Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um búfjárrækt. Það er 465. mál. Þá hefur frv. verið dreift á þskj. 1097 eins og það kom frá hv. Ed. Frv. er að hluta til ætlað að koma í stað gildandi laga um búfjárrækt, eða laga nr. 31/1973, og það felur í sér talsverðar breytingar frá gildandi lögum. Við samningu þess voru einkum höfð að leiðarljósi tvö markmið, þ.e. að skipta skyldi upp núverandi lagabálki um búfjárrækt þannig að sett yrðu sérstök lög um búfjárhald annars vegar og hins vegar almenn löggjöf um búfjárrækt og er þetta frv. afrakstur þeirrar vinnutilhögunar og lýtur að búfjárræktarstarfinu sjálfu. I. kafli frv. fjallar um tilgang laganna og yfirstjórn, II. kafli um skipan búfjárræktar og III. kafli um verndun séreinkenna í íslensku búfé, þ.e. erfðageymd eða varðveislu erfðaeiginleika í íslensku búfé, og um útflutning búfjár. Í IV. kafla laganna eru svo almenn ákvæði. Meðal helstu nýmæla í frv. má nefna að í 2. mgr. 4. gr. er gert ráð fyrir að ráðherra geti með samþykkt Búnaðarfélags Íslands viðurkennt einstök búgreinasamtök til að fara að einhverju eða öllu leyti með þau verkefni sem ákveðin eru í lögum þessum og snerta þá viðkomandi búgrein. Þetta ákvæði á sér í raun hliðstæðu í 4. gr. laga nr. 46/1985, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, og er sem sagt áframhald á því í lagasetningu að viðurkenna möguleika einstakra búgreinasamtaka til að hafa forræði um sín mál. Síðan eru ýmis önnur nýmæli í frv. sem ég rakti í framsöguræðu fyrir málinu í hv. Ed. og vísast til þess hér. Ég vil geta þess að hv. Ed. fjallaði ítarlega um þetta mál og svo vel tókst til að samstaða varð um afgreiðslu þess og sameiginlega flutti landbn. Ed. ákveðnar brtt. sem margar hverjar lutu að því að taka til greina athugasemdir frá aukaþingi búnaðarþings sem kallað var saman sérstaklega til að fjalla um ekki síst þetta frv. Ég tel því að málið sé, í þeim búningi sem það kemur til hv. Nd., orðið vel undirbúið og að góð samstaða hafi tekist um meginefni þess eins og afgreiðsla Ed. ber vitni um. Ég vísa svo að öðru leyti til framsöguræðu þeirrar sem ég flutti fyrir málinu í hv. Ed. og legg til að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn.

Pálmi Jónsson Herra forseti. Frv. þetta eins og það kemur frá hv. Ed. er verulega breytt frá því það var lagt fram og sést að hv. Ed. hefur tekið af skarið og breytt frv. í samræmi við það sem lagt var til á aukafundi búnaðarþings í síðasta mánuði. Ég held að það komi í ljós að hv. Alþingi sjái sér fært að breyta málum þannig að um þau geti orðið sæmilegur friður og taki ráðin af hæstv. ríkisstjórn og hæstv. ráðherra sem vildi koma þessu máli fram með allt öðrum hætti, þeim hætti að fella niður öll framlög til félagsstarfs í búfjárrækt í landinu og hafa það gjörsamlega opið sem áður hafði verið í lögum, en í þetta frv. eins og það kemur frá hv. Ed. er þó sett tiltekið lágmark sem síðan er gert ráð fyrir að verði vísitölutryggt í meðferð þessara mála til frambúðar. Ég fagna því að hv. Ed. skyldi taka á málinu með þessum hætti og, eins og ég sagði, taka ráðin af hæstv. ríkisstjórn og hæstv. ráðherra varðandi þær fyrirætlanir sem birtust í frv. eins og það var lagt fram upphaflega. Það sannast að ferð þeirra bændahöfðingja til aukaþings á búnaðarþingi hefur ekki verið til einskis hvað þetta snertir þar sem þeir sáu sig knúða til þess að stofna til ferðar hingað til Reykjavíkur til aukafundar á afbrigðilegum tíma í búnaðarþingi til þess að snúast til varnar gegn núv. hæstv. ríkisstjórn í málefnum landbúnaðarins.

Frsm. allshn. (Jón Kristjánsson) Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti allshn. um frv. til laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði. Þetta mál hefur verið til meðferðar hjá hv. Ed. í vetur og fengið þar ítarlega meðferð, en eigi að síður taldi allshn. Nd. rétt að hafa nokkuð ítarlega umfjöllun um þetta frv. og hún kallaði til viðræðu eftirtalda: Þorstein Geirsson ráðuneytisstjóra, Markús Sigurbjörnsson prófessor, Skúla Guðmundsson lögfræðing, Þorleif Pálsson, deildarstjóra í dómsmrn., Gest Jónsson og Jóhann H. Níelsson, lögfræðinga frá Lögmannafélagi Íslands, Friðgeir Björnsson og Valtý Sigurðsson frá Dómarafélagi Íslands, Rúnar Guðjónsson og Ásgeir Pétursson, sýslumenn frá Sýslumannafélagi Íslands. Einnig barst nefndinni úttekt Fjárlaga- og hagsýslustofnunar á kostnaði sem hlýst af framkvæmd laganna en sá kostnaður var samkvæmt þeirri úttekt um 55 millj. kr. á ári. Nefndin náði samkomulagi um að mæla með því að frv. verði samþykkt óbreytt að öðru leyti en því að Valdimar Indriðason var fjarverandi við lokaafgreiðslu málsins. Undir nál. skrifa Jón Kristjánsson, Kristín Halldórsdóttir, Geir Gunnarsson, Kristinn Pétursson, Guðni Ágústsson og Sighvatur Björgvinsson en þeir nefndarmenn mæla með samþykkt frv. óbreytts eins og það var afgreitt frá Ed.

Valdimar Indriðason Virðulegi forseti. Eins og kom fram hjá hv. frsm. allshn. var ég ekki mættur á fundi sem afgreiddi málið. Ég er ekki að deila á það við hann eða nefndina að hafa tekið málið út vegna þess að ég er hér aðeins um skamman tíma og gat ekki kynnt mér þetta og var ekki við þegar málið var tekið út. Ég veit það hins vegar að forveri minn, sem ég gegni hér sæti fyrir, var mjög mikill talsmaður í þessu máli og vildi gera sínar breytingar við það. Ég hef farið lítillega í gegnum frv. og sé ýmsa vankanta á því frá mínu sjónarmiði. Ég dreg mjög í efa þá kostnaðaráætlun sem sett er þarna upp um þessa breytingu. Þessi flutningur á milli embætta og heimildin um það að þeim sem sitja í dag megi fjölga um helming frá því sem frv. gerir ráð fyrir, ef þeir sækja um á annað borð, held ég að geri það að verkum að kostnaðurinn sé algjörlega vanmetinn í þessu efni. Ég skil alveg ástæðuna fyrir þessu hjá flm. varðandi okkar sáttmála við mannréttindadómstólinn í sambandi við þau mál sem þar eru flutt, en ég held að við þurfum að skoða það mjög alvarlega og betur hvort að við þurfum að vera svo undir hælnum á erlendum lögfræðingum í þessum efnum að við getum ekki haft okkar eigin lögsögu hér um. Þess vegna er það að þetta á eftir að draga ýmislegt á eftir sér, og veruleg breyting verður þarna á öllum embættum, má segja alls staðar utan Reykjavíkur, sem ég held að sé ekki til bóta. Þarna er verið að draga vald úr héruðum í staðinn fyrir að flytja það til þeirra. Sýslumenn verða innheimtumenn ríkissjóðs eins og þeir hafa verið. En þeir fjalla ekkert um dómsmál nema rannsókn, dæma ekkert eftir þessu. Sérstök dómhöll á að rísa í hverjum landsfjórðungi þar sem það er ekki fyrir hendi. Svo á þetta að kosta aðeins 50 millj. kr. Ég trúi þessu ekki. Þess vegna get ég ekki stutt þetta frv. að svo komnu máli. Ég hefði viljað fresta þessu til haustsins, það liggur ekki meira á en svo. Það er ekki fyrr en 1. júlí 1992 ef ég man rétt sem þetta á að taka gildi. Þess vegna gæti málið fengið hér frekari umfjöllun og mætti því geyma það til haustsins. Það er það sem ég færi fram á.

Ólafur Þ. Þórðarson Ég hefði eiginlega óskað eftir því að umræðu um þetta mál yrði frestað. Það er svo að í því málaflóði sem hér streymir inn er það misjafnt hvað manni hefur gefist tími til að fara ofan í saumana á þeim málum sem eru að koma frá nefndum. Hér er verið að fjalla um nokkuð gamalt ágreiningsmál og mér sýnist að þar stefni hlutirnir í það sama, að miðstýringin er stöðugt að aukast í landinu. Það er verið að færa valdið burt úr héruðunum og til höfuðborgarinnar. Ég er ekki heldur viss um að hæstv. dómsmrh. geri sér grein fyrir því að auðvitað er verið að semja fjárlög með svona ákvörðunum. Það er verið að taka ákvörðun um aukin ríkisútgjöld, aukinn halla á íslenskan sjávarútveg. Hver borgar þetta annar? Og það út af því að menn hjóla á Akureyri á reiðhjólum á annan veg en kerfið þar nyrðra er ánægt með og halda svo áfram út í Haag með vitleysuna. Það á að umturna sýslumannakerfi landsins, hvorki meira né minna. Það er ekki skrýtið þótt ráðherrum sé skemmt, það er ekki skrýtið þótt þeim sé skemmt. Ég man hins vegar eftir því að menn afgreiddu hér á færibandi frumvarp um Bifreiðaskoðun Íslands hf., úthugsað miðstýringarkerfi sem strandaði á Strákagöngunum fyrir norðan, enda gerir hæstv. samgrh. ráð fyrir að nú þurfi að víkka göngin. Það er strax komið á dagskrá. Hvað á að gera svo að hægt sé að sinna lögum landsins? Lagasetning með þeim hraða sem verið er að framkvæma á seinustu dögum þingsins er því miður mjög oft vanhugsuð. Það er búið að leggja fram af lögfræðingum í þessu landi mjög greinargóðar skýringar á því hvað það er sem við þurfum að gera svo hægt sé að standa á því að hér sé búið að aðskilja framkvæmdarvald og dómsvald sem í sjáfu sér þarf að aðskilja. En að það þurfi að byggja upp þetta bákn sem hér er verið að tala um, sóa fjármunum á þennan hátt, það er engin nauðsyn. Vandamál íslenska dómkerfisins hafa löngum verið hér í Reykjavík en ekki úti á landi. Ég hefði eindregið viljað óska eftir því við hæstv. forseta að hann frestaði þessari umræðu þar sem ég var í hádeginu að gera gangskör að því að fá gögn um þetta mál til að geta rætt það nægilega efnislega og ég veit að þau verða komin í mínar hendur á morgun og hefði þá viljað eiga kost á því að ræða þetta mál nokkuð ítarlega hér í deildinni.

Pálmi Jónsson Herra forseti. Ég vil leyfa mér að taka undir með hv. 2. þm. Vestf. og óska eftir því við hæstv. forseta að hann fresti þessari umræðu og taki fyrir önnur mál á dagskrá sem brýnna er að koma áfram að því er honum kann að sýnast og vil gjarnan heyra viðbrögð hæstv. forseta. Ég gæti þá stytt mál mitt að þessu sinni ef hann vill verða við þeirri ósk, ella sé ég ekki ástæðu til að stytta ræðu mína að sinni.

Eins og hér gefur á að líta eru 8., 9., 10. og 11. mál ákaflega samtvinnuð og forseti vildi í rauninni um leið spyrja hv. ræðumann hvort frestunarbeiðnin eigi við um öll þessi mál.

Það er eðlilegt að fylgifrumvörp lúti sömu meðferð hér í hv. deild.

Þá vill forseti lýsa því yfir að fyrir sinn hlut getur hann fallist á frestunarbeiðni, um sinn a.m.k.

Ég fresta þá ræðu minni, hæstv. forseti.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Á þskj. 1047 liggur fyrir álit fjh.- og viðskn. varðandi frv. til laga um breytingu á lögum um söluskatt á þskj. 816. Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt óbreytt eins og Ed. afgreiddi það. Hér er um þingmannafrumvarp að ræða og ég verð nú að segja að það er nokkuð áhættusamt að flytja mál með þeim hætti sem hér er gert og eðlilegra hefði verið að þetta mál hefði verið flutt sem stjfrv. og líklegra til að ná fram að ganga með þeim hætti. Það varð hins vegar niðurstaða nefndarinnar að mæla með þessu máli. Það er verið að létta söluskatti af sérhæfðum tækjum til garðyrkju, þ.e. að gefa heimild til þess. Undir þetta rita nefndarmenn en Ingi Björn Albertsson gerir það með fyrirvara.

Ingi Björn Albertsson Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. frsm. að ég ritaði undir þetta með fyrirvara og það geri ég vegna þess að hér var mikið og hart barist fyrir því að setja á undanþágulaust söluskattskerfi á síðasta þingi. Nú bregður hins vegar svo við að fulltrúi fjmrh. er látinn flytja hér frv. um að brjótast út úr þessu undanþágulausa kerfi og því er ég algjörlega mótfallinn. Ég tel að þar með séum við að taka ákveðið fordæmisskref sem verði erfitt að snúa af og vil benda á að það væri jafnvel öllu nær að veita þá undanþágur til alls kyns hjálpartækja til aðstoðar blindum og heyrnarlausum eða einhverjum slíkum hópum. Það má eins minna á fsp. sem hv. 1. þm. Vesturl. var hér með á þingi fyrr í vetur um að fella niður söluskatt af flotgöllum og björgunargöllum fyrir sjómenn og væri það vissulega jafnþarft mál ef ekki þarfara en þetta tiltekna mál hér, enda tel ég að ef þarf að fella þessi gjöld niður af t.d. þessari grein þá væri öllu nær að gera það í einhvers konar endurgreiðsluformi en að brjóta upp undanþágulausa söluskattskerfið. Í sjálfu sér er ég hins vegar ekkert á móti því að styðja þessa grein, grænmetis --- ef kalla má þetta grænmetisiðnað eða eitthvað slíkt. Þess vegna hef ég ritað undir þetta með fyrirvara.

Frsm. iðnn. (Hjörleifur Guttormsson) Virðulegur forseti. Á þskj. 1086 er nál. iðnn. um frv. til laga um breytingar á lögum nr. 62 5. sept. 1986, um rétt manna til að kalla sig verkfræðinga, húsameistara, húsgagna- og innanhússhönnuði, tæknifræðinga eða byggingafræðinga. Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt. Frv. felur í sér að orðið ,,landslagshönnuður`` verði lögverndað starfsheiti. Kjartan Jóhannsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Nál. var undirritað af öðrum nefndarmönnum iðnn.

