Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft til athugunar frv. til l. um veitingu ríkisborgararéttar og leggur n. til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem n. gerir till. um á sérstöku þskj. Einn nm. skrifar þó undir nál, með fyrirvara og annar nm. var fjarstaddur, þegar frv. var afgreitt í nefndinni. Frv. þessu var vísað til 2. umr. 26. okt. s.1. Má því segja, að n. hafi haft rúman tíma til athugunar á frv. Það stafar þó ekki eingöngu af trassaskap nm., að frv hefur ekki verið afgreitt fyrr úr n., heldur fremur vegna þess, að sú venja er nú að komast á, að frv. um veitingu ríkisborgararéttar séu ekkí afgreidd, fyrr en síðari hluta vetrar, enda eru nýjar umsóknir um ríkisborgararétt að berast venjulega fram undir þinglok. Við afgreiðslu þessa frv. og athugun á nýjum umsóknum um ríkísborgararétt hefur að þessu sinni, nema annars sé getið, verið fylgt þeim reglum, sem allshn. beggja þd. komu sér saman um fyrir hér um bil 10 árum og síðan hefur verið fylgt í höfuðdráttum. Eru reglur þessar að venju prentaðar í nál. 27 af þeim umsækjendum um íslenzkan ríkisborgararétt, sem upp eru taldir í frv. og í brtt. allshn., fullnægja þeim skilyrðum, sem í reglum þessum eru sett fyrir veitingu íslenzks ríkisborgararéttar, og tel ég því ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þá umsækjendur. Hins vegar fullnægir 21 umsækjandi, sem getið er í frv. og brtt. n., ekki þessum skilyrðum og mun ég því í stuttu máli gera grein fyrir því, af hvaða ástæðum allshn. leggur samt sem áður til, að þessum umsækjendum verði veittur íslenzkur ríkisborgararéttur. 16 þessara umsækjenda eru júgóslavneskir flóttamenn, sem komu hingað til lands á árinu 1959. Áður, en þeir komu til landsins, var þeim heitið því af íslenzkum stjórnvöldum, að þeir mundu verða aðstoðaðir við að öðlast hér íslenzkan borgararétt, svo fljótt sem lög leyfðu, ef þeir óskuðu þess og reyndust annars nýtir og góðir borgarar. Einnig var þeim tjáð, að hér á landi væri fyrir hópur ungverskra flóttamanna og væri líklegt, að hið sama yrði látið ganga yfir þá og hina ungversku flóttamenn í sambandi við veitingu ríkisborgararéttar. Fyrir 2–3 árum var allmörgum hinna ungversku flóttamanna veittur íslenzkur borgararéttur og er því talið eðlilegt eftir það, sem á undan er gengið, að hinum júgóslavnesku umsækjendum verði nú veittur sami réttur, þegar þeir eru búnir að dveljast hér á landi jafnlengi eða lengur og hinir ungversku flóttamenn voru búnir að gera, þegar þeim var veittur hér borgararéttur. Dómsmrn. og félmrn. hafa fyrir sitt leyti mælt með því, að hinum júgóslavnesku umsækjendum verði nú veittur íslenzkur borgararéttur. Fjórir af þeim umsækjendum, sem ekki fullnægja áðurnefndum skilyrðum, eru ungverskir flóttamenn, sem komu hingað til lands á árinu 1956 og hafa dvalizt hér samfleytt síðan. Sé ég ekki annað, en þeim mundi hafa verið veittur íslenzkur ríkisborgararéttur á þinginu 1962–63 eins og allmörgum öðrum samlöndum þeirra, ef þeir hefðu þá sótt um borgararétt, sem þeir gerðu þó ekki af einhverjum ástæðum. Dómsmrn. hefur fyrir sitt leyti mælt með því, að þessum fjórum umsækjendum verði nú veittur íslenzkur borgararéttur. Þá er loks ein kona, Þórunn Sofía Jóhannsdóttir Ashkenazy, sem í frv. er lagt til að öðlist nú íslenzkan ríkisborgararétt, þótt hún fullnægi strangt tekið ekki þeim skilyrðum, sem sett hafa verið fyrir veitingu íslenzks borgararéttar. Er hún íslenzk í húð og hár og hafði að sjálfsögðu íslenzkt ríkisfang, þar til hún giftist rússneskum manni fyrir nokkrum árum, en hefur nú afsalað sér rússneskum borgararétti, sem hún öðlaðist við giftinguna. Eftir því sem bezt er vitað, hefur enginn þeirra umsækjenda, sem upp eru taldir í frv. og brtt. allshn., sætt þeim viðurlögum hér á landi, að það hindri eftir settum reglum, að þeim verði veittur íslenzkur borgararéttur. Eins og ég áður sagði, herra forseti, legg ég til, að þessu frv. verði síðan vísað til 3. umr. og það samþ. ásamt þeim brtt., sem allshn flytur á sérstöku þskj.



