Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. Ég átti þess ekki kost, þegar 2. umr. um þetta frv. hófst í þessari hv. þd., að vera við þær umr. vegna þess að ég var bundinn við umr. um frv. í Ed. um ráðstafanir í sjávarútvegi og talsmenn stjórnarandstöðunnar þar í d. töldu ekki fært að sjútvrh. víki frá þeim umr., en ég hef ekki komist lengra en það, að ég hef ekki getað skipt mér í tvo hluta, svo að ég valdi á milli og lét ráðstafanir í sjávarútvegi ganga fyrir. Hér munu hafa talað nokkrir þm. í þessari hv. þd. og sérstaklega látið í ljós andstöðu við þetta frv., að undanskildum form. sjútvn. d., sem mælti ákveðið með því ásamt 4 öðrum nm., eða 5 nm. af 7, með tiltekinni breyt., sem ég fyrir mitt leyti get mjög vel fellt mig við og tel vera mjög til bóta. Þessi mál hafa verið mjög til umr., ekki svo mjög á Alþ., heldur öllu meira í blöðum og öðrum fjölmiðlum, og hafa verið mjög kærkomið fréttaefni um nokkurra mánaða skeið. Þar hafa komið fram fjölmargir aðilar, sem hafa skrifað bæði með og móti að taka upp slíka samræmingu eins og lagt er til með þessu frv. Ég hygg að mér sé óhætt að segja, að þeir vinnslustaðir eða þau kauptún við Húnaflóa, þar sem vinnsla á rækju hefur átt sér stað, séu einróma með því að þetta frv. verði lögfest. En hins vegar hefur gætt andstöðu frá Blönduósi og sérstaklega frá aðstandendum þess félags sem Særún heitir, og þar hafa gengið fram fyrir skjöldu aðallega tveir lögfræðingar, búsettir hér í Reykjavík, sem, að því er þeir segja sjálfir, hafa fengið mikinn áhuga á því að styrkja og efla atvinnulíf úti á landsbyggðinni. Það út af fyrir sig er mjög góðra gjalda vert. Hins vegar hefur það komið mjög fram hjá þessum mönnum, að þeir telja sig hafa fremur lítilla hagsmuna að gæta og séu tiltölulega litlir hluthafar í þessu fyrirtæki. Ég ætla ekki að leiða inn í þessar umr. hversu stór hlutdeild þessara athafnamanna er í þessu fyrirtæki, en við erum nú með til meðferðar málmblendiverksmiðjuna og þar er Union Carbide minni hl. hluthafa, eins og þeir lögfræðingarnir tveir sem ég nefndi áðan, en ég hygg að eitt eigi þeir sameiginlegt, Union Carbide og þeir, að þeir vilja hafa söluumboð báðir fyrir framleiðslu þessara tveggja verksmiðja. Ég hygg að það ráði langmestu um afstöðu Union Carbide til málmblendiverksmiðjunnar hér á Íslandi. Og það væri ekki fjarstæðukennt að láta sér detta í hug, þó að ég dragi ekki í efa hinn mikla áhuga þessara ágætu manna á málefnum landsbyggðarinnar, að þá komi nokkuð til með að ráða sú afstaða þeirra að fá að selja framleiðsluvöru umræddrar verksmiðju. Nokkrum hv. alþm. hefur orðið á nokkuð í messunni í sambandi við málflutning í þessu máli, að blanda saman almennri skipulagningu eða takmörkun á vinnslu þess sjávarafla, sem ekki er háður neinum takmörkunum eða veiðiheimildum og vinnslu á sjávarafla eins og þessum, sem er háður mjög ströngum ákvörðunum sem lög um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelginni gera ráð fyrir. Segir í þessum l. um rækjuveiðar: „Ráðherra getur veitt undanþágu til þess að stunda rækjuveiðar á tilteknum svæðum. Skal binda leyfin þeim skilyrðum sem nauðsynleg þykja. Einnig er heimilt að miða leyfisveitingar við ákveðnar stærðir báta.“ Á þessu er auðvitað reginmunur, hvort löggjafinn er að ganga inn á það svið að takmarka tölu hraðfrystihúsa og annarra fiskverkunarstöðva í landinu, sem taka við afla sem hver og einn má veiða hvar sem er á Íslandsmiðum, eða reyna að hafa einhvern skynsamlegan hemil á veiðum sem eru háðar svo ströngum takmörkunum sem þessar tvær greinar sjávarafla, rækjaveiðar og hörpudisksveiðar. Þessar veiðar hafa frá fyrstu tíð verið háðar leyfi sjútvrn. og eru enn lögum skv. Jafnframt setur sjútvrn. tiltekin skilyrði og þessum skilyrðum hefur ekki verið breytt á einn eða annan hátt, að öðru leyti en einu sem ég skal koma inn á hér á eftir. Þessi veiðileyfi öll eru bundin við ákveðin svæði og við báta frá ákveðnum svæðum, þannig, að veiðileyfi til báta, sem veiða á Arnarfirði, eru aðeins veitt bátum, sem eiga heima við þann fjörð. En þó að bátur frá næsta firði, Tálknafirði, sæki um veiðileyfi, þá hefur hann ekki fengið það frá því að ákvæðið um þessi veiðileyfi voru sett. Sama er að segja um Ísafjarðardjúp. Veiðarnar þar eru háðar því að bátar og þeir menn, sem veiðileyfi fá, séu búsettir við Ísafjarðardjúp, ef þeir eiga heima á Súgandafirði, aðeins sunnan við Djúpið, hefur þeim verið synjað afdráttarlaust um þessi leyfi. Sama hefur gilt um Húnaflóa hvað þetta varðar. Á þessu hefur engin breyt. verið gerð frá því að þessar veiðiheimildir og veiðitakmarkanir voru settar, og ég hygg að 4 sjútvrh hafi farið með mál á þennan hátt. Þá kem ég að því, sem var að gerast við Húnaflóa á s.l. hausti og s.l. vetri. Þar hefur þróun mála orðið sú, að fyrst byrjar rækjuvinnsla á Hólmavík og þar með fá hólmvíkingar og síðar drangsesingar eða íbúar Kaldrananeshrepps alla veiði við Húnaflóa, að undanskildu því að einn bátur var einnig gerður út á rækjuveiðar frá Ingólfsfirði í Arneshreppi, nyrsta byggða hreppi á landinu, og síðar, eftir að hann hætti veiðum, annar bátur sem þá fékk veiðileyfi og gerður hefur verið út fá Djúpuvík í sama hreppi. Sá bátur hefur fengið þessi veiðileyfi æ síðan. Þar var um nokkurra ára skeið vinnsla rækjuafla með þeim hætti, sem þá var víðast hvar að leggjast niður, að rækjan var handpilluð á ýmsum stöðum í hreppnum. Það samrýmdist ekki heilbrigðiseftirliti og þess vegna var þessi vinnsla bönnuð á þeim tíma og sömuleiðis var handpillun almennt hætt með tilkomu rækjupillingarvélanna, en íbúar þessa hrepps hafa haft í huga að kaupa vél til vélflettingar á rækju. Ég verð að segja það, að þó að ég sé þm. fyrir þetta byggðarlag, þá leist mér engan veginn á þá miklu framkvæmd, sem þetta fámenna hreppsfélag ætlaði út í. Forustumenn þessa máls breyttu þeirri afstöðu með því að kaupa litla rækjupillingarvél og setja þar upp rækjuvinnslu sem er í samræmi við afkastagetu þessarar litlu byggðar. Á það lít ég allt öðrum augum. Þeir hafa átt þennan rétt allt frá því að veiðar hófust við Húnaflóa. Litlu eftir að ég kom í sjútvrn. komu fulltrúar frá stöðum, þar sem rækjuvinnsla hefur verið stunduð, og báru fram mjög ákveðnar kröfur og óskir um að ekki yrði fjölgað rækjuvinnslustöðvum við Húnaflóa, því að það mundi draga mjög úr vinnslu annars staðar og stytta verulega veiðitímabilið og þá um leið vinnslutíma verksmiðjanna og vinnu fólksins sem vann við þessa atvinnugrein á undanförnum árum. Þessir aðilar höfðu komið sér saman um skiptingu á þeim afla, sem um var að ræða, og lögðu eindregið til við sjútvrn. að þessi skipting yrði látin gilda. Til þess að gefa hv. þd. sem gleggstar upplýsingar ætla ég að lesa upp þetta samkomulag, sem dags. er 5. sept. og staðsett í Staðarskála. Þar segir: Á sameiginlegum fundi forráðamanna rækjuverksmiðja og útgerðarmanna á Drangsnesi, Hólmavík, Hvammstanga og Skagaströnd var samkomulag um eftirfarandi varðandi rækjuveiðar á komandi vetri í Húnaflóa: 1. Skipting á leyfum rækjuafla verði þannig: Hólmavík og Drangsnes 50%, Skagaströnd og Hvammstangi 50%. Samkomulag þetta er byggt á þeirri forsendu og í trausti þess að ekki komi upp rækjuverksmiðja á Blönduósi. 2. Fram kom á fundinum að líklegur bátafjöldi á næstu vertíð verði þannig: Hólmavík og Drangsnes 13 bátar, Djúpavík 1 bátur, Hvammstangi og Skagaströnd 12 bátar. Þar sem ekki eru líkur á að leyfð verði meiri veiði en á síðustu vertíð telur fundurinn varhugavert að gefa út veiðileyfi til fleiri báta á komandi vertíð þar sem það mundi skerða mjög rekstrargrundvöll þeirra báta sem fyrir eru. 3. Það eru eindregin tilmæli fundarins að rn. framfylgi ítarlega settum reglum um raunverulega búsetu og önnur skilyrði hjá þeim aðilum sem um rækjuveiði sækja hverju sinni.