Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ég vil vekja athygli hv. alþm. á því að þingmannasendinefnd frá Dúmunni, rússneska þinginu, undir forustu Pjotr Romanovs, varaforseta þingsins, er stödd nú á þingpöllum. Sendinefndin er stödd hér á landi í boði Alþingis. Ég vil fyrir hönd Alþingis bjóða varaforseta rússnesku Dúmunnar, Pjotr Romanov, þá þingmenn sem með honum eru og fylgdarlið velkomin í Alþingishúsið og vænti þess að för þeirra til Íslands verði til þess að styrkja þau góðu tengsl sem eru á milli Alþingis og rússnesku Dúmunnar. Ég vil biðja hv. þm. að votta hinum rússnesku gestum og rússnesku þjóðinni vináttu og virðingu með því að rísa úr sætum. --- 
            

Herra forseti. Ég mæli fyrir till. til þál. um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan hljóðar svo: ,,Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 2. maí 2002 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til septemberloka.`` Tillagan skýrir sig sjálf.

Herra forseti. Ég mótmæli harðlega að Alþingi samþykki þessi lög um ríkisábyrgð þar sem forsendur eru allar mjög vafasamar. Málið hefur ekki fengið þá athugun og skoðun sem tilefni er til. Efh.- og viðskn. var meinað að sjá viðskiptaáætlanir fyrirtækisins, meinað að fá upplýsingar um eignarhald á fyrirtækinu. Ekki voru kallaðir til óháðir aðilar til ráðgjafar um fjármál og vísindalega stöðu fyrirtækisins heldur einvörðungu hlustað á fulltrúa deCODE og aðila sem eru í hagsmunatengslum við fyrirtækið. Lögum um ríkis\-ábyrgð var vikið til hliðar, jafnræðissjónarmið að engu höfð. Herra forseti. Ég vænti þess að þeir alþingismenn sem kunna að vera persónulega hagsmunatengdir fyrirtækinu greiði ekki atkvæði, enda bryti slíkt í bág við lög og reglur. Ég leyfi mér að óska eftir því að fram fari nafnakall um málið.

Herra forseti. Sumir hv. þm. og fréttamenn hafa talað um þetta þingmál eins og hér sé verið að veita ábyrgðina sem um er rætt í málinu. Það er reyndar ekki svo. Hér er verið að veita heimild til þess að veita ábyrgð að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Við munum að sjálfsögðu setja öll eðlileg skilyrði áður en þessi ábyrgð kann að verða veitt. Ef það gerist, verður það þá og því aðeins gert að þetta mál leiði til heilla og framþróunar í íslensku þjóðfélagi. Það er mergurinn málsins. Til þess er farið af stað með þetta mál og út af engu öðru þrátt fyrir dylgjur um annað úr þingsal og þrátt fyrir frammíköll eins og frá hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni, varaforseta þingsins.

Herra forseti. Ég mómæli ríkisábyrgð til eins fyrirtækis í miklum áhætturekstri sem líkja má við fjárhættuspil þar sem hver fjögurra manna fjölskylda er skylduð til að hætta tæpum 300 þús. kr. Allar líkur eru á að frumvarpið gangi gegn þrígreiningu ríkisvaldsins, stjórnarskránni og samkeppnislögum. Ríkisbókhald hefur líka staðfest í dag að Íslensk erfðagreining skuldi ríkissjóði tæpar 100 millj. kr. sem eru í vanskilum en það gengur gegn ríkisábyrgðarlögum að veita slíku fyrirtæki ríkisábyrgð en þeim lögum hefur verið vikið til hliðar. Þetta er pilsfaldakapítalismi af verstu sort og ég hafna því að ríkisstjórnin tefli eina ferðina enn fram sérhagsmunum gegn almannahagsmunum.