Frsm. landbn. (Alexander Stefánsson) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 1091 með brtt. á þskj. 1092. Það er um frv. til laga um breytingar á lögum nr. 77 1. október 1981, um dýralækna, með síðari breytingum. Efri deild hafði gengið frá málinu og samþykkt frv. óbreytt eins og það var lagt fram. Hins vegar kom í ljós við yfirferð landbn. Nd. að það hafði orðið mikil yfirsjón í sambandi við samningu þessa frv., í landbrn. væntanlega, þar sem í ljós kom að ekki hafði verið tekið tillit til breytinga á þessum lögum sem gerðar voru 1985, þ.e. laga nr. 61 1985, þar sem að hluta til var sett inn með þeirri lagabreytingu það sem er í þessu frv. Nefndin fjallaði um frv. og fékk á sinn fund Pál A. Pálsson yfirdýralækni sem m.a. benti á þennan ágalla frv. Nefndin fór í það að bera þetta nákvæmlega saman og það varð að sjálfsögðu niðurstaðan að þarna höfðu orðið mistök sem bæði má rekja til landbrn. og einnig til hv. landbn. Ed. og Ed. sem afgreiddi þetta mál athugasemdalaust. Nefndin mælir með samþykkt frv. með þeim breytingum sem fluttar eru á sérstöku þingskjali. Breytingar þessar eru gerðar að höfðu samráði við yfirdýralækni og því til viðbótar lögskýringamenn hér í hv. Alþingi. Undir þetta nál. skrifa auk frsm. Guðni Ágústsson, Jón Sæmundur Sigurjónsson, Pálmi Jónsson, Ingi Björn Albertsson, Þórður Skúlason og Eggert Haukdal. Breytingarnar á þskj. 1092 eru í stuttu máli þannig að í sambandi við 1. gr. frv. kemur í ljós að eins og hún er sett upp eru bæði b.-liður og c.-liður óþarfir því að efni þeirra er í lögum frá 1985, nr. 61 eins og áður sagði. Nefndin leggur til að 1. gr. orðist svo: ,,Við 2. gr. laganna, sbr. l. nr. 69/1982 og l. nr. 61/1985, bætist ný málsgrein er verði 4. mgr. og orðist svo: Landbrh. ákveður, að fengnum tillögum yfirdýralæknis, hvar dýralæknar hafa búsetu.`` Þetta er í raun og veru a.-liður í því frv. sem um er að ræða, en b.- og c.- liðir falla brott og þess vegna verður greinin svo, og síðan þessi nýja mgr.: ,,Landbrh. ákveður, að fengnum tillögum yfirdýralæknis, hvar dýralæknar hafa búsetu.`` Önnur brtt. er við upphaf 2. gr., en eins og upphaf þeirrar greinar er í frv. er þar vísað til laga nr. 77/1981 þar sem stendur að forseti skipi yfirdýralækni og héraðsdýralækna og að skipun yfirdýralæknis skuli lengst gilda til sex ára í senn. Þarna var gerð breyting með lögunum nr. 61/1985 þar sem inn kom ,,og dýralækni fisksjúkdóma`` sem hefði fallið út með þessu. Nefndin leggur því til að upphaf 2. gr. orðist svo: ,,5. gr. laganna, sbr. 2. gr. l. nr. 61/1985, orðast svo: ,,Forseti skipar yfirdýralækni, héraðsdýralækna og dýralækni fisksjúkdóma. Skipun yfirdýralæknis skal lengst gilda til 6 ára í senn.`` Síðan heldur greinin áfram eins og í frv. Herra forseti. Ég legg til að þessar breytingar verði samþykktar.

Frsm. félmn. (Jón Sæmundur Sigurjónsson) Virðulegi forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og fékk til fundar við sig eftirtalda: Frá menntmrn. Örlyg Geirsson skristofustjóra og Hákon Torfason deildarstjóra, frá Fóstrufélagi Íslands Selmu Dóru Þorsteinsdóttur, formann Fóstrufélags Íslands, og Örnu Jónsdóttur, formann fulltrúaráðs Fóstrufélags Íslands, og fræðslustjórana Helga Jónsson og Guðmund Inga Leifsson. Þá störfuðu þeir Húnbogi Þorsteinsson, skrifstofustjóri í félmrn., og Ingimundur Sigurpálsson, bæjarstjóri í Garðabæ, með nefndinni. Nefndin mælir með samþykkt frv. með breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þskj. Breytingar þessar eru gerðar í samráði við þá aðila er nefndin kallaði á sinn fund og nefndir eru hér á undan. Hér er þó ekki um veigamiklar efnisbreytingar að ræða og í öllum meginatriðum fellst nefndin á afgreiðslu efri deildar á frv. Einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kunna að koma. Undir þetta nál. skrifa Guðrún Helgadóttir, Alexander Stefánsson, Geir H. Haarde, Eggert Haukdal, Jón Kristjánsson, Kristín Einarsdóttir og Jón Sæmundur Sigurjónsson.

Þórður Skúlason Herra forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir til umræðu, frv. til l. um breytingu á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga, er að hluta til gamall kunningi. Eins og ég þykist vita að menn muni þá var þetta frv. lagt fram hér á hv. Alþingi í fyrra og var síðan dregið til baka í tengslum við efnahagsráðstafair ríkisstjórnarinnar fyrir réttu ári síðan. Eins og þetta frv. var þá hafði það verið til umfjöllunar úti í þjóðfélaginu og m.a. í samtökum sveitarstjórnarmanna og á vettvangi sveitarstjórna. Við það frv. eins og það lá þá fyrir kom fram mikil andstaða hjá sveitarstjórnum almennt. Það frv. sem hér liggur fyrir er hins vegar töluvert öðruvísi úr garði gert og raunverulega er á þessum frv. tveimur meginmunur. Þar á ég við í fyrra lagi fjárhagsþáttinn, sem vantaði í eldra frv. en er núna tekinn inn í það frv. sem hér liggur fyrir, um breytingar á fjármálalegum samskiptum ríkis og sveitarfélaga, og þær vega auðvitað mjög þungt eða um 1,4 milljarða kr. Þar er um að ræða framlög sveitarfélaganna til sjúkratrygginganna eða sjúkrasamlaganna, til Atvinnuleysistryggingasjóðsins og framlög til greiðslu á tannlæknakostnaði. Framlög sveitarsjóðanna til þessa verkefnis falla niður með þessu frv. Sömuleiðis er í tengslum við þetta frv. jafnframt flutt frv. til laga um tekjustofna sveitarfélaga. Þar er gert ráð fyrir gjörbreytingu á Jöfnunarsjóði sveitarfélaga og er sú breyting raunverulega grundvöllur og forsenda og lykilatriði í sambandi við þetta verkaskiptafrv. Raunverulega má líka segja að í sambandi við þessi frv. bæði sé að stórum hluta til dregin til baka sú skerðing sem hefur gilt um framlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Niðurstaðan af báðum þessum málum er raunverulega málamiðlun. Annars vegar á milli sveitarfélaganna sameiginlega og ríkisins og hins vegar málamiðlun á milli minni sveitarfélaga og stærri sveitarfélaga. Auðvitað er það svo með sveitarstjórnarmenn að þeir eru misjafnlega sáttir við þá niðurstöðu sem hér liggur fyrir en þrátt fyrir það er góð samstaða um málið meðal sveitarstjórnarmanna. Það hefur farið fram ítarleg kynning á málinu meðal þeirra. Málið hefur verið sent til umsagnar öllum sveitarstjórnum og það hefur verið kynnt á vettvangi sveitarstjórna eins og í fulltrúaráði Sambands ísl. sveitarfélaga og dreifbýlisnefnd sambandsins. Mig langar í því sambandi, vegna þess að menn hafa verið með efasemdir um það að þetta frv. mundi þjóna hagsmunum hinna minni sveitarfélaga, að lesa hérna samþykkt er dreifbýlisnefnd Sambands ísl. sveitarfélaga gerði á fundi sínum þann 17. apríl sl., en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Dreifbýlisnefnd Sambands ísl. sveitarfélaga leggur eindregið til að frv. til laga um breytingu á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og tekjustofna sveitarfélaga með áorðnum breytingum verði samþykkt á yfirstandandi þingi.`` Undir þetta rita Valgarður Hilmarsson, Magnús Sæmundsson, Dagur Jóhannesson, Gísli Einarsson og Sigurður Hjaltason. Þannig liggur það fyrir að einnig fulltrúar hinna minni sveitarfélaga eru ásáttir um þessi frv. eins og þau liggja hérna fyrir. Helstu breytingarnar sem þetta frv. felur í sér eru m.a. þær að stofnkostnaður grunnskóla og dagvistarheimila flyst núna til sveitarfélaganna en þau fengu áður framlög frá ríkissjóði til að standa straum af þessum stofnkostnaði eins og mönnum er kunnugt um. Menn hafa haft nokkrar áhyggjur af því að hin minni sveitarfélög ættu erfitt með að standa undir þessum kostnaði en með breytingu á Jöfnunarsjóðnum er lagt til að hin minni sveitarfélög geti fengið framlög til þess að standa undir kostnaðarsömum stofnframkvæmdum úr Jöfnunarsjóðnum eftir þessa breytingu. Sömuleiðis er veruleg breyting á rekstrarkostnaðinum. Í fyrsta lagi er gerð sú breyting að heilsugæslustöðvar og rekstrarkostnaður þeirra færist nú yfir til ríkisins. Það hefur lengi verið áhugamál sveitarstjórnarmanna, sérstaklega úti á landi, að ríkið yfirtæki rekstur heilsugæslustöðvanna en hann hefur farið vaxandi á undanförnum árum og það hefur verið erfitt fyrir sveitarfélögin að hafa áhrif á það hvernig þessi útgjaldaliður þróaðist. Síðan er það rekstrarkostnaður grunnskólanna. Hann færist að allmiklu leyti yfir á sveitarfélögin fyrir utan launakostnaðinn og er það auðvitað veigamikill þáttur þessa máls. Þá er einnig gert ráð fyrir því að tónlistarskólarnir fari yfir til sveitarfélaganna við þessa breytingu. Það eru ýmsir sem hafa haft áhyggjur af því að hin minni sveitarfélög ættu erfitt með að standa undir tónlistarfræðslunni ef þessi breyting næði fram að ganga. Ég held hins vegar að sá ótti sé ástæðulaus vegna þess að það er raunverulega gert ráð fyrir því í tekjustofnalögunum að það fari sérstök upphæð til minni sveitarfélaga til þess að standa straum af tónlistarfræðslunni. Mig langar í því sambandi að vekja athygli á því að lögð hafa verið fram í nefndum þingsins, að ég held, frumdrög að reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga og þar kemur fram í 8. gr. þessi yfirlýsing um það að hin minni sveitarfélög eigi að fá fjárhagslegan stuðning til þess að standa straum að rekstri tónlistarskólanna. Og mig langar til þess, með leyfi forseta, að lesa hér þessa grein, en hún hljóðar þannig: ,,Sérstök framlög samkvæmt e-lið 3. gr. skulu veitt þeim sveitarfélögum með innan við 1500 íbúa sem standa að rekstri tónlistarskóla. Framlagið skal miða við allt að 50% af eðlilegum kennslukostnaði. Framlögin samkvæmt þessari grein skulu miðuð við að hagur þessara sveitarfélaga verði ekki lakari eftir verkaskiptinguna heldur en áður var. Heimilt er að bera saman alla þá rekstrarliði sem hér skipta máli og veita aukaframlag til að ná því markmiði.`` Með þessu tel ég og fleiri sveitarstjórnarmenn að það sé alveg tryggt að fjárhagslegur stuðningur verði veittur hinum minni sveitarfélögum þegar þau yfirtaka þetta verkefni til sín. Síðan hefur sömuleiðis verið uppi ótti um það, kannski fyrst og fremst meðal skólastjóra tónlistarskóla og tónlistarmanna sem hafa kennt við tónlistarskólana, að faglegt eftirlit ráðuneytisins mundi breytast við þessa breytingu, en raunverulega er ekki gerð nein tillaga um það í þessu frv. um verkaskiptingu. Þar er gert ráð fyrir því að eftirlit ráðuneytisins með tónlistarfræðslunni og samræming sé alveg óbreytt frá því sem verið hefur. Hins vegar hefur verið lögð fram hér brtt. sem lýtur að því að efla þetta eftirlit enn frekar og út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga enda hefur það raunar alltaf verið markmið sveitarfélaganna að auka frekar tónlistarkennsluna heldur en að draga úr henni. Það má e.t.v. segja að með þessari verkaskiptingu hefði það átt að vera falið sveitarfélögunum í vald að hafa þennan samræmingarþátt á hendi og þetta faglega eftirlit, en sveitarfélagasamtökin hér í landinu eru frekar vanmáttug og þó að það tíðkist annars staðar í nágrannalöndum að sveitarfélögin hafi þennan samræmingarþátt og faglega eftirlitsþátt með höndum, þá er tæpast við því að búast að sveitarfélagasamtökin hér geti það með þeim hætti sem þar gerist. Þess vegna er ekkert við það að athuga að ríkisvaldið annist þennan þátt og ég er sammála því að það sé frekar stutt að því að sá eftirlitsþáttur og fagleg stjórnun verði styrkari af hendi ráðuneytisins en verið hefur. Því tel ég að þessi ótti um framtíð tónlistarskólanna eftir samþykkt þessara frv. sé á misskilningi byggður. Hér liggur hins vegar fyrir tillaga á þskj. 1056 frá Kristínu Einarsdóttur og Guðrúnu Helgadóttur um það að þessi kafli um tónlistarfræðsluna falli brott og sömuleiðis sá kafli frv. sem lýtur að því að sveitarfélögin hætti að greiða framlög til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Ég held að þessi tillaga hljóti að vera á misskilningi byggð, sérstaklega að því leyti til að með þessari breytingu, eins og ég hef hérna lýst og breytingunni á Jöfnunarsjóðnum, þá er þessi fjárhagslegi stuðningur við tónlistarskólana tryggur í hinum minni sveitarfélögum sem mestar áhyggjur hafa verið út af. Sömuleiðis er hitt held ég líka á misskilningi byggt, að fara að blanda Atvinnuleysistryggingasjóðnum inn í þetta vegna þess að það er algjörlega óskylt mál. Ef þessi tillaga yrði samþykkt, ég reikna raunar með því að þetta hafi verið fundið þannig út að þessar upphæðir eru svipað háar í þessu heildardæmi öllu saman en greiðslur sveitarfélaganna til Atvinnuleysistryggingasjóðsins eru raunverulega ekkert í samræmi við það framlag sem þessi sömu sveitarfélög fá til þess að reka grunnskólana eða hlutdeild í launakostnaði ríkisins við rekstur grunnskóla í þessum sömu sveitarfélögum, þannig að þar getur munað mjög verulegum upphæðum. Þarna er því verið að blanda saman ólíkum málum og tillagan óheppileg að því leyti til. Það er auðvitað stór þáttur í þessu máli öllu saman hvernig tekst til með uppgjör á ógreiddum ríkishluta, en skuldir ríkisins við sveitarfélög hafa hlaðist allverulega upp á undanförnum árum. Hér er gerð ákveðin tillaga um það hvernig að því á að standa og er mjög ásættanleg og ég vona að þetta uppgjör geti átt sér stað eins og þar er gert ráð fyrir. Breytingin á Jöfnunarsjóðnum er lykilatriði í þessu máli eins og ég sagði og hin minni sveitarfélög fá þaðan framlög bæði til stofnkostnaðar og rekstrarverkefna. Í því sambandi langar mig til þess að vitna í umsögn um þetta frv. sem kemur fram á bls. 17, en þar er einmitt gerð grein fyrir því hvernig nefndin, sem hefur unnið þetta frv., hugsar sér að þessi stuðningur Jöfnunarsjóðsins við hin minni sveitarfélög eigi sér stað. Þar stendur orðrétt, með leyfi forseta: ,,Nefndin ítrekar fyrri tillögur um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga í sambandi við breytingar á verkaskiptingunni. Þar er lagt til að veitt verði sérstök framlög til sveitarfélaganna með þrennum hætti: a. Framlög til stofnframkvæmda. b. Framlög til reksturs grunnskóla í dreifbýli. c. Framlög vegna breyttrar verkaskiptingar.`` Síðan segir: ,,Nefndin leggur til að upphæð þessara framlaga verði við það miðuð að hagur hinna minni og vanmegnugri sveitarfélaga batni við breytingar á verkaskiptingunni.`` Ég vek sérstaklega athygli á þessu. Það er gert ráð fyrir því í tengslum við þessa verkaskiptingu að hagur hinna minni og vanmegnugri sveitarfélaga batni við þær breytingar sem verið er að gera. Niðurstaða mín er sem sagt sú og raunar margra annarra sveitarstjórnarmanna að við þessa breytingu sem hér er gerð tillaga um að eigi sér stað, þá náist fram mjög verulegur fjárhagslegur ávinningur fyrir hin minni sveitarfélög og þau verði betur í stakk búin til þess að sinna hlutverki sínu sem er þjónusta við íbúana eftir þessa breytingu. Ég legg áherslu á það að þetta mál hefur verið mjög vel kynnt í sveitarstjórnum, um það er góð samstaða meðal sveitarstjórnarmanna og ég vonast til að það fái skjóta afgreiðslu hér á hinu háa Alþingi.

