Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur tilkynning um mannaskipti í nefndum frá þingflokki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs þann 14. janúar 2013. Breytingar eru þessar: 1. Ólafur Þór Gunnarsson tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur í allsherjar- og menntamálanefnd. 2. Þuríður Backman tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur sem varamaður í atvinnuveganefnd. 3. Árni Þór Sigurðsson tekur sæti Jóns Bjarnasonar í efnahags- og viðskiptanefnd. 4. Ólafur Þór Gunnarsson tekur sæti Árna Þórs Sigurðssonar sem varamaður í efnahags- og viðskiptanefnd. 5. Ólafur Þór Gunnarsson tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur í umhverfis- og samgöngunefnd. 6. Þuríður Backman tekur sæti Jóns Bjarnasonar í utanríkismálanefnd. 7. Ólafur Þór Gunnarsson tekur sæti Þuríðar Backman sem varamaður í utanríkismálanefnd. 8. Þráinn Bertelsson tekur sæti Árna Þórs Sigurðssonar í velferðarnefnd. 9. Árni Þór Sigurðsson tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur sem varamaður í velferðarnefnd. 10. Ólafur Þór Gunnarsson tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur í Íslandsdeild þingmannaráðstefnunnar um norðurskautsmál. 11. Lilja Rafney Magnúsdóttir tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur sem varamaður í Íslandsdeild Alþjóðaþingmannasambandsins. 12. Ólafur Þór Gunnarsson tekur sæti Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur sem varamaður í Íslandsdeild þingmannanefndar EFTA og EES.

Til svara eru utanríkisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Það er ekki annað hægt en að bera það upp við hæstv. utanríkisráðherra hvers vegna hann lýsir yfir svo mikilli ánægju með að viðræðuferlið við Evrópusambandið skuli nú hafa verið sett í sérstakan hægagang af ríkisstjórninni. Hvers vegna lýsir hann því sem mikilli skynsemi og að við þessu hafi mátt búast í ljósi þess hversu mjög ríkisstjórnin hefur sett þetta mál á oddinn allt þetta kjörtímabil? Einnig tóku stjórnarliðar illa í þá hugmynd sem við höfum talað fyrir undanfarin missiri, að það væri skynsamlegt að setja málið á ís og halda því ekki áfram fyrr en að aflokinni þjóðaratkvæðagreiðslu. Hvað er það sem hefur breyst? Hvers vegna setur ríkisstjórn sem trúir á málstaðinn, trúir á verkefnið og vill ná samningum við Evrópusambandið ferlið í hægagang jafnvel þótt það séu kosningar? Hafa menn misst kjarkinn? Eða er það ekki bara það sem við öllum blasir, að það er engin samstaða í ríkisstjórninni um málið, engin eining meðal stjórnarflokkanna í þessu máli? Er það ekki vegna þess að menn eru í raun og veru búnir að vera með málið í hægagangi lengi enda blasir við öllum að Ísland hefur verið langlengst allra EFTA-ríkja að ná samningum við Evrópusambandið um niðurstöðu í aðildarviðræðum? Er þá ekki rétt, í stað þess að breiða yfir þá staðreynd með fagnaðarópum, að ræða málið eins og það er, tala til fólksins í landinu og á þingi um málið eins og það raunverulega er og upplýsa menn um að það sé mikill ágreiningur á milli stjórnarflokkana og í raun engin samstaða um það hvað eigi að gera næst eða hvernig eigi að halda á málinu? Annar stjórnarflokkurinn er kominn þannig upp við vegg vegna þess að það eru kosningar fram undan að hann biður um frí og Samfylkingin veitir það gegn því að gerðar séu breytingar í utanríkismálanefnd.

Frú forseti. Sem endranær er erfitt að henda reiður á málflutningi sérstaklega sjálfstæðismanna í þessu máli. Á annað borðið hafa þeir haldið því fram mjög lengi að það sé svoddan ógnarhraði á þessari umsókn að þeim sjálfum verði hverft við. Það er það sem menn hafa kvartað undan, að það sé svo mikill hraði og mikill skriður á umsókninni. Svo kemur hv. formaður Sjálfstæðisflokksins hingað og segir: Vill ekki bara utanríkisráðherra viðurkenna að þetta sé allt og hafi verið í hægagangi? Ef það hefur verið svona í hægagangi, af hverju hefur hann þá komið hingað sjálfur og sent sína menn upp til að kvarta undan því hvað er mikill hraði á þessu? Svo getur hv. þingmaður bara gert það upp með sjálfum sér hvort það sé til marks um hægagang á málinu að sex kaflar voru opnaðir í desember sl. á ríkjaráðstefnu, þar af þrír sem voru giska þungir, erfiðir og snúnir að opna og sem hv. þingmaður veit að munu verða mjög erfiðir. Mér er annt um þetta ferli, ég dreg enga dul á það. Ég vildi, ef hægt væri, skapa eins mikla sátt um það og unnt er. Ég hef sagt að ég teldi óæskilegt fyrir ferlið og fyrir Evrópumálið, af hreinskilni hef ég sagt það, ef það yrði bitbein í kosningum. Þetta hefur hv. þingmaður örugglega heyrt mig segja oftar en einu sinni og þess vegna tel ég það ferlinu til farsældar að fara í hægagang með þann part sem til dæmis snýr að þinginu, þ.e. samningsafstöðu. Aðkoma þingsins hefur einkum lotið að því að fjalla um það og að minnsta kosti vil ég þannig fyrir mitt leyti stuðla að því að draga úr því að það verði að einhverju bitbeini í kosningum. Ég tel þetta farsæla niðurstöðu fyrir ferlið og fyrir hv. þingmann. Eru það ekki akkúrat hv. þingmaður og fleiri sem hafa sagt 

Frú forseti. Þegar við höfum talað um að það væri mikill hraði höfum við talað um að það væri hraði á aðlöguninni sem stjórnin hefur ekki viljað kannast við vegna þess að hún ætlaði ekki að láta eiga sér stað neina aðlögun að Evrópusambandinu fyrr en eftir að samningur hefði fengist. Við þetta höfum við gert athugasemdir. Við höfum hins vegar bent á að menn hafi verið í vandræðagangi, meira að segja með að koma saman samningsafstöðu. Eftir þessa ræðu utanríkisráðherrans verð ég að segja fyrir mitt leyti að ég hef ekki hugmynd um hvort honum finnst þetta ganga hægt eða hratt. Það er eins og hann telji þetta í öðru orðinu ganga vel en svo viðurkennir hann í hinu orðinu að þetta gangi mjög hægt og hann vill fara í enn hægari gír. Það geta verið gild rök að vilja forða pólitískum ágreiningi í þessu landi. Menn hefðu þá átt að hugleiða það áður en lagt var af stað árið 2009 og fylgja þeirri tillögu sem við lögðum þá fram í þinginu, einmitt til að forða því að þing, þjóð og flokkar yrðu klofnir í tvennt í svo stóru grundvallarmáli sem hér er á ferðinni. En að ráðherrann komi fram í fjölmiðlum í dag 

Frú forseti. Ég man vel eftir tillögunni sem hv þingmaður flutti hér í júní 2009, en ég man líka vel þegar hann stóð í kosningabaráttu tveimur, þremur mánuðum áður og lét birta af sér heilsíðumyndir þar sem hann hvatti til þess að evran yrði tekin upp, að vísu einhliða. Það er alveg klárt hvað hv. þingmaður vildi og enginn maður í þessum sal hefur sannfært mig jafn vel með sterkum rökum um nauðsyn þess að taka upp evruna og hv. þingmaður og hv. þm. Illugi Gunnarsson sem skrifuðu glæsilegar greinar um verðleika evrunnar á sínum tíma. Þeim ber hrós fyrir. Ég skal segja hv. þingmanni hvað mér finnst um hraðann. Mér finnst að það hafi almennt gengið mjög vel að opna þessa kafla og að skriðurinn á viðræðunum hafi verið góður. Á þessu eru tvær undantekningar og um þær hef ég margoft talað. Það er annars vegar landbúnaðarkaflinn sem er heimatilbúinn vandi og hins vegar er það sjávarútvegskaflinn. Það er ekki heimatilbúinn vandi, það eru tvenns konar orsakir sem rekja má beint til Evrópusambandsins. Ég er dapur yfir því. Ég er viss um að hv. þingmaður er líka dapur yfir því vegna þess að ef það hefði gengið betur værum við kannski að kjósa um það núna. 

