Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur enn á ný haft þetta mál til athugunar, en hefur að vísu ekki fengið úr prentun þær till., sem hún óskar að leggja fram. Þær eru ekki svo margbrotnar, að þeirra sé bein þörf nú og að ekki sé hægt að fá afbrigði fyrir þeim og afgr. þær, þótt þær komi fram skriflegar. Breyt. þær, sem sjútvn. leggur til, að verði gerðar á frv. enn þá, eru við 1. og 2. gr. þess. Fyrri brtt. er um það, að bætt verði við 3. mgr. 1. gr.: „enn fremur verbúðir í viðleguhöfnum.“ - Sjútvn. hefur rætt þetta mál á allmörgum fundum og orðið sammála um að bæta þessu við í þá upptalningu, sem er í 3. mgr. 1. gr. frv., er fjallar um stuðning til hafnargerða og lendingarbóta. Síðari brtt. n. er um, að í lendingarbótaflokknum eða 2. gr. B skuli á eftir tölulið 45 bætt við nýjum lið : Selvík í Skefilsstaðahreppi. - N. hafði borizt till. frá hv. 1. þm. Skagf. Hún hafði síðan legið hjá n., og ákvað hún að taka þennan stað upp í frv. að ósk hv. þm. Þá ræddi og n. fyrirliggjandi till. frá hv. þm. Mýr. um, að höfn í Borgarnesi skyldi flutt úr A-flokki í B-flokk eða njóta áfram samsvarandi hlunninda. N. mælir með samþykkt till. þessa hv. þm. N. ræddi líka um till. hv. þm. Snæf. á þskj. 593, um að bæta inn tveim stöðum. N. sá sér ekki fært að mæla með því, að þessum stöðum yrði bætt inn í frv., en hún lætur till. afskiptalausar. Staðirnir eru óneitanlega mjög litlir. Hins vegar munu einhver dæmi þess, að staðir, svipaðir þessum, hafi komið inn. Aðrar brtt. liggja eigi fyrir að sinni. Þar eð brtt. n. eru aðeins tvær, sé ég ekki ástæðu til að fresta málinu. Þess vegna vil ég mælast til, að hæstv. forseti greiði götu málsins og fái það afgreitt.



Þegar mál þetta var síðast til umr., lagði ég fram skrifl. brtt. við 2. frvgr., þess efnis, að Elliðaárvogur skyldi felldur niður. Ég sé, að till. er komin fram, og búið er að leita afbrigða. Ástæðan til þess, að ég óskaði, að staður þessi skyldi numinn brott, var sú, að bæjarstjórn Reykjavíkur hefur ekki fjallað um þetta mál og enga afstöðu því tekið til þess. Ég hef talað við borgarstjóra, og er hann á sama máli og ég. Hins vegar er frv. þannig háttað, að opin leið er til þess að gera á því breyt., ef að 1. verður og þurfa kann að þykja. Liggur því eigi svo mjög á að fá Reykjavíkurhöfn skipt. Við höfum rætt þetta mál í sjútvn., og hefur enginn ágreiningur orðið. Er n. sammála um, að breyt. verði samþykkt.

Forseti (BG) : Hv. 6. landsk. hefur áður lýst hinum skrifl. brtt. frá sjútvn. Afbrigða þarf með, og mun ég nú leita þeirra.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Þetta verða aðeins örfá orð. - Ég hef vitanlega ekki séð hinar skriflegu brtt. sjútvn. En eftir því, sem ég bezt tók eftir, eru þær í þá átt að bæta við 1. gr. ákvæði þess efnis, að til kostnaðar við hafnargerðir skuli telja kostnað við verbúðir. Ég skil vel, að orkað geti tvímælis, ef ekki er tekið alveg skýrt fram, hvort átt sé við allar verbúðir eða einvörðungu þær, sem hafnarstjórnir einar láta byggja. Ef þetta ætti að taka til allra verbúða, er hætt við, að það gæti orðið nokkuð víðtækt. Ég skil, ef bara er átt við þær verbúðir, sem byggðar eru af hinu opinbera á staðnum. En verið gæti, að líka sé hér um einstaklinga að ræða. Því minntist ég á þetta og þætti vænt um að heyra eitthvað frá hv. n. um, hvort þetta sé ekki hennar skilningur. Um hina nýju staði vil ég láta þess getið, að þeir eru hvorki óverðugri né verðugri en þeir staðir ýmsir, er áður voru nefndir. Tala staðanna er orðin svo há, að taldir eru með líklegir og ólíklegir staðir um hafnarbætur. En það eru bara engar líkur til þess, að hægt verði að gera mjög miklar hafnarbætur í náinni framtíð. Á hinn bóginn eru ýmsir staðir, sem hljóta að sitja í fyrirrúmi, en fleiri eru hér taldir með en ástæða er til að ætla, að þörf sé. Annað hygg ég, að eigi liggi fyrir nema till. um Borgarnes. Finnst mér ekkert umtöluvert, að það sé í þeim flokki, er um ræðir, þar til er það fer af sjálfu sér út úr honum. - Ég sé svo ekki ástæðu til að segja meira.



Ég get þess aðeins að gefnu tilefni út af orðum hæstv. samgmrh., að það er tvímælalaust vilji sjútvn., að eingöngu sé átt við verbúðir, byggðar af hlutaðeigandi lendingarstjórnum, og hið sama verði látið gilda um aðrar hafnargerðir. Þótt um verbúðir sé að ræða, sem eru í eigu annarra en hafnarstj., þá verða þær eigi styrkja aðnjótandi.



Við fyrri hluta umr. gerði ég grein fyrir brtt. minni, þeirri er ég flutti um, að tveir staðir skyldu teknir inn í frv. Mót von minni hefur sjútvn. ekki mælt með henni, enda eigi tekið neina afstöðu til hennar. Stafar þetta e. t. v. af ókunnugleika viðkomandi manna. Ég veit, að sízt er ástæða að taka suma aðra staði fremur en þessa inn í frv. Áður en ég flutti till., hafði ég tal af tveim verkfræðingum á vitamálaskrifstofunni, og töldu báðir, að till. mín mætti vel ganga fram, - þessa staði ætti með réttu að setja í frv. - Ástæðulaust er að flytja till. um breyt., er koma til greina næsta ár.



Vegna ummæla hv. þm. Snæf. vildi ég taka það fram, að hér er ekki um neina vanþekkingu n. að ræða. En við álítum, að nú þegar séu allt of margir staðir komnir inn í frv. Ég get hins vegar að því leyti fallizt á orð hv. þm., að ástæðulaust sé að ákveða lendingarbætur á stöðum, er alls ekki koma til greina, svo sem í Selárdal. Eiga ýmsir þeirra ekkert frekar erindi inn í frv. en þeir staðir, er hv. þm. Snæf. flytur till. um. Þetta er ekki meiri fjarstæða en margt annað í þessu frv., og mæli ég því ekki á móti till. fremur en með henni. En sem sagt, ég álít þegar of marga staði komna inn í frv.