“ N. frá þessum aðilum kom til fundar í sjútvrn. til þess að framfylgja þessari samþykkt sinni og þessari kröfu. Jafnhliða bárust bréf frá þessum sveitarfélögum, símskeyti og áskoranir, þar sem lýst var áhyggjum manna að fjölga verksmiðjum við Húnaflóann og jafnframt að fjölga veiðileyfum til bátanna. Fyrir mér vakti að takmarka ekki fyrirvaralaust bátafjöldann, sem um þessar veiðar sótti, vegna þess að menn voru bæði á þessu svæði og öðrum búnir að festa kaup á bátum í trausti þess að leyfi fengjust, og þegar komið var að því að átti að fara að gefa út leyfin, eða svo að segja, þá taldi ég mér ekki fært fyrirvaralaust að segja við þá aðila alla, sem hér áttu hlut að máli, að ég mundi ekki fjölga veiðileyfum á þessum stöðum öllum og mig varðaði ekkert um það, þótt bátar hafi verið keyptir í þessu augnamiði og þeir sætu þess vegna uppi. Hitt er svo annað mál - og það hef ég hug á að gera nú innan skamms - að vara menn alvarlega við því að kaupa báta til þess að stunda rækjuveiðar á öllum þessum tilteknu svæðum vegna þess að aflinn hefur farið minnkandi, svo að það horfir mjög geigvænlega fyrir þessari atvinnugrein, útgerð þeirra báta, sem hér eiga hlut að máli, og þar með vinnslunni. Einnig bætist við, sem maður vonar að verði stundarfyrirbrigði, en það er verðfallið sem hefur orðið á þessum afurðum nú á þessu ári og er enn þá, samhliða því að innflutningstollar til þess lands, sem rækjan er aðallega seld til, fara stórhækkandi á meðan bókun nr. 6 kemur ekki til framkvæmda við Efnahagsbandalagið. Þessir tollar hafa hækkað úr 4% í 8%, úr 8% í 12% á þessu ári. Ef ekkert samkomulag verður þá hækka þessir tollar upp í 16% og á þar næsta ári upp í 20%. Samhliða því að þessir innflutningstollar hækka svona gífurlega, þá held ég að það sé ekkert glæsilegt fram undan í þessari atvinnugrein, þegar við bætist að Hafrannsóknastofnunin, sem er ráðunautur sjútvrn. í þessum efnum og gerir till. um hvað mikið skal veiða á hverjum stað eða hverju svæði á hverri vertíð fyrir sig, hefur dregið úr þessu veiðimagni nú ár frá ári. Til þess að skýra fyrir hv. þm. hvað gerst hefur t. d. á Húnaflóasvæðinu, sem enn þá er þó skárra en Arnarfjarðarsvæðið og Ísafjarðardjúpið vegna þess að þar er búið að veiða of mikið um lengri tíma og á allt of marga báta, þá leyfði Hafrannsóknastofnunin á síðustu vertíð samtals að veiða 2 300 tonn á Húnaflóa, en í fyrstu till. hennar til rn. í haust leyfir hún 1 500 tonn og hækkar svo það magn úr 1 500 tonnum um 300 tonn eða samtals 1 8110 tonn. Á sama tíma og veiðar dragast saman um 500 tonn er talað um að í fjölga bátum og fjölga vinnslustöðvum til þess að vinna úr þessum afla. Sumir menn segja, að þetta sé skerðing á frelsi, og þeir sem eru frjálsræðismenn miklir, það er að sumu leyti skiljanlegt að þeir telji að aldrei eigi að skerða frelsi einstaklingsins til athafna og aðgerða. En á sama tíma verða þessir frjálsræðispostular að viðurkenna að það verður að setja hömlur á veiðar og þar með er sett skerðing á frelsi einstaklingsins um að veiða tiltekinn afla. Það hefur verið í gildi og er enn sú skerðing á frelsi einstaklingsins að hann verður að vera bundinn við ákveðin skilyrði, m. a. búsettur við ákveðin svæði, til þess að fá að veiða þessar afurðir. Ég hef heyrt í reykvíkingum, sem eiga nokkra litla báta og eftir að Faxaflóa var lokað, segja: Hvers vegna megum við ekki veiða rækju á Húnaflóa, við Ísafjarðardjúp eða á Arnarfirði? Af hverju er okkur bannað það? Hvers vegna eru settir þessir átthagafjötrar á menn? Um þetta eru engar deilur. Þessi ákvæði hafa farið í gegnum þessa hv. d. og hv. Ed. og ég hef ekki heyrt einn einasta frjálsræðismann kvarta undan því. En svo þegar á að koma á einhverju skipulagi á milli veiða og vinnslu með vaxandi áhyggjum manna af því að þessar veiðar séu að draga saman seglin, þá koma hér sumir og hafa mjög hátt, ekki eingöngu þeir sem eru kenndir við frjálst einkaframtak, heldur menn sem hafa verið að láta menn draga þá ályktum, að þeir væru sósíalistar, og hafa haldið sér innan sósíalistískra flokka og það í alllangan tíma. Hugsjónamennirnir, lögfræðingarnir, hafa gert t. d. slíkan mann að miklu átrúnaðargoði og talið hann vera einn mesta boðbera frelsis og réttlætis sem til er. Ég óska þessum ágæta manni, einkaframtaksmanni sem er í sósíalistískum flokki, hjartanlega til hamingju með þessa afstöðu þessara ágætu lögfræðinga og þeim líka með hans afstöðu, svo að þar getur hver étið sitt. En við skulum líta á hvernig ástandið í þessum efnum var og er og hvernig þessi byggðarlög lýsa sjálf ástandinu. Hvammstangahreppur segir í bréfi 16. sept., með leyfi hæstv. forseta: „Vegna fyrirhugaðrar uppsetningar á rækjuvinnslustöð á Blönduósi vill hreppsnefnd Hvammstangahrepps benda á eftirfarandi: Á komandi rækjuvertíð er Hafrannsóknastofnunin búin að gefa heimild til veiða 1 500 tonn af rækju á Húnaflóasvæðinu“ - hún var síðar hækkuð eins og ég sagði áðan um 300 tonn.“ - Samanlögð afkastageta þeirra verksmiðja, sem á svæðinu eru, er líklega um þrisvar sinnum meiri en leyfður hámarksafli. Augljóst er því að nýting vinnslustöðvanna er í, algjöru lágmarki og því enginn grundvöllur til að skipta aflanum á enn fleiri staði. Væri hins vegar síðar möguleiki á að auka leyfðan hámarksafla væri eðlilegast að beina þeirri aukningu til þeirra vinnslustöðva sem þegar eru fyrir hendi og nú eru ekki nýttar nema að takmörkuðu leyti. Með tilkomu rækjuvinnslunnar á Hvammstanga hefur atvinnuástand hér batnað til muna. Atvinna var hér ónóg og stopul yfir vetrarmánuðina og tekjur fólks lágar. Nú hefur þetta lagast og fólk sér fram á miklu betri afkomumöguleika en áður og tekjurnar eru orðnar sambærilegri við það sem annars staðar gerist. Fólk er bjartsýnt á framtíðina og hefur meiri áhuga á að setjast hér að en áður var. Þessa breytingu þökkum við hvað mest rækjuveiðunum og rækjuvinnslunni, sem við höfum bundið vonir við að yrði viðvarandi þáttur í atvinnulífi staðarins og reynt að byggja hana upp sem slíka. Verði rýrður rekstrarmöguleiki rækjuvinnslunnar og bátanna, sem rækjuveiðarnar stunda, og þar með afkomumöguleiki þess fólks, sem unnið hefur að þessari atvinnugrein, með því að deila aflanum niður á enn fleiri staði en nú er óttumst við að allt sæki í sama horf og áður með atvinnuástand á staðnum. Hins vegar skal bent á að á Blönduósi hefur um árabil verið mun betra atvinnuástand en hér. Atvinnurekendur þar hafa gefið yfirlýsingar um að þar hafi verið tilfinnanlegur vinnuaflsskortur á s.l. vetri. Þar eru í byggingu iðngarðar yfir smærri iðnfyrirtæki sem þar hafa risið upp, en blöndósingar hafa verið ötulir við að koma upp slíkum fyrirtækjum og er það vel. Það er ekki af slæmum hug til blöndósinga sem við vildum koma í veg fyrir að rækjuvinnsla verði sett upp þar, heldur óttumst við að grundvellinum verði kippt undan þeirri fjárfestingu sem búið er að leggja í rækjuvinnslustöðvar og báta og skiptir milljónatugum eða hundruðum á þeim 4 stöðum við Flóann, þar sem rækja er unnin í dag, og líka því fjármagni sem búið er að leggja í margs konar iðnfyrirtæki á Blönduósi. Það, sem við leggjum til að gert verði, er að gefin verði út reglugerð eða lög sem gefi sjútvrh. eða sjútvrn. í samráði við Hafrannsóknastofnunina heimild til að takmarka fjölda rækjuvinnslustöðva á afmörkuðum svæðum eða á landinu í heild. Með því væri auðvelt að koma í veg fyrir hluti eins og nú eiga sér stað á Blönduósi, að fjársterkir aðilar úr Reykjavík geti flutt vélar og tæki til rækjuvinnslu, sett niður í leiguhúsnæði með lágmarkstilkostnaði, unnið aflann meðan hagnaður er, en síðan flutt burtu auðveldlega alla aðstöðu ef eitthvað ber út af með rekstrargrundvöll. Við aðstæður eins og hér eru við Húnaflóann eyðileggur það möguleika heimaaðila, sem búið hafa sig undir að stunda þessa atvinnugrein til langframa, á að halda þeim atvinnurekstri áfram. Þá viljum við ítreka það að fast verði fylgt eftir ákvæðunum um búsetu skipstjórnarmanna og í öðrum atriðum í sambandi við leyfi til að stunda rækjuveiðarnar og að ekki verði hægt að fara á bak við þær reglur með gervibúsetu, heldur verði hver slík leyfisumsókn athuguð gaumgæfilega.