Herra forseti. Samkvæmt lögum sem ekki eru orðin fimm ára gömul ákvað Alþingi að því aðeins mætti veita heimild til ábyrgðarskuldbindingar að Alþingi veitti samþykki sitt í hverju og einstöku tilviki. Það er því rétt og eðlileg málsmeðferð sem nú er að flytja sérstakt frv. um að veita slíka heimild. Það er í samræmi við þau lög og þær leikreglur sem Alþingi setti sjálft árið 1997. Í öðru lagi er hæstv. fjmrh., sem fær heimildina, bundinn af öðrum lögum sem Alþingi hefur sett, lögum um samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Alþingi hefur ákveðið að sá samningur hafi einnig forgang fram yfir önnur lög með þeim hætti að þau lög verða skýrð til samræmis við efni meginmáls EES-samningsins. Í þeim samningi eru mjög skýr ákvæði um það hvernig eigi að standa að því að veita ríkisstyrki og ríkisábyrgðir, ekki bara á Íslandi heldur á öllu Evrópska efnahagssvæðinu. Í þriðja lagi eru settar upp sérstakar stofnanir til að fylgjast með því að stjórnvöld sem fái heimildir til ábyrgðar hverju sinni fari að þeim leikreglum sem Alþingi Íslendinga hefur samþykkt. Það er því fullkomlega eðlilega að þessu máli staðið og ég vísa á bug öllum dylgjum um annað sem hér hafa komið fram í umræðunum, herra forseti.

Herra forseti. Stjórnvöld á Íslandi hafa í gegnum árin gripið til ýmissa aðgerða til að efla og treysta efnahagslíf landsins. Í þeim tilgangi hefur verið beitt ríkisábyrgðum eða sértækum aðgerðum af hálfu Alþingis. Í fersku minni er ábyrgðin til flugfélaganna svo halda mætti uppi flugi á milli landa og sértækir samningar við uppbyggingu áliðnaðar á Íslandi við Ísal svo eitthvað sé nefnt. Við beitum að þessu leyti svipuðum aðferðum og aðrar þjóðir og getum ekki skorið okkur úr. Íslensk erfðagreining er móðurskip líftækni á Íslandi og hyggur á lyfjaþróun á heimsmælikvarða. Þar vinna í dag um 600 manns og gætu orðið um 900 ef vel tekst til. Hér er nýtt tækifæri á ferðinni við að virkja íslenskt hugvit sem ekki má láta ganga sér úr greipum. Að ríkið komi að slíku er ekki óþekkt. Íslensk stjórnvöld hafa sýnt það síðustu tíu ár að ríkisábyrgðum hefur verið beitt af mikilli varfærni og aðeins þegar mikið liggur við og aðstæður hafa réttlætt slíkt. Þessi ríkisstjórn hefur sýnt það að fyrirtækjum í landinu er ekki mismunað og er ekki ástæða til að ætla að svo verði í þessu tilviki. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Það mál sem við greiðum nú atkvæði um er eitthvert ótrúlegasta mál sem fyrir þingið hefur komið. Þingmenn hafa ekki átt nokkurn möguleika á því að kynna sér málið í þaula og taka um það upplýsta ákvörðun. Hér er því í raun og veru verið að fara út í ákveðið fjárhættuspil sem ég tel mig ekki geta stutt. Ég get aðeins sagt það, virðulegi forseti, að ég sendi þeim góðar óskir sem fá þessa ábyrgð og vona að þetta gangi vel en af siðferðilegum ástæðum, virðulegi forseti, get ég ekki sagt annað en nei.

