Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Gildandi lög um kennslu í vélfræði eru fyrir löngu orðin algerlega úrelt, enda frá árinu 1936 og hafa þannig staðið óbreytt í 28 ár. Hins vegar hefur ekki verið að öllu leyti auðvelt að koma fram endurskoðun á þeim l., vegna þess að ýmsum aðilum, sem um slíka endurskoðun hafa þurft að fjalla með eðlilegum hætti, hefur ekki sýnzt eitt og hið sama um það, hvert stefna skyldi við endurskoðunina. Annars vegar hafa verið sjónarmið þeirra, sem um menntunarmálin sjálf, um skólamenntunina hafa fjallað, og hins vegar hinna, sem þegar hafa fengið atvinnuréttindi á grundvelli þess menntunarkerfis, sem hingað til hefur verið í gildi. Hefur þetta valdið því, að þegar n. hafa verið skipaðar til þess að fjalla um endurskoðun þessara l., en það mun hafa gerzt oftar en einu sinni um langt skeið undanfarið, hafa þær ekki orðið sammála eða niðurstaða þeirra orðið með þeim hætti, að hlutaðeigandi ríkisstj. hafa ekki treyst sér til að bera fram frv. um ákveðnar breyt. á gildandi menntunarkerfi. Það hefur þó verið öllum augljóst, sem það hafa viljað sjá og áhuga hafa haft á þessum málum, að stórfelld tækniþróun með mjög ört vaxandi vélakosti til lands og sjávar kallar á æ fleiri vel menntaða vélstjórnarmenn. En því miður hefur það sýnt sig, að mikill skortur hefur verið og er í landinu á vélstjórum, og fer því víðs fjarri, að þörf atvinnuveganna fyrir menn með þá menntun, sem hér er um að ræða, hafi verið fullnægt. Í raun og veru hefur ástandið í þessum efnum farið versnandi ár frá ári og svo mjög, að allmiklum fjölda manna með of takmarkaða þekkingu á þessu sviði hefur með undanþágum verið veittur réttur til vélstjórnar á fiskiskipa- og kaupskipaflotanum. Mun nú láta nærri, að u.þ.b. helmingur þeirra manna, sem starfa að vélstjórn á skipaflotanum. hafi eigi fyllstu lögmæt atvinnuréttindi. Þarf ekki mörgum orðum um það að fara, hversu varhugavert það hlýtur að teljast að þurfa að trúa mönnum með ónóga þekkingu fyrir umsjón og stjórn véla, sem hver um sig getur jafnvel kostað margar millj. kr. og þar sem mjög miklir fjárhagslegir hagsmunir og jafnvel mannslíf geta verið að veði, ef út af ber um meðferð og stjórn þessara dýru og vönduðu tækja. Það er megintilgangur þessa frv. að skapa grundvöll að hagfelldari vélstjóramenntun og gera mönnum auðveldara en áður að afla sér hennar, með það fyrir augum, að vélstjórastéttinni geti á næstu árum fjölgað svo mjög að fullmenntuð vélstjórastétt komist yfir að leysa þau verkefni, sem að kalla og sí og æ fara vaxandi. Ég hef haft með vélskólann að gera allar götur síðan 1956 og gert fleiri en eina tilraun á þessum árum til an samræma þau sjónarmið, sem uppi hafa verið varðandi vélstjóramenntunina annars vegar og atvinnuréttindi vélstjóranna hins vegar. Að loknum ýtarlegum undirbúningsviðræðum, bæði við forstöðumenn vélskólans og við forstöðumenn samtaka vélstjóranna, skipaði menntmrn. í febrúar 1964, í febrúar í fyrra 5 manna n. til athugunar á málinu í heild, þ.e. nauðsynlegum menntunarkröfum annars vegar og svo