Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm.(Guðmundur Bjarnason): Herra forseti. Fjh.og viðskn. hefur tekið fyrir á fundi sínum frv. til laga um samþykkt á ríkisreikningnum fyrir árið 1978. Nefndin ræddi frv. og mæla undirritaðir nm. með að það verði samþykkt. Ólafur Ragnar Grímsson var fjarverandi afgreiðslu málsins. Undir nál. rita Guðmundur Bjarnason, Davíð Aðalsteinsson, Lárus Jónsson, Sigurlaug Bjarnadóttir og Gunnar Thoroddsen.



Herra forseti. Ég vil aðeins vekja athygli hv. deildarmanna á því, að í þeim ríkisreikningi, sem nú er verið að samþykkja, er rakin ítarlega - í athugasemdum yfirskoðunarmanna sem Alþingi hefur tilnefnt - saga hins svonefnda Kröflumáls. Þar koma fram athugasemdir varðandi símareikninga, varðandi húsaleigumál, varðandi launamál og varðandi eitt og annað sem tengist þessu einstæða máli, sem sumir mundu vafalaust telja með meiri háttar fjármálahneykslun sem hér hafa upp komið. Á þessu vil ég aðeins vekja athygli og þeim ummælum yfirskoðunarmanna ríkisreiknings, að margt sé þar ýmist til viðvörunar eða ekki til eftirbreytni. Ég ætla ekki að fara frekari orðum um þetta mál, svo oftlega hefur það verið bæði rakið og rætt hér í sölum Alþingis. Ég vil aðeins benda hv. þm. á þessar athugasemdir og þá fróðlegu en um leið - vil ég leyfa mér að segja - óhugnanlegu skýrslu sem fylgir þessum ríkisreikningi. Ég mun ekki taka þátt í afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Menntmn. hefur fjallað um frv. til laga um Listskreytingasjóð ríkisins. Eins og kunnugt er hefur þetta mál verið alllengi til meðferðar hér í þinginu. Voru gerðar smávægilegar breytingar á því í Nd. Menntmn. þessarar hv. deildar hefur ekkert við þær breytingar að athuga né frv. að öðru leyti. Um það ríkti algjör samstaða í nefndinni. Nefndin mælir með því, að frv. verði samþykkt eins og það var afgreitt frá Nd. Fram skal tekið að Þorv. Garðar Kristjánsson og Ólafur Ragnar Grímsson voru báðir fjarverandi afgreiðslu málsins. Nefndin leggur eindregið til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Landbn. hefur fjallað um frv. til laga um breytingu á lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins, landnám. ræktun og byggingar í sveitum. Nefndarmenn eru sammála um að leggja til að frv. verði samþykkt eins og það var afgreitt frá Nd. Fjarverandi við afgreiðslu málsins var Þorv. Garðar Kristjánsson.



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um frv. þetta og mælir einróma með því, að það verði samþykkt.



Herra forseti. Landbn: hefur fjallað um frv. til laga um búnaðarmálasjóð. Eins og í frv. til laga um breytingu á lögum um Stofnlánadeildina er hér um að ræða lagfæringar á atriðum sem eru orðin úrelt í núgildandi lögum vegna breytinga á verslunar- og framleiðsluháttum í landbúnaði og nýrra búgreina: Landbn. er sammála um að mæla með samþykkt þessa frv. eins og hins. Fjarverandi við afgreiðslu málsins var Þorv.: Garðar Kristjánsson.



Herra forseti. Landbn. hefur haft til umfjöllunar frv. til laga- um breytingu á ábúðarlögum. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt eins og það var afgreitt. frá Nd. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir að jarðanefnd geti undanþegið stéttarfélög byggingarskyldu á jörð ef hún er vel fallin til útivistar og orlofsheimili félagsmanna eru þar starfrækt eða áformuð: Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt:



Herra forseti. Landbn. hefur haft umrætt frv. til umfjöllunar og mælir með því, að það verði samþykkt óbreytt frá afgreiðslu þess frá Nd. Þorv. Garðar Kristjánsson var fjarverandi afgreiðslu málsins, og eins og í hinu fyrra máli, sem ég mælti fyrir og gleymdi þá að taka fram, ritar Eiður Guðnason undir með fyrirvara. Frv. gerir í raun og veru ráð fyrir að jarðanefndir geti gert tillögur um. úthlutun landssvæða til félagsræktunar og byggingar sumarbústaða einstaklinga, orlofshúsa stéttarfélaga og til almennrar útivistar ef sóst er eftir landi í því skyni. Þetta frv. tengist að sjálfsögðu því frv. sem síðast var mætt fyrir, þ.e. breytingunni á ábúðarlögum. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar. Ég endurtek: Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt:.



Herra forseti. Allshn, þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. það sem, hér um ræðir. Frv. gerir ráð fyrir smávægilegri breytingu á lögunum; að þar komi inn ákvæði um menntun fangavarða. Nefndin mælir einróma með því, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Menntmn. hefur fjallað um þetta frv. sem hljóðar um breytingu á lögum nr. 63/1974, um grunnskóla. Frv. gerir ráð fyrir að fresta gildistöku 9 ára skólaskyldu um eitt ár, þ.e. til haustsins 1983. Fullt samkomulag var í nefndinni um þetta mál og eindregið lagt til að frv. verði samþykkt. Þorv. Garðar Kristjánsson;.og Ólafur Ragnar Grímsson voru fjarverandi afgreiðslu málsins:



Herra forseti. Eins og vitað er fjallaði hv. iðnn. um frv. til laga um rétt manna til að kalla sig iðnfræðinga. Það er mála sannast, að öllum getur skotist þótt skýrir séu. Okkur skaust öllum, og meira að segja hv. Nd., í þessu efni. Ég hef því leyft mér að flytja brtt. við 3. gr. þessa frv. Í frv. er ákvarðað hámark sekta þar sem stendur: „allt að kr. 5000.00.“ Á seinni tímum hefur verið tekin upp sú venja að til taka ekki slíkt hámark sektarákvæða. Það er mjög óþægilegt; ekki síst með tilliti til þess að verðbreytingar eru því miður örar; og þegar þarf að færa slíkt hámark til samræmis við verðlag þarf að breyta lögum svo tugum eða hundruðum skiptir. Eins og hv: alþingismenn vita var hér á dögunum til umfjöllunar frv. sem gerir ráð fyrir að slíkt sektarhámark verði tekið út úr allmörgum lögum, í kringum 50, þeim lögum sem brýnast þótti að taka hámark sektarákvæða út úr. Hins vegar á eftir að framkvæma þessa aðgerð, ef ég má svo að orði komast, á um það bil 100 lögum öðrum eða rúmlega það: Brtt. á þskj. 786 gerir ráð fyrir að 1. málsl. 3. gr. orðist svo: „Brot gegn lögum þessum varða sektum.“ Það, sem tekið er fram um krónutölufjölda sekta fellur þá niður. Ég vonast til að hv. alþm. taki vel í þessa brtt. Ég biðst að sjálfsögðu formlega afsökunar á því að hafa ekki lagt í það mikla verk að kalla sama iðnn., en ég taldi ekki ástæðu til þess út af ekki stærra atriði en þessu.



