Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er athyglisvert að nú í kvöld skuli fara fram 3. umr. í þeim málaflokkum sem liggja fyrir þessum fundi, ekki síst þegar menn hafa nú beðið hér á Alþingi í nokkra daga eftir því að fá einhvern botn í það, hvernig mál standa innan stjórnarflokkanna. Ég held að það, sem hafi gerst núna, sé að þm. Alþfl. ætli að loka þessu máli og þar með loka öllum leiðum í þessari d. til þess að hafa áhrif á þessi frv., jafnvel þótt ekki verði komið að neinu leyti til móts við þá í þeim tillögum sem þeir berjast fyrir og kallast stundum tillögur um jafnvægisdans á rósum, svo að ég noti orðalag eins ráðh. í ríkisstj. Áður en þetta mál, sem hér er til umr., verður afgreitt úr þessari d., tel ég að kominn sé tími til þess, að einhver af hæstv. ráðh. sem hér eru staddir, - ég sé að þeir eru hér a.m.k. þrír, mér dettur í hug að hæstv. iðnrh. væri kannske best til þess kjörinn, - komi hér í ræðustól og geri þingheimi grein fyrir því, hvað hann hyggst gera í sambandi við þau mál sem enn eru óleyst vegna tollalækkana hjá iðnaðinum. Ég held að það sé kominn tími til þess jafnframt, að það fáist botn í þessi mál eins og fleiri mál hér á hv. Alþ. Mér finnst líka fara vel á því, að þetta mál upplýsist um leið og fjallað er hér um auknar skattaálögur. Þess vegna óska ég eindregið eftir því, að okkur í stjórnarandstöðunni og öðrum þeim þm. sem fá ekki að fylgjast jafnmikið með og þeir sem eru í innsta hring þeirra sem hér á Alþ. eru að búa til fréttir og halda að hv. Alþ. sé einhvers konar „sensasjón-fréttablað“, - ég held að kominn sé tími til þess, að okkur sé gerð grein fyrir því, hvað ríkisstj. hyggst gera í þessu máli. Það hafa verið gefnar út alls konar yfirlýsingar um málið, þær helstar þó, að í staðinn eigi að koma einhvers konar ígildi þess sem er í dag. Ég mælist til þess, að hæstv. ráðh. komi hér í ræðustól og skýri þingheimi frá þessu. Ef hann fæst ekki til þess, þá vil ég að hæstv, yfirráðh. ríkisstj., sem um þessi mál hefur fjallað í fjölmiðlum m.a. í haust, komi hingað og geri grein fyrir máli sínu, því að senn líður að þingfrestun þar sem kratarnir hafa nú gefið eftir í þessu máli og ætla sér að loka umr. hér í hv. Nd.



Herra forseti. Ég mæli fyrir þessu frv. á þskj. 213 um breyt. á l. nr. 70 31. des. 1977, sbr. lög nr. 9 12. apríl 1977 og lög nr. 95 31. des. 1975, um breyt. á lögum um almannatryggingar, nr. 67 frá 1971, með síðari breytingum. Hæstv. heilbr.- og trmrh. er ekki viðstaddur og ég hleyp í skarðið og mæli fyrir þessu frv. sem kemur frá Ed. Þetta frv. er eitt af mörgum frv., sem eru fylgifrv. með fjárlagafrv., og fjallar um breytingar á sjúkratryggingagjaldi sem nú er 2% af gjaldstofni útsvara. Breytingin er fólgin í því, að gjaldið verður 1.5% á gjaldstofninn af fyrstu 3 millj. 450 þús. kr. tekjum hjá einstaklingum og 2% af því sem er umfram. Hjá samsköttuðum hjónum verður gjaldið 1.5% af gjaldstofni af fyrstu 4.6 millj. kr. og 2% af því sem umfram er. Er áætlað að þessi breyting rýri tekjur ríkissjóðs um 1450 millj. kr. á næsta ári. 1. gr. þessa frv. fjallar um álagningu gjaldsins og að gjaldstofninn skuli vera hinn sami og gjaldstofn álagðra útsvara 1979 samkv. 