Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að loknum atkvæðagreiðslum um tvö fyrstu dagskrármálin fer fram umræða utan dagskrár um Ísland og þróunarlöndin. Málshefjandi er hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir en til andsvara verður hæstv. utanrrh. Halldór Ásgrímsson. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Hæstv. forseti. ,,Ísland og þróunarlöndin`` er yfirskrift álitsgerðar um þróunarsamvinnu Íslands og þátttöku í starfi alþjóðastofnana sem unnin var fyrir utanrrh. og gefin út 1. september sl. Hér er á ferðinni vönduð álitsgerð sem getur komið að gagni við stefnumótun og framkvæmd þróunarsamvinnu Íslands á næstu árum ef rétt er á haldið. Því er fyllsta ástæða til þess að ræða hana hér á hinu háa Alþingi. Af þessu tilefni er vert að rifja upp að þrír áratugir eru síðan aðildarríki Sameinuðu þjóðanna samþykktu að iðnríkin skyldu veita sem næmi 0,7% af landsframleiðslu til opinberrar þróunaraðstoðar. Á þessu ári munu framlög Íslands til þróunarsamvinnu nema 0,16% af landsframleiðslu og hafa því þokast í rétta átt frá árinu 1999 þegar þau námu einungis 0,09% af þjóðarframleiðslu. En það verður að segjast eins og er, herra forseti, að hækkun framlaga hefur hreyfst með hraða snigilsins á liðnum árum og áratugum og enn eigum við langt í land með að ná markmiðum þeim sem við undirgengumst sem aðildarríki Sameinuðu þjóðanna. Í ljósi þess að Ísland hefur um árabil vermt efstu sæti lista yfir ríkidæmi og velsæld jafnt hjá OECD og Þróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna blasir við að hægt er að gera betur, svo miklu betur. Í sjálfu sér væri hægt að lýsa því í löngu máli hvernig til hefur tekist með íslenska þróunarsamvinnu og ekki síður að eyða orku sinni í að leita að sökudólgum vegna lélegrar frammistöðu okkar á þessum vettvangi. Hina pólitísku ábyrgð á slakri frammistöðu Íslands bera í raun allir stjórnmálaflokkar sem setið hafa í ríkisstjórn sl. 30 ár. En nú er meira um vert að horfa fram á veginn og ræða hvernig löggjafinn vill að þessum málum verði skipað til framtíðar. Samfylkingin vill að aukning framlaga til þróunarsamvinnu við fátæk ríki haldist í hendur við pólitísk markmið Íslands á alþjóðlegum vettvangi og utanríkisstefnu okkar í heild sinni. Með hækkandi framlögum aukast umsvif stofnana á borð við Þróunarsamvinnustofnun Íslands og mun fleiri tækifæri gefast til þess að taka þátt í marghliða aðstoð eins og hún er kölluð, t.d. með samvinnu við frjáls félagasamtök, bæði innlend og erlend. Ísland hefur samþykkt þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna og þar með samþykkt að vinna að þeim ásamt öðrum ríkjum og varla verður það gert nema þau séu höfð að leiðarljósi við val samstarfsverkefna við fátæk ríki. Ríkjum heims er ætlað að ná þúsaldarmarkmiðunum fyrir árið 2015. Þau miða að því að eyða fátækt og hungri, m.a. með því að draga úr hrikalegri misskiptingu tekna í heiminum, efla menntun barna, bæta heilsufar kvenna og vinna að jafnrétti kynjanna. Í dag sýnist árið 2015 e.t.v. langt undan en í raun er lítill tími til stefnu, ekki bara fyrir okkur hér heldur fyrir þorra mannkyns. Við verðum að eiga svör við því með hvaða hætti Ísland ætlar að leggja sín lóð á vogarskálarnar til þess að draga úr dánartíðni barna, bæta heilsufar kvenna og lækka dánartíðni þeirra vegna barnsburðar. Og hvernig ætlum við að berjast gegn útbreiðslu alnæmis, malaríu og berkla? Stefnumótun á sviði þróunarsamvinnu þarf að taka á þessum stóru og lífsnauðsynlegu verkefnum. Álitsgerðin sem hér um ræðir er m.a. tæki til þess að leggja mat á þróunarsamvinnu Íslands hingað til og marka stefnuna. Höfundar hennar leggja það til að stuðningur við ýmsar sérstofnanir Sameinuðu þjóðanna verði aukinn með megináherslu á Matvæla-, þróunar- og landbúnaðarstofnunina. Þá er lagt til að efla starfsemi Háskóla Sameinuðu þjóðanna hér á landi, einnig stuðning okkar við skuldaniðurfellingu fátækustu ríkja heims og brýnt fyrir stjórnvöldum að fresta ekki frekar aðild Íslands að Alþjóðaumhverfissjóðnum. Virðulegi forseti. Í stuttri ræðu gefst ekki tækifæri til þess að fara ítarlega í efni máls en vonandi gefst tækifæri til þess í umræðum um utanríkismál í vetur. Á þessari stundu er hins vegar mikilvægt að hæstv. utanrrh. greini þingheimi frá því hvernig hann hyggist nýta sér niðurstöður álitsgerðarinnar. Styður hæstv. utanrrh. tillögur höfundanna? Hyggst hann gera þær að sínum og hrinda þeim í framkvæmd? Og síðast en ekki síst, hæstv. forseti, hyggst ráðherrann beita sér fyrir því að framlög til þróunarsamvinnu verði tvöfölduð á næstu þremur árum eins og lagt er til í álitsgerðinni?

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mál til umræðu á Alþingi. Að mínu mati er mjög mikilvægt að þessi mál séu rædd á vettvangi Alþingis og það var einmitt hugmyndin með þessari skýrslu, að birta hana þannig að hún kæmi til opinberrar umræðu áður en við legðum fram tillögur okkar um það hvernig yrði unnið að málinu í framtíðinni. Það er mín skoðun að á komandi árum verði þátttaka Íslands í alþjóðlegu þróunarstarfi einn helsti lykilþátturinn í íslenskri utanríkisstefnu. Ísland er ein af ríkustu þjóðum heims. Við höfum skyldur á þessum vettvangi og okkur ber að leggja af mörkum til fátækustu þjóða heims. Okkur ber að axla okkar ábyrgð í þessum efnum eins og allar aðrar þjóðir, hvort sem það er tvíhliða eða í marghliða samhengi. Núverandi ríkisstjórn hefur tekið þróunarsamvinnuna föstum tökum. Á árinu 1997 var gerð skýrsla um þessi mál þar sem sett voru fram markmið um það hvernig við ættum að vinna að þeim og við settum okkur það mark að þróunarframlög til þróunarsamvinnu færu úr u.þ.b. 0,10% af landsframleiðslu eins og þá var í 0,15% árið 2003. Við þetta hefur verið staðið því að nýjustu útreikningar sýna að á árinu 2003 bendi allt til þess að framlög til þróunarsamvinnu af okkar hálfu verði 0,17% á árinu 2003 þannig að það hefur smátt og smátt farið upp á við og nálgast nú hratt og örugglega 0,2%. Það er vissulega langt undir því sem gengur og gerist annars staðar á Norðurlöndunum en við höfum verið að mjakast upp á við. Það verður að hafa í huga í sambandi við þessi mál að þróunaraðstoð er flókið mál og við Íslendingar höfum verið að stíga okkar fyrstu skref á þessum vettvangi, bæði á sviði þróunarsamvinnu og jafnframt á sviði friðargæslu, og við höfum smátt og smátt öðlast reynslu í þessum málaflokki. Það hefur verið eitt helsta vandamál þróunaraðstoðar í heiminum á undanförnum árum að lítill undirbúningur hefur verið á bak við verkefnin. Við höfum lagt okkur fram um það, Íslendingar, að skipuleggja þessi mál vel og reyna að ná fram verkefnum sem gætu tryggt langvarandi árangur. Það þýðir gott skipulag og við höfum lagt á það áherslu að þetta sé gert á forsendum móttökulandsins en ekki á forsendum stuðningslandsins. Það hefur allt of mikið verið um það í þróunaraðstoð að hún hefur verið á forsendum þess lands sem veitir stuðninginn en ekki á forsendum þess lands sem tekur á móti. Við höfum lagt mikið upp úr þessu. Ég vil líka segja í sambandi við önnur mál að við höfum verið að efla utanrrn. á þessu sviði. Við höfum unnið að því að efla sérstaka skrifstofu innan ráðuneytisins og þá ekki síst í tengslum við þá staðreynd að við erum að taka við ábyrgðarstarfi á vettvangi Alþjóðabankans þar sem Þorsteinn Ingólfsson sendiherra hefur nýlega tekið við störfum. Þar berum við ábyrgð gagnvart öllum hinum Norðurlöndunum og baltnesku ríkjunum líka sem hefur gert það að verkum að við höfum orðið að fjölga starfsfólki og við ætlum okkur að nýta þetta tækifæri sem vísi að eflingu þróunarsamstarfsins innan ráðuneytisins í framtíðinni. Það er líka rétt að nefna það að 18. september sl. gerðumst við aðilar að Þróunaraðstoðarnefnd OECD. Ég vil að lokum segja það varðandi spurningar hv. þingmanns að þessi skýrsla er komin fram að mínu frumkvæði. Ég hef ekki tekið endanlega afstöðu til þess hvaða tillögur við munum setja fram á grundvelli hennar. Það munum við gera á næstunni en við viljum hlusta á þau sjónarmið sem koma fram á Alþingi og við munum í tillögugerðinni m.a. taka mið af þeim sjónarmiðum sem hér koma fram.

Herra forseti. Frammistaða Íslands hvað varðar framlög til þróunarsamvinnu hefur lengi verið til skammar. Við höfum lengst af deilt sæti í skammarkróknum með Bandaríkjunum sem þau velmegunarríki innan Efnahags- og framfarastofnunarinnar sem lægstu hlutfalli þjóðartekna verja til opinberrar þróunaraðstoðar. Þetta hlutfall hefur lengst af verið um 0,1% af þjóðartekjum og er það enn þá ef frá eru talin þau útgjöld sem fyrst og fremst hafa bæst við á síðustu missirum vegna ráðningar á Íslendingum til starfa í svokallaðri friðargæslu. Það má því sannarlega deila um það hvort markmið samþykktar ríkisstjórnar frá 1997 hafi staðist nema menn fallist á þá reikningsaðferð sem hér er viðhöfð, að hækka hlutfallið með því að telja þróunarsamvinnu til tekna öll þau útgjöld sem tengjast Íslensku friðargæslunni. Staða Íslands í þessu efni stingur sérstaklega í augu í ljósi þess að það eru einkum hin Norðurlöndin, Noregur, Danmörk og Svíþjóð, og lönd eins og Holland sem standa sig vel í þessum efnum og hafa uppfyllt markmið Sameinuðu þjóðanna. Ísland hefur algera sérstöðu ef það er borið saman við löndin í næsta nágrenni okkar sem við þó gjarnan viljum líkjast og teljast samanburðarhæf við. Tillögur í nýrri skýrslu eru að sjálfsögðu í rétta átt en þær hefðu að mínu mati þurft að vera mun metnaðarfyllri. Það má líka minna á það að Ísland getur lagt ýmislegt af mörkum, ekki bara með því að auka fjárframlög sín heldur einnig með því að reka uppbyggilega pólitík í málefnum þróunarlanda almennt, t.d. berjast á alþjóðavettvangi fyrir niðurfellingu skulda og annað í þeim dúr. Þetta snýst líka um pólitík, ekki bara peninga. Framlög Íslands í þessum efnum hafa verið tengd við væntanlegt framboð okkar til sætis í öryggisráðinu. Hæstv. utanrrh. hefur tekið því illa og talið að menn væru þar að leiða að því líkum að við ætluðum að auka þessa aðstoð til þess að kaupa okkur atkvæði. Það hefur engum manni dottið í hug nema hæstv. utanrrh. sjálfum. Hitt er annað mál að þessi bága frammistaða er dæmd til þess að lenda í þessu sviðsljósi og það verður hæstv. utanrrh. að þola.

Hæstv. forseti. Mikil hagsæld hefur ríkt á Íslandi undanfarinn áratug. Árið 1997 setti ríkisstjórnin sér metnaðarfull markmið um að framlag Íslands til þróunarmála mundi nema 0,15% af vergri landsframleiðslu árið 2003. Það markmið hefur náðst. Markmiðin sem við settum okkur fyrir 30 árum voru metnaðarfull en spurning er hvort þau hafi verið raunhæf. Forsenda þess að geta stutt myndarlega við þróunarmál í heiminum er að hagkerfi okkar sé í góðu jafnvægi og íslenskum þegnum tryggð sú þjónusta og velferð sem íslenska ríkið er skuldbundið til að veita þeim. Á uppgangstímum undanfarinna ára hefur íslenska ríkið lagt meira til þróunarmála en áður. Á árunum 1999--2003 hafa framlög Íslands aukist um tæp 78% eða úr 0,09% í 0,16% af vergri landsframleiðslu. Örugg hagstjórn undanfarin ár hefur skapað svigrúm til að auka framlög okkar. Það höfum við gert. Breytingar sem þessar verða svo sannarlega ekki á einni nóttu en skýrslan sem hér hefur verið rædd er mjög vönduð og felur í sér athyglisverðar tillögur. Hæstv. forseti. Stofnun Íslensku friðargæslunnar var mikið framfaraspor og þátttaka Íslands í uppbyggingu í stríðshrjáðum löndum er okkur til sóma. Þar hefur sérþekking Íslendinga skilað miklum árangri. Fjárframlög Íslands til þróunarmála vega e.t.v. ekki þungt í krónum talið á alþjóðavettvangi vegna smæðar hagkerfisins samanborið við framlög stærri ríkja. Við þurfum því að einbeita okkur meira að einstökum verkefnum sem eru vænleg til árangurs til að nýta fjármunina sem best. Það er ekki nóg að einblína á þá fjárhæð sem einstök ríki leggja til heldur þarf að skoða hvað fæst fyrir þá upphæð. Vel skilgreind og hnitmiðuð verkefni skila árangri. Íslendingar hafa fullan skilning á því að fátæk ríki veraldar þurfa á aðstoð að halda og nú hyggst ríkisstjórn Íslands beita sér enn frekar í þeim efnum. Það er vissulega ánægjuefni.

Herra forseti. Ég vil koma með ábendingu til utanrrh. um verkefni í þróunarhjálp. Ísland getur lagt sitt af mörkum og aðstoðað við þróunarhjálp heyrnarlausra og annað sem snýr að málefnum fatlaðra í þróunarlöndum. Sérstaklega mætti skoða þessa málaflokka í Írak og Afganistan, svo einhver lönd séu tekin sem dæmi. Landssamtök heyrnarlausra á Norðurlöndum hafa í mörg ár átt samvinnu við þróunarsamvinnustofnanir í sínum löndum og sinnt málefnum heyrnarlausra í þróunarlöndum, t.d. komið upp skólum fyrir heyrnarlausra, blinda og aðra hópa fatlaðra. Ég vil bara góðfúslega fá að benda á þetta sem hentug verkefni í þessari umræðu því þróunarhjálp hvers konar má skoða í víðara samhengi en því að kenna Afríkumönnum fiskveiðar.

Hæstv. forseti. Það er rétt að vekja athygli á að með framboði okkar til setu í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna erum við að fara á alþjóðavettvang, ekki vettvang Norðurlanda, Evrópuríkja eða Vesturlanda, heldur alþjóðavettvang. Þegar við höfum sett okkur í þetta framboð þá höfum við þar með beint kastljósi að utanríkisstefnu okkar á alþjóðavettvangi. Meiri hluti hinna Sameinuðu þjóða, þróunarríkin, horfa sérstaklega á tvennt í því sambandi. Annars vegar líta þau á framlög okkar til þróunaraðstoðar, á skipulag okkar og grunnhugsun á því sviði. Nú er staðan sú að við erum sérstök undantekning í hópi iðnríkja. Hins vegar skoða menn tillögur okkar um framtíðarskipan í alþjóðaviðskiptum og framlag okkar í því efni. En í síðustu lotu í Cancún vorum við einmitt í hópi þeirra iðnríkja sem mesta vilja verndina og þverast standa í vegi þróunarríkja til bærilegrar framtíðar. Spurningin sem við eigum að spyrja okkur er auðvitað ekki hvort menn ætli sér að kaupa atkvæði eða selja á alþjóðavettvangi heldur ósköp einfaldlega sú sem stjórnmálamenn hljóta að standa frammi fyrir þegar þeir hafa lýst yfir framboði: Af hverju ættu kjósendurnir að kjósa þá? Af hverju ættu þróunarlöndin að styðja framboð Íslands til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna? Það verður fróðlegt að heyra í hæstv. utanrrh. um það efni. Við getum að sumu leyti litið á þetta framboð eins og sögu Sigurðar Nordals um ferðina sem aldrei var farin. Það skiptir að lokum ekki öllu máli hvort við náum að setjast í öryggisráðið ef við náum að aga utanríkisstefnu okkar og frammistöðu á alþjóðavettvangi við þau áhrif og ábyrgð sem við sækjumst eftir.

Herra forseti. Eins og fram hefur komið var það árið 1985 sem það stefnumið var samþykkt hér á Alþingi varðandi aðstoð Íslands við þróunarlöndin að opinber framlög Íslands skyldu nema 0,7% af landsframleiðslu. Það er í samræmi við stefnumótun Sameinuðu þjóðanna. Á þeim tíma sem liðinn er síðan hefur verið unnið að því að auka framlög Íslands til þróunaraðstoðar og hefur því verki miðað ágætlega. Við þurfum að halda áfram á þeirri braut en jafnframt að hafa í huga að þetta er verkefni sem þarf töluvert átak og er í stöðugri þróun. Það er mikilvægt að skilgreina vel og undirbúa þau verkefni sem við tökum þátt í til að sem bestur árangur náist. Ef litið er örlítið aftur í tímann má segja að þróunaraðstoð okkar hafi tekið stakkaskiptum frá árinu 1997. Þróunarsamvinnustofnun hefur t.d. eflst til muna á þessu tímabili en stofnunin annast mörg ágæt verkefni sem fela í sér markvissa þróunaraðstoð við vanþróaðar þjóðir og hefur náðst góður árangur í þeim. Í þessu sambandi má einnig nefna hina svokölluðu ,,borgaralegu friðargæslu`` sem við tökum þátt í, m.a. í fyrrverandi ríkjum Júgóslavíu. Þar leggjum við til töluverða fjármuni. En, herra forseti, vegna umræðunnar um framboð Íslands til öryggisráðisins sem hér hefur farið fram legg ég áherslu á að við eigum ekki að blanda saman því framboði okkar og framlögum til þróunarlanda. Við erum rík og siðmenntuð og okkur ber skylda til að rækja hlutverk okkar í samfélagi þjóðanna. Það gerum við t.d. með því að styðja við bágstaddar þjóðir enda þekkjum við vel hvað það er að komast frá fátækt til bjargálna. En við erum ekki að styðja þróunarlöndin til að komast í öryggisráðið, öðru nær. Þróunaraðstoð er göfugt verkefni sem við viljum taka þátt í og leggja okkar af mörkum til hagsbóta fyrir þá meðbræður okkar sem þurfa á aðstoð að halda.

Herra forseti. Það er niðurlægjandi að þurfa að standa í þessum sal, við fulltrúar einnar ríkustu þjóðar í allri veröldinni, og hlusta á stjórnarliða segjast hafa hækkað framlögin til þróunarlanda úr 0,09% í 0,16%. Þetta er svo snautlegt. Það er svo lítið sem við þurfum til að taka af skarið og forgangsraða í þágu þróunarhjálpar, því ærinn er vandinn. Vandamálið er svo risavaxið að manni rennur það til rifja að lesa skýrslu Þróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna frá því í sumar. Þar kemur í ljós að á síðasta áratug aldarinnar sem nú er nýliðin versnaði ástandið í þróunarlöndunum. Bilið á milli ríkra og fátækra þjóða verður þannig stöðugt meira. Á tíunda áratugnum þurfti 21 ríki í veröldinni að þola verri lífskjör en árið 1990. Það er mikill munur frá áratugnum þar áður. Einungis fjögur ríki máttu þola versnandi kjör á níunda áratugnum. Ef við skoðum tekjur fólks kemur í ljós að á síðustu tíu árum síðustu aldar lækkuðu tekjur í 54 löndum. Miðað við þessar niðurstöður verður það ekki fyrr en árið 2147 sem þúsaldarmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna verður náð. Ekki 2015, eins og þjóðarleiðtogar þykjast þó ætla að reyna að ná. Við sjáum að vandamálið er risavaxið og þess vegna verður að taka miklu stærri skref en ríkisstjórn Íslands er að taka í dag. Við erum ein af ríkustu þjóðum veraldarinnar og höfum efni á að forgangsraða í þágu þróunarhjálpar. Ég skora á ríkisstjórn Íslands að gera það.

Herra forseti. Það er ekki ágreiningur um það í þessum sal að aðstoð við fátækustu þjóðir heims sé bæði siðferðislega rétt og skynsamleg út frá efnhagslegu og pólitísku sjónarmiði. Sú skýrsla sem hér er til umræðu er afar vönduð og merkt innlegg í þá umræðu sem fara þarf fram hér á Alþingi um aðstoð okkar í þróunarmálum. Við þessa umræðu er full ástæða til að vekja athygli á því sem fram hefur komið, að fyrir sex árum setti ríkisstjórn Íslands sér raunhæf en um leið metnaðarfull markmið í þessum efnum. Þau markmið hafa náðst. Aukningin á framlögum Íslendinga til þróunarmála á undanförnum sex árum, úr 0,09 í 0,16%, er umtalsverð. Þetta er mesta aukningin á framlögum okkar til þessa málaflokks í sögunni. Við eigum ekki að gera lítið úr þeim árangri. Þessi árangur sýnir að ríkisstjórnin hefur vilja til að taka þá þessum málum og sinna þróunaraðstoð af meiri krafti en áður var. Auðvitað á ekki bara að spyrja um krónur og aura í þessu sambandi heldur líka hvernig sá árangur sem að er stefnt kemur fram. Það hefur náðst meiri árangur í þessum efnum. Starfsemi Þróunarsamvinnustofnunar hefur skilað meiri árangri. Aukin reynsla fylgir þeim verkefnum sem unnin hafa verið. Það og aukin áhersla utanrrn. á þessi mál gefur okkur vonir um að betri árangur náist á næstu árum. Hér hefur verið vikið að öðrum þáttum sem snerta tengslin við þróunarlöndin, t.d. viðskiptum við þróunarlöndin. Að mínu mati er engin ástæða til að gera lítið úr því að sem frjálsust viðskipti og aukin efnahagsleg tengsl við þróunarlöndin hljóti til langs tíma að vera áhrifaríkasta leiðin til að skila þeim meiri hagsæld.

Herra forseti. Eins og áður hefur komið fram í þessari umræðu komu leiðtogar heimsins saman árið 2000 og ákváðu að setja sér mælanleg markmið til að berjast gegn fátækt, hungri, kynjamisrétti og síðast en ekki síst eyðileggingu umhverfisins. Þessi markmið voru kölluð þúsaldarmarkmiðin og þeim átti að ná fram fyrir árið 2015. Þrátt fyrir að eitthvað hafi þokast í átt til þeirra þá er staðreyndin sú að rúmlega milljarður manna þarf að lifa á innan við einum bandaríkjadal á dag. Þróunaraðstoð dugir hins vegar ekki ein og sér til að ná fram áðurnefndum markmiðum heldur er nauðsynlegt fyrir þróunarríkin að fá betri aðgang að mörkuðum. En hvað leggur Ísland til þess að þúsaldarmarkmiðin náist? Jú, ein ríkasta þjóðin leggur fram um 0,16% af landsframleiðslu sinni á meðan Danir leggja fram 1% af þjóðarframleiðslu sinni. Í Mósambík, einu fátækasta ríki heims þar sem 20% deyja áður en þeir ná 5 ára aldri, verja Íslendingar um 1 millj. bandaríkjadala á meðan Danir verja um 50 millj. bandaríkjadala. Ekki er að sjá að þetta hafi slæm áhrif á efnahag Dana. Mörg dönsk fyrirtæki hafa hag af þessari aðstoð vegna þess að þau geta selt framleiðslu sína í tengslum við þróunaraðstoðina. Það jákvæða sem gerst hefur á Íslandi undanfarin ár er hins vegar nýlegt samkomulag ASÍ um þróunarsamvinnu. Þeir hafa lagt til að um 0,7% af ársinnkomu sinni renni til þróunaraðstoðar. Það á að renna í verkefni í tengslum við ólæsi fullorðinna og öryggi verkamanna í samvinnu við Þróunarsamvinnustofnunina. Ísland hefur margt fram að færa til alþjóðasamfélagsins, bæði efnahagslega og einnig þau gildi sem við teljum sjálfsögð, svo sem lýðræði og virðingu fyrir mannréttindum.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur fyrir að hreyfa þessum mjög svo mikilvægu málum. Þróunarhjálp og þróunarsamvinna, aðstoð ríkra þjóða gagnvart þeim sem eru fátækari eru ekki bara orð á blaði, ekki bara eingöngu útsettir fjármunir, ekki magnyl til að sefa slæma samvisku okkar sem betur mega sín. Það er ekki síður spurning um lífssýn, spurning um pólitískar áherslur, um jöfnuð og réttlæti. Við Íslendingar viljum gjarnan vera fullgildir í samfélagi þjóðanna og í samvinnu á alþjóðlegum vettvangi. Það erum við svo sannarlega ekki þegar kemur að þessum málaflokki, því miður. Við þurfum því að taka okkur myndarlega á, gera meira með markvissari hætti, hraðar og með ákveðnari skrefum og við getum það og eigum að gera það. Við liggjum eins og hér hefur komið skýrt fram langt undir viðmiðunarmörkum Sameinuðu þjóðanna og öllum öðrum viðmiðunum. Það er nauðsynlegt að tala skýrt í þessum efnum og taka klár og kvitt skref. Það stendur ekki á okkur jafnaðarmönnum í þessum efnum. Það vil ég láta koma hér skýrt fram og í fyrirspurn málshefjanda gagnvart hæstv. utanrrh. var spurt með mjög einföldum og skýrum hætti hvort hæstv. ráðherra og ríkisstjórnin stefndi á það að tvöfalda þessi framlög á næstu þremur árum. Við styðjum slíka stefnumörkun. Það skal vera alveg skýrt hér. Spurningin er hvort ríkisstjórnin ætlar að gera slíkt hið sama. Þó að við leiðum auðvitað ekki til lykta stór og viðamikil siðferðileg álitaefni og pólitísk álitaefni í stuttri hálftímaumræðu, þá er þó mikilvægt að hún skilji eitthvað eftir sig og því árétta ég þá spurningu hvort hæstv. utanrrh. ætli að vera með í okkar liði í þeim efnum að tvöfalda framlög til þessara mikilvægu mála.

Hæstv. forseti. Ég fagna þeim samhljóm sem verið hefur í þessari umræðu í dag og tek undir með hæstv. utanrrh. að þróunarsamvinnan og þróunaraðstoðin sem slík er flókin, hún er margþætt í eðli sínu og hún er til langs tíma og því skiptir það þeim mun meira máli að vanda undirbúninginn og sinna verkefnum sem skila raunverulegum árangri til langs tíma, verkefnum sem standa í fimm eða tíu ár, jafnvel lengur. Þegar við tölum um að bólusetja öll börn í suðurhluta Afríku, kenna öllum konum að lesa, sjá til þess að allir hafi aðgang að hreinu vatni, þá eru það auðvitað verkefni sem taka mörg ár, en þau eru ekki óleysanleg, herra forseti. Það er því mjög mikilvægt að við leggjum okkar lóð á vogarskálarnar til þess að finna út úr því hvernig við ætlum að leysa þessi verkefni með þúsaldarmarkmiðin að leiðarljósi að sjálfsögðu og síðan þau pólitísku markmið sem við Íslendingar setjum okkur og við hv. þm. setjum okkur í þessum sal. Þess vegna er mjög mikilvægt að sú umræða fari fram hér og nú, ekki bara í þetta eina skipti heldur í vetur og næstu missiri um það hvernig við mörkum þessa stefnu til langs tíma. Framlag sem er 0,3% af landsframleiðslu er svo sannarlega raunhæft markmið og ég segi eins og hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson: Samfylkingin er tilbúin til þess að leggja sitt af mörkum til þess að svo verði gert en til þess að það sé gert almennilega þurfum við góða stefnumótun og skýr pólitísk markmið og í þeirri vinnu erum við svo sannarlega tilbúin til að taka þátt.

Herra forseti. Ég vil þakka fyrir þessa umræðu. Það liggur alveg ljóst fyrir að utanrrn. mun leggja til í stefnumörkun sinni að þessi framlög verði aukin á næstu árum. Hversu mikið og hvernig skiptingin verður milli framlaga til Þróunarsamvinnustofnunar til marghliða þróunarsamvinnu og til friðargæslu, get ég ekki fullyrt á þessu stigi. Ég fór til Afríku í þeim tilgangi að kynna mér þessi mál 1998 og tel nauðsynlegt að gera það aftur í sambandi við þessa stefnumörkun og mun halda til Úganda og Mósambík í næstu viku, en við höfum nýlega hafið þróunarsamvinnu í Úganda og erum með mikið starf í Mósambík. Að því er varðar það sem hv. þm. Steingrímur Sigfússon sagði um friðargæsluna, þá er það alþjóðleg regla að reikna friðargæsluna inn í þetta og við verðum að vera með samanburðarhæfar tölur. Við erum að bera okkur saman við hin Norðurlöndin og teljum að við séum miklu lægri en þeir en það er þó lágmark að það séu samanburðarhæfar tölur. Auðvitað er friðargæsla hvort sem það er í Írak, Afganistan eða á Balkanskaga að hjálpa þessum þjóðum að ná friði og tryggja friðinn og lýðræðið í landinu. Auðvitað er það mikilvæg aðstoð sem er ekkert léttvægari en mörg önnur aðstoð. Ég er sammála því sem hv. þm. Sigurlín Margrét Sigurðardóttir sagði. Við höfum hjálpað fötluðum í Bosníu. Við hjálpuðum eitt þúsund manns til þess að fá gervilimi og við erum núna að vinna að verkefni með fyrirtækinu Össuri að því er varðar Írak, þannig að ég er sammála því sem hún sagði. Og það er rétt að verkefni á sviði sjávarútvegs hafa ekki heppnast nægilega vel og þegar við fórum inn í þróunarsamvinnuna ætluðum við fyrst og fremst að fara inn í sjávarútveginn. Út af því sem hv. þm. Mörður Árnason sagði að við hefðum verið að þverast við gegn þróunarlöndum, þá er það einfaldlega rangt. Það sem skiptir þróunarlöndin mestu máli eru ekki fullunnar mjólkurvörur eða kjötvörur. Það eru sykur, kaffi, korn og margvíslegar aðrar vörur og við höfum staðið fyrir því að það sé frelsi í viðskiptum með þessar vörur þannig að ég bið hann um að kynna sér þessi mál áður en hann heldur áfram að vera með slíkar fullyrðingar.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2003, sbr. lög nr. 58/2003, en frv. þetta er að finna á þskj. 87 og er 87. mál þessa þings. Frv. er annað frv. til fjáraukalaga til breytingar á fjárlögum fyrir árið 2003 sem lagt er fyrir Alþingi. Mun ég því fjalla um þær fjárheimildir sem sótt er um frá fjárlögum að viðbættum fyrri fjáraukalögum ársins í samræmi við efni frv. Til upprifjunar fólu fyrri fjáraukalög ársins í sér að Alþingi samþykkti að auka útgjöld ríkissjóðs um samtals 4,7 milljarða frá því sem ákveðið var í fjárlögum. Þar voru 3 milljarðar til vegamála, 1 milljarður til menningarhúsa á landsbyggðinni og 700 millj. kr. til atvinnuþróunar úti á landi. Í lögunum var einnig gerð breyting á áætlun um söluhagnað eigna sem hækkaði tekjuhlið fjárlaga um 2,6 milljarða kr. Í því frv. sem hér er til umræðu er farið fram á að fjárheimildir verði auknar um 8 milljarða kr. og áætlað er að tekjur aukist um 3 milljarða. Frá samþykkt fjárlaga í desember sl. er því gert ráð fyrir að fjárheimildir aukist um 12,7 milljarða samtals og tekjur aukist um 5,6 milljarða kr. Áætlað er að tekjuafgangur á ríkissjóði verði um 6,2 milljarðar á þessu ári og hreinn lánsfjárjöfnuður verði 17,6 milljarðar. Er það nokkru minna en áætlað var í fjárlögum en samt vel ásættanleg niðurstaða í ljósi þróunar efnahagsmála það sem af er ári og að ríkisstjórnin greip til ráðstafana í atvinnu- og byggðamálum fyrr á árinu. Breytingarnar fela í sér að í stað þess að ríkissjóður greiði niður skuldir um sem nemur 11 milljörðum kr. er áformað að greiða niður skuldir um u.þ.b. 9 milljarða. Þá standa óbreytt áform um að greiða 7,5 milljarða inn á skuldbindingar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Loks er gert ráð fyrir að staðan við Seðlabanka Íslands batni um 1 milljarð á árinu. Ríflegan lánsfjárafgang má einkum rekja til tekna af eignasölu en tekjur af sölu á hlut ríkissjóðs í viðskiptabönkunum skila sér á þessu ári. Í forsendum fyrri fjáraukalaga ársins var gert ráð fyrir að flýting vegaframkvæmda yrði fjármögnuð af söluhagnaði eigna. Þrátt fyrir það er áætlað að afgangur á ríkissjóði nemi tæplega 2 milljörðum kr. þegar litið er fram hjá óreglulegum tekjum og gjöldum, þ.e. að frátöldum hagnaði af sölu eigna og að frátöldum reiknuðum lífeyrisskuldbindingum og afskriftum skattkrafna en að meðtöldum útgjöldum vegna aðgerða í atvinnu- og byggðamálum. Sýna þessar tölur að staða ríkissjóðs er traust og að söluhagnaður eigna er ekki notaður í rekstrarverkefni á vegum ríkissjóðs. Vík ég nú nánar að einstökum atriðum frv., herra forseti. Á tekjuhlið þess er gert ráð fyrir 3 milljarða kr. auknum tekjum frá því sem áður var áætlað. Tekjur hafa verið endurskoðaðar í ljósi innheimtunnar á árinu og þróunar efnahagsmála. Þrátt fyrir að talsverðar breytingar hafi orðið á efnahagsforsendum frá því sem áætlað var í fjárlögum og efnahagsumsvif hafi orðið meiri, er áætlað að skatttekjur hækki aðeins lítillega frá fjárlögum. Skýringarnar felast einkum í því að heildarlaunabreytingar eru taldar verða svipaðar eða ívið minni en í forsendum fjárlaga. Hefur það áhrif á áætlanir um tekjuskatt einstaklinga og tekjur af tryggingagjaldi. Á móti hafa aukin umsvif skilað sér í meiri tekjum af veltusköttum en áætlað var og áætlanir um tekjur af arði fyrirtækja í eigu ríkisins hafa verið endurskoðaðar í ljósi afkomu þeirra. Þannig er í frv. gert ráð fyrir að skattar á tekjur og hagnað einstaklinga og fyrirtækja skili hálfum milljarði minna en áætlað var, tekjur af tryggingagjaldi lækki um rúmlega 600 millj. en skattar af vörum og þjónustu hækki um rúma 2,7 milljarða. Loks er áætlað að aðrar rekstrartekjur ríkissjóðs aukist um rúmlega 2,2 milljarða að stærstum hluta vegna aukinna arðgreiðslna ríkisfyrirtækja og endurskoðunar á vaxtatekjum ríkssjóðs í ljósi niðurstöðu ríkisreiknings fyrra árs. Í frv. er lagt til að útgjaldaheimildir verði auknar um samtals 8 milljarða. Þar af verði 2,3 milljarðar til heilbr.- og trmrn., 1,5 milljarðar til félmrn., 1,3 til fjmrn. og um einn milljarður til hvors ráðuneytis um sig, menntmrn. og umhvrn. Frávik frá fjárheimildum heilbr.- og trmrn. skýrast að stærstum hluta af hallarekstri sjúkrahúsa og heilsugæslustöðva en áformað er að verja um 1,3 milljörðum til að minnka þann halla. Þá eru útgjöldum sjúkratrygginga áætlaðar 430 millj. kr. umfram fjárheimildir, einkum vegna aukinna útgjalda til hjálpartækja og lyfjakostnaðar. Loks má nefna 550 millj. kr. aukafjárveitingu til stofnkostnaðar sjúkrastofnana. Útgjöld félmrn. umfram áætlun fjárlaga skýrast af 1,1 milljarði í aukin útgjöld vegna atvinnuleysisbóta og 300 millj. kr. til Ábyrgðasjóðs launa. Af útgjöldum fjmrn. eru 600 millj. kr. vegna hærri vaxtabóta en áætlað var í fjárlögum. 270 millj. kr. útgjöld eru vegna meiri fjármagnstekjuskatts af hagnaði af eignasölu og tæplega 170 millj. kr. útgjöld eru vegna aukinna launabóta til stofnana ríkisins vegna úrskurðar Kjaradóms og kjaranefndar. Útgjöld menntmrn. umfram fjárlög skýrast að stærstum hluta af útgjöldum háskóla og framhaldsskóla vegna fjölgunar nemenda umfram forsendur og af rekstrarhalla framhaldsskólanna. Útgjöld umhvrn. skýrast annars vegar af rúmlega 550 millj. kr. fjárheimild til ofanflóðaverkefna á þessu ári og svo 300 millj. kr. tekjum og útgjöldum úrvinnslusjóðs sem tók til starfa í ársbyrjun. Aðrar helstu breytingar á útgjöldum eru 300 millj. kr. til Vegagerðarinnar sem er fyrirhugað að fjármagna með sölu á landspildu í höfuðborginni. Einnig er lögð til 100 millj. kr. fjárveiting til Vegagerðarinnar til að gera upp umframkostnað vegna samninga við sérleyfishafa og fjölgun ferjusiglinga árið 2002. Þá má nefna 350 millj. kr. aukin útgjöld utanrrn. vegna neyðaraðstoðar í Írak og flugumferðarstjórnar í Pristina í Kosovo. Loks má nefna 170 millj. kr. útgjöld landbrn. til úreldingar sláturhúsa og áætlun um að vaxtagjöld ríkissjóðs lækki um 430 millj. kr. frá fjárlögum. Virðulegi forseti. Frumvarpið endurspeglar þær breytingar sem eru að verða í efnahagsmálum á yfirstandandi ári, en fram undan er hagvaxtarskeið sem áætlanir gera ráð fyrir að muni vara í nokkur ár. Annars vegar koma fram í þessu frv. breytingar sem gerðar voru af hálfu Alþingis snemma á árinu vegna meira atvinnuleysis en spáð hafði verið og þar af leiðandi koma fram minni tekjur af tekjusköttum einstaklinga og tryggingagjaldi, auk hærri útgjalda vegna atvinnuleysisbóta. Hins vegar eru skýr merki um uppsveiflu eftir mitt árið sem sjá má í auknum tekjum af veltusköttum og bjartari horfum almennings og fyrirtækja. Traust staða ríkisfjármála hefur m.a. orðið til þess að við höfum komist í gegnum tímabundið samdráttarskeið í efnahagsmálum án þess að kollsteypa hafi orðið í verðlagi eða að ríkissjóður hafi safnað skuldum. Ég hef nú, herra forseti, rakið helstu efnisatriði þessa frv. og sé ekki ástæðu til að ræða einstaka liði þess umfram það sem fram hefur komið. Legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjárln. þegar þessari umræðu er lokið.

