arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Vegna þess að á morgun á hin nýja landbúnaðarvísitala að koma til framkvæmdar, vill ríkisstj. ekki láta undir höfuð leggjast að vekja athygli hv. Alþ. á því, að svo getur ekki orðið án aðgerða þingsins. Ég vil benda á, að verðlag hlýtur að hækka í samræmi við hina nýju vísitölu, og þessi verðhækkun hlýtur að hafa áhrif á vísitölu framfærslukostnaðar, þannig að hann hlítur að hækka mjög á næstu mánuðum. Undanfarið hefur framfærsluvísitölunni verið haldið niðri um nálega 14 stig með framlagi úr ríkissjóði. Ríkisstj. telur gagnslítið, eins og nú horfir, að halda þessum greiðslum áfram og mun því láta þær niður falla frá deginum í dag að telja, nema Alþ. geri aðrar ráðstafanir.



Þó að þetta sé fundur Sþ., en það sé fjhn. Nd., sem hefur frv. hæstv. ríkisstj. um dýrtíðarmál til meðferðar, þykir mér rétt að geta þess, að n. hefur ekki talið sér fært að afgreiða málið fyrir 15. sept. N. fékk málið til meðferðar fyrir þrem dögum, og munu í n. hafa komið fram tvær till. um bráðabirgðaafgreiðslu, önnur að heimila ríkisstj. að greiða uppbætur vegna þeirrar verðhækkunar, sem orðið hefur samkvæmt útreikningi hagstofunnar, en hin að framlengja óbreytt til bráðabirgða það ástand, sem ríkir um verðlagsuppbót. Á fundi í morgun voru ekki allir nm. við því búnir að taka ákvörðun um, hvorri leiðinni skyldi fylgt, en að loknum þessum fundi verður haldinn fundur aftur í n., og fer þá fram atkvgr. um báðar þessar till. Síðan kemur til kasta þ. að halda fleiri fundi síðar í dag, ef einhver afgreiðsla á að fást á þessum málum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég skal ekki tefja tíma fundarins með framsöguræðu. N. hefur athugað þetta mál eins og venja er til um önnur hafnarbóta- og lendingarbótamál og leggur til, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Skúli Guðmundsson) Frv. þetta er fram borið til þess að reyna að koma fram nauðsynlegri leiðréttingu á fyrirmælum alþýðutryggingal. um elli- og örorkutryggingar. Eins og kunnugt er, eru opinberir starfsmenn tryggðir sérstaklega hjá sérstökum lífeyrissjóði samkv. l., og eftir alþýðutryggingal. eru þeir með öllu undanþegnir tryggingarskyldu hjá Lífeyrissjóði Íslands og gjaldskyldu til hans. En þannig er um fleiri hér á landi. Fyrir nokkrum árum voru ákvæði sett í l. um alþýðutryggingar viðvíkjandi starfsmönnum tveggja banka, Landsbanka Íslands og Útvegsbankans. Skyldu þeir einnig undanþegnir gjaldskyldu til Lífeyrissjóðs Íslands, enda hafa þessir starfsmenn tryggingar hjá sérstökum lífeyrissjóðum. Nú er hins vegar kunnugt, að það eru fleiri stofnanir hér á landi, sem hafa stofnað sérstaka eftirlaunasjóði fyrir sitt starfsfólk. En það fólk verður eftir sem áður að greiða gjöld til Lífeyrissjóðs Íslands, eins og l. eru nú úr garði gerð. Þarna er því um misrétti að ræða, sem er alveg óviðunandi og óverjandi að hafa í löggjöfinni áfram. Það má telja, að hér geti verið um tvær leiðir að ræða. Önnur er sú að láta alla landsmenn greiða gjöld til Lífeyrissjóðs Íslands, einnig þá, sem hafa sértryggingar hjá sérstökum sjóðum. Hin leiðin er að láta þá, sem hafa tryggingar hjá sérstökum sjóðum, vera undanþegna tryggingarskyldu hjá Lífeyrissjóði