Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir þingsályktunartillögu um samgönguáætlun fyrir árin 2013–2016. Líkt og þingheimur þekkir skal innanríkisráðherra leggja fram á Alþingi tillögu til þingsályktunar á fjögurra ára fresti um stefnumótandi samgönguáætlun þar sem mörkuð er stefna og markmið fyrir allar greinar samgangna fyrir komandi ár. Gildandi samgönguáætlun, sem við vinnum nú eftir, er frá árunum 2011–2022. Samhliða, líkt og þingheimur þekkir einnig, skal leggja fram nákvæmari verkefnaáætlun til fjögurra ára sem endurskoðast á tveggja ára fresti. Hér er sú samgönguáætlun frá 2013–2016 kynnt og felur í sér endurskoðaða verkefnaáætlun fyrir seinni hluta fyrsta tímabils og fyrri hluta annars tímabils umræddrar tólf ára samgönguáætlunar og er lögð fram lögum samkvæmt til þingsályktunar. Ég vil taka fram, virðulegur forseti, hér í upphafi, af því að við höfum mjög oft verið að ræða samgöngumálin hér á þingi, að ég vildi óska og ég vona að okkur auðnist það, þinginu, að sameinast um það á næstu árum, í kjölfar ákveðinna erfiðra tíma sem verið hafa hér á undanförnum árum, að tryggja að næstu ár verði aðeins brattari hvað varðar samgönguáform og hvað varðar uppbyggingu. Við vitum öll að þetta eru hvað mikilvægustu innviðir í hverju samfélagi. Sú áætlun sem hér er kynnt er endurskoðuð og uppfærð frá fyrri verkefnaáætlunum sem ég nefndi áðan og sú áætlun var samþykkt á Alþingi sumarið 2012. Hún var fyrst kynnt á Alþingi í ársbyrjun 2013 en komst ekki á dagskrá þingsins og er því hér lögð fram að nýju. Þrátt fyrir að samgönguáætlun taki lögum samkvæmt til áranna 2013–2016 er fyrsta ár áætlunarinnar liðið og því hafa verkefni þess árs verið unnin í samræmi við áður samþykkta samgönguáætlun að teknu tilliti til fjárlaga og fjáraukalaga þess árs. Gerð verður grein fyrir og gerð er grein fyrir verkefnum í skýrslu ráðherra um framkvæmd samgönguáætlunar fyrir árið 2013. Ég ítreka það, virðulegur forseti, að góðar samgöngur eru ein af grundvallarstoðum samfélagsins. Þær tryggja öflugt atvinnulíf og þær tryggja framfarir, þær tryggja kraftmikið þjóðfélag og tryggja búsetugæði sem við viljum halda uppi í landinu. Hér er því leitast við að líta á samgöngukerfið sem eina heild, hvort sem er á landi, í lofti eða á sjó og lögbundin markmið áætlunarinnar eru um að efla greiðar, öruggar og hagkvæmar samgöngur, og þessi orð koma ítrekað fram, sem stuðla að jákvæðri byggðaþróun og bættum búsetugæðum. Þetta er allt haft í heiðri hér og ég geri ráð fyrir að þingheimur þekki. Það er einnig í greinargerð í þingsályktuninni sem nær til tólf ára að finna ítarlega umfjöllun um umrædda stefnumótun í samgöngumálum, skipulag samgöngumála, forsendur, spár um þróun lykilstærða, grunnnet samgöngukerfisins og fjármálaáætlunar og allt þetta þekkir þingheimur vel og ég veit að þingmenn kynna sér og eru vel meðvitaðir um. Mig langar hins vegar, virðulegur forseti, aðeins að drepa á helstu þáttunum í þessari áætlun. Mikil áhersla er lögð á það í þessari áætlun, líkt og verið hefur á undanförnum árum, að efla öryggi í öllum samgöngum. Við horfum fyrst og fremst og að mestu leyti þar til umferðarinnar, bæði með aukinni fræðslu, notkun á samfélagsmiðlum til að ná til bæði íslenskra og erlendra ökumanna í samstarfi við einkaaðila og ekki síður með skipulögðu viðhaldi sem ég er þeirrar skoðunar að við þurfum að halda betur á og halda betur um, sem gerir vegina í landinu öruggari. Þá er einnig ítrekað komið inn á umhverfismálin og stutt við vistvæna samgöngumáta. Það þekkja allir sem hér eru að nokkur verkefni er tengjast landshlutasamtökunum og almenningssamgöngum miða að þessu, miða að því að bæta lýðheilsu auk þess sem áfram er stutt við framkvæmdir og verkefni sem stuðla að orkusparnaði og notkun umhverfisvænni orkugjafa fyrir samgöngutæki. Meðal markmiða áætlunarinnar er að ná fram hagkvæmni í uppbyggingu og rekstri samgöngukerfisins, að meta samfélagslegan kostnað og ávinning fyrir notendur og áfram njóta verkefni á landsvæðum þeim sem í dag búa við lakastar samgöngur ákveðins forgangs. Það á við ýmis svæði í hinum dreifðari byggðum þar sem brýn þörf er á framkvæmdum. Í þeirri samgönguáætlun sem við hér ræðum er gert ráð fyrir að um 85 milljarðar kr. verði til ráðstöfunar til samgöngumála. Vissulega eru verkefnin mörg sem óskandi væri að hefja á því tímabili sem áætlunin tekur til en tillagan byggir fyrst og fremst á raunsæi og fyrirhyggju í ráðstöfun á opinberu fjármagni. Ljóst er að á árinu 2014, og á því hef ég ekki legið hér í umræðu um samgöngumál, er dregið úr fjármagni til framkvæmda en síðan er gert ráð fyrir því að framlög til samgangna muni aukast um 3% fyrir hvert ár um sig, þ.e. 2015–2016, í samræmi við hagvaxtarspá og til að koma til móts við þann sameiginlega vilja þingheims sem er að halda í samgönguáætlunina. Hér er þó, í þessari samgönguáætlun sem við ræðum, einnig lagt til að leita nýrra leiða við fjármögnun til að koma af stað arðbærum verkefnum sem skila þjóðhagslegum ábata í auknu öryggi og greiðari samgöngum. Í því samhengi er sérstaklega horft til aðkomu einkaaðila að uppbyggingu samgöngumannvirkja, en eins og ég hef áður fjallað um, bæði í ræðu og riti, tel ég að með aukinni aðkomu einkaaðila sé hægt að flýta fyrir ákveðnum framkvæmdum og dreifa ábyrgðinni á uppbyggingu og rekstri samgöngumannvirkja. Um þetta eru auðvitað mörg dæmi frá nágrannalöndum okkar sem ég tel að við eigum að líta til. Verkefnaáætlunin sem hér er til umræðu skiptist í fjóra kafla. Í fyrstu þremur köflunum er að finna yfirlit yfir helstu verkefni samgöngustofnana okkar, gerð grein fyrir áætluðum tekjum og gjöldum þeirra ára sem tillagan tekur til. Í síðasta kaflanum er síðan gerð grein fyrir stöðu rannsókna- og þróunarverkefna sem tilgreind voru í samgönguáætlun 2011–2022, en niðurstöður þeirra eiga að nýtast við endurskoðun samgönguáætlunar til tólf ára sem fer fram á þessu ári. Sem fyrr segir er áætlunin um mjög margt lík þeirri áætlun sem lögð var fram á síðasta þingi en náði ekki fram að ganga. Nokkrar breytingar hafa þó verið gerðar á innbyrðis skiptingu milli verkefna í kjölfar þess að Samgöngustofa varð til á síðasta ári og skiptingu verkefna á milli Samgöngustofu og Vegagerðarinnar. Helstu breytingarnar eru þær að gert er ráð fyrir framlagi til jarðganga undir Húsavíkurhöfða og framkvæmda við Húsavíkurhöfn auk þess sem framlag til viðhalds vega og þjónustu, einkum vetrarþjónustu, er hækkað á árunum 2015–2016. Þetta þekkja þingmenn hér, við höfum oft rætt þær erfiðu aðstæður sem hafa skapast vegna veðurs yfir vetrartímann á undanförnum árum, sem hafa gert það að verkum að vaxandi þörf er víða á landinu fyrir vetrarþjónustu. Þetta er eitthvað sem við þurfum að huga að og má ætla að muni þurfa að huga frekar að í framtíðinni. Markmið fyrir vegakerfið eru meðal annars þau að byggja upp grunnnet stofnvega með fullu burðarþoli og bundnu slitlagi, breikka umferðarmikla vegi og aðskilja akstursstefnur, útrýma sem mest við getum einbreiðum brúm á fjölförnum vegum og grafa jarðgöng í samræmi við jarðgangaáætlun. Þá verður að tryggja fullnægjandi viðhald eins og ég hef nefnt svo oft áður enda er það algjör forsenda þess að við glötum ekki þeim fjárfestingum sem við höfum lagt í þetta kerfi okkar. Útgjöld í veg- og hafnaáætlun skiptast þannig í aðalatriðum í sex hluta, fara í rekstur, í almenningssamgöngur, en kostnaður vegna þeirra hefur farið vaxandi á undanförnum árum en er auðvitað talinn draga úr kostnaði við aðra þætti í samgöngum. Svo er það þjónustan og í fjórða lagi viðhald, stofnkostnaður og hafnarframkvæmdir. Og framkvæmdahlutinn er háður því fjármagni sem eftir stendur þegar tryggt hefur verið fjármagn til reksturs, viðhalds og þjónustu vegakerfisins. Þetta þekkja þingmenn hér vel og vita að þjónusta Vegagerðarinnar miðar að því að standa undir viðunandi rekstri vegakerfisins. Ég er þeirrar skoðunar að þar hafi í grundvallaratriðum tekist afar vel og kerfi Vegagerðarinnar sé að þessu leyti til mikillar fyrirmyndar. Loks má nefna mikilvægi rannsókna, sem eru auðvitað stór þáttur í þessu mikla innviðakerfi okkar, en um 450 millj. kr. renna til rannsókna á umræddu tímabili, sem margar hverjar munu vonandi skila góðum arði í nýjungum og nýtingu auk þess sem niðurstöður renna oft og tíðum betri stoðum undir stefnumótun og alla ákvarðanatöku. Ég vil einnig nefna það í þessu sambandi að ég hvet þingmenn, sem ekki hafa kynnt sér eða farið til Vegagerðarinnar að skoða upplýsingakerfi hennar, til að gera það enda njótum við sem notum vegi landsins þeirra kosta dagsdaglega. Helstu vegaframkvæmdir á tímabilinu 2014–2016 eru breikkun vegar um Hellisheiði, gerð brúar á Múlakvísl, endurgerð Reykjavegar, gerð Arnarnesvegar, gerð Álftanesvegar, gerð Vestfjarðavegar í Mjóafirði og Kjálkafirði, gerð Strandavegar um Bjarnafjarðarás, gerð Dettifossvegar, gerð brúar á Jökulsá á Fjöllum, gerð vegar um Berufjarðarbotn, gerð Norðfjarðarganga útboð framkvæmda við Dýrafjarðargöng og lagning bundins slitlags á um 100 km af tengivegum. Hér hef ég einungis nefnt það helsta. Auðvitað er það svo, og það þekkir þingheimur og getur borið það saman í áætluninni, en einnig fengið frekari gögn ef þess er óskað, að þrátt fyrir að þetta séu auðvitað stærstu framkvæmdirnar á umræddu tímabili þá er fjármagn til þessara þátta ekki nákvæmlega eins og í fyrri áætlun heldur hefur dreifingunni á milli ára sums staðar verið flýtt og annars staðar hefur verið aðeins ýtt á undan sér og ég geri ráð fyrir því að þingheimur geti auðveldlega glöggvað sig á því í áætluninni sem hér liggur frammi. Þá er einnig rétt að nefna að markmið hafnahluta áætlunarinnar er að tryggja sem fyrr innviði fyrir sjávarútveg og samgöngur. Stærsti útgjaldaliðurinn er, eins og verið hefur í nokkuð langan tíma, Landeyjahöfn. Þar er alls gert ráð fyrir að 1,3 milljörðum verði varið til framkvæmda við höfnina á umræddu tímabili, meðal annars til rannsókna og framkvæmda sem eiga að draga úr sandburði til frambúðar, árlegrar dýpkunar og uppgræðslu við hafnarsvæðið. Einnig er rúmlega 800 milljónum varið í hafnarframkvæmdir á Húsavík, svo að eitthvað sé nefnt. Hvað varðar flugmálahlutann hef ég einnig komið inn á það hér í ræðu minni og get ítrekað það að þar hefur á undanförnum árum orðið talsverður niðurskurður og talsverð breyting á fjármagni að um sama leyti og hægt er að hrósa Vegagerðinni fyrir að hafa unnið vel úr sínum þáttum er eðlilegt að gera það sama gagnvart Samgöngustofu og Isavia sem hefur þurft að vinna úr talsvert minna fjármagni en áður hefur verið. Ég held og vona það innilega að sú félagshagfræðilega úttekt sem við nýlega kynntum og hefur verið til umræðu hér á þinginu og sýnir að þegar því er haldið fram í almennri umræðu að innanlandsflugkerfið okkar sé kostnaðarsamt fyrir íslenskt samfélag þá er það ekki rétt. Við njótum góðs af því og hið opinbera fær meira út úr því kerfi en látið er inn í kerfið. Mér hefur stundum þótt sem umræðan sé á öðrum stað og vil þess vegna halda þessu til haga. Hvað flugmálahlutann varðar fjallar sá hluti samgönguáætlunar um áherslur, verkefni, rekstur og framkvæmdir, sem eru á forræði Samgöngustofu og Isavia, og sem kunnugt er rekur Isavia flugvellina og flugleiðsögukerfin sem fjárveitingar til stofnunarinnar samkvæmt þjónustusamningi sem nemur tæpum 7 milljörðum kr. á tímabilinu. Ég ítreka það sem ég hef áður sagt að það eru ýmsir þættir sem tengjast viðhaldi flugvalla og dýrum framkvæmdum er tengjast yfirborði flugbrauta, athafnasvæði flugvéla o.s.frv. þar sem þurft hefur að draga saman og víða er svo komið að að þessu verðum við að huga í framtíðinni betur en gert hefur verið, og ég vona að þingheimur sé mér sammála um það. Alls er gert ráð fyrir rúmlega 2 milljarða kr. framlagi úr ríkissjóði í rekstur og verkefni Samgöngustofu á tímabilinu. Þá er umferðaröryggisáætlun á þessu ári fjármögnuð af vegáætlun en framkvæmd hennar líkt og annarra öryggisþátta er í höndum Samgöngustofu. Verkefni áætlunarinnar skiptast í eftirfarandi áherslur og lúta að vegfarendum, vegakerfinu, ökutækjum og loks, eins og í öðrum þáttum, vinnu við rannsóknir, stefnumótun og löggjöf. Hér eru mjög margir og mikilvægir þættir sem við gætum tekið langa umræðu um og ég vil meina að Samgöngustofa hafi verið að fara margar merkilegar, óhefðbundnar leiðir í því að vekja þá sem nýta sér vegi landsins til umhugsunar um þá ábyrgð sem því fylgir. Ég veit að þingheimur hefur tekið eftir því en ég vona innilega að okkur takist að ná betur utan um það verkefni. Það hefur því miður verið svo að slysin í umferðinni eru of mörg, hafa verið of mörg og okkur hefur ekki tekist jafn vel á undanförnum árum og nokkrum árum fyrr að tryggja að helst séu engin slys en að við séum eins meðvituð um þau og við mögulega getum verið og nýtum fjármagn og áherslur til þess að vekja almenning til umhugsunar um það. Síðan vil ég nefna aðeins hér þau verkefni sem snúa að öðrum samgöngumátum og þá er ég auðvitað helst að hugsa um almenningssamgöngurnar. Við höfum verið í þróunarverkefnum með samtökum sveitarfélaga um allt land, með landshlutasamtökunum. Þau verkefni hafa gengið vel, gengið vel að því leyti að allar athuganir sýna að almenn ánægja er með þessa þætti hvað varðar íbúa. Íbúar um landið eru ánægðir með það aukna val sem skapast hefur í almenningssamgöngum og þann fókus sem verið hefur á þeim þáttum. Það breytir hins vegar engu um það að landshlutasamtökin hafa komið því skýrt áleiðis til mín sem innanríkisráðherra og annarra stofnana ráðuneytisins að þau telji að hugsa þurfi það upp á nýtt hvernig því fjármagni er skipt. Þess vegna er vinna í gangi innan ráðuneytisins í góðu samstarfi við landshlutasamtökin og Samband íslenskra sveitarfélaga og Vegagerðina þar sem við erum að skoða þá þætti, hvort þarf að vinna það betur. Virðulegi forseti. Ég vil hér í lokin hvetja allan þingheim til að skoða þessa áætlun vel og taka um hana öfluga umræðu. Markmið okkar er fyrst og síðast að tryggja öruggar og skilvirkar samgöngur til hagsbóta fyrir almenning í landinu. Það er von mín að þær tillögur og þau verkefni sem hér eru lögð fram nái fram að ganga og að íbúar landsins njóti góðs af þeirri vinnu sem unnin er hér á Alþingi við þessa áætlun.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ræðuna og tek undir með henni um mikilvægi umferðaröryggismálanna og vil lýsa því sjónarmiði að við eigum þar mikið verk óunnið í fækkun slysa. Ég vil inna ráðherrann eftir sjónarmiðum hennar varðandi þær einkaframkvæmdir sem hún nefnir, þ.e. að fá einkaaðila að einstökum verkefnum í samgönguframkvæmdum og hvort hún sjái fyrir sér í því sambandi að gjöld verði tekin fyrir það að nýta samgöngumannvirki sem þannig eru reist. Og hvort hún telji það vera eftirsóknarvert til að fá meira fjármagn til framkvæmda í vegagerðinni og þar á meðal hvort hún telji að til greina komi að fjármagna uppbyggingu á höfuðleiðunum til og frá höfuðborginni, Hellisheiðinni, Keflavík eða inn á Vesturlandið með veggjöldum af einhverju tagi. Síðan sömuleiðis, vegna þess að hún lýsir áhuga á því að fá einkaaðila að framkvæmdum í samgöngumálum, hvort það sé eitt verkefni öðru fremur sem hún keppi að að koma í einkaframkvæmd á kjörtímabilinu sem samgönguráðherra.

Virðulegur forseti. Já, ég tel að það skipti miklu máli að við förum að hefja vinnu sem tengist því að fá aðra en hið opinbera, einkaaðila eða aðra þá sem eru reiðubúnir að fjárfesta í samgöngumannvirkjum, að því verkefni með okkur. Og já, ég sé fyrir mér ákveðið verkefni sem ég tel sérstaklega geta blasað við og hef fengið samantekt af hálfu vegamálastjóra sem ég hef þegar kynnt í ríkisstjórn og sagt frá opinberlega, ég tel að Sundabraut sé það verkefni sem við eigum að huga að. Ég hef þegar rætt það við borgaryfirvöld og finn og skynja mikinn áhuga hjá þeim að koma að því verkefni. Ég tel því að ekkert sé að vanbúnaði að hefja þá rýni. Enda hef ég þegar skipað starfshóp til að halda utan um það verkefni að leita leiða til að innleiða auknar framkvæmdir í samgöngumannvirkjum með aðkomu slíkra aðila. Sú vinna er að hefjast og forustu fyrir þeim hópi veitir Helga Valfells og ég vonast til þess að við fáum tillögur frá þeim hópi fyrr en síðar. Spurningin var líka um hvort ég sjái fyrir mér að gjöld verði tekin af þeim sem nýta sér þau samgöngumannvirki. Já, ég sé fyrir mér að tekin verði sanngjörn gjöld af slíkum mannvirkjum. Við höfum verið að líta mjög til reynslunnar í kringum okkur, t.d. í Noregi. Það breytir þó engu um það að ég er líka þeirrar skoðunar, og ætla ekki að nefna einstakar leiðir í því sambandi, að í þessu samhengi verðum við að líta til þess að almenningur verður samt að hafa val um aðra kosti. Þess vegna er Sundabrautin svo kjörin í slíka framkvæmd vegna þess að almenningur gæti keyrt aðra leið og kosið að nýta sér ekki samgöngubótina sem hann þyrfti þá að greiða hóflegt og sanngjarnt gjald fyrir. Við höfum því séð það þannig fyrir okkur að almenningur hafi alltaf val um aðra leið og að fyrir það væri greitt sanngjarnt gjald. Ég vil taka það fram vegna þess að hv. þingmaður vekur athygli á málinu 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin og vil fyrir mitt leyti hvorki útiloka einkaframkvæmd á Sundabraut né gjaldtöku á þeirri leið. En ég ítreka spurninguna hvað varðar hinar tvær leiðir okkar Reykvíkinga út úr borginni, annars vegar um Hellisheiðina, sem eru auðvitað umtalsverðar framkvæmdir, og síðan er enn verið að ljúka tvöfölduninni á Keflavíkurveginum. Ég skil hæstv. ráðherra þannig að hún telji ekki koma til álita veggjöld á þeim leiðum, enda varla raunhæfir valkostir um aðrar leiðir að fara en þær leiðir sem verið er að efla þar. Ég vildi síðan annars vegar spyrja hæstv. ráðherra um hver áætlaður heildarkostnaður er við Dýrafjarðargöngin sem hún hyggst hefja vinnu við á kjörtímabilinu og hins vegar spyrja um þá ferju sem ætlunin var alltaf að setja í Landeyjahöfn. Landeyjahöfn hefur að minnsta kosti að sumrinu til reynst vera gríðarlega mikil samgöngubót fyrir Vestmannaeyjar. Talsverðir rekstrarerfiðleikar hafa fylgt henni, ekki síst á vetrum, og ýmsar framkvæmdir sem ráðherra vísaði til að farið yrði í til að bæta höfnina og minnka sandburð þar varanlega. Við vonum að það gangi vel. Vestmannaeyingar áttu líka að fá nýtt skip sem hæfði betur höfninni og risti ekki eins djúpt og það sem nú siglir og gerði þá að verkum að hægt væri að nota höfnina í miklu fleiri daga á ári. Ég spyr hvar það verkefni er á vegi statt, hvort hún sjái fyrir sér að það verði komið í höfn á þessu kjörtímabili.

Virðulegur forseti. Ég held að ég og hv. þingmaður séum nokkuð sammála um þá þætti er tengjast einkaframkvæmd og aðkomu einkaaðila að því. Ég tek undir það með hv. þingmanni að þær leiðir sem nefndar voru, aðrar leiðir inn í höfuðborgina og inn á höfuðborgarsvæðið - til umræðu hefur ekki verið að taka upp gjaldtöku á þeim svæðum, enda mundi það ekki samræmast fullkomlega þeim hugmyndum sem ég nefndi áðan um að almenningur hafi annan valkost. Það hefur því ekki verið til umræðu. Varðandi Dýrafjarðargöngin og áætlaðan heildarkostnað í því samhengi eru það 8–9 milljarðar og líkt og ég kom inn á í ræðu minni áðan er alls gert ráð fyrir að um 1,3 milljörðum verði varið til framkvæmda við höfnina við Landeyjahöfn. Mig langar að nýta það sem eftir er af andsvari mínu til að ræða það sem hv. þingmaður kom inn á, sem er ferjukostur og staða Herjólfs í því samhengi. Það hefur auðvitað legið fyrir og þegar hefur farið fram útboð vegna hönnunar á ferjunni, þeir þekkja það betur sem sátu á þingi á síðasta kjörtímabili, að komið var að ákveðnum lokapunkti í því verkefni þegar yfir okkur skall ákveðið efnahagsástand sem varð þess valdandi að þáverandi stjórnvöld ákváðu eðlilega að bíða með verkefnið. Þess vegna er farið í gang útboð vegna hönnunar á ferju og við eigum von á að það klárist og taki ekki of langan tíma. Ég þori ekki að fullyrða nákvæmlega hvenær verkefninu verður lokið eða hvort Vestmannaeyingar geta vænst þess að ný ferja verði komin á þessu kjörtímabili. Ég vil hins vegar árétta það, vegna þess að við erum að tala um einkaframkvæmd, að smíði á slíkri ferju er eitt af þeim verkefnum sem hefur verið nefnt sem hugsanlegur kostur í einkaframkvæmd og einhver kostur sem sumir telja að gæti verið farsæll þegar við erum að skoða aðkomu annarra en einungis hins opinbera að þáttum er tengjast uppbyggingu í samgöngumannvirkjum okkar.

Frú forseti. Það er í sjálfu sér gott að samgönguáætlun til næstu ára er komin fram þannig að einhver tími gefist til að skoða hana hér á vordögum. En hitt er annað mál að auðvitað er innihald hennar ekki að öllu leyti fagnaðarefni og hefur svo sem ekki verið það undanfarin ár. Við vitum vel að einn af þeim málaflokkum þar sem borið var niður og verulega var dregið úr útgjöldum voru til fjárfestinga í samgöngumálum á erfiðustu árunum. Það er einhvern veginn þannig eins og blessuð samgöngumálin verði gjarnan fyrir því bæði í góðæri og harðæri að þau eru skorin niður. Minnumst þess þá að það var líka umtalsverður niðurskurður á fjárveitingum til samgöngumála til að koma í veg fyrir þenslu á þeim árum sem menn töldu sig þó vera bullandi ríka. Ég ætla bara rétt að nefna, sem ég hef gert áður hér í umræðum um Dettifossveg, óánægju mína með meðferðina á þeirri framkvæmd, sem mér finnst vera ósanngjörn. Það er ekki sanngjarnt að þessi framkvæmd, sem var jafnsett mörgum öðrum í samgönguáætlun hinni fráfarandi, skuli fara þannig út úr þessum skiptum að hún kemur mörgum árum síðar í gagnið en aðrar framkvæmdir sem stóðu henni við hlið í fyrri samgönguáætlun. Og hér eru fjárveitingar stilltar þannig af að það er ekki fyrr en á árinu 2017, samanber það sem segir um málið í kaflanum Norðursvæðið á bls. 41, að gert er ráð fyrir því að framkvæmdum ljúki. Ég hef nú reyndar heyrt hæstv. ráðherra og hv. þm. Kristján Möller ganga út frá því að þetta yrði 2016 og vonandi verður það þá bara en skjölin sem hér fylgja með ganga út á þetta. Sama má eiginlega segja um framkvæmdirnar almennt á norður- og austursvæðunum að þær eru auðvitað dapurlega litlar. Ég er þó ekkert síður hugsi yfir því að nú er samgönguáætlun sett þannig fram að búið er að sameina stofn- og tengivegi í einn flokk og þar af leiðandi ættu tengivegir, ef einhverjar stofnframkvæmdir væru, að vera listaðar sérstaklega í samgönguáætluninni. En ég finn það bara alla sekki neitt. Undir liðnum sameiginlegt og óskipt er talað um tengivegi, malbikun þeirra og því fylgir ákveðinn texti. Þar er gert ráð fyrir 750 eða 930 til 950 millj. kr. á ári, en það eru auðvitað afar litlir peningar þegar haft er í huga hversu gríðarlega viðamikið það vegakerfi er. Má ég til dæmis bara minna á að á norðursvæðinu einu saman eru tæpir 1.000 kílómetrar af tengivegum og yfir 1.000 kílómetrar af héraðsvegum. Samtals er vegakerfi norðursvæðisins rétt tæpir 4.000 km. Þarna bíða verkefni sem hafa beðið árum og jafnvel áratugum saman og það hillir því miður ekkert undir neina úrlausn að því er séð verður nema þá það sem hægt verður að klípa af þessum óskipta lið í að lappa upp á og malbika einhverja búta í þessu vegakerfi. Ég get nefnt sem dæmi stöðuna á miðju Norðurlandi eða á Norðausturlandinu þar sem undanfarin allmörg ár hefur þó tekist að hafa í gangi svona eina framkvæmd í tengivegum að meðaltali í Fnjóskadal, Svarfaðardal, en alveg gríðarleg verkefni bíða. Allur Bárðardalur með meira og minna ónýtu vegakerfi, fram Eyjafjörðurinn, út Kinnin, út Fnjóskadalurinn og þannig gæti ég lengi talið, og telur upp undir 1.000 kílómetra á norðursvæðinu svokallaða, vegakerfi af þessu tagi, sem er í afar döpru ástandi. Á norðausturleiðinni er um það bil 11 km malarvegakafli, sem auðvitað stingur mjög í augu þegar loksins eru komnar þær miklu vegabætur sem þar hafa orðið undanfarin ár og auðvitað á að gleðjast yfir, það er leið um Hófaskarð og tenging Vopnafjarðar. En norðausturleiðin, sem er náttúrlega gríðarlega löng og mikilvæg flutningaleið úr Ljósavatnsskarði og með ströndinni austur um til Vopnafjarðar og upp á þjóðveg 1 á Vopnafjarðarheiði eða Möðrudalsöræfum, á þeirri löngu leið eru 11 km malarvegakaflar sem auðvitað leiða til þungatakmarkana og vandræða í flutningum á löngum köflum. Það er auðvitað mjög blóðugt að sjá hvergi hilla undir það að þessir tiltölulega stuttu malarbútar hverfi út af svona langri leið með öllu því gríðarlega óhagræði sem er að því að þeir skuli standa þarna eftir. Aðeins um fjárhagsstöðuna þá er það auðvitað ljóst að Vegagerðin hefur ekki úr öðru að spila en þeim tekjum sem henni eru færðar með sjálfsaflafé eða mörkuðum tekjum og þá eftir atvikum fjárlögum, af fjárlögum í viðbót. Þar verður að horfast í augu við það, og þar bera svo sem margir ábyrgð, að þetta hefur þróast þannig undanfarin ár að markaðar tekjur eru miklu fjær því að hafa fylgt verðlagi en önnur gjöld á umferðina. Og enn er höggvið í þann knérunn. Til dæmis er hér frumvarp til meðferðar um útfærslu gjaldskrárlækkana hæstv. ríkisstjórnar sem innspil í kjarasamninga, og ég fæ ekki betur séð en að lækkunin á mörkuðu tekjunum þar sé tvöföld á við lækkunina á ómörkuðu tekjunum sem renna beint í Vegasjóð. Af hverju er farið svona með Vegasjóð alltaf, hann dregur alltaf styttra stráið í þessum samskiptum? Og bætist það þá við að nú er upp tekinn sá siður að ætla Vegasjóði að skila í ríkissjóð aftur einhverri uppreiknaðri skuld sem menn hafa komist að í ríkisbókhaldinu að standi á Vegasjóð, en ég kannast nú ekkert við. Ég veit ekki betur en að Alþingi og stjórnvöld hafi alveg vitað hvað þau hafa verið að gera undanfarin ár þegar þau hafa aukið við vegaframkvæmdir með beinum fjárveitingum úr ríkissjóði. Hvar stendur það í textum að það sé skuld á Vegasjóð? Ég hef ekki fundið það, ég kannast ekki við þær lögskýringar, ég leit ekki svo á sem fjármálaráðherra. Hefur kansellíið bara fundið þetta upp? Af hverju var það ekki á hreinu að þetta voru viðbótarframlög til að auka samgönguframkvæmdir á tilteknum tímum og var ekkert reiknað með því að það kæmi til baka? Bara með því til dæmis að reyna nú að mjaka mörkuðu tekjustofnunum upp og láta þá að minnsta kosti vel fylgja verðlagi og draga þá frekar örlítið úr hækkunum á almenna bensíngjaldinu á móti væri hugsanlegt að færa þarna aðeins til tekjur þannig að svigrúmið til almennra vegaframkvæmda ykist eitthvað á næstu árum. Það er það sem er að verða svo hættulega lítið, náttúrlega bæði til framkvæmda en líka til viðhalds og rekstrar vegakerfisins að þetta er að stefna í mikið óefni hjá okkur. Það er bara þannig, við verðum að horfast í augu við það, ekki til þess að ásaka einn eða neinn fyrir það, það er bara eins og það er, en ég hef dauðans áhyggjur af framhaldinu næstu árin ef ekki tekst samstaða um að laga eitthvað stöðuna. Ég vil svo aðeins nefna flugið. Þar held ég sömuleiðis að við þurfum verulega að fara að gæta að okkur, styrkir til flugrekstrarins innan lands hafa farið verulega lækkandi að raungildi og eru orðnir mjög tæpir. Og því miður var í fjárlögum þessa árs enn höggvið í þann knérunn og 15% lækkun á þjónustusamningnum við Isavia, ef ég man rétt, þ.e. ríkisframlögunum til flugvalla- og flugleiðsöguþjónustunnar, tekið niður um 15% að raunvirði í fjárlögum ársins 2014, og það endar sömuleiðis með ósköpum. Talið var að þyrfti í framkvæmdir 600–700 milljónir á ári ef vel ætti að vera en það er komið niður í 150 milljónir, sem er hægt að verja til viðhalds; og þið sjáið hvernig farið er að forgangsraða í þeim verkefnum að það eru bara allra brýnustu öryggisatriði sem er reynt að sinna, og enginn ræðir um neinar framkvæmdir lengur. Ég fagna því að vísu að á bls. 26 stendur, undir kaflanum Styrkir til innanlandsflugs, að gert sé ráð fyrir að nýtt útboð fari fram og þá væntanlega á fluginu til allra þeirra staða sem þar eru taldir upp. Það er Bíldudalur, Gjögur, Grímsey, Þórshöfn, Vopnafjörður og Höfn í Hornafirði. Mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra og fá staðfestingu á því að það sé réttur skilningur að það verði sem sagt boðnir út samningar um áframhaldandi ríkisstyrkt flug á þessa staði sem þarna eru taldir upp á árinu. Ég mundi mjög fagna því til að óvissu linni um þau efni. Það væri hægt að telja hér lengi upp brýnar og þarfar framkvæmdir sem hvergi sér fyrir endann á. Ég nefndi tengivegina á noðursvæðinu, ég gæti sömuleiðis nefnt framkvæmdir eins og veg yfir Öxi og tengingu Borgarfjarðar eystri á austursvæðinu. Það er auðvitað dálítið merkilegt og það er upplifun fyrir mann að fletta samgönguáætlun og sjá heilu landshlutana núna til næstu þriggja, fjögurra ára með tvær framkvæmdir; tvær framkvæmdir á norðursvæðinu, tvær framkvæmdir á austursvæðinu, búið. Ég hef aldrei áður séð samgönguáætlun sem er komin svona neðarlega, við erum að tala um eina til þrjár framkvæmdir í hverjum landshluta. Það er auðvitað mikil breyting. Sumar þeirra eru að vísu stórar og miklar eins og Norðfjarðargöng að sjálfsögðu, og það er alveg hægt að láta eftir sér 

