Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Áður en ég geri grein fyrir frv. til l. um Húsnæðisstofnun ríkisins á þskj. 158 vil ég í örstuttu máli gera grein fyrir nokkrum staðreyndum vegna aðgerða núv. ríkisstj. í húsnæðismálum það sem af er þessu ári. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstj. 28. maí s.l. voru eftirfarandi aðgerðir ákveðnar: 1. að veittur verði frestur á hluta af greiðslum vaxta og afborgana verðtryggðra lána. Skal þeim greiðslum, sem frestað er, bætt við höfuðstól lánsins og lánstíminn lengdur þannig að greiðslubyrði á hverjum tíma aukist ekki af þeim sökum. Þessi aðgerð nái til lána Byggingarsjóðs ríkisins, Byggingarsjóðs verkamanna, lífeyrissjóða, banka og sparisjóða. 2. Gerður verði heildarsamningur við lánastofnanir um skuldbreytingarlán fyrir þá sem stofnað hafa til skulda vegna byggingar eða kaupa á eigin húsnæði í fyrsta sinn undanfarin 2–3 ár. Enn fremur var ákveðið í stjórnarsáttmála að endurskoða lög um Húsnæðisstofnun ríkisins. Þann 27. maí s.l. voru síðan gefin út brbl. nr. 57 um frestun greiðslu afborgana og verðbóta íbúðarlána banka og sparisjóða er gjaldfalla á tólf mánuðum, tímabilinu 1. maí 1983 til 30. apríl 1984. Frestun þessi gilti fyrir 25% af framangreindum greiðslum sem bætist við höfuðstól lánsins og kemur til greiðslu að loknum lánstíma. Samkv. upplýsingum veðdeildar Landsbanka Íslands höfðu 1. des. s.l. 2.600 aðilar notfært sér þessa aðgerð og fjárhæðin var rúmar fimm millj. kr. Upplýsingar hafa ekki borist frá sparisjóðum, lífeyrissjóðum né öðrum bönkum. Samkvæmt þessu er ljóst að mjög margir hafa notfært sér þessa aðgerð. Samningar náðust við Samband ísl. viðskiptabanka og Samband Ísl. sparisjóða um skuldbreytingu skulda húsbyggjenda og íbúðarkaupenda. Samkomulagið byggðist í aðalatriðum á reglum er bankarnir komu sér saman um: a. að umsækjandi hafi fengið lán hjá Húsnæðisstofnun ríkisins á árinu 1981, 1982 eða 1983 eða verið lánshæfur á þessum árum skv. núgildandi reglum stofnunarinnar. b. að umsækjandi eigi aðeins eina íbúð eða íbúðarhús sem hann hafi byggt eða keypt í fyrsta sinn eftir 1. jan. 1981 til eigin afnota. c. að umsækjandi hafi fengið lán hjá banka eða sparisjóði til íbúðarkaupa eða byggingar til skemmri tíma en fjögurra ára sem eigi að greiðast upp á næstu þremur árum eða fyrr. Undanskilin skulu skammtímalán, veitt vegna væntanlegra húsnæðislána, lífeyrissjóðslána eða annarra tímasettra greiðslna. Lánstími er 8 ár eða skemmri tími skv. ósk lántakanda. Lánin áttu að vera bundin lánskjaravísitölu með 2.5–3% vöxtum og veitt gegn fasteignaveði. Ríkisstj. setti síðan brbl. um að þessi skuldbreytingarlán yrðu undanþegin stimpilgjaldi og enn fremur felldu bankarnir niður lántökugjald. Aðalreglan í samkomulagi viðskiptabanka og sparisjóða var sú að þær almennu reglur skyldu gilda um afgreiðslu skuldbreytingar hjá lánastofnunum að séu lánin að mestu leyti hjá einni lánastofnun taki hún að sér alla skuldbreytinguna og greiði lán hjá öðrum bönkum og sparisjóðum án sérstakrar skuldajöfnunar. Dreifist lánin hins vegar tiltölulega jafnt á milli lánastofnana skiptist skuldbreytingar á milli þeirra í sömu hlutföllum, en þó ekki á milli fleiri en þriggja stofnana. Með samráði á milli hlutaðeigandi stofnana sé forðast að viðskiptamanni sé vísað frá einni stofnun til annarrar án úrlausnar. Ýmis fleiri ákvæði voru í þessu samkomulagi við bankastofnanir og þó því sé ekki að neita að maður varð fyrir vissum vonbrigðum yfir nokkurri tregðu, er fram kom hjá ýmsum bankastofnunum, til þess að gera þessa skuldbreytingu auðveldari fyrir skuldara tókst þó að leysa mörg slík vandamál er upp komu. Skv. upplýsingum er ég hefi nýjastar frá bankaeftirlitinu höfðu 1. des. s.l. rúmlega þúsund lán verið afgreidd sem skuldbreytingarlán í bönkum og sparisjóðum og upphæðin - eða fjárhæðin - hljóðaði upp á rúmlega 110 millj. kr. Þó höfðu ekki borist upplýsingar frá nokkrum sparisjóðum. Fyrir liggur að þessar sömu bankastofnanir hefðu að auki gert fjölda breytinga á skuldabréfalánum lántakendum til hagsbóta. Auk þessa eru svo aðgerðir margra lífeyrissjóða sem ekki eru upplýsingar um. Það er því augljóst að þessi aðgerð ríkisstj. hefur orðið árangursrík til að létta greiðslubyrði og lánamál húsbyggjenda og er ástæða til að þakka viðskiptabönkum og sparisjóðum fyrir þessa ágætu fyrirgreiðslu. Í þessu sambandi er rétt að geta til samanburðar að skuldbreytingarlán, sem var samið um árið 1981, námu aðeins 24 millj. skv. yfirliti sem ég hef fengið frá bankaeftirlitinu sem stuðst er við í skýrslu viðskiptabanka og sparisjóða frá árinu 1981 þannig að þarna er mjög mikill munur á. Þann 22. sept. s.l. samþykkti ríkisstj. tillögu félmrh. að veita húsbyggjendum, er fengu frumlán til nýbygginga og lán til kaupa á eldra húsnæði á árunum 1982 og 1983 úr Byggingarsjóði ríkisins, viðbótarlán allt að 50% af upphaflegu láni. Þetta gilti einnig fyrir þá sem fengu fyrsta hluta láns 1981 en annan og þriðja hluta 1982. Húsnæðismálastjórn auglýsti síðan þessar reglur og umsóknarfrestur rann út 1. des. s.l. Afgreiðsla þessara lána hófst 21. nóv. s.l. Skv. upplýsingum Húsnæðisstofnunarinnar 5.12 s.l. er fjöldi þessara umsókna 4 600 en lántakendur, sem hefðu rétt til slíkra lána skv. þessum reglum, eru um 6 500 talsins. Húsnæðisstofnunin var búin að afgreiða til Veðdeildar Landsbankans 2 600 gildar umsóknir á þessum sama tíma og Veðdeildin var þegar búin að afgreiða rúmlega 900 lán 5. des. s.l. og reiknað er með að Veðdeildin afgreiði rúmlega 100–150 viðbótarlán á hverjum degi. G-lánin í þessum viðbótarlánum eru að jafnaði 37 þús. kr. og F-lánin að jafnaði - eða meðaltalið - um 80 þús. Ekki liggur enn fyrir hversu há heildarupphæð þessara viðbótarlána verður en reikna má með að heildarupphæðin verði um 254-300 millj. kr. Í gangi er sala sérstakra verðtryggðra verðbréfa sem ætlað er upp í þessi viðbótarlán, að öðru leyti sér fjmrn. um fjármögnun þessarar útborgunar en gengið verður frá sérstökum lánasamningi þegar heildarfjárhæðin liggur fyrir. Eins og sést á ofansögðu er hér um að ræða miklar aðgerðir ríkisstj. til að leysa fjárhagsvanda húsbyggjenda í landinu, ekki síst fyrir þá sem voru í byggingarframkvæmdum og lántökum á mesta verðbólgutímabili sem yfir hefur gengið frá árinu 1981–1983. Ríkisstj. hefur því vissulega staðið vel að þessu verki. Ég vænti þess að Veðdeild Landsbankans gangi rösklega fram við afgreiðslu þessara lána svo takast megi að afgreiða stærstan hluta þeirra fyrir jól eða alla vega fyrir næstu áramót. Ríkisstj. hefur, það sem af er þessu ári, tekist að tryggja fjármögnun útlánaáætlunar húsnæðismálastjórnar fyrir yfirstandandi ár. En útlánaáætlunin hljóðaði upp á 605 millj. kr. útlán frá Byggingarsjóði ríkisins og 420 millj. frá Byggingarsjóði verkamanna. Um er að ræða að ljóst er að þessi lán verða öll að mestu afgreidd fyrir jólahátíð n.k. Með bréfi dags. 10. júní s.l. skipaði félmrh. nefnd til þess að endurskoða l. nr. 51 frá 9. júní 1980 um Húsnæðisstofnun ríkisins. Í nefnd þessa voru skipaðir: Jóhann Einvarðsson, fyrrv. alþm., formaður, Gunnar s. Björnsson, trésmíðameistari, Halldór Blöndal alþm., Páll R. Magnússon húsasmiður og Þórður Ólafsson lögfræðingur. Hilmar Þórisson, skrifstofustjóri Húsnæðisstofnunar ríkisins, var ritari nefndarinnar. Í skipunarbréfi nefndarinnar er tekið fram að hún skuli: „eftir því sem við á, fella inn í frv. sitt frv. það til l. um breyt. á l. nr. 51/1980, sem lagt var fram á Alþingi hinn 6. des. 1982, en hlaut ekki afgreiðslu á síðasta þingi.“ Ég vil geta þess hér að meginatriði þess frv., eins og var gengið frá því í hv. Ed., eru svo til óbreytt í þessu frv. sem hér er lagt fram og rökstuðningur því með þeim breytingum vitaskuld sá sami. Þá átti nefndin að „athuga sérstaklega á hvern hátt unnt væri, að auka fjármagn til byggingarsjóðanna m.a. með tilliti til þeirrar ákvörðunar ríkisstj., að koma á næsta ári lánshlutfalli af staðalíbúð upp í 50% af byggingarkostnaði fyrir þá, sem byggja eða kaupa í fyrsta skipti. Lánshlutfallið skyldi síðan fara hækkandi á næstu árum þar til 80% marki yrði náð. Jafnframt skyldi nefndin athuga möguleika á lengingu lánstímans.“ Ég vil geta þess að nefndin hefur unnið mjög mikið starf og er ástæða til að þakka henni sérstaklega fyrir ágætt starf að þessum málum s.l. sumar og haust. Hallgrímur Snorrason, hagfræðingur hjá Þjóðhagsstofnun, og Sigurður B. Stefánsson hagfræðingur aðstoðuðu nefndina við ýmsa útreikninga varðandi stöðu Byggingarsjóðs ríkisins og munu allar skýrslur þar að lútandi verða til staðar fyrir félmn. þingsins þegar þær taka frv. til meðferðar nú næstu daga. Enn fremur hafa Skúli Sigurðsson, fyrrv. skrifstofustjóri Húsnæðisstofnunar ríkisins, og Sigurður Snævarr, hagfræðingur hjá Þjóðhagsstofnun, verið ráðgefandi varðandi V. kafla frv. um kaup á íbúðum sem byggðar hafa verið á félagslegum grundvelli skv. eldri lögum. Þá hafa þeir einnig komið þar við sögu Guðmundur Gunnarsson, forstöðumaður Tæknideildar Húsnæðisstofnunar og Helgi V. Guðmundsson lögfræðingur hennar, en þeir sitja báðir í matsnefnd félagslegra íbúða skv. núgildandi lögum. Ríkarður Steinbergsson verkfræðingur og Guðmundur Snorrason viðskiptafræðingur hafa einnig unnið með nefndinni í sambandi við þennan kafla laganna. Nefndin tók síðan mið af þeirri samþykkt er ríkisstj. gerði á fundi sínum 22. sept. s.l. varðandi húsnæðismál. Þá var samþykkt tillaga félmrh. um eftirfarandi breytingar á útlánareglum Byggingarsjóðs ríkisins frá og með 1. jan. 1984: „1. Öll lán hækki um 50%. 2. Nýbyggingarlán til þeirra, sem byggja eða kaupa í fyrsta sinn, skulu greidd í tveimur hlutum, þ.e. fyrri hlutinn mánuði eftir fokheldisstig og seinni hlutinn sex mánuðum frá útborgun fyrri hlutans. Útborgun lána til annarra skal vera óbreytt frá því sem nú er. 3. Nýbyggingalán lengist úr 26 árum í allt að 31 ár. 4. Lán til kaupa á eldra húsnæði lengist úr 16 árum í allt að 21 ár. 5. Öll lán verði afborgunarlaus fyrstu tvö árin. 6. Gjalddögum húsnæðislána verði fjölgað í 4 á ári.“ Þá er það yfirlýst markmið ríkisstj. að húsnæðislánakerfið verði eflt svo á næstu árum að lánin geti numið allt að 80% byggingarkostnaðar eða kaupverðs íbúðar hjá þeim sem eru að eignast íbúð í fyrsta skipti. Með hliðsjón af fjárhagsstöðu Byggingarsjóðs taldi nefndin ekki efni til þess að leggja til að á næsta ári yrði gengið lengra en samþykkt ríkisstj. frá 22. sept. s.l. gerir ráð fyrir um lánveitingar úr honum. Í þessu sambandi leggur nefndin áherslu á að óraunhæft er að miða við lán Byggingarsjóðs eins þegar lánshlutfall er metið. Verulegur hluti af lánum lífeyrissjóða rennur til öflunar húsnæðis. Þá minnir nefndin á að í stefnuyfirlýsingu ríkisstj. er lögð áhersla á „fjölbreyttari sparnaðarform fyrir almenning, t.d. samningsbundinn sparnað, tengdan rétti til húsnæðislána.“ Eftir þessum þrem leiðum verður að afla fjár til húsnæðislánakerfisins til þess að ná því marki að lánin fari upp í 80% á næstu árum. Þær tillögur frv. um breytingar á gildandi lögum, sem einkum skipta máli fyrir fjárhag Byggingarsjóðs ríkisins næstu árin, varða tekjuöflun hans og eru þær tvíþættar. Annars vegar er lagt til að bundið verði í lögum að sjóðurinn njóti framlags á fjárlögum ár hvert er verði ekki lægra en 40% af áættuðum útlánum á fjárlagaárinu. Hins vegar eru gerðar tillögur um lengingu lánstíma en það getur haft áhrif á tekjur sjóðsins af veittum lánum næstu árin. Ég vil geta þess hér að skv. þeim útreikningi, sem umræddir aðilar frá Þjóðhagsstofnun hafa lagt fram og mun verða til hliðsjónar í félmn., er gert ráð fyrir að þessi 40%, miðað við þá áætlun sem fyrir liggur í fjárlögum og lánsfjáráætlun, eigi að skila ríkissjóði á næsta ári 467 millj. kr. En eins og hv. þm. vita þá er í fjárlagafrv. 200 millj. beint framlag í fjárlögum og sérstök fjáröflun, 200 millj., í lánsfjáráætluninni þannig að nokkuð vantar á að þessu marki sé náð miðað við þessa grein í lögunum, en að því verður að sjálfsögðu unnið.

Vill ráðh. skýra það nánar þetta með 200 millj.?

