Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að að loknum atkvæðagreiðslum um fyrsta dagskrármálið hefst umræða utan dagskrár um túlkun fyrir heyrnarlausa. Málshefjandi er hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir en hæstv. menntamálaráðherra Þorgerður K. Gunnarsdóttir verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Fyrirspurn á þskj. 156 frá Jóhönnu Sigurðardóttur er kölluð aftur.

Borist hafa eftirfarandi tilkynningar um kjör embættismanna alþjóðanefnda: Íslandsdeild Alþjóðaþingmannasambandsins: Einar K. Guðfinnsson formaður og Hjálmar Árnason varaformaður. Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins: Sólveig Pétursdóttir formaður og Siv Friðleifsdóttir varaformaður. Íslandsdeild NATO-þingsins: Einar Oddur Kristjánsson formaður og Guðmundur Árni Stefánsson varaformaður. Íslandsdeild Norðurlandaráðs: Jónína Bjartmarz formaður og Drífa Hjartardóttir varaformaður. Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins: Birgir Ármannsson formaður og Hjálmar Árnason varaformaður. Íslandsdeild þingmannanefndar EFTA: Gunnar Birgisson formaður og Birkir J. Jónsson varaformaður. Íslandsdeild þingmannaráðstefnunnar um norðurskautsmál: Einar K. Guðfinnsson formaður og Magnús Stefánsson varaformaður. Íslandsdeild þings Vestur-Evrópusambandsins: Bjarni Benediktsson formaður og Guðjón Hjörleifsson varaformaður. Íslandsdeild þings Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu: Pétur H. Blöndal formaður og Dagný Jónsdóttir varaformaður.

Herra forseti. Ég harma það að ekki var orðið við ósk Samfylkingarinnar um að táknmálstúlka þessa umræðu um málefni heyrnarlausra, sérstaklega þar sem Samfylkingin var reiðubúin að greiða þá túlkun en mun ekki frekar ræða þá niðurstöðu forseta nú. Herra forseti. Um áratugur er liðinn frá því að hugmyndir um fyrirkomulag túlkaþjónustu voru kynntar í ríkisstjórn og fjármagn til túlkunar eyrnamerkt því verkefni. Síðan þá hefur aldrei verið eyrnamerkt fjármagn til túlkaþjónustu og sífelld óvissa um framlag sem á þessu ári er um 4 millj. kr. Ekki náðist samstaða þá fremur en nú um framkvæmdina og málið var sett í nefnd, þá fyrstu af þremur sem fengið hafa túlkamálin árangurslaust til umfjöllunar. Síðasta nefndin var skipuð fulltrúum þriggja ráðuneyta, heilbrigðis-, félags- og menntamála og samdi hún drög að frumvarpi um táknmálsþjónustu haustið 2001. Það dagaði uppi í menntamálaráðuneytinu og var aldrei lagt fram á Alþingi. Allan þennan tíma hefur Félag heyrnarlausra ítrekað leitað eftir að varanleg lausn verði fundin sem tryggi heyrnarlausum túlkaþjónustu. Í tæp 6 ár var öllum beiðnum félagsins um úrlausn svarað á einn veg: Að beðið yrði niðurstöðu starfshóps sem væri að störfum á vegum forsætisráðuneytis og hefði það hlutverk að fjalla um verkaskiptingu ráðuneyta í málaflokki fatlaðra. Honum væri ætlað að leggja fram tillögur um frambúðarlausn á túlkaþjónustumálum heyrnarlausra og hvernig ætti að standa straum af kostnaðinum. Sú er hér stendur þekkir það mál afar vel sem flutningsmaður tillögunnar um nefndarstarfið og þátttakandi í því. Starfshópurinn var leystur frá störfum í beinni útsendingu á Alþingi í desember 2002 og mátti telja fundina sem haldnir höfðu verið á fingrum annarrar handar. Í mars í fyrra svaraði þáverandi forsætisráðherra fyrirspurn um stefnu ríkisstjórnarinnar varðandi rétt heyrnarlausra til túlkaþjónustu á þann veg að það væri langtímamarkmið ríkisstjórnarinnar að tryggja að heyrnarlausir geti umgengist móðurmál sitt með þeim hætti að það sé jafngilt því sem aðrir búi við og tryggi það með lögum. Þær umræður urðu í kjölfar mótmæla við Alþingishúsið þar sem forsætisráðherra var í annað sinn afhent áskorun um að ríkisstjórnin tryggði réttinn til túlkaþjónustu. Í aðdraganda kosninga í febrúar 2003 var málþing Félags heyrnarlausra undir yfirskriftinni Réttindi, menntun, lífsgæði. Þar kom fram ótvíræður vilji allra stjórnmálaflokka til að tryggja réttarstöðu heyrnarlausra í samfélaginu. Minna hefur orðið um efndir. Þessar stiklur mínar undirstrika langvarandi og óskiljanlegan viljaleysi ríkisstjórnarinnar til taka á málum þessa þjóðfélagshóps sem þarfnast svo mjög að aðrir ljái honum rödd. Frá því í vor hefur ríkt ófremdarástand í túlkaþjónustumálunum. Samskiptamiðstöð hefur synjað heyrnarlausum um túlkaþjónustu í daglegu lífi með vísan til reglugerðar frá síðasta ári. Tugur einstaklinga kærði ákvörðunina til menntamálaráðherra sem staðfesti synjunina. Umboðsmanni Alþingis hefur borist kvörtun vegna málsins. Með úrskurði sínum staðfesti menntamálaráðherra að heyrnarlausir eigi ekki rétt á endurgjaldslausri túlkaþjónustu í daglegu lífi. Mér er kunnugt um að fyrir helgina gerði Félag heyrnarlausra tillögu til menntamálaráðherra um leið sem hugsanlega gæti orðið sáttaleið. Skilst mér að þar séu hugmyndir um verkefni sem byggja á aðferðafræði sem Danir hafa nýtt sér og væri áhugavert að heyra nánar um það. Nú beini ég þeirri spurningu til hæstv. menntamálaráðherra hvernig verði brugðist við þessu ófremdarástandi og áralangri óvissu og hvort hún hyggist tryggja heyrnarlausum rétt til túlkaþjónustu. Telur ráðherra að tillögur Félags heyrnarlausra séu skoðunar virði? Eru önnur áform uppi hjá hæstv. ráðherra um að leysa túlkaþjónustu heyrnarlausra til frambúðar og þá hvernig? Virðulegi forseti. Þær fjárhæðir sem hafa verið nefndar í umræðunni um túlkaþjónustu eru ekki þess eðlis að þessi vandi geti snúist um peninga.

Herra forseti. Í upphafi þessarar fyrirspurnar hv. þm. vil ég minna á að málefni heyrnarlausra og túlkaþjónustunnar hefur verið í skoðun milli nokkurra ráðuneyta í allnokkurn tíma eins og hv. fyrirspyrjandi fór yfir og unnið hefur verið að því að finna lausnir þótt niðurstaða hafi ekki fengist fram til þessa. Að frumkvæði menntamálaráðuneytisins í kjölfar samþykktar þingsályktunartillögu hinn 11. mars 1999 var unnið ötullega að því að kortleggja stöðu íslenska táknmálsins hér á landi og samanburður gerður í því efni við löndin í kringum okkur. Má í því sambandi nefna lög um Samskiptamiðstöð heyrnarlausra, lög um málefni fatlaðra, lög um réttindi sjúklinga, lög um stöðu, stjórn og starfshætti kirkjunnar auk ákvæða í lögum um leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla. Í aðalnámskrá grunn- og framhaldsskóla er heyrnarlausum tryggður réttur til að öðlast menntun í táknmáli heyrnarlausra og er tekið tillit til þeirra þarfa í því sambandi. Til að styrkja þennan rétt heyrnarlausra var einnig nauðsynlegt að fjölga táknmálstúlkum og því ákveðið að taka upp kennslu í táknmálstúlkun við Háskóla Íslands. Þá má minna á að átak hefur verið gert í að auka textun á sjónvarpsefni fyrir heyrnarlausa og heyrnarskerta og til þess varið sérstökum fjármunum. Í þeim efnum má þó alltaf gera betur en óhætt er að segja að menn hafi vaknað til vitundar um mikilvægi þeirrar þjónustu. Ég átti nýlega mjög góðan og upplýsandi fund með fulltrúum Félags heyrnarlausra þar sem málefni þeirra voru rædd og þá ekki síst mikilvægi þess að tryggja heyrnarlausum túlkaþjónustu vegna daglegs lífs svo sem vegna fasteignaviðskipta eða annarra viðskipta, eða samskipta þar sem sérfræðiþjónustu þyrfti til, túlkaþjónustu vegna starfsmannafunda og ýmissa annarra þátta sem falla fyrir utan opinbera þjónustu þar sem túlkaþjónusta er tryggð eða á að vera tryggð lögum samkvæmt á kostnað hins opinbera eins og t.d. á sjúkrastofnunum eða vegna samskipta við stjórnvöld eða dómstóla. Á þessum fundi var bent á að á hverju ári kæmu fjármunir frá stjórnvöldum vegna þessarar þjónustu sem væru yfirleitt búnir um mitt ár. Óljóst væri hvaðan þessir fjármunir fengjust og skipulag vantaði um ráðstöfun þeirra. Til að mæta þessum þörfum töldu fulltrúar félagsins á fundinum í síðustu viku að 10 millj. kr. þyrfti árlega til að leysa brýna þörf heyrnarlausra fyrir túlkaþjónustu í daglegu lífi. Í framhaldi af þeim fundi hefur menntamálaráðuneytið skoðað með hvaða hætti væri unnt að koma til móts við óskir Félags heyrnarlausra. Mér er það mikil ánægja að geta sagt frá því hér að ákveðin lausn hefur verið fundin sem felur í sér breytingar á reglugerð og gjaldskrá Samskiptastöðvar heyrnarlausra og heyrnarskertra á þann veg að þessum þörfum verður mætt og fjármunir til þess verða tryggðir í fjárlögum. Nánari útfærsla verður að sjálfsögðu gerð í samráði við Félag heyrnarlausra og Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra. Ríkisstjórnin samþykkti í morgun þá tillögu mína að Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra fái 2 millj. kr. í fjárveitingu vegna túlkaþjónustu fyrir heyrnarlausa í daglegu lífi vegna yfirstandandi árs. Í fjárlagafrumvarpinu 2005 eru veittar 4 millj. kr. til Samskiptamiðstöðvar vegna þeirrar túlkaþjónustu sem hér um ræðir en þeir fjármunir voru áður fengnir af ráðstöfunarfé ríkisstjórnarinnar á ári hverju til að mæta þessum þörfum. Til að fullnægja þörfinni, samkvæmt mati Félags heyrnarlausra og ráðuneytisins, vantar því 6 millj. kr. fyrir árið 2005 sem ríkisstjórnin samþykkti í morgun að gert yrði ráð fyrir í fjárlögum næsta árs. Miðað er við að árlega verði 10 millj. kr. varið á fjárlögum til þessarar þjónustu. Ég vil sérstaklega geta þess að ég átti nú fyrir klukkustund mjög ánægjulegan fund með formanni Félags heyrnarlausra, framkvæmdastjóra félagsins, lögmanni félagsins, ásamt forstöðumanni Samskiptamiðstöðvarinnar þar sem við fórum yfir þessi mál og ég met það svo að á þessum fundi hafi verið almenn ánægja með hvernig við höfum fundið úrlausn á akkúrat þessu efni. Vona ég, herra forseti, að með þessari ákvörðun hafi tekist með farsælum og varanlegum hætti að tryggja heyrnarlausum rétt til táknmálstúlkunar í daglegu lífi.

Hæstv. forseti. Ég segi ekki annað en að nú er ástæða til að fagna. Hæstv. menntamálaráðherra hefur gefið tímamótayfirlýsingu, yfirlýsingu sem við í þessum sal og ekki síður heyrnarlausir hafa beðið eftir að gefin yrði í tíu ár. Því er ekki ástæða til annars en þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir skörungsskapinn, að ganga í málið og fá ríkisstjórnina til að samþykkja að á næsta ári verði settar 10 millj. kr. í túlkaþjónustu fyrir heyrnarlausa. Ég segi fyrir mína hönd og okkar sem höfum barist í málefnum heyrnarlausra undanfarin ár að það var kominn tími til. Þetta er skörulegur málflutningur og skörulega að verki staðið hjá hæstv. menntamálaráðherra. Hún er að sjálfsögðu búin að eyðileggja fyrir mér ræðuna. Það sem stendur á blaðinu er náttúrlega ekki viðeigandi því að þar voru aðeins skammir yfir seinagangi og doða ríkisstjórnarinnar í málefnum heyrnarlausra síðastliðin tíu ár. Það var ástæða til að skamma ríkisstjórnina fyrir fimm mínútum en ég segi: Guð láti gott á vita, hælum henni fyrir skörungsskapinn og tökum sameiginlega á málefnum heyrnarlausra sem eiga það skilið að málum þeirra verði kippt í liðinn í eitt skipti fyrir öll og þeir fái túlkaþjónustu sem heimilar þeim aðgang að heimi okkar sem erum heyrandi.

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi þakka hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur fyrir umræðuna. Eins og við vitum þá eru einangrun og hindranir heyrnarlausra afar miklar. Hlutverk tungumálsins er mikilvægt í daglegum samskiptum okkar. Það er erfitt til þess að hugsa að geta ekki stundað ýmsar athafnir í daglegu lífi vegna þess að enginn skilur mann og maður skilur engan. Forsvarsmenn Félags heyrnarlausra hittu þingflokk Framsóknarflokksins í gær og skýrðu frá hugmyndum sínum um hvernig væri hægt að leysa úr brýnum vanda varðandi túlkaþjónustu. Mér þóttu kröfurnar hóflegar og afar vel unnar og fagna mjög ákvörðun hæstv. ríkisstjórnar um að leggja til fjármagn í þetta mál. Heyrnarlausir eiga rétt á að vera fullgildir þátttakendur í samfélaginu. Stjórnvöld vinna að því með því útspili sem hæstv. menntamálaráðherra kynnti áðan. Án efa mun aukin túlkaþjónusta skila þjóðfélaginu öllu auknum ávinningi. Ég vil af þessu tilefni hvetja stofnanir og fyrirtæki í landinu til að huga frekar að þörfum heyrnarlausra með því að senda starfsmenn, jafnvel bara starfsmann, á námskeið til að læra táknmál. Ég held að slíkt mundi fljótt vinda upp á sig með aukinni þjónustu fyrir heyrnarlausa.

Hæstv. forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Kolbrúnar Halldórsdóttur. Það er heldur betur búið að eyðileggja fyrir manni ræðuna en það voru afar góð tíðindi sem komu í máli hæstv. menntamálaráðherra. Ég vil þó bæta því við að alltaf má gera gott betra. Fleiri málefni heyrnarlausra þurfa athugunar og skoðunar við. Þar ber kannski fyrst að nefna textun, þingmál sem við í Frjálslynda flokknum höfum lagt fyrir Alþingi áður og munum gera aftur í haust. Það skiptir hins vegar afskaplega miklu máli, varðandi hinar góðu fréttir hæstv. menntamálaráðherra, að eftirfylgnin verði til staðar. Það verður að tryggja að þessum fjármunum verði vel varið, að heyrnarlausir fái félagslega túlkun þegar svo ber undir. Hér séu ekki bara orðin tóm og slæleg vinnubrögð sem ég veit að verða ekki en ég ítreka að eftirfylgnin verður að vera fyrir hendi til að tryggja að fjármunirnir fari inn á góðar brautir.

Virðulegi forseti. Barátta heyrnarlausra fyrir rétti sínum hefur vakið athygli og árangurinn er ekki síður eftirtektarverður. Það má glöggt sjá í skýrslu sem menntamálaráðuneytið gaf út í mars 2000 um réttarstöðu heyrnarlausra. Þar kemur fram að réttarstaða heyrnarlausra er svipuð hér á landi og á öðrum Norðurlöndum hvað varðar rétt til túlkaþjónustu í samskiptum við hið opinbera í heilbrigðiskerfinu, gagnvart dómstólum og í menntakerfinu. Samkvæmt skýrslunni vantar hins vegar fólk til að sinna túlkaþjónustu. En það hefur breyst. Á þessu og næsta ári er áætlað að 16 táknmálstúlkar útskrifist frá Háskóla Íslands og um 30 manns hófu nám í greininni í haust. Margt hefur áunnist á síðustu árum í málefnum heyrnarlausra. Þannig voru lög um Heyrnar- og talmeinastöðina endurskoðuð á síðasta kjörtímabili. Stofnunin hefur verið styrkt verulega og henni hafa verið fengin aukin verkefni. Kvartanir um biðlista eftir heyrnartækjum heyra nú sögunni til. Á síðasta ári var sett ný reglugerð sem bætir hag þeirra sem þurfa að nota heyrnartæki, greiðslur voru hækkaður og nýr réttur myndaður, t.d. gagnvart þeim sem fara í kuðungsígræðslu. Þingsályktun um textun í sjónvarpi var samþykkt á árinu 2001 og aukið fjármagn sett í verkefnið. Tvö framfaramál standa þó upp úr á síðustu árum, virðulegi forseti. Annars vegar þau þáttaskil á árinu 1999 þegar heyrnarlausir sem falla undir táknmálsumhverfið fengu viðurkenningu á að þeir voru metnir til 75% örorku í stað 50% áður. Þessi réttarbót hefur verið heyrnarlausum mikils virði og skapað þeim meira sjálfstæði og betri lífsgæði en þeir áttu áður kost á. Hins vegar er sú bylting er viðurkenndur var réttur grunn- og framhaldsskólanema til að öðlast menntun á táknmáli heyrnarlausra og fá aðstoð túlka í námi. Krafa heyrnarlausra nú um fjárhagslegan stuðning er rökrétt framhald af þessum réttarbótum. Við hljótum að fagna yfirlýsingu hæstv. menntamálaráðherra í dag sem lýsir skilningi á þörfum þessa fólks. Ég vil nota tækifærið og óska samfélagi heyrnarlausra til hamingju með árangurinn.

Herra forseti. Ég vil taka þátt í fagnaðarlátunum. Heyrnarlausum hefur tekist það sem okkur tekst ekki mjög oft í þessum sal, þ.e. að virkja velvilja ríkisstjórnarinnar. Það er nokkuð djúpt á honum allt of oft. En það er mikilvægt að horfa til þess sem er gott hjá okkar í málefnum heyrnarlausra. Þá er fyrst á það að líta að við höfum góðan grunn að byggja á. Réttindi heyrnarlausra heyra undir menntamálaráðuneytið en í því felst mikilvægur vísir að viðurkenningu á táknmáli sem móðurmáli heyrnarlausra. Í námskrá grunnskóla er þeirri hugsun fylgt eftir. Þar segir að heyrnarlaust barn skuli læra táknmál og síðan íslensku á grundvelli þess. Í lögum um heilbrigðisþjónustu er einnig skilgreindur réttur til tjáningar á eigin máli en síðan ekki söguna meir í landslögum. Samfélagið viðurkennir skyldur sínar með ýmsum hætti. Samskiptamiðstöðin var mjög mikilvægur áfangi á sínum tíma og kennsla við Háskóla Íslands einnig. Framhaldsskólar, Kennaraháskólinn og Háskóli Íslands axla að fullu eða að hluta ábyrgð sína og skyldur gagnvart nemendum. Sama gildir um sveitarfélög en allt er þetta háð geðþótta. Réttur hins heyrnarlausa er t.d. ekki sá sami í Reykjavík og Garðabæ, svo dæmi sé tekið. Fyrsta atriðið sem ég vil leggja áherslu á er að hinn lagalega rétt þarf að tryggja á öllum stigum. Ekki er nóg að tryggja rétt heyrnarlauss barns í grunnskóla. Það þarf einnig að tryggja réttinn og þjálfunina á fyrstu aldursárunum áður en barnið kemst á það skólastig. Við höfum grunninn og nú þarf að gera að því gangskör að byggja betur á honum. Það styðjum við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði heils hugar. Síðan er hitt, að tryggja rétt hins heyrnarlausa utan stofnana hins opinbera. Hvað er átt við með því? Jú, það er að gera heyrnarlausu fólki kleift að taka þátt í daglegu lífi, kaupa sér íbúð, tala við lögfræðing, fara á námskeið, taka þátt í fermingarveislu eða sækja AA-fundi ef þörf er á slíku. Það er að því sem þetta sérstaka átak sem nú á að hrinda af stokkunum beinist. Ég fagna því að þessir peningar skuli reiddir fram og legg áherslu á að barátta heyrnarlausra og það sem við erum að fást við hér lýtur að mannréttindum.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa umræðu. Það þarf ekki að fjölyrða um þær aðstæður sem heyrnarlausir hafa búið við og telja verður óviðunandi. Þær hafa m.a. gert það að verkum að þeir geta ekki tekið þátt í daglegu lífi eins og þeir eiga rétt til og við viljum að þeir geri. Ég nefni sem dæmi að það er ekki gott að heyrnarlausir foreldrar geti ekki sótt foreldrafundi í skólum barna sinna og rekið önnur erindi sem borgarar í þjóðfélaginu þurfa að sinna vegna þess að þeir fái ekki nauðsynlega túlkaþjónustu. Ég fagna því frumkvæði sem Félag heyrnarlausra sýndi með því að leggja fram þær hugmyndir sem menntamálaráðherra hefur lýst yfir að muni koma til framkvæmda. Ég lýsi ánægju með meðhöndlun ríkisstjórnarinnar á þessu máli. Það að veita 10 millj. kr. á fjárlögum til þessa málaflokks er talið nægja til að bæta úr brýnni þörf heyrnarlausra fyrir táknmálstúlkun við helstu athafnir daglegs lífs og því ber auðvitað að fagna. Ég get líka lýst því að sem formaður fjárlaganefndar mun ég beita mér fyrir því að ósk ríkisstjórnarinnar um þessa fjárheimild í fjárlögum næsta árs verði vel tekið og hún fái sinn stað í fjárlögum. Ég tek undir það sem aðrir hv. þingmenn hafa sagt og óska auðvitað heyrnarlausum til hamingju með árangurinn og tel að hann sé okkur öllum til sóma.

Virðulegi forseti. Túlkun fyrir heyrnarlausa er málefni sem hefur verið í miklum ólestri. Það er í raun til vansa fyrir okkar ríka velferðarþjóðfélag að heyrnarlausir skuli hafa verið jafnutanveltu og raun ber vitni. Þessi þögli hópur sem telur aðeins um 1 prómill þjóðarinnar hefur löngum sýnt mikla þolinmæði. Það er ekki hægt að segja að hann hafi haldið uppi miklum kröfum gegnum tíðina. Þetta fólk hefur borið fötlun sína af æðruleysi, ekki kvartað heldur beitt kröftum sínum að því að standa sína plikt sem nýtir og ábyrgir þjóðfélagsþegnar. Í ljósi þessa hefur manni sviðið að verða þess áskynja að heyrnarskert og heyrnarlaust fólk mætir ósýnilegum múrum sem gera því erfitt fyrir í daglegu lífi og það að tilefnislausu. Hvernig má það vera að heyrnarlausum hafi verið gert að borga sjálfir fyrir jafnsjálfsagða hluti og að eiga orðaskipti við vinnuveitendur þegar þeir eru í atvinnuleit, að þurfa að greiða fyrir að geta tjáð sig þegar þeir leita læknisaðstoðar eða þegar þeir kaupa eða leigja fasteignir eða annað sem er nauðsynlegt hverjum og einum? Hvernig stendur á því að það er ekki hægt að texta fréttir sjónvarps sem eru allar fluttar samkvæmt handriti eða því sem næst? Hvers vegna er ekki hægt að texta þetta efni? Af hverju er ekki hægt að hafa táknmálstúlka til staðar við mikilvægar umræður á Alþingi eða texta t.d. eldhúsdagsumræður sem langflestir þingmenn flytja eftir skrifuðu handriti? Hvers vegna í ósköpunum var ekki hægt að hafa táknmálstúlk til staðar í sal Alþingis við þessar umræður sem sendar eru beint út í gegnum þessa myndavél á veggnum? Hvers vegna var það ekki hægt? Þetta hefði átt að vera sjálfsagður hlutur. Við vitum að heyrnarlausir eru að horfa á sjónvarpið núna en þeir heyra því miður ekki. Það ber að fagna ræðu hæstv. menntamálaráðherra áðan. Geta skal þess sem gott er, að sjálfsögðu. En við megum ekki gleyma því að margt er enn þá ógert í málum heyrnarlausra og við í þingflokki Frjálslynda flokksins munum að sjálfsögðu beita okkur í þeim málum á þinginu sem nú fer í hönd.

Virðulegi forseti. Það er ótrúlegur ferill langrar baráttu sem háttvirtur málshefjandi, Rannveig Guðmundsdóttir, rakti áðan í ræðu sinni. Landsmenn hafa reglulega verið minntir á það hve málefni heyrnarskertra og heyrnarlausra eru í miklum ólestri. Síðasta vor hékk kennsla í táknmálstúlkun við Háskóla Íslands á bláþræði vegna fjárskorts og nú síðast átti að neita þessum sérstaka hópi fatlaða, heyrnarlausum, um sjálfsagða þjónustu í daglegu lífi. Það er auðvelt að setja sig í spor foreldris sem þarf að fara með barnið sitt til tannlæknis eða læknis og er bannað að útskýra fyrir barninu hvað er verið að gera við það og hvers vegna. Samtöl milli foreldris og læknis eru bönnuð. Þannig eru aðstæður heyrnarlausra foreldra. Eða að mæta á foreldrafundi og sitja þegjandi með kennaranum þann tíma sem úthlutað er. Þetta eru aðstæðurnar sem fólk hefur verið sett í með nýlegum úrskurði menntamálaráðuneytisins um að heyrnarlausir ættu ekki rétt á endurgjaldslausri túlkaþjónustu í daglegu lífi. En það er gott þegar barátta ber árangur og fólk sér sig um hönd eins og menntamálaráðherra hefur nú gert. Virðulegi forseti. Við erum ekki að tala um mikið fjármagn til að koma þessum málefnum í sæmilegt horf. Léleg þjónusta við heyrnarskerta er skammarblettur sem tími var kominn til að þveginn yrði af samfélagi sem vill kenna sig við jafnrétti og velferð. Samfylkingin fór fram á að þessi fundur yrði túlkaður á táknmáli en vegna höfnunar hæstv. forseta missa heyrnarlausir og heyrnarskertir af því að njóta hinna gleðilegu tíðinda sem hæstv. menntamálaráðherra flutti okkur áðan beint í sjónvarpið. Ég vil nota tímann til að óska fötluðum og heyrnarlausum til hamingju með árangurinn af baráttu þeirra.

Herra forseti. Ég vil í upphafi þakka hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur fyrir að taka þetta mál upp á Alþingi. Einnig ber að þakka hæstv. menntamálaráðherra og ríkisstjórn fyrir þær fregnir sem okkur hafa verið boðaðar í þingsalnum í dag. Í samfélagi okkar hefur orðið umtalsverð aukning á fjármunum til þessa málaflokks og annarra sambærilegra. Það er vel enda er okkur kappsmál að geta búið sem best að þeim einstaklingum sem hafa skerta möguleika til tjáningar. Þessum einstaklingum þarf þjóðfélagið að koma til hjálpar eftir því sem kostur er þannig að þeir fái notið sín í samfélaginu og geti um leið lagt sitt af mörkum til framgangs samfélagsins. Taka verður tillit til búsetu þannig að allir einstaklingar búi við sömu aðstæður hvað þennan málaflokk varðar. Brýnt er að samstarf og samhæfing sé milli þeirra ráðuneyta, sveitarfélaga, stofnana og annarra sem verkefninu sinna þannig að tryggt sé að þeir fjármunir sem til málaflokksins fara nýtist sem allra best. Ég vil velta því upp hvort ekki kunni að vera rétt að hafa einmitt samstarf milli þessara aðila og þeirra sem þurfa á táknmálstúlkun að halda um framgang málsins þannig að læra megi af þeirri reynslu sem skapast mun á næstu árum. Ég tel að þetta sé upphaf að annarri og meiri framtíð hvað þennan málaflokk varðar.

Herra forseti. Afskaplega er ég ánægð með útkomuna úr þessari utandagskrárumræðu. Ég er varla farin að átta mig á yfirlýsingu ráðherra í dag eftir að hafa komið svo oft í þennan ræðustól í fyrirspurnum og utandagskrárumræðu um nákvæmlega þetta mál. Öfugt við hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur ætla ég ekki að hæla ríkisstjórninni. Þessi sama ríkisstjórn hefur dregið lappirnar í áratug eða meira. En Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra fær mörg prik hjá mér. Ég fagna innilega þessari niðurstöðu og gleðst með Félagi heyrnarlausra, yfir þeirri yfirlýsingu sem gefin var í dag. Ég tek yfirlýsingu ráðherrans þannig að réttaróvissu verði eytt, að þarfir fyrir táknmálsþjónustu verði skilgreindar og reglur settar sem una má við. Ég treysti því að við þingmenn þurfum hvorki að koma með fyrirspurnir né utandagskrárumræður um þetta mál á komandi árum. Þá er mikill ávinningur af þeim umræðum sem hafa átt sér stað. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, þú ert maður dagsins. Takk fyrir þig í dag og til hamingju öll.

