernig inna ætti af hendi auknar greiðslur í hlutatryggingasjóð, og ekki er heldur vitað, hvernig ríkisstj. ætlar að sjá skuldaskilasjóði fyrir fjármagni. En verst af því öllu eru hinar ógreiddu sjóveðskröfur skipverja frá síðustu síldarvertíð. Það má segja, að þessi fjármál sjávarútvegsins séu öll nokkuð skyld hvert öðru og m. a. það, sem hér er á dagskrá. Það væri því ekki óviðeigandi, að hæstv. sjútvmrh. gæfi upplýsingar um þessi mál, m. a. hvernig hann hugsar sér að afla hlutatryggingasjóði tekna eða hvort hann álíti, að sjóðurinn komist af með þær tekjur, sem hann hefur nú; enn fremur um það, hvaða ráðstafanir eigi að gera til að greiða sjóveðskröfur síldveiðisjómanna frá síðustu síldarvertíð. Þá væri og æskilegt að fá upplýsingar hjá hæstv. sjútvmrh. um það, hvort hann teldi, að saltfiskssala og saltfisksverkun sé fær um að inna af hendi það gjald, sem lagt er til, að verði sett á saltfisksframleiðsluna til þess að afla lánsfjár handa hraðfrystihúsunum. Ég skil fyllilega þá nauðsyn að afla hraðfrystihúsunum lánsfjár, en hitt verður líka að líta á, að saltfisksframleiðsla okkar er í mikilli niðurlægingu eins og sakir standa. Því fer fjarri, að ég sé að kasta steini að nokkrum manni, þótt ég segi þetta, en það er öllum vitanlegt, að saltfisksframleiðsla okkar lá niðri flest stríðsárin og nú fyrst á tveim síðustu árum hefur hún verið tekin upp aftur, svo að teljandi sé, og á því tímabili, sem saltfisksverkun hefur legið niðri, hafa menn vanizt af henni og kunna ekki eins til þessara verka og áður, enda varð árangurinn sá á s. l. ári, að talið er, að til muni vera talsvert magn af saltfiski í landinu, sem er óseljanlegt eða því sem næst. Saltfisksframleiðsla okkar stendur því á miklu lægra stigi en fyrir ófriðinn, og er álitið, að það þurfi sterkt átak til þess að afla okkar saltfiski sama álits á erlendum markaði og hann naut fyrir stríð. Nú miðar þetta frv. að því að efla hraðfrysta fiskinn á kostnað saltfisksins, en einmitt á sama tíma og saltfiskurinn hefur litið verið framleiddur, hefur hraðfrystur fiskur verið mikið framleiddur víðs vegar um land. Ég veit ekki, hvort þessi atriði hafa komið hér fram við umr. áðan, en ég gat því miður ekki verið viðstaddur síðustu klukkustund. Mér fannst þó rétt að benda á þetta, þar sem hér er verið að leggja til við Alþ., að sérstakar kvaðir eigi að leggja á saltfisksframleiðsluna, og ég hygg, að ég ýki ekki, þegar ég segi, að hún standi mjög höllum fæti samanborið við framleiðslu á hraðfrystum fiski, bæði af því, að gömul viðskiptasambönd varðandi saltfiskinn hafa rofnað síðan fyrir stríð, og eins vegna hins, að verkunarháttum hefur farið aftur, og veitti því ekki af að sýna saltfisksframleiðslunni sérstakan stuðning til þess að auka gæði þeirrar vöru, svo að hún verði hæfari til útflutnings, og væri þetta miklu eðlilegra en að leggja nýjar kvaðir á saltfisksframleiðsluna til þess að styðja aðra framleiðslu, sem stendur ágætlega í samanburði við saltfisksframleiðsluna. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. sjútvmrh., hvort hann vilji ráðleggja þm. að samþ. þetta frv. og hvort hann telji þessar mótbárur gegn frv. á rökum reistar, því að ef á að leggja 3 millj. kr. gjald á þessa atvinnugrein, sem að vísu er ekki mjög há upphæð á okkar mælikvarða nú, þá er hún þó meiri en svo, að saltfisksframleiðslan geti borið hana, og er ekki sanngjarnt, þar sem hún stendur eins höllum fæti og raun ber vitni. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál frekar, en þætti mikilsvert, ef hæstv. sjútvmrh. vildi sjá aumur á okkur og upplýsa okkur um þessi mál, því að sjálfsagt mun hann taka hér til máls.



