Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að atkvæðagreiðslur verða að loknum fyrsta dagskrárliðnum. Um klukkan hálfþrjú fer fram umræða utan dagskrár um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Málshefjandi er hv. þm. Kristján L. Möller. Hæstv. innanríkisráðherra Ögmundur Jónasson verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Virðulegi forseti. Grafalvarleg staða hefur verið uppi í viðræðum aðila vinnumarkaðarins við ríkisstjórnina. Ríkisstjórnin hefur verið ófáanleg til að grípa til nauðsynlegra aðgerða svo samningsaðilar geti með einhverri vissu samið sín á milli um kaup og kjör til þriggja ára eins og hugur þeirra stendur til. Nú fréttist að von sé á minnisblaði frá ríkisstjórninni á morgun um viðbrögð við kröfu samningsaðila. Maður getur ekki annað en vonast til þess að það verði meira en innihaldslaust plagg eins og því miður hefur verið raunin fram til þessa, að hér sé ekki um að ræða endurnýtingu og endursetningu á áður fram komnum verkefnum. Í máli hæstv. forsætisráðherra í útvarpsfréttum í dag kemur fram að ýmislegt verði lagt fram í þessu tiltekna minnisblaði á morgun, það verði sýndar vegaframkvæmdir, það eigi að auka fjárfestingarstig úr 13% upp í 18%. Í því ættu að felast verulegar fjárfestingar. Hæstv. forsætisráðherra nefndi álverið í Helguvík sem dæmi. Maður hlýtur að spyrja hvort þá sé samkomulag á ríkisstjórnarheimilinu um að í það verkefni skuli farið og jafnframt í ljósi stöðu orkuöflunar hvort menn séu búnir að tryggja eða geti tryggt nauðsynlega orku í þetta mikilvæga verkefni. Eins hefur þetta tiltekna verkefni verið nefnt látlaust frá sumrinu 2009 en ekkert bólar á því enn. Enn fremur kom fram hjá hæstv. forsætisráðherra að breyta skyldi tekjuskatti einstaklinga og lækka tryggingagjald. Í þessu skattamáli hefur ríkisstjórnin talað austur og vestur. Hæstv. fjármálaráðherra talar fyrir því að hér eigi að hækka skatta. Hæstv. forsætisráðherra segir að lækka skuli skatta. Það er ómögulegt fyrir nokkurn mann að gera sér grein fyrir því hver stefna ríkisstjórnarinnar er í veigamiklum efnahagsmálum. 
             Ég vonast svo sannarlega til þess að það tiltekna minnisblað sem birtist á morgun verði eitthvað meira en orðin tóm sem því miður hefur verið allt of algengt og raunar verið regla þegar 

Frú forseti. Mig langar að ræða aðeins sanngirnisbætur til Breiðavíkurdrengja en stór fundur var í samtökum vistheimilabarna í gærkvöldi. Þann 28. maí sl. samþykkti Alþingi lög um sanngirnisbætur fyrir misgjörðir á stofnunum eða heimilum, oft kölluð lög um sanngirnisbætur til Breiðavíkurdrengja, en lögin ná jafnframt yfir bætur fyrir börn sem vistuð hafa verið á öðrum heimilum ríkisins. Fyrsta afgreiðsla þessara bóta var í þarsíðustu viku en sýslumaðurinn á Siglufirði hafði með afgreiðslu bótanna að gera. Skemmst er frá því að segja að afgreiðslan var í engu samræmi við þær væntingar sem lagt var upp með, hvorki af hálfu Breiðavíkurdrengja, forsætisráðherra, allsherjarnefndar né Alþingis sjálfs, sé tekið mið af umræðunni sem var í þinginu og nefndinni um málið. Sýslumaðurinn á Siglufirði virðist hafa farið út fyrir hlutverk sitt og sett upp einhvers konar reikniverk byggt á stigum hvers aðferðafræði er mjög óljós, en þess má geta að nefnd undir stjórn Viðars Más Matthíassonar lagaprófessors hafði einmitt lagt til slíkt reikniverk í málinu á sínum tíma en það var slegið út af borðinu sem óframkvæmanlegt. Ekki er heldur kveðið á um slíkt reikniverk í lögunum. Þetta reikniverk sýslumanns hefur gert það að verkum að sanngirnisbætur til Breiðavíkurdrengja eru smánarlegar, ekki að neinu marki sanngjarnar og enginn þeirra er sáttur við þær. Margir hverjir hafa þó samþykkt bæturnar vegna lítt dulbúins hótunartóns í bréfi sýslumanns en ekki síður vegna þess að þeir hafa persónulega fengið nóg af málinu og því sem þeir kalla endalausa fyrirlitningu stjórnvalda í sinn garð. Þeir geta ekki hugsað sér að fara með mál sitt enn eina ferðina til enn einnar nefndar um málið til að sitja enn einu sinni fyrir framan ókunnugt fólk og fara yfir allan þann viðbjóð sem viðgekkst í Breiðavík. Það er að mínu mati Alþingi til vansa ef það lætur þetta mál fá svo skammarlegan endi og ég mun leita eftir því við 

Forseti. Á þessum dögum eru liðin rétt um tvö ár frá því að upp komst um styrki til Sjálfstæðisflokksins frá þekktum stórfyrirtækjum í landinu. Það gerðist með þeim hætti að í lok mars 2009 birti Ríkisendurskoðun lögum samkvæmt útdrátt úr ársreikningum íslenskra stjórnmálaflokka og kom þá í ljós að Sjálfstæðisflokkurinn hafði þegið háa styrki frá fyrirtækjum sem stangaðist á við gildandi lög um fjármál fyrirtækja. Í kjölfarið fór fram frekari skoðun á fjármálum Sjálfstæðisflokksins og kom þá í ljós að flokkurinn hafði þegið styrki frá stórfyrirtækjum upp á tugi milljóna króna. Flesta þá styrki hafði flokkurinn fengið inn á reikninga sína nokkrum dögum áður en ný lög um fjármál stjórnmálaflokka tóku gildi en þau lög takmörkuðu mjög heimild stjórnmálaflokka til að þiggja styrki af þessu tagi. Svo furðulegt sem það kann að hljóma vildi enginn úr forustu flokksins eða starfsliði hans kannast við að hafa beðið um eða tekið við umræddum styrkjum en á endanum sté þáverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, Geir Hilmar Haarde, fram og tók á sig skellinn fyrir flokkinn eins og hann hafði reyndar oft gert áður. Í kjölfar þessara uppljóstrana lýsti núverandi formaður flokksins því yfir að styrkirnir yrðu endurgreiddir upp í topp, hver einasta króna, reyndar vaxtalaust, á allmörgum árum. Vegna þeirra tímamóta að nú eru tvö ár liðin frá því að upp um þetta komst vil ég spyrja hv. þm. og varaformann Sjálfstæðisflokksins Ólöfu Nordal hvernig staðið hefur verið að endurgreiðslunni, hvernig gengið hafi að endurgreiða þessa styrki, hve mikið standi eftir af styrkjunum og hve háar eftirstöðvarnar eru. Og hvert fer endurgreiðslan? Flest þessara fyrirtækja eru gjaldþrota í dag og féllu í hruninu eins og Landsbanki Íslands o.fl. Er verið að greiða þetta inn í þrotabú þessara fyrirtækja eða með hvaða hætti fer endurgreiðslan fram? Kannski að lokum: Værir ekki rétt af Sjálfstæðisflokknum að birta opinberlega upplýsingar um það hvernig þessum málum er háttað, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þennan óskaplega mikla áhuga á fjármálum Sjálfstæðisflokksins. Ég get upplýst hv. þingmann um að Sjálfstæðisflokkurinn og formaður hans, nýkjörinn vorið 2009, tók ákvörðun um að endurgreiða umrædda styrki án þess að nokkur lagaskylda hafi lotið að því. Það var ákvörðun sem Sjálfstæðisflokkurinn tók að eigin frumkvæði vorið 2009. Styrkirnir, samtals að upphæð 55 milljónir, verða endurgreiddir með jöfnum árlegum afborgunum og greiðslum. Þegar hefur verið lokið við tvær slíkar greiðslur, 2009 og 2010. Styrkirnir eru endurgreiddir að frumkvæði Sjálfstæðisflokksins og án þess að nein krafa um slíkt hafi komið neins staðar að.  Þegar ársreikningar flokkanna eru lesnir kemur hins vegar í ljós að Vinstri hreyfingin – grænt framboð stendur langverst að vígi með verulegt rekstrartap, miklar skuldir og 122 milljóna neikvætt eigið fé. Það er nefnilega þannig að það er ekki einungis að hugmyndafræði Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafi beðið afhroð, heldur er Vinstri hreyfingin – grænt framboð tæknilega gjaldþrota stjórnmálaflokkur.  
            

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að ræða við hv. þm. Álfheiði Ingadóttur um stefnu ríkisstjórnarinnar og Vinstri grænna um það stríð sem nú er háð í Líbíu. Það er eðlilegt að þingheimur og í raun þjóðin öll sé hálfringluð í því þegar kemur að því að vita hvort ríkisstjórnin sé samstiga í því að styðja aðgerðirnar þarna. Því hefur verið varpað fram hvers vegna ríkisstjórnin beitti ekki neitunarvaldi sínu hjá NATO þegar hlutirnir voru ákveðnir þar. Það hefur hins vegar verið upplýst að það kom aldrei til greina að gera slíkt. Því hljótum við að velta fyrir okkur hvert framhaldið verður. Hæstv. utanríkisráðherra sagði í Síðdegisútvarpinu í gær að engin breyting fælist í því að færa framkvæmdina frá Sameinuðu þjóðunum til NATO þar sem NATO starfar undir hatti Sameinuðu þjóðanna. Það er lykilspurningin sem mig langar að spyrja hv. þm. Álfheiði Ingadóttur: Hver er munurinn á því að styðja þetta stríð undir beinni stjórn Sameinuðu þjóðanna eða undir stjórn NATO sem Sameinuðu þjóðirnar hafa falið að sinna yfirstjórn á þessu ólukkans máli? Í kjölfar orða hv. þingmanns í Síðdegisútvarpinu í gær þar sem hv. þingmaður segir að hún viti og hafi á tilfinningunni að Bandaríkjamenn, Frakkar og Bretar hafi farið fram úr ályktun Sameinuðu þjóðanna velti ég fyrir mér að hvaða leyti það hafi verið gert. Ef það hefur verið gert er mjög mikilvægt að stjórnvöld grípi mjög fast í taumana og láti vita af skoðun sinni á því ef einhver ríki fara fram úr og út fyrir þá ályktun sem var samþykkt. Síðan hljótum við að spyrja hvernig standi á því að ríkisstjórnin hafi stutt að NATO yfirtæki  Hver er munurinn á að NATO stjórni þessu eða Sameinuðu þjóðirnar?

Frú forseti. Það er miður ef hv. þingmaður áttar sig ekki á þeim mun sem er á Sameinuðu þjóðunum annars vegar og hernaðarbandalaginu NATO hins vegar. Ég ætla aðeins að rifja upp að aðdragandinn að samþykkt öryggisráðsins var heiftarlegar árásir Gaddafís á óbreytta borgara og yfirlýsingar um að hann mundi engu eira. Uppreisnarmenn kölluðu eftir aðstoð alþjóðasamfélagsins og Sameinuðu þjóðanna og það gerði Arababandalagið líka. Þar kom að öryggisráðið samþykkti með miklum skilyrðum loftferðabann yfir landinu í þeim tilgangi að verja almenna borgara. Þar er lögð áhersla á samstarf við Arababandalagið og að þar sé ekki tekin ákvörðun um innrás í landið, landhernað eða að steypa stjórnvöldum. Þetta eru forsendurnar fyrir því að við vinstri græn studdum ákvörðun öryggisráðsins nr. 1973. Við teljum að Sameinuðu þjóðirnar séu réttur vettvangur til að meta stöðuna þar sem átök geisa. Við treystum þeim og þeirra leiðsögn. Við treystum hins vegar ekki hernaðarbandalaginu NATO til að framfylgja samþykktum Sameinuðu þjóðanna  
             Ég gef sem sé lítið fyrir þá klisju, forseti, að NATO sé friðarbandalag eins og sjálfstæðismenn segja oft og ég treysti því bandalagi ekki fyrir horn. 
            

Virðulegur forseti. Það er hreint út sagt ótrúlegt að fylgjast með málflutningi Vinstri grænna í þessu Líbíumáli. Það er rétt hjá hv. þm. Álfheiði Ingadóttur að það er munur á Sameinuðu þjóðunum og NATO.  Síðan er komið að annarri ákvörðun og það er ákvörðun um það hvort Atlantshafsbandalagið eigi að yfirtaka stjórn þeirra hernaðaraðgerða sem öryggisráðið samþykkti. Þá ber svo við að Ísland á ekki bara sæti við borðið, Ísland hefur tök og tækifæri til að stöðva þá ákvörðun, koma í veg fyrir hana með því að ýta á nei-takkann við það borð. Ríkisstjórn Íslands með Vinstri græna innan borðs ákvað að ýta ekki á nei-takkann, heldur að styðja þessa ákvörðun. Ég styð þá ákvörðun líka. Ríkisstjórn Íslands ákvað að styðja þá ákvörðun og kemur nú annaðhvort uppfull af yfirgripsmiklu þekkingarleysi á þessum tveimur stofnunum og hvernig ákvarðanir eru teknar eða þá að þetta er heimóttarleg eftiráskýring notuð til að tala inn í einhvern róttækan hóp sem mun ekki sætta sig við eitt eða neitt á þessu sviði þegar allar ákvarðanir hafa verið teknar. Af hverju í ósköpunum ýtti vinstri græni fulltrúinn þarna ekki á nei-takkann? Vegna þess að þetta er eins og í Hjallastefnunni, í NATO er nefnilega ekki í boði að sitja hjá. Það er ekki í boði að segja: Við ætluðum ekki að styðja þetta, við fórum bara ekki gegn því. Það er ekki boðleg skýring, hv. þingmaður og hv. þingheimur, vegna þess að það virkar ekki þannig. 
             Staðreyndin er að það skiptir ekki máli hvort vinstri grænir eru í ríkisstjórn eða utan,  
            

Frú forseti. Fyrir rúmri viku sögðu tveir þingmenn sig úr þingflokki Vinstri grænna og þá fengum við að heyra að með því hefði ríkisstjórnin styrkst. Í framhaldi af því fór hæstv. forsætisráðherra fram á heimild til að leggja niður hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra, væntanlega til að styrkja ríkisstjórnina enn meira. Nú virðist það mál hafa verið stöðvað í þingflokki Vinstri grænna í bili enda ólíklegt að hæstv. forsætisráðherra hafi meiri hluta fyrir því máli á þinginu, sem betur fer. Fyrir nokkrum dögum kom líka í ljós að hæstv. forsætis- og jafnréttisráðherra hefði brotið jafnréttislög. Við höfðum ekki haft svigrúm til að ræða þetta við hæstv. ráðherra og spyrja hvort hæstv. ráðherra ætlaði ekki örugglega að segja af sér eins og hún hefði örugglega krafist af öllum öðrum í sömu stöðu vegna þess að ekki hafði hæstv. forsætisráðherra fyrr verið staðin að því að brjóta jafnréttislög en hæstv. fjármálaráðherra var kominn í stríð. 
             Frú forseti. Kjörorð þessarar ríkisstjórnar hlýtur að vera: Svo skal böl bæta að bíða annað meira,  
            

Virðulegi forseti. Allir kjarasamningar eru lausir síðan um síðustu áramót og Samtök atvinnulífsins sögðu sig frá kjarasamningaviðræðum í gær. Var það fyrst og fremst vegna verkleysis ríkisstjórnarinnar. Samtök atvinnulífsins trúa því ekki að ríkisstjórnin ætli að koma að og liðka til fyrir samningaviðræðum. Það er ekki nema von þar sem mikið atvinnuleysi mælist nú og það eina sem ríkisstjórnin hefur raunverulega á dagskránni er að hækka skatta. Það vita allir að í miklu skattpíningarumhverfi er ekki tækifæri til að skapa atvinnu. Síðast bárust af því fréttir að verið væri að máta þær hugmyndir við íslenskt samfélag að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði lagt til að m.a.s. matarskatturinn yrði hækkaður úr 7% upp í 25,5%. Hvers vegna er svona kvitti komið af stað? Hvernig eigum við að geta sannað hvort þetta er Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn eða ríkisstjórnin sjálf? Svona standa málin. Það sem varð breyting á í morgun var að ríkisstjórnin sá sitt óvænna og kom að þessum málum, hélt neyðarfund með Samtökum atvinnulífsins og ASÍ og lofaði bót og betrun. Það á að koma út yfirlýsingarplagg á morgun sem á að réttlæta hvað ríkisstjórnin ætlar að gera. Mig langar að spyrja hv. varaformann hv. félags- og tryggingamálanefndar, Ólaf Þór Gunnarsson: Trúir þingmaðurinn því að upp úr hádegi á morgun birtist eitthvert plagg frá ríkisstjórninni sem eitthvert mark er takandi á, eitthvað annað en einhver viljayfirlýsing sem við höfum fengið að sjá nóg af síðan þessi ríkisstjórn tók við? Hvers vegna ættu Samtök atvinnulífsins, ASÍ, við þingheimur og landsmenn allir að trúa því að á morgun muni eitthvað gerast í því að hér fari mál að horfa til betri vegar? Hefur varaformaður félags- og tryggingamálanefndar ekki áhyggjur af þeirri stöðu sem uppi er á almennum vinnumarkaði, sér í lagi í ljósi þess að einn öflugur verkalýðsforingi hefur hvatt til þess að hér verði tafarlaust farið í allsherjarverkfall svo það komist af stað 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir innleiðingu hennar á spurningunum. Eins og hv. þingmaður kom inn á var haldinn í morgun fundur með forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar, Samtaka atvinnulífsins og verkalýðshreyfingarinnar þar sem rætt var um mögulegt framlag ríkisstjórnarinnar og hins opinbera til kjarasamningagerðar. Á þeim fundi var sagt að ríkisstjórnin mundi leggja fram slíka yfirlýsingu sem hv. þingmaður nefndi. Ég hef fulla trú á því á sama hátt og ég hef fulla trú á þessari ríkisstjórn  Auðvitað höfum við öll áhyggjur af því að samningar hafi ekki náðst. Þar koma mjög margir þættir að. En við verðum líka að muna að þetta eru þrátt fyrir allt samningar aðila sem eru frjálsir að því að gera samninga sín á milli. Sá hugsunarháttur að ríkið eigi alltaf að liðka til með alla hluti fyrir aðila vinnumarkaðarins er hugsunarháttur sem við þurfum aðeins að fara að endurskoða. Þessir aðilar eiga að gera frjálsa samninga. Þeir kalla nógu hátt eftir að fá að gera það  Varðandi þann hugsunarhátt að það sé eitthvert verkefni ríkisstjórnarinnar að ryðja úr vegi hindrunum vísa ég slíkum yfirlýsingum hreinlega til föðurhúsanna. Það er ekki 

Frú forseti. Vegna umræðunnar hér um flugbann yfir Líbíu og hvernig eigi að framfylgja því finnst mér miklu máli skipta að samþykkt öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna er sú samþykkt sem ríki heims hafa komið sér saman um að fara eftir í þessu máli. Hún kveður á um flugbann, og flugbanni verður ekki framfylgt nema gerðar séu loftárásir á herþotur, flugvelli og önnur hernaðarmannvirki sem tengjast hernaði í Líbíu og koma þannig í veg fyrir að herflugvélar líbískra stjórnvalda geti tekið á loft og gert loftárásir á eigin þegna. Um það snýst málið. Það er ekki fallegt, það er ekki friðsamlegt en það er það sem var samþykkt í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og ég hygg að við styðjum hér að komið verði í veg fyrir að Gaddafí og menn hans brytji niður eigin þegna í eigin landi. Sú heimild kveður ekki á um innrás, landhernað eða neitt slíkt. Það er ekki aðalatriði í mínum huga hvaða ríki eða ríkjabandalag framfylgir ákvörðun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Aðalatriðið er að það þarf að framfylgja ákvörðun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. 

