Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir fyrirspurn um landshlutabundin orkufyrirtæki. Þetta er ein af þremur fyrirspurnum sem ég lagði fyrir hæstv. iðnaðarráðherra skömmu fyrir jól. Hæstv. ráðherra náði að svara tveimur þeirra sem vörðuðu annars vegar fyrirtækið Landsnet og spurninguna um hvort ríkið væri tilbúið til að skoða þann kost að leysa eignarhlut sinn í Landsneti til sín í gegnum Landsvirkjun, Rarik og Orkubú Vestfjarða í samstarfi við meðeigendur sem að óverulegum hlut eru, að stofna sjálfstætt óháð fyrirtæki um háspennta flutninga á raforku um landið. Hin spurningin laut að uppbyggingu byggðalínu, mikilvægi þess að styrkja hana, auka flutningsgetu hennar og þar með afhendingaröryggi og miðlunarmöguleika í orkukerfinu. Hæstv. ráðherra svaraði þessum spurningum báðum ágætlega í sjálfu sér og nú ber ég fram þá þriðju, en hún snýr að því hvort að til greina komi af hálfu ríkisvaldsins að beita í samstarfi við heimaaðila á viðkomandi svæðum hinu sama eignarhaldi sínu á Landsvirkjun sem ríkið á 100% sem og Rarik og Orkuveitu Vestfjarða til að leggja grunn að landshlutabundnum orkufyrirtækjum á vestanverðu og norðvestanverðu landinu. Segja má að slík svæðisbundin orkubú eða fyrirtæki séu til staðar hér á suðvesturhorninu í formi Orkuveitu Reykjavíkur, Hitaveitu Suðurnesja og á Vestfjörðum enn sem komið er þar sem ekki hefur enn orðið af því að sameina Orkubú Vestfjarða. Þau eru ekki til staðar á Vesturlandi, Norðurlandi vestra, Norðurlandi eystra, Austurlandi eða á austanverðu Suðurlandi. Það er bjargföst sannfæring mín að það sé til baga í sambandi við rekstur og uppbyggingu og þróun orkubúskapar í landinu. Miklum mun farsælla væri að til staðar væru öflug svæðisbundin orkufyrirtæki sem önnuðust dreifingu og smásölu orkunnar á viðkomandi svæðum og, eftir atvikum, framleiðslu í smærri virkjunum í þágu eigin sölu. Ríkið er í aðstöðu til að stuðla að slíkri þróun og gera hana mögulega. Ég er sannfærður um að áhugi er á slíku, t.d. fyrir norðan þar sem allöflug orkufyrirtæki í eigu heimamanna eins og Norðurorka á Akureyri, orkufyrirtæki Húsvíkinga og jafnvel fleiri, gætu orðið aðilar að og þátttakendur í slíkri endurskipulagningu orkumála. Fyrir því eru ýmis rök, byggðaleg, 