Herra forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um frv. til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971, með síðari breytingum. Það frv., sem hér er til umr. fjallar um fjármögnun á rekstri spítalanna. Eins og kunnugt er var með lögum nr. 117/1976 ákveðið að fjármagna rekstur ríkisspítalanna frá og með árinu 1977 með beinum framlögum úr ríkissjóði eins og þau yrðu ákveðin hverju sinni á fjárlögum. Frv. það, sem hér er flutt, gerir ráð fyrir sömu breytingu á fyrirkomulagi á greiðslu rekstrarkostnaðar fleiri sjúkrahúsa án þess að þau séu talin upp nákvæmlega. Það yrði í raun og veru ákveðið samkvæmt ákvörðun Alþingis við afgreiðslu fjárlaga hverju sinni. Meiri hl. heilbr.- og trn. leggur til að frv, verði samþykkt eins og það var afgreitt frá Nd: Fram skal tekið að Karl Steinar Guðason ritar undir nál: með fyrirvara, en hv. alþm. Lárus Jónsson og Salome Þorkelsdóttir skila séráliti, og verður eflaust greint frá því hér síðar.



Herra forseti. Við hv. þm. Salome: Þorkelsdóttir höfum skilað séráliti út af þessu máli: Það er vegna þess að við teljum það ekki nægjanlega undirbúið, það þurfti að athuga betur aðrar leiðir til að fjármagna þessar sjúkrastofnanir heldur en gert er ráð fyrir í frv. og yfirleitt sé málið ekki nægjanlega vel undirbúið. Við leggjum til að því verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Iðnn. hefur haft til umfjöllunar frv. til l. um breyt. á lögum nr. 58 4. júní 1981, um lagmetisiðnað og Þróunarsjóð lagmetisiðnaðarins. Frv. gerir ráð fyrir að umrædd lög verði framlengd til 31. des. 1983. Það varð allmikil umfjöllun um frv. í hv. iðnn. sem ekki er nema von. Það bryddaði á skiptum skoðunum í þessu efni: Í fyrsta lagi, hvort eðlilegt sé að sölustofnun hafi svo að segja einkarétt á sölu lagmetis til austantjaldsríkja. Í annan stað, hvort eðlilegt sé að samþykktir félaga eins og Sölustofnunar lagmetis séu lögfestar. Um þetta eru skiptar skoðanir og í sjálfu sér ekkert óeðlilegt við það. Ég vil - með leyfi forseta - lesa upphaf nál. meiri hl. iðnn., en þannig fór við umfjöllun í nefndinni, að nefndin náði ekki algerri í samstöðu um málið og klofnaði í meiri og minni hluta: Í nál. stendur: „Á liðnu ári við umfjöllun iðnn. um lagmetisiðnaðinn komu fram þau viðhorf, að sölusamtök um lagmeti ættu að starfa á sama grundvelli og hliðstæð samtök annarra útflutningsgreina. Meiri hluti nefndarinnar leggur því áherslu á að fyrirkomulag þessara, mála verði endurskoðað að frumkvæði iðnrh. og sjútvrh. í samráði við þá aðila sem starfa í lagmetisiðnaði. Á fund nefndarinnar komu framkvæmdastjóri Sölustofnunar lagmetis og nokkrir fulltrúar frá framleiðendum lagmetis. Eins og áður er getið leggur meiri hl. nefndarinnar til að frv. verði samþykkt óbreytt; en minni hlutinn skilar séráliti sem liggur hér fyrir í. deildinni: Þorv. Garðar Kristjánsson var fjarverandi afgreiðslu málsins. Ég vil bæta því við - og ég held ég túlki skoðun meiri hl. nefndarinnar rétt að því leyti, að við lítum svo á að það þurfa að koma frumkvæði einhvers staðar frá, og við mörkum það frumkvæði í þessu nál - frumkvæði til þess að skipulag þessara mála verði endurskoðað. Enda þótt við leggjum til að frv., sem hér liggur fyrir, verði samþykkt, hygg ég að við gerum okkur allir grein fyrir því, að þarna er fjölmargt sem betur mætti fara. Það mátti marka af viðræðum við ýmsa þá fulltrúa frá lágmetisframleiðendum sem koma á okkar fund. En niðurstaða okkar var sú að framlengja lögin, ýta þessu ekki út í myrkrið, ef ég má svo að orði komast,. heldur gera gangskör að því að skipulag þessara mála verði tekið til endurskoðunar, að frumkvæði þeirra aðila sem eru nefndir í nál.

Frsm: minni hl. (Eiður Guðnason): Herra forseti. Svo sem hér hefir verið rakið fjallar þetta frv. um beiðni stjórnar Sölustofnunar lagmetis um að framlengja um eitt ár til viðbótar núverandi starfsréttindi stofnunarinnar sem eiga að falla úr gildi um næstu áramót: Það var ekki ofmælt hjá hv. 3. þm. Vesturl., formanni iðnn. þessarar hv: deildar, að bryddað hafi á skiptum skoðunum um þetta frv. Ég held að það megi hiklaust fullyrða að í ljós hafi komið í viðræðum nefndarinnar við þá aðila, sem þetta mál snertir, að skoðanir um ágæti frv: voru vægast sagt mjög skiptar: Mér finnst eðlilegt og sjálfsagt að sölusamtök í lágmetisiðnaði starfi á sama grundvelli og önnur útflutningssamtök. Það virðist alveg ljóst að viðleitni löggjafans til þess að efla samtök og samvinnu með niðurlagningarverksmiðjum hefur ekki borið þann árangur sem til var ætlast í upphafi. Mér sýnist því eðlilegast að þessi umræddu lög falli úr gildi um næstu áramót, svo sem samþykkt var hér á Alþingi í fyrra, og þeir aðilar, sem eftir þessum lögum starfa, hljóta auðvitað að hafa reiknað með. Ég hef ekki heyrt nein þau rök er mæli með framlengingu laganna, og því legg ég til að frv. það, sem hér liggur nú fyrir, verði fellt.



Herra forseti. Ég tel mig til knúinn við afgreiðslu þessa máls að undirstrika það, hversu tvíráða ég var og er um afgreiðslu máls sem lýtur að einkarétti til Sölustofnunar lagmetis. Ég undirstrika það enn fremur en hv. frsm. meiri hl. n. gerði í framsöguræðu sinni og raunar á svipaðan hátt og hv. frsm. minni hl., Eiður Guðnason. Það er sannast sagna, sem hv. þm. Eiður Guðnason sagði áðan, að skoðanir voru mjög skiptar hjá þeim aðilum sem nefndin kvaddi til viðræðna. Það væri freistandi að bæta því við, að skoðanir virtust í raun og sanni mjög skiptar einnig við afgreiðslu málsins hjá hverjum og einum nm. Aftur á móti var ég þeirrar skoðunar, að eins og málum var komið yrði ekki undan því vikist að framlengja þetta einkaleyfi enn um skamma hríð, vegna þess að enda þótt það kæmi fram, eins og hv. þm. Eiður Guðnason sagði, að sumir hefðu búist við því, að einkaleyfið félli niður þar sem það var tímabundið, þá höfðu aðrir skákað í því skjóli, að lögin yrðu endurnýjuð. Og mun það eiga við ekki síður í lagmetisiðnaðinum en annars staðar, að vonin gefur veikum þrótt. Ég legg áherslu á það við afgreiðslu málsins núna, að eftir því verði gengið að þeir aðilar, sem til eru nefndir í áliti meiri hl. n., taki þessi mál til athugunar að nýju og að fyrir liggi þegar á haustþingi mál sem varðar þennan sérstaka rétt Sölustofnunar lagmetis, þannig að tóm gefist til að fjalla um málið ítarlega og eðlilega og niðurliggjendur lagmetis gangi ekki að því gruflandi öðru sinni, við hverju þeir megi búast í þessu máli. Efa bar ég í brjósti, þegar við afgreiddum þetta mál hið fyrra sinni, hvort rétt væri að veita þessum aðilum slík sérréttindi og slíka vernd. Ekki er sá efi minni núna.



