Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 860 frá meiri hl. hv. fjh.-.og viðskn. þessarar deildar. um frv. til l, um breytingu á lögum nr. 10/1960, um söluskatt. Nefndin hefur fjallað um frv. á þskj. 114, Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á lögum um söluskatt sem miðar að því að auka og gera skýrari undanþáguákvæði varðandi söluskattsfrelsi tímarita. Hér er um að ræða öll tímarit sem gefin eru út hér og einnig erlend tímarit. Eins og menn vita eru blöð söluskattsfrjáls, og af tímaritum, sem ekki eru gefin út í ágóðaskyni, er ekki greiddur söluskattur. Söluskattur er greiddur af öllum öðrum tímaritum svo og erlendum tímaritum. Minni hl. n. er ljóst að hér er um vandamál að ræða sem þarfnast nánari athugunar. Fjmrn. mælir gegn því, að frv. verði samþykkt, en bendir á ýmis vandkvæði er varða málið almennt. Vil ég vísa til þeirrar greinargerðar, en hún er svohljóðandi: „Ráðuneytið vísar til munnlegrar beiðni nefndarinnar, dags. 26. apríl, um umsögn um frv. til l. um breytingu á lögum nr. 10/1960, um söluskatt, 111. mál. Frv. þetta hefur í för með sér að sala allra blaða og tímarita verður söluskattsfrjáls, verði það að lögum. Af þessu tilefni tekur rn. eftirfarandi fram: Samkv. 11. tölul. 6. gr. laga um söluskatti eru innlend dagblöð og hliðstæð blöð svo og tímarit, sem ekki eru gefin út í ágóðaskyni, undanþegin söluskatti. Ákvæði þetta hefur verið framkvæmt þannig að öll tímarit hafa verið talin söluskattsskyld nema þau sem rn. hefur sérstaklega undanþegið samkv. skriflegri beiðni viðkomandi útgáfuaðila. Við framkvæmd þessa ákvæðis hefur sjaldnast verið vandamál að skera úr um hvað sé dagblað og hvað ekki. Erfiðara hefur reynst að skilgreina hvaða blöð séu hliðstæð dagblöðum. Í því efni hefur þó einkum verið talið að átt sé við hin svokölluðu landsmálablöð, og af þeim sökum hafa þau verið talin undanþegin söluskatti samkv. umræddu ákvæði. Að því er tímaritin varðar er framkvæmd ákvæðisins til muna erfiðari. Og vissulega er sú staðhæfing í grg. rétt, að rn. hafi oft verið sett í mikinn vanda við túlkun ákvæðisins. Í þessu sambandi má nefna að sá útgáfuaðili tímarits hlýtur að vera vandfundinn, sem ekki stefnir að því að útgáfan beri sig. Í raun hefur niðurstaða rn. í þessu efni verið sú að telja blöð, sem gefin eru út af samtökum sem vinna að framgangi ákveðins málefnis og meginmarkmið útgáfunnar er að kynna viðkomandi málefni, ekki gefin út í ágóðaskyni. Þá hafa á undanförnum árum orðið þær breytingar á útgáfu blaða, sem áður voru í höndum samtaka, að þau hafa færst í hendur félaga eða einstaklinga sem hafa af því atvinnu að gefa út blöð. Við þessum breytingum hefur verið brugðist með þeim hætti að telja sölu tímarita, sem fjalla um afmarkað efni tengt atvinnulífi eða menningarmálum.; söluskattsfrjálsa, en sölu blaða með almennu skemmti- og afþreyingarefni söluskattsskylda. Að því er frv. það, sem hér ræðir, varðar skal bent á það, að það mundi leiða til söluskattsfrelsis erlendra tímarita, sem hér eru seld í lausasölu, auk innlendra tímarita, verði það að lögum. Ákaflega erfitt er að meta tekjutap ríkissjóðs af niðurfellingu þessari, en fullyrða má að það yrði verulegt. Jafnframt skal á það bent, að söluskattur er innheimtur af sölu bóka. Hætt er við, nái frv. þetta fram að ganga, að rn. lendi í svipuðum erfiðleikum“ - ég endurtek: „í svipuðum erfiðleikum og það á nú í varðandi túlkun gildandi lagaákvæðis, þar sem nú þyrfti að fara að skera úr um það t. d., hvenær rit telst tímarit, hvenær bók o. s. frv. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið getur rn. ekki mælt með því, að frv. þetta nái fram að ganga.“ Ég vil taka það fram, að viss tök mæla með því; að frv. þetta verði samþykkt, eins og i öllum málum. Þetta mál sýnir ljóslega að við erum komin í mikinn vanda varðandi undanþáguákvæði frá söluskatti. Sá vandi verður ekki leystur nema taka söluskattskerfið í heild til rækilegrar endurskoðunar, t. d. með því að taka upp nýjan skatt eins og virðisaukaskatt í stað söluskatts og nema úr gildi flest undanþáguákvæði í söluskatti. Önnur leið er ekki fær í þessu efni. Ef á að halda áfram að bæta við undanþáguákvæði söluskattsins endalaust, þá verða vandamálin alltaf meiri og meiri. Við leysum ekki þau vandamál, sem þarna er við að stríða, með því að auka stöðugt við undanþáguákvæðin. Með tilliti til þess, sem ég hef nú sagt, og grg. þeirrar, sem hér fylgir með, vill minni hl. n. leggja til að málinu verði vísað til ríkisstj. til athugunar og meðferðar.



