Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv. er um framlenging á þeim l. um verðtoll og bráðabirgðaverðtoll, sem nú eru í gildi og er gert ráð fyrir, að þau verði framlengd til ársloka 1939. Fjhn. hefir haft frv. til athugunar og mælir með því að það verði samþ. Einn nm. hv. þm. G.-K., var ekki á nefndarfundi, þegar málið var afgr., en mér er kunnugt um, að hann er samþykkur nál. á þskj. 74.

* Frsm. (Stefán Stefánsson): Herra forseti! Eins og hv. þdm. sjá á þskj. 73, hefir fjhn. Nd. orðið á eitt sátt um það að leggja til, að frv. á þskj. 47 verði samþ., en frv. gerir ráð fyrir nokkurri breyt. á gildandi l. um tekjur bæjar- og sveitarfélaga, sem samþ. voru á síðasta þingi. Er lagt til, að aftan við 1. málsgr. 4. gr. l., sem er um undanþáguheimild um tekjur bæjar- og sveitarfélaga, komi, að þær jarðræktartilraunastöðvar, sem reknar eru með opinberum styrk og undir opinberu eftirliti, skuli undanþegnar skatti þeim, sem þar um ræðir.

* Frsm. (Jón Pálmason): Eins og hv. þdm. muna, þá fluttum við nokkrir hér á þinginu 1937, fyrra þinginu, frv. til l. um byggingarsjóð sveitanna. Það frv. náði þá ekki afgreiðslu, og ekki heldur á seinna þinginu, en á því þingi gekk það til landbn. og tók hún það til rækilegrar athugunar. N. varð sammála um að gera víðtækar breyt. á frv., m. a. að fella saman í eina heild öll ákvæði um lán og aðstoð til endurbygginga og nýbýla í sveitum og kauptúnum, og ennfremur að bæta við ákvæði um teiknistofu, sem starfaði í sambandi við sjóðinn. Málið komst ekki lengra en það á síðasta þingi. að útbýtt var þessum brtt. frá landbn. Nú hafa þessar brtt. verið felldar saman í eina lagaheild, og í þeirri mynd leggur n. einróma til, að þessi ákvæði verði lögfest. Ég skal ekki fara langt út í að lýsa þeim breyt., sem þetta frv. felur í sér frá gildandi l. Ég geri ráð fyrir, að hv. þdm. hafi kynnt sér þær. Frv. er í fjórum aðalköflum. Fyrsti kaflinn er um markmið sjóðsins. - Annar kafli er um byggingarsjóð, og er hann að miklu leyti sá sami og ákvæði gildandi h um byggingar- og landnámssjóð. Þó eru numin burt ýms ákvæði gildandi l., sem annað hvort eru orðin óþörf eða eru ekki í samræmi við þá starfsemi, sem þar hefir verið rekin. Það er breytt til með framlag úr ríkissjóði, og er gert ráð fyrir, að það verði ekki nema 200 þús., í stað 250 þús. Þá er einnig breytt til á þá leið, að allir bændur komi til greina við lánveitingar í þessu skyni. En samkvæmt l. er ekki ætlazt til þess, að aðrir bændur geti komið til greina en þeir, sem verst eru stæðir, þótt framkvæmdin hafi verið talsvert á annan veg. Þá er það þriðji kafli, um byggingarstyrk. Þar er að því leyti breytt til frá því, sem samþ. var á þinginu 1937, að gert er ráð fyrir 125 þús. kr. árlegu framlagi úr ríkissjóði, en það var byrjað með því að taka 50 þús. kr. af fé byggingar- og landnámssjóðs til þessarar starfsemi. Það hefir sýnt sig, að þörfin á þessu framlagi er ákaflega rík, og hefir ekki verið hægt að sinna henni eins og nauðsyn ber til. Þess skal einnig getið, að fasteignamat jarða, sem til greina koma við styrkveitingar, má nú vera 2000 kr., en áður var hámarkið 1000 kr. og er þetta talsvert þýðingarmikið atriði. Að öðru leyti eru ákvæði þessa kafla frv. mjög svipuð ákvæðum gildandi l. - Fjórði kafli er um nýbýli og samvinnubyggðir. Ég skal taka það fram. að okkur hefir sézt yfir að strika þarna út kaflaskipti. og mun það verða lagfært, áður en málið kemur til næstu umr. Breyt. eru hér allar smávægilegar. Strikað hefir verið út, að það skuli vera lánadeild í sambandi við byggingar- og landnámssjóð. Hefir hún ekki tekið til starfa undir því nafni, heldur sem nýbýlasjóður, og því nafni höldum við. - Þá er hér loks kafli um teiknistofu, sem er að mestu leyti í samræmi við frv., sem hv. þm. Mýr. og hv. 2. þm. Skagf. fluttu á síðasta þingi, og þá var gert ráð fyrir, að yrðu sérstök I. Hér er þó það nýmæli, að gert er ráð fyrir að þessi teiknistofa annist uppdrætti að húsgögnum fyrir almenning, bæði í sveitum og kauptúnum, sem séu sniðin eftir hinum heppilegustu fyrirmyndum, og séu ódýr og þjóðleg. - Þá er það níundi og síðasti kafli þessa frv. Hann fjallar um viðhaldsskyldu og og sölu, söluskilyrði o. s. frv., og eru þar færð í eina heild ákvæði byggingar- og landnámssjóðslöggjafarinnar og nýbýlalöggjafarinnar, að mestu leyti óbreytt að efni. Ég bið menn að athuga, að í 48. gr. er fært saman í eitt allt, sem snertir lán og byggingarstyrki, þ. e. allar takmarkanir og skilyrði, sem fullnægja skal, þegar eigendaskipti verða að fasteign, sem stendur í skuld við byggingar- og landnámssjóð, eða þegar slík opinber eign er byggð. Þar eru í raun og veru aðeins formbreytingar. Þó að nefndin hafi ekki tekið upp í þessa löggjöf sem bráðabirgðaákvæði frv. það, sem hv. 1. þm. Rang. hefir borið fram á þskj. 23. um framlög ríkisins til endurbyggingar á sveitabýlum, mun hún geta fallizt á að gera það, áður en gengið er frá því frumvarpi sem lögum. Ég skal ekki fara fleiri orðum um þetta, nema tiletni gefist til, en legg til, að málinu verði vísað til 2. umr. og aftur til landbn.

