Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar á þskj. 14 um skattaívilnanir vegna rannsókna- og þróunarverkefna. Flutningsmenn ásamt mér eru hv. þm. Bjarni Harðarson og Birkir Jón Jónsson. Tillögugreinin hljóðar svo: „Alþingi ályktar að fela fjármálaráðherra að hefja nú þegar undirbúning þess að heimila skattaívilnanir vegna kostnaðar sem fyrirtæki leggja í vegna rannsókna og þróunar. Miðað verði við skilgreind og afmörkuð verkefni og ákveðið hámark sett á endurgreiðslufjárhæð hvers árs.“ Víða í nágrannalöndum okkar fjárfestir hið opinbera í nýsköpun og þróunarverkefnum með góðum árangri. Í dag veita 18 af 30 OECD-ríkjum einhvers konar skattaívilnanir vegna rannsókna og þróunar. Fjölmargar úttektir og kannanir sem gerðar hafa verið sýna að verulegur skortur er á stuðningi við fjármögnun nýsköpunar- og þróunarstarfa íslenskra fyrirtækja. Þá sýna tölur frá OECD að bein framlög bandarískra yfirvalda til rannsókna- og þróunarstarfs þarlendra fyrirtækja eru þreföld sem hlutfall af þjóðarframleiðslu samanborið við það sem hér þekkist. Markmiðið með þessari þingsályktunartillögu er m.a. að efla nýsköpun í atvinnulífinu sem leitt geti til efnahagslegra framfara og bættrar samkeppnisaðstöðu. Norðmenn breyttu skattalögunum sínum á þann hátt að lögaðilar sem stunda rannsóknir og þróun fengu heimild til frádráttar frá tekjuskattsstofni, allt að 20%, að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Í lögunum var lögð áhersla á að þeir sem nytu þessara heimilda stunduðu vel skilgreind og afmörkuð rannsókna- og þróunarverkefni með skýrum markmiðum um árangur. Norðmenn hafa farið þá leið að fela rannsóknarráði Noregs að meta hvort verkefnin uppfylli skilgreiningu skattyfirvalda og jafnframt að meta hvort framtaldir kostnaðarliðir teljist viðurkenndur rannsókna- og þróunarkostnaður. Þó að þingsályktunartillagan beri heitið skattaívilnanir þá er norska kerfið sem hér er lagt til að farið verði eftir í raun endurgreiðslukerfi sem veitir skattskyldum fyrirtækjum rétt til að fá endurgreiddan 20% kostnaðar vegna rannsókna og þróunarverkefna að tilteknu þaki. Skattkerfið nýtist í þessu skyni þannig að þau fyrirtæki sem greiða tekjuskatt fá afslátt en þau sem ekki greiða tekjuskatt fá endurgreiðslu. Kerfið er þannig óháð skattprósentu og þeim skatti sem fyrirtækin greiða. Þetta gerir kerfið sérstaklega áhugavert fyrir lítil og vaxandi fyrirtæki sem enn bera það mikinn þróunarkostnað að þau eru enn ekki farin að greiða beina tekjuskatta af rekstrarhagnaði. Þingsályktunartillaga þessi er sérstaklega miðuð að því að bæta hag sprotafyrirtækja eða fyrirtækja með færri en tíu starfsmenn. Reynslan af kerfinu er sérstaklega góð í Noregi eins og áður hefur komið fram. Kerfið hefur komið mikilli hreyfingu á nýsköpunarstarf norskra fyrirtækja og verkefni þeirra hefðu ekki komist á legg án þessa stuðnings. Verðmæti fyrirtækjanna hefur aukist sem og samstarf við önnur fyrirtæki og stofnanir. Sérstaklega vil ég benda á það að 25% norskra útrásarfyrirtækja hafa nýtt sér kerfið. Öflugt og fjölbreytt atvinnulíf er undirstaða hagvaxtar á Íslandi. Án nýsköpunar- og þróunarverkefna er hætt við að atvinnulífið verði einsleitara, samfélagið staðnaðra og viðkvæmara fyrir sveiflum. Á tímum mikilla sveiflna á gengi krónunnar og miklum mun á hagvaxtarstigi á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðinni hefur því aldrei verið mikilvægara að efla rannsókna- og þróunarþátt fyrirtækja. Þannig er hægt að skapa fleiri stoðir undir atvinnulífið. Ég er viss um að umræddar ívilnanir muni sérstaklega gagnast nýsköpunarfyrirtækjum úti á landi. Búa þarf atvinnulífinu hagstæð starfsskilyrði en jafnframt þurfa fyrirtæki stuðning fyrstu starfsárin til rannsókna- og þróunarstarfs. Sá stuðningur þarf að vera sambærilegur við þann sem veittur er fyrirtækjum í samkeppnislöndunum. Ég tel því að um afar mikilvægt mál sé að ræða og vona að þessari þingsályktunartillögu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar. Ég tel viðeigandi að sú nefnd fjalli um málið en vil þó einnig benda á, þar sem efnisþáttur þessarar þingsályktunartillögu skarast dálítið við aðrar nefndir og gæti þess vegna átt undir menntamálanefnd, að hún verði einnig tekin til skoðunar í þeirri nefnd. Ég vonast einnig til að tillögunni verði vísað til síðari umræðu.

Virðulegi forseti. Ég er sammála flutningsmönnum þessarar þingsályktunartillögu um að mikilvægt sé að búa þannig atvinnuskilyrði fyrir atvinnulífið að það geti blómgast og dafnað. Hins vegar er spurningin hvernig það skuli gert og hvaða leiðir við förum. Við höfum að mörgu leyti tekið upp ákveðna hætti sem mér finnast óæskilegir, sem ég kalla velferðarkerfi atvinnuveganna. Þessi þingsályktunartillaga miðar að því sama, þ.e. að auka velferðarkerfi atvinnuveganna en spurningin er hvort það sé rétt og hvernig við viljum stýra málum. Þannig er með fyrirtæki í þróun og rannsóknum að ef þróun og rannsóknir skila tekjum þá greiða fyrirtækin skatt. Af hverju skyldu þau ekki gera það ef þau koma upp arðsamlegri framleiðslu? Skili þróunin ekki hagnaði þá bera fyrirtækin ekki skatt. Af hverju ættu þá að koma til sérstakar skattaívilnanir? Síðan má spyrja: Er það eðlilegt að fjölga skattaívilnunum í þessu þjóðfélagi? Erum við ekki einmitt komin á þann stað að fara þarf fram heildarendurskoðun á skattkerfinu með tilliti til þess að fækka skattaívilnunum og helst að afnema þær og taka upp annað skattkerfi? Nú er svo komið að þeir sem minnst hafa fyrir sig að leggja eiga að greiða hlutfallslega mesta skatta. Það er ekki það sem á að stefna að varðandi skattkerfið. Við leggjum hvað lægstu skatta á fyrirtæki í okkar heimshluta. Ég veit ekki hvernig skattheimtan og skattheimtuprósentan er í Noregi en ég hygg að hún sé nokkru hærri en hér án þess þó að hafa kannað það sérstaklega. En hvað sem því líður eru menn með mjög lága skatta á fyrirtæki og menn hafa talað um að jafnvel eigi enn að lækka skattheimtuna á fyrirtæki. Þannig hefur hæstv. forsætisráðherra talað. Hann lét þau orð m.a. falla á skattaráðstefnu í haust. Það kann vel að vera að að full ástæða sé til þess ásamt öðrum breytingum á skattalögum. En það að fjölga skattaívilnunum tel ég óráð, hvort heldur til þessarar starfsemi sem annarrar. Þvert á móti tel ég að við eigum að fara þá leið að fækka skattaívilnunum og líka að taka til endurskoðunar hina flóknu og víðtæku aðstoð sem við höfum tekið upp í velferðarkerfi atvinnulífsins, eins og ég kalla það. Það felst í margvíslegum útlátum ríkisins til margs konar rannsóknarstarfsemi, til ýmissa hluta sem þeir sem reka fyrirtækin með hagnaði njóta arðsins af en skattgreiðendur fá nánast ekki til baka. Það er miklu mikilvægara fyrir okkur alþingismenn að velta fyrir okkur hvernig megi stuðla að jafnræði í þessu þjóðfélagi. Við höfum gert mikið til, og sú ríkisstjórn sem síðast sat gerði mikið til þess að bæta umbúnað fyrir atvinnulífið. Því verður ekki á móti mælt. En að taka upp sérstakar meðgjafir til viðbótar vekur spurningar um hvort við séum ekki komin í velferðarkerfi sem er umfram það sem er eðlilegt getur talist eða samrýmist jöfnuði skattborgaranna í landinu. Ég tel að það hafi verið röng leið að hafa hér tvö virðisaukaskattsþrep. Ég hefði haldið að það væri mun betra og skilvirkara að hafa eitt virðisaukaskattsþrep og í raun sé ég enga forsendu fyrir því að hafa þau tvö. Það er einu sinni þannig að þegar við höfum tekið upp tvö þrep þá er aukin ásókn í að fjölga þeim vöruflokkum sem falla undir lægra virðisaukaskattsþrepið. Þegar menn fara í að beita slíkum aðferðum við skattheimtu að fjölga ívilnunum búa þeir til aðferðir fyrir menn til að geta smeygt sér undan skattheimtu. Þar með gera þeir kerfið ógagnsærra og valda fleiri vandamálum í þjóðfélaginu varðandi þessa mikilvægu lagasetningu. Menn stuðla þannig að auknum ójöfnuði í þjóðfélaginu. Það er ekki sú leið sem við viljum fara og ég veit að það vakir ekki fyrir flutningsmönnum. Það sem vakir fyrir þeim er að bæta umbúnað atvinnulífsins til að stuðla að sem öflugustu og virkustu atvinnulífi. Ég er sammála þeim um að vilja koma því að en ég tel það hins vegar ekki rétta leið með þeim forsendum að auka skattaívilnanir, fyrst og fremst á grundvelli þess að það ber að draga úr skattaívilnunum og hafa skattkerfið sem einfaldast og gegnsæjast þannig að menn geti áttað sig á því og við stuðlum að auknum jöfnuði í þjóðfélaginu.

