Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Till. sem hér liggur fyrir á þskj. 232 hljóðar svo: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess, að fundum þingsins verði frestað frá 18. desember 1982 eða síðar, ef henta þykir, enda verði það kvatt saman á ný eigi síðar en 17. janúar 1983.“ Þegar ríkisstj. leggur fram till. til þál. um frestun á fundum Alþingis frá því skömmu fyrir jól og fram í janúar, en það er nú orðinn nær árlegur viðburður síðustu áratugi, þá er jafnan spurt um það, hvort ríkisstj. hafi í hyggju að gefa út brbl. meðan á þingfrestun stendur. Mér þykir rétt að gera hér grein fyrir því máli. Eins og nú háttar er ekki gert ráð fyrir sérstökum alvarlegum vandamálum, sem kalla á útgáfu brbl. í þinghléi, nema ef vera kynni í sambandi við ákvörðun fiskverðs um áramót. Ekki er víst að þess gerist þörf og verður ekki gert nema ýtrustu nauðsyn beri til. Verður þá haft samráð við stjórnarandstöðuna, enda hefur sjútvrh. þegar ákveðið að kveðja fulltrúa allra flokka til samráðs um fiskverðsákvörðun. Fari svo að setja verði brbl., sem tengjast þá beint ákvörðun fiskverðs, koma þau til kasta þingsins strax að loknu jólahléi, en gert er ráð fyrir að þing komi saman eigi síðar en 17. jan. Þar sem hér er um að ræða fiskverðsákvörðun ákveður sjútvrh. meðferð mála og hann mundi leggja frv. til staðfestingar á hugsanlegum brbl. fyrir þing er það kemur saman.



Herra forseti. Vegna fram kominnar till. um frestun á fundum Alþingis til 17. jan. n.k. og orða hæstv. forsrh. er rétt að fram komi afstaða þingflokks sjálfstæðismanna. Sjaldan hefur ríkt meiri óvissa en nú um hvernig ráðið verði fram úr þeim vandamálum sem við blasa í efnahagsmálum þjóðarinnar. Um orsakir þess vanda ætla ég ekki að ræða nú. Þrátt fyrir viss ytri áföll er öllum ljóst að aðgerðir og aðgerðaleysi ríkisstj. valda því fyrst og fremst að hér er allt atvinnulíf að komast í strand. Ekkert það hefur verið aðhafst af hálfu ríkisstj. sem duga mætti til þess áð komast hjá ákveðnum ráðstöfunum nú á síðustu stundu. Sú staðreynd hefur legið ljós fyrir síðan í ágústmánuði s.l. að ríkisstj. hefði ekki starfhæfan meiri hluta á Alþingi. Samt hefur ríkisstj. látið sem ekkert sé og talið sig geta farið sínu fram án minnsta samráðs við stjórnarandstöðuna. Þar hefur verið skákað í því skjólinu að stjórnin hefði meiri hluta í Sþ., 31 atkv. Því væri ekki hægt að tefla hana, sem er að sjálfsögðu rétt. Engu skipti hins vegar hvort unnt yrði að koma málum í gegnum Nd. Keppikeflið hefur því verið að sitja áfram og það raunar miklu lengur en sætt er. Það má raunar segja að með vissum hætti hafi þetta ekki komið að sök, þar sem stjórnin hefur ekki haft nein sérstök mál til þess að berjast fyrir, enda sjálfsagt engin samstaða í stjórnarliðinu um málatilbúnað. Það sem að hennar mati var hvað nauðsynlegast, kjaraskerðing og skattahækkanir, var sett í brbl. sem ekki hafa enn fengið afgreiðslu, enda ekki lögð fyrir þingið fyrr en mánuði eftir að það kom saman. Þingflokkur sjálfstæðismanna hefur ekki þá reynslu af þessari ríkisstj., og síst það því er tekur til útgáfu hennar á brbl., að hann vilji treysta henni fyrir því valdi sem felst í þingfrestun fram í miðjan janúar. Því er það, að við sjálfstæðismenn munum greiða atkvæði gegn þessari till. Við þessar aðstæður í þjóðfélaginu og hér á Alþingi er það skoðun okkar að þing ætti að koma saman þegar eftir áramót eða þann 3. jan. n.k. Með hliðsjón af því væri óþarft að flytja frestunartillögu sem þessa. Yfirlýsing hæstv. forsrh. hér áðan um samráð við stjórnarandstöðuna og um að brbl. verði ekki gefin út nema til lausnar á tilteknum vanda og þá því aðeins að brýna nauðsyn bæri til er út af fyrir sig hin athyglisverðasta. Ég ætla að þetta sé í fyrsta sinn sem slík yfirlýsing er gefin á Alþingi. Hún felur í sér síðbúna yfirlýsingu um gjaldþrot þessarar ríkisstj. og viðurkenningu á því sem við höfum haldið fram. Það er einnig athyglisvert að hæstv. forsrh. skuli lýsa því yfir, að ef brbl. verða sett verði þau lögð fyrir þingið þegar í stað þegar það kemur saman að nýju. Þessi yfirlýsing er góðra gjalda verð, en hún vekur upp spurningar um hver það er sem krefur hæstv. forsrh. um að lýsa þessu yfir. Skyldi einhver stuðningsmanna stjórnarinnar vera búinn að fá nóg af því sem áður hefur gerst í hliðstæðum málum? Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta mál. Ég ítreka, þrátt fyrir yfirlýsingar hæstv. forsrh., að við sjálfstæðismenn munum greiða atkvæði á móti þessari frestunartillögu.



