Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og hátttv. deildarmenn sjá, hefi frv. hækkað um 5613 kr., við meðferðina í neðri deild. Mest er sú hækkun á 4. gr., hjer um bil 4000 kr. Ef tillögur nefndarinnar ná fram að ganga, eru fullar líkur til, að þetta hækki enn meir. Áður en jeg fer lengra, ætla eg að undirstrika það, sem sagt er í nál., um fjárveitinguna til þess að gegna embætti yfirdómara Jóns Jenssonar. Það er alls ekki tilætlunin, að stjórnin, eigi framvegis að ganga þessa braut, þó slíkt hafi áður komið fyrir, þá ætti það ekki að koma fyrir oftar, en nefndin leggur til, að í þetta skifti verði fjárveitingin samþykt, af alveg sjerstökum ástæðum. Þá kem jeg að 1. brtt. á þgskj. 519. Hún fer fram á 18000 kr. hækkun á tillagi til Vífilsstaðahælisins. Eins og getið er um í nefndarálitinu, er tekjuhallinn af hælinu 2110 kr. 35 a. Jeg býst við að sumum hv. þingdeildarmönnum þyki nokkuð djúpt í árinni tekið, og vaxi í augum þessi feiknamikli tekjuhalli á rekstri Heilsuhælisins, ekki síst þegar þess er gætt, að Heilsuhælið hefir þegar áður, á yfirstandandi fjárhagstímabili, fengið 73 þús. kr. Þessi tekjuhalli minkar þó í rauninni talsvert, þegar tekið er tillit til, að á nýári á Vífilstaðahælið töluverðar birgðir, sem borgaðar hafa verið af þessu fje, en sem notaðar verða á næsta ári; t. d. eru nú þegar keypt kol alveg til vetrarins. Að tekjuhallinn er svo mikill er fyrst og fremst að kenna þeirri verðhækkun, sem orðið hefir á allri innlendri og útlendri vöru, og nú er jafnvel búist við, að vörur hækki enn meir, en aftur á móti, hefur daggjald sjúklinganna aldrei verið hækkað. Nefndinni þótti undarlegt, að það hafði ekki verið gjört, eitthvað í hlutfalli við vöruhækkunina. Eftir því sem út lítur, hefir landsstjórnin ráðið frá því, að hækkað yrði ofan í tillögur Heilsuhælisstjórnarinnar. Okkur finst ekki lengur megi svo til ganga; en nauðsyn beri til að hækka dagpeningana, og það því fremur, sem á flestum ef ekki öllum sjúkrahúsum landsins, mun þegar hafa verið hækkað meðlag með sjúklingum. Nefndin leggur það til, að á sambýlisstofunum verði hækkað upp í 2 kr. á dag og hlutfallslega á einbýlisstofunum, og vill gjöra það að skilyrði fyrir því, að þessi aukni landssjóðsstyrkur verði útborgaður. Það mundi nema 4000 kr. á. þessum tíma, ef aðsóknin yrði svipuð og verið hefir. Að vísu verður tekjuaukinn, ef hann nær 4000 kr., heldur meiri en gjört er ráð fyrir tekjuhallanum, en nefndin hefir þó ekki þorað, að fara lengra niður en í 18000 kr., því ekki er ómögulegt, að aðsóknin minki nokkuð við hækkun fæðispeninganna. Þá kemur 2. brtt., sem er við 5, gr. Þar er engu við það að bæta, sem stendur í nefndarálitinu. Sú skoðun varð ofaná hjá nefndinni, að landssjóður ætti ekki að borga meira út en honum bæri, samkvæmt lögum eða samningum. Þá er 3. brtt., sömuleiðis við 5. gr. Hún fer fram á að fella burtu 250 kr., sem bætt hafði verið við laun háskólakennara í hv. Nd. Brtt. kom frá hæstv. ráðherra og jeg býst við að hann komi og skýri frá því efni nánar. Þetta átti að vera launaviðbót við prófessors Björn M. Olsen, sem samkvæmt Háskólalögum hafði ekki getað, að því er launahækkun snertir, fylgst með prófessorunum Jóni Helgasyni og Lárusi H. Bjarnason. Þar sem viðkomandi maður hefir 4000 kr. í árslaun, sá nefndin. enga ástæðu til að hækka laun hans, fram yfir það, sem hann á kröfu til lögum: samkvæmt. 4. brtt. fer fram á að fella burtu styrkinn til Fossvallasmjörbúsins. Það er einkennilegt, að þessi fjárveiting skuli vera að flækjast enn í fjáraukalögum, þar sem umsóknir um styrk þenna kom ekki fyr en eftir að styrknum til smjörbúanna hafði verið úthlutað. Nefndinni þótti því næsta lítil ástæða til að veita þessu smjörbúi þenna styrk. Þetta smjörbú ber ekki meir skarðan hlut frá borði en ýms önnur. Mjer er sagt, að það hafi verið komið nærri 10 ára aldursmarkinu, og því búið að njóta styrks í mörg ár, en þar sem allur styrkur til smjörbúa var feldur niður í einu fyrirvaralaust, hafa yngri smjörbúin hlotið að verða miklu ver úti, og því síður ástæða til að hlaða undir þetta. 5. brtt. fer fram á að feld sje burt heimild til að endurborga Sláturfjelagi Suðurlands vörutoll af endursendu kjöti. Ef sú heimild yrði samþ. hjer í hv. deild, vil jeg benda á, að það gæti dregið talsverðan dilk á eftir sjer. Það er enginn vafi á því, að víðar á landinu hafa verið fluttar aftur inn íslenskar vörur, sem vörutollur hefir verið greiddur af. Ef heimild til endurgreiðslu er veitt í eitt skifti, koma sjálfsagt allir á eftir, sem jafnan rjett eiga, og það frá öllum tímanum síðan vörutollslögin gengu í gildi. Ef um sanngjarna kröfu er að ræða, nær hún vitanlega jafnt til allra, en nefndinni finst, að sú braut, sem þá væri út á gengið, sje of breið, og leggur því á móti henni. Et þingið færi út á þessa braut, gætu það orðið mikil útgjöld fyrir landssjóðinn. Þetta verða hv. deildarm. að athuga vel. Síðasta brtt. nefndarinnar er um eftirlaun Skúla Thoroddsens. Þetta mál er þannig vaxið, að þegar eftirlaun Sk. Th. voru ákveðin, var ekki farið eftir því, sem hann sjálfur hafði gefið upp um kostnað við embættisrekstur. En hann hafði reiknað það 350 kr., en var sett 850 kr., eftir því sem annar maður, er um tíma gengdi embættinu, gaf upp. Ef farið er eftir öðrum sýslumönnum, sem um sama leyti og Sk. Th. fengu lausn frá embætti, þá eru þessar 350 kr., í samræmi við þá alla. Getur því varla nokkurum blandast hugur um, að Sk. Th, hafi verið beittur misrjetti. Það er þá og enn fremur upplýst, að hann hefir ekki haft skrifara, og því ein sönnun enn fyrir að hans útreikningur var rjettur. Ef eftirlaun Sk. Th. væru reiknuð út frá þessu, verða þau 1712 kr., en ekki 1752 kr. sem og útreiknað var í háttv. neðri deild. Í staðinn fyrir 1500 kr. kemur því 1712 kr., það verða 200 kr. á ári, fyrir utan vaxtalap. Jeg tel sjálfsagt, að ef mönnum kemur saman um, sem jeg ekki efast um, að misrjetti hafi verið beitt við hann, þá sje og sjálfsagt að bæta honum skaðann. Eru þá tvær leiðir: Fyrst að borga honum í einu alla þá upphæð, sem hann hefir tapað á þessum skakka útreikningi, sem er á fimta þús. kr., svo og hin tjeðu eftirlaun hjeðan í frá, eða þá að bæta við hin rjettu eftirlaun hans, árgjaldi er samsvari vöxtum af þessum höfuðstól, en það mundi verða um 200 kr. á ári. Þessa síðari leið vill nefndin taka, og leggur því og til, að eftirlaun hans verði þá framvegis reiknuð 1912 kr. 54 a. Nú sje jeg að frá einum hv, deildarmannanna hefir komið fram brtt. um, að viðhafa hina aðferðina, þ. e. að borga allt út í einu, og er óneitanlega margt, sem með því mælir; en fyrir hönd fjárlaganefndarinnar hefi jeg ekkert annað að segja, en að hver einstakur nefndarmaður hefir þar áskilið sjer óbundið atkvæði. Á þgskj. 434 ber fjárlaganefndin fram þá viðaukatillögu að við 5. gr. bætist nýr liður til að reisa vitavarðarbústað á Elliðaey, 3000 krónur. Orsökin til þessarar tillögu er sú, að fyrir nokkrum árum keyptu nokkrir menn Elliðaey til að reka þar refarækt. Eigendurnir hafa nú sagt vitaverði upp ábúðinni, og þetta hefir leitt til þess, að hann hefir orðið að segja upp starfi sínu. Hjer var því um tvent að gera. Annaðhvort að taka eignarnámi land undir vitavarðarbústað, sem yrði dýrt, og þá jafnframt láta hann fá svo há laun, að hann geti lifað á þeim einum, eða semja við eigendur eyjarinnar um landið og vitavörsluna. Og það hefir orðið ofan á. Vitaumsjónarmaðurinn Krabbe, er hefir mest við málið fengist, hefir leitað samninga við eigendur eyjarinnar, og hefir það að samningum orðið, að landssjóður byggi hús í Elliðaey og verji til húsbyggingarinnar 3000 kr., en húsið verði eign landssjóðs og kosti alls 3500 kr. Þær 500 kr., er vanta til byggingarkostnaðarins, leggur eigandi eyjarinnar til. Húsið verður, eins og jeg áður tók fram, eign landssjóðs, er kostar viðhald þess og greiðir af því vátryggingargjald. Aftur taka eigendur að sjer, að hafa mann, er geti tekið að sjer vitastarfið, fyrir ekki hærra gjald en það, sem nú er greitt. Krabbe mælir með því, að þetta fje verði veitt, og jeg tel það heppilegra en að taka landið eignarnámi. Jeg skal geta þess, að upphæðin hefir verið greidd upp á væntanlegt samþykki, og að svo hefir samist að landssjóður hafi forkaupsrjett á Elliðaey, ef eigendur selja hana. Um aðra brtt. á þgskj. 434 get jeg verið fáorður. Hún er að eins til að orða betur þessa málsgrein, og láta það vera skýrt, að kaupa beri bæði hús og lóð fyrir þetta verð. Nefndin telur að liðurinn verði betur orðaður, svo sem hjer er, en ef brtt. háttv. þm. Barð. (H. K.) verður samþykt, en að efni til er hún eins. Jeg vænti því að hinn háttv. þingmaður (H. K.) taki aftur sína tillögu. Um brtt, þær, er háttv. þingmenn hafa flutt, finn jeg ekki ástæðu til að tala fyr en þeir hafa fært rök sín fyrir þeim.