Herra forseti. Við höfum hlýtt á framsögu hæstv. fjmrh. um fjáraukalög fyrir árið 2003. Það hefur æðioft verið þannig varðandi fjáraukalögin að ýmislegt hefur verið þar á gráu svæði varðandi fjárreiðulög, þ.e. hvort almennt eigi allt heima í fjáraukalögum sem sett er þar fram. Því er óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. fjmrh. að því hvort eitthvað annað sé á ferðinni nú en áður, hvort eigi í raun og veru eftir að framkvæma eða greiða margt í frv., hvort hæstv. fjmrh. hafi u.þ.b. hlutföllin þarna á milli, þ.e. hversu mikið er það sem Alþingi stendur frammi fyrir að sé nú þegar framkvæmt og greitt, hve mikið er raunverulega eftir og hversu mikið þarf Alþingi að taka afstöðu til í þessu frv.? Það er einnig önnur spurning sem mig langar að spyrja hæstv. fjmrh. að. Í framhaldi af því að hæstv. fjmrh. nefndi að það væri nauðsynlegt að tryggja það að reglugerð um framkvæmd fjárlaga mundi virka á einhvern hátt betur, ef ég hef rétt skilið, á árinu 2004 en á árinu 2003 og þeim árum sem liðin eru frá því að reglugerðin var sett. Ég vil því spyrja hæstv. fjmrh. hvort það séu margar stofnanir sem hafa farið fram yfir hið svokallaða 4% mark sem miðað er við í reglugerð um framkvæmd fjárlaga, og ef svo er hvað hafi verið gert varðandi fjármögnun eða fjárhagslega stöðu þeirra stofnana.

Herra forseti. Þingmaðurinn spurði um það sem hann kallaði ,,grátt svæði``, þ.e. um liði í frv., eins og ég skildi hann, sem e.t.v. ættu ekki heima þar, þ.e. fjárveitingabeiðnir sem hugsanlega samræmdust ekki ýtrustu kröfum um það hvað ætti réttilega heima í fjáraukalagafrumvarpi. Það er nú þannig, herra forseti, að Alþingi hefur síðasta orðið um það hvað það telur eiga heima í þessu frv. og í fjáraukalögum. Ég held að það sé ekkert í þessu sem ekki er hægt að flokka undir þau atriði sem kveðið er á um í lögunum um fjárreiður ríkisins hvað varðar efnisatriði í fjáraukalagafrumvarpi. Hins vegar er það þannig í þessu frv. að verið er að gera upp atriði, að hluta til, frá liðinni tíð. Ég nefni sem dæmi að Endurbótasjóður menningarbygginga er núna gerður upp, þ.e. það er veitt fjárheimild til þess að ráðstafa því sem áður var búið að safna í þann sjóð til þess að geta lokað honum. Það hefur ekkert verið borgað í hann á þessu ári, þetta eru eldri peningar. Með sama hætti er verið að vinna á vegum umhvrn. í ofanflóðaverkefnum og er veitt fjárveiting til þess að ganga frá því máli með tilteknum hætti. Þrátt fyrir að þær greiðslur komi ekki endilega til framkvæmda á árinu 2003 er verið að veita fjárheimild vegna þessa máls.

Herra forseti. Það er rétt að inngangur að spurningu minni fjallaði um það að ýmislegt gæti verið þarna sem ekki ætti þar heima, miðað við ströngustu skilyrði fjárreiðulaga. Ég var hins vegar fyrst og fremst að spyrja um hvort hæstv. ráðherra hefði hlutföllin á milli þess sem búið er að framkvæma og greiða og þess sem á eftir að framkvæma og greiða á árinu. En vegna fullyrðingar hæstv. fjmrh. um að hann teldi ekkert í þessu frv. á gráu svæði varðandi fjárreiðulögin þá verð ég að segja, herra forseti, að það kemur mér nokkuð á óvart vegna þess að það er ýmislegt í frv. annað en hæstv. ráðherra nefndi sem a.m.k. hlýtur að teljast á gráu svæði. Ég ætla ekki að fara að rekja þau dæmi í stuttu andsvari en vil þó, vegna orða hæstv. ráðherra, nefna það að í frv. er ýmislegt sem tilheyrir árinu 2002 og jafnvel fyrr. Ég man eftir dæmi sem nær allt aftur til 1996. Það verður að teljast, ef ég man fjárreiðulögin rétt, a.m.k. á gráu svæði, eða að það eigi hreinlega ekki heima í fjáraukalögunum heldur í fjárlögum næsta árs að mestu leyti. Ég vil aðeins nefna eitt dæmi, herra forseti, sem tilheyrir ekki árinu 2003 og er inni í þessu frv. Það eru enn að koma reikningar frá heimsókn forseta Kína til landsins. Ef mig brestur ekki minni til, þá held ég að forseti Kína hafi ekki komið á árinu 2003. Þannig að það er óhjákvæmilegt að ítreka þá spurningu við hæstv. fjmrh. hvort það geti ekki verið að það sé eitt og eitt í þessu frv. sem teljist a.m.k. á gráu svæði.

Herra forseti. Mér finnst leitt ef ég hef misskilið spurningu þingmannsins en ég hef ekki handbært yfirlit yfir það hvað mikið af þessum fjárveitingarbeiðnum er búið að greiða og hvað ekki. Það er hins vegar þannig að ríkisstjórnin getur tekið ákvarðanir um að greiða kostnað sem til fellur út á þá staðreynd að hún hefur þingmeirihluta á Alþingi og treystir þá á að hún fái greiðsluheimild eftir á. Þetta er alþekkt og við höfum stundum rætt um það í þinginu. Hins vegar kann það að vera álitamál, og það er nú meira tæknilegs eðlis, hvort tilteknir reikningar sem upp koma eftir á eigi að fara í fjáraukalög, fjárlög eða jafnvel í lokafjárlög, sem er hið endanlega uppgjör allra hluta á þessu sviði. Síðan út af spurningu sem ég komst ekki til þess að svara áðan frá þingmanninum, þá vildi ég segja það varðandi framkvæmd fjárlaganna og reglugerð um þá framkvæmd, að þar er réttilega, eins og þingmaðurinn sagði, miðað við 4% frávik frá fjárheimildum, áður en gerðar eru alvarlegar athugasemdir við rekstur tiltekinna stofnana. Ég hef nú ekki handbært hversu margir aðilar eiga þar hlut að máli á þessu ári en þó tel ég mig geta fullyrt að þetta ástand hefur farið batnandi, það eru færri ríkisaðilar sem fara fram yfir þessi mörk. En ef það gerist þá felur fjmrn. viðkomandi fagráðuneytum að grípa í taumana og koma alvarlegum athugasemdum á framfæri við viðkomandi stofnun. Þannig er þetta ferli og það má vel vera að það sé hægt að gera betur í þessu efni og ég dreg ekkert í efa að þingmaðurinn hefur góðar hugmyndir í þeim efnum.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hefur mælt fyrir frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2003, en í lögum um fjárreiður ríkisins, nr. 88 frá 1987, er gert ráð fyrir því að með frv. til fjáraukalaga sé leitað eftir heimildum til frekari fjárráðstafana innan ársins en fjárlög gera ráð fyrir, þ.e. ef nauðsyn krefur. Meginákvæði laganna um fjárreiður ríkisins kveða á um að heimilda sé leitað fyrir fram, þ.e. áður en skuldbindandi ákvörðun er tekin, nema í hreinum undantekningartilvikum, hreinum bráðatilvikum, eins og kveðið er á um í 33. gr. Lögin um fjárreiður ríkisins kveða á um hvernig fara skuli með bæði vinnu og framlagningu fjárlaga og fjárlagafrv. Í 29. gr. er kveðið svo á um að ríkisaðilar í A-hluta skuli hverju sinni afla heimilda í lögum til að kaupa, selja, skipta eða leigja. Sömuleiðis skuli þeir líka halda sig innan veittra heimilda fjárlaga í rekstri sínum og einungis er heimild ríkisins til að hafa afskipti af því á milli fjárlaga ef upp koma ófyrirsjáanleg atvik. Það er mjög mikilvægt, herra forseti, að öllum sé þetta ljóst. Þetta gildir um allar ríkisstofnanir og líka, og ekki hvað síst, um aðalskrifstofur ráðuneytanna og ráðuneytin sjálf. Það er mjög mikilvægt að hafa þetta í huga því að margur er brattur að setja ofan í við annan en lítur gjarnan ekki í eigin barm. Þetta á við í mörgum tilfellum, einnig við framkvæmd fjárlaga. Í 43.--44. gr. laganna um fjárreiður ríkisins stendur, með leyfi forseta: ,,Ef þörf krefur skal í frv. til fjáraukalaga leitað eftir heimildum til frekari fjárráðstafana en fjárlög ársins gera ráð fyrir.`` Þær heimildir eru einungis nýttar, t.d. í eftirfarandi tilvikum: ,,Valdi ófyrirséð atvik, kjarasamningar eða ný löggjöf því að grípa þarf til sérstakra fjárráðstafna, sem ekki var gert ráð fyrir í fjárlögum ársins skal leitað heimilda fyrir þeim í frumvarpi til fjáraukalaga.`` Það er því afar þröngur stakkur skorinn varðandi beitingu fjáraukalagaheimildarinnar. Ég hef áður mælt á Alþingi fyrir frv. til laga um breytingar á lögum um fjárreiður ríkisins sem kveða á um að fjáraukalögin séu bæði unnin að vori, þ.e. eftir að Alþingi hefur afgreitt mál á vetrarþingi, þá séu afgreidd og unnin fjáraukalög sem taki til þeirra breytinga sem átt hafa sér stað, bæði í samþykktum þingsins og öðrum forsendum sem geta hafa breyst við tekjur og gjöld ríkisins frá því að fjárlög voru afgreidd. Ég hef líka lagt til, herra forseti, að vinnunni við fjárlagagerðina í heild sinni yrði breytt. Við vitum að undirbúningur fjárlagavinnunnar fyrir næsta ár fer í gang snemma á árinu á undan, þ.e. í aprílmánuði er undirbúningsvinna fyrir fjárlagagerð fyrir næsta ár komin í gang. Þá fyndist mér hið rétta að ríkisstjórnin legði fram sitt frv. fyrir þinglok, eða sinn ramma að fjárlögum næsta árs fyrir Alþingi og Alþingi ræddi þann ramma áður en það lýkur störfum á vorþingi. Þar yrði í rauninni samþykktur sá rammi sem unnið yrði innan, við undirbúning fjárlaga næsta árs. Eftir þá meðferð þingsins getur framkvæmdarvaldið síðan haldið áfram og unnið undirbúning fjárlagafrv. og það yrði síðan lagt fram af fjmrh. fyrir hönd ríkisstjórnarinnar í upphafi haustþings. Fjárln. gæti og ætti í millitíðinni, um sumarið, að fylgjast með einstökum þáttum í undirbúningi fjárlagafrv. og koma þar að, eftir því sem tök væru á. Þannig gæti frv. og undirbúningur þess, ramminn og öll vinnan verið unnin í meira samráði við þing og framkvæmdarvald en nú er. Eins og við þekkjum kemur frv. hér fyrir Alþingi á haustin og fer síðan til hraðmeðferðar hjá fjárln. Á einum og hálfum mánuði er henni ætlað að fara yfir þennan veigamikla bálk og leita skýringa og upplýsinga um ýmsar tölulegar forsendur og töluleg atriði frv. og annað það er nauðsynlegt telst við að ganga frá fjárlögum fyrir ríkisbúskapinn fyrir næsta ár. Það gefur augaleið að á þeim skamma tíma og með þeirri aðkomu hefur fjárln. og þingið afar takmarkaða möguleika til þess að koma í raun að stefnumarkandi ákvörðun hvað varðar fjárlagagerðina og einstaka málaflokka hennar. Þessu tel ég að eigi að breyta. Eins og nú er eru fjárlögin samþykkt í byrjun desember fyrir næsta ár og síðan hefur þingið ekki mikil afskipti af þeim. Þingið heldur áfram yfir veturinn og þá eru samþykkt lög sem geta haft áhrif á bæði gjalda- og tekjuhlið fjárlaganna fyrir það ár og þess vegna tel ég að það væri mjög mikilvægt einmitt að vori að skipulega væru unnin fjáraukalög sem tækju tillit til þeirra breytinga sem hefðu orðið á gjalda- og tekjuflokkum í meðförum þingsins og einnig öðrum forsendum sem gætu hafa breyst vegna utanaðkomandi aðstæðna í rekstri þjóðarbúsins. Þannig gæti þingið í raun orðið ábyrgt bæði fyrir fjáröfluninni og fjárráðstöfuninni sem lög í raun kveða á um. Síðan væru þá lögð fram aftur fjáraukalög að hausti fyrir seinni hluta þess árs. Með þeim hætti yrði tryggt að það yrði Alþingi sem ákvæði hvernig tekna skyldi aflað og hvernig fjármunum varið en ekki framkvæmdarvaldið eins og við stöndum í megindráttum frammi fyrir. Þetta tel ég mjög mikilvægt, herra forseti, að breytingar verði skoðaðar í þessa veruna til að styrkja þinglega meðferð fjárlaga og framkvæmd þeirra á vegum Alþingis. Víkjum aðeins að þessu frv. hér. Hæstv. ráðherra fór yfir ýmsar forsendur sem hafa breyst. Þær hefðu staðist varðandi fjárlögin eins og þau voru afgreidd fyrir nærri ári síðan. Hæstv. ráðherra rakti að hagvöxtur muni að öllum líkindum verða óbreyttur frá forsendum fjárlaga eða 1,75%. Fjárfestingar munu eðlilega aukast og verða um 7,75% en voru áætlaðar um 2% í forsendum fjárlaga. Einkaneysla eykst frá því sem gert var ráð fyrir og viðskiptahallinn við útlönd eykst líka. Það eru viss hættumerki að viðskiptahallinn virðist vera kominn á hraða ferð og er það vá sem verður að huga vandlega að að ekki fari úr böndunum. Það er einnig umhugsunarefni að verðmæti útflutnings dragast saman og verða neikvæð frá því sem ráð var fyrir gert og neikvæð frá því sem var á fyrra ári. En varðandi þær tölur sem lagðar eru til í fjáraukalagafrv. og hæstv. ráðherra hefur getið um er þetta bara frv. sem lagt er fram og ljóst að mun eiga eftir að breytast mikið í meðförum þingsins. Okkur er kunnugt um að það vantar verulega á, vantar háar upphæðir, m.a. til heilbrigðiskerfisins, til sjúkrastofnana, til daggjaldastofnana, til menntakerfisins o.s.frv. Því er það ljóst að til þess að rétta af þá starfsemi sem er í gangi og við viljum að haldi óbreyttum styrk sínum þarf að gera verulegar breytingar á þessu fjáraukalagafrv. eins og það liggur nú fyrir. Herra forseti. Ég vil þá nefna nokkur þau atriði sem ég vil gera að umtalsefni í frv. Hæstv. ráðherra nefndi þar tölur í heild sinni og ég vil draga fram nokkur mál. Fyrst vil ég nefna að undir forsrn. er veruleg aukning til nefndar sem heitir óbyggðanefnd. Þar er lagt til að framlög til hennar séu hækkuð um 22,6 millj. frá fjárlögum en á fjárlögum voru að mig minnir 48 eða 49 millj. kr. til óbyggðanefndar. Þessi störf sem lúta að rekstri þjóðlendumálanna hafa verið mjög gagnrýnd í samfélaginu af þeim sem eiga hlut að máli, hvernig þar hefur verið gengið fram, og þar hefur einmitt verið skorað á hæstv. fjmrh. að fresta frekari aðgerðum í málinu uns dómar væru gengnir í þeirri fyrstu lotu sem tekin var hvað varðaði þjóðlendumálin. Það yrði beðið átekta meðan dómar gengju til fulls í þeim svo að ekki væri verið að stofna til útgjalda, bæði af hálfu þolendanna, þ.e. landeigendanna, og eins ríkisins í máli sem væri þá þegar fyrir dómi. Að gengnum dómum í 1. áfanga þessa máls væri jú komin ákveðin forsenda fyrir framhaldið og gæti það þá orðið útlátaminna fyrir bæði ríkið og hlutaðeigandi. Hér tel ég að fjmrh. hefði einmitt átt að sýna mun meiri aðgæslu í sínum vinnubrögðum heldur en raun er á því að meðferð þjóðlendumálsins er til mikilla vansa fyrir framkvæmdarvaldið. Þá vil ég næst nefna hér til á vegum landbrn. að gert er ráð fyrir sérstaklega auknum greiðslum til úreldingar sláturhúsa. Þar er lagt til að verði varið 170 millj. kr. til úreldingar sveitasláturhúsa, sérstaklega þeirra sem ekki uppfylla skilyrði til útflutnings. Virðulegi forseti. Það getur verið skynsamleg aðgerð í einstaka tilvikum að ríkið komi inn til þess að styrkja ákveðnar byggðaaðgerðir eða koma til þess að styrkja hagkvæmni í ákveðnum atvinnugreinum. En ég verð að segja fyrir mig að þessi tillaga hér um úreldingu sláturhúsa er illa undirbyggð að mínu mati. Það liggur ekki fyrir nein sérstök stefnumörkun í því hvernig eigi að haga fyrirkomulagi slátrunar og kjötiðnaðar í landinu. Þó að byggt sé á þessari skýrslu sem unnin var á vegum landbrn. um stefnumótun í sauðfjárslátrun er hún svo götótt að það er varla hægt að tala um að í henni felist nokkur stefnumótun. Það er meira lagst í strauminn og honum fylgt. Og það er ekki stefnumótun að leggjast upp í loft í árstrauminn og renna til sjávar. Við ættum að vita, þjóðin öll, um þau erfiðu kjör sem sauðfjárbændur búa nú við, bæði vegna þeirra gengisbreytinga sem hafa orðið, aðallega vegna þess að útflutningur hefur lækkað í verði og æ stærra hlutfall hefur líka orðið í útflutningi, og neysla hér innan lands hefur dregist saman. Í sauðfjárbúskap svissa menn ekki yfir á einu ári í að draga saman eða auka við. Það er langtímaferli sem þar á sér stað áður en lambakjöt er komið á borð neytenda þannig að menn breyta þar ekkert um kúrs á miðju ári. Sú er staðreyndin að til þess að halda þeim tekjum sem ráð var fyrir gert innan sauðfjárræktarinnar á sl. ári mun vanta milli 250 og 300 millj. kr. inn í tekjuhlið þessa atvinnuvegar. Það bitnar fyrst og fremst á launakjörum sauðfjárbænda. Ég hefði því frekar viljað sjá hér að það væri tekið á þessum þætti með beinum hætti, að komið væri til móts við þetta gríðarlega tekjutap sem sauðfjárbændur verða nú fyrir og er mörgum hverjum óbærilegt að takast á við eða standa undir. Svo óundirbúin úrelding sláturhúsa tel ég að geti orkað tvímælis og spyr hæstv. fjmrh. hvort það sé tryggt að þessi beiting fjármagns standist í raun lög því þessar greiðslur fara fyrst og fremst á húsin og til eigenda húsanna sem þarna er verið að taka til en það hlýtur að vera erfiðara að ætla að láta þessar greiðslur ná til þess að bæta upp tapað afurðaverð eða tapaðar inneignir bænda hjá sláturhúsum sem ekki geta staðið skil á þeim. Ég hefði viljað, herra forseti, að hæstv. ráðherra gerði frekar grein fyrir því hvernig hann sæi að þetta framlag, þessar 170 millj. kr., til úreldingar sláturhúsa, í raun til úreldingar atvinnutækifæra, ætti að koma til styrktar á kjörum einstakra bænda. Ég vakti líka máls á því að þetta virðist gerast án beins skipulags eða er eitthvert skipulag í því að heilir landshlutar --- úr því að ríkið er að grípa inn í á annað borð við þróun þessara mála sem geta verið bágar skoðanir á --- allt Suðvestur- og Norðvesturland, að Hvammstanga eins og nú er ráð fyrir gert, yrðu sláturhúsalausir? Sem betur fór tókst að koma á slátrun í Búðardal þótt seint væri en óvíst er hver framtíð þess húss verður. Grunnurinn er veikur og starfsemin því takmörkuð. Er það einhver stefnumörkun að þar skuli ekkert sláturhús vera? Ríkið getur ekki farið inn með fjármagn með þessum hætti öðruvísi en það sé gert á grunni einhverrar stefnumörkunar. Og hvaða stefnumörkun hefur hæstv. fjmrh. til þess að byggja á hvað þetta varðar? Er það einhver stefnumörkun að loka sláturhúsi þar sem stór hluti bænda í viðkomandi byggð vann? Þeir missa atvinnuna, tugir millj. kr. vinnulauna hverfa úr byggðarlaginu og síðan er slátrunin flutt í önnur stór sláturhús sem verða að mæta vinnunni með því að ráða erlent vinnufólk á álagstímum. Er eitthvert skipulag að baki þessa? Ég veit að hæstv. fjmrh. hefur fullan skilning á mikilvægi landbúnaðar eins og sauðfjárræktarinnar og kjörum þeirra sem búa dreift. Herra forseti. Er þetta eitthvað sem hann telur að sé það vel grundað að hægt sé að leggja fram með þessum hætti? Annað vildi ég enn nefna hér, herra forseti, og það eru fjárveitingar til heilbr.- og trmrn. Á fjáraukalögum er beðið um framlag til heilbr.- og trmrn. upp á 15 millj. kr. til að mæta kostnaði þess vegna úrskurðar við Norðlingaölduveitu. Vissulega var heilbrrh. falið að kveða upp og vinna að úrskurði um Norðlingaölduveitu eða Þjórsárveraveitu en ráðuneyti hans sem heilbrrn. var ekki falið það. Hann var settur umhvrh. á meðan og það var á ábyrgð umhvrn. sem þessi vinna var unnin. Ég vil því spyrja, virðulegi forseti, hæstv. fjmrh.: Telur hann að það sé rétt með farið með tilliti til fjárlaga að færa kostnað við mat á umhverfisáhrifum við Norðlingaölduveitu á rekstrarkostnað heilbrrn.? Ég leyfi mér sjálfur að draga það í efa og tel að það sé mjög rangt með farið. Það er afar slæmt ef jafnilla verður með þennan úrskurð hæstv. setts umhvrh. farið, eins og hann flakkar nú innan kerfisins, og lítið gert úr honum líka af hálfu þeirra sem þar eiga að fara eftir. Virðulegi forseti. Það eru allmörg nokkur önnur atriði sem væri ástæða til að fara í hvað varðar þetta frv. en ég mun athuga það í seinni ræðu minni að fara nánar í einstök efnisatriði. Ég ítreka það, herra forseti, að frv. til fjáraukalaga á að vera mjög takmarkað og taka aðeins til mjög brýnna verkefna en ekki svo almennra verkefna eins og við sjáum í þessu frv. Það fer á svig við margt.

Herra forseti. Það eru tvö atriði sem fram komu í ræðu þingmannsins sem ég vil gera að umtalsefni. Í fyrsta lagi varðandi fjárveitingarbeiðni, 170 millj. til úreldingar sláturhúsa, þá spurðist þingmaðurinn fyrir um það hvort slík framlög fengju staðist og hvort búið væri þannig um hnútana í þessu máli að eðlilegt væri. Ég vil eingöngu segja það um þetta atriði að hér er verið að veita fjárheimild til landbrn. til þess að stuðla að hagræðingu og úreldingu á þessu tiltekna sviði. Það er enginn vafi á því í mínum huga að Alþingi getur veitt slíka fjárveitingu eins og hér er lagt til. Og síðan göngum við út frá því, allir þingmenn vænti ég, að landbrn. standi þannig að ráðstöfun þess fjár að það sé lögum samkvæmt og eðli máls. Hitt atriðið sem ég vildi nefna, herra forseti, lýtur að spurningu þingmannsins um það hvort fjárveiting til að greiða kostnað vegna sérstaks verkefnis sem heilbrrh. tók að sér sem starfandi utanrrh. sé réttilega vistuð á lið heilbrrn. Ég tel svo vera. Kjarni málsins er auðvitað sá að þessi kostnaður fellur á ríkissjóð. Hann er u.þ.b. 15 millj. kr. Heilbrrh. vann verkið að hluta til og að miklu leyti með sínum eigin starfsmönnum og einnig með aðkeyptri ráðgjöf og aðstoð. Ég tel ekkert athugavert við það ,,fjárlagalega séð``, eins og þingmaðurinn orðaði það, að vista þessa fjárveitingu á þessum stað.

Herra forseti. Frv. til fjáraukalaga er lagt fram á ábyrgð hæstv. fjmrh. og því verður að beina spurningum til hans hvað varðar einstök atriði þess frv. eins og a.m.k. hér er. Því leyfi ég mér að ítreka þetta við hæstv. fjmrh.: Eru þær 170 millj. sem ætlaðar eru til úreldingar sláturhúsa byggðar á þeim grunni að þær komi til þess að styrkja fjárhag sauðfjárbænda, einstakra sauðfjárbænda annars vegar, og hins vegar til þess að koma á réttu eða æskilegasta skipulagi í uppbyggingu sláturhúsa sem henti best? Ég leyfi mér að draga það í efa, en vil inna hæstv. fjmrh. eftir því hvort það sé hans mat. Varðandi heilbrrh. þá er það alveg rétt að þetta verk er unnið á ábyrgð ríkissjóðs, en þegar við lítum svo á heildartölur heilbr.- og trmrn. og hverju hafi verið varið til heilbrigðismála og berum þær saman við önnur ráðuneyti, við aðra málaflokka o.s.frv., ég tala nú ekki um í samanburði við önnur lönd, þá stendur þar einn liður á útgjöldum til heilbrigðismála, 15 millj. kr., vegna úrskurðar um Norðlingaölduveitu vegna þess að viðkomandi var settur umhvrh. Mér er alveg ómögulegt að fallast á þessa röksemd hæstv. ráðherra. Ég tel afdráttarlaust að þennan kostnað hefði átt að millifæra yfir á umhvrn. en ekki að gera hann að hluta af heilsugæslukostnaði í landinu sem hann kannski var fyrir suma þó.

Herra forseti. Ég get ekki sagt að ég viti hvaða skipulag sláturhúsamála sé hentugast og best, og ég leyfi mér að efast um að það sé til eitthvert alhliða svar við spurningunni um þetta. En það sem hér liggur eingöngu fyrir er að það er lagt til að Alþingi veiti 170 millj. kr. fjárveitingu til þess að auka hagkvæmni í þessum atvinnurekstri og greiða fyrir því að þau hús sem eftir verða geti starfað með hagkvæmum hætti og greitt viðskiptavinum sínum, þ.e. bændunum, eðlilegt og réttmætt endurgjald fyrir afurðir þeirra. Það stendur ekkert annað í þessu frv. Og framkvæmdin á þessu að öðru leyti er að sjálfsögðu í höndum landbrh. og ég treysti því að hann muni leysa það verkefni með fullkomlega eðlilegum hætti. Ég sé enga ástæðu til þess að draga það neitt í efa. Um hitt atriðið er ástæðulaust að fjölyrða. Við erum greinilega bara ósammála um þetta, þingmaðurinn og ég.

Herra forseti. Við ræðum hér frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2003. Það er auðvitað rétt að fagna því að enn einu sinni eða, ef ég man rétt, þriðja árið í röð náum við því að fjalla um fjáraukalagafrv. samhliða fjárlögum næsta árs, sem er mjög til bóta því það kemur auðvitað í veg fyrir margs konar tvíverknað sem ella verður á þeim málum. Og það er eðlilegt að þakka hæstv. fjmrh. og hans fólki fyrir það í hversu gott form þetta er komið. En það er ýmislegt hér sem nauðsynlegt er að gera athugasemdir við. Ég hef áður í tengslum við andsvör við hæstv. fjmrh. nefnt lög um fjárreiður ríkisins og tel nauðsynlegt að rifja nokkur atriði upp í þeim efnum, vegna þess að í ágætri skýrslu sem Ríkisendurskoðun tók saman í apríl 2001 um fjárlagaferlið, kom ýmislegt fram sem er nauðsynlegt að rifja upp nú þegar við fjöllum um fyrsta fjáraukalagafrv. á nýju kjörtímabili. Það hefur áður komið fram hér hvað fjárreiðulögin segja um það sem á að vera í fjáraukalagafrv. en við það má bæta sem segir í fjárreiðulögum, með leyfi forseta: ,,Öðrum óskum um breyttar heimildir til fjárráðstafana en getur í 1. mgr. skal jafnan vísað til ákvörðunar Alþingis í tengslum við afgreiðslu fjárlaga fyrir næsta ár.`` Og það er akkúrat þarna sem ég held að deilan standi um það hversu mikið á að vera í fjáraukalögunum og hversu mikið á að fara yfir í fjárlög næsta árs. En þetta er skýrt nánar og ég held að það sé mikilvægur texti í athugasemdum með frv. þegar það var hér til meðhöndlunar, en þar segir, með leyfi forseta: ,,Í fjáraukalögum innan fjárhagsárs verði fjallað um þær fjárráðstafanir sem ekki var hægt að sjá fyrir við afgreiðslu fjárlaga. Fjáraukalög snerust þannig fyrst og fremst um ófrávíkjanleg málefni en ekki um rekstrarvanda einstakra ríkisstofnana. Aðrar fjárhagsráðstafanir eiga að koma til umfjöllunar eftir atvikum við afgreiðslu fjárlaga fyrir næsta fjárhagsár eða við afgreiðslu lokafjárlaga fyrir síðasta fjárhagsár.`` Herra forseti. Því miður hefur þetta markmið ekki náðst algjörlega og m.a. er í þessu frv. eins og svo mörgum öðrum frv. til fjáraukalaga verið að fjalla um ákveðinn rekstrarvanda einstakra ríkisstofnana. Þó er rétt að taka fram að þrátt fyrir að þarna sé markmiðið býsna skýrt, þá eru auðvitað oft á tíðum æðióljós skilin þarna á milli og getur verið mikið álitamál hvort tilgreina eigi fjárheimildir í fjárlögum eða fjáraukalögum. Ég mun hér á eftir fjalla lítillega um nokkur atriði sem ég tel að séu álitamál. Sum að vísu að mínu mati augljóslega þess eðlis að þau eiga frekar heima í fjárlögum næsta árs en í fjáraukalögum. En ýmislegt er það sem tengist þó fjáraukalögum og ákvarðanir um hvað fari þar inn eru ekki síst í höndum ríkisstjórnar. Þó er ljóst að Alþingi ákveður allt sem tengist nýjum lögum en það sem er ófyrirséð er oft og tíðum ákvörðun ríkisstjórnar. Ég vil enn á ný, með leyfi forseta, vitna í þessa títtnefndu skýrslu frá Ríkisendurskoðun um fjárlagaferlið, því þar segir m.a.: ,,Þegar stofnað er til útgjalda án fjárheimildar en gengið út frá því að hennar verði leitað síðar, hefur fjárveitingavaldið í raun og veru verið fært frá þinginu. Búið er að stofna til útgjaldanna og því hefði neitun þingsins litla þýðingu. Auk þess er margt óljóst varðandi lagalega ábyrgð ráðherra neiti þingið að samþykkja fjárveitingu vegna útgjalda sem búið er að stofna til. Síðast en ekki síst er mjög ósennilegt að ríkisstjórn sem nýtur stuðnings meiri hluta þingmanna yrði synjað um fjárveitingu. Eftir á veitt fjárheimild felur þannig í sér raunverulegt framsal fjárveitingavaldsins til ríkisstjórnarinnar, enda þótt hið formlega fjárveitingavald sé áfram hjá þinginu.`` Herra forseti. Þetta var tilvitnun í skýrslu Ríkisendurskoðunar. Það er rétt að vekja sérstaka athygli á síðustu setningunni og eðlilegt að brýna það fyrir ríkisstjórninni og sérstaklega hæstv. fjmrh. að fara varlega með þetta vald sitt og gæta þess ætíð að gera þetta ekki nema í ýtrustu neyð, því þarna er í raun verið að framselja, eins og þarna segir, fjárveitingavaldið til ríkisstjórnar frá þinginu þó svo hið formlega vald sé áfram hjá þinginu. Herra forseti. Í fjárln. munum við samfylkingarmenn óska eftir að fá sundurliðun á því hvað er í raun búið að ákveða og hvað er verið að áætla til loka ársins, þ.e. að fá algjörlega klára skýrslu um hvaða útgjöld hafi átt sér stað nú þegar án heimildar frá þinginu og hvað verið er að áætla fyrir. Þetta rifjar að sjálfsögðu upp það sem áður hefur gerst milli umræðna um fjáraukalög, þá hefur oft og tíðum mikið bæst við af liðum sem ekki hafa komið fram í frv. sjálfu. En við vonum auðvitað að það sé eitt af því sem lagast hefur á milli ára og nú verði minna um slíkt en áður hefur verið. En, herra forseti, það er auðvitað margt í þessu frv. sem vekur athygli. Það fyrsta sem ég vil nefna er að nú kemur fram að hlutfall skatttekna af landsframleiðslu hækkar úr 29% í 29,2% sem er meiri hækkun þó hún sé ekki mikil, en gert er ráð fyrir í fjárlögum fyrir næsta ár, því þá er gert ráð fyrir að þessi 29,2% fari upp í 29,3%. En hér erum við að fjalla um breytingu frá fjárlögunum yfir í fjáraukalagafrv. þannig að hér hefur hlutfall skatttekna greinilega aukist meira en gert var ráð fyrir. Og það er auðvitað eðlilegt að við veltum fyrir okkur þeirri þróun sem við höfum auðvitað séð ansi oft og endurtekur sig nú, að útgjöld ríkissjóðs aukast meira en tekjur. Útgjöld ríkissjóðs núna miðað við þetta frv. aukast um 8 milljarða, meðan tekjurnar aukast um 3 milljarða. Og þarna er mismunur upp á heila 5 milljarða. Hæstv. ráðherra fór nokkuð vel yfir heildartölur varðandi hin auknu útgjöld og nokkuð yfir tekjubreytingarnar. Það er þó einn liður sem vekur athygli mína og væri fróðlegt ef hæstv. ráðherra gæti upplýst okkur um hver skýringin væri á. En það kemur fram þrátt fyrir að skattar á vöru og þjónustu aukist mjög og virðisaukaskattur þar auðvitað mest og það er augljóst mál að stóraukinn innflutningur bíla hefur þar töluvert að segja, en hins vegar lækka tekjur af áfengis- og tóbaksgjöldum um 340 millj. þrátt fyrir gjaldskrárhækkun í upphafi ársins, sem hefði væntanlega átt að auka tekjurnar. Það er því spurning hvort við erum að upplifa það nú meðal þessarar ágætu þjóðar að áfengisneysla og tóbaksneysla hafi dregist svo mjög saman að tekjur af þeim liðum hafi minnkað sem þessu nemur. Herra forseti. Það sem er athyglisvert þegar við berum saman ýmsar tölur og hvað hefur verið að breytast á árinu, er að við sjáum að hlutfall atvinnuleysis hefur t.d. hækkað miðað við áætlanir. Verg landsframleiðsla stendur hins vegar í stað en ýmsar tekjur af veltusköttum eru að aukast meðan tekjur af beinum launum minnka --- og þetta tengist auðvitað saman vegna þess að um leið og atvinnuleysi vex þá lækka laun mjög margra --- en þetta segir okkur væntanlega það fyrst og fremst að það eru ákveðnir hópar í samfélaginu sem hafa verið að bera minna úr býtum en áður, en á móti virðast aðrir hópar fá meira en áður, vegna þess að þeir hljóta að drífa áfram þá aukningu, þensluaukningu eða neysluaukningu sem átt hefur sér stað á yfirstandandi ári. Herra forseti. Ég sagði áðan að ég mundi minnast á nokkur atriði sem vakið hefðu athygli mína og ég teldi að væru a.m.k. á gráu svæði ef ekki utan þess sem fjárreiðulög gera ráð fyrir að séu í frv. til fjáraukalaga. Ég minntist á eitt atriði varðandi það í andsvari við hæstv. fjmrh. áðan en það kemur sem sagt fram í frv. að gert er ráð fyrir því að auka fjárveitingar til embættis forseta Íslands um 14,3 millj. kr. Skýringin sem gefin er á því er að það sé í fyrsta lagi vegna mikillar aukningar launagreiðslna til handhafa forsetavalds á árinu 2002. Það er auðvitað afar sérkennilegt ef ekki er hægt að halda betur utan um það hvernig þetta fellur til gagnvart þessu embætti en að launagreiðslur sem eiga sér stað á árinu 2002 þurfi að koma á fjáraukalögum árið 2003. Ekki trúi ég því að launagreiðslur til handhafa forsetavalds séu svo lengi á leiðinni að þær séu yfirleitt greiddar árið eftir. Það væri þó auðvitað hugsanleg skýring. Til viðbótar er þarna mikill kostnaður sem fallið hefur til vegna heimsóknar forseta Kína. Ég verð að segja, herra forseti, að ég taldi fullvíst, vegna þeirra óskapa sem við þurftum að horfa upp á við afgreiðslu fjáraukalaga fyrir árið 2002, að sögu heimsóknar forseta Kína væri lokið í fjárhagslegu tilliti. En lengi er von á einum. Hér kemur enn upp að það hefur ekki náðst að gera heimsókn forseta Kína upp á árinu 2002. Þess vegna kemur heimsókn forseta Kína enn við sögu á árinu 2003.  Herra forseti. Fleira hér tengist þeim sem efst sitja í valdapíramídanum. Í forsrn. eru einnig ákveðnir hlutir sem eitthvað hafa legið milli hluta. Í ljós kemur að vegna samnings sem gerður er á miðju ári 2002, milli forsrn. og Alþýðusambands Íslands um efnahagsrannsóknir, hafa menn ekki áttað sig á því fyrr en árið 2003 að greiða ætti 15 millj. kr. meira en gert var ráð fyrir á árinu 2002. Samningurinn gerði ráð fyrir að greiddar yrðu 30 millj. kr. á ári en eingöngu voru inni 15 millj. kr. Þess vegna á í fjáraukalagafrv. fyrir árið 2003 að bæta við þessum 15 millj. kr. Áfram má halda og við skulum halda okkur við oddvita ríkisstjórnarinnar. Í utanrrn. kemur einnig fyrir sérkennilegur hlutur sem a.m.k. hlýtur að vera spurning um hvort eigi heima í fjáraukalögum fyrir árið 2003. Í fyrsta lagi kemur þar fram að samkomulag hafi orðið um að þær reglur sem gilda um embættismenn og Kjaradómur hefur dæmt 5% álag vegna þess að þeir séu ekki æviráðnir nái til embættismanna utanríkisþjónustunnar. Það er eðlilegt að spurt sé: Af hverju átti þetta ekki að ná til embættismanna utanríkisþjónustunnar í upphafi? Ekki veit ég skýringuna á því. Það sem ég gerði athugasemd við er að þarna er þess óskað að peningar fáist vegna þessara greiðslna allt frá árinu 1996. Deilan um þetta, hvort embættismenn hjá utanríkisþjónustunni séu embættismenn eins og aðrir embættismenn, hefur staðið milli þeirra sem að málinu koma frá 1996 til ársins 2003. Væntanlega hafa  Nú getur verið, herra forseti, að hér séu einhverjar villur í frv. Á fundi fjárln. í morgun kom í ljós að það sem fjallað er um undir utanrrn., um að kostnaður vegna alþjóðabjörgunarsveitarinnar í Alsír hafi fallið til árið 2002, var prentvilla. Þetta gerðist árið 2003. Við skulum vona að eitthvað af því sem ég hér hef nefnt gæti hugsanlega haft þá skýringu að ártölin séu röng. En eitt til viðbótar sem fellur í þennan hóp. Í landbrn. er verið að greiða leiðréttingar vegna lífeyrissjóðsgreiðslna sem fallið hafa til á árunum 2002 og 2003. Sérkennilegt er að lífeyrisgreiðslur á árinu 2002 hafi ekki verið fyrirsjáanlegar, a.m.k. þegar gengið var frá fjárlögum fyrir árið 2003. Herra forseti. Á stöku stað í frv. vekur orðalagið sérstaka athygli, þ.e. í því samhengi hvort hlutirnir hafa verið fyrirséðir eða ekki. Undir því merka embætti ríkislögreglustjóra, hjá dóms- og kirkjumrn., er örlítill kafli varðandi tæki og búnað, sérstaklega vegna flutninga fjarskiptamiðstöðvar og almannavarna í Skógarhlíð sem staðið hefur yfir um skeið. Í ljós kemur að heildarkostnaður við þetta er að nálgast 100 millj. kr. En það sem vekur sérstaka athygli mína er að nú vantar 15 millj. kr. til viðbótar. Af hverju vantar þessar 15 millj. kr.? Það segir hér, með leyfi forseta: ,,Fjárvöntun að fjárhæð 15 millj. kr. stafar af því að starfsemin sem þarna fer fram er mjög sérhæfð.`` Það var sem sagt ekki hægt að sjá fyrir að sú starfsemi sem þarna fer fram væri mjög sérhæfð. Betra er seint en aldrei, segi ég. Þeir eru búnir að uppgötva það hjá ríkislögreglustjóra að þetta er mjög sérhæfð starfsemi. Það hefði verið eðlilegra að menn hefðu séð þetta þegar þeir voru að skipuleggja alla þessa starfsemi, að hún er sérhæfð. Annað orðalag vekur sérstaka athygli mína, herra forseti. Þegar fjallað er um skattrannsóknastjóra ríkisins og óskað eftir sérstakri viðbótarheimild vegna viðamikilla skattrannsókna á árinu þá segir, með leyfi forseta: ,,Á undanförnum 18--20 mánuðum hefur stofnunin haft til meðferðar nokkur stór og viðamikil mál.`` Þetta held ég að sé hárrétt, að þarna hafi verið stór og viðamikil mál á ferðinni. Þess vegna er allt mjög eðlilegt við þessa beiðni. En það kallar hins vegar á tengingar við aðra stofnun sem heitir Samkeppnistofnun vegna þess að sú stofnun hefur einnig átt við býsna viðamikil mál á undanförnum mánuðum. Ekki nóg með það heldur hefur komið fram að fjárskortur stofnunarinnar hafi jafnvel tafið mál. Ekki bara það, herra forseti, heldur hefur hæstv. viðskrh., yfirmaður stofnunarinnar, sérstaklega fjallað um það í viðtölum við fjölmiðla að huga þyrfti að þessum málum. En í frétt Ríkisútvarpsins þann 11. ágúst sl. sagði hæstv. viðskrh., með leyfi forseta: ,,Hún segir að mjög mikilvægt sé að Samkeppnisstofnun hafi það rúman fjárhag að hún geti sinnt öllum þeim málum sem hún fær til umfjöllunar og ekki síður þarf hún að geta tekið mál upp sjálf.`` Með þessu var hæstv. ráðherra að vísa til þess að ekki væri nægjanlegt fjármagn til staðar vegna þess að viðtalið gekk út á það. Það kemur að auki fram í þessari frétt að á fundi með efh.- og viðskn. hafi hæstv. ráðherra sagt að veita þyrfti aukin fjárframlög til Samkeppnisstofnunar. Þess vegna, herra forseti, er óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. fjmrh. út í málið þar sem hæstv. viðskrh. er ekki, frekar en aðrir hæstv. ráðherrar, mætt við þessar umræður. Eins og mjög oft áður situr hæstv. fjmrh. hér einn og mun væntanlega útskýra fyrir okkur hvernig á þessu stendur, hvort hæstv. viðskrh. hafi komist að því að þarna væri ekki neinn skortur á fjármunum eða hvort fjmrn. hafi gengið svo hart fram í þessum málum að það hafi ekki hleypt til þess auknum fjármunum. Herra forseti. Það er augljóst, miðað við þann tíma sem ég sé að ég á eftir við þessa umræðu, að ég mun ekki komast yfir öll þau atriði sem ég hefði viljað minnast á. Eitt ætla ég þó að taka fyrir sem vekur sérstaka athygli. Það varðar framkvæmdir á stjórnarráðsreitnum. Þetta kemur fyrir á nokkrum stöðum í frv., fyrst undir forsrn. á lið sem heitir Fasteignir Stjórnarráðsins. Þar er óskað eftir 75 millj. kr. fjárveitingu vegna verkefna á vegum fasteigna Stjórnarráðsins, þ.e. endurbóta á Skuggasundi 3, Lindargötu 9 og Arnarhvoli. Þetta er mikill kapall sem kemur víða við. Stöldum aðeins fyrst við þessa tölu, 75 millj. kr. Þarna voru 25 millj. kr. á fjárlögum þannig að þarna er verið að biðja um litla 200% aukningu á þessum lið. En eins og ég sagði áðan, þá kemur þetta víðar fram. Hjá dómsmrn., sem er að flytja í hluta af þessu húsnæði, er beðið um 4,4 millj. kr. Ef ég man rétt er síðan beðið um, undir liðnum Rekstrarfélag stjórnarráðsbygginga við Arnarhól, 15,2 millj. kr. vegna kostnaðarins við að hluti af þessu húsnæði skuli standa auður. Skipulagið er svo mikið á þessu að það virðist aldrei vitað fyrir fram hvað á að taka við þegar ákvörðun er tekin. Það er bara beðið eftir því að næsta ákvörðun verði tekin. Hér eru samanlagt tengdar þessu tæpar 100 millj. kr. En inn í þennan kapal tengist einnig Hagstofa Íslands. Hagstofan flutti þarna út og yfir í nýtt húsnæði uppi í Borgartúni. Nú er verið að óska eftir því að Hagstofan fái, vegna þess kostnaðar sem þar hefur bæst við, rúmlega 36 millj. kr. Það er til að standa undir þeim kostnaði af þeim flutningi hefur hlotist. Inn í þennan kapal erum við því komin með yfir 130 millj. kr. Takið eftir, herra forseti, að hér erum við að tala um fjáraukalagafrv. fyrir árið 2003, þ.e. við göngum út frá því að allt þetta hafi verið ófyrirséð þegar gengið var frá fjárlögum fyrir árið 2003. Allt þetta hefur komið upp á þessu ári. Ég held, herra forseti, og hef það lokaorð mín í þessari ræðu, að tími sé til þess kominn að skipulagið á stjórnarráðsreitnum, bæði á framkvæmdum og rekstri, verði tekið til endurskoðunar.