Herra forseti. Ég vil aðeins benda mönnum á að það er ekki rétt sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að hér væri um það að ræða að bæta við undanþáguákvæðum frá söluskatti. Hér er um að ræða undanþáguákvæði; sem þegar er fyrir í lögum, en skilgreiningin, sem fjmrh. er ætlað að gefa á þessu undanþáguákvæði, er sú, að undanþágan nái aðeins til tímarita sem ekki séu gefin út í ágóðaskyni. Það er málið. Undanþágan er þegar í lögunum; en skilgreiningarvandinn er sá, hvenær tímarit er gefið út í ágóðáskyni og hvenær ekki. Svo vill til að öll málgögn og tímarit, sem gefin eru út af stjórnmálaflokkunum í landinu; eru túlkuð þannig, að ekki sé um að ræða útgáfu í ágóðaskyni, enda þótt það sé opinbert leyndarmál að stjórnmálaflokkarnir gefi oft og tíðum út, t. d. fyrir kosningar, sérstök auglýsingablöð og annað eftir því, sem fyrst og fremst er ætlað það hlutverk að safna fé með auglýsingum fyrir kosningabaráttu viðkomandi stjórnmálaflokka. Þá ber einnig svo undarlega við að stórt útgáfufyrirtæki hér í borginni, sem framfleytir talsvert mörgu starfsliði og hefur mikið umhendis, gefur út tiltekin tímarit sem eru vissulega glæsileg að allri gerð, en talið er að þetta útgáfufyrirtæki eigi ekki að greiða söluskatt af útgáfu sinni vegna þess að útgáfan sé ekki rekin í ágóðaskyni. Samt sem áður hrósa forsvarsmenn þessa útgáfufyrirtækis, sem er mikið og voldugt, sér jafnaðarlega af því, hvað þeir standi sig vel í þessari útgáfustarfsemi, sem ekki er annað að skilja á þessum mönnum en þeir stundi einmitt í því skyni að hafa af því einhvern ávinning, eins og gildir um flestallt sem menn taka sér fyrir hendur. Varðandi það tiltekna dæmi sem hv. þm. tók, um erlendu tímaritin, þá er núgildandi ákvæði svo háttað, að kaupi maður erlent tímarit í bókabúð á maður að greiða af því söluskatt. Sé maður hins vegát áskrifandi að sama erlenda tímaritinu og fái það sent heim, þá greiðist ekki söluskattúr. M. ö. o. ræður þarna ferðinni hvort menn kaupa t. d. amerískt fréttatímarit, sem gefið er út einu sinni í viku, í lausasölu eða menn eru áskrifendur að þessu sama tímariti. Auðvitað er þetta mjög óeðlileg framkvæmd á mjög einföldu máli. Tillagan gengur aðeins út á eitt, ekki að menn búi til nýtt undanþáguákvæði, heldur að menn breyti skilgreiningunni og leggi ekki lengur í vald fjmrn. að taka ákvörðun um hvort tiltekið tímarit sé gefið út í ágóðaskyni eða ekki, m. a. með þeirri niðurstöðu, að eitt voldugasta tímaritaútgáfufyrirtæki í landinu, sem rekið er sem almennt viðskiptafyrirtæki, er ekki talið af hálfu fjmrn. stunda sína útgáfustarfsemi í ágóðaskyni, heldur að sú skilgreining verði upp tekin þess í stað, að rn. skeri úr um hvað teljist vera tímarit og hvað teljist vera bók og önnur útgáfa. Og það vill svo vel til, að á fundi í fjh.- og viðskn. las fulltrúi frá fjmrn. upp í stuttu máli þá skilgreiningu sem hann hyggst nota í þessu skyni, sem ég sá ekki annað en væri mjög ljós og auðskilin, þ. e. hvernig bæri að greina á milli bókar annars vegar og tímarits hins vegar. Þetta er meginkjarni málsins, ekki að búa til nýja undanþágu frá söluskatti, sú undanþága hefur þegar verið búin til, heldur hitt, að bæta skilgreiningu á því, hvenær sú undanþága er veitt, til þess m. a. að ekki komi upp þau furðulegu tilvik að menn sem kaupa erlend tímarit í lausasölu, greiði af þeim söluskatt á sama tíma og menn, sem kaupa sömu erlendu tímaritin í áskrift, geri það ekki, svo að ekki komi upp skringileg tilvik eins og það, að eitt tímarit sé úrskurðað ekki gefið út í ágóðaskyni og því beri ekki að borga af því söluskatt á sama tíma og úrskurðað er af hálfu fjmrn., að annað hliðstætt rit sé gefið út í ágóðaskyni og því skuli borga af því söluskatt. Þessi vildi ég aðeins koma hér á framfæri svo að menn gerðu sér alveg ljóst um hvað málið snerist.