Herra forseti. Ég vil taka það fram í upphafi að mér þykir vænt um að heyra hin hlýju orð, bæði frá málshefjanda og öðrum þingmönnum. Þetta er greinilega málefni sem skiptir alla máli. Þetta er stór dagur og stórt skref í réttindabaráttu heyrnarlausra og það er greinilegt að þetta mál er flestum og öllum kært hér inni, meðan aðrir sáu sér ekki annars úrkosta en að drífa sig úr salnum fyrst ekki voru not fyrir fúkyrðaflauminn sem menn höfðu greinilega búið sig undir. Ég vil undirstrika að það var ríkisstjórnin öll sem stóð að þessu. Það getur vel verið að við höfum tekið langan tíma í að skoða málið en það hafa einnig komið mörg og merkileg skref út úr niðurstöðum þeirrar nefndar sem skoðaði málið og hefur skilað af sér. Nánari skoðun er ekki alltaf neikvæð og margt gott hefur skilað sér inn í kerfið sem slíkt. Ég vil undirstrika það sem ég sagði áðan, að þetta er ákvörðun ríkisstjórnarinnar. Hún samþykkti tillögu mína þannig að það er ríkisstjórnin sem stendur að þessu með mér og auðvitað þinginu. Ég vil ítreka að við áttum þennan fund áðan. Við erum þegar byrjuð að vinna að því að leggja grófar línur um hvernig við komum til með að skipuleggja þetta, haga reglugerðinni og orðalagi í henni. Sú vinna er hafin með hinum ágætu forsvarsmönnum Félags heyrnarlausra og lögmanni þess félags. Það er búið að tryggja táknmálstúlkun fyrir heyrnarlausa í daglegu lífi með varanlegum hætti.

Að gefnu tilefni, ræðum tveggja hv. þingmanna Samfylkingarinnar, tel ég rétt að lesa bréf sem mér barst í morgun. Það er dagsett í gær, 11. október 2004. „Þingflokkur Samfylkingarinnar fer hér með fram á við forseta að við umræður utan dagskrár um túlkaþjónustu þriðjudaginn 12. október 2004 verði táknmálstúlk leyft að standa við hlið ræðupúlts og túlka orð ræðumanna á táknmáli meðan á umræðunni stendur. Þannig komast ræður þingmanna til skila, ekki eingöngu á þingpalla heldur líka til þeirra sem fylgjast með umræðu í sjónvarpi. Þingflokkur Samfylkingarinnar mun að sjálfsögðu greiða fyrir þessa þjónustu og meðan slíkt er ekki á fjárlögum Alþingis.“ Undir bréfið ritar fyrir hönd þingflokks Samfylkingarinnar Margrét Frímannsdóttir, formaður þingflokksins. Ég vil af þessu tilefni taka fram að að sjálfsögðu voru ekki tök á að verða við slíkri beiðni sem barst svo seint. Slík umræða verður að vera vel undirbúin. Nauðsynlegt er að ræða hana við formenn þingflokka og jafnræði verður að vera á milli flokka. Það er jafnframt nauðsynlegt að einstakir ræðumenn sem taka þátt í slíkri umræðu hafi tækifæri til að kynna mál sitt fyrir þeim túlkum sem mundu vilja túlka mál þeirra. Á hinn bóginn hef ég af þessu tilefni tekið ákvörðun um að athugun verði gerð á því hvað það mundi kosta að umræður á Alþingi yrðu túlkaðar á táknmál. Jafnframt hef ég tekið ákvörðun um athuga hvernig best yrði fyrir komið í framtíðinni ef umræður yrðu túlkaðar jafnharðan. Ég ítreka það sem ég sagði áður, að slíkt nýmæli þarfnast góðs undirbúnings. Ég vil líka ítreka það sem ég sagði, að jafnræði verður að vera milli flokka þegar slíkar umræður eru túlkaðar með þessum óvanalega hætti. Rétt er að þær séu kynntar rækilega áður. Við höfum lagt áherslu á það á Alþingi að reyna að standa vel að málefnum fatlaðra eftir því sem þessi gömlu húsakynni leyfa. Hugmyndin er að fylgja því eftir í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Ég harma auðvitað að ekki var hægt að verða við erindi Samfylkingarinnar um að túlka umræðuna sem hér fór fram. Hún var ákveðin í gær, var tímasett í gær og við sendum í gær bréf í tölvupósti þar sem við fórum fram á að hér yrði túlkur. Þar ætluðum við að sjálfsögðu að sjá til að allir flokkar nytu jafnræðis og allar ræður yrðu túlkaðar. Okkur var það mikið í mun að koma þessari umræðu til skila, til þeirra sem hlut eiga að máli, horfa á sjónvarp en geta ekki skynjað það sem fram fer. Niðurstaðan á fundi forseta þingsins var að hafna þessari beiðni en ég fagna því að bréfið verður þó til þess að gerð verður athugun, eins og hæstv. forseti boðaði, á að veita þessa þjónustu. Bréf okkar hefur þó orðið til að málið verði tekið upp. Ég fagna því og mun að sjálfsögðu ræða það í hópi þingflokksformanna og á fundum með forseta. Ég vil, virðulegi forseti, nota tækifærið til að óska hæstv. menntamálaráðherra til hamingju með daginn og ákvörðunina.

Herra forseti. Ég mæli fyrir breytingu á lögum um virðisaukaskatt sem, ef samþykkt verður, mun leiða til þess að matarreikningur íslenskra heimila lækkar um 5 milljarða kr. Þetta mál hefur átt hljómgrunn í nánast öllum flokkum á hinu háa Alþingi með einni undantekningu. Mér er sagt frá því, herra forseti, opinberlega af sjálfum hæstv. fjármálaráðherra, að það hafi ekki verið hægt að ráðast í skattalækkun af þessu tagi vegna þess að Framsóknarflokkurinn, flokkur hæstv. forsætisráðherra, hafi séð á því tæknilega annmarka. Af því að einn af fulltrúum og talsmönnum Framsóknarflokksins gengur í salinn, hv. þm. Dagný Jónsdóttir, talsmaður flokksins í efnahags- og viðskiptanefnd, þá veit ég að hún mun skýra út fyrir þingheimi hvað veldur því að Framsóknarflokkurinn treystir sér ekki til að ráðast í þessa sjálfsögðu skattalækkun. Samfylkingin hefur lagt fram mjög ítarlega stefnu varðandi skattamál. Fulltrúar flokksins í fjárlaganefnd og efnahags- og viðskiptanefnd hafa unnið mjög gott og þarft verk við að undirbyggja þá stefnu. Það má segja, herra forseti, að kjarninn í þeirri stefnu sé þríþættur. Í fyrsta lagi telur Samfylkingin að það eigi ekki að ráðast í neins konar skattalækkanir ef þær hafa í för með sér niðurskurð á hinu félagslega velferðarkerfi, menntakerfi og heilbrigðisþjónustu. Í öðru lagi teljum við að ef það er svigrúm til skattalækkana þá eigi að nota það til að byrja á að lækka matarskattinn, nota svigrúmið til þess að draga úr dýrtíðinni á íslenskum matvælum. Í þriðja lagi teljum við að það eigi að ráðast í að afnema stimpilgjöld, ekki síst til að aðstoða þá fjölmörgu Íslendinga sem um þessar mundir vilja notfæra sér jákvæðar breytingar á lánamarkaði til að endurfjármagna húsnæðislán sín og þurfa að greiða hundruð þúsunda króna í stimpilgjöld. Þetta er kjarninn í skattastefnu Samfylkingarinnar. Ég mæli fyrir því sem við getum kallað oddamálið í þessari stefnu, þ.e. lækkun matarskattsins. Það má segja að í stefnu okkar birtist skýrt munurinn á annars vegar skattastefnu Samfylkingarinnar, sem byggir á jöfnuði, og hins vegar skattastefnu ríkisstjórnarinnar. Reyndar eru ríkisstjórnin og Samfylkingin sammála um að á næstu missirum muni skapast svigrúm til skattalækkana. Við teljum að ef vel tekst til við stjórn efnahagslífsins og ef ríkisstjórnin ber gæfu til þess að hlíta aðvörunarorðum verkalýðshreyfingar og stjórnarandstöðu varðandi tiltekna þætti muni þetta svigrúm skapast. Við viljum nota þetta svigrúm til að byrja á að lækka skatta með þeim hætti að þeir fái mest sem minnst hafa, að þeir fái langmest sem í dag búa við að þurfa að framfleyta sér af bótum almannatryggingakerfisins. Þá bíður okkur það verkefni að reyna að finna aðgerðir til að lækka skatta sem uppfylla þessar forsendur okkar jafnaðarmanna. Við höfum komist að þeirri niðurstöðu að besta og líklegasta leiðin til þess að ná þessum árangri, ná þessu markmiði, sé að lækka matarskattinn. Það er alveg sama hver staða manna í samfélaginu er, allir þurfa að verja hluta af ráðstöfunartekjum sínum til þess að kaupa sér það sem við getum skilgreint sem brýnar nauðþurftir. Allir þurfa að kaupa sér kjöt, mjólk, grænmeti, fisk, brauð, mjölvöru. Enginn getur komist hjá því að eyða töluverðum hluta af tekjum sínum í nauðþurftir af þessu tagi. Eftir því sem menn hafa lægri og minni ráðstöfunartekjur hækkar það hlutfall að öllum líkindum sem þeir þurfa að verja til þessara nauðþurfta. Ef það tekst að lækka matarverð er um leið verið að hjálpa þeim hlutfallslega mest sem hafa minnstar ráðstöfunartekjur. Þess vegna segjum við að röðin eigi að vera þessi: Það á að byrja á að lækka matarskattinn, það á að afnema stimpilgjöld og síðan skulum við velta því fyrir okkur hvernig heppilegt sé að ráðast í lækkun á tekjuskattinum. Það er hugsanlegt að sú leið sé fær sem ríkisstjórnin hefur lagt til, þ.e. að lækka skattprósentuna. Það er líka hugsanlegt að betra sé að verja því fjármagni sem til þess fer til að hækka skattfrelsismörkin. Það eru ýmsar leiðir til í þessu og Samfylkingin er alveg reiðubúin í umræðu um þær. En við teljum að á þessu augnabliki eigi að nota svigrúmið til þess að fara þessa leið. Ég vek eftirtekt á því, herra forseti, að efnahagsstefnan sem birtist í fjárlagafrumvarpinu sem ríkisstjórnin hefur nýlega lagt fram hefur verið harðlega gagnrýnd af verkalýðshreyfingunni. Það hafa komið fram andmæli við henni frá öllum hlutum verkalýðshreyfingarinnar. Alþýðusamband Íslands hefur núna á allra síðustu dögum gengið fram fyrir skjöldu og sett formlega fram ákaflega harðorð mótmæli. ASÍ hefur beinlínis sagt að hluti af þeirri efnahagsstjórn sem birtist í frumvarpinu - tekin er sérstaklega fram sú leið sem farin er varðandi skattalækkanir - verki eins og verið sé að hella olíu á eld. Það hlýtur að vera þannig, herra forseti, að þegar Alþýðusamband Íslands og reyndar verkalýðshreyfingin öll talar með þessum hætti að menn staldri a.m.k. við og hlusti. Í þeirri harðorðu mótmælaályktun sem miðstjórn Alþýðusambandsins samþykkti á dögunum var sérstaklega tekið fram að tryggja þyrfti betur en gert væri í fjárlagafrumvarpinu að skattalækkanir skiluðu sér til þeirra sem mest þyrftu á þeim að halda. Staðreyndin er því miður sú að það gerist ekki í fjárlagafrumvarpinu sem núna liggur fyrir hinu háa Alþingi. Við í Samfylkingunni höfum t.d. sýnt fram á það, og það hefur ekki verið hrakið með neinum rökum og ekki neinar tilraunir verið gerðar til þess að andmæla því af hálfu stjórnarliða, að obbinn af þeim fjárhæðum sem verja á til þess að lækka tekjuskatt fer til þeirra sem hafa mest fyrir, þ.e. um það bil 2,5 milljarðar sem á að kosta til skattalækkana fara í vasa þess fjórðungs sem hefur mestar tekjur. Við höfum sett fram ákaflega sláandi dæmi til þess að skýra þetta. Grunnskólakennarinn sem er í verkfalli fær í skattalækkun á mánuði sem svarar til tæplega einum bleyjupakka. Milljónkrónamaðurinn fær á hverjum mánuði sem svarar til einnar utanlandsferðar í skattalækkun frá ríkisstjórninni. Ofurforstjórinn mun fá miklu meira en þetta, herra forseti. Því er alveg ljóst, samkvæmt því sem liggur fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar, að verið er að fara ranga leið að því er við í Samfylkingunni teljum. Ég vek eftirtekt á því að fyrir síðustu kosningar var ákveðinn samhljómur hvað þetta varðaði millum Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins. Sjálfstæðisflokkurinn taldi líka í kosningabaráttu sinni að þetta væri leið sem ætti að skoða til þrautar vegna þess að með þessum hætti væri verið að koma fram skattalækkunum sem kæmu þeim best sem þyrftu mest á að halda og ykju kaupmátt þeirra því meira en annarra og það var auðvitað guðsþakkarvert að annar stjórnmálaflokkur en bara við í stjórnarandstöðunni skyldi tala með þessum hætti. Lækkun matarverðs hefur verið á dagskrá Samfylkingarinnar og reyndar annarra stjórnmálaflokka ákaflega lengi. Því miður er það staðreynd að dýrtíð á íslenskum matvælum er einhver sú mesta í heimi. Fyrir skömmu voru lagðar hér fram upplýsingar í þingmáli sem hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir var 1. flutningsmaður að, þar sem reifaðar voru niðurstöður könnunar sem norska hagstofan hafði gert, ég hygg árið 2000, á matvælaverði innan ýmissa landa Evrópusambandsins og landa utan þess. Það kom í ljós að matarverð á Íslandi var 69% hærra að meðaltali en viðmiðunarlanda innan Evrópusambandsins. Reyndar kom líka í ljós að að því er varðar matarverð í Noregi þá er munurinn 62%. Það var auðvitað sláandi að þessi tvö lönd standa utan Evrópusambandsins. Við höfum nú sagt það í Samfylkingunni að ein leiðin til þess að lækka matarverð á Íslandi væri að Ísland yrði fullgildur aðili að Evrópusambandinu, en ég ætla ekki út í þá umræðu núna. Ég ætla hins vegar að rifja það upp að þingsályktunartillaga hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur og félaga var samþykkt. Hún fól í sér úttekt Hagfræðistofnunar á orsökum hás matarverðs á Íslandi. Það kom í ljós að ein helsta orsökin var einmitt sú háa skattlagning sem er á matvælum hér á landi. Ein leið, ef efndir eiga að fylgja orðum og hugur máli, til þess að lækka matarverð er að skoða hvernig hægt sé að lækka opinber gjöld á matvælum. Á sínum tíma þegar núverandi kerfi var komið á fót stóðu hér harðar deilur um matarskattinn og það hugtak spannst raunar út úr þeim umræðum. Þá ákváðu menn, til þess að koma til móts við þá sem helst þurftu á liðsinni að halda, að hafa tvö þrep í virðisaukaskatti. Í reynd má segja að núna sé kerfið byggt upp á þremur þrepum. Hin almenna regla er sú að virðisaukaskatturinn sé 24,5%. En það kemur jafnframt fram að ákveðnar vörur og reyndar fjölmargir flokkar varnings og þjónustu eru undanskildir þeim skatti og bera þess vegna í reynd 0% skatt. Jafnframt fóru menn þá leið að búa til sérstakt þrep sem hafði einungis 14% virðisaukaskatt. Í þetta þrep settu menn þær brýnu nauðþurftir sem ég rakti áðan. Þær eru reyndar allar raktar í fylgiskjali með þessu frumvarpi hérna. En við teljum að ganga þurfi lengra í þessu efni og erum þess vegna þeirrar skoðunar að nota eigi svigrúmið sem er að skapast til skattalækkana til þess að lækka þetta lægra virðisaukaskattsþrep úr 14% niður í 7%. Nú vil ég geta þess líka að í viðkomandi lagagrein virðisaukaskattslaganna eru taldir upp nokkrir aðrir flokkar þjónustu sem falla ekki beinlínis undir lífsnauðsynjar matvælakyns og eru þarna líka í 14%. Það er okkar tillaga að þeir fylgi þessari lækkun ef frumvarpið verður samþykkt. Ástæðan er ekki síst sú að við höfum hlustað á það sem sumir menn hafa sagt, m.a. hv. þm. Pétur H. Blöndal, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, um nauðsyn þess að gera ekkert sem flækir kerfið. Það væri of í lagt að búa til fjögur þrep sem hefði þó orðið ef það sem er núna í lægra virðisaukaskattsþrepinu hefði ekki allt verið látið fylgjast að. Herra forseti. Ef þetta frumvarp verður samþykkt þá mun það lækka matarreikning Íslendinga um ríflega 5 milljarða kr. Við teljum að svigrúm sé að skapast til þess og teljum að þetta sé heppilegasta form skattalækkana á þessu stigi.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða afskaplega mikilvægt mál í dag, frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt. 1. flutningsmaður er Össur Skarphéðinsson formaður Samfylkingarinnar. Meðflutningsmenn hans eru allir þingmenn Samfylkingarinnar. Frumvarpið fjallar um að lækka virðisaukaskatt á matvælum úr 14% í 7%. Eins og fram kom í ræðu hv. þingmanns þá vill Samfylkingin lækka matarverðið og hefur haldið því til streitu nú í allnokkur ár, a.m.k. í fjögur og á fimmta ár. Með því frumvarpi sem mælt hefur verið fyrir kemur fram að Samfylkingin vill lækka matarútgjöld heimilanna um 5 milljarða kr. Samfylkingin vill lækka matarútgjöld heimilanna um 5 milljarða kr. á meðan ríkisstjórnin vill deila þessum 5 milljörðum kr. út í skattalækkunum sem koma fólki með góðar tekjur og sem býr við góðan hag fyrst og fremst til góða. Samfylkingin hefur vakið athygli á háu matarverði hérlendis með upplýsingum, þ.e. vönduðum samanburði á matarverði á Norðurlöndum sem var upphaf þessa máls. Samkvæmt samþykktri tillögu frá okkur í Samfylkingunni á Alþingi vann Hagfræðistofnun Háskóla Íslands skýrslu um matarverð fyrir fyrrverandi forsætisráðherra. Hún var lögð fram á Alþingi síðasta vor. Samfylkingin vill að það svigrúm sem nú gefst til skattalækkana verði notað þannig að það komi sem flestum til góða. Þess vegna leggjum við til lækkun á virðisaukaskatti á matvælum og teljum að það sé breyting á skattlagningu sem bæti hag allra, líka þeirra sem greiða lítinn skatt eða engan tekjuskatt. Þetta mun þá lækka matarverð sem er gífurlegt hagsmunamál allra fjölskyldna, líka þeirra sem eru með lágar tekjur eða bera jafnvel engan skatt. Ekki síst er þetta mikið hagsmunamál fyrir barnmargar fjölskyldur í landinu. Ég vil líka vekja athygli á öðru mjög þýðingarmiklu atriði sem felst í þessu frumvarpi. Það er að lækkað matarverð mun hafa áhrif á vísitölu neysluverðs. Matur og drykkur vega 15% í neysluvísitölunni og það er neysluvísitalan sem ákveður verðtrygginguna, verðtrygginguna sem fyrst og fremst er að hækka hjá okkur lánin og heimilisútgjöldin í hvert einasta skipti sem vart verður einhverrar þenslu, þessa verðtryggingu sem er óttinn stóri sem fylgir miklum hagvexti og þenslu. Og nú er því spáð að verðtrygging muni aukast með þeim breytingum sem fram undan eru. Hvað ætli það þýði að 15% af neysluvísitölunni ákvarðast af mat og drykk? Það hef ég kannað hjá Hagstofu Íslands. Hún reiknaði það út í október í fyrra - það getur vel verið að það muni einhverju smávegis, en væntanlega ekki til lækkunar - hvaða áhrif yrðu af því að lækka virðisaukaskatt á matvælum úr 14% í 7%. Niðurstaðan er að áhrifin yrðu um það bil 0,7–0,8% lækkun á vísitölunni. Menn búast jafnvel við því að verðbólgan geti orðið 2,8% t.d. á þessu ári. Við því er búist að hún sé að fara upp í 3%. Vonandi fer hún ekki miklu hærra en það af því að núorðið gerum við okkur grein fyrir að 3% verðbólga er há verðbólga. Í stað þess að verðbólgan yrði t.d. 2,8% þá yrði hún eingöngu 2% með samþykkt þessarar tillögu. Þá væri ekki verið að „juksa“ eða fimbulfamba neitt með hlutina. Það væri afleiðing af stjórnaraðgerð sem væri á þann veg að í stað þess að fara í almennar skattalækkanir sem nýtast fyrst og fremst sérstökum hagsmunahópum þá kæmum við til móts við fjölskyldurnar í landinu með afgerandi hætti og um leið hefði það áhrif á verðtrygginguna. Með tillögunni er Samfylkingin að undirstrika að hún vill ekki fara leið ríkisstjórnarinnar. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir fór um það mörgum orðum í fyrstu ræðu sinni á þinginu í haust hvaða afleiðingar og hvaða hópa sú tillaga ríkisstjórnarinnar hitti fyrir. Fram kom í máli Jóhönnu Sigurðardóttur, hv. þm. Samfylkingarinnar, að af þeim 5 milljörðum sem ríkisstjórnin ætlar að verja til skattalækkana með sínum hætti, mundi um 25% fara til tekjuhæstu skattgreiðendanna og nánast ekkert til þeirra 25% í hópi þeirra tekjulægstu, en helmingurinn, 2,5 milljarðar, í vasa 25% tekjuhæstu. Bara þetta tvennt, tillaga Samfylkingarinnar um að lækka skatta á matvæli úr 14% í 7% og verja til þess 5 milljörðum og hafa áhrif á verðtrygginguna, verðbætur lána, dýrtíðina og allt sem því fylgir og bera hana saman við leið ríkisstjórnarinnar sem ætlar með þessum hætti að flytja helminginn, 2,5 milljarða, í vasa 25% tekjuhæstu skattgreiðendanna er áhrifaríkt og hrópandi dæmi um mismuninn á þessum tveimur flokkum. Það kom líka fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur að þeir ríkustu mundu greiða einungis 12% af heildartekjum sínum til samfélagsins á þessu ári á meðan fólk með lágar tekjur og meðaltekjur greiðir af heildartekjum sínum að meðaltali 25%–27%. Þá segja forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar: Já, en það er eðlilegt. Eðlilega er skattalækkun að koma þeim sem eru með hærri tekjur og háa skatta meira til góða en hinum tekjulægri. Það undirstrikar einnig stefnu núverandi ríkisstjórnar, að það fjármagn sem hún vill að renni til hagsbóta heimilunum í landinu rati í réttu vasana að eigin mati. Þetta finnst mér mjög mikilvægt, virðulegi forseti, að draga fram og árétta og þessu munum við í Samfylkingunni halda á lofti hvar sem við komum og höfum tækifæri til að bera fram viðhorf og stefnur stóru flokkanna á Alþingi. Það er ótrúlega þungt í vöfum að halda uppi faglegri umræðu á Alþingi um matarverðið. Ríkisstjórnin hefur um árabil þráast við að horfast í augu við dýran mat á Íslandi. Eftir að hafa fengið samanburð á matvælavísitölu Norðurlandanna í áratug og skoða mismunandi þróun hennar var unnt að kanna samanburð á matarverði á sama tíma og skoða hvað sá samanburður sagði til um þróun verðlags, vegna þess að það nægir ekki að bera saman matvælavísitölur þessara landa og segja: Þessi vísitala er hærri og þessi lægri. Skoða þarf hvernig matarverðssamanburðurinn var á tilteknum tíma eins og við gerðum í upphafi síðasta áratugar og hvernig matarverðið hafði þróast og hvernig það féll að breytingum á vísitölunni. Breytingar á vísitölunni hafa undirstrikað það allar götur síðan og hef ég óskað eftir því við Hagstofuna allnokkrum sinnum að hún bæti við þennan samanburð einu og einu ári því matarverðssamanburðurinn er svo sannarlega enn þá í óhag hjá okkur. Samanburðurinn sem við í Samfylkingunni stóðum fyrir vakti mikla umræðu í þjóðfélaginu. Fólk fékk staðfest það sem það þóttist vita við samanburð á matarinnkaupum á ferðum sínum í öðrum löndum. Árið 2002 óskuðum við því eftir að gerð yrði úttekt á matarverðinu og hvað ylli mismunandi matarverði á Norðurlöndunum, þessum líku samfélögum sem við að öðru leyti berum okkur sífellt saman við og viljum vera jafnokar, hverju þyrfti að breyta til að ná verðinu niður í það sem viðgengst í nágrannalöndunum. Hagfræðistofnun vann skýrsluna sem lögð var fram á Alþingi tveimur dögum fyrir áformuð þinglok í vor og fékkst hún eigi rædd þó þing hafi dregist fram á mitt sumar eins og frægt er. Það er grátbroslegt, virðulegi forseti, að nú er ekki hægt að fá hefðbundna umræðu um skýrsluna sem aldrei hefur verið tekin fyrir eða rædd á Alþingi, jafnþýðingarmikil og hún er og jafnmikið erindi og hún á við okkur þingmenn sem raun ber vitni. Hún er þingskjal síðasta þings sem fæst ekki rætt á þessu þingi. Þess vegna þarf að færa málið í nýjan búning þingskjals eða semja um utandagskrárumræðu um skýrsluna til að unnt sé að taka ítarlega umræðu um ábendingar skýrsluhöfundanna, Hagfræðistofnun Háskóla Íslands, og þær leiðir sem færar eru til að halda áfram að lækka matarverðið. Virðulegi forseti. Ef ég glugga örstutt í meginatriði skýrslunnar er staðfest þar að matarverð er að meðaltali 50% hærra á Norðurlöndunum en meðalverð í Evrópusambandsríkjunum og tölum þá ekki um Suður-Evrópu vegna þess að sterku ríkin í Norður-Evrópu vigta svo þungt og í þeim samanburði eru m.a. Norðurlöndin sem voru með mjög hátt matarverð áður. Það er bara Noregur og Sviss sem toppa okkur í matarverðinu. Ýmsar ástæður eru tilgreindar í skýrslunni eins og smæð markaðar og, það eru mín orð, stjórn efnahagsmála. Samkeppnismálin vega mjög þungt að mati Hagfræðistofnunar og við getum farið ýmsar leiðir þegar við tölum um smæð markaðar. Össur Skarphéðinsson, formaður Samfylkingarinnar, nefndi einmitt þetta með Evrópusambandið. Þessi lönd hafa lækkað svo mjög matarverðið og stækkuðu markaðinn hjá sér með aðild að Evrópusambandinu, en það er líka hægt að fara þá leið án þess að vera undir merkjum Evrópusambandsins. Svo er það stjórn efnahagsmála, að skattar, tollar og vörugjöld bæði á framleiðslustigum ýmiss konar og jafnframt á innflutninginn hafa gífurlega mikið að segja, ekki síst þar sem við veljum að vera með tollavernd. Það kom líka fram að opinber stuðningur við landbúnaðinn er enn með því hæsta innan iðnríkjanna á Íslandi. Við greiðum 12–13 milljarða árlega með landbúnaðinum samkvæmt tölum frá Hagfræðistofnun háskólans. Helmingur er tekinn í gegnum skatta en hinn helmingurinn af stuðningnum er tekinn í gegnum matarverðið sem Hagfræðistofnun segir að sé mun verri kostur en að fara aðrar leiðir til að styðja landbúnaðinn. Þess vegna kemur hún beinlínis með ábendingar um að breyta landbúnaðarstuðningi úr matarverðinu og fara í beinstuðning. Það sé eina færa leiðin. Þá værum við væntanlega að tala bara varðandi landbúnaðinn um næstum því sambærilegar tölur sem við ræðum í frumvarpinu. Að tryggja samkeppni og opna meira gagnvart viðskiptum við útlönd er líka mjög mikil og áþreifanleg ábending við lestur skýrslunnar. Að lokum þetta. Þegar upplýsingar lágu fyrir í tillögum okkar í Samfylkingunni um matarverðið var mörgum starsýnt á þá staðreynd að matarverð lækkaði gífurlega í kjölfar Evrópusambandsaðildar. Að sjálfsögðu átti að benda á það. Að sjálfsögðu átti það að vera í umræðunni. Við eigum að þora að taka umræðu um alla þætti sem hafa áhrif á matarverð og kjör okkar Íslendinga. Svo geta verið aðrir þættir sem fólk leggur á móti og telur að það sem ávinnst við að ná niður matarverði með aðild að Evrópusambandinu sé ekki þess virði. Það er allt önnur pólitík. En að sjálfsögðu var bent á þetta og mörgum fannst forvitnilegt hversu mjög matarverðið í Svíþjóð og Finnlandi lækkaði eftir að þeir gerðust aðilar að Evrópusambandinu. Þetta voru áhrif opnunar markaðar og afnám tollverndar eins og Evrópusambandið gerir kröfu um. Kynnt var í Noregi að áætlað væri að fjögurra manna fjölskylda eyddi um 70 þús. ísl. kr. á mánuði í mat. Sú fjölskylda mundi spara 250 þús. kr. á ári miðað við verðlagsforsendur í Svíþjóð eftir aðildina að Evrópusambandinu. Hér fengust þær upplýsingar á Hagstofu að meðalútgjöld heimilis, meðalheimilið er talið 2,82, væru um 40 þús. sem eru þá, ef þau eru yfirfærð á fjögurra manna fjölskyldu, um 60 þús. kr. á mánuði. Ef sama aðferð væri notuð hér og í Noregi mundi matarreikningur íslenskra fjölskyldna lækka um 200 þús. kr. á ári með tilsvarandi lækkun og var í Svíþjóð eftir aðild. Hæstv. fyrrverandi forsætisráðherra, Davíð Oddsson, varð harðorður á þennan samanburð á Evrópusambandsgrundvelli. Hann sagði um matarverðið að það hefði ekkert með Evrópusambandsaðild að gera og að við gætum gert þetta sjálf. Ég höfðaði til þess að frá því að fyrst var spurt um það fyrir fjórum árum hvernig þróun matvælavísitölu hefði verið frá 1990 að við skyldum skoða þetta saman. Ég trúi því enn að það hafi verið ástæða þess að það náðist í gegnum Alþingi að fá afgreiðslu á þeirri tillögu þar sem óskað var eftir úttekt af Hagfræðistofnun háskólans því við í Samfylkingunni viljum líka vita hvernig getum við gert þetta sjálf. Við erum ábyrgur flokkur. Við viljum skoða hvað getur gerst við Evrópusambandsaðild. Við viljum sjá hvað við þurfum að gera ef við förum í ríkisstjórn og við ætlum að gera þetta sjálf og mjög margar ábendingar koma um málið í skýrslu Hagfræðistofnunar háskólans. Leiðirnar sem hægt er að fara eru taldar upp í skýrslunni. Ábendingar um hvað megi gera öðruvísi eru taldar upp í skýrslunni. Upplýsingar um hvar vörugjöld hafa áhrif eru sýndar með töflum í skýrslunni og breytingar sem hugsanlega yrðu gerðar eru sýndar með línuritum í skýrslunni, sem við höfum ekki getað rætt á Alþingi vegna þess að ríkisstjórnin hafði öðrum hnöppum að hneppa fram eftir öllu sumri og þurfti að eyða vikum saman á Alþingi til að ræða fjölmiðlafrumvörp sem síðar voru öll dregin til baka. En það hefur ekki enn fundist leið til að ræða nánar þetta hagsmunamál, matarverðið og hagsmuni fjölskyldnanna í landinu, ég tala ekki um þeirra sem eru með lágar tekjur og barnmargar og mikil útgjöld. Þá leið ætla ég að finna, virðulegi forseti, annaðhvort með nýju þingmáli eða með því að biðja um sérstaka utandagskrárumræðu sem yrði þá að vera lengri en hálftími. Virðulegi forseti. Umræðan mun undirstrika vilja Samfylkingarinnar til að taka á málefnum fjölskyldnanna, barnafjölskyldnanna og allra þeirra sem hafa lág laun, litlar tekjur, líka þeirra sem ekki bera skatta og munu ekki njóta skattalækkunar ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Ég hygg að fáar breytingar á skattalögunum mundu skila sér eins í vasa lágtekjufólks og fólks með meðaltekjur og sú breyting sem við ræðum nú um breytingar á lögum um virðisaukaskatt. Mig undrar það reyndar, herra forseti, að ágreiningur skuli vera á milli stjórnarflokkanna um að fara þessa leið og að það skuli vera Framsóknarflokkurinn sem standi í vegi fyrir að hægt sé að fara þá leið að lækka virðisaukaskatt á matvælum. Það færi betur á því ef fleiri þingmenn Framsóknarflokksins væru hér til svara í þessu máli og tækju þátt í umræðunni. Eins og fram hefur komið í máli þeirra sem talað hafa á undan mér er matvælaverð hvað hæst hér á landi og matvælaverð skiptir miklu máli í kjörum sérstaklega lágtekjufólks, eins og kemur fram í greinargerð með frumvarpinu. Skattlagning er ekki síst meðal helstu orsaka hás matarverðs á Íslandi en fram hefur komið að lækka megi matvælaverð um 30% ef farin yrði sú leið sem við leggjum til. Einnig hefur komið fram að matarverð hér er 69% hærra að meðaltali en í 15 löndum Evrópusambandsins og það eru ekki síst matvörur sem miklu skipta fyrir lágtekjufólk að verði lækkaðar í verði, t.d. brauðvörur sem eru 80% ódýrari í samanburðarlöndunum en hér á landi og kjötvörur um 74% dýrari á Íslandi. Því er mjög mikilvægt að við hér á þingi skoðum með jákvæðum og opnum hug þá leið sem hér er lögð til. Ég vil líka nefna að við höfum séð að verkalýðshreyfingin hefur verið að brýna klærnar. Hún hefur verið að setja það fram með réttu að forsendur kjarasamninga gætu verið að bresta vegna þeirrar þenslu sem ríkir í þjóðfélaginu. Verðbólgan mælist hærri en menn gerðu ráð fyrir og hærri en verðbólgumarkmið Seðlabankans eða um 3,5%. Eins og fram kom í máli síðasta ræðumanns, hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur, þýðir þetta verulega lækkun á neysluvísitölunni ef þessi leið væri farin, eða 0,8%, og gæti haft verulega þýðingu, kannski ekkert meira til að lækka verðbólguna en að fara þessa leið. Því hefði ég viljað sjá að stjórnarflokkarnir hefðu sett þetta mál í forgang, að lækka virðisaukaskatt á matvæli frekar en fara nú þá leið að fara í flata lækkun á tekjuskattinum sem margoft hefur verið sýnt fram á að skilar sér miklu meira í vasa hátekjufólks en lágtekjufólks og reyndar skilar þetta örlitlu í vasa lágtekjufólks. Mig langar aðeins að fara yfir það, virðulegi forseti, að mjög miklu máli skiptir fyrir heimilin í landinu hvernig skattastefnan er og það er afar mikilvægt að hún byggi á jafnræði og sanngirni vegna þess að hún er mjög mikilvægt tæki til tekjujöfnunar í þjóðfélaginu. Og það er eins og allar leiðir sem núverandi ríkisstjórn velur, bæði á fyrra kjörtímabili og þessu, miði að því að skila meira í vasa þeirra sem betur hafa það en til fólks með meðaltekjur eða minni tekjur. Ég hefði haldið, virðulegi forseti, að frekar væri komið að þeim sem minni hafa tekjurnar en að vera sífellt að bæta í vasa þeirra sem mest hafa fyrir. Ég hefði gjarnan viljað sjá hæstv. félagsmálaráðherra við umræðuna og hæstv. fjármálaráðherra þegar við ræðum skattamálin og mál sem skiptir miklu fyrir fólk með lágar tekjur, vegna þess að mjög stór hópur fólks er undir skilgreindum fátæktarmörkum í þjóðfélaginu. Samkvæmt þeirri skilgreiningu sem Félagsvísindastofnun setti fram á sínum tíma er stærsti hópur fátækra í okkar þjóðfélagi samanborið við þjóðfélögin á Norðurlöndum og teljast mér svo til að hér sé um að ræða 18–20 þúsund manns sem lifa undir skilgreindum lágmarkseyri og þá er miðað við þá skilgreiningu sem félagsmálaráðuneytið hefur sett fram, að um 40–50 þús. kr. vantar til að þessi hópur hafi sér til framfærslu það sem félagsmálaráðuneytið hefur sett fram að væri lágmarksframfærsla. Fyrir þennan hóp skiptir miklu máli að tekið sé á skattamálunum með þeirri leið sem við viljum fara. Ríkisstjórnin gengur jafnvel svo langt að hún skattleggur fjárhagsaðstoð sem þetta fátækasta fólk hefur. Ef það á ekki fyrir mat út mánuðinn þarf það að leita til Félagsmálastofnunar og fjárhagsaðstoðin þar hefur blásið mjög mikið út á umliðnum árum m.a. vegna þess að atvinnulausir hafa þurft að búa við skertar atvinnuleysisbætur þó þær hafi nokkuð verið hækkaðar á þessu ári fyrir tilstuðlan verkalýðshreyfingarinnar og m.a. vegna þess að lífeyrisþegar hafa ekki fengið það sama í sinn hlut og þeir sem eru á lágmarkslaunum og munar þar um helming. Ef t.d. kaupmáttur lífeyrisþega hefði fylgt launaþróuninni væri framfærslueyrir lífeyrisþega um 17 þús. kr. hærri en hann er í dag. Þess vegna er mjög sérkennilegt að verið sé að skattleggja fjárhagsaðstoðina og líka ef litið er til þess, virðulegi forseti, að um 29 þúsund manns skuli vera á tekjubilinu frá skattleysismörkum eða um 72 þús. kr., með tekjur sér til framfærslu upp að 100 þús. kr. Það fólk sem er með þessar tekjur sér til framfærslu, þ.e. frá 72 þús. kr. á mánuði upp í 100 þús. kr., er skattlagt, virðulegi forseti. Þessi hópur sem telur 29 þúsund manns þarf að greiða rúma 2 milljarða í skatt til samfélagsins á ári, hvorki meira né minna en rúma 2 milljarða. Þessi sami hópur greiddi engan skatt til samfélagsins af hlutfallslega sömu tekjum fyrir nokkrum árum en nú er maðurinn með 100 þús. kr. farinn að greiða skatta sem hlutfall tekna um 11 þúsund kr. á mánuði. Það er þessi hópur, sem er með 100 þúsund krónurnar, sem fær einungis 1 þús. kr. í sinn hlut af þeirri 4% lækkun sem stefnt er að á kjörtímabilinu. Það er allt og sumt, maðurinn með 100 þús. kr. fær 1 þús. kr. í sinn hlut. Það er auðvitað hægt að taka þetta, virðulegi forseti, til samanburðar við það sem fram kemur núna í skattagögnum fyrir árið 2004, að 1% ríkustu einstaklingarnir hér á landi sem telja rúmlega 500 manns höfðu nálægt 88% af tekjum sínum í fjármagnstekjuskatt eða 54 milljónir og 7 milljónir í launatekjur. Þeir greiða að meðaltali aðeins 12% af heildartekjum sínum í skatt meðan fólk með lágar tekjur greiðir 25–27% að meðaltali. Framfærslu sína hafa þeir mest af fjármagnstekjuskatti og greiða því hlutfallslega langtum, langtum minna til samfélagsins en hópar í þjóðfélaginu sem eru með lágar eða miðlungstekjur. Og þetta kalla ég ósanngirni í skattlagningu. Það væri hægt að fara miklu skynsamlegri leið að því er varðar fjármagnstekjuskattinn. Ég bendi á, virðulegi forseti, að ef fjármagnstekjuskatturinn yrði hækkaður í t.d. 15% og við hefðum ákveðin frítekjumörk eins og 100 þús. kr. fyrir einstaklinga og 200 þús. kr. fyrir hjón þá væri hægt að fækka þeim 74 þúsund manns sem greiða fjármagnstekjuskatt um 46 þúsund, niður í 28 þúsund manns. 74 þúsund manns sem núna greiða fjármagnstekjuskatt færu niður í 28 þúsund einstaklinga sem borguðu þá ekkert af hóflegum sparnaði meðan þeir sem meira hefðu fyrir greiddu til samfélagsins. Og engu að síður væri hægt að skila inn í ríkissjóð með þessari breytingu, 15%, og hafa ákveðið frítekjumark þannig að þótt 46 þúsund manns slyppu við að greiða fjármagnstekjuskatt, þá fengi ríkissjóður 2 milljarða í viðbótartekjur. Það eru akkúrat þessir tveir milljarðar sem fátækasta fólkið er að greiða sem er með á bilinu 72 þús. kr. til 100 þús. kr., það er að greiða 2 milljarða í skatt af sínum litlu tekjum sem duga ekki nema hluta af mánuðinum og þá peninga gætum við fengið með því að fara með fjármagnstekjuskattinn í 15% og hafa ákveðið frítekjumark sem fækkaði líka verulega þeim sem greiddu fjármagnstekjuskatt. Við getum líka litið til þess, virðulegi forseti, þegar við skoðum jafnræði í skattlagningu að tveir þriðju af öllum fjármagnstekjum hjóna eða 32 milljarðar renna til 1% þeirra sem mestar fjármagnstekjur höfðu eða 500–600 manns. 500–600 manns, hjón og sambúðarfólk, hafa í fjármagnstekjur 32 milljarða og þrír fjórðu af fjármagnstekjum einstaklinga eða um 11 milljarðar renna til nokkur hundraða einstaklinga eða 1% tekjuhæstu í hópi einstaklinga sem greiða fjármagnstekjuskatt. Þetta eru staðreyndirnar sem við höfum fyrir framan okkur. Og það er þessi hópur sem ríkisstjórnin er alltaf að bæta kjörin hjá með breytingu í skattlagningu og mun gera með þeirri breytingu sem fram undan er núna í lækkun á tekjuskatti. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir fór áðan ágætlega yfir áformin á næsta ári sem eiga að kosta ríkissjóð 5 milljarða kr. Helmingurinn, eða 2,5 milljarðar, rennur í vasa 25 tekjuhæstu einstaklinganna. En hvað fá 25 tekjulægstu einstaklingarnir af þessu? 300 milljónir af 2,5 milljörðum. 25 tekjulægstu einstaklingarnir fá ekki krónu en hjón fá 300 milljónir af þessum skattalækkunum sem fylla 25% í tekjulægsta hópnum meðan 25 tekjuhæstu fá helminginn. Þannig er nú réttlæti núverandi ríkisstjórnar. Þannig skiptir hún því sem til skiptanna er. Og raunar er það þannig, virðulegi forseti, að ríkisstjórnin hefur þegar á þessu ári skattlagt með einum eða öðrum hætti þjóðfélagsþegnana upp á 4 milljarða. Hún ætlar að skila 5 milljörðum af þeim á næsta ári. Þegar litið er til þess að skattlagning á þessu ári er 4 milljarðar, sem ég ætla fara yfir á eftir, og það er þá á heilu kjörtímabili 16 milljarðar og ríkisstjórnin ætlar að skila 20 milljörðum aftur á kjörtímabilinu þá er það einungis nettó sem hún skilar í skattalækkunum um 4 milljarðar. Það er allt og sumt. Þetta eru engir 20 milljarðar. Þetta er enn einn blekkingarleikurinn hjá ríkisstjórninni. Og síðan til viðbótar renna þeir 4 milljarðar sem eftir standa til þeirra betur settu. Lítum bara á skattlagninguna á þessu ári. Álögur á bifreiðaeigendur eru upp á 1.000 milljónir. Gjaldtaka á sjúklinga, sem er ekkert annað en skattlagning, var upp á 740 milljónir. Skattleysismörkin voru skert og voru miðuð við 2,5% þegar launaþróunin var 5% og það er þannig sem ríkisstjórnin hefur haft fullt af peningum gegnum árin með því að skerða skattleysismörkin, taka frá þeim sem helst nýtast best þessi skattleysismörk og færa til þeirra tekjuhærri. Það sem ríkisstjórnin er raunverulega að gera er að hún er að færa í sífellt meira mæli skatta af fjármagnseigendum og eignum yfir á vinnuafl og launatekjur. Á þessu ári, ég sagði 4 milljarðar, 1.000 milljónir sem álögur á bifreiðaeigendur, gjaldtaka á sjúklinga 740 milljónir, skattleysismörkin skert, skerðing á vaxtabótum um 600 milljónir, afnám á séreignarsparnaði sem hækkaði tekjuskattinn um 600 milljónir. Ríkisstjórnin er þegar búin að ná sér inn á þessu ári 4 milljarða af þeim 5 milljörðum sem hún ætlar að skila á næsta ári. Raunverulega er það svo þegar ríkisstjórnin fer í tekjuskattslækkanir upp á 4 milljarða, þá er hluti af því sem skilar sér aftur upp í aukinni eyðslu og þá frekari sköttum sem kemur inn til ríkissjóðs. Ég sé því ekki að það sé mikið sem ríkisstjórnin skilar til baka til fólksins í formi skattalækkana. Við getum líka litið til þess, virðulegi forseti, að það er ekki hægt sjá á fjárlögunum að það eigi nokkuð að gera í barnabótum. Ég spyr: Hverju á fólk von á að því er varðar breytingar á barnabótum? Fólkið í landinu sem kaus Framsóknarflokkinn á síðasta kjörtímabili og kjörtímabilinu þar áður á enn þá inni hjá Framsóknarflokknum. Hann hefur ekki staðið við skattaloforð um að hækka ótekjutengdar barnabætur hjá öllum upp í 30 þús. kr. Barnabæturnar eru raunverulega lægri að raungildi en þær voru 1995. Þá voru barnabætur greiddar með börnum að 16 ára aldri en eru núna einungis greiddar með börnum að sjö ára aldri. Það væri því fróðlegt að vita - vegna þess að það gagnast barnafjölskyldum virkilega að hækka barnabæturnar og Ísland er nú meðal örfárra Evrópuþjóða sem tekjutengja barnabætur - hvað ríkisstjórnin ætlar að gera og þá sérstaklega Framsóknarflokkurinn til þess að efna það loforð sem kjósendum var gefið á sínum tíma. Ef við förum aðeins yfir vaxtabæturnar, virðulegi forseti, þá verður ekki séð annað en að á fjárlögum fyrir næsta ár eigi enn að höggva í sama knérunn og skerða vaxtabæturnar frekar. Þær voru skertar um 600 milljónir á þessu ári og enn á að lækka þakið sem er heimilt að nýta varðandi vaxtaútgjöldin, sem kemur illa niður á fólki með lágar og meðaltekjur. Og þó að vísað sé í að vextir hafi verið að lækka þá er stór hópur fólks enn þá með vexti sem eru milli 5% og 6%. Það þýðir því ekki að horfa í að það sé vegna þess að vextir séu að lækka í þjóðfélaginu, þetta kemur niður á fólki sem er að koma sér þaki yfir höfuðið, og ekki síst þegar ríkisstjórnin vill ekki fara út í það sem ég man ekki betur en stjórnarflokkarnir hefðu lofað, þ.e. að afnema stimpilgjöldin. Það er ekki einu sinni hægt að fara þá leið að breyta skattalögum í þá veru að taka ekki tvisvar stimpilgjald af sama láninu ef fólk er að breyta því í hagstæðari lán og endurfjármagna lánasúpu sína. Nei, nei, ef fólk hefur tekið lán hjá Íbúðalánasjóði fyrir tveim árum síðan og vill síðan fara og skuldbreyta því í annarri lánastofnun af einhverri ástæðu þá greiðir það aftur stimpilgjald af sama láninu. Enda hefur það komið fram núna, bara einungis hjá sýslumanninum í Reykjavík, að aukning í stimpilgjöldum hefur orðið 127% þegar miðað er við september á þessu ári og september á árinu á undan. Og ég vil minna á að lækkun á stimpilgjöldum gagnast ekki síst atvinnulífinu og atvinnuvegunum, og minni og meðalstórum fyrirtækjum sem eiga óhægara um vik að taka lán erlendis en stærri fyrirtækin. Það er atvinnulífið sem kallar á þessa skattalagabreytingu, þ.e. lækkun á stimpilgjöldunum, þannig að þær leiðir sem við leggjum til að fara eru númer eitt, tvö og þrjú að breyta lögum um virðisaukaskatt og lækka hann úr 14% í 7%, sem ég skildi í kosningabaráttunni að Sjálfstæðisflokkurinn væri sammála. Væri fróðlegt að fá það upp við þessa umræðu hvort það sé ágreiningur milli stjórnarflokkanna, eins og maður gæti haldið, um að fara þessa leið. Og þá spyr maður: Af hverju er hún ekki sett í forgang? Segjum svo að Framsóknarflokkurinn vilji kannski fara þessa leið, af hverju er þetta ekki sett í forgang þegar það skilar sér tvímælalaust betur til allra tekjuhópa og er mjög jákvætt innlegg inn í umræðuna sem er að fara af stað um það að forsendur kjarasamninga séu að bresta? Þetta er sama fjárhæð, við erum ekki að tala um hærri fjárhæð á næsta ári en ríkisstjórnin ætlar að verja til skattalækkana, þess vegna undrar mig þessi forgangur og þó ekki - vegna þess að þetta er auðvitað í takt við annað sem hefur verið uppi hjá þessari ríkisstjórn, þ.e. að gera betur við þá sem mest hafa fyrir og hún virðist ekki ætla að breyta út af þeirri stefnu sinni. Og þó að Framsóknarflokkurinn sé kominn með forustu í þessari ríkisstjórn þá sér maður engar breytingar í skattastefnunni í þá átt að gera betur við þá sem hafa lágar og meðaltekjur en vera ekki sífellt að færa fjármagn í vasa þeirra ríkustu og efnamestu í þjóðfélaginu.