Virðulegur forseti. Hæstv. ráðherra hefur verið afdráttarlaus um að fá þyrfti botn í Evrópusambandsmálið á þessu kjörtímabili, fyrir kosningar. Nú hefur ríkisstjórnin tilkynnt að umsóknin um aðild að Evrópusambandinu verði sett í einhvers konar hægagang. Hæstv. utanríkisráðherra fullyrðir reyndar að þetta breyti ferlinu ekki á nokkurn hátt og hafi ekkert með innanflokksmál í Vinstri grænum að gera, ekkert með stöðu vinstri grænna eða afstöðu þeirra til Evrópusambandsins að gera. Er hæstv. ráðherra þeirrar skoðunar að sú leið sem ríkisstjórnin hefur kynnt, þessi hægagangur svokallaði, sé ásættanleg niðurstaða í þessu máli á þessu kjörtímabili? Er hæstv. ráðherra sáttur við þetta sem lendingu í Evrópusambandsmálunum að loknu nærri því heilu kjörtímabili? Telur hæstv. ráðherra það þess virði að hv. þm. Jóni Bjarnasyni sé hent út úr utanríkismálanefnd til að ná þessari niðurstöðu með samstarfsflokknum?

Hæstv. forseti. Hægagangur í viðræðum við Evrópusambandið um aðild Íslands að bandalaginu er engin niðurstaða í því máli. Það er ekki mín framtíðarsýn að við verðum næstu ár eða áratugi í viðræðum við Evrópusambandið um þetta efni. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að ég hef talað fyrir því innan stjórnarmeirihlutans að við beindum þessu í annan farveg. Ég hefði viljað fá atkvæðagreiðslu um það hvort Íslendingar vildu stefna að aðild við Evrópusambandið á grundvelli þeirra upplýsinga sem þegar liggja fyrir. Þetta er sú afstaða sem ég hef rekið áróður fyrir innan stjórnarmeirihlutans og gert það á þingi, í ríkisstjórn og opinberri fjölmiðlaumræðu. Það hefur ekki orðið niðurstaðan. Nú er það niðurstaða í ríkisstjórninni að viðræðumál skuli sett í annan gír og annan farveg. Það er niðurstaða sem við erum ásátt um að verði. En ég ítreka að öllum á að vera ljóst hver mín afstaða hefur verið í þessu máli. Hún hefur verið alveg skýr og hún hefur verið „konsekvent“ og ég hef fylgt henni en þetta er núna niðurstaða ríkisstjórnarinnar. Ég er síðan á því að við lok þessa kjörtímabils verði afdráttarlaus kaflaskil í þessu máli og mín skoðun er sú að ekki eigi að taka upp viðræðuferlið að nýju nema að aflokinni þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem fengin hefur verið afstaða þjóðarinnar til þess í hvaða farveg hún vill setja þessi mál.

Virðulegur forseti. Það er rétt sem hæstv. ráðherra segir, ráðherrann hefur verið sjálfum sér samkvæmur í þessu máli undanfarin missiri. Þess vegna spyr ég: Er þetta nóg? Ætlar hæstv. ráðherra að láta staðar numið, láta þetta duga sem hæstv. ráðherra og raunar fleiri hæstv. ráðherrar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa talað um að þyrfti að gerast í Evrópumálum fyrir lok þessa kjörtímabils? Nægir þetta? Nú hefur hæstv. utanríkisráðherra upplýst um að Evrópustefna sín sé að miklu leyti komin frá Sjálfstæðisflokknum. Ætlar Vinstri hreyfingin – grænt framboð að láta þessa sjálfstæðissamfylkingarstefnu í Evrópumálum áfram ráða för út þetta kjörtímabil? Er ekki hætt við því að mati hæstv. ráðherra að fólk túlki þetta sem svo að með þessu sé bara verið að reyna að fela Evrópusambandsmálið það sem eftir er af kjörtímabilinu svo að Vinstri grænir þurfi ekki að ræða það fram að kosningum? Svo blasi við að ef þessir flokkar halda áfram í ríkisstjórn að afloknum kosningum muni þeir taka upp þráðinn að nýju. 
             Jafnframt ítreka ég spurninguna um hv. þm. Jón Bjarnason.

Ég held að ég geti lofað hv. þingmanni og formanni Framsóknarflokksins því að þessi mál verða ekki látin liggja í þagnargildi innan Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs á komandi vikum, í aðdraganda næstu kosninga. Fyrir liggur að efna til flokksráðsfundar áður en þessi mánuður er úti og í febrúarmánuði verður haldið landsþing Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs þar sem þessi mál verða rædd og hvernig við viljum halda á þeim þegar þetta kjörtímabil er úti og nýtt kjörtímabil gengur í garð. Það sem núna skiptir máli, eins og komið er, er ekki hvað gerist á næstu dögum eða vikum heldur hvort við ætlum að halda þessum málum til frambúðar og þá í hvaða farvegi. Þar er mín afstaða alveg skýr.

Virðulegi forseti. Fyrr í þessum mánuði skrifaði hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon undir samning um sérleyfi til rannsókna og vinnslu á kolvetni, olíuleit á Drekasvæði. Blekið var varla þornað á pappírunum þegar hæstv. ráðherra fór að draga í land, svo að vægt sé til orða tekið, um það hvaða leyfi væri verið að veita þarna, hvort það væri til rannsókna eða til tilraunaborana og vinnslu á Drekasvæðinu. Það vill svo til að þetta er ekki neitt óskýrt vegna þess að í tilkynningu frá Orkustofnun og bréfi sem er undirritað af Guðna A. Jóhannessyni orkumálastjóra segir, með leyfi forseta: „… veitir Orkustofnun hér með sérleyfi til rannsókna og vinnslu kolvetnis innan þess svæðis sem tilgreint er í 2. kafla fylgiskjals“ - og svo framvegis. Hæstv. menntamálaráðherra og varaformaður Vinstri grænna lætur hafa eftir sér að nú sé kominn tími til að taka þetta mál til alvarlegrar umræðu innan Vinstri grænna. Hæstv. menntamálaráðherra segir, með leyfi forseta: „Nú þegar það lítur út fyrir að það gæti orðið einhver alvara úr þessu er full ástæða til þess að staldra við og ræða það inni í flokknum. Þetta mál hefur lengi verið í undirbúningi, til dæmis vegna hinnar skattalegu umgjarðar.“ Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Er ekki fullseint að taka umræðuna innan flokksins núna um hvort leyfa eigi olíuvinnslu á Drekasvæðinu? Ef olía finnst er það alveg skýrt samkvæmt þeim samningi sem hæstv. atvinnuvegaráðherra skrifaði undir að þau fyrirtæki sem um ræðir fá leyfi til vinnslu þar. Orkumálastjóri hefur jafnvel látið þess getið að um skaðabótaskyldu gæti verið að ræða af hálfu íslenskra stjórnvalda ef farið yrði á svig við samninginn. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Er ekki fullseint í rassinn gripið? 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Svar mitt við því hvort of seint sé að taka umræðuna er að það er aldrei of seint að taka umræðu um nokkurn skapaðan hlut, ekki síst þegar um er að ræða stórmál á borð við hvert við stefnum í orkuvinnslu og orkunýtingu til framtíðar litið. En eins og fram kom, að ég held í sama viðtali og hv. þingmaður vitnaði til, þá höfum við í flokki mínum, Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, tekið þátt í þeim lagabreytingum sem hafa verið gerðar á þessu kjörtímabili á skattalegri umgjörð þessara leyfa og alls staðar í þeim breytingum hefur komið fram í greinargerðum að gæta skuli ýtrustu varúðarsjónarmiða út frá umhverfisþáttum og öðrum þáttum þegar kemur að þessu máli. Ástæða þess að ég ræddi þetta við þann fjölmiðil sem hv. þingmaður vitnaði til er að mér finnst mjög eðlilegt, ef menn sjá núna fram á að olíuvinnsla kunni að vera raunhæfur kostur fyrir Íslendinga til lengri tíma litið, að efna í auknum mæli til opinnar umræðu í samfélaginu, einnig hvað varðar hagsmuni okkar sem fiskveiðiþjóðar því að það skiptir auðvitað miklu máli að við skoðum þau sjónarmið, og þó að við höfum slegið þá fyrirvara að ýtrustu varúðarsjónarmiða skuli gætt getur málefnið hins vegar alltaf verið viðkvæmt. Við þekkjum auðvitað umræðuna í Noregi sem hefur verið svipuð um Lófóten þar sem eru gjöful fiskveiðimið. Ég tel hins vegar, samhliða því að við fylgjumst með hvernig þeim loftslagsmarkmiðum sem hafa verið sett fram á alþjóðavettvangi reiðir af, fulla ástæðu til þess að við séum með stefnu okkar í stöðugri endurskoðun og endurmati. Það er mín skoðun og tel ekki að nein ósamkvæmni felist í því mati.

