Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég vil að það komi fram að ég hafði óskað eftir því að hæstv. forsrh. væri í salnum og hann hefur nú gengið í hann. Ég kveð mér hljóðs út af tvennum ummælum hæstv. ráðherra á síðustu dögum sem tengjast embætti forseta lýðveldisins. Það hefur komið fram að hæstv. forsrh. hyggst ekki enn um sinn senda forseta lýðveldisins fjölmiðlalögin til staðfestingar eða synjunar. Hæstv. ráðherra hefur skýrt þetta með þeim hætti að það taki yfirleitt 5--10 daga að senda forsetanum slík lög og hann telji enga ástæðu til að hraða því. Ég er á öndverðri skoðun, frú forseti. Sökum þeirrar óvissu sem ríkir um þetta mál, ekki síst vegna ummæla hæstv. forsrh., tel ég að hraða beri sendingu laganna til forsetans. Þetta lyktar allt af því, frú forseti, að hæstv. forsrh. vilji að þingið hafi lokið störfum og verði komið í frí þegar lögin berast forsetanum, og ég spyr hæstv. forsrh. hreint út: Er það tilgangur hans? Í annan stað hefur hæstv. ráðherra ítrekað sagt það síðustu daga að hann telji að það sé í verkahring hans að kanna og skera úr um hvort forseti hafi rétt til að skjóta fjölmiðlalögunum til þjóðaratkvæðis. Þetta eru fráleit ummæli sem ég hlýt að mótmæla, frú forseti. Þetta er enn ein ögrunin af hálfu hæstv. forsrh. gagnvart forseta lýðveldisins og hluti af stöðugri viðleitni hans til þess að veikja og grafa undan embættinu. Samkvæmt stjórnarskránni hefur forsetinn þríþætta hlutdeild í lagasetningarvaldinu. Hann getur staðfest lög, synjað lögum og þannig skotið þeim til þjóðaratkvæðis og hann getur sett bráðabirgðalög. Þetta er ótvírætt. Hæstv. forsrh. getur ekkert úrskurðað um neitt í þessum efnum, hann hefur enga heimild til þess. Eini aðilinn sem getur úrskurðað í þessu máli er þjóðin sjálf ef það kemur til þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég tel því, frú forseti, að í þessu felist ekkert annað en viðleitni til að svipta forsetann hluta af því lagasetningarvaldi sem honum er veitt með stjórnarskránni. Ég tel að það væri brot á stjórnarskránni og ég lýsi því, frú forseti, að það er nóg komið af þessum leik. Ég spyr hæstv. forsrh. hvort hann hyggist ekki hætta honum.

Virðulegi forseti. Þetta var skrýtin ræða, undarleg, sérstaklega þessi kenning um að forsetinn geti sett bráðabirgðalög. Meira að segja Svanur Kristjánsson prófessor mundi ekki halda því fram að forsetinn geti sett bráðabirgðalög. Þetta er alveg nýtt fyrir mér en þetta sjálfsagt kemur inn í kennsluna einhvern tíma.  Varðandi frv. sem er orðið að lögum frá Alþingi fer það bara með venjulegum hætti eins og með önnur lög til forseta til staðfestingar. Þetta frv. lýtur engum öðrum lögmálum. Þó að menn hafi gert meiri hávaða í þinginu og tilteknum fjölmiðlum lýtur það engum öðrum lögmálum. Hvaða öðrum lögmálum lýtur það? Ekki nokkrum öðrum. Það eru núna 60--70 lög sem forseti þarf að staðfesta. Þau fara öll með venjulegum hætti til hans. Við hljótum að gera ráð fyrir því að forsetinn skoði öll þessi lög með sama hugarfari, ekki bara eftir því hvort það er hávaði í þjóðfélaginu eða tilteknir aðilar séu með læti. Forsetinn hlýtur að skoða öll þessi lög með sama hugarfari. Ég geri ráð fyrir því. Gerir hv. þm. ráð fyrir því að forseti skoði þessi tilteknu lög með öðru hugarfari? Vegna hvers? Hvað er hann að gefa til kynna? Ég hef sagt að það hljóti að koma til minna kasta eða virðist koma til minna kasta ef forseti mundi fara þá leið að synja staðfestingar þeim tilteknu lögum sem hv. þm. nefndi, að fara yfir það hvað af þessum rökum fræðimannanna gilda. Það liggur bara í augum uppi. Það er enginn úrskurður. Framkvæmdarvaldið þarf þá væntanlega eitthvað að aðhafast, eða aðhafast ekki, og það getur ekki gert það nema taka ákvörðun. Það er enginn úrskurður. Þessi ummæli í gær í fréttunum voru tóm endaleysa og viðtalið við þennan ágæta prófessor tóm endaleysa, allt saman, eins og reyndar oft í því tilviki. Þetta mál er í fullkomlega eðlilegum farvegi og ekkert öðruvísi en önnur mál. Ég skil ekki þessi læti.

Frú forseti. Það er lakara að hæstv. forsrh. skuli ekki svara skýrt einfaldri spurningu um það hvenær forseti Íslands fær hin umdeildu lög til undirritunar. Hæstv. forsrh. veit vel hvað hér hangir á spýtunni og veit við hvað fyrst og fremst er átt. Hvenær ætlar hæstv. forsrh. að senda til forseta lögin sem hann hefur fengið úr prentun og undirrituð hafa verið af skrifstofustjóra og forseta þingsins? Er þess að vænta að það verði gert áður en Alþingi fer heim? Svari hæstv. forsrh. ekki hér og nú hljótum við að ræða það ítarlegar við hann þegar þingfrestunartillagan kemur til umræðu á eftir. Ég verð líka að segja að mig undra a.m.k. tvenn ummæli hæstv. forsrh. í þessu sambandi. Það er í fyrra lagi það, í viðtali við Ríkisútvarpið, að mikil og illleysanleg vandamál komi til kasta stjórnvalda ef forsetinn synji staðfestingar laga. Hið síðara er að forsrh. sjálfur ætli sér sérstakt úrskurðarvald í því hvað þá beri að gera. Ætlar forsrh. að fara að taka sér einhvers konar hæstaréttarvald? Ætlar hann að gerast einhver háyfirdómari í landinu, einhver iudex optimus maximus, eða hvað? Ef einhver á að koma að því máli hlýtur Alþingi að gera það. Fordæmin eru til staðar. Ég skil ekkert í þeim verkkvíða að halda að það vefjist fyrir mönnum að framkvæma einfalda þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem svarið er já eða nei. Fordæmið er m.a. lýðveldisstofnunin. Þegar lýðveldið var stofnað samþykkti Alþingi þáltill. í febrúar 1944 og setti í framhaldinu lög um hvernig þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram. Meira að segja atkvæðaseðillinn var í þeim lögum þannig að við getum farið beint í það fordæmi, farið í Stjórnartíðindin frá 1944. Það ætti ekki að þurfa að vefjast fyrir okkur að setja lög um framkvæmd þessarar einföldu þjóðaratkvæðagreiðslu, vísa í kosningalög sem auðvitað geta gilt að miklu leyti, nota sömu kjörstjórnir og annað í þeim dúr. Þetta er ekkert vandamál. Hvaða óskaplegur verkkvíði er að halda að það vefjist fyrir manni? Eða á að reyna að hræða menn frá því að virkja lýðræðið?

Frú forseti. Ég ætla ekki að blanda mér í þessar deilur. Í fyrradag barst mér tölvupóstur frá Helga Magnússyni þar sem hann segir að hann hafi ætlað að kanna á askorun.is hvort kennitala samstarfsmanns síns hefði verið skráð að honum forspurðum. Það gat hann ekki.  Þegar hér var komið sögu segir hann að sér hafi þótt þetta undarleg síða og ákvað að prófa hana frekar. Hann skráði inn kennitölu afa síns. Það gekk viðstöðulaust en afinn dó fyrir 20 árum. Ég hringdi í Helga í gær og hann fékk kennitölu mína og gat skráð mig viðstöðulaust einhvers staðar úti í bæ án þess að ég skrifaði undir eitt eða neitt.  Það er ekki þetta sem ég ætla að gera athugasemdir við heldur fréttaflutning fjölmiðla af þessari áskorun. Allir fjölmiðlar, RÚV, Morgunblaðið, Fréttablaðið, Stöð 2 o.s.frv., hafa treyst þessari áskorun eins og nýju neti. Enginn þeirra hefur spurt eða kannað eitt eða neitt. Fréttir hafa birst í fjölmiðlum um að 31.700 manns hafi skorað á forsetann með þessari könnun án þess að framkvæma gagnrýna rannsókn á því hvers lags könnun þetta var. Frú forseti. Ég tel þetta mjög slæma niðurstöðu hjá fjölmiðlum. Af því að við höfum rætt svo mikið fjölmiðla undanfarið vildi ég gera þessa athugasemd við störf þingsins.

Banna fjölmiðla?

Athugasemd við störf þingsins?

Virðulegi forseti. Ég tek undir með þeim hv. þm. sem hafa hvatt hæstv. forsrh. til að svara þeim spurningum sem fyrir hann hafa verið bornar. Þetta eru einfaldar og skýrar spurningar sem ætti ekki að vera mikill vandi að svara. Hins vegar er talsverður vandi að taka þátt í þessum umræðum um ummæli hæstv. forsrh. um það hvað hann kunni hugsanlega að gera í einhverri tiltekinni framtíð ef eitthvað kemur upp. Hæstv. forsrh. hefur reyndar sagt --- ég ætla að leyfa mér að túlka það sem hann hafi verið að gera eitthvert grín --- að hann muni hugsanlega koma til með að úrskurða eða skoða eða dæma eitthvað um gjörðir forsetans ef hann ekki ritar undir þau lög sem hér hafa verið samþykkt. Það er vitaskuld alveg fráleit hugmynd. Alþingi og forseti fara saman með löggjafarvaldið og ef forseti ritar ekki undir lög sem eru samþykkt á Alþingi fara þau einfaldlega í þjóðaratkvæðagreiðslu. Svo einfalt er það. Forsrh. hefur hugsanlega eitthvað um það að segja hvenær sú atkvæðagreiðsla fer þá fram en þó er eðlilegt að þingið afgreiði það. Ég lít svo á að hæstv. forsrh. sé meira að hrekkja þing og þjóð með þessum ummælum en að hann meini nokkuð með þessu. Þetta er svo fráleit hugmynd að engu tali tekur. Ekki aðeins það, ef hæstv. forsrh. meinar svo eitthvað með þessu er hann í reynd að segja að hann hafi komið í stað danska kóngsins sem hafði þá stöðu á árum áður að geta haft eitthvað um lög þingsins að segja. Það er ekki þannig lengur. Framkvæmdarvald, löggjafarvald og dómsvald er þrískiptingin á ríkisvaldinu. Greinarnar eru jafnsettar og hafa eftirlit hver með annarri. Framkvæmdarvald eða forsrh. er ekki yfir þessa valdhafa settur.

Frú forseti. Hæstv. forsrh. spyr hvort mér finnist sem það gegni einhverju öðru máli um fjölmiðlalögin en önnur lög. Já. Mér finnst gegna öðru máli um þau. Það eru lög sem mikil óvissa hefur skapast um, ekki síst vegna endurtekinna yfirlýsinga hæstv. forsrh. um þau. Hæstv. forsrh. hefur hreinlega efast um að forseti lýðveldisins hafi það vald sem stjórnarskráin gefur honum þó ótvírætt. Það eitt hefur leitt til óvissu í kringum þessi mál og það eitt hefur leitt til þess að þjóðin vill að þetta mál verði afgreitt og það komist á hreint hvað gerist í framvindunni, ekki síst vegna þess sem ég kalla ögranir af hálfu hæstv. forsrh. sem stöðugt talar um að hér muni skapast mikil óvissa og mjög illleysanleg mál. Það eru þau ummæli hæstv. forsrh. sem gera það að verkum að mér finnst nauðsynlegt að þetta liggi fyrir. Hins vegar sýnist mér á öllu að hæstv. forsrh. vilji vera laus við þingið áður en þetta mál kemur til kasta forseta lýðveldisins. Það ber hins vegar að skoða í ljósi þeirra yfirlýsinga sem hæstv. ráðherra hefur síðan sett fram, þ.e. að hann ætli sér hugsanlega að taka það vald að úrskurða um það hvort forsetinn geti nýtt sér þann rétt sem stjórnarskráin með ótvíræðum hætti færir honum. Það kom fram í fjölmiðlum í gær að hæstv. forsrh. telur að það muni koma í sinn hlut að úrskurða hvort forsetinn hafi heimild til synjunar. Ég held að hæstv. forsrh. verði að hreinsa loftið aðeins. Er rétt eftir honum haft? Ef svo er, hvaða rök í ósköpunum hefur hæstv. forsrh. í höndunum til þess að reyna að réttlæta þessa fráleitu staðhæfingu? Ég lít svo á að hér sé hæstv. forsrh. enn einu sinni að ögra forseta lýðveldisins.

Frú forseti. Það er athyglisvert að hlýða á hv. þm. Pétur Blöndal upplýsa að hann hafi verið að svindla með kennitölu sína til þess að reyna að draga úr gildi þeirra upplýsinga sem forseti Íslands hefur fengið. Ég held að forseti sé alveg fullfær um að meta gildi þeirra upplýsinga sem hann hefur fengið, sumpart með bréflegum undirskriftum, sumpart í tölvupósti. Það er öllum ljóst að það kann að þurfa að hafa í huga að þarna sé þá ekki um eins nákvæma tölu að ræða og ella eða ástæða sé til að fara yfir það og skoða hvort menn séu tvískráðir o.s.frv. Ég ítreka spurningu mína til hæstv. forsrh. Mér finnst að hæstv. forsrh. skuldi okkur hér á þingi upplýsingar um það: Hvenær verða lögin send forseta? Er verið að bíða eftir ferjumanni yfir Skerjafjörð? Hverju sætir töfin? Forseti lýðveldisins fer með málskotsréttinn fyrir hönd þjóðarinnar. Það er þjóðin sem auðvitað á hann og ég veit ekki hvar í veröldinni menn væru staddir á einu löggjafarþingi ef virkja ætti eina ákvæðið sem stjórnskipun okkar geymir beint um milliliðalaust lýðræði, um þjóðaratkvæði, öðruvísi en til að greiða götu þess og drífa í því í hvelli að gera nauðsynlegar ráðstafanir að lögum og í framkvæmd til þess að slík kosning færi fram og heiðraður væri þessi réttur þjóðarinnar. Hér háttar svo til hjá okkur að stjórnarskráin geymir ekki önnur úrræði í þessum efnum. Við höfum ekki í stjórnskipun okkar eða lögum t.d. möguleika á að kalla fram þjóðaratkvæði með undirskriftum eða áskorunum kjósenda eins og víða er annars staðar. Þetta er hinn eini réttur af þessu tagi sem til staðar er og aldrei hefur það hvarflað að mér fyrr en nú síðustu sólarhringa að annað gæti nokkurn tíma komið til greina en að virða hann skyldi á þetta reyna.

Virðulegi forseti. Það er reyndar ekki rétt hjá hv. þingmanni að ekki séu nein önnur ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er reyndar í stjórnarskránni um þjóðaratkvæðagreiðslu í öðrum tilvikum.

Það er stjórnarskrárbundið.

Já, það eru sem sagt aðrir möguleikar, þetta var rangt hjá hv. þingmanni. Af hverju þessi umræða um þetta efni? Hefur forseti Íslands gefið einhverjum til kynna að hann sé að velta fyrir sér að skrifa ekki undir þessi lög? Ég hef hvergi heyrt það. Ég hef ekki heyrt það frá honum. Hafa hv. þm. heyrt það frá honum?  Nú er það hins vegar þannig varðandi neitunarvaldið, fræðilega, að um það deila lögspekingar, jafnvel meiri lögspekingar en hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, jafnvel meiri, þó að hann telji sig vera mjög færan í þessari grein, sýnist mér, jafnvel meiri. Jafnvel meiri en hv. þm. Össur Skarphéðinsson, meiri lögspekingar en hann deila um það hvort  Vísustu fræðimenn halda því sumir fram að þessi réttur sé ekki fyrir hendi. Aðrir fræðimenn halda því fram að hann sé fyrir hendi. Þá verður framkvæmdarvaldið að leggja eitthvert mat á það með einhverjum hætti. Það er ekki að úrskurða um eitt eða neitt. 

Löggjafinn lætur rétt þjóðarinnar njóta vafans.

Virðulegi forseti. Ég flyt nefndarálit samgn. um frv. til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 60/1998, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fjölda aðila. Umsagnir hafa líka borist frá fjölmörgum aðilum. Málið var rætt í nefndinni í samhengi við þingmál 946, frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 41/1949...

Forseta þykir vera nokkur kliður í salnum og biður hv. þingmenn að hafa hér ró og veita hv. þingmanni tækifæri til að ljúka máli sínu.

Virðulegi forseti. Málið var rætt í nefndinni í samhengi við þingmál 946, frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 41/1949, um gildistöku alþjóðasamnings um samræmingu nokkurra reglna varðandi loftflutninga milli landa, með síðari breytingum, og þingmál 947, frumvarp til laga um breyting á lögum um flugmálaáætlun og fjáröflun til flugmála, nr. 31/1987, með síðari breytingum, en nefndin gefur álit um hvert mál fyrir sig. Í frumvarpinu er annars vegar að finna breytingar á gjaldtöku samkvæmt loftferðalögum og hins vegar viðamiklar breytingar á lögunum vegna Montreal-samningsins frá 1999. Í 1. gr. frumvarpsins eru lagðar til breytingar á lendingargjöldum í millilandaflugi þannig að þau verði 650 kr. í millilandaflugi á flugvöllum utan Reykjavíkur en 10 bandaríkjadalir fyrir lendingu millilandaflugs í Reykjavík. Lendingargjald í millilandaflugi á flugvöllum utan Reykjavíkur er samkvæmt gildandi lögum 7,05 bandaríkjadalir og hefur verið svo um langa hríð. Þörf fyrir breytingar er m.a. að finna í niðursveiflu á gengi bandaríkjadals sem hefur komið illa við rekstur flugvalla þar sem kostnaður er í íslenskum krónum. Nefndin fellst á að þörf sé fyrir hækkun lendingargjalda í millilandaflugi að teknu tilliti til aukinna umsvifa og fjárfestinga á Keflavíkurflugvelli auk áhrifa af fyrrgreindum breytingum á raungengi krónunnar gagnvart bandaríkjadal. Nefndin telur þó réttara að lendingargjöld verði áfram ákveðin í bandaríkjadölum þar sem það fellur betur að alþjóðlegu hlutverki millilandaflugvalla auk þess sem meira samræmi er þá í greininni þar sem lendingargjald vegna millilandaflugs í Reykjavík er ákveðið í bandaríkjadölum. Nefndin leggur til að lendingargjald í millilandaflugi utan Reykjavíkur verði 8,15 bandaríkjadalir. Lendingargjald í innanlandsflugi helst óbreytt frá gildandi lögum. Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að tekið verði upp öryggisgjald í stað vopnaleitargjalds og það ákveðið 570 kr. Kröfur um eftirlit og öryggi í flugi hafa stóraukist á undanförnum árum, sérstaklega eftir voðaatburðina í Bandaríkjunum 11. september 2001. Jafnframt hefur tækni á þessu sviði fleygt fram og ríkar kröfur eru gerðar til alþjóðaflugvalla um að þeir fylgi þeirri þróun með endurnýjun tækjabúnaðar og þjálfun. Til að tryggja öryggi í flugi og á flugvöllum fer nú fram víðtækara öryggiseftirlit en felst í vopnaleit. Að þessu virtu fellst nefndin á að réttara sé að tala um ,,öryggisgjald`` en ,,vopnaleitargjald`` og leggur hún til að það verði 620 kr. fyrir hvern farþega sem er eldri en tólf ára enda telur nefndin sýnt að 570 kr. öryggisgjald sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu standi ekki undir kostnaði sem fellur til við að tryggja öryggi á íslenskum millilandaflugvöllum þannig að þeir geti mætt þeim kröfum sem gerðar eru í flugi á alþjóðavísu. Í umsögnum frá Icelandair, Flugfélagi Íslands og Samtökum ferðaþjónustunnar er gagnrýndur aðskilnaður sem er á milli rekstrar Keflavíkurflugvallar og Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar. Í umsögnunum er bent á að Flugstöð Leifs Eiríkssonar hafi verið rekin með miklum hagnaði undanfarið en að sá hagnaður nýtist ekki til að halda niðri kostnaði sem notendur Keflavíkurflugvallar eru krafðir um. Þessir aðilar fara í umsögnum sínum fram á að stjórnvöld leiti leiða til að samræma betur heildarstarfsemina á Keflavíkurflugvelli, þ.e. rekstur flugvallarins og flugstöðvarinnar, auk samræmingar í stjórnsýslu Flugmálastjórnar Íslands og Flugmálastjórnar í Keflavík. Nefndin ræddi þetta nokkuð og komst að þeirri niðurstöðu að þessar athugasemdir geti ekki haft áhrif á þetta frumvarp enda sé þess gætt að hafa þau gjöld, sem kveðið er á um í 1. og 2. gr., ekki of há og með breytingu á lendingargjaldi sé m.a. verið að mæta breytingum á gengi bandaríkjadals gagnvart íslensku krónunni. Nefndin telur þó fulla ástæðu til að taka þessar athugasemdir til frekari skoðunar og mun hún gera það á næstu mánuðum. Í 3. gr. frumvarpsins eru fjölmörg ákvæði er öll varða breytingar sem gera þarf á lögunum vegna Montreal-samningsins frá 1999 sem tók gildi 4. nóvember 2003 gagnvart þeim ríkjum sem höfðu fullgilt hann. Samgönguráðherra skipaði starfshóp um endurskoðun loftferðalaga 14. maí 2000 og byggjast ákvæði 3. gr. frumvarpsins á vinnu þess hóps. Skipuð í þann starfshóp voru Kristján Þorbergsson hæstaréttarlögmaður, Ástríður S. Thorsteinsson, héraðsdómslögmaður hjá Flugmálastjórn Íslands, og Kristín Helga Markúsdóttir, lögfræðingur hjá samgönguráðuneyti. Samgöngunefnd gerir ekki efnislegar athugasemdir við ákvæði 3.--8. gr. en gerir tillögur um tvær orðalagsbreytingar. Nefndin leggur til eftirfarandi breytingar á frumvarpinu: 1. Að lendingargjald fyrir loftfar í millilandaflugi sem lendir á flugvelli utan Reykjavíkur verði 8,15 bandaríkjadalir en ekki 650 kr. eins og lagt er til í frumvarpinu. 2. Að orðalag 2. gr. verði gert skýrara með orðunum ,,vopna- og öryggisleit`` í stað ,,slík leit`` í 1. málsl. 1. efnismgr. og að öryggisgjald fyrir farþega sem orðnir eru tólf ára verði 620 kr. í stað 570 kr. svo sem lagt er til í frumvarpinu. 3. Að orðalagi 1. og 4. mgr. k-liðar 3. gr. verði breytt lítillega. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Þuríður Backman sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk áliti þessu með fyrirvara. Kristinn H. Gunnarsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þannig afgreitt úr samgn. 10. maí 2004. Undir nefndarálitið rita Guðmundur Hallvarðsson, Arnbjörg Sveinsdóttir, Birkir J. Jónsson, Guðjón Hjörleifsson, Guðjón A. Kristjánsson, með fyrirvara, Einar Már Sigurðarson, með fyrirvara, Jóhann Ársælsson, með fyrirvara og Einar Karl Haraldsson, með fyrirvara. Herra forseti. Að loknum umræðum legg ég til að málinu verði vísað til 3. umr.

