Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Ég þarf ekki að hafa langa framsögu fyrir þessu frv.; það fer fram á, að öll gildandi ákvæði um verðtoll og bráðabirgðaverðtoll verði látin gilda fyrir árið 1937, og nægir að vísa til fjárlfrv. til þess að sýna fram á nauðsynina á því að haga þessu svo. Að umr. lokinni óska ég frv. vísað til fjhn.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) Þetta frv. er svo að segja alveg óbreytt eins og það var afgr. hér frá d. á síðasta þingi. Einu breytingarnar, sem á því hafa verið gerðar, eru þær, að tilvitnun hefir verið sett inn í 8. gr., sem vantaði í fyrra frv., og nokkuð gleggri ákvæði um innheimtu skólabókagjaldsins og annað þar að lútandi. Þetta mál var allmikið rætt hér í d. á síðasta þingi, og auk þess fylgdi ýtarleg grg. með brtt. á þskj. 509, sem samþ. voru, og get ég látið nægja að vísa til hennar. Ég tel ekki þörf á að vísa málinu til n. nú, en hefi þó ekkert á móti því, ef einhver óskar eftir. Ef svo yrði, teldi ég, að það bæri að vísa því til menntmn., og vildi ég mælast til, að hún reyndi þá að hraða afgreiðslu þess.

Jónas Jónsson Ég er nú ekki svo laus við eigingirni eins og hv. meðnm. minn, hv. 5. landsk. Ég álít menntmn. svo vel skipaða, þar sem við erum bæði í henni, að ég tel vafasamt, að öðrum n. ólöstuðum, að betri n. fáist til að fjalla um þetta mál. Ég leggst því á móti, að því verði vísað til fjhn.

*Einar Árnason: Ég geri ráð fyrir, að tilgangurinn með þessu frv. sé sá, að gera foreldrum barna á skólaskyldualdri nokkuð léttara fyrir um kaup á námsbókum heldur en nú er. Um þann tilgang er vitanlega ekkert nema gott að segja. Ég hygg, að þetta barnaskólabákn, sem búið er að setja hér í landinu, sé orðið svo þungt fyrir þjóðfélagið og einstaklingana, að sjálfsagt sé að taka vel hverri tilraun, sem gerð er til þess að fá það að einhverju leyti ódýrara. Ég skal fúslega játa, að í þessu frv. felast breytingar, sem geta orðið æðimörgum foreldrum til léttis að því er bókakaupin snertir. En hinsvegar dylst mér eigi, að samkv. ákvæðum þess geta bókakaupin í einstökum tilfellum komið töluvert þyngra niður á foreldrum heldur en nú; það hlýtur að fara nokkuð eftir því, hvernig á stendur. Í frv. er gert ráð fyrir, að heimili, sem eiga börn á skólaskyldualdri, greiði 5 til 8 kr. á ári, svo lengi sem þar er nokkurt skólaskylt barn, að mér skilst. Nú getur staðið svo á, að þessi skólaskylda barna á sama heimili standi mjög mörg ár, og ef maður gerir ráð fyrir 8 kr. gjaldi á ári, getur þetta numið allhárri upphæð fyrir fátæka foreldra. Á það sérstaklega við um foreldra í sveit, því það er svo ennþá þar, að kaup á bókum handa börnum eru ekki sérstaklega tilfinnanleg. Börnin taka við bókunum hvert af öðru, eftir því sem hægt er, og enn er ekki heimtað jafnmikið af þeim eins og börnunum í kaupstöðunum. Nú vil ég benda á það, að hugsi maður sér heimili með fjórum börnum og að það elzta nái fyrst skólaskyldualdri árið 1937, þegar hugsað er, að þessi l. komi til framkvæmda, þá getur staðið svo á, að skólaskyldualdur þessara fjögurra barna sé ekki úti fyrr en árið 1952. Og geri maður ráð fyrir 8 kr. gjaldi á ári, yrðu þessir foreldrar búnir að greiða 128 kr. fyrir skólabækur. Ég vildi einmitt vekja athygli á þessu, áður en málið fer til n., því mér finnst ástæða til að taka það til athugunar, að þessi breyting verði þó ekki til að íþyngja einstökum foreldrum frá því, sem nú er; við það finnst mér, að tæplega væri unandi, þó segja megi með réttu, að frv. mundi í mörgum tilfellum verða foreldrum til léttis. Ég vil því beina því til þeirrar n., sem fær þetta mál til meðferðar, að hún athugi, hvort ekki er hægt að setja einhver þau ákvæði í frv., sem komi í veg fyrir, að þetta geti orðið svo dýrt fyrir einstaka foreldra sem ég hefi bent hér á.

*Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson): Ég tel, að samkvæmt eðli sínu eigi þetta mál heima hjá menntmn. Þær tölur, sem athuga þarf í sambandi við það, snerta bókaútgáfu með tilliti til þarfa skólanna, og um þar að lútandi ætti menntmn. að eiga auðveldast með að afla upplýsinga, ef þurfa þykir, en ég held, að upplýsingar þær, sem fylgdu brtt. í fyrra, séu nokkurn veginn fullnægjandi í því efni. Ég hygg, að það sé á misskilningi byggt hjá hæstv. forseta, ef hann telur, að með þessu frv. sé einstökum heimilum íþyngt frá því, sem nú er að því er bókakaup snertir, jafnvel þó hámarkið væri notað og skattgjaldið ákveðið 8 kr. Ég get varla hugsað mér, jafnvel þó sveitaheimili sé, að það geti komizt af með minna til bókakaupa en þetta, ef það á að uppfylla ákvæði fræðslulaganna um þá kunnáttu barna, sem tilskilin er undir fullnaðarpróf. Ég verð að draga í efa, að hægt væri að nota sömu bækurnar frá því 1937 til 1952; það er a. m. k. ekki hægt að reikna með því, að slíkt sé gert nema í sárafáum tilfellum. Á hinn bóginn er ekki vafi á því, að fyrir allan þorra heimila yrði að þessari breytingu mikill léttir, sérstaklega þar sem mörg börn eru, því þó að með sparsemi megi láta fleira en eitt barn nota sömu bókina, þá hljóta þó bókakaupin alltaf að verða meiri eftir því, sem börnin eru fleiri. Eftir rannsókn þeirri, sem gerð hefir verið, telja þeir, sem málið hafa undirbúið, tryggt, að yfirleitt þurfi hvergi að aukast kostnaðurinn við bókakaupin við hið nýja fyrirkomulag, jafnvel ekki þar, sem er aðeins eitt barn, en að hinsvegar mundi leiða af því stórkostlegan sparnað fyrir alla hina.

Flm. (Páll Zóphóníasson) Herra forseti! Þetta mál er gamalkunnugt hér á þingi og er þess efnis að fá framlenging á gildi laga um eitt ár. Þegar þær takmarkanir, sem nú gilda, urðu á sölu á kjöti til Noregs og Englands, voru samin lög, sem eru nr. 90 frá 19. júní 1933, sem ákveða um það, hvernig stjórnarráðið skuli skipta þeim útflutningi, sem verða má til þessara landa, milli þeirra manna, sem áður fluttu kjöt á þennan markað. Þessi lög hafa síðan verið framlengd frá ári til árs, og til þess að þau gildi áfram, þarf að framlengja þau nú. Ég legg svo til, að frv. verði, að þessari umr. lokinni, vísað til 2. umr. og landbn.

*Flm. (Jörundur Brynjólfsson): Frv. þetta er samhljóða frv., sem ég flutti á síðasta þingi hér í þessari hv. d. og þá komst til 2. umr. Það komu þá þegar fram óskir um það, að stjórnmálaflokkarnir reyndu að semja sín á milli um þau atriði, sem í frv. felast og skiptar skoðanir eru um. Bjóst ég því satt að segja við, að tíminn á milli þinganna hefði verið notaður til þessara hluta, en nú hefi ég heyrt, að svo muni ekki hafa verið, og að um málið hafi ekkert frekar verið rætt, og tel ég það verr farið. Hvað málið snertir, þá vildi ég gjarnan, að um það mætti nást samkomulag, þó vitanlega þannig, að auðveldara yrði hér eftir um afgreiðslu mála í þinginu en oft hefir viljað verða að undanförnu. Sé ég svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv. þetta á þessu stigi; það er í sama búningi og á síðasta þingi, en þá gerði ég ýtarlega grein fyrir því. Að umræðunni lokinni legg ég til, að frv. verði vísað til allshn.