Íslands. Alþ. hefur í raun og veru hafnað fyrri leiðinni. Þegar frv. um lífeyrissjóð opinberra starfsmanna var til meðferðar á síðasta þingi, var borin fram till. um, að þeir skyldu vera tryggingarskyldir hjá Lífeyrissjóði Íslands, og var vitanlega til þess ætlazt af flm., að ef hún yrði samþ., yrði um leið látin falla niður undanþágan, sem starfsmenn bankanna hafa nú frá því að gjalda til hins almenna lífeyrissjóðs. En meiri hl. Alþ. hafnaði þessari leið og ákvað, að opinberir starfsmenn skyldu vera með öllu lausir við að gjalda til Lífeyrissjóðs Íslands. En fyrst þannig var að farið, er ekki um annað að ræða fyrir þingið en að breyta l. í það horf, að aðrir menn í landinu, sem eins stendur á um, að þeir hafa elli- og örorkutryggingu hjá sérstökum sjóðum við aðrar stofnanir en banka og ríkisstofnanir, njóti einnig sömu kjara. Hitt er óverjandi, að hafa löggjöfina eins og hún er nú, að gera svo freklega upp á milli manna. Fyrir tveimur árum bar ég hér fram frv., sem stefndi í svipaða átt og þetta. En þá var því af meiri hl. þingsins vísað frá og færðar fram þær ástæður, að það þyrfti að endurskoða l. um alþýðutryggingar. En ég veit ekki, hvað þeirri endurskoðun líður. Það hafa a. m. k. engar till. komið fram enn þá um breyt. á þessum kafla alþýðutryggingal. Og ég sé ekki, að sæmilegt sé að fresta því að gera þessa sjálfsögðu leiðréttingu, jafnvel þótt einhver endurskoðun ætti að fara fram:  Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri, en mælist til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og n., sem að líkindum ætti að vera félagsmálanefnd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Svo sem hv. þm. er kunnugt, voru þann 26. apríl gefin út brbl. um heimild fyrir ríkisstj. til að kaupa eignir setuliðsins á Íslandi. Það kann að hafa farið fram hjá mér, en ég hef ekki fengið upplýsingar um, að frv. hafi verið lagt fyrir Alþ. um staðfestingu á þessum l., en samkv. stjórnarskrá lýðveldisins er skylt að leggja bráðabirgðal. fyrir næsta Alþ. eftir að þau eru gefin út. Í raun og veru hefði átt að leggja þau fyrir þingið í júní. Það var ekki gert, af skiljanlegum ástæðum, en það undrar bæði mig og fleiri, ef þetta frv. á ekki að koma fyrir þetta þing. Þetta kynni þó að hafa farið fram hjá mér og skrifstofustjóra þingsins, og væri það þó merkilegt. Þetta er þeim mun lakara sem þess var berum orðum getið, þegar rætt var við þingflokkana um þetta frv. í vor, að það mundu verða bornar fram brtt. um skipun n., sem um þessi mál fjallar. Það er hægt að komast fram hjá rétti þingsins með því að leggja frv. ekki fyrir þ., þó að þá sé það brot á stjórnarskránni, enda væri salan þá ólögleg. Sennilega er hér um misgáning að ræða, en ég vil beina þeirri fyrirspurn til ríkisstj., hvort frv. hefði verið lagt fram eða hvaða orsakir væru til þess, að það hefði ekki komið fram.



Herra forseti. Það er alveg rétt, að þetta frv. hefur ekki komið fram, en það er ekki af því að stj. hafi ekki ætlað að leggja það fyrir þingið, heldur bara af athugunarleysi í ráðuneytinu. Ég varð fyrir nokkru var við þetta og lagði svo fyrir, að þetta yrði undirbúið, svo að frv. verður lagt fram nú næstu daga.



Ég vil þakka hæstv. fjmrh. og tel svar hans fullnægjandi.



