Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Kristjánsson Herra forseti! Þann 5. þ. m. bar ég fram frv. um breyt. á l. um ráðstafanir til þess að greiða fyrir viðskiptum með sláturfjárafurðir. Frv. var vísað til hv. landbn. 16. þ. m., eftir 1. umr. Ennþá hefir ekkert heyrzt um þetta mál frá hv.n. Þetta er mjög mikilsvert mál, og get ég því ekki skoðað þennan drátt, sem orðið hefir í afgreiðslu málsins hjá hv.n., öðruvísi en sem vísvitandi viðleitni til þess að tefja fyrir framgangi másins. Vil ég þess vegna mælast til þess, að hæstv. forseti gefi hv. form. landbn. áminningu fyrir þennan drátt, sem orðið hefir á afgreiðslu málsins hjá hv.n., og sjái um það, að þetta mál nái afgreiðslu á næstu dögum, og helzt þegar í stað.

Sigurður Einarsson Ég vil leyfa mér að vekja athygli hæstv. forseta í því, að ég, ásamt þrem öðrum hv. dm., hefir borið fram frv. um stofnun garðyrkjuskóla. Þessu frv. var vísað til hv. landbn. 28. f. m. Við flm. höfum þegar sýnt svo mikið langlundargeð í þessu efni, að ég neyðist til að beina því til hæstv. forseta, an hann reyni að hlutast til um, að hv.n. sjái sér fært að afgr. þetta mál sem fyrst, því að það er, eins og greinilega hefir komið fram í umr. um það, nauðsynlegt mál, og það er almennur áhugi fyrir því, að stofnun sú, sem hér um ræðir, komist sem fyrst í laggirnar í þeim grundvelli, sem gert er ráð fyrir í frv. í þskj. 419.

Bjarni Ásgeirsson Út af þessum umr. skal ég geta þess, að fyrir landbn. liggja mörg önnur mál en þessi tvö, sem hér hafa verið nefnd í þessum umr., er verða að teljast stærri og þýðingarmeiri heldur en þessi tvö. M. a. má þar til nefna lagabálk einn mikinn, sem legið hefir fyrir n. síðan á fyrri hluta yfirstandandi þings, og hefir n. varið fund eftir fund, viku eftir viku öllum sínum tíma til þess að geta afgr. þetta mál. Ég get látið þessa hv.þm., sem hér hafa talað, vita það, að n. mun láta það mál ganga fyrir öllum öðrum. Þetta mál er frv. uni nýbýli. Þegar það mál hefir fengið afgreiðslu í nefndinni, þá getur hún strax tekið til við hin önnur mál, sem fyrir henni liggja, eftir því sem tími er til og nauðsyn er á, að þau nái afgreiðslu.

Sigurður Einarsson Ég ætla aðeins að gera stutta aths. út af því, sem hv. form. landbn. sagði. Það má vera, að hv. form. líti svo á, að fyrir n. liggi mörg önnur mál, sem séu meira aðkallandi en það mál, sem ég er meðflm. að, en víst er það, að það mál er mjög aðakallandi. Öllum hv.þdm. er kunnugt, að fyrir þinginu liggur frv., þar sem beinlínis eru gerðar ráðstafanir til þess að auka sem mest má verða kartöflurækt landsmanna og efla eftir fremsta megni garðyrkjustarfsemi í landinu. Einn liðurinn í þeirri starfsemi er stofnun garðyrkjuskóla. Það er því út í hött hjá hv. form. landbn. að segja, að þetta mál sé ekki jafnaðkallandi og mörg önnur mál, sem fyrir hv.n. liggja.

Sigurður Kristjánsson Út af því, sem hv. form. landbn. sagði, vil ég taka það fram, að það hefir verið sjálfsögð regla hjá n. hér í þinginu að afgreiða mál eftir þeirri röð, sem þau koma í til n., að því einu undanskildu, að þegar þarf að afla upplýsinga um mál, sem ekki eru alveg við hendina, þá geti það orðið til þess að raska röð málanna. En út af því, sem hv.þm. sagði um það, að n. mundi afgr. málin eftir því sem henni þætti nauðsyn í, þá vil ég bara minna hv.þm. á það, að það er misskilningur hjá honum, ef hann heldur, að hv. landbn. hafi eitthvert vald til þess að ráða því, hvort mál fái afgreiðslu í þingi eða ekki. Ég held, að það væri bezt fyrir hann að athuga svolítið betur sinn verkahring, áður en hann kemur með slíka speki. Það er engum vafa undirorpið, að réttur þeirra manna, sem bera fram mál, er sá, að málin fái afgreiðslu í n., sem þingið ræður að sjálfsögðu. hvort þessi mál verða svo seinna samþ., felld eða hvort þeim verður frestað. Það er því sjálfsögð réttlætiskrafa mín og annara hv.þm., að hæstv. forseti sjái um, að n. misbeiti ekki aðstöðu sinni til þess að níðast á málum einstakra manna.

Forseti (JörB): Ég veit til þess, að hv. landbn. þessarar deildar hefir haft mörgum störfum að sinna á þessum hluta þingsins og að þannig er ástatt, að hún vinnur að málum, sem fram hafa verið borin fyrr en þessi tvö mál, sem hér um ræðir. Hinsvegar hefi ég áður látið í ljós þá skoðun, að hvað sem líður afstöðu n. til einstakra mála, þá er það á allan hátt sjálfsagt, að málin verði afgr. til deilda, svo að þær geti skorið úr um tilverurétt málanna. Vil ég nú vænta þess, að þessir tveir hv.þm., sem hér hafa kallað eftir málum, láti sér að þessu sinni lynda ummæli hv.þm. Mýr. í þessu efni, þar sem hann hefir lýst yfir því, að n. muni, svo fljótt sem auðið er, afgreiða þessi tvö mál. Eins og nú er ástatt í þessu efni, finnst mér hv.n. enn átölulaus að því er snertir afgreiðslu þessara mála.

Bjarni Ásgeirsson Í viðbót við það, sem hæstv. forseti sagði og í raun og veru er fullnægjandi, vil ég líta þessa tvo hv.þm. vita það, að enn liggja mörg mál fyrir n. óafgr., sem eru eldri en þessi tvö, svo að ef fara ætti eftir þeirri röð, sem málin koma í til n., þá mættu þessi tvö mál bíða enn góða stund. En þrátt fyrir þetta vinnur landbn. þessarar deildar sennilega meira en nokkur önnur n. þingsins, að einni undantekinni. Fyrir utan þann tíma, sem hún vinnur daglega, hefir hún haldið marga aukafundi, bæði á sunnudögum og oft endranær. Annars veit hv. 6. þm. Reykv., að það er venja hjá n., að þær leggja mismunandi mikla áherzlu á afgreiðslu mála, sem til þeirra koma. Þetta er föst regla, þótt hún geti vitanlega gengið of langt. Það kom t. d. eitt mál til n. nýlega, breyt. á kreppulánasjóðslöggjöfinni, sem afgr. var strax, sökum þess að allir voru sammála um málið og enga vinnu þurfti í það að leggja. Aftur á móti útheimtir þetta frv. hv. 6. þm. Reykv. mikla vinnu, og það verður því að taka það til meðferðar eftir því sem okkur vinnst tími til.

Sigurður Kristjánsson Ég ætla nú ekki að lengja umr. um þetta mál, en ég verð að segja það, að mér finnst það alls ekki forsvaranlegt, að en skuli ekki bóla á máli frá hv. landbn. sem lagt var fyrir hana fyrir löngu síðan. Þar var gott að heyra hv.þm. lýsa yfir því, að í gær hefði n.afgr. mál, sem kom miklu seinna til hennar heldur en mitt mál. - Ég vil svo að lokum undirstrika það, sem ég hefi sagt, að n. eiga alls ekki á neinn hátt að gera málum misjafnlega hátt undir höfði; þær eiga, eins og hæstv. forseti sagði, að afgreiða málin og láta þingið svo skera úr því, hvort þau skuli standa eða falla. Ég vil svo vænta þess, að ég þurfi ekki að bíða lengi eftir afgreiðslu þessa máls frá hv.n.

Frsm. (Jóhann Jósefsson) [óyfirl.]: Sjútvn. hefir athugað þetta frv. Eins og menn muna, urðu þegar við 1. umr. hér í d. nokkrar umr. um það og jafnvel ágreiningur um það, hvernig n. sú, sem gert er ráð fyrir í frv., skuli saman sett. Þegar frv. var fyrst lagt hér fram, var ekki gert ráð fyrir neinni sérstakri n. til þess að hafa veitingu útflutningsleyfanna með höndum, en það komst inn í frv. í Ed. Nú er það svo, að atvmrn. veitir leyfi til að flytja út þær vörur, sem ríkisstj. er heimilað að hlutast til um útflutning á. Þó er síld þar undanskilin, því síldarútvegsnefnd veitir útflutningsleyfi fyrir hana, og útflutningsleyfi fyrir fisk veitir fiskimálanefnd. Nú leit svo út, að þó n. yrði skipuð eins og frv. gerði ráð fyrir eins og það kom til sjútvn., þá væri ætlazt til, að síldarútvegsnefnd og fiskmálanefnd héldu áfram að veita útflutningsleyfi fyrir síld og fisk, og sá n. þá ekki, að það væri til neinna bóta að fara að skipa sérstaka nefnd í þetta. Hinsvegar sá hún, að það mundi ekki geta orðið kostnaðarlaust að hafa sérstaka stofnun til að veita útflutningsleyfin, og taldi mega una við það fyrirkomulag, sem er, að síldarútvegsnefnd og fiskimálanefnd veiti leyfi fyrir þær vörur, sem beinlínis heyra undir þær, en ráðuneytið veiti leyfin að öðru leyti. N. hefir því leyft sér að fara þetta í einfaldara horf frá því, sem er í frv., og komið með brtt. í þá átt, eins og nál. á þskj. 592 ber með sér. Samkv. þeim á að koma á eftir orðunum „að leyfi“ í 1. gr.: atvinnumálaráðherra, - og aftan við greinina bætist það ákvæði, að ráðh. geti sett nánari fyrirmæli um framkvæmd þessara laga. En sem sagt er það aðalatriðið, að niður falli að hafa eigi sérstaka n. til leyfisveitinganna og það starf falli undir ráðuneytið og þá aðra aðila, sem það heyrir undir nú.

