Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Frumvarpið sem hér um ræðir, frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga, með síðari breytingum, fjallar um hreyfanleika viðskiptavina. Við umfjöllun í nefnd og í þingi er ákveðið ósamræmi þannig að ekki er fullt samræmi skaðatrygginga og líftrygginga, þ.e. hóptrygginga. Hér er um tæknilegt úrlausnarefni að ræða sem breytingartillagan felur í sér. Með breytingunni eiga engin réttindi að falla brott þannig að réttindi hinna vátryggðu eru jöfn eftir sem áður og í heild á sú breyting sem hér er gerð með frumvarpinu og breytingartillögunni og með þeim breytingartillögum sem fóru í gegn við 2. umr. að leiða til þess að hreyfanleiki viðskiptavina verður meiri og væntanlega auka á samkeppni. Virðulegi forseti. Ég vænti þess að breytingartillagan verði samþykkt. Ég hef lokið máli mínu.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir breytingartillögu við þá breytingartillögu sem fyrir liggur eftir 2. umr., að í stað orðanna „dveljast hér samkvæmt“ og „dveljist hér samkvæmt“ komi orðin: hafa; og: hafi. Þannig að breytingartillagan hljóðar þá svo, með leyfi forseta: „Flóttamenn sem stjórnvöld hafa veitt hæli og einstaklingar sem hafa dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða eru sjúkratryggðir samkvæmt lögum þessum að því tilskildu að þeir séu komnir til landsins og fyrir liggi staðfesting Útlendingastofnunar á því að viðkomandi hafi verið veitt réttarstaða flóttamanns eða hafi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt lögum um útlendinga.“ Fyrirsögn greinarinnar orðist svo: „Flóttamenn og einstaklingar sem hafa dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða.“ Hér er um orðalagsbreytingu að ræða, virðulegur forseti, ívilnandi fyrir þá sem hér um ræðir. Ég legg til að breytingartillagan verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi á þingskjali 626 sem er 418. mál. Um er að ræða frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 22/1998, um veiðar og vinnslu erlendra skipa í fiskveiðilandhelgi Íslands. Með frumvarpinu eru lagðar til nokkrar minni háttar breytingar á lögum í þeim tilgangi að styrkja eftirlit með fiskveiðum erlendra skipa til samræmis við alþjóðasamning Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna frá 2009 um hafnríkisaðgerðir til að fyrirbyggja, hindra og uppræta ólöglegar, ótilkynntar og eftirlitslausar veiðar. Um er að ræða nokkrar minni háttar breytingar á gildandi fyrirmælum um skyldu fánaríkis erlends fiskiskips til að tilkynna um veiðar skipsins áður en það kemur til íslenskrar hafnar og eftirlitsaðgerðir íslenskra stjórnvalda af því tilefni. Samningurinn um hafnríkisaðgerðir var undirritaður af fulltrúa Íslands, ásamt fulltrúum átta annarra þjóðríkja og Evrópusambandsins, 22. nóvember 2009. Ísland tók virkan þátt í gerð samningsins og mikilvægt er fyrir stöðu Íslands sem ábyrgrar fiskveiðiþjóðar að fullgilda samninginn. Vinna að fullgildingu samningsins hefur engu að síður farist fyrir. Sem stendur hafa 11 ríki fullgilt samninginn en 25 ríki þurfa að fullgilda hann svo að hann öðlist gildi. Meðal ríkja, eða ríkjasambanda, sem hafa fullgilt hann eru Evrópusambandið, Nýja-Sjáland og Noregur. Íslensk stjórnvöld hafa lýst því yfir um nokkra hríð að til standi að fullgilda samninginn. Á fundi fiskimálanefndar FAO í júní 2014 lýsti fulltrúi íslenskra stjórnvalda því yfir að frumvarp þetta yrði lagt fram á yfirstandandi löggjafarþingi. Tilgangur samningsins um hafnríkisaðgerðir