Herra forseti. Tímabundið hlé er hægt að gera á störfum Alþingis með tvennum hætti: 1. Alþingi samþykki þáltill. þar um, eins og hæstv. forsrh. hefur nú lagt til að gert verði. 2. Einnig er hægt að gera hlé á fundarstörfum þannig að í lok þingfundar fyrir jólin tilkynni forseti einfaldlega að næsti fundur verði ekki boðaður aftur fyrr en eftir tiltekinn tíma, sem hann nefnir. Þannig er hægt að gera hlé á störfum Alþingis allt frá fáum dögum upp í nokkrar vikur. Síðast var hlé á störfum Alþingis gert með þeim hætti veturinn 1971–1972. Var þá hlé á störfum Alþingis um jólaleytið gert með slíkum hætti og stóð það hlé í 5 vikur. Munurinn á þessu, annars vegar á því hvort hlé er gert á störfum Alþingis með þessum hætti eða hvort hlé er gert á störfum Alþingis með samþykkt þáltill. þar um, er tvíþættur: Ef hlé er gert án þess að samþykkja þáltill. þar um getur forseti Alþingis kallað saman þingfund fyrr en ráð var fyrir gert í upphafi þingfundahlés, ef bráðan vanda ber að á meðan þingið er í leyfi. Ef, t.d. væri með þessum hætti ráðgert hlé til 17. jan. gæti hæstv. forseti þingsins kallað saman þingfund hvenær sem væri á þeim tíma án þess að þurfa að leita atbeina annarra. Sé hins vegar samþykkt þinghlé með ályktun Alþingis er það ekki lengur á valdi forseta þingsins að boða þingfund að nýju, heldur er það vald komið í hendur forsrh. formlega, þó svo að til þess þurfi forsetabréf. Þetta er annar munurinn á þessum tveimur aðferðum. Hinn munurinn er sá, að ef hlé er gert á störfum Alþingis án þess að samþykkja þáltill. þar um hefur ríkisstj. ekki brbl.-vald á meðan á hléi stendur. Ef hins vegar er samþykkt þáltill. um frestun á fundum Alþingis er verið að samþykk ja brbl.-vald í hendur hæstv. ríkisstj. og hvorki forseti þingsins né þm. sjálfir geta beitt sér fyrir því að Alþingi komi saman þó bráðan vanda beri að höndum á frestunartímabilinu. Till. sú sem hér er til umfjöllunar frá hæstv. forsrh. fjallar því ekki um að fresta fundum Alþingis yfir jólin. Slíkt er hægt að gera án þess að samþykkja slíka till. Till. fjallar aðeins um tvennt: 1. Að Alþingi afsali sér löggjafarvaldinu í hendur ríkisstj. á næstu vikum. 2. Að forsetar Alþingis og alþingismenn afsali sér því valdi sem þeir ella hafa til þess að kalla Alþingi saman til fundar ef bráðan vanda ber að höndum. Sú ríkisstj. sem nú óskar eftir því að Alþingi afhendi henni löggjafarvald sitt hefur misst þingmeirihluta sinn sem hún hafði í báðum deildum. Sú ríkisstj. kemur ekki lagafrv. í gegn. Hæstv. ríkisstj. óskar eftir því að fá vald sem hana brestur hér á Alþingi. Slíkt er ekki verjandi við þær aðstæður sem nú ríkja. Þess vegna mun þingflokkur Alþfl. greiða atkvæði gegn till. um frestun á fundum Alþingis, sem er í raun till. um að ríkisstj. fái í hendur löggjafarvald sem hún nýtur ekki lengur í krafti þingmeirihluta á Alþingi. Sú yfirlýsing, sem forsrh. gaf hér áðan, er athyglisverð vegna ýmissa hluta, eins og nefnt var áðan, en hún breytir engu um þá staðreynd, að samþykki Alþingi þá till. sem hér er um að ræða er Alþingi að afhenda ríkisstj. löggjafarvald sem er ekki í hennar höndum meðan Alþingi situr. En það er einnig annað sem vakir í málinu. Það hefur komið fram hjá hæstv. forsrh. að hann á von á að það þurfi að leysa aðkallandi og erfið vandamál í tengslum við fiskverðsákvörðun nú um áramótin. Í því sambandi er opinskátt farið að ræða um það í blöðum að þá muni til þurfa að koma m.a. 12–15% lækkun á gengi íslensku krónunnar. Það sem menn eru þar að ræða um er sama aðgerð og ríkisstj. greip til áður en hún setti brbl. sín í ágústmánuði s.l. Sú aðgerð mun um n.k. áramót, eins og í haust, valda 80–100% verðbólgu næstu 12 mánuði. M.ö.o. liggur það fyrir nú, þegar hæstv. ríkisstj. óskar eftir því að Alþingi afsali sér völdum sínum í hennar hendur, að áhrifin af brbl.-setningunni frá því í ágúst s.l. eru runnin út í sandinn. Sú fórn, sem launafólk er að færa nú í desembermánuði með lækkun launa, er unnin fyrir gýg. Herra forseti. Það er við þessar aðstæður sem hæstv. ríkisstj. óskar eftir því að Alþingi afsali sér löggjafarvaldi sínu í hennar hendur til þess væntanlega að hún geti gripið til svipaðra aðgerða um næstkomandi áramót án þess að þurfa í fyrsta lagi að fá samþykki Alþingis fyrir þeim ráðstöfunum, í öðru lagi að fá samþykki stjórnarandstöðu fyrir þeim ráðstöfunum og í þriðja lagi að fá formlegt samþykki sinna eigin stuðningsmanna fyrir slíkum aðgerðum. Það verður athyglisvert að gefa því gaum í atkvæðagreiðslunni hér á eftir hvaða þm. ætla að veita hæstv. ráðh. löggjafarvald við þessar aðstæður.



