Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Stefán Valgeirsson, fyrrverandi alþingismaður, andaðist í Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri í fyrradag, laugardaginn 14. mars. Hann var á áttugasta aldursári. Stefán Valgeirsson var fæddur í Auðbrekku í Hörgárdal 20. nóvember 1918. Foreldrar hans voru hjónin Valgeir Sigurjón Árnason bóndi þar og Anna Mary Einarsdóttir húsmóðir. Hann lauk búfræðiprófi frá bændaskólanum á Hólum vorið 1942, stundaði síðan ýmis störf í Reykjavík 1942--1948, var meðal annars verkstjóri hjá Reykjavíkurborg um skeið. Bóndi í Auðbrekku var hann frá 1948, rak félagsbú með foreldrum sínum og bræðrum, en flest árin 1953--1962 var hann á vetrum við ýmis störf á Suðurnesjum. Stefán Valgeirsson var alþingismaður Norðurlandskjördæmis eystra í 24 ár samfleytt, frá 1967--1991, sat á 26 þingum alls. Hann var þingmaður Framsóknarflokksins 1967--1987 og þingmaður Samtaka jafnréttis og félagshyggju 1987--1991. Aldursforseti sameinaðs þings var hann frá 1984 og aldursforseti neðri deildar frá 1983. Auk þeirra starfa sem hér hafa verið talin voru Stefáni Valgeirssyni falin ýmis trúnaðarstörf. Hann var formaður Félags ungra framsóknarmanna í Eyjafirði 1949--1953, formaður Framsóknarfélags Eyfirðinga 1965--1987 og jafnframt í blaðstjórn Dags. Árið 1968 var hann kosinn í hafísnefnd og í aðra hafísnefnd árið 1979. Í bankaráði Búnaðarbankans var hann 1969--1987 og sama tíma í stjórn Stofnlánadeildar landbúnaðarins, formaður beggja frá 1973. Hann var í stjórn Byggðastofnunar 1987--1990. Formaður Samtaka jafnréttis og félagshyggju var hann 1987--1990. Stefán Valgeirsson var hátt í fimmtugur að aldri þegar hann hóf störf á Alþingi, hafði þá lengi sinnt flokksmálum í heimahögum sínum nyrðra. Frá upphafi var hann ötull við þingstörf, tók oft þátt í umræðum, starfaði í nefndum, gegndi formennsku í landbúnaðarnefnd og síðar samgöngunefnd. Áhugamál hans beindust öðru fremur að bættum hag fólksins í dreifðum byggðum landsins. Jafnrétti og félagshyggja voru honum hugðarefni og þau urðu stefnumál hans og fylgismanna þegar hann nær sjötugur að aldri keppti að endurkjöri til Alþingis og náði kosningu fyrir ný stjórnmálasamtök. Ég vil biðja háttvirta alþingismenn að minnast Stefáns Valgeirssonar með því að rísa úr sætum. --- 
            

Herra forseti. Ég er í raun andvígur því að setja upp sérstaka ríkisstofnun til að annast skráningu örnefna eins og hér er verið að gera tillögu um. Ég tel hins vegar að miðað við allar aðstæður eigi ég ekki annan kost í þessu máli en að sitja hjá þó að ég telji málið í fyrsta lagi faglega vitlaust, í öðru lagi fjárhagslega vitlaust og í þriðja lagi pólitískt vitlaust.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir brtt. á þskj. 925 við frv. til laga um dómstóla. Það er nauðsynlegt að flytja þessa brtt. til leiðréttingar á 5. mgr. 2. tölul. 36. gr. í V. kafla frv. um gildistöku og brottfall laga. Snýr breytingin einungis að orðalagi en í ákvæðinu er fjallað um breytingar á ákvæði aðskilnaðarlaganna sem munu heita Lög um framkvæmdarvald ríkisins í héraði, um hæfisskilyrði sýslumanna.