1., 2. og 3. mgr. 23. gr. laga nr. 8 18. maí 1972, um tekjustofna sveitarfélaga, með síðari breytingum, þó að frádregnum bótum samkv. II. og IV. kafla laga nr. 67 frá 20. apríl 1971, með síðari breytingum, námsfrádrætti er skattstjóri ákveður vegna þeirra er stunda nám í a.m.k. 6 mánuði á hverju ári, lækkunum skattgjaldstekna er skattstjóri ákveður samkv. 52. gr. laga nr. 68 1971, með síðari breytingum, og í viðbót við þær fjárhæðir elli- og örorkulífeyrisbóta, sem frá eru dregnar samkv. a-lið þessa töluliðs, skal draga frá hjá þeim einstaklingum, sem nutu elli- og örorkulífeyris á árinu 1978, 450 þús. kr. hjá einstaklingum og hjá hjónum 750 þús. kr. Eins og ég gat um áður skal gjaldið vera um 1.5% samkv. 3. tölul. 1, gr. af fyrstu 3 millj. 450 þús. af gjaldstofni, en 2% af því sem umfram er hjá einstaklingi og hjónum telji þau fram hvort í sínu lagi. Hjá hjónum, sem samsköttuð eru, skal gjaldið vera 1.5% af fyrstu 4 millj. 600 þús. af gjaldstofni, en 2% af því sem umfram er. Þessi lög eiga að öðlast gildi 1. jan. 1979. Í frv. til fjárl. fyrir árið 1979 er gert ráð fyrir því, að á árinu 1979 verði lagt á sjúkratryggingagjald með sama hætti og gert var á grundvelli ákvæða laga nr. 70 frá 1977 á árinu 1978, og er í fjárlagafrv. gert ráð fyrir að álagt gjald muni nema um 6 milljörðum 350 millj. kr., er gæfi 5 milljarða og 600 millj. í innheimtar tekjur ríkissjóðs á næsta ári. Með 2. gr. laga nr. 103 frá 1978, þ.e.a.s. ráðstöfunum sem gerðar voru 1. des., er gefið vilyrði um að ríkisstj. muni beita sér fyrir lagasetningu er feli í sér lækkun skatta og gjalda á lágtekjufólki sem metin sé 2% af verðbótavísitölu þeirri sem gildir fram að 1. des. 1978 og þá miðað við skattalækkun frá forsendum fjárlagafrv. Till. ríkisstj. um skattalækkun þessa eru tvíþættar. Annars vegar er lagt til að skattvísitala hækki frá því sem ráð var fyrir gert í fjárlagafrv., en hins vegar er lagt til að sjúkratryggingagjald lækki, og felst sú lækkun í þessu lagafrv. Til að tryggja að lækkun sjúkratryggingagjalds komi lágtekjufólki og þeim, er hafa lágar miðlungstekjur, fyrst og fremst til góða er lagt til að sjúkratryggingagjaldið verði stighækkandi, eins og ég hef gert grein fyrir áður og kemur fram í frvgr. Eins og ég gat um í upphafi kemur þetta frv. frá Ed. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um það, en legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Iðnn. hefur fjallað um það frv. sem hér er til umr., en frv. er á þskj. 169. N. hefur orðið sammála um að mæla með samþykkt frv., eins og fram kemur í nál., en 2 nm., þeir Gunnar Thoroddsen, hv. 11. þm. Reykv., og Jósef H. Þorgeirsson, hv. 7. landsk. þm., skrifa undir nál. með fyrirvara. Frv. þetta fjallar um það að framlengja í eitt ár lagaákvæði um lítið gjald sem kallað hefur verið iðnaðargjald og rennur til Iðntæknistofnunar Íslands. Ég vil leyfa mér, herra forseti, að lesa hér kafla úr aths. með frv. hv. þm. hér í d. til glöggvunar, en þar segir á þessa leið: „Í 45. gr. laga nr. 64 1965, um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, eru ákvæði um að greiða skuli gjald til Rannsóknastofnunar iðnaðarins er nemi 2% af kaupi verkafólks og fagmanna hjá iðnfyrirtækjum, verksmiðjum og verkstæðum. Í bráðabirgðaákvæðinu var ákvæði um að gjaldið skuli innheimt til loka ársins 1978 og renna til Iðntæknistofnunar Íslands. Með þessum lögum“ - þ.e.a.s. ef frv., sem hér er verið að fjalla um, verður að lögum - „er ákvæðið framlengt um eitt ár.“ Þess skal getið, að iðnn. leitaði umsagnar hjá stjórn Iðntæknistofnunar Ístands varðandi efni þessa frv. og frá Iðntæknistofnuninni barst okkur bréf sem hljóðar á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Formaður iðnn. hefur í dag óskað eftir umsögn stjórnar Iðntæknistofnunar um ofangreint frv. Þar sem óskað er eftir svari samdægurs gefst ekki tækifæri til að boða til fundar stjórnar af þessu tilefni. Þess má hins vegar geta, að frv. þetta var kynnt stjórninni á fundi 14. des. s.l. og er umsögn nú látin í té í samráði við formann stjórnar, hr. Braga Hannesson. Í stuttu máli telur Iðntæknistofnun ekki ástæðu til að gera aths. við frv. Rétt er hins vegar að láta þess getið, að það er skilningur vor, að 91 millj. kr. af jöfnunargjaldi komi óskipt í hlut stofnunarinnar til skilgreindra iðnþróunarverkefna, sem Iðntæknistofnun gerir tillögur um til iðnrn. F. h. Iðntæknistofnunar Íslands. Sveinn Björnsson, forstjóri.“ Þetta er tilvitnunin í umsögn Iðntæknistofnunar. Þeir tala hér í sinni umsögn um það sem sinn skilning, að 91 millj. kr. af jöfnunargjaldi komi óskipt í hlut Iðntæknistofnunar. En um þau efni segir í aths. með því frv., sem hér er til umr., það sem nú skal greint, þar segir á þessa leið: „Í 9. gr. laganna um Iðntæknistofnun Íslands segir í b-málslið, að hluti af jöfnunargjaldi skuli frá og með 1979 vera einn af tekjustofnum. Í fjárlagafrv. fyrir árið 1979 er gert ráð fyrir að 91 millj. kr. af jöfnunargjaldi skuli varið til Iðntæknistofnunar Íslands án þess þó að nokkur aukning komi til á starfsemi stofnunarinnar. Þessi fjárhæð af jöfnunargjaldi er því fyrst og fremst vegna launahækkana og verðhækkana milli ára og til þess að bæta upp tekjumissi af iðnaðargjaldi. Þetta veldur því hins vegar, að ófullnægjandi fjárhæð af jöfnunargjaldi getur runnið til brýnna iðnþróunarverkefna, svo sem til starfsemi Útflutningsmiðstöðvar iðnaðarins o.fl.“ Síðan segir áfram í aths. með því lagafrv. sem við erum að ræða í kvöld: „Til þess að koma í veg fyrir, að áhrif jöfnunargjaldsins til eflingar iðnþróunar verði stórkostlega skert, er talið eðlilegt að ákvæðið um iðnaðargjaldið verði framlengt um eitt ár.“ - Það er einmitt efni þessa frv. að þetta verði gert. Síðan er tekið fram að áætluð fjárhæð iðnaðargjaldsins árið 1979 sé um 70 millj. kr. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta dagskrármál. Það liggur sem sagt fyrir, að það er samkomulag nm. í iðnn. að mæla með samþykkt þess, og það liggur einnig fyrir, að Iðntæknistofnunin, sem hefur látið umsögn í té, sér ekki ástæðu til að gera neinar aths. við efni frv.



