Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Finnur Jónsson Herra forseti. - Ég vildi aðeins skjóta því til n. þeirrar, sem fær þetta mál til meðferðar, hvort ekki mundi þörf á að setja sams konar reglur fyrir alla kaupstaðina. Ef þess er þörf í Reykjavík og á Akureyri, þá er það líka í hinum kaupstöðunum. Það er viðkunnanlegra að láta sömu reglur gilda í þessu efni alls staðar á landinu, því að þörfin er sú sama, hvar sem er.

Helgi Jónasson Herra forseti. - Ég skal ekki hafa mörg orð um þessa till., þar eð það var tekið hér fram í gær, sem ég vildi einkum sagt hafa. Enn fremur mun málið eiga að fara til n., sem ég á sæti í. Það eru nú um 30 ár síðan fyrst var farið að tala um endurbætur á þessum vegi, en ekkert hefur enn þá verið gert. Margar till. hafa komið fram, en lítið orðið úr framkvæmdum. Við búum enn við sama veginn og lagður var 1890. Fyrir 30 árum var vont að búa við þennan veg, en nú er það alls ófært. Það verður eitthvað að gera. Það hefur löngum verið mjög deilt um leiðina. Krýsuvíkurleiðin var í upphafi talin æskileg. Var af kunnugum fullyrt, að hún væri langbezta leiðin. 1936 kom fram álit, sem vegamálastjóri sendi samgöngumálan. Alþingis. Sú till. er ekki hliðholl þessari leið, Krýsuvík-Selvogur. Vegamálastjóri hefur alltaf haft ímugust á þessari leið af óskiljanlegum ástæðum. Þá átti að vera ófært að leggja veg þessa leið. Nú er þetta breytt. Nú er enginn vandi að leggja veginn, en nú er það snjórinn, sem á að gera þessa leið stöðugt ófæra. Kunnugir menn telja þessa leið fyrir allra hluta sakir hina beztu, m. a. af því, að hún liggur svo lágt og svo að segja á sjávarströndinni. Nú liggur hér fyrir till. um að veita til þessara framkvæmda 2 milljónir króna, og er þess að vænta, að verkinu verði lokið á 1–2 árum, því að við, sem þurfum að ferðast þessa leið, allir, sem við hana eiga að búa, vitum, að ófært er að draga framkvæmdir lengur, svo knýjandi er þörfin. Þess vegna kom það mér mjög á óvart, þegar ég sá till.hv. 2. þm. Árn., sem miðar að því að setja fleyg inn í málið og drepa því á dreif, eins og oft áður, þegar þessar samgöngubætur hafa verið til umr. En þessi hv.þm. hefur öðru hverju átt sæti á Alþ. síðan 1919. Nú kemur hann með hóp af mönnum, sem vilja þetta mál feigt, og keppir þannig að eyðileggingu þess með öllum ráðum. Það er mjög undarlegt, að þetta skuli vera starf hans þessa dagana, þegar kjósendur hans eru að safna undirskriftum undir áskorun um, að þessi vegur komist sem allra fyrst á. Hann gerði að vísu þá játningu í gær, að hann væri í raun og veru fylgjandi Krýsuvíkurveginum. Þó vil hann reyna að eyðileggja, að málið nái fram að ganga. Það er öllum ljóst, sem lesið hafa till. þessa hv.þm., að hún er til þess eins fram komin að eyðileggja málið, og ekki annars. Mig undrar þetta alvöruleysi hv.þm., þar sem hann veit, hvernig ástandið er og hvað þörfin er brýn. Hann segir, að búið sé í 30 ár að skipa nefndir og rökræða málið, en ekkert hafi verið gert enn þá til að leysa þetta mál, og enn þá leggur hann til, að ekkert verði gert. Hann segir að vísu, að það eigi að skipa 5 manna n., og hann talaði um það í gær, að hann hefði mikla trú á sérfræðingum í þessum efnum. Og þessi n. á að skila áliti eftir þrjá mánuði um þessar 12 eða 13 leiðir. Form. n. á svo að vera vegamálastjórinn, sem hefur haft þetta mál með höndum í áratug og aldrei getað gert neitt. Hann hefur staðið á móti Krýsuvíkurleiðinni eins og hann hefur séð sér fært, hann hefur haft málið til meðferðar öll þessi ár og hefði vel getað látið hrinda því áfram, og ég hef enga trú á því, að málið leysist, þó að skipuð verði nú 5 manna n., þar sem vegamálastjóri væri form. - Ég held, að ég þurfi ekki að taka fleira fram um þetta. Ég er ekki á móti því, að þessi till. gangi til n., þar sem ég vona, að hún fái hæfilega ráðningu.