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frhnál. og brtt. allshn. á þskj. 961 og 962. Nefndin fjallaði um málið milli 2. og 3. umræðu og fékk til viðræðna við sig þá Benedikt Bogason frá dómsmálaráðuneytinu, Jón Bjartmarz frá embætti ríkislögreglustjóra og Einar K. Haraldsson frá SKOTVÍS. Nefndin leggur til að frumvarpið, eins og það liggur fyrir eftir 2. umræðu, verði samþykkt með minni háttar breytingum. Í fyrsta lagi er þar um að ræða breytingu á 2. mgr. 3. gr. þar sem lagt er til að bætt verði inn í frumvarpið reglugerðarheimild dómsmálaráðherra. Í ákvæðinu er kveðið á um tæki og efni sem lögin ná ekki til, en reynslan sýnir að nauðsynlegt getur verið að ráðherra hafi heimild til setningar reglna um þessi atriði. Þá eru lagðar til breytingar á 17. gr. frumvarpsins sem miða að því að skýra orðalag greinarinnar. Loks er lögð til breyting á 35. gr. Lýtur breytingin að því að lögreglustjóri hafi ekki heimild til þess að selja skotvopn við leyfissviptingu, þegar ekki eru fyrir hendi skilyrði eignaupptöku, fyrr en að liðnum sex mánuðum frá leyfissviptingu, en almenna reglan um heimild lögreglustjóra til slíkrar sölu er einn mánuður. Allshn. þykir rétt að skýra frekar nokkur ákvæði frumvarpsins þar sem nokkurs misskilnings virðist hafa gætt um þau og er það gert í frhnál. nefndarinnar. Í fyrsta lagi er áréttað að það er skilningur nefndarinnar að í skilgreiningu á sprengiefni í 4. mgr. 1. gr. felist einnig hvers konar gasefni sem notuð eru sem sprengiefni. Í öðru lagi er áréttað að með 9. gr. er lagt til að lögfest verði að þeir sem versla með, flytja inn eða framleiða skotvopn, skotfæri, sprengiefni og skotelda skuli halda færslubækur yfir keypt og seld vopn. Með ákvæðinu er ætlunin að koma reglu á þessi mál þannig að auðveldara verði að rekja uppruna skotvopns og skotfæra. Þannig ættu alltaf að liggja fyrir upplýsingar um magn seldra vopna, skotfæra, skotelda og sprengiefna annars vegar og hins vegar magn þessara vörutegunda á lager hverrar verslunar. Varðandi ákvæði 2. mgr. 14. gr. um undanþágu frá ákvæðum laganna um að skotvopn skuli númerað eintaksnúmeri er rétt að taka fram að um er að ræða undanþáguheimild fyrir bændur og dýralækna vegna fjárbyssna sem lýtur aðeins að eintaksnúmeri framleiðanda en ekki að skráningu vopnanna. Þau skulu skráð eins og önnur skotvopn í skotvopnaskrá. Þá er rétt að taka fram varðandi breytingu sem nefndin lagði til við 21. gr. fyrir 2. umræðu, og lýtur að umbúðum sem skotvopn skulu vera í við burð þeirra og flutning milli staða, að ákvæðinu er ætlað að koma í veg fyrir að menn séu með vopn á almannafæri nema í viðeigandi umbúðum. Einnig vill nefndin benda á að ákvæði 22. gr., um að ekki megi afhenda öðrum skotfæri en þeim sem skráður er fyrir skotvopni sem þau eru ætluð fyrir, er ætlað að tryggja öryggi í meðferð skotvopna og er ákvæðið í samræmi við framkvæmd víða á undanförnum árum. Eftir 2. umr. málsins barst nefndinni einnig ábending um að undanþiggja þyrfti sverð sem ætluð eru til æfinga og keppni í skylmingum banni d-liðar 2. mgr. 30. gr. frv., en þar er kveðið á um að bannað sé að flytja til landsins, framleiða, eignast eða hafa í vörslum sínum sverð sem eru sambland högg- og bitvopna. Nefndin telur ekki ástæðu til þess að flytja brtt. af þessu tilefni þar sem í 3. mgr. 30. gr. er að finna undanþáguheimild frá banni 2. mgr. með leyfi ríkislögreglustjóra ef sérstakar ástæður mæla með því. Á undanþáguheimild þessi við skylmingaverð, sverð sem eru notuð við leiksýningar og ýmsar slíkar uppákomur. Nefndin mælir með samþykkt frv. og undir nál. skrifa Sólveig Pétursdóttir, Valgerður Sverrisdóttir, Jóhanna Sigurðardóttir, Jón Kristjánsson, Árni R. Árnason, Kristján Pálsson, Bryndís Hlöðversdóttir, Hjálmar Jónsson og Guðný Guðbjörnsdóttir.