Frú forseti. Eins og kom fram í ræðu hv. þm. Guðmundar Hallvarðssonar er í raun samstaða um þetta mál í samgn. eins og svo sem um flest mál sem þar hafa verið til umfjöllunar í vetur. Er rétt að nota tækifærið til að þakka hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni fyrir býsna góða stjórn á þeirri nefnd og hversu mikið hann hefur leitað eftir því að ná samstöðu í nefndinni um mörg stór og mikilvæg mál. Það er aðeins eitt mál sem ég tel rétt að vekja sérstaka athygli á. Það kemur fram í nefndarálitinu og varðar flugmálastjórnarákvæði á Keflavíkurflugvelli og öðrum flugvöllum landsins. Það er afar sérstakt að Keflavíkurflugvöllur nýtur sérstakrar stjórnar og það kemur fram í umsögnum ýmissa aðila að þarna beri að leita sparnaðar og aðhalds. Ég vil taka sérstaklega undir það að þetta mál er afskaplega mikilvægt til skoðunar, þ.e. að reyna að samræma yfirstjórn með flugvöllum landsins. Það vekur athygli að Keflavíkurflugvöllur skuli vera með sérstaka flugmálastjórn vegna þess að þrátt fyrir að við höfum nú tekið að okkur rekstur flugvalla utan Íslands í nokkrum löndum heyra þeir flugvellir undir samgrn. meðan Keflavíkurflugvöllur heyrir undir utanrrn. Þetta er mál sem við þurfum að taka til athugunar og það kemur fram í nefndarálitinu. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Nefndin telur þó fulla ástæðu til að taka þessar athugasemdir til frekari skoðunar og mun hún gera það á næstu mánuðum.`` Ég tek sérstaklega undir þessa setningu vegna þess að það er afar mikilvægt að samgn. skoði málið vandlega. Ég vek aðallega athygli á því að við leitum hagkvæmninnar og þess hvernig má spara í þessum málum. Það hlýtur að vera eðlilegt að við horfum til þess að þetta heyri undir Flugmálastjórn Íslands en að ekki sé sérstök Flugmálastjórn Keflavíkurflugvallar sem hugsar um þennan eina flugvöll. Það hlýtur að vera eðlilegt að við veltum því fyrir okkur hvort ekki megi spara og samræma hluti þrátt fyrir að það hafi að vísu komið fram hjá ýmsum gestum nefndarinnar að þarna væri býsna gott samstarf. Ég lít engu að síður svo á að þetta góða samstarf segi okkur að engin ástæða sé til að aðskilja þessa þætti og við hljótum að velta því mjög alvarlega fyrir okkur á næstu mánuðum, eins og segir í nefndarálitinu, að þetta verði samræmt á þann hátt sem hlýtur að vera einfaldastur og skila sparnaði, þ.e. þetta heyri allt saman undir Flugmálastjórn Íslands.

Frú forseti. Það má taka undir orð hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar og þakka formanni samgn. fyrir góða stjórn á fundum í vetur. Þetta frv. sem við fjöllum um hér er afrakstur samnings sem er kenndur við Montreal og varðar öryggisþætti og loftferðir. Atburðir 11. september 2001 höfðu áhrif á mörg svið úti um allan heim, jafnt hér á landi sem annars staðar. Alls staðar er þörf á aukinni öryggisgæslu á flugstöðvum og í almenningssamgöngum. Þetta er staðreynd sem við stöndum frammi fyrir. Jafnframt tel ég að við þurfum að gæta okkar á því að fara ekki offari, fara ekki fram úr okkur hvað varðar öryggisþætti og kostnað við það að koma upp óheyrilegri öryggisgæslu. Við ráðum þessu samt ekki öllu sjálf. Við erum bundin af alþjóðlegum samningum og kröfum sem við verðum að uppfylla og m.a. er þetta gjald sem nú er verið að leggja á, öryggisgjald, til þess að standa undir ýmsum þeim þáttum sem snúa að öryggismálum, ekki eingöngu vopnaleit eins og hér kom fram í máli hv. frsm. og formanns samgn. Verið er að hækka það gjald sem áður var vopnaleitargjald --- nú heitir það öryggisgjald og lendingargjald --- samtals um 220 millj. og þetta fjármagn er ekki sérstaklega sundurgreint. Þetta er hækkun sem fer inn í farseðlana og þar af leiðandi út í verðlagið. Það er alveg vitað og því er ekkert sjálfgefið að hækka þessi gjöld án þess að skoða líka hvort ekki sé hægt að spara eitthvað í rekstrinum og koma þarna á móti. Eins og kemur fram í nefndaráliti hafa nokkrir aðilar bent á að góðar tekjur hafa verið af Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Ég tek undir þá skoðun að horfa eigi á rekstur Keflavíkurflugvallar og Flugstöðvarinnar sem eina heild og nýta þær tekjur sem koma af rekstri flugstöðvarinnar í þann rekstur sem er á flugvellinum að öðru leyti. Mér finnst mjög óeðlilegt að hægt sé að ná inn umtalsverðum tekjum af flugstöðinni, þar sem er jú þjónusta við þessa sömu farþega og verið er að taka af gjald vegna reksturs á flugvellinum og flugprömmunum, en jafna þessu ekki út og hafa sem eina rekstrareiningu. Ég tel að skoða þurfi þetta betur og reyna í framtíðinni að fá þarna inn tekjur svo ekki þurfi að hækka enn frekar þessi gjöld, öryggisgjaldið og lendingargjaldið. Það mun hafa áhrif á ferðaþjónustuna í landinu ef við skerum okkur úr hvað varðar þessi gjöld. Það hefur áhrif á komu leiguflugvéla hingað, starfsemi lággjaldaflugfélaga, hvort þau telji Ísland vænlegan kost, og þó að þetta sé ekki mjög mikil hækkun núna hefur þetta allt saman áhrif og sérstaklega hjá lággjaldaflugfélögunum. Við þurfum að fara varlega í sakirnar. Það er í sjálfu sér ekki mikið um þetta að segja annað en að það þarf að skoða betur í framhaldi af afgreiðslu þessa máls þær tekjur sem koma af flugstöðinni og rekstur á flugvöllunum. Eins þarf að skoða hvernig það kemur út að breyta gjaldinu í dollara eins og gert er í frv. Ég tel að það þurfi að meta eftir einhvern tíma hvort það hefur eitthvað að segja að hafa gjaldið í dollurum í stað íslensku krónunnar. Það voru tvær ástæður fyrir því að þessu var breytt í dollara. Íslenska krónan hafði um tíma veikst og eins var talið að lággjaldaflugfélögin sérstaklega teldu heppilegra að hafa gjaldið í dollurum og það væri aðgengilegra fyrir þau félög.

Virðulegi forseti. Ég þakka þeim þingmönnum sem hér hafa fjallað um þetta mál og þakka samnefndarmönnum mínum í samgn. góð orð í minn garð og þakka þeim jafnframt fyrir mjög sérstakt og gott samstarf sem hefur tekist í samgn. Aðeins út af því sem kom fram, bæði hjá síðasta ræðumanni svo og hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni, þeim varnaðarorðum að við færum ekki fram úr sjálfum okkur í öryggiseftirlitinu er ég sammála því. Það þarf að halda vel á því svo að ekki verði þar um of. Hitt er þó rétt að benda á að öryggisgæsla á Keflavíkurflugvelli, á þessum alþjóðaflugvelli, nýtur trausts annars staðar, á öðrum flugvöllum. Ef það væri ekki svo, ef öryggið væri ekki í samræmi við kröfur erlendis, þýddi það að þeir sem kæmu frá Keflavíkurflugvelli á aðra flugvelli mundu fá einhverja sérstaka afgreiðslu á endaflugvöllum og vera jafnvel fluttir í sérstakri vél eða rútu á annan flugvöll eða til annarra rannsókna. Þeir gætu þá ekki gengið í gegnum aðrar flugstöðvar eins og er í dag þannig að það þarf líka að passa þetta. Síðan er það rétt eins og hér hefur komið fram í sambandi við rekstur flugstöðva og flugvalla. Það er náttúrlega mjög sérstakt að þetta skuli vera með þeim hætti sem verið hefur í áraraðir á Keflavíkurflugvelli. Þessi tilraun hefur verið gerð á öðrum flugvöllum þar sem rekstur flugvallar og flugstöðvar hefur verið slitinn í sundur og það hefur gefist afar illa og er nánast hvergi nokkurs staðar til í dag eftir því sem fram kom hjá okkar færustu sérfræðingum á sviði flugmála og starfsemi flugvalla annars staðar í heiminum. Enda varð samgn. líka sammála um að halda áfram þessari vinnu og fara á vettvang, m.a. á Keflavíkurflugvöll, og kynna sér þessi mál rækilega. Svo er náttúrlega líka hitt að það er mjög óeðlilegt að í ekki stærra landi en Íslandi skuli vera tvær flugmálastjórnir. Þetta er með ólíkindum. Það er eðlilegt að Flugstöð Leifs Eiríkssonar og Keflavíkurflugvöllur séu rekin saman og líka það að flugmálastjórn á Íslandi sé ein og hin sama yfir öllum flugvöllum.

Forseti sér ástæðu til að áminna hv. þingmenn um að hafa ekki kveikt á farsímum í salnum.

Frú forseti. Ég fann þetta ekki í blöðum mínum áðan en ætlaði að minnast á það varðandi öryggisgjaldið að það kom fram hjá fulltrúum Flugleiða að þar sem það er orðin alþjóðleg staðreynd að auka þurfi mjög öryggi á flugvöllum og í opinberum samgöngum taki hið opinbera þátt í þessum kostnaði. Það er litið á þau viðbrögð sem verður að hafa á flugvöllunum vegna ótta við hryðjuverk eða glæpastarfsemi sem þjóðhagslegt öryggi. Þar af leiðandi eru flugfélögin ekki látin taka þetta alfarið á sig heldur kemur hið opinbera inn og tekur þátt í þessum kostnaði, bara mismunandi mikið. Ég tel að þetta sé nokkuð sem við eigum að skoða líka þannig að við fáum ekki allan þann kostnað sem verður af öryggisgæslunni inn í flugfargjaldið sem mun bitna þá á ferðaþjónustunni hér á landi og fara beint og óbeint út í verðlagið.

Frú forseti. Mér finnst ástæða til að koma hingað og taka sérstaklega undir með hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni þar sem hann vekur athygli á, eins og ég hef gert áður, þessari tvískiptingu á flugmálastjórnum hér á landi. Það er auðvitað einstakt í hinum vestræna heimi í dag að það sé tvöfalt kerfi. Mér finnst ástæða til að vekja sérstaka athygli á þessu vegna þess að það sýnir að þetta mál er alveg þverpólitískt, það fer ekki eftir flokkslínum heldur er þetta sameiginlegt áhugamál þeirra sem leita eftir því að stjórnsýslan sé einfölduð og leitað sé sparnaðar á öllum sviðum. Málið er býsna mikilvægt og það er mikið gleðiefni að ekki skuli vera flokkadrættir í því. Það er sérstakt fagnaðarefni að hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, formaður samgn., skuli taka með jafneindregnum hætti undir þessi sjónarmið þannig að ég trúi því og treysti að nefndin muni skoða þetta alveg sérstaklega á næstu mánuðum og vona að helst á næsta þingi, á vetri komanda, verði lagðar fram tillögur um það að þetta verði samræmt undir eina flugmálastjórn sem eðlilegt er að sé Flugmálastjórn Íslands. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni er afar sérstakt að Flugmálastjórn Íslands hafi með að gera flugvelli víðar en á Íslandi en undanskilinn er einn flugvöllur sem starfræktur er á Íslandi. Það hlýtur að vera eðlilegt að við horfum til þess að samræma þessa hluti og ég trúi því og treysti að það sé samstaða um það í samgn. --- enda hefur ekki annað komið fram --- að yfir þessi mál verði farið af gaumgæfni og vonandi verða lyktir máls þannig að við getum lagt hér fyrir þingið frv. um að þessir hlutir verði samræmdir þannig að allir flugvellir á Íslandi heyri undir Flugmálastjórn Íslands.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frv. til laga um breyting á lögum um flugmálaáætlun og fjáröflun til flugmála nr. 31/1987, með síðari breytingum. Málið var rætt í samgöngunefnd í samhengi við þingmál 946, frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 41/1949, um gildistöku alþjóðsamnings um samræmingu nokkurra reglna varðandi loftflutninga milli landa, með síðari breytingum, og þingmál 945, frumvarp til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 60/1998, með síðari breytingum, en nefndin gefur álit um hvert þessara mála fyrir sig. Með frumvarpi þessu er brugðist við dómi EFTA-dómstólsins frá 12. desember 2003 þar sem dæmt var að með því að viðhalda gildandi ákvæðum um flugvallagjald í lögum um flugmálaáætlun og fjáröflun til flugmála, þar sem hærra gjald er lagt á farþega sem ferðast frá landinu til annarra EFTA-landa en á farþega í innanlandsflugi, bryti Ísland gegn skyldum sínum skv. 36. gr. EES-samningsins og grein 3(1) í reglugerð ráðsins (EBE) nr. 2408/92 frá 23. júlí 1992 um aðgang bandalagsflugvéla að flugleiðum innan bandalagsins. Í frumvarpinu er lagt til að í stað flugvallagjalds samkvæmt gildandi lögum komi flugvallaskattur sem verði 382 kr. á hverja brottför á flugvelli á Íslandi og jafnhár hvort sem um innanlands- eða millilandaflug er að ræða. Þá verði lagt á sérstakt þjónustugjald til að fjármagna viðbótarkostnað vegna rekstrar og viðhalds alþjóðlegra varaflugvalla á Íslandi sem skal greiða vegna hvers manns sem ferðast frá Íslandi til annarra landa. Gjald þetta er ákveðið í 2. gr. frumvarpsins 598 kr. en skal endurskoðað á tveggja ára fresti, sbr. 9. gr. frumvarpsins. Við undirbúning frumvarpsins leitaði samgönguráðuneyti eftir sérstöku áliti Davíðs Þórs Björgvinssonar lagaprófessors um framangreindan dóm EFTA-dómstólsins og túlkun viðeigandi réttarreglna. Við gerð frumvarpsins hefur m.a. verið tekið tillit til niðurstaðna hans. Nefndin fellst á þau sjónarmið sem frumvarpið byggist á og fram koma í athugasemdum með því. Nefndin leggur til orðalagsbreytingu á 8. gr. frumvarpsins, að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu við 8. gr.: Orðin ,,Tekjum af`` í 1. og 2. málsl. falli brott. Þuríður Backman sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk áliti þessu með fyrirvara og áskilur sér rétt til að styðja breytingartillögur. Guðjón Hjörleifsson, Guðjón A. Kristjánsson, Einar Már Sigurðarson, Jóhann Ársælsson og Einar Karl Haraldsson undirrita álitið með fyrirvara og áskilja sér rétt til að leggja fram og styðja breytingar við málið. Kristinn H. Gunnarsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þannig samþykkt í samgöngunefnd Alþingis 10. maí 2004. Undir álitið rita Guðmundur Hallvarðsson, formaður og frsm., Arnbjörg Sveinsdóttir, Birkir J. Jónsson, Guðjón Hjörleifsson, með fyrirvara, Guðjón A. Kristjánsson, með fyrirvara, Einar Már Sigurðarson, með fyrirvara, Jóhann Ársælsson, með fyrirvara og Einar Karl Haraldsson, með fyrirvara.

Forseti. Hér er verið að bregðast við dómi EFTA-dómstólsins frá því í desember 2003 þar sem dæmt var að óheimilt væri að hafa mismunandi farþegaskatta eftir því hvort flogið væri með loftfari innan lands eða frá Íslandi til aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins. Áður var gjaldið látið dekka bæði Keflavíkurflugvöll og varaflugvellina en nú er með nokkrum klókindum komið á sérstökum varaflugvallaskatti og það verður svo að vera ef við ætlum að hafa þetta rekstrargjald alveg sjálfstætt gjald. Það er lagt á hvern farþega sem flýgur, bæði innan lands og milli landa. Þessi skattur er viðbótarkostnaður vegna rekstrar og viðhalds alþjóðlegra flugvalla á Íslandi og varaflugvallagjaldið er 598 kr. fyrir hvern farþega. Er þá sama hvort það er innanlandsflug eða millilandaflug en undanþegin eru börn innan tveggja ára aldurs. Auk þess er lagður sérstakur skattur, flugvallaskattur, á þá sem ferðast með loftfari og flutningaflugi innan lands eða frá Íslandi til annarra landa og hann er 382 kr. Þessi gjöld eru alveg sjálfstæð, eru alveg aðgreind í farseðlinum og eiga að standa undir þessum ákveðna rekstri en hér vildi ég koma að þeirri ábendingu að þetta varaflugvallagjald og flugvallaskattur er ekki tekið af fragtfluginu heldur eingöngu lagt á farþega. Ég tel að það sé nokkuð sem eigi að skoðast sérstaklega, hvort t.d. rekstur varaflugvallanna eigi eingöngu að vera borinn uppi með gjöldum á farþega, hvort það eigi ekki að dreifa kostnaðinum og skoða hvort hann eigi að leggjast á fragtflugið líka. Þetta hefur ekki verið sérstaklega skoðað. Ég er í sjálfu sér ekki að leggja til að það verði þannig en mér finnst rétt að það verði skoðað alveg sérstaklega hvort ástæða sé til að dreifa þessum rekstrarkostnaði bæði á farþega og fragt.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frv. til laga um breytingu á umferðarlögum, nr. 50 frá 30. mars 1987, með síðari breytingum. Málið er fyrsta umferðarlagamálið sem samgöngunefnd afgreiðir frá því að málaflokkurinn færðist frá dómsmálaráðuneyti til samgönguráðuneytis og þar með á milli fagnefnda þingsins. Nefndin tók málið til allítarlegrar skoðunar og í umræðum með gestum og í skriflegum umsögnum komu fram mjög mikilvægar upplýsingar sem sumar hverjar urðu grundvöllur að tillögum nefndarinnar um breytingar á frumvarpinu. Þá komu einnig fram athugasemdir sem nefndin vill að teknar verði til skoðunar þó svo að hún geri ekki tillögur um lagabreytingar vegna þeirra á þessu stigi. Þar ber fyrst að nefna að nefndin hefur farið fram á við samgönguráðuneyti að ákvæði reglugerðar um aksturs- og hvíldartíma ökumanna o.fl. í innanlandsflutningum og við flutning innan Evrópska efnahagssvæðisins verði tekin til athugunar og skoðað hvort ekki sé rúm til að taka tillit til þess þegar ökumenn lenda í vanda við flutninga vegna veðurs. Við umræður í nefndinni kom fram að til stendur að taka til endurskoðunar þær reglur sem gilda um þetta á Evrópska efnahagssvæðinu. Nefndin leggur áherslu á að reynt verði að finna leiðir til að taka tillit til þess þegar landflutningar tefjast um margar klukkustundir vegna skyndilegra veðurbreytinga eða ófærðar. Við umfjöllun um 5. gr. frumvarpsins bentu umsagnaraðilar á að tilefni sé til að taka til skoðunar reglur um barnabílstóla. Í máli gesta kom fram að alloft séu leiðbeiningar sem fólk fær við kaup á bílum og öryggisbúnaði fyrir börn ófullnægjandi. Þá kemur fyrir að fólk noti barnabílstóla sem passa ekki í viðkomandi bíla en eftirlit og leiðbeiningar um slíkt skortir. Nokkur vilji var í nefndinni til að taka tillit til þessara ábendinga með breytingartillögum en eftir nánari umfjöllun var ákveðið að skoða þetta frekar í samvinnu við ráðuneyti og fleiri aðila enda er mikilvægt að vandað verði til verka og að allar breytingar á þessu sviði verði kynntar vel. Þá kom fram á meðan nefndin hafði málið til athugunar að Reykjavíkurborg hefur ekki talið sér heimilt fyrr en nú að sekta bifreiðar sem lagt er ólöglega í stæði merkt fötluðum á einkalóðum. Nefndin telur að athuga verði réttarreglur hvað þetta varðar svo að öllum vafa verði eytt enda er alvarlegt ef fólk leggur í slík stæði í trausti þess að það verði ekki sektað og beinir nefndin því til ráðherra að taka málið til skoðunar. Nefndin leggur til eftirfarandi breytingar á frumvarpinu: 1. Að orðinu ,,farartæki`` í c-lið a-liðar 1. gr. verði breytt í ,,ökutæki`` til samræmis við annan texta í lögunum. Einnig eru hraðamörk vegna hlaupahjóla sett 8--15 km á klst., m.a. vegna athugasemda Löggildingarstofu sem taldi að tæki sem gerð væru fyrir akstur undir 8 km ættu að falla undir leikfangastaðla og reglugerð um öryggi leikfanga og hættulegar eftirlíkingar, nr. 408/1994. Þá er vert að geta þess að tilskipun Evrópusambandsins 2002/24/EB, um tegundarviðurkenningar fyrir tveggja eða þriggja hjóla ökutæki sem ætluð eru til aksturs á vegum, nær ekki til þessara hlaupahjóla þar sem sérstaklega er tekið fram í c-lið a-liðar 1. gr. frumvarpsins að slíkum farartækjum megi ekki aka á akbrautum. 2. Að í stað orðsins ,,dómsmálaráðherra`` komi ,,ráðherra`` enda hefur framkvæmd umferðarlaga nú verið færð frá dómsmálaráðherra til samgönguráðherra. 3. Að notað verði orðið ,,öryggispúði`` í stað ,,loftpúði``. Orðið loftpúði er í reglugerð um gerð og búnað ökutækja notað um tiltekinn hluta fjaðrabúnaðar í stórum bifreiðum og því getur valdið ruglingi að nota það einnig um uppblásanlega púða inni í bifreiðum. 4. Að orðið ,,viðurkenndan`` komi fyrir framan orðið ,,hlífðarhjálm`` í 6. gr. og þannig lögð áhersla á að þeir hlífðarhjálmar sem notaðir eru uppfylli lágmarksstaðla og kröfur sem gerðar eru til slíkra persónuhlífa samkvæmt reglugerðum sem um þær gilda. 5. Að lokamálsliður b-liðar 8. gr. falli brott. Í nefndinni spannst töluverð umræða um 8. gr. frumvarpsins og áhrif hennar. Eftir þá umræðu telur nefndin að mikilvægt sé að taka til heildarendurskoðunar refsingar við ölvunarakstri og m.a. hvort ekki megi fjölga eða breyta úrræðum í einhverjum tilfellum. Nefndin mun ræða þetta frekar við samgönguráðuneyti. 6. Að gerðar verði breytingar á 106. gr. laganna sem færi endurveitingu ökuréttar til þeirra sem hafa verið sviptir honum í lengri tíma en þrjú ár frá ráðuneyti til ríkislögreglustjóra sem aftur getur falið lögreglustjórum framkvæmdina. Samkvæmt gildandi 106. gr. umferðarlaga er ráðherra heimilt að veita manni, sem sviptur hefur verið ökurétti um lengri tíma en þrjú ár, ökuréttinn að nýju. Ef viðkomandi hefur verið sviptur ökurétti ævilangt getur endurveiting þó ekki átt sér stað fyrr en að fimm árum liðnum. Þá er kveðið á um það í lögunum að einungis skuli heimila endurveitingu að sérstakar ástæður mæli með því, en áður skal leitað umsagnar viðkomandi lögreglustjóra. Í reynd hefur framkvæmdin verið með þeim hætti að þegar svipting hefur staðið í tilgreindan tíma hefur endurveiting verið heimiluð nema sérstakar ástæður mæli gegn því. Ákveðnar reglur hafa skapast við framkvæmd endurveitinga. Ef umsækjandi hefur t.d. brotið af sér á sviptingartímanum og ekið án réttinda hefur sviptingartíminn lengst við hvert brot um þrjá mánuði, þó ekki lengur en eitt ár. Einnig hefur verið skoðuð sakaskrá og eftir atvikum málaskrá lögreglu auk þess sem leitað hefur verið umsagnar lögreglustjóra í umdæminu þar sem viðkomandi býr. Afgreiðsla þessara mála felst helst í að afla sakarvottorðs og leita umsagna hjá lögreglustjóra. Flest málanna snúast eingöngu um tímasetningar. Í undantekningartilvikum reynir á álitamál eins og brotaferil varðandi brot erlendis og mat á endurveitingu vegna þess. Þar sem stærstur hluti þessara mála er hrein afgreiðslumál þykir eðlilegra að með þau sé farið eins og aðra afgreiðslu hjá lögreglu, t.d. útgáfu ökuskírteina. Ríkislögreglustjóri heldur málaskrá og hefur upplýsingar um ökuferil viðkomandi umsækjanda frá sviptingu. Þrátt fyrir að framkvæmd endurveitinga færist til ríkislögreglustjóra er gert ráð fyrir að úrvinnsla málanna fari fram hjá lögreglustjórum með svipuðum hætti og gert er við veitingu ökuskírteina. Með þessu fyrirkomulagi verður stjórnsýsla þessara mála mun skilvirkari. Þá er gert ráð fyrir að umsækjandi um endurveitingu geti kært synjun lögreglustjóra til ráðuneytisins telji hann gengið á rétt sinn. Með þessu verða til tvö stjórnsýslustig við meðferð þessara mála sem eykur réttaröryggi borgaranna. Að lokum er gert ráð fyrir að sett verði reglugerð þar sem kveðið verði nánar á um nýja málsmeðferð. 7. Að ný grein bætist við frumvarpið þar sem fram komi að með lögunum séu innleiddar tvær EB-tilskipanir, tilskipun ráðsins 2002/24/EB, IV. viðauki, og tilskipun 2003/20/EB. 8. Að sú grein sem nefndin gerir tillögu um að bætist við frumvarpið varðandi endurveitingu ökuréttar taki gildi 1. september 2004 þó svo að önnur ákvæði öðlist þegar gildi. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerðar eru tillögur um í sérstöku þingskjali. Virðulegi forseti. Þó að hér séu ákvæði um að lögin skuli þegar taka gildi að undanskildu því ákvæði sem ég las upp áðan gerir nefndin sér fulla grein fyrir því að hér gæti verið um nokkra örðugleika að ræða varðandi framkvæmd þessa máls ef lögin eiga að taka gildi þá og nú þegar. Ég held að það muni mæta skilningi þó að ekki sé hægt að hrinda öllum ákvæðum þess í framkvæmd strax en a.m.k. þó ekki síðar en 1. september. Jóhann Ársælsson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Einar Már Sigurðarson og Guðjón A. Kristjánsson skrifa undir álitið með fyrirvara. Kristinn H. Gunnarsson og Birkir J. Jónsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þuríður Backman sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk áliti þessu en áskilur sér rétt til að koma fram með og styðja breytingartillögur við málið. Undirritað á Alþingi og afgreitt frá samgöngunefnd 29. apríl 2004, Guðmundur Hallvarðsson, Guðjón Hjörleifsson og Arnbjörg Sveinsdóttir. Aðra nefndarmenn hef ég lesið upp áður sem skrifa undir nefndarálitið með fyrirvara.