Herra forseti. Þegar Alþingi hefur afgreitt þá till. sem hér er til umr. og þingið hefur lokið við að kjósa í þær nefndir og stjórnir sem fyrirhugað er að kjósa í eigum við alþingismenn eftir að greiða m.a. atkvæði um till. um hækkanir á fjárlögum, sem hafa orðið á milli umræðna, sem nema um 80 til 90 millj. kr. Við eigum eftir að greiða atkvæði um heimildir til að taka erlend lán og til að veita ríkisábyrgðir og ábyrgjast lán fyrir u.þ.b. 1 milljarð kr. Er gullskipið ekki í þeirri tölu. Hæstv. forsrh. sagði í sinni framsöguræðu eitthvað á þá leið, að ekki væri gert ráð fyrir sérstökum vandamálum, nema e.t.v. ákvörðuninni um fiskverð. Ég tel nauðsynlegt að áður en við skiljum verði komið nokkuð inn á það vandamál sem blasir við í okkar sjávarútvegsmálum. Þessi mál hafa verið harla lítið rædd að undanförnu og tel ég rétt áður en þessi till. verður afgreidd, vegna þess að hæstv. sjútvrh. er nú á meðal vor, að hann gefi okkur þm. einhverjar upplýsingar aðrar en þær að haft verði samráð við stjórnarandstöðuna á þessu tímabili, sem okkur er falið að vera fjarri ákvörðunum, jafnvel um setningu laga sem varða undirstöðuatvinnuveg þjóðarinnar. Það er ennþá setið við ákvörðun fiskverðs, sem í sjálfu sér er kannske ekki mesta stórverkefnið, ef staðreyndir lægju fyrir, sem þeir sem þar um fjalla þurfa að byggja sínar ákvarðanir á. Það er, að mér skilst, beðið eftir gögnum frá fiskvinnslunni. Það eru margir sem telja að staða frystingar sé viðunandi og í heildina hafi fiskvinnslan hagnast lítillega, en þrátt fyrir það séu ekki möguleikar til neinnar fiskverðshækkunar ef sú hækkun á að koma frá fiskvinnslunni sjálfri. Aðrir segja, og um þetta höfum við ekki fengið neina vitneskju hér á Alþingi, að fiskvinnsluna vanti töluvert á svo að staða hennar sé viðunanleg. Sjómenn og útvegsmenn bera vaxandi ugg í brjósti vegna samsetningar aflans, vegna þess að meira er af smáfiski og millifiski í aflanum. Ef 76-árgangurinn af þorskinum lætur ekki sjá sig eða ekki verður vart við hann á komandi vertíð telja þeir sem best til þekkja að það sé vart hægt að búast við honum lengur, hvað svo sem veldur. Þá geta allir gert sér hugmynd um hvernig íslenska þjóðin stendur. Söluhorfur eða sala ýmissa sjávarafurða hafa aldrei verið í meiri óvissu en nú. Það eru fréttir að berast á milli manna hér í baksölum um að þeir sem mest og best vit hafa á sölu frosinna fiskafurða í Bandaríkjunum telji skýlausa nauðsyn á því að hvalveiðar okkar Íslendinga verði lagðar niður svo að sölu okkar þar á freðfiski verði ekki stefnt í voða. Enn hefur Alþingi engar upplýsingar fengið frá hæstv. ríkisstj. um þetta mál eða hvað hún hyggst gera í sambandi við hvalveiðarnar okkar. Ekki er mér kunnugt um neinar ráðstafanir sem ríkisstj. hyggst gera í þeim efnum. Okkur er tjáð einnig í hliðarsölum að það sé mikið óselt af skreið frá árinu 1981 og nær öll framleiðsla yfirstandandi árs. Ekki er mér kunnugt um hvað ríkisstj. hefur gert til þess að auka sölu á þessari þýðingarmiklu afurð fyrir okkur. Hins vegar veit ég að skreiðarkaupmenn frá Nígeríu, sem reyndu að komast til landsins í gær eða fyrradag, komust ekki og sneru þá til Noregs og segja að það sé til nóg skreið þar. Áhuginn var ekki meiri hjá stjórnvöldum að koma þeim til landsins heldur en það. Við vitum einnig að ef ekki verður hægt að verka í skreið á komandi vertíð verðum við í stórvandræðum með sölu á þeim smáfiski sem við munum afla og þeim fiski sem lendir í úrgangsflokkum eða lélegri flokkum, sem við höfum notað til skreiðarverkunar til þessa. Hér var vitnað af hæstv. síðasta ræðumanni nokkuð í stöðu útgerðar, hvernig hún hefur verið túlkuð í fjölmiðlum síðustu daga, og satt að segja hafa þær fréttir skotið mörgum skelk í bringu þótt hæstv. forsrh. telji þetta ekki mikið vandamál eða kannske bara einangrað vandamál sem eigi að ráða fram úr með brbl. Þessi saga er ekki öll sögð í þeim fréttum sem við höfum verið að lesa. Morgunblaðið hefur skýrt frá því, að tap útgerðar væri hátt í 600 millj. kr., en inn í það dæmi vantar togaraflotann og um 100 vélbáta, þar af um 52 loðnubáta, sem eru með hvað versta útkomu. Ef miðað er við þær ráðstafanir sem gerðar voru í september til bjargar útgerðinni, en þar var um að ræða 60 millj. kr. frá september til áramóta, sem þegar eru uppurnar, þá vantar 250 millj. kr. miðað við sömu ástæður, ef miðað er við allt næsta ár miðað við sama verðmæti. Útgerðarmenn fullyrða að þrátt fyrir fiskverðshækkun 1. des. s.l. sé staða útgerðar lakari en fyrir stöðvun flotans í byrjun september. Lög um 7% olíugjald falla úr gildi um áramótin. Um þetta hefur ekki verið rætt á Alþingi síðustu vikur. 