Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Frumvarp það sem ég mæli hér fyrir um breytingu á lögum nr. 90/2003 ásamt fleiri lögum hefur að meginmarkmiði að sameina skattstofur landsins og embætti ríkisskattstjóra þannig að landið verði að einu skattumdæmi. Hinn 6. júlí sl. skipaði ég starfshóp sem fékk það meginhlutverk að gera tillögur um leiðir til að lækka kostnað við rekstur skattkerfisins. Frumvarp það sem ég mæli hér fyrir er samið í framhaldi af skýrslu starfshópsins. Fram kom í nefndri skýrslu að kostir við núverandi fyrirkomulag, þar sem landið eru níu sjálfstæð skattumdæmi með níu skattstjórum, væru m.a. þeir að með landfræðilegri dreifingu skattstofa hafi myndast ákveðin nærþjónusta við lögaðila og einstaklinga. Auk þess skapi starfsemin störf á landsbyggðinni og mikla staðarþekkingu sem sé að finna á skattstofum. Ókostir við þetta fyrirkomulag væru hins vegar skortur á sérhæfingu, ójafnvægi í starfsmannafjölda miðað við skattgreiðendur, óhagkvæmar rekstrareiningar o.fl. Í fjárlagafrumvarpi næsta árs er gert ráð fyrir að samdráttur verði í fjárveitingum til umræddra stofnana skattkerfisins upp á 140 milljónir kr. og er það sambærileg aðhaldskrafa og gerð er á aðrar hliðstæðar stofnanir. Með breyttri verkaskiptingu, sameiningu skattstofa, sérhæfingu og fleiri ráðstöfunum er það hins vegar mat aðila að unnt sé að ná þessari lækkun útgjalda án þess að skilvirkni skattyfirvalda skerðist. Við þessar breytingar hefur fjármálaráðuneytið lagt á það áherslu að gætt verði að störfum starfsmanna, einkum á landsbyggðinni. Vegna þessa hef ég beint til ríkisskattstjóra eftirfarandi tilmælum: a) að komi til fækkunar starfa verði gætt jafnvægis milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar varðandi dreifingu starfa, b) starfsemi á núverandi starfsstöðvum utan höfuðborgarsvæðisins verði fram haldið og þar m.a. litið til þess að hagnýta upplýsingatækni og fjarvinnslu, c) allra leiða verði leitað á komandi missirum til að komast hjá einhliða uppsögnum. Með þessu verði tryggt að störf á landsbyggðinni verði áfram til staðar þótt breytingar verði á starfsháttum og skipulagi einstakra eininga á landsbyggðinni. Að svo mæltu, herra forseti, legg ég til að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til hv. efnahags- og skattanefndar.

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir röggsama ræðu við að mæla fyrir þessu máli, það tók ekki langan tíma. Það sem ég vil segja í tilefni af þessu máli er að fyrir hönd Framsóknarflokksins lýsi ég hér með yfir að við höfum allan fyrirvara á þessu máli og áskiljum okkur rétt til að koma með breytingartillögur eða gera athugasemdir við frumvarpið eins og það liggur fyrir í þingsal og í nefnd. Ég fagna hins vegar orðum ráðherra um að þeim tilmælum hafi verið komið á framfæri að störfum á landsbyggðinni eigi ekki að fækka vegna þessa frumvarps og þessara breytinga og tel ég það afar mikilvægt. En ég ítreka það, herra forseti, að fyrir hönd Framsóknarflokksins lýsi ég því yfir að við höfum alla þá fyrirvara sem hægt er að hafa varðandi þetta mál.

Hæstv. forseti. Ég lýsi þeirri afstöðu hér fyrir hönd sjálfstæðismanna sem sitja þingfund á hinu háa Alþingi á þessum hátíðisdegi að við höfum sömuleiðis allan fyrirvara á þessu máli, við viljum greiða götu þess í gegnum þingið nú til þess að það komi sem fyrst til meðferðar í nefnd. Við gerum okkur grein fyrir því að þetta er umdeilt mál og ber að skoða það mjög vendilega. Ég efast ekki um ætlan hæstv. ráðherra í því efni að vinna málið þannig að áhrifin af þessum tillögum dreifist jafnt yfir landið en meginmarkmiðið með frumvarpinu er að auka hagkvæmni og ná fram lækkun kostnaðar í rekstri skattkerfisins. Áætlun skrifstofu fjármálaráðuneytisins í þeim efnum lýtur að því að unnt verði að ná fram 140 millj. kr. lækkun á rekstrarkostnaði skattkerfisins. Í ljósi þeirra tillagna og hugmynda sem uppi eru um breytingar á skattkerfi landsmanna, þ.e. að hverfa frá þessu einfalda skattkerfi sem verið hefur í tekjuskatti til þessa þriggja þrepa skattkerfis ásamt þeim breytingum sem boðaðar eru á innheimtu og álagningu virðisaukaskatts, hlýtur maður að hafa ákveðinn fyrirvara á því kostnaðarmati sem hér liggur fyrir varðandi lækkun útgjalda ríkissjóðs á rekstri skattkerfisins. Ég held að það sé óumdeilt og óhjákvæmilegt að kostnaður við breytt skattkerfi í þeirri mynd sem boðað hefur verið muni aukast frá því sem verið hefur þannig að ég hef allan fyrirvara á þeirri tölu, á þeirri 140 millj. kr. hagræðingu, sem kemur fram í kostnaðarumsögninni með frumvarpinu. Hæstv. forseti. Með þessum orðum vil ég ljúka máli mínu en legg áherslu á að Sjálfstæðisflokkurinn hefur allan fyrirvara á þessu, hann greiðir götu málsins til nefndar þar sem ætlast er til að farið verði vendilega yfir málið.

Frú forseti. Hér er farið fram á heimild til að funda fram á kvöld. Þannig hafa fundir Alþingis verið að undanförnu að það hefur verið fundað fram á kvöld, fram að miðnætti og jafnvel fram yfir miðnætti. Ég tel að nauðsynlegt sé að reyna að koma betra skipulagi á störf þingsins. Fram undan er mjög erfiður tími í þinginu og ég tel að það sé rétt að við hefjum daginn með því að kallaðir séu saman þingflokksformenn fyrir upphaf þingfundar, að gengið sé frá því hvernig fyrirkomulagið verður, t.d. að tryggja að ekki verði fundað fram yfir miðnætti, að ekki verði fundað 1. desember og ýmislegt annað. Það er betra að reyna að ná sátt um það hvernig við störfum í þinginu, hvernig við reynum að koma fram málum en að keyra þetta í gegn með því ofbeldi sem stjórnarmeirihlutinn hefur gert ítrekað, aftur og aftur. Reyndu nú, frú forseti, að ná góðri sátt 

Frú forseti. Ég hef verið fjarri góðu gamni í þrjá daga en ég hef fylgst með störfum úr fjarlægð á hv. Alþingi Íslendinga. Ég verð að segja sem er að mér hafa ekki fundist störfin til sóma eða skipulagið á vinnunni. Eðlilega deila þing um ýmis mál og er ekkert við það að athuga en það þarf hins vegar að vera reiða á óreiðunni og það þarf að vera skipulag á hlutunum. Það skipulag sem hefur viðgengist við þingfundi undanfarna daga hefur að mínu mati verið til háborinnar skammar fyrir Alþingi sem stofnun. Það er forseti þingsins sem ber ábyrgð á því. Mig langar einfaldlega að skora á hæstv. forseta Alþingis að beita sér fyrir því og gera gangskör að því að skipulag á þingstörfum verði betra en verið hefur undanfarna daga.

Virðulegi forseti. Það er að sjálfsögðu mjög jákvætt að forseti óski heimildar til að hafa þingfund lengur en hefðbundið er ef ástæða er talin til þess eftir fund forseta með formönnum þingflokka á eftir. Það mátti greina það í máli formanns þingflokks sjálfstæðismanna að ekki væri búið að boða til slíks fundar en hann verður haldinn núna í hádeginu og þá munum við að sjálfsögðu ræða þetta mál. Það er alveg sjálfsagt að afgreiða slíka heimild í upphafi þingfundar. Svo beitir forseti, eftir samráð við þingflokksformenn, þeirri heimild eins og efni standa til. Við vitum að það er áríðandi að þessi umræða gangi fram og stjórnarandstaða og stjórnarmeirihluti hafi allan þann tíma sem þau þurfa til að ræða þetta mikilvæga mál. Hér bíður gríðarlegur fjöldi mikilvægra mála sem þarf að leysa úr í desember og við vitum að það gengur alla jafnan mikið á á Alþingi Íslendinga í desember þegar verið er að ljúka mörgum stórum málum. Forseti þingsins hefur haldið mjög vel utan um þinghaldið miðað við aðstæður og átökin sem verið hafa á síðustu dögum. Þess vegna fagna ég því að virðulegur forseti óski þessarar heimildar og við ræðum það á eftir.

Frú forseti. Þinghaldið hefur verið mjög sérkennilegt í þinginu á liðnum dögum og satt best að segja er ekki hægt að bjóða upp á að við þingmenn mætum að morgni dags og höfum ekki hugmynd um hvort við ljúkum störfum um sjöleytið, tíuleytið, tólfleytið eða þrjúleytið. Það er miklu eðlilegra að þinghald fari fram í samkomulagi milli stjórnarmeirihlutans og stjórnarandstöðunnar. Í þessu sambandi langar mig að minna á, vegna orða hv. þingflokksformanns Björgvins G. Sigurðssonar, að stjórnarandstaðan hefur boðið upp á að gera dagskrárbreytingar og taka þau mikilvægu mál á dagskrá sem sannarlega þurfa að fara fyrir þingið og á að klára löngu fyrir jól, því fyrr því betra, og geyma umræðu um mál sem mega bíða. Ég hvet forseta til að hafa samráð 

Frú forseti. Ég styð að það fari fram atkvæðagreiðsla um að heimila fund í kvöld og jafnvel fram í nóttina ef tilefni verður til. Það eru mjög mikilvæg og brýn mál sem bíða afgreiðslu þingsins og við vissum það öll þegar kosið var til þings í apríl sl. að mjög brýn verkefni biðu okkar á næstu missirum og þinghaldið að undanförnu ber þess að sjálfsögðu merki. Ég tel að það sé mikilvægt og ég tek undir að mikilvægt sé að það sé skipulag á þingstörfunum. Þess vegna er mikilvægt að við vitum það strax í upphafi þessa dags að það verði fundur fram á kvöld, fram á kvöld og jafnvel fram á nótt ef ástæða er til. Ég hvet menn að sjálfsögðu til þess að ræða þau mikilvægu og brýnu mál sem eru á dagskrá. Þau mega ekki bíða, ekkert þeirra mála sem hér eru á dagskrá. Það er mikilvægt að við höldum umræðunni áfram um þau og menn beini máli sínu í ræðustól að þeim brýnu verkefnum en ekki öðrum sem hafa minna gildi.

Frú forseti. Ég vil ítreka að það er mikilvægt að góð sátt náist um það hvernig við högum þingstörfum. Þess vegna hefði farið betur á því að forseti hefði kallað þingflokksformenn saman til fundar í morgun, rætt tilhögunina áður en kæmi til atkvæðagreiðslu. Það er enn á ný verið að stefna störfum þingsins og þinghaldinu í fullkomna ósátt og átök og þetta er ekki rétti tíminn fyrir okkur Íslendinga til að standa í slíkum átökum á þingi. Hér stendur enn tilboð stjórnarandstöðunnar til stjórnarliða um að færa til Icesave-málið, geyma það á meðan við erum að taka önnur brýn mál, og hefja síðan áfram umræður um Icesave-málið. Við reynum að vinna það eins hratt og hægt er en tryggjum að mál sem snúa t.d. að fjárlögum og öðru slíku sem brýna nauðsyn ber til að klára sem fyrst hafi framgang í þinginu. Enn á ný skora ég á forseta að ná samkomulagi við stjórnarandstöðuna um hvernig hér er farið fram en ekki að beita þessu ofbeldi. 
            

Virðulegi forseti. Ég vildi vekja athygli sérstaklega hv. þingmanna Vinstri grænna, sem eru oft kallaðir valdaglaðir af góðri ástæðu, að þegar tillögur um svona lagað voru lagðar fram þegar þeir voru í minni hluta töluðu þessir hv. þingmenn um að slík afgreiðsla væri brot gegn þingsköpum, brot gegn skýrum löggjafarvilja og brot á skilgreiningum í þingsköpum. En skjótt skipast veður í lofti, virðulegi forseti. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram á haustdögum mátti þar sjá í umfjöllun um tekjuskatt og fjármagnstekjuskatt einstaklinga grein sem fjallar um hið alvarlega efnahagsástand og það útskýrt að í ljósi þess verði persónuafsláttur ekki hækkaður á milli ára. Þetta voru þó nokkur tíðindi vegna þess að við höfum tiltölulega nýlega bundið hækkun persónuafsláttarins við vísitölu. Í millitíðinni höfum við fengið þau tíðindi frá ríkisstjórninni að persónuafslátturinn verði reyndar hækkaður um 2 þús. kr. Ég vil inna hæstv. fjármálaráðherra eftir því hversu mikið persónuafslátturinn hefði hækkað ef vísitölutengingin hefði ekki verið afnumin. Nú hefur ríkisstjórnin í öllum sínum útreikningum lagt svo mikla áherslu á það og hæstv. fjármálaráðherra síðast í Fréttablaðsgrein í dag að tekjuskattur á öll laun undir 270 þús. kr. muni lækka. Skattbyrði þeirra sem eru með undir 270 þús. kr. muni lækka. Ég fæ ekki betur séð en að þessi ríkisstjórn sé með sínum heildstæðu aðgerðum einmitt að hækka skattbyrðina á þennan tekjuhóp. En það skiptir miklu máli að við höfum upplýsingar um það í þingsal hvað er rétt og satt í þessu eða er ríkisstjórnin hér kannski að beita blekkingum með einhverjum reiknikúnstum? Fáum það á hreint. Ég vil fá það á hreint frá hæstv. fjármálaráðherra hvað persónuafslátturinn hefði hækkað mikið um áramótin ef ekki hefðu komið til þessar aðgerðir ríkisstjórnarinnar og bera það síðan saman við það sem ríkisstjórnin ætlar að hækka persónuafsláttinn um.

Frú forseti. Það er ánægjulegt að núverandi formaður Sjálfstæðisflokksins skuli hafa áhyggjur af persónufrádrætti, Sjálfstæðisflokkurinn sem árum saman færði skattbyrðina af háum launum  Það er einfalt að svara því að hefði persónufrádráttur átt að verðtryggjast að fullu hefði það kostað sjálfsagt um það bil aðra eins hækkun á honum og nú á sér stað um, 2.000 kr., og samtals hefði það kostað, að óbættum þeim útgjaldaauka, um 9 milljarða kr. að fullverðtryggja persónufrádráttinn. Sú leið sem farin er í tillögu ríkisstjórnarinnar er til muna betri vegna þess að hún gerir það kleift að hækka ekki álagningarprósentuna á lægstu laun. Og með 2.000 kr. hækkun persónufrádráttarins næst fram það markmið að hlífa lægstu launum og launum upp að 270 þús. kr. við sköttum, sem tvímælalaust er félagslega betri aðgerð en sú að fullverðtryggja persónufrádráttinn en hækka í staðinn verðlagningu á prósentuna kannski um 2,4% sem þurft hefði til, til að tekjuskattskerfið hefði skilað óbreyttum tekjum. Sú útfærsla sem nú er í frumvarpi sem bíður þess að komast á dagskrá og til 1. umr. dögum saman af ástæðum sem allir þekkja er að mínu mati óumdeilanleg framför og færir skattkerfi okkar á nýjan leik í rétta átt frá því sem gerðist á löngu árabili þegar skattbyrði lágtekjufólks þyngdist og þyngdist en hátekjufólki var sérstaklega hlíft með niðurfellingu hátekjuskatts og þeim aðgerðum öðrum sem þá voru fólgnar í skattabreytingum milli ára. Ég á ekki í erfiðleikum með að tala fyrir og færa rök fyrir skattatilhögun ríkisstjórnarinnar og það er alveg sérstaklega auðvelt ef andmælendurnir eru úr röðum sjálfstæðismanna.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra er nýbúinn að staðfesta að það sem hann skrifaði í Fréttablaðsgrein í morgun er rangt. Það eru bara talnaleikur og blekkingar. Það er rangt að hækkun skattleysismarka muni leiða til lækkunar tekjuskatts hjá einstaklingum með mánaðartekjur undir 270 þús. kr. Það er rangt. Gildandi lög í landinu hefðu tryggt þeim sem eru með 270 þús. kr. eða minna lægri skatta en ríkisstjórnin ætlar að bjóða upp á. Þetta eru talnaleikir og blekkingar, ekkert annað. Hæstv. fjármálaráðherra getur leyft sér að tala um skattaframkvæmd undanfarinna ára en þessi ríkisstjórn ber á borð rangar upplýsingar um áhrif þeirra skattbreytinga sem hún kynnir nú til sögunnar og það er alvarlegur hlutur. Við skulum bara tala um hlutina eins og þeir eru. Hvort við Íslendingar höfum efni á því við þær aðstæður sem nú eru uppi í þjóðfélaginu að verðtryggja persónuafsláttinn er alveg sérstök umræða. En við skulum ekki bera rangar upplýsingar á borð fyrir þingheim eða almenning í landinu og sérstaklega ekki láglaunafólk 

Frú forseti. Þetta er fullkomlega innstæðulaus orðanotkun. Þetta er eins skýrt og nokkuð getur verið og enda augljóslega ekkert hægt að fela í þeim efnum. Það er örfárra mínútna verk fyrir menn sem eru sæmilega að sér um skattkerfið að átta sig á því hvað fólgið er í tillögum þeim sem nú liggja fyrir í frumvarpsformi og að tala um blekkingar í þeim efnum þegar það er lagt á borðið og ekkert falið í þeim efnum. Nema formaður Sjálfstæðisflokksins sé svo gikkfastur á árinu 2007 að hann telji að það hafi verið þjóðhagslegar forsendur eða efnahagslegar forsendur fyrir því að missa 9 milljarða út úr tekjuskattskerfinu  
            

Virðulegur forseti. Ég vil gjarnan fá að spyrja út í þær yfirlýsingar sem komið hafa bæði frá fjármálaráðherra Breta og fjármálaráðherra Hollendinga varðandi Icesave-málið sem er til umræðu í þinginu núna. Komið hefur fram að Alistair Darling segir að hann muni ekki ábyrgjast innstæður sem var stofnað til utan yfirráðasvæðis breska fjármálaeftirlitsins og því getum við Íslendingar spurt okkur hvort hann telji að það gildi aðrar reglur um Íslendinga en Breta þegar kemur að innstæðutryggingum. Wouter Bos, sem er fjármálaráðherra Hollands, hefur líka sagt í ræðu að evrópska innstæðutryggingarkerfið væri ekki hannað til að takast á við kerfishrun heldur aðeins fall einstakra banka. Þetta er einmitt sá málflutningur sem við Íslendingar höfum haft uppi og sameinast um, allir flokkar, að evrópska tryggingarkerfið taki ekki á kerfishruni, einungis á hruni einstakra banka, nákvæmlega eins og fjármálaráðherra Hollendinga sagði. Það er eins og þegar við tryggjum hús, ef eitt hús brennur á að bæta það, en ef hvert einasta hús í landinu brennur hlýtur eitthvert annað kerfi að taka við. Þetta virðast þessir ráðherrar skynja og því vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra, af því að stjórnvöld hafa legið undir gagnrýni um að hafa ekki komið málflutningi okkar nógu beint á framfæri, milliliðalaust, við viðsemjendur okkar: Kemur til greina að beita forsætisráðuneytinu og utanríkisþjónustunni þannig að við náum fundi þar sem hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra mundu, áður en Icesave-umræðunni lýkur, þ.e. fyrir jól, fara og hitta forsætisráðherra og fjármálaráðherra Breta og Hollendinga til þess að gera úrslitatilraun um Icesave-málið? Þetta er allt of stórt mál til þess að reyna ekki að fá fund með þessum mönnum. Við höfum tíma til þess, við getum tekið önnur mál hér inn í þingið á meðan, t.d. skattamál. Ég á mér þá ósk að sjá  
            

Frú forseti. Það er í sjálfu sér ekkert nýtt í því að ýmis ummæli og skýrslur hafa komið fram bæði á undangengnum árum og síðan eftir að efnahagshrunið hófst haustið 2008 þar sem menn tala um veikleika og galla innstæðutryggingarkerfisins. Það má finna ótal ummæli og skýrslur í þeim efnum og þær hafa verið reiddar fram og ræddar eins og Treasury Committee-skýrslan og ummæli sem hér var vitnað til áðan. Þess vegna höfum við reynt og gerum enn að halda til haga þessari lagalegu óvissu og hún hefur ekki verið gefin eftir af Íslands hálfu. Hún er hér í lögum og í frumvarpi sem er til umræðu, hana er að finna af okkar hálfu í sameiginlegri yfirlýsingu fjármálaráðherra ríkjanna frá því í október. Og í svarbréfi forsætisráðherra til Gordons Browns er þessu enn haldið skýrt til haga vegna þess að við viljum halda vakandi möguleikunum og rétti okkar til þess að láta með einhverjum hætti á þetta reyna inni í framtíðinni ef til þess skapast tækifæri og/eða ef aðrar þær breytingar kunna að verða á þessu regluverki sem gera okkar sanngirniskröfur í þessum efnum, að þessi þáttur málsins fáist á hreint, að þessu verði til haga haldið. Það hefur verið gert og að sjálfsögðu af hálfu okkar talsmanna, ég geri ráð fyrir frá byrjun. Ég þekki það auðvitað ekki hvernig á þessu var haldið nákvæmlega af hálfu þáverandi stjórnvalda í október, nóvember og desember 2008 en ég veit fyrir víst að frá og með 1. febrúar var þetta að sjálfsögðu endalaust haft uppi á borðum. Niðurstaða þess máls var sú, eins og kunnugt er, að við höfum engan stuðning fengið við það nokkurs staðar frá að okkar sjónarmið í þessum efnum væru tekin gild í þeim skilningi að við kæmumst undan því að klára þetta mál og semja um það með einhverjum pólitískum hætti. Ég get síðan upplýst það að ég tók þetta upp á sameiginlegum fundi fjármálaráðherra EES og EFTA-ríkjanna, ECOFIN-fundinum, núna í nóvember og 

Virðulegur forseti. Það er alveg hárrétt að það er til fullt af ummælum í þessa veru, það eru mjög margir sem hafa bent á þessa galla. En hverjir eru það sem tjá sig, hverjir eru það sem segja þetta núna sem ég er að vitna hérna í? Það eru okkar viðsemjendur, fjármálaráðherra Hollands og fjármálaráðherra Breta. Það er sagt: Kerfið á ekki að vera þannig að það sé borgað fyrir algjört kerfishrun á bönkum, einungis þegar einn banki fellur. Þetta segja viðsemjendur okkar, þetta segir fjármálaráðherra Hollands. Hann segir nákvæmlega það sama og stjórnarandstaðan hér og líka það sem stjórnarflokkarnir segja. Ég spyr: Hvar er baráttuviljinn, hæstv. fjármálaráðherra? Af hverju megum við Íslendingar ekki krefjast þess, við sem eigum nú að borga þetta allt þegar upp verður staðið, að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra verði á tvíhliða fundum með viðsemjendum okkar  
            

Forseti verður að biðja þingmenn um að virða tímamörk.

Frú forseti. Það er nú ekki þannig að við höfum aldrei séð þessa menn eða talað við þá. Ætli ég sé ekki búinn að eiga þrjá fundi með Wouter Bos og eiga fjölmörg símtöl og samtöl og fundi með þessum aðilum og ýmsum fleiri sem þetta mál varðar, þessa aðila varðar. Það er mikill misskilningur ef menn halda að það hafi engin samskipti af slíku tagi átt sér stað, mjög mikill misskilningur. Ég held að það sé verðmætt að eiga þessi ummæli á prenti og þá sérstaklega ummæli hollenska fjármálaráðherrans ef til framtíðar er litið. Ég skil fjármálaráðherra Bretlands þannig að hann sé meira að horfa til framtíðar og þeirrar staðreyndar að auðvitað vilja allir komast út undan og úr því ástandi sem verið hefur, að það sé einhver allsherjarríkispilsfaldakapítalismi sem alltaf gangi í garð þegar kreppir að og einkabankar og einkafyrirtæki geti þá hlaupið á náðir ríkisins og tapið sé borgað af skattborgurunum. Menn þurfa að komast frá því sem gerðist í hruninu þegar ríki stóðu í raun og veru meira og minna ábyrg á bak við og þurftu 

Enn biður forseti þingmenn um að virða tímamörk.

Frú forseti. Nú um helgina og í morgun fengum við fréttir af því að ríkisstjórnin hyggist skerða fæðingarorlof fólks eða breyta reglum eða lögum þannig að einn af þessum sameiginlegu mánuðum færist aftur um þrjú ár. Þetta þýðir að mæður geta bara verið í fæðingarorlofi í fimm mánuði. Nú er það svo að Alþjóðaheilbrigðisstofnunin mælir með því að börn séu eingöngu höfð á brjósti og neyti engrar annarrar fæðu eða drykkjar, ekki einu sinni vatns, fyrstu sex mánuði ævi sinnar. Undir þetta taka landlæknir og Lýðheilsustöð og Miðstöð heilsuverndar barna leggur líka mikla áherslu á að brjóstamjólk sé besta næringin fyrir ungbörn enda er talið að móðurmjólk sem helsta næring barna fyrsta árið vegi miklu þyngra en öll önnur næring. Hér ætlar sem sagt hæstv. ríkisstjórnin að skerða rétt ungbarna til næringar. Það er margsannað að móðurmjólk er langfullkomnasta fæða ungbarna sem völ er á og ekkert getur komið í staðinn fyrir þann heilsufarslega ávinning sem brjóstagjöf hefur, ekki einu sinni einn mánuður með foreldrunum eftir þrjú ár. Nú vil ég fá að vita: Hefur hæstv. heilbrigðisráðherra hugsað sér að taka tillit til faglegra sjónarmiða sem stuðla að heilbrigði bæði barna og fullorðinna og leiðrétta þetta bull?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir tækifæri til þess að ræða hér hugmyndir um breytingar á fæðingarorlofi. Það er athyglisvert að Íslendingar virðast bregðast við kreppunni með öðrum hætti en þjóðir almennt hafa gert. Hér fjölgar barnsfæðingum en annars staðar, þar sem kreppa hefur gengið yfir, fækkar þeim. Það er svo sem engin einhlít skýring á því, menn vita ekki af hverju þetta er en ýmsir, og þar á meðal sú sem hér stendur, telja að þetta kunni einmitt að liggja í fæðingarorlofinu og því öryggi sem foreldrar hafa innan þess kerfis hér á landi, bæði feður og mæður. Þetta er gott kerfi og hefur verið stefnt að því að bæta það og lengja fæðingarorlofið. Nú stöndum við hins vegar frammi fyrir mjög erfiðum aðstæðum í efnahagslífinu og verið er að dreifa byrðum m.a. til þess að hlífa öryrkjum og öldruðum,  Það er rangt sem hér kom fram að uppi væru tillögur um að stytta fæðingarorlofið, það eru uppi tillögur um að bjóða upp á val um hvort fólk tekur níunda mánuðinn  
            

Mér léttir vissulega, frú forseti, að heyra að fólk hefur þá val á að skerða tekjur sínar frekar en að skerða rétt barna til næringar. Mig langar að nota tækifærið fyrst ég er hérna í pontu og benda hæstv. heilbrigðisráðherra á langtímaáhrif brjóstagjafar. Það hefur verið sannað að áhrifin koma fram í heilsu allt lífið með lægri blóðþrýstingi, lægra kólesteról í blóði. Þeim sem fengið hafa brjóstamjólk á fyrstu mánuðum ævi sinnar er ekki eins hætt við því að verða of feitir eða hreinlega að þjást af offitu og sykursýki 2 er líka sjaldgæfari hjá þeim sem fengið hafa þessa næringu í frumbernsku. Rannsóknir hafa einnig sýnt fram á meiri gáfur þeirra sem nærast á brjóstamjólk fyrstu mánuðina. Með því að heimila brjóstagjöf og fæðingarorlof í sex mánuði hjá mæðrum komum við í veg fyrir þessa sjúkdóma eða minnkum hættuna á þeim í framtíðinni. Ég vil benda hæstv. heilbrigðisráðherra á það.