*Sveinbjörn Högnason: Ég vil þakka hv. frsm. landbn. fyrir að bjóðast til að taka frv. mitt á þskj. 25 inn í frv. nefndarinnar sem bráðabirgðaákvæði og vonast til, að það verði gert fyrir 3. umræðu. Hinsvegar vil ég geta þess í sambandi við þennan lagabálk, að ég lít svo á, að hann sé settur saman til þess, að núgildandi ákvæði séu tiltæk í samræmdri heild og verði auðveldari í framkvæmd. En úr því að hér er fyrst og fremst um framkvæmdina að ræða, tel ég, að sérstaklega eigi að fara eftir þeim bendingum, sem sá aðili gefur, sam með framkvæmdina fer, en það er Búnaðarbankinn. Nú segir mér svo hugur um, að bæði bankastjóri hans og þeir, sem með bókhald þessara sjóða fara, hafi talsvert að athuga við frv. Ég vildi spyrja hv. frsm., hvort nefndin hefir reynt að komast að samkomulagi við þá aðilja. Mér segir svo hugur um, að þar sé ekki fengið samkomulag, og mér þykir það mjög athugavert, að þessi lög séu sett áður en skýrt liggur fyrir álit Búnaðarbankans. Ég óska eftir að heyra frá hv. frsm., hvað nefndin hefir reynt til að ná samkomulagi.