Herra forseti. Ríkisábyrgð til eins fyrirtækis í einum mesta áhætturekstri sem til er, lyfjaþróun, sem ekki hefur verið stunduð hér á landi í neinum mæli, gengur þvert á þá stefnu ríkisstjórnarinnar að hverfa frá sértækum aðgerðum og skapa atvinnurekstri almenn skilyrði sem gefið hefur mjög góða raun á liðnum áratug. Þessi ríkisábyrgð gengur líka þvert á þá reglu í fjárfestingum að menn eigi að gera það sem þeir kunna best og að áhætturekstur eigi að fjármagna með áhættufé. Vegna skorts á upplýsingum um áhættudreifingu og gjaldtökulíkur hef ég reynt að meta hreint huglægt þá áhættu sem hér er um að ræða og met hana ekki undir 60% að þessi ríkisábyrgð falli til. En ég vona vegna þjóðarinnar og starfsmanna þessa fyrirtækis að ekki komi til þess, enda væri það skellur fyrir hverja fjögurra manna fjölskyldu í landinu upp á 277 þús. kr. Ég vara eindregið við samþykkt þessa frv. og segi nei, herra forseti.

Herra forseti. Með samþykkt þessa frv. er verið að smíða stærsta axarskaft í sögu Alþingis. Almenningur hlýtur að verða uggandi um Íslands hag í höndum manna sem þannig deila og drottna. Þetta mál verður ekki látið liggja í láginni og því síður í þagnargildi, enda mun það vafalaust minna á sig óþyrmilega áður en líður. Herra forseti. Svar mitt við þessum fráleita málatilbúnaði er þvert nei.

Virðulegi forseti. Ég segi já við þessu frv. Ég tel að með því sé verið að vinna að því að byggja upp nýja starfsemi á þessu sviði á Íslandi, byggja upp klasa af þekkingu, gera það að verkum að margt fólk geti haslað sér völl í nýrri atvinnugrein, fólk sem vinnur í hálaunastörfum. Það er eftir miklu að slægjast fyrir land og þjóð. Vissulega er verið að taka áhættu en ég tel að hún sé ásættanleg. Þess vegna segi ég já.

Herra forseti. Hér er verið að veita hæstv. fjmrh. heimild til að gangast í 20 milljarða ábyrgð fyrir hönd íslenskra skattgreiðenda. Lögum um ríkisábyrgð er vikið til hliðar en í stað þeirra kemur svohljóðandi setning, með leyfi forseta: ,,Fjármálaráðherra veitir ábyrgðina að uppfylltum þeim skilyrðum sem hann metur gild.`` Þessi setning kemur í stað ríkisábyrgðarlaganna frá 1997. Ég segi nei.

Herra forseti. Þetta mál er ótrúlegt. Það veit enginn áhættuna. Það veit enginn ávinninginn. Það veit enginn hvort málið standist jafnræðisákvæði stjórnarskrár. Það veit enginn hvort málið standist samninginn um EES. Það fær enginn að vita um raunstöðu þess fyrirtækis sem ríkisábyrgðarinnar á að njóta. Það veit enginn hvort eða hvenær fjmrh. ætlar að nota þessa heimild Alþingis. Við skulum vona hið besta en vera viðbúin hinu versta. Ég hlýt að segja nei.

Hæstv. forseti. Með samþykkt stefnumótandi áætlunar í byggðamálum eru lagðar línur af hálfu Alþingis fyrir næstu fjögur ár. Það er verkefni ráðuneyta að fylgja málum eftir og koma í framkvæmd þeim áætlunum sem hér er kveðið á um. Það er enn fremur verkefni Alþingis að ákveða með fjárlögum hverju sinni fjárveitingar til þess að gera þessa áætlun að veruleika. Undirbúningur að byggðaáætlun var unninn af nefnd þar sem áttu sæti fulltrúar atvinnulífs, sveitarfélaga, atvinnuþróunarfélaga og Byggðastofnunar auk háskólarektors sem leiddi það starf. Ég bind vonir við þessa áætlun. Hún er metnaðarfull en jafnframt sett fram af miklum heiðarleika og raunsæi. Ég segi já.

Herra forseti. Byggðaáætlun er nú sett fram á hálfri A4-örk og nefnist þingsályktun. Þetta er e.t.v. ekki verra heldur en það sem samþykkt hefur verið undanfarið en hefur þó takmarkaðan rökstuðning. Niðurstaða byggðaáætlana fyrir Norðurland, Austfirði og Vestfirði hefur verið og er samdráttur en vöxtur á suðvesturhluta landsins. Allt þetta ber sterk áhrif hins vonda fiskveiðistjórnarkerfis. Þetta er húmbúkk sem ég styð ekki.