Herra forseti. Hv. þm. Stefán Jónsson talaði um að Sölustofnun lagmetis hefði sérréttindi í útflutningi lagmetis til Austur-Evrópulanda eða þeirra landa, eins og skilgreint er í lögunum, þar sem einn kaupandi er. Ég vil benda hv. þm. á að til er stofnun í landinu sem hefur sérréttindi til sölu ákveðinnar afurðar á öllum mörkuðum, bæði þar sem einn kaupandi er fyrir og þar sem margir kaupendur eru fyrir. Það er síldarútvegsnefnd. Sölustofnun lagmetis er bannað það með lögum, ef hún vildi flytja út síld niðurlagða í dósir sem eru yfir ákveðin stærðarmörk, vegna þess að það er aðili í landinu sem hefur einn einkarétt á útflutningi saltaðrar síldar í öllu formi í ílátum sem eru yfir ákveðin mörk, um gervalla heimsbyggðina. Í Noregi hefur um langt árabil verið ákveðin löggjöf um sölu á norsku langmeti til landa þar sem er einn kaupandi. Og ég veit ekki betur en gert sé ráð fyrir því að taka upp svipað fyrirkomulag í Noregi á sölu lagmetis á öllum mörkuðum og síldarútvegsnefnd hefur hér. Nú geta menn haft sínar skoðanir á því, hvort þetta er heppilegt eða ekki. En þó ég hafi ekki lengur neinna hagsmuna að gæta, sem betur fer, í þessu máli, þá finnst mér ekki eðlilegt að ræða um þennan aðila eins og hann sé einhvers staðar algerlega sér á báti. Ég vil líka benda á það, að öll sölusamtök íslensk hafa sem betur fer haft svo nána samvinnu um sölu á markaði þar sem einn kaupandi er, í Nígeríu eða í Rússlandi, svo dæmi séu nefnd, að það má segja að þar sé um einn aðila að ræða. Við skulum taka sem dæmi SH og sjávarafurðadeild SÍS. Þegar þeir selja fisk til Sovétríkjanna gengur ekki hnífurinn á milli þessara aðila, ef svo mætti að orði kveða. Þeir forðast sem heitan eldinn að níða skóinn hvor niður af öðrum. Það er engin tilviljun, enda hljóta menn að sjá að það er veikleiki fyrir söluaðila að koma margir og bjóða einum aðila í stóru landi sömu vöruna frá sama landinu. Það er veikleiki í sölukerfinu, það er veikleiki sem kaupandi getur mjög auðveldlega notað sér. Ég er ekki að segja að hann geri það, ég er ekki að segja að það verði alltaf, en það er veikleiki og það er engin tilviljun að þetta hefur verið gert. Ég vildi aðeins benda á það, að a.m.k. einn aðili í þessu landi hefur ekki bara einkarétt á að selja ákveðna íslenska afurð til landa þar sem einn kaupandi er fyrir, heldur til allra landa.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir stjfrv. til laga um ábyrgð vegna norrænna fjárfestingalána til verkefna, sem svo er nefnt. Með frv. þessu er lagt til að Alþingi samþykki að ríkissjóður taki á sig ábyrgð gagnvart Norræna fjárfestingarbankanum á fjárhæð, sem nemur allt að 2 830 000 SDR, vegna fjárfestingalána og ábyrgða til verkefnaútflutnings. Eins og kunnugt er, þá er SDR reiknieining sem notuð er í alþjóðaviðskiptum, en hún er vegið meðaltal ýmissa gjaldmiðla og er að verðgildi álíka eða lítið eitt meiri en 1 dollar. Ég má segja að dollar svari nú 10.40 kr. ísl., en þessi gjaldmiðill, SDR, 11.60 kr. Jafnframt er lagt til að Alþingi heimili ríkisstj. að ganga frá samningi við Norræna fjárfestingarbankann varðandi þessa ábyrgð. Hugtakið „verkefnaútflutningur“ er þýðing á orðinu „projektexport“, en það má í grófum dráttum skilgreina sem sölu mannvirkja til útflutnings, þar sem saman fer tæknibúnaður og verkefni. Aðdraganda að framlagningu þessa frv. má rekja til tillögu ráðherranefndar Norðurlanda við Norðurlandaráð um að norrænt samstarf á sviði verkefnaútflutnings skyldi aukið. Í tillögu sinni lagði ráðherranefndin á það áherslu, að á seinni hluta áttunda áratugarins hefði komið í ljós veruleg aukning á fjárfestingarstarfsemi, fyrst og fremst í olíuútflutningslöndum og hinum svonefndu nýiðnvæddu löndum, en einnig að nokkru leyti í þeim löndum sem búa við ríkisrekinn áætlunarbúskap. Þessar fjárfestingar fela að verulegu leyti í sér sölu mannvirkja frá iðnaðarlöndum, m.a. fullgerð mannvirki. Allt bendir til að þessum útflutningi verði haldið áfram, enda eru fjárfestingarþarfir þróunarlandanna margvíslegar. Talið er að stærstu útflutningsmarkaðirnir í þessum efnum séu í Suður-Ameríku, Afríku og Suðaustur-Asíu. Sú er skoðun ráðherranefndar Norðurlanda, að mörgum stoðum megi renna undir það, að til mikils sé að vinna með aukinni norrænni samvinnu á sviði verkefnaútflutnings. Iðnaður á Norðurlöndum sé í háum tækni legum gæðaflokki og á mörgum sviðum bæti fyrirtæki eins lands fyrirtæki annars lands upp. Ráðherranefndin tekur einnig fram að Norðurlönd veiti tiltölulega stórar upphæðir til alþjóðastofnana og framkvæmdabanka, t.d. Alþjóðabankans og annarra fjárfestingarbanka, en á hinn bóginn komi öllu minna í hlut Norðurlanda þegar að því komi að reisa og kosta þau mannvirki sem stofnanir þessar fjármagna. Þessi tillaga, sem nú hefur verið stuttlega greint frá, var tekin til meðferðar af Norðurlandaráði fyrir rúmu ári og var ráðherranefndinni þá falið að gera ráðstafanir er miði að því að hrinda tillögunni í framkvæmd. Einn liður í því er að komið verði á fót nýjum lánaflokki við Norræna fjárfestingarbankann er gegni því hlutverki að auka samkeppnisgetu norrænna fyrirtækja við sölu verkefna, einkum til þróunarlandanna eins og ég gat um. Á þessi starfsemi að hefjast 1. júlí n. k. og er þá gert ráð fyrir að frv. hliðstæð því frv., sem hér er til umr., hafi hlotið samþykki allra þjóðþinga Norðurlanda. Eins og fram kemur í grg. með frv. er talið nauðsynlegt að Norðurlöndin veiti ríkisábyrgð fyrir 90% af þeim 350 millj. SDR sem um er að ræða, enda fela þau lán í sér áhættu sem hvorki Norræni fjárfestingarbankinn né aðrar lánastofnanir á Norðurlöndum geta tekið á sig án þess að veikja eigið lánstraust. Ábyrgð þessi kemur einungis til greiðslu ef tjón verður vegna þessara lána og ábyrgða, og er hluti Íslands 0.89% af heildarfjárhæð ríkisábyrgðanna. Rétt er að geta þess í þessu sambandi, að starfsemi Norræna fjárfestingarbankans hefur færst sífellt í vöxt frá því að hann hóf starfsemi sína á árinu 1976. Samkv. 1. gr. samnings um stofnun bankans er hlutverk hans að veita lán og ábyrgðir með bankakjörum og samkvæmt almennum þjóðhagslegum sjónarmiðum með það í huga að hrinda í framkvæmd fjárfestingaráformum og efla útflutning í þágu Norðurlandanna. Eins og vitað er hefur fjárfestingarbanki þessi aðalbækistöðvar í Helsingfors í Finnlandi. Íslendingar hafa stutt þetta mál frá upphafi vega og talið er að þessi banki sé mjög vel rekinn og þjóni sameiginlegum hagsmunum Norðurlanda vel á þessu sviði. Hér er m.ö.o. gert ráð fyrir að stækka grundvöll og auka starfsemi Norræna fjárfestingarbankans. Hann hefur, eins og ég sagði, reynst traust stofnun og má segja að starfræksla hans sé áþreifanlegt dæmi um góðan árangur á sviði norrænnar samvinnu. Frv. er þess eðlis, að það ætti ekki að valda ágreiningi. Því fylgir allítarleg grg. þar sem málin eru skýrð nánar en ég geri í þessari framsögu. Ég tel því ekki nauðsynlegt að hafa fleiri orð um frv. á þessu stigi, en vísa til meðfylgjandi grg. að öðru leyti. Ég legg til að frv. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn. og 2. umr. að þessari umr. lokinni.



