Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Umr. um skattamál hafa mjög verið á dagskrá að undanförnu. Þær hafa að verulegu leyti snúist um skattbyrðina eins og hún er og þá auknu skattheimtu sem átt hefur sér stað frá því að ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar tók við völdum síðari hluta ársins 1978. Án þess að farið sé út í talnaupplestur hér er ljóst af þeim umr. og hefur verið staðfest, hvernig svo sem á þá er lítið, að skattar sem hlutfall af þjóðarframleiðslu hafa aukist frá valdatöku fyrrgreindrar ríkisstj., 1978, og að hlutfall þeirra er hærra nú en nokkurn tíma áður, að skattbyrði einstaklinga hefur aukist frá valdatöku þessarar ríkisstj., hvort heldur er miðað við tekjuár eða greiðsluár, og að beinir skattar sem hlutfall af skatttekjum ríkisins hafa aukist frá því sem verið hafði hjá þeirri ríkisstjórn sem sat frá 1974–1978. Skattaálögur, þ.e. skattar sem hlutfall af þjóðarframleiðslu til ríkissjóðs, beinir skattar sem hlutfall af skatttekjum ríkissjóðs og skattbyrði einstaklinga, verða að sjálfsögðu æðimismunandi, og af því, sem hefur verið að undanförnu, fer það eftir hvaða stjórnmátastefnur eru ráðandi, því að í stjórnarskránni, þar sem rætt er um skattamál, segir aðeins í 77. gr., með leyfi forseta: „Skattamálum skal skipa með lögum.“ Þar er ekki getið með einum eða öðrum hætti um hvernig með skattlagningu skuli fara, en allt fram til ársins 1978, þ.e. síðla árs 1978, hafði um þær reglur verið þegjandi samkomulag að íþyngjandi álögur skyldu ekki vera afturvirkar. Hér er að sjálfsögðu farið að með sama hætti og atmennt er viðurkennt í refsilöggjöf, að íþyngjandi ákvæði skuli ekki afturvirk, enda sérstaklega tekið fram. Þegar ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar tók við völdum síðla árs 1978 brá hins vegar svo við, að sett voru brbl. og í þeim brbl. var um að ræða íþyngjandi skattaálögur og afturvirkar. Það er af þessum ástæðum sem við hv. 1. þm. Reykv. fluttum á þinginu 1978 frv. það sem hér er til umr. og aftur flutt, þar sem við leggjum til að við þá málsgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar, sem ég las upp áðan, bætist ný málsgr. svohljóðandi: „Hvorki má setja íþyngjandi reglur um skatta á tekjur eða eignir liðins árs, né afturvirkar og íþyngjandi reglur um breytta eða nýja skattstofna.“ Með þessari málsgr. er stefnt að því að auka réttaröryggi á sviði skattamála og setja sem gleggstar skorður við því, að afturvirk og íþyngjandi ákvæði séu sett um skatta á tekjur og eignir. Það er ljóst mál að slík ákvæði geta valdið skattþegnum og hafa valdið skattþegnum - bæði mönnum og ópersónulegum skattgreiðendum verulegum erfiðleikum, ekki síst þegar gerðar hafa verið ráðstafanir um fjármál í trausti þess að skattlagning á tekjur og eignir verði í samræmi við þágildandi löggjöf. Þegar ég gegndi embætti fjmrh., frá miðju ári 1974 til miðs árs 1978, og vann að breytingum á skattalöggjöf tók ég ævinlega mjög skýrt fram að ég teldi ekki hægt að breyta slíkri löggjöf öðruvísi en að skattgreiðendur fengju um það vitneskju með töluverðum fyrirvara. Ég bendi á að þau skattalög, sem nú gilda, voru sett með þeim fyrirvara, sem ég hér vék að, og giltu um tekjur aðila frá árinu 1979. Frá fjárlögum ríkisins og fjárhagsáætlunum sveitarfélaga er eigi unnt að ganga fyrir en um það leyti sem þeim er ætlað að taka gildi, oft og tíðum skömmu fyrir eða um áramót. Þá fyrst liggja fyrir upplýsingar um tekjuþörf ríkisins og sveitarfélaga. Það hefur því tíðkast um árabil að skattvísitala hefur verið ákvörðuð í fjárlögum seint á skattárinu, þ.e. árinu sem tekna og eigna hefur verið aflað. Það þykir ekki fært að svo komnu máli, a.m.k. ekki á meðan við búum við það fyrirkomulag í þessum efnum, að banna með stjórnarskrárákvæði að hafa þann hátt á. Hitt teljum við réttmætt, að bannað verði með stjórnarskrárákvæði að setja reglur um íþyngjandi skatta á tekjur og eignir árs sem liðið er þegar ákvæðið tekur gildi. Það hefur af ýmsum verið dregið í efa og talið andstætt stjórnarskránni að gera slíkt. Frv. þetta dregur ekki úr þeirri skoðun. Þetta ákvæði, eins og það liggur hér fyrir, er e.t.v. ekki tæmandi orðalag, en það er erfiðleikum bundið að setja skorður við setningu afturvirkra og íþyngjandi reglna um skatta. Þess vegna er talið rétt að lýsa óheimilt að breyta skatthlutföllum á tekjur og eignir árs sem liðið er, ef þær reglur eru skattþegni óhagkvæmar. Hins vegar er ekki lagt til að banna að setja slíkar reglur á skattárinu og ákveða þar með skatt á tekjur og eignir sem aflað hefur verið á því sama ári. Það verður að teljast sérstaklega bagalegt ef afturvirk og íþyngjandi ákvæði breyta skattstofni eða ákveða nýjan, t.d. lýsa óheimilt að draga viðhaldskostnað íbúðar skattþegns frá tekjum þó að slíkt hafi verið heimilt þegar ráðist var í dýra viðgerð. Af þeim sökum er 2. málsgr. 1. gr. frv. sett fram og þar lagt til að óheimilt verði að breyta skattstofni eða lögfesta nýjan með afturvirkri og íþyngjandi breytingu frá gildandi lögum. Í 2. málsgr. 1. gr. frv. er einungis vikið að tekju- og eignarsköttum, enda er mest þörf á reglum sem koma í veg fyrir afturvirkni ákvæða um þá. Vissulega geta þó fleiri ákvarðanir valdið erfiðleikum í þeim efnum, t.d. tollabreytingar og ýmislegt fleira. Sýnist torvelt að móta stjórnarskrárákvæði sem bæði eru sanngjörn og framkvæmanleg um þetta eða hliðstæð atriði. Meðan ekki er fram komin tillaga um slík stjórnarskrárákvæði verður að treysta því, að hóflega verði farið í lagasetningu þar að lútandi. Í 2. málsgr. er talað um „reglur“. Er með því stefnt að því, að ákvæðið gildi bæði um lagareglur, sem Alþingi setur, svo og um hvers konar reglur sem stjórnvöld kunna að setja á grundvelli laga, hvort sem þau stjórnvöld eru ráðuneyti, skattayfirvöld eða sveitarstjórnir. Frá því að þessi skattlagning átti sér stað og þetta frv. fyrst var flutt hafa átt sér stað málaferli og þeim hefur lokið með dómi sem kveðinn var upp í Hæstarétti í einu slíku máli sem sjálfsagt var þar flutt sem prófmál. Það var - ágreiningur í Hæstarétti við úrlausn þessa máls. Dómurinn þríklofnaði. Minnsti meiri hluti hans, þrír hæstaréttardómarar, taldi að ekki væri, eins og í forsendum dómsins segir, „alveg næg ástæða til að telja þetta varða ógildi lagaákvæða þeirra sem hér skipta máli,“ þótt áður hafi verið tekið fram, að „slík vinnubrögð af löggjafarvaldsins hálfu verði að teljast mjög varhugaverð.“ - Niðurstaða þessa dóms er að mínum dómi til stuðnings því að þetta frv. verði samþykkt. Það má lesa, án þess að ég ætli mér að fara að flytja þetta mál hér í þingi, út úr dómsniðurstöðunni að þessi lagasetning sé með þeim hætti að vafasamt sé að hún standist, enda þótt meiri hluti Hæstaréttar hafi ekki talið alveg næga ástæðu til að ógilda lagaákvæðið. Það er því ljóst af niðurstöðu þessa dóms, að meiri óvissa ríkir í þessum málum en áður„ Er því ástæða til að undirstrika nauðsyn þess, að Alþingi móti slíkar réttarreglur sem hér hefur verið bent á og taka af öll tvímæli í þessum efnum og að skorður verði settar við afturvirkni íþyngjandi skattaákvæða. Með því er skapað nauðsynlegt öryggi á sviði skattamála, eins og segir í lok grg. með því frv. sem hér er til umr. