Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er komið hingað frá hv. Ed. Það er borið fram af hæstv. ríkisstj. til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin 28. sept. næstliðið ár. Efni frv. er það, að stjórn innflutningsskrifstofunnar skuli skipuð fjórum mönnum, en áður voru aðeins tveir stjórnendur hennar. - Fjhn. hefur athugað frv., og samkvæmt nál. á þskj. 645 mælir n. með því, að frv. verði samþ., en tveir af hv. nefndarmönnum hafa þó undirritað álitið með fyrirvara.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til 2. umr. á þskj. 597, um heilsuvernd í skólum, var flutt í Ed. af hæstv. félmrh. Heilbr.- og félmn. Ed. leitaði umsagnar nokkurra aðila um frv., og voru umsagnir þeirra, sem til var leitað, á einn veg, þannig að mælt var með, að frv. næði fram að ganga á Alþ. Heilbr.- og félmn. Ed. gerði nokkrar smávægilegar breyt. við frv. Aðallega voru það orðalagsbreytingar og skýringaratriði. Þá lagði n. enn fremur til, að fyrirsögn frv. breyttist þannig, að í staðinn fyrir orðið „heilsugæzla“ kæmi: heilsuvernd, - og að alls staðar, þar sem stóð í frv. „heilsugæzla“, komi: heilsuvernd. Heilbr.- og félmn. Nd. tók málið fyrir á fundi sínum 24. maí s.l. Eftir að einstakir meðlimir n. og nefndin í heild hafði athugað frv., varð hún sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. Einn nm., hv. þm. Ísaf. (KJJ), var fjarverandi, þegar málið var afgreitt. Ég vil leyfa mér að mæla með því, að frv. verði samþ., og að lokinni þessari umr. legg ég til við hæstv. forseta, að frv. verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Eins og ég gerði grein fyrir við 2. umr. þessa máls, hef ég á þskj. 497 flutt brtt. við 9. gr. frv. um að hækka verðlaun fyrir að vinna hlaupatófur og minka upp í 400 kr. fyrir hlaupatófur og 200 kr. fyrir mink. Ég hef þar farið eftir till. búnaðarþings um þetta efni, er samþ. voru á s.l. vetri, en búnaðarþingið ræddi þá frv. mþn. og gerði ályktun um það. Brtt. mínar voru fluttar þegar eftir 1. umr., meðan málið var í n. Nú hefur hv. landbn. með brtt. sínum fyrir 2. umr. gengið að verulegu leyti til móts við till. mína, þar sem hún lagði til, að minkaverðlaunin yrðu hin sömu og ég hafði lagt til á þskj. 497 og verðlaun fyrir hlaupatófur yrðu færð upp í 350 kr. Við 2. umr. tók hv. n. till. sínar aftur til 3. umr., og tók ég þá till. mína einnig aftur á sama hátt, þ. e. a. s. til 3. umr. Nú liggur hún aftur fyrir við þessa umr. B-lið till. get ég að sjálfsögðu tekið aftur nú og geri það, þar sem hann er samhljóða till. n. um minkaverðlaunin, en að athuguðu máli og eftir að hafa sérstaklega kynnt mér afstöðu hv. Ed.- manna í þessu málí, vil ég nú einnig taka aftur a-lið till. um verðlaun fyrir að vinna hlaupadýr. Ég vil fremur sætta mig við, að verðlaunin fyrir hlaupadýr verði aðeins hækkuð upp í 350 kr., eins og n. leggur til, en eiga það á hættu, að hv. Ed. breyti frv. á ný eða málið dagi uppi. - Till. á þskj. 497, 1. og 2. töluliður, er því hér með tekin aftur. Enda þótt ég vilji að þessu sinni sætta mig við till. hv. landbn., þá er það álit mitt óbreytt, að greiðslur fyrir að vinna hlaupadýr verði að vera það háar, að refaskyttur víðs vegar um land sjái sér fært að halda áfram að sinna tófuveiðum á veturna. Sumir virðast ganga með þá grillu í höfðinu, að hætta sé á, að hér verði um eitthvert óskaplegt gróðafyrirtæki að ræða fyrir refaskyttur, ef verðlaunin verði hækkuð, t.d. upp í 400 kr. Þetta er auðvitað slík fjarstæða, að engu tali tekur, og stafar sennilega af ókunnugleika í einhverri mynd. Það er eins og menn geri ráð fyrir, að tófurnar fari í hópum og séu gæfar eins og rjúpur á haustdegi. En þeir, sem til þekkja, vita, að þessu er á allt annan veg farið. Það eru aðallega notaðar tvær aðferðir við að vinna tófur að vetrarlagi. Önnur aðferðin er sú að liggja fyrir tófunum, og er það m.a. gert með sjó fram, þar sem tófan leitar í fjöru eftir æti um nætur. Hin aðferðin er að leita tófurnar uppi úti á víðavangi, oft á fjöllum uppi eða annars staðar í óbyggðum, og rekja slóðir þeirra, þegar svo hagar til, að það er hægt, og reyna þannig að komast í færi við þær. Þá eru stundum tveir menn saman við þetta starf. Báðar aðferðirnar eða hvor þeirra, sem notuð er, reyna mjög á þrek manna og þolinmæði auk skotfiminnar og alls konar útsjónarsemi, og yfirleitt eru það ekki nema afreksmenn á þessu sviði, sem ná að staðaldri sæmilegum árangri, og til þess að ná þeim árangri þarf mikla æfingu. Það er sem sé ekki á hvers manns færi, þó að hann kunni að fara með byssu, að komast í færi við tófu og koma skoti á hana úti á víðavangi, heldur er hér um að ræða íþrótt, sem krefst