atvinnuréttindum vélstjóranna hins vegar. Í n. voru skipaðir þeir Jón Þorsteinsson alþm., og var hann skipaður formaður n., Gunnar Bjarnason skólastjóri, tilnefndur af vélskólanum í Reykjavík. Guðmundur Pétursson vélstjóri, tilnefndur af Vélstjórafélagi Íslands, Jón S. Pétursson vélstjóri, tilnefndur af Mótorvélstjórafélagi Íslands, og Magnús J Magnússon forstöðumaður mótornámskeiða Fiskifélags Íslands, tilnefndur af Fiskifélagi Íslands. Skömmu eftir að n. hóf starf sitt, tók varamaður Jóns S. Péturssonar, Halldór Guðbjartsson vélstjóri, sæti í n. í stað Jóns og starfaði með henni, þangað til hún lauk störfum að þessu verkefni. Enn fremur starfaði Örn Steinsson vélstjóri um hríð með n., meðan Guðmundur Pétursson dvaldist erlendis. Þessi n. náði algerri samstöðu um það frv., sem hér er nú flutt á hinu háa Alþ. Veit ég, að n. lagði fram mikið og mjög mikilvægt starf, og sé ég fulla ástæðu til þess að þakka nm. öllum fyrir gott og ötult starf og sérstaklega fyrir það að hafa lagt sig fram um það, að n. gæti skilað einróma áliti. Má með þessu einróma áliti telja, að fullkomið samræmi hafi náðst milli sjónarmiða skólamanna annars vegar og vélstjórastéttarinnar hins vegar. Ágreiningur þeirra á milli ætti því ekki að þurfa að verða því til trafala, að þetta frv. fái greiðan gang í gegnum hið háa Alþ. En meginefni frv. er fólgið í því, sem nú skal greina í fáum orðum. Í fyrsta lagi gerir frv. ráð fyrir því, að framvegis fjalli ein stofnun, þ.e. vélskólinn í Reykjavík, um alla vélstjórakennslu í landinu, hvort sem kennslan fer fram í Reykjavík eða úti á landi. Í öðru lagi gerir frv. ráð fyrir því, að vélstjóranáminu verði framvegis skipt í 4 skýrt afmörkuð námsstig, þ.e. eitt einhvers konar undirbúningsnámskeið og svo hina 3 bekki vélskólans, sem starfað hafa síðan núgildandi lög um skólann voru sett, og er gert ráð fyrir því, að hvert námsstig um sig veiti sérstök fullgild atvinnuréttindi á sínu sviði og fari þau vaxandi, eftir því sem námsstigið verður hærra. Í þriðja og síðasta lagi, - og er það ekki minnst um vert, - gerir frv. ráð fyrir því, að inntökuskilyrði í vélskólann verði mjög rýmkuð og slitin séu að mestu leyti tengslin milli járnsmíðanáms annars vegar og vélstjóranáms hins vegar. Ég skal fara nokkrum fleiri orðum um hvert þessara meginatriða frv. um sig. Eins og kunnugt er, hefur kennsla í vélfræði fram til þessa farið fram með tvennu móti. Annars vegar hefur Fiskifélag Íslands haldið tvenns konar mótorfræðinámskeið, hið minna og hið meira, sem svo hafa verið nefnd, og hins vegar hefur kennsla farið fram í vélskólanum í Reykjavík. Aftur á móti hafa engin tengsl verið milli þessara tveggja kennslustofnana. Próf frá námskeiðum Fiskifélagsins hafa ekki veitt nein réttindi til inngöngu í vélskólann, og hefur það auðvitað leitt til þess, að færri nemendur hafa sótt þessi námskeið en ella, og auk þess hefur það staðið í vegi fyrir því, að menn sæktu þessi námskeið Fiskifélagsins, að þeir, sem þeim námskeiðum ljúka, hafa ekki átt kost á neinni framhaldsmenntun. Vélskólinn í Reykjavík