Frú forseti. Ég vil taka undir orð hv. þingmanns um að brjóstamjólk er auðvitað besta vörnin fyrir ungabörn og það er mjög mikilvægt að þær konur sem geta haft börn sín á brjósti hafi til þess aðstöðu. Til þess hefur jú fæðingarorlofið nýst okkur vel. Mig langar til þess að ítreka að þær hugmyndir sem eru uppi núna um skerðingu á fæðingarorlofinu eru tímabundnar til tveggja ára. Þær eru hugsaðar til þess að við séum ekki að hola kerfið innan eða að brjóta það niður. Þetta eru tímabundnar aðgerðir sem eru nauðsynlegar vegna þess að við stöndum hér frammi fyrir 180 milljarða kr. gati í fjárlögum þessa árs og við þurfum að dreifa þessum byrðum á næsta ári á milli manna. Mig langar til þess að segja að í Svíþjóð hefur það tíðkast lengi að menn hafa getað tekið jafnvel viku og viku upp í einn eða tvo mánuði af fæðingarorlofi allt þangað til 

Forseti. Ég vildi gjarnan eiga orðastað við hæstv. fjármálaráðherra í framhaldi af þeirri fyrirspurn sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir kom með áðan varðandi ummæli hollenska fjármálaráðherrans um innstæðutryggingarkerfi Evrópusambandsins. Eins og hér hefur verið upplýst hélt þessi mæti einstaklingur ræðu í byrjun mars á þessu ári sem hefði mátt ætla að kæmi frá íslenskum þingmanni eða nokkrum þeirra íslensku lögspekinga sem hafa tjáð sig um hið svokallaða Icesave-mál og stöðu Íslendinga í þeirri deilu gagnvart öðrum þjóðum. Þar voru að mínu mati færð fram ágætisrök fyrir því hvers vegna íslenskir skattgreiðendur ættu ekki að taka á sig ábyrgð af skuldbindingum einkafyrirtækja þar sem þau höfðu sett útibú í útlöndum á laggirnar. Það kom fram áðan í máli hæstv. ráðherra í svari við fyrirspurn hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur að það væri mjög verðmætt að eiga þessi ummæli á prenti, sérstaklega ef við værum að horfa til framtíðar. Það má örugglega gleðjast yfir því að eiga þetta á prenti en mig langar að forvitnast um það hjá hæstv. ráðherra með hvaða hætti íslensk stjórnvöld hermdu þessi ummæli upp á fjármálaráðherra Hollands. Ég vil inna hæstv. ráðherra eftir því hvernig hollensk yfirvöld svöruðu fyrirspurn íslenskra stjórnvalda í þessu gríðarlega mikla máli því að hér er mikið undir. Það er mjög verðmætt til framtíðar litið að heyra hver viðbrögð fjármálaráðherra Hollands voru við 

Frú forseti. Sú staða sem upp kom og þær skekkjur eða þeir ágallar sem voru á þessu innlánstryggingarkerfi þar sem það fyrirkomulag er mögulegt að bankar í litlu landi, eða stóru eftir atvikum, geta verið með svo umfangsmikla starfsemi á öllu svæðinu að þeir eru í raun og veru ofvaxnir hagkerfi viðkomandi ríkja og tryggingarkerfið þá í raun og veru líka, nái ekki fram markmiðum sínum, komst auðvitað í kastljósið í hruninu sl. haust. Það rann kannski betur upp fyrir mönnum sú staðreynd sem ekki var öllum ljós áður að nokkur ríki innan Evrópska efnahagssvæðisins eru með mjög skökk hlutföll í þessum efnum. Það gæti því komið upp staða sem er kannski ekki eins ýkt og á Íslandi en þó allt að því og getur það átt við um nokkur ríki á þessu svæði. Þar má nefna Írland, Lúxemborg og Stóra-Bretland sem eru með hlutfallslega mjög stór bankakerfi miðað við stærð hagkerfa. Þar fyrir utan er svo Sviss sem er með risavaxið bankakerfi, sem er eiginlega alþjóðlegt vandamál ef það lendir í vandræðum, enda lítið leyndarmál að Bandaríkjamenn og fleiri sjá það fyrir sér að þar yrði að koma til hjálpar utan frá ef illa færi. Þessu sjónarmiði okkar, eins og ég sagði áðan, hefur auðvitað verið haldið uppi allan tímann. Við höfum aldrei fengið neinar undirtektir undir það. Það er nægilegt að lesa umræðurnar í desember 2008 því til stuðnings, greinargerð með þingsályktunartillögu, framsöguræðu þáverandi formanns utanríkismálanefndar, Bjarna Benediktssonar, o.s.frv. Þessu var áfram haldið til haga á útmánuðum þessa árs en niðurstaðan varð alltaf sú sama. Við komumst hvorki lönd né strönd á grundvelli þessara sjónarmiða okkar þannig að það hefur ekki verið annað í boði af okkar hálfu en að halda þessu einhliða á lofti. Það hefur verið gert og það er gert. Þannig er staðan ósköp einfaldlega og í hnotskurn og það á hv. þingmaður eins og aðrir að þekkja.

Forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra þetta takmarkaða svar. Það er eflaust margt sem sá sem hér stendur á að vita og á að hafa töluverðar upplýsingar um. En það er hins vegar eitt og annað sem krefst þess að varpað sé skýrara ljósi á, ekki síst í ljósi þess hvernig umræðan um þetta blessaða mál hefur gengið í þingsölum og úti í þjóðfélaginu. Því hefur verið haldið fram til þess að samstarfsáætlun við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn gangi eftir, fjármálum heimilanna verði komið í lag, endurreisn bankakerfisins verði hafin, lán frá Norðurlöndunum geti gengið eftir, þurfi skilyrðislaust að vera búið að ljúka þessu Icesave-máli. Það er í greinargerðinni með því frumvarpi sem kemur til umfjöllunar í dag að þessu þurfi að vera lokið í dag. Ég bíð næst eftir því að heyra að íslenska þjóðin þurfi að fresta jólunum ef við erum ekki búin að klára þetta mál fyrir 1. desember. 

Frú forseti. Það hefur verið gert í viðræðuferlinu. Fjármálaráðherra Hollands hefur að vísu ekki verið í samninganefndarhópnum en það hafa hans nánustu samstarfsmenn verið. Þannig hefur þetta væntanlega komið til skila þar og ég hef tekið þetta  Veruleikinn er sá að það segir í greinargerð með frumvarpinu að íslensk stjórnvöld stefni að því að reyna að ljúka afgreiðslu þess í nóvembermánuði. Það var að því stefnt að gera það. Það eru riftunarákvæði í samningunum ef það ekki gengur eftir, sem við vonum að sjálfsögðu að verði ekki gripið til. Greiðsluskylda innlánstryggingarsjóðs varð endanlega veitt 27. október sl. Lánshæfismatsfyrirtækin 

Virðulegi forseti. Þann 28. apríl sl. rann út kærufrestur til hæstv. umhverfisráðherra vegna úrskurðar um umhverfismat á Vestfjarðavegi, tilteknum kafla milli Eiðis í Vattarfirði og Kjálkafjarðar. Hæstv. umhverfisráðherra hafði þá tvo mánuði til að skera úr því álitamáli sem þar var uppi og átti að ljúka því verki 28. júní sl. Nú eru komin lok nóvember og mér vitanlega bólar enn ekki neitt á úrskurði hæstv. ráðherra. Nú vitum við að það er ekki alveg nýtt að úrskurðir hæstv. ráðherra dragist umfram það sem ætlast er til samkvæmt gildandi lögum en þetta mál er mjög alvarlegt að því leytinu að það gerir það að verkum að ekki er hægt að hefjast handa við undirbúning vegaframkvæmda þar sem þörfin kallar mest á. Við ræddum þessi mál, þ.e. vegagerð á Vestfjarðavegi, fyrr á þessu hausti og þá kom mjög skýrt fram sá vilji allra þingmanna sem tóku til máls að þessi vegagerð yrði að vera í algerum forgangi. Það eru auðvitað góð orð út af fyrir sig en á meðan hæstv. ráðherra lýkur ekki því sem henni ber samkvæmt lögum, að kveða upp úrskurð varðandi þetta álitamál, má segja að málinu sé haldið í sjálfheldu og menn komist hvorki lönd né strönd. Þess vegna vil ég leyfa mér að spyrja hæstv. ráðherra, vegna þess að mjög mikið er í húfi, hvenær megi ætla að þessum úrskurði verði lokið, hvenær vinnu hæstv. ráðherra við þennan úrskurð verði lokið þannig að hægt sé að eyða þeirri óvissu sem er ríkjandi um þennan hluta vegarins.

Frú forseti. Á föstudaginn var var kveðinn upp úrskurður í umhverfisráðuneytinu og er úrskurðurinn svohljóðandi: Staðfest er ákvörðun Skipulagsstofnunar frá 27. mars 2009 um að lagning vegar milli Eiðis í Vattarfirði og Þverár í Kjálkafirði í Reykhólahreppi og Vesturbyggð kunni að hafa í för með sér umtalsverð umhverfisáhrif og skuli því háð mati á umhverfisáhrifum.

Virðulegi forseti. Ég vildi hafa aðeins hraðari handtök í þessu máli en hæstv. umhverfisráðherra sem tók fimm mánuði að komast að þeirri niðurstöðu að niðurstaða Skipulagsstofnunar ætti að gilda. Ég verð að segja eins og er að það kemur mér út af fyrir sig ekkert óvart. Ég hafði ekki gert ráð fyrir öðru en að hæstv. umhverfisráðherra kæmist að þessari niðurstöðu. En það er hins vegar mjög ámælisvert að það skuli hafa tekið allan þennan tíma, fimm mánuði, að komast að niðurstöðu í ekki stærra máli en hér er um að ræða. Það er auðvitað ekki líðandi að það skuli verða eins konar plagsiður að þegar kemur að málum, sem snúa að þessum hluta Vegagerðarinnar í landinu sem eru einna brýnust, skuli alltaf vera brugðið fæti með einhverjum hætti fyrir allt sem þar þarf að gera. Nú hins vegar er komin niðurstaða og ber að fagna því. Þá beinast auðvitað sjónir að hæstv. samgönguráðherra sem núna þarf að bretta upp ermarnar og fara að hefjast handa í samræmi við það sem greinilega kom fram að væri vilji þingmanna í sölum Alþingis, við útboð á þessum vegum og sjá hvaða leiðir eru mögulegar í þeim efnum. Það eru ýmsar 

Frú forseti. Það er náttúrlega vandræðalegt að hv. þingmaður skuli nota þetta orðfæri um lög um mat á umhverfisáhrifum, það heiti að bregða fæti fyrir framkvæmdir. 

Frú forseti. Það kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra og einnig í máli hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar, starfandi formanns þingflokks Vinstri grænna, að hér biðu í þinginu mjög brýn mál sem sneru m.a. að fjárlögum sem þyrftu að komast til umræðu. Það var á máli hv. þingmanna að skilja að það lægi mjög á. Því er ég sammála. Því vil ég beina því til forseta að skoða 63. gr. þingskapalaganna en þar stendur í 2. mgr.: Forseti getur breytt röðinni á þeim málum sem eru á dagskrá. Ég vil benda á að það er í valdi forseta að verða við þeim óskum sem komið hafa frá stjórnarliðum sjálfum um að tekin séu mál til afgreiðslu sem skiptir mjög svo miklu máli fyrir íslenska þjóð að ganga frá. Þess vegna vil ég líka ítreka það tilboð sem stjórnarandstaðan hefur gert sem er samstofna þessu ákvæði sem er í þingsköpunum 

Virðulegi forseti. Ég tel rétt að halda því til haga að ég er ekki að ræða fundarstjórn forseta, ég er komin í ræðu um Icesave-málið eftir því sem mér skilst, er það ekki?  Það hefur verið ákveðið af stjórnendum hv. Alþingis að ræða áfram Icesave-málið og ég skal svo sannarlega ekki skorast undan því. Ég held að það sé eitthvað sem ætti að ræða á fundi hæstv. forseta með formönnum þingflokka á eftir, að íhuga tillögu okkar í stjórnarandstöðunni að setja þetta mál til hliðar og gera á því hlé þannig að við getum tekið fyrir hin brýnu málin vegna þess að þessu máli er hvergi nærri lokið. Ég verð að segja að eftir atburði helgarinnar hér í þinginu varð mér samt óneitanlega hugsað til þess á þessum góða frídegi í gær, sem ég notaði til að vera með fjölskyldunni minni og ætlaði ekkert að hugsa um þingstörfin, hvernig við gætum komist út úr þessu máli, hvernig við gætum reynt að lenda því og hvað það er sem við í stjórnarandstöðunni viljum fá út úr þessum umræðum. Ég verð að svara því fyrir sjálfa mig að þessu máli er ekki lokið af hálfu þingsins. Þessu máli verður að halda áfram þangað til við í stjórnarandstöðunni erum búin að sannfæra stjórnarmeirihlutann um að þessi samningur og þetta frumvarp eru fullkomlega óásættanleg. Það er þrýst á okkur þingmenn úr öllum áttum. Það er þrýst á okkur að samþykkja ekki þennan samning vegna þess að fólk veit að við erum hér til að koma hlutunum í betra horf og það treystir á okkur. Það eru undirskriftasafnanir í gangi. Það er okkar að stöðva það að þetta nái fram að ganga. Ég verð að segja að eftir fyrirspurnatímann áðan er ég enn þá meira þeirrar skoðunar að það megi ekki gerast vegna þess að það var hreint með ólíkindum að hlusta á hæstv. fjármálaráðherra svara fyrirspurnum varðandi ummæli fjármálaráðherra Hollands sem féllu þó ekki núna um helgina, eftir að samningurinn var undirritaður í júní eða eftir að frumvarpið kom aftur til þingsins í október. Nei, þessi ummæli fjármálaráðherra Hollands féllu í mars og hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon segir okkur á mjög aumkunarverðan hátt að því hafi verið reynt að halda til haga í samningaferlinu, að þetta hafi endalaust verið haft uppi á borðum en það hafi enginn tekið undir það. Þetta er einfaldlega rangt, frú forseti, vegna þess að það kom í ljós í sumar og var í umræðunni - þetta er ekki í fyrsta sinn sem við höldum þessu fram - að það var víst tekið undir þetta af engum ómerkari mönnum en fjármálaráðherrum Bretlands og Hollands. Vitnað hefur verið í ræðu fjármálaráðherra Hollands frá því í mars og Alistair Darling, fjármálaráðherra Bretlands, hefur líka sagt að Bretar ætli sér ekki að ábyrgjast innstæður utan yfirráðasvæðis breska fjármálaeftirlitsins. Af hverju ættu Íslendingar að gera það? Þá skulum við aðeins fara yfir hvernig þetta hefur endalaust verið haft uppi á borðum. Frú forseti. Er hægt að fá hæstv. fjármálaráðherra inn í salinn? Ég ætla að beina til hans spurningu. Ég hef verið óþreytandi, eins og hæstv. fjármálaráðherra veit, við að kalla eftir gögnum í þessum máli og hæstv. fjármálaráðherra verður alltaf pirraðri og pirraðri á því og sakar mig um að væna sig um að sinna ekki starfinu sínu. En hæstv. fjármálaráðherra, nú ætla ég að beina fyrirspurn úr þessum stól og síðan ætla ég að beina formlegri fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra, vegna þess að eins og ég hef verið að segja eru alltaf að koma fram nýjar og nýjar upplýsingar í þessu máli og það er hvergi nærri fullrætt. Hæstv. fjármálaráðherra upplýsti áðan að hann hefði tekið þetta mál upp á ECOFIN-fundi í nóvember sl. Ég óska hér með formlega eftir því að fundargerð af fundi fjármálaráðherra Evrópusambandsins og fjármálaráðherra EFTA-ríkjanna á þessum ECOFIN-fundi verði gerð opinber. Hæstv. fjármálaráðherra upplýsti þar að auki að hann hefði átt a.m.k. þrjá fundi með Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollands, þar sem hann hefði ítrekað þessa kröfu okkar. Ég óska eftir því formlega að fundargerðir af þessum þremur fundum, og eftir atvikum fleiri ef þeir hafa verið haldnir, verði gerðar opinberar. Enn fremur upplýsti hæstv. fjármálaráðherra í ræðum sínum áðan að átt hefðu sér stað fjölmörg símtöl og samtöl um þessi mál við hina og þessa. Ég óska eftir því að hæstv. fjármálaráðherra geri opinberan lista yfir þessi símtöl og samtöl og geri opinberar frásagnir og fundargerðir af öllu saman þannig að við getum lagt á það mat, ekki bara á það sem hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt um þessi mál heldur hvaða viðbrögð hann hefur fengið. Það er algerlega óásættanlegt að þessari lagalegu óvissu sé haldið, að það hafi endalaust verið uppi á borðum en að ekki hafi verið tekið undir það. Þegar við sjáum í opinberum gögnum af ræðum fjármálaráðherra Hollands, frá ummælum fjármálaráðherra Bretlands og fleiri að þeir taka einmitt undir þessi sjónarmið, vil ég fá að vita hvernig þessi samskipti hafa verið. Ég fer ekki fram á neitt meira að þessu sinni. Það er þess vegna, frú forseti, sem við verðum að gefa þessu máli allan þann tíma sem við þurfum. Við verðum að upplýsa þetta vegna þess að eins og fram kemur í grein í Morgunblaðinu í dag frá Ragnari Halldóri Hall hæstaréttarlögmanni sem tekur sérstaklega fram hver maðurinn er fyrir neðan greinina: Höfundur er lögmaður og ekki félagi í stjórnmálaflokki og verður aldrei vændur um að vera í einhverju pólitísku karpi um þetta mál. Hér er fagmaður, hæstaréttarlögmaður sem þekkir þessi mál út og inn og svo mikið að einn af fyrirvörunum sem við höfum rætt mest í þessari umræðu allri saman er kenndur við hann. Hann dregur í efa nákvæmlega það sem ég hef dregið í efa í ræðustól og í vinnu á hv. Alþingi og hæstv. fjármálaráðherra hefur alltaf afgreitt sem einhvern áróður eða pólitískan leik af minni hálfu. Ég vísa því á bug. Ég ætla, með leyfi forseta, að vitna í þessa grein. Ég sé að þær 10 mínútur sem ég hef eru óðum á enda og ég bið hæstv. forseta um að setja mig aftur á mælendaskrá. Með leyfi forseta segir í þessari ágætu grein sem heitir: „Er rétt að samþykkja þetta frumvarp?“ „Í Icesave-deilunni hefur verið staðið með öðrum hætti að hagsmunagæslu fyrir okkur - við höfum nánast boðið Bretum og Hollendingum að stilla upp þeim samningum sem við eigum að skrifa undir. Allir vita að þessar þjóðir hafa misbeitt áhrifum sínum innan Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Evrópusambandsins til knýja á um niðurstöður sér í hag og þess sér ekki stað að íslenska ríkisstjórnin hafi reynt að spyrna á móti, svo einkennilegt sem það er.“ Síðar í greininni spyr lögmaðurinn, með leyfi forseta: „Hvaða sjálfstæð þjóð lætur bjóða sér það í samningum af þessu tagi að viðsemjendur lýsi einfaldlega frati á dómstóla landsins og heimti að fá sjálfir að dæma í málum sem annars ætti að dæma um í hinu landinu? Svarið liggur nú fyrir: Ísland.“ Ég les þetta á miklum handahlaupum vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra sagði í ræðu áðan að það hafi verið reynt að halda til haga þessari lagalegu óvissu. Lögmaðurinn segir hér að það hafi ekki verið nægilega vel gert, ég endurtek það hér. Ég bið því hæstv. fjármálaráðherra sem boðaði þau gleðitíðindi áðan að hann ætlaði að taka þátt í umræðunni í dag, ekki bara sitja og hlusta að útskýra þetta fyrir okkur. Og varðandi að það hafi aldrei verið neinar undirtektir við þetta er það rangt. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágætisræðu. Ég hef spurningu til hv. þingmanns. Ég hef lengi verið hugsi vegna þess að ég skil einfaldlega ekki hvað stjórnarflokkunum gengur til með þessu og af hverju þeim finnst réttlætanlegt að við tökum þessar byrðar á okkur. Við leggjum gjörvalla þjóðina undir valtara Breta og Hollendinga og þessar byrðar sem við getum svo augljóslega ekki staðið undir. Nú langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hún hafi einhverjar skýringar á þessu. Ég veit að hún er ekki í ríkisstjórn, en ég spyr hvort þetta hafi líka verið henni hugleikið. Eins langar mig að spyrja hana hvort hún telji að hæstv. ríkisstjórn hafi haft einhverja trú á verkefninu, hvort hún hafi haft þá trú að hægt væri að lenda þessu máli með ásættanlegum hætti fyrir íslenska þjóð þannig að hér verði lífvænlegt og gott að búa í framtíðinni og næstu áratugina, og hvort hún telji að hæstv. ríkisstjórn hafi haft trú á þeim fyrirvörum sem við gerðum að lögum í sumar. Eins væri áhugavert að fá að heyra hvort hv. þingmaður viti þess einhver dæmi að löggjöf sé borin undir aðrar þjóðir til samþykktar.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessar spurningar sem eru mjög langar og erfitt að svara í tveggja mínútna andsvari. Ég get ekki skýrt af hverju hæstv. ríkisstjórn er tilbúin til að leggja þessar byrðar á íslenska þjóð. Ég geri ekki lítið úr því að þetta mál er stórt og vandmeðfarið og því þarf að lenda á einhvern hátt. Það gerðum við í sumar með fyrirvörum Alþingis og þar takmörkuðum við þær byrðar sem leggja ætti á íslenska þjóð með því að takmarka ríkisábyrgðina bæði í tíma og að umfangi. Það sem ég er mest ósátt við er að ekki var farið eftir þeim lögum. Það var ekki farið með lögin frá Alþingi og sagt eins og stendur í þeim lögum að Bretum og Hollendingum skyldu kynntir þessir fyrirvarar og ábyrgðin tæki ekki gildi fyrr en þeir hefðu samþykkt þá. Miðað við þessa einu fundargerð sem ég hef aðgang að í þessum gögnum var það ekki gert. Þá fannst mér tónninn vera meira þannig að verið væri að afsaka það að ríkisstjórnin hafi ekki getað komið ríkisábyrgðarfrumvarpinu óbreyttu í gegn en í raun reynt að finna leiðir til að fara fram hjá verkefninu. Ég tel hæstv. ríkisstjórn ekki hafa haft neina trú á verkefninu og ekki neina trú á fyrirvörunum. Ég hef engar skýringar aðrar en þær að eitthvað annað hljóti að búa að baki og ég leyfi mér að spyrja þessarar spurningar: Getur verið að ríkisstjórnin hafi fullvissað viðsemjendur okkar þegar skrifað var undir 5. júní að þetta yrðu lyktir málsins? 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæt svör. Hún svaraði reyndar ekki einni spurningu minni sem sneri að því hvort við gætum greitt þetta. Ég held að það sé alveg klárt mál að við verðum að borga vexti í næstu áratugi og það verða færri til þess vegna þess að hér er skollinn á fólksflótti og svo er ríkisstjórnin farin að draga markvisst úr barneignum fólks með breyting um á fæðingarorlofi eins og fram kom áðan. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hún telji að það sé einhver möguleiki á því að við getum staðið undir þeim skuldbindingum sem á að leggja á okkur með þessu frumvarpi, hvort það sé einhver möguleiki á að við getum greitt eitthvað annað en vexti næstu áratugina.

Frú forseti. Það er mjög erfitt að svara þeirri spurningu sem hv. þingmaður beinir til mín: Getum við greitt þetta þegar það liggur fyrir að við vitum ekki hversu mikið á endanum við munum greiða? Það sem við gerum mestar athugasemdirnar við er að sá fyrirvari var felldur úr gildi. Við vitum ekki hvað við eigum að borga. Það var lykilatriði í fyrirvörunum að við ætlum auðvitað að standa við allar þær skuldbindingar sem við eigum að standa við, það höfum við sagt. Við viljum í fyrsta lagi fá að vita hverjar þær skuldbindingar eru. Við viljum fá úr því skorið. En svo viljum við líka hafa einhvern ramma um það ef illa fer. Ef spá Seðlabankans gengur eftir og hér verður allur þessi hagvöxtur og afgangur á vöruskiptajöfnuði við útlönd er það fínt, 

Forseti vill brýna þingmenn að halda tímamörkin.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur ræðuna og langaði að spyrja út í það sem fram kom í ræðu hv. þingmanns. Reyndar væri enn áhugaverðara að heyra svör hæstv. fjármálaráðherra við þeim spurningum og í framhaldi af þeim umræðum sem urðu fyrr í morgun vegna fyrirspurnar hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur um þessi merku ummæli fjármálaráðherra beggja viðsemjenda okkar, hvernig haldið hefur verið á þeim málum og hver niðurstaðan er. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hún telur að ríkisstjórnin og samninganefndin hafi haldið þessum atriðum nægilega vel á lofti. Nú fannst mér erfitt að skilja orð hæstv. fjármálaráðherra fyrr í morgun öðruvísi en svo að sífellt hafi verið talað um þetta á fundum hæstv. ráðherra. Ég vil svo sem ekki segja neitt um það. Það virðist þá vera að viðsemjendur okkar hafi hunsað algerlega þessi tilmæli varðandi þá hluti sem við sitjum uppi með. Ég spyr hv. þingmann hvernig við hefðum átt að standa betur að þessu máli og hvort þetta séu ekki lykilatriði, að þarna hefðum við átt að spyrna við fótum með því hreinlega að neita að tala við þá 

Virðulegur forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir fyrirspurnirnar. Það er alveg rétt, ég spurði hæstv. fjármálaráðherra að þessu í ræðu minni og ég vona að hann sjái sér fært að svara því annaðhvort í ræðu eða formlega af því að ég mun leggja þetta fram sem formlega fyrirspurn til hæstv. ráðherra. Ég get ekki svarað því hvort hæstv. ríkisstjórn hafi haldið rétt á þessu málum. Miðað við orð hæstv. fjármálaráðherra segi ég nei - þ.e. það hefur verið gert ítrekað í viðræðuferlinu og væntanlega komist til skila inn í samningaferlið. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að fjármálaráðherra Hollands hefði ekki átt sæti í samninganefndinni, það er rétt, en hann vonaðist til að þetta hefði komist til skila. Það finnst mér ekki traust. Auðvitað hefði átt að halda þannig á þessum málum að það væri tryggt að þetta kæmi til skila. Ég vek athygli á því aftur að þessi ummæli hæstv. fjármálaráðherra Hollands lágu fyrir í mars. Hæstv. fjármálaráðherra tók við ábyrgðinni á þessu máli 1. febrúar. Það var skrifað undir 5. júní. Ummæli fjármálaráðherra Hollands lágu fyrir þegar skrifað var undir 5. júní þannig að ég geri ráð fyrir því að hæstv. ríkisstjórn hafi fyrirskipað samninganefnd sinni að nota þetta sjónarmið vegna þess að þarna er um mikilvægan þátt í málflutningi okkar að ræða. Ég treysti því að því hafi verið fylgt eftir og þess vegna hef ég ítrekað kallað eftir þessum samskiptum, kallað eftir upplýsingum, kallað eftir fundargerðum vegna þess að ég trúi því ekki þegar um svo mikilvægt mál er að ræða að formleg samskipti séu ekki 

Forseti vill geta þess að klukkan í ræðupúlti virkar ekki en það er tekin tímamæling af forsetastóli.