Frú forseti. Mig langar til að gera eina athugasemd við það mál sem við ræðum hér. Athugasemd mín lýtur að 1. gr. frv. sem varðar breytingar á 2. gr., þ.e. orðskýringu reiðhjóls. Verið er að breyta þessum orðskýringum og bæta inn skilgreiningu um lítil vél- eða rafknúin ökutæki sem hönnuð eru til aksturs á hraða frá 8 km og upp í 15 km á klst. Undir þessa skilgreiningu fellur m.a. vélknúið hlaupahjól sem búið er stigbretti, er á hjólum og með stöng að framan sem á er stýri. Slíkum farartækjum má ekki aka á akbraut. Á þennan hátt er c-liðnum lýst í brtt. samgn. sem hv. formaður nefndarinnar hefur nú gert grein fyrir. Virðulegi forseti. Hér er ákveðin hætta á ferðum. Í fyrsta lagi eru þessi litlu rafknúnu hlaupahjól þess eðlis, mörg hver, að þau eru knúin með sprengihreyfli sem heyrist mikið í, sem mengar mikið og er þar af leiðandi kannski til ama á hjólabrautunum sem eru, eins og við vitum öll, bara til sem útivistarstígar. Erfiðleikarnir sem við komum til með að horfa á núna verði þetta að veruleika --- við vitum jú að Íslendingar eru óðir í farartæki og við getum alveg ímyndað okkur að nú bíði tollafgreiðslu fjöldinn allur af hjólum af þessu tagi og það má kannski sjá fyrir sér að fjöldinn allur af svona hjólum ryðjist fram á útivistarstígana --- koma til með að þrengja að hinni litlu ræmu sem annars er hugsuð fyrir hjólreiðafólk að hjóla á. Þessi hjól eiga örugglega að vera þar. Nú er spurning: Hvernig sjáum við fyrir okkur skokkara og útivistarfólk innan um litlu vélknúnu skellinöðrurnar sem hafa jafnhátt og margar garðsláttuvélar? Ég vil meina að hér sé ákveðin umhverfismengun á ferðinni. Þá spyrja menn: Hvernig getum við þá leyst það mál? Þessi hjól yrðu ekki heimiluð á akbrautunum. Vandamálið er auðvitað það að hjólreiðafólk á Íslandi hefur enga aðstöðu í umferðinni. Erfiðleikarnir eru fólgnir í því að þeim sem fara um á reiðhjólum er ætlað að nota útivistarstígana af því að við höfum ekki byggt umferðarmannvirkin okkar þannig að það sé pláss fyrir reiðhjól í umferðinni. Þetta er að mínu mati mjög miður. Ég hefði sannarlega viljað sjá að breytingarnar til batnaðar í þessum efnum yrðu teknar í þeirri röð að fyrst útbyggjum við stofnbrautir hjólreiðakerfis á þéttbýlisstöðum og tengingar á milli þéttbýlisstaða og síðan mundum við heimila hin litlu vélknúnu ökutæki inn á þessar hjólreiðabrautir. Ég held að við sjáum hér í hnotskurn það vandamál sem er fólgið í því að engar almennilegar hjólreiðabrautir eru til sem hluti af umferðarmannvirkjum okkar Íslendinga. Nú langar mig því til að brýna hv. formann samgn. í þessum efnum til að horfa með jákvæðu hugarfari til tillögu sem þingmenn úr öllum flokkum, og allir eiga það sameiginlegt að sitja í umhvn., hafa flutt hér á þessu þingi. Tillagan er nú í samgn. og ég geri ráð fyrir að hún hafi verið send út til umsagnar. Þetta er tillaga sem fjallar um hjólreiðabrautir og það hvernig við getum komið þeim fyrir í vegalögum þannig að það verði skilgreind ábyrgð ríkisins annars vegar og hins vegar sveitarfélaga á þessu hjólreiðabrautakerfi. Ég held að með því að samþykkja slíka tillögu, segjum á næsta hausti, værum við búin að leysa þau vandamál sem þessi breyting hér skapar. Ég legg áherslu á að það verður að koma til ákveðin breyting á aðstöðu hjólandi fólks í umferðinni til að þessi litlu skellinöðruhlaupahjól geti yfir höfuð rúmast inni í umferðarkerfinu okkar. Síðan má einnig geta þess að auðvitað eru til rafknúin reiðhjól sem eru að ryðja sér mjög til rúms í nágrannalöndum okkar, og ég tala nú ekki um í löndum eins og Kína þar sem ekki er fræðilegur möguleiki á því að allir eignist bíla. Fólk fjárfestir þar í reiðhjólum sem eru með lítinn rafmótor sem kemur þeim upp í 20--25, í hæsta lagi 30, km á klst. Ég veit til þess að Íslendingar eiga svona hjól og vilja fá að fara með þau út á stígana en þessi grein sem hér um ræðir mundi ekki heimila það vegna þess að hér má mótorinn að hámarki vera gerður fyrir 15 km. Nú er rétt að spyrja: Hvað eiga þeir hjólreiðamenn að gera sem eiga rafknúna mótora á reiðhjólin sín, mótora sem fara í 20 km á klst.? Eru þeir enn útilokaðir frá því að nýta og nota þau hjól? Í framhaldi af því mætti kannski hugsa sér, úr því að verið er að gera þessa breytingu, að kílómetraþakinu yrði lyft, það sett upp í 20 km en ekki 15. Það mundi þá ekki útiloka eigendur slíkra reiðhjóla frá útivist, fólk sem af einhverjum ástæðum, segjum bara af heilsufarslegum ástæðum, getur kannski ekki stigið hjólin sín upp á móti brekku en vill engu að síður njóta útivistar og hreyfingar. Það er mjög handhægt og lipurt fyrir fólk að vera á slíku hjóli sem getur hjálpað því upp brekkurnar. Ég held að það þurfi að búa til rými fyrir það fólk hérna líka. Það er sem sagt spurning um það hvernig svona vélknúin, lítil hjól rúmist í kerfi okkar. Ég tel þau ekki gera það svo vel sé fyrr en við erum búin að ganga frá samþykkt þeirrar tillögu sem ég gat um áðan. Ég hvet til þess að hv. samgn. taki það til alvarlegrar skoðunar, ég segi ekki lúri yfir því í sumar en hugleiði það a.m.k. í sumar og sjái hvort ekki verði flötur á því að við finnum samkomulag í þeim efnum næsta haust.

Frú forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Kolbrúnar Halldórsdóttur hvað varðar þetta atriði, í fyrsta lagi um hjólreiðastígana sem er mjög mikilvægt að koma í einhvern farveg og fara að vinna markvisst að, að það sé eins og það er í dag hjá skipulagi hvers sveitarfélags innan þéttbýlis. Það vantar líka tengingu við þjóðvegakerfið og tengingu milli staða þar sem við getum smám saman byggt upp samfellt net hjólreiðastíga en ekki eins slitrótt og það er í dag. Því miður vantar algjörlega hjólreiðastíga víða um land. Þar er treyst á að umferð sé ekki of mikil til að mönnum stafi hætta af að vera úti á götunni eða þá uppi á gangstéttunum. Því tel ég mikilvægt að endurflytja það mál sem sent var út til umsagnar varðandi reiðhjólastíga og tenginet hjólreiðastíga. Þegar umsagnir verða komnar nú í sumar þarf að taka málið upp og vinna með það strax í haust. Eftir stöndum við með þá staðreynd að þegar eru komin tæki sem eru hvorki leiktæki né heldur hugsuð sem samgöngutæki eins og þau hjól sem eru knúin með rafmótor og geta farið á allt 20 km hraða á klst. Fullorðnir hafa helst notað þau. Það er ekki gert ráð fyrir þeim í frv. en það hefur verið mikil eftirspurn eftir því að flytja inn þessi hlaupahjól með litlum rafknúnum mótor og þau fara þá ekki hraðar en 15 km á klst. Þessum farartækjum, hlaupahjólum, verður óheimilt að vera úti á akbrautunum, þau eiga að vera uppi á gangstéttum eða hjólreiðastígum. Ég tek undir það með hv. þingmanni að auðvitað er af þessum hjólum bæði hávaðamengun og truflun fyrir þá sem eru á reiðhjólum. Þetta fer hugsanlega ekki vel saman en við þurfum að leggjast vel yfir það hvernig það geti orðið og þá sérstaklega með því að efla hér útfærslu og leggja hjólreiðabrautirnar. Ég tek jafnframt undir það með hv. þingmanni að mörg tæki hafa létt undir með fullorðnum og þá sérstaklega þeim sem eru ekki fullfrískir en geta ferðast um annaðhvort með svona sérútbúnum hjólum með hjálparmótor eða á hlaupabrettum fyrir fullorðna sem eru nú til þar sem eru tvö hlaupabretti í stað eins eins og krakkarnir eru á. Á þeim er hægt að komast auðveldlega um, þ.e. ef allar gangstéttarbrúnir og hönnun vegakerfisins auðveldar slíkt. Þetta eru ný tæki sem við þurfum að finna pláss fyrir í samgönguneti okkar. Þá þarf enn frekar en gert er í dag, ef við ætlum að hvetja fullorðna einstaklinga til að nota svona hjól, að huga að öllum brúnum þannig að hvergi sé fyrirstaða. Allir þeir sem eru í dag með barnavagna, kerrur eða hjólastóla vita hvað það getur verið erfitt að komast um þó að búið sé að leggja gangstéttar meðfram öllum götum. Við erum að tala um sjálfbæra þróun, og sjálfbær þróun í samgöngum á að taka tillit til þarfa þessara einstaklinga og hjólafólksins líka. Ég styð líka það að þetta ákvæði fari inn núna í stað þess að vera hér með tæki sem eiga þá hvergi heima í umferðinni, þ.e. þessi litlu mótorhlaupahjól. Þau eiga ekki að vera úti á götunum. Þetta eru meira en leiktæki og ég held að það sé þá betra að hafa þau uppi á gangstéttum og á reiðhjólabrautum eins og er en ég ætla rétt að vona að þetta verði ekki næsta æðið sem grípur um sig því að börnum er þó a.m.k. hollara að vera á venjulegum hlaupahjólum en ekki á þeim með litlum mótor. Það verður þó tíminn að leiða í ljós. Það sem ég vildi, hæstv. forseti, aðeins taka hérna upp varðar 4. gr. en ég hef fyrirvara við hana. Hún orðast svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Vegagerðin annast eftirlit með reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Sérstökum eftirlitsmönnum hennar er heimilt að stöðva ökutæki til þess að skoða upplýsingar sem varðveittar eru í ökurita ökutækisins, á ökuritakorti eða með öðrum hætti. Dómsmálaráðherra setur reglur um hæfi og starfsþjálfun eftirlitsmanna Vegagerðarinnar og setur þeim starfsreglur.`` Ég set fyrirvara við það að þessu fyrirkomulagi verði komið á. Í dag eru ætíð fulltrúi Vegagerðarinnar og fulltrúi lögreglunnar saman í bíl í þessum eftirlitsferðum, það er lögreglan sem stöðvar bílinn og fulltrúi Vegagerðarinnar annast svo lestur af öllum mælum. Ég tel að við eigum að fara varlega í það að heimila öðrum en lögreglunni að stöðva bifreiðar. Ég veit að það tíðkast víða erlendis að sérstakir starfsmenn samsvarandi starfsmönnum Vegagerðarinnar hér hafi slíka heimild en Landssamband lögreglumanna hefur með mjög sannfærandi hætti varað við því að koma þeirri breytingu á. Öryggisins vegna er farsælast að lögreglan ein hafi heimild til að stöðva ökutæki. Ég skil vel hugmyndir Vegagerðarinnar hvað þetta varðar. Hún greiðir fyrir þessa þjónustu, þarf að spara eins og allar aðrar opinberar stofnanir og telur sig geta komist betur frá þessu eftirliti með því að hafa tvo menn í bílnum, og að starfsmenn Vegagerðarinnar stöðvi þá flutningabílana til að lesa á aksturskortin. Fjármagnið kemur jú allt úr ríkissjóði, þ.e. greiðslur til Vegagerðarinnar og lögreglunnar, og ég tel að þarna eigum við að stíga varlega niður. Ég set stórt spurningarmerki við þá ákvörðun að heimila Vegagerðinni að stöðva bifreiðarnar þó svo að það verði sérstakir eftirlitsmenn og þó svo að þeir verði vel merktir. Þetta er þá fordæmi sem hægt er að útvíkka og gefa Vegagerðinni hugsanlega heimild til að stöðva bifreiðar í öðrum tilgangi sem lýtur að eftirliti Vegagerðarinnar. Alltaf eru að bætast við þeir þættir sem eftirlit þarf að hafa með, þá sérstaklega varðandi flutningabílana. Annað sem ég vildi nefna varðar hvíldartímaákvæðin. Þetta er auðvitað öryggisatriði, það er öryggisatriði í umferðinni að ökumenn fái næga hvíld og séu vel upplagðir við aksturinn, en þetta er líka vinnuvernd. Ég vil koma því hér á framfæri að ég tel að það eigi að skoða það hvort hvíldartímaákvæðin eigi ekki að vera bara í sérlögum eða að sérákvæði eigi við um hvíldartíma ökumanna. Er ekki rétt að fara mjög ákveðið í þá vinnu að athuga hvort ekki sé hægt að fá undanþágu frá reglum ESB-tilskipunarinnar um hvíldartíma ökumanna og athuga hvort við séum með öll undanþáguákvæðin fullnýtt. Það er vitað að sendibílstjórar féllu utan þessarar tilskipunar og það er verið að endurskoða hana. Ég tel að við eigum að athuga hvort ekki sé hægt að fá undanþágu, sérstaklega með tilliti til veðurs, ófærðar og sérstakra aðstæðna sem oft skapast hér á Íslandi þegar farið er á milli staða sem hugsanlega á að taka fimm tíma að komast á milli en vegna ófærðar og veðurs getur það tekið mun fleiri klukkutíma. Taka má dæmi af vöruflutningabílstjóra sem kemur vestan af fjörðum, er búinn að vera þar í mikilli ófærð og óveðri, er svo kominn fram yfir aksturstíma sinn og á að vera kominn í hvíldartíma og þá er hugsanlegt að hægt sé að stoppa hann bara uppi í Borgarfirði og sekta hann fyrir að brjóta hvíldartímaákvæðið. Það sér náttúrlega hver maður að það verður að taka tillit til aðstæðna þó svo að við verðum alltaf líka að horfa á það að þetta ákvæði um hvíldartímann er fyrst og fremst sett vegna aðstæðna í Evrópu þar sem vörubílstjórar fara landanna á milli og keyrðu áður svo lengi að ógn stóð af þeim í umferðinni. Þær vegalengdir eru ekki hér á landi. Við höfum ekki þessa möguleika, eins og innan Evrópusambandsins, að keyra frá Svíþjóð og suður á Ítalíu eða hvert það nú er. Lengsta vegalengdin er frá norðausturhorninu og hingað suður á höfuðborgarsvæðið eða frá Vestfjörðum og hingað suður. Ég tel að við þurfum með einhverjum hætti að taka tillit til þessara aðstæðna.