Virðulegi forseti. 15. desember sl. var skrifað undir merkilegt samkomulag milli atvinnulífs, fjármálafyrirtækja og ríkisvalds um skuldaúrlausn minni og meðalstórra fyrirtækja. Síðan eru liðnir þrír og hálfur mánuður. Í upphafi var gert ráð fyrir að þetta gæti náð til 5–7 þús. fyrirtækja. Ég spurði hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um þetta mál á mánudaginn var og þá upplýsti hæstv. ráðherra okkur um að það væru ekki 5–7 þús. fyrirtæki sem féllu inn í þetta nýja skapalón heldur bara 1.700 fyrirtæki. Þá veltir maður fyrir sér: Hver verða þá örlög hinna? Hver verða örlög þeirra 5 þús. fyrirtækja eða svo sem ekki komast inn á þá beinu braut sem svo hefur verið kölluð til að reyna að lækka skuldir fyrirtækja sem bráðnauðsynlegt er? Við gerum okkur öll grein fyrir því mikla tjóni sem yrði ef yfir okkur helltust svona mikil gjaldþrot í atvinnulífinu, tjóni sem fólkið yrði fyrir sem vinnur hjá fyrirtækjunum og tjóni fyrir samfélagið allt. Það sem meira er, það kom líka fram í máli hæstv. ráðherra að af þessum 1.700 fyrirtækjum væru einungis 350 búin að fá tilboð um tiltekna úrlausn á skuldavanda sínum. Ég ítreka að hér er um að ræða tilboð, hér er ekki um að ræða niðurstöðu milli fyrirtækjanna og fjármálafyrirtækjanna heldur einungis tilboð sem fyrirtækin þurfa síðan að taka afstöðu til. Þegar við skoðum málið er þetta er ekki nema um einn fimmti þeirra fyrirtækja sem eiga í hlut. Þetta eru að mínu mati hrollvekjandi upplýsingar og við spyrjum okkur sjálf hvort okkur detti það nokkuð í hug að staða atvinnufyrirtækjanna sé svona miklu betri að bara 1.700 fyrirtæki þurfi að fá slíka skuldaúrlausn en ekki 5–7 þús. eins og menn töldu í upphafi. Mér finnst þessi beina braut óðara vera að breytast í einhvers konar torleiði. Þetta er að verða hlykkjótt leið, ekki bein braut eftir fullkomnum torfærum þar sem heilu snjóskaflarnir eru í veginum og alls óvíst hvenær næsti mokstursdagur verður. 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á þessu máli. Við erum sammála um að hraða beri leiðréttingu á skuldum fyrirtækja og það er mjög mikilvægt í gegnum beinu brautina. Það eru hrein og klár vonbrigði að vinnan skuli ekki ganga jafnhratt fyrir sig og að var stefnt. Svo virðist sem óvissa um lyktir gengislánadóma virðist sitja helst í aðilum banka og fyrirtækjanna, en það er mikilvægt að allir aðilar séu upplýstir um það í atvinnulífinu að betri réttur verður ekki tekinn af fyrirtækjunum hverjar sem lyktir gengislánadóma verða. Viðskiptanefnd hefur áður fjallað um málið og í ljósi þeirra upplýsinga sem komu fram í síðustu viku hefur verið kallað til fundar í viðskiptanefnd á mánudaginn til að fjalla ítarlega um stöðu beinu brautarinnar. Það er mikilvægt að við stjórnmálamenn höldum uppi þrýstingi í þessu máli því að bankarnir verða að vinna sína vinnu hratt sem og verða fyrirtækin að leita lausna í málum sínum. Ég ítreka að betri réttur er þeim tryggður. En beina brautin er bara einn af þessum þáttum sem við verðum að hafa áhyggjur af til að styrkja veg atvinnulífsins í landinu. Við þurfum að fá vaxtatöluna neðar. Það er mikilvægt fyrir okkur að ljúka kjarasamningum sem allra fyrst og þá kjarasamningum til lengri tíma. Það er mikilvægt fyrir okkur að skapa sátt um breytingar í kvótakerfinu og um það erum við hv. þingmaður sammála í sinni einföldustu mynd. Hvers konar sátt? mætti spyrja.  Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson minnist á Icesave. Ég skal gera honum þann greiða að minnast á að líklega er mikilvægasta hagsmunamálið fyrir atvinnulíf í landinu að Icesave-málinu ljúki á næstu vikum.  
            

Virðulegi forseti. Ég kem hingað til að tala um störf þingnefndar. Þar fer oft fram mesta og besta starf stjórnmálamanna nú um stundir á Alþingi. Ég vek athygli á því sem fram fór í hv. iðnaðarnefnd í gær þegar rammaáætlun um verndun og nýtingu var tekin út í fullkominni sátt. Það er til fyrirmyndar, og tímabært að stjórnmálamenn tali sig til sáttar í mjög mikilvægum málum eins og þegar kemur að verndun náttúrunnar og þeim orkunýtingarkostum sem þar eru fyrir hendi. Þetta mál hefur verið til trafala um langt árabil í samfélaginu sakir þess ósættis sem hefur ríkt á milli aðila sem vilja annað tveggja, vernda eins mikið og hægt er eða virkja eins og hægt er. Í hv. iðnaðarnefnd lögðust menn á eitt í gær eftir mikla og góða vinnu við að sækja fram til sáttar. Ég vil nota tækifærið og þakka hv. formanni iðnaðarnefndar fyrir starf hans í þá veru, svo og reyndar öllum nefndarmönnum sem tóku þátt í þessari sátt. Það leiðir líka hugann að því að við þurfum að sækja fram til sáttar í fleiri málaflokkum í samfélaginu sem eru í óvissu og þar nefni ég sjávarútvegsmálin.

Og Icesave-málið.

Við þurfum að sækja þar fram til sáttar. Ég vek athygli á því að stór hagsmunasamtök á borð við LÍÚ sem eru vel að merkja ekki nema 13% af Samtökum atvinnulífsins hafa haldið þessu máli, að mati þess sem hér stendur, í ákveðinni gíslingu. LÍÚ vill ekki gefa neinn afslátt af máli sínu að því er virðist af málflutningi þess. En hér verða allir að gefa afslátt, þar á meðal LÍÚ, enda er það skrifað 

Virðulegi forseti. Við greiðum loks atkvæði um mál sem verið hefur í undirbúningi svo mánuðum skiptir hjá þeim stofnunum sem til stendur að sameina, svo og í hv. heilbrigðisnefnd. Ávinningur af sameiningunni verður til að byrja með fyrst og fremst faglegur, en í hinni nýju stofnun verður til mjög breið almenn þekking á heilbrigðismálum. Unnið hefur verið í ágætri sátt að sameiningu innan stofnananna tveggja þótt auðvitað séu einhverjir ósáttir eins og alltaf gerist í slíku breytingaferli. Miklar vonir eru bundnar við að þessi nýja stofnun geti tekið við nýjum verkefnum og að hér séum við aðeins að stíga eitt skref í sameiningarferli heilbrigðisstofnana með tilheyrandi faglegum og efnahagslegum ávinningi. Ég óska nýrri stofnun sem við erum vonandi að samþykkja hér og starfsfólki hennar alls hins besta og velfarnaðar í störfum sínum.

Forseti. Meðal þess sem nú verða greidd um atkvæði er heiti hinnar nýju stofnunar. Ég hef lagt fram breytingartillögu um að hún heiti „embætti landlæknis“ í gömlum og góðum stíl. Það embætti hefur verið til í fjórðung þúsaldar, 250 ár, og einu betur. Ég vona að þingmenn sjái hina sögulegu hefð sem þörf er á að hafa í því efni og greiði atkvæði í samræmi við sinn þjóðernislega metnað  
            

Virðulegi forseti. Við göngum hér til atkvæða um sameiningu tveggja stofnana, landlæknis og Lýðheilsustöðvar. Það er mikið fagnaðarefni að þetta mál skuli loksins komið í höfn og gangi nú eftir. Ég vil við þetta tækifæri óska nýrri stofnun velfarnaðar og vona að starf þar eigi eftir að þroskast og blómgast eftir þessa nýju sameiningu. Það hefur verið rætt um að sú nafngift sem kemur fram í endanlegri útgáfu frumvarpsins sé ekki nægilega heppileg og ýmis rök færð fyrir því. Ég bendi á að eitt af meginverkefnum landlæknisembættisins allt frá stofnun hefur verið að sinna lýðheilsumálum og er þá ekki, hv. þingmenn, kominn tími til að þess sé getið að einhverju í nafninu?  
            

Frú forseti. Ég fagna því eins og aðrir að verið sé að setja á fót sameinaða stofnun landlæknis og lýðheilsu. Um breytingartillögu sem hér mun koma til atkvæða hef ég það eitt að segja að afstaða mín til hennar hefur ekkert með þjóðerniskennd mína að gera eða virðingu fyrir gamalli karllægri íslenskri sögu. Það er kannski kominn tími til að hugsa nýjar hugsanir og vera í takt við tímann, finna sig í réttri öld. Við erum í 21. öldinni. Ég vona að stofnunin muni heita „landlæknir og lýðheilsa“. 
            

Frú forseti. Við göngum nú til atkvæðagreiðslu um sameiningu tveggja stofnana sem er hið besta mál. Ágreiningur virðist hafa risið hér upp þvert á flokka um hvert heiti þessarar sameinuðu stofnunar eigi að vera. Ég kem hér upp til að lýsa yfir eindregnum stuðningi við þá tillögu sem Mörður Árnason hefur flutt. Ég tel að hann hafi fært prýðileg rök fyrir máli sínu. Ég tel að „embætti landlæknis“ eigi að vera heiti á þessari stofnun. Ég er íhaldssamur að þessu leyti og tel að við eigum að vera íhaldssöm í sumum efnum alveg þvert á flokka, frá því að vera yst til hægri og lengst til vinstri. Þess vegna legg ég það til í anda samstöðu innan þingsins  
            

Virðulegi forseti. Við göngum nú til atkvæðagreiðslu um að sameina tvær stjórnsýslustofnanir í eina sem við sjálfstæðismenn erum svona yfir höfuð ekki andvíg, en í þessu máli höfum við átalið vinnubrögðin og höfum haft um það langt og ítarlegt mál sem ég ætla ekki að endurtaka hér.  Varðandi heitið og breytingartillögu hv. þm. Marðar Árnasonar verð ég að taka undir þau sjónarmið sem fram komu hjá hv. þm. Birki Jóni Jónssyni, íhaldssemi er góð hér sem annars staðar. 
            

Virðulegi forseti. Gamalt og gott, er oft sagt. Það á við um landlæknisembættið, gamalt og virðulegt embætti. Þess vegna var enginn vafi í hugum nefndarmanna heilbrigðisnefndar að það kæmi fyrst í nafni nýrrar sameinaðrar stofnunar og að forstöðumaður hennar yrði áfram embættismaðurinn landlæknir. Nýtt og ferskt er hins vegar líka gott. Lýðheilsan fær þann andblæ í þessari umræðu. Gamalt og gott og nýtt og ferskt nær ágætlega saman í hinu gegnsæja heiti „landlæknir – lýðheilsa“. Samráð og málamiðlanir eru gjarnan umræddar á tyllidögum. Það varð niðurstaða starfsfólks þessara stofnana að heiti beggja kæmu fram í nafni stofnunarinnar. Það samráð og þá málamiðlun virði ég og finnst að það eigum við alþingismenn allir að gera, hver og einn fyrir sig. Mér finnst sú nafnaumræða sem hér fer fram minna á að prílað sé með prjál upp á pall og talað um gamlan hruman kall sem í raun og sann er ungur og sprelllifandi  
            

Virðulegi forseti. Sérstaklega þar sem alltaf er lögð mikil áhersla á að vinna að því mannlega er mjög skemmtilegt að upplifa það að vera sammála Merði Árnasyni. Ég segi já. 
            

Virðulegi forseti. Það er alltaf gott að vita að við höfum lag á því að deila um aðalatriðin. Loksins er komin fram alvöruíhaldstillaga og hún frá hv. þm. Merði Árnasyni. Nú rifjast upp fyrir mér það sem minn gamli vinur sagði stundum við mig, Haraldur heitinn Blöndal: Íhaldssemi er dyggð. Í trausti þess greiði ég þessari tillögu atkvæði mitt.

Frú forseti. Sakir efnahags okkar og þrenginga þar eigum við eftir að sameina fjölmargar stofnanir á komandi árum og er það vel í nafni hagræðingar. Um leið og ég óska starfsfólki þessarar stofnunar velfarnaðar sem og stofnuninni sjálfri tel ég eðlilegt að við höldum í það virðulega nafn sem hefur fylgt þjóðinni í árhundruð. Það er engin ástæða til að kasta fallegustu nöfnum Íslands fyrir róða án gildra raka. 
            

Frú forseti. Það mun hafa verið fyrir 15–20 árum sem nýyrðið lýðheilsa kom inn í íslenskt mál, gagnsætt, 

Hæstv. forseti. Allt frá árinu 1946 má segja að staðið hafi deilur um tilurð Reykjavíkurflugvallar, hvort þar ætti að vera miðstöð innanlandsflugs eða hvort það hefði átt að vera suður á Keflavíkurflugvelli þegar Kaninn afhenti okkur Keflavíkurflugvöll. Margt hefur verið sagt og ritað öll þessi ár og mörg samkomulög gerð um hvað skuli gera o.s.frv. Eitt af þeim var samkomulag frá árinu 2005 milli þáverandi samgönguyfirvalda og borgarstjóra um að kanna kosti og galla þess að byggja samgöngumiðstöð norðan við Loftleiðahótelið. Að því hefur verið unnið allan þann tíma og miklum peningum verið eytt eða í kringum 55 millj. kr. plús ýmislegur kostnaður hjá Isavia og forverum þess. Í stöðugleikasáttmála 2009 var fjallað um þetta og allt var gefið í til að koma þessu verki í gang. Unnið var með borgaryfirvöldum, verulega, og eins og ég sagði var samkomulag gert og unnið að hugmynd að deiliskipulagi. Af hálfu samgönguyfirvalda var fallist á allar óskir sem Reykjavíkurborg setti fram. Loforð um auglýsingu að deiliskipulagi var gefið æ ofan í æ en alltaf svikið. Staðsetning Háskólans í Reykjavík í Vatnsmýrinni þurfti ekki að fara í deiliskipulag. Ofanjarðarbílastæði þar voru ekki þyrnir í augum borgaryfirvalda en voru það hins vegar við hugsanlega samgöngumiðstöð við Reykjavíkurflugvöll. Það mátti ekki og verkefnið átti að fara í deiliskipulag. Því má segja, virðulegi forseti, að með skipulegum hætti og skipulagsbreytingum, einnig aðgerðaleysi og doða á öðrum sviðum, hafi borgaryfirvöld unnið að því leynt og ljóst að gera Reykjavíkurflugvöll óstarfhæfan. Flugið og flugstarfsemi er í spennitreyju allra flokka í borgarstjórn Reykjavíkur. Hvar miðstöð innanlandsflugs á Íslandi á að vera í framtíðinni er ekki einkamál borgarstjórnar Reykjavíkur. Því vil ég spyrja hæstv. innanríkisráðherra tveggja eftirfarandi spurninga um þetta: Hver verða næstu skref eftir að búið er að slá af byggingu samgöngumiðstöðvar? Var gert eitthvert samkomulag um byggingu flugstöðvar á núverandi svæði Flugfélags Íslands og ef svo er hvað á að gera og hvenær? Hvað varðar Reykjavíkurflugvöll sjálfan og tilurð hans og framtíð í Vatnsmýrinni vil ég segja þetta: Eins og ég hef áður sagt eru deilurnar langvinnar, menn úr öllum flokkum, innan fjölskyldna og allur pakkinn eins og hann leggur sig. Höfum þetta í huga. Rúmlega 400 þús. farþegar fóru um Reykjavíkurflugvöll á síðasta ári, fóru mest í 470 þús. Áætlað er að um 500–600 starfsmenn hafi atvinnu sína í kringum Reykjavíkurflugvöll, flestir mjög sérhæfðir, og þá tala ég ekki um afleidd störf sem eru fjölmörg. Heildarfjöldi flughreyfinga var 66 þús. á síðasta ári, þar af rúmur helmingur í áætlunarflugi. Þetta er mikil og öflug starfsemi eins og áður hefur komið fram. Ég hef verulegar áhyggjur, virðulegi forseti, eftir að samgöngumiðstöðvarbyggingin var slegin af af núverandi borgaryfirvöldum, og hvað þau eru líkleg til að gera. Þess vegna segi ég um framtíðarstaðsetningu: Nefndir á nefndir ofan hafa unnið og nokkrir kostir verið skoðaðir, Löngusker, Hólmsheiði, Álftanes o.s.frv. Staðreyndirnar eru hins vegar þær: Árið 2016 rennur út leyfi fyrir norður/suður flugbrautinni, þ.e. lengri flugbrautinni - takið eftir, það er bara eftir fimm ár - og árið 2024 fyrir hinni brautinni sem er austur/vestur brautin. Ef við missum norður/suður brautina frá okkur dettur nýting flugvallarins úr 99% niður í um 70%, sem er auðvitað langt undir rekstrarmörkum fyrir áætlunarflugvöll, því að nýting áætlunarflugvalla þarf helst að vera í kringum 96% til að hún sé viðunandi. Þetta er hin grafalvarlega staða hvað þetta varðar. Hólmsheiði. Þar hafa rannsóknir, veðurfarsrannsóknir, lengi staðið yfir, allt frá árinu 2006 ef ég man rétt. Þar kemur m.a. fram, eins og vænta mátti út frá staðsetningu og veðurfarslegum forsendum, að lofthiti er að jafnaði mun lægri en á Reykjavíkurflugvelli, skýjahæð sömuleiðis lægri og frost mun algengara eins og vænta má þegar komið er inn í landið frá ströndinni. Vindhraði er meiri og vindhviður hvassari og þótt ekki sé lokið endanlegum mælingum á ókyrrð yfir svæðinu gefur landslagið sterklega til kynna að þarna sé um talsverða ókyrrð að ræða í aðflugi, bæði ef miðað er við veðurfræðilegar forsendur og einnig miðað við reynslu flugmanna sem þekkja þetta svæði harla vel. Fyrrnefnd atriði benda einnig til takmarkana vegna hliðarvinds, sem verður einnig mun algengari, og ekki síst vegna langvarandi frosts í jörðu. Það er mat reyndra flugmanna að svæðið sé illa hæft undir áætlunarflugvöll vegna ókyrrðar. Ég gæti trúað að kostnaðurinn við að byggja nýjan flugvöll á Hólmsheiði sé kominn upp í kringum 40 milljarða kr. núna. 
             Því spyr ég, virðulegi forseti, hæstv. innanríkisráðherra: Miðað er við sögu núverandi og fyrrverandi borgarstjórna gagnvart flugvellinum og flugstarfsemi í borginni, hvað hyggst 

Hæstv. forseti. Fyrst að lokaspurningunni þá er það svo að við náum ekki farsælli lausn í þessu máli nema með góðu samkomulagi á milli ríkisins annars vegar og Reykjavíkurborgar hins vegar. Reykjavíkurborg, sveitarfélagið, hefur skipulagsvaldið en það er ríkið sem er umsjónaraðili flugvallarins og flugvallarsvæðisins og notandi svæðisins. Þessir tveir aðilar þurfa að koma sér saman. Um Reykjavíkurflugvöll og framtíð hans hafa staðið miklar deilur í langan tíma og standa enn þótt heldur hafi lægt í seinni tíð. Hef ég grun um að þar valdi nokkuð sjóðþurrð opinberra sjóða hjá ríkinu annars vegar og borginni hins vegar og menn hafa farið að endurmeta marga hluti upp á nýtt, þar með framtíð flugvallarins.  Til stóð að reisa mikla samgöngumiðstöð við flugvallarsvæðið Öskjuhlíðarmegin, austan megin flugvallarins. Ríkið hefur núna fallið frá þeim áformum vegna andstöðu frá borgaryfirvöldum sem töldu þetta ekki henta eða passa inn í framtíðaráform um samgöngur á höfuðborgarsvæðinu svo og vegna þess að Reykjavíkurborg hefur horft til þess að flugvöllurinn verði fluttur. Við hins vegar, ríkismegin, höfum verið á öndverðum meiði í samgönguráðuneytinu og nú innanríkisráðuneytinu. Ég hef verið þeirrar skoðunar mjög eindregið að Reykjavíkurflugvöll eigi ekki að flytja en við komumst ekki hjá því að stórbæta alla aðstöðu fyrir innanlandsflugið. Þess vegna er tillaga okkar sú að reist verði nýtt húsnæði vestan flugbrautarinnar þar sem núverandi þjónustumiðstöð er  
            

