Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Í maí sl. undirrituðu borgarstjórinn í Reykjavík og hæstv. heilbrrh. viljayfirlýsingu um endurbætur og byggingu 326 nýrra hjúkrunarrýma í Reykjavík á tímabilinu 2003--2007. Ástandið í málefnum aldraðra hjúkrunarsjúklinga er mjög alvarlegt og því tek ég þetta mál upp nú. Samkvæmt skriflegu svari heilbrrh. til mín á sl. ári voru 489 aldraðir á biðlista eftir vist á hjúkrunarheimilum, þar af 396 í mjög brýnni þörf. Af þessum 396 voru 350 í Reykjavík og Reykjanesi. Það hlýtur því að vera eitt af forgangsverkefnum í málefnum aldraðra að ráðast í markvissa uppbyggingu hjúkrunarrýma. Það er t.d. miklu dýrara að aldraðir langlegusjúklingar sem þurfa á hjúkrunarrýmum að halda þurfi að vera á sjúkrahúsum eins og raunin er í mörgum tilvikum. Fjöldi þeirra sem bíður eftir varanlegri vistun á hjúkrunarheimilum en er nú á Landspítalanum svo að dæmi sé tekið eru 106 aldraðir. Í septembermánuði sl. þegar ég skoðaði málið reiknaðist mér að rekstrarkostnaður, miðað við upplýsingar sem ég fékk frá Landspítalanum, fyrir þessa 106 einstaklinga væri 270 millj. meiri á ári en væri ef þessir 106 einstaklingar væru á hjúkrunarheimilum. Fengju þessir 106 einstaklingar varanlega vistun á hjúkrunarheimilum væri hægt að bjóða 70 öldruðum til viðbótar pláss á hjúkrunarheimili fyrir sömu fjárhæð. Þannig væri hægt að veita um 170--180 öldruðum pláss á hjúkrunarheimilum fyrir sömu fjárhæð og fer í kostnað við aðhlynningu þeirra 106 öldruðu einstaklinga sem nú eru á Landspítalanum. Verulega má því spara með endurskipulagningu í öldrunarþjónustunni. Ég vil því beina fyrirspurn til hæstv. heilbrrh.: Hvernig hyggst ráðherra standa að endurbótum og fjölgun nýrra hjúkrunarrýma í Reykjavík, samanber viljayfirlýsingu ráðherra og borgarstjóra frá því í maí sl.? Í öðru lagi spyr ég: Hver er áætluð aukning hjúkrunarrýma á næsta ári í samræmi við þá yfirlýsingu? Ég get ekki séð að í fjárlögum fyrir næsta ár, árið 2003 þegar þessi áætlun átti að hefjast, sé við það staðið. Í þriðja lagi spyr ég: Hversu langur er biðlisti nú eftir hjúkrunarrýmum í Reykjavík og hver er árleg áætluð þörf næstu fjögur ár?

Herra forseti. Hv. 5. þm. Reykv. spyr um fjölgun hjúkrunarrýma í Reykjavík, og hvernig ráðherra hyggist standa að endurbótum og fjölgun hjúkrunarrýma, samanber viljayfirlýsingu frá því í maí, hver sé áætluð aukning hjúkrunarrýma á næsta ári í samræmi við yfirlýsinguna og loks hve langur biðlisti sé eftir hjúkrunarrýmum í Reykjavík og hver sé áætluð þörf næstu fjögur ár. Í febrúar á þessu ári stóð heilbr.- og trmrn. fyrir samantekt sem gefin var út í skýrslunni ,,Áætlun um byggingu öldrunarþjónustu árin 2002--2007`` þar sem fjallað er um uppbyggingu öldrunarþjónustu á landsvísu á þessu tímabili. Á sama tíma er gert ráð fyrir að dagvistarrýmum verði fjölgað um 135 á landinu öllu en ráðuneytið leggur áherslu á að öldruðum verði kleift að búa eins lengi heima og kostur er líkt og kveðið er á um í lögum. Samhliða uppbyggingu hjúkrunarrýma þarf því að styrkja enn frekar þjónustu við aldraða í heimahúsum og bæta skipulag og samhæfingu úrræða á öllum þjónustustigum. Hlutfall aldraðra á stofnunum hefur lengst af verið mun hærra hér á landi en hjá nágrannaþjóðum okkar. Hlutfallið hefur þó lækkað nokkuð á liðnum árum. Ég er aftur á móti sannfærður um að enn megi ná árangri í þá átt að hjálpa öldruðum við að búa lengur á eigin heimili með aukinni þjónustu, sérstaklega dagvistarúrræðum, hvíldarinnlögnum, öflugri heimaþjónustu og heimahjúkrun. Að þessu er stefnt. Þetta er einmitt eitt af aðalmarkmiðum heilbrigðisáætlunar til ársins 2010. Spurt er um biðlista eftir hjúkrunarrýmum í Reykjavík. Samkvæmt vistunarskrá í september voru 258 aldraðir á biðlista metnir í mjög brýnni þörf fyrir hjúkrunarrými í Reykjavík. Á höfuðborgarsvæðinu öllu, Reykjavík, Seltjarnarnesi, Kópavogi, Garðabæ, Hafnarfirði og Mosfellsbæ, voru samtals 339 aldraðir á biðlista í mjög brýnni þörf fyrir hjúkrunarrými á þessum tíma samkvæmt vistunarskrá. Spurt er um áætlaða þörf fyrir hjúkrunarrými næstu fjögur ár. Í fyrrnefndri áætlun heilbr.- og trmrn. um uppbyggingu öldrunarþjónustu 2002--2007 kemur fram að samkvæmt vistunarmati er á þessu ári talin þörf fyrir 1.440 hjúkrunarrými á höfuðborgarsvæðinu á móti 1.159 rýmum í notkun. Samkvæmt áætluninni skortir því 281 hjúkrunarrými til að uppfylla þörfina. Hafa ber í huga að þarna eru ekki talin með 92 hjúkrunarrými í Sóltúni sem tekin voru í notkun í upphafi þessa árs. Samkvæmt áætluninni er gert ráð fyrir að að öllu óbreyttu hækki þessi tala í 386 rými árið 2005, 398 árið 2007 og 470 árið 2010. Virðulegi forseti. Vandi þeirra sem metnir eru í mjög brýnni þörf fyrir hjúkrunarrými verður ekki leystur nema með aukinni þjónustu í heimahúsum. Þann vanda þarf að leysa með fjölgun hjúkrunarrýma og að því er unnið. Sem fyrr segir voru tekin í notkun 92 ný rými hjá Sóltúni í byrjun þessa árs. Á þessu ári voru einnig tekin í notkun 20 ný hjúkrunarými við Sunnuhlíð í Kópavogi og áætlað er að sjö komi til viðbótar þar á næsta ári. Einnig er áætlað að á vegum Kópavogskaupstaðar á næsta ári verði opnað 10 rýma sambýli fyrir heilabilaða. Með byggingu nýrrar hjúkrunarálmu hjá Hrafnistu fjölgar rýmum um 60 en á móti kemur fækkun rýma um 30 vegna endurbóta á eldra húsnæði. Stefnt er að stækkun Eirar og Droplaugarstaða. Áformað er að nýtt 100 rýma hjúkrunarrými rísi í Sogamýri og það verði tekið í notkun árið 2005. Eins og fram kemur í viljayfirlýsingu minni og borgarstjórans í Reykjavík er áætlað að hefja undirbúning að byggingu nýs 100 rýma hjúkrunarheimilis í Reykjavík á tímabilinu 2003--2005 sem reiknað er með að tekið verði í notkun árið 2007. Auk þess sem hér hefur verið talið er í skoðun möguleiki á að nýta húsnæði Vífilsstaða undir hjúkrunarrými. Sá kostur virðist fjárhagslega hagkvæmur því að ekki þarf að gera stórkostlegar breytingar á húsnæðinu til að það sé mögulegt. Fáist fé til þeirra framkvæmda er unnt að vinna verkið hratt og ætti að vera hægt að opna þar 52 ný hjúkrunarrými auk 19 rýma biðdeildar, alls 71 rými innan 6 mánaða sem mundu bæta verulega úr brýnum vanda. Því miður er vilji ekki allt sem þarf. Það þarf líka fjármuni til að hrinda öllum þessum áformum í framkvæmd. Mikið veltur á fjárlagaramma ráðuneytisins og ég sem yfirmaður þessa málaflokks mun gera allt sem í mínu valdi stendur til að vinna þessum málum brautargegni. Í september sl. efndi ríkisstjórnin til formlegs samráðs við Landssamband eldri borgara um breytingar á almannatryggingalögum og endurskoðun á lífeyrisgreiðslum. Nefndinni var einnig falið að fjalla um uppbyggingu hjúkrunarheimila og þjónustu við aldraða með það að markmiði að draga úr biðtíma og bæta þjónustu. Þessari nefnd er ætlað að vinna hratt og má vænta tillagna frá henni um miðjan nóvember.