Frú forseti. Ég reyni að haga málflutningi mínum þannig að þessi mínúta dugi. Varðandi svar hv. þingmanns langar mig að velta fyrir mér hvernig við verjum okkur. Ég hef orðið var mikla vanþekkingu hjá þingmönnum annarra Evrópulanda varðandi þetta mál, mönnum sem tengjast þessu máli með einum eða öðrum hætti. Hér var rætt í síðustu viku, bæði á laugardag og hina dagana, um að þörf hefði verið á því að kynning á skoðunum okkar Íslendinga hefði verið gerð með formlegri hætti, til að mynda, eins og kom fram í morgun, hefði verið æskilegt að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hefðu átt formlega fundi með viðsemjendum okkar til að koma þessum mjög svo mikilvægu skilaboðum skýrt á framfæri. Eins hefur það verið nefnt að jafnvel þyrftu fulltrúar 

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir þetta. Í mínum erlendu samskiptum við aðra þingmenn, sérstaklega þingmenn frá Bretlandi og Hollandi, hef ég orðið vör við mikla vanþekkingu. Það hefði verið sterkt fyrir okkur sem þjóð að sýna viðsemjendum okkar að við stöndum saman í þessu máli. Það er ömurlegt að þetta skuli vera pólitískt deilumál á Alþingi Íslendinga milli stjórnar og stjórnarandstöðu þegar við eigum að standa saman og berjast sameiginlega gegn viðsemjendum okkar sem allir eru sammála um að beiti okkur órétti. Hæstv. fjármálaráðherra er eflaust mjög sammála því, það hefur komið fram í máli hans. Kannski eru stærstu mistökin sem gerð hafa verið í þessu máli af hálfu núverandi og fyrrverandi ríkisstjórna þau að við skulum ekki hafa gert þetta að sameiginlegu baráttumáli allra stjórnmálaflokka 

Frú forseti. Ég hef verið viðstaddur alla þessa umræðu. Ég kann að hafa labbað stundum út úr salnum þegar stjórnarandstæðingar hafa verið í andsvörum við sjálfa sig eða rætt sem mest um fundarstjórn. En ég hef verið viðstaddur alla þessa umræðu og ég er enn að bíða eftir þessum nýju upplýsingum sem þingmenn eru alltaf að tala um. Það gerir upplýsingar að sjálfsögðu ekki nýjar þó að skrifaðar séu blaðagreinar og hafðar uppi hugleiðingar um aðalatriði þess máls sem öll hafa áður verið þaulrædd. 
             Varðandi fundargerðir af fundum get ég að sjálfsögðu skoðað hvort fundargerð af ECOFIN-fundinum liggur fyrir en ef ég veit rétt eru slíkar fundargerðir ekki gerðar opinberar. Ef ég man rétt var fundargerð af sambærilegum fundi fyrir ári meðal trúnaðargagna í skjölum utanríkismálanefndar. Það svarar hv. þingmanni um hvernig með það er farið. Þegar ég rifja betur upp fundi að öðru leyti er staðan sennilega sú að ég hef átt tvo formlega fundi með fjármálaráðherra Hollands frekar en þrjá, og einn fund með efnahagsráðherra Hollands. Þar fyrir utan hef ég hitt ráðherra og aðstoðarráðherra frá fjölmörgum löndum og rætt þetta í Noregi, Svíþjóð, Danmörku, Þýskalandi, Frakklandi, Kanada o.s.frv., ég ætla ekki að telja það allt upp. Það er hluti af verkefnum og skyldum stjórnvalda að eiga slík samskipti. Hv. þingmaður getur að sjálfsögðu nálgast þetta þannig að ef menn geta ekki sannað það með fundargerðum að þeir hafi reynt að halda á hagsmunum landsins sé eðlilegt að líta svo á að þeir hafi ekki gert það. Mér virðist það liggja undir í málflutningi hv. þingmanns. Varðandi fundargerðir af fundum ráðherra almennt er það ekki þannig að þær séu færðar í þeim skilningi að þær séu síðan samþykktar af báðum aðilum, þaðan af síður birtar. Þetta hélt ég að hv. þingmaður þekkti 

Frú forseti. Það er með ólíkindum hvað hæstv. fjármálaráðherra þarf alltaf að vera pirraður í þessum umræðum þá sjaldan hann heiðrar þennan ræðustól með nærveru sinni. Virðulegur forseti. Ég var ekkert að hnýta í viðveru hæstv. fjármálaráðherra og þótt honum finnist ekki nýjar upplýsingar hafa komið fram erum við ekki sammála um það í þessu máli frekar en í svo mörgu öðru. Varðandi alla þessa fundi og fundargerðir, já, ég var aðstoðarmaður ráðherra í níu ár, held ég, veit nákvæmlega að þegar um mikilvæg samskipti á milli ráðherra á Íslandi er að ræða við ráðherra eða ráðamenn í öðrum löndum eru gerðar fundargerðir. Nei, ég er ekki að biðja um að þær fundargerðir séu endilega samþykktar af báðum aðilum. Ég hlýt að fara fram á að þær nótur og minnispunktar sem hæstv. ráðherrar vísaði til séu það sem hann getur upplýst okkur um. Hvers lags eiginlega útúrsnúningar eru þetta? Það er auðvitað það sem ég er að tala um. Ég vil fá að vita hvað rætt var á þessum fundum. Það er krafa mín. Ég held að það sé ekki mjög ósanngjörn krafa þegar fyrir liggur að hæstv. ráðherra kemur hérna ítrekað og segir að þetta hafi alltaf verið uppi á borðum, þessu hefur verið haldið til haga. Hvernig þá? Eina fundargerðin sem liggur fyrir í þessu máli segir mér að það hafi ekki verið haldið rétt á málum, að rökstuðningurinn fyrir fyrirvörunum hafi ekki verið fluttur af sannfæringarkrafti. Það les ég úr þeirri fundargerð þannig að ég bið hæstv. fjármálaráðherra um að létta aðeins lund sína og fara að grafa í fundargerðarbókunum eða minnispunktunum vegna þess að það er nákvæmlega það sem ég fer fram á. Síðan upplýsir hæstv. fjármálaráðherra alltaf um fleiri og fleiri fundi og ég hef ekki undan um að biðja um 

Frú forseti. Hv. þingmaður verður að eiga það við sig hvort hún telji mig pirraðan þegar ég reyni að koma hér eins miklu að í stuttu andsvari og ég get. Auðvitað vil ég vissulega staðfesta að hv. þingmaður hins vegar geislaði hér af gleði og er í afar góðu skapi þegar hún ræðir þessi mál, það er alveg á sínum stað. Við getum rætt um þetta og þekkjum bæði eitthvað inn á þetta. Ég hef farið með samtals fjögur ráðuneyti í hátt í fjögur ár þannig að einhverja reynslu hef ég af því hvernig þetta gerist og ég veit að þetta er með mjög mismunandi hætti eftir því hvert efni og fyrirkomulag slíkra funda er. Á marghliða fundum eru iðulega færðar fundargerðir en þá er það yfirleitt þannig að menn staðfesta að þær séu rétt færðar hver fyrir sig. Á tvíhliða fundum er það síður venjan vegna þess að þá taka viðstaddir embættismenn, ef einhverjir eru, niður minnispunkta til að vinna úr, en það er ekki þannig að af báðum aðilum sé samþykkt einhver formleg fundargerð,  Svo gerist það að ráðherrar eiga einir með sér trúnaðarsamtöl þar sem enginn annar er viðstaddur og að sjálfsögðu er þar engin fundargerð færð. Þá snýst þetta um það hvort menn treysta því að viðkomandi menn sinni skyldum sínum, vinni vinnuna og haldi á hagsmunum landsins. Auðvitað geta menn endalaust  
            

Ég bið þingmenn um að virða tímamörk.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka þetta góða boð og tek hæstv. ráðherra á orðinu. Ég skal með ánægju fara með hæstv. ráðherra 

Dreg til baka.

Já, já, hann er fljótur að draga það til baka, það er greinilegt að hann hefur eitthvað að fela.  
             Í fyrsta lagi bið ég hæstv. fjármálaráðherra, sem nú gengur úr salnum og vill ekki eiga við mig samskipti, að hafa sömu meðferð á frásögn af ECOFIN-fundinum eins og var gert í fyrrahaust, hafa það sem trúnaðargagn, veita okkur þingmönnum rétt á að skoða það. Ég fer fram á það. Síðan hlýt ég að spyrja, vegna þess að fjármálaráðherra á öll þessi trúnaðarsamtöl, bara ein spurning: Lofaði hæstv. fjármálaráðherra einhvern tíma í tveggja manna tali að samningurinn frá 1. júní  
            

Hæstv. forseti. Ég kem hérna upp að ræða þetta erfiða mál enn og aftur og mig langar kannski í upphafi máls míns að minnast á að fyrr í dag og í fyrri ræðum hefur það komið fram að þetta mál hefur farið í hin furðulegu pólitísku hjólför alveg frá upphafi - og þá er ég líka að tala um haustið 2008 - þar sem stjórnarliðar og stjórnarandstæðingar takast á og deila um málið, mál sem þó er augljóslega þannig vaxið að það eru sameiginlegir hagsmunir allrar þjóðarinnar og þar með auðvitað ættu það að vera sameiginlegir hagsmunir allra þingmanna að standa saman um hvað væri nauðsynlegt og mikilvægast að verja í samskiptum við viðsemjendur okkar, þ.e. Hollendinga og Breta. Ég held að það sé mjög mikilvægt að taka þetta ítrekað fram þar sem umræðan síðustu daga hefur verið hér með afspyrnusérkennilegum hætti þar sem við í stjórnarandstöðunni höfum spurt spurninga, m.a. vegna nýrra upplýsinga sem koma fram, og það væri í sjálfu sér áhugavert að hæstv. fjármálaráðherra væri hér til að hlusta á ræðu mína og svara því sem ég spyr. Hann sagði í andsvari áðan að það væru svo sem engar nýjar upplýsingar að koma fram. Í ræðum okkar í síðustu viku, alla dagana má segja, var bent m.a. á nokkra hluti sem hafa komið nýir fram sem eru þess eðlis að ég hef a.m.k. ekki heyrt nægilega góð rök frá hæstv. ríkisstjórn eða hæstv. fjármálaráðherra eða hv. formanni fjárlaganefndar sem skýra þetta mál. Auk þess er það ekki það sem við erum að fara fram á því að þá höldum við þessu máli áfram í þessum pólitísku skotgröfum. Það sem við höfum farið fram á er að málinu verði vísað til nefndar vegna nýrra upplýsinga og má þar nefna upplýsingar úr álitsgerð Daniels Gros um síðustu helgi sem tengjast jafnræði á innstæðutryggingarsjóðsreikningum og lánum til slíkra sjóða. Það gæti varðað allt að 185 milljörðum króna sem er upphæð sem væri kannski dálaglegt að við þingmenn værum sammála um að væri mikilvægt að skoða, og þá í þingnefnd en ekki bara í karpstíl í ræðustól. Einnig hafa komið fram upplýsingar frá Sigurði Líndal um stjórnarskráratriði sem væri mjög mikilvægt að vísa inn í nefnd á meðan á málinu stæði í stað þess að karpa um þau í ræðustól. Við mundum þá gera hlé á umræðunni og taka önnur mikilvægari mál á dagskrá sem svo sannarlega hafa, reyndar ekki fyrr en á síðustu dögum, verið lögð fram af ríkisstjórninni en við hér í stjórnarandstöðunni höfum margítrekað að við séum tilbúin til að taka á dagskrá og fresta þá þessari Icesave-umræðu. Það má líka benda á eitt nýtt atriði sem ekki var fjallað um í fjárlaganefnd, skuldabréf sem gengu á milli gamla og nýja Landsbankans sem gætu haft viðvarandi áhrif á gengi íslensku krónunnar. Það væri áhugavert að ræða það. Þá ítreka ég að þetta yrði ekki rætt í ræðustól milli stjórnarandstöðu- og stjórnarþingmanna, heldur tekið til málefnalegrar og faglegrar umfjöllunar í nefndum því að það er einmitt lykilatriði í þessu máli að við reynum að taka það upp úr þessum hjólförum pólitískrar þrætubókarlistar. Í fyrri ræðum mínum náði ég ekki að koma inn á það að í nefndarálitum, sem eru þrjú frá minni hlutum fjárlaganefndar, er munur frá því að við afgreiddum málið á sumarþingi. Það er rétt að halda því til haga enn og aftur að við samþykktum lög í lok sumarþings sem gilda enn þannig að ekkert liggur á að breyta þeim. Þau eru miklu betri en það frumvarp sem hér liggur fyrir og mun eyðileggja að stóru leyti það sem ávannst, eins og kemur til að mynda fram í fréttatilkynningu frá Indefence-hópnum frá 2. nóvember sl. Í því áliti sem er fylgiskjal í nefndarálitum kemur fram í yfirskrift, með leyfi forseta: „Með viðaukasamningunum um Icesave hafa Bretar og Hollendingar náð að knýja fram grundvallarbreytingar á lögum Alþingis nr. 96/2009. Viðaukasamningarnir ganga þvert á mikilvægustu fyrirvara Alþingis. Ábyrgð ríkisins aftur orðin hluti af skilyrðislausum lánasamningum. Icesave-lánasamningarnir eru aftur komnir í hrópandi ósamræmi við Brussel-viðmiðin.“ Síðan var í þessari tilkynningu farið yfir mismunandi atriði í samningunum sem viðaukasamningurinn breytir og hefur auðvitað verið ræddur ítrekað í ræðustól en hefur kannski ekki verið ræddur nægilega í fjárlaganefnd. Í því sambandi langar mig að benda á að ekki einungis við í stjórnarandstöðunni reynum með orðum okkar að benda á galla á þessum viðaukasamningi og að þessu máli hafi ekki verið gerð nægileg skil af hálfu formanns fjárlaganefndar eða stjórnarþingmanna, hæstv. fjármálaráðherra eða hvers þess stjórnarþingmanns sem hér hefur talað. Kannski hafa þeir ekki talað nærri nóg því að staðreyndin er sú að við í stjórnarandstöðunni höfum ekki sannfærst og heldur ekki þjóðin. Í skoðanakönnunum, reyndar óformlegum, sem haldnar hafa verið hefur ítrekað komið í ljós að þjóðin er á móti þessum Icesave-samningi þannig að ég held að hæstv. ríkisstjórn og hv. þingmenn í stjórnarmeirihlutanum ættu að taka það til sín að það standi upp á þá að koma hingað og reyna að útskýra fyrir þjóðinni af hverju í ósköpunum það er svona mikilvægt að við samþykkjum þennan viðaukasamning og hvort það sé virkilega svo að viðaukasamningurinn sé betri en samningurinn sem var samþykktur á sumarþingi. Það er náttúrlega með ólíkindum að einhver skuli halda því fram. Eins og ég las m.a. áðan frá Indefence-hópnum veikir viðaukasamningurinn verulega fyrirvarana og nær því miður í sumum tilvikum að fletja þá algjörlega út þannig að öll vörn er horfin úr samningnum, eins og menn lögðu nú mikið á sig í sumar. Í því ljósi er líka rétt að minna á að í sumar var lögð mikil vinna, sérstaklega í fjárlaganefnd, og öðrum nefndum þingsins, efnahags- og skattanefnd t.d. og viðskiptanefnd, í að búa til þessa fyrirvara sem við síðan samþykktum. Það er þó rétt að ítreka líka að við framsóknarmenn töldum að ekki væri nægilega langt gengið og töldum að þetta fæli hugsanlega í sér áhættu um að þetta væri tilboð um nýja samninga og þá vildum við ganga lengra til þess að setja fram okkar ýtrustu kröfur. Ef þetta var síðan sá grunnur sem gengið var út frá við samningagerðina hefði auðvitað átt að ganga miklu lengra. Til að mynda hefði átt að leggja til að í upphaflega samningnum yrðu felld út öll vanefndaákvæðin sem gera það að verkum að maður er í miklum vafa um hvort viðaukasamningurinn hafi þau áhrif að við getum nokkurn tíma varið okkur seinna meir, eins og hefur reyndar komið fram í máli nokkurra forsvarsmanna þessarar ríkisstjórnar, bæði formanns fjárlaganefndar og eins hæstv. utanríkisráðherra, sem töldu að við gætum lagað málið seinna, farið í samningaviðræður seinna en vildu bara ganga frá þessu núna. Ég tel það fjarstæðukennt, og eitt af því sem ég óttast er að vanefndaákvæðin í upphaflega samningnum geri það að verkum að okkur sé það hreinlega óheimilt. Ég sé að þessar 10 mínútur líða nokkuð hratt. Ég er því miður ekki búinn að fara í gegnum allt málið, frú forseti, og bið því frú forseta að setja mig á mælendaskrá aftur.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni fyrir ágætisræðu sem snerti á mörgum þáttum en það er greinilegt að eftir er að fara yfir marga þætti til viðbótar. Það voru reyndar aðrir þættir sem ég kem kannski að í síðara andsvari mínu en mér er enn heldur misboðið eftir þá uppákomu sem varð hér áðan þegar hæstv. fjármálaráðherra kom í andsvar við hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur, sem hefur borið fram einfalda bón um að reyna að upplýsa málið eins og hægt er. Við höfum sagt það hér að íslensk stjórnvöld, með vinstri stjórnina í broddi fylkingar, hafa ekki staðið vörð um íslenska hagsmuni á öllum stigum málsins, þar með talið á öllum þessum pólitísku fundum sem menn guma sig af að hafa átt, hvort sem það er hæstv. utanríkisráðherra eða fjármálaráðherra - ég held að það hafi verið fátt um fína drætti þegar kemur að forsætisráðherra. Við viljum gjarnan fá upplýsingar og ekki bara um þessar formlegu fundargerðir. Við vitum vel að það eru teknir minnispunktar og settar niður frásagnir sem þurfa ekkert að vera samþykktar af hálfu gagnaðila heldur eru þetta miklu frekar gögn fyrir ráðuneytið vegna frekari vinnslu málsins o.s.frv. Ég spyr hv. þingmann hvort það mundi ekki hjálpa til við umræðuna um Icesave að við áttum okkur á því hvernig málum er raunverulega háttað, bæði við hér inni en ekki síður almenningur, sem er nú í stríðum straumum að skrifa undir áskorun Indefence-hópsins um að forsetinn eigi ekki að staðfesta lögin þegar þau verða hugsanlega samþykkt. Telur ekki hv. þingmaður að þetta atriði sé m.a. dæmi um það hversu illa ríkisstjórnin hefur haldið á þessu máli, þ.e. að upplýsa þingmenn og þingheim nægilega mikið um alla þætti málsins? Mun það ekki hjálpa til við framgang málsins, 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það með hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur að þessi uppákoma áðan var mjög sérkennileg. Það verður reyndar að segjast eins og er að það virðist vera fylgifiskur þessa Icesave-máls alveg frá upphafi, og verður það hugsanlega til enda, að það er mjög sérkennilegt. Það er eiginlega alveg óþolandi að ekki skuli hafa tekist frá fyrstu stundu - en það er aldrei of seint, ég held við getum alltaf tekið málið upp aftur - að ná þeirri sjálfsögðu samstöðu sem þarf hér í þinginu um að verja hagsmuni Íslands. Það er alveg út í hött að við skulum vera hér í stöðugri pólitískri þrætu við stjórnarmeirihlutann um þá meginhagsmuni sem eru í þessu máli, sérstaklega þegar það kemur fram að erlendir fjármálaráðherrar, m.a.s. fjármálaráðherrar þeirra landa sem eru viðsemjendur okkar, bæði Hollendingar og Bretar, hafa uppi sömu skoðanir á grundvallarprinsippum eins og um það að jafnræðisregla gildi ekki í þessum innstæðutryggingarsjóði þegar um kerfishrun er að ræða. Þá er það með ólíkindum að það mál skuli ekki vera forgangskrafa hér á Íslandi. Ég er á þeirri skoðun að skortur hafi verið á því að ríkisstjórnin hafi með formlegum hætti, bæði hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra, staðið að fundum með þessum viðsemjendum okkar, þ.e. Bretum og Hollendingum, með viðkomandi ráðherrum og eins þá með öðrum Evrópulöndum, Norðurlöndum. Ég tel jafnvel að þingmenn hefðu átt að gera það líka með formlegum hætti. Ég veit til þess að margir þingmenn hafa átt óformlega fundi. Ég held líka að það sé skortur á upplýsingagjöf frá hæstv. ríkisstjórn og stjórnarþingmönnum til þjóðarinnar. 

Frú forseti. Það er í rauninni sorgarsaga hvernig á þessu máli hefur verið haldið af hálfu ríkisstjórnarinnar því að með auknum upplýsingum til þingheims og almennings hefði hugsanlega mátt efla enn frekar samstöðuna í þeirri baráttu okkar að verja íslenska hagsmuni í tengslum við Icesave-málið. Ég held líka að það sé alveg ljóst að ekki verður eingöngu hægt að vísa þessu máli til hæstv. fjárlaganefndar þegar 2. umr. er lokið. Við vitum að hv. fjárlaganefnd þarf að fara yfir margháttaðar tillögur og ábendingar fræðimanna í samfélaginu eins og Sigurðar Líndals, Stefáns Más Stefánssonar og ekki síður Ragnars Halls, miðað við grein Morgunblaðsins í dag. Það er því mikil vinna sem bíður fjárlaganefndarmanna. Ég tel líka einboðið, eftir samskipti milli hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur fyrr í dag, að við í utanríkismálanefnd fáum fjármálaráðherra á okkar fund til þess að fara yfir þau samskipti sem hafa verið á milli hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. utanríkisráðherra við sína kollega. Ég vil spyrja hv. þingmann að því hvort hann - í ljósi reynslu sinnar á þessu haustþingi og þeirrar litlu þátttöku sem verið hefur af hálfu hæstv. ráðherra í umræðu um málið allt, ég endurtek að ég held að frekari þátttaka ráðherra í umræðu um þetta mál mundi greiða fyrir þingstörfum, mundi upplýsa ákveðna þætti sem við erum sífellt að kalla eftir - sé það bjartsýnn að hann telji að þingið geti enn breytt þessu máli, að við hér í stjórnarandstöðunni, með því að standa þá vakt sem við erum gera núna, getum fengið stjórnarliða á okkar band og þar með talið ráðherra í ríkisstjórninni í þá veru að breyta málinu eins og það liggur fyrir núna? Telur hann það mögulegt og þá m.a. í gegnum þær þingnefndir sem málið verður að fara til, ekki bara fjárlaganefndar og utanríkismálanefndar heldur líka efnahags- og skattanefndar?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur fyrir fyrirspurnina og andsvarið. Ég er bjartsýnn að eðlisfari eins og hv. þingmaður veit og trúi gjarnan á hið góða í hverjum manni þannig að ég hef þá trú að með þeirri vinnu sem við stjórnarandstæðingar erum að leggja á okkur þessa dagana, við að upplýsa málið með sífellt dýpri hætti, og að reyna að höfða til stjórnarþingmanna, að einhverjir þeirra fari að velta því fyrir sér hvernig á því stendur að nú hafi 15 þúsund Íslendingar skrifað á undirskriftasöfnun Indefence-hópsins þar sem skorað verður á forsetann að neita að staðfesta þessi lög. Í ljósi þess að forsetinn skrifaði upp á sumarþingslögin með tilvísun til fyrirvaranna sem gerðir voru við samninginn, að þar væri haldreipi fyrir íslenska þjóð, finnst mér það með ólíkindum að menn skuli vera að reyna að keyra þetta mál hérna í gegnum þingið. Ég get ekki séð að forsetinn geti staðfest frumvarpið sem lög, ef við samþykkjum það með mjög litlum meiri hluta. Það hefur líka komið í ljós, þrátt fyrir að það sé ekki komið í ljós í umræðunni hér í þingsal, að mörgum þingmönnum, ekki síst þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, finnst þetta mjög sérkennilegt og erfitt mál og eiga erfitt með að samþykkja þetta. Ég trúi því enn að einhverjir þingmenn í þeim hópi muni á endasprettinum skipta um skoðun og sjá að þetta getur ekki gengið svona, málinu þurfi að vísa til nefndar. Ég tek undir það með hv. þingmanni að þar þarf utanríkismálanefnd að koma að og fara þarf yfir þær fundargerðir og þá fundi sem fosvarsmenn ríkisstjórnarinnar hafa átt 

Frú forseti. Ég vil beina því til forseta að kalla til í þingsal hæstv. fjármálaráðherra. Ég veit að næsti þingmaður sem mun flytja hér ræðu, hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, mun m.a. beina ákveðnum spurningum til hæstv. fjármálaráðherra. Nú vill svo til að ég veit að formannafundur hófst um hálftólf og ef sá fundur stendur enn vil ég beina því til hæstv. forseta að gera þá hlé á þessari umræðu - annaðhvort að gera hlé á þessari umræðu og taka þá inn önnur mál sem eru nú þegar á dagskrá. Við sjálfstæðismenn höfum margoft sagt: Við skulum taka og fara í umræðuna um fjáraukalögin, þessar ömurlegu ráðstafanir í skattamálum o.s.frv., við skulum hleypa því á dagskrá. En ég tel rétt í ljósi þess að við viljum fá svör frá hæstv. fjármálaráðherra, og hann er hugsanlega á fundi núna, að forseti geri þá annaðhvort hlé á þessari umræðu og veiti þá matarhlé eða hvernig sem hann kýs að haga því eða taki fyrir annað mál 

Forseti getur upplýst að hæstv. fjármálaráðherra er í húsinu og verið er að koma þessum skilaboðum til hæstv. ráðherra. Við munum halda dagskránni áfram þar til annað kemur í ljós.

Frú forseti. Eins og forseta er von og vísa vil ég þakka fyrir þessi svör og er almennt þakklát fyrir að forseti skuli svara. Ég á því ekki að venjast alla jafna frá ýmsum öðrum forsetum þannig að ég vil sérstaklega þakka fyrir svörin. Ég vil engu að síður beina því eindregið til hæstv. forseta að mælast til þess að fjármálaráðherra verði hér í salnum þegar næsti ræðumaður flytur ræðu sína, ákveðnum spurningum verður beint til hans. Það er skiljanlegt og reyndar bráðnauðsynlegt að formenn stjórnmálaflokkanna ræði saman, en þá er líka - í ljósi þess að það eru ráðherrar í ríkisstjórn sem sitja þann fund, ráðherrar sem við viljum eiga orðastað við - nauðsynlegt að gera hlé á fundinum þó ekki væri nema í korter eða hálftíma þannig að þingmenn, sem forseti er líka forseti fyrir, fái tækifæri til þess að beina mjög eindregnum spurningum til ráðherranna.

Forseti bíður eftir svörum til að geta veitt þær upplýsingar sem óskað var eftir.

Frú forseti. Ég vil hrósa hæstv. forseta fyrir vinnubrögð hennar. Mér finnst það vera henni til sóma að hún skuli taka þessa beiðni, sem sett er fram af hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, strax til meðferðar. Ég sé að henni er full alvara með það að láta ráðherrann vita að nærveru hans sé óskað. Ég vildi því koma hér upp fyrst og síðast til að hrósa hæstv. forseta.

Gert verður stutt hlé á þingfundi, hlé í fimm mínútur. Fundi er frestað.