Virðulegur forseti. Það er gleðilegt að við skulum vera farin að ræða samgönguáætlunina. Ég var sérstaklega ánægð með það í ræðu hæstv. ráðherra að hún skyldi draga fram rauðu þræðina í áætluninni sem eru umferðaröryggi, vistvænar samgöngur og lýðheilsa. Þetta skiptir allt mjög miklu máli og þarf auðvitað að birtast og raungerast með peningum og framkvæmdum. Ég ætla að nýta minn stutta tíma til að fara í gegnum það sem sveitarfélögin á Suðurlandi hafa lagt mesta áherslu á. Landshlutasamtökin hafa auðvitað fjallað um samgönguáætlunina til lengri tíma og leggja áherslu á nokkur mikilvæg atriði. Alveg eins og kom fram í máli hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar áðan leggja sveitarfélögin á Suðurlandi mikla áherslu á endurbætur á tengivegum og kalla eftir því að sett verði í gang tímasett framkvæmdaáætlun með formlegu samráði þannig að farið verði í verkefnið, sem skiptir miklu máli, þótt ekki væri nema vegna þess að umferðarþunginn hefur aukist mikið um Suðurlandið og ferðamönnum, eins og kunnugt er, fjölgað mjög mikið. Umferðarþunginn er mikill og það skiptir máli í umferðaröryggisskyni að laga þessa vegi og skoða hvort bundið slitlag sé ekki betri lausn í einhverjum tilfellum en malarvegir eins og er til dæmis um fjölfarna hálendisvegi. Það þarf að fara yfir þau mál og hvað sé hagstætt að gera. Ég vil nefna í því sambandi, af því að þarna leggja sveitarfélögin áherslu á ferðamannastrauminn og að það þurfi að fara í ýmsar framkvæmdir til þess að mæta álagi og efla umferðaröryggið, veginn til Grindavíkur, veginn að Bláa lóninu. Þangað sækja meira en 500 þúsund ferðamenn, þeir koma þar við og fara eftir þessum vegi en umferðaröryggið þar er ekki nægilega gott. Vegurinn er ekki nægilega góður og það er mikið áhyggjuefni, einkum vegna þess að þarna er vatnsverndarsvæði, þarna eru vatnsbólin okkar og vegurinn liggur um vatnsverndarsvæði. Það er því sérstaklega mikilvægt að fara í lagfæringu á veginum. Fækkun einbreiðra brúa er náttúrlega stef sem við flytjum hér á hverju ári, þingmenn Suðurkjördæmis. Í Vestur- og Austur-Skaftafellssýslu eru 20 einbreiðar brýr og það þarf ekki að tala um hversu mikilvægt það er fyrir umferðaröryggið að fara í átak og fækka þeim og styrkja þannig þessa meginflutningaleið. Sveitarfélögin á Suðurlandi leggja mikla áherslu á að samgönguáætlun verði breytt í þá veru að þeim aðgerðum og framkvæmdum verði flýtt. Síðan kom hæstv. ráðherra inn á stöðuna varðandi Vestmannaeyjaferjuna og það tengist auðvitað framkvæmdunum við Landeyjahöfn. Þar er ákveðin áætlun í gangi sem ég fagna og vona að muni ganga eftir og bera árangur, því að höfnin og ferjan hanga saman og skipta mjög máli fyrir Vestmannaeyinga en ekki síður fyrir landsmenn alla og ferðamenn sem kjósa að heimsækja Vestmannaeyjar. Þetta hefur áhrif á íbúana í Vestmannaeyjum en einnig hinum megin við eyjarnar, uppi á landi. Þess vegna er það hagsmunamál allra, ekki einungis Vestmannaeyinga, að þetta gangi hratt. Hæstv. ráðherra gat ekki komið með tímasetta áætlun varðandi það en ég legg áherslu á að því verði hraðað og einnig á að þetta er ekki aðeins hagsmunamál fyrir Vestmannaeyinga heldur fyrir alla landsmenn. Við hæstv. ráðherra höfum áður rætt saman um almenningssamgöngur og sveitarfélögin eru ákaflega ánægð með þá þróun sem hefur verið í almennum samgöngum og fagna því öllu saman, kalla eftir skýrari ákvæði laga um einkarétt sveitarfélaganna til almenningssamgangnanna. Það er samt einn skuggi á þessu ferli öllu saman og það er almenna samgöngukerfið á Suðurnesjum. Það er óásættanlegt að það eigi að taka leiðina sem ber sig út úr almenningssamgöngukerfinu. Það gerir ekkert annað að verkum en það að þjónusta við almenning á Suðurnesjum verður slæm og úr takti við þann rauða þráð sem hæstv. ráðherra kynnti áðan með samgönguáætlun þar sem er talað um vistvænar samgöngur og lýðheilsu og samgönguöryggi. Auðvitað eru aðrir landshlutar uggandi því að leiðin Reykjavík–Leifsstöð er ekki eina arðbæra leiðin í almenningssamgöngukerfinu víða um land. Þær eru margar leiðirnar sem bera sig og samtök landshlutanna hafa af því verulegar áhyggjur að líka eigi að kippa þeim út úr kerfi þeirra, þar með er kerfið allt saman hrunið. Það hrynur á Suðurnesjum með því að taka út þessa arðbæru leið og ef það á að fara sömu leið um allt landið er kerfið hrunið og ávinningurinn kemur þá aldrei til íbúanna. Ég vona því svo sannarlega að því verði breytt og hæstv. ráðherra snúi til baka hvað það varðar. Annað mikilvægt byggðamál eru fjarskiptamálin sem eru stoð undir góða búsetu. Þar sem fjarskiptamálin eru í ólagi vill ungt fólk ekki setjast að. Það er bara þannig og því þarf að leggja ríka áherslu á þau. Virðulegur forseti. Ég vil í lokin nefna tvöföldunina sem á eftir að koma frá Fitjum upp á flugstöð. Það skiptir miklu máli. Við Suðurnesjamenn fögnum því að leggja eigi aukna áherslu á hjólastíga, enda hentar svæðið vel til hjólreiða og ef hjólastígar tengdu saman bæina mundu vistvænar samgöngur að sjálfsögðu aukast. 
             Líka er kallað eftir tengingu Suðurstrandarvegar við Grindavíkurbæ, að klára þann veg. Sá vegur var mjög lengi í byggingu og að sjálfsögðu fögnum við því að það skuli hafa verið mögulegt að klára hann, meira að segja á krepputímum, en það er afar slæmt að tengingin skuli ekki vera komin við bæinn inn í Grindavík. Að lokum þetta: Hæstv. ráðherra talaði áðan í munnlegri fyrirspurn um flugvöllinn. Hún lagði á það áherslu að flugvöllurinn væri í sveitarfélaginu Reykjavík. Um það hefur verið rætt fram og til baka og meiri hluti landsmanna vill að flugvöllurinn sé í Reykjavík og kallar eftir því, en rétt eins og hæstv. ráðherra segir er Reykjavík með skipulagsvaldið og erfitt að sjá hvernig hægt er að fara inn í það nema með sérstökum lögum um flugvöllinn í Reykjavík. Það er auðvitað þannig með flugvelli nálægt höfuðborgum að víða tekur 30–40 mínútur, klukkutíma að keyra þangað. Við Suðurnesjamenn erum með flugbrautir, við erum með húsnæði og getum tekið við innanlandsfluginu á morgun, þannig að ég vona sannarlega að ef hugmyndin er að flytja flugvöllinn, 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Það eru tvö atriði sem ég vildi til að byrja með fá að spyrja hv. þingmann um. Annað er það sem kom fram hjá hæstv. ráðherra í andsvörum eftir framsögu hennar og varðar nýjan Herjólf. Ég spurði ráðherrann hvað liði því verkefni að tryggja nýtt skip í Landeyjahöfn vegna þess að upphaflega átti nýtt skip að koma með höfninni en var hætt við það vegna efnhagsáfallanna eða því frestað öllu heldur. Auðvitað er mjög brýnt að fá skip sem betur hæfir höfninni og getur siglt á milli fleiri daga en nú er. Þá nefndi ráðherrann að það væri til skoðunar sem eitt af mögulegum einkaframkvæmdarverkefnum. Ég vil inna hv. þingmann eftir því hvernig sú hugmynd hugnaðist henni, bæði sem fyrrverandi fjármála- og efnahagsráðherra og sem þingmaður kjördæmisins. Eins vil ég fá að nota tækifærið og spyrja hana um þau orð sem hún hafði um einbreiðar brýr og þá samstöðu sem virðist vera í kjördæminu um að forgangsraða því að fækka þeim. Hún nefndi 20 brýr. Alltaf undrar mig nokkuð hversu lengi við ætlum að vera að því að leysa úr þessu verkefni. Eru þetta mjög kostnaðarsamar framkvæmdir, þær einbreiðu brýr sem eftir eru í Suðurkjördæmi?

Virðulegur forseti. Varðandi nýjan Herjólf er ekki óeðlilegt að menn hafi velt fyrir sér hvernig sé hægt að flýta því að fá skipið og koma þannig samgöngunum, sem skipta svo miklu máli fyrir lífið í Vestmannaeyjum, á góðan og öruggan stað og í gegnum Landeyjahöfn. Þá hafa menn velt fyrir sér hvort það væri möguleiki að fara í einhvers konar félag, menn hafa talað um samkrull á milli sveitarfélagsins og ríkisins og fleiri. Mér finnst afar mikilvægt að örugg samgönguleið sé á milli lands og Eyja. Við sáum það í verkfallinu um daginn hvað það skiptir miklu máli fyrir lífið í Eyjum að það sé í lagi. Ég er ekki á móti einhvers konar félagaformi um byggingu Herjólfs, en ég væri á móti því að samgöngur þarna þyrftu algjörlega að treysta á einkafyrirtæki. Ég held að samgöngur á milli lands og Eyja verði að vera öruggar og þær yrðu að vera styrktar einhvern veginn með opinberu fé. Varðandi einbreiðar brýr þá er brúargerð mannfrek. Að því leyti eru þær aðgerðir kostnaðarsamar og kannski þess vegna sem ekki hefur verið farið í þær. En þetta er aðkallandi verkefni og skiptir máli fyrir atvinnuöryggi. Þetta er samkvæmisleikur, börnunum í bílunum er haldið við efnið með því að telja brýrnar. Sá leikur mundi detta út en umferðaröryggi aukast.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni svörin. Ég held að hér í þinginu sé rík og góð samstaða um að bæta þurfi samgöngur við Vestmannaeyjar, efla þær og styrkja frá því sem nú er og það sé sjálfsagt að leita leiða til þess að flýta næsta stóra áfanga sem í því þarf að vera, sem er nýtt skip í höfnina, með því að skoða leiðir í fjármögnun aðrar en þær hefðbundnu sem við höfum einkum notast við hingað til. Hér varð óvænt örlítið framhald á umræðum um staðsetningu innanlandsflugs sem var á dagskrá á fyrirspurnafundi fyrr í dag, og þingmaðurinn lýsti því yfir að hægt væri að taka við innanlandsfluginu á Suðurnesjunum án mikils viðbúnaðar. Hvaða rök sér þingmaðurinn helst fyrir því að hafa höfuðstöðvar innanlandsflugsins í Keflavík? Telur hún að það mundi greiða fyrir ferðaþjónustu úti um landið í því að fá ferðamenn beint um Leifsstöð að utan og út á land, greiða fyrir ferðum fólks á landsbyggðinni heiman að frá sér og til útlanda, og sér hún möguleika á því að bæta enn frekar samgöngur milli Reykjanesbæjar og Reykjavíkur, greiða þá leið enn frekar til þess að gera þetta að fýsilegri kosti?

Virðulegur forseti. Eins og ég sagði áðan er það svo víða um heim að þarf að sitja í lest eða strætó í hálftíma, klukkutíma út á flugvöll. Það eru um 40 mínútur á milli Reykjavíkur og Keflavíkur þannig að það er ekki um langan veg að fara. Suðurnesjamenn hafa gert greiningar á því hver ávinningur væri fyrir Suðurnesin og auðvitað væri hann margvíslegur, fyrir samfélögin í kring, fyrir þjónustuna og fyrir virknina í kringum flugvallarstarfið. Það mundi bætast heilmikið við en ekki mikill kostnaður vegna þess að þarna eru byggingar sem ríkið á og þarna eru flugbrautir, það er í raun allt til alls. Það þyrfti að sjálfsögðu að efla samgöngurnar og hafa þær öruggar, en það yrði beint flug milli Keflavíkur og valinna áfangastaða innan lands til dæmis og þetta gæti verið leið til þess að uppfylla það markmið samgönguáætlunar að tryggja landsbyggðinni greiðan aðgang að tengingu við alþjóðamarkaði. Það er eitt atriði sem gengi beint inn. Menn þurfa að meta hvort það sé svona rosalega mikilvægt og skipti svo miklu máli fyrir landsbyggðarmenn að lenda í miðbæ Reykjavíkur. Svo virðist vera. Undirskriftir eru það margar að það virðist vera mörgum mikið hjartans mál að geta gert það. Ef það á hins vegar að færa flugvöllinn legg ég ríka áherslu á að sá möguleiki að flytja innanlandsflugið til Keflavíkur þar sem allt er til alls, og samgöngurnar bættar á milli, sé ekki útilokaður í dæminu.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra framsögu með tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun og vil taka undir með þeim þingmönnum sem hér hafa talað. Nú bregður þannig við að þegar við ræðum um samgöngumál þá sker kannski ekki svo mikið í flokkslínur heldur eru þingmenn miklu frekar sammála um mikilvægi þess að standa myndarlega að því að byggja upp öflugar og góðar samgöngur. Við skulum heldur ekki gleyma því að náðst hafa mjög stórir og miklir sigrar á undanförnum árum sem hafa gjörbreytt búsetu í mörgum héruðum og aukið umferðaröryggi mikið og í raun og veru breytt þjóðfélagsgerðinni hjá okkur gríðarlega. Því skulum við ekki gleyma. Það er kannski þess vegna, þegar við horfum á þær breytingar og þá miklu sigra sem við höfum unnið á þeim vettvangi, sem við bíðum óþreyjufull eftir að geta unnið enn stærri sigra og gengið hraðar fram, en til þess setur fjármagnið okkur skorður og kannski er ekki ástæða til að ræða það mjög ítarlega í stuttum umræðum um þingsályktunartillöguna. Ég vil þó segja að í fyrsta lagi er mikilvægt að ná þeim markmiðum sem hér eru sett fram varðandi fjármagn til vegamála og að þau verði þá í það minnsta ekki skert meira. Vonandi skapast aðstæður í efnahagslífi okkar til að bæta í og gera betur. Það sem ég vildi nefna - og auðvitað verður að taka þessa umræðu svolítið þannig að hún beinist til hv. umhverfis- og samgöngunefndar sem fær þingsályktunartillöguna til efnislegrar meðferðar - er að skoða tekjustofna Vegagerðarinnar eða tekjustofna þess að bæta samgöngur, hvort sem það eru eldsneytisgjöld eða aðrir tekjustofnar. Ég vil sérstaklega nefna að breytingar eru að verða í notkun á orkugjöfum í samgöngum sem kannski koma þá þar inn í. Þess vegna held ég að við verðum að hugsa veggjöld og gjöld á eldsneyti til vegagerðar með öðrum hætti en við höfum gert hingað til þar sem við erum í meira mæli að sjá svokallaða tvinnbíla og jafnvel rafbíla sem í mínum huga slíta vegunum ekkert minna en dísilbílar og bensínbílar. Ég held að óhjákvæmilegt sé að það verði tekið sérstaklega til umræðu, þ.e. framtíð veggjalda og framtíð þeirra tekjustofna sem við byggjum þá vegi fyrir. Í öðru lagi þarf styrking atvinnusvæða að mínu viti að vera þungamiðjan í áherslum okkar til vegamála. Við höfum séð hvað gangagerð getur breytt gríðarlega miklu. Við höfum séð á mörgum landsvæðum hversu miklar breytingar eru í kjölfarið á því að boruð hafa verið göng og hvað það getur breytt gríðarlega miklu. Við horfum kannski sérstaklega upp á byggðarlag eins og Siglufjörð þessa mánuðina sem rís nú upp sem aldrei fyrr og þar er gríðarlega mikil uppbygging. Í þriðja lagi sá þáttur að rjúfa vetrareinangrun. Við munum ekki efla byggðir öðruvísi en að geta rofið vetrareinangrun. Ég ætla að veturinn sem er nú að líða hafi verið óvenjuþungur í rekstri Vegagerðarinnar vegna snjóa. Það mun að sjálfsögðu hafa áhrif til skamms tíma á fjármagn sem við höfum til vegamála, sem segir okkur það að við búum í mjög harðbýlu landi. Áherslur varðandi snjómokstur og að halda vegum opnum held ég að hljóti að koma til umræðu við vinnslu á þingsályktunartillögunni og í framhaldi um vegamál. Ég bendi á svör sem hæstv. innanríkisráðherra hefur komið með um kostnað við að fjölga mokstursdögum á Vestfjörðum. Meginathugasemd mín við þingsályktunartillöguna er við umfjöllun á bls. 39 þar sem fjallað er um Vestfjarðaveg, um Gufudalssveit. Ég vil beina því til hv. umhverfis- og samgöngunefndar að rannsaka og reyna að greina mjög ítarlega þá stöðu sem sú vegarlagning er komin í. Mér finnst það ekki góð staða að þurfa að birta það í þingskjalinu, eins og þar kemur fram, með leyfi forseta: „Af þessu leiðir að ákveðin pattstaða er í málinu en unnið er að lausn þess. Þegar lausnin liggur fyrir og umhverfismat hefur farið fram þarf að fara í verkhönnun og er hæpið að framkvæmdir geti hafist fyrr en í fyrsta lagi 2016.“ Ég þarf ekki að rifja upp þá sögu um vegarlagningu um Teigsskóg sérstaklega. Í mínum huga er mikilvægast, og ég held ég geti talað fyrir allan þingmannahóp Norðvesturkjördæmis, að þessi framkvæmd komist sem hraðast áfram og um hana geti náðst sátt, hvernig sem hún verður. Þess vegna legg ég mikinn þunga á að nefndin sem fjallar um þingsályktunartillöguna greini þessa stöðu sérstaklega og geti vonandi brotist í gegn með það að færa þá áhersluna með þeim hætti að við komumst fyrr í þá vegarlagningu. Það er mín stóra athugasemd við þessa þingsályktunartillögu. Á hinn bóginn get ég tekið undir það sem fram hefur komið um tengivegi. Ég held að engin áhersla í samgöngumálum geti verið jafn mikilvæg fyrir hinar dreifðu byggðir og áherslan á að byggja upp tengivegi. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon rakti öll þau hundruð kílómetra sem eru í tengivegum í Norðausturkjördæmi, og þá er ekki úr vegi að benda á það að rétt um eða rúmlega helmingur af öllum tengivegum á Íslandi eru í Norðvesturkjördæmi. Mikið hörmungarástand er á þeim tengivegum og þær leiðir sem við höfum verið að bjóða upp á á undanförnum árum í uppbyggingu þeirra eru nú kannski þannig að margir núlifandi íbúar sveitanna geta ekki verið óskaplega bjartsýnir á vegabætur og samgöngubætur í heimahéruðum, í sínum heimasveitum. Þess vegna beini ég því einnig til nefndarinnar að ræða sérstaklega fjármagn til tengivegagerðar og áherslur í þeim efnum. Um þann þátt sem snýr að öryggismálum tek ég að sjálfsögðu undir. Ég vil að nefndin skoði sérstaklega öryggismálin varðandi veggirðingar og viðhald á veggirðingum og samræmingu þeirra og ástand þeirra, sem tengist þá umferð búfjár á þjóðvegum eða þegar búfé sleppur á þjóðvegi. Ég held að til mikils sé að vinna fyrir samgöngunefnd að greina þann þátt vandlega og koma fram með mótaðri stefnu í þeim efnum eða alla vega hnykkja á þeirri stefnu sem þar er. Og ekki síður varðandi undirgöng fyrir búfé undir þjóðvegi. Ég beini því til nefndarinnar að skoða það sérstaklega er varðar öryggismálin og öryggisþáttinn. Einkaframkvæmd í vegagerð, eins og hæstv. innanríkisráðherra talar fyrir í þessari þingsályktunartillögu, er í mínum huga bara eðlilegur framgangur eða eðlileg þróun þeirrar vegagerðar á Íslandi sem við þurfum að horfa fram á. Einkaframkvæmd í vegagerð á Íslandi er staðreynd, hún er staðreynd í okkar vegakerfi. Ég held því að í sjálfu sér sé sá ís brotinn. Við erum með einkaframkvæmd gamla og gróna í Hvalfjarðargöngum, sem er kannski sú sem mesta og lengsta reynslan er komin á. Við erum að byggja Vaðlaheiðargöng, sem er einkaframkvæmd í vegagerð á Íslandi. Og Sundabraut sem einkaframkvæmd er ákaflega athyglisverður kostur. Ég tek undir með ráðherra þegar hún segir að auðvitað sé mikilvægt að valkosturinn sé alltaf að fólk hafi val um aðra leið til að komast hjá gjaldtöku. Ég tel fyrir mitt leyti að til verulega mikils sé að vinna í þeim efnum að móta einkaframkvæmd í samgöngubótum á Íslandi sem geti þá flýtt framkvæmdum. Eins og ég sagði í upphafi ræðu minnar held ég að þingmenn greini í sjálfu sér ekki á eftir flokkslínum eða djúpar skotgrafir séu þeirra á milli um þá áherslu sem við getum öll verið sammála um, þ.e. mikilvægi þess að geta varið miklum fjármunum til vegagerðar, ég tel persónulega að fátt sé hagkvæmara, hvort sem við tölum um byggðamál eða öryggismál, og ég tala nú ekki um þá stöðu sem komin er upp í vaxandi fjölda ferðamanna hingað til lands. Bara það verk að geta beint ferðamönnum markvissar um landið ætti að vera umfjöllunarefni þingsályktunartillögunnar og þá er ég kannski að vísa til vega, eins og reyndar er lagt til í tillögunni, um áframhaldandi uppbyggingu á Uxahryggjavegi, við gætum nefnt Kjalveg og fleiri vegi. Í mínum huga ætti það ekkert að verða stórkostlegra en það að borið væri ofan í verstu kaflana. Ég er ekki að tala fyrir uppbyggingu hálendisvega, að þessu sinni alla vega, menn mega ekki skilja orð mín á þann veg, en bara sem verkfæri í samgönguáætlun til að ná að dreifa umferð ferðamanna betur um landið. Ég tel að þar séu mörg óunnin löndin.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á samgöngumálum og raunar líka snjómokstri og vegþjónustu á Vestfjörðum. Það hefur um langt árabil verið til vansa hvernig búið hefur verið að Vestfirðingum í samgöngumálum. Að vísu var ráðist í metnaðarfulla gangagerð þar fyrr á árunum en það tók allt of langan tíma að koma samgöngum til Ísafjarðar í sæmilegt horf og sömuleiðis eru suðurfirðirnir í allt annað en viðunandi stöðu. Hv. þingmaður gerði athugasemdir við það sem fram kemur á síðu 39 í þingsályktunartillögunni og lýtur að stöðunni við lagningu vegarins til Patreksfjarðar um Gufudalinn, eða Teigsskógarmálið sem svo hefur verið kallað. Í þingsályktunartillögunni er sagt að það mál sé í pattstöðu og þingmaðurinn vísar því til umhverfis- og samgöngunefndar að greina þá stöðu mjög vel. Telur þingmaðurinn ástæðu til að ætla að þetta sé rangt, að málið sé ekki í pattstöðu eða að hægt sé að grípa til einhverra ráðstafana til að breyta þessari stöðu og gera mögulegt að ráðast í framkvæmdir fyrr en ella? Eða hvað á þingmaðurinn við þegar hann er að vísa til orðalagsins um pattstöðuna í því málefni sem hér liggur fyrir?

Herra forseti. Ég þakka þessa fyrirspurn. Ég er ekkert að efast um orð þingsályktunartillögunnar, sem hér standa, um pattstöðu. Það sem ég er að óska eftir er að umhverfis- og samgöngunefnd greini stöðu málsins, af því að ég veit hug hæstv. innanríkisráðherra og áhuga hennar á að flýta vegagerð á þessari leið, og leiti leiða til að brjótast út úr þeirri stöðu sem þessi veglagning er í. Ég kann ekki svörin við því, ég hef ekki greint þessa stöðu, ég hef bara ákveðnar upplýsingar uppi í þeim efnum. En ég tel það verðugt verkefni fyrir umhverfis- og samgöngunefnd þegar hún fjallar um þingsályktunartillöguna að snúa sér að því að leita leiða og standa þá með hæstv. innanríkisráðherra í því að flýta þessari framkvæmd þannig að við komumst í hana sem fyrst eða í beinu framhaldi af því að við verðum að komast út úr framkvæmdum við þverun Kjálkafjarðar og fleiri leiða. Þingmaðurinn hefur áhyggjur af samgönguleysi á Vestfjörðum og ég nefndi það í ræðu minni en hnykkti ekki á því frekar að mikilvægt er að kanna möguleika á að flýta Dýrafjarðargöngum líka. Á sunnanverðum Vestfjörðum og reyndar á Vestfjörðum öllum eru ágætir möguleikar á verulegri atvinnuuppbyggingu á næstu árum í fiskeldi, og er það þegar hafið. Til að fylgja þeim jákvæða sprota eftir þyrftum við að ná stærri áföngum og hraðar og fyrr í samgöngumálum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið en vildi spyrja hann um áherslur hans um forgangsröðun. Þingmaðurinn talar hér fyrir því að auka framlög til tengivega, í snjómokstur, í gerð undirganga fyrir búfénað og ýmis önnur verkefni. Maður hlýtur þá að spyrja: Leggur þingmaðurinn þá til að dregið verði úr öðrum nýframkvæmdum í vegakerfinu en tengivegum á móti því að auka í þetta? Sömuleiðis um samhengið í þessu, vegna þess að þingmaðurinn sagði í ræðu sinni að full ástæða væri til að auka vegaféð, en er það ekki þannig að fyrir þessu þingi liggur frumvarp hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra um að lækka gjöld á eldsneyti og með því framlag í vegasjóðinn? Og hefur ekki hv. þingmaður sem stjórnarþingmaður samþykkt í sínum þingflokki framlagningu þess máls og beinlínis lækkun á þeim tekjum sem áttu að renna í þennan málaflokk á þessu ári? Hvernig hangir þessi forgangsröðun þá saman hjá hv. þingmanni, að leggja í raun til aukningu á rekstrarkostnaðinum í vegakerfinu, sem þá hlýtur að draga úr því fé sem eftir er til nýframkvæmda, tala að eigi að síður fyrir nýframkvæmdum en standa um leið að máli sem dregur úr því vegafé sem til ráðstöfunar er?

Herra forseti. Það er hægt að mæta í ræðustól Alþingis með langan óskalista um vegaframkvæmdir. Ég hugsa að hver einasti þingmaður geti staðið hér upp og flutt sínar áherslur og sína sýn á forgangsmál í samgöngum á Íslandi. Þingmaðurinn spyr um öryggismál, undirgöng og veggirðingar og slíka hluti en áhersluatriði í þessari þingsályktunartillögu er um öryggismál. Ég er einfaldlega að beina því til hv. umhverfis- og samgöngunefndar að fjalla um öryggismál, ekki síst út frá þeirri áherslu sem ég lagði þá um undirgöng og veggirðingar. Jú, ég samþykkti frumvarp hæstv. fjármálaráðherra en það má líka leggja vegamálum fé með framlagi á fjárlögum, ekki bara þeim tekjustofnum, og ég fjallaði um það að endurskoða þyrfti tekjugrunn vegagerðar á Íslandi. Hitt er óumflýjanlegt að fjalla líka um það, eins og ég gerði í minni ræðu, að takmarkað fjármagn er til á Íslandi og við verðum að nýta það sem best. Forgangsröðun mín er alveg skýr. Ég er fyrst og fremst að beina því til umhverfis- og samgöngunefndar að hún skoði það að komast út úr þeirri einangrun, eða vandamáli eða pattstöðu eða hvað við köllum það, sem Vestfjarðavegur er í orðsins fyllstu merkingu og að leita leiða til að færa til áherslur innan þessarar þingsályktunartillögu. Ég ætla að vona að á næstu árum getum við lagt enn meiri fjármuni til vegamála en við getum í dag og skoðað þá tengivegina sérstaklega. Það eru mínar áherslur.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Ég get byrjað á því að segja að ég tek undir með hv. þingmanni um nauðsyn þess að endurskoða tekjustofna Vegagerðarinnar, en tek þá jafnframt undir með hv. þm. Helga Hjörvar sem nefndi áðan að fyrir liggur frumvarp um lækkun eldsneytisskatta og annars. Það er því svolítil þversögn í þessu hjá hv. þingmanni. Hann gæti kannski skýrt nánar fyrir okkur hvernig hann vildi nálgast það. Mig langar til að spyrja að tvennu. Hv. þingmaður talaði um að þverpólitísk sátt ríki um vegamál. Jú, auðvitað er það svo að mestu leyti enda vegamálin mikilvægur málaflokkur sem varðar okkur öll og sérstaklega byggðir landsins; og landsbyggðirnar í fleirtölu eins og ég kýs að tala um. En eitt hnýt ég sérstaklega um og það eru hugmyndir hv. þingmanns um einkaframkvæmdir í vegakerfinu. Ég vil til að mynda benda á Vaðlaheiðargöng, það fyrirtæki er í opinberri eigu, fyrirtækið sem rekur þá framkvæmd að öllu leyti. Einkaframkvæmdir eru vafasamar í mínum huga fyrir þann þátt sérstaklega að við semjum í raun frá okkur vald til vegagerðar og til framtíðaruppbyggingar og skipulags vegakerfisins, með því að láta uppbyggingu vegakerfisins í hendur einstakra fyrirtækja og einkaaðila. Vegakerfið hefur það merkilega hlutverk að gera okkur kleift að búa í þessu landi og því spyr ég: Er allt í lagi að hafa gróða af því? Öll fyrirtæki byggja náttúrlega á hagnaðarvon og snúast, þegar upp er staðið, um að hafa gróða af einhverju. Þetta eru í mínum huga innviðir sem skipta miklu máli og mér finnst sjálfum ekki í lagi að hægt sé að hafa af því gróða beinlínis. Og þar kannski greinir okkur á.

Herra forseti. Ég held að okkur greini ekki alvarlega á í þessum efnum. En fyrst varðandi mótsagnirnar í mínu máli, að styrkja þurfi tekjur og auka framlög til vegamála og ég hafi síðan samþykkt að það mætti lækka gjöld. Ég var að rekja það að við þurfum að endurskoða tekjustofna Vegagerðarinnar. Ég tel ekkert sjálfgefið að við göngum út frá því um aldur og ævi að metanbílar, rafbílar eða tvinnbílar, eða hvað við köllum þessa bíla, slíti vegunum minna en hefðbundnir bensín- og dísilbílar. Við eigum að passa okkur að falla ekki í einhverjar svona gildrur í umræðunni. Varðandi það hvort okkur greini á um einkaframkvæmdir í vegakerfi þá verð ég bara að segja að einkaframkvæmdir í samgöngubótum á Íslandi eru staðreynd. Kannski er þekktasta módelið Spölur hf. og rekstur Hvalfjarðarganga, sem í mínum huga hefur aldrei verið gróðafyrirtæki eins og ég kann þá sögu, og ég held að ég sé ekkert alslakur í henni. Í sjálfu sér hafa aldrei verið teknir peningar út úr þeirri framkvæmd til eigenda hlutafélagsins. Aftur á móti hefur framkvæmdin greitt sig hraðar upp og auknar tekjur hafa verið látnar renna til þess að flýta því að gjaldtökunni þar ljúki. Ég held að það sé einmitt umræðan sem við eigum að taka um einkaframkvæmdir í vegamálum, hvort við eigum að viðurkenna það sem stórgróðafyrirtæki. Ég er sammála þingmanninum í því eða tel hann vera þeirrar skoðunar, ég ætla þá að biðja hann í seinni spurningunni um að hnykkja á því, að við eigum ekkert að stefna á einkaframkvæmdir í vegamálum sem stórkostlega arðsamar framkvæmdir fyrir eigendurna, ég er algjörlega þar.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Það virðist sem það dragi saman með okkur, hvorum á sínum enda pólitíska litrófsins. Þetta þurfa ekki að vera gróðafyrirtæki vissulega en þá spyr ég hvort þetta megi ekki bara vera á opinberri hendi og lúta hinu lýðræðislega aðhaldi sem þingið hefur og við hér í þessum sal þegar við mótum samgönguáætlunina. Framkvæmdir séu þar af leiðandi ekki bundnar til lengri tíma í samningum við einstaka fyrirtæki heldur séu mótaðar hér í samgönguáætlun beinlínis og taki þá breytingum. Ég tek undir það með hv. þingmanni að við þurfum að endurskoða tekjustofna til vegagerðar. Þar er ég alveg hjartanlega sammála, það gefur augaleið að metanbílar og rafbílar slíta vegakerfinu engu minna en dísil- eða bensínbílar. Það er einmitt í þessu breytta umhverfi sem við þurfum að skoða tekjustofnana og ekki þá til lækkunar heldur til að taka inn aðra bíla og aðrar tegundir ökutækja og farartækja sem slíta mögulega vegakerfinu, ekki til að lækka þá tekjustofna á aðra eða annað slíkt heldur til að hækka þá til eflingar vegagerð, til eflingar jarðgangagerð og til eflingar framkvæmda á vegum hins opinbera til að gera byggð í þessu landi mögulega og betri og búsældarlegri. Mig langar til að spyrja að einu enn fyrst ég hef þetta augnablik hér með hv. þingmanni: Með Gufudalsmálið og veginn þar, hvaða lausn sér hv. þingmaður í því máli, út úr þeirri pattstöðu? Hann kom vissulega inn á það áðan að hann hefði engin svör í málinu en ég er að velta því fyrir mér sérstaklega hvernig hann horfði til náttúru svæðisins, þ.e. Teigsskógs og náttúru svæðisins, hvernig hann sjái fyrir sér framtíðarlausnina út frá hagsmunum náttúrunnar á þessum stað.

Herra forseti. Varðandi það seinasta sem þingmaðurinn kom inn á, hvaða svör ég hafi eða lausnir á því, þá vildi ég gjarnan hafa það. En ég vil bara segja: Við verðum að viðurkenna ákveðna stöðu í því máli. Við verðum að vinna út frá því hvaða leið er nákvæmlega best í þeim efnum, því get ég ekki svarað í stuttu andsvari úr ræðustólnum, ég lýsi mig vanbúinn til þess. Varðandi það hvort menn hagnist á vegum og vegaframkvæmdum þá verður það vonandi þannig að þeir sem leggja vegi og bjóða í þau verk hagnist á því. Ég segi einfaldlega: Við eigum að fara í gegnum umræðuskaflinn um það að flýta samgöngubótum á Íslandi með einkaframkvæmd, ég vil alls ekki útiloka það. Hvaða ramma við setjum um það? Ég held að fæðst hafi einn anginn af þeirri umræðu í samskiptum okkar í ræðustólnum, mínum og hv. þm. Edwards Huijbens, þ.e. hvort fyrirtæki sem fara í slíkar samgöngubætur eigi að hagnast verulega mikið. Einkaframkvæmd er í mínum huga ekki skammaryrði í samgöngumálum, hvorki í vegamálum né flugvallarmálum. Ég gæti vel séð fyrir mér að til dæmis mætti efla flug á Íslandi með því að gefa aðilum kost á að taka flugvelli til rekstrar svo að ég bæti nú aðeins í í þessum málaflokki.