Herra forseti. 339 manns bíða í mjög brýnni þörf á Reykjavíkursvæðinu og á Reykjanesi. Á sama tíma eru hjúkrunarheimilin í mjög miklum rekstrarvanda. Ég sat aðalfund félags stjórnenda í öldrunarþjónustu fyrir nokkrum dögum og þar var þungt í fólki vegna þess hve rekstrarvandinn er stór. Á sama tíma og 339 rými vantar eru þónokkur rúm auð á þeim hjúkrunarheimilum sem eru til staðar á þessu svæði. Ég spyr: Hversu mörg rúm standa auð á hjúkrunarheimilum á höfuðborgarsvæðinu í dag? Svo vil ég einnig spyrja hæstv. ráðherra: Það vantar tilfinnanlega hjúkrunarheimili fyrir yngri hjúkrunarsjúklinga, mikið fatlaða unga einstaklinga sem hafa lent í slysum og sjúkdómum. Þeir eru vistaðir á öldrunarstofnunum eða hafa ekki vistun. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvað er fram undan í að leysa vanda þess hóps sem ekki hefur úrræði í dag?

Herra forseti. Ég vil þakka fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn til heilbrrh. Sannleikurinn er sá að vandinn er einna mestur hér í Reykjavík hvað vistunarþörf fyrir aldraða sjúklinga áhrærir. Eins og fram hefur komið eru 258 manns í Reykjavík í brýnni eða mjög brýnni þörf og fer fjölgandi. Hins vegar vekur það athygli mína í svörum hæstv. heilbrrh. að aðilar hafi sóst eftir að byggja hjúkrunarrými en hins vegar virðist skorta stefnumótun eða framtíðarsýn í ráðuneytinu til að taka á málunum. Hvað vill ráðuneytið sjálft? Hvernig ætlar það að halda á málum? Hvað leggur það til? Það er ljóst að breytingar, t.d. á Vífilsstaðaspítala sem munu koma til umræðu á eftir, eru bara plástur á þann vanda sem við stöndum frammi fyrir. Í annan stað vildi ég geta þess að fyrir liggur vistunarmat fyrir 178 manns sem þurfa að komast á vistheimili og eru í mjög brýnni eða brýnni þörf. Hver er staða þeirra aðila?

Herra forseti. Ég ætla ekki að efast um góðan vilja hæstv. ráðherra til að leysa þann brýna vanda sem við okkur blasir varðandi hjúkrunarrými, sérstaklega hér í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu. Það kom vissulega fram í máli hæstv. ráðherra. En það vantar fjármagn til að hrinda góðum áformum ráðherrans í framkvæmd. Það er það sem skiptir máli. Út á það gengur fyrirspurn mín. Ég spurði sérstaklega um hvernig ráðherrann ætlaði að standa að fjölgun nýrra hjúkrunarrýma í Reykjavík og vitnaði þar í viljayfirlýsingu sem hæstv. ráðherra gerði með borgarstjóranum á sl. ári. Ég get ekki séð þess stað, t.d. í fjárlögum næsta árs, að það eigi að standa við þá viljayfirlýsingu. Þær hækkanir sem þar eru til hjúkrunarrýma eru mest vegna launabreytinga. Ég vil því ítreka fyrirspurn mína til ráðherrans: Telur hann að við munum á næsta ári taka skref til að standa við þessa viljayfirlýsingu? Ég get ekki séð það, herra forseti. Það er ekki forsvaranlegt, eins og nú blasir við fjölda aldraðra, að margra ára bið sé eftir hjúkrunarrými. Það er ekki forsvaranlegt, álagið á fjölskyldur viðkomandi vegna þessa. Síðan er mikið skipulagsleysi í þessum málum eins og ég nefndi, t.d. að 106 aldraðir langlegusjúklingar eru á sjúkrahúsum í miklu dýrari plássum, sem eru 270 millj. dýrari á ári en ella væri væru til fyrir þá hjúkrunarrými. Það er brýnt, herra forseti, að ráðast þegar í endurskipulagningu á þessum málum. Vissulega þarf að auka hér heimaþjónustu og heimahjúkrun. Hún þarf að vera allan sólarhringinn og vissulega þarf líka hvíldarinnlagnir. Herra forseti. Svör hæstv. ráðherra ollu mér miklum vonbrigðum vegna þess að það er ófremdarástand í þessum málum, ekki síst í Reykjavík.

Herra forseti. Ég þakka fyrir þessar umræður, sem hafa hnigið að málefnum aldraðra almennt og rekstrarvanda á dvalar- og hjúkrunarheimilum. Ég svara fyrirspurnum um það efni hér á eftir og ætla því að vera stuttorður um það núna. Ég hef verið rukkaður um hvað ráðuneytið vilji gera, stefnumörkun ráðuneytisins. Stefnumörkun ráðuneytisins kemur fram í skýrslunni um uppbyggingu öldrunarþjónustu. Við höfum viljað nota, eins og ég sagði, Vífilsstaði en það er til að leysa bráðan vanda. Það er m.a. til að leita lausnar á þeim vanda sem hv. fyrirspyrjandi nefndi varðandi fráflæði frá sjúkrahúsum en hins vegar höfum við í ráðuneytinu talið að m.a. sjálfseignarstofnanir, sem hv. 8. þm. Reykv. þekkir, hefðu mikið hlutverk í uppbyggingu þessara mála. Þær eiga hins vegar við vissan vanda að etja, að fá húsnæðiskostnað sinn borinn uppi í daggjöldunum. Sú ákvörðun hefur ekki verið tekin. Til þess skorti okkur fjármagn eins og hv. þm. veit. Varðandi fjármálin og fjárhagshliðina í þessu var ákveðið í upphafi í haust að ræða þessi mál í samstarfsnefnd við aldraða og skila tillögum um málið þegar niðurstaða liggur fyrir.

Virðulegi forseti. Fyrr á þessu ári var heilmikil umræða, bæði hér á Alþingi og í fjölmiðlum, um neyslu morfíns og morfíntengdra lyfja, um að neyslan hefði stóraukist á síðari árum. Í kjölfar þess hefur komið fram að þeim hafi fjölgað sem látið hafa lífið vegna of stórra lyfjaskammta. Fram hefur komið að SÁÁ hefði afhent landlæknisembættinu nöfn fimm lækna sem sagðir voru hafa ávísað ítrekað og ótæpilega morfíni eða tengdum lyfjum til fíkla og þeirra sem nota sterk efni, m.a. sprauta sig með þeim. Í svari hæstv. heilbrrh. við fyrirspurn minni um þessi mál á Alþingi kom fram að á síðustu tveimur árum hafi landlæknisembættið ítrekað haft til skoðunar mál 10 lækna vegna ávísana á ávana- og fíknilyf. Þar af hafi nokkrir verið oftar en einu sinni í ítarlegri athugun hjá embættinu. Hæstv. ráðherra sagði einnig að hann hefði lagt til að heimild landlæknis til varðveislu viðkvæmra persónuupplýsinga yrði skoðuð sérstaklega og sú endurskoðun færi fram í samráði við Persónuvernd og innan ramma laga um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga. Fróðlegt væri að fá að heyra hvað sú athugun hefði leitt í ljós. Þá sagði hæstv. ráðherra að hann hefði í apríl, þegar umræðan fór fram, ritað Lyfjastofnun og landlæknisembættinu bréf þar sem hann hefði farið fram á að tekið yrði upp hert eftirlit með óeðlilegum lyfjaávísunum lækna, verklag Lyfjastofnunar og landlæknisembættis yrði skoðað sérstaklega og einnig möguleiki á að taka upp lyfjakort. Þessari athugun átti að ósk ráðherra að ljúka 24. apríl sl. vor. Sú tímaáætlun stóðst ekki. En nú liggja fyrir tillögur til úrbóta sem ráðherra mun væntanlega fara yfir hér á eftir. Virðulegi forseti. Það er alls ekki svo að ótæpileg ávísun lækna á ávanabindand lyf sé algeng innan læknastéttarinnar. Hér var og er örugglega um örfáa einstaklinga að ræða. Engu að síður krefst alvarleiki málsins þess að brugðist verði við af hörku. Hæstv. ráðherra hét því í umræðu á Alþingi sl. vor að leita allra ráða til að stemma stigu við ótæpilegum ávísunum á morfín eða tengd lyf og efla landlæknisembættið sérstaklega til að vinna að þessu verkefni. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Hvað leiddi rannsókn landlæknisembættisins í ljós um meintar óeðlilegar ávísanir lækna á ávanabindandi lyf? Hefur eftirlit með lyfjaávísunum lækna verið hert? Ef svo er, á hvern hátt?