Forseti vill geta þess um fundahaldið að þar sem ráðherra er veðurtepptur norður í landi eru ekki líkur á að næstu dagskrármál, 15.--19. mál, verði tekin fyrir á fundinum. Forseti vill samt doka við með að taka þau út af dagskrá og tekur fyrir 20. dagskrármál.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um stofnun hlutafélags um síldarútvegsnefnd og stofnun sjóða í þágu síldarútvegsins. Endurskoðun laga um síldarútvegsnefnd hefur verið til umræðu um nokkurt skeið hjá stjórnvöldum, sem og hjá síldarútvegsnefnd og félögum síldarsaltenda. Á Alþingi 4. maí 1994 var samþykkt ályktun þar sem ríkisstjórninni var falið að skipa nefnd til að gera tillögur sem miðuðu að því að auka nýtingu síldar til manneldis og nýta betur þá möguleika til atvinnusköpunar og gjaldeyrisöflunar sem felast í veiðum og vinnslu síldar. Nefndin skyldi í þessu sambandi endurskoða lög nr. 62/1962, um síldarútvegsnefnd og útflutning saltaðrar síldar, í þeim tilgangi að efla markaðsöflun fyrir síldarafurðir. Nefndin skilaði lokaskýrslu og tillögum í mars 1997, þar sem m.a. kemur fram að með hliðsjón af þeim breytingum sem orðið hafa á útflutningsfyrirkomulagi ýmissa sjávarafurða að undanförnu væri æskilegt að sjávarútvegsráðherra væri gefin heimild til að breyta síldarútvegsnefnd í hlutafélag kæmu fram óskir um það síðar. Haustið 1997 samþykktu svo síldarútvegsnefnd og síldarsaltendafélög að síldarútvegsnefndin beitti sér fyrir því að breyta nefndinni í hlutafélag. Í ljósi efnis lokaskýrslu skipaðrar nefndar og framangreindra samþykkta síldarútvegsnefndar og síldarsaltendafélaganna þótti ástæða til að móta tillögur um að breyta síldarútvegsnefnd í hlutafélag þar sem núverandi stjórnun á framleiðslu saltsíldar og útflutningi hennar yrði afnumin. Er það í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar að draga úr ríkisafskiptum af atvinnulífinu og afnema lögbindingu sérstaks rekstrarforms um einstök félög en láta almenn ákvæði hlutafélagalaga gilda. Hefur frumvarp þetta verið samið í sjávarútvegsráðuneytinu í samráði við fjármálaráðuneyti og utanríkisráðuneyti. Við ráðstöfun og skiptingu eigna síldarútvegsnefndar þurfti að taka tillit til ákvæða gildandi laga nr. 62/1962, um síldarútvegsnefnd, þar sem sett er það skilyrði að aðeins megi ráðstafa sjóðum síldarútvegsnefndar til hagsbóta fyrir síldarútveginn í landinu. Telja verður að því skilyrði sé best framfylgt með því að stofna hlutafélag sem hefur breiðan og sterkan starfsgrundvöll á sviði síldariðnaðar og með því að styrkja síldarrannsóknir, vöruþróun og markaðsöflun. Í frumvarpinu er lagt til, í samræmi við það sem að framan hefur verið rakið, að stofnað verði hlutafélag í eigu síldarsaltenda. Er með því komið til móts við samþykktir síldarútvegsnefndar og félaga síldarsaltenda og skýrslu sérstakrar nefndar um síldarmál. Enn fremur má benda á að í eldri lögum var beinlínis gert ráð fyrir að ráðherra gæti heimilað að endurgreiða úr sjóði síldarútvegsnefndar til síldareigenda í réttu hlutfalli við verðmæti síldar. Í greinargerð með gildandi lögum