Virðulegi forseti. Aldrei of seint, segir hæstv. menntamálaráðherra. Nú ítreka ég það sem ég sagði áðan: Það er búið að skrifa undir samning. Hæstv. atvinnuvegaráðherra skrifaði undir samning fyrir hönd íslenska ríkisins. Það vill svo til að hann er líka formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs þannig að það hefði verið leikur einn fyrir hann að draga þá undirskrift á langinn ef hann teldi að þessi stefna væri ekki sú sem flokkur hans stæði fyrir. Ég vek athygli á því, eins og fram hefur komið í fréttaskýringum, að þetta eru engir smáfjármunir. Þau fyrirtæki sem hafa skrifað undir samninginn í góðri trú halda að þau hafi gert samning við ráðherra sem ætli sér að standa við hann. Nú eru umræður um að það eigi að skoða hitt og þetta, en þeir fyrirvarar eru í samningnum. Spurningin er þessi: Telur hæstv. menntamálaráðherra það ekki kristaltært 

Hæstv. forseti. Ég held að það fari betur á því að hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra skýri nákvæmlega hvað felst í samningnum.  Ég hef enga ástæðu til að ætla að það sé eitthvað hættulegt að ræða þessi mál. Ég hefði talið að það væri mjög æskilegt að ræða þessi mál á Alþingi. Eins og kom fram hér áðan 

Virðulegi forseti. Ég hef hug á því að heyra aðeins meira í hæstv. utanríkisráðherra um hringlandaferð Evrópusambandsviðræðna sem er enn að taka á sig nýja mynd hjá ríkisstjórninni. Lengi vel var það bara Vinstri hreyfingin – grænt framboð sem snerist eins og vindhani í þessu máli í þingsal en nú virðist mér sem hæstv. utanríkisráðherra sveiflist eitthvað þegar kemur að því að taka ákvarðanir, móta eða fylgja eftir stefnu er varðar þessa umsókn. Ég veit ekki betur en að fyrst hafi verið markmiðið að klára þessar viðræður á 18 mánuðum, að það hafi verið upphafleg áætlun ríkisstjórnarinnar. Síðan sögðu menn og sungu það yfir okkur hér í þingsal að þetta gengi allt svo vel að viðræðurnar væru á fullu gasi o.s.frv. Ég man ekki betur en að það hafi verið síðast í desember á ráðstefnu úti í Brussel eða einhvers staðar sem hæstv. ráðherra lýsti því yfir að glæsilegur gangur væri í þeim viðræðum sem væru hafnar. Staðreyndin er vitanlega sú að það er búið að loka líklega 11 af 30 og eitthvað köflum, allir hinir standa opnir eða ekki er byrjað að ræða þá. Það er allur gangurinn sem er búinn að vera í þessum viðræðum. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort það skjóti ekki skökku við, í ljósi fyrri yfirlýsinga, að lýsa því yfir að nú beri að leggja viðræðurnar á ís fram yfir kosningar. Hvað svo? Hvað á að gerast eftir kosningar? Er ráðherra í rauninni ekki að segja að hann sé sammála þeirri tillögu sem við lögðum fram nokkrir í utanríkismálanefnd um að leggja bæri viðræðurnar á ís og leyfa síðan íslenskri þjóð að taka ákvörðun um hvort þeim yrði haldið áfram? Það hlýtur að vera meginniðurstaðan eftir þann málflutning sem hefur verið viðhafður eftir ákvörðun ríkisstjórnarinnar í morgun. Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra: Hvað varð til þess að ráðherrann skipti um skoðun eftir að hafa sagt að gangurinn væri svo glæsilegur að þetta væri allt að koma hjá okkur? Hvað var það? Er eitthvað eitt sem varð til þess? Getur verið að Evrópusambandið sé búið að setja niður hælana og segja: Það verður ekki haldið áfram nema á Íslandi sé almennur stuðningur meðal stjórnmálaaflanna við viðræðuferlið og hvernig eigi að ljúka því? 
            

Frú forseti. Endranær þá er ég mjög sammála mörgu sem hv. þingmaður hefur sagt og gert á þingi og oft tekið undir með honum í ræðum. Ég er aftur á móti algjörlega ósammála þeirri tillögu hans sem hann hefur ásamt öðrum sett fram í hv. utanríkismálanefnd. Hins vegar tel ég, og það er alveg klárt ef hv. þingmaður les það sem kemur fram í samþykkt ríkisstjórnarinnar í morgun, að ekki sé verið að leggja neitt á ís. Það er ekki verið að fara með neinum hætti fram með formlegt hlé eða frest á málinu. Það sem verið er að gera er að ekki verður unnið frekar að þeim fjórum köflum sem á eftir að ljúka samningsafstöðum í, þ.e. um sjávarútvegsmál, landbúnaðarmál, staðfesturétt og fjárfestingar, fram yfir kosningar. Embættismenn Evrópusambandsins og samninganefnd Íslands munu að sjálfsögðu halda áfram að vinna aðra kafla sem eru með einhverjum hætti í gangi, þ.e. þá 16 kafla sem búið er að opna. Kaflana tvo, sem er búið að senda í formi samningsafstaðna frá Íslandi til Brussel og ESB hefur til vinnslu, mun ESB að sjálfsögðu halda áfram að þróa svör sín við. Þetta felur í sér að ekki verður af okkar hálfu sóst eftir ríkjaráðstefnu í mars. Það tel ég líka fullkomlega eðlilegt, hún yrði alveg beint ofan í kosningar. Hvað hefði svo sem átt að gera á þeirri ríkjaráðstefnu? Við tókum kúfinn af þessu dæmi í desember þegar við opnuðum sex kafla. Það hefði jú verið hægt að opna einn kafla, kafla 24, um dóms- og innanríkismál, en það er enginn héraðsbrestur þó að hann bíði eitthvað fram á árið.

