Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu, verðmiðlun og sölu á landbúnaðarvörum o. fl. Á þskj. 1004 er nál. frá meiri hl. landbn. þar sem fram kemur að n. varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl., Jón Helgason, Helgi Seljan, Davíð Aðalsteinsson og Eiður Guðnason, leggur til að frv. verði samþykkt eins og Nd. afgreiddi það. Eiður Guðnason skrifar undir nál. með fyrirvara. Á fund n. komu þeir Ingi Tryggvason, formaður Framleiðsluráðs landbúnaðarins, og Árni Jónasson, erindreki Stéttarsambands bænda, og gáfu þeir ýmsar upplýsingar um þetta mál, þ. e. þá framleiðslustjórnun sem Framleiðsluráði landbúnaðarins var veitt heimild til með breytingu á lögum um Framleiðsluráð á árinu 1979. Undirbúningur að þessari vinnu hefur verið mikill, þar sem hér er um brautryðjendastarf að ræða má segja hér á landi, en þessu verki eða undirbúningi er nú vel á veg komið og þegar hefur orðið margvíslegur ávinningur af þessu starfi. Þá skýrðu þeir enn fremur frá þeim breytingum, sem brbl. þau, sem hér er leitað staðfestingar á, hafa haft í för með sér, og töldu að þær væru jákvæðar. Þar var annars vegar um að ræða breytingu á því búmarki sem ákveðið er samkv. lögum um Framleiðsluráð, þar sem hægt væri að veita undanþágur frá því, og hins vegar breytingu á ákvæðum um fóðurbætisskatt sem var ákveðinn á s. l. sumri og leiddi til þess að nokkuð dró þá úr mjólkurframleiðslu. En á s. l. ári var orðið þannig ástatt að mjólkurframleiðslan varð það mikil að þeir markaðir, sem um var að ræða fyrir mjólkurvörurnar úr síðustu mjólkurlítrunum, gáfu minna en ekki neitt fyrir bændurna, þar sem útflutningsverð þeirra mjólkurvara, sem út þurfti að flytja þá, greiddi ekki vinnslukostnaðinn í búunum. Þegar þannig var orðið ástatt var augljóst að það var beinlínis skaði fyrir bændurna og landbúnaðinn í heild að halda áfram slíkri mjólkurframleiðslu. Þess vegna er það álit allra, sem til þekkja, að þarna hafi verið um beinan ávinning að ræða fyrir bændur. Meiri hl. leggur sem sagt til að frv. verði samþ. eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Tilgreind hefur verið sem ein aðalforsenda brbl. frá 23. júní s. l. sú þróun sem orðið hefur í landbúnaði nú á hinum síðari árum, og af þeirri ástæðu verður ekki komist hjá því að minnast á þá þróun þótt í stuttu máli sé. Þessir framleiðsluerfiðleikar eða framleiðsluvandamál í landbúnaði, eins og tíðast er talað um, upphófust árið 1976 þegar á vantaði um hálfan milljarð kr. á verðlagi þess árs til þess að unnt væri að bæta upp allar útfluttar landbúnaðarvörur. Þessi tala hækkaði ár frá ári og komst í hámark á s. l. ári þegar hún nam 5.3 milljörðum gkr. og hafði þá 10–11-faldast á þessu fjögurra ára tímabili. Þessar tölur ern miðaðar við verðlag hvers árs fyrir sig og segja þannig ekki nákvæmlega til um hina raunverulegu stöðu þessara mála. Ef þær eru hins vegar færðar til sama verðlags er niðurstaðan sú, að útflutningsbótaþörfin umfram verðtryggingu 4–5-faldaðist á þessu árabili. Ef við berum þessar tölur svo aftur saman við framleiðsluaukningu í landbúnaði skýtur þar ærið skökku við því að á þessum sömu árum, frá árinu 1976 til ársins 1978, jókst framleiðsla í landbúnaði aðeins um 3–4%. Þessi framleiðsluvandi, ef menn vilja nefna hann því nafni, er þess vegna ekki til kominn vegna þess að framleiðsla í landbúnaði hafi gengið úr hófi fram. Hins vegar er vert að minnast á það, sem þó allir vita hér, að á þessu sama árabili hækkaði verðlag í landinu um 100%. Það er einmitt sú þróun sem hefur keyrt landbúnaðarframleiðsluna úr skorðum og snert hefur ákaflega margar aðrar framleiðslugreinar í þessu þjóðfélagi. Þess er getið í sambandi við þær forsendur sem gefnar voru út með brbl., að þeim væri ætlað að koma á jafnvægi í búvöruframleiðslunni. Sannleikurinn er hins vegar sá, að þessu jafnvægi var búið að ná 6 mánuðum áður en brbl. voru gefin út. Það liggur alveg ljóst fyrir að miðað við þessi sömu viðmiðunarár sem ég hef hér sérstaklega getið hafði mjólkurkúastofninn dregist saman um ca. 7.3%, og miðað við sömu afkastagetu þess stofns var alveg augljóst að framleiðsla og markaðsþörf hér innanlands á s. l. ári mundi í meginatriðum standast á. Það er alveg augljóst mál að þegar brbl. voru gefin út hefur gleymst að taka þetta dæmi til uppgjörs. Þess er líka getið í forsendum fyrir útgáfu brbl., að þeim sé ætlað að tryggja innlenda fóðurframleiðslu og þannig að mæta þeim niðurgreiðslum sem hafa verið á innfluttu kjarnfóðri frá nágranna- og viðskiptalöndum okkar. Að þessu leyti hafa brbl. einnig reynst óþörf. Verðlag á kjarnfóðri erlendis hefur á þessu tímabili hækkað um 44.5% og þær niðurgreiðslur, sem sérstaklega eru tilgreindar sem forsenda fyrir útgáfu brbl., hafa verið felldar niður. Á þessu sama tímabili, þ. e. 11 mánaða tímabili, hefur verð á innfluttu kjarnfóðri hér á markaði hækkað um 100% án þess kjarnfóðurgjalds sem nú hvílir á því, en 140–150% að því meðtöldu, og ef borinn er saman framleiðslukostnaður á heyi allan þennan síðasta áratug miðað við kjarnfóðurverðið núna, þá hefur staða innlenda fóðuriðnaðarins aldrei verið neitt í námunda eins hagstæð og nú er. Framleiðslukostnaður á heyi er núna um það bil 50% af kostnaði við innflutt kjarnfóður, en hefur lengst af síðasta áratug numið um 70–80%. Einnig þær forsendur eru brostnar. Hér hef ég vikið að þeim meginröksemdum, sem hafa verið færðar fram. En í þessu sambandi er að fleiru að hyggja. Vil ég þá sérstaklega víkja að því sem kom fram hér hjá hv. frsm. meiri hl., þar sem hann sagði að þessar breytingar hefðu verið nauðsynlegar. Ég athugaði það ekki í þessu sambandi reyndar að alveg eins og vera ber er fulltrúi Alþfl. í landbn. Ed. á skjön við okkur. Er það að sjálfsögðu í fullu samræmi við stefnu Alþfl. í landbúnaðarmálum. En það hefur verið látið að því liggja að líka hefði verið þörf breytinga á þessari löggjöf til þess að unnt væri að gera ýmsar undantekningar varðandi réttindi bænda vegna fyrirhugaðs kvótakerfis. Nú er þess að geta alveg sérstaklega í þessu sambandi, að kvótakerfið sem slíkt er enn ekki orðið virkt og að því leyti sem áformað er að beita því tekur það einvörðungu til mjólkurframleiðslunnar og það eru innan við 2% af mjólkurframleiðslunni, verðmætum hennar, sem áformað hefur verið að deila út á grundvelli kvótakerfisins, þannig að jafnvel þó að þörf hefði verið á að beita því, þá lá ekki á að gera um það sérstök brbl. Hins vegar fer því víðs fjarri að með því hafi verið veittar rýmri heimildir eða sérstaklega gengið til móts við þá sem hafa haft minni bústofn eða meiri fjármagnskostnað. Ég hef hér samanburð á þremur mjög mikilvægum skjölum í þeim efnum, þ. e. löggjöfinni eins og hún var ákveðin veturinn 1979, reglugerðinni, sem við þau lög var sett, og brbl. eins og þau voru gefin út. Og það er alveg sérstaklega vert að undirstrika það hér, að ef brbl. sem slíkum væri fylgt nákvæmlega væri ákveðinn hópur frumbýlinga sem alls ekki væri hægt að taka tillit til í sambandi við endurmat á búvörukvótanum. Í raun hafa brbl. þannig þrengt kosti Framleiðsluráðs til þess að meta þær ýmsu aðstæður sem fyrir hendi eru í landbúnaði þegar meta á framleiðslurétt bænda út frá hinu svokallaða kvótakerfi. Þetta, sem ég hef nú tilgreint, sýnir glögglega að útgáfa brbl. var í raun fljótfærnisleg ákvörðun, og túlkaði ég það reyndar í allrækilegu máli við fyrri umr. málsins. Það er alveg augljóst að að henni var staðið án þess að menn hefðu tileinkað sér ýmsa þætti í sambandi við þróun landbúnaðarmálanna. Af þeirri ástæðu var hér um mistök að ræða, alveg sérstaklega þegar á það er lítið að hér var bókstaflega reitt til höggs. Bændurnir höfðu ekki aðstöðu til þess að aðlaga framleiðslu sína innan þessa kerfis og þegar á það er lítið, hvað landbúnaðurinn er gróinn og formfastur atvinnuvegur og hversu bændurnir hafa fastmótuð vinnubrögð, þrátt fyrir það að með mörgum hætti er hægt að sanna að þeir eru tilbúnir að aðlaga sína framleiðslu hinum ýmsu ytri aðstæðum, þá kom þetta sér einkar illa vegna þess að til þeirra hluta fengu bændurnir í landinu ekkert svigrúm. Í framhaldi af þessu og með tilvísan til þess, hvernig mál voru hér við fyrri umr., þá fellur þessi lagagerð með engum hætti að stefnu Sjálfstfl. í landbúnaðarmálum og er því að sjálfsögðu alveg sjálfgefið að Sjálfstfl. er andvígur útgáfu þessara brbl. og andvígur löggildingu þeirra hér á Alþingi. Á grundvelli þess höfum við þrír fulltrúar Sjálfstfl. í landbn. Ed. Alþingis skilað séráliti og leggjum til að þetta frv. verði fellt. Það hefur verið skýrt af hv. frsm. meiri hl. hverjir standa að meirihlutaáliti, og í rauninni skýrir það þessi mál miklu betur en margar langar og ítarlegar ræður. Það er öllum mönnum ljóst að þótt Alþfl. og Sjálfstfl. eigi sem betur fer samleið í mörgum málaflokkum, eins og m. a. hefur komið fram í samstarfi þessara flokka og manna úr þessum flokkum í vetur, þá hafa þessir flokkar ekki átt samleið í landbúnaðarmálum. Nú hefur Alþfl. hins vegar fundið sér félaga og það er hann sem hefur haldið stefnu sinni. Afstaða Alþfl. er alveg á réttum stað. Hann styður þessi brbl. sem eru í fullu samræmi við afstöðu Alþfl. til málefna í íslenskum landbúnaði fyrr og síðar.