mikils erfiðis, - íþrótt, sem hinir yngri verða að læra af hinum eldri í hverju byggðarlagi og byggist á áhuga og mikilli þjálfun. En hér er áreiðanlega um að ræða eina áhrifamestu aðferðina við útrýmingu refa hér á landi og hefur verið. Auk þess hefur það svo sín áhrif á árangur grenjavinnslunnar á vorin, ef þeir menn, sem liggja á grenjum, stunda líka tófuveiðar á veturna og halda sér þannig í æfingu, ef svo mætti segja. Í sambandi við það, sem ég hef nú verið að segja, og með tilliti til þess, sem þarf að gerast í þessum málum, vildi ég eindregið benda bæði hv. þm. og öðrum á að kynna sér hina merku bók Theódórs Gunnlaugssonar bónda á Bjarmalandi í Öxarfirði, sem ég hef hér hjá mér á borðinu. Þessi bók nefnist „Á refaslóðum“, og hún var gefin út af Búnaðarfélagi Íslands árið I955. Páli Zóphóníasson, fyrrv. búnaðarmálastjóri, hefur ritað formála fyrir þessari bók og segir þar m.a. um hana, að hún sé hin bezta kennslubók í refaeyðingum og geti sem slík haft mikla þýðingu fyrir alla, sem fást við refaveiðar. Ég veit raunar, að þessi bók hefur þegar hlotið almenna útbreiðslu viða um land, enda er hún mjög vel rituð og skemmtileg aflestrar, auk þess sem höfundurinn, sem stundað hefur refaveiðar um áratugi, er einstakur fræðimaður á sínu sviði. Hér hefur í hv. d., bæði við 2. og 3. umr., verið rætt allmikið um eitrun til eyðingar refum og öðrum vargi. Um það mál er og nokkuð rætt í þessari bók, sem ég áðan nefndi, og skal ég ekki fara nánar út í það mál hér. Hv. landbn. hefur nú fundið þá lausn á þessu máli að fela Búnaðarfélagi Íslands að ráða fram úr því, að sjálfsögðu í samráði við veiðistjóra, sem gert er ráð fyrir að verði skipaður samkv. þessu frv. Það má og virðast ekki óeðlilegt, að þessu félagi bændanna og fulltrúum þeirra á búnaðarþingi sé ætlað að ráða fram úr þessum vanda, enda skiptir það bændastéttina mestu, hvernig til tekst. Annars hefur það farið svo í þessum umr. hér í hv. d., að í þeim hefur aðallega verið rætt um eyðingu refa og aðferðir við hana. En þetta frv. fjallar einnig um eyðingu minka hér á landi, og ég vil mega vænta þess, að frv., ef að lögum verður, beri einnig þann árangur, að allt verði gert, sem unnt er, af hálfu þeirra, sem með framkvæmd laganna fara, til þess að herða baráttuna gegn frekari útbreiðslu þessa nýinnflutta bitvargs um landið. Enn þá eru nokkur byggðarlög laus við þetta skaðræðisdýr, en ef ekki verður á móti því spornað, að það komist þangað, þá er þar mikið í hættu, m.a. nokkur beztu æðarvörp landsins, sem geta má nærri hvernig færi um, ef minkurinn kæmist þangað. Það voru á sínum tíma hörmuleg mistök að leyfa innflutning þessa villidýrs í landið, og úr því verður að reyna að bæta eftir megni. En til þess að eyða refum og minkum í landinu, ætla ég að þurfi mikið og sameiginlegt átak margra. Það þarf að örva áhugamenn um allt land til þess að taka þátt í þessari starfsemi, þessari baráttu, og þetta frv. er áreiðanlega spor í þá átt, en jafnframt þarf að sjá fyrir skörulegri yfirstjórn þessarar starfsemi fyrir landið allt. Í þeim tilgangi hefur komið fram sú till„ sem felst í frv., að stofna veiðistjóraembætti, en til veiðistjórans verður að gera þá kröfu, að hann hafi sem nánast samstarf við þá, sem vinna að eyðingu dýranna í einstökum byggðarlögum, og þá er þess jafnframt að vænta, að Búnaðarfélagið vaki yfir því, að svo verði gert. Til þess verður að ætlast, að veiðistjórinn kynni sér alveg sérstaklega nýjar aðferðir, sem notaðar kunna að vera og reyndar hafa verið erlendis, og stuðli að því, að þeim verði beitt eða þær verði reyndar einnig hér, og ég vil í því sambandi leyfa mér að vitna til þess, sem um slíkar aðferðir er sagt í áliti mþn., sem undirbjó þetta frv., um þennan þátt málsins. Það er mín skoðun, að það sé e.t.v. tæpast eðlilegt, - og ég segi það sérstaklega í sambandi við sumt af því, sem hér hefur verið sagt í umr., að það sé tæpast eðlilegt, að Alþingi sjálft gefi nákvæm fyrirmæli um það, hvernig fara skuli að því að taka þessi villidýr af lífi, sem hér er um að ræða, og fyrirskipi eina aðferð eða banni aðra, heldur eigi það að vera þannig, að hlutverk þingsins sé að gera sitt til þess að skapa skilyrði til þess, að að þessu verki sé unnið. En undir framkvæmd laganna verður að sjálfsögðu mest komið í þessu máli og þeim, sem með hana eiga að fara, Búnaðarfélaginu og veiðistjóranum, sem skipaður verður samkvæmt þessu frv., ef að lögum verður. Eins og ég sagði í upphafi, tek ég þá aftur brtt. minar á þskj. 497 og skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta mál, en vildi láta það koma fram, sem ég nú hef sagt, áður en meðferð málsins er lokið í hv. d.