Virðulegi forseti. Góðar samgöngur eru ein af grundvallarstoðum samfélagsins og geta haft úrslitaáhrif á búsetuval og uppbyggingu á landsbyggðinni. Björt framtíð leggur ríka áherslu á að efla skuli vistvænan og hagkvæman ferðamáta en samgöngur eru ein af aðaluppsprettum losunar gróðurhúsalofttegunda á Íslandi auk þess sem þær hafa haft áhrif á loftgæði. Á heildina litið söknum við í Bjartri framtíð þess helst í þingsályktunartillögunni um samgönguáætlun til ársins 2016 að enn ríkari áherslu verði lögð á almenningssamgöngur, hjóla- og göngustíga, en einungis er áformað að setja 200 millj. kr. í hjóla- og göngustíga í ár en áætlunin 2011–2014 gerði ráð fyrir 250 millj. kr. Víða er mikil þörf á hjólastígum meðfram þjóðvegi 1, bæði sem vistvænum og hagkvæmum samgöngumáta en ekki síður sem tækifæri í ferðaþjónustu. Við erum náttúrlega bara í fyrstu umferð hérna og eigum eftir að rýna þetta enn betur. En mig langar einnig til að skoða í umhverfis- og samgöngunefnd aðgerðina við Arnarnesveg. Lagt er til að kafli frá Reykjanesbraut að Fífuhvammsvegi verði gerður 2015 og 2016. Ég hlakka til að velta því aðeins fyrir mér hvort framkvæmdin sé forgangsatriði. Ég sé ekki í fljótu bragði góð rök fyrir henni. Í greinargerðinni er talað um að fjárveiting sé ætluð til að greiða kostnað við ýmis smærri verk sem ætlað sé að útrýma flöskuhálsum á einstaka stöðum og bæta þar með umferðarflæði, efla umferðaröryggi og bæta almenningssamgöngur með gerð sérreina fyrir strætisvagna og öðrum aðgerðum í þágu strætisvagna, svo sem við gatnamót. Nú bý ég í Breiðholtinu. Ég hef sjálf ekki fundið fyrir þeim flöskuhálsi en þetta er væntanlega eitthvað sem við skoðum í nefndinni og ég hlakka til að takast á við það. Við fyrstu sýn er þó margt gott í áætluninni sem okkur hugnast ágætlega í Bjartri framtíð. Til að mynda að Sundabraut sé komin á samgönguáætlun og okkur hugnast ágætlega, ólíkt hv. þm. Edward H. Huijbens, fjölbreyttari leiðir að fjármögnun eins og tillagan gerir ráð fyrir, svo framarlega sem það bæti úr brýnni þörf í samgöngumálum, reyndar að því tilskildu að vegfarendur hafi um aðrar leiðir að velja eins og raunin er í Hvalfjarðargöngum, Vaðlaheiðargöngum og hugmyndin er varðandi Sundabraut. Við fögnum því einnig að auka eigi framlög til viðhaldsverkefna, það veitir víst ekki af. Eins erum við ánægð með að gerðar verði rannsóknir á væntanlegum Fjarðarheiðargöngum. Það þarf nefnilega að skoða alvarlega hvort göng undir Fjarðarheiði séu ekki nauðsynleg samgöngubót fyrir Seyðisfjörð. Að lokum vil ég segja að sú vinna sem lögð er í samgönguáætlun hverju sinni er til fyrirmyndar og eftirbreytni og ætti að skoða í víðara samhengi hvort ekki sé hægt að innleiða slíka áætlunargerð og stefnumótun til lengri tíma í fleiri málaflokkum sem við höfum til umfjöllunar á Alþingi.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir þessa ágætu samgönguáætlun. Hér kennir margra grasa og margt er afar vel gert. Eins og gengur er auðvitað annað sem manni finnst að mætti betur fara en þannig er það nú þegar fjármagnið er takmarkað, þá þurfum við líka að forgangsraða og mikilvægt er að það sé gert rétt. Við verðum kannski seint sátt um slíka forgangsröðun. Mig langar að byrja á því að ræða almenningssamgöngur. Ég legg ríka áherslu á það við innanríkisráðherrann að við náum góðri sátt um almenningssamgöngur við sveitarfélögin og fólkið í landinu, að flugið og ferjurnar verði hluti af almenningssamgöngum finnst mér líka mjög mikilvægt og að því góða starfi sem hefur verið byggt upp á undanförnum árum verði haldið áfram. Við sjáum aukinn farþegafjölda í héruðunum; hann margfaldast frá ári til árs. Það segir allt um hvað kerfið er gott að fólkið vill nýta sér það. Ég ætla reyndar að halda mig mest við hafnarframkvæmdir en vil þó taka undir það sem hér hefur komið fram varðandi vegabætur, auðvitað alls staðar á landinu en ekki síst í Suðurkjördæmi, í austurhlutanum, þar sem eru margar einbreiðar brýr sem eru löngu komnar á tíma og margar aðrar vegabætur sem þarf að fara í. Ég ætlaði svo sem ekki að eyða mínum tíma í það núna en tek bara undir það sem hér hefur verið sagt og veit það líka að það er verið að reyna að gera eins mikið í því og hægt er. Mig langar að minnast á innsiglinguna í Höfn í Hornafirði. Það er mikilvægt að tryggja fé í rannsóknir á innsiglingunni á næstu árum. Áætlunin er að dýpka hana úr 9 metrum í 11. Uppsjávarveiði er orðin aðaltekjulindin á Höfn eins og mörgum öðrum höfnum við suðurströndina þar sem loðna og makríll eru orðin uppistaðan í aflanum og gríðarlega stór og öflug veiðiskip, uppsjávarskip, sem ferðast um hafnirnar, kalla á meira dýpi. Það er því mjög mikilvægt. Það er auðvitað kostur að útgerðirnar kaupi sér grunnristari skip en það felast líka mikil tækifæri í því eins og á Hornafirði ef hægt er að auka dýpi í 11 metra. Þar eru líka lagðar 20 milljónir í rofavörn í suðurfjörðum. Það er líka mikilvægt og kemur sér vel. Í Vík í Mýrdal er árið 2015 gert ráð fyrir 17,5 milljónum í sjóvarnargarðinn. Það er afar brýn framkvæmd. Ég hef heyrt í mönnum þar að þeir telja jafnvel að þetta komi heldur seint en við skulum vona að garðurinn sem er haldi. Hann hefur sýnt það og sannað að hann hefur gert sitt gagn. Ég vil aðeins staldra við í Vík. Þar er líka torfær vegur um Gatnabrún, Mosaskarð og Skarphól, um það bil 12 km kafli sem er nánast eini fjallvegurinn á leiðinni frá Höfn til Reykjavíkur eða að Hveragerði. Sveitarfélagið þar hefur samþykkt í tveimur kosningum og nýlegu aðalskipulagi að gera göng um Reynisfjall. Ég velti fyrir mér hvort það sé ekki gott tækifæri til einkaframkvæmdar í framtíðinni. Þar er gríðarleg umferð, þar er jafn mikil umferð og í væntanlegum Vaðlaheiðargöngum, þ.e. um það bil þúsund bílar á sólarhring, en framkvæmdin er um 10% af því sem þau kosta. Það er því afar hagkvæm framkvæmd og forvitnilegt verður ef við getum skoðað það. Landeyjahöfn fær 1,3 milljarða á næstu þremur árum. Reyndar verða teknar, ef ég man rétt, 70 milljónir á þessu ári. Það er auðvitað jákvætt við þessa áætlun að fara á í líkanatilraunir með höfnina. Það er mjög gott mál. Ég fagna því sérstaklega. Ég held og tek undir með mjög mörgum Vestmannaeyingum að ný ferja mun ekki koma fyrr en höfnin fer að virka almennilega. Þetta er frábær samgöngubót. Höfnin er búin að sýna og sanna það að þegar hún er opin er hún gríðarleg samgöngubót og mikil þægindi fyrir Vestmannaeyinga að geta farið þarna um. Ég tek undir það að Herjólfur sé upplagt verkefni í einkaframkvæmd og þá með aðkomu sveitarfélagsins í Vestmannaeyjum og jafnvel nágrannasveitarfélaga og stóru fyrirtækjanna á svæðunum. Ég held að það væri góður kostur. Í höfninni í Þorlákshöfn eru gríðarlegir möguleikar. Þar hafa menn verið að skoða tækifæri við að gjörbylta höfninni eins og hún er með því að dýpka frá Skarfagarði að Suðurvarabryggju. Þar fyrir innan er grunnt og þyrfti að moka upp nokkru magni af efni. Með því og að taka norðurgarðinn í burtu mætti koma allt að 200 metra skipum inn í Þorlákshöfn, sem væri gríðarleg framför og mundi gjörbylta allri aðstöðu í þessari höfn fyrir ótrúlega lítinn pening. Þar hafa menn verið með mikla drauma um byggingu stórskipahafnar, en það er bara þannig að það eru ekkert mjög mörg skip að koma til Íslands sem eru yfir 200 metrar. Þarna eru því mikil tækifæri. Það eru mikil tækifæri í Þorlákshöfn sem við þurfum að skoða mjög vel og ég legg til að innanríkisráðherra skoði það á næstunni með heimamönnum hvernig hægt verði að koma að því verkefni fljótlega. Ég verð að lýsa vonbrigðum yfir því að það er ekkert fé í Grindavíkurhöfn þar sem er mikil þörf á endurnýjun og dýpkunum. Þar hefur verið vinna í gangi og er vonandi að úr því rætist. Það er nokkurt fé lagt í Sandgerðishöfn við endurbyggingu Suðurgarða um 150 metra kafla. En ég harma að enginn peningur er lagður í Helguvík. Á undanförnum árum hefur verið óskað eftir því að Reykjanesbær fái fé í Helguvík. Ég gerði mér satt best að segja vonir um að einhver peningur yrði lagður í það verkefni núna en svo er ekki. Það vantar um það bil 3 milljarða í þá framkvæmd, sem sveitarfélagið hefur tekið á sig, og hefur það seinkað uppbyggingu á þeim stóriðjuframkvæmdum sem fyrirhugaðar voru. Þetta er farið að há sveitarfélaginu og vonandi getum við farið að spýta í lófana og staðið með Reyknesingum í að minnka skuldahalann með því að gera samninga um aðkomu að höfninni í Helguvík. Ég vil að lokum nota tækifærið og hvetja ráðherrann til að leggja verulega áherslu á uppbyggingu varanlegs fjarskiptakerfis í dreifðum byggðum landsins. Það er gríðarlega mikilvægt. Það er svo mikilvægt að halda unga fólkinu heima í sveitunum og dreifðu byggðunum. Það gerist ekki öðruvísi en að fjarskiptin og tölvurnar og símarnir virki á þessum svæðum. Unga fólkið getur ekki hugsað sér að koma heim um helgar úr skólunum vegna þess að það getur ekki notað tölvurnar, nær ekki sambandi. Við þekkjum þetta og ég veit að innanríkisráðherrann hefur þegar sett nefnd af stað til þess að fara í þessi mál og ég treysti því að það verði unnið hratt og vel í þeim málum. Það er afar mikilvægt. Ég held hreinlega að eitt af mikilvægustu málunum á landsbyggðinni núna séu fjarskiptin og svo auðvitað það sem heyrir ekki undir hæstv. innanríkisráðherra, rafmagnsmálin. Virðulegi forseti, ég segi að þriggja fasa rafmagn inn á hinar dreifðu byggðir landsins sé líka eitt af stóru málunum. Ég hef nú stiklað á stóru í samgönguáætlun. Það var forvitnilegt að kynna sér þetta gagn og fara í gegnum það. Ég tek undir og ítreka að hér er margt gert vel. Ég vona að þegar upp er staðið verðum við sáttari við áætlunina og getum unnið eftir henni áfram og hún verði okkur öllum og landsmönnum til heilla.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans framfaraglöðu ræðu. Ég get þó ekki verið sammála honum um að kalla eftir fjárframlögum úr ríkissjóði til hafnarinnar í Helguvík. Þar hefur farið fram algjörlega glórulaus skuldsetning. Þeir sem tekið hafa þær ákvarðanir verða að axla ábyrgðina sem því fylgir og geta ekki vænst þess að fá framlög úr ríkissjóði til þess að kaupa sig út úr því. Hitt þykir mér forvitnilegt sem hv. þingmaður segir um höfnina í Þorlákshöfn, vegna þess að þar hafa menn jú lengi vonast eftir því að geta tekið við stærri skipum en raun varð á. Ég vil þess vegna spyrja hv. þingmann: Þegar hann segir að það sé hægt að gera höfnina aðgengilega 200 m löngum skipum fyrir ótrúlega lítinn pening, hvað er þá ótrúlega lítill peningur? Hvaða stærðir erum við að tala um í því sambandi? Aðeins varðandi Landeyjahöfn og nýja ferju. Skildi ég hv. þingmann rétt að hann teldi að ná þyrfti betri árangri í því að bæta höfnina áður en ráðist yrði í kaup á nýrri ferju? Bara til skýringar, hver er afstaða hv. þingmanns? Að lokum um almenningssamgöngurnar á Suðurnesjum, er þingmaðurinn að kalla eftir auknum fjármunum í það verkefni á áætluninni? Hvaða fjárhæð erum við þá að tala um í því sambandi sem hann gerir athugasemdir við hér í umræðunni?

Virðulegi forseti. Ég þakka spurningar hv. þingmanns. Varðandi Helguvík er það þannig að þegar farið var af stað með framkvæmdir var auðvitað gert ráð fyrir að í kjölfarið fylgdi mikil uppbygging stóriðju á svæðinu, sem varð því miður ekki, hrunið kom í veg fyrir það. Síðan var ekkert gert í þeim málum en sveitarfélagið hefur setið uppi með skuldirnar af framkvæmdunum sem farið var af stað með. Það er auðvitað mikill skaði fyrir sveitarfélagið og við þurfum einhvern veginn að koma að því. Varðandi Þorlákshöfn er það afar áhugavert verkefni. Suðurvarargarðurinn er bara nýttur að hálfu vegna þess að innst inni í pyttinum er grunnt og þar er brunaefni sem hægt er að grafa upp með gröfu. Með þessu móti er hægt að auka viðlegu við kantinn þannig að allt að 200 m skip gætu komist þarna að og með því að taka norðurgarðinn í burtu myndast þar mikið svigrúm til þess að snúa skipum. Þá er þessi höfn með stærstu höfnum landsins og tekur allt að 200 m skip og eins og ég segi eru bara fá skip sem eru yfir 200 m sem koma til landsins. Varðandi Landeyjahöfn er það skoðun mín og margra annarra að ef brotið fyrir utan höfnina og sandburðurinn er of mikill þá skiptir engu máli hvað við smíðum margar ferjur, það fer ekkert skip inn í höfnina nema hún virki. Það er afar mikilvægt að við tryggjum það og ég held að fyrst hæstv. innanríkisráðherra ætlar að fara í líkanaprufur þá finnum við kannski leiðina til þess að bæta höfnina, það er alveg gríðarlega mikilvægt. Varðandi almenningssamgöngur á Suðurnesjum vil ég segja það að við erum ekki að óska eftir auknu fjármagni, öðru nær. Við teljum að samgöngur á Suðurnesjum megi reka algjörlega sjálfbært og án framlaga frá ríkinu eða nota þá peninga á öðrum svæðum ef við fáum að halda Reykjanesbrautinni. Það er mikilvægt. Það er mikil lífæð fyrir okkur 

Virðulegur forseti. Hvaða varðar hina geigvænlegu skuldasöfnun á höfnina í Helguvík þá ítreka ég það sem ég hef áður sagt að það eru ákvarðanir sem menn verða að vinna úr með uppbyggingu á svæðinu og þeim tekjum sem menn hafa ráðgert að fá út úr þeim fjárfestingum sem þar eru. Það er ákaflega áhugavert að heyra um Þorlákshöfn, en ég fékk ekki svar við spurningunni sjálfri þar að lútandi. Hv. þingmaður segir að þessar breytingar á Þorlákshöfn mundu kosta ótrúlega litla peninga en hvaða stærðargráðu erum við að tala um í því sambandi? Það er ákaflega áhugavert ef hægt er að auka mjög notagildi Þorlákshafnar. Hún liggur að mörgu leyti mjög vel við siglingum og í upplandinu frá höfninni í Ölfusinu eru veruleg tækifæri til uppbyggingar á ýmiss konar starfsemi sem nýtt getur slíka flutningaleið. Þar er mikill aðgangur að köldu vatni, að heitu vatni, að orkulindum alveg í nágrenninu og margvíslegir möguleikar til uppbyggingar í tengslum við stækkun hafnarinnar þar. Mér finnst því áhugavert að heyra frá hv. þingmanni, þegar hann segir að þessar breytingar mundu kosta ótrúlega litla peninga, hvaða stærðargráðu um er að ræða í því sambandi.

Virðulegi forseti. Það er nú kannski óvarlegt að tala um afar litlar fjárhæðir þegar maður talar um hafnarframkvæmdir, þetta eru auðvitað allt stórar fjárhæðir. Það eru í rauninni litlar fjárhæðir miðað við hugmyndina um uppbyggingu stórskipahafnar. Skotið er á að þessi framkvæmd gæti verið um eða innan við einn milljarð í allt, en þá erum við líka að tala um algjörlega breytta höfn sem býður upp á þessi tækifæri. Þarna er, eins og hv. þingmaður minntist á, kjörlendi fyrir uppbyggingu á iðnaði, algjört kjörlendi. Það er eins og hv. þingmaður minnist á, aðgangur að vatni og stutt í mikla orku og er mikill vilji og áhugi hjá íbúum og sveitarstjórnarmönnum í Þorlákshöfn á að byggja þarna upp framtíðariðnaðarsvæði þar sem höfnin mun skipta miklu máli. Einnig hefur verið rætt um tækifæri í ferjusiglingum til útlanda þannig að uppbygging í Þorlákshöfn í þessa veru er alveg gríðarlega verðmætaskapandi framkvæmd fyrir þessa höfn og fyrir þetta samfélag í Þorlákshöfn sem þarf virkilega á því að halda núna að við spýtum aðeins í lófana og stöndum með því fólki sem þar er. Þar hefur kvótinn minnkað og atvinnan þarf að vera meiri. Það vantar svolítið „fútt“ í bæjarbraginn, og ég held að það sé einmitt verkefni okkar þingmanna Suðurkjördæmis að hjálpa til og koma þessu verkefni í höfn. Ég held að það væri klókt og ég veit að þeir eru komnir með þetta á teikniborðið hjá Vegagerðinni og það er í góðum höndum þannig að við munum frétta nánar af því á næstu dögum. Ég vona að ég hafi svarað þingmanninum þeirri spurningu sem hann spurði hérna. Varðandi Helguvíkina er það auðvitað ekki bara vandamál íbúa Reykjanesbæjar, það er vandamál okkar allra þegar framkvæmdir stöðvast. En sem betur fer er uppbygging að fara í gang og auðvitað 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðu hans og yfirferð, sem var fyrst og fremst yfir hans kjördæmi, Suðurkjördæmi geri ég ráð fyrir. Ég ætla að taka undir með hv. þingmanni varðandi mikilvægi uppbyggingar fjarskiptainnviða á Íslandi. Það er ótvírætt það sem skiptir máli ef landið á að haldast í byggð, ekki síður en vegaframkvæmdir. Einnig vil ég taka undir með hv. þingmanni um uppbyggingu þriggja fasa rafmagnsins. Til að það gangi upp þarf náttúrlega að efla byggðalínuna, þ.e. að leggja rafmagn byggðahringinn, ekki yfir Sprengisand eða einhverjar aðrar leiðir. Það þarf að leggja almennilega byggðalínu, hún á að fara byggðahringinn, og þá getum við einmitt komið þriggja fasa rafmagni í byggðir landsins, sem er öllum byggðum til hagsbóta og til uppbyggingar. Ég ætlaði að taka undir með hv. þm. Helga Hjörvar og var búinn að rita það strax hér á blað: Hví ætti að setja fé í Helguvík? Það er í raun engin ástæða til eins og hefur komið fram í umræðunni. Sveitarfélagið réðist að eigin frumkvæði í þessar framkvæmdir og mér finnst ekki rétt að ríkið hlaupi þar undir bagga. Þær framkvæmdir sem mögulega verði gangi í gegn og standi undir þeirri uppbyggingu sem er í Helguvík og það hvernig málum þar er fyrir komið er fyrst og fremst á pólitíska ábyrgð bæjarstjóra þar. Ég sé ekki ástæðu til þess að hið opinbera, ríkið, hlaupi þar undir bagga. Mig langar líka til þess að hnykkja á því að Vaðlaheiðargöng eru ekki einkaframkvæmd. Þetta er fyrirtæki sem er algjörlega í opinberri eigu, er með ríkisábyrgð og fór hér í gegnum nálarauga fjárlaganefndar tvisvar ef ekki þrisvar upp á að fá þá ríkisábyrgð. Það færir okkur heim sanninn um að það er erfiðara að fá einkaframkvæmdir af stað ef menn eygja ekki gróðavon af þeim, sem aftur undirstrikar að einkaframkvæmdir snúast auðvitað um hagnaðarvon eða mögulegan gróða. Ég hef áhyggjur af því ef það á að vera hvatinn í uppbyggingu vegakerfis okkar vegna þess að þá er ljóst að ýmis svæði verða út undan. Að lokum er kannski rétt að spyrja: Sér hv. þingmaður fyrir sér skemmtiferðaskip í Þorlákshöfn?

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspurn hv. þingmanns. Varðandi gróðann af félögum sem eru stofnuð til þess að fara í einkaframkvæmd þá man ég það nokkurn veginn að þegar farið var af stað með Hvalfjarðargöng, sem kostuðu u.þ.b. 3 milljarða, var hlutaféð um 80 milljónir. Það verður greitt til baka með eðlilegri ávöxtun þegar göngunum verður skilað til ríkisins. Það er eins og að hafa peningana í banka og er svo sem ekki neitt stórkostlegt sem fjárfestar fá út úr því, enda held ég að fæstir af þeim hafi litið á það sem gróðafyrirtæki. Þeir fá á tímabili ekki neitt út úr þessu. Ég tek undir með hv. þingmanni um eflingu byggðalínu, en ég vil mótmæla því að okkur komi framkvæmdirnar í Helguvík ekki við. Ég held að það hefði ekki verið óeðlilegt að gerður hefði verið sambærilegur fjárfestingarsamningur við Helguvík og var gerður á Bakka, sem var afar ánægjulegt og gott verk. Vonandi verður hægt að gera það. Ég man ekki síðustu spurninguna. 

Ég þakka hv. þingmanni svörin. Varðandi Spöl er rétt að kannski má líta á það sem eðlilega ávöxtun, þó að ég hafi ekki rýnt ársreikningana nákvæmlega, þegar göngunum verður skilað. En vandinn er sá að þeir hafa ekki endilega sérstakan áhuga á að skila göngunum. Þeir eru að tala um að tvöfalda þau, þeir vilja gjarnan halda þessari ágætismjólkurkú nálægt sér, mér heyrist það alla vega á umræðunni. Það er því ekki endilega þannig að göngunum verði skilað í bráð. Varðandi Helguvík og Bakka þá þakka ég þingmanninum fyrir að draga einmitt fram þau ánægjulegu tíðindi sem hafa orðið á Bakka með fjárfestingarsamninginn. En ég spyr: Er það ekki einmitt málið? Hefði ekki slíkur fjárfestingarsamningur þurft að liggja fyrir í Helguvík áður en þær framkvæmdir fóru af stað? Einhvers konar samningur hefði þurft að liggja fyrir, samningur sem hefði öllum verið opinn til rýningar og skoðunar áður en til þessara hafnarframkvæmda kom og áður en til skuldsetningarinnar kom. Það hefði ég talið eðlilegra. Ég fagna því auðvitað að Bakki og Húsvíkingar og þeir ágætu íbúar í Norðurþingi hafi þó farið rétta leið - sem tók þá töluverðan tíma vel að merkja.

Virðulegi forseti. Já, það er áhugavert að ræða göngin. Ég ætla ekki að gerast sérstakur talsmaður þeirra en það hittist þannig á að ég hef aðeins verið að skoða þau mál undanfarið. Með aukinni umferð stigmagnast áhættan og verður miklu meiri en ella þannig að þegar bílar eru orðnir 5 til 8 þús. á dag kemur að því á köflum að göngin anni því ekki. Ég held að það sé ekki sérstakur áhugi þeirra sem að þessu standa og vilja halda verkefninu áfram, að græða eitthvað á því. Eins og ég sagði áðan eru þetta 80 milljónir í eigið fé af 3 milljörðum eða svo, sem er afar lítið brot. Ég held að þeir hefðu jafnvel getað ávaxtað pund sitt betur annars staðar. En ég held að það sé mikilvægt að menn haldi áfram að skoða tækifærin við Hvalfjarðargöng, en það er auðvitað þeirra ákvörðun hvernig það verður gert. Um fjárfestingarsamninginn á Bakka vil ég segja að það var afar skynsamlegt að klára hann áður en farið var af stað. Ég þekki ekki nákvæmlega hvernig klukkan gekk í því á sínum tíma árin 2006 og 2007 þegar farið var af stað í Helguvík. Ég reikna með að einhvern tíma hafi staðið til að gera það. En það hefur alla vega frestast og þau mál eru í ólestri. Þegar við þurfum að horfa fram á veginn finnst mér að við eigum að reyna að leysa úr vandamálunum og finna leiðir til þess, af því að samfélagið þarna hefur þurft að blæða fyrir þetta. Ég held að ekki verði hægt að segja að uppbygging hafnarinnar hafi verið ósvinna vegna þess að hún mun skila sér þegar fram líða stundir og er grundvöllurinn að því að þarna byggjast væntanlega upp gríðarlega skemmtileg tækifæri, mörg atvinnutækifæri, sem munu skapa fjölbreytt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir að koma og mæla fyrir tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun. Mig langar til að gera þá áætlun að umræðuefni í smá framsögu. Eins og hefur komið fram í andsvörum hjá mér tel ég ákaflega mikilvægt að framkvæmd samgönguáætlunar sé alfarið og að öllu leyti á hendi hins opinbera, þ.e. að það séum við sem höfum lýðræðislegt umboð til þess og við sem í þingsal sitjum hverju sinni sem höfum áhrif á forgangsröðun til samgönguáætlunar og getum haft áhrif þar á á fjögurra ára fresti í mótun samgönguáætlunarinnar. Þetta tel ég gríðarlega mikilvægt. Vandinn sem ég sé við einkaframkvæmdir eða fjölbreytt rekstrarform í samgönguinnviðum er fyrst og fremst sá að við förum að binda uppbyggingu samgönguinnviða í samninga við alls kyns aðila, fyrst og fremst einkaaðila, til lengri tíma og við semjum frá okkur forsvar og vald yfir framkvæmd samgönguáætlunar. Því meira sem verður um það, þeim mun meira töpum við sem samfélag, vegna þess, eins og ég hef komið áður inn á í andsvörum, að gróði er ævinlega hvati slíkra framkvæmda, væntingar um hag eða hagnað, hvort sem hann verður innleystur sem hlutafé á einhverjum lokapunkti eða leystur út sem hagnaður á hverju ári, arð sem er skilað á rekstrarreikningi. En það þarf ekki endilega bara að vera þannig, það getur vel verið í gegnum það að einhverjir nokkrir aðilar setjist á feita launatékka í hverjum mánuði án þess að hafa mikið fyrir því. Þannig getur gróðinn líka birst. Það sem mig langar hins vegar að gera sérstaklega að umtalsefni, fyrir utan þær megináherslur sem ég vil leggja varðandi framkvæmd og skipulag samgönguáætlunar, er mikilvægi almenningssamgangna fyrir landið allt og að það sé í vegáætlun skilgreint mjög vandlega. Hv. þm. Oddný G. Harðardóttir nefndi svartan blett eða gat í almenningssamgöngum sem væri í uppbyggingu þeirra á Suðurnesjum. Ég vil nefna annað gat sem er á Austurlandi og Austfjörðum. Ef grannt er skoðað hjá Strætó bs. sést að þar er ekki leið til að komast frá Egilsstöðum til Hafnar í Hornafirði, með almenningssamgöngum. Það er miður. Með öðrum orðum, hringurinn er ekki fær með strætó. Það er mjög miður og þarf auðvitað að laga. Leiðin til að laga það er fyrst og fremst sú, eins og hæstv. innanríkisráðherra kom inn á, að tryggja landshlutunum það fé sem eðlilegt er til reksturs almenningssamgangna af þessari áætlun. Það fé skilar sér ekki sem skyldi til að mynda í mitt kjördæmi, Norðausturkjördæmi, það skilar sér ekki þangað, því miður. Í uppbyggingu almenningssamgangna í kringum höfuðborgarsvæðið er gert ráð fyrir fé í þróunarkostnað upp á tugi milljóna sem ekki er gert ráð fyrir í Norðausturkjördæmi. Ekki er gert ráð fyrir neinum þróunarkostnaði þar, og hefði ég nú haldið að þar væri mun meiri þörf á einhvers konar mótun og þróun. Þetta er mjög sérstakt og þarf auðvitað að laga. Það er því einhvers staðar misvægi í því hvernig fé fylgir með uppbyggingu almenningssamgangna um landið, það þarf að laga, vegna þess að þær eru einstaklega mikilvægar. Annað sem ég vil nefna í þessu samhengi er mikilvægi almenningssamgangna í þágu ferðaþjónustu. Ég vil þá ekki horfa á almenningssamgöngurnar í þágu ferðaþjónustu heldur ferðaþjónustu í þágu almenningssamgangna. Núna blasir við að í ár munum við fá milljón gesti til landsins, það er þrefaldur íbúafjöldi landsins, og allt sem þeir gera, allt sem þeir nota sér er til eflingar þess sem þeir nota. Með öðrum orðum, ef þeir færu allir í strætó gætu verið blússandi almenningssamgöngur um allt land sem við þyrftum nánast ekkert að borga fyrir og við gætum nýtt okkur, rétt eins og staðreyndin blasir við að Íslendingar geta valið úr ótrúlega mörgum áfangastöðum frá Keflavíkurflugvelli í gegnum uppbyggingu leiðakerfis Icelandair og fleiri flugfélaga, það er út af túrismanum, þau flytja 2,5 milljónir farþega á hverju ári og við höfum þetta val. Við fáum sem sagt í raun og veru far með uppbyggingu ferðaþjónustu í gegnum Keflavík. Með nákvæmlega sama hætti ættum við að geta fengið far með almenningssamgöngum um allt land sem hafa hag sinn af ferðaþjónustu. En það þýðir að snúa þarf almenningssamgöngunum nokkuð að hagsmunum ferðaþjónustunnar, það þarf að snúa þeim þannig að þær hafi viðkomu á t.d. helstu áfangastöðum og í ferðaskipulagi og leiðaskipulagi almenningssamgangnanna sé það sýnilegt sem mögulegt aðdráttarafl ferðafólks og gesta okkar. Þetta tengist síðan aftur inn á flug og ferjur eins og komið hefur verið inn á, innanlandsflugið gæti til dæmis eflst mjög ef hægt væri að beintengja það ferðaþjónustu, það gæti eflst mjög okkur öllum til hagsbóta, og sama er um ferjur. Annað atriði sem ég vildi draga fram í tengslum við samgönguáætlun er mikilvægi samgangna fyrir byggðir úti um landið. Hér er rætt um mikilvægi uppbyggingar samgönguinnviða við höfuðborgarsvæðið; uppbygging Sundabrautar, tvöföldun Vesturlandsvegar og Suðurlandsvegar og ýmsar aðrar samgöngubætur þannig að höfuðborgarbúar geti komist sem biðraðafríast í sumarbústaði á sumrin og á þeim fáu álagspunktum sem eru þegar borgarbúar flykkjast úr borginni. Það er vissulega mikilvægt og ég ætla ekki að gera lítið út því að fólk geti komist af stað úr borginni og heim aftur nokkuð tafalaust. En samgöngubætur úti um landið snúa hreinlega að því hvort mögulegt sé að búa á staðnum, hvort hægt sé að lifa þar, þær snúa hreinlega að því að fólk geti komist lifandi milli áfangastaða, ekki með einhverjum fimm til tíu mínútna töfum. Þetta er ákaflega mikilvægt. Ég vil því setja aðeins meiri forgang í uppbyggingu mikilvægra samgönguinnviða úti um landið í þágu byggðanna. Þá er ég til að mynda að hugsa um Fjarðarheiðargöng, um veg inn í Borgarfjörð eystri, ef við ætlum að hafa hann einhvern veginn í byggð, Seyðisfjörð líka. Og að halda stöðum í byggð á Vestfjörðum. Það er nefnilega ekki hættulaust að komast þar á milli byggða og iðulega varla mögulegt, sérstaklega að vetri. Það þarf að laga. Talandi um hringveginn sjálfan þá er hann líka svo gott sem ófær, sérstaklega austan lands. Þar er enn möl á nokkrum köflum, nokkuð löngum köflum meira að segja, og erfitt að komast. Breiðdalsheiði er ekki rudd, lítið rudd, skulum við segja, og erfitt er að komast þar um. Hringvegurinn er með öðrum orðum ekki alveg fær. Við þurfum auðvitað fyrst og fremst að byggja hann upp og klára hann áður en við förum að ljá máls á einhverjum fyrirbærum eins og hálendisvegum eða nokkru öðru slíku. Mig langar að nefna einn sérstakan blett á hringnum, þ.e. Öxi og uppbyggingu heilsársvegar um Öxi. Ég velti fyrir mér hvort það sé besta mögulega leiðin, og þá er ég að sjálfsögðu að hugsa um byggðirnar og byggðina í Breiðdalsvík. Ég velti fyrir mér hvort mögulegt sé að horfa til ganga undir Breiðdalsheiði til að halda Breiðdalsvík inni í þessum hring og vernda þar af leiðandi byggð, vegna þess að Breiðdalsvík er einmitt ein af þessum brothættu byggðum, ein af þremur byggðum sem Byggðastofnun leggur sérstaka áherslu á að vernda með sérstökum aðgerðum í sömu púllíu og Raufarhöfn og Bíldudalur. Þannig að þetta er mikilvægt.  Mig langar líka til að draga fram annað atriði í þessu samhengi sem er mikilvægi vistvænna samgangna, þ.e. að við bjóðum upp á möguleika vistvænna samgangna. Það þýðir að áherslan í samgönguáætlun þarf að snúa að fjölbreyttum samgönguinnviðum, við séum ekki einungis að horfa á bílinn, einkabílinn, eða þá almenningssamgöngur, rútur, heldur önnur form til að komast á milli staða, göng og hjólaleiðir sérstaklega, leiðir fyrir minni farartæki og annað slíkt. Þegar við tölum um vistvænar samgöngur erum við að tala um fjölbreytta samgönguinnviði. Mig langar til að leggja fyrir eina mynd, það er synd að hv. þingmenn Suðurlandskjördæmis séu flestir farnir núna, þeir voru í svo miklum fjölda hérna áðan, en mig langar til að teikna upp mynd af hjólaleiðum um Suðurland þess vegna alla leið austur á Höfn - ég er auðvitað að stela þessu frá snillingnum Andra Snæ Magnasyni, þeim merka rithöfundi. Þetta er nú allt flatt, landið er nánast eins marflatt og Holland þegar yfir Hellisheiðina er komið, en leiðin þyrfti alls ekki endilega að fylgja þjóðveginum heldur mætti fara einhverjar aðrar leiðir. Það sem ég sé fyrir mér eru möguleikar til allt annarrar tegundar ferðalaga um svæðið, sem leiðir til allt annars búsetulandslags og byggðamynsturs á svæðinu. Sjáið fyrir ykkur ferðafólk sem mundi ferðast um Suðurland og dagleiðirnar væru 20–25 km í staðinn fyrir 250 km eins og þær eru í dag. Ferðafólk sem þyrfti að æja, stoppa næturlangt á 20–25 km fresti. Uppbygging bændagistingar um allt, litlir pöbbar og gistihús og litlir veitingastaðir sem bændur seldu vörur beint frá býli til hjólandi ferðalanga sem væru í hjólatúr um Suðurland, auðvitað við svolítið „extrem“ aðstæður. En það er kannski eitthvað sem höfðar til margra. Ég ætla að láta þetta duga núna. Það er margt sem ég hefði viljað tala um meira en tíminn er úti.