“ „Sameiginlegur fundur Sjómanna- og verkalýðsfélags Skagastrandar Rækjuvinnslunnar hf. og hreppsnefndar Höfðahrepps, sem haldinn var 27. sept. 1974, mótmælir eindregið að grundvelli stórs hluta atvinnulífs staðarins verði kollvarpað með útgáfu leyfa til handa bátum sem leggja yrðu upp rækjuafla á Blönduósi. Með útgáfu slíkra leyfa skerðist hlutur þeirra staða, er stundað hafa rækjuveiðar í Húnaflóa, verulega, en sumir þessara staða byggja tilveru sína að stærstum hluta á rækjuveiðum, og má telja að ekki sé lengur grundvöllur fyrir áframhaldandi veiðum, einkum þar sem nú hefur verið ákveðið að minnka leyfilegan rækjuafla í Húnaflóa, þar sem fiskifræðingar telja nauðsynlegt að hlífa rækjustofninum næstu árin og aukin sókn sé mjög skaðleg áframhaldandi veiðum og þá um leið afkomu margra byggðarlaga.“ Hreppsnefnd Höfðahrepps sendi einnig áskorun, bæði í bréfum og skeytum, sem mjög fer saman við þetta álit hins sameiginlega fundar. Kaldrananeshreppur sendi líka frá sér kveðju á þessum tíma, 13. sept. Þar segir m. a.: „Lífsafkoma fólksins í kauptúnum við Steingrímsfjörð er að langmestu leyti háð rækjuveiðum og rækjuvinnslu. Sterkar líkur benda til að rækjustofninn við Húnaflóa beri ekki öllu meiri veiðiflota og rækjuvinnslustöðvar en nú eru þegar fyrir hendi, til þess að rekstrarafkoma megi teljast örugg og afkoma kauptúnanna þar með. Því er það álit sveitarstjórnar Kaldrananeshrepps að stjórnvöldum landsins beri að hafa vakandi auga með þessum byggðamálum við Húnaflóann og Steingrímsfjörðinn og beita öllum tiltækum ráðum til að vernda og varðveita þann lífsafkomugrundvöll er að framan getur, og þá fyrst og fremst með því að gera viðeigandi ráðstafanir til varnar því að rækjuvertíð Steingrímsfjarðarbáta og tilheyrandi rækjuvinnsla við Steingrímsfjörð dragist saman eða spanni skemmra tímabil en verið hefur, þ. e. 5–6 mánuði á ári. Yrði hins vegar um verulega röskun á margnefndum atvinnuvegi að ræða, á meðan Drangsnes og Hólmavík hafa ekki komið sér betur fyrir í atvinnumálum en raun ber vitni, mundi það hafa í för með sér hættuástand í atvinnu- og byggðamálum téðra kauptúna. En þetta er svo augljóst og óumdeilanlegt, að sveitarstjórn Kaldrananeshrepps treystir því og trúir að málsvarar byggðarinnar á Alþ. og í stjórnarráði geri þær ráðstafanir er dugi til að tryggja framhald þeirrar jákvæðu byggðaþróunar sem nú er rétt í þann veginn að halda innreið sína í Steingrímsfjörðinn, eftir langvarandi hnignun og afturför, jafnframt því að stuðla að áframhaldandi uppbyggingu annarra byggðarlaga við Húnaflóa þótt lengra séu á veg komin í atvinnuuppbyggingu.“ Þetta bréf var sent til mín og allra annarra þm. Vestfjarðakjördæmis. Sama má segja um umsagnir hólmvíkinga. Þær eru nákvæmlega á sömu lund og þetta bréf sem ég var að lesa. Frá Blönduósi barst svo aftur bréf frá hreppsnefndinni, þar sem skorað er á ríkisstj. Íslands að veita nú þegar bátum frá Blönduósi rækjuveiðileyfi. 4 bátum er nú veitt rækjuveiðileyfi, en 3 bátum skrásettum á Blönduósi, sem ætla að leggja þar upp, hefur enn ekki verið veitt leyfi þótt þeir uppfylli öll skilyrði. Á Blönduósi er allt tilbúið til rækjumóttöku, búið að ráða fólk og leggja millj. í undirbúning. Hreppsnefndin skorar því á ríkisstj. að mismuna ekki íbúum við Húnaflóa á þennan hátt og veita bátum frá Blönduósi nú þegar umbeðið veiðileyfi.“ Þannig voru sjónarmiðin í haust, þannig var litið á málin og illt að skera þarna úr. Samkomulag var ekki hægt að fá, Það var svo einörð og ákveðin afstaða gegn rækjuvinnslu á Blönduósi af þeirri ástæðu að aflinn fór minnkandi, og það sem meira var um vert, að með minnkandi afla minnkaði einnig vinnslan og vinnslutímabilið dregst verulega saman og aftur er hætta á að atvinnuleysi eigi sér stað í víðtækara mæli en verið hefur á þessum stöðum á undanförnum árum. Fleiri rækjuvinnslustöðvar leysa ekki vandræði þeirra sem ekki hafa rækjuvinnslu nú. Áfram verðum kannske haldið ef engar hömlur eru settar og næsta haust geta einhverjir farið af stað og viljað fá rækjuvinnslu á Borðeyri. Það er líka til staður í Óspakseyrarhreppi sem heitir Óspakseyri, og gæti einhver hugsjónamaður komið sem vildi leggja strjálbýlinu lið, ætti leigðar vélar, vildi koma þar upp rækjuvinnslu og nyti stuðnings frjálsræðispostulanna, og þá gætu vandamálin haldið áfram að aukast. Það væri ekkert óhugsanlegt að það fengist pláss á Skagaströnd fyrir aðra verksmiðju. Það gæti líka hugsast að þriðja verksmiðjan yrði byggð á Bíldudal og ein enn við Ísafjarðardjúp, og allt yrði þetta gert í nafni frjálsræðis. Ég tel mig ekki sósíalista, alls ekki. Ég tel mig vera málsvara einkaframtaks. En ég er einnig félagshyggjumaður. Ég tel að frelsið eigi ekki að vera til allra hluta. Ef þarf að setja á takmarkanir, þá verður að gera það. Annað er helber vitleysa, annað er að halda sér í einhverjar gamlar kennisetningar. Það er alveg eins og ef sósíalistískur flokkur kemst í stjórn, þá megi hann alls ekki heyra það að nokkur einstaklingur fari með nokkurn atvinnurekstur, heldur verði að leggja hann niður á stundinni og ríkið yfirtaki allan slíkan rekstur. Þetta eru kennisetningar, sem sumir hafa ekki enn þá komist yfir. Það var skýrt í þessum umr. m. a. frá tveimur álitum. Annað álitið er frá Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna og hún mælir gegn því að þetta frv. nái fram að ganga og vísar til fyrri afstöðu til hliðstæðs frv. sem flutt var í Ed. Alþ. á árinu 1973. Ég skil afstöðu stjórnar Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna mjög vel. Þetta eru einkaframtaksmenn, þetta eru menn hins frjálsa boðskapar. En það er aðeins eitt sem ég hef ekki skilið enn þá í sambandi við umsögn þeirra, að þeir hafa talið mikla þýðingu að hafa skipulag á sölu á hraðfrystum fiski úr landi og hafa talið að það færi mjög vel á því og væri skynsamlegt að hafa það í höndum ekki fleiri en tveggja aðila. Þetta hefur verið mjög skýr og skorinorð afstaða þessara ágætu manna í mörg undanfarin ár. Ég hef verið þessarar skoðunar og hún er í fullu samræmi við það skipulag sem ég vil taka upp í sambandi við þetta. En ég verð að líta á umsögn þessara frjálsræðisherra í Sölumiðstöðinni á þann veg, að þeir telji ekki lengur æskilegt að hafa þennan hátt á, heldur eigi hver og einn að fá að selja hraðfrystan fisk úr landi, alveg eins og hver og einn eigi að fá að setja upp rækjuvinnslu, þrátt fyrir það að aflinn sé sífellt að færast saman og strangar takmarkanir séu settar. En svo er önnur umsögn sem ég hef átt mun bágar með að skilja og skýra. Það er umsögn Landssamband ísl. útvegsmanna. Stjórnin telur að frv. gangi of langt í því að takmarka atvinnufrelsi og ákvörðunartöku einstaklinga í sjávarútvegi og lýsir sig því mótfallna frv. í þeirri mynd sem það er nú í. Ég var í stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna í fjöldamörg ár og það var alltaf höfuðbaráttumálið þar að reyna að fá sem mest verð fyrir fiskinn, þannig að útgerðin gæti borið sig. Þar sem veiðar eru háðar ströngum skilyrðum og aflamagni, þá hlýtur meðalaflinn á bát að lækka eftir því sem bátarnir verða fleiri. Það hlýtur hver og einn að skilja, að það hefur í för með sér versnandi afkomu hjá hverri útgerð fyrir sig. Ef vinnslustöðvarnar verða fleiri, þá verður fastakostnaðurinn við vinnslu þessa afla meiri, og eftir því sem þessi takmarkaði afli verður minni, þá verður fastakostnaðurinn hærri, og það verður samkv. lögum um Verðlagsráð sjávarútvegsins að taka tillit til þessa, og það verður að taka tillit til þess verðlags sem er á afurðum okkar á erlendum mörkuðum. Þetta finnst mér því vera mjög torskilið, þessi afstaða L. Í. Ú., nema það sé önnur skýring sem ég veit ekki um, að þeir bátar, sem þessar veiðar stunda, eru allflestir utan þessara samtaka og því nái hjartagæskan ekki lengra. Það er eina skýringin sem mér hefur dottið í hug.  