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hæstv. innanríkisráðherra að það er afar mikilvægt að gott samkomulag sé á milli borgaryfirvalda og ríkisins þegar kemur að Reykjavíkurflugvelli. Ég vil líka benda á að staðsetning innanlandsflugsins í Reykjavík er hagsmunamál bæði fyrir landsbyggðina og einnig fyrir Reykvíkinga sjálfa. Við skulum ekki gleyma því að innanlandsflug í borginni skiptir auðvitað gríðarlega miklu máli fyrir ferðaþjónustuborgina Reykjavík, fyrir utan allan þann fjölda starfa sem flugvöllurinn skaffar. Ég er þeirrar skoðunar að Reykjavíkurflugvöllur eigi að vera þar sem hann er. Ég tel hins vegar brýnt að menn reyni, eins og reynt hefur verið, að ná einhvers konar samkomulagi við þá sem ráða í borginni og beri virðingu fyrir þeim sjónarmiðum sem þar hafa komið fram. Mér finnst sú umræða sem hér er að vissu leyti dálítið ótímabær. Við vitum að efnahagástandið er með þeim hætti að þessi umræða er ekki beinlínis á dagskrá. Reykjavíkurflugvöllur er ekki að fara nokkurn skapaðan hlut. Hvort sem menn byggja samgöngumiðstöð eða ekki er það svo að þetta er ekki brýnasta verkefnið sem menn ættu að standa frammi fyrir núna. Ef hægt væri að ná samkomulagi við Reykjavíkurborg um að bæta aðstöðuna á Reykjavíkurflugvelli - ég hygg að við sem höfum notað flugvöllinn, og það býst ég við að allir hér inni geri, gerum okkur grein fyrir að aðstaðan þar er ekki viðunandi og hana þarf að bæta - ef hægt væri að ná niðurstöðu á þeim nótum sem hæstv. innanríkisráðherra nefndi áðan í góðu samkomulagi við borgaryfirvöld hygg ég að það sé mjög mikilvægt skref í þá átt að ná sátt um innanlandsflugið og Reykjavíkurflugvöll þar sem hann og menn geri sér þá í leiðinni grein fyrir mikilvægi hans fyrir landið allt.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni Möller fyrir að vekja máls á þessu mikilvæga máli. Mikilvægi Reykjavíkurflugvallar og innanlandsflugsins er gríðarlegt, þar eru hagsmunir Reykvíkinga mjög miklir eins og fram hefur komið. Um 600 Reykvíkingar hafa bein störf af starfsemi flugvallarins og ef við tökum afleidd störf erum við að tala um hagsmuni Reykvíkinga upp á 1.000 störf. Það munar um minna þegar við horfum upp á atvinnuleysið sem blasir við okkur. Ef við horfum á það líka hvaða skyldur Reykjavík ber gagnvart landsbyggðinni sem höfuðborg landsins getum við ekki horft fram hjá því að framtíðaruppbygging í heilbrigðisþjónustunni hefur verið ákvörðuð rétt við flugvöllinn þar sem hann er. Fram hefur komið að á hverju ári eru fluttir um 430 einstaklingar af landsbyggðinni með sjúkraflugi til Reykjavíkur sem lenda rétt hjá Landspítala – háskólasjúkrahúsi. Um helmingur þessara einstaklinga, ríflega 200 manns, er í lífshættu á meðan á slíku flugi stendur. Við erum því ekki að tala um léttvægt málefni þegar kemur að starfsemi innanlandsflugs hér á landi. Ég fagna þeim tón sem hæstv. innanríkisráðherra hefur slegið í þessari umræðu, að við skulum vinna að sátt um að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni. Við framsóknarmenn höfum ályktað um það að flugvöllurinn eigi að vera staðsettur til framtíðar innan marka höfuðborgarsvæðisins. Ég er þeirrar skoðunar að hann eigi heima í Vatnsmýrinni 

Frú forseti. Þetta er dæmalaus umræða. Reykjavíkurflugvöllur tekur yfir um 300 hektara lands sem ekki er hægt að byggja á vegna hans. Öll Reykjavík vestan Snorrabrautar er rétt rúmlega 300 hektarar. Flugvöllurinn á öllu þessu landsvæði afgreiðir um 900 manns á dag. Kaffi París hinum megin við Austurvöllinn afgreiðir sennilega fimmfalt ef ekki tífalt þann fjölda. Flugvöllurinn eyðileggur beinlínis skipulag alls höfuðborgarsvæðisins og kostnaðurinn er gríðarlegur vegna hans. Skýrsla Hagfræðistofnunar sýndi fram á óþægindaálag annars vegar af því að farþegar í innanlandsflugi þyrftu að keyra til Keflavíkur og hins vegar óþægindaálag íbúa höfuðborgarsvæðisins vegna flugvallarins í formi aukins aksturs á svæðinu.  Samgöngur og þar með talið innanlandsflug eiga að snúast um hagkvæmni. Það er glórulaust að hafa flugvöll í svo lítilli notkun á þessu svæði. Innanlandsflugið er barn síns tíma. Með betri vegasamgöngum og ferjusiglingum hefur það einfaldlega látið í minni pokann. Það er eðlileg þróun en ekki eitthvað vont. Og persónulegir hagsmunir og kjördæmapot örfárra þingmanna Norðvestur- og Norðausturkjördæma eiga að sjálfsögðu  
            

Virðulegi forseti. Ég tel að í umræðu um framtíð innanlandsflugsins sé skylda okkar á þinginu að finna þá leið sem skilar samfélaginu mestum þjóðhagslegum ábata en tekur jafnframt tillit til mismunandi þarfa og hagsmuna landsbyggðar og höfuðborgar. Í vandaðri skýrslu samráðsnefndar frá 2007 kom fram að það mundi skila samfélaginu miklum ábata að flytja flugvöllinn úr Vatnsmýri. Var niðurstaðan sú að þrír kostir; flugvöllur á Hólmsheiði, flugvöllur á Lönguskerjum eða flutningur innanlandsflugs til Keflavíkurflugvallar, hefðu í för með sér þjóðhagslegan ábata á bilinu 33–38 milljarðar kr. Niðurstaðan var sú að nýr flugvöllur á Hólmsheiði skilaði mestum ábata og hefði tiltölulega lítinn viðbótarkostnað í för með sér fyrir landsbyggðina en eins og fram hefur komið í umræðunni kallar sá kostur, sem og flugvöllur á Lönguskerjum, á talsvert miklar viðbótarrannsóknir á veðurfari, umhverfisáhrifum o.s.frv. Í mínum huga hníga mörg skynsemisrök að því að flytja innanlandsflugið til Keflavíkur og nýta þær samgöngubætur sem gerðar hafa verið á Reykjanesbraut á undanförnum árum. Helsti gallinn við þann flutning er kostnaðaraukinn sem mundi lenda á íbúum landsbyggðarinnar. Í skýrslunni var hann metinn á tæpa 6 milljarða kr. og þyrfti sannarlega að mæta með sérstökum mótvægisaðgerðum, t.d. niðurgreiðslum á farþegagjöldum eða hraðlest milli Reykjavíkur og Keflavíkur. Ábatinn af því að losa flugvöllinn úr miðborginni felst ekki síst í hinu verðmæta byggingarlandi í Vatnsmýrinni sem mundi skapa 15 þúsund borgarbúum heimili á besta stað í borginni og skapa land fyrir 300–400 þúsund fermetra af atvinnuhúsnæði sem yrði vettvangur 5–7 þúsund starfa. Slík þétting byggðar í miðborginni hefði í för með sér jákvæð umhverfisáhrif og orku- og aksturssparnað sem metinn hefur verið á rúma 2 milljarða kr. á ári. Þarna mætti skapa skilyrði fyrir fjölbreytta, vistvæna atvinnustarfsemi og vísindastarf sem mundi búa Reykjavík umgjörð sem vistvæn höfuðborg í fremstu röð. Niðurstaðan er skýr: Við getum notað Vatnsmýrina á skynsamlegri 

Forseti. Ég hef fullan skilning á rökum þeirra sem kvarta yfir því að hafa flugvöllinn í Reykjavík, nálægt sinni byggð. Ég skil rök þeirra sem segjast líða fyrir hávaðann sem fylgir flugvélum.  Ég skil líka þau rök að þeir sem búa hér vilji líka njóta ávaxtanna af því að hafa flugvöllinn í Reykjavík og aðflutninginn til og frá Reykjavík. Reykjavík er miðstöð landsins, ekki bara suðvesturhornsins heldur landsins alls. Þeir sem búa í Reykjavík hafa umtalsverðan hag af því að hafa völlinn þar. Í Reykjavík fer öll stjórnsýslan fram, þar eru stærstu heilbrigðisstofnanirnar eins og oft hefur verið um rætt, nánast allur innflutningur og útflutningur fer fram í gegnum Reykjavík. Og aðkoma allra íbúa landsins að þessari miðstöð þarf að vera góð. Ég skil þau rök að þeir sem búa í Reykjavík og finnst óþægilegt að hafa flugvöllinn í nánasta umhverfi vilji njóta ávaxtanna af því sömuleiðis. Það sem ég er að segja er að ekki verður bæði haldið og sleppt í þessu sambandi. Á meðan Reykjavík er miðstöð fyrir þjónustu fyrir allt landið verða íbúar Reykjavíkur einfaldlega að þola það ónæði sem kann að stafa af því að hafa landsbyggðartútturnar rápandi um flugvöllinn annað slagið, menn verða bara að þola það að  
            

Virðulegi forseti. Reykjavíkurflugvöllur gegnir ómetanlegu hlutverki. Hann er miðstöð innanlandsflugsins. Stjórnsýslan er þannig núna að hún er öll meira minna samþjöppuð á höfuðborgarsvæðinu og sjúkrahússþjónustan sömuleiðis. Sama er að segja um aðra þjónustu sem menn þurfa að sækja á höfuðborgarsvæðið. Nú hefur greinilega komið fram sú stefnumótun ríkisvaldsins að sjúkrahússþjónustan eigi í vaxandi mæli að færast suður og það mun hafa í för með sér að sjúkraflug þarf að aukast. Sem miðstöð samgöngukerfisins er Reykjavíkurflugvöllur þar sem hann er staðsettur í dag ómetanlegur. Hvers konar röskun á vellinum mun því hafa stórskaðlegar afleiðingar, einkanlega fyrir landsbyggðina en hefði líka mikil efnahagsleg áhrif á höfuðborgarsvæðið. Ef völlurinn yrði færður yrði það ekki bara áfall fyrir landsbyggðina heldur líka bylmingshögg fyrir höfuðborgarsvæðið. Þess vegna fannst mér alveg makalaust að hlusta á ræðu hv. þm. Þórs Saaris áðan en hann er eins og allir vita alþekktur kjördæmapotari héðan af höfuðborgarsvæðinu.  Við skulum ekki gleyma því að Reykjavíkurflugvöllur gegnir mikilvægu hlutverki til að auðvelda ferðamönnum að heimsækja önnur landsvæði. Það væri því furðulegt ef á sama tíma og verið er að reyna að styrkja ferðaþjónustu á landsbyggðinni yrði einni af meginstoðum hennar kippt undan henni með því að færa Reykjavíkurflugvöll. Menn tala oft um almenningssamgöngur. Hvað er glæsilegra dæmi um almenningssamgöngur en einmitt innanlandsflugið sem fer fram nánast styrkjalaust og skiptir mjög miklu máli? Það sækir hins vegar ýmislegt að innanlandsfluginu, m.a. þær miklu álögur sem hæstv. ríkisstjórn hefur verið að leggja á innanlandsflugið, 400 millj. kr., og eru stórskaðlegar fyrir það og hafa þegar haft þau áhrif að dregið hefur úr farþegafjölda í innanlandsfluginu. Nú vil ég spyrja hæstv. innanríkisráðherra: Það er ekki allt búið. Nú má vænta frekari niðurskurðar á þjónustu 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa umræðu. Ég vil byrja á því að segja að allir tapa á því ef framtíðarsýnin er ekki skýr. Kínverjar skipuleggja gjarnan mál sín og atvinnuuppbyggingu til 100–200 ára. Hér er enn verið að tala um hvað gera eigi í Vatnsmýrinni árið 2016. Nú er komið fram á árið 2011. Þrátt fyrir að haldin hafi verið borgaratkvæðagreiðslu um hvort flugvöllurinn ætti að fara eða vera og hægt var að merja út úr því lítinn meiri hluta með því að flugvöllurinn ætti að fara - stefna Samfylkingarinnar er að hann eigi að fara - þá þýðir það ekki að okkur beri að lúta því. Nú sýnist mér að á þinginu sé að myndast pólitísk samstaða um að taka af skarið og taka ákvörðun um að Reykjavíkurflugvöllur eigi að vera þar sem hann er. Að sjálfsögðu eigum við að líta til þess að byggja þar upp til framtíðar. Hér er verið að tala um að enn skorti byggingarlóðir. Bíddu - veit fólk ekki að hér hrundi heilt hagkerfi? Hvað skyldu vera margar lausar íbúðir á stór-Reykjavíkursvæðinu nú þegar? Hér verður ekkert byggt næstu 20–30 árin.  
             Við skulum átta okkur á því að hér þarf skýra framtíðarsýn sem mér heyrist að hæstv. innanríkisráðherra sé að leggja drög að. Þetta skiptir landsbyggðina máli og þetta skiptir ekki síst Reykvíkinga máli vegna atvinnumöguleika. Áðan var því gaukað að mér að það eru ekki bara 1.000 afleidd störf í kringum flugvöllinn fyrir aðila og einstaklinga á höfuðborgarsvæðinu heldur 7.000  Ég fagna því að innanríkisráðherra 

Forseti. Ég hjóla stundum í vinnuna og hjóla meðfram flugvellinum. Það vill svo til að hann er staðsettur á besta byggingarsvæði höfuðborgarinnar. Þegar ég hjóla þar fram hjá hugsa ég oft: Þarna væri alveg frábært að búa. Þarna væri hægt að byggja lágreista byggð þar sem íbúarnir þyrftu ekki að reiða sig jafnmikið á bílinn og þeir sem búa í úthverfunum lengst uppi á heiðum. Hv. þm. Kristján Möller talaði áðan um að hitastigið uppi á heiði væri lægra og meira frost þar. Viljum við þá hafa íbúana þar? Nei, ég vil það ekki. Forseti. Mér finnst algjörlega fáránlegt að hafa flugvöllinn á besta stað í bænum með tilheyrandi hávaðamengun og öllu því plássi sem hann tekur og hægt væri að nota í svo margt annað. Ég vil benda á að þeir sem eiga erindi á höfuðborgarsvæðið og koma flugleiðis eiga ekkert endilega erindi í póstnúmer 101 Reykjavík. Það er ekki svo. Miðja höfuðborgarsvæðisins er í Kópavogi. Fyrir þann sem þarf að fara í Grafarvog eða Garðabæ getur verið miklu betra að lenda einhvers staðar í grennd við Hafnarfjörð. Það væri prýðilegt að hafa innanlandsflugið einhvers staðar mitt á milli Reykjavíkur og höfuðborgarsvæðisins. Þá væri jafnstutt hvort sem maður ætlaði í miðbæ Reykjavíkur eða í utanlandsflug í Keflavík. Ég kaupi ekki þau rök að innanlandsflug muni svo gott sem leggjast af verði það flutt úr hjarta höfuðborgarinnar. Ég vil sem sagt flugvöllinn burt og það sem fyrst. Ég vil benda á að allt í kringum borgina, t.d. á Selfossi, Akranesi og Reykjanesinu, býr fullt af fólki sem keyrir á hverjum einasta degi til og frá vinnu. Þau rök að ferð til höfuðborgarinnar 

Hæstv. forseti. Ég þakka bæði hæstv. ráðherra og þeim þingmönnum sem hafa tekið þátt í þessari umræðu. Því miður verður málið rétt einu sinni ekki klárað hér. Það sem hefur komið fram í upptalningu minni um Hólmsheiði er að í raun og veru þarf ekki að stunda þar fleiri rannsóknir. Niðurstaðan er komin. Við stöndum því frammi fyrir tveimur kostum. Annaðhvort verður miðstöð innanlandsflugs áfram í Reykjavík eða flyst suður til Keflavíkur með þeim svakalegu áhrifum sem það mun hafa á flugrekstur. Flugrekstur innan lands mun ekki verða arðbær ef við missum 40%–50% af flugstarfsemi innan lands vegna þessa. Ég hef því miður ekki tíma til að fjalla um alla ókostina hvað þetta varðar. En gera menn sér t.d. grein fyrir því að sjúkraflug muni lengjast um klukkutíma við keyrsluna frá Keflavík til sjúkrahússins þar sem Landspítalinn er? Að mínu mati, ef Reykjavíkurflugvöllur á að fara, þarf að endurskoða þær hugmyndir sem eru uppi um byggingu Landspítalans þar sem hann er núna. Það getur vel verið að Vífilstaðatúnið komi þá til greina. Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hæstv. innanríkisráðherra sagði áðan, að þetta þyrfti að vinna í góðu samkomulagi ríkis og borgar. Það er rétt að skipulagsvaldið er hjá Reykjavíkurborg en ríkið á rúmlega 40% af landinu þar sem Reykjavíkurflugvöllur er. Við skulum hafa það í huga. Ríkið hefur með það að gera hvernig það ætlar að nýta landið. Ég legg áherslu á gott samkomulag við borgaryfirvöld, eins og ég reyndi að hafa alla tíð sem ég var samgönguráðherra. Það getur ekki verið samkomulag að Reykjavíkurborg komi fram og segi: Reykjavíkurflugvöllur á að fara í burtu og aðgerðir byrja 2016 og allt verður farið 2024. Það er ekki samkomulag. Það er ekki að vinna heiðarlega að lausn málsins. Ég tel nefnilega að það sé hægt að finna viðunandi lausn fyrir báða aðila, breyta skipulaginu á Reykjavíkurflugvellinum og hafa hann þar áfram í breyttri mynd,  Að öðrum kosti ítreka ég enn, virðulegi forseti, 

Hæstv. forseti. Menn hafa stundum haldið því fram að ekki væri fullsannað hvar best væri að hafa flugvöll á höfuðborgarsvæðinu. Það má vel vera að svo sé ekki. Hins vegar er hitt sannað að við höfum ekki peninga til að flytja flugvöllinn þannig að það er tómt mál um að tala. Þess vegna tek ég undir með hv. þm. Kristjáni Möller að spurningin er annaðhvort um Keflavíkurflugvöll eða Reykjavíkurflugvöll. Ég er sjálfur hlynntur Reykjavíkurflugvelli, m.a. af því að ég tel mikilvægt að stuðla að jafnvægi í flutningum í lofti, á landi og á sjó. Þetta hlutfall, þetta vægi, hefur raskast. Þannig hefur dregið allt of mikið úr sjóflutningum, allt of mikil umferð hefur færst yfir á vegina og það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni að við erum að þrengja að innanlandsfluginu með niðurskurði og álögum vegna efnahagskreppunnar, vegna þess að það eru ekki til fjármunir til ráðstöfunar. Þá er þeim mun meiri ástæða til að búa eins vel að fluginu og við mögulega getum. Mér þótti undarlegt að heyra þetta tal um kjördæmapot. Ég bý sjálfur í um 500 metra fjarlægð frá flugvellinum í Reykjavík og kann því sambýli ágætlega. Ég er svo sem tilbúinn að hlusta á þá sem kvarta yfir hávaðanum, jafnvel í litlu rellunum. Mér finnst alltaf yndislegur vorboði þegar ég heyri suðið í litlu æfingaflugvélunum yfir Reykjavíkurflugvelli þó að ég sýni því að sjálfsögðu skilning þegar yfirvöld í Reykjavík vilja stuðla að því að æfingaflugið verði flutt. Það er ekki vegna þess að mig langi til þess, sem bý í nábýli við flugvöllinn. Það var hlegið hér í salnum þegar talað var um tómt húsnæði sem væri búið að standa þannig í langan tíma. Menn skulu ekki hlæja að því. Það er ástæðan fyrir því að Íbúðalánasjóður stendur illa. Stóru verktakarnir  
            

