Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég var ekki kominn á fund, þegar mál þetta var til 1. umr., en grg. frv. er svo ýtarleg, að ég sé ekki ástæðu til að flytja sérstaka framsögu um málið. Hinsvegar vil ég benda á, að allshn., sem flytur frv. samkv. ósk ríkisstj., hefir borið fram tvær brtt. á þskj. 80. Fyrri brtt. er við 2. málsgr. 2. gr., um það að fella niður orðin „og einstakra manna“, og stafar af því, að n. þótti við nánari athugun of langt gengið í því að leyfa rannsókn á birgðum eins og er í frv. upphaflega og leggur því til, að dómsúrskurð þurfi til slíkra rannsókna hjá einstökum mönnum. Síðari brtt. er um, að l. öðlist þegar gildi.

* Frsm. (Finnur Jónsson): Sjútvn. hefir ákveðið að flytja þetta frv. um breyt. á l. um dragnótaveiðar í landhelgi, og er þetta ekki stórvægileg breyt. á lögunum. Skv. frv-. getur ráðh. með reglugerð ákveðið um möskvastærð dragnóta, svo og um lágmarksstærð þess fiskjar, sem veiddur er í dragnót og fluttur í land til sölu eða haldið um borð í skipi. Þótti heppilegra að miða við lágmarksstærð fiskjar, en ekki lágmarksþyngd, svo sem gert er í l. Það hefir komið í ljós, að flutt hefir verið á land allmikið af fiski, sem betra hefði verið að sleppa í sjó, er hann hefir verið veiddur, eins og t.d. koli, sem er svo lífseigur, að hann getur lifað áfram, sé honum sleppt strax. Þá eru sett í frv. ákvæði um brot gegn l. þessum eða reglugerðum, sem kynnu að verða settar skv. þeim. Þar sem frv. þetta stefnir að því að vernda fiskstofninn, vænti ég, að það fái góðar undirtektir og að því verði vísað til 2. umr. Sjútvn. ætlar að flytja dálitla leiðréttingu á frv. við 2. umr. Vænti ég, að frv. fái góða afgreiðslu.

*Pétur Ottesen: Það hefir oft verið á það bent á undanförnum þingum, að slík ákvæði sem hér um ræðir væru lítil vörn gegn þeim hættum, sem stafa af dragnótaveiðum á fjörðum og flóum inni, enda virðist nú hafa komið í ljós, að t.d. ákvæði gildandi l. um lágmarksþyngd þess fiskjar, er flytja má í land, hefir ekki komið að liði, og á nú að hverfa frá því ákvæði og reyna að miða frekar við stærð fiskjarins. Ég er ekki í nokkrum vafa um það, að þótt þessi breyt. verði gerð, er hún gersamlega jafnhaldlaus, því að sannleikurinn er sá, að þegar einu sinni er búið að taka fiskinn á þilfar, er hans æfiskeiði lokið í langflestum tilfellum, hvort sem um er að ræða flatfisk eða annan. Hitt eru undantekningar, ef þessum örlitlu bröndum er sleppt strax með lítilsháttar lífsmarki, að þær tóri áfram. Um ákvæðið um möskvastærðina er svipað að segja; það kemur að sáralitlum notum, því að það er svo lítið, sem smýgur í gegn af fiski; það dregst saman í einn vöndul í vörpuna, sem í hana fer, og þannig verður dragnótaaðferðin til þess að tortíma öllu, sem í vörpuna kemur. Afleiðingin af þessu er svo skýr, enda hafa þeir fræðimenn okkar, sem áður litu svo á, að dragnótaveiði og jafnvel botnvörpuveiði gerðu lítið til þess að granda fiskstofninum, beygt sig fyrir reynslunni og hyggja, að til algerrar eyðileggingar stefni, enda hefir sumum fisktegundum, svo sem lúðu og ýsu, fækkað stórkostlega og er ekki hægt að setja þá fækkun í samband við neitt annað en botnvörpuveiðar og dragnótaveiðar. Þá má og gera ráð fyrir því, þar sem ekki er haft neitt eftirlit með þessu úti um land, að menn fari sínu fram þrátt fyrir alla lagabókstafi. Þetta er því ekki til neins annars en að blekkja sjáifan sig, að vera að setja þessi ákvæði í lög. Það eina, sem um er að ræða, er að takmarka þessar veiðar, ekki hvað sízt á þeim tímum, sem nú eru, þegar við sitjum meira einir að þessum veiðum en verið hefir. Er því sérstök ástæða einmitt nú að friða grunnmiðin með tilliti til framtíðarinnar. Ég vil skjóta því til hv. sjútvn., hvort hún vilji nú ekki snúa sér að því að gera einhverjar þær breyt., er að gagni mættu koma, í stað þess að vera að fikta við þennan hégóma, sem er til einskis gagns og einungis til þess að blekkja sjálfan sig.