segir að slík endurgreiðsla sé heimil samkvæmt lögunum þótt sérstakt ákvæði þar um hafi verið fellt niður. Telja verður í ljósi sérstöðu saltsíldariðnaðarins að framtíð félagsins sé best tryggð í höndum síldarsaltenda sjálfra. Hlutafélagið, Íslandssíld hf., yrði samkvæmt frumvarpinu í eigu þeirra síldarsaltenda sem greitt hafa lögmælta söluþóknun af útflutningsverðmæti saltsíldar til síldarútvegsnefndar á tímabilinu 1975--1997. Hafi gjaldþrotaskiptum á búi aðila verið lokið eða félagi verið slitið með öðrum hætti en sameiningu við annað félag áður en frumvarpið verður að lögum, eiga viðkomandi aðilar samkvæmt frumvarpinu ekki rétt til hlutabréfa. Eðlilegt þótti að miða við tímabilið 1975 til nýliðinna áramóta, en banni við að veiða síld í herpinót lauk um áramót 1974/1975 og eru eignir síldarútvegsnefndar að mestu myndaðar á þessu tímabili. Í samræmi við skýrslu sérstakrar nefndar um síldarmál og samþykktar síldarsaltendafélaganna haustið 1997 er lagt til að hlutur hvers aðila miðist við framlög hans. Er því lagt til að hlutdeild hvers aðila miðist við hlutfall verðmætis útfluttrar síldar viðkomandi aðila á vegum síldarútvegsnefndar að heildarverðmæti samanlagðs útflutnings allra þeirra aðila er talist geta eigendur hlutabréfa samkvæmt frv. Síldarútvegsnefnd og síldarsaltendafélögin gerðu samþykkt þann 12. febr. 1998 sl. þar sem segir að hlutur hvers aðila eigi ekki aðeins að ráðast af framlögum hans heldur einnig af því tímabili sem framlögin voru innt af hendi. Þótt ekki væri fallist á efni samþykktarinnar að þessu leyti var talið rétt að koma til móts við þau sjónarmið er lágu að baki henni. Framtíð félagsins er best tryggð í höndum þeirra sem mestra hagsmuna hafa að gæta af hagkvæmum rekstri þess. Því er lagt til að Íslandssíld hf. eignist 15% hlutafjár félagsins sem það skal bjóða til sölu innan 18 mánaða frá stofnun þess. Á því tímabili skulu þeir hluthafar er greiddu söluþóknun tímabilið 1. júlí 1992 til 1. jan. 1997 eiga forkaupsrétt að eigin hlutum félagsins. Þá er félaginu heimilt að bjóða sama hópi hluthafa forkaupsrétt að hlutafé sem falt er vegna hlutafjárhækkunar á sama tímabili. Með þessu móti skapast tækifæri fyrir þennan hóp hluthafa til að auka hlut sinn. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að matsnefnd skipuð af sjávarútvegsráðherra meti verðmæti eigna síldarútvegsnefndar. Þá er gert ráð fyrir að hlutafélagið taki, við stofnun félagsins, við öllum eignum, skuldum og skuldbindingum síldarútvegsnefndar, öðrum en þeim sem renna til sjóðs til síldarrannsókna og í vöruþróunar- og markaðsöflunarsjóð, sem lagt er til að verði stofnaðir. Rétt þykir að stofnfé Íslandssíldar hf. miðist við að Íslandssíld hf. fái, með hliðsjón af eðli starfseminnar og markaðsaðstæðum, traustan rekstrargrundvöll. Eins og áður er vikið að er gert ráð fyrir að tveir sjóðir verði stofnaðir, annars vegar síldarrannsóknasjóður og hins vegar vöruþróunar- og markaðsöflunarsjóður. Lagt er til að síldarrannsóknasjóðurinn renni til síldarrannsókna á vegum Hafrannsóknastofnunarinnar