Herra forseti. - Í ríkisráði í morgun var dr. juris Einar Arnórsson samkv. beiðni sinni leystur frá störfum sem starfandi dóms- og menntmrh. Sömuleiðis var ég skipaður til þess að hafa með höndum störf dómsog menntmrh., þar til önnur skipan verður á gerð.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er eingöngu vegna þess, að hv. frsm. er ekki viðstaddur, að ég vil segja um málið örfá orð í hans stað. Eins og nál. ber með sér, hefur n. lagt til, að frv. yrði samþ. óbreytt eins og það liggur fyrir. Það er að vísu svo, að hér er, eins og í öllum þeim frv. um svipað efni, sem hér eru á dagskrá, farið fram á aðeins mjög óverulegar lendingarbætur,. og þess vegna er nokkur spurning, hvort til þess hefði þurft lagasetningu. En málið mun vera borið fram í þessu formi sérstaklega vegna þess, að á þann hátt einan er hægt að fá heimild til, að ríkissjóður ábyrgist þann hluta kostnaðar, sem ekki fæst sem styrkur úr ríkissjóði. Nokkurt umtal mun hafa átt sér stað um, hvort ekki væri hægt að koma þessu máli og öðrum svipuðum í eitt frv., en einhverra ástæðna vegna hefur þetta ekki verið talið fært að þessu sinni, og þess vegna hefur málið verið látið fara í þennan farveg, þó að hann sé nokkuð fyrirhafnarsamur, þar sem þarf sérstaka lagasetningu um hverjar lendingarbætur. Annars mun þetta mál og þrjú þau næstu á dagskránni vera öll um bráðnauðsynlegar lendingarbætur, þó að spurning sé um formið. Sem sagt, n. mælir með, að þetta sé gert að þessu sinni í þessu formi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Að aflokinni 1. umr. um þetta mál vax því vísað til allshn. til athugunar. Frv. er borið fram af hæstv. ríkisstj., og er í grg. frv. gerð ýtarleg grein fyrir tilganginum með því. En þegar n. var að athuga frv., barst henni bréf frá Brunabótafélagi Íslands, þar sem óskað var frekari breyt. á l. en í frv. er gert ráð fyrir. Óskaði félagið eftir, að aftan við 5. gr. l. bætist nokkrar málsgr., sem hv. þm. sjá í nál. Í bréfi sínu gerir Brunabótafélagið grein fyrir till. sinni til þessarar breyt. á l. Og þegar allshn. hafði athugað till. félagsins, var n. á einu máli um það, að það ætti að samþ. frv. eins og það kom frá hæstv. ríkisstj. að viðbættri þeirri breyt., sem Brunabótafélagið gerði till. um. Ég sé ekki ástæðu til að rekja efni frv. nú. Það er gerð ýtarleg grein fyrir því frá hendi hæstv. ríkisstj, og líka fyrir brtt. Brunabótafél. í bréfi frá því félagi. Fyrir hönd allshn. legg ég því til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem upp var tekin á þskj. 348.



Herra forseti. - Við 1. umr. þessa máls gerði ég nokkra grein fyrir eðli þess, auk þess sem frv. fylgir ýtarleg grg. Get ég látið nægja að vísa til þessa hvors tveggja nú. Þar sem allshn. varð einhuga um að mæla með því, að frv. yrði samþ. óbreytt, læt ég máli mínu lokið.