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta frv. Ég trúi því, að þm. séu sammála um að slík ákvæði þurfi að setja í stjórnarskrána, og vonast þess vegna til að frv. geti náð fram að ganga. Ég leyfi mér, herra forseti að leggja til að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Þegar alþm. taka sæti í fyrsta sinn hér á þingi eiga þeir samkvæmt þingsköpum og reyndar stjórnarskrá landsins að vinna eið eða drengskaparheit að stjórnarskránni. Þetta er látlaus athöfn, eins og allir þm. þekkja, og lætur ekki mikið yfir sér. En ástæðan fyrir því, að þetta skilyrði er sett fyrir því að menn setjist á Alþingi, er auðvitað sú, að lítið er á stjórnarskrána sem grundvöll að stjórnskipun okkar. Sú stjórnskipun, sem þjóðfélag okkar grundvallast á, felst í stjórnarskránni. Í huga allra sem einhverja ábyrgð bera á stjórn landsins, hlýtur stjórnarskráin þess vegna að vera helg vé. Það á aldrei að ríkja minnsti vafi um að stjórnarskrá lands sé í heiðri höfð. Sérhver borgari á að geta treyst því, að allar stjórnarathafnir og öll landsins lög séu í samræmi við stjórnarskrá. Þar á ekki að vera neitt vafa undirorpið. Í þeim efnum verður fullkomin vissa að ríkja og fullt trúnaðartraust. Þetta undirstrika ég hér vegna þess að þau lög, sem vinstri stjórn Ólafs Jóhannessonar setti sem brbl. 8. sept. 1978, en þau lög voru síðan staðfest á Alþingi, stríddu mjög gegn réttarvitund almennings í landinu og margir efuðust um að þau væru í samræmi við stjórnarskrána. Það voru einkum þrír skattar í þessum lögum sem menn drógu í efa en það var sérstakur eignarskattsauki, sem lagður var á, það var nýr tekjuskattur og það var sérstakur tekjuskattur á atvinnurekstur. Af mörgum var talið að með lögum þessum hefði verið brotið gegn réttaröryggi borgaranna. Skattskrá ársins 1978 hafði þegar verið lögð fram áður en lög þessi voru sett. Menn töldu sig því mega treysta að ekki yrði um frekari skattlagningu að ræða á því ári, a.m.k. ekki skatta lagða á tekjur ársins 1977 eða eigur manna í lok þess árs. Í huga mjög margra var mjög ofarlega að láta reyna á þetta fyrir dómi og því var eitt mál, prófmál um þetta efni, látið ganga alla leið til Hæstaréttar, eins og hv. 1. þm. Reykn. gat um áðan. Ég held að það sé hollt fyrir þm. að huga svolítið betur að þessum dómi nú eftir að hann er fallinn, vegna þess að hann felur í sér mjög sterka aðvörun til löggjafarvaldsins, bæði til Alþingis og til ríkisstjórna sem setja brbl. Þessi dómur féll á þá leið, að meiri hluti Hæstaréttar taldi að lögin ættu að vera í gildi, en með miklum fyrirvörum þó. Í dómi Hæstaréttar segir, með leyfi forseta: „Umrædd skattálagning var lögboðin eftir að hin almenna skattskrá fyrir árið 1978 hafði verið lögð fram og gjaldþegnum sendar skattkröfur. Þótt slík vinnubrögð af hálfu löggjafarvaldsins verði að teljast mjög varhugaverð, þykir ekki alveg næg ástæða til að telja þetta varða ógildi lagaákvæða þeirra sem hér skipta máli.“ Meiri hluti Hæstaréttar, þ.e. þeir þrír dómarar sem skipuðu þennan meiri hluta, segir að það sé ekki alveg næg ástæða að telja að þetta varði ógildi lagaákvæða þeirra sem hér skipta máli, en segja að þessi vinnubrögð séu mjög varhugaverð. Minni hluti Hæstaréttar, þ.e. tveir hæstaréttardómarar af fimm,var annarrar skoðunar. Þeir töldu að þessi lagaákvæði ættu sér ekki stoð í stjórnarskrá landsins. Ég vil, með leyfi forseta, vitna í grg. þeirra eða atkvæði, en þar segir svo: „Þegar brbl. nr. 96/1978 voru sett var í Reykjavík lokið álagningu skatta og annarra opinberra gjalda samkv. þágildandi lögum, skattskrá hafði verið lögð fram 26. júlí 1978 og skattþegnum sendar skattkröfur (gjaldheimtuseðlar). Í framangreindum ákvæðum nefndra brbl., sbr. sömu grein laga nr. 121 1978, voru ákveðnar frekari álögur á skattþegna en lög þau heimiluðu er eftir var farið við álagningu skatta fyrir útgáfu brbl. Nefndum greinum þeirra, 8., 9., og 10. gr., var því ætlað að hafa afturvirkt áhrif. Íslensk stjórnarskipunarlög hafa ekki að geyma nein ákvæði er berum orðum banni afturvirkni laga, en dæmi þess er að finna í almennum lögum, sbr. 2. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19 frá 1940. Í 1. málsl. 40. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, nr. 33. frá 17. júní 1944, segir að engan skatt megi á leggja né breyta nema með lögum. - Er ákvæði þetta sett borgurum til öryggis og verndar og miðar að því, að stjórnvöld geti ekki á eindæmi sitt íþyngt þeim með skattaálögum að eigin geðþótta. Ákvæði 40. gr. stjórnarskrárinnar bannar ekki berum orðum afturvirkni skattalaga, svo sem að framan getur, en mjög algengt er að skattalög verki aftur fyrir sig og hafi komið til framkvæmda áður en skattskrá hefur verið kynnt og skattkröfur sendar skattþegnum. Verður þó að telja að ekki hafi það verið ætlun stjórnarskrárgjafans að almenni löggjafinn, og því síður forseti lýðveldisins, við útgáfu brbl. gæti ákveðið ótakmarkaða afturvirkni slíkra laga. Ef slíkt væri heimilt væri réttaröryggi skattþegna stofnað í hættu, t.d. ef menn gætu búist við því, jafnvel löngu eftir öflun tekna sem þegar hefur verið lagður skattur á og hann greiddur, að þurfa að greiða skatt af þeim að nýju. Einhver takmörk hljóta að vera við afturvirkni skattalaga, sem dómstólar verða að ákveða hver eru. Nú eru skattar hér á landi ekki greiddir samtímis öflun tekna, heldur á næsta ári eftir að þeirra hefur verið aflað. Koma þá ýmis tímamörk til álita. Teljum við eðlilegast að miða við lok álagningar og tilkynningu um hana til skattþegna, en eftir það verði ekki að ræða um frekari álagningu á viðkomandi skattstofnum. Með vísun til framanritaðs teljum við að 8., 9., og 10. gr. brbl. nr. 96 1978 og sömu greinar laga nr. 121 1978 hafi eigi stoð í 40. gr. stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33 1944 samkvæmt grunnrökum hennar. Ber að svo vöxnu máli að synja lögtaks til tryggingar greiðslu á framangreindum gjöldum,“ - þ.e. eignarskattsauka, sérstökum tekjuskatti og sérstökum skatti af atvinnurekstri, en ég sleppi hér að geta um þær krónutölur sem þarna eru í textanum. Sem sagt töldu tveir af fimm hæstaréttardómurum þetta vera rétta niðurstöðu, þ.e. hæstaréttardómararnir Logi Einarsson og Halldór Þorbjörnsson. Þrír dómararnir, sem skipuðu meiri hl., vildu að vísu ekki ganga alveg svo langt, eins og ég sagði áðan, töldu slík vinnubrögð varhugaverð og þótti ekki alveg næg ástæða til að ógilda þessi lagaákvæði. Ég held að þessi úrslit og þau rök, sem fram koma hjá þessum hæstaréttardómurum, séu mikið áfall fyrir þá sem stóðu að þessari lagasetningu á sínum tíma. Þeir sluppu að vísu fyrir horn í þetta skipti eða sluppu með „skrekkinn," en í dómi Hæstaréttar felst alvarleg aðvörun til löggjafarvaldsins um þetta efni. Því miður hljóta þessi úrslit og þau ummæli, sem Hæstiréttur viðhefur um löggjafarvaldið í dómi sínum, að rýra traust almennings á réttsýni þeirra manna sem stóðu fyrir þessari lagasetningu, því að auðvitað verður atmenningur að geta treyst því, að alþm. og ráðh. virði stjórnarskrá landsins af heilum hug. Það á aldrei neinn vafi að ríkja um það efni. Ég vildi í tilefni af þessari umr. gera þennan hæstaréttardóm sérstaklega að umtalsefni hér vegna þess að mér finnst hann fela í sér mikla aðvörun til Alþingis. En áður en ég lýk máli mínu vil ég vekja athygli á öðru atriði í þessu sambandi, en það er að í Svíþjóð hafa að undanförnu farið fram miklar umræður um nauðsyn þess að auka vernd borgaranna gegn ofurvaldi ríkisins á ýmsum sviðum. Þess vegna var 20. jan. 1977 sett á fót nefnd sem allir stjórnmálaflokkar í Svíþjóð áttu aðild að, en formaður hennar var þekktur maður, Gunnar Heckser fyrrum sendiherra. Þessi nefnd skilaði áliti í apríl 1978. Hér er um að ræða mikla bók upp á rúmlega 300 síður, en í þessu áliti var jafnframt lagafrv., sem fól í sér tillögur um aukna réttarvernd til handa borgurum landsins, og þeim fylgdi síðan ítarleg grg. Þarna er gripið á ýmsum þáttum þjóðlífsins og gerðar tillögur um aukna vernd borgaranna gegn ríkinu. En ég vek athygli á að eitt af því, sem nefndin lagði til, og um það voru allir stjórnmálaflokkar í Svíþjóð sammála nema kommúnistaflokkurinn, var að það væri mjög mikil nauðsyn á aukinni vernd gegn afturvirkni laga og þá sérstaklega afturvirkni skattalaganna. Í þessari bók er um þetta efni fróðleg grg. frá þessum sænsku stjórnmálamönnum. En það vekur athygli að í þessu nágrannalandi okkar er af þessum aðilum talið mjög nauðsynlegt að vernda borgarana gegn afturvirkni skattalaga, og það er eitt af þeim atriðum sem þeir fella inn í lagafrv. sitt um þetta efni. Ég tel, að það sé mjög nauðsynlegt og tímabært að setja ótvíræð ákvæði í stjórnarskrá Íslands um þetta efni, og tel því að það frv., sem þeir hv. 1. þm. Reykn. og 1. þm. Reykv. hafa flutt, sé mjög tímabært og að Alþingi eigi alvarlega að huga að því, hvort ekki sé rétt að samþykkja slík ákvæði. Alla vega held ég að Alþingi verði í framtíðinni að gæta sín betur en það gerði 1978 á því að setja lög eins og þá voru sett, sem enn leikur raunverulega vafi á í hugum manna að hafi verið í samræmi við stjórnarskrána.