Kristín Einarsdóttir Virðulegi forseti. Það er orðið fyllilega tímabært að skýrari og ákveðnari skil séu gerð á milli verkefna ríkisins annars vegar og sveitarfélaganna hins vegar. Ánægjulegt er að nú skuli þessi mál vera komin svo langt að samstaða virðist vera um hvernig þessum málum skuli fyrir komið. Svo virðist sem í stórum dráttum séu bæði fulltrúar sveitarfélaganna og ríkisvaldsins ánægðir með niðurstöðurnar og talaði einn fulltrúi sveitarstjórna hér áðan og virtist vera harla ánægður með útkomuna. Á síðasta löggjafarþingi kom fram frv. um breytta verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga en hlaut ekki afgreiðslu. Í því frv. var aðeins gert ráð fyrir að breyta verkaskiptingunni að hluta. Val á verkefnaþáttum sem breyta átti í fyrsta áfanga, eins og það var nefnt, var mjög sérkennilegt. Nær eingöngu átti að flytja verkefni frá ríki til sveitarfélaga án þess að tryggja fyrst fjárhagslega stöðu þeirra til að geta tekist á við þau verkefni. Með þessu frv. er skrefið tekið til fulls og verkefnatilflutningurinn er ekki eingöngu frá ríki til sveitarfélaga heldur einnig frá sveitarfélögum til ríkisins. Þetta tel ég til mikilla bóta. Stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga, svo og margar sveitarstjórnir hafa lagt mikið upp úr því að þetta frv. verði að lögum nú á þessu þingi og fullyrða að það verði sveitarfélögunum til hagsbóta. Þrátt fyrir þá áherslu sem stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga hefur lagt á það hve gott og hagstætt þetta muni vera fyrir litlu sveitarfélögin hef ég af því vissar áhyggjur að sú muni ekki verða raunin. Ég óttast að litlu sveitarfélögin muni eiga í enn meiri erfiðleikum eftir þessar breytingar en áður og sjálfstæði þeirra enn skert. Ég vona þó að sú spá mín muni ekki rætast. Ekki er hægt annað en að treysta því að stjórn samtaka sveitarfélaga hafi tekið mið af fámennum dreifbýlissveitarfélögum ekki síður en stórum sveitarfélögum þegar lagt var mat á ágæti þeirra breytinga sem hér eru lagðar til. Vissulega eru margir þættir frv. sem orka tvímælis. Margar gagnrýnisraddir hafa heyrst varðandi einstaka kafla frv. sem ná til breytinga á 14 lagabálkum. Mesta gagnrýni hefur komið á XI. kafla frv. sem fjallar um breytingar á lögum nr. 75/1985, um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla. Þar er gert ráð fyrir að breyta rekstri tónlistarskólanna frá því sem nú er. Það þarf varla að fara mörgum orðum um mikilvægi tónlistarkennslu og óttast margir að með breyttu fyrirkomulagi muni tónlistarskólarnir margir hverjir eiga erfitt uppdráttar. Ég hefði því talið eðlilegt að breytingin nú hefði orðið í þá átt að ríkissjóður tæki meiri þátt í að greiða laun tónlistarkennara en nú er. Laun grunnskólakennara eru greidd úr ríkissjóði og er því eðlilegt að laun tónlistarkennara séu það einnig. Það skref sem hér er lagt til að tekið verði er skref í öfuga átt að mínum dómi. Fjölmargir aðilar hafa lýst áhyggjum sínum vegna þessara fyrirhugðu breytinga. Flestar gagnrýnisraddir hafa komið frá samtökum tónlistarkennara og tónlistarskólastjóra og mörgum fleiri aðilum. Ég vil aðeins segja frá gagnrýni samtaka tónlistarskólastjóra sem hafa skrifað félmn. og væntanlega alþingismönnum öllum bréf þar sem þeir lýsa áhyggjum sínum vegna þessara breytinga. Bæði skrifuðu þeir bréf þann 4. apríl sl. og einnig 2. maí sl. Í bréfinu sem var skrifað þann 2. maí er því haldið fram að nú þegar sé farið að undirbúa lokun a.m.k. tveggja tónlistarskóla úti á landi vegna þessarar breyttu verkaskiptingar þannig að ég verð að lýsa áhyggjum mínum yfir þessum fréttum sem berast. Samtök tónlistarskólastjóra leggja mjög mikið upp úr því að þessi breyting nái ekki fram að ganga og telja að þetta sé ógnun við tónlistarkennsluna í landinu. Þá hefur einnig borist bréf frá Félagi tónlistarskólakennara þar sem þeir segja m.a. að engin rödd hafi heyrst meðal tónlistarskólakennara eða foreldra sem hefur mælt með þessum breytingum, heldur hafi eingöngu komið fram mótmæli. Þetta er það sem heyrst hefur háværast frá þeim sem starfa sjálfir að þessum málum inni í skólunum. En það hafa einnig komið fram gagnrýnisraddir frá sveitarfélögunum, t.d. frá oddvitanum í Vorsabæ á Skeiðum þar sem hann telur að það muni vera til hins verra ef frv. nái fram að ganga þannig að það eru svo sannarlega ekki allir sveitarstjórnarmenn sem eru ánægðir með það. Bréf barst einnig frá Fjórðungssambandi Norðlendinga sem skrifað var á Akureyri þann 18. apríl 1989. Í því bréfi kom fram nokkur gagnrýni á það frv. sem hér er til umræðu, svo og það frv. sem við sjálfsagt komum seinna til með að ræða, um tekjustofna sveitarfélaga, en varðandi einmitt það atriði sem ég er hér að gera að umtalsefni, þá segir hér, með leyfi forseta: ,,Ekki er að sjá í tillögu nefndarinnar að eyrnamerkt sé aðstoð við tónlistarskóla, t.d. með breytingum e-liðar 13. gr. Hér er á ferðinni alvarlegra mál en sýnist.`` Þetta er þeirra skoðun og ég tel fyllstu ástæðu til að taka mark á þeim ábendingum sem komið hafa og þess vegna hef ég ásamt hv. 13. þm. Reykv. Guðrúnu Helgadóttur lagt til brtt. við þetta frv. á þskj. 1056. Brtt. felst fyrst og fremst í því að breyta XI. kafla laganna, sem fjallar um tónlistarskólana, þ.e. að fella þann kafla algjörlega brott. Það þýðir, þar sem þessi kafli fjallar eingöngu um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskólana, að það fyrirkomulag sem nú er verði óbreytt. Núverandi fyrirkomulag er þannig að tónlistarskólarnir hafa verið að mestu á herðum sveitarfélaganna, en þó hefur komið fram stuðningur úr ríkissjóði er samsvarar um það bil helmingi af launum tónlistarkennaranna. Að öðru leyti hafa sveitarfélögin borið mestan þungann af tónlistarskólakennslunni þannig að þessi breyting felur í sér að þessum stuðningi ríkisins verði haldið áfram. Margir sveitarstjórnarmenn hafa viljað gera lítið úr hlut ríkisins í þessu sambandi, en þeir sem þarna starfa vilja gera mikið úr þessum hlut og hafa verulegar áhyggjur af þessari breytingu eins og fram kom í máli mínu áðan. Ég held því að það muni verða mikið óheillaspor ef þessi breyting nær fram og ég hef mikla sannfæringu fyrir því að það mundi verða farsælast ef við gætum fellt þennan kafla niður. Þegar ég fór að velta fyrir mér hvernig við gætum mætt þeim mikla kostnaði sem þarna kemur á ríkissjóð --- en á bls. 32 í fskj. með frv. eins og það var lagt fram í Ed. kemur fram að þetta muni valda um það bil 200 millj. kr. hækkun útgjalda sveitarfélaganna. Þegar ég fyrst orðaði það í félmn. að reyna að breyta þessu þá komu þau andmæli fyrst og fremst fram varðandi verkefnatilflutninginn að það mætti ekki raska því jafnvægi sem þarna væri á milli í fjármálum verkaskiptingarinnar vegna þess að það væri búið að gera upp þetta dæmi. Ég hef aldrei haft aðra tilfinningu fyrir þessu uppgjöri en að það yrði reynt að koma þessu þannig fyrir að sem mest skipting væri á milli ríkis og sveitarfélaga en jafnframt að hagur beggja mundi verða nokkurn veginn jafn á eftir og ef eitthvað væri þá yrði hagur sveitarfélaganna betri eftir breytinguna en áður. Þau svör fékk ég til að byrja með að þessi breyting mundi ekki geta gengið vegna þess að þarna væri um 200 millj. kr. lækkun aftur hjá sveitarfélögum sem mjög óeðlilegt væri að taka eina út úr. Eingöngu þess vegna fór ég að athuga hvar væri hægt að breyta til baka aftur án þess að það kostaði að ríkið þyrfti aftur að fara að taka að hluta til þátt í einhverju samkrulli með sveitarfélögum, eins og megintilgangur frv. er að forðast, og þá var mjög eðlilegt að litið væri til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Hingað til hefur það verið þannig að það hafa verið að hluta til sveitarstjórnir, að hluta til ríkissjóður og síðan atvinnurekendur sem hafa greitt í þennan sjóð og í bók sem gefin hefur verið út og heitir Samstarf ríkis og sveitarfélaga kemur m.a. fram og vil ég fá að lesa það, með leyfi forseta: ,,Að áliti nefndarinnar hafa sveitarfélögin nú ekkert að segja um málefni Atvinnuleysistryggingasjóðs. Þá hefur ríkið á undanförnum missirum bætt á sjóðinn nýjum verkefnum sem munu hafa í för með sér verulega aukningu útgjalda á næstu árum. Áhrif breytinganna á greiðslur til Atvinnuleysistryggingasjóðs eru misjöfn á einstök sveitarfélög. Samkvæmt úrtaki nefndarinnar má ætla að breytingin mundi minnka útgjöld þéttbýlissveitarfélaganna frá 0,5--1,5% af heildarútgjöldum en mun minna hjá dreifbýlissveitarfélögunum.`` Ef þessi breyting nær fram sem við hv. 13. þm. Reykv. leggjum til, þá mundi það koma betur við dreifbýlissveitarfélögin heldur en þéttbýlissveitarfélögin þannig að það mundi koma betur út fyrir þau sveitarfélög sem maður hefur meiri áhyggjur af vegna þessara breytinga. Ég skil reyndar mjög vel af hverju sveitarfélögin vilja losna við Atvinnuleysistryggingasjóð vegna þess að þau hafa ákaflega lítið um hann að segja, en hins vegar hefur þetta ekki valdið neinum erfiðleikum varðandi greiðslur í sjóðinn og það hafa ekki komið fram neinar sérstakar kvartanir yfir innheimtu eða að þetta samkrull hafi haft einhverja erfiðleika í för með sér. Hins vegar legg ég þetta fram eingöngu vegna uppgjörsins, ekki vegna þess að ég mundi út af fyrir sig vilja leggja til breytingu á þeim tillögum sem komið hafa fram um Atvinnuleysistryggingasjóð. Ég geri ekki athugasemdir við það í sjálfu sér, heldur er þetta eingöngu til að kostnaðarskiptingin jafnist út. Og ég hef ekki enn heyrt nein rök sem mæla gegn því að gera þetta svona. Margir hv. þm. hafa lýst því að þeir hafi verulegar áhyggjur af breytingu á þessu ágæta fyrirkomulagi sem virðist vera á tónlistarkennslunni. Þeir eru ekki þar með að lýsa vantrausti á sveitarfélögin heldur eingöngu vilja, og það er mín skoðun, styðja sveitarfélögin á þessu sviði og við teljum að það sé hættulegt að breyta fyrirkomulagi sem hefur reynst mjög vel. Ég vil því mótmæla því að þarna sé verið að blanda saman ólíkum málum. Við erum hérna með 14 ólíka lagabálka þannig að við erum að blanda saman mjög ólíkum málum í fyrsta umgangi þegar við erum að fjalla um þessa breyttu verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga þannig að sú breyting sem lögð er til á þskj. 1056 er ekki neitt öðruvísi breyting en annars er verið að gera í þessu frv. Hv. 4. þm. Norðurl. v. gerði einnig að umtalsefni hér innra starf tónlistarskólanna og það er alveg rétt að það hefur komið fram áður að með þessum brtt. er ekki verið að breyta innra starfi tónlistarskólanna, það á ekki að breyta neitt faglega því sem þar er verið að gera. En þrátt fyrir það hefur verið talið eðlilegt að styrkja þessa starfsemi og styrkja tengsl tónlistarskólanna og menntmrn. enn frekar og á þskj. 1074 er einmitt brtt. um þessa styrkingu á faglegu starfi og samstarfi tónlistarskóla og ráðuneytis og einnig grunnskóla og framhaldsskóla sem ég tel mjög mikilvægt og þess vegna hef ég gerst meðflutningsaðili að þeirri brtt. sem væntanlega verður gerð betri grein fyrir af 1. flm. hér síðar. Ég ætla ekki að gera að umtalsefni fleiri breytingar en vil þó benda á að þrátt fyrir að því hafi verið haldið fram að eingöngu sé um að ræða kostnaðarskiptingu, að breytingar séu eingöngu gerðar af því, þá er verið að setja inn ýmsar breytingar sem varða innra starf. T.d. var í X. kafla laganna, eins og það kom frá Ed., búið að fella niður allt faglegt eftirlit menntmrn. við dagvistarheimili fyrir börn en félmn. Nd. varð sammála um að þetta þyrfti að koma inn aftur og við höfum lagt til breytingu á þessum kafla laganna meira til samræmis við það sem við teljum að hafi verið skoðun bæði sveitarstjórnarmanna þegar þessi breyting varð að samkomulagi, svo og menntmrn. Það var e.t.v. um einhvern misskilning að ræða sem við vonum að sé leiðréttur hér með. Þá vil ég benda á að í kaflanum sem fjallar um grunnskóla er einnig lögð til breyting frá núgildandi lögum og ég get ekki sagt að ég sé neitt sérlega ánægð með hana. En í 31. gr. frv. er talað um að fræðsluráð geti falið fræðslustjóra að annast framkvæmdastjórn fyrir ráðið. Eins og þetta er í núgildandi lögum er talað um að fræðslustjóri sé framkvæmdastjóri fyrir ráðið þannig að ég tel að þarna sé verið að fara inn á fleiri þætti heldur en eingöngu verkaskiptinguna og fjárhagslega skiptingu á milli ríkis og sveitarfélaga, það er verið að fara þarna lengra en kannski eðlilegt mætti teljast. Það eru fleiri atriði í þessu frv. sem orka tvímælis og ef ég hefði fengið að ráða meiru, þá hefði ég viljað sjá það öðruvísi. Eins og kom fram í máli hv. 4. þm. Norðurl. e. þá er þetta málamiðlun þannig að sjálfsagt væru margar breytingar þarna ef hver og einn mundi fá það sem hann teldi vera akkúrat samkvæmt hans eigin óskum. Ég vil endurtaka það að ég hef vissar áhyggjur af því að þessi breyting verði ekki til þess að hagur sveitarfélaganna batni mikið eftir þó ég vissulega voni það. Ég óttast að þær miklu vonir sem sveitarstjórnarmenn bindi við þetta muni því miður ekki verða eins bjartar þegar að lokum kemur. En ég vona að þessi svartsýni mín sé ekki á rökum reist.