Herra forseti. Fjh.og viðskn. Ed. hefur tekið til athugunar frv. til I. um breytingu á lögum nr. 56/1978, um verðlag, samkeppnishömlur og óréttmæta viðskiptahætti, sbr. lög nr. 13/1979, um breytingu á þeim lögum. Frv. þetta var búið að vera til athugunar í Nd. og þar hafa verið gerðar á því nokkrar breytingar. Voru það breytingar sem komu frá fjh.- og viðskn. Nd., svo og mun við 3. umr. hafa verið samþykkt þar brtt. við 2. gr. frá hv. þm. Sighvati Björgvinssyni og Matthíasi Bjarnasyni. Fjh.- og viðskn. Ed. fór yfir þetta mál og varð sammála um að mæla með samþykkt frv. eins og það kemur frá Nd. Einstakir nm. áskilja sér þó rétt til að flytja eða fylgja brtt. Hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins, en undir nál. rita Guðmundur Bjarnason, Eiður Guðnason með fyrirvara, Lárus Jónsson með fyrirvara, Davíð Aðalsteinsson og Gunnar Thoroddsen.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. frsm. nefndarinnar rita ég undir nál. um þetta frv. um verðlagsmál með fyrirvara. Sá fyrirvari er ekki fólginn í því, að ég telji ekki þetta frv. vera til bóta frá því sem verið hefur. Satt að segja fannst mér hæstv. ráðh. líða allmiklu betur, þegar hann mælti fyrir þessu frv., heldur en honum hefur stundum liðið þegar hann hefur verið að tala um verðlagsmál í þessari hv. deild. Það var alveg ljóst á svipnum á hæstv. ráðh. að honum hugnaðist betur sú aðferð, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., heldur en sú sem hefur verið í framkvæmd undanfarið í verðtagsmálum, og lái ég honum það ekki. Ég fagna því, að þetta spor er stigið. Á hinn bóginn hef ég leyft mér að endurflytja hér till. sem nokkrir sjálfstæðismenn fluttu í Nd. og er um 4. gr. frv. Hún er í sem skemmstu máli sú að taka upp aðalreglu í verðlagslög sem við hæstv. ráðh. stóðum að endur fyrir löngu að lögfesta, í tíð fyrrv. ríkisstj., - ríkisstj. sem sat 1974–1978 og við studdum báðir með ráðum og dáð. Þessi breyting er sú, að aðalreglan skuli vera að verðmyndun sé frjáls þegar um það er að ræða að samkeppni sé nægjanleg, að sjálfsögðu undir ákveðnu eftirliti engu að síður, en áherslan skuli vera á því að verðlagning sé frjáls. Við sjálfstæðismenn teljum að það sé bæði besta verðlagseftirlitið og líka hafi það í för með sér það svigrúm sem fyrirtæki þurfi að hafa til verðlagningar sinnar vöru, að þetta sé meginreglan í verðlagsmálum. Ég þarf ekki að orðlengja um þetta. Það má segja að þetta sé meginmálið í brtt. sem ég endurflyt hér, en nokkrir sjálfstæðismenn fluttu þessar brtt. í Nd.