Herra forseti. Frv. til l. um breyt. á lögum um orlof, sem hér er til umr., gæfi í sjálfu sér tilefni til langrar umræðu um orlofsmál, framkvæmd orlofslaga og misrétti í orlofsmálum. Ég sé ekki ástæðu til þess við 1. umr. að rekja þessi mál jafn ítarlega og freistandi væri, en ég vil grípa á örfáum þáttum þessa máls því að mér sýnist brtt., sem hér er á ferðinni og í frv. felst, vera meira en lítið vafasöm þó að ég efist ekki um að fyrir flm. vaki í sjálfu sér gott eitt. Við skulum stuttlega fara yfir - og reyna að fara fljótt yfir sögu - það sem kemur fram í grg. Áður en núverandi kerfi var tekið upp var greitt með merkjum og var það kerfi algjörlega búið að ganga sér til húðar. Reyndin var sú, að í yfirgnæfandi meiri hluta var orlof greitt með launum. Í einni stærstu verstöð landsins voru síðasta árið sem gömlu lögin voru í gildi greiddar innan við 100 kr. í orlofsmerkjum. Með hinum nýju lögum, sem sett voru 1972 og komu fyrst til framkvæmda á orlofsárinu 1973–1974, urðu á allverulegar breytingar. Ég held að það megi fullyrða, - ég held raunar ekkert um það, reynslan hefur skorið úr því, - að það er gjörólíkt nú og þá hvað orlof er mun meira tekið í samræmi við samninga núna. Hins vegar hafa verið nokkrar deilur og nokkur óánægja með framkvæmd þessara laga, hvort Póstur og sími, Póstgíróstofan sem kölluð er, hafi staðið sig nægilega vel í þessum efnum og hvort hagur launþega hafi þar verið nægilega tryggður. Þess er skemmst að minnast, að fyrsta eða annað árið sem Póstgíróstofan var að störfum varð hún að leita til þáv. hæstv. forsrh. og óska eftir að ríkissjóður útvegaði henni milljarð, sem Póstur og sími hafði eytt í eigin starfsemi. Forsrh. bjargaði þessum málum, sem ef ég man rétt var þá hv. 1. þm. Reykv. Geir Hallgrímsson, og fékk þetta fé að láni hjá Seðlabanka. Það var á engan hátt hann um að saka, heldur frekar þakkarvert hvað hann brást rösklega við á sínum tíma. Síðan hefur féð, sem innheimt hefur verið, verið í vörslu Seðlabanka Íslands. - Ég hygg að það vaki helst fyrir flm. að freistandi væri að ávaxta þetta fé heima í héraði og mundi það jafnvel örva bankastarfsemi eða lánastarfsemi í viðkomandi byggðarlögum. Það er kannske ástæða til að geta þess, að fyrstu tvö árin voru engir vextir greiddir af orlofsfé. 1977 eru í fyrsta skipti greiddir vextir, - sömu vextir og voru á ávísana- og hlaupareikningum, 5%. 1978 hækka vextir á ávísana- og hlaupareikningum, en áfram eru sömu vextir á orlofsfé. Ég minnist þess mjög vel, að á þessum árum var það ærin vinna fyrir þá, sem voru starfsmenn verkalýðsfélaga, að tryggja að orlofsfé kæmist til skila. Ég minnist þess, að ég eyddi í það mörgum dögum að reyna að reka á eftir Póstgíróstofunni. Sennilega gæti ég nefnt 10, 20, 30 dæmi þess, að menn fengu orlof, sem þeir áttu að fá greitt 1. maí, öðru hvorum megin við jól það ár og jafnvel síðar. Mönnum var því ekki gert mjög hægt um vik að fá þetta orlof á lögboðnum orlofstíma. 1979 eru vextir af orlofsfé hækkaðir í 11.5% og þá er tekin merkileg stefna sem gjörbreytir allri þessari framkvæmd. Þá er - í þeim félagsmálapakka sem var á þeim tíma þó að margir hafi viljað gera lítið úr honum - tekin ríkisábyrgð á innheimtum orlofslaunum, þannig að þó Póstgíróstofan hafi ekki innheimt viðkomandi orlof verður hún að greiða það. Síðan þessi þýðingarmiklu ákvæði komu inn í lög, sem ég held ég fari rétt með hafi verið í fyrsta skipti á árinu 1979, - ég held það hafi verið um áramótin 1978–1979 sem þessi lög gengu í gildi, - hefur hagur orlofsþega gjörbreyst. Þeir gátu eftir þetta treyst á reglulega greiðslu orlofsfjár. Þó það hefði ekki verið heimt fengu þeir það greitt engu að síður. Hvernig er svo háttað innheimtu orlofsfjár hjá Póstgíróstofnuninni? Ef til vill er óeðlilegt, þegar jafnstór stofnun á í hlut, að vera að nefna sérstaka starfsmenn. En þegar ráðinn var til þessarar stofnunar ungur maður, lögfræðingur, Guðmundur Óli Guðmundsson, síðla árs 1977, gjörbreyttist innheimta þessarar stofnunar. Að vísu var lögum breytt þannig að þessi stofnun gat krafist aðgangs að bókhaldi viðkomandi fyrirtækja og þessi áðurnefndi fulltrúi og lögfræðingur Póstgíróstofunnar hefur lögtaksheimild í Reykjavík frá borgarfógeta. Innheimta er 95%. Ég dreg mjög í efa að nokkurt sveitarfélag eða ríki nái 95% innheimtu eins og þessi stofnun hefur gert. Hinu er engu að síður ekki að leyna, að vextir hafa, eins og áður hefur verið frá skýrt, verið óeðlilega lágir. En í stjórnarsáttmálanum - ég heyrði ekki betur en um helgina væri verið að minnast eins árs afmælis hans - var tekið fram að hækka skuli vexti af orlofsfé. Vextir, sem greiddir voru á síðasta orlofsári, 1. maí 1980, voru 24%. Meðalbankavextir af sparisjóðsbók 1. maí 1979 til 1. maí 1980 voru 2.4% hærri. Að vísu má halda því fram með réttu, að þarna þyrftu að vera hærri vextir, og ég legg það mjög eindregið til. Hins vegar ber að geta þess sem gott er hjá núv. ríkisstj., þar sem þetta bil hefur verið verulega stytt og meðalvextir, miðað við bankabækur, eru aðeins 2.4% lægri. Rétt er að upplýsa það líka, þegar þetta frv. er lagt fram, að í síðustu kjarasamningum voru kröfur uppi um að fá hærri vexti af orlofsfé, og í það hefur Alþýðusambandið að ósk félmrh. kosið tvo menn sem eru annaðhvort byrjaðir eða eru að hefja viðræður við Seðlabankann um hærri vexti en verið hafa og um breytt fyrirkomulag. Hinu er hins vegar ekki að leyna, að það eru einstök fyrirtæki, þrátt fyrir 95% innheimtu, sem skera sig þarna allverulega úr. Það eru níu fyrirtæki sem skulda yfir 20 millj. Þar á meðal eru tvö í kjördæmi hv. þm. Karvels Pálmasonar. Þar á meðal eru einnig tvö í kjördæmi hv. þm. Páls Péturssonar. Þar eru skuldir það miklar, að mér er mjög til efs að sparifé hefði aukist í því byggðarlagi ef ríkissjóður hefði ekki hlaupið þar undir bagga. Að vísu hafa verið gerðar viðeigandi ráðstafanir og mikið af þessu fé hefur verið innheimt, en í einstaka tilfellum er ástund mála slæmt. Þar heggur ansi nærri hv. 1. flm. þessa frv. Hitt er líka athyglisvert og styður kannske þá kenningu sem hv. 1. þm. Vestf. hélt hér fram fyrr í vetur, að tæp 90% af þessum vanskilum eru í sjávarútvegs- og fiskvinnslufyrirtækjum. Ég vil ekki á neinn hátt vera að gera flm. það upp að fyrir þeim vaki annað en gott eitt. En með því að hafa samræmt innheimtukerfi um land allt, yfirlit yfir landið, er mikið unnið. Hvað um það fólk sem nú vinnur kannske á fjölmörgum vinnustöðum yfir landið, fylgir afla og framkvæmdum? Þetta fólk gæti átt innistæður í bönkum og sparisjóðum um land allt. Ég er ekki farinn að sjá bankakerfið taka sömu ábyrgð og ríkisvaldið á þessu. Ég vil nefna sem dæmi um hvað þetta heildaryfirlit hefur mikið gildi, að á skyldusparnaði, sem búið er góðu heilli að breyta lögum um og hækka vexti af og gera skyldusparnað mun eftirsóknarverðari fyrir ungt fólk, hefur innheimta verið hörmulega slæm. Hún hefur verið í höndum Landsbanka Íslands. Það er dregið í efa að undanfarin ár hafi það losað nema rösklega helming. Nýráðinn forstjóri Veðdeildar Landsbankans, frábær bankamaður og traustur, er formaður í nefnd um hvernig skuli koma fyrir innheimtu á skyldusparnaði. Það er ákaflega fróðlegt hvað þessi nefnd leggur til og hvað þessi þrautreyndi bankamaður leggur til sem er formaður í nefndinni. Hann segir: Eina kerfið, sem hefur heildaryfirlit yfir allt landið, eina stofnunin, sem virkilega væri hæf til að annast þessa innheimtu, væri Póstgíróstofan. Ég held, þó að það væri freistandi fyrir einstök verkalýðsfélög að gera um þetta sérsamninga, að það gæti hefnt sín því grimmilegar á öðrum. Ég er sannfærður um það, að t.d. hér í Reykjavík getum við gert samninga við banka um fyrirtæki, eins og t.d. Eimskipafélag