Í veiðileyfunum, sem veitt voru í haust, er Hvammstangi með 5 veiðileyfi eða 5 báta, þar af eitt nýtt veiðileyfi, Hólmavík og Drangsnes samanlagt með 15, þar af eitt nýtt veiðileyfi. Það veiðileyfi var þó ekki notað fyrr en á seinni hluta vertíðarinnar. Á Skagaströnd voru gefin út 7 veiðileyfi, þar af 2 ný. Og á Blönduósi voru gefin út 2 veiðileyfi. Ég treysti mér ekki til að ganga fram hjá bátum sem voru tilbúnir til þessara veiða, og vegna þess að það er komið að vertíðarbyrjun, þá tók ég þá ákvörðun. Af þeim 4 umsóknum, sem komu af bátum frá Blönduósi, voru 3 sem uppfylltu skilyrði um búsetu og stærð, en einn ekki, svo að hann gekk strax úr og við því var ekkert að segja. Það var alveg sama og var með bát, að ég held á Hvammstanga, hann uppfyllti ekki skilyrðin og fékk þar af leiðandi synjun. Varðandi þriðja bátinn á Blönduósi, sem uppfyllti skilyrðin, þá lést á tímabilinu maðurinn sem sótt hafði um veiðileyfið. Ég óskaði eftir því við rn. að það yrði látið liggja milli hluta ef einhver annar sækti um fyrir þennan bát og þá mundum við veita það leyfi. Það varð aldrei, svo að raunin varð sú að tveimur bátum frá Blönduósi var veitt leyfi til veiða, en sett það skilyrði að þeir lönduðu afla sínum í viðurkenndri rækjuvinnslustöð. Þegar þessi veiðileyfi voru gefin út var engin viðurkennd rækjuvinnslustöð á Blönduósi og því lögðu þessir aðilar upp afla sinn á Hvammstanga og Skagaströnd. Þá er litið á að þessari deilu sé í raun og veru lokið. Það er litið svo á að með þessari ákvörðun þessa vonda sjútvrh, hafi hann komið í veg fyrir að rækjuvinnsla gæti hafist á Blönduósi. Þá bregður Særún hf. við mjög fljótt og sendir bréf til sjútvrn., sem er dagsett 25. okt., og það hljóðar svo: „Þar sem sjútvrn. hefur nú bannað rækjuvinnslu Særúnar hf. á Blönduósi mun fyrirtækið bíða verulegt fjárhagslegt tjón. Fer hér á eftir skaðabótakrafa um lágmarkstjón fyrirtækisins vegna bannsins: 1. Fastaleiga fyrir 2 rækjuvinnsluvélar og tilheyrandi í 6 mánuði 712 þús. kr. 2. Flutningskostnaður á vélum til Íslands 370 þús. kr. 3. Flutningskostnaður innanlands, tryggingar o. fl. 175 þús. kr. 4. 16% ársvextir í eitt ár af útlögðum fjármunum 720 þús. kr. 5. Stofnkostnaður Særúnar hf. 120 þús. kr.“ - Ekki virðist hann hafa verið mjög hár. „6. Laun verkstjóra, vélamanns og framkvæmdastjóra í 3 mánuði 855 þús. kr. 7. Rýrnun við endursölu á tækjum og búnaði sem keypt hefur verið til rekstrarins 380 þús. kr. 8. Kostnaður við tilraunir til að fá veiðileyfi 200 þús.“ - Aldrei töluðu þeir við mig blessaðir. 9. Sem er rúsínan í pylsuendanum. - „Misstur hagnaður af rekstri. Forsendur: vinnsla afla þriggja báta af 30“ - meira að segja þeir sem aldrei sóttu um leyfi - „miðað við 2 300 lesta heildarafla“ - hann er nú 1800 - „og jafna skiptingu á báta, þ. e. 230 lestir á vertíð, og miðað við 5 ára leigusamninga á vinnsluvélum, 11 millj. kr. Samtals 14 millj. 532 þús. kr. Í framangreindri bótakröfu er gert ráð fyrir því, að 5 ára leigusamningur um vinnsluvélar fáist felldur niður og vélarnar yfirteknar af öðrum fyrirtækjum á kostnaðarverði, söluskattur o. fl., enn fremur að það takist að selja allan búnað fyrirtækisins með tiltölulega lítilli rýrnun, ekki verði innheimt leiga af húsakynnum og að með samningum takist að firra ýmsu öðru tjóni sem yfir vofir. Bregðist framangreindar forsendur er áskilinn réttur til að hækka og fjölga bótakröfum og sami áskilnaður er gerður þurfi til málaferla að koma. Svar ráðuneytisins um bótakröfuna óskast eigi síðar en mánudaginn 28. okt. n. k. Virðingarfyllst, f. h. Særúnar h. f. Óttar Yngvason hdl.“ Þetta bréf kemur inn rétt fyrir lokun á föstudegi. Ráðuneytið á að svara því á mánudegi, hvort það ætli að borga 14.5 millj. í skaðabætur þar sem það hafi verið harðlega bannað að þetta fyrirtæki gæti hafið vinnslu á Blönduósi. Ég sagði í rn. að við skyldum ekkert svara þessu bréfi, það væri ekki svaravert, og ég stend við það. Það getur vel verið að það heiti ókurteisi. En er það kurteisi að leggja 14.5 millj. kr. bótakröfu inn þegar starfsfólk er að fara út á föstudagskvöldi og segja: Gjörið svo vel og svarið þessu á mánudegi? Það má hver segja fyrir mér að það sé kurteisi, En ég tel það ekki vera kurteisi. Í framhaldi af þessu mætti ég á fundi hér niðri í framsóknarherbergi í nóv., eða nokkru eftir þetta, og þar var auk mín hæstv. forsrh. og viðskrh., sem er 1. þm. Norðurl. v. Þar voru einnig mættir flestir eða allir þm. Norðurl. v. og forsvarsmenn hreppsfélagsins og jafnvel aðrir framámenn í hreppnum. Ég þori ekki að fullyrða hvort þeir eru allir í hreppsnefnd sem þar voru, en allir voru þeir forsvarsmenn sveitarfélagsins eða atvinnurekstrarins á staðnum. Þar leggja þeir fram till. um atvinnuuppbyggingu á Blönduósi og m. a. gera miklar og margvíslegar kröfur. Það kom mér ekkert á óvart, það gera svo margir miklar kröfur. Það er ekki endilega þetta eina sveitarfélag frekar en flest önnur, einstaklingar og félög, því að það eru allir í kröfugöngu í þessu þjóðfélagi og hafa verið í mörg ár. Ég vil taka fram að út af fyrir sig hneykslaði það mig ekki, það sem þarna var farið fram á. Það var yfirlýsing stjórnvalda og Framkvæmdastofnunar ríkisins um að atvinnufyrirtæki á Blönduósi fái hliðstæða fyrirgreiðslu og fyrirtæki þau sem vinna að sjávarafla á þeim stöðum þar sem útvegur er, og benda þá sérstaklega á Skagaströnd, Siglufjörð, Sauðárkrók o.s.frv. Nægilegt fjármagn verði veitt til þess að hægt verði að ljúka við iðngarðana, klæða húsið og einangra og skipta niður í einingar. Fjárhæð ekki tilgreind nú vegna verðbólgunnar, en eins og dæmið stendur í dag þarf um 15 millj. kr. til þess að gera húsið fokhelt og steypa gólf í það. Þar sem Blönduós verður að byggja tilveru sína á iðnaði verði þeim fyrirtækjum, sem vinna að iðnaði sem seldur er um allt land, gert mögulegt að starfa: Pólarprjón, því hefur verið veitt mjög góð fyrirgreiðsla, Trefjaplast, Ósplast og Krútt, sem er bakarí eða brauðgerðarhús. Í framhaldi af þessum fundi voru veitt tvö lán til tveggja þessara fyrirtækja og það með svo miklum hraða að það var ekki beðið eftir næsta stjórnarfundi í Framkvæmdastofnuninni, heldur var það gert utan fundar. Og ég, þessi vondi maður, var einn af þeim sem samþ. að veita þessi lán. En svo furðaði mig aftur á öðru sem þessir ágætu menn komu með. Það er það sem þeir kölluðu miskabætur vegna neitunar á vinnslu rækju, og það er aðeins það, sem ég furða mig á, en ekki hitt sem á eftir kemur. Það er nú fyrst, að þjóðvegurinn gegnum kauptúnið verði lagður varanlegu slitlagi. Vegarkafli frá brúnni og upp að grindarhliði í Ámundakinn er svo til tilbúinn undir slitlag, aðeins eftir að jafna hann og setja niðurföll eða koma regnvatni burt. Vegurinn vestan árinnar verði gerður varanlegur og lagður slitlagi frá Háubrekku að Brautarholti. Kaflinn frá Brautarholti að brúnni verði lagður slitlagi til bráðabirgða. Þetta verði gert á næsta sumri. Flugvöllurinn : a. Leitt verði nú þegar rafmagn að flugskýlinu. b. 600 m þverbraut verði gerð á næsta sumri og flugvallarvegur fullgerður. Bryggjan: Óskalisti um framkvæmdir næstu ár verði samþ. og sérstaklega verði varnargarður styrktur. Blönduósi verði greitt nú úr Jöfnunarsjóði 10 millj. sem skaðabætur fyrir neitun á vinnslu sjávarafurða og sem uppbót vegna greiðslna er gengið hafa undanfarin ár til Skagastrandar, Siglufjarðar og Sauðárkróks. Hitaveita: Byggðasjóður láni nú þegar fyrir öllum kostnaði við hitaveiturannsóknir og leit að heitu vatni, þar með talinn kostnaður við kaup hitaréttinda sem ekki hefur fengist að láni annars staðar frá (Orkusjóður og Átvinnuleysistryggingasjóður). Menningar- og heilbrigðismál er snerta allt héraðið: Á næstu fjárl. verði veitt framlag til bókhlöðunnar á Blönduósi, sama upphæð að verðgildi og veitt var Sauðárkróki og verði um eingreiðslu að ræða. Fé verði veitt á fjárl. 1975 til byggingar ellideildar eða vistheimilis fyrir aldrað fólk við Héraðshælið. Áformað er að byggja 5 íbúðir, tveggja herbergja, fyrir öldruð hjón. Framlagi ríkisins verði deilt niður á 3 ár. Veittar verði 20 millj. kr. til heilsugæslustöðvar á Blönduósi. Fyrsta framlag var veitt 1973, af mestu náð fékk það að standa á fjárl. 