Virðulegi forseti. Það er ágætt að vita að Íslendingar geti ráðið því hvenær ríkjaráðstefnur eru og hvenær ekki, ég leyfi mér alla vega að túlka orð ráðherrans með þeim hætti. Það hlýtur væntanlega einnig að þýða að við höfum eitthvað meira um það að segja hvernig haldið er á viðræðunum almennt ef við getum stjórnað því hvenær þessar svokölluðu ríkjaráðstefnur eru eða ekki. Frú forseti. Ég verð að segja að mér er mjög létt. Ég er mjög glaður yfir því að sjá að hæstv. ráðherra er samkvæmur sjálfum sér að vanda. Ég var farinn að hafa áhyggjur af því að ráðherranum væri eitthvað að fatast flugið í þessari umsókn, en það er gott að heyra að hann er samkvæmur sjálfum sér. Það er þá bara misskilningur hjá Vinstri grænum að eitthvað stórkostlegt sé nú að gerast, að verið sé að gera pásu á viðræðurnar eða leggja umsóknina tímabundið til hliðar. Eins og hæstv. ráðherra hefur svo sannarlega staðfest, og okkur grunaði auðvitað, er að enn og aftur er verið að kalla: Úlfur, úlfur, - eða hvernig sagan var hjá Vinstri grænum. Það er í rauninni engin breyting. Það er verið að halda áfram sama jukkinu, sama gutlinu, það er bara gert aðeins hægar en áður.

Frú forseti. Hv. þingmanni hefur tekist að gera dag minn litríkari en ella. Hann hefur sagst vera glaður yfir orðum mínum. Hann er yfir sig hrifinn af því að utanríkisráðherra flýgur áfram þeim fjöðrum væddum sem honum voru í upphafi gefnar. Afstaða mín í þessu máli er algjörlega klár. Ég hef líka sagt, meðal annars hér í dag, að ég telji það málinu til farsældar að við reynum að hafa það ekki sem bitbein í kosningum. Það mun koma að því að kosningar verða og síðan tekur ný ríkisstjórn við, hver sem hún verður, og hún verður að hafa ráðrúm. Ég tel til dæmis lýðræðislegt af okkar hálfu að búa svo um þetta mál að ný ríkisstjórn geti sett sitt mark, ekki bara á framvindu málsins heldur sérstaklega á samningsafstöðurnar í þeim tveimur málaflokkum sem eru langmikilvægastir. 

Frú forseti. Mig langar að beina fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra varðandi þau mál sem verið hafa til umfjöllunar í fjölmiðlum að undanförnu varðandi barnaníðinga og viðbrögð lögreglu við þeim málum. Komið hefur fram að menn hafa bent á að lögreglan hafi setið með játningar, að vísu á ólöglegum upptökum, í tvær til allt að fjórar vikur án þess að bregðast við. Hún brást svo ekki við fyrr en Kastljósþátturinn frægi fór í loftið. Því beini ég þeim spurningum til hæstv. innanríkisráðherra hvort hann viti hvers vegna lögreglan gerði ekkert í þessum málum fyrr. Hver eru viðbrögð lögreglu almennt við ásökunum um svona alvarleg mál og hvað telur hæstv. ráðherra að þetta þýði fyrir traust á lögreglu í kjölfarið? Komið hefur fram annað mál þar sem lögreglumaður var ákærður og var ekki vikið úr starfi á meðan málið var rannsakað. Lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins sem og ríkislögreglustjóri vísuðu málinu sín á milli og neituðu að taka á því. Hver eru hefðbundin vinnubrögð á milli þessara embætta í svona málum? Þetta eru grafalvarleg mál og fórnarlömb þessara mála glíma oft við afleiðingar þeirra alla ævi. Þetta eru mikilvægustu embætti landsins þegar kemur að öryggi borgaranna og það hlýtur að þurfa að skerpa á vinnubrögðum í slíkum málum ef það er rétt sem fram hefur komið að lögreglan hafi brugðist svona við. Því spyr ég ráðherra: Hvað hyggst hann gera í þessum málum í kjölfarið?

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður spyr hvort ég viti hvers vegna lögreglan brást ekki fyrr við gagnvart þeim tilteknu aðilum sem verið hafa til umfjöllunar í fjölmiðlum undanfarna daga. Ég get ekki svarað því en segi þó að öllu máli skiptir að nú hefur verið brugðist við. Kannski er stóra spurningin sem við stöndum frammi fyrir sem samfélag og allar stofnanir þess, ekki aðeins lögreglan heldur einnig réttarkerfið, skólakerfið, stjórnmálin og stjórnsýslan, hafa ekki brugðist fyrr við í málum af þessu tagi. Ég hef vakið athygli á því að við þurfum ekki að fara ýkja langt aftur í tímann, bara 20–30 ár, til að sjá að engin umræða var um mál af þessu tagi. Það sem þó er að gerast nú og er til góðs er að samfélagið er almennt að opna augu sín gagnvart þessum vanda og það á við um allar stofnanir samfélagsins. Hv. þingmaður víkur sérstaklega að ásökunum og kærumálum sem upp hafa komið innan lögreglunnar og tengjast málum af þessu tagi, hvernig ráðuneytið og ég sem innanríkisráðherra hyggist taka á slíku. Ég tel að það skorti á verklagsreglur innan lögreglunnar um hvernig taka skuli á slíkum málum. Þegar ásakanir koma upp og rannsókn er í gangi er ég sammála hv. þingmanni um að það þurfi með einhverjum hætti að bregðast við. 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið og fagna því að skipaður skuli verða hópur til að búa til verklagsreglur því að þær virðast sannarlega ekki hafa verið til. Það er mjög alvarlegt mál vegna þess að þetta eru einhver alvarlegustu brot sem hægt er að fremja. Heyrst hefur frá lögreglunni undanfarið að hún þurfi fleiri heimildir til hlerana, hún þurfi að fá vopn og hún þurfi að fá varnarbúnað. Ekkert af slíkum græjum mundi gagnast í svona málum. Ég spyr: Er fjölgun lögreglumanna kannski aðalmálið í þessu efni? Fjöldi kæra kemur inn á borð til lögreglu og er ekki sinnt, ekki einu sinni svona alvarlegum málum, vegna manneklu. Er það ekki besta leiðin til að koma betra skikki á löggæslu í landinu og réttarríkið að fjölga lögreglumönnum? Þeim hefur fækkað og þeir eru fáliðaðir. Eins langar mig að beina því til ráðherra hvort hann sé reiðubúinn til að gefa þinginu skýrslu um þær kærur sem lagðar eru fram til lögreglunnar, hvaða hlutfall þeirra fer áfram í kerfinu og hversu langt þær fara, til þess að þingheimur geti áttað sig betur á því hver staða lögreglunnar er þegar kemur að kærum sem verða kannski aldrei að neinu.

Hæstv. forseti. Ég mun taka til skoðunar þá hvatningu sem kom frá hv. þingmanni um upplýsingar til þingsins. Hann vék að ýmsum skyldum málum en ekki öllum mjög nátengdum. Í fyrsta lagi vil ég segja að ég tek undir með hv. þingmanni um að hér er um grafalvarleg mál að ræða og þeir sem verða fyrir barðinu á kynferðisofbeldi á öllum aldri, ekki síst á unga aldri, hljóta af mikinn skaða. Í öðru lagi vil ég segja varðandi þann varnarbúnað sem lögreglan hefur óskað eftir, sem er kannski óskylt mál, að við þurfum að búa vel að lögreglunni hvað þetta snertir svo hún sé vel varin í sínu erfiða starfi. Varðandi fjölgun lögreglumanna tek ég undir að nauðsynlegt er að gera það. Lögreglan hefur þurft að sæta miklum niðurskurði á undanförnum árum. Við fengum skýrslu þess efnis, og hún hefur verið rædd hér í sölum Alþingis, að niðurskurðurinn nemi tæplega þremur milljörðum króna að raungildi þannig að það kemur einhvers staðar niður. Við þurfum að sjálfsögðu að efla lögregluna og við þurfum að skoða þau úrræði sem hún hefur og hvernig þeim hafi verið 