* Frsm. (Finnur Jónsson): Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að ræða við hv. þm. Borgf. um gagnsemi eða skaðsemi dragnótaveiðanna. Almennur þingvilji liggur fyrir því, að dragnótaveiðum sé haldið áfram í sama horfi, og það er einnig almennur vilji fiskimanna. Hitt er annað mál, hvort ætti að taka inn í löggjöfina eftirlit með þessum málum. Það gæti vel komið til athugunar að setja sérstakan eftirlitsmann, til þess að hafa eftirlit með því, að ákvæðum l. og væntanlegrar reglugerðar um stærð fiskjar og minnstu möskvastærð sé fylgt. Ég held. að þetta eftirlit ætti ekki að þurfa að verða mjög dýrt, en ætti samt að geta komið að fullu gagni. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er aðallega flutt í þeim tilgangi að samræma l. við þá reglugerð, sem gefin hefir verið út um möskvstærð og lágmarksstærð fiskjar. Ef hv. þm. Borgf. vildi flytja till. um að auka eftirlitið, þá segi ég fyrir mitt leyti, án þess að hafa rætt um það við meðnm. mína, að ég mundi með ánægju taka það til athugunar í sjútvn.

* Frsm. (Gísli Sveinsson): Það er líkt ástatt um þetta frv. eins og hitt (frv. til bifreiðalaga), að það er samið og flutt samkv. beiðni dómsmrh. Ég vil taka það fram, af því að hér er um nýmæli að ræða, að nm. eru óbundnir um einstök atriði frv. Þetta frv. er að öllu leyti samið af vegamálastjóra og grg. einnig. Því er ekki að neita, að þetta frv. inniheldur að miklu leyti ný ákvæði, sem hér eru óþekkt áður, en eru mjög þekkt og umrædd annarstaðar í Evrópu. En það, sem allir munu telja nauðsynlegt, er, að til séu nokkrar reglur um almenna umferð. Þau ákvæði, sem hingað til hafa gilt, hafa falizt í vegal. og bifreiðal., og við það hefir verið látið sitja. En þegar kom til greina að semja þetta frv., þá var um tvennt að velja: Annaðhvort að láta þessi eldri ákvæði halda sér og skírskota síðan til þess, að ráðuneytið gæfi út sérstaka reglugerð, eða þá hitt, að taka öll höfuðákvæðin út úr vegal. og bifreiðal. og bæta við því, sem þörf krefði, og gera það síðan að l., svo að við mætti hlíta, en að reglugerð yrði svo sett um smærri atriði og til nákvæmari skýringar. Mér þykir ekki þörf á þessu stigi málsins að fara út í frv. í öllum atriðum, heldur vil ég benda hv. þm. á, að það, sem einkum er átt við, þegar talað er um nýmæli, er það, hvernig menn skuli haga umferð sinni og akstri. Hér á landi hefir hingað til verið svokölluð vinstri handar umferð eða vinstri handar akstur, því að vanalega er miðað við akstur bifreiða eða annara umferðartækja, sem eru á hjólum. Þetta hefir verið svo einnig í nokkrum öðrum löndum, en þeim fer nú fækkandi. Nú er svo komið, að í allri Evrópu, a. m. k. í þeim löndum, sem nokkru skipta okkur, eru ekki eftir með vinstri handar akstur nema Svíþjóð og Bretland. Um Svíþjóð er það að segja, að þar hafa þessi mál verið rædd um árabil, og eru þau nú komin á þann rekspöl, að búast má við, að bráðlega verði tekinn upp hægri handar akstur. Þá mundi aðeins vera eftir Bretland, og geta menn með nokkrum rétti sagt, að það standi okkur nokkru nær en önnur lönd, og gætum við því látið okkur lynda vinstri handar aksturinn. Athugandi er þó, að þar í landi hefir ekki verið mikið um breyt. að ræða nú á síðari tímum. En þar sem hægri handar aksturinn er nú kominn á svo að segja um allt meginland Evrópu, og gera má ráð fyrir, að Íslendingar haldi áfram að ferðast þangað mikið, þá hefir það mikla þýðingu, að samræmi sé í þessum reglum. Hér getur einnig verið um einskonar lífsnauðsyn að ræða, þar sem svo mikil hætta getur stafað af því, að einstök lönd taki sig út úr, að við það verður ekki unað. Hér hefir verið lagt til í þessu frv., að hægri handar umferð yrði hafin hér á landi og hægri handar akstur lögleiddur, og þýðir það, að allur akstur fer fram eftir þeirri reglu og einnig umferð á gönguskeiði eftir torgum eða gangstéttum. En reglan brjálast ofurlítið við það, að gangandi menn, sem eiga að ganga á móti umferðarstraumnum, þeir eiga að ganga beint á móti komandi akstri, þannig að þeir halda sér á vinstri brún vegarins og víkja alveg út á vegarbrún. En þetta er gert í þeim löndum, sem hafa tekið upp hægri handar regluna, til þess að engin hætta sé á því, að gangandi menn eigi á eftir sér nokkurs von, sem þeim gæti stafað miski af. Með þessu fyrirkomulagi stafar gangandi mönnum minni hætta af umferðinni, sem á eftir þeim fer. Þetta er nákvæmlega tekið fram í ákvæðum frv. En til viðbótar við þessar skýringar skal ég geta þess, af því að nokkur straumur þykir sem nú muni liggja frá Íslandi til Norður-Ameríku, að þar hefir verið tekinn upp hægri handar akstur, og einnig í Bandaríkjunum, Kanada, Mexiko og fleiri löndum. M. ö. o., að ef tekin yrðu upp aukin viðskipti við þessi lönd, þá væri mjög hagkvæmt að lögleiða þær reglur, sem hér er lagt til í þessu frv. Ég ætla þá ekki að hafa þessi orð fleiri, en vil leyfa mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr., en tel ekki þörf á að því verði vísað til n.