Frsm: (Davíð Aðatsteinsson): Herra forseti. Menntmn. hefur haft til umfjöllunar frv: til l. um námslán og námsstyrki: Eins og hv: alþm. er vafalaust kunnugt ríkti samstaða um þetta mál í Nd. Að vísu voru þar á ferðinni smávægilegar brtt. sem voru samþykktar. Þetta frv. um námslán og námsstyrki gerir í fyrsta lagi ráð fyrir að námslán, sem hafa til skamms tíma numið 85% af reiknaðri fjárþörf námsmanna, hækki í 100% í þremur áföngum þannig að 100% markinu verði náð 1. jan. 1984. Jafnframt verða þær breytingar samkvæmt frv., að árleg endurgreiðsla af námsláni miðist við tiltekið hlutfatt af útsvarsstofni næsta árs á undan endurgreiðsluári. Árleg endurgreiðsla nemi ekki lægri fjárhæð, en 1200 nýkr. miðað við Verðlag 1. jan. 1980, en heimilt er að veita undanþágu frá þeirri lágmarksendurgreiðslu ef sérstaklega stendur á. Þá er gert ráð fyrir að hámarksendurgreiðslutími verði 40 ár - ég vil taka fram að á þessu varð breyting í Nd.; það var gert ráð fyrir 30 árum í frv. svo og að endurgreiðslur skuli áð jafnaði, standa yfir í fimm ár hið skemmsta. Auk þessa kemur fram í frv. að það verður breyting þar sem fjallað er um hina svokölluðu 20 ára reglu. Ég vil leyfa mér að lesa hér úr 2. gr: Þar stendur: „Lánasjóði er heimilt að veita fjárhagsaðstoð öðrum námsmönnum en þeim sem tilgreindir eru í 1. gr. og 1. málsgr. þessarar greinar, enda hafi námsmenn þessir náð 20 ára aldri á því almanaksári, sem lán eru veitt, og stundi sérnám. “Vegna þess, sem hér stendur, tel ég mér skylt, með leyfi forseta, að lesa það sem stendur í 1. gr.: „Meginhlutverk Lánasjóðs íslenskra námsmanna er að veita íslenskum námsmönnum fjárhagsáðstoð til framhaldsnáms við stofnanir er gera sambærilegar kröfur til undirbúningsmenntunar nemenda og gerðar: eru til háskólanáms hérlendis.“ Enn fremur er gert ráð fyrir að námslán verði framvegis veitt gegn ábyrgðaryfirlýsingu eins manns í stað tveggja áður: Verðtrygging lánanna miðist framvegis við lánskjaravísitölu. Gert er ráð fyrir að endurgreiðslur lánanna verði lögtakskræfar, ef um vanskil er að ræða, og jafnframt er gert ráð fyrir að námsmönnum verði tryggð aðild.að lífeyrissjóði og komi það atriði til framkvæmda í ársbyrjun 1985: Það skal Játað að hv. menntmn. hefði e.t.v. átt að gefa sár betri tíma til að athuga þetta frv. Hins vegar vitum við öll að það er mikil pressa í þinginu; hart lagt að hv. alþm. að afgreiða mál, og auðvitað verðum við áð treysta félögum okkar í annarri deild. Fjarverandi afgreiðslu málsins voru hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson og Ólafur Ragnar Grímsson. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt eins og það var afgreitt frá Nd. Það var enginn ágreiningur í nefndinni.



Herra forseti. Það er rétt sem hv: síðasti ræðumaður sagði, að hér er stórmál annars vegar. Og ég hlýt að segja það líka, að ég er dálítið hissa á að það skuli fara svo til umræðulaust í gegnum þessa hv. deild enda þótt Nd. hafi athugað það allrækilega og gert á því nokkrar breytingar sem síðan eru samþykktar orða og athugasemdalaust hér í hv. Ed. Ég hygg að Alþingi hafi, enda þótt hv. Ed. eigi þar lítinn hlut að máli, afgreitt þetta mál af raunsæi og sanngirni í senn. En þarna eru vissulega atriði sem orka tvímælis. Ég get tekið undir það sem hv. þm. Eiður Guðnason sagði, að það hefði verið ástæða til að endurgreiðslukjörin hefðu verið athuguð nánar, ekki endilega til að gera þau strangari, heldur til þess að gera þau eðlilegri. Nú er það svo að mörgum finnst ekki nógu langt gengið í hlutfallslegum greiðslum af námslánum. Það hafa verið uppi mjög háværar raddir, fyrst og fremst og raunar eingöngu meðal vinstri manna, um að láta greiðslurnar koma á háar tekjur fyrst og fremst, en þeir, sem lágar tekjur hafa, ættu alls ekkert að greiða. Þetta er stórhættuleg hugmynd. Við skulum gera okkur grein fyrir því, eins og kom fram áðan, að þetta er stórt fjárhagsmál fyrir ríkissjóð. Þessi sjóður er nú 30 ára gamall. Ég hef ekki handbærar tölur um hvað mikið hann hefur látið renna til námsmanna, og vissulega sé ég ekki eftir því, en stórar eru þær fúlgur orðnar. Og enda þótt frv. geri ráð fyrir hertum endurgreiðslum þá er gert ráð fyrir að 10 ár muni líða þangað til lánasjóðurinn sjálfur stendur undir helmingi lána sem hann þarf að inna af hendi til námsmanna. Þessar árlegu greiðslur ríkissjóðs nema hundruðum milljóna nýkróna svo þetta er ekkert smámál. Ég mun styðja þetta frv. eins og það liggur hér fyrir, enda þótt ég telji ýmislegt í því hæpið. Ég veit að það er mikils virði að þetta mál nái fram að ganga nú. Ein af þeim reglum, sem orka tvímælis í upphaflega frv., var sú, að endurgreiðslur skyldu verða óafturkræfar, falla niður af sjálfu sér eftir 30 ára tíma. Ég vil benda á að í fskj. með frv. er áætlað að námsmaður, sem stundar nám í einu þeirra landa sem hvað dýrast er að stunda nám í Englandi, muni að 30 árum liðnum eiga 34% ógreitt af sínum lánum. Við skulum líta þannig á málið að þarna eigi í hlut einn af tekjuhæstu mönnum þjóðfélagsins. Við 30 ára takmarkið, með þeim endurgreiðslureglum, sem frv. gerir ráð fyrir, á hann eftir að greiða rúmar þriðjung af sínum námslánum. Þetta hefur nú í meðförum Nd. verið lengt í 40 ár. Ég tel að með því muni menn almennt komnir á eftirlaunaaldur og vel það, margir um sjötugsaldur og þá sé ekki vert að láta þá burðast með þessa skuld á bakinu yfir í eilífðina, því að margir verða þeir sem hafa þó nokkra skuld á bakinu. Ég get því fallist á þetta fyrningarákvæði úr því að það hefur verið lengt í 40 ár. Þeir, sem hafa krafist mildari endurgreiðslureglna, tala um að þetta mál eigi að framkvæma sem tekjujöfnunarmál í anda félagshyggju. En hugleiðum aðeins nánar hvert hún leiðir okkur, þessi svokallaða félagslega hjálp. það er vissulega spurning hvort hið fullkomna öryggi, sem nútíma þjóðfélag vill bjóða sínum þegnum, tryggi okkur að sama skapi það jafnvægi í lífi okkar og lífshamingju sem við erum öll innst inni að leita að. Sannleikurinn er sá, að hin félagslega samhjálp í hinum sósíalísku ríkjum í nágrenni við okkur er komin út í algert kviksyndi, sem ég held að sé tími til kominn að við áttum okkur á hér og látum ekki teyma okkur óendanlega í þeim efnum. Yfirboð og kapphlaup stjórnmálamana um að leggja allt upp í hendurnar á öllum, jafna allt og alla með valdboði og lögum er auðvitað á mjög djúptækum og dapurlegum misskilningi byggt. Þetta eru að sjálfsögðu ær og kýr sósíalista, en við vitum öll mætavel að hvergi er jafnmikill hyldýpis mismunur á milli hinna hæstu og lægstu og einmitt í sósíalistaríkjunum sem sigla undir fölsku flaggi mannréttinda og réttlætis og jafnréttis. Ég minnist þess, að einn af þm. Alþb. - það er verst að enginn fulltrúi þess ágæta stjórnmálaflokks er staddur hér í hv. deild  Lánasjóðurinn er fyrst og fremst lánastofnun til þess að tryggja að íslenskt æskufólk geti stundað þá menntun sem hugurinn stendur til, að enginn þurfi að hrekjast frá námi vegna fjárskorts og að langskólamenntun verði ekki forréttindi þeirra sem best hafa fjárráðin í þjóðfélaginu. En ef við sláum því föstu, að menntun sé trygg fjárfesting, þá hljótum við jafnframt að gera ráð fyrir að ætlast til þess, að hún nýtist þjóðfélaginu þannig að lánþegar verði borgunarmenn fyrir sínum skuldum, en þeir séu ekki dæmdir til þess að verða að ævilöngum ómögum á öðru vinnandi fólki í landinu. Þetta veit ég að er skoðun langsamlega flestra íslenskra námsmanna, þó að hinn hópurinn sé nokkuð stór sem félagshyggjuna aðhyllist og vilt fá reglur Lánasjóðsins í samræmi við það. Það er mjög greinilega tekið fram í lögunum, að til sérstakra erfiðleika, veikinda, slysa, ómegðar, atvinnutaps og alls þess, sem þýðir mjög mikinn tekjumissi fyrir námsmanninn, skuli tekið tillit, og ég hefði talið að þessar undanþágur nægðu til þess að fyrningarákvæðið, hvort sem það var 20 eða 30 ár, þyrfti alls ekki að vera í lögunum. Samt sem áður, með skírskotun til þess sem ég sagði áðan um fyrningarregluna lengda í 40 ár, mun ég, til þess að hefta ekki framgang málsins fyrir mitt leyti, styðja það í því formi sem nú er. En ég ítreka að þessi hv. deild hefði gjarnan mátt eyða meiri tíma í að ræða þetta mál. Betur sjá augu en auga. En það er eins með þetta mál og fleiri nú í þessu argaþvargi undir þinglokin, að það er vissulega fljótaskrift á ýmsu.