Íslands, SÍS og önnur álíka fyrirtæki, sem eru skilvís og má nokkuð reiða sig á greiðslur frá. En fyrir þá, sem stunda hlaupavinnu um land allt, fylgja afla og framkvæmdum, - hverjir yrðu vextir þeirra, hver yrði heildaryfirsýnin yfir hvað þeir ættu inni? Ég er hræddur um að þarna sé verið að fara braut sem í fljótu bragði virðist líta vel út, en í reynd væri ákaflega óheppileg og mundi fjarlægjast það kerfi sem eitt hefur yfirsýn yfir innheimtu á orlofi á landinu öllu. Það mundi bitna harkalegast á þeim sem síst skyldi. Ég held að það væri hins vegar, þó að um það megi deila, mun hyggilegra, ef ætti að koma á móts við hv. flm., að Póstgíróstofan væri skyldug til að ávaxta það fé, sem hún innheimtir, í viðkomandi lánastofnun í viðkomandi heimabyggð, en brjóta ekki niður heildaryfirsýnina og heildarkerfið. Ég lofaði í upphafi að ég skyldi ekki fara jafnítarlega út í þessi mál og ástæða væri til. En fyrst rætt er um orlofsmál er vissulega þörf á því að hækka vexti frá því sem nú er. Félmrh. hefur til þess heimild, og viðræður við Seðlabankann með aðstoð ríkisstj. ættu að geta tryggt það. En þó ótrúlegt virðist er þetta ekki mesta misréttið í orlofsmálum. Maður, sem er á föstum orlofslaunum, tekur sitt sumarfrí, sitt orlof, í júní, júlí eða ágúst, fær þau laun greidd sem gilda á því tímabili sem hann tekur orlofið. En tíma- og vikukaupsmenn hafa meðalkaup yfir orlofsárið frá 1. maí. Við skulum taka t.d. 1. maí 1979 til 1. maí 1980. Þá eru vísitöluhækkanir, ef ég man rétt, eitthvað um 31% á því tímabili. Vextir eru 24%. Með öðrum orðum: Það fólk, sem vinnur hér í loðnuverksmiðjum, sem gengur hér á vertíð, sem gengur hér í framkvæmdir, en ekki er ráðið til lengri tíma, skortir 18% upp á að hafa sömu laun í orlofi og þeir sem eru á föstum orlofslaunum. Það er þarna sem misréttið er hvað magnaðast. Að vísu hefur það samkomulag náðst í seinni tíð, að sá sem hefur verið í eitt ár hjá atvinnurekanda 1. maí n.k., á rétt á orlofslaunum fyrir dagvinnu. En þarna er höfuðmisréttið, að þeir sem eru í ótryggustu vinnunni, þeir sem verða við þetta að búa eru með 18 % lægra orlof á síðasta orlofsári. Nú fer þetta náttúrlega eftir verðbólgunni og væri hægt að taka þetta dæmi um hvað launafólk tapaði á verðbólgu. Ef verðbólga væri minni væri þetta tap náttúrlega að sama skapi minna. Orlof þyrfti að hækka í 10% af dagvinnutekjum til þessa fólks til þess að jafnrétti næðist við núverandi verðbólgustig. Hitt held ég, að lagasetning sú, sem unnin var að af Verkamannasambandinu og Alþýðusambandinu og hæstv. fyrrv. félmrh., Magnús H. Magnússon, kom mjög ötullega hér í gegnum þingið á sínum tíma, sé gífurleg og ótrúleg réttarbót. Hækkun á vöxtum til orlofsþega, sem kom til framkvæmda hjá núv. félmrh., greiddi þar til muna úr. Ég skal ekki ræða þetta mál öllu lengur. Ég gæti þó haldið um það langan fyrirlestur. Ég vil benda hv. flm. á, að það væri mjög varhugavert að hverfa frá þeirri heildaryfirsýn, sem Póstgíróstofnunin hefur, og þeim góða árangri sem hún hefur náð. Ef þeir vildu ná markmiði sínu væri miklu nær að skylda viðkomandi stofnun til að ávaxta þetta fé í sparisjóðum eða bankaútibúum í viðkomandi byggðarlögum. En eins og ég hef sýnt fram á með skýru dæmi: Þegar það á að fara að koma lagi á skyldusparnaðinn, og hefði mátt vera fyrr, er einróma tillaga sérfræðinga að gera það á vegum Póstgíróstofu. Að sjálfsögðu samþykki ég að málið fari til nefndar, eins og ég býst við að aðrir þm. geri, en hitt væri að rasa um ráð fram, að gefa einstökum félögum færi á að brjóta niður þetta kerfi því að það kæmi harðast niður á þeim sem versta aðstöðuna hefðu og síst skyldi. Það held ég að sé ekki tilgangur flm.



Herra forseti. Engar sérstakar þakkir færi ég hv. þm. Guðmundi J. Guðmundssyni fyrir að lýsa því yfir, að hann ætli að vera svo þinglegur að greiða atkvæði með því að málið fari til nefndar. Ég held að yfirleitt sé lítið svo á, að það sé í raun og veru skylda að mál fái þinglega meðferð, hvort sem einstakur þm. - í þessu tilfelli hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson - er andvígur máli eða ekki. En ég skal ekki tala meira um það. Það eru örfá atriði, sem hafa komið fram í ræðum manna vegna þessa máls, sem mér finnst ástæða til að fara um nokkrum orðum. Flestir þeir, sem hér hafa talað varðandi þá breytingu sem hér er lögð til, hafa talað um hana sem mjög varasama. Hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson var hvað harðastur í þeirri viðvörun þeirra hv. þm. sem um málið hafa fjallað hér. En við hverju er verið að vara? Við hverju eru þessir hv. þm. að vara? Þeir eru að vara við því, að sams konar vald og nú er hjá Póstgíróstofunni verði fært til annarra aðila ef samkomulag verður gert um það. Menn hafa hér talað um það, og ég held að það hafi verið hæstv. félmrh. sem sagði eitthvað á þá leið, sem er rétt t.d. varðandi innheimtuaðila, að ekki þurfi að breyta lögum. Það er hægt með reglugerðarbreytingu að breyta þeirri framkvæmd, sem verið hefur á þessum málum, í það sem við hér leggjum til varðandi innheimtuaðilana. Menn hafa líka í umr. talað um að það mundi verða meiri vafi á því, hvort orlofsféð yrði greitt inn þannig að orlofsþegi fengi í raun og veru það orlof sem honum ber. Í þessu gætir, held ég, mikils misskilnings hjá þm. Meira að segja hv. þm. Magnús H. Magnússon, sá góði og greindi þm., hefur misskilið þetta, því að í frv, er gert ráð fyrir að verði af slíku samkomulagi milli verkalýðsfélags og vinnuveitenda innifeli slíkt samkomulag nákvæmlega sömu ábyrgð, sem viðkomandi peningastofnun tekur á sig, og Póstgíróstofan ber nú. Þetta er beinlínis lagt til í frvgr. á þskj. 114. Það er nákvæmlega sama ábyrgð sem þær fjármálastofnanir, sem koma til með að gera þetta ef af því verður, eiga að bera og Póstgíróstofan ber nú. Lögum samkvæmt yrði það, ef þessi breyting yrði gerð á orlofslögunum, þannig að það þarf ekki að óttast vanskil. Þetta yrði alveg á hreinu ef breytt yrði í þá átt sem við leggjum hér til. Það er líka rétt sem hæstv. félmrh. vék að í umr. fyrr, að það þarf enga lagabreytingu til að hækka vexti. Hvort tveggja þetta er auðvitað hægt að gera með breytingu á reglugerð. Nú er það eigi að síður staðreynd, og það hygg ég að hæstv. félmrh. sé líka ljóst, að það er í nokkuð mörgum tilfellum sem féð er greitt núna inn í bankastofnanir á hinum ýmsu stöðum, inn á bankabækur, bundnar um tiltekinn tíma, og þetta hefur verið gert nokkuð lengi. Ég vil því spyrja hæstv. félmrh.: Telur hann ekki að þetta sé brot á orlofslögunum - eða er þetta heimilt samkvæmt gildandi orlofslögum?  