Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Pálmi Hannesson): Eins og kunnugt er, voru samþ. l. á síðasta þingi um lax- og silungsveiði. Frv. til þessara I. var borið fram í Nd. á öndverðu haustþinginu, en svo stórfelldar breyt. voru á því gerðar, er það var afgr. frá Ed. seint á þinginu, að ég og nokkrir fleiri hv. þm. sáu ástæðu til að taka það fram við síðustu umr. þess í þessari hv. d., að ég væri andvígur þessum breyt. Í beinu framhaldi af þeim andmælum er svo þetta frv. fram komið, en það fer fram á, að þessi atriði, sem öll felast í 2. gr. l., yrði felld niður. Það eru í þessari gr. atriði, sem við teljum ýmist skaðleg eða meiningarlaus, og tel ég óþarft að fara nánar út í að rökstyðja það, þar sem málið var rætt svo rækilega, þegar l. voru sett. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri, en vil óska þess, að málinu verði vísað til landbn.



Það verður ekki um það deilt, að það er nauðsynlegt fyrir öll atvinnufyrirtæki, sem hafa nokkurt verulegt fjármagn milli handa, að hafa sem gleggst reikningshald. Það er nauðsynlegt fyrir atvinnurekendur, til þess að þeir geti á hverjum tíma haft sem bezt yfirlit yfir reksturinn. Það er einnig nauðsynlegt fyrir þær lánsstofnanir, sem lána þessum fyrirtækjum fé. Og í þriðja lagi má benda á, að þar sem gjöld einstaklinga og stofnana miðast nú að verulegu leyti við eignir og tekjur þessara aðilja, þá er það nauðsynlegt, að reikningshald þeirra sé þannig, að sem gleggst yfirlit fáist um þetta þar. Lög þau, sem nú eru í gildi um verzlunarbækur, frá 1911, eru orðin að ýmsu leyti ófullnægjandi og úrelt. Það er því brýn þörf nýrra laga um þetta. Frv. um bókhald hefir tvisvar áður legið fyrir Alþ., og í seinna skiptið á síðasta þingi, en það náði ekki fram að ganga. Allshn. hafði málið þá til meðferðar, og sendi hún frv. til nokkurra stofnana hér í bænum og leitaði álits þeirra um það. Þær stofnanir, sem leitað var til og sendu álit sitt, voru: Samband ísl. samvinnufélaga, Verzlunarráð Íslands, Landssamband iðnaðarmanna og Félag löggiltra endurskoðenda. Ég hefi kynnt mér það, sem þessar stofnanir hafa við frv. að athuga. og hefi ég tekið nokkuð af þeim aths. til greina í þessu frv. mínu. T. d. er fresturinn til að fullgera reikningshald lengdur. Eina aths. frá Félagi löggiltra endurskoðenda og Verzlunarráðinu hefi ég þó ekki getað fallizt á. Þessi félög vilja afnema ákvæðin um það, að bókhald skuli vera tvöfalt. Félög þessi gera þó enga aths. við ákvæði frv. um yfirlitsreikninga um reksturinn, en með færslu þeirra yfirlita er bókhaldið raunverulega orðið tvöfalt. Kostir tvöfalda bókhaldsins fram yfir það einfalda eru þeir, að það er miklu meiri trygging fyrir því, að bækurnar séu rétt færðar. Ég get því ekki fallizt á að fella þetta ákvæði niður. Þeir, sem hafa gert aths. við þetta, virðast kviða því, að þetta muni auka ýmsum smærri fyrirtækjum kostnað við bókhald. En með tilliti til undanþágu fyrir smæstu fyrirtækin í 3. gr. og heimildir til undanþágu í 4. gr., get ég ekki fallizt á, að nokkru fyrirtæki sé íþyngt um of með þessu ákvæði. Flest stærstu fyrirtækin hafa nú þegar tvöfalt bókhald, og breytir þetta því engu hjá þeim, en mér er þó kunnugt um, að það eru til stór verzlunarfyrirtæki hér í bænum, sem aðeins hafa fylgt lagabókstafnum og hafa ekki nema einfalt bókhald. Ég vil svo óska, að þessu frv. verði, að lokinni þessari umr., vísað til allshn. Og með tilliti til þeirrar athugunar, sem málið fékk í n. á síðasta þingi, vil ég mega vænta þess, að n. sjái sér fært að afgr. það hið allra fyrsta, svo að málið geti fengið fullnaðar afgreiðslu á þessu þingi.



Frv. þetta, sem er flutt m. a. fyrir einróma áskorun kjósenda minna í N.-Ísf., samþykkta á þing- og héraðsmálafundi þar, miðar aðeins að því að bæta 1 dýralækni í tölu skipaðra dýralækna, sem nú eru 5, og fá honum aðsetur á Vestfjörðum. Það er svo með bændur í báðum Ísafjarðarsýslum og Strandasýslu, að þeir eiga þess engan kost að ná til lærðs dýralæknis, og enn siður geta þeir fengið slíkan dýralækni á heimili sín, sem stundum getur verið þýðingarmikið fjárhagsatriði, ekki sízt í sambandi við loðdýrarækt, sem nú er þar talsverð orðin og fer vaxandi. Því verður ekki með rökum mótmælt, að Vestfirðingar eigi sama rétt til þess að hafa fullgildan dýralækni og íbúar í öðrum landshlutum. Ég vil líka vekja athygli á því, að auk hinnar almennu nauðsynjar á því, að bændur eigi þess kost að vitja dýralæknis, þá er það ómetanlegt, að dýralæknar sitji í öllum stærstu kaupstöðunum, til þess að hægt verði að koma þar við viðunandi eftirliti með matvælum, þ. e. með kjöt- og mjólkurframleiðslunni, sem illa verður rækt nema með aðstoð dýralækna. Það er að sjálfsögðu ekki vinsælt á þessum tímum að biðja um fjölgun starfsmanna hins opinbera, en ég vil í því sambandi geta þess, að hér er raunverulega ekki um mikil aukaútgjöld að ræða fyrir ríkissjóð, vegna þess að á Vestfjörðum starfar nú einn dýralæknir, án embættis, kominn að fótum fram og hefir verið styrktur árlega með 1200 kr., auk þess sem aðrir ólærðir menn í Vestfirðingafjórðungi hafa haft nokkra þóknun fyrir að veita aðstoð við dýralækningar. Ef þessu fé yrði varið til að launa einn lærðan dýralækni, mundu þetta verða lítil aukaútgjöld. Ég vil að lokum biðja sem bezt fyrir þessu frv. og óska eftir, að því verði, að lokinni þessari umræðu vísan til landbúnaðarnefndar.