Herra forseti. Ég veit ekki hvort ástæða er til að rifja upp við þetta tækifæri að meðan hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir var ráðherra var hún algjörlega andvíg því að lækka matarskattinn. En vegna ummæla fyrrverandi ráðherrans áðan, að með því að fara þá leið sem hér er lögð til, að lækka virðisaukaskatt úr 14% í 7%, segir hv. þm. að hægt sé að lækka matarverð, lækka matarskattinn um 30%. Það er óhjákvæmilegt að þingmaðurinn útskýri betur þennan talnaleik sinn. Við svona venjulegir menn, sem ekki vorum í stærðfræðideild, kunnum ekki hina æðri stærðfræði en auðvitað hljóta að vera mjög flóknar talnaraðir á bak við þessa fullyrðingu hv. þm. Ég veit að hv. þm. getur náð fram lækkun á landbúnaðarvörum með því að leggja niður allan stuðning við íslenska bændur, sem er eitt af helstu áhugamálum Alþýðuflokksins gamla og mig minnir þess flokks sem hv. þm. stofnaði á sínum tíma og mátti heyra það á ræðu hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur þegar hún talaði um hvernig hægt væri að lækka matarverð og vísaði til Evrópusambandsins að áhugi hennar  En aðalatriðið í mínu máli er: Hvernig ætlar hv. þm. að lækka matarverð um 30% með því að lækka virðisaukaskatt um 7%?

Hæstv. forseti. Hv. síðasti ræðumaður er þekktur fyrir mikla útúrsnúninga og ég held að hann hafi gert margt betur um ævina en að stúdera skattamál eða hvernig er hægt að lækka verð á matvælum vegna þess að það er alveg augljóst að hv. þm. hefur ekki lesið skýrslu forsætisráðherra sem var lögð fram að beiðni hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur þar sem ítarlega er farið ofan í þetta mál. Hann hefur greinilega ekki haft fyrir því að kynna sér þingmálið sem hér er lagt fram þar sem við förum ofan í það hvernig hægt er að lækka matvælaverð. Það er ekki svo lítið ef hægt er að lækka vísitöluna um 0,7–0,8% samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar. Það skilar sér alveg örugglega í bættum kjörum fólksins. Að Samfylkingin sé á móti bændum er svo mikil fjarstæða að varla er eyðandi orðum í það. Bændur eru fátæk stétt og kjör þeirra hafa ekki mikið batnað í þessi átta eða tólf ár sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur stjórnað. Það hefur ekki verið gert mikið til að taka á milliliðunum í landbúnaði sem eru helsta orsökin fyrir því að landbúnaðarverð er hátt. Við viljum setjast yfir það með stjórnarflokkunum að bæta kjör bænda og það höfum við verið að setja fram tillögur um, en við teljum að milliliðirnir taki allt of mikið í sinn hlut og því þarf að breyta. Hvað varðar lækkun á matarskatti á sínum tíma þá gleymir hv. þm. því alltaf að þegar var verið að einfalda skattkerfið voru skattleysismörkin hækkuð verulega en þau hafa rýrnað svo í tíð núverandi ríkisstjórnar að þau eru núna 72 þús. kr. en ættu að vera 100 þús. kr. ef þau hefðu fylgt verðlagsþróun, vegna þess að það sem ríkisstjórnin hefur gert er að lækka skattleysismörkin til þess að geta skilað meiri peningum, meira fjármagni til þeirra betur settu. Það hafa verið hennar ær og kýr alveg frá því að hún tók við í ríkisstjórn og því þarf auðvitað að breyta.

Herra forseti. Hv. þm. sagðist hafa töfralausn, að Samfylkingin hefði töfralausn og gæti lækkað matvöruverð um 30% með leið sinni og hv. þm. vitnaði í þetta frumvarp. Ég stóð upp áðan til þess að spyrja hv. þm. hvernig hægt væri að lækka matarverð um 30% með því að lækka virðisaukaskatt um 7%. Það var það sem ég spurði hv. þm. um. Auðvitað er hægt að fara út um víðan völl og tala um allt, allt aðra hluti ef maður vill ekki svara þeim spurningum sem til manns er beint. En það fyrirkomulag að leyfa andsvör var tekið upp á sínum tíma inn í þingsköp til þess að þingmenn gætu fengið frekari upplýsingar um einstök atriði í ræðu þess þingmanns sem talað hafði. Og áhugi minn beinist sérstaklega að þessu efnisatriði í ræðu hv. þm. hvernig hann getur lækkað matarverð um 30% með því að lækka virðisaukaskatt um 7%. Eða var þessu bara slegið fram svona í leiðinni í trausti þess að menn mundu að vísu heyra þetta en ekki leggja það á sig að spyrja um þetta eða leita eftir frekari upplýsingum? Nú eiga ýmsir aðrir þingmenn Samfylkingarinnar eftir að tala hér á eftir. Hv. þm. hefur heimild til að kveðja sér hljóðs aftur. Ég yrði mjög þakklátur ef hann skýrði þetta nánar, því að auðvitað eins og hv. þm. sagði þá munar Íslendinga mikið um ef hægt er að lækka matarverð um 30%. Sá sem býr yfir slíkri töfralausn verður að koma fram með leiðina. Þetta voru mikil orð og stór orð. Hv. þm. er kunnur að því að fara með mikil orð og stór orð. En þetta er einföld spurning sem ég ber fram. Það eru tvær tölur, 7% lækkun á virðisaukaskatti sem hv. þm. segir að lækki matarverð um 30%.

Herra forseti. Ég vil ítreka að það er alveg ljóst að hv. þm. hefur ekki haft fyrir því að kynna sér skýrslur og gögn sem hafa legið fyrir um þetta mál. Matarverð hér er 69% hærra að meðaltali en í 15 löndum Evrópusambandsins. Hefur nokkur mótmælt því? Það liggur líka fyrir að skattlagningin er helsta orsök hás matarverðs á Íslandi. Með því að lækka virðisaukaskatt á nauðþurftum eins og mjólk, kjöti, fiski og brauði úr 14% í 7% þá er hægt að lækka matarverð um 30%.  Ég held að hv. þm. og ríkisstjórn hans ættu að reyna að skoða það að það eru fleiri sem þurfa að lifa í þessu þjóðfélagi en þeir ríkustu. Ég spyr hv. þm.: Gerir hann sér grein fyrir því hvað það er stór hópur hér í þjóðfélaginu sem þarf að lifa af sultarlaunum og ríkisstjórnin er að taka skatt af, eins og 29 þúsund manns sem þurfa að greiða tvo milljarða á ári í skatt til þessarar ríkisstjórnar meðan hún hlífir þeim tekjuhæstu? Það er einmitt vegna þess hvernig þessi ríkisstjórn kemur fram af ójafnræði og ósanngirni gagnvart fólki að það er mikilvægt að koma henni frá. Þess vegna verður auðvitað fróðlegt að fylgjast með þegar við förum að fjalla um þetta mál hvort hægt sé að sannfæra hv. þm. um það að þetta er besta leiðin sem við förum, þ.e. að lækka virðisaukaskatt á matvæli.

Herra forseti. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sagði hér í ræðu sinni að Framsóknarflokkurinn stæði í vegi fyrir lækkun matarskatts. Mér þótti tilefni til að koma hér upp og leiðrétta þetta og upplýsa hv. þm. um að yfir stendur endurskoðun á virðisaukaskattskerfinu eins og það leggur sig og inni í þessari endurskoðun er allt undir. Menn hafa ekki komið sér saman um hvort um er að ræða flata lækkun, fleiri þrep eða hvort ákveðnir flokkar verða teknir fyrir svo sem eins og matarskattur. Framsóknarflokkurinn talaði um barnavörur, stimpilgjöld o.fl. Þessi vinna er því í eðlilegum farvegi og allt tal um að Framsóknarflokkurinn standi í vegi fyrir lækkun matarskatts er úr lausu lofti gripið og á ekki við nein rök að styðjast. Ég vil ítreka það hér að það er enginn ágreiningur á milli stjórnarflokkanna í þessu máli og við munum að sjálfsögðu halda þessari vinnu áfram.