Herra forseti. Hv. þm. Margrét Frímannsdóttir hefur beint til mín tveimur fyrirspurnum um lyfjaávísanir lækna. Sú fyrri er svohljóðandi: ,,Hvað leiddi rannsókn landlæknisembættisins í ljós um meintar óeðlilegar ávísanir lækna á ávanabindandi lyf?`` Eftir að orðrómur um að meintar óeðlilegar ávísanir lækna á ávanabindandi lyf náði hámæli á vormánuðum beindi ég þeim tilmælum til landlæknis og Lyfjastofnunar um að tekið yrði upp hert eftirlit með lyfjaávísunum lækna á slík lyf. Í framhaldi af því, auk venjubundins reglulegs eftirlits, voru ávísunarvenjur um það bil 10 lækna skoðaðar sérstaklega allt að eitt ár aftur í tímann. Var þar um að ræða lækna sem landlæknisembættinu höfðu borist ábendingar um að stunduðu óeðlilegar ávísanir á ávanabindandi lyf. Voru í því sambandi skoðuð gögn er vörðuðu samskipti þessara lækna við ýmsa einstaklinga. Niðurstaða þessarar sérstöku athugunar leiddi í ljós að í langflestum tilvikum var um að ræða eðlilegar skýringar á lyfjaávísunum þeirra lækna sem grunaðir höfðu verið um óeðlilegar ávísanir ávanabindandi lyf. Í nokkrum tilvikum gerði landlæknir þó athugasemdir og gaf ábendingar. Í læknalögum segir að ráðherra geti að fenginni tillögu landlæknis lagt fyrir lækni að halda skrá yfir ávísanir á ávana- og fíknilyf og í tilefni notkunar þeirra. Í engu tilviki sá landlæknir ástæðu til að leggja fram slíka tillögu til ráðherra. Í einu tilviki þessu tengdu hefur þó landlæknir skýrt ráðherra frá og gert tillögu um að læknir skuli sviptur lækningaleyfi fyrir alvarlegt hirðuleysi og óhæfu í læknisstarfi. Í læknalögum segir að landlæknir hafi almennt eftirlit með ávísun lækna á lyf, einnig að Lyfjastofnun tilkynni landlækni telji stofnunin rökstudda ástæðu til eftirlits með ávísunum læknis á ávana- og fíknilyf. Í reglugerð um afgreiðslu, áritun og afhendingu lyfja frá 22. janúar 2001 segir í 22. gr. um eftirritunarskyld lyf: ,,Lyfsalar og aðrir, sem hafa leyfi til lyfjasölu, skulu halda eftir lyfseðlum er hljóða á eftirritunarskyld lyf. Lyfseðlar þessir skulu sendir Lyfjastofnun í ábyrgðarpósti fyrir 10. dag næsta mánaðar eftir að lyfið var afgreitt.`` Eftir ofangreindum lögum og reglugerðum hefur verið unnið. Lyfjastofnun hefur sent landlækni upplýsingar eins og segir í 19. gr. læknalaga. Seinni spurning þingmannsins er eftirfarandi: ,,Hefur eftirlit með lyfjaávísunum lækna verið hert? Ef svo er, á hvern hátt?`` Eftirlit landlæknis með ávísunum lækna á lyf er enn óbreytt frá því sem verið hefur, sbr. lög og reglugerðir sem minnst var á hér að framan, að öðru leyti en því að þær stofnanir sem að eftirlitinu koma, bæði landlæknisembættið og Lyfjastofnun, eru nú enn betur á varðbergi gagnvart ýmsum atvikum á borð við þau sem ollu fjölmiðlaumræðu sl. vetur. Í framhaldi af þeirri umræðu hef ég í sumar látið stýrihóp vinna skýrslu um upplýsingar sem skráðar eru á lyfseðlum og hvernig með þær skuli farið. Stýrihópnum var einnig falið að gera tillögur að hertu eftirliti landlæknis og Lyfjastofnunar með ávana- og fíknilyfjum. Stýrihópurinn hefur skilað áliti og ítarlegum tillögum sem ná til alls ferilsins og auk þess drögum að nauðsynlegum lagabreytingum til að tryggja aðgang landlæknis að persónuupplýsingum vegna eftirlitsins og hvernig með þær upplýsingar skuli farið. Ég mun á næstu dögum leggja fram lagafrv. sem ég hef látið vinna og byggir á tillögum stýrihópsins. Skýrslu stýrihópsins með nánari upplýsingum er hægt að nálgast á heimasíðu ráðuneytisins.

Herra forseti. Mig langar að blanda mér í þessa umræðu út frá ályktun sem Læknafélag Íslands gerði sl. vor. Stjórn þess ályktaði og lagði til ein fimm atriði sem voru send til ráðherra. Mig langar til að spyrja hvort tillögur stýrihópsins sem hæstv. heilbrrh. vísaði til hér áðan feli m.a. í sér tillögur Læknafélags Íslands. Þar bar hæst að stofnuð yrði afeitrunarmiðstöð, sem svo er kölluð, og önnur atriði voru svo sem að verkjateymi á Landspítala -- háskólasjúkrahúsi yrði styrkt. Ég vil spyrja ráðherrann hvort þetta sé inni í frv. sem hann leggur fram á næstunni.

Herra forseti. Ég fagna því að hæstv. ráðherra hafi brugðist við. Hér er væntanlegt lagafrv. í kjölfar umræðunnar og ég fagna einnig yfirlýsingu ráðherra um að stjórnvöld séu betur á varðbergi. En mér finnst ótrúlegt, eftir þær upplýsingar sem komu fram í vor og voru ræddar hér í þinginu að frumkvæði hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur, að aðeins einn læknir hafi verið sviptur leyfi. Þar komu fram upplýsingar um að fimm læknar hefðu ítrekað ávísað ótæpilegu magni af morfíni til fíkla. Sömuleiðis voru dæmi um lækni sem vísaði 920 morfíntöflum til fíkils á 95 dögum. Það var vitað að þessi einstaklingur var illa haldinn af eiturlyfjafíkn og var ekki sjálfráður gerða sinna. Mér finnst með ólíkindum ef þessir fimm læknar sem bent var á gátu dregið fram eðlilegar orsakir fyrir þessu. Þarna voru mjög alvarleg tilvik en ég spyr hæstv. ráðherra: Var þetta eðlilegt í þessum tilvikum, nema hjá þessum eina?

Virðulegi forseti. Ég þakka svörin og fagna því að á þessu hafi verið tekið sérstaklega, eins og ráðherrann gaf reyndar fyrirheit um í apríl. Það er ánægjuefni að af þessum hópi, þessum 10 einstaklingum sem voru í sérstakri skoðun hjá landlæknisembættinu, hafi aðeins verið ástæða til að leggja til leyfissviptingu hjá einum en í flestum tilvikum hafi verið um eðlilegar ávísanir að ræða. Samt sem áður hefur landlæknisembættið þurft að veita áminningar og einnig að herða eftirlitið frá því sem áður var. Ég var að vona að ásamt svörum hæstv. ráðherra kæmu yfirlýsingar um þessa afeitrunarmiðstöð sem einnig var rætt um í vor og kom fram heilmikil umræða um í fjölmiðlum. Reyndar hef ég haft í undirbúningi till. til þál. varðandi það. Ég tel mikla nauðsyn á að slík afeitrunarmiðstöð verði til og taki að hluta við því hlutverki sjúkrahúsanna að annast einstaklinga sem eru mjög háðir neyslu eiturlyfja. Þeir sem í dag leita inn á almennar deildir ættu í raun og veru að leita sér aðstoðar á slíkum miðstöðvum. Við vitum að neysla harðra efna eykst og að sífellt yngri unglingar fara út í slíka neyslu. Þess vegna er sannarlega ástæða til að hafa eftirlit ávísunum lækna á þessi lyf. Ég er sannarlega viss um að þetta er ekki algengt í læknastéttinni en engu að síður verða aðrir að gjalda þess þegar eftirlitið er hert.

Herra forseti. Ég þakka umræðuna sem hér hefur farið fram um þetta alvarlega mál og vil bregðast við þeim fyrirspurnum sem fram hafa komið. Ég endurtek að eitt tilfelli hefur komið upp þar sem lagt er til að svipta lækni um lækningaleyfi. Það er alvarlegur hlutur. Ég treysti Lyfjastofnun og landlæknisembættinu fullkomlega í þessum efnum. Þau telja ekki ástæðu til svo alvarlegrar aðgerðar nema í einu tilfelli. Varðandi tillögu Læknafélags Íslands um afeitrunarmiðstöð vil ég segja að lagabreytingarnar fjalla eingöngu um aðgang landlæknis að persónuupplýsingum vegna eftirlits, hvernig með þær upplýsingar skuli farið. Varðandi afeitrunarmiðstöðina þá er það mál í skoðun hjá ráðuneytinu en ekki þarf lagabreytingar til þess. Það er spurning um fjármagn og skipulag. Við höfum haft þessar tillögur til skoðunar hjá okkur. Ég met þær mikils og þær eru mikilvægt innlegg í þetta mál.

Virðulegi forseti. Það hefur sífellt færst í aukana á undanförnum árum að ráðherra fái víðtækar heimildir til þess að setja reglugerðir. Reyndar verður æ algengara að sett sé rammalöggjöf en útfærsla á einstökum greinum sé meira og minna í höndum ráðherra. Þetta er út af fyrir sig í lagi ef viðkomandi ráðherrar standa á hverjum tíma við að setja slíkar reglugerðir, meðan unnið er eftir þeim og þær eðlilega kynntar. Ég er reyndar þeirrar skoðunar, virðulegi forseti, að slíkar reglugerðir, þar sem um víðtækar heimildir er að ræða, ættu að koma fyrir þingnefnd í viðkomandi málaflokki. Þegar maður skoðar reglugerðir aftur í tímann og þær reglugerðir sem gilda í dag virðist í fyrsta lagi sem misbrestur sé á að reglugerðir séu settar, í öðru lagi að reynt sé að fylgja því eftir að eftir viðkomandi reglugerð sé farið og í þriðja lagi að reglugerðir séu endurnýjaðar reglubundið þannig og þær séu uppfærðar í takt við þau lög sem eru í gildi hverju sinni. Þannig var að árið 1973 voru sett lög um heilbrigðisþjónustu, sem eru grunnurinn að löggjöfinni sem við byggjum á í dag. Þau lög hafa þó tekið miklum breytingum og verið endurskoðuð reglulega, m.a. hefur hlutverk heilsugæslustöðva breyst. Farið hefur verið í endurskoðun á hlutverki landlæknisembættisins og því hver á að gera hvað og hverju sinni. Mér finnist þó alls ekki nóg vel að því staðið að skilgreina skýrlega hver skuli sinna hverju á hverju sviði heilbrigðisstéttarinnar. Hluti af því vandamáli er kannski það að gildandi reglugerðir hafa ekki verið í takt við heilbrigðislöggjöfina. Hér er t.d. reglugerð sem gildir um landlækni og landlæknisembættið. Hún er í gildi í dag. Hún er undirrituð 28. desember 1973 og átti að taka gildi 1. janúar 1974. Hún er byggð á þeim lögum sem sett voru um heilbrigðisþjónustuna 1973. Þetta er náttúrlega með ólíkindum. Margt í þessari reglugerð getur alls ekki gilt í dag, t.d. að landlæknir skuli vera formaður stjórnar Hjúkrunarskóla Íslands, landlæknir sé til ráðuneytis um hvernig best og öruggast verði séð um að læknar komist frá heilsugæslustöðvum til móttökustaðar innan starfssvæðis og svo um almennt sjúkraflug og neyðarþjónustu. Hann á að vera formaður manneldisráðs og læknaráðs og sóttvarnasjóður á að vera í vörslu landlæknis. Landlæknir skal fjalla um veitingu lána og styrkja til heilbrigðisstétta og heilbrigðisstofnana eftir þeim lögum og reglugerðum sem þar um gilda á hverjum tíma. Ég spyr hæstv. ráðherra: Telur ráðherra tímabært að endurskoða reglugerð frá 28. desember 1973, um landlækni og landlæknisembættið? Ef svo er, hvenær má vænta nýrrar reglugerðar?