Herra forseti. Það er nú svo með samleið Alþfl. og Sjálfstfl. í landbúnaðarmálum, sem hv. síðasti ræðumaður var að tala um, að það er nú svo best að ljóst sé hvaða Sjálfstfl. verið er um að tala. Ég skrifaði undir nál. um staðfestingu þessara brbl. með fyrirvara vegna þess að að þessari aðferð, fóðurbætisskattinum, má ýmislegt finna og sumt í þessu sambandi orkar vissulega tvímælis. Hins vegar er ekki hægt að loka augunum fyrir því, að þær framleiðslustjórnunaraðferðir, sem upp hafa verið teknar, hafa skilað árangri til þess að draga úr óhagkvæmri framleiðslu, og ein af þessum aðferðum er fóðurbætisskatturinn. Vera má einnig að einungis tilvist þessara stjórnunartækja hafi haft veruleg áhrif til þess að draga úr framleiðslunni og beiting þeirra hafi ekki þurft að koma til. Og það er rétt að hafa í huga í þessu sambandi að fallist hefur verið á í meginatriðum þá gagnrýni, sem Alþfl. hefur árum saman haft uppi, og þá stefnu sem hann hefur boðað, að það þyrfti að draga úr óhagkvæmri framleiðslu. Á það hafa bændasamtökin fallist, á það hafa þeir, sem nú stýra landbúnaðarmálum, einnig fallist. Það hefur því verið viðurkennt að þessi gagnrýni, sem um langt árabil var flutt af hálfu Alþfl., lengi vel fyrir daufum eyrum, hefur fengið hljómgrunn og þær aðgerðir, sem gripið hefur verið til hafa haft tilætluð áhrif. Og til þess var auðvitað leikurinn gerður.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. landbn. fyrir afgreiðslu hennar á þessu máli. Ég tel mjög þýðingarmikið að ljúka þessu máli fyrir þinglok, sem mér sýnist nú vera full vissa fyrir. Ég tel ekki ástæðu til að fara hér í umræður um efnisinnihald þessa frv. né tilefni þess að nauðsynlegt var að setja brbl. 23. júní s. l. Ég vil aðeins taka fram að það var gert í samráði við ýmsa af forustumönnum bændasamtakanna, enda hafa bændasamtökin lýst yfir fylgi við þessar aðgerðir. Ég vil einnig taka það fram með tilliti til orða hv. síðasta ræðumanns, að þær stjórnunaraðgerðir, sem gripið hefur verið til og nauðsynlegt hefur verið að gripa til, eru af því sprottnar að markaðsaðstæður hafa breyst, markaðir hafa brugðist og verðlagsþróun hefur gert þær nauðsynlegar. Það er ekki gert með tilliti til neinnar stefnu Alþfl., heldur einungis af þessum sökum. Það er einnig margyfirlýst að þrátt fyrir þá nauðsyn, sem var á að draga saman mjólkurframleiðsluna þannig að hún væri nokkurn veginn við hæfi innlends markaðar, þá tel ég nauðsynlegt að halda uppi sauðfjárframleiðslu umfram innanlandsneyslu til þess að verja hagsmuni og tekjumöguleika til sveita þannig að byggðinni verði haldið. Ég tel ekki ástæðu til að skipta að þessu sinni orðum við hv. þm. Egil Jónsson um þessi mál, við höfum gert það fyrr. Ég bendi aðeins enn á það sem hann segir um mun á stefnu Sjálfstfl. - sem hann kallar - og því frv., sem hér er á ferðinni, að í stefnutillögu þm. Sjálfstfl., sem hv. þm. Egill Jónsson er 1. flm. að, er tvítekið sem aðalleið í þeirri till. að beita kjarnfóðurgjaldi. Frekar þarf naumast vitna við um málflutning hv. þm., og ég tel ekki ástæðu til að fjalla um hann í fleiri orðum. Ég endurtek þakklæti mitt til hv. nefndar.