6% niðurgreiðsla olíuverðs fellur niður um áramót. Um þetta hefur ekki heldur verið rætt síðustu daga á Alþingi. Það er talið af þeim sem til þekk ja að það muni þurfa um 26% fiskverðshækkun til þess að koma þeim hluta flotans sem við hefur verið miðað niður á svokallaðan núllpunkt. Það er ekki nema eðlilegt að menn undri þegar talað er um þetta sem lítils háttar vandamál og það sé sjálfsagt að senda þm. heim og afgreiða þau vandamál sem fram undan eru með einföldum brbl. ríkisstj. sem ekki hefur meiri hl. í Nd. Alþingis og getur ekki komið málum sínum fram þar. Ég ætla ekki að ræða hér, enda hafa gefist tækifæri til þess og einstakir þm. hafa gert það, um hrikalega stöðu einstakra fyrirtækja innan sjávarútvegsins, enda þyrfti þá að ræða nær öll fyrirtæki landsins í öllum atvinnugreinum. Það er ekki síst þar um að ræða sjálf ríkisfyrirtækin. Við skulum líta á brtt. sem við eigum að greiða atkvæði um á eftir og skoða m.a. hag Áburðarverksmiðju ríkisins. Það væri að sjálfsögðu full ástæða fyrir mig að taka hér upp umr. í sambandi við afgreiðslu þessa máls um tekjur þeirra sem að þessum störfum vinna, tekjur sjómanna, tekjur þeirra sem vinna við fiskvinnsluna og þann mikla samdrátt sem hefur orðið á vinnutekjum þessara aðila vegna m.a. minnkaðs afla. Við vitum líka hvernig þjónustufyrirtæki útvegsins eru stödd í dag. Þau eru komin í greiðsluþrot og það er ekki hægt að borga laun innan þessara fyrirtækja í dag. Á síðasta sjómannasambandsþingi var m.a. samþykki till. varðandi fiskverð. Með leyfi forseta langar mig til að lesa hluta ályktunar um atvinnu- og kjaramál sem þar var samþykkt: „13. þing Sjómannasambands Íslands bendir á að með minnkandi afla og breyttri aflasamsetningu hafa tekjur sjómanna dregist verulega saman og þeir einir þurft að bera þá byrði. Þingið bendir á að á undanförnum árum, þegar afli fór vaxandi, var fiskverð oft skert af hálfu stjórnvalda. Þingið krefst þess að skerðingin verði bætt að fullu. Einnig er það krafa þingsins að haldið verði fast við þá stefnu, sem hefur verið viðhöfð á þessu ári, að fiskverð hækki aldrei minna hverju sinni en sem nemur verðbótum á laun.“ Nú hefur Alþingi Íslendinga lokið við að samþykkja lög sem eru plástur á þá skerðingu verðbóta sem framkvæmd var með brbl. ríkisstj. fyrir skömmu. Þessi samþykkt um skerðingu verðbóta á laun er um leið skerðing á möguleika fiskimanna til að fá hækkað fiskverð. Plásturinn sem samþykktur var, ekki aðeins af stuðningsmönnum stjórnarinnar heldur einnig af þm. Alþfl., er um leið skerðing á möguleikum íslenskra fiskimanna til að fá hækkað fiskverð. Það er ekki nema von að það sé talið sjálfsagt af hæstv. ríkisstj. að senda alþm. heim í mánaðar frí, þótt báðir stjórnarandstöðuflokkarnir, Sjálfstfl. og svo hinn klofni Alþfl., séu reiðubúnir að mæta hér hinn 3. jan. til að ræða þessi vandamál. Það er rétt, sem sagt var hér áðan, að í Dagblaðinu og Vísi í gær var skýrt frá því að líkindi væru á 15% gengisfellingu um áramót. Ég tel nauðsynlegt, áður en við ljúkum störfum okkar hér á Alþingi fyrir jól, að hæstv. ráðh., og það kannske allra frekast hæstv. sjútvrh., skýri þm. frá hvernig staða þessara mála er nú og hvort þann vanda, sem ég hef drepið á lauslega, eigi að leysa með brbl. um áramótin. - Ég veit að það er eðlilegt að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hlæi að þessum vandamálum. Þau eru líklega ekki svo mikil í hans kjördæmi. Ég sé ekki ástæðu til að fara nemum orðum um hraðvaxandi erlend lán eða viðskiptahalla í sambandi við þessi mál, heldur bið ég hæstv. ráðh. um að gefa okkur einhverjar upplýsingar um hvernig þessi mál standa. Það er ekki nóg að afgreiða málið á þann hátt að segja: Það á að hafa samráð við stjórnarandstöðuna. Við erum hér starfandi í sjútvn. beggja deilda úr stjórnarandstöðunni og við höfum alltaf verið reiðubúnir að mæta, þegar kallað hefur verið á okkur, með skynsamlegum fyrirvara. En það þykir ekki nóg núna. Nú á að gripa til einhverra annarra töfrabragða. Mættum við fá meira að heyra hæstv. sjútvrh.?