Við þessa 1. umr. málsins tel ég ekki nauðsyn á að fara mörgum orðum um frv., en vil láta nægja að vísa til nokkurrar grg., sem því fylgir. Mun ég því ekki frekar fara orðum um frv. nú, nema sérstök ástæða gefist til við umr. hér. Legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr. og landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Bjarni Benediktsson) Herra forseti. - Svo sem segir í grg. fyrir frv., þá er það samið af hæstv.fyrrv.dómsmrh., Einari Arnórssyni, og er flutt í samráði við hann. Þetta frv. er a. n.l. byggt á eða styðst við till.n., sem skipuð var af hæstv.ríkisstj. og bæjarstj. Reykjavíkur varðandi þetta mál. En sú nefndarskipun átti sér stað samkv. ályktun, sem þar um var gerð m. a. í þessari hv. d. á sínum tíma. Í frv. er þó ekki að öllu leyti farið að till, þessarar n., heldur við þær stuðzt, og hafði hæstv. ráðh. m. a. samráð við mig sem borgarstjóra um efni frv. áður en það var flutt. Þrátt fyrir það eru einstök atriði í frv., sem ég hefði heldur kosið, að öðruvísi væru. En hvort ég legg svo mikið upp úr því, að ég beri fram brtt. við frv. þess vegna, hef ég ekki ákveðið. Sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið að svo stöddu, en legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Pétur Magnússon) Fjhn. hefur haft þetta mál til meðferðar, og þar sem hún telur vafalaust, að ríkissjóður þurfi að halda á þeim tekjum, sem um er að ræða í frv., hefur hún orðið sammála um að mæla með framgangi þess. Ég vil vekja athygli á því, að ekki getur talizt heppilegt að framlengja mörg l. um sama efni á hverju ári. Heppilegra væri að framlengja l. til fleiri ára í einu, ef um framlengingu væri að ræða. Mér þykir rétt að vekja athygli á þessu, þó að enginn hæstv. ráðh. sé raunar viðstaddur.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og tekið er fram í niðurlagi aths. við þetta frv., þá ber að skoða það sem till. til bráðabirgðaráðstafana, þangað til ljósmæðraskipunin í landinu verður tekin til endurskoðunar á ný. En frv. er fram komið vegna þess, að í ljósmæðrastéttinni, eins og í öðrum stéttum, þar sem þörf er kvenlegra vinnukrafta hér í landinu, hefur það sýnt sig, að mjög mikill skortur er á því, að til séu ljósmæður eins og þarf í mörgum héruðum á landinu. En sú er sök þessa, að ljósmæðraumdæmin eru svo lítil og aukatekjur fyrir ljósmóðurstörf þar því svo litlar, og í sumum árum engar, að það er alls ekki eftirsóknarvert fyrir konur, sem eru búnar góðum starfshæfileikum, að leggja sig eftir því starfi. Er í aths. frv. þess lítillega getið, hversu er háttað um þetta í strjálbýlum sveitum í landinu. Í sumum ljósmæðraumdæmunum fæðist ekki eitt einasta barn á ári og í öðrum kannske eitt til tvö börn. Ef hins vegar ljósmæðraumdæmum væri steypt saman, kannske tveimur, kannske þremur, í eitt ljósmóðurumdæmi, þar sem strjálbýlast er, þá væri kannske von til þess, að þar fengjust nýtar ljósmæður til að sækja um þennan starfa þar, ef þá jafnframt væri heimilað, að samanlögð grunnlaun þessara ljósmóðurumdæma, sem gerð væru í hverju tilfelli að einu, væru veitt einni konu, - og um þetta fjallar þetta frv. Ljósmæðraskipunin er nú yfirleitt þannig, að venjulegast er einn hreppur eitt ljósmóðurumdæmi. En hins vegar má fara nærri um það að víða hagar svo til, að það er auðvelt fyrir sömu ljósmóður að gegna störfum, yfirferðarinnar vegna, í fleiri heldur en einu hreppsfélagi, og fer það auðvitað eftir því, hvað samgöngur eru greiðar. Mér hefur verið tjáð, að ef þetta frv. fengi framgang, þá mundi á nokkrum stöðum vera von til þess, að það mætti fá ljósmæður til þess að sækja um starfið, ef launakjörin væru sett í samræmi við það, sem í frv. greinir. Ég óska þess, að þessu frv. verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn. Og af því að frv. er mjög einfalt, þá vænti ég þess, að sú hv. n. muni skjótt komast að raun um, hvort frv. er að hennar áliti á rökum reist, og afgreiði það því með hraða.