Frú forseti. Ég vil beina því til forseta að skoða dagskrána sem liggur fyrir þessum fundi og líta til þess að samkomulag náist um það hér að við ræðum Icesave-málið svokallaða fram til klukkan átta í kvöld, tökum þá til við að ræða fjáraukalög sem liggja fyrir og afgreiðum þau. Forseti hefur heimild til þess að breyta dagskrá. Jafnframt legg ég til og tel það alveg nauðsynlegt að við sammælumst um að klukkan 12.30 á miðvikudaginn verði tekin á dagskrá skattafrumvörp þau sem hæstv. fjármálaráðherra hefur lagt fyrir þingið og þau rædd og afgreidd frá 1. umr. til nefndar fyrir klukkan fjögur á miðvikudeginum áður en kemur að þingflokksfundum. Síðan verði haldið áfram með Icesave-umræðuna, standi hún enn yfir þegar þar er komið sögu. Þetta leggjum við stjórnarandstöðuliðar fram til þess að tryggja að fjárlög íslenska ríkisins fái vandaða málsmeðferð í þinginu. Það er hægt að gera það og koma þessum hlutum saman. Það er alveg nauðsynlegt að stjórnarliðar 

Frú forseti. Ég vil taka undir og lýsa yfir stuðningi við allt það sem kom fram hjá hv. þingmanni og ítreka að okkur finnst brýnt að koma því á dagskrá sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram varðandi skattamál og fjáraukalög. Það er ekkert sem hastar með Icesave. Þó að við gerum stutt hlé á því máli til þess að taka þessi mál til umræðu held ég að það geri alls ekki lítið úr hæstv. ríkisstjórn, það sýnir aftur á móti styrk hennar að taka þessu góða tilboði og þessu ábyrga tilboði frá minni hlutanum. Ég skora á ríkisstjórnina að verða við þessu tilboði frá okkur.

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka það sem hér hefur komið fram hjá hv. þm. Illuga Gunnarssyni og hv. þm. Birgittu Jónsdóttur, að við viljum gjarnan að málum verði þannig háttað að við munum ræða þetta Icesave-mál fram til u.þ.b. klukkan 20 og þá verði fjáraukalagafrumvarpið tekið fyrir og það klárað í kvöld. Á miðvikudag förum við síðan í skattamálin og höldum svo áfram með þetta Icesave-mál. Þetta er nákvæmari útfærsla á öðru tilboði sem við höfum gert ríkisstjórninni og stjórnarflokkunum. Ég held að það sé mikilvægt, frú forseti, að stjórnarflokkarnir og hæstv. fjármálaráðherra taki þetta til alvarlegrar athugunar þannig að við getum komið þessum málum áfram og í þann farveg sem þau þurfa að vera. Þetta er hugmynd sem við vörpum fram til þess að greiða fyrir þingstörfum.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þau orð sem hér hafa verið sögð. Ég held að þetta sé sanngjarnt tilboð og skynsamlegt. Mig langar líka að benda á að það er í rauninni ekkert sem kallar á að Icesave-málið verði klárað. Ég vil í því sambandi benda á að allur hræðsluáróðurinn sem haldið hefur verið á lofti í málinu, t.d. varðandi 23. október, um að einhver gæti höfðað mál út af neyðarlögunum þegar búið var að höfða mál, reyndist vera blekking með það eitt að markmiði að keyra þetta mál í gegn. Ég vonast því til þess, virðulegi forseti, að tilboð minni hlutans verði tekið til skoðunar og vonandi sýnir ríkisstjórnin þá skynsemi að samþykkja tilboðið.

Frú forseti. Getur frú forseti upplýst mig um hvort aðrir hafi kvatt sér hljóðs undir liðnum fundarstjórn forseta á eftir mér? Eru fleiri á mælendaskrá undir liðnum fundarstjórn forseta?

Forseti getur upplýst að það eru ekki fleiri sem hafa kvatt sér hljóðs um fundarstjórn forseta en sú er stendur í pontunni í augnablikinu.

Það finnst mér miður því að þingflokksformenn stjórnarandstöðuflokkanna hafa komið hingað upp með gott tilboð til ríkisstjórnarinnar - og viti menn, nú er hæstv. fjármálaráðherra loksins búinn að kveðja sér hljóðs. Við erum aldrei þessu vant með þrjá ráðherra hér í salnum en hér eru líka þingflokksformenn stjórnarflokkanna, annar starfandi og hinn viðvarandi, hv. þm. Árni Þór Sigurðsson og Björgvin G. Sigurðsson. Þess vegna hljótum við að fara fram á að ítrekuðum tilboðum stjórnarandstöðunnar um að liðka fyrir málum ríkisstjórnarinnar, fyrir störfum hér, verði svarað þegar við höfum loksins þessa menn í þingsalnum.

Frú forseti. Það er ekki þannig að dagskrá Alþingis sé af tilefnislausu eins og hún hefur verið upp sett núna líklega í tíu daga. Hún er sett fram af gildum ástæðum og það gerir forseti í fullu samráði við mig sem á flest ef ekki öll þau mál undir sem eru á dagskránni. Jafntilfinnanlegt og það er að Alþingi skuli ekki komast til þeirra brýnu verka sem þess bíður verður svo að vera. Ég hef útskýrt mjög rækilega fyrir forustumönnum stjórnarandstöðunnar hvaða ástæður liggja þar að baki sem eru sumar þess eðlis að það er hæpið að fara með þær hér í ræðustól á Alþingi. Forustumenn stjórnarandstöðunnar vita vel hvað í húfi er. Dagskráin verður að vera eins og hún er og stjórnarandstaðan verður þá að bjóða þjóðinni upp á þá mynd af Alþingi sem hún hefur fengið undanfarna daga áfram, beri svo undir.

Frú forseti. Það er orðið verulega brýnt fyrir fyrirtækin í landinu að fá að vita hvað tekur við um áramót. Í gær hafði við mig samband verslunareigandi sem hefur af því miklar áhyggjur hvernig hann eigi að innheimta virðisaukaskatt um áramót vegna þess að kerfið hans ræður ekki við það. Gamla kerfið sem er búið að ganga í tíu, tólf ár ræður ekki við þetta nýja kerfi. Þetta er eitt af þeim dæmum sem við ræðum og ég skil ekkert í þvermóðsku hæstv. ríkisstjórnar að hleypa ekki þeim málum fram fyrir sem svo brýnt er að ræða, eins og skattamálum og öðrum slíkum sem ríkisstjórnin ætlar að breyta. Atvinnulífið í landinu stendur á öndinni yfir því hvað á að gerast 1. janúar. Svo vil ég benda á að nú í morgun bárust fréttir af uppsögnum úti um allt land vegna þess að ríkisstjórnin ætlar að fara að skattleggja fyrirtækin. Það er verið að breyta vinnandi fólki sem borgar skatta yfir í atvinnuleysingja sem þiggja bætur, en það vinnur gegn fjárlagafrumvarpinu, frú forseti.

Frú forseti. Ég styð vitanlega þær tillögur sem komið hafa um hvernig halda megi áfram umræðu um brýn mál í þinginu. En ég kem aðallega upp til að gera athugasemdir við orð hæstv. fjármálaráðherra þess efnis að útskýrt hafi verið fyrir forustumönnum flokkanna hvernig á því standi að ljúka þurfi 2. umr. um Icesave áður en hægt sé að ræða önnur mál. Ég hafna því að fengist hafi skýringar á því. Það liggur nefnilega ekkert á því að klára þetta mál. Það er búið að staðfesta að þetta hefur ekkert með lánafyrirgreiðslu frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum að gera, enda væri náttúrlega fáránlegt ef menn ætluðu að sætta sig við það. Og jafnframt að öll þau atriði sem nefnd hafa verið til sögunnar sem ástæða þess að klára þurfi Icesave eru komin í þann farveg að þessu máli þarf ekki að ljúka fyrr en á næsta ári þess vegna. Það er því fráleitt að tefja önnur og brýnni mál á meðan.

Frú forseti. Fyrst varðandi ummæli hæstv. ráðherra um hvað biði okkar ef ekki yrði gengið strax að Icesave-samkomulaginu. Því hefur verið haldið fram að ekki væri hægt að ráðast í endurreisn íslensku bankanna nema búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu, ekki væri hægt að fara í fjármál heimilanna til að hjálpa þeim nema búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu, ekki stæðu nein lán til boða frá Norðurlöndunum nema búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu, ekki væri hægt að tala við og vinna með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum nema búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu. Allt þetta hefur reynst rangt. 
             Það mætti benda hæstv. fjármálaráðherra á örlög drengsins sem hrópaði úlfur, úlfur endalaust. Við skulum ræða þetta mál af skynsemi og ábyrgð. Stjórnarandstaðan hefur enn á ný gert tilboð til stjórnarliða um það hvernig megi haga þingstörfum þannig að tryggt sé að hægt væri að ganga frá fjárlögum á þann hátt að sómi sé að fyrir Alþingi. Við leggjum til að við tökum fjáraukann í kvöld, göngum frá honum og á miðvikudaginn hefjum við störf við þau skattafrumvörp sem hæstv. fjármálaráðherra hefur lagt fram, þau verði afgreidd frá 

Forseti minnir á að búið er að ganga frá dagskránni í dag og er þess freistað að komast í 4. lið en fyrst hafa nokkrir þingmenn beðið um að ræða fundarstjórn forseta. 
            

Frú forseti. Ég biðst velvirðingar á því að hafa ekki komið strax, ég hafði að vísu ekki beðið um að fá að koma upp undir liðnum fundarstjórn forseta, en finnst það alveg sjálfsagt miðað við það sem hefur komið fram hjá fyrri hv. þingmönnum um fundarstjórn forseta og ábendingar þess efnis að það er á valdi forseta að breyta dagskránni ef forseti telur ástæðu til. Við höfum komið með margvísleg rök fyrir því af hverju ástæða er til að breyta dagskránni núna. Við viljum ítreka það að forseti endurskoði nú hug sinn og færi þessi mál fram fyrir og við frestum umræðunni um Icesave og klárum þetta þannig að við getum komið skattamálum, jafnleiðinleg og ömurleg og þau eru, inn í nefnd til að nefndarmenn geti byrjað að vinna í málunum. Og síðan hefjum við þá aftur umræðuna um Icesave. Ég ítreka því fyrri óskir hv. þingmanna.

Forseti biðst velvirðingar á því að hafa kynnt ræðumann til pontu sem ekki hafði beðið um að fá orðið, en svona getur gerst þegar margir biðja um orðið í einu.

Frú forseti. Nú er það svo að stjórnarandstaðan í þinginu hefur komið fram með afar sanngjarnt tilboð til hæstv. ríkisstjórnar, sem greinilega er komin í miklar ógöngur með þetta mál allt saman. Ég vil hvetja hæstv. forseta til þess að beita því valdi sem forseti hefur til að færa mál til á dagskránni. Hæstv. fjármálaráðherra upplýsti það að dagskráin væri í nánu samráði við hann og það er eflaust allt í lagi, en núna eru hér þrír stjórnarandstöðuleiðtogar sem óska eftir jafnnánu samráði við frú forseta. Og þar sem frú forseti er forseti allra þingmanna hvet ég hana til þess að þiggja það boð um samráð. Viðbrögð hæstv. fjármálaráðherra eru í besta falli þrjóskuleg, mundi ég segja, að ekki er nokkur leið að taka neinu sem kemur frá okkur í stjórnarandstöðunni. Það sem vekur meiri athygli er að með svari sínu hefur hæstv. fjármálaráðherra upplýst að öllu öðru, þar með talið fjárlögunum, skattamálunum, sé fórnandi fyrir Icesave. 

Forseti upplýsir að forseti hefur ekki í hyggju að beita valdi sínu til að breyta dagskránni.

Virðulegi forseti. Mér þykir miður að forseti ætlar ekki að breyta dagskránni en ítreka beiðni stjórnarandstöðunnar um að meiri hlutinn skoði tilboðið, þetta sanngjarna tilboð. Mig langar líka til að gagnrýna orð hæstv. fjármálaráðherra sem kom hér enn á ný upp með hræðsluáróðurinn um að rökin fyrir því að menn vildu keyra Icesave áfram væru af gildum ástæðum og að það hefði verið rætt við formenn stjórnarandstöðunnar. Það var upplýst að það var ekki og þá get ég líka upplýst að ég hef ítrekað kallað eftir þeim upplýsingum í fjárlaganefnd. Það hefur enginn komið fyrir nefndina til að staðfesta á hverju sá hræðsluáróður væri byggður, eins og hv. þm. Illugi Gunnarsson rakti áðan. Vandamálið er hins vegar það að margir fjölmiðlamenn og ýmsir í þjóðfélaginu hafa gleypt við þessum hræðsluáróðri um að eitthvað liggi á, 

Virðulegi forseti. Ég þakka forseta fyrir að hafa upplýst okkur um að enn sem komið er í það minnsta standi ekki til að breyta dagskránni. Ég vil hvetja hæstv. forseta til að beita sér fyrir því að stjórnarliðar skoði þær hugmyndir sem við höfum rætt. Ég vil einnig biðja hæstv. fjármálaráðherra að setjast nú niður og velta því fyrir sér hvort ekki sé hægt að leysa þetta mál, frú forseti, með þeim hætti að við tökum Icesave-umræðuna til klukkan átta í kvöld, klárum fjáraukalagafrumvarpið, fjáraukann, förum svo í skattamálin á miðvikudag fram að þingflokksfundum og höldum síðan áfram með Icesave. Með því erum við að koma af stað og koma þeim málum áfram sem þurfa mjög brýnt að fara til nefnda. Ég held að það væri í rauninni mjög gott fyrir þingið og þinghaldið allt ef við gætum sammælst um að hafa þann háttinn á.

Virðulegi forseti. Við í stjórnarandstöðunni höfum sett fram gott og sanngjarnt tilboð sem felst í því að við gerum hlé á þessari Icesave-umræðu í þrjá klukkutíma í kvöld og kannski þrjá til fjóra klukkutíma á miðvikudaginn til að skattalagafrumvörpin megi fara til nefndar svo hægt verði að vinna að þeim. Það flokkast ekki undir annað en þvermóðsku að þiggja þetta ekki og minnir mig á það sem er kallað í leikjafræði leikinn „Chicken“ þar sem menn keyra hvor á móti öðrum og athuga hvor beygir fyrr. Við höfum beygt núna, stjórnarandstaðan, með því að bjóða upp á þetta þannig að við séum ekki að stefna þessum málum í einhverja hættu. Hæstv. fjármálaráðherra lætur ekki segjast og þrjóskast við og hótar því að úlfurinn stóri og vondi sé að koma og gleypa okkur, enn eitt skiptið.

Frú forseti. Þau vinnubrögð sem stjórnarmeirihlutinn beitir fyrir sig í þessu máli eru skammarleg að mínu mati. Hæstv. fjármálaráðherra upplýsti áðan að hann hefði haft náið samstarf við forseta þingsins um það hvernig málið yrði unnið og hvernig lyktir þess yrðu, enda er verklagið þannig að stjórnarandstöðunni var meinað að fá gesti á fund efnahags- og skattanefndar, að fá gesti á fund fjárlaganefndar til að fara yfir þetta gjörbreytta mál. Ef ráðherraræðið er ekki lýsandi í þessu hvernig forustumenn stjórnarinnar hafa sett undir sig hausinn og ætla að koma því í gegn án umræðu í þinginu, þ.e. án umræðu stjórnarmeirihlutans og án þess að okkar helstu sérfræðingar í samfélaginu fái að kommentera á málið, þá eru þetta vinnubrögð sem eru þinginu ekki sæmandi. Ég hélt við hefðum ætlað að hefja Alþingi til vegs og virðingar og að það ætlaði að afnema það ráðherraræði sem virðist ríkja í þessari ríkisstjórn en hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra virðast stýra stjórnarmeirihlutanum algjörlega í þessu máli.

Frú forseti. Ég vil enn einu sinni skora á forsætisnefnd þingsins og hæstv. ríkisstjórn að hverfa frá því sem sumir hér kalla þvermóðsku en ég vil kalla kannski eindrægni eða ég veit ekki hvað á að kalla þetta. Fréttir eru að berast af uppsögnum bæði á Vestfjörðum og í Reykjavík þar sem menn vísa til væntanlegra skatta á fyrirtæki, enda er tryggingagjaldið ekkert annað en skattur á atvinnu. Það er verið að breyta vinnandi skattgreiðendum í atvinnuleysingja sem þiggja bætur. Það er verið að auka útgjöld ríkissjóðs og minnka tekjurnar. Þetta er mjög alvarlegt. Á sama tíma, frú forseti, er á þingskjali 230 frá Sjálfstæðisflokknum tillaga um að skattleggja séreignarsparnað sem gerði allar þessar skattaálögur óþarfar, allar. Það mundi þýða að þau fyrirtæki gætu þá ráðið þetta fólk aftur.

Virðulegi forseti. Ég er hér að ræða mál sem við öll þekkjum og er orðið nokkuð mikið þráhyggjumál hjá ríkisstjórninni. Ég sé að hæstv. utanríkisráðherra ætlar sér ekki að taka þátt í þeirri umræðu.  Hér kemur stjórnarandstaðan hvað eftir annað og býður það að við ræðum þau mál. Nei, þráhyggja ríkisstjórnarinnar er orðin slík að alveg sama hvað gerist, alveg sama hversu margir verða atvinnulausir, alveg sama hvaða fréttir berast inn í þingsal, áfram skal haldið með þetta mál, og þeirra eigin málum, virðulegi forseti, eigin málum ríkisstjórnarinnar, ofurskattamálum ríkisstjórnarinnar skal m.a. vikið til hliðar vegna þess að menn ætla að keyra þetta mál áfram. Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra, sem hér er í salnum, þótti að sér vegið í morgun. Hann kallaði a.m.k. fram í, ég man ekki hvort það kom fram í ræðu hans, að hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir vændi hæstv. ráðherra um landráð eða eitthvað slíkt,  Ég vek athygli á því, virðulegur forseti, að hæstv. fjármálaráðherra gagnrýndi hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur fyrir að biðja um minnispunkta, fundargerðir og annað slíkt. Hann fór hér mikinn, fannst þetta hið versta mál og vændi hv. þingmann um að vilja vera með hæstv. ráðherra á öllum fundum. Hann bauð hv. þingmanni að koma með sér og hv. þingmaður þáði það boð en þá var það dregið snarlega til baka. Virðulegi forseti. Þann 24. janúar, ekki á síðasta ári eða þarsíðasta, nei, á þessu ári skrifaði sá sem hér situr, hæstv. fjármálaráðherra, grein sem bar yfirskriftina Sorgarsaga Icesave-málsins. Ég hvet landsmenn til að lesa núna þessa grein. Þar segir m.a., með leyfi forseta: „Margt er enn óljóst eða óupplýst hvað varðar fundi, bréf og samtöl íslenskra ráðherra og embættismanna sem kann að hafa haft áhrif á að Bretar beittu hryðjuverkalögum á íslenskan banka.“ Í greininni fer þáverandi hv. þingmaður í stjórnarandstöðu, núverandi hæstv. ráðherra, fram á að fá að vita um málið, nánar tiltekið um fundi aðila. Skoðið síðan viðbrögðin hér í morgun, skoðið viðbrögð hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar við nákvæmlega sömu óskum frá hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur. Þetta var fyrir nokkrum mánuðum. Þá gekk allur málflutningurinn út á að það þyrfti kosningar, það þyrfti ákveðna menn til að taka á þessu og gæta hagsmuna Íslendinga. Þá yrði þetta allt betra. Virðulegur forseti. Hæstv. ráðherra sagði þá orðrétt, með leyfi forseta: „Í ljósi þessa er mesta örlagastundin í Icesave-málinu í raun enn eftir.“ Nokkrum dögum eftir þetta tekur hæstv. ráðherra við málinu. Ég ætla ekki að lesa allar ræðurnar frá hæstv. ráðherra, sem þá var hv. þingmaður, en ég get alveg lofað ykkur því, virðulegi forseti, að stjórnarliðum og ráðherrum voru ekki vandaðar kveðjurnar. Reyndar er í þessari grein farið yfir meint klúður þáverandi hæstv. viðskiptaráðherra og fjármálaráðherra. Menn spöruðu ekki stóru orðin. Síðan kemur hæstv. fjármálaráðherra með málið í sumar og reynir að sannfæra þjóðina á þeim tímapunkti um að hér sé um virkilega gott mál að ræða. Það átti að fara úr þinginu óséð og það þýðir ekkert að halda neinu öðru fram. Ég þekki það vel þar sem ég var í viðskiptanefnd þegar ég bað um að við fengjum að sjá samkomulagið og ég fékk þær upplýsingar frá þeim aðila sem þar kynnti það fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að ekki stæði til að hv. þingmenn fengju að sjá málið eða samninginn sem var gerður þá heldur væri hugsanlegt að Ríkisendurskoðun mundi skoða hann og túlka hann ofan í þingmenn. Þannig var málið lagt upp. Í kjölfarið fór fram gríðarleg vinna. Í lok hennar sagði maður sem situr hér, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, með leyfi forseta: „Við erum að taka til lokaafgreiðslu erfitt og þungt mál sem verður vonandi leitt hér til lykta. Í meðförum þingsins hefur sú ríkisábyrgð sem verið hefur til umfjöllunar lotið miklum og öflugum fyrirvörum sem við verðum síðan að fylgja eftir. Það er Alþingi sem setur þessa fyrirvara og það er Alþingi sem mun fylgja þeim eftir. Við treystum á að þeir haldi og höfum fullvissu fyrir því.“ Virðulegi forseti. Hv. þingmaður segir hér skýrt að hann hafi fullvissu fyrir því að fyrirvararnir haldi. Við þekkjum að það gerðu þeir ekki. Ragnar Halldór Hall segir í grein í dag, með leyfi forseta: „Það gerist næst að ríkisstjórnin sendir út fulltrúa sína til að kynna fyrirvarana og væntanlega til að afla samþykkis vinaþjóðanna þannig að hægt væri að ljúka verkefninu. Þá bregður svo við að þessir fulltrúar koma til baka með þau skilaboð að Bretar og Hollendingar vilji ekki samþykkja skilyrðin, og þess vegna sé alveg nauðsynlegt að breyta þeim!“ Virðulegi forseti. Þetta eru ekki orð stjórnarandstæðinga, þetta eru orð helstu sérfræðinganna á þessu sviði. Til að gera málið enn verra fyrir okkur Íslendinga lætur ríkisstjórnin það yfir sig ganga að halda áfram með málið eftir að við höfum fengið bréf frá forsætisráðherra Bretlands, Gordon Brown. Hvað segir sá forsætisráðherra, virðulegi forseti? Fyrir utan að fagna og lýsa yfir stuðningi við ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur í þessu máli segir hann, með leyfi forseta: „I welcome your government's commitment to ensuring that the guarantee is legally binding.“ Virðulegi forseti. Hann fagnar því að málið sé afgreitt með þeim hætti að það sé lagalega bindandi. Það að þessi aðili sendi bréf með þessum hætti - látum vera með afganginn af bréfinu þar sem er vægast sagt talað niður til íslenskra ráðamanna, látum það vera, og íslenskrar þjóðar - en hér er fosætisráðherra Breta að túlka þessa samninga og þessa gjörninga þvert á það sem ráðamenn og forustumenn ríkisstjórnarinnar hafa túlkað ofan í þjóðina. Er þetta ekki næg ástæða til að við segjum hér, virðulegi forseti, þegar við erum búin að fá þessar meldingar, nota bene tveimur og hálfum mánuði eftir að þessum forsætisráðherra var sent bréf, eru þessi skilaboð ekki þess eðlis að við segjum: Herra Gordon Brown, við tökum ekki þátt í þessu. Við sendum þér hér með þau skilaboð að við erum hætt að ræða þetta mál hér á þinginu. Við látum ekki koma svona fram við okkur? Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra: Hvað þarf til að ráðherra í íslensku ríkisstjórninni segi: Hingað og ekki lengra, ef þetta er ekki nóg? Er ekki nóg að þingmenn á Evrópusambandsþinginu setji ofan í við okkur og segi okkur að við komumst ekki inn í Evrópusambandið nema uppfylla túlkun þeirra á EES-samningnum? Ef þetta tvennt er ekki nóg, hvað þarf til að hæstv. ríkisstjórn segi: Svona komið þið ekki fram við Íslendinga? Hvað þarf til? Þegar Alistair Darling talar um innstæðutryggingar segir sá maður, virðulegi forseti, eins og haft er eftir honum í Morgunblaðinu í dag: „Jafnframt hefur Alistair Darling nýlega lýst því yfir að hann muni ekki ábyrgjast innstæður sem var stofnað til utan yfirráðasvæðis breska fjármálaeftirlitsins og þá má spyrja sig hvort hann telji aðrar reglur gilda um Íslendinga en Breta þegar kemur að innstæðutryggingum.“ Hér segir fjármálaráðherra Breta: Við mundum aldrei láta koma svona fram við okkur eins og við ætlumst til þess að Íslendingar láti koma fram við sig. Bretar segja að allt aðrar reglur gildi um Íslendinga en um Breta. Samt sem áður, virðulegi forseti, lætur ríkisstjórnin þetta yfir sig ganga, gerir það að forgangsmáli og hefur notað ýmis rök. Ein rökin voru þau að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri innheimtustofnun fyrir Evrópusambandið og Breta og Hollendinga og þar af leiðandi ættum við ekki neina valkosti vegna þess að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn væri í þessu innheimtuhlutverki. Nú hefur Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sagt að það sé bara vitleysa. Samt sem áður er þetta forgangsmál hjá ríkisstjórninni. Það skiptir engu máli þó að verið sé að segja upp fólki um allt land út af vanhugsuðum ofurskattahugmyndum ríkisstjórnarinnar. Það skiptir engu máli, þetta mál skal fara inn og klárast, alveg sama á hverju gengur. Virðulegi forseti. Ég vildi í fyrsta lagi fá að vita frá hæstv. fjármálaráðherra hvort þessar bréfaskriftir, þessi skilaboð frá Evrópusambandinu og það hvernig Alistair Darling talar hafi ekki einu sinni vakið upp þá umræðu á ríkisstjórnarheimilinu að menn segðu: Heyrðu, tökum þessa menn á orðinu, tökum Alistair Darling á orðinu. Ef hann segir að þessar reglur eigi ekki að gilda um þá, eru það ekki skýr skilaboð til okkar um að þær eigi ekki að gilda fyrir okkur, þessi meingallaða tilskipun sem við þurftum að taka upp frá Evrópusambandinu? Ég spyr líka hæstv. ráðherra: Var hann að væna fyrrverandi hæstvirta ráðherra um landráð þegar hann vildi fá upplýsingar, minnisblöð og fundargerðir um samskipti þeirra við kollega sína, eins og hann vændi hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur um að gera í sínu tilfelli? Svo spyr ég, virðulegi forseti, hæstv. fjármálaráðherra hvort það hafi einhver áhrif á hæstv. ríkisstjórn sem vill svo til að samanstendur af Vinstri grænum og Samfylkingunni að nú stendur yfir undirskriftasöfnun þar sem skorað er á forsetann að skrifa ekki undir þessi lög. Hvaða skoðun hefur hæstv. fjármálaráðherra á þeirri undirskriftasöfnun? Hæstv. ráðherra og þingmenn Vinstri grænna og Samfylkingar hafa ekkert farið í grafgötur með að þeim finnist æskilegt að forsetinn beiti því að skrifa ekki undir lög þegar svo ber undir. Þeir fögnuðu því mjög þegar forseti lýðveldisins skrifaði ekki undir fjölmiðlalögin á sínum tíma. Nú má færa rök fyrir því að fjölmiðlalögin séu stórt mál. Ég held að vísu að flestir hafi komist að þeirri niðurstöðu að það hefði verið skynsamlegt að þau lög hefðu fengið að gilda, en það er annað mál. Það er hins vegar enginn vafi á því að Icesave-málið er eitt stærsta málið sem við höfum tekið hér fyrir. Það væri fróðlegt að heyra hæstv. fjármálaráðherra segja skoðun sína á því hvort forsetinn eigi að skrifa undir lögin eða ekki. Hæstv. ráðherra og flokksmenn hans höfðu miklar skoðanir á þessu á sínum tíma. Ég held að ég muni það alveg rétt að þeim þótti afskaplega vel að verki staðið þegar forsetinn skrifaði á sínum tíma ekki undir lög sem samt sem áður hafa mun minni áhrif en Icesave. Virðulegi forseti. Hér unnu þingmenn dag og nótt í allt sumar til að ná niðurstöðu í þessu stóra máli. Hæstv. fjármálaráðherra sagði, eins og hæstv. forsætisráðherra, að þau lög væru innan ramma samkomulagsins og þau kviðu því ekki að útskýra þau fyrir viðsemjendum okkar. Sá sem hafði forustu um málið í þinginu, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, sagðist vera með fullvissu fyrir því að þessir fyrirvarar mundu standa. Það er algjörlega óskiljanlegt, virðulegi forseti, eftir þessar yfirlýsingar að ekki skyldi fara betur. Þessir menn litu ekki á þetta eftir að skoða málið bara dagspart, þetta var búið að vera á dagskrá þingsins nokkurn veginn upp á hvern einasta dag allt sumarþingið. Þeir þekktu það út og inn og voru í samskiptum við erlenda aðila, sögðu okkur, sögðu þjóðinni að þetta mál væri frágengið. Nú er búið að hvika frá fyrirvörunum, þeir eru farnir, eins og Ragnar H. Hall hefur bent á, og hér ætla menn að ganga í flýti frá máli sem 

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir ágæta ræðu og ég hefði áhuga á að ræða nánar við hann um tengsl ESB og Icesave. Því hefur oft verið fleygt, og ég hef reyndar haldið því fram sjálf, að Icesave sé aðgöngumiði Íslands inn í ESB. Sú skoðun virðist eiga marga fylgismenn og hún hefur valdið því einmitt að það er vaxandi óánægja í samfélaginu með afskipti Evrópusambandsins af samningaviðræðum okkar við Breta og Hollendinga. Ég held að ekki sé hægt að neita því að haldi þetta áfram svona muni íslenska þjóðin hafna aðild að Evrópusambandinu einmitt af þessum sökum. Því hef ég verulegar áhyggjur af að nú sé að skapast raunveruleg hætta á því að við kaupum okkur inn í Evrópusambandið með þessum rándýra aðgöngumiða, með því að kokgleypa Icesave, og taka á okkur þessar drápsklyfjar en að þjóðin muni svo hafna aðild og við sitja uppi með skuldirnar. Nú ætla ég ekki að væna neina hv. þingmenn Samfylkingarinnar um það að trúa því að þegar við séum komin inn í Evrópusambandið muni Icesave-skuldbindingarnar hverfa eins og dögg fyrir sólu, en ég hef hins vegar heyrt á samfylkingarfólki og öðru fólki úti í samfélaginu að það trúir því að Evrópusambandið muni koma okkur til bjargar þegar inn er komið með einhverjum dularfullum hætti. Mig langar að spyrja hv. þingmann um afstöðu hans til þess.