en síldarrannsóknir eru nær eingöngu stundaðar af Hafrannsóknastofnuninni. Með hliðsjón af því að fé sjóðsins á samkvæmt frumvarpinu alfarið að renna til Hafrannsóknastofnunarinnar þótti eðlilegt að sjóðurinn verði í vörslu hennar. Lagt er til að stofnfé síldarrannsóknasjóðsins nemi 110 millj. kr. Tekið var mið af hlutdeild þeirra aðila sem ekki eiga rétt á hlutafé, þ.e. gjaldþrotaskiptum í búi þeirra er lokið eða félagi þeirra hefur verið slitið með öðrum hætti en samruna við önnur félög, en það eru um 20--25% af eigin fé félagsins. Gert er ráð fyrir að vöruþróunar- og markaðsöflunarsjóðurinn verði ekki eign ríkissjóðs heldur sjálfseignarstofnun. Lagt er til að stofnfé sjóðsins verði 80 millj. kr. Eðlilegt er að tryggja eftirlit með því að sjóðurinn verði starfræktur í samræmi við skipulagsskrána og er því lagt til að sjóðurinn starfi samkvæmt staðfestri skipulagsskrá, sbr. lög. nr. 19/1988. Þar sem sjóðurinn er stofnaður með lögum er eðlilegt að skipulagsskrá sjóðsins sé undirbúin af sjávarútvegsráðherra. Með stofnun framangreindra sjóða þykir tryggt að fé síldarútvegsnefndar renni til málefna sem eru til hagsbóta fyrir síldarútveginn þannig að nýsköpun, sókn í vöruþróun og markaðssetningu og stöðug og góð rekstrarskilyrði iðnaðarins verði sem best tryggð. Herra forseti. Ég hef gert grein fyrir meginefni þessa frv. og legg til að því verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og meðferðar hjá hv. sjútvn.

Herra forseti. Ég vil láta það sjónarmið koma fram að ég held að að mörgu leyti sé eðlilegt og í samræmi við aðdraganda málsins, og kom fram í framsöguræðu hæstv. ráðherra, að síldarútvegsnefnd verði sett á sambærilegan grunn hvað rekstrarfyrirkomulag varðar og orðin er staðreynd hvað snertir öll helstu sölufyrirtæki sjávarafurða héðan frá landinu. Hér er um að ræða fyrirkomulag sem var barn síns tíma og enginn vafi á því að nýttist Íslendingum að mörgu leyti mjög vel til þess að halda utan um sameiginleg hagsmunamál sín á mörkuðum. Ekki síst átti það við þegar gerðir voru stórir samningar fyrir fram um svo til allar afurðirnar, jafnvel á svo gott sem einu bretti á meðan viðskiptin voru þannig, en nú eru að sjálfsögðu mjög breyttir tímar, bæði hvað markaðsaðstæðurnar snertir og eins fyrirkomulag á rekstri af þessu tagi. Sjálfsagt má lengi deila um það hvernig ráðstafa á þessum eignum. Hitt tel ég að sé þó tæplega umdeilanlegt að þeir sem lagt hafa mest af mörkum og byggt upp þær eignir sem til skipta eru í síldarútvegsnefnd séu framleiðendur eða viðskiptaaðilar nefndarinnar á liðnum tíma. Það er þá frekar að menn mundu velta fyrir sér þeim hlutföllum sem eru þarna sett upp hvað varðar annars vegar eigendur eða framleiðendur liðins tíma og hins vegar þann hlut sem fyrirtækið sjálft, Íslandssíld hf., á að eignast til endursölu. Varðandi sjóðina verkar það kannski fljótt á litið svolítið flókið að það skuli þurfa að stofna til tveggja sjóða í þessu skyni, annan til að styrkja rannsóknir á vegum Hafrannsóknastofnunar og hinn til að efla vöruþróun síldarafurða en