Herra forseti. Á öndverðu þessu þ. var flutt frv. um breyt. á l. nr. 68 1945 af hv. þm. Borgf. og mér. Í því frv. er eigi farið fram á meiri breyt. en á þskj. 182 greinir, þ. e. breyt. á 31.–38. gr. l. incl., um að auka réttindi þeirra manna, sem nú hafa rétt til að fara með allt að 150 hestafla vélar, upp í 250 hestöfl. - Frv. þetta er fram komið vegna áskorana frá vélstjórafélögum í Vestmannaeyjum og á Akranesi. Skortur hefur verið á vélstjórum, er hefðu rétt til svo stórra véla, sem hér um ræðir. Breytingar hafa svo örar orðið, að á tveim stöðum a. m. k. hefur mjög orðið að bjargast við svonefnda „undanþágumenn“. Að vísu hafa eigi verið nein vandkvæði vegna þekkingar manna, en hins vegar er leitt, ef mjög verður að ganga út á þessa braut. Ætti að vera óþarft að veita undanþágur, þegar þess er gætt, að þeir, er lengi hafa farið með 150 ha. vélar, hafa vitaskuld oftast næga þekkingu til að fara með 100 ha. stærri vélar. Til undanþága hefur oft orðið að grípa til þess að halda bátunum gangandi. Sjútvn. fékk mál þetta til meðferðar. Hefur hún rætt það og verið í samráði við kunnuga menn, þá Þorstein Loftsson vélfræðiráðunaut og Þorstein Árnason vélstjóra, þá er telja verður, að hafi mesta þekkingu á þessum málum. N. fór fram á við þessa menn, að þeir athuguðu frv. Þeim virtist raunar mikil þörf á auknum réttindum til handa 150 ha. vélstjórum. Hins vegar töldu þeir þó þörf mikilla annarra breyt., ef eigi ættu vandræði af að hljótast vegna hinnar gífurlegu mannfjölgunar á togurunum, vélbátunum og annars staðar, svo og vegna aukinnar hestaflatölu skipa. Sjútvn. hefur sem heild fallizt á þau rök, sem liggja fyrir bæði hjá flm. frv. og eins þau rök, sem þessir tveir vélfróðu menn lögðu fram. Og n. er þeirrar skoðunar, að þær ábendingar, sem þeir hafa komið með, séu réttar. Ég skal taka það fram, að þeim fannst fulllangt gengið, þessum tveim mönnum, að hækka 150 hestafla réttindi upp í 250 hestafla réttindi, og töldu, að minna mætti nægja, vegna þess að s. l. haust hefði verið gefin út reglugerð um umreikning á hestöflum í mótorbáta, sem hefði haft þær afleiðingar, að hann yki af sjálfu sér réttindin, þ. e. a. s. að þeir, sem hefðu rétt til þess að vera með 150 hestafla vél, fengju samkv. þeim umreikningi töluvert aukinn rétt. Nú gerði ég tilraun til þess að athuga þetta, með því að bera mig saman við vélstjóra og kunnáttumenn í þeim efnum annars staðar, og niðurstaðan varð sú, að við urðum sannfærðir um það í sjútvn., að þessi breyt., sem frv. fer fram á, var ekki nema réttlát, með vissum skilyrðum þó. Og skilyrðin eru þau, að annað tveggja, ef þessir vélstjórar hafa talsvert langan siglingatíma að baki sem vélstjórar með fullum réttindum og prófi, eða þá að þeir, ef þeir ekki hafa réttindi eins og þar er til tekið í brtt. n., vanti stjórnartíma að baki sér í þessum efnum, að þeir afli sér aukinnar kunnáttu með því að taka þátt í námskeiði, sem gert er ráð fyrir hér í brtt. sjútvn., þ. e. tveggja mánaða aukalegu námskeiði. Ætla ég, að með því sé séð fyrir, að sú réttaraukning, sem hér er um að ræða, miði ekki að því að rýra öryggi á vélbátum, þar sem annars vegar er krafizt langrar reynslu og hins vegar aukins náms og aukalegs prófs, og þá séu nægilegir varnaglar slegnir. Hið sama er hvað hin stærri skip snertir, og skal játað, að þar er í höfuðatriðum farið eftir till. Þorsteinanna tveggja, sem ég nefndi áðan. Þar er gert ráð fyrir talsverðri hækkun réttinda, en hún er aðallega fólgin í því að stytta þann siglingatíma, sem þeir höfðu áður haft, þannig að þeir fá örara hækkunina en gert hefur verið ráð fyrir í l. þó að l. séu ekki gömul, virðist þróunin ætla að verða svo ör í þessum efnum, að l. hafa, svo ung sem þau eru, skorið þessari atvinnugrein of þröngan stakk. Er nú verið með þessum breyt. að reyna að ráða bót á og þá líka varðandi hin stærri skip. Eins og hv. þm. munu hafa veitt athygli, þá er það tekið fram hér í nál. n. á þskj. 601, að árið 1936, þegar l. voru þá sett um atvinnu við siglingar, var enginn togari hér með stærri vél en 800 ha., en þau skip, sem væntanleg eru til landsins og búið er að festa kaup á, verða með allt að 1200 ha. vél. Nú kvað vera hér um 30 vélstjórar, sem sigla á þessum gömlu togurum og hafa siglt ákaflega lengi margir hverjir og hafa fengið réttindi hvað reynslu og próf snertir, en hafa ekki verið við stærri vélar en 600–800 ha., og þó að þessir menn hafi 10 og jafnvel 15 ára siglingatíma, geta þeir ekki að óbreyttum l. fengið réttindi sem fyrstu vélstjórar á þessum nýju togurum, en hins vegar munu menn með slíka æfingu færir til slíks starfs. Á þessu er ætlazt til, að ráðin verði bót með þeim till., sem liggja fyrir í brtt. n. á þskj. 601. Þetta nær raunar lengra, þannig að það snertir líka 800–1200 ha. vélar, enda er þess full þörf, og í samræmi við þessi auknu réttindi er það svo till. n., að námskeið undir próf við vélstjóraskólann í Reykjavík verði lengt um 2 mánuði og hið minna mótorvélstjórapróf Fiskifélags Íslands um 3 vikur og hið meira mótorvélstjórapróf Fiskifélags Íslands um 2 mánuði. Og er ætlazt til þess, að reglugerðir verði settar um þetta nánar, þar sem fram kemur þessi lenging námstímans framvegis, en til þess að brúa þessi bil, sem verða þangað til nýjar reglugerðir eru farnar að verka varðandi þessi námskeið, þá er ætlazt til, að þeir, sem hafa lokið hinu minna vélstjóraprófi vélstjóraskólans í Reykjavík og minna mótorvélstjóraprófi Fiskifélags Íslands og meira vélstjóraprófi Fiskifélags Íslands, eigi kost á að fá strax þessi auknu réttindi, sem með þessum l. eru veitt þessum 3 fl. vélstjóra, sem hér hafa nefndir verið, gegn því að þeir sæki þessi tveggja mánaða námskeið og ljúki prófi. Þá er það 4. fl. vélstjóra, sem hafa nú öðlazt réttindi samkv. gildandi l., og er ekki ætlazt til þess, að þeir þurfi að bæta við sig námi. En að því er snertir, eins og áður er fram tekið, þá aukningu vélstjóra, sem hafa yfir 150 ha. réttindi og ætlazt er til, að geti fengið 250 ha. réttindi, þá er lagt til, að þeir hafi siglt samtals 4 ár fram að þeim tíma er þeir öðluðust réttindi sem vélstjórar og þangað til l. þessi ganga í gildi, og að þeir geti orðið aðnjótandi þeirra auknu réttinda, sem með þessum l. eru veitt þeim, er öðlast við hið minna próf Fiskifélags Íslands, án þess, að þessir menn þurfi að nýju að setjast á skólabekk. Ég vil geta þess, að þegar talað er um að hafa starfað eða siglt sem vélstjórar í þetta mörg ár, og þegar átt er við fiskiskip, þá vil ég a. m. k. leggja þann skilning í það, að árið þýði í þessu tilfelli svona venjulegan útgerðartíma fiskiskipa. Ég á þar ekki við togara, sem nú hafa stærri vélar. Það mun láta nærri, að slík skip séu á veiðum 8–9 mánuði og kannske 10 mánuði ársins með undirbúningi og svo afsetningu og hreingerningu á haustin, heldur á ég við skip, sem stunda vor og vetrarvertíð og síldveiðar. Og till. okkar í sjútvn. eru miðaðar við, að sá skilningur sé lagður í árið að þessu leyti, en ekki bókstaflega sá skilningur, að árið þurfi að þýða 12 mánuði, þannig að menn þurfi að hafa siglt alla 12 mánuði ársins til þess að það geti talizt ár. Mér virðist ekki þörf á að rökstyðja þessar breyt. n., sem hér er farið fram á, að gerðar verði. En ég vil vænta þess, að hv. d. geti á þær fallizt, og ég vona, að þær verði ekki tafðar í þinginu, því að það er brýn aðkallandi nauðsyn að breyta þessum ákvæðum, og má til, ef haldast á í hendur við þá stóru aukningu á skipum og vélaafli, sem við vonum, ef allt gengur að óskum, að geti orðið í ríkum mæli síðar á þessu ári og á næsta ári. Og verði ekki þessar breyt. gerðar nú þegar, þá færist undanþágufarganið enn meira í aukana, sem getur ekki endað með öðru en því að breyta þeim lagastaf, sem ekki lengur helzt í hendur við líf landsins og þróun þess.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. sjútvn. fyrir afgreiðslu þessa máls. Það er ekkert tiltökumál, þó að það hafi tekið nokkuð langan tíma fyrir n. að gera þær breyt. á þessu frv., sem hér liggja fyrir. Og mér er það vel kunnugt frá því að ég átti þátt í því, að athuga frv., sem breyt. eru gerðar við og aðeins ná til eins flokks vélstjóra, að það er ekkert áhlaupaverk að bæta við og koma fyrir í réttri röð, svo ekkert raskist, tveim flokkum vélstjóra, eins og gert hefur verið í þessu frv. og ég tel í alla staði rétt og eðlilegt að gera með tilliti til þess, sem hér er farið fram á í því upphaflega frv. Hér hafa að vísu verið gerðar nokkrar breyt., þannig að réttindaaukning til handa þeim, sem farið var fram á í frv., er ekki eins og þar var gert ráð fyrir, og má að sjálfsögðu eftir atvikum ekki telja óeðlilegt, þó að slík ákvæði séu sett, enda hefur mér skilizt, að afgreiðsla málsins í n. hafi byggzt á því, að inn á slíkt samkomulag var gengið. Ég vildi þá aðeins taka hér fram, hvernig ég skil þessi undantekningarákvæði, og bið hv. frsm. þá að gera aths. við, ef minn skilningur á þessu er ekki réttur. Það er sem sé gert ráð fyrir því í fyrsta lagi, að lengdur sé námstími þriggja vélstjóraflokka frá því, sem nú er, og tekur þetta einnig til þeirra, sem próf taka eftir að þessi 1. eru sett, þ. e. a. s., að þessum 3 flokkum vélstjóra er gefinn kostur á því á næstu 3 árum, eftir að þessi l. öðlast gildi, að öðlast þessi réttindi með, því að bæta við sig tveggja mánaða námskeiði og taka próf. Þá er sú undantekning frá þessu gerð, að þeir vélstjórar, sem nú hafa réttindi til þess að fara með vél allt að 150 ha., en eiga samkv. þessu frv. að fá réttindi til þess að fara með vél allt að 250 ha., þeir þurfa ekki að ganga á námskeið eða ljúka prófi, ef þeir hafa verið 4 ár - með þeim skilningi, sem hv. frsm. lagði í það, - sem vélstjórar á skipum eða bátum. Ég skil þetta þannig, og vildi ég skírskota því til hv. frsm., hvort þetta er ekki réttur skilningur. Og með tilliti til þessa skilnings á brtt. tel ég, að það sé mjög mikill vinningur að því að fá þessar breyt. samþ. og frv. afgr. sem l. á þeim grundvelli. Það ber vitanlega þannig að skilja það, að þessir vélstjórar, sem hafa farið með vél í 4 ár, öðlist þessi réttindi strax eftir gildistöku l.