Ég held sem sagt, og það er skoðun flm. þessa frv., að hér sé um það að ræða að færa miðstýringuna frá Reykjavík í hendur landsbyggðarinnar, verkalýðsfélaganna, vinnuveitenda á hinum ýmsu stöðum, ef þeir aðilar óska eftir því og koma sér saman um að framkvæma þetta, eins og þeim ber skylda til, á nákvæmlega sama hátt og Póstgíróstofan gerir nú. Þetta er sem sagt einn anginn af byggðastefnu sem á engan hátt á, ef farið yrði eftir þeirri breytingu sem hér er lögð til, að koma niður á orlofsþegum. Þeirra hlutur er tryggður samkvæmt breytingunni, sem við leggjum til, á sama hátt og nú er samkvæmt póstgírókerfinu. Hér er því um íhaldssaman nöldurtón að ræða út af þessari breytingu. Menn, sem tala gegn því að breyta í þessa átt, eru andsnúnir byggðastefnunni að þessu leyti. Þeir hallast að íhaldssjónarmiðum um of og vilja hnýta allt saman með miðstýringu héðan frá Reykjavík. Þetta eru höfuðrökin og höfuðástæðurnar fyrir því að menn tala gegn breytingunni sem í frv. felst. Hitt er svo annað mál, að menn hafa ekki þá hreinskilni til að bera, eins og hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, að vera alfarið andvígir þessu. Hann veit að málið er vinsælt og hann ætlar að nota sömu aðferð og hér hefur verið notuð í tvö skipti áður: hleypa málinu til nefndar en drepa það þar. Þetta er mergur málsins. Menn hafa ekki þann kjark að snúast gegn málinu hreinlega. Þeir tala í viðvörunar- og kennimannlegum tón, vara menn við, en í raun og veru eru þeir að stefna beinlínis að því í þriðja skiptið að málið verði drepið. Ég sé ekki hvað mælir gegn máli þessu. Ég er alveg undrandi á því, að það skuli vera einn af forvígismönnum verkalýðshreyfingarinnar sem mælir gegn því, að réttur hinna einstöku verkalýðsfélaga sé aukinn í þessu tilliti ef þau sjálf óska eftir því. Nú er alveg ljóst, að ef peningastofnanir á hinum ýmsu stöðum gangast ekki undir sömu skuldbindingar og Póstgíróstofan gerir nú fá þeir ekki að annast innheimtu og ávöxtun fjárins. Þá hafa aðilar vinnumarkaðarins ekki heimild til að láta þá innheimta það. Ég er undrandi á að forustumenn í verkalýðshreyfingunni skuli vera svo þröngsýnir að neita þessum aðilum um það, ef þeir telja sjálfir að þeir geti komið þessum málum fyrir með skynsamlegri hætti, en ekki síðri árangri. Ég er sammála hv. þm. Guðmundi J. Guðmundssyni um að meginmarkmiðið er að tryggja að orlofsþegi fái orlofsfé sitt á réttum tíma. Það er meginmarkmiðið.Við teljum að með þeirri breytingu, sem við hér leggjum til, væri líklega meiri trygging fyrir því og orlofsféð mundi skila sér betur til viðkomandi aðila, þ.e. hann gæti ávaxtað fé sitt á hærri vöxtum en verið hafa og allar líkur benda til að kunni að verða í gegnum póstgírókerfið. En auðvitað verður að vera tryggt að þær stofnanir, sem þetta taka að sér, skili fénu til réttra aðila. Það er tryggt samkvæmt þeirri breytingu sem við leggjum til. Ég vísa því alfarið á bug, að breyting í þessa átt sé meira en lítið varasöm. Með breytingu af þessu tagi er tryggt að launþegar fá orlof sitt ekki síður, ekki minna, heldur meira en þeir fá gegnum núverandi kerfi. Ef mönnum finnst að breyting á lögunum í þessa átt sé ærið hæpin, vilja heldur fara reglugerðarleiðina, eins og mér skildist að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson vildi, er hægt með breytingu á reglugerð að heimila þessum aðilum innheimtuna eftir samkomulagi og skylda menn til að ávaxta upphæðirnar á þeim stað sem féð er greitt. Mér skildist ekki betur á þingmanninum en að þetta væri hægt að gera og þetta ætti í raun og veru að gera. Hann taldi að við stæðum höllum fótum, við hv. þm. Páll Pétursson, vegna þess að skuldir kynnu að vera í okkar kjördæmum vegna orlofsgreiðslna. Það styrkir kannske frekar það, að hér sé ekki harla góð innheimta og ástæða væri til að gera breytingu á innheimtunni til að ná frekar inn því fjármagni sem er útistandandi. Ég er ekki í neinum vafa um það t.d. að því er varðar Vestfirði, að verkalýðsfélögin og vinnuveitendur, ef þau óskuðu eftir slíkri breytingu og færu í það, mundu sjá um að innheimtan yrði framkvæmd. Ég held því að sú andstaða, sem er í undirdjúpunum gegn þessari breytingu, sé fyrst og fremst vegna þess að menn vilja halda áfram miðstýringunni héðan úr Reykjavík og ekki láta neitt af hendi, sem löggjafinn hefur fengið þeim í hendur, við landsbyggðina og láta menn þar taka við, eftir því sem þeir vilja hér syðra. Það er undirtónninn í því andófi sem mér virðist vera gegn þessari breytingu. En ég held að það væri til hins betra að breyta í þessa átt, og eitt skulu menn gera sér ljóst: Engin breyting frá því, sem nú er, verður nema því aðeins að þær peningastofnanir, sem um er að ræða og hugsanlega tækju þetta að sér, gegni nákvæmlega sömu ábyrgð og skyldu og Póstgíróstofan gerir nú. Þess var getið, að nefnd hafi verið kosin til að skoða þessi mál. Það er út af fyrir sig rétt. Það hefur verið gert. En ég sé ekki að slík nefnd þurfi um þetta að fjalla. Hér er einvörðungu um það að ræða, hvort löggjafinn vill breyta í þá átt að verða við óskum sem kynnu að koma fram frá aðilum heima fyrir um þessa breytingu. Mér kemur það að vísu ekki á óvart, að fyrst og fremst sýnist mér það vera fulltrúar Alþb. sem tala gegn þessu frv. og andmæla. En um leið og menn andmæla þessu eru menn að andmæla aukinni byggðastefnu og auknum réttindum til handa þeim sem búa úti á landsbyggðinni. Út af fyrir sig mega menn hafa þá skoðun. En það er eftirtektarvert að það hljóð kemur fyrst og fremst úr röðum þeirra Alþb.-manna. Ég trúi því ekki, að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, formaður Verkamannasambandsins, beiti sér gegn því að verða við eindregnum óskum allmargra verkalýðsfélaga innan Verkamannasambandsins um að þau fái rétt til að semja um þetta ef þau óska þess sjálf. Slíkar óskir hafa komið fram og liggja fyrir. (GJG . Sambandið verður að hugsa um alla félaga.) Með þessari afstöðu er hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson ekki að hugsa um alla. Hann er fyrst og fremst að hugsa um þá sem hann telur að geti tryggt sér stöðuna sem hann er í, fjölmennið hér á Reykjavíkurhringnum. Það er tilgangurinn. Ef hann hefur þessa afstöðu áfram er hann ekki að hugsa um alla innan Verkamannasambandsins. Litlu félögin er hann ekki að hugsa um með þessu. Það er síður en svo. Ég skal ekki ræða þetta frekar, en ég við taka undir það sem hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson sagði um það misrétti sem í raun og veru er varðandi orlofsfé, annars vegar borið saman við föstu starfsmennina og hins vegar þá sem fá orlofsgreiðslur. Það er auðvitað óréttlæti sem löngu hefði átt að vera búið að afnema og vonandi stefnir í þá átt. En það er nokkuð sem m.a. og ekki síst Verkamannasambandið og launþegahreyfingin sem slík hlýtur að verða að beita sér fyrir í frekari mæli. Að síðustu: Ég vildi gjarnan fá að heyra í hæstv. félmrh. um viðhorf hans til þessa, hvort hann vill breyta reglugerðinni í þá átt, að féð sé ávaxtað á hinum ýmsu stöðum þar sem það er borgað inn. Það væri út af fyrir sig verulegur áfangi í þessu máli og ætti ekki að vera harla erfitt fyrir þm. almennt að fallast á slíkt. Ég spyr hæstv. ráðh. um hvort hann telji það ekki skýlaust brot á orlofslögunum, eins og þau eru framkvæmd á þó nokkrum stöðum í landinu, að borga orlof inn á bankabækur ekki í gegnum póstgíró. Nú ætti ég auðvitað ekki að vera að taka þetta mál upp hér, því að þetta er í raun og veru sú stefna sem ég vil að verði viðhöfð. En meðan lög eru í landinu á auðvitað að virða þau. En þetta sýnir bara það viðhorf, bæði verkalýðshreyfingarinnar og vinnuveitenda, að þau lög, sem nú gilda að því er þetta varðar, eru óeðlileg og það er ósk um að þeim verði breytt í þennan farveg. Mér er ekki um það kunnugt - kannske veit hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson þess dæmi - að orlofsþegar á þessum stöðum, þar sem þetta hefur verið viðhaft, hafi orðið af orlofsfé vegna þessa fyrirkomulags. Ég held að það sé alveg ljóst, að ekki er síður hægt í smærri einingum að fylgjast með að innheimta sé í lagi en í hinum stóru heildum. Það höfum við ótalmörg dæmi um, að hægara er að sjá um innheimtu á tiltölulega litlu, afmörkuðu svæði en öllu landinu. Ég skal ekki, herra forseti, hafa um þetta öllu fleiri orð. Hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson minnti á stjórnarsáttmálann, á hækkaða vexti. Það má núv. hæstv. félmrh. eiga, að þessir vextir voru hækkaðir verulega á síðasta ári. Ég vænti þess, að áfram verði haldið á þeirri braut og þrátt fyrir að forustumenn Alþb. vilji ekki fallast á þessa breytingu okkar að því er lögin sjálf varðar verði þó haldið áfram að hækka vexti á orlofsfé þannig að ekki verði lengur haft meira fé af launþegum að því er þetta varðar en gert hefur verið á undanförnum árum.