Forseti. Mér leiðist nú hálfpartinn þegar fólk þakkar málefnalega ræðu eða eitthvað slíkt, vegna þess að ég held að við reynum öll að hafa það þannig. En ég vil þakka þessa ræðu af því að hún gaf svo skemmtilega sýn á samgöngumálin sem þykja yfirleitt ekki neitt óskaplegt - ja, ég ætla ekki að nota orðið sem mér dettur helst í hug. En bæði þetta síðasta, sem hv. þingmaður kom inn á, með hjólaleiðir á Suðurlandi; samgöngur eru náttúrlega mjög merkilegar að því leyti að þær skapa það umhverfi sem við búum í. Einhvern tíma las ég að þegar brýr væru byggðar yrði umferðin yfir þær yfirleitt margföld á við það sem nokkur hefði þorað að trúa á í áætlunum sínum. Það á við um Hvalfjarðargöngin sem voru hér til umræðu. Mig langar aðeins að koma inn á það sem hv. þingmaður talaði um, þetta með einkaframkvæmdirnar. Ég er mög sammála honum í því að ef stórar framkvæmdir fara í einkaframkvæmd verða hagnaðarsjónarmið ofan á. Hann talaði líka um framkvæmdir hér í kringum Reykjavík, um Sundabrautina. Nú skilst mér að fyrirætlanir séu um að hún fari einmitt í einkaframkvæmd. Varðandi almenningssamgöngurnar úti á landi, 

Virðulegi forseti. Ég þakka andsvarið og spurninguna. Bættar samgöngur efla vissulega samskipti og eru eitt af því besta sem getur komið fyrir okkur. Hins vegar verður að gæta þess að ganga ekki of langt í því. Ef menn bregðast til að mynda alltaf við aukinni umferð með því að breikka vegina þá endar þetta eiginlega í tómri vitleysu, vegirnir verða óendanlega breiðir. Ég veit til þess að í Kaupmannahöfn hættu þeir þessu hreinlega, þeir hættu að fjölga akreinum og buðu hins vegar upp á fjölbreyttari samgöngumáta. Það er það sem ég tel svo mikilvægt að jafna í raun hlutskipti ólíkra samgöngumáta, að allir sitji við sama borð, hvort sem menn kjósa að fara gangandi, hjólandi, á rafskutlu eða á Ford 350T, eða hvað hann heitir nú þessi risatrukkur sem svo margir eru á. Hv. þingmaður spurði hvernig ég sæi fyrir mér lausn á því máli sem er fyrir austan. Já, þegar stórt er spurt - það er í fyrsta lagi að láta nægjanlegt fé fylgja með eins og ég nefndi. Í annan stað þarf í þessu sérstaka tilfelli að ná lendingu með Alcoa. Tilfellið er að Alcoa, álverið á Reyðarfirði, heldur eiginlega uppi almenningssamgöngum og það er ágætt vegna þess að það er öllum til hagsbóta. Þannig þarf að ná samlegð með Alcoa á Reyðarfirði sem er þá til eflingar svæðinu. Með nákvæmlega sama hætti og ferðaþjónusta og gestir geta eflt almenningssamgöngur þá er það í þessu tilviki Alcoa sem kannski yrði svolítið ballestin alla vega framan af þangað til allt fer að fyllast af ferðafólki á Austurlandi.

Forseti. Hér á höfuðborgarsvæðinu hafa peningar verið settir í almenningssamgöngur, gert var samkomulag um að setja frekar peninga í þær en fresta í staðinn vegaframkvæmdum. Nú sýnist mér vera að koma upp tillögur um að fara í einkaframkvæmd með Sundabraut. Þetta er leiðandi spurning: Gæti þingmaðurinn verið sammála mér um að verið sé að grípa inn í það hvernig verið er að reyna að stýra þessu og breyta því hvernig samskipti fólks eru með samgöngum, grípa inn í það sem verið er að reyna að gera með því að efla almenningssamgöngur á svæðinu, þ.e. ef við komum allt í einu með einkaframkvæmd með Sundabraut, sem er út af fyrir sig forgangsröðun sem ég skil nú ekki alveg. Hv. þingmaður nefndi innanlandsflugið og það er hárrétt sem þingmaðurinn segir - við græðum allt of litla peninga á ferðamönnum sem koma hingað, það er nú alltaf að sýna sig - að við græðum á að fá ferðamenn, við erum með miklu fleiri veitingahús en við gætum haft, við erum með betra millilandaflug en við gætum haft og þar fram eftir götunum. En hvernig heldur hann að heppilegast væri að efla innanlandsflugið svo að það nyti sín í því að dreifa farþegum um landið þegar innanlandsflugið er svona aðskilið frá millilandafluginu?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessa spurningu sem er stórmál; ég kom reyndar ekki inn í umræðuna áðan varðandi innanlandsflugið en get þá úttalað mig um það nú. Hv. þingmaður var með aðra spurningu líka á undan sem ég …  Ef ég svara seinni spurningu hv. þingmanns bara beint: Ef við horfum mjög þröngt út frá hagsmunum íslenskrar ferðaþjónustu einungis þá ætti innanlandsflugið allt saman að vera í Keflavík, ef við horfum einungis á málin út frá hagsmunum ferðaþjónustu. Það eru hins vegar fleiri hagsmunir sem spila þarna inn í, byggðahagsmunir sérstaklega, og ýmsu þarf að breyta í stjórnsýslulegum innviðum landsins áður en við getum tekið flugvöllinn úr Vatnsmýrinni út frá byggðasjónarmiðum og hagsmunum byggða landsins, landsbyggðanna. Ég vil sjá þær breytingar fyrst fyrir okkur úti á landi áður en flugvöllurinn fer. En ef við horfum bara á þetta út frá ferðaþjónustu á flugvöllurinn að vera í Keflavík.

Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir málefnalega og öfluga ræðu og sérstaklega fyrir að kveikja í mínu íþrótta- og útivistarhjarta þegar hann leiddi mig inn í hjólatúra á fínum sumardegi um Suðurland. Ég ætla að taka undir með þingmanninum en vil jafnframt benda honum á, þar sem ég bý þarna á svæðinu, að ég tek ég eftir því að þarna ferðast mjög margir ferðamenn á reiðhjólum. Mig minnir að eftir göng um Reynisfjall verði hæðarmismunurinn frá Hveragerði og niður að Höfn nánast enginn, þannig að það yrði mjög hentugt að hafa þar hjólaleiðir. Sveitarfélög með dreifðari byggð hafa einnig óskað eftir hjólaleiðum, t.d. Árborg þar sem er Stokkseyri, Eyrarbakki og Selfoss. Þar er hæfilega langt á milli til þess að einhverjum gæti dottið í hug að hjóla. Eitt sem ég held að sé kannski vandamál hjá okkur núna á Suðurlandinu, af því að svo margir ferðast þar um með þessum samgöngumáta, er að þeir hjóla annaðhvort á reiðvegum eða þjóðvegum. Ég held að það sé mjög óheppilegt að blanda því saman. Ég tek því vel í þessa hugmynd hjá þingmanninum og mun örugglega halda áfram að tala fyrir henni með honum. Mig langar að spyrja þingmanninn, af því að ég held að hann viti ýmislegt um ferðaþjónustu og slík mál: Hversu auðvelt eða erfitt mundi hann halda að væri að markaðssetja Suðurland sem hjólasvæði?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Haraldi Einarssyni fyrir stuðninginn og spurningarnar. Hjólaleiðirnar þurfa einmitt að vera sér, það segja mér allir sem eitthvað þekkja til hjólreiða, þær geta ekki blandast mikið innan um annað. En það er líka forsenda uppbyggingarinnar eins og ég var að nefna að þessar hjólaleiðir þurfa ekkert endilega að vera í samhengi við þjóðvegi eða aðra innviði. Þær þurfa fyrst og fremst að leggjast eftir því sem er áhugavert til upplifunar, áhugavert til hjólreiða, það gæti verið áherslan. Það sem ég tel svo mikilvægt og vildi hafa sem áherslu í samgönguáætlun t.d. er að þessi hugmynd og leiðir eins og hjólaleiðir séu lagðar til jafns við aðrar leiðir, aðra möguleika. Við komum okkur aðeins út úr því hugarfari að hugsa um bílinn fyrst og hugsum um þetta allt sem jafngilda möguleika til samgangna sem megi hugsa um. Þetta er svolítil hugsanabreyting sem ég er að reyna að fá fram og verður svolítið erfið vegna þess að menn taka þessu yfirleitt ekkert voðalega alvarlega, fyrst og fremst vegna þess að menn halda að þeir sem hjóla séu bara að leika sér. En þetta er lífsstíll og þetta er hollur og góður lífsstíll og er möguleiki fyrir fjölda gesta sem sækja til landsins. Þetta snertir einmitt síðari spurningu hv. þingmanns um hvort auðvelt væri að markaðssetja svæðið. Jú, ég sé það vel fyrir mér sem hjólaparadís, nákvæmlega með sama hætti og verið er að gera á svæðum Niðurlanda, í Hollandi og Belgíu, og á svæðum í Þýskalandi þar sem menn geta hjólað milli bóndabæja, hjólað milli veitingastaða. Það sem við getum hins vegar bætt við er að hjóla á milli stórkostlegra náttúrufyrirbrigða milli þess sem menn stoppa í heimagistingu o.s.frv. Ég sé ekki mikið vandamál með þetta svo lengi sem menn leggja áherslu á hversu marflatt blessað Suðurlandið er.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni svörin og tek heils hugar undir það að þetta er hollur og góður lífsstíll sem við ættum að sjálfsögðu að ýta undir og gefur okkur tækifæri í ferðaþjónustu eins og hann nefnir. Mig langar í seinni spurningu minni að spyrja um það sem hann nefndi í ræðu sinni um almenningssamgöngur og ferðaþjónustu, að almenningssamgöngur gætu aðlagast ferðaþjónustunni. Mig langar að biðja hann um að skýra þetta aðeins betur. Hvernig fer það saman við hitt, að aðlaga ferðaþjónustuna að almenningssamgöngum? Nú sjáum við að á ferðaþjónustuleiðum er stoppað á mörgum stöðum sem henta kannski ekki fólki sem notar almenningssamgöngur. Tökum sem dæmi Suðurlandsumdæmið, að fara frá Höfn til Reykjavíkur. Það mundi kannski ekki henta fólki á þeirri leið að stoppa á mörgum stöðum. Sér þingmaðurinn fyrir sér eitthvert sambland af þessu eða hvað? Hann er kannski með betri og úthugsaðri hugmyndir en ég fékk fram hjá honum áðan. Ég vil biðja hann um að fara aðeins betur yfir þetta.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Útfærslan á þessu nákvæmlega er einmitt svo spennandi. Einn stóri þátturinn er sá að ferðaþjónusta býr við töluverða árstíðasveiflu. Það er dálítið sem við náum kannski að laga eitthvað en munum aldrei ná að laga alveg. Það mun alltaf verða svo að ferðamenn koma hér fyrst og fremst að sumarlagi, sem er einmitt lágönn almenningssamgangna í hefðbundnu formi. Það er því í raun möguleiki að reka tvöfalt kerfi, kerfi þar sem áfangastaðir í ferðaþjónustu eru sýnilegir og hægt að vera með þau stopp sem ferðamenn hafa áhuga á. Þau yrðu fyrst og fremst virk að sumri þegar minna er um aðra gesti og notendur almenningssamgangna. Ég sé ekki mikið vandamál í því vegna þess að að vetrarlagi eru færri ferðamenn og þetta gæti fúnkerað sem einhvers konar pöntunarþjónusta. Aðalatriðið er að áfangastaðirnir séu sýnilegir. Ég sé ekki fyrir mér að það verði mikið stoppað við Jökulsárlón um háveturinn þegar aðrir, t.d. skólafólk, nýta almenningssamgöngur meira. Aðalatriðið er að laga almenningssamgöngur að ferðaþjónustu þannig að áfangastaðir verði sýnilegir, almenningsþjónustu til eflingar, að við nýtum okkur þá staðreynd að hér koma milljón gestir á ári til eflingar innviða sem hér eru. Þannig sé ég fyrst og fremst aðlögun almenningssamgangna að ferðaþjónustu. Varðandi hitt held ég að það leysist að hluta með því að þetta er á tvískiptum tíma, sumar/vetur. Það leysist að hluta þannig en ekki að öllu leyti, og þá þarf að huga að því að hafa eins konar pöntunarþjónustu þannig að ekki sé verið að stoppa á stöðum þegar ekki þörf er á því. Þannig sé ég þetta gróflega fyrir mér. En við getum rætt þetta betur síðar.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir næstu tvö eða þrjú ár, 2013 er nú liðið. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir framsöguna og að fylgja eftir þessu máli og vil taka undir stefnu hennar í samgönguáætluninni um að bæta öryggi og viðhalda þjónustu á vegum. Það má kannski sérstaklega nefna Vestfirði sem hafa orðið út undan í viðhaldi vega. Ég held að fátt sé hættulegra en malbikaður vegur sem er orðinn að malarvegi aftur af því að fólk reiknar ekki með því. Ég ætla að tæpa á nokkrum atriðum í þessu skjali sem snúa helst að Suðurkjördæmi þar sem ég þekki best. Mig langar að byrja á Hellisheiði sem er ein af þremur aðalleiðum úr höfuðborginni. Reykjanesbrautin var tvöfölduð fyrir nokkrum árum og síðan þá hefur ekki orðið banaslys þar. Þegar ég tala um Hellisheiðina fagna ég því að hana eigi að klára og hún verði 2+2. Ég vil þó vara við því að slys verði aftur þar sem hún er 2+2 að hluta. Ég veit ekki alveg hvaða pólitík eða verkfræði réð því, en ég vara við því þegar við förum í svona miklar framkvæmdir að gera það ekki almennilega. Einnig vil ég nefna annan stað í vesturátt þar sem við heyrum af tíðum slysum, en það er undir Hafnarfjalli. Ég fann ekki neitt í skjalinu um það. Ég tek undir það með hv. þm. Oddnýju Harðardóttur að einbreiðar brýr eru margar á Suðurlandinu. Ég held að þær séu ekki alveg 20, en ég er svolítið hissa á því að 2014, þar sem hámarkshraði er 90, séu enn þá einbreiðar brýr og malarvegir á Hringvegi 1. Einn hv. þingmaður nefndi áðan að það væru malarvegir á Hringvegi 1 fyrir austan. Ég held að við getum öll verið sammála um að einbreiðar brýr eru stórhættulegar þar sem hámarkshraði er 90, sérstaklega á Suðurlandsundirlendi þar sem mikið er af ferðamönnum. Þeir þekkja ekki aðstæður, koma þangað í myrkri og skilja ekki skiltin. Ég tel öryggisins vegna brýna nauðsyn að við breikkum þessar einbreiðu brýr sem fyrst og hraðast. Mig langar aðeins að nefna Landeyjahöfn líka. Ég fagna því að ný ferja sé í hönnun, en vil þó óska eftir því að kynning á þeirri hönnun komi inn til umhverfis- og samgöngunefndar því að í mín eyru hafa borist talsverðir fyrirvarar um hvernig þetta muni verða. Mun hún þurfa að sigla til Þorlákshafnar? Hversu þétt mun hún sigla á milli og þar fram eftir götunum? Ég óska eftir því að umhverfis- og samgöngunefnd verði vel upplýst um þetta útboð. Að lokum vil ég spyrja hæstv. ráðherra um stefnu hennar í hálendismálum, þ.e. samgöngum yfir hálendið, þar sem ferðaþjónustan kvartar sáran undan slæmum vegum þar. Sagt er að það hafi áhrif á upplifun og aðgengi ferðamanna og hafi einnig takmarkað markmið ferðaþjónustunnar um að dreifa þjónustunni um byggðir. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni ágæta ræðu. Það er einstaklega ánægjulegt að heyra þingmann úr landmiklu og víðfeðmu kjördæmi, eins og Suðurkjördæmi, mæla sérstaklega með vegaframkvæmdum í öðrum kjördæmum og tala um alvarlegt ástand á Vestfjörðum og undir Hafnarfjalli og eins malarvegina fyrir austan. Ég vildi spyrja hv. þingmann út í það sem hann talaði um varðandi Hellisheiði og lausnina á tveggja akreina veginum þar. Þingmaðurinn hafði orð á því að þar væri á köflum ekki nægilega vel gert og þyrfti að gera breytingar á þeim fyrirætlunum sem þar eru, ef ég skildi þingmanninn rétt. Ég vil biðja þingmanninn um að lýsa því hvaða kafla hann er með í huga á leiðinni austur. Ég er eindregið sammála þingmanninum um mikilvægi þess að reyna að fækka slysum eins fljótt og vel og kostur er á þessari leið og einkum auðvitað þeim alvarlegu banaslysum sem þar hafa tíðum orðið. Ég vildi líka nota tækifærið og inna hv. þingmann eftir því sem aðeins hefur verið í umræðu undanfarna daga um að nauðsynlegt sé að bæta aðgengi að Urriðafossi. Ég veit að hann þekkir aðstæður þar vel. Þar er lítil og léleg aðkoma og spurning hvort ekki sé full ástæða til þess við svo mikla fjölgun ferðamanna og áherslu á það að reyna að dreifa þeim sem víðast um, eins og þingmaðurinn nefnir, að gera úrbætur á veginum þar og aðstöðunni við fossinn þannig að rútubílaumferð eigi hægara með að komast með ferðamenn að þeirri miklu náttúruperlu.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvar fyrir spurningarnar. Við byrjum á Hellisheiði. Ég er að tala um kaflann niður í Sandskeiði þar sem eru tvær akreinar öðrum megin og sums staðar fara þær úr tveimur niður í eina. Mig grunar að akreinarnar hafi verið 2+2 til þess að mæta auknu álagi á álagstímum, þá væntanlega yfir sumartímann eða vetrartímann þegar verið er að taka fram úr hægfara ökutækjum og því um líkt. Ef við horfum á þetta í reynd þá er á þeim köflum þar sem mesta umferðin er alltaf einn og einn bíll að skjótast í viðbót þegar akreinin minnkar út tveimur niður í eina. Ég tel það hættulegt þar sem er svona mikil umferð. Í staðinn ætti að hafa bara annaðhvort 2+1 eða 2+2. Annað gerist á veturna, sérstaklega við Litlu kaffistofu. Þá safnast þar ansi mikill snjór og snjóruðningstæki eiga erfitt með að ryðja akreinar sem skiptast á að vera 2+2 og 2+1. Þetta eru svona praktísk atriði sem ég held að menn hafi ekki séð fyrir. Ég vil ekki að þetta gerist í endanum á veginum. Ég veit ekki hvort hægt sé að laga þetta eða bæta einhvern veginn það sem er komið, en það verður í framhaldinu að gæta þess að við gerum ekki sömu mistök aftur. Ég sé að nú á ég bara tíu sekúndur eftir og nota því seinna andsvarið í að svara seinni spurningunni.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég vil bara deila þeim sjónarmiðum þingmannsins að það sé mikilvægt að tvöföldunin austur sé sem best úr garði gerð. Það er ekki að tilefnislausu sem ráðist var í þær miklu framkvæmdir. Það voru einfaldlega grafalvarleg atvik þar ítrekað sem urðu til þess. Við eigum ekki bara að ljúka því verki heldur eigum við að ljúka því með sóma og reyna í því eins og öðrum áherslum í samgönguáætluninni að hafa augun á umferðaröryggisþættinum. Staðreyndin er sú að við missum allt of marga í umferðinni á hverju ári og allt of margir slasast alvarlega. Við getum gert miklu, miklu betur. Ég er sannfærður um það. Ég hlakka til að heyra svör hv. þingmanns varðandi aðkomuna að Urriðafossi. Ef hann hefur tíma til í síðara svari sínu þætti mér líka vænt um ef hann skýrði aðeins nánar ummæli sín um ferjuna og þær áhyggjur sem mér virtist þingmaðurinn hafa. Nú held ég að það býsna breið samstaða um það í þinginu að bæta þurfi verulega samgöngur við Vestmannaeyjar. Það vantar þar enn ferjuna sem fylgja átti höfninni og á að auka notagildi hafnarinnar til mikilla muna. Mér heyrðist þingmaðurinn hafa áhyggjur af því að hún gæti þurft að sigla til Þorlákshafnar og einhverjar áhyggjur af vali á ferju eða skilgreiningu í útboði. Ég áttaði mig ekki alveg á því hvað það var sem þingmaðurinn hafði fyrst og fremst áhyggjur af í því sambandi.

Hæstv. forseti. Hvað varðar aðkomuna að Urriðafossi þá er það rétt hjá hv. þingmanni að ég þekki ágætlega til þar. Þar er ágætismalarvegur sem endar í litlu snúningsplani við fossinn. Þar er stundum mikil traffík og kannski sérstaklega erfitt fyrir rútubíla að aðhafast, en ég held að við þurfum ekki að bæta því inn í samgönguáætlun þar sem fólk tefst bara og þarf að labba aðeins lengri leið. Það er yfirleitt gott veður þarna á Suðurlandi  Hvað varðar ferjuna var kannski svolítið óksýrt hvað ég meinti. Heimamenn í Vestmannaeyjum hafa aðallega komið að máli við mig. Þeir vilja bara fá einhverja stefnu og fá að vita hvaða skipulag verður fyrir fram. Hvert fer ferjan? Fer hún á veturna til Þorlákshafnar? Þá vilja þeir bara vita það. Fer hún þrisvar á dag eða á einhverjum ákveðnum tímum til Landeyjahafnar? Þeir vilja bara fá kerfi á þetta, eitthvað sem þeir geta treyst á, ekki eitthvað sem gerist kannski í dag, kannski á morgun. Það var það sem ég vonaði að útboðið næði að skýra og setja upp og að nefndin fengi síðan útskýringar og kynningu á því þannig að ég gæti fengið að spyrja frekar.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu sína. Mig langar aðeins að spyrja hann út í Sundabraut, sem hefur nú verið þó nokkuð í umræðunni undanfarið. Hér í samgönguáætlun er talað um að skoða eigi kosti þess að Sundabraut verði sett í einkaframkvæmd. Settir hafa verið miklir fjármunir í uppbyggingu á almenningssamgöngum með samningi á milli Vegagerðarinnar og sveitarfélaganna á höfuðborgarsvæðinu á suðvesturhorninu. Þeir samningar fólu í sér ákveðna forgangsröðun til að ekki væri farið út í stórar og dýrar framkvæmdir á ákveðnu tímabili meðan almenningssamgöngur væru efldar. Ég vildi heyra viðhorf hv. þingmanns gagnvart þessu og líka gagnvart almenningssamgöngum sem efldar hafa verið vítt og breitt um landið. Mér heyrist nú vera mikil ánægja með það alveg þvert á flokka hjá sveitarstjórnarmönnum og fólki á landsbyggðinni sem ég hef rætt við. Telur hv. þingmaður að efla þurfi almenningssamgöngur úti um landsbyggðina enn frekar til að tengja saman atvinnusvæði og aðgengi að skólum? Telur hann að bæta þurfi almenningssamgöngur í kjördæmi hans, þar sem hann þekkir best til, að tengja þurfi þar enn betur innbyrðis? Eru einhverjir árekstrar þar varðandi einkaaðila sem ætla að fara sömu leiðir eins og nú hefur komið í ljós á sumum stöðum þar sem menn vilja láta markaðslögmálin ráða?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur fyrir andsvar hennar og spurningar. Hún spyr fyrst um Sundabrautina. Ég hef þannig séð engar skoðanir á því samgöngumannvirki eða þeirri samgöngubót, ekki nema að því leyti ef það er til bóta og hjálpar Reykjavík og höfuðborgarsvæðinu að verða betri staður. Við sjáum það hérna, sérstaklega niðri á Hringbraut að þar er mikil umferðarteppa á háannatímum, niðri við sjó á morgnana og aftur seinni partinn. Ef Sundabraut mun leysa hluta af þeim vanda er ég ekki í vafa um að það sé góð framkvæmd. Hv. þingmaður talaði aðeins um hvort Sundabraut yrði fjármögnuð með aðkomu einkaaðila. Ég er ekki búinn að mynda mér skoðun á því. Það var rætt fyrr í þessum umræðum og ég er sammála sjónarmiðum sem fram komu hjá hv. þm. Haraldi Benediktssyni, þ.e. að slíkt samgöngumannvirki eða svona innviðir ættu ekki að vera gróðaframkvæmd þó að það væri einkaframkvæmd. Það mætti skila ákveðnum arði en engu umfram það. Ég hef ekki tíma til að svara öllum spurningunum en hv. þingmaður kom aðeins inn á almenningssamgöngur og ég er alveg sammála því að við eigum að gera allt sem við getum til að efla almenningssamgöngur. Kannski ég fái að nota seinna andsvar mitt til þess að tæpa aðeins á því.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Við vitum að það þarf alltaf að forgangsraða og ég spyr fyrst og fremst um Sundabraut í því samhengi, þó að maður viti aldrei hvort endilega sé þörf á svona stóru samgöngumannvirki til framtíðar. Eins og við þekkjum myndast tappar í umferðinni í höfuðborginni á ákveðnum tímum. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í hafnarframkvæmdir og stöðu hafna vítt og breitt um landið. Hv. þingmaður situr í umhverfis- og samgöngunefnd og hefur haft þar til umfjöllunar frumvarp til laga um breytingu á hafnalögum. Þar eru lagðar til breytingar sem miða að því að styrkja þessar hafnir og bregðast við fjárhagsvanda ýmissa hafna á landinu. Slíkur vandi er víða hjá minni höfnum landsins og jafnvel í stærri sveitarfélögum sem eru með margar hafnir í rekstri og geta ekki lokað einhverjum höfnum og haft bara eina. Ég þekki vel bara eins og í mínu sveitarfélagi, Ísafjarðarbæ, þar sem reknar eru fjórar hafnir. Ég vil heyra mat hv. þingmanns á því hvort ekki sé farið að styttast í að menn ljúki þessu máli, sem er mjög brýnt. Það tekur á samrekstri hafna og vanda hafna, sérstaklega minni hafna. Ég veit að beðið er eftir því á mörgum stöðum að menn ljúki við það frumvarp og afgreiði það.

Virðulegi forseti. Spurt er um forgangsröðun. Það fer allt eftir forsendum og þær eru náttúrlega misjafnar á hverjum stað en ég held að ég ætli ekki að eyða löngum tíma í að fara í það. Varðandi almenningssamgöngur held ég að við þurfum að laga betur regluverkið þar og vinna það aðeins betur, því að ekki viljum við að það stangist á við ferðaþjónustuna en nýverið féll dómur fyrir austan þar sem talið var leyfilegt að keyra ofan í sérleið. Ég held því að við þurfum að vinna betur að þessu, efla almenningssamgöngur, laga regluverkið og halda áfram að efla það. Hvað varðar hafnalög get ég tekið undir með hv. þingmanni um að það þarf að hækka framlög til hafna úr 60% í 90%, þannig að menn fái betri stuðning við nauðsynlegar framkvæmdir í þeim efnum og hafa þeir komið fyrir nefndina og sagt okkur að ráðast þurfi í margs konar framkvæmdir, sérstaklega viðhald víðs vegar um landið, að kominn sé tími á það. Annars get ég fullvissað hv. þingmann um að verið er að vinna vel að þessum málum í nefndinni sem skilar vonandi af sér sem fyrst.

Virðulegi forseti. Það hefur verið áhugavert að fylgjast með umræðum hér í dag. Eðli málsins samkvæmt er hægt að ræða um samgöngumál út frá ýmsum forsendum og ég held svo sannarlega að hvert einasta mannsbarn geti haft á þeim miklar skoðanir. Samgöngumálin og þessi samgönguáætlun eru sama marki brennd og margt annað, við munum aldrei geta gert nóg, það mun aldrei koma sá tími að við getum sagt: Þetta er helst til mikið sem við erum að fara í núna í samgöngum. Það eru endalaus verkefni á því sviði, sem betur fer. Ég kem hins vegar úr nokkuð annarri átt en þeir sem hafa á talað hér á undan og legg áherslu á sömu atriði og ég hef gert frá því að ég hóf störf á Alþingi og líka þegar ég var í borgarstjórn og tala út frá umferðaröryggismálum. Mér finnst ganga hægt að við Íslendingar leggjum áherslu á umferðaröryggismál. Það eru allir sammála um þau í orði en þegar kemur að framkvæmdinni er ekki mikið sem gerist og þar eru allir flokkar sama marki brenndir og í raun umræðan í þjóðfélaginu, í fjölmiðlum og annars staðar, umferðaröryggismál eru ótrúlega lítið í umræðunni. Nú getur einhver sagt að þau séu umdeilanleg, að hægt sé að hafa allar skoðanir á umferðaröryggismálum, hvaða vegir séu öruggir, hverjir óöruggir o.s.frv. En það er ekki þannig. Sem betur fer eigum við gott yfirlit yfir það hvaða vegir eru hættulegir, hverjir eru öruggir og búi er að taka út alla vegi á Íslandi. Það er gert eftir samevrópsku kerfi, evrópsku umferðaröryggisverkefni sem heitir EuroRap. Ég fór fram á og lagði það til við fyrrverandi hæstv. samgönguráðherra árið 2005 að farið væri í það verkefni. Það hefur verið gert og menn geta nálgast það á vef Samgöngustofu. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að forgangsraða í þágu umferðaröryggis. Ég geri engar athugasemdir við að hver hv. þingmaður veki athygli á því sem er gerast í kjördæmi hans, til þess eru þeir kosnir, en ég hefði viljað sjá umræðuna ganga út á að menn bentu á að ekki væri búið að taka út hættulegustu vegina í kjördæmi þeirra. Hvar skyldu mestu slysin verða? Langflestu slysin verða ekki á höfuðborgarsvæðinu, slysin verða í Reykjavík. Og það er alveg vitað hvar þeir staðir eru þar sem slysin verða. Ég verð var við það þegar ég tala um þessi mál að fólk trúir mér ekki. Hvaðan ætli maður hafi upplýsingarnar? Úr opinberum gögnum. Ef við tökum árin 2007–2011 urðu 43% alvarlegra slysa á Íslandi, og alvarleg slys eru þannig skilgreind að viðkomandi einstaklingur nær aldrei fullum bata, í Reykjavík. 18% banaslysa urðu í Reykjavík. Það fara eiginlega engir fjármunir í framkvæmdir og viðhald í Reykjavík. Það hefur verið lítið en það var gerður samningur um að það yrði ekki neitt. Og menn segja: Við ætlum að leggja áherslur á almenningssamgöngur og vistvæna ferðamáta. Það er ekkert að því, það er hið besta mál. En við getum ekki lokað augunum fyrir þeirri staðreynd að slysin verða í Reykjavík. Það þarf auðvitað enginn að velkjast í vafa um að það er tilfinningalegur skaði sem fylgir umferðarslysum, eins og öðrum slysum, sem aldrei verður mældur. Ef við tökum kostnaðinn við umferðarslys, sem hefur verið gert, Hagfræðistofnun Háskóla Íslands tók í desember 2012 út kostnað við umferðarslys á Íslandi, var kostnaðurinn á verðlagi ársins 2009 23–24 milljarðar kr. Við skulum segja 23,5 milljarðar kr. Það er kostnaðurinn við slysin. Það skiptir engu máli hversu mikið við leggjum áherslu á - sem er sjálfsagt og ég styð það - gangandi og hjólandi umferð o.s.frv. Ég hjóla sjálfur þegar ég hef tækifæri til og kann vel við þann ferðamáta og skil vel áhugann á honum, en það breytir því ekki að við erum ekki að fara að hætta, og munum ekki sjá það gerast, að nota bíla á Íslandi. Og einn ferðamáti útilokar ekki annan. Þetta snýst ekki um að velja á milli almenningssamgangna og einkabílsins eða velja á milli hjólandi umferðar og almenningssamgangna. Við eigum að huga að öllum ferðamátum. Við erum svo lánsöm að sem betur fer hafa hjólreiðar aukist mjög, en hjólreiðaslys hafa líka aukist mjög og þau eru mjög alvarleg. Fjöldi einstaklinga sem lentu í hjólreiðaslysi fór úr 44 árið 2002 í 84 árið 2011. Ég hef ekki séð nýjustu tölur, enda er það ekki aðalatriðið í þessu, þær tölur sem ég er með hér eru alveg nógu alvarlegar. Virðulegi forseti. Ég hvet hv. umhverfis- og samgöngunefnd til að líta til umferðaröryggismála. Ég lít svo á að það sé samstaða um þau í orði en það er langt frá því að það nái eitthvað lengra, langt frá því. Slysin verða úti um allt land. Það er búið að taka út alla vegi. Hér hefur verið bent á einbreiðar brýr og annað slíkt sem er auðvitað mjög alvarlegt og hættulegt, en hætturnar leynast víðar. Það er svo að við erum búin að taka út þessa vegi, við höfum upplýsingarnar en við notum þær ekki til að forgangsraða í samgöngumálum, það er staðreynd málsins. Mín skilaboð eru því einföld, ég gæti tekið út allt landið og tekið út ýmsa vegi og samgöngumannvirki en ég ætla bara að leggja áherslu á þennan þátt og mun gera það þegar málið kemur frá nefndinni. Ég mun spyrjast fyrir um efndir hvað þetta varðar vegna þess að það kemur okkur öllum við, sama hvar við erum. Hér hefur lítillega verið rætt um annað sem ég ætla að nefna, sem tengist umferðaröryggismálum ekki beint og það er hálendið. Ég tel að við eigum að hugsa málið mjög vel áður en við förum í það að byggja upp hálendisvegi eins og þá vegi sem við erum með, getum við sagt, á láglendinu. Upplifunin við að fara um hálendi Íslands er stórmerkileg, frábær, en hún er m.a. til komin vegna þess að að stærstum hluta förum við um vegi sem eru sannarlega ekki greiðfærir. Ef við breytum því, að vísu erum við með malbikaða vegi á hálendinu í tengslum við mannvirki eins og virkjanir og annað slíkt, held ég að við mundum missa mjög mikið af þeim sjarma og þeirri upplifun sem er í boði og við getum boðið okkur sjálfum upp á og öðrum ferðamönnum á hálendinu, ef við göngum þá leið að setja upp vegi eins og við þekkjum á láglendinu. Ég held að það væru óafturkræf spjöll ef við færum þá leið. Ég veit að flestir þeir sem ferðast um hálendið - ég reyni að gera það þegar ég get það - eru sammála um þetta, auðvitað ekki allir. Gallinn við slíka framkvæmd, þ.e. að byggja upp hálendið með vegum sem við þekkjum á láglendinu, er að þegar við erum búin að því verður ekki aftur snúið. Við munum ekki eyðileggja þá ef við skiptum um skoðun og reyna að búa aftur til gömlu slóðana. Virðulegi forseti. Skilaboð mín eru mjög skýr: Forgangsröðum í þágu umferðaröryggis. Höfum það hugfast að umferðarslysin verða í Reykjavík. Þar ætlum við hins vegar ekki að setja nokkra einustu peninga í framkvæmdir og viðhald.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég get tekið undir með honum að það skiptir gríðarlega miklu máli að við gætum öryggis í umferðinni og reynum að búa þannig um vegakerfið að þar verði sem allra minnst slysahætta. Það ber þó að hafa fyrirvara á þeim tölum sem birtar eru þegar er talað um 18% dauðsfalla. Reykvíkingar eru þrátt fyrir allt þriðjungur af íbúum þessa lands. Nú er ég ekki alveg klár á hvar þetta er, af því að hann talaði bara um Reykjavík, hvort það eru þá 100 þúsund manns á því svæði, 150 þúsund á höfuðborgarsvæðinu, 150 þúsund er næstum helmingurinn af þjóðinni. Það breytir því ekki að við verðum líka að skoða heildina, þ.e. það verður greinilega mikið af dauðaslysum utan Reykjavíkur. Svo er líka það sem ég vil spyrja hv. þingmann um varðandi slysin, að hve miklu leyti hægt sé að koma í veg fyrir þau bara með breytingum á vegakerfinu. Við erum að tala um áberandi gatnamót sem er verið að tala um að setja kannski í mislæg gatnamót með gríðarlegum mannvirkjum. Að hve miklu leyti mun það minnka slysatíðnina? Annað sem ég tók eftir í áætluninni er að það er sérstakur kafli sem heitir Markaðar tekjur á bls. 23. Í fyrsta lagi ættu þær tekjur eiginlega að fara út miðað við það frumvarp sem hv. þingmaður hefur flutt um markaðar tekjur. Í öðru lagi er setning sem er mjög forvitnileg, með leyfi forseta: „Á undanförnum árum hafa gjaldskrár markaðra tekna ekki hækkað í takt við verðlag.“ Er það í samræmi við það sem menn hafa verið að ræða um auknar álögur og eiginlega skattpíningu, helst á öllum sviðum eins og menn hafa rætt þetta? Þetta kom mér á óvart, ég skal vera alveg hreinskilinn með það. Hvaða skoðun hefur hv. þingmaður á kaflanum um markaðar tekjur?