Frú forseti. Bara í örstuttu máli vil ég bregðast við því sem kom fram hjá þeim hv. þingmönnum sem hér hafa talað. Í fyrsta lagi ætla ég að víkja að því sem hv. þm. Þuríður Backman kom að í sambandi við 4. gr. Það er rétt að það er viðurkennt að því miður héldu Íslendingar ekki vöku sinni þegar stóri bróðir í Brussel setti þessi lög um hvíldarákvæði. Það hefði eflaust haft töluverð áhrif á allt ef fulltrúar okkar hefðu þar haldið vöku sinni og náttúrlega þeir aðilar sem hér eiga hagsmuna að gæta. Hins vegar benti hv. þm. líka á að þessi hvíldarákvæði eru í skoðun og náttúrlega er það alveg rétt líka sem kom fram hjá hv. þingmanni að þetta er miðað við hin stóru lönd þar sem bílstjórar eru jafnvel akandi sólarhringum saman á milli landa. Hér eru allt aðrar aðstæður. Varðandi athugasemdir lögreglunnar um rétt þann sem hér er verið að færa vegagerðarmönnum eftir nánari reglum og starfsþjálfun sem dómsmrh. mun gera kröfu til er það nú svo að Vegagerðin borgar í dag á annað hundrað milljónir til lögreglunnar vegna þessa eftirlits. Vegagerðin hefur sinnt þessu mjög vel í samstarfi við lögregluna en það er ekki ástæða talin til að hafa lögreglumann með vegagerðarmanni vegna þess sérstaklega, eins og tekið er hér fram, þar sem vegagerðarmenn eiga að skoða upplýsingar sem varðveittar eru í ökurita ökutækis, á ökuritakorti eða með öðrum hætti. Eftirlitið verður þá auðvitað einskorðað við þetta. Auðvitað skiptir líka þungi bifreiðar og fleira slíkt máli. Varðandi það sem var rætt um áðan og hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir kom inn á í sambandi við þessi mótordrifnu hlaupahjól og þá líka hjól með skellinöðrumótorum sé ég það fyrir mér að þá muni gerast það sama og þegar fyrsti bíllinn var fluttur til landsins. Það var ekki fyrr en þá eiginlega að vegagerð hófst af einhverjum krafti. Ég sé fyrir mér varðandi þessi hlaupa- eða stighjól með hjálparmótorum, rafknúnum, að það muni eflaust leiða til þess að margir muni skilja bílinn sinn eftir heima á sumardögum og fara heldur í vinnuna á þessum hjólum. Ég tel að alveg öndvert við það sem hv. þm. talar um, að þetta verði mengunarvaldandi, þ.e. þessir skellinöðrumótorar þar sem þeir verða notaðir á t.d. reiðhjól, muni þetta leiða til þess að bíllinn verði minna notaður og jafnvel þessi hjól þá í ríkari mæli notuð í staðinn. Alltaf kemur upp það sama. Nú miðum við við hraða frá 8--15 km og það er strax farið að segja: Hvað með þá sem eiga hjól sem geta keyrt á 20 km hraða og þá sem eiga þá næstu fimm km þar fyrir ofan o.s.frv.? Ég tel að auðvitað eigi að skoða þetta allt saman en það var rétt hjá þingmanninum að við eigum að stíga varlega til jarðar í þessu máli, eins og líka kom fram hjá hv. þm. Þuríði Backman. Ég held að við gerum það með því að samþykkja þetta lagafrv. með þessum hraðamörkum þar sem við förum hæst upp í 15 km og sjáum hvernig þetta reynist á hjólastígunum sem við eigum nú orðið allmikið af. Hægt er t.d. núna í Reykjavík að fara á þessum hjólastígum alveg frá Seltjarnarnesi og nánast upp í Rjúpnahæð. Svo mjög hefur þessum samgönguþáttum fleygt fram. Varðandi þann hraða sem verið er að tala um núna og hávaða í skellinöðrum hefur tækninni fleygt það fram að það er orðin gjörbylting á þessum mótorum. Það er varla að þeir standi undir nafninu skellinöðrur því að þetta eru í raun og veru það þýðir mótorar sem lítið heyrist í. En allt um það, hér er um mikla nýjung og framfaraspor í samgöngumálum að ræða sem ég hef trú á að muni breyta nokkru, a.m.k. yfir sumarmánuðina, hér á höfuðborgarsvæðinu og jafnvel leiða til þess að eitthvað muni umferð minnka. Það var a.m.k. von okkar þegar málið var rætt í samgn.

Frú forseti. Það skyldi þó aldrei vera að um leið og farartækin mótorvæðast verði orðið við tilmælum þrýstihópa. Þeir sem stunda hjólreiðar í dag eru kannski hljóðlátari þrýstihópur en þeir sem verða komnir mótorvæddir í framtíðinni. Það er mikilvægt að halda áfram að byggja upp reiðhjólastíga sem tengingu jafnhliða vegakerfinu. Það var samt ekki þess vegna sem ég kom upp, frú forseti, heldur vegna þessa ákvæðis um að Vegagerðin megi stöðva bifreiðar. Auðvitað lesa starfsmenn Vegagerðarinnar af mælunum og athuga með þungaflutningabílana og allt slíkt en það er það að stöðva bifreið, að hafa heimild til að stöðva bifreið og vísa henni út í kant svo að hægt sé að lesa af mælunum, sem ég tel að geti verið nokkur áhætta. Segjum sem svo að vörubílstjóri viti að hann standist ekki skoðun Vegagerðareftirlitsins og gefi í í staðinn fyrir að stöðva, þá er þarna ákveðin slysahætta sem ég tel að væri síður ef það væri óyggjandi lögreglan sem stöðvaði bílinn en Vegagerðin sinnti svo sínum störfum. Það er verið að spara hjá Vegagerðinni með því að kaupa ekki þessa þjónustu lögreglunnar en allt kemur þetta jú úr sama sjóði. Þarna finnst mér að við eigum ekki síður að horfa á öryggisþáttinn en akkúrat það hvort það er Vegagerðin eða lögreglan sem greiðir.

Frú forseti. Það er eðlilegt að hér dragi hv. þingmaður upp áhyggjur sínar vegna þessa máls. Ég sé samt ekki þá hættu sem í þessu liggur. Ég hef trú á því að hinir ágætu starfsmenn Vegagerðarinnar muni vinna þetta verk sitt af kostgæfni eins og þeim ávallt liggur svo létt í verki, hér eftir sem hingað til. Ég vil endilega að þetta mál nái fram að ganga og við sjáum þá til þegar fram líða stundir hvort einhverjir vankantar séu á þessari framkvæmd. Þá er minnsta mál að endurskoða lögin.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um eflingu umferðaröryggis á þjóðvegum. Í tillögunni er gert ráð fyrir að nefnd verði skipuð til að meta og gera tillögur um hvernig bæta megi umferðaröryggi á þjóðvegum og er tilgreint nánar hvaða atriði skuli helst skoða. Samgöngunefnd vekur athygli á að þegar eru starfandi nokkrir aðilar á vegum ríkisins sem hafa það að markmiði að efla umferðaröryggi en nefndin telur að starf þeirra sé almennara en það sem í tillögunni er gert ráð fyrir að kannað verði. Mikilvægt er að stöðugt sé hugað að eflingu umferðaröryggis og þá ekki síst á þjóðvegum landsins en þar verða flest alvarleg umferðarslys. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi breytingu við tillögugreinina: a. Í stað orðsins ,,dómsmálaráðherra`` í 1. mgr. komi: samgönguráðherra. b. Í stað dagsetningarinnar ,,1. september 2004`` í 3. mgr. komi: 1. mars 2005. Þuríður Backman sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk áliti þessu. Kristinn H. Gunnarsson og Birkir J. Jónsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þannig afgreitt úr samgöngunefnd 27. apríl 2004. Undir rita Guðmundur Hallvarðsson, Lára Margrét Ragnarsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Einar Már Sigurðarson, Jóhann Ársælsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nál. um um till. til þál. um stofnun sædýrasafns á höfuðborgarsvæðinu. Í tillögunni er lagt til að ríkisstjórninni verði falið að kanna kosti og hagkvæmni þess að byggt verði upp veglegt sædýrasafn á höfuðborgarsvæðinu. Nefndin telur að möguleg staðsetning eigi að vera einn þeirra þátta sem skoðaðir eru þegar kannaðir eru kostir og gallar þess að byggja veglegt sædýrasafn sem þjónað geti bæði leikum og lærðum. Því telur nefndin ekki rétt að takmarka könnunina við höfuðborgarsvæðið og einnig telur nefndin rétt að veittur sé lengri tími til könnunarinnar en gert er ráð fyrir í tillögunni. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: 1. Tillögugreinin orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að kanna kosti og hagkvæmni þess, með tilliti til ferðaþjónustu og almannafræðslu um lífríki hafsins, að byggt verði upp veglegt sædýrasafn sem yrði í senn lifandi fiskasafn og fróðleiksnáma um lífríki Norður-Atlantshafsins, rannsóknir og vísindi, verndun og nýtingu fiskstofnanna og umgengni um hafið. Ríkisstjórnin skili skýrslu til Alþingis um kosti og galla slíks safns ásamt kostnaðarútreikningi og tillögu að mögulegri fjármögnun, rekstrarformi, eignarhaldi og staðsetningu fyrir 1. mars 2005. 2. Fyrirsögn tillögunnar orðist svo: Tillaga til þingsályktunar um stofnun sædýrasafns. Þuríður Backman sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk áliti þessu. Kristinn H. Gunnarsson og Birkir J. Jónsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þannig afgreitt úr samgöngunefnd 27. apríl 2004. Undir rita Guðmundur Hallvarðsson, Lára Margrét Ragnarsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Einar Már Sigurðarson, Jóhann Ársælsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um úttekt á skipulagi sjóbjörgunarmála. Nefndin hefur fjallað um málið. Í tillögunni er lagt til að gerð verði úttekt á skipulagi sjóbjörgunarmála og í greinargerð er sérstaklega bent á þörf fyrir akfæra vegarslóða að þeim stöðum á strönd Íslands sem teljast mjög varasamir. Mikilvægi þess að haft sé vakandi auga fyrir leiðum til að efla öryggi sjómanna er ótvírætt. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með breytingu. Tillögugreinin orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að gera úttekt á skipulagi sjóbjörgunarmála með það að markmiði að auðvelda og hraða björgunaraðgerðum þegar slys verða við erfiðar aðstæður. Þuríður Backman sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk áliti þessu. Kristinn H. Gunnarsson og Birkir J. Jónsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þannig afgreitt úr samgöngunefnd 29. apríl 2004. Undir rita Guðmundur Hallvarðsson, Arnbjörg Sveinsdóttir, Einar Már Sigurðarson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Jóhann Ársælsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um úttekt á stöðu íslenskra farskipa. Nefndin fjallaði mikið um þetta mál og fékk margar skriflegar umsagnir. Nefndinni var afhent á fundi 25. mars sl. yfirlýsing frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Félagi íslenskra skipstjórnarmanna, Nemendafélagi Stýrimannaskólans í Reykjavík, Nemendafélagi Vélskóla Íslands, Sjómannafélagi Reykjavíkur og Vélstjórafélagi Íslands um aðgerðir til að jafna samkeppnisstöðu íslenskra kaupskipaútgerða. Yfirlýsingunni er beint til ríkisstjórnarinnar og samgöngunefndar Alþingis og er hún dagsett 11. febrúar 2004. Í yfirlýsingunni lýsa þeir aðilar sem skrifa undir hana áhyggjum af þeirri einangrun sem Ísland hefur stefnt í á sviði viðskipta, siglinga og þekkingar hvað varðar kaupskipaútgerð. Segir þetta nokkuð um þá hagsmuni sem hér eru í húfi og mikilvægi þess að snúið sé við þeirri þróun sem orðið hefur hérlendis undanfarin ár. Í tillögunni er lagt til að fjármálaráðherra verði falið að skipa fimm manna nefnd til að kanna, m.a. með tilliti til hvað aðrar þjóðir hafa gert, hvernig breyta megi skattareglum og öðrum reglum sem lúta að útgerð farskipa þannig að íslenskar útgerðir sjái sér hag í að sigla skipum sínum undir íslenskum fána með íslenskar áhafnir. Þeir gestir sem komu á fund nefndarinnar lýstu sig fylgjandi meginefni tillögunnar. Gestirnir töldu sérstaklega mikilvægt að í vinnslu málsins verði skoðaðar reglur annarra þjóða sem taldar eru standa framarlega í þessum málum og að rétt sé að stefna að því að gera rekstrarumhverfi farskipaútgerða svo hagstætt hér á landi að það geti orðið freistandi fyrir innlenda og erlenda aðila að eiga og reka farskip á Íslandi. Hvað varðar greinargerð með tillögunni töldu sumir gestanna að þar væri ekki tekið tillit til þess að skip íslenskra farskipaútgerða eru að hluta mönnuð íslenskum áhöfnum og lýstu fyrir nefndinni hvernig mönnun þeirra skipa er háttað. Á undanförnum árum hefur verið lögð vaxandi áhersla á að rekstrarumhverfi fyrirtækja sé sem best og að það verði líkt því sem er í nágrannalöndum og þannig stuðlað að fjölgun starfa. Nærtækt dæmi um hvað lög og reglur geta ráðið miklu um eflingu starfa sem tengjast farskipum er fjölgun farskipa skráðra í Færeyjum eftir að reglum var breytt þar. Nefndin vekur athygli á að í tillögunni er lagt til að kannað sé hvort tveggja, flöggun farskipa íslenskra útgerða og mönnun þeirra með íslenskum áhöfnum. Vegna þessa getur málið fallið undir verksvið fleiri en eins ráðuneytis og leggur nefndin til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Þuríður Backman sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hún samþykk þessu áliti. Þannig afgreitt úr samgöngunefnd 6. maí 2004. Undir rita Guðmundur Hallvarðsson, Kristinn H. Gunnarsson, Arnbjörg Sveinsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Birkir J. Jónsson, Einar Már Sigurðarson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Jóhann Ársælsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. frá allshn. um frv. til laga um þjóðgarðinn á Þingvöllum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á fund sinn fjölmarga aðila eins og fram kemur í nál., m.a. frá forsrn., fulltrúa frá Þingvallanefnd og frá Grímsnes- og Grafningshreppi. Auk þess bárust fjölmargar umsagnir um frv. Með frumvarpinu er lagt til að sett verði ný heildarlög um þjóðgarðinn á Þingvöllum en núgildandi lög sem taka til friðunar Þingvalla eru frá árinu 1928. Megintilgangur frumvarpsins er að stækka þjóðgarðinn úr 40 ferkílómetrum í 237 ferkílómetra. Stækkunin er því nánast sexföld. Þá eru í frumvarpinu settar fyllri efnisreglur um stjórn þjóðgarðsins og skýrt er kveðið á um tengsl Þingvallanefndar við hefðbundna stjórnsýslu ríkisins og úrskurðarvald í stjórnsýslukærum vegna ákvarðana Þingvallanefndar. Nefndin vekur athygli á því að 1. febrúar 2003 tilnefndi ríkisstjórn Íslands Þingvallaþjóðgarð á heimsminjaskrá UNESCO. Nefndin telur það metnaðarmál að Þingvellir verði samþykktir á heimsminjaskrána en ráðgert er að ákvörðun þess efnis verði tekin nú í sumar í Kína. Nefndin telur að það muni fela í sér mikla viðurkenningu á sérstöðu Þingvalla sem og alþjóðlega viðurkenningu sem á að öllum líkindum eftir að hafa í för með sér jákvæð áhrif á náttúru- og minjavernd og ferðaþjónustu. Við meðferð málsins í nefndinni var athygli nefndarmanna vakin á því í umsögnum og á fundum með gestum að nokkrir aðilar óskuðu eftir að haft yrði samráð við þá af hálfu Þingvallanefndar um málefni þjóðgarðsins á Þingvöllum. Nefndin telur eðlilegt að mælt verði fyrir um samráð Þingvallanefndar við sveitarstjórnir Grímsnes- og Grafningshrepps og Bláskógabyggðar í reglugerð og beinir því til ráðherra að svo verði gert. Þá telur nefndin sjálfsagt að kveðið verði á um samráð við Fornleifavernd ríkisins um stjórnsýslu fornleifa á svæðinu í reglugerð en í framkvæmd mála fram til þessa hefur verið virkt samráð við stofnunina sem festa má betur í sessi með reglugerðarákvæði. Þá kom það einnig í ljós við meðferð málsins í nefndinni að kirkjuráð telur kirkjuna telja til réttinda á því svæði sem frumvarpið tekur til. Af þessu tilefni tekur nefndin fram að í 1. gr. frumvarpsins er á sama hátt og í 4. gr. gildandi laga gert ráð fyrir að allt land innan hins friðlýsta svæðis verði í eigu þjóðarinnar. Nefndin telur að frumvarpið feli ekki í sér neina efnislega breytingu hvað þetta varðar en bendir á að telji einhver annar til réttinda innan hins friðlýsta svæðis er í 5. gr. frumvarpsins að finna ákvæði um hvernig úr því skuli leysa. Nefndin leggur áherslu á að með heimild 6. gr. frumvarpsins um að í reglugerð megi ákveða að taka gestagjöld innan þjóðgarðsins fyrir veitta þjónustu og dvöl þar til að mæta kostnaði við þjónustuna og eftirlit með dvalargestum sé eingöngu átt við þjónustugjöld, svo sem fyrir tjaldstæði, leiðsögn og aðgang að ákveðnum stöðum. Þessi gjöld má því ekki ákveða hærri en svo að þau standi undir kostnaði við hina veittu þjónustu og þá aðstöðu sem komið er upp til að veita hana. Nefndin telur þó að heimild þessa ætti ekki að nýta til að krefjast almenns aðgangseyris að garðinum. Samhliða framlagningu þessa frumvarps af hálfu forsætisráðherra hefur umhverfisráðherra lagt fram frumvarp til laga um verndun Þingvallavatns og vatnasviðs þess. Nefndin sendi frumvarpið til umsagnar umhverfisnefndar eins og áður greindi. Í umsögn hennar kemur m.a. fram að umhverfisnefnd leggur til að tillaga sem forsætisráðuneyti hefur beint til allsherjarnefndar, um að við frumvarpið um þjóðgarðinn á Þingvöllum verði bætt ákvæði um vatnsvernd innan hans, verði tekin til greina. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali, þingskjali 1656, og ég leyfi mér að vísa til þess gjalds um efni breytingartillagnanna. Efni þeirra er rakið í stuttu máli í nefndaráliti allsherjarnefndar. Auk þess fylgir umsögn umhverfisnefndar nefndarálitinu sem fylgiskjal. Sigurjón Þórðarson skrifar undir álit þetta með fyrirvara sem lýtur að skipun Þingvallanefndar. Þá má geta þess að Kolbrún Halldórsdóttir sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er samþykk áliti þessu með fyrirvara um skipun Þingvallanefndar og fyrirvara sem sjá má við umsögn umhverfisnefndar til allsherjarnefndar og birtist sem fylgiskjal með nefndaráliti þessu, eins og ég gat um áður. Tel ég mig hafa farið yfir allt það helsta sem fram kemur í því þingskjali sem ég er hingað kominn til að kynna og læt máli mínu lokið.

Herra forseti. Ég er í sjálfu sér ákaflega glaður yfir því að þetta mál skuli vera komið á lokastig afgreiðslu í þinginu. Ég hef beðið eftir því árum saman og innan Þingvallanefndar þrýst ákaflega á um það að hæstv. forsrh. legði að lokum þetta mál fram í þeim búningi sem við höfum það fyrir okkur til samþykktar. Mér eru Þingvellir ákaflega kærir og ég hef alltaf verið mjög hrifinn af þessari sérstöku tengingu þjóðgarðsins og Alþingis. Í hinum upphaflegu lögum frá 1928 segir að hið friðlýsta land skuli vera undir vernd Alþingis. Þeirri málsgrein, því orðalagi er haldið í frv. með þeim breytingum sem hv. þm. Bjarni Benediktsson lýsti hér áðan. Ég rifja það upp að í 1. umr. um málið nefndi ég t.d. að Alþingi þyrfti með einhverjum hætti að koma enn frekar að þjóðgarðinum og hafa þar táknræna sveitfesti ef svo má að orði komast. Ég lagði þá til að Alþingi ætti í framtíðinni að eignast þar með einhverjum hætti bústað sem alþingismenn og forsn. þingsins hefðu til umráða. Mér finnst það sjálfsagt. Það hefði líka enn frekar lagt áherslu á þessi tengsl. Nú langar mig, herra forseti, að spyrja hv. þingmann og framsögumann nál. allshn. hvernig hann sjái tenginguna við Alþingi. Þjóðgarðurinn á að vera undir vernd Alþingis en er það ekki hortittur og skavanki að svo sé lagt til í brtt. að forsrh. skuli skipa formann og varaformann? Mér finnst það mjög umhendis. Ég hefði miklu frekar viljað sjá að það væri forseti sem gerði þetta. Ég spyr hv. þingmann hvort honum finnist þetta ekki vera þverstæða og hvers vegna ekki hefði mátt hafa þetta með þessum hætti þó að ég hafi ekkert á móti því stjórnsýsluhlutverki sem forsrn. gegnir gagnvart þjóðgarðinum, eins og kom líka fram hjá þingmanninum.

Ég kýs að svara hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni bara með því að vísa til þess að það er afar skýrt samkvæmt þessu frv. og þeim brtt. sem koma fram að tengslin birtast í því að Alþingi kýs í upphafi hvers þings sjö alþingismenn í Þingvallanefnd og jafnmarga til vara. Þar birtast þau tengsl sem hv. þm. er að kalla eftir. Um það með hvaða hætti formaður eða varaformaður síðan eru skipaðir skal ég ósagt látið. Það má vel vera að sumum kunni að þykja það fyrirkomulag heppilegra sem hv. þm. gerir hér að sinni tillögu en nefndin var sammála um að haga því með þessum hætti.

Herra forseti. Ég er ekki beinlínis að gera þetta að tillögu minni. Því miður varð ég ekki áskynja um þessa breytingu fyrr en það seint í ferlinu að þegar var búið að ganga frá málinu. Ég rifja það upp að ég tók undir með hæstv. forsrh. hér í 1. umr. um að sjálfsagt væri af stjórnsýslulegum ástæðum að forsrn. væri sá forsjáraðili sem með málefni þjóðgarðsins færi innan Stjórnarráðsins. Sú þróun hefur verið í gangi áratugum saman og kannski aukist mest á síðustu árum, og með setningu stjórnsýslulaga fyrir töluverðu síðan var eiginlega nauðsyn á því að til væri einhvers konar æðra stjórnvald sem hægt væri að skjóta úrskurðum Þingvallanefndar til. Það var meginástæðan fyrir því að þetta er svona í gadda slegið í frv. sem kemur frá hæstv. forsrh. Þá sagði hins vegar í þeirri umræðu hæstv. forsrh. að hann hygðist með engu móti auka íhlutun eða inngrip forsrn. í stjórnsýslu garðsins. Nú finnst mér það auðvitað rétt hjá hv. þingmanni að þessi vernd sem Alþingi veitir birtist í því að stjórnin er kjörin einvörðungu úr hópi alþingismanna. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni. Ég hefði samt sem áður talið farsælla og meira í samræmi við verndarhlutverk Alþingis að það væri þingið sjálft sem með einhverjum hætti skipaði formann og varaformann nefndarinnar. Ég hefði talið fara ágætlega á því að forseti Alþingis eða forsn. eftir atvikum gerði það. Þá væri þetta algjörlega skýrt. Ég ætla ekki að vera með miklar ræður um þetta hér á eftir og vil taka það alveg skýrt fram að þetta stendur í engum tengslum við þá orrahríð sem hefur staðið milli stjórnarandstöðu og hæstv. forsrh. Hann hefur sinnt þessu máli mjög vel, málefnum garðsins. Ég er að hugsa til lengri framtíðar því að þetta er náttúrlega virðulegasta nefnd lýðveldisins og á eftir að sitja ákaflega lengi.