Herra forseti. Hv. landbn. Ed. hefur tekið þetta frv. enn á ný til umr., þar sem landbn. Ed. hafði gert á því breytingu. Þar sem svo er áliðið þings, að senn er komið að þingslitum, sér meiri hl. n. sér ekki fært að flytja neinar brtt. við frv., og er það m.a. vegna þess, að meiri hl. er því meðmæltur, að frv. verði að lögum á þessu þingi, en viss hætta er á því, ef landbn. Nd. gerir við það nýjar brtt., að þá gæti það orðið þess valdandi, að málið næði ekki fram að ganga nú á þessu þingi. Fyrir því mælir meiri hl. hv. landbn með því, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og Ed. gekk frá því.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls hér í hv. d. flutti ég við það nokkrar brtt., sumar leiðréttingar, sumar eru efnisbreytingar o.s.frv. En það virðist vera bundið fastmælum hjá hv. meðmælendum þessa frv. að binda samtökin svo fast, að ekki mættu koma einu sinni orðabreytingar, svo að þessar till. voru allar felldar, að því undanskildu, að hv. landbn. eða meiri hl. hennar tók til greina eina brtt. varðandi stangarveiði í ósum. Að öðru leyti var sú breyt. á gerð hér við 3. umr., sem nokkur réttarbót er í, að á vissum stöðum væru heimilaðar bætur fyrir þann réttindamissi á veiði, sem lög þessi hafa í för með sér. Þetta hefur að nokkru leyti verið fellt niður í hv. Ed., að því leyti til, að það er fellt út úr frv. að miða við veiði síðustu 10 ára, og það hefur þýðingu fyrir marga veiðieigendur. En þrátt fyrir það sé ég nú ekki til neins að vera að flytja brtt. í þá átt að taka þetta upp aftur og ætla ekki heldur að flytja aðrar brtt., því að ég er alveg á móti þessu máli og mér er ljóst, að það er einn liðurinn í því, sem stefnir í þá átt að knýja unga menn burt úr sveitunum, þá menn, sem eru við veiðivötnin og sjá, að þeim er bannað að nota þann rétt, sem áður hefur fylgt jörðunum, og hann er settur í annarra manna hendur. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um málið hér. Það get ég þó fullvissað hv. þdm. um, að það munu fylgja þessu máli nokkuð víða um landið málaferli og þrætur meiri en þeir gera sér grein fyrir.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, er um gjald af innlendum tollvörutegundum og tollvöruframleiðslu. Núgildandi lög um þetta efni eru frá 30. des. 1939. Í þeim l. er gjaldskrá, sem tollvörugjald hefur verið greitt eftir, en undanfarið hefur verið innheimt allmikið álag á gjaldið samkvæmt lögum um heimild fyrir ríkisstj. til að innheimta ýmis gjöld með viðauka, en þau lög hafa verið sett fyrir eitt ár í senn. Í gjaldskrána, sem er í 3. gr. frv., hefur grunngjaldið samkvæmt l. frá 1939 og álagið, sem var lögákveðið síðast nú fyrr á þessu þingi, verið sameinað í eitt, en gjöldunum ekki breytt. Þykir vera til hægðarauka við framkvæmd l. að hafa gjaldið í einu lagi. Að öðru leyti eru í frv. ákvæði um, hvaða skilyrði þarf að uppfylla til að fá leyfi til tollvöruframleiðslu, ákvæði um greiðslu gjaldsins, skýrslugjafir um framleiðslu og sölu, heimíldir tollyfirvalda til eftirlits o.fl., sem þörf þykir að hafa í l. um þetta efni. Eru fyrirmæli frv. að ýmsu leyti greinilegri en í gildandi lögum og í samræmi við það, sem nú þykir bezt henta. Frv. samhljóða þessu var lagt fyrir siðasta þing, en hlaut þá ekki afgreiðslu. Fjhn. hefur athugað málið og skilað um það áliti. Mælir n. með því, að frv. verði samþ., en einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja brtt. eða fylgja brtt. Fyrir liggja brtt. á þskj. 550 frá hv. 2. þm. Reykv., sem hann hefur ekki enn gert grein fyrir. Ég skal geta þess, að út af 1. brtt. hans viðkomandi gjaldi á rjóma- og mjólkurís hefur fjhn. borizt bréf frá Mjólkursamsölunni, þar sem eru athugasemdir við þessa brtt., og segir þar m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Vörur þessar eru að mestu leyti framleiddar úr rjóma, mjólk og þurrmjólk. Mjólkurísblandan t.d., sem langmest er selt af, samanstendur að 86.5% af þessum hráefnum, og 89.25% af andvirði blöndunnar eru fyrir þau.“ Síðar segir m.a.: „Vér teljum því, að ekki megi hindra á nokkurn hátt, að innlendi markaðurinn fyrir mjólkurvörur notist sem bezt.“ Áður er búið að tala um, hve mikið sé af þeirri framleiðsluvöru, og síðan segir: „Vér teljum eðlilegast, að litið sé á rjóma og mjólkurís sem innlenda matvöru og sem mjólkurvöru, og vér viljum benda á, að fleiri hliðstæðar vörutegundir eru ef til vill væntanlegar á markaðinn, og má þar t.d. nefna súkkulaðimjólk.“ Kemur þannig fram í bréfi Mjólkursamsölunnar, að hún telur varhugavert að leggja á þetta gjald. Um till. hv. 2. þm. Reykv. er það að segja, að fjhn. mælir ekki með þeim, en hins vegar geri ég ráð fyrir, að fyrirvari sá, sem einstakir nefndarmenn hafa áskilið sér um brtt., nái einnig til þeirra.