Frú forseti. Ég er þakklátur hv. þingmanni fyrir þann áhuga sem hann hefur sýnt á orkumálum og sannarlega hefur hann gefið mér tilefni til þess að læra töluvert mikið um þau mál við undirbúning þeirra svara sem ég hef nú veitt honum. Það gleður mig að hv. þingmaður skuli alla vega hafa verið þokkalega ánægður með að minnsta kosti sum þeirra. Spurningin um landshlutabundin orkufyrirtæki er töluvert gömul. Ég minnist þess að þegar ég var að byrja í blaðamennsku fyrir 30 árum eða svo, var töluvert um það skrifað í blað sem ég vann þá á og birti, ef ég man rétt, ófá viðtöl við hv. þingmann. Það var á þeim tímum meðan orkuöryggið var allt öðruvísi í landinu. Rafmagnsskortur var víða á landinu og afhendingaröryggi var ákaflega ótryggt. Það var þá sem sveitarfélögin áttu hvað drýgstan þátt í því að byggja upp raforkuöflun og raforkudreifingu. Það var hins vegar einn af forverum mínum í embætti iðnaðarráðherra og sömuleiðis á ritstjórastóli Þjóðviljans og eitt af átrúnaðargoðum bernsku okkar beggja, Magnús Kjartansson, sem beitti sér mjög sterklega fyrir því að byggðalínan væri sett á fót. Ég man nú sérstaklega eftir því að af virðingu við pólitískar skoðanir hans var partur af þeim einmitt kallaður rauði hundurinn og höfðum við gaman af sem vorum í baklandi hans á þeim tíma. Síðan hefur þetta breyst með byggðalínunni. Ég er þeirrar skoðunar að ýmis rök sem voru fyrir slíkum fyrirtækjum á sínum tíma séu ekki endilega fyrir hendi í dag. Á þeim tíma voru settar á fót nefndir til að velta fyrir sér og vinna að slíkum landshlutabundnum fyrirtækjum. Upp úr því spratt Orkubúið t.d. Það er hugsanlegt að ég hafi misskilið spurningu hv. þingmanns örlítið. Ég taldi að hv. þingmaður væri með orðalagi spurningarinnar, „vestanverðu landinu og norðausturhorninu“, að velta því fyrir sér hvort það ætti að leysa hluta af eignum Landsvirkjunar, skella því saman við t.d. Orkubú Vestfjarða og þann part Rariks sem er á vestanverðu landinu í eitt fyrirtæki. Það sinnti þá bæði framleiðslu og dreifingu raforku og eftir atvikum heitu vatni. Sams konar yrði gert á þeim svæðum sem er að finna á norðausturhorninu þar sem koma nú upp mjög öflug orkuveitusvæði en auðvitað er einnig að finna fyrirtæki sem heimamenn vilja gera tilkall til, eins og Laxárvirkjun og Krafla, og eru undir eignarhaldi Landsvirkjunar. Þegar ég skoða þessar spurningar nálgast ég þær annars vegar frá því pólitíska viðhorfi mínu að efla eigi samkeppni í framleiðslu og sölu á orku og þar með að lækka verð til neytenda. Hins vegar tel ég að tryggja eigi opinbert eignarhald á sérleyfisstarfseminni með það að markmiði að tryggja ákveðnar nauðþurftir íbúanna um orku, tryggja öruggan rekstur, og ekki síst að tryggja að kostnaður sé sem lægstur. Ég get út af fyrir sig fallist á það með hv. þingmanni að fyrirtæki af því tagi sem hann veltir fyrir sér, gætu tryggt öruggan rekstur og aðgang íbúa að orku á viðkomandi svæðum, væru líklega orkuöryggi fyrir neytendur. Ég er þó ekki endilega viss um að þau mundu tryggja það fyrir allan atvinnurekstur, jafnvel þann sem við mundum ekki fella undir skilgreiningu á svona hefðbundinni stóriðju. Ég dreg hins vegar í efa að þeim þáttum væri betur sinnt með því fyrirkomulagi sem hv. þingmaður nefnir og mér finnst vanta rök sem standa til þess. Ég er þeirrar skoðunar að frá sjónarhóli orkuöryggis, sem ég sem iðnaðarráðherra þarf að hafa mjög sterklega í öndvegi, sé ákaflega vel borgið með hringtengingu raforkukerfisins og með þeirri lögboðnu skyldu Landsvirkjunar sem komið var á um að afla raforku fyrir landið allt. Það sæi mjög vel fyrir orkuöryggi þótt það sé vissulega, eins og áður hefur komið fram í samtölum okkar, kominn tími til þess að endurbyggja og endurbæta byggðalínuna. Ég tel því ekki sérstaka þörf á slíkum landshlutafyrirtækjum til þess að efla orkuöryggi, hvorki frá sjónarhóli afhendingaröryggis né verðöryggis. Það er nokkuð vel tryggt í núverandi kerfi. Hitt skiptir líka máli í mínum huga að landshlutabundin orkufyrirtæki mundu tæpast ná þeim pólitísku markmiðum sem ég hef varðandi samkeppni um framleiðslu og sölu. Ég hef líka, eins og hv. þingmaður veit, tekið undir þau sjónarmið Samkeppniseftirlitsins að æskilegt sé að skilja betur að samkeppnisþættina framleiðslu og sölu og dreifingu raforkunnar sem er sérleyfisbundin samkvæmt lögum. Það sjónarmið sem kemur fram hjá hv. þingmanni miðar hins vegar að því, eins og ég veit og hann hefur rökstutt áður, að hverfa frá þeim aðskilnaði og sameina aftur þá 