Herra forseti. Þegar hæstv. forsrh. talaði hér fyrir þáltill. áðan komst hann þannig að orði, að það væri engin þau vandamál við að glíma sem kölluðu á neinar ráðstafanir, nema ef vera kynni í sambandi við fiskverð. Ég held að menn geri sér ekki grein fyrir því í raun og veru hversu stór vandamálin eru sem nú er við að glíma og hv. 1. landsk. þm. réttilega vék að hér áðan. Mín skoðun er sú, að vandamálin séu svo hrikaleg að það sé algerlega óverjandi að Alþingi samþykki eins mánaðar orlof til sjálfs sín frá og með deginum í dag til 17. jan. Við stöndum frammi fyrir því, að fiskveiðiflotinn er rekinn með mörg hundruð millj. kr. halla, og þegar það er lagt saman og gert ráð fyrir því að þau lög sem falla úr gildi núna um áramót verði ekki framlengd, þá er um það að ræða að töluvert á annan milljarð skorti á að útgerðin verði rekin á núlli, sem er uppáhaldsreikniaðferð þeirra aðila sem nú halda um stjórnvölinn. Ég held að vandinn sé svo mikill að það væri fullkomin ástæða fyrir Alþingi að koma hér saman strax eftir nýár til að fjalla um hvernig eigi að skapa grundvöll fyrir útgerðina. Fyrir einum sólarhring var verið að samþykkja lög um orlof. Í þeim útreikningum sem Þjóðhagsstofnun hefur gert er ekki gert ráð fyrir þeim aukaútgjöldum sem sú löggjöf hefur í för með sér. Í þeim útreikningum er ekki heldur gert ráð fyrir þeim vaxtagreiðslum, þeim fjármagnskostnaði sem leiðir af þeim lausaskuldum sem ríkisstj. hefur veríð keypt til að breyta af hálfu Seðlabankans með því að fallast á hækkun afurðalánavaxta og samþykkja þá vaxtabreytingu sem hér var til umr. á Alþingi fyrir nokkrum vikum. Með því að Seðlabankinn hefur sett ríkisstj. stólinn fyrir dyrnar hefur hún samþykkt þá vaxtabreytingu - og bætt við, þ.e. hækkun vaxta á endurkeyptum afurðalánum um 4%, og þessar upphæðir hafa ekki verið með í myndinni. En við skulum einnig skoða fiskvinnsluna. Við skulum átta okkur á því, að skreiðarframleiðslan frá árinu 1982 og að nokkru leyti árinu 1981 er óseld. Við skulum einnig gera okkur grein fyrir því hvernig það er hugsað í þjóðhagsspánni, hvernig það er áætlað í þjóðarframleiðslunni á næsta ári. Það er fjórðungur af botnfiskaflanum sem gert er ráð fyrir að fari til skreiðarframleiðslu á sama tíma sem við getum ekki selt framleiðsluna frá 1982 og höfum enn ekki selt framleiðsluna frá 1981. Það má bæta við fyrirspurn hv. 1. landsk. þm. til ríkisstj.: Hvað hyggst hún gera? Ætlast hún til þess að fiskframleiðendur hefji vertíðina á árinu 1983 án þess að hafa hugmynd um hvernig þeir eiga að losna við framleiðsluna frá árinu 1982? Láta menn sér ekki detta í hug að þeir sem róa vilji gjarnan vita hvernig þeir hugsa sér að koma aflanum, sem