Herra forseti. Vegna heldur ógreiðra svara hæstv. ráðh. áðan við spurningum mínum, ég geri ráð fyrir að það hafi helst verið vegna þess að ekkert var um iðnaðarmál á dagskrá þá, leyfi ég mér að ítreka spurningar mínar. Það þarf ekki að endurtaka þær frá orði til orðs, ég veit að menn misstu ekki af þeim áðan, en ég leyfi mér að ítreka þær. Í nál. er fskj. þar sem minnst er á jöfnunargjald, og það gefur þm. væntanlega ástæðu til að spyrjast fyrir um það, hvað ríkisstj. hyggist gera í málefnum iðnaðarins vegna væntanlegrar tollalækkunar á næsta ári. Það mál tengist jafnvel hugsanlega jöfnunargjaldinu og ég vil leyfa mér hér, vegna þess að það er verið að keyra mál hér í gegn fyrir jólin, að óska nú eftir því, að hv. þm. í þessari d. verði nú svarað hvernig þetta mál stendur. Það er kominn tími til þess að menn fái að vita hvernig mál standa sem mikið hefur verið rætt um í fjölmiðlum, eða eigum við kannske að lesa það á milli jóla og nýárs eða fyrstu dagana í janúar að sett hafi verið brbl. um þessi mál. Því æski ég þess, að það verði komið til móts við okkur í þessu máli og okkur,verði tjáð hvernig þetta mál standi, ella lít ég svo á að ríkisstj. hafi enga stefnu í þessum málum.



Herra forseti. Ég vil í sambandi við þær fsp., sem hér hafa komið fram frá hv. þm. Friðrik Sophussyni, geta þess, að það, sem hann spyr um, er til meðferðar í ríkisstj. þessa dagana og hefur raunar verið til undirbúnings þar á undanförnum mánuðum og vikum, en ákvarðanir hafa ekki verið teknar um aðgerðir í sambandi við stuðning við iðnaðinn sem fyrirheit hafa verið gefin um. Mér þykir ekki vera mikil ástæða til þess fyrir hv. stjórnarandstæðinga að býsnast mikið yfir því, þó að ekki hafi verið gripið til sérstakra aðgerða vegna fyrirhugaðra tollalækkana gagnvart EFTA og EBE, þar sem mér er ekki kunnugt um að þeir hafi, á meðan þeir réðu nokkru um stjórn landsins, haft neinar fyrirætlanir uppi í sambandi við samningsbundin tollaákvæði og þeir hafa ekki sýnt stuðning við þau áform, sem ríkisstj. sýndi lít á í málefnasamningi sínum, að veita iðnaðinum stuðning með því að fresta tollalækkunum sem koma eiga til framkvæmda um áramótin. Nú er það sem sagt til athugunar, til hvaða ráða skuli gripið, og ég vænti þess, að þau mál skýrist að nokkru á næstu dögum. Þarna er ýmislegt sem kemur til álita, t.d. tekjuöflun til stuðnings við iðnþróunaraðgerðir umfram það fjármagn sem til ráðstöfunar er í því skyni af jöfnunargjaldi sem lögleitt var á síðasta vori. Ég gerði nokkra grein fyrir þessu máli, að mig minnir, í gær í Ed., og hefur verið getið í fjölmiðlum nokkurra atriða sem þar komu fram. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta á þessum fundi nú, en geri ráð fyrir að þessi mál skýrist alveg á næstu dögum að því er varðar tilteknar aðgerðir, m.a. til fjáröflunar til stuðnings iðnþróunaraðgerðum. Fleiri mál eru á dagskrá sem snertir þetta og taka lengri tíma og eru til meðferðar m.a. í mínu rn., og ég vænti að þar þoki einnig nokkuð áfram á næstunni.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. 5. landsk. þm. fyrir þessa fsp. Satt að segja kom mér svar hæstv. ráðh. ekkert á óvart. Fyrirspyrjandi spurði hvort ríkisstj. hefði einhverja stefnu í iðnaðarmálum. Hann hefði náttúrlega ekki þurft að spyrja, vegna þess að hæstv. ríkisstj. sýnist vera stefnulaus, ekki aðeins í þessum málum, heldur yfirleitt í öllum málum, ein ringulreið ríkir á því heimili. En ég fagna svari hæstv. ráðh., því að hann sagði að málið væri til meðferðar í ríkisstj., og mér finnst það vera framfaramerki. Ég vona að það séu fleiri slík stefnumarkandi mál til athugunar í ríkisstj. og ekki líði langt þangað til myndist einhver stefna í iðnaðarmálum.