Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil aðeins leyfa mér, út af því að einn þm. óskar eftir, að inn komi varamaður, vegna þess að hann sé í opinberum erindum, spyrjast fyrir um það hjá hæstv. forsrh. eða utanrrh. kannske öllu heldur, hver þessi opinberu erindi séu til útlanda, og ég held, að það sé ástæða til þess. Ég sá það í blöðunum, að þessi hv. þm. ætlaði sér að fara til Bretlands í sambandi við okkar landhelgismál en ég hélt, að við hefðum bæði ambassador og konsúla í Bretlandi, og er þá ástæða til þess að vita, hvort búið sé að taka upp nýja starfshætti í rn. að þessu leyti. Ég skal ekki hafa þessa fsp. lengri, en mig langaði til þess að fræðast um þetta.



Herra forseti. Ég hafði rætt um það við hæstv. utanrrh. í morgun og við hæstv. forseta nú rétt í fundarbyrjun, að ég hefði hug á því að bera fram í fundarbyrjun stutta fsp. til hæstv. utanrrh. Forseti gat þess við mig, að hann teldi eðlilegt, að áður en fsp. mín yrði borin upp, væru samþykktir þeir nýju varamenn, sem hér taka sæti. En fsp. mín er þannig: Eins og kunnugt er af blaðafréttum og myndum, er Jónas Árnason alþm. nýfarinn til Bretlands til þess að kynna málstað Íslands í landhelgismálinu. Það hefur vakið mikla athygli, að ferð þessi er að ýmsu leyti óvenjuleg. Hún hefst með myndatökum á hafnarbakkanum í Reykjavík, síðan ætlar alþm. að gera hvort tveggja, ræða við verkamenn og sjómenn á hafnarbökkunum í Grimsby og Hull og við lávarða í lávarðadeild brezka þingsins. Það er eflaust jafnauðvelt að láta ljósmynda sig á brezkum hafnarbökkum og íslenzkum, en Íslendingar munu ekki geta vænzt myndar af þm. í lávarðadeildinni, því að þar mun bannað að taka myndir. Nú er það alkunna, að það er í verkahring utanrrh. að kynna málstað Íslendinga í landhelgismálinu erlendis. Þess vegna er spurning mín til hæstv. utanrrh. þessi: Tók hann ákvörðun um þessa sendiferð? Ef svo er ekki, hver gerði það þá? Hafi hæstv. utanrrh. ekki tekið ákvörðun um ferðina, spyr ég, hvort hann hafi vitað um hana, áður en ákvörðun um hana var tekin. Ég vil í þessu sambandi taka skýrt fram, að ég er ekki með þessum orðum að kasta nokkurri rýrð á Jónas Árnason alþm. persónulega. Ég hef aldrei dregið dul á og geri ekki enn, að ég hef hinar mestu mætur á honum sem afbragðs rithöfundi og skáldi og met hann einnig mikils sem einstakling. Það er í engu ósamræmi við þessar skoðanir, þótt ég telji, að hann hafi tæplega til að bera þá þekkingu á landhelgismálinu, að hann sé æskilegur sem einn aðalkynnir þess á erlendum vettvangi. A. m. k. tel ég, að auðvelt sé að finna marga aðra, sem betur væru til þess fallnir. Mér er einnig mjög til efs, að þetta ferðalag verði til þess að styrkja íslenzkan málstað í Bretlandi og annars staðar. Það minnir of mikið á amerískan „show-business“ til þess að svo geti orðið. En flestir Íslendingar munu telja, að jafnmikilvægan málstað og hér er um að ræða eigi að kynna með öðrum,og alvarlegri hætti.



Herra forseti. Hv. 7. þm. Reykv. hafði sagt mér frá því, að hann mundi óska vitneskju um ferðalög Jónasar Árnasonar, sem hér hafa verið gerð að umtalsefni. Mér er mjög ljúft að veita bæði honum og hv. 1. þm. Reykv., svo og öllum hv. alþm. öðrum, upplýsingar um það, að þessi ferð Jónasar Árnasonar margumtöluð er farin til að kynna málstað okkar í landhelgismálinu og er farin með fullri vitund og samþykki mínu sem utanrrh. Málið var hins vegar ekki, að ég taldi, þannig vaxið, að ástæða væri til að ræða það á fundi ríkisstj. í heild. Má vera, að þeim hv. þm., sem hér hafa tekið til máls, finnist það óviðeigandi, að einn ráðh. geti ákveðið svona viðamikið ferðalag til útlanda, án þess að bera það undir ríkisstj. alla. En það verður þá því að taka. Ég hef engu við þetta að bæta öðru en því, að Jónas Árnason hefur áður farið til Bretlands svipaðra erinda. Það var þegar hann tók þátt í sjónvarpsþætti Magnúsar Magnússonar í Aberdeen, og ég hef beztu trú á því, að honum takist einnig núna að halda þannig á okkar spilum, að það verði málstað Íslands í landhelgismálinu til ávinnings.