sjálfsagt eru fyrir því rök að menn hafi talið heppilegra að halda þessu tvennu aðgreindu. Ég minni á, herra forseti, að önnur af tveimur þáltill. sem er stofn að þeirri samþykkt Alþingis sem síðan hefur verið unnið að og leitt til þessa frumvarpsflutnings fjallaði um að mikil nauðsyn væri á því að gera ráðstafanir til að auka nýtingu síldar til manneldis og nýta betur, eins og stendur í tillögunni, þá möguleika til atvinnusköpunar og gjaldeyrisöflunar sem felast í veiðum og vinnslu síldar. Nú hefur reyndar sem betur fer verið umtalsverð þróun á þessum árum, jafnvel síðan samþykktin var gerð og er þá ekki langt síðan eða tæp fjögur ár, og á síðasta ári og það sem af er þessu hefur t.d. verið mun meira unnið til manneldis bæði af loðnu og síld heldur en á öðrum sambærilegum vertíðum. Munar þar mestu um þá miklu markaði sem opnast hafa fyrir frystar afurðir af þessum toga til Rússlands og Austur-Evrópu. Því má segja að sá markaður sé að opnast á nýjan leik en þó öðruvísi en áður var þegar útflutningurinn þangað var fyrst og fremst í formi saltaðra afurða. Enn má án efa gera betur og ég tel þess vegna að það sé ekki síður mikilvægur þáttur málsins sem er að hluta til undir í frv. að halda þannig á spöðunum að okkur verði meira úr þessum stóru stofnum uppsjávarfiska sem hafa að langmestu hafa farið í bræðslu hingað til. Það er reyndar nokkuð einfalt, herra forseti, að reikna út að á fáum sviðum í íslenskum sjávarútvegi eru jafnmiklir margföldunarmöguleikar á ferðinni hvað verðmæti snertir og með því að stórauka það hlutfall veiða af þessum stofnum sem fer í manneldisvinnslu. Herra forseti. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til þess að fara um þetta mál mörgum orðum. Það er í samræmi við og í eðlilegu framhaldi af þegar gerðum samþykktum Alþingis um þetta mál og fær því væntanlega viðtökur í samræmi við það.

Herra forseti. Ég kem hingað til að lýsa því að ég er í meginatriðum sammála þeim tillögum sem liggja fyrir í frv. hæstv. sjútvrh. Svo ég rifji það upp, herra forseti, flutti ég á þremur þingum síðasta kjörtímabils, fyrir tilhlutan þáv. hv. þm. Gunnlaugs Stefánssonar þáltill. sem gengu út á að lög um síldarútvegsnefnd yrðu tekin til endurskoðunar. Mig minnir að á 117. löggjafarþingi hafi sjútvn. ákveðið að taka mína tillögu og þætta saman við aðra tillögu sem var lögð fyrir þingið og samþykkt. Í framhaldi af þeirri tillögu skipaði hæstv. sjútvrh. nefnd sem skilaði áfangaskýrslu 1994. Hæstv. ráðherra tók einmitt hluta af hugmyndum sem þar var að finna og kom þeim í gegnum þingið í frumvarpsformi síðar það haust ef ég man rétt. Nú liggur fyrir lokaskýrsla þessarar nefndar. Þar er gert ráð fyrir því að hæstv. ráðherra hafi heimild til að stofna hlutafélag um síldarútvegsnefnd. Hæstv. ráðherra hefur lagt fram frv. sem er veruleg uppstokkun á síldarútvegsnefnd. Hlutafélag er stofnað um nefndina, þar með er komið svipað fyrirkomulag og í öðrum útflutningsgreinum fiskafurða hér á landi sem er ágætt. Hér eru líka stofnaðir sjóðir og mig langaði til að spyrja