Herra forseti. Ég hef borið hér fram nokkrar brtt. við þetta frv., sem ég tel að mörgu leyti mjög gallað. Ég skal nú gera lítils háttar grein fyrir till. í þeirri röð, sem þær eru á þskj. 550. Það er fyrst, að rjóma- og mjólkurís, sem nú er farið að selja hér í stórum stíl sem sælgæti, sérstaklega hér í bænum, verði settur undir tiltölulega lágan toll, svo að þetta sælgæti verði hliðstætt öðrum vörum, sem framleiðslutollur er lagður á. Hv. frsm. gat þess, að það mætti ekki tolla þessa vörur hliðstætt öðrum vörum, vegna þess að Mjólkursamsalan hefði þarna mikilla hagsmuna að gæta. Ég skal nú ekki segja, hversu miklir hagsmunir Mjólkursamsölunnar eru í sambandi við þessa sölu, en ég tel það alveg fráleitt, að Mjólkursamsalan geti fengið því ráðið, hvort sælgætisvara eins og þessi komi undir svipaðan toll og aðrar vörur. Það er notuð mjólk t.d. í mjólkursúkkulaði, og ég hef aldrei orðið var við það, að Mjólkursamsalan gerði nokkrar kröfur til þess að mjólkursúkkulaði yrði undanþegið tolli, vegna þess að í það væri notuð mjólk. Þar að auki vil ég benda hv. frsm. á, að það eru ekki nokkur líkindi til, að Mjólkursamsalan mundi tapa nokkru, þó að þessi tollur væri settur á, og mig furðar að vísu, að vera skuli mikil mótstaða gegn því að setja toll á slíkt sælgæti sem þetta, þó að í því sé mjólk. Það er mjólk í mörgu sælgæti. Ég álít, að það sé rétt að setja toll á þetta, til þess að það verði hliðstætt öðrum tollvörum, sem eru sælgætisneyzluvörur. En eins og ég sagði, þá álít ég, að það sé misskilningur hjá hv. frsm., að þetta mundi rýra mikið sölu mjólkurstöðvarinnar til þessarar framleiðslu. Þá er það 2. till., við 5. gr. Þar er gert ráð fyrir í frv., að tollurinn sé greiddur af hendi, um leið og varan er framleidd. Þetta er óeðlilegt og í raun og veru andstætt anda laganna, vegna þess að það eðlilega er, að tollurinn sé greiddur eða falli í gjalddaga um leið og tollvaran er afhent til kaupandans frá framleiðandanum, enda má benda á 7. gr., þar sem gert er ráð fyrir, að sú vara, sem er talin ósöluhæf, verði undanþegin tolli. Þess vegna tel ég réttlátt, að tollgreiðslan falli í gjalddaga, um leið og framleiðandinn lætur vörurnar frá sér. Þá er hann orðinn ábyrgur fyrir greiðslu tollsins. Þá er það 3. málsgr. 5. gr. Þar er komið fram með alveg óvenjulegt ákvæði, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Vörugerðarmaður skal skila innheimtumanni skýrslu innan viku frá lokum hvers mánaðar um gjaldskylt vörumagn í mánuðinum, vörubirgðir í byrjun og lok mánaðarins og framleitt og selt vörumagn í mánuðinum. Skýrslunni skulu fylgja samrit af sölunótum eða sölureikningum eða afhendingarnótum yfir hið gjaldskylda vörumagn, en á þeim skal greina nafn kaupanda vörunnar, vörumagnið í kílóum eða lítrum, tegundarheiti vörunnar og verð í krónum“ o.s.frv. Ég verð að segja, að þetta er alveg óþolandi skriffinnska, af þeirri einföldu ástæðu, að þetta er engum til gagns, hvorki því opinbera né þeim mönnum, sem þessi skriffinnska lendir á. Ég hef því lagt til, að þessu verði að mestu leyti sleppt, en ég vil benda á, að ef ætlunin er að vinna úr þessum plöggum, sem ætlazt er til að séu send frá hverjum einasta iðnaðarframleiðanda í landinu, þá þarf fjölda manns, sem gerir ekkert annað en vinna úr þessu. Og hver verður svo árangurinn af þeirri úrvinnslu? Hann er enginn undir flestum kringumstæðum. Það má ganga of langt í því að tryggja, að ríkissjóður verði ekki hlunnfarinn. Auðvitað vakir ekki neitt annað fyrir höfundi frv. en að tryggja á þennan hátt, að ekki sé hægt að hlunnfara ríkissjóð í sambandi við greiðslu tollsins. Ég lasta það út af fyrir sig ekki. En ég álít, að þessi skriffinnska komi ekki á nokkurn hátt i veg fyrir slíkt. Þetta er aðeins til þess að gera mönnum erfiðara fyrir en nauðsynlegt er, erfiðara fyrir en nú er gert. En það er nóg af skriffinnskunni í landi okkar, þótt ekki sé verið að bæta við því, sem er með öllu óþarft og óeðlilegt. Þriðja breytingin er við 7. gr., sem er í sjálfu sér mjög lítil breyting. Í frv. stendur: „Nú verður tollvara ósöluhæf, áður en vörugerðarmaður lætur hana af hendi, og skal þá undanþiggja hana tollgreiðslu.