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið og þakka hv. þingmanni fyrir málefnalegt og gott andsvar. Hann spyr mig um hluti sem ég fór kannski ekki nógu skýrt í og biðst ég velvirðingar á því. Fyrst varðandi slysin eru þetta tölur frá 2007–2011, þetta eru 18% banaslysa, 43% alvarlegra slysa. Það er alveg rétt að auðvitað eru það ekki aðeins Reykvíkingar sem lenda í slysunum, þetta snýst ekki um það. Þetta snýst um að menn eru alveg búnir að kortleggja hvaða staðir þetta eru. Af því að hv. þingmaður spyr um hönnun umferðarmannvirkja þá eru það Svíar, og ég veit að ég hljóma eins og rispuð plata þar sem ég er alltaf að vísa í Svíþjóð en gömlum krata, eða ungum, eins og hv. þm. Guðbjarti Hannessyni hlýtur nú að þykja vænt um það, sem við getum sagt að séu bestir í því, sú þjóð er komin lengst hvað það varðar. Auðvitað er það þannig að ekki er hægt að stoppa öll slys með hönnun umferðarmannvirkja en það skiptir miklu meira máli en menn ætla. Þetta snýst ekki einungis um dýr mislæg gatnamót. Við gætum breytt mjög miklu með því til dæmis að vera ekki með vinstri beygju á gatnamótum, setja hringtorg þar sem eru umferðarljós, það er á umferðarljósunum þar sem mestu slysin verða vanalega. Þetta eru ekki alltaf gríðarlega dýr mannvirki, þetta snýst ekki um það. Þetta snýst um að við notum umferðarlíkan, sem við gerum ekki, þegar er verið að skipuleggja umferð á höfuðborgarsvæðinu og að við einbeitum okkur að þessu verkefni, tökum út hættulegustu punktana. Þetta snýst ekki alltaf um milljarða, alls ekki, í mislæg gatnamót. Varðandi mörkuðu tekjurnar fór ég ekkert í þær en mér finnst þetta gott dæmi um röksemd fyrir því að við ættum að hætta með þessar mörkuðu tekjur. Eins og ég held að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hafi farið yfir er það faktískt svo að miðað við kerfi sem er núna skuldar Vegagerðin ríkissjóði gríðarlegar upphæðir. Við vitum alveg að það fer eftir árferði og aðstæðum hvort við notum hinar svokölluðu mörkuðu tekjur í vegagerð eða í eitthvað annað. Þetta er ein röksemdin fyrir því að við ættum ekki að vera með 

Hæstv. forseti. Ég get tekið undir með hv. þingmanni varðandi öryggismálin. Ég er ánægður að heyra að við erum ekki að tala um mannvirkjaumræðuna sem alltaf verður í tengslum við öryggismál. Eins og hefur komið fram í rannsóknum þar sem bílar hafa keyrt um landið og metið hættuna á umferðarslysum eða alvarlegum slysum um allt land skiptir frágangur utan vega, í nágrenni við veg, það hvernig vegaxlirnar eru og annað, jafnvel meira máli en margt annað. Aðeins að mörkuðu tekjustofnunum. Ég vildi fá að kommenta á það hvernig við nýtum þessa tekjustofna og hvernig eigi að uppfæra þá. Við höfum ekki haft verðtryggða markaða tekjustofna á þessum tíma, eins og hér hefur komið fram, heldur dregið úr þessum tekjum þannig að ekki hefur verið skattpíning á þeim þætti sérstaklega. Mig langar að fá athugasemd líka varðandi það sem við ræddum, að ekki sé hægt að leysa allt með almenningssamgöngum eða reiðhjólum á höfuðborgarsvæðinu og menn tala um framkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu. En höfðu menn ekki áhyggjur af því þegar þeir gerðu samninginn um almenningssamgöngur, því að það er auðvitað ein leiðin til þess að minnka þörfina á að byggja mannvirki inni í borg og er þekkt aðferð, eins og veggjöld inn í borgina og annað slíkt, að þeir gátu ekki staðið við þann samning sem þó var gerður um þetta af fyrrverandi ríkisstjórn. Samningurinn var um einn milljarður, sem lækkaði í fjárlögum niður um næstum 10%. Í síðasta lagi vil ég fagna yfirlýsingu hv. þingmanns um hálendisvegina. Ég deili þeirri skoðun sem hann kemur með um að menn þurfi að gæta sín varðandi hálendið og það verðmæti sem felst í því að eiga ósnortna náttúru. Þar með tengi ég líka við að alls ekki megi koma rafmöstur þvers og kruss um hálendið. Það eru ákveðin svæði þar sem eru sem betur fer þannig að hægt er að fara út í náttúruna án þess að sjá neitt af þessum mannvirkjum. Ég spyr hv. þingmann hvort hann deili ekki þeirri skoðun minni að það sé eins með vegina og rafmöstrin á Sprengisandsleiðinni, 

Virðulegi forseti. Það gerist oft þegar við ræðum saman að menn komast að því að þeir eru miklu meira sammála en þeir ætluðu í byrjun. Ég hef rætt það áður í þessum stól að það sem mér finnst vera mesta sjónmengunin á hálendinu, að vísu hendir fólk stundum drasli sem er fyrir neðan allar hellur, eru auðvitað möstrin. Það er ekki hægt að setja þau hvar sem er. Þetta er stórkostleg upplifun. Ég var svo lánsamur að ég fór með foreldrum mínum þegar ég var barn um hálendið og hef reynt að gera það síðan. Það er stórkostleg upplifun. Ég hef farið í safarí í Afríku og það er að mörgu leyti líkt þótt það sé líka gríðarlega ólíkt. Þetta eru ákveðin verðmæti sem við eigum og við eigum að halda í þau. Hv. þingmaður nefnir hluti eins og vegaxlirnar og vegrið, skilti, við erum til dæmis búin að setja skilti í Reykjavík. Stundum eru það leiðbeiningarskilti sem er gríðarleg slysahætta af og upphafsmaður EuroRap-verkefnisins, Ólafur Kr. Guðmundsson, hefur verið duglegur að vekja athygli á því. Stundum hefur verið framkvæmt og dýr umferðarmannvirki reist sem eru ekki örugg vegna þess að menn huguðu ekki að hönnuninni. Það er virkilega sorglegt. Stundum höfum við því sett peninga í eitthvað en því ekki verið fylgt eftir vegna þess að við höfum ekki hugsað um það alla leið að umferðaröryggi fylgi með. Ég lít svo á að allir ferðamátar séu jafn réttháir. Ég vil auknar hjólreiðar. Ég vil fleiri göngustíga. Það þýðir ekki að ég sé á móti einkabílnum. Almenningssamgöngur eru alveg prýðilegar og þetta á allt að vinna saman. Þetta snýst ekki andstæður. Ég held að stundum loki menn svolítið eyrunum þegar verið er tala um umferðaröryggismál af því að þeir tengja þau við að menn tali um einkabílinn og séu á móti reiðhjólum eða almenningssamgöngum. Þetta snýst ekki um það. Þetta er allt jafn rétthátt. En við getum ekki lokað augunum fyrir staðreyndum, 

Virðulegur forseti. Nú held ég að ég og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson höfum verið fulllengi í stjórnmálum.  Ég vildi spyrja hv. þingmann um annað. Það er Sundabrautin sem hæstv. ráðherra hefur lagt áherslu á að komi helst til greina sem einkaframkvæmd og að hana megi fjármagna með veggjöldum, þá með tilvísun til þess að þeir sem nýti þá leið eigi annan valkost um að fara. Ég vil alls ekki útiloka þetta, en það sem er umhugsunarefni í því er að fyrsti áfangi Sundabrautar er tenging yfir Elliðavoginn yfir í Grafarvog, í rauninni tenging vestari hluta borgarinnar við hinn austari hluta í Grafarvoginum. Ég vildi spyrja hv. þingmann hvort hann teldi koma til greina að innheimta veggjald á þeirri leið með vísan til þess að Grafarvogsbúar ættu annan valkost í samgöngum. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir viðbrögðin við ræðunni og andsvarið. Það er ekki alltaf þannig að við hv. þm. Helgi Hjörvar séum sammála, en við höfum svo sem oft verið sammála og ánægjulegt að við séum algjörlega sammála um umferðaröryggismálin og hálendið. Hv. þingmaður nefnir að við eigum að útrýma banaslysum og nefnir réttilega að fólki finnist það kannski vera útópía. En hann nefndi sjóslysin, að þar náðum við þeim árangri sem hefði verið talinn óhugsandi á einhverjum tíma. Þegar kemur að flugslysum, virðulegi forseti, erum við með sérstaka nefnd sem skoðar þau og það er eðlilegt, við reynum að koma í veg fyrir þau slys og þannig eigum við að vinna. Við eigum líka að vinna þannig þegar kemur að umferðarslysum. Það sem við getum stýrt mest í þeim efnum er hönnun umferðarmannvirkja. Hv. þingmaður fór yfir Sundabraut og það er ánægjulegt að hún er komin aftur á dagskrá og við séum að ræða hana. Við þurfum að fara vel yfir það mál. Ég er alveg sammála hv. þingmanni, ég útiloka ekki veggjöld og sannarlega ef tengingin yfir í Grafarvog kæmi fyrst þá hefðum við Grafarvogsbúar aðra möguleika, eins og við höfum nú. Ég er ekki að mæla gegn því. Ég sé í rauninni ekki að við gætum farið út í mannvirki eins og þetta í fyrirsjáanlegri framtíð án þess að hafa veggjöld. Það breytir engu hvar tengingin er, hvort hún er í Grafarvogi eða annars staðar. Ég held hins vegar að við þurfum að fara vel yfir umferðartölur og annað slíkt því að ég er ekki viss um að umferðin, ef tengingin væri bara við Grafarvog og sérstaklega ef það yrði veggjald, mundi bera framkvæmdina. Það er ekki sama hvar sú tenging er. Ég hef haft miklar efasemdir um að hafa hana í Hamrahverfinu en það er eitthvað sem við þurfum að skoða, við erum svolítið á byrjunarreit. Við þurfum að dusta rykið af gömlum plöggum frá því að við hv. þingmaður vorum í borgarstjórn 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég vil inna hann áfram eftir leiðinni með fyrsta áfanga Sundabrautar. Hann nefnir það hvar hún kemur inn í Grafarvoginn, í Hamrahverfið, þar sem hann þekkir auðvitað ákaflega vel til. En það hafa ýmsar aðferðir verið skoðaðar við að þvera, bæði jarðgöng, botngöng, já og nánast flugbrú, botnanlega brú, eða brýr með miklum fyllingum innar í Elliðavoginum o.s.frv. Ég vil spyrja hvort þingmaðurinn hefur á þessari stundu sjónarmið um hver af þeim þverunum væri fýsilegust. Ég vil síðan spyrja hvort þingmaðurinn hafi eitthvað kannað það, svona eftir að við hættum í borgarstjórn a.m.k., hvað mætti ímynda sér að veggjald fyrir að fara um slíka tengingu yfir í Grafarvoginn gæti orðið fyrir hvern bíl, hvað það gætu verið margir bílar á sólarhring að fara þarna um.

Virðulegi forseti. Ég held að þegar kemur að Sundabraut þurfum við að fara yfir það mál frá upphafi til enda. Ég skoðaði þetta ágætlega á sínum tíma og ég á svolítið erfitt með að sjá, út frá veggjöldum, að brautin gæti borgað sig ef tengingin er bara yfir í Grafarvog. Það er einfaldlega vegna þess að það er nokk sama hvar tengingin er sett; stór hluti íbúa Grafarvogsins mundi örugglega ekki sjá ástæðu til að nýta sér hana. Flestir úr Húsahverfi fara t.d. held ég beint inn á Vesturlandsveg, líka úr Staðahverfi. Ég hugsa að íbúar í Foldahverfi og Hamrahverfi mundu heldur ekki sjá sér sérstakan akk í því að nýta Sundabraut miðað við aðstæður eins og þær eru í dag. Ég sé mestu möguleikana og mestu bótina með Sundabraut fyrir þann fjölda bíla sem kemur í gegnum Mosfellsbæ af Vesturlandi og annars staðar frá og er á leið í miðbæinn, þeir gætu þá farið styttri leið í miðborg Reykjavíkur. Ég held að við fengjum mest út úr þessu ef við tækjum hana alla í einu. Við vorum náttúrlega að hugsa um þetta á sínum tíma til að geta líka nýtt Geldinganes, verið með tengingu þangað. Það er stórkostlegt svæði og þar yrði án nokkurs vafa glæsileg íbúabyggð ef við vildum byggja þar. Við þurfum að fara yfir alla þessa þætti því að ef við förum í aðgerð eins og þessa, í svona stóra framkvæmd, verðum við líka að ganga þannig fram að við léttum virkilega á umferðinni annars staðar í borginni. Það gerum við ekki öðruvísi en að nota umferðarlíkan. Umferðarlíkön eru notuð alls staðar í öllum borgum í heiminum þegar umferð er skipulögð en jafn skrýtið og það nú er, ég komst að því að það er ekki nýtt, þá eru þau ekki notuð í Reykjavík nema að mjög litlu leyti.

Herra forseti. Við ræðum hér fjögurra ára samgönguáætlun. Ég gleðst mjög mikið yfir því að Dýrafjarðargöngin eru inni á þeirri samgönguáætlun. Maður hafði vissar áhyggjur af því að enn eina ferðina yrði þeim framkvæmdum ýtt lengra inn í framtíðina en svo er ekki. Það ber að gleðjast yfir því sem vel er gert, að þeirri áætlun sé haldið sem hafin var í tíð fyrri ríkisstjórnar. Ég hef áhyggjur af því hve mikla fjármuni vantar í vegaframkvæmdir í landinu. Við vitum að á síðasta kjörtímabili var dregið úr öllum framkvæmdum og menn einbeittu sér að ákveðnum stórum framkvæmdum eins og í Barðastrandasýslu, á Vestfjarðavegi 60, sem var orðin mjög brýn framkvæmd. Lagðir voru, að mig minnir, 3 milljarðar í þær framkvæmdir og vonandi fer að sjá fyrir endann á þeim. En það fer ekki á milli mála að víða er viðhald vega orðið mjög lítið og vegir lélegir og það getur til lengri tíma litið kostað samfélagið og Vegagerðina miklu meiri fjármuni að laga þá vegi miðað við að þeir hefðu fengið eðlilegt viðhald. Þá hefði viðhaldskostnaður ekki hrannast svona upp en mikil þörf er á að fara í viðhald. Ef maður tekur þessa héraðs- og tengivegi, sem eru víða um land og eru orðnir lélegir víða, malarvegir - eins og í mínu kjördæmi, Norðvesturkjördæmi, eru í uppsveitum Borgarfjarðar mjög lélegir vegir og líka í Húnavatns- og Skagafjarðarsýslum. Borið hefur á því að með aukinni ferðamennsku er mjög til baga hve þessir vegir eru orðnir lélegir. Þó að við viljum reyna eins og við getum að nýta fjármagnið vel og forgangsraða í þágu brýnustu framkvæmda verða menn að fara að setja þessa héraðs- og tengivegi fyrir alvöru inn á áætlun þannig að þar séu teknir kaflar og bundið slitlag lagt á og eðlilegt viðhald fari þar fram. Ég talaði um Dýrafjarðargöngin, sem er mikið ánægjuefni að séu áfram inni, en hér kemur fram að áframhald framkvæmda á Vestfjarðavegi, til að ljúka þeim, er í ákveðnum hnút, pattstöðu, það mál. Það væri mjög slæmt ef ekki fyndist niðurstaða í því máli. Búið er að ákveða að fjármagna þessar framkvæmdir og ljúka þeim og ef þessi framkvæmd heldur áfram að ýtast inn í framtíðina, á forsendum þess að ekki sé hægt að finna út endanlegt vegarstæði á þeirri leið sem eftir er, þá hefur það miklar afleiðingar fyrir þetta svæði sem er nú sem betur fer að byggjast upp, suðursvæði Vestfjarða. Miklar væntingar og tækifæri eru í stöðunni, bæði með uppbyggingu á laxeldi og aukinni ferðamannaþjónustu og uppbyggingu á því sviði í Vesturbyggð, uppbyggingu fallegra og frábærra náttúruparadísa sem eru þarna, eins og Látrabjargs og fleiri staða. Við getum ekki horft upp á það að þetta frestist eina ferðina enn. Ég tel mjög mikilvægt, eins og komið var inn á hér áðan hjá hv. þm. Haraldi Benediktssyni, að við þingmenn og umhverfis- og samgöngunefnd fylgjumst mjög vel með þessu máli og framgangi þess, hvort við getum með einhverjum hætti komið að lausn þessara mála því að það verður að fara að höggva á þennan hnút með einhverjum hætti, tel ég. Svo eru það blessuð Dýrafjarðargöngin. Í þessari miklu umræðu um slæmt atvinnuástand á þessu viðkvæma svæði horfa menn vissulega til þess hvort ekki sé einhver möguleiki á að flýta eitthvað þeirri framkvæmd, að minnsta kosti að skoða hvort ekki verður hægt að fara fyrr í uppbyggingu vegarins sunnan megin við Dynjandisheiði og þann veg. Mér skilst að uppi séu hugmyndir um að skoða þann möguleika að taka einhverja kafla þar fyrir og byrja á þeim og ég tel mjög brýnt að reyna með öllu móti að hraða því sem hægt verður að hraða varðandi þær framkvæmdir, Dýrafjarðargöng og Dynjandisheiði. Atvinnuástand á þessu svæði kallar á sterk skilaboð um að þessi landshluti geti strax tengst innbyrðis þegar mikil uppbygging er í pípunum varðandi laxeldi í Arnarfirði og á fjörðunum þar í kring og samtenging við uppbyggingu á norðanverðum Vestfjörðum varðandi þjónustu og atvinnu. Ég vil líka minnast aðeins á Gjögurflugvöll. Þær fréttir að ekki ætti að leggja bundið slitlag á Gjögurflugvöll er mjög slæmt að heyra, og ég vildi kannski heyra betur frá hæstv. innanríkisráðherra með þann flugvöll. Hann er eini flugvöllurinn í landinu sem áætlunarflug er á sem er ekki bundinn slitlagi. Ég tel mjög brýnt að lagt verði bundið slitlag á hann sem fyrst. Hann þjónar þeim byggðum sem eru norðarlega í Árneshreppi og er mjög mikilvægur. Ég tel að það sé ekki spurning að ljúka verður þeim framkvæmdum sem fyrst. Ég lýsi líka ánægju yfir því að bjóða eigi út nýja samninga við það flug sem er ríkisstyrkt í dag og þá flugvelli. Þetta eru almenningssamgöngur og mjög brýnt að þau mál séu ekki í einhverju uppnámi varðandi samninga við þá aðila sem þjóna þessum stöðum og það skiptir vissulega miklu máli. Ég vil líka spyrja hæstv. innanríkisráðherra út í landfyllingu og uppbyggingu við höfnina á Bíldudal þar sem Arnarlax ætlar að fara að setja upp aðstöðu og fiskréttaverksmiðju í tengslum við laxeldið. Hvað er að frétta af þeim málum? Ég kom líka áðan inn á það, í andsvari varðandi breytingu á hafnalögum, það mál er til umfjöllunar í umhverfis- og samgöngunefnd og er mjög brýnt að fá það hér fram á Alþingi og samþykkja. Þar er tekið á fjárhagsstöðu hafna, sem er mjög brýnt því að viðhald margra hafna er ekki nógu gott eins og það er í dag. Það er þungur rekstur og þetta frumvarp mun koma til stuðnings því að auðveldara verði að reka hafnir í sveitarfélögum þar sem margar hafnir eru 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að gefa mér tækifæri til að veita andsvar, sofandi lítið á vaktinni vegna þess að ég var að undirbúa mig fyrir ræðu. Mig langar að spyrja hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur aðeins út í hugmyndir um Sundabraut og það sem hefur komið fram þar. Varðandi þær hugmyndir, ef Sundabrautin kemur, er reiknað með einkaframkvæmd og að enn og aftur komi veggjald á vesturleiðina. Þar höfum við, ég og fleiri, fjölmargir hafa verið að bíða, verið að bíða eftir því að veggjald verði lagt af, þ.e. í Hvalfjarðargöngunum, og það á að gerast 2018. En þá eru komnar hér upp hugmyndir, að vísu ekki í þessari samgönguáætlun en frá stjórnarþingmönnum, um að fara í framkvæmdir við Sundabraut með veggjaldi. Mig langar að heyra frá hv. þingmanni skoðun hans á þeim hugmyndum. Við erum sammála um flesta þætti hvað varðar samgöngur á Vestfjörðum og þar er Vestfjarðavegur 60 í forgangi. Þar er enn sami flöskuhálsinn, þ.e. að ekki hefur komið úrskurður um hvort fara megi í gegnum Teigsskóginn eða gömlu B-leiðina svokölluðu. Jafnvel þó að ráðherra hafi sýnt mikla viðleitni til að finna lausnir á því þá er hún ekki komin. En mig langar aðeins að heyra sjónarmið hv. þingmanns á því verkefni.

Herra forseti. Varðandi Sundabrautina - hugsanlega framkvæmd þar, ekki er komin nein ákvörðun um það - verð ég að segja að mér finnst það ekki mjög ákjósanlegur valkostur að fara með þá framkvæmd í einkaframkvæmd og innheimta veggjöld. Ég er hrædd við þá þróun að við ætlum að fara að byggja upp vegakerfið okkar þannig. Ég tel að ekki eigi að forgangsraða með þeim hætti að taka svona stórt samgöngumannvirki, sem kostar gífurlega fjármuni, meðan aðrir landshlutar eru enn staddir þar sem þeir eru hvað varðar uppbyggingu vegaframkvæmda. Við verðum bara að horfa á heildarmyndina, hve miklu fjármagni við höfum efni á sem þjóð að setja í samgöngur, hvort sem það er uppbygging vega eða framkvæmdir við hafnir landsins eða flugvelli. Ég tel ekki rétt að forgangsraða þannig. Auðvitað hef ég ekki neina sérþekkingu á umferð hér í Reykjavík eða þeirri brýnu þörf sem menn telja vera á þessum kafla, en það sem maður heyrir utan að sér þá er álag á ákveðnum tímum dagsins og menn telja, sérfróðir menn sem ég hef hlustað á, að þetta sé ekki það brýnt að kosta eigi til svona gífurlegum fjármunum í þetta. Ég er frekar andsnúin öllum hugmyndum um einkaframkvæmd og veggjöld ef nokkur kostur er á að bíða með það þar til við höfum efni á því að gera það 

Hæstv. forseti. Ég vitnaði í það að mikil samstaða hefði verið á Vestfjörðum um forgangsröðun vegaframkvæmda, þ.e. að Vesturlandsvegur 60 sé þar efst á blaði en síðan komi Dýrafjarðargöngin og Dynjandisheiðin samhliða. Bæði vorum við saman á fundi þingmanna Norðvesturkjördæmis, meðal annars með Ísfirðingum, og höfum raunar verið að ræða við laxeldisfyrirtæki um möguleika á uppbyggingu á Vestfjörðum. Ekki er vanþörf á nú þegar menn eru að fara með stórt fyrirtæki frá Þingeyri, forsvarsmenn Vísis boða að þeir ætli að vera farnir þaðan innan árs. Eitt af því sem var rætt í því sambandi, og mig langar aðeins að heyra betur um frá hv. þingmanni, var hvort ekki væri ástæða til að flýta Dýrafjarðargöngunum. Við sjáum eingöngu tölur, upp á 250 millj. kr., fara í undirbúning á árinu 2016 en sjáum ekki hvenær ljúka eigi framkvæmdinni, við höfum ekki séð það, það var að vísu sett inn í langtímaáætlunina. Ef menn ætla að vinna saman á milli svæða, þ.e. milli suðurfjarðanna og norðursvæðisins, þá liggur alveg beint við að tryggja þarf samgöngur sem duga allt árið. Við sáum í fréttatíma nú í kvöld að það er 15 metra stál í snjógöngum á Hrafnseyrarheiðinni sem við erum að tala um og erfitt að opna þá leið á þessum árstíma, þannig að við erum bókstaflega að tala um að leiðin sé lokuð langtímum saman. Á sama tíma er verið að tala um sameiningu stofnana og aukið samstarf á milli svæða og ef við ætlum að ná árangri þurfa Vestfirðingar að fá hringveg sem er opinn allt árið og vel fær, það er líka út af ferðaþjónustunni og þá getur maður borið það sama við Héðinsfjarðargöngin. Mig langar að heyra hv. þingmann fara aðeins yfir þetta, sem þekkir landsvæðið miklu betur en ég, hvernig þetta 

Herra forseti. Ef menn hefðu staðið við þær samgönguáætlanir sem áður hafa verið lagðar fram þá væru Dýrafjarðargöng tilbúin. En veruleikinn er annar. Ég held að þetta sé ein besta byggðaaðgerð fyrir þetta svæði, sem stendur höllum fæti, og líka fyrir Ísafjarðarbæ, höfuðstað Vestfjarða, þar sem innspýtingu vantar, þar sem fólki hefur fækkað mikið. Eins og kom fram á fundi okkar þingmanna með bæjarstjórnarmönnum frá Ísafjarðarbæ í dag þá leggja menn mikla áherslu á að flýta þessari framkvæmd með einhverjum hætti, þó að það væri ekki nema að skoða það að byrja fyrr á framkvæmdum sunnan megin, á vegaframkvæmdum í kringum uppbyggingu Dynjandisheiðar og þeirri leið sem þarf að framkvæma samhliða Dýrafjarðargöngum. Ég er mjög óttaslegin um hvað verður með áframhald uppbyggingar á Vestfjarðavegi 60. Ég talaði fyrir því að skoða ætti það að byggja þessa hálsa upp, sem ekki var nú til vinsælda fallið, og kannski fyrst og fremst á þeim forsendum að ég taldi brýnt að góðar vegasamgöngur væru við þetta svæði, að það skipti sköpum, svæðið gæti ekki beðið. Heimamenn tóku ákvörðun um að þeir vildu láglendisveg og farið var eftir því. Ég tel að við séum komin á ögurstund varðandi niðurstöðu í þeim málum og það verður að höggva á þann hnút. Ég tel að það hljóti að vera hægt að finna veglínu sem geti samræmt þau sjónarmið sem snúa að umhverfisþáttum varðandi Teigsskóg og veglagningu á þessu svæði.

Virðulegi forseti. Hér er búið að ræða heilmikið um samgönguáætlun og í síðustu ræðum ekki hvað síst um Sundabraut. Mig langar að byrja á því að lýsa ánægju minni með að Sundabraut sé komin aftur inn á samgönguáætlun, enda er það í samræmi við þingsályktunartillögu sem ég er 1. flm. að fyrir hönd þingmanna Framsóknarflokksins í Reykjavík, og segja má að björninn sé unninn til hálfs, ef það er unnt. Hér hefur jafnframt verið talað um að við þurfum að forgangsraða, sem er vissulega það sem við erum ætíð að gera, tel ég, og forgangsraða ekki síst með tilliti til öryggismála. Sundabraut þýðir mikið öryggi í samgöngumálum borgarinnar. Sundabraut styttir að auki allar vegalengdir umtalsvert milli borgarhverfa og miðborgarinnar. Einnig styttir hún vegalengdir frá ýmsum landshlutum inn til borgarinnar því að með Sundabraut, þegar hún er komin á, allir þrír áfangarnir, verður stytting á leiðinni um tæpa 10 kílómetra miðað við að fara í gegnum Mosfellsbæ. Fyrir okkur Reykvíkinga tel ég að Sundabraut auki líka gríðarlega möguleika á flottum lóðum á glæsilegum landsvæðum eða meðfram ströndinni. Sundabraut er einnig mikilvæg varðandi atvinnutækifæri eða atvinnulífið og ekki hvað síst af því að hún styttir leiðina á milli athafnasvæða Faxaflóahafna, og við erum hér að ræða almennt um samgönguáætlun og þar með inni er hafnaáætlun. Faxaflóahafnir eru með sín athafnasvæði víða en Sundabrautin mun leiða þau nokkuð saman og það er náttúrlega allt annað að fara með þungaflutninga eftir slíkri vegarlagningu en að þurfa að fara í gegnum þéttbýlissvæði eins og Mosfellsbæ. Ef maður getur horft til einhvers sparnaðar vil ég, og við framsóknarmenn, eindregið hafa flugvöllinn þar sem hann er og hætta þeirri umræðu að flytja hann eitthvert. Það mun kosta stórkostlega fjármuni sem mér finnst mikið betra, ef við höfum þá, að leggja í Sundabraut. Þess vegna má að mínu viti segja að það að fara í Sundabrautarframkvæmd festi flugvöllinn í sessi þar sem hann er. Hún styrkir náttúrlega miðborg Reykjavíkur og síðast en ekki síst er Sundabraut efnd á bráðum 20 ára gömlu loforði sem við Reykvíkingar gáfum Kjalnesingum við sameininguna. Þetta er undirritað loforð frá 1997. Auðvitað var Sundabraut þess vegna sett inn á. Við lögðum þunga áherslu á að hún væri sett inn á samgönguáætlun en hún var tekin út og þess vegna er ég ánægð með að hún sé aftur komin inn og ég mun ekki hætta fyrr en nefnd er komin í málið og við förum að setjast yfir leiðir eða dusta rykið af þeim fjölmörgu leiðum og hugmyndum sem ræddar hafa verið í borgarstjórn Reykjavíkur fyrr og síðar. Hér hafa tveir hv. þingmenn, sem einnig voru borgarfulltrúar áður fyrr, rætt sín á milli og voru á því að það þyrfti að gera þetta, hrista rykið af þeim hugmyndum sem borgarstjórn Reykjavíkur fjallaði um í nokkuð mörg ár fram og til baka. Mig langar að minnast á eitt sem ekki hefur verið nefnt í þessu. Tíminn líður hratt og bráðum eru 20 ár síðan þetta loforð var sett fram. Það eru ekki nema 15 ár þangað til 2030 rennur upp. Og hvað er svona merkilegt við árið 2030? Það er ellefu hundruð ára afmæli lýðveldis og ég tel að það sé hálfgerður heimsviðburður og ekki vafi á því að allflestir Íslendingar vilja streyma til Þingvalla þar sem við stofnuðum Alþingi árið 930. Hvernig ætlum við að fara með íbúa suðvesturhornsins, hvernig ætlum við koma þeim þangað ef við reynum ekki að hugleiða samgöngumálin? Ég held að flestum sé í fersku minni hvað menn sátu í löngum biðröðum árið 2000 og það sama gerðist árið 1994. Árið 2030 er ekki langt undan og það er algjör nauðsyn að mínu viti að Sundabraut verði þá komin, algjör nauðsyn, svo menn sitji ekki fastir og komist ekki einu sinni upp í Mosfellsbæ, hvað þá lengra, eins og hefur gerst. Það þarf nefnilega tíma til undirbúnings og þó að hér sé verið að tala um Sundabraut geri ég mér fullkomlega ljóst að hún verður ekki lögð á morgun. Einnig hefur verið rætt um að Sundabraut mundi henta vel í einkaframkvæmd. Ég er ekki sannfærð um að ég hafi skilning á því að hafa hana í einkaframkvæmd að því leyti til að það þurfi að borga fyrir að aka hana. Þó eru möguleikar á því fyrir fólk að aka aðra vegi í flestum tilfellum. En mér finnst Sundabraut upplögð í samvinnuverkefni, samvinnuverkefni ríkis, borgar og Faxaflóahafna. Eins og ég hef getið áður í ræðu minni tel ég að það sé svo mikill ávinningur fyrir hafnaryfirvöld að fá Sundabraut til þess að tengja saman athafnasvæði þeirra að þeir mundu eflaust verða fúsir til að koma í slíkt samvinnuverkefni. Mér finnst það miklu, miklu eðlilegra. Þar með eru þeir kannski að greiða ákveðið gjald fyrir það að borg og ríki fari í þessa framkvæmd fyrir ávinninginn sem af því er. Virðulegi forseti. Ég er að hugsa um að létta störf Alþingis nokkuð hér og nú og draga til baka þingsályktunartillögu okkar framsóknarmanna, þingmannanna úr Reykjavík, sem var svohljóðandi: „Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra að vinna að því að Sundabraut verði að nýju tekin inn í samgönguáætlun við næstu endurskoðun hennar.“ Ég tel að hún sé komin inn og þingsályktunartillagan þar með óþörf, þó að ég sé að taka af mér þann heiður að mega mæla fyrir ágætistillögu. En þetta geri ég ekki síst til þess að létta hér á þingstörfum sem mér finnst ekki vanþörf á.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hennar. Það er athyglisvert að hv. þingmaður skuli draga tillöguna varðandi Sundabraut til baka úr ræðustól. Það stendur um Sundabraut á bls. 37 í samgönguáætluninni sem hér liggur fyrir, með leyfi forseta: „Ekki er fjárveiting til þessa verkefnis en fyrirhugað er að skoða kosti þess að Sundabraut verði einkaframkvæmd.“ Síðan er það rökstutt á annan hátt. Ég var afar ánægður að hv. þingmaður skyldi taka fram að það þyrfti ekki að vera gjaldtaka á þessum vegi því að það kom fram í umræðunni fyrr í kvöld að ef menn ætla að setja gjald sé spurning hvort það verði þá innan borgar, vegna þess að það mun náttúrlega breyta samgöngunum inn á Grafarvoginn og það svæði og svo yfir á Kjalarnesið, þá væri komin gjaldtaka innan Reykjavíkurborgar. Það er enginn ágreiningur milli mín og hv. þingmanns um að vegasamgöngur við höfuðborgina þurfa að lagast. Aftur á móti hef ég haft efasemdir um að hægt væri að gera það með veggjöldum, hafandi greitt veggjald á aðeins einni leið út úr höfuðborginni alveg frá því 1998. Það hafa líka verið gríðarlega stórar framkvæmdir, bæði á Suðurlandsveginum og Reykjanesbrautinni, og menn hafa ekki talið ástæðu til að fara í gjaldtöku á þeim svæðum. Ég held að eina leiðin í gjaldtökum inn í framtíðina sé einhvers konar GPS-kerfi sem heldur þá utan um að maður borgi veggjöld á ólíkum stöðum tengt nýframkvæmdum og jafnvel sleppi algjörlega við gjaldtöku þar sem eru slakir vegir eins og til dæmis á Vestfjörðum eða annars staðar þar sem menn hafa ekki lokið við vegakerfið. Mig langar aðeins að heyra sjónarmið hv. þingmanns hvað þetta varðar af því að mér finnst það eiginlega grundvallaratriðið að menn fari ekki í framkvæmdir og 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda, hv. þingmanni, kærlega fyrir þetta andsvar. Ég held að við séum á sama máli. Það hentar ekki skoðunum mínum að fara að greiða gjald innan borgarinnar og ekki hvað síst út af því gamla loforði sem ég gat um, sem mér finnst að við eigum að uppfylla. Við erum að tengja það hverfi nær miðborginni með þessari vegarlagningu. Ég geri mér líka grein fyrir því að maður þarf stundum að skoða ýmsa hluti til að koma þeim áleiðis og þess vegna nefndi ég þetta samvinnuverkefni. Það er kannski svolítið djarft að gera það án þess að vera búin að ræða til dæmis við yfirvöld Faxaflóahafna, en ég endurtek það sem ég sagði áðan að ég tel ávinninginn vera mikinn af því að stytta þessa leið og það er ávinningur fyrir þau fyrirtæki. Ég veit að hv. þm. Guðbjartur veit að það er mikil ásókn í að setja fyrirtæki niður á Grundartanga og kannski mundi það vera ávinningur fyrir þau fyrirtæki eða liðka fyrir ef Sundabraut væri komin á laggirnar, ávinningurinn gæti verið í ýmsar áttir. Hv. þingmaður kom með athyglisverða hugmynd um að menn gætu kannski keypt sig inn í ákveðið kerfi. Ég kann ekki skil á því en mér líst við fyrstu sýn vel á hugmynd hans.