Herra forseti. Við greiðum nú atkvæði um stefnu í byggðamálum 2002--2005. Ég hef enga trú á áætlunum af þessum toga, enda samdar á skrifstofum, aðallega hér í Reykjavík, og ætti reynslan að hafa sýnt þeim trúuðu að svona áætlunargerð gerir ekki gagn, ekki hér á landi frekar en í Sovétríkjunum forðum. Sú áætlun sem við hér ræðum um er líka sérstaklega loftkennd. Mikilvægara væri að reyna að hemja útbreiðslu báknsins sem blæs út í höfuðborginni og sogar til sín fólk af landsbyggðinni. Nýjar stofnanir renna út af Alþingi eins og á færibandi, þar á meðal nokkrar í dag. Flestar eru staðsettar í Reykjavík og alltaf er málefnið gott. Nei, herra forseti. Við skulum láta landsbyggðina í friði og hætta að stjórna því fólki sem þar býr. Kannski nær það þá andanum. Ég sit hjá.

Virðulegi forseti. Þó að margar athyglisverðar ábendingar komi fram í þeirri tillögu sem hér er verið að afgreiða er ekki tekið á atvinnumálunum með nægilega afgerandi hætti, því sem mestu máli skiptir til þess að hægt sé að snúa við hinni neikvæðu byggðaþróun. Mér er því fyrirmunað að geta stutt þessa tillögu og sit þess vegna hjá.

Herra forseti. Hér er til afgreiðslu tillaga ríkisstjórnarinnar um stefnu í byggðamálum. Almennt orðuð tilmæli í 20 línum og hvergi hönd á neinu festandi. Það er þessi tillaga sem við erum að samþykkja núna. Þetta er auðvitað ekki boðlegt sem byggðaáætlun fyrir árin 2002--2005, hvorki fyrir fólkið í landinu né hið háa Alþingi. Samfylkingin mun því sitja hjá við afgreiðslu þessa málamyndagjörnings. Stjórnarflokkarnir verða sjálfir að bera ábyrgð á sínum málamiðlunum.

Herra forseti. Við greiðum nú atkvæði um stefnu í byggðamálum sem fram hefur komið að er upp á 20 línur. Hér er bæði hölt og lömuð ríkisstjórn að leggja fram byggðastefnu sína og skila verki, byggðastefnu í fimm stafliðum eins og fram hefur komið. Málsmeðferð stjórnarliða segir allt sem segja þarf um þetta mesta olnbogabarn núverandi ríkisstjórnarflokka, enda hefur hæstv. félmrh. sagt að hæstv. ríkisstjórn hafi gleymt landsbyggðinni. Ég er honum hjartanlega sammála. Jöfnun lífskjara er mikilvægasta byggðamálið í dag. Hér eru ekki stigin stór skref í átt til jöfnunar lífskjara. Nei, nei. Hér eru heldur ekki stigin stór skref til að jafna samkeppnisaðstöðu atvinnufyrirtækja á landsbyggðinni. Nei, nei. Og það eru ekki heldur stigin stór skref í að lækka stórhækkuð flutningsgjöld til og frá landsbyggðinni. Hér er aðeins stigið hænufet í byggðamálum. Hér gefur að líta moðsuðu stjórnarflokkanna sem er hvorki fugl né fiskur. Þetta er byggðastefna í skötulíki sagði einn stjórnarþingmaður í nótt og það fer vel á því, herra forseti, að byggðastefna sé rædd í skjóli myrkurs. Ég sit hjá.