Ég skal verða við ósk hv. þm. um það. Það er gert ráð fyrir því að það verði gefin út áfram sérstök verðbréf í gegnum Seðlabankann en enn fremur eru hafnar sérstakar viðræður við Seðlabankann og viðskiptabankana um aðra fjáröflunarleið í gegnum bankakerfið til þess að ná þessu marki. Og ég hef enga ástæðu til þess á þessu augnabliki að efast um að það muni nást samkomulag um þetta. Hin mikla hækkun raunvaxta, sem varð með upptöku verðtryggingar lána árið 1974, breytingar verðtryggingarhlutfallsins 1975 og einkum þó 1978 og hækkun nafnvaxta á þessu tímabili, hlaut að laga stöðu sjóðsins, Byggingarsjóðsins, til muna en áður hafði sjóðurinn búið við neikvæðan vaxtamun á veittum lánum og teknum lánum. Verðlækkun 1979 veikti stöðu Byggingarsjóðs og skapaði neikvæðan vaxtamun á ný. Fram til ársins 1973 var Atvinnuleysistryggingasjóður helsti lánveitandi Byggingarsjóðs en frá og með árinu 1974 hefur hann tekið meiri hluta lána sinna hjá lífeyrissjóðum og lántökur hjá Atvinnuleysistryggingasjóði hafa minnkað úr því að vera fimmtungur af ráðstöfunarfé 1971 í 10% s.l. tvö ár. Önnur skýring á samdrætti eiginfjártekna nettó er hin mikla aukning á lántökum Byggingarsjóðs frá og með árinu 1979 sem afleiðing af skerðingu ríkissjóðsframlagsins. Tekin voru lán sem stóðu undir fjórðungi af ráðstöfunarfé árin 1977 og 1978, þriðjungi lána 1979, 40% 1980, 63% 1981 og 51% 1982. Árlegar lántökur sjóðsins jukust alls um 140% að raungildi frá árinu 1978 til ársins 1981 en urðu síðan 40% minni að raungildi 1982 en árið áður. Árið 1983 er áætlað að lántökur verði 5% minni að raungildi en árið 1982 ef ekki er tekið tillit til þeirra sérstöku og afturvirku hækkana útlána sem eru nú í gangi. Til þess að ljúka þeirri lýsingu á fjármögnun Byggingarsjóðs ríkisins, sem hér hefur verið gefin, er rétt að geta fjáröflunar af skyldusparnaði. Skyldusparnaður nettó, þ.e. innkomið skyldusparnaðarfé að frádregnum greiddum afborgunum, vöxtum og verðbótum, hefur verið afar breytilegur frá einu ári til annars. S.l. sex ár hefur hann yfirleitt numið 8–13% af ráðstöfunarfé. Árið 1982 nam skyldusparnaður, nettó, 29 millj. kr. eða 8% af ráðstöfunarfé en er áætlaður lækka mjög mikið á árinu 1983. Sem fyrr segir er í frv. gert ráð fyrir að í lögunum verði framlag ríkissjóðs ákveðið að lágmarki 40% af áættuðum útlánum ár hvert. Þetta hlutfall er lægra en það var yfirleitt á áttunda áratugnum en mun hærra en það hefur verið á árunum 1980–1983. Ljóst er að sú aukning á framlagi ríkissjóðs, sem í þessu felst, miðað við s.l. fjögur ár, hefur mjög hagstæð áhrif á stöðu Byggingarsjóðs. Á hinn bóginn benda þær tölur um fjármögnun sjóðsins, sem hér hafa verið raktar, til þess að framvindan árið 1980–1983 hafi verið sjóðnum afar óhagstæð og er líklegt að þess muni gæta um alllangan tíma. Því er óvíst að það framlag, sem gert er ráð fyrir að ríkissjóður leggi sjóðnum til að lágmarki, sé nægilegt til þess að koma sjóðnum á réttan kjöl á ný. Til þess kann að þurfa meira fé enda hlýtur viðreisn sjóðsins að vera eitt meginmarkmið fyrir ákvarðanir um þau skilyrði sem sjóðnum verða búin næstu árin. Til lengri tíma litið ætti það að vera keppikefli að sjóðurinn byggist upp og verði þess smám saman megnugur að standa undir auknum lánveitingum til húsnæðisöflunar almennings. Og ég vil geta þess að hv. þdm. eða þeir nm., sem starfa í félmn., munu geta fengið í hendur áætlun um fjárflæði Byggingarsjóðs ríkisins þar sem miðað er við að 80%-markinu verði náð á 15 árum, þó miðað við staðalóúð eins og hún er sett upp í dag, miðað við það að ríkissjóður leggi árlega 40% fram. Í frv. þessu eru gerðar þrenns konar tillögur sem varða lánskjör. Í fyrsta lagi er lagt til að vextir veittra lána verði ákvarðaðir af ríkisstj. en ekki fastbundnir í lögum eins og nú er og jafnframt verði vextir af skuldabréfum breytilegir. Í öðru lagi verði lánstími lengdur úr 26 árum í 31 ár hvað varðar nýbyggingarlán en úr 16 árum í 21 ár hvað varðar flest önnur lán. Í þriðja lagi er lagt til að lán verði afborgunarlaus í tvö ár í stað eins árs áður. Í tveimur síðari liðunum, sem hér um ræðir, felst að lánskjör verði rýmkuð fyrir lántakendur en það hefur í för með sér skerðingu á árlegum tekjum sjóðsins af eigin fé. Sem dæmi má taka ársgreiðslu af 620 þús. kr. nýbyggingarláni en það er núverandi lánsfjárhæð skv. öðrum staðli húsnæðismálastjórnar að viðbættri 50% hækkun sem ríkisstj. hefur ákveðið að taki gildi frá næstu áramótum. Ársgreiðsla af því láni nemur skv. gildandi l. um 31 750 kr. en lækkaði í um 28 400 kr. eða um 10% við það að lánstími væri lengdur um fimm ár en vextir héldust óbreyttir. Munurinn er mestur á öðru ári hvers láns eftir tillögum frv. um tveggja ára afborgunarlaust tímabil þegar í stað venjulegrar ársgreiðslu koma 12 400 kr. vextir. Væru vextir hins vegar hækkaðir í 3% á ári, svo dæmi sé tekið, næmi vaxtagreiðsla af þessu láni 18 600 kr. fyrstu tvö árin en eftir það yrði ársgreiðsla af láninu um 32 300 kr. Ýmis rök hníga að því að lengja þennan tíma eftir lánveitingu sem lán eru afborgunarlaus, svo og því að æskilegt sé að dreifa afborgunum yfir langt tímabil. Á hinn bóginn má sú rýmkun lánskjara, sem felst í tillögum frv. um þetta efni, ekki verða til þess að rýra tekjur Byggingarsjóðs óhóflega og tefja þannig fyrir nauðsynlegri uppbyggingu hans. Því kann að vera nauðsynlegt að hækka vexti af lánum sjóðsins, a.m.k. um sinn, á meðan á þeirri uppbyggingu stendur. Áhersla skal á það lögð að í þeirri könnun á fjárhag Byggingarsjóðs ríkisins, sem lokið verður við á næstunni, og ég vil skjóta því inn að hún er nú þegar tilbúin, verður m.a. fjallað um áhrif þeirra tillagna um breytingar á lánskjörum svo og um áhrif mishárra vaxta á fjárhag Byggingarsjóðs. Ég vil nú, herra forseti, fara nokkrum orðum um frv. sjálft eins og það liggur hér fyrir. 1. gr. þess er óbreytt frá gildandi l., svo má einnig segja um 2. gr. frv., að öðru leyti en því að felld er niður síðasta mgr., 3. mgr., í núgildandi l., sem var orðin óþörf og er raunar óþarft að hafa í lagasetningu. Um 4. gr. vil ég segja það að í gildandi lögum eru engin ákvæði um kjör endurskoðenda. Þess vegna taldi nefndin eðlilegt að Alþingi kjósi tvo endurskoðendur til að gegna því starfi og er það í samræmi við kjör endurskoðenda annarra ríkisstofnana þar sem Alþingi kýs yfirstjórn þeirra. Í III. kafla frv. er fjallað um Byggingarsjóð ríkisins og er hann byggður upp á sama hátt og III. kafli gildandi laga. Í frv., eins og það er lagt hér fyrir, eru þó teknar upp millifyrirsagnir til að afmarka einstakar greinar frv. sem fjalla um tiltekna lánaflokka. Er þetta gert til þess að auðvelda lestur þess og gera lagafyrirmælin skýrari. Um 9. gr. Í gildandi lögum eru tekjustofnar Byggingarsjóðs tilgreindir í 1.–5. tl. 9. gr. Í 2. tl. er kveðið á um árlegt framlag til sjóðsins úr ríkissjóði af launaskatti, byggingarsjóðsgjöldum og tekju- og eignarskatti og aðflutningsgjöldum. Í þessu frv. eru ákvæðin um þessa mörkuðu tekjustofna felld niður en árlegt framlag ríkissjóðs miðað við ákveðið hlutfall af samþykktri útlánaáætlun Byggingarsjóðs ríkisins fyrir viðkomandi ár. Í frv. er þetta hlutfall, eins og ég áður sagði, ákveðið eigi lægra en 40%. Aðrir tekjustofnar Byggingarsjóðs ríkisins eru óbreyttir frá gildandi l. Um 11. gr. frv. er það að segja að í gildandi l. eru taldir upp lánaflokkar Byggingarsjóðs í 9 liðum. Í frv. eru gerðar þrjár breytingar við gildandi ákvæði. Skv. 3. tl. gildandi laga er lánað til byggingar íbúða fyrir aldraða. Í þessu frv. verða þessar íbúðir skilgreindar sem leiguíbúðir aldraðra. Ef um söluíbúðir er að ræða er lánað skv. 1. tl. Í 6. tl. frv. er fellt niður orðið „viðbótarlán“ í sama tl. gildandi laga. Er þetta gert þar sem einstaklingar með sérþarfir fá lán skv. þessum lánaflokki til endurbóta á gömlu húsnæði þótt ekki sé um kaup eða byggingu að ræða. Ef um slíkt er að ræða þá er heimilt að lán skv. þessum tl. komi til viðbótar lánum skv. 1. og 2. tl. þessarar greinar. Þetta er ákaflega mikilvægt fyrir þessa aðila að þessi breyting er gerð. Um 13. gr. Í gildandi l. er tekið fram að óheimilt sé að veita viðbótarlán ef högum umsækjenda er þannig háttað - eins og stendur í núgildandi lögum: að umsækjandi eigi íbúð sem ekki er fyrirhugað að selja, umsækjandi hafi brotið gegn ákvæðum byggingarlaga eða byggingarreglugerðar og umsækjandi byggi fleiri en eina íbúð. Í frv. er gert ráð fyrir því að greiða fyrir byggingu leiguíbúða og eru því 1. og 3. tl. 2. mgr. 13. gr. gildandi laga felldir brott. Hins vegar þykir rétt að setja þau skilyrði fyrir lánum til bygginga leiguíbúða að standi lántakandi ekki við skuldbindingar sínar um að leigja viðkomandi íbúð eða íbúðir fellur lánið í gjalddaga. Og þá er einnig í þessari gr. gerð sú breyting að lánstími þessara lána er lengdur úr 26 árum í allt að 31 ár. Um 14. gr. Þar er lagt til að sú mikilvæga breyting verði gerð að lán, sem veitt eru skv. þessari grein að viðbættum uppfærðum lánum úr Byggingarsjóði ríkisins, nemi aldrei hærri fjárhæð en nýbyggingarlán er á hverjum tíma. Skv. gildandi lögum er ekkert þak á heildarfjárhæð G-lána sem mega hvíla á einni íbúð og eru dæmi þess skv. upplýsingum Húsnæðisstofnunar að slík lán uppfærð nemi hærri fjárhæð en nýbyggingarlán. Slíkt þykir ekki eðlilegt og því er girt fyrir það með þessari breytingu í frv. Þá er lánstími þessara lána lengdur úr 16 árum í allt að 21 ár. Um 15. gr. Grein þessi er 17. gr. gildandi laga með breytingum og nýmælum. Skv. frv. er ekki gerður greinarmunur á þeim sem geta fengið þessi lán en í gildandi lögum eru lánin veitt til sveitarfélaga, stofnana á þeirra vegum og/eða ríkisins eða félagasamtaka. Skv. frv. er gert ráð fyrir því að lánað sé til bygginga leiguíbúða handa öldruðum eftir þessari gr. Ef um er að ræða söluíbúðir, ætlaðar öldruðum, verður lánað til bygginga þeirra eftir 1. tl. 11. gr. frv. eins og verið hefur. Þá er í gr. það nýmæli að greitt er fyrir því að fá aukið fé til bygginga aldraðra. Þetta er í fyrsta lagi gert með því að heimila hlutareign þeirra sem fá íbúðirnar til afnota og í öðru lagi með því að heimila sölu á skuldabréfum til þeirra sem þarfnast vistunar á stofnun og hafa nokkur fjárráð. Þegar rætt er um hlutareign er átt við eignarform sem lítið er þekkt hér á landi en vel þekkt á hinum Norðurlöndunum. Þegar sveitarfélög eða sjálfseignarstofnanir byggja íbúðir, þar sem veitt er margvísleg þjónusta, geta þeir selt einstaklingum, er þess æskja, tiltekinn eignarhluta í íbúð sem þeir fá til afnota gegn hóflegu gjaldi. Eignarhluta sinn fær kaupandi endurgreiddan ef hann flytur úr íbúðinni, auk þess sem hann endurgreiðist við andlát íbúðarhafa samkvæmt sérstökum samningi. Sama gildir um skuldabréf sem aldrað fólk kaupir í dvalarheimilum þar sem það fær vistrými og félagslegt öryggi. Margt aldrað fólk á nokkra fjármuni eða jafnvel íbúð sem það vill selja og kaupa sér öryggi og þjónustu með þessum hætti. Rétt þykir að reyna þessa leið hér á landi til þess að flýta fyrir uppbyggingu íbúða og vistheimila aldraðra. Þetta er mjög mikilvægt fyrir aldrað fólk og ég hef orðið var við að margir aðilar komnir yfir miðjan aldur hafa gífurlega mikinn áhuga á að fá möguleika til að nýta þetta ákvæði þessa frv. 16. gr. er efnislega samhljóða 18. gr. gildandi l. með þeirri breytingu að óheimilt verður að selja leiguíbúðir sem byggðar eru skv. greininni á meðan á þeim hvílir lán úr Byggingarsjóði ríkisins. Um 18. gr. Í gildandi lögum eru lán til meiri háttar viðbygginga, endurbóta og endurnýjunar á notuðu íbúðarhúsnæði bundin við einstaklinga og sveitarfélög. Í frv. er ekki gerður greinarmunur á því hvaða aðilar geta fengið slík lán. Einnig eru settar hér fyllri reglur en áður um lán til endurbóta á notuðu húsnæði og viðbyggingar þegar þetta tvennt fer saman. Í gildandi lögum má ekki veita lán skv. 4. tl. 11. gr. út á sömu íbúð oftar en á 10 ára fresti. Í frv. er gert ráð fyrir að þetta ákvæði verði aðeins bundið við lán til endurbóta, ekki til viðbygginga. Í gildandi lögum - í sambandi við 19. gr. - eru þessi lán að jafnaði veitt gegn 2. veðrétti en heimilt er að miða við tiltekið hlutfall af fasteignamati viðkomandi íbúðar. Í frv. er jafnframt heimilað að miða við tiltekið hlutfall af brunabótamati íbúðarinnar. Þá er lánstími þessara lána lengdur úr 16 árum í allt að 21 ár. Ég vil vekja athygli á því í sambandi við 18. gr. og 19. gr. að ákaflega mikilvægt er að þarna opnist möguleikar til að létta aðilum að endurbæta eldra húsnæði, en þess er víða mikil þörf og grípur raunar einnig inn á orkusparandi aðgerðir. Um 21. gr. Með greininni er felld niður krafa um bakábyrgð sveitarfélaga. Þetta er eðlilegt þar sem 1. veðréttur í viðkomandi íbúð á í öllum tilfellum að nægja. Einnig eru felld niður ákvæði um vextina og svo er einnig með fleiri greinar sem ég mun ekki endilega lesa hér upp. En ákvæðið um vextina sem er nú í gildandi lögum er alls staðar fellt niður. Um 24. gr. frv. vil ég segja að í gildandi lögum mega þessi lán nema allt að 80% af viðbótarkostnaði eða endurbótakostnaði. Nefndin taldi eðlilegt að sett yrði hámark hér um, eins og gert er þegar um er að ræða lán til endurbóta skv. 4. og 5. tl. 11. gr. Í gildandi lögum eru þessi lán veitt gegn 2. veðrétti. Nú verður heimilt að taka lakari veðrétti en að ákveðnu hámarki. Hér er gert ráð fyrir að lengja lánstímann í allt að 16 ár, en skv. gildandi lögum er hann bundinn við 11 ár. Í frv. er gert ráð fyrir því að heimilt verði að fresta afborgunum af lánum lántaka sem orðinn er 70 ára eða er fatlaður sé fjárhag hans þannig varið að sýnt þyki að hann fái ekki staðið undir afborgunum af láninu. Þetta er ákaflega mikilvægt atriði og kemur heim við þær óskir sem fram hafa komið t.d. frá Öryrkjabandalagi og fleiri slíkum aðilum. 