Frsm. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Ég held, að skilningur okkar hv. þm. Borgf. og sjútvn. falli alveg saman. Viðauka við námið, sem um er að ræða í 8. brtt. n. undir staflið a, ber að skilja sem almenna till. frá sjútvn., sem varðar framtíðarnám hjá þeim vélstjórum, sem tilheyra þeim 3 flokkum, sem þar um ræðir. Hins vegar er till. undir staflið b, eins og ég sagði áðan, gerð til þess að létta undir framkvæmdir þessa máls varðandi hina sömu þrjá flokka vélstjóra, sem n. áleit, að þyrftu að hafa fljótlegri aðgang að því að afla sér sinna auknu réttinda, og er þá gengið út frá því, að þeir hafi áður lokið sínum réttmætu prófum. En fordæmið fyrir þessu er að finna í bráðabirgðaákvæði l. nr. 68 frá 12/4 1945, þar er svo ákvæði um smáskipavélstjóra, að þeim er gefinn kostur á að fara á sérstakt námskeið til þess að öðlast aukin réttindi. Og þau l. eru nú komin til framkvæmda. Og nú fyrir nokkrum vikum var lokið einmitt prófi hjá skipstjórum, og voru þeir margir vinnandi smáskipaskipstjórar utan af landi og stóðust allflestir eða allir þetta próf og öðluðust svo sín réttindi þannig, að þeir mega vera jafnvel með togara, ef svo ber undir. N. hafði þetta bráðabirgðaákvæði 1. fyrir augum, þegar hún lagði til, að svipað yrði gert gagnvart þeim 3 flokkum vélstjóra, sem nauðsynlegt er, að geti öðlazt réttindi, en til þess þarf aukið nám, eins og tekið hefur verið fram. Hins vegar er, eins og hv. þm. Borgf. lagði réttan skilning í, gerð undantekning um einn flokk þessara vélstjóra, Þ. e. a. s. þennan flokk, sem hefur lokið hinu minna mótorvélstjóraprófi Fiskifélags Íslands og hafa siglt sem vélstjórar í samtals 4 ár frá þeim tíma, er þeir öðluðust réttindi til vélstjórnar, og til þess tíma, er l. þessi ganga í gildi, þeir fái réttindi til þess að fara með vél, sem er 250 ha. Þetta er skilningur minn og sjútvn. á málinu, og ég vona, að þetta falli alveg saman við skilning þann, sem hv. þm. Borgf. vildi leggja í það. Þeir fá þessi réttindi án þess að bæta við sig námi eða ganga undir nokkurt aukapróf, en aðeins gildir þetta fyrir þennan flokk vélstjóra, sem staðizt hafa hið minna mótorvélstjórapróf Fiskifélags Íslands og siglt 4 ár samfleytt frá þeim tíma, er þeir öðluðust réttindi til vélstjórnar, og til þess tíma, er l. þessi ganga í gildi.