á land kemur, til viðskiptaaðila og með hvaða hætti þeir tel ji skynsamlegast að verka fiskinn samkvæmt því útliti sem er í sölu á sjávarafurðum? Hver fiskframleiðandi hlýtur að spyrja sjálfan sig og hann hlýtur að spyrja alþm., sem hann hittir í eins mánaðar jólafríi: Hvernig hyggist þið standa að þessu? Hvernig hyggist þið koma rekstrargrundvellinum undir útgerðina? Og með hvaða hætti hugsa menn sér að fiskframleiðslan verði seld úr landi? Þegar Alþingi er að ljúka störfum fyrir jólaleyfi lesum við það í blöðum að ríkisstjórnir nágrannaþjóða okkar, samkeppnisaðila okkar í fiskframleiðslu, gera ýmislegt til að tryggja áframhaldandi útgerð og fiskvinnslu. Hér hjá okkur er ekki gert neitt. Jú, skuldum er breytt. Og til þess að fá skuldbreytingu verður ríkisstj. að kyngja öllu sem hún hefur sagt í sambandi við vaxtabreytinguna hér fyrir nokkrum vikum - og bæta á það, hækka afurðalánavextina úr 29% í 33%. Og þar er breytt hlutfalli hjá þeim sem róa í sambandi við smáfiskinn. Við getum vel gert okkur grein fyrir því hvað þar er verið að gera. Nýting smáfisksins til skreiðar, nýting hans til saltfiskframleiðslu, nýting hans í sambandi við hraðfrystihúsin er óhagkvæm. Þetta er langóhagkvæmasti fiskurinn sem á land kemur, svo að ekki sé minnst á hvað við erum að gera varðandi okkar fiskstofna. Ég held að skynsamlegast væri eins og á stendur að þessi till. verði dregin til baka og fundum Alþingis frestað þar til fyrstu vikuna í janúar. Því að það er vissulega ástæða til að Alþingi komi þá þegar saman til að fjalla um þessi mál og reyna að finna lausn á þessum geysilega mikla vanda. Ég held að útgerðin og fiskvinnslan geti komið til með að stórskaðast og ég held að ekki sé á það bætandi eins og það hefur verið.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. úr því sem komið er. En hvað táknar þessi hyldjúpa þögn sem hæstv. ráðherrar eru haldnir nú við þessa umr.? Hæstv. forsrh. fer fram á að hið háa Alþingi verði sent í leyfi í einn mánuð, þegar ástæður eru þannig í þjóðfélaginu að þær hafa aldrei verið hrikalegri hvað snertir undirstöðuatvinnuveg okkar, fiskiðnað og sjávarútveg. Vakin er athygli á þessu og það er spurt, hver eru áformin næstu daga og vikur? Þessi þögn verður ekki túlkuð á annan veg en þann, að alls engin áform eru uppi, engin bjargráð eru fyrirhuguð. Þeir sem ættu að hafa forustuna í þessum málum vita ekki sitt rjúkandi ráð. Engan veginn öðruvísi verður skýrð þessi hyldjúpa þögn, sem hér ríkir af hálfu þeirra sem Þó ber skylda til og vilja halda áfram að hafa með höndum forustu í þessum málum. Ég þarf engu við þetta að bæta. Þessi þögn þessarar stjórnar skýrir sig best sjálf, þessi raunar glymjandi þögn.