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. leggur eindregið til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, vegna þess að eftir athugun málsins hefur n. komizt að þeirri niðurstöðu, að hér sé um óhjákvæmilega nauðsyn að ræða. Hins vegar er rétt að taka það fram, að þetta er aðeins bráðabirgðaráðstöfun, sem skapazt hefur af knýjandi nauðsyn, eins og tekið er fram í grg. frv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Breyt. þær á hafnarl. Neskaupstaðar, sem frv. þetta gerir ráð fyrir, eru aðallega þær, að fjárhæðir l. eru hækkaðar nokkuð, bæði framlag ríkissjóðs og eins ábyrgðarheimild ríkissjóðs fyrir framlagi kaupstaðarins. Reynslan hefur sýnt það nú þegar, að þær fjárhæðir, sem núgildandi hafnarl. Neskaupstaðar tilgreina, eru orðnar of lágar miðað við þær framkvæmdir, sem lagt hefur verið í nú þar í sumar, því að staðið hefur yfir bygging hafskipabryggju, sem hefur reynzt allmiklu dýrari heldur en ráð hafði verið fyrir gert. Er af þeim ástæðum og jákvæmilegt að hækka nokkuð þær fjárhæðir, sem í l. hafa verið tilgreindar. Auk þess hefur svo bæjarstjórnin í Neskaupstað ákveðið að efna til nokkurra frekari hafnarbóta, eins og með því að gera hafnargarð á Neseyraroddanum til aukins skjóls á höfninni. Og þó að ekki liggi fyrir nú nákvæmar áætlanir um það, hvað slíkt mannvirki muni kosta, þá leiðir af því, að fjárupphæðir l. verða að hækka talsvert þess vegna. En það, sem sérstaklega hefur rekið á eftir með þessa breyt. á hafnarl. fyrir Neskaupstað, er það, að hafnarn. kaupstaðarins hefur ákveðið að byggja á vegum hafnarsjóðs dráttarbraut þar í bænum. Til þess líka að gera það leyfilegt, að hafnarsjóður annist byggingu dráttarbrautarinnar, þá er það gert ótvírætt í l. með þessu frv., ef samþ. verður, að fé til dráttarbrautarinnar megi taka af því fé, sem á að verja til hafnarframkvæmdanna. En allir hafa ekki verið sammála um, hvort bygging dráttarbrautar þarna eigi að heyra undir hafnarbætur samkvæmt hafnarl. Vitamálastjóri hefur talið, að eftir hafnarl. geti bygging dráttarbrautarinnar talizt hafnarmannvirki. Og vegna þessarar samþykktar bæjarstjórnar Neskaupstaðar um að byggja dráttarbraut er óhjákvæmilegt að hækka framlag ríkisins og ábyrgðarheimild ríkissjóðs fyrir framlagi kaupstaðarins, ef það fyrirtæki á að komast í framkvæmd. - Þetta eru sem sagt einu breyt., sem farið er fram á í þessu frv., að gerðar verði á hafnarl. fyrir Neskaupstað. Og ég sé ekki, að á þessu stigi málsins sé þörf á að gera fyrir þessu frekari grein. Óska ég, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég get látið mér nægja að vísa til grg. fyrir þessu frv. og óska, að því verði vísað til sjútvn. að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þetta var samþ. hér áður í þessari hv. d. og sent Nd., en hefur tekið þar þeirri einu breyt., að í 1. gr. er bætt inn í þessum orðum: „Eyjan selst með því skilyrði, að hún verði sameinuð jörðinni Skáldalæk.