Hjörleifur Guttormsson Virðulegur forseti. Hér er stórt mál komið frá hv. félmn. þar sem er frv. til l. um breytingu á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Það hefur gerst m.a. í nefndinni að gerðar hafa verið breytingar varðandi annað það atriði sem ég gerði að sérstöku umræðuefni við 1. umr. þessa máls hér í deildinni, þ.e. í sambandi við dagvistarstofnanir, faglegt eftirlit og umsjón með dagvistarstofnunum. Þar liggja fyrir tillögur sem eru verulega til bóta í því efni og ég fagna því og þakka nefndinni fyrir að hafa tekið á því máli þó svo ég hefði getað hugað mér enn umfangsmeiri breytingar á þeim málaflokki en það getur beðið síðari tíma og betri tíma og þá í tengslum við heildarendurskoðun eða réttara sagt stefnumörkun um forskólastig sem nú er unnið að á vegum menntmrn. Ég vil út af fyrir sig ekki spá neinu um það hvað út úr þeirri stefnumörkun kann að koma varðandi fjárhagslegan þátt þessara mála. En ég hefði ekki talið óeðlilegt að varðandi hann verði farið svipað með forskólastigið frá því að fæðingarorlofi lýkur og þar til að grunnskóli hefst, verði farið hliðstætt og með grunnskólann að því er snertir þátttöku ríkisins í greiðslu kostnaðar þeirra sem standa fyrir fræðslu og uppeldi á því væntanlega skólastigi, forskólastiginu. En þetta er sem sagt til bóta, það sem hv. félmn. leggur hér til um breytingar varðandi dagvistarstofnanirnar og ég ítreka þakkir fyrir það. Ég treysti því að hv. Ed., sem gerði einmitt breytingar í öfuga átt á frv., fallist á þær tillögur sem koma væntanlega frá þessari hv. þingdeild um þetta efni. Annar var sá þáttur sem ég ræddi hér við 1. umr. málsins og gerði mjög ákveðnar athugasemdir við og það er málefni tónlistarfræðslunnar, þættir sem hafa verið ræddir m.a. í þessari umræðu af tveimur ræðumönnum, hv. 4. þm. Norðurl. v. og hv. 12. þm. Reykv. sem stendur að brtt. með öðrum í sambandi við þetta mál. Ég hefði kosið að sjá róttæka breytingu á þessu af hálfu nefndarinnar sjálfrar í þá veru sem brtt. er að finna um á þskj. 1056 varðandi fjárhagsþátt málsins og ástæðan er sú ágæta reynsla sem er af því samstarfi ríkis og sveitarfélaga með kostnaðarþátttöku ríkisins sem þar hefur verið og ég hef ekki talið rétt og skynsamlegt að vera að breyta frá þeirri skipan eins og hér liggja fyrir tillögur um. Auðvitað er það álitamál hvernig á að haga einstökum þáttum þessara mála, vissulega, og hér er ekki verið að segja síðasta orðið í þeim efnum, það er ég sannfærður um, enda eðlilegt að þessi mál séu til stöðugrar endurskoðunar og endurmats í ljósi reynslu. Ég hef ekki sett mig sérstaklega inn í þann þátt brtt. á þskj. 1056 sem varðar brottfall kaflans varðandi atvinnuleysistryggingar, þ.e. að jafna metin með því að færa það til baka, þ.e. yfirtöku ríkisins á þeim kostnaðarþætti, en ég hef heyrt rök hv. fyrri flm. tillögunnar fyrir þessu og ég tel að það sé mjög eðlilegt að það sé leitast við að jafna þarna metin þó svo að ljóst sé að þetta muni koma eitthvað misjafnt niður á einstökum sveitarfélögum og þyrfti þá Jöfnunarsjóður eða önnur þau tæki sem varða fjárhagsleg inngrip að taka á því máli verði tillaga þessi samþykkt. Það er hægurinn hjá. Það er annað eins leyft í þessum dæmum eins og það að jafna þarna á milli og því get ég lýst fylgi við þessa brtt. eins og hún liggur fyrir. Ég hef engar áhyggjur af því að það verði til að stöðva þetta mál. Þetta er ekki það stór þáttur sem hér er á ferðinni, og þetta er tiltölulega einföld breyting sem þarna er um að ræða. Ég hef hins vegar með fjórum öðrum hv. þm. flutt aðra brtt. sem snertir þetta mál og tónlistarfræðsluna sérstaklega. Sú brtt., sem að standa ásamt mér hv. þm. Kristín Einarsdóttir og hv. þm. Óli Guðbjartsson, Árni Gunnarsson og Guðni Ágústsson, er eins og ég gat um á þskj. 1074 og gerir ráð fyrir því að á eftir 70. gr. samkvæmt frv. komi ný grein sem orðist eins og þar er lagt til. Ég tel rétt að lesa brtt. eins og hún liggur hér fyrir, með leyfi virðulegs forseta: ,,Í stað 12. gr. laganna (um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla) komi þrjár nýjar greinar svohljóðandi: a. (12. gr.) Menntmrn. skal hafa með höndum faglega umsjón og eftirlit með starfsemi tónlistarskóla. Ráðuneytið ræður í þessu skyni námsstjóra tónlistarfræðslunnar til fjögurra ára í senn svo og annað nauðsynlegt starfslið. Verkefni ráðuneytisins eru m.a.: yfirstjórn námsskrár- og námsefnisgerðar, sbr. 3. tölul. 1. gr., samræming náms, prófa og réttinda er þau veita, aðstoð varðandi ráðningu kennara, ráðgjöf varðandi gerð starfs- og fjárhagsáætlana skóla, upplýsingamiðlun og erlend samskipti. b. (13. gr.) Ráðuneytið skipar fimm manna samstarfsnefnd tónlistarfræðslunnar til að fjalla í heild um starfsemi tónlistarskóla, samstarf skólanna og/eða rekstraraðila þeirra svo og samstarf tónlistarskóla við grunnskóla og framhaldsskóla. Í nefndinni eiga sæti einn fulltrúi tilnefndur af Sambandi ísl. sveitarfélaga, einn fulltrúi tilnefndur af Samtökum tónlistarskólastjóra, einn fulltrúi tilnefndur af Félagi tónlistarskólakennara, námsstjóri tónmennta í grunnskólum, skipaður án tilnefningar, námsstjóri tónlistarfræðslunnar, skipaður án tilnefningar, og er hann jafnframt formaður nefndarinnar. c. (14. gr.) Menntmrn. setur í reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara, þar á meðal um starfshætti og verkefni samstarfsnefndar tónlistarfræðslunnar.`` Þetta er sú brtt. sem ég legg hér til og ég vek sérstaka athygli á því að hún snertir ekki fjárhagslegan þátt þessa máls. Hún snertir tengsl ráðuneytisins, yfirstjórnar menntamála í landinu, við tónlistarskólana og tónlistarfræðsluna í landinu og er, má segja, nokkuð hliðstæð þeirri breytingu sem hv. félmn. er að leggja til varðandi dagvistarheimili, þ.e. að tryggja og styrkja faglega umsjón og eftirlit yfirstjórnar menntamála með þessum fræðsluþætti. Ég vænti þess að við þessa tillögu sé góður stuðningur hér í hv. þingdeild. Ég varð þess var þegar við bárum okkur saman, meðflm. þessarar till. og fleiri sem ég ræddi við um mótun hennar, að það voru góðar undirtektir og ég vænti þess að menn geti fallist á að taka upp þá skipan, sem hér er verið að leggja til, til að styrkja þessi tengsl hvort sem um yrði að ræða breytingu á því sem fyrir liggur varðandi fjárhagslegan þátt mála eða ekki. Það er í rauninni alveg óháð því máli hvernig það ræðst hér í þingdeildinni. Ég teldi það mjög æskilegt, virðulegur forseti, að hv. félmn. liti á þessa tillögu, færi yfir hana og athugaði hvort hún teldi hægt að styðja hana og mæla með samþykkt hennar óbreyttrar eða með einhverjum breytingum sem auðvitað koma til greina og gætu verið alveg ásættanlegar af minni hálfu ef þær horfa efnislega til þeirrar áttar sem hér er lagt til. Og ég mundi kjósa ef formaður félmn., hv. 5. þm. Norðurl. v., væri reiðubúinn til þess að taka málið upp á vettvangi félmn. milli umræðna að draga þessa tillögu mína og fleiri hv. þm. til baka við þessa umræðu, fresta henni þá til 3. umr. og fá meðhöndlun félmn. á málinu milli umræðna. Mér þætti vænt um ef það væru undirtektir við þá málsmeðferð. Ég vil geta þess að sú skipan, sem hér er verið að leggja til, sækir stuðning í álitsgerð og tillögur um skipan tónlistarfræðslu, sem skólarannsóknadeild menntmrn. lét vinna og gefnar voru út í sérstöku riti í október 1983, varðandi námsstjórn í tónlistarskólum og tengsl ráðuneytis og tónlistarskólanna. Þar var m.a. gert ráð fyrir, raunar ekki einni nefnd heldur þremur nefndum til þess að styrkja þessi tengsl og fara yfir mál, nefnd sem ætlað var að fjalla um námsskrár, sérstaka ráðgjafarnefnd og sérstaka samstarfsnefnd. En hér er lögð til einfaldari skipan, að sett yrði sérstök föst samstarfsnefnd á laggirnar til þess að annast þau tengsl sem þarna var gert ráð fyrir og styrkja það sem nú er til staðar í menntmrn. í sambandi við námsstjórn á þessu sviði. Þessi brtt. sem ég mæli hér fyrir byggir á samráði aðila á fyrri árum um þessi efni og við mótun hennar hafði ég samráð við þá sem gjörþekkja til þessara mála, þar á meðal námsstjóra í tónlistarfræðslu sem starfar á vegum menntmrn. og fleiri aðila sem vinna að þessum málum. Ég vil geta þess til þess að ekki verði neinn misskilningur, virðulegur forseti, að auðvitað hafði ég í huga ágæta þingsályktun sem Sþ. var að leggja blessun yfir fyrir fáum dögum varðandi tónmenntakennslu í grunnskólum. Þar var verið að leggja til og álykta af hálfu Alþingis að menntmrh. skipi nefnd til að athuga og koma með tillögur að samvinnu og samþættingu tónmenntakennslu í grunnskólum og tónlistarskólum varðandi ákveðna tilgreinda þætti og þeirri nefnd ætlað að skila áliti fyrir lok þessa árs. Þetta er starfsnefnd til ákveðinna afmarkaðra verkefna og hennar álit og tillögur ganga þá inn í það kerfi sem hér er verið að leggja til til styrktar tónlistarmálunum af hálfu ráðuneytis og tengslum við tónlistarskóla í landinu í framtíðinni. Þarna er síður en svo nokkurt árekstrarefni, heldur miklu fremur að þarna væri verið að tryggja að í lögum væri mótað kerfi til þess að taka við því áliti sem væntanlega kemur frá þeirri nefnd sem Alþingi var að álykta um nú á dögunum. Ég ætla ekki, virðulegur forseti, að fara út í ítarlegri rökstuðning fyrir þessu máli. Það liggur fyrir mikið efni varðandi málefni tónlistarfræðslunnar og það er fagnaðarefni að þau mál skuli bera jafnmikið á góma hér á hv. Alþingi eins og gerst hefur að undanförnu því að það skiptir sannarlega miklu að vel takist til um eflingu þessa þáttar mennta og menningar í landinu og þar á meðal hefur menntmrn. miðlað Alþingi sérstakri álitsgerð sem varð til einmitt vegna áforma um að breyta verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga, skýrslu sem er frá marsmánuði sl. Þar er að finna mikið efni um þetta sem ég ætla ekki að fara að vitna til sérstaklega en vísa til þessa fyrirliggjandi rits. Varðandi síðan það mál í heild sinni sem hér er til umræðu þá vænti ég þess að sú breyting sem þar er verið að leggja til verði til heilla fyrir báða aðila, ríkið og ekki síður sveitarfélögin sem eiga í rauninni enn meira í húfi heldur en ríkisvaldið að vel takist til í þessum efnum. Ég hef tekið það fram í umræðum um þetta mál og nefni það hér aðeins að ég er ekki sérstaklega trúaður á þá hugmyndafræði um hrein skipti að því er varðar fjárhagsmálefni ríkisins annars vegar og sveitarfélaganna hins vegar. Ég skil hins vegar þau rök sem þar eru fram færð af þeim sem halda um fjárhagsmálefnin, en ég tel jafnframt að samstarf ríkisins og sveitarfélaganna um fjármögnun tiltekinna þátta, bæði framkvæmda- og rekstrarþátta hafi verið til heilla og verið til þess að tryggja framfarir og jöfnuð nokkurn meðal landsins barna á undanförnum árum og þess þarf að gæta að sú breyting, sem hér verður á með væntanlegri samþykkt þessara laga, verði ekki til þess að draga úr því sem vel hefur tekist í fortíðinni og menn séu reiðubúnir að bregðast við því ef reynslan sýnir að úr þurfi að bæta, að taka þá á því eftir því sem tillögur liggja fyrir um á hverjum tíma. Ég vænti svo að þetta mál fái hér farsælar lyktir á Alþingi fyrir þinglok því að það er mikil eftirvænting eftir því hjá þeim sem í hlut eiga og hafa unnið mikið og lengi að því að móta og bera fram tillögur í þessum efnum og það fólk er dreift um land allt.