1974. Þá gerum við kröfu til þess að heimamenn sjái um bygginguna í samráði við heilbrrn. án allrar milligöngu undirnefnda eða skrifstofa embættismanna ríkisins. Loforð stjórnvalda fáist fyrir áframhaldandi tilveru hins nær 100 ára Kvennaskóla Húnvetninga. - Og þar með er þessum óskalista lokið, en margar skýringar fylgja. Nú ætla ég að segja það líka um þetta sem ég las hér síðast: Margar af þessum óskum eru ekki nema sjálfsagðar og eðlilegar, að gert verði sama fyrir þennan stað og aðra staði, og að mörgu leyti tel ég og öllu leyti, að það hafi verið mjög eðlilegt að veita meira fé til uppbyggingar iðnaðar á Blönduósi en gert hefur verið, vegna þess að sjávaraflinn í Húnaflóa gerir ekki kleift að fjölga slíkum vinnslustöðvum. Því hef ég ánægður viljað standa að og stuðla að, eins og ég gerði, þeim lántökum sem þessi fyrirtæki hafa fengið frá Framkvæmdastofnun á undanförnum árum. Ég tek það fram, að Blönduóshreppur hefur ekki fengið neitt áberandi meira fé eða áberandi minna en fjölmargir aðrir staðir þegar sjávarútvegur er undanskilinn. En einu furða ég mig á. Það eru þetta sem þeir kalla miskabætur vegna neitunar á vinnslu rækju. Ég verð að segja eins og er, að ég tel það furðulegt - fyrst bréf lögfræðingsins og síðan þetta - hvað þeir hafa haldið að rækja þessara tveggja báta hefði orðið dýr. Ekki hefði ég viljað kaupa hana á því verði og ekki vilja bretar kaupa hana á því verði, það fullyrði ég, og þeir sem eru aðalinnflytjendur á rækju. Hv. 3. þm. Reykv. minnti mig á ályktun frá Sambandi ungra sjálfstæðismanna. Ég hafði ætlað mér að koma lítillega inn á hana þótt ég hefði ekki verið minntur á hana. En hann er einn af þeim sem eru með þessa ályktun í höndunum og ég hef séð ýmsa þm. úr öllum flokkum vera að lesa þessa ályktun SUS. Ég hefði nú t. d. haldið að ungir sjálfstæðismenn mundu ekki snúa Magnúsi Kjartanssyni með einni ályktun þó að þeir eyddu í hann frímerki og ekki heldur Ólafi Jóhannessyni. Hann sýndi mér hana líka, hæstv. viðskrh., og ég fékk þessa ályktun eins og aðrir, sennilega til eftirbreytni að þeirra dómi. En hún birtist líka í því ágæta blaði, Morgunblaðinu, sem hefur verið opnast allra blaða í þessu rækjumáli, en blaðið sjálft enga skoðun haft. Ég ætla að segja það, að ég hef orðið var við marga sem höfðu enga skoðun á þessu máli fyrr en þeir lásu ályktun SUS, árangurinn af ályktun sambandsins er sá og ég er afskaplega ánægður með þann árangur. Ég kann stjórn SUS miklar þakkir fyrir að hafa sent þessa ályktun frá sér. Það er eins og augu margra hafi opnast fyrir að hér sé um gamlar kennisetningar að ræða, sem voru lifandi á 19. öldinni, en eru núna löngu dauðar. Ég læt svo útrætt um þátttöku Sambands ungra sjálfstæðismanna í þessu máli. Mig langar líka að koma hér að einu atriði. Það er ungur þm. sem bauð sig fram á Vestfjörðum og er 8. landsk., og hann er í þeim flokki sem ákvað að fara í endurhæfingu í haust og eina endurhæfingin er þessi þm. Við höfum heyrt nokkrum sinnum í honum í vetur og með þeim árangri að ég tel að endurhæfing Alþfl. hafi algerlega mislánast. Mér þykir vænt um að þm. er kominn í salinn, því að ég ætlaði að tala til hans nokkur orð. Sjútvrn. sendi sýslumanni Húnavatnssýslu óskaplega flókið mál til aðgerðar með símskeyti 13. des. 1974 og þar segir: „Rn. óskar þess, að þér, herra sýslumaður, kannið eftirfarandi með tilliti til meints brots m/b Aðalbjargar HU 25: 1. Landaði báturinn rækjuafla í gærkvöldi? 2. Ef svo, hve miklum? 3. Hver var skipstjóri? 4. Aðrir skipverjar? 5. Ef skipstjóri var Kári Snorrason, kannast hann þá við samtal í síma við Þórð Ásgeirsson skrifstofustjóra, þar sem honum var tilkynnt að veiðileyfi hans hefði fallið úr gildi við útgáfu leyfis til Snorra Kárasonar? Sjávarútvegsráðuneytið.“ Þetta var auðvitað óskaplegt mál og mikið lagt á sýslumanninn. Hér kemur nú hin langa skýrsla sýslumannsins og þm. geta dæmt um hvað maðurinn hefur lagt hart að sér og átt óskaplega erfitt að svara þessu flókna skeyti, - hún er svona: „Sjávarútvegsráðuneytið Þórður Ásgeirsson Arnarhvoli, Reykjavík. Skv. upplýsingum hafnarstjórans á Blönduósi kom Aðalbjörg HU 25 til Blönduóss fimmtudagskvöldið 12. þ. m. og landaði um 70 kílóum af rækju. Skipstjóri var Kári Snorrason. Virðingarfyllst, Jón Ísberg.“ En ekki fannst öllum þetta lítil vinna eða þessi skýrsla stutt, því að þessi þm. Alþfl., sem stjórnar endurhæfingunni, skrifar, að ég tel, undir skammstöfuninni SB í Alþýðublaðið litlu eftir þetta og hann segir þar um þetta mál. Þá geta menn séð hvað háar kröfur hann gerir til vinnu manna: „Hvað sagði hver við hvern? Afskipti sjútvrn. af rækjustríðinu á Húnaflóa taka á sig stöðugt skoplegri myndir. Nú er rn. komið í hár saman við sýslumann þeirra húnvetninga, þar eð rn. telur að hann hafi ekki gefið nógu greinargóða skýrslu um málið,“ - þ. e. skýrslan sem ég las áðan, af því að það var óskað frekari skýringa. - „Sýslumaður segist hafa skýrt rn. frá því sem það hafi beðið um, en rn. er á öðru máli og segir að sýslumaður hafi m. a. vanrækt að taka fram í skýrslu sinni hvað einhver sagði við einhvern í síma. Það er því ekki með öllu vandalaust að vera sýslumaður húnvetninga,“ segir þm. „Nú er til þess ætlast að ofan á embættisstörfin gefi hann skýrslur um hvert húnvetningar hringi, við hverja þeir tali og hvað sagt sé.“  Minna mátti nú ekki gagn gera út af þessu eina símskeyti. Þetta er endurhæfing Alþfl. í sannri og réttri mynd. Hæstv. forseti. Ég hef nú verið nokkuð langorður, en mér hefur kannske verið mál að komast að því að 2. umr. átti sér stað hér í desembermánuði og hefur þetta mál verið á dagskrá hér hvað eftir annað, en alltaf verið tekið út af dagskrá eftir beiðni einhverra þm. hverju sinni. Ég hef ekki spurt hæstv. forseta hverjir það hafa verið. Ég hef aldrei óskað eftir því að málið hafi verið tekið út af dagskrá. En loksins heldur þó þessi 2. umr. áfram, og ég vona að það verði ekki gert nú álíka hlé og gert var fyrir jólin á þessari 2. umr. Þetta mál í heild hefur ekki verið neitt skemmtimál eða neitt skemmtiatriði fyrir mig og því siður fyrir þá starfsmenn sjútvrn. sem þurfa að standa í þessu máli. Það hefur fyrst og fremst mætt á skrifstofustjóra rn. sem hefur ekki fengið annað en kaldar kveðjur á báða bóga. Þetta mál er viðkvæmt deilumál, sérstaklega í Húnavatnssýslu. Það er líka viðkvæmt í Strandasýslu, en ég held það sé enn þá viðkvæmara í Húnavatnssýslu. Það er ákaflega erfitt bil að brúa þarna á milli þessara staða. Þetta mál er því ekki gamanmál. Þetta mál er orðið að miklu tilfinningamáli á báða bóga og ég held að fjölmiðlar, bæði blöð, útvarp og sjónvarp, eigi sinn stóra þátt í því hvað þetta mál fór út í mikla hörku. Og ég hef fengið ýmislegt á baukinn, sérstaklega í ýmsum greinum í Morgunblaðinu. En þó að ég sé talinn skapmaður, þá hef ég stillt mig um að svara öllum þeim ásökunum og hnýfilyrðum sem þar hafa komið fram undanfarna mánuði. En ég er ekki tilfinningalaus frekar en aðrir menn, og manni þykir þetta fullmikið þegar menn, sem eiga að heita menntaðir menn, háskólagengnir, eru farnir að brigsla mönnum um að nota sömu aðferðir gagnvart Blönduósi og nasistar viðhöfðu. Í næstu grein var sagt að þetta væri mjög svipað og innrás rússa í Tékkóslóvakíu. Þó var greinarhöfundur það sanngjarn, að hann sagði að innrás rússa væri þó sýnu verri, og maður verður alltaf að láta það koma fram þegar menn sýna slíka hófsemi í málflutningi. Ég ætla ekki að þylja þetta allt saman upp. En það verður hver maður að vita, sem gegnir ráðherrastarfi, að hann verður að skera á hluti og þá verður hann að gera það sem hann álítur réttast og sannest hverju sinni. Ég hef gert það á þann veg, að ég treysti mér ekki til þess að ganga fram hjá leyfisveitingu þeirra báta sem uppfylltu skilyrðin, en ég gerði það á þennan hátt. Þeir hófu innlagningu á hráefni til viðurkenndra verksmiðja sem voru á staðnum. Þessi Blönduósverksmiðja hefur verið íkveikja við Húnaflóa, og ég taldi að málið væri til lykta leitt með hótunarbréfi lögfræðinganna og bréfi hreppsnefndarinnar á Blönduósi. En það virðist ekki hafa verið. Það er tekið til upp á ný. Verksmiðjan fer af stað og hún heldur áfram. Þetta stríð hefur staðið allan tímann. Annar af þessum tveimur bátum er horfinn af sjónarsviðinu. hann varð fyrir áfalli um áramót, fór suður í slipp og á hann hefur ekki verið minnst síðan. Það er því um einn einasta bát að ræða og samt öll þessi viðkvæmni og öll þessi læti sem búin eru að vera. Það voru skemmtileg skeyti sem ég var að fá og vissi hvaðan voru ættuð, og ég get ekki stillt mig um að segja frá einu, sem ég fékk rétt áður en ég fór heim til mín að borða á gamlárskvöld : „Við húsmæður, sem vinnum hjá rækjuverksmiðjunni Særúnu hf. á Blönduósi, krefjumst þess að þér látið af ofbeldisaðgerðum gegn rækjuverksmiðjunni og sjáið um að við fáum vinnu, því að öðrum kosti verðum við atvinnulausar.