Herra forseti. Vegna þeirra athugasemda, sem hv. 5. þm. Vesturl. gerði varðandi afgreiðslu hv. menntmn. Ed. á þessu máli, get ég sannarlega tekið undir það, að æskilegt hefði verið að fjalla nánar um þetta frv. í nefndinni. Það hefur komið hér fram, að stjórnarandstaðan er iðin við að hjálpa ýmsum málum í gegnum þingið þessa dagana. Þar mættu reyndar stjórnarsinnar gjarnan taka okkur stjórnarandstæðinga til fyrirmyndar og greiða fyrir ýmsum góðum brtt. sem stjórnarandstaðan flytur, en eru fyrir fram allar felldar, sama hversu góðar þær eru. Það hefur einnig komið fram á fundinum í dag. Ég vildi aðeins minna menn á að þetta frv. hefur verið rætt í þingflokkunum, efnislega kynnt þar og rætt væntanlega í öllum þingflokkum, svo að hv. þm., sem eiga sæti í menntmn., koma ekki alveg ofan af fjöllum. Og vissulega er það það sem ræður afstöðu þeirra til að afgreiða þetta mál með fljótaskrift, eins og það hefur réttilega verið nefnt. Ég get einnig tekið undir það sem hv. 5. þm. Vesturl. sagði áðan, að það væri ætlast til þess og gert ráð fyrir því, að þm. fjalli nákvæmlega um frv. sem lögð eru fram, og gert ráð fyrir að breytingar verði á þeim í meðferð þingsins, að undanteknu einu frv. sem ég vil gjarnan minna á. Þegar hæstv. menntmrh. mælti fyrir frv. til laga um Sinfóníuhljómsveit varaði hann þm. við að breyta einum einasta staf. Hlýðinn formaður hv. menntmn. Ed., hv. 11. þm. Reykv., hlýddi þessu kalli. Það var túlkað þannig, að þeir, sem voguðu sér að koma með brtt. við frv., væru að eyðileggja málið, tefja það og eyðileggja. Það tókst að gera allar brtt. tortryggilegar. Þrátt fyrir það voru sumar þeirra samþykktar. Þær voru ekki verri en það. Ég vildi sem sagt láta það koma fram, að enda þótt málið hafi ekki fengið langa umfjöllun í nefnd voru þm. búnir að fjalla um það í þingflokkunum.



Herra forseti. Auðvitað gat maður án von á því, að hv. alþm. stæðu hér upp og hefðu ýmislegt að afgreiðslu málsins að athuga. Ég vil lýsa því yfir hér, að ég mun beita mér fyrir því að kalla saman hv. menntmn., ekki síst til þess að skoða eilítið nánar endurgreiðsluákvæði frv. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um það. Hins vegar vildi ég mega segja um það frv., sem hér var til umr. á dögunum, þ.e. um Sinfóníuhljómsveit Íslands, að mér þóttu sumar af þeim brtt., sem fram komu frá hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánssyni og Salome Þorkelsdóttur, heldur viturlegar, enda studdi ég þær sumar. Hins vegar hafnaði ég þeim sem mér þóttu óviturlegar. En mér hefði aldrei dottið í hug, enda gerði ég það ekki, að gera þessar brtt. tortryggilegar, og ég er ekki viss um að það hafi í sjálfu sér verið gert. Auðvitað bítast menn hér, það er gangur málanna. En að endingu lýsi ég því yfir, að ég mun kalla saman menntmn.-fund og athuga nánar endurgreiðsluákvæði þess frv. sem hér er til umr.