Herra forseti. Ég vil fyrst svara þeirri spurningu hv. þm., hvort ég sé tilbúinn að breyta reglugerðinni um útfærslu orl1ofslaganna þannig að unnt verði að taka þessi mál í raun og veru út úr póstgíróinu og hafa innheimtu og ávöxtun í hverju byggðarlagi um sig. Svar mitt við þeirri spurningu er nei. Ástæðan er m.a. sú, sem komið hefur fram í þeim umr. sem hér hafa farið fram um orlofsmál, og líka sú, að nú eru í gangi viðræður milli ríkisstj., verkalýðssamtakanna og Seðlabankans um orlofsmál og ávöxtun orlofsfjár og ég vænti þess, að þeim viðræðum miði svo, að áður en þetta orlofsár er á enda hafi náðst samkomulag um það sem menn telja ástæðu til að breyta. Fyrir nokkrum dögum, eða 3. febr. s.l., skrifaði félmrn. Seðlabankanum og óskaði eftir því að hefja viðræður við bankann til að fjalla um orlofsmálin og ávöxtun orlofsfjár. Auk fulltrúa ráðuneytanna í þessum viðræðum, sem eru Arnmundur Backman og Þröstur Ólafsson, eru í viðræðunum af hálfu Alþýðusambandsins Jóhannes Siggeirsson og Þórir Daníelsson og af hálfu Farmanna- og fiskimannasambands Ingólfur Ingólfsson. Ég tel því að það sé a.m.k. eðlilegt að við hinkrum þangað til niðurstaða úr þessum viðræðum liggur fyrir. Ég geri ráð fyrir að hv. þm. sé mér sammála um að það sé eðlilegt að vera ekki að ganga frá þessum málum fyrr en viðræður hafa farið fram milli þessara formlegu aðila. Hv. þm, spurði mig um það, hvort það væri brot á lögum eða ekki að ávaxta þetta fé um sinn á bankabókum. Það er alveg ljóst, að ákvæði laganna eru auðvitað sá rammi sem reglugerðin fer eftir. Reglugerðin gerir ráð fyrir að þetta sé innheimt af Póstgíróstofunni og renni þangað. Það er það form sem reglugerðin byggir á. Ég þekki ekki í smáatriðum það fyrirkomulag sem þm. er hér að nefna. Ég vil ekki fella dóm yfir því, ég kann ekki við það án þess að athuga málið betur, en það er alveg augljóst mál hvaða atriði það eru sem reglugerðin hefur inni að halda í þessu sambandi. Hv. þm. misskildi, held ég, dálítið mál mitt frá því að umr. fóru fram síðast. Þá lét ég það koma fram, að auðvitað væri upphæð vaxtanna út af fyrir sig ákvörðunaratriði hverju sinni. En ég sagði líka að innheimtuformið, sem nú er, væri reglugerðarmál. Það er ekki lagamál. Þannig er ekki neitt ákvæði í lögunum um að Póstgíróstofan eigi að innheimta og ávaxta orlofsfé. Það er eingöngu í reglugerðinni. Ef fara ætti þá leið, sem hv. þm. er að gera hér tillögu um, yrði að útfæra í lagatexta skyldur póstgírósins, en það er ekki gert í því frv. sem hér liggur fyrir. Þannig er það ófullkomið að því leyti. Ég vil einnig minna á það, sem hér hefur komið fram áður, að það er auðvitað mikið öryggisatriði fyrir launafólk, að hér sé um að ræða vissa miðstýringu og heldur trausta skráningu á réttindum launafólks í þessum efnum. Af þeim ástæðum er það sem ákveðin nefnd, sem ég setti á laggirnar fyrir nokkrum vikum, hefur nú komist að þeirri niðurstöðu, að heppilegast sé að ávaxta skyldusparnaðinn og innheimta í gegnum póstgíróið vegna þess að það fyrirkomulag, sem verið hafi í þeim efnum, tryggi ekki nægilega traust skil, eins og hv. 7. þm. Reykv. gat um áðan. Það er þess vegna eðlilegra að menn séu fastheldnir á það fyrirkomulag, sem hefur verið á þessum málum um skeið og hefur heldur verið að batna, frekar en menn vilji hlaupa til og kasta þessu út um víðan völl án þess að sjá málinu farborða með traustum hætti. Það er mikill misskilningur hjá hv. þm. Karvel Pálmasyni að það séu eingöngu forustumenn Alþb. sem hafa ýmislegt við þessar hugmyndir hans að athuga. Mér er t.d. ekki kunnugt um að hv. þm. Magnús H. Magnússon sé forustumaður Alþb. Hann er varaformaður Alþfl., eins og kunnugt er. Hann hefur hreyft athugasemdum við þetta frv. hv. þm. með mjög svipuðum hætti og ég hef hér gert. Ég man ekki betur en ég hafi í umr., sem fóru fram hér fyrr, tekið í raun og veru í einu og öllu undir það sem hv. þm. Magnús H. Magnússon hafði um þetta frv. að segja. Hér er auðvitað um að ræða áhyggjuefni meðal fjölmargra aðila sem þekkja til þessara orlofsmála. En þetta er ekkert bundið við Alþb., eins og hv. þm. var að segja. Það er í besta falli misskilningur og í versta falli vitleysa. Eins er það, að hér séum við, ég og hv. 7. þm. Reykv., sérstaklega að berjast fyrir hagsmunum Reykjavíkur. Þá kemur það rétt einu sinni enn upp, að þessu fé sé safnað öllu saman hér í Reykjavík og hér sitji einhverjir Reykvíkingar yfir hvers manns hlut í landinu, einkum og sér í lagi landsbyggðarinnar. Þetta er auðvitað endileysa. Hér er um að ræða sameiginlega ávöxtun í stofnun sem tilheyrir ríkinu öllu. Ég veit ekki betur en Seðlabankinn hafi þá lagaskyldu að veita öllum íbúum landsins vissa þjónustu, t.d. í sambandi við afurðalán, svo ég nefni dæmi. Að vera að tala um, að það sé einhver frekja í Reykvíkingum að vilja ávaxta þetta fé í Seðlabankanum, hefur ekkert með það að gera, snertir ekkert það mál. Við Reykvíkingar reynum yfirleitt í umr. á Alþingi að hefja okkur yfir þann byggðaríg, sem stundum gýs hér upp úr mönnum af furðulegustu tilefnum, og væri satt að segja hægt að halda um það langar ræður og er orðið býsna þreytandi oft að heyra þá texta sem hér eru lesnir upp í þessum virðulega ræðustól. Hér er ekki um það að ræða að menn séu að slíta á milli sín peninga eftir kjördæmum eða byggðasjónarmiðum. Hér er bara um það að ræða, að menn telja sig hafa ákveðið innheimtu- og ávöxtunarfyrirkomulag sem sé heppilegra og öruggara fyrir launafólk en annað fyrirkomulag sem bent hefur verið á. Ef slíkt fyrirkomulag ætti heimilisfang og dvalarstað í Bolungarvík væri mér nákvæmlega sama um það, skipti ekki nokkru máli. Aðalatriðið er að fyrirkomulagið sé öruggt. Það væri fráleitt og það væri ábyrgðarleysi að kasta því fyrirkomulagi á glæ, nema menn hefðu eitthvað annað öruggt á hendinni. Og það er athyglisvert, verð ég að segja, eftir alla þá gagnrýni sem póstgíróið hefur að mörgu leyti sætt að menn skuli komast að þeirri niðurstöðu, að það sé heppilegast, jafnvel þeir menn sem hafa átt að sinna þessu í Landsbankanum, að flytja skyldusparnaðinn inn í póstgíróið líka. Það finnst mér mjög athyglisverð niðurstaða og benda til þess, að menn telji að hér sé um alltrausta ávöxtun og innheimtu að ræða. Það skiptir svo ekki litlu máli í þessu sambandi að haustið 1978 - eða hvort það var á fyrri hluta ársins 1979 - voru samþykkt hér á hv. Alþingi lög sem gera í raun og veru ráð fyrir að ríkissjóður sé bakábyrgur fyrir vanskilum atvinnurekenda, þannig að ef launamaður á inni orlof á hann að fá það hvað sem líður greiðslu atvinnurekandans, ef ég man rétt. Þetta var gert með breytingu á lögum um greiðslu launa við gjaldþrot fyrirtækja. Hér er um að ræða mjög þýðingarmikið mál. Ég held að ekki sé nokkur leið að tryggja þessa bakábyrgð ef innheimta og ávöxtun fer fram á mörgum stöðum í landinu. Ég held að slíkt sé ekki hægt. Hugsanlega mætti hafa fyrirkomulagið þannig, að það væri með eitthvað öðrum hætti en nú er, en að fjárheimtan yrði á mörgum stöðum í landinu, jafnvel hjá öllum verkalýðsfélögunum, og er ég ekkert að gera lítið úr þeim, er vafasamt. Ég held að svona bakábyrgð ríkisins gæti við slíkar kringumstæður tæplega komið til greina eða a.m.k. sé ég það ekki í fljótu bragði. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þessa umr. að bæta. Ég legg á það áherslu frá minni hálfu, að ég tel eðlilegt að viðræður alþýðusamtakanna við ríkisstj. og Seðlabankann verði til lykta leiddar áður en frekari skref eru stigin í þessu máli, og ég vona að úrslit sjáist áður en þetta orlofsár er á enda, núna fyrir 1. maí n.k. En eitt er athyglisvert í þessu máli, af því að hv. þm. er kunnugur innan veggja í verkalýðssamtökunum. Mér er ekki kunnugt um að svona tillaga hafi komið fram þar - eða hvað? Hafa verið fluttar tillögur um það á Alþýðusambandsþingum eða í miðstjórn Alþýðusambandsins að ávöxtun orlofsfjár verði hjá hverju einstöku verkalýðsfélagi? Ég kannast ekki við að það hafi gerst á seinni árum. Mér fyndist þó eðlilegast, ef menn vilja á annað borð koma þessu fram, að impra fyrst á málinu þar, þeir sem eru á annað borð virkir í verkalýðssamtökunum, eða a.m.k. að láta það fylgjast að þannig að viðhorf verkalýðssamtakanna komi einnig fram í málinu. Ég held nefnilega að hv. þm. haldi hér fram algjöru minnihlutasjónarmiði í verkalýðssamtökunum, ég býst við því, og það sé ástæðan til þess að hann hefur ekki farið af stað með málið þar. Ég kannast a.m.k. ekki við það. Það stafar þá af því að ég þekki ekki svo nákvæmlega til í þeim efnum, en ég kannast ekki við að slíkt hafi komið fram þar. Varðandi þessi mál í heild legg ég sem sagt áherslu á það kerfi sem við höfum verið með. Það er tiltölulega öruggt. Það hefur farið batnandi á undanförnum árum. Það kerfi, sem hér er lagt til, tryggir ekki það öryggi sem menn telja sig hafa haft. Loks legg ég áherslu á það, að við höfum þegar í gangi viðræður milli alþýðusamtakanna, ríkisstj. og Seðlabankans um fyrirkomulag þessara mála og þær viðræður er sjálfsagt að leiða til lykta áður en frekari skref eru stigin í þessum málum.