“ Forsrh. fékk skeyti sama dag um að reka mig úr rn. Þannig var haldið á málum. Það var reynt að gera viðkvæmt mál eins erfitt og hægt var. Öll þessi blaðaskrif voru til skammar í þessu máli, þó að ekkert blaðanna hafi sjálft tekið afstöðu í þessu máli nema ef vera skyldi þessi Watergate-grein ritstjórans sem á sæti hér í Nd. Eins og ég sagði áðan, Morgunblaðið hafði enga skoðun á málinu og hefur ekki skoðun enn. Stundum hefur þó Morgunblaðið haft skoðun. Eftir að báturinn Nökkvi brýtur með því að fara á veiðar eftir að hann er sviptur veiðileyfi, kærir sjútvrn. bátinn og dómsmrn. tekur auðvitað við þeirri kæru og kærir hann fyrir ólöglegar veiðar þar sem hann hafi verið sviptur veiðileyfi. Málið er varið af því kappi og látum. Í fyrsta lagi er þess krafist að sjútvrh. verði kallaður fyrir rétt. Það yrði skemmtilegt í framtíðinni þegar landhelgisbrjótar væru teknir, hvaða sótraftur sem er, hvort sem hann er breskur eða af öðru þjóðerni, að verjendur þeirra geti sagt:Við heimtum dómsmrh. fyrir rétt. - Það verður gaman að vera dómsmrh. þá og mæta sem vitni við hvert landhelgisbrot. Þegar dómendur úrskurða að sjútvrh. skuli ekki kallaður fyrir rétt, þá er þess krafist að dómendur víki og því áfrýjað til Hæstaréttar. En samt geri ég eða sjútvrn. samkomulag í málinu þegar séð er algerlega hvernig málið fer. Báturinn eða réttara sagt skipstjóri bátsins verður auðvitað dæmdur í sekt, hann er brotlegur. Hitt er svo annað mál, að menn geta farið í einkamál út af því ef þeir telja sig hafa orðið fyrir skakkaföllum vegna banns á rækjuvinnslu sem þeir kalla svo. Samkomulagið, sem við gerum, er það að sjútvrn, og skipstjórinn á bátnum eru sammála um að leggja til við ríkissaksóknara að hann heimili réttarsátt í sakadómsmáli Húnavatnssýslu, sem sagt ákæruvaldið gegn þessum skipstjóra, á þann veg, að skipstjórinn greiði að mati dómenda sekt í ríkissjóð. Að réttarsáttinni gerðri mun sjútvrn. gefa út nýtt rækjuveiðileyfi á Húnaflóa til þessa sama manns er heimili honum rækjuveiðar á yfirstandandi vertíð með sömu veiðiskilyrðum og aðrir bátar eru háðir á þessu svæði, þó verði Nökkva ekki heimilt að veiða meira en 30 tonn. Ég geri þetta með tilliti til þess að ég vil fyrst og fremst reyna sættir. Þetta er gert í fullkominni óþökk forsvarsmanna hinna fjögurra byggðarlaganna, en ég hafði fyrir nokkru beðið aðstoðarmann minn, Einar Ingvarsson, að biðja oddvita allra þessara fimm byggðarlaga að koma til fundar í Rvík um þessi mál til þess að reyna að gera enn tilraun til að ná samkomulagi í þessu máli. Þá er auðvitað fyrst og fremst verið að hugsa um framtíðina, hugsa um það sem kemur eftir þennan vetur, og það var samkomulag á þeim fundi, að greina ekki frá neinu efnislega. Blöðin hafa haft úr nógu að spila í þessu máli þó að þau fái það ekki til viðbótar og það verður ekki gert. Hins vegar munu þessir menn eða aðrir fulltrúar hreppsfélaganna koma til næsta fundar, 20. mars n. k., til þess að halda þessum viðræðum áfram. Ég ætla þá ekki að hafa þessa ræðu lengri, en ég vil benda á það, að þetta er viðkvæmt mál og erfitt. Skrif og ályktanir þeirra, sem lítið þekkja til og lítt hafa sett sig inn í þessa viðkæmu deilu, hafa ekki orðið til þess að flýta neitt fyrir lausn hennar.



Herra forseti. Ég vil fyrst taka það fram, að ég lít svo á, að það frv., sem hér liggur fyrir til umr., sé ekki í neinum verulegum tengslum a. m. k, við þá deilu sem staðið hefur við Húnaflóa. Ég lít svo á að þetta frv. sé bæði miklu stærra mál og yfirgripsmeira en sú deila sem þar hefur staðið, svo ill sem hún hefur þó verið. Þess vegna undrast ég það mjög, þegar hæstv. ráðh. kemur hér í stólinn til þess að ræða um þetta mál að þá skuli hann telja henta að snúa höfðinu öfugt meginhluta af sinni ræðu í stað þess að horfa fram á veginn og ræða það más sem hér liggur fyrir. Ég tel að þau skrif, sem orðið hafa um þá deilu sem staðið hefur við Húnaflóa, hafi verið í mörgum tilvikum óheppileg. En ég tel einnig, að upprifjun á þessu deilumáli nú með þeim hætti, sem hæstv. sjútvrh. hefur gert, sé ekki til þess að bæta þetta mál og það hefði verið honum meir til sóma að láta það mái niður falla og horfa fram á veginn og stuðla áfram að sáttum í þessu máli. Ég hef litið svo á að með því samkomulagi, sem tekist hefur og ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir, sé þessu máli a. m. k. að verulegu leyti lokið og það sé þess vegna óheppilegt og raunar óviðeigandi að draga þær deilur, sem að baki eru, fram í dagsljósið hér á hv. Alþ. með þeim hætti sem hæstv. ráðh. hefur gert. Það er eitt af grundvallaratriðum í okkar þjóðfélagsskipan að þegnarnir skuli búa við frelsi, þeir skuli búa við frelsi til athafna, frelsi til að stunda atvinnu, þeir skuli búa við málfrelsi, fundafrelsi, ritfrelsi o. s. frv. Þessi réttur borgaranna er verndaður í stjórnarskrá lýðveldisins og er einn sá grundvallarréttur sem hvað helgastur er hverjum íslendingi. Þrátt fyrir það, að þessi réttur sé óskoraður, hefur verið talið nauðsynlegt að setja frelsinu skorður á marga lund. Ef frelsinu eru ekki settar skorður leiðir það gjarnan til stjórnleysis, ef frelsið er með öllu óhindrað og hömlulaust. Allar þær skorður, sem frelsinu eru settar í íslensku þjóðskipulagi, eru með þeim hætti að þær eru almennar. Þær eru almennar að því leyti, að þó að réttur borgaranna sé takmarkaður, þá skuli þó þess gætt að gera ekki upp á milli þeirra, þess skuli gætt að borgararnir hafi sama rétt með þeim mismun sem þeir kunna að hafa áunnið sér við nám, próf eða þekkingu, skv. reynslu eða á annan slíkan hátt. Þess er einnig gætt þegar takmarkaður er réttur borgaranna í íslensku þjóðfélagi og frelsi þeirra settar skorður, að þá sé það höfuðatriði að rétturinn sé ekki bundinn ákveðnum svæðum, eða ákveðnum kaupstöðum, ákveðnu byggðarlagi. Þetta eru höfuðatriði sem þær skorður, sem frelsinu eru settar, eru fólgnar í. Ég tel nauðsynlegt að rifja þetta upp, vegna þess að það frv., sem hér er á ferðinni gengur þvert á þau sjónarmið sem hér eru sett fram. Það brýtur gegn þessum meginsjónarmiðum í sambandi við frelsi íslenskra borgara eftir okkar stjórnskipan. Þetta gerist með þeim hætti að í frv. er t. d. skv. 1. gr. kveðið svo á, að tiltekið rn., í þessu tilviki sjútvrn., hafi heimild til þess að gera upp á milli aðila, gera upp á milli vinnslustöðva í sambandi við vinnslu á rækju og skelfiski. Sjútvrn. getur mælt fyrir um það til tiltekinna báta, sem hlut eiga að máli, að þeir skuli selja afla sinn í þessa vinnslustöð, en ekki hina. Það er verið að hverfa aftur til þess skipulags sem gilti á einokunartíma og ég hélt að flestir íslendingar vildu ekki hverfa að að nýju. Skv. 2. gr. þess frv. er sjútvrn. fengið í hendur það vald að ákveða án umsagnar eða að tilhlutan nokkurra aðila hvort vinnslustöð skuli rísa í tilteknu byggðarlagi á tilteknum stað eða ekkí. Rn. fær í hendur vald til þess að synja eða leyfa nýja rækjuvinnslustöð eða skelfiskvinnslustöð og fær í hendur vald til þess að synja um eða leyfa stækkun á þeim sem fyrir eru. Ég lít svo á að það vald, sem sjútvrn. er ætlað að fá í hendur með þessum hætti, samrýmist ekki þeim almennu takmörkunum á frelsi íslenskra ríkisborgara sem gilda á mörgum öðrum sviðum. Í lögum um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelgi, sem títt hefur verið vitnað til í umr. um þetta mál, er sjútvrn. fengið í hendur vald til að setja reglur um t. d. rækju- og skelfiskveiðar. Þessar reglur eru með öðrum hætti en hér er stefnt að því að fara inn á. Þessar reglur eru almennar. Þær eru almennar að því leyti, að sjútvrn. gefur út