Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég leyfi mér fyrir hönd ríkisstj. að leggja til, að Alþ. ákveði fyrir sitt leyti að fresta fundum þingsins frá og með deginum í dag að telja, enda komi það saman aftur ekki síðar en 5. febr. n. k., svo sem greinir í till. Ýmis rök hníga að þessari till. Ég nefni fyrst þau, að eins og hv. þm. er kunnugt, þá tók núverandi ríkisstj. ekki við völdum fyrr en rúmum hálfum mánuði áður en Alþ. kom saman. Henni vannst þess vegna nær enginn tími til að undirbúa þau mál, sem hún þarf að leggja fyrir Alþ. til efnda á málefnasamningnum, sem gerður var, þegar stjórnin var mynduð. Stjórnin hefur að sönnu eftir fremstu getu unnið að málum sínum síðan, svo sem frá var skýrt við eldhúsdagsumræður þær, sem nýverið fóru fram hér frá Alþ., en hún hyggst nú að nota þinghléið til þess að reyna að komast nokkru lengra áleiðis í þeim efnum. Þá var það og vilji margra þm., ekki sízt þeirra, sem utan Reykjavíkur búa og ýmsum störfum þurfa að gegna í heimahögum um áramótin, að hlé verði á störfum Alþ. Og enn get ég þess, að líklegt er, að bæjarstjórnarkosningar, sem fram eiga að fara í janúarlok víða um land, mundu trufla störf þingsins, og mætti ýmislegt fleira til nefna. Ég leyfi mér því að vænta, að hv. Alþ. samþykki þessa till.



Herra forseti. Það eru, eins og hæstv. forsrh. kom inn á, að vísu mörg rök, sem mæla með því að fresta þingi til þess tíma, sem hér er lagt til, og ekki óeðlilegt að veita hæstv. ríkisstj. þann rétt og það vald. En það er ekki óeðlilegt, að áður en það sé gert, þá fengju þm. eitthvað að vita um, hvað hæstv. ríkisstj. hugsar sér að gera í þeim málum, sem eru allra brýnust úrlausnar núna, viðvíkjandi sjávarútveginum sérstaklega og ekki hvað sízt viðvíkjandi bátunum, þar sem vitanlegt er, að nú stendur yfir deila og útlit fyrir eða a. m. k. ekki víst, að flotinn fari af stað í janúarbyrjun. Ég skil það að vísu mjög vel, að hæstv. ríkisstj. vill máske sumpart með tilliti til þessa hafa heimild til þess að geta gefið út bráðabirgðalög í þinghléinu, en um leið og farið er fram á það við þingmenn að veita þennan rétt, þá væri ekki óeðlilegt, að hæstv. ríkisstj. segði okkur, að hún hugsaði a. m. k. að vinna alvarlega að þessari lausn og að því, að það mætti takast að koma bátaflotanum út. Ég vildi þess vegna leyfa mér að spyrja hæstv. forsrh., hvort það hefði enn þá verið nokkuð ráðið af hálfu ríkisstj. viðvíkjandi þeim málum. Það er, eins og gefur að skilja, ekki að öllu leyti skemmtilegt að þurfa að skiljast við þau eins og nú standa sakir, en hins vegar vitanlegt aftur á móti, að ef svona till. væri ekki samþ., þá hefði ríkisstj. ekki heldur rétt til þess að gefa út nein brbl., sem gætu þó máske orðið að einhverju leyti til aðstoðar við lausn á deilunni. Ég vildi þess vegna mega vænta þess, að hæstv. forsrh. segði okkur, hvað ríkisstj. hyggst að gera í þessum efnum eða að hún hyggist a. m. k. að sínu leyti að gera sitt ýtrasta til þess að finna lausn á þessum málum í tíma, þannig að það þurfi ekki að fara svo, að bátaflotinn liggi jafnvel mestallan janúar.