Jón Þorkelsson : Jeg hefi leyft mjer að bera fram brtt. við 9. gr. frumvarpsins, um eftirlaun Skúla Thoroddsens. Jeg þykist sjá það, að háttv. fjárlaganefnd muni ætla honum vexti af upphæð, sem honum hefir verið vanreiknuð. Þetta sýnist í skjótu bragði að vera meðalhóf, en er í raun og veru handahóf, og allhart því vel má ske, að hann fái eigi fjárins notið; getur svo farið, að hann deyi skömmu efir að heimildin er samþykt, og hefir honum þá verið illa goldið. Sannleikurinn er sá, að laun hans hafa nú verið vanreiknuð í rjetta 20 vetur. Voru þau talin 1500 kr. í stað 1712 kr. á ári hverju. Verður því vangoldið til hans 212 kr. á ári, og er sú upphæð í 20 ár 4240 kr., þó vextir sjeu ótaldir. Þetta byggist alt á því, að í þann mund, er Skúli Thoroddsen ljet af sýslu, þá var þar einhver settur sýslumaður, er taldi, að skrifstofukostnaður sinn væri 880 kr. á ári, en Skúli Thoroddsen þurfti eigi þar til að eyða nema 350 kr. á ári. Hjer sýnist sem tölur þessar reki sig hver á aðra, en eigi er þess þörf; mega báðar rjettar vera. Skúli var þar orðinn fastur í sessi, og átti því hægra með að hafa þennan kostnað svo lítinn, sem auðið var, en hinn var nýsettur og því alt dýrara en ella. En landsstjórninni ber ekki að álasa, hún tekur það, sem landssjóði var hagfeldast, svo sem henni bar. Annaðhvort er krafa þessi rjettmæt eða ekki, og því ber annaðhvort að sinna henni eða ekki. Ef henni er sinnt, sem sjálfsagt er, því sýnt er að um rjett mál er að ræða, þá á að greiða höfuðstólinn. Jeg hefi af þessum rökum leyft mjer að bera fram brtt. þessa; hún fer með rjett mál og alt annað er í rauninni rangt. Þetta atriði er svo ljóst, að það skilja allir, og það kemur undir sanngirni hvers eins. Mjer þykir líkt standa á um marga liði og þennan, en þá liði vill nefndin fella niður. Svo er það t. d. um pósthúsið. Það er bygt eftir langlægsta tilboðinu, er kom fram, og verkið er prýðilega af hendi leyst. En þeir, er bygðu það, urðu fyrir þeirri óhepni að alt hækkaði í verði, sökum stríðsins, svo að þeir sköðuðust á verkinu. Ekki tel jeg þeim vel launað, ef þeir fyrir ódýrt verk og vel af hendi leyst eiga eigi að fá greiðslu þessa. Smásmuglegt er að fella burtu 250 kr. launaviðbót til gamals og merks embættismanns hjer í bænum. Jeg verð því ekki með því. Ekki er það heldur rjett, að fella styrkinn til Fossvallasmjörbús, svo sem nefndin vill vera láta, enda fannst mjer háttvirtur framsögumaður (M. P.) sanna best manna, að hjer væri um fulla sanngirniskröfu að ræða. Hafi fleiri halla beðið, finst mjer rjett að það væri bætt, en hjer er eigi um það að ræða, því eigi hafa fleiri kvartanir borist. Jeg mun því í þessum atriðum greiða atkvæði móti tillögum fjárlaganefndar.