Herra forseti. Reyndar kom ekkert fram hjá hv. þm. Karvel Pálmasyni sem hrakti þau rök sem ég færi hér fram. Það var aðeins eitt atriði sem hv. þm. - væntanlega af misskilningi rangtúlkaði. Hann hafði eftir mér að það væri hægt að láta verkalýðsfélög innheimta þetta í einstökum byggðarlögum og ávaxta það í heimabyggð. Það, sem ég var að leggja áherslu á, var heildaryfirsýn, að á einum stað væru til upplýsingar um greitt og ógreitt orlofsfé. Væri hins vegar ofangreint frv. samþykkt er hætt við að fljótlega kæmist í gang fjöldi innheimtuaðila, allir bankar og bankaútibú, auk allra sparisjóða á landinu, og yrði úr því hrærigrautur svo að enginn vissi lengur hvað sneri upp og hvað sneri niður og það yrði alfarið á valdi hvers og eins verkalýðsfélags og viðkomandi lánastofnunar. Á hverjum mundi þetta bitna? Það, sem ég var að benda á, var að Póstgíróstofan yrði að hafa þetta heildaryfirlit. Hitt væri til athugunar, að hún ávaxtaði fé í viðkomandi byggðarlagi. En eins og hæstv. félmrh. kom inn á held ég t.d. að ef Seðlabankinn væri fluttur til Bolungarvíkur mundi hv. þm. vera ákaflega hress yfir því, að nú væri þetta fjármagn komið í hans kjördæmi. Ég held að af því fjármagni, sem þarna kemur til Seðlabankans fari minnst til Reykjavíkur. Ég held jafnvel að þeir, sem högnuðust mest og best á breytingunni, séu í Reykjavík.  Ég veit satt að segja ekki hvort tekur því - ég held að það sé ekki ástæða til - að ræða sérstaklega fjandskap við byggðastefnu eða halda því fram að þetta sé byggðastefnusjónarmið. S.l. ár var þetta fé 10 milljarðar og mundi verða væntanlega eitthvað um 15 milljarðar 1. maí eða þegar kemur að greiðslu orlofsfjár. Ég er smeykur um að þessu fé sé ekki ausið út í Reykjavík. En ég vildi aðeins segja, að mér er mjög til efs að bankastjórar viðskiptabankanna tækju þetta að sér. Það væri rétt að sú nefnd, sem um þetta mál fjallar, spyrði aðalbankastjóra viðskiptabankanna hvort þeir væru reiðubúnir að taka að sér að greiða t, d. 15 milljarða út á fyrstu þrem vikunum í maí - 90% er greitt út fyrstu þrjár vikurnar í maí. Mér er mjög til efs að þeir svöruðu játandi. Ég veit að einstakir útibússtjórar eru að suða í hv. þm. og biðja hann um að auka eitthvað sparifjármyndun í viðkomandi kjördæmi, það gæti jafnvel orðið til einhverrar fyrirgreiðslu. Ég hef áður bent á, og er ekki að saka hv. þm. um það, að byggðarlag hans stendur ákaflega illa á þessu sviði. Reykjavík stendur mun betur. Ekkert fyrirtæki í Reykjavík skuldar jafnmikið og eitt fyrirtæki skuldar í Bolungarvík. Er það þó yfirleitt góður og traustur atvinnurekstur, og taki enginn orð mín svo að ég sé að leggja gegn stað eins og Bolungarvík.  Ég legg ríka áherslu á hverjir verða úti. Við skulum taka t.d. Verkamannafélagið Dagsbrún. Það gæti náð samningum við bankastofnanir um ákveðin fyrirtæki. Eftir og út undan yrðu þau fyrirtæki sem erfitt væri að innheimta hjá. Hvað yrði um allan þann fjölda fólks sem er á ferð um landið, fylgir afla og framkvæmdum og gæti átt orlofsfé í 20–30 sparisjóðum eða bönkum? Innheimtan verður að vera á einum stað. Ég held að hv. þm. hafi nú skilið þetta. Ég held að svona mál hrífi vel í ákveðinni kjördæmapólitík, ákveðinni haturspólitík, að Reykjavík arðræni landið o.s.frv., sem gefst sumum þm. nokkuð vel. En það, sem ég legg áherslu á, er það, að fyrir mér vakir það eitt að tryggja hag allra launþega og þeir verði ekki útundan. Ég efast ekkert um að einstök verkalýðsfélög geta náð um þetta nokkuð sæmilegum samningum, önnur ekki. Það verkafólk, sem breytir oft um vinnustað, yrði þarna mjög afskipt og út undan. Þess vegna eigum við að efla stofnun sem hefur yfirsýn yfir hvar greitt er og hvar ekki greitt. Ég vil jafnframt upplýsa að margumrædd Póstgíróstofa sendir mánaðarlega til aðildarsambanda ASÍ skrá yfir þá sem hafa greitt og þá sem hafa ekki greitt og sendir jafnframt til fjórðungssambanda skrá yfir þetta. Hv. þm. ætti ekki að koma þetta á óvart. Það er jafnframt sent yfirlit til stærri verkalýðsfélaga hér í Reykjavík. Til dæmis hefur Verkamannafélagið Dagsbrún mjög náið samstarf við þessa stofnun. Ég held nú ekki, eftir þeim reikningum sem ég sé, og vil ég ekki vera að teygja þetta mál yfir í neinn skæting, að hv, þm. hafi aðstoðað Póstgíróstofuna mikið. Ef hann hefur eitthvað gert hefur ekki munað um það.