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns fagna því að fulltrúi Framsóknarflokksins skuli koma með þessa ágætu tillögu. Eins og kannski flestir vita þá er þetta tillaga sem Samfylkingin lagði fram á sprotaþingi í fyrra, sem sagt í febrúar síðastliðnum, og fékk verðlaun fyrir. Batnandi mönnum er best að lifa og við fögnum því að framsóknarmenn séu farnir að sjá ljósið í þessum efnum og farnir að taka okkar ágætu mál upp á sína arma. Við reyndum á síðasta kjörtímabili að fá framsóknarmenn til að taka eftir þessari tillögu. Það er hárrétt, sem hv. flutningsmaður sagði, að þetta skarast á við fleiri nefndir en eingöngu efnahags- og skattanefnd, þetta er líka mál sem iðnaðarnefnd gæti komið að. Við ræddum þetta talsvert þegar við ræddum málefni nýsköpunar, eins og hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir ætti að muna. Þá ræddum við talsvert málefni nýsköpunar á síðasta kjörtímabili vegna stofnunar Nýsköpunarmiðstöðvar. Í þeirri umræðu kom þetta mál ítrekað upp. Þá vildu framsóknarmenn ekki ljá máls á því en núna er það hingað komið. Það er líka svolítið skemmtilegt að þetta er ekki eina málið sem um ræðir. Nú þegar Framsóknarflokkurinn er farinn að hugsa almennt um málefni en ekki eingöngu um hagsmunagæslu fyrir sjálfan sig hefur hann tekið upp hvert málið á fætur öðru frá Samfylkingunni og því hljótum við að fagna. Má líka nefna að fyrir þinginu liggur sambærilegt frumvarp, sem hv. þm. og núverandi ráðherra, Björgvin G. Sigurðsson, lagði fram í fyrra, um að 30% af námslánum ættu að breytast í styrki. Framsóknarmenn hafa nú tekið það mál upp og lagt fram frumvarp og er það vel. Ég segi enn og aftur: Batnandi mönnum er best að lifa. En á umræddu sprotaþingi í fyrra kynnti Samfylkingin mjög ítarlegar tillögur um það hvernig hægt væri að byggja undir hátækniiðnaðinn á Íslandi. Við vorum með mjög ítarlega stefnu í þeim efnum. Þar á meðal var sú ágæta tillaga sem nú kemur fram í tillögu til þingsályktunar frá fulltrúum framsóknarmanna og var hluti af stórum pakka. Við teljum nefnilega gríðarlega mikilvægt að byggja undir hátækniiðnaðinn á Íslandi og nýsköpunina. Þar þarf margt að koma til. Við lögðum meðal annars fram tillögu um að stórefla rannsóknar- og tækniþróunarsjóð og sú tillaga vann einnig til verðlauna á þinginu. Á sprotaþinginu lögðu framsóknarmenn fram ágæta tillögu um árlega nýsköpunarkeppni grunnskóla, framhaldsskóla og háskóla með tilheyrandi þjálfun og undirbúningi fyrir nemendur og kennara. Það var áhugaverð tillaga en hún náði ekki í gegn. Það er gott að við erum komin inn á sömu braut, þingmenn í ólíkum flokkum, um það hvað best sé að gera fyrir hátækniiðnað og nýsköpun í landinu. Því hlýt ég að fagna. Mig langar aðeins að fara efnislega í þetta mál. Ég er mjög á öndverðum meiði við það sem hv. þm. Jón Magnússon sagði rétt í þessu. Frá árinu 2003, frekar en 2002, hefur vöxtur hátækninnar í landsframleiðslunni stöðvast. Vöxturinn hefur stöðvast frá þeim tíma. Það tel ég verulegt áhyggjuefni. Ef eitthvað er ætti hann að vera á uppleið, það hafði hann verið sex til sjö ár þar á undan. Þá hafði vöxtur hátækninnar margfaldast. Það var þróun sem mér líkaði vel og Samfylkingunni líkaði vel. Hátækniiðnaðurinn á að vera meira en 4%, eða þar um bil, í landsframleiðslunni. Það skiptir líka máli í þessu sambandi að vöxtur flottustu hátæknifyrirtækja á Íslandi fer ekki lengur fram á Íslandi, hann fer fram erlendis. Það er áhyggjuefni vegna þess að við eigum í bullandi samkeppni við framsýn ríki, Kanada og fleiri lönd, um þessi flottu nýsköpunar- og þróunarfyrirtæki, hátæknifyrirtæki. Ég tel gríðarlega mikilvægt að við spornum við þessari þróun, það er að flott íslensk hátæknifyrirtæki vaxi á erlendri grund en sjái ekki hag í því að vaxa á Íslandi. Hátækni fylgja mjög skemmtileg og fjölbreytt störf fyrir vel menntaða Íslendinga og hún er hvati fyrir íslenska námsmenn að fara t.d. í tækninám en við höfum verið á eftir nágrannaríkjum okkar í því. Hlutfall íslenskra námsmanna í tækninámi hefur verið lægra hér en í nágrannaríkjum. Það er sem betur fer að breytast og liður í því að hækka það hlutfall er auðvitað að hér séu spennandi störf á þessu sviði. Ég segi þetta við hv. þingmann, og það er gaman að eiga við hann samræður um þetta, vegna þess að þetta skiptir miklu máli. Einn liður í þessu er sá að við komum til móts við fyrirtæki í þessum geira og séum samkeppnishæf í að halda þeim hér. Það tekur fyrirtæki sem eru að byrja að þróa vöru, nýsköpunarfyrirtæki, yfirleitt 10–15 ár, að því er talið er, að vaxa og þróa vöru sína og verða að fullvaxta fyrirtæki. Við búum við mjög hagstætt skattaumhverfi hér á landi fyrir þau fyrirtæki sem ekki eru í nýsköpunarþróun þar sem hagnaður þeirra fer eingöngu í það. Við þurfum að koma til móts við þessi fyrirtæki, gefa þeim færi á að vaxa og dafna hér á landi frekar en í útlöndum til að gefa íslenskum námsmönnum tækifæri og stuðla að því að þeir fái skemmtilegri og frjórri vinnu í framtíðinni við nýsköpun og hátækni á Íslandi. En enn og aftur fagna ég því að við séum komin á sömu blaðsíðu í nýsköpunar- og hátæknimálum, þvert á flokka. Það gekk ekki nógu vel á síðasta kjörtímabili, menn fóru þá dálítið út og suður. En ég fagna því að framsóknarmenn séu komnir á sömu blaðsíðu og við samfylkingarfólk.

Vegna ummæla hv. 5. þm. Suðvest. vil ég segja, virðulegi forseti, varðandi vöxt hátæknifyrirtækja og spurninguna um það af hverju sá vöxtur hefur stöðvast: Menn verða alltaf að greina á milli þegar þeir eru að tala um epli og appelsínur. Menn verða alltaf að greina orsakirnar og átta sig á því hvort vandinn er af einum ástæðum eða öðrum. Það er nú einu sinni þannig að þau hátæknifyrirtæki, sem um er að ræða, hafa hér hvað hagstæðasta skattaumhverfið. Þau hafa eitt hagkvæmasta umhverfi sem atvinnulífi og nýsköpunarfyrirtækjum hefur verið búið. Þannig að menn verða þá að reyna að finna rétta skilgreiningu, hana er ekki að finna í því að skattaumhverfið sé óeðlilegt eða óhagstætt. Það eru einhver önnur atriði sem valda þessu. Það er einfaldlega þetta sem ég vil benda á. Ég er ekki að mæla á móti því að við förum jafnvel enn lægra niður með skattprósentu gagnvart lögaðilum. Það kann vel að vera að það væri mjög heppileg þjóðfélagsleg aðgerð að gera það. Meginatriðið í því sem ég er að benda á er þetta: Við eigum ekki að bæta við skattaívilnunum. Við eigum þá frekar, t.d. varðandi sprotafyrirtæki, að fara aðra leið. Ekki taka þau í gegnum skattkerfið heldur frekar með því að veita gagnsæja styrki eða aðstoð. Og ég segi, og mæli af töluverðri þekkingu sem stjórnarformaður Iðnlánasjóðs til átta ára á sínum tíma: Það er nú einu sinni þannig að það skiptir máli að styrkirnir og aðstoðin fari á rétta staði. Hætt er við því að slíkar skattaívilnanir komi þá helst til hjálpar þeim sem minnst þurfa á að halda.

Virðulegi forseti. Fæst þeirra sprotafyrirtækja sem eru að byggja sig upp greiða skatta þegar þau eru að vaxa. Það sem við erum að tala um hér er því að koma til móts við þau þannig að þau fái endurgreiðslu á rannsókna- og þróunarkostnaði sínum til þess að þau geti vaxið á Íslandi. Við erum í samkeppni. Það er verið að bjóða í íslensk sprotafyrirtæki og hátæknifyrirtæki að utan. Það er verið að bjóða í þessi fyrirtæki með skattaívilnunum, t.d. frá Kanada. Ég tel að við verðum að svara því með því að bjóða upp á sambærilegt umhverfi hér.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa ánægju með að formaður iðnaðarnefndar, hv. 5. þm. Suðvest., styður þetta mál sem flutt er af þremur framsóknarmönnum og er mér ekki algerlega ókunnugt. Í tíð minni í iðnaðarráðuneytinu voru unnar tillögur til þess að bæta rekstrarumhverfi sprotafyrirtækja, nýsköpunarfyrirtækja. Ég náði því miður ekki með þær tillögur alla leið nema að litlu leyti þar sem það strandaði á stuðningi frá Sjálfstæðisflokknum. Samfylkingin var hins vegar mjög útsmogin. Hún notaði þessar tillögur sem sínar á sprotaþingi og fékk verðlaun fyrir tillögurnar mínar. Það var nú ekki öðruvísi en þetta. Nú kemur hv. þingmaður hér og ber sér á brjóst og talar um að batnandi mönnum sé best að lifa o.s.frv. Miðað við það sem komið hefur fram í máli hennar vænti ég þess að henni gangi betur en mér að fá sjálfstæðismenn inn á þessar tillögur og hugmyndir. Þær eru virkilega áhugaverðar. Það hefur sýnt sig hjá mörgum þjóðum, ekki síst Norðmönnum, að þær geta skipt sköpum. Þetta snýst um það að breyta rannsóknum í störf og auka þannig fjölbreytni í atvinnulífinu. Maður hélt að allir gætu verið sammála um að það væri mikilvægt. En hv. þingmaður var að mínu mati heldur drjúgur með verðlaunin á sprotaþingi.