Herra forseti Ég flyt hér ásamt hv. 2. þm. Reykv. (EOl) brtt. á þskj. 632 við frv. það, sem hér liggur fyrir, en henni er því miður ekki búið að útbýta enn þá. Fyrri till. á þskj. miðar að því að taka upp esperanto sem kennslugrein við menntaskólana, og er óþarfi að færa rök fyrir því, hve mikill kostur væri að því að það mál væri kennt við þessa skóla. Esperanto er fyrir löngu viðurkennt mál, og fyrir stríð var það viðurkennt í flestum skólum erlendis sem eitt af fjórum aðaltungumálunum. Þótt við Íslendingar tækjum upp slíka kennslu við menntaskólana, mundi það litlu áorka á heimsmælikvarða, því að það væri að sjálfsögðu miklu þýðingarmeira, ef eitthvert stórveldanna tæki upp þetta mál sem skyldukennslugrein í skólum sínum, en við lítum svo á, að með þessu gefum við öðrum þjóðum gott fordæmi og hér sé stigið spor í rétta átt. Vænti ég þess, að hv. dm. greiði till. atkv. Þá flytjum við á sama þskj. aðra brtt., sem kveður á um að fella niður orðin „kristin fræði“ úr 9. gr. frv. Mín skoðun hefur ávallt verið sú, frá því að ég gekk í menntaskólann, að kennsla í kristnum fræðum, eins og hún tíðkast þar, eigi ekki að eiga sér stað. Ég veit, að fjöldi manna, bæði þeir, sem hafa stundað nám í menntaskólum, og eins aðrir, eru sömu skoðunar og ég um þetta atriði, og þess vegna hefur mér þótt rétt að flytja þessa brtt. Eins og þessari kennslu er nú háttað, mun hún eingöngu fara fram í lestri á biblíusögunum. - Mér er ljóst, að þetta er hégómamál á móts við það að fá nýja löggjöf um menntaskóla, en hins vegar er mér einnig ljóst, að þetta er tilfinningamál fyrir marga, en mér hefur þótt rétt að flytja till. um þetta atriði, svo að einnig þetta sjónarmið mitt og margra annarra, sem mér er kunnugt um, komi fram.

Forseti (BG) : Útbýtt er í deildinni brtt. á þskj. 632, frá hv. 11. landsk. og hv. 2. þm. Reykv. Brtt. þessi er of seint fram komin, og þarf því að veita afbrigði til þess að hún geti orðið tekin til meðferðar.

Frsm. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Menntmn. hefur ekki haft tækifæri til að athuga þessar brtt. á þskj. 632. Ég vil aðeins geta þess, að frá mínu sjónarmiði persónulega tel ég það mjög vel geta komið til mála að taka upp kennslu í esperanto við menntaskólana, eins og fyrri till. fer fram á. Hins vegar er heimild í 9. gr. frv. til frjálsra kennslugreina til handa yfirstjórnum skólanna, og teldi ég því réttara, þar sem þetta mál hefur ekki verið það vel athugað eða rætt, að láta það vera á valdi yfirstjórnar skólanna, hvort þessari kennslugrein skuli bætt við, en ekki að lögfesta hana beinlínis. Að því er snertir síðari till. legg ég fyrir mitt leyti á móti henni, þ. e. að kennsla í kristnum fræðum falli niður við menntaskólana. Í stjórnarskrá vorri segir, að hina evangelisku lútersku kirkju beri að styðja og vernda, og hefur það undanfarið verið fólgið í því m. a. að halda við kennslu í kristnum fræðum í skólum landsins. Tel ég enga ástæðu til að draga úr þessari kennslu, eins og sakir standa. Hins vegar vil ég taka fram, að ég tala hér ekki fyrir hönd menntmn., því að hún hefur eðlilega ekki haft tækifæri til að athuga þessar till.



