Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Ég hef leyft mér að flytja brtt. á þskj. 235 við 5. gr. þessa frv. Við 1. umr. málsins gerði ég grein fyrir því, sem fyrir mér vakti, og boðaði þá brtt. Ég legg til, að gerð verði sú breyt. á skipun nýbýlastjórnar, að í staðinn fyrir 2 menn, kosna hlutfallskosningu af landbn. Alþ., og einn, er ráðh. skipar, skuli stjórnin skipuð 3 mönnum, sem kosnir eru af þremur stærstu þingflokkunum. Ég tel það miklu réttlátari skipan á þessari stjórn heldur en gert er ráð fyrir í frv. Samkv. því mundu aðeins tveir flokkar þingsins hafa fulltrúa í nýbýlastjórn, en annar flokkurinn gæti haft tvo, vegna þess að sá ráðh., sem skipa skal þriðja manninn, mundi hafa hann úr sínum flokki, þó að flokksbróðir hans hefði komizt í stjórnina með hlutfallskosningu. En ég tel réttara, að þrír stærstu flokkar þingsins ættu þarna sinn manninn hver. Ég ætlast til með brtt., að landbrh. skipi formann stjórnarinnar og verður hann á hverjum tíma úr hans flokki. Er gert ráð fyrir, að hann hafi öll störf nýbýlastjórnar með höndum og verði framkvæmdastjóri hennar, en hinir nokkurs konar gæzlustjórar. Þetta eru í stuttu máli mín rök fyrir þessar í brtt., og er óþarfi að orðlengja þetta frekar.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Það voru leidd nokkur rök að því við 1. umr., hvað mælti með brtt., sem nú er flutt á þskj. 235. Mér virðist svo, að þessi till. um kosningu í nýbýlanefnd sé dálítið óákveðin, því að eftir henni eiga þrír stærstu flokkar þingsins að kjósa þessa menn. Við vitum lítið um framtíðina og hverjir 3 stærstu flokkar Alþ. kunna að verða framvegis. Ég ætla ekki heldur að spá neinu um það, en allir vona, að sinn flokkur verði einn í þeirra hópi. Væri hér eðlilegast, að átt sé við þá þrjá þingflokka, sem mest ítök hefðu í landbúnaðinum, en það gætu verið 2 stærstu flokkarnir og Bændaflokkurinn. Annars þykir mér ekki ólíklegt, að till. hv. þm. sé orðuð með tilliti til þess, að sá hv. þm. í deildinni, sem telur líklegt, að flokkur hans verði bráðlega þriðji stærsti flokkur þingsins, greiði till. frekar atkv. Ég vil geta þess, að áður en mál þetta var flutt á þinginu, átti ég tal um það við hæstv. landbrh. og meiri hl. landbn. Nd. Virtust þeir allir vera á þeirri skoðun, að rétt sé að hafa þetta fyrirkomulag eins og í frv., en ekki eins og brtt. felur í sér. Að svo komnu máli fyndist mér rétt að vera ekki að rugla út frá því, sem gert er ráð fyrir í frv. Ég hef ekki orðið var við svo mikla skjótvirkni til nytja landbúnaðarins frá þessum flokki, sem hv. flm. brtt. telst til, að sérstök ástæða sé fyrir hann að fá mann kosinn til að skipta sér af þessum málum. Þessi flokkur þekkir líka minna til landhúnaðarmála enn menn úr hinum flokkunum. Ég tel rétt og sjálfsagt, að þeir, sem vilja af heilum huga stuðla að framgangi frv., samþ. Það óbreytt, svo að það gangi greiðlega gegnum þingið. En vilji Alþfl. af samvizkusemi við landbúnaðinn koma manni í nýbýlastj., gæti hann átt um það við landbúnaðarnefndir, og ef til vill gætu þær lofað honum að hafa þar einn mann. A. m. k. er sá möguleiki ekki útilokaður fyrir Alþfl., þó að frv. verði látið ganga óbreytt gegnum þingið.