*Bjarni Ásgeirsson: Þessi lagabálkur er nýkominn fram, og hefir því gefizt lítill tími til athugunar. Ég vildi þó láta í ljós mitt álit um það, að tekinn yrði upp hægri akstur í staðinn fyrir vinstri. Ég álít, að það sé alveg óþarft að fara að breyta til í þessu efni. Mér finnst mestu skipta, að aksturinn sé eðlilegur. Vinstri aksturinn er orðinn okkur mjög eðlilegur og tamur, og býst ég við, að það stafi bæði af venju og sömuleiðis af því, að okkur er ákaflega eiginlegt að víkja til vinstri. Ég sé þess vegna enga ástæðu til þess að fara að breyta til. Það hagar allt öðruvísi til þar, sem svo að segja daglega er ekið yfir landamæri og það getur valdið miklum truflunum, ef akstursreglur eru ekki í samræmi. Þetta kemur ekki til greina hjá okkur. En jafnvel þó að einstakir menn hér heima taki sig upp með bifreiðar sínar og ferðist í þeim erlendis, þá eru þeir ekki of góðir til þess að setja sig inn í umferðarreglur þess lands, sem þeir ferðast um. Eins er með þá, sem ferðast hingað og aka hér bifreiðum sínum; þeir geta sett sig inn í umferðarreglurnar hér. Meðan England og Svíþjóð halda uppi vinstri akstri, sé ég enga ástæðu til þess fyrir okkur að fara að taka upp hægri handar umferð. Það væri miklu meiri ástæða til þess fyrir Svíþjóð heldur en fyrir okkur, og ég geri ráð fyrir, að það verði langur tími, sem líður, þangað til Englendingar taka upp hægri akstur. Ég sé ekki, að það sé nein þörf fyrir okkur að vera að „despendera“ af Dönum í þessu tilfelli, og ég sé ekki, að það geri neitt til, þó að við höldum vinstri akstri. Hann er kominn inn í okkur, og jafnvel þó að einhverstaðar suður í Evrópu sé hægri akstur, þá held ég, að við getum haldið okkar reglu eins og áður.