Herra forseti. Þetta frv. er flutt af sjútvn. samkv. ósk atvmrh. Eins og segir í grg. frv., er það samið af mþn. í sjávarútvegsmálum og hafði á sínum tíma verið sent þáv. atvmrh., Vilhjálmi Þór, sem tók þá við frv. og gerði á því talsverðar breyt. frá því sem mþn. hafði gengið frá því. Sá ráðh. lagði síðan málið fram í Ed., en þar náði það ekki fullnaðarafgreiðslu. En nú hefur hæstv. atvmrh. óskað eftir því, að sjútvn. Nd. flytti þetta frv. Frv. fylgir ýtarleg grg. frá mþn., en aðalefni þessa frv. er um það, að skipuð verði þriggja manna beitunefnd til tveggja ára í senn, og er hlutverk þessarar n. að fylgjast með því, eftir því sem hægt er, að alltaf sé til nægileg og góð beita fyrir bátaútveg landsmanna í sambandi við fiskveiðar. Þessari beitunefnd er síðan gefið vald, samkv. þessu frv., til þess að gera ýmsar nauðsynlegar ráðstafanir á þann hátt að tryggja það að nægileg beita sé alltaf til. Þannig er ætlazt til þess, að þessi beitunefnd geti tekið á leigu og annazt rekstur á beitufrystihúsum, ef með þarf, og jafnvel komið upp beitufrystihúsum, og er nokkur fjárveitingarheimild í frv. í þessu skyni. - Hins vegar er aðalstarf beitunefndar hugsað á þá leið, að hún haldi saman skýrslum á hverjum tíma um það, hversu beitumálum líður, hversu ástatt er með beituforða hjá bátaútveginum, og reyna að hafa áhrif á það, að ekki þurfi til vandræða að draga vegna beituskorts. - Þá er gert ráð fyrir því í frv., að allri beitu fylgi matsvottorð frá sérstökum beitumatsmanni, en eins og kunnugt er, hafa. útvegsmenn kvartað undan því, að sala á beitu hafi verið í mesta vandræðaástandi, þ. e. að þeir, sem verzlað hafa með beitu til sjávarútvegsins, hafa selt stórskemmda og óhæfa vöru til notkunar og fyrir allt of hátt verð. Það sýnist því ekki nema sanngjarnt mál að leggja til, og farið verði að hafa eftirlit með sölu á þessari vöru og það sé tryggt, að sú vara, sem seld er, sé nægilega góð. Samkv. því, sem frv. leggur til, er ætlazt til, að hægt verði að koma þessum beitumálum fyrir á einfaldan hátt, svo að ekki þurfi að verða af því neinn teljandi kostnaður. Þá er einnig gert, ráð fyrir því í frv., að beitunefnd fái vald til þess að geta ákveðið hámarksverð á beitu og eins á ýmsum öðrum liðum í sambandi við beitukostnað útgerðarinnar, en það er kunnugt mál, að það hefur þótt mjög við brenna, að verð á beitu hafi verið alveg úr hófi hátt. Þeir, sem aðstöðu hafa til að frysta beituna, hafa fengið aðstöðu til þess að græða óhóflega á útveginum með því að verðleggja þessa nauðsynjavöru allt of hátt, og sýnist vera full sanngirni að leggja til, að sett verði verðlagseftirlit á beitusölu, engu síður en nú er eðlilegt að setja það - um flestar aðrar vörur, sem ganga kaupum og sölum í landinu. Ég býst við, að sjútvn. muni athuga þetta mál nokkru nánar milli 2. og 3. umr., þó að n. flytji frv. - Ég sé svo ekki ástæðu til þess við þessa umr. að hafa um þetta mál fleiri orð.



Herra forseti. Það þarf ekki að halda langa framsöguræðu fyrir þessu frv., það er þegar greint frá þeim rökum, sem í því eru hér í grg. Það eru aðeins smáatriði, sem ég vildi minnast á. Svo standa sakir, að áhugi fyrir byggingu verkamannabústaða hefur farið mjög vaxandi síðustu ár, bæði í kaupstöðum og kauptúnum landsins. Þetta hefur leitt til þess, að stofnaður hefur verið allfjölmennur slíkur félagsskapur á síðari árum, og þau félög munu flestöll hafa á prjónunum ráðagerðir um byggingarframkvæmdir. Og er vissa fyrir því, að þær ráðagerðir verða til þess að bæta úr aðkallandi og brýnni þörf á eðlilegan hátt. Þetta hefur svo leitt til þess, að lánbeiðnir til byggingarsjóðs verkamannabústaða hafa orðið fleiri og fleiri, og eins og gerð er grein fyrir í grg. þessa frv., er skoðun okkar sú, að sjóðurinn hafi þegar lofað ýmsum byggingarfélögum lánum á þessu ári, sem nema samtals nær 6 millj. króna. Þó liggja fyrir óafgreiddar lánbeiðnir hjá sjóðnum að upphæð rúmlega 5 millj. kr., og loks er eftir að geta þess, að fyrir dyrum stendur, að allmörg byggingarfélög sendi slíkar lánbeiðnir, og virðist þá ekki óvarlega áætlað, eins og gert er ráð fyrir í grg., að innan skamms murri liggja fyrir hjá sjóðnum loforð fyrir lánum og lánbeiðnir að upphæð allt að 16 millj. króna. Nú hefur sýnt sig, að þrátt fyrir það, að skuldabréf sjóðsins eru ríkistryggð, hefur sala þeirra gengið erfiðlega. Sjóðurinn hefur nýlega boðið út skuldabréfalán að upphæð 3,5 millj. kr., en af þeim bréfum hefur til þessa ekki selzt nema sem svarar einni milljón. Það er því augljóst, að verði ekki úr því bætt, fer því fjarri, að sjóðurinn geti svarað eftirspurninni, en það þýðir, að tefjast munu byggingarframkvæmdir verkamannabústaða í verulegum mæli, en ég vil leggja áherzlu á, að engar byggingar hafa verið framkvæmdar hér á landi á eðlilegum grundvelli aðrar en þessar byggingar, og ég tel vissu fyrir því, að með slíkum byggingum sé aðeins verið að bæta úr brýnustu þörfinni á mjög eðlilegan hátt. Ég get ekki séð neina leið úr þessum vanda aðra en þá að gera lánsstofnunum ríkisins að skyldu að innleysa skuldabréf sjóðsins, og fram á það er farið í þessu frv., en takmörkin sett við það, að skyldan nær ekki til innlausnar á hærri upphæð en 20 millj. kr. Í þessu sambandi vil ég minna á, að fyrir Alþ. liggur frv. um fyrirgreiðslu fyrir íbúðarhúsbyggingum í kaupstöðum og kauptúnum, og er þar gert ráð fyrri endurskoðun á l. um verkamannabústaði. Ég vil vona, að þetta frv. nái fram að ganga og á því verði nokkur endurbót í meðferð þingsins. En þó að sú von mín rætist, er þetta frv. jafnþarft eftir sem áður, því að það miðar að því að koma í veg fyrir, að hindrist þær byggingarframkvæmdir, sem fyrirhugaðar eru á þessu sumri. En til þess að svo megi verða, þarf að fá á þessu góða lausn. Vildi ég því mega vænta þess, að Alþ. sæi sér fært að afgreiða þetta mál bæði fljótt og vel og ljá því samþykki, um leið og ég legg áherzlu á, að það einnig afgreiði það allsherjarfrv., sem fyrir liggur, og inn í það geti komið einhver svipuð ákvæði og hér er gert ráð fyrir, til þess að bæta úr fyrir framtíðina. Þetta er fyrir augnablikið, en ekki heildarniðurstaða á þessu máli. Get ég svo lokið máli mínu, og finnst mér eðlilegt, að frv. fari að lokinni þessari umr. til fjhn., þar sem mér skilst, að þetta sé fyrst og fremst fjárhagsatriði, þó að félmn. geti einnig komið til greina, og mun ég ekki gera það að kappsmáli, til hvorrar n, málið fer. Ég legg því sem sagt til, að málinu verði vísað til annarrar hvorrar þeirrar n. og til 2. umr.