Gísli Sveinsson [óyfirl.]: Herra forseti! Eins og ég aðeins drap á í gær, þegar ég óskaði eftir að málið væri tekið út af dagskrá, þá var það og er komið út á svo vítt svið, að ef fara ætti út í þá sálma til hlítar, verður það ekki gert í stuttu máli. En það, sem telja verður höfuðdrætti málsins, er fyrst og fremst það, hvort í þessu tilfelli - að því er Sauðárkrók snertir, og enda í öðrum sérstökum tilfellum - er rétt að gera undantekningu frá þeirri reglu, sem er landsregla, og leyfa tilteknum stöðum að leggja á þetta vörugjald, eða hvort það á að leyfa kaupstöðum og stærri kauptúnum almennt að leggja slíkt gjald á til sinna þarfa. Ég og ýmsir fleiri af hv.þm. munu telja frágangssök á þessu stigi að samþ. almenna heimild í þessa átt, en engan veginn frágangssök, þegar upplýst er brýn þörf fyrir hendi, að gera undantekningu og leyfa til bráðabirgða einstökum kaupstöðum eða kauptúnum hinum stærri að leggja þetta gjald á til eins árs, sérstaklega þegar vitað er, að Alþingi getur ekki komizt hjá að taka þetta mál allt upp á ennþá viðtækari grundvelli heldur en hér er talað um, og reyna að skipa því svo, að öll sveitarfélög, hvort sem er til sjávar eða sveita, fái aukna tekjustofna af að taka. Hvað snertir þann sérstaka stað, sem hér er um að ræða, Sauðárkrók, - sem að vísu er ekki kaupstaður, og er því hér farið út fyrir það, sem fram hefir komið áður, þar sem aðeins nokkrir bæir með kaupstaðarréttindi hafa fengið umrædda heimild -, þá er það að segja, að ég verð að telja upplýst, að þetta kauptún hafi þessarar heimildar fulla og óhjákvæmilega þörf. En að því er lýtur að málinu í heild, eftir þeim upplýsingum, sem fyrir liggja, þá er ekki rétt að bera saman alla staði á landinu og segja, að þar sé þörfin alstaðar jafnrík. Menn verða um svona undantekningar eða bráðabirgðaákvæði að binda sig við þá staði, sem verst er ástatt um, og veita á þessu þingi heimild aðeins þeim stöðum, sennilega helzt stærri kaupstöðum, sem víst er unt, að ekki geta bjargað sér til næsta árs og hafa ekki neina nýja tekjustofna framundan. En nú er komið nýtt inn í málið, sem gerir það að verkum, að það er spursmál, hvort þarf að sjá fyrir kaupstöðunum allt næsta ár, eða gerir það a. m. k. mjög líklegt, að þess verði þó aldrei þörf lengur en næsta ár. Hér er komin fram till. um það, að ríkisstj. skuli undirbúa löggjöf fyrir næsta þing um tekjustofna bæjar- og sveitarfélaga. Ef allt yrði skorið niður og engum kaupstað veitt heimild á þessu þingi, yrði sjálfsagt víða hart í ári, en biðin yrði þó ekki lengri en það, að allt ætti að geta bjargazt; þegar þing verður háð í byrjun febrúar næsta ár, þá er ekki langt að bíða. Samt sem áður tel ég, að málið sé ófyrirsynju komið hér á annan grundvöll en þann, að veita einstöku undantekningar um þá kaupstaði, sem verst eru staddir. En með brtt.hv. 6. landsk. er málið að mínum dómi komið á of víðan grundvöll, og hún breytir viðhorfi þess, svo að í rauninni er hér komið alveg nýtt frv. Yfirleitt tel ég ekki hægt, með réttum rökum, að eyðileggja einstök mál með því að bera fram brtt., sem fjalla um höfuðatriði, ekki aðeins í eðli sínu óskyld því, sem liggur fyrir, heldur líka svo víðtæk, að ekki ætti að koma til mála, að nokkur þm. vildi samþ. þau án þess að vinna að þeim á löngum tíma, ræða þau, leita álita nefnda o. s. frv. En þessar mikilsverðu till. eru fyrst komnar fram við síðustu umr. Virðist þar með hafa átt að útiloka, að þær gætu komizt til n. Ég hefði reyndar ekki talið það útilokað, ef n. vildi taka við þeim og athuga þær, en það lítur hvorki út fyrir, að hæstv. forseti né n. vilji stuðla að því, að þetta verði. En þá tel ég ekki heldur neina leið að taka málið svo alvarlega, að hv. d. afgreiði það. Hið eina, sem komið gæti til mála, er að samþ. frv. sem bráðabirgðaráðstöfun, með því að á næsta þingi verði málið tekið upp á almennum grundvelli. Af því leiðir, að ég vil leggja til, að það sé vikið til hliðar öllum brtt., sem fram hafa komið við málið, með því að fella þær. En er þó hart að gengið, bæði við mig og aðra, sem komið hafa fram með till. um aukna, sumir mjög aukna tekjustofna fyrir bæjar- og sveitarfélög. Til lengdar má ekki við svo búið standa. Víst er, að ýms sveitarfélög og kaupstaðir geta ekki staðið við þær skuldbindingar, sem þeim lögum samkv. ber að inna af höndum. En þegar samkomulag verður milli manna af öllum flokkum um, að þetta mál skuli verða horið fram að tilhlutan stj. fyrir næsta þing, þá sé ég ekki, að það brjóti í bág við okkar skoðanir, að sjá þessum bæjar- og sveitarfélögum fyrir einhverjum auknum tekjustofnum, þó að málið verði tekið upp þannig. Ég vil hlynna að því, að málið verði athugað á sem eðlilegastan og réttastan hátt, en ég tel, að það geti ekki orðið nú á þessu þingi, þó að það eigi eftir að ganga til Ed. Með þetta fyrir augum vil ég óska þess, að hv. 6. landsk., ef hann sér sér fært, vildi taka aftur till. sína, svo að hægt sé að greiða atkv. óhindrað um málið, sem fyrir liggur. Ég sé ekki, að ég þurfi að rökstyðja mína skoðun með fleiri orðum. Ég tel ekki vítavert, þó einhver vilji koma efni alls málsins hér inn, að öðru leyti en því, að ekki er hægt að gera víðtækar brtt. á þessu stigi málsins og ekki rétt frá sjónarmiði þess að koma frv. sem hreinustu fram. Það er óhjákvæmilegt, að þessar brtt. allar rugla hugi manna; menn eru yfirleitt meira eða minna með þeim, en þær eru ótímabærar hér og ekki í eðlilegu sambandi við það upprunalega frv., sem hér um ræðir. Menn verða annaðhvort að vera með því eða fella það. Ég tel gerlegt að vera með því sem undantekningu, þó að í aðsigi sé sú mikla atrenna frá stj., sem talað er um í þáltill.

Jón Sigurðsson Ég ætla ekki að fara að ræða þetta frv., en vil leyfa mér að skjóta því til þeirrar n., sem fær málið til meðferðar, að það væri æskilegt, a. m. k. frá mínu sjónarmiði, ef hægt væri að breyta frv. þannig, að því þyrfti ekki að fylgja neitt sérstakt umstang, þó maður þyrfti að fá sér byssu til þess að skjóta kind eða eitthvað þess háttar. Mér finnst það ætti að vera hægt að laga þetta þannig til, því það er galli að þurfa að safna vottorðum, að það sé nauðsynlegt atvinnurekstri sínum, og ef halda þarf sérstakar skrár þar yfir, þó menn afli sér tækja, sem nauðsynleg eru á hverju heimili, og jafnvel er lögboðið að nota.

Sigurður Einarsson Við erum þrír, sem eigum brtt. á þskj. 564, og hún er á þá leið, að vissar tollvörutegundir, sem sé kaðlar, færi og fiskilínur, öngultaumar og þorskanet, verði felldar burt úr þeim tollvöruflokki, F-flokki, sem þær eru í eftir ákvæðum frv., og verði settar í G-flokk, sem nær yfir tollfrjálsar vörur. Við flm. þessarar brtt. lítum svo á, að þessir hlutir, sem ég nefndi, séu svo nauðsynlegir fiskimönnum og sjómönnum, að það nái engri átt og sé mjög varhugavert að tolla þessar vörur með svo háum tolli, sem gert er ráð fyrir í F-flokki frv. Það er vitað, að þeir, sem þessar vörur nota, hafa ekki átt við góðan hag að búa undanfarin ár, og það er því ekki nema sanngirnismál, að þessar vörutegundir séu undanþegnar tolli. Skal ég svo ekki fjölyrða frekar um þetta, en ég vil vænta þess, að hv. deildarm. skilji þá nauðsyn, sem á því er, að hag fiskimanna og sjómanna sé ekki íþyngt með þessum sérstaka tolli.