Geir H. Haarde Herra forseti. Hér er loks komið til umfjöllunar við 2. umr. í síðari deild frv. til l. um breytingu á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Þetta mál hefur verið tilbúið til umfjöllunar hér við 2. umr. í nokkra daga en ekki komist að fyrir öðrum málum sem ætla verður að stjórnendur þinghaldsins hér telji brýnni heldur en þetta merka frv. sem hér er á ferðinni og sem hefur mjög víðtækan stuðning meðal kunnáttumanna um þessi mál og meðal sveitarstjórnarmanna um land allt. Ég tel að vísu að vinnubrögð hér í sambandi við meðferð mála í þinginu séu oft og tíðum ámælisverð en ég tel það sérstaklega ámælisvert þegar frv. sem þetta og frv. það sem því fylgir um tekjustofna sveitarfélaga eru látin bíða í allt að því óvissu á meðan tekist er á um önnur mál sem er fjarri því að vera samstaða um hér í þinginu og fjarri því að vera víðtækt samkomulag úti um landsins byggðir eins og um er að ræða varðandi þetta mál. Þetta frv. sem nú er komið hér á lokaspölinn í afgreiðslu Alþingis er afrakstur af mjög langri, ítarlegri og vandasamri vinnu þar sem mjög margir einstaklingar og samtök hafa lagt hönd á plóg. Hér er um að ræða frv. sem hefur verið til skoðunar og meðferðar árum saman, hér er um að ræða niðurstöðu úr máli þar sem ljóst var að allir urðu nokkuð á sig að leggja og urðu nokkuð á kröfum sínum að slaka til þess að viðunandi málamiðlun og niðurstaða fengist. En sú hefur raunin orðið á að hér er fengin niðurstaða sem er yfirgnæfandi stuðningur við í þjóðfélaginu, ekki síst í röðum sveitarstjórnarmanna sem hér eiga vitaskuld gríðarlegra hagsmuna að gæta fyrir hönd sinna sveitarfélaga og sinna umbjóðenda, en einnig meðal þeirra sem fara með ríkisvaldið og hafa þá skyldu á herðum að gæta hagsmuna ríkisins, fjárhagslegra sem annarra. Hér í þessu frv. eru gerðar tillögur um breytingar í einum 13 málaflokkum þar sem áður hefur verið um að ræða margháttað samkrull svokallað milli ríkis og sveitarfélaga. Hér er verið að gera verkaskiptinguna klárari, gera ákvörðunarferli væntanlega einfaldari og skýrari og jafnframt gera það ljósara hver ber ábyrgðina í hverjum málaflokki, hverjir það eru sem taka ákvarðanir og bera síðan endanlega ábyrgð. Því eins og öllum er kunnugt og yfirlýst er af flestum sem nærri þessum málum hafa komið þá er það mikilvæg forsenda fyrir skynsamlegum ákvörðunum að ábyrgðin af afleiðingum fjárhagslegra ákvarðana sé á sömu hendi og ákvarðanirnar sjálfar. Þess vegna tel ég að það sé afar mikið og merkilegt grundvallaratriði í sem flestum málum að um þau sé aðeins eitt stjórnvald að sýsla en ekki tvö. Ekki bæði ríki og sveitarfélag, heldur helst bara annað hvort þegar því verður við komið. Nú eru að vísu til þeir málaflokkar þar sem ekki er hægt að ætlast til þess að sveitarfélögin ein komi að málum og það eru líka til þeir málaflokkar þar sem ekki er eðlilegt að ríkið hlutist eitt til um mál án afskipta sveitarfélaga. En í aðalatriðum er það mín skoðun að þetta mál, skýrari verkaskipting ríkis og sveitarfélaga og klárari skipti þar á milli, sé forsenda fyrir því að í framtíðinni megi ná betur utan um og ná betri tökum á opinberum fjármálum, reyndar bæði fjármálum ríkisins og sveitarfélaganna. En ég hef nú ekki síst í huga fjármál ríkisins sem auðvitað hljóta alltaf að vera mönnum ofarlega í huga hér á hv. Alþingi þar sem menn þurfa við þau að glíma með reglulegu millibili. Ég er ekki í nokkrum vafa um það að hreinni skipti og skil í þessari margumræddu verkaskiptingu eru forsenda þess að menn geti tekið skynsamlegar ákvarðanir þegar til lengri tíma er litið og náð betri tökum á fjármálum ríkisins þannig að menn hafi jafnan yfirsýn yfir það hvað einstakar ákvarðanir um útgjöld, um uppbyggingu og um að taka útgjöld á herðar ríkissjóðs, um hvað slíkar ákvarðanir geta þýtt þegar fram í sækir. En yfirsýn yfir fjármálin og útgjöld ríkissjóðs er auðvitað á hinn bóginn forsenda þess að menn geti við þau ráðið. Þannig að hér ber allt að sama brunni að því er varðar mikilvægi þessa máls í grundvallaratriðum. Að því er hins vegar varðar einstaka liði í þessum 13 köflum frumvarpsins þá er auðvitað eðlilegt að skoðanir séu nokkuð skiptar um einstök mál, enda hefur það tekið tímann sinn að ná hér samkomulagi þannig að allir geti þokkalega við unað. Ég vil hins vegar í því sambandi vekja athygli á því að hér er eingöngu um að ræða fjárhagslega endurskipulagningu í viðkomandi málaflokkum, en á ekki að vera um að ræða efnisíhlutun í einstaka málaflokka að öðru leyti. Raunar er það svo að fyrir liggja yfirlýsingar um að viðkomandi málaflokkar eða lög um þá muni koma til endurskoðunar með sjálfstæðum hætti í kjölfar þess að þetta mál hljóti afgreiðslu. Og þar er auðvitað eðlilegt í slíkri endurskoðun að takast á um efnisatriði til að mynda að því er varðar tónlistarskóla eða tónlistarfræðslu, dagvistarstofnanir, almannatryggingar o.fl., o.fl., ef menn hafa sérstakan áhuga á breytingum í þeim málaflokkum. Aðalatriðið í sambandi við þessa löggjöf sem hér er í undirbúningi og til meðferðar er hins vegar fjárhagshliðin, að gera skilin skýr að því er varðar þann þátt þessara málaflokka í samskiptum ríkis og sveitarfélaga. Ég vildi þess vegna láta það koma fram að menn geta auðvitað haft fyrirvara á um einstaka þætti er snúa að efnislegri útfærslu í einstökum atriðum þessara mála. Ég vek t.d. athygli á því að uppi eru hugmyndir um nýtt hlutverk sjúkrasamlaga sem með þessu frv. mundu falla niður í núverandi mynd, mundu leggjast niður. Ég tel að menn verði að líta á þetta frv. og þær breytingar sem því fylgja sem áfanga að því marki að í fyrsta lagi gera frekari bragarbót í verkefnaskiptingu ríkis og sveitarfélaga, en í öðru lagi að huga að einstökum þáttum þannig að viðhlítandi sé til frambúðar, einstökum þáttum í því frv. sem hér er til umræðu. Hér hafa til að mynda margir gert að umtalsefni tónlistarkennsluna, tónlistarfræðsluna. Auðvitað hljóta menn að áskilja sér allan rétt til frekari íhugunar þeirra mála þegar það mál kemur til meðferðar með sjálfstæðum hætti. Sama er að segja um dagvistarheimilin. En almennt séð tel ég að menn óttist um of getuleysi sveitarfélaganna til þess að takast á við ný verkefni. Ég tel að ótti manna, sem er nokkuð almennur í þessu máli, ekki bara hér við þessa umræðu heldur nær sá ótti miklu lengra aftur í tímann, óttinn um að sveitarfélögin fái ekki risið undir því sem ætlast er til af þeim sé kannski fullmikill og ástæðulaus. Ég held að það verði a.m.k. að láta á það reyna hvort sveitarfélögin fái risið undir þeim nýju verkefnum sem menn vilja til þeirra flytja áður en menn gefast upp við að fara í slíka tilfærslu. Þannig þótti mér athyglisvert í máli hv. 4. þm. Norðurl. v. Þórðar Skúlasonar að hann hafði einmitt uppi svipaðar röksemdir að því er varðar ótta manna gagnvart því að flytja tónlistarkennsluna yfir á hin minni sveitarfélög. Ég vil taka undir þetta og láta það koma fram að við sem stöndum að meirihlutaáliti félmn., a.m.k. flest hver, við samþykkjum þetta frv. auðvitað með þeim fororðum að fyrir þessum þáttum sé séð í gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga að því er varðar hin minni og meira veikburða sveitarfélög. Það er alls ekki meiningin eða ætlun nokkurs manns í sambandi við þetta mál að láta einstök veikburða sveitarfélög lenda á köldum klaka í sambandi við einstaka þætti. Ég held að mönnum hætti nokkuð til þess að gera of mikið úr erfiðleikum sveitarfélaganna til þess að taka á sig verkefni. En við skulum jafnframt huga að því að verkefnatilflutningi til sveitarfélaga hlýtur að fylgja aukin ábyrgð samhliða. Og þá vaknar spurningin um það hvar á að draga ábyrgðarmörk eða valdmörk milli ríkisins og sveitarfélaganna. Ég held að það sem kom fram í máli hv. 2. þm. Austurl. Hjörleifs Guttormssonar og varðar dagvistarheimilin og meðferð hv. Ed. á þeim þætti sé nefnilega gott dæmi um þetta. Ég held að afstaða Ed. hafi byggst á því að með því að dagvistarheimilin væru flutt alveg yfir á sveitarfélög þá ætti jafnframt að trúa þeim fyrir því að bera ábyrgð á faglegri umsjón þeirrar starfsemi og treysta þeim fyrir því að í engu verði slakað á eðlilegum kröfum um að fyllstu fagmennsku sé gætt í sambandi við þessi mál. Ég hygg að afstaða Ed. í þessu viðfangi hafi verið alveg eðlileg, það hafi ekki verið neitt út á það að setja að gera þá breytingu sem þar var gerð. Ég hef hins vegar fallist á að standa að smávegis lagfæringu á þessu atriði til að koma til móts við hitt sjónarmiðið sem er það að ekki sé réttmætt að sleppa þessu algjörlega lausu að sinni heldur verði að vera fyrir hendi samræming og einhver aðstoð, fagleg umsjón jafnframt af hálfu menntmrn. í þessum málaflokki. Undir þetta get ég tekið enda er ekki talað um neitt allsherjareftirlit eða allsherjarábyrgð ráðuneytisins á þessum málaflokki, heldur eingöngu faglega umsjón svokallaða sem og það að ráðuneytið geti hér eftir sem hingað til --- að í lögunum um dagvistarmál verði hér eftir sem hingað til viðmiðunarákvæði um barnafjölda og starfslið. Hins vegar eru felld niður ákveðin önnur atriði sem ég tel að vísu að eigi ekki að skipta neinum sköpum í þessu sambandi, enda er sú brtt. sem flutt er hér af félmn. í góðu samkomulagi við alla hlutaðeigandi, þar á meðal menntmrn. og Fóstrufélag Íslands sem hefur nokkuð látið þetta mál til sín taka út frá faglegu sjónarmiði og hagsmunum fóstra. Ég held því að þarna hafi komið fram ákveðin málamiðlun sem vel sé viðunandi eins og sakir standa þó svo ég á hinn bóginn telji, eins og ég hef áður sagt, að það sé ástæðulaust að ætla sveitarfélögunum það að þau slaki eitthvað á þeim kröfum sem tíðkast hafa, þau slaki eitthvað á þeim staðli sem viðgengist hefur og gefist hefur vel. Ég held að það sé nefnilega misskilningur að ætla það að þegar valdið er komið til sveitarfélaganna þá fari þau að gera minni kröfur um umönnun og aðbúnað barna sem dvelja á dagvistarstofnunum. En allt um það þá tel ég að hér hafi sem sé náðst eftir atvikum viðunandi málamiðlun, viðunandi samkomulag eins og um flest atriði þessa máls. Nefndin hefur einnig flutt nokkrar aðrar minni háttar breytingar sem ég er aðili að og sé ég nú ekki ástæðu til þess að gera sérstaka grein fyrir þeim þó svo að frsm. nefndarinnar hafi ekki gert grein fyrir þeim. Þær eru flestar það efnislitlar að það er ástæðulaust að eyða tímanum í það. Þar er m.a. um að ræða leiðréttingu á frv. þar sem gert var ráð fyrir því að skemmtanaskattur á árinu 1989 rynni í ríkissjóð en lögin eiga nú ekki að taka gildi fyrr en 1. jan. 1990 þannig að þetta var óeðlilegt og hefur verið leiðrétt. Sama er að segja um orðalag að því er varðar íþróttamannvirki og byggingarstyrki til íþróttafélaga og íþróttasamtaka o.s.frv. Hins vegar hafa tveir nefndarmenn, hv. 12. þm. Reykv. og hv. 13. þm. Reykv., flutt miklu efnismeiri brtt. sem ganga út á það annars vegar að niður falli kaflinn um tónlistarfræðslu í þessu frv. og hins vegar að niður falli ákvæði um atvinnuleysistryggingar sem ganga út á það að létta framlagi sveitarfélaga í Atvinnuleysistryggingasjóð af þeim. Þetta ákvæði mun vera hugsað sem nokkurs konar slétt skipti fjárhagslega þannig að ríkið haldi sínum hlut í tónlistarfræðslunni en bæti ekki við sig hins vegar í atvinnuleysistryggingunum frá því sem nú er. Það má því segja að fjárhagslega, svona við fyrstu sýn a.m.k., gangi þetta dæmi nokkurn veginn upp. Ég hlýt hins vegar að leggjast gegn þessari breytingu m.a. vegna þess sem ég hef áður sagt um tónlistarfræðsluna og ástæðuleysi þess að gruna sveitarfélögin um græsku eða vanmátt í því efni í ljósi þess sem gert er ráð fyrir í Jöfnunarsjóði sveitarfélaga þar til mótvægis. En einnig vegna þess að ég tel að það sé ákveðin og eðlileg hreingerning í því fyrir sveitarfélögin að losna við framlög sín í Atvinnuleysistryggingasjóð sem þau hafa lítið sem ekkert haft yfir að segja hver væru í krónum talið. Við það er svo því að bæta, eins og margoft hefur komið fram í tengslum við þetta mál, að sú samstaða sem um það hefur náðst byggir á hinum stóru línum málsins, þ.e. þessum 13 verkaskiptaköflum og hinum 14. kafla um fjárhagslegt uppgjör. Hér er á ferðinni eins konar mósaikmynd sem mikil hætta er á að myndi raskast í veigamiklum mæli ef út eru teknir heilir kaflar, veigamiklir kaflar eins og hér er gerð tillaga um. Ég tel því að bæði efnisástæður sem og áhyggjur af örlögum málsins mæli gegn því að samþykkja þá brtt. sem hv. 12. og 13. þm. Reykv. hafa hér lagt til. Á hinn bóginn hefur hv. 2. þm. Austurl., sem hér talaði rétt áðan, lagt fram aðra brtt. er snýr að tónlistarfræðslunni. Ég vil mjög gjarnan og eindregið taka undir þá tillögu hans, að þeirri tillögu verði vísað til félmn. á milli umræðna þannig að nefndinni gefist tóm til þess að gaumgæfa það mál. En ég vil gjarnan láta það koma fram að ég sé ekki í neinum veigamiklum atriðum ástæðu til þess að gera athugasemd við þessa tillögu ef hún mætti verða til þess að minnka áhyggjur manna af þessu máli og ná um það e.t.v. víðtækara samkomulagi. Hins vegar vildi ég jafnframt áskilja mér rétt til þess að mega leggja til einhverjar orðalagsbreytingar eftir að hafa gefist tóm til þess að skoða málið í nefndinni en mundi að sjálfsögðu annaðhvort sjálfur eða nefndin þá hafa um það samráð við 1. flm. þessarar tillögu. Ég veit að honum gengur það eitt til í þessu máli að tryggja hagsmuni og hag hinna minni sveitarfélaga og jafnframt þá faglegu umsjón sem ég hygg að flestir séu sammála um að æskileg sé með tónlistarkennslunni í landinu. Þannig að ég vænti þess að þetta mál komi þá aftur til kasta nefndarinnar. Að öðru leyti vil ég endurtaka ánægju mína með það að þetta mál skuli vera komið svona vel á rekspöl og vænti þess að það nái hér fram að ganga með eðlilegum hætti í þinginu og að einhver einstök frv. hér verði ekki til þess að tefja þetta merka framfaramál eins og þegar eru orðin nokkur brögð að og ég gerði að umtalsefni hér í upphafi máls míns. Ég vænti þess að alþingismenn beri gæfu til þess að standa saman um að afgreiða þetta mál og það frv. sem því er samfara hér í þinginu en láti ekki einstök önnur mál sem orðið hafa tilefni upphlaupa hér í þinginu og harðra deilna og átaka verða til þess að þetta mál dagi uppi hér á síðustu dögum þingsins. Ég lýsi allri ábyrgð á töfum á þessu máli á hendur ríkisstjórnarinnar og stuðningsmanna hennar hér á Alþingi ef til slíks óhæfuverks kæmi og þá er auðvitað fyrstur í flokki hæstv. félmrh. sem hefur mælt fyrir þessum frv. og flytur þau hér að sjálfsögðu. En þannig vill til að sami ráðherra er einmitt með á sinni könnu önnur mál sem eru farin að þvælast mjög fyrir þingstörfum og hafa tafið menn hér fram á nætur, en eiga engu að síður eftir mjög miklar umræður hér á Alþingi ef fram verður haldið sem hingað til þeirri stefnu að knýja áfram þau tvö frv. sem þar er um að ræða með þeim hætti sem reynt hefur verið. Ég lýsi allri ábyrgð á töfum á þessum merku frv., verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og tekjustofnum sveitarfélaga, á hendur félmrh., ríkisstjórninni og stjórnarliðinu ef þetta mál nær ekki fram að ganga með þeim hætti sem eðlilegt er og sem mikil og breið samstaða virðist vera hér um í þessari hv. deild.