Herra forseti. Það er út af fyrir sig gott að hér er upplýst að Framsóknarflokkurinn stendur ekki í vegi fyrir lækkun virðisaukaskatts á matvæli en þetta er auðvitað spurning um forgang. Stjórnarflokkarnir hafa gefið út að þeir ætli að verja 20 milljörðum kr. í skattalækkanir. Útreikningar sýna að það að lækka skattinn í 4% kostar 20 milljarða kr. og sennilega kostar það meira ef skattleysismörkin fylgja launaþróun. Þess vegna gleðst ég yfir því ef verið er að skoða það að lækka virðisaukaskatt á matvæli og jafnvel stimpilgjöld. Og þá spyr ég: Er hugmyndin sú að það komi í staðinn fyrir eitthvað af þessari 4% lækkun, þeim 20 milljörðum sem á að eyða í skattalækkanir eða er hv. þm. að tala um viðbót í því sambandi? Það er ekki hægt að eyða sömu peningunum tvisvar í mismunandi tegundir af skattalækkunum. Þetta snýst líka, virðulegur þingmaður, um forgangsröðun. Er það svo að forgangur framsóknarmanna beinist að því að lækka almennan tekjuskatt um 4% sem skilar sér þannig að helmingurinn af þeirri lækkun rennur til 25% af efnamesta fólkinu í landinu? Er það forgangurinn sem Framsóknarflokkurinn vill sýna eða vill hann fara í þann forgang sem ég hélt að hann stæði fyrir, að vilja lækka virðisaukaskatt á matvæli og hækka barnabætur? Það er ekki hægt að komast fram hjá því að Framsóknarflokkurinn hefur svikið fólk varðandi barnabæturnar og ég spyr því: Eiga barnabætur og lækkun á matvælaskatti að koma í staðinn fyrir eitthvað af þeirri 4% lækkun sem ríkisstjórnin stefnir að og hefur gefið út á þessu kjörtímabili?

Herra forseti. Það er alveg skýrt að ríkisstjórnin hefur sett fram langtímamarkmið og þau markmið standa. Forgangsröðunin hjá okkur í því er alveg skýr, við förum fyrst í tekjuskattslækkunina. Ef umræða um lækkun virðisaukaskatts á matvælum er inni í þessari nefnd, sem ég geri fastlega ráð fyrir, þá mun það ekki koma í staðinn fyrir neitt annað, a.m.k. ekki eins og staðan er í dag höfum við ekki vikið frá markmiðum okkar um lækkun tekjuskattsprósentu. Það er alveg ljóst að í þessari langtímaáætlun ríkisstjórnarinnar er einnig gert ráð fyrir 3 milljörðum í barnabætur og önnur verkefni og mun koma í ljós á næstunni hvernig það verður útfært. Það er mín persónulega skoðun að leiðin til að koma peningum til barnafólks er í gegnum barnabæturnar en ekki í gegnum virðisaukaskattskerfið. Ég held að það sé mun skilvirkari leið. Þess vegna hefur ríkisstjórnin einmitt ákveðið það að þessi 3 milljarða pottur muni að mestu fara í barnabæturnar.

Herra forseti. Mér þykir miður sá forgangur sem ríkisstjórnin hefur. Ég segi það enn og aftur vegna þess að það liggur á að bæta kjör og lækka skatta hjá fólki með meðaltekjur og lágar tekjur en ekki að lækka skatta hjá fólki með háar tekjur. Og Framsóknarflokkurinn eða Sjálfstæðisflokkurinn hafa ekki mótmælt því að skattalækkunin rennur að mestu leyti til hátekjufólks. Það er út af fyrir sig gott að Framsóknarflokkurinn hafi ekki gleymt barnafólkinu en barnabæturnar eru lægri að raungildi núna en þegar flokkurinn tók við 1995. Framsóknarflokkurinn hefur ekki staðið við það að hafa ótekjutengdar barnabætur upp að 16 ára eins og ég skildi að hann hefði lofað. Ef einungis á að verja 3 milljörðum í viðbót í barnabætur og stimpilgjöld, af því að hv. þm. nefndi líka stimpilgjöld, mun það ekki drífa langt. Ég býst við að það muni varla drífa svo langt að koma barnabótunum á sama flöt eins og var 1995 og það kostar 3,5 milljarða að afnema stimpilgjöldin sem hefði verið skynsamlegri leið að fara í, bæði fyrir einstaklinga og atvinnulíf ásamt því að lækka matarskattinn, ásamt því að breyta barnabótakerfinu fyrir þá fjármuni sem ríkisstjórnin ætlar að nýta í tekjuskattslækkun sem að verulegu leyti gengur til tekjuháu hópanna. Því miður lítur dæmið þannig út. Það hefði verið hægt að gera mikið í hækkun á barnabótum og lækkun á matvælum, sem gagnast best fólki með lágar og meðaltekjur, og afnema stimpilgjöldin sem mundi gagnast mjög mikið ungu fólki sem er að koma sér upp þaki yfir höfuðið, ungu fólki sem er núna að skuldbreyta erfiðum lánum. Það hefði skilað sér margfalt betur til fólks í þjóðfélaginu almennt en sú leið sem ríkisstjórnin er að fara og ég veit það, hæstv. forseti, að í hjarta sínu er hv. þm. algerlega sammála þeim málflutningi sem ég hef haft hér.

Herra forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, með síðari breytingum, og það er þingflokkur Samfylkingarinnar sem stendur að því að leggja það frumvarp fram. Ég sakna þess svolítið í upphafi umræðunnar að það skuli einungis vera við sem stöndum að því að flytja frumvarpið sem tökum þátt í umræðunni en ég held þó ef við lítum til þess sem aðrir hafa sagt í andsvörum, eins og hv. þm. Halldór Blöndal og hvað hann hafði til málanna að leggja, að þá sé kannski ekki til mikils að vera að fá stjórnarliða í umræðuna. Ég var satt að segja að vonast til þess að við gætum farið í málefnalega rökræðu um leiðir til þess að koma skattalækkunum til þeirra sem helst þurfa á þeim að halda. Sú von mín hefur brugðist og þegar maður horfir yfir salinn og sér hve margir stjórnarliðar eru viðstaddir umræðuna þá ætla menn sér kannski ekki að taka virkan þátt í því að ræða í alvöru um það hvort rétt sé að fara þá leið að lækka virðisaukaskattinn í stað eða meðfram því að lækka tekjuskattsprósentu. Við höfum lagt á það áherslu núna að við notum það svigrúm sem er til að lækka skatta til þess að lækka svokallaðan matarskatt úr 14% í 7%, göngum hálfa leið í því að afnema þennan matarskatt alveg. Það vita það allir sem vilja vita að matvælaverð á Íslandi er með því hæsta í heimi og það hlýtur að hvíla á okkur sú skylda að leita allra leiða til þess að ná því verði niður með einhverjum hætti. Með því að breyta virðisaukaskattinum úr 14% í 7% förum við beint í það að lækka matarverðið og þeir njóta sem helst þurfa á að halda. Ef við lækkum matarskattinn úr 14% í 7% kemur það öllum sem kaupa matvæli til góða og það eru jú allir sem þurfa á fæðu að halda, bæði þeir sem hafa lágar tekjur og eins þeir sem hafa þær hærri. Með því að fara þá leið náum við því að koma hluta af því góðæri sem hér ríkir til þess fólks sem er framteljendur, telur fram einhverjar tekjur en greiðir enga skatta vegna þess hve tekjur þess eru lágar. Það eru u.þ.b. 80 þúsund framteljendur sem telja fram einhverjar tekjur en borga enga skatta vegna þess að tekjur þeirra eru það lágar. Þetta er fólk sem er algerlega fast, læst inni í fátæktargildru skattkerfisins og á afskaplega litla möguleika til að komast úr þeirri stöðu sem það er í. Það eru ekki margar leiðir til þess að koma skattaívilnunum til þess fólks sem er með örfá þúsund á mánuði í tekjur og borgar engan tekjuskatt. Ef við gerum það í gegnum virðisaukaskattskerfið þá komum við hagnum af því að lækka matarskattinn beint til þessa fólks, beint í budduna til þeirra sem lítið hafa. Í þeim hópi, herra forseti, eru að sjálfsögðu okkar minnstu bræður. Það eru bótaþegar sem eru með bætur undir skattleysismörkum. Oft eru þetta barnafjölskyldur eða einstæðir foreldrar sem eiga lítinn möguleika á því að bæta við sig tekjum með því að vinna einhverja yfirvinnu og síðan eldri borgarar sem hættir eru á vinnumarkaði og hafa lág eftirlaun. Til þessa fólks getum við náð núna. Við getum komið svigrúmi upp á 5 milljarða kr. til þessa hóps með því að fara þá leið sem hér er lögð fram en ekki með því að fara þá leið sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa lagt til og við fórum svo vel yfir í umræðunni um fjárlagafrumvarpið fyrir næsta ár, að lækka tekjuskattsprósentuna um 1% á alla og reyndar megum við ekki gleyma því að við lögfestum á síðasta þingi lög um að afnema svokallaðan hátekjuskatt eða sérstakan tekjuskatt. Þeir sem hæstu launin hafa, þeir sem hafa yfir 375 þús. kr. á mánuði fá skattaívilnun á næsta ári. Þeir eru að fá þá skattaívilnun sem við samþykktum á síðasta þingi, að svokallaður hátekjuskattur sem leggst á tekjur umfram 375 þús. kr. lækki nú um helming. Í stað þess að greiða 4% á næsta ári af tekjum yfir frítekjumarkið í hátekjuskatti greiða menn 2%. Síðan árið þar á eftir, árið 2006, fellur þessi skattur alveg niður. Ég hélt satt að segja þegar farið var í gegnum þessa umræðu að menn væru tilbúnir til að segja: Við erum búin að lögfesta skattalækkun til þeirra sem hæstu tekjurnar hafa. Við erum búin að lögfesta það að þeir sem hafa mánaðartekjur yfir 375 þús. kr. fá skattalækkun upp á 2% fyrir þær tekjur sem umfram eru á næsta ári og í heildina 4% á árinu 2006. Því hélt ég að menn mundu ekki höggva aftur í sama knérunn og segja: Það er einmitt þetta fólk sem hefur yfir 375 þús. kr. sem við þurfum að lækka skattana á. Við þurfum að koma svigrúminu sem nú er til þessa hóps en skilja eftir þá sem eru með tekjur undir skattleysismörkum og tekjur kannski á bilinu 70–100 þús. kr. Ég held að í þeim mismun sem liggur í þessum tillögum, þ.e. tillögu okkar að lækka matarskattinn og svo því sem ríkisstjórnin hefur boðað sjáum við í hnotskurn þann mun sem er á stefnu Samfylkingarinnar annars vegar og stefnu þeirra flokka sem nú sitja við völd um þessar mundir hins vegar. Og það kemur manni satt að segja á óvart að sjá hinn gamla félagshyggjuflokk, Framsóknarflokkinn, taka þátt í því grímulaust að færa skattbyrði frá þeim sem betur hafa og hærri tekjur hafa til þeirra sem eru í tómu basli og hafa varla tekjur til að framfleyta sér og sinni fjölskyldu. Það er illa komið fyrir þessum gamla félagshyggjuflokki og það liggur við að maður þurfi að fara að kalla út einhvers konar leitarsveit til að leita að þeim hv. þingmönnum í Framsóknarflokknum sem enn kenna sig við félagshyggju. Það kom alveg skýrt fram í umræðu um fjárlagafrumvarpið og skattbreytingar ríkisstjórnarinnar, það kom skýrt fram hjá hæstv. fjármálaráðherra Geir H. Haarde, og þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem töluðu í fjárlagaumræðunni fóru ekkert í launkofa með það, að Framsóknarflokkurinn er ekki tilbúinn á þessari stundu til að lækka virðisaukaskatt á matvæli eða til að lækka virðisaukaskatt yfirleitt. Ég spurði hv. þm. Birki Jón Jónsson í umræðunni um fjárlögin hvort það væri rétt sem mætti skilja af því sem þingmenn Sjálfstæðisflokksins væru að segja að Framsóknarflokkurinn þvældist fyrir þessu máli og hann kom í andsvar en kaus að svara því engu. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir kom áðan í andsvar við hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og fór yfir það að einhver vinna væri í gangi um að lækka virðisaukaskatt og það væri gott ef við gætum heyrt í umræðunni á eftir hvaða vinna það er og að hverju hún beinist. Getur verið að Framsóknarflokkurinn sé að tala um það að lækka virðisaukaskatt á alla vöru, ekki bara á matvöruna? Getur verið, og það læðist að manni sá grunur sérstaklega þegar maður sér hvernig ríkisstjórnarflokkarnir fara í skattalækkanir sínar, að þeir séu hugsanlega að velta fyrir sér að lækka virðisaukaskatt eingöngu á lúxusvöru þannig að það nýtist þeim best sem hæstu tekjurnar hafa? Ég ætla að vona ekki. Það eru öfgarnar í hina áttina miðað við þá tillögu sem við erum að leggja fram og reyndar, þegar maður skoðar skattastefnuna eins og hún liggur fyrir og kom fram í fjárlagafrumvarpinu, yrði maður svo sem ekkert hissa. Hvað þýðir það að lækka virðisaukaskatt úr 14% í 7%? Jú, það þýðir það að fyrir hverjar 10 þús. kr. sem einstaklingur eða fjölskylda eyðir til matarinnkaupa sparast 574 kr. 574 kr. fyrir hverjar 10 þús. kr. sem eytt er í matvæli. Virðisaukaskatturinn af þessum innkaupum var 1.228 kr. eða er það í dag miðað við 14% skattstig, yrði 654 kr. og sparnaðurinn eins og ég segi upp á 574 kr. fyrir hverjar 10 þús. kr. Hvað var ríkisstjórnin að bjóða þeim sem hafa 100 þús. kr. í mánaðarlaun miðað við að tekjuskattur lækkaði um 1%? Jú, 612 kr. á mánuði eða mjög svipaða tölu og aðili með litlar tekjur mundi fá í skattafslátt við það að kaupa matvæli fyrir 10 þús. kr. Það kom fram í umræðunni áðan að væntanlega eyddi fjögurra manna fjölskylda á Íslandi í kringum 60 þús. kr. í matarinnkaup. Það hlýtur reyndar að vera mjög misjafnt eftir því hvaða tekjur fjölskyldur hafa. En ef það er rétt að um 60 þúsund kr. matarinnkaup á mánuði sé að ræða þá gerir þessi tillaga okkar ráð fyrir að á ársgrundvelli spari sú fjölskylda 41 þús. kr. Snilldin við þessa tillögu okkar er ekki síður sú að hún kemur til með að lækka matarverðið sem er inni í neysluvísitölunni. Hún kemur til með að lækka þá verðbólgu sem við erum að horfa fram á síðustu vikur og mánuði. Hvað þýðir það fyrir fjölskyldu sem skuldar 10 millj. kr. í húsnæðisláni, verðtryggðu láni? Erum við ekki að tala um, miðað við þær upplýsingar sem fram komu hér, að þetta gæti haft þau áhrif að verðbreytingar eða vísitala muni lækka um 0,8% við þessa breytingu vegna vægi matvæla í vísitölunni? 10 millj. kr. lán og 0,8% eru þá 80 þús. kr. á ársgrundvelli í eitt skipti. Við getum talað um að hagur þeirrar fjölskyldu batni á næsta ári um 120 þús. kr. Ég held að það fari ekki fram hjá neinum sem það vill skoða og í alvöru velta fyrir sér hvernig koma megi þessum 5 milljörðum kr. sem verið er að tala um núna til þeirra sem mest þurfa á þeim að halda að þetta er beinasta leiðin og greiðasta leiðin. Þessi leið nýtist öllum þeim sem þurfa að kaupa sér matvörur en það þurfum við öll. Íslensk heimili eru, eins og áður hefur komið fram, þau skuldsettustu í heimi. Við erum með tugþúsund launþega á Íslandi sem rétt ná að framfleyta sér og fjölskyldum sínum, launþega sem í hverjum einasta mánuði horfa fram á að launatékkinn dugi ekki til að greiða þá reikninga sem fyrir liggja á borðinu, engan lúxus heldur þá reikninga sem þarf að greiða til að geta haldið heimili og haldið í sér lífi. Þessir sömu aðilar greiða samt sem áður skatt. Ef við skoðum þetta aðeins nánar þá talaði ég um áðan að 60 þús. kr. matarinnkaup á mánuði þýddu að á ársgrundvelli væri fjölskylda að spara sér 41 þús. kr. skattgreiðslu til ríkisins, ef virðisaukaskatturinn lækkaði úr 14% í 7%. Það þýðir 3.444 kr. á mánuði. Tillögur ríkisstjórnarinnar eru hins vegar um 1% lækkun á tekjuskatti. Til að fá á mánuði samsvarandi skattalækkun með því móti, þ.e. 3.444 kr., þarf viðkomandi að hafa í kringum 350 þús. kr. mánaðartekjur. Sú leið sem við bjóðum upp á er ekki bara, herra forseti, fyrir þá sem lægstu tekjurnar hafa heldur njóta þeir hennar að sjálfsögðu ekkert síður sem meiri tekjur hafa. Mér virðist sem flestir sem eru undir 500 þús. kr. í mánaðartekjur og kaupa mat fyrir 60–80 þús. kr. á mánuði njóti betur þeirrar tillögu sem liggur fyrir hjá okkur heldur en tillögu ríkisstjórnarinnar, um 1% lækkun á tekjuskatti. Þá er eðlilegt að menn spyrji: Getur þetta verið? Getur verið að allir þeir sem hafa 500 þús. kr. mánaðartekjur og lægri komi betur út úr því að virðisaukaskatturinn sé lækkaður um helming á matvælum heldur en í tillögum ríkisstjórnarinnar? Verður þá ekki ríkið af mikið meiri tekjum heldur en hér er rætt um? Við skulum velta því fyrir okkur í alvöru hvort það geti verið að hluti af þeirri skýringu sé sú að þeir sem hafa 500 þús. kr. og meira eru að njóta svo mikils miðað við þær tillögur sem fyrir liggja hjá ríkisstjórninni. Getur það verið skýringin? Hv. þm. Pétur Blöndal benti á að þetta snerist um fjölskyldutekjur. Auðvitað er það rétt að þegar menn kaupa matvæli þá eru það ekki bara tekjur einstaklingsins sem fara í að greiða fyrir matvælin heldur tekjur hjóna ef bæði eru á vinnumarkaði. En við skulum ekki gleyma því að fjöldi fólks, um 80 þúsund framteljendur sem telja fram einhverjar tekjur, greiða ekki tekjuskatt til ríkisins. Við getum kallað það fjölskyldutekjur eins og hv. þm. Pétur Blöndal gerir, ef hvor um sig hefur 70 þús. kr. á mánuði þá er mér það að meinalausu að kalla það fjölskyldutekjur. En það eru tekjur sem fara til þess að kaupa matvæli og reyna að halda lífi í fjölskyldunni. Það sem ég hef farið yfir í stuttri ræðu minni finnst mér einfaldlega sýna mjög skýrt að sú ríkisstjórn sem nú situr er fjandsamleg millitekjufólki og lágtekjufólki í landinu sé litið til skattbyrðarinnar. Skattbyrðin hefur í stórum stíl færst frá þeim sem meiri tekjur hafa til þeirra sem minni tekjur hafa. Yfir það var vandlega farið í máli hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur, í framsögu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar og nú síðast gerði hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir því góð skil hvernig skattbyrðin hefði verið færð til. Það hlýtur að vera komið að því að við veltum því fyrir okkur í alvöru hvernig við skilum fólki einhverju til baka af því sem búið er að taka af því með skattbreytingum undanfarinna 2–3 ára. Í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur fór hún yfir það hvernig ríkisstjórnin hefur hækkað skatta á launafólk með því að skattleysismörkin hafa ekki fylgt verðlagsþróun, með ýmsum skerðingum á barnabótum og vaxtabótum og með ýmsum þjónustugjöldum sem lögð eru á í heilbrigðiskerfinu, menntakerfinu o.s.frv. Þannig má reikna út að sú upphæð sem þar um ræðir sé svipuð þeirri sem hér er um að ræða, með lækkun matarskatts, í kringum 5 milljarða kr. á ári. Jafnvel þótt við færum þá leið sem hér er verið að leggja til þá gerði hún lítið annað, herra forseti, en rétt hrökkva til að skila landsmönnum aftur hluta af því sem núverandi ríkisstjórn hefur tekið af þeim í formi hærri þjónustugjalda, lægri skattleysismarka og ýmissa bóta sem búið er að skerða. Þegar maður skoðar þá leið sem ríkisstjórninni hefur núna valið þá hlýtur maður að velta því fyrir sér hvort hún sé réttlát. Ef svo er þá mundi maður, herra forseti, ekki vilja sjá ranglætið hjá ríkisstjórninni.

Herra forseti. Hv. þm. byrjaði ræðu sína á að kvarta undan þátttökuleysi stjórnarþingmanna í umræðunni. Tveir stjórnarþingmenn voru á mælendaskrá þegar ég síðast vissi, þ.e. þegar hv. þm. byrjaði og í salnum eru fleiri þingmenn Sjálfstæðisflokksins en Samfylkingarinnar sem stendur og tel ég þá ekki hæstv. forseta með. Þannig er það, herra forseti. Hv. þm. fer í mikla talnaleiki. Það er afskaplega auðvelt að reikna út hvað vara með 14% skatt í dag lækkar við það að fara í 7% skatt. Það er 1,07 deilt með 1,14. Það er ekki flóknara en það. Þegar það er dregið frá einum er það 6,14% lækkun. Það er bara svo einfalt. Maður sem borgar 10 þús. kr. í dag borgar 614 kr. minna eftir breytinguna. Það á ekki þurfa að fara mikið ofan í þetta, þetta er menntaskólastærðfræði og meira að segja þar fyrir neðan. Hv. þm. talaði í fyrsta lagi um að venjuleg fjölskylda eyddi um 60 þús. kr. í þær vörur sem um er að ræða sem falla undir matarskatt. Ég þekki það ekki en ég hlýt að ganga út frá því að því að þessi fjölskylda geri það. Með þessari stærðfræði, sem ég kom með áðan, 6% eru það 3.600 kr. á mánuði, sem sú fjölskylda greiðir minna með þessari tillögu. Það er sama fjárhæð og 1% af 360 þús. kr. Fjölskyldutekjur þeirrar fjölskyldu, þar sem skurðpunkturinn er, eru því 360 þús. kr., þ.e. ef hvort er með 180 þús. kr. Það er allt annað en hv. þm. var að tala um. Við erum að tala um meginhluta þjóðarinnar sem er meira en 180 þús. kr. á mánuði.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir að koma upp og taka þátt í umræðunni. Ég get staðfest að einmitt þegar hv. þm. stóð í ræðustól þá kunni hann að telja en við umræðuna í dag hafa verið fleiri þingmenn úr stjórnarandstöðu en úr stjórnarliði. Ég velti fyrir mér til hvers hv. þm. kom upp í andsvar við mig. Hann fór yfir eitthvað sem hann kallaði menntaskólastærðfræði og gerði lítið úr. Það skiptir ekki öllu máli, hæstv. forseti, hvað menn vilja kalla það sem hér er sett fram. Mér er alveg sama hvað menn vilja kalla það svo lengi sem við komum því í gegn að lækka matarverð á Íslandi með því að lækka álögur á matvæli. Það skilar sér til þeirra sem minnst hafa. Þá má hv. þm. skemmta sér eins og hann vill við að kalla þetta þeim nöfnum sem honum dettur í hug. Rétt væri kannski, úr því að hv. þm. er farinn að taka þátt í umræðunni, að upplýsa okkur um það hvort það er rétt sem hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt og hvort það sé rétt sem skilja hefur mátt á orðum annarra þingmanna Sjálfstæðisflokks að Framsóknarflokkurinn þvælist fyrir því að virðisaukaskatturinn sé lækkaður. Það stendur í stjórnarsáttmálanum að það skuli tekið til athugunar að lækka virðisaukaskatt. Það hefur verið sagt við okkur sem hér erum að að því muni koma en bakslagið í þeim seglum virðist, eftir því sem þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa sagt í umræðum, að Framsóknarflokkurinn þvælist fyrir málinu. Gott væri að hv. þm. nýtti tækifærið þegar hann kemur upp og segði okkur hvort þetta sé rétt. Þetta er tiltölulega einföld spurning og það er hægt að svara henni með já eða nei þess vegna.

Herra forseti. Andsvör eru til að spyrja hv. ræðumann en ekki öfugt. Ég kem hingað í ræðu á eftir. Þá getur hv. þm. spurt mig. Ég var að spyrja hann og leiðrétta það sem hann sagði. Hann hélt því fram að þeir sem hefðu 500 þús. kr. tekjur mundu njóta þessa. Það er bara ekki rétt. Í fyrsta lagi eru þetta 3.600 kr. sem hver fjölskylda sparar með þessum tillögum í hverjum mánuði. Það er vissulega ágætt. En það svarar til 1% tekjuskattslækkunar af 360 þús. kr. mánaðarlaunum. Það mundi þýða að skurðpunkturinn, þeir sem græða á því, eru fjölskyldur sem hafa yfir 360 þúsund kr. á mánuði. Hjón með 180 þús. kr. á mánuði, hvor einstaklingur. Útgangspunkturinn hjá hv. þm., að miða við 500 þús. kr. tekjur einstaklings, hann gat ekkert um það og ég þurfti að leiðrétta hann úr sæti mínu, varðandi 500 þús. kr. tekjur er ekki réttur. Þetta eru 360 þús. kr., þ.e. fjölskyldutekjurnar sem svarar til lækkunarinnar á 60 þús. kr. útgjöldunum.

Herra forseti. Það er erfitt að standa í einhverjum hártogunum og deilum við stærðfræðinginn um útreikninga. En einstaklingum með 500 þús. kr. mánaðarlaun borga í dag í útsvar, tekjuskatt og sérstakan tekjuskatt 170.186 kr. Það er það sem hann borgar í dag. Eftir að búið er að lækka flatan tekjuskatt um 1%, skattprósentuna um 1% og hv. þm. má ekki gleyma því að það á líka að lækka sérstakan tekjuskatt um 2%, það kemur inn í þennan útreikning miðað við 500 þús. kr. laun hjá einstaklingi. Eftir að sú breyting er komin í gegn hjá ríkisstjórninni mun þýða að sami einstaklingur og borgaði rúmar 170 þús. kr. í skatt kemur til með að borga 160.281. Það er sparnaður upp á 7 þús. kr. á mánuði fyrir mann með þær tekjur. Þessar tölur eru á hreinu þegar menn fara í gegnum þær tillögur sem liggja fyrir og reikna þær út eins og þær standa. Ég hjó eftir því hjá hv. þm. að hann sagði að meiri hluti þjóðarinnar hefði fjölskyldutekjur yfir 360 þús. kr. Miðað við þær upplýsingar sem ég hef séð um framtöl einstaklinga og hjóna þá er það ansi langt frá þessari tölu. En ég ætla ekki að rengja hann þar sem ég hef ekki þær upplýsingar fyrir framan mig. Ég vil tala út frá staðreyndum sem hægt er að skoða og fara yfir. Ég mun að sjálfsögðu skoða það í framhaldi af orðum hv. þm. hvort þetta geti verið. Í framhaldi af því mundi ég væntanlega að biðja hv. þm. um að leiða þennan meiri hluta þjóðarinnar fram þannig að við getum séð fyrir okkur á Austurvelli þann fjölda sem hefur fjölskyldutekjur yfir 360 þús. kr. á mánuði.