Frú forseti. Nú finnst mér hæstv. iðnaðarráðherra vera að fatast bogalistin því að í rauninni má ekki á milli sjá hvort það er hæstv. ráðherra Össur Skarphéðinsson eða fyrrverandi hæstv. ráðherra Valgerður Sverrisdóttir sem hér talar. Það sem gerst hefur á undanförnum árum við breytingu á raforkukerfinu er að það hefur leitað í sífellt stærri einingar. Verðið hefur rokið upp. Landsvirkjun hefur verið svipt eða af henni tekin ábyrgð að skaffa landsmönnum fullnægjandi rafmagn. Hún fær aðeins að skaffa það rafmagn sem hún er beðin um og hefur gert samning um, ekki umfram það. Áður hafði hún skyldur til að skaffa rafmagn. Fyrir lágu erindi frá Norðurorku, Skagafjarðarveitum og fleirum sem vildu einmitt fá að kaupa hlut í Rarik þegar það var hlutafélagsvætt. Síðasta ríkisstjórn vildi einkavæða bæði Rarik og Landsvirkjun og Orkubú Vestfjarða 

Virðulegi forseti. Mér þykir miður að hæstv. ráðherra skuli sjá svona marga annmarka á þeirri hugmynd sem felst í fyrirspurninni. Ég hefði talið landsvæðinu verulega til ávinnings ef menn hefðu fikrað sig í þá átt. Mig langar að hvetja hæstv. ráðherra þrátt fyrir þetta til þess að líta á framleiðsluna á þessu svæði meira í samhengi við atvinnusköpun á sama landsvæði, hugsa sérstaklega til Blönduvirkjunar og beita sér fyrir því að raforka sem þar er framleidd verði notuð til atvinnusköpunar á Norðurlandi. Ég tel algjörlega nauðsynlegt að stjórnvöld átti sig á og reyni að tvinna saman auðlind til landsins og nýtingu þeirra og búsetuna. Á því er mikil 

Forseti. Ég tel fulla ástæðu til að gagnspyrja fyrirspyrjandann og þátttakendur í þessari umræðu um hvernig þeir vilji að framtíðarskipun við raforkusölu í landinu sé háttað. Vilja þeir að samkeppnisþáttur og sérleyfisþáttur séu aðskildir eða ekki? Vilja þeir að eftir því sem hægt er sé reynt að koma á samkeppni í raforkusölu eða vilja þeir  Það eru spurningar sem vert er að fá svar við vegna þess að ég veit að fyrirspyrjandi á eftir að tala hér. Þótt gott sé að tala upp í og ofan í kjósendur á ákveðnum landsvæðum þá fylgja því líka ákveðnar afleiðingar sem rétt er að menn geri jafnframt grein fyrir. 
            

Frú forseti. Aðild okkar að Evrópska efnahagssvæðinu afgreiðir það mál sem hv. þm. Mörður Árnason tók hér upp. Það er rétt hjá hæstv. iðnaðarráðherra að hugmyndin um svæðisbundin orkufyrirtæki er gömul. Það er líka hárrétt að það var mikið framfaraskref þegar byggðalínan var byggð upp og að sjálfsögðu er samtenging og hringtenging orkukerfisins algjörlega bráðnauðsynleg. Ég hef einmitt verið talsmaður þess að hún sé efld til að auka hagkvæmni, draga úr töpum og auka afhendingaröryggi. Það hefur síðan ekkert með það að gera hvernig staðið er að orkuvinnslu og sölu á einstökum svæðum. Þar tel ég að ráðherrann sé á villigötum þegar hann ber fyrir sig samkeppnisrök til varnar óbreyttu ástandi. Það er nú meiri samkeppnin þegar búið er að slá saman Rarik, Landsvirkjun og Orkubúi Vestfjarða og takist það kannski ekki formlega séð, er það allt á hendi ríkisins. Síðan er það Orkuveita Reykjavíkur og Hitaveita Suðurnesja. Ég tala hér fyrir fyrirkomulagi sem gæti jafnvel þýtt fimm burðuga aðila í staðinn fyrir þrjá. Ef Orkubú Vestfjarða og svæðin um vestanvert og norðvestanvert landið mynduðu öflugt svæðisorkubú þar - og gjarnan mættu höfuðstöðvar þess vera á Ísafirði þannig að Vestfirðingar fengju sitt orkubú heim aftur. Síðan yrði öflugt sambærilegt fyrirtæki um norðan- og austanvert og jafnvel suðaustanvert landið. Það getur framkvæmt þann aðskilnað í starfsemi sinni sem nú þarf að vera á þáttunum miðað við evrópskar samkeppnisreglur. Það er ekkert því til fyrirstöðu. Þetta snýst líka um að forræði, störf og arður af þessari starfsemi verði til og falli til á svæðunum. Hitaveita Suðurnesja hefur verið aflvél í atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum. Menn bundu vonir við að Orkubú Vestfjarða gæti orðið svipað vestra þangað til að Vestfirðingar voru neyddir til að láta það af höndum sér. Menn eiga líka að líta á það 