Jóhann Jósefsson [óyfirl.]: Mig langar til þess að spyrja hv.frsm. í sambandi við blakkaframleiðsluna - sem ég hefi nú ekki heyrt nefnda fyrr, enda getur það ekki talizt neinn iðnaður, þó að smíðaðar séu trollblakkir, því vitanlegt er, að það eru þúsundir af blökkum, sem brúkaðar eru í landinu aðrar en trollblakkir - hvort hér sé þegar hafin framleiðsla á málningu og þurrkefni. Í frv. er gert ráð fyrir því að verðtolla málningu, kítti, þurrkefni og fernis. Ég veit ekki til þess, að framleiðsla á þessum efnum eigi sér stað, og er það þá annað dæmi um það, að verið er að ryðja braut fyrir þá framleiðslu, sem ekki er ennþá unnið að í landinu. Það er svo ekki ástæða til að orðlengja um þessi sjónarmið okkar hv.þm. Hann neitar því að hafa eingöngu haft sjónarmið iðnaðarins fyrir augum við samningu frv., en hann hefir áður lýst því yfir, að frv. væri ekki borið fram sem tekjuöflunarfrv. fyrir ríkissjóð, heldur til stuðnings við innlendan iðnað, og þess vegna sé ég ekki, að hvaða haldi það kemur fyrir hv.þm. að gefa yfirlýsingu í seinni ræðu sinni, sem kemur í bága við hans fyrri yfirlýsingu. - Að því er snertir viðskiptin við Þýzkaland, þá eru þau viðskipti ekki sambærileg við þetta mál. Hinsvegar get ég sagt hv.þm. það, að þó það andi ávallt kalt úr stjórnarherbúðunum á þessi Þýzkalandsviðskipti - og það svo áberandi, að ég má helzt ekki láta í ljós meiningu mína hér á þingi, án þess að fá þessi viðskipti á nefið eða vera hundeltur með skömmum í stjórnarblöðunum; mér finnst ástæðulaust fyrir mig að taka því lengur þegjandi - þó þetta sé svo, segi ég, þá get ég talið upp margar vörutegundir, sem verzlunarfyrirtæki hér í bænum segjast kaupa hreint ekkert verri eða dýrari frá Þýzkalandi, heldur en hægt er að fá þær annars staðar að. Ég get t. d. nefnt málningu, af því verið var að minnast á hana. Verzlunarhús eitt hér í bænum, sem flytur inn mikið af málningarvörum og hefir keypt þær allar utan Þýzkalands, en kaupir þær nú þar, telur sig fá bæði betri og ódýrari vörur frá Þýzkalandi nú heldur en það hefir fengið annars staðar að áður. Í sambandi við þetta vil ég benda á, að það þarf ekki að vera að tala um það við okkur hér í hv. d. í sambandi við Þýzkalandsviðskiptin, að farnar séu allar krókaleiðir í verzlun. Ég veit ekki betur en þýzkar vörur hafi verið keyptar hingað til lands allt frá tímum Hansastaðakaupmanna, og Þýzkaland mun vera eitt af þeim löndum, sem framleiða hentugastar vörur fyrir íslenzkan markað. Svo mér virðist þessar krókaleiðir, sem hv.þm. var að tala um, muni liggja eitthvað lengra út í heim heldur en til Þýzkalands. En það mætti benda hv.þm. á það, sem mun tala hér að nokkru leyti fyrir annan stjórnarflokkinn, að það virðist ekki vera mikill þyrnir í augum hans eða annara, sem eru að amast við Þýzkalandsviðskiptunum, sú krókaleið að kaupa þýzkar vörur frá Danmörku og greiða þangað fyrir þær danskar krónur, en ef vörurnar eru keyptar í vöruskiptum beint frá Þýzkalandi, þá virðist það skoðað sem böl. Þessi skoðun kemur hér svo oft fram, að ég sé ekki ástæðu til að þegja lengur alveg við því. Annars liggur það náttúrlega í hendi þeirra, sem ráða hér ríkjum, að leggja þessi viðskipti alveg niður, ef þeim sýnist svo. Ég ímynda mér, að Þjóðverjar myndu ekkert sakast um það, þó við slepptum að skipta við þá, ef við teldum okkur hag í því.

Jóhann Jósefsson [óyfirl.]: Það er eftirtektarvert, að hv.frsm. leggur nú mesta áherzlu á það, að í frv. sé heimild til þess að afnema þennan toll. Það er satt, þessi heimild er í frv., og hún gerir það að vísu aðgengilegra. En ég þekki nú til þess, að staðið hefir í l. heimild fyrir þetta ráðuneyti um niðurfellingu á tollum af vörum til iðnaðar, og ég hefi ekki orðið var við annað en að þeir iðnrekendur, sem áttu hag sinn undir þessari heimild, hafi þótzt þurfa að sækja nokkuð langa þingmannaleið til þess að fá lækkaðan eða afnuminn toll, sem gefur ríkinu tekjur í aðra hönd. Ég legg því ekki nema hæfilega mikið upp úr þessari heimild. Ég býst við, að óánægjan mætti vera orðin nokkuð mikil og verðið æðimikið yfir hóf áður en það teldist sannað fyrir ráðh., að honum bæri að taka í taumana. Þessi klásúla á frv. er því eins og fallegt erindi, sem hv. aðstandendur frv., eru að raula fyrir munni sér, meðan þeir eru að reyna að koma á þessari lífsbjörg fyrir iðnaðinn, sem hv.þm. Hafnf. er að lýsa. Hv. þm. Hafnf. þótti það einkennilegt, að ég teldi ekki ástæðu til með sérstökum verðtolli að hlaða undir innlenda iðnaðinn í byrjun og útiloka erlenda samkeppni. Það getur vel verið, að honum lítist þetta svo. Ég ætla því að færa rök fyrir minni skoðun. Ég fullyrði, að í mörgum tilfellum hefir sá iðnaður, sem settur hefir verið á stofn nú í seinni tíð, ekki getað staðizt samjöfnuð við erlendan fyrsta flokks iðnað, af því bæði hefir vantað kunnáttu og nothæf efni. Meðan svo er ástatt, iðnaðurinn jafnungur og óreyndur og hann er, getur verið mjög athugavert að hlaupa í það að hlaða um hann verndartollamúr, áður en séð er, hvort sá vísir, sem þarna er að myndast, hefir nokkur heilbrigð vaxtarskilyrði eða ekki. Nú skal ég að vísu játa, að í ýmsum tilfellum hefir okkar iðnaður farið myndarlega af stað, án þess að landsmönnum hafi áður verið íþyngt með gjöldum hans vegna, en í byrjun verður ekki séð um hverja grein fyrir sig, hversu hún muni reynast. Hitt er fyrir sig, þegar einhver iðngrein hefir þróazt um nokkurt skeið, hefir sent, að hún getur fullnægt þörfum landsmanna og að hún stenzt samjöfnuð við erlenda iðnframleiðslu, ef eitthvað sérstaklega voveiflegt steðjar að slíkri iðngrein, þá getur verið ástæða til að hlaupa undir bagga. En ef hv.þm. vildi í rólegheitum athuga öll þau mörgu iðnfyrirtæki, sem hér hafa verið sett á stofn í skjóli kreppunnar og innflutningstakmarkana, þá hygg ég, að hann muni sjá, að ekki er rétt með skatti að skylda landsmenn til þess að skipta við sum þessi fyrirtæki. Ég vil ekki viðurkenna, að ég hafi sent mig fjandsamlegan iðnaðinum með framkomu minni í þessu máli, en það, sem okkur skilur, er þetta, að hann vill knýja iðnaðinn áfram, eins og Daninn segir, með Vold og Magt, en ég vil sjá það áður en farið er að styrkja hann með verndartollum, hvort hann á það skilið. Hv. 9. landsk. kom að því eins og ég, að innlendi iðnaðurinn væri nú ekki svo mjög á flæðiskeri staddur, þegar litið er á það, hvernig honum er hyglað með innflutningshöftum og gjaldeyrishömlum. Það vita allir, hvað höftin gera iðnaðinum mikið gagn. Hinsvegar þótti mér hv. 9. landsk. gera ráð fyrir því, að innflutnings- og gjaldeyrisnefnd beitti sínu valdi um of iðnaðinum í hag. Ég verð að ætlast til þess, að n. gæti þar alls hófs og líti til beggja handa, eins og mér er tjáð að n. hafi gert með því að leyfa innflutning á fiskilínum, svo hægt er að kaupa þær jöfnum höndum við hinar innlendu. Ég vil vona, að n. líti þannig óvilhallt á málið, en beiti sér ekki eingöngu fyrir hagsmunum innlenda iðnaðarins, en þrátt fyrir það stendur það óhaggað, að iðnaðurinn stendur betur að vígi vegna starfs n. en annars hefði verið ef n. hefði engin verið til. - Hv. þm. Hafnf. sagði, að þetta frv. fæli ekki í sér neina tekjuöflun fyrir ríkissjóð, heldur væri það nokkurskonar hlífðarskjól fyrir þann vísi, sem væri að spretta. Já, ég hefi líka skilið bað svo, en ég hefi sagt, að þeir menn væru blindu haldnir, og tek það ekki aftur, sem ætla sér að grundvalla okkar iðnað, studdan af óvenjulegum innflutningstakmörkunum, með því að hlaða um hann órjúfandi verndartollamúr. Hann talaði um, að þetta væri gert til þess að gera iðnaðinum fært að lifa. Hann talaði ennfremur um mitt þrönga sjónarmið, en ég get nú sagt það, að hans sjónarmið er ekki vítt, það nær ekki út yfir hag notendanna. Honum sest alveg yfir þá hlið, þó hann hafi útsýn yfir hag iðnrekendanna. Það er réttast að tala varlega í þessu máli. Mér finnst það engin þröngsýni, þó maður vilji sporna gegn meiri sköttum á sjávarútveginum, sem þegar er að sligast undan sköttum og skyldum. Fyrir þá, sem standa þannig að vígi, er bezt að tala ekki allt of mikið um það, hvað þröngt sjónarmið aðrir hafi. Ég vil ekki viðurkenna, að það sé þröngt sjónarmið frá nokkurri hlið skoðað, þó að menn vilji á svona tímum sporna við óréttmætum álögum og gjöldum á sjávarútveginn, því hann er í þann veg að verða drepinn með sköttum og álögum. Það getur vel verið, að hv. formaður iðnn. líti á þetta sem þröngt sjónarmið frá sínu iðnaðarmannssjónarmiði, en það er það ekki frá almenningssjónarmiði séð, því það er sjávarútvegurinn, sem gerir það yfirleitt mögulegt, að nokkur iðnaður getur þrifizt í landinu. Iðnaðurinn er eins kominn upp á sjávarútveginn eins og við sjávarútvegsmenn sjálfir. Þetta vil ég biðja hv. formann iðnn. að athuga, þegar hann leggur niður fyrir sér, hvernig megi koma fótum undir ýms iðnaðarfyrirtæki, sem hér starfa. - Hv. þm. sagði í samb. við það að tolla blakkir og sigurnagla, að hann hefði talað við járniðnaðarmenn, sem sagt hefðu, að engin ástæða væri til að flytja þennan varning inn frá útlöndum. En hvar er lagerinn, má ég spyrja? Ég ætla, að það sé nægur tími til þess að leggja verðtoll á þessa nauðsynlegu hluti, þegar sent er fram á, að hér væru þeir framleiddir svo nokkru næmi og að ekki fengist markaður fyrir þá. En því er ekki til að heilsa. Þetta er gott dæmi af þeim hugsunargangi, sem ríkir í þeim herbúðum, sem þessi hv.þm. gengur um í. Verndartollur og innflutningshindranir eru alltaf efst í huga margra þeirra, sem eru að hugsa um að framleiða eitthvað til að selja í landinu. Það var þetta, sem ég leyfði mér áðan að kalla óheilbrigðan hugsunarhátt. - Hv. þm. sagði, að það ætti að vera stefna okkar Íslendinga að búa sem mest til sjálfir af þeim vörum, sem við ekki getum án verið. Þetta má rétt vera, en þó því aðeins, að við höfum ekki annað þarfara við tímann að gera. Annars er það þessi innilokunarstefna, sem er að koma okkur Íslendingum á kaldan klaka. Þessi stefna er því miður okkur svo óhagstæð vegna þess, að við erum allra manna mest upp á það komnir, að geta komið okkar framleiðsluvörum út á erlendum markaði. Hversu hagkvæmara væri það t. d. ekki fyrir okkur Íslendinga, ef Spánverjar væru ekki með þá flugu í höfðinu að veiða fisk hér uppi við Ísland. Hitt er annað mál, að það getur í mörgum tilfellum verið nauðsynlegt, að það séu búnar til í landinu ýmsar þær vörur, sem við þurfum að brúka, en að það sé gert á sem flestum sviðum, getur verið spursmál. Að lokum vil ég mótmæla enn á ný þeirri dæmafáu villu hjá hv.frsm., að það mundi hafa hækkandi áhrif á verðlagið á útlendum veiðarfærum, ef íslenzk veiðarfæri væru ekki búin til hér. Þetta er hinn mesti misskilningur. Ég hefi 25 ára reynslu í kaupum á veiðarfærum, og á því tímabili hefir ekki verið um það að ræða að kaupa íslenzk veiðarfæri, nema 2 síðustu árin. Og ég hefi alltaf orðið þess var, að einmitt í þessari verzlunargrein er svo harðvítug samkeppni milli norsku verzlunarhúsanna innbyrðis, að ég ekki tali um við útlönd, að það mundi engin áhrif hafa, þó hægt væri að kaupa eitthvað í landinu sjálfu. Einmitt á þessu sviði hefir samkeppnin verið með harðasta móti, og veiðarfærin hafa, eins og gefur að skilja, verið á undanförnum árum allt að því helmingi ódýrari en þau eru nú. Ég er ekki með þessu að segja, að það sé veiðarfæragerðinni að kenna, að veiðarfærin eru dýr, því ég veit, að það stjórnast af verðinu á útlendum hráefnum, og því verður ekki stjórnað héðan frá Íslandi, hvorki af iðnn. né Alþingi. Verðið kemur því til með að vera háð sveiflum, eins og það hefir verið hingað til, og hefði hv.frsm. getað sparað sér flutning þessa frv., ef hann hefir ætlað sér að koma í veg fyrir verðsveiflur á veiðarfærum, því það er ekki hægt. - Til þess að taka af allan misskilning, skal ég taka það fram, að ég sjálfur skipti við veiðarfæragerðina eins og ég get, og ég ann henni alls hins bezta. - Það sem ég mæli á móti í þessu frv. er fyrst og fremst sú stefna að styðja iðnfyrirtæki þegar í stað með háum tollmúrum, og svo í öðru lagi það, að íþyngja á þessum tímum þeim atvinnuvegi, sem á að bera alla aðra atvinnuvegi landsins á sínum herðum.