Virðulegi forseti. Í dag hefur átt sér stað mjög fróðleg og yfirgripsmikil umræða um hið brýna hagsmunamál íslenskra fjölskyldna, að lækka virðisaukaskatt á mikilvægum matvörum úr 14% í 7%. Sýnt hefur verið fram á hverju það mundi skila íslenskum fjölskyldum í heimilisbókhaldinu. Slík lækkun mundi leiða til þess að matarreikningur íslenskra fjölskyldna mundi lækka um 5 milljarða kr. Einnig hefur verið sýnt að sú kjarabót kæmi miklu betur og sterkar til þeirra sem raunverulega þurfa á þeim að halda í stað þess að mulið sé undir þá efnuðustu sem ekki þurfa á kjarabótum að halda. Svo einfalt er það mál. Svigrúmið er og verður vonandi fyrir hendi í íslensku efnahagslífi og á að sjálfsögðu að nýta til þess að lækka álögurnar og bæta kjörin og lyfta undir þá sem búa við kröpp kjör og rýr efni. Án vafa er langbesta leiðin til þess að ná til alls þess fólks að lækka matvælaskattinn þannig að matvælaverð lækki og hlutdeild tekna fólks í matvælum verði mun minna en nú er. Það hefur verið sýnt fram á margt fróðlegt í dag og margar athyglisverðar tölur verið hentar á lofti. Í greinargerð með frumvarpi hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar og þingmanna Samfylkingarinnar segir að dýrtíð á íslenskum matvælum sé heimsfræg. Er ekki sterkt að orði kveðið því sá ágæti ferðamannafjöldi sem hingað kemur á hverju ári, um 300–400 þús. manns að ég tel, fer vonandi heim með ágætar minningar af landi og þjóð, en eftir stendur gríðarlega hátt verð á léttu víni og matvælum. Fólki bregður í brún og trúir vart eigin upplifun hve matvæli eru dýr hérna og eins hve verð á áfengi, sérstaklega léttu víni, er gríðarlega hátt. Það minnir á að mjög mikilvægt er að lækka matvælaskattinn og einnig eiga stjórnvöld að stefna að því á næstu árum að lækka vörugjöld á léttu víni þannig að það sé á viðráðanlegu verði, bæði fyrir erlenda ferðamenn og okkur, svo hægt sé að efla og bæta vínmenningu Íslendinga. Það er mjög mikilvægt að það sé gert samhliða þessu, þó svo ekki sé hægt að leggja það að jöfnu við mikilvægi þess að lækka matarskattinn, sem er að sjálfsögðu langbesta kjarabótin fyrir heimilin í landinu. Samfylkingin hefur lagt á það megináherslu í upphafi þessa þings að nýta það svigrúm sem er fyrir hendi í efnahagslífinu út af auknum hagvexti. Við viljum fyrst og fremst lækka matvælaskattinn og í öðru lagi fjárfesta í menntakerfinu. Við höfum kynnt væntanlegt þingmál þar sem við leggjum til að fjárfest verði í menntakerfinu fyrir 15 milljarða á næstu árum af þeim hagvaxtarauka sem fyrir hendi verður og að sjálfsögðu á öllum skólastigum skólakerfisins okkar. Það sem við ræðum í dag munum við ræða síðar í haust þegar málið verður að fullu fram komið. Það mun líta dagsins ljós í þinginu innan skamms. Núna ræðum við um þetta brýna mál, sem er að jafna kjörin í landinu í gegnum matvælaverðið og reyna að vinna gegn því lúxus- og okurverði sem svo sannarlega er á íslenskum matvælum. 69% hærra verð á Íslandi en í Evrópusambandslöndunum kom fram í máli hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur áðan þar sem hún vitnaði í þingsályktunartillögu sína um rannsókn á háu matvælaverði hér á landi sem fram kom sl. vor og verður vonandi rædd miklu betur og ítarlegar á hinu háa Alþingi síðar í haust. 69% er gríðarlega há tala og færir okkur heim sanninn um það hve málið er mikilvægt. Brýnt væri að ná um það pólitískri samstöðu á Alþingi í stað þess að lækka tekjuskattinn um 1% eins og ríkisstjórnin leggur til núna, með það langtímamarkmið að lækka hann um 4% á kjörtímabilinu eins og margfræg yfirboð stjórnarflokkanna í skattamálum í kosningabaráttunni í fyrravor eru flestum í fersku minni. Þá kepptust menn við að lofa tugmilljarða tekjuskattslækkunum og minntu í leiðinni á að það skiptir máli hverjir lofa. Þó lítið hafi bólað á þessu enn þá og skattheimtan hafi aukist en ekki lækkað er nú boðuð 1% tekjulækkun sem mun einungis nýtast að einhverju marki þeim 25% þjóðarinnar sem hafa hæstu tekjurnar, eins og fram hefur komið í dag. Þeim 25% sem minnst bera úr býtum gagnast sú lækkun lítið sem ekkert. Áfram yrði matarverð í lúxusflokki og bætur og fjárhagsaðstoð skattlögð. Eins og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir benti á, upp á 2 milljarða á ári. Þannig er ósanngirnin og óréttlætið innbyggt í íslenskt skattkerfi og svo margt sem ætti að koma á undan áður en menn fara að lækka tekjuskattinn með þeim hætti sem lagt er til af ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks í haust. Að sjálfsögðu á að fara út í þær kjarabætur sem gagnast þeim sem lægstar hafa tekjurnar, þannig að við getum jafnað leikinn í samfélaginu gegnum slíkar aðgerðir, með því að verja verulegum hluta af þeim tekjum sem ríkissjóður er aflögufær með, að hjálpa þeim sem lægstar hafa tekjurnar, barnmörgum fjölskyldum, fátæku fólki sem dregur fram lífið af lágum tekjum eða bótum, öryrkjum, eldri borgurum og öllum þeim sem þurfa nauðsynlega á kjarabótum að halda. Það er ekki þeir sem efnaðastir eru í samfélaginu. Það þarf ekki að byrja á því að verja þeim tekjum sem ríkisvaldið getur í að lækka álögurnar á þá. Við þurfum fyrst og fremst að lækka álögurnar á þá sem minna mega sín í samfélaginu og hafa lágar tekjur. Á þessari stundu þurfum við ekki að bæta í peningahaugana hjá þeim sem hafa háar tekjur og hjá þeim sem eru efnaðir. Við þurfum fyrst og fremst að bæta kjör þeirra sem hafa lágar tekjur og þeirra sem berjast í bökkum og geta ekki tekið þátt í peningaveislunni miklu og því kapphlaupi sem hér á sér stað og lifa í allt öðrum heimi en þeir sem hæstar hafa tekjurnar. Fólk getur rétt ímyndað sér lífsgæðamuninn og muninn á lífsstandard þeirra 25% sem hæstar hafa tekjurnar og þeim 25% sem lægstar hafa tekjurnar. Það er verulegur munur þar á. Það fólk sem lægstar hefur tekjurnar getur ekki veitt sér og börnum sínum það sem nauðsynlegt er og sambærileg lífsgæði og þeir sem eru tekjuhærri. Þess vegna eiga allar stjórnvaldsaðgerðir að sjálfsögðu að miða að því að leiðrétta kjör þeirra sem lægri hafa tekjurnar. Það þingmál sem liggur fyrir og hv. þm. Össur Skarphéðinsson mælti fyrir í dag og ýmsir aðrir hafa tekið þátt í umræðum um, er þetta meginmál hjá Samfylkingunni að leggja til að virðisaukaskattur á matvæli lækki úr 14% í 7%. Um það virðist hafa ríkt nokkur sátt á meðal stjórnmálaflokkanna á Alþingi. Fram hefur komið að Sjálfstæðisflokkurinn hefur talað í sömu veru og ég held hinir stjórnarandstöðuflokkarnir, Frjálslyndir og Vinstri grænir, þó ég ætli ekki að fullyrða um það. Það hefur einnig komið fram að Framsóknarflokkurinn hefur sett fótinn í ístaðið og þvælst fyrir því og spurt hefur verið í dag um forgangsröðun Framsóknarflokksins og minnt á hin margsviknu loforð um barnabæturnar. Er kannski ástæða til þess að kalla eftir því að framsóknarmenn blandi sér í umræðuna sem á sér stað í dag um hvernig flokkurinn liggur? Það hefur verið skýrt frá því að það sé í vinnuferli hjá flokknum hvernig hann vilji ganga í þessi mál. Það væri kannski ástæða til þess að einhver af ráðherrum hans gengi í sal og skýrði okur frá því. Það væri t.d. fróðlegt að heyra í hæstv. landbúnaðarráðherra sem er æðsti yfirmaður allrar matvælaframleiðslu á þurru landi á Íslandi og heyra viðhorf hans til þessara mála, hvernig hann sér tekjuaukanum best varið og hvort Framsóknarflokkurinn ætli virkilega að standa gegn þeirri sanngjörnu og brýnu kjarabót sem lækkun virðisaukaskatts á matvæli er. Þetta er réttlát röð. Það er réttlátt að lækka álögurnar og bæta kjör þeirra sem hafa það síst í samfélaginu, þeirra sem sitja eftir, þeirra sem geta ekki veitt sér og sínum það sem talið er til sjálfsagðra og eðlilegra hluta í dag. Þess vegna á að byrja á þeim enda að lækka matvælaskattinn, en alls ekki að lækka tekjuskatt á einstaklinga með þeim hætti sem ríkisstjórnarflokkarnir leggja til. Það kemur allt of fáum til góða og þeim einum sem ekki þurfa á kjarabótum að halda. Alla vega ekki með neinum sambærilegum hætti við það sem við teljum að þeir sem verst hafa kjörin þurfa. Til að ramma inn mikilvægi málsins, segir í greinargerð með frumvarpinu, með leyfi forseta, í kaflanum um kostnað: „Líklegt er að matarreikningur Íslendinga muni lækka um ríflega 5 milljarða kr. verði frumvarpið samþykkt. Að auki mun lækkun vegna annarra þátta en matvæla, sem falla í lægra virðisaukaskattsþrepið, kosta ríkið um 1,5 milljarða kr. samkvæmt upplýsingum fjármálaráðuneytisins. Heildarkostnaður hins opinbera er þó snöggtum minni vegna aukinnar veltu, og má gera ráð fyrir að hann verði 4–4,5 milljarðar kr.“ Þá segir hér til að útskýra nákvæmlega hvað við leggjum til að gera í tillögunni, með leyfi forseta: „Í lægra virðisaukaskattsþrepið (14%) fellur mikilvæg matvara. Þar ber hæst kjöt, fisk mjólk, brauð, ávexti, grænmeti, hveiti, mjöl, sykur og ýmsar afleiddar afurðir. Þessar vörur eiga það sammerkt að flokkast undir nauðþurftir. Engin fjölskylda getur án þeirra verið og gildir þá einu hvort hún er í flokki hátekju- eða lágtekjufólks. Sérstök reglugerð tilnefnir allar þær matvörur sem falla í lægra virðisaukaskattsþrepið, sbr. fylgiskjal I.“ Á öðrum stað: „Barnafjölskyldur, einstæðir foreldrar, námsmenn, öryrkjar og aldraðir borgarar með lágar og millitekjur fara því verst út úr háu matvælaverði. Lækkun á matarskattinum er því einhver besta kjarabót sem hægt er að færa lágtekjuhópum og íslenskum fjölskyldum.“ Virðulegi forseti. Við þetta væri stigið stórt skref í þá átt að færa lífskjör á Íslandi til einhvers samræmis við það sem við þekkjum úr Evrópusambandslöndunum, þar sem matvælaverð er svo langtum lægra en á Íslandi. Þar sem matvælaverðið er með þeim skaplega hætti sem þekkist í flestum þeirra landa er svo miklu auðveldara fyrir fólk að draga fram lífið og miklu minni þörf fyrir að leggja á sig þá miklu vinnu sem Íslendingar almennt gera og miklu meiri tími til að njóta annarra gæða lífsins. Því segir hérna: „Lækkun á matarskattinum er skynsamlegasta leiðin til skattalækkunar sem nú er völ á. Hún kemur öllum til góða, einnig þeim sem hafa úr svo litlu að spila að þeir greiða lítinn eða engan tekjuskatt, og mundu því ekki njóta góðs af lækkun tekjuskattsins eins og stjórnarflokkarnir hafa boðað. Mikilvægur kostur skattalækkunar af þessu tagi er því að jöfnunaráhrif hennar eru mun meiri en væri sömu upphæð varið til dæmis til að lækka tekjuskattshlutfallið. Lækkun á matarskatti felur því í sér réttlæti sem vantar í of miklum mæli í skattkerfi okkar Íslendinga.“ Það er kjarni málsins. Við í þingflokki Samfylkingarinnar tekjum að í tillögu okkar, í frumvarpinu til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt, felist mikil réttlætisbót fyrir íslenskt samfélag og mikil réttlætis- og sanngirnisbót fyrir íslenskar fjölskyldur, sérstaklega fyrir ungu barnafjölskyldurnar sem berjast í bökkum við að koma sér þaki yfir höfuðið, klára menntun sína og borga háar greiðslur af námslánunum. Mjög háar greiðslur. Eins og fram hefur komið eru afborganir af þeim allt of háar og brýnn þáttur í því að leiðrétta kjör þeirra sem virkilega þurfa á að halda er að lækka endurgreiðslubyrði námslána samhliða því að jafna kjör fólks í samfélaginu með því að lækka matarskattinn sem nýtist öllum, líka þeim sem hafa hærri tekjur, en það skiptir þá einfaldlega miklu minna máli þar sem um er að ræða jöfnunaraðgerð til að koma þeim til góða sem lágar tekjur hafa í samfélaginu. Hér hefur verið nefnd í dag mjög merkileg úttekt og rannsókn á háu matarverði sem fram fór í fyrra vegna beiðni frá hv. þm. Samfylkingarinnar Rannveigu Guðmundsdóttur. Samþykkti Alþingi tillöguna á sínum tíma og rannsóknin fór fram á vegum Hagfræðistofnunar háskóla Íslands. Niðurstaða hennar sýndi að skattlagning er meðal helstu orsaka fyrir háu matarverði á Íslandi. Lækkun á matarskattinum eins og við leggjum hérna til ylli verulegri lækkun á matvælaverðinu því að hann er, eins og segir í skýrslunni: „... á meðal helstu orsaka hás matarverðs á Íslandi“. Það er ekki síst með hliðsjón af þeirri rannsókn sem Samfylkingin leggur þessa miklu áherslu á að lækka matarskattinn núna. Í framhaldi af úttekt Hagfræðistofnunar háskólans bendum við í greinargerð með frumvarpinu á að nauðsynlegt sé „... að skoða áhrif annarra skatta, tolla og vörugjalda á matarverð“. Í umræðunni fyrr í dag benti ég sérstaklega á mikilvægi þess að endurskoða vörugjöld og háa álagningu á léttvín. Það er mjög mikilvægt til að byggja undir ferðaþjónustuna í landinu ásamt því að bæta vínmenningu Íslendinga og gera fólki kleift að nota léttvín. Þá brosir hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson enda held ég að hann ætli að leggja fram frumvarp um að heimila fólki að brugga léttvín heima hjá sér. Það er sjálfsagt mál og verður gaman að ræða það hér síðar í vetur.

Ég er ánægður með orð þín.

Þakka þér fyrir það. Vörugjald á matarverð þarf að endurskoða og fylgja eftir ábendingum stofnunarinnar um að tryggja samkeppni, opna meira gagnvart viðskiptum við útlönd og gera breytingar á formi stuðnings við landbúnað en af 12–13 milljarða árlegum greiðslum til hans er helmingurinn tekinn í gegnum matarverðið. Því væri fróðlegt að heyra, eins og ég nefndi áðan, viðhorf hæstv. landbúnaðarráðherra til þessara tillagna. Það brennur sjálfsagt á honum eins og öðrum réttsýnum stjórnmálamönnum hér á landi að lækka matarreikninga íslenskra fjölskyldna, koma verulega til móts við þá sem höllum fæti standa í samfélaginu og þurfa á að halda jöfnunaraðgerðum sem þessum hérna, fólkið sem situr eftir, fólkið sem situr ekki við háborðið í peningaveislunni miðri og getur ekki tekið þátt í þessu mikla kapphlaupi. Íslensk stjórnvöld leggjast líka svo lágt að skattleggja meira að segja bæturnar og fjárhagsaðstoðina. Eins og kom fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur er um að ræða 29 þús. manns sem hafa tekjur á bilinu 72–100 þús. kr. á mánuði. Þessi hópur, þessir 29 þús. einstaklingar, er skattlagður um 2 milljarða á ári. Það er sláandi staðreynd. Hún ber vitni mjög óréttlátu og ósanngjörnu skattkerfi og leiðir hugann að því hve mörgu þarf að breyta í skattkerfi okkar Íslendinga. Fyrst og fremst þarf að lækka verð á matvælunum til að koma með beinum og sýnilegum hætti til móts við alla þá sem raunverulega þurfa á brýnum kjarabótum að halda, og brýnustu kjarabótunum, til móts við þann hóp sem hefur það lakast í samfélaginu, þarf að safna skuldum og þreyir þorrann með alls konar erfiðleikum. Ríkisstjórnin hefur á síðustu árum ekkert gert fyrir þessa hópa, a.m.k. allt of lítið þó að hún hafi sjálfsagt talið sig gera þeim eitthvað til góða, t.d. að lofa því fyrir hverjar einustu kosningar að hækka barnabæturnar og leiðrétta þannig kjör barnafjölskyldnanna. Það loforð hefur því miður aldrei verið efnt þótt þetta loforð Framsóknarflokksins sé að verða 10 ára gamalt. Eru þessi barnabótasvik Framsóknarflokksins með dapurlegra aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar og meðal dapurlegri kosningasvika stjórnarflokkanna. Ýmislegt hafa þeir svikið en það er bókstaflega ljótt og ósanngjarnt að ljúga því að barnafólkinu í landinu sem þarf á peningum og tekjum að halda að þeir ætli að hækka barnabæturnar og svíkja það svo ár eftir ár. Loksins þegar kemur að því að lækka skattinn og setja peninga í einhvers konar endurbætur á skattkerfinu er það einungis gert með það fyrir augum og sjónarmiði að lækka álögur á þá sem hafa yfirdrifið nógar tekjur, miklu meira en það, til að framfleyta sér og ættu að vera langaftast í biðröðinni, á eftir barnafólkinu og lágtekjufólkinu. Ég vona að umræðan hér í dag verði til þess að Framsóknarflokkurinn stígi fram og lofi því að hann ætli með hinum flokkunum að lækka matarskattinn í landinu.

Herra forseti. Hv. þm. Björgvin Sigurðsson fjallaði hér um kosningaloforð Framsóknarflokksins varðandi barnabætur. Ég verð að segja að mér finnast þetta einkennilegar alhæfingar hjá hv. þingmanni. Hann vísar í söguna um hvernig Framsóknarflokkurinn hafi staðið sig í þessum málum. Ef við skoðum þróun barnabóta á síðasta kjörtímabili, frá 1999–2003, hækkuðu þær um 37,7%. Við verðum auðvitað að bera þetta saman við eitthvað. Ef einhver samanburður hefur einhverja þýðingu er það samanburður við vísitölu neysluverðs. Hún hækkaði á þessu sama tímabili um 19,7% sem þýðir að barnabætur hafa hækkað nær tvöfalt á við vísitöluna. Ég vil nú biðja hv. þingmann að hafa þessar staðreyndir á hreinu áður en hann fer að úthúða Framsóknarflokknum fyrir að standa ekki við bakið á barnafjölskyldum því að það gerum við svo sannarlega. Hv. þm. sagði að ekkert væri gert fyrir unga fólkið í þjóðfélaginu. Fyrir utan það sem ég hef þegar sagt vil ég að sjálfsögðu vísa í eitt mesta framfaramál fyrir okkar kynslóð sem er breyting á lögum um fæðingarorlof. Kaupmáttaraukning hefur líka verið mikil og það kemur sér ekki síst vel fyrir ungt fólk. Ég vil líka segja að flöt skattalækkun, tekjuskattslækkun, er auðvitað góð, til að mynda fyrir unga fólkið sem vinnur mikið á meðan það er að stofna fjölskyldur og hefur þar af leiðandi miklar tekjur. Ég tel að þetta sé kærkominn stuðningur fyrir barnafjölskyldur í landinu.

Virðulegi forseti. Það gengur illa að fá Framsóknarflokkinn til að taka af skarið um hvort hann ætli að styðja þá þverpólitísku samstöðu sem gæti myndast um það að lækka matarskattinn. Eins og var hvíslað í salnum áðan þegar ég gekk inn beinist umræðan að sjálfsögðu að þeim fjölnota kosningaloforðum sem Framsóknarflokkurinn hefur endurunnið hérna kosningar eftir kosningar án þess að gera miklar tilraunir til að standa við þau milli kosninga. Eins kom það fram í fjölmiðlum í dag í máli hæstv. forsætisráðherra að kannski verður staðið við loforðið um að hækka barnabætur árið 2007. Kannski. Kannski á 12 ára afmælisdaginn, þegar einmitt 12 ár verða liðin frá því að Framsóknarflokkurinn lofaði þessu fyrst. Þá verður kannski pöntuð kaka og blásið á 12 kerti og því fagnað sérstaklega 12 árum eftir að loforðið kom fram og þá væntanlega þrennum eða fernum kosningum síðar, verði það yfirleitt efnt. Það er svo sem ágætt að Framsóknarflokkurinn sé ekki alveg búinn að gleyma þessu kosningaloforði. Þetta var eitt af meginloforðum flokksins í a.m.k. tvennum kosningum, ef ekki þrennum, að hækka barnabæturnar. Einhvern tímann hét þetta barnakort og ég veit ekki hvað og hvað. Þegar það kom svo upp úr dúrnum fyrir síðustu kosningar að barnakortaloforðið hafði verið svikið var það bara fært í nýjan búning og hét held ég aftur þá bara barnabætur. Lengi má nú flokkinn reyna og forgangsröðun Framsóknar. Hæstv. forsætisráðherra hefur að mér skilst lýst því yfir í dag að það verði kannski efnt árið 2007. Okkur verður vonandi öllum boðið í 12 ára afmæli þess kosningaloforðs sem flokkurinn hefur svikið á hverju einasta ári síðan en mun - kannski - efna árið 2007.

Herra forseti. Ég held að hv. þm. Björgvin Sigurðsson sé hér með mikla útúrsnúninga og hafi ekki viljað hlusta á þær tölur sem ég fór með áðan varðandi hækkun á barnabótum. Ríkisstjórnin er með langtímamarkmið og þau gilda fyrir árin 2005–2008. Þar er kveðið á um þennan 3 milljarða pott sem m.a. á að fara í hækkun barnabóta. Hér var einnig rætt um tekjutengingu barnabóta. Ég man kannski ekki alveg nákvæmlega árið en það var u.þ.b. 1992–1993 sem Alþýðuflokkurinn þáverandi tók upp tekjutengingu barnabóta. Það er auðvitað þannig að tekjurnar hafa aukist mikið og því hafa barnabætur kannski lækkað hlutfallslega. Ég veit að ríkisstjórnin mun að sjálfsögðu standa við loforðin varðandi barnabæturnar. Þetta stendur allt í stjórnarsáttmála og ætti ekki að koma neinum á óvart.

Virðulegi forseti. Það ætti ekki að koma neinum á óvart, sagði hv. þm. Ég hugsa að það kæmi mörgum hressilega á óvart ef flokkurinn stæði við þessi loforð sín eftir öll þessi ár og eftir að saumað hefur verið að honum inni á þingi ár eftir ár. Alltaf er það samt svikið þótt eitthvað annað sem er ekki eins mikilvægt sé efnt. Árið 2007 og langtímamarkmiðin hafa verið rædd hérna. Við skulum vona að Framsóknarflokkurinn verði kominn út úr ríkisstjórn árið 2007. Ef ríkisstjórnin situr út kjörtímabilið mun hún sitja til ársins 2007. Þá verður kosið aftur á vordögum þess herrans árs og kannski fögnum við því um leið og við höldum upp á 12 ára afmæli þess margsvikna barnabótaloforðs. Þá fögnum við því kannski líka að Framsóknarflokkurinn verði kominn út úr ríkisstjórn. Ég veit það ekki. Þá verða liðin 12 ár frá því að hann gekk í hjónabandið með Sjálfstæðisflokknum og má kannski ræða það sérstaklega hérna síðar. Kannski þyrftum við að taka sérstaka umræðu um það hvað varð af Framsóknarflokknum og áherslum hans. Eins og hv. þm. Jón Gunnarsson benti á söknum við félagshyggjumennirnir gamla góða félagshyggju-Framsóknarflokksins sem var nokkuð áberandi undir forsæti Steingríms Hermannssonar um árið en hefur bókstaflega orðið að engu. Einhver nefndi það í umræðum um stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra á dögunum að hann væri eins og dauft ljósrit af Sjálfstæðisflokknum. Ég vona að flokkurinn reki af sér slyðruorðið á næstu missirum. Fátt bendir þó til þess ef mið er tekið af fyrstu skrefum hæstv. forsætisráðherra og því eina stóra máli sem fram hefur komið, þ.e. því að lækka álögur á þá efnuðustu í landinu og skilja barnafjölskyldurnar og fátæka fólkið eftir með sviknu loforðin í fanginu, a.m.k. til ársins 2007. Mér skilst að hæstv. forsætisráðherra hafi lýst því yfir við fréttamenn fyrr í dag.

Herra forseti. Hér hafa verið ansi fjölbreyttar umræður um þetta frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt sem snýr að lækkun virðisaukaskatts á matvælum. Ýmislegt hefur verið sagt og ég gat ekki látið hjá líða að biðja um orðið vegna þess að andsvörum mínum var lokið. Ég verð að svara aðeins síðasta ræðumanni, hv. þm. Björgvin Sigurðssyni, sem talar hér um hjónaband stjórnarflokkanna sem gengur bara afar vel, verð ég að segja.

Því miður ...

Já, því miður, segir hv. þm.  Annað er auðvitað óskhyggja hv. stjórnarandstöðu en þingmaðurinn gerði hér að umtalsefni til að mynda að Framsóknarflokkurinn kæmi ekki félagshyggjumálum á framfæri. Ég get nefnt sem dæmi 90% húsnæðislán, breytingar á lögum um fæðingarorlof, endurskoðun laga um Lánasjóð íslenskra námsmanna sem á vonandi eftir að að koma hv. þingmanni þægilega á óvart og fleiri mál sem ...

Þetta eru mál frá krötunum.

Þetta eru góð og gild félagshyggjumál sem stjórnarflokkarnir hafa unnið saman að. Ég ætla ekki að fara nánar út í það heldur fara hér örstutt yfir frumvarpið. Auðvitað kemur það sterkt inn í skattaumræðuna almennt að langtímaáætlun ríkisstjórnarinnar var gerð í fyrra og gildir fyrir árin 2005–2008. Að sjálfsögðu vinnur hæstv. ríkisstjórn og stjórnarflokkarnir eftir henni. Þar er kveðið á um svigrúm upp á um 20 milljarða. Þar er skýr forgangsröðun, lækkun tekjuskattsprósentu sem mun kosta um 16 milljarða, eignarskatts um 3 milljarða og erfðafjárskatts 500 millj. Einnig er kveðið á um 3 milljarða pott til barnabóta og annarra verkefna. Við þurfum síðan að spyrja okkur að því auðvitað hvort við höfum meira svigrúm og vonandi er að svigrúmið aukist og efnahagslífið verði þannig að við getum haldið áfram. Einmitt í því tilliti fer nú fram vinna á milli stjórnarflokkanna þar sem verið er að endurskoða virðisaukaskattskerfið. Þar hafa engar ákvarðanir verið teknar og stendur vinnan yfir. En fullyrðingar hv. þingmanna Samfylkingar sem hér hafa talað um að Framsóknarflokkurinn sé að standa í vegi fyrir ákveðnum leiðum í þessari endurskoðun eru auðvitað úr lausu lofti gripnar og eiga við engin rök að styðjast. Þar hafa hv. þingmenn talað um að Framsóknarflokkurinn sé á móti því að lækka virðisaukaskatt á matvælum. Þetta er ekki rétt. Það er verið að ræða þetta í þessari nefnd og menn þurfa að finna ákveðnar lausnir þar. Þar er auðvitað fleira undir. Framsóknarmenn töluðu í síðustu kosningabaráttu til að mynda um að lækka virðisaukaskatt á barnavörum. Ég mundi því segja að það væri mikill útúrsnúningur hjá hv. þm. Jóni Gunnarssyni að segja að við séum að skoða lækkun virðisauka á einhverjum lúxusvörum. Ég hef ekki litið á barnavörur sem lúxusvöru hingað til og auðvitað eru inni í þessari umræðu líka stimpilgjöld og annað. Ég held því að þetta hafi kannski verið pínulítið orðum ofaukið. Það er sem sagt allt undir í þessari endurskoðun og það að tala um að ágreiningur sé á milli stjórnarflokkanna er óskhyggja, eins og ég sagði áðan. Barnabæturnar hafa verið hér til umræðu. Ég kom inn á þær áðan í andsvörum og fer ekki nánar út í það. Þó er rétt að halda því á lofti að á síðasta kjörtímabili, á fjögra ára tímabili, hækkuðu þær um 37,7% og á sama tíma hækkaði vísitala neysluverðs um 19,7%, sem þýðir að barnabætur hafa hækkað nær tvöfalt á við vísitöluna og því ekki rétt að halda því fram að ríkisstjórnin hafi ekki staðið við bakið á barnafjölskyldum í landinu. Ég ætla því að segja um þessa endurskoðun á virðisaukakerfinu að ekkert liggur fyrir um það hvernig hún gengur og það er algjörlega ótímabært að túlka þá vinnu á þessu stigi. Við þurfum að meta fyrst og fremst líka hvaða svigrúm við höfum upp á framhaldið að gera. En það er alveg ljóst að við ætlum okkur að lækka skattbyrði almennings og fylgja þannig eftir kaupmáttaraukningu í landinu. Þetta er allt tilgreint í stjórnarsáttmálanum og ætti því ekki að koma hv. þingmönnum á óvart.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur ærlega ræðu. Hún viðurkenndi það hér að það væri ekki í skattaprógrammi þessarar ríkisstjórnar að lækka virðisaukaskatt á matvæli á þessu kjörtímabili. Skýrar er ekki hægt að tala í þessum efnum. Hún fór yfir það hér í hverju skattalækkunaráform ríkisstjórnarinnar væru fólgin, þ.e. að lækka tekjuskattinn, hreyfa niður erfðafjárskattinn og leggja af hátekjuskattinn. Þetta eru allt efnisatriði sem má ræða um og þeir stjórnarliðar hafa reynt að færa rök fyrir þó að á hinn bóginn sé alveg ljóst hverjum slíkar lækkanir koma best. Ekki þarf að fara yfir það og rekja það stafróf í þessum ræðustól. Það hefur verið gert með skýrum hætti. Það veit auðvitað hver einasti maður sem hér er inni að þegar menn ætla að sleppa fyrir horn með því að tala almennt um heildarendurskoðun á virðisaukaskattskerfinu þá eru engir fjármunir fráteknir af hálfu ríkisstjórnarinnar til þess að bregðast þar við og lækka álögur í því kerfi. Er það ekki svo? Þurfum við nokkuð að deila um það, hv. þm. Dagný Jónsdóttir? Er það ekki alveg ljóst að peningarnir hafa þegar verið eyrnamerktir í önnur verkefni? Af því að hv. þingmaður hefur verið býsna ærleg og beinskeytt hér í þingstörfum og talað tæpitungulaust  Auðvitað fór það ekkert fram hjá þessum hv. þm. frekar en öðrum hér að sjálfstæðismenn voru með þetta mál efst á baugi í sinni kosningabaráttu en framsóknarmenn ekki. Er því óeðlilegt að álykta sem svo að þarna skilji - ja, ekki segi ég nú himin og haf - en a.m.k. að vík sé milli vina?