Hæstv. forseti. Hér er til umræðu frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2003. Í umræðum um frv. til fjárlaga fyrir árið 2004 var allítarlega fjallað um ástand og horfur í efnahagsmálum almennt og mikilvægan þátt ríkisfjármála í hagstjórninni. Ég ætla ekki í þessari umræðu að fara yfir það aftur en vísa í þá umræðu sem fram fór um fjárlagafrv. sjálft. Samkvæmt þessu frv. er gert ráð fyrir að tekjuafgangur ríkissjóðs árið 2003 verði 6,2 milljarðar kr., þ.e. rúmlega 0,8% af landsframleiðslu, en ekki 9,4 milljarðar eins og samþykkt fjárlög fyrir árið 2003 og áður samþykkt fjáraukalög höfðu gert ráð fyrir. Fyrir þessari breytingu er gerð grein í frv. og hefur hæstv. fjmrh. farið yfir hana í einstökum liðum. Samt sem áður er um góðan afgang að ræða, svipaðan og gert er ráð fyrir árið 2004 samkvæmt frv. til fjárlaga sem fyrir liggur. Hér er því um að ræða gott framlag til hagstjórnarinnar af hálfu ríkissjóðs og sýnir góða stöðu ríkissjóðs. Herra forseti. Almennt ríkir það sjónarmið að innihald fjáraukalaga eigi að vera hóflegt. Ég er þeirrar skoðunar að frv. til fjáraukalaga eigi að vera sem minnst að umfangi og ekki um að ræða aðrar fjárheimildir en þær sem vart þola bið eins og raunar er kveðið á um í lögum um fjárreiður ríkissjóðs. En eins og ætíð er eðlilegt að skiptar skoðanir séu um innihald frv., hversu brýnt og eðlilegt kann að vera að leggja til þær fjárheimildir sem frv. gerir ráð fyrir. Það er mikilvægt að framkvæmdarvaldið á hverjum tíma umgangist heimildir til fjáraukalaga í lögum um fjárreiður ríkisins með hófsemd. Í þessari umræðu ætla ég ekki að fara yfir einstök atriði frv. né leggja dóm á það sem í því felst en mun taka þátt í að fjalla um það í fjárln. og fara nánar yfir það við 2. umr. Ég vil hins vegar, herra forseti, ítreka það sem ég kom inn á í umræðum um frv. til fjárlaga fyrir árið 2004. Fjárln. á að taka virkan þátt í að fylgja því eftir að fjárlög haldi eftir að þau eru samþykkt og veita framkvæmdarvaldinu ákveðið aðhald í þeim efnum. Það er mikilvægt hlutverk sem miðar að því að sem best verði haldið um fjárhag ríkissjóðs og þannig verði fylgt eftir göfugum markmiðum sem tengjast efnahagsstjórninni almennt. En fjárln. er þegar byrjuð að fjalla um þetta frv. Ég vænti þess að vel takist til við að ljúka umfjöllun um frv. á þann hátt sem starfsáætlun Alþingis gerir ráð fyrir. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra í bili en mun ræða um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 2003 við 2. umr.

Herra forseti. Hér er til umræðu frv. til fjáraukalaga og ég ætla að fjalla um einstaka þætti þeirra. Í þeim er lagt til að veitt verði 170 millj. kr. af opinberu fé til þess að úrelda sláturhús. Er það gert með því fororðinu að um sé að ræða svokallaða hagræðingu í landbúnaði. Það er ákaflega sérkennilegt að sjá hæstv. fjmrh. og sjálfstæðismann standa fyrir 170 millj. kr. fjárframlögum til þess að hagræða í úrvinnslugreinum landbúnaðarins. Ég spyr: Er það í samræmi við stefnu Sjálfstæðisflokksins að ríkið standi með beinum hætti fyrir hagræðingu í atvinnuvegum landsmanna? Ég tel ekkert athugavert við að styrkja byggð eða standa fyrir almennum atriðum til að skjóta styrkum stoðum undir atvinnulífið. En ég dreg í efa að hér sé um raunverulega hagræðingu að ræða. Samkvæmt þessu er ríkisvaldið enn að skipta sér beint af þróun landbúnaðarins og kemur í veg fyrir að eðlileg og sanngjörn markaðslögmál ráði þróun landbúnaðar. Nú er hæstv. fjmrh. að leggja til að gríðarlega háum fjárhæðum, eins og áður er sagt, verði varið til þess að loka sláturhúsum hringinn í kringum landið en ekki hefur farið fram nein sjálfstæð rannsókn á því hvort að þessum fjármunum sé vel varið. Hefur sú rannsókn farið fram? Nei. Engin rannsókn hefur farið fram. Nefnd landbrn. sem lagði til úreldinguna byggði útreikninga sína á tveggja ára gamalli skýrslu verkfræðistofunnar VSÓ sem unnin var fyrir Goða hf. Þessi ágæta skýrsla VSÓ fjallar eingöngu um fyrirhugaða hagræðingu í sláturhúsum Goða hf., en Goði slátraði sauðfé í átta sláturhúsum árið 2000. Margir muna eflaust hvernig fór fyrir Goða, en fyrirtækið varð gjaldþrota þrátt fyrir góð áform um mikla hagræðingu sem fylgdi því að sameina rekstur fjölda sláturhúsa. Helsta niðurstaða skýrslu VSÓ var að hagkvæmast væri að hætta slátrun í öllum átta sláturhúsum Goða og byggja tvö ný sláturhús, annað á Austurlandi og hitt á Vesturlandi. Það sem stendur þó upp úr er að ekki er að sjá að fyrir liggi neinir útreikningar um að þessi sex sláturhús sem ríkisstjórnin hefur valið, eða nefnd landbrn. valdi fyrir ríkisstjórnina, lækki kostnað við slátrun. Öllum má vera ljóst að hæstv. fjmrh. eys fjármagni úr ríkissjóði á mjög hæpnum forsendum. Úrelding sláturhúsa er mjög gamaldags og í raun framsóknarleg aðgerð og í anda miðstýringar. Íslenskur landbúnaður þarf að losna úr klóm miðstýringar ef nást á raunverulegur árangur í að lækka matvælaverð á Íslandi. Hvaða hagræðing er í að slátra öllu í svokölluðum útflutningssláturhúsum þar sem kostnaður við slátrun er hærri vegna þess að þau þurfa að yfirstíga ýmsar kröfur sem eru í raun ekkert annað viðskiptahindranir? Hvaða hagræðing er í að hætta allri slátrun á Vesturlandi og flytja allt fé norður í land, eins og ríkisstjórnin leggur til, og flytja síðan skrokkana aftur suður á markað? Ég skil það ekki. En hæstv. landbrh. hefur eflaust sínar skýringar á þessu, eins og á þessu með laxinn í gær. Auk þess jaðrar það við að vera mjög ill meðferð á dýrum að þvæla þeim um landið landshorna á milli. Herra forseti. Það er annað sem ég hef miklar áhyggjur af varðandi aukafjárveitingar, þ.e. sú háa upphæð sem á að fara til Landspítala -- háskólasjúkrahúss. Um er að ræða um 1 milljarð. Ekki er gert ráð fyrir miklum hækkunum til Landspítalans í frv. til fjárlaga fyrir árið 2004 og má leiða að því líkur að á sama tíma að ári þurfi Landspítalinn aukafjárveitingu ef ekki verður gerð breyting á rekstri Landspítalans. Í framhaldi er réttmætt að spyrja hverju sameining sjúkrahúsanna hafi skilað í sparnaði fyrir skattgreiðendur og bættri meðferð sjúklinga. Upp hefur komið gagnrýni á þessa sameiningu, m.a. frá formanni Læknafélagsins, og ljóst er að fjárframlög til sjúkrahúsanna hafa vaxið. Því er algjörlega nauðsynlegt að fara ofan í þessi mál og meta hvernig sameiningin hafi til tekist með það að markmiði að bæta úr rekstri þessa mikilvæga málaflokks.

Virðulegi forseti. Nú hefur verið mælt fyrir frv. til fjáraukalaga hinum seinni fyrir yfirstandandi ár. Þrátt fyrir að í heildina litið sé kannski ekki um hlutfallslega miklar breytingar að ræða frá samþykktum fjárlögum þá eru tölurnar sem um ræðir ekki smáar og að mörgu leyti athyglisverðar. Þrátt fyrir að talsverðar breytingar hafi orðið á efnahagsforsendum fjárlaganna vegna meiri efnahagsumsvifa hækka skatttekjur ríkissjóðs aðeins lítillega frá fjárlagaáætlun. Skýringin er sú að heildarlaunabreytingar sem hafa áhrif á tekjuskatt einstaklinga og tryggingagjald eru taldar svipaðar og jafnvel ívið minni en fyrri spár gáfu til kynna, en það má m.a. rekja til aukins atvinnuleysis. Á móti vegur að heildarumsvif í efnahagslífinu, einkum neyslugjöld heimilanna, hafa aukist, en það skilar sér í auknum veltusköttum. Hlutfall skatttekna af landsframleiðslu, eins og komið hefur fram hér, hækkar lítillega frá fjárlagaáætlun eða úr 29% í 29,2%. Ekki sjáum við neina skattalækkun þar fremur en í fjárlagafrv. fyrir árið 2004 og segja má að eyðslugleði íslenskra heimila bjargi þessari niðurstöðu núna fyrir árið 2003 fyrir horn þrátt fyrir minni hækkun launa en ráð var fyrir gert í forsendum fjárlaga. Tekjurnar hafa aukist um 3 milljarða kr. rúmlega þrátt fyrir að tekjuskattur einstaklinganna skili væntanlega um 1 milljarði kr. minni tekjum en að var stefnt í fjárlögum ársins. Launaveltan er því nokkuð minni en búist var við, einkum vegna þess að atvinnuleysi var talsvert miklu meira en fyrri áætlanir gerðu ráð fyrir. Hvað ber þá uppi tekjuaukninguna upp á 3 milljarða kr.? Jú, það eru veltuskattarnir, virðisaukaskatturinn, hann virðist ætla að aukast um 1.700 millj., og vörugjöldin, t.d. af innflutningi ökutæka, um 800 millj. Annað sem vekur athygli er að arður af ríkisfyrirtækjum eykst um rúma 1,5 milljarða kr. frá því sem ráð var fyrir gert og þannig myndast að mestu sá tekjuauki sem áður var nefndur. Það vakti athygli mína einnig, herra forseti, að ríkissjóður fær um það bil 1.000 millj. kr. meira í dráttarvexti af skatttekjum en áður var áætlað og segir það kannski meira en margt annað til um greiðslugetu gjaldenda þar sem enginn leikur sér að því að greiða dráttarvexti sem hjá því getur komist með nokkru móti. Þegar ég sá í forsendum frv. að dráttarvextir mundu væntanlega aukast um 1.000 millj. kr. ákvað ég að spyrja hver væri heildartala dráttarvaxta sem áætluð væri fyrir árið 2003. Okkur barst svar í morgun í fjárln. og þar kemur fram að dráttarvextir eru og verða í kringum 9 milljarðar kr. á þessu ári. Þá sjáum við að ef ekki væri fyrir greiðslu dráttarvaxta, þ.e. greiðslugeta gjaldenda væri ekki fyrir hendi og þeir yrðu að draga greiðslur, þá væri talsverður halli á ríkissjóði. Ég nefndi áðan arðgreiðslur ríkisfyrirtækja og það vakti athygli að reiknað er með að Landssíminn greiði rúmar 2.000 millj., 2.087 millj. í arð til ríkissjóðs á yfirstandandi ári. Þarna er um verulega aukningu að ræða því að áður var gert ráð fyrir að hann mundi greiða rúmar 800 millj. í arð. Það sést einnig að gert er ráð fyrir því að Landssíminn muni greiða 2.100 millj. í arð á árinu 2004. Í ljósi þess að búist er við svo stórauknum arðgreiðslum frá Landssímanum umfram það sem áður var áætlað er ekki óeðlilegt að spurt sé hvort tekin hafi verið sú stefnumarkandi ákvörðun að minnka eigið fé fyrirtækisins með útgreiðslu á arði í ríkissjóð sem undanfara þess að fyrirtækið verði selt. Herra forseti. Á sama tíma og ríkisstjórnin ber sér á brjóst og talar um árangur í því að koma böndum á ríkisútgjöld og ríkisumsvif aukast útgjöld ríkisins um mun hærri upphæðir en tekjur þess og verða útgjöld um 8 milljörðum kr. hærri en fjárlög gerðu ráð fyrir. Í raun þýðir þetta að handbært fé frá rekstri ríkissjóðs fyrir árið 2003 er áætlað núna neikvætt upp á tæpa 14 milljarða kr. í fyrirliggjandi frv. til fjáraukalaga. Ýmsar forsendur fyrir fyrri spá hafa breyst og breyst talsvert, eins og sjá má í töflu í frv. á bls. 53. Þar vekur athygli að nú er talið að samneyslan muni aukast um 3,5%. Þetta er um 1,25% meiri aukning en að var stefnt í fjárlögum ársins. Í ljósi þess hve illa ríkisstjórninni gengur að hemja ríkisútgjöld og í ljósi þess að þau hafa aukist gríðarlega í tíð hennar er erfitt að sjá hvernig hún ætlar að standa við að samneyslan vaxi ekki umfram 2% á ári eins og við munum að er forsenda í nýframlögðu fjárlagafrv. fyrir næsta ár. Megum við ekki búast við því að nauðsynleg fjáraukalög 2004 breyti þeirri mynd ef að líkum lætur? Herra forseti. Annað sem vakti athygli mína í fyrirliggjandi frv. til fjáraukalaga er að gert er ráð fyrir að eignasala frá fyrra ári skili 2 milljarða kr. lækkun innborgana frá því sem áður var talið og er skýringin sögð í frv. vera styrking á gengi íslensku krónunnar og endurskoðun á söluverðmæti eigna. Ekki kemur fram í frv. skipting á þessari lækkun og mun þurfa að leita skýringa á henni í vinnunni fram undan. Getur verið að hér sé um einhvern afslátt af sölu Landsbanka eða Búnaðarbanka að ræða, og ef svo er, hve mikill er sá afsláttur og hvers vegna kemur hann til? Á nokkrum stöðum í frv. bregður fyrir texta sem gefur til kynna að einstakir ráðherrar hafi gert samninga við þriðja aðila um þátttöku ríkisins í verkefnum og að þessir samningar hafi verið gerðir í aðdraganda kosninganna í vor. Ætla má að aðeins lítið brot af þessum kosningasamningum, sem ég kalla svo, hafi ratað inn í fjáraukalagafrv. yfirstandandi árs og frekar megum við vænta að þeir verði í einhverjum mæli í frv. til fjárlaga næsta árs. Ég held að flestir muni hve greiðlega virtist ganga sums staðar í aðdraganda kosninga með samninga um styrki til ýmissa verkefna eftir því sem þær nálguðust. Eins og komið hefur fram hjá fyrri ræðumönnum þá skulu fjáraukalög taka tillit til nýrrar lagasetningar, ófyrirséðra útgjalda, breytinga á forsendum sem verða frá því að fjárlög verða samþykkt og ákvarðana ríkisstjórnar um ný útgjöld. Ég verð að taka undir með hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni um að þegar maður fer yfir frv. sem fyrir liggur þá virðast vera þar ansi mörg verkefni sem menn að hljóta að hafa séð fyrir þegar ákveðið var hvaða tölur voru settar í fjárlagafrv. fyrir árið 2003. Auðvitað kemur alltaf upp og mun alltaf koma upp að breyta þurfi tölum í fjáraukalagafrv. frá því sem gert var ráð fyrir. En við verðum að gera þá kröfu til fjmrn. og þeirra sem með fé ríkisins fara að reynt sé að áætla eins nákvæmlega og eins rétt og mögulegt er. Förum yfir nokkrar tölur í fyrirliggjandi frv. Um framhaldsskólana segir þar, með leyfi forseta: ,,Í fyrsta lagi er sótt um 250 millj. kr. til þess að mæta kostnaði við nemendafjölda í framhaldsskólum umfram forsendur fjárlaga ársins 2003. Fjárhæðin svarar til framlags vegna um það bil 540 ársnemenda samkvæmt reglum menntamálaráðuneytisins. Niðurstaða vorannar 2003 og spá fyrir haustönn, sem byggð er á innritunum í haust, bendir til þess að nálægt 16.550 ársnemendur verði í skólunum í ár. Í forsendum fjárlaga 2003 er gert ráð fyrir um 15.833 ársnemendum á fjárlagaliðum skólanna og óskiptum lið. Að teknu tilliti til þeirrar hækkunar sem sótt er um er áætlað fyrir framlagi fyrir um það bil 16.373 ársnemendum í framhaldsskólum.`` Ég hélt að með fjáraukalögum væri verið að áætla fyrir því sem út af stæði. Það kemur fram í skýringum við þessa grein að gert er ráð fyrir að nemendur verði 16.550, svokallaðir ársnemendur. En það á ekki að áætla fyrir þeim öllum í fjáraukalögum, heldur er áætlað og gert ráð fyrir 16.373 nemendum. Er ekki í raun verið að fresta ákveðnum vanda þarna? Er ekki í raun verið að neita að viðurkenna kostnað sem menn telja að hljóti að falla til? Í frumvarpi eins og hér liggur fyrir eru margar tölur sem stinga í augu, fyrir nýliða eins og mig. Ég fór að velta fyrir mér hvernig stæði á einni tölu sem varðar framhaldsskólana. Það er farið fram á 70 millj. kr. viðbótarfjárveitingu til að mæta auknum kostnaði við veikindaorlof framhaldsskólakennara. Þegar lesið var lengra kom skýring á þessu. Hún var sú að hækkandi meðalaldur kennara á framhaldsskólastigi er einn þeirra þátta sem skýra auknar greiðslur vegna veikindaorlofs. Þarna var hægt að sjá fyrir sér að framhaldsskólakennarar væru orðnir það hrumir að þeir væru meira veikir nú en áður. Auðvitað hlýtur þetta að þýða það að eftir því sem kennarar eru með lengri starfsaldur þeim mun dýrari hljóti þeir að vera og þar af leiðandi þurfi að greiða hærri laun í veikindaorlofi. En þegar lengra var lesið kom ákveðin skýring á þessu. Það er ekki bara aldur framhaldsskólakennara sem veldur því að það vanti 70 milljónir til viðbótar vegna veikindaforfallakennslu, heldur segir: ,,Einnig er talið að reglur menntamálaráðuneytisins um framlög til framhaldsskóla hafi leitt til þess að skólarnir skrái kostnað vegna veikinda nákvæmar en áður.`` Herra forseti. Mér finnst koma fram í þessum skýringum að það er það hart sótt að framhaldsskólum með fjárveitingar að farið er að skrá alla mögulega og ómögulega hluti inn í þetta reiknilíkan frá menntmrn. til þess að reyna að ná í þá fjármuni sem þarf til að reka framhaldsskólana á ári. En 70 millj. kr. viðbótarfjárveiting bara í þetta eina, stingur nýliða eins og mig í augun. Við munum eftir því í fjárlagaumræðunni fyrir fjárlög árið 2004 að þar var boðaður niðurskurður á lyfjakostnaði, hjálpartækjum og kostnaði vegna sérfræðilækna. Þegar skoðað er hvernig þessir liðir, í því frv. sem hér liggur fyrir, líta út, hvort í raun hafi tekist að spara í þeim liðum sem á að spara verulega í á næsta ári, kemur í ljós að svo er alls ekki. Það kemur í ljós, herra forseti, að það vantar 160 milljónir til viðbótar vegna lyfjakostnaðar. Það vantar 270 milljónir til viðbótar vegna hjálpartækja. Í lífeyristryggingar vantar 674 milljónir. Ég les þetta upp vegna þess að maður heldur, þegar fjárlagafrumvarp árið 2004 er lagt fram, og verulegur eða talsvert mikill niðurskurður á liðum sem ég var að nefna kemur fram á lyfjum, hjálpartækjum og læknisþjónustu, að það byggist á því að það hefði tekist að spara með einhverjum hætti í þessum þáttum. En svo er alls ekki, miðað við frumvarpið til fjáraukalaga sem hér liggur fyrir. Það vantar aukna fjármuni inn í þessa þætti. Samt sem áður telja þeir sem leggja fram fjárlagafrumvarp fyrir árið 2004 að þeir geti sparað þarna á næsta ári. Ég tel, í fullri einlægni, að ef við horfum á söguna eins og hún hefur verið, hvað varðar þessi útgjöld sem ég var að nefna hér, þá hefur þetta á undanförnum árum verið eins. Það er aldrei áætlað nægilega mikið fyrir þessum liðum og síðan er verið að bæta á þá með fjáraukalögum, en samt sem áður ætla menn að spara verulega í næstu fjárlögum. Herra forseti. Kollegi minn og samþingmaður, Einar Már Sigurðarson, vitnaði í skýrslu Ríkisendurskoðunar og fór þar með álit hennar á því með hvaða hætti ætti að fara að fjárlögum og hvað ætti heima í fjáraukalögum. Það vakti óneitanlega athygli mína þegar ég fór yfir fjáraukalögin að þar biður Ríkisendurskoðun um 7 millj. kr. aukið framlag vegna hækkunar á húsaleigu. Ég held að Ríkisendurskoðun hljóti að hafa verið ljóst, þegar gengið var í fjárlagavinnuna fyrir árið 2003, hver húsaleigan mundi verða á öllu árinu og lýsi vonbrigðum mínum yfir því að stofnun eins og Ríkisendurskoðun, sem er búin að fara yfir þetta vinnulag frá a--z og skrifa um það lærða skýrslu, skuli síðan dúkka upp í fjáraukalögum með beiðni um að það vanti 7 millj. kr. til viðbótar til að geta staðið undir rekstri stofnunarinnar. Það má kannski segja að það sem standi upp úr vinnu eins og þeirri sem við erum að vinna í fjárln. séu þessar stóru, háu, miklu tölur sem við erum að fjalla um á hverjum degi. Ég verð að segja alveg eins og er að það hvarflaði aldrei að mér að ríkið væri í raun að innheimta dráttarvexti af gjaldendum sínum upp á u.þ.b. 9 milljarða króna á ári. Þetta virðist vera svipuð tala árið 2001, 2002 og áætluð fyrir árið 2003. Hér er um verulegar upphæðir að ræða, sama á hvaða mælikvarða við leggjum þær, því við munum öll eftir því hvað ríkið ætlaði að fá fyrir sölu á ríkisfyrirtækjum. Þegar farið er að tala um tölu eins og 9 milljarða króna, hátt í heilan tug milljarða króna, eru það ekki litlar upphæðir. Ég held að það segi okkur kannski, eins og ég sagði í upphafi máls mín, meira um ástand gjaldenda, heldur en við gerum okkur í raun grein fyrir í fljótu bragði.