Um breytingartillögu mína á þgskj. 397 vil jeg taka fram, að jeg vil taka hana aftur, með því að síðari tillaga fjárlaganefndarinnar á þgskj. 434 er hin sama að efni til. Úr því jeg stóð upp, þá vil jeg taka undir ummæli háttv. 6. kgk. þm. (J. Þ.) um uppbót til smíða þeirra, er smíðuðu pósthúsið. Mjer þykir það harla kynlegt, hvernig hin háttvirta nefnd hefir getað komist að þessari niðurstöðu sinni. Það má þó öllum ljóst vera, að miklu er örðugra nú að fá efni, og fá það flutt, en áður en stríðið hófst, og að verð þess er alt annað en áður var. Það er því ljóst, að samningarnir um bygginguna eru gjörðir á alt öðrum grundvelli en þeim, er varð, er til byggingar kom, því samningarnir voru gjörðir fyrir dýrtíðina, en byggingin meðan á dýrtíðinni stóð. Mjer finst því, frá sanngirnislegu sjónarmiði sjeð, skylt að taka beiðni smiðanna til greina, og eigi hvað síst, er þess er gætt, að tilboð þeirra var lágt, svo að munaði tugum þúsunda frá því, er annars var kostur á, og verkið vel af hendi leyst. Mjer þykir það leitt, ef taka verður til þeirra ráða, að hækka gjaldið fyrir sjúklingana á Vífilsstöðum. Jeg efa það mikillega, að þetta sje heppilegasta leiðin til bæta tekjuhalla hælisins, þótt mikill sje að vísu og nauðsyn að minki. Jeg hygg, að þessi hækkun geti hæglega leitt til þess, að margir þeir, sem sjúkir eru og nauðsynlega þyrftu að fara á hælið, geti það eigi vegna fjárskorts. Og afleiðingin af því er sú, að þeir væru neyddir til þess að sitja kyrir heima, og gæti það af því leitt fyrir þjóðfjelagið, sem margfalt er verra en það, þó nokkrum þúsundum kr. væri meir varið til Vífilstaðahælisins frá landssjóðs hálfu. Það er verra fyrir sjúklingana sjálfa, getur kostað mörg mannslíf og sýkt marga. Jeg get verið með því, að gjaldið væri eitthvað hækkað, en hjer er of langt farið Hækkunin nemur 50 aurum á degi hverjum og verður þá alt gjaldið (að við bættu því, sem nú er greitt) 2 kr. á dag eða 60 kr. um mánuðinn, og tel jeg víst að það verði mörgum fátækum manni ofvaxið að kljúfa þann kostnað, þó hann þyrfti þess. Hvað. brtt. nefndarinnar um Sláturfjelagið snertir, þá er jeg þakklátur fyrir hana og greiði henni fúslega atkvæði. Jeg veit það með vissu, að ef þessi tillaga verður samþykt, þá koma fleiri jafn rjettháar og sams konar beiðnir til þingsins, sem það þá yrði að sinna, ef rjett væri að farið. Jeg veit að verslanir á Vesturlandi hafa flutt aftur til landsins kjöt, sem þær höfðu flutt út, og þær hafa sama rjett til endurgreiðslu á tolli og Sláturfjelag Suðurlands. Jeg mun aðhyllast tillögu fjárlaganefndarinnar um eftirlaun Skúla Thoroddsens. deg sje mjer og eigi fært að greiða atkv. með tillögu háttv. 6. kgk. þm. (J. Þ.) um tjeð efni, því jeg tel ella Skúli Thoroddsen hefði átt og að grenslast fyrir um þessi mál, og megi því æ að nokkru sjer sjálfum um kenna. Vegna þess, að sjerstaklega stendur á um upphæðina til Jóns heit. yfirdómara Jenssonar, mun jeg ljá henni atkvæði mitt. en eigi má þetta með neinu móti skoðast sem fordæmi fyrir stjórnina á komandi tíð.

Björn Þorláksson : Af því að jeg sem fjárlaganefndarmaður er óbundinn með atkvæði mitt um eitt mál, og greiði þar atkvæði á móti nefndinni, þá vil jeg gera stutta grein fyrir því. Það er um eftirlaun Skúla Thoroddsens, og brtt. nefndarinnar um að hækka þau; eins og kunnugt er, þá er orsökin til þess, að háttv. Nd. setti inn þetta ákvæði sú, að eftirlaun hans hafa verið of lágt reiknuð, en það varð að samningamáli á milli Skúla Thoroddsens og fjárlaganefndar Nd., að því er framsögumaður hennar hefir skýrt mjer frá, að eftirlaunin til hans, skyldu vera svo talin, sem nú er í frumv., og Skúli Thoroddsen lofaði þá og að gjöra ekki frekari kröfu. Mjer finst því að jeg geti ekki farið lengra, og greiði því atkvæði á móti tillögu nefndarinnar hjer, sem og tillögu háttv. 6. kgk. þm. (J. Þ.), því þá stendur við það, er fjárlaganefnd Nd. og hann hafa orðið ásátt um. Jeg vil taka það fram, að það, sem vakti fyrir fjárlaganefnd neðri deildar var, að að þetta væri sæmileg lausn á málinu. Og mjer finst og verða að geta þess, að þessi sami maður fjekk einu sinni uppbót úr landssjóði fyrir það, hvernig hann var losaður við embættið. Í annan stað ber og að gæta að því, að hann (þ. e. Sk. Th.) hefir nú haft eftirlaun í 20 ár, án þess að hann hafi kvartað eða komið fram með kröfu um, að honum bæri hærri eftirlaun, svo þetta er og honum sjálfum að kenna. Jeg verð því að vera á móti báðum tillögunum; jeg tel það skyldu mína að fara sparlega með fje landsins, eigi hvað síst í þeirri dýrtíð, sem nú er hjer í landi sem og í landssjóði.