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. - Mér kemur það kynlega fyrir, þar sem hér liggur fyrir að ræða till. til þál. um „ákvörðun og framkvæmd gagngerðra samgöngubóta frá Rvík austur í Ölfus“, að hér skuli aðallega vera rætt um þáltill. á öðru þskj., um Krýsuvíkurveg. Þegar ég gerðist meðflm. að þessari till., var mér það ljóst, að þessi 60 km vegur milli Ölfusár og Reykjavíkur, sem nú er lagður, er orðinn það dýr, að það kostar 15 kr. að viðhalda hverjum metra, og þegar það er athugað, er það öllum ljóst, að það kemur ekki til greina að láta þennan veg tengja þessa tvo staði saman í því ástandi eða af þeirri gerð, sem hann er nú. Við flm. viljum því leita að lausn á því á hvern hátt megi fullnægja flutningaþörfinni á þessari leið í framtíðinni, þannig að þjóðfélagið geti undir risið, en til þess þarf að athuga þær leiðir, sem til greina geta komið, og hversu veginn skuli leggja. Hitt er svo allt annað mál, að hluta úr árinu verður þessi stutta leið ekki fær, og þá þarf að hafa öryggisveg. Þess vegna er það mál út af fyrir sig, hvort sá öryggisvegur skuli vera um Krýsuvík, en þessi till. snertir ekki það mál, hún snertir aðeins það, hvernig leysa eigi spursmálið um framtíðarveg milli Suðurlandsundirlendisins og Reykjavíkur, sem ekki sé of dýr í viðhaldi, en það verða allir malarvegir, sem um fer eins mikill þungaflutningur og milli Ölfuss og Reykjavíkur. Ég vildi láta athuga þetta í fyrra af sérfræðingum, það var þá fellt, og ég vil láta athuga þetta enn. Sumir menn hafa trú á Krýsuvíkurleiðinni og ýmsum öðrum, en mér nægir ekki að hafa trúna eina, ég vil að eitthvað sé gert og trúin byggist á staðreyndum. Það er vitað, að ýmsar kostnaðaráætlanir eru til um þessar leiðir, en þær kostnaðaráætlanir eru gerðar sitt árið um hverja leið, svo að engin af þeim er sambærileg. Ég flyt því þessa till. af því, að ég vil láta bera saman kostnaðaráætlanir, sem gerðar séu á sama tíma, og athuga síðan niðurstöðuna, svo að menn þurfi ekki lengur að lifa í trú, heldur í vissu um það, hver leiðin sé heppilegust.

Flm. (Eiríkur Einarsson) Það, sem ég vil nú bæta við ræðu mína í gær, eru einungis nokkur orð til andsvara þeim, sem síðan hafa tekið til máls um þessa till. Þá er fyrst að geta þess, að það, sem hv. 1. þm. Árn. sagði um till. og málefnið, er þannig, að ég finn enga ástæðu til að svara því, sérstaklega af því að hann talaði hófsamlega og af velvilja um málið, eins og vænta mátti af honum. Þá var það hv.þm. V.-Sk., sem ræddi hér nokkuð langt mál um till. Hann vitnaði til þess, sem stendur í grg.till., þar sem talað væri um vettlingatök, málið hefði verið rætt um 30 ára skeið o. s. frv., og ef ég man rétt, taldi hann, að hér væri verið að reka fleyg í málið, og hann hefur látið það í ljós, að þessi till. væri fram borin til þess að spilla fyrir till. um 2 millj. kr. framlag til Krýsuvíkurvegar. Ég tók það nú fram í gær, að þetta væri ekki ætlunin, og þó að menn eins og hv. 1. þm. Rang. vilji brýna gáfurnar og finna einhver rök fyrir því, að ég sé þarna allur af illum vilja gerður, þá er ég hræddur um, að ekki bíti hjá honum. Það er athugandi í þessu sambandi, að frá því fyrst var farið að ræða um nauðsyn umbóta á samgönguleiðinni milli Reykjavíkur og Suðurlandsundirlendisins, hefur alltaf verið talað um að miða við fullkomna aðalleið fyrst og fremst. Það hefur líka verið rætt um möguleika á því, að svo kynni að fara um aðalleiðina, að hún gæti teppzt að vetrarlagi, og till. hafa verið uppi um varaleiðir, svo sem Krýsuvíkurleið og Þingvallaleið, og þannig er vitanlega lagasetningin frá 1936 um Krýsuvíkurveginn til orðin. Mér heyrðist á ræðu hv. 1. þm. Rang. nú, að með því að fylgja fjárframlagi til Krýsuvíkurvegar væri hnúturinn leystur. En þó að ég hafi lýst því yfir hér, að ég mundi fylgja til atkv. fjárbeiðni til framhalds Krýsuvíkurvegar, af því að hann er þegar kominn af stað, og alltaf mun hann einhverjum koma að haldi, þá þýðir ekki sú yfirlýsing mín það, að ég hafi ekkert annað um það mál að segja eða framtíðarlausn þess. Það væri talandi tákn líðandi tíma, ef ekki væri hægt að benda á aðra leið en þessa varaleið, hvar sem hún lægi. Þá vildi hv. 1. þm. Rang. halda því fram, að þessi till., sem hér liggur fyrir, sé fram komin til höfuðs Krýsuvíkurplaninu. Það þarf illvilja til að leyfa sér að segja þetta, enda vil ég afsaka þessi ummæli, og ég tók ekki eftir, að það kæmi fram í ræðu hv.