Virðulegur forseti. Það er kannski að bera í bakkafullan lækinn og erfitt að bæta nokkru við það sem mínir ágætu félagar og hv. þingmenn Einar Már Sigurðarson og Jón Gunnarsson hafa rakið um þetta frv. til fjáraukalaga, en það eru þó nokkur orð sem ég vil um það segja. Til að byrja á litlu atriði vil ég taka undir með 8. þm. Norðvest. um þá furðulegu tillögu í frumvarpinu að þar skuli færa til gjalda hjá heilbrrn. kostnað við úrskurð um Norðlingaölduveitu og segja um þann lið um leið, virðulegur forseti, að það er þá ekki að undra að útgjöld okkar til heilbrigðismála mælist há á alþjóðlegum mælikvarða ef útgjöld til heilbrigðismála eru almennt bókaður kostnaður við virkjunarrannsóknir á Íslandi, en hann er orðinn ærinn í seinni tíð, eins og forseti veit. Í öðru lagi vil ég taka undir með hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni að þegar lesin eru lög nr. 88 frá 1987 og sömuleiðis skýrsla Ríkisendurskoðunar frá apríl 2001, fer það ekkert á milli mála að það sem á að vera í þessu frv. eru ófyrirséðir liðir sem leiða af einhverju því sem menn gátu ekki vitað við gerð fjárlaganna. En það verður að segja um þetta fjáraukalagafrumvarp að flest sem í því er, eða mjög margt a.m.k., hljóta menn að hafa séð fyrir og er í raun og veru algjörlega fyrirsjáanlegt fyrir löngu. Menn vita jafnvel þegar þeir eru að afgreiða fjárlög í desember að þetta muni koma upp og muni koma inn í fjáraukalögin. Það er að vísu engum blöðum um það að fletta að vinnu við fjáraukalög hefur farið mjög fram á umliðnum árum og er full ástæða til þess að hrósa hæstv. fjmrh. og ráðuneyti hans fyrir að hafa unnið að því með þeim hætti að núna sé fjallað um þau á því ári sem við á eins og hefur verið gert um nokkurra ára skeið, og að í ár skuli koma fjáraukalög í tvígang fyrir þingið. Ég held að það sé framför og vert að huga að því að þannig verði það framvegis, að flutt sé frv. til fjáraukalaga bæði á vorþingi og á haustþingi, þannig að þingið fylgist vel með framkvæmd fjárlaganna, því hún skiptir jú gríðarlega miklu máli. Þegar menn segja að hér séu ekki háar tölur á ferðinni, fer það eftir því hvaða viðmið þeir hafa. Fyrir okkur nýliðana er a.m.k. 5 milljarða útgjaldaauki umfram tekjur, talsvert háar tölur, og við kannski ekki eins vanir að sýsla með háar tölur og ýmsir aðrir hv. þingmenn. Það hlýtur að vera talsvert umhugsunarefni, sérstaklega þegar til þess er horft að fjárlög fyrir þetta ár voru lögð fram sl. haust með 10,7 milljarða kr. afgangi og samþykkt síðan með rúmlega 11 milljarða afgangi. En niðurstaðan, samkvæmt þessu fjáraukalagafrumvarpi er afgangur upp á 6,2 milljarða. Það er 5 milljarða munur á því sem afgreitt er hér og því sem verður og þegar fjmrh. hefur mælt fyrir frumvarpi þar sem afgangurinn er aðeins 6,4 milljarðar vekur það spurningar um það, ef skekkja af þessu tagi er regla en ekki undantekning, hvort í því frv. sem hér hefur verið lagt fyrir þingið sé gætt þess aðhalds sem þörf er á á þeim þenslutímum sem í hönd fara, og hvort nokkur von sé til þess að sá afgangur sem þar er gert ráð fyrir muni nokkurn tímann skila sér. Þegar fjárlagafrumvarpið er skoðað virðist mér, virðulegur forseti, að ástæða sé til að hafa áhyggjur af því að svo verði og mun ég koma að því eilítið síðar. Áður en ég geri það vil ég gera að umfjöllunarefni helsta frávik sem er að finna í forsenduspám fyrir árið. Það er það frávik sem verður á spám um þróun atvinnuleysis og hefur áhrif til útgjaldaaukningar í frumvarpinu. Það er þannig að spáin sem lögð var til grundvallar gerði ráð fyrir 2,5% atvinnuleysi, en reyndin er 3,3% atvinnuleysi, þ.e. frávik upp á liðlega þriðjung frá áætlun til veruleikans. Ekki einasta er um þetta frávik að ræða, heldur er það líka svo að þegar spáin er gerð er ekki gert ráð fyrir stærstu framkvæmdum Íslandssögunnar eins og þær eru gjarnan kallaðar í þessum sal. Þegar þessi spá er gerð um 2,5% atvinnuleysi, var ekki gert ráð fyrir jafnmikilli einkaneyslu og raunin varð, það var ekki gert ráð fyrir jafnmikilli fjárfestingu og raunin varð og það var ekki gert ráð fyrir jafnmiklum ríkisútgjöldum og raunin varð. Mér finnst þess vegna full ástæða til þess að það verði skoðað alveg sérstaklega hvað það er sem veldur því að þrátt fyrir meiri fjárfestingu og þrátt fyrir meiri neyslu, verður atvinnuleysi umtalsvert meira en menn töldu að verða mundi. Hvaða framleiðniaukning er að verða hér í atvinnulífinu sem leiðir til þessa? Vegna þess að þó að 0,8% skekkja í þessu, virðulegur forseti, sé auðvitað lítið í prósentum talið þá er 0,8% í atvinnuleysi nokkuð sem snertir mjög margt fólk. Ég held að það skipti máli að hæstv. fjmrh. og ráðuneyti hans skoði alveg sérstaklega hvað valdi þessu mikla fráviki. En aftur að fjáraukalagafrumvarpinu sem er með ýmsum liðum sem virðast heldur vera regla en undantekning, t.d. vandinn í heilbrigðismálunum, skorturinn á fjárveitingum til hátæknisjúkrahúsa sem alltaf kemur upp á hverju hausti og landsmenn þekkja orðið því eins og lóan boðar vorið þá er það vandinn í heilbrigðismálunum sem boðar haustið. Þegar maður skoðar hvaða liðir það eru sem ætlunin er að spara á í fjárlagafrumvarpi næsta árs þá er það alveg rétt sem kom fram hjá hv. þm. Jóni Gunnarssyni. Vinnan við það fjárlagafrumvarp virðist að mörgu leyti byggja á þessu fjáraukalagafrumvarpi. Þar eru framreiknaðar ýmsar tölur, tekjurnar framreiknaðar miðað við spár um mikla kaupmáttaraukningu. En ýmsir útgjaldaliðir eru hins vegar aðeins framreiknaðir miðað við verðlagsþróun og þannig er tryggð, a.m.k. á pappírnum, sæmileg afkoma á ríkissjóði. Síðan er gripið til nokkurra sparnaðarráðstafana og þær virðist hafa verið nokkuð auðvelt að finna. Það hefur bara verið farið í fjáraukalagafrumvarpið og skoðað hvar við fórum fram úr í ár og þar er skorið niður á fjárlögum næsta árs. Já, við fórum fram úr í atvinnuleysistryggingunum. Þá skerum við niður þar. Við fórum fram úr í lyfjakostnaði og hjálpartækjum í ár og þá hljótum við að skera niður þar á næsta ári. Síðan fórum við sömuleiðis fram úr í vaxtabótunum og við hljótum þá líka að skera niður þar á næsta ári. Flóknari virðast nú vinnubrögðin við fjárlagagerðina ekki vera, skýringarnar á breytingunum sem þar eru gerðar eða vinnan sem að baki sparnaðinum liggur. Manni segir svo hugur um að að ári muni þessi sömu vandamál skjóta aftur upp kollinum í fjáraukalagafrumvarpi fyrir árið 2004 vegna þess að í þeirri fjárlagavinnu sem hér er unnin liggur ekki að baki útfærð vinna við sparnaðinn heldur eru bara framúrkeyrsluliðir ársins í ár teknir og sparað á þeim á komandi ári. Svo virðist sem það hafi nú ekki alltaf gengið og sannarlega langt í frá. Ég hygg að það sé ekki í fyrsta sinn nú að það eigi að spara í lyfjakostnaði, og ég hygg að það hafi sjaldnast gengið eftir, eða að það eigi að spara á hátæknisjúkrahúsunum, enda segir mér svo hugur um að fjárveitingar sem gert er ráð fyrir til þeirra í því fjárlagafrumvarpi sem lagt hefur verið fram fyrir árið 2004 séu ekki nægar og við munum enn sjá þann lið í fjáraukalagafrumvarpi fyrir næsta ár því í þessari vinnu er greinilega ekki tekið á vandanum. Þó að hér sé aðeins um að ræða frávik upp á 5 milljarða frá framlögðu frv. fyrir árið 2003 til niðurstöðunnar verða menn að hafa í huga að samkvæmt því mikla bjartsýnisfrumvarpi sem lagt hefur verið fram fyrir næsta ár er sjóðstreymi ríkissjóðs aðeins jákvætt um 2 milljarða. Það er aðeins jákvætt um 2 milljarða. Ef ekki er vandað meira til þess en svo að við fáum aftur inn að ári fjáraukalagafrumvarp þar sem útgjöldin aukast um 5 milljarða þá er sjóðstreymi ríkissjóðs neikvætt á þeim tíma í efnahagssögu okkar þegar mest þörf hefur verið fyrir, virðulegur forseti, að aðhalds sé gætt í fjármálum ríkisins.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. er býsna rogginn með sig og hann er ólatur við að tíunda eigin afrek í fjölmiðlum um hinn glæsta árangur sinn og ríkisstjórnar sinnar í ríkisfjármálum. Það er út af fyrir sig nokkuð til í því að hagur ríkissjóðs hefur verið allgóður nú hin seinni árin. En á því eru auðvitað þær skýringar helstar að við höfum búið við ákaflega hagstæð ytri skilyrði til reksturs þjóðarbúsins lengst af meira og minna frá miðjum tíunda áratug síðustu aldar. Á því eru líka þær skýringar að hæstv. fjmrh. hefur verið drjúgur við að selja fjölskyldusilfrið. Hann hefur komið í verð og afsett verðmætar eignir sem þjóðin hafði byggt upp í fyrirtækjum sínum á áratuga- og aldalöngu tímabili.  Hæstv. fjmrh. vill t.d. aldrei ræða þá staðreynd að nánast samfellt á þeim tíma sem ríkissjóður hefur verið rekinn á sléttu eða með afgangi hafa sveitarfélögin verið rekin með halla og þau hafa safnað miklum skuldum. Sá hluti hins opinbera rekstrar sem liggur hjá sveitarfélögunum er ekkert síður mikilvægur en rekstur ríkissjóðs og hann er í vaxandi mæli að verða sá stóri hluti af velferðarþjónustunni sem varðar nærþjónustuna við íbúana og skiptir miklu máli í daglegu lífi fólks. Það gerist m.a. með ákvörðunum um að færa mikilvæga málaflokka eins og grunnskólann til sveitarfélaganna. Mér finnst það því vera svona eins og að skoða bara aðra hliðina á peningnum að ræða þröngt um afkomu ríkissjóðs en horfa algjörlega fram hjá afkomu sveitarfélaganna sem Alþingi, löggjafarvaldið og ríkisstjórn á hverjum tíma með stefnumótun sinni skammta algerlega skilyrðin, því tekjulegur grundvöllur sveitarfélaganna er ákveðinn hér. Hann er ákveðinn hér og svigrúm þeirra og sjálfstæði til eigin tekjuöflunar er afar lítið þar sem tekjurnar eru skammtaðar af löggjafanum eða tekjuramminn og verkefnin eru síðan meira og minna lögbundin. Sveitarfélögin hafa á sér þessar lögbundnu skyldur til þess að sinna hlutunum. Heimilin í landinu hafa líka safnað miklum skuldum. Ætli þær séu ekki að nálgast 200% af ráðstöfunartekjum heimilanna, líklega um 180% af ráðstöfunartekjum heimilanna. Það þýðir að þó heimilin hættu allt í einu að eyða og ráðstöfuðu hverri einustu krónu sem kæmi inn í tekjur í að borga niður skuldir þá tæki það upp undir tvö ár. Þá yrði nú einhver orðinn magur ef hann ætti að lifa á loftinu á meðan. Það er nú bara ekki svo auðvelt að gera þetta svoleiðis. Skuldir íslenskra heimila eru, að ég held, reyndar þær hæstu í heiminum eftir að við fórum fram úr Japönum sem lengi áttu heimsmetið í þessum efnum. Svo koma menn hér með alls konar skýringar og segja að þetta sé vegna þess að þjóðin sé ung og búi í dýru húsnæði o.s.frv. og menn eru drjúgir við það þegar þeir gera lítið úr þessum alvarlegu vísbendingum sem við erum að horfast í augu við, þ.e. að sveitarfélögin, heimilin, reyndar atvinnulífið í talsverðum mæli og síðast en ekki síst þjóðarbúið út á við, hafa verið rekin með algjörlega óviðunandi afkomu núna um langt árabil. Við erum að horfa framan í áttunda árið í röð með viðskiptahalla. Hann var að vísu lítill á síðasta ári, en miðað við nýjustu tölur hefur það sennilega fallið öfugu megin við strikið. Það var lítils háttar viðskiptahalli á árinu 2002. Frá og með árinu 1996 að telja til og með þess sem við horfum framan í í ár, þegar viðskiptahalli er að aukast á nýjan leik, er sem sagt mínus framan við uppgjörið á hverju einasta ári og það svo ekkert litlu nemur þau árin sem viðskiptahallinn var hér mestur eða upp undir 10% af landsframleiðslu. Ég verð því að segja, virðulegur forseti, að ég deili ekki nema í takmörkuðum mæli þessum góðærisvaðli sem stendur hér upp úr öðrum hverjum manni. Það er eiginlega alveg merkilegt hvernig menn geta talað sig upp í það og sannfært sjálfa sig um að það sé svona grenjandi góðæri. Hvers konar notkun er þetta á þessu hugtaki? Hverjir njóta þessa góðæris? Verðum við þá ekki að fara ofan í saumana á því? Jú, segja má að nokkurt góðæri hafi verið hjá ríkissjóði ef það er skoðað afar þröngt, m.a. vegna þess að ríkissjóður hefur verið að selja eignir. En það gildir ekki um stóra og mikilvæga aðila í samfélaginu að öðru leyti sem hafa alls ekkert búið við mjög góðan efnahag. Þegar efnahagsreikningur annarra er gerður upp er hann ekkert sérlega glæsilegur. Það mun taka í að borga þessar skuldir. Þarna er auðvitað alvarlegust skuldastaða þjóðarbúsins út á við. Hún er mjög alvarleg. Hún hefur verið að aukast jafnt og þétt og mun gera á næstu árum all verulega ef áform eða áætlanir um viðskiptahalla, sem ég reyndar tel að séu varfærnar, ganga eftir, þ.e. ef hann helst innan þeirra marka að fara ekki mikið yfir þrjá af hundraði af þjóðartekjum. Þetta þarf nú að hafa í huga allt saman, herra forseti, þegar menn ræða hér glaðhlakkalegir um stöðu ríkisfjármálanna. Ég tel að hæstv. fjmrh. mætti gjarnan temja sér aðeins meiri hógværð í þeim efnum þó ýmislegt hafi vel til tekist og margt sé þar ágætlega gert. Ég tel t.d. að það hvernig ríkissjóður hefur verið að greiða inn á lífeyrisskuldbindingar og fleira í þeim dúr sé til fyrirmyndar, að þannig eigum við að taka á slíkum málum, þ.e. að setja okkur langtímaáætalnir um að koma þeim hlutum í lag. Auðvitað hefur þeim fjármunum sem losnað hafa m.a. með sölu ríkiseigna að sjálfsögðu að ýmsu leyti verið skynsamlega varið. Það er gott í sjálfu sér að ríkissjóður hafi náð niður skuldum sínum. Það er ákaflega gott. Það er gott að hafa þá peninga handa á milli sem ella hefðu farið í vaxtagreiðslur. Það er gott að ríkissjóður hafi þá sterkari stöðu til að þjóna sínu hlutverki m.a. sem sveiflujöfnunaraðili í efnahagslegum sviptingum á komandi árum og mun örugglega ekki af veita þannig að t.d. ríkissjóður geti tekið á sig hallarekstur einhver ár ef menn þurfa að fleyta þjóðarbúinu yfir erfiðleikatíma sem gjarnan gætu átt eftir að verða, t.d. í lokin á þeim miklu stórframkvæmdum sem nú eru hafnar. Herra forseti. Mig langar að koma sérstaklega inn á nokkur atriði í þessu fjáraukalagafrumvarpi og biðja kannski um skýringar á þeim eða ræða. Ég veit ekki hvort þær hafa að einhverju leyti komið fram nú þegar. En þá má gjarnan endurtaka það. Ég staldra fyrst við rekstur Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Ég geri það í ljósi frétta þaðan um að þar telji menn sig knúna til umtalsverðra uppsagna á starfsfólki. Því miður er ekki að sjá af þeirri úrlausn sem fjórðungssjúkrahúsið fær í fjáraukalagafrumvarpinu, sbr. útskýringar á bls. 74, að þar sé í raun á neinn hátt verið að koma til móts við þann rekstrarvanda sem brennur á sjúkrahúsinu vegna núgildandi starfsemi. Færðar eru þarna inn 100 milljónir í aukafjárveitingu til greiðslu uppsafnaðs rekstrarhalla. Ég held að Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri sé ekki að segja upp fólki í sjálfu sér vegna uppsafnaðs rekstrarhalla. Það er að segja upp fólki vegna þess að það hefur ekki nægjanlegar rekstrarfjárveitingar til að halda úti þeirri starfsemi sem þar er. Það er mjög alvarlegt mál og mjög heimskulegt, að mínu mati, að veikja þessa flaggstofnun sérhæfðrar heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni sem þjónar alveg gríðarlega mikilvægu hlutverki fyrir allt norðan- og austanvert landið. Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri er upptökusjúkrahús, sérgreinasjúkrahús, fyrir 40.000--60.000 íbúa byggð á norðan- og austanverðu landinu og getur þjónað stærra hluverki í heilbrigðiskerfi landsmanna en það gerir í dag og ég tel að skynsamlegt sé að láta það gera það, ekki síst eftir sameiningu stóru sjúkrahúsanna á höfuðborgarsvæðinu. Það er í mínum huga ekki síður skynsamlegt. Það má taka sjálfstæðismenn á orðinu sem lengi andæfðu hugmyndum um sameiningu sjúkrahúsanna hér vegna þess að það væri svo gott að hafa samkeppni og samanburð. Hvert ætla menn með hann þegar búið er að sameina þetta allt á höfuðborgarsvæðinu? Það má nú deila um hversu vel það hefur tekist. Svo sannarlega má deila um það því margt bendir til að reynslan hér hafi ekki síður orðið sú sem hún hefur orðið víða annars staðar, þ.e. að svona fljótfærnislegar sameiningar sem ekki eru nægjanlega vel undirbúnar skili miklu minna en menn halda í rekstrarsparnaði en hafa í för með sér ýmiss konar vandamál. En það er kannski önnur saga sem betra er að ræða við hæstv. heilbrrh. Og þó, því auðvitað er það útgjaldamál einnig. Ég sem sagt harma það mjög ef ekki á að koma þannig til móts við Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri sem er, eins og ég segi, gríðarlega mikilvæg miðlæg stofnun í allri æðri heilbrigðisþjónustu á norðan- og austanverðu landinu að það geti keyrt áfram og byggt upp starfsemi sína fyrir fullum seglum, heldur þurfi að fara að segja upp starfsfólki. Ég held að menn verði líka að horfast í augu við það að þar er rekið sérgreinasjúkrahús, lítil eining, sem þarf að glíma við það að uppfylla allar reglur, t.d. um vaktaskipan og hvíldartíma lækna og starfsfólks samkvæmt evrópskum reglum og guð má vita hvað. Það er ærið úrlausnarefni bara að leysa það allt saman og ná að manna þessar stöður þó að það bætist ekki við að menn séu í hengjandi vanda með reksturinn. Mér er vel kunnugt um að í mörgum tilvikum mætti ná fram miklum sparnaði ef hægt væri að leysa mál norðan heiða í staðinn fyrir að þurfa að senda sjúklinga suður til ýmiss konar sérhæfðra rannsókna eða þjónustu. Það snýst stundum um kaup á minni háttar tækjabúnaði eða öðru slíku, mundi nýta betur og styrkja þá starfsemi sem til staðar er nyrðra og spara auðvitað, síðast en ekki síst, sjúklingunum mikil útgjöld, sjúklingunum og/eða Tryggingastofnun eftir því hvort slíkt er endurgreitt í einhverjum mæli. Í öðru lagi var hér rætt áðan, heyrði ég, um úreldingu sláturhúsa. Hæstv. fjmrh. taldi sig kannski ekki sérfræðinginn í því máli faglega og honum verður að fyrirgefast það, það hlýtur að heyra undir hæstv. landbrh. að standa faglega séð ábyrgur fyrir þeirri stefnumótun sem þar er á ferðinni. Hæstv. fjmrh. lætur sig samt hafa það að leggja hér til fjárveitingar í þetta mál og hlýtur þar af leiðandi að þurfa að geta forsvarað það. Og ég hlýt að taka undir það sem hv. þm. Jón Bjarnason sagði, mér finnst sú stefnumótun sem þar er byggt á ákaflega losaraleg og sérkennilega ígrunduð, t.d. þessi mikla áhersla á að það eigi eingöngu að setja á vetur þau hús sem nú þegar hafa útflutningsleyfi í stað þess að skoða t.d. hvar þurfi að vera til staðar sláturhús, einfaldlega til þess að það sé boðlegt út frá aðstæðum bænda og út frá dýraverndunarsjónarmiðum, hvað varðar flutningaleiðir og annað í þeim dúr. Það var greinilegt að sú skýrsla sem þarna er byggt á hafði ekki farið vel ofan í saumana á ýmsu. Þar voru t.d. hús sem eru í tiltölulega góðu ástandi og eru alveg við það að fá þetta fræga útflutningsleyfi, eru kannski bara í þann veginn að ljúka uppbyggingu og þeirri fjárfestingu sem til þarf en þau eru bara ekki tekin með af því að þau hafa ekki leyfið í höndunum í dag. Ég held og það má enginn misskilja mig með það, að það sé óumflýjanlegt að í einhverjum tilvikum hverfi úr rekstri hús sem eru orðin algjörlega ósamkeppnisfær og hverra bíður ekkert annað en að hverfa úr rekstri, einfaldlega vegna þess að þar er það illa hýst eða ástandið þannig. Það er ekki þar með sagt að það sé rétt að alhæfa með þeim hætti sem skýrslan gerði. Ég hefði gjarnan viljað sjá að þetta mál væri nálgast á tveimur forsendum, annars vegar á grundvelli vandaðrar stefnumótunar um það hvar við þurfum að hafa þessa þjónustu til þess að það sé boðlegt ástand í landinu og síðan stæði mönnum til boða hvort tveggja, annars vegar úreldingarstyrkir, í þeim tilvikum sem það er besti kosturinn og menn velja að nota hann, og hins vegar stuðningur við að koma húsunum í forsvaranlegt horf, þeim húsum sem eiga að verða til frambúðar. Úr því að verið er að setja í þetta umtalsverða opinbera fjármuni, hátt á annað hundrað millj. kr., má þá ekki alveg eins ráðstafa hluta þess fjár þannig að í staðinn fyrir þessa blindu úreldingarhugsun komi á móti einhver hugsun um það að stundum sé rétt að byggja upp, koma hlutunum í forsvaranlegt horf? Norðvestanvert landið og Vestfirðirnir --- það er auðvitað alveg yfirgengilegt ef menn eru að keyra fé vestast af Vestfjörðum og inn á mitt Norðurland eða suður á Selfoss. Það eru nú meiri ósköpin. Hefði ekki verið hugsanlegt að líta á landakortið og skoða þessa hluti? Síðan eru enn í þessu ónefndir hlutir eins og sjúkdómavarnir sem ættu með réttu að setja því talsverðar skorður hvað er leyfilegt í þessum efnum í staðinn fyrir að menn flytji lifandi búpening þvert yfir margar sjúkdómavarnalínur og svo aftur til baka, kannski misjafnlega vel þveginn. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra líka um Lýðheilsustofnun, sem eftir allnokkur harmkvæli komst á laggirnar hér um mitt sumar eða á að heita svo. Það er nú búið að togast talsvert á um málefni þeirrar stofnunar sem er miður því að þar var að mörgu leyti hin þarfasta framkvæmd á ferð, að byggja þar upp myndarlega og öfluga stofnun þar sem sameinaðir væru og samræmdir ýmsir þættir sem flokkast undir lýðheilsu. Það var rifist um staðsetninguna en það tókst að troða henni niður hér á mölinni eins og fleiru þrátt fyrir áform um annað. Ég vil spyrja hvort verið sé að færa þar til fjármuni úr verkefnum yfir í rekstur, eða hvernig ber að skilja þessar útskýringar á bls. 73, þ.e. að krukkað er í tekjur margra aðila sem þarna sameinast, eins og manneldisráðs, tóbaksvarnaráðs og m.a.s. áfengis- og vímuvarnaráðs? Þær tekjur koma m.a. af gjöldum sem lögð eru á gagngert til þess að ráðstafa síðan í forvarnir og annað slíkt. Ég spyr ráðherra að því: Er það á hreinu að þarna sé ekki verið að sæta færis og færa yfir í rekstur fjármuni sem af hálfu Alþingis við fjárlagagerð og samkvæmt lögum, sérlögum, eru hugsaðir í verkefni sem verkefnabundnar tekjur viðkomandi aðila? Mér finnst skipta máli að það sé alveg á hreinu. Þá vil ég líka spyrja um ríkislögreglustjóra. Ég varð alveg forundrandi þegar ég las um ríkislögreglustjóra því að hann hefur verið áskrifandi, eins og kunnugt er, að stórfelldum hækkunum í öllum frv., bæði fjárlaga- og fjáraukalagafrv. sem hér hafa sést og virðist ekkert duga því að alltaf er sami barlómurinn þar á bæ. Nú bárust þau merkilegu tíðindi í sumar að ríkislögreglustjórinn gæti ekki sinnt starfi sínu, hann gæti ekki framfylgt lögum af því að hann vantaði peninga. Og það sem var einkennilegra var að ríkislögreglustjórinn útnefndi sérstök mál sem yrðu afgangs. Hann mundi ekki fara í að rannsaka samráð olíufélaganna nema hann fengi einhverja tugi milljóna í viðbót í fjárveitingar. Svona hef ég aldrei áður heyrt opinberan embættismann, sem hefur lögbundnum skyldum að gegna, tjá sig. Þetta væri svona svipað og menntmrh. brygðist þannig við ónógum fjárveitingum til framhaldsskóla að hann slægi af einn þeirra og segði: Ég hef ákveðið að hafa ekki skóla á Austurlandi af því að ég hef ekki peninga til þess, í staðinn fyrir að reyna þá að leita almennra leiða til þess að sinna lögbundnu hlutverki sínu að því marki sem hægt er fyrir þá fjármuni sem í boði eru. Og ég tel auðvitað að það hafi verið hneyksli að ríkislögreglustjóri skyldi ekki vera áminntur í framhaldi af því hvernig hann kom fram í þessu máli í sumar. Embættinu ber eins og það getur að sinna öllum málum. Það verður þá frekar að hafa það þó að þau tefjist en það á að vera almenn nálgun en ekki sértæk með þessum hætti. Það má náttúrlega spyrja í framhaldinu: Af hverju er þá ekki fjárveiting lögð til í fjáraukalagafrv. til þess að ríkislögreglustjórinn geti sinnt skyldum sínum og farið að rannsaka samráðshneykslið hjá olíufélögunum? Eða hvað? Er búið að leysa það mál með einhverjum öðrum hætti? Kann hæstv. fjmrh. á það? Hann hlýtur að vera í sæmilegu sambandi við ríkislögreglustjórann þannig að hann geti svarað fyrir þetta hér. Að síðustu, herra forseti, um framhaldsskólana. Málefni þeirra hafa verið í miklum ólestri. Þeir hafa dregið skuldahala sem hefur verið að lengjast á undanförnum árum og það er auðvitað til vansa að á því skuli ekki hafa verið tekið fyrir löngu. Þess vegna fletti maður fljótt upp á því hvað væri þar að sjá og lesa og í ljós kemur að af allverulegri hækkun til framhaldsskólanna, sem að stærstum hluta stafar af meiri fjölda nemenda en áætlanir gerðu ráð fyrir, eru aðeins 180 millj. kr. ætlaðar til að koma til móts við skóla með verulegan, uppsafnaðan rekstrarhalla. Og ég spyr hæstv. fjmrh.: Hvað þýðir að ,,koma til móts við``? Hversu mikill verður halinn þó að til þessara 180 millj. kr. komi? Nú veit ég vegna heimsókna í ýmsa framhaldsskóla að menn eru þar í mörgum tilvikum að velta á undan sér, og hafa verið jafnvel um árabil, nokkurra tuga og allt upp í margra tuga milljóna skuldahala sem náttúrlega er óvinnandi vegur fyrir stofnanir af þessu tagi, gerir allt starf stjórnendanna erfiðara og leiðinlegra heldur en það þyrfti að vera. Ég vildi gjarnan að hæstv. fjmrh. kæmi hér í svörum á eftir aðeins inn á það að hve miklu leyti þarna er verið að leysa varanlega þennan vanda framhaldsskólanna sem þeir hafa dregið á eftir sér.

Herra forseti. Fjáraukalög þessa árs verða að líkindum með 5 milljarða kr. viðbót við fjárlög fyrir árið 2003. Þar með hefur rúmum 8 milljörðum verið eytt umfram fjárlagaheimildir því að það eru tekjur á móti gjöldum upp á um 3 milljarða. Þessar tillögur sem hér eru lagðar fram koma til viðbótar fjáraukalögum sem samþykkt voru á Alþingi 14. mars sl. og af þessari 8 milljarða kr. umframkeyrslu munar mest um 2,3 milljarða undir liðnum heilbr.- og trmrn., 1,5 milljarða hjá félmrn. og 1 milljarð til hvors ráðuneytis, menntamála og umhverfismála. Umframútgjöld heilbr.- og trmrn. þessa árs virðast að stórum hluta stafa af miklum hallarekstri á sjúkrahúsum og einnig vegna sjúkratrygginga. Í þessu frv. til fjáraukalaga er lögð til viðbót upp á 1.234 millj. kr. vegna Landspítala -- háskólasjúkrahúss. Þessi vandi Landspítala -- háskólasjúkrahúss var nákvæmlega sá sami á síðasta ári og er reyndar til staðar ár eftir ár. Að sjálfsögðu má af ýmsum skiljanlegum ástæðum gera ráð fyrir að kostnaður af þjónustu við sjúklinga fari vaxandi milli ára, fjöldi aðgerða fer vaxandi og ný og betri tækni kostar mikið fé. Þjóðin eldist, og hærri aldri fylgir oft meiri þjónusta. Þetta vitum við jú öll, við vitum hins vegar ekki hvernig kostnaðurinn skiptist og í hvaða aðgerðum hann er flokkaður niður. Ég hef áður bent á það við umræðu um vanda Landspítala -- háskólasjúkrahúss að ef þessi vandi á ekki að koma okkur aftur og ítrekað á óvart verður sem fyrst að taka upp kostnaðargreiningu á tæknivæddustu sjúkrahúsum okkar. Það væri fróðlegt ef hæstv. ráðherra gæti í stuttu máli gert grein fyrir því hvernig kortleggja eigi þennan vanda á næstu árum því að eins og ég gat um áðan er hann viðvarandi og virðist koma upp við hverja fjárlagagerðina á fætur annarri. Varðandi utanrrn. gagnrýndum við þátttöku Íslands í stríðinu í Írak og hér er farið fram á aukafjárveitingar vegna Íraksstríðsins upp á 300 millj. kr. vegna neyðaraðstoðar og uppbyggingarstarfsins í Írak. Til íslenskrar friðargæslu er sótt um 50 millj. kr. til að mæta ófyrirséðum kostnaði sem fallið hefur til vegna reksturs flugvallarins í Pristina í Kosovo. Það kemur reyndar fram að verkefnið hafi reynst kostnaðarsamara en gert var ráð fyrir vegna þess að aðilar sem falið var að taka þátt í kostnaðinum hafi ,,heykst á því og ber Ísland kostnaðinn sem forustuþjóð``. Þetta er náttúrlega nokkuð skrýtið orðalag og var reyndar gefin nokkur skýring á því í morgun í fjárln. en ég hygg að hafi það legið fyrir að við yrðum að bera þennan kostnað ef ekki aðrir bæru hann ættum við ekki að orða þetta með þessum hætti. Ég skil a.m.k. þennan texta eins og hann er fram settur svo að einhverjir hefðu átt að bera þennan kostnað með okkur en þeir hafi hreinlega svikið það. Og það er þá miklu betra að það sé ekki orðað þannig í fjáraukalagafrv. ef skýringin er eðlileg og það hefur alltaf legið fyrir að við mundum þurfa að bera kostnaðinn ef hann færi fram úr áætlun. Þess vegna held ég að rétt væri að breyta þessu orðalagi í fjáraukalagafrv. Þessar fjárveitingar bætast ofan á mjög dýran rekstur utanrrn. sem þanist hefur út ár frá ári og nemur í fjárlögum nú 5,5 milljörðum og hafði hækkað um 300 millj. frá því í fyrra, fyrir árið 2003, þegar kostnaðurinn var 5,2 milljarðar. Og það þarf enn að bæta í samkvæmt þessu núna um 372 millj. Það fer auðvitað að verða spurning í hvers konar stórveldaleik Íslendingar eru í utanríkisþjónustunni. Þó að veröldin sé stór getum við sem lítil þjóð varla verið þátttakendur um allan heiminn með okkar utanríkisþjónustu, þannig að ég held að menn hljóti að þurfa að spyrja sig að því á hvaða vegferð við erum í utanríkisþjónustunni. Það má líka spyrja um hvert stefni í löggæslumálum því það kemur fram að ríkislögreglustjórinn er dýr í rekstri og eru áætlaðar 27,2 millj. í þessu fjáraukalagafrv. ofan á þær 637 millj. sem hann fékk samkvæmt fjárlagafrv. Síðan er auðvitað þessi sérstæða ósk sem kom fram í sumar, sem hv. þm. Steingrímur Sigfússon minntist reyndar á rétt áðan, að ríkislögreglustjóri lýsti því sérstaklega yfir að ef hann ætti að fá ákveðið verk til að vinna þá mundi hann biðja um sérstaka fjárveitingu fyrir það. Það er auðvitað afar sérstakt þegar forsvarsmenn og stjórnendur ríkisstofnana setja það bara sem skilyrði að ef þeir eigi að vinna einhver opinber verk sem þeim ber samkvæmt lögum, þá verði ekkert aðhafst í því fyrr en sérstök fjárveiting komi til þess að takast á við það. Í þessu sambandi er kannski rétt að minna á rannsóknina á Bónus þar sem menn töldu ekki eftir sér að hoppa til Færeyja til þess að rannsaka það mál og þurfti enga sérstaka fjárveitingu til. Það var nú reyndar í samkeppnismálunum. Því er vakin athygli á þessu að það er auðvitað afar sérstakt að svona birtist og þess vegna er minnst á það hér. Ég get ekki séð að minnst sé á vanda Ríkisútvarpsins og að tekið sé á honum og það er mál sem verður skoðað sérstaklega á milli 1. og 2. umr. Það er eitt atriði, herra forseti, sem mig langar til að minnast á til viðbótar sem kom upp í fjáraukalagafrv. Það er varðandi svokallaða þjóðlendunefnd sem heyrir undir forsrn., óbyggðanefndina svokölluðu sem vinnur með þjóðlendulögin. Það er beðið um 22,6 millj. í þeim fjáraukalögum sem við erum hér að ræða. Á undanförnum árum hafa farið í starfsemi þessarar nefndar að meðaltali, sýnist mér, frá árinu 2002 að telja um 65 millj. kr. á ári. Ég er því miður ekki með upplýsingar um framúrkeyrsluna í fjáraukalögunum í fyrra en ég hygg að hún hafi verið einhver, en mér sýnist þegar litið er á þá fjármuni sem farið hafa í þetta verkefni sem fylgir því að skilgreina hálendi Íslands og eignastöðu bænda varðandi Ísland, hálendi þess og öræfi jafnvel, að þá hafi okkur tekist að setja í þessa sérstöku málsmeðferð sem við settum af stað 191 millj. á aðeins þremur árum og að kostnaðurinn í þessu verkefni fari ört vaxandi. Og það sem meira er að það geti enginn séð fyrir hver þessi kostnaður verði á endanum. Svo virðist sem hér sé á ferðinni einhver opin verkbeiðni sem lúti einfaldlega þeirri stýringu að lögmenn vinna í þessu starfi og leita eftir að fá skilgreiningu á því hvaða land ríkið eigi af fyrrverandi landareignum bænda og bændur reyna svo að verjast, að sjálfsögðu, og ríkissjóður þarf líka að greiða þann kostnað. Má auðvitað telja það eðlilegt þegar farið er að efast um eignarrétt manna á landi sem þeir hafa talið sig eiga og hafa árum og jafnvel árhundruðum saman verið í sömu ættum. Ég hef sagt það áður í þessum ræðustól, herra forseti, að ég vissi ekki hvar menn ætluðu að draga línur í þessu máli ef þeir ætluðu ekki að virða löglega pappíra fólks um landareignir. Mér sýnist, herra forseti, að það sé fullt tilefni til þess hjá fjárln. að skoða vandlega í hvaða farveg þetta mál er að fara. Mér sýnist það vera að fara nokkuð úr böndunum. Ég vil alla vega spyrja hæstv. fjmrh. að því hvort hann hafi í upphafi ferils þessa máls búist við því að kostnaðurinn hlypi á nokkur hundruð millj. kr. bara við það að skilgreina þessi mál. Ég vil reyndar líka spyrja að því hvort hann með sína þekkingu á málefnum ríkissjóðs geti áætlað það fyrir okkur hvar þetta muni enda. Mun þetta stöðvast við 300 millj., mun þetta stöðvast við hálfan milljarð eða fer þetta í miklu hærri tölur? Ég held að allir hafi talið að hér væri um tímabundið verkefni að ræða, að skilgreina landareign hér á landi, hvað teldist til ríkiseigna og hvað teldist til eigna landeigenda og bænda og sveitarfélaga. Ég vek athygli á þessu, herra forseti, vegna þess að mér sýnist að þetta mál sé að fara úr böndunum og það sé full ástæða til að skoða það vandlega. Svo er rétt að víkja að einu öðru atriði, herra forseti. Það kemur hér fram í fjáraukalagafrv. undir samgrn. þar sem fjallað er um Siglingastofnun að þar er lagt af stað með nýtt málefni sem skapast af því að verið er að tala um nýjar alþjóðlegar reglur um siglingaverndaráætlun. Kemur það til af því að í heiminum hefur jú verið ófriðvænlegt hvað varðar skemmdarverk og aðra slíka starfsemi á undanförnum missirum og í kjölfar atburða 11. september fyrir tveimur árum er það auðvitað svo að ýmislegt þarf að endurskoða varðandi öryggismál. Mér sýnist að ef þróa á þetta eftirlit varðandi hafnir og flutninga að og frá landi eftir ströngustu öryggiskröfum sem gera má ráð fyrir í framtíðinni, þá geti hér orðið um verulegan kostnað að ræða. Í þetta verkefni eru settar 10 millj. til samgrn. til þess að undirbúa það og er sjálfsagt ekki vanþörf á og 11 millj. eru í fjárlögum. En hér gæti akkúrat verið á ferðinni mjög nýr og aukinn kostnaðarliður sem að öllum líkindum mun þá koma fram í verðlagningu á vöru og þjónustu þegar fram í sækir, því ég geri ráð fyrir að þessi kostnaður muni að stærstum hluta falla á flutningsaðila, skipafélög á komandi árum sem þýðir auðvitað að flutningsgjöld verða þá hærri og ganga þannig til neytenda að lokum. Herra forseti. Að lokum get ég ekki látið hjá líða að minnast á stefnu ríkisstjórnarinnar í byggðamálum. Stefna ríkisstjórnarinnar í byggðamálum hefur valdið og mun að óbreyttu áfram valda frekari byggðaröskun og vaxandi atvinnuleysi, sérstaklega í sjávarbyggðunum. Enn þá er fólk sem sagt að flytja af landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins. Stjórnarflokkarnir hafa nú í upphafi þings og fyrir kosningar talað um að hér ríkti góðæri og menn stæðu að því að halda hér stöðugri og góðri atvinnu og tryggja góða framtíð. Ég hygg að kannski megi draga þá ályktun af því að fólk er enn þá að flytja af landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins að það telji að hér hljóti góðærið að vera. Hér er jú gósentíð viðskiptanna. Hér skiptast menn á hlutabréfum og veifa pappírum hver framan í annan og eignast hlut í þessu fyrirtækinu einn daginn og hinu þann næsta, og skipta síðan á milli sín þessum eignum að lokum. Viðskiptabankar og nýir eigendur þeirra ráða ferðinni. Það er svo sem ekki óeðlilegt að fólk dragi þá ályktun úti á landsbyggðinni þar sem vegið hefur verið að undirstöðu byggða að hér ríki góðærið. Það sem vegið hefur að undirstöðu byggðanna og hægt væri að ræða um í löngu máli er m.a. sölukerfi kvótans, það mikla ranglæti sem því fylgir og stefnir atvinnuöryggi fólks og eignastöðu þess í hættu. Atvinnuöryggi fólksins eru fjárlög þess og hin hagsýna húsmóðir getur ekki hækkað skatta til þess að auka tekjur sínar. Það getur ríkisstjórnin gert og eykur skattbyrði á fólk með lágar tekjur með því að persónuafsláttur heldur ekki raungildi sínu og hefur ekki gert nú um nokkur ár. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa lengra mál um fjárlögin og fjáraukalögin að þessu sinni en að sjálfsögðu munum við taka umræðu aftur um fjáraukalögin og fjárlögin eftir skipulega vinnu fjárln. og þá verður vafalaust farið að skýrast betur hvað endanlega verður í spilunum fyrir þetta ár og næsta ár.

Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að segja hér nokkur orð í lokin venju samkvæmt í tilefni af því sem fram hefur komið í máli manna í þessari umræðu. Eins og venjulega er drepið á ýmis atriði í frv. sem er að því leyti til öðruvísi en fjárlagafrv. sem við ræddum fyrir helgina að hér er yfirgnæfandi um að ræða tiltekna einstaka liði sem mönnum gefst kostur á að fjalla um í stað þess að um sé að ræða hinar breiðu línur efnahagsmálanna eins og í fjárlagafrv. Ég vil geta þess í upphafi að þó svo að um það sé að ræða að beðið sé um 8 milljarða kr. viðbótarfjárheimildir þá jafngildir það ekki því að þeim verði öllum ráðstafað á árinu. Sumpart er um það að ræða að verið er að veita heimildir fyrir flutningi frá fyrri árum en einnig er um að ræða uppgjör í einhverjum tilvikum, eins og ég gat um áðan, eins og t.d. uppgjör á Endurbótasjóði menningarbygginga, en þær greiðslur sem hér er veitt heimild fyrir munu koma til framkvæmda og útborgunar á lengra tímabili en eingöngu á þessu ári. Varðandi einstök atriði sem hér hefur verið vikið að vildi ég kannski fyrst nefna það sem fram kom í máli hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar varðandi tekjur af áfengis- og tóbaksgjaldi. Það er alveg rétt sem hann benti á að þær tekjur virðast ætla að verða minni en við gerðum ráð fyrir í fyrra við afgreiðslu fjárlaga. Þá var tóbaksgjaldið hækkað og áfengisgjald af sterkum drykkjum en ekki af veikum drykkjum. Gert var ráð fyrir að þessi hækkun mundi skila tilteknum tekjuauka en hann skilar sér ekki allur. Þess vegna hefur við endurskoðun þessara áætlana verið gert ráð fyrir að tekjur verði um 400 millj. kr. minni en áður var áætlað. Hver er skýringin á þessu? Hún er sennilega fyrst og fremst sú að tóbaksgjaldshækkunin hefur leitt til minni notkunar á tóbaki. Það er út af fyrir sig mjög jákvætt. Sennilega hefur dregið úr neyslu sterkra áfengisdrykkja þó ætla megi að að einhverju leyti hafi sú neysla flust yfir í hina veikari. En gjald á borðvínum, áfengisgjald á borðvínum og bjór, hefur ekki hækkað frá árinu 1997, að mig minnir. Það hefur því lækkað verulega að raungildi eins og fram kom í þinginu í fyrra þegar um það var sérstaklega spurt og því svarað skriflega. Varðandi samninginn sem vikið var að varðandi utanrrn. og hv. þm. Einar Már Sigurðarson gerði að umtalsefni þá er ekki verið að fara eftir samningi frá árinu 1996 heldur snýst málið um samkomulag sem gert var á þessu ári. Hluti af samkomulaginu er að miða við umrætt álag allt frá því að nýju lögin um réttindi og skyldur voru samþykkt 1996. Hins vegar hefur kjaranefnd í síðasta úrskurði sínum fellt niður þetta umrædda álag. Ég held að það mál sé þar með úr sögunni en það þurfti að afgreiða í eitt skipti fyrir öll á þessu ári og eðlilegast sé að gera það í þessu fjáraukalagafrv. Ég vil nefna það hér sem fram kom í máli hv. þm. Jóns Gunnarssonar að handbært fé frá rekstri ríkisins færi í mínus á þessu ári. Það er rétt. En handbært fé í rekstri ríkisins er ekki alveg það sama og í rekstri fyrirtækja eða í rekstri sveitarfélaga eins og við vitum. Í reikningum ríkisins eru allar fjárfestingar þegar í stað færðar til gjalda og þess vegna er ekki um neinar afskriftir af þeim að ræða. Það er ekki um það að ræða að slíkum kostnaði sé dreift yfir nokkur ár heldur er þetta allt gjaldfært sem rekstur á því ári sem fjárfesting á sér stað. Það vill þannig til að á þessu ári er fjárfestingin óvenju mikil. Hún er um 21 milljarður kr. sem er mun meira en almennt hefur verið undanfarin ár, sem hefur verið í kringum 15 milljarða kr. á ári. Það stafar ekki síst af því að á fyrri hluta ársins var ákveðið að fara í sérstakt framkvæmdaátak, eins og ég gat um áðan, sem afgreitt var með hinum fyrri fjáraukalögum fyrr á þessu ári. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon nefndi nokkur atriði sem ég ætla að reyna að svara. Í fyrsta lagi fær Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri 100 millj. kr. aukafjárveitingu vegna rekstrarvanda. Auðvitað má velta fyrir sér hve mikið af því er vegna fyrri ára og hvað vegna uppsafnaðs halla á þessu ári. Ég held að það skipti ekki öllu máli. Aðalatriðið er að þessi fjárveiting mun hafa mjög mikið að segja fyrir rekstur spítalans á árinu. Það er komið verulega til móts við þær óskir sem bárust frá spítalanum í gegnum heilbr.- og trn. til okkar í fjmrn. Ég segi ekki að orðið sé við öllu sem spítalinn bað um en það er býsna vel komið til móts við hann enda á hann allt gott skilið eins og heilbrigðisstofnanir okkar almennt. Ég get raunar alveg staðfest að það er mjög vel haldið á málum í sambandi við rekstur Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Hins vegar eru þar ókláraðir hlutir eins og við þekkjum. Þar er nýbygging sem ekki er búið að innrétta nema að litlu leyti. Margir telja að farið hafi verið fullgeyst í sakirnar þegar það hús var reist. Þar stendur núna ónýtt fjárfesting sem við erum að borga af ef svo mætti segja. En auðvitað munum við smám saman koma því húsnæði í notkun. Ég veit að heilbrigðisráðherrann er með áform um það, a.m.k. hvað varðar hluta af húsinu. Mig minnir að það sé kallað hæð ,,núll``, ætli það sé ekki jarðhæðin eða eitthvað þess háttar. Varðandi sláturhúsin þá get ég ítrekað fyrir hv. þm. Steingrím J. Sigfússon og viðurkenni það fúslega að ég er enginn sérstakur sérfræðingur í þeim málefnum, nema að mér finnast góðar afurðirnar sem þaðan koma. Það er rétt. Þarna er byggt á vinnu starfshóps sem þingmenn hafa gert að umtalsefni en hugmyndin er að sjálfsögðu að gera þessa atvinnugrein samkeppnishæfa og hagkvæmari með því að koma til móts við þá sem vilja hætta með opinberri fyrirgreiðslu. Þeir sem eftir eru fá þannig betra svigrúm til að reka starfsemi sína með viðunandi hætti. Ég felli engan dóm um hvaða hús eiga þar hlut að máli, hver eigi að víkja og hver vera áfram. Það verður auðvitað fagráðherrann að gera. Ríkisstjórnin gerir þá tillögu að 170 milljónum verði varið í þetta sérstaka verkefni í eitt skipti. Þar með tekst vonandi að koma þessu á viðunandi grundvöll þannig að ekki þurfi að koma til frekari fjárveitinga. Varðandi Lýðheilsustofnunina þá er verið að vinna að því að koma henni á laggirnar, koma þeirri starfsemi af stað. Þar urðu nokkrar sviptingar á þessu ári eins og kunnugt er. Tvisvar þurfti að auglýsa eftir forstöðumanni en ég held að grunnhugmyndin þar á bak við sé óbreytt, þ.e. að sameina á einn stað ýmis verkefni, starfsemi sem áður var í mörgum hlutum en greidd af hinu opinbera. Þetta á allt að setja undir einn hatt með það fyrir augum að reyna að fá meira fyrir peningana og veita betri þjónustu, gera meira fyrir það fé sem er til ráðstöfunar. Mér er ekki kunnugt um að sérstaklega verkefnamerkt fjármagn hafi verið tekið og sett í almennan rekstur. Ég býst ekki við því að það hafi verið ætlunin, að draga úr tilteknum verkefnum sem verið er að vinna hjá hinum ýmsu ráðum sem áður störfuðu sjálfstætt en vinna núna undir hatti Lýðheilsustofnunar. Ýmsir þingmenn hafa nefnt ríkislögreglustjóraembættið, þar á meðal hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon. Skýringar á þeim fjárveitingum sem óskað er eftir vegna þess embættis eru í frv. Ég ætla nú ekki að endurtaka þær. Það eru engir sérstaklega merktir fjármunir vegna tiltekinna mála hér eins og um var spurt. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um það. Við höfum ákveðinn farveg fyrir aukafjárveitingabeiðnir: frá stofnun til fagráðuneytis, til fjármálaráðuneytis, til Alþingis. Þeir sem hyggjast sækja um aukafjárveitingar koma málum sínum inn í þann farveg. Ef það er ekki gert þá fá menn enga afgreiðslu eða skoðun á þeim hugmyndum sem þeir kunna að hafa. Varðandi framhaldsskólana, sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon nefndi, þá er tekið myndarlega á vanda þeirra stofnana. Í þessu frv. eru fjárveitingar sem munu skipta miklu máli í þeirri viðleitni að koma rekstri þessara stofnana á réttan kjöl. Hér eru ýmis framlög sem miða að því en það verður samt að hafa í huga að framhaldsskólar eru mjög misjafnlega á vegi staddir. Ég hygg að það megi segja að um helmingur framhaldsskóla sé með rekstur sinn nokkurn veginn í jafnvægi. Rekstur annarra er því miður með halla en ég hygg að sú fjárveiting sem hér er lögð til varðandi það málefni, varðandi hinn uppsafnaða rekstrarhalla, muni fara býsna langt með að greiða úr þeim vanda þegar við bætast 70 millj. kr. viðbótarfjárveitingar vegna kostnaðar af veikindaorlofi framhaldsskólakennara o.s.frv. Þegar allt er saman tekið í þessu efni þá hygg ég að það sé býsna vel gert við þessar stofnanir í þessu frv. enda fá þær samkvæmt frv. aukafjárveitingar sem nema samtals 553 millj. kr. Hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson nefndi vandann í heilbrigðisþjónustunni og hann er auðvitað ærinn eins og við höfum oft rætt í þingsalnum. Það er ekki vegna þess að menn vilji ekki standa sig vel. Þvert á móti er það ekki síst vegna þess að það eru svo miklar framfarir í læknavísindum að það er kostnaðarsamt að halda í við þær allar, fyrir utan lýðfræðilegar staðreyndir sem við verðum að horfast í augu við, hve þjóðin eldist hratt o.s.frv. Ég ætla ekki að fara nánar út í þá sálma. Ég vil að lokum segja út af fyrirspurn þingmannsins vegna óbyggðanefndar að þessi kostnaður er orðinn býsna mikill. Ég gerði mér ekki grein fyrir því að hann yrði þetta mikill í upphafi. En ég held að úr því sem komið er sé ekki um annað að ræða en að greiða þá reikninga og reyna að klára þau mál með viðunandi hætti.