Virðulegi forseti. Við erum öll sammála um það á hinu háa Alþingi að ástandið í byggðamálum sé eitt erfiðasta þjóðfélagsvandamál á Íslandi en það segir sína sögu að stefna í byggðamálum, síðari umr., fór fram á hinu háa Alþingi á örskömmum tíma síðustu nótt. Þetta eru algjörlega óásættanleg vinnubrögð. Margar hugmyndir í tillögunni eru góðar en þetta er allt saman óunnið, bæði í nefnd og hér á hinu háa Alþingi. Þess vegna munum við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði láta stjórnarmeirihlutann bera ábyrgð á þessari tillögu og við munum sitja hjá.

Herra forseti. Stefnunni í byggðamálum 2002--2005, þáltill. sem við ræddum í nótt, var lýst svo að hún væri hvorki fugl né fiskur. Hún væri í skötulíki. Mér finnst hún aðallega snúa út og suður og sérstaklega suður. Ég greiði ekki atkvæði.

Herra forseti. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð telur undirbúning málsins hafa verið mjög ábótavant og telur skorta verulega á fagleg rök fyrir þeim breytingum sem frv. felur í sér. Enginn rökstuðningur fylgir þeim fullyrðingum um að ætlunin sé að efla málaflokkinn með breytingunum heldur eru vísbendingar um að ekki verði neinum fjármunum til hans varið umfram það sem stofnanirnar sem um ræðir hafa haft úr að spila hingað til. Það er alveg fráleitt að taka málefni hreindýraráðs úr Héraði og færa undir miðstýrða stofnun í Reykjavík. Hreindýrin eru og verða á Austurlandi og þar eiga umsjón og verkefnin að vinnast. Herra forseti. Við lögðum fram rökstudda dagskrá um að vísa þessu frá. Hún hefur verið felld. Við munum greiða atkvæði gegn þessu frv.

Virðulegi forseti. Með nýrri Umhverfisstofnun er verið að sameina nokkrar stofnanir á sviði umhverfismála sem sinna stjórnsýslu. Með því næst fram einfaldari og skilvirkari stjórnsýsla. Bæði ég, forstöðumenn undirstofnananna sem hér er verið að sameina og fjöldi starfsmanna lítum svo á að hér sé um mikið tækifæri að ræða til að efla umhverfismál í landinu. Ég segi því já.

Herra forseti. Þetta frv. var afgreitt á mjög stuttum tíma bæði í hv. umhvn. og á hinu háa Alþingi. Umfjöllunin var ófullnægjandi og mörgum spurningum er enn ósvarað um markmið, skipulag, verkefni og almenna starfsemi hinnar nýju Umhverfisstofnunar. Málið er í stuttu máli sagt vanbúið og ótímabært. Samfylkingin segir nei.

Virðulegi forseti. Hér eru á ferðinni tilburðir til miðstýringar. Það er andstætt nútímahugsunarhætti í umhverfismálum að efna til miðstýrðra stofnana. Þetta er andstætt byggðastefnu og í grunninn hefur hæstv. ríkisstjórn nálgast þetta mál á skökkum forsendum. Í stað valddreifingar og þess að virkja einstaklinga og sveitarfélög er farið í miðstýrt apparat héðan frá höfuðborginni. Ég get ekki sætt mig við það og segi nei.

Herra forseti. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð efast um að frv. þetta verði til þess að efla náttúrustofurnar og telur skorta hin faglegu rök fyrir þeim breytingum sem það felur í sér. Frv. mætir mikilli andstöðu forsvarsmanna náttúrustofanna auk þess sem veigamiklar athugasemdir hafa komið fram frá Náttúrufræðistofnun Íslands og Náttúruvernd ríkisins. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð mun sitja hjá við atkvæðagreiðsluna. Við fluttum frávísunartillögu sem var felld en við munum sitja hjá við atkvæðagreiðsluna í heild.