Herra. forseti. Eins og ræða hv. 3. þm. Austurl. bar með sér er framkvæmd rn. á þessu ákvæði um undanþágu með þeim hætti, að hún brýtur greinilega í bága við lög, við þann lagabókstaf sem gildir um söluskattsskyldu tímarita. Það er augljóst þegar af því, eins og hv. 3. þm. Vestf. sagði áðan; að hægt er að reka umfangsmikla útgáfustarfsemi í skjóli þessa ákvæðis án þess að útgáfan falli undir það að vera söluskattsskyld. Það sýnir auðvitað að ekki er farið eftir bókstaf laganna, enda held ég að það sé rétt, sem hv. 3. þm, Austf. sagði áðan, að það er eins um þessa undanþágu frá söluskatti og ýmsar aðrar, að þar er erfitt að greina á milli. Nú mundi ég ekki gera það að miklu ágreiningsefni og hefði ekki orðið óánægður með það, þótt nefndin hefði afgreitt þetta frv. með þeim hætti að eftir sem áður skyldi greiddur söluskattur af erlendum blöðum og tímaritum. Ég hefði mjög vel fellt mig við þá afgreiðslu. Á hinn bóginn held ég að það sé nauðsynlegt að taka hér af öll tvímæli og láta hið sama gilda um alla tímarita- og blaðaútgáfu hér á landi. En þegar ég heyrði það í ræðu hv. formanns nefndarinnar, að hann hefði borið málið undir fjmrn., þá vissi ég náttúrlega hvað klukkan sló, því að við höfum séð það á undanförnum dögum að það er örugg leið til þess að drepa skattamál að bera þau undir fjmrn. Ég vil svo taka undir það með hv. þm., að það er orðin brýn þörf á því að breyta söluskattinum, og vil minna á að í málefnasamningi ríkisstj. - eða stjórnarsáttmála heitir það víst, stendur á bls. 7. „Athugað verði að breyta söluskatti í skatt með virðisaukasniði innan tveggja ára.“ Nú eru þessi tvö ár liðin. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. að því, úr því að höfuðið vantar í deildinni, hvað þessari athugun líði. Það stendur að vísu í tölulið 5 að staðgreiðsla skatta skuli tekin upp innan tveggja ára. Þessi tvö ár eru náttúrlega liðin og við vitum að ekki bólar á staðgreiðslunni. Ég óttast að hið sama sé að segja um athugunina á virðisaukaskattinum. Viljann skorti til að láta þessa athugun fara fram. Sú skírskotun, sem formaður nefndarinnar hafði til þessarar athugunar, er þess vegna gerð í skjóli þess, að ekkert verði úr neinu. Söluskatturinn á að gilda áfram með öllum sínum göllum. Virðisaukaskatturinn lætur á sér standa. Staðgreiðslan kemur ekki. Svo er um ýmislegt annað í þessum stjórnarsáttmála. Nú gefur ræða formanns fjh.- og viðskn. náttúrlega tilefni til þess, að maður fái skrá yfir þau blöð og tímarit sem undanþegin eru söluskatti. Það verður áreiðanlega fróðleg lesning og skemmtilegt að sjá hverjir njóta þessa frjálsræðis. Ég vil svo segja það út af þeim ummælum hv. 3. þm. Vestf., að stjórnmálaflokkar gefi út blöð í ágóðaskyni, að söluskattur er ekki lagður á auglýsingatekjur. En hætt er við að söluskattstekjurnar, sem kæmu af seldum blöðum stjórnmálaflokka, væru nokkuð rýr sjóður. Ég er hræddur um að mest sé gefið, sem frá stjórnmálaflokkunum kemur, og kannske lítið lesið í samræmi við það.