Herra forseti. Ég hef ekki mörgu við að bæta öðru heldur en því, að mér sýnist vera farinn að verða nokkuð til málamynda sá þáttur stjórnarsamnings hæstv. ríkisstj., sem segir, að haft skuli samráð við stjórnarandstöðuna. En eins og kunnugt er, var sett á laggirnar nefnd, landhelgismálanefnd, þannig að í henni gæti ríkisstj. haft samráð bæði við þm. úr stjórnarliðinu og stjórnarandstöðunni. Og mér fyndist nú, að það mætti ekki minna vera, þegar til slíkrar farar sem þessarar er stofnað, en að þá væri rætt um það í þessari sérstöku nefnd, sem átti að vera til ráðuneytis, með hverjum hætti málstaður Íslands verði bezt kynntur. Hæstv. utanrrh. getur haft sína skoðun á því, að það verði bezt gert með slíkum aðferðum sem þessum, en það má vel vera, að aðrir hafi aðra skoðun á því, og ég tel, að hér sé mjög illa að farið af hálfu stjórnarinnar og hún sé búin að gleyma því samráði, sem hún ætlaði að hafa við stjórnarandstöðuna um landhelgismálið, því að ég veit ekki, hvað er langt síðan fundir hafa verið haldnir, og það er sjaldan talað við hana um það, hvað gera skuli.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. utanrrh. svar hans. Ég hef engu við þetta að bæta öðru en því, að það er einlæg og eindregin ósk mín, að hann hagi kynningu landhelgismálsins á erlendum vettvangi af meiri ábyrgðartilfinningu en hér hefur átt sér stað.



Herra forseti. Það eru heldur einkennilegar aths., sem hér hafa komið fram í tilefni af því, að einn alþm. hefur farið til Bretlands til þess að kynna þar málstað okkar í landhelgismálinu. Áður en hann hefur svo að segja tekið til starfa í þessum efnum, þá koma hér fram fullyrðingar um, að það þurfi að vinna að kynningunni með öðrum hætti en hér sé ætlað að vinna o. s. frv., og þannig er talað um þetta mál rétt eins og það hafi ekki komið fyrir áður, að neinn annar alþm. hafi talað um landhelgismálið eða kynnt landhelgismálið af okkar hálfu á erlendum vettvangi að undanförnu. Ég veit ekki betur en þessir tveir hv. þm. úr stjórnarandstöðunni, sem hér eru að spyrja, séu tiltölulega nýkomnir erlendis frá, þar sem þeir hafa verið að senda fréttir heim um það, að þeir hafi sérstaklega verið að kynna málstað Íslands í landhelgismálinu. Ég veit ekki betur en fjöldamargir þm. hafi við ýmis tækifæri á erlendum vettvangi verið að flytja ræður og láta tilkynna um það hér heima, að þeir hafi verið að kynna málstað Íslands í landhelgismálinu. En í þessu tilfelli liggur það fyrir, að brezkur þm., sem hér var staddur, velviljaður okkur í landhelgismálinu, hafði kvatt sér hljóðs einmitt um landhelgismálið í lávarðadeild brezka þingsins og hann hafði boðið Jónasi Árnasyni alþm. að vera viðstaddur þær umr., sem þar færu fram í lávarðadeildinni. Þegar þetta lá fyrir, þá þótti okkur, mér og utanrrh., einsýnt, að það væri aðeins eðlilegt að nota þetta tækifæri og fá Jónas Árnason til þess að ræða þar við fleiri aðila, sem við álítum, að geti gert okkur gagn á erlendum vettvangi í sambandi við þetta mál og það er meginástæðan fyrir því, að ákveðið var, að Jónas færi í þessa ferð. Jónas hefur áður, eins og hér hefur komið fram, bæði vestan hafs og austan, skýrt okkar málstað í landhelgismálinu og gert það með mestu prýði, og ég verð því að segja það, að aths. af hálfu forustumanna stjórnarandstöðunnar og það, sem þeir hafa sagt hér í tilefni af þessu, er í mesta máta ómaklegt og tilefnislaust með öllu. Og það er síður en svo til þess að veita okkur stuðning í landhelgismálinu að koma fyrir fram með aðdróttanir til þeirra, sem eru að reyna að vinna að framgangi málsins. Ég vildi aðeins, að þetta kæmi hér fram, að svona liggur í þessu máli, og hér er staðið að málinu fullkomlega á eðlilegan hátt, og ég ætla það, að ég eða aðrir, sem með þetta mál höfum að gera, þurfum ekki að spyrja forustumenn stjórnarandstöðunnar um leyfi í hvert skipti, sem við ræðum við erlenda aðila um þetta mál. Við höfum ekki gert kröfu til þess í ríkisstj., að þeir skriftuðu fyrir okkur í hvert skipti, sem þeir ræddu við erlenda menn um málið. Enda skil ég ekki, hvað slík vinnubrögð ættu að þýða í máli eins og þessu. Ég treysti því fyllilega, m. a. með tilliti til þess, sem áður hefur gerzt á erlendum vettvangi varðandi störf Jónasar Árnasonar í sambandi við þetta mál að þessi ferð hans verði okkur til gagns og geti ekki á neinn hátt orðið málstað okkar til tjóns. Það atriði út af fyrir sig, hvort einhver blöð hafi tekið myndir af manni við þetta eða hitt tækifærið og hvort hv. 7. þm. Reykv. getur glaðzt yfir því, að það muni þó ekki vera hægt að taka myndir af manni við eitthvert sérstakt tækifæri, það er svo önnur saga og skiptir í rauninni ekki máli í þessu efni.