Herra forseti. Ég held að hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson hafi nú heldur betur verið að mistúlka eitthvað í ræðu minni vegna þess að ég talaði um það að langtímamarkmið ríkisstjórnarinnar væru skýr, hins vegar yrðum við að skoða það aukasvigrúm sem myndast. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að svigrúm muni myndast. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson sagði einnig í ræðu sinni að enginn vafi léki á því að meira svigrúm yrði til staðar. Þetta er því ekki rétt hjá hv. þm. Við verðum líka að taka það með í reikninginn að mörg atriði eru ekki í langtímamarkmiði ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum. Sem betur fer ætlum við nú að gera eitthvað en þar er kveðið á um. Við vitum að í stjórnarsáttmála er sagt að það eigi að endurskoða virðisaukaskattskerfið og ég held að engan pólitískan vilja skorti til þess. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan er þar er allt undir og það verður mjög fróðlegt að sjá hvað kemur út úr þeirri vinnu. Framsóknarflokkurinn hefur aldrei sagt að hann sé á móti því að lækka virðisaukaskatt á matvæli.  Ég sagði það líka í andsvari fyrr í dag að mín persónulega skoðun væri sú að ég væri frekar með því að hækka barnabæturnar meira en að fara út í þessar aðgerðir, en auðvitað væri þetta kannski ágætt saman. Hv. þm. talaði um að ekki væri gert ráð fyrir fjármunum í þetta. Ég vil minna á að þarna er þriggja milljarða kr. pottur sem á að fara í barnabætur og önnur verkefni.

Herra forseti. Ég og hv. þm. hljótum að vera alveg sammála um að það versta sem við pólitíkusar gerum fólki er að tala tungum tveim. Það versta sem við gerum er að gefa hálfgildings loforð, ýja að einu og gefa hitt til kynna en meina ekkert með því. Ég veit að hv. þm. sem er tiltölulega ung að árum vill að við tölum skýrt í þessum ræðustól. Hún gerði það því miður ekki. Ég trúi því að það hafi verið mistök af hennar hálfu. Það versta sem hægt er að gera er að ýja að því að menn muni kannski, ef og ef kringumstæður eru þannig, gera eitthvað meira en sagt er fyrir um. Er það ekki alveg skýrt, herra forseti, að Framsóknarflokkurinn hefur fram að þessu ekki haft það á sinni stefnuskrá, hvorki fyrir kosningar né eftir kosningar, að lækka matvöruverð með því að lækka virðisaukastigið úr 14% í 7%? Er það ekki alveg skýrt? Og var ekki hv. þm. að staðfesta það áðan að vilji hennar stendur ekki til þess heldur að gera eitthvað annað? Er það ekki alveg skýrt? Það eru ekki fráteknir peningar á þessu kjörtímabili til að fara þessa leið. Er það ekki alveg skýrt? Ég vænti þess því að hv. þm. komi og staðfesti þetta bara einfaldlega og segi hér við okkur inni og þjóðina að það sé ekki á prógrammi forsætisráðherra né Framsóknarflokksins að fara þessa leið. Þá vitum við það. Þannig eigum við að takast á í pólitík. Við eigum ekki að lofa svona upp í ermina á okkur að kannski ef einhverjir nýir peningar detta af himnum ofan og ef þetta leggst fyrir okkur þannig þá megi skoða þetta og athuga. Það er bara ljótur leikur. Herra forseti. Ég hef tekið eftir því í þessari umræðu að tveir hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa lagt hér orð í belg. Mér virðist eins og það sé ekki bara Framsóknarflokkurinn sem dragi lappirnar og sé andvígur því að lækka matvöruverð í landinu heldur finna líka boðberar tíðindanna fyrir kosningar, þeir sjálfstæðismenn, málinu allt til foráttu og þá ekki síst hv. 2. þm. Norðausturkjördæmis sem birtist nú hér í dyrunum.

Herra forseti. Ég er alveg sammála hv. þm. um að við eigum ekki að tala tungum tveim. Ég tel að ég tali mjög skýrt. Það tel ég vera vegna þess að ég er að segja hér frá þeirri vinnu sem á sér stað. Væri það nú kannski ekki frekar ómaklegt ef ég færi að segja hér mína skoðun á því hverju ég teldi að þessi ákveðna nefnd ætti að skila? Við verðum að binda vonir við að þessi vinna skili okkur einhverju góðu og að hún sé raunsæ. Ég vil því ekki meina að ég sé að tala hér tungum tveimur heldur er þetta alveg skýrt hjá okkur. Við erum með skýra forgangsröðun. Auðvitað skoðum við aðra hluti. Það væri nú kannski frekar dapurt ef stjórnarflokkar mundu ekki framkvæma neitt annað en það sem er í kosningastefnuskrá. Við vorum t.d. að fjalla hér um túlkaþjónustu í dag. Hún er ekki á kosningastefnuskrá Framsóknarflokksins og ég var afskaplega stolt af því að minn flokkur skyldi standa að því að veita fjármuni í það verkefni.  Ég ítreka það að langtímamarkmiðin eru skýr og við skoðum auðvitað aðra hluti líkt og við höfum ávallt gert.

Herra forseti. Að vilja eða ekki vilja, það er spurningin. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir fór hér yfir samskipti ríkisstjórnarflokkanna og helst gat maður skilið af þeirri lýsingu að hér væri um miklar ástir samlyndra hjóna að ræða. En það er svolítið erfitt að ímynda sér það þegar maður horfir utan frá hvernig þeir reka hornin hverjir í aðra þessa dagana. Nokkuð viss er ég þó um að þeir Spaugstofumenn munu gera því betur skil en ég get gert. Það er ekki undarlegt þó að við spyrjum um stefnu Framsóknarflokksins varðandi lækkun matarskatts vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra og flestallir þeir þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem talað hafa í skattaumræðu frá því að við komum hér saman segja það sama. Þeir segjast vilja gera þetta en að Framsóknarflokkurinn standi í vegi fyrir því. Miðað við þau svör sem við höfum fengið hér við þeim spurningum sem lagðar hafa verið fram bæði í fjárlagaumræðunni og eins hér þá finnst mér að í raun sé búið að staðfesta að það er Framsóknarflokkurinn sem þvælist fyrir því að hægt sé að lækka matarskattinn núna um helming. Hann er að velta fyrir sér einhverjum öðrum leiðum varðandi virðisaukaskattinn og ekki er undarlegt kannski þó að ég velti þeirri spurningu upp í ræðu minni hvort verið gæti að þegar fjallið tæki jóðsótt og mús fæddist þá mundi vaskur á lúxusvörum lækka, einfaldlega vegna þess að það er það sem hefur gerst í tekjuskattinum. Þar er verið að lækka skattinn á þá sem langhæstar tekjur hafa og það svigrúm sem er fyrir hendi, þeir 5 milljarðar kr. sem eru fyrir hendi núna samkvæmt því sem ríkisstjórnin leggur til, eiga að fara að langmestu leyti til þeirra sem hæstu tekjurnar hafa. Því verð ég að spyrja, herra forseti, hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur: Er það samkvæmt stefnu Framsóknarflokksins að ef lækka skuli skatt á einstaklinga þá skuli þeir njóta sem best hafa það?

Herra forseti. Hv. þingmenn hugsa greinilega mikið um hvernig stjórnarsamstarfinu er háttað. Ég veit ekki hvað ég er búin að segja það hér oft í dag en ég ítreka að það gengur bara alveg ágætlega. Hv. þm. spyr um stefnu Framsóknarflokksins í virðisaukaskattsmálum og skattamálum yfir höfuð. Stefnan er alveg skýr. Við höfum forgangsraðað. Forgangsröðunin er sú að lækka tekjuskattsprósentuna. Við teljum að það skili sér til allra og það sé sanngjörn leið. Um þessa leið var líka kosið í síðustu kosningum og ég mundi segja að heiðarlegt sé að standa við þau kosningaloforð. Ég fullyrði hér að Framsóknarflokkurinn er ekki að stoppa lækkun virðisaukaskatts á matvælum - það er ekki rétt - heldur er endurskoðunin í eðlilegum farvegi. Þetta er gríðarlega viðamikið verkefni.  En við tökum að sjálfsögðu öllum góðum málum með opnum huga og vinnum að þessu í góðri samvinnu við samstarfsflokkinn.

Herra forseti. Það verður að þakka hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur fyrir þann kjark og þor sem hún sýnir með því að vera hér í salnum og ræða um skattastefnu Framsóknarflokksins eins og hún birtist okkur í tillögum Sjálfstæðisflokksins, það eru ekki aðrir hv. þm. Framsóknarflokksins sem leggja það á sig að koma og svara fyrir hana. Núna er það ekki bara 1% lækkun á tekjuskatti sem við erum að horfa á. Það er búið að boða að á næstu tveimur árum lækki hann um 3% til viðbótar, að áfram verði haldið á sömu leið. Það er búið að segja okkur það að frá því að við komum hér til þings og þar til þessu lýkur hjá þeim muni tekjuskattur lækka um 4%. Þetta þýðir einfaldlega að sá launþegi sem er með eina millj. kr. á mánuði má vænta þess, þegar þessu átaki ríkisstjórnarinnar verður lokið, að greiða í kringum 75–80 þús. kr. minna í skatt á mánuði, þegar sá sem hefur 100 þús. kr. í tekjur getur vænst þess þegar þessa mikla skattátaki lýkur að greiða 2.400 kr. minna á mánuði í skatt. Þetta er réttlætið sem ríkisstjórnin er að kynna okkur fyrir, þetta er réttlætið sem við horfum framan í og því komum við hér með tillögur um með hvaða hætti er hægt að koma þessu beinna til þeirra sem þurfa á að halda. Ég vona að Framsóknarflokkurinn vitkist og hætti að standa á móti því að hægt sé að lækka matarskattinn. 

Herra forseti. Hv. þm. Jón Gunnarsson þakkar mér fyrir að vera hér í sal og svara fyrir stefnu okkar í skattamálum. Ég verð kannski að hryggja hv. þm. pínu því það er bara minnsta málið vegna þess að ég er afskaplega stolt af stefnu okkar í skattamálum og mjög sátt við hana. Þetta er auðvitað sameiginleg stefna þessara tveggja stjórnarflokka og við teljum að þessi tekjuskattslækkun muni svo sannarlega skila sér vel til fólksins. Við skulum ekki gleyma því að þetta skilar sér vel t.d. til ungs fólks sem er að byrja að koma sér upp húsnæði og öðru og vinnur mikið og hefur vonandi miklar tekjur, svo að ég nefni dæmi. Það er auðvitað hægt að nefna slík dæmi sem þið hafið varðandi hvað hver greiðir í skatt og hversu miklu það skilar ákveðnum hópum. Auðvitað er það þannig að eftir því sem menn hafa meira í skatt þeim mun meira fá þeir út úr þessum lækkunum, það gefur augaleið. En þeir eru líka að greiða meira í þágu samfélagsins þannig að ég held að þessi samlíking dæmi sig nú alveg sjálf. Ég ítreka það að ég er stolt af markmiðum okkar í skattamálum og hlakka til þess að fara inn í næstu kosningabaráttu með lækkun tekjuskattsprósentu.

Herra forseti. Ég hygg að mjög gagnlegt sé að eiga skoðanaskipti um þau mál sem hér eru rædd, matarverð, virðisaukaskatt og ýmislegt fleira í þeim dúr. Ég hef heyrt á ræðum ýmissa þingmanna Samfylkingarinnar að þeir vilja fara í sögulega upprifjun til þess að reyna að sýna fram á hversu stefna þeirra og flokkanna sem standa að Samfylkingunni hefur verið samræmd frá einu ári til annars og ekki svona hlaupið til og frá eftir því hvort menn eru í stjórn eða stjórnarandstöðu eða hvernig þeir halda að landið liggi yfir höfuð. En ef maður rifjar upp söguna kemur annað í ljós. Í fyrsta lagi liggur sú stefna Alþýðuflokksins fyrir, sem allir þingmenn Alþýðuflokksins fluttu frumvarp um á Alþingi á sínum tíma, að tekjuskattur skyldi lagður niður. Fyrir því voru færð ýmis rök, m.a. að það kæmi launafólki best, en á hinn bóginn talið fráleitt að skynsamlegt gæti verið að hafa þrep í virðisaukaskatti og má segja að helsti andstæðingur þess hafi verið Jón Baldvin Hannibalsson meðan hann var fjármálaráðherra og kvað svo rammt að því þegar við sjálfstæðismenn lögðum það til haustið 1988 að þeir sórust í fóstbræðralag, leiðtogarnir tveir í þessum svokölluðu A-flokkum, Jón Baldvin Hannibalsson og Ólafur Ragnar Grímsson, að stofna nýja ríkisstjórn um þetta eitt að virðisaukaskattur skyldi ekki lægri á matvörum en hinn almenni virðisaukaskattur í landinu. Fyrrverandi fjármálaráðherra í ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar, Jón Baldvin Hannibalsson, og sá fjármálaráðherra sem við tók, Ólafur Ragnar Grímsson. Það er hægt að rifja upp ýmis snjöll ummæli frá leiðtogunum tveim sem stóðu að stofnun Samfylkingarinnar frá þeim tíma. Auðvitað lá á bak við þetta sú hugsun að þeir ímynduðu sér að með þessum hætti væri hægt að auka það sem heitir samneysla enda mun það vera svo að sú ríkisstjórn sem þá sat hefur verið einhver allra aumasta ríkisstjórn sem setið hefur í landinu. Það er svolítið merkilegt að heyra þegar formaður Samfylkingarinnar nú, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, talar um að það hafi aldrei komið fyrir að Alþýðusambandið hafi verið kvíðafullt eða fundið að stefnu ríkisstjórnar í efnahagsmálum. Það væri kannski rétt að rifja það þegar þessir tveir menn höfðu farið með ríkisfjármálin frá 1987 og hin næstu ár, Jón Baldvin Hannibalsson og Ólafur Ragnar Grímsson, þá setti verkalýðshreyfingin, atvinnurekendur og bændur ríkisstjórninni stólinn fyrir dyrnar og knúðu ríkisstjórnina í þá þjóðarsáttarsamninga sem við munum eftir. Þá var ástandið þannig í landinu að allsherjaratvinnuleysi blasti við. Ef við tölum um að einhver gjá geti verið á milli stjórnmálamanna og sérstakra starfsstétta í landinu þá var sú gjá auðvitað á milli þess manns sem byrjaði á því að semja við kennara um verulegar launahækkanir en nam þær síðan á brott með bráðabirgðalögum áður en þær komu til framkvæmda. Sú gjá var síðan brúuð í næstu alþingiskosningum sem fram fóru vorið 1991 og var þeim flokki þá ýtti til hliðar. Þá var brú á ný komin milli Íslendinga og þeirrar ríkisstjórnar sem sat í landinu. Það má því auðvitað rifja ýmislegt upp í sambandi við siðferði og í sambandi við skattastefnu þeirra A-flokkanna og Samfylkingarinnar sem nú kemur. Mér þótti það merkilegt áðan þegar ég hlustaði á ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, sem var félagsmálaráðherra 1987 og stóð síðan að því með félögum sínum að slíta stjórnarsamstarfi við Sjálfstæðisflokkinn af því að lækka átti skatt á matvöru, þegar þessi hv. þm. sagði hér áðan einmitt um þessa hugmynd að lækka matvörur: „Það væri gaman að vita hvað hæstv. félagsmálaráðherra segir um það?“ Hver voru hennar eigin skref sem félagsmálaráðherra í þessu sama máli? Hver voru þau? Að vísu má segja hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur til hróss að hún man ekki alltaf fyrri afstöðu sína þannig að okkur sjálfstæðismönnum tókst að koma Alþýðuflokknum á rétta braut síðar svona í síðustu dögum Jóhönnu Sigurðardóttur sem félagsmálaráðherra 1993 og okkur tókst þá að lækka virðisaukaskatt á matvæli niður í 14%. Ég man eftir því á þeim tíma hversu skemmtilegt alþýðubandalagsmönnum þótti að minna Alþýðuflokkinn á að hann hefði gefist upp fyrir íhaldinu með því að fallast á lækkun matarskattsins. Má lesa um þetta í þingtíðindum. En þetta rifja ég upp til þess að sýna fram á að þeir flokkar og menn sem eru í forsvari fyrir þá hér á Alþingi hafa í raun og veru ekki neina samfellda stefnu í skattamálum sem hægt er að rekja frá einu ári til annars og sem hægt er að reiða sig á. Við heyrðum núna og vitum það að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir talar gjarnan um þá lægst launuðu og þá sem verst hafa kjörin. Yfirleitt tekst henni með einhverjum hætti að sýna fram á í ræðum sínum að það sem hún segir hverju sinni komi sér best fyrir þá lægst launuðu og þá sem verst hafa kjörin, en hins vegar það sem hinir halda fram, sem eru henni ekki sammála, komi sér verst fyrir þá hina sömu. Nú segir hv. þm. að með því að lækka virðisaukaskattinn komi það eingöngu hinum lægst launuðu til góða. Ef við hins vegar lækkum tekjuskattinn þá kemur það eingöngu hinum hæst launuðu til góða. Þá spyr maður sjálfan sig: Skyldi það nú vera svo að þunginn af virðisaukaskattinum lendi á hinum lægst launuðu? Auðvitað ekki. Á hinn bóginn er það rétt að lækkun á matarskatti kemur sér best fyrir hina lægst launuðu, sérstaklega barnmargar fjölskyldur, og má segja að um þetta hafi staðið stríð milli Sjálfstæðisflokksins og Alþýðuflokksins, a.m.k. þann tíma sem ég hef fylgst með stjórnmálum, sem eru ekki nema 43 ár, á viðreisnarárunum stöðugt stríð milli Ingólfs Jónssonar landbúnaðarráðherra og viðskiptaráðherra alþýðuflokksmanna. Við héldum því fram að með því að greiða niður mjólkurvörur og dilkakjöt værum við að koma til móts við fjölskyldur sem væru verst settar. Við knúðum það fram á þeim tíma að slíkar niðurgreiðslur héldu áfram og þær voru stundum auknar sérstaklega þegar þurfti á að halda út af dýrtíð í landinu. Núna í ræðu hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur kom þetta strax fram þegar hv. þm. var að tíunda hvernig hægt væri að lækka matarverð hér á landi með því að ganga í Evrópusambandið. Þá hafði hv. þm. vitaskuld fyrst og fremst í huga hversu mikil lækkunin yrði ef stefna Evrópusambandsins yrði tekin upp í landbúnaðarmálum. Eins og fram kemur í skýrslu um samanburð á matvælaverði á Íslandi, Norðurlöndum og ríkjum Evrópusambandsins, með leyfi hæstv. forseta: „Sams konar aðfallsgreining fyrir undirflokka matvöru gefur til kynna að búast megi við að ávextir og grænmeti lækki í verði um 8% ef Ísland tekur upp svipaða landbúnaðarstefnu og Evrópusambandið, brauð og kornvörur lækki um 9%, drykkjarverð haldist óbreytt ...“ - hér er áfengi ekki talið með, það mundi auðvitað lækka í verði og má segja að það sé einn af kostum eða göllum þess að ganga í Evrópusambandið, það fer svona eftir því hvernig maður hugsar og hvað maður drekkur - „mjólk, ostar og egg lækki um 12% en kjöt um 23%. Forspá líkansins um 12% verðlækkun á fiski við Evrópusambandsaðild kemur á óvart...“ Það má nú kannski segja að þetta sé rétt. Maður áttar sig ekki alveg á því hvernig - en öllu skal nú til skila haldið og má vera að ýsuverðið lækki um 12% ef maður gengur í Evrópusambandið. Öðru eins hefur nú verið logið. En þarna er skýringin komin. Þegar hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir talar um „með leið Samfylkingarinnar“ - „með okkar leið er hægt að lækka matarverð um 30%“ þá er hún auðvitað með það inni í því að hætta stuðningi við íslenskan landbúnað og fella niður öll innflutningshöft og alla tolla á landbúnaðarvörum. Þetta er auðvitað ákveðin stefna. Ef við förum til nálægra landa, til Svíþjóðar eða Finnlands þá sjáum við hvað þar hefur gerst í málefnum landbúnaðarins, við vitum það og áttum okkur á því að hann er ekki samur nú miðað við það sem áður var, áður en þeir gengu í Evrópusambandið. Það má vera að þetta sé það sem Samfylkingin sér fyrir sér. Ef það er ekki þetta þá væri fróðlegt að fá það upp: Hvernig ætlar Samfylkingin að sýna fram á að hún geti lækkað matarverð um 30%? Hún getur það ekki einu sinni með þessu, eða hvar ætlar hún að fá efni til þess? Það kemur fram í þessari skýrslu hversu strjálbýlt Ísland er, og er þá borið saman við Þýskaland, með leyfi hæstv. forseta: „Hér búa þrír menn á ferkílómetra lands en í Þýskalandi búa 230 manns á ferkílómetra. Því nýtist stærðarhagkvæmni í verslun og framleiðslu ekki eins vel á Íslandi og í þéttbýlli löndum. Samkvæmt líkaninu ýtir fólksfæðin verðlagi hér á landi upp um 20% miðað við Þýskaland og mismunandi hitastig um 6%.“ Ísland er miklu strjálbýlla land en Þýskaland. Við sjáum að það er ýmislegt sem kemur til í sambandi við slíkan samanburð sem nauðsynlegt er að reyna að gera sér grein fyrir. Auðvitað getum við allir hv. þingmenn, eins og ég gerði áðan, rifjað upp eitt og annað úr sögu flokka okkar frá mismunandi tímum í ríkisstjórn hvort við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu. En ef flokkur sem alltaf hefur við orð að hann telji sjálfan sig ábyrgan, ef þessi flokkur treystir sér til að segja að hann hafi fundið ráð til þess að lækka matarverð um 30% þá er a.m.k. lágmark að þessi flokkur reyni að sýna fram á að það séu ekki nema helmingsýkjur, reyni þá a.m.k. að sýna fram á að hann geti lækkað matarverð um 15%. Og hvernig ætlar hann að fara að því? Hvaða leiðir eru til þess? Það má auðvitað segja að menn vilji hér erfðabreyttar landbúnaðarvörur og að menn vilji hafa steraefni í matvælum til þess að lækka verðið. Meðan ég var landbúnaðarráðherra þá kom það fyrir að utanríkisráðherra sem var í Alþýðuflokknum, leyfði innflutning á kjúklingalöppum frá Kanada, ég hygg að það hafi verið steraefni í þeim. Það má vel vera að það sé það sem þessir háttvirtir þingmenn séu að berjast fyrir að við höldum ekki þeim stöðlum og kröfum sem við höfum gert um hollustu í matvælum og vilji fara út í að leyfa að hægt sé að flytja inn hvað eina. Það má vera að það sé á bak við þann samanburð og að það sé á bak við fullyrðingarnar sem Samfylkingin er með. En ef það er ekki raunin hvernig ætlar Samfylkingin þá að lækka verð á matvörum um 30%, hvernig ætlar hún að fara að því ef það á að halda uppi hollustu í landinu? Ég geri mér grein fyrir því að með málflutningi sínum vill Samfylkingin auðvitað ekki hafa neinn skatt á sykri, gosdrykkjum og öðru því um líku, látum það vera. Það er skoðun út af fyrir sig. En auðvitað liggur það fyrir að aðild Íslands að Evrópusambandinu skiptir engu máli um vöruverð hér á landi. Það er ekki hægt að benda á eitt né neitt í því sambandi. Við Íslendingar getum sjálfir fellt niður öll aðstöðugjöld á þeim fáu stöðum þar sem þau eru á matvælum. Við getum sjálfir lækkað virðisaukaskatt á matvælum og ef við viljum látið hið sama gilda um matvörur hvaðan sem þær koma til landsins þannig að engar hömlur verði og það kemur Evrópusambandinu ekkert við. Við þurfum ekki að sækja alla vitneskju til annarra landa og höfum getað bjargað okkur sjálfir hér á Íslandi þau ár sem við höfum verið hér og þurfum ekki á hjálp að halda til að stjórna efnahagsmálum okkar, enda hefur ekki verið sýnt fram á hvað það er sem ætti að lækka við slíka aðild. Á hinn bóginn liggur fyrir að aðild okkar að Evrópusambandinu mundi kosta okkur stórkostlega fjármuni sem við þurfum ekki að greiða nú, en sem hlyti að sjálfsögðu til lengdar að bitna á lífskjörum okkar því eins og sakir standa nú er ávinningurinn af því að ganga í Evrópusambandið enginn. Þegar menn eru að tala um: Ja, við viljum láta sækja um aðild að Evrópusambandinu bara til að sækja um aðild án þess að segja nokkuð um hvort viðkomandi vilji vera í Evrópusambandinu eða hvaða skilyrði menn setji fyrir aðild að Evrópusambandinu og án þess að gera grein fyrir hvar þeir standi þá er slíkt auðvitað markleysa. Auðvitað er það svo bæði um tekjuskattinn og virðisaukaskattinn að þeir sem hafa meiri tekjur borga hærri tekjuskatt, sumir ekki neitt. Eins er það um virðisaukaskatt, þeir sem hafa meiri tekjur og eyða meira greiða auðvitað meiri virðisaukaskatt en hinir. Þetta vitum við öll. Það hefur ekki, svo mér sé kunnugt, farið fram nein athugun á því hvernig það skiptist á milli ríkra og fátækra hverjir greiða svo og svo mikið af virðisaukaskatti. En hitt er auðvitað ljóst, jafnljóst nú og þegar Alþýðuflokkurinn sleit samstarfi við okkur sjálfstæðismenn út af virðisaukaskattinum, eða þegar við knúðum fram að Alþýðuflokkurinn stæði með okkur um lækkun á virðisaukaskatti, að lækkun á matvörum skiptir mestu fyrir þá sem minnst mega sín, fyrir barnafjölskyldur og aðra þvílíka. Þetta skulum við hafa í huga. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð. Mér þótti nauðsynlegt að koma fram með nokkrar athugasemdir vegna þess hvernig Samfylkingin lagði mál sitt upp og vegna þess að það var greinilegt að undir þeim málflutningi var ekki sá grundvöllur sem hægt var að reiða sig á. Málflutningurinn var út og suður, röksemdafærslan að 7% lækkun á virðisaukaskatti valdi 30% lækkun á matvörum er náttúrlega skemmtiefni en má segja að það sé góður liður í talnaleik Samfylkingarinnar, og það get ég sagt, herra forseti, með fullum sanni að ef ég hefði ekki verið við þessar umræður og einhver hefði sagt mér að 7% lækkun á virðisaukaskatti þýddi 30% lækkun á matvælum og ég væri spurður: Hvaða flokkur heldur þessu fram? Þá hefði ég sagt: Áreiðanlega Samfylkingin.

Herra forseti. Á einni mínútu gefst mér ekki tækifæri til að fara í sagnfræði, ég hef ekki tíma til þess að rekja það af hverju íhaldið var á móti vökulögum, eða af hverju það var á móti almannatryggingum, á móti atvinnuleysistryggingum o.s.frv. Ég hefði ekki tíma til þess að rekja samskipti Ingólfs Jónsson og Gylfa Þ. Gíslasonar. Ég ætla hins vegar að fara nær í tímann því hv. þm., 2. þm. Norðausturkjördæmis, kom hvergi að kjarna málsins í ræðu sinni, nefnilega því að hann og flokkur hans lofuðu því fyrir hálfu öðru ári síðan í kosningabaráttu að gera nákvæmlega það sem verið er að leggja til í tillögunni sem við erum að fjalla um. Því vil ég spyrja hann: Hvernig stendur á því að hann sem talsmaður Sjálfstæðisflokksins í þessari umræðu er núna allt í einu á móti því að lækka matarverðið í landinu með því að lækka virðisaukaskattinn á matvörur úr 14% í 7%, en var með því fyrir hálfu öðru ári síðan? Var hann og flokkur hans að blekkja kjósendur á þeim tíma? Var þetta bara kosningabrella eins og oft áður, herra forseti?

Herra forseti. Það hefði verið gaman að vita hvað hv. þm. ætlaði að segja um vökulögin. Þau voru að vísu samþykkt áður en Sjálfstæðisflokkurinn varð til og þess vegna veit ég ekki nákvæmlega hvað fyrir hv. þm. vakti. En það er rétt að ég átti skyldmenni hér á Alþingi á þeim tíma og hann sagði þegar hann gerði grein fyrir atkvæði sínu um vökulögin: „Mér hefur ávallt þótt gott að sofna að loknu dagsverki og segi því já.“ Um hitt get ég sagt að ég hef ævinlega viljað lækka matarskattinn. Kóngur vill sigla en byr hlýtur að ráða, stendur einhvers staðar, og það hefur verið svo lengi að ég hef viljað gera það og er útilokað fyrir hv. þm. að finn nokkur ummæli eftir mér sem lúta að öðru.