*Sigurður Kristjánsson: Ég vil taka undir það, sem hv. þm. Mýr. sagði. Ég tel það alveg þarflaust að vera að breyta þessu atriði í umferðarreglunum, að menn skuli víkja til hægri í stað vinstri. Það er kannske rétt að gera sér grein fyrir því, af hverju þessi regla skapaðist, að menn skyldu víkja til vinstri. Það kann að vera, að við höfum verið að herma eftir Englendingum, en ég held, að áður en þessi regla varð til hafi menn vikið til vinstri. Það er mönnum eðlilegt að víkja til vinstri, og það er að mörgu leyti öruggara að hafa umferðina hægra megin við sig, til þess að geta haft hægri höndina á þeim hlut, sem hætta kann að stafa af. Þetta kemur ekki að verulegu gagni, þar sem um svo þung og hraðamikil farartæki er að ræða eins og bifreiðar. En það virðist þó, að eðlilegt sé, að sama reglan gildi, hvort sem um er að ræða gangandi mann, hest, hestvagn eða bifreið. Ég geri ráð fyrir, að það, sem vakir fyrir með þessari breyt., sé það, að verða í meira samræmi við aðrar þjóðir. En það er vert að athuga það, eins og hv. þm. Mýr. tók fram, að við eigum þess engan kost að aka hér yfir nein landamæri. Og ef menn eru erlendis og hafa þar akstur, þá verða þeir að setja sig inn í þær umferðarreglur, sem gilda í hverju landi. Við búum einna næst Bretlandi og þar tíðkast vinstri akstur, en förum við til Norðurlanda, þá lendum við í hægri akstri. Það er því vitanlegt, að hver sá, sem kann að aka erlendis, hann verður bara að þekkja, hvaða reglur gilda í hverju landi. Einnig verða þeir útlendingar, sem hingað koma í því skyni að aka um landið, að gæta hins sama. Ég er ekki í neinum vafa um það, að mönnum verður ótamt að breyta um, og það er alveg óhugsandi annað en að slys muni af því leiða. En auk þess sýnist mér það hálfkátlegt, þegar sagt er, að menn skuli halda sér á vinstri brún akbrautarinnar, rétt eins og þeir eigi að halda sér þar dauðahaldi. Annars býst ég við því, að ég og fleiri hv. þm. muni koma fram með brtt. við síðari umr.

* Forsrh. (Hermann Jónasson): Þessi breyt., sem hér er farið fram á, að breytt verði vinstri akstri í hægri akstur, er vitanlega stórvægileg breyt. En ég hefi samt sem áður, eftir talsverða yfirvegun, ekki hikað við það að verða vegamálastjóra sammála um það, að við eigum að ráðast í þessa breyt. nú. Þegar talað er um það, hvort kunni að vera betra, að víkja til vinstri eða hægri, þá verður að álíta, að hvorttveggja sé jafnöruggt, eftir að menn hafa vanizt því. Þeir, sem ekið hafa bifreiðum þar, sem hægri akstur er, komast að þeirri niðurstöðu, að hann er alveg jafnöruggur eins og vinstri aksturinn. Það er þess vegna frekar tilviljun, að tekin voru upp í vegal. íslenzku, 1905 að mig minnir, ákvæði um það, að víkja skyldi til vinstri. Sem ástæðu fyrir því, að vinstri reglan var tekin upp, hefi ég heyrt nefnt, að kvenfólki, sem reið í söðli, stafaði hætta af hægri umferð. Ég hefi heyrt, að þetta hafi verið mjög um deilt atriði hér á þinginu á sínum tíma, og var það eðlilegt, því að þetta var mjög verulegt atriði í þá daga. En eins og við vitum, þá gildir vinstri reglan ekki nema í tveim löndum Evrópu. Það hefir mikið verið gert að því nú á seinni árum af Þjóðabandalaginu, að koma því til vegar, að hægri umferð yrði tekin upp í öllum löndum. Þetta mál hefir verið mikið rætt í Svíþjóð nú á seinni árum, að tekinn yrði upp hægri akstur. En þegar þetta mál var til rannsóknar fyrir fjórum árum, þá kom í ljós, að það kostaði 4 millj. kr. að breyt. umferðarreglunum. Nú er talið, að það myndi kosta allt að 18 millj. kr., en samt er talið mjög líklegt, að í það hefði verið ráðizt nú alveg á næstunni, ef styrjöldin hefði ekki brotizt út. Á seinni árum hefir það farið mjög í vöxt, að Íslendingar, sem ferðazt hafa til útlanda, taki með sér vagna sína og ferðist á þeim um Evrópu, þar sem gagnstæðar umferðarreglur gilda. Hefir þá komið í ljós, að það er mjög óþægilegt að hafa ekki vanizt hægri umferð. Auk þess hefir farið mjög í vöxt, að útlendingar koma hingað á bifreiðum sínum til þess að ferðast sér til ánægju. Það er þess vegna mikilsvert atriði, ef við eigum að gera okkur vonir um, að Ísland verði ferðamannaland, að koma á hægri umferð.