Forseti vil áminna þingmenn um að nefna aðra þingmenn með fullu nafni.

Hæstv. forseti. Áfram í sömu umræðu. Ég tek undir með hv. þingmanni að Grundartangasvæðið er aðlaðandi og menn hafa jafnvel verið að ræða um að það þrengi að Sundahöfn innan Reykjavíkur og þar af leiðandi væri hugsanlegt að færa meira af hafnarstarfseminni á Grundartanga. Það er auðvitað háð því að menn þurfi ekki að borga sérstök gjöld að og frá fyrir daglega flutninga. Þó að það hafi orðið gríðarleg samgöngubót með Hvalfjarðargöngum og framkvæmdin hafi tekist mjög vel þá sagði ég að það væri ekkert óeðlilegt að borgað væri inn í þau fyrstu 10–15 árin. En þegar það er eina gjaldtakan í öllu vegakerfinu á Íslandi verður að líta á það sem töluverða hindrun, m.a. varðandi ferðaþjónustu, daglegar heimsóknir og líka fyrir fyrirtæki sem eru að reyna að setja starfsemi þar niður og borga tugi milljóna á ári í gangagjöld. Af því að hv. þingmaður nefndi markmiðið að ljúka Sundabraut í síðasta lagi 2030 og hafði þá í huga Þingvallahátíðina langar mig að spyrja hv. þingmann hvort henni litist ekki betur á það sem var rætt í tengslum við hátíðina árið 2000, þ.e. að opna Uxahryggjaleiðina og Lundareykjadalinn inn á Vesturland. Það er verið að vinna stutta kafla á hverju ári í Lundareykjadalnum. Ég held að það mundi gjörbreyta ferðaþjónustu á Vesturlandi ef hægt væri að fara hring á þessu svæði, plús það að opna nýjar ferðamannaleiðir og aðgang að náttúruperlum á Vesturlandi sem skiptir mjög miklu máli. Það mundi leysast þannig að umferðin yrði, eins og ég segi, hringrás en ekki fram og til baka með tilheyrandi álagi á ákveðnum stöðum eins og umferð að Þingvöllum hefur verið í tengslum við slíkar hátíðir og raunar hvort sem er. Ég held að það sé eitt af því sem menn eigi að horfa á til lengri tíma. Ég veit að það var rætt síðast en var ekki gert enda var síðasta hátíð þannig að það voru engar umferðarteppur. Vonandi verður 

Virðulegi forseti. Ég biðst velvirðingar á að hafa ekki nefnt hv. þm. Guðbjart Hannesson fullu nafni. Ég þakka þingmanninum enn og aftur fyrir andsvarið. Svo sannarlega er ég honum sammála og er heilluð af þeirri hugmynd ef við gætum sammælst um það að ganga hraðar í að lagfæra Uxahryggjaleiðina og þetta með hringrásina, eins og hann gat um, er einmitt það albesta varðandi ferðamennsku og bara flutninga fólks yfirleitt, að geta farið í hring. Mig langar aðeins að geta um það að okkar fræga skáld Bjarni Thorarensen amtmaður stofnaði einmitt félag, Fjallvegafélagið, mig minnir 1831, og gerði það á afmæli kóngsins því að hann var svo mikill konungssinni. Hann vildi reyna að gera þessar leiðir greiðfærar, auðvitað var þá talað um með hestum. Þetta er sem sagt forn leið, skemmtileg leið, höfðar til manns og ég get ekki sagt annað en að mér lítist mjög vel á hugmynd þingmannsins. Ég veit ekki hvað ég þarf svo sem að endurtaka varðandi Sundabrautina. Vitaskuld er nauðsynlegt að þetta komi hér fram vegna þess að núna er m.a. verið að setja fram í skipulaginu hjá borgarstjórn Reykjavíkur uppbyggingu í Vogahverfi. Það getur haft áhrif á hvaða leið menn komast að niðurstöðu um að velja fyrir Sundabraut. Við megum engan tíma missa. Ég vil bara segja það hér að mér líst engan veginn illa á það skipulag sem þar er búið að setja fram, en brá við með Sundabraut. Verður búið að loka fyrir einhverja möguleika?

Hæstv. forseti. Við ræðum hér samgönguáætlun til næstu fjögurra ára eða fyrir árin 2013–2016. Eins og segir í tillögunni er þetta endurskoðuð og uppfærð verkefnaáætlun fyrir seinni hluta fyrsta tímabils af tólf ára áætlun sem var lögð fram fyrir árin 2011–2022. Í sjálfu sér eru engar stórbreytingar frá fyrri áætlunum þó að tilfærslur séu nokkrar. Kannski er stærsta breytingin sú að núverandi ríkisstjórn strokaði út fjárfestingaráætlun fyrri ríkisstjórnar sem átti að fjármagna sérstakt átak í ákveðnum verkefnum, m.a. í vegamálum. Það var í rauninni strokað út þó að sumt af því sem var í þeirri áætlun væri svo tekið inn í sjálfa samgönguáætlun. Þar voru áætlaðir 7,5 milljarðar fyrir árin 2013–2015. Hluti af því var ætlaður í Norðfjarðargöng og sem betur fer lifði það af nýja ríkisstjórn og er til framkvæmda núna á þessu tímabili. Eins koma framkvæmdir í tengslum við atvinnuuppbyggingu á Bakka að hluta til inn í uppbygginguna áfram. Það er óljóst um hugmyndir varðandi Herjólf og Landeyjahöfn, ég átta mig ekki alveg á hvað mikið lifir af þeim, en það var reiknað með 2,3 milljörðum kr. til þess að hraða framkvæmdum þar og bæta aðstöðuna til þess að höfnin gæti nýst og tengingin við Vestmannaeyjar orðið öflugri. En þetta var ásamt sóknaráætlunum og ýmsum öðrum verkefnum sem tengdust fjárfestingaráætluninni hreinlega strokað út. Við höfum fengið að fylgjast með því núna þegar ríkisstjórnin reynir að koma sóknaráætlunum aftur á vegna þess að það voru gríðarleg mistök að lækka fjárveitingar hvað þær varðaði, taka valdið úr héraði og færa það til ráðuneyta og Alþingis. Það var búið að koma á mjög góðu fyrirkomulagi sem sveitarfélög og landshlutasamtök voru sérstaklega ánægð með og hafði tekist einstaklega vel með. Því ber að fagna að í þessari áætlun er fylgt eftir því sem var í fjárfestingaráætluninni, en það er örlítil aukning til viðhalds vega og þjónustu á vegum. Þó eru enn þá ákveðnir vegir með skerta þjónustu og takmarkaða vetrarþjónustu og þannig hefur það verið áður. Það hefur ráðið í gegnum árin, að sumu leyti eðlilega, að menn hafa reiknað út hagkvæmni vega og forgangsraðað eftir því. Það verður þó að segjast eins og er að slíkt er aldrei sanngjarnt þegar um er að ræða heilu landsvæðin sem þar með verða út undan vegna þess að þar er tiltölulega lítil umferð miðað við umferðarþyngstu kafla íslenska vegakerfisins. Til dæmis biðu Vestfirðirnir nánast meira og minna eða sátu út undan um árabil eins og oft hefur komið fram hér í þinginu. Fyrrverandi þingmaður Ólína Þorvarðardóttir var óþreytandi að benda á það að á sama tíma og við ræðum um viðhald vega og endurnýjun og lagfæringar á vegakerfi landsins vantar í raun grunnvegi á Vestfjörðum, sérstaklega á ákveðnum köflum eins og á sunnanverðum Vestfjörðum og Vestfjarðavegi 60. Það skiptir gríðarlega miklu máli að það verkefni verði sett í forgang. Ég var afskaplega ánægður með það þegar hæstv. ráðherra, strax eftir að hún tók til starfa, kom með afdráttarlausa yfirlýsingu um að Vestfirðir væru forgangsverkefni í vegagerð. Ég treysti á að það gangi eftir. Það er vandræðagangur enn þá varðandi Teigsskóg og hvernig vegleiðin eigi að vera. Þar eru líka verulegir peningar í húfi ef leita á nýrra lausna. Það skiptir miklu máli að sátt náist með einhverjum hætti um þá leið. Það olli vonbrigðum að þegar hæstv. ráðherra gerði tilraun til að setja fjórar eða fimm leiðir, ég held að ég hafi rétt fyrir mér, í umhverfismat til þess að vega og meta kostina og eiga þá valmöguleika í framhaldinu, var því hafnað að taka til endurmats B-leiðina, þ.e. í gegnum Teigsskóg eða ofan við Teigsskóg, eins og ég vil nú frekar segja. Sú leið hafði farið í mat áður og þess vegna talið að hún gæti ekki farið að nýju í mat. Ég vona að á þessu finnist lausnir og íbúar í Vesturbyggð og raunar á ströndinni, sunnanverðum Vestfjörðum og Tálknafirði og öllu því svæði eiga það skilið að við komum þessum landshluta í almennilegt vegasamband. Eins og komið hefur fram hjá öðrum þingmönnum Norðvesturkjördæmis, hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur og hv. þm. Haraldi Benediktssyni eigum við þvílíkar náttúruperlur á þessu svæði og einnig hefur verið talað um að mynda þjóðgarð um Látrabjargið. Það þarf auðvitað að vera opin, góð leið að þessum svæðum þannig að bæði Íslendingar og erlendir ferðamenn geti notið þessa svæðis. Þessu tengt, bæði með tilliti til atvinnu og ferðamennsku og annars slíks, þarf að ljúka hringvegi á Vestfjörðum. Þar eru Dýrafjarðargöng mikilvægust og frágangur á Dynjandisheiðinni. Það hlýtur að verða eitt af baráttumálunum að reyna að hraða þeirri framkvæmd og tryggja að hún fái öruggan framgang á eins skömmum tíma og hægt er, því að á sama tíma eru breytingar að verða á atvinnuástandi vegna kvótakerfisins. Enn er verið að færa fyrirtæki af svæðinu, sem skilur heilu bæjarfélögin eftir í sárum. Þar verður að bregðast við. Samtímis hafa þó verið vaxtarbroddar sem tengjast laxeldi og nýtingu á fjörðunum á Vestfjörðum til þess að vera með öflugt laxeldi. En það er háð því að menn geti nýtt svæðið allt, alveg frá Ísafirði og suður úr, og þá verða samgöngur að vera góðar. Dýrafjarðargöng eru algjörlega lykilinn að því ásamt Dynjandisheiði. Ég treysti því á að það verði lagfært, þ.e. að það verði afdráttarlausara hvernig verði farið í þá framkvæmd og henni tryggt fjármagn á sama tíma. Á svona stóru svæði eins og Norðvesturkjördæmi, ef maður einbeitir sér bara að því í þessari tíu mínútna ræðu, er auðvitað gríðarlega langt vegakerfi, fleiri þúsund kílómetrar. Það var gaman þegar maður var að fara í kosningabaráttuna, við keyrðum þarna yfir 3 þús. kílómetra án þess að heimsækja nálægt því alla bæi eða alla staði á svæðinu. Það skiptir mjög miklu máli að menn haldi vel við tengivegum og minni vegum sem tengja saman staði og bændabýli á þessum svæðum. En það er jafnframt þannig að ef menn ætla innan skamms tíma að taka á móti einni milljón ferðamanna og jafnvel meira, það er talað um eina og hálfa milljón, er eins gott að þeir tryggi að umferðin verði líka í vesturátt og aukist mikið. Fjöldi gistinátta á þessu svæði hefur aukist en það þarf meira til. Vegakerfið þarf að vera gott, og það er það að sumu leyti, en síðan er móttaka á sumum ferðamannastöðum þannig að ekki er allt tilbúið. En við eigum þvílíkar náttúruperlur í Borgarfirðinum öllum, Snæfellsnesinu öllu og á Vestfjörðunum, þannig að það þarf að koma umferðinni yfir á þessi svæði, bæði með bættri aðstöðu og betri samgöngum í sumum tilfellum. Þar getur skipt máli, eins og við vorum að ræða hér áðan, Uxahryggjaleið, tengingin frá Þingvöllum og yfir í Borgarfjörðinn. Þar getum við líka séð fyrir okkur Laxárdalsheiði og Skógarströnd, á því svæði gætu orðið til skemmtilegar samgönguleiðir svo eitthvað sé nefnt, þó að það sé ekki akkúrat það sem gerist á næsta ári. Þegar rætt er um uppbyggingu ferðamannastaða voru einmitt áætlaðir 1,5 milljarðar í fjárfestingaráætluninni í uppbyggingu á ferðamannastöðum á þessum þremur árum. Það er grátbroslegt að horfa svo á ríkisstjórnina núna engjast í vandræðum með að eiga ekki fjármagn til þess að byggja upp og laga ákveðna ferðamannastaði. Nú horfum við svo upp á þessa villimennsku sem ég vil kalla í gjaldtöku þar sem allir eru komnir með dollaramerki í augun og ætla að sækja sér pening fyrir ákveðin landsvæði í staðinn fyrir að standa vel að því að byggja upp svæðin sameiginlega og með sameiginlegri gjaldtöku þannig að við getum boðið upp á góða þjónustu á hverju svæði og góða móttöku fyrir ferðamenn. Tími minn er búinn en þetta mál fer til í umræðu í hv. umhverfis- og samgöngunefnd og þingmenn verða að fá tækifæri til að fá betri skýringar á einstökum þáttum og koma að því að endurskoða þessa áætlun á milli umræðna.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar aðeins að spyrja hann út í framkvæmdir eins og jarðgangaframkvæmdir og þá ekki jarðgöng sem eru komin á samgönguáætlun heldur jarðgöng sem hafa verið í umræðunni, það eru Súðavíkurgöng. Í þessari áætlun er verið að veita fjármagn í uppbyggingu snjóflóðavarna á Súðavíkurhlíð, sem er mjög hættuleg leið og hafa oft fallið stór og mikil snjóflóð þar, slys hafa orðið og oft legið við mjög alvarlegum slysum. Heimamenn hafa stofnað hóp til þess að knýja á um að koma Súðavíkurgöngum inn á samgönguáætlun. Mig langar að heyra viðhorf hv. þingmanns gagnvart því. Og einnig á framkvæmdum á Ströndum í Árneshreppi. Þar eru áætlanir um uppbyggingu vega í Árneshreppi, Veiðileysuhálsi og Bjarnarfjarðarhálsi, og í samgönguáætluninni er sett fjármagn í Bjarnarfjarðarháls. Hvernig sér hv. þingmaður fyrir sér framkvæmdir á því svæði? Menn hafa auðvitað beðið mjög lengi og oft hafa komið hátt stemmdar yfirlýsingar frá okkur þingmönnum um að hraða ætti uppbyggingu samgangna til Árneshrepps, sem er auðvitað afskekktasti staður landsins að ég mundi telja samgöngulega séð. Telur hv. þingmaður að það sé með einhverjum hætti hægt að taka þetta svæði út fyrir 

Hæstv. forseti. Já, það er rétt sem hér hefur komið fram að Súðavíkurgöng eða snjóflóðavarnir á því svæði eru orðnar brýnar og veðrabreytingarnar hafa verið þannig að snjóflóðin hafa aftur orðið tíð á svæðinu. Ég tel nú samt eðlilegt að menn haldi sig við þá áætlun sem er á Vestfjörðum, að menn ljúki við Vestfjarðaveg 60, eða reyni að hafa hann í forgangi, og Dýrafjarðargöngin og Dynjandisheiðina. Síðan komi þá Súðavíkurhlíðin þar á eftir en engu að síður tel ég það vera mikilvægt svæði sem þarf að laga. Varðandi Árneshrepp er það alveg eins. Búið er ítrekað að gera áætlanir um hvernig eigi að fylgja eftir byggð á þessu svæði. Síðan hefur það aldrei enst, menn hafa aldrei fylgt því eftir og aldrei klárað þær byggðaáætlanir. Það er svo sem í raunveruleikanum einkennandi fyrir okkur að við höfum ekki almennilegar byggðaáætlanir. Og af því að við höfum verið að ræða mikið ESB, þó að við séum ekki sammála um það mál, þá er það eitt af því sem er mjög sterkt og mundi styrkja til dæmis það svæði gríðarlega mikið. En auðvitað þarf að halda áfram og ljúka vegum þar. Ég hef sagt að ef menn ætla ekki að þjónusta umrætt svæði mun það leiða til þess að byggð leggst af. Og ef byggð leggst af mun krafa koma um það að búin verði til einhver byggð til að mæta þörfum höfuðborgarsvæðisins til að komast á það svæði. Þá er nú betra að hindra að byggð leggist af og búa þannig um svæðið að mögulegt sé að búa þar og byggð geti verið þar allt árið. Þar tengist líka flugið vegna þess að nú erum við til dæmis að sjá það að seinkun er á endurbótum á flugvellinum á Gjögri og þar af leiðandi er vandræðagangur í sambandi við það flug, sem er auðvitað óþolandi ofan á allt annað. Við höfum ekki rætt um nettengingar og annað sem gerir allt svæðið búsældarlegra eða réttara sagt, það er eiginlega orðin forsenda byggðar að menn séu í góðu netsambandi hvar sem er á svæðinu. 

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Svo við tölum svolítið um okkar kjördæmi, í því kjördæmi er stærstur hluti tengivega og héraðsvega með óbundnu slitlagi í dag. Í samgönguáætluninni eru lagðir fjármunir í Uxahryggjaveg. Menn eru víða skiljanlega orðnir ansi óþreyjufullir, t.d. í Húnavatnssýslu, í Skagafirði, í uppsveitum Borgarfjarðar og líka á Snæfellsnesi, eftir að lagðir séu einhverjir fjármunir í þá vegi sem þar eru enn eftir, sem hafa því miður ekki fengið mikið viðhald undanfarin ár. Eins og við vitum hefur ferðaþjónusta vaxið gífurlega og straumur út á land hefur verið að aukast og aukin traffík fólks á bílaleigubílum er um þau svæði sem eru næst höfuðborgarsvæðinu, fyrir utan heimamenn og ferðafólk almennt á landinu yfir sumarið. Telur hv. þingmaður ekki brýnt að fara að hraða uppbyggingu þessara vega? Ég vil líka spyrja hann aðeins út í almenningssamgöngur í Norðvesturkjördæmi sem hann þekkir vel til. Þær hafa verið að eflast og menn eru ánægðir með þær. En er nóg að gert? Þarf ekki að bæta þar í til að tengja betur saman atvinnusvæði, sókn í skóla og tengja betur þetta svæði innbyrðis? Það heyrist á öllum sem um þetta fjalla að menn séu mjög ánægðir með að farið hafi verið af stað með 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að minnast á almenningssamgöngurnar. Það er eitt af þeim verkefnum sem menn geta verið mjög stoltir af á síðasta kjörtímabili að hafa tekið upp, þ.e. að sameina þjónustuna á svæðunum þannig að menn geti rekið hagkvæmar, ódýrar almenningssamgöngur, og ég tek undir með hv. þingmanni að það hefur verið gríðarlega ánægjulegt. Sá samgöngumáti hefur verið nýttur mikið og hefur nýst mjög vel alls staðar á landinu, t.d. í tengslum við skólana á milli Húnavatnssýslu og Skagafjarðar þar sem menn hafa haft möguleika, skólanemendur, að fara í strætó í staðinn fyrir að borga stórfé með öðrum hætti eða til komast með öðrum leiðum. Þetta gildir líka á milli Akraness og Reykjavíkur og væri óskandi að tíðnin væri enn meiri þannig að menn gætu raunverulega lagt bílnum og þar með létt álaginu af þessum leiðum og líka inn í miðborgina og nýtt betur þá vegi sem fyrir eru. Varðandi tengivegina má segja að örlítil aukning er í samgönguáætluninni, ég fagna því. En það er auðvitað þannig, ég hef oft velt fyrir mér af því maður hefur sagt að oft eru þrenns konar rök fyrir því að lagfæra vegi: Ferðamenn, sumarbústaðaeigendur, en oftast gleymist þriðji parturinn, þ.e. þeir sem búa á svæðinu og eru að nýta þjónustuna, flytja vörur sínar, t.d. bændurnir í mörgum tilfellum. Ég tel því að skipuleg áætlun þurfi að vera og að vinda þurfi bráðan bug að því að koma slitlagi á tengivegina. Ég get því tekið undir með hv. þingmanni að það sé brýnt. Ég held að langbest sé að gera það með einhverri langtímaáætlun sem er svo unnið stöðugt að. Þar hafa líka komið hugmyndir um að slaka aðeins á kröfunum varðandi fráganginn á vegunum, þ.e. að örlítið minni hraði verði kannski á einhverjum ákveðnum svæðum, hvernig sem það yrði nú gert. Vegagerðin hefur reyndar gert þetta til að geta náð meiri vegalengdum með slitlagi. Dæmi um þá vegi líka sem þarf að ganga frá, sem hefur hlutverk bæði fyrir þá sem 

Virðulegi forseti. Ég ætlaði að láta hér nokkur orð falla um tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun. Þar er af mörgu að taka. Sem formaður í flokki er ég búinn að fara víða um landið í haust og margar af þeim samgöngubótum sem hér eru nefndar eru auðvitað verkefni sem ég hef heyrt fólk á hverjum stað kalla mjög eftir og er mikið fagnaðarefni að sjá þær í áætluninni. Ég nefni hér af handahófi nýja brú yfir Ölfusá, vegabætur á Hellisheiði. Ég nefni að sjálfsögðu Vestfjarðaveginn. Ég verð að segja eftir að hafa farið þar um þykir mér mjög mikilvægt að menn hafi ákveðið að reyna til þrautar að finna færa leið um Teigsskóg og reyna að finna möguleika til þess að sætta þau mikilvægu sjónarmið að fara vel með umhverfið og ganga ekki óhóflega á það en að finna jafnframt bestu, hagkvæmustu og einföldustu leiðina í þágu almannahagsmuna til að tryggja samgöngur. Ég nefni líka Dettifossveg sem var mikið ræddur við mig á Norðausturlandi, svo ég drepi á nokkrum atriðum. Ég vil einnig nefna, vegna þess að oft er talað með nokkuð neikvæðum hætti um jarðgöng og jarðgangagerð, að ég er eindreginn talsmaður samgöngubóta. Það er ótrúlegt að sjá þann árangur sem samgöngubætur hafa á mannlíf og atvinnulíf þegar þær eru komnar til framkvæmda. Það er mjög gott að sjá að ríkisstjórnin sneri ekki til baka með Norðfjarðargöng sem búið var að ákveða að ráðast í í tíð síðustu ríkisstjórnar. Það er gott að sjá hér inni framlag til Dýrafjarðarganga og að rannsóknir verði hafnar á gangagerð um Fjarðarheiði til Seyðisfjarðar. Margir segja þegar þeir horfa á stöðuna á Seyðisfirði í dag að þetta verði mikil samgöngubót nú þegar íbúum Seyðisfjarðar fækki stöðugt. Auðvitað er þetta erfið aðstaða, en þegar maður horfir til dæmis á Siglufjörð og tækifærin sem þar hafa orðið til í kjölfar samgöngubóta sér maður mikilvægi samgöngubóta fyrir atvinnulíf og mannlíf. Við höfum nýlegt dæmi frá því fyrir fáeinum árum um að erlent fyrirtæki sem vildi hasla sér völl á Seyðisfirði en Fjarðarheiðin var óyfirstíganleg hindrun. Og svo sjáum við árangurinn á Siglufirði, uppbygginguna þar, sem enginn reiknaði með þegar farið var í hagkvæmnismat á Héðinsfjarðargöngum. Það var aldrei, svo mig reki minni til, fjallað um hvaða tækifæri mundu felast í því fyrir Tröllaskaga og Siglufjörð að mögulegt yrði að aka hring um Tröllaskaga og skapa þar með algjörlega ný tækifæri í ferðaþjónustu. Þessi aukning hefur komið heimamönnum í opna skjöldu. Í hittiðfyrra þegar ég var á Siglufirði sagði bakarinn í besta bakaríi á landinu við mig að ástandið þarna væri eins og það væri Þorláksmessa á hverjum degi allt það sumar. Síðan hefur aukningin orðið enn meiri. Þetta á að vera okkur til áminningar um að það er aldrei hægt að reikna arðsemi samgöngubóta út frá kyrrstöðu. Ef maður horfir á þær samgöngubætur sem í gangi eru á Austfjörðum, Norðfjarðargöng, sem gríðarlega mikilvægt er að ráðast í, og svo möguleikann á gangatengingu við Seyðisfjörð þá hefur Seyðisfjörður allt til að bera til að verða glæsilegur staður en auðvitað þarf að fá stuðninginn sem felst í alvörusamgöngum. Við eigum auðvitað ekki bara að horfa á gangagerð á landsbyggðinni. Ég sakna þess að sjá ekki eitt verkefni hér sem mér þykir mjög mikilvægt og hef margsinnis talað fyrir, en það er að gera agnarlítil göng, í reynd stokk í Garðabænum á gatnamótum Vífilsstaðavegar og Hafnarfjarðarvegar, sem flestir sem aka þar reglulega um þekkja sem Aktu, taktu- og Olís-gatnamótin. Til eru peningar sem ætlaðir eru til að gera þarna óskaplega stór gatnamót, ill yfirferðar fyrir gangandi vegfarendur, en það mundi ekki kalla á mikla aukafjármuni að bæta í og gera þarna stokk. Það fylgir því mikill samfélagslegur kostnaður að Hafnfirðingar og fleiri sitji í bílum sínum þarna á morgnana og síðdegis á leið í og úr vinnu. Reynslan úr Kópavogi, þar sem byggt hefur verið yfir gjána, segir okkur allt um það hversu miklu máli það skiptir fyrir bæjarbrag og tækifæri í sveitarfélögum að brúa umferðaræð sem sker byggðina í sundur, að börn geti gengið áhyggjulaus erinda sinna yfir stórar umferðaræðar. Ég mundi vilja að menn horfðu á möguleikann á að hnika þarna til. Áður en ég fer yfir mitt kjördæmi, sem ég á auðvitað eftir að gera, vil ég aðeins víkja að reiðvegum, sem eru nú áhugamál mitt og ég verð að viðurkenna að það er ekki algjörlega ótengt því að ég er hestamaður. Ég er ekki sannfærður um að nægjanlega sé að gert með 60 millj. kr. fjárveitingu á ári í reiðvegakerfið. Við vitum alveg að hlutur hestamennsku í ferðaþjónustu fer vaxandi og það er gríðarlega mikið öryggisatriði jafnt fyrir akandi vegfarendur og ríðandi að aðskilja vélknúin ökutæki og reiðvegi. Það er umferðaröryggismál sem ekki ber að gera lítið úr. Ég mundi því óska eindregið eftir því í nefndinni að horft yrði til þess hvort nægjanlega væri að gert þar. Varðandi svo mitt kjördæmi, Suðvesturkjördæmið, og höfuðborgarsvæðið þá fagna ég því að sjá hér áframhald endurgerðar Kjósarskarðsvegar. Það hefur verið reglulegt umkvörtunarefni íbúa í Kjósinni hversu slæmur hann er og holl áminning. Sjálfur reyni ég nú að fara hann einu sinni á hverju sumri bara til að minna mig á það sem þingmann kjördæmisins hversu vondur vegurinn er. Það er mikilvægt að bæta þar úr út frá ferðaþjónustu og fjölbreyttum leiðum milli Þingvalla og eins vegna ferðaþjónustu á Vesturlandi. Það hillir loksins í gerð Arnarnesvegar og verður það mikil samgöngubót. Ég fagna því að sjá líka Sundabraut færða inn á samgönguáætlun. Það á auðvitað eftir að útfæra það nánar hvort hún geti orðið arðbær framkvæmd. Ég heyri enn mjög miklar efasemdir og misvísandi sjónarmið um það frá þeim sem gerst til þekkja. Að síðustu vil ég sérstaklega fagna því að ný ríkisstjórn hafi haldið við þeirri áherslu á almenningssamgöngur og á göngu- og hjólreiðastíga sem við settum inn í samgönguáætlun. Það skiptir mjög miklu máli, það eru mikil lífsgæði sem felast í einstæðu hjólastíganeti sem við búum við á höfuðborgarsvæðinu. Engin af nálægum borgum býr yfir öðrum eins auði að menn geti hjólað óhindrað í tugi eða hundruð kílómetra án þess að þurfa að fara yfir götu. Það er mjög mikilvægt að rækta þennan auð og gera fólki kleift að nýta þessar samgönguleiðir, 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Páli Árnasyni fyrir ræðuna. Ég tók eftir því í ræðu hans að hann talaði um ný göng í Garðabæ, sem er dálítið skemmtileg pæling og áhugaverð. Ég held að það sé nokkuð sem sé virkilega þess virði að skoða. Sennilega voru á sínum tíma gerð mistök í Kópavogi þegar farið var af stað og gerð gjá í gegnum Kópavogshálsinn í staðinn fyrir að gera einmitt göng eins og hafa síðan raungerst með yfirbyggingum yfir Kópavogsgjána. Því held ég að þetta sé algjörlega skoðunar virði. Ég tek einnig undir með þingmanninum varðandi það að nú eigi loksins að setja peninga í Kjósarskarðsveg. Það er býsna mikilvægt verkefni og hefur lengi verið á áætlun eða alla vega í kortunum að gera og skiptir miklu máli líka í umferðaröryggislegu tilliti að vegurinn sé í lagi. Mig langar hins vegar að spyrja hv. þingmann um Arnarnesveginn. Nú stendur til að setja fjármuni í Arnarnesveginn að Fífuhvammsvegi, sem er í rauninni bara hálf framkvæmd. Ef ég les áætlunina rétt þá verður alla vega til 2017 tengingin yfir á Breiðholtsbrautina ekki kláruð, sem raungerir alla framkvæmdina og gerir hana að því sem hún á að verða á endanum. Ef að líkum lætur verður þetta aldrei klárað fyrr en í fyrsta lagi 2020. Það er að vísu ekkert ofboðslega langt inn í framtíðina, en mig langar að heyra sjónarmið þingmannsins á því hvort hann sé tilbúinn að berjast með öðrum þingmönnum kjördæmisins fyrir því að flýta því að þessi tenging verði gerð.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góðar undirtektir við hugmynd mína um jarðgöng í Garðabæ. Mig langar bara að segja það hér vegna þess að ég hafði ekki tíma til þess í ræðu minni en mig rekur minni til að það hafi verið sett til hliðar einhver hundruð milljóna til úrbóta á þessum gatnamótum í Garðabæ. Framkvæmdin ætti að vera á annan milljarð, sem væri stokkur undir þessi gatnamót. Það er kannski ekki óbrúanlegt bil þar á milli þegar samfélagslegi kostnaðurinn af biðinni þarna og töfunum er tekinn inn í myndina. Varðandi spurningu hv. þingmanns er ég sammála honum um að það er skaði að ekki sé gert ráð fyrir því að Arnarnesveginum verði fulllokið. Það skiptir auðvitað miklu máli að hann nái alla leið inn á Breiðholtsbrautina þannig að miðlunarkerfið sem honum er ætlað að skapa með tengingunni við Vesturlandsveg með - ja, hvað eigum við að segja? - eðlilegra og þægilegra aðgengi fólks í nýjum hverfum Kópavogs að þjónustu sé tryggt. Það verður auðvitað ekki nema menn ljúki alfarið við þetta verkefni. Þarna eru komnir þjónustukjarnar vítt og breitt eins og stiklur. Þessi vegur verður eins og að þræða nál á milli þessara stikla. Það skiptir máli, held ég, fyrir alla í þessum hverfum að geta notið aðgangs að þeirri þjónustu með einföldum hætti.