hefur hins vegar starfað sem ein heild í þrem bekkjum, en nemendur í vélskólanum hafa ekki hlotið nein atvinnuréttindi á mótorskipum út á námið, fyrr en þeir hafa lokið skólanum að fullu, þ.e. lokið fullu þriggja ára námi í vélskólanum. Þá er það mjög mikilvægt í þessu sambandi, að inntökuskilyrði, sem gilt hafa í vélskólann, hafa verið allri starfsemi hans mikill fjötur um fót og beinlínis valdið því, að miklu færri nemendur hafa sótt skólann en æskilegt er, miklu færri nemendur hafa sótt skólann en þörf hefur verið fyrir, að sæktu hann, og hefur þetta átt mjög verulegan þátt í vélstjóraskortinum og þeim mörgu og margvíslegu undanþágum, sem óhjákvæmilegt hefur verið talið að veita í þessu sambandi. Aðalfjöturinn um fót í þessu sambandi hefur verið sá, að það hefur verið inntökuskilyrði í vélskólann, að nemandinn hafi í 4 ár stundað iðnaðarnám í einhverri grein járniðnaðarins. En þessi regla hefur reynzt mjög óheppileg og í raun og veru alveg ónauðsynleg. Í fyrsta lagi er 4 ára undirbúningsnám undir vélskólanám óþarflega langt, ef rétt er á haldið, auk þess sem telja má mjög hæpið, að sá undirbúningur, sem fæst við járnsmíðanám, sé á hinu rétta sviði í öðrum greinum járniðnaðarins en vélvirkjun. Þeir, sem hugsað hafa til vélskólanáms, hafa margir beinlínis horfið frá því vegna kröfunnar um það, að þeir skuli áður hafa stundað 4 ára iðnaðarnám í vélsmiðju. En jafnvel þótt þeir hafi viljað leggja á sig iðnaðarnámið til þess að komast í vélskólann, þá miklu fórn til að standast þessa ströngu kröfu, hefur þeim oft og einatt verið óhægt um vik, því að járnsmíðaverkstæðin hafa verið ófús að taka til náms slíka nemendur, sem augljóst hefur verið um frá upphafi, að ætli ekkí að helga sig störfum í smiðjunum, heldur hverfa að loknum námstímanum til starfa eða til náms í vélskólanum, þannig að segja má, að ríkjandi fyrirkomulag hafi verið öllum aðilum jafnóhagkvæmt, vélstjórastéttinni sem slíkri, vélskólanum sem slíkum, nemendunum sem slíkum vegna óeðlilegra krafna á hendur þeirra og smiðjunum sem slíkum, vegna þess að þær hafa þurft að taka að sér að hafa menn sem nemendur í langan tíma, sem síðan hafa horfið burt frá starfi í smiðjunum. Þess vegna gerir frv. ráð fyrir því, að þessum inntökuskilyrðum sé breytt, og má segja, að það sé ein veigamesta breytingin í frv. Lágmarksaldur til inngöngu í skólann hefur vegna kröfunnar um iðnnámið í raun og veru verið 20 ár, en með frv. er aldurinn í raun og veru lækkaður niður í 18 ár. Auk almennra skilyrða, sem gilda um hliðstæða skóla yfirleitt og ég sé ekki ástæðu til þess að rekja, er gert ráð fyrir því, að umsækjandi eigi rétt á að setjast í vélskólann, ef hann fullnægi einu af eftirfarandi þrem skilyrðum: 1) Hafi lokið vélstjóranámi fyrsta stigs, þ.e. staðizt próf að loknu námskeiði fyrir vélstjóraefni, sem gert er ráð fyrir að vélskólinn haldi bæði í Reykjavík og utan Reykjavíkur. 