Það eru mest Englendingar, sem ferðast hingað

. Það eru ekki mest Englendingar, sem koma hingað til að ferðast um landið; þeir dvelja mest við laxveiðiár. Það eru ýmissa annara þjóða menn, sem koma hingað til að ferðast um landið á bílum. Í því er engin framtíð, að Ísland sé ferðamannaland með þeim hætti, sem verið hefir hingað til, að menn komi á stórum skipum og dvelji hér einn eða tvo daga. Framtíðarlausn á því máli, að Ísland verði ferðamannaland, verður einungis með því móti, að menn komi til landsins til að dvelja hér lengri tíma með sín nauðsynlegu farartæki. Með því móti einu getur Ísland að mínu áliti orðið ferðamannaland, svo að við getum nokkrar verulegar tekjur af því haft. Með tilliti til þessa er eðlilegt, að við höfum þær sömu umferðarreglur, sem víðast tíðkast í öðrum löndum. Það eru allar líkur til þess, að þær þjóðir, sem ennþá hafa vinstri umferð, breyti til og taki upp hægri umferð. Ég álít, að af þessari breyt. verði engin slysahætta. Það er gert ráð fyrir, að l. gangi í gildi 1. janúar. Og það er gert ráð fyrir því samkv. þeirri reynslu, sem fyrir hendi er í því efni, þar sem þessu hefir verið breytt, að slysahætta sé minnst á þeim tíma. Og það er ætlazt til þess, að menn geti vanizt því smátt og smátt, þannig að með vorinu geti menn verið búnir að fá nægilega æfingu í umferðarreglunum, þegar umferðin eykst aftur á vegum úti. Enn er það ótalið, sem ekki er hægt að komast hjá að benda á, að þegar gerð eru vegamerki og allt viðvíkjandi umferð og umferðartækni, sem framleitt er, þá er það álit framleitt fyrst og fremst með tilliti til þess, að umferð sé til hægri. Þess vegna er það, að það á að vera tvímælalaust til hægðarauka fyrir okkur að vera í tölu þeirra, sem hafa hægri akstur - þeirra þjóða, sem fylgja almennu reglunni, en ekki undantekningunni. Af þessum ástæðum hefi ég talið það tvímælalaust rétt, að við ættum að breyta til eins og gert er ráð fyrir í þessu frv. Það er betra að hafa sömu umferðarreglur og þjóðir yfirleitt hafa í öðrum löndum, bæði vegna þess, að þeir, sem fara héðan til útlanda, hafa af því hægðarauka, og einnig hafa þeir „túristar“, sem hingað koma, hægðarauka af því. Í þriðja lagi af því, sem ég gat um áðan, að framleiðsla tækja þeirra, sem lúta að umferð, er miðuð við hægri umferð. Í fjórða lagi af því, að það kostar ekkert nú að breyta þessu, en það getur kostað töluvert síðar. Af þessum ástæðum álit ég, að við eigum ekki að halda áfram vinstri akstri. Það er enginn ábati að halda honum, tekur okkur hálft ár að breyta til og venja okkur af honum, en margt bendir á, að við ættum að sleppa honum. Og það er enginn vafi á því, að Svíar, sem hafa haldið í þessa sömu reglu og við, að hafa vinstri umferð, hefðu fyrir löngu verið búnir að breyta til og taka upp hægri umferð, ef það kostaði þá ekki eins mikið og það mun gera, að ég nú ekki tali um, ef það kostaði þá ekkert, eins og hægt er að segja um okkur. Ég mæli þess vegna með samþykkt þessa frv. eins og það er.