Herra forseti. Þess var lítt getið í umr. um þessa till. í dag að fjvn. flytur hækkunartill., sem er næsta till. sem hér verða greidd atkv. um, þ.e. hækkun um 500 þús. Með tilvísun til þeirrar till. segi ég nei.



Herra forseti. Nefnd, sem menntmrn. skipaði og fékk það verkefni að kanna nauðsyn á prentun sérkennslugagna fyrir börn sem hafa sérþarfir, komst að þeirri niðurstöðu að áætlun, sem þyrfti að hrinda í framkvæmd og ekkert hefur verið gert í hér fyrr, mundi kosta 3.8 millj. 500 þús. kr. segja ekki neitt. 1 millj. gæti komið verkinu af stað. Þeir menn sem hér fyrr í kvöld voru tilbúnir að afgreiða 50 millj. í gullskip hafa nú sagt nei við þessari till. Forseti. Ég segi já.



Herra forseti. Hér er farið fram á 10 þús. frá íslenska ríkinu til landshlutasamtaka kvenfélaganna á öllu landinu. Þetta nemur hálfum þingmannslaunum, hálfum mánaðarlaunum þm. Ég ítreka að ég lít á þessa upphæð fyrst og fremst sem örlitla viðurkenningu frá Alþingi fremur en eiginlegan starfsstyrk. Mér finnst, með tilliti til sögu íslenskra kvenfélaga og með tilliti til fenginnar reynslu af starfi þeirra frá upphafi og fram á þennan dag, að þau séu vel að þessu lítilræði komin frá Alþingi. Þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Till. um 50 þús. kr. framlag til undirbúningsrannsókna á eldi sjávarfiska hjá Hafrannsóknastofnun var borin fram til að fylgja eftir viljayfirlýsingu Alþingis í framhaldi af frv. sem ég og hv. þm. Magnús H. Magnússon fluttum. Þetta mál, sem ég tel eitt af mestu framfaramálum þjóðarinnar, hefur fengið hægan framgang. Nú hef ég hins vegar fengið vilyrði fyrir því frá formanni fjvn. að málið verði rækilega kannað í samráði við Hafrannsóknastofnun, og till. er því dregin til baka.



Herra forseti. Með tilvísun til orða hæstv. fjmrh., er hann viðhafði við umr., um að ábyrgðarheimild vegna lántöku Áburðarverksmiðju ríkisins hjá Seðlabanka Íslands sé einungis einn þáttur þess að tryggja rekstur hennar, og að þess má þá vænta að um málið verði fjallað síðar í vetur á grundvelli þess að heildarlausn á vanda Áburðarverksmiðjunnar fáist, segi ég já.