Ég vil fyrst og fremst taka mjög undir það, sem segir í upphafi grg. þessa frv., að l. um verkamannabústaði séu tvímælalaust þýðingarmesta löggjöf, sem Alþ. hefur sett til að greiða fyrir byggingu íbúðarhúsa í kaupstöðum og kauptúnum, og að skilningur almennings á þýðingu þessarar löggjafar hefur farið hraðvaxandi. Það er mjög gleðilegt að veita því athygli, jafnmikilli beinni andstöðu sem þetta hefur mætt eða þá skilningsskorti á sínum tíma, þegar l. um bygging verkamannabústaða voru afgr. hér á Alþ. 1929 og þær breyt., sem á þeim voru gerðar á síðasta þingi. Ég tel það sízt ofmælt, sem bent er á í grg. þessa frv., að hugir manna í öllum kaupstöðum og kauptúnum standa nú mjög til þess að geta notið ákvæða löggjafarinnar um bygging verkamannabústaða. Og þá ekki síður hitt, sem mér er kunnugt um, að frv. það, sem nú liggur fyrir Nd. um fyrirgreiðslu íbúðarhúsbygginga í kaupstöðum og kauptúnum, hefur úti um bæi og byggðir landsins vakið hinn mesta áhuga, og hugir manna standa til þess, að það frv. verði afgr. hér á Alþ., og vil ég vænta þess, að svo megi verða, enda skilst mér, að líkur séu til þess, að frv. það, sem er í Ed., muni bráðlega koma úr nefnd og þess megi vænta, að höfuðákvæðin verði samþ. hér á þinginu. Ég vil fyrst og fremst undirstrika þetta og í annan stað geta þess, eins og fram kom í ræðu hv. flm., að það frv., sem hér liggur fyrir, á að sjálfsögðu að taka til athugunar í sambandi við frv. í Ed. Og þó að frv. í Ed. geri ráð fyrir verulegri fjáraukningu til hins almenna byggingarsjóðs verkamanna, þá má þó búast við því, að verulegur hluti af þeirri fjáraukningu, sem í sjóðinn kann að koma að lögunum afgreiddum, gangi til greiðslu á mismun þeirra vaxtakjara, sem sjóðurinn verður að sætta sig við, og þeirra vaxtakjara, sem veitt verða af þeim mönnum, sem byggja eftirleiðis verkamannabústaðina. Ég held því, að í raun og veru hefði átt betur við, að það frv., sem hér liggur fyrir, hefði komið sem brtt. við allsherjarfrv., sem nú er í Ed., og hvernig sem fer um þetta frv., á að taka það til athugunar í sambandi við heildarlöggjöf um þessi mál. Ég vil ekki um það segja á þessu stigi, hvort það muni vera gerlegt að fara þá leið, sem í frv. er gert ráð fyrir, að skylda þjóðbankann til þess að leggja fram allt að 20 millj. kr. til að kaupa skuldabréf byggingarsjóðs verkamanna. Ég álít, að það þurfi athugunar við, hvort hægt er að leggja þetta á þjóðbankann, en ef það gæti tekizt í góðu samkomulagi við hann, teldi ég það vel farið, eða þá að reyna að finna einhverja aðra leið, sem greiddi úr því, að byggingarsjóður verkamanna fengi nægilegt lánsfé til þess að svara þeirri eftirspurn, sem mikil er og vaxandi til byggingar verkamannabústaða í kaupstöðum og kauptúnum landsins. Í grg. er nokkuð vikið að því atriði, en það er ekki alveg rétt með farið í sumum atriðum, þar sem upp er talið um þetta. Þó að heildartölurnar séu mjög nærri hinu rétta, þá er farið að nokkru leyti rangt með tölur, og þykir mér rétt að leiðrétta það. Í grg. stendur, að hjá sjóðnum liggi óafgreiddar beiðnir, sem eftir sé að greiða, og er þar m. a. talinn Neskaupstaður með 600 þús. kr. og Hafnarfjörður með 1 millj. og 300 þús. krónur. Þetta er ekki rétt, lánbeiðnir frá Neskaupstað og Hafnarfirði eru þegar afgreiddar og lofaðar af byggingarsjóði verkamannabústaða. Og lánbeiðni frá Neskaupstað er ekki 600 þús. kr., heldur 510 þús. kr., og lánbeiðni frá Hafnarfirði er ekki 1 millj. og 300 þús. kr., heldur 1 millj. og 600 þús. kr. Þessar upphæðir, sem ég hef nefnt, eru lofaðar af sjóðsstjórninni, og eiga því byggingarfélög hlutaðeigandi staða, í Hafnarfirði og Neskaupstað, kröfu á því, að sjóðurinn sjái um, að þetta fé komist í tæka tíð til byggingar verkamannabústaða. Þegar er hafin vinna á báðum þessum stöðum, og í Hafnarfirði er meira að segja verulegum hluta af byggingunni lokið. Hinir nýju verkamannabústaðir voru boðnir út í ákvæðisvinnu, eftir að ákveðið loforð var fengið um byggingu þeirra, enda mun það sannast sagna, að þótt erfiðlega hafi gengið um fjáröflun, mun því vera svo komið fyrir um hið lofaða fé, að það verður fram lagt, sérstaklega af því að formaður byggingarsjóðs viðkomanda er einn bankastjóri Landsbankans, og mun hann reyna að sjá svo um, að þau lán, sem lofað er og ekki hafa enn fengizt með lánsútboði, verði keypt að tilhlutun Landsbankans, annaðhvort af bankanum sjálfum eða fyrir milligöngu hans, af stofnunum, svo sem sparisjóðum og öðrum stofnunum. Ég skal geta þess, að lofuð lán til verkamannabústaða nema tæpum 10 millj. kr., eða 9 millj. og 865 þús. króna. Til Akraness er þessi upphæð kr. 1.325.000, enda eru nú verkamannabústaðirnir þar fullbyggðir. Til Ísafjarðar hefur verið lofað kr. 880.000, og hefur mest af því verið innt af höndum, kr. 859.000, enda bygging þar lokið. Til Keflavíkur hefur verið lofað kr. 1.020.000, og er nú verið að byggja þar þessa verkamannabústaði. Hefur sjóðurinn innt af hendi ½ millj. kr., og eftir standa því kr. 520 þús., sem sjóðurinn þarf að láta til byggingarinnar. Neskaupstaður hefur beðið um 510 þús. kr. og fengið loforð fyrir því. Hefur hann fengið 450 þús. kr., og eftir standa þá 50 þús. Vestmannaeyjar báðu um 620 þús. kr. og hafa þegar fengið svo að segja alla þá upphæð greidda. Reykjavíkurbær bað um 2½ millj. kr., og er bygging þegar hafin. Hafa byggingarfélögin í Reykjavík fengið borgað tæplega ½ millj. kr., og standa því eftir ca. 2 millj. króna. Samtals hefur verið lofað til byggingar verkamannabústaða nú undanfarinn tíma tæpl. 10 millj. kr., eða kr. 9.865.000. Af því er þegar greitt kr. 4.667.750, en eftir er að greiða kr. 5.197.000, og eins og ég hef tekið fram, hefur stjórn byggingarsjóðs gefið bindandi loforð um þessi lán, og verður því að inna þau af höndum, og verður Landsbankinn þar að hlaupa undir bagga með það, sem ekki kynni að fást með útboðum. Það er rétt í grg., að af því 3½ millj. kr. láni, sem boðið var út, hefur ekki selzt nema sem svarar 1 millj. En ég geri ráð fyrir, að Landsbankinn sjái um, að þetta loforð verði uppfyllt að öðru leyti. Ég geri einnig ráð fyrir, að Landsbankinn