Forseti. Þessi fyrirspurn hefur legið hér án þess að vera svarað í nokkurn tíma, ég tek það fram vegna þess að það er ekki aðeins ráðherranum að kenna heldur eigum við báðir okkar sök á því, fyrst tafðist svarið og síðan tafðist spyrjandinn við að taka við svarinu. Hér er spurt um málstefnu sveitarfélaga sem kveðið var á um í sveitarstjórnarlögunum sem sett voru árið 2011. Þá var sett ákvæði um málstefnu í sveitarstjórnarlögin, sem þá var verið að endurskoða og afgreiða, og einnig í stjórnarráðslögin. Ég spyr ósköp einfaldlega um hvað líði starfi að því í sveitarfélögunum og hvað hafi verið gert af hálfu innanríkisráðherra og starfsmanna hans í hans ágæta ráðuneyti til þess að koma því áfram. Ég vil taka fram að forsætisráðherra svaraði hliðstæðri spurningu um Stjórnarráðið í haust og gerði það nokkuð vel. Þar hefur verið mörkuð vönduð málstefna. Þar liggur undir bæði stefnumótun og markmið sem menn hafa sett sér og líka ákveðin aðgerðaáætlun, eins og er í tísku að tala um núna. Það á að skipa málnefnd og fara í ýmsar aðgerðir til að bæta málstefnu í Stjórnarráðinu, bæði íslenskuna og þá málstefnu sem felst í því að þjónusta fólk sem á annað móðurmál en íslensku en er samt íslenskir ríkisborgarar eða á samskipti við þetta samfélag og stjórnvöld þess. Ég vonast til að það geti orðið fyrirmynd að málstefnu í sveitarfélögunum en bíð á meðan spenntur eftir að heyra hvað hæstv. ráðherra hefur um málið að segja.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður beinir til mín spurningum. Hann spyr hvaða sveitarfélög hafi nú þegar sett sér málstefnu og vísar í lög þar að lútandi. Því er til að svara að með bréfi, dagsettu 21. september 2012, var fyrirspurn hv. þingmanns kynnt öllum sveitarfélögum landsins og óskað var eftir upplýsingum um hvort sveitarfélög hefðu sett sér málstefnu í samræmi við 130. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 138/2011. Alls bárust svör frá 24 af 75 sveitarfélögum. Ekkert þeirra sveitarfélaga sem svöruðu erindi ráðuneytisins hefur sett sér málstefnu í samræmi við 1. mgr. 130 gr. laganna en í nokkrum tilvikum kom fram að framkvæmdastjóra sveitarfélags hefði verið falið að vinna að málstefnu fyrir sveitarfélagið. Með nýjum sveitarstjórnarlögum þurfa sveitarstjórnir að huga að ýmsum þáttum í rekstri og störfum til að innleiða fyllilega margvísleg ný ákvæði sveitarstjórnarlaganna. Má þar nefna aðlögun rekstrar að nýjum fjármálareglum, setningu siðareglna, gerð nýrra samþykkta fyrir sveitarfélagið og endurskoðun samninga um samstarfsverkefni. Innleiðing laganna mun óhjákvæmilega taka nokkurn tíma. Þau hafa sem sagt ekki gengið frá málstefnu en í einhverjum tilvikum er sú vinna hafin sem betur fer. Í öðru lagi spyr hv. þingmaður hvort ráðuneytið hafi vakið athygli forustumanna í sveitarfélögum á þeirri lagaskyldu, gefið út leiðbeiningar um stefnumótunina, boðið fram aðstoð sína við undirbúning stefnumótunar, haft samband við Íslenska málnefnd eða málnefnd um íslenskt táknmál um þetta efni, eða beitt sér með öðrum hætti fyrir því að íslenskum sveitarfélögum verði mótuð málstefna. Í lögunum er sveitarstjórn falið að móta sveitarfélaginu málstefnu í samráði við Íslenska málnefnd og eftir atvikum málnefnd um íslenskt táknmál. Lagagreinin gerir í sjálfu sér ekki ráð fyrir íhlutun innanríkisráðuneytisins í verkefnið svo sem með staðfestingu þess á stefnunni. Ráðuneytið gegnir hins vegar almennu eftirliti með því að sveitarfélög gegni skyldum sínum samkvæmt sveitarstjórnarlögum og öðrum löglegum fyrirmælum samanber 109. gr. sveitarstjórnarlaga. Ráðuneytið metur í hverju tilviki fyrir sig hvort og þá með hvaða hætti tilefni er til afskipta á grundvelli þessa lagaákvæðis. Ég lít svo á að umrætt bréf sem ég vitnaði til í upphafi máls míns frá 21. september síðastliðinn hafi verið liður í því að minna sveitarstjórnir á þá skyldu sem kveðið er á um í 130. gr. sveitarstjórnarlaganna. Ég vék einnig að því í upphafi míns máls að sveitarstjórnir eru að vinna að ýmsum þáttum sem tengjast framkvæmd nýrra sveitarstjórnarlaga. Ég geri ráð fyrir því að þetta verði þar ofarlega á baugi. Ég vænti þess og vil nota þetta tækifæri til að þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu verðuga og lögskylda verkefni.

Forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Það er dauflegt til þess að vita að aðeins 24 sveitarfélög af 75, ekki einu sinni þriðjungur þeirra, láta svo lítið að svara erindi ráðherrans um þetta og auðvitað getur maður ekki haft hér í frammi mikinn fögnuð yfir því að ekkert jákvætt svar barst. Ég átti nú kannski ekki von á því að uppskeran yrði mjög ríkuleg en það hryggir mig nokkuð að hún skuli hafa orðið svona daufleg. Ég tek undir það með hæstv. ráðherra að það var jákvætt og hrósvert að senda þetta bréf í framhaldi af fyrirspurninni þó að það ekki yrði fyrr sent. Að minnsta kosti hefur þá athygli sveitarstjórnarmanna verið vakin á þessum kafla í lögunum. Auðvitað eru engin viðurlög þar og engin lögregla sem send er á sveitarfélögin ef þau vanrækja þessa skyldu. Ætlast er til þess að íbúarnir fylgist með en það er líka ætlast til þess að innanríkisráðherra og Íslensk málnefnd hafi hönd í bagga þó að það standi ekki í lögunum. Ég vil hvetja ráðherrann til þess annars vegar að vekja athygli sveitarfélaganna í framhaldinu á því að málstefna Stjórnarráðs Íslands hefur verið mótuð, að ríkisvaldið hefur staðið sig, staðið sína plikt. Hægt er að nota málstefnu Stjórnarráðsins sem fyrirmynd í málstefnu einstakra sveitarfélaga. Hins vegar vil ég hvetja ráðherrann til að hafa samband við Íslenska málnefnd og athuga hvort ráðuneytið og Íslensk málnefnd geti ekki í sameiningu og með litlum tilkostnaði útbúið einhvers konar skapalón sem hægt væri að beina til sveitarfélaganna að fylla út eftir sínu höfði í þessu efni.

Hæstv. forseti. Ég mun taka þessar ábendingar hv. þingmanns til athugunar. Ég tek undir það með hv. þingmanni að ég hefði kosið að fá viðbrögð frá fleiri sveitarfélögum en ég er ekki úrkula vonar um að þau berist. Reyndar er ég ekki sammála hv. þingmanni um að ekkert jákvætt svar hafi borist vegna þess að þarna kemur fram að framkvæmdastjórum í ýmsum sveitarfélögum hefur verið falið að vinna að framkvæmd þessarar stefnu. En það er rétt hjá hv. þingmanni, það er lagaskylda og sveitarfélögunum ber að fara að lögum og okkur sem höfum eftirlit með því að svo verði gert ber skylda til þess að standa þá vakt.