Herra forseti. Hv. þm. Halldór Blöndal rifjaði upp að í stjórnarsamningi núv. stjórnaraðila stæðu þau orð, að athugað yrði hvort rétt væri að virðisaukaskattur yrði tekinn upp innan tveggja ára. Það var rétt hjá hv. þm., að þau tvö ár eru nú tíðin. Svar við fsp. hans er það, að þessi athugun er auðvitað stöðugt í gangi og niðurstaðan hefur einfaldlega orðið sú, að ekki væri tímabært að leggja til að virðisaukaskattur yrði upp tekinn. Ég hef þegar greint frá ástæðum fyrir þessu hér í umr. á Alþingi við annað tækifæri, en meginástæðan er sú, að það eru takmörk fyrir því, hvað skattkerfið í landinu þolir að standa í mörgum stórfelldum umbyltingum á sama tíma. Við höfum staðið í stórfelldum breytingum á tekjuskattskerfinu, sem eru nú rétt nýlega um garð gengnar, og höfum verið að búa okkur undir að ganga inn í aðra stórfellda breytingu, sem er upptaka staðgreiðslukerfis. Það hefur ekki verið talið hyggilegt að kasta sér út í þriðju breytinguna, þ. e. upptöku virðisaukaskatts, á sama tíma og við stæðum í því stóra verkefni að taka upp staðgreiðslukerfi, vegna þess að upptaka virðisaukaskatts er býsna mikið mál. Það felur í sér mjög verulega aukna skriffinnsku í skattakerfinu, því að þeir aðilar, sem eiga að innheimta skattinn, eru margfalt fleiri í virðisaukakerfi en söluskattskerfi. Þetta þarf auðvitað að hafa í huga þegar að því kemur að menn stíga þetta spor, ef menn á annað borð taka þá ákvörðun. A. m. k. er ekki hyggilegt að stíga það spor á nákvæmlega sama tíma og menn eru að taka upp staðgreiðslukerfi. Ég harma það að frv. um staðgreiðslu hefur ekki hlotið afgreiðslu þessa þings, en vona að menn gefi sér tíma til þess í sumar að endurskoða það frv., enda er bersýnilegt að sú nefnd, sem hefur haft það til meðhöndlunar, og þeir umsagnaraðilar, sem hafa komið þar við sögu, hafa ekki veitt því það brautargengi sem til þarf. Menn telja greinilega að þar þurfi fleiri atriði að athuga en gert hefur verið, og er ekkert við það að athuga í sjálfu sér. Ég vonast því til að það geti orðið á næsta hausti að við samþykkjum að taka upp staðgreiðslukerfi. En það þýðir um leið að eitthvað mun dragast að menn tali um það í alvöru að tekinn verði upp virðisaukaskattur. Um það frv., sem hér er til umr., hef ég ekkert að segja umfram það sem kom fram í umsögn fjmrn. um þetta mál. Deildin er nýlega búin að afgreiða eitt skattamál, sem ég held að sé að flestra dómi, þegar nánar er athugað, eitt vitlausasta mál sem hér hefur verið til umr. Ætla ég sannarlega að vona að það hljóti ekki endanlega afgreiðslu Alþingis. En ég vil alls ekki hafa þau orð um þetta frv. Þetta frv. er í sjálfu sér vel hugsað, þar sem um er að ræða að fella niður þá skilgreiningu sem er í söluskattslögum, að gerður sé greinarmunur á tímaritum, sem eru gefin út í ágóðaskyni, annars vegar og hins vegar tímaritum, sem eru ekki gefin út í ágóðaskyni. Það er rétt, sem hér hefur verið sagt, að það er ekki alveg vandalaust að draga þarna mörkin. Á hinn bóginn vil ég upplýsa að það er mjög erfitt að draga mörkin á milli tímarita annars vegar og bóka hins vegar. Eru mjög mörg dæmi um þann vanda sem rn. er sett í að gera þarna greinarmun. Ég álít að ef menn eru að hræra í þessu, þá sé um fátt annað að ræða en að afmena þessar undanþágur með öllu, þannig að öll blöð og öll tímarit séu söluskattsskyld, eins og mundi tvímælalaust verða ef um virðisaukaskatt yrði að ræða. Ég er hins vegar hræddur um að menn séu ekki tilbúnir að stíga það spor að sinni. Ég er því eindregið á móti því að krukka í þetta mál með því að gera þessa breytingu hér, vegna þess að það er bara að fara úr öskunni í eldinn, landamærin flytjast lítils háttar. Vandinn getur þá orðið fyrst og fremst sá að skilgreina í vafatilvikum, sem mjög mörg mundu þá upp koma, hvað sé tímarit og hvað ekki. Það vandamál er þegar fyrir hendi og er ekki á bætandi.