Herra forseti. Hv. 3. þm. Suðurl. hefur lagt fram fyrirspurn um hvort heilbrrh. telji tímabært að endurskoða reglugerð frá 28. desember 1973, um landlækni og landlæknisembættið. Helstu lagaákvæði um landlækni og hlutverk hans er að finna í lögum um heilbrigðisþjónustu og læknalögum. Eru þau ákvæði lítið breytt frá því að reglugerð um landlækni var sett árið 1973 eins og kom fram í máli fyrirspyrjanda. Samkvæmt lögum um heilbrigðisþjónustu er landlæknir ráðunautur ráðherra og ríkisstjórnar um heilbrigðismál. Hann annast útgáfu heilbrigðisskýrslna og hefur eftirlit með heilbrigðisstéttum. Í læknalögum eru nánari ákvæði um eftirlitshlutverk landlæknis. Þau gilda einnig um aðrar heilbrigðisstéttir eftir því sem við á. Þessi ákvæði hafa lengi verið nær óbreytt. Loks eru landlækni falin ýmis verkefni sem heyra undir fjölda annarra laga og hafa mörg þeirra tekið miklum breytingum. Má þar t.d. nefna nýleg sóttvarnalög. Þótt ekki hafa orðið miklar breytingar á grundvallar\-ákvæðum laga um landlækni er ljóst að störf landlæknis hafa tekið miklum breytingum á þeim nær 30 árum sem liðin eru frá setningu reglugerðar um embættið. Ýmis ákvæði reglugerðarinnar eru fallin úr gildi vegna breytinga á lögum. Þar fyrir utan þarf vart að taka fram að gríðarlegar breytingar hafa orðið á starfi og starfsaðstöðu fagfólks í heilbrigðisþjónustunni og skipulagi á þessu mikilvæga sviði. Það er því ljóst að reglugerðin er að ýmsu leyti úrelt og þarfnast endurskoðunar. Þess vegna er fyllilega tímabært að endurskoða ekki aðeins reglugerð um landlækni heldur einnig þau lagaákvæði sem gilda um landlækni og landlæknisembættið. Eins og áður hefur komið fram í máli mínu á Alþingi hyggst ég á næstunni skipa nefnd til að endurskoða lög um heilbrigðisþjónustu. Munu ákvæði varðandi landlækni þá að sjálfsögðu koma til skoðunar, m.a. í ljósi þeirra miklu breytinga sem orðið hafa í heilbrigðisþjónustu frá gildistöku þeirra. Þá hefur á undanförnum árum verið unnið að samningu frv. um heilbrigðisstéttir þar sem gert er ráð fyrir að ein lög gildi um allar heilbrigðisstéttir. Við gerð frv. hefur m.a. verið lögð áhersla á að endurskoða ákvæði um eftirlit landlæknis með heilbrigðisstéttum. Í þriðja lagi er það skoðun heilbrrh. að brýnt sé að taka upp og endurskoða löggjöfina um landlæknisembættið í ljósi frv. um lýðheilsustöð sem aftur verður lagt fyrir Alþingi innan tíðar. Með slíkri endurskoðun mætti e.t.v. skerpa á og gera skýrari lagaákvæðin um landlækni sem eftirlitsaðila með heilbrigðisþjónustunni. Niðurstaða mín er sú að ég tel forgangsverkefni að endurskoða lögin og gefa svo út nýja reglugerð í kjölfar þeirra.

Herra forseti. Ég vil aðeins blanda mér í þessa umræðu vegna þarfra ábendinga hv. 3. þm. Suðurl., Margrétar Frímannsdóttur, varðandi reglugerðir. Það er auðvitað grundvallaratriði að haft sé eftirlit með þeim reglugerðum sem ráðherrum er heimilað að setja. Ég flutti á þingi sl. haust þáltill. um eftirlit Alþingis með fyrirmælum framkvæmdarvaldshafa. Þetta er grundvallarmál í stjórnskipun. Þetta varðar þrígreiningu ríkisvaldsins í löggjafarvald, framkvæmdarvald og dómsvald. Það verður að standa vel að þessum málum og er mjög eðlilegt að viðkomandi nefndir fái reglugerðir til umsagnar. Það eru heimildir í lögum til að setja reglugerðir. Stundum eru þær settar og stundum ekki. Það er ekkert eftirlit með þessu, vil ég fullyrða. Þetta mál varðar sjálfa stjórnskipunina. Hér vekur hv. þm. Margrét Frímannsdóttir athygli á grundvallaratriði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og vilja hans til að taka til endurskoðunar lög um heilbrigðisþjónustuna og síðan þau ákvæði sem gilda um landlækni og störf landlæknisembættisins. Ég vek hins vegar athygli á því enn og aftur að þessi reglugerð er síðan 1973. Síðan þá hafa orðið miklar breytingar á starfsemi landlæknisembættisins. Reglugerðin sem fjallar um þessi störf, ef maður flettir henni upp til að skoða hvert er hlutverk landlæknis og landlæknisembættisins, er ekki í nokkru einasta samræmi við það sem maður sér ef kafað er dýpra ofan í málin. Auðvitað er það þannig, eins og hv. þm. Örlygur Hnefill Jónsson nefndi hér áðan, enda löglærður maður, að þetta er ekki eina tilvikið þar sem reglugerðir eru ekki í samræmi við veruleikann, ekki einu sinni þann lagaramma sem við búum við í dag í einstökum málaflokkum. Þetta er ekki einskorðað við heilbrrn., síður en svo. Ég viðurkenni að ég var einfaldlega að skoða sérstaklega og fara yfir, í tengslum við störf í fjárln. og úthlutun fjármagns til landlæknisembættisins, hvernig standa ætti að varðandi einstaka þætti í starfi embættisins. Þá komst ég að raun um að reglugerðin er ekki í nokkru samræmi við þá starfsemi sem þar fer fram. Því miður virðist hið sama á ferðinni í mörgum öðrum málaflokkum. Ég tek undir að mikil þörf er á því að við sinnum eftirlitshlutverki okkar í þessum efnum.

Herra forseti. Hér hefur verið komið inn á reglugerðir, hvernig þær úreldast og þörf framkvæmdarvaldsins fyrir að fylgjast með setningu reglugerða. Ég hef í raun engu við það að bæta sem ég sagði áðan, þ.e. um efni fyrirspurnarinnar. Ég tel ástæðu til að endurskoða bæði lög og reglugerðir um landlækni. Ég vil hins vegar segja, varðandi vinnubrögðin við gerð frumvarpa, að auðvitað er æskilegt að uppkast að reglugerð liggi fyrir þegar frumvörp eru lögð fram. Það gerir það í einstökum tilfellum. Það er vel séð og ég tel einnig æskilegt að þingnefnd sé kynnt reglugerð þegar hún er lögð fram í framhaldi af samþykkt laga. Það hefur verið gert í mörgum tilfellum. Ég þori ekki að fullyrða úr þessum ræðustól hér og nú að það hafi verið gert í öllum tilfellum. En veigamiklar reglugerðir hafa verið kynntar þingnefndum. Ég tel það af hinu góða ef hægt er að koma því við. Ég tel ástæðu til að ræða og vekja athygli á þessum málum og vinnureglum í þeim efnum. Ég vil segja að ef hægt er að koma því við að kynna drög að reglugerð með frumvörpum þá væri það æskilegt. Það er líka æskilegt að kynna þingnefndum reglugerðir sem settar eru. Það hefur verið gert í mörgum tilfellum en um það er ekki, svo mér sé um það kunnugt, nein algild regla.