ákveðinn kvóta um aflamagn að till. Hafrannsóknastofnunarinnar og sjútvrn. hefur rétt til þess að ákveða tölu báta. Þessar reglur eru vitaskuld við það miðaðar að hafa hemil á veiðum á þessum fisktegundum, og slíkar reglur gilda á fleiri sviðum, um fleiri fisktegundir og slíkar almennar reglur gilda á margan hátt annan en þennan í sambandi við veiðar í íslenskri landhelgi. Það eru t. d. reglur um það til hvaða veiðisvæða fiskiskip af ákveðinni stærð mega sækja afla á vissum árstímum, eins og alkunna er og þarf ekki rekja. Þessar reglur eru sem sagt allar með þeim hætti að þær eru almennar og þar er ekki horfið að því að gera upp á milli einstaklinga, ekki horfið að því að gera upp á milli fyrirtækja eða horfið að því að gera upp á milli einstakra byggðarlaga eða kauptúna innan tiltekinna svæða. Með þessu frv. er því stefnt að því að taka upp algerlega nýja hætti í þessum leyfisveitingum og yfirráðum og forsjá hins opinbera. Ég skal ekki draga neina dul á það, að ég er þessu frv. gersamlega andvígur og mun greiða atkv. gegn því. Ég tel, að með þessu frv. sé verið í fyrsta lagi að brjóta gegn þeim sjónarmiðum sem ég hef lýst, brjóta gegn þeim almennu takmörkunum sem stjórnskipun ríkisins setur frelsi borgaranna. Það brýtur gegn grundvallarsjónarmiðum þess stjórnmálaflokks sem ég er hér fulltrúi fyrir og það brýtur gegn minni persónulegu lífsskoðun. Þetta segi ég þrátt fyrir það að hér sé, eins og hæstv. ráðh. ræddi um, um viðkvæmt deilumál að ræða. Ég tel að það sé skylda alþm. að taka afstöðu til slíkra mála eftir sinni sannfæringu og eftir sinni eigin skoðun, en ekki af neinum öðrum toga. Þess er einnig rétt að minnast, að það frv., sem hér er á ferðinni, er þarflaust að því leyti að það þurfi að koma á þessu fornaldar- og einokunarskipulagi til að hægt sé að hafa hemil á veiðum á rækju og skelfiski og hafa hemil á því að settar verði upp nýjar stöðvar. Eins og ég hef þegar vitnað til laga um veiðar með botnvörpu og flotvörpu, þá hefur rn. skv. gildandi lögum fullar heimildir til þess að takmarka í fyrsta lagi afla og í annan stað tölu báta sem aflann sækja. Ef um það er að tefla að nýjar rækjuvinnslustöðvar séu í uppsiglingu, þá getur rn. vitaskuld farið að þessum heimildum og neitað bátum um leyfi. Það getur neitað að fjölga bátum. Og ég skal taka það fram í sambandi við þá deilu, sem staðið hefur við Húnaflóa, að það var vitaskuld engin þörf á því fyrir núv. hæstv. sjútvrh. að veita fleiri leyfi til rækjuveiða heldur en fyrir voru á síðasta ári. Það var engin þörf á því. Það lá fyrir, að veiðikvótinn var minnkaður frá því sem var á síðustu vertíð, og það lá einnig fyrir, að sá fjöldi báta, sem voru gerðir út, var ekki í neinum vandræðum með að veiða það aflamagn sem leyfilegt var. Þess vegna var engin þörf á því og raunar engin ástæða til að fjölga bátum á þessu veiðisvæði á síðasta hausti. Hefði hæstv. ráðh. horfið að því ráði, þá hefðu, miðað við það sem hann sagði hér áðan, fallið út leyfi til tveggja báta á Skagaströnd, fallið út leyfi til tveggja báta á Blönduósi, fallið út leyfi til eins báts á Hvammstanga og eins báts á Hólmavík, og þar með hefði ekki verið um það að ræða að rækjuvinnsla hefði sprottið upp á Blönduósi á s. l. hausti. Þetta ráð hafði hæstv. sjútvrh. í hendi sér skv. gildandi lögum og þurfti ekki að flytja frv. af þessu tagi til að öðlast þann rétt eða hafa á þessu nægilegt vald. Að þessu ráði hvarf hæstv. ráðh. ekki og hann lýsti ástæðum fyrir því í ræðu sinni áðan. Hæstv. ráðh. sagði áðan að það hefðu verið einkanlega nokkrir aðstandendur Særúnar hf. og þá aðallega tilteknir lögfræðingar sem hefðu haft uppi andstöðu við það frv. sem hér er á dagskrá. Hæstv. ráðh. svaraði þessu vitaskuld sjálfur að mestu í ræðu sinni, vegna þess að hann rakti að nokkru umsagnir frá þeim stofnunum sem leitað var til í sambandi við frv. Þær umsagnir eru í fyrsta lagi frá Landssambandi ísl. útvegsmanna sem leggur til að frv. verði fellt, frá Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna sem leggur einnig til að frv. verði fellt eða látið daga uppi. Hæstv. ráðh. minntist ekki á umsögn frá Framkvæmdastofnun ríkisins sem leggur það til að frv. sé breytt, en telur óráðlegt að samþ. það í því formi sem það er lagt fram. Hæstv. ráðh. minntist ekki á umsögn eða samþykkt frá stjórn Félags rækjuvinnslustöðva. En maður skyldi ætla að rækjuvinnslustöðvarnar sjálfar, sem hæstv. ráðh. er nú alltaf að tala um að hann vilji vernda, hefðu átt rétt á að koma fram með það sem þessir aðilar vilja segja um þetta frv. Ég vil því - með leyfi hæstv. forseta - lesa þá umsögn, sem dags. er 17. des. 1974: „Sem umsögn um frv. til l. um samræmda vinnslu sjávarafla og veiðar, sem háðar eru sérstökum leyfum, vill stjórn Félags rækjuvinnslustöðva láta í ljós eftirfarandi álit: Stjórnin telur að í frv. felist óæskileg skerðing á atvinnufrelsinu í landinu. Fyrir hönd félagsmanna sinna óskar stjórnin ekki eftir þeirri einokunaraðstöðu sem framkvæmd l. gæti leitt af sér ef frv. verður samþ. sem lög. Nokkuð öruggt er að afkoma rækjuvinnslustöðva byggist fyrst og fremst á sömu aðalforsendum og aðrar greinar sjávarútvegsins, þ. e. aflabrögðum, hagkvæmni í rekstri hvers fyrirtækis og markaðsástandi erlendis. Af framangreindum ástæðum er stjórn Félags rækjuvinnslustöðva andvíg því að frv. verði samþ. sem lög. Stjórn Félags rækjuvinnslustöðva.“ Ég tel ástæðulaust, að þessi samþykkt liggi hér í láginni, og er þó um að ræða stjórn þeirra aðila, sem þeirri einokunaraðstöðu sem þetta frv. býður, á að þröngva upp á af hv. Alþ. Ég get auðvitað ekkert um það sagt hvað um frv. þetta verður hér á hinu háa Alþ., en verði það samþ. sem lög, þá tel ég að gengið sé inn á hættulega braut. Verði frv. þetta að lögum er verið að ryðja brautina fyrir slíkum leyfisveitingum, slíku drottnunarvaldi tiltekinna ráðuneyta yfir atvinnurekstrinum í landinu. Sú ríkisstj., sem nú situr að völdum, og þeir stjórnarflokkar, sem mynda núv, ríkisstj., kenna sig a. m. k. annar þeirra við frjálsræði. Það hefur verið eitt megininntakið í stefnu og störfum Sjálfstfl., eftir því sem hann hefur komið fram á hverjum tíma, að styðja frjálsræði í þjóðfélaginu, frjálsræði til atvinnurekstrar, frjálsræði til atvinnu, málfrelsi o. s. frv. Það er því með nokkrum ólíkindum að frv. sem þetta skyldi flutt af hæstv. sjútvrh. f. h. núv. hæstv. ríkisstj. En fyrst sú ríkisstj., sem nú situr, telur sér fært að flytja slíkt frv., þá vitum við að stjórnarskipti eru tíð á Íslandi og enginn veit lífdaga þeirrar ríkisstj., sem nú situr, né heldur hvernig sú ríkisstj. verður skipuð, sem í valdastóla sest að þessari genginni. Það kynni að vera að sú ríkisstj., sem þá tæki við völdum, hefði ekki þessi frjálsræðismarkmið að leiðarljósi í orði kveðnu eða í stefnuskráratriðum. Það kynni að vera að sú ríkisstj., sem þá tæki við völdum, hefði önnur sjónarmið að markmiði. Það gæti skeð að það yrði sósíalistísk ríkisstj., - ríkisstj. sem hefði það að markmiði skv. stefnuskráryfirlýsingum sinna stuðningsflokka að koma á sósíalisma í atvinnurekstrinum á Íslandi, að koma á fót almennu leyfakerfi fyrir því að stofna ný atvinnufyrirtæki og stækka önnur og fleira á þeirri hraut. Það kynni sem sagt að vera að sú ríkisstj. styddist við stuðningsflokka sem hefðu þetta ýmist beint eða óbeint sem markmið í sínum stefnuskráryfirlýsingum, og gildir þá einu hvað sú ríkisstj. mundi e. t. v. telja sér henta að lýsa yfir við sína valdatöku. En úr því að sú ríkisstj., sem nú situr og mynduð er af Sjálfstfl. og Framsfl., telur sér fært að flytja hér frv. sem þetta, þá má telja víst að ekki yrði róttækari sósíalistískri ríkisstj., sem kynni að taka við völdum hér á Íslandi fyrr eða síðar, óglatt af því að flytja frv. um frekari skerðingar á athafnafrelsi landsbúa en hér er lagt til.  