Jóhann Jósefsson [óyfirl.]: Ég hefi leyft mér að bera fram brtt. á þskj. 619 við frv. það, sem hér er til umr. Í fyrsta lagi legg ég til, að niður verði felldur 15% verðtollur af unnum og hálfunnum umbúðakössum. Eins og hv.þdm. vita, hvílir vörutollur á öllum þeim vörum, sem taldar eru á þskj. 563, og ekki svo óverulegur á þungavörunum, en það er einmitt mikið af þeim vörum, sem sjávarútvegurinn þarf til starfrækslu sinnar, en nú á að bæta verðtolli ofan á þetta. Hv. frsm. iðnn. sagði meðal annars, að sig undraði það, að ég skyldi vera á móti því að tolla innflutta kassa, af því að ég hefði sagt í fyrra, að kassagerðin hér þyrfti stuðning. Það er rétt, að ég sagði, að kassagerðin væri alls góðs makleg, en með því átti ég ekki við, að farið yrði að taka upp verðtolla til þess að styðja hana, heldur hitt, að það þyrfti að auka möguleika fyrir viðskiptum fyrir hana, t. d. við sænska frystihúsið, með því að leyfa hér vissa veiðiaðferð, sem hefði það í för með sér, að hún gæti selt kassa sína. Stuðningur minn við kassagerðina hefir því aldrei náð svo langt, og nær ekki enn, að ég vilji fara að bæta verðtolli ofan á vörutollinn. Annars er tað svo, að kassagerðin er ekki samkeppnisfær við þá t. d., sem flytja hingað inn hálfunna kassa. Það hljóta því einhver mistök að vera hér á, að minnsta kosti hér í Reykjavík. Ég skal þó fúslega játa, að það er margs að gæta í þessu efni. Mér er t. d. kunnugt um, að kassagerðin hér flytur inn heil borð til þess að vinna úr, en erlendis eru kassarnir mestmegnis smíðaðir úr afgöngum og afsneiðingum, og má því vera, að það eigi sinn stóra þátt í að gera hina erlendu kassa miklum mun ódýrari en þá innlendu. Það mun nú varla von, að kassagerðin geti verið samkeppnisfær með kassa langt fyrir utan Reykjavík, þegar þess er gætt, að hún fær allt efni hingað, borgar hér af því skatt og hafnargjöld og verður svo að flytja kassana héðan með strandferða- og milliferðaskipum, þangað sem þeir eru notaðir. Þetta verður óneitanlega nokkuð dýrt, og það er einmitt tað, sem ég tel ekki rétt að koma til leiðar, að fiskútflytjendur úti um land þurfi að borga óhæfilega dýrar umbúðir utan um fisk sinn, enda þótt það sé til landsmanna sjálfra. Til þess að sýna, hver munur getur verið á þessu, vil ég geta þess hér, að nú í dag get ég t. d. keypt sænskt kassaefni, sem er svo ódýrt, að umbúðirnar úr því verða kr. 2,50 ódýrari um hvert skpd. fiskjar, miðað við verðið á kössunum hér í Reykjavík. Þetta er vitanlega til staðar úti á landi, sem hefir beinar samgöngur við útlönd. - Þá legg ég til, að allskonar húfur skuli undanþegnar þessum verðtolli, en ég sé, að hv.n. leggur til, að undanþegnar honum séu aðeins enskar húfur. Ég veit nú t. d. ekki betur en að hinar svo nefndu alpahúfur séu ódýrar og allmikið notaðar. Hvaða ástæða er til að straffa þá, sem þær nota, umfram hina, sem nota enskar húfur, fæ ég ekki skilið. Fleiri ódýrar húfur eru og til, það mun t. d. vart álitið „lúxus“höfuðföt, þó að menn gangi með „kaskeiti“, en hver sá, sem svoddan hneykslanlegt höfuðfat á, eftir skilgreiningu hv. iðnn. á þessum hlutum, á að straffast með að greiða af því 30% verðtoll. - Þá hefi ég og lagt til, að blokkir og sigurnaglar, sem taldir eru í D-lið frv., verði undanþegið verðtolli. Mér er nú alls ekki kunnugt um, að bátablokkir séu t. d. smíðaðar hér, að minnsta kosti ekki nóg. Ég vil því skora á hv.frsm. iðnn. að upplýsa þetta, því höfuðástæðan fyrir frv. mun vera sú að styrkja hinn innlenda iðnað. - Í E-lið frv., sem á að stimplast með 10%, eru taldar presseningar, en eins og kunnugt er, eru þær mjög nauðsynlegar fyrir útgerðarmenn yfirleitt, til þess að hlífa fiski við regni og vætu. Ég fæ því ekki skilið, hvers vegna það þykir hlýða að láta greiða verðtoll af þeim ofan á vörutollinn. Þá fór hv.frsm. mjög hjartnæmum orðum um það, að hann væri svo sem ekki hár þessi 5% verðtollur, sem leggja ætti á veiðarfærin. Með honum ætti aðeins að styrkja örlítið innlendu veiðarfæragerðina, og hann væri einnig til góðs fyrir útgerðarmennina. En ég fæ samt ekki séð, að það geti orðið til góðs fyrir útgerðarmennina, þó að fiskilínurnar verði skattlagðar með háum verðtolli. Ég verð þvert á móti að telja, að það lýsi ekki svo lítilli blindni hjá þessum mönnum að bera fram slíkt frv. sem þetta, um skattlagningu á útveginn, þegar t. d. hvert skpd. saltfiskjar er selt 20-30 kr. undir kostnaðarverð, að meira og minna leyti vegna ímyndaðrar vonar um að geta hlaðið undir eitthvert fyrirtæki, sem býr til línur og sjóklæði. Þetta kemur mér þeim mun einkennilegar fyrir sjónir, þegar þess er gætt, að það hefir ekki þurft að hlaða hér undir heilbrigðan iðnað með verndartollum. Þannig vann t. d. hið innlenda smjörlíki allan markaðinn innan lands á tiltölulega stuttum tíma, án allra slíkra ráðstafana. Að þjóta upp til handa og fóta og hlaða tollmúrum til verndar iðnaðinum er sízt til bóta fyrir þá, sem iðnaðinn reka, því að þeir þurfa að leggja sig í líma með að vanda framleiðslu sína, og til þess að gera það, er þeim jafnvel nauðsynlegt aðhald erlendra keppinauta, að minnsta kosti til að byrja með. Þá má og í þessu sambandi geta þess, að það eru ekki svo ósterkar stoðir, sem settar eru undir innlenda iðnaðinn, með innflutnings- og gjaldeyrishömlunum. Það er sem sé alkunna, að innflutnings- og gjaldeyrisnefnd tekur mjög mikið tillit til þess, hvort hægt er að fá vörurnar hér innanlands eða ekki. Hún beinlínis bægir mönnum frá að kaupa erlendar vörur og bendir mönnum á að kaupa þær hér, ef þess er nokkur kostur. Hinn ungi íslenzki iðnaður stendur því sannarlega ekki eins að vígi og ef allt væri frítt og frjálst. Mér finnst því alls ekki reka nauður til að fara nú að þjóta upp og skattleggja þær vörur, sem atvinnuvegirnir þurfa að nota við framleiðslu sína, atvinnuvegir, sem reknir eru árið út og árið inn með tapi, en til hagsbóta fyrir iðnrekendurna. Slíkt er ranglæti. Þeir, sem iðnaðinn reka, eru að sjálfsögðu allra góðra gjalda verðir, en þeir verða að koma vöru sinni í það horf, að hún sé samkeppnisfær. Ég held t. d., að ekki fáist innfluttur nokkur verkamannafatnaður. Það mun vera sama og biðja gjaldeyrisnefndina um gull, að biðja hana um innflutningsleyfi fyrir honum. En ég býst ekki við, að þetta sé hyggilegt, því að það mun síður en svo vera almenn ánægja með þessa innlendu framleiðslu. Þegar svona er komið, að menn séu útilokaðir frá að geta fengið betri og ódýrari vörur vegna hinnar innlendu framleiðslu, finnst mér nokkuð langt gengið, og því ekki ástæða til að bæta þar við háum verndartolli. Hv. frsm. sagði, að jafnvel væri farið að bera á því, að erlendir keppinautar seldu hér veiðarfæri undir verði veiðarfæragerðarinnar, og myndu gera það vitandi vits, og því gæti svo farið, að þessar vörur yrðu dýrari síðar, þegar búið væri að undirbjóða veiðarfæragerðina nógu mikið. Ég fyrir mitt leyti legg nú ekki mikið upp úr þessu. Að sjálfsögðu ann ég Veiðarfæragerð Íslands alls hins bezta, og því til sönnunar skal ég geta þess, að ég skipti sjálfur við hana að miklu leyti, en hitt tel ég, að hún þurfi að gera, að framleiða góða vöru fyrir sanngjarnt verð, og að því veit ég, að hún reynir að keppa. Að erlendir keppinautar á þessum sviðum séu að gera herferð á hendur henni með því að selja hér veiðarfæri undir verði, held ég, að sé hinn mesti misskilningur. Hin aðalástæðan fyrir því, að nauðsyn beri til að setja þennan verndartoll, var sú, að ef veiðarfæragerðin legðist niður, þá myndu veiðarfæri verða miklu dýrari hér. Án þess að ég á nokkurn hátt sé að óska þess, að veiðarfæragerðin leggist niður, þá held ég, að þetta sé hin mesta firra. Við verzlum með þessa vöru við mörg verzlunarhús, sem eru í mjög harðri samkeppni sín á milli, og það get ég sagt met fullri vissu, að það hefir ekki hin minnstu áhrif á þá samkeppni, hvort hér á Íslandi er svolítill vísir að veiðarfæragerð eða ekki. Ég skal svo ekki orðlengja þetta miklu meir, en vil aðeins undirstrika það, að ég tel „prinsippið“, að styðja innlendan iðnað þegar í byrjun með verndartollum, mjög varhugavert, sem gerir vinnuna dýrari en þörf er á. Sérstaklega tel ég þetta þó óforsvaranlegt gagnvart sjávarútveginum, að koma með verðtoll ofan á vörutoll á nauðsynjar hans, eins og nú stendur á.