Herra forseti. Það er ekki ætlun mín að ræða sérstaklega það mál sem hér er á dagskrá, ég er stuðningsmaður þess, en ræða hæstv. fjmrh. rak mig í ræðustólinn. Það er athyglisvert að heyra hæstv. fjmrh. koma hér í ræðustól í hv. Nd. og segja að það mál, sem samþykkt var með öllum greiddum atkv. fyrr í kvöld, sé vitlausasta mál sem komið hafi til deildarinnar.

Vitlausara en dýralæknisfrv.

Jafnvel vitlausara en dýralæknisfrv., eins og hv. 7. landsk. þm. kallar hér fram í. Ég vil vekja athygli á þessum ummælum hæstv. ráðh., því að hér er gífurlegur áfellisdómur um hv. fjh.- og viðskn. Nd. og formann þeirrar nefndar, hvað þá um 1. flm. þessa frv., sem er skrifari þessarar hv. deildar og hefur barist fyrir þessu máli með oddi og egg, svo sem öllum hv. þm. er kunnugt. Slíkur dómur segir þó nokkra sögu um það sem hefur verið að gerast hér að undanförnu. Ég rifja það jafnframt upp, að hæstv. ráðh. kom hér í ræðustól við 2. umr. þess máls, þessa vitlausa máls sem hann kallar svo, og sagðist vera á móti málinu, enda hefði ekki verið haft samráð við hann um afgreiðslu þess. Í öðru lagi sagði hæstv. ráðh. að erfitt væri að breyta skattkerfinu á þann veg að innheimta virðisaukaskatt í stað söluskatts þar sem innheimta yrði þá á fleiri höndum. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. hve mikið ríkið greiði þeim sem reikna út söluskatt og standa skil á honum. Er það mikill kostnaðarauki fyrir ríkissjóð? Hefur ríkissjóður greitt þessum innheimtumönnum ríkissjóðs mikið fé? Ég hef ekki orðið var við það. Í þriðja lagi vil ég minna hæstv. ráðh. á það, að í gær var samþykkt þáltill. hér á hv. Alþingi um iðnaðarstefnu sem allir stjórnmálaflokkar stóðu að, þ. á m. Alþb., flokkur hæstv. fjmrh., og í þeirri till. stendur skýrum stöfum að kannað skuli hvort taka beri upp virðisaukaskatt. Og þetta orðalag er sótt í stjórnarsáttmála núv. hæstv. ríkisstj. Ekki sá hæstv. ráðh. ástæðu til að breyta orðalagi þessarar þáltill., sem þó var borin undir atkv. að ég hygg í þingflokki Alþb. A. m. k. hafði fulltrúi Alþb. í hv. atvmn. umboð til þess að ganga frá málinu, og hæstv. iðnrh. sá sérstaka ástæðu til þess í umr. hér í gær að þakka hv. atvmn. fyrir þetta starf hennar.

Er þetta ekki ágætt orðalag?

Orðalagið væri ágætt, það er rétt hjá hæstv. ráðh., ef slík könnun ætti að fara fram. Auðvitað hlýtur að vera ætlast til þess, að hæstv. ríkisstj. láti slíka alvörukönnun fara fram, en láti ekki sitja við þau orð hæstv. fjmrh., sem hann ítrekaði hér áðan, að það væri ekki tímabært að breyta söluskatti í virðisaukaskatt á meðan ekki liggja fyrir haldbærari upplýsingar en hann hefur lýst hér á fundum hv. deildar tvívegis. Það eru undarleg vinnubrögð að hleypa í gegn og gera ekki athugasemdir við einstakar þáttill., sem fjalla um það að kanna þurfi ákveðin atriði, og koma svo upp í ræðustól örstuttu síðar og segja að þetta sé mál sem sé orðið úrelt. Herra forseti. Ég vildi vekja athygli á þessi máli þótt það komi ekki beinlínis umræðuefninu við. Ég sá fulla ástæðu til þess að koma hér upp í ræðustól hv. deildar og undirstrika þessi ummæli hæstv. ráðh. um frv. sem hv. deild var að enda við að afgreiða með öllum greiddum atkv. í nafnakalli, að hann skuti láta þann áfellisdóm falla að þetta sé vitlausasta mál sem komið hafi fram á hv. Alþingi í vetur.