Virðulegi forseti. Það er náttúrlega orðið dálítið hlægilegt að standa hér og tala um það hver átti hugmyndina að því kerfi sem Norðmenn eru búnir að nota með góðum árangri árum saman. Það er ekki hægt að segja að hugmyndin komi frá Íslandi vegna þess að þarna er verið að endurnýja hugmynd að kerfi sem Norðmenn hafa notað með góðum árangri árum saman og Kanadamenn líka í vissum hlutum þess lands. Það er hálfhlægilegt ef hv. þingmaður, fyrrverandi iðnaðarráðherra, hefur eytt löngum tíma í að finna þá tillögu upp á sínum tíma í ráðuneytinu. Er það annars svo sem vel. Virðulegi forseti. Það sem mér þykir dálítið merkilegt og ég hefði kannski líka viljað heyra frá hv. þingmanni sem vildi koma hér í andsvar er: Hvers vegna fóru þá þessar tillögur ekki hærra og hvers vegna tóku þáverandi iðnaðarráðherra Valgerður Sverrisdóttir og líka hæstv. ráðherra Jón Sigurðsson ekki undir þegar við samfylkingarmenn tókum þetta mál ítrekað upp hér í þingsölum undir heitinu norska leiðin? Þetta er svo sannarlega ekki íslensk leið. Hvers vegna var ekki tekið betur í þessar tillögur þá? Það þætti mér vænt um að heyra vegna þess að það er ekki eingöngu hægt að kenna þáverandi samstarfsflokki framsóknarmanna um. Vissulega hafði þáverandi iðnaðarráðherra heildarstefnumörkun í þessum efnum á sinni könnu, hefði getað gert miklu betur og m.a. tekið undir málflutning okkar í þingsölum. Ég held að ég nefni það aldrei of oft að það er líka merkilegt að þetta mál - og það er ekki eingöngu þetta mál sem birtist hér í þingsölum heldur líka 30% endurgreiðsla á námslánum sem er mjög áhugavert að skuli birtast hér. Er það kannski líka gömul hugmynd sem hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir vann með í þau 12 ár 

Hæstv. forseti. Ég vil fyrst segja að ég fór ekki með menntamál í þeirri ríkisstjórn sem ég sat í þannig að ég hefði ekki komið fram með tillögur í sambandi við námslánakerfið. Hins vegar er þetta eitt af þeim málum sem við höfðum á kosningastefnuskrá okkar fyrir þessar kosningar. Ég færði ekki umræðuna niður á það plan sem hún er því miður komin á núna, umræða um þetta góða mál. Það var hv. þm. Katrín Júlíusdóttir sem gerði það. Mér finnst hún svolítið blaut á bak við eyrun í þessu nýja stjórnarsamstarfi ef hún er að finna að því við mig að ég skuli ekki hafa tekið undir með Samfylkingunni á síðasta kjörtímabili þegar hún flutti hér ágætar tillögur. Ég held að hún eigi eftir að læra dálítið inn á það að starfa með stjórnmálaflokki í ríkisstjórn. Við skulum bara tala saman þegar líður á kjörtímabilið og átta okkur á því þá hvort það verði ekki komið annað hljóð í strokkinn. Það var annað sem hv. þingmaður nefndi hér sem mér fannst óþarfi, hún fór að tala um hagsmunagæslu, að við værum komin út úr hagsmunagæslunni, framsóknarmenn, og farin að sinna góðum málum eins og því sem hér er komið fram. Hver er í hagsmunagæslu þessa dagana ef ekki Samfylkingin? Hún hefur bókstaflega notað öll tækifæri í öllum hugsanlegum nefndum þar sem hún hefur yfirráð og hent út framsóknarmönnum og inn skulu samfylkingarmenn. Ég held að það sé ekki til undantekning.  
             Hins vegar skal ég minna á eitt, að í tíð 

Virðulegi forseti. Þetta var mjög ómerkileg athugasemd frá hv. þingmanni verð ég að segja. Þarna hefur hún fundið sér einhverja tylliástæðu til þess að halda stjórnarandstöðunni frá nefndum. Þarna viðurkenndi hún að í sinni tíð hefði hún haldið stjórnarandstöðunni frá nefndarsetum á vegum ráðuneytanna. Vissulega hefur einhverjum nefndarmönnum verið skipt út frá því að ný ríkisstjórn tók við, annað væri óeðlilegt, og það varð ekki þverfótað fyrir framsóknarmönnum í nefndum á vegum ráðuneytanna. Vissulega er það áberandi þegar þessum fáu einstaklingum hefur verið skipt út sem hefur verið. Það er ekkert óeðlilegt að ný ríkisstjórn endurmanni nefndir á vegum hins opinbera. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð önnur en þau að það er augljóst að ég hef eitthvað komið við kaunin á hv. þingmanni, fyrrverandi ráðherra og núverandi varaformanni Framsóknarflokksins með athugasemdum mínum áðan sem kannski segir okkur að einhverju leyti að það hafi verið sannleikskorn í því sem ég sagði í ræðu minni.

Frú forseti. Mér finnst ákaflega ómaklegt af hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur að koma hingað og ásaka mig um að hafa með mínum litla þunga orðið til þess að menn hættu við þá tilraun sem hér hófst að frumkvæði núverandi hæstv. forsætisráðherra á þarsíðasta tímabili og fólst í að veita stjórnarandstöðunni þann trúnað að vera í forustu fyrir nokkrum nefndum á þinginu. Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að efla eigi stjórnarandstöðuna á þinginu, bæði aðbúnað og sömuleiðis með því að sýna henni þann trúnað að hún stýri nefndum í takt við það hlutfall sem hún hefur á þinginu. Það er rétt að mér var falinn sá trúnaður að vera formaður heilbrigðis- og trygginganefndar. Ég fór ekki illa með vald mitt. Ég fór með vald mitt í samræmi við það sem stjórnarskráin lagði á herðar mínar, þ.e. ég fór eftir sannfæringu minni. Sú krafa var gerð á mig af hálfu Framsóknarflokksins að ég tæki við skipunum frá fyrirtæki úti í bæ sem flokkurinn hafði tekið upp á arma sína. Það komu beinar fyrirskipanir frá þessu fyrirtæki um það hvernig ætti að haga löggjöf hérna og ég hafnaði því. Framsóknarflokkurinn gerði kröfu um það að ég tæki við leiðbeiningum fyrirtækisins deCodes um það hvernig hér ætti að setja lög um gagnagrunna. Ég fór eftir sannfæringu minni. Ég tók ekki boðum frá þessum hv. þingmanni og nótum hennar í ríkisstjórninni vegna þess að ég er öðruvísi en framsóknarmenn. Ég fer eftir því sem mér finnst. Það eru ekki fyrirtæki og kapítalistar úti í bæ sem ráða gjörðum mínum eins og þau hafa því miður allt of lengi og allt of oft gert varðandi Framsóknarflokkinn. Þetta var mín sök og fyrir það var ég hýddur og settur á gálga og það var allt í lagi. Ég hafnaði því einfaldlega að fara eftir því sem Framsóknarflokkurinn vildi. Svo einfalt var það. Það varð til þess að þeirri tilraun var hætt. Ég sit eftir keikur, reynslunni ríkari. Ég þekki Framsóknarflokkinn eftir þetta. Ég þekki myrkrið í augum hans.

Hæstv. forseti. Mig langaði til að segja nokkur orð um það góða mál sem hér er til umfjöllunar, flutt af þremur framsóknarmönnum og varðar skattaívilnanir vegna rannsókna- og þróunarverkefna. Þetta mál fellur ákaflega vel að þeim stjórnarsáttmála sem nú er starfað eftir í þessu landi því að þar stendur, með leyfi forseta: „Ríkisstjórnin vill skapa kjörskilyrði fyrir áframhaldandi vöxt, útflutning og útrás íslenskra fyrirtækja, m.a. með aðgerðum til að efla hátækniiðnað og starfsumhverfi sprotafyrirtækja …“ Með þessu ákvæði í stjórnarsáttmála hlýtur að mega gera sér vonir um að á þessu máli verði tekið af hálfu ríkisstjórnarinnar. Það væri óskandi, það er a.m.k. ekki spurning að Samfylkingin styður málið og þá er bara eftir að sjá hvað gerist í Sjálfstæðisflokknum. Eins og hér hefur komið fram er þetta mjög mikið notuð aðferð hjá þeim ríkjum sem við berum okkur helst saman við og þau telja sig hafa náð miklum árangri með því að fara þessa leið. Það hefur löngum verið talað um það í okkar samfélagi að það skorti á samkeppni í atvinnulífinu, það skorti á fleiri störf sem verði til í tengslum við þekkingariðnaðinn. Þetta er einmitt mál til að ýta undir að svo geti orðið. Það mætti kannski tala um velferðarkerfi atvinnulífsins með því að samþykkja tillögu sem þessa. Það getur vel verið að nota megi það orðalag og ég ætla ekkert að neita því að vissulega er með tillögu sem þessari og samþykkt tillögu sem þessarar verið að skapa sérstök skilyrði fyrir þau fyrirtæki sem oft hafa verið kölluð sprotafyrirtæki. Margir binda miklar vonir við það að með því að aðstoða þau frekar á þessum unglingsárum sé hægt að fjölga mjög störfum og vonandi þá um allt land. Eins og hér hefur komið fram í umræðunni er talið að það taki 10–15 ár fyrir fyrirtæki sem þessi að komast þannig á legg að þau geti staðið sig. Við höfum lagt mikla orku og mikla vinnu í það á síðustu árum að styrkja samkeppnisstöðu Íslands og okkur hefur orðið nokkuð ágengt í þeim efnum. Þetta er eitt af þeim atriðum sem ekki hafa náðst fram og það er talið miður. Hér er ekki verið að tala um eitthvert opið kerfi sem allir geti komist í gegnum án athugunar, heldur er talað um að hafa aðhald og að fyrirtæki séu metin áður en þau annaðhvort fá afslátt á skatti eða þá hreinar styrkveitingar. Auðvitað mundi fagfólk fara yfir það allt saman áður en einhverjar ákvarðanir eru teknar. Aðalástæða þess að ég vildi taka þátt í þessari umræðu er sem sagt bara að koma því á framfæri að ég tel að hér sé um mjög mikilvægt mál að ræða og trúi því og treysti að það verði tekið alvarlega til athugunar að fara þessa leið sem svo margar aðrar þjóðir sem við berum okkur saman við hafa farið.