Frsm. (Emil Jónsson) Iðnn. hefir borið fram tvær brtt. til viðbótar við fyrri brtt. sínar um þetta mál, og eru þær prentaðar á þskj. 614. Þær eru aðallega leiðréttingar, sem bornar eru fram í samræmi við ósk hæstv. fjmrh. Við 1. gr. er gerð sú brtt. að á eftir orðunum „húfur allskonar“ í b-lið, komi nema enskar húfur“. Byggist þessi brtt. á því, að n. þótti rétt að reyna að styrkja nýjan vísi til iðnaðar, sem sé tilbúning á enskum húfum. Það hefir þó komið í ljós við nánari athugun, að samkv. milliríkjasamningum, sem gerðir hafa verið fyrir landsins hönd, er ekki leyfilegt að hækka tollinn frá því, sem er, á þessari vörutegund. - 2. liður fyrri brtt. fer fram á það, að orðin „reykrör“ og „kröfsur“ í D.-lið verði felld niður, þar sem þetta þótti of óákveðið, til þess að geta staðizt. Þetta getur valdið misskilningi. eins og það er í frv. Það er upphaflega komið inn í frv. samkv. till. járniðnaðarmanna, og þar sem það getur ekki talizt sérlega þýðingarmikið atriði í frv., en getur hinsvegar valdið nokkrum misskilningi, er lagt til, að þessi orð verði felld burt úr frv. N. hefir einnig gert smáorðabreyt. við síðasta lið 1. gr. frv., og leggur hún til, að í stað orðanna „vélar, sem eingöngu eru notaðar til innlendrar framleiðslu, og varahluta til þeirra“, eins og stendur í frv., komi orðin: „vélar, sem eingöngu eru notaðar til iðju og iðnaðar, og varahlutar til þeirra.“ Þetta er einungis orðabreyt. - Í 2. brtt. er farið fram á það, að ákvæðin um gengisviðauka nái einnig til þessara l. - Ég hygg, að ég þurfi ekki að fara frekari orðum um þessar brtt. Þær eru aðallega leiðréttingar og ættu ekki að geta valdið ágreiningi. Um brtt. á þskj. 564 vil ég segja nokkur orð. Þar er farið fram á það, að kaðlar, færi, fiskilínur, öngultaumar og þorskanet verði undanþegið frá þeirri 5% tollaálagningu, sem frv. gerir ráð fyrir. Það er nú svo, að það er ekki hægt að hlífa einum atvinnuvegi við tolli, án þess að það verði á kostnað einhvers annars, ef tollálagningin er óhjákvæmileg nauðsyn. Hinsvegar skal ég viðurkenna, að sjávarútvegurinn er ekki fær um að standa undir miklum skattaálögum, eins og nú standa sakir. En þess hér einnig að gæta, að þessar álögur eru mjög litlar, þar sem ekki er farið fram á meira en 5% toll á þessum vörutegundum. En á hinn bóginn er sjávarútveginum jafnnauðsynlegt og öðrum atvinnugreinum að koma sér upp innlendum iðnaði til þess að framleiða þær vörur, sem hann þarf að nota til atvinnurekstrarins. Mér hefir verið sagt, að Íslendingar hafi greitt um milljón kr. fyrir útgerðarvörur á þeim hluta ársins, sem liðinn er. Ef hægt er að lækka þennan kostnað að einhverju leyti, þá sparast á þann hátt töluverður gjaldeyrir. Þá væri stigið spor í rétta átt, og þetta frv. miðar einmitt að því að gera innlendri veiðarfæragerð kleift að keppa við þær erlendu. Þetta er sérstaklega nauðsynlegt, ef það er satt, sem mér hefir verið sagt af mönnum, sem vita góð skil á þessum hlutum, að erlendir keppinautar okkar á þessu sviði hafi bókstaflega undirselt íslenzkar vörur hér, til þess að eyðileggja hina íslenzku framleiðslu. Við höfum átt slíkum söluaðferðum að venjast úr þessari átt, og það er talið sannanlegt, að þessar erlendu vörutegundir séu seldar hér með lægra verði en gangverð þessara vörutegunda er erlendis. Sé þetta satt, þá verður árangurinn vitanlega sá, að innlenda fyrirtækið, sem þessa framleiðslu rekur, verður að leggja starfsemi sína niður, þegar þau eru undirseld, ef ekkert er að gert, og afleiðingin verður svo, að sjávarútvegurinn verður að kaupa þessar vörur hærra verði en annars, ef heilbrigð samkeppni hefði getað staðizt á þessu sviði milli innlendrar og erlendrar framleiðslu. Það getur því verið vafasamur hagnaður fyrir sjávarútveginn, að þessi 5% tollur verði afnuminn. - Skal ég svo ekki fjölyrða frekar um þetta. Mér þykir líklegt að hv.þdm. sjái, að það getur verið varasamt að leggja þennan toll niður, ef það yrði svo til þess, að þessi atvinnugrein, sem hér um ræðir, yrði lögð niður. Rétt í þessu er verið að útbýta brtt. á þskj. 619, frá hv.þm. Vestm. Að sjálfsögðu hefi ég engan tíma haft til þess að athuga þær, en í fljótu bragði sé ég, að 1. brtt. er samhljóða 1. brtt. okkar á þskj. 614. 2. brtt. er þess efnis, að umbúðakassar, unnir og hálfunnir, verði felldir niður úr frv. Þetta stingur allmjög í stúf við till., sem hann ætlaði að bera fram í fyrra til stuðnings kassagerðinni, því að hann taldi hana alls góðs maklega þá. Ég vil svo að endingu mælast til þess, að brtt. iðnn. verði samþ., en ég tel aftur mjög varhugavert að samþ.brtt. á þskj. 564, ekki aðeins vegna þeirrar hliðar, sem snýr að iðnaðinum, heldur og einnig þeirrar, sem veit að sjávarútveginum.