*Garðar Þorsteinsson: Ég skal ekki lengja mikið störf þingsins með umr. um frv. þetta nú. Mér hafði skilizt svo í fyrra, þá er mál þetta var hér til umr. í hv. d., að samkomulag hefði orðið um það, að flokkarnir kysu 1 eða 2 menn hver til þess að vinna að máli þessu og reyna að finna þá lausn á því, sem við mætti una. Að minnstu kosti kaus Sjálfstfl. mann af sinni hálfu í þessu skyni. Mér þykir því leitt, að þeir, sem kosnir voru til þess að fjalla um málið, skulu ekkert hafa látið til sín heyra. Að sjálfsögðu skiptir þetta atriði út af fyrir sig ekki miklu máli, ef nú yrði hægt að finna viðunandi lausn á því eins og t. d. að fella niður þau ákvæði frv., sem jafnvel kynnu að brjóta í bága við stjskr., sem ekki virðist útilokað, að finna megi í frv. Annars er mér ekki grunlaust um, að framkoma frv. þessa sé í beinu framhaldi af skrifum og ræðum hæstv.forsrh., þar sem hann hefir haldið því fram, að eins og þingsköpin séu nú, þá hafi andstöðuflokkar núv. stj. notað þau til þess að tefja um of störf þingsins og eyðileggja framgang ýmsra mála. En þetta er vitanlega alveg út í loftið, því að ég veit ekki betur en að þau þing, sem núv. stjórnarflokkar hafa haft aðstöðu til að ráða að öllu leyti, hafi verið mun lengri en flest önnur þing; þannig var t. d. þingið 1935 lengsta þing, sem haldið hefir verið. Það sem því fyrir stjórnarflokkunum vakir með frv. þessu er að reyna að útiloka öll áhrif andstöðuflokkanna úr þinginu. Lengd þingtímans fer ekki nema að litlu leyti eftir því, hvert ræður þm. eru svo og svo mikið takmarkaðar, heldur miðast hann að mestu við afgreiðslu fjárlaganna; þetta sést bezt á því, að nær öllum þingum er svo að segja nær strax slitið, þegar fjárlögin hafa verið afgr. frá þinginu. Það eina, sem kasta mætti fram til stuðnings því, að þingsköp þau, er nú gilda, hefðu yfirleitt áhrif á lengd þingtímans, væri helzt það, að þau hefðu áhrif á störf fjvn., þannig að þau á einn eða annan hátt tefðu störf hennar. En nú er þessu alls ekki til að dreifa. Fjvn. hefir alveg fastan fundartíma, sem þingfundir eru aldrei látnir ganga neitt inn á. Breyting á þingsköpunum myndi því á engan hátt hafa áhrif á störf hennar. Að mínu áliti er því aðeins hér um blekkingu að ræða, þegar verið er að reyna að telja kjósendum trú um, að þingtíminn muni styttast og þingin verða ódýrari, ef ný þingsköp yrðu sett. Reynslan mun fá bezt úr þessu skorið, og ég er viss um, að hún verður á þá leið, sem ég nú hefi lýst. Ég þarf a. m. k. að fá sterkari rök en enn hafa komið fram fyrir því, að störf fjvn. minnki við það, að umr. séu takmarkaðar frá því, sem er, og rök fyrir því einnig, að þingtíminn þurfi ekki í framtíðinni að takmarkast við afgreiðslu fjárlaganna.