Hæstv. forseti. Ég efast ekki um að þeir sem standa að þessari þingsályktunartillögu vilji veg atvinnulífsins sem mestan og bestan, ég held að það sé alveg á hreinu. Hins vegar efast ég um að þetta sé rétta leiðin til að efla íslenskt atvinnulíf að því leytinu til að ég held að númer eitt, tvö og þrjú sé málið að hafa skattkerfið einfalt og skatta lága. Við höfum heyrt að það geti verið sniðug leið að efla einstaka málaflokka með því að veita skattaívilnanir. Menn hafa m.a. talað um að það mætti efla listir og menningu með því að veita fyrirtækjum sérstaka ívilnun við að styrkja menningu og listir. Jafnframt hafa menn talað um að efla mætti góðgerðamál á Íslandi með því að veita sérstakan afslátt þeim fyrirtækjum sem styrkja góðgerðamál. Við höfum líka heyrt að það væri sniðugt að taka upp sérstakan skattafslátt fyrir þá sem vilja búa úti á landi eða fyrirtæki sem vilja vera með starfsemi úti á landi og svo mætti lengi telja. Þetta er allt til þess fallið að flækja skattkerfið. Af því að hér er minnst á Noreg í þessu sambandi hafa Norðmenn einmitt verið að endurskoða sitt kerfi vegna þess að þeim fannst það of opið hjá sér og að það virkaði í rauninni eins og botnlaus sjóður, þ.e. menn geta átt tvær leiðir til að efla sprotafyrirtæki, sjóðakerfið og skattafslætti. Mig langar að spyrja hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur hvort hún hafi engar áhyggjur af því að þetta verði misnotað eins og svo oft vill verða þegar við förum að flækja skattkerfið.

Hæstv. forseti. Mér finnst eðlilegt að hv. þingmaður velti því fyrir sér hvort svona kerfi gæti verið misnotað. Það er bara mjög eðlileg spurning vegna þess að við höfum oft rekið okkur á það þegar verið er að bora göt á skattkerfið að þá vilja þau stækka. Mér finnst þetta því eðlileg spurning en vil þó segja að miðað það hve margar af þeim þjóðum sem við berum okkur saman við innan OECD hafa tekið upp þetta fyrirkomulag, hlýtur að vera hægt að koma nokkurn veginn í veg fyrir misnotkun. Talandi um einfalt skattkerfi, svo maður rifji áfram upp fortíðina, þá komum við fram með mjög róttæka tillögu í skattamálum þegar Framsóknarflokkurinn var í stjórnarandstöðu á tímabilinu 1991–1995, þ.e. að vera bara með eitt skattþrep í virðisaukaskatti en ekki tvö, eins og hv. þm. Jón Magnússon nefndi áðan þegar hann taldi að það væri best að vera með eitt skattþrep. Þetta var tillaga okkar í stjórnarandstöðu þá, vissulega ekki vinsæl að öllu leyti en einmitt til að reyna að koma í veg fyrir misnotkun og hafa skýrt og skilvirkt kerfi. En af því að ekki hefur náðst fram að búa til þetta einfalda skattkerfi sé ég ekki af hverju við ættum einmitt núna að telja að ekki megi gera þær breytingar sem lagðar eru til með þeirri tillögu sem er hér til umfjöllunar vegna þess að þá séum við að bora of mörg göt á kerfið. Þetta er því miður dálítið götótt kerfi.

Virðulegi forseti. Ég efast um að málshefjandi, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, hafi reiknað með því að þessi tillaga mundi kalla fram umræðu um myrkrið í sálarkirnum Framsóknarflokksins en þetta er búin að vera afar áhugaverð umræða að fylgjast með. Ég ætla þó ekki að blanda mér í umræðu um eignarhald á hugmyndum heldur ræða um hugmyndina sjálfa, hver sem hana á, og um þá hugmynd í rauninni almennt að nýta skattkerfið á þennan hátt til að stuðla að nýsköpun og þróun í atvinnulífi, ekki síst til að efla lítil og meðalstór fyrirtæki, svokölluð sprotafyrirtæki sem byggja starfsemi sína á rannsóknum og þróun. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur margoft lýst áhuga sínum á að efla slíka starfsemi, telur þá þróun jákvæða fyrir atvinnulífið að gera Ísland að þekkingarsamfélagi og stíla þar fremur inn á hátækniiðnað. Það er vissulega rétt sem hv. þm. Katrín Júlíusdóttir kom inn á áðan að samkvæmt gögnum frá Samtökum iðnaðarins hefur orðið stopp í vexti hátækniiðnaðar hér á landi. Þar hefur verið bent á ýmsar skýringar, til að mynda áherslu á stóriðju sem hefur verið í atvinnulífinu undanfarin ár. Annað sem tengist þessu máli, hvernig við getum stuðlað að vexti hátækniiðnaðar, er að þekkingarfyrirtæki eru í eðli sínu mjög lengi að byggja sig upp. Þetta er hægur vöxtur og við sjáum það ef við horfum á vaxtarlínurit eða vaxtarkúrfur allra þeirra hátæknifyrirtækja sem hér hafa starfað, hvort sem þau heita Marel eða Össur eða eitthvað annað, að vöxturinn er mjög hægur til að byrja með og tekur svo stökk eða ekki, því að þetta er auðvitað alltaf áhættuspil og vandi slíkra fyrirtækja hefur verið að fá það sem kallað er þolinmótt fjármagn á góðri íslensku, þ.e. fá fjármagn inn í reksturinn þar sem fólk er reiðubúið að bíða eftir því að starfsemin fari að skila arði. Að því leytinu til, út af eðli þessa atvinnurekstrar, tel ég mjög mikilvægt að við skoðum það með opnum huga hvort við getum á einhvern hátt nýtt skattkerfið til að stuðla að vexti í þessum atvinnugreinum þannig að mér þykir tillagan allrar athygli verð. Ég legg því til að hún verði tekin til ítarlegrar skoðunar í efnahags- og skattanefnd. Hins vegar held ég einnig að það sé jafnframt mikilvægt að við skoðum hana í samhengi við aðrar skattaívilnanir sem hafa verið til umræðu, hafa verið teknar upp - það er rétt að lagt hefur verið til að taka upp skattaívilnanir fyrir menningarstarfsemi, listir og annað slíkt - og skoða það mjög nákvæmlega hvernig við nýtum slíkar ívilnanir. Auðvitað snýst þetta um ákveðinn hugmyndafræðilegan mun, getum við sagt, hvort okkur þykir eðlilegt að nýta skattkerfið á þennan hátt til að hafa ákveðin áhrif á þróun atvinnulífs í landinu. Ég held að þessi þróun sé mjög jákvæð fyrir atvinnulífið, og ég tel að þetta sé eðlilegt framhald af þeirri aukningu í háskólamenntun sem orðið hefur í landinu, aukningu í rannsóknum og öðru. Ég tel að samhliða því að efla rannsóknarsjóði, samkeppnissjóði og þróunarsjóði eigum við að horfa á það hvernig við getum styrkt atvinnuhlið rannsóknanna, þekkingariðnaðinn, hvort sem það verður gert með skattaívilnunum eða styrkjum. Ég ítreka að þessi tillaga er allrar athygli verð og að við skoðum hana með mjög opnum huga í efnahags- og skattanefnd.