“ - Ég hef bætt við: Nú verður tollvara ósöluhæf eða óseljanleg. - Vara getur orðið óseljanleg, þótt hún sé söluhæf, en ef vara verður óseljanleg, þá á einnig að vera hægt að undanþiggja hana tollgreiðslu. Það á ekki að leggja þá kvöð á menn, að þeir þurfi að borga toll af vöru, sem þeir geta ekki selt, sem þeir geta ekki látið frá sér. Þá er það 4. liður. Það er líka talsverð skriffinnska, sem kemur fram í 9. gr., sem ég vil einnig láta falla niður. Greinin hljóðar svo í frv.: „Vörugerðarmaður skal afhenda tollyfirvaldi sýnishorn af öllum umbúðum af framleiðsluvörum sínum innan 14 daga, eftir að lög þessi öðlast gildi. Skulu sýnishornunum fylgja upplýsingar um, hver séu aðalefni vörunnar. Áður en sala vörutegundar hefst, sem vörugerðarmaður hefur ekki áður framleitt, eða breytt hefur verið umbúðum vöru, sem áður hefur verið framleidd“. Þetta er nú svo tyrfið, að það er lítt skiljanlegt, þó að það sé lesið upp, en ég vil bara benda á, að svona skriffinnska hefur ekki neina raunhæfa þýðingu. Þetta er aðeins til þess að gera mönnum erfitt fyrir, án þess að það geri framkvæmd málsins að nokkru leyti auðveldari eða greinilegri. Þá kem ég að síðasta liðnum, sem er breyting á 12. gr. frv. Ég ætla að leyfa mér að lesa hana, til þess að menn geti fest sér í minni, hvernig hún hljóðar: „Heimilt er tollyfirvaldi hvenær sem er að rannsaka allt bókhald tollvörugerðarmanns og taka það til sín í því skyni. Einnig er tollyfirvaldi heimilt að rannsaka birgðir vörugerðarmanns af unnum og óunnum vörum og leggja fyrir hann að gera birgðatalningu undir tolleftirliti. Enn fremur er tollyfirvaldi heimilt að ákveða, að allar framleiddar vörur vörugerðarmanns skuli settar í geymslu undir lás eða innsigli tollgæzlunnar.“ M.ö.o.: tollgæzlan getur, hvenær sem henni þóknast, gengið án úrskurðar inn í hús iðnaðarframleiðenda í landinu, tekið allar þeirra bækur í sínar vörzlur og lokað verksmiðjum þeirra. Svona ákvæði er ekki hægt að setja í l. Ég held, að menn hafi ekki athugað, hvernig þessi ákvæði eru, og hafi reitt sig á það, að þeir menn, sem að frv. standa, að öllum líkindum skrifstofa tollstjóra eða tollstjóri, ætlist ekki til, að tollyfirvöldin geti gengið inn til manna hvenær sem er, hirt allar þeirra bækur og sett alla þeirra starfsemi undir innsigli. Ég veit ekki einu sinni, hvort þetta mundi standast ákvæði stjórnarskrárinnar, hvort hægt væri að setja þetta í lög. Það minnsta, sem hægt er að ætlast til undir svona kringumstæðum, er, að tollverðirnir hafi a.m.k. löglegan úrskurð til þess að taka í sínar vörzlur skjöl manna og bókhald. Ég ætla að taka till. til baka til 3. umr. og vona, að menn gefi sér tíma til að lesa og athuga þetta frv. betur á milli umr., svo að því verði ekki hleypt í gegnum þingið með þessum stórkostlegu ágöllum, sem á því eru.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Reykv. hefur nú gert nokkra grein fyrir brtt. sinum á þskj. 550, og þó að hann hafi ákveðið að taka þær aftur til 3. umr., þykir mér þó rétt að fara nokkrum orðum um málið út af því, sem fram kom í ræðu hans. Viðkomandi gjaldinu, sem hann vill leggja á rjóma- og mjólkurís, og þeim athugasemdum, sem ég lýsti að hefðu komið frá Mjólkursamsölunni, segir hv. 2. þm. Reykv., að hann telji það fráleitt, að Mjólkursamsalan fái því ráðið, hvort tollur er lagður á þetta eða ekki. Ég geri ekki ráð fyrir, að neinum hafi dottið í hug, að Mjólkursamsalan ætti að vera