“ Ég geri ráð fyrir, að í upphafi hafi verið ætlazt til, að þessi landshluti væri sameinaður jörðinni sjálfri, og landbn. hefur ekki fyrir sitt leyti neitt við það að athuga, þó að þessi breyt. eða viðauki sé gerður, og telur hana í sjálfu sér þýðingarlitla, en alls ekki til skaða. Mín persónulega skoðun og ég býst við allra nm. er sú, að samþ. beri þetta frv. eins og það liggur fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem ég leyfi mér að flytja á þskj. 433, fjallar um aukna fjárveitingu til hafnargerðar á Skagaströnd og að ríkisstj. sé veitt heimild til að ábyrgjast fyrir hönd ríkissjóðs allt að 1800000 kr., er hafnarsjóður kann að fá til hafnargerðarinnar. Þetta frv. er flutt í samráði við fyrrv. vitamálastjóra, núv. hæstv. atvmrh., og eins og sjá má, hefur vitamálastjórnin látið gera kostnaðaráætlun um verk það, sem ætlunin er, að þarna verði unnið. Það hefur verið svo, að á undanförnum árum, frá því að hafnarl. Skagastrandar voru samþ., hefur verið mjög mikil tregða á því, eins og víða annars staðar, að fá nægilegt fé til að ljúka þessu verki. Nú er það svo, eins og alkunnugt er, að á bilinu frá Siglufirði og a.m.k. til Sauðárkróks er engin höfn, sem er fullkomin stórskipahöfn, og það er álit allra þeirra, sem kunnugir eru, að það sé hin mesta nauðsyn að koma upp fullkominni stórskipahöfn á Skagaströnd, og liggja til þess margar orsakir, sem að nokkru leyti eru tilgreindar í grg. fyrir þessu frv. og að nokkru leyti hefur verið gerð grein fyrir áður hér á Alþ., bæði í sambandi við framlag til þessa verks og á annan hátt. Ég sé ekki á þessu stigi ástæðu til að fjölyrða mikið um þetta mál. Vænti ég, að hv. d. taki þessu frv, vel, og legg til, að því verði að þessari umr. lokinni vísað til hv. sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GSv): Samkvæmt því, sem nú hefur verið lesið, hef jast aftur fundir Alþingis, og verður þeim fram haldið eins og við á. Á 62. fundi í Sþ., 25. okt., utan dagskrár, mælti forseti (GSv): Ég skal tilkynna, áður en gengið er til dagskrár, að hæstv. ríkisstjórn hefur óskað eftir því við forseta Alþingis, að fundum þess verði frestað um hálfs mánaðar skeið, og verður það nú gert frá og með deginum á morgun að telja. Verða þá engir fundir haldnir þennan tíma, nema hæstv. ríkisstjórn óski þess. Þó halda nefndafundir og nefndastörf áfram þennan tíma, eftir því sem þörf er á.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GSv): Svo hljóðandi bréf hefur borizt forseta Alþingis: „Formaður Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins, Einar Olgeirsson, 2. þm. Reykv., hefur í dag ritað forseta neðri deildar á þessa leið: „Með því að Sigurður Thoroddsen, 11. landsk. þm., er farinn af landi burt í erindum ríkisstjórnarinnar og mun verða í þeirri för næstu vikur, þá leyfi ég mér, með skírskotun til 3. mgr. 144. gr. laga nr. 80 1942, um kosningar til Alþingis, að óska eftir því, að varamaður, Ásmundur Sigurðsson, taki sæti hans á Alþingi meðan hann verður fjarvistum, og einnig á sama tímabili sæti í þeim nefndum deildarinnar, er Sigurður Thoroddsen hefur verið kosinn í.“ Þetta, er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér takið á dagskrá næsta fundar rannsókn kjörbréfs varamanns. Barði Guðmundsson. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Kjörbréfanefnd hefur haft kjörbréf Ásmundar Sigurðsson til athugunar, og tekur nú hv. frsm. n. til máls.