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá hv. félags- og tryggingamálanefnd vegna frumvarps til laga um breytingu á lögum um fjöleignarhús. Frumvarpið fjallar í grundvallaratriðum um að skýra réttindi þeirra sem búa í fjöleignarhúsum, réttindi þeirra sem eiga dýr í fjöleignarhúsum og þau skilyrði sem eiga að vera þar um, auk þess sem frumvarpið fjallar um þætti er snúa að haldi leiðsöguhunda fyrir blinda, sjónskerta og aðra fatlaða í viðkomandi húsum. Þetta frumvarp hefur verið tekið til umræðu hjá félags- og tryggingamálanefnd og nefndin hefur fengið til sín gesti og umsagnir sem eru í grundvallaratriðum jákvæðar, þ.e. bæði umsagnirnar og gestirnir, en þó var nefndinni bent á þætti sem þyrfti að skoða betur. Ef við förum fyrst í það sem varðar sérþjálfaða leiðsögu- og hjálparhunda er í d-lið 1. gr. frumvarpsins kveðið á um lagareglu sem felur í sér mikilvæga réttarbót fyrir þá sem þurfa á leiðsögu- eða hjálparhundum að halda. Í því sambandi vill nefndin minna á að tiltölulega nýlega fór í gegnum þingið frumvarp um málefni fatlaðs fólks og vonandi á þessu þingi og að hluta til næst haust mun koma fram ítarlegra frumvarp um réttindagæslu fyrir fatlað fólk. Nefndin telur því að það sé ljóst að fyrirliggjandi frumvarp sé mjög mikilvægt skref í þá átt að tryggja réttindi fatlaðs fólks í samræmi við samning Sameinuðu þjóðanna og því ber að fagna. Töluvert miklar umræður urðu í nefndinni um 4. mgr. d-liðar 1. gr. þar sem fjallað er um ofnæmi. Í frumvarpinu er m.a. kveðið á um að sé annar íbúi fjöleignarhúss með ofnæmi þurfi það að vera á svo háu stigi að lyf megni ekki að gera sambýlið við leiðsögu- eða hjálparhundinn bærilegt til þess að unnt sé að leita lausnar hjá kærunefnd húsamála, þ.e. á andstæðum hagsmunum viðkomandi og þess sem sækir um að fá að halda leiðsöguhund. Gestir komu inn á þetta í allnokkrum mæli í nefndinni. Fram kom á fundi nefndarinnar að það væri fremur fátítt að fólk væri með hundaofnæmi á svo háu stigi að það teldist svæsið þannig að líklega væri þetta ekki sú hætta sem kannski var látið að liggja í frumvarpinu. Engu að síður þarf að vera vakandi yfir því. Það er tiltölulega ólíklegt að leiðsöguhundur sé í fjölbýlishúsi og að þannig hittist á að einstaklingur með ofnæmi á mjög háu stigi sé þar líka. Það þarf að tryggja þegar svona mál koma upp að einhver úrlausn sé á þeim, það er gert í frumvarpinu. Nefndin taldi algjörlega ófært að setja inn í lagatexta að tiltekinn einstaklingur ætti ekki rétt á umsögn eða úrræðum nema hann hefði fyrst prófað einhverja lyfjameðferð. Það væri ekki hægt að skikka menn með lagatexta til að fara í lyfjameðferð við tilteknu vandamáli. Í áliti nefndarinnar gerum við grein fyrir breytingum hvað þetta varðar í breytingartillögum. Einnig komu í nefndina aðilar sem ræddu um hundafælni. Fælni er fyrirbæri sem er nokkuð algengt á Íslandi og sérstök fælni sem snýr að hundum er hluti af því ástandi. Þeir aðilar sem komu fyrir nefndina töldu að þeir sem væru með alvarlega hundafælni gætu verið um 1,5% þjóðarinnar. Hins vegar var nefndinni einnig bent á af gestum að meðferð við slíku ástandi væri árangursrík og tiltölulega einföld. Ég verð að segja að mér er ekki kunnugt um að beitt sé lyfjameðferð þegar um er að ræða fælni eða þess háttar sem snýr að hundum. Ég tel að ekki sé um sambærilegar aðstæður að ræða og þegar ofnæmi er til staðar. Hvað varðar almenn ákvæði frumvarpsins kemur fram í athugasemdum að ekki sé ætlunin með frumvarpinu að rýmka reglur um skilyrði fyrir hunda- og kattahaldi í fjöleignarhúsum. Ákvæði frumvarpsins eru í samræmi við gildandi reglur eins og þær hafa verið skýrðar og túlkaðar. Ákvæðin eru því nokkuð ítarleg til að tryggja að reglur séu skýrar og telur nefndin mikilvægt að leitast sé við að koma í veg fyrir deilur um þessi mál. Nefndin leggur ekki til breytingar á almennum ákvæðum frumvarpsins en telur þó rétt að tiltaka nokkur atriði vegna þeirra sjónarmiða og athugasemda sem komið var á framfæri við hana við umræður og af gestum. Þeim sjónarmiðum var komið á framfæri við nefndina að orðið húsfélag væri ekki skilgreint nægilega vel í lögum um fjöleignarhús og þörf væri á skilgreiningu á því sem og orðinu húsfélagsdeild. Nefndin bendir á að í 10. gr. laganna er húsfélag skilgreint sem félagsskapur allra eigenda um húsið, nánari ákvæði um skyldur, réttindi og starfsemi húsfélags er svo að finna í ýmsum ákvæðum laganna. Þá er í 76. gr. laganna að finna skilgreiningu á húsfélagsdeild. Nefndin telur því ljóst við hvað er átt þegar rætt er um húsfélag og húsfélagsdeildir. Vegna misskilnings um efnið telur nefndin vert að árétta að húsfélag eða húsfélagsdeild getur bundið almennt leyfi til hunda- og/eða kattahalds, samkvæmt a-lið 1. gr. frumvarpsins, fjöldatakmörkunum þannig að hver íbúi megi einungis vera með tiltekinn hámarksfjölda gæludýra. Því var einnig komið á framfæri við nefndina að upp gæti komið sá möguleiki að íbúi í fjöleignarhúsi hæfi dýrarækt á eign sinni, en um það gilda ákvæði dýraverndunarlaga. Nefndin telur því ekki að hér sé verið að opna fyrir slíka starfsemi. Nefndinni var bent á að nánari skilgreiningar væri þörf á hvað teldist til leiðsögu- og hjálparhunda. Í 2. mgr. d-liðar í 1. gr. er nákvæmlega skilgreint að um sérþjálfaða hunda er að ræða sem skráðir eru sem leiðsögu- eða hjálparhundar og að fyrir liggi vottorð sérfræðinga um þörf einstaklings og þjálfun hundsins. Nefndin telur með vísan til þessa ætti ekki að vera hætta á misskilningi eða misnotkun ákvæðisins. Auk þeirrar breytingar sem ég hef þegar gert grein fyrir leggur nefndin til smávægilegar breytingar til leiðréttingar á texta. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita ásamt mér hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, formaður hv. félags- og tryggingamálanefndar, og hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Jónína Rós Guðmundsdóttir, Unnur Brá Konráðsdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Lilja Rafney Magnúsdóttir. Hv. þingmenn Ásmundur Einar Daðason og Guðmundur Steingrímsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Ég styð þetta mál, að sjálfsögðu, en þykir mjög leitt að það skuli þurfa að koma inn á borð hv. Alþingis. Mér finnst það sýna óbilgirni þeirra sem fá í krafti laga heimild til að andmæla því að haldnir séu hundar í húsi því að allir íbúar þurfa að samþykkja. Mér þykir með ólíkindum að menn neiti því að blindur maður fái blindrahund. Þeir eru nú ekki nema fimm á landinu, verða 18 að hámarki, og mér finnst þetta dæmi um óbilgirni, ekkert annað. Líkurnar á því að saman fari einn af þessum fimm blindrahundum og einhver íbúi í stigagangi með ofnæmi eru nánast stjarnfræðilega litlar. Stundum er þetta svona og það þarf að setja sérlög um að heimila þessum fimm leiðsöguhundum á landinu að vera, nema ofnæmi einhverra íbúa í stigagangi eða annað slíkt banni. Þá finnst mér að menn eigi bara að setjast niður, eigi ekki að þurfa lagasetningu til, og finna lausn á þeim vanda. Húsfélagið ætti að gera það. Að það skuli þurfa lagasetningu á Alþingi fyrir fimm hunda sem eru notaðir til að aðstoða blint fólk og bæta líf þess verulega er með ólíkindum. 
            

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti efnahags- og skattanefndar í hinu svokallaða sjúkdómatryggingamáli. Nefndin hefur fjallað mjög ítarlega um þetta mál og eytt töluverðum tíma á undanförnum missirum í að skoða það frá öllum hliðum. Í frumvarpinu er lagt til að bætur úr sjúkdómatryggingum sem keyptar hafa verið fyrir 1. desember 2010 verði ekki skattlagðar. Í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins er gert ráð fyrir að áhrif frumvarpsins á tekjur ríkissjóðs séu ekki mikil. Fram kom á fundum nefndarinnar sá vilji Samtaka fjármálafyrirtækja og fleiri að láta skattfrelsi sjúkdómatrygginga eiga bæði við um tryggingar sem teknar hafa verið fyrir tímamark frumvarpsins og til framtíðar. Við umfjöllun nefndarinnar báru samtökin því við að slíkar tryggingar hefðu verið seldar á grundvelli skattfrelsis og að skattyfirvöld hefðu um árabil ekki gert athugasemd við þá tilhögun. Einnig telja samtökin að röksemdir að baki 61. gr. laga um vátryggingarsamninga standi til þess að fara eigi með greiðslur úr sjúkdómatryggingum á sama hátt og greiðslur úr líftryggingu í skattalegu tilliti. Um sé að ræða eingreiðslubætur sem ætlað er að bæta miska vegna erfiðra veikinda en ekki áþreifanlegan kostnað eða tekjutap vegna hins sama. Ég ítreka að hér er um að ræða eingreiðslubætur en ekki t.d. mánaðarlegar greiðslur. Ástæða þess að þetta mál er komið hér er að í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli Laufeyjar Ólafsdóttur gegn íslenska ríkinu frá 7. júlí 2010 var ekki fallist á framangreint sjónarmið um skattfrelsi sjúkdómatrygginga. Var niðurstaðan á þá leið að slíkar bætur væru skattskyldar og að á því léki ekki réttmætur vafi samkvæmt tekjuskattslögum. Ríkisskattstjóri hefur við umfjöllun efnahags- og skattanefndar haldið því fram að skattframkvæmd sé reist í trausti þess að þeir sem inna af hendi skattskyldar greiðslur gefi þær upp til skattyfirvalda. Á móti vegur sá skilningur sem tryggingafélög og vátryggingarmiðlarar hafa lagt til grundvallar við sölu sjúkdómatrygginga, en það hefur skapað væntingar hjá bótaþegum og fyrirsjáanlegt er að tafir á lausn málsins geti orðið þeim til tjóns. Nefndin er því sammála um að heimila skattfrelsi vátryggingabóta vegna sjúkdómatrygginga sem keyptar hafa verið fyrir 1. desember 2010 að uppfylltum sömu skilyrðum og gilda um líftryggingar. Í ákvæðinu er skilyrt að um eingreiðslubætur sé að ræða. Meiri hluti nefndarmanna leggur jafnframt til að reglan verði látin gilda til frambúðar og breytir frumvarpinu þannig að gætt verði jafnræðis gagnvart þeim sem keypt hafa eða kaupa munu sjúkdómatryggingar eftir umrætt tímamark. Tillagan styðst enn fremur við þau rök að með henni sé dregið úr óæskilegum áhrifum frumvarpsins á samkeppni á tryggingamarkaði. Þá er tillagan reist á þeirri forsendu að iðgjöld sjúkdómatrygginga séu jafnan greidd af tekjum sem þegar hafa sætt skattlagningu. Loks hafa við meðferð málsins verið nefnd dæmi um lönd þar sem bætur úr sjúkdómatryggingum eru ekki skattskyldar, þar með talið í Noregi, Danmörku og Svíþjóð. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson og hv. þm. Þuríður Backman gera fyrirvara við álitið, en fyrirvarinn lýtur að þeim breytingartillögum sem meiri hluti nefndarmanna leggur fram. Undir þetta álit rita Helgi Hjörvar, formaður nefndarinnar, Tryggvi Þór Herbertsson, Árni Þór Sigurðsson, með fyrirvara, Magnús Orri Schram, Birkir Jón Jónsson, Pétur H. Blöndal, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Þuríður Backman, með fyrirvara, og Lilja Mósesdóttir, með fyrirvara.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Magnúsi Orra Schram fyrir framsöguna, en ég sakna þess þó nokkuð að fá ekki í máli hans upplýsingar um afstöðu þeirra sem fyrir nefndina komu og gerðu grein fyrir afstöðu sinni til þess. Ég er mjög efins um stuðning við þetta mál. Ég lýsti því við 1. umr. Ég á ekki lengur sæti í hv. efnahags- og skattanefnd og kom þess vegna ekki að því að afgreiða málið út úr nefndinni. Efi minn stafar ekki af meinbægni í garð þeirra sem eru sjúkir og hafa keypt sér sjúkdómatryggingar heldur af umhyggju fyrir íslensku heilbrigðiskerfi. Ég óttast að með þeirri breytingu sem hér er lögð til sé verið að teppaleggja fyrir tvöfalt kerfi í heilbrigðisþjónustu á Íslandi eins og því miður hefur reynst raunin annars staðar á Norðurlöndunum eins og hv. flutningsmaður nefndi. Til að einkasjúkrahús virki þurfa einstaklingar að geta greitt úr eigin vasa fyrir þjónustuna. Það geta fæstir svo vel sé, það þekkjum við frá Bandaríkjunum. Þess vegna er nauðsynlegt þar sem einkasjúkrahús eru og ríkið greiðir ekki fyrir þjónustuna að einstaklingar kaupi sér sjúkdómatryggingu. Víða þar sem slíkum sjúkrahúsum hefur verið komið upp er gerð krafa til þess að þeir sem þar leggjast inn hafi slíka tryggingu. Tími minn er að renna út hér, herra forseti. Ég vil spyrja hv. þm. Magnús Orra Schram: Hver var afstaða Alþýðusambands Íslands til þessarar breytingar og frumvarpsins í heild?

Virðulegi forseti. Ég fann ekki umsögn Alþýðusambandsins í gögnum mínum en mun gera það í seinna andsvari og vitna þá beint til þess sem Alþýðusambandið sagði. Efnislega lagði Alþýðusambandið á það áherslu að væri um að ræða greiðslur úr tryggingakerfum sem ættu að standa undir tekjutapi, t.d. gegnum mánaðarlegt tekjutap, væru það skattskyldar tekjur eða greiðslur. Alþýðusambandið lagðist ekki efnislega á móti því fyrir nefndinni að um eingreiðslubætur væri að ræða. Það er þá skilningur meiri hluta nefndarmanna að ekki eigi að skattleggja eingreiðslubætur rétt eins og fjölmargir umsagnaraðilar lögðu áherslu á fyrir nefndinni. Miðað við þann fjölda umsagnaraðila sem annaðhvort kom fyrir nefndina eða skilaði henni áliti var það einungis ríkisskattstjóri sem var meðmæltur því að frumvarpið yrði útfært rétt eins og það leit út er það kom inn í nefndina heldur get ég fullyrt að allir aðrir umsagnaraðilar, kannski að frátöldu Alþýðusambandinu sem setti þennan fyrirvara, hafi verið því meðmæltir að um algert skattfrelsi ætti að vera að ræða, Öryrkjabandalagið, Neytendasamtökin, Krabbameinsfélagið, svo ég nefni nokkra. Krabbameinsfélagið lagði t.d. á það áherslu að sjúkdómatryggingar væru ólíkar sjúkratryggingum almannatrygginga og sköpuðu ekki mismunun við aðgengi að heilbrigðisþjónustu. Neytendasamtökin segja sjúkdómatryggingunni almennt ekki ætlað að bæta launamissi eða annað fjárhagslegt tap sem hlýst af því að vátryggður greinist með sjúkdóm sem gerir það að verkum að greiðsluskylda tryggingafélags verði virk. „Má segja að sjúkdómatryggingum svipi að mörgu leyti til líftrygginga,“ segir orðrétt í umsögn Neytendasamtakanna. Meiri hluti nefndarinnar tók undir þetta sjónarmið þó að ég geti tekið undir margt af því sem hv. þingmaður fór í gegnum í andsvari sínu, enda held ég að við séum að mörgu leyti sammála um þá 

Herra forseti. Fulltrúi Alþýðusambands Íslands sem kom fyrir nefndina benti á að ef þetta yrði tekið upp ríkti ekki jafnræði gagnvart greiðslum úr sjúkrasjóðum verkalýðsfélaganna. Ég hygg að það komi líka fram í umsögn frá Alþýðusambandinu og ég vona að hv. þingmaður finni umsögn Alþýðusambandsins og geti staðfest hér það sem ég fullyrði, að Alþýðusambandið styðji ekki þessa tillögu. Hv. þingmaður nefndi Krabbameinsfélagið og ég vil nefna önnur sjúklingasamtök sem eru Hjartaheill. Félagsmenn þessara félaga sem eru ýmist aðstandendur, kannski afkomendur eða foreldrar, fólks með tiltekna sjúkdóma sem oft eru arfgengir eða þá sjúklingar sjálfir, eiga þess nefnilega ekki kost að kaupa tryggingar sem þessar. Þær eru nefnilega ekki fyrir alla. Þar er ekki spurt hver geti greitt fyrir tryggingarnar, heldur hver heilsa og heilbrigðissaga viðkomandi einstaklings og fjölskyldu hans er. Þess vegna er líka eðlilegt að spyrja um jafnræðið í þessu sambandi. Ég verð að segja að það vakti mér nokkra furðu að heyra eða finna hvað þessum sjúklingasamtökum er annt um þessa leið í heilbrigðiskerfinu sem ég segi að sé að teppaleggja fyrir tvöfalt kerfi vegna þess að félagsmenn þeirra eiga þess engan kost að kaupa tryggingar sem þessar vegna heilsufarssögunnar, ekki frekar en sú sem hér stendur. Mismununin sem ég er hér að tala um og jafnræðisbrotið er ekki peningalegt heldur annars eðlis.

Virðulegi forseti. Ég vitna orðrétt í umsögn Alþýðusambands Íslands, með leyfi hæstv. forseta: „Þannig eru greiðslur almannatrygginga og sjúkrasjóða stéttarfélaganna vegna tekjutaps eða bóta skattskyldar að fullu eins og laun og mikilvægt að löggjafinn mismuni ekki á þann hátt að „einkatryggingar“ njóti hagstæðari skattareglna en þær tryggingar sem byggja á samtryggingarformi eins og greiðslur almannatrygginga og sjúkrasjóðanna.“ Það eru þau sjónarmið og þau lykilatriði sem reifuð voru í umsögn Alþýðusambandsins en fyrir nefndinni var alveg ljóst að Alþýðusambandið setti ekki út á að skattfrelsi ríkti um eingreiðslubætur. Ég get vitnað í umsagnir fleiri aðila sem komu fyrir nefndina, t.d. Landssambands eldri borgara og Hjartaheillar, sem segir í sinni umsögn, svo ég vitni orðrétt: „Hjartaheill, landssamtök hjartasjúklinga, fagnar eðli málsins samkvæmt að ekki verður skattlagt eftir á útgreiðslu vátryggingabóta vegna sjúkdómatrygginga sem keyptar hafa verið fyrir 1. desember 2010, eins og fram kemur í lagafrumvarpinu. Á móti telja samtökin að ganga verði alla leið og tryggja til framtíðar að engar skattgreiðslur komi til vegna sjúkdómatrygginga og útgreiðslna á bótum til handa bótaþegum.“ Undir þetta sjónarmið tekur meiri hluti nefndarinnar og breytir því frumvarpinu.

Herra forseti. Ég er komin upp til að fjalla um breytingartillögu sem ég hef lagt fram í þinginu við breytingartillögur meiri hlutans við frumvarp um breyting á tekjuskattslögum. Ég er með á áliti hv. efnahags- og skattanefndar en þó með fyrirvara. Ég er með á þeim breytingartillögum sem koma frá nefndinni en setti fyrirvara við nefndarálitið og breytingartillögurnar og hyggst ekki samþykkja þær nema breytingartillaga mín, sem ég ætla að kynna á eftir, verði samþykkt. Breytingartillagan gengur út á að setja sólarlagsákvæði inn í lögin um tekjuskatt þannig að það skattfrelsi sem á að innleiða á bótum sjúkdómatrygginga falli niður í lok árs 2014. Ástæða þess að ég vil að setja inn sólarlagsákvæði er fyrst og fremst sú að knýja fram endurskoðun eða mat á reynslu af þessu skattfrelsi. Eins og við vitum flest hefur skattfrelsi á tryggingum utan almannatryggingakerfisins grafið undan velferðarkerfum, ekki bara í Ameríku og á Bretlandi heldur líka á Norðurlöndunum þar sem búið er að innleiða slíkt skattfrelsi. Herra forseti. Meiri hlutinn ákvað sem sagt að fara sænsku leiðina, eins og ég kalla hana, og það er að gera þessar bótagreiðslur sjúkdómatrygginga skattfrjálsar en þær hafa verið skattskyldar fram til þessa. Reyndar hefur framkvæmd laganna ekki verið í samræmi við lög og ber að fagna því að taka eigi á þessari lagasniðgöngu, hún er ólíðandi og á að tilheyra fortíðinni. Ég hef áhyggjur af því að þessi sænska leið, sem ég vil líka kalla millileið, muni ekki duga til að koma í veg fyrir að velferðarkerfið verði tvöfalt, annars vegar velferðarkerfi fyrir þá efnaminni, og verði þá með lágmarksréttindum og lágmarksbótum, og hins vegar velferðarkerfi fyrir þá efnameiri, með viðbótarréttindum og viðbótargreiðslum. Þetta er meginástæðan fyrir því að ég legg til að fram fari endurskoðun í lok árs 2014 þar sem skoðað verði hver reynslan hafi verið af þessu skattfrelsi. Þó svo skattskylda hafi verið á bótagreiðslum eða eingreiðslum úr sjúkdómatryggingum, og það hafi ekki fram til þessa grafið undan velferðarkerfinu, þá tel ég, herra forseti, að mun meiri líkur séu á því að slíkt skattfrelsi muni grafa undan velferðarkerfinu vegna þess að við höfum verið að skera niður velferðarútgjöld og værum komin inn að beini, eins og svo oft er talað um. Á þessu ári er reyndar verið að fjarlægja beinin úr velferðarkerfinu eða ákveðin réttindi og þjónustu sem við höfum talið nauðsynlegan hluta af velferðarsamfélaginu. Ég hefði talið mjög æskilegt að halda hinum efnameiri inni í velferðarkerfinu til þess einmitt að auka andstöðu almennings við frekari niðurskurð. Þar af leiðandi er nauðsynlegt að takmarka á allan hátt leiðir efnameiri hópa út úr almannatryggingakerfinu yfir í einhvers konar einkavelferðarkerfi. Það er von mín, herra forseti, að sem flestir styðji þessa breytingartillögu við breytingartillögur meiri hlutans og frumvarp hæstv. fjármálaráðherra.