Frú forseti. Sá þingmaður er nú gengin úr salnum, sem nefndi áðan að hún hefði ekki átt von á að í þessari umræðu yrði varpað ljósi í myrkar sálarkirnur Framsóknarflokksins. Ég get upplýst hv. þingmann um að það er ekki myrkur í öllum framsóknarmönnum. Sumir hafa komið vel að góðum málum. Ég vil segja það alveg skýrt að ég tel að fyrrverandi hæstv. iðnaðarráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, núverandi hv. þingmaður, hafi gert margt ákaflega gott í þessum efnum. Eitt af því t.d. sem er arfleifð Framsóknarflokksins og síðustu ríkisstjórnar er sú breyting sem var gerð af Alþingi þar sem sameinaðar voru tvær stofnanir, rannsóknastofnanir í þágu atvinnuveganna, þ.e. Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins og Iðntæknistofnun í eina Nýsköpunarmiðstöð. Ég held að þau lög og sú stofnun, ef vel er með farið, geti reynst mikil lyftistöng undir nýsköpun á Íslandi og sprotafyrirtækin. Ég segi því alveg skýrt að ég held að Framsóknarflokkurinn hafi ekki alltaf verið svo illa upplýstur að hann hafi ekki stundum komi auga á einhver mál sem voru góð. Ég tel hins vegar að núverandi ríkisstjórn hafi gengið töluvert framar en fyrri ríkisstjórn í áherslu sinni á þessi mál. Ég segi þetta ekki vegna þess að ég sé að forsóma þá tillögu sem hér liggur fyrir enda er alveg ljóst að hún er mjög í anda margs sem þessi ríkisstjórn er að gera. Þar sem í tillögunni er beinlínis lagt til að hæstv. fjármálaráðherra hefji nú þegar undirbúning að tiltekinni meðferð á kostnaði fyrirtækja vegna rannsókna þá er rétt að það komi fram að sú skoðun á því máli er þegar hafin í fjármálaráðuneytinu. Hæstv. fjármálaráðherra er því þarna eins og kannski oft áður a.m.k. spönn ef ekki heilli áln á undan Framsóknarflokknum og kann kannski engan að undra. Það er sem sagt til skoðunar á vettvangi ríkisstjórnarinnar hvort heppilegt sé að fara þessa tilteknu leið sem mörgum finnst jákvæð. En þessi ríkisstjórn hefur líka með margvíslegum öðrum hætti tekið á málefnum nýsköpunar langt umfram það sem blessuðum Framsóknarflokknum tókst að gera á síðasta kjörtímabili. Þessi ríkisstjórn telur nauðsynlegt að taka einmitt betur utan um þann enda nýsköpunar á Íslandi sem er svona í grennd eða nábýli við sprotafyrirtækin. Það hefur hún gert með því að lýsa því yfir að hún muni a.m.k. tvöfalda framlagið sem fer til þessara tveggja sjóða sem eru grundvallarsjóðir að því er varðar nýsköpun, þ.e. Rannsóknasjóður sem er undir hæstv. menntamálaráðherra og Tækniþróunarsjóður sem er hjá iðnaðarráðuneytinu. Ef hv. þingmenn Framsóknarflokksins gæfu sér tíma til þess úr önnum dagsins og innanflokkserjum að lesa fjárlagafrumvarpið sæju þeir t.d. að báðir þessir sjóðir, samkvæmt tillögu hæstv. fjármálaráðherra, njóta nú fimmtungshækkunar á næsta fjárlagaári. Ríkisstjórnin hefur því sýnt það í verki sem hún hefur sagt í orði. Það var ekki, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, alltaf hægt að segja um þinn góða flokk, þó að ég beri miklar vonir í brjósti um að að hv. þingmaður, sem gæðingsefni innan vébanda þess flokks, eigi kannski eftir að reynast þeim nýtilegri og notadrýgri en ýmsir þeir sem hafa vélað um þessi mál. Sömuleiðis er rétt að það komi hér fram, þó að hv. þm. Jón Magnússon hafi lagst gegn þeim góðu aðgerðum, að í hinum svokölluðu mótvægisaðgerðum, sem hv. þm. Jón Magnússon sagði, alveg þvert á það sem aðrir félagar hans í Frjálslynda flokknum sögðu, að væri sóun á peningum og mundi ýta undir þenslu - og geta menn bara lesið heimasíðu þessa ágæta þingmanns til að nema öll þau snilldaryrði sem hann setti þar á blað beinlínis í andstöðu við stefnu formanns síns - í þeim aðgerðum er lagt til að varið verði 800 millj. kr. á næstu þremur árum sem beinlínis eiga að stuðla að nýsköpun á landsbyggðinni alveg eins og þau ágætu lög sem flokkur hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar hafði forgöngu um að hér voru samþykkt um Nýsköpunarmiðstöðina. Það liggur líka alveg ljóst fyrir að hafinn er annar óður núna í ranni Nýsköpunarsjóðs. Það eru ekki bara framsóknarfyrirtæki sem hann sinnir í dag. Hann átti auðvitað erfitt uppdráttar og er sjálfsagt að fella enga fjöður yfir það, staða hans núna er þannig að fjárhagslegt svigrými hans til að taka á þeim hugmyndum sem eru kannski komnar af því sviði sem Rannsóknasjóður og Tækniþróunarsjóður ná til er miklu betra en áður. Honum er ekki féskylft í dag, það er frekar að hann skorti verkefni. Umbúnaðurinn sem ríkisvaldið veitir þessum enda nýsköpunar er því töluvert hagstæðara og þar blása miklu gjöfulli vindar um skaut en áður. Sem betur fer er markaðsbresturinn að því er varðar þolinmótt fjármagn þegar nýsköpun er annars vegar ekki jafnátakanlegur og oft áður. Einkaframtakið, sem betur fer segi ég af því að ég er fjrálslyndur jafnaðarmaður eins og hv. þm. Guðmundur Steingrímsson, markaðurinn, er að koma miklu sterkar inn á þessu sviði. Við erum núna komin með fjárfestingarsjóði, jafnvel heil fjárfestingarfélög sem beinlínis hafa gert nýsköpun að andlagi sínu eins og Brú t.d. Það eru meira að segja komnir fram á sjónarsviðið þolinmóðir fjárfestendur, viðskiptaenglar, sem er eitt af því sem hefur skort á Íslandi. Ef við erum að velta því fyrir okkur með hvaða hætti við eigum að verja fjármagni hins opinbera til þess að styðja nýsköpun, þá er þetta ein leið sem hér kemur fram hjá Framsóknarflokknum sem er sannarlega meira en einnar messu virði að skoða. Það eru aðrar leiðir og hugsanlega betri til að verja fjármagni með sama hætti. Ég vísa t.d. til reynslu Skota af formlegum samtökum viðskiptaengla sem leggja fram fé gegn því að ríkisvaldið leggi fram svipaða upphæð í sprotahugmyndir. Ef ríkisvaldið gerir það hefur það vissa tryggingu fyrir því að vel sé farið með það fé vegna þess að einkafjárfestir kemur líka að málinu. Hér á landi er vísir að þessu að þróast í gegnum Félag íslenskra stórkaupmanna þar sem heildsalar á eftirlaunum koma að þessu í vaxandi mæli með stórkostlegum hætti. Það kynni að vera betri leið. Og af því að hér er í salnum manneskjan sem bjó nánast til Háskólann í Reykjavík þá er stórkostlegt að sjá það hvernig innan Háskólans í Reykjavík er ekki bara búið að koma upp vísi að frumkvöðlanámi heldur heilli klakstöð þar sem hugmyndir eru teknar í fóstur alveg eins og gert var og er gert hjá Nýsköpunarmiðstöðinni. Þetta eru líka dæmi um það hvernig markaðurinn er í reynd að taka utan um þetta sem ríkið varð áður að gera og markaðsbresturinn er ekki jafnþungur og alvarlegur. Bara í þessum töluðu orðum og meðan við ræðum þetta mál er í gangi ráðstefna í Reykjavík þar sem 250 ungir námsmenn eru að ræða nýsköpun. Sem betur fer er margt jákvætt að gerast í þessum efnum. Ég fagna því hins vegar að hv. þm. Höskuldur Þórhallsson er að stíga hér sín fyrstu skref og gerir það með jákvæðum hætti. Hann hefur a.m.k. móralskan stuðning iðnaðarráðherra.

Frú forseti. Ég vil fyrir það fyrsta þakka þá umræðu sem hefur farið hér fram um þetta ágæta mál. Ég vil sérstaklega þakka hæstv. iðnaðarráðherra fyrir góð orð í minn garð. Ég hafði það á tilfinningunni við fyrri ræðu hæstv. iðnaðarráðherra að hann væri nývaknaður og úrillur,  Ég tel að hv. þm. Jón Magnússon misskilji málið. Það kom fram í ræðu hans að við ættum ekki að bæta við skattaívilnunum, hvað þá að taka upp sértæka styrki eða aðstoð. Það er nú einmitt það sem þessi tillaga gengur út á, hér er ekki um sértæka styrki að ræða heldur skipulagða styrki. Þau fyrirtæki sem hafa reynslu af sama kerfi í Noregi telja að helstu kostir þess séu hversu einfalt, aðgengilegt og skrifræðislaust það er. Umsóknarferlið er opið og hraðvirkt og þau fyrirtæki sem sækja um endurgreiðslu fá svör við umsóknum sínum innan þriggja vikna. Það er talað um að frekar eigi að lækka skattbyrðina en það nýtist einfaldlega ekki þeim fyrirtækjum sem hafa lagt út fyrir þróunarkostnaði og eru ekki farin að greiða tekjuskatt. Þannig að ég held að þetta kerfi sé bæði einfalt og skilvirkt og komi til með að nýtast öllum fyrirtækjum hvar sem er á landinu. Ég fagna því sem kom fram hjá hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur. Ég ætla ekki að fara að deila um það hver á hugmyndina að þessu kerfi. Ég held að það sé nú einfaldlega þannig að Norðmenn komu með þetta kerfi og bæði framsóknarmenn og samfylkingarmenn hafa tekið vel í þær hugmyndir enda hafa þær reynst vel í Noregi. Mig langar til þess að svara þessu örstutt með 30% endurgreiðslustyrk af námslánum. Það var einfaldlega þannig að samfylkingarmenn dreifðu ávísun í mínu kjördæmi sem bauð upp á fríar skólabækur. Ég kalla eftir því að sú ávísun verði lögð fram og það kosningaloforð verði efnt. Það er í sjálfu sér ekki mikið um þetta að segja. Ég hefði kannski viljað að orðið hefði aðeins málefnalegri umræða um þetta góða mál. Ég finn mjög jákvæða strauma frá Samfylkingunni og tek undir þær skoðanir hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur að þetta mál ætti kannski heima hjá iðnaðarnefnd. Ég mæli um að skoðað verði sérstaklega hvort það eigi kannski heima þar vegna þess að ég skynja það líka að hæstv. iðnaðarráðherra er mjög jákvæður gagnvart málinu eða þá einhvers konar sambærilegum leik. En að lokum þakka ég kærlega fyrir umræðuna og vona að tillögunni verði vísað til seinni umræðu.

Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp vegna þess að eftir því var kallað að ég svaraði spurningum um námsgögn og bækur. Hv. þm. Höskuldur Þórhallsson hefur farið mikinn í fjölmiðlum og haldið því fram að í stjórnarsáttmálanum sé hvergi neitt um þetta að finna. Ég vil benda hv. þingmanni á að það er rangt. Hann fer með rangt mál hvað það varðar. Undir kaflanum um barnvænt samfélag í stjórnarsáttmálanum er einmitt fjallað um þetta, það er að ríkisstjórnin ætli að fara í niðurgreiðslur á námsgögnum. Þar er gengið lengra en við samfylkingarfólk lögðum til í kosningabaráttunni þar sem við töluðum eingöngu um skólabækur. Í stjórnarsáttmálanum er hins vegar fjallað um námsgögn heildrænt og er þá talið með það sem námsmenn nota hugsanlega í verklegu námi og iðnnámi. Ég get líka upplýst hv. þingmann um að þessi vinna er nú þegar farin af stað. Það er ekki sama hvernig þetta er gert. Það þarf að finna leiðir til þess. Þessi vinna er nú þegar farin af stað og það verður eins og segir í stjórnarsáttmálanum, á þessu kjörtímabili verður þeim aukna kostnaði sem námsmenn í framhaldsskólum verða að bera mætt. Ég bið hv. þingmann um að fara rétt með opinberlega í þessum efnum, þetta stendur allt í stjórnarsáttmálanum undir kaflanum um barnvænt samfélag. Ég hvet hann til að kynna sér það. Þessu máli verður hrundið í framkvæmd á þessu kjörtímabili. Hv. þingmaður vísaði í orð mín, það er að ég fagnaði því að þegar framsóknarmenn væru loks farnir að huga að málefnum tækju þeir mál okkar samfylkingarmanna upp í röðum og þar á meðal að breyta námslánum í styrki. Ég fagnaði því sérstaklega áðan vegna þess að hv. þingmaður og núverandi ráðherra, Björgvin G. Sigurðsson, flutti nákvæmlega eins frumvarp á síðasta þingi. Ég varð að 

Frú forseti. Þetta málefni snýst í sjálfu sér ekki um námsgögn þó að umræðan sé aðeins komin út í þá veru. Það var þannig að Samfylkingin á Akureyri dreifði ávísunum til ungs skólafólks þar sem lofað var tiltekinni fjárhæð fyrir þá nemendur sem mundu kjósa Samfylkinguna. Ég mæli með því að sú ávísun verði einfaldlega dregin fram í dagsljósið og farið verði yfir efni hennar í þingsal. Það er að mínu mati alvarlegt að lofa svona upp í ermina á sér, og það ungum kjósendum. Ég hef að minnsta kosti ekki séð að þetta kosningaloforð eigi að efna. En að sjálfsögðu fagna ég því að farin sé af stað vinna við endurgreiðslu á námsgögnum og undir það tökum við framsóknarmenn heils hugar.

Ég vil benda hv. þingmanni, og þeim sem hér eru, á að ég kom upp vegna þess að eftir því var kallað af hv. þingmanni. Ég veit ekki hversu löng snúran er hjá honum í þessum efnum. Hann segir að menn hafi verið að lofa upp í ermina á sér. Virðulegi forseti. Það stendur í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar - ég bið hv. þingmann að hlusta vel þannig að hann geti hætt að fara með rangt mál - að nemendur í framhaldsskólum skuli fá stuðning til kaupa á námsgögnum. Þarna er verið að ganga lengra en kosningaloforð Samfylkingarinnar gengu út á en þau náðu eingöngu til skólabóka. Þarna er verið að ganga lengra og ég vona að hv. þingmaður fari loksins að ná því að þetta er í stjórnarsáttmálanum og fari að segja satt og rétt frá í þessum efnum.

Frú forseti. Ég tel mig hafa náð þessu algjörlega og skil málið. Ég kalla aftur á móti eftir ávísuninni. Ég tel að þingmenn Samfylkingarinnar séu einfaldlega í mjög góðri aðstöðu til að leggja hana fram, hún er allt annars eðlis en það sem kemur fram í stjórnarsáttmálanum eins og ég skil hann. Að lokum vil ég þakka fyrir þá góðu umræðu sem fór hér fram um þingsályktunartillöguna. Ég fann að afar vel var tekið í tillöguna, og sérstaklega af hálfu samfylkingarmanna, og trúi ekki öðru en að hún eigi greiða leið til viðeigandi nefndar og svo í síðari umræðu.