Þetta frv. er kannske nokkur prófsteinn á það, hvað málefnaleg afstaða er mikils virði hjá hv. þm. Þetta er prófsteinn á það - og ég tala þá kannske sérstaklega til minna flokksbræðra hér á Alþ. - hvort þeir láta stefnuskráratriði ráða, hvort þeir vilja framfylgja þeirri skoðun og þeirri stefnu, sem Sjálfstfl. hefur grundvallast á, eða hvort þeir vilja láta önnur hentistefnusjónarmið ráða, sjónarmið sem eru kannske bundin ímynduðum pólitískum hagsmunum í ákveðnum kjördæmum með tilliti til ákveðinna byggðarlaga eða jafnvel einstakra manna. Ég lít svo á að frv. þetta sé prófsteinn á það hvort málefnalegur bakfiskur er að einhverju marki í þm. sem um það koma til með að greiða atkv. Hæstv. sjútvrh. gerði í sinni furðulegu ræðu áðan litla tilraun til að mæla fyrir þessu frv. Eins og ég sagði áðan sneri hann höfðinu á bak aftur og rakti sögu rækjudeilunnar við Húnaflóa, þrátt fyrir það að þá deilu ætti að leitast við eftir öllum ráðum að kveða niður og það ætti að vera ekki síst hans keppikefli sem æðsta yfirmanns þessara mála að bera klæði á vopn og hlutast til um það að friður takist með mönnum og byggðarlögum. Ég hafði ekki ætlað mér að fara út í þessa deilu hér og tel það raunar mjög svo óviðeigandi. Ég vil þó ítreka það að sú deila hefur valdið miklum sárindum og er viðkvæm. Þegar slík deila kemur upp er a. m. k. hætta á því að hún nái yfir fleiri svið, og ég lít svo á að ef ekki hefði tekist að leysa þessa deilu og kveða hana niður, fá hana út úr heiminum, þá væri a. m. k. mikil hætta á því að á eftir mundi fylgja slóði vandræða á milli þeirra sveitarfélaga sem þarna eiga hlut að máli. Þess vegna einnig ætti það að vera höfuðkeppikefli okkar, sem teljumst fulltrúar þeirra byggðarlaga sem um er rætt, að haga svo okkar orðum að líkur megi verða til þess að sættir verði sem fyrst. Ég tek það fram út af því samkomulagi, sem gert hefur verið og ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir, að ég tel mig hafa átt nokkurn hlut að því máli, en ég hef á þeim tíma sem þær sáttaumleitanir hafa staðið forðast að láta nokkur þau orð falla um þetta mál á opinberum vettvangi er gætu orðið til þess að skaða þá lausn sem nú er fengin. Ég tel að þótt lausnin sé fengin, þá sé það einnig og eigi að vera höfuðmarkmið þeirra manna, sem teljast fulltrúar þeirra byggðarlaga sem hér eiga hlut að máli, að vera ekki að óþörfu og af gráleik, eins og hæstv. sjútvrh. gerði hér, að rifja þær deilur upp sem staðið hafa. Ég skal ekki svo fara frekar út í þau efni að neinu marki. Ég vil aðeins taka það fram út af þeirri upptalningu, sem hæstv. ráðh. lét hér fylgja um ýmis hagsmunamál blöndósinga, að þar var vitaskuld um að ræða hagsmunamál sem fulltrúar frá sveitarstjórn Blönduóshrepps voru að kynna fyrir sínum þm. og fyrir þeim hæstv. ráðh. sem þar sátu á fundi. Ég tel það alls óviðunandi að draga slík mál hér inn og reyna að gera það með háðulegum hætti, með því orðalagi sem hæstv. ráðh. valdi. Ég vil einnig láta það koma hér fram í sambandi við það, að hæstv. ráðh. sagði að afgr. hefðu verið með forgangshraði og utan við allar reglur tvö lán til blöndósinga eftir þennan fund, að eftir því sem ég veit best er þétta forgangshrað með þeim hætti að annað af þessum lánum hefur ekki verið afgr. enn. Ég vænti þess, vegna þess að fundur mun vera hjá stjórn Framkvæmdastofnunar ríkisins í fyrramálið, að þetta forgangshrað verði þá með þeim hætti að stjórn Framkvæmdastofnunar sjái sér fært að afgr. nú þetta mál að þremur mánuðum liðnum, en um var að ræða 1 millj. kr. til tiltekins fyrirtækis. Ekki var það nú stórmál. En þetta sýnir m. a. að mál af þessu tagi eiga ekkert erindi í sambandi við það frv., sem hér liggur fyrir, og það hefði hæstv. ráðh. átt að vita. Ég vil einnig láta það koma fram út af þessari deilu, úr því hún var svo mjög borin hér á góma, að tilteknir aðilar, þ. e. a. s. þeir sem stóðu að Særúnu hf., og það fólk sem að meginhluta byggir það hérað sem hún reis upp í, og enn fremur mjög margir aðrir landsmenn töldu að brotinn hefði verið réttur á þeim aðilum sem þarna áttu hlut að máli. Ég lít einnig svo á að ef fólkið í landinu telur að brotinn sé á því réttur, jafnvel þótt finnist hæpinn lagastafur fyrir, sem ég efast um að sé í þessu tilviki, þá mun það ekki standast. Þessu hefur enda verið hnekkt með því samkomulagi sem gert hefur verið og ég þakka hæstv. ráðh. enn. Ég ætla svo ekki, hæstv. forseti, að lengja umr. um þá mjög svo leiðu og sársaukafullu deilu sem staðið hefur við Húnaflóa. Ég tel að opinberar orðræður um það mál ætti að hafa í sem mestu hófi eftirleiðis. En ég ítreka það, að frv. það, sem hér er til umr., hefur það í för með sér að gefa ráðh. sjávarútvegsmála, hvort sem það er hæstv. ráðh. Matthías Bjarnason eða einhverjir aðrir þeir sjútvrh. sem setjast í það sæti síðar meir, - gefa þeim tilefni og tækifæri til að gera upp á milli manna, gera upp á milli byggðarlaga og gera upp á milli fyrirtækja. Þetta frv. felur það í sér að hæstv. sjútvrh., hver svo sem hann er, fær þessar heimildir í hendur, og þeir hæstv. sjútvrh., sem eiga eftir að sitja í þeim stól, munu vitaskuld verða bundnir af mismunandi sjónarmiðum. Þeir munu taka mið af mismunandi sjónarmiðum, ímynduðum eða raunverulegum, pólitískum, persónulegum eða út frá byggðasjónarmiðum, allt eftir því hver þar á hlut að máli hverju sinni. Ég vil ekki gefa sjútvrh. eða sjútvrn. alfarið slíkt vald. Ég vil ekki ryðja þá braut að farið sé út í það að tiltekin rn. í stjórnarráðinu hér í Reykjavík fái vald til þess að segja fyrir um það við landslýðinn, hvort þessi eða hinn megi stofna fyrirtæki, hvort setja megi upp fyrirtæki á þessum stað eða öðrum eða hvort sjómenn megi landa afla sínum í þessari höfn eða hinni og selja afla til vinnslu hjá þessu fyrirtæki eða hinu. Þessa braut vil ég ekki ganga út á, og ég vara enn við því að þetta frv. verði samþ. til þess að opna þá slóð. Svo að ég tali aðeins til flokksbræðra minna hér á hinu háa Alþ., þá hafa þeir nú í seinni tíð, eins og ég, oft talað um dreifingu valds í þjóðfélaginu. Þeir hafa talað um að miðstjórnarvald væri orðið mikið, þeir hafa talað um það að valdið hafi verið dregið saman í stjórnarráðsskrifstofunum hér í Reykjavík, þangað sé einnig safnað saman fjármagninu og þaðan sé deilt og drottnað yfir landslýðnum, Það frv., sem hér er á ferðinni, hefur ekki í för með sér mikla samþjöppun fjármagns í höfuðstöðvunum og það sýnist e. t. v. ekki við fyrsta yfirlit leggja þungan stein í byggingu þess mikla miðstjórnarvalds sem hér er risið. En þegar nánar er að gætt, þá er hér stefnt að því að flytja í tilteknum efnum óskorað vald yfir frelsi borgaranna á þessu sviði til einnar stjórnarráðsskrifstofu og til eins manns í þjóðfélaginu. Það stríðir því gersamlega gegn öllum kenningum Sjálfstæðisfl. um dreifingu valdsins. Það stríðir gegn þeim grundvallarsjónarmiðum að öðru leyti sem hann hefur byggt á. Og ég vænti þess, að enda þótt það sé hæstv. sjútvrh., sjálfstæðismaðurinn Matthías Bjarnason, sem flytur þetta frv., þá nái það ekki fram að ganga. Og ég leyfi mér að enda þessi orð mín á því að beina þeirri eindregnu ósk til hæstv. sjútvrh. að hann falli frá því að knýja þetta frv. fram hér á hinu háa Alþ. Það er vitaskuld alkunna að mörg stjórnarfrv. daga uppi og ekkert við því að segja, og það er vitaskuld ekkert vandara um fyrir þennan hæstv. ráðh., þótt frv. þetta dagi uppi, heldur en oft hefur verið fyrir ráðh. í íslenskri ríkisstj. Ég skal ekki orðlengja þetta meir. Ég vænti þess að hv. þd. taki afstöðu og hver og einn hv. þm. taki afstöðu í samræmi við eigin skoðun, ekki af tilhliðrunarsemi við þá hæstv. ríkisstj., sem nú situr, vegna þess að um stjfrv. er að ræða, ekki af tilhliðrunarsemi við hæstv. ráðh. sem málið hefur flutt og ekki af neinum öðrum sjónarmiðum en þeim, sem þingsköp og stjórnarskrá ákveða að þm. skuli starfa eftir. Ég tel að þegar svo er vegið að frelsinu sem gert er með þessu frv., vegið að þeim almennu reglum sem gilda um skerðingu á frelsi einstaklinga og fyrirtækja, þá beri hverjum hv. þm. að skoða hug sinn vel áður en slíkt frv. er samþ. Þar á ofan virðist einsýnt, a. m. k. að mínum dómi, að frv. sé óþarft til þess að hafa hemil á þeim efnum sem því er þó ætlað að ná til. Þess vegna tel ég að sæmd Alþ. mundi vaxa að mun ef frv. þetta yrði fellt eða það látið daga uppi.