Herra forseti. Það kemur mönnum að sjálfsögðu ekki neitt á óvart þótt hæstv. landbrh. vilji ekki tala efnislega um landbúnaðarmál, og kannske skýrir það öll þessi mál miklu betur en nokkuð annað. Það er náttúrlega langbest að þegja þegar menn hafa ekkert að tala og það út af fyrir sig ber á vissan hátt vott um góðan þroska. En hitt kemur aftur á óvart, að hæstv. landbrh. vilji ekki einu sinni gegna hér eðlilegum þingskyldum sem ráðh. Ég bar hér fram fsp. til hæstv. ráðh. fyrir líklega einum og hálfum mánuði og hann hefur sýnt þá einstöku tillitssemi gagnvart því málefni, að hann hefur ekki séð ástæðu til að svara henni. Og af því að þeir sitja nú saman þarna tveir ráðherrarnir sem ég hef beint fsp. til, þá má kannske geta þess að hæstv. viðskrh. tjáði mér það í gær, líklega einum eða tveimur dögum eftir að ég lagði fram fsp., að hann væri tilbúinn að svara henni. Ég hef aldrei vitað það, þótt ég meti menn aldrei eftir því, hvar þeir eru í pólitík, að Framsóknarráðherrar þyrftu endilega að standa svona miklu framar ráðh. sem kenndu sig við Sjálfstfl. En það er líka athyglisvert við ræðu hæstv. ráðh., að hann er að tala sérstaklega um bændasamtökin í þessu sambandi, þau hafi beðið um þetta. Það skyldi nú aldrei vera orðið þannig með þennan hæstv. ráðh., að honum þætti betur sæma að láta annan halda á þessum fána heldur en veifa honum sjálfur. Það er kannske mannlegt, en ekki er það mikilmannlegt. Þá kem ég síðast að því sem ég hef verið að kenna hæstv. félmrh. í allan vetur og er enn ein sönnun þess, að það sætir engri furðu þótt þessi brbl. séu nokkuð á skjön þegar ráðh. er hér enn einu sinni að halda því fram, að kjarnfóðurgjaldið, eins og það var sett fram í brbl., sé með sama hætti og það hefur verið túlkað og sett fram í stefnumótunartillögum Sjálfstfl. Ég ætla aðeins enn einu sinni að minna hæstv. ráðh. á það, að þau tvö dæmi, sem um það eru nefnd, réttara sagt ábendingar, byggjast annars vegar á því að tryggja innlenda framleiðslu gegn niðurgreiddri erlendri fóðurframleiðslu og þar er alveg sérstaklega tilgreint að flatur skattur eigi að miðast við það. Hann er núna enginn til og á grundvelli þeirra forsendna eru ekki efni til þess að hafa hann á. Að öðru leyti er lagt til að heimilt verði að nota háan kjarnfóðurskatt sem stjórnunaraðgerð, og það er skýrt tekið fram að þar er einvörðungu átt við að leggja kjarnfóðurgjald á toppinn af kjarnfóðurframleiðslunni. Það er enn fremur skýrt tekið fram að því á að ráðstafa beint inn í áburðarverðið. Gildi þess hefði m. a. komið fram ef hæstv. landbrh. hefði séð ástæðu til þess að svara fsp. um innheimtu, um álagningu og um upphæð kjarnfóðurgjaldsins, því að þá hefði verið hægt að reikna sér til hversu mikil rýrnun hefur orðið á því fjármagni frá því að bændurnir greiða það og þar til það kemur til þeirra aftur. En með því að láta þetta ganga á einn stað, beint inn í áburðarverðið, hefði þó alla vega verið séð fyrir því. Þetta er, hæstv. ráðh., forsenda Sjálfstfl. fyrir því að fallast á kjarnfóðurgjald. Og ég vona nú satt að segja að ég þurfi ekki að segja mínum kæra vini Pálma Jónssyni þetta oftar, því að þetta skilur áreiðanlega orðið hver einn og einasti maður í þessari deild. 