Virðulegi forseti. Sú breytingartillaga sem hv. þm. Lilja Mósesdóttir ætlar að leggja fram fjallar um það raunverulega að herða skilyrðin aftur frá því sem við erum að tala um hérna, sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar varð sammála um. Rökin fyrir því eru að þetta sé meira fyrir hina efnameiri og muni leiða til þess að það verði einhvers konar tvöfalt velferðarkerfi og að það sé ekki æskilegt. Það kom fram á fundi nefndarinnar, hjá þeim sem selja slíkar tryggingar, tryggingafélögunum, að þeir sem eru líklegastir til að kaupa slíka tryggingu eru hinir efnaminni og þeir sem eru með meðaltekjur. Þeir segja að hinir efnameiri hafi leitað í önnur úrræði, að það sé fyrst og fremst efnalítið fólk sem sé að kaupa sér tryggingu vegna þess að lítið megi út af bregða þannig að það lendi t.d. í vanskilum og annað slíkt og lendi í erfiðleikum með fjármál sín vegna þess að það hafi ekki borð fyrir báru. En nú vill þingmaðurinn halda því fram að það sé akkúrat hinn hópurinn sem tryggingafélögin segja að séu ekki viðskiptavinir sínir. Vill hv. þingmaður útskýra fyrir mér hvaðan hún hefur heimildir um að þetta séu mest efnameiri einstaklingar og hvort þessar nýju upplýsingar sem ég er að segja henni frá breyti ekki skoðun hennar?

Herra forseti. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson gerði ágætlega grein fyrir rökum mínum fyrir þessari breytingartillögu og þakka ég honum fyrir það. En hvað varðar þær fullyrðingar tryggingafélaganna hér á landi að efnaminna fólk og millitekjufólk kaupi frekar slíkar tryggingar þá velti ég því fyrir mér hvort ástæðan sé sú að þeir hópar hafi ekki gert sér í sama mæli grein fyrir því að um skattskyldar bótagreiðslur er að ræða eins og t.d. efnameira fólk. Það gæti verið ein ástæðan fyrir þessu. Rannsóknir sem ég hef séð á notkun tekjuhópa á tryggingum til viðbótar við tryggingar almannakerfisins sýna að það eru fyrst og fremst millitekjuhópar og sérstaklega tekjuhærri hóparnir sem tryggja sig utan kerfis. Það er vissulega merkilegt sem fram kom í máli hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar að það séu fyrst og fremst hinir efnaminni hér á landi sem kaupa sér tryggingar. Ég velti því mjög svo fyrir mér hvort þetta séu í raun og veru réttar upplýsingar.

Virðulegi forseti. Við skulum gefa okkur að gestir nefndarinnar komi sér ekki saman um að ljúga að nefndinni, gefum okkur það, að þetta séu réttar upplýsingar hjá þeim að það séu tekjulágir hópar og millitekjuhópar sem eru stærsti viðskiptavinahópurinn. Jafnframt finnst mér gæta nokkurs yfirlætis í því að tekjulágt fólk hafi ekki jafnmikla innsýn í hvernig skattkerfinu er háttað og tekjuhærra fólk, það er pínulítið yfirlæti í því sem ég vil eiginlega hafna. Það er eitt í þessu og það er að nú hefur þetta verið skattfrjálst frá 1995 þangað til dómur fellur í desember 2010 þannig að 15 ára reynsla er komin á þessar tryggingar. Á þessum 15 árum - í fyrsta lagi ætti efnað fólk ekki að sjá þennan dóm neitt frekar fyrir sér en þeir sem fátækari eru og það væri mjög óskynsamleg hegðun hjá efnuðu fólki að bíða í 15 ár með að nýta sér þetta bara út af því skattamómenti sem hér er til umræðu. Ég hefði viljað kalla eftir því í fullri alvöru að þingmaðurinn rökstyddi mál sitt mun betur en hún hefur gert og gæti kannski vísað í rannsóknina sem hún nefndi eða jafnvel sent okkur þingmönnum í efnahags- og skattanefnd þær rannsóknir sem hún vísar í, rannsóknar sem sýni að sjúkdómatryggingar henti betur efnaðra fólki. Ég hefði haldið að það væru öðruvísi tryggingar sem hentuðu vel efnuðu fólki vegna þess að sjúkdómatryggingar eru fyrst og fremst fyrir þá sem eru að detta út af vinnumarkaði vegna sjúkdóma og yfirleitt er það þannig að þeir sem eru hvað efnaðastir eru ekki á hinum hefðbundna vinnumarkaði.

Herra forseti. Það var ekki ætlunin að vera með yfirlæti í ræðustól varðandi möguleika fólks til að afla sér upplýsinga og vinna úr þeim. En það er misjafnt hversu mikinn tíma fólk hefur til að afla sér upplýsinga á þessari upplýsingaöld. Það gerir það að verkum að ákveðnir hópar hafa eða notfæra sér í mismiklum mæli þær upplýsingar sem eru fyrirliggjandi. Hv. þingmaður hlýtur að vera sammála mér um að ástæða sé til að kanna hvaða áhrif sú lagabreyting sem meiri hluti hv. efnahags- og skattanefndar leggur hér til muni hafa á velferðarkerfið og ekki síst á þá hópa sem eru tryggðir í núverandi velferðarkerfi og sækja sér síðan viðbótartryggingar út fyrir það, og þá sé ástæða til að skoða reynsluna af þessu skattfrelsi þar sem sama mynstrið virðist ekki vera hér á landi hvað varðar þann hóp sem kaupir sér sérstaklega viðbótartryggingar fyrir utan almannatryggingakerfið. Hvað varðar rannsóknir á því hverjir nýta sér einkatryggingar þá eru til sérstök fræði sem heita velferðarkerfisrannsóknir. Ekki er hefð fyrir því á þingi að ræðumenn vitni til heimilda fyrir því sem þeir fullyrða en það er sjálfsagt að senda þingmanninum heimildir um það sem ég hef fullyrt varðandi nauðsyn þessarar breytingartillögu.

Herra forseti. Við ræðum nefndarálit frá hv. efnahags- og skattanefnd um breytingar á tekjuskatti sem varða sjúkdómatryggingar. Nokkrir hv. þingmenn hafa tekið til máls. Þar er fyrst að nefna hv. þm. Álfheiði Ingadóttur sem talaði um jafnræði í sjúkrasjóði. Það byggir á ákveðnum misskilningi, herra forseti, vegna þess að iðgjald í sjúkrasjóði er frádráttarbært frá skatti. Það er frádráttarbært frá skatti vegna þess að fyrirtækin draga allan starfsmannakostnað frá skatti og þar af leiðandi er iðgjald í sjúkrasjóði, sem er 1% af launum allra landsmanna, samkvæmt lögum frádráttarbært og þess vegna er eðlilegt að bæturnar séu skattskyldar af því að þær eru óskattað fé. Iðgjald sjúkratrygginga er ekki frádráttarbært. Þess vegna er um að ræða tvísköttun á því fyrirbæri. Ef menn taka sjúkdómatryggingu greiða þeir fyrst skatta af tekjum sínum, kaupa síðan trygginguna og borga iðgjald sem er þá búið að skattleggja. Því er eðlilegt að þær tryggingar séu skattfrjálsar eins og t.d. kaskótryggingar sem eru nákvæmlega eins. Tryggingarnar taka menn af sjálfsdáðum, af frjálsum vilja og fá greidda eingreiðslu, í þessu tilfelli nákvæmlega eins og ef bíllinn þeirra færi í klessu. Ef bíllinn fer í klessu og þeir kaupa ekki nýjan bíl þá eru þeir með peninga í höndunum, nákvæmlega eins og í þessu dæmi. Ég vona að starfsmenn skattsins fari ekki að grafa það upp og láta kaskótryggingarnar verða skattskyldar. Ég vona það vegna þess að það ríkir svo mikill misskilningur á eðli trygginga og rökréttu skattkerfi að það er með ólíkindum. Hv. þm. Álfheiður Ingadóttir talaði líka um aukna áhættu og kvartaði undan því að fólk gæti þá ekki tekið tryggingar. Þetta er ekki rétt. Það eru til tryggingafélög sem sérhæfa sig í því að veita tryggingar fyrir áhættuhópa. Það er til danskt félag sem gerir þetta. Iðgjaldið er að sjálfsögðu mjög hátt vegna þess að í slíkar tryggingar safnast hrakval sem svo er kallað þegar fólk er komið með sjúkdómasögu, t.d. sykursýki, krabbamein eða eitthvað slíkt því að þá er áhættan meiri. Það er nákvæmlega eins og ef maður í Austurstræti mundi keyra á og bera sökina en ætlaði síðan að taka kaskótryggingu á bílinn sinn.

Og reykingamenn ...

Líka reykingamenn, það er spurt hvort menn séu miklir reykingamenn og þá hækkar iðgjaldið hjá þeim félögum sem eru með hrakvalið en hin neita að taka manninn í tryggingu vegna þess að honum fylgir aukin áhætta. Hann hefur sjálfur aukið áhættuna. Það er ekkert skrýtið að ASÍ sé á móti þessu vegna þess að ASÍ hefur byggt upp ákveðið kerfi með aðstoð Alþingis sem kallast sjúkrasjóðir. Sett var í lög á Alþingi að allir Íslendingar ættu að borga í sjúkrasjóð til viðkomandi stéttarfélags. Þar með var tryggð stéttarfélagsaðildin sem menn vildu gjarnan hafa og atvinnurekandinn borgar 1% í sjúkrasjóð. Stéttarfélögin eru í samkeppni um tryggingarnar sem við erum að tala um. En hvers vegna skyldu þessar tryggingar vera seldar svona mikið? Vegna þess að það eru göt í núverandi velferðarkerfi. Sjúkrasjóðirnir eru ekki nægilega vel skilgreindir, þeir tryggja ekki nægilega vel. Í fyrsta lagi eru engar samræmdar reglur til um þá, engin lög, ekkert sem skyldar nema það eitt að lög eru fyrir því að borga 1% iðgjald af launum inn í þetta kerfi. Það eru ekki litlir peningar, herra forseti, það eru 7 þús. milljónir á ári sem renna inn í sjúkrasjóði og engin lög eru um þá. Reyndar tel ég að sjóðirnir séu vel skipulagðir og nokkuð vel haldið utan um fjármálin. Ég hef svo sem ekki stórar áhyggjur af því en mér þykir eðlilegt og ég hef lagt til í hv. félagsmálanefnd að sett verði heildarlög um sjúkrasjóði, nákvæmlega eins og lífeyrissjóði þar sem er líka skylda að greiða í þá. Það vantar tryggingu fyrir um 40 þús. manns á Íslandi, sennilega fleiri. Það er það fólk sem ekki er í stéttarfélögum. Það eru verslunareigendur, trillukarlar og alls konar fólk.

Þingmenn.

Þingmenn, einmitt - ég hygg að þingmenn séu ekki með svona tryggingu þó að ég hafi ekki kannað það. Kannski væri ágætt að selja þingmönnum svona hóptryggingu, gera þeim tilboð. Það er hætt við að iðgjaldið yrði hátt vegna þess að áhættan er töluvert mikil. En þetta var útúrdúr. Velferðarkerfið er illa skipulagt að þessu leyti. Það vantar þessar tryggingar. Það er oft og tíðum lágtekjufólk sem sækir um þær. Ég hlustaði á umræðu hv. þm. Lilju Mósesdóttur og Tryggva Þórs Herbertssonar um hverjir þyrftu á svona tryggingum að halda. Það eru tveir hópar fjölskyldna, herra forseti, sem þurfa ekki á slíkum tryggingum að halda. Það eru þeir sem eru algerir öryrkjar, eiga ekki neitt og skulda ekki neitt, oft og tíðum fólk sem ekki á börn. Þetta fólk þarf ekki tryggingu og fær heldur ekki tryggingu. Svo er það ríka fólkið, það þarf ekki tryggingu. Það þarf nefnilega ekki tryggingu því að þegar fólk er komið yfir ákveðin eignamörk getur það séð um sig sjálft. Flestir sem eru í þeirri stöðu tryggja sig ekki, þurfa þess ekki, þeir kaupa sér bara nýjan bíl ef hinn fer í klessu, þurfa ekki kaskótryggingu. Það þarf lágtekjufólkið að gera og fólk sem ekki er með miklar eignir en búið að kaupa sér íbúð og skuldar. Það fólk er í hættulegri stöðu og sérstaklega ef það er með börn líka. Ef önnur fyrirvinnan verður veik eða jafnvel báðar þá er það í miklum vanda. Hvernig á að borga af lánunum? Hvernig á að framfæra börnin án þess að fara til félagsþjónustu sveitarfélaganna? Þetta fólk þarf tryggingu og ef það er ekki dekkað af sjúkrasjóðum stéttarfélaganna vegna þess að það er með verslunarrekstur, sjálfstætt starfandi iðnaðarmenn eða sjálfstætt starfandi yfirleitt þá þarf það tryggingu, það er bara þannig. Velferðarkerfið sem þyrfti að dekka þetta er ekki til þrátt fyrir að við séum búin að vera með svokallaða vinstri stjórn núna í tvö ár sem ekkert hefur gert til að laga þetta nema að koma aftan að skattgreiðendum. Það féll reyndar dómur og þá áttu menn að sjálfsögðu að laga þessi lög eins og skot og segja að þetta væri skattfrjálst af því að það er búið að borga skattinn. Nei, þá fóru menn hina leiðina og bönnuðu þetta, velferðarstjórnin sjálf. Um er að ræða, að mér skilst, eingreiðslu. Ef menn verða veikir eða lenda í slysi fá þeir eingreiðslu. Áður fyrr voru hóplíftryggingar mikið seldar með mánaðarlegum greiðslum í þrjú ár. Þær voru seldar til margra hópa á vinnustöðum og iðgjaldið var mjög samkeppnishæft, þ.e. ekki mikil álagning á áhættunni. En það virðist hafa lagst af af einhverjum ástæðum, sennilega af því að sjúkrasjóðirnir komu inn, það getur vel verið, og þar af leiðandi erum við að tala um eingreiðslur sem má líkja við líftryggingar. Hv. þm. Lilja Mósesdóttir talaði um lagasniðgöngu. Hún talaði líka um efnameira fólk. Ég tel það ekki lagasniðgöngu þegar menn fara að gildandi lögum. Dómurinn kemur ekki fyrr en eftir að lögin hafa verið í framkvæmd í áratugi. Það er ekki eins og menn hafi ekki vitað af þessu, bæði skattyfirvöld og þeir sem keyptu tryggingarnar, enda eru þetta tryggingar sem menn kaupa af frjálsum vilja eins og kaskótryggingar á bíl. Hvað kemur það ríkinu við? Ekki nokkurn skapaðan hlut. En það sem þetta mál gerir, herra forseti, er að skattgreiðandinn verður óöruggur. Hann veit ekki hvað bíður hans. Það eru endalaust að koma upp ný tilfelli. Nýjasta dæmið er fjármagnstekjuskatturinn, að það eigi að leggja fjármagnstekjuskatt upp að 18% eða 20% á allar fjármagnstekjur aftur í tímann þegar skatturinn var miklu lægri. Það er nýjasta útspil skattyfirvalda og framkvæmdaraðila. Þetta allt saman gerir skattgreiðandann svo óöruggan að hann veit ekkert hvar hann stendur, hann veit ekkert hvað bíður hans og ef honum býðst tækifæri þá flýr hann jafnvel land og fer til lands þar sem er stöðugra skattkerfi og ekki eins mikið skattaæði, svo að ég leyfi mér að kalla það svo. Það er nefnilega ekki einfalt að breyta allt í einu framkvæmd aftur í tímann, bara sisvona, af því að suma langar til að rústa þessu kerfi, þessum sjálfstæðu sjúkratryggingum. Þeir óttast allt sem er í samkeppni við ríkið, allt sem heitir einka-eitthvað. Þeir óttast það því að þeir vita að það býður yfirleitt upp á betri þjónustu og er nær kúnnanum en hið opinbera. Þess vegna óttast þeir slík kerfi og vilja helst slá þau af og skilja fólkið eftir í eymd í þeirri von að það krefjist þá breytinga á velferðarkerfinu sem er í gangi. Þeir hljóta að óttast að velferðarkerfið standist ekki samkeppnina, þ.e. hið opinbera. Mér finnst, herra forseti, og hef nefnt það, nefndi það í 1. umr., að þegar tryggingar eru hafðar frjálsar þá eigi annaðhvort iðgjaldið að vera skattað eða bæturnar, ekki hvort tveggja og ekki hvorugt - það á hvorki að skattleggja bæði iðgjaldið og bæturnar né hafa iðgjaldið skattfrjálst og bæturnar líka. Það fyrra leiðir til þess að tryggingin dettur niður, hún bara deyr út, það er ekki hægt að hafa kerfi þar sem hvort tveggja er skattað og hið síðara leiðir til misnotkunar þannig að menn geta komið tekjum sínum fram hjá skatti með tryggingakerfinu. Sú grundvallarregla á að vera í kerfinu að annaðhvort séu tekjurnar skattlagðar eða bæturnar. Ef bæturnar hafa tekjuígildi að mestu leyti eða meginhluta mundi ég segja að þær ættu að vera skattaðar eins og sjúkrasjóðirnir og lífeyrissjóðirnir en ef þær hafa hlutaígildi eins og bílar, kaskótryggingar og annað slíkt ætti iðgjaldið að vera skattað. Þetta finnst mér að eigi að vera grundvallarregla; hún er afskaplega fín og rökrétt. En það sem menn eru að gera er afskaplega órökrétt og þá sérstaklega breytingartillagan frá hv. þm. Lilju Mósesdóttur, að lögin falli úr gildi. Ég geri ráð fyrir að hún ætli að breyta kerfinu þannig að ekki þurfi slíka tryggingar af því að fólk sé tryggt hjá hinu opinbera. En ég hef enga trú á að það náist í gegn á þeim hraða sem núverandi ríkisstjórn vinnur í velferðarmálum og hagsmunum heimilanna. Hún er að garfa í allt öðru. Hún er að garfa í stjórnlagaráði og aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Ég horfi á tvo þingmenn Vinstri grænna - við erum að keppast við, öll ráðuneyti undirlögð, að aðlagast og ganga í Evrópusambandið. Það verður dálítið döpur afmælisgjöf þegar þetta fólk verður sjötugt og Ísland er komið inn í Evrópusambandið, en það er önnur saga. Það sem við ræðum er afturför, komið er aftan að skattgreiðendum sem töldu í góðri trú að þeir gætu fengið þessar bætur skattfrjálsar enda voru þeir búnir að borga skatta af iðgjaldinu.

Herra forseti. Ég mótmæli því sem hv. þingmaður sagði í síðustu orðum sínum, að komið væri aftan að mönnum með þetta. Ég held að öllum hafi verið ljóst eftir að dómur féll hvernig á honum stóð og frumvarpið, eins og hæstv. fjármálaráðherra lagði það fram, tók einmitt mið af því. Það var ekki komið aftan að neinum. Það sem gerðist var að tryggingafélögin komu aftan að fólki með því að lofa því fyrir fram að þetta væri skattfrjálst. En ég ætlaði ekki að ræða það. Mig langaði aðeins að nefna það við hv. þingmann sem lofaði og prísaði einkavædda heilbrigðisþjónustu að ég mótmæli því sem hann sagði og er ekki sammála honum um að einkavædd heilbrigðisþjónusta sé ódýrari, betri eða nær þeim sem á þurfi að halda. Ég tel að við eigum í reynd um tvennt að velja. Annað er einkarekin heilbrigðisþjónusta sem við getum horft á hvernig hefur reynst í Bandaríkjum Norður-Ameríku þar sem fólk verður að borga fyrir þjónustuna úr eigin vasa eða kaupa sér tryggingu, eins og hér um ræðir, nema atvinnurekandinn greiði fyrir trygginguna og þegar fólk missir vinnuna missir það trygginguna. Það er ástæðan fyrir því að milljónir manna í Bandaríkjum Norður-Ameríku eru án heilbrigðisþjónustu, þar á meðal milljónir barna. Hitt kerfið, sem við höfum byggt upp hér og ég vil standa vörð um en ekki fara bil beggja í þeim efnum, er heilbrigðisþjónusta sem litið er á sem grunnþjónustu sem allir hafa jafnan aðgang að óháð efnahag og sjúkdómi og fyrir hana er greitt úr sameiginlegum sjóðum - fyrir hana er greitt af skattfé. Það sem ég óttast er að verið sé að grafa undan þessu módeli, hinu norræna velferðarmódeli í heilbrigðisþjónustu. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort kerfið hann telji betra.