Frú forseti. Ég er alveg sammála þeim sjónarmiðum sem komið hafa fram hjá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni og hv. fyrirspyrjanda. Ég er þá að vísa til þeirra sjónarmiða að störf og verðmætaaukning sem verða til vegna orkuframleiðslu eigi að falla til á þeim svæðum þar sem orkan er framleidd. Auðvitað veit hv. þingmaður það mætavel að t.d. sú stóriðja sem byggð hefur verið upp í landinu hefur í ýmsum tilvikum verið rekin á grundvelli orku sem unnin er annars staðar. Ég hef þess vegna fullan skilning á þessu sjónarmiði. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson spyr sérstaklega út í Blöndu. Ég er þeirrar skoðunar að þá orku sem fellur til í Blöndu eigi að nota eftir því sem kostur er til þess að byggja upp atvinnustarfsemi á því svæði sem segja má að sé áhrifasvæði hennar. Ég hef sem iðnaðarráðherra reynt að leggja mitt af mörkum til þess að líkur á því aukist. Hv. þingmaður veit það sem þingmaður kjördæmisins að síðan er jafnvel uppi gagnrýni á Norðurlandi, af því að hv. fyrirspyrjandi tók nú Norðurlandið allt í sinni upphafsræðu, á að hluta af orku Blöndu er verið að nota annars staðar fjarri því svæði til að standa undir vaxandi stóriðju. Það eru auðvitað uppi kröfur um það frá þeim sem efla vilja stóriðju að hringtengingin sé efld því að byggðalínan er fulllestuð til að geta flutt rafmagn á milli landshluta til uppbyggingar stóriðju. Ég er eskki þeirrar skoðunar. Ég t.d. er handviss um að eitt af því sem er hvað mest aðkallandi í orkumálum er einmitt að efla vesturlínuna, m.a. til að auka orkuöryggi á Vestfjörðum. Það er slakast þar og það er mjög erfitt að byggja upp iðnað sem krefst mikillar orku. Það er eitt af því sem 