mundi hlaupa undir bagga með það, sem á kynni að vanta til þess að fullnægja þessum skuldbindingum. En jafnvel þó að þetta sé gert, þá er það svo, eins og segir í grg., að enn eru fyrirliggjandi margar lánbeiðnir, já, meira að segja verulegur hluti af því, sem beðið hefur verið um. - Það er rétt, sem segir í grg., að Sauðárkrókur hefur beðið um 770 þús. kr., Bolungavík um 500 þús. og Siglufjörður um rúmar 2 millj. En það hefur gleymzt í grg., að Akureyri hefur beðið um 1.300.000 kr., en Siglufjörður og Neskaupstaður eiga ekki að vera með í ófullnægðum beiðnum. Svo að það mun, þrátt fyrir þann misgáning, sem fram kom í grg., láta nokkuð nærri lagi, að óafgreiddar lánbeiðnir nemi um 5 millj. kr. Þá er rétt að geta þess, að búast má við lánbeiðnum frá mörgum öðrum stöðum, t. d. byggingarfélögunum á Eskifirði, Eyrarbakka, Nesjahreppi, Djúpavogi og Patreksfirði, en ekkert þessara byggingarfélaga hefur enn beðið um lán. Byggingarfélög þessi hafa fengið staðfestar samþykktir sínar, og ráðuneytin skipa samkv. l. formann í þessi byggingarfélög, svo að búast má við, að þessi byggingarfélög komi, áður en langt um líður, einnig með lánbeiðnir til sjóðsstjórnarinnar. Ég vildi, úr því að ég tók til máls, leiðrétta þetta, sem kom fram í grg., og vil taka það fram aftur, að það verður að gera einhverjar ráðstafanir, hvernig sem þær verða, til þess að auka lánsfé til byggingarsjóðs verkamannabústaða. Eftirspurnin er mikil, og þar sem hún á eftir að verða enn meiri, er þörfin alveg gífurleg. Tökum t. d. Bolungavík, byggingar þar verða að teljast einhverjar hinar verstu á landinu, svo að ef nokkurs staðar er þörf á að greiða fyrir byggingarlánum í þorpum, þá er það þar. Enn sem komið er hefur ekki verið hægt að fullnægja beiðni frá Bolungavík, því að fé vantar, en ég held, að allir þeir, sem til þekkja, viti, að þar er þörfin alveg sérstaklega brýn, og nefni ég þetta sem dæmi, þó að ég viti, að mörg önnur kauptún og jafnvel kaupstaðir eru þann veg farnir, að mikil þörf er á bygging verkamannabústaða. Og maður getur litið sér nær, til sjálfs höfuðstaðarins, þar sem fjöldi fólks hefst nú við í bröggum, óhæfum vistarverum. Þar er þörfin náttúrlega ekki hvað sízt brýn fyrir stóraukna byggingu verkamannabústaða. Og þó að byggingarfélögin, sem starfa hér í bæ, séu nú að byggja fyrir 2½ millj. kr., þá er það að sjálfsögðu góðs viti, en þörfin langtum meiri fyrir byggingar hér í Rvík, svo að höfuðstaðurinn sé þó einnig nefndur, þegar rætt er um þörf fyrir nýjar byggingar. Ég vil því að þessu leyti mjög eindregið mæla með þeirri hugsun, sem fram kemur í þessu frv., að það sé brýn nauðsyn af hálfu löggjafans að gera einhverjar ráðstafanir, sem að gagni mættu koma, til að auka lánsfé byggingarsjóðs verkamannabústaða. Þess vegna er ég mjög ánægður yfir því, að þetta frv. skuli vera komið fram. Ég vek athygli á, að þetta er mjög vandasamt úrlausnarefni, sem er alveg nauðsynlegt að leysa, ef nokkur tök eru á, en ætla þó, að eðlilegt sé, þegar hið almenna frv. í Ed. er komið á skrið, sem, eins og ég sagði áðan, er væntanlegt á næstunni, að þá yrði það eitt af þeim atriðum, sem tekin yrðu fram í því nýja frv., á hvern hátt ætti að gera ráðstafanir til þess að auka byggingarsjóð verkamannabústaða. Ég vildi láta þessar almennu aths. koma fram og mun með ánægju greiða atkv. með frv. áfram til nefndar til athugunar, en tel eðlilegt, að það yrði tekið sem einn liður í almennri löggjöf um fyrirgreiðslu á byggingu íbúðarhúsa í kaupstöðum og kauptúnum. Ég skal ekki segja á þessu stigi, hvort sú leið er fær, sem lagt er til í frv., að farin verði, en sé svo, er sjálfsagt að fara hana. Annars verður að líta eftir því, hvort finna megi aðra leið, því að einhverja leið þarf að finna til þess að auka að stórum mun byggingarsjóð verkamannabústaða, því að það er eitt af allra mest aðkallandi vandamálum, sem bíða úrlausnar, að koma upp auknum, þægilegum og ódýrum vistarverum fyrir fólk í kaupstöðum og kauptúnum landsins á þann hátt, að byggingarnar verði viðráðanlegar fyrir það fólk, sem byggir þær. Ég vona því, að þessu Alþ. ljúki ekki án þess að almenn löggjöf um bygging verkamannabústaða í kaupstöðum og kauptúnum verði afgr. og að það, sem ég hef vakið á athygli í þessu sambandi, verði tekið til athugunar í sambandi við afgreiðslu þessa máls, annaðhvort á þann hátt, sem hér er lagt til, eða þá eftir einhverjum öðrum leiðum, er hentugri kynnu að þykja.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að segja nokkur orð. Ég vil þakka síðasta ræðumanni fyrir vinsamlegar undirtektir um þau atriði, sem í frv. felast, og milli okkar virðist enginn ágreiningur um, að ákvæði þessu hliðstæð þurfi að koma inn í þá almennu löggjöf, sem við vonum, að þingið afgreiði varðandi þetta efni. Frá mínu sjónarmiði er það aðalgalli þessa frv., að þau ákvæði vantar, bæði hvað snertir byggingarsjóð verkamannabústaða og eins fjáröflun til samvinnubústaða, en þetta stendur til bóta í meðferð þingsins, og vil ég fastlega vænta þess, að úr því verði bætt. Ég er hinsvegar ekki viss um, þó að þetta takist, sem ég treysti, að það gangi nógu fljótt til þess að greiða fyrir byggingarframkvæmdum á þessu sumri, og því held ég, að þetta smámál þyrfti að ganga sem greiðast í gegnum þingið, svo að ekki yrði töf á þeim framkvæmdum, sem nú eru hafnar eða í þann veginn er verið að hefja. Mér þykir leitt, að skekkjur skuli hafa slæðzt inn í grg. Ég veit, að upplýsingar hv. þm. eru réttar. Ég hélt raunar, að ég hefði mínar upplýsingar frá áreiðanlegum heimildum, en þetta kann að hafa skolazt til, síðan ég fékk þær upplýsingar. Annars skiptir þetta engu máli, því að niðurstaðan verður, eins og lýst hefur verið, nokkuð svipuð, en rétt er að hafa það, sem rétt er, og hefði ég viljað, að svo hefði verið í grg., en annars þakka ég fyrir þær upplýsingar, sem fram hafa komið. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða meira um þetta mál á þessu stigi. Ég vona, að það gangi til 2. umr. og að sú n., sem fær það til meðferðar, taki það til rækilegrar athugunar og eins skjótrar afgreiðslu og henni er mögulegt.