Frsm. (Emil Jónsson) Það var ekki mín meining að fara langt út í þau mál, þó hv.þm. Vestm. sæi ástæðu til þess. En ég get sagt hv.þm. Vestm. það, að ég tala um þessi viðskipti alveg eins og mér sýnist, hvort sem hann er riðinn við þau eða aðrir. Ég minntist ekki á Þýzkalandsviðskiptin vegna hans persónulegu afskipta af þeim, heldur af því að mönnum er kunnugt, að það er talið hagkvæmt fyrir landsmenn að losna við vörur þangað, sem ekki er hægt að selja annars staðar, og við viljum jafnvel vinna til að kaupa þaðan dýrari vörur heldur en hægt er að fá annars staðar. Því þó til séu vörur, sem hægt er að fá jafn góðar og ódýrar þaðan eins og annars staðar að, þá vita menn, að hitt er líka til. Ég minnist á þetta aðeins til að benda á, að það gæti staðið svo á, að rétt væri að borga meira fyrir vöru heldur en e. t. v. er hægt að fá hana fyrir annars staðar. - Fyrirspurn hv.þm. Vestm. viðvíkjandi málningarframleiðslu get ég svarað því, að iðnn. hefir þegar borið fram frv. á þskj. 616 um að gera tveimur málarameisturum hér í Reykjavík mögulegt að setja á stofn verksmiðju til þess að vinna málningu úr íslenzkum hráefnum. Þessir menn hafa látið fara fram rannsókn á máli og búast við að hefja þegar framkvæmdir, ef frv. fæst samþ. Einnig má geta þess, að það hefir verið framleidd málning, að vísu í smáum stíl, að nokkru leyti á vegum málarameistara og efnafræðings nokkurs hér í bænum. Það er því enginn vafi á, að þetta er hægt að gera, og ég veit að það verður gert, og það því fremur, ef þessi tollur verður samþ.

Frsm. (Emil Jónsson) Það er sama um brtt. við þetta frv. að segja eins og brtt. við frv. um verðtoll, að þær eru komnar frá tollstjóra og fjmrh., og miða þær að því að gera einstök atriði í frv. ótvíræðari. Það er lagt til, að fyrir orðin „jarðlitum til málningar“ í 1. gr. komi „jarðlitum, þurrum, til málningar“, svo ekki sé hægt að draga þar annað undir. Einnig að í stað orðanna í 3. gr. „heimilismunir manna, er flytja vistferlum til landsins“, komi „notaðir heimilismunir manna, er flytja vistferlum til landsins og hafa verið minnst eitt ár búsettir erlendis“. Það er lagt til í frv., að þessir heimilismunir séu undanþegnir tolli, og miðar brtt. að því að gera skýrara, hverjir megi hafa þá með sér til landsins. Það hefir komið í ljós, að menn, sem fara aðeins skyndiferðir til útlanda, koma með svo og svo mikið af húsgögnum með sér, sem þeir telja, að séu notuð. Til þess að koma í veg fyrir slíkt er gert að skilyrði, að menn hafi dvalið a. m. k. eitt ár erlendis, því þá eru fengnar líkur fyrir, að undanþágan sé ekki notuð á annan hátt en ætlazt er til. - Ég sé svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þessar brtt., sem komnar eru fram í samráði við tollstjóra og fjmrh.

Frsm. (Emil Jónsson) Ég ætla að svara nokkru því, sem hv.þm. Vestm. og hv. 9. landsk. færðu fram sínum skoðunum til stuðnings. Ég kemst ekki hjá því að drepa nokkuð á þau höfuðsjónarmið, sem frv. byggist á. Ég hélt, að allir væru sammála um það höfuðsjónarmið, að það beri, meðan hinn ungi iðnaður er að vaxa, að leggja nokkurn toll á inn fluttar vörur sömu tegundar og þær, sem framleiddar eru, en létta aftur á móti tollum af hrávörum til framleiðslunnar. Þess vegna er þetta frv. ekki fyrst og fremst tekjuöflunarfrv. Sú hlið þess er algert aukaatriði, en aðalatriði frv. er að hjálpa hinum unga iðnaði. Þess vegna skil ég ekkert í þeirri kenningu hv.þm. Vestm., að það eigi að varast að styrkja iðnaðinn í byrjun. Ef einhver iðngrein er ósamkeppnisfær, þá fellur hún af sjálfu sér. En það vita allir, að erfiðleikarnir fyrir iðnaðinn eru mestir í byrjun, meðan hann er að vinna markaðinn og sigrast á fleiri erfiðleikum, þá er líka þörfin brýnust fyrir hjálp. Ég skil þess vegna ekki, hvernig það á að vera varasamt að styrkja iðnaðinn í byrjun. Ég tel einmitt þörfina þá langsamlega mesta. Ég skal þá fara nokkrum orðum um brtt. hans, sem útbýtt var hér fyrir skömmu, þó ég hafi þess vegna ekki getað athugað þær gaumgæfilega, en ég vil taka það fram, að tollgreiðsla á þessum vörum þarf ekki endilega að þýða það, að þær þurfi að verða dýrari fyrir útgerðarmenn, heldur hitt að vernda iðnaðarmennina fyrir því, að vörurnar þrengi sér inn á markaðinn. Um blokkir, sigurnagla o. fl. er það að segja, að þær hafa hér á landi verið framleiddar í stórum stíl, meira að segja togblokkir, sem eru hinar stærstu, sem notaðar eru, en þær hafa alltaf verið smíðaðar ein og ein í senn, en ekki í „massafabrikation“, eins og þyrfti að vera, ef keppa ætti við erlendan iðnað. Presseningar eru einnig framleiddar hér á landi í stórum stíl, en sá iðnaður á einnig í vök að verjast gegn erlendri samkeppni. Um umbúðakassana e það alveg áreiðanlegt, að sú framleiðsla á rétt á sér, enda minnir mig, að hv.þm. vildi í fyrra styrkja hana og teldi kassagerðina þarft fyrirtæki. Sama ætla ég að segja megi um tunnugerðina, hún á að fullnægja allri eftirspurn í landinu. Þó ekki hafi borgað sig fyrir Vestmannaeyjar að fá kassa senda frá kassagerð Rvíkur, og þó að umbúðirnar utan um eitt skpd. af fiski hafi orðið kr. 2.50 dýrara þaðan en útlend vara sömu tegundar, þá sannar það ekkert. Það þarf að kosta kapps um það að smíða kassana á þeim stöðum, þar sem á að nota þá, vegna þess hve þeir eru erfiðir í flutningum. Ef Vestmannaeyjar þurfa á kössum að halda, þá er sjálfsagt að smíða þá þar. Til þess þarf ekki mikinn útbúnað, aðeins einfalt smíðaverkstæði. Það sannar ekkert um það, að kassagerð sé óframkvæmanleg hér á landi, þó kassar frá kassagerð Rvíkur séu örlítið dýrari úti um land heldur en kassar frá útlöndum, sem keyptir hafa verið og fluttir inn í flekum og hafa reynzt engu betri en hinir innlendu. Tollur á hinni erlendu vöru á ekki að verða til þess, að notendur þurfi að borga hana hærra verði, heldur hins fyrst og fremst, að halda erlendu vörunni burtu af markaðinum. En ég vil bara í sambandi við óánægju hv.þm. Vestm. og hv. 9. landsk. út af innlendu veiðarfærunum benda á það, að ef þau verða seld hærra verði en erlend veiðarfæri, þ. e. a. s. ef eitthvað verður keypt frá útlöndum tollfrítt, þá verður ekki minni óánægjan heldur en ef veiðafærin verða öll framleidd innanlands. Það er þá aðeins um tvennt að velja, hvað veiðarfærin snertir. Annaðhvort verður að útiloka erlendu veiðarfærin með tolli, með því fæst jafnt verðlag á vörunni, eða þá að selja innlendu og erlendu veiðarfærin með mismunandi verði, en það mun hafa í för með sér meiri óánægju heldur en hitt. Í 2. gr. frv. stendur, að fjmrh. sé heimilt með reglugerð að lækka eða fella niður verðtoll af útlendum vörum samskonar og framleiddar eru í landinu, ef verðið á þeim reynist við rannsókn, er ráðh. lætur framkvæma, ósanngjarnlega hátt miðað við verð á hinum erlendu vörum. Það er með öðrum orðum, ef innlenda framleiðslan verður dýrari en erlendar iðnafarvörur, þá hefir ráðh. heimild til þess að taka í taumana. Þetta er gert með hliðsjón af því, að verndartollar geti í einstöku tilfellum orðið varasamir, en þá getur ráðh., ef ástæða er til, annaðhvort lækkað þá eða fellt alveg niður. Þetta ætla ég, að sé hæfileg trygging fyrir því, að ekki sé okrað í innlendum iðnaðarvörum. Ég veit ekki, hvort það voru öllu fleiri atriði í ræðum hv.þm., sem ég þarf að svara, en ég skal taka það fram, að mér þótti það mjög hart af hv.þm. Vestm. að segja, að við sýndum með þessu frv., að við værum haldnir einskonar blindu, þar sem við vildum hlaða háa tollmúra til þess að skapa okur. Mér þykir þetta mjög þung orð í garð þeirra manna, sem eru að reyna að koma upp nýjum atvinnugreinum á þeim tímum, sem hvorugur aðalatvinnuvegur landsmanna hér sig, sem eru að reyna að gera þann iðnað innlendan, sem keyptur hefir verið frá öðrum löndum, eru að reyna af auka lífsmöguleika í landinu. Það má ekki taka þetta mál allt of einhliða. Það þarf að líta til beggja hliða, og mér finnst það afarómaklegt af hv.þm. að vera að bera á okkur blindu í þessu máli, þó við getum ekki viðurkennt hans þrönga sjónarmið. - Hv. 9. landsk. þarf ég ekki að svara frekar, ég get vel skilið það, að bezt er fyrir neytendurna, að vörur séu sem allra lægstar í verði, en á það er líka að líta, að þjóðinni er það farsælast, að geta framleitt sem mest af þeim vörum, sem hún þarfnast. Hv. þm. Vestm. hélt því fram, að erlendu verksmiðjurnar undirseldu ekki sína vöru. Ég skal ekkert um það fullyrða, en hitt veit ég, að ef innlendi iðnaðurinn hyrfi úr sögunni, þá yrði sá erlendi ekki lengi að hækka. Þá var hv.þm. að tala um, að innlendu verksmiðjurnar þyrftu að hafa conkurance. Þetta er alls ekki rétt. Ef fer að bera á því, að innlendar iðnaðarvörur, sem tollaðar eru, hækka óeðilega, er heimild til þess að lækka tollinn eða fella hann niður. Það er á valdi fjmrh. að gera þetta, ef undangengin rannsókn sýnir, að þess sé þörf.