*Héðinn Valdimarsson: Ég átti sæti í allshn. á síðastl. þingi, er þingskapafrv. var hjá þeirri n., og ég kannast ekki við, að nokkurt samkomulag hafi þar átt sér stað í n. um það að skipa sérstaka n. til þess að athuga það mál. Að minnsta kosti hefir ekkert slíkt samkomulag verið gert af hálfu stjórnarflokkanna við Sjálfstfl., því það er kunnugt um alla hv.þm. þess flokks, að þeir eru á móti frv. Þeir menn hafa staðið fyrir málþófinu hér á Alþingi á undanförnum þingum, og þeir vilja allir auka það málþóf, en ekki minnka. Það er því hart að heyra þessa menn vera að tala um, að óþarft sé að takmarka umr., og hefir sá hv.þm., sem síðast talaði, sízt aðstöðu til þess að tala svo, því það er kunnugt, að hann einn hefir með sínu óþarfa málþófi lengt hvert þing a. m. k. um 2 vikur. Hann var að tala um það, að fjárlögin afmörkuðu lengd þingsins. Hann ætti þó að vita, að ef þingið hefði ekki önnur mál til meðferðar en fjárlögin, þá mundi það verða styttra. Hann ætti einnig að skilja það, þegar málþófið stendur dag eftir dag fram á kvöld, að þá tapast tími á eftirmiðdögunum fyrir n. þingsins til þess að vinna sín störf. Það er kunnugt, að Sjálfstfl. er mótfallinn öllu þingræði og lýðræði, og er því skiljanlegt, þó hann sé mótfallinn öllum endurbótum á þingræðinu, en við, sem viljum byggja á lýðræðinu, getum ekki unað við þá galla á þingræðinu, sem lagfæra á með þessu frv. Þess vegna munum við fylgja því til úrslita í fullri alvöru.

*Garðar Þorsteinsson: Það er ekki von, að hv. 2. þm. Reykv. vilji kannast við það, að samkomulag hafi orðið um meðferð þessa frv. í allshn. á síðasta þingi. Eftir því, sem mig minnir, var þátttaka hans sem formanns n. í afgreiðslu frv. sú að hann rauk inn á fundinn, slengdi frv. á borðið og spurði, hvort n. væri með eða móti frv. Er aðrir nm. vildu lesa frv. og bera það saman við gildandi lög, sagði þessi hv. formaður: „Nei, atkvgr. skal fram fara, ég er með frv.“ Þannig var framkoma þessa ráðríkasta ofstopamanns þingsins í þessu máli. Þannig er framkoma hans alstaðar. Það er kunnugt, að hann flæmdist úr formannssæti Dagsbrúnar af þessum ástæðum. Hann ber í borðið og hótar, það er hans aðferð. Hv. þm. þekkja það, hvernig hann hagar sér hér í þinginu. Undir atkvgr. gengur hann milli sinna manna og hótar þeim, ef þeir ekki greiði atkv. eins og hann vill; getur hv.þm. Mýr. sjálfsagt borið vitni um slíkt framferði þessa hv.þm. Hann hefir hótað hv.þm. Mýr., að hann skyldi rétt fá fyrir ferðina, ef hann ekki greiddi atkv. í vissu máli eins og hv. 2. þm. Reykv. vildi vera láta. Svo er þessi hv.þm. að kenna sig við lýðræði. Hann veit vel, að samkomulag varð á síðasta þingi milli flokkanna að kjósa sérstaka n. til þess að athuga málið, þó hann kannist ekki við það nú. Og ég veit ekki betur en hv. fyrri þm. Skagf. hafi af hálfu Sjálfstfl. verið skipaður í þá n. og hv.þm. S.-Þ. af hálfu Framsfl. Það er vitað, að við hv. 2. þm. Reykv. þýðir ekkert að tala um samkomulag í málum, hann neitar jafnan öllu samkomulagi, en hv. 2. þm. Árn., flm. frv., játaði þó, að þetta samkomulag hefði átt sér stað. Það er út af fyrir sig ekkert við það að athuga, þó frv. fari til hv.allshn. Það er fyrir fram vitað, hvernig afgreiðslu það fær þar. Form. fleygir því á borðið og heimtar atkvgr., neitar að lesa það og bera saman við gildandi l. Ég geri ráð fyrir því, að honum sé sama, hvort það verður afgr. með samkomulagi við Sjálfstfl. eða ekki. Ég veit ekki til, að hann hafi nokkru sinni hirt um samkomulag í einu einasta máli á þingi, ég veit ekki betur en hann hafi í hvert skipti glaðzt yfir því, ef honum hefir tekizt að eyðileggja samkomulagstilraunir um mál. Ég veit ekki betur en sú væri reynslan um verkamannabústaðina á sínum tíma, er hv.þm. Barð. kom með till. í því máli, er fór bil beggja milli till. Sjálfstfl. og Alþfl. Því hvernig fór með þá till.? Hv. þm. getur sjálfsagt upplýst það, hvernig hv.þm. Barð. varð vegna samþykktar í sínum flokki og samninga þess flokks við Alþfl. að ganga gegn sinni eigin till. Það þarf því engan að undra, þó hótanir heyrist frá hv. 2. þm. Reykv., en við sjálfstæðismenn munum ekki kikna fyrir slíkum hótunum, við munum alls ekki koma neinn bónarveg til hans í þeim efnum. - Hv. þm. sagði, að ég hefði lengt síðustu þing um 2 vikur. Ég get verið stoltur af því, ef það er satt, - stoltur yfir því, að hann hefir þó ekki meira vald en það innan sinna flokka, að hann getur ekki hindrað mig í því að starfa að málum þjóðarinnar hér á Alþingi. Það er blátt áfram hlægilegt að heyra því haldið fram, að afgreiðsla fjárl. fari eftir því, hvernig gengur með afgreiðslu annara mála í þinginu. Hv. þm. veit það vel, að þegar líður að afgreiðslu fjárlaganna á hverju þingi, er þeim málum frestað til næsta þings, sem eru það skammt komin áleiðis, að sýnilegt er, að þau verði ekki afgr. jafnsnemma fjárl., því þegar fjárlögin eru afgr., er þingi jafnan slitið. Hann veit það eins vel og aðrir, að málþóf það, er hann kallar svo, getur ekki haft önnur áhrif á störf þingsins en þau, að meira starf er framkvæmt á hverjum degi en annars mundi verða gert, en það fjölgar alls ekki dögum þingsins. Ég veit, að hv.þm. þykir það leiðinlegt, en við það verður hann þó að sætta sig, að með þessum einföldu rökum eru slegnar niður þær sífelldu blekkingar, sem Alþfl. og Framsfl. hafa farið með í þessu máli. Ef hann hinsvegar vildi í alvöru vinna að því að stytta þingið, þá ætti hann að skjóta geiri sínum til samstarfsmanns síns, hv.þm. S.-Þ., sem verið hefir form. fjvn. og mestu hefir getað ráðið um lengd þingsins.