Alexander Stefánsson Herra forseti. Ég vil koma hér upp fyrst og fremst til að lýsa ánægju minni yfir því að þetta mál er að því komið að verða að lögum hér á hv. Alþingi og ég vil ekki trúa að neitt geti komið í veg fyrir á þessari stundu að svo verði. Ég þarf ekki að lýsa því hvers vegna ég hef sérstaka ánægju og áhuga fyrir því að þetta mál komist í höfn. Það þekkja hv. þm. En ég lýsti ótta mínum við 1. umr. málsins hér í hv. deild vegna þess furðulega fyrirbæris að þetta mál var lagt fyrir hv. Ed., ekki af því að hv. Ed. hafi ekki alla burði til að afgreiða mál, heldur hitt að ég taldi eðlilegra að þetta mál væri lagt fyrir Nd. þar sem áður hafði verið fjallað um það á hálfu þingi og eins það að hér í þessari hv. deild sitja 2 / 3 hlutar þingmanna og hafa þess vegna meira til mála að leggja ef svo má að orði komast. En því miður var málið lagt fram í Ed. sem hefur aldrei verið útskýrt og ekkert um það að segja héðan af. Þess vegna er það ósköp eðlilegt að nefndarmenn í félmn. Nd. og raunar í þingdeildinni hér hefðu viljað skoða ýmsa þætti nánar en tækifæri gafst til. Ég vil sérstaklega færa nefndarmönnum í félmn. Nd. þakkir fyrir þann skilning sem þeir hafa lagt í mikilvægi málsins fyrir þá sérstöðu í þessu máli að hér er verið að ná í höfn margra ára baráttumáli sveitarfélaga í landinu í samskiptum við ríkið og raunar áhuga ríkisins einnig eða stjórnvalda að ná þessu markmiði að gera skýrari verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga og ganga þannig frá málum að helstu málaflokkar sem þetta varðar séu teknir í einu lagi, þessi millifærsla, og það er einmitt verið að gera hér. Ég vil minna á það að sú ríkisstjórn sem ég sat í á sínum tíma hafði það að markmiði að efla samstarfið á milli sveitarfélaganna og árið 1984 settum við upp samstarfssamning milli ríkis og sveitarfélaga sem var að finnskri fyrirmynd sem hefur gefist mjög vel í Finnlandi og gjörbreytti samstarfi ríkis og sveitarfélaga þar í landi með miklum og glæsilegum árangri alveg fram á þennan dag. Ég tel að árangurinn nú, að þetta mál er að komast í höfn, bæði að því er varðar tekjustofna og verkaskiptingu, sé einmitt af þessu samstarfi, en þrátt fyrir ýmsar óvæntar uppákomur, þá hefur þetta samstarf verið óbrenglað fram á þennan dag. Ég ætla ekki að ræða þetta neitt efnislega. Ég hef gert það áður. En ég vil aðeins segja það að ótti margra minni sveitarfélaga í sambandi við þessar breytingar er skiljanlegur. Þeir eiga allt undir því komið að Jöfnunarsjóðurinn nýi samkvæmt þessu frv. virki eins og til er ætlast. Og ég legg sérstaka áherslu á það við stjórnvöld að þess verði gætt að númer eitt, tvö og þrjú í uppgjöri milli ríkis og sveitarfélaga verði hagur hinna minni byggðarlaga, smærri sveitarfélaga tryggður eins og kaflinn um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga gerir ráð fyrir. Þetta er gífurlegt mál. Við megum ekki láta þessa breytingu verða til þess að auka ójöfnun, heldur þvert á móti að tryggja litlu sveitarfélögunum þá aðstöðu að þau geti veitt sínu fólki það öryggi sem það á að hafa bæði í menningarmálum, þ.e. skólamálum, heilbrigðismálum og samgöngumálum sem til þarf. Til þess þarf að fylgja eftir bæði að því er varðar uppgjör á ógreiddum innstæðum sveitarfélaga hjá ríkinu og einnig að sá þáttur Jöfnunarsjóðsins skili sér sem hér er að stefnt. Þetta vil ég sérstaklega leggja áherslu á hér og skora á viðkomandi stjórnvöld að fylgja þessu eftir eins og samkomulag hefur verið gert um. Það verður tekið mjög eftir því og fylgst mjög með því að þetta sé gert í samræmi við þau lög sem við erum að samþykkja. Að því er varðar þær brtt. sem hér hafa verið lagðar fram þá tel ég sjálfsagt að skoða brtt. um tónlistarfræðsluna á þskj. 1074 og nefndin fái tóm til þess að skoða það, en ég verð að lýsa því yfir að ég er algjörlega andvígur brtt. á þskj. 1056 sem ég tel að sé útilokað að samþykkja í sambandi við þessa stöðu málsins. Það er mjög mikil ákvörðun nú á síðustu stundu að fara að breyta þessum hlutföllum því slík breyting tekur ekki aðeins til þessa frv., heldur yrði að fara í gegnum tekjustofnafrv. einnig og það yrði örugglega til þess setja málið í hættu því við vitum ekki á þessari stundu hvað fulltrúar í hv. Ed. kynnu að gera við slíkar breytingar sem þeir hafa ekki viljað ganga inn á í meðförum í allan heila vetur. Ég skora á flm. þessarar brtt. að draga hana til baka því þetta er mál sem er grundvallaratriði og ég er algjörlega sannfærður um að það gæti orðið mjög mikil röskun á málinu í heild. Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umræður. Ég vil aðeins endurtaka að ég lýsi ánægju minni yfir þeirri samstöðu sem þó hefur tekist um þetta mál hér í hv. Nd. sem sýnir hvaða skilning menn hafa á þessu og þrátt fyrir allt annað sem fram hefur komið þá eru menn samstiga í þessu máli.

Frsm. félmn. (Jón Sæmundur Sigurjónsson) Virðulegi forseti. Ég bið hérna um orðið í tilefni af ræðu hv. 2. þm. Austurl. sem lagði fram brtt. varðandi þetta frv. og mæltist til þess að félmn. kæmi saman og ræddi þessa tillögu, tæki hana til sérstakarar meðferðar. Mér er ljúft að segja að ég fagna þessari brtt. og mun koma því til leiðar á milli umræðna að félmn. komi saman og taki þessa tillögu til meðferðar. Einhvern tímann sagði ég að sennilega hefði ekkert frv. fengið jafnvandlega meðferð og jafnvandlega kynningu og frv. um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Verkaskipting ríkis og sveitarfélaga er búin að vera í umræðunni í fjöldamörg ár. Í tíð fyrrv. hæstv. félmrh., Alexanders Stefánssonar 1. þm. Vesturl., var gefið út vandað og nákvæmt rit um þessa verkaskiptingu sem var dreift til flestra sveitarstjórnarmanna á landinu, mér skilst að þeir séu um 1100 talsins, þar sem gerð var grein fyrir þessu máli. Þannig að kynning hefur verið talsverð og það hefur verið gerð tilraun til að koma frv. þessa efnis fram hér á þingi. Það tókst nú ekki á síðasta þingi en virðist vera komið vel á veg nú á þessu þingi sem stendur yfir. Það verkefni sem fyrir liggur er að koma nokkuð skýrum skilum á milli verkefna, annars vegar sveitarfélaga og hins vegar ríkis, og um leið milli fjárstraumanna sem þar liggja á milli. Nú er það svo þar sem verkefni hafa verið tiltölulega rótgróin, í föstum skorðum á milli ríkis og sveitarfélaga, að þar þarf oft, ef það á að gera skýran greinarmun þar á milli, að rífa mál upp með rótum og það getur oft á tíðum valdið einhverjum sárindum hjá þeim sem koma nærri þeim málum. Það á við t.d. í því tilfelli sem þessi brtt. tekur til. Við höfum orðið vör við það að margir tónlistarkennarar hafa haft áhyggjur af því hvernig framtíðin kunni að vera, hvað hún kunni að bera í skauti sér. Ég held að tillaga eins og þessi, sem gerir ráð fyrir áframhaldandi samstarfi og þá á vegum menntmrn. þar sem til komi fagleg umsjón og eftirlit með tónlistarfræðslunni, ætti að stuðla að því að róa það fólk sem hefur áhyggjur af framtíðinni í þessu tilefni. Þess vegna held ég að tillaga í þessa átt sé af hinu góða. Það eru fleiri slík tilvik sem hafa komið upp, t.d. varðandi fóstrur, en dagvistarheimili fara nú að öllu leyti yfir á sveitarfélög. Fóstrur höfðu áhyggjur af framtíð sinnar greinar og það mál var leyst í brtt. sem lögð hefur verið fyrir af allri félmn. Sú breyting gekk mjög í sömu átt og þessi brtt. sem hér liggur fyrir þannig að ég mun svo sannarlega stuðla að því að félmn. komi saman og ræði þessa tillögu.

Jón Kristjánsson Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í tilefni af því að þetta frv. er nú komið til 2. umr. hér í þessari hv. deild eftir að náðst hefur um það bærileg samstaða í félmn. Nd. Þetta mál á sér langan aðdraganda. Mál af svipuðu tagi var hér til meðferðar á fyrra þingi og hlaut ekki afgreiðslu enda var það með mjög öðrum hætti og var þar aðeins um hluta af verkaskiptingunni að ræða. Síðan var farið í mikla vinnu á milli þinga að þessum málum og árangurinn af þeirri vinnu var sá að hér á Alþingi ríkir nú að ég best veit mjög bærileg samstaða um þetta mikla mál sem áreiðanlega er eitt af stærstu málum þessa þings. Ég vil taka undir það sérstaklega, sem fram hefur komið reyndar í máli þeirra sem talað hafa hér á undan, að hlutverk Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga er lykilatriði í öllu þessu máli. Það er hlutverk hans að koma til móts við þau sveitarfélög sem minni tekjur hafa og minni burði til að valda þeim verkefnum sem færð eru til þeirra. Það er mjög áríðandi að við uppgjör sem fram fer verði málum hinna minni sveitarfélaga sinnt sérstaklega og farið vandlega í þau mál hvert fyrir sig. Það hafa verið nokkuð skiptar skoðanir um flutning tónlistarfræðslunnar yfir á sveitarfélögin og menn hafa haft áhyggjur af skipulagi tónlistarfræðslunnar í landinu í framhaldi af þessum tilflutningi. Ég held að ef Jöfnunarsjóður sveitarfélaga fær þær tekjur sem honum eru ætlaðar samkvæmt frv. og hann verður efldur og starf hans verður öflugt, þá eigi sveitarfélögin út af fyrir sig ekki að vera fjárhagslega verr stödd en áður til að valda þessu hlutverki. Spurningin er um samræmingu og heildarstjórn á tónlistarnáminu, að þar séu sömu kröfur í gildi um tónlistarnám um land allt. Ég vil athuga brtt. hv. 2. þm. Austurl. vandlega. Ég tel að það komi vel til greina að samþykkja hana ef það gæti orðið til þess að meiri samstaða næðist um málið og það mundi styrkja tónlistarfræðsluna í sessi. Ég sé ekki í fljótu bragði þó að ég vilji að sjálfsögðu skoða þessa tillögu milli umræðna að það ætti að spilla málinu neitt að styrkja tónlistarfræðsluna með þessum hætti. Þetta vildi ég láta fram koma við þessa umræðu en að öðru leyti fagna ég því að málið skuli þó vera komið þetta langt og vona að það fái farsæla afgreiðslu á þessu þingi og verði til þess að styrkja sveitarfélögin í landinu í sessi og gera þau hæfari til að sinna þjónustuhlutverki sínu fyrir fólkið.

Frsm. félmn. (Jón Sæmundur Sigurjónsson) Virðulegi forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. um tekjustofna sveitarfélaga samhliða frv. um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Með nefndinni störfuðu Húnbogi Þorsteinsson, skrifstofustjóri í félmrn., og Ingimundur Sigurpálsson, bæjarstjóri í Garðabæ. Nefndin mælir með samþykkt frv. með smáorðalagsbreytingu sem flutt er innan nál. til að gera texta frv. skýrari. Einstaka nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kunna að koma. Undir nál. skrifa Guðrún Helgadóttir, Alexander Stefánsson, Geir H. Haarde, Jón Kristjánsson, Eggert Haukdal, Kristín Einarsdóttir og Jón Sæmundur Sigurjónsson.