Virðulegi forseti. Ég vildi inna hæstv. fjmrh. eftir því hver staðan væri með sölu Landsbankans. Ég kom því ekki að í fyrri ræðu minni að spyrja um stöðuna í sölu Landsbankans. Eins og málið var kynnt í sumar var skrifað undir eins konar bráðabirgðaútgáfu af sölu og síðan átti að fara fram endanlegt uppgjör þegar ljóst væri hvort bankinn væri þess virði sem hann var seldur á. Seinni part sumars var ýjað að því í fréttum að það gæti þurft að lækka söluverð Landsbankans um einhver hundruð milljóna króna, eða upp undir milljarð króna, vegna þess að hann hefði ekki reynst eins mikils virði og búist var við. Landsbankinn er kannski löngu týndur í þessu ferli uppskipta á fjármála- og fyrirtækjamarkaði. Engu að síður er því uppgjöri væntanlega ólokið. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Hvar stendur þetta uppgjörsmál gagnvart sölu Landssímans? En andvirðið af sölu Landssímans er hluti af þeim tekjum sem kemur inn á þessu ári 

Herra forseti. Hv. þm. spyr um Landsbankann. Í frv. er gert ráð fyrir að tekjur vegna eignasölu lækki um u.þ.b. 2 milljarða frá því sem síðast var ráðgert. Ástæðan fyrir því er sú að Landsbankinn var seldur í erlendri mynt, þ.e. viðmiðunarverðið eða verðið á honum var skráð í erlendri mynt og krónan hefur styrkst, þannig að við verðum að reikna með minni tekjum í íslenskum krónum af þeim sökum. Þar fyrir utan er óútkljáð hvernig farið verður með fyrirvara í kaupsamningnum sem lýtur að endanlegu uppgjöri á Landsbankanum sjálfum. Það mál er ekki alveg útkljáð, en fram hefur komið að það var tiltekinn fyrirvari með tilliti til útistandandi krafna Landsbankans sem átti eftir að meta endanlega. Þess vegna höfum við í þessu frv. í varúðarskyni gert ráð fyrir 2 milljarða kr. minni tekjum af eignasölu en áður var ráðgert. En ég legg áherslu á að ekki er búið að slá neinu föstu um þetta enn sem komið er. Og um gengistap eða gengisbreytingar þá vitum við auðvitað ekki endanlega fyrr en daginn sem greiðslan er innt af hendi hver niðurstaðan verður varðandi það atriði.

Herra forseti. Mér finnst ekki alveg að fullu skiljanlegt hvernig gengi á erlendri mynt er blandað inn í þetta. Gengið hefur sveiflast mjög til allt frá fyrsta degi þegar Landsbankinn var boðinn til sölu og síðan þegar skrifað var undir einhverja samninga og ekki er sama gengi í dag. Á hvaða gengi var þá bankinn seldur? Hver var gengisvísitalan sem á að gilda um sölu bankans? Þetta er innlend eign og mér finnst að það væri nú eðlilegast að selja innlendar eignir til innlendra aðila í íslenskum krónum.  Og á hvaða stigi er þá þessi sala nú? Hvað eru líkur til að verði miklar afskriftir af því kaupverði sem að var stefnt eða skrifað undir í byrjun? Kemur ekki inn í þessa mynd sú gríðarlega eignaaukning eða hækkun á hlutabréfum sem hefur orðið í þessum eignum núna á síðustu vikum, mánuðum og missirum, því salan er ekki um garð gengin. Kemur hún þá ekkert inn í þetta dæmi þar sem eignin hefur reynst að því er virðist á ýmsan hátt mun verðmeiri en annars var talið í þeirri skiptimynt sem henni hefur verið beitt við að sölsa undir sig eignir þjóðarinnar?

Herra forseti. Ég vil vekja athygli á því hversu orðbragð hv. þm. er óviðurkvæmilegt þegar hann viðhefur það orðbragð að tala um að menn hafi verið að sölsa undir sig eignir þjóðarinnar. Það var bara gerður frjáls samningur um að selja þessa eign. Ég man ekki nákvæmlega hvert gengið eða gengisvísitalan var á þeim degi, gamlársdegi, þegar sá samningur var undirritaður.  Ef þetta er fullvel í lagt þá kemur það í ljós og ég vona að svo sé reyndar og þá munum við eiga mismuninn til góða þegar lokafjárlög fyrir þetta ár verða lögð fram, þá verður þetta allt skýrt.

Gengið er fljótandi.

Já, það er nú þannig þegar við ráðum ekki alveg yfir gengi gjaldmiðla, herra forseti. Þegar selt er í einum gjaldmiðli þá geta orðið gengisbreytingar þegar greiðslan er innt af hendi síðar meir.

Herra forseti. Ég hafði ekki alveg lokið yfirferð minni þegar tími minn var á þrotum í fyrri ræðunni. Ég var þar staddur að ég var að fjalla um hinn svokallaða stjórnarráðsreit, þær framkvæmdir og þann mikla kapal sem þar hefur verið í gangi að undanförnu. Ég hafði lagt það saman og var þar staddur að það væri augljóst mál að sá kapall sem væri bara innan fjáraukalagafrv. væri upp á rúmar 130 millj. kr., þ.e. það sem menn hafa talið að væri ófyrirséð þegar þeir gengu frá fjárlögum fyrir árið, upp á 130 milljónir kr. og skiptist það á nokkrar framkvæmdir, en fyrst og fremst líklega á ein fjögur hús ef allt er talið. Það var nokkuð fleira sem vakti athygli mína og sérstaklega í textanum sem fylgir við skýringar á ýmsum þessara framkvæmda eða breytinga sem orðið hafa þarna á reitnum. Fyrst er það dóms- og kirkjumrn. Það vekur óneitanlega verulega athygli að ráðuneytið fer úr 650 fermetrum í 1.470 fermetra. Ekki getur sú skýring ein verið að skipt hafi verið um ráðherra. Það hljóta einhverjar fleiri skýringar að koma til og ég vona að hæstv. fjmrh. hafi einhverjar skýringar á þessari miklu aukningu. Þetta er meira en tvöföldun á stærð ráðuneytisins. Og ekki könnumst við við að slík aukning á starfsemi hafi átt sér stað milli ára að það kalli á þá miklu stækkun. Þessu til viðbótar varðandi húsnæðið sem þarna er um að ræða í Skuggasundi, segir hér, með leyfi forseta: ,,Að auki hefur verið nauðsynlegt að breyta nokkrum þáttum í nýju húsnæði frá því sem áður var ákveðið...`` Frá því sem áður var ákveðið. Nú skyldi maður ætla að þetta hljóti að hafa verið ákveðið fyrir þó nokkuð mörgum árum. En það er alls ekki, því það lá fyrir í lok síðasta árs þegar farið var í framkvæmdirnar hvað ætti væntanlega að gera þarna og enn þurfti samt sem áður að breyta. Og enn er leitað skýringa, hæstv. fjmrh., hvað þarna er á ferðinni. En það er fleira sem kemur við sögu í sambandi við þessi húsnæðismál eða þann mikla kapal sem þarna hefur farið í gang. Næst kemur að því að skoða Hagstofuna sem tengist þessu á þann hátt að Hagstofan flutti úr húsnæði á þessum reit en flutti síðan upp í Borgartún. Þar virðist ýmislegt hafa gerst sem ekki var séð fyrir. Þar kemur m.a. fram --- og herra forseti, það er rétt að taka það fram í upphafi að á fjárlögum þessa árs er gert ráð fyrir rúmlega 40 millj. kr. vegna flutninga Hagstofunnar, þannig að það er ekki eins og enginn hafi vitað af þeim flutningi. En núna til viðbótar er beðið um 4,6 milljónir vegna aukins húsnæðiskostnaðar í Borgartúni 21a. Hvers vegna skyldi þetta vera, herra forseti? Skýringin er þessi: ,,Auk þess er hið leigða húsnæði 110 fermetrum stærra en reiknað var með í fjárlögum 2003.`` Voru menn sem sagt búnir að leigja húsnæði uppi í Borgartúni án þess að vita hvað það væri stórt? Komust menn ekki að raun um hversu stórt það var fyrr en þeir voru fluttir og fóru að mæla? Eða hver er skýringin á þessum mismum? Og þarna til viðbótar hafa menn verið að leigja geymslurými í kjallara sem ekki virðist hafa verið gert ráð fyrir. En það er ekki bara þessi tala heldur er önnur tala miklum mun stærri, upp á tæpar 32 millj. kr. vegna flutnings þjóðskráarinnar. Þess er hins vegar getið á fjárlögum fyrir þetta ár að þjóðskráin muni flytja á þessu ári. Þarna er veruleg aukning sem ekki virðist hafa verið fyrirséð við þennan kostnað. Meðal annars kemur fram að það hefur kostað 18 millj. kr. að standsetja og flytja í húsnæðið. Væntanlega umfram það sem menn gerðu ráð fyrir á fjárlögum. Herra forseti. Örlítið hefur verið rætt um vanda framhaldsskóla en ég held að ekki hafi verið mikið minnst á vanda háskólanna. Það er auðvitað mjög athyglisvert að skoða þær tölur sem hér eru nefndar og hæstv. fjmrh. taldi að væntanlega væri búið að bjarga nær öllum framhaldsskólum landsins, því alltaf sé verið að taka á þeim mikla vanda. Það verður þó að segjast að gagnvart þessu ári og fjárlögum þessa árs --- og mér sýnist á þessum tölum að mestu leyti, þó er einstaka undantekning á því --- er gert ráð fyrir 180 milljónum vegna uppsafnaðs rekstrarhalla og hinum frægu 70 milljónum vegna aukinna veikinda sem koma að auki inn í pottinn. En fram að þessu hefur breytingin eingöngu verið sú gagnvart framhaldsskólunum á þessu ári og eins í fjáraukalögum og í fjárlagafrv. fyrir næsta ár að eingöngu er verið að tala um nemendafjölda. Þegar hæstv. ráðherra talar um það að á einhverjum tímapunkti hafi um það bil helmingur framhaldsskólanna verið í lagi meðan hinir voru með halla, þá hefur ekkert annað verið gert en það að afgangurinn hefur verið minnkaður af hinum til þess að jafna það. Það hefur ekkert verið aukið í pottunum. Þróunarstarf í framhaldsskólum er því auðvitað í verulegri hættu vegna þess arna. En hvað er núna verið að gera varðandi nemendur í framhaldsskólum og háskólum? Það er augljóst mál að sú nemendaaukning sem hér er gerð grein fyrir varðandi háskólana fullnægir ekki því sem háskólarnir segja um nemendafjöldann. Eingöngu er verið að koma til móts við það sem núverandi samningar leyfa, það er ekki verið að taka upp neina samninga. Og í sambandi við framhaldsskólana er auðvitað mjög athyglisvert að sjá að hér er gert ráð fyrir minni fækkun en er í skólunum, vegna þess að við erum jú stödd núna í októbermánuði og það er nokkurn veginn ljóst hvaða nemendafjöldi er í skólunum. En það sem er enn athyglisverðara er að miðað við þá tölu sem er í fjárlagafrv. um nemendafjölda í framhaldsskólunum þá er gert ráð fyrir því í fjáraukalagafrv. fyrir árið 2003 að nemendur í framhaldsskólum verði 16.373, en í fjárlagafrv. fyrir árið 2004 er gert ráð fyrir að nemendur verði 16.220. Og, herra forseti, ég spyr: Hvenær hefur það gerst á síðustu árum að nemendum í framhaldsskólum hafi fækkað? Hér er vonandi um mistök að ræða sem verða leiðrétt í meðförum fjárlaganefndar. Fleira var það, herra forseti, sem vakti athygli mína, m.a. það að óljóst virðist vera hvernig verkaskipting er á stundum milli ráðuneyta. Það vekur a.m.k. verulega athygli að forsrn. er að kaupa sérstakt kvikmyndasafn. Örugglega hið merkilegasta og vænsta safn. Þetta er kvikmyndsafn Vigfúsar Sigurgeirssonar. En það er ekki menntmrn. sem kaupir það. Ljóst er að það verður vistað í Kvikmyndasafni Íslands sem heyrir undir menntmrn. Í frv. er ekki að finna neina skýringu á því hvernig á því standi að forsrn. kaupir þetta kvikmyndasafn en ekki þeir aðilar sem maður hefði talið eðlilegt að kæmu að því máli. Og eitt málið í viðbót fyrst ég er að fjalla um það sem tilheyrir forsrn. Það er býsna athyglisverð beiðni sem hér er farið fram á. Ég trúi því ekki að hæstv. fjmrh. geti rökstutt þá beiðni með því að hún hafi verið ófyrirséð, af þeirri einföldu ástæðu að hér er farið fram á 8 millj. kr. til að standa straum af kostnaði við undirbúning vegna ýmissa viðburða í tilefni 100 ára afmælis heimastjórnar. Það er væntanlega búið að vera vitað í um það bil 100 ár að 100 ára afmæli væri á næsta ári, það getur því ekki verið að það falli undir ,,Annað og ófyrirséð``. Herra forseti. Það hefur verið rætt nokkuð um ríkislögreglustjóraembættið og einhver hv. þm. benti á að það væri langt síðan ekki hefði verið áætluð aukning til þessa embættis. Það vekur sérstaka athygli, vegna þess að það varð veruleg seinkun á því að Almannavarnir væru fluttar yfir til embættisins, að fjórir fyrstu mánuðirnir hjá Almannavörnum ríkisins, hinu forna, kostuðu tæpar 20 millj. kr. og sótt er um fjármuni til þess vegna þess að það var áætlað fyrir öllu saman hjá ríkislögreglustjóra. En frá ríkislögreglustjóra eru aðeins dregnar 7,3 millj. kr., þrátt fyrir að flutningurinn hafi ekki verið fyrr en, ef ég man rétt, 1. maí eða þar um kring. Vonandi er þarna að gerast það sem var lagt upp með, og hefur því miður yfirleitt ekki fylgt varðandi ríkislögreglustjóraembættið, en talað var um að með því að flytja Almannavarnir þangað ætti að spara stórfé. Ég vona að þessar tölur sýni okkur að það hafi tekist. Herra forseti. Enn á ný er tími minn á enda og ég á þó eftir nokkur atriði. Ég vil enda á að fjalla um bifreiðar Stjórnarráðsins, vegna þess að það kemur í ljós að beðið er um 18 millj. kr. vegna aukins kostnaðar við bifreiðar Stjórnarráðsins. Nú man ég, herra forseti, að hæstv. forsrh. og hæstv. landbrh. endurnýjuðu bifreiðar sínar á síðasta ári. Nú spyr ég hæstv. fjmrh.: Hvaða bílar eru nú á ferðinni upp á 18 millj. kr.? Ég man ekki til þess að það sé svo mikil endurnýjun í ráðherraliðinu að það kalli á þennan mikla bílaflota, en ég vænti þess að hæstv. fjmrh. geti upplýst okkur um þetta. Herra forseti. Það er augljóst að ýmislegt í þessu frv. var fyrirséð og þess vegna ekki boðlegt að bjóða okkur upp á það að rökin fyrir ýmsum liðum hér séu að þeir hafi ekki verið fyrirséðir. En, herra forseti, þetta frv. mun að sjálfsögðu fá vandaða vinnu í fjárln. og ég vænti þess að þegar það kemur aftur fyrir þingið verði búið að gera á því ýmsar breytingar.

Frú forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu en ég verð að segja það að mér fundust svör hæstv. fjmrh. efnisrýr og svolítið loðin á köflum. Þegar spurt er beint um tölfræðilega hluti eins og hversu langt 180 milljónir ganga upp í vanda framhaldsskólanna, hefði maður gjarnan viljað fá aðeins nákvæmara svar heldur en að það ,,fari býsna langt með`` eða ,,að það sé býsna vel gert við framhaldsskólana með þessu``, ,,að komið sé til móts við þá`` o.s.frv. Allt orðalagið, bæði í grg. frv. og í svörum hæstv. ráðherra, var á þessum nótum. Það er ekki mjög nákvæmur kvarði, finnst mér, að ræða um peningalegar stærðir með lýsingarorðum eða setningum af þessu tagi, ,,koma til móts við``, býsna langt með``, ,,allvel gert við`` o.s.frv. Eru þá 50 milljónir eftir eða 150 milljónir, eða hvernig kvarðar hæstv. fjmrh. þessa orðanotkun við hinar köldu staðreyndir veruleikans sem stjórnendur framhaldsskólanna glíma við, að þeir hafa dregið mikinn skuldahala á eftir sér. Maður batt vonir við að þegar loksins yrði tekið á annað borð á þessu þá gerðu menn borðið sæmilega hreint. Eins var það með ríkislögreglustjórann að mér fannst hæstv. fjmrh. vera að reyna að komast mjög ódýrt frá því að ræða þá athyglisverðu uppákomu þegar þessi opinberi embættismaður ætlaði að fara að skilyrða starfsemi sína með þeim hætti að hann léti ákveðin stór verkefni á sínu starfssviði mæta afgangi, eða bara sinnti þeim ekki neitt, nema hann fengi sérstaklega fjárveitingar til þess. Það var helst á fréttum fjölmiðla að skilja að ríkislögreglustjóri vildi fá eyrnamerkta einhverja tugi milljóna, mig minnir að það hafi verið talað um kannski 20--25 milljónir, gagngert í það að rannsaka tiltekið nafngreint mál, sem var auðvitað mjög óvenjulegt, en engu að síður var þetta svona. Hæstv. fjmrh. svarar hér með því að það sé ekki venjan að eyrnamerkja fjárveitingar eða aukafjárveitingar við sérstök verkefni. Það er sjálfsagt rétt, en er þá engin niðurstaða í málinu? Stendur það þá bara þannig áfram? Síðan hefur hæstv. fjmrh. alloft vitnað til þess að hlutirnir eigi heima hjá fagráðherrunum. Hvar eru þeir? Þeir eru ekki hér, hæstv. forseti, þeir láta ekki sjá sig, hvorki landbrh., til að standa skil á umræðum um sláturhúsamál, eða t.d. dómsmrh. til að ræða þetta með ríkislögreglustjóra. Það hefði nú verið fengur að því að fá þessa hæstv. ráðherra til þess að hjálpa hæstv. fjmrh. að fylla í eyðurnar. Eins hefði ég gjarnan viljað fá afdráttarlausari svör hvað varðar málefni Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Ég fagna því að vísu að menn líti svo á að það sé markmið og keppikefli að nýta t.d. það mikla húsnæði sem þar stendur enn ónotað og er alveg dæmalaus uppákoma, m.a.s. deildir innan spítalans sem búa við mjög mikil þrengsli hafa ekki, vegna fjárskorts, komist í þá aðstöðu sem þarna bíður, hvað þá að hún væri nýtt til þess að efla og taka upp nýja starfsemi sem sannarlega væri þörf fyrir. Síðan verð ég að segja það líka út frá þeim umræðum sem spunnust um sölu Landsbankans að það er ekki eitt heldur allt sem er á eina bókina lært í þeim efnum hjá hæstv. ríkisstjórn. Nú upplýsir hæstv. ráðherra að til öryggis sé slegið tveimur milljörðum af áætluðu söluverðmæti, það sé svona áætlað fyrir því að þetta skili færri krónum vegna gengisbreytinga og afsláttarreikningarnir, vegna vondra útlána eða hvað það nú var sem menn áskildu sér í þessum kaupsamningi rétt til þess að draga frá kaupverðinu, geti hlaupið á tölum af þessu tagi. Þetta kemur til af verklagi hæstv. ríkisstjórnar, útsöluhugsunarhættinum, sem hefur alltaf einkennt framgöngu sjálfstæðismanna þegar kemur að því að koma ríkiseignunum bara einhvern veginn út, losna við þær. Frægast var þegar forveri hæstv. fjmrh. hafði uppi vangaveltur um að það væri svo mikilvægt að koma ónefndu ríkisfyrirtæki úr eigu ríkisins og yfir til einkaaðila að það mætti jafnvel velta því fyrir sér hvort það væri ekki í lagi að það færi bara á hálfvirði, bara til þess að losna við það, bara til þess að koma því í hendurnar á einkaaðilum. Tilgangurinn helgaði meðalið. Sem sagt algjört trúboð. Ríkisstjórnin rauk til og seldi bankana með þeim endemum sem allir þekkja. Hún sneri 100% við blaðinu og áform um dreifða eignaraðild og að fara í þetta af einhverri yfirvegun, allt var þetta lagt til hliðar og tekið upp þetta fína nýyrði ,,kjölfestufjárfestir``, sem allt í einu átti að fá ráðandi hlut í bönkunum, en fáeinum mánuðum áður hafði það verið algjört bannorð að einhver einn aðili ætti svona stóran hlut í banka. Forsætisráðherra og Morgunblaðið og fleiri héldu því fram að það væri stórvarasamt að einhverjir slíkir aðilar hefðu ráðandi hlut í bönkunum. Síðan var þessu snúið við og nú hét það að finna kjölfestufjárfesti. Og hvernig gekk það? Jú, annars vegar var Samson-hópnum seldur Landsbankinn, sem mun kannski skila allt að 2 milljörðum minna í ríkissjóð en til stóð. Samson lýsti því yfir í þeim töluðum orðum eða gjörðum að þeir skrifuðu undir kaupsamninginn að þeir ætluðu ekkert endilega að eiga bankann nema í fáein ár, enda virðast þeir líta meira á hann sem tæki í sínum höndum til að valsa um í íslensku atvinnulífi heldur en banka. Hvernig var með hinn bankann, Búnaðarbankann? Jú, hann var seldur og það var skrifað undir fyrir áramót. Ekki borguð ein einasta króna, enda áttu þeir sem keyptu enga peninga. Það var aukaatriði í huga hæstv. fjmrh., aðalatriðið að fá undirskriftina. Það verður þá væntanlega eitthvert gengistap á honum líka. Hins vegar var þetta bókfært hjá fjmrh., að hluta til, á árinu 2002 til að þeir reikningar kæmu betur út þó að það væri ekkert borgað. Hluti af söluandvirði Búnaðarbankans var bókfærður á árinu 2002 þó að það kæmi ekki króna í kassann, og engin ósköp kannski komin enn. Svona var nú að þessu staðið og fleira mætti tína til úr þessu kostulega ferli. Hefur hæstv. fjmrh. t.d. farið yfir það, því að nú er þetta að nokkru leyti á hans ábyrgð og í hans verkahring þegar um eignir ríkisins er að ræða, hvernig var með erlenda banka sem áttu að vera samstarfsaðili S-hópsins í kaupunum á Búnaðarbankanum? Hefur hæstv. fjmrh. heyrt eitthvað af honum nýlega? Hvar er hann? Átti hann ekki að koma með sérþekkingu og kjölfestu inn í bankakerfið? Hét hann ekki Société Générale, franskur banki? Svo bara gufar hann allt í einu upp.  Það er auðvitað löngu tímabært, herra forseti, að fram fari rækileg og ítarleg opinber úttekt á framkvæmdinni allri þegar þessa hluti ber á góma og ótrúlegt, í raun og veru, hvernig menn hafa stanslaust breytt um aðferðir í sambandi við þessa einkavæðingu eða sölu ríkisfyrirtækja. Það er eiginlega aldrei notuð sama aðferðin, nema í eitt skipti, alltaf fundið upp á einhverju nýju, af því að það hentar betur pólitískum hagsmunum, helmingaskiptum og hrossakaupum stjórnarflokkanna hverju sinni. Þetta forsvarar hæstv. fjmrh., það er a.m.k. ekki að heyra annað.

Hæstv. forseti. Ég heyrði ekki betur en það væri umvöndunartónn í máli hæstv. fjmrh. undir lok umræðunnar. Svo var á honum að skilja að honum væri umhugað um að yfirbragð þinghaldsins væri slétt og fellt. En þarf nokkurn að undra þótt eitthvað gári á yfirborði þeirrar pottsúpu sem ríkisstjórnin hefur búið þessari þjóð, m.a. í tengslum við einkavæðingu bankanna? Nei, hv. þm. Jón Bjarnason skyldi gæta orða sinna, hann skyldi ekki hafa um þetta óviðurkvæmilegt tal. Hann hefði sagt að bankarnir væru notaðir sem skiptimynt í valdabaráttu og að sterkir fjármálaaðilar væru að sölsa undir sig eignir þjóðarinnar. Er það ekki nákvæmlega það sem er að gerast? Nema hann gleymdi náttúrlega einu, kannski af kurteisi við hæstv. ráðherra, að allt er þetta gert með hjálp ríkisstjórnarinnar og þar hefur hæstv. ráðherra gegnt veigamiklu hlutverki. Það er kannski komin ástæða til að ræða það örlítið við þessa umræðu en ég ætla ekki að lengja hana, aðeins spyrja hvort þetta sé ekki einmitt sannleikur málsins. Hvort bankarnir, sem áður voru ríkiseign, séu ekki notaðir sem valdatæki fyrir sterka fjármálamenn að brjótast hér til áhrifa og valda í efnahags- og fjármálalífi þessarar þjóðar? Þetta eru einfaldlega staðreyndir svo fullyrðingar hv. þm. Jóns Bjarnasonar standast fyllilega. Þjóðin hefur fylgst agndofa með þessari atburðarás allar götur frá því að hæstv. viðskrh. og bankamálaráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, mætti uppábúin í Þjóðmenningarhúsinu á gamlársdag til þess að gefa Búnaðarbankann. Og nú er verið að upplýsa það við þessa umræðu að það sé óuppgert með hvaða hætti verði gengið frá þessum kaupum. Ég held að það sé reyndar allt of hátíðlegt orð að nota um þessa gjöf, ,,kaup``, því að það er ekkert borgað. En vita menn hvað Búnaðarbankinn var að fá í arð? Þetta var upplýst í blöðum ekki alls fyrir löngu. Þá var greint frá sex mánaða uppgjöri Búnaðarbankans og það var greint frá því að hreinn arður, hreinn gróði eftir skatta, á sex mánuðum voru yfir 3 milljarðar, 3.065 millj. kr. Og hjá Landsbankanum, sem er væntanlega ekki búið að ganga enn frá hvernig eigi að selja eða gefa, var þessi upphæð 1,4 milljarðar í hreinan gróða eftir skatt. Og nú eru menn að ræða það á hvern hátt hægt sé að ná þessu svokallaða kaupverði eða söluverði enn þá lengra niður. Ég vil spyrja: Er það rétt, sem hér er fullyrt í viðskiptalífinu, að aðilar innan þessara gömlu ríkisbanka ráði einnig yfir fyrirtækjum sem eru mjög skuldsett, skulda m.a. þessum fjármálastofnunum, og þá liggi beint við að skuldir þeirra verði afskrifaðar, færðar niður, og þar með lækki söluverð bankanna, þar með fái skattgreiðandinn, íslenskur almenningur, minna í sinn hlut? Getur þetta verið satt? Þarf ekki að ræða þetta, þarf ekki að upplýsa um þetta? Einu viðbrögðin sem koma frá ríkisstjórninni þegar imprað er á þessu og hún krafin sagna eru höstug svör um að menn skuli ekki koma upp á dekk með óviðurkvæmilegt tal. Það sem ég hef aldrei skilið --- ég hef lagt mig eftir því að reyna að átta mig á meginlínum stjórnmálanna --- er hvernig það gat gengið að hv. þm. eins og Birgir Ármannsson, hægri sinnar, létu þetta yfir sig ganga, þessi kaup og þetta pólitíska brask með bankana, hvers vegna í ósköpunum, fyrst þeir voru seldir, það var ekki gert á markaði, selt sem hlutafé á markaði. Nei, það þurfti að búa til aðra formúlu þannig að stjórnmálaflokkarnir og aðilar þeim handgengnir gætu fengið tök á þessum eignum þjóðarinnar. Þetta var krafa Framsfl. En að sjálfstæðismenn létu þetta yfir sig ganga, og hægri sinnar þar, hef ég aldrei skilið. Ég tel að við þessi skipti hafi fyrst og fremst Framsfl. hagnast sem pólitískt afl, sem hefur gumað af því að tengjast aðilum í viðskiptalífi. Hæstv. viðskrh. talaði um ,,okkar menn``, ,,okkar menn í efnahagslífinu``, ,,okkar fyrirtæki``. Það er hægt að fletta þessari umræðu upp í þingtíðindum. Mér finnst aldeilis ótrúlegt að það skuli upplýst núna, við þessa umræðu, að sjálf aðferðafræðin við sölu bankanna sé óuppgerð, menn viti ekki hvernig á þessu standi en séu að leggja 2 milljarða til hliðar til þess að geta veitt í vasa svokallaðra kaupenda bankanna. Mér finnst þetta alveg með ólíkindum. Ég bið hæstv. fjmrh. að gera okkur betur grein fyrir því hvort ég hef skilið þetta rétt, að aðferðafræðin sé ekki frágengin. Eða er þetta misskilningur hjá mér, er það aðeins hitt að það sé ekki komið í ljós hve miklar skuldir bankarnir ætla að greiða niður? Hafa menn gert sér grein fyrir því að ef greiða þarf niður skuldir í Landsbankanum eða afskrifa þær mun hið sama gilda um Búnaðarbankann? Hann mun einnig njóta góðs af því, og síðan öfugt. Ef skuldir verða afskrifaðar í Búnaðarbankanum munu ,,kaupendur`` Landsbankans einnig njóta góðs af því. Er þetta ekki rétt skilið? Ég óska eftir því að hæstv. fjmrh. leiðrétti mig ef þetta er rangt. Eitt vildi ég nefna í tengslum við þessa umræðu, Landssímann. Í fjárlagafrv. er gert ráð fyrir því að arður út úr Landssímanum nemi 880 millj. kr. en í fjáraukalögum er gert ráð fyrir rúmum 2 milljörðum. Í rauninni hef ég ekki nokkra stöðu til að meta hvað er eðlilegt eða óeðlilegt í þessu sambandi. En það er eitt sem mig langaði til að spyrja um, tengslin á milli fjmrn. annars vegar og Landssímans hins vegar, hlutafélagsins annars vegar og fulltrúa okkar, þjóðarinnar, framkvæmdarvaldsins, hins vegar. Hafa þau eitthvað breyst, þessi tengsl, eftir hlutafélagavæðinguna? Nú vitum við að það er aðeins eitt hlutabréf --- nei, þau eru nú orðin eitthvað fleiri, hlutabréfin í Landssímanum, en að uppistöðu til er þetta eitt hlutabréf sem er á hendi hæstv. samgrh. --- hvað hefur breyst með hlutafjárvæðingu Landssímans hvað þetta varðar? Nú geri ég mér grein fyrir því að hér fyrr á tíð rann umtalsvert fé, og meira en við erum að tala um hér, frá Landssímanum inn í ríkissjóð. Það var skýringin á því að fjármálamenn vildu láta einkavæða fyrirtækið, þarna var komin uppspretta peninga sem áður runnu í ríkissjóð, skattborgaranum til hagsbóta. Nú breyttist þetta allt. En ég spyr eiginlega fyrir forvitni sakir hvað hafi breyst í samskiptum ríkisins og þessa fyrirtækis við hlutafélagsvæðinguna. En fyrst og fremst leikur mér forvitni á að heyra hæstv. fjmrh. skýra nánar fyrir okkur fyrirkomulag hinnar svokölluðu sölu bankanna. Hvað á hann við þegar hann segir að það sé óuppgert hvernig standa skuli að sölunni? Eða er þetta misskilningur hjá mér? Er hitt aðeins óuppgert hve mikið verður afskrifað og þar af leiðandi hve mikið skattborgarinn þarf að blæða fyrir þessar pólitísku ákvarðanir ríkisstjórnarinnar?

Frú forseti. Það eru nokkur atriði sem fram hafa komið frá því að ég tók síðast til máls sem ég vildi drepa hér á. Hv. þm. Einar Már Sigurðarson var hér með nokkrar viðbótarspurningar sem lúta m.a. að húsnæðismálum Stjórnarráðsins. Þar hafa verið töluverðar breytingar eins og kunnugt er. Það er mikilvægt að koma ráðuneytunum í viðunandi framtíðarhúsnæði. Það var ætlunin að rífa gamla Landssímahúsið við Sölvhólsgötu og byggja þar byggingu sem hýst gæti þrjú eða fjögur ráðuneyti en frá því hefur verið fallið, m.a. til þess að auka ekki á þenslu hér á byggingarmarkaði. Því máli hefur sem sagt verið frestað. Í millitíðinni hefur hins vegar verið ákveðið að leysa úr vanda nokkurra ráðuneyta. Hagstofan flutti í Borgartún 21a, hún er ráðuneyti eins og kunnugt er, og dómsmrn. fékk til afnota húsnæði Hagstofunnar. Síðan er ráðgert að efnahagsskrifstofa fjmrn., sem nú er á Lindargötu 9, fái húsnæði dómsmrn. sem áður var, og að umhvrn. flytji síðan úr leiguhúsnæði hér í miðbænum á Lindargötu 9. Hér er heilmikil flétta í gangi sem hv. þm. nefndi að hluta til og spurðist fyrir um. Það er rétt hjá hv. þingmanni að 100 ára afmæli heimastjórnar á Íslandi hefur nú legið fyrir í bráðum 100 ár. Hins vegar er það nýtilkomið að efna til sérstakra viðburða af því tilefni, það er ný ákvörðun, og til hennar hefur verið varið 8 millj. kr. samkvæmt þessu frv. en það er farið fram á 8 millj. kr. fjárveitingu til að standa straum af þeim. Varðandi ríkislögreglustjórann enn og aftur, sem tveir þingmenn minntust hér á, er náttúrlega verið að auka fjármagnið til hans. Það hefur verið gert á undanförnum árum vegna þess að honum hafa verið falin aukin verkefni. Það er meginskýringin á því. Út af bifreiðum Stjórnarráðsins sem hv. þm. spurði um er það þannig að hér var eitt sinn safnliður fyrir bifreiðar Stjórnarráðsins en var felldur brott fyrir nokrum árum og þá tekinn upp sá siður að hvert ráðuneyti fyrir sig skyldi fjármagna endurnýjun á þessum bílum. Nú er gert ráð fyrir því í fjárlagafrv. að settar verði 5 millj. kr. á þennan lið og má þá gera ráð fyrir því að svo verði árlega en til þess að koma honum af stað er beðið hér um 18 millj. kr. aukafjárveitingu til þess að standa fyrir einhverri endurnýjun á þessu ári. Ef einhver afgangur verður af því flyst hann bara yfir á næsta ár og ég get ekki svarað því nákvæmlega hvaða ráðuneyti munu hugsa sér til hreyfings í þessum efnum. Út af sölu ríkisfyrirtækja almennt er ekki rétti vettvangurinn núna að skiptast á skoðunum við hv. þm. Ögmund Jónasson um það efni, enda er það svo til vonlaust mál. Hann er svo mikið á móti því að það er alveg sama hvaða aðferðum beitt yrði eða hvernig farið yrði í það mál, ekki nokkur maður gæti sannfært Ögmund Jónasson um réttmæti þess að selja fyrirtæki í ríkisins eigu. Það sem þetta mál snertir og varðar þetta frv. er það að hér í lánsfjáryfirlitinu er verið að gera grein fyrir því hvaða breytingar verða á lánahreyfingum og lánsfjárjöfnuði, hvaða breytingar verða á greiðslum sem koma inn í ríkissjóð og greiðslum sem fara út úr ríkissjóði. Það eru mismæli hjá hv. þm. að það hafi verið Búnaðarbankinn sem var seldur á gamlársdag, það var Landsbankinn, og í samræmi við ákvæði fjárreiðulaganna var andvirði hans bókfært á árið 2002. Það sagði hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon réttilega. En það er bara í samræmi við ákvæði fjárreiðulaganna þó að greiðslur falli til síðar meir. Og nú er verið að taka tillit til breyttra aðstæðna varðandi greiðslurnar í þessu fjáraukalagafrv. Allt er þetta eðlilegt og samkvæmt réttum reglum og viðmiðunum.

Hæstv. forseti. Aðeins lítil leiðrétting. Það er alrangt hjá hæstv. ráðherra að ég hafi alla tíð verið andvígur allri sölu á fyrirtækjum í eigu ríkis eða sveitarfélaga. Þetta er ekki rétt og ég get nefnt mörg dæmi um slíkt. Ég hef hins vegar gagnrýnt sölu á ýmsum fyrirtækjum, hvernig að henni var staðið, SR-mjöli, Áburðarverksmiðjunni, fyrir söluverðið og hvernig að málunum var staðið. Í öðrum tilvikum eins og varðandi ríkisbankana taldi ég og við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði að það væri heppilegt til að tryggja stöðugleika í íslensku fjármála- og efnahagslífi að hér væri ríkisbanki og við færðum fyrir þessu málefnaleg rök. Í þriðja lagi eru vissulega eignir sem við teljum ekki rétt að verði settar á markað og þá erum við að horfa til grunnþjónustu í samfélaginu, til raforkugeirans, vatnsveitna og annars af því tagi. Ég er alveg tilbúinn til að skiptast á skoðunum á mjög málefnalegan hátt við hæstv. ráðherra eða hvern sem er, og það er einmitt það sem hefur skort. Þegar óskað er eftir upplýstri málefnalegri afstöðu og skoðanaskiptum hefur staðið á því af hálfu þeirra sem hér stýra landinu, því miður.

Virðulegur forseti. Ég vil bara nota tækifærið strax og biðja þingmanninn velvirðingar á því ef ég hef borið hann röngum sökum, ef hann er nú bara í okkar liði þegar öllu er á botninn hvolft hvað varðar einkavæðingu ríkisfyrirtækja. Ég bið hann bara innilega afsökunar á því. Þá hef ég misskilið allt sem hann hefur sagt í þingsölum, frá árinu 1995 þegar hann tók hér sæti fyrst, hvað þessi mál varðar. Ég vil hins vegar segja að sjálfsagt er að eiga hér málefnalegar viðræður um þessi mál og það höfum við reyndar oft gert þó ég, eins og ég sagði áðan, treysti mér illa til þess að fá hann til að skipta um skoðun í þessum málum. En það sem ég leyfði mér að gera athugasemd við áðan og var tilefni ræðu þingmannsins var að ég gerði athugasemd við það þegar hv. þm. Jón Bjarnason talaði um að menn hefðu verið að sölsa undir sig eignir þjóðarinnar í gegnum þau viðskipti sem átt hafa sér stað með ríkisbankana eða önnur ríkisfyrirtæki sem seld hafa verið. Ég geri bara athugasemd við það, hv. þm., og ég geri enn ríkari athugasemd við það þegar því er haldið fram að við ráðherrarnir í ríkisstjórninni höfum verið að hjálpa fólki til þess að komast yfir eignir almennings með óeðlilegum hætti. Þetta er ómálefnalegur málflutningur, hv. þm., og við þetta leyfi ég mér að gera athugasemdir. Þetta er auðvitað fjarri öllu lagi. Hér er um að ræða fyrirtæki sem voru auglýst og síðan var gengið til samninga í kjölfarið á því. Þannig er þetta mál í pottinn búið, hv. þm., eins og þingmaðurinn auðvitað veit.

Hæstv. forseti. Þetta gerist svolítið skondin umræða. Voru ríkisbankarnir, kjölfestuhlutirnir í þeim, auglýstir? Var ekki verið að semja um það hverjir skyldu fá þessa hluti í sínar hendur? Ég gerði athugasemd við þetta áðan og furða mig á því að bankarnir hefðu ekki einmitt verið settir á markað fyrst ákvörðun var tekin um að selja þá. Það er rétt en ekki rangt að sterkir fjármálaaðilar á Íslandi eru að sölsa undir sig eignir þjóðarinnar með dyggri aðstoð þessarar ríkisstjórnar og það er ósiðlegt hvernig hún hefur farið fram í þessu efni. Ég nefni bankana og ég nefndi SR-mjöl sem einhvern tímann á eftir að skrifa lærðar doktorsritgerðir um til að rekja þá spillingu og sukk sem tengdist því máli. Hæstv. ráðherra getur ekki vikið sér undan þessu. Nei, ég er ekki í hópi skoðanabræðra hæstv. ráðherra. Ég vil ekki einkavæða eignir þjóðarinnar. Ég vísaði til þess sem ég vildi halda í almenningseign og nefndi að það væri raforkugeirinn, það væru vatnsveiturnar sem ríkisstjórnin áformaði í vor að yrði heimilt að setja á markað. Fyrir lá frv. um það í þinginu. Og við vitum til hvers hugur Sjálfstfl. stendur innan heilbrigðiskerfisins. Sá flokkur vill helst koma þar sem flestu á markað.