Herra forseti. Ég verð að láta undrun mína í ljós út af þeirri meinfýsni og illkvittni, sem ævinlega einkennir ræður hv. þm. Ísaf., því að ég kem ekki svo í d., að hann sæti ekki lagi til að vera með skammir í minn garð. Hv. þm. veit, að ég hef tvisvar legið í lungnabólgu á þessu ári, og mér er óhætt að fullyrða, að ég hef unnið meira fyrir sjávarútveginn með mínum vinnubrögðum en hann, því að minn vinnudagur er oft 10–12 klukkustundir, þótt ég sé ekki hér í d. Hv. þm. má vita það, að ég geri það, sem mér er kleift, fyrir þessi mál, og það mun koma á daginn, að mér verður meira ágengt í þessum málum heldur en honum með nöldri sínu hér í d. Varðandi fsp. hv. þm. um það, hvað liði greiðslum á sjóveðskröfum sjómanna frá síldarvertíð síðasta sumars, þá hélt ég, að honum hefði verið kunnugt um, að stjórn skuldaskilasjóðs hefði látið í ljós, að þetta mál stæði ekki á sjóðnum, heldur á öflun upplýsinga frá sjómönnum sjálfum. Þetta snertir málið í heild, þótt um undantekningar geti verið að ræða. Varðandi það atriði, hvort ég væri ánægður með hag hlutatryggingasjóðs annars vegar og fiskveiðasjóðs hins vegar, álít ég, að þeir - og þ. á m. hv. þm. Ísaf. -, sem komu á fót hlutatryggingasjóði, hafi illa séð fyrir tekjuöflun honum til handa. Hv. þm. Borgf. hefur mikið barizt fyrir að bæta úr þessu máli, og hef ég haft ríka tilhneigingu til að snúast á sveif með honum. Ég neyddist samt til að greiða atkv. móti till. hans, af því að ég tel ekki vera hægt að leggja þennan skatt á almenning á þessu ári til þess að efla hlutatryggingasjóð, samtímis því sem óhjákvæmilega þarf að leggja aðrar byrðar á almenning. Hvað snertir frv. það, sem hér liggur fyrir, er það mín skoðun, að hér sé mikið réttlætismál á döfinni. Eins og hv. þm. er kunnugt, var ætlunin að veita vissa fjárupphæð til þess að bæta úr nauðsyn hraðfrystihúsanna, en vegna breyt. á gengisl. var þessum tekjustofni svipt í burtu. Það er því ekki nema eðlilegt, að þeir menn, sem stóðu fastast með þessu máli, beri fram slíka till. til þess að bæta úr brýnni nauðsyn. Ég mun þó ekki treysta mér á þessu stigi til að greiða atkv. með frv., þar sem ég tel ekki fært að bæta þessum bagga á saltfisksframleiðsluna, og get fallizt á ýmislegt, sem hv. þm. Ísaf. sagði um þetta mál. Það er rétt, að verð á saltfiski hefur ekki hækkað, en hefur jafnvel lækkað, og það væri því ekki vanþörf á að verja fé og fyrirhöfn til þess að bæta verkunaraðferðir saltfisksins. Ég hygg þá, að ég hafi gert hv. þm. Ísaf. betri skil en hann mér í sinni ræðu.



Herra forseti. Ég hygg, að hæstv. sjútvmrh. hafi misskilið mína ræðu, því að það var ekki ætlun mín að kasta hnútum að honum og enn síður finna að því, að hann hafi notið óhóflegrar hvíldar vegna veikinda, því að mér er mjög mikil ánægja í að sjá hann heilan hér á Alþ. Áhugi minn fyrir að ræða við hann um sjávarútveginn er eingöngu sprottinn af áhuga málefnisins vegna, en ekki til að kasta rýrð á hæfileika hæstv. sjútvmrh., sem ég á engan hátt dreg í efa, því að þar sem hann beitir vilja sínum, hefur hann möguleika til að koma meiru fram en margir aðrir. Mér hefur þó fundizt upp á síðkastið, að hann beiti sér ekki eins fyrir þessum málum og ég hafði haldið að hann mundi gera. Þó má vel vera, að ég hafi ekki rétt fyrir mér, en það er þá af því, að ég hef ekki haft tækifæri til að fylgjast með störfum hans á sviði sjávarútvegsins. Mér var t. d. ókunnugt um það fyrr en nú, að greiðslur á sjóveðskröfum síldveiðisjómanna frá síðasta sumri hafi dregizt vegna vöntunar á upplýsingum frá sjómönnum. Ég vona því, að Alþýðusamband Íslands og aðrir viðkomandi aðilar sjái um, að þessum kröfum verði framvísað hið allra fyrsta, þar sem hæstv. sjútvmrh. hefur upplýst, að ekki standi á fé til þess að greiða þær, og vonandi dregst þetta mál ekki lengur, sem er orðið öllum til leiðinda, er nálægt því hafa komið. Ég vil láta í ljós ánægju mína yfir því, að hæstv. ráðh. er á sömu skoðun og ég og fleiri, að eins og sakir standa sé ekki rétt að samþ. þetta frv. þrátt fyrir mikla þörf hraðfrystihúsanna, m. a. af þeirri ástæðu, sem ég hef fært hér fram, að saltfisksframleiðslan stendur höllum fæti vegna þess, hve lengi hún hefur legið niðri. Mér þótti leitt að heyra, að hæstv. sjútvmrh. skyldi ekki geta fallizt á till. tveggja flokksbræðra sinna varðandi tekjuöflun til hlutatryggingasjóðs, og ég viðurkenni yfirsjón mína og annarra að hafa ekki séð sjóðnum fyrir nægilegu fé frá upphafi.