*Héðinn Valdimarsson: Það hefir áreiðanlega eitthvað ruglazt til í kollinum á þeim hv.þm., sem nú var rétt að setjast.

Ég settist ekki, ég stend ennþá

. Jæja, sem síðast talaði. Það var víst fyrir 2 árum, sem byrjað var að tala um að breyta þingsköpunum í þeim tilgangi að stytta þingtímann, og þá mun hafa verið skipuð n. til þess að athuga það mál, en vegna þess að sú n. hefir aldrei starfað neitt, en málþóf sjálfstæðismanna hefir fremur aukizt en minnkað, var það ráð tekið af þeim mönnum, sem áhuga höfðu fyrir málinu, að bera fram þetta frv. En að kosin hafi verið n. á síðasta þingi til að athuga málið, er mér með öllu ókunnugt um.

Hvað viðurkenndi þó ekki hæstv. forseti áðan?

. Það hlýtur að vera einhver misskilningur. Viðvíkjandi samstarfi við sjálfstæðismenn, þá er það mín reynsla, að það hafi jafnan gefizt illa, og ætíð verið til ógagns, ef reynt hefir verið. Það á ekki að reyna samstarf við þann flokk, það þarf ekki annað en benda á framkomu fulltrúa þess flokks í utanrmn. til þess að sanna það. Við slíkan flokk er ekki annað að gera en að halda honum sem mest niðri og leyfa honum ekki að vaða uppi. Þó þeim sé eitthvað lofað að tala, þá dugar ekki, að það sé ótakmarkað. Auðvitað er það eins og hver önnur vitleysa, sem hv.þm. hélt fram, að það tefði ekki eða lengdi þingið, að mikið væri talað. Eins og allir vita, eru þó aldrei nema 24 tímar í hverjum sólarhring, og liggur í augum uppi, að það hlýtur að hafa áhrif á störf þingsins, hve margir tímar á hverjum degi fara í umr. Slík rök og þau, að lengd umr. hafi engin áhrif á lengd þingsins, sýna aðeins að Sjálfstfl. er á móti því að fyrirkomulag þingsins og störf séu bætt og vill ekki lúta eðlilegum þingræðisreglum. - Hv. þm. var að tala um, að ég hefði hrökklazt úr stjórn Dagsbrúnar, en þetta er alrangt, eins og annað hjá þessum hv.þm., því að ég var einu sinni ekki í kjöri við síðustu stjórnarkosningu. En hv.þm. ætti að minnast þess, hve mikið fylgi hans flokkur hafði við þá kosningu. Sjálfstfl. gekk þar í kosningabandalag við kommúnista, og þeir höfðu til samans 10% atkv. Ég vil ekki leggja mig í það að svara því, sem hv.þm. þóttist vera að upplýsa frá nefndarfundum. Það, sem sagt er á lokuðum fundum, er ekki hægt að sanna, nema með vitnaleiðslum, og læt ég því eins og vind um eyru þjóta hans ómerkilega kjaftæði.

