Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. Jón Þorsteinsson): Herra forseti. Frv. það til l. um veitingu ríkisborgararéttar, sem hér er til umr., var lagt fram í Nd. í haust. Síðar meðan málið lá í n., bárust svo fjölmargar umsóknir um ríkisborgararétt til Alþ., sem voru teknar til greina, og frv. var breytt í Nd., þannig að þeim einstaklingum, sem öðlast skulu ríkisborgararétt samkv. því, sem frv. hljóðar nú eftir 3. umr. í Nd., hefur fjölgað úr 10, sem voru í upphaflega frv., í 58. Þessi ríkisborgararéttindamál voru athuguð með sama hætti, eins og venja hefur verið, þannig að allshn. beggja deilda hafa samstarf um að fara yfir öll þau gögn, sem þessum umsóknum fylgja og athuga þau. Og sami háttur var hafður nú á eins og endranær. Hv. þm. eru kunnar þær reglur, sem farið er eftir við veitingu ríkisborgararéttar. Þær hafa verið óbreyttar frá ári til árs, en þessar reglur eru teknar upp og prentaðar í nál. frá allshn. Nd. og eru á þskj. 573. Allshn. Ed. athugaði svo þetta mál, eftir að 1. umr. fór fram um það hér, og varð n. sammála um það að mæla með því, að frv. verði samþ. eins og það liggur nú fyrir.



Herra forseti. Eins og fram kemur í grg. með frv., er það flutt að beiðni bæjarstjórans í Hafnarfirði og sveitarstjórans í Garðahreppi, og vísa ég til þeirra fskj., sem prentuð eru með frv., en nýverið hefur á hinu háa Alþ. verið gengið frá heimild til að selja Hafnarfjarðarbæ hluta úr jörðinni Dysjum. Þetta frv. er fyrst og fremst afleiðing af þeirri breytingu, sem þar var gerð, og lögsagnarumdæmi Hafnarfjarðar breytist til samræmis við þær breytingar, sem ég gat um í sambandi við umgetna jarðarsölu. Heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. hefur skilað áliti, þar sem n. mælir einróma með samþykkt frv., en eins og fram kemur á þskj. 844, var einn nm., Jón Árm. Héðinsson, fjarstaddur vegna veikinda. Herra forseti. Ég legg til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Fjhn. þessarar hv. d. hefur haft þetta mál til meðferðar, og eins og nál. á þskj. 848 ber með sér, hafa allir þeir nm., sem viðstaddir voru, þegar málið var afgr., orðið sammála um að leggja til, að það verði samþ. óbreytt. Ég vil aðeins vekja athygli hv. þdm. á því, að með þessu frv. er lagt inn á nýja braut, þar sem um er að ræða framlög til stjórnmálaflokkanna af opinberu fé. Það er að vísu í frv. gert ráð fyrir því, að þessum fjármunum verði varið til þess „að kosta sérfræðilega aðstoð fyrir þingflokkinn og þm. hans við þingstörf“, eins og það er orðað. En sérfræðileg aðstoð er teygjanlegt hugtak. Ég hygg, að varla sé ágreiningur um það, og í því sambandi má t.d. nefna, að áróður og áróðurstækni er sérgrein eins og ég ætti ekki sízt að kannast við sem prófessor í viðskiptafræði, þar sem ákveðin tegund áróðursstarfsemi, sem er sölutækni og auglýsingastarfsemi, er mikilvæg grein, þó að ég fáist ekki við slíkt, þannig að í framkvæmdinni býst ég við, að þetta muni verða þannig, að þessum fjármunum verði varið til almennra þarfa viðkomandi flokka, og er ég í sjálfu sér ekki að gagnrýna það, eins og mun koma í ljós af því, sem ég segi í örfáum orðum hér á eftir. En það, sem er ástæðan til þess, að ég vek athygli á þessu, er, að þegar farið er inn á þessa braut, sem ég geri ráð fyrir, að verði aðeins fyrsta sporið, er ljóst, að þær fjárhæðir, sem hér er um að ræða og vissulega eru ekki stórar samanborið við veltu ríkissjóðs, muni á næstu árum hækka mjög. En þá finnst mér eðlilegt, að sú spurning vakni, hvort líta eigi svo á, að áróðursstarfsemi, sem rekin er fyrir slíkt fé, sé í samræmi við lýðræðishugsjónina eða henni andstæð. Jafnvel í Bandaríkjum Norður-Ameríku, þar sem meira fé mun lagt í kosningabaráttu en nokkurs staðar annars staðar - og á það jafnvel við um hina innri baráttu innan flokkanna, því að allir vita, að ekki þýðir þar fyrir félausa menn að fara í prófkjör fyrir flokkana - eru þó, eftir því sem ég bezt veit, settar skorður við því, hve miklu fé flokkarnir megi verja til kosningabaráttu. Eins og ég sagði áðan, má ekki skilja það, að ég vek athygli á þessu, þannig, að ég telji eftir þá peninga, sem flokkarnir fá með þessu frv. Þvert á móti tel ég slíkt sanngjarnt með tilliti til þess m.a., að litlir flokkar hljóta alltaf að standa höllum fæti gagnvart stórum, hvað fjármagn snertir. Því má telja það sanngjarnt, að metin séu jöfnuð nokkuð með þessu móti. En þegar ég tala um, að litlir flokkar standi höllum fæti gagnvart þeim stærri, þá á ég við það, að áróður, sem ná á til