25. gr. fellur undir kaflann um orkusparandi aðgerðir í húsnæðismálum. Í gildandi lögum er aðeins heimilt að veita einstaklingum þessi lán. Í frv. er ekki gerður greinarmunur á því hvaða aðilar geta fengið slík lán. Í gildandi lögum mega þessi lán nema allt að 75% af endurbótakostnaði. Hér er gert ráð fyrir því að þessi lán geti numið allt að 80% af endurbótakostnaði en þó aldrei hærri fjárhæð en 50% af nýbyggingarláni. Í gildandi lögum eru þessi lán veitt gegn 1. eða 2. veðrétti. Nú verður heimilt að taka lakari veðrétti en að ákveðnu hámarki. Einnig er ákveðið í frv. að lengja lánstímann í allt að 16 ár, en skv. gildandi lögum er hann bundinn við 11 ár. Í þessu sambandi vil ég geta þess að þessar greinar tvær spanna yfir ákaflega þýðingarmikið mál sem mikið er til umr. í þjóðfélaginu í dag í sambandi við orkusparnað og hátt orkuverð í landinu. Gerðar hafa verið ýmsar áætlanir um orkusparandi aðgerðir í húsnæðismálum. Ég vil geta þess í sambandi við þetta mál að í gangi er á vegum iðnrn. og hefur verið í nokkuð langan tíma viss athugun á þessum málum og m.a. hefur verið gert mikið átak í þessu á vegum sambands sveitarfélaga á Vesturlandi. Í sambandi við þetta mál skrifaði ég stjórn Húsnæðisstofnunar ríkisins 9. nóv. s.l. svohljóðandi bréf, með leyfi forseta: „Í umr. um hið háa orkuverð til húshitunar hér á landi utan hitaveitusvæða hefur komið fram að hægt væri að draga verulega úr þeim kostnaði með orkusparandi aðgerðum á íbúðarhúsnæði. Í lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins er gert ráð fyrir lánum til orkusparandi breytinga á húsnæði. Tiltölulega lítið hefur verið sótt í þennan lánaflokk. Að mati ráðuneytisins er mjög aðkallandi að stuðla að breytingum á íbúðarhúsnæði til orkusparnaðar, enda er það tilgangur með framangreindu ákvæði laga. Ráðuneytið óskar eftir því að stjórn Húsnæðismálastofnunar ríkisins feli tæknideild að gangast fyrir úttekt á íbúðarhúsnæði í öllum landshlutum utan hitaveitusvæða í þeim tilgangi að fá yfirlit um ástand húsnæðis og á grundvelli slíkrar úttektar verði gerðar till. og/eða áætlanir í þeim tilgangi að auðvelda húseigendum að hefja skipulegar framkvæmdir til orkusparandi breytinga á íbúðarhúsnæði þar sem þessa er þörf. Nauðsynlegt er að leita samvinnu og samstarfs við iðnrn., Samtök sveitarfélaga, Rafmagnsveitur ríkisins, Orkubú Vestfjarða og Fasteignamat ríkisins, en allir þessir aðilar ráða yfir möguleikum til að hraða slíkri úttekt og gera hana marktækari.“ Húsnæðismálastjórn hefur þegar samþykkt þessi tilmæli og þegar hafa verið settar ákveðnar aðgerðir í gang á vegum Húsnæðisstofnunar, tæknideildar stofnunarinnar, sem spanna yfir þetta verkefni og ég vænti mikils af því í samvinnu við tiltekna aðila að af þessu verði jákvæður árangur. 30. gr. frv. Með þessari grein frv. er lagt til að ákvörðun um vexti af lánum Byggingarsjóðs ríkisins verði ekki bundin í lögum eins og nú er, heldur verði þeir ákveðnir af ríkisstj. að fenginni till. húsnæðismálastjórnar og umsögn Seðlabanka Íslands. Í öðru lagi er lagt til að gjalddagar lána verði ekki bundnir við tiltekna daga ársins eins og nú er skv. gildandi lögum. Jafnframt verði lán skv. 1.– 7. tl. 11. gr. afborgunarlaus fyrstu tvö árin. Í gildandi lögum eru þau afborgunarlaus fyrsta árið. Hér er um mjög veigamikla breytingu að ræða sem oft hefur verið deilt um. Ég tel að þetta sé nauðsyn þar sem ljóst er að byggja þarf upp Byggingarsjóð ríkisins og það getur verið eðlilegt að hafa þarna ekki bundnar hendur í lögum, að haga þessum ákvæðum eftir því sem þörf er á hverjum tíma. IV. kafli þessara laga. Samkvæmt gildandi lögum lánar Byggingarsjóður verkamanna sveitarfélögum til byggingar leiguíbúða. Hér verður einnig gert ráð fyrir að lánað verði til félagasamtaka, stofnana og fyrirtækja sem byggja leiguíbúðir handa félagsmönnum sínum eða öðrum sem þurfa á leiguhúsnæði að halda. Er þar m.a. höfð í huga mikil þörf námsfólks á leiguhúsnæði, en lítið hefur verið byggt af leiguíbúðum hér á landi um margra ára skeið. Á öllum þéttbýlisstöðum er ætíð brýn þörf fyrir fleiri eða færri leiguíbúðir og er því hér opnuð leið til þess að lána til slíkra bygginga. Hér er lagt til að lánstími verði 31 ár og að lánsupphæð verði allt að 80%. Ég geri ráð fyrir að þessi kafli laganna verði talsvert mikið til umr. og hann hefur þegar verið mikið til umr. í sambandi við bæði hugmyndir námsmanna um að leysa þeirra húsnæðismál og einnig í sambandi við nýjar hugmyndir að því er varðar húsnæðissamvinnufélög sem mjög hafa verið til umr. í þjóðfélaginu að undanförnu. Ég met mikils hinn almenna áhuga fólks á þessum nýju formum, eins og húsnæðissamvinnufélögum, en ég tel ástæðu til þess vegna þess sem á undan er gengið að vara við of mikilli bjartsýni um að á skjótvirkan hátt verði hægt að leysa húsnæðismál eftir þessum formum. Lánamarkaðir hér á landi eru miklu erfiðari og þrengri en t.d. á Norðurlöndum og ég tel nauðsyn bera til að þeir sem standa fyrir þessum samtökum - sem ég met mikils eins og ég sagði áður og tel að hér sé bryddað upp á nýjungum, sem þurfi að sinna og taka til meðferðar - skoði þetta vel og vandlega áður en gefnar eru of ákveðnar yfirlýsingar um hvernig þetta verður framkvæmt hér á landi. Mér finnst of mikið hafa verið gert að því að láta ekki koma fram í þessu sambandi hvernig hægt er að hugsa sér að standa undir 95% af fjármagni sem gert er ráð fyrir að augljóslega þurfi til að koma þegar gert er ráð fyrir að viðkomandi félagar leggi fram búseturéttartillag sem væri um 5%. Einnig þarf að átta sig á hvernig þetta kæmi út miðað við vaxtakjör og annað sem liggur ekki enn fyrir hvernig verður. En ég vil fagna þessum mikla áhuga og vonast til að með raunhæfum aðgerðum verði hægt að standa vel að þessu máli hér á landi eins og gert hefur verið víða í nágrannalöndum okkar með miklum myndarskap. Í sambandi við 34. gr. þessa frv. þá er í 37. gr. í gildandi lögum kveðið á um fjáröflun til Byggingarsjóðs verkamanna. Framlag íbúðarkaupenda í heildarverði íbúða kemur aldrei inn sem tekjur sjóðsins. Þess vegna er sú breyting gerð í sambandi við 37. gr. að felldur er niður úr greininni e-liður 34. gr. með framlagi sveitarfélaga sem nema 10% af því fjárframlagi. Það er í sambandi við framlag viðkomandi íbúðareiganda sem á að leggja fram í þessum núgildandi lögum 10%. Þetta er fellt niður enda er ekki þörf á að það sé inni þar sem það kemur aldrei inn í tekjur Byggingarsjóðs verkamanna. Um 37. gr. Skv. gildandi lögum eiga stjórnir verkamannabústaða á hverjum stað skilyrðislaust að gangast fyrir könnun í upphafi kjörtímabilsins á byggingaþörf fyrir verkamannabústaði í sveitarfélaginu. Þessi binding í upphafi kjörtímabilsins þótti óþarflega afmörkuð og því er hér lagt til í 37. gr. að rýmka þessa kvöð nokkuð án þess að úr gildi hennar sé dregið. Um 39. gr. í þessu frv. Í gildandi lögum eru engin ákvæði um hvernig með skuli fara ef bílskúr eða bílskýli eru byggð samhliða íbúðum. Því eru nú sett skýr ákvæði um að óheimilt sé að lána til byggingar bílskúra eða bílskýla enda er lánshlutfall til íbúða í verkamannabústöðum það hátt að ekki er talið fært að láta málin ná til kostnaðarauka við bílskúra eða bílskýli. Sama gildir við endursölu á íbúðum í verkamannabústöðum, en þó er nauðsynlegt að tryggja að bílskúr eða bílskýli sem byggð hafa verið fylgi íbúðinni við sölu. Skal það metið sérstaklega og getur seljandi ekki vænst þess að fá þá eign sína staðgreidda eins og íbúðina sjálfa. Um 45. gr.: Í gildandi lögum kemur ekki fram hvenær á byggingartíma skal auglýsa eftir umsóknum um íbúð. Með ákvæðum í greininni er að því stefnt að stjórn verkamannabústaða úthluti íbúðum þegar á byrjunarstigi framkvæmda til þess að kaupendum íbúðanna gefist lengri tími til þess að greiða framlag sitt til byggingarinnar. Um 46. gr.: Í gildandi lögum er kveðið á um að greiðsla íbúðarkaupanda skuli fara fram í tveimur hlutum. Með þeirri breytingu, sem hér er gerð, er þetta rýmkað í samræmi við ákvæði 45. gr. um lengingu greiðslutíma. Einnig er sett nýtt ákvæði um hvernig endurgreiðslu skuli háttað ef réttur til íbúðar fellur niður. Um 48. gr.: Í gildandi lögum eru tvö ákvæði um veðsetningu. Í fyrsta lagi er óheimilt að veðsetja íbúð fyrstu 15 árin fyrir öðrum lánum en úr Byggingarsjóði verkamanna. Í öðru lagi er ákvæði um 75% hámark eftir 15 ára eignartíma. Skv. þessu frv. verður nú heimilt að veðsetja íbúð í verkamannabústað fyrir öðrum lánum. Þar sem sjóðurinn tekur 1. veðrétt taldi nefndin, endurskoðunarnefndin, það vera mál viðkomandi lánastofnunar hvort hún lánar gegn 2. veðrétti eða lakari. Jafnframt verður hér fellt niður ákvæði um 75% hámarkið. Hér er einnig lagt til að tekin verði upp strangari viðurlög ef íbúð í verkamannabústöðum verður leigð án samþykktar stjórnar verkamannabústaða. Í gildandi lögum er heimilt að lána allt að 90% af kostnaðarverði staðalíbúðar. Í frv. er gert ráð fyrir að þetta hlutfall verði 80% en rétt þykir að hafa heimild til þess að veita 90% lán ef sérstakar aðstæður eru fyrir hendi að mati húsnæðismálastjórnar. Þá er í gildandi lögum ákvæði um fast framlag kaupanda íbúðar. Einnig er ákvæði um fasta vexti af lánum sjóðsins. Í lögunum er ekkert ákvæði um lántökugjald eins og í Byggingarsjóði ríkisins. Hér verður lagt til að eftirfarandi breytingar verði á gerðar: Ákvæðið um að binda framlag kaupanda íbúðar við 10% af kostnaðarverði er fellt niður. Það getur oft verið meira þó heimilt sé að lána allt að 80% af kostnaðarverði íbúða. Fellt er niður ákvæðið um að binda vaxtaprósentu sjóðsins í lögum en í staðinn er sett sambærilegt ákvæði og um Byggingarsjóð ríkisins. Taka skal lántökugjald og aðra þóknun af lánum sjóðsins eins og gert er af lánum Byggingarsjóðs ríkisins. Fellt er niður ákvæði um að binda gjalddaga lána við ákveðna daga. Ég vil geta þess að nokkur gagnrýni hefur komið fram þegar í sambandi við þá breytingu sem hér er lögð til. Sumpart er það af misskilningi. Eins og hér kemur fram er gert ráð fyrir að veita 90% lán ef sérstakar aðstæður eru fyrir hendi að mati húsnæðismálastjórnar. En í því frv. sem fjallaði um breytingu á húsnæðislögum en ekki varð útrætt á síðasta Alþingi voru í 18. gr. lögð til nýmæli sem gengu að hluta til inn á það sama, að jafna nokkuð út þetta ákvæði laganna um 90% lán. En þar stóð í 18. gr. að sú breyting yrði gerð á 51. gr. núgildandi laga að Byggingarsjóður verkamanna skyldi að jafnaði taka 1. veðrétt í íbúð fyrir þeim lánum sem hann veitir. Nú á kaupandi að íbúð í verkamannabústað rétt á láni í lífeyrissjóði og er þá heimilt að lífeyrissjóðurinn taki 1. veðrétt fyrir sínu láni, en Byggingarsjóður verkamanna 2. veðrétt, enda lækki lán Byggingarsjóðs verkamanna sem því nemur. Þetta var til umfjöllunar á síðasta þingi og fór í gegnum meðferð Ed. og var þar ekki gerð nein athugasemd við þetta nýja ákvæði sem fyrrverandi félmrh. lagði fram. Nefndin hafði nokkrar umr. um þetta atriði og hafði vissulega til athugunar að skylda þá sem eiga rétt á lífeyrissjóðsláni, þá sem ættu rétt á að fara inn í verkamannabústaði, til að taka slíkt lán og skerða þannig framlag Byggingarsjóðs verkamanna sem því næmi. En þá hefðu lántakendur mismunandi lánskjör og þess vegna var sú leið ekki valin. Ég hef orðið var við að þetta mál hefur valdið nokkrum umr. og jafnvel mótmælum frá verkalýðshreyfingunni, en ég vil segja það strax og tel eðlilegt að fram komi að ég tel mjög nauðsynlegt að þetta ákvæði í þessu nýja frv. sé skoðað vandlega, hvort eigi að velja þá leið sem lögð var til í því frv. sem ég áður nefndi og ekki var útrætt hér, eins og var í 18. gr. þess, þannig að lífeyrissjóðslán viðkomandi aðila sem færi inn í verkamannabústaði yrði dregið frá framlagi Byggingarsjóðs verkamanna. Ég vil ekki loka fyrir að reynt sé að ná samkomulagi um þetta vegna þess að ég tel ákaflega mikilvægt að samtök launþega í landinu séu sátt við þessi ákvæði laganna, ekki síst ef það getur stuðlað að því að meira fjármagn frá lífeyrissjóðum verkalýðshreyfingarinnar sé til staðar til að efla Byggingarsjóð verkamanna. Ég legg áherslu á að félagsmálanefndir þingsins skoði þetta ákvæði sérstaklega þar sem Alþingi virtist sammála um að breyta þessu ákvæði eftir því frv. sem fyrrv. félmrh. lagði hér fram á síðasta þingi. Um 50. gr. Í gildandi lögum eru skýlaus ákvæði um kaupskyldu sveitarfélaga fyrstu 30 árin eftir afsal. Einnig er íbúðareiganda óheimilt að selja íbúð á frjálsum markaði hversu lengi sem hann hefur átt viðkomandi íbúð nema því aðeins að sveitarfélagið hafi áður hafnað forkaupsrétti. Hér er lögð til mikilvæg breyting, að kaupskylda sveitarfélaga á íbúðum, sem byggðar eru skv. lögum nr. 51/1980, sé stytt úr 30 árum í 15 ár, en jafnframt haldist forkaupsréttur næstu 15 ár. Sveitarfélögin hafa lagt mikla áherslu á þessa breytingu. Jafnframt er lagt til að heimilt sé að selja íbúð í verkamannabústað á frjálsum markaði hafi hún verið í eign sama eiganda í 30 ár samfellt. Hér er um að ræða mjög mikla breytingu sem þegar hefur komið fram skv. ákvörðun borgarstjórnar Reykjavíkur. Vissulega er umdeilt hvort hér er rétt að staðið, en ég tel samt að rétt sé að láta reyna á hvort Alþingi er sammála þessu ákvæði. Það hefur bæði kosti og ókosti, en í mörgum tilfellum er ákaflega bagalegt að ekki hefur verið hægt að beita þessu ákvæði á undanförnum árum. Um 51. gr. frv. Í meðferð mála skv. gildandi lögum hafa komið upp ýmsar spurningar og vafaatriði. Með þeim breytingum sem hér er lagt til að gerðar verði er leitast við að gera ákvæðið um verðlagningu íbúða fyllra. Með breytingunum er verið að tryggja að þeir sem selja íbúðir í verkamannabústöðum fái verðbætur á það fé sem þeir lögðu í þær en engan söluhagnað. Hliðsjón er höfð af gildandi reglum um endursölu íbúða, en tekið tillit til þeirra breytinga sem leiða af fullri verðtryggingu lána. Síðari málsgr. gr. er nýmæli sem tekur tillit til aðstæðna sem til verða þegar íbúðarverð fylgir ekki öðrum verðlagsbreytingum. Þær aðstæður koma jafnan upp þegar erfiðleikar eru í atvinnulífi í einstökum byggðarlögum og fólki fækkar af þeim sökum. Í slíkum tilvikum er heimilað að taka aukaafskrift af íbúðum og jafnframt skal þá afskrifa í sama hlutfalli lán Byggingarsjóðs verkamanna. Um þetta atriði hafa verið mjög miklar deilur og oft þurft að úrskurða um þann skilning sem hefur verið lagður í sambandi við mat við sölu íbúða og var nauðsynlegt að kveða hér sterkar á í sambandi við þetta ákvæði. Sú breyting sem er gerð í sambandi við 54. gr. gildandi laga er vegna breytinga á 33. gr. frv. og því nýja hlutverki Byggingarsjóðs verkamanna að veita lán til félagasamtaka og stofnana sem byggja leiguíbúðir skv. e-lið 33. gr., en sú gr. er svohljóðandi: „C-liður 33. gr. um Byggingarsjóð verkamanna og félagslegar íbúðarbyggingar, leiguíbúðir sem byggðar eru eða keyptar af sveitarfélögum, stofnunum á þeirra vegum og/eða ríkisins eða félagasamtökum og ætlaðar eru til útleigu við hóflegum kjörum fyrir námsfólk, aldraða, öryrkja og aðra sem ekki hafa aðstöðu til að eignast eigið húsnæði við hæfi.