Út af þessum ummælum hv. 2. þm. Reykv. þykir mér rétt að segja frá því, að ég hygg, að það hafi verið í septembermánuði, sem ríkisstj. fól ýmsum af sínum trúnaðarmönnum að kynna sér eftir föngum hag útgerðarinnar og hag og efnahagsafkomu þeirra, sem afurðir hafa keypt af bátaflotanum, og þá með það fyrir augum að fá úr því skorið, hvort ekki væri hægt að koma til leiðar sanngjarnri hækkun á fiskverði til sjómanna og útgerðarmanna. Að þessu máli hefur mikið verið unnið og af prýðilegum mönnum. Fyrir hönd stjórnarinnar hafa starfað að því skrifstofustjórinn í atvmrn., Gunnl. E. Briem, sem er formaður þessarar nefndar; fiskimálastjóri, Davíð Ólafsson; skrifstofustjórinn í viðskmrn., Þórhallur Ásgeirsson; bankastjóri Framkvæmdabankans, Benjamín Eiríksson; skrifstofustjórinn í fjmrn., Sigtryggur Klemenzson, og dr. Oddur Guðjónsson frá fjárhagsráði. Þessir menn hafa lagt í það mikið verk að rannsaka möguleikana fyrir verðhækkun. Ég treysti mér ekki á þessu stigi að fullyrða neitt um það, hvort rannsóknin leiði til þeirrar niðurstöðu, að stjórnin telji sig hafa aðstöðu til þess að reyna að beita sér fyrir hækkun á fiskverði til sjómanna og útgerðarmanna. En þó held ég, að ég ofmæli ekki, þó að ég staðhæfi, að þær upplýsingar, sem fyrir liggja, gefa nokkrar vonir í þessum efnum. En vitaskuld hlýtur sérhver stjórn í landinu, jafnvel stjórn, sem væri eins bág og bölvuð og menn töluðu hér um á eldhúsdaginn, hvað þá heldur svo góð stjórn sem menn hugsa um á þessari stundu, að vilja gera allt, sem hún getur, til þess að vinna að því, að eigi rísi deila, er leiði til þess, að útgerðin stöðvist um áramótin.



Herra forseti. Ég vil á engan hátt draga í efa, að það sé rétt, sem hæstv. forsrh. sagði, að hæstv. ríkisstj. hafi fullan hug á að fá deiluna milli sjómanna og útgerðarmanna leysta eða deiluna um fiskverðið. Hins vegar gaf hann ekki, að því er mér virtist, og kannske ekki þess að vænta heldur, neinar þær upplýsingar, sem geta verið fullnægjandi alþm. í því efni, hvaða horfur séu á því, að deilan leysist skjótlega. Viðvíkjandi till., sem hér liggur fyrir, vil ég segja það, að ég mun eftir atvikum greiða henni atkv. En ég vil gjarnan taka það skýrt fram, að ef í sambandi við deiluna um fiskverðið kæmi til nýrrar lagasetningar, þá tel ég alveg tvímælalaust, að hæstv. ríkisstj. bæri þá að kalla Alþ. saman, áður en frá þeirri löggjöf yrði gengið, því að með slíkri þingfrestun sem hér er um að ræða er ekki til þess ætlazt, að hæstv. ríkisstj. taki sér með því vald til að gefa út brbl. Eins og till. nú er orðuð, þá segir, að þingið verði kvatt saman aftur eigi síðar en 5. febr. n. k., og ég vil láta það fylgja mínu atkv. um þessa till., að ég tel, að ef til lagasetningar kæmi í sambandi við lausn deilunnar um fiskverðið, beri ríkisstj. að leita um það álits þingsins, en ekki að leysa það með brbl.



Ég vil út af þessum ummælum hv. 4. þm. Reykv. segja það, að ég tel, að ef þessi till. er samþykkt, þá hafi stjórnin heimild til að gefa út brbl. Hv. þm. spyr um, hvort stjórnin ætli að nota þá heimild. Það getur hugsazt, að hún noti hana. Og ég tel það einmitt kost, að hún hafi slíka heimild. Margir þm. eru búsettir utan Reykjavíkur, og það getur verið mjög óþægilegt fyrir þá, að kveðja þurfi saman þing, ef grípa þarf til einhverrar lagasetningar. Þetta er alveg sama spurningin, sem hv. 4. þm. Reykv. vekur hér, eins og fram kom af hendi hv. 2. þm. Reykv., ef ég man rétt, 1948, þegar þáverandi forsrh., Stefán Jóhann, fór fram á sams konar heimild og ég fer fram á núna. Hv. 2. þm. Reykv. gat þá alveg réttilega um heimild stjórninni til handa til útgáfu brbl. Mig rekur ekki minni til, að hv. 4. þm. Reykv. hafi beitt sér á móti slíkri samþykkt þá, og lágu þó mál svipað fyrir að ýmsu leyti þá og nú. Það var einmitt dregið í efa, að þær lagaheimildir, sem þingið hafði gefið, nægðu til úrlausnar á þeim viðfangsefnum, sem risið gætu, og af þeim ástæðum jafnvel gert ráð fyrir, að til brbl. þyrfti að koma. Ég vil ekki, að menn hafi um það mismunandi hugmyndir, hvaða skilning stjórnin leggur í þetta, og heldur ekki hvernig hún mundi nota þær heimildir, ef henni þætti við þurfa.