Virðulegur forseti. Með því að samþykkja þetta frv. erum við að stíga skref í að efla náttúrustofurnar á landsbyggðinni. Ég mun beita mér fyrir því að það fari aukið fjármagn til þeirra. Umhvrn. mun gera samninga við náttúrustofurnar og það er ekki mikil andstaða við þetta frv. hjá náttúrustofunum. Við höfum gert breytingar á því til að að koma til móts við þau sjónarmið sem hafa komið fram við vinnslu málsins þannig að ég segi já.

Hæstv. forseti. Þetta mál er nú til umfjöllunar í annað sinn á hv. Alþingi og það hefur batnað frá því í fyrra. Við í Samfylkingunni höfum ákveðið að styðja málið og lögðum það til sem eigum sæti í umhvn. Ég tel að þær breytingar sem hafa verið gerðar á málinu séu til mikilla bóta. Ég tel að það sé skynsamlegt að sveitarfélögin hafi með þessar stofur að gera en ég lýsi áhyggjum mínum af framtíð þeirra vegna þess að þær eru of litlar og vanmáttugar eins og þær eru núna. Það þarf að skoða þessi mál betur.

Herra forseti. Með frumvarpinu er lagt til að embætti héraðslækna verði fellt niður. Færa á að mestu verkefni þeirra til yfirlækna heilsugæslustöðvanna í landinu. Með þessari breytingu er m.a. verið að leggja niður einu 100% embættislæknastöðuna á landsbyggðinni. Í stað þess að dreifa verkefnum heilbrrn. og landlæknisembættis út í héruð, þá er stefnt að enn frekari miðstýringu. Héraðslæknisembættin fengu aldrei það vægi í heilbrigðisþjónustunni sem þeim var ætlað og því er ljóst að tímabært var að endurskoða hlutverk þeirra. Í þá vinnu átti að fara í fullu samráði við héraðslækna og heilsugæsluna í stað þess að leggja embættið niður og yfirfæra bæði vinnu og kostnað á yfirlækna heilsugæslustöðvanna. Vinnuálag heilsugæslulækna virðist vera nóg og viðbótarverkefnum ekki á bætandi við núverandi ástand. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs viljum að unnið sé betur að þessu máli og leggjum því til að lögin taki ekki gildi fyrr en 1. janúar 2003. Að öðru leyti munum við sitja hjá við afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð styður að komið verði á gæðastýrðri sauðfjárframleiðslu en hefur aðrar hugmyndir um útfærslu en þær sem fram koma í frv. Gæðastýring í sauðfjárframleiðslu á að miða að vistvænni og lífrænni vottun framleiðslunnar og skila sér alla leið til neytenda. Frumvarpið er staðfesting á hluta sauðfjársamningsins og er því alfarið á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Mikil gagnrýni hefur komið fram á ýmsa þætti gæðastýringarinnar, svo og sjálfan sauðfjársamninginn og því munu þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs styðja að sauðfjársamningurinn verði tekinn upp nú þegar og stefnt verði að því að ljúka þeirri vinnu fyrir ágústlok og ákvæðum gæðastýringarinnar verði frestað um eitt ár. Að öðru leyti munum við sitja hjá við atkvæðagreiðsluna.

Herra forseti. Gæðastýring er góð þegar hún kemur frá grasrótinni, þegar hún kemur frá þeim sem vinna að málum. Gæðastýring er slæm þegar hún kemur að ofan og þegar henni er þrýst ofan í kokið á þeim sem eiga að vinna hana. Það er nauðsynlegt fyrir gæðastýringu að hún nái alveg til neytenda. Það gerir hún ekki hjá bændum. Hún nær bara að sláturhússdyrum. Það er ekkert samband á milli framleiðenda og neytenda í þessu gæðastýringarverkefni. Þess vegna er þetta fyrir fram dæmt til þess að mistakast. Þetta er ekkert annað en skriffinnska og vandræði fyrir bændur og á eftir að valda enn meiri fátækt hjá þeim bændum sem þegar eru verst settir. Ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Herra forseti. Þessi brtt. á þskj. 1438 er svohljóðandi: ,,Þrátt fyrir ákvæði 2. mgr. 38. gr. laganna skal takmörkunum á frjálsu framsali greiðslumarks ekki aflétt fyrr en endurskoðun sauðfjársamningsins er lokið og farið hefur fram úttekt á uppkaupum greiðslumarks með tilliti til dreifingar og búsetuskilyrða sauðfjárbænda.`` Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs telja að koma megi á framsali greiðslumarks milli bænda en rétt sé að skoða vel hvaða áhrif frjálst framsal getur haft á svæðisbundin búsetuskilyrði. Því þurfi að koma á framsalsreglum sem styrki svæðisbundna búsetu ekki síður en afkomu einstakra sauðfjárbænda.