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þm. Margrét Tryggvadóttir hafi hitt naglann á höfuðið. Þegar maður skoðar málið og hvernig því hefur undið fram, og sérstaklega bara eins og í dag þar sem menn staðfesta hvað eftir annað að þetta sé mikilvægast af öllu, menn muni, alveg sama á hverju gengur í þjóðfélaginu, ekki hvika frá því að keyra þetta mál í gegn þrátt fyrir að öll rök hnígi í þá átt að það eigi ekki að gera slíkt, er niðurstaða mín sú, og ég er sammála hv. þm. Margréti Tryggvadóttur, að hér er fyrst og fremst um það að ræða og menn vita það eins og skilaboð frá Evrópusambandsþinginu bera með sér, að Ísland fer ekki inn í Evrópusambandið ef ekki er búið að ganga frá þessu máli á forsendum Evrópusambandsins og forusturíkjanna þar. Í flestum tilfellum hefðu menn hagað sér með öðrum hætti vegna þess að það er verið að sækja á okkur, við erum ekki að sækja á aðra, ekki í þessu tilfelli. Það er eitthvað undirliggjandi hérna, það er algjörlega ljóst. Ég er sammála hv. þm. Margréti Tryggvadóttur, ég trúi því að a.m.k. sumir hv. þingmenn Samfylkingarinnar og kannski fleiri haldi að þetta muni reddast einhvern veginn ef menn bara gangi í Evrópusambandið. Það er auðvitað tálsýn, menn verða að átta sig á því að í alþjóðastjórnmálum gætir hver sinna hagsmuna. Því miður bárum við ekki gæfu til þess að vinna saman að því að gæta hagsmuna okkar hér. Það er í rauninni sorglegt að við séum að takast á með þessum hætti í þinginu, við hefðum átt að snúa bökum saman og vinna sem einn aðili gegn viðsemjendum okkar.

Frú forseti. Ég vil nota tækifærið og taka undir með hv. þingmanni að samstöðu er þörf. Ef einhvern tíma var þörf fyrir það að Íslendingar, þingið jafnt sem almenningur í landinu stæði saman er það einmitt í þessu máli vegna þess að þar er við ofurefli að etja. Ég hjó eftir því í ræðu hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar að hann benti á það að Dominique Strauss-Kahn hefur neitað því staðfastlega að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi beitt sér í málinu til að þvinga fram niðurstöðu. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann trúi því virkilega að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi ekkert beitt sér í málinu og ekki reynt að hafa áhrif á niðurstöðuna með neinum hætti. Mig langar einnig að spyrja hv. þingmann hvaða lausn hann eygi í stöðunni, hvað væri réttast að gera. Eigum við að reyna að breyta eða bæta fyrirvarana, eigum við að reyna að fella málið eða eigum við að reyna að láta tímann vinna með okkur? Eins og þingmanninum er kunnugt er dómsdagur í dag, það er 30. nóvember og fyrir þann tíma átti að vera búið að leysa þetta mál. Ég óska eftir einhverri tillögu frá þingmanninum að lausn vandans, lausn málsins. Eins vil ég ítreka það að samstöðu er þörf og því er náttúrlega sorglegt hve fáir stjórnarliðar eru hér og sorglegt að ekki skuli geta skapast samstaða í þinginu um að leysa þetta mál í bróðerni eða að salta málið og hleypa mikilvægari málum að.

Virðulegi forseti. Það sem ég held að hafi gerst er einfaldlega það að þjóðirnar eða forustumenn þjóðanna, Bretar og Hollendingar, hafi beitt sér mjög á öllum sviðum en forsvarsmenn AGS hafi verið meðvitaðir um að það væri ekki gott afspurnar ef hægt væri að tengja þá við það að verið væri að beita litla Ísland ofríki sem einhver handbendi þessara þjóða, og við nýttum ekki þau tækifæri sem við höfðum hvað þetta varðar. Við settum gríðarlega fjármuni í að reyna að komast í öryggisráð Sameinuðu þjóðanna en við nýttum ekki krafta okkar sameiginlega til að gæta hagsmuna okkar í þessu máli. Það er eitthvað sem liggur fyrir. Varðandi samstöðuna er hún stóra málið. Hefðum við borið gæfu til þess að taka saman þennan slag, sem ég er sannfærður um að þjóðin hefði verið tilbúin í með okkur, væri staða okkar sterkari. En það er ekki öll nótt úti enn. Í mínum huga er málið mjög einfalt. Ég vek athygli á því að í sumar fóru stjórnarliðar mikinn, þeir töldu að þetta væri góð niðurstaða, þeir töldu að þetta væri innan samkomulagsins. Þeir töldu meira að segja að það hefði haft sérstaklega góð áhrif fyrir allt málið að hæstv. fyrrverandi heilbrigðisráðherra, Ögmundur Jónasson, sagði af sér. Þetta eru þeirra orð. Og þá eigum við bara að halda okkur við þennan samning eða réttara sagt þau lög sem við samþykktum. Alþingi sagði sitt síðasta orð og afstaða Breta og Hollendinga til þeirra laga verður þá bara að koma fram með beinum hætti. Boltinn er hjá þeim. Núna eigum við að fara að vinna að mikilvægum málum í þinginu og sem allra fyrst. Við eigum að ýta þessu máli frá, við erum 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir ágætisræðu. Mig langar aðeins að spyrja hann út í og velta vöngum yfir nokkrum hlutum sem komu fram í ræðu hans. Hann nefndi m.a. nauðsyn þess að við stæðum saman að þessu máli og þörf fyrir samstöðu bæði innan þings og einnig meðal þjóðarinnar. Í ljósi þess að umræðan hefur kannski verið nokkuð einhliða - það hefur verið verulegur skortur á sjónarmiðum stjórnarliða, a.m.k. í þessari pontu upp á síðkastið - og í ljósi þess að meðal þjóðarinnar virðist vera mikil andstaða við Icesave-málið í skoðanakönnunum, þótt óformlegar séu, og svo virðist sem stjórnarliðar hafi ekki náð að höfða til meiri hluta þjóðarinnar um þetta mál, velti ég því fyrir mér af hverju þeir koma ekki meira upp í pontu til að reyna að útskýra sitt mál og jafnvel að reyna að sannfæra okkur stjórnarandstæðinga. Í ljósi þess að forseti Íslands undirritaði lögin sem við afgreiddum á sumarþingi með tilvísun í þá fyrirvara sem þá voru settir, og núna eru verða, held ég, um 15 þúsund einstaklingar sem hafa skráð sig á indefence.is til að skora á forsetann að skrifa ekki undir þann viðaukasamning sem á að fara í gegnum þingið, velti ég því upp hvort hv. þingmaður telji ekki nauðsynlegt fyrir hæstv. ríkisstjórn eða hv. stjórnarþingmenn að koma hér upp og reyna að sannfæra kannski fleiri fulltrúa meðal þjóðarinnar um að þetta sé rétt leið og jafnvel okkur stjórnarandstæðinga líka. Eða telur þingmaðurinn að forsetinn muni verða við þessum tilmælum, væntanlega mun fleiri 

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni út af stjórnarliðunum. Reyndar spurði ég hæstv. fjármálaráðherra þriggja spurninga - hann var hér í salnum - og var að vonast til að hann mundi nýta andsvararétt sinn til að koma inn á þær og svara þeim en það gerði hæstv. fjármálaráðherra ekki. Ég er ekki einn um að spyrja þessara spurninga eða hv. stjórnarandstæðingar, landsmenn spyrja sig: Hvað þarf til, þegar forsvarsmenn þjóða koma fram við Íslendinga eins og raun ber vitni, til þess að hreyfa við ríkisstjórninni? Ég er ekki þeirrar skoðunar að menn eigi alltaf að fylgja skoðanakönnunum, alls ekki. Stjórnmálamenn verða að þora, ef þeir hafa sannfæringu fyrir málum og vita að þau skila sér verða þeir stundum að þora að sigla á móti straumnum. Þeir stjórnmálamenn sem við minnumst og erum hvað stoltust af, hvort sem það eru stjórnmálamenn á Íslandi eða annars staðar, þurftu allir að gera það. Virðulegi forseti. Það breytir því ekki að ekki hafa komið efnisleg rök fyrir því af hverju við eigum að klára þetta núna. Ég held að það væri í rauninni ágætt ef forustumenn ríkisstjórnarinnar mundu sannfæra sína eigin menn, því að ég finn enga sannfæringu meðal stjórnarliða fyrir þessu máli, ekki nokkra. Það er ein af ástæðunum fyrir því að þeir taka ekki þátt í umræðunni hér. Þeim þætti örugglega ekkert leiðinlegt að taka okkur aðeins í gegn ef þeir hefðu einhverja sannfæringu fyrir máli sínu. Varðandi forsetann, af því að hv. þingmaður spyr um það, þá er það mjög umdeilt svo ekki sé dýpra í árinni tekið að hann skrifi ekki undir lög þegar svo ber undir. En hann skrifaði undir, eins og hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson benti réttilega á, með sérstakri vísan til þess að fyrirvararnir væru svo strangir. Nú eru þeir fyrirvarar farnir. Vinstri grænir og Samfylkingin hafa verið helstu hvatamenn fyrir því að forseti lýðveldisins skrifi ekki undir lög þegar svo ber undir, þannig að þeir 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Mig langar aðeins til að halda áfram að velta fyrir mér þessum þætti málsins. En eins og hv. þingmaður nefndi réttilega, gæti ég alveg trúað því að stjórnarliðar, a.m.k. heyrir maður það á göngum þó að þeir komi ekki hér í pontu, og margir hafa reyndar viðurkennt það líka að þetta sé mjög erfitt mál, vildu svo gjarnan geta gert þetta með öðrum hætti, þannig að menn mundu væntanlega ekki geta komið hér upp og talað af miklum trúarlegum hita um sannfæringu sína í þessu máli að við eigum að fara þessa leið. Ég velti því fyrir mér hvort í máli af þessari stærðargráðu - eins og kom fram til að mynda í ágætri grein eftir Ragnar Árnason í Morgunblaðinu í dag þar sem hann var að bera saman stærðargráðuna á sjávarútveginum á Íslandi og hagsmunum hans, virði hans, og svo Icesave-skuldbindingarnar. Hann taldi að fyrr á tímum, þegar við stækkuðum fiskveiðilögsöguna hefðum við gert það saman, þjóðin, og jafnvel á grundvelli hluta sem væri alveg á mörkunum á þeim tíma a.m.k. að vera þjóðréttarlega löglegt, að við hefðum verið tilbúin að gera ýmsa hluti til að bæta stöðu þjóðarinnar - hvort í þessu máli séu ekki hagsmunirnir svo gríðarlegir eða svo stórir að það sé varla hægt að bjóða upp á það að þingið með litlum meiri hluta og jafnvel kannski, eins og fram hefur komið, lítilli sannfæringu stjórnarmeirihlutans, keyri málið í gegn. Og eins og kom fram hjá hv. þingmanni kannski alveg að tilefnislausu þar sem ekkert virðist, eins og hefur komið fram í mörgum ræðum, þrýsta á okkur að klára málið núna á næstu dögum, jafnvel ekki vikum og jafnvel ekki mánuðum. Hvort það væri kannski rétt að setja þetta mál hreinlega í þjóðaratkvæðagreiðslu, að það sé sem sagt það mikilvægt 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður nefndi landhelgisdeilurnar og menn kunna að gleyma að við vorum í ekki ósvipaðri stöðu þá og nú. Þá var öll Evrópa á móti okkur, Vestur-Evrópa var á móti okkur, málið var ekkert öðruvísi. Þetta voru ekki bara Bretar, heldur svo sannarlega Vestur-Þjóðverjar, Hollendingar og aðrar þjóðir sem við skilgreinum sem vinaþjóðir okkar. Enginn vafi er í mínum huga, þó að erfitt sé að bera svona hluti saman, að það var mikil gæfa að þegar kom að stóru línunum í því máli stóðu Íslendingar saman, þá stóðu pólitísku flokkarnir saman í því máli. Í mínum huga er þetta mál þannig að það er ekki valkostur að fara þá leið sem ríkisstjórnarflokkarnir leggja upp með. Það á alveg eftir að svara þeirri spurningu og ég er búinn að kalla fram þá spurningu úr þessum stól hvað eftir annað: Hvað breyttist? Enginn stjórnarliði eða hæstv. ráðherra hefur komið fram og sagt hver sé ástæðan fyrir því að þeir höfðu svona rosalega rangt fyrir sér fyrir nokkrum vikum síðan þegar þeir sögðu að þetta væri innan ramma samkomulagsins. Það hefur enginn upplýst um það. Það sem liggur fyrir er einfaldlega þetta: Spunameistarar ríkisstjórnarinnar hafa komist að þeirri niðurstöðu að fólk sé búið að fá leið á þessu máli og ef hún getur bara sagt nógu oft að stjórnarandstaðan sé í málþófi verður pressa á stjórnarandstöðuna að gefast upp í þessu mikilvæga máli og þá getur ríkisstjórnin rennt málinu í gegn. Þannig er þetta. Þetta er kannski það alvarlegasta í málinu, því að ef einhvern tíma er þörf fyrir okkur að standa saman og standa vörð um hagsmuni okkar er 

Virðulegi forseti. Eins og oft áður við þessa umræðu vantar alla ráðherra í salinn. Hæstv. fjármálaráðherra er á vappi einhvers staðar í nágrenninu og hæstv. forsætisráðherra sést náttúrlega ekki hér. Það er ekki að spyrja að því, vinnubrögð þessarar ríkisstjórnar gagnvart þinginu eru við sama heygarðshornið. Ég var í 80 ára afmæli Stefnis, félags unga sjálfstæðismanna í Hafnarfirði, núna um helgina og þar var lesið upp úr um það bil 80 ára gamalli fundargerðabók þar sem tókust á í Bæjarbíói í Hafnarfirði sjálfstæðismenn og jafnaðarmenn. Þegar málflutningur var farinn að æsast, mönnum farið að hitna í hamsi og komið var að sjálfstæðismönnum að tala, þá gengu jafnaðarmenn úr salnum. Þeir gengu úr salnum syngjandi „Sjá roðann í austri“ á meðan sjálfstæðismenn í salnum stóðu upp og sungu: „Ó, fögur er vor fósturjörð“. Mér finnst þetta svolítið táknrænt fyrir þessa umræðu, virðulegi forseti, og fyrir þá hagsmuni sem hér eru varðir. Fátt hefur breyst á 80 árum. Ljóst er að við erum rétt að byrja þessa umræðu og við munum halda henni áfram meðan á þarf að halda. Einhverjir kalla þetta málþóf en við köllum þetta málefnalega umræðu og málefnalega vörn. Þetta er verkfæri minni hlutans í þinginu sem er tryggt í lögum um þingsköp til að meiri hlutinn geti ekki með skítugum vinnubrögðum valtað yfir minni hlutann í mikilvægum málum eins og því sem hér er til umræðu. Það er alveg magnað, virðulegi forseti, hvernig tekist hefur til í þessum málum. Það er magnað að við skulum vera að rífast um slíkt hagsmunamál á hinu háa Alþingi. Þar er bara einu um að kenna og það eru vinnubrögð hæstv. ríkisstjórnar. Minni hlutinn á þingi, allir minnihlutaflokkar, hefur ítrekað boðist til að koma að þessu máli með meiri hlutanum, leggjast á árarnar með þeim og ná um þetta breiðri sátt eins og tókst í sumar og allir rómuðu svo þegar upp var staðið. Það er magnað að hæstv. ríkisstjórn og meirihlutaflokkarnir skuli ekki hafa kosið að hafa farið þá leið sem alltaf hefur verið farin þegar Ísland hefur átt í mikilvægri baráttu við nágrannalönd sín í lýðveldissögunni. Áðan var minnst á þorskastríðin. Þar auðnaðist okkur að standa saman sem einn maður og verja hagsmuni landsins, þingið með þjóðina á bak við sig hlaut þá virðingu og þann sóma sem þeim vinnubrögðum bar. Nú er þetta ekki hægt og þá kemur upp þessi 80 ára gamla saga um vinstri menn sem gjarnan hafa starfað þannig að þeir vilji upplausn og óróleika í samfélaginu. Það sýndi sig í vetur þegar mótmælin stóðu sem hæst og menn ætluðu að standa saman á þinginu. Þá stóðu þingmenn vinstri flokka sem inni í þinginu og fyrir utan og hvöttu til mótmæla og lögðust jafnvel svo lágt að segja að það væri velkomið að bjóða fólki inn til að brjóta allt og bramla. Þetta eru staðreyndir málsins, virðulegi forseti, og þeim verður að halda til haga. Mikill ágreiningur er meðal virtra fræðimanna, ekki bara hér á Íslandi heldur um allan heim, um hver lagaleg staða okkar er í þessu máli, hvaða ábyrgð við sem þjóð berum á því að það varð allsherjarhrun í bankakerfinu. Mikið magn upplýsinga hefur komið fram núna á síðustu dögum á meðan umræðan er í gangi um að jafnvel þeir þjóðarleiðtogar sem við höfum átt í samningaviðræðum við, eins og fjármálaráðherra Hollands, hafi sama skilning og margir aðrir að ábyrgð ríkisins eða innstæðutryggingarsjóðanna gildi ekki gagnvart kerfishruni eins og hér varð heldur því þegar einstakir bankar fara. Svo margar málefnalegar athugasemdir og upplýsingar hafa komið fram að ég skil ekki hvernig hv. þingmenn meirihlutaflokkanna geta látið það sem vind um eyru þjóta. Ég skil ekki hvernig þeir geta hugsað sér gagnvart framtíðarkynslóðum að skrifa upp á þennan samning eins og hann liggur fyrir, með þær upplýsingar í farteskinu sem hafa komið fram og þá óeiningu sem er vaxandi meðal þjóðarinnar. Nú er vel á annan tug þúsunda búinn að skrifa undir áskorun á heimasíðu Indefence og hraðinn á því hve margir skrifa undir vex núna frá klukkutíma til klukkutíma. Allir mærðu niðurstöðu vinnu Alþingis í sumar og þær tillögur og þá niðurstöðu sem hv. fjárlaganefnd náði. Menn túlkuðu auðvitað þá fyrirvara sem voru samþykktir með misjöfnum hætti. Forustumenn ríkisstjórnarinnar sögðu að þeir mundu rúmast innan þeirra samninga sem fyrir voru meðan aðrir héldu því fram að hér væri um að ræða nýtt samningstilboð til viðsemjenda okkar, sem var raunin. Alþingi talaði skýrt og í mikilli samstöðu og í lögum nr. 96/2009 er sagt að viðmiðin séu forsenda fyrir ríkisábyrgð, forsenda sem ríkisstjórnir Íslands, Bretlands og Hollands hafa nú sameinast um að virða að vettugi og ætla að bjóða Alþingi upp á að gera slíkt hið sama. Þessi vinnubrögð ganga auðvitað ekki upp. Þessir samningar eru allt of einhliða og áhættumiklir. Sú spá sem Seðlabanki Íslands leggur til grundvallar því að þjóðin geti staðið í skilum er mikil bjartsýnisspá. Hún dregur engan lærdóm af sögunni í þeim efnum. Hvað ef það gerist sem við þekkjum í gegnum árin að getur orðið, að hér verði alvarlegir atburðir eins og t.d. aflabrestur, náttúruhamfarir eða annað sem þessi þjóð hefur áður mátt upplifa? Fyrirvararnir frá því í sumar fjölluðu um nákvæmlega þetta og tóku tillit til þess. Einnig hafa komið fram alvarlegar ávirðingar um að sjálf stjórnarskráin sé í húfi. Það hreyfir ekki við stjórnarmeirihlutanum á þingi þó að jafnvel okkar virtasti lögspekingur til margra ára, Sigurður Líndal, velti þessu fyrir sér í nýlegri blaðagrein. Hann segir m.a., með leyfi forseta: „Merkilegt má heita að í þeirri miklu umræðu sem fram hefur farið virðist ekkert hafa verið fjallað um hversu langt heimildir löggjafans ná til að skuldbinda íslenska ríkið (og þá um leið þjóðina) með þessum hætti - hvort ekki sé óhjákvæmilegt að setja slíkum skuldbindingum, sem allt bendir til að verði mjög þungbærar, einhver takmörk eins og leitast var við að gera í lögum nr. 96/2009. - Og þá hlýtur stjórnarskráin að koma til skoðunar. Þar er ekki tekið berum orðum á slíkum álitamálum. Í 21. gr. segir að samþykki Alþingis þurfi til breytinga á stjórnarhögum ríkisins og í 40. gr. að ekki megi taka lán er skuldbindi ríkið nema samkvæmt lagaheimild. Með frumvarpi því sem nú bíður afgreiðslu liggur vissulega fyrir lagaheimild, en verður ekki að gera þá kröfu að hún sé þannig úr garði gerð að skuldbindingum séu sett skýr takmörk og stofni þannig fullveldi ríkisins ekki í hættu? Og hér er álitaefnið hvort frumvarpið fullnægi þessum áskilnaði. Um það skal ekkert fullyrt, en hins vegar kemur á óvart að þessi þáttur virðist ekki hafa komið til almennrar umræðu. Væri nú ekki rétt að huga að þessu áður en frumvarpið verður samþykkt?“ Þessi orð eins okkar virtasta lögspekings til áratuga hreyfa ekki við stjórnarmeirihlutanum. Hann fer sínu fram eins og sást á þingfundi á laugardagskvöldið þegar þingfundi var haldið áfram þrátt fyrir alvarlegar ávirðingar um að hann væri ólöglegur. Það skipti þetta fólk ekki máli, það skal valtað yfir lög og reglur. Í allri þessari umræðu er líka mjög alvarlegt hvernig hv. stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherrar tala til þjóðarinnar og hversu mikla villu þeir setja þjóðina í með málflutningi sínum. Þá hafa hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson og hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, fullyrt að síðar meir megi segja ríkisábyrgðinni upp, draga hana til baka. Hv. þm. Björn Valur Gíslason segir að þetta sé sanngjarn samningur þar sem tekið sé tillit til Brussel-viðmiðananna sem áttu að vera grundvöllur í samningaviðræðunum, viðmiðana sem sett voru vegna fordæmislausra aðstæðna á Íslandi og erfiðrar samningsstöðu okkar út af því. Maður vill ekki trúa því að hv. þingmenn og ráðherrar sem svona tala hafi ekki kynnt sér þann samning sem þeir ætla að styðja betur en þetta. Eftir stendur að svona er talað og hverju á fólk að trúa, virðulegi forseti, hverju á almenningur að trúa þegar svo misvísandi skilaboð koma fram sem raun ber vitni? Að því er virðist hika menn ekki við að segja ósatt. Ég vil gera aðeins hlé á máli mínu, virðulegi forseti, og óska eftir að hæstv. forsætisráðherra og/eða hæstv. fjármálaráðherra verði viðstaddir þessa umræðu, verði kallaðir í þingsal. Það er alger lágmarkskrafa að fulltrúar ríkisstjórnarinnar séu viðstaddir þessa umræðu.

Forseti mun koma þessum skilaboðum áleiðis.