Herra forseti. Mér þykir mjög miður, að hæstv. forsrh. treystir sér ekki til þess að gefa loforð um að láta ógert að gefa út brbl., t. d. til lausnar á deilunni um fiskverðið, þann tíma, sem þingfresturinn stendur, og það dregur úr mér að greiða þessari þáltill. atkv. Ég geri ráð fyrir, að ég sitji hjá við atkvgr., og áskil mér fullan rétt til, ef til þess skyldi koma, að finna að þeim gerðum hæstv. ríkisstj. að taka sér vald til útgáfu brbl. í sambandi við lausn þessa máls. Hæstv. ráðh. sagði, að 1948 hefði þáverandi ríkisstj. fengið sams konar heimild undir svipuðum kringumstæðum. Ég minnist þess nú ekki gerla, hvort þetta er rétt frá skýrt. En að því er mína afstöðu snertir, þá get ég sagt það, að hún var öll önnur þá en nú. Þá var sá maður forsrh., sem hafði stuðning Alþfl. og ég vissi að mundi ekki beita þessari heimild, án þess að það yrði fullkomlega athugað í samráði og með vitund Alþfl. En eftir reynslu á starfi hæstv. núverandi ríkisstj. hef ég litla trú á því, að Alþfl. eða þeim þm., sem hann fylla, verði gerð fullnægjandi grein fyrir málavöxtum, þó að gripið yrði til slíkra úrræða að gefa út brbl.



Herra forseti. Forseti Íslands hefur í dag gefið út svo hljóðandi forsetabréf : „Forseti Íslands gerir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsrh. umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 73. löggjafarþings, frá 18. des. 1953, enda verði þingið kvatt til framhaldsfunda eigi síðar en 5. febr. 1954. Gert á Bessastöðum, 18. des. 1953. Ásgeir Ásgeirsson. Ólafur Thors. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði lýsi ég því hér með yfir, að fundum þessa Alþingis, 73. löggjafarþings, er frestað frá deginum í dag að telja, og verður það kvatt til fundar að nýju eigi síðar en hinn 5. febr. næstkomandi. Leyfi ég mér svo að flytja óskir mínar til þingmanna um gleðileg jól og farsælt ár.

Forseti (JörB): Samkv. því, er nú hefur verið tilkynnt, verður þetta síðasti fundur sameinaðs Alþingis að þessu sinni, unz framhaldsfundir hefjast eftir nýárið. Ég vil óska hv. þingmönnum gleðilegra jóla og gleðilegs og farsæls nýárs. Sömuleiðis vil ég óska öllu starfsfólki þingsins gleðilegra jóla og gleðilegs nýárs. Utanbæjarþingmönnum óska ég góðrar ferðar heim og góðrar heimkomu. Megum allir heilir hittast, þá er þing hefur störf sín eftir áramótin.



Ég vil leyfa mér - og ég veit, að ég geri það fyrir hönd allra hv. þm. - að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir í okkar garð. Ég vil um leið leyfa mér að þakka honum fyrir gott samstarf við okkur þm., það sem af er þessu þingi, og óska honum gleðilegra jóla og góðs nýárs og öllu hans fólki. Ég vil leyfa mér að óska honum góðrar ferðar heim og að við megum sjá hann hér aftur heilan, þegar við hittumst eftir nýárið. Og ég vil leyfa mér að biðja hv. þingmenn um að taka undir þessar óskir mínar til hæstv. forseta með því að rísa úr sætum. -