er að fá ríki með samræmdum aðgerðum til að stuðla að upprætingu ólögmætra veiða. Við Íslendingar beittum okkur við viðræður um gerð samningsins, en við höfum átt mikla hagsmuni af því að dregið verði úr ólögmætum veiðum, einkum á Reykjaneshrygg. Í samningnum er mælt með skýrum hætti fyrir um samræmdar skoðunaraðgerðir og lokanir á aðgengi að höfnum þegar fánaríki skips getur ekki staðfest að afli um borð í skipinu hafi verið veiddur með lögmætum hætti og í samræmi við fullnægjandi heimildir, eða ef skoðun á skipinu gefur til kynna að skipið hafi stundað ólögmætar veiðar. Þá er gert ráð fyrir miklu samráði milli ríkja við framkvæmd skuldbindinga samkvæmt samningnum. Ég vil upplýsa að Landhelgisgæslan í samvinnu við Fiskistofu hefur þegar með höndum hafnríkiseftirlit samkvæmt reglum NEAFC og NAFO, þ.e. fiskveiðistjórnarstofnunum í Norður-Atlantshafi, sem tekur mið af samningum um hafnríkisaðgerðir. Þannig er þegar til reynsla hjá íslenskum aðilum að framkvæmd samræmdra hafnríkisaðgerða og er því ekki gert ráð fyrir að frumvarpið muni fela í sér kostnaðarauka fyrir ríkissjóð sem orð er á gerandi. Virðulegi forseti. Með frumvarpinu eru lagðar til nokkrar breytingar á 3. gr. laganna í því skyni að tryggja að lögin samrýmist samningum um hafnríkisaðgerðir, en hér skiptir einkum máli að lagt er til að ákvæði laganna um aðgang að höfnum gildi einnig um skip sem stunda veiðar og vinnslu á sjávarafla og eru, eins og segir í frumvarpinu, í eigu eða rekstri aðila sem hefur orðið uppvís að því að ganga gegn samningnum um nýtingu og varðveislu lifandi auðlinda hafsins sem Ísland er aðili að, þar með talin skip sem hafa verið skráð hjá svæðisbundnum fiskveiðistjórnarstofnunum, og sigla ekki undir fána aðildarríkja þeirra, fyrir brot gegn reglum settum á grundvelli slíkra samninga. Að öðru leyti koma fyrirmæli 1. gr. frumvarpsins að mestu óbreytt úr gildandi lögum. Nokkur viðbót felst í fyrirmælum um hvernig skuli ráðstafa afla úr skipum sem hafa verið að ólögmætum veiðum. Með 3. gr. frumvarpsins er lagt til að sett verði skýr heimild til handa ráðherra til setningar reglugerðar um framkvæmd laganna. Sérstaklega er tekið fram að heimilt sé að birta erlendan texta reglna um eftirlit með hafnkomu erlendra fiskiskipa. Það sýnist eðlilegt þar sem um er að ræða erlenda aðila og reglunum verður þannig ekki beitt gagnvart íslenskum aðilum með sama hætti. Virðulegi forseti. Samhliða þessu frumvarpi mun utanríkisráðherra mæla fyrir þingsályktunartillögu sem hann hefur reyndar nú þegar gert um fullgildingu samningsins. Samningurinn verður prentaður sem fylgiskjal með tillögunni. Á fylgiskjali með frumvarpi þessu er að finna kostnaðarumsögn fjármála- og efnahagsráðuneytisins um frumvarpið. Ég vil að öðru leyti vísa til þeirra athugasemda sem fylgja frumvarpinu en þar er ítarlega fjallað um og gerð grein fyrir efni þess. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. atvinnuveganefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi á þskj. 891, sem er 514. mál, en um er að ræða frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 61/2006, um lax- og silungsveiði. Frumvarp þetta er samið í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu, í samvinnu við Landssamband veiðifélaga. Með því eru lagðar til þær breytingar að lögfestar verði þar reglur um meðferð og ráðstöfun eigna veiðifélaga. Unnin hefur verið álitsgerð um eðli, réttarstöðu og heimildir veiðifélaga fyrir Landssamband veiðifélaga af Stefáni Má