Herra forseti. Ég vil í upphafi máls míns fagna mörgu af því sem kemur fram í þessari samgönguáætlun. Þarna er víða verið að gera vel og ég mun koma inn á það í ræðu minni á nokkrum stöðum. Það sem hv. þingmenn átta sig á, og þeir sem hafa verið hér í lengri tíma en sá sem hér stendur, er að við erum náttúrlega ekki enn þá komin nándar nærri því þangað sem við þyrftum að vera í uppbyggingu samgöngukerfis. Við erum ekki komin þangað sem við vildum vera eða þar sem við ættum að vera á þessum tímapunkti í Íslandssögunni í sambandi við samgöngur og samgöngubætur ef ekki hefði komið til hrun íslenska efnahagskerfisins. Þetta er sérstaklega mikilvægt í ljósi þess að Íslendingar og íslenska hagkerfið byggir í æ ríkara mæli á ferðaþjónustu og það er auðvitað, eins og hv. þingmönnum er kunnugt um, tómt mál að tala um að við getum rekið slíka þjónustu með myndarbrag án þess að fólk komist á milli staða. Í því sambandi er líka vert að muna, hv. þingmenn, að þarna skiptir máli hvernig ríkið aflar sér tekna, hvernig ríkið gefur frá sér tekjur og í hvað það setur þær tekjur sem það aflar. Hv. þingmenn voru væntanlega við umræðuna hér í gær og fyrradag þar sem við ræddum einmitt slík mál. Gott og vel. Það eru nokkur atriði sem ég vil sérstaklega koma inn á. Það er gert ráð fyrir að nota á þessu þriggja ára tímabili um 700 millj. kr. í hjólastíga á höfuðborgarsvæðinu og það er afar mikilvægt, það skiptir alveg gríðarlega miklu máli. Nú vil ég upplýsa, eins og hv. þingmaður sem talaði hér á undan, að það er ekki af tilviljun að ég hef áhuga á hjólastígum. Ég er hjólamaður en hv. þm. Árni Páll Árnason kvaðst vera hestamaður, við ferðumst um á tveimur tegundum hesta. En það er margt sem þarna getur spilað inn í. Þetta getur verið mjög stór þáttur í ferðaþjónustu, það er æ vinsælla meðal ferðamanna að fara á milli á reiðhjólum og það er hægt að byggja mikið upp í kringum það. Það er hins vegar vandamál á Íslandi að reiðhjólastígar eru ekki opnir allt árið, ekki á öruggan hátt, en mér finnst að við ættum, þessi þjóð sem á nóg af heitu vatni og nógan jarðhita, að skoða það í alvöru, a.m.k. sem tilraunaverkefni, hvort ekki væri hægt að nota hitaveitustokk eða hitaveituleiðslur eða affallsvatn í ríkara mæli en nú er gert til þess að hita upp hjólreiðastíga og tryggja þar með að þeir séu opnir allt árið. Þetta þarf, ef hugsað er fyrir þessu í framkvæmdum þegar farið er af stað, ekki endilega að kosta neitt rosalega mikla peninga og þeir sparast að hluta til í því að við þurfum þá ekki að moka þessa stíga og sveitarfélögin og ríkið þurfa ekki að standa í því. Ég kasta þessu fram sem hugmynd. Ég fagna sérstaklega nokkrum framkvæmdum sem eru bæði í Suðvesturkjördæmi og líka úti á landi. Ég vil þar sérstaklega nefna Dýrafjarðargöng og að þau skuli áfram vera á áætlun. Þau mundu verða gríðarlega mikilvæg samgöngubót fyrir Vestfirði og vera upphafið að tengingunni á milli norður- og suðursvæðisins á Vestfjörðum og þannig styrkja þá byggð sem þar er og búa í raun til miklu sterkari byggðakjarna og möguleika á að tengja þetta saman sem eitt atvinnusvæði. Það er mjög mikilvægt. Það er gleðilegt að sjá að það er áfram gert ráð fyrir fjármunum í Vestmannaeyjaferju. Það skiptir miklu máli til þess að raungera þá framkvæmd sem farið var í í Landeyjahöfn og til að nýta þá peninga sem þar hafa verið settir til þess að bæta samgöngur varanlega við Vestmannaeyjar. Þá er, eins og ég kom inn á í andsvari áðan, mikilvægt að klára Kjósarskarðsveginn og gera það af myndarskap. Hv. þingmenn sem ferðast ekki þarna um á hverjum degi, ekki svo að skilja að ég geri það, átta sig kannski ekki á því að til að mynda í vályndum veðrum og þegar Hvalfjarðargöngin eru lokuð er Kjósarskarðsvegurinn neyðarleiðin héðan af Suður- og Vesturlandi, sérstaklega Suðurnesjum og Suðurlandi, vestur um land og norður um, og það er mikilvægt að hafa í huga að vegurinn þarf að vera í lagi, hann þarf að geta tekið við umferðarþunga. Í mínum ágæta Kópavogsbæ, þar sem ég bý, eru nokkur verkefni sem bíða úrlausnar. Það er gleðilegt að loksins skuli vera gert ráð fyrir að því er virðist í alvöru að greiða skuld Vegagerðarinnar við Kópavogsbæ vegna ganga undir Reykjanesbrautina sem tengir saman Skógarlind og Smáratorg. Kópavogsbær lagði peninga í þessa framkvæmd fyrir sennilega sjö eða átta árum og mikilvægt að Vegagerðin loksins skuli senda, eins og maður segir, tékkann heim fyrir þá framkvæmd og þó fyrr hefði verið. Ég ætla ekki að líta á þetta sem afmælisgjöf Vegagerðarinnar til Kópavogsbæjar, en Kópavogsbær verður eins og kunnugt er sextugur á næsta ári, en þetta er ákveðið, skulum við segja, afmæliskort til bæjarins, þó með peningum sem bærinn raunverulega á. Jafn frábært og það er að byrja eigi á Arnarnesvegi, byrja að taka hann frá hringtorginu á Reykjanesbrautinni, áfram upp eftir í áttina að Fífuhvammsvegi, eru það viss vonbrigði að það skuli ekki vera klárað, eins og hv. þm. Árni Páll Árnason kom inn á áðan, frá Fífuhvammsveginum og yfir á Breiðholtsbrautina. Framkvæmdin er í raun ekki nema hálf á þennan hátt og það hefði verið skemmtilegra ef hægt hefði verið að ganga lengra. Ég get ekki lokið ræðu minni öðruvísi en að fagna því að áfram er áhersla á almenningssamgöngur í þessari vegaáætlun. Auðvitað má alltaf setja meiri peninga og auðvitað má alltaf vænta þess að það komi meira fé en sú áhersla sem er áfram að setja milljarð, ekki alveg fullan en tæpan þó, í almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu meðal annars er mjög mikilvæg og ber að fagna henni. Það er algjörlega ljóst í mínum huga að án öflugra almenningssamgangna getur höfuðborgarsvæðið til lengri tíma litið í raun ekki þrifist og ferðaþjónusta á höfuðborgarsvæðinu verður aldrei eins burðug og hún getur orðið án þess að samgöngur séu í lagi. Þess vegna er þetta mjög mikilvægt. Að lokum langar mig að taka fyrir ein göng önnur vestur á fjörðum, þ.e. Súðavíkurgöng, sem eru ekki á áætlun. Það hefur lengi verið baráttumál íbúa á norðanverðum Vestfjörðum að Súðavíkurgöngin kæmust að minnsta kosti inn á langtímaáætlun. Það mundi breyta mjög miklu fyrir norðanverða Vestfirði og sérstaklega svæðið frá Súðavík og vestur um til Þingeyrar. Þarna eru, við skulum segja vályndir vegir á köflum og á köflum mjög erfitt að komast yfir og það mundi skipta miklu máli ef hægt væri að fara í þetta verkefni. Það hafa líka komið fram aðrar ögn framsæknari hugmyndir um göng á Vestfjörðum en Súðavíkurgöngin. Það hafa til dæmis verið nefndir þeir möguleikar að taka göng úr botninum á Ísafirði í einum rykk alla leið inn í botninn á annað hvort Álftafirði eða á Engidal í Skutulsfirði. Þær hugmyndir hafa stundum flögrað upp og eru að sönnu skemmtilegar og það má geta þess til gamans að slík göng, jafnvel þótt þau kæmu bara inn í Álftafjörð, mundu stytta leiðina úr botni Ísafjarðardjúps vestur á Ísafjörð um meira en 100 km en göngin sjálf væru rétt um 30 km. Þetta er skemmtileg pæling og ég kasta þessu fram, ekki í hálfkæringi heldur til að undirstrika að samgöngubætur víðs vegar um land, ekki aðeins á höfuðborgarsvæðinu heldur víðs vegar um landið, skipta gríðarlega miklu máli í því að styrkja innviði samfélagsins og tryggja að stóra atvinnugreinin sem við erum að reyna að byggja á til framtíðar, ferðaþjónustan, fái þann slagkraft sem hún getur fengið.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir þessar tillögur. Þær eru um margt ágætar. Samgöngumál eru mikilsverð og má segja að þetta sé eitt aðalbyggðamálið og eina raunhæfa byggðastefnan, að byggja upp samgöngur. Mig langar aðeins að nefna örfá atriði án þess að lengja umræðuna mikið. Hér hefur margt komið fram, menn hafa talað hér um reiðvegi og hjólreiðavegi. Ég er hestamaður þannig að ég get alveg tekið undir það að gott væri að fá meira fjármagn í reiðvegi. En meðan við höfum hér 698 einbreiðar brýr á þjóðvegum landsins finnst mér svolítið áhyggjuefni að ekki skuli vera gert meira í því að fækka þeim, sérstaklega á þjóðvegi 1. Ég er ekki alveg sáttur við það. Hérna á fyrstu síðu eru framlög til jarðganga. Ég fagna því að sjálfsögðu að aukið fjármagn er til þeirra mála en ég verð að gera athugasemd við forgangsröðunina. Ég get ekki stillt mig um að segja að ég hefði viljað sjá aðra forgangsröðun. Ég er ánægður með Norðfjarðargöngin, að þau skuli vera komin þarna og farið af stað með þau, en ég hefði viljað sjá Dýrafjarðargöng á undan jarðgöngum undir Húsavíkurhöfða. Við erum nýbúin með Héðinsfjarðargöng, svo koma Vaðlaheiðargöng og svo á næst að fara í gegnum Húsavíkurhöfða. Ég hefði haldið, miðað við atvinnuástand á þessum svæðum, að göng mundu gera meira gagn á Vestfjörðum og það fyrr. Eins er með hafnarframkvæmdir, á bls. 4. Þar hefði ég viljað sjá Helguvíkurhöfn, ég sakna þess að hún skuli ekki vera þar og er ekki sáttur við að menn skuli enn vera að gera hana að einhverjum pólitískum - ja, ég veit ekki hvað, pólitískum skollaleik. Ef við miðum bara við atvinnuástand á því svæði hefði ég haldið að þar væri þörf á uppbyggingu. Ég hefði viljað sjá þá höfn framar. Ég trúi því nú að það komi að því að ríkið setji eitthvað í þær framkvæmdir. Svo vil ég aðeins nefna fiskihafnirnar. Aðstöðumunurinn er svo gríðarlegur, tekjuöflunarmöguleikar eru svo miklir hjá sumum höfnum. Í fiskihöfnunum sem við nefnum svo, þá á ég við þær sem eru ekki með útflutning af neinu viti, eru mannvirki sem komin eru á tíma. Stálþil í mörgum af þeim höfnum eru komin á tíma og orðin hættuleg og orðin ónothæf. Ég skora því á innanríkisráðherra að auka framlag til þessara hafna. Í nýju frumvarpi um hafnalög er gert ráð fyrir 60% kostnaðarhlutdeild ríkisins, en hún var áður 90%, fyrir utan þessi síðustu ár sem þetta var fellt úr. Ég skora á innanríkisráðherra að endurskoða það og ég skil reyndar ekki alveg rökin fyrir 60% hlutdeild þar sem tillögur frá fulltrúum Hafnasambands Íslands í þeirri nefnd sem endurskoðaði núgildandi hafnalög hljóðuðu upp á 90%. Að lokum langar mig að spyrja innanríkisráðherra hvernig henni lítist á nýjar hugmyndir um Þorlákshöfn. Þar eru menn með hugmyndir um að í stað þess að byggja nýja farskipahöfn, stórskipahöfn, geti þeir á mun hagkvæmari hátt útbúið lægi og dýpkað innan hafnar þannig að allt að 200 metra skip komist þar inn. Ég veit að það er nánast búið að hanna þetta og teikna í Siglingastofnun og væri gaman að heyra álit ráðherra á þeirri hugmynd og þessu verki í lokaræðu hennar á eftir.

Herra forseti. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort það geti verið að þær athugasemdir sem hann gerði við jarðgangaframkvæmdir sérstaklega byggi á misskilningi, hvort Páll Jóhann Pálsson, hv. 5. þm. Suðurk., hafi ekki áttað sig á því að Vaðlaheiðargöngin eru sjálfstæð gjaldtökuframkvæmd sem hvorki hefur áhrif á aðrar jarðagangaframkvæmdir né önnur almenn vegagerðarverkefni. Til ganganna rennur ekkert fé af samgönguáætlun og þau eiga að standa undir sér með veggjöldum, sem menn ætla að borga þarna með bros á vör til að fá framkvæmdina fyrir norðan. Ég fæ því ekki skilið með hvaða rökum hv. þingmaður telur að hann hefði viljað sjá önnur jarðgöng á undan þeim, svo sem eins og Dýrafjarðargöng, að þau kæmust fyrr að, væntanlega er það ekki vegna þess að hann vilji gjaldtöku í Dýrafjarðargöngum og að þeim verði flýtt á slíkum forsendum. Varðandi vegtengingu á hafnarsvæðinu við Húsavík og norður á iðnaðarlóðina á Bakka þá er þar um tilfallandi innviðafjárfestingu að ræða sem er algjörlega tengd því verkefni. Af því verður ekki nema þessar framkvæmdir fari af stað, fyrirvari er á því að í það verði ekki ráðist, frekar en uppbyggingu hafnarinnar, nema af framkvæmdunum verði. Fari þær hins vegar af stað yrði þar um langstærsta nýfjárfestingarverkefni að ræða á Íslandi eftir hrun og af því leiða umtalsverðar tekjur og vöxtur inn í hagkerfið, enda var það þannig í áformum fyrri ríkisstjórnar að þeir fjármunir yrðu ekki sóttir til samgönguáætlunar heldur yrði um hreina fjárfestingu úr ríkissjóði að ræða í innviðunum til að koma þessu fjárfestingarverkefni af stað. Ef hv. þingmaður telur að sú framkvæmd trufli eitthvað forgangsröðun í vegamálum ætti hann að spyrja sína eigin hæstv. ráðherra að því hverju sætir að nú er valin 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Fyrir mér skiptir ekki máli hvort þetta heitir vegáætlun eða eitthvað annað, þetta er ríkissjóður. Hvort þetta heitir útgjöld úr vegáætlun eða á ábyrgð ríkissjóðs þá finnst mér það eiginlega vera nokkurn veginn það sama. Ábyrgðin er á ríkissjóði svo að það komi nú fram. Þetta truflar allt, þetta er sami sjóðurinn. Varðandi Húsavíkurhöfn og aðstöðuna þar þá get ég alveg tekið undir að þetta sé arðbært verkefni. En það er nánast sama hvar við berum niður, þetta eru allt saman arðbær verkefni. Ef við ættum fullar hendur fjár þá gætum við víða unnið svona arðbær verkefni, við finnum þau víða. En til þess þurfum við afl, og ég hefði haldið að enginn ætti að þekkja það betur en hv. fyrirspyrjandi hvernig staðan er á ríkissjóði í dag.

Herra forseti. Einmitt. Og þess vegna er mjög mikilvægt að fjárfestingar sem metnar eru arðbærar og gjaldeyrisskapandi, og hafa verulega jákvæð hagvaxtaráhrif, eins og áformaðar framkvæmdir fyrir norðan - uppbygging iðjuvers og orkuvera til framleiðslu rafmagns inn á það svæði, opnunin á nýju iðnaðarsvæði, sem verður vonandi í framtíðinni staðsetningarvalkostur fyrir fleiri aðila - komist af stað. Ef því fylgja umtalsverð þjóðhagsleg og jákvæð áhrif þá tel ég, þrátt fyrir að ég þekki mjög vel glímuna við ríkisfjármálin, að einmitt slík tækifæri eigi menn að nýta. Og til þess að orðið geti af þessum fjárfestingum þarf slíka innviðafjárfestingu fyrir norðan. Ég vona svo sannarlega að hv. þingmaður sé ekki að tala hér gegn þessum framkvæmdum og honum finnist kannski á bætandi hvað Húsavík snertir þessa dagana, að menn sjái ofsjónum yfir því þó að lagt verði í þessa fjárfestingu til að þarna geti skapast framtíðarvalkostur í staðsetningu fyrir lítil og meðalstór iðnfyrirtæki þar sem orkan er til staðar í uppsveitum Þingeyjarsýslu, og hefur verið áformað mjög lengi. Varðandi Vaðlaheiðargöng þá skiptir það máli, og svo sem hitt líka, hvort ríkissjóður hefði til hliðar og í viðbót við þessar mörkuðu tekjur komið með fjármuni í þessa fjárfestingu. Það hefur víst áhrif, hv. þingmaður. Þá er samgönguáætlunin alveg ótrufluð af því eins og hún er í tilviki Vaðlaheiðarganga. Það eina sem ríkið er þar með beinum hætti að leggja af mörkum er sinn hluti af hlutafénu í félagið, sem stendur fyrir framkvæmdinni, tekur lánin og borgar þau síðan upp með veggjöldum. Það hefur bara engin áhrif á framvindu annarra verkefna sem fjármögnuð eru með hefðbundnum hætti úr ríkissjóði beint eða úr Vegasjóði beint.

Virðulegi forseti. Ég er ekkert að tala um að ég sjái ofsjónum yfir þessum framkvæmdum. Ég var einungis að benda á að ég hefði viljað sjá aðra forgangsröðun á málinu. Ég tel að Dýrafjarðargöng séu mjög jákvæð fyrir þjóðfélagið og séu arðsöm, sérstaklega fyrir þessar brothættu byggðir á Vestfjörðum. Ég held að það sé leitun að framkvæmdum í þessari vegáætlun, og nánast hvaða framkvæmdum sem er, sem hafa ekki jákvæð áhrif á þjóðfélagið. Varðandi Vaðlaheiðargöngin þá er mörgum ljóst að þetta er bara ekkert öðruvísi en í venjulegum fyrirtækjarekstri, hvort það er skuld eða ábyrgð í efnahagnum, þá skiptir það engu máli. Það er einhvern veginn þannig. Ef þú ert í ábyrgð fyrir einhverju þá verðurðu að standa klár á því að geta borgað það, þannig að óhjákvæmilega truflar það aðrar lánveitingar. Ég sé engan mun á því, það er bara nafnið, og þetta er allt sami sjóðurinn. Hvort þetta er tekið úr vegáætlun eða af sérstökum ráðstöfunum eða hvað við köllum það, það skiptir engu máli, þetta er allt saman sami sjóðurinn.

Herra forseti. Bara til að það misskiljist ekki í ljósi síðustu orðaskipta þá gleðst ég að sjálfsögðu yfir því að Dýrafjarðargöng séu að komast áfram og að horfi til betri tíma í samgöngumálum Vestfjarða. Stendur síst á mér að fagna því eins og ég hef jafnan gert, að reyna að standa með Vestfirðingum í réttmætum kröfum þeirra um úrbætur á þessu sviði. En það gildir auðvitað um marga fleiri. Hér mætti nefna Seyðisfjörð og þá mjög erfiðu stöð sem það byggðarlag er í, eins og undangengnir vetur hafa sýnt og sannað. Það sem ég vildi aðeins ræða og var orsök þess að ég setti mig aftur á mælendaskrá er sú umræða sem hefur af og til komið hér upp um einkaframkvæmdir og einkafjármögnun í samgöngumálum. Ég tel galla á þeirri umræðu að menn skuli ekki tala skýrt og það liggi fyrir um hvað menn séu að tala. Það er mikill munur á einhvers konar einkaframkvæmd, einkarekstri, einkafjármögnun eða einkaverkefna annars vegar og svo spurningunni um hvort verkefnið sé fjármagnað með gjaldtöku af umferðinni sérstaklega og þarf enga einkaframkvæmd til ef svo ber undir. Ég held að það væri nær að ræða þetta á þessum tveimur grundvallarforsendum. Erum við að tala um hefðbundnar framkvæmdir sem eru fjármagnaðar með mörkuðum tekjum Vegagerðarinnar með almennum sköttum af umferð alls staðar í landinu, eins og gildir um Vegasjóð, eða erum við að tala um stakar framkvæmdir, eins og Hvalfjarðargöng, eins og Vaðlaheiðargöng, sem er ætlað að standa undir sér að mestu eða öllu leyti með gjaldtöku á þá umferð sem fer um viðkomandi göng eða nota viðkomandi mannvirki? Það er að sjálfsögðu engin forsenda fyrir því þó að menn ákveði slíka gjaldtökuleið að einhver einkaaðili annist um framkvæmdina. Ríkið getur nákvæmlega eins gert það sjálft og hefði kannski betur alltaf gert þó að það megi vissulega viðurkennast að í tilviki Hvalfjarðarganga og Spalar hefur sú framkvæmd gengið ágætlega og prýðilega og betur en spár gerðu ráð fyrir og miklu betur en hrakspárnar gerðu ráð fyrir, sem spáðu því að enginn mundi fara um göngin, menn mundu umsvifalaust keyra Hvalfjörðinn frekar en fara þarna ofan í jörðina, þetta færi allt saman á hausinn o.s.frv. Sá sem hér stendur þekkir vel til þess því að það vill svo til að ég var samgönguráðherra þegar lögin voru sett um Hvalfjörð og skrifaði undir samningana við Spöl. Það var þannig frá því máli gengið, sem skiptir líka máli hér, að í fyrsta lagi var félagið meira og minna opinbert þar sem Akraneskaupstaður, Sementsverksmiðja ríkisins og fleiri aðilar lögðu á sínum tíma fram hlutaféð. Síðan er kirfilega frá því gengið að um leið og gjaldtakan hefur borgað lánin upp og dugað til að skila hlutafénu til eigenda þess aftur til baka með uppreiknaðri ávöxtun þá rennur mannvirkið til ríkisins og verður eign ríkisins, færist inn í hið almenna vegakerfi. Hið sama gildir um Vaðlaheiðargöng. Þetta er að mínu mati mjög mikilvæg forsenda þess að menn eigi yfir höfuð að skoða framkvæmd af þessu tagi. Þess vegna er slíkt tal um einkaframkvæmd og einkafjármögnun að mínu mati mjög afvegaleiðandi vegna þess að það er ekki aðalatriðið, það er ekki það sem skiptir aðallega máli heldur spurningin: Ætlum við að taka einhverjar framkvæmdir og reyna að ráðast í þær og eftir atvikum flýta þeim af því að það eru forsendur til þess að skattleggja sérstaklega umferðina sem nýtir þær? Þannig er hægt að hraða framkvæmdinni og láta gjaldtöku borga hana smátt og smátt upp. Ég tel að í tilvikum eins og Hvalfjarðarganga og Vaðlaheiðarganga, þar sem margt vinnst með slíkri flýtingu, sé ekki pólitísk samstaða um að taka slíkar framkvæmdir fram fyrir í samgönguáætlun og fjármagna beint með ríkispeningum og þá sé þetta réttlætanlegt og hafi gengið vel enda séu forsendurnar til staðar, t.d. þær að menn eigi annan valkost sem hefur áhrif á það að gjaldtökunni verði stillt í hóf til að ýta ekki umferðinni í burtu, um slíkt geti orðið pólitísk samstaða enda séu menn tilbúnir til að greiða veggjöldin. En það hefur ekki alls staðar reynst þannig. Var það ekki þannig að menn voru að tala um stórfelld plön um uppbyggingu hraðbrautanna út frá höfuðborgarsvæðinu og flýta því öllu saman á botni kreppunnar ef vilji væri til staðar til að taka mjög hófleg veggjöld, kannski 100–200 kr. austur fyrir fjall? Það vildu menn ekki og þar af leiðandi var ekki farið í þá framkvæmd. Gott og vel. En þar sem menn eru tilbúnir til að taka á sig gjaldtökuna þá gegnir öðru máli. 
             Að síðustu, herra forseti, verð ég að segja að ég vara hins vegar við þeim hugmyndum að fara með þessa leið inn í flugið þar sem engar sambærilegar aðstæður eru til staðar um valkosti eins og geta átt við á afmörkuðum stöðum í vegakerfinu.

Virðulegi forseti. Spurningar mínar eiga hugsanlega betur við fyrri ræðu þingmannsins í kvöld en mig langar þó að byrja aðeins á umræðunni um einkaframkvæmdina. Ég tek undir það að mikilvægt er að skýra umræðuna þannig að öllum sé ljóst við hvað er átt þegar talað er um einkafjármögnun eða einkaframkvæmdir. Mig langar að spyrja þingmanninn: Eru einhver tiltekin brýn verkefni fram undan sem þingmaðurinn telur að einkaframkvæmd gæti átt við? Síðan langar mig að koma inn á þróun almenningssamgangna. Þar held ég að hafi safnast upp dýrmæt reynsla og þekking á síðustu árum sem er mikilvægt að byggja á áfram. Hvernig telur þingmaðurinn að því verkefni verði best haldið áfram eða það verði best þróað áfram? Væri það í samspili ríkis og sveitarfélaga eða á einhvern annan hátt? Í því efni hugsa ég ekki síst til Norðausturkjördæmis. Þingmaðurinn fór í fyrri ræðu sinni ágætlega yfir þá stofnvegi sem eru ómalbikaðir og það eru allt of margir kílómetrar af ómalbikuðum vegum á Norður- og Austurlandi. En eitt af því sem ég held að hafi ekki komið fram í umræðunni í dag er að enn eru sveitabæir sem standa við mjög umferðarþunga malarvegi og eru allt sumarið í stöðugum rykmekki. Þekkir þingmaðurinn til umræðu um það í gegnum árin? Mig langar að spyrja hvort ekki sé mögulegt að bæta þar úr án þess að grípa endilega til þess að malbika tugi kílómetra í leiðinni.

Herra forseti. Varðandi einkaframkvæmd, einkafjármögnun og allt þetta var ég eiginlega að stinga upp á því að menn prófuðu að taka umræðuna meira á grundvelli aðgreiningar í gjaldtökuframkvæmdir og ekki gjaldtökuframkvæmdir og mundi láta aðeins liggja á milli hluta hvort einkaaðilar kæmu þar við sögu. Auk þess er rétt að hafa „einka“ innan gæsalappa í ljósi reynslunnar, það hafa fyrst og fremst verið sveitarfélög og opinberir aðilar sem hafa tekið höndum saman um að stofna félög til að flýta einhverjum slíkum framkvæmdum. Brýn verkefni þar sem við gætum hugsanlega nýtt að einhverju leyti þessa gjaldtökuleið. Já, það er viðkvæmt að ræða um það. En ég tel að ef t.d. einhver gjaldtaka gæti hjálpað til við að koma Seyðisfjarðargöngum áfram um fimm eða tíu ár þannig að sú gjaldtaka tæki þátt í kostnaði við verkefnið væri það hugsanlegt. Hún mundi að sjálfsögðu aldrei borga það allt, það er fullkomlega óraunhæft en það má vel velta því fyrir sér ef menn fá slíka samgöngubót - og hefðu mátt gera fyrr og í fleiri tilvikum - að umferðin sem nýtur viðkomandi gæða taki einhvern þátt í kostnaðinum með hóflegu veggjaldi. Ég skal nefna Héðinsfjarðargöng, hvort sem ég verð vinsæll af því á Siglufirði eða ekki. Það ætti að koma til greina að umferðin sem fær slíkan happdrættisvinning taki einhvern þátt í því með gjaldi. Dugar þar 20%, 30% þá hjálpar það til og getur hugsanlega greitt fyrir því að viðkomandi framkvæmd komist fyrr áfram. Varðandi tengivegina og héraðsvegina sem ég var að nefna sérstaklega, sitt hvorum megin við 1.000 kílómetra á norðursvæðinu, gríðarlega umfangsmikið vegakerfi, þá er mjög brýnt að komast áleiðis með þá. Þetta vandamál þar sem umferðin liggur fram hjá bæjum eða jafnvel þéttbýliskjörnum og rykið og pollarnir ausast í allar áttir er vel þekkt. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svörin. Þriðja spurningin sneri að almenningssamgöngunum og hvernig við þróum það verkefni best áfram. Síðan langar mig að koma með eina spurningu í viðbót, hvort þingmaðurinn telji að það fjármagn sem ætlað er til rannsókna vegna ganga til Seyðisfjarðar sé nægjanlegt til að tryggt verði að sem fyrst liggi fyrir nauðsynlegar upplýsingar til að mögulegt sé að taka ákvarðanir um framkvæmdir við göngin.

Herra forseti. Varðandi almenningssamgöngurnar er mín afstaða ósköp einföld. Hún er sú að það á að sjálfsögðu að halda þessari merku tilraun áfram og engin efni til þess að bakka eitthvað með hana. Það er ljóst að reynslan er að uppistöðu til mjög góð og almenn ánægja er ríkjandi með að þessar verulega bættu almenningssamgöngur hafa komið til. Það eru vandamál uppi á ákveðnum stöðum. Þau tengjast t.d. því að menn hafa ekki náð almennilega saman sums staðar um skiptinguna af innkomunni á ábatasömustu leiðunum og hvernig hægt er að nota þær tekjur til að hjálpa til við að reka kerfið í heild. Það þarf að útkljá þessi sérleyfamál. Það á ekki bora kerfið í sundur með því að tína út einstakar ábatasamar leiðir og hafa þær utan við kerfið. Ég held að þetta verði að vera heildstætt kerfi ef það á að ganga upp. Síðan þarf að leggja fjármuni til þróunar sérstaklega á þeim svæðum þar sem augljóslega er mest verk fyrir hendi að þróa kerfið og það er ekki endilega út frá Reykjavík þó að mestu þróunarpeningarnir fari þangað. Ég tel að það þurfi að stokka þetta upp. Það er augljóst mál. Það er margt mjög gott og metnaðarfullt sem hefur verið gert í þessu verkefni en það eru veikleikar í því sem þarf að takast á við. Þeir tengjast ekki síst því að norðursvæðið kemur mjög illa út úr skiptingunni bæði hvað varðar þróunarféð og að deilur eru um að ábatinn af hinni ábatasömu leið milli Reykjavíkur og Akureyrar komi í nægjanlegum mæli til að standa straum af rekstri þar. Rannsóknarféð í Fjarðarheiðina er því miður ansi naumt. Það þyrfti sennilega að vera tvöfalt eða svo ef við ættum nokkurn veginn að fá þau gögn á næstu þremur, fjórum árum sem við helst vildum hafa, þ.e. að það væri hægt að taka kjarna og þétta það net nægjanlega til að menn gætu t.d. byrjað að teikna snið af göngunum og áttað sig á því í hvaða berglögum þau ættu að liggja o.s.frv. Þetta dugar kannski til að staðsetja líklegustu gangamunna 