Virðulegi forseti. Þingmaðurinn tekur sér gjarnan í munn orðið siðlegt eða ósiðlegt. Hann hafði hér ákveðin ummæli uppi um hvað væri ósiðlegt. Ég segi fyrir mig að ég tel að það sé ósiðlegt að saka ráðamenn þjóðarinnar, ráðherrana í ríkisstjórninni, um að ganga erinda einstakra manna eða með öðrum annarlegum hætti umgangast þær eignir sem þeim hefur verið falin forsjá fyrir. Ég vísa a.m.k. fyrir mitt leyti slíkum ásökunum algerlega á bug og treysti mér til að gera það fyrir hönd annarra 

Virðulegi forseti. Það frv. sem forseti hefur hér kynnt og ég mæli nú fyrir er fylgifrumvarp með fjárlagafrv. ársins 2004 og lýtur að tekjuöflun á grundvelli laganna um fjáröflun til vegagerðar og laganna um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl. Með frv. þessu eru lagðar til hækkanir á gjaldskrá þungskatts annars vegar og vörugjalds á eldsneyti, hins svokallaða bensínsgjalds, í samræmi við forsendur í tekjuáætlun fjárlagafrumvarpsins. Lagt er til að fast árgjald og kílómetragjald þungaskattsins ásamt almennu og sérstöku vörgjaldi af bensíni hækki um 8%. Viðbótartekjur ríkissjóðs af þessari hækkun eru áætlaðar samtals um 1 milljarður kr. á ársgrundvelli, þar af 600 millj. kr. af bensíngjaldi og 400 millj. kr. af þungaskatti. Þar af má áætla að hækkun til markaðra tekjustofna Vegagerðarinnar nemi samtals 850 millj. kr., en þar er um að ræða hinn sérstaka hluta vörugjalds af bensíni og svo þungaskatt. Nokkuð er orðið um liðið síðan þessir grundvallartekjustofnar ríkissjóðs hafa verið hækkaðir. Föstu gjaldi þungaskatts var síðast breytt með lögum nr. 151/1998 og kom sú breyting að fullu til framkvæmda 1. júlí 1999. Hið sama á við um kílómetragjald þungaskattsins sem var breytt með sömu lögum og kom sú breyting að fullu til framkvæmda 11. júní 1999. Hins vegar var kílómetragjaldi þungaskattsins síðast breytt með lögum árið 2000 þar sem um var að ræða 10% lækkun sem kom til framkvæmda 11. febrúar 2001. Óhætt er að segja, án þess að ég sé að nefna margar viðmiðunartölur í því sambandi, að vísitala neysluverðs hefur hækkað mun meira á því tímabili sem um er að ræða hér frá 1999 heldur en lagt er til í frv. Vísitalan hefur hækkað um 20,3% frá 1. júlí 1999. Hún hefur hækkað um 12,4% frá 11. febrúar 2001. Menn geta valið sér þá tímapunkta sem þeir vilja í þessu sambandi. En hvað sem því líður er hækkunin sem nú er lögð til langt undir breytingu á vísitölu á þessu tímabili. Haustið 1999 var gerð breyting á lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl. og tekið upp fast gjald í krónum á bensín í stað hlutfallsgjalds sem áður var við lýði og var 97% af tollverði. Frá þessum tíma hefur hið fasta vörugjald á bensíni verið 10 kr. og 50 aurar á hvern lítra. Það var þó lækkað nokkuð eða um 1 kr. og 55 aura frá því í apríl á síðasta ári til loka júní sama árs. Í grunninn hefur því almenna bensíngjaldið verið óbreytt frá því haustið 1999. Sama er að segja um hið sérstaka vörugjald á bensíni sem nú er 28 kr. og 60 aurar. Í frv. þessu er miðað við að hækkunin á bensíngjaldi komi strax til framkvæmda, þ.e. þegar frv. hefur verið afgreitt. En hvað þungaskatt varðar er gert ráð fyrir því að hækkunin komi til framkvæmda 1. janúar 2004, hvað varðar hið fasta árgjald, en 11. febrúar 2004, hvað varðar kílómetragjald í þungaskatti. Þessar tillögur, virðulegi forseti, skýra sig auðvitað sjálfar. Þær eru hluti af almennri tekjuöflun ríkissjóðs og segja má að á vissan hátt hafi verið misráðið að láta líða svo langan tíma sem raun ber vitni milli hækkana á þessum gjöldum vegna þess að hér er um að ræða ákveðna grundvallartekjuöflun í ríkissjóð. Áður fyrr og það ekki fyrir mjög löngu voru reglurnar um þetta þannig að fjmrh. hafði í lögum heimild til þess að hækka til að mynda vörugjald á bensíni um sem nam hækkun byggingarvísitölu þegar honum þótti það við eiga. En eftir því sem menn áttuðu sig betur á því að eðlilega ætti Alþingi að hafa síðasta orðið um allar skattahækkanir og endanlega við stjórnarskrárbreytinguna 1995 var fallið frá slíku valdframsali frá þinginu til handa fjmrh. En það sem ég er að benda á með þessu, með því að rifja þetta upp, er að sjálfsögðu það að mönnum þótti það ekki tiltökumál að gjaldtaka af þessu tagi færðist upp eða gjöld af þessu tagi hækkuðu til samræmis við vísitölu. Nú hefur það sem sagt ekki gerst í fjögur ár að þessir gjaldstofnar hafi hækkað. Ég tel að við þurfum að gera það að þessu sinni þó að slík hækkun sé aldrei neinn sérstakur gleðiboðskapur. Ég tel hins vegar að athuga eigi í þingnefndinni hvort jafnframt eigi núna að lögbinda hækkun þessara gjalda um t.d. 2% eða 2,5% árlega út kjörtímabilið til þess að fyrir liggi næstu árin hvernig skattlagning ríkisins á bensín og þungskattur muni þróast. Síðan er því við að bæta að uppi hafa verið áform, virðulegi forseti, um að breyta þungaskattskerfinu í sérstakt olíugjald. Frumvarp um það efni er tilbúið og ég geri ráð fyrir því að það verði flutt í þinginu á þessu hausti, vonandi fyrr en síðar. En þessi hækkunartillaga hér er óháð því máli vegna þess að það er hlutlaust gagnvart tekjum ríkissjóðs og getur farið saman við hvaða tekjuöflunarstig sem er og sem þingið ákveður hverju sinni. Það mál er því óháð og ótengt þessari breytingu sem hérna er lögð til. En ef það kemur til framkvæmda mun innheimta þungaskattsins auðvitað falla niður og það fyrirkomulag allt saman verða með mjög öðrum hætti. Ég legg til, virðulegi forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Hæstv. forseti. Það frv. sem hæstv. fjmrh. hefur flutt hér er skattahækkunarfrumvarp sem veldur mér auðvitað miklum vonbrigðum vegna þess að á hinu háa Alþingi hefur á undanförnum árum töluvert verið rætt um flutningskostnað og annað slíkt, og hér er hæstv. fjmrh. að boða skattahækkun sem mun fara beint út í verðlagið og valda því að flutningsgjöld, sem þegar eru nógu há, munu hækka enn frekar. Og aum eru þau skref hæstv. fjmrh. nú á fyrstu dögum þingsins að koma með þennan pakka inn í umræðuna um byggðamál, umræðu sem ég get komið að síðar þar sem hefur verið fjallað mikið um vanda einstakra byggðarlaga í atvinnumálum og atvinnu sem er að hverfa eða fara frá viðkomandi byggðarlögum vegna m.a. sölu á kvóta og annars, og svo eru þetta skilaboðin í upphafi nýs kjörtímabils, þ.e. að hækka þungaskattinn um 8%. Hæstv. fjmrh. sagði frá því, og við höfum tekið eftir því, það hefur verið sagt frá því í fréttum, að ríkisstjórnin hafi samþykkt að breyta þungaskattskerfinu yfir í olíugjald og það hefur líka komið fram að það mun einnig hafa í för með sér töluvert miklar hækkanir. Herra forseti. Það sem mér sýnist því að hér sé á ferðinni er frv. sem ásamt með væntanlegu frv. muni leiða til 20--25% hækkunar á þungaskattsgjöldum hjá flutningafyrirtækjum í landinu. Ég vil því spyrja hæstv. fjmrh. út í hvort hann hafi ráð til þessara flutningafyrirtækja um hvernig þau eigi að mæta þessum aukna kostnaði. Telur hann að þessi fyrirtæki séu það stöndug í dag að þau geti tekið þetta á sig eða telur hann að þessum skattahækkunum verði velt út í verðlagið, eins og ég er viss um að verður gert, til hækkunar á þegar allt of háum flutningsgjöldum? Með öðrum orðum, frú forseti, þá er boðað hér að ná í 400 millj. af þungaskatti og 600 millj. vegna hækkunar á bensíngjaldi. Það ber auðvitað að hafa í huga, rétt svona til þess að rifja upp þessa umræðu, að ofan á þessa þungaskattshækkun, sem mun síðan fara út í verðlagið að mínu mati eins og ég hef rakið, bætist svo virðisaukaskattur sem verður greiddur til ráðuneytis hæstv. fjmrh. Geirs H. Haardes. Það er alveg með ólíkindum hvers fólk úti á landi á að gjalda við þær breytingar sem hér er verið að gera og hafa verið gerðar, sem er allt í lagi að rifja aðeins upp --- breytingar sem áttu sér stað út af kerfisbreytingu milli áranna 1998 og 2000 sem hefur haft í för með sér að flutningafyrirtæki sem eru að keyra þetta í kringum 140 þús. km á ári borguðu við þá kerfisbreytingu um 40% meira í þungaskatt heldur en áður. Þetta hefur þau áhrif sem ég er hér að lýsa og um það snýst þetta í raun og veru, að þessi hækkun muni hækka flutningsgjöldin enn frekar. Vert er að hafa það í huga, frú forseti, að ríkisstjórnin fjallaði í aðdraganda kosninga, ég man ekki hvort það var snemma eða hvar það var, um flutningskostnað og hæstv. samgrh. skipaði nefnd sem fór í að taka saman þessar upplýsingar og út kom enn ein skýrslan í janúar 2003 og mikil loforð í aðdraganda kosninga um að á þessu ætti að taka. Í þessari skýrslu þriggja ráðuneyta kemur það fram svart á hvítu að flutningsgjöld hafa hækkað töluvert fram yfir vísitölu neysluverðs. Út af fyrir sig má gagnrýna það að neysluverðsvísitala sé notuð í þessum samanburði vegna þess að aðalkostnaður flutningafyrirtækis er náttúrlega olía, þungaskattur og laun og þess vegna er ekki rétt að nota þessa vísitölu en ég ætla nú að sleppa því að þessu sinni. Ég sagði áðan, hæstv. forseti, að menn bundu vonir við að eitthvað ætti að gera í framhaldi af þessu. Þess vegna spyr ég hæstv. fjmrh., þó ég viti að þessi skýrsla sem slík sé ekki á valdi hans ráðuneytis, hvort þetta séu þær aðgerðir sem hæstv. ríkisstjórn ætlar að koma fram með og var fjallað um í kosningabaráttunni að yrði komið með til að lækka flutningskostnað, aðgerðir sem fara í þveröfuga átt og munu stórhækka flutningsgjöldin. Hvað er hér á ferðinni og hvað á þetta að ganga svona lengi? Frú forseti. Það liggur fyrir að atvinnurekstur á landsbyggðinni er ekki samkeppnisfær við sambærilegan atvinnurekstur á höfuðborgarsvæðinu vegna þessara svimandi háu flutningsgjalda. Það er ekki sanngjarnt að leggja þetta svona fram eins og hér er gert og halda áfram að auka þennan mun, enda má segja að það hafi komið fram í umræðu um þessa ágætu skýrslu sem átti sér stað hér þegar hv. þm. Einar K. Guðfinnsson spurði um þetta í febrúar síðastliðnum í fyrirspurn um þessa skýrslu. Þar kom fram ýmislegt mjög fróðlegt sem rétt er að hafa í huga. Til dæmis sagði hæstv. samgrh., með leyfi forseta, og hann er að vitna í skýrsluna: ,,Í þessum samtölum kom alls staðar fram sú skoðun kaupenda þjónustunnar að flutningskostnaður hefði á síðustu árum hækkað verulega umfram verðlag.`` Svona má lengi áfram halda í þessari skýrslu. Í lok svarsins, fyrra svars, sagði hæstv. samgrh. m.a. þetta, með leyfi forseta: ,,Hins vegar er öllum ljóst að þungaskatturinn er umtalsverður útgjaldaþáttur hjá flutningafyrirtækjum á landsbyggðinni. Því er mjög mikilvægt að leita allra leiða til að þungaskatturinn verði ekki eins umtalsverður hluti af útgjöldum flutningafyrirtækjanna og raun ber vitni.`` Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. sem hér boðar þessa hækkun á þungaskattinum hvort það frv. sem hann hefur fylgt hér úr hlaði sé liður í þessari áætlun og hvernig það megi í raun og veru vera. Það væri vert að vitna í orð fleiri ráðherra eins og hæstv. iðnrh. sem sagði m.a.: ,,Eins og komið hefur fram var hún rædd í ríkisstjórn á föstudaginn var`` --- þ.e. í febrúar 2003 --- ,,og þar varð niðurstaðan að Byggðastofnun fengi ákveðið hlutverk við frekari vinnslu og tillögugerð.`` --- Og enn fremur: ,,Við erum að vinna hratt að þessu máli og fleiri skýrslugerðir eru í gangi, bæði hvað varðar búsetuskilyrði fólks og eins starfsskilyrði fyrirtækja á landsbyggðinni`` o.s.frv. Það er mjög ánægjulegt að vitna í það sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði við þessa umræðu. Hann sagði m.a., með leyfi forseta: ,,Ég vil brýna hæstv. ríkisstjórn í að velta málinu fyrir sér og koma sem fyrst með tillögur eða aðgerðir sem mættu verða til að lækka flutningskostnað. Það sem beðið er eftir eru aðgerðir en ekki skýrslur.`` Þetta er með öðrum orðum, frú forseti, það sem kom fram hjá nokkrum stjórnarþingmönnum við þessa umræðu og eins og ég sagði áðan, get ég ómögulega séð hvernig það frv. sem hæstv. fjmrh. er að leggja hér fram á að harmónera saman við það sem hér hefur verið sagt. Hvernig má það t.d. vera, frú forseti, að þetta frv. um hækkun þungaskatts uppfylli tvö skilyrði í þál. um stefnu í byggðamálum fyrir árin 2002--2005 sem ég ætla að lesa hér, með leyfi forseta, en aðalskilyrðið er svohljóðandi: ,,Að draga úr mismun á lífskjörum og afkomumöguleikum fólks milli byggðarlaga í landinu og skapa íbúum á landsbyggðinni sem hagstæðust búsetuskilyrði.`` --- Og enn fremur: ,,Að stuðla að fjölbreyttu atvinnulífi, jöfnun starfsskilyrða og að fyrirtæki á landsbyggðinni geti nýtt atvinnukosti sína sem best með sjálfbæra nýtingu auðlinda og góða umgengni um náttúru landsins að leiðarljósi.`` Fyrri liðurinn getur engan veginn verið í takt við það sem hér er að gerast. Ég sagði áðan, virðulegi forseti, að það linnir ekki árásum hæstv. ríkisstjórnar á atvinnulíf á landsbyggðinni hvað þennan þátt varðar, þ.e. opinbera skattheimtu ríkisins á flutningastarfsemi sem hefur leitt til þess sem ég hef hér talað um, þessara háu flutningsgjalda sem allt eru að drepa úti um allt land, flutningsgjöld sem geta verið allt að 50--60 kr. á kíló ef um lítið magn er að ræða, en getur sem betur fer lækkað töluvert ef um mikið magn er að ræða. Ég hef áður sagt að þessi skattheimta er orðin þannig á flutningastarfsemi í landinu að það er talið allt að helmingur af tekjum flutningafyrirtækja renni aftur til ríkisins í formi alls konar skatta og gjalda sem þessi starfsemi greiðir ríkissjóði fyrir starfsemi sína. Og þegar ég horfi út í sal kemur upp í huga minn gömul ályktun og áform ungra sjálfstæðismanna um ,,báknið burt``. Mér sýnist að að þessu leyti hafi báknið aukist mikið. Hverjar eru svo tölulegar staðreyndir, vegna þess að menn munu vafalaust koma hér á eftir og segja að þetta séu ýkjur og vilja ekki halda því fram að þetta hafi jafnmikil áhrif á flutningsgjöld og raun ber vitni um, þá höfum við ótal dæmi fyrir okkur þar sem það kostar upp undir 30 kr. á kíló að flytja 450 kg af matvöru frá höfuðborgarsvæðinu á norðausturhorn landsins. Þetta er langbest að sýna fram á með reikningum vegna þess að það sem flytjandi vörunnar þarf að borga fyrir flutninginn eru staðreyndir sem blasa við og þær tölur eru hér fyrir framan mig í reikningum og það er auðvitað það sem er best að fara eftir. Ótal fleiri dæmi mætti nefna í þessu sambandi um skattheimtu og kostnað við flutningastarfsemi sem hefur auðvitað farið þráðbeint út í verðlagið og eins og ég sagði áðan hefur valdið því að flutningsgjöld eru svo há sem raun ber vitni. Það er m.a. hækkun á olíu sem er mikil og við getum séð það frá árinu 1996 þegar olíulítrinn kostaði 26,50 og náði hámarki að mig minnir í júlí 2001, fór í tæpar 55 kr. og var þá búinn að hækka um 106%. Þetta eru auðvitað hlutir sem við kannski ráðum ekki við hér heldur heimsmarkaðsverðið en engu að síður skulum við hafa það í huga að þetta er skattheimta og hækkanir sem virka verr á ákveðna íbúa landsins en aðra. Virðulegi forseti. Ég sagði hér í upphafi að mér finnst þetta frv. sem hæstv. fjmrh. hefur flutt vera vont frv. og ég er algerlega andvígur því. Mér finnast það vond skilaboð frá hæstv. ríkisstjórn í upphafi kjörtímabils að leggja það til að skattheimta ríkisins á flutningastarfsemi í landinu aukist þvert ofan í gefin loforð í kosningabaráttunni um að nú væri verið að vinna að því að finna leiðir til að lækka flutningskostnað. Þess vegna gengur þetta auðvitað þvert á þau loforð sem þar voru gefin. Það er miður að þetta skuli eiga að vera svona og eigi að ganga eftir. Þar að auki á svo eftir að koma fram sú breyting sem hæstv. fjmrh. sagði frá og vitnaði til áðan að hefði verið samþykkt í ríkisstjórninni, hvenær sem það frv. kemur fram, að breyta þungaskattskerfinu yfir í olíugjaldið. Og ef það frv. --- nú getur maður náttúrlega ekki talað um það sem á eftir að koma fram --- er eitthvað í takt við það sem áður hefur verið boðað, þá mun það líka hafa í för með sér aukna skattheimtu á flutningastarfsemi í landinu. Hvað telur hæstv. fjmrh. að hægt sé að ganga langt í því að auka skatta á þessa starfsemi sem er ekkert að græða neitt voðalega mikla peninga í dag? Vafalaust eru mörg flutningsfyrirtæki sem berjast í bökkum og geta ekki tekið á sig þessar hækkanir heldur fara þær auðvitað þráðbeint út í verðlagið og munu svo hafa þessa víxlverkun að hækka vöruverð, matvöruverð og annað úti á landi, minnka samkeppnishæfni fyrirtækja á landsbyggðinni gagnvart höfuðborgarsvæðinu vegna flutninga á aðföngum og kannski flutninga til baka á fullunninni vöru. Enda kemur þar fram í skýrslu þessara þriggja ráðuneyta sem ég vitnaði í að þar er m.a. tekið dæmi frá forsvarsmönnum nokkurra fyrirtækja á Norðurlandi sem ræddu um það að ef þetta héldi svona áfram, þá mundu fyrirtækin neyðast til þess að hætta starfsemi úti á landi og flytja sig hingað suður. Ég hefði ekki haft hugmyndaflug til að láta mér detta það í hug en einn ágætur maður spurði mig: Hvers vegna eru nánast öll kjúklingabú landsins komin hingað suður á höfuðborgarsvæðið? Hvers vegna eru m.a. öll svínabú landsins komin hingað suður á höfuðborgarsvæðið? Svarið hjá þessum aðila var: Það er engin furða, menn eru að færa sig nær þessum stóra markaði vegna þess að starfsemin ber ekki þann flutningskostnað sem er í gangi til þess að flytja þessa vöru fram og til baka. Virðulegi forseti. Þetta vildi ég sagt hafa hér í upphafi máls míns um þetta vonda frv. sem hér hefur verið lagt fram og ég held að ég ljúki máli mínu með því að vitna í vefrit fjmrn. frá því í febrúar 2003, þar sem mér finnst vera mjög góð skilgreining á byggðaþróuninni, en þarna var fjmrn. að fjalla um byggðaþróun í landinu og það sem hefur verið að gerast undanfarin ár. Atvinnustarfsemi á landsbyggðinni hefur verið að dragast saman og störfum að fækka og fólki er að fækka. Þetta var sett upp á mjög faglegan hátt með fallegri mynd af Íslandi þar sem tilgreind var íbúafækkun í hverju kjördæmi fyrir sig, þ.e. skv. gömlu kjördæmaskiptingunni. Kaflinn á vefriti fjmrn. er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Er byggðaþróunin að komast í jafnvægi? Undanfarin ár hefur verið mikill straumur fólks til höfuðborgarsvæðisins af landsbyggðinni. Stjórnvöld hafa viljað sporna við þessum miklu flutningum meðal annars vegna þess að þeir hafa í för með sér kostnað fyrir samfélagið, bæði ríki og viðkomandi sveitarfélög. Byggja þarf og reka samfélagsleg mannvirki í stað annarra sem eru vannýtt og þar sem fólki fækkar vex kostnaður á hvern íbúa við að veita opinbera þjónustu. Fólksfækkun hefur tilhneigingu til að verða að vítahring sem erfitt getur reynst að rjúfa. Á hinn bóginn er eðlilegt að fólk leitist við að búa við bestu lífsskilyrði sem kostur er á og það kann að leiða til ákvörðunar um að flytja sig um set.`` Ég sagði nú einhvern tíma bragð er að þá sjálfur finnur. Og það er auðvitað mjög gott að fjmrn. skuli tala á svo hreinskilnislegan hátt sem hér er gert. Þess vegna vil ég að lokum spyrja hæstv. fjmrh. út í það hvort hann telji að það frv. sem hér er flutt, sem á að ná í 400 millj. í þungaskatti, og að sjálfsögðu kemur það ekki allt á flutningastarfsemi en að töluverðum hluta, hvort það frv. sé til þess að bæta stöðuna á landsbyggðinni, bæta stöðu almennings sem þegar býr við allt of hátt matvöruverð, bæta stöðu atvinnufyrirtækja á landsbyggðinni sem búa við þessi háu flutningsgjöld. Telur hæstv. fjmrh. að ríkisstjórnin sem hann situr í sé með þessu að vinna gott verk fyrir íbúa landsbyggðarinnar?

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. fjölyrti ekki um þetta mál þegar hann mælti fyrir því. Hann gaf þá skýringu að um væri að ræða fylgifrumvarp með fjárlagafrv. sem leiðrétti eða stillti af tekjuforsendur fjárlagafrv. varðandi fjáröflun til vegagerðar, álagningu þungaskatts og bensíngjalds. Engu að síður er um að ræða allnokkra hækkun umfram verðlagsforsendur eða uppfærslu fjárlagafrv. milli ára. Hún er 2,5% ef ég hef tekið rétt eftir. Þannig eiga menn sem eiga einhverjar ívilnanir undir fjárlagafrv. í formi hækkunar persónufrádráttar eða annars slíks að sætta sig við þá tölu á næsta ári. Skýringin á þessu er sú að sögn að menn hafi um árabil trassað að færa þessa tekjustofna Vegagerðarinnar og að hluta ríkisins upp til samræmis við verðlag. Það leyfi ég mér að gagnrýna mjög harðlega. Það er ákaflega óheppilegt að menn, ef þeir ætla að halda þessum tekjum hlutfallslega og standa undir þeim verkefnum sem á þeim byggja, t.d. vegagerð í landinu, þurfi á margra ára fresti að taka stór stökk í þessu eins og hér er ætlunin að gera. Að sjálfsögðu er ég ekki talsmaður þess að menn skerði þessa tekjustofna jafnt og þétt með því að þeir fylgi ekki verðlagi. Það væri ábyrgðarleysi að tala með þeim hætti. Horfast þarf í augu við hina hlið málsins, þ.e. að draga mundi úr tekjum til vegagerðar í landinu að því leyti sem hér er um hinn markaða tekjustofn til samgöngumála að ræða. Hins vegar er afar óheppilegt að standa að málum með þeim hætti sem hæstv. ráðherra eða hæstv. ríkisstjórn gerir hér. Reyndar vottaði fyrir iðrun í máli hæstv. fjmrh. þegar hann mælti fyrir frv., sérstaklega hvað þennan þátt varðar. Svo má að sjálfsögðu líka nefna til sögunnar þá staðreynd að hinir umfangsmiklu skattar á umferðina nema sjálfsagt brúttó einum 30 milljörðum kr. eða vel það en lítill hluti þeirra rennur þrátt fyrir allt til að byggja upp samgöngukerfið og þjónusta umferðina í landinu. Ég held að það ætti að vera mönnum nokkurt umhugsunarefni hvort þau hlutföll hafi ekki skekkst um of á undanförnum árum. Menn hafa flotið áfram í skjóli þess að umferðin hefur aukist og þar af leiðandi hefur það ekki komið tilfinnanlega eða sýnilega að sök þegar menn horfa á tekjurnar að gjaldstofnarnir hafa ekki verið færðir upp til verðlags. En auðvitað hlýtur aukin umferð að kalla á aukna þjónustu og aukin mannvirki. Það er heldur betur staðreyndin. Þar er náttúrlega nærtækt að nefna þau gríðarlega dýru umferðarmannvirki á höfuðborgarsvæðinu sem verið er að þrýsta á um að ráðist verði í. Það er nú þannig, herra forseti, að hver gatnamótin á fætur öðrum í höfuðborginni kosta einn milljarð króna stykkið. Við sem ökum upp í Breiðholt á kvöldin þekkjum það. Þar eru nokkur hundruð metrar á milli gatnamóta sem ýmist eru í byggingu eða nýlokið er við. Verðmiðinn á hverju stykki er um einn milljarður, eitt stykki mislæg gatnamót á meiri háttar umferðaræðum eins og Breiðholtsbraut og Reykjanesbraut eða hvað það nú er. Einnig hefur réttilega verið á það bent að þetta frv., þessar hækkanir sem koma hér allt í einu í fjárlagafrv., eru nú ekki í beinu samræmi við yfirlýsingar og loforð stjórnarflokkanna fyrir kosningar, ekki síst Sjálfstfl. Ég man aldrei eftir því að Geir H. Haarde hafi á framboðsfundum vakið athygli kjósenda sérstaklega á því að hækka ætti þungaskattinn um 8% strax eftir kosningar. Ég man aldrei eftir því.

Að tekjustofnar hafi ekki fylgt verðlagi?

Já, hann var ekki að útlista það að slíkir hlutir væru í vændum. Nei, það var talað mikið um skattalækkanir, gríðarlegar skattalækkanir. Við tókum að vísu ekki þátt í þeim óráðskór, frambjóðendur og talsmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, sem því miður flestir aðrir falleruðust af 

Í skattatillögum BSRB.

Ég heyri að það liggur vel á hv. þm. enda farið að kvölda. Það breytir ekki því, herra forseti, sem hér er gert að umtalsefni, að ríkisstjórnin stendur ekki að málum með þeim hætti sem hún gaf tilefni til að ætla fyrir kosningarnar. Burt séð frá afstöðu manna til þess sem verið er að leggja til er það alltaf umfjöllunarefni í sjálfu sér hvort menn koma heiðarlega fram. Hvernig standa þeir við það sem þeir hafa lofað kjósendum? Það hefur ríkisstjórnin auðvitað ekki gert, hvorki Sjálfstfl. sem narraði fólk unnvörpum til að kjósa sig út á stórfelld loforð um skattalækkanir sem yrðu lögfestar strax á haustþinginu og þaðan af síður Framsfl. sem brá sér í gervi stjórnarandstöðuflokks. Framsfl. var heldur geðþekkur félagshyggjuflokkur í stjórnarandstöðu eins og hann auglýsti sig í sjónvarpinu fyrir tugi milljóna króna. En það er nú annað upp á teningunum núna. Reyndar er hann hvergi nærstaddur, Framsfl. Það er líka tilefni til að fara yfir það, m.a. í ljósi umræðna sem urðu fyrirferðarmiklar víða í aðdraganda kosninganna síðast, að hér er að sjálfsögðu verið að hækka kostnað við flutning eða flutningskostnað á vöruverði úti um landið. Þegar það er skoðað er þungaskatturinn einn og sér ekki úrslitaatriði í því en hann hefur þó ákveðin uppsöfnunaráhrif í eðli sínu. Það er meinsemd sem veldur hærra vöruverði á landsbyggðinni en ella þyrfti að vera. Það verða uppsöfnunaráhrif í gegnum kostnaðarliði sem lenda í vöruverðinu og enda í virðisaukaskattinum sem lagður er ofan á endanlegt útsöluverð vörunnar þegar hún er komin til notenda á landsbyggðinni. Þungskattinn verða menn að greiða eins og hann er hér á lagður í gjaldflokkum með tilliti til vegalengda sem eknar eru. Kannski eru ekki margir hér sem muna alla þessa sorgarsögu, frá því að menn voru með kerfi sem tók verulegt tillit til vegalengdanna í því formi að veittir voru afslættir og sett þak á álagningu þungaskatts þannig að ef ekið var yfir vissa vegalengd þá var umframaksturinn gjaldfrjáls. Þetta þýddi að verulegt tillit var tekið til skattlagningarinnar hvað varðaði flutning á lengstu leiðum. Þetta kerfi var slegið af. Samkeppnisstofnun taldi þetta ekki standast og menn voru að vandræðast með það í nokkur ár hvort hægt væri að finna annan farveg til að taka tillit til aðstæðna að þessu leyti en hafa síðan gefist upp á því. Niðurstaðan nú síðustu árin er sem sagt hrá álagning þungaskatts á hvern ekinn kílómetra. Þar af leiðandi hækkar skatturinn í þessum skilningi eftir því sem lengra er ekið. Til að vinna á móti þessu hafa menn helst rætt um að taka upp einhvers konar endurgreiðslu flutningskostnaðarins, styrki sem þekktir eru sums staðar úr nálægum löndum. Í skýrslum sem stjórnvöld hafa glóðvolgar í höndunum er einmitt lagt til að menn fari frekar inn á þessa braut. Það er ljóst að slíkt er heimilt og brýtur engin samkeppnislög, hvorki innlend né evrópsk. En það bólar ekkert á þessu, ekki neitt. Ég hef bara ekki heyrt af því að samgrh., fjmrh., byggðamálaráðherra eða nokkur af þessum fínu ráðherrum í ríkisstjórninni sé að gera nokkurn skapaðan hlut í þessu sambandi. Hins vegar koma hér hækkanir sem menn eiga að taka á sig að óbreyttu ástandi. Þá er von að menn hafi orð á því. Hæstv. fjmrh. nefndi upptöku olíugjalds. Það verður gaman að glíma við það eina ferðina enn að fá hér frv. um álagningu olíugjalds í stað þungaskatts, þ.e. að færa skattlagninguna inn í sölu á olíu til þeirra aðila sem eiga að greiða skattinn. Ætli þau hafi ekki verið flutt þrisvar eða fjórum sinnum áður, slík frumvörp, eða a.m.k. oft rædd? Jafnharðan hafa menn gefist upp við það og oftast fyrir andstöðu olíufélaganna sem hafa lagst í mikinn lobbýisma og fundið því allt til foráttu að fara þá leið. Því miður er það þannig að sé gjaldið flutt yfir í olíuna án nokkurra ráðstafana og menn finni þá einhvern lögmætan farveg til að koma aftur til móts við lengstu vegalengdirnar þá er hið sama upp á teningunum þar í grófum dráttum. Eldsneytisnotkunin er nokkurn veginn sambærileg við þær vegalengdir sem eknar eru þegar löngu flutningaleiðirnar eiga í hlut. Vandamálið hverfur þannig ekki heldur flyst það til eða færist yfir á nýtt form. Það er auðvitað von að spurt sé: Er eitthvað að frétta af því hvort einhverjar ráðstafanir séu í vændum af hálfu ríkisstjórnarinnar til að mæta þessum þungbæra flutningskostnaði sem t.d. smásöluverslun býr við á fjarlægustu landshornum frá höfuðborginni. Er við því að búast að verslun í Norður-Þingeyjarsýslu þurfi að greiða meira fyrir flutningskostnað á kíló af lauki en fyrir laukinn sjálfan? Það er þannig. Ég skoðaði dæmi í vetur þar sem verslunareigandi á norðausturhorninu var með nótur yfir þessa merku vöru, lauk. Hann hafði keypt hann á einhverjar 40--45 kr. kílóið í heildsölu hér í Reykjavík en borgaði 55 kr. undir hann. Flutningskostnaðurinn var hærri en varan sjálf. Svona er staðan. Ofan á þetta leggur hæstv. fjmrh. Geir Hilmar Haarde fullan virðisaukaskatt, 24,5% ef í hlut á vara sem er á hærra þrepi. Annars lægra. Þarna er ríkið að refsa mönnum fyrir að búa á vissum stöðum, með því að leggja virðisaukaskattinn ofan á uppsöfnuð áhrif annarrar skattlagningar og kostnaðarþátta sem safnast upp í svona tilvikum. Þetta hefur mikið verið rætt, herra forseti, en það gerist aldrei neitt. Það er stórmerkilegt hvernig mönnum tekst alltaf að þvæla þessum hlutum á undan sér án þess að taka á þeim á nokkurn hátt. Þó er alveg sannað mál að hátt vöruverð og rekstrarörðugleikar fyrirtækja á þessu sviði á landsbyggðinni eru eitt af höfuðvandamálum og meinsemdum í fjölmörgum byggðarlögum. Það er ekki nóg með að varan sé svo dýr sem raun ber vitni, sem skerðir lífskjör þessa fólks umfram aðra, heldur er hreinlega þjónustan sjálf ekki alltaf í boði vegna þess að það er ekki rekstrargrundvöllur fyrir henni. Á þessu hafa menn yfirleitt reynt að taka í nálægum löndum. Það er a.m.k. þannig bæði í Noregi og Svíþjóð og ég hygg reyndar líka í Finnlandi, á norðursvæðunum. Þar eru við lýði ýmiss konar stuðningsaðgerðir sem eru til þess ætlaðar að mæta og vega upp aðstöðumun, t.d. verslunar í strjálbýli og jafnvel annarrar framleiðslustarfsemi. Af sjálfu leiðir að jafnerfitt og þetta er fyrir verslun þá er þetta náttúrlega enn þá tilfinnanlegra fyrir alla framleiðslustarfsemi sem er hægt og rólega að skattleggjast af landsbyggðinni. Það er augljóslega þannig að menn ráða ekki við að borga fyrst flutningskostnaðinn á aðföngunum út á land og síðan aftur flutningskostnaðinn á afurðunum inn á aðalmarkaðinn eða á leið sinni til útlanda í gegnum suðvesturhornið. Enda sitja menn víða og reikna hvað þeir græði mikið á að hætta að framleiða málningu, sápu, plastkör eða hvað það nú er úti á landi og flytja það bara hingað. Það er yfirleitt auðvelt reikningsdæmi. Það er sparnaður sem hleypur á mörgum prósentum ef ekki tugum prósenta í rekstri viðkomandi fyrirtækja. Þetta kerfi getur ekki endað nema á einn veg. Ég held að hæstv. fjmrh. gerði rétt í að velta aðeins fyrir sér, m.a. í tengslum við tillögur til Alþingis um að fíra þessum kostnaðarþætti upp um 8%, hvort eitthvað standi til að reyna að gera á hina hliðina. Ég inni eftir því. Það væri líka fróðlegt að fá hér sem fyrst til umfjöllunar og skoðunar frv. um olíugjald. Ég held að það væri æskilegt að það kæmi fram sem fyrst ef þess er að vænta á annað borð þannig að þingið og nefndir þingsins gætu farið ofan í saumana á þessum málum. Maður vill ekki útiloka það fyrr en maður stendur frammi fyrir því að menn gætu komið sér saman um eitthvert fyrirkomulag sem tengdist þessum breytingum og væri liður í að koma til móts við aðstæður þeirra sem þyngstan bera baggann af þessari skattlagningu, flutningskostnaði og öðru slíku. Herra forseti. Aftur að upphafinu. Ég vil á hinn bóginn að það komi skýrt fram að við eðlilegar aðstæður og sé eðlilega að því staðið að viðhalda þessum tekjustofnum til samgöngumála ætla ég ekki að fara að gerast sá ómerkingur orða minna á gamals aldri að hlaupast undan merkjum í þeim efnum. Ég styð að sjálfsögðu að Vegagerðin hafi sínar tekjur til sinna þörfu verkefna.