Stefánssyni, prófessor við lagadeild Háskóla Íslands, og Eyvindi G. Gunnarssyni, dósent við lagadeild Háskóla Íslands. Þar kemur fram að þrátt fyrir að veiðifélög séu sjálfstæðir lögaðilar séu þau sérstaks eðlis sem leiði af þeim markmiðum laga nr. 61/2006 að kveða á um veiðirétt í ferskvatni og skynsamlega, hagkvæma og sjálfbæra nýtingu fiskstofna í ferskvatni og verndun þeirra. Það hafi þá þýðingu meðal annars að skylduaðild sé að veiðifélögunum og þeim séu falin tiltekin verkefni með lögum, auk þess sem sjálfstæðar eignir veiðifélags tilheyri þeim fasteignum á félagssvæðinu sem veiðirétt eiga í arðskrárhlutfalli samanber 37. gr. laganna. Tilefni þessa frumvarps er einnig dómur Hæstaréttar Íslands, dagsettur 13. mars 2014, í máli nr. 676/2013, þar sem kemur fram að samþykki allra félagsmanna veiðifélags verði að liggja fyrir til að heimilt sé að ráðstafa veiðihúsi í eigu veiðifélags til leigu til almenns gisti- og veitingarekstrar utan veiðitíma. Forsendur dómsins voru byggðar á því meðal annars að réttarstaða veiðifélaga væri ekki skilgreind með skýrum hætti í lögum nr. 61/2006 hvað varðar meðferð og ráðstöfun eigna veiðifélags, en þó væri ljóst að skipan mála innan þeirra og í skiptum út á við væri með sama hætti og þegar eignarréttindi að tilteknu verðmæti væru í sérstakri sameign, auk þess sem hafa mætti nokkra hliðsjón af lagaákvæðum um afmarkaða flokka sérstakrar sameignar, eins og reglum laga nr. 26/1994, um fjöleignarhús. Eins og ráða má af framangreindri álitsgerð og dómnum skortir lagareglur um meðferð og ráðstöfun eigna veiðifélaga sem brýnt er að bæta úr. Með frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar á 37. gr. laga nr. 61/2006, um lax og silungsveiði, sem fjallar um starfsemi veiðifélaga á þann veg að bætt verði við nýjum staflið, sem verði e-liður, þess efnis að hlutverk veiðifélags sé meðal annars að nýta eignir veiðifélags og ráðstafa þeim með sem arðbærustum hætti fyrir félagsmenn. Einnig er þar ákvæði um að veiðifélagi sé heimilt að ráðstafa eign félagsins utan veiðitíma til skyldrar starfsemi. Um meðferð og ráðstöfun eigna veiðifélaga eru engin ákvæði í gildandi lögum. Því þótti rétt að bæta við lögin nýju almennu ákvæði um meðferð og ráðstöfun eigna veiðifélaga. Einnig var talið rétt að bæta við lögin sérstöku ákvæði um heimild veiðifélags til að ráðstafa eign þess utan veiðitíma til skyldrar starfsemi. Með því er ætlunin að tryggja að veiðifélög geti nýtt eignir til arðberandi starfsemi utan veiðitíma, en þó þannig að þær séu nýttar til skyldrar starfsemi eins og gerist um veiðitíma. Ákvæðið hefur þá þýðingu að löglega boðaður fundur í veiðifélagi geti tekið slíka ákvörðun með hagsmuni félagsmanna að leiðarljósi í stað þess að afla þurfi samþykkis allra veiðiréttarhafa félagsins. Frumvarpið byggir á þeim rökum meðal annars að veiðifélög eru sjálfstæðir lögaðilar og eru fjárhagslegs eðlis og fara, á grundvelli skylduaðildar veiðiréttarhafa að félaginu, með ráðstöfun fjárhagslegra eigna þeirra. Því ber stjórnum veiðifélaga að leitast við að hámarka þann arð sem veiðiréttarhafar geta fengið af arðberandi eign sinni í veiðifélaginu líkt og á við um ráðstöfun veiðiréttar á félagssvæðinu. Virðulegi forseti. Meðfylgjandi er kostnaðarumsögn fjármála- og efnahagsráðuneytis um frumvarpið. Ég vil að öðru leyti vísa til greinargerðar þeirrar er fylgir frumvarpinu, en þar er ítarlega fjallað um og gerð grein fyrir efni þess. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. atvinnuveganefndar.