* Frsm. (Gísli Sveinsson): Ég tel óþarft að lengja umr. mikið um þetta mál á þessu stigi þess og hefi í sjálfu sér ekki miklu við ræðu hæstv. forsrh. að bæta. Til andmæla þessu frv. hafa nú staðið upp tveir hv. þm. hér í hv. d., þeir þm. Mýr. og 6. þm. Reykv., - og sá síðarnefndi er þá einnig búinn að segja um það sitt síðasta orð og farinn burt úr d. Þetta mál getur kannske nokkuð orkað tvímælis. Óþarft er þó að taka því svo sem það sé eitthvert ódæði, sem hér sé verið að bera fram, því að þessir hv. þm., sem stóðu hér upp áðan til andmæla frv., hafa engan tíma haft, eins og þeir líka sjálfir sögðu, til þess að kynna sér málið. Þetta mál snertir hina afturhaldssamari þætti í sálarlífi þessara manna óþarflega mikið. Vil ég þó ekki með mínum orðum binda samvizku þeirra eða annara manna í þessu máli, því að þetta er í raun og veru ekki svo voveiflegt mál eins og þeir ímynda sér. T. d. liggja fyrir því góð rök og umsagnir, að þar, sem þessi breyt. hefir verið gerð á umferðinni, hafa menn vanizt henni ótrúlega fljótt, svo fljótt sem menn gátu ekki ímyndað sér fyrir fram. Á nokkrum klukkutímum átta menn sig á þessu með nokkrum undirbúningi, svo að ekki skeikar upp frá því. Í Austurríki var vinstri akstur áður en það var sameinað Þýzkalandi. Þá var gerður nokkur undirbúningur undir að hefja breyt. á þessu á næturþeli. Og af þeim, sem með völdin fara þar, er talið, að engin slys hafi orðið af þessu, því að við talningu slysa kom í ljós, að þau voru alls ekki fleiri fyrst eftir að þessi breyt. var gerð heldur en ella. Það getur nú verið, að einhverjir væru hér á landi, sem væru tornæmari og gætu ekki skilið þetta, heldur álpuðust öfugt við umferðarreglurnar og breyttu ekki til, þó að umferðarreglunum væri breytt. En ég get ekki búizt við, að það yrði mikið um slíkt, því að þeir, sem farið hafa héðan til útlanda og verið þar, sem hægri umferð er, hafa vanizt henni fljótt. Maðurinn er ekkert annað en vani, og allt hans far er háð umhverfinu. Menn venja sig fljótt við hvað eina, einkum þegar það kemur fram með þeirri áherzlu, sem krefur, að maður taki fullt tillit til þess sjálfs manns vegna. Ég skal geta þess, að Svíþjóð er í þann veginn að breyta til um umferðarreglur hjá sér. Það eina, sem hamlar þeirri breyt. nú, er það, að það mundi verða gífurlega mikill kostnaður við það. Og þó að Svíar bíði ekki nema 2 ár enn með að breyta þessu, þá mun kostnaðurinn við það tvöfaldast. Og þessu hefði nú þegar verið komið fram í Svíþjóð, ef ekki hefðu önnur mál hindrað það. Það er athugandi, hvort við í þessu efni eigum að haga okkur eftir Evrópu nærri því allri, en ekki Austur-Evrópu, sem má telja helzt Rússland og Balkanlöndin. Okkur koma vitanlega hin ríkin meira við. Vesturheimur er einnig með hægri umferð. Þetta frv. hefir verið borið undir fleiri aðila, sem má nokkurt mark á taka, svo sem lögreglustjóra þessa bæjar, því að því er ekki að neita, að breyt. á umferðarreglum áhrærir ekki hvað sízt bæina og grennd þeirra. Allur akstur er þar varhugaverðari en úti á landi. Lögreglustjóri Reykjavíkur telur, að það eigi að breyta til í þessu efni og að sjálfsagt sé að gera það meðan kostnaður við það er svo sem enginn, eins og vikið hefir verið að. Fleiri hafa hér verið til kvaddir til álita og umsagnar í málinu, sem sjálfsagt má fulltreysta, að hafi eins mikið og enda meira vit á því en þeir hv. þm., sem nú í fyrsta sinn hafa séð málið á þessum fundi. Nú mega hv. þm. ekki halda, að þeir fái að bragði því um þokað að breyta því í þessu máli, sem margir menn hafa talið réttast, og verður það, sem kemur fram til andmæla gegn málinu, að vera eins vel rökstutt og það, sem fram er borið því til framgangs, ef það á að verða tekið til greina.