Herra forseti. Heilbr.- og trn. hefur haft um alllangt skeið til umfjöllunar frv. til I. um lyfjadreifingu. Með nefndinni hefur unnið aðili frá heilbrmrn., Ingolf Petersen deildarstjóri. Nefndinni hafa borist fjölmargar umsagnir um frv., m.a. frá Lyfjaeftirliti ríkisins, Lyfjatæknifélagi Íslands, Lyfjatækniskóla Íslands, Læknafélagi Íslands, Apótekarafélagi Íslands, Félagi ísl. stórkaupmanna, þ.e. lyfjavöruhóp, Lyfjafræðingafélagi Íslands og samstarfsnefnd sjúkrahúsalyfjafræðinga. Þessir aðilar gerðu ýmsar athugasemdir í umsögnum um frv. Í störfum nefndarinnar hefur verið leitast við að taka inn ýmsar þær tillögur sem þar komu fram og nm. voru sammála um að yrðu til bóta í þessu frv. ef að lögum yrði. Það má segja að með þessu frv. sé lokið endurskoðun á lyfsölulögum nr. 30/1963. Út úr þeim lögum höfðu áður verið teknir hlutar eins og lyfjalög og lög um lyfjafræðinga. Ég vil leyfa mér að fara nokkrum orðum um þá breytingu sem verður á þessum hluta lyfsölulaga, lyfjadreifingunni, ef frv. það, sem hér er til umr., verður að lögum. Með frv. falla úr gildi eftirtaldir kaflar lyfsölulaga: II. kafli, III. kafli, V. kafli VI. kafli, VII. og VIII. kafli, enn fremur II. kafli laga um verslun ríkisins með áfengi, tóbak og lyf. II. kafli lyfsölulaga fjallar um stofnun lyfjabúða og lyfsöluleyfi. Í frv. er gert ráð fyrir einum uppfyllingaraðila í stað tveggja vegna umsókna um lyfsöluleyfi. Gert er ráð fyrir þriggja manna nefnd undir formennsku lyfjamálastjóra, en landlæknir fellur út sem umsagnaraðili. Þá er enn fremur gert ráð fyrir að þau samvinnufélög, sem lyfsöluleyfi hafa, haldi þeim áfram, en þau falli ekki niður árið 1988 eins og lög gera nú ráð fyrir. Þá er og nýmæli að Háskóli Íslands geti öðlast eitt lyfsöluleyfi vegna kennslu og rannsókna á sviði lyfjafræði lyfsala, en eins og hv. alþm. muna samþykktum við frv. þess efnis fyrr í vetur. Ráðh. er hér heimilað að leggja þá kvöð á lyfsala, að hann annist rekstur lyfjaútibús og/eða lyfjaforða í lyfsöluumdæmi sínu. Aðrar breytingar eru ekki stórvægilegar samkv. frv. III. kafli lyfsölulaga fjallar um starfsmenn lyfjabúða. 14. og 15. gr. þessa kafla voru felldar úr gildi með gildistöku laga um lyfjafræðinga nr. 35/1978. Í 15. gr. frv. (16. gr. lyfsölulaga) er nýmæli um heimild ríkisins til þess að standa að menntun tæknimenntaðs aðstoðarfólks við lyfjagerð og lyfjaafgreiðslu, en í reynd hefur Lyfjatækniskóli Íslands starfað frá árinu 1974. Þá er breyting á kafla um missi starfsréttinda sem er í lyfsölulögum. Greinar kaflans voru felldar niður með lögum um lyfjafræðinga nema hvað varðar veitingu lyfsöluleyfis. Helstu breytingar í frv. fjalla, eins og áður er getið, um heimild Háskóla Íslands til þess að öðlast eitt lyfsöluleyfi og vísast þá til II. kafla hér að framan. VI. kafli lyfsölulaga fjallar um lyfseðla og afgreiðslu lyfja. Breytingar á þessum kafla eru heldur lítilvægar. Þar er um að ræða ávísun lyfja samkv. þessum VI. kafla, lyfseðla og afgreiðslu þeirra, jafnframt um merkingu lyfja. Hér er ekki um neinar afgerandi breytingar að ræða. VII. kafli lyfsölulaga fjallar um verðlagningu lyfja. Þessi kafli var í raun og sannleika felldur úr gildi við gildistöku lyfjalaga og því ástæðulaust að telja hann upp í 62. gr. frv., en þar er getið um það sem úr gildi fellur. VIII. kafli lyfsölulaga er um lyfjabúðir, rekstur þeirra og smásölu lyfja. Með lögum um lyfjafræðinga var 46. gr. kaflans felld úr gildi. Önnur ákvæði kaflans er einnig að finna í lyfjalögum þótt sams konar ákvæði sé að finna í þessu frv., enda ber að hafa í huga að um er að ræða endurskoðun laga, þ.e. lyfsölulaganna, en lyfjadreifingarþátturinn var tekinn út úr lyfjalögunum. Í því frv., sem hér er til umr. er kafli sem fjallar eingöngu um Lyfjaverslun ríkisins. Helstu breytingar eru þær að Lyfjaverslun ríkisins fellur undir heilbr.- og trmrn. Af öðrum breytingum má nefna að skipuð mun stjórn fyrir Lyfjaverslun ríkisins og er lyfjamálastjóri formaður hennar. Þá er og það nýmæli, að forstöðumaður Lyfjaverslunar ríkisins geti verið viðskiptafræðingur. Sú breyting er komin inn fyrir tilstilli nefndarinnar. í frv. er annars leitast við að styrkja stöðu Lyfjaverslunar ríkisins. Það má segja um þær brtt. sem nefndin hefur lagt til við frv., að flestar þeirra eru ekki stórvægilegar. Margar hverjar eru raunar samræming til þess að það sé heil hugsun í frv. Það má geta þess fyrst og fremst, að 39. gr. er allveruleg breyting frá því sem áður hefur gilt. Ég held að ég leyfi mér þá að fara yfir í sem fæstum orðum þær breytingar sem nefndin hefur gert á frv. Ég vil leyfa mér að byrja á 39. gr. Að mínum dómi eru þær breytingar, sem eru gerðar á fyrri greinum frv., ekki svo stórvægilegar að ástæða sé fyrir mig hér og nú að tína þær allar til. Eins og hv. alþm. vita hefur mönnum orðið tíðrætt um innihald 39. gr. sem fjallar um umboðsmenn erlendra sérlyfjaframleiðenda. Þar segir að starfandi læknar (dýralæknar, tannlæknar), lyfsalar og lyfjafræðingar, aðstoðarlyfjafræðingar jafnframt, megi ekki vera umboðsmenn þessara aðila. Í huga eru þá höfð hugsanleg hagsmunatengsl þeirra, sem ávísa þessum lyfjum, og þeirra, sem selja lyf. Þá ber að hafa í huga að það eru læknar sem ávísa lyfjum, en ekki lyfjafræðingar, og hafa þeir síðarnefndu lítil sem engin tök á því að hafa áhrif á ávísanir lækna. Hins vegar er hugsanlegt að læknar gætu átt hagsmuna að gæta varðandi ávísun lyfja. Í frvgr., eins og nú er lagt til að hún verði, er ekki með öllu tekið fyrir eignaraðild lyfsala og lyfjafræðinga að fyrirtækjum sem rekin eru á félagslegum grundvelli, eins og t.d. hlutafélög, enda eigi þeir ekki verulegra hagsmuna að gæta í fyrirtækinu og eignarhlutdeild þeirra sé ekki meiri en 5%. Þess ber að gæta, að greinin tekur aðeins til þeirra lyfjafræðinga og aðstoðarlyfjafræðinga er starfa í lyfjabúðum og sjúkrahúsapótekum, en ekki annarra. Það er sjálfsagt að vekja athygli á því, að það eru engar hömlur settar á eignaraðild framangreindra aðila að innlendum framleiðslufyrirtækjum. Ég hef lítillega komið að VIII. kafla frv. áður, þegar ég var að reyna að gera grein fyrir þeim meginbreytingum sem verða á þessari löggjöf miðað við að hverfa frá lyfsölulögunum gömlu frá 1963, en í VIII. kafla frv. er fjallað um Lyfjaverslun ríkisins. Lagt er til að Lyfjaverslun ríkisins falli undir heilbr.- og trmrn. Sú breyting var gerð á frv., að ekki er endilega nauðsynlegt að forstjóri Lyfjaverslunar ríkisins sé lyfjafræðingur að mennt, viðskiptafræðimenntun komi einnig til greina. Ég hef getið um það áður. Samfara þeirri breytingu er lyfjamálastjóri settur formaður stjórnar fyrirtækisins. Báðar þessar breytingar eru gerðar að tilhlutan nefndarinnar. Þá er það og nýmæli, að umsóknir um stöðu forstjóra skulu lagðar fyrir nefnd þá, er fjallar um umsóknir um veitingu lyfsöluleyfa, og stjórn fyrirtækisins sem síðan lætur ráðh. í té umsagnir um hæfni umsækjenda. Þá er einnig fjallað um framleiðslu og sölu fyrirtækisins til lyfjabúða og er þar um að ræða nýmæli og að margra dómi eflandi fyrir starfsemi þessa umrædda fyrirtækis. Ég vil leyfa mér að láta þetta nægja um þá kafla sem þegar hefur verið getið. Þá er komið að X. kafla frv., þar sem fjallað er um dreifingu dýralyfja. Sannleikurinn er sá, að yfir hið góða samkomulag, sem ríkti í nefndinni allan tímann, dró aðeins hulu þegar komið var að X. kafla, um dreifingu dýralyfja, enda þótt ég vonist til að það valdi ekki vinslitum meðal nm. Heilbr.- og trn. hefur birt brtt. við báðar þessar greinar, bæði 57. gr. og 58. gr. Breytingin á 57. gr. er sú, að viðbætis eftirfarandi orð og þá vil ég leyfa mér að lesa hluta greinarinnar: „Tilraunastöð Háskólans í meinafræði að Keldum hefur heimild til að selja lyfjabúðum og héraðsdýralæknum framleiðslu sína á dýralyfjum og bóluefni í heildsölu“ - síðan kemur viðbótin: „enda fullnægi hún ákvæðum lyfjalaga, nr. 49/1978, um framleiðslu lyfja.“ Það var samdóma álit í nefndinni að ekki væri nema eðlilegt og réttmætt að hafa slíkt ákvæði í þessari grein. 58. gr. frv., eins og það var lagt fram, hljóðar svo, með leyfi forseta: „Lyfjabúðir og lyfjaútibú skulu hafa á boðstólum algengustu dýralyf miðað við þarfir í hverju lyfsöluumdæmi. Héraðsdýralæknum er einnig heimilt að annast sölu dýralyfja og skulu þeir fá lyfin keypt hjá lyfjaheildsölum eða hjá tilraunastöðinni að Keldum. Þar sem héraðsdýralæknir situr, en ekki er lyfjabúð eða lyfjaútibú á staðnum, skal hann hafa í umdæmi sínu á hendi sölu dýralyfja, sem hann kaupir frá lyfjaheildsölu, lyfjabúð eða hjá Tilraunastöðinni á Keldum.“ Brtt. frá heilbr.- og trn. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Lyfjabúðir og lyfjaútibú skulu hafa á boðstólum algengustu dýralyf miðað við þarfir í hverju lyfsöluumdæmi. Þeim er skylt að selja héraðsdýralæknum þau lyf, er þeir þurfa á heildsöluverði að viðbættu þjónustugjaldi, sem ákveðið er af ráðh. að fengnum tillögum lyfjaverðlagsnefndar, og skulu þau vera í stöðluðum, órofnum umbúðum.“ Breytingin, sem þetta felur í sér, er eingöngu sú, að þar sem dýralæknir starfar og apótek er jafnframt starfrækt á sama svæði er dýralækninum gert skylt að kaupa öll lyf í viðkomandi apóteki. Það eru engar skorður settar um magn lyfja. Apótekara er skylt að selja dýralækninum allt það sem hann þarf á að halda. Þetta er ekki bundið við vitjanir eingöngu. En eins og frv. er, þá er gert ráð fyrir að dýralæknirinn geti keypt sín lyf hvar svo sem vera skal. Þetta er meginmunurinn á 58. gr. eins og hún stendur skráð í frv. og í brtt. nefndarinnar. Ég vil í lokin minna á ákvæði til bráðabirgða sem fjallar um 39. gr., en bráðabirgðaákvæðið hljóðar svo, með leyfi forseta: „Eignaraðild starfandi lyfsala og lyfjafræðinga er heimil að fyrirtækjunum, sem rekin eru í hlutafélagsformi, ef eignaraðild hvers þeirra fer ekki fram yfir 5% eignarhlut. Fyrirtæki, sem starfa í bága við 39. gr. við gildistöku laga þessara, hafa 5 ára frest til að aðlaga sig þeim.“ Herra forseti. Ég þykist nú hafa gert grein fyrir þeim meginbreytingum, sem verða á þessari löggjöf, þ.e. um lyfjadreifingu, frá hinum gömlu lyfsölulögum frá 1963, og jafnframt þeim breytingum sem nefndin flytur á sérstöku þskj. Hins vegar vek ég athygli á því, að það eru allmargir fyrirvarar á nál. Flestir nm. rita undir nál. með fyrirvara, og ég vil minna á að einstakir nm. hafa óbundnar hendur í afstöðu sinni til einstakra brtt. Undir nál. rita Davíð Aðalsteinsson, Karl Steinar Guðnason með fyrirvara, Salome Þorkelsdóttir með fyrirvara, Lárus Jónsson með fyrirvara, Gunnar Thoroddsen, Helgi Seljan og Jón Helgason með fyrirvara. Ég vil svo að endingu þakka nefndinni gott samstarf við umfjöllun þessa máls og biðst afsökunar á því hvað formaðurinn hefur verið þrár og leiðinlegur allan tímann. Ég held að ég hafi ekki fleiri orð um þetta að sinni.