kjósenda í heild, er auðvitað jafnkostnaðarsamur fyrir litla flokka og stóra, en það eru þá færri, sem verða um það að standa straum af þessum kostnaði. En mér finnst einmitt í sambandi við þetta full ástæða til þess að vekja athygli á þessu grundvallaratriði, um leið og inn á þessa braut er farið, að hve miklu leyti það er talið samrýmast lýðræðishugsjóninni, að fé sé borið í dóm kjósendanna, og á ég þar auðvitað ekki við, að mönnum sé mútað til að greiða atkv. á ákveðinn hátt, heldur hitt, að öll áróðursstarfsemi verður fyrst og fremst spurning um fjármagn. Ég vil aðeins að lokum segja það, að ég veit ekki, hvort þjóðin mundi tapa svo miklu, þó að farin væri í þessu máli „hin leiðin“, ef svo mætti segja, þ.e. að takmarka þá fjármuni, sem lagðir eru í áróðursstarfsemi, því að það einkennir einmitt áróðurinn samanborið við hlutlausa upplýsingastarfsemi, að hann skírskotar fyrst og fremst til tilfinninga fólksins, en ekki til skynseminnar, svo að miklu af þeim fjármunum, sem þannig er varið, mætti að mínu áliti ráðstafa á hagnýtari hátt. Að öðru leyti, herra forseti, leggur fjhn. einróma til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. hefur tekið frv. það, sem hér um ræðir, fyrir á einum fundi. Segja má, að skammur tími hafi að vísu gefizt til athugunar málsins, en við meðferð málsins í Nd. kom það í ljós, að ekki var ágreiningur um efni frv., þó að einstakir dm. þar létu í ljósi, að fjármagna þyrfti Byggingarsjóðinn frekar en nú er. En meginbreytingin, sem frv. felur í sér, er sú, að lagt er til, að gerð verði breyting á l. nr. 49 20. apríl 1963, um Byggingarsjóð aldraðs fólks, og l. nr. 23 19. apríl 1968 þess efnis, að heimilt verði að veita styrki úr sjóðnum, er nemi allt að 50% af árlegum tekjum hans, til byggingar á hentugum íbúðum og dvalarheimilum fyrir aldrað fólk. Tekjur þessa sjóðs eru samkv. l. ágóði af Happdrætti Dvalarheimilis aldraðra sjómanna samkv. ákvæðum í l. um happdrættið, vaxtatekjur sjóðsins og frjáls framlög eða aðrar tekjur, sem til kunna að falla. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 846, áskilja einstakir nm. sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma, en einn nm., Jón Árm. Héðinsson, var fjarstaddur sökum veikinda. Hér hefur verið lögð fram brtt. á þskj. 878, sem gengur mjög í sömu átt og brtt., sem fram kom við meðferð málsins í hv. Nd. Ég skal láta liggja milli hluta að ræða hana efnislega, vil þó tjá sem mína skoðun, að eðlilegt sé, að framlög sem þessi, hvort heldur er varðandi Byggingarsjóð aldraðs fólks eða um hliðstæða starfsemi er að ræða, verði ákveðin við afgreiðslu fjárl. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fara um frv. fleiri orðum á þessu stigi, en legg til, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv. ásamt hv. 4. þm. Sunnl. En brtt. okkar er um það, að við 3. gr. l. komi nýr tekjuliður, þ.e. 15 millj. kr. framlag úr ríkissjóði, sem beri að leggja fram á ári hverju - eigi minna en 15 millj. kr. Frv. þetta felur einkum í sér tvær veigamiklar breytingar frá núgildandi löggjöf. Það er í fyrsta lagi, að heimilt verði að veita 50% af árstekjum sjóðsins sem styrk. Í öðru lagi, að styrkur og lán úr sjóðnum megi nema 40% af byggingarkostnaði dvalarheimilis aldraðra. Þar sem frv. þetta felur í sér auknar skyldur fyrir Byggingarsjóð aldraðra, þyrfti, ef það ætti að koma að einhverju gagni, að sjá svo um, að sjóðurinn fengi auknar tekjur, svo að hann gæti sinnt þessum skyldum. En frá því, að sjóðurinn var stofnaður árið 1963 og til 1. júli 1970, hefur eign sjóðsins orðið á þessu tímabili 5.4 millj. kr. eða sem næst 2 millj. kr. á ári frá því, að sjóðurinn fór að hafa tekjur. En því miður virðist það erfitt hlutverk að ætla sjóðnum að lána meira en verið hefur og veita auk þess styrki, nema til komi mikið fjármagn umfram þær tekjur, sem hafa verið ákveðnar með l., og ekki gerir þetta frv. ráð fyrir neinum tekjuviðauka. En þar sem við flm. bæði viðurkennum þörfina á auknum lánum og styrkjum í þessu skyni, þá höfum við lagt fram brtt. við frv. þetta, sem gerir ráð fyrir auknum tekjum sjóðsins og gerir honum því kleift að mæta þessum skyldum, og við vonum líka, að hv. þm. samþykki brtt. okkar, sem er á þskj. 878, því að annars er hætt við, að frv. þetta verði svipað og ávísun, sem gefin er út á innstæðulausan reikning, en tæplega hafa hv. flm. þessa frv. hugsað sér, að svo mundi fara. Ég vil svo biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir þessari till., þar sem hún er of seint fram borin.