Herra forseti. - Í forföllum hv. 11. landsk., sem hafa nú verið tilkynnt, á að taka sæti hér í Alþ. Ásmundur Sigurðsson kennari. N. hefur rannsakað kjörbréf Ásmundar Sigurðssonar og leggur til, að það verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JörB): Sakir þess sorglega atburðar, sem vikið var að í Sþ., fellur fundur þessarar deildar niður, og eru málin tekin út af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GSv): Háttv. alþingismenn. - Síðan fundur var haldinn seinast í Alþingi, hefur þau sorgartíðindi borið að höndum, sem alþjóð eru nú kunn orðin: Hið góða eimskip „Goðafoss“ var skotið í kaf hér inni við land og nærri höfn, og margt manna beið bráðan bana. Þetta mikla slys er vafalaust, þegar á allt er litið, meðal þeirra hörmulegustu í þessari æðisgengnu styrjöld, er engu þyrmir, og á ýmsa lund átakanlegast af þeim, sem íslenzku þjóðina hefur hent á þessum ógnartímum. Þess er að vísu eigi að vænta, að oss Íslendingum sé ætlað að „baða í rósum“ alls kostar meðan öðrum „blæðir út,“ enda verðleikar vorir eigi slíkir. Efnamissir og þess kyns verðmæta eru nú daglegir viðburðir í heiminum, er menn sýta lítt yfir; en dýrmætasta eignin hverri þjóð, eru mannslífin, og þá einkum hinum fáu og smáu, - dýrmætust þjóðarheildinni og öllum einstaklingum, þótt þeim sé nú fórnað gegndarlaust. Það er von allra góðra manna á slíkum stundum, að íslenzku þjóðinni aukist styrkur, andlegt og siðferðislegt þrek við hverja raun. Svo margir eiga nú hér um sárt að binda, að sjaldan hefur meira verið í einni svipan. Skörðin verða ekki fyllt. Hið blíða og stríða skiptist á í mannlífinu, og verður því eigi raskað. Hinn mikli söknuður er réttmætur, þótt huggunin sé vís, sú, að „lífið lifir,“ ekki aðeins áfram með oss, heldur út yfir það, sem vér greinum. Vér hörmum allir hinn mikla missi. Með sorglegum hætti og ægilegum hafa á ný íslenzkir menn verið burtu hrifnir. Í nafni Alþingis votta ég aðstandendum, vinum og venzlamönnum þeirra fyllstu samúð og bið þeim öllum líknar Drottins. Ég bið háttv. þingmenn, í hluttekningar skyni, að rísa úr sætum. -
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta litla frv. fjallar um að breyta nokkuð þeim skilyrðum, sem menn þurfa að fullnægja til, að þá megi skipa í fast dómarasæti, en skilyrði þessi standa í 32. gr. einkamálal. frá 1936. Eins og hv. þm. muna, var þessum lið breytt þannig í fyrra, að starfsmenn á skrifstofu Alþingis öðluðust sama rétt í þessu efni og þeir, sem öðrum tilteknum störfum gegna. Breyt. sú, sem nú er farið fram á, fer í þá átt, að þm. öðlist þennan rétt, en auðvitað er áskilið, að menn fullnægi öðrum skilyrðum, sem sett eru í 32. gr., og þá auðvitað fyrst og fremst því, að þeir hafi lögfræðipróf, en síðan er lagt til að bæta þessu við, að það nægi, að þeir hafi í þrjú ár samtals setið sem alþm. í þessari stofnun. Mér sýnist, að þetta sé sanngjarnt, vegna þess að úr því að menn, sem hafa það starf að greiða fyrir störfum alþingismanna, hafa þennan rétt, þá sé sjálfsagt, að alþingismenn hafi ekki síður þessi hlunnindi. Það er einnig vitað mál, að með þeirri löngu setu, sem Alþingi hefur haft að undanförnu, þá hafa menn, sérstaklega þeir, sem ekki eru komnir í fastar stöður, átt erfitt með að komast í slíkar stöður samfara því að vera bundnir hér. og á það sérstaklega við þá, sem eru búsettir úti á landi. Er því mikill bagi fyrir unga lögfræðinga, sem kosnir eru á þing, ef þeir fyrir það raunverulega glata þeim rétti, sem þeir hefðu að sjálfsögðu öðlazt, ef þeir hefðu ekki tekið að sér þingmennsku. Þetta frv. er eingöngu flutt til að bæta úr þessu. Ég vil mælast til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og allshn., sem getur þá athugað það nánar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. sendi þetta mál til vitamálastjóra og fékk meðmæli hans með, að frv. yrði samþ. óbreytt. Annað er í rauninni ekki um þetta að segja af hálfu n. Upphæðirnar eru að vísu nokkuð hækkaðar, en einungis í réttum hlutföllum og eftir því sem nauðsynlegt þótti.



Ég vil leyfa mér að þakka sjútvn. fyrir góðar undirtektir í þessu máli. Ég vil geta þess, að undirtektir vitamálastjóra ættu ekki að tefja framgang þessa frv.