Herra forseti. Það er eingöngu vegna ummæla, sem hér féllu frá hv. 4. þm. Reykv. í sambandi við það, sem segir í þessari grg. um óafgreiddar lánbeiðnir, sem liggi fyrir sjóðnum viðvíkjandi Neskaupstað. Það, sem hv. 4. þm. Reykv. sagði, að hér væri farið rangt með í grg., hygg ég, að muni vera á misskilningi byggt hjá honum, en þó af eðlilegum ástæðum. Það er rétt, að sú upphæð, sem hann nefndi, 510 þús., hún hefur verið afgreidd af sjóðnum. En þar að auki hefur sjóðsstjórninni fyrir nokkru borizt þaðan beiðni um 600 þús. kr. lán, sem mun liggja óafgreitt hjá sjóðsstjórninni. Þetta er mér kunnugt um, svo að hér er ekki rétt skýrt frá að þessu leyti til. Hvað svo aðrar hliðar áhrærir, veit ég ekki um, en eins og hér hefur verið bent á, þá skiptir það ekki höfuðmáli. Ég álít, að þetta frv., gæti komið að miklu gagni, ef það næði fram að ganga, því að þannig er háttað málum víða í þorpum og kaupstöðum á landinu, að það má segja, að eina leiðin, sem fátækt fólk hefur til að byggja íbúðarhús, sé að byggja eftir l. um verkamannabústaði. En þegar svo fer, að byggingarsjóður getur ekki orðið við lánbeiðnum allra þeirra staða, sem til hans sækja, þá lenda þessi ágætu l. út úr framkvæmdinni, eftir þeim verður ekki hægt að beygja og því miður hefur borið nokkuð á því upp á síðkastið, að svo væri háttað með lán úr sjóðnum, að engar líkur eru til þess, að hann geti orðið við öllum þessum beiðnum. Því held ég, að það sé tími til þess kominn að gera einhverjar svipaðar ráðstafanir og þetta frv. gerir ráð fyrir til þess að tryggja sjóðnum nægilegt fé, svo að byggingar skv. l. geti haldið áfram af fullum krafti. Ég veit t. d. um það, að fyrir austan eru nú þegar stofnuð fjögur önnur byggingarfélög en þau, sem frv. getur um. Mér er kunnugt um það, að öll þessi byggingarfélög sendu sjóðsstjórninni lánbeiðni, og ég veit það, að á þeim stöðum, sem aldrei hafa getað byggt samkv. þessum l., þá þætti það ákaflega hart, ef þeir gætu ekki orðið aðnjótandi lána úr þessum sjóði, eins og stærri kaupstaðirnir hafa þó allir orðið. En það er augljóst, að með þessum takmörkunum á tekjum til sjóðsins getur hann ekki orðið við þessu nema nýjar ráðstafanir séu gerðar. Ég er því mjög meðmæltur þessu frv. eins og það liggur fyrir.



Það eru aðeins örfá orð. Það er alveg rétt hjá hv. 6. landsk. þm., að það mun hafa komið önnur beiðni frá Neskaupstað en um 500.000 kr., ég sé það af gögnum, sem ég hef fengið frá bókara sjóðsins og bárust honum í gær. Hins vegar er þetta að öðru leyti nokkuð ónákvæmt, sérstaklega um Hafnarfjörð. Ég vildi aðeins leiðrétta þetta. En út af þeim orðum, sem hv. 6. landsk. þm. lét falla um l. um verkamannabústaði, að þau færu að verulegu leyti út úr framkvæmdinni, ef svo vantaði fé sem nú horfir um hríð, þá er það að nokkru leyti rétt, þó að hinu megi ekki gleyma, að það er verið að byggja verkamannabústaði fyrir lánsfé, sem nemur 10 millj. kr., og það er dálítið, en það þarf að vera miklu meira, og þess vegna erum við allir á þeirri skoðun, að finna verði leið til þess að afla byggingarsjóði öruggari og meiri lána en þegar er á þessu stigi.