Frú forseti. Ég beini hér fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um málefni innanlandsflugsins. Þessi fyrirspurn var borin fram í haust við þær aðstæður að um það varð umræða í fjölmiðlum og yfirlýsingar gefnar um að til stæði jafnvel að hætta flugi á einstaka staði sem hafa notið styrks. Ríkisvaldið þótti ekki hafa sett nægt fé til að hægt væri að standa við samninga um flug, t.d. á Bíldudal, Gjögur, Höfn í Hornafirði eða þá staði sem eru þannig að ríkisstuðning þarf til að halda uppi eðlilegum samgöngum. Umræðan hefur síðan haldið áfram. Við afgreiðslu fjárlaga fyrir jólin var einmitt tekist á um það við 3. umr. hvort veitt yrði nægilegt fé til að hægt væri að halda uppi eðlilegu áætlunarflugi til þessara staða. Eitthvað fékkst þá til viðbótar við afgreiðslu þingsins. Það sem er hins vegar dapurlegt er að við skulum við afgreiðslu fjárlaga á síðustu dögum þings hafa þurft að takast á um 10, 20, 30, 40 eða 50 milljónir sem þarf til viðbótar til að halda uppi áætlunarflugi til þessara staða. Mér finnst það ekki boðlegt, hvorki gagnvart þinginu né fólkinu sem býr þarna. Þetta er sú staðreynd sem við höfum búið við. Ég veit að hæstv. innanríkisráðherra hefur beitt sér eins og hann hefur mátt í þeim efnum. Ég spyr ítrekað: Hver er staðan núna varðandi áætlunarflugið til þeirra staða sem hafa fengið stuðning, til Gjögurs, Hafnar í Hornafirði og Bíldudals? Ég vil svo líka nefna Sauðárkrók sem var felldur niður af áætlunarflugi á síðasta ári. Það var talið að nægilegt fé hefði verið veitt og um það rætt í þingsölum til að það flug mætti halda áfram, en svo varð það ekki. Hvað líður Sauðárkróksfluginu sem miklar væntingar hafa verið bundnar við? Frú forseti. Það er ekki ódýrt fyrir íbúa, hvort sem er á Gjögri, Bíldudal eða Höfn í Hornafirði, að taka flug. Ætli það kosti ekki 15–16 þús. kr. farið aðra leiðina fyrir fólk sem tímunum saman langan tíma vetrar á kannski ekki aðra möguleika en að fara með flugi? Ég vil að það sé fullkomlega tryggt að það verði haldið öruggu og góðu áætlunarflugi á þessa staði. Það á í sjálfu sér 

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni um hve mikilvægt það er að halda uppi flugsamgöngum við þá staði sem hann nefnir sérstaklega. Hann nefndi Bíldudal, Gjögur og Höfn í Hornafirði. Hann vék einnig að Sauðárkróksfluginu. Það mætti líka telja til Þórshöfn og Vopnafjörð sem eru í samningsbundnu flugi. Það er rétt að flugfélagið Ernir sinnir þessu flugi að verulegum hluta, það á við um Bíldudal, Gjögur og Höfn í Hornafirði, og síðan sinnir Norlandair fluginu til Norðausturlands, til Vopnafjarðar og Þórshafnar. Það kom fram í fréttum í lok síðasta árs að flugfélagið Ernir átti við fjárhagserfiðleika að stríða. Ég vona svo sannarlega að þar úr muni rætast. Af því að þeirri spurningu var beint til mín hvað mundi henda ef flugfélagið Ernir hætti öllu áætlunarflugi til minni áfgangastaða í landinu er því til að svara að þá yrði að bjóða flugleiðirnar út fyrr en til stóð. Við það kynni að verða breyting á þjónustunni, enda ljóst að hún takmarkast af því fé sem Alþingi ákveður til málaflokksins á fjárlögum. Falli flug niður fyrirvaralítið er hugsanlegt að grípa þurfi til tímabundinna ráðstafana til að tryggja lágmarksþjónustu. Væntanlega yrði það gert með samningi við Erni eða aðra flugrekendur á Íslandi og með þeim tækjakosti sem til staðar er. Nánari útfærsla færi eftir ýmsum ófyrirséðum aðstæðum. Eins og ég segi vonast ég til að fjárhagur Ernis sé að vænkast og að til þessa þurfi ekki að koma. Hv. þingmaður beindi þeirri spurningu til mín hvort ég hygðist tryggja reglulegt áætlunarflug til umræddra áfangastaða. Ég hef ekki annað í hyggju, en eins og ljóst er mun þjónustan takmarkast af því fé sem er til ráðstöfunar. Eins og hv. þingmaður vék að var veitt eitthvert viðbótarfé til flugrekstursins sem var mjög mikilvægt á lokametrunum við afgreiðslu fjárlaga. Það stendur sem sagt til að reyna að standa vörð um flugið til þeirra staða sem hv. þingmaður nefndi sérstaklega. Ég sé ekki fram á annað en að það muni takast. Hv. þingmaður vék sérstaklega að Sauðárkróki og spurði hvað væri að gerast þar. Ég vonast til þess að flugvöllurinn á Sauðárkróki verði opnaður að nýju. Ég hef lagt áherslu á að svo verði. Aðilar hafa sýnt því áhuga að fljúga á Sauðárkrók og þá þarf flugvöllurinn að sjálfsögðu að vera opinn til þess. Á síðasta ári voru veittar 10 millj. kr. til að styrkja flugið á Sauðárkróki. Það var ekki eyrnamerkt í fjárlögum sérstaklega, en það var sá skilningur við afgreiðslu fjárlaga að þessir fjármunir ættu að renna þangað. Þegar til kom reyndist þetta ekki nægilegt fjármagn til að Ernir, sem þá hafði flogið á Sauðárkrók, treysti sér til að halda uppi flugsamgöngum með því fjármagni. Ég lít svo á að við horfum til þessara peninga og könnum hvort og þá á hvaða forsendum flugrekstraraðilar treysti sér til að nýta það fjármagn til að halda uppi flugsamgöngum við Sauðárkrók. Þetta er allt í farvatninu þessa dagana.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni fyrir fyrirspurnina og ráðherra fyrir þau svör sem hér hafa komið fram. Ég vil þó byrja á að segja að það er mjög mikilvægt, eins og kemur fram hjá hv. fyrirspyrjanda, að það sé alveg ljóst fyrir íbúa á stöðum sem þurfa að reiða sig á ríkisstyrkt flug að eitthvert framtíðarplan liggi fyrir um hvernig að því verði staðið. Að sjálfsögðu ræður ríkisvaldið því hvort flogið er á þessa staði bæði með stefnumörkun um það á hvaða staði er flogið og með því að tryggja í það fjármagn. Ef fé er ekki tryggt er það að sjálfsögðu heimatilbúinn vandi ríkisvaldsins. Fyrst ég er kominn upp langar mig að benda líka á að það er að sjálfsögðu ríkisstofnun sem ákveður hvort flugvöllurinn á Sauðárkróki verður opnaður, það er ekki einhver einkaaðili úti í bæ. Því þarf ríkisstjórnin að beita sér fyrir því að það verði gert. Síðan vil ég líka koma því á framfæri, frú forseti, að það eru býsna mörg flugfélög á Íslandi sem sinna flugi með einum eða öðrum hætti, þar á meðal áætlunarflugi. Það kann að vera að það þurfi að endurmeta allan þann kostnað sem ríkið miðar við í sínum greiðslum og 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa umræðu en vek athygli á öðru. Það sem er að gerast í innanlandsfluginu lýtur ekki bara að ríkisstyrkta hlutanum heldur líka hinu almenna innanlandsflugi í landinu. Sú staða er uppi að það er eins og verið sé að reyna að murka lífið úr þessu flugi. Við sjáum að þetta hefur birst þannig að hér hefur stóraukist kostnaður vegna eldsneytis. Erlend aðföng hafa hækkað mjög í verði. Ofan á þetta hefur síðan komið sú stefna ríkisstjórnarinnar að leggja sérstakan skatt á innanlandsflugið sem hefur haft þau áhrif að rekstrarstaða þessara fyrirtækja versnar og þau hafa neyðst til þess að hækka flugfargjöldin. Það hefur aftur á móti gert það að verkum að það er orðið erfiðara fyrir allan almenning að nýta sér þessa þjónustu og það á jafnt við um ríkisstyrkta flugið og hið almenna innanlandsflug. Ég held þess vegna að það þurfi að kalla eftir því að hæstv. ríkisstjórn endurmeti afstöðu sína til flugsins og sérstaklega skattlagningarinnar. Það hefur hún þó á valdi sínu. Varðandi ríkisstyrkta flugið er síðan alveg ljóst að það var tefldur ákveðinn biðleikur fyrir áramótin, en framtíðin er hins vegar því miður mjög óljós. Ég hvet hæstv. innanríkisráðherra 