Herra forseti. Um þetta mál var fjallað í hv. allshn. Nd. og ég óska eftir því, að hv. nefnd fái tækifæri til að athuga þá breytingu sem gerð var á frv. í hv. Ed.



Herra forseti. Mér virðist að nú sé þannig að stjórnun staðið að nokkuð slitni í sundur umræður um mál. Ég tel það mjög miður þegar ráðherrar hafa gefið út vanhugsaðar yfirlýsingar, þó í fljótræði sé, að þeim sé alfarið sleppt við að bera ábyrgð á orðum sínum og málið saltað eins og gert var nú rétt áðan.



Herra forseti. Ég vil taka undir þessi orð hv. 5. þm. Vestf., ekki aðeins gagnvart því sem hann nefndi varðandi afskipti ráðh. af málum, heldur hitt, að það gengur auðvitað ekki, eins og hefur átt sér stað nú í kvöld, að vera að hoppa eins og íkornar á grein á milli mála, taka mál á dagskrá og fresta umr., taka mál fyrir aftur, fresta umr. o. s. frv., o. s. frv., þegar ekki liggur ljóst fyrir um þau mál, sem eru til umr. og er verið að fresta og taka upp á ný og fresta aftur, hvort ætlunin sé að þau gangi til atkv. eða ekki. Mér skilst að ákvörðunin um að fresta atkvgr. í málinu um orlof, sem hér var rætt áðan, hafi ekki verið rædd við félmn., hvernig nefndin hugsi sér að taka á því máli, hvenær hún geti lokið störfum. Ekki lét hæstv. forseti heldur þess getið, hvernig hann hugðist halda áfram umr. um frv. um söluskatt. Ég óska eftir nánari skýringum frá forseta deildarinnar. Hvenær er þess að vænta, að atkvæði geti gengið um frv. um söluskatt? Hvenær er þess að vænta, að félmn. þessarar deildar geti tekið á ný við umfjöllun um frv. um orlof? Og hvenær verður þess þá að vænta, að atkv. geti gengið í því máli?



Ég hafði hugsað mér að fresta umr. um orlof. Þegar umr. um mál er frestað er erfitt um framhaldið að segja, enda minnist ég þess ekki að menn hafi verið beðnir um tímasetningu á framhaldsumræðu. En ef hv. þm. hefur þolinmæði kynni það að verða eitthvað eftir miðnætti.



Herra forseti. Mér þykir tilhlýðilegt, þegar hæstv. fjmrh. lýsir yfir í þessari ágætu deild að eitthvert eitt mál sé það vitlausasta mál sem hafi verið flutt á Alþingi, að honum sé gefinn kostur á að skýra fyrir hv. deild hvað hann á við. Raunar verð ég að krefjast þess, að forseti sjái af örfáum mínútum honum til handa til þess að svo megi verða.