hæstiréttur í því efni, hvort tollur yrði á þetta lagður eða ekki. En hitt er ég jafnviss um, að það fyrirtæki hefur rétt til þess að koma athugasemdum á framfæri og umsögn um þingmál alveg eins og aðrir, og það er mikið um það, það þekkja þm., - að einstaklingar og fyrirtæki láti til sín heyra og sendi þinginu bréf um mál, sem fyrir liggja. Hv. þm. segist telja eðlilegt, að tollur sé á þetta lagður, hliðstæður þeim gjöldum, sem lögð eru á aðrar vörur, sem seldar eru sem sælgæti. Ég tel nú, að það gegni e.t.v. nokkuð öðru máli um þessa vöru en margar aðrar sælgætistegundir. Trúað gæti ég því, að þetta væri heilnæmara en margt af því, sem hér er á boðstólum af sælgætisvörum, og mætti gjarnan stuðla að því, að það væri frekar keypt og notað en ýmislegt annað. Þá er það viðkomandi 2. brtt. hv. þm., við 5. gr. Ég fæ reyndar ekki séð, að það sé mikill munur á efninu í 1. málsgr. till. og því, sem nú er í frv. Hv. þm. vill orða þetta þannig að vörur verði gjaldskyldar, þegar þær eru fullgerðar. En í frv. stendur, að vörur verði gjaldskyldar jafnótt og þær eru framleiddar. Mér sýnist vera mjög lítill munur á þessu. Þá segir í brtt. hv. þm., að gjaldið falli í gjalddaga, um leið og vörugerðarmaður lætur vörurnar af hendi, en í frv. segir, að gjaldið skuli greiða, áður en varan er seld, látin í umboðssölu eða flutt burt af framleiðslustað. Þarna virðist vera mjög lítill munur. Samkvæmt frv. væri ákvæðinu fullnægt, þó að gjaldið væri greitt örlítilli stundu áður en varan er látin af hendi, en samkvæmt hans till. á það að vera um leið og varan er afhent. Þá er í næstu málsgr. till. um, að heimilt sé að veita allt að þriggja mánaða frest á greiðslu gjaldsins, en í frv. segir, að heimila megi innheimtumanni að veita frest á greiðslu gjaldsins, þó aldrei lengur en svo, að allt gjaldið sé greitt fyrir 15. næsta mánaðar á eftir. Ég vil út af þessu benda á það, að í 6. gr. reglugerðar nr. 9 frá 1935 um þetta efni segir, að heimilt sé að veita gjaldfrest á gjaldinu, ef gjaldheimtumaður telur ekkert sérstakt því til fyrirstöðu, þó aldrei lengur en svo, að allt áfallið gjald sé að fullu greitt við lok hvers mánaðar. Mér sýnist við athugun á ákvæði frv., sem ég las áðan, að það sé heldur rýmkað, ákvæðið um gjaldfrestinn, frá því, sem nú er, og ég sé ekki ástæðu til að ganga lengra í því efni. Í 3. málsgr. þessarar brtt. vill hv. þm. fella niður það, sem nú er í frv., að vörugerðarmaður skuli láta fylgja skýrslum sínum um framleiðsluna samrit af sölunótum eða sölureikningum eða afhendingarnótum yfir hið gjaldskylda vörumagn. Mér virðist ekki ástæða til að fella niður úr frv. þessa skyldu vörugerðarmanns til að láta afrit af sölunótum eða sölureikningum fylgja mánaðarlegum skýrslum sínum til innheimtumanns. Þetta hlýtur að gera miklu auðveldara eftirlit með því, að rétt sé talið fram, og ég vil í þessu sambandi vitna til þeirra fyrirmæla, sem nú eru í gildi samkvæmt áðurnefndri reglugerð um innlenda tollvörugerð, nr. 9 frá 1935, en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta, - áður er talað um, hvaða bækur vörugerðarmaður eigi að færa, og síðan segir: „Enn fremur skal vörugerðarmaður skyldur að skrá allar þær framleiðsluvörur, sem hann selur eða lætur af hendi, í tvíritunarbækur, jafnótt og sala eða afhending fer fram. Gjaldheimtumaður hefur rétt til, hvenær sem hann vill, að rannsaka bækur þessar og bera saman við aðrar bækur vörugerðarmanns svo og rannsaka birgðir þær, bæði af hráefnum og unnum vörum, sem fyrir hendi eru á hverjum tíma.