Virðulegi forseti. Ég vil líkt og fyrri ræðumenn rifja hér upp að ég held að enginn í þessum sal minnist þess að nokkur frambjóðandi Sjálfstfl. eða Framsfl. hafi haft af því sérstakar áhyggjur í kosningunum síðast að ekki hafi tekist að hækka tekjustofna í samræmi við vísitölu neysluverðs. Ég man ekki til þess að nokkur hefði orð á því og allra síst hinir nýju hv. þm. Sjálfstfl. sem komu inn, sérstaklega í Reykjavík, og hafa haft á orði um nokkuð langt skeið að þeirra helsta metnaðarmál í þinginu væri að lækka skatta, til þess séu þeir kosnir og að því ætli þeir að stefna. Þess vegna er það allt saman afar sérstakt að þetta skuli vera eitt fyrsta mál hæstv. fjmrh. ef fjáraukalög og fjárlög eru undanskilin. Það er einfaldlega svo að á endanum munu neytendur borga þá skatta sem hér er verið að leggja á. Þeir munu á endanum greiðast með hærra vöruverði og þeir sem þurfa lengst að sækja vöruna munu einfaldlega bera þyngstu byrðarnar. Þannig er þetta. Það er afleiðing þessa frv. Þess vegna er með frv. fyrst og fremst verið að leggja þyngri byrðar á fólk á landsbyggðinni en annars staðar. Ég veit ekki hvað fólk á landsbyggðinni hefur gert til þess að fá þessar köldu kveðjur frá ríkisstjórninni nú í upphafi þings. Þetta mál er því fyrst og fremst árás á landsbyggðina og það er afar sérstætt að þetta skuli vera upphafið. Skattaumræðan hefur að mörgu leyti mótast af því að einhvern tíma í óskilgreindri framtíð sé ætlunin sú að lækka skatta um 20 milljarða. Hvernig það verður gert liggur ekki fyrir. En það er a.m.k. markmiðið og það á að hafa veruleg áhrif á hagvöxtinn og hagkerfið og knýja það áfram á einhvern hátt. Undir það get ég tekið. En það er hins vegar afar sérstakt núna þegar fyrstu fjárlög ríkisstjórnarinnar eru lögð fram að þá skuli lagðir á 4 milljarðar um það bil í skattahækkunum á einn eða annan hátt. Nefna má t.d. 600 millj. í viðbótarlífeyrissparnaði sem eru slegnir af, sjúkratryggingar 750 millj., komugjöld á heilsugæslustöðvar 50 millj., lækkun vaxtabóta úr 7% í 5,5%, um það bil 600 millj., Atvinnuleysistryggingasjóð 170 millj. Hér er 1 milljaður á ferðinni og liggur þá ekkert fyrir um hvernig verður með barnabætur og skattleysismörk sem líklega fylgja ekki launavísitölu. Því er ekki óvarlegt að áætla að þetta séu 4 milljarðar á einu ári. Ef við margföldum það með fjórum þá eru komnir 16 milljarðar. Þá hlýtur að vakna spurning til hæstv. fjmh.: Er hugmyndin sú að lækka skatta um 20 milljarða og draga þá þessa 16 frá eða er hugmyndin að koma nokkurn veginn út á sléttu eftir kjörtímabilið? Er það í raun öll skattalækkunin sem að er stefnt? Eða ætlar hæstv. fjmrh. að gefa þá yfirlýsingu hér að aðrir tekjustofnar ríkisins verði ekki hækkaðir umfram þessa neysluvísitölu sem vitnað er til? Þetta er allt saman afar sérstakt og lítur þannig út þangað til manni verður sýnt fram á annað að hér séu menn aðeins að hengja pótemkintjöld fyrir það sem raunverulega á sér stað því að þessir 20 milljarðar eru fljótir að hverfa ef hækka á gjöld og lækka framlög um 4--5 milljarða á hverju einasta ári á kjörtímabili. Þá eru þeir einfaldlega að mestu leyti horfnir. En látum það liggja milli hluta. Virðulegi forseti. Ég held ég hafi sjaldan eða aldrei lesið jafnsérstæða röksemdafærslu fyrir nokkru eins og í þessu frv. Þegar menn skoða þá röksemdafærslu sem hér er lögð til grundvallar þá er hún fyrst og fremst sú að þessir skattstofnar hafa ekki hækkað í samræmi við vísitölu neysluverðs, fyrst og síðast. Byrjað er að reikna frá árinu 1999 en þá hækkaði þetta mestan part síðast. Að vísu eru þar undantekningar á. En þetta eru þær stærðir sem lagðar eru til grundvallar. Neysluverðsvísitalan frá þessum tíma hefur hækkað um 12,4% eins og kemur fram í frv. En hvað hafa tekjur ríkisins aukist á sama tíma? Þær hafa aukist um 55,5%. Ef þessi viðmið ættu alls staðar að ganga yfir þá ætti fjárlagafrv. fyrir árið 2004 ekki að hljóða upp á 280 milljarða tæpa heldur 205, þ.e. ef þessi 12,5% hækkun er útgangspunkturinn við allt saman. Þessi röksemdafærsla er því alveg með hreinum ólíkindum. Að menn skuli nota hana til þess að leggja þessar álögur á landsmenn með þeim hætti sem gert er ráð fyrir og meiri álögur á fólk á landsbyggðinni en annars staðar, virðulegi forseti, tekur engu tali. Það er algerlega fráleitt að leggja þetta upp með þessum hætti. Það er í raun erfitt að fjalla um þetta á vitrænan hátt. Miklu eðlilegra væri að segja: ,,Við erum búnir að missa tökin á hagstjórninni. Við erum búnir að missa tökin á fjármálum ríkissjóðs.`` Það væri miklu eðlilegra að segja það einfaldlega. Ég skil vel að hæstv. fjmrh. gangi úr salnum. Það hefði verið miklu eðlilegri og heiðarlegri röksemdafærsla en að koma fram með það sem hér er að finna í greinargerðinni. Í raun er þessi röksemdafærsla fyrst og fremst eins og þegar krakkarnir segja: ,,Af því bara.`` Þetta er það einasta sem mönnum datt í hug, að hengja sig á þessa hækkun á vísitölu neysluverðs sem hefur verið um 12,4% á þessu tímabili um leið og tekjur ríkissjóðs hafa aukist um 55,5%. Þetta er alveg með ólíkindum. Ég segi líka, virðulegi forseti, og ekki mun standa á okkur í Samfylkingunni í vetur að aðstoða við það, að úr því að menn hafa misst tökin á ríkissjóði eins og raun ber vitni og þetta frv. ber augljóslega merki þá væri miklu eðlilegra að kalla stjórnarandstöðuna til hjálpar í þessum málum heldur en setja fram röksemdafærslu af þessu tagi. Virðulegi forseti. Ég hef ekki miklu við þetta að bæta. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Kristján L. Möller lýsti yfir áðan. Við erum algerlega andvíg þessu frv. sem er fyrst og fremst árás á landsbyggðina. Ég skil ekki hvað landsbyggðin hefur unnið til saka að fá þetta yfir sig. Ég einfaldlega næ því ekki. Við leggjumst algerlega gegn frv. og ég held, virðulegi forseti, að kannski sé kominn tími til --- þó að það sé margtuggin klisja hér í salnum þar sem menn töluðu eitt sinn um að báknið skyldi burt. Nú hefur það vaxið á þann hátt sem ég rakti hér um 55,5% miðað við niðurstöðutölur fjárlaga 1999 og miðað við áætlaðar tekjur árið 2004. Þetta er einfaldlega sá veruleiki sem liggur fyrir. Væri nú ekki nær, virðulegi forseti, að reyna að taka einhvers staðar til í stað þess að fara þá leið sem hér er lögð til? Virðulegi forseti. Hún er alveg til háborinnar skammar.

Hæstv. forseti. Fáir hefðu nú trúað því þegar kosningabaráttan fór fram að á fyrsta þing eftir kosningar kæmu stjórnarliðar með skattahækkanir í verulegum mæli. Ég er sannfærður um að litið hefði verið á það sem grófa móðgun ef einhver hefði vogað sér að halda því fram að það fyrsta sem menn gerðu hér á þessu hausti væri að hækka skattana. Það stutt er síðan kosningabaráttan stóð yfir að það hlýtur að vera eðlilegt að menn ræði málið í samhengi við það sem þá var sagt. En það sem við erum að sjá hér er einn milljarður í hækkuðum gjöldum á flutningafyrirtækin í landinu og á almenning í bílaútgerð heimilanna. Mér fannst hæstv. fjmrh. einna helst festa sig í bjarghringinn þann að hann hefði ekki staðið sig nógu vel í að hækka þetta á undanförnum árum og nú væri hann að rétta það af. Það hefði eiginlega orðið slys og ekki hefði verið passað upp á þetta. Ég verð að viðurkenna að mér finnst þetta ekki sterk rök. Og þó svo að ég sé einn af þeim sem telji að passa eigi upp á framkvæmdafé til vegagerðar þá get ég ekki séð að rökin eigi að taka þaðan um þessar mundir, einfaldlega vegna þess að hæstv. ríkisstjórn hefur tekið fé til vegagerðar úr ýmsum áttum á undanförnum árum og ekki hvað síst með því að selja ríkisfyrirtæki. Hæstv. ríkisstjórn setti af stað flýtiframkvæmdir aðallega í vegagerð fyrir kosningarnar. Svo gerist það sem suma grunaði að ekki var hægt að klára þessa peninga, og það vill svo skemmtilega til að einn milljarður gekk af. Nú veit ég ekki hvað á að gera við þann milljarð. Kannski verður honum ráðstafað aftur með einhverjum sérstökum hætti með samþykkt ríkisstjórnarfundar einhvern góðan veðurdag, ég skal ekki segja um það. En hann hefði líka getað gengið til þeirrar upphæðar sem hér á að fá með hækkuðum sköttum. Sem sagt, nú eru 2 milljarðar allt í einu til skiptanna á næsta ári sem ekki voru til skiptanna í vor samkvæmt fyrirætlunum manna, því þá stóð hvorki til að hækka skatta né heldur að klára ekki þá peninga sem ætlaðir voru í flýtiframkvæmdir í vegagerð. Það er rétt að fara aðeins yfir þær tölur sem voru í gangi þegar menn tóku ákvörðunina um að breyta þungaskattinum og bensíngjaldinu árið 2000, því að þá var þessu kerfi breytt og gjaldið í ríkissjóð lækkað um 10%. Hvers vegna var það gert? Vegna þess að olíuverð hafði hækkað mikið árið á undan, t.d. hafði dísilolía hækkað úr 38 kr. í október 1999 upp í um 50 kr. árið eftir, 30% hækkun. Stjórnvöldum blöskraði þetta en auðvitað græddi ríkissjóður á þessu líka og bætti álögum sínum ofan á þetta, en ákveðið var að lækka gjaldið um 10%. Já, hæst fór olían líklega í einar 50 krónur. En hvað skyldi hún vera í dag? Hún er um 44 kr. Tíu prósent hækkunin sem varð árið 2000 verður núna allt í einu að 8% lækkun. Mér sýnist því að forsendurnar fyrir 10% lækkuninni séu a.m.k. að æðistórum hluta til enn fyrir hendi í dag. Hækkun þessi á að gefa 400 milljónir í ríkissjóð og vitaskuld mun stór hluti hennar eða töluverður hluti koma frá flutningafyrirtækjunum. Ég tel að eftir þá umræðu sem fram hefur farið um kostnað vegna flutninga á vörum út á landsbyggðina hefði það verið lágmark að menn hefðu getað kynnt hvaða ráðstafanir þeir hygðust hafa til að vinna gegn hinum háa flutningskostnaði um leið og þeir ákváðu að setja fram skattahækkanir. Mér hefði fundist það lágmark. Eða þá að vera heiðarlegir og segja: Við höfum engin ráð við því en við ætlum að hækka. Er það kannski þannig? Mér finnst að skýr svör ættu að vera við þessu. Þær skattahækkanir sem hér eru á ferðinni ættu helst að valda viðbrögðum hjá þeim sem eiginlega mætti kalla skattasamvisku ríkisstjórnarinnar, ungum þingmönnum Sjálfstfl. sem hafa uppástaðið það í fjölmiðlum og ræðum sínum í aðdraganda kosninga að þeir ætluðu nú aldeilis að sjá til þess að skattar yrðu lækkaðir. Ég vildi gjarnan að einhver þeirra mætti í þessa umræðu og útskýrði hvernig í ósköpunum menn eiga að trúa því, eftir að þetta haust er liðið, að skattalækkanir verði á þessu kjörtímabili, því ef ekki núna þá hvenær? Er ekki einmitt núna möguleiki til skattalækkana? Nú er spennan ekkert svo mikil. Það er von á miklu hærri spennu næstu árin.  Ég er ekki á þeirri skoðun að endilega verði hægt að lækka skatta á síðari hluta þessa kjörtímabils og ég trúi því ekki að menn séu svo óábyrgir við stjórn landsins að þeir muni gera það hvernig sem allt veltur hér í þjóðfélaginu. Ég trúi því ekki. En því miður hafa menn látið frá sér svo hástemmd loforð að erfitt verður fyrir þá að horfast í augu við það að þeir svíki annað hvort þeirra. Það stefnir því miður í það. Annaðhvort verða menn að svíkja loforðin um skattalækkanirnar eða heitstrengingarnar um það að stjórna ríkissjóði skynsamlega og fjármálum þjóðarinnar. En ég spái því að kosningaloforð ríkisstjórnarinnar verði kannski til umræðu allt þetta kjörtímabil en mest þegar líður á það, undir lokin, og það verði hlutverk einhverrar annarrar ríkisstjórnar að bera þá bagga í hús sem því fylgir að lækka skattana eins og hefur verið lofað. Mér finnst þetta vera skýr vísbending um það sem er að gerast á þessu hausti. En ég tel að góð rök hafi verið færð fyrir því að menn hefðu ekki átt að fara af stað með þetta mál núna. Ég tel að fjármunir til vegagerðar hafi verið til staðar samkvæmt þeim áætlunum sem um er að ræða og reyndar ýmsir möguleikar til að bæta þar í ef menn vilja. Og það hefði verið lágmark, eins og ég sagði áðan, að menn hefðu kynnt um leið hvaða fyrirætlanir þeir hafa til þess að koma til móts við fólkið á landsbyggðinni hvað varðar kostnað og flutning á vörum út á land.

Herra forseti. Lánið leikur við formann Samfylkingarinnar á þessum degi því ekki er ég fyrr kominn á lista ræðumanna en hæstv. samgrh. gengur í salinn en það var einmitt hæstv. samgrh. sem fór mikinn hér í þingsölum fyrr á þessu ári og mærði mjög niðurstöður skýrslu um flutningskostnað og sagði þá einmitt, herra forseti, --- af því að ég er að missa hann úr salnum --- að þær aðgerðir sem þar væru lagðar til yrðu þær sem ríkisstjórnin hygðist grípa til. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. samgrh.: Hvað segir hann um þær aðgerðir sem hæstv. fjmrh. ber fyrir okkur? Er hæstv. samgrh. sammála því að það sé í anda skýrslunnar sem hann mærði sem mest í kosningabaráttunni og hér í þessum sölum að leggja á landsbyggðina, á landsmenn 400 millj. kr. þungaskatt til viðbótar? Herra forseti. Ég sé að hæstv. samgrh. getur ekki svarað þessu því að hann hleypur, lætur fætur toga út úr þingsalnum. Herra forseti. Það finnst mér sýna greind hæstv. samgrh. vegna þess að enginn mannlegur máttur getur með nokkru móti fært rök fyrir því að sú tillaga sem hér liggur fyrir sé í anda þess sem hæstv. samgrh. sagði landsmönnum öllum, þingheimi og þó einkum og sér í lagi landsbyggðinni rétt fyrir kosningar. Herra forseti. Það er eitt sem stingur í augu þegar maður horfir yfir þingheim. Hér hafa menn setið og rætt í þaula þetta frv. og ýmislegt annað sem tengist fjárlögum ríkisins, en núna þegar við erum farin að ræða auknar skattaálögur á landsbyggðina þá sést ekki einn einasti þingmaður Framsfl. Hvar eru þingmenn Framsfl. núna þegar hæstv. fjmrh. er að skella heilum milljarði á landsmenn sem kemur þyngra niður á landsbyggðinni en öðrum hlutum landsins? Ég lýsi eftir þingmönnum Framsfl. sem riðu eins og hetjur um héruð fyrir kosningar og sóru gagnvart landsmönnum að þeir mundu beita sér fyrir aðgerðum til þess að draga úr skattaþjökun landsbyggðarinnar. Herra forseti. Hér fyrir framan mig situr ungur þingmaður, hv. þm. Birgir Ármannsson, sem flutti prýðilega jómfrúrræðu fyrr í dag. Hann er einn úr hópi ungra þingmanna Sjálfstfl. sem segja má að hafi rutt sér braut inn í fremstu víglínu íslenskra stjórnmála með því að draga einn gunnfána að húni. Það voru skattalækkanir. Hv. þm. Birgir Ármannsson lýsti því með sannri innlifaðri gleði nýhólpins engils í grein í Morgunblaðinu um daginn hvað það væri gaman að vera partur af þessu liði, hvað það væri gaman að fá að vera hluti af stjórnarflokkum sem leggja til 20 milljarða skattalækkanir. Herra forseti. Ekki vil ég segja við þennan unga mann, sem ég er sannfærður um að á sér glæsta framtíð fyrir höndum í þessum sal: Ill var þín gangan fyrsta. En ég neita því ekki að eitthvað líkt því kom upp í huga mér, og ég velti því fyrir mér hvernig liggur á hæstv. fjmrh. að leggja það á þennan unga svein að sitja hér í heilan dag, hlusta á hæstv. fjmrh. leggja fram frumvarp sem í reynd er frumvarp um brot á kosningaloforðum Sjálfstfl. Engir ungir menn í stjórnmálum sem ég man eftir hafa með jafnmiklum glæsileik og þrótti fært rök að því að það bæði væri gott, heilladrjúgt og hægt að lækka skatta, eins og þeir þrímenningar, hv. þm. Birgir Ármannsson, Sigurður Kári Kristjánsson og Guðlaugur Þór Þórðarson. Mér nægir í sjálfu sér alveg að hér sé staddur einn fulltrúi þeirra og getur hann vafalítið talað fyrir alla ef hann vill. En ég verð hins vegar að segja að það hlýtur auðvitað að koma að því einhvern tíma á þessu hausti í umræðum að þessir skattalækkunarpostular Sjálfstfl. láti sjá sig hér í ræðustól og svari því til hvort þeir styðji hugmyndir um auknar álögur á landsmenn. Herra forseti. Hvað er það sem hæstv. fjmrh. og reyndar Sjálfstfl. allur í þessum sölum hefur gumað af á þessu hausti? Jú, þeir ætla að lækka skatta um 20 milljarða. Og nú vil ég segja, herra forseti, að ég tel að ef þokkaleg samvinna ólíkra afla á vinnumarkaði tekst og á stjórnmálasviðinu þá sé mögulegt að sigla þannig út úr því efnhagsástandi sem er að skapast, það kann að vera hægt og meira að segja sé nokkuð aflögu til að hrinda í framkvæmd drjúgum hluta af þeim félagslegu úrbótum sem verkalýðshreyfingin hefur lagt fram. En það er samt sem áður þannig, herra forseti, að það er nokkuð umhendis fyrir þennan flokk að þegar hann byrjar feril sinn á þessu, þegar hann sem sagt byrjar að efna skattalækkunarloforðin þá gerir hann það með því að leggja fram frv. sem eykur álögur landsmanna um 1.000 millj. kr. Þetta finnst mér, herra forseti, ekki vera neitt annað en brot á þeim loforðum sem hæstv. fjmrh. og ráðherrar ríkisstjórnar lögðu fyrir þing og þjóð þegar Alþingi hóf sína göngu fyrir nokkrum dögum. Herra forseti. Hér hafa menn líka farið nokkrum orðum um röksemdafærslu hæstv. fjmrh. Oft hefur hann skautað léttilega en sjaldan hefur hann verið á jafnhálum ís og í dag. Það er ekki bara að hann hafi byrjað að lækka skatta með því að hækka þá, heldur segist hann og færir þau rök ein fyrir tillögu sinni að honum hafi orðið í reynd á sú skyssa á síðustu árum að hann gleymdi að hækka þessa skatta. Herra forseti. Ég velti því líka fyrir mér hvernig þær röksemdir hljómi í eyrum þess þingmanns sem flutti jómfrúrræðu sína hér í dag. Hvernig hljóma slíkar röksemdir í eyrum þingmanna Sjálfstfl. sem hafa talað manna gildast um að lækka þurfi skatta, að ástæðan fyrir þessari skattahækkun sé sú að gleymst hafi að hækka nægilega mikið á síðustu árum? Herra forseti. Auðvitað þarf fjármagn til að koma vegakerfi og samgöngubótum landsmanna í sæmilegt horf. Ég segi þetta af því að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon er hér í salnum og tók þátt í umræðum áðan. Ég heyrði ekki betur en hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon væri í reynd að segja að hann mundi ekki skorast undan því að samþykkja a.m.k. part af þessari hækkun vegna þess að hann teldi að nauðsynlegt væri að afla fjár til þess að sinna samgöngubótum í landi.  Herra forseti. Hæstv. samgrh. sem áðan hlóp eins og fætur toguðu út úr húsi og vildi ekki taka þátt í umræðunni sem er þó umræða sem að öðrum þræði snýst um hann og fagsvið hans. Hann hélt magnaðar ræður í umræðum sem urðu hér fyrr á árinu um merka skýrslu sem hann hlutaðist til um að yrði gerð. Það var skýrsla þriggja ráðuneyta ef ég man rétt sem gerð var af nefnd valinkunnra sómamanna um hvað það væri sem ylli háum flutningskostnaði hér á landi. Og hvenær sem til umræðu kom í þessum sölum um þá áþján sem flutningskostnaður sannarlega er á landsbyggðinni þá var vísað til þessarar skýrslu. Sú skýrsla var lögð fram í febrúar á þessu ári. Hún var rædd í ríkisstjórn Íslands og það var ríkisstjórn Íslands sem tók ákvörðun um það að fela Byggðastofnun að gera tillögur um lækkun á kostnaði vegna flutninga innan lands í krafti þeirra tillagna sem var að finna í niðurstöðum skýrslunnar. --- Ef hv. þm. Pétur H. Blöndal mætti láta vera af því að trufla hæstv. fjmrh. þá mundi ég spyrja ráðherrann: Er þessi tillaga í samræmi við niðurstöður umfjöllunar Byggðastofnunar um þetta mál? Herra forseti. Ég skil vel að hæstv. samgrh. hafi forðað sér úr þessari umræðu og ég skil vel að hv. þm. Framsfl. láti ekki sjá sig í húsinu þegar við ræðum þessar auknu álögur á landsmenn. En við getum ekki skilið við umræðuna öðruvísi en að rifja upp að við höfum mörgum stundum rætt um þá þætti sem kunna að valda því að við stöndum andspænis ákaflega illvígri byggðaröskun. Við sjáum að æ fleiri kjósa að flytja af landsbyggðinni til þéttbýlisins. En það vill svo til að hinn fjarstaddi hæstv. samgrh. og aðrir ráðherrar ríkisstjórnarinnar hafa líka lagt gjörva hönd að því verki að brjóta til mergjar orsakir slíkrar þróunar. Hér var á sínum tíma lögð fram gagnmerk skýrsla unnin af Háskólanum á Akureyri, af fræðimönnum sem þar vinna, þar sem reynt var að grafast fyrir um þær rætur. Þar kom í ljós að af tíu þáttum sem menn gátu greint sem hvöttu menn til flutnings af landsbyggðinni var hátt vöruverð á landsbyggðinni þáttur númer tvö. Og hvað er það sem veldur því að vöruverðið er að jafnaði töluvert hærra á landsbyggðinni en á þéttbýlissvæðinu? Jú, því var svarað í skýrslu hæstv. samgrh. og hinna tveggja ráðherranna sem ég nefndi hérna áðan. Hár flutningskostnaður var ein af meginástæðunum fyrir háu vöruverði á landsbyggðinni og einnig í þeirri sömu skýrslu, reyndar í niðurstöðuorðum skýrslunnar, var sagt berum orðum að það sem ætti einna mestan þátt í háum flutningskostnaði væri þungaskatturinn. Enginn hefur skeleggar en hv. þm. Kristján L. Möller sýnt fram á hvernig þungaskatturinn hefur aukist á síðustu árum í þeim mæli að það hefur haft sjáanleg áhrif á hækkun flutningskostnaðar. En núna ofan á þetta ætlar hæstv. ríkisstjórn í gustukaskyni við landsbyggðina og væntanlega til að reyna að snúa þessari öfugþróun við að koma aftur eins og sleggja í hausinn á landsbyggðinni með því að kasta á herðar hennar 400 millj. kr. álögum. Herra forseti. Það er ákaflega erfitt að skilja þetta. Þessir herramenn koma og segja með glit í augunum að þeir vilji allt gera til að snúa við hinni erfiðu þróun sem við sjáum í byggðamálum. En næsta dag koma þeir og gera fólki erfiðara um vik með að búa á áfram í hinni sömu landsbyggð með því að hækka skatta sem koma verst við hana. Herra forseti, ég á ákaflega erfitt með að skilja þetta. En mér heyrðist reyndar á hæstv. fjmrh. að þetta frv. væri í reynd einhvers konar stillingaratriði. Það þyrfti að stemma af tölur í fjárlagafrv. Og þá var rétt að herða þessa skrúfu aðeins meira en aðrar skrúfur vegna þess að það dugði til að ná upp fyrir eitthvert borð og skítt með það þó að það þýði að þeir sem búa á landsbyggðinni komi töluvert verr út úr þessu en aðrir. Herra forseti. Ég vil aðeins segja að ég er þeirrar skoðunar að hægt sé á næstu árum með samstilltu átaki að beita agaðri hagstjórn í þeim mæli að draumar hv. ungra þingmanna sjálfstæðismanna og hóflegar tillögur Samfylkingarinnar um skattalækkanir nái fram að ganga. Ég tel að það sé hægt. En ég verð hins vegar að segja, herra forseti, að mér finnst sem hæstv. fjmrh. hafi ekki trú á sinni eigin hagstjórn ef hann telur að ekki sé hægt að ná í land nema byrja á því að hækka álögur á landsmenn. Mér finnst að það boði ekki og birti ekki sjálfstraust af hálfu hæstv. fjmrh. Ég get svo sem sagt það að ef ég horfi til síðustu ára, þá skil ég það vel. En eigi að síður, herra forseti, er þetta frv. sem a.m.k. sá hluti stjórnarandstöðunnar sem heitir Samfylkingin mun alfarið greiða atkvæði gegn og ég vænti þess að hv. þm. Birgir Ármannsson sem flutti jómfrúrræðu sína í dag geri það líka og standi þar með við fyrri yfirlýsingar sínar og sína góðu grein í Morgunblaðinu um daginn og hið sama geri hv. þm. Sjálfstfl. sem skolaði hingað inn á fjörur þingsins í krafti þessara sömu loforða. Og svo ég haldi áfram að telja upp, þá vona ég líka að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson standi við yfirlýsingar sínar um átak í byggðamálum, um lækkun þungaskatts með því að greiða líka atkvæði gegn þessu. 

Virðulegi forseti. Ég hygg að mér sé nú að verða ljóst eftir að hafa hlustað á þær umræður sem hafa orðið í þinginu undanfarna daga með hvaða hætti ríkisstjórnarflokkarnir ætla að lækka skatta á kjörtímabilinu. Ég held að þeir ætli að gera það hægt og rólega eins og þeir hafa boðað á seinni hluta kjörtímabilsins, byrja rólega, byrja á hátekjuskattinum en koma strax á móti með hækkanir sem bitna á almenningi öllum. Það er auðvitað alveg dagljóst að sú tillaga sem við erum að ræða bitnar mun harðar á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu að því er varðar þungaskattshlutann, þessar 400 millj., því að það kemur alveg þráðbeint inn í flutningsgjöld, þaðan inn í vöruverð og þjónustugjöld út um landið og eykur þar af leiðandi álögur á landsbyggðarfólki í meira mæli en á höfuðborgarsvæðinu. En þessi framsetning hér byrjar á því að leggja til að ná í milljarð í nýjum tekjum. Ríkisstjórnarflokkar sögðu fyrir kosningar að stefnumótun þeirra yrði sú að fara í lækkunarferli á sköttum, lækka álögur á almenning. Ég hygg að stefnan sé sú að byrja fyrst á því að hækka og síðan fara menn smátt og smátt að lækka þannig að ef þessari stefnu verður framfylgt eins og hún hefur birst okkur í málflutningi stjórnarliða, þá muni útkoman verða núll. Við höfum séð í fjárlagafrv. að þar er verið að taka ákveðin gjöld. Verið er að breyta útfærslu vaxtabóta, það þýðir álögur á almenning. Verið er að breyta greiðslum fólks til að sækja sér þjónustu á spítölum o.s.frv. Útfærslan á skattlagningu þungaskatts hefur verið mikið vandræðabarn um langt árabil og menn hafa vissulega verið að ræða það fram og til baka hvernig megi taka á í þá veru að skatturinn virki ekki eins og hann hefur virkað á undanförnum árum, að hann leggist mun þyngra á fólk úti á landsbyggðinni og einkum þá sem fjærst höfuðborginni búa í enn meira mæli en aðra og hvaða útfærsla dygði til þess að þannig yrði ekki í pottinn búið. Þegar við sem komum úr landsbyggðarkjördæmunum höfum verið að tala um stöðu landsbyggðarinnar og höfum jafnvel bent á að það mætti laga stöðu landsbyggðarinnar með því m.a. að horfa á skattkerfið því það hefur reyndar verið gert hjá öðrum þjóðum, þá hafa menn iðulega sagt: Það má ekki mismuna landsmönnum með sköttum eftir búsetu þeirra. Útfærslan á þungaskattinum og síðan virðisaukaskattinum ofan á þau gjöld þegar kemur út í vöruverðið er ekkert annað en mismunun á skatti á landsbyggðarfólk. Þessi framkvæmd er búin að vera lengi við lýði, því miður. Menn velta auðvitað fyrir sér og hafa rætt oft og lengi hvernig hægt er að vera með skattlagningu eins og þungaskattinn en jafna byrðunum út þannig að hann lendi ekki í miklu þyngri mæli á hluta landsmanna. Það er sennilega ekki mjög auðvelt að útfæra það með þá öðru en að greiða til baka með einhverjum hætti þann kostnað sem til fellur. Það væri sem sagt hægt að vera með endurgreiðslu á kostnaði eða þá að horfa til kílómetrafjöldans í vegalengdum, eða endurgreiða á einhvern hátt þann kostnað sem ella veldur miklu hærra vöruverði og miklu meiri kostnaðarauka hjá fyrirtækjum og fólki á landsbyggðinni en á svæðunum sem næst liggja Reykjavík og í Reykjavík sjálfri að sjálfsögðu. Þetta eru vandamálin sem við er að fást og verður að taka á. Sú framsetning sem hér er fyrir utan það að koma með þá stefnumótun að byrja að hækka álögur á almenning er þvert ofan í þá stefnumótun sem ríkisstjórnarflokkarnir héldu fram í kosningunum, þ.e. að þeir mundu stuðla að lækkun álaga á almenning m.a. í formi skatta og gegnum skattkerfið. Ljóst er, virðulegi forseti, að þetta frv. eins og það er í pottinn búið verður ekki stutt af þingmönnum Frjálslynda flokksins. Sú útfærsla sem hér er sett fram mun ekki ganga upp. Ég hélt að sú vinna sem hefði verið lögð í að skoða þungaskattskerfið á undanförnum árum hefði leitt til þess að menn væru orðnir sammála um að frekari álögur á landsbyggðina að þessu leyti yrðu ekki látnar fram ganga. Þess vegna veldur frv. mér miklum vonbrigðum eins og það er sett fram og ég trúi því varla fyrr en ég tek á því að menn ætli að framkvæma þetta með þessum hætti. Ég verð að segja alveg eins og er að ég tel að gangi það eftir að ríkisstjórnarmeirihlutinn festi frv. í sessi óbreytt verði það hrein svik miðað við það sem menn sögðu í kosningabaráttunni, alveg hrein svik. Ég vil því skora á hæstv. fjmrh. að skoða þetta mál miklu betur og leggja af stað með þeim sem vilja útfæra þetta með þeim hætti að menn sitji a.m.k. við sama borð að því er þessa skattálagningu varðar og hún mismuni ekki þegnum landsins.

Herra forseti. Eins og vænta mátti hafa spunnist nokkuð langar og ítarlegar umræður um efni þessa máls. Þó að efnisatriðin í frv. séu í sjálfu sér frekar einföld get ég auðvitað ekki gert athugasemdir við það að menn ræði þetta mál á nokkuð breiðum grundvelli. En málið er tvískipt. Annars vegar er um að ræða hækkun á bensíngjaldi, bæði hinu almenna og hinu sérstaka, sem allir bifreiðanotendur í landinu greiða. Það eru 600 millj. af þeim milljarði sem gert er ráð fyrir að frv. í heild skili. Það er ekki með nokkru móti hægt að tala um það sem sérstakan landsbyggðarskatt. Það sem um er að ræða hér er að ekki hefur verið hreyft við þessum gjöldum, hinu almenna og hinu sérstaka bifreiðagjaldi, nú í fjögur ár og orðið tímabært að gera það. Ef eitthvað er væri frekar hægt að álasa mér fyrir að hafa ekki beitt mér fyrir slíkum hækkunum á tímabilinu, t.d. 2% á ári sem enginn maður hefði sagt neitt við. Hvað varðar hinn þáttinn, hækkun þungaskattsins, er auðvitað rétt að fram komi, eins og einstaka þingmaður nefndi sem vill gæta hér sanngirni, að af þeim 400 millj. sem þar er um að ræða í tekjuöflun er auðvitað ekki allt sem kemur af flutningi vöru til og frá landsbyggðinni. Ég minni á að það eru þúsundir bíleigenda sem greiða fast árgjald í þungaskatti sem er hluti af þessu. Það sama á við um þungaskattinn og bifreiðagjaldið, það hefur ekki verið hreyft við því gjaldi nema til lækkunar frá árinu 1999. Menn geta auðvitað sett á miklar ræður um réttmæti þungaskattsins. Ég tel að ég hafi látið í ljósi mína skoðun á honum sem tekjuöflunarfyrirbæri með þeirri stefnu sem ég hef markað um að það beri að hverfa frá honum og taka upp aðra tekjuöflun í staðinn, þ.e. olíugjaldið. Ég tel að að mörgu leyti sé innheimta þungaskatts úrelt. En það breytir ekki því að annar tekjustofn þarf þá að koma í staðinn og hann mundi þá koma í formi olíugjalds sem menn greiddu við dæluna með sama hætti og bensínskattarnir eru nú greiddir í bensínverði. Hins vegar er svo þetta álitamál sem margir hafa gert að umtalsefni og hefur kannski verið aðalinntak umræðunnar í dag, þ.e. hvaða áhrif hækkun sem þessi hafi úti á landi. Ég verð að segja að mér blöskrar sá málflutningur sem stundum verður vart við, m.a. í þingsölum, sem gengur eiginlega út á það að vöruverð úti á landi sé ekkert nema flutningskostnaður og flutningskostnaður sé ekkert nema þungaskattur. Það er auðvitað algerlega út í bláinn. Hér hafa ýmsir þingmenn nefnt þá skýrslu sem samin var sl. vetur um flutningskostnað úti á landi. Það er mjög gagnmerkt plagg því að þar er m.a. flett ofan af þessum málflutningi þar sem reynt er að halda því að fólki að stærsti og þyngsti liðurinn í vöruverði úti á landi sé þungaskatturinn. En ég heyrði ekki betur en að einmitt hv. þm. Össur Skarphéðinsson væri að segja nákvæmlega þetta, að flutningskostnaðurinn væri langstærsti liðurinn í vöruverði úti á landi og þungaskatturinn stærsti liðurinn í flutningskostnaðinum. Það er rakið mjög ítarlega í þessari skýrslu t.d. hvernig verð er jafnað, ekki bara fyrir tilhlutan hins opinbera heldur einnig í flutningakerfi tiltekinna fyrirtækja milli landshluta. Auðvitað vitum við vel að ýmsar stærri verslunarkeðjur jafna innbyrðis í sínu eigin flutningakerfi og selja á sama verði um land allt. Það er mjög virðingarvert og lofsvert þótt það þýði þá að einhverjir aðrir viðskiptavinir þessara fyrirtækja, t.d. á höfuðborgarsvæðinu, borgi eitthvað örlítið meira. En skýrslan sem margir nefndu hér er mjög gott innlegg í þessi mál. Síðan hafa menn spurt: Hvað varð um þessa skýrslu? Jú, það er vitað. Hún fór til umfjöllunar í Byggðastofnun. Byggðastofnun er nú að leggja síðustu hönd á ákveðnar tillögur í þessu efni sem munu koma inn á borð og til umfjöllunar í ríkisstjórninni, hafa að nokkru leyti gert það nú þegar, og síðan verða menn að sjá til með framhaldið. En það er rétt að það kemur fram í þessari skýrslu að það sé betri leið til að koma til móts við vandamál úti á landi að gera það með beinum styrkjum eða borga niður flutningskostnaðinn heldur en að gera það með því að fikta í skattlagningarkerfinu eins og menn reyndu að gera með misjöfnum árangri þangað til það var eiginlega dæmt úr leik af Samkeppnisstofnun. Hver niðurstaðan verður í þessu get ég auðvitað ekkert sagt um. Það er verið að vinna í þessu máli á vettvangi Byggðastofnunar og ríkisstjórnarinnar og menn verða að bíða og sjá hvað út úr því kemur. Í því sambandi þurfa menn líka að gæta að sér gagnvart Eftirlitsstofnun EFTA og Evrópureglunum en ég get ekki sagt meira um það mál á þessu stigi. Hins vegar er náttúrlega sú skýrsla og það sem menn kunna að gera í framhaldi af henni og það sem menn kunna að gera varðandi breytingu á þungaskatti yfir í olíugjald óháð hinni almennu tekjuöflun af hálfu ríkisins, m.a. vegna vegamála. Menn verða auðvitað að áskilja sér rétt, eins og ég hef áður sagt, til þess að gera ráðstafanir til þess að tryggja að slíkir tekjustofnar haldi verðgildi sínu. Það er auðvitað alveg morgunljóst, frú forseti. Í þessu frv. er hins vegar ekki gert ráð fyrir því að þær hækkanir sem hér er gert ráð fyrir nái upp í nema u.þ.b. helminginn af því sem verðlagið hefur hækkað frá því að þessum gjöldum var síðast breytt.  Ég hef kannski ekki miklu við þetta að bæta, frú forseti. Ég held að menn verði að reyna að koma sér niður á eitthvert endanlegt fyrirkomulag sem getur verið bærileg sátt um varðandi þessi flutningskostnaðarmál. Það sem menn hafa kannski haft mestar áhyggjur af í því sambandi, burt séð frá smásöluversluninni, er staða framleiðslufyrirtækja úti á landi sem keppa á höfuðborgarsvæðinu. Við þekkjum öll þessi vandamál sem um er að ræða. Þau eru að vísu mörg hver mjög öflug í samkeppni á höfuðborgarsvæðinu þrátt fyrir flutningskostnaðinn en ég veit ekki hvort þau gera minni arðsemiskröfur eða hvernig það er. Mörg þeirra hafa a.m.k. staðið sig mjög vel, t.d. iðnfyrirtæki úti um land í samkeppni á höfuðborgarsvæðinu. Ég ætla ekkert að gera lítið úr vanda þeirra í sambandi við flutningskostnað en mér finnst heldur ekki tilefni til þess að menn geri of mikið úr því, hvað þá í sambandi við þungaskattinn sem, eins og fram kemur í skýrslunni sem ýmsir þingmenn hafa undir höndum, er víðast hvar ekki nema lítill hluti af flutningskostnaði, hvað þá vöruverðinu öllu. Frú forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa um þetta fleiri orð. Ég hygg að ég hafi svarað flestum spurningum sem til mín var beint og vonast til þess að þetta mál fái greiða meðferð í efh.- og viðskn. þótt ég geri mér að sjálfsögðu grein fyrir því að ekki eru allir þingmenn sammála efni frv. En ég óska eftir því að það fái tiltölulega greiða og hraða meðferð í nefndinni.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja það eftir að hafa hlýtt á ræðu hæstv. fjmrh. að hún færði engin ný rök fyrir þeirri skattahækkun sem hér er ætlunin að ráðast í. Ég átti eiginlega von á því að eitthvað kæmi þar fram sem skýrði út þá kúvendingu sem orðið hefur á málflutningi sjálfstæðismanna frá kosningum og til dagsins í dag. Við eigum kannski eftir að tala frekar um þetta. Mig langar að spyrja hæstv. fjmrh. hvort þær hugmyndir sem birtast í þessu frv. og einnig í fjárlagafrv., þar sem segja má að tekjutap einstaklinga og nýjar álögur slagi hátt upp í 4 milljarða, og miðað við þann hagvöxt sem spáð er á næstu árum sé veruleikinn sá að með þessum aðgerðum tryggi menn í reynd að hugsanlegar skattalækkanir sem koma til framkvæmda á síðari hluta ársins geri ekkert annað en núlla þessar skattahækkanir út. Er það þannig sem menn ætla að mæta þeirri stöðu sem uppi er og þeim hagvaxtarspám sem nú liggja fyrir, að áður en kemur að skattalækkunum verði búið að hækka álögur og annað á almenning í þessu landi sem jafngildir þessum fjármunum? Mér finnst mikilvægt að svar við þessari spurningu liggi fyrir því að mér sýnist svona í fljótu bragði að þær álögur sem birtast í þessu frv. og fjárlagafrv. jafnist nokkurn veginn út eftir fjögur ár þegar hugsanlegar skattalækkanir koma til framkvæmda.

Frú forseti. Þessi útreikningur hv. þm. er út í hött og á sér enga stoð. Ég legg til að hann reikni aðeins betur.