Herra forseti. Það er dapurlegt þegar lífssýn fólks og stefna mótast af neikvæðum þáttum, eins og núverandi ríkisstjórnar og stuðningsmanna hennar, hv. þingmanna, sem lifa á því að vera á móti Sjálfstæðisflokknum. Þau hafa enga stefnu sjálf, vilja ekki beita þjóðfélaginu í þessa eða í hina áttina, nei, það sem heldur þeim saman og tengir þau er andúðin á hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Nú kemur sem sagt hv. þm. Álfheiður Ingadóttir og segir að kerfið í Bandaríkjunum sé svo svakalega slæmt. Þar sem kerfið í Bandaríkjunum er svo voðalega slæmt - aftur neikvæð mynd - er allt annað ómögulegt. Það er nefnilega heilmikil einkavæðing til á Íslandi í heilbrigðiskerfinu. Ég man ekki betur en gamli heimilislæknirinn sem var með læknastofu sína einhvers staðar í kjallara eða á 1. hæð hafi starfaði á eigin reikning. Það var bara þannig. Heilmikið af kerfinu í dag er sem betur fer einkavætt. Það er það líka á fleiri stöðum - öryggisgæslan, ég nefndi Securitas, er einkavædd. Ég minnist þess alltaf að þegar brotist var inn hjá lögreglunni þar sem þeir geyma týnda muni var kallað á Securitas til að vakta húsið eða þeim boðið að vakta það. Það er heilmikil einkavæðing í gangi í heilbrigðiskerfinu. Það er alls ekki víst að það kerfi sé alvont. Ég held að ákveðið samspil beggja kerfa sé ágætt og ég get alveg stutt það. En ég vil ekki sjá að heilbrigðisráðherra ákveði hvaða augu ég megi fá ef ég fer í augnsteinaaðgerð eða eitthvað slíkt, það vil ég ekki.

Virðulegi forseti. Ég fagna þessu frumvarpi með breytingartillögu meiri hluta efnahags- og skattanefndar. Árið 1995 voru innleiddar hér á landi sjúkratryggingar og í 15 ár var því svo háttað að þeir sem fengu útgreiðslur úr slíkum tryggingakerfum þurftu ekki að borga skatt af þeim, þær voru ekki skattlagðar. Í desember á síðasta ári féll dómur sem leiddi í ljós að allan tímann hefðu útgreiðslur átt að vera skattlagðar þannig að héðan í frá yrðu þær skattlagðar. Frumvarpinu var í upphafi ætlað að tryggja skattfrelsi allra sem höfðu keypt sjúkratryggingar fyrir 1. desember 2010. Í meðförum nefndarinnar sammæltust hins vegar stjórnarandstaða og meiri hluti stjórnarþingmanna um að gera þá breytingu að þessi breyting yrði ótímabundin og héðan í frá yrði þetta ekki skattað. Vinstri grænir áttu erfitt með þetta mál. Við heyrðum hér ágætlega sjónarmið fyrrverandi þingflokksmeðlims Vinstri grænna, hv. þm. Lilju Mósesdóttur, og hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur og áhyggjur sem þær lýsa yfir, eins og hv. þm. Álfheiður Ingadóttir orðaði svo ljómandi vel að verið væri að teppaleggja fyrir tvöfalt kerfi. Báðar nefndu þingkonurnar reynslu Bandaríkjanna og fleira. Þess ber að geta að þetta tryggingakerfi hefur verið við lýði í yfir 15 ár og hefur ekki leitt til tvöfalds heilbrigðiskerfis, það sárasaklausa atriði að fólk geti keypt sér sjúkdómatryggingu og ef eitthvað kemur upp á fái það eingreiðslu sem það getur notað til að standa straum af sárustu erfiðleikunum sem verða eftir mikla sjúkdóma. Jafnframt kom fram í andsvari áðan sá misskilningur hjá hv. þm. Lilju Mósesdóttur að það væru efnaðir einstaklingar sem mundu sækja í þessar tryggingar, þetta væri mismunun gagnvart þeim efnaminni. Ég bað hv. þingmann um að benda mér á heimildir fyrir því og hún benti mér vinsamlegast á að þetta hefði gerst t.d. í Bandaríkjunum, að þar væru það frekar efnaðir einstaklingar sem keyptu sér svona tryggingar. Nú er það svo að í Bandaríkjunum er algerlega sérstakt kerfi sem byggir að mjög miklu leyti á einkareknu kerfi þar sem fólk kaupir sér trygginguna sjálft og í Bandaríkjunum er ekki það velferðarkerfi sem við búum við hér á landi. Í gegnum áratugina hafa þjóðir reynt eftir fremsta megni að bæta heilbrigðisþjónustu sína með ýmiss konar breytingum, til að mynda með því að sleppa einhverjum hluta hennar yfir til einkageirans, bjóða hana út og hitt og þetta. Engin dæmi eru um það í veraldarsögunni að horfið hafi verið frá því að vera með kerfi svipað og er á Íslandi, sem tryggir öllum jafnan aðgang að heilbrigðisþjónustu og velferðarkerfi, og farið yfir í bandaríska kerfið. Bandaríska kerfið hefur aldrei þróast yfir í það að vera eins og hjá okkur. Að vísu hafa verið gerðar einhverjar tilraunir til þess með nýjum forseta, Obama, en það hefur mætt mikilli mótspyrnu í Bandaríkjunum. Mig langaði aðeins til að minnast á þá fullyrðingu að þetta væri frekar fyrir tekjuhátt og ríkt fólk heldur en hina efnaminni og þar af leiðandi skapaði þetta mismunun. Nú er það svo að sjúkdómatryggingar henta ekki efnuðum einstaklingum, þær tryggingar sem henta þeim eru mun frekar sparnaðartryggingar. Í þeim eru skattaívilnanir vegna þess að sparnaðartryggingar eru eða voru undanþegnar eignarskatti, þær eru undanþegnar nýja eignarskattinum, auðlegðarskattinum, þannig að það hentar betur efnamiklum einstaklingum. Jafnframt þurfa efnaðir einstaklingar, eins og ég benti á í andsvari áðan, ekki allir svona tryggingu vegna þess að oft og tíðum eru þeir ekki á vinnumarkaði. Aftur á móti getur fátækt fólk, fólk með millitekjur, fólk sem skuldar mikið og barnmargt fólk haft borð fyrir báru með tryggingu sem þessari. Þetta er akkúrat öfugt við það sem þingmenn Vinstri grænna og fyrrverandi þingflokksmeðlimur Vinstri grænna sögðu í umræðunni í dag. Sjúkdómatryggingar gagnast hinum efnalitlu, fólk getur haft borð fyrir báru sem leiðir til þess að það þarf ekki að vera eins áhyggjufullt ef eitthvað kemur upp á. Ég endurtek að lokum að ég fagna mjög þessu frumvarpi með breytingartillögu meiri hluta nefndarinnar. Þetta er sanngjarnt og mun koma öllum til góða. Þetta er klassískt dæmi um mál þar sem hægt er að takast í hendur og hjálpa stjórnarflokkunum með hlutina í gegn.

Herra forseti. Það vakti nokkra undrun hjá mér hversu mörg tryggingaskírteini hafa verið gefin út í þessum tryggingaflokki sjúkdómatrygginga. Við fengum upplýsingar um það í hv. efnahags- og skattanefnd, ég er ekki með þær tölur með mér, en það vakti ekki síður athygli mína hversu margar bótakröfur höfðu verið gerðar og hversu stórum hluta þeirra hafði verið hafnað. Þær skiptu einhverjum þúsundum, gott ef ekki tugþúsundum, en þær sem höfðu verið samþykktar voru rúmlega 400, ef ég man rétt. Ég hef velt því fyrir mér sem tveir hv. þingmenn, hagfræðimenntaðir, hafa verið að kasta á milli sín, hverjir það einkum séu sem kaupa þessar tryggingar hér á landi. Ég er ekki dómbær, enda ekki með hagfræðipróf, til þess að meta hvort þeirra hefur rétt fyrir sér, að það séu hinir efnaminni eða hinir efnameiri. Ég vil spyrja hv. þingmann um hvort hann telji að skýringarinnar á þessu sé að leita í þeirri tilhneigingu sem hér varð á græðgistímanum sérstaklega að menn voru settir út af launaskrá og gerðir að verktökum, þ.e. að menn nutu ekki hefðbundinna réttinda og trygginga sem aðild að stéttarfélagi og það að vera starfandi sem launþegi veitir þeim, þegar menn eru orðnir eins konar einyrkjar. Þetta á t.d. við um listamenn, iðnaðarmenn, prófarkalesara, þetta á við um hvern sem er og ég held að þetta skiptist ekkert í efnameiri eða efnaminni einstaklinga. Ég vil spyrja hv. þingmann álits á því hvort hann telji að í þessu sérkenni á íslenskum vinnumarkaði sé fólgin hin skrýtilega þörf fyrir að kaupa þessi tryggingaskírteini.

Virðulegi forseti. Það gleður mig ákaflega að hv. þm. Álfheiður Ingadóttir höfði til þess að ég sé hagfræðingur og hún vilji leita svara hjá mér af því að hún sé ekki dómbær vegna þess að hún sé ekki hagfræðingur. Ég vildi að það væri í fleiri málum. Mér skilst að í kringum 40 þúsund skírteini hafi verið seld. Aftur á móti verð ég að viðurkenna að ég man ekki alveg, mig minnir að það hafi verið gerðar 5 þúsund kröfur en hve mörgum var hafnað man ég ekki, ég verð bara að játa mig sigraðan í því. Og hvort þróunin varð á græðgistímanum sem hv. þingmaður kallaði svo, eins og ég ætti að vita nákvæmlega við hvaða tímabil væri miðað, en á tímabilinu 1995–2011 voru slíkar tryggingar seldar. Ég held hins vegar að það sé alveg rétt hjá hv. þingmanni að íslenskur vinnumarkaður hefur verið að breytast og þetta er í raun forvitnileg spurning, hvort svo geti verið að eftirspurn eftir sjúkdómatryggingum og alls konar tryggingum hafi aukist við það. Þess ber að geta að öllum verktökum eru greidd hærri laun til að standa straum af slíkum tryggingum og sjá um ýmis launatengd gjöld og þá hefðu þeir átt að nota það til þess. En þetta er mjög forvitnileg hugsun hjá þingmanninum.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin og við leitum kannski sameiginlegra svara við þessum pælingum eins og sagt er. Mig langar til að varpa annarri spurningu til hv. þingmanns: Telur hann að það sé hugsanlega eitthvert samhengi á milli þeirrar miklu markaðssóknar sem varð í sölu sjúkdómatrygginga á þessum græðgistímum, telur hann að það sé tilviljun eða kann að vera eitthvert beint samhengi þar á milli að það gerist á sama tíma og bankarnir allir eignast sitt eigið tryggingafélag og fara að reka það og selja tryggingar? Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi velt þessu fyrir sér.

Virðulegi forseti. Ég held að ég geti svarað þessari spurningu með nokkuð meiri vissu en hinni fyrri. Ég veit fyrir víst að bankarnir hugsuðu sér að bæta við starfsemi sína þannig að þeir skilgreindu tryggingastarfsemi sem fjármálaþjónustu, sem hún er, og partur af því að víkka þjónustu við viðskiptavini var að bjóða þeim upp á tryggingar. Meira að segja var það þannig að þegar menn tóku lán gátu þeir tikkað á eitthvert box og þá tryggðu þeir sig fyrir greiðslufalli ef þeir veiktust eða eitthvað slíkt, sem ég held reyndar að sé mjög sniðugt dæmi. Hvort það er slæmt að bankarnir, eins og kannski vottaði fyrir í spurningu hv. þingmanns, hafi útvíkkað þá þjónustu sem þeir buðu upp á eða ekki, ég skal ekki leggja neinn sérstakan dóm á það en við fyrstu sýn hljómar það ágætlega að hægt sé að sækja ýmsa fjármálaþjónustu á sama stað. Síðan er svo annað mál. Af því að þingmaðurinn hefur mikinn áhuga á tryggingum get ég sagt henni frá einni tegund trygginga sem væri miklu verðugra fyrir hana að berjast á móti. Það eru sparnaðarlíftryggingarnar sem var verið að selja fátæku fólki, sparnaðarlíftryggingar sem eru hannaðar fyrir hina efnameiri. Þeim var troðið upp á þá efnaminni og þar er kannski verðugan andstæðing fyrir hv. þingmann að finna.

Herra forseti. Ég kom til að veita andsvar og ekki síst til að biðja hv. þingmann um að rökstyðja betur fullyrðingu sína um að tekjulægri hópar og millitekjuhópar nýti sér frekar einkatryggingar. Hv. þingmaður vitnaði til orða tryggingafélaganna en ég mundi gjarnan vilja heyra hvaða heimildir hv. þingmaður hefur fyrir því að þannig sé það utan Íslands, að það séu fyrst og fremst þeir tekjuminni og millitekjuhóparnir sem kaupa sér tryggingar. Ástæðan fyrir því að ég bið hv. þingmann um heimild fyrir fullyrðingu sinni um þetta er sú að á meðan hv. þingmaður hélt ræðu sína fann ég rannsókn sem gerð var af rannsóknastofnun sem sérhæfir sig í rannsóknum á heilbrigðisþjónustu í Bandaríkjunum þar sem einmitt er kannað hversu útbreiddar heilbrigðistryggingar eru í Bandaríkjunum. Ástæðan fyrir því að ég hef áhuga á tryggingum í Bandaríkjunum er sú að ég tel að það skattfrelsi sem felst í lagabreytingunni sem við ræðum muni ýta undir þróun íslensks velferðarkerfis í áttina að velferðarkerfinu í Bandaríkjunum. Fram kemur fram í þessari rannsókn að tekjulágir hópar í Bandaríkjunum eru ólíklegri til að vera með tryggingar. Þeir sem hafa tryggingar á annað borð, sem er ekki nema um helmingur eða 16%, eru með einkatryggingar á meðan hlutfallið er 90% hjá tekjuhæsta hópnum. Tekjuhæsti hópurinn er 

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að ég varð fyrir pínulitlum vonbrigðum með spurningar hv. þingmanns vegna þess að ég fór nákvæmlega yfir öll þessi atriði í ræðu minni. Það bendir til þess að þingmaðurinn hafi ekki haft fyrir því að hlusta á ræðu mína. Ástæðan fyrir því að hinir efnameiri kaupa tryggingar í Bandaríkjunum er sú að þar er heilbrigðiskerfið meira og minna einkarekið og maður þarf að kaupa sér tryggingar til að njóta góðrar verndar. Hér þarf þess ekki. Það sem ég sagði rétt áðan var að hinir efnameiri þurfa ekki jafnmikið á tryggingunni að halda hér á landi vegna kerfisins 

Frú forseti. Ég hélt því ekki fram í ræðustól að sölumenn trygginga segðu ósatt á nefndarfundi. Ég bað hv. þingmann um að nefna heimildir sem styddu málflutning hans um að það séu lágtekjuhóparnir sem kaupi sér einkatryggingar en ekki hátekjuhóparnir eins og rannsóknir í Bandaríkjunum sýna. Ég tel að hv. þingmaður hafi ekki heldur hlustað á ræðu mína þar sem hann tók ekki eftir því að ég var að vara við þeirri hættu að við værum á sömu leið með velferðarkerfi okkar og það bandaríska hefur alltaf verið á, þ.e. að þrýsta tekjuhæstu hópunum út úr almannatryggingakerfinu þannig að krafan um gott velferðarkerfi minnki, að þeir hópar sem eru hvað harðastir í þrýstingi á ríkið leysi mál sín í gegnum einkageirann og skilji tekjuminni hópana eftir annaðhvort ótryggða eða lítið sem ekkert tryggða.

Hæstv. forseti. Það er ekki rétt hjá hv. þingmanni að það hafi verið tryggingasölumenn sem komu á fundi nefndarinnar. Það voru forstjórar íslensku tryggingafélaganna  Þessar tryggingar hafa verið við lýði hér í 15 ár. Það eru engin merki um það sem hv. þingmaður heldur fram, að við séum að fara yfir í bandarískt kerfi með þessum tillögum. Það er einfaldlega verið að gefa efnaminna fólki og millitekjufólki borð fyrir báru ef upp koma erfiðleikar vegna veikinda. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan, sem hv. þingmaður hlustaði ekki á, hefur aldrei nokkurn tímann verið farið í þá vegferð að fara úr núverandi kerfi yfir í kerfi eins og er í Bandaríkjunum, aldrei. Aftur á móti hafa í gegnum árin verið  
            

Þögn í salnum.


             Það hafa verið prófuð kerfi, einkarekin og kerfi eins og er á Íslandi, og það eru blönduðu kerfin sem hafa reynst best. Þingmaðurinn minntist á Austur-Evrópu. Það er bara hugsunarháttur hennar.

Frú forseti. Ég vil aðeins blanda mér í umræðuna um breytingu á lögum um tekjuskatt sem verið hefur til umræðu, þ.e. breytingu á svokölluðum sjúkdómatryggingum. Það kom í ljós þegar dómur féll í máli að rétt væri samkvæmt laganna hljóðan eins og þau eru í dag að skattleggja þessar bætur. Þá komu fram ýmis sjónarmið, þar með talin sanngirnissjónarmið í þá veru að ekki væri sanngjarnt að þeir sem keyptu tryggingar á ákveðnum forsendum þyrftu að sæta því að sumir sem keypt hefðu þær tryggingar hefðu notið annars réttar en þeir, þ.e. að skyndilega væri komin upp sú staða að þær bætur sem þessir einstaklingar ættu að fá væru skattlagðar en hefðu ekki verið skattlagðar hjá öðrum sem hefðu fengið sambærilegar bætur og keypt tryggingarnar á sömu forsendum. Það var að mínu viti upprunalega innihaldið í frumvarpinu sem við ræðum í dag. Í rauninni má segja að þar hafi verið á ferðinni sanngirnismál, þ.e. að þarna hafi verið sett fram frumvarp með hugmyndinni um að gæta ákveðins jafnræðis á milli einstaklinga sem töldu sig hafa keypt sömu vöru eða sambærilega vöru, ef við getum orðað það þannig. Í kerfi okkar á Íslandi eru þó til sambærilegar eða svipaðar tryggingar í dag, m.a. hjá verkalýðsfélögum, og þá á ég ekki við sjúkrasjóðina, frú forseti. Þar á ég við sjóði sem kallaðir eru fjölskyldu- og styrktarsjóðir hjá flestum verkalýðsfélögunum. Ég hef notið þeirrar gæfu að vera í stjórn eins slíks sjóðs þar sem menn geta keypt sig inn þó að þeir séu ekki í fullu starfi neins staðar, þó að þeir séu verktakar, svo framarlega sem þeir eru félagar í viðkomandi stéttarfélagi. Menn borga inn í þennan sjóð, fá síðan út eingreiðslu svipað og ef þeir hefðu keypt sér tryggingu með gjaldgreiðslu, en þeir borga fulla skatta af útgreiðslunni. Þess vegna tel ég að við ættum ekki á þessu stigi málsins að ganga alla leið heldur væri nær að gera það sem upprunalega frumvarpið ætlaðist til, þ.e. að leiðrétta þetta misrétti og óréttlæti en nota þá jafnframt tækifærið til að fara yfir löggjöfina með heildstæðari hætti þannig að við tækjum í raun á fleiri þáttum málsins sem komið hefur fram í umræðunni að ekki hefur verið leyst úr. Ég held að það hefði að mörgu leyti verið heppilegra. Ég hvet nefndarmenn, þar með talinn hv. þm. Magnús Orra Schram, að taka þótt ekki væri nema einn snúning á þeim vangaveltum í nefndinni á milli 2. og 3. umr. Ég ætla í sjálfu sér ekki að fara að gera þetta mál að einhverju meginatriði í sambandi við það hvort við erum með einfalt eða tvöfalt heilbrigðiskerfi o.s.frv. Ég tel að vísu að við séum þarna að opna pínulítinn glugga í þá átt að tilteknir hópar geti keypt sér aukatryggingar sem aðrir geta ekki, ekki endilega vegna efnahags heldur vegna sjúkdóma. Sú umræða hefur ekki enn farið fram, þ.e. um að við erum eða getum með þessu verið að skipa einstaklingum í mismunandi hópa eftir heilsufari með tilliti til tryggingaverndar því að við vitum að tryggingafélögin munu eðli málsins samkvæmt selja tryggingar með tilliti til þess hver áhætta þeirra er. Tryggingafélög eru ekki í neinni „non profit“ þjónustu. Hjá hinu opinbera eru hins vegar engin skilyrði fyrir tryggingum, þ.e. fyrir því að vera sjúkratryggður. Það kom einnig fram í umræðunni að velferðarkerfið íslenska væri komið á slíka hrakhóla og væri orðið svo lélegt, og ég legg áherslu á það, frú forseti, að ég tek ekki undir þau sjónarmið sem komu fram í máli þingmanna áðan, að það yrði að bregðast við og að það ætti að gera með einkatryggingum. Ég verð að segja að ég skil ekki þá röksemdafærslu því að ef velferðarkerfið okkar er ekki í nægilega góðu lagi hlýtur leiðin til að laga það miklu frekar beinast að því sjálfu en ekki að leita leiða til að laga eitthvert kerfi til hliðar við velferðarkerfið eða koma upp einhverju kerfi til hliðar við það. Ég tel að ef tryggingafélögin vilja halda áfram hér eftir að bjóða svona tryggingar eftir að lögin hafa tekið gildi, eins og ég vil að þau verði, eigi þau að gera það en ekki treysta á að ríkið hjálpi þeim með því að láta bæturnar verða skattfrjálsar.