* Frsm. (Jón Pálmason): Frv. var borið undir bankastjóra Búnaðarbankans og flestar athugasemdir hans og þeirra í bankanum teknar til greina. Þær snertu aðallega formsatriði. Hitt er satt, að ekki varð að öllu leyti samkomulag í því. sem þetta frv. snertir. Hann telur, að þessi löggjöf ætti að vera í tvennu lagi. Búnaðarbankinn vill algerlega frábiðja sér það að taka umsjón nýbýlasjóðsins og byggingarstyrkjanna og óskar eftir, að ákvæðin um það séu ekki í þessu frv., heldur sérstökum lögum. - Eins og hv. þm. hafa sennilega tekið eftir, er það óbundið í frv., hvort sérstök yfirumsjón skuli fara með þetta eða það skuli falið Búnaðarbankanum, enda ganga skoðanir okkar nm. þar að mörgu leyti á misvíxl. Ágreiningurinn um þetta atriði við bankastjórann er því í rauninni aðeins um formsatriði. Hann álítur ekki eðlilegt, að bankinn fari með framkvæmd þessa, eins og sakir standa, en nefndin er á einu máli um, að hvað sem því líður, sé ekkert til fyrirstöðu, en að ýmsu leyti mikilsvert, að hafa löggjöfina í einu lagi. Ég tel enga hættu á, að úr þessu verði árekstur. Það er ekki rétt, að breytingar þessa frv. séu aðeins formsatriði. Þar eru ýmis atriði, sem ég gæti farið út í, ef þörf gerðist. Þess skal getið, að hér er felldur niður kaflinn um sölu verðbréfa, sem voru skattfrjáls, og aðeins sett heimild í staðinn. En sá kafli hefir valdið miklum ágreiningi.

*Sveinbjörn Högnason: Hv. frsm. staðfesti það, sem ég hélt, að nokkur ágreiningur væri milli nefndarinnar og Búnaðarbankans. En hann taldi þann ágreining eingöngu um formsatriði. Nú eru brevt. frv. allar um slík formsatriði, að nokkrum aukaatriðum frátöldum, sem hv. frsm. virðir ekki svo mikils að fara um þau orðum sérstaklega. Þess vegna tel ég, að það sé höfuðatriði í málinn, hvort fella eigi þessa löggjöf saman í ein lög eða tvenn. Ég legg áherzlu á það, að fyrir liggi skriflegt álit Búnaðarbankans, áður en 3. umr. fer fram um málið hér í deildinni, og að frá hendi sérfróðra aðilja þar komi þær bendingar um lagfæringar á frv., sem ég veit, að þeir óska eftir að gera.

*Bjarni Ásgeirsson: Til viðbótar ræðu hv. frsm. skal ég geta þess, að frv. þetta var tilbúið í aðalatriðum í þingbyrjun, en ástæðan til þess, að það var ekki lagt fram, var sú, að nefndin gerði sér far um það við stjórn Búnaðarbankans, að fá frá henni brtt. við frv., vegna þess að nefndin komst að því í þingbyrjun, að ágreiningur var um nokkur atriði. - Brtt. Búnaðarbankans voru tvennskonar; fyrst og fremst ýmsar smábreytingar við einstakar lagagreinar um það, hvernig framkvæmd þeirra yrði varið gagnvart bankanum; allar þær brtt. tók nefndin til greina; en í öðru lagi var ágreiningurinn um það, hvort lögin ættu að vera í einum bilki eða tveimur; - lánastarfsemin í einum, styrktarstarfsemin í öðrum. Bankastjórinn áleit, að hið síðarnefnda ætti ekki að heyra undir bankann. En eins og hv. frsm. benti á, raskast skipulagið á framkvæmd laganna ekkert við það, þó að þau séu höfð öll í einum bálki, og okkur finnst það eðlilegra og hentugra fyrir almenning, að hafa þau í einu lagi. Þegar búið var að taka til greina allar brtt. bankastjórans um einstakar greinar, fannst okkur nm., að ágreiningsatriðið, sem eftir var, skipti ekki svo miklu máli, að það mundi valda árekstri. Enda veit ég svo mikið, að bankastjóri Búnaðarbankans leggur ekki mjög mikið kapp á það. Ég sé ekki betur en útrætt sé um það mál við hann. Ef einstakir þm., eins og hv. 1. þm. Rang., vilja kynna sér frá báðum hliðum, hvað millí ber, þá er hægurinn hjá að tala um þetta við bankastjórann. En ég sé ekki neina ástæðu fyrir nefndina að taka málið til nýrrar meðferðar.