Virðulegi forseti. Það er kunnara en frá þurfi að segja að flest ef ekki öll dvalar- og hjúkrunarheimili landsins sem rekin eru á daggjöldum glíma við gífurlegan rekstrarvanda. Sum þeirra eru rekin á yfirdrætti og/eða framlögum þeirra sveitarfélaga sem standa að rekstrinum. Mörg þeirra hafa búið við þennan rekstrarvanda í nokkur ár og fengið framlög frá viðkomandi sveitarfélögum til að mæta hallanum. Á undanförnum árum hefur ítrekað verið farið fram á leiðréttingu daggjalda en lítið hefur gerst í þeim efnum. Þó að vandinn hafi verið þekktur í upphafi þessa fjárlagaárs og sé að hluta bættur á fjáraukalögum sést það ekki í frv. til fjárlaga fyrir næsta ár. Jafnvel mætti segja að um lækkun á daggjöldum sé að ræða. Fyrir stuttu greindu fjölmiðlar frá því að nú þegar stefndi í að 1 milljarð vantaði til rekstrar þessara stofnana. Þeir fjármunir sem eru í frv. til fjáraukalaga duga því hvergi nærri til að mæta vandanum. Ég fullyrði að á þessum stofnunum er fyllstu sparsemi gætt. Menn hafa árum saman leitað leiða til að hagræða í rekstri, jafnvel svo að lengra verður ekki gengið í þeim efnum án þess að skerða verulega þjónustuna við fólkið sem þar dvelur. Auk þess er alveg ljóst að mörg sveitarfélaganna, sérstaklega á landsbyggðinni, geta engan veginn staðið undir þeim halla sem skapast hefur af því að daggjöldin eru úr samhengi við raunverulega þörf. Það hlýtur að stefna í gjaldþrot hjá hluta daggjaldastofnana verði ekki nú þegar gripið til ráðstafana. Framlög á fjáraukalögum duga skammt ef ekki kemur til leiðrétting á þeim grunni sem daggjöldin byggja á. Ekki verður það til leysa mál þeirra fjölmörgu öldruðu sem bíða eftir plássi á dvalar- og hjúkrunarheimilum eins og fram kom áðan. Ég spyr því hæstv. ráðherra: Hver er rekstrarstaða þeirra dvalar- og hjúkrunarheimila sem eru á daggjöldum miðað við fyrstu átta mánuði þessa árs? Ef um hallarekstur er að ræða, verður hann bættur í fjáraukalögum? Eru fyrirhugaðar breytingar á greiðslu daggjalda til þessara stofnana? Ef svo er, hverjar eru þær og hvenær má vænta þeirra?

Herra forseti. Hv. 3. þm. Suðurl. spyr um rekstrarstöðu dvalar- og hjúkrunarheimila. Spurt er hver sé rekstrarstaða dvalar- og hjúkrunarheimila á daggjöldum miðað við fyrstu átta mánuði þessa árs. Sé um hallarekstur er að ræða er spurt hvort hann verði bættur í fjáraukalögum. Því er til að svara að flestar daggjaldastofnanir sem upp eru taldar í fjárlagalið 08-495 hafa skilað 8--9 mánaða árshlutauppgjöri fyrir árið 2002 og hafa uppgjörin verið reiknuð til heils árs rekstrar. Samanlagður rekstrarhalli þessara daggjaldastofnana fyrir allt árið 2002 verður væntanlega um 413 millj. kr. Þar af verður rekstrarhalli hjúkrunar- og dagvistarrýma 218 millj. kr. en rekstrarhalli dvalarrýma 195 millj. kr. Í frv. til fjáraukalaga 2002 eru 460 millj. kr. á fjárlagalið 08-499, Hjúkrunarheimili. Fjárhæðin er ætluð til að mæta rekstrarvanda þeirra dvalar- og hjúkrunarheimila sem eru á daggjöldum og föstum fjárlögum og hafa skilað inn rekstrarupplýsingum. Fjárhæðina á eingöngu að nota til að mæta rekstrarvanda dagvistar- og hjúkrunarrýma. Rekstrarvandi dvalar- og hjúkrunarheimila sem rekja má til dvalarrýma er enn í skoðun og niðurstöðu af þeirri skoðun er að vænta innan tíðar, þ.e. á næstu vikum eða áður en 2. umr. fjárlaga fer fram. Herra forseti. Hv. 3. þm. Suðurl. spyr enn fremur: ,,Eru fyrirhugaðar breytingar á greiðslu daggjalda til þessara stofnana? Ef svo er, hverjar eru þær og hvenær má vænta þeirra?`` Því er til að svara að engar breytingar eru fyrirhugaðar á greiðslufyrirkomulagi stofnana á daggjöldum. Þær stofnanir sem nú eru á daggjöldum verða áfram á daggjöldum árið 2003. Hins vegar munu dvalar- og hjúkrunarheimili sem nú eru á föstum fjárlögum verða daggjaldastofnanir frá og með 1. janúar 2003. Sú breyting hefur verið gerð á frv. til fjárlaga fyrir árið 2003 að rekstrargrunnur hjúkrunarrýma hefur verið lagfærður um 350 millj. kr. Rekstrargrunnur dvalarrýma fyrir árið 2003 er enn í skoðun og vonandi liggur niðurstaða af þeirri vinnu fyrir áður en 2. umr. fjárlaga fer fram.

Herra forseti. Ég hjó eftir síðustu orðum hæstv. heilbrrh. þegar hann sagði að daggjöld vistheimila væru enn í skoðun. Fyrir tæpu ári skilaði samstarfsnefnd Sambands ísl. sveitarfélaga og heilbr.- og trmrn. af sér tillögu um ákveðna hækkun á daggjöldum vistheimila. Þetta hefur legið hjá ráðuneytinu í tæpt ár og ekki komin niðurstaða í það enn. Þegar spurt er: Hvernig stendur málið? Þá er sagt: Það er í skoðun. Ég vildi aðeins benda á eitt dæmi varðandi þróun daggjalda og raunkostnað, t.d. hjá Hrafnistu í Reykjavík. Árið 2001 var raunkostnaður á legudag 11.263 kr. en í fjárlögum 2002, ársins á eftir, var í fjárlögum gert ráð fyrir að að daggjöldin væru 11.196, þ.e. lækkun á milli ára. Þrátt fyrir að ráðuneytinu hafi verið sýnt fram á þetta ár eftir ár hafa árin 2000--2002 sýnt á hver þróun daggjalda hefur verið. En því er aldrei mætt í fjárlögum næsta árs. Hér er verk að vinna en ég vil hins vegar fagna því að ráðherra ætli að taka þetta mál til gaumgæfilegrar athugunar. Á því er full þörf.

Herra forseti. Hjá þessari ríkisstjórn er allt í nefnd, athugun og skoðun. Það verður að taka á þessum málum, herra forseti. Ófremdarástand ríkir. Það er mjög mikill rekstrarvandi hjá dvalar- og hjúkrunarheimilum. Ég verð að nefna hér og hvetja hæstv. ráðherra sérstaklega til að taka á daggjöldunum fyrir hvíldarinnlagnir. Ég hef heyrt frá öldrunarlæknum sem sinna þessum heimilum að það er ekki hægt að reka hvíldarinnlagnirnar á þessum daggjöldum, að reikna með sömu daggjöldum fyrir hvíldarinnlagnir og aðrar innlagnir og önnur rúm. Þess vegna er ekki verið að nýta að fullu hvíldarinnlagnarúmin sem til staðar eru, t.d. hér á höfuðborgarsvæðinu, á hjúkrunarheimilum sem þar eru. Annað langar mig að nefna, það sem snýr að Sóltúni, sem fær hærri greiðslur fyrir sjúklinga sína en önnur heimili. Það er vegna þess að þar eru þyngri sjúklingar. Nú er ástandið þannig, þegar á fjórða hundrað bíða eftir plássum, að allir sjúklingarnir sem koma inn á heimilin þurfa mikla umönnun og þess vegna þarf almennt hærri greiðslur til þeirra heimila sem reka þessa þjónustu.

Herra forseti. Hér er vakin athygli á máli sem er mjög brýnt og þarf að taka á. Ég veit að hæstv. heilbrrh. gerir sér grein fyrir alvöru þessa máls. Víða eru stofnanir í vandræðum með þessi mál og það er rétt sem fram kom hjá hv. 3. þm. Suðurl., Margréti Frímannsdóttur, að stofnanir stefna í þrot. Þær væru komnar í þrot, margar hverjar, ef sveitarfélögin hefðu ekki tekið þennan bagga á sig og bera þau þó ærnar byrðar fyrir. Eins og fram kom hjá hv. 8. þm. Reykv., Guðmundi Hallvarðssyni, er tímabært að þessu verði mætt á fjárlögum. Hér er um mjög alvarlegt mál að ræða sem brennur á þeim sem eiga að nota þjónustuna, þeim sem veita hana og þeim sveitarfélögum sem tekið hafa upp baggann fyrir ríkisstjórnina.

Herra forseti. Okkur ber að búa vel að því fólki sem þarf að dvelja og búa á hjúkrunar- og dvalarheimilum. Það er því dapurlegt að heyra af því fréttir að flest þessara heimila séu rekin með miklum halla og vanti fjármagn til að standa undir þeirri starfsemi sem þeim er ætlað að sinna. Það er jafnframt, herra forseti, mikilvægt að fram fari samræming á framlögum til þessara heimila. Sum heimilin búa við verðbætta samninga, önnur ekki. Heimili eins og Sóltún fær margfaldar upphæðir á hvern vistmann miðað við önnur heimili. Þarna er í gangi skipulögð mismunun á fólki eftir því á hvaða heimili það dvelur. Þetta er náttúrlega afleitt. Ég vil því spyrja, herra forseti, hæstv. heilbrrh.: Er ekki ætlunin að fara í samræmingarvinnu, samræma kjör, aðbúnað og framlög til þessara stofnana?