Herra forseti. Út af fsp. hv. 11. landsk. þm. vil ég láta þess getið, að svar við henni var í gær eða fyrradag sent til skrifstofu Alþingis þannig að hún ætti í raun að vera komin í hendur þm. Það tók nokkurn tíma að afla gagna til að svara þessari fsp. og varð e. t. v. nokkru lengri dráttur á því, að þau gögn skiluðu sér, heldur en æskilegt hefði verið, en svar við þessari fsp. ætti nú að liggja fyrir hér í Alþingi. Ég vil aðeins endurtaka að ég tel ekki efni til þess né rétt að hefja hér ítarlega umr. um landbúnaðarmál á þessum síðustu annadögum þingsins og þess vegna mun ég ekki taka þátt í því að ræða mjög mikið þá ræðu sem hér var flutt af hv. 11. landsk. þm. Ég aðeins vitna til þess, að hann staðfesti auðvitað það sem ég sagði um þá till. sem hann er flm. að. Sú till. leggur til bæði flatan skatt, sem nú er í gildi, og einnig skatt á hámarksnotkun kjarnfóðurs, sem fylgir þá skömmtunarkerfi á kjarnfóðri sem blessunarlega er búið að leggja af nú. En þetta tvennt skýrði hv. þm. í sinni seinni ræðu og þarf ekki frekari útskýringa við.



Herra forseti. Þrír nm. hafa skilað nál., Guðmundur Bjarnason, Davíð Aðalsteinsson og ég. Aðrir nm. hafa enn sem komið er ekki treyst sér til þess að skila nál. Við skulum ekki láta það hafa áhrif á afgreiðslu málsins, en ég vildi hins vegar nefna þetta til skýringar vegna þess að hér liggur fyrir álit frá 1. minni hl. fjh.- og viðskn. og það er eina álitið sem hefur komið fram frá nefndarmönnum. Þetta álit er á þá leið, að nefndin hefur rætt frv. og leggjum við undirritaðir til að það verði samþykkt á þeim grundvelli sem fram kemur í áliti 1. minni hl. fjh.- og viðskn. Nd., en í því áliti er gerð ítarleg grein fyrir afstöðunni til afgreiðslu málsins. Nefndinni barst einnig bréf frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og er það samkv. beiðni forsvarsmanna samtakanna prentað hér með sem fskj. Við leggjum því til, herra forseti, með tilvísun til þess, sem fram kom í áliti 1. minni hl. fjh.- og viðskn. Nd. að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Það er rétt, að það hefur ekki komið nál. frá mér í þessu máli, en ég geri ráð fyrir að afstöðuna til málsins eins og það horfir við, megi allt eins skýra hér úr þessum stól þannig að það komi ekki að sök, en verði þá frekar til þess að hraða störfum þingsins. Þetta frv. ríkisstj. er sagt vera flutt til þess að efna loforð sem ríkisstj. hafði gefið BSRB við gerð kjarasamninga. Nú er komið í ljós að BSRB telur túlkun fjmrh. á ákvæðum 1. gr. jafngilda samningsrofum, eins og kemur fram í bréfi frá BSRB sem fylgir nál. 1. minni hl. sem fskj. Þar sem fjmrh. virðist fyrirmunað að komast til botns í því, hverju hann hafi lofað hverjum, eða ná samstöðu um skilning á ákvæðum 1. gr. virðist einsýnt að dómstólar verði úr því að skera, hvers konar loforð um sé að ræða af hálfu ráðh. Til þess að stuðla að slíkum úrskurði, þannig að efnisatriði liggi ljós fyrir, tel ég rétt að mæla með samþykkt frv. svo að þetta mál geti farið til dómstólanna og þau efnisatriði, sem um er að ræða, geti komið hér síðar til umfjöllunar þegar þau liggja ljós fyrir. Ég tel einsýnt að þegar efnisatriðin liggja þannig fyrir komi málið aftur til kasta Alþingis.



Herra forseti. Það er víst ekki ofsögum af því sagt, að hér er á ferðinni hið mesta vandræðamál sem erfitt er að botna í fyrst og fremst og menn greinir mjög á um hvernig beri að skilja. Ég á von á því, að hæstv. fjmrh., úr því að hann er hér staddur, muni gera okkur grein fyrir því, í hverju misskilningur muni vera þarna fólginn.

Ég er búinn að því.

Hæstv. fjmrh. mun vafalaust geta skýrt okkur eitthvað frá þessum alvarlega grundvallarmisskilningi, hver hann muni vera. Ég leyfi mér nú aðeins að vitna til yfirlýsingar sem Matthías Bjarnason gaf í Nd. í sambandi við þetta mál. Við sjálfstæðismenn munum ekki greiða atkv. um það. Það má vel vera að það geti verið rétt, sem hv. þm. Kjartan Jóhannsson sagði hér rétt áðan, að eðlilegt væri að samþykkja þessa grein til þess að dómur geti gengið. Ég hygg að dómur gæti gengið engu að síður að því er varðar framgang málsins til þessa, því að þetta eru lög meðan þau hafa ekki verið felld hér á Alþingi. Og auðvitað væri æskilegt að láta dóma ganga í mjög mörgum þeim málum sem hér hafa verið samþykkt á vegum hæstv. núv. ríkisstj., þ. á m. um lagabrot og stjórnarskrárbrot í bak og fyrir. Það var einmitt að berast nú á borð mitt bréf frá Verslunarráði Íslands sem kunngerir að það hafi ákveðið að höfða mál fyrir hönd eins af sínum félögum og styrkja hann til málshöfðunar til þess að hnekkja stjórnarskrárbroti því sem framið var með breytingunni á framleiðsluráðslögunum sem einmitt koma hér á eftir til 3. umr. Sem betur fer búum við enn í réttarríki þannig að hægt er að hnekkja sumu af þeirri löggjöf og ólögum sem hæstv. núv. ríkisstj., versta ríkisstj. í sögu þessa lýðveldis, hefur sett. Að því leyti til má kannske taka undir ummæli hv. þm. Kjartans Jóhannssonar. Ég hygg að það sé grundvöllur fyrir málshöfðun vegna gildis laganna fram til þessa. Þess vegna munum við þm. Sjálfstfl. ekki taka þátt í þeim skrípaleik sem hér er framinn. Þessi löggjöf er öllum til vansæmdar sem að henni hafa staðið. Það hefur komið í ljós og mun koma enn skýrar í ljós.