Við fjöllum nú um tillögu sem er sögð vera samningur á milli Íslendinga, Breta og Hollendinga. Á sama tíma hafa átt sér stað bréfaskriftir á milli hæstv. forsætisráðherra og forsætisráðherra í Hollandi og Bretlandi og það er ljóst af þeim bréfaskriftum, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherrar hjá þessum viðsemjendaþjóðum okkar skilja samninginn alls ekki með sama hætti og fulltrúar ríkisstjórnar okkar virðast gera. Eða kemur það ekki fram í þessum bréfaskiptum að menn túlka samninginn með gerólíkum hætti?  Það er ekki krafa stjórnarandstöðunnar að ríkisstjórnin fari frá þó að þessu máli ljúki ekki núna. Það er krafa sem hefur komið upp innan ríkisstjórnarinnar sjálfrar og verður hún að eiga það við sig. Ljóst er að ákveðnir stjórnarþingmenn eiga í miklum vandræðum með að taka þátt í málinu eins og það er lagt fyrir í dag. Ég skil reyndar ekki hvernig ákveðnir þingmenn, t.d. hv. þm. Ásmundur Daði Einarsson sem hefur sagt að hann ætli ekki að tipla í kringum Samfylkinguna í ESB-málum og aðrir þingmenn sem tóku þátt í þessari vinnu með okkur í sumar, ætla að greiða atkvæði með þessu máli þegar búið er að sýna fram á og svo margir eru sammála um að þetta mál er nátengt umsóknaraðild okkar að Evrópusambandinu. Ef svo er og eitthvað er til í þeim hótunum sem birtar voru í fjölmiðlum fyrir helgina frá Evrópuþinginu, segi ég bara: Hvað höfum við að gera í slíkan klúbb? Krafa okkar sjálfstæðismanna og stjórnarandstöðunnar í heild í þessu máli er að nú verði allt lagt á borðið, menn fari að tala skýrt og greinilega í þessu máli sem og öðrum,  Það þarf meiri kjark til að segja satt en ljúga, sjálfstraust til að efast er aðrir trúa, djörfung til að mæla gegn múgsins boðun og manndóm til að hafa eigin skoðun.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni kærlega fyrir ræðuna og var áhugavert að heyra hann tala um heiðarleikann. Ég hætti mér ekki út í þá umræðu hér því að seinast þegar ég gerði það þurfti ég að bera af mér sakir, en það er önnur saga. Ég heyrði ekki betur en að í upphafi máls síns hafi hv. þingmaður komið þeirri skoðun sinni á framfæri að hægri menn væru þjóðhollari en vinstri menn en ég get kannski ekki alveg tekið undir það. Hann ræddi einnig um samstöðu og ég tek undir að samstöðu er þörf. Við verðum að standa saman og koma okkur upp úr skotgröfunum. Hægri og vinstri mennska skipta ekki máli á svona tímum. Við verðum að ná samstöðu allra stjórnmálaafla sem eiga sæti á þingi og samstöðu meðal þjóðarinnar því að þetta mál er að sundra okkur sem þjóð. Ég hjó einnig eftir því í máli hv. þingmanns að honum fannst það eitthvað slæmt að almenningur skyldi hafa látið í sér heyra síðasta vetur. Ég get ekki tekið undir það. Hér í vetur reis fólkið upp og lét í sér heyra vegna þess að stjórnvöld hlustuðu ekki. Það var algjörlega nauðsynlegt á þeim tíma og því þykir mér það þyngra en tárum taki að núverandi stjórnarflokkar - og var nú annar þeirra af mörgum talinn ábyrgur fyrir mótmælunum í vetur - skuli ekki heldur hlusta á fólkið í landinu og læra af sögunni. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki sammála mér um að það stefni allt í að almenningur muni rísa hér upp aftur.

Virðulegur forseti. Ég talaði aðeins um þá 80 ára gömlu sögu þegar stjórnmálafundur sem haldinn var í Hafnarfirði leystist upp þegar sjálfstæðismaður ætlaði að fara að tala og jafnaðarmenn á þeim fundi gátu ekki unað því. Þeir gengu út og sungu „Sjá roðann í austri“ á meðan sjálfstæðismenn sungu „Ó fögur er vor fósturjörð“. Mér fannst og finnst þetta enn vera svolítið táknrænt, ekki þó endilega milli hægri og vinstri manna, fyrir þessa baráttu okkar í dag. Það eru jú þeir sem verjast í þessu máli sem vilja standa vörð um sjálfstæði þessarar þjóðar og getu hennar til að standa við skuldbindingar sínar á meðan hæstv. ríkisstjórn og meirihlutaflokkarnir eru tilbúin til að ganga lengra og án nokkurs fyrirvara til samninga við erlendar þjóðir. Ég fullvissa hv. þm. Margréti Tryggvadóttur um að ég hafði engar athugasemdir við að fólk reis hér upp í vetur, ég hafði fullan skilning á því. Ég er í raun svolítið hissa á því að það skuli ekki vera orðið meira en raun ber vitni í dag um að almenningur komi saman hér á Austurvelli. Það komu þó þúsund manns hér á laugardaginn og það er af hinu góða. Hæstv. fjármálaráðherra fannst það vera lítið. Hann spurði hér í hliðarsal hvar þjóðin væri og gerði þar með lítið úr þessu. Ég var svolítið hissa á því, ég gerði ekki athugasemdir við þetta. Ég hafði aftur á móti athugasemdir við það, virðulegi forseti, hvernig ákveðnir þingmenn 

Frú forseti. Við hv. þingmaður erum þá sammála um að meðal þjóðarinnar er ákveðinn klofningur. Þetta er þá kannski bara spurning um hvaða lög við ættum að vera að syngja núna ef við ætluðum að sýna þann klofning í söng. „Sjá roðann í austri“ var sungið fyrir 80 árum og þá er kannski nærtæk spurning: Hver er roðinn í austri núna? Er það vinstri stjórnin, sem mér virðist Vinstri grænum svo umhugað um að halda í að öllu sé til fórnandi, eða er það e.t.v. Evrópusambandið sjálft, að öllu sé til fórnandi til þess að við eigum greiðan aðgang inn í það? Mér þætti gaman að heyra hjá hv. þingmanni hver hans afstaða til þessara mála er: Af hverju leggur ríkisstjórnin slíkt ofurkapp á að klára þetta mál? Hvað er það sem raunverulega hangir á spýtunni? Af hverju getum við ekki staðið saman, staðið keik sem þjóð og sagt: Nei, ég ætla ekki að láta valta yfir mig, við ætlum ekki að láta kúga okkur. Við erum Íslendingar, við ætlum að standa í lappirnar og svona látum við ekki koma fram við okkur. Það eru lög í landinu sem við settum hér í ágúst, af hverju gilda þau ekki?

Virðulegi forseti. Nema hvort tveggja sé þar sem hv. þingmaður nefndi, að sumum í þessari ríkisstjórn finnist svo mikilvægt að halda saman vinstri stjórn í landinu að menn séu tilbúnir að fórna hverju sem er fyrir það, á meðan aðrir hæstv. ráðherrar og hv. þingmenn í stjórnarmeirihlutanum geta ekki hugsað sér að það hlaupi nein snurða á þráðinn í fyrirhuguðum aðildarviðræðum okkar við Evrópusambandið. Ég er alveg viss um að hjá einhverjum hv. þingmönnum stjórnarmeirihlutans er þetta tilefnið til að gefa svo ríkulega eftir sem raun ber vitni í þessum samningum. Ég leiði hugann að því eins og ég gerði í ræðu minni, virðulegi forseti, hvaða stórkostlegu mistök hafa verið gerð í aðdraganda þessa máls og í þeim viðræðum sem hafa átt sér stað. Það litla samráð sem hefur verið haft hér innan hins háa Alþingis af hálfu ríkisstjórnarinnar við minnihlutaflokkana, sem síðan leiðir af sér þessa miklu óeiningu og þennan langa tíma sem þetta mál mun taka, vegna þess að það er einlægur ásetningur okkar, virðulegi forseti, í minni hlutanum að halda þessu máli gangandi svo lengi sem þarf; við ætlum einfaldlega ekki að hleypa því í gegn. Þarna eru vopn minni hlutans samkvæmt lögum um það hvernig Alþingi er háttað. Þarna er okkar vörn og okkar vopn, þau liggja í þessu.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir hans málefnalegu ræðu og vil taka það fram í upphafi að mér finnst umræðan hafa verið mjög málefnaleg og sakna þess svolítið að stjórnarliðar skuli ekki treysta sér í umræðuna. En þá vaknar upp sú spurning hvort þeir hafi kynnt sér málið, hvort þeir hafi lagt sig fram um að lesa gögnin vegna þess að maður upplifir það núna að fjölmiðlar og fólkið í landinu er að átta sig á því betur og betur hversu slæmir þessir samningar eru og hversu ósanngjarnir þeir eru fyrir Íslands hönd. Auðvitað vaknar sú spurning hverra hagsmuna erum við eiginlega að gæta, þingmenn? Ég veit að breskir þingmenn eru að gæta hagsmuna bresku þjóðarinnar og hollensku ráðherrarnir eins og Wouter Bos eru að gæta hagsmuna sinnar þjóðar. Það er kannski þess vegna sem hann knýr Íslendinga til þess að greiða Icesave jafnvel þótt hann sé ekki sannfærður um að það sé rétt. Eins og kom núna upp í fjölmiðlum hefur hann sjálfur enga sannfæringu lengur um að þetta sé rétt, en hann hefur ákveðið að gæta hagsmuna sinna þegna. Þess vegna vil ég beina þeirri spurningu til hv. þingmanns hverjar skyldur okkar þingmanna eru hér í Alþingi. Og af því við erum með svona stuttan tíma hér í andsvörum langaði mig til þess að taka undir með hv. þingmanni þegar hann var að benda á að ríkisstjórnin hefur í rauninni ekki haft neitt samningsumboð til þess að ræða Icesave-samningana. Það stendur einfaldlega mjög skýrt í lögunum frá því í lok ágúst að ef Bretar og Hollendingar 

Virðulegi forseti. Hverjar eru skyldur okkar þingmanna? Stórt er spurt. Ég held að þær séu í þessu máli sem öllum öðrum ríkastar í því að gæta hagsmuna þessarar þjóðar sem best. Ég held að um þetta mál sem klárlega er eitt merkilegasta og mikilvægasta mál sem Alþingi Íslendinga hefur fjallað um á lýðveldistímanum, svo stórt og alvarlegt er þetta mál, að Alþingi ber líka sú skylda og þeim sem þar fara í forustu að mynda um það breiða samstöðu og láta alla koma að þessu máli og leita allra leiða til þess að ná breiðri samstöðu meðal þings og þjóðar. Skylda okkar liggur í því. Þeirri skyldu hefur þessi meiri hluti engan veginn fullnægt. Okkur tókst í þorskastríðunum og öðrum stórum baráttumálum þessarar þjóðar að standa saman. Það er því alveg ömurleg sú staða sem meirihlutaflokkarnir eru búnir að koma hinu háa Alþingi og þessari þjóð í með þeirri sundrung sem búið er að ala á og búa til í þessu máli. Þáttur fjölmiðla er síðan alveg sérstakur kapítuli í þessu. Því verður ekki neitað að það er mikill munur á umfjöllun fjölmiðla um þessi mál almennt séð ef við horfum ár aftur í tímann. Það var spurt hér áðan um það hvernig það væri með þjóðina, af hverju hún mætti ekki. En hér var þó þúsund manna fundur 

Forseti biður hv. þingmenn um að virða ræðutíma.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir svörin og velti því einnig fyrir mér hver þáttur fjölmiðla er í þessu gríðarlega mikilvæga máli. Eitt sinn var því haldið fram að fjölmiðlar ættu að vera stjórnarandstaða, ættu að vera virkir þannig, virkt aðhald á stjórnvöld, en því miður virðist hluti þeirra a.m.k. virðist vera ekki í þeim gírnum. Svo langar mig aðeins að taka upp það atriði sem þingmaðurinn velti upp hér áðan, varðandi þorskastríðin, og spyrja þingmanninn hvernig hann teldi vera komið fyrir þjóðinni ef Íslendingar hefðu ekki staðið í lappirnar og barist fyrir útfærslu fiskveiðilögsögunnar. Hvernig væri komið fyrir þjóðinni ef fiskveiðilögsagan hefði ekki verið færð út í 200 mílur? Höfum eitt í huga, það er rétt að það var samstaða, en þá heyrðust líka þær raddir að menn ættu nú að fara varlega í samskipti við aðrar þjóðir og ekki vera að setja sig á háan hest. Hvar væri þjóðin ef þingmenn þess tíma hefðu ekki staðið í lappirnar og boðið öðrum þjóðum byrginn, sýnt það og sannað að sjálfstæði okkar sem við hlutum 1944 væri ekki á engu byggt? Að þeir sem börðust fyrir því höfðu lagt grunninn að því að við færðum út fiskveiðilögsöguna og við lögðum grunninn að því velferðarkerfi sem er nú á Íslandi. Við búum í lýðræðisþjóðfélagi og hluti af lýðræðinu er að stjórnarandstaðan hefur málfrelsi  Ég beindi spurningu til þingmannsins og vona 

Virðulegi forseti. Ég er alveg sammála hv. þingmanni eða því sem lá í orðum hans þegar hann spurði þeirrar spurningar hvar þessi þjóð stæði ef okkur hefði ekki auðnast að standa saman og verja hagsmuni þjóðarinnar og landsins í þorskastríðunum. Það liggur alveg í augum uppi að við værum miklu veikari og um það snýst baráttan í þessu Icesave-máli núna. Hún snýst um að það þarf að fullnægja ákveðnu réttlæti og um ákveðnar grundvallarniðurstöður í samskiptum lýðræðisríkja. Því endurtek ég að það er alveg ömurlegt að vita til þess að hv. stjórnarþingmenn meiri hlutans skuli ekki geta fjallað með málefnalegum hætti um þetta mál og staðið vörð um hagsmuni þessarar þjóðar. Það er ömurlegt þegar þeir koma hér í ræðustól Alþingis, hvort sem það eru hæstv. ráðherrar eða hv. þingmenn, og segja hreinlega ósatt. Það er ömurlegt. Þáttur fjölmiðla er síðan mjög ríkur. Þeir hafa gríðarleg áhrif í samfélagi okkar í dag, það hafa þeir reyndar alltaf haft, fjórða valdið. Ég minntist á hvernig þeir hefðu meðhöndlað þau mál sem brunnu á þjóðinni í fyrravetur og ber það saman við hvernig þeir gera það í dag. Hér voru haldnir einhverjir fundir vestur í Háskólabíói þar sem voru mættir kannski þúsund, tólf hundruð manns. Ég held að Háskólabíó taki þúsund manns í sæti eða hátt í það. Það var þúsund manna fundur hér á Austurvelli. Frá honum var tæplega greint, hvað þá útvarpað beint,  
            

Enn og aftur áminnir forseti hv. þingmenn um að virða ræðutíma.

Frú forseti. Það hefur borið nokkuð á því í umræðum að í þinginu séu átök á milli stjórnar og stjórnarandstöðu og má svo sem til sanns vegar færa að það væri hið eðlilega fyrirkomulag hlutanna. Við því má búast jafnt í stórum málum sem smáum. Þó má segja um þetta mál, þ.e. þá spurningu hvort við Íslendingar eigum að gangast undir þær ábyrgðir sem fylgja hinu svokallaða Icesave-samkomulagi, að það ætti að vera hafið yfir flokkakryt, það ætti að vera hafið yfir hin hefðbundnu átök stjórnar og stjórnarandstöðu. Í raun og sanni, frú forseti, má halda því fram að það hafi tekist hér á sumardögum og í upphafi hausts að ná fram slíkri samstöðu og samvinnu á hinu háa Alþingi Íslendinga. Það má vera til marks um mikilvægi málsins að að því komu allir flokkar, mismikið að sjálfsögðu, en það lögðu allir sín lóð á vogarskálarnar vegna þess að hv. þingmenn sáu að það frumvarp sem í upphafi var lagt fyrir þingið var óaðgengilegt fyrir okkur Íslendinga og þverpólitísk sátt náðist um að breyta því þannig að við Íslendingar gætum, þótt erfitt væri, lifað við þá niðurstöðu. Margir hafa bent á og sagt að það geti aldrei verið þannig í deilum milli tveggja ríkja að annað ríkið setji bara einhliða einhvers konar afar- eða úrslitakosti og segi að við Íslendingar hefðum ekki getað gert með lögum samkomulag sem mótaðilunum var síðan ætlað að fallast á. Þá er til þess að horfa, frú forseti, að þetta er engin venjuleg milliríkjadeila. Almenn og venjuleg lögmál sem gilda um slíkar deilur eiga vart við í þessari deilu. Frú forseti. Hvers vegna segi ég þetta? Jú, vegna þess að hér eru undir þvílíkar fjárhæðir fyrir okkur Íslendinga að rök má færa fyrir því að efnahagslegu sjálfstæði þjóðarinnar sé hætta búin gangi svartsýnar spár eftir um þróun efnahagsmála og/eða um endurheimtur á eignum í bú Landsbankans, á eignum þeim sem þar eiga að vera og áttu að vera. Því er það í sjálfu sér ekki óeðlilegt að Alþingi hafi gripið fram fyrir hendurnar á framkvæmdarvaldinu og sagt: Lengra erum við ekki tilbúin að ganga. Ég ætla ekki að þykjast, frú forseti, vera einhver sérfræðingur í breskri sögu eða sögu breska þingræðisins en ég leyfi mér þó að fullyrða, frú forseti, að ef breskir þingmenn og breska þingið hefði staðið frammi yfir einhverjum viðlíka samningum og þeim sem okkur Íslendingum var boðið hefðu þeir a.m.k. sett þá fyrirvara sem íslenska þingið setti. Í þessari deilu er verið að neyta aflsmunar. Það er verið að neyta aflsmunar þar sem stórar þjóðir beita afli sínu gegn fámennri þjóð. Bretar og Hollendingar hafa neitað okkur Íslendingum um þann rétt að úrskurðað verði um málið af til þess bærum aðilum. Þeir hafa raunverulega borið það fyrir sig, augljóslega reyndar, að undir séu svo miklir hagsmunir þeirra ríkja og annarra Evrópuríkja að ekki megi láta á það reyna hvort túlkun þeirra á innstæðutryggingarlöggjöfinni sé rétt eða röng, það séu bara of miklir hagsmunir undir. Þess vegna verðum við Íslendingar að bera hallann af því. Við Íslendingar höfum sagt við þær þjóðir: Gott og vel, við skulum reyna að ná fram pólitískri lausn í málinu. Við skulum reyna að semja um það úr því að það stendur svo og þið hótið okkur að beita ofbeldi með þeim hætti sem þið hafið gert, þó að okkur sé það bæði óljúft og okkur sé gramt í geði. Vandinn er að þessar þjóðir, Bretar og Hollendingar, hafa ekki boðið upp á neina slíka lausn. Krafa þeirra er greinilega sú að niðurstaða málsins verði sú sama og ef við Íslendingar hefðum farið í réttarsalinn, til dómarans, og hefðum hlotið þann dóm að málflutningur okkar stæði ekki, skilningur okkar væri rangur, okkur bæri að greiða hverja einustu evru og hvert einasta pund. Það er niðurstaða þess frumvarps sem nú liggur fyrir þinginu. Það er furðulegt, frú forseti, að heyra það þegar menn reyna að halda því fram úr þessum ræðustól að þeir fyrirvarar sem settir voru í haust af Alþingi standi enn. Það má öllum hv. þingmönnum vera ljóst að svo er ekki. Ég tel reyndar, frú forseti, að það sé þannig að þjóðin sé smám saman að átta sig á því að þeir fyrirvarar sem settir voru í haust og allir fögnuðu heils hugar eru ekki lengur til staðar. Með öðrum orðum, áhættan af málinu er öll komin á herðar Íslands. Og því er erfitt að una, frú forseti. Það er erfitt að una því að eiga að sitja uppi með lausn sem er sú sama og við Íslendingar hefðum tapað í réttarsalnum og við hefðum verið dæmd til þess að borga hverja einustu krónu af því að samkvæmt frumvarpinu skulum við borga hverja einustu krónu, þannig er það. Ábyrgð Breta verður engin, ábyrgð Hollendinga verður engin en ábyrgð Íslands verður öll. Við stjórnarandstæðingar höfum gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir framgöngu hennar í málinu. Ekki er þar með sagt að við stjórnarandstæðingar gerum okkur ekki grein fyrir því að verkefni ríkisstjórnarinnar er bæði flókið og erfitt og að viðsemjendur okkar, ef viðsemjendur skyldi kalla, hafa verið óbilgjarnir svo ekki sé meira sagt. Auðvitað hafa þeir og búa að heilmiklum vopnum og ráðum til að gera okkur Íslendingum lífið mjög leitt, það er alveg augljóst. Það sem við þurfum að spyrja okkur að, hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar, er eftirfarandi: Áhættan af því að halda áfram bardaganum og slagnum við Hollendinga og Breta og sitja undir þeim árásum og þeim ógnum sem þær þjóðir telja sig geta beitt okkur annars vegar og hins vegar að gangast undir Icesave-samkomulagið eins og það liggur fyrir núna og afleiðingar þess. Það er auðvitað hinn skelfilegi og nöturlegi veruleiki. Ég öfunda ekki, frú forseti, hæstv. fjármálaráðherra af starfi sínu, það er mjög erfitt við þessar aðstæður, eða nokkurn þann sem ber ábyrgð á þessu máli. Það má öllum ljóst vera að það er engum ljúft að standa í þessu og menn gera það ekki að gamni sínu. En það er eðlilegt að við stjórnarandstæðingar ræðum slíkt mál á Alþingi í þaula vegna þess að það hefur sýnt sig og sýndi sig í sumar að þegar við fórum ofan í saumana á því frumvarpi sem þá lá fyrir komu í ljós ýmsir agnúar og vankantar sem við sögðum að væri ekki hægt að búa við, og ekki bara við hv. þingmenn heldur líka margir fræðimenn sem skoðuðu málið og komust að þeirri niðurstöðu að við yrðum að kalla fram ákveðnar breytingar. Það sama á við nú vegna þess að það miklar breytingar hafa orðið á málinu frá því við samþykktum það á Alþingi í ágúst að við þurfum að fara mjög gaumgæfilega í gegnum það. Í því og þeirri umræðu er ekki fólgin einhver allsherjarfordæming á störfum ríkisstjórnarinnar en það er aftur á móti tekin upp sú skylda hv. þingmanna að fara í gegnum málið þannig að þegar það kemur til afgreiðslu, hvenær svo sem það verður, sé búið að fullkanna hvert einasta atriði og það verði ekki þannig að það komi síðan fram, eftir að Ísland hefur gengist undir þessar drápsklyfjar, að okkur hafi yfirsést, að okkur hafi mistekist við lagasetninguna og við höfum ekki áttað okkur á afleiðingunum. Enginn hv. þingmaður og enginn hæstv. ráðherra mun þola það að sitja undir slíku þegar fram líða stundir. Allt tal um að verið sé að standa fyrir málþófi og tefja málið er marklaust að mínu mati. Það er ábyrgðarleysi að tala fyrir því að menn þurfi bara að flýta sér í gegnum þetta vegna þess að þjóðin eða margir hv. þingmenn séu orðnir leiðir og þreyttir á málinu. Það er fullkomið ábyrgðarleysi, frú forseti. Valið er áfram erfitt sem við stöndum frammi fyrir. Eigum við möguleika á því að bæta málið? Getum við tekið áhættuna af því að segja við Breta og Hollendinga: Við ætlum ekki að gera neitt meira, við munum ekki hvika frá þeim fyrirvörum sem við gerðum í haust - eða eigum við að gangast undir þetta eins og það er? Það er hið erfiða og hið flókna. Það er mikil ábyrgð sem hvílir á okkur þingmönnum öllum vegna þessa. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins teljum að nauðsynlegt sé að knýja fastar á um ýmsa þætti í málinu gagnvart þessum svokölluðu viðsemjendum, þannig að ekki séu uppi hlutir í frumvarpinu sem eru óaðgengilegir fyrir okkur Íslendinga, jafnvel þó að okkur sé hótað öllu illu. Auðvitað er verið að hóta okkur og hefur ýmsu verið hótað í þessu máli. Bent var á það í haust að hætta væri á því að matsfyrirtækin mundu lækka lánshæfismat okkar Íslendinga og sú hætta er ábyggilega enn þá við lýði, frú forseti. Og hætta er á því að Hollendingar og Bretar haldi áfram að beita sér af afli gegn okkur í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og hætta er á því að þeir haldi áfram að beita sér gegn vinaþjóðum okkar á Norðurlöndum og reyni að koma í veg fyrir að þær haldi áfram að lána okkur það fé sem við þurfum svo sannarlega á að halda. Þessar hættur eru allar áfram uppi. Á móti þeirri hættu, frú forseti, þarf að meta afleiðingar þess ef við göngumst undir þessar klyfjar. Þetta er það mat sem við stöndum frammi fyrir. Hvað varðar mat á lánshæfiseinkunn okkar Íslendinga verð ég reyndar að segja að ástæða er til að hafa áhyggjur af þróun mála í veröldinni akkúrat þessa dagana, m.a. vegna þess sem gerst hefur í fjarlægum löndum, eins og í Dúbaí og víðar, sem hefur sett núna pressu á öll þau ríki sem eru mjög skuldsett, að lánshæfismat þeirra verði lækkað. Það er mikil hætta á því. Það er hætta fyrir okkur Íslendinga, hún er til staðar hvort sem við höfum gengist undir Icesave-skuldbindingarnar eða ekki. Menn geta síðan velt fyrir sér hættu okkar Íslendinga þegar fram líða stundir, ef við göngumst undir slíkar skuldbindingar og ef gengur hér illa í hagkerfinu á næstu árum og ef innheimturnar úr Landsbankanum verða litlar, hvernig matsfyrirtækin munu horfa á skuldastöðu Íslands. Og hvort við munum nokkurn tíma eiga séns á að vinna okkur út úr þeirri stöðu. Enn á ný, við þurfum að velta því fyrir okkur hvort við viljum taka áhættuna af áframhaldandi slag við viðsemjendurna svokölluðu eða hvort við ætlum að gangast undir þetta. Þannig vill til að við hv. þingmenn vorum kosin á Alþingi og hæstv. ríkisstjórn hefur framkvæmdarvaldið í höndunum. Það er því okkar að taka þessa ákvörðun. Ég er nokkuð viss um að það væru allir guðs lifandi fegnir að þurfa ekki að taka þá ákvörðun og bera ábyrgð á henni en þetta er hlutskipti okkar. Það er vissulega svo, frú forseti, að það er engin góð lausn í málinu, það er engin lausn fólgin í því að við þurfum að beygja okkur svo fullkomlega fyrir þessum þjóðum. Það er líka svo augljóst þegar menn horfa til þess hvernig forustumenn þessara þjóða tala, eins og rætt hefur verið um í þinginu, t.d. fjármálaráðherra Hollands, sem hefur einmitt tekið undir þau sjónarmið Íslendinga að það kerfi sem er utan um innstæðutryggingarnar í Evrópu sé ekki hannað til að takast á við það þegar heilt bankakerfi hrynur. Samt sem áður eru þeir tilbúnir til þess að setja fámenna þjóð í þá stöðu sem það frumvarp sem hér liggur fyrir, verði það að lögum, að við Íslendingar verðum í raun og sanni skattgreiðendur til umræddra landa, Hollendinga og Breta, þrátt fyrir að það standi í lögum að við Íslendingar séum ekki sammála þeirri skoðun að okkur beri að greiða þetta og við séum að greiða þetta í nauð vegna þess að við óttumst að þessi ríki muni beita afli sínu og getu til að gera okkur lífið óbærilegt, að við teljum að það sé betra að fara þessa leiðina. Það er sú staða sem blasir við ef við segjum já. Fyrir margt löngu var heil öld sem kölluð var enska öldin. Það kann að vera að ef við göngumst undir þetta og þetta verði raunveruleikinn og ef hann verður ekki umflúinn verði sú öld sem nú er nýhafin kölluð enska öldin hin síðari og við Íslendingar gerumst í raun og sanni skattgreiðendur til bresku krúnunnar. Það er auðvitað jafngildi þess að missa hluta af forræði sínu, missa hluta af sjálfstæði sínu. Þess vegna er þetta alvarlegt mál. Enn á ný, ég er ekki þeirrar skoðunar að hæstv. fjármálaráðherra eða hæstv. ríkisstjórn hafi staðið svo að málum að það hafi verið gert af kæruleysi eða vegna þess að þeir hafi ekki reynt allt hvað þeir gátu. Deilan snýst um þetta: Hún snýst um hvort sú stefna og þær áherslur sem ríkisstjórnin hefur haft í málinu hafi verið réttar. Ég efast ekki um að hugur hafi fylgt máli hjá hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórninni, því að þau hafa verið á fundum og hafa reynt að berjast fyrir hagsmunum Íslendinga. Ég tel að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hafi misskilið nokkuð þessa umræðu þegar hæstv. ráðherrar hafa talað um að verið væri að brigsla þeim um landráð. Ég held að enginn sé að því, en við erum ekki sátt og við erum ekki sammála um það hvernig á málinu hefur verið haldið. Ég hef ítrekað úr þessum ræðustól, frú forseti, beint þeirri spurningu til hæstv. forsætisráðherra hvernig standi á því að hæstv. forsætisráðherra hafi t.d. ekki skrifað formlegt bréf til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og krafist skýringa, formlegra skýringa á því hvernig standi á því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi dregið jafngríðarlega og hann gerði að taka mál Íslendinga fyrir. Það var auðvitað nöturlegt fyrir hæstv. forsætisráðherra að það skuli svo hafa verið leikstjóri úti í bæ sem sendi bréfið og tók ómakið af hæstv. forsætisráðherra. Það var auðvitað nöturlegt. Það eru einmitt þessir þættir, rétt eins og hæstv. forsætisráðherra var margsinnis spurð: Hefur hæstv. forsætisráðherra átt sérstaka fundi með forsætisráðherrum Norðurlanda? Hefur hæstv. forsætisráðherrann sent forsætisráðherrum Norðurlanda bréf þar sem að sjálfsögðu er þökkuð lánafyrirgreiðslan en um leið, í ljósi áratugalangrar góðrar sögu samskipta þessara ríkja, þessara vina-, bræðra- og frændþjóða, spurst kurteislega fyrir um það hvernig á því standi að þessar þjóðir tengi saman lánveitingu til Íslands, sem þær góðfúslega ætluðu að veita okkur á ögurstundu í sögu okkar þegar við þurftum á því að halda. Og hvernig standi á því að gerð sé krafa um það að við Íslendingar föllumst á kröfur Breta og Hollendinga sem svo sannarlega og augljóslega eru jafnþungbærar og raun ber vitni. Auðvitað hlýtur hæstv. forsætisráðherra að velta því fyrir sér svona eftir á hvort það hefði ekki verið betra, þó ekki væri nema bara vegna orðspors ríkisstjórnarinnar og hæstv. forsætisráðherra, að slík bréf hefðu verið send og slíkar samræður hefðu átt sér stað þannig að hægt væri að vitna til fyrir okkur alþingismenn. Það er nefnilega ekki nóg, frú forseti, þegar hæstv. forsætisráðherra kemur í ræðustól og segist víst hafa hitt þessa menn og talað við þá. Það þarf að standa með öðrum hætti að samskiptum við aðrar þjóðir í jafnmikilvægu máli og þessu. Það er ekki hægt að segja: Ég er bara sannfærð um að svona sé þetta og ég hafi hitt manninn eða talað við hann í síma. Menn verða að standa öðruvísi að málum. Enda sýndi það sig, frú forseti, að þegar Dominique Strauss-Kahn hafði svarað Gunnari leikstjóra, erindi hans um afstöðu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, að þá að sjálfsögðu stóðu Norðurlöndin frammi fyrir því að það væri upp á þau komið að við Íslendingar gætum ekki fengið lán vegna þess að þau væru að krefjast þess að við gerðum upp við Breta og Hollendinga. Og hvað gerist? Næsta sem gerist er að Norðmenn tilkynna að þau lán séu til útgreiðslu sem þeir hafi heitið Íslendingum til að hjálpa okkur í þeim erfiðleikum sem við stöndum í. Þetta er eitt af þeim dæmum sem hljóta að vera hæstv. forsætisráðherra nokkuð til umhugsunar  Frú forseti. Hvenær svo sem þessari umræðu lýkur er alveg ljóst að það skiptir máli að við náum á næstu sólarhringum góðri sátt í þinginu um það hvernig við höldum áfram með þingstörfin. Þó að við þurfum að ræða Icesave-málið áfram í einhvern tíma, og ég vil nota síðustu sekúndur mínar í þessari ræðu til að ítreka það tilboð sem stjórnarandstaðan hefur af heilum hug gefið til hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórnarinnar allrar 