Kristinn Daníelsson : Jeg hefi borið fram brtt. á þgskj. 396, þó hún sje svo lítilfjörleg, að hún eigi varla það nafn skilið að heita breytingartillaga. Tillaga þessi snertir að eins framkvæmd á verki, sem áður er búið að samþykkja, því í fjárlögunum 1914–1915 eru veittar 1750 kr., til að kaupa vitalóðina á Reykjanesi. En þessi heimild hefir ekki verið framkvæmd. Þó hjer sje um litla upphæð að ræða, þá hefir það komið sjer illa fyrir þann, er átti lóðina, að eigi varð af kaupunun. Það, að vitalóðin hefir ekki verið keypt, kemur aðallega af því, að jarðeigandinn hefir áður selt „Námufjelagi Íslands“ allan námurjett í jörðinni. Lóð sú, er vitanum fylgir, er í fjárlögunum nefnd „jörð“, með því að henni fylgir grasnyt, sem mun fóðra alt að því tvær kýr, og kaupverðið er sett þannig, að það samsvarar 75 kr. ársleigu af lóðinni. En námurjetturinn kemur ekki í neinn bága, því fyrst er það, að Námufjelagið er fúst á að afsala sjer námurjettinum hvað vitalóðina snertir; að það hefir ekki komist formlega í kring, stafar af því, að tveir eigendurnir eru útlendingar. Að öðru leyti er þess að geta, að það dettur engum í hug, að þar sje neitt það, er námum við víkur neinstaðar í nánd við vitalóðina. Vitalóðin er vestast á nesinu, en staðurinn, þar sem námuvon er, liggur langt þar fyrir austan. En enn þá standa sakir jarðeiganda svo, að það kemur honum óþægilega, ef heimildin verður ekki notuð, og nú er eigi annað en það, er jeg hefi tekið fram, er stendur í vegi fyrir framkvæmdum málsins. Þessar torfærur eru svo litlar og lítilfjörlegar, að sjálfsagt er að ryðja þeim úr vegi. Háttv. framsm. (M. P.) hefir eigi minst á þessa brtt., en jeg hygg, að jeg. megi geta þess, fjárlaganefndin sje henni hlynt. Jafnframt vil jeg stuttlega geta brtt. um pósthúsið; mjer finst öll sanngirni mæla með því, að smiðirnir fái þessa uppbót, og jafnvel einstakir menn sýna oft slíka sanngirni í viðskiftum. Fjárlaganefnd Nd. hefir lagt þetta til, og óvilhallir menn hafa athugað kröfur smiðanna, og að eins fært þær niður í 1500 kr. Jeg vil skjóta því fram, hvort eigi megi þá heldur finna hjer meðalveg, væri þeim t. d. bót að því, að fá 1000 kr., ef annars er vert nokkuð lækka þetta. Og þá á upphæðin til þeirra að standa óhreyfð til 3. umr.

Steingrímur Jónsson : Jeg vildi fara nokkrum orðum um þriðju brtt. á þgskj. 418, sem jeg á. Það stendur svo á henni, að síðastl. vetur andaðist síra Benedikt Kristjánsson á Húsavík, þá uppgjafaprestur, en hafði haft prestsþjónustu á hendi í 43 ár. Eftirlaun hans voru reiknuð eftir mati á Grenjaðarstöðum, sem honum voru veittir 1877, kr. 1085. Bjóst hann því við, að eftirlaun eftirlifandi ekkju hans, sem hann gekk að eiga árið 1885, mundu miðast við laun hans síðustu árin, og verða um 300 kr., eða meira. Það hefðu þau orðið, ef lögin frá 1907 næðu til ekkju hans, en stjórnarráðið fór eftir mati frá 1900, og með því móti urðu eftirlaunin að eins 170 kr. Jeg lít svo á, að hjer sje um órjettlæti að ræða, og vonbrigði fyrir ekkjuna, sem jeg veit auk þess, að alls ekki veitir af fullum eftirlaunum. Jeg leitaði til biskups viðvíkjandi þessu, og hann og stjórnarráðið samþyktu að hækka eftirlaunin, en vildu samt fá samþykki þingsins fyrir fjárveitingunni. Nd. hefir tekið upp eftirlaunaviðbótina, sem sje kr. 129,94, Svo að þau verða framvegis kr. 300, en hefir ekki gjört ráð fyrir neinu fyrir þetta ár. Tillaga mín gengur því í þá átt, að ekkjunni verði veittir 11/12% af þessum kr. 129,94, sem verða þá 119 kr., með tilliti til þess, að maður hennar dó 25. jan. 1915, og hún fái eftirlaun frá 1. febr. Þetta fje veitist því sem fjárveiting í fjáraukalögum. Vona jeg að hv. deild sjái rjettlæti í þessa og samþykki brtt. - Viðvíkjandi öðrum brtt. hefi jeg ekki mikið að segja, en mun sýna með atkvæði mínu, hvernig jeg snýst við þeim. Jeg vildi að eins taka það fram, að jeg er á því máli um 2. brtt. nefndarinnar á þgskj. 339, að byggingarmeisturum pósthússins beri með rjettu uppbót sú, er þeir fara fram á. Tilboð þeirra var 20 þúsund krónum lægra en annara, og þrátt fyrir styrjöldina og ýmis konar erfiðleika, sem af henni leiddi fyrir þá, luku þeir verkinu fljótt og vel. Húsið er laglegt, og að því er mjer er sagt, að öllu leyti vel byggt. Enn fremur leyfi jeg mjer að skírskota til ræðu hv. 4. kgk. (B. Þ.) viðvíkjandi síðari brtt. á sama þgskj. Hjá framsm. nefndarinnar í Nd. liggur fyrir yfirlýsing frá Skúla Thoroddsen um, að hann muni ekki síðar krefjast meira, en hann þegar hafi farið fram á, enda getur hann það tæpast, þar eð hann hefir ekki krafist neins í 20 ár. Erfitt er að vísu, að dæma um mál þetta, svo löngu síðar, en hins vegar rengi jeg það alls ekki, að skrifstofukostnaður hans á síðustu árunum hafi ekki farið fram úr 350 kr. Álít jeg þetta samning milli nefndarinnar í Nd. og Skúla Thoroddsen, og því ekki ástæðu til að ganga lengra. Viðvíkjandi 1. brtt. á sama þgskj., þar sem talað er um 38 þúsund krónur til Heilsuhælisins, þá verð jeg að segja, að jeg skildi ekki fylgisskjölin þegar í stað. Jeg hygg, að nauðsynlegt væri, að nefna það, að 20 þúsund hefðu þegar verið etin upp 1. ágúst, og því 18 þúsundir algjörlega vantað.