Ég má til með að svara ræðu þessa hv. þm., sem ég man ekki númerið á. Hún var svo full af fjarstæðum, að ég get ekki vitað af því, að slík ræða standi í þingtíðindunum án þess að henni hafi verið svarað. Hv. þm. sagði meðal annars: „Ég veit ekki, hverjir verða stærstu flokkar þingsins framvegis.“ Það skiptir engu máli, hverjir það verða. Sá flokkur, sem nær því að verða svo fjölmennur, á að hafa sinn rétt innan þingsins, hverju nafni sem hann nefnist, þó að ég voni, að Alþfl. verði annar eða þriðji ofan frá. - Hv. þm. minntist á Bændafl. í þessu sambandi. Það þykir nú alltaf heldur kuldalegt að vera að nefna menn til lífsins, þegar þeir eru að deyja. Sá flokkur á ekki uppreisnarvon, enda hlægilegt að nefna hann í þessu sambandi. Hv. þm. notaði orðið „skjótvirkni“, sagði, að „ekki væri skjótvirkni nein hjá Alþfl. til landbúnaðarmálanna.“ Ég þori óhræddur að leggja það undir dóm þjóðarinnar, hvað Alþfl. og þm. hans hafa lagt til landibúnaðarins. Framsfl. mun taka undir það, að ekki munu aðrir flokkar hafa stutt betur landbúnaðarmálin en Alþfl. Er það mjög ómaklega mælt af hálfu hv. þm., að Alþfl. hafi verið banamaður góðra mála.

Framsfl. gefur þá vitnisburðinn núna

. Hann vill kannske ekki gera það nú, en af umr. og skrifum um þessi mál að undanförnu sést skilningur og velvilji Alþfl. í garð landbúnaðarins. Ég skal benda á eitt dæmi, sem mér dettur í hug í augnablikinu, að þegar hin svokallaða mæðiveikinefnd, sem tilheyrir landbúnaðinum, starfaði hér, þá átti Alþfl. einn mann í þeirri n. Allir, sem störfuðu með þeim manni, munu. viðurkenna, að hann hafi verið sá leiðandi kraftur, sem mest áhrif hafði á framgang þeirra mála, og mun Alþfl. vel trúandi fyrir að skipa menn í n. til vandasamra landbúnaðarstarfa. Svo mátti skilja á hv. þm., að frv. það, sem hér er til umr., væri eingöngu landbúnaðarmál, en það er jafnframt fullkomið bæjarmál. Með nýbýlal. er verði að greiða fyrir því, að fólkið, sem býr við slæm kjör í bæjunum, geti leitað upp til hins óræktaða lands, og hjálpa því til að koma þar fótum undir sig. Þess vegna er fullkomin ástæða fyrir bæjarmálaflokka, sem líka eiga mikil ítök í sveitunum, að hafa fulltrúa í slíkri n. sem þessari. Hv. þm. vildi láta líta svo út, sem það mundi stöðva framgang málsins, ef brtt. yrði samþ. En ég get fullvissað hann um, að málið er jafnöruggt með að fá afgreiðslu á þessu þingi, þó að brtt. mín verði samþ., ef ekki öruggara. Þetta er því alveg út í hött sagt hjá hv. þm., þegar hann heldur því fram, að ég vilji torvelda framgang málsins. Að lokum vildi hann láta skjóta málinu til landbn. Nd. og hún gæti tekið endanlega ákvörðun um það, sem brtt. fer fram á. En það er ekki þessum hv. þm. að þakka, hvað landbn. Nd. kann að gera í því efni, og yfirleitt ekki honum að þakka, þó að einhverjir kunni að lagfæra þær vitleysur, sem hann hefur gert sig sekan í.

Frsm. (Þoreteinn Þorsteinsson) : Mér þótti þessi hv. þm., sem ég man ekki heldur vel nafnið á, vera nokkuð móðmikill, þegar hann reis upp. En þar sem æðimikils misskilnings gætti í ræðu hans, verð ég að standa enn upp til þess að leiðrétta hann. Ég sagði aldrei, að það væri landbn. Nd., sem gæti komið manni í þessa n. fyrir Alþfl., heldur sameiginlegar landbúnaðar n., og ef Framsfl. vildi kjósa mann úr Alþfl., gæti hann náð á þann hátt sama tilgangi og fengist með samþykkt þessarar brtt. Mér er líka nær að halda, að hálfbróðir Alþfl. mundi ekki vilja svipta hann bróðurpartinum að þessu leyti. Ég skal svo ekki teygja langt lopann úr þessu atriði, en vil þó minnast á eitt atriði úr ræðu hv. þm. Hann sagði, að sá Alþfl.-maður, sem starfaði í mæðiveikin., væri þar hinn leiðandi kraftur. Þetta er hin mesta fjarstæða. Hann kann að vissu leyti að vera þar hinn „talandi kraftur“, ef hann talar þar meira en hinir nefndarmennirnir, sem vel má vera, en hvað reynslu snertir og hyggindi stendur hann hinum að baki, sem von er. Hann er að mörgu leyti tillögugóður og vel greindur maður, en að hann sé þar sá leiðandi kraftur, er gaspur eitt úr hv. þm., sem engum dettur í hug að taka alvarlega. - Ég tel mig ekki þurfa að svara fleiru, og vænti þess, að frv. geti gengið óbreytt gegnum þingið.