Frú forseti. Mér finnst eitt atriði í annars ágætri ræðu hv. þingmanns honum ekki alveg samboðið. Það er þegar hv. þingmaður heldur því hér fram sem óumdeildum sannindum að allir fyrirvarar Alþingis frá því í sumar séu bara horfnir. Það er einfaldlega alrangt og það veit hv. þingmaður. Efnahagslegu fyrirvararnir eru inni í viðaukasamningum nákvæmlega eins og frá þeim var gengið hvað varðar viðmiðun við hagvöxt og að öllu leyti eins nema því að vextir skuli ávallt greiddir. Það eru afar litlar líkur á öðru en að við  Varðandi þörfina fyrir að ljúka afgreiðslu þessa máls hefur nákvæmlega ekkert breyst í þeim efnum, Ísland þarf að komast einhvern veginn undan þessu máli. Það er nákvæmlega eins og það var fyrri part síðastliðins vetrar þegar Sjálfstæðisflokkurinn var á þeirri skoðun og forustumenn hans, þáverandi forsætisráðherra Geir H. Haarde, 

Frú forseti. Fyrst hvað varðar afstöðu forustumanna Sjálfstæðisflokksins og Sjálfstæðisflokksins hér á þingi, við höfum sagt að það yrði að reyna að ná samkomulagi við þessar þjóðir um málið úr því að ljóst væri að þær mundu ekki hleypa málinu inn í dómsalinn. Vandinn er sá að sú niðurstaða sem hefur komið til okkar frá þessum þjóðum, þessum viðsemjendum okkar, er þess eðlis að menn hafa ekki getað sætt sig við hana. Það sem gerðist hér í sumar var að það frumvarp sem hæstv. fjármálaráðherra lagði fyrir þingið undirgekkst mjög miklar breytingar, það voru gerðar mjög miklar breytingar á því frumvarpi til þess að gera það bærilegt fyrir íslenska þjóð og til að það endurspeglaði einhvers konar pólitíska lausn. Sagt var við viðsemjendur okkar: Þetta er dæmi um pólitíska lausn og við viljum að þið gangið að einhverju slíku. En það var greinilega enginn samningsvilji af hálfu þessara aðila. Hvað varðar efnahagsfyrirvarana sem hæstv. fjármálaráðherra ræddi hefur sú stóra breyting orðið á að í stað þess að greiðsla Íslands á hverju tímabili eða hverju ári væri takmörkuð við ganginn í efnahagslífinu eigum við nú alltaf að borga vextina, sama hvernig gengur. Það sem meira er, við, Alþingi Íslendinga, sögðum að ábyrgðin næði bara til ákveðins tíma þannig að það sem ógreitt væri, uppsafnaðir vextir og annar kostnaður, hver svo sem hann nú yrði, ætluðum við ekki að ábyrgjast eftir ákveðinn tíma. Það sem hefur breyst hvað varðar efnahagslegu fyrirvarana er með öðrum orðum, frú forseti, að við eigum alltaf að greiða fulla vexti, sem eru auðvitað þunginn í þessu máli öllu saman, sama hvernig árar. Og ef við erum ekki búin að greiða þetta allt saman á tilteknum tíma, framlengist þetta og getur framlengst árum og áratugum saman þess vegna ef illa gengur hér á Íslandi. Það er ekki nóg að segja að 

Frú forseti. Sjálfstæðisflokkurinn getur ekki hlaupið frá forsögunni í þessu máli. 11. október 2008 kom fréttatilkynning frá forsætisráðuneytinu þar sem boðað var að samkomulag hefði náðst um að leiða þetta mál til lykta. Samkomulag á hvaða grunni? Á viljayfirlýsingu um að þetta yrði gert með tíu ára láni á fullum 6,7% vöxtum frá fyrsta ári. Í nóvember var undirrituð samstarfsyfirlýsing við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, þar á meðal af þáverandi seðlabankastjóra Davíð Oddssyni. Þar stóð að leiða ætti málið til lykta á næstu dögum á grundvelli samkomulags um forfjármögnun Breta og Hollendinga. Hvaða samkomulag lá fyrir um það? Viljayfirlýsingin um  Varðandi vaxtakjör og frágang þessa máls væri þetta allt ákaflega einfalt  
            

Frú forseti. Hvað varðar Sjálfstæðisflokkinn í málinu er afstaða okkar alveg hrein og klár, hún hefur legið fyrir allan tímann. Við höfum sagt: Það á að reyna að leita að samkomulagi. Það eru til skjalfestar heimildir fyrir því. Þegar það samkomulag kom síðan að lokum, því að menn leggja ekki jöfnu, eins og hæstv. fjármálaráðherra hefur gert, það sem kallað er „minnisblað“ sem sent var á milli Hollendinga og Íslendinga og síðan það samkomulag sem er niðurstaða í samningum á milli þjóða. Þegar það samkomulag lá fyrir var afstaða okkar sú að það væri ekki aðgengilegt fyrir okkur Íslendinga og um það voru aðrir alþingismenn okkur sammála. Síðan hvað hitt varðar, að við séum ekki að semja við okkur sjálf, er það alveg rétt. Auðvitað eiga svona atburðir sér ekki stað í deilum almennt, en aðstæður hafa verið þannig að þær hafa knúið okkur til þessa. Þegar þessir atburðir áttu sér stað sl. haust var fjármálakerfi alls heimsins á barmi hruns og viðbrögð margra, okkar Íslendinga og viðsemjenda okkar, 

Frú forseti. Hv. þm. Illugi Gunnarsson gat þess í ágætri ræðu sinni að um væri að ræða gífurlega efnahagslega hagsmuni til framtíðar fyrir þjóðina. Það ætti nú öllum að vera ljóst nú þegar en því miður skortir á að margir stjórnarliðar geri sér grein fyrir þessu. Hugsanlega er þetta afleiðing þess að fólk virðist eiga erfiðara með að gera sér grein fyrir afleiðingum heildarinnar en þegar skoðuð eru afmörkuð atriði. Þess vegna spyr ég hv. þingmann: Getur verið að ríkisstjórnin og meiri hlutinn í þinginu hafi ekki áttað almennilega sig á því að þessar stóru tölur sem sjást á blaði hafa á endanum veruleg áhrif á almenning í landinu, á hverja og eina fjölskyldu? Þegar um er að ræða 100 milljónir kr. á dag í vexti hefur það áhrif á daglegt líf fólks og getur haft veruleg áhrif á hvort við náum okkur yfir höfuð út úr þessari kreppu. Ég greip niður í fjárlagafrumvarpið, vegna þess að í morgun gagnrýndi hæstv. félagsmálaráðherra ríkisstjórnina harkalega í útvarpsþætti. Hann talaði um þann niðurskurð sem nú stefndi í í sínu ráðuneyti og að hans mati væri sá niðurskurður algjörlega óþolandi. Það voru reyndar ekki hans orð en það lá í orðanna hljóðan, og setti í samhengi við annað. Ef við skoðum hluti eins og t.d. að félagsmálaráðuneytið leggur 28,8 millj. kr. í athvarf fyrir heimilislausa, er það fjórðungur úr degi af Icesave-vöxtum, ekki nema sex klukkutímar. Þetta er atriði sem hefur gríðarlega mikil áhrif fyrir líf fjölda fólks í landinu, sex klukkutíma vextir af Icesave. Getur verið að það vanti dálítið upp á það hjá ríkisstjórninni að hún setji hlutina í samhengi?

Frú forseti. Það er úr vöndu að ráða fyrir mig að svara þessari spurningu svo vel sé af því að ég sit ekki ríkisstjórnarfundi og hef ekki upplýsingar um hvað fer manna á milli þar. En það er alveg rétt sem hv. þingmaður benti hér á, þegar menn skoða þessar stærðir í samhengi sjá þeir auðvitað hversu grafalvarlegt þetta mál er. Um leið verður það voðalega hjákátlegt þegar maður heyrir það hjá sumum fréttamönnum, svokölluðum bloggurum og jafnvel hjá sumum hv. þingmönnum að við hv. alþingismenn séum að að eyða tíma þingsins og þjóðarinnar í að ræða þetta mál, það er alveg furðulegt. Og rétt eins og það dæmi sem hv. þingmaður nefndi varðandi stöðu heimilislausra og allra þeirra sem þurfa á hjálp samfélagsins að halda, má ljóst vera að við Íslendingar höfum minna á milli handanna til þess að standa undir samfélagsþjónustunni sem nemur þeim greiðslum sem við þurfum að greiða til Breta, hin svokölluðu Bretagjöld. Það er augljóst, það þarf engan reiknisérfræðing til þess. Það má jafnvel gefa Indriða Þorlákssyni frí þann daginn, það þarf ekki einu sinni hann sjálfan til þess að átta sig á þessu. Það er það sem svíður svo mjög í þessu máli. Ég veit að við stjórnarandstæðingar eru ekki einir um að finna það, auðvitað svíður stjórnarliðum þetta líka, ég er alveg sannfærður um það. En spurningin sem ég velti hér enn og aftur upp í ræðu minni er þessi: Hvaða áhættu ætlum við að taka? Þegar við erum að reyna að leggja mat á þessa áhættu verða menn að gera það sem hv. þingmaður gerði hér áðan, að setja þessa hluti í samhengi. Hvað er það sem mun gerast á Íslandi? Hversu mikla fjárhæðir eru þetta á dag sem við þurfum að reiða af hendi til Breta og Hollendinga? Á móti því verða menn að meta hvaða áhrif það hefur, til skamms tíma 

Frú forseti. Hæstv. fjármálaráðherra nefndi í andsvari áðan við hv. þm. Illuga Gunnarsson að þetta væri allt miklu auðveldara ef við værum að semja við okkur sjálf, en því miður væri sú ekki staðan. Hins vegar virðist mér vera þetta þannig, og ég velti fyrir mér hvort hv. þingmaður getur tekið undir að það hafi verið hluti af því sem kom fram í ræðu hans, að Bretar og Hollendingar séu í þeirri stöðu að þeir séu að semja við sig sjálfa, þ.e. þeir taka einhverja ákvörðun um hvað þeim er þóknanlegt, tilkynna Íslendingum það og svo er þinginu sagt að við, Íslendingar, höfum ekki getað náð fram hinu eða þessu og munum ekki geta það, vegna þess að þrátt fyrir að það sé margbúið að biðja Hollendinga og Breta, segi þeir að það sé ekki til umræðu, þ.e. Bretar og Hollendingar ákveða einhliða hvernig samninga þeir vilja sjá og svo er þetta einfaldlega spurning um að láta Alþingi samþykkja það. Þetta hafa því ekki verið tvíhliða viðræður. Hvernig stendur á því þegar staða okkar lagalega er þrátt fyrir allt býsna góð? Hvers vegna hafa ekki farið fram raunverulegar tvíhliða viðræður? Af hverju 

Frú forseti. Þetta er skarplega athugað hjá hv. þingmanni. Það er nefnilega svo að Hollendingar og Bretar hafa tekið sér þá stöðu að þeirra sé allt valdið og við Íslendingar verðum að lúta afarkostum þeirra. Það er auðvitað það sem ég var að segja í ræðu minni, að niðurstaða þessa máls er sú sama, hvað öll meginatriði varðar, eins og við höfum tapað málinu fyrir dómstólum, það hafa ekki farið fram neinir samningar. Þess vegna verður það auðvitað enn sárara fyrir okkur Íslendinga að horfa á þessa niðurstöðu vera að fæðast. Hvað varðar einmitt samskipti okkar við þessar þjóðir gerði ég það að umræðuefni í ræðu minni hvernig hæstv. forsætisráðherra hefur haldið á sínum málum. Í þeim bréfum sem við sáum fara á milli hæstv. forsætisráðherra Íslands og Gordons Browns, forsætisráðherra Breta, er nánast spurt hvort ekki sé heppilegt að hafa fund. Það er svona sett fram í spurnartón, í stað þess auðvitað að þar hefði átt að krefjast þess og segja: Við munum ekki halda áfram neinum samningaviðræðum hér nema við fáum þennan fund. Það er lágmark þegar um er að ræða deilu sem skiptir jafnofboðslega miklu máli fyrir báða aðila. Hún skiptir máli fyrir okkur óumdeilanlega og hún skiptir líka máli fyrir Breta og Hollendinga vegna þess sem ég hef áður rakið, hversu mikilvægt það er fyrir þessi ríki og önnur Evrópuríki að halda innstæðutryggingarkerfinu gangandi. Það dugar ekki að setja málið þannig fram eins og því miður hefur nokkuð borið á, að við höfum ekki sótt nægilega fast á þá aðila sem hafa verið okkur erfiðir í þessu máli, t.d. eins og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, eins og Bretar og Hollendingar hvað þessa hluti varðar, þó að ég ætli ekki að gera lítið úr þeirri vinnu sem samninganefndin hefur unnið og einstakir íslenskir hæstv. ráðherrar, af því að ég er þeirrar trúar að þetta fólk sé alltaf að reyna að gera sitt besta. En við þessar aðstæður hefur það bara ekki reynst nóg. 
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni fyrir málefnalega og góða ræðu. Mig langar aðeins að koma inn á orð hæstv. fjármálaráðherra vegna þess að það rann upp fyrir mér ljós núna rétt áðan að hæstv. fjármálaráðherra ætlar með góðu eða illu að klína þessu á sjálfstæðismenn. Ég get tekið undir það að strax eftir bankahrunið gerðu stjórnvöld mistök, kannski eðlilega í ljósi aðstæðna, en hversu mörg lögfræðiálit þarf til að sannfæra hæstv. fjármálaráðherra um að ekkert af því sem sagt var á þeim tíma skuldbatt þjóðina til að samþykkja Icesave? Hversu mörg innlend og erlend lögfræðiálit þarf til að staðfesta að ekkert af því sem sagt var þá batt þjóðina til að gangast undir Icesave-samninginn? Þá áttar maður sig á því að hæstv. fjármálaráðherra er að breiða yfir eigin mistök í málinu. Og hver skyldu þau hafa verið? Jú, í fyrsta lagi að gefa þau skilaboð til samninganefndarinnar að hún ætti að ganga frá málinu. Og svo þegar samninganefndin kom heim með samninginn, að halda því fram fullum fetum að um frábærlega hagstæðan samning væri að ræða. Þar liggur vandamálið, vegna þess að stjórnarþingmenn stukku fram hver á fætur öðrum og lýstu því yfir að þeir þyrftu ekkert að kynna sér málið frekar, þeir mundu samþykkja þetta. Fullveldisréttur Íslendinga var úti sem hæstv. fjármálaráðherra stærir sig nú af að sé inni. Hann var úti, og ef 

Frú forseti. Ég hjó eftir því, líkt og hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, að hæstv. fjármálaráðherra er mikið í mun að reyna að koma ábyrgð og sök á Sjálfstæðisflokkinn. Við því er svo sem að búast, þannig má kannski segja að leikreglur stjórnmálanna séu. En ég sagði í ræðu minni áðan, frú forseti, að þetta mál væri þannig vaxið að við yrðum að hefja okkur upp fyrir flokkakryt og hefðbundin slagsmál og reyna að vinna þjóð okkar það best gagn sem mögulegt er. Ég ætla ekki að elta ólar við hæstv. ráðherra þegar hann talar með þessum hætti. Hann verður bara að eiga það við sig. Hæstv. ráðherra veit miklu betur. Ráðherrann veit nákvæmlega hvernig þessi mál gengu fyrir sig, hvaða skilaboð fóru frá íslenskum stjórnvöldum til hollenskra í kjölfar þess að þetta minnisblað var undirritað, þar sem kom alveg ljóst og skýrt fram hjá íslenskum stjórnvöldum hver afstaðan væri til þessa máls, enda hefur það komið fram rétt eins og hv. þm. Höskuldur Þórhallsson benti réttilega á að það er mat lögfræðinga og lögspekinga að ekkert af hálfu íslenskra stjórnvalda sé hægt að nota sem grundvöll eða lagalegan grunn fyrir því að okkur hafi borið skylda til að greiða þetta, ekkert slíkt hafi verið gert. Þetta veit hæstv. fjármálaráðherra, frú forseti, en lætur eins og hann hvorki skilji né viti, en ég veit auðvitað að hæstv. ráðherra veit betur. Verkefni okkar burt séð frá þessu öllu saman er áfram hið sama, það er að fjalla um þetta mál á Alþingi, kryfja það til mergjar til að koma í veg fyrir að það komi eitthvað upp úr kafinu eftir að við höfum skrifað undir sem er þess eðlis að við höfum ekki áttað okkur á því og skuldbundið þjóð okkar, eða gert einhver þau mistök sem valdi okkur enn frekari klyfjum og enn frekari búsifjum en við ætluðum að yrðu. Það er okkar verkefni. Það var verkefni okkar í sumar og ég tel að Alþingi hafi staðið sína vakt þá og sama verkefni 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni og tek sérstaklega undir þau orð að það sé mikilvægt að ræða þetta mál, vegna þess að við upplifum það aftur og aftur í þessu flókna máli að fólk áttar sig kannski ekki á hversu alvarlegt það er. Ég held að margir þingmenn meiri hlutans hafi ekki enn áttað sig á alvarleika þess. Það er ágætt að setja málið í samhengi við það, eins og gert var hér í ræðu, um hversu mikla fjármuni er að ræða. Við erum nefnilega að tala um hátt í 100 milljónir í vexti á hverjum einasta degi. Mig langar til að spyrja þingmanninn út í þá staðreynd, bæði orð Sigurðar Líndals lagaprófessors og Ragnars H. Halls hæstaréttarlögmanns um að engin raunveruleg úttekt liggi fyrir um það hvort efni lagafrumvarpsins eins og það liggur fyrir þinginu samrýmist stjórnarskrá lýðveldisins. 

Frú forseti. Vegna spurningar hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar vil ég segja það að á fundi þingflokksformanna kom fram af hálfu þingflokksformanna stjórnarandstöðunnar sú beiðni og þau tilmæli til stjórnarmeirihlutans að kallaður yrði saman sérstaklega fundur, og helst hið fyrsta, til að fara yfir þær röksemdir sem Sigurður Líndal og fleiri hafa fært fyrir því að hér gæti verið að myndast sú staða að Alþingi samþykkti frumvarp og gerði að lögum sem stangast á við stjórnarskrána. Ýmis rök sem Sigurður Líndal prófessor hefur bent á gera það að verkum að það er eðlilegt fyrir okkur alþingismenn að staldra við og reyna að leggja mat á þetta. Ég hefði kosið, frú forseti, að slíkt mat hefði legið fyrir áður en öll umræðan gengi fram í 2. umr., sem er auðvitað meginumræðan um frumvarpið. 

Frú forseti. Nú er farið að líða á daginn og ég tel rétt að kalla eftir því að hæstv. forseti gefi okkur þingmönnum einhverja vísbendingu um það hversu lengi sá fundur sem nú stendur yfir eigi að standa. Við höfum áður sett fram slíka beiðni og gerðum það í dag á fundi með þingflokksformönnum og forseta að það kæmi fram hið fyrsta hve lengi fundurinn ætti að standa, þannig að alþingismenn geti skipulagt tíma sinn og ræður sínar hér. Enginn þingmaður stjórnarandstöðunnar biðst undan því að standa hér og ræða þetta þetta mál en það sem við viljum er að virðingu Alþingis sé gætt og hér sé unnið samkvæmt skipulagi og með skipulegum hætti. Það er krafa okkar og beiðni. Því vænti ég þess, frú forseti, að hið fyrsta verði orðið við þessu, því að þetta er skynsamleg og eðlileg 

Frú forseti. Nú er klukkan orðin hálf sex og ég kvarta ekkert undan því að standa í ræðustól eða hlýða á umræður. Það er allt í lagi og ég er alveg til í að vera fram að miðnætti og inn í fullveldisdaginn líka. En það sem mér finnst slæmt er að vita ekki hvort ég verði hérna til klukkan sjö, átta, níu eða tólf eða þrjú eða fjögur sem er svo sem allt í lagi fyrir mig sem slíkan, en ég hef áhyggjur af því merki sem við erum að gefa út í þjóðfélagið. Við erum í rauninni að segja öllu fjölskyldufólki, barnafólki, að það eigi ekki að fara inn á þing. Það er bara þannig. Það er afskaplega slæmt að þetta skuli gerast undir formerkjum stjórnar sem telur sig vera velferðarstjórn og með forseta sem lagði áherslu á það að Alþingi yrði fjölskylduvænt. Það er alveg til háborinnar skammar að geta ekki einu sinni sagt klukkan hálfsex hve lengi þingið stendur. 
            

Forseti vill minna hv. þingmenn á að fyrr í dag var samþykkt að hafa kvöldfund og það verður fundað fram á kvöldið. Það hefur ekki verið tekin nein ákvörðun um hvenær verður hætt.

Frú forseti. Það er alveg rétt hjá hæstv. forseta að tekin var ákvörðun um það í upphafi fundar að hægt væri að funda fram eftir degi og fram á kvöld en það er óhjákvæmilegt samt sem áður að hæstv. forseti gefi nákvæmari upplýsingar um þetta. Á morgun er 1. desember og ég held að það skipti verulegu máli fyrir okkur að vita hversu lengi hæstv. forseti hyggst halda þessu áfram. Svo langar mig líka til að fara fram á það við hæstv. forseta að formenn þingflokka hittist fljótlega til að ræða það hversu lengi skuli fram halda. Þetta hefur gengið þannig í marga daga að hv. alþingismenn hafa með engu móti getað skipulagt tíma sinn, hvort sem það er fyrir verkefnin í þingsalnum eða brýn verkefni sem eru enn til meðferðar í nefndum. Ég tek sem dæmi að í hv. fjárlaganefnd - það þarf kannski ekki að taka það fram - eru nokkuð þung mál sem hv. þingmenn þurfa að sinna. Ég hvet hæstv. forseta til að reyna að koma einhverju skikki á þinghaldið 

Virðulegi forseti. Ég vil bara taka undir með þeim sem hér hafa talað að það er með öllu ólíðandi að við fáum ekki að vita hvernig fundarhaldi verður háttað í kvöld. Ég set það svo sem ekki fyrir mig að standa hér í ræðustól og tala fram eftir kvöldi, en ég vil benda á að ég á þrjú ung börn og þau munu væntanlega skilja seinna meir að faðir þeirra hafi þurft að standa hér í pontu og berjast fyrir því að á þau verði ekki lagðar þessar byrðar. 

Frú forseti. Ég komst ekki í það áðan að ræða um dagskrána sem við höfðum í dag. Á dagskránni eru níu mál, þar af eru fimm mál frá hæstv. fjármálaráðherra sem eru afskaplega mikilvæg. Þau eru fjáraukalög, ráðstafanir í skattamálum, tekjuöflun ríkissjóðs, umhverfis- og auðlindaskattar og tekjuskattur, og það er ekki nema mánuður þar til þessi lög eiga að taka gildi og eiga að hellast yfir atvinnulíf og heimili í landinu. Ég er viss um að hæstv. fjármálaráðherra fer að líða mjög illa. Mér finnst að forseti ætti, sem ég reikna reyndar með, að tilkynna okkur einhvern tíma í kvöld, klukkan sjö eða átta, að hún muni taka þessi mál á dagskrá og fresta umræðu um 4. dagskrármálið um ríkisábyrgð, ég geri fastlega ráð fyrir því. En ég vildi gjarnan fá að vita það til að byrja með, því að ég hef mikinn áhuga á þessum málum og hef ekki haft mikinn tíma til að setja mig inn í þau, frú forseti, vegna þess að við erum sífellt að ræða eitt mál.