Virðulegur forseti. Ég þakka umræðuna sem verið hefur í dag og í kvöld um þá tillögu til þingsályktunar sem hér liggur fyrir. Kannski er það helst um umræðuna að segja, og kemur svo sem ekki á óvart og ég held að það sé nokkuð hefðbundin umræða um samgönguáætlun, að öll vildum við svo gjarnan geta gert miklu betur. Ég held að það rammi ágætlega inn umræðuna þar sem allir hafa nefnt hluti sem mættu vera framar á listanum eða hefðu átt að vera á listanum o.s.frv. Ég fór yfir það í ræðu minni fyrr í dag að ég tæki undir það og að ég tæki líka undir að fjármagn hefði verið af of skornum skammti til samgöngumála undanfarin ár. Alveg sama hvar í flokki við stöndum erum við öll sek um að hafa afgreitt samgönguáætlun þannig, en það er auðvitað vegna þess að við höfum staðið frammi fyrir verkefnum sem hafa verið þess eðlis að það þarf ekki koma neinum á óvart að gripið hafi verið til þeirra ráða. Samgöngukerfi okkar hefur þurft að þola það að láta undan í þeirri hagræðingu sem hefur verið á undanförnum árum. Ég vona innilega og ef marka má orð þingmanna úr öllum flokkum hér í dag og kvöld er það sameiginlegur vilji okkar allra að gera betur á næstu árum, en við skulum þó alveg vera meðvituð um að öll þau góðu verkefni sem nefnd hafa verið í dag og í kvöld komast ekki til framkvæmda í bráð. Mig langar hins vegar, vegna þess að ég held að ég hafi ekki gert það nægilega vel í fyrstu ræðu minni, að nota þetta tækifæri þegar ég reyni að svara nokkrum af þeim helstu spurningum sem fram hafa komið til að þakka samgönguráði sem auðvitað vinnur þessa tillögu til þingsályktunar og leggur hana fram til ráðherra sem síðan kemur henni til þingsins, og þakka því fólki sem að því verki hefur komið, jafnt embættismönnum sem formanni samgönguráðs, Birnu Lárusdóttur. Það er mikil vinna sem liggur á bak við svona áætlun og ég tók eftir því og tek undir það sem hv. þm. Brynhildur Pétursdóttir vakti athygli á fyrr í umræðunni að það mættu margar aðrar áætlanir er lúta að verkþáttum ríkisins vera eins skipulega og markvisst fram settar eins og þingsályktunartillaga til samgönguáætlunar er iðulega. Mig langar aðeins í byrjun að staldra við það sem nokkuð hefur verið rætt um, eðlilega, í dag og í kvöld sem er fjármögnun samgönguframkvæmda. Ég vil árétta að hugtakið sem notað er um annars konar fjármögnun en beina opinbera fjármögnun sem er þá ekki sótt til baka, ef við getum orðað það þannig, með veggjöldum - þetta er orð sem er notað yfir það sem heitir einkaframkvæmd. Það er alveg hárrétt sem kom fram hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni undir lok umræðunnar að það eru margar leiðir færar í því. Þegar sú sem hér stendur er að tala um að líta til annarra leiða varðandi fjármögnun samgönguframkvæmda til að koma þeim hraðar til framkvæmda og til að tryggja að almenningur njóti þeirra fyrr er ég ekki einungis að tala um eitt form einkaframkvæmda. Ég er líka að tala um það sem gætu verið leiðir eins og Hvalfjarðargöng eða leiðir sem voru nefndar varðandi göng við Seyðisfjörð, og það er hárrétt sem kom líka fram í ræðu þess hv. þingmanns að til dæmis slík framkvæmd gæti aldrei verið nema að hluta til. Ég hef látið fara yfir það og mér skilst að það gæti aldrei orðið meira en kannski 20% af kostnaði við framkvæmdina sem væri hægt að fá út úr veggjöldum en það væri hugsanlegt að flýta slíkri framkvæmd með einhvers konar samstarfi, með því að nálgast það þannig að greitt væri fyrir framkvæmdina. Það er engin ein heilög leið í þessu og eins og ég sagði í upphafi umræðunnar í dag erum við að skoða þau mál undir forustu Helgu Valfells þar sem við lítum til ólíkra leiða. Það er meira en líklegt að menn leggi til fleiri en eina leið í því, enda er það í raun og veru þannig í því landi sem við búum í að segja má að eina svæði landsins sem gæti þolað það sem fræðingarnir kalla hreina einkaframkvæmd er suðvesturhornið, bara vegna þess hvernig umferðin er. Við viljum einnig líta til framkvæmda víðar um landið og þá getur þurft að koma til annars konar leiða. Þetta vildi ég taka fram í upphafi. Það sem allir hafa nefnt og ég tek líka undir eru hinir svokölluðu tengivegir, að ekki sé nægilega mikið fjármagn lagt í þá og óþarflega lítið og það skapi hættur og óöryggi. Við sáum það síðast í fréttunum í kvöld þegar verið var að fara yfir vegi á Norðurlandi sem eru auðvitað ekki í nægilega góðu ástandi eða ásigkomulagi. Ég tek undir það allt saman og ég tel að okkar bíði talsvert verkefni við að koma þeim vegum í viðunandi horf. Ég hef sagt áður og get endurtekið það að ég tel að við séum komin á þann stað hvað varðar marga slíka vegi að vera aðeins farin að stefna öryggi í hættu. Við verðum að átta okkur á því og vera meðvituð um það. Hér er nefnt að forgangsraða eigi í þágu ákveðinna verkefna. Í þessari þingsályktun er mjög markvisst reynt að forgangsraða í þágu aukins öryggis en við búum hins vegar við það og ég bý við það sem innanríkisráðherra og þarf að taka mið af því að framlagið sem þingið hefur lagt til þeirra verkefna er ekki meira en kemur fram á þessu blaði og kemur fram í þessu gagni. Ég held að okkur takist ágætlega að vinna úr því fjármagni og ég tel reyndar að það hafi tekist ágætlega að vinna úr því takmarkaða fjármagni sem menn hafi haft til ráðstöfunar. En staðreyndin er hins vegar sú að viðhald og öryggi þarf að bæta og huga þarf betur að rekstri þeirra samgöngumannvirkja sem við eigum þegar í dag. Spurt var fyrr í umræðunni um það ríkisrekna innanlandsflug sem talað er um í áætluninni, hvort öruggt væri að allar þær leiðir yrðu boðnar út. Ég get því miður ekki svarað því nákvæmlega núna. Það er verið að fara yfir það á vettvangi ráðuneytisins en ég get svarað því þegar nær dregur vori. Það er miðað við að það verkefni taki kringum fjórar vikur í viðbót og þá verði komin niðurstaða í það. Við erum að skoða það og sérstaklega hefur verið til skoðunar flugið til Sauðárkróks ásamt fleiri þáttum sem verið er að rýna. Ég vil líka fagna því hversu margir hv. þingmenn komu inn á það sem ég held að skipti mjög miklu máli, og það er ánægjulegt, eins dapurlegt umræðuefni og það er, það sem lýtur að slysum í umferðinni. Öll viljum við bæta þar úr en það er alveg ljóst að þingheimur er sammála og telur að það sé mikilvægt og ég fagna því. Menn geta treyst því að það er hluti af þeim verkefnum sem við stöndum frammi fyrir. Nokkuð var rætt um Vestmannaeyjaferju. Ég fór það ítarlega yfir það í ræðu minni fyrr í kvöld og ætla ekki að staldra lengi við það. Það er hins vegar svo að skoði heimamenn, það hefur komið ákveðið frumkvæði frá heimamönnum og aðilum tengdum Vestmannaeyjum, hvort aðilar þar, hvort sem það eru þá sveitarfélög, fyrirtæki á svæðinu eða aðrir aðilar, hafi áhuga á því að koma að því t.d. í formi einhvers konar einkaframkvæmdar eða samstarfs er ljóst að það getur hraðað verkefnunum. Það er þannig með flestar þær samgöngur sem við erum að skoða í annars konar fjármögnun. En hönnunin er, eins og ég sagði frá fyrr í umræðunni, í útboði núna og miðað er við að það liggi fyrir niðurstaðan úr því verki núna á vordögum og að við stöndum frammi fyrir einhvers konar hugmyndum um hvernig slík ferja gæti litið út og verið í hönnun í árslok. Hér nefndu margir hv. þingmenn, og ég tek undir það, þetta er alveg hárrétt, að allt í kringum almenningssamgöngurnar í þessari áætlun hefur verið eilítið snúið. Það er hins vegar fyrst og síðast því um að kenna eða því að þakka að það hefur verið ákveðið, og var ákveðið í tíð síðustu ríkisstjórnar, að feta nýja leið í því og leggja aukna áherslu á almenningssamgöngur. Ég skynjaði mjög fljótt í starfi mínu sem innanríkisráðherra að mjög mikil sátt var um þetta víðast hvar á landinu þannig að ég lagði áherslu á að reyna að halda því áfram og það er gert í þessari áætlun. Það er rétt að það hefur eilítið verið lækkað á höfuðborgarsvæðinu en það er hin almenna hagræðingarkrafa sem gerð er á öll önnur verkefni þar, þannig að það var ekki tekið út fyrir hvað það varðar. Varðandi það sem nefnt var um Þorlákshöfn og höfnina þar er auðvitað ákveðið fjármagn til dýpkunar þar á næsta ári en það sem hv. þm. Páll Jóhann Pálsson nefndi sérstaklega, þær hugmyndir sem hann var að tala um hafa verið kynntar að hluta til fyrir Vegagerðinni en ekki hefur verið tekin formleg eða efnisleg afstaða til þeirra. En margt af því sem hann nefndi í ræðu sinni er sannarlega athyglisvert og eitthvað sem við viljum rýna frekar. Svo vil ég rétt í lokin, af því að mörgum hv. þingmönnum er eðlilega umhugað um sín svæði og hafa áhyggjur af framkvæmdum þar, taka undir það sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson nefndi áðan og ég held að við þurfum líka að staldra við og það er höfuðborgarsvæðið. Ef menn skoða af mikilli sanngirni tölurnar í samgönguáætlun sjá þeir að Reykjavík hefur farið fremur illa út úr því 

Herra forseti. Ég held að við ættum ekki að efast um, a.m.k. geri ég það ekki, að það hafi verið hárrétt stefnubreyting sem var tekin hér um að leggja aukna áherslu á almenningssamgöngur, hjólreiðarstíga og aðra samgöngumáta heldur en bara einkabílinn og risavaxin mislæg gatnamót á höfuðborgarsvæðinu. Það væri stórslys að hverfa frá þeim áherslum. Við eigum þvert á móti að styðja áfram að þeirri þróun. Það er eitt sem mig langar að inna hæstv. ráðherra aðeins betur eftir, og það er einfaldlega af því að ég er ekki uppteknastur af einhverjum þröngum kjördæmissjónarmiðum í þessu máli heldur stöðu málaflokksins í heild. Það er alveg ljóst að það eru tekjurnar sem munu ráða mestu um það hvort við komumst áfram á næstu árum, t.d. með almennar vegaframkvæmdir, og ég fæ ekki betur séð en eina leiðin til að sækja eitthvað verulega fram í þeim efnum sé að leyfa mörkuðu tekjustofnunum að hækka sem hlutfall af skattlagningu á umferðina. Þeir hafa dregist aftur úr, ekki fylgt verðlagi með sama hætti og sá hluti umferðarskattsins sem fer í ríkissjóð. Það bera að sjálfsögðu margir ábyrgð á því en ef við teljum að það séu möguleikar til þess að komandi árum að leyfa til dæmis mörkuðu tekjunum, sérstaka bensíngjaldinu, að taka á sig meiri verðlagshækkanir en hinu almenna þá þarf að gera það, það er alveg ljóst. Þess vegna ætti til að mynda að snúa þessu við í frumvarpinu sem núna er í efnahags- og viðskiptanefnd um lækkanirnar til að koma til móts við aðila vinnumarkaðarins og láta lækkanirnar koma niður á almennu gjöldunum en ekki hinum sérmerktu tekjum Vegagerðarinnar. Varðandi innanlandsflugið og þær innanlandsflugleiðir sem njóta ríkisstyrkja vil ég leggja á það áherslu við hæstv. ráðherra að því verði hraðað eins og kostur er að komast til botns í því máli. Auðvitað vonaði ég að það mætti lesa textann bókstaflega sem þarna stendur, að það að þessar leiðir verði boðnar út þýði að það haldi áfram. En það er mjög bagalegt fyrir íbúana, fyrir svæðin og fyrir flugrekstraraðila 

Virðulegur forseti. Fyrst varðandi það sem nefnt var um innanlandsflugið og útboð. Það er hárrétt sem fram kemur hjá hv. þingmanni að því þarf að ljúka og það verður klárað innan þess tímaramma sem er markaður í það, og eins og hv. þingmaður sjálfsagt þekkir er miðað við að klára það á vordögum. Eins og ég sagði áðan gera embættismenn mínir eða embættismenn ráðuneytisins ráð fyrir því að því ljúki í lok apríl og menn standi þá frammi fyrir því nákvæmlega hvernig verður haldið á því máli. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það er mikilvægt. Það hefur hins vegar verið ákveðin skoðun í gangi, sérstaklega hvað varðar Sauðárkrók, sem menn eru að rýna og við þurfum að fá botn í. Varðandi mörkuðu tekjurnar er það auðvitað eitthvað sem hefur verið ítarlega og oft rætt hér. Eins og hv. þingmaður sagði er svo sem ekki við einn að sakast í því. Eins og kemur fram í þingsályktunartillögunni á bls. 23 hafa á undanförnum árum gjaldskrár markaðra tekna ekki hækkað í takt við verðlag og þetta hefur sannarlega rýrt tekjustofna Vegagerðarinnar verulega. Á bls. 23 kemur líka fram að ef gjaldskrár markaðra tekjustofna Vegagerðarinnar hefðu verið hækkaðar á umliðnum árum í takt við verðlag, eins og flestar aðrar opinberar gjaldskrár, væru tekjustofnarnir að skila hátt í 25 milljörðum á ári í staðinn fyrir 16 milljörðum kr. Þetta er eitthvað sem við þurfum að rýna og hefðum kannski, eins og hv. þingmaður benti á, átt að gera fyrir nokkru síðan. En við erum að reyna, eins og ég hef ítrekað sagt í þessari umræðu, að tryggja að við höldum þá samgönguáætlun sem viðmiðið hefur verið og þess vegna er gert ráð fyrir ákveðnum hækkunum á framlögum ríkissjóðs í verkefnin á árunum 2015 og 2016. Það breytir þó engu um það, og ég árétta það sem ég hef áður sagt, að ætli menn að styrkja og efla innviði í íslensku samfélagi og treysta þannig ekki aðeins 

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á ýmsum lögum vegna flutnings netöryggissveitar til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra. Ég vil fara örstutt yfir frumvarpið því að þótt það sé lítið og feli ekki í sér mikla breytingu er ástæða til þess að fara stuttlega yfir það með þingheimi til skýringar. Megintilgangur frumvarpsins er að heimila færslu á starfsemi netöryggissveitar frá Póst- og fjarskiptastofnun til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra. Við vinnslu frumvarpsins var meðal annars byggt á tillögum sem fram komu í minnisblaði Páls Ásgrímssonar til innanríkisráðuneytisins, sem dagsett er 28. febrúar 2014, en Páll Ásgrímsson gerði úttekt á net- og upplýsingaöryggi fjarskipta í kjölfar þess alvarlega öryggisbrests sem átti sér stað vegna tölvuinnbrots hjá fjarskiptafyrirtækinu Vodafone aðfaranótt 30. nóvember 2013 og var til umræðu á þinginu. Eins og áður hefur komið fram var Páll Ásgrímsson fenginn til þess að gera slíka óháða úttekt á netöryggi, enda taldi innanríkisráðuneytið að mikilvægt væri að fara yfir þann atburð og tryggja að á honum hefði verið tekið með þeim hætti sem ábyrgt og nauðsynlegt er og að við gætum í gegnum það óhapp greint heildstætt stöðu netöryggis á Íslandi, ábyrgð fjarskiptafyrirtækja, eftirlit opinberra stofnana, gæði lagarammans og réttarstöðu neytenda. Eins og þingheimur veit hóf netöryggissveitin formlega störf á grunni reglugerðar síðastliðið sumar og hefur haft aðsetur innan Póst- og fjarskiptastofnunar sem hefur unnið ötullega að því að koma sveitinni á stofn og að uppbyggingu hennar. Markmiðið með starfsemi netöryggissveitarinnar er öllum hér ljóst, þ.e. að fyrirbyggja og draga úr hættu á netárásum og öðrum öryggisatvikum í netumdæmi hennar og sporna við og lágmarka tjón af þeim sökum á ómissandi upplýsingainnviðum samfélagsins. Þá greinir sveitin og metur öryggisatvik innan netumdæmis síns, leiðbeinir og leiðir viðbrögð við öryggisatvikum og er svokallaður samhæfingaraðili þegar um stærri atvik er að ræða. Sveitin er jafnframt tengiliður íslenskra stjórnvalda í alþjóðlegu samstarfi CERT-netöryggissveita, eins og þær eru kallaðar, um viðbrögð og varnir vegna net- og upplýsingaöryggis. Virðulegur forseti. Í niðurstöðum framangreinds minnisblaðs Páls Ásgrímssonar til innanríkisráðuneytisins kemur fram að tvíþætt hlutverk Póst- og fjarskiptastofnunar geti mögulega valdið hagsmunaárekstrum, þ.e. annars vegar að hafa almennt eftirlit með fjarskiptafyrirtækjum og hins vegar að sinna þjónustuhlutverki við sömu aðila og aðra sem gera þjónustusamninga við netöryggissveitina. Jafnframt kemur fram í minnisblaði Páls að þörf sé á sérstakri netöryggissveit sem sinni net- og upplýsingaöryggi stjórnvalda, en slíkar sveitir eru til víðast í nágrannalöndum okkar og eru kallaðar „GOV-CERT“ á alþjóðlegum vettvangi. Í niðurstöðum minnisblaðsins er lagt til að sveitin okkar, netöryggissveitin CERT-ÍS, verði flutt til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra og umfang starfsemi sveitarinnar verði aukið þannig að það taki til allra þeirra þátta sem nefndir hafa verið og einnig net- og upplýsingaöryggis stjórnvalda. Hugmyndin með þessum breytingum byggir á fyrirkomulagi í nágrannalöndum okkar og hugmyndin með því að koma netöryggissveitinni fyrir hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra byggir fyrst og síðast á því að þannig er talið að við fáum betri möguleika til að samhæfa skipulagningu viðbúnaðar og viðbragða vegna öryggisatvika sem snerta net- og upplýsingakerfi og atvika sem kunna að hafa áhrif langt utan þeirra kerfa sem sveitinni var upphaflega ætlað að fylgjast með. Þetta er sérstaklega mikilvægt hvað snertir ómissandi innviði þjóðfélagsins. Þar geta mótvægisaðgerðir þurft að taka til fjölbreyttra þátta. Rétt er að rifja upp að varnir ómissandi upplýsingainnviða voru ein af grunnástæðum þess að þáverandi innanríkisráðherra, Ögmundur Jónasson, setti netöryggissveitina á og til hennar var stofnað. Rétt er, eins og ég nefndi áðan að taka fram að fyrirkomulagið sem nú er lagt til og þetta frumvarp felur í sér fellur nær fyrirkomulagi þessara mála erlendis. Með breytingunni á starfsumhverfi netöryggissveitanna er einnig ætlunin að skapa grunn sem nýta má til frekari þróunar og samþættingar á starfsemi sviði net- og upplýsingaöryggis. Nánari útfærsla á starfsumhverfi netöryggissveitarinnar bíður niðurstöðu vinnu starfshóps um stefnumótun um net- og upplýsingaöryggi sem hefur verið í gangi á vettvangi innanríkisráðuneytisins. Í starfshópnum, sem settur var á fót innan innanríkisráðuneytisins í júní 2013, sitja fulltrúar innanríkisráðuneytisins, ríkislögreglustjóra, Póst- og fjarskiptastofnunar og utanríkisráðuneytisins og er aðalverkefni hópsins að móta langtímastefnu stjórnvalda hvað varðar net- og upplýsingaöryggi og vernd upplýsingainnviða er varða þjóðaröryggi. Verkefnaáætlun hópsins miðar að því að aðgerðaáætlun og langtímastefna verði tilbúnar fyrir lok júní á þessu ári og jafnframt verði útfærslu á tillögum til lagabreytinga til að efla net- og upplýsingaöryggi lokið fyrir 1. september næstkomandi. Allt eru þetta mikilvæg og stór mál sem allar þjóðir í kringum okkur huga sérstaklega að og við þekkjum það í ljósi þeirrar umræðu sem er um þessi mál, bæði á vettvangi stjórnmálanna og á vettvangi umræðunnar almennt um þjóðaröryggi, hversu mikilvægt er að huga að þeim. Ég vík nú aðeins nánar að frumvarpinu og einstökum efnisþáttum þess. Frumvarpið miðar við lágmarksbreytingar, ef svo má að orði komast, á lögum svo unnt sé að undirbúa og framkvæma flutning verkefna netöryggisveitarinnar til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra sem fyrst og mynda þannig grunn að frekari þróun starfseminnar. Í I. kafla frumvarpsins er að finna tillögur að breytingum á 47. gr. fjarskiptalaga, nr. 81/2003, ásamt 3. gr. laga um Póst- og fjarskiptastofnun, nr. 69/2003. Er þar gert ráð fyrir því að Póst- og fjarskiptastofnun sé heimilt að úthýsa þeim verkefnum sem falla til vegna þeirra skyldna sem koma fram í umræddri grein. Með frumvarpinu er þannig opnað fyrir að netöryggissveitin geti verið í daglegu og nánu samstarfi við aðra grunnþætti almannavarna landsins. Frumvarpið eitt og sér felur ekki í sér efnislegar breytingar á núverandi hlutverki og starfsemi netöryggissveitarinnar. Það hlutverk þekkir þingið og hefur áður verið samþykkt. Frumvarpið leggur hins vegar grunn að því að gera megi breytingar á starfssviði sveitarinnar og víkka það út svo það nái yfir markviss viðbrögð fyrir alla ómissandi innviði landsins. Í frumvarpinu er jafnframt ákvæði um að bjóða starfsmönnum netöryggissveitar starf hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra og skulu þeir þá njóta sömu kjara og þeir njóta nú hjá Póst- og fjarskiptastofnun. Í aðdraganda frumvarpsins var efni þess kynnt embætti ríkislögreglustjóra, almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, Póst- og fjarskiptastofnun og starfsmönnum netöryggissveitar Póst- og fjarskiptastofnunar. Virðulegur forseti. Áhrif frumvarpsins eru að mínu mati afar jákvæð. Ég byggi það mat á fyrrnefndu minnisblaði Páls Ásgrímssonar til innanríkisráðuneytisins og þeirri greiningu sem farið hefur fram innan ráðuneytisins á starfsemi almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra með hliðsjón af þeirri samlegð sem netöryggissveitin getur haft af reynslu og verkferlum almannavarnadeildarinnar. Sú samþætting verkefna sem á sér stað með flutningi netöryggissveitarinnar ætti þannig að skila sér í skilvirkari og hagkvæmari þjónustu til hagsbóta fyrir þjóðfélagið allt. Þá er í frumvarpinu tryggt að tilfærsla verkefnisins hafi ekki neikvæð áhrif á kjör starfsmanna netöryggissveitarinnar, auk þess sem gert er ráð fyrir að sú sérþekking sem byggð hefur verið upp innan sveitarinnar færist með verkefninu. Í ákvæði til bráðabirgða er það lagt til grundvallar að sem minnst röskun verði á yfirstandandi starfsemi netöryggissveitarinnar með flutningi til almannavarnadeildar. Þá er gert ráð fyrir að sérhæfður hugbúnaður og tölvu- og tækjabúnaður flytjist með netöryggissveitinni til embættis ríkislögreglustjóra. Ég vil í lokin ítreka það sem ég hef áður sagt að notkun á net- og upplýsingatækni er, eins og við öll þekkjum, orðin óaðskiljanlegur hluti lífs nær allra Íslendinga, í leik og starfi og á fleiri sviðum en við gerum okkur grein fyrir dags daglega. Þessi tækni stýrir æ fleiru í umhverfi okkar og hún er grunnur margra sóknarfæra sem við þurfum að nýta okkur. Bætt net- og upplýsingaöryggi er ein forsenda þess að það megi takast. Með þessu frumvarpi er verið að stíga eitt af þeim skrefum sem ég tel nauðsynleg til úrbóta og framfara á því sviði. Virðulegur forseti. Ég hef nú gert grein fyrir efnistökum frumvarpsins og legg til að því verði vísað að lokinni þessari umræðu til hæstv. allsherjar- og menntamálanefndar og síðar til 2. umr.

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að ég skil ekki alveg hver ástæðan er að baki öllu þessu fyrirkomulagi, ég vona að hæstv. ráðherra geti frætt mig um það. Mér sýnist hér verið að flytja netöryggissveitina, en samt er Póst- og fjarskiptastofnun einhvern veginn yfir þessu líka. Ég verð að segja eins og er að ég skil þetta ekki alveg, kannski er klukkan orðin svo margt en ég velti fyrir mér hvers vegna báðar þessar stofnanir sjái um þetta verkefni.

Virðulegur forseti. Ástæðan er sú, líkt og ég kom mjög ítarlega inn á í minni ræðu hér áðan, að eftir skoðun sem farið hefur fram af hálfu innanríkisráðuneytisins og annarra aðila er það sameiginlegt mat allra þeirra sem að verkefninu koma að ekki sé farsælt að netöryggissveitin sé vistuð hjá Póst- og fjarskiptastofnun með sama hætti og verið hefur. Ég rakti það ágætlega í ræðu minni að talið er að það fari ekki saman til frambúðar að Póst- og fjarskiptastofnun sinni þjónustu og hafi um leið eftirlit með sömu aðilum. Að auki er það þannig í öllum nágrannaríkjum okkar sem við höfum skoðað ítarlega að sá nýi veruleiki sem við stöndum frammi fyrir, sérstaklega í netmálum og innviðamálum þeim tengdum, kallar á að slíkar varnir séu hluti af almannavarnakerfi landsins sjálfs, að þær séu ekki vistaðar í öðrum stofnunum en þeim sem sjá um almannavarnir. Þess vegna er tillagan sú að verkefnið, netöryggissveitin, flytjist frá Póst- og fjarskiptastofnun til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra þannig að það verkefni sé hluti af slíkri stórri samhæfingu og sé liður í því sem kalla mætti almannavarnauppbyggingu í landinu. Það er ástæðan. Einnig var það mat manna eftir þann brest sem varð hjá Vodafone á síðasta ári að gera þyrfti að þessar breytingar og að það þyrfti að gera þær áður en við gengjum lengra með það starf. Það breytir hins vegar engu um það að ákveðin sérfræðiþekking er eðlilega innan Póst- og fjarskiptastofnunar og þess vegna þeir aðilar er því tengjast áfram í ákveðnum stýrihópi sem hefur það verkefni að þróa það. En markmiðið er alveg skýrt, það er að tryggja aukið öryggi og tryggja að þessar varnir séu með sama hætti og margar aðrar varnir hluti af almannavarnakerfi landsins.

Virðulegi forseti. Ég taldi mig nú skilja almennan tilgang frumvarpsins og við fyrstu sýn, án þess að umræðan hafi átt sér stað, er ég alveg hlynntur því. Vissulega á þetta að vera hluti af almannavarnakerfi landsins, ég er sammála því. Ég er enn fremur sammála því og skil mjög vel að Póst- og fjarskiptastofnun ætti ekki að sinna bæði þjónustu og eftirliti og því er eðlilegt að þessi verkefni flytjist til ríkislögreglustjóra. Það eina sem ég skil ekki alveg er hvers vegna Póst- og fjarskiptastofnun er viðriðin málið, hvers vegna þetta er ekki bara alveg flutt yfir til ríkislögreglustjóra. En ég náði því í seinasta hluta svars hæstv. ráðherra að þar sé um sérfræðiþekkingu að ræða sem ríkislögreglustjóri gæti viljað nýta sér. Ég tek það alveg til greina en ég spyr þá hvort það muni breytast og öll starfsemin fari í framtíðinni til ríkislögreglustjóra.

Virðulegur forseti. Það er hárrétt og er rétt að árétta það vegna þess að það kom örugglega ekki nægilega skýrt fram í máli mínu áðan. Ástæðan fyrir því kemur fram í frumvarpinu og í greinargerð með því, það má segja sem svo að þetta frumvarp sé skemmri skírn hvað það varðar vegna þess að við teljum mikilvægt að ganga strax í verkefnið. Hins vegar er Póst- og fjarskiptastofnun fjármögnuð af ákveðnum þjónustutekjum af hálfu fjarskiptafyrirtækjanna og til þess að við náum að afgreiða málið fljótt og örugglega þurfum við að færa verkefnið með þessum hætti frá Póst- og fjarskiptastofnun með ákveðnum þjónustusamningi við almannavarnadeild ríkislögreglustjóra í staðinn fyrir að flytja það formlega alveg yfir, en það gerum við líka, vegna þess að við teljum, eins og hv. þingmaður benti á, mjög mikilvægt að sú sérfræðiþekking sem byggð hefur verið upp á frekar skömmum tíma, bara frá því síðastliðið sumar, flytjist yfir með starfsmönnum og öðru því sem fylgja verður með í fyrstu atrennu yfir til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra. Hugmyndin er sú að á endanum verði verkefnið alfarið þar, en á meðan við erum að ná tökum á verkefninu, m.a. vegna hversu ungt verkefnið er, er talið farsælla að gera þetta svona. Lögfræðingar ráðuneytisins sátu lengi og vel yfir því. Það voru nokkrar leiðir færar, en þetta var leiðin sem tryggði okkur að við héldum tengingunni við Póst- og fjarskiptastofnun í þessari fyrstu atrennu og að við gætum farið í framkvæmdina sem allra fyrst. Þetta er skemmri skírn að ákveðnu leyti, en eins og fram kemur í greinargerðinni völdum við að þessu sinni að fara einfaldari leiðina. Það lýtur líka að fyrirkomulaginu sem er á Póst- og fjarskiptastofnun og líka því á grundvelli hvaða framlaga þjónustutekjurnar byggjast.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra framsöguna. Ég er á svolítið svipuðum slóðum og hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson og staldra kannski fyrst og fremst við það sem kemur fram í athugasemdum við einstakar greinar frumvarpsins. Yfirskrift frumvarpsins er sannarlega einföld: Frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna flutnings netöryggissveitar til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra. Þetta er nokkuð afgerandi. Síðan þegar maður fer að lesa frumvarpið kemur fram að það bætist ný málsgrein við lög um fjarskipti þar sem forstjóra Póst- og fjarskiptastofnunar er heimilt með leyfi ráðherra að fela öðrum hæfum aðilum að framkvæma verkefnin. Þá kemur fram í athugasemd með greininni að í stað þess að kveðið sé á um skyldu Póst- og fjarskiptastofnunar til að starfrækja þessa starfsemi er kveðið á um að þessi sveit sé starfrækt einhvers staðar og opnað fyrir þann möguleika að slík sveit sé rekin af almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Í raun og veru er ekki samræmi milli þess og fyrirsagnar frumvarpsins þar sem um er að ræða flutning til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra vegna þess að frumvarpið sem slíkt kveður ekki á um þann flutning heldur heimilar hann, þ.e. opnar þann möguleika að slík sveit sé rekin af almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, en í 2. gr. kemur bara fram að breytingar á lögunum heimili stofnuninni að úthýsa verkefnum netöryggissveitar. Þetta er dálítið óljóst í frumvarpinu. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hún sjái fyrir sér einhverja aðra möguleika en samkvæmt orðanna hljóðan gæti annar aðili en ríkislögreglustjóri tekið verkefnið að sér. Er það vegna þess að fyrirsögnin er ekki lýsandi eða of þröng og það gætu einhverjir aðrir aðilar gert þetta? Ég veit að þetta hljómar eins og einhver teoría, eða er það vegna þess að 

Virðulegur forseti. Kannski erum við í ráðuneytinu búin að sitja of lengi yfir verkefninu með það að markmiði að koma því á þennan lokastað. Eins og ég sagði áðan sátu lögfræðingar ráðuneytisins talsvert yfir því hvernig ætti að gera þetta og það voru nokkrar leiðir sem til greina komu. Verkefnið er að flytja netöryggissveitina til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra. Nú getum við tekist á um hvort nákvæmlega þetta orðalag rúmar það, en talið var af embættismönnum ráðuneytisins að það gerði það. Ég geri engar athugasemdir við að þingnefndin skoði þetta ef menn telja að breyta þurfi einhverju orðalagi. Hins vegar voru, eins og ég sagði áðan og ég árétta það, nokkrar leiðir færar. Sú leið var farin til að taka málið fljótt og örugglega í gegn og orðalagið er mjög varkárt að því leyti að talað er um að Póst- og fjarskiptastofnun sé heimilt að úthýsa verkefnunum. Af því að spurt var hvort menn gætu úthýst verkefnunum eitthvað þá er í frumvarpinu og í öllum breytingunum mjög skýrt hvert það er að fara. Það er ekki hægt að túlka þessa grein þannig að Póst- og fjarskiptastofnun geti úthýst þessu verkefni hvert sem er vegna þess að frumvarpið gengur klárlega út á að verkefnið fari til almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra. Ég geri ekki athugasemdir við að þingnefndin skoði það en þetta er verkefnið samt sem áður, þótt ég dragi enga dul á að hægt er að fara aðrar leiðir. Það væri hægt að vinna verkefnið öðruvísi. Við völdum þessa leið, ekki einungis vegna þess að málið krafðist þess að við gætum flutt það í einu frumvarpi sem er einfaldara, heldur líka vegna þess að við viljum á þessum bernskudögum netöryggissveitarinnar, ef við getum orðað það þannig, halda ákveðinni tengingu við Póst- og fjarskiptastofnun. Við vildum ekki rjúfa þau tengsl alveg. Það er ákveðin hugsun í því. Það var talið mikilvægt af þeim sérfræðingum sem komu að verkefninu hjá Póst- og fjarskiptastofnun og við vildum fallast 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið sem skýrir málið nokkuð. Ég skil það þá þannig að það sem er skýrast hér sé fyrirsögnin, þ.e. að yfirskrift frumvarpsins sé lýsandi fyrir það markmið sem hæstv. ráðherra hefur mælt fyrir og ekki ætlunin með frumvarpinu að opna fyrst og fremst fyrir þann möguleika að þessi sveit sé rekin af einhverjum aðila eða hún sé einfaldlega starfrækt og opnað fyrir að hún fari nákvæmlega á þennan stað en gæti farið eitthvert annað. Það skiptir miklu máli að þetta komi fram við 1. umr. málsins, hver sýn ráðherrans er, hvað hún vill sjá verða úr þessu máli. Hins vegar er það rétt sem hefur komið fram að auðvitað er nefndarinnar að vega það síðan og meta hvort þessi leið er best. Þá vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hún getur í stuttu andsvari nefnt hvaða valkostir aðrir væru í stöðunni, vegna þess að ég sé ekki betur en það væri vel hægt að halda samskiptum netöryggissveitar innan embættis ríkislögreglustjóra við Póst- og fjarskiptastofnun með einhverri þeirri umgjörð sem mundi tryggja að það samstarf og þau samskipti væru með skipulegum hætti. Það gæti hugsanlega verið í einhverri lagagrein eða bráðabirgðaákvæði, eða hvernig það yrði hugsað, til að gæta vel að því að þessi viðkvæmu fyrstu skref fengju þá faglegu næringu sem nauðsynleg er til að hún þroskist á sem bestan og skynsamlegastan hátt. Ég fagna auðvitað einu verkefninu til fyrir allsherjar- og menntamálanefnd og vænti þess að við munum leysa þetta verkefni vel, við munum a.m.k. taka það til uppbyggilegrar skoðunar.

Virðulegur forseti. Ég deili þeirri skoðun með hv. þingmanni að ég treysti því og veit að verkefnið verður vel unnið af þingnefndinni sem tekur það að sér. Varðandi það sem við vorum að ræða áðan, og til þess að nefndin sé alveg meðvituð um það, ítreka ég það sem kom fram í framsöguræðu minni, að í 3. gr. frumvarpsins kemur mjög skýrt fram, og er auðvitað sterkari þáttur en athugasemdirnar sem við hv. þingmaður ræddum áðan, og stendur orðrétt: Við gildistöku laga þessara skal forstjóri Póst- og fjarskiptastofnunar með þjónustusamningi fela ríkislögreglustjóra að starfrækja netöryggissveit. Málið á að vera eins skýrt og það mögulega getur verið og á ekki að vekja neinar spurningar um það hvort hægt sé að flytja verkefnið eitthvert, þarna stendur að það skuli flytja á ákveðinn stað. Það hefði auðvitað verið hægt, og það var lengri leiðin að verkefninu - netöryggissveitin er auðvitað rekin fyrir tekjur sem Póst- og fjarskiptastofnun fær af fjarskiptafyrirtækjunum. Ef tekin hefði verið sú ákvörðun að fara alla leið með það hefði tekjustofninn þurft að flytja líka. Það var hið flókna í þættinum. Það þarf að rýna það núna og svo getur vel verið að á einhverjum tímapunkti, þegar netöryggissveitin er ekki lengur bernsk eins og hún er í í dag, verði það niðurstaðan að þessi starfsemi skuli vera hluti af almannavarnastarfsemi landsins, ekki einvörðungu og endilega byggð á þjónustugjöldum. Þá getur starfsemin verið hluti af uppbyggingu öryggis almannavarna í landinu án þess að hún krefjist þess endilega að vera háð þjónustutekjum frá fjarskiptafyrirtækjum. Það er önnur umræða og krefst kannski aðeins þroskaðri reynslu af þessu öllu saman. Virðulegur forseti. Ég tel og árétta að þetta er afar mikilvægt fyrir okkur. Ég vonast innilega til þess að nefndin klári verkefnið