Virðulegi forseti. Ég og aðrir þingmenn Samf. í hv. allshn. skrifum án fyrirvara undir það álit sem hér liggur fyrir og var kynnt af hv. formanni nefndarinnar Bjarna Benediktssyni. Þótt auðvitað sé það þannig í öllum málum að kannski mætti eitthvað vera öðruvísi varð það einróma niðurstaða okkar að í þessu frv. og þeim tillögum sem hér eru lagðar fram væri það vel á málum haldið í heildina tekið að við mundum vera án fyrirvara á þessu áliti. Eins og rakið er í nál. allshn. er verið að setja ný heildarlög um þjóðgarðinn á Þingvöllum. Það er verið að stækka hann sexfalt og síðan er verið að setja þarna fyllri efnisreglur um stjórn þjóðgarðsins og kveða á um tengsl Þingvallanefndar við hefðbundna stjórnsýslu og úrskurðarvald í stjórnsýslukærum vegna ákvarðana Þingvallanefndar. Allar eru þessar breytingar nauðsynlegar og þær eru líka allar að mínu mati til bóta. Líka er gert ráð fyrir því, eins og greint er frá í áliti hv. allshn., að mælt verði fyrir um samráð Þingvallanefndar við sveitarstjórnir Grímsnes- og Grafningshrepps og Bláskógabyggðar í reglugerð og því er beint til ráðherra að svo verði gert. Athugasemdir komu fram af hálfu forsvarsmanna sveitarfélaganna um að ekki væri nægilegt samráð haft við þær þegar kveðið var á um málefni þjóðgarðsins. Það er að mínu mati tvímælalaust æskilegt að skýrt sé kveðið á um þetta því að auðvitað á að hafa samráð við sveitarstjórnir í málum sem varða þjóðgarðinn. Hið sama á reyndar líka við um Fornleifavernd ríkisins, um stjórnsýslu fornleifa á svæðinu, en það skal ítrekað að það samráð hefur verið virkt hingað til og ekkert í sjálfu sér undan því að kvarta. Hins vegar er eðlilegt að skýrt sé á um þetta kveðið. Fram komu athugasemdir af hálfu þjóðkirkjunnar um að í greinargerð með frv. væri fjallað um það að Þingvellir væru í ríkiseigu og gerðar athugasemdir við það. Af því tilefni var það tekið skýrt fram í nál. allshn. að frv. fæli ekki í sér neina efnislega breytingu hvað þetta varðar. Þingvellir eru í eigu íslensku þjóðarinnar og stendur ekki til að breyta neinu hvað það varðar í þessu frv. Þetta var tekið skýrt fram í ljósi þess að þjóðkirkjan hafði af því áhyggjur að þarna væri eitthvað verið að breyta því ástandi sem fyrir er. Ég held að það sé gott að nefndin kveður skýrt á um þetta í nál. sínu. Það sem er hvað ánægjulegast að mínu mati í þessum tillögum er að aukið skuli vera við frv. sérstöku ákvæði um vatnið og lífríki þess. Umhvrh. leggur samhliða þessu frv. fram frv. til laga um verndun Þingvallavatns og vatnasviðs þess og ég held að mjög æskilegt sé að hér sé líka kveðið á um það að sá hluti vatnsins sem verður innan þjóðgarðsins muni heyra undir valdsvið Þingvallanefndar svo að nefndin hafi þá tilskildar valdheimildir hvað varðar vatnsvernd innan þjóðgarðsins. Það hlýtur að vera mjög mikilvægt. Aðeins varðandi þau atriði sem lúta að stjórnsýslunni og því sem hér kom fram í andsvari hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar hefði vissulega farið mjög vel á því að forseti Alþingis, í ljósi tengsla þjóðgarðsins og Alþingis og í ljósi þess að Þingvallasvæðið er undir sérstakri vernd Alþingis, skipaði formann og varaformann. Ég vil segja að mér þótti þetta ekki vera grundvallaratriði í ljósi þess að það er skýrt kveðið á um þessa vernd Alþingis. Forsrh. hefur stjórnsýsluhlutverkið með höndum og með þessum brtt. erum við að auka enn þá meira vægi þingflokkanna í nefndinni frá því sem var. Nefndin var þriggja manna en nefndarmönnum er fjölgað upp í sjö. Mér þykir mikilvægari breyting að verið sé að auka enn vægi þingsins í Þingvallanefndinni í raun og veru. Þar fá nú allir þingflokkar fulltrúa. Ég held að það sé kannski ekki aðalatriði að kveða sérstaklega á um það að forseti Alþingis skipi formann og varaformann þó að ég geti tekið undir með formanni Samf. að því leyti til að það hefði farið mjög vel á því. Mér finnst þetta samt ekki vera aðalatriði, mér finnst miklu mikilvægara að verið sé að setja fleiri fulltrúa í nefndina þannig að þar geti allir þingflokkar komið að manni. Það held ég að sé mjög mikilvæg breyting og til þess fallin að auka vægi Alþingis og áhrif þess innan þessarar nefndar. Ég ætla ekki að hafa miklu fleiri orð um þetta. Það var eitt reyndar sem kom nokkuð til umræðu í hv. allshn. og það má segja að sú umræða hafi birst nú í brtt. frá hv. þm. Guðjóni Arnari Kristjánssyni og Steingrími J. Sigfússyni. Það snerist um það hvort ný skipan Þingvallanefndar ætti að taka gildi fyrr en gert var ráð fyrir. Sú nefnd sem nú situr er skipuð til fjögurra ára samkvæmt síðustu skipun. Ég taldi eðlilegt og tel það vera eðlilegt að sú nefnd klári kjörtímabil sitt og þá taki breytingarnar gildi. Um þetta var nokkuð rætt í nefndinni og aðrir á annarri skoðun og lítið um það að segja. Mér þykir eðlilegt að þegar Alþingi er nýbúið að kjósa nefndina sitji hún út kjörtímabil sitt og breytingarnar taki gildi eftir það. Ég er þar af leiðandi sammála því sem gert er ráð fyrir í nál. um það. Í heildina séð held ég að við getum öll verið stolt af þessu máli og ánægð með þá vinnu sem það fékk í hv. allshn.

Herra forseti. Ég vil í örfáum orðum reifa þetta frv. svolítið. Eins og ég sagði í andsvari við hv. formann allshn. áðan er ég mjög ánægður með þessa vinnu. Ég gleðst sannarlega yfir því að frv. skuli vera komið hingað til lokasamþykktar á þinginu. Það eru ein sjö ár síðan lögð voru drög að því að frv. kæmi fram. Innan Þingvallanefndar fór fram töluvert mikil vinna við undirbúning frv. og ég sé það á þeim brtt. sem hér liggja fyrir að þær eru í flestum tilvikum ákaflega jákvæðar. Sú brtt. t.d. sem tengist vatnsvernd er mjög til fyrirmyndar og ekki gleður það mig síður að sjá þarna brtt. sem varðar beinlínis vernd búsvæða bleikjuafbrigðanna í vatninu og urriðans. Það er ekki vanþörf á að vel sé tekið á því í ákvæðum laga að framkvæmdarvaldinu beri að búa svo um hnúta að tryggt sé að það sérstæða lífríki sem í vatninu dafnar verði ekki fyrir neinu hnjaski. Ég vil segja það líka að ég er þeirrar skoðunar að þeim ákvæðum sem verða í þessum lögum og í lögum um vatnsvernd, sem líklega verða þó ekki sett fyrr en á næsta hausti, eigi að beita. Það er sérstaklega tekið fram í greinargerðum með a.m.k. öðru frumvarpanna að það eigi að reyna eftir föngum að draga úr sveiflum á yfirborði vatnsins til þess að koma í veg fyrir að ýmis dýr eyðist, t.d. kuðungar. Kuðungarnir eru aðalfæða sérstaks afbrigðis bleikjunnar, svokallaðrar kuðungableikju, sem er einmitt sú bleikja sem mest er veidd af þeim sem leita í vatnið til útivistar og stangveiði. Hún er sömuleiðis aðalfæða sérstaks afbrigðis bleikju sem lifir í gjánum og er stundum kölluð gjámurta og dvergbleikja og er að öllu leyti eins í útliti og kuðungableikjan nema miklu smávaxnari og hefur þróað með sér alveg sérstaka strategíu til þess að lifa af. Hún er undrafiskur. Það hefur reyndar komið fram á síðustu árum að þetta afbrigði hefur þróast í sprungusveimnum sem liggur frá suðvesturhorninu í gegnum allt hálendið og til norðausturhornsins. Það er alveg einstakt í heiminum að fiskur hafi með þessum hætti þróast í eldfjallasprungum. Í Þingvallavatni er hann þekktastur og þeir fiskifræðingar sem fyrstir fóru í vötn til rannsóknar fyrir árið 1900, Feddersen hinn danski og síðan Árni Friðriksson, urðu fyrstir til þess að uppgötva þennan fisk. Við sem eyddum löngum stundum sem drengir og ungir menn við að veiða á stöng í vatninu veiddum þennan furðufisk oft. Veiðimenn taka hann yfirleitt ranglega fyrir murtu en hann er allt öðruvísi útlits og tekur allt öðruvísi á stöngina líka þannig að það er auðvelt að þekkja þennan fisk. Hv. þm. ættu að leggja leið sína að Peningagjá og ganga út í jaðra hennar, þá sjá þeir þessa fiska sem alltaf er hægt að finna í gjánum. Þennan fisk þarf að rannsaka betur alveg eins og urriðann og bleikjuafbrigðin. Ég vil geta þess að Þingvallanefnd hefur einmitt lagt mjög mikla áherslu á í stefnumótun sinni til næstu 20 ára, sem verður kynnt 2. júní nk., að bæði rannsaka og vernda þessi afbrigði. Í þeirri áætlun kemur alveg skýrt fram að það er stefnt að því, helst í fyrstu framkvæmdaáætlun þeirrar stefnumótunar sem nær til fimm ára, að ná samkomulagi við Landsvirkjun um að stöðva helst alveg allar yfirborðssveiflur í vatninu --- vatnið hefur verið notað sem miðlunarlón fyrir Landsvirkjun --- og sömuleiðis að freista þess að fá samþykki Landsvirkjunar til þess að rjúfa gat í stífluna sem er fyrir Efra-Soginu sem áður var hið náttúrulega útfall Þingvallavatns niður í Sogið. Þetta er í framhaldi af umræðum sem hér hafa margsinnis orðið á hinu háa Alþingi og þess vegna gleður það mig að hv. þingmenn í nefndinni skuli hafa tekið mið af þeim. Ég vísa til þess að núverandi hæstv. forseti Alþingis, Halldór Blöndal, var landbúnaðar- og samgönguráðherra í ríkisstjórninni 1991--1995. Þar fóru fram óformlegar umræður um nauðsynina á að ráðast í það að opna farveginn. Halldór Blöndal, hv. 2. þm. Norðaust., lýsti því þá yfir í ræðu hér á Alþingi að hann teldi að grípa ætti til þess ráðs til að tryggja urriða aftur farveg niður í Efra-Sogið. Þar var áður stærsti og merkilegasti urriðastofn vatnsins og sá stórvaxnasti sem nokkrar sögur fara af, hefur þó verið leitað gagna í öll mestu urriðavötn sem þekkjast í heiminum. Engum blöðum er um það að fletta að þetta er mjög sérstæður hluti af þeirri náttúrulegu arfleifð sem við höfum tekið okkur í fang og eigum að flytja helst í betra lagi inn í framtíðina. Sömuleiðis finnst mér nauðsynlegt að fá þessi lög til að hægt sé að ráðast í annars konar vernd á þessu svæði. Þjóðgarðurinn hefur verið undir vernd Alþingis allt frá því að hann var stofnaður 1928. Það hafa auðvitað komið upp hnökrar á sambúð þingsins og þjóðgarðsins á langri sögu. Ég rifja það upp að fyrir nokkrum áratugum spunnust harðar deilur þegar forsn. og forseti Alþingis tóku ákvörðun um það upp á sitt eindæmi að úthluta sumarbústöðum í svokölluðu Gjábakkalandi. Ég hef lýst þeirri skoðun minni hér að það væri æskilegt að sumarbústaðir væru engir í þjóðgarðinum. Af þeim stafar tvenns konar mengun, bæði sjónmengun og sömuleiðis hlýst af þeim líka ákveðin lífræn mengun sem hefur vissa hættu í för með sér fyrir vatnið. Það er ekki bara augnayndi okkar og heimili fiska og smádýra, það er líka mikilvæg auðlind þegar kemur fram síðar um þessa öld. Þá er alveg ljóst að í vatnakerfi sem liggur ofan úr Langjökli og til sjávar munu Reykvíkingar sækja drjúgan part af neysluvatni sínu og nú þegar eru þeir auðvitað farnir að sækja vatn úr iðrunum undir Þingvallavatni þannig að það er byrjað að nýta þessar auðlindir. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því að það eru bústaðir við Þingvallavatn sem hafa öðlast ákveðinn þegnrétt, bústaðirnir sunnan Valhallar. Þó að lög kveði á um það að Þingvallanefnd hafi forkaupsrétt á þeim bústöðum tel ég að það sé of mikið í ráðist að eyða fé skattborgaranna til að kaupa þá upp. Hins vegar hef ég lýst þeirri skoðun minni og geri það hér aftur að þeir bústaðir sem Alþingi beinlínis heimilaði fyrir nokkrum áratugum að yrðu byggðir í Gjábakkalandi ættu að verða keyptir upp í framtíðinni og fjarlægðir. Ég er líka þeirrar skoðunar að til þess að tengja þennan stað betur Alþingi og eftir atvikum því stjórnvaldi sem fer með stjórnsýslulegt úrskurðarvald í forsrn. sé sjálfsagt að þessar stofnanir eigi með einhverjum hætti heimilisfesti á Þingvöllum. Ég tel að Alþingi eigi að eiga sér bústað á Þingvöllum. Eins og menn vita hefur forsrn. haft samastað um langt skeið í Þingvallabænum. Hlutir hafa skapast þannig í okkar landi alveg eins og í hinu alþjóðlega umhverfi að önnur sjónarmið eru uppi varðandi öryggi og vernd, ekki síst þeirra sem eru í forsvari fyrir samfélag okkar og kynnu hugsanlega einhvern tíma að verða með einhverjum hætti skotmark þeirra sem vilja koma málstað sínum á framfæri með mótmælum og öðru. Á sumum dögum þegar mest er umferð í þjóðgarðinum fara hundruð manna um Þingvallastað og ganga þar fram hjá. Ég tel ótækt til frambúðar að forsrh. landsins hafi þar sumarstað. Ég tel þess vegna að það eigi að vera sómi þingsins að sjá til þess að honum verði fundinn annar staður á Þingvöllum en mér finnst eftir sem áður að forsrh. eigi að hafa þar bústað þar sem hann getur tekið á móti erlendum fyrirmönnum og haft þar fundi með þeim ef svo ber undir. Þá vil ég líka segja í framhaldi af því að ég tel sem sagt að forsrn. eigi ekki að hafa samastað í Þingvallabænum af þeim rökum sem ég hef hér rakið. Ég tel að það rými sem þar er fyrir hendi, þegar búið verður að gera þessar breytingar, væri eftir atvikum hægt að nota sem opinberan móttökustað líka fyrir þingið, þ.e. forseta þingsins og þess vegna sem eins konar sumardvalarstað fyrir forseta þings og þingmenn eftir atvikum. Sömuleiðis væri þar líka hægt að tryggja rætur staðarins við menningu Íslendinga með því að hafa einhvern hluta staðarins undir fræðimenn og listamenn sem vildu leita til Þingvalla í skjól og næði til að verða sér úti um listrænt innsæi og innspýtingu. Ég tel að við eigum í framtíðinni að festa tengslin milli menningar okkar og staðarins með þeim hætti. Annar staður sem ég vil í þessari umræðu líka gera að umræðuefni vegna þess að hann tengist málinu er Valhöll. Deilur hafa staðið um Valhöll en það liggur alveg ljóst fyrir að það svæði sem hótelið stendur á er í eigu íslenska ríkisins. Ásigkomulag hússins er ekki til þess að hrópa húrra fyrir og það kostar mikla peninga að ráðast í gagngerar endurbætur á því. Mér finnst þess vegna vel koma til greina að í framtíðinni verði á þeim stað í stað núverandi Valhallar reist einhvers konar lítil miðstöð sem væri nægilega stór til þess að Alþingi gæti hugsanlega haldið þar fundi ef svo bæri undir af einhverjum sérstökum tilefnum, eða ráðstefnur, og félagasamtök gætu eftir atvikum líka haldið þar litlar ráðstefnur. Ég tel að starfsemi af því tagi hafi öðlast þegnrétt í þjóðgarðinum. Um þetta kunna aðrir að vera mér ósammála en þetta er mín skoðun í þessu máli. Ég vil að lokum, herra forseti, drepa aðeins á það atriði sem ég gerði hér að umræðuefni við hv. þm. Bjarna Benediktsson í kjölfar þess að hann lauk framsögu sinni áðan. Ég hnýt óneitanlega um það að eftir að hið friðlýsta svæði hefur verið undir því sem í lögum segir ,,vernd Alþingis`` síðan 1928 og stjórn þess að öllu leyti skipuð af Alþingi séum við núna með tvennum hætti, með lögunum og brtt., að hnýta það fulltraustum böndum við forsrn. Það er hinn stjórnsýslulegi forsjáraðili. Sú skipan mála hefur reynst mjög vel, af forsrn. hefur verið mjög gott skjól fyrir Þingvallanefnd og þjóðgarðinn. Hæstv. forsrh. hefur þó sjálfur lýst því yfir hér við 1. umr. að hann telji að með engu móti eigi forsrn. að hlutast til um störf Þingvallanefndar eða hafa meiri áhrif á hana en ráðuneytið hefur gert hingað til. Ég fagnaði þeirri yfirlýsingu. Nú hefur sú breyting orðið á hinu upphaflega frv., verði brtt. nefndarinnar samþykktar, að Þingvallanefnd stækkar úr þremur mönnum í sjö. Sömuleiðis er lagt til að forsrh. skipi aðalmann og varamann ...  Við hér á hinu háa Alþingi kjósum hins vegar á hverju ári fólk í nefndir og munum halda áfram að kjósa í Þingvallanefnd en ég velti fyrir mér hvort ekki hefði þá farið langbest á því og hvort það hefði þá ekki verið í takt við hið gamla lýðræði sem til varð á Þingvöllum þegar Alþingi var háð við Öxará að Alþingi sjálft mundi kjósa formann og varaformann.

Á Þingvöllum kannski?

Þess vegna á Þingvöllum. Ef hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefði komið hér fyrr inn í ræðu mína hefði hann einmitt hlustað á mig ræða þann möguleika að Alþingi héldi fundi á Þingvöllum og þá væri vel hægt einmitt að kjósa þessa ágætu nefnd þar. Síðan hefðu menn getað, eins og þingmenn til forna, leitað á vit eftirmanna ölkofra og gert sér dagamun af því tilefni. Ég spyr þess vegna hv. þm. Bjarna Benediktsson hvort honum finnist ekki koma til greina að þessum sterku tengslum þingsins og hins friðlýsta svæðis verði haldið með því að formaður og varaformaður verði ekki skipaðir með þessum hætti heldur einfaldlega kosnir af hinu háa Alþingi. Þá væri algjörlega tryggt að þeir sem hafa meiri hluta á Alþingi ráði formanni og varaformanni. Ég hefði talið þetta æskilegt. Ég varð ekki áskynja um þessa brtt. fyrr en hún var komin í gegnum allshn. og búið var að samþykkja hana, annars hefði ég reynt að hreyfa þessu máli fyrr. Ég vil hins vegar ekki verða til þess að rjúfa þá prýðilegu sátt sem hefur náðst um þetta mál með því að fara að leggjast í einhvern víking í kringum brtt. sem ég mundi flytja. Ég varpa því hins vegar til formanns nefndarinnar að hann skoði málið aðeins nánar þegar þessari umræðu sleppir og athugi hvort hann telji föng eða ástæðu til að verða við þessum tilmælum með einhverjum hætti.

Herra forseti. Ég vil aðeins í tilefni af þessum orðum hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar vekja athygli á því að nefndin er auðvitað verulega að auka tengsl þingsins við nefndina með því að fjölga nefndarmönnum í Þingvallanefnd úr þremur, eins og frv. sjálft gerir ráð fyrir, í sjö. Ég átta mig heldur ekki alveg á því hversu mikla áherslu hann leggur á það atriði sem fram kemur í brtt. nefndarinnar um að forsrh. skuli skipa formann nefndarinnar og varaformann í ljósi þess að þar er þá einungis um tvo af sjö nefndarmönnum að ræða. Hendur forsrh. hafa verið bundnar af þinginu um það úr hversu stórum hópi hann getur þá valið formanninn og varaformanninn, þ.e. það verða að sjálfsögðu einungis þeir sem þingið sjálft hefur kosið sem nefndarmenn. Ég skil ekki alveg af hverju hv. þm. leggur svona mikla áherslu á þetta atriði sérstaklega. Að öðru leyti bendi ég bara á að það skiptir máli í þessu samhengi að hafa í huga að samkvæmt 2. gr. laganna fer forsrn. með yfirstjórn mála sem varða þjóðgarðinn á Þingvöllum. Þaðan er þessi hugmynd fyrst og fremst komin.