Ráðherra : Fjárveitingin til Heilsuhælisins byggist sumpart á lögum frá þinginu 1914, heimildarlögum, um að verja til hælisins 10 þúsund krónum. Það, sem meira var greitt, var úti látið til hælisins, af fullri nauðsyn. Ef það hefði eigi verið gjört, var tvent til: Hælið hefði annað hvort orðið að loka fyrir sjúklingum, og það hefði verið hið mesta örþrifaráð, eða að meðgjöfina hefði orðið að færa upp, en það taldi stjórnin í fyrra vetur ógjörlegt, og því greiddi hún þetta meira, en þingið 1914 beinlínis og skilmálalaust heimilaði. Viðvíkjandi 3. lið nefndarálitsins á þgskj. 358, þá verð jeg að taka í sama strenginn og sumir aðrir hafa gjört, að veita byggingameisturum pósthússins uppbót þá, er þeir krefjast. Þeir sendu beiðni í vor, skömmu eftir að jeg tók við, og jeg sendi hana þegar til byggingameistara eins hjer í bæ, til umsagnar, og hann færði hana niður um 2–300 kr. Þeir eiga alls engan lagalegan rjett til þessa, enda hefði svo verið, þá væri þegar búið að borga þeim upphæðina, en af því að stjórnarráðið áleit, að þeir ættu sanngirniskröfu til uppbótar, þá lagði það málið fyrir þingið. Viðvíkjandi því, sem háttv. þm. G.-K. (K.D.) sagði, að hann áliti rjett að fara meðalveg, þá álít jeg það ekki; annaðhvort er að borga þeim allt þetta eða ekkert. Það hefir verið tekið fram, að stríðið væri orsök þess, að þeir töpuðu á verkinu og að beiðnin kom fram. Þó hv. Ed. striki þetta nú út, þá er samt ekki ólíklegt, að Nd. láti við það sitja sem komið er. Þá er 4, liður í sama nefndaráliti, um 250 kr. til próf. B. M. Ólsen. Jeg skal geta þess, að fjárlaganefnd Nd. tók þetta til greina, að því er framtíðina snertir, en tók það ekki upp í fjáraukalög, og gjörði jeg því brtt. við þau. Próf. Ólsen skrifaði stjórnarráðinu í fyrra, og þóttist vera misrjetti beittur. Svo stendur sem sje á um hann, að þegar hann tók við embætti því, er hann hefir nú, hafði hann verið embættislaus um hríð, en hafði haft eftirlaun sem fyrverandi rektor latínuskólans. Tók hann síðan við prófessorsembættinu með 3. þúsund kr. launum og 1000 kr. persónulegri launaviðbót, samkv. einu fyrirmæli eftirlaunalaganna, þar eð hann hafði haft hærri laun áður. Nú hafa 2 af embættisbræðrum hans þegar fengið 200 kr. launaviðbót, samkvæmt lögum, en hann, sem þó er þeirra elstur, og eigi síður hæfur til starfa síns en þeir - hann er einn okkar þektustu vísindamanna, bæði hjer og erlendis, og því alls góðs maklegur - enga viðbót fengið. Að vísu er þetta ekki neitt fjárspursmál fyrir hann, heldur stefnuspursmál; finst mjer því allt rjettlæti mæla með því, að honum verði veitt viðbót þessi. Fossvallarjómabúið hefir verið allsárt leikið. Sigurður ráðunautur kom upp í stjórnarráð, um það skeið, þegar umsóknir voru að berast að, og var þá sagt, að umsóknir allar væru þegar komnar, en síðar kom í ljós, að umsókn þessa rjómabús kom of seint. Ef Sigurði hefði því: verið skýrt rjett frá, hefði búið fengið styrk þann, er það bað um. Mjer finst því sanngjarnt, að veita því styrk þann, sem fjáraukalaganefnd Nd. 1914 ætlaði því. Þetta er að vísu ekkert höfuðatriði, en sanngjarnt er það. Þá er víst ekki fleira, sem taka þarf fram að sinni, í þessu sambandi.