*Jakob Möller: Ég vil beina athygli hv.þdm. að þeim galla á frv., er það var flutt á síðasta þingi, og ég benti á, að frv. fæli í sér ákvæði, sem væru greinilegt brot á stjórnarskránni. Þetta stóð óhrakið þá, og stendur það enn, enda óhrekjanlegt. Ég ætla ekki að rifja upp rökin fyrir því að þessu sinni, því tækifæri mun gefast til að gera það nánar síðar. En þetta er einmitt augljósasta sönnunin fyrir því, að það er allt annað, sem vakir fyrir stjórnarflokkunum með þessu frv., en það að vernda þingræðið, því það liggur í augum uppi, að aðferðin til þess að vernda þingræðið er ekki sú að fótum troða stjórnarskrána. Það er augljóst, að allt annað liggur á bak við, þó það hafi ekki verið opinberlega játað fyrr en í síðustu ræðu hv. 2. þm. Reykv. Hann sagði þar, að ekki kæmi til mála að hafa samvinnu við andstöðuflokka stjórnarinnar um þingmálin, við þá flokka væri ekki annað að gera en reyna að halda þeim niðri. Þetta er nú andi þeirra manna, sem telja sig forvígismenn lýðræðisins, og það er alveg augljóst, að það er hinn sami einræðis- og ofbeldisandi og ríkir í þeim löndum, þar sem einræðisstefnan hefir náð hámarki sínu. Þar er það takmarkið að halda andstæðingunum niðri, jafnvel að banna þeim að vera til. Þetta er því byrjun stjórnarflokkanna til þess að ná hér algerðu einræði, það á að byrja á því að banna andstæðingunum málfrelsi, og halda síðan áfram eins og hæstv.forsrh. boðaði í sínum nýársboðskap. Það á ekki að láta staðar numið með það að svipta þm. málfrelsi, næsta sporið á að verða að hefta ræðu- og ritfrelsi manna utan þings. Þetta er í samræmi við það, sem annar stjórnarfl. hefir lýst yfir að hann ætli að beita sér fyrir, en það er að herða mjög á hegningarákvæðum laganna gagnvart opinberum skrifum um landsmál. Það á að þyngja refsingar við því, að ráðizt sé eða deilt á stjórnarvöldin fyrir það, hvernig þau stjórna landinu. Ég hefi engar yfirlýsingar séð frá jafnaðarmönnum um það, hvernig þeir taka þessum boðskap hæstv. ráðh., en það er kunnugt, að sá flokkur hefir í nálægum löndum einmitt átt drýgstan þátt í því að milda slík refsiákvæði og koma því til leiðar, að leyfðar væru yfirleitt opinberar umr. um mál þjóðanna, án þess, að yfir mönnum vofði fangelsanir og pyndingar, þó ekki verði sannaður hver stafur af því, sem skrifað væri. Það er vitanlega hægt að færa rök að því, að mönnum eigi ekki að haldast uppi með að fara með vísvitandi róg um stjórnarvöldin á hverjum tíma, en ákvæði um þetta efni er vitanlega hægt að hafa svo ströng, að í skjóli þeirra megi bæla gersamlega niður alla andstöðu gegn ríkjandi stj. Tilgangurinn bak við allt þetta er hjá stjórnarflokkunum enginn annar en sá að bæla gersamlega niður alla opinbera gagnrýni á núv. stjórnarflokka, og er sú lýðræðisstefna þessara flokka ákaflega ólík slíkum stefnum í öðrum löndum, því hún er gersamlega eins og einræðisstefnan í öðrum löndum, og það er athyglisvert, að það eru einmitt stjórnarfl., en ekki andstæðingar þeirra, sem fylgja þessari einræðisstefnu. Þetta frv. er fyrsti angi einræðisins, en stjórnarfl. ætla að færa sig upp á skaftið, því að þeir ætla blátt áfram að banna alla opinbera gagnrýni. Hv. 2. þm. Reykv. er oft óheppinn í ræðum sínum; þess vegna er það skiljanlegt, að hann af persónulegum ástæðum vilji gjarnan láta takmarka umr. á Alþingi. Það var ekki það eina, sem hann sagði, að það þyrfti að halda stjórnarandstæðingum niðri. Hann sagði annað síðar í ræðu sinni, sem ekki var síður óheppilegt fyrir hans málstað og hverjum manni hlýtur að vera ljóst, að voru rök gegn því, sem hann vildi halda fram. Hann sagði, að Sjálfstfl. væri á móti því að hlíta venjum og reglum þingsins. En hvernig stendur þá á því, að stjórnarflokkarnir skuli nú vera að bera fram frv. um það að breyta þessum reglum? Sýnir það ekki einmitt, að það eru þessir flokkar, en ekki Sjálfstfl., sem ekki vilja hlíta þingreglum. - Hv. samþm. mínum, 2. þm. Reykv., hefir orðið það á að undirstrika hvað eftir annað það, sem lá á bak við þetta frv., en ekki átti að segja frá, en það er einræðishugur og ofbeldisstefna stjórnarflokkanna.