Hæstv. forseti. Hér eru á ferðinni brtt. sem litlu máli skipta í því stóra máli sem hér er verið að fjalla um. Ég tel ástæðu til að Samfylkingin sitji hjá við þær. En það hefur komið fram áður að við ætlum að greiða atkvæði gegn þessu máli í heild og það munum við gera í lok atkvæðagreiðslunnar.

Virðulegur forseti. Allt ber að sama brunni. Allt fer á sömu lund. Stefnan er óbreytt, samdráttarstaðirnir visna, markaðsstaðirnir eflast. Þetta segi ég með vísan til skýrslu Þjóðhagsstofnunar um stjórn fiskveiða. Mannleg stjórn fiskveiða við Ísland er á villigötum. Menn sitja fastir í hinu mannlega þorskaneti, þ.e. fiskveiðistjórnarkerfinu sem er orðið afskræmi og óhugnaður ógeðfelldrar gróðahyggju sem vex eins og slímug forynja og bólgnar út á einum stað um leið og reynt er að setja á hana bönd á öðrum. Herra forseti. Ég hef áður sagt og segi enn: Fiskveiðistjórnarkerfið felur í sér allt sem er andstætt þeim gildum sanngirni og réttlætis sem ég þekki. Því hafna ég þessu máli.

Virðulegi forseti. Við hjá Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði munum greiða atkvæði gegn þessu máli. Hér er fylgt sömu stefnu en hert á fækkun og stækkun fyrirtækja með fyrirséðum afleiðingum, t.d. fyrir landsbyggðina. Það á að nota byggðakvóta í auknum mæli til þess að lina þjáningarnar meðan á hagræðingunni og fækkun og stækkun fyrirtækja stendur. Hér er uppi á borði málamyndagjaldtaka sem leysir engan vanda. Við hjá Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði vorum tilbúin að fara í vinnu við grundvallarbreytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu, gera það á löngum tíma þannig að ekki framkölluðust neinar kollsteypur. Af þessum sökum, virðulegi forseti, munum við greiða atkvæði á móti þessu máli og einnig öllum brtt.

Herra forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um brtt. sem við munum sitja hjá við en varðandi málið í heild sinni munum við greiða atkvæði gegn því. Núverandi kvótabraskskerfi gengur gegn hagsmunum fólksins í sjávarbyggðunum. Útgerðin ein fær úthlutun á veiðirétti. Sala veiðiréttarins á óveiddum fiski jafngildir sölu á atvinnuréttindum fólks og verðfellir eignir þess. Kvótakerfið er nú stagbætt eina ferðina enn þótt árangur þess sé enginn við uppbyggingu fiskstofna. Þessi niðurstaða stjórnarflokkanna sem hér mun brátt líta dagsins ljós á Alþingi veldur ósætti með þjóðinni en engri sátt.

Herra forseti. Með lögfestingu þessa frv. er formlega verið að setja á auðlindaskatt á íslenskan sjávarútveg. Það er mjög mikið óhappaverk. Það er bæði ranglátt og hættulegt. Þessi auðlindaskattur mun skerða samkeppnisstöðu fiskvinnslunnar í landinu, fiskvinnslunnar fyrst og fremst sem er burðarás landsbyggðarinnar. Hann mun skerða möguleika fiskvinnslunnar til þess að borga kaup. Það er fiskverkunarfólkið úti um landið sem fyrst og fremst mun borga þennan skatt. Það er mjög óheppilegt, það er mjög rangt, það er skelfilegt eins og landsbyggðin stendur í dag að við skulum vinna þetta óhæfuverk. Því mun ég greiða atkvæði gegn þessu frumvarpi. 