2) Hafi öðlazt a.m.k. 2 ára reynslu í meðferð véla eða vélaviðgerðum og staðizt sérstök inntökupróf í skólann, sem meiningin er, að skólinn taki upp. 3) Hafi lokið eins vetrar námi í forskóla iðnnáms í járnsmíðagreinum og hlotið a.m.k. 6 mánaða reynslu að auki í meðferð véla eða vélaviðgerðum og enn fremur staðizt sérstök inntökupróf við skólann. En jafnframt er vélskólanum heimilað að halda námskeið til undirbúnings inntökuprófi. Með þessu móti er sem sagt almennur inntökualdur í vélskólann lækkaður í 18 ár og gert að öðru leyti einnig mun auðveldara að komast inn í skólann, vegna þess að gert er ráð fyrir því, að menn geti sótt námskeið, sem vélskólinn heldur og hægt á að vera að ljúka á minna en einum námsvetri. Samhliða þessu er gert ráð fyrir því, að allt námskeiðshald af hálfu Fiskifélags Íslands hverfi alveg úr sögunni. N. var reiðubúin fyrir sitt leyti að fallast á, að Fiskifélagið hefði áfram námskeiðshald hér í Reykjavík. En að gaumgæfilega athuguðu máli óskaði Fiskifélagið ekki eftir því, og það er því óhætt að fullyrða, að þessi breyting á vélstjóranáminu, þ.e. brottfelling þeirra mótornámskeiða, sem Fiskifélagið hefur haldið uppi um áratugi og með miklum sóma, sú breyting er gerð í fullkomnu samráði við Fiskifélag Íslands sjálft. Þá er þess að geta, að í frv. felst sú breyting frá núgildandi l.; sem einnig verður að teljast mjög mikilvæg, að hvert námstig verður framvegis grundvöllur sérstakra atvinnuréttinda. Af því leiðir auðvitað, að jafnframt verður að gera breytingu á l. um atvinnu við siglingar að því er varðar atvinnuréttindi vélstjóra. Um það mál er fjallað í öðru ráðuneyti, þ.e. í samgmrn., og mun samgmrh. væntanlega flytja sérstakt frv. um það efni. En n., sem ég gat í upphafi, fjallaði einnig um þessi atriði og náði einnig um þau samkomulagi. Það kann að vera, að þessu frv. hafi þegar verið útbýtt. (Grípið fram í.) Ég bið afsökunar, því mun þegar hafa verið útbýtt. Og það er samið af þessari sömu n., sem einnig stendur einhuga að baki því frv. Eins og inntökuskilyrðin í vélskólann hafa verið, hefur það verið svo, að hver og einn, sem þar hefur lokið námi, hefur verið hvort tveggja í senn vélstjóri og járniðnaðarmaður. Ef þær breytingar, sem í þessu frv. felast og atvinnuréttindafrv., ná fram að ganga, verður í framtíðinni sú breyting á, að hér verður nokkuð skilið í milli, enda er í raun og veru engin þörf á því, að allir vélstjórar hafi iðnréttindi. Það er ekki nauðsynlegt annað en þeir einir vélstjórar hafi iðnréttindi, sem ljúka öllum stigum prófnáms og þá taka að sér störf sem yfirvélstjórar á stærstu skipum flotans. Til þess að öðlast full atvinnuréttindi eða mestu atvinnuréttindi í vélstjórastéttinni verða menn að ljúka fyllsta vélstjóraprófi, fyllsta prófi úr vélskólanum og auk þess sveinsprófi í vélvirkjan, en kunnátta í þeirri grein járniðnaðarins kemur vélstjórum að sjálfsögðu að mestum notum. Í frv. er enn fremur gert ráð fyrir því, svo að ég láti þess að síðustu getið, að stofnuð verði 5 manna skólanefnd við vélskólann í Reykjavík, Fiskifélag Íslands óskaði eftir því að eiga fulltrúa í skólanefndinni, svo að félagið rofnaði ekki alveg úr tengslum við vélstjórafræðsluna í landinu, þó að hin svonefndu mótorfræðinámskeið þess yrðu lögð niður. Við teljum sjálfsagt að verða við óskum Fiskifélagsins um þetta efni, enda hefur það, eins og ég gat um áðan, gegnt sínu hlutverki í þessu efni á undanförnum áratugum með stakri prýði. Áður en n., sem frv. samdi, gekk endanlega frá frv., var það sent ýmsum aðilum til umsagnar: iðnfræðsluráði, A.S.