Herra forseti. Það voru mjög eftirtektarverð orð hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar sem hann mælti hér áðan og ágætt að þau festast í þingtíðindum, þegar hann sagði að þessi löggjöf væri til vansæmdar öllum þeim sem að hefðu staðið. Sem sagt, meginefni þessa frv. er að veita opinberum starfsmönnum atvinnuleysistryggingar, og þeir, sem að því hafa staðið, hafa orðið sjálfum sér og öðrum til vansæmdar.

Ég talaði um 1. gr.

Hv. þm. talaði um þessa löggjöf og allir, sem til þekkja, vita að 1. gr. er það atriði í þessari löggjöf sem minnstu máli skiptir fyrir opinbera starfsmenn sem og alla aðra. Ég vil sérstaklega mótmæla því sem hefur komið fram í þessum umr., að 1. gr. feli í sér eitthvert loforð, sem fjmrn. hafi gefið BSRB, og það sé verið að efna þetta loforð með því að samþykkja greinina. Lögin aftur á móti fela í sér loforð, vegna þess að í þeim er verið að staðfesta það loforð fjmrn. að gefa BSRB-mönnum rétt á atvinnuleysistryggingum, því stóra máli sem í löggjöfinni felst. 1. gr. frv. er hins vegar einungis atriði sem varðar kjarasamninga opinberra starfsmanna og veitir báðum rétt, annars vegar BSRB, hins vegar ríkinu. Og hver er þessi réttur? Ég held að það væri þörf á því, að menn gerðu sér fyllilega grein fyrir um hvað þetta mál snýst, um hvað er verið að fjalla, því að þeir, sem hér tala um það, virðast vera svo óralangt frá því að vita um hvað málið snýst að það er alveg furðulegt. Þó er nú búið að reyna að útskýra þetta fyrir mönnum. Málið snýst um það, að BSRB-menn óskuðu eftir að BSRB-starfsmenn hjá þessum hálfopinberu stofnunum hefðu atkvæðisrétt um aðalkjarasamning. Um það snýst málið. Þetta kemur mjög skýrt fram í bréfi frá BSRB. En það, sem er aftur á móti misskilningur milli ríkisins og BSRB í þessu sambandi, er réttur ríkisins þar á móti. Við teljum að ef BSRB fái rétt til að láta starfsmenn, félagsmenn innan BSRB, hjá þessum stofnunum greiða atkv. um aðalkjarasamning, þá eigi ríkið þar á móti líka að hafa rétt til að fara með samningsumboð fyrir þessar stofnanir, það verði að vera jafn réttur á báða kanta, bæði á starfsmannahliðinni og á atvinnurekendahliðinni, þannig að 1. gr. komi ekki til framkvæmda öðruvísi en stofnanirnar hafi afhent ríkisvaldinu samningsumboð sitt, og þá sé sjálfsagt að félagsmenn BSRB hjá þessum stofnunum greiði atkv. samtímis um aðalkjarasamninginn. Þetta er það sem málið snýst um, og það er þetta sem BSRB vill ekki fallast á. BSRB vill túlka málið þannig að með þessu ákvæði fái félagsmenn BSRB atkvæðisrétt um samninginn, en ríkið fái ekki umboðið frá stofnununum. Það er þetta sem deilan snýst um. Og ég verð var við það, að menn halda að þessi deila snúist um eitthvað allt annað og miklu meira. T. d. stóð hér upp ágætur maður í gær, hv. 3. landsk. þm., Karl Steinar Guðnason, og taldi að þetta frv. fjallaði nánast um landamærin milli Alþýðusambands Íslands annars vegar og BSRB hins vegar. Ég veit vel að það hafa verið landamæraerjur milli þessara tveggja samtaka og m. a. innan þessara stofnana. En þetta frv. breytir ekki neinu um landamærin milli þessara tveggja samtaka launþega. Það sker ekki á nokkurn hátt úr um það, hvert er starfssvið Alþýðusambandsins og hvert er starfssvið BSRB. Og það kemur raunar skýrt fram í yfirlýsingum sem BSRB hefur gefið, að það ætlast ekki til að þessi grein skeri þar úr í einu eða neinu. Hún fjallar alls ekki um þann þátt málsins. Starfsmenn hjá þessum stofnunum hafa verið bæði félagsmenn í BSRB og félagsmenn í ýmsum verkalýðssamtökum og þeir koma áreiðanlega til með að halda því áfram. Á því verður engin breyting við samþykkt þessa frv. Við höfum gert ráð fyrir því, eins og yfirlýsingar okkar bera með sér, að við munum semja áfram við verkalýðsfélög innan Alþýðusambands Íslands um réttindi þeirra manna sem starfa á starfssviði þessara samtaka. Herra forseti. Það er ekki ástæða til að fjölyrða frekar um þetta mál. En þetta vildi ég að kæmi nú skýrt fram vegna þess að annaðhvort vitandi eða óafvitandi eru ýmsir stjórnarandstæðingar að reyna að telja alþm. og öðrum trú um að þetta mál fjalli um eitthvað allt, allt annað en það gerir, eru að reyna að telja fólki trú um að með þessu ákvæði hafi verið ætlunin að auka rétt BSRB til að hafa innan sinna samtaka menn sem áður hafa verið innan Alþýðusambandsins. En það stóð ekki til, hvorki að áliti ríkisins né að áliti BSRB. Það er alveg ljóst. Það kemur skýrt fram í yfirlýsingum sem hér hafa verið kynntar. Spurningin er einungis um þetta: Er það ekki rétt, að áður en þessi grein kemur til framkvæmda fái ríkið samningsumboð fyrir þessar stofnanir? Því höfum við haldið fram allt frá byrjun. Það er sá skilningur sem fram kemur í bréfi mínu til fjh.- og viðskn. Nd. í fyrradag. Sá skilningur var staðfestur af fjh.- og viðskn. þeirrar deildar, og mér skilst, að þessi skilningur sé ekki heldur umdeildur við umr. í þessari deild. En það væri sannarlega ástæða til að fá það á hreint, ef ég fer hér með rangt mál, cf menn eru annarrar skoðunar. Ég hef skilið það svo, að þeim skilningi sem fram kemur í bréfi fjmrn. sé ekki mótmælt af einum eða neinum hér í þinginu, og ég vildi gjarnan að annað kæmi fram ef þetta er misskilningur hjá mér.