*Flm. (Jörundur Brynjólfsson): Frv. þetta lá fyrir þessari hv. d. á síðasta þingi og var afgr. héðan til Ed., en dagaði þar uppi. Nú er það flutt aftur eins og það var afgr. af hálfu þessarar deildar, og sé ég því ekki ástæðu til að fjölyrða um það frekar. Hvort því verður aftur vísað til landbn., sem hafði það til meðferðar síðast, læt ég mig engu skipta, og mun því ekki setja mig á móti því, ef þess verður óskað. Þá vil ég geta þess, að prentvilla hefir orðið í 2. tölulið 1. gr. Þar stendur: „sem fullur sér,“ en á að vera: „sem fellur sér.“ Þetta verður lagfært við endurprentun frv. Vænti ég svo, að hv. dm. lofi frv. að ganga áfram.

Pétur Ottesen Ég vil leyfa mér að bera fram þau tilmæli, að frv. þessu verði vísað til n., því að svo er mál með vexti, að á þingmálafundum, sem ég hélt í Borgarfjarðarsýslu í vetur, var hreyft ýmsum atriðum, sem snerta þetta mál og ég vildi því fá tækifæri til að ræða um við meðnm. mína í landbn., áður en frv. kemur til umr. næst. Af þessum ástæðum vildi ég mælast til þess, að frv. fengi að ganga til n., enda hafði hv.flm. ekkert við það að athuga.

Flm. (Páll Zóphóníasson) Herra forseti! Frv. þetta lá fyrir síðasta þingi og var samþ. í þessari hv. deild, en strandaði í hv.Ed. síðasta dag þingsins, vegna þess að neitað var um afbrigði. Þetta frv. fer fram á það að veita sýslufélögum heimild til þess að komu á hjá sér fóðurtryggingarsjóðum, sem varið sé til kaupa á fóðurbæti til tryggingar búfénaði manna í viðkomandi landshluta. Á móti framlagi sýslnanna komi svo ákveðið framlag úr ríkissjóði, sem þó sé aldrei hærra en sýslan leggur fram. Þetta var dálítið rætt hér í d. í vetur, og því ekki ástæða til að fara mörgum orðum um það nú. En ég ætla, að það, sem liðið er af þessum vetri, geti fært öllum heim sanninn um það, að það sé brýn þörf á að gera ráðstafanir í þessa átt, hvort sem menn aðhyllast, að það sé gert eins og frv. fer fram á eða á annan hátt. Það er ljóst, að á miklum hluta af Austur- og Norðurlandi er fénaður manna í voða, ef þessi harðindi haldast áfram. Hefði því verið brýn nauðsyn á að hafa einhvern bandbæran varaforða handa fénaðinum nú. - Ég legg svo til, að málinu verði, að þessari umr. lokinni, vísað til 2. umr. og landbn.