Frú forseti. Ég má til með að koma í andsvar við hv. þingmann vegna þess að hann sagði að íslenska velferðarkerfið væri á hrakhólum. Það er bara ekki rétt. Það er í hraðri þróun til batnaðar. Undir stjórn Sjálfstæðisflokksins - hann var víst einn í ríkisstjórn í 18 ár - óx velferðarkerfið og dafnaði. Ég er nýbúinn að fá svar við fyrirspurn um framlög til málefna fatlaðs fólks og þau jukust alveg gífurlega á alla mælikvarða meðan Sjálfstæðisflokkurinn var við stjórn, hann ætti því að heita velferðarflokkur frekar en flokkarnir sem nú eru í ríkisstjórn sem eru að eyðileggja allt með ofurskattlagningu og niðurbroti.  En það að kerfið sé á hrakhólum er ekki rétt vegna þess að margt hefur verið gert til bóta. Búið er að setja lög um starfsemi lífeyrissjóða, það var gert þegar Sjálfstæðisflokkurinn við stjórn, frú forseti. Það er búið að gera heilmikið í því að þróa velferðarkerfið. En það vantar enn lög um sjúkrasjóðina. Ég vildi gjarnan stuðla að því að þau yrðu sett. Sem sjálfstæðismaður ætlaði ég að koma með tillögu um það, og hef komið með hana, í félagsmálanefnd að nefndin flytji breytingar og setji ramma utan um starfsemi sjúkrasjóða. En það eru alltaf til hópar í þjóðfélaginu sem lenda utan borðs - við gætum að sjálfsögðu tekið upp sjúkrasjóð þeirra sem ekki væru í stéttarfélögum, það væri hægt, nákvæmlega eins og gert var hjá lífeyrissjóðunum, að settur var upp söfnunarsjóður lífeyrisréttinda sem tryggði þá sem ekki áttu rétt í þessum stéttarfélagssjóðum. Það gætum við gert en það er félagafrelsi á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég get mér þess til að spurning hv. þm. Péturs H. Blöndals hafi varðað sjúkrasjóðina og þörf á lagasetningu um þá. Það var nákvæmlega það sem ég var að tala um í ræðu minni hér áðan, þ.e. að ég tel ekki tímabært að ganga jafnlangt og gert er í frumvarpinu heldur þurfi að taka þá löggjöf upp. Eiga bætur sjúkrasjóðanna að njóta annarrar skattlagningar en þær gera í dag? Á að skattleggja fé sem fólk fær úr fjölskyldu- og styrktarsjóðum verkalýðsfélaganna, á að skattleggja það með sama hætti og lagt er til af flutningsmönnum breytingartillögunnar o.s.frv.? Þetta eru allt atriði sem verður að ræða og ég er algjörlega sammála hv. þingmanni að um þessi mál þarf að tala. Mér finnst hins vegar ekki að sú leið sem farin er í þessum frumvarpstexta og sérstaklega í breytingartillögunum sé tímabær, hin atriðin þarf líka að ræða.

Frú forseti. Flestöll gjöld í sjóði stéttarfélaga eru skattfrjáls, öll iðgjöld, vegna þess að það er atvinnurekandinn sem greiðir þau, mörg hver, og hann dregur allan launakostnað frá skatti. Þar með eru þau iðgjöld öll skattfrjáls í sjúkrasjóðina, í orlofsheimilasjóðina o.s.frv. Ef menn geta lokað velferðarkerfinu þannig að ekki þurfi tryggingu til fólks - við skulum t.d. hugsa okkur að ungur maður og ung kona komi sér upp heimili og eigi börn, kaupi hús eða litla íbúð með miklum skuldum. Konan verði svo veik eða lendi í slysi og engar tekjur komi inn. Það getur vel verið að hún fái eitthvað úr sjúkrasjóði en allar skuldirnar tikka. Vill hv. þingmaður að sjúkrasjóðirnir borgi niðurskrift á skuldum þegar slíkt kemur upp á? Ég er ekki viss um að menn séu til í að skuldirnar séu skrifaðar niður þegar menn lenda í áföllum. En það er það sem ætti kannski að gera, að hafa eingreiðslu til að borga niður skuldir ef menn lenda í því áfalli að tekjurnar detta niður eða minnka verulega. Það má vel vera að hægt sé að setja það ákvæði inn í sjúkrasjóðina ef við hv. þingmaður setjumst saman í félagsmálanefnd, sem við erum báðir í, og semjum rammalöggjöf um sjúkrasjóðina, þá verður kannski sett inn, ef hv. þingmanni tekst að sannfæra menn um það, niðurskrift á skuldum ef fólk lendir í áfalli. Ég er ekki alveg sannfærður um að sú hugmynd sé góð en vildi koma inn á hana vegna þess að þær tryggingar sem við erum að tala um hér virka einmitt þannig. Það er eingreiðsla sem kemur upp ef menn lenda í áfalli og þá geta þeir lækkað skuldirnar sínar.

Frú forseti. Ég verð að játa að ég hef ekki velt því sérstaklega fyrir mér hvort sjúkrasjóðirnir eigi að greiða niður skuldir fólks í veikindum en umræða um það getur alveg verið hluti af þeirri umræðu sem færi fram þegar og ef menn tækju sig til og skoðuðu þessa löggjöf. Við skulum ekki gleyma því að sjúkrasjóðirnir, styrktarsjóðir verkalýsðfélaganna o.s.frv. eru í eðli sínu hluti af velferðarkerfinu og mér finnst þetta vera ein af mörgum hugmyndum sem hv. þingmaður hefur kastað fram sem megi skoða og tala um. Ég ítreka þó, eins og hann gerði sjálfur, að þar með er ég ekkert endilega að lýsa yfir stuðningi við hana. Ég vil hins vegar taka fram eins og ég sagði í ræðu minni að ég styð anda frumvarpsins eins og það kom fram í upphafi, þ.e. frumvarpið er lagt fram til að gæta tiltekins jafnræðis á milli þeirra sem þegar hafa fengið greiddar út bætur án þess að borga af þeim skatta samkvæmt þessum tryggingum og hinna sem standa nú frammi fyrir því að þurfa að greiða skatta af tryggingabótum sem þeir fá út núna en keyptu báðir tryggingarnar á sömu forsendum. Úr þessu þarf að bæta og ég er því algjörlega sammála. Ég er hins vegar ekki tilbúinn til að gangast inn á það að við eigum að stíga skrefið áfram, sem breytingartillaga meiri hluta nefndarinnar leggur til, þ.e. að halda þessu opnu áfram án nánari umræðu um það hvort taka eigi fleiri þætti í tryggingakerfinu og í skattlagningu innan bótakerfisins til frekari skoðunar.

Forseti. Ég flyt hér nefndarálit meiri hluta samgöngunefndar um frumvarp til laga um brottfall laga um flugmálaáætlun og fjáröflun til flugmála, nr. 31/1987, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á fund sinn ýmsa aðila því tengda, bæði frá innanríkisráðuneytinu og frá hagsmunaaðilum og farið yfir umsagnir þeirra. Með frumvarpinu er stefnt að samræmingu í gjaldamálum og tekjuöflun vegna framkvæmda og reksturs í flugmálum með hliðsjón af breyttri gjaldastefnu á sviði flugmála og í ljósi alþjóðlegrar þróunar og skuldbindinga sem leiðir af EES-samningnum. Með breytingunni er markvisst verið að hverfa frá skatttöku yfir í gjaldtöku sem leiðir af kostnaði við þjónustuna, þ.e. að notandinn greiði í samræmi við kostnað í ríkari mæli en nú er. Samkvæmt athugasemdum í greinargerð frumvarpsins munu tveir skattstofnar falla niður við framangreinda samræmingu, þ.e. flugvallaskattur og varaflugvallagjald. Við niðurfall skattstofnanna mun gjaldskrá Isavia ohf. hækka sem þeim nemur en þjónustusamningur fyrirtækisins og fjármálaráðuneytisins að sama skapi lækka og staða ríkissjóðs þannig verða óbreytt. Í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytis við frumvarpið kemur meðal annars fram að gert sé ráð fyrir að í stað þeirra skatta sem ætlunin er að fella niður með frumvarpinu muni Isavia ohf. hækka núverandi gjaldskrá fyrirtækisins sem nemur að minnsta kosti þeim tekjum sem gert er ráð fyrir að núgildandi skattstofnar muni skila samkvæmt frumvarpi til fjárlaga 2011. Það er álit nefndarinnar að samþykkt frumvarpsins hafi ekki í för með sér neina breytingu á högum ríkissjóðs, Isavia ohf., flugrekenda eða flugnotenda. Eins og áður segir fjallaði nefndin ítarlega um málið og tók við gestum og umsögnum. Hún samþykkir að afgreiða málið frá sér einum hug og leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir það álit skrifa hv. þingmenn Björn Valur Gíslason, Róbert Marshall, Árni Johnsen, Ólína Þorvarðardóttir, Guðmundur Steingrímsson, Ásbjörn Óttarsson og Sigmundur Ernir Rúnarsson. Hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Það var sem sagt einhugur í nefndinni um afgreiðslu þessa máls og að leggja það til að það verði samþykkt óbreytt eins og það liggur hér fyrir og því ekki ástæða til að vísa því til frekari umræðu í nefndinni.

Forseti. Ég flyt hér nefndarálit samgöngunefndar um þingsályktunartillögu um úttekt á öryggisbúnaði í Vestmannaeyjaferjunni Herjólfi. Nefndin fjallaði um málið og reifaði það frá ýmsum hliðum. Meðal annars var kallað eftir áliti Siglingastofnunar á stöðu öryggisbúnaðar um borð í Vestmannaeyjaferjunni Herjólfi og hvort ástæða væri til að fara í frekari úttekt eða rannsókn á honum. Nefndin tók málið til umræðu á fundi sínum 21. febrúar sl. Á þeim fundi var lögð fram tillaga um að nefndin sendi Siglingastofnun Íslands og rekstraraðila skipsins skriflegar beiðnir þar sem þess væri óskað að nefndin yrði upplýst um haffærni Herjólfs og látið yrði í té álit á því hvort öryggisbúnaður skipsins stæðist þær kröfur sem gerðar væru til skips af slíkri gerð og eftir atvikum í hvaða aðgerðir væri eðlilegt að ráðast til þess að svo yrði. Hinn 2. mars sl. svaraði Siglingastofnun Íslands beiðni nefndarinnar með bréfi. Var þar upplýst að öryggisbúnaður Herjólfs uppfyllti þær kröfur sem gerðar væru til hans samkvæmt ákvæðum reglugerðar um öryggi farþegaskipa í innanlandssiglingum. Var sérstaklega tekið fram að björgunarbátar skipsins og gúmmíbjörgunarbátar ásamt sjósetningarbúnaði uppfylltu téðar reglugerðir. Framangreindu til viðbótar sendi Siglingastofnun nefndinni staðfestingu á haffærni ferjunnar. Í þessu ljósi og í ljósi frekari umræðu og upplýsingaöflunar í nefndinni leggur nefndin til að þingsályktunartillagan verði samþykkt, þó með eftirfarandi breytingu: Tillögugreinin orðist svo: Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra að gera könnun á nauðsyn þess að endurnýja björgunarbúnað Vestmannaeyjaferjunnar Herjólfs. Ráðherra kynni samgöngunefnd Alþingis niðurstöður könnunarinnar. Undir þetta álit skrifuðu nefndarmennirnir hv. þingmenn Björn Valur Gíslason, Róbert Marshall, Árni Johnsen, Ólína Þorvarðardóttir, Guðmundur Steingrímsson, Ásbjörn Óttarsson, Mörður Árnason og Sigmundur Ernir Rúnarsson. Fjarverandi við afgreiðslu þessa máls var hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir. Sem fyrr afgreiðir samgöngunefnd þetta mál frá sér einum rómi og leggur til að málið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef áður farið yfir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til breytinga á skattlagningu bensíns og dísilolíu sem leiða mun til lækkunar á eldsneytisverði. Frelsisaldan sem nú fer um Norður-Afríku og Arabíuskagann hefur leitt til mikillar óvissu um þróun eldsneytisverðs í heiminum. Þá leiðir jarðskjálftinn mikli í Japan og kjarnorkuslysið sem varð í kjölfarið í Fukushima-kjarnorkuverinu til vantrúar á kjarnorku sem aftur eykur eftirspurn eftir öðrum orkugjöfum, að minnsta kosti tímabundið. Þessi óvissa kemur fram í hækkun olíuverðs á heimsmarkaði og þar með innflutningsverði hér á landi. Nú er svo komið að eldsneytisverð ógnar hagvaxtarbatanum í heiminum. Ráðstöfunartekjur fólks að teknu tilliti til eldsneytisverðs skerðast og einkaneysla minnkar. Hlutur eldsneytis er um 7%–8% í neyslu heimilanna. Mikil verðhækkun eldsneytis skerðir því möguleikana á neyslu annarra vörutegunda. Fólk nær að einhverju leyti að bregðast við með því að draga úr eldsneytisnotkun, sérstaklega til lengri tíma litið. Þannig hefur eldsneytissala dregist saman um 7% frá sama tíma í fyrra og umferð hefur minnkað um rúm 6% frá áramótum samkvæmt mælingum Vegagerðarinnar. Í gær var birt könnun MMR um bifreiðanotkun og eldsneytisverð. Samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar hafa 70% íbúa minnkað bifreiðanotkun sína í kjölfar eldsneytishækkana. Til lengri tíma litið skipta heimilin yfir í sparneytnari bifreiðar og ódýrari orkugjafa, svo sem metan, rafmagn og vetni, auk þess sem almenningssamgöngur verða fýsilegri kostur. Samkvæmt útreikningum Félags íslenskra bifreiðaeigenda í febrúar 2010 nam eldsneytisreikningur heimilanna vegna fjölskyldubílsins um 275 þús. kr. á síðasta ári. Þar af voru skattar 136 þús. kr. Sambærilegir útreikningar fyrir árið 2011 eru 453 þús. kr. og þar af eru skattar 225 þús. kr. Ráðstöfunartekjur meðalheimilis, og þar með neysla, minnka því um 178 þús. kr. vegna hærra eldsneytisverðs. Auk þessa hækkar vöruverð vegna aukins flutningskostnaðar. Það er því brýnt að bregðast með einhverju móti við þessari þróun. Ljóst er að ef eldsneytisverðshækkanir eru komnar til að vera er þjóðum heims vandi á höndum. Flutningsmenn eru hins vegar þeirrar skoðunar að svo sé ekki og að framvirkt verð, sérstaklega á bensíni, bendi til annars. Fyrrnefnd óvissa hefur þrýst verði upp á við tímabundið og þegar hún minnkar á ný mun verð lækka aftur. Slík sveifla getur hins vegar skaðað atvinnulífið og valdið varanlegum skemmdum sem sitja eftir þegar verð lækkar á ný. Ímyndum okkur í dæmaskyni fyrirtæki á Akureyri sem flytur vörur sínar á markað í Reykjavík. Flutningskostnaður hækkar vegna hærra eldsneytisverðs, eftirspurn dregst saman eftir vörum fyrirtækisins og það fer á hausinn. Nú lækkar eldsneytisverð en fyrirtækið er orðið gjaldþrota, skemmdin er orðin varanleg. Því er mikilvægt að hækkunum sé mætt tímabundið með aðgerðum af hálfu hins opinbera og til lengri tíma með því að minnka notkun jarðefnaeldsneytis. Besta leiðin til að mæta skammtímasveiflu er að lækka skatta tímabundið og það er því lagt til hér. Lagt er til að skattalækkanir nái til tímabilsins 1. apríl 2011 til 31. desember 2011. Endurskoða þarf ákvörðunina í ljósi reynslunnar og nýrra upplýsinga um þróun eldsneytisverðs næsta haust. Bensínverð er nú um 231 kr. á lítrann, þar af tekur ríkið til sín um 49% í skatta. Skattarnir eru samsettir úr krónutölusköttum sem eru almennt bensíngjald, sérstakt bensíngjald og kolefnisgjald, sem er nýr skattur sem lagður var á í fyrsta skipti um áramótin. Ofan á þessa skatta og kostnaðarverð og álagningu leggst síðan virðisaukaskattur sem nemur 46,2 kr. Samtals nemur hlutur ríkisins því 112,41 kr. Á innkaupsverð dísilolíu leggst annars vegar olíugjald og hins vegar kolefnisgjald og ofan á það virðisaukaskattur. Í frumvarpinu er lagt til að krónutöluskattar á eldsneyti verði lækkaðir tímabundið, um 19,86 kr. á lítra af bensíni og 19,88 kr. á lítra af dísilolíu. Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2011 var gert ráð fyrir að meðalverð á bensíni yrði 200 kr. á lítra á þessu ári og á dísilolíu 197 kr. á árinu. Það er því ljóst að verð hefur hækkað gríðarlega mikið frá þeim forsendum. Áætlað er að sala á bensíni verði um 149 milljónir lítra á tímabilinu 1. apríl til 31. desember og að sú sala skili ríkissjóði tæpum 16 milljörðum kr. í skatttekjum. Spár gera hins vegar ráð fyrir að bensínverð verði um 234 kr. á lítra sem gefur um 134,5 milljónir lítra í heildarsölu og um 15,4 milljarða kr. heildartekjur fyrir ríkissjóð. Ástæðuna fyrir minni tekjum þrátt fyrir hærra verð má rekja til eftirspurnaráhrifa. Þegar verð á eldsneyti hækkar minnkar fólk akstur og neyslan dregst saman. Hægt er að gera ráð fyrir því að lögmál jarðfræðinnar gildi á öllum tímum. Við vitum til að mynda að ef orka losnar á einum stað í jarðskorpunni kemur hún alltaf fram á öðrum stað. Við vitum líka að annað lögmál varmafræðinnar heldur alltaf. Efnahagsstarfsemin verkar ekki svona. Fólk breytir hegðun sinni ef verð breytist og sú breyting er ólínuleg. Áhrifin af því að hækka verð úr 199 kr. í 200 eru önnur en að hækka þau úr 99 kr. í 100. Af þessum ástæðum er gott að horfa fremur til lögmála hagfræðinnar en jarðfræðinnar þegar fjallað er um efnahagsmál. Hér er gert ráð fyrir að verðteygni eftirspurnar sé -0,64, þ.e. að 1% hækkun verðs leiði til 0,64% minnkunar magns, sem er nokkru hærri teygni en fjármálaráðuneytið gerir ráð fyrir, en á þeim bænum er oftast miðað við teygnistuðulinn -0,36. Ástæðan fyrir þessu er sú að ráðstöfunartekjur íslenskra heimila eru sem stendur í algjöru lágmarki vegna tekjulækkunar og skattahækkana og erfitt að sjá fyrir sér að þau hafi upp á mikið að hlaupa hvað varðar aukna eyðslu í eldsneytiskaup eins og samdráttur í einkaneyslu undanfarin tvö ár sýnir. Áhrifin af verðhækkun eru nú meiri en áhrifin eru í góðu ári og því rökstyðjum við notkun á þessum teygnistuðli með því. Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2011 var gert ráð fyrir að meðalverð á dísilolíu yrði um 197 kr. á lítra á árinu, eins og áður sagði, og að heildarsala yrði um 92,8 milljónir lítra á tímabilinu 1. apríl til 31. desember og að sú sala skilaði ríkissjóði tæpum 9,2 milljörðum kr. í skatttekjum á tímabilinu. Spár á olíumarkaði gera hins vegar ráð fyrir að verð á dísilolíu verði um 239 kr., sem leiðir til þess, miðað við teygnistuðul upp á -0,64, að salan verði um 81,9 milljónir lítra, ekki 92,8 eins og spár fjármálaráðuneytisins gera ráð fyrir, og heildartekjur ríkissjóðs verði 8,8 milljarðar kr. í staðinn fyrir 9,2. Frumvarpið gerir ráð fyrir lækkun á almennu bensíngjaldi og olíugjaldi um tæpar 20 kr. á lítra, eins og áður segir, sem leiðir til þess að verð á bensíni og dísilolíu lækkar um 28 kr. vegna virðisaukaskatts og álagningar. Þetta veldur því að bensínverð ætti að lækka úr ætluðu verði, sem er 234 kr., í 206 kr. á lítra, og verð á dísilolíu ætti að lækka úr ætluðu verði, 239 kr., í 211 kr. á lítra. Þessi lækkun leiðir til þess að sala á bensíni eykst líklega úr 134,5 milljónum lítra í 145,8 milljónir lítra en tekjurnar lækka úr 15,4 milljörðum kr. í 13,0 milljarða kr. vegna þessarar lækkunar krónutöluskatta. Sala á dísilolíu eykst vegna framangreindrar lækkunar á olíugjaldi og miðað við sama verðteygnistuðul eykst hún úr 81,9 milljónum lítra í 88,7 milljónir lítra. Beinar tekjur ríkissjóðs af sölu dísilolíu lækka því úr 8,8 milljörðum kr. í 7,3 milljarða kr. Hér er gert ráð fyrir að olíufélögin hækki ekki álagningu sína og brýnt er að þeim verði veitt aðhald með verðkönnunum líkt og Félag íslenskra bifreiðaeigenda hefur gert. Heildaráhrif á tekjur ríkissjóðs vegna lækkunar bensín- og olíugjalda verða 3,9 milljarðar kr., þar af 780 millj. kr. vegna minni tekna af virðisaukaskatti. Ekki er óvarlegt að áætla að sparnaði heimila vegna lægri eldsneytisreiknings verði að mestu eða öllu leyti beint til annarrar einkaneyslu og því missi ríkissjóður ekki virðisaukaskattstekjur. Hér gert ráð fyrir að nettótekjutap ríkissjóðs, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, verði því um 3,2 milljarðar kr. á tímabilinu. Ríkissjóður mun þó ekki verða fyrir öllu þessu tekjutapi vegna annarra áhrifa. Lækkun skatta á eldsneyti leiðir beint til hækkunar ráðstöfunartekna, einkaneyslu og hagvaxtar. Útreikningar fjármálaráðuneytisins sýna að ráðstöfunin lækkar vísitölu neysluverðs um 0,8%–0,9%. Ef miðað er við að verðbólgumarkmið Seðlabankans haldi, sem er 2,5%, jafngildir skattalækkunin eða eldsneytislækkunin tæplega 3,5% nafnlaunahækkun fyrir launþega á Íslandi og munar um minna. Lækkun skatta á eldsneyti leiðir beint til lækkunar vísitölu neysluverðs sem aftur lækkar höfuðstól verðtryggðra lána heimila og fyrirtækja og afborganir af þeim. Verðtryggðar skuldir heimilanna eru nú taldar nema um 2.000 milljörðum kr. Lækkun neysluverðsvísitölu um 0,8%–0,9% vegna ráðstöfunarinnar er talin geta lækkað skuldir heimilanna á bilinu 16–18 milljarða kr. tímabundið. Áhrif aðgerðarinnar, bein og óbein, væru veruleg og mundu leiða til jákvæðra áhrifa á hagvöxt. Fram undan er mesti álagstími ferðaiðnaðarins og lækkun eldsneytis mundi virka eins og vítamínsprauta á greinina, hafa jákvæð áhrif á landsbyggðina sem og landið allt og styrkja innviði greinarinnar. Áhrifin mundu einnig leiða til lækkunar á flutningskostnaði og þar af leiðandi lækkunar vöruverðs. Sennilega verður nettótekjutap ríkissjóðs af aðgerðinni, að teknu tilliti til stöðu ríkissjóðs, vel innan ásættanlegra marka. Virðulegi forseti. Ég hef nú lokið máli mínu og vil vísa málinu til hv. efnahags- og skattanefndar til umfjöllunar.