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Margréti Frímannsdóttur fyrir að hefja þessa umræðu. Fjöldi fólks bíður eftir því að komast á elliheimili, dvalarheimili og hjúkrunarheimili. Það þarf að fara að taka almennilega á þessum málum. En það er eins og heilbrrn. hafi lítið bolmagn til þeirra hluta. Hver er þá ástæðan fyrir því? Ástæðan er einfaldlega sú að það er ekki sett nóg fjármagn í þetta, á sama tíma og drýpur smjör og rjómi af hverju einasta strái að því er sagt er af stjórnarherrum þessarar þjóðar. Ríkisafkoman er svo góð, allt er svo fínt og frábært og gott en samt er hvert elliheimilið á fætur öðru rekið með tapi. Ég skil þetta ekki nema svo mikill áhugi ríki hjá ríkisstjórninni á að leggja velferðarkerfið í þessu landi niður.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svör hans en bendi á að hér er aðeins um að ræða tölur frá þessu ári samkvæmt 8--9 mánaða uppgjöri. Þessi heimili glíma flestöll við uppsafnaðan vanda. Þennan vanda þekkjum við þingmenn býsna vel orðið, sérstaklega eftir nýliðna kjördæmaviku. Ég býst við að við eigum það öll sammerkt að hafa rætt við sveitarstjórnir eða rekstraraðila þessara heimila og umræðan snúist um að þarna stefndi í þrot og þessu væri bjargað með yfirdrætti frá degi til dags eða milli mánaða. Margir hafa kvartað yfir því viðhorfi í ræðum hæstv. fjmrh. að hann undraðist þennan halla, eins og þar hafi ekki verið hagrætt í rekstri sem hefur þó svo sannarlega verið gert. Við verðum að taka á þessu. Ég tek undir orð hv. þm. Guðmundar Hallarðssonar hér áðan, að það virðist sem ekki hafi á nokkurn hátt verið unnið úr skýrslunni sem skilað var um þessi mál fyrir ári.

Herra forseti. Hér hefur verið látið að því liggja að ekki hafi verið unnið í þessu máli. Ég vísa því á bug. Upplýsingar um stöðuna liggja fyrir í heilbrrn. Hins vegar vil ég taka fram að við afgreiðslu og undirbúning fjárlaga varð það að samkomu lagi milli fjmrn. og heilbrrn. að tekinn yrði tími í að fara nánar yfir hana fram að 2. umr. fjárlaga. Það er ástæðan fyrir því að þetta mál er ekki afgreitt enn þá, ekki að það hafi ekki verið unnið í málinu í heilbrrn. Það hefur komið fram, m.a. í stefnuræðu forsrh. þegar hann fjallað um heilbrigðisstofnanir, að á vettvangi ríkisstjórnarinnar var ákveðið að fara yfir þessi mál áður en þessi reikningur yrði teknir inn á fjárlög, þ.e. ákveða að hve miklu leyti hann yrði tekinn inn á fjárlög. Það er talað um samræmingarvinnu. Sú samræmingarvinna hefur verið í gangi lengi og er mjög langt komin. Daggjöld eru m.a. ákveðin eftir svokölluðu RAI-mati sem á að vera samræmt fyrir þessar stofnanir. Verið er að skoða uppsafnaðan vanda í tengslum við þetta í samvinnu ráðuneytanna. Það hefur verið ágæt samvinna milli fjmrn. og heilbrrn. við að greina vandann. Eitt vandamálið er m.a. að kjarasamningar á þessum stofnunum eru undir tveimur höttum.

Herra forseti. Í dag stendur Vífilsstaðaspítali auður. Í dag er engin starfsemi á spítalanum. Það var 5. september 1910 sem hin merka saga hans hófst og þá fyrst sem berklaspítala. Í júní í sumar lagðist starfsemi spítalans af og síðan hefur húsið staðið autt. Ástæðan fyrir fyrirspurn minni til hæstv. heilbrrh. er í rauninni margþætt. Helst má þó nefna mikla þörf og brýna fyrir hjúkrunarrými fyrir aldraða. Vífilsstaðir eru fyrir margra hluta sakir heppilegur staður til að uppfylla þau skilyrði sem gerð eru til hjúkrunarrýma fyrir aldraða. Ég vil m.a. benda á leið sem Magnús Pétursson, forstjóri Landspítala -- háskólasjúkrahúss, benti á, að það væri ekkert ólíklegt að Landspítalinn sæi um eignina en heilbrrn. legði síðan fram fé til að reka þar einhvers konar þjónustu við aldraða eins og hann sagði. Staðsetningin er afar góð. Það kemur m.a. fram í skýrslu frá samstarfshópi heilbrrh. til að meta kosti og galla svæða undir hátæknisjúkrahús. Þar er staðsetningin eitt af þeim atriðum sem þeir telja til kosta Vífilsstaðaspítala. Í öðru lagi var ég í síðustu viku viðstödd afar skemmtilegt og merkilegt íbúaþing í Garðabæ sem leiddi m.a. af sér góðar umræður um skipulag Garðabæjar. Þar kom berlega í ljós að það þarf skýra og augljósa stefnumörkun varðandi svæðið kringum Vífilsstaði. Það er einn af lykilþáttum uppbyggingar Garðabæjar að skýrt verði hvaða starfsemi komi þangað. Garðbæingar hyggja m.a. á frekari uppbyggingu í Hnoðraholtinu. Síðast en ekki síst nefni ég yfirlýsingu heilbrrh. í DV 4. september 2002 þar sem segir í fyrirsögn, með leyfi forseta: ,,Vill langlegudeild á Vífilsstöðum sem opnuð yrði á næsta ári.`` Þess vegna spyr ég hæstv. heilbrrh.: Hvað líður skipulagningu hjúkrunarrýma fyrir aldraða á Vífilsstaðaspítala, samanber yfirlýsingu ráðherra í sumar?

Herra forseti. Hv. 5. þm. Reykn. spyr hvað líði skipulagningu hjúkrunarrýma á Vífilsstaðaspítala og vísar til yfirlýsingar ráðherra í sumar. Það er rétt hjá hv. þm. að ég hef ítrekað bent á rýmið sem nú stendur ónotað á Vífilsstöðum sem mögulega úrbót á þeim mikla vanda sem nú er við að etja varðandi hjúkrunarrými fyrir aldraða einstaklinga á höfuðborgarsvæðinu. Mikil endurskipulagning húsnæðis hefur átt sér stað samhliða sameiningu sérgreina á Landspítala -- háskólasjúkrahúsi. Sérgreinar hafa verið fluttar á milli húsa og leitast hefur verið við að skyld starfsemi sé í nábýli. Þessi endurskipulagning hefur leitt til þess að sú starfsemi sem áður var rekin á Vífilsstöðum hefur smám saman færst í aðalbyggingar Landspítala -- háskólasjúkrahúss, þ.e. í Fossvoginn og á Hringbrautina. Ofangreind staða, ásamt þeirri staðreynd að mikill skortur er á hjúkrunarrýmum fyrir aldraða, hratt af stað umræðum um hugsanlega nýtingu Vífilsstaðaspítala fyrir hjúkrun aldraðra. Á aðalhæðum spítalans eru nú rými fyrir 44 sjúklinga auk þess sem vista má 12 einstaklinga á 1. hæð hússins. Óbreytt stenst húsnæðið ekki nútímakröfur um aðbúnað og aðstöðu ef um langtímabúsetu aldraðra yrði að ræða. Að húsnæðinu breyttu, þ.e. ef eingöngu yrði um einbýli með baðaðstöðu að ræða, má gera ráð fyrir að rými verði samtals fyrir 52 einstaklinga í aðalbyggingunni á Vífilsstöðum. Samkvæmt frummati arkitekts má áætla að kostnaður slíkra breytinga gæti numið 3,5 millj. kr. fyrir hvert vistrými, eða um 180 millj. kr. alls. Til samanburðar má geta þess að kostnaður við að byggja nýtt 52 rúma hjúkrunarheimili væri um 800 millj. kr. Á hinn bóginn er unnt að nýta húsnæðið á Vífilsstöðum nær óbreytt ef einungis er um skammtímavistun aldraðra að ræða, þ.e. biðdeild meðan varanleg úrræði fyrir hina öldruðu eru fundin. Kostnaður vegna breytinga á húsnæði yrði þá óverulegur. Sé gert ráð fyrir 52 rýmum á hefðbundnum öldrunardeildum sem starfræktar eru í ár og að kostnaður á rými á sólarhring sé rúmar 12 þús. kr. verður rekstrarkostnaður 52 rúma öldrunardeildar á Vífilsstaðaspítala a.m.k. 230 millj. kr. á ársgrundvelli. Til viðbótar hefur verið rætt um að nýta einnig hús það sem í daglegu tali hefur verið kallað húsið á hólnum undir biðdeild. Þar rúmast 19 einstaklingar og gætu þar dvalið tímabundið, annaðhvort á meðan beðið er varanlegrar vistunar á hjúkrunarheimili. Þar mætti og vista sjúklinga sem væru að jafna sig eftir útskrift af sjúkrahúsi, þyrftu t.d. sýklalyf, sáraskiptingar, súrefni eða væru að jafna sig eftir skurðaðgerð eða krabbameinsmeðferð. Rekstrarkostnaður 19 rúma biðdeildar er 90 millj. kr. á ári. Samtals er því unnt að koma við rekstri 71 hjúkrunarrýmis á Vífilsstöðum þar sem árlegur rekstrarkostnaður yrði samtals um 320 millj. kr. Virðulegi forseti. Hæstv. forsrh. skipaði þann 23. september sl. nefnd sem ætlað er að vera farvegur formlegs samráðs ríkisstjórnarinnar og Landssamband eldri borgara um lífeyrismál og þjónustu fyrir aldraða, þar á meðal uppbyggingu hjúkrunarheimila. Ákveðið var að umrædd nefnd skyldi skoða sérstaklega áðurnefndar hugmyndir frá heilbrrn. um nýtingu Vífilsstaða fyrir hjúkrunarrými. Mér er kunnugt um að nefndarmenn hafi skoðað húsnæðið á Vífilsstöðum og muni leggja fram tillögur sínar í málinu innan skamms.