Frú forseti. Þessi spurning sem ég beini hér til hæstv. iðnaðarráðherra um stuðning við fiskvinnslu á Bíldudal var lögð fram um miðjan nóvember og atvikin hafa hagað því þannig að hún er að koma á dagskrá þingsins í dag. Alveg fram á síðustu ár hefur Bíldudalur skipað mikilvægan sess í útgerð og fiskvinnslu hér á landi. Gjöful fiskimið og atorkusamir sjómenn og vinnufúsar hendur í landi hafa átt drjúgan hlut að því að gera okkur að einni ríkustu þjóð heims og ef rétt væri á málum haldið og forgangsréttur byggðanna að auðlindum sínum tryggðum, sæjum við hlut Bílddælinga áfram stóran í öflun þjóðartekna. Þetta hefur hins vegar farið á annan veg og síðustu 10–15 ár hafa Bílddælingar háð stöðuga varnarbaráttu og mátt láta undan síga eins og flestar minni sjávarbyggðir. Að hagræða og leita fyllstu hagkvæmni í atvinnurekstri er sjálfsagt en sú stefna sem krefst þess að heilu samfélögunum sé hagrætt í hel er miskunnarlaus gagnvart fólkinu og sérstaklega þjóðinni er til lengri tíma er litið. Íbúar Bíldudals unna heimabyggð sinni og samfélag fólksins meðfram ströndum landsins og inn til dala myndar ákveðna grunngerð byggðarinnar og er hin dýra auðlind sem gerir okkur að þjóð. Búsetan er samofin sjálfbærri nýtingu náttúruauðlindanna til lands og sjávar. Vissulega verður ekki búið á öllum þeim stöðum sem voru byggðir um aldir en hér er um allt annað að tefla. Staða Bíldudals hefur verið sú að þarna hefur látið undan síga og bara á nokkrum síðustu árum hefur íbúum fækkað um 100, nú í lok síðasta árs búa þar u.þ.b. 170 manns. Það er því ljóst að grípa þarf til virkilega ákveðinna aðgerða til þess að tryggja þarna atvinnulíf. Ég hef setið á fundum þingmanna kjördæmisins, ég man eftir fundi 2005 á Bíldudal þar sem átti að fara að endurreisa fiskvinnsluna og hver lofaði annan um að standa á bak við þær aðgerðir. Ekkert gerðist. Það var gripið til aðgerða á sl. ári um uppbyggingu fiskvinnslu á Bíldudal og aftur var lofað en þeirri fiskvinnslu sem þá fór í gang varð að loka aftur. Nú er að vísu búið að úthluta byggðakvóta fyrir sl. ár til nýs fyrirtækis, Perlufisks á Patreksfirði, til atvinnuuppbyggingar á Bíldudal en ljóst er að það fyrirtæki þarf að koma með fiskveiðiheimildir á móti og eiga heilmikið 

Frú forseti. Ég vek athygli á ósamræmi í þeirri spurningu sem hv. þingmaður beindi til mín undir lok máls síns annars vegar og hins vegar þeirrar spurningar sem hann kom með skriflega til mín. Í hinni skriflegu fyrirspurn spyr hv. þingmaður hvernig ég hyggist bregðast við ákalli Bílddælinga um beinan stuðning við að koma aftur á fiskvinnslu á staðnum og standa þar með við fyrirheit stjórnvalda í þeim efnum. Ég geri ráð fyrir því að í hinu skriflega formi sé verið að tala um fyrirheit stjórnvalda um beinan stuðning. Í máli sínu talaði hann hins vegar með öðrum hætti, þ.e. um fyrirheit um að byggja upp fiskvinnslu á Bíldudal. Þarna er um tvo ólíka hluti að ræða. Ég verð að segja það alveg eins og er að ég kannast ekki við að ég hafi sem ráðherra eða núverandi ríkisstjórn gefið Bílddælingum eða öðrum fyrirheit um beinan stuðning. Hvað felst í orðunum „beinn stuðningur“? Það hljóta að vera bein fjárframlög eða þá með öðrum hætti byggðakvóti. Við það hefur verið staðið en það er annar ráðherra sem hefur það mál með höndum. Ég hef hins vegar heyrt það á máli heimamanna að fyrir kosningar hafi forveri minn lofað beinum fjárframlögum til fiskvinnslu auk byggðakvóta frá sjávarútvegsráðherra. Hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur staðið við það. Þau loforð sem heimamenn hafa hermt mér, um þau finnst ekki stafkrókur í ráðuneytinu og það eru engar heimildir í lögum til að veita með þessum hætti beinan fjárstuðning, eins og heimamenn segja að sér hafi verið lofað. Sömuleiðis kannast ég líka við að það var sérstaklega óskað eftir því við Byggðastofnun að veitt yrði hátt lán til þess að koma á fót fiskvinnslu eða styðja fiskvinnslufyrirtæki - sem reyndar fyrirtæki á Tálknafirði og Patreksfirði ætluðu að standa að - með kjörum sem Byggðastofnun hafði ekki heimild til að veita. Því var vísað til fyrrverandi ríkisstjórnar og var ekki afgreitt. Ég hef átt viðræður við þá sem að þeirri ósk stóðu, það var eftir að skerðing þorskveiðiheimilda kom til, og það var sameiginleg niðurstaða að jafnvel þó að það lán fengist með þeim kjörum sem óskað var eftir fyrir kosningar þá væri rekstrargrundvöllurinn því miður brostinn eftir að þorskveiðiheimildir voru skertar eins og við þekkjum. Það er hins vegar ekki hægt að halda því fram að iðnaðarráðuneytið sem slíkt hafi ekki komið að stuðningi við Bíldudal sérstaklega. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um að það er raunalegt að horfa upp á það hvernig þróun fiskvinnslu hefur orðið þar og það er ekki hægt annað að segja en að ástæðan fyrir því er auðvitað núverandi stjórnkerfi fiskveiða, það er ekkert annað. Það er sama ástæða sem veldur því að með sams konar hætti sytrar blóðið úr mörgum byggðarlögum í sams konar aðstöðu. Það væri hægt að nefna önnur byggðarlög á Vestfjörðum en bara Bíldudal. Ástandið hefur auðvitað ekki batnað eftir að núverandi staða kom upp þar sem reyndist nauðsynlegt að grípa til þessarar tímabundnu skerðingar á þorskveiðiheimildum. Ég sagði að það væri ekki hægt að halda því fram að iðnaðarráðuneytið hefði ekki með sínum hætti reynt að styðja við uppbyggingu á staðnum. Styrkasta tæki iðnaðarráðuneytisins er Byggðastofnun. Byggðastofnun kom til þegar verið var að brydda upp á nýjum atvinnutækifærum á Bíldudal, þ.e. kalkþörungaverksmiðjunni. Innlendar bankastofnanir fúlsuðu algjörlega við því. Það var Byggðastofnun sem varð hryggjarstykkið í innlendri fjármögnun. Það starf hefur gengið vonum framar, þar eru að verða til 12–15 framtíðarstörf, hugsanlega gætu þau orðið fleiri vegna þess að hráefnið sem unnið er úr hefur reynst vera miklu meira að gæðum en menn áttu von á, það stendur ekki aðeins undir því að verða uppistaðan í dýrafóðri heldur líka sem bætiefni til manneldis. Sömuleiðis hefur Byggðastofnun komið að því að efla sjóstangaveiði sem hefst á þessu ári að tilstuðlan frumkvöðla í Bíldudal og að fordæmi annarra vestfirskra frumkvöðla. Ég bind miklar vonir við það líka. Á þessum stöðum eru líka tækifæri til þess að byggja upp öfluga ferðaþjónustu á öðrum sviðum og ég vænti þess að iðnaðarráðuneytið muni ekki liggja á liði sínu til þess að styrkja það frumkvæði. Ég nefni eitt mál sem ég veit að einum hv. þingmanni í salnum er mjög kært, Skrímslasetrið. Iðnaðarráðuneytið hefur ekki legið á liði sínu við að styrkja það og styðja við þá viðleitni, en í báðum þessum tilvikum  
             Frú forseti. Mér er ekki sá máttur gefinn að ég geti með því að smella fingri skapað þorska í sjónum 