“ Þegar rætt er um félagasamtök og stofnanir sem framkvæmdaaðila við byggingu leiguíbúða eru hafðar í huga sjálfseignarstofnanir svo sem Félagsstofnun stúdenta og aðrar sambærilegar stofnanir, samtök leigjenda, verkalýðsfélög og fleiri hagsmunaaðilar sem myndað gætu samtök til þess að byggja leiguíbúðir til afnota fyrir félagsmenn eða til leigu á almennum markaði. Þurfa þá slíkir aðilar að leggja fram fjármagn sem nemur mismun á veittum lánum Byggingarsjóðs verkamanna og heildarbyggingarkostnaði viðkomandi framkvæmda. Hér er vissulega um mikið nýmæli að ræða og eins og ég sagði áðan grípur þetta inn á þær hugmyndir sem þegar eru í gangi í sambandi við húsnæðissamvinnufélög og þörfina fyrir að auka möguleika fyrir námsmenn að koma sér upp húsnæði. Um 58. gr. Í gildandi lögum er ákvæði um að lána skuli 80% af kostnaðarverði staðalóúða. Einnig er aðeins heimilt að veita sveitarstjórnum lán til byggingar leiguíbúða. Hér verður lagt til að lánshlutfall verði allt að 80% af byggingarkostnaði, en ekki 80% af byggingarkostnaði staðalióúða, þar sem slík kostnaðarviðmiðun getur farið yfir raunverulegan byggingarkostnað þegar bornar eru saman ólíkar húsgerðir eins og mörg dæmi hafa sannað. Jafnframt nái þessi lán til fleiri aðila skv. ákvæðum 33. gr. frv. eins og ég áður lýsti. Þá er tekið upp það nýmæli að heimila byggingaraðilum að selja leigutaka hlutaeign í þeirri íbúð sem hann fær til afnota með tilteknum kvöðum um afnotarétt og endurgreiðslu. Þá er með þessari grein orðið við óskum um að lengja lánstíma þeirra lána sem veitt eru til leiguíbúða úr 15 árum skv. gildandi lögum í allt að 31 ár, en vextir verða ákveðnir af stjórnvöldum með sama hætti og af öðrum lánum byggingarsjóðanna. Þetta er þýðingarmikil grein sem grípur inn á það sama og ég var að lýsa áðan í sambandi við ýmsar nýjungar sem menn hafa hugsað sér að reyna hér á landi um að stofna til húsnæðis með leigurétti eða búseturétti eins og margir kalla. Um 59. gr. Skv. gildandi lögum geta aðeins sveitarfélög úthlutað leiguíbúðum. Með tilkomu c-liðar í 33. gr. frv., sem ég hef áður greint frá, eru sett skýr ákvæði um ráðstöfun þeirra íbúða sem eftir þeim lið verða byggðar. Þannig að þeir aðilar sem byggja skv. þeim lið úthluta sjálfir þeim leiguíbúðum. Ástæða er því til að undirstrika nauðsyn á setningu reglugerðar vegna ráðstöfunar og ákvörðunar á húsaleigu leiguíbúða sem að sjálfsögðu er mjög mikilvægt atriði og er þegar í undirbúningi. Herra forseti, ég er e.t.v. of langorður um frv. í heild, en hér er um mikilvægt mál að ræða og ég vildi aðeins þess vegna leggja meiri vinnu í að skýra frv., og það hlýtur að teljast nauðsynlegt. Fimmta kafla frv. sem er ákaflega mikilvægur - hef ég aðeins lauslega komið inn á, þ.e.a.s. forkaupsrétt sveitarfélaga á íbúðum byggðum samkvæmt lögum fyrir gildistöku gildandi laga. Hér er um mjög þýðingarmikinn kafla að ræða sem hefur verið lögð mikil vinna í og ég sé ekki ástæðu til að fara nánar ofan í hann. Einnig vil ég taka fram í sambandi við VI. kafla laganna, um tækni- og þjónustudeild Húsnæðisstofnunarinnar, að það kom mjög til umræðu að gera róttækar breytingar á tækni- og þjónustudeild Húsnæðisstofnunar. Margir hafa verið ósammála um þá starfsemi, en nefndin komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri ástæða til að taka þennan kafla sérstaklega fyrir nú, heldur láta hann fylgja þeirri endurskoðun sem ákveðið er að hefja á skipulagi Húsnæðisstofnunarinnar í heild sem ég hef í huga að hefjist fljótlega í upphafi næsta árs. Um VII. kafla laganna um skyldusparnað ungs fólks til íbúðarbygginga væri hægt að ræða mikið miðað við það sem fram hefur komið um þann lið. Engar efnisbreytingar eru í þessum kafla, en nokkuð hert ákvæði um innheimtu á skyldusparnaði og þá lagt til að beita sömu ákvæðum og við innheimtu launaskatts og jafnframt felld niður útgáfa sérstakra sparimerkja og ætti það að auðvelda allt eftirlit með þessum kafla. En eins og fram kemur með upplýsingatöflum sem fylgja frv. varðandi hreyfingu á skyldusparnaði árið 1979 til 1983 kemur í ljós að búast má við að ef tekið er tillit til rekstrarkostnaðar gæti skyldusparnaður orðið neikvæður árið 1983 og er það vissulega umhugsunarefni. Í VIII. kafla laganna er lagt til að taka nýjan kafla inn í lögin sem ber yfirskriftina Byggingarsamvinnufélög. Ekki er ástæða fyrir mig að fara sérstaklega ofan í þennan kafla, hann var í því frv. sem var til meðferðar á síðasta Alþingi og ég sé ekki ástæðu til að fara ofan í hann að neinu ráði þar sem hann kemur svo til óbreyttur inn í því frv. sem hér er lagt til. En byggingarsamvinnufélögin eru að margra mati mjög þýðingarmikill þáttur í okkar húsnæðiskerfi og hafa sannað á undanförnum árum að þau hafa komið mörgum að miklum notum og er áreiðanlega form sem ber frekar að efla en hitt. Þess vegna tel ég mikilvægt að þessi kafli sé kominn inn í heildarlöggjöf um Húsnæðisstofnun ríkisins. Segja má í sambandi við frv. eins og það er lagt fram hér að byggingarsamvinnufélögum sé gert auðveldara að sameinast en samkv. gildandi lögum án þess að dregið sé úr möguleikum almennra félagsmanna til að hafa áhrif á ákvörðunartökuna. Engin ákvæði eru í gildandi lögum um sameiningu, en áhugi á sameiningu byggingarfélaga hefur verið vaxandi á undanförnum árum. Þá eru settar vissar takmarkanir á sölu íbúða sem byggðar hafa verið af byggingarsamvinnufélagi og er gert ráð fyrir að byggingarsamvinnufélögin hafi forgangsrétt að íbúðum fyrstu fimm árin frá lóðaúthlutun. Einnig er gert ráð fyrir að Húsnæðisstofnun sé stjórnum byggingarsamvinnufélaga til aðstoðar og leiðbeiningar við byggingarframkvæmdir og skal hún gegna eftirlitshlutverki í því sambandi. M.a. skal Húsnæðisstofnun hafa aðgang að bókhaldi þeirra og er byggingarsamvinnufélögum gert skylt að senda stofnuninni ársreikninga. Herra forseti, ég hef nú í stuttu máti farið yfir helstu breytingar í sambandi við þetta frv. frá gildandi lögum. Það hefði e.t.v. verið ástæða til að fara enn þá nánar í ýmsa kafla en ég sleppti því viljandi vegna þess að, eins og ég tók fram í upphafi, meginefni þess frv. sem var til umfjöllunar á síðasta þingi um breytingar á Húsnæðisstofnun ríkisins, er fellt inn í þetta frv. Nokkrar breytingar eru gerðar og fengu þær mjög mikla og góða umfjöllun í meðförum þingsins. Ég vil aðeins koma inn á að ég tel umfjöllun um húsnæðismál ekki lokið með þessu frv. sem hér er. Halda þarf áfram að endurskoða þessi mál og fjalla um þau. Mitt mat er að það þurfi að auka þátttöku bankakerfisins á Íslandi í húsnæðismálunum. Ég vil aðeins endursegja það sem fram kom við þá endurskoðun sem fram fór hér á árinu 1982 um Húsnæðisstofnunina sem ég átti þátt í. Þar var í till. um húsnæðismál og stefnumörkun sem þáv. nefnd var sammála um og núv. n. var einnig sammála um, að ríkisstjórnin beiti sér fyrir samkomulagi við viðskiptabanka og sparisjóði um samræmda þátttöku í fjármögnun húsnæðismála. Í því skyni verði stofnaðir nýir húsnæðisreikningar við viðskiptabanka og sparisjóði þar sem innlán í vissan árafjölda veiti rétt til viðbótarlána við lán úr Byggingarsjóði ríkisins. Upphæð lána ákvarðist af reglu sem taki mið af innlánstíma. Jafnframt verði kannað hvort unnt sé að beita skattfríðindum til að örva slíkan sparnað. Viðskiptabankarnir taki að sér að veita framkvæmdalán í byggingariðnaði, framkvæmdalán á byggingartímanum sem Byggingarsjóður ríkisins endurgreiði þegar íbúðirnar eru lánshæfar skv. reglum sjóðsins. Þetta ákvæði er í þessu frv. og er ákaflega mikilvægt og ég vil geta þess í sambandi við þetta atriði að ríkisstj. fól viðskrh. og félmrh. að beita sér fyrir viðræðum milli Seðlabanka Íslands og innlánsstofnana um þessa sérstöku sparireikninga, tengdum rétti til lántöku til íbúðabygginga gegn vissum ívilnunum vegna þessa sparnaðar, og í öðru lagi að viðskiptabankarnir taki við því verkefni sem Byggingarsjóður ríkisins hefur haft til að veita framkvæmdalán til byggingarverktaka á byggingartímanum. Hér er um að ræða skammtímalán sem greiðist upp með lánum til íbúðarkaupenda um fokheldisstig og er eðlilegt að bankakerfið láni slík skammtímalán fremur en byggingarsjóður sem er fjárfestingalánasjóður og lánar til langs tíma. Gert er ráð fyrir að fjárhæð á næsta ári í þessu skyni verði um 120 millj. kr. og ég vil segja frá því hér að þessar umr. eru löngu hafnar og gefa þegar til kynna að orðið geti um að ræða árangur af því. Ég vil einnig geta þess að þegar er hafin athugun á því að gera úttekt og langtímaáætlun á íbúðarþörf næstu ára. Einnig er í ráði að setja af stað sérstakan starfshóp sem hefur það hlutverk að kanna íslenskan fasteignamarkað og nauðsynlegar breytingar sem kynni að vera hægt að koma á í þeim málum. M.a. með því að koma á því formi að það væri hægt að lækka útborgunarhlutfall sem er á fasteignamarkaðinum. Ég vil að lokum segja í sambandi við lífeyrissjóðakerfið að ég fagna því alveg sérstaklega að síðustu daga hefur náðst samkomulag við lífeyrissjóðina í landinu um fjármögnun húsnæðislána á næsta ári. skv. því eru lífeyrissjóðirnir fúsir til að láta 40% af ráðstöfunarfé sínu á næsta ári án þess að til þurfi að koma lögþvingun að einu eða neinu leyti. Þetta er ákaflega mikilvægt og kemur til með að hjálpa okkur til að byggja það samstarf sem þarf að vera við lífeyrissjóðina til að byggja upp kerfi eða útvega fjármagn í húsnæðiskerfið almennt. Ég tel ekki ástæðu að fara meira í þessi mál, ég vonast til að gott samstarf náist um að koma þessu frv. í gegnum Alþingi. Ég sagði áðan og vil endurtaka það að Þjóðhagsstofnun og þeir aðilar sem ég nefndi hafa þegar í höndum alla útreikninga og upplýsingar um bæði fjárflæði Byggingarsjóðs ríkisins á næstu árum og ýmis töluleg gögn. Þeir eru fúsir til að verða til leiðbeiningar um þessi mál. Og ég vil beina því til félmn. Nd. sem fær málið til meðferðar að leitað verði eftir því formlega strax hvort ekki er hægt að fá félmn. Ed. til að vinna með félmn. Nd. og hafður verði sá háttur á að í staðinn fyrir að senda út skriflega óskir um umsagnir þá verði farið þá leið sem oft hefur verið farin hér á Alþingi, að fá aðila til viðtals við n. til að flýta fyrir þessum störfum. Ég vil svo, herra forseti, að lokinni þessari umr. leggja til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Ég vil byrja á að lýsa furðu minni á því hvað fáir hv. þm. sjá ástæðu til að sitja undir þeirri umr. sem hér fer fram um húsnæðismálin. Þessi mál hafa verið mikið til umfjöllunar í þjóðfélaginu undanfarna mánuði og er það að vonum vegna þess að það ríkir hreinlega neyðarástand hjá mörgum húsbyggjendum. Í upphafi, þegar hæstv. félmrh. gerði grein fyrir þessu frv., sátu hér einungis tveir, þrír og fjórir þm. í salnum og er alveg ótrúlegt að svo skuli vera þegar svo mikilvægt mál er hér á dagskrá. Ég er viss um að margir húsbyggjendur og íbúðarkaupendur bíða eftir úrslitum þessara mála hér á Alþingi. Ég vil því leyfa mér, herra forseti, að gagnrýna hvað fáir þm. sjá ástæðu til að sitja undir þessari umr. Núna nokkrum dögum fyrir þinghlé er þm. ætlað að fjalla um og afgreiða þetta viðamikla frv. um Húsnæðisstofnun ríkisins. Fyrir aðeins þrem dögum var þessu frv. dreift á borð alþm. og í fyrradag fá þm. fyrst upplýsingar um að ætlun ríkisstj. sé að afgreiða þetta mál fyrir jólahlé þm. Þessum vinnubrögðum hljóta þm. að mótmæta. Hæstv. félmrh. hefur haft þetta frv. í smíðum frá því í sumar og gefið yfirlýsingar um að þetta yrði eitt af fyrstu málum sem lagt yrði fram á þingi. Svo er það fyrst nú, þegar tveir mánuðir eru liðnir af þingtímanum og nokkrir dagar eftir af