Ingvar Pálmason Mér þykir rétt, áður en þetta mál fer út úr þessari hv. d. og verður sennilega að l., að benda hv.þdm. á það enn að nýju, að frv. þetta er þess eðlis, að það gengur lengra en nokkrum hefir dottið í hug að heimila, að embættis- og starfsmenn ríkisins séu í stöðum samkv. núgildandi l. Þessi undanþága, sem hér er farið fram á að veita, nær aðeins til manna eftir 70 ára aldur, því eins og tekið hefir verið fram, er í l. undanþáguheimild um það, að menn geta fengið að vera við starf sitt í þjónustu ríkisins til 70 ára aldurs. Ég efast um, að hv.þdm. hafi gert sér þetta ljóst, og vil ég því skýra málið frekar. Þegar þetta frv. var flutt í Nd., þá var það flutt á þeim grundvelli, að undanþáguna í 2. gr.l. væri skylt að veita í þessu tilfelli, ef meðmæli væru fyrir hendi frá yfirfiskimatsmanni. En þessu var breytt í Nd., svo að frv. er nú orðið annað en hv.flm. ætluðust til, að það væri. Og ef það yrði að l. eins og það er nú, þá yrði það hortittur í l. Hitt er skiljanlegt, sem hv.flm. ætluðust til í upphafi, að það væri skylt að veita undanþágu samkv. 2. gr.l., ef meðmæli lægju fyrir frá yfirfiskimatsmanni. En þau lausatök hafa orðið á þessu máli, að það er óforsvaranlegt að afgr. það og gera það að l. eins og það nú er. Nú eru síðustu forvöð til þess að koma í veg fyrir, að málið verði afgr. frá Alþ. þannig, að það nálgist það að vera hortittur í l. Ég skal nú ekkert um það segja, hvort þessi skýring mín hefir áhrif á hv. dm. Ég hygg, að hv. dm. hafi ekki kynnt sér það, hvernig þetta mál var flutt. En þar sem svona er komið, þá vil ég gera eina tilraun til þess, að málið sé afgr. á skynsamlegan hatt, og vil ég því stinga upp á því, að málið sé tekið af dagskrá nú, og sjá, hvort hv.flm. sannfærast ekki um, að það eigi að færa það í það form, sem það var upphaflega í, því það var meining í því eins og það var upphaflega. Ég vil því mælast til þess við hæstv. forseta, að málið sé tekið út af dagskrá. Og vil ég fyrir mitt leyti vinna með fylgismönnum málsins að því að breyta því svo, að það sé frambærilegt og þannig úr garði gert, að hægt sé að samþ. það.

Páll Hermannsson Mér þykir rétt að geta þess í sambandi við þetta mál, að þegar allshn. tók það til meðferðar, þá skildi hún það svo, að þetta frv. næði til manna, sem væru 65 ára og eldri. Ég varð ekki var við aðra skoðun í n. Og þess vegna var það, að nm. töldu það varhugavert að gefa ekki 65 ára mönnum kost á að halda áfram fiskimatsstarfi. Nú er það upplýst, að í l. um aldurshámark opinberra embættis- og starfsmanna frá 9. jan. síðastl. er tvímælalaus heimild handa ráðh. um að veita 65-70 ára gömlum mönnum undanþágu, svo að þeir geti verið áfram við starf sitt. Það er því rétt, sem hv. 2. þm. S.-M. benti á, að þetta frv. á eingöngu við það, að gefa 70 ára gömlum mönnum kost á að vera áfram fiskimatsmenn, því að í l. er heimild fyrir ráðh. um að veita þeim undanþágu til 70 ára aldurs. Ég verð því að telja, að það sé ekki óeðlilegt, að þegar mönnum er orðið það ljóst, að um svona gamla menn er að ræða, þá líti menn á það öðrum augum, heldur en þegar þeir í gáleysi gengu út frá því, að átt væri við 65 ára gamla menn.

Forseti (JörB): Ég vil beina því til hv. dm., að þeir forðist að draga inn í þessar umr. og umr. yfirleitt, viðskipti við aðrar þjóðir, og það málefni, sem hér liggur fyrir, virðist ekki gefa tilefni til, að frekara framhald verði á því.

Sigurður Einarsson Þótt ég hafi verið með í því að bera fram brtt. á þskj. 564, vil ég ekki vera með nein harðyrði í garð þeirra, sem frv. flytja né heldur að brigzla þeim um blindni í þessum málum. Það er tvennt, sem vakir fyrir flm. frv., fyrst og fremst vernd fyrir iðnaðarfyrirtækin, og í öðru lagi er það tekjuvon, sem það kynni að gefa ríkissjóði. Að því, er snertir ræðu hv.flm., vil ég segja það, að ég fæ ekki séð, að brottfelling á verðtolli af færum, öngultaumum og þorskanetum geti orsakað það, að þessar vörur verði seldar hér svo ódýrt af erlendum keppinautum, að hinni innlendu veiðarfæragerð geti stafað hætta af. Ég vil líka í þessu sambandi taka undir það með hv.þm. Vestm., að innflutnings- og gjaldeyrisnefndin getur ekki aðeins takmarkað sölu á þessum hlutum hér frá öðrum löndum, heldur beinlínis séð um að ekki setjist neitt. Gjaldeyris- og innflutningsnefnd hefir það því mjög í hendi sér að vernda þessa framleiðslu. En fyrst svo er, þá er mjög hætt við því, að þessi tollur verði aðeins til þess að skapa verðhækkun til viðbótar við það ofháa verð, sem í vörum þessum er nú, a. m. k. of hátt með tilliti til getu þeirra, sem eiga að nota þær og þeirra kjara, sem sjómannastéttin á við að búa. Stuðningurinn við hinn innlenda iðnað, sem út af fyrir sig er mjög lofsverður, getur þannig orði hreinasta hefndargjöf, ef hann miðar fyrst og fremst að óþarfri verðhækkun þeirra nauðsynja, sem áður voru nógu dýrar. Ég verð að segja það, að ég er ekki allskostar ánægður með vörugæði okkar innlenda iðnaðar í sumum greinum og þaðan af síður þau viðskiptakjör, sem sjómönnum eru búin í þessari grein. því hefir verið haldið fram, að erlendar iðnaðarvörur sömu tegundar væru seldar undir kostnaðarverði, til þess að bola út okkar vörum, og má vera, að eitthvað sé haft í því. En þó er ég ekki allskostar trúaður á það. Hinir innlendu framleiðendur kvarta alltaf undan meðferðinni á sér, en viðskiptamenn veiðarfæragerðarinnar hafa sannarlega líka ástæðu til að kvarta. Ég vil ennfremur taka undir það með hv.þm. Vestm., sem hann sagði um vinnufatagerðina. Það er fullkunnugt um ýmsar iðngreinar, þegar þær hafa bolað út allri samkeppni, að þá hrakar vörugæðunum hjá þeim, þegar neytendurnir eiga ekki annars úrkostar en að nota þær, hvort sem það hefir orðið vegna þess, að aðrar vörur sömu tegundar hafa verið útilokaðar með banni eða tollum, þá verður almenna reynslan jafnan sú, að vörugæðunum hrakar. Ég skal svo ekki fara fleiri orðum um brtt., en Það gleður mig, að hv.þm. Vestm. hefir lýst fylgi sínu við það undanþiggja hérgreindar vörur frá tolli þessum.

