Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Hæstv. forseti. Nefndin hefur rætt þetta mál og leggur einróma til að það verði samþykkt. Þetta er tiltölulega einfalt í sniðum og skýrir sig sjálft.

Frsm. hellbr.- og trn. (Davíð Aðalsteinsson): Hæstv. forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um þetta mál. Hér er um að ræða frestun á gildistöku heilbrigðisþjónustulaganna að því er varðar Reykjavíkurlæknishérað og Garðabæ. Eins og kunnugt er hafa Kópavogur og Hafnarfjörður ákveðið að setja á fót heilsugæslukerfi samkvæmt heilbrigðisþjónustulögunum. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta frv. , en ég tek fram að hv. nm. í heilbr.- og trn. rita undir nál. Að vísu ritar hv. þm. Helgi Seljan undir með fyrirvara.



Virðulegi forseti. Lög um heilbrigðisþjónustu, sem við erum að ræða hér, voru sett á Alþingi 1973. Síðan eru að mér telst 13 ár og ríflega það. Þessi lög ollu byltingu í skipan og uppbyggingu allra heilsugæslumála hér á landi. Þessi lög eru hvað skipulag varðar komin í framkvæmd alls staðar á landinu nú nema í þessum tveimur umræddu sveitarfélögum, Reykjavík og Garðabæ. Ég verð að segja það að ég er ekkert hissa á því þó vissir annmarkar hafi verið á því að hverfa frá grónu kerfi hér í borg varðandi læknisþjónustu en þó hygg ég að sá óeðlilegi dráttur sem hefur orðið á þessu hér hljóti að stafa að vissu marki af einhverjum annarlegum sjónarmiðum eða hagsmunum sem þar koma inn í. Það er í raun og veru óhæfa að við skulum enn, svo löngu eftir gildistöku laganna, vera með sérstaka undanþágu fyrir þessi tvö læknishéruð. Það hefur áður verið, eins og núna var af hæstv. ráðh. lofað bót og betrun, sagt að frv. væri á leiðinni sem mundi leiðrétta þetta og koma þessari skipan í varanlegt horf einnig hér. Ég verð hins vegar að játa það að eins og mál standa nú er óhjákvæmilegt að standa með þessari frestun einu sinni enn og jafnvel til viðbótar því að trúa orðum hæstv. ráðh. núna um það að þetta mál sé það vel á veg komið að úr verði efndir, en ekki eins og verið hefur undanfarin ár að það hefur verið tilkynnt hér úr ræðustól að málin væru að leysast en ekkert gerst. Þetta er minn fyrirvari að láta í ljós óánægju mína með það að enn skuli þetta eftir liggja í okkar heilsugæslukerfi.

Frsm. hellbr.- og trn. (Davíð Aðalsteinsson): Hæstv. forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um þetta mál og flytur brtt. á þskj . 359. Sú brtt. er í raun bara leiðrétting. Það var gert ráð fyrir í frv. að tekjubreytingar milli áranna 1985/1986 yrðu u.þ.b. 31%. Samkvæmt nýjustu heimildum munu þessar breytingar verða 35% þannig að skattleysismörk skv. frv. hækka í 545 100 kr. í stað 528 þús. eins og er í frv. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta frv., en heilbr.- og trn. leggur einróma til að frv. verði samþykkt með þessari breytingu.

Frsm. hellbr.- og trn. (Davíð Aðalsteinsson): Hæstv. forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um þetta mál og leggur reyndar einróma til að það verði samþykkt, en flytur þó brtt. á sérstöku þskj. sem er til komin vegna þess að launabreytingar hafa orðið aðrar milli áranna 1985/1986 heldur en áætlað var, 35% í stað 31%, þannig að þær tölur sem eru í frv. breytast í samræmi við það. Að vísu er nefskatturinn skv. frv. hækkaður um heldur meira en sem nemur þessari prósentuhækkun eða úr 1000 kr. í 1500 kr. Sú fjárhæð sem þannig verður til af þessum skatti er talin mjög nauðsynleg til þess að unnt verði að halda áfram brýnum framkvæmdum á vegum Framkvæmdasjóðs aldraðra. Það sakar ekki að geta þess að nú þegar hafa verið greiddar úr sjóðnum á þessu ári 92 millj. kr. en gert er ráð fyrir því að á grundvelli frv. þess, sem við fjöllum um hérna, verði tekjur sjóðsins 130-135 millj. kr. eða þar um bil. Nefndin leggur einróma til að þetta frv. verði samþykkt.