Frú forseti. Ég þakka þessa umræðu og hæstv. ráðherra svörin svo langt sem þau ná. Það er mjög mikilvægt að ráðherra svari því með hvaða hætti eigi að taka á þeim hækkunum sem boðaðar eru frá og með áramótum. Ég nefni farþegaskatt, lendingargjald og yfirflugsgjald. Hver á að bera þessi gjöld? Eftir að Isavia sem hefur með rekstur flugvallanna að gera var einkavætt eða breytt í opinbert hlutafélag hefur það fengið sjálftökurétt á gjöldum og kröfum á hendur bæði minni og stærri flugvalla sem eiga síðan erfitt með að sjá hvernig á að standa undir því að velta annaðhvort á flugfélögin sjálf eða farþegana. Ég spyr hæstv. ráðherra bara beint út: Verður flugið til Sauðárkróks boðið út á næstu dögum? Eða verður samið um það á næstu dögum? Ég held að ráðherra þurfi að svara því á næstu dögum hvað gerist í þessu máli, ekki megi ýta þessu máli inn í framtíðina eins og var gert í fyrra þegar menn héldu að flugið færi alveg að hefjast. Það þarf skýr svör í þessum efnum. Það er líka óviðunandi, frú forseti, með svo mikilvæga þætti almannasamgangna sem flugið er, hvort sem það er ríkisstyrkta flugið eða hið almenna, að fólk skuli stöðugt búa við þessa miklu óvissu. Þetta er hluti af almannasamgöngukerfi landsins. Þetta er fyrir fólkið og þjónustuna ekkert síður mikilvægt en þjóðvegirnir. Þess vegna held ég að skýr skilaboð þurfi að fást um að það verði staðið á bak við þetta hvað sem tautar og raular og þessum samgöngum haldið uppi. Ég spyr sérstaklega og ítreka spurningu mína um næstu daga og ákvarðanir ráðherra varðandi 

Hæstv. forseti. Ég leyfi mér að mótmæla því að ég sé með einhver undanbrögð í þeim svörum sem ég veiti hér. Ég hélt að ég hefði talað skýrt. Ég sagði að á síðasta ári hefðu verið áætlaðar 10 milljónir í flug til Sauðárkróks en það ekki reynst nægilegt. Við vildum kanna hvort einhverjir aðilar væru tilbúnir, og þá á hvaða forsendum, til að halda uppi flugsamgöngum við Sauðárkrók. Við stefnum að því þessa dagana að opna flugvöllinn á Sauðárkróki svo þetta megi verða ef vilji er fyrir hendi. Eru þetta ekki skýr svör? Þetta eru alveg skýr svör. Ég er búinn að ræða þetta við alla hlutaðeigandi aðila. Það er vissulega ríkisstofnunin Isavia sem rekur flugvellina. Þetta hefur verið rætt. Ég hef rætt þetta við sveitarstjórnarmenn frá Sauðárkróki, Skagfirðinga, og við höfum farið yfir þessi mál. Þetta er alveg skýrt og það eru engin undanbrögð í þessu. Því fer fjarri að það sé einhver sérstök löngun hjá mér að murka lífið úr innanlandsfluginu. Við erum núna að vinna að sérstakri könnun á mikilvægi flugsins fyrir samgöngur í landinu, þá sérstaklega fyrir landsbyggðina. Ég tel það mjög mikilvægt. Ég skal játa að ég tel að á undanförnum árum höfum við ekki sinnt fluginu sem skyldi. Menn tóku ákvörðun fyrir fáeinum missirum um að draga úr vægi flugsins í samgöngukerfi landsins. Ég vil láta endurskoða það og við erum að vinna að því. Varðandi álögurnar er það nokkuð sem kemur ekki til núna um áramótin heldur í apríl. Þær hafa að hluta til hækkað í samræmi við verðlagsþróun frá aldamótum. Í apríl í fyrra vorum við komin í svipaðar hæðir og upp úr aldamótunum ef ég man rétt, kannski ívið hærra. Við erum hins vegar að fara ofar núna vegna þess að það skortir fjármagn til þess 