Herra forseti. Ég vil þakka þessa fyrirspurn. En ég hlýt að spyrja: Er fyrirspyrjanda og hæstv. heilbrrh. alvara með því sem þau eru að segja, að spítali sem byggður var 1910 sé afar heppilegur geymslustaður fyrir aldraða? Eru þeir að meina þetta? Við sjáum hvernig rekstur spítalanna hefur verið í gegnum árin, sem voru í byggingu á árunum 1925--1930, Landakot; Landspítalinn, frá 1934--1960 og Borgarspítalinn frá 1960--1970. Eilíf rekstrarvandamál. Síðan segja menn að vegna sérstaks vanda með vistunarrými fyrir aldraða verði að fara í Vífilsstaðaspítala. Það er stofnun sem heitir Hrafnista í Hafnarfirði. Hún hefur beðið eftir því síðan 1991 að byggja 90 rýma hjúkrunarálmu sem mundi í dag kosta 1.100 millj. tilbúin og rekstrarkostnaðurinn yrði svipaður og hér er verið að segja að Vífilsstaðaspítali muni kosta, vegna þess hann hentar ekki til þessarar starfsemi. Hér er bara ein plástursaðgerðin enn í málefnum aldraðra. Ég hlýt að mótmæla því harðlega. Ég tel ekki eðlilegt að tjalda til einnar nætur heldur þarf að fara í að byggja til framtíðar.

Hæstv. forseti. Það verður fróðlegt að heyra hver niðurstaða nefndarinnar sem skipuð hefur verið um starfsemi Vífilsstaðaspítala verður. Það er auðvitað ljóst að spítalinn sjálfur, sem byggður var 1910 og hið glæsilegasta hús, hefur ekki þá nýtingarmöguleika sem nútímabyggingar hafa. Húsið hefur hins vegar mjög mikið menningarsögulegt gildi sem eru mikil verðmæti í sjálfu sér. Auðvitað verður að finna á því lausn hvernig hægt er að nýta Vífilsstaðaspítala fyrir fólkið í bænum, fólk á suðvesturhorninu. Mér finnst ýmislegt koma þar til greina, t.d. endurhæfingarstarfsemi eða einhvers konar blönduð starfsemi eins og hæstv. heilbrrh. minntist hér á. Mestu máli skiptir að starfsemin sem slík hafi eitthvert gildi inni í því húsi sem þarna er, nýtist bæjarbúum og sé uppbyggileg. Og það var ekki síst það sem fram kom á íbúaþinginu okkar um daginn, sem hér var áður minnst á, að fólk í Garðabæ vill nýta Vífilsstaðaspítala. Hann á ekki að standa tómur.

Herra forseti. Hér er til umræðu framtíðarnotkun á Vífilsstaðaspítala og það að nýta hann fyrir aldraða. Það er náttúrlega ljóst að Vífilsstaðaspítali er barn síns tíma. Hann er gamall og stenst ekki þær kröfur sem við gerum til aðbúnaðar aldraðra í dag. Hann yrði því aldrei annað en tímabundið úrræði fyrir þá einstaklinga sem þangað kæmu inn. Ég tek undir það með hæstv. ráðherra að ef hugmyndir er uppi um að nýta Vífilsstaðaspítala á þennan máta verði það einungis sem biðpláss fyrir einstaklinga. En það er heldur ekki góður kostur. Það er ekki gott að flytja fólk frá einum stað til annars meðan verið er að finna varanlegt pláss. Ég mundi því leggja til að hæstv. ráðherra skoðaði betur hvaða deildir á Landspítala er verið að leggja niður og nýta þau rými fyrir aldraða.

Herra forseti. Ég vil þakka fyrir þessar umræður og jafnframt hæstv. ráðherra fyrir greinargóð svör. Varðandi þau orð sem hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, stjórnarformaður Hrafnistu, lét falla hér áðan þá tel ég að menn eigi ekki að koma með svona æsing hérna inn þó að menn standi í prófkjöri.

Ert þú að fara í prófkjör?

Ég ætla ekki í prófkjör. En hitt ber á að líta, eins og fram kom í máli hv. þm. Þórunnar Sveinbjarnardóttur, að í rauninni er ólíðandi að þetta glæsilega og menningarsögulega húsnæði standi autt. Sérfræðingar hafa talað um að Vífilsstaðir væru hugsanlega heppilegur staður undir hjúkrunarrými, þar á meðal forstjóri Landspítala -- háskólasjúkrahúss, þannig að það er ekki úr lausu lofti gripið að koma með þessa tillögu. Meginmálið er að þetta svæði og þetta hús verði áfram nýtt til starfsemi sem kemur borgurum vel. Hjúkrunarrými fyrir aldraða er ein hugmynd þar á meðal.

Herra forseti. Ég þakka þá umræðu sem hér hefur átt sér stað. Ég er hræddur um að hv. 8. þm. Reykv. hafi ekki tekið alveg eftir því því sem ég sagði, miðað við þá ræðu sem hann flytur. Ég sagði, með leyfi forseta: ,,Óbreytt stenst húsnæðið ekki nútímakröfur um aðbúnað og aðstöðu ef um langtímabúsetu aldraðra yrði að ræða.`` Síðan sagði ég: ,,Á hinn bóginn er unnt að nýta húsnæðið á Vífilsstöðum nær óbreytt ef einungis er um skammtímavistun aldraðra að ræða, þ.e. biðdeild meðan varanleg úrræði fyrir hina öldruðu eru fundin.`` Ég geri mér alveg grein fyrir annmörkum Vífilsstaða. Þar þarf breytingar en hins vegar hefur verið kannað hvaða kostnaður fylgir því að gera þar einbýli með baðaðstöðu og öðrum þægindum sem nútímahjúkrunarheimili þarf að hafa. Þær áætlanir hljóða upp á 3,5 milljónir á hvert rými. Síðan getum við hv. þm. rætt hvernig þessar tölur eru reiknaðar út. Hins vegar lýsi ég því yfir að ég lít til þessa húsnæðis sem lausnar í málefnum aldraðra í þeirri stöðu sem við erum í núna, en það leysir okkur ekkert undan því að byggja hjúkrunarrými yfir aldraða. Þetta eina mál er engin varanleg lausn á þeim málum sem við höfum verið að ræða í dag. Ég tel að það verði auðvitað að halda áfram að reisa nýbyggingar eins og hv. 8. þm. Reykv. hefur staðið fyrir.

Virðulegi forseti. Eitt af því sem talsvert hefur verið rætt um á fyrstu vikum þingsins eru lögreglu- og löggæslumál. Þau hafa einnig verið rædd á undanförnum þingum. Í umræðunni hefur um skeið komið í ljós að löggæslumál í Rangárvallasýslu eru komin í mjög sérsaka stöðu. Í því sambandi leyfi ég mér að vitna til bréfs sem sýslumaðurinn á Hvolsvelli skrifaði hinn 17. október 2002 til hæstv. dómsmrh., en þar segir að embætti sýslumannsins á Hvolsvelli hafi staðið frammi fyrir fjárhagserfiðleikum í rekstri og að tekin hafi verið ákvörðun í upphafi árs um að spara verulega í yfirstjórn embættisins. Þegar leið á árið var ljóst að þessar aðgerðir mundu ekki duga til að ná endum saman og var þá tekin ákvörðun um að fækka lögreglumönnum um einn, tímabundið frá og með 1. sept. Það sem fram kemur í bréfinu er kannski ekki aðalatriðið í þessari umræðu, virðulegi forseti. Veruleikinn er hins vegar sá að nú um stundir eru einungis þrír löggæslumenn að störfum í Rangárvallasýslu. Maður horfir til þess að þarna eru u.þ.b. 3.200 íbúar, hátt í 1.100 manns á bak við hvern lögreglumann sem er það hæsta á landinu. Stöðuna ber einnig að skoða í ljósi þess að um nokkuð stóra sýslu er að ræða. Málið verður einnig að skoða í ljósi þess hvert hlutverk lögreglumanna er. Þar má nefna að þeim er ætlað að gæta almannaöryggis, halda uppi lögum og reglu, leitast við að tryggja réttaröryggi borgaranna, vernda eignarrétt, opinbera hagsmuni, að stemma stigu við afbrotum, vinna að uppljóstran brota, stöðva ólögmæta háttsemi og fylgja málum eftir í samræmi við það sem mælt er fyrir um í lögum um meðferð opinberra mála. Þeim er þar fyrir utan ætlað að greiða götu borgaranna og veita yfirvöldum vernd eða aðstoð við störf sín o.s.frv. Hið sérstæðasta í þessu öllu saman er að mér finnst eiginlega vanta svör við spurningum þeim sem varpað hefur verið fram í þeirri umræðu sem hefur farið fram, þ.e. hvernig hæstv. ráðherra sér fyrir sér að þrír löggæslumenn geti sinnt öllum þeim verkefnum á svæðinu sem fyrir þá eru lögð í lögreglulögum. Mér fyndist, virðulegi forseti, fróðlegt að vita hvaða hugmyndir hæstv. ráðherra hefur í þessum efnum, hvort hún telji þetta yfir höfuð nægilegan mannafla og hvernig hæstv. ráðherra hyggst bregðast við þessu að öðru leyti en því að hugsanlega verði lögreglumönnum á svæðinu fjölgað um einn eftir næstu áramót.