Virðulegi forseti. Hér er um að ræða hið ágætasta mál sem við höfum stutt eindregið síðan það fyrst kom, enda sett að frumkvæði heilbr.- og trmrh. Alþb. á sínum tíma. Hér er um að ræða vissulega nokkuð meiri hækkun á þessum nefskatti milli ára en verðlagsforsendur og kaupgjaldsforsendur gefa tilefni til, en engu að síður vitum við, eins og hv. frsm. kom inn á, að hér er um það mörg verkefni og brýn að ræða að ekki veitir af þeim fjármunum sem í þetta fást og fólk telur heldur ekki eftir sér að greiða þennan skatt. Eins og sagt var í hv. heilbr.- og trn., þetta er líklega eini skatturinn sem fólk greiðir með tiltölulega glöðu geði. Erindi mitt hingað var hins vegar það að vekja athygli á því sem mér hefur þótt nokkuð óeðlilegt varðandi lögin um málefni aldraðra frá upphafi og það er að greiðsluskylda skuli ná upp að 75 ára aldri. Mér hefur alltaf fundist, þrátt fyrir ákveðin tekjumörk sem þarna eru sett, að aldursmörk ættu að vera önnur, annaðhvort 67 ára eða 70 ára. Við það ætti að miða þrátt fyrir það að ég veit að þetta fólk kvartar ekki yfir því að borga þessa skatta. Það er einmitt það fólk sem kvartar ekki yfir sköttum sínum. Mér þykir það nokkuð óeðlilegt að fólk sem komið er á þennan aldur sé látið borga í þennan Framkvæmdasjóð þó þessa upphæð og kem þessari athugasemd hér með á framfæri. Það er ekki ástæða til þess við þetta mál að koma með breytingu um það. En ég hygg að ég muni athuga þetta mál frekar í vetur varðandi þá leiðréttingu, sem ég tel býsna réttlætanlega í þessu efni, að færa aldursmörkin á þeim sem greiða eiga þennan skatt a.m.k. niður í 70 ár.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð um þetta mál. Það kom fram á nefndarfundi að það er brýn þörf á því að reisa hjúkrunarheimili fyrir aldraða. Þá kemur upp í hugann að þrátt fyrir að við munum leggja svo mikið fjármagn sem þetta til uppbyggingar hjúkrunarheimilum, þá er ekki hægt að starfrækja þessar stofnanir vegna skorts á hjúkrunarfræðingum. Ég held að í tengslum við það verði að huga alvarlega að þeim skorti sem við stöndum frammi fyrir í dag og hvernig á að vera hægt að starfrækja heimilin. Ég tek undir það að þessi uppbygging er nauðsynleg. En ég held að við verðum að staldra við. Ég er hér með nýlegar upplýsingar varðandi hjúkrunarfræðinga. Þar kemur fram að áætlaður fjöldi útskrifaðra hjúkrunarfræðinga á árunum 1987, 1988, 1989, 1990 og 1991 fer sífellt minnkandi. Árið 1987 er áætlað að útskrifaðir verði 60 hjúkrunarfræðingar, 1988 65, 1989 35, 1990 45 og 1991 50 hjúkrunarfræðingar. Hér erum við að ræða um yfir 100 millj. kr. til framkvæmda á hjúkrunarheimilum m.a., en sjáum samt fram á að það verður ekki hægt að reka slík heimili. Ég get ekki setið á mér að minnast á þetta. Hér á hv. þingi er allt of lítill gaumur gefinn að þessum málum. Nú liggur fyrir að m.a.s. skurðdeild á Borgarsjúkrahúsinu, heil deild mun verða hjúkrunarfræðingalaus um áramótin og þar er um mörg rúm að ræða. Hægt hefur verið á framkvæmdum við B-álmuna, en lengi vel þurfti heil hæð í B-álmunni að standa auð vegna þess að það vantaði starfsfólk. Að leggja alltaf áherslu á síauknar byggingar án þess að hægt sé að manna þær sem fyrir eru, það tel ég ranga stefnu. Ég tel að það sé gagnslaust að safna í sjóði og byggja ef ekki er hægt að taka á þessu vandamáli eins og það er í dag. En það bitnar því miður á því gamla fólki sem nú bíður á löngum biðlistum, þegar ekki er einu sinni hægt að nýta þau rúm sem fyrir eru. Ég get tekið undir með síðasta ræðumanni að það væri eðlilegt að miða þessa skattgreiðslu við 70 ára aldur. Ég tel það mjög eðlilegt miðað við aðrar greiðslur í þessu þjóðfélagi að fólk sem er komið yfir sjötugt sé ekki látið greiða þennan nefskatt. Ég tek líka undir það að allur almenningur greiðir þetta með glöðu geði vegna þess að það sér það hver maður hve þörfin er mikil. En ég held að við ættum að líta okkur nær og reyna að nýta einnig þau rúm og þau pláss sem til eru í dag með því að reyna að leysa þau vandamál sem valda skorti á starfsfólki á þessar stofnanir.

Frsm. hellbr.- og trn. (Davíð Aðalsteinsson): Hæstv. forseti. Aðeins örfá orð vegna orða hv. tveggja síðustu ræðumanna. Ég get að mörgu leyti tekið undir þau sjónarmið sem þar komu fram um aldursmörk, að einstaklingar ofar ákveðnum aldri greiði ekki þennan skatt og þau aldursmörk séu færð niður miðað við það sem er í lögum. En til þess að fyrirbyggja allan misskilning í þessum efnum er rétt að taka það sérstaklega fram að skattstjórum er skylt að fella niður þetta gjald af elli- og örorkulífeyrisþegum sem dvelja á stofnunum. Ég vildi bara taka þetta fram svo að menn hefðu það ekki í huga að hér væri um að ræða eitthvað það sem væri fortakslaust, en svo er ekki. En ég tek undir þau sjónarmið sem fram komu að það væri eðlilegt að færa aldursmörk neðar en nú er í lögum.