Forseti. Ofanflóðasjóður var stofnaður sem viðbragð við miklum áföllum fyrir vestan á 10. áratugnum eins og allir vita. Í sjóðinn kemur skattfé frá fasteignaeigendum í landinu sem eru auðvitað bæði fyrirtæki og þorri almennings. Nú er staðan þannig að brýnustu verkefni sjóðsins eru komin í gagnið. Það er auðvitað ýmislegt eftir sem hægt er að telja upp, hægt er að búa til langa verkefnalista ef mönnum þykir ástæða til. Ég tel að kominn sé tími til að skoða framtíð sjóðsins og þeirra fjármuna sem þar eru, sem eru um 10 milljarðar, sem er fé sem við tínum nú ekki upp af götunni í öðrum efnum. Ég veit að það fé er að sumu leyti bundið í sjóðnum af ýmsum orsökum, fyrst vegna heldur ánægjulegra viðburða í hagkerfinu og síðan vegna heldur verri viðburða í hagkerfinu. Á þinginu í fyrra var ákveðið að veita úr sjóðnum til annarra verkefna en þeirra sem hann er kenndur við þegar ákveðið var að styrkja eldstöðvarannsóknir úr sjóðnum til þriggja ára. Þá er á það að minnast að í umhverfis- og samgöngunefnd var frumvarpi breytt, gerð var tillaga sem var að lokum samþykkt um breytingar á frumvarpi í þessu efni frá hæstv. ráðherra sem gerði ráð fyrir lengri tíma. Þær breytingar voru lagðar til til þess að tryggt væri að hlutverk sjóðsins yrði endurskoðað og því beint til hæstv. ráðherra að annast þá endurskoðun. Ég og ýmsir sem ég hef heyrt í teljum það raunhæft og sjálfsagt að breyta eðli sjóðsins eftir vel unnið starf, í að vera miklu almennara þannig að sjóðurinn verði hamfarasjóður eða almennur almannavarnasjóður. Hann sinni margvíslegum verkefnum, haldi áfram með þau verkefni sem hann sér um nú, hvort sem þau eru í c-, b-, eða a-deild, en taki líka á öðrum hamfara- og almannaverkefnum alls staðar á landinu, bæði þar sem byggðir eru taldar dreifðar en líka þar sem mest er af mannfólkinu sem til stendur að vernda og verja, þar á meðal á höfuðborgarsvæðinu, þar sem augu hafa opnast undanfarið fyrir ýmiss konar vá sem menn töldu ekki mikla áður. Ég spyr hæstv. ráðherra þess vegna tveggja spurninga sem ég veit að ég fæ góð og ljúf svör við á eftir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnirnar. Það er auðvitað mikilvægt að ræða stöðu ofanflóðasjóðs og framvindu mála þar, ekki síst vegna þess hversu umfangsmikið verkefnið er og fjármunirnir miklir. Eins og fram hefur komið voru gerðar verulegar breytingar á sjóðnum og opinberri stjórnsýslu ofanflóðavarna 1996 þegar ákveðið var að ríkissjóður mundi veita sveitarfélögum sem byggju við snjóflóðahættu á íbúðasvæðum fjárhagslegan stuðning til að tryggja öryggi þéttrar byggðar í sveitarfélögum gagnvart ofanflóðum. Ofanflóðanefnd var jafnframt falið að hafa eftirlit með framkvæmd verksins og tryggja að framkvæmdir sveitarfélaganna sem sjóðurinn styrkti veittu ásættanlegt öryggi. Í upphafi var ljóst að verkefnið var afar umfangsmikið og mundi taka langan tíma og var nauðsynlegt að endurmeta hættu á öllum svæðunum áður en hægt væri að hefja skipulegar framkvæmdir við varanlegar varnir á einstökum svæðum. Sem bráðaaðgerð var strax unnið bráðabirgðahættumat og rýmingaráætlanir fyrir öll sveitarfélögin sem í hlut áttu og einnig var strax í upphafi komið upp á vegum Veðurstofu Íslands skipulegri vöktun á snjóflóðahættusvæðum við byggð til að bregðast við hættuástandi á meðan ekki hefðu verið byggðar varanlegar varnir. Sú starfsemi hefur gengið vel og hafa engin mannskæð slys orðið af völdum snjóflóða í byggð á þessu tímabili. Reglugerð um hættumat vegna ofanflóða og flokkun og nýtingu hættusvæða kveður á um að framkvæmdum við brýnustu varnaraðgerðir gegn ofanflóðum fyrir svonefnd svæði c, samkvæmt hættumati, verði lokið eigi síðar en 2020. Til þess að svo geti orðið er áætlað að verja þurfi um 2 milljörðum króna árlega til verkefnisins, en mjög gróflega áætlaður heildarkostnaður við að ljúka gerð snjóflóðavarna samkvæmt þeirri áætlun sem unnin var 1995 í kjölfar snjóflóðahamfaranna í Súðavík og á Flateyri er talinn liggja á bilinu 14 til 17 milljarðar króna. Höfuðstóll ofanflóðasjóðs í árslok 2011 var tæpir 10 milljarðar króna, eins og fram hefur komið, og er þar af bundið eigið fé um 8,5 milljarðar. Að mínu áliti kemur vel til greina, þegar fer að sjá fyrir endann á þeim verkefnum sem ofanflóðasjóður hefur verið að sinna, að hlutverk hans verði aukið til að sinna verkefnum varðandi forvarnir gegn náttúruvá almennt, þar með talið vinnslu hættumats fyrir allar tegundir náttúruvár og þá undir nýju nafni. Í því sambandi má minna á að Alþingi samþykkti fyrr á síðasta ári heimild til að ofanflóðasjóður gæti lagt allt að 35 milljónir króna á ári næstu þrjú árin til að styrkja úttekt á mögulegri eldgosahættu og mat á áhrifum eldgosa. Það kom fram í máli hv. þingmanns. Sú breyting hefur ekki mikil áhrif á hin lögskipuðu verkefni ofanflóðasjóðs sem eru mjög kostnaðarsöm eins og hér hefur komið fram. Var talið rétt að gera þetta nú vegna þess að Veðurstofu Íslands hafði verið falið af Alþjóðaflugmálastofnuninni að vinna úttekt á mögulegum áhrifum íslenskra eldfjalla á alþjóðlegt flug. Það væri þar með mjög eðlilegt við þessar aðstæður að víkka verkefnið út og skoða um leið möguleg áhrif á íslenskt samfélag. Það er eitt af hlutverkum umhverfis- og auðlindaráðuneytisins að vakta náttúruvá og veita Almannavörnum upplýsingar um mögulega hættu og þar af leiðandi er aukin áhersla í ráðuneytinu á að efla þá forvarnastarfsemi. Mér finnst koma mjög sterklega til álita þegar við förum að sjá fyrir endann á þessum snjóflóðaverkefnum að við skoðum í alvöru útvíkkun á forvarnahlutverki ofanflóðasjóðs. Sjóðurinn kostaði gerð varanlegs hættumats fyrir sveitarfélögin sem bjuggu við snjóflóðahættu í byggð og er nú unnið að því að ljúka hættumati fyrir öll skíðasvæði landsins og grófu mati á hættu í dreifbýli. Það mætti hugsa sér hið útvíkkaða hlutverk þannig að það tæki til vinnslu alls hættumats vegna náttúruvár í framtíðinni. Ég legg þó áherslu á að vegna þeirrar umræðu sem verið hefur um stofnun bótasjóðs vegna tjóna sem verða af völdum náttúruvár sem aðrar tryggingar greiða ekki, að ekki er rétt að blanda saman forvarnasjóði og bótasjóði. Það er að mínum dómi óheppilegt fyrirkomulag að sami sjóður hafi bæði það hlutverk að sinna forvörnum og greiða bætur vegna hamfaratjóna. Ég tel eðlilegra að skoða stofnun sérstaks sjóðs sem hefði það hlutverk að greiða bætur vegna náttúruhamfara sem ekki fást bættar úr vátryggingum, en slíkar bætur hafa hingað til að mestu leyti komið með sérstakri ráðstöfun á fjárlögum eða fjáraukalögum. Vegna spurningar hv. þingmanns um hvort hafin sé sérstök vinna í ráðuneytinu að því er varðar endurskoðun löggjafar er því til að svara að hún er ekki hafin en það mun auðvitað koma að því eftir því sem verklok á snjóflóðavörnum sveitarfélaganna nálgast, auk þess sem skoða þarf áframhald á stuðningi sjóðsins við eldgosahættumat, sem tekur nú aðeins til þriggja ára og lýkur þar með í árslok 2014.

Forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég dreg þá ályktun af þeim að það muni í rauninni ekki miklu á grundvallarafstöðu minni og hæstv. ráðherra til sjóðsins. Ég tek undir með honum að hér á að vera um forvarnasjóð að ræða, það er ekki viturlegt að gera úr honum bótasjóð einnig þótt við þurfum hugsanlega á því að halda. Ég vil hins vegar segja að ráðherrann tiltekur það að ekki eigi að byrja að endurskoða sjóðinn eða gera ráð fyrir öðrum verkefnum í honum fyrr en séð verði fyrir endann á þeim verkefnum sem nú standa yfir. En það er þegar hafið að tilhlutan ráðherra sjálfs. Eins og hann lýsti og ég líka í fyrri ræðu hefur verið veitt úr sjóðnum til eldgosarannsókna í að minnsta kosti þrjú ár og líklega heldur það áfram, ef ég les rétt úr hlutunum. Við veitum því ekki einungis fé úr sjóðnum vegna ofanflóða heldur líka vegna neðanflóða, eins og reynt var að segja brandara um í nefndarstarfinu. Ég tel að það sjái í raun þegar fyrir endann á þessum verkefnum og ég tel að það sé eðlilegt að lengja í þeirri teygju og framlengja tímabilið þegar menn tala um 2020. Brýnustu verkefnunum er lokið þó að menn séu enn í verkefnum sem skipta máli. Ég tel að gera eigi sjóðinn almennari í framtíðinni fyrir þá 10 milljarða sem í honum eru núna. Fyrir þá milljarða sem koma inn á hverju ári af skattfé almennings í landinu - það er þannig, þetta er ekki einhver himnaríkissjóður, þetta er skattfé almennings - eigi að miða við að líta víðar yfir og nota sjóðinn í forvarnir fyrir öllum tegundum af náttúruvá.

Virðulegi forseti. Það má til sanns vegar færa að endurskoðun sé í raun hafin. Segja má um öll verkefni sem eru brýn og hafa mikla samfélagslega skírskotun, ég tala nú ekki um þegar um er að ræða ráðstöfun almannafjár, að endurskoðun fer fram um leið og verkefnið byrjar vegna þess að það þarf auðvitað að meta eftir því sem verkefninu vindur fram hvernig því reiðir af og hvernig það gengur. Í þessu verkefni skiptir gríðarlega miklu máli að fyrir hendi sé grundvallartraust milli þess almennings sem reiðir fram féð og þess sama almennings sem nýtur öryggisins og svo þeirra stjórnvalda sem hafa almannavarnasjónarmið að leiðarljósi við ráðstöfun þess fjár sem þar fellur til. Ég leyfi mér þá að taka undir með hv. þingmanni að endurskoðunin sé í raun og veru hafin, hún stendur yfir meðal annars með þeirri öflugu umræðu sem á sér stað hér í þingsal.