Herra forseti. Eins og ég rakti ítarlega í umræðu hér á þinginu fyrir stuttu er staða lögreglunnar á Íslandi sterk. Við ræddum fyrir skömmu ítarlega í utandagskrárumræðu stöðu lögreglunnar í hinu nýja Suðurkjördæmi, þar á meðal stöðu lögreglunnar í Rangárvallasýslu. Það er óþarfi að ítreka það sem þá kom fram, nægir að vísa til þess að mestu leyti. Hvað stöðu löggæslumála í umdæmi sýslumannsins á Hvolsvelli varðar, en fyrirspyrjandi gerir hann að umtalsefni, þá hefur hún verið til sérstakrar skoðunar í ráðuneytinu að undanförnu. Embættið á Hvolsvelli hefur undanfarin ár staðið frammi fyrir nokkrum erfiðleikum í rekstri og hefur sýslumaður leitað ýmissa leiða til að vinna sig út úr þeim. M.a. var tekin ákvörðun um að spara verulega í yfirstjórn embættisins. Til viðbótar, til að ná endanlega niður halla embættisins, var tekin ákvörðun um að fækka lögreglumönnum um einn tímabundið frá og með 1. september sl. Sýslumaðurinn hefur unnið vel og fagmannlega að þessu máli. Ákvörðunin var kynnt lögreglumönnum við embættið og samþykktu þeir þessa ráðstöfun, enda ljóst að hér er einungis um tímabundna ráðstöfun að ræða til að eyða fjárlagahalla. Sýslumaður kynnti þetta jafnframt forstöðumönnum sveitarfélaga í umdæminu. Samkvæmt upplýsingum sýslumanns komu ekki fram athugasemdir af þessu tilefni um að öryggi íbúa væri með þessu stefnt í hættu, enda ljóst að aldrei hefði verið gripið til slíkra aðgerða ef svo hefði verið. Þetta kemur skýrt fram í bréfi sýslumanns sem hv. fyrirspyrjandi vitnaði til hér áðan. Jafnframt hefur sýslumaður upplýst ráðuneytið um að engar kvartanir hafi komið frá íbúum umdæmisins í þá veru. Sýslumaður getur þess einnig að mjög gott samstarf hafi verið við umdæmi sýslumannsins á Selfossi og hefur honum borist þaðan aðstoð þegar þurft hefur. Í bréfi til ráðuneytisins fyrr í þessum mánuði upplýsir sýslumaður að lögreglan hafi sinnt umferðareftirliti og öðrum löggæsluverkefnum með miklum ágætum og afgreiðsla mála sé í góðum farvegi. Eins og ég hef rakið hér eru aðgerðir sýslumannsins tímabundar en frá og með áramótum fjölgar lögreglumönnum á Hvolsvelli þar sem ríkislögreglustjóri hefur í samráði við dómsmrn. ákveðið að kosta eina stöðu lögreglumanns við lögreglustjóraembættið á Hvolsvelli frá og með næstu áramótum. Með þessu verður unnt að efla enn frekar hið ágæta starf lögreglunnar í Rangárvallasýslu til að mynda umferðareftirlit. Ég held að það sé rétt að hafa í huga að Kjartan Þorkelsson, sem fyrr á þessu ári tók við embætti sýslumanns á Hvolsvelli, var áður sýslumaður á Blönduósi. Það þarf án efa ekki að rifja upp fyrir þingmönnum hversu vel umferðareftirliti er sinnt í því umdæmi. Með fjölgun lögreglumanna á Hvolsvelli, sem verður staðreynd um næstu áramót, og eflingu lögreglunnar almennt á Suðurlandi, má búast við mun öflugra lögreglueftirliti, þar með töldu umferðareftirliti sem Sunnlendingar og án efa hv. þm. munu fagna sérstaklega. Ég vil að lokum undirstrika að unnið hefur verið að því í dómsmrn. að styrkja löggæsluna á Hvolsvelli eins og ég hef rakið. Áfram verður hugað að því að styrkja hana frekar á næstu árum.

Herra forseti. Hv. 6. þm. Suðurl., Lúðvík Bergvinsson, vekur hér athygli á máli sem brennur auðvitað á Rangæingum. Auk þess má segja að löggæslumálin brenni á íbúum um land allt. Þessi mál eru því miður ekki í nógu góðu horfi. Í Austur-Skaftafellssýslu skilst mér að séu tveir lögreglumenn sem annast löggæslu á 300 km vegalengd. Á Hólmavík var að mér skilst fækkað um einn og hefði þó frekar þurft að fjölga þar. Í Hveragerði sem er vaxandi bær með um 2.000 íbúa, þar sem eru allt að 100 íbúðir í byggingu núna, er enginn lögregluþjónn. Ég skil það þannig að þeir hafi jafnvel verið reiðubúnir til þess að leggja til húsnæði undir það. Ég veit að hæstv. dómsmrh. þekkir þessi mál og skynjar að þarna þarf úr að bæta. Lögreglustarfið er erfitt. Lögregluna þarf að efla, ekki síst rannsóknarstarf hennar. Það þarf að standa vel að í erfiðum sakamálum. Það þarf að efla löggæsluna.

Virðulegi forseti. Ég heyri það á ræðu hæstv. dómsmrh. að við erum sammála um að styrkja þurfi löggæsluna í Rangárvallasýslu. Ég heyri að það er til sérstakrar skoðunar að styrkja hana frá því sem nú er. Mér skildist einnig á ræðu hæstv. ráðherra að mjög erfitt væri að sinna öllum þeim verkefnum sem á lögreglumenn á Hvolsvelli eru lögð með einungis þriggja manna liði. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Ég held að þau hafi verið ágætt innlegg í þessa umræðu. Ég tek undir að vissulega vinnur það fólk sem þarna starfar gott starf. Ég vil þó aðeins biðja hæstv. ráðherra að gæta hófs og mála hlutina ekki bjartari litum en ástæða er til hverju sinni. Ég vil ekki hvetja til sérstakrar svartsýni en sveitarfélög á Suðurlandi hafa ályktað um þetta og eindregið hvatt til að á þessum málaflokki verði gerð bragarbót. Þau vilja að lögreglan verði efld. Það skiptir fólk almennt miklu máli að þessir hlutir séu í lagi. Það skiptir fólk miklu máli að það finni til öryggis. Það skiptir fólk miklu máli þegar það ákveður hvar það vill setjast að að frá þessum málum sé vel gengið. Ég vil með þessari fyrirspurn hvetja ráðherra til frekari aðgerða og góðra verka. Ég skildi hæstv. ráðherra þannig að þessi mál væru í skoðun og fyrirhugað væri að bæta það ástand sem nú er.

Herra forseti. Mér þykir rétt í tilefni af þessari fyrirspurn að fara sérstaklega yfir tíðni alvarlegra hegningarlagabrota í umdæminu sem er sem betur fer með þeirri lægstu sem gerist á landinu öllu. Sé miðað er við árið 2000, en tölur liggja fyrir um landsmeðaltal þess árs, þá eru auðgunarbrot 376, en á Hvolsvelli 151. Eignarspjöll 150, á Hvolsvelli 31. Líkamsmeiðingar 54, á Hvolsvelli 44. Fíkniefnabrot 28, á Hvolsvelli 9,5. Þessar tölur eru miðaðar við brot á hverja 10.000 íbúa. Þess má þar að auki geta að langstærstur hluti verkefnanna er umferðarlöggæsla eða vel yfir 80% allra mála. Ég held að lögreglan í Rangárvallasýslu hafi staðið sig mjög vel í sínum störfum. Hins vegar er rétt að taka það fram að miðað við íbúafjölda í umdæmi sýslumannsins á Hvolsvelli og samanborið við önnur umdæmi þarf að huga að því að fjölga lögreglumönnum þar. Lögreglumenn á Hvolsvelli hafa verið fjórir síðasta áratug og rúmlega það. Á sama tíma hefur íbúum í umdæmi sýslumannsins fækkað lítillega en aðrir þættir vega þar e.t.v. á móti. Miðað við íbúafjölda eru um 800 íbúar á hvern lögreglumann í umdæminu sem er töluvert fyrir ofan landsmeðaltal. Þetta er dómsmrn. að sjálfsögðu fullkunnugt um og að því hefur verið unnið að fjölga lögreglumönnum á Hvolsvelli eins og ég hef rakið. Fjölgað verður um einn þegar um næstu áramót og staðan verður skoðuð frekar á næsta ári. Ég taldi rétt, herra forseti, að bæta þessum upplýsingum við fyrri svör mín við fyrirspurninni.