Herra forseti. Það er dálítið skrýtið að heyra hæstv. fjmrh. vera að býsnast yfir því, að menn séu haldnir misskilningi hér, vitandi að hann sjálfur hefur gefið út þrjár yfirlýsingar um þessi mál og tilefni þessara yfirlýsinga eru mótmæli stéttarsamtakanna, BSRB og ASÍ, varðandi skilning á þessu ákvæði frv., þ. e. 1. gr.

Hefur ASÍ mótmælt yfirlýsingunni?

ASÍ hefur komið á fund fjh.- og viðskn. og rætt um þetta, haft þungar áhyggjur af 1. gr. Þeir skildu þetta þannig, forseti og varaforseti, að þarna væri verið að fara inn á svið Alþýðusambands Íslands. Miðstjórn Alþýðusambandsins skildi það einnig þannig. Og framkvæmdastjóri Verkamannasambandsins skildi það einnig þannig. Það var einróma samþykkt að leggja áherslu á að skorið verði úr um það, hvernig með þetta skuli farið. Ráðh. gaf út sérstaka yfirlýsingu til Alþýðusambands Íslands varðandi þessi mál, vegna þess að það hafa átt sér stað deilur um þessi landamerki, eins og við höfum kallað það, og Alþýðusambandið taldi rétt að fá úr því skorið, hvort halda ætti áfram að tæta verkalýðsfélögin svona í sundur. Ég er þó ekki að kenna núv. hæstv. fjmrh. um það frekar en öðrum. Það er svo, að þróunin hefur verið í þessa att, hvort sem hann hefur verið þar eða ekki. En fjmrh. gefur út yfirlýsingu 31. okt. þar sem hann fullyrðir að ekki verði breyting á samningssviði Alþýðusambandsins. Síðan eru gerðir kjarasamningar sem valda því, að menn eru mjög uggandi um hvernig þetta verður. Mönnum sýnist- og ég er ekki einn um það, við erum, held ég, allflestir í forustu verkalýðssamtakanna þeirrar skoðunar - að lagagreinin stangist á við þá yfirlýsingu sem Alþýðusambandinu var gefin. Þá er það að ráðh. gefur út þriðju yfirlýsinguna - eða þriðja skilninginn er kannske hægt að segja, sem á þó að vera staðfesting á einhverjum einum skilningi, og það verður til þess, að Alþýðusambandið telur að við þetta megi una. Þá kemur það upp, að BSRB sendir bréf til alþm. - og sjálfsagt til ráðh. einnig - þar sem segir í lokin, með leyfi forseta: „Með tilvísun til yfirlýsingar fjmrh. um rýmkun samningsréttar, sem var grundvöllur samkomulags um aukinn samningsrétt BSRB, sem síðar var samþykkt af félagsmönnum BSRB í allsherjaratkvgr., mótmælir stjórn BSRB túlkun þeirri, sem fram kemur í bréfi ráðh., og telur hana samningsrof.“ Af hverju skyldi þetta vera? Eru það tómir hálfvitar sem með þessi mál fara? 



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til l. um stálbræðslu. Iðnn. þessarar deildar hefur haft þetta mál, frv. til l. um stálbræðslu, til umfjöllunar í allmarga daga, enda þótt okkur finnist að sjálfsögðu, hv. nm. í iðnn., allt of skammur tími raunar til þess að fjalla um svo umfangsmikið mál. Þetta sama gildir auðvitað um öll þau frv. um verksmiðjur sem iðnn. hefur haft til umfjöllunar á undanförnum dögum. Nefndin hefur leitað upplýsinga hjá fjölmörgum aðilum og eru þeir helstu eftirtaldir: Jafet Ólafsson frá iðnrn., Hákon Ólafsson frá Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins, Gunnar Björnsson frá Félagi byggingarmeistara, Geir Zoëga og Ragnar Einarsson frá Sindrastáli hf., Jón Steingrímsson sem tilnefndur var af Iðntæknistofnun, Haukur Sævaldsson frá Stálfélaginu h. f., Sveinn E. Sigurðsson frá Seðlabanka, Björgvin Guðmundsson frá viðskrn., Jón Sigurðsson frá Járnblendifélaginu, Sigurður Gils Björgvinsson frá Sambandi ísl. samvinnufélaga, Helgi G. Þórðarson frá Verkfræðingafélagi Íslands, Jóhann Már Maríusson frá Landsvirkjun, Hrafn V. Friðriksson frá Heilbrigðiseftirliti ríkisins, Eyjólfur Sæmundsson frá Vinnueftirliti ríkisins, Ólafur Davíðsson frá Þjóðhagsstofnun og Hallgrímur Snorrason jafnframt frá Þjóðhagsstofnun. Umsagnir þessara fjögurra síðastnefndu stofnana eru birtar sem fskj. með þessu nál. Nefndin hefur engar aths. fram að færa varðandi tæknileg atriði í framleiðslu steypustyrktarstáls hér á landi. Hins vegar leggur n. áherslu á að áður en til aðildar ríkisins komi þurfi að fara fram nánari athuganir á viðskiptalegum og rekstrarlegum grundvelli fyrirtækisins til að ganga úr skugga um að rekstur þess miðist við afurðaverð sem er sambærilegt við heimsmarkaðsverð, sbr. ákvæði til bráðabirgða. Nefndin leggur til að þetta frv. verði samþykkt með brtt. sem hún flytur á sérstöku þskj. Einstakir nm. áskilja sér rétt til þess að flytja eða fylgja öðrum brtt. sem fram kunna að koma. Undir þetta nál. rita allir hv. nm. í iðnn. Ed. Ég vil þá leyfa mér að fara örfáum orðum um þær brtt. sem eru á þskj. 1040 og fluttar eru af n. Það má segja um þessar brtt. allar, að þær eru á þann veg að n. var sammála um að kveða á um ýmsa fyrirvara að því er varðar stuðning ríkissjóðs við þá ráðagerð sem hér er fjallað um. Flestar brtt. eru á þá lund. 1. brtt. er við 1. gr. frv., um það að greinin orðist svo: „ Ríkisstj. er heimilt að gerast eignaraðili að Stálfélaginu hf. og að leggja fram í því skyni allt að 40% af hlutafé þess, enda verði hlutafé félagsins minnst 30% af stofnkostnaði stálbræðslunnar.“ 2. brtt. er að við 2. gr. 2. tölul. bætist: „enda hafi verið tryggð öflun annars lánsfjár vegna stofnkostnaðar.“ Ég vil leyfa mér að lesa upp í heild sinni 2. tölul. 2. gr. eins og hann verður nú: „Að veita ríkisábyrgð fyrir lánum eða taka lán, er hlutafélaginu verði veitt til byggingar verksmiðjunnar, að fjárhæð samtals 17.5 millj. kr. eða jafnvirði þess í erlendri mynt, enda hafi verið tryggð öflun annars lánsfjár vegna stofnkostnaðar.“ Þessi viðbót er til komin að sjálfsögðu vegna þess að við lítum svo á, að ríkissjóður eða ríkið eigi ekki að hafa þarna forustu. Við viljum treysta á frumkvæði og framlög - sem og ábyrgð þeirra aðila sem hafa áhuga á þessari ráðagerð og eru tilbúnir að fást við hana. 3. brtt. er á þá lund, að 3. gr. frv. falli brott. Þar gildir sama skýring raunar og vegna þeirra frv. tveggja sem héðan eru farin, þ. e. við viljum ekki gera því skóna að hluthafar né heldur stofnendur vegna þeirrar ráðagerðar, sem hér er um fjallað, verði færri en fimm, eins og getið er um í hinum almennu hlutafélagalögum. 4. brtt. er ákvæði til bráðabirgða: „Ekki er ríkisstj. heimilt að gerast eignaraðili að hlutafélaginu skv. 1. gr. né leggja fram fé ríkissjóðs sem hlutafé samkv. 1. tölul. 2. gr. né veita ríkisábyrgð eða taka lán samkv. 2. tölul. 2. gr. fyrr en tryggð hafa verið hlutafjárframlög annarra aðila fyrir 60% hlutafjár, enda sé tryggður rekstrargrundvöllur fyrirtækisins með afurðaverði sem er sambærilegt heimsmarkaðsverði að áliti viðskrn.“ Um aðrar brtt. er ekki að ræða og hafa ekki komið fram frá iðnn. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara mjög mörgum orðum um þetta frv. Gerð var grein fyrir því í framsögu hér á sinni tíð. Ég vænti þess, að hv. þdm. sé sú framsaga í fersku minni, og vil ég vitna til þess. Að gefnu tilefni vil ég enn og aftur þakka hv. nm. í iðnn. Ed. fyrir fórnfúst starf vegna þessa máls og jafnframt annarra mála sem við höfum fjallað um núna síðustu daga. Það er svo, að þegar skammur tími er eftir af þingi er mikið um fundi og mikið starf sem hv. alþm. verða að leggja á sig. Og ég vil vitna um það hér, að iðnn.-menn hafa lagt á sig ótrúlega mikið starf í þessu efni. Það ber að þakka.