Ég vil benda á að það mál, sem um ræðir, er á vegum hv. Ed., þannig að þangað á auðvitað hæstv. fjmrh. greiða leið að gera grein fyrir sínu máli. En umr. um 9. dagskrármálið, um orlof, er frestað og málið tekið út af dagskrá, og því fylgir að hv. félmn. er beðin um að taka málið til athugunar.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um ábyrgð vegna norrænna fjárfestingalána til verkefna, en það hefur verið samþ. óbreytt í Ed. Með frv. þessu er lagt til að Alþingi samþykki að ríkissjóður taki á sig ábyrgð gagnvart Norræna fjárfestingarbankanum á fjárhæð sem nemur allt að 2 830 000 SDR, en þar er um reiknieiningu að ræða sem notuð er í atþjóðaviðskiptum og er vegið meðaltal nokkurra gjaldmiðla. Jafnframt er lagt til að Alþingi heimili ríkisstj. að ganga frá samningi við Norræna fjárfestingarbankann varðandi þessa ábyrgð. Hugtakið verkefnaútflutningur er þýðing á orðinu „projectexport“, en það má í grófum dráttum skilgreina sem sölu mannvirkja til útflutnings, þar sem saman fer tæknibúnaður og verkþekking. Aðdraganda að framlagningu þessa frv. má rekja til tillögu ráðherranefndar Norðurlanda við Norðurlandaráð um norrænt samstarf á sviði verkefnaútflutnings, að það skyldi aukið. Þessar fjárfestingar fela að verulegu leyti í sér sölu mannvirkja frá iðnaðarlöndunum, m. a. fullgerðra mannvirkja. Allt bendir til þess, að þessum útflutningi verði haldið áfram, enda eru fjárfestingarþarfir þróunarlandanna margvíslegar. Ráðherranefndin tekur einnig fram að Norðurlönd veiti tiltölulega stórar upphæðir til atþjóðastofnana og framkvæmdabanka, t. d. Alþjóðabankans og annarra fjárfestingarbanka, en á hinn bóginn komi öllu minna í hlut Norðurlanda þegar að því komi að reisa og kosta þau mannvirki sem stofnanir þessar fjármagna. Þessi tillaga, sem nú hefur verið rakin stuttlega, var tekin til meðferðar af Norðurlandaráði fyrir rúmu ári. Var ráðherranefndinni þá falið að gera ráðstafanir sem miði að því að hrinda tillögunni í framkvæmd. Einn liður í því er að komið verður á fót nýjum lánaflokki við Norræna fjárfestingarbankann er gegni því hlutverki að auka samkeppnisgetu norrænna fyrirtækja við sölu verkefna. Á þessi starfsemi að hefjast 1. júlí n. k. og er þá gert ráð fyrir að frumvörp hliðstæð því frv., sem hér er til umr., hafi hlotið samþykki allra þjóðþinga Norðurlanda. Eins og fram kemur í grg. með frv. er talið nauðsynlegt að Norðurlöndin veiti ríkisábyrgð fyrir 90% af þessum 350 millj. SDR, enda feli þessi lán í sér áhættu sem hvorki Norræni fjárfestingarbankinn né aðrar lánastofnanir á Norðurlöndum geti tekið á sig án þess að veikja eigið lánstraust. Ábyrgð þessi kemur einungis til greiðslu ef tjón verður vegna þessara lána og ábyrgða og er tilhlutur Íslands 0.89% af heildarfjárhæð ríkisábyrgðanna. Sem kunnugt er hefur starfsemi Norræna fjárfestingarbankans færst sífellt í vöxt frá því að hann hóf starfsemi sína á árinu 1976. Íslendingar hafa stutt þetta mál frá upphafi vega og þykir því einsýnt að þeir styðji einnig þá tillögu sem hér um ræðir. Þessi lánaflokkur hefur í för með sér aukna starfsemi Norræna fjárfestingarbankans. Á þeim tíma; sem bankinn hefur starfað, hefur hann reynst traust stofnun og segja má að starfræksla hans sé áþreifanlegt dæmi um árangur norrænnar samvinnu. Frv. þetta er þess eðlis, að það ætti ekki að valda ágreiningi. Ég tel ekki nauðsynlegt að hafa fleiri orð um frv., en vísa til frekari skýringa í grg. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.-og viðskn.