Herra forseti. Það kom fram í ræðu hæstv. fjmrh. hér í dag, að hér er um lánveitingu að ræða vegna tímabundinna rekstrarerfiðleika hjá fyrirtækinu, sem fyrirtækið mun sjálft endurgreiða þegar rekstrarstaða þess hefur batnað, og með tilvísun til þess segi ég já.



Herra forseti. Hér er um að ræða tap hjá Áburðarverksmiðju ríkisins, sem skapast hefur af því að verksmiðjunni hefur ekki verið heimilað að hækka áburðarverð í samræmi við þarfir, til þess að hæstv. ríkisstj. gæti komið með þeim hætti í veg fyrir hækkun á framfærsluvísitölu, en áburðarverð vegur þar inn í. Nú er tilgangurinn sá að breyta þessum rekstrarvanda Áburðarverksmiðjunnar í erlenda lántöku. Ég er andvígur slíku og segi nei.



Herra forseti. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hafði rétt einu sinni rangt fyrir sér. Tapið stafar ekki af því að ekki hafi verið leyft að hækka verð á áburði, heldur vegna gengisbreytingar. Jafnvel þó Sighvatur Björgvinsson hefði haft að þessu sinni rétt fyrir sér, þá segi ég já.



Herra forseti. Þegar hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir þessari till. ríkisstj. tók hann skýrt fram að þessi till. væri framlenging á hliðstæðri till. sams konar, sem samþykkt var á síðasta þingi, og þessari till. væru tengdir nákvæmlega sömu starfshættir varðandi ráðstöfun þessa fjár eins og voru tengdir þeirri upphæð, en í grg. fyrir fjárlagafrv. kom skýrt fram að það væri háð samþykki allra ráðherra í ríkisstj. með hverjum hætti þessari fjárveitingu væri ráðstafað. Á grundvelli þeirrar yfirlýsingar, sem hér var flutt fyrr í dag fyrir hönd ríkisstj. segi ég já.



Herra forseti. Ég skil þennan lið þannig, þar sem hér segir: „að taka lán allt að 10 millj. kr. vegna flugstöðvar í Keflavík“, að með samþykkt þessa liðar sé verið að samþykkja að verja 10 millj. kr. á vegum íslenska ríkisins til byrjunarframkvæmda við nýja flugstöð í Keflavík. Því segi ég já. 
            



Þar sem þessi fundur Alþingis er sá síðasti fyrir jólahlé vil ég leyfa mér að þakka hv. alþm. ágætt samstarf það sem af er þessu þingi og umburðarlyndi í minn garð. Ég þakka varaforsetum og skrifurum fyrir aðstoð þeirra, ennfremur skrifstofustjóra og starfsliði öllu fyrir ágætlega unnin störf á því ári sem nú er að líða. Ég óska hv. alþm. og starfsliði Alþingis ásamt fjölskýldum þeirra gleðitegra jóla og farsæls komandi árs. Ég óska utanbæjarmönnum góðrar heimferðar og heimkomu og vænti þess að við megum öll hittast hér heil til starfa á nýju ári.



Herra forseti. Í nafni okkar alþm. óska ég hæstv. forseta og fjölskyldu hans gleðilegrar jólahátíðar og farsældar á komandi ári. Ég þakka forseta góða fundarstjórn og samstarf og tillitssemi við okkur þm. Skrifstofustjóra og öllum starfsmönnum Alþingis færi ég þakkir fyrir samstarf og vel unnin störf og óska þeim gleðilegra jóla. Ég ítreka óskir okkar um gleðilega jólahátíð hæstv. forseta til handa og bið þingheim að taka undir þær óskir mínar með því að rísa úr sætum. - 
            



Ég þakka hv. 3. þm. Reykn. fyrir góðar óskir í minn garð og minnar fjölskyldu og hv. alþm. öllum fyrir undirtektir þeirra við þær óskir.



Herra forseti. Forseti Íslands hefur gefið út svohljóðandi bréf: „Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsrh. umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 105. löggjafarþings, frá 18. des. 1982 eða síðar, ef henta þykir, enda verði þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 17. jan. 1983. Gjört í Reykjavík, 18. desember 1982. Vigdís Finnbogadóttir. Gunnar Thoroddsen.“ Samkv. þessu umboði og með tilvísun til samþykkis Alþingis lýsi ég hér með yfir því, að fundum þessa Alþingis er frestað frá 18. des. 1982 og verður þing kvatt til fundar á ný eigi síðar en 17. jan. 1983. Hv. alþm., starfsfólki Alþingis og landslýð öllum flyt ég óskir um gleðileg jól og farsælt nýár.