Herra forseti. Sú bók, Stálbræðsluáætlun, sem iðnrn. hefur samið, gengið frá og gefið út, er dags. í nóvembermánuði 1980. Allan tímann síðan í nóvembermánuði 1980 hefur þetta mál legið í iðnrn. þangað til nú fyrir fáeinum dögum, 5–6 mánuði. Það verður ekki ráðið af gögnum málsins að nein viðbótarvitneskja hafi fengist á þessum dvalartíma málsins í iðnrn. Hins vegar hefur hæstv. iðnrh. ætlað Alþingi og þar með þessari hv. deild að afgreiða þetta mál ásamt mörgum öðrum á mjög skömmum tíma. Ég hugsa að það láti nærri að tíminn, sem Alþingi hafi verið ætlaður - eða a. m. k. þessari hv. deild - til þess að fjalla um þetta mál, sé í dögum talið álíka langur og málið lá í mánuðum talið í iðnrn. Ég tel að þetta séu með öllu óforsvaranleg vinnubrögð, og það má í raun og sannleika segja að miðað við þennan aðdraganda málsins hafi hv. iðnn. þessarar deildar - og þá einkum og sér í lagi formaður hennar - miskunnað sig yfir málið. Svo knappur tími hefur verið til þess að fjalla um þetta að það verður ekki sagt að tekist hafi að fara ofan í málið með þeim hætti sem ég er sannfærður um að allir nm. hefðu kosið. Hefur þó nefndin verið að kvölds og morgna alla daga að undanförnu og það hefur vitaskuld bitnað á öðrum störfum þeirra þm. sem í nefndinni sátu. Ég get ekki á mér setið að mótmæla harðlega þeirri meðferð sem Alþingi fær með þessum hætti af hálfu hæstv. iðnrh. Ég held að það sé líka ljóst af nál., sem þó hefur verið komið saman, og þeim tillögum sem n. flytur að tíminn til þess að fjalla um málið hafi verið óeðlilega knappur. Ég ætla ekki að gera tilraun til þess að rekja hér efnisatriði þessa máls. Þetta er flókið og margslungið mál. En það hefur náðst samstaða í n. um að afgreiða það með þeim hætti sem greinir í nál. allra nm. og með þeim brtt. sem fylgja. Og ég vil einungis taka undir það sem formaður n. sagði, að nm. allir hafa lagt á sig mikið starf, og ég vil færa þeim þakklæti mitt fyrir samvinnuna og þó einkum og sér í lagi formanni n. En ég ítreka það enn og aftur, að sú málsmeðferð að láta þetta mál liggja 5–6 mánuði óhreyft í rn. og koma síðan með það nákvæmlega eins búið og ætla Alþingi álíka marga daga til þess að afgreiða það og það hefur legið marga mánuði óhreyft í rn. er með öllu forkastanlegt. Ég tel ekki að það sé til marks um góðan undirbúning mála sem hæstv. ráðh. hefur þó gjarnan hrósað sér af.