“ Þarna er lögð sú skylda á fyrirtækin að skrá alla söluna í tvíritaðar bækur, og þá sé ég ekki, að það sé mikið til viðbótar á þá lagt, þá að þeir eigi að senda með skýrslum sínum afrit af sölunótum, því að það vitum við, að það kostar ekki mikið að taka afrit af þeim reikningum, sem út eru gefnir, og mun yfirleitt vera gert. 3. brtt. á þskj. 550 er um umorðun á 7. gr. Ég get nú ekki séð, að þar sé um efnisbreytingu að ræða. Í frv. segir: „Nú verður tollvara ósöluhæf, áður en vörugerðarmaður lætur hana af hendi, og má þá undanþiggja hana gjaldi, enda sé hún eyðilögð undir eftirliti tollyfirvalds.“ En hv. 2. þm. Reykv. vill orða þetta þannig: „Nú verður tollvara ósöluhæf eða óseljanleg af einhverjum ástæðum, áður en vörugerðarmaður lætur hana af hendi, og má þá undanþiggja hana gjaldi, enda sé hún eyðilögð undir eftirliti tollyfirvalds.“ Ég fæ nú eiginlega ekki séð muninn á þessu, og a.m.k. er hann ekki sá, að það væri ástæða til að fara að vísa frv. til hv. Ed. aftur út af þessum orðalagsmun. 4. brtt. er við 9. gr., sem hv. þm. vill orða um. Um það er það að segja, að fyrirmælin í frumvarpsgreininni eru fyllri og greinilegri en í brtt., og því tel ég betra að hafa hana óbreytta. 5. brtt. er við 12. gr. Samkvæmt brtt. getur tollyfirvald því aðeins rannsakað bókhald vörugerðarmanns, að rökstuddur grunur sé um, að hann hafi gefið rangar upplýsingar um framleiðsluna. En ég vil benda á það, að samkvæmt 2. málsgr. 5. gr. í reglugerð nr. 9 frá 1935 hefur gjaldheimtumaður nú heimild til rannsóknar á bókum og birgðum vörugerðarmanns, hvenær sem er, án þess að grunur um ólöglegt athæfi sé fyrir hendi. Mér sýnist engin ástæða til að breyta þessu. Það er gert ráð fyrir samkvæmt frv. að láta þetta haldast efnislega óbreytt. - Þá vill tillögumaður einnig fella niður úr frumvarpsgreininni heimild tollyfirvalds til að ákveða, að framleiðsluvörur séu settar í geymslu undir lás eða innsigli lögreglunnar. En slík heimild hefur verið í gildi í 22 ár samkvæmt 7. gr. reglugerðar nr. 9 frá 1935, og ég sé enga ástæðu til að fella hana nú niður. Ég hef orðið þess var, að ýmsir tollvörugerðarmenn leggja einmitt ríka áherzlu á það, að allt sé gert, sem unnt er af hálfu þess opinbera, til þess að vörur, sem gjald á að greiða af, sleppi ekki undan gjaldi. Og þetta er skiljanlegt, vegna þess að það er allhörð samkeppni um framleiðslu og sölu á ýmsum þessum vörum, og þá er erfitt undir því að búa fyrir fyrirtæki, sem gefa upp allar réttar skýrslur og greiða þau gjöld, sem þeim ber, ef möguleikar eru fyrir aðra, sem þeir vilja nota sér, til þess að sleppa við gjöld að einhverju leyti. Ég verð að segja það út af þessum brtt. hv. 2. þm. Reykv., að hann virðist vera nokkuð seint á ferð með þær, þar sem þessi ákvæði, sem hann vill fella niður, hafa yfirleitt verið í gildi samkv. reglugerð í meira en 20 ár, og á þessu tímabili hefur hann oftar en einu sinni verið fjmrh. án þess að beita sér þá fyrir, að þessu væri breytt, eða a.m.k. man ég ekki eftir því. Hann talaði t.d. síðast um, að það væri óviðeigandi, að hægt væri að taka til rannsóknar bókhald fyrirtækja og mér skildist líka athuga birgðir án dómsúrskurðar, en þetta hefur verið heimilt samkv. reglugerðinni frá 1935 alla tíð síðan hún var sett. Niðurstaðan af athugunum á brtt. á þskj. 550 er því sú, að ég tel óheppilegt að samþ. þær.



Herra forseti. Ég vildi aðeins skýra frá því i sambandi við þetta mál, að við afgreiðslu þess í fjhn. s.l. föstudag kom það fram, að okkur hafði ekki unnizt tími til þess, hvorki mér né hv. 9. landsk. þm. (JR), að athuga fram komnar brtt. nógu rækilega né einstök atriði. En vegna þess, hvað mikil áherzla er nú lögð á að flýta þingmálum og komið alveg að þingslitum, vorum við samþykkir því, að málið yrði afgr. úr n. til 2. umr., og munum þá gera grein fyrir viðhorfum okkar við 3. umr., þar sem við höfum áskilið okkur rétt til þess bæði að flytja eða fylgja brtt. við málið. Ég sé nú, að þær eru teknar aftur til 3. umr., brtt. hv. 2. þm. Reykv. (BÓ), og mun þá nánar koma fram okkar sjónarmið í málinu.