Herra forseti. Með lögfestingu þessa frv. er í fyrsta lagi verið að skipta um nafn á greiðslum útgerðarinnar og kalla þær veiðigjald. Það mun ekki slá ryki í augu almennings. Í öðru lagi er verið að hækka kvótaþakið svo einstaka útgerðir geti haft umráð yfir stærri hluta kvótans. Um það verður seint sátt. Í þriðja lagi er verið að auka svokallaðan byggðakvóta og festa í sessi. Það mun ekki auka réttlætið í kerfinu. Herra forseti. Samfylkingin er á móti þessu máli.

Herra forseti. Ég vona að mér hafi tekist með fyrri atkvæðaskýringu að setja orð mín í þann búning að tilfinningar og sársauki komi í ljós gagnvart þeim ósóma sem hefur gert suma að öreigum og aðra að auðkýfingum, þ.e. íslenska fiskveiðistjórnarkerfið. Öll framkvæmd þess er á hinn vesta veg þannig að ég greiði atkvæðí gegn og mun gera í hverju einasta máli sem ég á eftir að koma að varðandi fiskveiðistjórnarkerfið þangað til það hefur verið aflagt. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Árum saman hefur það verið gagnrýnt að ekki sé innheimt veiðigjald af sjávarútveginum. Með því frv. sem hér er verið að afgreiða er það tekið upp án þess að það íþyngi greininni um of. Það ber sannarlega að árétta að hættulegt er að þetta gjald verði hækkað með þeim hætti að það komi illa niður á greininni. Með þeirri aðferð sem hér er verið að leggja til er það hins vegar ekki gert. Því styð ég þetta mál.

Hæstv. forseti. Hér eru stjórnvöld að efna kosningaloforðin um sátt við þjóðina með tilraun til að festa þetta kerfi í sessi, þetta einokunarkerfi sem hefur verið í gildi. En málið mun verða áfram á dagskrá Alþingis. Næsta vetur verður tekið fyrir samkvæmt yfirlýsingum forsrh. þingmál um breytingu á stjórnarskránni og þá þurfa menn að ræða það hvort þetta biks sem menn eru að gera hér gengur upp við það að þjóðin eigi samkvæmt stjórnarskrá þessa auðlind. Það tel ég að fráleitt gerist. Þá þurfa menn að endurskoða þetta því að það getur varla verið að auðlind sem fest er í stjórnarskrá sem sameign þjóðarinnar sé úthlutað án þess að þar sé viðhaft jafnræði og réttlæti gagnvart þeim sem nýta hana.

Herra forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um frv. sem á að vera niðurstaða sátta en er ekki svo. Það verða engar sættir þó að þetta frumvarp taki gildi sem lög frá Alþingi. Það eykur á ósætti og það eykur það böl sem fiskveiðistjórnarkerfið í landinu hefur valdið íslenskum byggðum. Síðasta kvótaúthlutun fyrir nokkrum dögum undirstrikar það hvers konar skrípafyrirkomulag við búum við í íslenskum sjávarútvegi. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Efh.- og viðskn. gerir tillögu um það að þessi þáltill. verði samþykkt með tveim breytingum. Annars vegar er sú breyting lögð til að reynt verði að kanna umfang skattsvika og skattsniðgöngu eftir landsvæðum og í annan stað að verklok verði fyrir 1. júlí 2003.

Herra forseti. Ég samþykki þessa þáltill. í þeirri trú að skattsniðganga, sem ég hef aldrei heyrt fyrr, sé skattsvik og ekkert annað.