Frú forseti. Þegar ljóst var sl. sumar að skera yrði verulega niður aflaheimildir í þorski var fyrirséð að sjávarútvegsfyrirtæki yrðu fyrir verulegum búsifjum. Það kemur ekkert í staðinn fyrir 60 þús. tonna niðurskurð á þorski. Bíldudalur er einn þeirra útgerðarstaða sem átt hefur erfitt uppdráttar undanfarin ár og þar þyngist róðurinn eins og annars staðar þegar samdráttur verður í veiðum. Bæjarstjórn Vesturbyggðar ákvað nú í vikunni að lagt yrði til að fyrirtækið Perlufiskur fengi úthlutað 239 tonnum af byggðakvóta með þeim skilyrðum að afli yrði unninn á Bíldudal. Þó svo að vandi Bílddælinga verði ekki leystur að fullu með þessu er ég sannfærð um að þetta mun hafa jákvæð áhrif. Því miður báru fyrri tilraunir til þess að reisa atvinnulífið við ekki árangur. Því er það fagnaðarefni að málið sé komið á þennan rekspöl enda eru bundnar vonir, eins og hæstv. iðnaðarráðherra gat um áðan, við kalkþörungaverksmiðjuna 

Virðulegi forseti. Það vill svo til að í gær náðist góð samstaða um það í bæjarstjórn Vesturbyggðar að úthluta byggðakvótanum sem nota á til að efla atvinnulíf á Bíldudal til Perlufisks en því fyrirtæki stýrir harðduglegur athafnamaður og ég bind miklar vonir við að bjartari tímar séu fram undan í því byggðarlagi eftir þá ákvörðun. Ráðherrann var spurður hvernig hann hyggist koma með beinum hætti að þessum málum. 