Í., Landssambandi ísl. útvegsmanna, Fiskifélagi Íslands, skipaskoðunarstjóra, Vélstjórafélagi Íslands, Mótorvélstjórafélagi Íslands, Vinnuveitendasambandi Íslands og Vinnumálasambandi samvinnufélaganna. Hjá öllum þessum aðilum fékk frv. í þeirri mynd, sem það er flutt hér, góðar undirtektir. Einstakar aths. við minni háttar atriði komu fram, og mun n. hafa tekið flestar þeirra til greina. Hv. þn. mun að sjálfsögðu fá aðgang að þeim plöggum, sem í menntmrn. eru til um þetta efni, til þess að ganga úr skugga um, hvort hún kynni að hafa áhuga á einhverjum brtt., sem höfundar frv. töldu ekki ástæðu til á þessu stigi a.m.k. að taka til greina. Með þessum orðum, herra forseti, vona ég, að mér hafi tekizt að gera grein fyrir meginefni þessa frv. Ég held, að alveg óhætt sé að fullyrða, að samþykkt þess mun mega teljast til mikilla bóta fyrir vélstjóramenntunina í landinu, en menntun vélstjórastéttarinnar hefur verið ábótavant vegna hinna algerlega - að mínu viti - úreltu laga, sem gilt hafa um vélskólann. Það er tilgangur frv. að ráða bót á þessu, og er ég sannfærður um, að af því mundi leiða mjög heillavænlega bót á menntun vélstjóranna og með því móti ætti að mega telja, að öryggi allt við vélgæzlu og vélstjórn mundi stóraukast og stórbatna frá því sem verið hefur um undanfarna áratugi. Ég leyfi mér því að óska þess, að þetta frv. fái sem greiðastan gang í gegnum hið háa Alþingi. Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og til hv. menntmn.



Herra forseti. Ég er sannfærður um, að hér er um hið þarfasta mál að ræða. Gildandi lög um vélstjóranám eru eflaust fyrir löngu orðin úrelt, eins og hæstv. ráðh. tók fram í sinni ræðu. Ég fagna því, að þetta frv. er fram komið, og það er ekki ætlun mín að gagnrýna það á nokkurn hátt, sízt á þessu stigi málsins. Það er aðeins eitt atriði, sem mig langar til að vekja athygli á eða nánast spyrjast fyrir um í sambandi við frv. Hæstv. menntmrh. tók það fram, að hverju loknu námstigi eigi að flytja ákveðin atvinnuréttindi. Þetta er rétt hjá hæstv. ráðh. hvað snertir 1., 2. og 3. stigið. En það er ekki rétt að því er varðar 4. stigið. 4. stig vélstjóranámsins gefur út af fyrir sig engin réttindi til viðbótar frá 3. stigi. Það er fyrst, ef sveinspróf í vélvirkjun fylgir, þá veítir það réttindi. Mig langar til þess að vekja athygli á þessu. Mér finnst þetta í sjálfu sér ekki alveg sanngjarnt, að þessu 4. stigi skuli ekki fylgja aukin atvinnuréttindi, því að viðbótin, sem heimtuð er, er hreint ekki svo lítil, þar sem um er að ræða sveinspróf í iðn. E.t.v. liggja einhverjar sérstakar ástæður til þessa, ástæður, sem ég hef ekki komið auga á, og þá vildi ég gjarnan, að hæstv. ráðh. eða einhver annar upplýsti mig um það atriði.