Herra forseti. Aðeins örfá orð fyrst og fremst til þess að þakka meðnm. mínum í iðnn. fyrir röskleg og drengileg vinnubrögð í umfjöllun þessa sérstaka máls sem lýtur að stálbræðslunni, samhliða því sem n. fjallaði um önnur frumvörp sem einnig lúta að heimildum fyrir ríkisstj. til þátttöku í stofnun nýrra iðnfyrirtækja. Ég legg sérstaka áherslu á viðurkenningu af minni hálfu til þeirra stjórnarandstæðinga í n. við umfjöllun þessa sérstaka máls, þar sem um stálbræðslufyrirtæki er að ræða. Það geri ég vegna þess að orðrómur hafði heyrst um það, ákaflega óverðugur, að stjórnarandstæðingar í n. sýndu sig í því að bregða tæti fyrir þetta mál. Ég veit ekki hvernig þessi orðrómur komst á kreik, en hann er ósannur. Ég get tekið undir það sem hv. þm. Kjartan Jóhannsson sagði um framlagningu þessara mála svo síðla á þinginu. Að vísu hef ég ekki haft neina aðstöðu til þess að kanna hvernig á þessum drætti stendur, en með tilliti til þess, að ég á ákaflega gott með að ímynda mér hvernig ég hefði hagað orðum mínum sem stjórnarandstæðingur um vinnubrögð af þessu tagi, þá álasa ég ekki hv. þm. Kjartani Jóhannssyni þó að hann kvæði prýðilega fast að orði um gagnrýni sína á vinnubrögð af tegund sem þessari. Það er alger óhæfa að fá inn á borð þm. á síðustu stundu brýn málefni af þessu tagi til afgreiðslu með svo skömmum fyrirvara, þar sem sérfræðingar og embættismenn ráðuneytanna hafa eytt árum jafnvel - og embættismennirnir a. m. k. mánuðum í undirbúninginn - og ætlast síðan til að þm. afgreiði þau í þeirri tímaþröng sem raun ber vitni..Hér er um að ræða brýn mál sem þm. vilja af skiljanlegum ástæðum reyna að greiða fyrir, en til þess þyrfti rýmri tíma en þetta, enda er það sannast sagna um afgreiðslu þessara þriggja verksmiðjufrv., sem afgreidd hafa verið í iðnn. Ed., að afgreiðsla iðnn. á málunum ber þess vott svo sannarlega að iðnn. hefur ekki haft nægan tíma til að fjalla um þau. Og ég vil að það komi fram hér, að fyrirvarar, sem iðnn.-menn hafa komið sér saman um við afgreiðslu þessara mála, stafa beinlínis af því að iðnn.-menn hafa ekki talið sig geta borið ábyrgð á afgreiðslu frv. í þeirri mynd sem þau voru lögð fram.



Herra forseti. Ég tek undir það sem hv. 2. þm. Reykn. og hv. 4. þm. Norðurl. e. hafa sagt hér um vinnubrögð af hálfu iðnrh. varðandi þetta mál. Ég tek undir allt sem þeir báðir tveir hafa sagt um þetta. Ég minni á það, að við 1. umr. þessa máls vék ég að þessu atriði og benti á hve óhæfileg þessi vinnubrögð væru, að ætlast til þess að ein þingnefnd eins og iðnn. Ed. - þó að hún sé nú mjög vel skipuð eins og raunar aðrar þingnefndir hér í hv. deild - væri fær um að vinna svo sem vert væri og nauðsynlegt að þessu máli á svo skömmum tíma. Hv. frsm. n., 3. þm. Vesturl., hefur skýrt nál., sem hér liggur fyrir, og brtt. frá iðnn. Í raun og veru hef ég ekki miklu við að bæta í því efni, vegna þess að ég hef hugsað mér að fara ekki að ræða efnislega um þetta mál nú. En ég vil vekja athygli á því, að brtt. iðnn. lúta einkum að tvenns konar atriðum: Annars vegar að breyta því yfirbragði og þeim efnisatriðum frv., sem gera ráð fyrir að ríkið hafi sérstaka forustu í þessum efnum, með því að fellt er niður ákvæði um að þetta félag, Stálfélagið hf., eigi að heyra undir iðnrh. Það heyrir ekkert sérstaklega undir iðnrh. Það gilda sömu reglur, ef tillögur okkar verða samþykktar, og um önnur hlutafélög í þessu efni. Það er enn fremur till. sem n. ber fram um að gera ekki undanþágur frá hlutafélagalögum um það, hve margir þurfi að vera í félaginu, eins og hv. frsm. n. vék að. Það er til þess að undirstrika að við gerum því ekki skóna, að þetta verði félag með örfáum aðilum og í framkvæmd verði þetta nánast ríkisfyrirtæki. Hin atriðin í brtt. n. fjalla raunverulega um það að styrkja stöðu félagsins sjálfs og freista þess að sem mest öryggi sé fyrir því, að rekstur þess geti staðist. Í þessa átt er sú brtt. við 1. gr. frv., að það skuli ákveðið að hlutafé félagsins verði minnst 30% af stofnkostnaði stálbræðslunnar. Brtt. í þessa átt er og að finna í ákvæðum til bráðabirgða vegna þess að þau þýða í rauninni að þetta félag verður ekki stofnað nema það fyrirfinnist nægilega margir einstaklingar og aðilar, aðrir en ríkið, sem telja að það sé grundvöllur fyrir því að leggja fjármagn fram sem hlutafé. Þegar svo er búið um hnútana teljum við meira öryggi og tryggingu fyrir því, að ákvörðun ríkisvaldsins í þessu efni sé rétt. Nánar er kveðið á um fyrirvara í ákvæðum til bráðabirgða sem lúta að því að tryggja að rekstrargrundvöllur sé fyrir þessu fyrirtæki. Þannig er tilskilið að söluverð afurða verksmiðjunnar sé sambærilegt við söluverð á heimsmarkaði á þeirri vöru sem hér um ræðir. Með þessu móti teljum við að við höfum gert það sem í okkar valdi stendur til þess að stuðla að því, að hér sé ekki farið út í neina óvissu, heldur sé gætt fyllstu varúðar, eins og nauðsynlegt er, en hins vegar sé sjálfsagt að efna til þessa fyrirtækis, sem hér er gert ráð fyrir, vegna þess að hér er um að ræða merkilega nýjung í iðnsögu Íslendinga. Hér hafa allir verið að þakka öllum sem hér hafa talað. Ég get ekki látið vera að bera fram mínar þakkir. Ekki finnst mér að ég hafi neitt minna að þakka en aðrir í þessu efni. En um leið og ég þakka vil ég aðeins víkja að því sem hv. 4. þm. Norðurl. e. var að tala um orðróm sem hefði gengið um það, að við í stjórnarandstöðunni ætluðum að bregða fæti fyrir þetta mál. Ég vil aðeins segja það hér, að ég hef kynnt mér það mál og ég veit að það var á misskilningi byggt. Ég veit líka að þessi orðrómur átti ekki stoð í neinu sem kom frá stjórnarliðum í hv. iðnn. Það hefur verið mjög góð samvinna milli okkar allra í n. og enginn skuggi fallið þar á. Ég þakka öllum meðnm. mínum og sérstaklega formanni fyrir góða samvinnu og gott samstarf.