hæstv. ráðherra, hvernig eigi að finna þær 110 millj. kr. sem eiga að renna til þess sjóðs er getið er um í 8. gr. frv. og á að standa undir síldarrannsóknum á vegum Hafrannsóknastofnunar. Kannski spyr ég af vanþekkingu vegna þess að ég hef ekki haft tíma til að lesa alla greinargerðina. Hvernig er sú upphæð fundin? Með þessu frv. á að fara í margboðaða endurskoðun á lögunum um síldarútflutning. Í lögunum er auðvitað að finna ákvæði, ég bendi sérstaklega á 8. gr. sem er löngu úrelt. Ef ég man rétt, herra forseti, gerir 8. gr. ráð fyrir að um beinan einkarétt á útflutningi síldarafurða sé að ræða. Þessu ákvæði hefur auðvitað ekki verið beitt árum saman. Sama er að segja um ýmis önnur ákvæði. Tillagan sem ég stóð að og þættuð var saman við tillögu hv. þm. Gunnlaugs Stefánssonar, fól í sér að nefndin ætti að skoða betur möguleika til þess að nýta síld til manneldis. Þar með gæfust möguleikar til atvinnusköpunar og gjaldeyrisöflunar vegna söltunar á síld. Þetta höfum við oft rætt hér á þingi. Við vitum að þeim mun stærri hlutur sem fer til manneldis, þeim mun meiri atvinna skapast á landsbyggðinni og því meiri gjaldeyri fær þjóðarbúið. Auðvitað skiptir meginmáli, herra forseti, hvernig veiðunum er stýrt. Ég minnist þess að þegar hæstv. ráðherra kynnti upphaflegan samning um skiptingu norsk-íslenska síldarstofnsins á sínum tíma, sem var umdeildur hér í þinginu og m.a. fetti ég fingur út í þann samning, þá voru ein gildustu rök hæstv. ráðherra að samningurinn gerði okkur kleift að stýra veiðunum svo að stærri hlutur færi til manneldis. Stjórn á veiðum úr þessum stofni hefur verið í lausu lofti. Ég held að það tímabært sé, herra forseti, að í þinginu komi fram hvaða hugmyndir hæstv. ráðherra hefur í þeim efnum. Og þar sem það mál er skylt þessu frv. þá spyr ég hæstv. sjútvrh.: Hvaða tillögur og hugmyndir eru uppi um það hvernig stýra beri veiðunum í norsk-íslenska síldarstofninum?

Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um frv. sem hér liggur fyrir. Ég er sammála efni þess. Ég tel að hér sé stigið rétt skref í samræmi við þær aðstæður sem ríkja núna á mörkuðum. Áður gerði síldarútvegsnefnd samninga fyrir fram um sölu á síldarafurðum. Nú eru þær aðstæður breyttar og því eðlilegt að leggja fram frv. um að breyta síldarútvegsnefnd í hlutafélag. Ég vil taka undir það sem komið hefur fram í þessari umræðu. Það er vonandi að þessar breytingar leiði til þess að vinnsla síldar til manneldis og landvinnsla á síld, síldarafurðum og uppsjávarfiskum styrkist. Vinnsla uppsjávarfiska er einn aðalvaxtarbroddurinn í landvinnslunni í fiskvinnslunni um þessar mundir. Á undanförnum árum hefur verið gífurleg uppbygging í þessari vinnslu. Ég trúi því að þessi breyting, sem nýtur stuðnings þeirra sem að vinnslunni standa, leiði til þess að þessi mikilvægi þáttur atvinnulífsins styrkist. Ég held að á fleiri sviðum sjávarútvegsins ætti að huga að því að styrkja vinnsluna í landi. Ég ætla ekki að orðlengja um þetta frv. Það fer til sjútvn. og fær þar meðhöndlun en ég lýsi yfir stuðningi við efni þess.