Hæstv. forseti. Ég vil vekja athygli þingmanna á því að merkilegt hefti var að koma í hólfin þeirra, hefti sem þeir ættu að kíkja á. Þar eru ýmsar gagnlegar upplýsingar sem ég kem kannski inn á í ræðu minni af og til. Það mál sem ég mæli hér fyrir er um það hvað við þingmenn Frjálslynda flokksins teljum að þurfi að gera við þær aðstæður sem eru uppi í þjóðfélaginu. Eftir að hafa séð þær tillögur sem komið hafa frá ríkisstjórninni fram til þessa um mótvægisaðgerðir vegna niðurskurðar á þorskafla, eftir að hafa setið fjölmörg þing í landshlutunum um stöðuna sem þar er með sveitarstjórnarmönnum einstakra byggðarlaga og eftir að hafa farið um landið í sumar og rætt við mjög marga sem stunda fiskveiðar þá er það niðurstaða okkar, sem hér birtist, að leggja fram þingsályktunartillögu um að þorskaflinn á Íslandsmiðum á fiskveiðiárinu 2007/2008 verði aukinn. Við teljum, í samræmi við þá stefnu sem við töluðum fyrir á síðastliðnu vori, að eigi muni af því veita að auka þorskaflann um 40 þús. tonn og að þeirri viðbót verði úthlutað til aflamarks og þorskaflamarks krókabáta sem verði hækkað sem nemur hlutdeild þeirra í 40 þús. tonna viðbótinni. Þannig verði sérstaklega tekist á við þann mikla vanda sem er til staðar í sjávarútvegsbyggðunum. Það fylgir svohljóðandi greinargerð með þessari þingsályktunartillögu, með leyfi hæstv. forseta: „Ástæður þess að þingmenn Frjálslynda flokksins leggja til að þorskaflinn á fiskveiðiárinu 2007/2008, 1. september 2007 til 31. ágúst 2008, verði aukinn eru margar. Verða þær helstu raktar hér í stuttu máli en nánar gerð grein fyrir þeim við umræðu málsins á Alþingi þegar málið kemst þar á dagskrá. Vonandi verður það sem fyrst í október svo að málið berist meðal annars til hagsmunasamtaka fyrir aðalfundi þeirra nú í haust og þau geti kynnt sér þau rök og umræður sem fram koma við 1. umr. málsins. Það er mikil nauðsyn nú að ræða rök og tillögur Hafrannsóknastofnunarinnar (Hafró) ofan í kjölinn enda um vafasaman málstað að ræða.“ - Ég mun færa fyrir því rök í máli mínu. Flutningsmenn telja að margt bendi til þess að uppvaxandi árgangar ungþorsks séu á Íslandsmiðum í meira mæli en gert er ráð fyrir í gögnum Hafró. Fjöldi skyndilokana. Á þessu ári hefur verið mikið um lokanir veiðisvæða vegna uppvaxandi þorsks sem er undir 55 sm að stærð, þ.e. tveggja, þriggja og fjögurra ára þorsks, og ekki er ólíklegt að skyndilokanir vegna ungþorsks geti orðið með mesta móti á þessu ári. Meðaltal skyndilokana vegna þorsks sl. tíu ár er um 60 lokanir ár hvert en árin 2000, 2001 og 2002 skera sig þar úr með 77–97 lokanir hvert ár. Viðmiðunarárgangar svokallaðir þeirra ára, þ.e. áranna 2001 og 2002, árgangarnir frá 1997–2000, voru metnir af Hafrannsóknastofnun 170 millj. þriggja ára þorska, sem þriggja ára nýliðar inn í þorskstofninn. Þeir hafa verið áberandi í þorskveiðinni síðustu ár og hafa reyndar að stórum hluta borið hana uppi. Stóra spurningin er hvernig það megi vera að lokanir árið 2006, þ.e. á síðasta ári, hafi verið 86 vegna þorsks í uppvexti og að nú stefni í að þær verði 80–90 á árinu 2007, bæði árin langt yfir meðaltali, ef svo lítið er af uppvaxandi ungþorski eins og sagt er frá í skýrslu Hafrannsóknastofnunar frá síðasta vori. Um það má sjá í skýrslunni um nytjastofna fyrir árin 2006–2007 en þar má lesa um aflahorfur í fjölriti nr. 129, bls. 22 ef menn hafa þá skýrslu undir höndum eða vilja fletta upp á því síðar. Það er hins vegar hægt að færa þær gleðilegu fréttir inn í þennan þingsal, hæstv. forseti, að skyndilokanir þessa árs eru nú þegar orðnar milli 150 og 160, 153 eða 154 þegar ég heyrði síðast sagt frá því í útvarpinu. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef eru skyndilokanir vegna þorsks nú þegar komnar yfir 80. Sumar skyndilokanirnar í þeirri tölu eru vegna lokunar á þorski eða ýsu, þ.e. það hefði lokast eftir hvorri reglunni sem var. Þetta segir, hæstv. forseti, að skyndilokanir þessa árs stefna yfir 100 að óbreyttu. Þær hafa sem sagt ekki verið fleiri á þessum viðmiðunartíma sem ég hef farið hér yfir. Það þarf að fara mörg ár aftur í tímann til að finna slíkan fjölda skyndilokana vegna þorsks ef rétt mun verða spá mín um að þær fari yfir 100. Ég tel það mjög líklegt því að nú fer í hönd sú árstíð þegar hafið kólnar við strendurnar og þorskurinn leitar af grunnmiðunum niður á dýpið og verður þar af leiðandi meira inni í veiðinni. Ég fór vítt og breitt um landið í sumar og ræddi við fiskimenn um það hvað þeim fyndist um það hvað væri að vaxa upp af ungviði á Íslandsmiðum. Svörin voru að ég hygg 95–99% á þá leið að ekki mætti fara upp fyrir 27–30 faðma án þess að lenda í eintómum smáfiski. Kerfið er þannig uppbyggt á Íslandsmiðum í dag að það eru allir að leita í stærri fisk, það er enginn að leita eftir því að vera í smáfiski. Þrátt fyrir það er staðan sú sem ég er að lýsa og henni verður ekkert á móti mælt, þetta eru staðreyndir af skyndilokunarkerfinu. Skyndilokunarkerfið byggir á því að loka miðum tímabundið í hálfan mánuð. Þessu kerfi var áður beitt í sjö daga en er nú almennt lokað í 14 daga við hverja mælingu sem fer yfir mörk og hér er miðað við fisk sem er undir 55 sm í stærð á þorski, sem sagt tveggja og upp í fjögurra ára fisk. Þegar litið er til þess hvernig veiðunum er hagað hér á Íslandsmiðum verður ekki hægt að draga aðra ályktun af þessu en þá að mun meira er að vaxa upp af ungþorski en gert er ráð fyrir, það séu ekki 115 millj. þriggja ára nýliða, eins og Hafrannsóknastofnun gerir ráð fyrir, sem meðaltal af þeim árgöngum sem núna á að vera að vernda heldur sé talan hærri. Þegar lélegasta nýliðunin hefur verið á Íslandsmiðum hafa skyndilokanir farið niður í 8, niður í 16 þegar nánast ekkert varð vart við smáfisk á Íslandsmiðum. Þá fór oft um marga, bæði fiskimenn og aðra. Þetta er sem sagt staðreynd máls, hæstv. forseti, og þetta eru upplýsingar sem hefur bæst í frá því á vordögum þegar sjávarútvegsráðherra og ríkisstjórnin ákváðu að skera þorskaflann niður í 130 þús. tonn. Það vita allir að við höfum hlýsjó á Íslandsmiðum um þessar mundir og þar af leiðandi eru uppvaxtarskilyrði þorsksins góð svo framarlega sem hann hefur nóg æti. Ef menn keyra hins vegar fram með þann þorskkvóta sem núna á eftir að veiða á þessu fiskveiðiári og miða við þá reynslu sem er af skyndilokunum - þá geng ég út frá því að ekki sé verið að loka á draugafisk, það sé verið að loka á raunverulega veiði. Það er auðvitað þannig, það er verið að loka á raunverulega veiði. Aflabrögðin af smáfiski sýna okkur að það er mikið að vaxa upp, mun meira en gert er ráð fyrir í skýrslum Hafrannsóknastofnunar og er ég ekki þar með að fullyrða að þorskur á Íslandsmiðum sé að yfirfylla miðin eða að þau séu alveg yfirfull af þorski. Ég er einfaldlega að segja að rök fiskifræðinga í þessu máli fá ekki staðist þessa tímaskoðun skyndilokunarkerfisins. Þessar upplýsingar hefur sjávarútvegsráðherra nú þegar undir höndum og ég vænti þess að hæstv. ráðherra muni á haustdögum taka mið af þeim upplýsingum sem hann hefur undir höndum og hafa bæst við eftir að hann tók þá ákvörðun sem ég hef talið ranga alla tíð, að skera aflann niður um yfir 60 þús. tonn. Ef við lítum á þann sóknarvilja skipstjórnarmanna sem vissulega er til staðar, að sækja ævinlega í stærsta og besta fiskinn, sætir í raun undrun að við skulum fá upp allar skyndilokanir þessa árs. Þar sem komið er í ljós að mínu viti að við eigum von á betri innkomu árganganna sem eru að vaxa upp inn í veiðistofnana á næstu árum en gert er ráð fyrir má auðvitað spyrja sig: Hver yrði þá mesti ávinningur okkar á komandi árum? Hann yrði vissulega sá að þessi þorskur fengi nóg að éta á komandi mánuðum og missirum, það hlýtur að vera. Ég bendi ykkur á, hv. þingmenn, töflu sem er aftast í þingskjalinu um samspil á meðalfallþunga þorsks annars vegar og stærð loðnustofnsins hins vegar. Ef menn skoða það sjá menn að þar er yfirlit yfir annars vegar meðalfallþunga þorsksins í 30 ár, það er efri taflan. Neðri taflan er stærð loðnustofnsins, annars vegar stærð veiðistofnsins og hins vegar heildarveiðin, súlurnar eru heildarveiði af loðnu en strikið er stærð veiðistofnsins. Ef menn líta á þetta sjá þeir væntanlega að það er beint samhengi á milli þess þegar fallþungi þorsksins fer niður fyrir meðaltal og þess að loðnustofninn er lítill, það er beint samhengi þar á milli. Við sjáum líka að síðustu árin hefur við minnkandi loðnustofn fallþungi þorsksins fallið, þ.e. ef við orðum þetta bara eins og í sláturhúsi: Slátrunarstærð hvers einstaklings hefur minnkað. Ef við værum að tala um lömb værum við ekki að tala um 17 kíló heldur værum við að tala um 15 kíló svo að við setjum það í samhengi við landbúnaðinn. Þetta segir okkur auðvitað, hæstv. forseti, að þorskurinn hefur ekki fengið nægjanlegt æti á undanförnum árum og það voru löngu komnar fram vísbendingar um það. Allir íbúar við sjávarsíðuna norðan lands og sjómenn sáu fyrir nokkrum árum að svartfuglinn hafði ekki nægilegt að éta. Menn hafa líka séð það í lundastofni og kríustofni. Sjófuglinn hefur ekki haft nægt æti á undanförnum árum en sem betur fer lifnaði sandsílið, sem er ein aðalfæða sjófuglanna og líka þorsksins, seinni part sumars en mjög seint, tveimur mánuðum seinna en hefði verið í venjulegu árferði, þó þannig að sjófuglarnir sumir náðu að koma upp ungum sínum þó að ekki hefði varpið verið svipað og á árum áður, eins og sagt var. Þetta gerir það hins vegar að verkum, hæstv. forseti, að ef skyndilokanirnar sýna réttan vöxt í uppvaxandi árgöngum fær fiskurinn væntanlega æti af sandsíli og við leggjum til í Frjálslynda flokknum að menn spari sér loðnuveiðina og veiði eingöngu loðnuna á komandi vertíð til manneldis, til frystingar, til hrognatöku o.s.frv. en spari sér bræðsluveiðarnar. Það teljum við, hæstv. forseti, að mundi gefa besta raun við að stækka þorskstofninn. Nú eru fjöldamörg rök eftir sem ég hefði viljað fara yfir í ræðu minni en ég geri það í síðari ræðu, hæstv. forseti.

Frú forseti. Ég vona svo sannarlega að hv. þingmaður standi við þau orð sín að hann flytji hér aðra ræðu á eftir. Mér finnst vanta skýringar á ýmsu sem kom fram í máli hans, til að mynda leggur hann til að loðnuafli verði skertur, en við hvaða mark? Af hverju kemur þá ekki fram í þessari tillögu hvað má veiða af loðnu? Mér finnast hin fiskifræðilegu rök hér ekki nægilega sterk, eins og t.d. varðandi þessar skyndilokanir. Ég geri mér algjörlega grein fyrir því að það er hægt að finna margt að aðferðum Hafrannsóknastofnunar. Eitt af því sem sjómenn hafa sagt er t.d. að útfærsla á togararalli sé ekki nægilega góð og ekki rétt. Ríkisstjórnin hefur brugðist við því með því að verja núna á næstu þremur árum eða leggja til að varið verði 150 millj. til þess að skoða það. Það sem mér fannst algjörlega skorta hjá hv. þingmanni varðandi fiskifræði hans er sú staðreynd sem mér finnst uggvænlegust í skýrslum Hafrannsóknastofnunar. Hún er þessi: Fiskurinn sem veiðist núna er miðað við aldur styttri, en hann er ekki horaður. Með öðrum orðum er að koma fram fiskur í stofninum sem virðist vaxa miklu hægar án þess að hann sé horaður. Það er áhyggjuefnið. Ég spyr nú hv. þingmann: Gæti verið að það væri ástæðan fyrir því að það sé svona mikið af smáþorski uppi við landið núna, þ.e. að þetta væri eldri fiskur en styttri? Það væri mjög alvarleg staðreynd og alvarleg staða ef svo væri. Hins vegar verð ég að segja að eitt er mér mjög erfitt að skilja í þessari tillögu hjá hv. þingmönnum Frjálslynda flokksins. Þeir skammast út í hæstv. sjávarútvegsráðherra fyrir að hafa skert kvótann. Samt sem áður viðurkenna þeir að það er háskaleg staða á miðunum vegna þess að þeir leggja líka til að aflinn verði skertur. Þeir vilja bara skerða minna. Ef þeir væru fullkomlega sannfærðir um málflutning sinn hefðu þeir auðvitað lagt til að það yrði engin skerðing. Það gera þeir ekki og það bendir til þess að þeir telji sig standa á heldur veikum grunni.