Herra forseti. Þetta er fyrst og fremst táknræns eðlis af minni hálfu. Ég tel ekki að það að forsrh. skipi þessa tvo einstaklinga, formann og varaformann, skipti nokkru máli 

Forseti. Ég tel að ýmsar þeirra brtt. sem allshn. hefur gert eða samþykkt að gera við upphaflegt frv. til laga um þjóðgarðinn á Þingvöllum séu til bóta. Ég vil þó sérstaklega nefna það sem mér líkar best sem er það að hið gamla orðalag úr lögunum frá 1928 hefur nú verið tekið aftur inn í frv., eða það er vilji allshn. að það haldist. Það er í samræmi við söknuð minn í 1. umr. um þetta mál að það gerist. Það er tillaga allshn. að þessi setning verði áfram í lögunum, með leyfi forseta: ,,Hið friðlýsta land skal vera undir vernd Alþingis og ævinleg eign íslensku þjóðarinnar. Það má aldrei selja eða veðsetja.`` Ég hygg að þetta sé gamla orðalagið, a.m.k. síðari hlutinn. Það varð nokkur umræða við 1. umr. um frv. á milli mín og forsrh., einkum var það nú á mína hlið, um eðli eignar og hvort til væru af henni nokkrar gerðir. Ég álít enn og það er ákaflega staðföst sannfæring mín að til sé eign af þeirri gerð sem heitir þjóðareign og þetta ákvæði úr lögunum frá 1928 er kannski eitt besta dæmið sem við höfum í lögum um slíka þjóðareign. Raunar hefði það nú haldið með þeim breytingum sem gerðar voru en hvort tveggja er að hér er óvenjuskýrt að orði komist og það að þetta orðalag í lögunum frá 1928 ber með sér ákveðinn svip þess tíma. Ber að fagna þessari tillögu allshn. Í öðru lagi er svo það að inn er komið ákvæðið um vatnsverndina sem flutningsmaður frv., hæstv. forsrh., lagði reyndar til að við bættist eftir að frv. var komið fram. Undir það tók umhvn. í umsögn sinni um frv. sem hún sendi til allshn. eins og sjá má á fylgiskjali. Þessu ber að fagna, og harma um leið að ekki skyldi hafa unnist tími til þess að ganga frá báðum frumvörpunum í einu, þeim sem hér um ræðir, annars vegar því sem við erum núna að fjalla um í 2. umr. og hins vegar frv. um verndun Þingvallavatns og vatnasviðs þess. Það gerist á næsta þingi að vísu en það hefði verið skemmtilegra að hafa þau samferða. Ég get hins vegar ekki beinlínis tekið með fögnuði þeim breytingum sem hafa verið gerðar á stjórn þjóðgarðsins, eins og hann heitir eftir að þetta frv. hefur verið samþykkt, og ég skal rekja í nokkrum orðum hvers vegna það er. Í fyrsta lagi hefur stjórnin verið hér aukin úr þremur mönnum í sjö. Þrír þingmenn sátu og sitja en eiga að verða sjö. Það gerist með þeim rökum að það sé til þess að koma að fulltrúum allra þingflokka í þessa stjórn. Það kann að vera þörf á því og a.m.k. er það fögur hugsun gagnvart öllum þingflokkunum. Hins vegar hefur allshn. við þessa vinnu ekki skilgreint það í áliti sínu og ekki í þeim ræðum sem hér hafa verið fluttar á hvaða grunni þetta er gert. Ég fellst vel á það að sum mál og sum tækifæri séu þess eðlis að þar eigi að koma fram fulltrúar allra hinna skipulögðu skoðana sem stjórnmálaflokkar eru, sagði frægur maður. Slík tækifæri eru t.d. umræður í sjónvarpsþætti fyrir kosningar, þannig að ég nefni dæmi af handahófi, ræður forustumanna í stjórnmálum á mikilvægum eða hátíðlegum stundum. Ég minnist þess, af því að við höfum nú verið svolítið að tala um lýðveldisstofnunina og okkar bráðum 60 ára gamla lýðveldi, að þetta var auðvitað gert þegar það var stofnað. Þá voru haldnar ræður hinn 17. júní á Þingvöllum og 18. júní í Reykjavík og það gerðu m.a. fulltrúar allra stjórnmálaflokka sem þá sátu á þingi. Við ýmis tækifæri kann þetta að vera. Við höfum hér í þinginu t.d. haft það þannig að þingflokkum er heimilt, jafnvel þó að þeir hafi ekki þingstyrk til, að hafa áheyrnarfulltrúa og það er leitast eftir því að skipuleggja störf þingsins með þátttöku allra þingflokka --- enda væri annað ákaflega óskynsamlegt --- sem fram fara á fundum forseta með þingflokksformönnum. Þetta eru ákveðin dæmi um það þegar fulltrúar allra stjórnmálaflokkanna þurfa að vera viðstaddir og eðlilegt er að þeir séu það. Önnur dæmi sem við höfum líka hér í þinginu eru þannig að þar er talið að kjósendur hafi með vissum hætti skorið úr um það hver styrkur flokkanna eigi að vera, hinna skipulögðu skoðana. Menn hafa keppt, svo ég notfæri mér orðalag úr ákveðnum áttum, á markaði hugmyndanna. Sumir hafa haft töluverðan árangur á þeim markaði og aðrir ekki og afl manna hlýtur að fara eftir því hvern liðsstyrk kjósendur hafa gefið þeim. Dæmi um þetta eru auðvitað þingnefndirnar sem hér er kosið í og styrkur hvers þingflokks fer mjög nákvæmlega eftir því hvernig úrslit atkvæðagreiðslunnar í þingkosningum túlkast í fjölda þingmanna. Þannig stendur á því að sumir þingflokkar hafa þrjá eða jafnvel fjóra menn í nefndum, aðrir einn eða jafnvel engan. Svo er bætt úr þeim skorti á upplýsingum og skynsamlegri umræðu sem getur hlotist af því að fulltrúar þingflokka séu ekki viðstaddir með því að þingflokkum sem ekki eiga fulltrúa í nefndum gefst kostur á að hafa þar áheyrnarfulltrúa. Hvar Þingvallanefnd stendur í þessu litrófi er óljóst og hefur ekki verið skýrt hér í umræðunni og ég óska eftir að a.m.k. hv. formaður allshn., Bjarni Benediktsson, geri það. Það er þannig með núverandi stöðu á þinginu --- við höfum enga aðra stöðu til að tala um nema þá einhverja forna stöðu á þinginu --- að til þess að fulltrúar allra þingflokka komist fyrir með hefðbundinni kosningu hér á þinginu samkvæmt d'Hondt-reglu þarf 15 manna nefnd. 14 væru reyndar nóg en 15 er oddatala og í lýðræðisskipulagi okkar er hefð að oddatala sé viðhöfð til þess að hægt sé að útkljá mál í hugsanlegum atkvæðagreiðslum. Nefndin hefur ekki tekið þann kost, sem ég skil vel, að hafa Þingvallanefnd 15 manna en hefur hins vegar valið töluna sjö. Ég spyr líka hvers vegna talan sjö sé valin en þá ekki talan fimm sem samsvarar fjölda þingflokkanna. Þá væri sem sé einn frá hverjum þingflokki. Hér er hins vegar valin talan sjö og ég sé ekki alveg rökin á bak við þá tölu frekar en töluna fimm sem fullnægir þingflokkunum núna nema þá sé verið að spá langt fram í tímann og að alls konar staða geti komið upp á þinginu. Upp kom sú staða á þinginu fyrir ekki löngu, að vísu á síðustu öld, að þingflokkar samanstóðu af tveimur mönnum. Margoft hefur sú staða komið upp að maður hefur verið utan flokka á þinginu eða þá einn fulltrúi flokks. Ég man í svipinn t.d. eftir Stefáni Valgeirssyni sem var eini fulltrúi síns flokks á því þingi, á síðasta þingi sínu hygg ég að það hafi verið. Þannig er það í Færeyjum á fámennara þingi að þar er gamall flokkur sem ég hygg að kallist Sjálfstýriflokkurinn sem mundi á íslensku útleggjast Sjálfstæðisflokkurinn og hann hefur einn fulltrúa á færeyska þinginu en er metinn sem flokkur með ákveðið fylgi og ákveðinn málstað í Færeyjum. Ef við tökum stöðuna núna er hún sú að í sjö manna nefnd mundu samkvæmt d'Hondt-reglunni vera þrír sjálfstæðismenn, þrír samfylkingarmenn og einn framsóknarmaður. Ef við eigum að kjósa samkvæmt d'Hondt-reglunni mundi sem sé staðan ekki batna gagnvart þessum þingflokkum tveimur. Ef við eigum ekki að gera það, heldur komast að samkomulagi, sem gefið er í skyn í nefndarálitinu. --- ,,Nema um annað semjist``, með leyfi forseta, stendur í 2. lið þar sem upp eru taldar breytingar --- spyr maður líka: Semjist um hvað? Hér liggur fyrir brtt. frá fulltrúum Frjálsl. og Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboð um að þetta verði gert næsta haust þegar þingstyrkur verður væntanlega sá sami og nú er. Það er hægt að hugsa sér t.d. þá skipan að samfylkingarmenn hafi þá tvo og sjálfstæðismenn tvo, framsóknarmenn einn, vinstri grænir einn og frjálslyndir einn. Er það það sem stefnt er að, sem þýðir þá það að stjórnarmeirihlutinn hefði ekki meiri hluta í þessari sjö manna nefnd, hefði það ekki ef t.d. kæmi til atkvæðagreiðslu? Það getur auðvitað gerst því að þó að Þingvallanefnd hafi starfað í sátt og samlyndi á síðustu árum, með miklum friði, er ekki víst að hún geri það alltaf. Vel gætu komið til ákvarðanir þar sem menn greiða atkvæði í Þingvallanefnd eða þar sem afl atkvæða ræður úrslitum. Það er enginn forsrh. sem lagar það, það er enginn pabbi sem hægt er að kalla á, það er nefndin sjálf sem er nánast einvöld um þá hluti sem henni er trúað fyrir. Ég spyr: Er hugmyndin að þessi niðurröðun verði notuð sem mundi þá tryggja fulltrúa allra þingflokka en vera þó málamiðlun og í einhvers konar samræmi við þingstyrkinn hérna á þinginu? Eða hugsa menn sér að Sjálfstfl. fengi kannski tvo og Framsfl. tvo til þess að í Þingvallanefnd skapaðist sá meiri hluti sem hér er á þinginu, að Samf. ætti að sætta sig við það að fjölgað yrði úr þremur í sjö í nefndinni og hún hafi einn fulltrúa fyrir og einn fulltrúa eftir? Þetta þarf hv. formaður allshn. og aðrir í allshn. að skýra fyrir þingheimi, hvernig talan sjö er valin og hvers eðlis Þingvallanefndin er. Hér er greinilega um einhverja málamiðlun að ræða á milli sem sé þess að þingstyrkur flokkanna komi þar fram og þess að allir flokkar fái þar fulltrúa. Einfaldast hefði að sjálfsögðu verið að fara þá sömu leið og gripið var til í félmrn. og kom hér til umræðu um daginn þegar skipa átti --- ég man nú ekki hvað hún hét --- framkvæmdanefnd um sameiningu sveitarfélaga, hygg ég. Ég biðst afsökunar á því ef ég fer rangt með en menn skilja a.m.k. meininguna. Það var fimm manna nefnd og í henni sátu jafnframt tveir embættismenn, eða a.m.k. utanþingsmenn, og síðan var skipaður einn fulltrúi frá Sjálfstfl., einn frá Samf., einn frá Framsfl., þessum stærri flokkum hér á þinginu, en Frjálsl. og Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði boðnir áheyrnarfulltrúar. Þessi skipan mála var reyndar gagnrýnd hér, það gerði Ögmundur Jónasson. Ég spurði hann í hvaða krafti hún væri gagnrýnd, spurði sömu spurningar og ég spyr nú hv. þm. Bjarna Benediktsson: Hvenær á að gilda reglan um atkvæðastyrk og hvenær á að gilda reglan um það að einn fulltrúi sé frá hverjum flokki? Hv. þm. Ögmundur Jónasson svaraði fáu um það í grundvallarmálum en vitnaði mjög í lýðræðið. Það er gott að hafa lýðræðið fyrir sér en það verða þá að vera allar hliðar þess sem menn hafa fyrir sér og menn mega ekki semja það bara út af borðinu. Það verður að fara eðlilega fram. Ég spyr: Hver er munurinn á framkvæmdanefnd um sameiningu sveitarfélaga sem tekur mjög mikilvægar ákvarðanir því að henni er ætlað að koma með þann pakka í atkvæðagreiðsluna sem á að kjósa um þar sem menn ganga að borðinu nauðugir viljugir nánast og kjósa um sitt hreppsfélag --- það eru gríðarlega mikilvægar ákvarðanir --- og á Þingvallanefnd sem einnig tekur mjög mikilsverðar ákvarðanir fyrir Þingvelli? Mér er þetta óljóst og ég er ekki alveg sáttur við uppsetningu allshn. á þessu. Ég vil taka fram að ég skil alveg það að menn skuli vilja hafa fulltrúa allra þingflokka með einhverjum hætti sem komi að þessum málum en þá er á hitt að líta að þegar fjölgað er úr þremur í sjö er verið að taka stjórn sem, a.m.k. að undanförnu, hefur verið mjög skilvirk, hefur starfað vel --- að því er mér sýnist og ég hef fylgst nokkuð með störfum hennar --- og búa til sjö manna batterí sem óhjákvæmilega verður afar þunglamalegt, þungt í vöfum, erfitt að kalla saman. Strax koma upp spurningar um varamenn í þessu sjö manna batteríi sem allshn. gerir ekki ráð fyrir en væntanlega verða kröfur um. Ef t.d. fulltrúi Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs forfallast geri ég ráð fyrir af kunnáttu minni og þekkingu á Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði að sú hreyfing muni krefjast þess að fá varamann á þá fundi sem haldnir verða í Þingvallanefnd. Það er reynslan í félagsstarfi, eins og menn vita hér á þinginu, að þegar nefndir af þessu tagi verða fjölmennar, verða of stórar til þess að hægt sé að hafa daglegan eða reglulegan umgang meðal nefndarmanna kemur upp, annaðhvort með formlegum hætti eða óformlegum, einhvers konar framkvæmdastjórn, einhver kjarni sem í raun og veru tekur ákvarðanir á milli funda sem lengra líður á milli. Þetta lögmál þekkja menn. Það er það sem hér blasir við, að það verði sem sé að lokum einhvers konar framkvæmdastjórn og kannski verður hún þá til þess að í staðinn fyrir að auka vægi þingsins minnkar vægi þingsins. Þingvallanefnd þarf þá að ráða sér einhvers konar embættismenn sem í raun og veru stjórna með formanninum. Það vægi og þau tengsl sem átti að auka samkvæmt ræðum hv. allsherjarnefndarmanna áðan minnka þá einmitt og dofna. Hér er því á margt að líta. Ég vil svo segja það líka að þegar ég skoða þetta sem umhverfisnefndarmaður verður mér hugleikin umræða úr umhvn. sem hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir sem kemur úr Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði hóf þar. Hún átti fullan rétt á sér. Hana má greina að nokkru leyti í niðurlagi umsagnar umhvn. um þetta frv. til allshn. Hún vakti athygli á stjórnskipan þjóðgarða og við skiptumst á skoðunum um það hver hún væri. Í frv. er það ekki sísta breytingin þó að hún sé auðvitað fyrst og fremst formleg að það er verið að gera Þingvelli að þjóðgarði með formlegum hætti. Stjórnskipan þjóðgarða er nefnilega að verða svolítið skrýtin. Menn hafa hugmyndir um að stjórnskipan Vatnajökulsþjóðgarðs hins nýja verði með öðrum hætti en kveðið er á um í lögum um þetta efni. Ef svo fer sem horfir verður þjóðgarðurinn á Snæfellsnesi eini þjóðgarðurinn sem hefur í raun og veru hina reglulegu stjórnskipan þjóðgarða sem er sú að hann sé undir Umhverfisstofnun. Aðrir verða meira og minna með einhverjum sérstökum hætti, sérlög gilda um alla aðra þjóðgarða en þjóðgarðinn á Snæfellsnesi. Maður spyr eiginlega hvers hann eigi að gjalda að geta þá ekki fengið einhverja fína stjórn í kringum sig, annaðhvort héraðsmanna eða þingmanna eða einhverra annarra aðalsmanna? Við ýmis í umhvn. svöruðum þessari gagnrýni Kolbrúnar Halldórsdóttur með því að hún gæti vissulega átt á sér almennan rétt en Þingvellir væru alveg sérstakt svæði og tengsl Þingvalla við þingið væru með þeim hætti að eðlilegt væri að menn litu öðruvísi á Þingvelli en aðra þjóðgarða, jafnvel þó að nú sé verið að stækka þinghelgina á Þingvöllum og láta hana ná yfir stórt svæði þar sem aldrei hefur auðvitað verið þing í sjálfu sér þó að það tilheyri vatnasviði og umhverfi Þingvalla. Þó að það sé rétt almenn athugasemd að það sé kannski ekki fagurfræðilegt samræmi í því að stjórn nokkurra þingmanna, þriggja eða fleiri, sé yfir þjóðgarði meðan fagleg stjórn er yfir öðrum þjóðgörðum liggur sú staðreynd á borðinu, svo notað sé orðalag sem vinsælt er hér í þinginu, að þessari stjórn hafi tekist vel undanfarin ár og áratugi, sérstaklega þeirra manna sem nú sitja í stjórninni. Þeim hefur farist vel að stjórna þessum þjóðgarði. Nú er hins vegar verið að gera annað sem kemur inn í umræðuna sem hefði orðið önnur í umhvn. ef menn hefðu vitað hvað allshn. ætlaði sér. Allshn. ætlar sér að tengja þessa nýju sjö manna stjórn, þessa þunglamalegu stjórn, beinlínis við forsrn. Þau tengsl sem þykir vanta við stjórnsýsluna eru sem sé beint við forsrn. þannig að forsrh. á að skipa formann og varaformann í Þingvallanefnd. Ég verð að segja fyrir mig að ef ég hefði vitað af þessu hefði ég kannski brugðist öðruvísi við hinni faglegu umræðu okkar í umhvn. um málið. Það er auðvitað mjög mikilvægt að sjónarmið umhverfis- og náttúruverndar komi fram gagnvart þessum þjóðgarði, ekki síst eftir stækkun þar sem þjóðgarðurinn tekur þá til miklu meira náttúrusvæðis en hann gerði áður. Fyrir utan þetta er það ákaflega sérkennileg skipan vegna þess að forsrn. hefur engin tengsl við Þingvelli, forsrh. hefur engin sérstök tengsl við Þingvelli umfram aðra menn í landinu. Hann fer að vísu með stjórnsýslu fyrir Þingvallanefnd, þá sem Þingvallanefnd biður um, en sem embætti hefur hann engin sérstök söguleg eða tilfinningaleg tengsl við Þingvelli. Þar hefur hann að vísu haft sumarbústað af ákveðnum sögulegum orsökum sem mér heyrðist á Þingvallanefndarmanni sem talaði hér áðan, hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, að væri í ráði að koma í annað brúk. Ég held að það væri skynsamlegt að gera það. Ég held að þjóðin sé ekki á því, þó að hún virði forsætisráðherra sinn --- og nú var ég aftur að tala um embættið en ekki manninn hverju sinni --- og vilji að hann njóti virðingar, að hann sé í einhverjum sérstökum tengslum við Þingvelli, heldur held ég að þjóðin sætti sig vel við og sé áfram um að þingið sé það. Þess vegna vil ég spyrja sérstaklega að því og hvetja formann allshn. og aðra allsherjarnefndarmenn til þess að íhuga hvort ekki sé hægt að breyta þessari skipan eftir að þeir hafa skýrt fyrir okkur af hverju það þurfa að vera sjö menn. Það er í fyrsta lagi hægt að gera með þeirri tillögu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar að þetta geri forseti Alþingis eða forsn. Í öðru lagi er hægt að gera þetta með því að Alþingi sjálft kjósi formann og varaformann. Í þriðja lagi er hægt að gera þetta þannig að ekki sé breytt ákvæðum frv., síðasta ákvæðinu í 2. mgr. 2. gr. þar sem segir að nefndin kjósi formann og varaformann úr sínum hópi. Ég vil benda á það að ef ég skil eitthvað í þessari nýju stjórnskipan Þingvalla á hún að vera í einhvers konar samráði. Fulltrúar þeirra flokka sem ekki hafa þingstyrk til þess að komast með atkvæðagreiðslu samkvæmt d'Hondt-reglu í sjö manna nefnd eiga samt að fá að komast inn í nefndina. Það ber að virða þau sjónarmið sem þar liggja að baki þó að mér séu þau ekki alveg skýr. Það þýðir auðvitað líka að ef menn kjósa úr sínum hópi hlýtur að geta tekist samráð um það einnig hver verði formaður og varaformaður. Mér fyndist ekkert óeðlilegt, eins og hér liggur undir, að formaðurinn kæmi úr hópi stjórnarliða og varaformaðurinn kannski úr hópi stjórnarandstöðunnar ef við hefðum betri samskipti þar á milli heldur en tíðkast hefur nú um nokkra stund. Ég tel fullkominn óþarfa til þess að ná því fram sem virðist vera meiningin á bak við þetta, að ekki myndist sérstakur annar meiri hluti í Þingvallanefnd en gerist á þinginu, að þess vegna þurfi að skipa formann og varaformann, þ.e. kjósa annan formann og varaformann en þingmeirihlutinn kannski sættir sig við. Ég held að það gerist ekki, það getur varla gerst því að hér á allt að fara fram í miklu samráði. Mér finnst þetta ekki heppilegt, ég treysti mér ekki til að styðja þessa breytingu allshn. um skipan frá forsrh., gjörsamlega óháð því hver er forsrh. núna eða hverjir verða það í framtíðinni. Ég segi það af mikilli alvöru hvað sem um hina breytinguna má segja, sjö manna nefndina, sem ég efast líka reyndar mjög um, en ætla ekki að leggjast á móti í sjálfu sér, a.m.k. ekki við þessa umræðu. Ég vil spyrja hv. formann allshn. hvort hann sé með nefnd sinni reiðubúinn að íhuga breytingar á þessu til að sem allra mest sátt geti tekist um þá málamiðlun sem hér stóð til að yrði um þetta góða frv. og um þær breytingar sem allshn. leggur til að gerðar verði.

Virðulegi forseti. Ég hlýddi með athygli á ræðu hv. þm. Marðar Árnasonar, einkum þetta sem laut að brtt. allshn. um að fjölga í Þingvallanefnd frá því sem frv. gerði ráð fyrir. Það á ekki að vera hægt að deila um það að þessi breyting er til þess fallin að auka möguleika allra þingflokka á að koma fulltrúa í nefndina, ég held að það hljóti að vera augljóst. Sé hv. þm. ósammála því meginmarkmiði fannst mér það kannski ekki koma nægilega skýrt fram. Hann gerði að aðalumtalsefni sínu þá staðreynd að sú staða kynni að koma hér upp að stjórnarflokkarnir ættu færri fulltrúa en stjórnarandstaðan í þessari nefnd. Það er bara meginreglan samkvæmt þeirri tillögu sem hér er kynnt að fram fari hlutfallskosning nema um annað verði samið. Það skal ekkert útilokað að samið verði um einhvers konar listakosningu sem mundi þá leiða til þess að stjórnarmeirihlutinn fengi meiri hluta í nefndinni. Ég tel vangaveltur um þetta efni sem byggjast á úrslitum síðustu kosninga vera kannski dálítið óheppilegar. Hér erum við auðvitað að setja lög sem eiga að gilda til lengri tíma og þar af leiðandi hef ég í þessu starfi ekkert sérstaklega verið að velta því fyrir mér hvernig nefndin yrði skipuð miðað við það hvernig atkvæði féllu í síðustu alþingiskosningum. Aðalatriðið er að með því að fjölga í nefndinni eru meiri líkur til þess að þau stjórnmálaöfl sem hér eru inni á þingi geti eignast fulltrúa í nefndinni og þar með er verið að styrkja þau tengsl sem m.a. hv. þm. Össur Skarphéðinsson var að kalla eftir að yrðu styrkt, þ.e. á milli Alþingis og Þingvalla.