Herra forseti. Mér þykir rétt að segja nokkur orð í tilefni af því, sem hv. 9. þm. Reykv. sagði hér, vegna þess að ég er einn af höfundum þessa frv. Það er alveg rétt hjá hv. þm., að 4. námsstigið veitir ekki ný atvinnuréttindi, nema því fylgi sveinspróf í vélvirkjun. N., sem undirbjó þetta frv., athugaði þessa hlið málsins gaumgæfilega, held ég að mér sé óhætt að fullyrða, og ég held, að það sé ekki neinn grundvöllur fyrir því að fara að gefa þarna nýtt réttindastig, þannig að síðasta menntunarstigið, 4. stigið, gæfi tvenns konar réttindi, það gæfi sérstök réttindi, þegar vélskólanum væri lokið, og svo enn á ný viðbótarréttindi eða ótakmörkuð réttindi, ef sveinspróf kæmi þar á ofan. Og það er m.a. vegna þess, að 3. stigið gefur þegar svo mikil réttindi eftir l. um atvinnu við siglingar eða því frv., sem hér hefur verið borið fram. Það er talið nauðsynlegt af mönnum, sem gerst til þekkja í þessum málum, bæði skólamönnum og vélstjórum, að þeir, sem gegna vélmeistararéttindum, ef svo má segja, þeir, sem verða yfirvélstjórar á stærstu skipum flotans, - það er talið nauðsynlegt, að jafnframt vélskólanámi hafi þeir sveinspróf í vélvirkjun. Þess vegna er það skilyrði látið fylgja æðsta stigi, því að það verður að gæta þess, að 4. stigið gefur, þegar áskilinn starfstími er kominn, ótakmörkuð réttindi á allar vélar, mestu réttindi, sem hægt er að fá. Hins vegar ber þess að gæta, að það er ekki vist, að þetta sé í raun og veru svo ákaflega mikið þrekvirki fyrir þann, sem lýkur vélskólanum, að taka einnig sveinspróf í vélvirkjun. Ég vil undirstrika það sérstaklega, að andstætt þeim reglum, sem gilt hafa, þegar allir hafa þurft að hafa sveinspróf eða 4 ára nám í járnsmíðagrein, áður en þeir byrja í vélskólanum, er núna hægt að hafa þetta þannig, að sá, sem lýkur vélskólanum, getur tekið sveinspróf í vélvirkjun á eftir, hann getur tekið vélskólann fyrst. Og bæði er það, að eftir þeim reglum, sem eru í frv., getur viðkomandi maður, sem fer inn í vélskólann, haft nokkra þekkingu, hann hefur getað verið í smiðju í 2 ár, og það er enn þá annað, sem ég vildi benda alveg sérstaklega á, að í þessu frv. er gert ráð fyrir, að það sé tekin upp smíðakennsla í vélskólanum, bæði 1. og 2. bekk, og út á þetta smíðanám í vélskólanum mundi viðkomandi vélstjóri fá styttingu námstímans í vélvirkjun á eftir, þannig að það væri mjög almennt, hugsa ég, hægt að ætla, að sá, sem lyki vélskólanum og tæki svo sveinspróf í vélvirkjun á eftir, ef hann hefði ekki stundað neitt að ráði iðnað, áður en hann kom í vélskólann, hann þyrfti alls ekki að stunda það nema í 2 vetur líkast til, þannig að vélskólinn getur þarna að nokkru leyti komið í staðinn fyrir eða stytt verklega námið í sjálfu vélvirkjunarfaginu. Ég man nú ekki, hvar það er í frv., en það er hér gert ráð fyrir því einmitt, að um þetta sé haft samband við iðnfræðsluráð, þannig að þeir, sem hafa lokið síðasta stigi vélstjóranámsins, eigi þess miklu hægari kost að ljúka vélvirkjunarnáminu heldur en ella væri, ef þeir hefðu þurft að taka það áður en þeir byrjuðu í vélskólanum. En í raun og veru er það ljóst með þessu frv., að hver og einn, sem lokið hefur 2. bekk vélskólans, hver og einn, sem hefur gert það og hefur hug á að ljúka 3. bekk og taka þar með æðstu vélstjóragráðuna, veit fyrir fram, að það er ekkert gagn í að fara í 3. bekk og ljúka, nema taka sveinsprófið líka. Á þann hátt er enginn blekktur, menn vita það fyrir fram, að þeir taka ekki 3. bekk, nema annaðhvort hafa þetta sveinspróf áður eða a.m.k. eiga þá tiltölulega auðvelt með að taka það siðar, ef þeir vilja leggja út í það. En ég tel enga þörf á því að fara að skipta réttindunum enn þá frekar en gert er með þessu frv.