Hæstv. forseti. Það komu aðallega þrjár spurningar ef ég hef skilið hæstv. ráðherra rétt, í fyrsta lagi um það hvað ætti að veiða mikið af loðnu. Nú er það þannig, hæstv. forseti, að á hverju ári eru farnir sérstakir stofnmælingaleiðangrar til að mæla loðnustofninn. Það hefur verið gert á haustin undanfarin ár, hefur yfirleitt ekki tekist en tókst hins vegar að leggja mat á loðnu í Norðurhöfum fyrir þetta ár, uppvaxandi loðnu, og þar af leiðandi var áætlað hvað mætti veiða þegar í haust. Sjávarútvegsráðherra tók hins vegar þá skynsamlegu ákvörðun að fresta loðnuveiðunum til 15. nóvember - ég tel að hann hefði alveg hiklaust átt að fresta þeim fram yfir áramót - þannig að talan sem hæstv. ráðherra vill fá og mun koma á borð ríkisstjórnarinnar mun væntanlega koma út úr stofnmælingu á stærð loðnustofnsins í janúar, hæstv. ráðherra, og ég get ekki svarað því betur. Varðandi togararallið er það rétt sem hæstv. ráðherra vék að, ég hef gert athugasemd við togararallið, og fjöldamargir aðrir. Ég var einn af þeim á árunum 1984 og 1985 sem komu að hönnun þessa togararalls ásamt fjöldamörgum öðrum skipstjórnarmönnum vítt og breitt í kringum landið. Sex hópar voru settir á fót til þess að fjalla um útsetninguna. Okkur skipstjórnarmönnum var falið að setja út 50% af togstærðarfjöldanum og við völdum það eðlilega í samræmi við okkar veiðireynslu. Strax tveimur árum eftir að við tókum þátt í þessu gerðum við kröfu til þess að fá að velja upp á nýtt því að það væri ekkert gagn í að láta okkur velja einu sinni miðað við reynslu, við yrðum að fá að velja upp á nýtt miðað við reynslu. Þannig að ég er sammála því að það þurfi að skoða 

Frú forseti. Ég og hv. þingmaður, ríkisstjórnin og Frjálslyndi flokkurinn erum sammála því að það eigi að skoða togararallið. Þess vegna erum við að setja 150 milljónir til þess. Það sem ég er að segja varðandi þessa tillögu hv. þingmanna Frjálslynda flokksins er að hún byggir á ákaflega hæpnum grunni. Á annað borðið ráðast þeir á hæstv. sjávarútvegsráðherra fyrir að hafa skert þorskkvótann á yfirstandandi fiskveiðiári og þeir segja að það hafi verið óþarfi og þeir hafa talað með þeim hætti að það sé enginn háski í hafinu. Á hitt borðið viðurkenna þeir að staðan í hafinu sé ekki nógu góð vegna þess að þeir leggja sjálfir til að þorskaflinn verði skertur, bara ekki alveg eins mikið og hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur gert. Með þeirri tillögu eru þeir að viðurkenna í orði að það kunni að vera háskaleg staða á miðunum sem aftur ætti að leiða menn að þeirri niðurstöðu að það ætti ekki að taka neina áhættu en þeir ætla samt að taka áhættu og ég spyr: Á hvaða fiskifræðilegum forsendum? Ég get alveg verið sammála þeim sem gagnrýna Hafrannsóknastofnun og ég hef gert það mörgum sinnum hérna. Ég var fyrr á árum einn af þeim sem trúðu bara nokkuð sterklega á vísindi hennar. Reynslan sýnir að menn geta ekki leyft sér þann munað. Hvað eiga menn þá að gera? Jú, þeir eiga auðvitað að reyna að treysta þessi vísindi en þeir mega ekki leika sér með fjöreggið. Við í ríkisstjórninni stóðum frammi fyrir þeirri ákvörðun að fara að tillögum flestra virtustu sérfræðinga hér á landi varðandi þetta eða að fara eftir einhverju sem mætti kalla tilfinningu. Við fórum hina vísindalegu leið og það var erfið ákvörðun og hæstv. sjávarútvegsráðherra á hrós skilið fyrir kjarkinn. Nú kemur hins vegar Frjálslyndi flokkurinn og hann setur puttann upp í loftið og honum finnst að þetta eigi að vera svona eða hinsegin og hann ætlar að byggja framtíðarþróun þorskstofnsins á því. Ég er því einfaldlega ósammála. 

Hæstv. forseti. Ég ætla að vona að hæstv. ráðherra, sem er nú mikill áhugamaður um fiskifræði, hafi þolinmæði til að sitja hér í þingsalnum í dag, hann skal fá svör við öllu því sem hann hefur spurt um. Ég skal taka hann í kennslustund sem hann fékk kannski ekki á háskólaárunum. Það er talað hér um stuttan fisk. Ef þú kíkir á töfluna sem er aftast í þessu þingskjali sérðu, hv. þingmaður og hæstv. ráðherra, að það hefur verið lélegur vöxtur í þorskstofninum undanfarin sjö, átta ár miðað við meðaltal. Ég geri ráð fyrir því að ef fiskur hefur ekki nægjanlegt æti í mörg ár geti það komið þannig fram að hann verði styttri.  Þú getur farið norður í Súgandafjörð og horft á þorskana sem þar eru í tjörn, þar sérðu akkúrat þetta fyrirbæri, þegar þorskurinn elst upp við aðstæður þar sem hann hefur ekki nægilegt að éta. Hann étur náttúrlega sjálfan sig en hann nær ekki góðum vexti fyrir það. Hæstv. forseti. Ég mun svara hv. þingmanni skilmerkilega í ræðu minni síðar í dag.

Frú forseti. Fyrir ári síðan var ég á fundi með forstjóra Hafrannsóknastofnunar og öðrum starfsmönnum og þá spurði ég að því hvort fleiri en einn þorskstofn væru við Ísland. Þeir sögðu að það væri verið að skoða málið og það væri ekki hægt að fullyrða það enn þá og það þyrfti að rannsaka málið betur. Í fyrsta skipti í ár viðurkenna fiskifræðingar að það séu fleiri en einn þorskstofn við Ísland. Það segir dálítið sögu hafrannsókna á Íslandi að menn séu í fyrsta skipti í dag að átta sig á því að það séu margir þorskstofnar við Ísland. Stærð á fiski er misjöfn eftir því hvar hann elst upp og þegar þessar nýju staðreyndir blasa við þá er t.d. algjörlega út í hött að ætla að úthluta í einni tölu og stjórna þorskveiðum með einni tölu í marga þorskstofna. Við búum nefnilega við það að við erum sums staðar að vannýta stofna og hugsanlega að ofnýta stofna á öðrum svæðum. Þetta er dálítið merkilegt í mínum huga og segir okkur hvað við vitum lítið um fiskinn í sjónum, hvað vitneskja okkar er lítil. Þess vegna er full ástæða til þess fyrir okkur, sérstaklega alþingismenn, sem hafa um þau mál að segja hvert peningarnir fara, að hleypa öðrum aðilum að í rannsóknir. Við þurfum að hleypa einstaklingum, stofnunum og fyrirtækjum í að rannsaka svæði eða ákveðnar tegundir á svæðum. Það er mjög af því góða ef það getur orðið og við fáum meiri samkeppni í rannsóknir, við sitjum ekki uppi með eina ríkisstofnun eins og kannski Laddi mundi kalla það - hún mundi falla inn í eina af stofnununum hans þegar hann er í sínum grínhlutverkum. Það er mikið mál fyrir okkur að rannsaka hafið betur en við höfum gert og við þurfum að veita meiri fjármuni til rannsókna á sem flestum sviðum. Við nýtum t.d. ekki ýmsar skeljar og ýmis dýr í hafinu sem við gætum nýtt betur en við gerum. Sem betur fer er það tilfinning allra sem stunda sjó og hafa stundað sjó á síðustu árum að fiskiríið í vetur og aðstæður í hafinu séu með mjög góðu móti og það hafi ekki verið ástæða núna frekar en oft áður til þess að skera niður í þeirri ofsalegu hræðslu sem virtist vera í gangi. Það er ekki ástæða til að gera þetta og þegar hv. þm. Guðjón Arnar minntist á það áðan að það væri met af skyndilokunum vil ég leggja mikla áherslu á að í dag erum við að loka í 14 daga í hverri skyndilokun. Hér á árum áður var ekki lokað nema í sjö daga, það má eiginlega segja að það megi tvöfalda þær skyndilokanir sem eru í dag miðað við þær skyndilokanir sem voru fyrir nokkrum árum þegar menn eru að bera saman núið og það sem var fyrir kannski fimm eða tíu árum. Þetta er auðvitað að stórum hluta margt mjög merkilegt og virðist vera að Hafrannsóknastofnun sjái alls ekki og geti alls ekki metið stöðuna rétt. Sama er hægt að segja um þetta blessaða togararall sem nánast er aðalaðferðafræði þeirra til að mæla fisk, þ.e. að taka 500 tog hér og þar hringinn í kringum Ísland og bera saman á milli ára. Það hafa verið verulega breytingar í hafinu, sjórinn hefur verið að hitna og lífríkið hefur allt færst til og það er það sem þarf að taka og skoða. Við í Frjálslynda flokknum vildum fá fulltrúa þeirra, eða þá aðila sem stóðu að því að búa til þetta togararall 1984 og skipuleggja það á fund hjá sjávarútvegsnefnd svo að sjávarútvegsnefnd hefði tækifæri til þess að heyra þeirra mat á því hvernig til hefði tekist. En það var ekki orðið við því af því að þeir voru ekki í formlegum samtökum, þessir ágætu menn, en þeir voru nógu góðir á sínum tíma til að hanna byrjunina á þessu togararalli en ekki núna 20 árum síðar til að meta þá reynslu sem þeir höfðu af því að vera og vinna með togararallinu. Það er auðvitað margt annað sem verður að taka tillit til þegar menn eru að skoða árangur af hafrannsóknum og hvernig Hafrannsóknastofnun vinnur. Þess vegna segi ég að hæstv. sjávarútvegsráðherra á auðvitað að taka tillit til fiskifræði sjómannsins, manna sem eru búnir að hafa það að atvinnu í 30, 40 ár, sumir jafnvel upp í 50 ár, að eltast við fisk. Þá er ég að tala um skipstjórnarmennina, það er ekki hægt að leggja háseta að jöfnu við skipstjórnarmann, það er ekki hægt að leggja vélstjóra að jöfnu við skipstjórnarmann, en skipstjórnarmennirnir sem eru að eltast við fisk vita hvort það er sól í dag eða rigning. Þegar Veðurstofan segir að það eigi að vera rigning en það er sól er ekki ástæða til þess að taka Veðurstofuna trúanlega. Það sama má segja um starfandi sjómenn, að þegar þeir sjá að á flestum svæðum sem þeir koma á til að veiða er fullt af fiski er ekki hægt að trúa því þó að Hafrannsóknastofnun segi að enginn fiskur eigi að vera í sjónum eða þá að það vanti nýliðun og annað í þeim dúr. Það er þetta sem hæstv. sjávarútvegsráðherra á að taka meira tillit til og alþingismenn eiga líka að taka tillit til málflutnings sjómanna og gera meira úr honum.