Herra forseti. Ég þakka góðar undirtektir hv. þm. við meginefni frv. Ég er viss um að verði það að lögum, þá styrkti það þá starfsemi sem hér fer fram og gæfi markaðs- og vöruþróunarverkefnum byr í seglin. Það er mjög mikilvægt að unnt verði að stíga ný skref til frekari vinnslu síldarafurða. Á því sviði hefur náðst mjög markverður árangur og ég er sannfærður um að þróunin er í rétta átt, áfram eins og á undanförnum árum. Frekari rannsóknir og stofnun sérstaks sjóðs um vöruþróun og markaðsstarfsemi á að auðvelda okkur að varða veginn fram á við í þeim efnum. Varðandi tvær spurningar sem hér komu fram frá hv. 9. þm. Reykv. er það að segja að sú upphæð sem varið er til sérstaks rannsóknasjóðs tekur mið af þeim hlut sem ella hefði runnið til þeirra fyrirtækja sem orðið hafa gjaldþrota eða hefur verið slitið á tímabilinu. Varðandi stjórn veiða á norsk-íslenska síldarstofninum, þó það álitaefni heyri nú ekki beint undir umræðuefni dagsins, þá er það mál til skoðunar núna. Við höfum verið þeirrar skoðunar að eðlilegt væri að hafa bráðabirgðaskipan á þeim málum þangað til við sæjum endanlega göngumynstur norsk-íslensku síldarinnar. Með nokkrum rétti hefur verið bent á að eðlilegt væri að endanlegar ákvarðanir yrðu teknar þegar síldin hefði tekið upp sitt gamla göngumynstur og menn sæju þá betur hvernig hægt væri að standa að veiðunum og hvernig eðlilegast væri að skipuleggja þær til lengri tíma. Út frá því sjónarmiði hafa verið settar fram tillögur um bráðabirgðaskipan þessara mála og ég vona að unnt verði að kynna þær innan skamms.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir skýr svör við fyrri spurningu minni og þeirri seinni. Varðandi seinni spurninguna segir hæstv. ráðherra efnislega að eiginlega sé niðurstaða ríkisstjórnarinnar sú að leggja til að bráðabirgðaskipan verði höfð á stjórn veiðanna þar til í ljós kemur hvort stofninn, norsk-íslenski síldarstofninn, breytir núverandi göngumynstri sínu. Þar er væntanlega haft í huga að stofninn leggi leið sína í ríkari mæli inn í íslensku efnahagslögsöguna. Er það þá rétt skilið hjá mér að hæstv. ráðherra hafi velt fyrir sér eða að komin sé niðurstaða um tiltekna skipan frábrugðinni þeirri sem verið hefur? Mun hæstv. ráðherra leggja það fyrir hér á næstunni eða kynna opinberlega? Sömuleiðis vonaðist ég eftir því að hæstv. ráðherra skýrði út fyrir mér hvort líklegt sé að sú skipan mála verði við lýði, jafnvel þó hann kalli hana bráðbirgðaskipan, meðan stofninn heldur óbreyttu göngumynstri.

Herra forseti. Að undanförnu hefur verið unnið að þessu máli. Niðurstöður liggja ekki endanlega fyrir. Ég vænti þess að hægt verði að kynna þær og koma með þær til umfjöllunar á Alþingi innan skamms. Ég hef sagt að unnið sé út frá því að hafa bráðabirgðaskipan á þeim málum þar til við sjáum hver þróunin verður. Auðvitað er ekki hægt að segja neitt til um það nákvæmlega í dag. Við vitum ekki hvenær síldin kemur í auknum mæli inn í íslenska lögsögu. Við vonum að það verði sem allra fyrst en fáum engu þar um ráðið. Við verðum að skapa okkur svigrúm til þess að taka nýjar ákvarðanir þegar sú gleðilega þróun verður.

Herra forseti. Ég ætla ekki að ganga frekar á hæstv. sjútvrh. með þá bráðabirgðaskipan sem hann segir að muni verða á stjórn veiðanna. Ég fagna því að hann mun kynna það innan skamms. Ég vil hins vegar láta það koma fram að í fljótu bragði sé ég ekki að það þurfi að vera tengsl á milli göngumynsturs stofnsins annars vegar og fyrirkomulagi á stjórn veiðanna hins vegar. Í fljótu bragði tel ég að þar um sé að ræða óskylda hluti. Ég vænti þess að hæstv. ráðherra skýri þetta betur þegar hann leggur málið fyrir þingið innan skamms, eins og hann sagði.