Herra forseti. Í frv. því, sem hér liggur fyrir, er um tvær breytingar að ræða frá núgildandi l. Í fyrsta lagi þá breytingu, að hækkaðar eru þær undanþágufjárhæðir, sem þar er um að tefla, og í öðru lagi þá breytingu, að þær undanþáguheimildir eiga einnig að gilda við innheimtu skatta og annarra opinberra gjalda, en samkv. núgildandi I. gildir ekki undanþágan, þegar um innheimtu þvílíkra gjalda er að tefla. Í l. um aðför var upphaflega ákveðið, 1887, að skuldunautur mætti undanþiggja nauðsynjamuni fjárnámi að upphæð 20 kr. eða 120 kr., ef hann ætti fyrir heimili að sjá. Arið 1932 var þessum fjárhæðum breytt á þá lund, að skuldunaut var heimilað að undanskilja fjárnámi nauðsynjar að verðmæti 100 kr., ef um einstakling var að tefla, 500 kr., ef hann átti fyrir heimili að sjá, og að auki 100 kr. fyrir hvert barn. Þessar upphæðir, sem gilda þannig samkv. l. nú, eru vegna þeirra verðbreytinga, sem orðið hafa á síðari tímum, orðnar algerlega úreltar, þannig að í raun og veru er ómögulegt eftir þeim að fara lengur. Í framkvæmdinni mun þó ekki hafa verið gengið jafnnærri skuldunaut eins og þó hefði e.t.v. mátt gera eftir orðanna hljóðan, vegna þess að matinu á þeim nauðsynjum, sem undanþegnar hafa verið, mun nú hafa verið hagað á þá lund, að allra nauðsynlegustu munir hafa verið undanþegnir. En það virðist sjálfsagt að breyta þessum fjárhæðum eins og. reyndar svo mörgum öðrum í samræmi við breyttar aðstæður, í samræmi við breytt verðgildi peninga og í samræmi við breytta dýrtíð, og hér er það lagt til, að þessum fjárhæðum sé nú breytt, þannig að í staðinn fyrir 100 kr. í núgildandi l. komi 1000 kr. og í staðinn fyrir 500 kr. í núgildandi l. komi 5000 kr. Ég held, að það sé ekki óvarlega farið í sakirnar að gera ráð fyrir þessum fjárhæðum. Þetta er fyrri breytingin, og tel ég hana eðlilega og aðeins til samræmis við breyttar aðstæður. Hin breytingin er svo sú, sem ég drap á, að í núgildandi l., og hefur reyndar svo verið frá því að aðfararl. voru sett 1887, er gert ráð fyrir því, að þessi undanþáguheimild, sem hér er um að tefla, gildi ekki, þegar verið er að innheimta skatta og önnur opinber gjöld, þannig að eftir lögunum mætti hið opinbera, þegar það er að innheimta þau gjöld, ganga eitthvað nær skuldunaut og mætti rýja hann alveg inn að skyrtunni. Ég er nú ekki að segja, að það sé framkvæmt á þá lund, en mér finnst eiginlega hálf ósæmilegt, að hið opinbera gangi þannig eða áskilji sér rétt til þess að ganga nær skuldunaut heldur en öðrum kröfuhöfum er heimilt. Þetta hefur kannske þótt eðlilegt á sínum tíma, þegar þessi ákvæði voru sett, en ég held, að það samrýmist naumast réttarvitund almennings nú á dögum, að hið opinbera megi áskilja sér að þessu leyti þvílík forréttindi, og ég álít eðlilegast, að þessi undanþáguheimild gildi alveg jafnt, hvort sem um er að ræða innheimtu skatta eða annarra opinberra gjalda eða fjárskuldbindingar almennt. Ég vænti þess, að menn geti fallizt á það, að þessar breytingar séu eðlilegar. Það er ekki haggað við öðrum ákvæðum aðfararl. heldur en þessum, en ég tel, að það sé vel hægt að gera þessar breytingar einstaklega, þó að önnur ákvæði aðfararl. haldist, enda var þegar á sínum tíma með I. frá 1932 breytt fjárhæðunum, eins og ég hef drepið á. Ég leyfi mér svo, herra forseti, að leggja til, að þessu frv. sé að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.