Virðulegi forseti. Við sáum á eftir hæstv. samgrh. flýja úr salnum og sjáum á eftir hæstv. fjmrh. flýja úr stólnum. Virðulegi forseti. Ég skal fara aðeins yfir þennan útreikning og þessar tölur. Þær eru þannig fengnar að lækkun á viðbótarlífeyrissparnaði er upp á 600 millj. kr., sjúkratryggingar lækka um 740 millj. kr., komugjöld á heilsugæslustöðvar hækka um 50 millj. kr., Atvinnuleysistryggingasjóður lækkar um 170 millj. kr. Hér erum við síðan að tala um milljarð. Eru þá ekki reiknaðar inn í hugsanlegar barnabætur og skattleysismörk sem ekki fylgja launaþróun. Það er því ekki djúpt í árinni tekið að þetta sé nálægt 4 milljörðum. Ég skil vel að hæstv. fjmrh. hafi hlaupið úr stólnum. Ég skil það ósköp vel. En þetta er bara sá veruleiki sem hæstv. ráðherra stendur frammi fyrir. Það er voðalega erfitt fyrir Sjálfstfl. að koma í upphafi þings með hugmyndir af þessum toga, nýkominn úr kosningabaráttu þar sem gefin voru feit og stór loforð um skattalækkanir. Í því sambandi má minnast orða sumra þingmanna sem héldu því fram að orð forsrh., sem lofaði þessum lækkunum, hefðu staðist allar götur síðan 1982, þó að ekki hafi verið tekið fram hvað gerðist fyrir þann tíma. Virðulegi forseti. Hér eru þessar tölur. Þetta liggur fyrir. Þeir sem lesa fjárlagafrv. geta fengið þessa sömu niðurstöðu. Því endurtek ég spurninguna: Er hugmyndin sú að hækka skatta um hið sama og lofað hefur verið í skattalækkun? Ég vil fá önnur svör en flótta úr ræðustólnum.

Frú forseti. Það liggur fyrir í langtímaáætlun ríkisstjórnarinnar hvað er verið að tala um varðandi skattalækkanir sem komnar verða að fullu til framkvæmda á árinu 2007. Þar er talað um u.þ.b. 20 milljarða á ári þaðan í frá. Síðan bið ég þingmanninn að reikna.

Frú forseti. Ef ég hef skilið hæstv. fjmrh. rétt í ræðustólnum áðan þá virðist mér að draga megi þá ályktun að hann ásaki sjálfan sig fyrir að hafa gleymt að hækka þessi gjöld, þungaskattinn og bensíngjaldið, um nokkurra missira skeið og þess vegna sé nú gripið til þess ráðs að gera þetta núna. Ef þetta er rétt skilið hjá mér en hæstv. ráðherra sagði eitthvað á þá leið að saka mætti hann um að hafa ekki gripið fyrr til þess að hækka þessi gjöld. Ég vona bara fyrir hönd íslensks almennings að blessaður hæstv. fjmrh. komi sér upp góðu og öflugu samviskubiti yfir að hafa ekki hækkað persónuafslátt í nokkuð mörg ár til að láta hann halda raungildi sínu. Það hefur orðið til þess að auka skattbyrði á almennt launafólk. Ég vona að samviskubit hans þróist hægt og rólega og hér fyrir áramót komi hann fram með tillögu um að hækka persónuafsláttinn að raungildi út af samvisku sinni.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra gerði áðan lítið úr áhrifum þungaskatts á vöruverð á landsbyggðinni að því er mér fannst. Ég er honum algjörlega ósammála. Það eru ekki bara neysluvörur sem hækka við þetta heldur bera framleiðslufyrirtækin þunga bagga út af þessum þungaskatti. Mér finnst tímabært að Sjálfstfl., að ég tali ekki um Framsfl., fari að efna þau kosningaloforð sem þeir veifuðu fyrir kosningar en því er ekki að heilsa. Mér finnst í raun ósvífni að koma hérna eftir kosningar og svíkja bókstaflega allt gagnvart landsbyggðinni sem búið er að lofa. Skiptir það ekki máli að kílómetrinn kosti 40 kr. sinnum 500 til Ísafjarðar með vöruflutningabíl? Þetta skiptir máli. Ég tala nú ekki um áhrif þessa á fiskvinnslu sem kaupir fisk á mörkuðum. Þetta eru stærðir sem mér finnst ósvífni að gera lítið úr. Með þessu er verið að skekkja samkeppnisstöðu fyrirtækja á landsbyggðinni. Mér finnst kominn tími til að menn horfi á þá alvarlegu stöðu sem uppi er á landsbyggðinni, bretti upp ermar og láti verkin tala, ekki bara skömmu fyrir kosningar heldur líka þegar þeir hafa fengið umboð til að framkvæma það sem lofuðu. Mér finnst þetta ósvífni. Ég hef orðið fyrir miklum vonbrigðum, ekki bara núna í dag, með hækkanir á þungaskatti eftir að menn hafa talað um að það eigi að koma til móts við framleiðslufyrirtæki á landsbyggðinni. Það er búið að svíkja fólk um línuívilnun sem sjálfur forsrh. á blankskóm í sparifötum gekk á milli beitningaskúra og lofaði. Svo koma menn hérna og segja bara: Allt í plati. Hvað með Héðinsfjarðargöngin, hvað varð um þau? Það misskildu allir Geir á fundi á Siglufirði, nánast hver einn og einasti Siglfirðingur.  Auðvitað skiptir þetta máli. Menn verða að horfast í augu við það sem þeir eru að gera. Upp koma vandamál og menn halda bara áfram eins og ekkert hafi í skorist. Hvað er að gerast á Seyðisfirði, Bíldudal, jafnvel á Hofsósi og víðar? Menn verða að fara að gera eitthvað. Ég ætla að láta máli mínu lokið að þessu sinni og vona að ríkisstjórnin fari nú að rétta hlut landsbyggðar. Mér finnst kominn tími til þess.

Virðulegur forseti. Það er rétt sem fram kom hjá hæstv. fjmrh. áðan að efnisatriði þessa frv. eru mjög einföld. Það er hárrétt og um það er ekki deilt. Hins vegar getum við deilt um afleiðingarnar af þessum einföldu efnisatriðum, þ.e. að boða milljarðs kr. skattahækkun í formi bensíngjalds og þungaskatts. Það er full þörf á að ræða þau mál og auðvitað væri full ástæða til að óska eftir því við virðulegan forseta að bæði ráðherra byggðamála og samgrh. væru viðstaddir þessa umræðu. Það er mjög mikilvægt, með tilliti til þeirrar skýrslu sem hér hefur verið rætt um og þeirra stóru orða sem menn höfðu uppi í kosningabaráttunni um að lækka skatta, lækka flutningskostnað og gera allt sem í ríkisstjórnarinnar valdi stæði til þess. Svo kemur fram frv. sem gengur í þveröfuga átt, þ.e. hækkar kostnaðinn. Virðulegi forseti. Væri hægt að athuga hvort þessir umræddu ráðherrar gætu heiðrað okkur með nærveru sinni við umræðuna vegna þess að auðvitað snýr þetta annars vegar að samgöngumálum og hins vegar að byggðamálum? Þessir tveir hæstv. ráðherrar voru í þeim hópi ráðherra sem skipaði þá nefnd sem vann umrædda skýrslu.

Ef þingmaður er að spyrja hæstv. forseta og ætlast til þess að fá svör núna strax þá er það auðvitað svo að þetta er stjórnarfrv. þar sem flutningsmaður er hæstv. fjmrh. Hann hefur verið hér í allan dag við þessa umræðu og svarar hér spurningum hv. þingmanna. Ég held að það hljóti að nægja.

Ég get tekið undir það, virðulegi forseti, að hæstv. fjmrh. hefur setið við alla þessa umræðu og á þakkir skildar fyrir það. Hæstv. fjmrh. gerir það kannski ráðherranna best að fylgjast með umræðum um þau mál sem hann flytur. Það verður að hafa það ef ekki er hægt að verða við því að þeir tveir ráðherrar sem ég nefndi verði kallaðir til umræðunnar. Hins vegar er óþarfi að nefna það að Framsfl. hefur ekki látið sjá sig hér, eins og komið hefur fram. Það er daglegur viðburður þannig að maður gerir eiginlega ekki kröfu til þess. Eins og maður segir: Þegar A-deildin er hér stödd þá skiptir ekki máli þó að B-deild Sjálfstfl. sé fjarri. Hæstv. ráðherra sagði að það ætti að hverfa frá þessum ósanngjarna þungaskatti --- ég man nú ekki hvort hann notaði orðið ,,ósanngjarn`` eða hvað hann nefndi þungaskattinn --- enda væri það úrelt kerfi. Það er alveg hárrétt. En það er engu að síður alvarlegt mál og jafnslæmt ef úrelt kerfi þungaskatts sem heldur uppi og tekur þátt í að byggja upp hinn háa flutningskostnað á landsbyggðinni verður sett inn í olíugjald. Þá skiptir það engu máli. Þess vegna má taka undir það sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði áðan um að auðvitað væri æskilegt að frv. um olíugjald, sem ríkisstjórnin hefur ákveðið að leggja fyrir þingið, komi fram sem fyrst þannig að þetta megi skoða í samhengi. Hvaða áhrif hefur þessi hækkun? spyr ráðherra. Hún hefur ásamt olíugjaldinu, ef það verður lagt fram í svipuðum dúr og gert hefur verið áður og hefur verið boðað, í för með sér kringum 10% hækkun á flutningsgjöldum að lágmarki. Hvað erum við að tala um í dag? Hvernig hafa þessi mál þróast? Árið 1996, þegar olíulítrinn kostaði 27,90 kr., launavísitalan var 146 stig og vísitala neysluverðs var að mig minnir um 100, kostaði 10 þús. kr. að flytja eitt tonn af vöru til Akureyrar. Í dag, í upphafi þessa árs, þegar olíulítrinn er 51 kr. og þungaskatturinn hefur hækkað, það er óumdeilanlegt, þá kostar það 20.700 kr. að flytja eitt tonn af vöru frá Akureyri til Reykjavíkur. Hæstv. ráðherra fjallaði um að mörg fyrirtæki á landsbyggðinni væru að spjara sig vel þó að þau væru í harðri samkeppni við fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu, þ.e. um að flytja hráefnisvöru frá uppskipunarhöfninni í Reykjavík, t.d. til Akureyrar, vinna úr því þar og flytja það svo suður á stórmarkaðinn. Það er vitanlega íþyngjandi skattheimta á þessi fyrirtæki. Má ég nefna, hæstv. fjmrh., eitt dæmi um hvernig þetta er? Tvö kjötiðnaðarfyrirtæki á Akureyri, sem skara fram úr og selja að sjálfsögðu mikið af vöru sinni hér á höfuðborgarsvæðinu, greiða í kringum 100 millj. kr. á ári í flutningskostnað til að koma vöru sinni á höfuðborgarsvæðið. Ef það er rétt sem margir flutningsaðilar segja, að í ríkissjóðskassann renni í kringum 50 milljónir af þessum 100 þá er það auðvitað mjög alvarlegt, hæstv. fjmrh. Þess vegna finnst mér með ólíkindum að ríkisstjórnin ætli að sækja þennan milljarð í bensíngjaldið og þungaskatt nú þegar verið er að vinna eftir þessari skýrslu, eins og hér hefur komið fram. Við erum einmitt að bíða eftir tillögum. Ekki skal standa á mér að styðja þær tillögur ef eitthvert vit verður í þeim til að koma til móts við þetta. Hækkun flutningsgjalda íþyngir mjög öllum atvinnurekstri á landsbyggðinni og flutningsgjöld halda uppi hinu háa vöruverði þó að það sé hárrétt að þakka megi Bónus og öðrum stórkeðjum fyrir að halda uppi eigin verðjöfnun á nokkrum stöðum á landinu. Það er auðvitað hárrétt. Þetta er bara þannig mál, virðulegi forseti, að það hefur verið talað um það. Ýmislegt var gefið í skyn í kosningabaráttunni um að gripið yrði til aðgerða í þessum málum. Á ágætri ráðstefnu í Háskólanum á Akureyri var fjallað um að þetta ætti ekki að eiga við um fiskflutninga, ef menn færu í að jafna flutningskostnað. Það átti ekki að ná til fiskflutninga. Það er auðvitað mjög alvarlegt mál vegna þess að við vitum að fjölmörg fyrirtæki úti á landsbyggðinni kaupa fisk á markaði og flytja langar leiðir til að skapa vinnu heima fyrir og flytja svo aftur hingað suður, jafnvel með flugi eða til útflutnings. Það væri mjög alvarlegt mál. Það er alvarlegt mál þegar það kostar jafnmikið að flytja einn gám af fiski frá Þórshöfn til Húsavíkur til útskipunar eins og að flytja sambærilegan gám frá Rotterdam til Reykjavíkur. Það eru staðreyndir sem ekki hefur verið neitað. Það mál geta menn séð svart á hvítu. Menn sjá það ef þeir skoða breytinguna sem gerð var 1998 og samanburð á gjaldbyrði þungaskatts frá 1998--2000 að hækkunin er í kringum 40% á flutningsfyrirtæki sem ekur 120 þús. km á ári, flutningabíl með tengivagn. Þetta er 40% hækkun frá árinu 1998 og það var ekkert gert í að bregðast við þessari breytingu, við þessum úrskurði Samkeppnisstofnunar. Þetta var látið fara þráðbeint út í verðlagið nákvæmlega eins og þungaskattshækkunin núna og væntanleg hækkun á olíugjöldum eins og menn gera ráð fyrir. Þessi fyrirtæki eru ekki fær um að taka allan þennan kostnað á sig. Þetta fer þráðbeint út í verðlagið, hækkar flutningskostnað og vöruverð og skekkir samkeppnisaðstöðu fyrirtækja á landsbyggðinni gagnvart höfuðborgarsvæðinu. Það kemur fram á mörgum stöðum í þessari annars ágætu skýrslu sem tók 15 mánuði að búa til og sýndi því miður ekkert nýtt frá því þinggagni sem ég lagði fram ásamt ýmsum öðrum þingmönnum Samfylkingarinnar á síðasta þingi þar sem sýnt var fram á ýmislegt af því sem skýrslan leiðir í ljós. Í því þingskjali er m.a. fjallað um hvernig virðisaukaskattur er margfalt hærri á íbúum landsbyggðarinnar en íbúum höfuðborgarsvæðisins fyrir að borða nákvæmlega sömu vörutegund. Er það þannig, virðulegi forseti, að núverandi hæstv. ríkisstjórn sé ánægð með að haga sinni skattheimtu þannig að ákveðnir landsmenn borgi margfalt meira fyrir matvöru en aðrir? Er það þannig að atvinnurekstur á landsbyggðinni þurfi að líða fyrir, eins og ég nefndi með kjötiðnaðarfyrirtæki á Akureyri, að vera staðsett þar en ekki hér á höfuðborgarsvæðinu?

Virðulegi forseti. Hv. 1. þm. Reykv. n. talaði fjálglega áðan um hina nýju ungu þingmenn Sjálfstfl. sem rekið hefði á fjörur Alþingis undir glæsilegum gunnfána skattalækkana. Ég tel mig vera í þeim hópi, hópi nýrra ungra glæsilegra þingmanna,  Ég verð að segja sem nýliði hér, sem er að ljúka sínum öðrum degi á hinu háa Alþingi, að mér er nokkuð brugðið vegna þess að hér virðast vera svo miklar andstæður í gangi í málflutningi stjórnarflokkanna. Hér töluðu ágætir kollegar mínir á Alþingi mjög hástemmt í gær um skattalækkanir, töluðu um 20 milljarða skattalækkanir árið 2007, sem í sjálfu sér væri góðra gjalda vert ef maður tryði því að eitthvert mark væri á þessu takandi. Því miður fer maður að efast um að þetta eigi við rök að styðjast þegar maður síðan daginn eftir sér frv. til laga um skattahækkanir sem hljóða upp á heilan milljarð. Ég held að enginn vafi sé á því að slík skattahækkun muni náttúrlega leiða til þess að aðstöðumunur landsbyggðarinnar gegn höfuðborgarsvæðinu muni verða verri en hann er í dag. Að sjálfsögðu mun þetta leiða til hækkunar flutningsgjalda. Að sjálfsögðu mun þetta leiða til þess að hækkunin fari beint út í verðlagið. Við þurfum ekkert að efast um það. Ég sem nýliði á þingi hef ekki séð þá ágætu skýrslu sem menn hafa verið að vitna í en það skal verða mitt fyrsta verk í fyrramálið að finna þá skýrslu, að komast yfir eintak af henni og kynna mér innihald hennar. Mig langar til að beina einni spurningu til hæstv. fjmrh. Í máli hans áðan kom fram að ástæðan fyrir því að hann hefði ekki farið fram á þessa hækkun fyrr væri sú að hann hefði nánast gleymt þessu, þetta væri eins konar óhapp. Sá grunur læðist nú að mér, þó að ég sé nýgræðingur hér inni, að þetta hafi hreinlega ekki verið neitt óhapp. Ástæðan fyrir því að þetta var ekki tekið upp í fyrra eða hittiðfyrra var einfaldlega sú að það voru að koma kosningar og það hentaði málflutningi stjórnarliða afskaplega illa að koma með frv. eins og þetta síðustu missirin fyrir kosningar. Þar af leiðandi hafi stjórnarliðar ákveðið að humma þetta fram af sér fram yfir kosningar. Við lesum í þessu þskj. að hækkunin hljóði upp á heilan milljarð  Herra forseti. Mér þætti mjög vænt um ef hæstv. fjmrh. gæti svarað þessari einföldu spurningu. Hvað hefur þessi yfirsjón hans kostað ríkissjóð mikla peninga?

Frú forseti. Menn þurfa ekki að vera lengi á Alþingi til þess að tileinka sér ýmsa ósiði í málflutningi sem alþekktir eru á Alþingi, með öðrum orðum þá að snúa út úr fyrir fólki. Ég hef ekki sagt að mér hafi orðið á yfirsjón.  Hitt er annað mál að það er sérstök ákvörðun hverju sinni hvort skattur sem þessi er hækkaður. Í fyrra var ekki ákveðið að gera tillögu um að hækka hann. Það var hins vegar ákveðið að hækka áfengisgjaldið og tóbaksgjaldið. Menn voru ekkert feimnir við það í aðdraganda kosninga ef þingmaðurinn heldur að það ráði för hér. Hins vegar er ég að segja núna að eftir á að hyggja hefði sennilega verið heppilegra að hækka þetta lítillega á ári hverju alveg eins og ég sagði í framsöguræðu minni að væri sennilega hyggilegt að gera ráð fyrir varðandi næstu ár. Það er mergurinn málsins í þessu og það er auðvitað ekki hægt að reikna út eða leggja það fram sem eitthvert sérstakt tjón eða tap að þessi skattur skuli ekki hafa verið hækkaður á umliðnum árum. Það var bara ekki gert en menn auðvitað vissu nákvæmlega hvað þeir voru að gera. Það var ákveðið að gera það ekki. Nú er hins vegar ákveðið að leggja til að hann hækki um helming þess sem vísitalan hefur hækkað frá 1999.

Virðulegi forseti. Það verður að segjast alveg eins og er að það hefur verið hálfátakanlegt að hlýða á hæstv. fjmrh. reyna að rökstyðja það frv. sem hann hefur borið inn á hið háa Alþingi. Röksemdir hans hafa á engan hátt staðið undir því sem lofað var fyrir kosningar og á engan hátt í rauninni staðið undir því sem menn hafa gert sig út fyrir að vera og erindi þeirra í pólitík. Þar af leiðandi hefur hæstv. ráðherra átt í miklum erfiðleikum og jafnvel haft þau orð hér uppi að ástæðan fyrir því --- og þegar menn setja það fram að ástæðan fyrir því að þetta hafi ekki verið hækkað fyrr hafi verið gleymska og trassaskapur eins og hæstv. ráðherra orðaði það sjálfur, þá hljóta að vakna spurningar um hvaða erindi menn eigi í pólitík vegna þess að sá flokkur sem hæstv. ráðherra tilheyrir hefur gefið sig út fyrir allt annað. Hann hefur aldrei gefið sig út fyrir að það hafi verið sérstakt vandamál í þeim flokki ef skattar hafa ekki verið hækkaðir og það held ég að hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson geti staðfest sem eitt sinn var hermaður í þeim flokki. En þetta er afar sérstakur málflutningur og þá ekki síður að hæstv. ráðherra skuli lýsa því yfir eftir þetta allt saman að líklega væri þá skynsamlegra að hækka þetta jafnar og minna í einu. Ef maður dregur þetta saman, þá er það greinilega sérstakt markmið í sjálfu sér að hækka þessa skatta. Það er í raun alveg ný nálgun á pólitíska sýn og pólitísk markmið Sjálfstfl. Af því að ég sé að hv. þm. Pétur H. Blöndal situr í salnum, þá er þetta eitthvað sem hv. þm. hefur aldrei gefið sig út fyrir að vera og það er afar sérstætt ef hv. þingmenn sem hér voru nefndir og að skolað hefði inn á þing undir tilteknum gunnfána, þar á meðal kannski hv. þm. Pétur Blöndal, sem ég vil bæta við, sem reynslu hefur í þeim hópi, eiga sitt pólitíska líf undir því að hæstv. fjmrh. gleymi öllum sköpuðum hlutum á komandi árum, ellegar munu þeir standa í því að þurfa að verja þetta að fjórum árum liðnum. Þetta er afar sérstæð nálgun og afar sérstæð röksemdafærsla. Ég nefndi það í fyrri ræðu minni að á þeim tíma sem hér hefur einkanlega verið nefndur til sögunnar, þ.e. tímabilið frá árinu 1999 til ársins 2003, hafi tekjur ríkisins hækkað sem nemur um það bil 52--53%, ég held að það sé nokkuð nærri lagi. Hæstv. ráðherra gæti kannski fært aukastafina til en það munar ekki miklu. Og miðað við þá nálgun sem hæstv. ráðherra er með hér uppi um að allt þurfi að fylgja neysluvísitölunni, þá hefði maður haldið að tekjur ríkissjóðs hefðu átt að fylgja henni einnig. En það er ekki þannig og þá geri ég ráð fyrir að ef hagvöxturinn væri meiri hefðu menn komið með skattalækkunarhugmyndir inn til þess að viðhalda vísitölu neysluverðs og viðhalda öllum fjárlögum og rekstri ríkissjóðs og tengja það við vísitölu neysluverðs. Það hefði skipt miklu máli. Þó að menn geti deilt um, virðulegi forseti, hversu þungt þungaskatturinn kemur niður á landsbyggðarfólk, hversu stór þáttur þungaskatturinn er í verðmyndun á vörum á landsbyggðinni þá held ég að enginn hafi mælt því í mót að það frv. sem við ræðum hér kemur þyngst niður á landsbyggðinni. Jafnvel þó að menn geti deilt um einhverjar tilteknar stærðir að öðru leyti er það alveg klárt að þetta kemur þyngst niður á landsbyggðinni af öllu. Þess vegna finnst mér afar sérstæður sá málflutningur sem hafður var uppi í málinu hér fyrr og gengur út á það að nú sé verið að leita leiða til þess að búa til styrki til að koma til móts við þær hækkanir sem hér er verið að leggja til að á verði lagðar. Hér er því verið að leggja til nýjar álögur á almenning en á móti er verið að vinna að hugmyndum til að koma til móts við þær. Ég vil einnig segja, þó að það megi kannski segja um stjórnarandstöðuna að hún hefði átt að koma með þá ósk fram fyrr, að það hefði verið mikilvægt að hæstv. byggðamálaráðherra og hæstv. samgrh. hefðu verið viðstaddir þessa umræðu því að hæstv. fjmrh. er kannski ekki sá hinn sami sérfræðingur á sviðum þeirra hæstv. ráðherra og mjög mikilvægt hefði verið að fá sjónarmið þeirra inn í þetta, hvort þau sjónarmið um að fara í álögur sem koma verst niður á landsbyggðinni hafi nákvæmlega verið það sem þjóðina vantaði, hvort það hafi verið það sem landsbyggðina vantaði. Ég vil nefna það sérstaklega, af því að hæstv. ráðherra talaði um að ástæða þess að hér hefði ekki verið ráðist í hækkanir fyrr væri gleymska og trassaskapur, þá hlýtur að vakna sú spurning hvort nú fari sú vinna fram í ráðuneytinu að verið sé að fínkemba alla tekjustofna ríkissjóðs sem ekki hafa hækkað í samræmi við vísitölu neysluverðs frá árinu 1999. Ef marka má þau orð sem hæstv. ráðherra hafði um aðgerðir sínar og ríkisstjórnarinnar hlýtur hæstv. ráðherra að vera að láta fínkemba alla tekjustofna ríkissjóðs og fara yfir það hvort þeir hafi hækkað í samræmi við vísitölu neysluverðs eða ekki. Hafi þeir ekki hækkað hljótum við væntanlega að sjá einhver frumvörp til að rétta þann kúrs. Ég verð að segja það, virðulegi forseti, að oft hefur maður hlýtt á átakanlegan málflutning þegar menn hafa verið að koma fram með frv. hér á hinu háa Alþingi, en líkast til tekur þessi málflutningur hæstv. fjmrh. flestu fram sem ég hef áður hlýtt á og er þá langt til jafnað. Það er ekki bara það að hann hafi ekki fundið sínu máli ein einustu rök heldur hafa allar þær fáu röksemdafærslur, sem þó hafa komið fram, verið á skjön við þær pólitísku áherslur sem Sjálfstfl. hefur gefið sig út fyrir í áratugi. Þetta er afar eftirtektarvert. Þegar fjárlögin fyrir árið 2004 eru skoðuð, þær nýju álögur sem lagðar eru á almenning, og dregið fram að hér sé samanlagt um u.þ.b. 4 milljarða að ræða, rennur vitaskuld upp fyrir mönnum ljós, að ætlunin sé að hækka skatta og álögur á almenning um nokkurn veginn sömu fjárhæð og menn hafa áður lofað um skattalækkun. Það er einfaldlega sá veruleiki sem hulunni hefur verið svipt af í umræðunni í kvöld. Þetta hljóta að teljast nokkur pólitísk tíðindi. Enda hljóp hæstv. fjmrh. úr stólnum þegar hann var spurður út í þetta, taldi menn vera að snúa út úr. Það er kannski eitt af því sem hæstv. ráðherra hefur gert, sakað nýja þingmenn um það að vera að læra ósiði hér í þingsölum en kannski gengið lengst í þeim sjálfur. Ég vil segja það fyrir mína parta, virðulegi forseti, að mér hefur þótt þessi umræða afar merkileg og afar sérstæð og varpa nýju ljósi á hæstv. fjmrh. og kannski þann tilgang sem hann hefur með innkomu sinni í íslensk stjórnmál. Ég held, virðulegi forseti, að flest það sem ástæða er til að nefna um þetta frv. hafi komið fram, þó að enginn hafi nefnt það, í tengslum við þessi skattalækkunarmál, að skatthlutfallið af vergri landsframleiðslu hafi hækkað frá fjárlagafrv. sem lagt var fram árið 2003. Það var 29% en er 29,3% í fjárlagafrv. sem lagt er fram nú, þannig að það er enn eitt dæmið um skattahækkanir. Það er alveg sama hvar borið er niður, það ber allt að sama brunni. Og það finnst mér afar athyglisvert, virðulegi forseti, í ljósi þess að kjörtímabilið er rétt að byrja.

Frú forseti. Eftir að stjórnarskránni var breytt í þá veru að ekki mætti fela opinberum aðilum álagningu skatts eða ákvörðun um skatt þarf að taka allar krónutölubreytingar í skattalögum til umræðu á Alþingi. Það er rétt og þetta er gert, og ætti í rauninni að gera á hverju ári, því annars hverfur viðkomandi skattur með tímanum ef hann fylgir ekki verðlagi. Það hefur gerst á þessum fjórum árum, að verðlagið hefur hækkað um 20%, líka úti á landi, sem þýðir það að hlutfall þungaskattsins hefur lækkað vegna þess að hann hefur ekki hækkað neitt. Þannig að landsbyggðarfólkið er að borga hlutfallslega minna núna í þungaskatt af vöruverði, sem hefur hækkað um 20%, en það gerði fyrir fjórum árum. Þannig að svokölluð ,,mistök`` hæstv. fjmrh., sem talað hefur verið um, hafa komið landsbyggðinni aldeilis til góða á undanförnum fjórum árum. Nú á að hækka þetta um helminginn af því sem verðlag hefur hækkað. Þannig að landsbyggðin nýtur þess ef eitthvað er.

Virðulegi forseti. Ég hafði orð á því áðan í ræðu minni að seint teldi ég að hv. þm. Pétur H. Blöndal yrði tengdur við skattahækkanir. Þess vegna finnst mér afar sérstætt að að hann skuli vera með böggum hildar yfir því að tilteknir skattstofnar eða tekjustofnar ríkissjóðs hafi ekki náð að fylgja vísitölu neysluverðs. Ég get ekki betur heyrt, virðulegi forseti, en að hv. þm. sé í reynd að leggja til að verðtryggja beri skattstofna ríkissjóðs. Alveg eins og hægt er að fara í bankann og taka verðtryggð lán, þá sé rétt að verðtryggja tekjustofna ríkissjóðs. Ég skal alveg, virðulegi forseti, játa að ég er orðinn dálítið hugsi yfir allri þessari umræðu vegna þess að mér finnst eins og öllu sé snúið á haus. Ég held, virðulegi forseti, að það hefðu einhvern tíma þótt tíðindi að hv. þm. Pétur H. Blöndal kæmi fram með þá hugmynd að verðtryggja tekjustofna ríkissjóðs, vegna þess að hv. þm. hefur talað fyrir því oft á tíðum og af spöku viti að það sé ástæða til þess að taka til hjá ríkinu, víða sé hægt að finna möguleika á að spara og jafnvel lækka útgjöld. En að hv. þm. vilji verðtryggja tekjustofna ríkissjóðs finnst mér afar sérstakt, ekki síst í ljósi þess að tekjur ríkissjóðs hafa hækkað um 52--54% undanfarin fjögur ár miðað við fjárlagafrv. áætlað fyrir árið 2004, á meðan vísitala neysluverðs hefur hækkað um 12,4%. Þannig að ríkissjóður hefur ekki bara fengið verðtryggingu heldur nokkurn veginn fjórfalda hækkun miðað við þróun á vísitölu neysluverðs.

Frú forseti. Þetta er ekki skattahækkun. Verðlag hefur hækkað um 20% þannig að hlutur þessa skatts í verðlagi hefur farið hraðminnkandi, sérstaklega úti á landi. Hér á að nálgast hækkun verðlags að helmingi, þannig að þetta er ekki skattahækkun, þetta er skattalækkun. Varðandi verðtryggingu á krónutölum í skattalögum þá veit ég ekki betur en að flokkur hv. þm. hafi aldeilis verið að kvarta og kveina undan því að persónuafsláttur hafi hækkað eins og verðlag, ekki eins og laun, því að laun hafa hækkað miklu meira en verðlag. Þannig að menn eru dálítið út og suður í þessu. Mundi hv. þm. vilja að persónuafslátturinn hefði ekki hækkað neitt í fjögur ár? Hvað mundi hann segja þá?

Virðulegi forseti. Ég held að það hljóti að vera næsta skref að verðtryggja persónuafsláttinn 

Hann gerir það.

Ég held að það hljóti að vera næsta skref, úr því að hv. þm., sem hér grípur fram í ótt og títt, talar með þeim hætti, að tryggja að öll útgjöld ríkissjóðs séu verðtryggð eins og tekjur. Þá væri eitthvað skynsamlegt, röklegt samhengi í því sem hér er sagt. Það sem ég, virðulegi forseti, var að benda nokkrum sinnum á áðan og ætti kannski að gera aftur, er að tekjur ríkissjóðs hafa hækkað langt umfram þau viðmiðunarmörk sem lagt er upp með í því frv. sem rætt er hér.

Hann tapar ekki krónu.

Þess vegna, þar sem aðrir skattar og aðrar tekjur hafa hækkað langt umfram vísitölu neysluverðs, hefði kannski verið ástæða til þess að draga saman seglin annars staðar. Það er það sem ég hef verið að reyna að segja hér, virðulegi forseti, vegna þess að tekjur samkvæmt nýframlögðu fjárlagafrv. benda til hækkunar upp á 52--54% á tekjum ríkissjóðs á fjórum árum. Það hefði kannski mátt draga einhvers staðar saman seglin þar. Þetta er það, virðulegi forseti, sem ég hef verið er að reyna að draga fram í þessari umræðu, en það eina sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur til málanna að leggja, er að verðtryggja frekar þá tekjustofna sem væntanlega hafa ekki fylgt vísitölu neysluverðs.

Skattalækkun.

Það er kannski það sem hv. þm. á við, þannig að hækkun á tekjum ríkissjóðs væri þá meiri í prósentum talið heldur en hér hefur verið vitnað til. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að öðruvísi mér áður brá.

Virðulegi forseti. Það hefur komið í ljós að þeir hv. þingmenn sem hafa aðeins komið til umræðu og tilheyra Sjálfstfl. og voru áður sérstakir skattalækkunarpostular eiga sér leiðtoga. Það hefur komið í ljós að einn af þeim hv. þm. úr röðum Sjálfstfl., sem ég hef nú jafnan litið svo á að vildi beita sér fyrir skattalækkunum, virðist nú eins og Sál á leiðinni til Damaskus, hafa verið lostinn eldingu og orðið hálfhelgur maður upp frá því, en er ekki lengur í fylkingarbrjósti þeirra sem vilja lækka skatta, heldur þeirra sem vilja hækka skatta. Ég verð nú að segja að á dauða mínum átti ég fremur von en að hv. þm. Pétur H. Blöndal kæmi hingað til þess að verja auknar álögur á landsmenn. Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur greinilega með einhverjum hætti umpólast, eins og gerist nú í jarðsögunni stundum, það verða pólskipti. Og þessi pólskipti hv. þm. hafa fylgt þeirri upphefð hans og vegsemd að verða formaður efh.- og viðskn. Þar með er hann orðinn ákveðinn leiðtogi í umræðum í þinginu fyrir þá fylkingu sem tilheyrir Sjálfstfl. Nú skilur maður af hverju þessir skattalækkunarmenn, sem maður taldi einu sinni svo frelsaða í hópi hinna ungu þingmanna Sjálfstfl., hafa líka umpólast, því það er eins og þessi segulskipti séu smitandi og það hefur maður aldrei heyrt í jarðfræði. Nú skil ég þetta, virðulegi forseti.  Við vitum að hæstv. fjmrh. var neyddur til þess undir lok síðasta þings að viðurkenna í svari við skriflegri fyrirspurn frá Rannveigu Guðmundsdóttur að þrátt fyrir allt talið um skattalækkanir, hefðu tekjuskattar landsmanna hækkað umtalsvert. 95% allra hjóna og 75% einstaklinga greiddu í lok síðasta kjörtímabils hærra hlutfall af tekjum sínum í tekjuskatt en við upphaf kjörtímabilsins. Allt stendur nú á höfðinu miðað við það sem áður var, hv. þm. Pétur H. Blöndal stendur að vísu enn í fæturna og snýr rétt, en það er eins og einhver allt annar maður tali í ræðustól, miðað við þann hv. þm. Pétur H. Blöndal sem við kynntumst á árum fyrri, þá talaði hann fyrir skattalækkunum. Virðulegi forseti. Mér þótti magnað að heyra hæstv. fjmrh. koma hingað eins og aldinn siðameistari og ætla að kenna nýjum þingmanni, hv. þm. Magnúsi Þór Hafsteinssyni, mannasiði. Hæstv. fjmrh., í þessari umræðu og hafandi haldið þá ræðu sem hann var þá nýbúinn að ljúka, kemur hér upp og segir við þennan nýja þingmann sem hér hefur staðið sig með mikilli prýði, að menn séu giska snöggir að læra hér ósiðina og snúa út úr fyrir fólki. Hæstv. fjmrh. var þá nýbúinn að leggja mér orð í munn, halda því fram að ég hefði sagt að þungaskatturinn ætti stærsta þátt í flutningskostnaðinum og talaði eins og þungaskattur skipti engu sérstöku máli varðandi vöruverð og flutningskostnað á landsbyggðinni. Nú sagði ég að það sem ætti næstmestan þátt í byggðaröskun væri hátt vöruverð á landsbyggðinni og það sem ætti töluverðan þátt í háu vöruverði á landsbyggðinni væri flutningskostnaðurinn og það sem skipti umtalsverðu máli um mikinn flutningskostnað væri þungaskatturinn. En hæstv. fjmrh. kemur hingað og hefur í sér uppburði að nota það sem sérstaka lexíu gagnvart hv. þm. Magnúsi Þór Hafsteinssyni að í þessari skýrslu sem hér hefur verið vísað til í dag væri einmitt sýnt fram á að þungaskatturinn skipti ekki eins miklu máli og menn hefðu haldið fram. Mig langar þess vegna, virðulegi forseti, að lesa fyrir hæstv. fjmrh. úr skýrslu nefndar hans eigin ríkisstjórnar, þar sem segir á bls. 10, með leyfi forseta: ,,Þungaskatturinn á landflutninga myndar um fjórðung tekjustofns vegagerðar og 13--15% af heildarskatttekjum af vegakerfinu.`` Halda menn svo að þetta skipti ekki máli? Halda menn að þetta dragi úr vöruverði og flutningskostnaði á landsbyggðinni? Að sjálfsögðu ekki, virðulegi forseti. Það þýðir ekkert fyrir hæstv. fjmrh. að koma hingað og halda því fram að hvítt sé svart og svart sé hvítt. En hann, með dyggri aðstoð hv. formanns efh.- og viðskn., er í reynd að halda því fram að 1.000 millj. kr. skattahækkun sé skattalækkun, því af orðum reiknimeistarans í liði Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Péturs H. Blöndals, mátti ekki ráða annað en að hann væri ánægður með þessa tillögu vegna þess að hann lítur svo að þetta sé ekki hækkun heldur lækkun. Hv. þm. kinkar nú kolli þó ekki heyrist það eins og í sumum forverum hans hér á þingi. En hv. þm. jánkar því að 1.000 millj. kr. álögur á landsmenn feli í sér skattalækkun. Nú verður það að viðurkennast, virðulegi forseti, að ég er bara þingmaður sem er sennilega með slaka meðalgreind miðað við þá sem hafa þann kvóta sem hv. þm. Pétri H. Blöndal er gefinn af náttúrunnar hendi. Þess vegna vil ég biðja hv. þm. um að koma hérna og útskýra þetta.  Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar. Ég kom fyrst og fremst upp til þess að ráðleggja hæstv. fjmrh. að falla ekki í þær sömu gryfjur og hann er að vara nýja þingmenn við. Hæstv. fjmrh. getur ekki komið hingað, tekið nýja hv. þm. Frjálslynda flokksins á kné sér eins og ungbörn og mælt til þeirra heldur strengilegum rómi, sagt að þeir séu að fara með fleipur og rangindi þegar hann sjálfur leyfir sér þann munað í skorti sínum á röksemdum að afbaka það sem menn hafa verið að segja. Ekki batnaði nú skák hæstv. fjmrh. þegar hann síðan hélt því fram að í þessari skýrslu sem við vorum báðir að vitna til kæmi fram, eða eins og hann orðaði það, þá væri það afhjúpað, að þungaskatturinn ætti umtalsverða orsök á flutningskostnaði. Ég hef hér rakið með beinni tilvitnun að það sem hæstv. fjmrh. sagði var rangt og nú finnst mér svona í anda góðra siða að hæstv. fjmrh. ætti að koma upp í stólinn og kannski segja við hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson að hann hefði e.t.v. gengið fulllangt þegar hann var að kenna honum mannasiðina áðan.

Virðulegi forseti. Ég varð eiginlega orðlaus áðan þó ég væri eiginlega ekkert að segja þegar ég hlustaði á hv. formann efh.- og viðskn. Pétur H. Blöndal fara hér upp og nánast leggja til að setja inn verðtryggingu á skattaákvæði. Hann bætti svo um betur og sagði að núverandi skattahækkun væri sennilega skattalækkun og alveg sérstaklega úti á landi og um þau 20% sem legðust kannski á vöruverð á landsbyggðinni sagði hann að það væri nú bara skattalækkun í þessu sem þeir væru að framkvæma núna vegna þess að gleymst hefði að hækka skattana í tvö ár og þar af leiðandi væri þessi skattahækkun skattalækkun. Ég verð að segja virðulegi forseti, að þetta minnir mig eiginlega á söguna af munknum sem fékk magaþembu og var lagður inn á spítala. Þá var það gert af stríðni að leggja dreng við hliðina á honum í rúmið. Síðan var hleypt af honum loftinu og magaþemban hvarf. Honum var svo talin trú um að gerst hefði kraftaverk og hann hefði eignast son. Þetta líkist eiginlega því sem ég heyrði hv. þm. Pétur H. Blöndal fara hér með áðan þegar hann reyndi að telja okkur trú um að skattahækkun væri skattalækkun og kæmi sérstaklega vel niður á landsbyggðinni vegna þess að þungaskatturinn kæmi svoleiðis út þar.