Herra forseti. í víxillögum, nr. 93 1933, eru ákvæði um, hversu hárra vaxta og hversu hárrar þóknunar sé heimilt að krefjast af víxilskuldurum eftir gjalddaga víxils. Samkv. þessum ákvæðum eru víxilvextir eftir gjalddaga víxils þeir sömu og fyrir gjalddaga auk þóknunar, sem er 1/3% af víxilfjárhæðinni. Um s.l. áramót ákvað Seðlabankinn almenna hækkun dráttarvaxta og var það gert sem liður í þeirri viðleitni að auka skilvísi við greiðslu skulda. Eru hinar almennu reglur um dráttarvexti því nú þær, að greiða skuli 1% fyrir hvern mánuð eða brot úr mánuði. Til samanburðar má geta þess, að nú um árabil hafa gilt 1/2 % dráttarvextir fyrir hvern hálfan mánuð eða byrjaðan hálfan mánuð vegna lána Stofnlánadeildar sjávarútvegsins og Fiskveiðasjóðs Íslands, en hjá þeim stofnunum eru hæstu vextir 61/2 % á ári. Nú er það kunnara, en frá þurfi að segja, að víxlar eru eitt algengasta skuldabréfaform hér á landi. Ef ákvæði víxillaga, nr. 93 frá 1933, stæðu óbreytt, héldust mun lægri dráttarvextir á víxlum, en felast í ákvörðun Seðlabankans um s.l. áramót um dráttarvexti almennt. Þess vegna þykir nauðsynlegt að breyta fyrrnefndum ákvæðum víxillaganna. Ef þetta frv. verður að lögum, mundu dráttarvextir vegna víxilskulda verða 1% fyrir hvern mánuð eða brot úr mánuði að óbreyttri ákvörðun Seðlabankans um dráttarvexti innlánsstofnana og síðan breytast með breyttri ákvörðun Seðlabankans um dráttarvexti almennt. Að lokinni þessari umr. leyfi ég mér, herra forseti, að óska þess, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Einnig þetta frv. er flutt í framhaldi af þeirri ákvörðun Seðlabankans um s.l. áramót að nota sér heimild í l. um Seðlabankann að ákveða hæð dráttarvaxta. í þessu frv. felst það eitt, að verði það að l., skulu sömu dráttarvextir gilda vegna vanskila tékka og Seðlabankinn hefur ákveðið almennt á hverjum tíma, þ.e.a.s. dráttarvextirnir skulu vera vegna tékkaskulda 1% pr. mánuð eða brot úr mánuði að óbreyttri þeirri ákvörðun Seðlabankans, sem hann tók um s.l. áramót um dráttarvexti almennt, og mundu dráttarvextir af vanskilatékkum þá einnig þannig breytast í kjölfar breyttrar ákvörðunar Seðlabankans um dráttarvexti vegna vanskila. Ég vil leggja til, að þessu máli verði einnig vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Flutningur þessa frv. stendur í beinu sambandi við flutning þess frv., sem ég var að mæla fyrir í hv. d. áðan. Í 13. gr. gildandi l. um Seðlabankann frá 1961 er svo fyrir mælt, að bankastjórn Seðlabankans sé heimilt að ákveða hámarksvexti samkv. l. um bann við okri, dráttarvexti o.fl. Nokkur vafi þykir þó leika á, að þessi heimild Seðlabankans taki til ákvörðunar dráttarvaxta, sem öðrum en innlánsstofnunum væri heimilt að áskilja sér og gæti þetta haft það í för með sér, að einstakar innlánsstofnanir tækju ólíkar fjárhæðir í dráttarvexti og aðrir skuldareigendur gera. Þess vegna er lagt til í þessu frv., að tekin verði af öll tvímæli um það, að Seðlabankinn hafi þá heimild, sem ætlazt var til, að hann fengi ótvírætt, til þess að ákveða dráttarvexti í samræmi við gildandi lög um bann við okri, dráttarvexti o.fl. Að svo mæltu leyfi ég mér að leggja til, herra forseti, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Ég hef ásamt hv. 2. þm. Norðurl. e., hv. 2. þm. Austf. og hv. 3. þm. Austf. leyft mér að flytja á þskj. 366 frv. til l, um breyt. á l. um dýralækna. Í lögum frá 1963 um breyt. á l. nr. 124 22. des. 1957,. um dýralækna, segir svo í 1. gr., að dýralæknisumdæmi skuli vera, sem þar segir, 19 talsins í landinu. Í sömu grein segir, að landbrh, ákveði, hvar dýralæknar hafi búsetu. 