Forseti vill minna þingmenn á að ávarpa ekki aðra þingmenn eða ráðherra í beinni ræðu.

Frú forseti. Ég tek undir góðar óskir til þess fyrirtækis sem nú hefur fengið úthlutað þeim byggðakvóta fyrir sl. ár sem fráfarandi fyrirtæki eða Stapar ehf., taldi sig ekki geta nýtt m.a. vegna vanefnda - þótt ekki væru skriflegar - af hálfu stjórnvalda. Þeir töldu sig hafa væntingar eða það hefðu verið vilyrði fyrir fjármögnun sem síðan reyndist ekki vera innstæða fyrir hjá fyrrverandi ráðherrum ríkisstjórnarinnar sem áfram sitja í … 
             Hins vegar ber á að líta að eigið fé fyrirtækja og einstaklinga á þessum svæðum er ekki mikið, þannig að þegar krefjast verður verulegs framlags eigin fjár á móti er vandi um að gera. Þetta fyrirtæki mun þurfa að leigja til sín fiskveiðiheimildir upp á 250 tonn og greiða fyrir það 60 millj. kr., eitthvað þess háttar, auk þess að taka á leigu mannvirkin. Þetta var það líka sem stóð í veginum fyrir eða hamlaði fyrri útgerðum, það var að þeir áttu ekki eigið fé til þess að leggja þarna á móti inn. Það er þessi stuðningur sem ég held að byggðamálaráðherrann verði að gera sér grein fyrir að það er ekki eigið fé til á stöðunum, ekki heldur til að taka á móti framlögunum til uppbyggingar ferðaþjónustu sem hæstv. ráðherra var að minnast á því þar á líka að koma með mótframlög. Átta millj. kr. framlag krefst annars átta millj. kr. framlags frá heimamanni og það er kannski ekki svo auðveldlega til. Þess vegna held ég að við verðum bara að horfa raunsætt á málin. 

Frú forseti. Það ákvæði þess sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson kallar þrælalög, þ.e. framsalið, er auðvitað undirrótin að þessu og ég vek eftirtekt á því að sá sem nú gegnir stöðu iðnaðarráðherra greiddi aldrei atkvæði með því. Það gerðu ýmsir aðrir sem hér eru í stjórnarandstöðu í dag. Hv. þm. Jón Bjarnason segir að eigið fé byggðanna sé uppurið og hið opinbera verði að koma að með samfélagslegum hætti. Hvað hefur iðnaðarráðuneytið gert í þeim efnum? Það hefur barist fyrir því og náð því fram að það er búið að slá undir Byggðastofnun með þeim hætti að stofnunin hefur núna 10 milljarða aukna útlánagetu. Halda menn að það skipti ekki máli þegar kemur að því að fjármagna fyrirtæki eins og fyrirtæki þess harðduglega athafnamanns sem hér var nefndur fyrr í umræðunni? Halda menn að það skipti ekki máli til þess að fleyta fyrirtækjum á Vestfjörðum fram yfir þann brimskafl sem nú er verið að sigla í gegnum? Að sjálfsögðu skiptir það máli. Þessi aðgerð var ekki bara vítamínsprauta, hún var hreinlega lífgjöf fyrir sum af þeim fyrirtækjum sem berjast í bökkum vegna þorskaflaskerðingarinnar en líka vegna þeirrar þróunar sem hefur átt sér stað síðastliðin ár. Á hverju einasta ári er framleiðniaukning upp á 5% í sjávarútvegi. Það þýðir það einfaldlega að af því sem við getum kallað eðlilegum ástæðum framþróunar fækkar störfum í þeirri grein um 5% á ári. Þetta er það sem við er að glíma. Það er þess vegna sem það er svo nauðsynlegt að hið opinbera skapi umhverfi sem frumkvöðlar geta hreyft sig í og sem liðsinnir frumkvöðlum í héraði til þess að berjast, bæði til þess að koma upp nýjum störfum og nýjum fyrirtækjum í sjávarútvegi en ekki síður í fyrirtækjum sem eru í öðrum geirum, eins og hér hafa verið nefndir.