Herra forseti. Hér er til umr. breyt. á lögum um orlof, og ég ætla að leyfa mér að leggja orð í belg. Ég kem ekki hingað sem fulltrúi Reykjavíkursjónarmiða, þótt dálítið hafi borið á góma landsbyggðarsjónarmið í þessari umr. Ég hef fullan skilning á frv. Ég tel það gott og vera til bóta. Það munu vera liðin ein 40 ár síðan fyrst voru sett orlofslög á Íslandi. Núna er orlofskerfið tvenns konar. Það á annars vegar við fastráðna menn, sem fá greidd mánaðarlaun þegar þeir eru í orlofi samkv. samningum, og hins vegar lausráðna, sem fá greitt inn á reikning hjá Póstgíróstofunni, sem Póstgíróstofan síðan afhendir Seðlabanka til varðveislu og ávöxtunar. Þetta kerfi kostar hundruð milljóna. Það liggja fyrir upplýsingar um að bara það að keyra þetta kerfi kostar ákaflega mikla peninga, - sér í lagi allar bréfaskriftir, sem m.a. hv. síðasti ræðumaður lýsti fyrir okkur, upplýsingar til Alþýðusambands, til fjórðungssambanda og allar upplýsingar til hvers og eins sem á inni í þessu kerfi, upplýsingar um vaxtastöðu og inneign o.s.frv., o.s.frv. Allt þetta kostar peninga. Allt þetta er borgað af þessu kerfi og veltir upp á sig. Það þekkja þeir sem eitthvað hafa kynnt sér þessi mál. Á liðnum árum hafa ávöxtunarkjörin nokkuð batnað. Fyrir nokkrum árum var til stórskammar hve illa var farið með þetta fé sem daglaunamennirnir í landinu áttu hjá opinberri stofnun. Óþarfi er að rifja þetta upp. Ávöxtunarkjörin eru þó ekki eins góð núna og væru þessir peningar lagðir inn á þá bankareikninga sem til eru, jafnvel eftir að þessi hæstv. ríkisstj., sem nú situr, hefur unnið að vaxtalækkun, eins og hún kallar sínar aðgerðir um þessar mundir, en það er brandari sem við skulum ekki fjalla um í umr. um þetta mál þótt hann eðlilega tengist því. Auðvitað er til aðeins ein eðlileg lausn á þessu máli. Lausnin er í því fólgin að leggja þetta kerfi af, að hætta þessari vitleysu, að hætta þessum sendingum manna á milli. Það er kominn tími til að orlofsfé sé greitt út, 81/3%, ofan á laun þegar laun eru greidd út og síðan hafi hver og einn val um það, hvernig hann varðveiti sína peninga. Þetta er eign þeirra manna sem eru í vinnu. Þeir eiga auðvitað að hafa ráðstöfunarheimild yfir sínum eignum. Það er auðvitað til bóta ef hægt er að kippa þessu úr höndum Póstgíróstofunnar og fá þeim sem standa þeim nær sem eiga þessa peninga. En auðvitað er langsamlega besta lausnin, og sú eina sem ég tel haldbæra í þessu máli, að greiða þessa peninga út eins og aðra þá peninga sem menn eiga þegar þeir hafa skilað vinnudegi sínum. Ég þekki sjálfur sem atvinnurekandi hvernig það er að þurfa að senda þessa peninga við og við hingað og þangað og reikna þær upphæðir saman. Það kostar atvinnurekendur auðvitað dálítinn skilding að þurfa að brúa þetta nokkurra vikna, jafnvel nokkurra mánaða bil á milli þess sem þeir senda Póstgíróstofunni þessa peninga, en það eru ekki svo háar upphæðir að ekki sé hægt að komast að samkomulagi við atvinnurekendur um þær. Ég ætla að nefna nokkrar röksemdir fyrir mínu máli. Ég bið um að ráðamenn, eins og t.d. hæstv. félmrh., komi með haldbær mótrök við þeim rökum sem ég hef hér fram að færa. Í fyrsta lagi mundi það að leggja niður þetta kerfi verða til þess, að hver og einn hefði frjálsan yfirráðarétt yfir þeim peningum sem hann hefur unnið fyrir. Það er vitað mál, að þegar lausráðnir starfsmenn taka út orlofsfé sitt er engin trygging fyrir því, að þeir noti þessa orlofspeninga í orlofi sínu. Að vísu var gert ráð fyrir slíku í upphaflegu lögunum, og má vera að slíkt sé enn þá í núgildandi lögum, en auðvitað er engin trygging fyrir því. Það hefur meira að segja komist upp um menn, að þeir taki sína peninga og borgi fyrir bíl með þessum peningum. Sér er nú hver glæpurinn að taka eigin peninga og kaupa bíl eða sjónvarp! Auðvitað er það í lagi vegna þess að þetta eru peningar sem fólk á. En við erum svo bundnir við þann hugsunarhátt, að það þurfi einhver stóri bróðir í þessu þjóðfélagi að hugsa um smælingjana. Þetta er fyrsta röksemdin. Önnur röksemdin er sú, að það eru til betri ávöxtunarkjör annars staðar í bankakerfinu, t.d. á heimaslóðum verkamannanna. Þetta er röksemd númer tvö. Röksemd númer þrjú er sú, að yfirleitt er um tvær eða fleiri fyrirvinnur fjölskyldna að ræða. Þess vegna er eðlilegt að aðeins hluti af þeim fjármunum, sem kallast orlofsfé, fari til þess að standa undir kostnaði þegar orlof er tekið. Röksemd númer fjögur er sú, að við mundum losna við mjög mikinn kostnað, sem við höldum úti í þessu kerfi. 4–5–6 hundruð millj. gkr. eru tölur sem nefndar hafa verið. Þessi kostnaður mundi hverfa. Fólkið sjálft mundi hafa þessa peninga eins og annað fjármagn sem það sjálft á. Það þarf engan stóra bróður til þess að fylgjast með þeim peningum. Í fimmta lagi mundum við líka leysa það vandamál, sem hv. síðasti ræðumaður var að nefna, þ.e. farandverkafólkið - það fólk sem fer úr einum stað til annars til að stunda atvinnu, tekur laun hjá mörgum atvinnurekendum og er svo í vandræðum með að smala þessum fjármunum saman. Þetta fólk mundi auðvitað fá orlofsféð greitt um leið og það fengi greidd önnur laun, enda er orlofsféð hluti af laununum. Hér hef ég nefnt nokkrar röksemdir. Ég bendi á að það einfalda er oftast best. Þetta er einfaldasta lausnin og besta lausnin, þótt hæstv. félmrh. sé að vinna að þessum málum með einhverjum forkólfum verkalýðshreyfingarinnar sem ætla að slá sig til riddara með því að hjálpa sínum umbjóðendum. Þessir menn, sem yfirleitt aldrei eru kjörnir af sínum umbjóðendum, taka hver við af öðrum. Við höfðum Eðvarð í fyrra og höfum Guðmund þetta árið. Þessir menn ætla að semja við hæstv. félmrh., taka þann samning, setja hann í pakka. Svo á hæstv. félmrh. að koma inn á hv. Alþingi Íslendinga færandi hendi með böggulinn, með félagsmálapakkann, og segja: Háttvirtir þingmenn. Ég hef allra náðarsamlegast komist að raun um að verkalýðnum sé fyrir bestu að fara eftir þeim tillögum sem ég og hinir hv. launþegaforingjarnir höfum komið okkur saman um. - Þetta er skrípasagan sem í gangi er á hverjum einasta degi. Er ekki mál að linni? Er ekki kominn tími til að fólkið, sem á þessa peninga, fái ráðstöfunarrétt yfir þeim? Það er eins og aftan úr grárri forneskju að hlusta á þessar umr. hérna. Ég skora á menn að ræða þær röksemdir, sem hér hafa komið fram, gera það af alvöru og hreinskilni og viðurkenna þá staðreynd, sem ég held að sé öllum fyrir bestu, að sá, sem á fjármagnið, er áreiðanlega sá sem fer best með það og best er trúandi fyrir varðveislu þess.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér er til umr., hefur verið til meðferðar hér á hv. Alþingi áður og hefur komist til félmn. Út af því, sem kom fram áðan, þykir mé rétt að upplýsa að það var ákveðið á fundi félmn. s.l. haust að senda þetta frv., sem þá lá fyrir frá síðast þingi, til umsagnar Alþýðusambandsþings sem þá var að setjast á rökstóla. Ég get upplýst það hér, að Alþýðusambandsþing sendi um hæl neikvæða umsögn um þetta frv. og vildi ekki fallast á þessa breytingu. Mér þykir rétt að þetta komi fram í umr. um þetta mál. Ég veit ekki betur en að það hafi verið almennt talið stórt framfaraspor fyrir vinnandi fólk í landinu þegar samræmd var og tryggð innheimta orlofs gegnum Póstgíróstofuna og um leið var afnumið það ófremdarástand, sem var í orlofsmálum hér á landi, öllum launþegum til tjóns. Ég held að okkur sé skylt að rifja þetta upp hér vegna þess að það var einmitt fólkið sjálft, vinnandi fólk í landinu og launþegasamtökin, sem beittu sér fyrir þessari breytingu og þessari nauðsynlegu aðgerð til að reyna að tryggja að allir byggju við sama rétt á þessu sviði, sem allir hljóta að viðurkenna að er nauðsyn. Ég vil taka undir það með hæstv. félmrh., að það hlýtur að verða viðurkennt að mjög var mikilvægt að fá þá breytingu á þessari löggjöf að það fólk, sem verður fyrir því óláni að vinna hjá fyrirtækjum hér á landi sem verða gjaldþrota, fengi greiðslu á því orlofsfé sem það hefur átt inni hjá slíkum fyrirtækjum. Þetta var mjög nauðsynleg breyting, enda samþykkt, að mig minnir, mótatkvæðalaust hér á hv. Alþingi. Það hefur verið margt sagt um þessi orlofsmál og eðlilegt að fólk hafi mismunandi skoðanir á meðferð málsins víðs vegar um landið. Ég hef iðulega heyrt því haldið fram, að það séu veruleg brögð að því að fyrirtæki greiði ekki beint til Póstgíróstofunnar gegnum Póst og síma og jafnvel að aðgerðir Póstgíróstofunnar séu mismunandi eftir fyrirtækjum. Má vera, að svo sé, og er slæmt ef rétt er. Ég hef einnig heyrt - og heyrt færð rök fyrir því - að það eigi sér stað að ýmis fyrirtæki leggi orlofsgreiðslur vegna starfsmanna sinna inn á eigin bankareikning á hæstu vöxtum og skili síðan til Póstgíróstofunnar eftir vissu tímakerfi, í sumum tilfellum án vaxta eða með þeim vaxtakjörum, sem Póstgíróstofan greiðir til inneignaraðila, og hagnist þannig verulega á þessu kerfi. Ef þetta á við rök að styðjast er þarna vissulega ágalli á þessu kerfi og þarf að skoða vandlega. Það hefur ekki verið til þess ætlast að einn eða neinn græddi á þessu, heldur átti fyrst og fremst að tryggja vinnandi fólki í landinu þann rétt sem það á til orlofsgreiðslna. Ég tel að það sé nauðsynlegt að skoða vandlega ýmsa þætti þessa máls núna, þegar það kemur enn á ný til nefndar, og sé rétt að beita sér fyrir því, að þetta mál fái vandlega meðferð eftir því sem efni standa til.