Herra forseti. Ja, það komst upp um strákinn Tuma. En út af því, sem hæstv. sjútvrh. sagði, þá vil ég algerlega mótmæla því, að í mínum orðum hafi falizt nokkrar aðdróttanir í garð Jónasar Árnasonar. Ég spurðist fyrir um það, hvort það væri búið að taka upp nýjar vinnuaðferðir á vegum utanrrn. og utanríkisþjónustunnar og óskaði svars við því, en lét hitt liggja á milli hluta, hvort Jónas Árnason væri hæfur eða ekki hæfur til þeirra ferða, og ég kvartaði undan því í öðru lagi, að það væri gengið fram hjá því að hafa samráð við stjórnarandstöðuna, eins og mælt er fyrir í stjórnarsamningnum og nefnd var sett á laggirnar til þess að vinna að, þegar um er að ræða kynningu landhelgismálsins.

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 24. febr. 1972. Jónas Árnason, 5. þm. Vesturl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að sökum forfalla 1. varamanns Alþb. í Vesturlandskjördæmi taki 2. varamaður, Bjarnfríður Leósdóttir húsfrú, Akranesi, sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Gunnar Gíslason, forseti Nd.“ Frú Bjarnfríður Leósdóttir hefur áður setið á Alþ. Á þessu kjörtímabili, og býð ég hana velkomna til starfa. Þá hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 24. febr. 1972. Benedikt Gröndal, 8. landsk. þm., hefur í dag ritað mer á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður landsk. þm. Alþfl., Bragi Sigurjónsson útibússtjóri, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamannsins. Gunnar Gíslason, forseti Nd.“ Samkv. þessu ber að láta fara fram skoðun á kjörbréfi Braga Sigurjónssonar, og bið ég hv. kjörbréfanefnd að framkvæma þá skoðun. En áður en hún hefst, vil ég lesa hér annað bréf: „Reykjavík, 25. febr. 1972. Páll Þorsteinsson, 3. þm. Austf., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna sérstakra anna heima fyrir mun ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Tómas Árnason hrl., taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamannsins. Eggert G. Þorsteinsson, forseti Ed.“ Samkv. þessu ber einnig að láta fara fram skoðun á kjörbréfi Tómasar Árnasonar. Ég vil biðja hv. kjörbréfanefnd að framkvæma þá skoðun, og verður gefið 10 mínútna fundarhlé til þess. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman til að athuga þau tvö kjörbréf, sem henni voru fengin til athugunar. Það er í fyrsta lagi kjörbréf Braga Sigurjónssonar bankastjóra, sem hafði hlotið kosningu í 1. varauppbótarsæti Alþfl., og í öðru lagi kjörbréf Tómasar Árnasonar, sem hafði hlotið kosningu sem 1. varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi. Kjörbréfanefnd er sammála um að mæla með, að þessi kjörbréf verði samþykkt og kosningin metin gild.