Herra forseti. Ég get nú trúað hv. þm. V-Húnv. (SkG) fyrir því, að ég er ekki svo bjartsýnn að búast við því, að hann gangi inn á þessar tillögur mínar, hversu sanngjarnar sem þær væru. Ég er ekki þar með að segja, að hv. þm. sé ósanngjarn, en honum hættir ekki við að hlaupa af sér hornin til þess að vera með till., þótt sanngjarnar séu, sérstaklega ef þær koma frá andstæðingum. Ég skildi orð hv. þm. á þann veg, þau orð, sem hann mælti i sinni fyrri ræðu, að afstaða n. út af tollun á mjólkurís markaðist af umsögn Mjólkursamsölunnar og vegna þess að Mjólkursamsalan legði á móti því, að þessi vara yrði tolluð, þá teldi n. sjálfsagt að fara eftir því. Nú skilst mér á hv. þm., að það sé alls ekki meiningin, að Mjólkursamsalan sé neinn hæstiréttur í því, hvaða innlendar vörur eigi að . gera tollskyldar, og ég skildi hann svo, að hann mundi taka það til nánari athugunar að tolla þetta sælgæti, þó að talsvert mikil mjólk sé í því. En ég vil endurtaka það, sem ég sagði áðan, að mig furðar mjög mikið á því, að einmitt þessi eina vara, sem yfirleitt er talin lúxusvara og sælgæti, skuli ekki vera tekin undir toll, jafnvel þó að mjólk sé að miklu leyti notuð í vöruna og jafnvel þó að Mjólkursamsalan selji þá mjólk. Hv. þm. taldi, að orðin „ósöluhæf“ og „óseljanleg“ væru nokkuð sömu meiningar. En ég vil benda honum á, að það er venjulegur skilningur, þegar rætt er um ósöluhæfar vörur, að þá er átt við gallaðar eða skemmdar vörur. Hins vegar geta vörur verið óseljanlegar, þó að þær séu hvorki skemmdar né gallaðar, og á ég þar aðallega við vörur, sem eru háðar tízku. Vörur, sem komnar eru úr tízku, geta verið gersamlega óseljanlegar, og það getur þess vegna verið hagsmunamál fyrir viðkomandi framleiðanda að láta ónýta vöru til þess að þurfa ekki að borga af henni toll. Þess vegna teldi ég, að það ætti að ná yfir slíkt ekki síður en það, þó að vara skemmdist og sé ekki hægt að selja hana af þeim orsökum. Það er mjög mikill munur á því, hvort tollvörugjaldið er greitt um leið og vara er framleidd eða um leið og hún er seld, og það kemur til af því, að menn liggja oft langan tíma með vörur, sem þeir geta ekki selt. En um leið og þeir eru búnir að framleiða vöruna, er í raun og veru tollurinn fallinn í gjalddaga. Framleiðendur innlendra tollvara innheimta fyrir ríkissjóð, að mig minnir, á þessu ári um 16 millj. kr. Það er þess vegna ekkert smámál fyrir þá, hvort þeir þurfa að borga tollinn um leið og varan er framleidd eða hvort þeir geta fengið að borga tollinn þrem mánuðum eftir að hún er framleidd. Ég vil benda á, að fæstir af þessum mönnum, sem framleiða þessar tollvörur og eiga að innheimta þessar milljónir fyrir ríkissjóð, geta selt vörurnar á þann hátt, að þeir fái peningana um leið og þeir afhenda þær. Þeir verða að lána vörurnar í 2–3 mánuði, og ef þeir eiga að greiða tollinn, um leið og varan er framleidd, geta þeir komizt í stórkostleg vandræði fjárhagslega að standa undir greiðslunum til ríkissjóðs, sem þeir eru ekki búnir að innheimta frá viðskiptavinum sínum. Það er því ekki nema sanngirni gagnvart þessum mönnum, að ríkissjóður bíði með að innheimta tollinn, þangað til framleiðendur hafa fengið hæfilegan tíma til að innheimta hann hjá viðskiptavinum sínum. Eins og lánsfjáraðstaðan er nú hér á landi, getur það valdið mönnum mjög miklum erfiðleikum, ef ríkissjóður er látinn ganga svo hart eftir tollvörugreiðslunni eins og hér er gert ráð fyrir í frv., og þetta er ekki nema sanngirniskrafa á hendur ríkissjóði, að hann veiti gjaldfrest, eins og hann gerir nú að nokkru leyti. Ég geri ráð fyrir, að það séu nú yfirleitt um tveir mánuðir, en ég vil, að ráðh. hafi heimild til þess að veita þriggja mánaða gjaldfrest, ef hann telur það nauðsynlegt og sanngjarnt. Hv. þm. sagði, að sér fyndist algerlega óþarft að nema burt ákvæði í frv., að afrit skyldu send af hverri einustu sölunótu, sem iðnaðurinn í landinu gefur út, og þessi afrit yrðu send til tollstjóra. Mér hefur nú heyrzt undanfarið, að afköstin á tollstjóraskrifstofunni væru ekki þannig, að miklu væri bætandi á það starfslið, sem nú er þar. En ég get sagt hv. þm. það, að ef tollstjóraskrifstofan á að vinna úr hverri einustu sölunótu, sem gefin er út af iðnaðinum í landinu, þá er óhætt fyrir fjmrh. að gera ráð fyrir talsvert mikilli aukningu á starfskröftum í þeirri stjórnardeild. Það mætti gjarnan vera betri afgreiðsla en verið hefur og er í tollafgreiðslunni. Mér er það ljóst, að hæstv. ráðh. hefur gert talsvert mikið til að kippa því í lag, að afgreiðslan yrði betri, en það hefur samt sem áður ekki tekizt að gera hana viðunandi. Hún er alls ekki viðunandi, eins og hún er í dag, og ef á að bæta á hana þeim milljónum af sölunótum, sem iðnaðurinn gefur út, þá held ég, að afgreiðslan batni ekki, ef ekki verður gerbylting í starfsmannahaldi stofnunarinnar. Það voru einu sinni sett þau ákvæði í sambandi við innflutningsnefndina, þegar mest var skriffinnskan hérna; að kaupmenn og innflytjendur voru allir skyldaðir til að senda hverja einustu sölunótu til verðlagseftirlitsins. Þessi skriffinnska er nú komin í algleyming aftur. Mér er kunnugt um það, að þau hundruð þúsunda eða milljónir af sölunótum, sem sendar voru, hlóðust upp í verðlagseftirlitinu, og aldrei var nokkur maður, sem leit á eina nótu, sem þangað kom.