Forseti. Ég geri mér grein fyrir að það er ekki mikill tími til stefnu á þinginu lengur en ég vil hvetja hv. formann allshn. Bjarna Benediktsson til að koma hér upp í ræðu vegna þess að honum tókst ekki að svara í þessu andsvari því sem var aðalatriði í ræðu minni. Það var hvort hann væri reiðubúinn að beita sér fyrir einhvers konar breytingu á skipan formanns og varaformanns. Ég spurði að auki um annað sem mér finnst vanta þegar menn gera breytingar af þessu tagi, og það getur vel verið að einhver annar hafi gert það fyrir hv. formann allshn. Bjarna Benediktsson, en hann á að geta gert okkur grein fyrir hvers vegna þær eru gerðar. Það var það sem ég spurði um og rakti um dæmi sem voru frá síðustu kosningum vegna þess að þær eru þær kosningar sem ráða þessu þingi. Spurningar mínar lutu að því hvers eðlis Þingvallanefnd væri, hvaða lýðræðisprinsipp ættu þar við, hvort það væri þingstyrkur samkvæmt atkvæðum kjósenda eða fulltrúar hverrar af hinum skipulögðu skoðunum sem hér eru uppi á þinginu. Greinilega er um málamiðlun að ræða. Það stendur upp á formann allshn. að skýra fyrir okkur þegar hann flytur þessa tillögu hvers eðlis þetta sé. Fyrst og fremst vildi ég fá svar við hinu og ég sætti mig eiginlega ekki við að það gerist í andsvörum af þessu tagi þar sem ég tel mig hafa rökstutt mál mitt nokkuð vel. Ég hef spurt tiltekinna ákveðinna spurninga sem kynni að þurfa meira en þá einu mínútu eða tvær sem gefast í andsvörum. Það er ekkert á móti því að hann fari í ræðu en honum er auðvitað skylt að skýra fyrir mér og þingheimi hvað hann á hér við og hver rök liggja að baki þessum tillöguflutningi.

Virðulegi forseti. Hér var spurt um tvö atriði. Fyrra atriðið er það hvort ég sé tilbúinn til að breyta fyrirkomulaginu með kosningu á formanni og varaformanni til að skapa meiri sátt um málið. Þá vil ég bara vekja athygli á því að það var algjör sátt um málið í þeirri mynd sem ég hef nú kynnt það, þ.e. um þær brtt. sem ég hef mælt fyrir í dag. Þar af leiðandi hef ég ekki orðið var við þessa miklu ósátt sem hv. þm. Mörður Árnason hefur nú gefið í skyn að ríki um þetta fyrirkomulag með formanns- og varaformannsskipunina. Ég vísa til þeirra raka sem ég hef hér fyrr í dag vitnað til og koma fram í nál. um þessa skipan, þ.e. þau tengsl sem eru við forsrn. í ljósi þess að það ráðuneyti fer með yfirstjórn mála er varða þennan þjóðgarð. Um hitt atriðið á það jafnframt að liggja alveg ljóst fyrir að hér er gerð tillaga um hlutfallskosningu þannig að hlutföll flokkanna á þinginu ættu að endurspeglast í nefndinni. Mér finnst þetta í sjálfu sér ekkert vera óskýrt atriði. Megináherslan varðandi þessa breytingu er á það atriði að hér er verið að opna fyrir þann möguleika að allir þingflokkarnir geti eignast fulltrúa í Þingvallanefnd.

Forseti. Nú sit ég ekki í allshn. sem kunnugt er, eða mér er það a.m.k. kunnugt og væntanlega hv. formanni nefndarinnar, og ég veit eiginlega ekki hvar ég á að koma á framfæri athugasemdum mínum annars staðar en héðan úr stólnum. Ég fylgdist ekki með þessari tillögugerð og veit ekkert um hana. Ég var hins vegar trúr allshn. sem umhverfisnefndarmaður og stóð að þeirri umsögn sem þar var gerð. Það sem ég er að tala um er að í þessari umræðu hafa komið fram frá tveimur þingmönnum athugasemdir við þessa skipan. Ég veit að ekki eru allir hér í salnum en þó hafa tveir af þeim sem taka þátt í umræðunni verið með athugasemdir. Þeir hafa margtekið fram báðir að þær séu ekki persónulegar, þær séu ekki vegna erfiðra samskipta stjórnar og stjórnarandstöðu upp á síðkastið heldur séu þær almennar og varði það málefni sem um er rætt, séu til þess gerðar að tryggja að tengsl Þingvalla og þingsins séu sem mest, ráðuneytið sé á réttum stað og yfirmaður þess, hæstv. forsrh., sem framkvæmdarvald og umsjónarmaður stjórnsýslunnar sem í þessu felst. Síðan hef ég bent sérstaklega á það frá sjónarmiði umhvn. að öll önnur skipan en sú sérstaka undantekning vegna eðlis máls, að þingið sjái um þetta, sé óeðlileg. Ef menn fara út fyrir það sé það annað ráðuneyti sem hafi þessi mál á verksviði sínu, þjóðgarðsmálin öll, og það breyti málinu töluvert ef hæstv. forsrh. er farinn að ráða svo miklu að hann geti skipað formann og varaformann nefndarinnar á eigin vegum. Ég skil ekki af hverju ég fæ ekki almennileg svör við þessu. Ég held, forseti, að þá verði að koma til greina að ég taki hér aðra ræðu til þess að ræða þetta við hv. þm. Bjarna Benediktsson. Ég tala hér tiltölulega hlýtt til hans og um þessi mál og ætlast til þess að það sé gert á móti.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir brtt. sem sá sem hér stendur flytur ásamt hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni. Það er brtt. við brtt. allshn. og lýtur að því er varðar hina svokölluðu Þingvallanefnd og hvenær hún skuli kosin samkvæmt annars vegar brtt. meiri hlutans og hins vegar brtt. okkar. Tillagan birtist á þskj. 1772, brtt. við brtt. á þskj. 1656, um þjóðgarðinn á Þingvöllum, og er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,1. Við 2. tölul. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Í fyrsta sinn skal kosið í nefndina eftir þessum lögum í upphafi þings haustið 2005.`` --- Það er að segja nokkurn veginn á miðju þessu kjörtímabili, eftir rúmt ár héðan frá að telja. Í samræmi við þessa tillögu leggjum við til að 4. tölul. í brtt. meiri hlutans falli brott, sá sem kveður á um að þrátt fyrir hina nýju skipan um sjö menn í Þingvallanefnd og sjö til vara skuli núverandi skipan Þingvallanefndar halda gildi út þetta kjörtímabil og að næst verði kosið í Þingvallanefnd eftir næstu alþingiskosningar. Brtt. gengur sem sagt út á það að í hina nýju Þingvallanefnd, samkvæmt tillögum allshn., verði kosið á miðju þessu kjörtímabili, í upphafi þings 2005. Efni hennar er auðvitað auðskiljanlegt, þetta er ekki flókin breyting. Við erum einfaldlega á þeirri skoðun að það sé eðlilegt að fyrr verði kosið í Þingvallanefnd en meiri hlutinn hefur lagt til. Það er líka rétt að vekja athygli á því, hæstv. forseti, svona til að halda öllu til haga, að ég og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon skrifuðum bréf til forsrh. með ábendingum um það hvort ekki væri hægt að taka tillit til þeirra sjónarmiða að allir þingflokkar á Alþingi ættu fulltrúa í Þingvallanefnd þar sem hún væri þess eðlis að varla yrði um störf hennar innbyrðis mjög mikill ágreiningur. Allir þingmenn hafa miklar tilfinningar til þessa staðar og vilja veg hans og virðingu sem mesta. Þess vegna væri eðlilegt að líta til þess að þingflokkar ættu fulltrúa í nefndinni. Við lögðum þar af leiðandi til að í nefndina yrðu skipaðir fimm menn. Á það sjónarmið var ekki fallist en þessi tillaga kom hér fram, brtt. um sjö manna nefnd. Út af fyrir sig, úr því að sú varð niðurstaðan, ætlum við ekki að gera athugasemd við það en leggjum til að í nefndina verði þá kosið á miðju þessu kjörtímabili, í upphafi þings haustið 2005. Við teljum sem sagt eðlilegt að sjónarmið allra þingflokka séu inni í þessari nefnd og teljum ekki að í henni séu þau ágreiningsmál uppi að þar komi eða ætti að öllu jöfnu að koma til atkvæðagreiðslu sem byggðist á einhverju meirihlutavaldi. Ég kom með þá ábendingu í hv. allshn. að ef menn hefðu áhyggjur af því að ríkisstjórnarmeirihlutinn hefði ekki meirihlutavald í slíkri nefnd sem skipuð væri fimm aðilum mætti auðvitað taka upp það fyrirkomulag að formaður nefndarinnar hefði tvö atkvæði og ef atkvæði féllu jafnt réði atkvæði formanns. Þannig hefði verið hægt að mæta því ef menn eru hræddir um að þetta verði mikil átakanefnd við það að fjölga í henni. Ég hallast ekki að því og tel að þessi nefnd ætti eftir sem áður að geta starfað í mikilli sátt þó að í henni verði fulltrúar allra þingflokka. Ég hef hér með gert grein fyrir þessari brtt., hæstv. forseti, og læt máli mínu lokið.

Herra forseti. Í upphafi máls míns fagna ég því að frv. þetta er hér komið til afgreiðslu. Það er sannarlega ánægjuefni að loksins er nú gerð gangskör að því að stækka þjóðgarðinn á Þingvöllum, fara í aðgerðir til að auka vegsemd hans og ganga betur frá málum á þeim helga stað. Ég fagna þeim breytingum sem allshn. gerir við frv. og þeim undirtektum við erindi okkar, mitt og hv. þm. Guðjóns A. Kristjánssonar, að farið yrði inn á þá braut að reyna að tryggja að allir þingflokkar á Alþingi ættu aðild að yfirstjórn þessa þjóðarhelgidóms sem Þingvellir eru, þjóðgarðs Alþingis og þjóðarinnar á Þingvöllum. Mér finnst það í raun og veru svo sjálfsagður hlutur þegar betur er að gáð að það vekur meiri undrun að það skuli ekki hafa verið fyrr tekið upp, eftir allan þennan langa tíma frá því að þjóðgarðurinn er stofnaður, þá með stjórn sem tók mið af þáverandi fjölda þingflokka. Ég tel að brtt. okkar nú á þskj. 1772 um að kosið verði á miðju þessu kjörtímabili, við upphaf þings haustið 2005, sé líka mjög sanngjörn. Ég hvet menn til að hugleiða hvort það sé nokkuð í veginum fyrir að samþykkja hana. Þá hefur núverandi stjórn tæpt eitt og hálft ár til að skila af sér störfum sínum. Þetta nýja fyrirkomulag tekur þá gildi og verður síðan árlegur atburður, það verður kosið í þessa stjórn eins og aðrar sem árlega eru kosnar á þingi. Mér finnst þurfa einhver veigameiri rök fyrir því að geyma í þrjú ár að kjósa samkvæmt hinu nýja fyrirkomulagi þegar þessi lög hafa verið sett. Varðandi það að fulltrúar allra þingflokka eigi þarna aðild að finnst mér auðvitað ekki þurfa í sjálfu sér að rökstyðja mikið, það á að vera m.a. skírskotun og undirstrikun á því að menn ganga út frá því að um málefni Þingvalla ríki góð og þverpólitísk sátt og samstaða og hafa ekki áhyggjur af einhverju hlutfallslegu vægi í þeim efnum. Þess vegna hefði ég auðvitað kosið að brtt. allshn. væri orðuð á þá leið að í Þingvallanefnd eða stjórn þjóðgarðsins skyldu sitja fulltrúar allra þingflokka og ef menn vildu hafa um það einhvern frekari umbúnað, eins og hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson nefndi áðan, væri það hægt. Það er hins vegar mjög mikilvægt skref í rétta átt að fara inn á þá braut sem allshn. leggur til og þess vegna styðjum við það að sjálfsögðu að stækka nefndina í sjö þingmenn með sérstakri vísan til orðalags greinargerðarinnar þar sem rökstuðningurinn er sá að þetta sé til þess að allir þingflokkar geti átt fulltrúa í nefndinni, ,,í samræmi við vægi þingflokkanna hverju sinni`` er að vísu bætt við. Þetta er haft sem sérstakur rökstuðningur. Með vísan til orða hæstv. forsrh. sem brást við bréfi okkar, formanna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og Frjálsl., með því að nefna mögulegar leiðir í þeim efnum gagngert til þess að koma til móts við þessi sjónarmið er ég nú bjartsýnn á að þetta leiði engu að síður til þeirrar niðurstöðu að fulltrúar allra þingflokka komi til með að sitja þarna. Í trausti þess og í trú á að svo verði styð ég fyrirkomulagið. Fyrir því eru mýmörg dæmi að menn greiði fyrir því að fulltrúar allra þingflokka komist að málum af þessu tagi og menn víki þá til hliðar ýtrustu sjónarmiðum um hlutfallslegan þingstyrk. Ég vil nefna eitt dæmi, tiltölulega nýlegt úr þingsögunni, sem margreyndi á á ákveðnu árabili og það var staða þingflokks Kvennalistans inni á Alþingi á nokkrum kjörtímabilum. Kvennalistinn átti hér fulltrúa á þingi í 16 ár, frá þremur og upp í sex ef ég man rétt, og hafði ekki á köflum í sinni sögu nægjanlegan þingstyrk til þess að tryggja sér í raun og veru neina umtalsverða aðild að stjórnum, nefndum og ráðum hér á þingi. Þá greiddu aðrir þingflokkar fyrir því að Kvennalistinn gæti átt eðlilega og sanngjarna hlutdeild að nefndum og stjórnum sem Alþingi skipar í. Þetta var gert einfaldlega með því að þingflokkarnir létu eftir af kvóta sínum, ef svo má að orði komast, nokkurn hlut til að tryggja Kvennalistanum sæti í nefndum og stjórnum. Það var nokkuð tekið mið af stærð þingflokkanna þegar til þess var horft. Ég man a.m.k. fyrir víst að bæði þingflokkur Sjálfstfl. og þingflokkur Alþýðubandalagsins, sem þá var, gáfu eftir nefndar- og stjórnarsæti til að greiða fyrir því að Kvennalistinn fengi hlutdeild sem mönnum fannst lýðræðisleg og sanngjörn, einfaldlega vegna þess að það er hvorki lýðræði né sanngirni og ekki heldur í samræmi við hlutfallslegan þankagang að flokkar sem eru rétt undir þeim mörkum að ná af eigin rammleik að tryggja sér sæti fái ekki neitt. Þá auðvitað fellur þeirra hlutur allur niður og aðrir fá sem því svarar meira. Auðvitað eru ýmsar leiðir til að nálgast þetta mál og að lokum er engin góð nema sú sem byggir á sanngirni og vilja til þess að ná samkomulagi og samstöðu. Ég segi þetta hér, herra forseti, til að undirstrika þann skilning minn að við séum að afgreiða þessi mál í trausti þess að menn muni sýna vilja og leggja af mörkum til þess að ná fram því fyrirkomulagi að jafnvel þó svo að fjöldi þingflokka og stærð sé ekki nákvæmlega þannig að það passi inn í þetta mynstur, sjö nefndarmenn eða stjórnarmenn, verði engu að síður greitt fyrir því að sú verði niðurstaðan að fulltrúar allra þingflokka komi að þessu borði. Ég vil svo endurtaka það að ég fagna stækkun þjóðgarðsins. Ég tel auðvitað, og um það erum við öll sammála, Þingvelli mikið djásn, einstakan stað í tvennum skilningi á Íslandi. Þeir eru okkar helgasti sögustaður en þeir eru líka einhver mesta náttúrugersemi Íslands og þegar það tvennt leggst saman þarf ekki frekari vitna við um mikilvægi þess og þær ríku skyldur sem á okkur hvíla að standa þarna vel að málum. Það er fagnaðarefni að nú er í vinnslu að fá Þingvelli skráða á heimsminjaskrá UNESCO, að vísu að mér skilst samkvæmt rökstuðningi svona í fyrstu umferð aðallega sem sögu- og menningarstað en auðvitað gætu Þingvellir átt fullt erindi inn á þessa skrá líka sem náttúrugersemi. Á þessum stað eru einna ljósust þau miklu öfl sem marka mjög Ísland, þ.e. landrekið og flekarnir miklu sem þar mætast. Það er ekki á hverjum stað á hnettinum sem menn geta staðið og horft á milli flekanna, evrópska og ameríska flekans, og yfir sögulegan helgistað í leiðinni.

Á hv. þm. mikið eftir af ræðu sinni?

Nei, mjög stutt, virðulegi forseti, ég skal ljúka þessu alveg innan tíðar. Mér er ljóst að mjög mikilvæg stund er upp runnin í skipulagningu þingsins hér. Það síðasta sem ég vil segja er að ég tek undir sjónarmið sem hér hafa komið fram um mikilvægi þess að halda tengslum Alþingis við Þingvöll, og halda Þingvelli virkum og lifandi. Ég segi fyrir mig að ég hef haft mikla ánægju af því að eiga þess kost í tvígang, ef ég man rétt, að sitja þingfundi á Þingvöllum. Það eru ekki allir svo heppnir því að það fer svolítið eftir því hversu oft er brugðið á það ráð og hvernig menn eru staddir í sögunni. Ég hef iðulega velt því fyrir mér og reyndar held ég nefnt það a.m.k. einu sinni áður úr þessum ræðustóli hvort við ættum ekki að hugleiða í fúlustu alvöru að taka upp þá skipan mála að setja Alþingi á Þingvöllum, setja það undir berum himni upp úr Jónsmessunni og hafa það hina formlegu setningu þingsins á hverju ári sem gæti tengst jafnvel einhverjum hátíðahöldum og síðan væri þá fundum frestað eftir atvikum til 15. september eða 1. október eða hvað menn teldu við hæfi. Við þurfum ekki langt að sækja fordæmin í þessum efnum. Frændur okkar og vinir Færeyingar hafa nákvæmlega þennan hátt á, þeir setja lögþingið á Ólafsvökunni, þjóðhátíð sinni, það er tengt við mikil hátíðahöld og síðan er fundum frestað þangað til komið er að reglubundnu starfi þingsins. Menn kunna að kalla þetta rómantík og allt það og það er í góðu lagi mín vegna. Ég treysti mér kannski ekki jafnlangt og sýslungi minn og lengi þingmaður Norður-Þingeyinga sem átti sér þá hugsjón að Alþingi beinlínis sæti á Þingvöllum, ég býst við að fáir yrðu til að taka undir þá hugmynd nú um stundir, að flytja þingið frá höfuðborginni og ráðast í alla þá uppbyggingu sem því yrði samfara að hafa þinghaldið sjálft --- og þá væntanlega undir þaki --- á Þingvöllum. Það er alveg gráupplagt að setja Alþingi með stuttri, virðulegri athöfn úti í guðsgrænni náttúrunni og undir bláum himni á Þingvöllum á vori hverju og tengja það við þessi minni sem þar er til að dreifa.

Hæstv. forseti. Minni hlutinn styður meginefni frv. að því gefnu að eftirfarandi brtt. sem nú koma til atkvæða nái fram að ganga: Þak og gólf viðmiðunarfjárhæðar breytist á hverjum tíma í samræmi við launavísitölu. Tekjur viðmiðunartímabils tekna vegna greiðslna í fæðingarorlofi taki breytingum í samræmi við breytingar á launavísitölu á tímabilinu. Heimilt sé að taka tillit til tekna á fæðingarári barns ef einstaklingur í fæðingarorlofi hefur verið tekjulaus á viðmiðunartímabilinu, t.d. vegna atvinnuleysis. Orlof greiðist að loknu fæðingarorlofstímabili jafnt á almenna vinnumarkaðnum sem á opinbera vinnumarkaðnum. Umönnunar- og lífeyrisgreiðslur verði samrýmanlegar fæðingarorlofi þannig að umönnunargreiðslur og lífeyrir öryrkja falli ekki niður við töku fæðingarorlofs. Margar af þessum brtt. skipta sköpum um hvort markmið fæðingarorlofslaganna nái fram að ganga en sé ekki stefnt í tvísýnu. Það veltur á framgangi þessara brtt. hvort minni hlutinn styður frv. í heild en hann mun láta á brtt. reyna við þessa atkvæðagreiðslu.

Hæstv. forseti. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð fagnar því að eitt af meginmarkmiðum laga um fæðingarorlof hefur náðst en frá árinu 2001 hefur hlutfall feðra sem taka fæðingarorlof aukist úr 30% í 80%. Þær lagabreytingar sem liggja fyrir þinginu nú miða að því að styrkja undirstöður og treysta rekstrarforsendur Fæðingarorlofssjóðs. Sumt teljum við vera til góðs en leggjum fram ákveðnar brtt. sem skipta sköpum um stuðning okkar við þetta frv. Ræður atkvæðagreiðslan því núna hvort við styðjum frv. Það er þverpólitískur ágreiningur um þakið, hvort yfirleitt eigi að setja þak á greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði en við erum sameinuð um það að verði slíkt þak sett, sem ég styð, eigi þak og gólf viðmiðunarfjárhæða að breytast á hverjum tíma í samræmi við launavísitölu. Þá teljum við að tekjur viðmiðunartímabils tekna vegna greiðslna í fæðingarorlofi taki breytingum í samræmi við breytingar á launavísitölu á tímabilinu. Í þriðja lagi á að vera heimilt að taka tillit til tekna á fæðingarári barns ef einstaklingur í fæðingarorlofi hefur verið tekjulaus á viðmiðunartímabilinu, t.d. vegna atvinnuleysis. Orlof greiðist að loknu fæðingarorlofstímabili en við höfum flutt um það frv. að þetta verði gert og sú tillaga er nú felld inn í þessar brtt. Enn fremur að umönnunar- og lífeyrisgreiðslur verði samrýmanlegar fæðingarorlofsgreiðslum.

Virðulegi forseti. Fæðingarorlofslögin tóku að fullu gildi fyrir um ári síðan. Tvö markmið voru með lögunum. Það var í fyrsta lagi að tryggja rétt allra barna til samvista við báða foreldra á fyrstu mánuðum ævinnar. Í öðru lagi áttu lögin að jafna tækifæri karla og kvenna á vinnumarkaði. Launamunur kynjanna er staðreynd. Það er jafnframt staðreynd að einungis örfáar konur sitja í stjórnum fyrirtækja og í vellaunuðum valdapóstum í samfélaginu. Þessu áttu lögin að breyta. Lögin eru ekki fullreynd sem stjórnvaldsaðgerð til þess að jafna hlut karla og kvenna á vinnumarkaði. Við erum því nokkrir þingmenn Samf. sem getum ekki samþykkt svo mikla grundvallarbreytingu á lögunum sem felst í þessu ákvæði. Með þessari breytingu er sveigt skart af braut þeirra markmiða sem lagt var upp með í upphafi. Breytingin mun hindra framgang kvenna á vinnumarkaði og því segjum við nei.