*Bjarni Ásgeirsson: Það, sem ég sagði og hv. síðasti ræðumaður var að reyna að vitna í, var, að ekki væri hægt að átta sig á einstökum atriðum þessa frv. við fyrsta yfirlestur og í fljótu bragði. En hitt var ekki meining mín, að segja neitt í þá átt, að ekki væri fljótlegt að átta sig á hlutum eins og muninum á hægri og vinstri. Það má deila um það, hvorir okkar séu afturhaldssamari, hv. þm. V.-Sk. eða ég og hv. þm. V.-Húnv. Það er a. m. k. talið frekar afturhaldsmerki, að fara frekar til hægri en vinstri. Að menn séu svo tornæmir, að þeir geti ekki lært hægri akstur, nær auðvitað ekki nokkurri átt. Ég ímynda mér, að það sé svo fljótlært, að þeir fáu menn, sem skreppa með bíl sinn til útlanda, geti mjög fljótt áttað sig á því, svo að ekki valdi verulegum truflunum, þó að þeir hafi vanizt öðru. Tornæmi kemur hér ekki til greina. Mér finnst eðlilegt, að í Svíþjóð sé lögð á það nokkur áherzla, að breytt verði til og tekinn upp hægri akstur, þar sem landið er umkringt af hægri akstri í öllum löndunum í kring. En slíku er ekki til að dreifa hér. Við erum heimur út af fyrir okkur í þessu efni og þurfum ekki að taka tillit til annara en sjálfra okkar um umferðarreglur. En eigi á annað borð að taka tillit til útlendra manna, sem hingað koma, og gera þeim hægara fyrir um að læra þær reglur, sem hér eru fyrir akstri, þá eigum við fyrst og fremst að taka tillit til Englendinga, því að langflestir þeir menn, sem koma hingað með bíla sína til að aka þeim um landið, eru Englendingar. Það mælir með því að halda við þann akstur, sem við höfum. Hér hafa nú verið flutt fram öll rök, sem hægt er að færa fram fyrir því að breyta hér til og taka upp hægri akstur, en ekkert af þeim hefir getað sannfært mig um, að þetta mál sé annað en hálfgerð fordild.

* Frsm. (Gísli Sveinsson): Eins og tekið er fram í grg. frv., er það flutt eftir beiðni hæstv. dómsmrh. Þess er að geta, að vegamálastjóri hefir yfirfarið frv. vandlega og samið skýringar þær, sem grg. getur um. Þetta frv. hefir áður komið fyrir Alþ. og er svo glögglega skýrt í grg., að óþarfi er að rifja það upp nú sérstaklega. Eins og hv. dm. muna, var fyrir nokkrum árum flutt frv. til bifreiðalaga, en meðferð þess náði ekki lengra en svo, að það dagaði uppi, og lá það síðan niðri um stutt árabil. Frv. var svo síðast flutt á þinginu 1938 af samgmn. Ed., en komst þá aðeins til 2. umr. í d. Nú er frv. komið fyrir Alþ. í þriðja skipti, og hefir það verið yfirfarið af þeim aðilum, sem geta komið til greina að eiga nokkru um það að ráða. Ég tel þessar breyt., sem hér er farið fram á, allar til bóta, og tel svo frá þeim gengið, að þær megi lögleiða bæði hvað snertir efni og form. Nú vil ég fyrir hönd samgmn. leggja til, að frv. nái fram að ganga, en tel ekki þörf á, að það fari aftur til n.

* Flm. (Haraldur Guðmundsson): Þetta frv. er, eins og í grg. segir, flutt eftir ósk stjórnar lífeyrissjóðs ljósmæðra. Það hefir komið í ljós við framkvæmd og athugun l., að nauðsynlegt er að breyta nú þegar nokkrum atriðum í þeim. Það, sem veldur mestu hér um, er, að þegar l. voru samþ., þá hefir þess ekki verið gætt, að eftirlaun þau, sem ljósmæðrum eru veitt samkv. fjárl., eru greidd með 25% dýrtíðaruppbót. Ennfremur hefir eftir að l. voru sett fjölgað mikið þeim ljósmæðrum, sem njóta eiga eftirlauna eftir fjárl. Af þessu leiðir það, að liðurinn, sem ætlaður er til lífeyrissjóðs ljósmæðra á fjárl., getur ekki fullnægt þessum launagreiðslum. Að öðru leyti get ég látið nægja að vísa til grg. frv. Vil ég svo leyfa mér að leggja til, að frv. verði að lokinni umr. vísað til allshn.

1) HG: Af því að þessi fyrirspurn mun vera borin fram á öðrum vettvangi, og ég tel það nægilegt, segi ég nei.