Óli Þ. Guðbjartsson Hæstv. forseti. Ég gat þess þegar þetta mál var til 1. umr. hér í þessari hv. deild að ég hefði í hyggju að flytja brtt. við frv. og þá væntanlega við 17. gr. þess. En III. kafli frv. fjallar um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga sem að mjög verulegu leyti á að breytast samkvæmt þessu frv. Breytingin er að því leyti að Jöfnunarsjóðurinn mun nú verða þrískiptur, og þar er fyrst og fremst um að ræða ákveðin föst framlög, bundin framlög, sérstök framlög og síðan jöfnunarframlög og þessi skipting á sjóðnum er svona nokkurn veginn til helminga. En 17. gr., sem ég minntist á í 1. umr., hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: ,,Að afloknum sveitarstjórnarkosningum skipar félmrh. fimm manna ráðgjafarnefnd til fjögurra ára sem gera skal tillögur til ráðherra um framlög skv. c-, d- og e-lið 13. gr. og skv. 14. gr. Fjórir nefndarmenn skulu skipaðir samkvæmt tilnefningu Sambands íslenskra sveitarfélaga en einn án tilnefningar og skal hann vera formaður nefndarinnar. Varamenn skulu tilnefndir með sama hætti.`` Verkefni þessarar ráðgjafarnefndar er sem sagt að sjá um skiptingu á 2 / 3 hlutum þessa Jöfnunarsjóðs sem í áætlun fyrir árið í ár er um 1100 millj. kr. og þessi skipting er fyrst og fremst á milli strjálbýlissveitarfélaga og einstakra verkefna á þeirra vegum. Nú er frá því að greina að drög að reglugerð hafa verið á borðum nefndarmanna sem hafa fjallað um þetta frv. og í þeim drögum er 15. gr. reglugerðarinnar sem fjallar um þessa 17. gr. laganna. Og með leyfi forseta vildi ég fá að lesa hér þau drög eins og þau liggja nú fyrir, en þau eru svohljóðandi: ,,Félmrh. úthlutar framlögum samkvæmt reglugerð þessari að fengnum tillögum ráðgjafarnefndar, sbr. 17. gr. laga um tekjustofna sveitarfélaga. Við úthlutun framlaga skv. c-, d- og e-lið 3. gr. og b-, c-, d- og e-lið 4. gr. skal hafa samráð við menntmrn. Fræðsluskrifstofurnar og landshlutasamtök sveitarfélaga skulu annast upplýsingaöflun og útreikninga til að byggja á úthlutun framlaganna.`` Þarna er um að ræða tvö ákaflega veigamikil atriði og í rauninni þá meginhugsun sem ég ræddi hér um við 1. umr. og ætlaði að hafa grundvallarbrtt. Annars vegar að þessar úthlutanir snerta mjög skólahald dreifbýlisins og þar af leiðandi er mjög eðlilegt að úthlutun samkvæmt þessum greinum sé gerð í samráði við menntmrn. enda þótt Jöfnunarsjóðurinn sem slíkur heyri undir félmrn. En að hinu leytinu er það að fræðsluskrifstofurnar og landshlutasamtök sveitarfélaga fá það hlutverk samkvæmt þessari grein reglugerðarinnar að annast upplýsingaöflun og útreikninga til að byggja þessa úthlutun á. Þar með er verulegur hluti úthlutunarinnar, sem verður árviss, kominn heim í hérað til þeirra aðila sem starfa næst vettvangi, ef svo má segja, annars vegar fræðsluskrifstofurnar og hins vegar landshlutasamtök sveitarfélaga. Þetta atriði er ég mjög ánægður með og tel í rauninni fullnægjandi gagnvart því atriði sem ég ræddi um við 1. umr.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég stend hér upp til þess að gera örstutta grein fyrir brtt. sem ég hef leyft mér að flytja á þskj. 1039 og lýtur að því að c-liður í 34. gr. frv. eins og það er núna verði felldur niður. 34. gr. frv. fjallar um aðstöðugjald og þar segir, með leyfi forseta: ,,Sveitarstjórnum er heimilt að leggja aðstöðugjald á þá aðila sem taldir eru upp í 1. og 2. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt og stunda atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi í sveitarfélaginu, eftir því sem nánar er ákveðið í lögum þessum. Aðstöðugjöld skulu renna í sveitarsjóð.`` Síðan eru í framhaldinu í þessari grein, herra forseti, undanþegnir tilteknir aðilar, þeir sem um er að ræða í 4. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt og þeir sem greiða landsútsvör. Þannig kom frv. til kasta þingsins í upphafi að þetta væru þeir einu aðilar sem nytu undanþágu frá aðstöðugjaldi samkvæmt þessum lögum. Í Ed. hins vegar var samþykkt sú breyting að bæta þarna inn c-lið þar sem kveðið er á um að starfsemi sláturhúsa og mjólkurbúa skuli sömuleiðis vera undanþegin aðstöðugjöldum. Mín tillaga lýtur sem sé að því að fellla niður þennan c-lið að nýju þannig að frv. verði að þessu leyti til eins og það var þegar það var lagt fram og eins og samkomulag var um þegar gengið var frá þessu frv. fyrir framlagningu og sem samkomulag var um milli hagsmunaaðila. Nú mun það vera svo að þessi tiltekna starfsemi sláturhúsa og mjólkurbúa hafi verið undanþegin aðstöðugjöldum til þessa þannig að frv. eins og það var lagt fyrir gerði ráð fyrir breytingu í því efni, sem sagt þeirri að fella niður þessa undanþágu þannig að framvegis yrðu greidd aðstöðugjöld af sláturhúsum og mjólkurbúum. Það er nokkuð augljóst hvers vegna slíkt undanþáguákvæði hefur verið í lögum og hvers vegna menn hafa viljað koma því inn aftur. Með því er að sjálfsögðu verið að reyna að halda niðri kostnaði við þessa starfsemi og með þeim hætti halda niðri verðlagi á þeim vörum sem þarna eru framleiddar, í sláturhúsum og mjólkurbúum. Augljóst er að slíkt markmið er í sjálfu sér jákvætt og eðlilegt. Það hlýtur að vera eðlilegt markmið að stuðla að sem lægstu verðlagi þeirra afurða sem frá þessum vinnslustöðvum koma. Það sem hins vegar er óeðlilegt er tvennt: Í fyrsta lagi að gera upp á milli þessarar starfsemi annars vegar og annarrar mikilvægrar framleiðslustarfsemi í landinu hins vegar. Og í öðru lagi að framkvæma þessa undanþágu með þeim hætti sem hér um ræðir þannig að tekjumissirinn er eingöngu hjá tiltölulega fáum sveitarfélögum en ekki öllum. Útkoman af þessu er því sú að nokkur sveitarfélög, þar sem þessi starfsemi er tiltölulega umfangsmikil, verða fyrir tiltölulega miklu tekjutapi af þessum sökum en önnur ekki. Ég tel að þessar tvær ástæður séu alveg nægilegar fyrir því að það eigi að afnema þessa undanþágu og ég tel að ef menn vilja halda niðri verði þessara afurða sem aðstöðugjaldinu nemur, þá eigi menn að gera það með öðrum hætti eins og t.d. með beinum niðurgreiðslum í verðinu. Ég bendi á að félmn. og reyndar þingmönnum öllum að ég hygg hefur borist ályktun frá bæjarstjórn Blönduóss um þetta efni þar sem segir svo, með leyfi forseta: ,,Bæjarstjórn Blönduóss mótmælir harðlega fram komnum tillögum félmn. Ed. Alþingis um að mjólkurstöðvar og sláturhús verði undanþegin greiðslu aðstöðugjalds í nýjum tekjustofnalögum fyrir sveitarfélög. Það er í fyllsta máta óeðlilegt að örfá sveitarfélög í landinu verði með lögum látin greiða niður verðlag afurða fyrrnefndra fyrirtækja til landsmanna allra.`` Þarna er vakin athygli á því að ýmis, gjarnan smærri sveitarfélög, verða þarna fyrir tekjutapi sem til er komið vegna þess markmiðs að halda niðri vöruverði á afurðum þessara fyrirtækja. En afurðir og verðlag þessara fyrirtækja er hins vegar ekkert einkamál þessara sveitarfélaga og það er þess vegna ekki réttlátt eða sanngjarnt að ákveða þeim með lögum slíkt tekjutap. Ég þarf ekkert að nefna hér ýmis sveitarfélög þar sem þessi starfsemi er veigamikil. Menn þekkja það auðvitað, ekki síst þingmenn utan af landi, hvar þessi starfsemi er staðsett og hversu þýðingarmikil hún getur verið í einstökum byggðarlögum. Ég hef heyrt þau gagnrök fyrir þessu að í stað þess að njóta aðstöðugjalds af þessum fyrirtækjum, þá njóti viðkomandi sveitarfélög annarra tekna eins og t.d. skatttekna af starfsfólki og fleira sem þessi starfsemi leiðir af sér í opinberum gjöldum og það er vissulega rétt. En það á auðvitað jafnframt við um alla aðra atvinnustarfsemi. Sem betur fer fylgja henni tekjur fyrir starfsmenn og sveitarfélög, beinir og óbeinir skattar o.s.frv., þannig að það er ekkert sérstakt fyrir þessa starfsemi, þ.e. framleiðslu sláturhúsa og mjólkurbúa að hún skapi starfsmönnum og sveitarfélögunum aðrar tekjur heldur en aðstöðugjöldin. Þess vegna hef ég, herra forseti, leyft mér að flytja þessa brtt. sem lýtur að því að færa frv. í fyrra horf. Það hefur verið að því vikið í áliti félmn. Ed. að hér sé um að ræða fjölsköttun, sem nefndin kallar svo, sem er nú nokkurt nýyrði í mínum eyrum, en það mun vera það að skattur hleðst ofan á skatt í framleiðslunni. En það gegnir sama máli um þetta eins og atriði sem ég nefndi hér rétt í þessu, þ.e. að það á við um alla aðra atvinnustarfsemi sem greiðir aðstöðugjald. Við vitum að okkar skattkerfi er nú ekki fullkomnara en það að hér greiða fyrirtæki skatta af þeim sköttum sem þau hafa greitt í ákveðnum mæli. Og við vitum það líka að skattar af veltu eða rekstrarkostnaði eru ekki þeir skynsamlegustu og við ættum til lengri tíma litið að stefna að því að minnka hlutdeild slíkra skatta, en aðstöðugjaldið er einmitt þannig. Þessi umrædda fjölsköttun er því ekkert einkafyrirbæri í þessari starfsemi. Ef hún er fyrir hendi þá á það jafnt við um annan atvinnurekstur sem verður að standa undir þessu gjaldi. Virðulegi forseti. Vegna þeirrar mismununar sem í þessu felst gagnvart öðrum atvinnurekstri og vegna þeirrar mismununar sem þetta felur í sér milli einstakra sveitarfélaga í landinu hef ég leyft mér að flytja þessa tillögu um að undanþága sláturhúsa og mjólkurbúa að því er varðar aðstöðugjald verði felld niður á nýjan leik eins og frv. gerði ráð fyrir í upphafi.

Þórður Skúlason Herra forseti. Núverandi tekjustofnalög eru að stofni til frá árinu 1972. Með setningu þeirra varð veruleg breyting á fjárhag sveitarfélaganna í landinu. Sérstaklega á það við um hina minni þéttbýlisstaði. Fjárhagur þeirra við setningu laganna árið 1972 batnaði verulega og þessi sveitarfélög hófu að byggja þjónustustofnanir eins og skóla, dagheimili og íþróttamannvirki og síðan verkamannabústaði, leiguíbúðir, heilsugæslustöðvar í samvinnu við ríkið og íbúðir fyrir aldraða og raunar margt fleira. Á þessum tíma var einnig jákvætt viðhorf til búsetu úti á landi. Þar var fólksfjölgun og það gætti bjartsýni um áframhaldandi búsetu þar og m.a.s. einstaklingar byggðu þá í sveitarfélögunum úti á landsbyggðinni. Sveitarfélögin lögðu götur á þessum tíma og það var farið að leggja bundið slitlag, m.a.s. í þessum minni þéttbýlisstöðum sem ekki hafði verið gert áður. Í framhaldi af byggingu þessara þjónustustofnana var síðan tekin upp vaxandi þjónusta á ýmsum sviðum og til sveitarfélaganna voru jafnframt í framhaldi af þessu færð ný verkefni frá ríkisvaldinu án þess þó að tekjur kæmu þar á móti, eins og t.d. heimilisþjónusta við aldraða og síðan vil ég í því sambandi einnig nefna rekstur framhaldsskóla eins og fjölbrautaskólanna. Nú er hins vegar svo komið fyrir allmörgum árum síðan að tekjur hinna minni sveitarfélaga standa ekki undir rekstrarkostnaðinum. Árið 1987 var það raunar þannig að af 27 kaupstöðum voru 6 með lægri tekjur heldur en rekstrargjöld. Raunar er það þannig hjá hinum minni þéttbýlisstöðum að ástandið í þessum efnum er enn verra en hjá kaupstöðunum. Við þekkjum það frá sl. vetri að það eru til dæmi um einstök sveitarfélög sem eru komin í algjöra fjárþröng. Á sama tíma hefur hins vegar afkoma hinna stærri sveitarfélaga hér á höfuðborgarsvæðinu batnað og á það kannski sérstaklega við um Reykjavíkurborg. Afkoma hennar hefur á undanförnum árum verið mjög góð. Ástæður þessa eru m.a. þenslan hér á höfuðborgarsvæðinu. Þetta svæði hér naut góðs af góðærinu með allt öðrum hætti en landsbyggðin, en það hafa verið miklir erfiðleikar í atvinnurekstri á landsbyggðinni, sérstaklega kannski í sjávarútveginum á undanförnum árum og það hefur komið niður á tekjum sveitarfélaganna. En ástæðan er líka sú að tekjustofnalögin, sem eru að stofni til frá árinu 1972, mismuna sveitarfélögunum hvað tekjuöflunina varðar og duga ekki lengur þessum litlu og fámennari sveitarfélögum til þess að standa undir þeirri þjónustu og þeim rekstrarútgjöldum sem henni fylgja. Sérstaklega á þessi mismunun í aðstöðu um nýtingu á tekjustofnun við hvað varðar fasteignaskattinn og aðstöðugjöldin og þarf ég ekki að rekja það fyrir hv. þingdeildarmönnum. Það er hlutur sem þeir þekkja. Einnig er það þannig að raunverulega er þjónusta hlutfallslega dýrari per íbúa í fámennari sveitarfélögum en í hinum fjölmennari og auðvitað hafa tekjustofnalögin eins og þau eru úr garði gerð ekki tekið neitt á því vandamáli. Raunar má segja að hin góða fjárhagsstaða Reykjavíkurborgar og sveitarfélaganna hér í næsta nágrenni hafi síðan leitt til þess að skerðing á Jöfnunarsjóðnum átti sér stað núna fyrir nokkrum árum síðan og hefur verið viðhaldið síðan. Og auðvitað leiddi sú skerðing síðan til enn verri stöðu hinna smærri sveitarfélaga úti á landsbyggðinni. Þessi skerðing jók gríðarlega á aðstöðumun sveitarfélaganna og skapaði óánægju bæði milli sveitarfélaganna og ríkisins og einnig milli sveitarfélaganna innbyrðis. Og þessi skerðing sem hefur leitt til þessarar óánægju hefur raunverulega leitt til þess þrýstings sem varð á um endurskoðun á þeim tekjustofnalögum og til þeirrar niðurstöðu sem liggur raunverulega fyrir um þessa endurskoðun. Í þessu frv. eins og það liggur hér fyrir er um að ræða verulega miklar breytingar frá tekjustofnalögunum fyrri frá árinu 1972. Eins og þetta liggur fyrir í frv. þá koma þessar breytingar til með að stuðla að mjög auknu fjárhagslegu sjálfstæði sveitarfélaganna og auknum jöfnuði í tekjuöflun og aðstöðu sveitarfélaganna til þess að veita þjónustu. Það er góð samstaða um þessar breytingar á milli ríkisvaldsins og sveitarfélaganna annars vegar og eins á milli sveitarstjórnarmanna innbyrðis. Hér er auðvitað um málamiðlun að ræða og má endalaust deila um það t.d. hvaða sveitarfélög eigi að greiða landsútsvar og hvaða sveitarfélög eigi að greiða aðstöðugjöld. Það er t.d. kannski ekkert sjálfgefið að Samband ísl. samvinnufélaga greiði aðstöðugjald hér til Reykjavíkurborgar. Það gæti alveg eins komið til greina að það greiddi landsútsvar, vegna þess að það á viðskipti ekki síður við landsbyggðina heldur en höfuðborgarsvæðið. Sama er að segja um önnur fyrirtæki sem hafa aðsetur sitt hér í borginni. Um þetta má auðvitað endalaust deila. En í þessu frv. eins og það liggur fyrir hefur náðst málamiðlun m.a. í þessu efni og um þetta eins og það liggur fyrir hér í frv. er góð samstaða á milli sveitarstjórnarmanna. Breytingarnar í þessu frv. felast ekki síst í bættri aðstöðu sveitarfélaganna til þess að nýta sér þá tekjustofna sem þau hafa, t.d. í sambandi við fasteignaskattinn. En þar er um að ræða verulega rýmkun á heimildum sveitarfélaganna á landsbyggðinni til þess að nýta sér þann skatt. Sama er að segja um aðstöðugjaldið. Þar er gert ráð fyrir því að flokkun aðstöðugjalda, sem hefur verið misjöfn eftir atvinnugreinum, falli niður og verði eftir breytinguna í höndum sveitarfélaga og aðstöðugjald verði þó að hámarki 1,3% eins og áður var. Þarna er um gríðarlega þýðingarmikla breytingu að ræða sem mun væntanlega í framtíðinni bæta mjög fjárhag hinna minni sveitarfélaga úti á landsbyggðinni. Ég vil leggja áherslu á það að þarna er fyrst og fremst um að ræða jöfnun á aðstöðu. Þrátt fyrir þessi breytingarákvæði þá er ekki alveg víst að þarna sé um að ræða jöfnun á tekjum vegna þess að það er eflaust misjafnt hvernig sveitarstjórnirnar geta nýtt sér þessar heimildir. Þetta á kannski sérstaklega við í sambandi við hækkun á aðstöðugjaldi á sjávarútvegsfyrirtæki, en afkoma þeirra er mjög misjöfn. En þó hygg ég að því sé þannig háttað sums staðar á landinu að það séu sem betur fer til sjávarútvegsfyrirtæki sem strax geta borið hærra aðstöðugjald og forsvarsmenn þeirra fyrirtækja hafi þann skilning á högum sveitarfélagsins og þörfum þess að þeir séu tilbúnir til þess að gera það. Hv. 17. þm. Reykv. hefur greint frá því að það var gerð breyting á því frv. sem lagt var fyrir Ed. í þeirri deild að því er lýtur að undanþágum frá greiðslu á aðstöðugjöldum og það á við um afurðastöðvarnar, sláturhúsin og mjólkurbúin. Hann las hér upp samþykkt frá bæjarstjórn Blönduóss, þar sem þessari breytingu var harðlega mótmælt. Og við vitum að það eru svipaðar skoðanir uppi í mörgum öðrum sveitarstjórnum. Auðvitað á það sjónarmið sem hann greindi hér frá fyllilega rétt á sér. Það er ekki eðlilegt út af fyrir sig að einstök sveitarfélög séu látin gefa eftir af tekjum sínum til þess að halda niðri verðlagi á einstökum vörutegundum. Ég vil leggja áherslu á það, vegna þess að mér býður í grun að það sé full samstaða um það, að nái þetta álit, eins og það kemur frá Ed., fram að ganga, þá verði það tryggt að þann tekjumissi sem þessi sveitarfélög verða fyrir í þessu sambandi fái þau uppi borinn úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga. En breytingin á Jöfnunarsjóði sveitarfélaga er raunar lykilatriði að bættum fjárhag hinna minni sveitarfélaga. Í þeim breytingum sem gert er ráð fyrir á Jöfnunarsjóðnum, sem eru mjög verulegar, er m.a. gert ráð fyrir því að íbúaframlagið falli niður. En íbúaframlagið hefur sem kunnugt er runnið að 3 / 4 hlutum til stærstu þéttbýlissveitarfélaganna hér á höfuðborgarsvæðinu. Í þessari breytingu einni saman felst veruleg breyting til hagsbóta fyrir minni sveitarfélögin á landsbyggðinni. Það er gert ráð fyrir því að heildartekjur Jöfnunarsjóðs verði um 1100 millj. kr. og að gjöldum sjóðsins verði skipt í bundin framlög, sérstök framlög og jöfnunarframlög. Bundin framlög nemi um 350 millj. kr. og þau renni m.a. til Sambands sveitarfélaga og landshlutasamtaka, lánasjóðsins, Innheimtustofnunar sveitarfélaga og Eftirlaunasjóðs aldraðra. Það orkar að vísu nokkuð tvímælis að sveitarfélögin skuli láta af hendi úr sínum sjóði, Jöfnunarsjóðnum, gríðarlega há framlög til stofnunar eins og Innheimtustofnunar sveitarfélaga. Þó var það með þeim hætti að sveitarfélögin tóku þátt í þessum kostnaði áður en Innheimtustofnuninni var komið á og framlögin til hennar voru greidd úr Jöfnunarsjóðnum. Sama er raunar að segja um Eftirlaunasjóð aldraðra. En framlag til hans á að nema samkvæmt þessu um 26 millj. kr. á ári. Þetta ákvæði lýtur að því að greiða eftirlaun til þeirra aldraðra sem ekki eiga aðild að stéttarfélögum. Greiðsluskylda Jöfnunarsjóðsins var á sínum tíma sett á án samráðs við sveitarfélögin og það orkar mjög tvímælis að þessi hlutur sé þarna inni. T.d. má með nokkrum rökum halda því fram að eftir þessa breytingu þá greiði t.d. Reykjavíkurborg ekki framlag til þessa sjóðs vegna þess að ef þessi greiðsla dytti þarna út þá mundi jöfnunarframlagið hækka sem þessari upphæð nemur. Síðan er gert ráð fyrir því að hin sérstöku framlög, sem nema samtals 750 millj. kr., renni eingöngu til minni sveitarfélaganna og þar er auðvitað um verulega hækkun að ræða frá því sem nú er. Af þessum sérstöku framlögum fara 350 millj. kr. til sveitarfélaganna vegna verkaskiptingarinnar, til þess að mæta auknum kostnaði sem hin minni sveitarfélög verða fyrir vegna breyttrar verkaskiptingar, og síðan er afgangurinn um 400 millj. kr. sem rennur þá til sveitarfélaganna til þess að bæta þeim upp það sem vantar á að þau nái meðaltekjum. Mér skilst að í þeim hluta sjóðsins, jöfnunarhlutanum, sé um að ræða fimmföldun frá því sem er í dag. En við þessa breytingu á Jöfnunarsjóðnum er jafnframt rétt að gera grein fyrir því að eftir hana, eftir það að þessi jöfnunarhluti og sérstöku framlög fara að renna fyrst og fremst og eingöngu til minni sveitarfélaga, þá er auðvitað enn þá mikilvægara en áður að sveitarfélögin fái tryggingu fyrir því að hann verði ekki skertur eins og gert hefur verið. Auðvitað væri hægt að fjalla um þetta í miklu lengra og ítarlegra máli, en ég tel ekki ástæðu til þess og þar sem hér er líka takmarkaður tími þá ætla ég að láta þessari ræðu minni lokið. Ég vil bara benda á það að lokum að þetta mál hefur hlotið rækilega kynningu í sveitarstjórnum og um það er góð samstaða meðal sveitarstjórnarmanna. Ég vænti þess að það sé einnig góð samstaða um þetta hér á hinu háa Alþingi. Ég tel að þegar þetta frv. verður orðið að lögum þá leiði það til þess að tekjur sveitarfélaga verði jafnari og aðstaða sveitarfélaganna til þess að veita íbúum sínum þjónustu verði einnig jafnari en verið hefur.