Herra forseti. Ég hygg að þetta frv. til l. um ábyrgð vegna norrænna fjárfestingalána sé góðra gjalda vert. En ég er ekki jafnviss um að hv. fjh.- og viðskn. sé ýkjaviljug til þess að vinna í málinu með tilliti til þess, sem kom hér fram hjá hæstv. fjmrh. þegar hann taldi órökstutt, að frv., sem fjh.- og viðskn. þessarar ágætu deildar samþykkti með öllum atkv., væri vitlausasta frv, sem hefði verið afgreitt frá þinginu. Ég er ekki alveg viss um að menn gangi glaðir til starfa í fjh.- og viðskn. eigandi von á því að fá svona einkunn, órökstudda einkunn frá fjmrh. eða einhverjum öðrum ráðh. í hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Ég skal nú ekki fara meira út fyrir efni ræðunnar en hæstv. fjmrh. gerði áðan. En ég vil aðeiðs bera blak af honum og láta þess getið sem rétt er, að hann fór mörgum og fögrum orðum um það, hversu óraunhæfur og vitlaus stjórnarsáttmálinn væri, einkanlega í skattamálum, þar sem of mörg járn væru nú í eldinum og það, sem þar væri lofað, væri alls ekki hægt að framkvæma samtímis. Það gekk meira að segja svo langt, að hann gat ekki einu sinni heitið því, að staðgreiðsla skatta yrði tekin upp innan þriggja ára, hvað þá tveggja, auk þess að hann sagði að þessi athugasemd, að ætla að breyta söluskatti í skatt með virðisaukasniði innan tveggja ára, væri út í hött þar sem tvær svo stórfelldar breytingar á skattkerfinu gætu ekki gerst samtímis. Ég vil bera blak af hæstv. fjmrh. og láta þetta koma fram, sem sýnir að hann er þó ekki alvondur og hittir stundum naglann á höfuðið.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 901, um frv. til l. um breytingu á almannatryggingalögunum frá 1971, með síðari breytingum. Hér er um að ræða frv. sem flutt var snemma á þessu þingi, er 28. mál hv. Ed., en hefur rétt nýlega borist heilbr.- og trn. Nd. Efni þessa frv. er í þá veru að lækka hlut sjúklinga í ferðakostnaði samlagslæknis jafnt sem flutningskostnaði sjúks manns í sjúkráhús. Flm., hv. þm. Kjartan Jóhannsson, Eiður Guðnason og Karl Steinar Guðnason, gerðu ráð fyrir í sínu upphaflega frv. að fella þennan kostnað sjúklinga algerlega niður; en eftir umfjöllun í Ed. bárust brtt. sem Nd. hefur raunar enn breytt. Málið mun ekki hafa farið til umsagnar frá hv. nefnd í Ed., en nefndin fékk til viðtals við sig Jón Sæmund Sigurjónsson deildarstjóra, sem gerði athugasemdir við frv. Okkur í Nd. þótti hins vegar rétt og lágmarksvirðing við Tryggingastofnun ríkisins að hún fengi að fjalla um þetta mál. En þar sem tími var afar naumur gafst ekki tækifæri til að senda málið út til umsagnar, heldur var fenginn til viðtals við nefndina deildarstjóri sjúkratryggingadeildar, Kristján Guðjónsson, sem er áreiðanlega -þó að ekki sé á aðra hallað - allra manna kunnugastur þessum málaflokki. Í samvinnu við hann unnum við upp nokkrar breytingar á frv. Breytingin, sem gerð var, er í stuttu máli sú, að ferðakostnaður samlagslæknis til samlagssjúklings verður ögn dýrari fyrir sjúkling þar sem ekki er um að ræða númerasamning um læknishjálp, en fyrir þá, sem fjær búa, jafnast sá kostnaður. Í sambandi við sjúkraflutninga, sem lengi hafa verið vandamál í framkvæmd hjá Tryggingastofnun ríkisins, breytist framlag sjúklings á þá leið að í stað þess að sjúklingur greiddi áður 1/4 hluta greiðir hann nú 1/8 hluta og aldrei meira en 500 kr. Það er alkunna að fyrir fólk sem býr í dreifðari byggðum, geta sjúkraflutningar orðið afar dýrir. Ástæðan fyrir því, að nefndirnar voru ekki sammála um að leggja þennan kostnað alveg niður, var sú, að gjaldskrá flugfélaga t. d., sem annast þessa sjúkraflutninga, er engin til. Það þótti ekki verjandi að hafa ekkert eftirlit, ef svo má segja, með því verði sem upp er sett, og þess vegna töldum við ekki rétt að steppa þessu alveg lausu. En hér hefur sannarlega orðið mikil bót á kjörum þeirra sem þessarar þjónustu njóta. Og annað atriði er í þessu frv., sem var raunar í frv. hv. flm., sem er til mikilla bóta, að nú er höggvið á þann hnút hver skuli greiða flutning sjúklinga milli sjúkrahúsa. Þá er hér ákvæði um að einnig skuli greitt fyrir fylgdarmann og það jafnvel þó um áætlunarferð sé að ræða. Það er enginn vafi á því, að þetta frv. er til mikilla bóta, enda varð nefndin sammála um að mæta með samþykkt þess og hefur kynnt flm. þær breytingar sem gerðar hafa verið. Við viljum fara fram á það við hv. nefnd Ed., að hún fjalli um málið sem fyrst hún má, þannig að það þurfi ekki að tefja framgang málsins á þessu þingi þó að senda verði það til nefndarinnar aftur. Allir nm., sem viðstaddir voru, skrifuðu undir nál. og lögðu til þær brtt. sem liggja fyrir á þskj. 900, en Pálmi Jónsson var fjarstaddur afgreiðslu málsins.