Jeg bjóst aldrei við, að hjer yrðu allir sammála, enda hefir það komið á daginn, en ekki hefi jeg þó enn þá látið sannfærast. Þá er heilsuhælið fyrst. Háttv. þm. Barð. (H. K.) þótti illt, að hækka meðlag með sjúklingum, eins og við krefjumst; en ef sú meðgjöf, sem heimtuð var þegar hælið var stofnað, var rjettlát, þá er það ekki síður rjettlátt, sem við förum nú fram á. Jeg er ekkert hræddur um, að sjúklingar haldist frekar heima í sveitum fyrir það, því nú munu sveitamenn eins færir um að borga 2 kr., eins og þeir áður voru um að borga 1,50 og sama er að segja um sjávarplássin. Þar er víða einnig veltiár. Finst mjer því hækkun þessi sjálfsögð, og hefði að eina átt að koma fyrr. Okkur fanst engin brýn nauðsyn hafa borið til, að borga út þessar 10 þúsund kr., sem fyrv. stjórn borgaði, því fyrst hefði átt að reyna að hækka meðlagið. Þá sný jeg mjer að því, sem hv.2. kgk. (Stgr. J.) sagði. Brtt. nefndarinnar viðvíkjandi uppbótinni til byggingameistara pósthússins, hefir mælst illa fyrir, en jeg get ekki skilið hvers vegna, því mjer finst ekki hægt að krefjast þess, að nefndin vilji fara fram yfir samninga. Jeg skil það tæpast, að þótt mennirnir hefðu lent í einhverjum sjerstökum kjarakaupum, að þess hefði orðið krafist af þeim, að þeir bygðu húsið fyrir minna fje heldur en samningarnir hljóðuðu uppá. Það getur vel verið, að þessir menn hafi orðið fyrir skakkafalli sökum ófriðarins, en það hafa nú svo margir orðið það, að naumast er ástæða til, að hugsa um þessa menn fremur en aðra. Hæstv. ráðherra hefir upplýst málið viðvíkjandi háskólaprófessornum, og finst mjer ekki, að prófessor þessi geti sagst vera misrjetti beittur, þar eð hann gat ekki búist við að öðruvísi færi. Hæstv. ráðh. sagði sjálfur, að þetta væri ekkert fjárspursmál, og finst mjer þá því síður ástæða til að hann þurfi hærri laun. Um Fossvallarjómabúið eru misjafnar skoðanir. Hæstv. ráðherra fór ekki með rjett mál, er hann sagði að stjórnin hefði sett það í fjáraukalög, heldur var það nefndin í Nd. Þingið getur ekki átt sök á því, þó beiðnin kæmi ekki í tæka tíð. Má og gjöra ráð fyrir, að ef stjórnin hefði álitið kröfuna rjettmæta, þá hefði hún borgað hana út strax, og talið hana lögum samkvæma. Viðvíkjandi Skúla Thoroddsen, talaði hv. 4. kgk. (B. Þ.) á móti brtt. nefndarinnar, citeraði þar viðtal við framsm. nefndarinnar í Nd. Jeg skal ekki segja um, hvort hann hefir þar farið með rjett mál; en jeg talaði við Skúla Thoroddsen sjálfan, og hann sagði mjer, að hann mundi gjöra sig ánægðan með þessa upphæð í bráð, en áliti sig þar fyrir ekki bundin við, að gjöra ekki kröfur síðar. Ósæmilegt er það, að láta menn ekki hafa þau laun, sem þeim ber, og ef hann á kröfu til þessa, þá er sjálfsagt að borga honum það. Sparnaður er góður, en of langt má ganga í honum eins og öðru. Hann má ekki ganga svo langt, að landsjóður tími ekki að greiða skuldir sínar. Það eina, sem á móti þessu má hafa, er það, að krafan komi of seint, en um það er ekki hægt að fást. En hitt, að hann hafi áður fengið uppbót, nær engri átt að bera saman við þetta, því það er alveg áreiðanlegt, að þá uppbót hefði hann eins fengið, þó hann hefði ekki verið misrjetti beittur um eftirlaun sín. Brtt. hv. þm. G.-K. (K. D.) álítur nefndin rjetta, og mun fallast á hana. Hvað snertir brtt. hv. 2. kgk. (Stgr. J.), þá hefur nefndin ekki tekið neina afstöðu til hennar sem slík, en hún er henni fremur hlynt, þar eð hún virðist vera sanngjörn. Um brtt. hv. 6. kgk. (J. Þ.) er það að segja, að þar eru 2 leiðir að fara, sem báðar eru góðar fyrir hlutaðeiganda, en þó getur farið svo, að hann fái engar bætur, ef brtt. nefndarinnar verður samþykt. Það fer eftir því, hve lengi hann lifir. Auðvitað getur ekki komið til mála, að láta standa við ákvæði Nd., að hafa eftirlaunin kr. 1752, því það er sýnileg reikningsvilla. Þau eiga að vera kr. 1712, rjett út reiknuð.

Hákon Kristófersson : Háttv. framsögum. virðist hafa tekið það illa upp af mjer, að jeg var því mótfallinn, að hækka meðlagið sjúklinganna á Vífilsstöðum. Jeg álasaði nefndinni ekkert fyrir hennar niðurstöðu, en jeg bjóst ekki við svona fráleitum rökum frá háttv. framsögum. fyrir niðurstöðu nefndarinnar. Ef svo er, að gjaldið hafi verið of lágt áður, þá á fólk í sveitum að minsta kosti fullerfitt með að gjalda það núna, þrátt fyrir það, sem framsögumaður sagði, að vel áraði fyrir sveitabóndann. Annars er svo að sjá, sem sumum renni til hjarta þessi tekjuhækkun bænda, en það er að mínu áliti næsta ástæðulítið enn sem komið er. Bændur hafa að vísu selt ull sína þolanlega, en kjöt þeirra er alls ekki komið á markaðinn, og er því helsti snemt, að reikna þeim tekjur fyrir það enn þá, og verð jeg að lýsa furðu minni á slíkri öfundssýki, sem virðist vera mjög almenn hjer í þinginu gagnvart bændum og framleiðendum. Og jafnframt tel jeg það mjög illa farið, ef hækkað verður gjald sjúklinganna á Vífilsstöðum.



Jeg vil að eins mæla með nokkrum orðum með breytingartillögunni á þgskj. 440. Augljóst er, að hv. Nd. kannast við, að Skúli Thoroddsen hafi orðið fyrir órjetti. Jafn augljóst er það, að hv. fjárlaganefnd efri deildar og þeir aðrir, sem talað hafa um málið, viðurkenna þetta. Þingið virðist því vera á einu máli um það atriði. Hitt greinir menn nokkuð á um. hvort bæta eigi manninum skaðann að sumu leyti eða öllu. Auðvitað ætti þingið að bæta skaðann alveg að fullu, ef ef auðið er. Það er hið eina rjetta í málinu. En vera má, að það sje nokkrum örðugleikum bundið, og ekki ástæða til að telja upp á eyri. Tillaga háttv. 6. kgk. þm. (J. Þ.), á þgskj. 440, fer lang næst því, sem rjett er af framkomnum tillögum, og er því sjálfsagt, þeim er rjett vilja gjöra í máli þessu, að samþykkja hana. Því það er með öllu ósæmilegt þinginu, að refjast um að borga skuld, er það viðurkennir. Slíkt fordæmi situr síst á því að skapa - löggjafarstofnuninni sjálfri. Mikið .hefir verið talað um dýrtíðina upp á síðkastið. Og nú á jafnvel að afsaka rangsleitni í þessu litla máli með henni. Já, flest er notað í nauðum. En þá verður dýrtíðin dýrust, ef sú „óáran kemur í mannfólkið“, að jafnvel Alþingi telur sjer sæmilegt, að víkja sjer undan viðurkendri skyldu, alveg að nauðsynjalausu. Því hjer er ekki um neina ægilega upphæð að ræða. Jeg verð því að vænta þess, að háttv. deild samþykki nefnda tillögu, og hygg að háttv. Nd. muni ekki fyrir það breyta frumvarpinu á ný.