starfstíma þingsins fyrir jól, að þm. er ætlað að afgreiða þetta mál ásamt ýmsum fleiri mikilvægum málum sem enn bíða afgreiðslu. Þetta eru auðvitað ótæk vinnubrögð og vanvirða við þingið og það mál sem hér er til umfjöllunar, enda eru störf Alþingis alltaf að færast meira og meira í það horf að vera afgreiðslustörf fyrir framkvæmdavaldið, ýmist í því formi að staðfesta brbl. framkvæmdavaldsins eða keyrðir eru í gegn, oft á síðustu dögum fyrir jólahlé eða þingslit, stórir lagabálkar sem þm., þó þeir séu allir af vilja gerðir, geta ekki kynnt sér á sómasamlegan eða viðunandi hátt eða að málin fái þá umfjöllun og meðferð á Alþingi sem þau þó þyrftu. Ég vænti þess að forseti þessarar deildar og forsetar þingsins sjái til þess að betra skipulag komist á þessi mál hér í þinginu í framtíðinni og að þm. fái eðlilegan tíma til að fjalla um þau mál sem frá ríkisstj. koma. Við það mál sem hér er til umfjöllunar höfðum við, ég og minn flokkur, bundið þær vonir að það yrði lagt fram í upphafi þings svo hægt yrði að afgreiða það með eðlilegum hætti frá Alþingi fyrir áramót, en ég fæ ekki séð hvernig það á að takast. Þingflokki Alþfl. hefur, eins og gefur auga leið, ekki gefist nema lítill tími til að fjalla um frv. eða taka afstöðu til einstakra efnisatriða eða greina í því. Því mun ég ekki við 1. umr. um þetta mál ræða sérstaklega einstakar greinar nema að litlu leyti. Ég fæ þó ekki betur séð, herra forseti, á þeim stutta tíma sem ég hef haft til þess að líta á þetta frv. en að fjárhagsgrundvöllur frv. sé mjög ótraustur og það standi í raun á brauðfótum hvað fjármögnun og fjárhagsgrunn þess varðar. Á fjárlögum er gert ráð fyrir 400 millj. kr. til byggingarsjóðanna, en samkv. því sem fram hefur komið er gert ráð fyrir að heildarframlagið til sjóðanna verði um 1500–1600 millj. á næsta ári, sem þýðir að um 11–12 hundruð milljóna á að afla með lánsfé. Hugmyndin er, eftir því sem ég kemst næst, að skipta þessum 1500–1600 millj. þannig, að Byggingarsjóður ríkisins fái liðlega 1160 millj., en Byggingarsjóður verkamanna um 400 millj. Það er alveg ljóst að með þessu framlagi til Byggingarsjóðs verkmanna eða um 400 millj. samtals á fjárlögum og lánsfjáráætlun mun byggingarsjóðurinn einungis geta staðið við þegar gerðar skuldbindingar. Byggingarsjóður verkamanna mun með þessu framlagi einungis geta staðið við þegar gerðar skuldbindingar, en ekki verður neitt hægt að sinna umsóknum sem bárust fyrir 1. ágúst 1983, sem eru 530 talsins. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. að því, hvort rétt sé að einungis 400 millj. séu samtals ætlaðar í Byggingarsjóð verkamanna og með því framlagi geti byggingarsjóðurinn einungis staðið við þegar gerða samninga, en allar umsóknir sem bárust fyrir 1. ágúst s.l. eða um 530 talsins fái enga fyrirgreiðslu á næsta ári. Það er mikilvægt að þessu sé svarað þegar við þessa umr., þannig að þeir sem nú hafa gert sér miklar vonir vegna fyrirheita ríkisstj. og telja víst að þeir fái fyrirgreiðslu á næsta ári hjá Byggingarsjóði verkamanna séu ekki að velkjast í neinum vafa um að hér séu tálvonir einar á ferðinni. Samkvæmt áætlun Húsnæðisstofnunarinnar þarf a. m. k. 700–800 millj. til að sinna viðbótarumsóknum hjá Byggingarsjóði verkamanna. Hér er því gat upp á 400 millj. í Byggingarsjóði verkamanna einum saman. Ég vil einnig í þessu sambandi spyrja hæstv. félmrh. að því, hvar hann ætlar að taka fjármagn til að standa við loforð sín um fjármögnun til húsnæðissamvinnufélaga sem nýlega eru stofnuð. Ég vil, með leyfi forseta, vitna í Dagblaðið 5. desember, en þar er viðtal við Jón Rúnar Sveinsson, formann nýstofnaðs húsnæðissamvinnufélags, og hann segir eftirfarandi: „Við hittum félmrh. í síðustu viku, og hann sagði frá því að gert væri ráð fyrir að okkur gefist kostur á lánum til 80% af verði staðalíbúðar til 30 ára í endurskoðun húsnæðismálalöggjafarinnar, sem nú er verið að leggja fram á Alþingi.“ Enn fremur er haft eftir Jóni Rúnari Sveinssyni, með leyfi forseta: „Jón sagði að þetta væru nánast sömu kjör og fengjust við byggingar verkamannabústaða, nema þar væru lánin til 43 ára. Hann sagði að peningarnir til hins nýja húsnæðissamvinnufélags kæmu frá fjárveitingu til verkamannabústaða.“ Ég les orðrétt það sem haft er eftir Jóni Rúnari Sveinssyni í Dagblaðinu og ég hef ekki séð þessu mótmælt. Hvar ætlar hæstv. ráðh. að taka þessa peninga? Það er auðvitað mikilvægt að fá það upplýst hér og nú einnig, þannig að allur sá fjöldi manna sem binda miklar vonir við hin nýstofnuðu húsnæðissamvinnufélög fari ekki í neinar grafgötur með hvar þeir standa og hvort vænta megi þess að framkvæmdir húsnæðissamvinnufélaganna geti hafist að fullu á næsta ári, vegna þess að, eins og ég hef hér lýst, þessar 400 millj. til Byggingarsjóðs verkamanna munu einungis nægja til að standa við þegar gerðar skuldbindingar. Ég vil líka lýsa miklum efasemdum um að sú lánsfjáröflun sem fyrirhuguð er standist og tel að hér sé í raun aðeins um loftkastala að ræða. Hugmyndin er að afla 1050 millj., eftir því sem ég kemst næst, með lántökum til byggingarsjóðanna, þar af 690 millj. hjá lífeyrissjóðunum og 200 millj. með útgáfu skuldabréfa ríkissjóðs, 45 millj. með skyldusparnaði og 115 millj. hjá atvinnuleysistryggingasjóði. Ég held, hæstv. ráðh., að allar þessar tölur séu út í loftið, séu lítt raunhæfar og hafi í raun litla stoð í veruleikanum eins og þær eru fram settar hér. Hæstv. ráðh. upplýsti hér áðan að lífeyrissjóðirnir hefðu fallist á að veita 40% af sínu ráðstöfunarfé til skuldabréfakaupa byggingarsjóðanna. Þetta eru auðvitað ánægjuleg tíðindi, en við skulum aðeins líta t.d. á skuldabréfakaup lífeyrissjóðanna og hvernig staðan er á þessu ári. Á yfirstandandi ári var í lánsfjáráætlun gert ráð fyrir tekjuöflun til Byggingarsjóðs ríkisins upp á 321 millj. kr. hjá lífeyrissjóðunum. Frá janúar til októberloka höfðu lífeyrissjóðirnir keypt skuldabréf fyrir 207 millj. eða 64.5% af þeirri upphæð. Á sama tímabili, jan.-okt., höfðu lífeyrissjóðirnir keypt skuldabréf af Byggingarsjóði verkamanna fyrir rúmar 97 millj. kr. eða 61.7% af þeirri upphæð sem áætlað er að þeir kaupi fyrir til áramóta, sem er 158 millj. Staðan er því sú, að í októberlok áttu lífeyrissjóðirnir enn eftir að kaupa skuldabréf af byggingarsjóðunum fyrir 175 millj. kr. til að áætlanir um skuldabréfakaup lífeyrissjóðanna til húsnæðiskerfisins á þessu ári fái staðist. Ég veit ekki nákvæmlega hvernig staðan er nú í des., en miðað við að á síðustu vikum ársins hafi staðan verið sú að lífeyrissjóðirnir hafi einungis keypt liðlega 60% af því sem ráð hafði verið fyrir gert á þessu ári, sem var 479 millj., og einungis hafi verið greidd nú, nokkrum vikum fyrir áramótin, liðlega 60% af þeirri upphæð sem áætlað hafði verið að lífeyrissjóðirnir keyptu eða rúmar 300 millj., þá fæ ég ekki séð að raunhæft sé að áætla að lífeyrissjóðirnir kaupi skuldabréf af byggingarsjóðunum fyrir 690 millj. á næsta ári, eins og ráð virðist vera fyrir gert. Sama gildir í raun um skyldusparnaðinn og áætlanir í því sambandi, en gert er ráð fyrir að 400 millj. komi á næsta ári gegnum skyldusparnaðinn. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. að því, hvort honum sé í raun kunnugt um hve mikið fé byggingarsjóðirnir hafa fengið af skyldusparnaði á þessu ári og hvernig dæmið lítur út núna í lok. ársins. Samkv. frv. til lánsfjárlaga fyrir yfirstandandi ár var gert ráð fyrir tekjuöflun til byggingarsjóðanna af skyldusparnaði upp á 42 millj. Samkv. upplýsingum sem ég aflaði mér í gær hjá veðdeildinni er nettóinnstreymi vegna skyldusparnaðar það sem af er þessu ári um 303 millj. kr., en það sem greitt hefur verið út til eigenda skyldusparnaðarins eru 296 millj. á árinu. Mismunurinn er því 6 millj. sem runnið hefur til byggingarsjóðanna á þessu ári og sennilega þó ekki nema 3–4 millj. ef dreginn er frá rekstrarkostnaður veðdeildarinnar vegna skyldusparnaðarins. Allt stefnir því, hæstv. ráðh., í að skyldusparnaðurinn verði neikvæður á þessu ári, en engu að síður ætlar ríkisstj. í sinni áætlun að fá 45 millj. kr. á næsta ári gegnum skyldusparnaðinn. Hér er því á ferðinni enn einn loftkastali í fjármögnun, enn ein sönnun þess að frv. stendur á brauðfótum að því er fjármögnun þess varðar. Húsbyggjendur og íbúðarkaupendur binda miklar vonir við það nú, að eitthvað raunhæft verði gert í húsnæðismálum. Ég vil því vara við því ef nú á að fara að samþykkja einhver pappírslög, eitthvert pappírsgagn sem í raun er einskis virði fyrir húsbyggjendur því að allan raunhæfan fjárhagsgrundvöll vantar til að standa við gefin loforð. Og síðan eru það 200 millj. sem afla á með útgáfu skuldabréfa ríkissjóðs eða lántöku. Þar er einnig mikil óvissa á ferðinni og auðvitað ljóst að við þær þrengingar sem fólk nú býr við eru varla peningar aflögu til skuldabréfakaupa. Hæstv. fjmrh. lét þau orð fatta í Ed. 16. nóv., þegar rætt var um frv. um innlenda lánsfjáröflun ríkissjóðs, að ef sala ríkisskuldabréfa gengi illa hefði ríkissjóður enga peninga til að veita húsbyggjendum að því marki sem um hefði verið samið, þannig að einnig þessi liður í lánsfjáröflun stendur á brauðfótum. Annað má líka benda á. Í 9. gr. frv. er gert ráð fyrir í 2. tölul. að framlags til Byggingarsjóðs ríkisins eigi að afla á þann hátt að 40% af útlánaáætlun sjóðsins eigi að koma úr ríkissjóði - „með árlegu framlagi úr ríkissjóði samkv. fjárlögum,“ stendur hér. Í drögum að áætlun Húsnæðisstofnunarinnar vegna Byggingarsjóðs ríkisins, sem dags. er 30. sept. 1983, eru áætluð lán úr Byggingarsjóði ríkisins á næsta ári, 1984, 1 milljarður 402 millj. kr. og er þar gert ráð fyrir 1050 lánum vegna íbúða. Nú má vera að þessi áætlun Húsnæðisstofnunar hafi eitthvað breyst frá þessum tíma, en ég hef ekki trú á að þessar tötur, 1 milljarður 402 millj., hafi lækkað frá þeim tíma, það hljóti frekar að vera um hækkun að ræða. Á fjárl. næsta árs, miðað við ákvæði 9. gr. þessa frv., skal afla 40% af þessari fjárþörf, en það eru 560 millj. kr. Hæstv. ráðh. taldi sig útskýra þetta ákvæði til fullnustu eða því sem næst í orðum sínum hér áðan og benti á að 200 millj. kæmu á fjárlögum og 200 millj. á lánsfjáráætlun með skuldabréfakaupum ríkissjóðs. Ég get ekki lesið betur hér, hæstv. ráðh., en þetta framlag eigi að koma úr ríkissjóði samkv. fjárlögum, ekki með lántöku, og ég geri greinarmun á fjárlögum og lánsfjáráætlun. Það er náttúrlega skrípaleikur að ætla sér að blanda þessu saman og halda að með því sé fullnægt því ákvæði sem fram kemur í 9. gr., 2. tölul. Fyrir utan það höfum við orð hæstv. fjmrh. fyrir því að það er ekkert að treysta á þær 200 millj. sem afla á með skuldabréfasölu. Hæstv. fjmrh. segir 16. nóv. í umr. í Ed. um innlenda lánsfjáröflun ríkissjóðs: „Ef sala ríkisskuldabréfa, gengistryggðra bréfa eða ríkissjóðsvíxla gengur illa hefur ríkissjóður ekki peninga til að fjármagna húsbyggjendur að því marki sem um hefur verið talað.“ En hæstv. félmrh. telur að með skuldabréfum, sem mikil óvissa ríkir um að hægt sé að selja, og þeim 200 millj., sem ráð er fyrir gert í fjárlögum, hafi hann fullnægt eða því sem næst því ákvæði sem stendur í 2. tölul. 9. gr. Við höfum það fyrir okkur að á fjárlögum er einungis gert ráð fyrir 200 millj. kr. til Byggingarsjóðs ríkisins, þannig að þarna munar 360 millj. kr. Þetta ákvæði 9. gr., sem þm. er nú ætlað að samþykkja, er því dautt og ómerkt hvað næsta ár varðar því að 40% af útlánaáætlun, a.m.k. eins og hún lá fyrir í drögum í lok sept. s.l., eru 560 millj. kr., sem koma ættu á fjárlögum, og einungis virðast nú eiga að koma liðlega 14%, hæstv. ráðh., af þeirri upphæð á fjárlögum eins og frv. liggur nú fyrir í stað 40%, sem frv. sem við nú fjöllum um gerir ráð fyrir. Af þessu má ljóst vera að það er allt á sömu bókina lært hvað varðar fjárhagsgrundvöll og fjárhagsforsendur til að hægt sé að standa við það sem frv. þetta gerir ráð fyrir. Ég hef í máli mínu hér einungis rætt um fjáröflunina og fjárhagsforsendur frv., sem auðvitað er það mikilvægasta og við þurfum að gera okkur ítarlega grein fyrir, þannig að hér sé ekki verið að samþykkja frv. eina ferðina enn sem vekur vonir húsbyggjenda og íbúðakaupenda sem ekki er hægt að standa við. Fleira mætti auðvitað nefna í þessu frv. sem sérstaklega þarf að skoða og ítarlega meðferð þarf að fá. Ég vil t.d. spyrja ráðh. hvort raunhæft sé að ætla að lágtekjufólk geti fjármagnað um 20% af verði íbúðar í verkamannabústöðum í stað 10% áður. Skilyrði þess að fá lán hjá Byggingarsjóði verkamanna er að viðkomandi hafi ekki haft í meðaltekjur þrjú síðustu árin áður en útlán fara fram hærri fjárhæð en 141 þús. kr. Ég tel að óraunhæft sé að ætla að lágtekjufólk geti fjármagnað 20% af kostnaði þessara íbúða. Það hlýtur að þýða skammtímalán úr bankakerfinu, sem þetta fólk getur ekki staðið undir. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. að því hvort hann hafi látið reikna út greiðslubyrði þessa fólks, t.d. miðað við að 10–15% þurfi þetta lágtekjufólk að fjármagna með skammtímalánum úr bankakerfinu, og til samanburðar að taka þá kannske launin sem þetta fólk fær á heilu ári og athuga hvort því sé mögulegt að standa undir þeirri greiðslubyrði sem hér er lagt til að fólkið taki á sig. Ef svo er ekki tel ég að hæstv. félmrh. eigi að sjá til þess, ef hann hefur ekki svar við þessu núna, að sú nefnd sem málið fær til meðferðar fái upplýsingar um þessa greiðslubyrði og einnig hver áætla megi að greiðslubyrði þeirra verði sem taka lán hjá Byggingarsjóði ríkisins miðað við það lánahlutfall og lánstíma sem nú er gert ráð fyrir. Annað vil ég minnast á, sem fram kemur í þessu frv., en það er ákvæði í 30. gr. um að ákvörðun um vexti af lánum Byggingarsjóðsins sé í höndum ríkisstj. Alþingi á samkv. þessu ekkert að hafa með það að gera eða segja hvaða vextir eigi að vera af þessum lánum. Þetta, hæstv. ráðh., vil ég gagnrýna harðlega, að Alþingi sé ætlað að afgreiða þetta frv. án þess að nokkur vitneskja liggi fyrir um hver greiðslukjör eigi að vera á lánunum og þar með hvað gera má ráð fyrir mikilli greiðslubyrði af þessum lánum. Ég tel ótækt að Alþingi afgreiði málið frá sér með þessum hætti í hendur framkvæmdavaldsins, enda er það beinlínis gefið í skyn í grg. með þessu frv. að nauðsynlegt kunni að reynast að hækka vexti af lánum sjóðsins. Ég tel eðlilegt að haft sé í lögunum hverjir vextir af lánunum eigi að vera, eins og er í núgildandi lögum. Herra forseti. Ég hef fyrst og fremst beint sjónum mínum að fjárhagsgrundvelli þessa frv., vegna þess að fjárhagsgrundvöllurinn er auðvitað forsenda þess að við getum vænst þess að ákvæði þessa frv. og nýmæli, sem þar er að finna, skili árangri. Ýmis ákvæði þessa frv. eru auðvitað til bóta ef við þau er hægt að standa. Það er vissulega til bóta t.d. að lán samkv. 1. og 7. tölul. 11. gr. skuli vera afborgunarlaus fyrstu tvö árin. Fleira mætti auðvitað nefna og það er vissulega fengur í því ef opnaðir eru möguleikar til byggingar íbúða fyrir lágtekjufólk, til að mynda félagasamtökum séu opnaðir möguleikar til að byggja leiguíbúðir handa félagsmönnum sínum eða námsfólki séu frekar opnaðir möguleikar á að fá leiguhúsnæði. Allt þetta og önnur nýmæli byggist þó fyrst og fremst á því að við höfum traustan fjárhagsgrundvöll. Það vil ég ítreka, en það sem ég vara við er að við hv. þm. séum með samþykkt þessa frv. að vekja einhverjar vonir hjá húsbyggjendum sem ekki er hægt að standa við. Það er vissulega opnaður möguleiki með ákvæðum þessa frv. til byggingar leiguíbúða og að félagasamtök eins og húsnæðissamvinnufélög geti fengið lán til þess að byggja ódýrari íbúðir og fái til þess 80% lán úr Byggingarsjóði verkamanna, en ég fæ ekki séð hvernig er hægt með þeirri fjármögnun sem fyrirhuguð er að standa við þetta, a.m.k. á næsta ári. Og ef það er ekki hægt að standa við það á næsta ári tel ég að það verði að koma skýrt fram hjá hæstv. ráðh., að þrátt fyrir þessi ákvæði og þá nýju möguleika sem hér eru opnaðir verði ekki hægt að standa við þetta á næsta ári, miðað við þá fjármögnun sem ráð er fyrir gert. Fólkið í landinu, sem nú bindur miklar vonir við þetta frv., á heimtingu á því að vita allan sannleikann í þessu máli. Ég vil í stuttu máli, herra forseti, draga saman þau atriði, sem ég hef lagt áherslu á í mínu máli og sem ég legg áherslu á að hæstv. félmrh. svari nú við þessa umr. Það er í fyrsta lagi: Getur hæstv. ráðh. fallist á það með mér, að miðað við fjármögnun bæði á fjárl. og í lánsfjáráætlun til Byggingarsjóðs verkamanna geti sjóðurinn aðeins staðið við fyrri skuldbindingar og ekki verði hægt að veita framlag til einnar einustu nýrrar íbúðar í verkamannabústaðakerfinu á næsta ári? M.ö.o.: við þær umsóknir sem liggja fyrir og bárust fyrir 1. ágúst 1983, sem eru 530 talsins og liggja óafgreiddar, verður ekki hægt að standa á næsta ári. 2. Hæstv. ráðh. Geta hin nýstofnuðu húsnæðissamvinnufélög vænst þess að fá fjármagn á næsta ári til að sinna framkvæmdum? Samkv. því sem fram hefur komið er áætlað að taka það fé af Byggingarsjóði verkamanna, sem ég fæ ekki séð að eigi grænan eyri eftir miðað við það fjármagn sem honum er ætlað. Fjármagn er aðeins fyrir hendi til að standa við fyrri skuldbindingar. Hæstv. ráðh. gerir sér væntanlega grein fyrir því að það er fjöldi fólks sem hefur gerst félagar í húsnæðissamvinnufélögum. Þetta fólk treystir því að hægt sé að hefja framkvæmdir með fullum þunga á næsta ári. Ég vitnaði í grein í Dagblaðinu áðan, þar sem fram kemur að félmrh. hafi sagt að þessi húsnæðismálasamvinnufélög fengju 80% á næsta ári. Fram kemur hér að þetta komi af fjárveitingu úr verkamannabústaðakerfinu. Það er því mjög brýnt, hæstv. ráðh., að við fáum upplýst hér hvernig á að standa að fjármögnun til hinna nýstofnuðu húsnæðissamvinnufélaga, hvort það verði á næsta ári eða hvort þessi félög verði þá e.t.v. að bíða í 1–2 ár eða þá hversu lengi. 3. Hversu mörgum nýjum umsóknum er hægt að sinna hjá Byggingarsjóði ríkisins á næsta ári miðað við það framlag á fjárlögum og lánsfjáráætlun sem sjóðnum er ætlað? Getur hæstv. ráðh. staðfest þær tölur, sem ég hef hér sett fram, að einungis sé hægt að afgreiða frumlán, þ.e. nýjar umsóknir vegna 1000 íbúða eða þar um bil? Í því sambandi er rétt að benda á að allar áætlanir sem settar hafa verið fram hljóða upp á að þörf sé á að byggja um eða yfir 2 þús. nýjar íbúðir á ári. 4. Þá vil ég spyrja ráðh.: Hvernig fær ákvæði 9. gr. frv. í 2. tölul. staðist, að á næsta ári eigi að fjármagna 40% af útlánaáætlun Byggingarsjóðs ríkisins samkv. fjárlögum, sem er þá um 560 millj. miðað við þau drög sem lágu fyrir í septemberlok um útlánaþörf Byggingarsjóðs ríkisins á næsta ári, þegar einungis er áætlað að veita á fjárl. um 200 millj.? Ég ítreka að þetta eru aðeins 14%, en ekki 40% eins og kveðið er á um í greininni. Ég hlusta ekki á það, hæstv. ráðh., að ætla að fara að blanda saman við þetta lántöku með skuldabréfasölu ríkissjóðs. Hæstv. fjmrh., sem hér situr, hefur sagt að mjög mikil óvissa sé um hvort hægt sé að selja þau skuldabréf. Þess vegna er það alrangt, hæstv. ráðh., að vera að villa hér um og blanda þessum tveim upphæðum saman, enda stendur hér „samkv. árlegu framlagi úr ríkissjóði samkv. fjárlögum.“ Því vil ég spyrja hæstv. ráðh. hvort hv. þm. væru með samþykkt þessa ákvæðis í 9. gr. 2. tölul. að samþykkja ákvæði sem ekki fær staðist á næsta ári. 5. Þá vil ég spyrja ráðh. hvort hann hafi trú á að sú áætlun standist og hægt sé að ætlast til þess að lífeyrissjóðirnir kaupi skuldabréf fyrir 690 millj. á næsta ári þegar þeir í októberlok höfðu einungis keypt 60% af áætluðum skuldabréfakaupum þeirra á yfirstandandi ári eða rúmar 300 millj. Og hversu lengi telur ráðh. að stætt sé á að blóðmjólka lífeyrissjóðina þegar skuldbindingar lífeyrissjóðanna varðandi lífeyrisgreiðslur verða stöðugt þyngri? 6. Hefur ráðh. látið reikna út hvenær byggingarsjóðirnir, bæði verkamanna og Byggingarsjóður ríkisins, verða gjaldþrota miðað við hvað stórum hluta af fjárþörf þeirra er mætt með lántökum sem bera hærri vexti en byggingarsjóðirnir fá af sínum útlánum? Ég fel mjög mikilvægt að þm. fái þá útreikninga upp á borðið við meðferð þessa frv. Ég á sæti í þeirri nefnd sem fær þetta mál til umfjöllunar og ég mun óska eftir því að upplýsingar liggi fyrir áður en frv. verður afgreitt héðan frá Alþingi. Ég tel að með svo miklum lántökum, eins og nú er stefnt að og verið hafa á undanförnum árum, hljóti hraðbyri að stefna að gjaldþroti sjóðanna. 7. Þá vil ég spyrja ráðh. hvort raunhæft sé að ætla fjármagn til byggingarsjóðanna af skyldusparnaði um 45 millj. á næsta ári þegar staðan er sú, að sjóðirnir hafa í reynd aðeins fengið á yfirstandandi ári 3–4 millj. og allt stefnir í að skyldusparnaðurinn verði neikvæður nú í árslok. Þetta eru allt spurningar sem ég tel brýnt að fá svar við við þessa umr. málsins. Ef hæstv. ráðh. treystir sér ekki til að gefa við öllum þessum spurningum svör nú mun ég leita fast eftir því að þessum spurningum verði svarað við meðferð málsins í félmn., þar sem ég á sæti. En auðvitað væri best að félmrh. mundi upplýsa eins og hann gæti það sem ég hef hér spurt um. Herra forseti. Ég get farið að ljúka máli mínu. Ýmis ákvæði þessa frv. hefur mér ekki gefist tími til að skoða gaumgæfilega, t.d. V. kafla frv., um forkaupsrétt sveitarfélaga á íbúðum og þær breytingar sem þar eru settar fram. Ég vil því áskilja mér allan rétt varðandi aths., afstöðu og brtt. við þann kafla frv., svo og að sjálfsögðu aðrar greinar sem mér hefur ekki gefist tími til að skoða fyrir þessa umr. Ég hef látið koma fram hér að það eru ýmis góð og gagnleg nýmæli í þessu frv., en þau byggjast auðvitað öll á því að hægt sé að hrinda þeim í framkvæmd og það er ekki hægt nema samhliða og við afgreiðum þennan lagabálk frá okkur verði tryggt að hægt sé að standa við ákvæði þessa frv. Að öðrum kosti, herra forseti, erum við hér einungis að ræða frv. sem stendur á brauðfótum fjárhagslega. Ég vara við því að vekja vonir hjá húsbyggjendum með því að samþykkja þetta frv., sem þegar upp er staðið verður ekki hægt að standa við.



Herra forseti. Það mál sem er nú á dagskrá kemur hér inn vonum seinna miðað við þær yfirlýsingar sem hæstv. núv. félmrh. hefur gefið á undanförnum mánuðum um að hann væri að leysa vanda húsbyggjenda í þessu landi og hann ætlaði nú aldeilis að standa þannig að málum að sá vandi yrði leystur, helst í eitt skipti fyrir öll, fyrir n.k. áramót. Hæstv. félmrh. hóf feril sinn á því að lýsa því yfir að nauðsynlegt væri að stórhækka húsnæðislán. Og í kosningabaráttunni í vor settu þeir það fram, hv. þm. Gunnar G. Schram og hæstv. utanrrh. fyrir hönd Sjálfstfl., að lánin ættu að hækka í 80% og það strax, ef þessir menn fengju einhverju ráðið. Hæstv. núv. félmrh. söng þar eins konar millirödd, tók undir og ýtti undir að í rauninni væru hin lágu lánshlutföll í húsnæðismálum mest ræfildómi Alþb. að kenna og aðallega fyrrv. félmrh. og það mundi nú kveða við annan róm í páfadóm þegar þeir settust þar við völd, Alexander og Albert og þeir fleiri félagar úr Samvinnuskólanum sem núna stýra málum í ríkisstjórn Íslands. Þegar hæstv. félmrh. var sestur í stólinn, en það var áður en hann fékk aðstoðarmanninn, lýsti hann því yfir að hann ætlaði að hækka lánin í 50% af kostnaðarverði staðalibúðar, þ.e. í rúmlega 1 millj. kr. Það var í þá daga sem fólk hringdi í Húsnæðisstofnun ríkisins í stórum stíl og spurði: Hvenær fæ ég milljónina mína? Það var nefnilega milljón sem þetta loforð þýddi fyrir húsbyggjendur, sem núv. hæstv. félmrh. hafði gefið þegar hann hafði setið um hríð í skotinu þarna uppi í Arnarhvoli. Leið nú og beið og hæstv. félmrh. hélt áfram að lofa 50% af kostnaðarverði staðalíbúðar og starfsmenn húsnæðismálastjórnar höfðu ekki við að segja við þá sem hringdu í Húsnæðisstofnunina: Þetta er því miður ekki ljóst enn þá vegna þess að ríkisstj. er ekki búin að útvega fjármuni í þessu skyni. Og svo gerðist það, að á haustdögum var loks gerð samþykkt í ríkisstj., ekki um 50% af kostnaðarverði staðalibúðar, ekki um 80% af kostnaðarverði staðalíbúðar, heldur um 30%, þar var nú lendingin. Hef ég grun um að ekki sé hægt að finna dæmi um aðra eins magalendingu í gervallri sögu íslenskra kosningaloforða, og er þá langt til jafnað, og hjá hæstv. núv. félmrh. 80% urðu 50 og 50 urðu 30 og þeir sem hringdu og báðu um milljónina sína hafa ekki fengið nein svör enn. Það er enn á tali í Húsnæðisstofnuninni. Þaðan er engar upplýsingar að hafa um þessa hluti. Svo kemur frv., þegar skammt lifir til jóla og fáir dagar eftir af starfi Alþingis núna fyrir áramót, og hvað er í því frv.? Er það einhver lausn á þeim vanda sem lofað hefur verið að leysa? Nei. Frv. er skýjaborgir, loftkastalar. Hæstv. félmrh. og samstarfsmenn hans í þessu efni reynast ekki vera húsasmiðir og íbúðasmiðir, heldur loforðasmiðir, loforðaglamrarar, sem hafa haft neyð hins almenna húsbyggjanda að leiksoppi í pólitísku áróðursskyni um margra mánaða skeið. Og þegar þetta sama fólk núna gengur fyrir hæstv. félmrh. og segir: Hvað eigum við að gera? Við viljum stofna húsnæðissamvinnufélög, þá fá menn undirtektir eins og þær sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir rakti hér áðan. Þetta fólk býst við lausn, því er lofað lausn og þegar talað er um að það þurfi að breyta lánakjörum og bæta þau er sagt: Við skulum lengja lán, við skulum hækka lán o.s.frv., en það eru engir peningar til að standa við eitt eða neitt. Það er satt að segja ömurlegt að hugsa til þess hvernig húsnæðisumr. hefur verið leikin af þessum loforðaglömrurum ríkisstj. á síðustu mánuðum, vegna þess að hér er auðvitað um að ræða mál sem er svo stórt og alvarlegt og snertir með svo ríkum hætti lífsafkomu launamanna í þessu landi að það er siðlaust að leika sér að neyð þessa fólks með þeim loddaraskap sem hefur verið gert á þessu ári. Í þessu frv., sem hæstv. félmrh. hefur nú mælt fyrir, eru mörg nýmæli góð og þörf, tæknilegar lagfæringar á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins, en í því frv. felast einnig árásir og aðför að verkamannabústaðakerfinu, aðför að hinum félagslegu íbúðabyggingum í landinu, þannig að ég sé ekki betur en ríkisstj. sé í raun að svíkja loforðin um félagslegar íbúðabyggingar, sem gefin voru í samningum við verkalýðshreyfinguna í febr. 1974. Þessi loforð gengu út á að þriðjungur íbúðabygginga í landinu ætti að vera á félagslegum grundvelli. Í því skyni samþykkti verkalýðshreyfingin að láta sína félagsmenn bera 1% launaskatt og jafnframt féllst verkalýðshreyfingin á að stuðla að því fyrir sitt leyti að lífeyrissjóðirnir innan Alþýðusambandsins greiddu ákveðinn hluta af sínu ráðstöfunarfé sem lánsfé til byggingarsjóðanna í landinu. Ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar efndi þetta loforð aldrei. Ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens gerði hins vegar það í húsnæðismálum að hún stóð við þetta fyrirheit. Hún efldi stórkostlega félagslega íbúðabyggingakerfið í landinu, þannig að það margfaldaðist að umfangi og raunstærðum frá því sem áður var. Rökin voru, að það er auðvitað skylt að koma fyrst af öllu til móts við það fólk sem við mesta erfiðleika býr í þessu efni og af þeim ástæðum var það sem þáv. ríkisstj. lagði mikla áherslu á félagslega íbúðabyggingakerfið og stóð við þau fyrirheit sem gefin voru 1974. Nú sé ég ekki betur en þannig standi á tæplega 10 ára afmæli þessara fyrirheita, að hér sé borið fram frv. til l. um að rjúfa þau heit sem þarna voru gefin. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur þegar rakið ítarlega með hvaða hætti það gerist. Ég ætla að benda þar á í fyrsta lagi að Byggingarsjóði verkamanna eru ætluð fleiri verkefni samkv. þessu frv. en hann hefur áður haft. Honum eru ekki einasta ætluð þau verkefni að koma til móts við þá sem reisa eins konar kaupleiguíbúðir samkv. c-lið 33. gr., heldur er þeim sjóði einnig ætlað, ef ég skil frv. rétt, að taka á sig mikinn fjölda viðbótaríbúða í endursölu, og þá á ég við ákvæði í 62. gr. V. kafla frv., en þar er gert ráð fyrir að undir þetta kerfi falli ekki aðeins þær íbúðir sem byggðar voru af Framkvæmdanefnd byggingaráætlunar samkv. lögum nr. 97/1965, heldur líka þær íbúðir sem byggðar voru samkv. lögum um leigu- og söluíbúðir sveitarfélaga nr. 58/1973 og nr. 38/1976, og þó einkum hin síðarnefndu lög. Ég sé ekki betur en með þessum ákvæðum og þessum orðum, sem ég tók ekki eftir að hæstv. félmrh. nefndi í sinni ræðu áðan, sé verið að taka fleiri hundruð leiguíbúðir inn í verkamannabústaðakerfið sem ekki hafa verið þar til þessa og að Byggingarsjóði verka manna sé ætlað að fjármagna endursölu á þessum íbúðum líka eins og íbúðunum sem Framkvæmdanefnd byggingaráætlunar reisti á sínum tíma og byggingarfélög alþýðu reistu fyrr á öldinni. Þannig er með tveimur ákvörðunum verið að stórauka verkefni Byggingarsjóðs verkamanna frá því sem verið hefur. Í þriðja lagi er það að mínu mati aðför að verkamannabústaðakerfinu að hækka framlög eigenda úr 10% í 20%. Hér er um að ræða það lágtekjufólk sem lægstar hefur tekjur í okkar þjóðfélagi og því er nú ætlað samkv. þessu frv. að greiða af miðlungsíbúð í verkamannabústöðum eins og þeir eru úti á Eiðisgranda 400 þús. kr. út í staðinn fyrir 200 þús. kr. Það kann að vera að okkur í þessum sal, sem erum með háar tekjur eftir því sem sem gerist í þessu þjóðfélagi, vaxi ekki í augum þessar tölur. En ég fullyrði að það fólk sem hér um ræðir munar um minna en þetta. Ég spyr hæstv. félmrh.: Ætlast hann virkilega til þess að það fólk sem nú er undir tekjumörkum í verkamannabústöðunum, þeim tekjumörkum sem ákveðin eru í þessum lögum, ráði við að borga 400 þús. kr., 200 þús. kr. hækkun, þegar staðan er þannig að árslaun þessa fólks eru kannske í kringum 180 þús. kr.? Hvernig í ósköpunum má það vera að einmitt þetta fólk, sem hefur eingöngu átt skjól í þessu húsnæði og von í þessu húsnæði, á að fara að borga þessa upphæð? Það er útilokað mái. Og það væri fróðlegt ef hæstv. félmrh. gerði ítarlegri grein fyrir því í umr. á eftir eða á morgun eða síðar hvernig hann ætlar sér að sjá fram úr þessu, ef hann gæfi þessu láglaunafólki uppskrift af því hvernig það á að brúa þetta bil. Í fjórða lagi er bersýnilegt af áætlunum, sem nú liggja fyrir um Byggingarsjóð verkamanna fyrir árið 1984, að auk þess að sjóðurinn taki við fleiri verkefnum og auk þess sem eigendaframlagið er tvöfaldað er gert ráð fyrir að búa þannig um sjóðinn á næsta ári að hann sé allslaus, hann geti ekkert gert. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir rakti þetta mjög ítarlega áðan. Í því sambandi vil ég benda á að það er mat húsnæðismálastjórnar að til þess að standa við þá samninga sem Byggingarsjóður verkamanna hefur þegar gert þurfi 404 millj. kr. samkv. áætlun Húsnæðisstofnunar dags. 7. nóv. 1983 - bara til að standa við þá samninga á árinu 1984 sem þá höfðu verið gerðir. Þar fyrir utan er svo gert ráð fyrir því í þessu frv. að þessi sjóður taki á sig húsnæðissamvinnufélög og það er líka gert ráð fyrir því að hann stórauki þátttöku í endursölu íbúða á næsta ári með leigu og sölu á íbúðum sveitarfélaga. Hvað ætlar hæstv. félmrh. að gera þegar farið verður fram á það af stjórnum verkamannabústaða á næsta ári að fjármagna sölu og kaup á verkamannabústöðum sem kunna að losna t.d. hér í Reykjavík hjá byggingarfélögum alþýðu á næsta ári? Eiga þessi hús að standa auð og tóm. Ég spyr vegna þess að það er ekki fimmkall í áætlunum ríkisstj. til þess að verja í þessi verkefni! Í þessu frv. ríkisstj. og áætlunum um Byggingarsjóð verkamanna á árinu 1984 er ekki heldur gert ráð fyrir neinum nýjum byggingarsamningum af neinum toga. Ég spyr því: Er ætlunin að allir þeir, sem koma inn með hugmyndir um verkefni á næsta ári, komi að lokuðum dyrum; þeir fái engan stuðning og enga fyrirgreiðslu hjá Byggingarsjóði verkamanna? Í þessum áætlunum er það einnig svo, að ekki er gert ráð fyrir neinu fé í leiguíbúðir eins og þessar áætlanir líta út núna, þannig að ný verkefni, leiguíbúðir, húsnæðissamvinnufélög, endursala á gömlum íbúðum, það er allt utan við þessar áætlanir. Húsnæðismálastjórn hefur nú fyrir framan sig áætlun um Byggingarsjóð verkamanna á árinu 1984 upp á 707 millj. kr. Fjárfestingar- og lánsfjáráætlun ríkisstj. hljóðar upp á allt aðra tölu eða 442 millj. kr. Það er gert ráð fyrir því í báðum áætlununum að ríkissjóður greiði 200 millj. Í áætlun sem hefur verið lögð fyrir Alþingi er gert ráð fyrir að sveitarfélögin greiði 38.3 millj. Í hugmyndum Húsnæðisstofnunar ríkisins eru það 68 millj. Í áætlunum ríkisstj. er gert ráð fyrir að lánsfjáráætlun skili í Byggingarsjóð verkamanna 164.6 millj. kr., en í áætlunum Húsnæðisstofnunar er hér um að ræða 200 millj. kr. Ég óska eftir svörum við því frá hæstv. félmrh. þegar undir þessari umr.: Hvernig ætlar hann að skera niður áætlun Húsnæðisstofnunar ríkisins? Hvernig ætlar hann að gera það? Ætlar hann að skera niður þegar gerða samninga? Ætlar hann að loka á það að gerðir verði nýir samningar? Ætlar hann að banna endursölu íbúða? Ætlar hann að stöðva byggingu leiguíbúða? Ég spyr og ég óska eftir svörum, því að ef framkvæmd laganna á að vera eins og hann gerir hér ráð fyrir er auðvitað ekkert annað að gera en að loka þeirri deild sem með þessi mál fer á næsta ári því að hún hefur ekkert að gera. Auk þess hefur hæstv. félmrh. bersýnilega tekið um það ákvörðun að skella hurðum á það fólk sem hundruðum saman hefur verið að skrá sig í byggingarsamvinnufélög að undanförnu, húsnæðissamvinnufélögin. Þetta fólk á ekkert fé að fá, ekki nokkurn skapaðan hlut. Það er að vísu sagt: Þið fáið 80% lán, þið fáið þessi lán til þessa tíma o.s.frv., en þegar pappírar eru skoðaðir er ekki nokkur hlutur inni fyrir þetta fólk. Hvernig stendur á því að hinn yfirlýsingaglaði félmrh. segir ekki við þetta fólk eins og er? Af hverju er hann að láta þetta fólk raða sér upp á biðlista vonleysisins þessa dagana? Af hverju segir hann ekki eins og er: Það eru engir peningar til í þetta. Hann hefur verið útbær á yfirlýsingar umfram það sem efni hafa staðið til á undanförnum mánuðum aftur og aftur. Hann væri maður að meiri ef hann segði við þetta fólk eins og er, hvernig staðan er í þessu efni, að það er ekkert til af peningum til þess að koma til móts við það fólk sem hundruðum saman er núna að stofna félög um allt land, á Akureyri, í Reykjavík og víðar og víðar. Nei, virðulegi forseti. Það er megineinkennið á þessum málflutningi öllum að það er hrönglað upp skýjaborgum og loftköstulum af þeim loforðasmiðum sem nú eru þar í forustu. Aðför þeirra að verkamannabústaðakerfinu er augljós og áform um svik á samkomulaginu frá 1974, sem gert var við verkalýðshreyfinguna, eru hér með í þessum pappírum. Varðandi það frv. sem hér liggur fyrir má margt segja. Fyrst vil ég þakka hæstv. félmrh. fyrir það, hvað hann hefur tekið mikið í það frv. af þeim ágætu ábendingum sem urðu til í tíð fyrrv. hæstv. ríkisstj. Það er skynsamlegt af hæstv. ráðh. Það eru alveg sæmilegir og brúklegir kaflar um tæknilegar lagfæringar á húsnæðislögunum sem í þessu fetast og koma frá fyrrv. hæstv. ríkisstj. Breytingarnar sem gerðar eru tæknilega á þessu frv. eru margar til bóta. Sumar eru þannig, að það er mjög erfitt fyrir óinnvígðan mann að átta sig á þeim öðruvísi en að fá sérfræðivinnu unna. Sumt er það flókið að það er mjög erfitt að átta sig á því: Ég ætla ekki í einstökum atriðum að fara yfir þau efnisatriði frv., en þó vil ég drepa á þau helstu í næsta kafla ræðu minnar. Það er þá fyrst varðandi 4. gr: frv. um að kjósa tvo endurskoðendur fyrir sjóðina. Það finnst mér í rauninni sjálfsagt mál. Og það er nýtt ákvæði. Það er sem sagt frumsmíð núv. hæstv. ríkisstj. Það er rétt áð geta þess sem vel er gert og þess sem hún hefur lagt til af frumlegheitum í þessu efni. Hún á höfundarrétt að því, og ber að þakka henni fyrir það að tveir skulu vera endurskoðendur. Því er komið til skila á 1. síðu frv. Annað er gamalt eða komið frá fyrrv. ríkisstj. Í 9. gr. frv. er gert ráð fyrir því nýmæli að Byggingarsjóður ríkisins fái fé með árlegu framlagi úr ríkissjóði samkv. fjárlögum sem nemur eigi lægri fjárhæð en 40% af samþykktri útlánaáætlun sjóðsins viðkomandi ár. Í sambandi við þetta atriði tek ég undir spurningar hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur. Ég vil spyrja hæstv. ráðh.: Er það svo, ef þetta frv. verður samþykkt núna fyrir jólin, að þá verði talan í fjárlögum hækkuð sem þessu nemur, þ.e. úr 200 millj. í 460, sem mér sýnist að hún ætti að vera? Verður hún hækkuð í fjárlögunum sem nú er verið að afgreiða? Nauðsynlegt er að fá það upp vegna þess að ef svo færi breytti þetta verulegu fyrir sjóðinn strax. Við skulum fá á hreint áður en þessari umr. lýkur hvort það er ætlun hæstv. ráðh. að framkvæma þetta ákvæði strax eða ekki. Að öðru leyti er 9. gr. þessa frv. í raun og veru óbreytt frá lögunum og því frv. sem var lagt fram á síðasta þingi. 11. gr. frv. er að mestu óbreytt frá því frv. sem lagt var fram hér í fyrra að öðru leyti en því, að þar var gert ráð fyrir að í 9. tölul. væri talað um lán til byggingarsamvinnufélaga og viðurkenndra framkvæmdaaðila í byggingariðnaði. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. hvort einhver rök eru á bak við að fella byggingarsamvinnufélög þarna út. Í 13. gr. eru litlar breytingar frá því sem var í því frv. sem lagt var fram hér í fyrra. Ég tel að það sé af hinu góða að halda inni þessu ákvæði um það, að standi lántakandi ekki við skuldbindingu sína, sameinar íbúðina annarri íbúð o.s.frv., þá falli lánið allt í gjalddaga án fyrirvara. Ég tel þetta ákvæði mjög til bóta og ég tel að sú orðalagslagfæring sem er í 1. mgr. 13. gr. sé einnig til bóta, svo og að sjálfsögðu sú lenging á láninu í 31 ár sem hér er gert ráð fyrir í 13. gr., ef sjóðurinn hefur möguleika á að standa undir því. Ég vil einnig taka undir það með hæstv. ráðh. að mér finnst það góð hugmynd sem komin er frá hans starfsnefnd í þessu efni varðandi 14. gr. frv. um að setja þak á G-lán. Mér finnst það nokkuð skynsamleg regla sem þarna er sett á blað í frv. Ég held að hún sé til bóta Mér sýnist einnig að lagfæringarnar sem gerðar eru á 15. gr. séu út af fyrir sig af hinu góða, en ég vil spyrja hæstv. félmrh. hvernig á því stendur að það er fellt út úr frv. frá í fyrra ákvæði um að heimilt sé áð setja það skilyrði um íbúðir fyrir aldraða að þær verði reistar í nágrenni við heilsugæslustöð. Ég taldi og er reyndar þeirrar skoðunar, að íbúðir fyrir aldraða þyrftu að vera í sem bestum tengslum við heilsugæslustöðvar og heilbrigðiskerfið ef hægt er að koma því við með góðu móti, og ég þykist vita að á sumum stöðum út um landsbyggðina hefði verið hægt að koma þessum hlutum betur fyrir en gert hefur verið. Mér þætti ekki óeðlilegt að félmrh. eða Húsnæðisstofnun gæti skilyrðisbundið þetta með þeim hætti sem var gerð till. um í fyrra. Ég tel t.d. að lausn á þessu máli með svipuðum hætti og sú sem er á Húsavík, svo að ég nefni dæmi, sé mjög af hinu góða, og mig minnir einnig að það fyrirkomulag sem áætlað er í þessu efni í Ólafsvík sé í rétta átt, en ég held að það væri skynsamlegt að hafa stefnumótandi ákvæði um þetta í húsnæðislögunum sjálfum. Ég vil fagna því að ríkisstj. heldur inni ákvæðinu um hlutdeildaríbúðir í 15. gr. og um skuldabréfin í 4. mgr. 15. gr. Hér er brotið upp á nýmæli í fjármögnun húsnæðismála og ég tel að það sé mjög af hinu góða. En ég vil spyrja hæstv. félmrh.: Hefur hann velt því fyrir sér að setja á laggirnar nefnd eða hóp sérfræðinga til þess að gera tillögur um nánari útfærslu á þessum hlutdeildaríbúðum? Ég held að nauðsynlegt sé fyrir félmrn. að gera það svo að þetta nýja eignarform verði skýrt betur með reglugerð eða einhverjum öðrum hætti. Ég vil spyrja hæstv. félmrh. að því. Næstu greinar frv. eru þannig að það er ekki ástæða til að fara um þær mörgum orðum af minni hálfu að sinni. Yfirleitt er hér um að ræða lengingu á lánum frá því sem er í gildandi lögum úr 11 árum í 16, úr 25 árum í 31 o.s.frv. Ég vil fagna því ákvæði sem kemur fram í síðustu mgr. 24. gr. varðandi aldraða sem njóta lána samkv. 6. tölul. 