Herra forseti. Ég verð enn meira undrandi eftir þessa yfirlýsingu hv. þm. því það er nákvæmlega þetta sem vantaði í yfirgripsmikla ræðu hans. Er það með öðrum orðum enn þá stefna Sjálfstæðisflokksins að hann vilji lækka matarskatt úr 14% í 7%? Nú liggur það fyrir í þessari umræðu að allir umframfjármunir ríkissjóðs hafa verið fráteknir í önnur verkefni þannig að eftir stendur að í skattaprógrammi ríkisstjórnarinnar er ekki gert ráð fyrir að standa við fyrirheit og loforð Sjálfstæðisflokksins sem hann fór fram með með miklum hávaða og látum fyrir síðustu kosningar og eftir stendur því að allar yfirlýsingar hans fyrir síðustu kosningar voru hjóm eitt og að engu hafandi.

Herra forseti. Eins og hv. þm. er kunnugt er nú verið að vinna að því að útfæra stefnu ríkisstjórnarinnar í skattamálum og auðvitað bíð ég þeirrar niðurstöðu. Það kom mér ekki á óvart að Alþýðuflokkurinn eða Samfylkingin skyldi taka upp stefnu Sjálfstæðisflokksins í skattamálum og mætti hún raunar gera það oftar. En á hinn bóginn er nauðsynlegt að tímasetja skattalækkanir og fara með festu og gát. Verið er að vinna að útfærslunni og við skulum bíða rólegir eftir því að það komi fram.

Herra forseti. Þetta var ekki mjög fróðleg ræða sem hv. þm. flutti hér áðan en hún var þeim mun skemmtilegri. Hún var full af vondri sagnfræði og síðan sérkennilegri rökfimi þar sem hv. þm. var að berjast við að afsanna fullyrðingar sem hann bjó til úr munnum annarra þingmanna en sem aldrei voru sagðar í umræðunni í dag. Látum það nú vera, það er gamalkunn bardagaaðferð sem tengist nokkuð stíl hv. þingmanns. Mig langar hins vegar til þess að spyrja hv. þingmann: Hvað veldur því að ekki er komin fram skýr viljayfirlýsing um að matarskatturinn verði lækkaður? Ég vísa m.a. til yfirlýsinga hv. þingmanns úr kosningabaráttunni. Er það vegna þess að það er óvilji af hálfu einhverra í stjórnarliðinu? Ég spyr hv. þingmann einnig: Er það ekki rétt sem hæstv. fjármálaráðherra, Geir H. Haarde, hefur sagt að það er Framsóknarflokkurinn sem ekki hefur fallist á ákveðna útfærslu í þessu máli?

Herra forseti. Mér hefði þótt drengilegt af hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að segja hvaða ummæli ég hafði rangt eftir til þess að það komi þá fram, í staðinn fyrir að dylgja um það. Það er auðvitað alltaf hægt að gera slíkt. En skemmtilegra er nú að reyna að hafa reiður á því hvað um sé að ræða ef maður brigslar öðrum um ósannindi. Eins og ég sagði áðan er núna verið að vinna að útfærslu á því hvernig staðið skuli að skattalækkunum. Ég hef ekki verið í undirbúningshópnum sem að því vinnur og af þeim sökum get ég ekki upplýst þingið um það. Og þó að ég væri í hópnum væri ég bundinn trúnaðareiði og mundi ekki upplýsa þingið um það.

Herra forseti. Ég var ekki að brigsla hv. þm. um vísvitandi ósannindi en mér finnst hann stundum taka ákaflega illa eftir. Það sem ég átti við voru þau orð sem hv. þm. hafði eftir hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um að hún hefði sagt að lækkun á vaskinum hefði einungis í för með sér kjarabætur fyrir þá lægst launuðu og lækkun á tekjuskattsprósentunni einvörðungu hagsbætur fyrir þá sem vel væru efnaðir. Það var það sem hv. þm. sagði. Upp úr þessu stendur tvennt: Hv. þm. Halldór Blöndal treystir sér ekki til þess að segja að Geir H. Haarde hafi farið með rétt mál þegar hann upplýsti að ástæðan fyrir því að virðisaukaskattslækkun væri ekki á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar væri sú að Framsóknarflokkurinn hefði ekki fallist á hana. Í öðru lagi stendur það upp úr þessari umræðu að hv. þm. Halldór Blöndal var að blekkja kjósendur fyrir kosningar með því að berjast fyrir lækkun sem hann er ekki lengur að berjast fyrir.

Herra forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þm. fyrir mikla sagnfræði sem var kannski ekki alveg hlutlaus. Ég tók eftir því að hv. þm. kvartaði sáran yfir því að það væri ekki samfella í skattastefnu Samfylkingarinnar. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þm. út í nokkuð. Síðan ég hóf störf á þingi hef ég séð ákveðna samfellu í skattastefnu Sjálfstæðisflokksins. Hún hefur verið sú að hækka álögur á almenning í gegnum bensín- og olíugjöld á síðasta ári um milljarða. Þeim peningum er síðan nær eingöngu skammtað til þeirra sem hafa hærri launin. Er það rétt tekið eftir hjá mér?

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að hv. þm. Halldóri Blöndal er nokkuð brugðið og einhver afturför í gangi hjá þeim skýra manni, svo ég noti aðferðir hans við að fjalla um þingmenn. Hann ber mér það á brýn að ég vilji ganga nærri landbúnaðinum með því að ná fram þeirri lækkun sem Samfylkingin vill ná með því að ganga í Evrópusambandið. Þetta er sérstaklega skemmtilegt vegna þess að ég tók eitt dæmi til marks um lækkun við að ganga í Evrópusambandið. Ég tók tölur frá Noregi og heimfærði þær á Ísland. Að öðru leyti gekk ræða mín nákvæmlega út á þá skoðun Davíðs Oddssonar að þetta gætum við gert sjálf. Skýrsla Hagfræðistofnunar háskólans benti á og gerði tillögur um að efla markaði. Hún gerir tillögur um að vinna í samkeppnismálunum, auka eftirlitið. Hún gerir tillögur um skoða skatta og skyldur, vörugjöld og álögur. Hún bendir á hvernig við styðjum landbúnaðinn og hvernig megi breyta því.

Herra forseti. Ég var í ræðu minni að reyna að útskýra hvernig Samfylkingin gæti náð því fram, samkvæmt sinni leið og samkvæmt því frumvarpi sem hér liggur fyrir, að lækka vöruverð um 30%. Það hefur ekkert komið fram um það, hvorki hjá hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur né öðrum sem talað hafa, hvernig nákvæmlega eigi að ná því fram. Á hinn bóginn hef ég tekið eftir því að í ræðum Samfylkingarinnar hefur mikið verið talað um að hér sé nauðsynlegt að efla samkeppni og auka eftirlit Samkeppnisstofnunar, þótt það sé ekki sagt beinlínis þannig. Segja má að með því sé Samfylkingin hrokkin í gamla farið, vilji allt í einu fara að tala í öðrum dúr um samkeppnislög. Auðvitað er það rétt hjá hv. þm. að virk samkeppni á matvælamarkaði er nauðsynleg til að halda vöruverði niðri og má vera að hv. þm. þyki nokkuð skorta á þá virku samkeppni.

Virðulegi forseti. Mér finnst sérstök ástæða til að benda á það sem skýrt er dregið fram í skýrslu Hagfræðistofnunar háskólans, þ.e. að við veitum um 12 milljarða kr. í stuðning af ýmsu tagi til landbúnaðarins. Þar segir að helmingurinn af þeim stuðningi sé tekinn í matarverðinu. Við erum þá að tala um allt að 6 milljarða. Hér erum við að tala um lækkun á matarskatti um 6,5%, úr 14% í 7%, sem er verulegur ávinningur. Þessi ábending Hagfræðistofnunar þýðir að hægt væri að ná fram sömu fjárhæð í lækkun á matarverði. Bent er á að það sé betri kostur að veita stuðninginn með beingreiðslum. Það er ekki verið að tala um að afnema stuðninginn. Hins vegar er talað um að færa þann stuðning sem á að viðhafa yfir í beingreiðslur en ekki að taka hann í matarverðinu eins og gert er í dag. Að öðru leyti þá hvet ég þingmenn til að lesa skýrslu Hagfræðistofnunar. Ég mun leita allra leiða til að koma henni í umræður á Alþingi þótt hún sé ekki þingskjal þessa vetrar.

Herra forseti. Ég áttaði mig raunar ekki á hvað hv. þm. var að fara. Hún talaði í öðru orðinu um að lækka stuðning við landbúnaðinn um 6 milljarða, var það ekki?

Flytja hann yfir í beingreiðslur.

Flytja hann yfir í beingreiðslur, já og þannig að greiða matarverð enn þá meira niður. Ég átta mig ekki á því hvað hv. þm. á við með að gera það. Beingreiðslur vitum við hvað eru. Það má vera að það sé skynsamlegt hjá hv. þm. og væri fróðlegt að fá meira um það vita þegar umræður fara fram um landbúnaðarmál hvaða beingreiðslu þingmaðurinn á þar við. Kjarni málsins er sá að það hefur ekki verið sýnt fram á það að tillögur Samfylkingarinnar standi undir þeim orðum sem Samfylkingin vill vera láta. Það er kjarni málsins.

Herra forseti. Í dag hefur farið fram mjög góð umræða og í henni kristallast mismunandi sjónarmið manna til skattlagningar. Í fyrsta lagi hvort skattlagning eigi að vera til að afla ríkinu tekna eingöngu eða hvort nota eigi skattkerfið til að jafna kjör manna. Ég er á þeirri skoðun að menn eigi fyrst og fremst að líta á skattkerfið sem tekjuöflun en láta aðra þætti velferðarkerfisins um að jafna kjör manna. Það er mjög dýrt að nota skattkerfið til þess því það dregur úr frumkvæði og dugnaði. Varðandi spurninguna um hvort virðisaukaskattur skuli lækkaður um 5 milljarða eða tekjuskattur um 5 milljarða á ári þá hljóta báðar leiðir að hafa nokkurn veginn sömu áhrif til að kynda undir verðbólgu og þenslu. Þau orð sem féllu í upphafi umræðunnar með vísan til ASÍ, að verið væri að hella olíu á eldinn með skattalækkunartillögum ríkisstjórnarinnar, eiga ekki síður við um svona tillögur. Ég hugsa að það sé meira að segja meiri þensluhvati af lækkun virðisaukaskatts um sömu krónutölu vegna þess að það er alltaf ákveðinn sparnaðarvilji hjá þeim sem hafa hærri tekjurnar og sparnaðargeta. Mér finnst alltaf jafnslæmt, ég ætla að biðja menn að hugleiða það, þegar menn tala um fátækt fólk eins og það sé eitthvað persónueinkenni. Menn segja nánast í sama orði: maðurinn er bláeygur og fátækur. Auðvitað getur maðurinn breytt þessu með fátæktina. Við getum breytt umgjörð sem skapar fátækt. Maðurinn getur t.d. aflað sér menntunar. Hann getur lagt harðar að sér. Hann getur sótt um annað starf. Þetta er ekkert persónueinkenni. Þetta er ekki fastmótaður hópur. Alls ekki. Mitt markmið er að berjast gegn fátækt með því að fækka í hópi þeirra fátæku og gera þeim kleift að verða ríkari, að hafa hærri tekjur. Þetta er ekki fastur hópur sem sumir tala um sem eitthvert náttúrulögmál. Það má vel vera að við á hinu háa Alþingi, við þingmenn, höfum búið til aðstæður sem gera fólk fátækt. Við búum til fátæktargildrur, búum til velferðarkerfi og bótakerfi sem er þess eðlis að það borgar sig ekki fyrir fólk að vinna. Maður heyrir það mjög oft. Það borgar sig ekki fyrir fólk að mennta sig. Það hefur bara ekkert upp úr því. Það er betra að sitja bara heima og gera ekki neitt en að rembast við að hækka tekjur sínar með ýmsum hætti. Þetta er mjög skaðlegt fyrir einstaklinginn og einnig skaðlegt fyrir þjóðfélagið. Þarna rekast á þessi tvö mismunandi sjónarmið sem við búum við. Tekjuskattslækkunin minnkar fátæktargildruna. Hún minnkar það að menn séu fastir í ákveðnu kerfi, hvort sem það eru húsaleigubætur, vaxtabætur, atvinnuleysisbætur eða hvað það nú er og geti ekki bætt stöðu sína vegna þess að skatturinn, plús allar tekjutengdu bæturnar, eru svo háar að það borgar sig ekki að vinna. Þarna greinir á milli. Munurinn á tillögum ríkisstjórnarinnar, 1% lækkun á tekjuskatti og því að lækka virðisaukaskatt um sömu krónutölu, sem kemur að meðaltali jafnt út fyrir alla, er sá að annað stækkar kökuna, þ.e. hvetur menn til dáða, hvetur menn til að vinna meira, hættir að draga úr þeim og gerir þeim fátæku mögulegt að verða ríkari en hitt heldur stöðunni niðri. Menn þurfa ekki að afla sér eins mikilla tekna. Það borgar sig ekki frekar en núna. Á þessum leiðum er því reginmunur. Það hefur verið markmið ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins í þrettán ár að stækka kökuna, hætta að vera eins upptekin af því að skipta henni og menn voru áður þótt sumir séu það enn þá. Sumir eru svo uppteknir af því að skipta kökunni að hún minnkar og minnkar. Nei, við viljum stækka kökuna. Það hefur tekist. Laun á Íslandi hafa hækkað sem hvergi annars staðar. Ég fullyrði það. Atvinnulífið blómstrar. Verðbréfamarkaðurinn og allt blómstrar vegna þess að menn hafa bætt skilyrðin, lagað skilyrðin sem stækka kökuna. Tekjuskattslækkunin er þáttur í því. Áðan fóru fram miklar umræður um hve sú lækkun á virðisaukaskatti sem hér er um rætt lækki vöruverð mikið. Það er hægt að reikna þetta upp á krónur og aura, ég gerði það áðan. Þær vörur sem falla undir 14% skatt lækka niður í 7% skatt, það lækkar þær um 6,14%. Það er mjög einfalt og ekkert meira um það að segja, hvorki um 30% eða eitthvað annað heldur bara þetta. Ef við tækjum 5 milljarðana sem skatturinn á að lækka um og deildum þeim á alla Íslendinga þá væru það 17 þús. kr. á mann á ári, eða 1.437 á mánuði. Þeir sem hafa 143 þús. kr. á mánuði og fá 1% lækkun á tekjuskatti fá einmitt þá tölu þannig að allir fyrir ofan fá meira. Allir fyrir ofan 147 þús. kr., ef við reiknum með því að þetta sé jafnt á þá, fá meira. Auðvitað eru alls konar samsetningar, t.d. einstæðir foreldrar með börn. Inni í þessu eru hjón með eitt barn, tvö börn eða ekkert barn. En gróft séð mundu velflestir verkamenn í ASÍ fá meira með 1% tekjuskattslækkun en með þessari lækkun á virðisaukaskatti. Meðaltekjur fólks í ASÍ, samkvæmt upplýsingum kjararannsóknarnefndar á fyrsta ársfjórðungi 2004, voru 256 þús. Það fólk fær lækkun upp á 2.560 á mánuði með 1% lækkun á tekjuskatti, þ.e. meðaltalið. Auðvitað eru margir fyrir ofan og einhverjir fyrir neðan, að sjálfsögðu. Þetta er meðaltal. Fyrir ASÍ-fólk held ég að sé ekki spurning, nema kannski þá sem hafa mestu ómegðina og lægstu launin, að hagstæðara sé að fá 1% lækkun á tekjuskatti en lækkun á virðisaukaskatti. Fyrir utan það eykst hvatinn fyrir menn til að vinna meira, bæta stöðu sína og hætta að vera fátækir. Það er mitt meginmarkmið, að fólk sjái hvata til þess að hætta að vera tekjulágt og hætta að vera fátækt. Mér finnst að menn ættu að vinna að því almennt í staðinn fyrir að reyna að búa til svo gott kerfi að enginn hvati verði til þess lengur að bæta stöðu sína. Ég hef áður nefnt að skattkerfi sem tekur tillit til allra þátta, barnabætur, barnaföt og barnamatur o.s.frv., lagar eitthvað sem aldraðir þurfa sérstaklega eða lagar eitthvað sem börn þurfa sérstaklega, er of flókið. Við ætlum að vera góð við þessa og við ætlum að vera góð við hina. Það gerir kerfið svo flókið að þeir sem eiga að nota það kunna ekki á það. Ég fullyrði að fjöldi manns á Íslandi veit ekki hvaða bótum hann á rétt á í kerfinu. Það er svo flókið og væri að æra óstöðugan að kynna sér það hvernig bótakerfið á Íslandi er. Möguleikar á svindlinu aukast líka. Hvað eru barnaföt t.d.? Skattur upp á 14%, það koma upp undarlegar rósir í því dæmi í matvöruverslunum, hvort maturinn er fullsoðinn eða ekki, hvort hann er iðnaðarvara eða hrá matvæli o.s.frv., hvort hann eigi að falla undir 14% eða 24,5%. Þarna er fullt af jaðartilfellum og þeim mun ekki fækka þegar barnafötin verða sérstaklega skattlögð. Ég minni á að sum „börn“, 16–17 ára glímukappar, þurfa ansi stór föt svo maður gangi ekki lengra og sumir fullorðnir þurfa ansi lítil föt. Núverandi ríkisstjórn hefur unnið í því að gera skattkerfi einföld. Ég minni á erfðafjárskattinn og ég minni á fjármagnstekjuskattinn sem hefur valdið því, þó að hann hafi verið lækkaður stórlega á söluhagnað t.d., að tekjur ríkissjóðs hafa stórhækkað. Þrátt fyrir lækkun á skatti á söluhagnaði úr tæpum 50% niður í 10% hefur ríkissjóður miklu meiri tekjur upp úr því. Það er bara þekkt lögmál í skattafræðum. Við erum búin að lækka eignarskatta og ætlum að lækka þá enn frekar, fella þá niður. Svo var nefndur hátekjuskatturinn. Hann var reyndar skattur til bráðabirgða en var alltaf framlengdur aftur og aftur. Það er ekki verið að leggja hann niður, það er verið að hætta við að hafa hann áfram. Það er mikill munur á því að leggja niður einhvern skatt sem er varanlegur eða að láta skammtímaskatt falla niður eða hætta við að framlengja hann.  Við höfum lækkað skatt á hagnað fyrirtækja. Mér sýnist nú bara að tekjur ríkissjóðs af þeim skatti ætli aldeilis að blómstra, enda er enginn skattur eins kvikur og hagnaður fyrirtækja. Ef einhver efast um það skal ég taka að mér hvaða háhagnaðarfyrirtæki sem er og gefa mér mánuð í að eyða hagnaðinum, ekki málið. Hagnaður fyrirtækja er afskaplega kvikur og fljótur að hverfa ef hann er skattlagður um of. Munurinn á þessum tillögum um lækkun á virðisaukaskatti og tillögum ríkisstjórnarinnar er einmitt sá að við erum að vinna að því að stækka kökuna, en þessi tillaga gengur út á að breyta henni, skipta henni enn frekar og er upptekin af því. Varðandi stöðu mála í ríkisstjórninni sem hefur verið rætt dálítið um hérna, þá er virðisaukaskatturinn til viðræðu milli stjórnarflokkanna. Það er ekki komin niðurstaða í því, bæði eru alls konar sjónarmið innan flokkanna og svo milli flokkanna sem eftir á að vinna úr. Það eru t.d. þau sjónarmið: Hvað á að gera kerfið flókið? Það er réttlætissjónarmið sem mælir með því að gera kerfið mjög flókið en þegar það verður flókið er það bara vinna fyrir lögfræðinga. Það getur varla verið markmið. Menn eru að vinna í þessu, þetta er ekki ágreiningsefni, það eru skiptar skoðanir eins og gengur en það er stefnt að því að endurskoða virðisaukaskattinn fyrir utan lækkunina á tekjuskattinum. Meginmarkmiðið í mínum huga er náttúrlega að lækka tekjuskattinn og gera fólki kleift að vinna án þess að því sé refsað fyrir og þannig að kakan stækki.

Frú forseti. Hv. þm. Pétur H. Blöndal lifir stundum í heimi mikilla blekkinga. Meðal annars sagði hv. þm. að þessi ríkisstjórn hefði barist fyrir því umfram aðrar sem sátu á undan henni að stækka kökuna. Það er samt sem áður þannig, frú forseti, ef maður skoðar feril þessarar ríkisstjórnar, að t.d. hagvöxtur hér á landi hefur ekki verið meiri að meðaltali en í samanburðarlöndum okkar í Vestur-Evrópu á því skeiði sem liðið hefur frá því Sjálfstæðisflokkurinn tók við forsæti í ríkisstjórninni. Hann hefur ekki verið meiri en í öðrum löndum. Ísland er meira að segja ekki jafnofarlega á lista yfir ríkar þjóðir og áður. Þegar þessi ríkisstjórn, þ.e. þegar Sjálfstæðisflokkurinn tók við forsæti hennar, var Ísland í 8. sæti á listanum yfir ríkustu þjóðir. Í dag er Ísland komið niður í 9.–10. sæti. Það er ekki mikil breyting en breyting þó sem sýnir fram á að þetta sjálfshól hv. þm. á sér kannski ekki stoð í raunveruleikanum. Það er alveg rétt sem hv. þm. segir að í þessu máli birtist verulegur ágreiningur um hugmyndafræðilegar aðferðir í stjórnmálum milli okkar og a.m.k. margra stjórnarliða. Við erum þeirrar skoðunar að ekki eigi einungis að líta á skattkerfið sem tekjuaðferð, tekjulind, heldur líka aðferð til jöfnunar. Mér er til efs að sumir sjálfstæðismenn sem t.d. hafa stigið inn í stjórnmálin úr verkalýðshreyfingunni séu sammála hv. þm. Pétri H. Blöndal um að það eigi ekki líka að nýta skattkerfi til jöfnunar. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að gera það. Það vilja jafnaðarmenn og ég ímynda mér að ákaflega margir sjálfstæðismenn séu líka þeirrar skoðunar, sem betur fer. Ég spyr: Er Pétur H. Blöndal eini þingmaður Sjálfstæðisflokksins sem er á móti þeirri aðferð sem lögð er til í þessu frumvarpi?

Frú forseti. Ég veit ekki um hug allra þingmanna Sjálfstæðisflokksins. Ég get því ekki svarað fyrir þá, enda er ég ekki vanur að gera það. Ég segi aldrei, eins og hv. þm. gerir gjarnan: við samfylkingarmenn, við sjálfstæðismenn. Ég hef mína skoðun alveg prívat og hún er einkaeign og ekki nein sameign Sjálfstæðisflokksins. Hins vegar fara skoðanir okkar í flestum málum saman í þingflokki Sjálfstæðisflokksins og þess vegna er ég í þeim flokki. Varðandi það hvort menn í flokknum séu almennt hlynntir tekjujöfnun skattkerfisins eða ekki þá eru eflaust einhverjir sem hafa ýmsar skoðanir á því, enda er Sjálfstæðisflokkurinn ekki með eina hreina og klára skoðun í öllum málum eins og mætti halda þegar maður hlustar á stjórnarandstöðuna að sé í þeirra flokkum. Menn eru með mismunandi skoðanir og þeir ræða þær fram og til baka og það er uppspretta mikillar umræðu sem gefur yfirleitt af sér góða niðurstöðu. Í mínum huga, og ég tók það sérstaklega fram, á skattkerfið ekki að vera til tekjujöfnunar, ég held nefnilega að þegar menn reyna með skatti að jafna tekjumun sem er náttúrulegur - við viljum jú borga meira fyrir menntun, meira fyrir snilli, meira fyrir dugnað, meira fyrir stundvísi o.s.frv. - það er ákveðinn náttúrulegur launamunur og þegar menn reyna að skattleggja þann launamun burt sprettur hann upp eftir skatt. Við höfum séð það í Svíþjóð og víðar að menn fara þá alls konar leiðir til að ná fram þeim launamun sem er eðlilegur í hagkerfinu. Ég held því að skattkerfi eigi ekki að notast til þess að reyna að skekkja launamun sem hefur myndast eðlilega í hagkerfinu. Ég held meira að segja að ef tekinn yrði upp flatur tekjuskattur mundi launamunur fyrir skatt minnka og verða sá sami og er núna eftir skatt.

Frú forseti. Ég geri mér mætavel grein fyrir því að hv. þm. talar fyrst og fremst fyrir munn sjálfs sín. Hins vegar tel ég að ég hafi rétt til að inna hann eftir skoðun Sjálfstæðisflokksins vegna þess að hann er ekki bara venjulegur þingmaður, hann er talsmaður flokksins í efnahagsmálum í þinginu, hann er formaður efnahags- og viðskiptanefndar. Það hefur komið mörgum sinnum fram af hálfu margra þingmanna Sjálfstæðisflokksins og af hálfu forustu flokksins ítrekað í kosningabaráttunni að sú leið sem við erum að leggja til í frumvarpinu, að lækka matarskattinn, sé hentug leið við skattalækkanir. Hv. þm. rær einn á báti. Hann er eini þingmaður Sjálfstæðisflokksins sem ég man eftir sem hefur beinlínis mælt gegn þeirri leið. Hv. þm. segir að það sé vegna þess að það að lækka tekjuskattsprósentuna sé líklegra til að stækka kökuna. Hann segir að það hvetji menn til að vinna meira, eða eins og hann orðar það, hvetji hina fátæku til þess að verða ríkari. Heldur hv. þm. virkilega að það skipti einhverjum sköpum fyrir þá sem hægt er að skilgreina sem fátæklinga í íslensku samfélagi, þeir eru sem betur fer ekki margir, þó að tekjuskattsprósentan sé lækkuð um 1%? Að sjálfsögðu ekki. Þegar ég fór úr ríkisstjórn sem ég sat í með nokkrum ágætum sjálfstæðismönnum, borguðu fátæklingarnir ekki skatt en þeir borga hann í dag. Frú forseti. Ég skil það líka að hv. þingmaður sé áfram um að lækka skatta vegna þess að í tíð þessarar ríkisstjórnar, sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur leitt, hefur skattheimtan aukist. Þrátt fyrir þá lækkun sem verið er að lofa um næstu áramót, er hlutfall skattheimtunnar af vergri landsframleiðslu enn þá hærra en þegar Ólafur Ragnar Grímsson sat hér á sælum fjármálaráðherradögum sínum. Í tíð ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar hafa heildarskatttekjur ríkisins sem hlutfall af vergri landsframleiðslu hækkað. 

Frú forseti. Það að skatttekjur hafi hækkað sem hlutfall af landsframleiðslu er vegna þess hvernig skattkerfið er uppbyggt. Það skattleggur menn meira þegar tekjurnar hækka. Mér heyrist oft þegar ég hlusta á hv. stjórnarandstæðinga að vandamálið sé hin óskaplega hækkun launa, að það sé voðalega leiðinlegt vandamál, en mér þykir það mjög gleðilegt vandamál. Við erum einmitt að stefna að því að lækka skattana til móts við það að skattkerfið, tekjuskattskerfið, er þannig uppbyggt að það skattleggur hærri tekjur miklu meira en lágar tekjur. Þær eru skattfrjálsar. Það að fátæklingar séu farnir að borga skatta er sama vandamálið. Bætur og tekjur, sérstaklega bætur almannatrygginga, hafa hækkað eins og laun. Launin hafa hækkað langt, langt umfram verðlag. Þess vegna fær fólk t.d. minni og minni barnabætur samtals þó að barnabæturnar hafi hækkað á hvern einstakling. Heildarsumma barnabóta er alltaf að lækka, vegna þess að þetta er allt saman tekjutengt eins og Alþýðuflokkurinn kom á í stjórninni 1991–1995. Þegar launin hækka svona óskaplega, það mikla vandamál, fækkar þeim náttúrlega sem eru í svo slæmri stöðu að þeir þurfa barnabætur. Mér sýnist því að það sé í augum sumra meiri háttar vandamál hvað launin hafa hækkað mikið hér á landi. Það sem ég tel vera árangurinn af því að stækka kökuna er hvað launin hafa hækkað mikið, hvað fólk hefur það miklu betra en áður. Ég er ekki prinsipalt á móti því að lækka virðisaukaskatt. Það kemur vel til greina að lækka hann bara í heild sinni, lækka hann niður í 17% með einu átaki. Það yrði væntanlega að gerast með þeim hætti til þess að hann færi út í verðlagið. En það er náttúrlega eitthvað sem er mjög hættulegt vegna þess að hann gefur ríkissjóði gífurlegar tekjur og menn hafa held ég ekki þorað að taka á því. Ég vil frekar sjá lækkun tekjuskatts og það vill Sjálfstæðisflokkurinn og þess vegna kemur þessi 1% lækkun á tekjuskatti frá næstu áramótum til framkvæmda, vegna þess að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins vill það. Ég er ekki einn á báti þar.