Framsögum. (Magnús Pjetursson) : Jeg neyðist til að standa upp, þó að jeg hafi ekki ætlað mjer það, og svara háttv. þm. Barðstr. (H. K.), þó hann dáinn sje. Einhver stakk því að mjer, að hvorugur okkar skildi hinn, og má það satt vera, en þó held jeg, að hann hafi síst skilið sjálfan sig. Jeg hefi aldrei sagt, að tillag sjúklinganna á Vífilsstöðum hafi verið of lágt, og því síður of hátt; hann vissi ekki, hv. þm., hvort heldur hann hefði sagt, en hitt hefi jeg sagt, að það yrði ekki, ef tillaga okkar nær fram að ganga, hlutfallslega hærra en það var í upphafi, miðað við hvað nú er miklu kostnaðarsamara að halda sjúklinga. Þegar jeg mintist á tekjur bænda, var sem tekið væri á viðkvæmu kýli, og þaut. háttv. þingm. upp úr sæti sínu. En því fer mjög fjarri, að jeg öfundi þá af tekjuaukanum, enda hefir verið tekjuauki hjá fleirum en bændum einum. Góðærið hefir komið fram við fleiri en framleiðendur eina. Kaup manna hefir hækkað talsvert, og yfirleitt margir notið góðs af. Annars hefi jeg ekkert frekar um þetta að segja, en mig furðar stórlega á, hversu þetta hefir verið tekið óstint upp af mörgum hjer í háttv. deild.



Jeg er ekki vanur að halda ræður, til þess að gjöra grein fyrir atkvæði mínu, en í þetta sinn get jeg ekki stilt mig um að segja nokkur orð. Mjer finst sem sje talsverður vandi,, að greiða atkvæði í þessu máli, sjerstaklega ef fara á eftir röksemdum nefndarinnar í áliti hennar. Í 1. lið nefndarálitsins er það tekið fram, að slíkar fjárveitingar, sem þar er um talað,. megi alls ekki eiga sjer stað, En þó telur nefndin rjett, að samþykkja fjárveitinguna. Aftur á móti er nefndin mótfallin því, að fjárveitingin, sem talað er um í 4. lið nefndarálitsins, sje samþykt, sökum þess, að það sje „lítil ástæða til að hækka laun hálaunaðra embættismanna, fram yfir það sem lög standa til“. En nú stendur einmitt svo á, að fjárveitingin, sem talað er um í 1. lið, er líka ætluð hálaunuðum embættismanni, svo hjer virðist lítið samræmi í milli. Háttv. framsögumaður fullvissaði deildina um, að þessi fjárveiting mundi ekki koma fyrir aftur og mun það rjett, því maðurinn er dáinn. Nefndin vill ekki, að smiðunum, sem pósthúsið reistu, sje bættur upp skaðinn, sem þeir hafa beðið á því verki, og segir þá enga lagakröfu hafa til þess, en leggur þar á móti til að prófastsekkja, sem eftirlaun hefir nú samkvæmt lögum, fái hærri eftirlaun og telur hana hafa lagalegan rjett til þess. Það er þess vegna auðsætt, að niðurstöður nefndarinnar eru nokkuð af handahófi. Sumstaðar ræður sanngirniskrafan, en á öðrum stöðum lagakrafan, en sanngirnin þá að engu höfð. Jeg vona að menn skilji mig ekki svo, sem jeg sje yfir höfuð mótsnúinn nefndinni, heldur bendi jeg á þessi dæmi, og til að sýna hversu einkennileg röksemdaleiðslan er hjá háttvirtri nefnd, sem reyndar er eðlilegt, þar sem tillögur hennar, sumar hverjar, reka sig svona óþægilega hver á aðra.

Framsögum. (Magnús Pjetursson) : Það er naumast að komið hefir verið við hjartað í bændunum, þegar jeg nefndi góðærið. Ræða háttv. þm. Húnvetninga (G. Ó.) mun hafa farið fyrir ofan garð og neðan hjá flestum, enda var hún útúrsnúningur einn. Hjer spyr mig einhver að því, hverjar sjeu þær „sjerstöku ástæður“ nefndarinnar, sem mæli með fjárveitingunni, sem talað er um í 1. lið nefndarálitsins. En þeirri spurningu vil jeg ekki svara; úr því hæstv. ráðherra er hjer viðstaddur, þá getur hann manna best skýrt þetta fyrir deildinni, ef hann álítur það rjett. Háttv. 2. þingm. Húnvetninga (G. Ó.), var með einhverja útúrsnúninga á ræðu minni um það, að jeg hefði sagt, að þessi fjárveiting mætti ekki koma oftar fyrir. Þetta hefir hann misskilið eða misheyrt. Jeg átti hjer vitanlega að eins við stjórnina, að hún mætti ekki borga þannig lagaðar fjárveitingar út, en hitt er öllum vitanlegt, að við getum ekki bundið hendur næstu þinga, hvað sem þeim þóknast að gjöra. Annars fanst mjer svo undarlegt, sumt af því, sem háttv. 2. þm. Húnv. (G. Ó.) sagði, að jeg held hann hafi hvorki sjeð það, sem í nefndarálitinu stendur, nje heyrt það, sem jeg sagði. Að öðru leyti finn jeg ekki ástæðu til, að fjölyrða um þetta.

Ráðherra: Háttv. framsögumaður skaut því til mín, að gera grein fyrir ástæðunum fyrir fjárveitingunni, sem talað er um í 1. lið nefndarálitsins á þgskj. 358. Jeg get reyndar að mestu leyti vísað til athugasemda stjórnarinnar um málið, því þar er flest tekið fram, sem um málið er að segja. En ástæðan er í stuttu máli sú, að þessi maður, er hjer ræðir um, var mjög veikur, en læknir hans taldi þó eigi úti lokað, að hann kynni að hressast, ef hann fengi eins til tveggja missera hvíld frá starfa sínum. Stjórnin leit þess vegna svo á, að rjettara væri, að fá annan mann til að gegna embættinu þennan tíma, heldur en að setja manninn þegar á eftirlaun. En annars er enn ekki mikill skaði skeður, því að eins og háttv. fjárlaganefnd Ed, er kunnugt, þá hefir þetta fje ekki enn verið útborgað, og er þess vegna hægurinn á að fella fjárveitinguna. Búi mannsins mundi það ekki gera neinn skaða. Sá, er embættinu gegndi fyrir hann, gjörir enga kröfu á hendur búinu. Hann mundi að eina vinna ókeypis fyrir hinn látna heiðursmann, og eigi telja það eftir sjer.