11. gr. Ég tel einnig að það sé út af fyrir sig ekki við öðru að búast en því að ríkisstj. leggi til að vextir verði ákveðnir af ríkisstj. á hverjum tíma. Það er ákvæði sem var í frv. síðustu ríkisstj. og ég átti ekki von á að núv. ríkisstj. hefði neinn annan hátt á í þeim efnum úr því að fyrrv. ríkisstj. gerði sér lítið fyrir og flutti frv. um þetta. Hins vegar er þetta vaxtaákvæði mun opnara. Það er mun opnara í þessu frv. en var í því frv. sem var lagt fyrir hér í fyrra. Og ég vil spyrja hæstv. félmrh.: Hvernig stendur á því að þessar takmarkanir eru að öllu leyti felldar niður? Við gerðum ráð fyrir því að það mætti ekki hækka lán eða vexti af lánum til einstaklinga með sérþarfir umfram ákveðið mark og við vildum einnig hafa lögbundið þak á vöxtum af lánum til takmörkunar á heilsuspillandi húsnæði. Mér þætti vænt um ef hæstv. félmrh. flytti rök sín fyrir því að þessi takmörkun er nú felld út. Ég vil í tilefni af þessu ákvæði spyrja hæstv. ráðh. í fyrsta lagi: Hvaða hugmyndir hefur hann um vexti hjá Byggingarsjóði ríkisins 1984? Og í öðru lagi: Hvaða hugmyndir hefur hann um vexti hjá Byggingarsjóði verkamanna á sama ári? Það er óhjákvæmilegt, ef Alþingi á að afgreiða þetta mál, annað en upplýsingar um vextina liggi fyrir. Hins vegar minni ég á það, að þegar þetta mál var til meðferðar í fyrra, á síðasta þingi, fluttu þm. Sjálfstfl. till. um að vextir af lánum Byggingarsjóðs verkamanna mættu aldrei vera hærri en 0.5% og að þeir yrðu bundnir í lögum eins og vextir Byggingarsjóðs ríkisins verði bundnir í lögum. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh., sem er hér einn þm. Sjálfstfl., hvort Sjálfstfl. hafi fallið frá því stefnumáli sínu að vextir Byggingarsjóðs verkamanna verði lögbundnir eins og gert var ráð fyrir í fyrra, því að ég mundi vilja kanna hvort unnt væri að ná samkomulagi á Alþingi um lögbindingu þessara vaxta, þannig að þeir verði ekki háðir ákvörðunum ríkisstjórna á hverjum tíma eins og vextir Byggingarsjóðs ríkisins. Ég teldi að ef hæstv. félmrh. og hæstv. fjmrh. treystu sér til þess að lögbinda hámark vaxta Byggingarsjóðs verkamanna hlyti það að greiða mjög fyrir því að þetta mál fengi betri móttökur en ella er um að ræða. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um næstu greinar frv. Í 33. gr. er bætt við nýjum lið, staflið c, sem er tekinn inn frá fyrrv. hæstv. ríkisstj. og ég hef þegar farið um hér nokkrum orðum og ætla engu við það að bæta á þessu stigi, en minni á að í 34. gr. er auðvitað eitt aðalágreiningsmál þessa frv., þ.e. hversu hátt á eigendaframlagið í Byggingarsjóð verkamanna að vera. Reyndar er hugsanlegt að setja þetta inn í 49. gr. frv., sem væri kannske eðlilegra að athuguðu máli, en ég býst við því að þetta sé aðaldeilumálið, þ.e. eiga verkamenn og þeir sem fá inni í þessum íbúðum að borga 20% af kostnaðarverði íbúðanna, sem þeir geta nú alls ekki af sínu kaupi, eða eiga þeir að borga 10%? Ég vil í þessu sambandi varðandi 80% lánin sem hæstv. félmrh. ræddi um hér áðan vísa því á bug þegar hann var að líkja þessu við 18. gr. frv. ríkisstj. á síðasta þingi, en þar var gert ráð fyrir því að lífeyrissjóðirnir gætu komið inn í myndina við fjármögnun verkamannabústaða og þar á móti mætti hugsanlega lækka lánshlutfall Byggingarsjóðs verkamanna. Það er mín skoðun, og ég vil taka það fram hér út af orðum hæstv. félmrh., að það sé ekki óeðlilegt, nema síður sé, að taka tillit til réttinda manna í lífeyrissjóðakerfinu. Ég held að vandinn sé þarna fyrst og fremst sá, að menn yrðu þá með mismunandi fjármagnsbyrðar í verkamannabústaðakerfinu eftir því hvaðan þeir hefðu tekið lán og það sé kannske fyrst og fremst sá vandi sem við þyrftum að reyna að finna lausn á, en ég vil líka í þessum töluðum orðum segja að ég tel að við þá uppsetningu sem hæstv. félmrh. var með í sambandi við fjármögnun húsnæðislánakerfisins almennt þurfi allir að leggja sitt saman. Ég tel að hún sé út af fyrir sig rétt. Ég hef oft haft þau orð að húsnæðisvandinn í þessu landi og fjármögnun húsnæðislánakerfisins yrði aldrei leyst nema allir þessir þættir, sem þarna er um að ræða, leggist saman, þ.e. bankarnir, Húsnæðisstofnun ríkisins og lífeyrissjóðirnir. Og ég teldi heppilegast að þetta yrði gert í einu allsherjar húsnæðislánakerfi, þar sem þessir hlutir yrðu allir teknir með inn í myndina í einu og að bankarnir væru lögskyldaðir til þess að annast afgreiðslu á þessari þjónustu. Ég er alveg sannfærður um að núv. félmrh. hefur fundið það eins og ég, að ef menn eru bara að berjast um með þetta opinbera húsnæðislánakerfi er það svo lítið sem hægt er að gera. Það er þá fyrst þegar það næðist allsherjartenging og samkomulag við lífeyrissjóðakerfið og við bankakerfið að við getum gert okkur vonir um að vera hér komin með húsnæðislánakerfi sem í rauninni felur í sér einhverja lausn á þeim vanda sem hér er um að ræða. Og ég vil segja það fyrir mitt leyti og láta það koma fram af okkar hálfu í Alþb., að þrátt fyrir að við erum aðilar að stjórnarandstöðunni um þessar mundir erum við meira en reiðubúnir til þess að leggja okkar lóð á vogarskálarnar til að reyna að finna ásamt stjórnvöldum leið til að skapa sem víðtækasta samstöðu verkalýðshreyfingar, opinberra aðila og banka um heildarhúsnæðislánakerfi. Ég endurtek það, að ég er alveg sannfærður um að við náum ekki því sem kalla má lausn á þessu öðruvísi en að við reynum að laða þessa aðila alla til samstarfs. Hins vegar hefur það verið svo á liðnum árum, því miður, að það hefur hver viljað halda um sitt. Lífeyrissjóðirnir segja: Ekki ég, Bankarnir segja: Ekki ég. Skattgreiðendur segja: Ekki ég. Stjórnmálaflokkarnir hafa ekki verið tilbúnir að afla aukins fjár í þessu skyni og þar af leiðandi hefur það verið þannig, að menn hafa verið að hræra í þessu opinbera lánakerfi án þess að ná neinum verulegum tökum á lagfæringum eins og vera þyrfti. Herra forseti. Ég vil í framhaldi af þessu varðandi yfirferð á frv. spyrja hæstv. félmrh. sérstaklega um 3. mgr. 62. gr. hvort það er rétt skilið hjá mér að hann ætlist til þess að leigu- og söluíbúðir sveitarfélaganna komi inn í endursölukerfið. Ég vil varðandi 63. gr. játa hreinskilnislega að mér hefur ekki tekist að átta mig nákvæmlega á reglunni sem þar er gerð till. um í 1., 2. og 3. mgr. Ég var að reyna að setja þetta niður fyrir mér núna áðan. Mér sýndist reglan vera nokkuð flókin eins og hún er hér. Kannske er hún skárri en þær reglur sem til eru, ég skal ekki um það dæma. En það væri gott ef hæstv. ráðh. gæti tryggt að félmn. og kannske aðrir þm., sem áhuga kunna að hafa, ég tek fram að ég á ekki sæti í félmn., gætu fengið aðgang að þeim útreikningum sem hér er um að ræða. En mér sýnist, og þá tek ég fram að ég hef nánast reiknað þetta út í höndunum, að þetta feli iðulega í sér nokkra lækkun á greiðslum til þeirra sem eiga íbúðir í kerfinu. Það kann að vera að menn hafi verið komnir nokkuð langt upp með verðlagningu á þessum íbúðum, en mér sýnist að hér sé um að ræða nokkra lækkun frá því sem verið hefur, og vænt þætti mér um ef ég fengi í hendur, og vonandi þá aðrir þm. líka, bæði útreikninga á þessum reglum hér og samanburð við núverandi reglur. Í 66. gr. er gert ráð fyrir að lögfesta ákvæðin um matsnefnd félagslegra íbúða. Ég tel til bóta að þau verði lögfest. Ég vil hins vegar taka fram að ég er ekki alveg viss um að það kerfi á mati félagslegra íbúða sem hér er lagt til sé til mikilla bóta. Ég óttast að það sé of losaralegt eins og hér er gert ráð fyrir að það verði, og ég óttast að verkamannabústaðastjórnirnar hafi of mikið vald gagnvart eigendum íbúða. Ég held þess vegna að hérna þyrfti að kveða nokkuð öðruvísi að orði, því að ég skil 66. gr. þannig, að hún geri aðeins ráð fyrir að matsnefnd félagslegra íbúða verði eins konar áfrýjunarnefnd, en verði ekki útreikningsnefnd á öllum stigum málsins. VI. kafli þessara laga fjallar um gamalkunnugt atriði sem er tækni- og þjónustudeild Húsnæðisstofnunar ríkisins, sem oft hefur verið deilt um. Og ég vil spyrja hæstv. félmrh.: Kom honum það aldrei í hug við meðferð þessa máls að fella þessa deild niður, þannig, að Húsnæðisstofnunin hætti að starfrækja jafnviðamikla tæknideild og hún hefur gert á undanförnum árum? Ég held að þarna þyrfti að skoða hlutina betur. Og ég fyrir mitt leyti væri tilbúinn að taka þátt í slíkri athugun, sem gerði ráð fyrir að umsvif þessarar deildar stofnunarinnar verði nokkuð minnkuð frá því sem verið hefur. Ég vil taka það fram, af því að ég sé að forseti er mjög óþolinmóður, að ég á eftir svona fimm mínútur og þá hef ég lokið máli mínu. Ég sé í VII. kafla frv., sem fjallar um skyldusparnað ungs fólks til íbúðabygginga, að þar hafa verið felldar út hugmyndir um strangara aðhald að skyldusparnaðinum, eins og voru hugmyndir uppi um í fyrra. Þar var gert ráð fyrir að ekki verði heimilt að endurgreiða skyldusparnað á sama ári og hann er dreginn af launum skyldusparenda. Ég sé ekki að í þessum tillögum, eins og þær eru nú, séu í raun og veru neinar lagfæringar á skyldusparnaðarkerfinu. Ég sé ekki a.m.k. að þær breyti miklu. Og hugmyndir sem við vorum með um að láta póstgíróið innheimta skyldusparnaðinn eins og orlofið virðast vera dottnar atveg upp fyrir. Það sýnist mér vera mjög miður því að ég held að póstgíróið hefði getað innheimt skyldusparnaðinn betur en nú er gert. Af þessu tilefni hvarflar að manni hvort ekki væri hugsanlegt að gera grundvallarkerfisbreytingu á skyldusparnaðinum í þá veru að hann verði lækkaður, en undanþágum stórkostlega fækkað. Ég er ekki hér að flytja tillögu Alþb., ég tek það fram. Í mínum flokki hefur verið rætt talsvert um þessi mál, en hér er ekki um neina formlega hugmynd að ræða. En ég vil biðja hæstv. ráðh. og aðra þm. að velta því fyrir sér hvort það gæti ekki þjónað okkar sameiginlegu markmiðum í þessu efni að lækka eitthvað skyldusparnaðarprósentuna, en loka þeim mun fleiri gáttum fyrir undanþágur í þessu efni. Það er eðlilegt að fólk sækist eftir að fá þetta borgað út eins og er, þetta er það hátt hlutfall af kaupi, og það er erfitt fyrir stjórnvöld að standa á móti slíku. Ég held að það væri þess vegna ástæða til að skoða þessa hluti heldur betur. Ég sem sagt held að það verði að reyna að hugsa þennan skyldusparnaðarkafla upp á nýtt, því að eins og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir benti á áðan er þessi tekjustofn eiginlega að verða ónýtur. Hann skilar svo litlu fyrir húsnæðislánakerfið, miðað við þá miklu fyrirhöfn sem húsnæðislánakerfið hefur af þessum skyldusparnaði. Ég sé ekki betur en að kaflinn um byggingarsamvinnufélög sé óbreyttur frá því sem var í frv. á síðasta þingi að öðru leyti en því að í 77. gr., c-lið, er gert ráð fyrir því núna, að varasjóðstillag nemi allt að 1% af byggingarkostnaði hverrar íbúðar, en mig minnir að í frv. sem ég mætti fyrir í fyrra hafi verið gert ráð fyrir 2% - já, 2% voru það sem áttu að fara í varasjóð byggingarsamvinnufélaganna. Það kann að vera að það sé of langt gengið að láta félögin hafa 2% í þetta, en það er þá spurning hvort ekki væri hugsanlegt að finna einhverja millileið því að ég veit að fyrir sum byggingarsamvinnufélög mundi þetta skipta mjög miklu máli og vera mjög til bóta. Herra forseti. Ég lýk þá máli mínu með því að endurtaka fáeinar spurningar úr þeim texta sem ég hef hér flutt: 1. Hverjir verða vextirnir hjá Byggingarsjóði ríkisins? 2. Hverjir verða vextirnir hjá Byggingarsjóði verkamanna? 3. Mun félmrh. beita sér fyrir breytingum á fjárlögum í samræmi við ákvæði 9. gr. frv. þessa, ef það verður að lögum, um að hækka framlag úr ríkissjóði úr 200 millj. í 460 millj. kr.? Í fjórða lagi vil ég spyrja hæstv. ráðh. að því, af hverju sérstök heimild til hækkunar lána handa ungu fólki og þeim sem byggja og kaupa í fyrsta sinn er felld út úr frv. fyrrv. ríkisstj. Hvernig stendur á því að það ákvæði, sem þar var um að sérstaklega mætti lána hærra handa þeim sem byggja og kaupa í fyrsta sinn, er fellt út? Felst í því einhver stefnumörkun af hálfu hæstv. ríkisstj.? Telur hún ekki þörf á því að hafa heimild til að mismuna með þessum jákvæða hætti hinum yngri kynslóðum, sem eru að byggja og kaupa í fyrsta sinn húsnæði? Þá vil ég einnig, í tilefni af því að hæstv. ráðh. mun leggja áherslu á að málið verði afgreitt fyrir jól, spyrja að því, hvaða greinar það eru í frv. sem hann telur að öllu skipti fyrir húsbyggjendur og íbúðarkaupendur að verði afgreiddar fyrir áramót. Ég geri ekki ráð fyrir því að það sé frv. allt, vegna þess að það er ekki svo. Margt í frv. er þannig almenns eðlis að það skiptir ekki miklu þó að það yrði afgreitt eftir áramót. En hvað er það sem hæstv. ráðh. telur að skipti alveg sérstöku máli núna fyrir áramót, t.d. varðandi fjármögnun og þess háttar? Ég geri ráð fyrir að það geti átt við stjórnarandstöðuna yfirleitt og þm. yfirleitt, að ef ráðh. vill leggja áherslu á einhverjar sérstakar greinar sem geti skipt sköpum fyrir fjárhag húsbyggjenda á næsta ári, þá væri auðvitað hugsanlegt að taka þær út úr frv. og afgreiða þær þó að frv. í heild yrði ekki afgreitt fyrir jól á þeim stutta tíma sem eftir er af þinghaldinu. Ég tek undir spurningar hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um húsnæðissamvinnufélög. Hvar á það fólk að fá peninga sem hefur verið að stofna þau að undanförnu? Og mér þætti vænt um ef hæstv. ráðh. gæti látið útbúa lista yfir þær breytingar á húsnæðislögunum sem hafa orðið til eingöngu nú á undanförnum mánuðum til þess að hægt sé að átta sig á því að hve miklu leyti er hér um að ræða pólitískar áherslur núv. ríkisstj. og að hve miklu leyti er hér um að ræða arf frá liðinni tíð. Ég vil loks biðja hæstv. félmrh. að upplýsa: Hver er staða Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna gagnvart Seðlabankanum og ríkissjóði n.k. áramót? Það hlýtur að liggja þegar fyrir í einstökum atriðum.