Frú forseti. Ég skrifaði undir nál. hv. félmn. með fyrirvara og hann varðar þessa grein. Ég get ekki fellt mig við að hámark sé sett á fæðingarorlof vegna þess að markmið laganna var það að jafna aðstöðumun karla og kvenna á vinnumarkaði, gera karlmenn jafndýra og konur. Ég get ekki sætt mig við að það markmið eigi að nást alls staðar nema í hæstu laununum. Ég get ekki sætt mig við að menn vilji hafa jafnrétti alls staðar nema í þeim stöðum sem gefa hæstu launin. Þess vegna segi ég nei.

Frú forseti. Ég mun greiða þessu ákvæði atkvæði mitt en þó með nokkuð blendnum huga. Það er liður í því að takast á við fjárhagsvanda sjóðsins sem brýnt er að leysa og þó að þetta vegi ekki þungt leggur það nokkuð þar af mörkum. Það finnst mér skárri kostur en að skerða þessi réttindi almennt, að það bitni þá frekar á þeim sem hæstar hafa tekjurnar. Ég tel ekki ástæðu til að ætla að það beri fyrir borð jafnréttismarkmið laganna þó að nokkuð séu skertar greiðslur til allratekjuhæstu einstaklinganna sem ættu af efnahagslegum ástæðum að hafa auðveldar aðstæður til þess að vera heima með börnum sínum. Þannig ættu réttindi barnanna, sem auðvitað á að hafa hér í forgrunni, ekki að vera fyrir borð borin. Ég tek þó skýrt fram að ég styð þetta ákvæði í trausti þess að það verði ekki misnotað og notað með því að færa það niður eða skerða á komandi árum þannig að grundvallarmarkmið og tilgangur þessara laga tapist. Það er afar mikilvægt að menn hafi það þá jafnan í huga þegar markið er sett.

Frú forseti. Ég get ekki sagt að ég harmi hlutskipti þess sem fær 450 þús. kr. á mánuði í fæðingarorlofi en ég get þó ekki annað en hugleitt hin femínísku rök, rök BHM og mannréttindasjónarmiðin í því máli. Hin hlutlausa spurning í þessu er: Eiga barneignir að skerða möguleika þína á vinnumarkaði? Mitt svar er nei. Ég tel líka að okkur beri að auka launajafnréttið á annan hátt en með því að láta það bitna á konum sem hafa komist áfram í óréttlátu kerfi. Hin háu laun í þjóðfélaginu í dag endurspegla misréttið. Þetta misrétti verður sýnilegt í gegnum þetta mál. Það er áhugavert út af fyrir sig að mánaðarlega skuli verið að greiða þessi háu laun framan við nefið á okkur en spurning er hvort þessi umræða geti orðið til þess að vekja okkur til öflugri aðgerða gegn launamun í samfélaginu almennt. Það skal ósagt látið en hitt er víst að við leiðréttum ekki launamisréttið með breytingu á fæðingarorlofslögum. Ég segi nei.

Frú forseti. Það eru vissulega sterk rök fyrir því að hafa þak á hámarki þeirra greiðslna sem ætlað er að feður geti fengið í feðraorlofi. Engu að síður er það markmið laganna að feður geti tekið sér orlof á fjölskylduforsendum, að feðraorlofið eigi ekki að verða til þess að raska tekjugrunni fjölskyldunnar, áætlunum hennar eða fjárskuldbindingum. Þess vegna finnst mér ósanngjarnt að við séum hér að grípa inn í og setja þak við þessar aðstæður. Þetta snertir einmitt ungt fólk, ungt fólk sem vinnur mikið, leggur hart að sér, er með miklar fjárskuldbindingar og við eigum ekki að reyna að leiðrétta ósanngjarnan launamun í þjóðfélaginu með því að gera hér mismunun á. Þess vegna segi ég nei, frú forseti. Ég tel að hér sé um grunnrétt að ræða, þetta er grunnréttur fjölskyldunnar og við eigum að verja hann.

Frú forseti. Með frv. var verið að bregðast við breyttu hlutverki tryggingaráðs og nýju skipulagi Tryggingastofnunar. Gert var ráð fyrir að Alþingi kysi áfram tryggingaráð og það starfaði áfram sem eftirlits- og ráðgjafarráð. Tryggingastofnun ríkisins gegnir mjög mikilvægu hlutverki í velferðarþjónustunni og hefur mikla sérstöðu sem stofnun. Í meðferð hv. heilbr.- og trn. var tryggingaráði breytt í ráðherraskipaða rekstrarstjórn sem á að vera yfir forstöðumanni. Að mati Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs þarf að fara fram gagnger umræða um stjórnsýslulega stöðu stofnunarinnar, þ.e. hvort styrkja eigi sjálfstæði hennar eða hafa hana sem framlengdan arm heilbrrn., eins og gert er ráð fyrir í brtt. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs styðja þann þátt frv. sem lýtur að óbreyttu kjöri fulltrúa í tryggingaráð, þ.e. að Alþingi kjósi fulltrúa. Við teljum að öll pólitísk, jafnt og fagleg, sjónarmið eigi að koma fram í stjórn Tryggingastofnunar ríkisins.

Frú forseti. Hér er gert ráð fyrir því að ráðherra skipi forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins til fimm ára í senn að fenginni tillögu stjórnar stofnunarinnar. Þetta er óhreint skipurit, frú forseti, vegna þess að stjórnin getur ekki rekið forstjórann og þar af leiðandi eru áhöld um það hver beri ábyrgð, stjórnin eða forstjórinn. Þetta er gallað skipurit og ég benti á það í nefndinni að þetta þyrfti að vera hreinna þannig að það væri á hreinu hver réði og hver bæri ábyrgð. Svo er ekki. Því miður er þetta allt of algengt í opinberri stjórnsýslu og ég skora á hv. þingmenn að taka sér tak í því að reyna að koma á hreinum skipuritum í stjórnum stofnana. Ég get ekki borið ábyrgð á þessu og sit hjá.

Frú forseti. Með frv. er gert ráð fyrir að settur verði á fót tónlistarsjóður sem hafi það hlutverk að efla íslenska tónlist og stuðla að kynningu á íslenskum tónlistarmönnum og verkum þeirra. Skiptist sjóðurinn í tvær deildir, tónlistardeild og markaðs- og kynningardeild. Þá er gert ráð fyrir að sett verði á fót tónlistarráð sem skipað verður til þriggja ára í senn og gerir tillögu til menntmrh. um úthlutun fjár úr tónlistarsjóði. Við fulltrúar minni hlutans í menntmn. flytjum hér brtt. við 2. gr. frv. um tónlistarsjóð og lýtur hún að skipan tónlistarráðsins. Í frv. hæstv. menntmrh. er lagt til að ráðherra skipi tvo af þremur stjórnarmönnum en Samtónn skipi einn. Samtónn er samtök allra rétthafa í tónlist. Brtt. okkar er sú að Samtónn skipi tvo fulltrúa en ekki einn eins og gert er ráð fyrir, og ráðherra á móti einn og þar með formann. Þannig teljum við fulltrúar minni hlutans í menntmn. betur tryggt að markmið sjóðsins náist þar sem þeir sem koma úr iðu tónlistarlífsins skipi tvo fulltrúa af þremur. Slíkur sjóður á að njóta frelsis frá óhóflegum afskiptum pólitískra fulltrúa yfirvalda hverju sinni líkt og er með skipan leiklistarráðs. Fyrir því að ráðherra skipi meiri hluta stjórnarmanna eru engin haldbær rök og því flytjum við brtt. þessa. Verði brtt. felld styðjum við frv. í heild sinni en sitjum hjá við 2. gr. sem lýtur að skipan tónlistarráðsins. Stofnun sjóðsins og markmið hans styðjum við eindregið en leggjum fram þessa brtt. til að líklegra sé að markmið sjóðsins náist að fullu.

Forseti. Þetta furðulega frv. er sprottið af kreddu í umhvrn. og hjá hæstv. umhvrh. Það eykur enn á undarleik þess að umhvrh. hefur trassað og farið á svig við þau lög að skipa þá stjórn sem lagt er til að verði lögð niður í frv. Við teljum og byggjum á umsögnum um frv. að það sé ekki bara óþarft heldur vinni á móti Stofnun Vilhjálms Stefánssonar og samstarfi um norðurslóðir að leggja þessa stjórn niður og höfum lagt til, stjórnarandstæðingar í umhvn., að frv. verði fellt. Ég segi nei.

Frú forseti. Ég verð bara að segja alveg eins og er að ég botna ekkert í þessu máli. Ég hélt að almenn ánægja væri ríkjandi með uppbyggingu Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar í tengslum við Háskólann á Akureyri og hvernig þar hefur til tekist, að þar hefur byggst upp myndarleg stöð sem hefur haft sívaxandi hlutverki að gegna við að tengja saman ýmiss konar málefni sem tengjast norðurslóðum, rannsóknir, fræðslu, samstarf við önnur ríki, samstarf við erlenda háskóla og þar fram eftir götunum. Það getur ekkert orðið nema til styrktar þeirri stofnun og þessum málaflokki að að því komi fleiri en færri, þar á meðal stjórn áhugasamra aðila til að styðja við stofnunina og vera henni bakland og bakhjarl. Ég er algjörlega gáttaður á því hvað menn ætla að vinna með því að slátra þessari stjórn. Það er einhver furðuleg kerfismennska, tæknikratismi af versta tagi, ef ekki eitthvað annað og verra liggur á bak við. Ég hvet hæstv. ráðherra til að láta þetta frv. hverfa héðan af yfirborði jarðar eftir 2. umr.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um gildistöku laga um verndun Mývatns og Laxár í Suður-Þingeyjarsýslu. Ég hef talað fyrir því að gildistökunni ætti að fresta þar til verndaráætlun sú sem kveðið er á um í þessu frv. að gerð verði lítur dagsins ljós og tekur gildi. Slíkt kæmi í veg fyrir ákveðið tómarúm sem mundi myndast með þeirri tillögu sem hér er verið að bera upp undir atkvæði, tómarúm sem býr til tveggja ára tímabil þar sem engrar verndar nýtur samkvæmt náttúruverndarlögum á stórum hluta þess svæðis sem notið hefur verndar samkvæmt þessum lögum hingað til. Þess vegna sit ég hjá við gildistökugreinina.

Frú forseti. Ég greiði þessari brtt. atkvæði með alveg sérstakri ánægju og ég vil leyfa mér að segja að hæstv. umhvrh. og Landsvirkjun mega þakka sínum sæla fyrir það hversu skynsamlega heimamenn tóku á málum þegar þeim var ögrað með því fráleita frv. sem birtist, innihaldandi þetta ákvæði til bráðabirgða III sem var auðvitað ekkert annað en stríðsyfirlýsing og rof á þeim griðum sem gerð voru í lok Laxárdeilunnar svonefndu. Sem betur fer höfðu skynsemisrök yfirhöndina og viðkomandi aðilar reyndust þá þrátt fyrir allt ekki alls ónæmir fyrir þeim. Er gott til þess að vita að meira að segja Landsvirkjun og umhvrh. geta tekið skynsemisrökum einstöku sinnum. Vegsemdin er auðvitað öll heimamanna sem buðu þrátt fyrir þetta upp á sáttaleið út úr málinu sem vonandi leiðir síðan til farsællar niðurstöðu í góðu samkomulagi allra aðila. Ég lýsi sérstakri ánægju minni með að þessi óbilgjarna ætlan var á bak brotin hér í meðförum þingsins og af hálfu heimamanna.

Forseti. Með þessari atkvæðagreiðslu er hrundið þeirri atlögu sem hæstv. umhvrh. gerði að náttúru á Laxársvæðinu og Mývatni með því að lauma þessu bráðabirgðaákvæði inn í frv. Um leið og ég fagna ásamt heimamönnum norður þar þessum málalyktum bið ég um að hæstv. umhvrh. og aðrir ráðherrar hagi vinnubrögðum sínum á annan veg framvegis. Ég segi já.

Frú forseti. Það er sannarlega hægt að taka undir það að hér sé hægt að greiða atkvæði með mikilli gleði. Það er spurning hvort maður getur fengið að greiða atkvæði tvisvar sinnum með því að þetta bráðabirgðaákvæði falli út. Það var auðvitað algerlega forkastanlegt að hæstv. umhvrh. skyldi leyfa sér að setja þetta bráðabirgðaákvæði inn í frv. Ég tek undir það sem hv. þm. Mörður Árnason sagði, því gerræði sem þar var á ferðinni er nú hrundið með þessari atkvæðagreiðslu og er það mikið fagnaðarefni. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Ég get gengið í þennan ánægjuklúbb sem ég heyri að er að skapast hér um þetta mál. Vegna þessa ákvæðis hófst umræða um alvöru málsins og ég held að hún hafi endað mjög skynsamlega. Vegna þessa ákvæðis hafa hafist alvöruviðræður á milli Landsvirkjunar og landeigendafélagsins þannig að það er með mikilli gleði sem ég samþykki líka að fella út þetta ákvæði. Hefði það ekki komið til tel ég að menn hefðu ekki tekið eins skynsamlega á þessu máli og gert var. Ég fagna því líka mjög mikið að heimamenn hafa tekið svona skynsamlega á málinu og setjast núna niður í alvöruviðræður til að athuga hvort lausn finnist á þessu erfiða máli. Það er ekki víst að hún finnist en menn munu reyna og ég er mjög ánægð með það. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Hér greiðum við atkvæði um frv. og brtt. meiri hlutans sem felast í því að leggja af dagakerfi smábáta. Eftir að hafa staðið í langvarandi viðræðum við forsvarsmenn þeirra þar sem aldrei var hægt að bjóða neinn kost sem dugði til að framlengja þetta kerfi er kastað hingað inn tillögum sem ganga út á að rústa það gjörsamlega og láta það hverfa. Við höfum flutt brtt. sem gefa mönnum raunhæfan kost á því að halda þessu kerfi áfram og gerum það á grundvelli þess tilboðs sem hæstv. sjútvrh. gaf í hinu frv. Þá var allt í einu til fullt af aflaheimildum sem aldrei voru til staðar þegar verið var að ræða um málefni dagabátanna við forsvarsmenn þeirra. Þessi kostur sem við leggjum til að verði valinn er jafngildur þeim sem hér er hvað það varðar að stjórna veiðum smábáta og gæti tryggt framtíð þeirra. Við þessa umræðu hefur komið fram að ýmsir sem áður ætluðu sér að styðja þetta framtíðarkerfi smábátanna hafa nú hlaupið úr liðinu og þess vegna höfum við ákveðið að gefa þeim kost á því að hugsa sig um á milli umræðna og ætlum að draga allar okkar tillögur til 3. umr. vegna þess að annars kæmu þær ekki til atkvæða eftir að 1. gr. hefði verið felld, eins og lagt er til af meiri hlutanum.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um frumvarp, eiginlega ekki-frumvarp. Þegar það var lagt fram við 1. umr. hljóðaði þetta frv. um stjórn fiskveiða upp á það hvernig ætti að festa dagabátana í sessi, festa sóknarmarkið í sessi og finna því grundvöll. Að vísu voru það sýndartillögur en það var hið yfirlýsta markmið þess frv. Í allan vetur höfum við verið að fjalla um hvernig mætti styrkja stöðu sóknardagabátanna, styrkja stöðu þessa flota, styrkja byggðirnar sem hafa reitt sig á afla og sókn þessa flota. Þetta hefur verið umræðuefnið í vetur og við höfum verið að vinna að því. Svo allt í einu er hent hingað inn gjörsamlega nýju frv. beint úr sjútvrn. Þegar við í hv. sjútvn. héldum að við værum að fjalla um málið komu tillögur úr ráðuneytinu sem hljóðuðu upp á það að slá ætti sóknardagakerfið gjörsamlega af. Ég mótmæli svona vinnubrögðum á Alþingi. Einnig mótmæli ég þeirri stefnu sem hér er verið að taka upp, að slá algjörlega af sóknardagakerfið og setja allt í kvóta. Ég skil hins vegar að þeir sem hafa viljað fá allan fisk á Íslandsmiðum í framseljanlegan kvóta gleðjist. Þetta er virkilegt ekki-frumvarp og hörmulegt sem við erum að taka hér til afgreiðslu.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að niðurstaða er að komast í málefni sóknardagabáta og að allri óvissu er eytt hjá viðkomandi aðilum. Þeir eru að fá verulegar aflaheimildir sem munu styrkja smábátaútgerð enn frekar. Þeir fara í krókaaflamarkskerfi sem hefur reynst vel hjá þeim 400--500 bátum sem eru í því kerfi og ber að fagna þessari breytingu sérstaklega.

Hæstv. forseti. Þetta vonda mál sem virðist vera að fara í gegnum hið háa Alþingi er ekkert annað en gerræðisleg atlaga gegn fólki í sjávarbyggðum hér á landi. Það mun leiða til eignarýrnunar og eignamissis hjá fjölda fólks á sama tíma og það mun leiða til þess að örfáum útvöldum einstaklingum verða færð verðmæti fyrir tugi ef ekki hundruð milljóna króna, verðmæti sem þeir eiga alls ekki skilið að fá. Ég vil fyrir hönd þingflokks Frjálsl. mótmæla harðlega þeirri málsmeðferð sem hefur átt sér stað. Hún er gersamlega makalaus. Öll vinnubrögð í kringum þetta mál eru forkastanleg og það kom greinilega fram í umræðum hér á hinu háa Alþingi í nótt hversu illa málið er undirbúið, hversu vanreifað það er. Stjórnarliðar ætla að fara í þessa kvótasetningu án þess að hafa nein gögn í höndunum sem sýna fram á að þetta sé nauðsynlegt. Það er ekkert sem bendir til þess að það sé einhver þörf á að gera þetta. Það eru miklu fleiri rök og líka athugasemdir og ábendingar frá fólki sem vinnur í þessari grein, frá fólki sem á allt undir því að dagakerfið fái að halda áfram, en þau veiku rök sem stjórnarliðar reyna nú að færa fram fyrir tilstilli lítillar klíku manna sem hefur vaðið hér uppi á göngum Alþingis og á fundum sjútvn. og fengið óheftan aðgang að stjórnarliðum og þingmönnum, beitt hér blekkingum, fölsunum og ósannindum. Ég mótmæli þessu.

Forseti vill minna hv. þingmann á að gæta að sér í orðum sínum á hinu háa Alþingi.

Frú forseti. Eftir þá lýðræðislegu og málefnalegu atkvæðaskýringu sem hér fór fram er rétt að leggja áherslu á það að með því frv. sem nú er til afgreiðslu og umfjöllunar ásamt þeim brtt. sem gerðar hafa verið af meiri hluta hv. sjútvn. er verið að koma til móts við vilja yfirgnæfandi meiri hluta þeirra sem eru í dagakerfi. Með þessu er verið að auka stöðugleika í rekstri á þessum bátum sem hafa verið í dagakerfinu. Með þessu er verið að leggja grunninn að því að þeir sem hafa verið í dagakerfinu geti farið að stunda sjósókn sína með betra skipulagi, meiri yfirvegun, geti átt betri samverustundir með fjölskyldum sínum og þar fram eftir götunum. Með þessu er verið að festa og tryggja betur afla í einstökum byggðarlögum og verið að festa í sessi þann útgerðarflokk sem er kallaður trillur. 
             Síðast en ekki síst, virðulegur forseti, er með þessu verið að einfalda fiskveiðistjórnarkerfið og þar með leggja grunn að aukinni sátt innan þeirrar greinar sem er löngu tímabært.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að afleggja sóknarkerfið og með því erum við að festa í sessi kerfi sem hvetur til brottkasts. Það er fráleitt að menn ætli að samþykkja þetta hér meðan aðrar þjóðir í kringum okkur eru að skoða leiðir til þess að komast út úr kerfum sem hvetja til brottkasts. Ég segi nei.

Hæstv. forseti. Hún var svo vitlaus, þessi 1. gr. sem var í fyrra frv. að ég tel alveg einsýnt að við greiðum nú atkvæði með því að hún falli brott.

Hæstv. forseti. Í áliti minni hlutans kemur fram að við styðjum þá kerfisbreytingu sem hér er lögð til með upptöku peningalána. Vegna þeirrar óvissu sem ríkir um beitingu vaxtaálaga og uppgreiðsluákvæða sem leitt geta til stórfelldrar gjaldtöku á lántakendur að mati ASÍ og BSRB auk þeirrar gagnrýni sem lífeyrissjóðirnir hafa á endurskipulagningu á verðbréfaútgáfu Íbúðalánasjóðs, sem getur haft neikvæð áhrif á eignsöfn lífeyrissjóða, og ýmissa annarra óvissu\-atriða um framkvæmd breytinganna vísum við ábyrgðinni af allri framkvæmd á hendur meiri hlutanum og greiðum ekki atkvæði.

Frú forseti. Í b-lið 4. gr. er verið að gefa Vegagerðinni heimild til að stöðva bifreiðar til þess að lesa á ökurita og gera aðrar þær skoðanir á bifreiðum sem Vegagerðinni er falið. Fram til þessa hefur eingöngu lögreglan haft heimild til að stöðva bifreiðar úti á þjóðvegunum. Ég tel að þó að Vegagerðin sjái hér nokkurn sparnað í því að nota eingöngu bifreiðar og starfsmenn Vegagerðarinnar í staðinn fyrir að kaupa þjónustu frá lögreglunni séum við komin þarna út á varasama braut og hugsanlega séum við að auka á slysahættu á þjóðvegunum með því að heimila Vegagerðinni þetta ákvæði. Lögreglan hefur varað við þessu og ég óska eftir því að það verði mjög vel fylgst með framvindu þessa máls.

Forseti. Hér eru greidd atkvæði um það hver eigi að skipa formann og varaformann Þingvallanefndar sem þingið kýs vegna hinna sérstöku tengsla þingsins við Þingvelli. Allshn. hefur komist að því, að því er ég hygg á skrýtnum forsendum, að forsrh. beri að gera það. Þingheimur hefur þetta eins og honum sýnist en ég tel að virðing þingsins og Þingvalla sé slík að þetta eigi aðrir að gera, þetta eigi Þingvallanefnd að gera sjálf, forseti Alþingis eða einhverjir aðrir en framkvæmdarvaldið sem hefur engin sérstök tengsl við Þingvelli og kemur þetta mál ekkert við. Ég segi nei.

Forseti vekur athygli hv. þingmanns á því að málefni Þingvalla falla undir forsrn.