Frú forseti. Ég get ekki að því gert að stundum þegar maður hlustar á hv. þm. Pétur Blöndal flytja hér ræður og mál fara að rúlla í höfðinu á manni öfugmælavísurnar frægu. Þetta er sá hv. þm. sem haldið hefur því fram að hátt olíuverð sem nú tröllríður heimsbyggðinni og er að sliga hér útgerð og bíleigendur sem kaupa þurfa olíu og bensín á bíla sína, fótur undir skattheimtu ríkisins sem aldrei fyrr, sé bara af hinu góða og þegar til lengri tíma sé litið muni það hafa góð áhrif á Íslandi. Hv. þm. sagði að tekjuskattslækkun ríkisstjórnarinnar núna um 1% væri leið til þess að losa fólk úr fátæktargildru. Það væri gott ef hv. þm. vildi útskýra fyrir mér hvernig skattalækkun upp á 500 til 1.000 kr. á mánuði losar nokkurn mann úr fátæktargildru sem hann er þegar fyrir í. Ef þetta er svona einfalt eigum við þá ekki bara að gera þessa launþega ríka og hækka þetta um 2.000 kr. Það hlýtur að vera alveg svakalegt skref ef 500 til 1.000 kr. eiga að duga til að losa einhvern sem hefur varla til hnífs og skeiðar úr fátæktargildru. Málið er ekki svona einfalt. Það mál sem hér liggur fyrir, og ég held að allir sem það skoða geri sér grein fyrir að kemur þeim best sem minnst hafa án þess að við séum að eyða meiri fjármunum úr ríkissjóði en annars væri gert, má segja að Sjálfstæðisflokkurinn hafi tekið upp eftir Samfylkingunni í síðustu kosningabaráttu og gert að sínu máli. Maður hlýtur því að spyrja þegar hlustað er á hv. þm.: Styður hann ekki það kosningaloforð og þá stefnu flokksins að lækka skuli matarverð, að lækka skuli virðisaukaskatt á matvæli úr 14% í 7%?

Frú forseti. Það má vel vera að hv. þm. skilji ekki öfugmælavísurnar þegar ég nefndi að olíuverðshækkunin, sem er orðin gífurleg og á sennilega rót sína að rekja til mikils hagvaxtar í Kína og á Indlandi, sé ekki alslæm fyrir Ísland. Auðvitað er hún slæm fyrir neytendur fyrst til að byrja með. En ég vil leiðrétta það að skattlagning á bensín er ekki prósentutala, það er krónutala. Ríkissjóður græðir ekki á þessari hækkun, ekki nema virðisaukaskattinn eins og á öðrum vörum. Olíuverðshækkunin er ekkert endilega slæm fyrir Íslendinga. Ísland eru orkusöluland. Íslendingar eiga orku sem engin önnur þjóð í veröldinni á hvern íbúa. Hvað eigum við að gera annað en að gleðjast yfir því þegar orkuverð hækkar? Ég hef líka minnt á það að fiskverð var einu sinni mjög lágt á Íslandi, fáránlega lágt. Svo hækkaði það. Það kom auðvitað illa við íslenskar fjölskyldur sem borðuðu aðallega fisk en það kom vel fyrir þjóðarbúið því við flytjum út fisk og lifum á fiski. Það sem virðist því við fyrstu sýn vera slæmt getur oft verið gott. Núna malar fiskútflutningurinn gull, þó allir hafi ekki efni á því að kaupa fisk í öll mál. Varðandi það að losa fólk við fátæktargildrur. Það er búið að byggja upp velferðarkerfi sem er með barnabætur, vaxtabætur, húsaleigubætur o.s.frv., allt meira og minna tekju- og eignatengt. Það þýðir að ef einhver maður sem er með 120 þús. kr. á mánuði ætlar að bæta tekjur sínar lendir hann fyrst í að borga tekjuskatt og útsvar, sem fer síhækkandi, og svo lendir hann í því að vera skertur í bótum. Það getur vel verið að hann standi upp eftir smátíma og segi: „Þetta borgar sig ekki, ég missi bætur hér og ég missi bætur þar og ég er að borga skatta, ég hætti þessu bara. Ég ætla ekkert að fá hærri tekjur. Ég ætla bara að sætta mig við þær tekjur sem ég hef og vera á því róli. Vera fátækur.“ Mér finnst að sumir menn vilji búa til fátæklinga.

Frú forseti. Ég verð að viðurkenna að það er svolítið erfitt að rökræða við hv. þm. um þessi mál og kannski önnur. Ég talaði um öfugmælavísur. Mér datt líka í hug Don Kíkóti þegar ég stóð úti í sal og var að velta því fyrir mér með hvaða hætti hægt væri að ræða þessi mál við hv. þm. sem hefur sagt svo frægt er orðið að það sé enginn vandi að lifa af 90 þús. kr. á mánuði. Hann geti gert það og vorkenni í sjálfu sér engum sem þurfi að gera það, það sé alveg hægt að lifa þokkalegu lífi á því. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hefur hv. þm. engar áhyggjur af yfirlýsingum frá ASÍ að skattastefna ríkisstjórnarinnar geti verið olía á eld og muni skapa óróa á vinnumarkaði? Ef hann leggur þetta að jöfnu, tekjuskattslækkun og lækkun á matarskatt hvað varðar tekjur til ríkisins, er þá ekki nær að fara þá leið sem við leggjum til ef það verður til þess að óróinn á vinnumarkaðinum verði minni, olían á eldinn verði kannski ívið minni líka vegna þess sem var talað um áðan um áhrif á verðlag - verður ekki kostnaðurinn við það að fara leið ríkisstjórnarinnar meiri þegar upp er staðið en felst í þeim tölum sem við ræðum út af þessu eina prósenti ef mikill órói verður á vinnumarkaði? Frú forseti. Mér fannst eiginlega koma sú yfirlýsing frá hv. þm. úr ræðustóli að hann væri ekki jafnaðarmaður, hann vildi ekki nota tekjuskattskerfið til að jafna, heldur eingöngu til að ná í tekjur fyrir ríkið. Það eru engar nýjar fréttir fyrir þann sem hér stendur. Ég hef alltaf vitað að hv. þm. Pétur H. Blöndal er ekki jafnaðarmaður.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir síðust einkunnina sem hann gaf mér. Þá er það á hreinu. Ég er ekki jafnaðarmaður og hef aldrei þóst vera það. Ég trúi á mátt samkeppni og einstaklinginn. Það að erfitt sé að rökræða við mig og draga upp Don Kíkóta í því sambandi finnst mér ekkert voðalega málefnaleg umræða. Alls ekki. Að draga það líka upp að ég hafi haft eftir bónda sem hringdi í mig að hann gæti alveg lifað af 90 þús. kr. á mánuði en ætti samt eitthvað í Bændahöllinni sem hann gæti ekki nálgast finnst mér heldur ekki mjög málefnalegt. Varðandi olíuna á eldinn þá nefndi ég það sérstaklega í ræðu minni. Ég nefndi sérstaklega að það væri sama fyrir verðbólguna, hagvöxtinn og þensluna hvort við setjum 5 milljarða í að lækka virðisaukaskatt eða setjum 5 milljarða í að lækka tekjuskatt. Fólkið hefur þessa 5 milljarða til ráðstöfunar. Það er meira að segja nefnt í tillögunni að tekjutap ríkisins verði væntanlega minna vegna þess að það auki veltu, sem sagt auki þenslu. Ég rökstuddi meira að segja að það kynni að vera meiri þensluvaldur að lækka virðisaukaskattinn, vegna þess að þeir sem hafi háu tekjurnar hafi meiri sparnaðargetu til að spara sinn hluta skattalækkunar. Að öðru leyti held ég að ég þurfi ekki að svara hv. þm.

Frú forseti. Málið sem er til umræðu í dag er mikið réttlætismál og hefur fengið góða og ítarlega umræðu, en auðvitað hafa menn farið nokkuð vítt um völlinn. Málið varðar allar íslenskar fjölskyldur. Eins og hv. 1. flm., Össur Skarphéðinsson, formaður Samfylkingarinnar, kom inn á í ítarlegu máli sínu áðan erum við að tala um 5 milljarða. Það þarf ekki að fara mikið yfir það sem þar kom fram. Flutningsmaður gerði grein fyrir því og ljóst að allar fjölskyldur munar um þetta. Það eru fleiri ávinningar í málinu eins og hv. 4. þm. Suðvest., Rannveig Guðmundsdóttir, benti á varðandi lækkun neysluverðsvísitölu. Auðvitað munar skuldugar fjölskyldur um þetta. Það munar allar fjölskyldur um þetta. Ég vil nefna þann kost frumvarpsins sem ég tel þann þriðja og hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson benti á, að Ísland er ferðamannaland. Við fáum gesti til lengri eða skemmri dvalar sem þurfa að kaupa hér matvæli. Þessir gestir okkar vita vel út í hvað þeir eru að fara. Þeir hafa kynnt sér hvernig matarverðið er og vita að það stendur engan samjöfnuð við verð í heimalandi þeirra. Því hafa margir þeirra brugðið á það ráð, og gætu þessi lög komið í veg fyrir það, að flytja með sér meira og minna allt það nesti sem þeir þurfa til dvalarinnar. Hins vegar er löngu aflagt eins og tíðkaðist á árum áður að íslenskir stúdentar sem fóru til náms í Kaupmannahöfn höfðu með sér eina tunnu af súrmat til þess að auðvelda sér dvölina. Það mundi ekki svara kostnaði núna og lentu margir í því að velta með þetta niður stiga þegar þeir voru að bera þetta upp á 5. hæð í leiguherbergi undir súð í Studiestræde og brjóta fót, en höfðu þó ort eitt ódauðlegt kvæði. Ísland er ferðamannaland. Það varðar ferðaþjónustuna miklu að kjör þeirra sem heimsækja okkur séu sambærileg og gerast í öðrum löndum. Ferðaþjónustan þarf virkilega á einhverju slíku að halda. Ég ætla ekki að fara út í umræðu um vínið, við skulum tala um matinn. Þessi atvinnugrein sem aflar gjaldeyris gæti styrkst gríðarlega við þetta. Því er þetta mál þarft og gott. Af ræðum hv. þm. stjórnarflokkanna reyndi maður að lesa svolítið í spilin. Mér fannst hv. 2. þm. Norðuraust., Halldór Blöndal, tala í nokkrum véfréttastíl þegar hann sagði: „Kóngur vill sigla, en byr hlýtur að ráða.“ Maður les í orðin og telur að hjartað fylgi frekar því máli að lækka skatt sem þennan. Það er aftur spurning hvað dvelur Framsóknarflokkinn. Það var þannig, fyrst talað er um kónga, þegar Sneglu-Halli dvaldist með Noregskóngi og vildi kenna honum selveiðar og sagði honum hvernig selir væru veiddir á Íslandi og lét kóng leggjast niður á árbakkann og lamdi hann svo með lurk í hausinn og sagði: „Svona eru selir veiddir á Íslandi.“ Kóngur þóttist þá fullnema og vildi fá að berja Halla með lurkinum til að hefna sín, en þegar kóngur reiddi höggið af steypti Halli sér í ána og sagði glottandi: „Svona fer kóngur, þá ekki vill veiðast.“ Kannski er það svo að Sjálfstæðisflokkurinn eigi eftir að veiða Framsóknarflokkinn í þessu góða máli. Ég skildi hv. 3. þm. Reykv. s., Pétur H. Blöndal, þannig að verið væri að ræða þessi mál milli stjórnarflokkanna. Það væri þá óskandi að það tækist að veiða Framsóknarflokkinn í þessu góða máli sem ég tel að það vissulega sé.

Frú forseti. Hér liggur fyrir frumvarp um að lækka matarskatt um helming sem allir þingmenn Samfylkingarinnar flytja. Frumvarpið var einnig lagt fram á síðasta þingi og var eitt af fyrstu þingmálum Samfylkingarinnar eftir kosningarnar í samræmi við þau loforð sem Samfylkingin gaf kjósendum vorið 2003. Þessi umræða og tillögur um að lækka matarskattinn um helming áttu ákveðna samsvörun einnig í kosningaloforðum Sjálfstæðisflokksins. Þegar þessi umræða fór fram fyrir einu ári treystu sjálfstæðismenn sér ekki til að styðja frumvarpið af þeirri ástæðu, eins og þeir orðuðu það, að það væri ekki á þeirra forsendum. Þetta sögðu þingmenn Sjálfstæðisflokksins þrátt fyrir að hafa örfáum mánuðum áður sagt að þeir væru sammála því að lækka matarskattinn. Þegar færi gafst á þingi þá gerðu þeir það ekki vegna þess að tillagan kom frá Samfylkingunni. Það er mjög skrýtið vinnulag sem maður hefur kynnst í þinginu sem nýr þingmaður. Það virðist skipta öllu máli hvaðan tillögurnar koma. Ef tillaga sem stjórnarliðar eru fylgjandi og sammála er borin upp af stjórnarandstöðuþingmanni þá gengur ekki að samþykkja hana. Þetta er vinnulag sem komið hefur mér mjög á óvart. Núna berast þær fregnir af fyrirhuguðum breytingum á virðisaukaskattskerfinu að hugsanlega sé Framsóknarflokkurinn þrándur í götu hvað það varðar. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir kom ítrekað til að svara fyrir það en svör hennar voru vægast sagt óljós. Hún taldi það meira að segja fráleitt að hún segði sína skoðun og hvað hún vildi varðandi virðisaukaskattskerfið. Hún benti í sífellu á einhverja vinnu úti í bæ. Þetta er reyndar ekki í fyrsta skipti sem viðkomandi hv. þm. bíður eftir flokkslínunni og þarf því ekki að koma á óvart. Það er ágætt að fara yfir það hvernig skattaumhverfið hefur breyst undir stjórn Sjálfstæðisflokksins. Segja má að margt sé þjóðsagnarkennt af því sem við heyrum um skattapólitík hér á landi. Til dæmis hafa heildarskatttekjur ríkisins, sem hlutfall af landsframleiðslu, hækkað frá 1995–2001. Þetta þýðir að af hverri krónu sem verður til í þjóðfélaginu þá tekur ríkið til sín stærri hluta en það gerði áður. Þetta er afskaplega einfalt. Samkvæmt tölum OECD hefur skattbyrði einstaklinga frá árinu 1990 sömuleiðis aukist mest á Íslandi af öllum OECD-ríkjum, að Grikklandi undanskildu. Þetta kann hugsanlega einnig að koma mönnum á óvart en tölurnar og samanburðurinn tala fyrir sig. Við sem fylgdumst með stjórnmálum síðasta vetrar vitum að strax í fyrra, fyrsta vetur eftir kosningarnar, jók ríkisstjórnin álögur og skatta um 4 milljarða kr., fyrsta árið eftir hið mikla kosningaloforðafyllirí sem Sjálfstæðisflokkurinn fór á fyrir kosningarnar. Það er sem sagt búið að hækka skatta og álögur um 4 milljarða kr. á þessu eina ári. Það er einnig óþægileg staðreynd fyrir ríkisstjórnina að samneyslan, neysla hins opinbera sem hlutfall af landsframleiðslu, hefur aukist um rúm 16% frá árinu 1995–2002. Það kann að koma einhverjum á óvart. Benda má á að meira að segja í svari hæstv. fjármálaráðherra frá síðasta vetri um fjármál hins opinbera staðfesti hann að útgjöld hins opinbera, ríkis og sveitarfélaga sem hlutfall af landsframleiðslu, væru hærri nú en t.d. 1991. Báknið er sem sagt stærra núna en árið 1991, þrátt fyrir einkavæðingu ríkisfyrirtækja, bankanna o.s.frv. Ef við tökum bara hlutdeild ríkisins þá eru útgjöld ríkisins sem hlutfall af landsframleiðslu árið 2002, sem svar ráðherra frá því í fyrra lýtur að, svipuð að prósentuhlutfalli og árið 1994. Það þýðir ekki að benda á sveitarfélögin og segja að þau séu ábyrg fyrir auknum umsvifum opinberra aðila. Ríkið hefur einnig verið að auka umsvif sín þrátt fyrir tal um allt annað og alla einkavæðinguna. Mig langar að koma aðeins inn á barnabæturnar, fyrst menn fóru inn á þær hér áðan. Mig langaði sérstaklega að svara hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur en hún virðist farin, eins og flestir stjórnarliðar, úr salnum. Það má rifja það upp að barnabætur eru núna um 36 þús. kr. á ári. En ef við skoðum það bara á föstu verðlagi þá voru þær árið 1995 um 40 þús. kr. Árið 1988 voru barnabætur 46 þús. kr. á sama verðlagi. Þetta eru samanburðarhæfar tölur, eru á föstu verðlagi. Við sjáum þróunina frá 1988 en þá voru barnabæturnar 46 þús. kr. Árið 1995 voru þær 40 þús. kr. og eru núna 36 þús. kr., þ.e. þessi tegund barnabóta. Samanlagt hafa barnabætur verið skertar um rúma 10 milljarða kr. í tíð núverandi ríkisstjórnar, m.a. með því að láta viðmiðunarfjárhæðir ekki fylgja verðlagsþróun og vegna tekjutengingar barnabóta. Þetta er ósköp skýrt. Fólk fékk einfaldlega hærri barnabætur árið 1995, en það fær árið 2002 og fleiri fengu slíkar bætur. Nú fá aðeins um 11% einstæðra foreldra óskertar barnabætur og liðlega 3% hjóna. Við sjáum því forgangsröðun þessara ríkisstjórna hvað varðar barnafólk. Matarskatturinn snertir okkur öll. Að sjálfsögðu þurfa allir að kaupa í matinn. Þess vegna er skattalækkunin sem Samfylkingin leggur til, að lækka matarskattinn um helming, miklu réttlátari og skynsamlegri leið en sú sem ríkisstjórnin ætlar að fara. Samfylkingin er einfaldlega búin að skoða það og reikna hvernig tekjuskattslækkun ríkisstjórnarinnar mun snerta ákveðna hópa. Þingmaður með hálfa millj. kr. á mánuði mun t.d. fá um 8 þús. kr. í skattalækkun á mánuði, eða um 100 þús. kr. á ári, en grunnskólakennari fær rúmlega fyrir einum bleyjupakka. Láglaunamaður með 150 þús. kr., fær minna en tvo bíómiða. Við sjáum alveg forgangsröðun þessarar ríkisstjórnar. Það þýðir ekkert að þræta fyrir það. Hv. þm. Pétur H. Blöndal segir það bara opinskátt. Hans markmið er ekki að jafna kjörin. Hann hefur önnur markmið. Það er í góðu lagi mín vegna en það er leiðinlegt að þau markmið skuli ráða ríkjum hjá núverandi ríkisstjórn. Það vita allir Íslendingar, og allar rannsóknir sýna það, að matvælaverð hér á landi er með því hæsta í heimi. Þess vegna skiptir það okkur miklu máli að beita öllum tiltækum ráðum til að reyna að ná því verði niður. Við þurfum einhvers konar þjóðarsátt til að ná matvælaverði niður. Hér hefur verið bent á raunhæfa leið til að lækka matarskattinn. Aðrir hafa bent á að hugsanleg aðild að Evrópusambandinu muni lækka matvælaverð. Enn aðrir hafa bent á endurskipulagningu í landbúnaðinum og svo mætti lengi telja. Aðalatriðið er að við lækkum matvælaverðið. Þessi leið Samfylkingarinnar mun jafnframt hafa minni áhrif á þenslu en leið ríkisstjórnarinnar. Hér kom ranglega fram hjá hv. þm. Pétri H. Blöndal að virðisaukaskattslækkun hefði nákvæmlega sömu þensluáhrif og flöt tekjuskattslækkun ríkisstjórnar. Það er einfaldlega rangt. Menn sjá alveg lógíkina í því. Ef við færum þeim sem minna mega sín, hinum fátækari einstaklingum og fjölskyldufólki, hærra hlutfall af heildarskattalækkuninni mun sá hópur eyða minni hluta af þeirri lækkun í viðbótarneyslu. Annað gildir um hálaunamann, með 800 þús. kr. eða milljón króna manninn, sem fær eina utanlandsferð á mánuði ef farin verður leið ríkisstjórnarinnar. Sá mun geta farið í utanlandsferðina einu sinni í mánuði. Hann mun geta beint þessari skattalækkun í aukna neyslu og það mun hafa þensluhvetjandi áhrif. Ef við færum stærstan hluta af þessari skattalækkun til þeirra sem hafa minna á milli handanna þá mun sá hópur síður eyða henni í viðbótarneyslu, enda hefur hver króna hlutfallslega hærra gildi fyrir viðkomandi eftir því sem hann er neðar í tekjustiganum. Að lokum er alveg stórmerkilegt að skoða hin efnahagslegu afrek þessarar ríkisstjórnar. Meðalhagvöxturinn á áratugi Davíðs Oddssonar, frá 1991–2001, er nákvæmlega sá sami og meðalhagvöxtur OECD-ríkjanna. Hann er ekkert meiri. Við erum bara um miðja deild hvað það varðar. Eins og formaður Samfylkingar benti á höfum við einnig færst niður, samkvæmt þeim mælikvarða, á listanum yfir ríkustu þjóðir heims. Þetta er mælt á jafnvirðismælikvarða, eða PPP, þannig að þetta er samanburðarhæft. Við erum neðar á þeim lista en við vorum árið 1990, áður en hæstv. Davíð Oddsson utanríkisráðherra tók við sem forsætisráðherra. Við sjáum einfaldlega afrekin. Þau segja sína sögu. Skattur einstaklinganna á þessum áratug hefur aukist. Báknið er stærra en nokkurn tímann áður. Við höfum áður óþekkta skattheimtu á láglaunafólk og bótaþegum. Barnabætur eru lægri. Tryggingagjöld eru hærri. Þeir hafa stóraukið skatta á áfengi og tóbaki og sömuleiðis á bifreiðaeigendur, þeir skattar hækkuðu meira að segja síðast í fyrra. Þjónustugjöld eru innheimt í ríkari mæli á nánast öllum sviðum opinberrar þjónustu. Lyfjakostnaður heimila hefur aukist. Við búum við eitt hæsta matvælaverð í heimi. Þetta eru allt staðreyndir sem stjórnarflokkarnir hafa ekki náð að hrekja. Þetta eru allt staðreyndir sem snerta hinn venjulega Íslending, venjulegar fjölskyldur sem búa á þessu landi. Fólk þarf aðeins að átta sig því hvernig forgangsröðin birtist í verkum þessarar ríkisstjórnar. Hún gjörólík því sem stjórnarliðar tala um í fjölmiðlum og hvað þá rétt fyrir kosningar.

Frú forseti. Umræða um þetta mál sem við þingmenn Samfylkingarinnar flytjum og felur í sér lækkun á matarskatti hefur staðið drjúgan dagspart. Ég vil í lok hennar þakka þeim sem tóku þátt í henni og öllum þeim sem studdu málið með góðum óskum og góðum rökum. Hér hefur í reynd enginn tekið til máls sem beinlínis hefur lagst harkalega gegn málinu. Það var athyglisvert að það kom glöggt fram í umræðunni, t.d. hjá hv. þm. Halldóri Blöndal, hann teldi að málið væri gott. Kóngur vill sigla, sagði hann, en byr hlýtur að ráða. Sá byr sem nú ræður för er auðvitað byrinn sem blæs úr herbúðum Framsóknarflokksins, vegna þess að hann er í þveröfuga átt. Það liggur fyrir að Framsóknarflokkurinn stendur í veginum fyrir því að þetta þjóðþrifamál verði samþykkt á hinu háa Alþingi. Það hefur komið glöggt fram í umræðunum í dag að hér er þverpólitísk samstaða um að lækka matarskattinn verulega en einn flokkur sem kemur í veg fyrir það. Það er Framsóknarflokkurinn. Hann skammast sín greinilega vegna þess að hér er ekki einn einasti þingmaður Framsóknarflokksins í salnum til þess að taka þátt í umræðunni. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir, fulltrúi Framsóknarflokksins í efnahags- og viðskiptanefnd, var að sönnu hér fyrr í dag en hún reyndi að skjóta skildi fyrir flokkinn með því að halda fram að í reynd væri það ekki svo að Framsókn legðist þver gegn þessu ágæta máli sem við höfum reifað í dag heldur væri málið í nefnd. Það hefur komið fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að Framsóknarflokkurinn sættir sig ekki við þá tæknilegu útfærslu sem einföldust er á þessu máli. Það er Framsóknarflokkurinn sem kemur þess vegna í veg fyrir að hægt sé með þverpólitískri samstöðu á þinginu að lækka matarskatt. 
             Hv. þm. Dagný Jónsdóttir reyndi að skjóta sér á bak við það að fyrirhuguð væri einhvers konar breyting á barnabótum. Það kom vel á vondan. Hv. þm. vissi greinilega ekki af því að hæstv. forsætisráðherra, formaður Framsóknarflokksins og leiðtogi lífs hennar, var að lýsa því yfir í dag við fréttamann að það væri ólíklegt að hreyft yrði við barnabótum fyrir árið 2006 og þó líklega ekki fyrr en 2007. Deginum eftir að hæstv. forsætisráðherra segir við formann Samfylkingarinnar að það eigi eftir að koma í ljós á þessu ári hvernig barnabótum verði hagað og því sé of snemmt um það að segja að efnahagsstefna ríkisstjórnarinnar svipti fótum undan kjarasamningum þá kemur hann í fjölmiðla og segir að það verði engar barnabætur á þessu ári. Hann er með öðrum orðum að staðfesta það sem við sögðum hér í gær. Svo kemur hv. þm. Dagný Jónsdóttir og fylgist greinilega ekki vel með því hve ört forusta Framsóknar skiptir um skoðun í þessu máli og segir: Bíðið við, við höfum 3 milljarða til ráðstöfunar umfram það sem fer í prósentulækkun á tekjuskatti og hugsanlega fer eitthvað af því í virðisaukaskattslækkun. Þó taldi hún að það færi frekar í auknar barnabætur. Nú gerist það ekki, eins og fram hefur komið. Þá eigum við auðvitað eftir að sjá hvort Framsóknarflokkurinn ætlar að renna á rassinn með allt það sem hann hefur sagt. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir ætti að fara sér hægt þegar hún talar um barnabætur. Ástæðan er sú að hafi Framsóknarflokkurinn slæman feril í einhverjum málum þá er það varðandi barnabæturnar. Þegar ég og sá þingmaður, sem var skotspónn hv. þm. Halldórs Blöndals, Jóhanna Sigurðardóttir, stigum út úr ríkisstjórn 1995 voru barnabætur það miklar að þær námu sem svaraði 1% af vergri landsframleiðslu. Við kosningarnar síðustu námu barnabætur 0,55% af landsframleiðslu. Á þessu tímabili, frá árunum 1995 til kosninga 2003, hafði Framsóknarflokkurinn, sem fór með félagsmálin, plokkað samtals rúmlega 11 milljarða af barnafjölskyldum með því að lækka barnabætur hlutfallslega. Svo kemur hv. þm. Dagný Jónsdóttir og heldur því fram að vert sé að hrósa því að Framsókn kunni að ætla sér að hreyfa við barnabótunum. Það er ekki liðinn dagur frá yfirlýsingu hæstv. forsætisráðherra þegar allt annað kemur í ljós. Frú forseti. Ég vil að lokum lýsa yfir ánægju Samfylkingarinnar með þá þverpólitísku samstöðu sem komið hefur fram í þinginu. Það er í reynd enginn flokkur sem hefur mælt gegn þeirri aðferð sem við viljum nota til þess að lækka skatta, þ.e. að lækka matarskattinn. Hins vegar hefur komið í ljós að Framsóknarflokkurinn er sá flokkur sem kemur í veg fyrir að þessi sanngjarna skattalækkun nái fram að ganga. Samfylkingin er þeirrar skoðunar að myndast muni svigrúm til að lækka skatta. Við höfum hins vegar sagt að forsenda þess að skattar séu lækkaðir sé að ekki verði ráðist í niðurskurð á hinu félagslega velferðarkerfi. Við teljum hægt að lækka skatta án þess að svo sé gert. Þar fyrir utan, frú forseti, getum við skoðað bara það sem gerst hefur frá því þessi ríkisstjórn tók við völdum að nýju eftir kosningar. Við sjáum að jafnvel þótt þetta frumvarp yrði samþykkt strax á morgun, og matarreikningur landsmanna þar með lækkaður um 5 milljarða kr., þá gerir það samt ekki nema rétt að vega á móti þeim skattahækkunum sem hv. þm. Pétur H. Blöndal og félagar hans í Sjálfstæðisflokknum hafa staðið fyrir á því röska ári sem liðið er frá kosningum. Séu þær álögur sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur samþykkt á þessu kjörtímabili lagðar saman þá nemur það hærri upphæð heldur en við erum að tala um í því frumvarpi sem við höfum reifað í dag. Það má kannski segja að ef samstaða tækist um að afgreiða lækkun á matarskatti þá værum við í reynd að núllstilla kerfið. Við værum að setja skattheimtuna í sama punkt og hún var þegar þetta kjörtímabil hófst. Ég vísa alfarið til föðurhúsanna því sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur verið að tala um í dag, um að hann og flokkur hans hafi lækkað svo marga skatta. Staðreyndin er sú að aldrei hafa jafnmargar öfugmælavísur verið kveðnar um skattalækkanir og einmitt af Sjálfstæðisflokknum á þessu kjörtímabili. Við eigum eftir að sjá hvernig skattalækkununum lyktar. Við eigum eftir að sjá hvernig barnabótunum lyktar. Við eigum eftir að sjá hvort það verður virkilega raunin að Framsóknarflokkurinn komi í veg fyrir að Samfylkingunni takist með tilstyrk annarra flokka á Alþingi að lækka matarkostnað landsmanna um 5 milljarða kr. Það er kjarninn í málinu sem við höfum rætt um í dag.