Herra forseti. Vegna síðustu orða formanns hv. heilbr.- og trn. Ed. vil ég nú bara leiðrétta þennan misskilning. Það hefur enginn sagt að hv. 3. þm. Vesturl. hafi verið leiðinlegur í þessum nefndarstörfum, síður en svo. En eins og fram kom hjá formanni nefndarinnar, hv. 3. þm. Vesturl., í framsögu með nál., hafa ýmsir skrifað hér undir með fyrirvara. Þar á meðal er ég og hv. þm. Lárus Jónsson. Ástæðan fyrir okkar fyrirvara er fyrst og fremst sú, að það eru ýmis ákvæði í þessu frv. sem falla ekki að okkar sjónarmiðum. Okkur þykir vera um of mikil ríkisafskipti og miðstýringu að ræða. En í meðförum nefndarinnar hefur verið tekið tillit til sumra sjónarmiða okkar, og það kemur fram í brtt. sem eru fluttar á sérstöku þskj. Við munum greiða atkv. með þeim brtt., en væntanlega sitja hjá við lokaafgreiðslu málsins.



Herra forseti. Eins og kom fram hjá frsm. nefndarinnar skrifaði ég undir þetta nál. með fyrirvara. Ástæða þess er sú, að ég gat ekki fallist á 20. brtt. nefndarinnar, þ.e. við 58. gr. Ég legg til, að hún verði óbreytt eins og frv. var lagt fram, og mun því greiða atkv. gegn þessari brtt.



Herra forseti. Ég tel ástæðu til að þakka hv. heilbr.- og trn. fyrir að þetta mál skuli þó vera komið á þann rekspöl sem raun ber vitni, að það er búið að afgreiða það úr nefnd. Frv. hefur áður verið lagt fyrir þingið. Þetta er líklega í þriðja eða fjórða sinn sem það er lagt fyrir þingið og hefur reyndar jafnan verið lagt heldur seint fram, nú hins vegar nokkuð snemma þings, þannig að það hefur gefist tími til að fara yfir það. Ég flyt nefndinni þakkir fyrir það mikla starf, sem hún hefur unnið, og vona að það verði til þess að greiða fyrir framgangi málsins.