Jeg vildi að eins segja örfá orð. Ekki verður því neitað, að hjörtun eru viðkvæm í fleirum en bændunum, og sannast það berlega á háttv. framsögum. (M. P.). Hann kvað mig hvorki heyra nje sjá rjett, en getur þó ekki hrakið neitt af því, sem jeg benti á. Því verður alls ekki neitað, að í nefndarálitinu eru algjörlega höfð hausavíxl á lagalegum og sanngirnisrjetti. Stundum hefir sanngirnin betur, en stundum er hún að engu höfð. Annars þarf jeg ekki að fara frekari orðum um þetta, því háttv. frsm. getur alls ekki neitað því, að jeg fer með rjett mál.



Jeg ætla enga langa framsöguræðu að halda. Málið er orðið svo marg kunnugt, að jeg álít óþarfa að tala langt mál um ágreiningsatriði. Jeg vil því að eins leyfa mjer að vísa til nefndarálitsins, sem jeg vona að háttv. deildarmenn hafi kynt sjer. Jeg vona, að málið fái góðan framgang, og verði að lögum; svo að reynsla fáist fyrir því, hvernig það reynist; jeg gjöri mjer því von um, að það verði samþykt. Jeg hygg að háttv. deildmenn hugsi ekki til breytinga á lögunum, frá því sem nú er, því ella mundu þeir hafa borið sig saman við nefndina. Það var samkomulag hjá nefndinni, að koma ekki fram með breytingartillögur sínar við þessa umræðu. Við viljum að málinu verði vísað til 3. umræðu og þá munum við koma með breytingartillögurnar á þgskj. 367. Þá mun jeg og skýra dálítið frá, hvað vakti fyrir nefndinni með þeim breytingartillögum.



Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á, að þriggja manna nefnd verði kosin til þess að athuga málið að lokinni þessari umræðu.

Jósef Björnsson : Þetta mál er eitt af þeim málum þessa lands, sem vafalaust er mjög mikils virði, og þess vert, að því sje vel tekið. Það, sem tillagan fer fram á, er að unnið sje að því að undirbúa, að hin svo nefnda Flóaáveita geti komist í framkvæmd. En áður til þeirra framkvæmda kemur, er hin brýnasta nauðsyn til að athuga málið sem vendilegast frá öllum hliðum. Það er hverjum manni auðsætt, að í þessu landi er mikill auður fólginn í árvatninu, og gæti hann komið að margföldum notum við það, sem nú er, ef vel undirbúnar og hyggilegar vatnsveitur á stærri svæðum kæmust í framkvæmd á hentugum stöðum. En til þess, að svo verði, þarf að sjálfsögðu vel að athuga öll slík mál, áður en lagt er út í framkvæmd þeirra. Hentugast hygg jeg að væri, að gjörðar væri rækilegar tilraunir með jökulvatnsáveitur á fáum stöðum, um hvernig að skuli fara til þess, að árangurinn verði sem bestur. Það má ef til vill segja, að þetta hafi verið gjört með Miklavatns-áveitunni, en sú tilraun misheppnaðist, eins og kunnugt er, af því að undirbúningurinn var, að sögn, ekki svo rækilegur sem skyldi, en framkvæmdin handa hóf. Þær þúsundir, sem til þess hafa farið, hafa því komið að litlu gagni, svo að byrja verður aftur með nýjum fjárframlögum, ef sú áveita á að koma að gagni. Flóaáveitan er stórfyrirtæki, sem kostar mikið fje. Það er því nauðsynlegt, að þetta fyrirtæki verði svo vel undirbúið og athugað sem kostur er á. Og hjer er farið fram á, að skipa þrjá menn til að athuga og undirbúa fyrirtækið. Fyrst og fremst til þess, að leita samninga við jarðeigendur í Flóanum um allt, er til þeirra tekur, viðvíkjandi áveitumálinu, sjerstaklega hvernig landssjóður geti fengið endurborgaðan þann kostnað, sem hann verður að bera, ef verkið er unnið fyrir landssjóðsfje, að meira eða minna leyti; hvort hann geti orðinn endurgoldinn í landi, sem líklegt er til ábúðar og í sæmilegu verðmæti fyrir landið. Í öðru lagi er mönnum þessum ætlað að athuga, hversu lögnám á jörðum á áveitusvæðinu yrði framkvæmt, og hver kostnaður og áhætta flyti af því fyrir landið. Til þessa þyrfti fremur lögfræðing heldur en búfræðing eða verkfræðing, enda er í tillögunni farið fram á þrjá menn, en ekki að eins einn vinni að undirbúningi verksins, og virðist mjer það hyggilegast Á þann hátt má búast við fjölbreyttari þekkingu en ella, og betri athugun frá sem flestum hliðum. Þriðji liður tillögunnar hljóðar um það, að þessum mönnum sje einnig ætlað að gjöra tillögur um, hvernig bygðinni, skiftingu landsins, býlastærð og býlafjölda, túnstæðum o. s. frv., yrði haganlegast fyrirkomið. Þessi liður útheimtir bæði verkfræðis- og búfræðisþekkingu. Jeg fæ ekki betur sjeð en að þetta. mál sje svo mikils vert fyrir landið í heild sinni, að sjálfsagt sje fyrir þingið, að láta rannsaka það sem best, og býst jeg því við, að deildin samþykki þessa tillögu. En áður en jeg sest niður, vil jeg geta þess, þess, að mjer finst hæpið, að þessar 2500 kr., sem farið er fram á að verði veittar, nægi til að undirbúa málið svo rækilega, sem nauðsyn krefur.



Það er formlegt atriði við ræðu hv. þm. Skagt. (J. B.), sem jeg vil minnast á. Þetta fje, sem hjer er um að ræða, verður að veitast í fjárlögunum; þingsályktunartillagan ein er ekki nægileg. Þessi fjárveiting er ekki löglega. formleg, nema því að eins, að hún sje veitt í fjárlögunum. Þegar fjárlögin koma upp í þessa hv. deild, er nauðsynlegt, að setja þessa fjárveitingu inn í þau, nema. þá að því sje treyst, að hún verði veitt í fjáraukalögunum á þingi 1917.