Jón Sigurðsson [óyfirl.]: Þegar gerð var síðasta breyt. á bráðabirgðaverðtollslögunum, þá mun það hafa orðið fyrir óaðgætni, að lagður var tollur á vagnhjól, kerrur og heyvagna. Á vagnhjólum er verðtollur 15 kr. á parið og á heyvögnum, sem eru mjög hagkvæm verkfæri, þar sem hægt er að koma þeim við, er verðtollurinn svo hár, að ekki er viðlit að kaupa þá. Það má náttúrlega segja, að vagnhjól og kerrur sé hægt að búa til í landinu sjálfu, og hefir það verið gert nokkuð, en hingað til hefir ekki verið hægt að fullnægja eftirspurninni, og enn þá hefir hinum íslenzka iðnaði ekki tekizt að framleiða þessar vörur, svo að sambærilegar séu við hinar beztu útlendu vörur á þessu sviði. Ég hefi persónulega reynslu fyrir þessu og veit, að svo er um marga aðra. Og af þeim ástæðum virðist mér meiningarlaust, að minnsta kosti fyrst um sinn, að íþyngja landbúnaðinum með því að leggja slíkan toll á þessar vörur, enda mun það, eins og ég sagði áðan hafa orðið fyrir mistök, að hann var á lagður. Ég vil þess vegna vænta þess, að þetta verði leiðrétt, og leyfi mér að koma fram með skrifl. brtt., sem fer í þá átt, að upp í G-lið 1. gr., þar sem eru verðtollsfrjálsar vörur, verði tekin: vagnhjól, kerrur og heyvagnar.

Forseti (JörB): Mér hefir borizt svo hljóðandi skrifl. brtt.: [Sjá þskj. 636]. Brtt. er skrifl. og of seint fram komin, og þarf því tvennskonar afbrigði til þess, að hún megi komast að.

Frsm. (Emil Jónsson) Ég ætla fyrst að snúa mér að hv. 7. landsk., því það er svo lítið, sem ég hefi við hann að segja. Hans till. er kannske út af fyrir sig eðlileg, en hún stríðir þó á móti þeim anda, sem lá til grundvallar fyrir samningu þessa frv., með því að leggja til að undanskilja verðtolli þær vörur, sem hægt er að framleiða í landinu sjálfu. Ég viðurkenni að nokkru leyti sjónarmið þessa hv.þm. og hinna annara, sem bera fyrir brjósti sjávarútveginn, en það verður þó að taka tillit til þess, þegar um iðnað er að ræða, að það geta verið þær ástæður fyrir hendi, sem gera það nauðsynlegt að leggja einhvern lítinn toll á iðnvörur, sem gerir í raun og veru lítið til, en getur hinsvegar verið nógur til þess að halda uppi iðnfyrirtækjum í landinu. Annars var það aðallega hv.þm. Vestm., sem ég þurfti og snúa mér að, því hann hélt hér eina afarmerkilega ræðu, sem ég kemst ekki hjá að fara nokkrum orðum um. Maður skyldi ekki ætla, að þessi hv.þm. hafi verið viðriðinn þau störf, sem hann hefir haft á hendi undanfarin ár sem erindreki ríkisstj., og kynnzt verzlunarástandinu í heiminum, því hann vill halda því fram, að þeir menn séu blindu haldnir, sem vilja halda uppi iðnaðinum með tollum. Veit ekki hv.þm., að það er nú orðið minna um vert, hverju verði varan er keypt, heldur en það, að hún sé keypt? Og veit ekki hv.þm. það, að við höfum orðið að gera verzlunarsamninga við Þýzkaland, þar sem við verðum að kaupa vörur, sem eru meira en 5% dýrari heldur en þær, sem við getum fengið annarsstaðar frá. En hvers vegna? vegna þess að ástandið er þannig í heiminum, að við getum ekki losnað við okkar vörur, nema til þessa lands, gegn því að fá vörur í staðinn. Það er verzlunarástandið í heiminum, sem gerir það að verkum, að við höfum orðið að kaupa vörur, sem eru mikið dýrari heldur en þær, sem við höfum átt kost á að fá annars staðar. Eins getur ástandið orðið með iðnstarfsemina í landinu. Það getur verið heilbrigt frá þjóðhagslegu sjónarmiði að kaupa iðnvörur í landinu sjálfu eitthvað dýrara verði heldur en hægt væri að fá annars staðar. Og þessi hv.þm. ætti allra manna sízt að halda fram þeirri stefnu að kaupa vörur þar, sem þær eru ódýrastar, þar sem hann sjálfur hefir haft afskipti af þeim verzlunarmálum, sem gengið hafa á annan hátt. Það er líka fullkomin ástæða til, undir vissum kringumstæðum, þegar atvinnuleysi er mikið, að taka þau tillit, sem við undir öðrum kringumstæðum værum ekki neyddir til að taka, því það er ekki svo, að nú séu normal tímar. Það verður að fara allar mögulegar krókaleiðir, bæði til Þýzkalands og innflutningshafta og e. t. v. 5% verðtolls á vörur, sem kannske ekki er æskilegt að setja toll á. - Þetta var það, sem mér fannst vera þungamiðjan í ræðu hv.þm., að við mættum alls ekki kaupa neinar iðnvörur, sem væru eitthvað dýrari heldur en þær, sem við gætum fengið ódýrastar erlendis, en hann hefir sjálfur með sinni starfsemi sýnt, að það getur verið nauðsynlegt að gera ráðstafanir, sem ganga í aðra átt. - Hv. þm. sagði, að við vildum með „vold og Magt“ leggja toll á allar þær vörutegundir, sem framleiddar væru í landinu sjálfu. En þetta er ekki rétt. Við viljum ekki leggja toll á aðrar vörur heldur en þær, sem eiga erfitt uppdráttar. - Þá talaði hv.þm. um það, að ég hefði lagt aðaláherzluna á það í minni ræðu, að heimild væri í l. til eftirgjafa. Og sagði hv.þm., að til hefði verið heimild til eftirgjafa í l. um toll af efnivöru til innlends iðnaðar, en að hann hefði ekki getað komizt eftir öðru, eins og hann komst að orði, en að heil þingmannaleið hefði verið til þess að fá þessar eftirgjafir. Ég hygg, að hv.þm. meini með þessu, að það hafi verið neitað eða mjög torveldað að fá eftirgjafir á þessu efni til innlends iðnaðar. Í þessu sambandi vil ég geta þess, að það kom fram frv. á þinginu í fyrra um það, að stj. væri skylt að gefa eftir toll af þessum vörum, í staðinn fyrir að nú er það aðeins heimilt. Og ég hefi fengið það upplýst frá tollstjóra, að það hefir ekki verið neitað um eftirgjafir á tolli á þeim vörum, sem féllu undir þessa lagagr., heldur hafi í þeim tilfellum, sem neitað hafi verið um eftirgjafir, verið um aðrar og óskyldar vörutegundir að ræða, en umsækjendur hafi staðið í þeirri meiningu, að þær féllu þar undir. Eftir þessum upplýsingum hygg ég, að ráðuneytið hafi gefið eftir allan toll á þeim efnivörum, sem undir þessa lagagr. féllu. - Þá var hv.þm. að tala um það, og vildi með því gera mitt sjónarmið afkáralegt, að ég vildi tolla blakkir og sigurnagla, áður en slíkt væri framleitt í landinu sjálfu. Það er alls ekki rétt, að þetta hafi ekki verið framleitt í landinu, ég hefi að minnsta kosti verið með í því að kaupa blakkir, sem hér hafa verið búnar til, og það eru þær stærstu blakkir, sem notaðar eru hér á landi, en þær eru framleiddar í mjög smáum stíl, vegna þess að þær eru undir harðri samkeppni erlendis frá. Annars hirði ég ekki um að ræða þetta öllu frekar. En ég vil aðeins mótmæla því kröftuglega, að við höfum eingöngu haft sjónarmið iðnaðarins fyrir augum við samningu frv. Okkur bárust margar umsóknir frá iðnaðarmönnum um mikið hærri tolla heldur en farið er fram á með frv. Meðal annars var farið þess á leit við okkur, að settur væri 15-20% verðtollur á skip, en því neituðum við með hliðsjón af sjávarútveginum. Það hafa líka margir iðnrekendur farið fram á það, að hækkaðir væru meira en gert er tollarnir í þessu frv., en við höfum neitað því með hliðssjón af öðrum atvinnuvegum. Við reyndum að synda milli skers og báru og taka sjónarmið til beggja handa, en það hefir ekki tekizt svo, að allir séu ánægðir, enda mundi slíkt vera ógerningur í máli, sem gripur inn á hagsmunasvið mismunandi stétta þjóðfélagsins. Að lokum vildi ég vænta þess, að hv.þm. Vestm., sem ekkert vildi taka aftur af því, sem hann sagði um blindu og þröng sjónarmið, vildi athuga það verzlunarástand, sem hann hefir mikið verið viðriðinn, og aðgæta, hvort það eigi ekki eitthvað skylt við þær ráðstafanir, sem hér er verið að gera.

Flm. (Jóhann Jósefsson) Ég hefi eftir áskorun bæjarstj. Vestmannaeyja leyft mér að koma fram með þetta frv., og eins og grg. ber með sér, er það til þess að flýta fyrir innheimtu útsvara. Í núgildandi tekjuskattslögum er framtalsfresturinn í Reykjavík stuttur; mönnum er ætlað að skila framtalsskýrslu mánuði fyrr þar en í öðrum kaupstöðum landsins, sem gildir hið sama um í þessu efni og sveitirnar. En það virðist mega hafa framtalsfrestinn þann sama í kaupstöðunum úti um land eins og í Reykjavík. Aftur á móti er framtalið umsvifameira í sveitum og því eðlilegt, að það þurfi lengri tíma þar. Frv. fer fram á að stytta framtalsfrestinn í kaupstöðunum úti um land um einn mánuð, svo hann verði hinn sami og í Reykjavík. Tilgangurinn er, að niðurjöfnun útsvara geti farið fyrr fram og innheimta þeirra geti þar af leiðandi orðið auðveldari. Ég skal ekki fjölyrða um þetta frekar, en vil mælast til, að málinu verði að lokinni umr. vísað til hv.fjhn., og ætla ég þá að hnýta við þeim tilmælum til n., að hún sæi sér fært að afgr. þetta litla mál heldur tímanlega.