13. og 14. umdæmi samkv. þessum lögum er Þingeyjarþingsumdæmi, sem nær yfir Suður-Þingeyjarsýslu austanverða, Húsavík og Norður-Þingeyjarsýslu. En 14, umdæmið er Austurlandsumdæmi, sem tekur yfir Norður-Múlasýslu, Seyðisfjörð, Neskaupstað og Suður-Múlasýslu að Breiðdalsheiði. Nú er það till. okkar flm. frv. á þskj. 366, að tekið verði upp nýtt umdæmi, Norðausturlandsumdæmi og að til þess falli hlutur af hinum tveim, fyrrnefndu umdæmum, Þingeyjarþingsumdæmi og Austurlandsumdæmi. Það er gert ráð fyrir því í frv., að til Norðausturlandsumdæmis skuli teljast Norður- Þingeyjarsýsla austan Jökulsár, Skeggjastaðahreppur og Vopnafjarðarhreppur í Norður-Múlasýslu. Enn fremur er tekið fram, að í hreppum vestan Öxarfjarðarheiðar skuli menn eiga rétt til að vitja dýralæknis á Húsavík. Þetta frv. er fram komið vegna fundar- ályktana, sem þm. þeirra tveggja kjördæma, sem hér eiga í hlut, hafa borizt, annars vegar frá almennum héraðsmálafundi í Norður- Þingeyjarsýslu, sem haldinn var 4. sept. 1964, og hins vegar frá fulltrúafundi, sem haldinn var á Þórshöfn á Langanesi 22. febr. s.l. með þátttöku fulltrúa úr þeim hreppum Norður- Múlasýslu, sem gert er ráð fyrir, að verði í Norðurlandsumdæmi. Þessir fundir hafa farið þess mjög eindregið á leit við okkur þm. kjördæmanna, að við styðjum að því, að þetta nýja umdæmi verði stofnað. Hér er um að ræða 9 hreppa samtals, 7 í Norður-Þingeyjarsýslu austan Jökulsár og 2 í Norður–Múlasýslu, en eins og áður er sagt, er gert ráð fyrir, að vesturhrepparnir í Norður-Þingeyjarsýslu eigi jafnframt rétt til þess að vitja dýralæknis á Húsavík. Hér er um mjög víðlendar sveitir að ræða og langa leið að fara af þessu svæði, hvort sem dýralæknis er vitjað á Húsavík eða á Egilsstöðum, en þar sitja umdæmisdýralæknar þeirra umdæma, sem nú eru að lögum á þessu svæði. Við höfum fengið upplýsingar frá Búnaðarfélagi Íslands um búfjártölu í hinu fyrirhugaða umdæmi og eftir því, sem næst verður komizt, var hún á s.l. hausti: sauðfjártala 43.576, nautgripatala 810, hrossatala 475. Það skal tekið fram, að a.m.k. úr einum hreppi var ekki til hjá Búnaðarfélaginu tala frá s.l. hausti, heldur er tekin talan frá 1963, sem mun vera nokkru lægri, en tala þess búfjár, sem nú er á fóðrum. Um þetta skal ég ekki hafa fleiri orð, en ég vil geta þess, að við flm. höfum rætt þetta mál við yfirdýralækni og urðum þess vísari, að hann skilur þá nauðsyn, sem hlutaðeigandi byggðarlögum er á því að fá sérstakan dýralækni. Sömuleiðis ræddum við þetta mál við hæstv. landbrh., áður en við fluttum frv. Ég leyfi mér að leggja til, herra forseti, að þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. landbn. og vil mega vænta þess fyrir hönd okkar flm., að n. hraði eftir föngum meðferð málsins, því að við teljum mikilsvert, að það verði afgreitt, ef unnt er, á þessu þingi.

Flm. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 368 að flytja frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að selja Mosfellshreppi jarðirnar Þormóðsdal og Bringur. Eins og fram kemur í grg. frv. og bréfi oddvita Mosfellshrepps, er hér um að ræða skipulagsástæður, sem valda því, að hreppsnefndin óskar eftir þessu og gerir hann grein fyrir því í þessu bréfi sínu. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða meir um málið, en legg til að, að lokinni þessari umr. verði því vísað til hv. landbn.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þetta frv. Ég hef bent á það í sambandi við önnur frv. af svipuðu tagi, sem hér hafa verið, að þegar ríkið selur jarðir, sem oft er rétt og nauðsynlegt, bæði til kaupstaða og kauptúna og sveitarfélaga, eigum við að gera það að reglu að binda það í l., að þau sveitarfélög, sem þetta eignast, skuli ekki selja jarðirnar aftur. Það er áreiðanlega hin brýnasta nauðsyn á því, að sú regla verði innleidd hjá okkur, að það sé ekki farið að braska með þær jarðir eða þær lóðir, sem ríkið einu sinni hefur átt, þó að það láti þær hins vegar sveitarfélögum í té. Ég held, að hv. landbn., sem fær þetta mál til meðferðar, ætti að athuga það mjög gaumgæfilega.