Frú forseti. Það er ástæða til að hrósa hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir þá tillögu sem hann leggur hér fram. Hann hefur greinilega lagt mikla vinnu í hana, hún er sett fram af íhygli og er uppbyggileg og Alþingi Íslendinga og þjóðinni allri veitir ekki af uppbyggilegum tillögum. Ég er á margan hátt sammála þessari tillögusmíð, alltént tel ég að skoða beri einhverjar leiðir í námunda við það sem hv. þingmaður leggur fram svo fremi sem það bitnar ekki á áætluðum tekjum ríkissjóðs á þessu ári. Við megum ekki við því að ganga mjög hart á þær tekjur sem ríkið áætlaði að innheimta á þessu ári ella verðum við að skera meira niður og það getur verið viðkvæmt. Hv. þingmaður setti fram mál sitt af rökvísi. Hann talaði um það í ræðu sinni að hugsanlegt tekjutap af hálfu ríkisins yrði innan ásættanlegra marka ef tillagan gengi eftir. Ég vil því spyrja hann: Hvað er innan ásættanlegra marka? Er hægt að finna það með hagfræðilegum hætti, stærðfræðilegum hætti? Það er mjög mikilvægt að það svar liggi fyrir áður en við ræðum þetta frekar. Ég ítreka að í þágu mjög margra þátta ber að skoða þessa tillögu í þaula, ekki síst ferðaþjónustu á komandi árum sem er hagstjórnartæki sem við getum nýtt til að spýta inn í hagkerfið hagvexti fljótt og vel. Öll tæki eru þar til staðar. Ég ítreka jafnframt að þetta mál hefur bein áhrif á afkomu fjölskyldna í landinu með vísitöluáhrifum sem við þekkjum. En spurningin er klár.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni hlý orð í minn garð. Þannig er mál með vexti að það er alltaf óvissu háð í svona skattbreytingum hver hagvaxtaráhrifin verða nákvæmlega. Ég vil halda því fram, þó að við séum mjög varfærin í greinargerðinni, með nákvæmlega sömu rökum og fjármálaráðherra Bretlands setti fram við bensíngjaldalækkun þarsíðasta föstudag að hagvaxtaráhrifin muni leiða til þess að tekjur ríkissjóðs aukist frá því sem gert er ráð fyrir í áætluninni. Þrátt fyrir að ríkissjóður eigi við mikil vandamál að stríða verðum við líka að hugsa um það að ríkissjóður er ekki bara til fyrir sjálfan sig heldur fyrir fólkið í landinu og það verður að gefa fólki tækifæri til að reka bílinn sinn vegna þess að hann er lífsnauðsynlegur á Íslandi. Jafnframt verður að gefa fólki tækifæri til að eyða minna í eldsneyti til að það geti eytt meiru í aðra neysluvöru sem er kannski að verða af skornum skammti. Heildaráhrifin á ríkissjóð held ég að verði þau að tekjurnar verði meiri með lækkuninni en ella.

Frú forseti. Þetta er vissulega margslungið mál og ber að skoða það. Áhrifin af hækkandi bensínverði og olíuverði eru mikil mjög víða, ekki bara á fjölskyldur í landinu heldur líka fyrirtæki, ekki síst ferðaþjónustuna, og flutningskostnað kringum landið. Við þurfum að vera vökul innan þings og nefnda þess hvað þennan þátt í efnahag landsmanna varðar. Spurningin getur þá jafnframt verið sú, af því að ég á orðastað við einn af hagfræðingum þingsins: Er það sanngjarnt, miðað við þá óvissu sem jafnan er í heimi hér, hve vísitöluáhrif olíuverðs eru í rauninni orðin mikil í útreikningum okkar? Er það ekki e.t.v. ósanngjarnt miðað við það hversu brýn neysluvara bensín og olíur er í rekstri venjulegra heimila, ég tala nú ekki um heimila úti á landi sem þurfa að sækja þjónustu mjög langt að og fá jafnframt vörur sínar langt að? Er ekki e.t.v. ástæða til að skoða líka þann þátt sem snýr að hlutfalli olíuverðs í vísitölunni, er það endilega heilög tala? Þetta hefur ekki bara áhrif á lán landsmanna, eins og kom ágætlega fram í framsögu hv. þingmanns, heldur hefur þetta bein áhrif á venjulegt tekjustreymi fólks og hvernig það getur komist af innan síns launamánaðar.

Virðulegi forseti. Ég ætla að einbeita mér að því að reyna að svara spurningunni um áhrif olíunnar á vísitöluna. Margir eru ósáttir við það hve margir vöruflokkar hafa áhrif á vísitölu, svo sem tóbak, áfengi, olía o.s.frv., o.s.frv. Allir hafa einhverja skoðun á því. Vísitalan er í sinni einföldustu mynd tæki til að láta gjaldmiðilinn halda verðmæti sínu, raunverðmæti sínu. Ef við tökum eitthvað út úr vísitölunni, segjum olíuna eða eitthvað annað slíkt, gerum við ekki annað en að skerða eða réttara sagt svindla raunverulega á vísitölunni að því leyti til að gjaldmiðillinn eða verðtryggði þátturinn heldur ekki lengur verðmæti sínu. Ég hef lýst mig mótfallinn öllum lausnum sem miða að því að vöruflokkar séu teknir út úr vísitölunni til þess að verðlag hækki ekki. Hins vegar held ég að það sé mjög mikilvægt að sú vísitala, verðlagsvísitala, sem Seðlabankinn miðar peningamálastjórn sína við sé án þátta eins og húsnæðis og olíu og kannski einhverra fleiri hrávara, því að það er ljóst að sama hversu hátt Seðlabankinn djöflar vöxtunum, það mun ekki lækka verðbólgu í landinu sem stafar af hækkun vegna innflutnings á eldsneyti.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um ráðstafanir til að lækka eldsneytisverð, tímabundið. Fyrir því eru ákveðnar ástæður sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur rakið ágætlega en ég ætla að bæta dálitlu við. Þeir sem ferðast hérna í Reykjavík hafa tekið eftir því að menn komast miklu hraðar leiðar sinnar, frú forseti, sem er jákvætt í hugum flestra en þegar maður fer að kafa ofan í ástæðu þess er það afskaplega neikvætt. Umferðin er svona lítil vegna þess að fólk hefur ekki efni og getur ekki keyrt eins og það gerði áður. Sömu sögu er að segja af því sem er að gerast úti á landi, þar hefur umferð minnkað mjög mikið. Maður heyrir líka að margir hafi ekki lengur efni á því að fara í sumarbústaðinn eða heimsækja ættingja úti á landi, eða að fólk úti á landi hefur ekki efni á því að koma í bæinn til að heilsa upp á ættingja og vini þar og jafnvel versla eitthvað eða hvaða erindi sem það á eða eiga erindi við opinbera aðila. Þetta er neikvæða hliðin. Hvað segir þetta mér og öðrum hv. þingmönnum, frú forseti? Það segir mér það að þegar verð hækkar þá lækkar umsetningin eða magnið af vörunni. Það kalla hagfræðingar verðteygni, þ.e. þegar verð hækkar, sérstaklega svona skyndilega og mikið, dregst neyslan saman. Það er tiltölulega nýverið sem menn uppgötvuðu þessi fræði, á Íslandi alla vega, þetta er löngu þekkt úti í heimi. Menn voru voðalega hissa hérna í eina tíð þegar þeir hækkuðu skatta að þá minnkuðu tekjurnar eða magnið alla vega og jafnvel tekjurnar. Og öfugt þegar skattar voru lækkaðir, t.d. þegar skattar á tekjur voru lækkaðir stórjukust allt í einu tekjurnar í landinu. Þetta er ákveðið fyrirbæri. Í þessu sambandi er rétt að nefna fyrirbæri sem heitir Laffer-kúrfa sem segir manni það að ef menn ganga óhóflega langt í skattlagningu minnka tekjur ríkissjóðs. Vanþekking á þessum lögmálum er ekki gömul því að maður heyrir meira að segja hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra lýsa því yfir trekk í trekk að skattar séu að lækka af því að skatttekjurnar eru að lækka. Það er allt annar handleggur. Skatttekjur ríkissjóðs geta lækkað þó að skattar séu hækkaðir og einmitt út af því. Ef skattarnir eru hækkaðir of mikið minnkar magnið svo mikið að hærri skattar gefa samanlagt minni tekjur af því magnið minnkar hraðar en skattarnir voru hækkaðir. Lækkun á skatttekjum hefur því ekkert með skattalækkun að gera. Ég ætla að vona að ég heyri það ekki oftar hér frá þessum tveimur leiðtogum þjóðarinnar, sérstaklega frá hæstv. fjármálaráðherra. Það eru ýmsar ástæður fyrir þessari skammtímahækkun og þær eru raktar í greinargerð með frumvarpinu. Það er stríðið í Norður-Afríku og óróinn í öllum Arabalöndum af frelsisöldu sem fer þar um, eins og getið er um, veldur skammtímahækkun. Síðan er það jarðskjálftinn í Japan sem veldur líka skammtímahækkun en mun væntanlega jafnvel valda lækkun til lengri tíma. Þegar verðið hækkar allt í einu svona skyndilega getur það valdið miklum óbætanlegum skaða í efnahagslífinu vegna þess að atvinnugreinar sem hafa starfað lengi, eins og ferðaþjónusta og annað slíkt, og gætu starfað lengi með hægt vaxandi orkuverði detta bara út. Ef þessi hækkun, skammtímahækkun á olíuverði, fer óhindrað inn í verðlagið getur verið að margur ferðamaðurinn hætti við að koma til Íslands af því það sé orðið of dýrt að keyra bílaleigubíl eða eitthvað slíkt, eða að rúturnar séu orðnar of dýrar eða eitthvað slíkt. Óneitanlega er ferðamennska á Íslandi alltaf orkufrek og þarf einmitt olíu og dísil. Ef þetta verður of dýrt getur ferðamannastraumurinn minnkað og hann minnkar mjög skart, þ.e. það er mjög há verðteygni í ferðamannaþjónustu vegna þess að ferðamaðurinn þarf yfirleitt ekki að ferðast, hann getur bara setið úti í garði í sumarleyfinu sínu í Bandaríkjunum eða hvar það nú er. Ef honum finnst verðið of hátt eða of hátt fyrir budduna hans sleppir hann því og þá getur tekjufallið orðið umtalsvert. Þess vegna er mikilvægt að slá af slíkar bólur, reyna að vinna gegn þeim svo þessi skaðlegu áhrif komi ekki fram, þannig að eftir kannski níu mánuði, eins og frumvarpið gerir ráð fyrir, sé verðið komið aftur niður en þá sé búið að skemma varanlega eitthvað sem hefði getað verið á lífi ef þetta frumvarp verður samþykkt, þ.e. áhrif þessa frumvarps geta verið þau að hindra sár í efnahagslífinu sem sitja eftir svona bólur þegar þær verða. Það sem gerist ef olíuverð hækkar er að þá fara menn strax að leita að nýjum orkuleiðum, breyta kolum í bensín, nýta olíusand og eitthvað slíkt, vindmyllur og annað slíkt, þannig að til langframa jafnast verðið aftur út. Það hækkar ekki þannig. Hins vegar eru í gangi ákveðin öfl í heiminum sem hanga saman við það sem ég hef nefnt áður, að Kínverjar eru farnir að borða, þar var hungursneyð áður og nú er hún horfin og komið efnafólk þar, margt. Sama er að segja um Indverja, þeir eru farnir að nota orku. Þar af leiðandi hefur matur og orka hækkað. Við getum ekki stöðvað langtímahækkun á orkuverði, það er ekki æskilegt - fyrir utan það að Ísland er mesta orkuframleiðsluland í heiminum þannig að sú þróun er jákvæð fyrir Ísland - en það getur verið mjög mikilvægt að stöðva skemmdir vegna skammtímahækkunar. Frumvarpið gengur út á það. Áhrif þessa frumvarps á ríkissjóð eru margþætt vegna þess að ríkissjóður og staða ríkissjóðs er samtvinnuð við stöðu efnahagslífsins. Það hvernig ríkissjóður er rekinn hefur áhrif á efnahagslífið, við sjáum það núna, það er allt komið í frost vegna þess að hæstv. ríkisstjórn er búin að hækka skatta á fjárfestingar. Ég ætla ekki að fara nánar í það, ég hef farið út í það áður. Öll fjárfesting er dottin niður út af skattstefnu ríkisstjórnarinnar og efnahagslífið líður fyrir það og ríkissjóður í kjölfarið. Þetta er gagnkvæmt samspil ríkissjóðs og efnahagslífs. Þess vegna er svo erfitt að segja hvernig þetta frumvarp virkar. Við getum reiknað það út nákvæmlega, með ákveðnum forsendum um verðteygni getum við reiknað það út nokkuð nákvæmlega hvaða áhrif þessir skattar hafa á ríkissjóðs, hvað þeir lækka mikið, að því gefnu að magnið aukist aftur eða minnki ekki o.s.frv. En við getum ekki eða mjög illa metið hvaða áhrif þetta hefur á ferðamannaþjónustu, hvaða áhrif þetta hefur á landsbyggðina, sem hækkun á orkuverði hefur óneitanlega mjög skaðleg áhrif á. Þau áhrif er mjög erfitt að meta en þau eru eiginlega öll til skaða fyrir ríkissjóð. Svona skammtímahækkun á orkuverði getur skaðað ríkissjóð mjög mikið. Þannig að þetta frumvarp, þó að það komi fram að kosti 3,9 milljarða í þessa níu mánuði, er ég nokkuð sannfærður um að það tjón verður miklu minna og jafnvel að á endanum hagnist ríkissjóður á því að hér verði ekki varanlegar skemmdir á heilum atvinnugreinum eins og t.d. ferðaþjónustu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um brottfall laga um stjórnlagaþing, nr. 90 25. júní 2010. Frumvarpið er að finna á þskj. 1134. Tillögutextinn er einfaldur í tveimur greinum, í 1. gr. að lögin sem um ræðir falli brott og í 2. gr. að lögin öðlist þegar gildi. Við þetta frumvarp til laga um brottfall laga um stjórnlagaþing er gerð svohljóðandi tillaga um ákvæði til bráðabirgða, með leyfi forseta: „Þrátt fyrir ákvæði 7. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, er heimilt að ráða starfsfólk fyrir stjórnlagaráð án auglýsingar.“ Frú forseti. Með þingsályktun sem samþykkt var á Alþingi 24. mars síðastliðinn var ákveðið að skipa 25 manna stjórnlagaráð sem fengi það verkefni að taka við og fjalla um skýrslu stjórnlaganefndar og gera tillögu um breytingu á stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. Það er því eðlilegt að leggja til að lög um stjórnlagaþing falli brott eins og var reyndar fjallað um í áliti meiri hluta allsherjarnefndar á þskj. 1028, 549. máli. Frú forseti. Þau gleðilegu tíðindi hafa borist í dag og í gær að 24 af þeim 25 sem boðin var seta í stjórnlagaráði samkvæmt samþykkt Alþingis hafa ákveðið að taka til starfa í ráðinu. Það mun koma saman 6. apríl næstkomandi, eftir rúma viku. Því er ætlað að starfa í þrjá til fjóra mánuði samkvæmt ályktun Alþingis. Því er mikilvægt að unnt verði að ráða hæft starfsfólk með sem stystum fyrirvara. Við flutningsmenn, sem eru auk þeirrar sem hér stendur hv. þingmenn Róbert Marshall, Valgerður Bjarnadóttir, Þráinn Bertelsson, Mörður Árnason og Þór Saari, teljum nauðsynlegt að kveða á um að við ráðningu starfsfólks fyrir stjórnlagaráð sé ekki skylt að auglýsa laus störf samkvæmt ákvæðum 7. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur ríkisins, enda er um að ræða afmarkað verkefni til mjög skamms tíma. Því er lagt til að kveðið verði á um það í ákvæði til bráðabirgða. Það er rétt að fram komi að búið var að auglýsa, veita umsóknum móttöku og fara yfir og taka menn í viðtöl í 14 af þeim 15 störfum sem ætlað var að sinntu því verkefni sem hér um ræðir. Ég legg til, frú forseti, að frumvarp þetta fari til 2. umr. að lokinni þessari og til hv. allsherjarnefndar.

Frú forseti. Ég verð alltaf var við þá tilfinningu að ákveðin lausung sé í lagasetningu á Alþingi. Þetta frumvarp ýfir upp þá tilfinningu. Þess vegna spyr ég hv. þingmann: Hvernig stóð á því að þetta frumvarp var ekki flutt samhliða þingsályktuninni þannig að menn gætu rætt það og farið í gegnum hvernig hvort hefur áhrif á annað? Þetta er með ólíkindum. Þetta er mjög óvönduð lagasetning sem er því miður allt of mikið um.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég get ekki verið honum sammála um að hér sé um lausung að ræða í lagasetningu. Ég tel reyndar betra en ekki að fella úr lagasafninu lög sem ekki hafa gildi eða eiginlega merkingu lengur, eins og hér er lagt til. Ég vil taka skýrt fram að það var rætt í hv. allsherjarnefnd og kemur skýrt fram í nefndaráliti meiri hlutans með þingsályktunartillögunni um skipan stjórnlagaráðs að meiri hlutinn hygðist, ef þingsályktunartillagan fengi framgang, leggja fram frumvarp það sem hér er. Það kemur því ekki á óvart.

Frú forseti. Þegar Hæstiréttur úrskurðaði að kosningin væri ógild fannst mér þar sem hún byggði á lagaákvæðum sjálfgefið að lögin yrðu felld úr gildi af því að ekki væri hægt að kjósa aftur samkvæmt þeim óbreyttum, að annaðhvort yrði að breyta þeim eða fella þau úr gildi. Það hefði mátt gera strax. Ákvæðið til bráðabirgða um að ráða megi fólk án auglýsingar - hvað gerist ef hv. Alþingi samþykkir ekki frumvarpið, sem við verðum náttúrlega alltaf að reikna með? Þetta eru mistök. Þetta átti að ræða með hinu þingmálinu vegna þess að í rauninni þarf núna að auglýsa þessar stöður að óbreyttum lögum. Það er alla vega lagaóvissa um það hvort Alþingi megi ráða fólk í þetta án þess að auglýsa stöðurnar. Hér er verið að koma því inn og það er allt í einu gert núna. Það hefði mátt gera það með hinu málinu. Mér finnst þetta vera óvönduð lagasetning.

Frú forseti. Ég get lítið gert annað en endurtekið það sem ég sagði áðan. Við töldum ekki eðlilegt að leggja til að lög þessi yrðu felld úr gildi fyrr en eftir að Alþingi hefði tekið afstöðu til þingsályktunartillögunnar. Meiri hluti allsherjarnefndar tók skýrt fram að það væri ætlun flutningsmanna þessarar tillögu.