þm. V.-Sk., enda held ég, að hv. 1. þm. Rang. hafi sagt þetta meira af líkams- en sálarkröftum. Þá hefur mikið verið um það rætt, hvernig n. yrði skipuð, og hv.þm. V.-Sk. eyddi orðum að því, að ætlunin er, að vegamálastjóri verði form. n., og hann sagði, að vegamálastjóri væri búinn að spreyta sig á þessu máli um langt árabil, og hvað væri orðið úr framkvæmdum. Það er alveg rétt, að það hefur mikið mætt á vegamálastjóra, og ég get tekið undir það, að ýmislegt það hefur tekizt verr en skyldi að halda vegunum færum að vetrinum. En um leið og þess er minnzt, að ýmis mistök hafi orðið á vegamálum landsins, verður að minnast þess, að það er annar aðili, sem þarna ræður meiru um en vegamálastjóri. Þessi aðili er Alþ. Vegamálastjóri er ekki öfundsverður af því að eiga alltaf að gera upp á milli einstakra þm., þegar um fjárveitingar til vegamála er að ræða. Það er sannarlega erfitt og vandasamt starf, sem sá maður hefur með höndum. En ég er ekkert að halda því fram, að það sé réttlátast, að n. verði skipuð á þann veg, sem till. hljóðar. Ég mundi geta fallizt á einhverja breytingu á skipun n., ef það þætti til bóta og stofnaði ekki till. í háska, en ef ég hef haft oftraust til einhverra þingflokka, þá bið ég þá afsökunar. Hv. þm. V.-Sk. tók það fram, og virtist hneykslast á því, að við tillögumenn vildum miða við leið, sem væri stutt og örugg og fullnægði skilyrðum til frambúðarþróunar o. s. frv. Mér finnst erfitt að hneykslast á þessu. Hér er auðvitað átt við það að velja sem stytzta leið, sem fullnægi um leið sem mestum öryggisskilyrðum. Þarf nokkurra skýringa á þessu? Ekkert í till. stríðir á móti því, að þetta sé þannig. Hv. þm. talaði um það, að Krýsuvíkurleiðinni mundi meðal sjálfstæðismanna í Árnessýslu vera að aukast fylgi, og vitnaði hann til þess, að ég hefði lýst því yfir, að ég mundi fylgja til atkv. fjárframlagi til hennar. Það er alveg rétt, að ég gerði það. En ég vil spyrja þennan hv.þm., hvaða till. mundu hafa komið fram á Alþ., sem miðuðu við 2 millj. kr. framlag til að bæta eitthvað úr samgöngunum austur yfir, að menn hefðu ekki fagnað þeim. Það er ekki Krýsuvíkurleiðin út af fyrir sig, sem menn eru að fagna, ekki sjálfstæðismenn fremur en aðrir, sem fagna þessari fjárveitingu. En ef Krýsuvíkurplanið kemur einhverjum til góðs, er þá ekki að fagna því? Hvað halda menn t. d. um það, hefði samkvæmt lagasetningu frá 1932 verið lagður vegur um „Þrengslin“, sem sumir höfðu góða trú á a. m. k. sem vetrarleið, hefði þá þegar verið varið stórfé í þessa vegagerð, sem þó var ekki nema 17,2 km. að lengd? Haldið þið ekki, að Árnesingar hefðu fagnað því, ef til þeirra framkvæmda hefði verið varið samsvarandi stórri fjárhæð og nú er ráðgert að leggja til Krýsuvíkurvegar? En þetta er ekki dómur um leiðina, þetta er dómur um viðleitnina. Auðvitað ber að fagna hverri viðleitni í þá átt að bæta úr samgönguvandræðunum austur. Leggjum þess vegna Krýsuvíkurveginn, - hann kemur einhverjum að notum, - en við þurfum jöfnum höndum að leggja veg, sem getur verið fyrir framtíðina, sem skemmstan aðalveg. Það var hv. 2. þm.N.-M., sem um þetta atriði hafði alveg réttan skilning, og býst ég við, að hans þingmannlega víðsýni komi þar mest til greina. Á síðasta sýslufundi Árnesinga var bæði hvatt til þess að flýta Krýsuvíkurveginum og einnig hvatt til þess að flýta ákvörðunum um framkvæmdir á aðalsamgönguleiðinni, sem nú er talað um. Hv. 1. þm. Rang. getur sjálfur búið að því, sem hann sagði, og melt þá fæðu, ég hélt á málefninu eins og það liggur fyrir, og þar mun þurfa annarra átaka við heldur en illkvittni. Ég hef ekkert að saka hann um, hann hefur ekki gert mér neitt til miska, en aðeins bergmálað eitthvað, sem hann hefur heyrt á lakari stöðum. Betri menn í Árnessýslu hafa fundið mér margt til foráttu, en ekki hafa þeir vænt mig um svik í þeim málum. Það er til annars nauðsynlegra hægt að fara austur yfir Þjórsárbrú en sækja slíkan varning. Ég vænti, að málinu verði vísað til hv.fjvn. að lokinni umr., í trausti til þess, að hún líti á það með skilningi og veiti því góða afgreiðslu.