Geir H. Haarde Herra forseti. Þessi tillaga snýst um að fella niður undanþágu þá sem komin er inn í frv. og undanþiggur sláturhús og mjólkurbú greiðslu aðstöðugjalda. Það verður forvitnilegt að sjá hvort landbúnaðinum hefur bæst nýr stuðningsaðili hér á Alþingi í dag í formi þingmanna Alþfl. En ég segi já.

Hjörleifur Guttormsson Herra forseti. Mér finnst út af fyrir sig álitamál hvort eigi að undanþiggja rekstur af þessu tagi aðstöðugjaldi. Ég hef talið að álagning ójafns aðstöðugjalds á atvinnurekstur eins og tíðkast hefur sé óheppilegt form. Ég tel að það þurfi að athuga þessi mál í heild sinni, en sé ekki að skynsamlegt sé að afnema þetta hér og nú. Ég segi því nei.

Utanríkisráðherra (Jón Baldvin Hannibalsson) Virðulegi forseti. Það er sjálfsögð regla, sjálfsögð, að fyrirtæki lúti sömu reglum að því er varðar álagningu aðstöðugjalda. Þessu mun hafa verið breytt í Ed. frá upphaflegri mynd. Það er ekki í rétta átt. Ég segi því já.

Geir H. Haarde Herra forseti. Þessi liður, sem hér er gerð tillaga um að felldur verði brott, á það sameiginlegt með öðrum liðum sem um er fjallað á þessari brtt. að hann kemur húsbréfakerfinu ekkert við. Þessar greinar eru um að gera lagfæringar á núgildandi útlánakerfi, lappa upp á það með þeim hætti í stað þess að greina að annars vegar húsbréf og hins vegar ,,uppálapp`` á núverandi kerfi. Ég tel að þetta sé óeðlilegt. Ég tel að þessar greinar eigi ekki heima í þessu frv. og ég segi já.

Jón Sæmundur Sigurjónsson Herra forseti. Húsbréfakerfið kemur aðeins til með að verða lítill hluti af húsnæðislánakerfinu í nánustu framtíð. Gamla kerfið mun áfram verða við lýði. Það einkennist af löngum biðlistum. Að stytta þá biðlista er einungis mögulegt með því móti að hækka vexti eða koma á svipuðum skerðingarákvæðum og hér er talað um. Þau skerðingarákvæði sem hér er talað um munu minnka útgjöld húsnæðiskerfisins um 8%. Það er umfram það sem húsnæðiskerfið kemur til með að kosta. Ég segi því nei.

Geir H. Haarde Herra forseti. Þingmenn Sjálfstfl. hafa ákveðið að greiða ekki atkvæði um þessa grein frv. í þessari umræðu. Við höfum dregið okkar tillögu um að vísa málinu til ríkisstjórnar til baka til 3. umr. Við viljum láta reyna á þær brtt. sem hér eru fyrir hendi fyrst og munum halda okkur við okkar frávísunartillögu þegar þar að kemur. Ég greiði ekki atkvæði.

Hjörleifur Guttormsson Við þingmenn Alþb. munum greiða fyrir samþykkt þess frv. sem hér eru greidd atkvæði um. Það gerum við með vísan til samkomulags um að vextir af útlánum Byggingarsjóðs ríkisins verði eftir gildistöku laganna 15. nóv. nk. ekki hærri en 4--4 1 / 2 % hið mesta. Þetta er einnig álit meiri hl. fjh.- og viðskn. sem tekur fram í nál. á þskj. 1033 að eftir gildistöku laganna verði vextir af byggingarlánum ekki hærri en að hámarki 4 1 / 2 %. Þetta er veruleikinn varðandi málin er snerta húsbréf eins og þau liggja fyrir þinginu. Einnig liggur fyrir ákvörðun um að félmrh. skipi nefnd sem hafi það verkefni að fylgjast með undirbúningi og framkvæmd laganna og gera tillögur um breytingar ef nauðsyn krefur áður en lögin taka gildi 15. nóv. nk. Þá hefur og verið ákveðið að endurskoða í sumar félagslega hluta húsnæðiskerfisins þannig að tillögur þar að lútandi liggi fyrir ekki síðar en 1. nóv. nk. Með vísan til þessa, herra forseti, segi ég já.

Hjörleifur Guttormsson Herra forseti. Þar eð fyrir liggur samkomulag stjórnarflokkanna um að útgáfa húsbréfa verði háð takmörkunum með þeim hætti að ríkisstjórnin öll ákveði heildarmagn útgefinna húsbréfa í hverjum flokki er tillaga þessi ekki nauðsynleg. Hins vegar er eðlilegt að efni hennar komi til athugunar á næstunni með öðrum þáttum er varða undirbúning og framkvæmd væntanlegra laga. Með vísan til þessa munum við þingmenn Alþb. ekki styðja að framgangi þessarar tillögu og ég segi því nei.

Ólafur Þ. Þórðarson Herra forseti. Þar sem fyrir liggur að þetta atriði er nauðsynlegt svo að fullnægt sé ákvæðum stjórnarskrárinnar og jafnframt hitt að þrátt fyrir samkomulag stjórnarflokkanna um að þeir ákveði heildarupphæð og skiptingu fjárhæðarinnar, þá er það víst að ríkisstjórnin er ekki eilíf en lögin halda áfram að standa nema þingið breyti þeim og ég segi því já.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég vek athygli forseta á því að þessi liður í brtt. er bein afleiðing af þeim þremur liðum sem á undan koma. Hér er um að ræða ákvæði um gildistöku greina sem búið er að fella úr frv. Atkvæðagreiðsla um þennan síðasta lið hlýtur því að vera óþörf því að það hlýtur að verða að líta svo á að þetta ákvæði sé sjálffallið brott með þeim niðurstöðum úr atkvæðagreiðslum sem fyrir liggja.

Forseti (Óli Þ. Guðbjartsson) Þetta mun vafalaust rétt hjá hv. þm. en úrslit atkvæðagreiðslunnar hafa fallið á þennan veg.

Forseti. Er ekki rétt að atkvæðagreiðslan verði endurtekin. Þetta er auðvitað tóm vitleysa.

Fá bara nafnakall.

Það er sjálfsagt að endurtaka atkvæðagreiðsluna til að skera úr um þetta.

Matthías Á. Mathiesen Virðulegi forseti. Hér stendur: ,,Að undanskildum breytingum á 12., 13. og 14. gr. gildandi laga.`` Það er ekki búið að fella 12. gr. í burtu. Það var aðeins b-liðurinn í 1. gr. sem var felldur í burtu.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég held að þetta sé ekkert sérstaklega flókið mál. Í þeim brtt. sem samþykktar hafa verið á þskj. 1106, liðir nr. 1, 2 og 3, eru gerðar breytingar á 12., 13. og 14. gr. núgildandi laga. Það hlýtur því að leiða af sjálfu sér þar sem 13. og 14. gr. hafa verið felldar úr þessu frv. að gildistökuákvæði varðandi þær greinar falli út. Hins vegar er ábending hv. 1. þm. Reykn. réttmæt að því leyti til að tilvísun í 12. gr. er að finna í fyrri hluta 1. gr. frv. 12. gr. laganna er breytt og því hlýtur að eiga að standa þarna breytingar á 12. gr. gildandi laga, en brott falli 13. og 14. En ef forseti er í einhverjum vafa um þetta held ég að væri þjóðráð að gera augnabliks hlé og ráðfæra sig við hina færustu þingskapamenn sem eru í húsinu.

Sighvatur Björgvinsson Virðulegi forseti. Það væri alveg eins hægt að halda því fram að hv. deild hefði komist að þeirri niðurstöðu við betri umhugsun að sú afgreiðsla sem hún áður hefur gert á tillögum hv. þm. Geirs H. Haarde hafi verið á misskilningi byggð og þess vegna hafi hún fellt að þessi síðasta tillaga hv. þm. yrði samþykkt. Það er afskaplega einfalt að ganga úr skugga um þetta, virðulegi forseti, og er mjög vanalegt að ef einhver missmíði eru slík á afgreiðslu séu þau löguð í 3. umr. eða þegar næst er um málið fjallað. Að sjálfsögðu er ekki hægt að kalla til baka tillögu sem atkvæði hafa gengið um. Það er ekki heldur hægt að breyta þeim úrskurði sem hér hefur fallið í formlegri atkvæðagreiðslu svo að mín tillaga er sú að við höldum áfram þar sem frá var horfið og þetta mál verði síðan skoðað milli 2. og 3. umr. og brtt. um það sem lagfæra þarf verði flutt við 3. umr. Það er eðlilegasta málsmeðferðin eins og málin nú standa.

Forseti (Óli Þ. Guðbjartsson) Þrátt fyrir mjög ágæta tillögu í máli ræðumanns verður nú örstutt hlé meðan málið er ígrundað eilítið nánar. Þá verður fundi fram haldið. Í því atriði sem varð að ágreiningi er einungis um að ræða gildistökuákvæði þessa frv. þannig að það mun gefast nægur tími til að athuga málið nánar fyrir 3. umr. frv. og mun það verða gert.