Frú forseti. Mér er farið að líða svolítið eins og maður sé alltaf að endurtaka sig. En ég skora á forseta að leita eftir því hvort það sé möguleiki að þingflokksformenn eigi fund þannig að við getum kannski farið yfir stöðuna, og ég skora enn og aftur á stjórnarþingmenn og ráðherra að taka tilboði minni hlutans um að gera hlé á þessari dagskrá og fara í fjáraukalögin og skattamálin því að það er brýnt að þau komist til nefndar. Þá langar mig líka enn og aftur að ítreka að það væri mjög gott að vita svona hér um bil, mér er alveg sama þó að við verðum hér til fimm í nótt en það væri bara ágætt að vita það. Því væri best ef þingflokksformenn gætu fundað til að fá einhverja niðurstöðu í þetta, þó að ég viti að þetta er ákveðið stjórntæki og allt það, og við kannski bara hættum þessu leikriti.

Frú forseti. Ég verð þó að segja að mér væri ekki alveg sama um það ef hér væri fundað fram yfir miðnætti. Það er 1. desember á morgun og ég tel að það væri ekki bragur á því að Alþingi væri að funda á þeim degi. Ég vil nota tækifærið úr því að hæstv. fjármálaráðherra situr í salnum með okkur til að endurtaka tilboð okkar stjórnarandstöðunnar og hvetja forseta til að beita þeirri heimild sem forseti hefur í 2. mgr. 63. gr. þingskapalaganna og breyta dagskrá þessa fundar þannig að frá klukkan átta tökum við fyrir mjög mikilvægt mál, sem eru fjáraukalög, klárum þau, og síðan á miðvikudag þegar við komum aftur til þingfundar verði strax ráðist í það að ræða skattafrumvörp hæstv. fjármálaráðherra og þau afgreidd þannig að þau geti farið til nefndar, og við þá haldið áfram að ræða Icesave-málið ef það er enn á dagskrá. Forseti hefur heimild til að gera þetta. Forseti ber auðvitað ábyrgð gagnvart þinginu, ekki gagnvart ríkisstjórninni, 

Forseti vill benda á að enn eru fjölmargir á mælendaskrá í þessu mikilvæga máli sem verður rætt hér áfram.

Frú forseti. Það er mikilvægt að það gleymist ekki að fundartími hér og fundarhald er algerlega í boði stjórnarandstöðunnar. Það er stjórnarandstaðan sem þarf að tala í þessu máli. Samt byrjar hér enn einu sinni hefðbundið væl um það hvað þingmenn eigi bágt að þurfa að vera í vinnunni sinni. 

Frú forseti. Ég verð bara að mótmæla því harðlega sem hæstv. fjármálaráðherra segir. Það er enginn að væla um það að þurfa að vinna, það er enginn að væla um það að þurfa að vera hér langt fram eftir nóttu. Það sem við erum að kalla eftir er að fá upplýsingar um hvað við eigum að vera hér lengi, þannig að við getum skipulagt tíma okkar til að geta lesið yfir öll þau frumvörp sem hafa verið lögð fram. Það væri bara mjög þægilegt ef maður gæti a.m.k. vitað klukkan hvað þessum þingfundi lýkur. Mér finnst það ekki vera væl. Ef fólk vill vinna hérna í fullkomnu kaosi, fullkomnu skipulagsleysi, býð ég ekki í það hvernig verkstjórnin hér verður í kringum öll þau frumvörp sem þið viljið að við séum liðleg við.

Ég áminni hv. þingmenn um að ávarpa forseta.

Frú forseti. Nú langar mig að spyrja virðulegan forseta: Þótti frú forseta ekki undarlegt að heyra hæstv. fjármálaráðherra koma hér upp og þylja upp tölfræði, skammast yfir því hvað menn hefðu talað lengi um þetta stóra og mikilvæga mál?  Þar af leiðandi spyr ég frú forseta: Er þetta ekki svolítið sérkennilegt að ráðherrann skuli tala með þessum hætti? Reyndar verð ég að viðurkenna að þetta er í samræmi við margt annað í fari ráðherrans sem hefur gjörbreyst og ekki hvað síst afstaða hans í Icesave-málinu þar sem hann er lentur í algjörri mótsögn við sjálfan sig án þess að hafa útskýrt fyrir þinginu 

Ég bið um að hv. þingmaður ræði um fundarstjórn forseta, að það komi fram.

Frú forseti. Ef hæstv. fjármálaráðherra hefur talið að það að koma hingað upp undir liðnum um fundarstjórn forseta liðki fyrir þingstörfum er það af og frá. Þessi stórkarlakjaftur sem hann er búinn að temja sér gagnvart þinginu og stjórnarandstöðunni ... 

Hv. þingmaður gæti orða sinna.

Ég óska eftir því að þetta gildi um alla, jafnt ráðherra sem þingmenn. En þessi framkoma hæstv. ráðherra er ekki með þeim hætti að hún liðki fyrir þingstörfum. Hér er verið að spyrja einfaldrar spurningar. Við skulum dúndrast inn í nóttina, það er ekki málið, en við viljum gjarnan fá að vita það frá hendi forseta hversu lengi umræðan á að standa. Þetta er einföld spurning, það er einfalt að svara henni, þetta á ekki að vera svo flókið. Ég hvet hæstv. ráðherra til að vera með okkur áfram inn í nóttina til þess einmitt að koma hingað upp og liðka sem mest fyrir þingstörfum.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé ekki stór bón að fara fram á það að vita nokkurn veginn hversu lengi við ætlum að funda. Það væri heldur ekki slæmt að fá að vita hvenær hæstv. ráðherra ætlar að taka til máls, hann hafði orð á því hér fyrr í dag að hann ætlaði að gera það. Ég er búinn að beina til hans spurningum sem hann hefur sleppt að svara. Ég held að það væri farsælla, ef hæstv. ráðherra vill í fullri alvöru klára þetta mál, að hæstv. ráðherra reyndi að útskýra það fyrir þeim sem hér eru inni hvernig stendur á því ef jafnmikið liggur á málinu og raun ber vitni, að hann taki ekki þátt í umræðunni eins og hann hefur boðað. Síðan er það auðvitað sérstakt ef hæstv. ráðherra hefur áhyggjur af því að þingmenn tali of lengi, 

Já, ef hv. þingmaður ræddi þá við forseta um fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Það kom fram áhugaverð spurning áðan sem ég held að hæstv. forseti þurfi að svara þegar við ræðum hér um fundarstjórn forseta. Hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon spurði þeirrar spurningar: Til hvers halda menn að Alþingi sé? Ég ætla að svara þeirri spurningu fyrir mig: Alþingi er ekki stimpilpúði ráðherra í ríkisstjórn Íslands. Ég vil minna á það, frú forseti, af því að við erum að tala um fundarstjórn og hvernig við högum störfum okkar hér, að þetta mál var tekið með ofbeldi út úr fjárlaganefnd og efnahags- og skattanefnd í algjörri andstöðu við minni hlutann í þinginu. Þannig eru menn ekki að vinna eins og fólk á Alþingi Íslendinga þegar við köllum eftir því að vönduð vinnubrögð séu viðhöfð í nefndum þingsins. Það er eins og hæstv. ráðherra sé búinn að gleyma því þegar hann var sjálfur í stjórnarandstöðu, nema að þá voru mörg önnur minni mál sem hann gagnrýndi málsmeðferðina á, en við erum að ræða hér um eitt stærsta mál 

Hæstv. forseti. Mig langar að blanda mér inn í umræðuna um fundarstjórn forseta þar sem ég tel rétt að fram komi og forseti gefi það út hvað þessi fundur á að standa lengi. Það er rétt að talað hefur verið í nokkra klukkutíma í þessu máli en mér finnst það hreinlega ekkert langt, 1.661 mínúta er bara ekkert svo langt. Hvað halda menn að komandi kynslóðir komi til með gera þegar þær eru að borga þessa reikninga? Halda menn að þær fletti því ekki upp hvað hér var sagt og halda menn að þær vilji ekki að fólk tjái sig í þessu máli? Það væri kannski vit í því fyrir hv. stjórnarþingmenn að blanda sér í umræðuna, koma því á blað í þingtíðindin hvað þeir hafa til málanna að leggja og hvernig þeir rökstyðja sitt mál. Eða er það eitthvað sem þeir geta ekki gert? 

Hæstv. forseti. Alþingi Íslendinga er útvörður Íslands og það er á þeim forsendum sem við ræðum Icesave-málið. Það er alveg makalaust að hæstv. fjármálaráðherra skuli kveinka sér undan því að menn hafi rætt þetta mál nokkuð. Ragnar Árnason, prófessor í hagfræði, lýsir því í Morgunblaðinu í dag að Icesave-skuldbindingin sé tvöfalt meiri en hagur okkar af sjávarútvegi, sem einhvern tímann þótti skipta Íslendinga máli. En aðalatriðið í þessu er að það er ekkert skipulag á þessu þinghaldi. Menn eru margoft búnir að koma fram með tilboð um að taka þau mál, sem mér heyrðist hæstv. fjármálaráðherra gjarnan vilja ræða, á dagskrá í dag, en í hinu orðinu vill hann ekki fá þau á dagskrá. Það er nauðsynlegt fyrir hæstv. fjármálaráðherra, formann Vinstri grænna, og aðra stjórnarliða, að fara nú að snúa sér að því að koma þessum brýnu málum á dagskrá. Ég hefði haldið að það væri nokkur hagur af því fyrir hæstv. fjármálaráðherra að fá fjárlög samþykkt fyrir áramót.

Forseti vill taka fram vegna þeirra orða sem hér hafa fallið, að gæta þurfi að dagskrá þingsins, að hér liggur fyrir dagskrá dagsins í dag og forseti telur að verið sé að fara eftir þeirri dagskrá. Það eru fjölmargir þingmenn á mælendaskrá og ég bið þá hv. þingmenn að taka tillit til þess ef þeir vilja flýta hér fundi eða stytta umræðu um þetta mál, að taka tillit til þess í ræðutíma sínum.

Frú forseti. Virðulegur forseti virtist ekki alveg átta sig á því áðan hvernig það sem ég sagði tengdist fundarstjórn forseta og ég er hér kominn til þess að útskýra það. Þannig er mál með vexti að skömmu áður hafði hæstv. fjármálaráðherra komið hér í pontu og þulið upp tölfræði sem rökstuðning fyrir því að það væri nóg komið af þessari umræðu, það væri búið að tala um þetta svo mikið að þingið ætti að láta gott heita og ekki ræða þetta áfram.  
            

Virðulegur forseti. Ég get ekki orða bundist vegna þeirrar fundarstjórnar sem hér er. Hér hneykslaðist hæstv. fjármálaráðherra á því að menn töluðu um Icesave-málið. Ég leyfi mér að benda á að í sumar voru samþykkt lög 96/2009 þar sem ég og þingmenn úr öllum stjórnmálaflokkum lögðum nótt við nýtan dag til þess að ná samkomulagi um að koma þessu máli áfram. Það var gott samkomulag. Það voru viðeigandi fyrirvarar við þá ríkisábyrgð sem hæstv. fjármálaráðherra óskaði eftir. Við afgreiddum það mál frá þinginu með sóma. Það var ekki hægt að ganga þannig frá málum hjá framkvæmdarvaldinu að það væri kynnt sómasamlega fyrir Bretum og Hollendingum og því kom fjármálaráðherra með þetta mál inn í þingið aftur. Forseti þingsins var vöruð við því á sínum tíma að taka þetta mál inn í þingið aftur en hún kaus að vaða á skítugum skónum yfir Alþingi Íslendinga og ganga erinda 

Forseti biður hv. þingmann að gæta orða sinna.

Nú, afsakið, ég vissi ekki hvað ég hafði sagt rangt. Ég biðst afsökunar á því. Þess vegna erum við að ræða þetta mál í þessu málþófi í dag. Það er alfarið forseta þingsins að kenna.

Virðulegi forseti. Við bárum upp þá einföldu spurningu: Getum við fengið að vita hvernig fundarhaldi verður háttað hér í kvöld? Einföld spurning. Væntanlega er við henni mjög einfalt svar. En hæstv. fjármálaráðherra kom hér upp með þjósti og sagði að umræðan væri í boði stjórnarandstöðunnar. Hver kom með málið handónýtt inn á Alþingi?

Heyr, heyr.

Ekki bara í vor með yfirlýsingu um að þetta væri frábærlega hagstæður samningur, 

Við ræðum á hinu háa Alþingi það mál sem er hér á dagskrá, 4. dagskrárliður, og enn eru mjög margir á mælendaskrá. Svo það sé alveg ljóst endurtekur forseti að það verður fundað hér á Alþingi fram eftir kvöldi.  
            

Virðulegi forseti. Það gætti nokkurs misskilnings í yfirlýsingu virðulegs forseta áðan þar sem það virtist vera að virðulegur forseti stæði í þeirri meiningu að athugasemdirnar við fundarstjórn forseta væru vegna þess að við héldum að dagskráin væri svo óklár hjá virðulegum forseta. Það sem ég held að allflestir hv. þingmenn hafi verið að tala um er að það liggur fyrir viss hugmynd eða tilboð frá stjórnarandstöðunni um að hleypa í gegn mjög mikilvægum málum sem snerta fjárlagagerðina og að við frestum Icesave-málinu um eina sjö, átta klukkutíma á meðan. Þetta snýst ekki um að 

Virðulegur forseti. Það er ekkert einkennilegt að hv. þingmenn skuli spyrja um hvenær þingfundi ljúki. Ég fékk samantekt yfir það hvernig fundað hefur verið hér síðasta hálfa mánuðinn: Mánudaginn 16. nóvember stóð þingfundur til 23.07. Þriðjudaginn 17. nóvember til 20 mínútur yfir 10. Miðvikudaginn 18. nóvember til 19.00. Fimmtudaginn 19. nóvember til 23.30. Þriðjudaginn 24. nóvember til miðnættis. Miðvikudaginn 25. nóvember til klukkan að verða átta. Fimmtudaginn 26. nóvember til klukkan korter yfir eitt um nóttina. Föstudaginn 27. nóvember til rúmlega átta. Og núna sl. laugardagskvöld til klukkan að verða 10. Virðulegi forseti, það er ekkert skrýtið þótt gerðar séu athugasemdir við fundarstjórn forseta og þann fundartíma sem er í þinginu. Og þegar hv. fjármálaráðherra sagði að hann treysti sér ekki til þess 

Heyr, heyr.

Frú forseti. Mér finnst við í stjórnarandstöðunni vera ósköp mikil unglömb þegar kemur að samskiptum á milli hæstv. þingmanna og hæstv. ráðherra. Mér finnst eins og við eigum langt í land með að ná hinum hefðbundna strigakjafti sem var í stjórnarandstöðu fyrri tíma. En hæstv. fjármálaráðherra kemur hingað upp og kveinkar sér undan umræðunni, undan þeim lögbundna rétti sem stjórnarandstaðan hefur samkvæmt þingsköpum, sem hæstv. forseti á að verja okkur þingmenn með. Hæstv. fjármálaráðherra ræðst á okkur fyrir að nýta okkur þann hefðbundna og lögbundna rétt sem við höfum lögum samkvæmt. Við stöndum vaktina því að í sífellu koma fram mjög mikilsverðar ábendingar sem ég skil vel að fjármálaráðherra Íslands kveinki sér undan, ábendingar frá Ragnari Árnasyni, Sigurði Líndal, Stefáni Má Stefánssyni og Lárusi Blöndal. Indefence er að safna undirskriftum. Auðvitað er eðlilegt að fjármálaráðherra 

Heyr, heyr.

Virðulegi forseti. Það er ekkert óeðlilegt við að þingmenn vilji fá að vita hvernig menn muni vinna þetta mál. Það liggur alveg fyrir, af því að hér tala menn um hvað sé í boði hvers. Þetta umdeilda mál er í boði stjórnarinnar, hæstv. fjármálaráðherra, og engin málefnaleg rök hafa verið færð fyrir því að það liggi á að afgreiða það, samt er það sett í algeran forgang. Fjáraukalög, fjárlög, ofurskattar ríkisstjórnarinnar, sem nú þegar eru farnir að valda atvinnuleysi þótt þau lög séu ekki einu sinni komin fram enn þá, eru ekki á dagskrá nema einhvern tímann löngu á eftir þessu ágæta máli. Virðulegi forseti. Það er ekkert óeðlilegt við að hv. þingmenn spyrji spurninga í tengslum við þessi mál.

Forseti getur nefnt að 5. dagskrárliður eru Fjáraukalög 

Frú forseti. Ég kem hér upp til að athuga hvort forseti gæti verið svo vinsamleg að skýra aðeins hvað það þýðir að halda hér áfram fram eftir kvöldi, eins og kom fram áðan, vegna þess að það er brýnt að við vitum hvernig dagskrá kvöldsins á að vera. En ég kann illa við það þegar hæstv. ráðherrar koma hér upp og skamma okkur fyrir að eyða tíma þingsins í að tala um þetta mál vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt og við eigum ekki að fara í gegnum það á handahlaupum. Því miður voru vinnubrögðin slík í fjárlaganefnd áður en málið kom til þessarar umræðu að ekki var farið yfir það allt saman. Hvernig var farið með nefndarálit efnahags- og skattanefndar sem fjárlaganefnd bað sjálf um? Hvers vegna, frú forseti, eru ekki iðkuð betri og vandaðri vinnubrögð af hálfu fjárlaganefndar og meiri hluta fjárlaganefndar í þessu máli, einu mikilvægasta máli Íslandssögunnar?

Virðulegi forseti. Í þessu máli má segja að meiri hlutinn hafi valtað yfir minni hlutann á þingi hvað öll vinnubrögð varðar. Þrátt fyrir útrétta hönd minni hlutans og boð um aukið samstarf um að koma að lausnum þessa máls með hæstv. ríkisstjórn og ríkisstjórnarflokkunum, hefur ekki verið á það hlustað. Og það er engin tilviljun, virðulegi forseti, að minni hlutinn beitir sér nú í þessu máli með þeim hætti sem gert er. Þetta er grundvallarreglan í þingsköpum. Þetta er vopn minni hlutans til þess að meiri hluti á þingi geti ekki misbeitt valdi sínu, þess vegna hefur minni hlutinn þetta vopn. Meiri hlutinn verður í þessu tilfelli bara að gera sér grein fyrir því að við höfum hugsað okkur að halda áfram að vinna hér samkvæmt okkar rétti. Við höfum á sama tíma ítrekað lagt fram 

Virðulegur forseti. Ég kveð mér hér hljóðs til að ræða um fundarstjórn forseta, hef svo sem ekki neitt að klaga upp á núverandi forseta heldur er ég meira að ræða fundarstjórn forsetaembættisins. Ég ætla bara að lýsa þeirri skoðun minni að það er með ólíkindum að það komi fram hjá þeim hæstv. ráðherra sem kannski kastar steininum úr stærsta glerhúsinu að maður tali lengi og mikið úr þessum ræðustól. Það kemur úr hörðustu átt ef nú á að fara að takmarka málfrelsi og ef mönnum þykir eitthvað langt gengið. Það vill svo til að það er hægt að fletta ýmsu upp. Hæstv. ráðherra kom með ýmsar tölur. Það er hægt að fletta upp í öðru og það eru ýmsar ræður sem ég mun fara í seinna af því að þessi tími er svo fljótur að líða þar sem hægt er að fara yfir orðfæri hæstv. fjármálaráðherra þegar hann var í þeirri stöðu að 

Herra forseti. Mér er vandi á höndum, ég var búin að skrifa alls staðar „frú forseti“ í ræðuna mína. Við 1. umr. um núverandi frumvarp um Icesave spurði ég hæstv. fjármálaráðherra beinskeyttrar spurningar. Ég spurði hvort þingið hefði eitthvert svigrúm til að breyta því frumvarpi sem hæstv. ráðherra lagði fyrir þingið. Af svörum hans var ekki annað að skilja en að það væri ekki neitt svigrúm. Við þingmenn verðum því miður að horfast í augu við þann ömurlega veruleika að við búum ekki við raunverulega þrískiptingu valds. Ríkisstjórnin hefur náð meiri hluta um að samþykkja sín boð og eina hlutverk þingmanna meiri hlutans í þessari stöðu, eins og svo oft áður, er að segja „já“ án þess að hafa sjálfstæða skoðun á málefninu. Ég verð að viðurkenna, herra forseti, að ég skil eiginlega ekki af hverju okkur er gert að taka þátt í þessu leikhúsi fáránleikans. Nenna stjórnarliðar ekki að halda áfram með málið? Nennir þjóðin ekki að beita sér lengur? Er hún búin að gleyma áhrifamætti sínum? Vaknaðu nú, þjóðin mín, og sýndu Bretum og Hollendingum og öðrum þeim sem hafa kúgað okkur til að kyngja einhverju sem við erum ekki fær um að standa undir án þess að enda í eigin landi sem þrælar lánardrottna okkar. Já, vaknaðu. Við viljum tryggja að þessi ríkisábyrgð á einkaskuld verði skilyrt en ekki óskilyrt eins og Bretar og Hollendingar krefjast. Við verðum að breyta fyrirvörunum í þessu nýja frumvarpi til að tryggja að við borgum ekki vexti ef hér er enginn hagvöxtur. Nú er búið að rífa í sundur öryggisnetið, og okkur þingmönnum ber skylda til að tryggja að hér verði ekki samþykkt eitthvað sem gæti stefnt þjóðarafkomu í voða um ókomna tíð. Nú hefur það verið staðfest að enginn áhugi er hjá formanni fjárlaganefndar til að breyta þessu frumvarpi, enginn áhugi á að tryggja að við getum staðið skil á þessu. Mér finnst furðulegt að taka málið inn í nefnd með slíku fororði. Mér finnst það virðingarleysi gagnvart því fólki sem kalla á fyrir nefndina til að kynna því það sem betur má fara og hvað ber að varast. Ég skora á alla nefndarmenn fjárlaganefndar, stjórnarliða sem og minni hluta, að leggja við hlustir, ómengaðir af valdapólitík. Ég skora á nefndarmenn að hlusta handan fyrir fram gefinnar niðurstöðu, og kannski komast hv. nefndarmenn að þeirri niðurstöðu að það sé með sanni nauðsyn að skapa svigrúm til breytinga. Það er með sanni nauðsyn. Það er bara ekki hægt að leggja fram frumvarp til laga sem nú er sannað að er með galla sem jaðra við stjórnarskrárbrot. Það er ekki hægt að leggja slíkt fram með því skilyrði að því verði ekki breytt. Er það ekki fullkomlega óábyrgt að samþykkja slíkan skuldaklafa á herðar þjóðarinnar án þess að gera allt sem í okkar valdi stendur til að hengja ekki þennan myllustein um háls þjóðarinnar? Eigum við að vera leiguliðar í eigin landi, er það hugmynd hæstv. ríkisstjórnar um norrænt velferðarkerfi? Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra, sem nota bene er ekki hérna, einfaldrar spurningar: Getum við staðið undir því að tekjuskattur tæpra 80.000 skattborgara þessa lands fari í það eitt að borga vexti af Icesave ár hvert? Það hefur komið í ljós að hægt er að teygja lánið um ókomna tíð og það þýðir einfaldlega að vextirnir halda áfram að hlaða utan á sig. Þær eignir sem vísað er til, sem skilanefnd Landsbankans lúrir á og segir að við getum fengið nánast allar upp í þessa skuld, eru huldueignir sem enginn hefur fengið að sjá hverjar eru - nema skilanefndarmenn. Ekki einu sinni hæstv. fjármálaráðherra hefur fengið að sjá eignasafnið. Því var haldið fram í upphafi að fulltrúar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefðu fengið að sjá þetta eignasafn, en Rozwadowski, lénsherrann okkar, bar það af sér í bréfi sem hann sendi mér. Það er ljóst að enginn, ekki nokkur maður - nema þeir sem eru í skilanefnd Landsbankans - veit hvað liggur að baki stærstu skuldbindingu þjóðarinnar. Ég veit ekki með hv. þingmenn en mér finnst þetta algjörlega óásættanlegt. Ég tek fram að ég stend ekki í því í dag að ræða um þetta mál nema vegna þess að mér er ekki sama hvernig unnið verður úr því. Ég er ekki í þessum ræðustól til þess eins að vera leiðinleg við vesalings stjórnarliðana. Ég er hérna vegna þess að ég get ekki annað en gert allt sem í mínu valdi stendur til að vekja athygli á því sem ég verð að viðurkenna að veldur mér miklum og þungum kvíða. Ég skora á alla þingmenn að finna aftur þann sérstæða og merkilega tón sem sleginn var í sumar, tón samstöðu. Það er það sem allir sem ég tala við þrá að heyra. Þau þrá að heyra að við séum að berjast fyrir þeirra hagsmunum. Nú er ekki tími fyrir átök, heldur samstöðu. Það er ljóst að það gengur ekki að samþykkja yfirgang framkvæmdarvaldsins. Sýnum nú að þingið sé það sem það var skapað til að vera, æðsta stofnunin sem semur vönduð lög sem framkvæmdarvaldið fer eftir í fullkominni auðmýkt. Ég veit að þetta eru dálitlir draumórar en við getum a.m.k. reynt. Gefumst ekki upp, hvorki þing né þjóð, höldum reisn okkar og sýnum að við látum ekki beygja okkur þó að Golíat sé vissulega stór. Gleymum ekki hver það var sem vann í þeim slag. Til þess að vinna þetta efnahagslega stríð sem við stöndum frammi fyrir verðum við að hætta að berjast innbyrðis og fara að vinna saman. Verið nú svo góð, kæru samþingmenn úr stjórnarröðum, að hlusta á þá einlægu ósk okkar að taka ekki þeim afarkostum sem okkur eru gefnir varðandi Icesave. Við verðum að laga frumvarpið svo við tökum ekki svona mikla áhættu. Ég óttast það mjög mikið að grunnstoðir samfélags okkar bresti ef þetta verður samþykkt. Ég óttast að almenningur flýi landið okkar eða hreinlega gefist upp. Ég óttast að við getum ekki staðið við þessar skuldbindingar og þess vegna væri langheiðarlegast að horfast í augu við þá staðreynd að tæknilega séð getum við alls ekki staðið við allt sem við erum að lofa að gera. Við getum ekki borgað skuldir okkar án þess að skerða kjör næstu kynslóða þannig að samfélag það sem við búum við og forfeður okkar lögðu blóð og svita í að gera að betra samfélagi en flestir jarðbúar eiga kost á að búa við. Við gerum það að engu og verðum enn á ný leiguliðar í okkar eigin landi. Ef þessi ræða verður túlkuð sem málþóf verður svo að vera. Ég stend hér og ákalla þjóðina að ef það er rétt að hún vilji fá að kjósa um þetta afdrifaríka mál kalli hún eftir því með afgerandi hætti. Ég skora á alla að fara á vef indefence.is til að kynna sér hvað slík þjóðaratkvæðagreiðsla felur í sér. Hinn ágæti forseti lýðveldisins skrifaði undir núgildandi lög með yfirlýsingu um hve góðir fyrirvararnir væru, sem því miður er búið að breyta svo mikið að þeir eru aðeins skuggamynd, og öryggisnetið sem við vorum öll harla stolt yfir í sumar hefur að engu verið gert. Það er fjarri lagi að við úr minni hlutanum sem höfum staðið hér og talað um þetta mál höfum haldið því fram að allir fyrirvararnir hafi verið gerðir ónýtir. Öryggisnetið sem var ofið um þjóðina hefur verið rifið og tætt í sundur þannig að við siglum í raun og veru á vit dapurlegrar framtíðar. Ég er ekki að ýkja, ég er búin að kynna mér sögu þjóða sem hafa farið í gegnum prógramm Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Ég hef farið í gegnum sögu þjóða sem hafa farið mjög illa út úr kreppum en það er engin kreppa neins staðar samanborið við okkar. Hún er svo gríðarleg að fólk er ekki enn farið að skilja hvað þetta felur í sér. Hvað gerir það að tekjuskattur 150.000 Íslendinga fari í að greiða vexti af erlendum skuldum? Ég óska eftir svörum frá hæstv. fjármálaráðherra um hvaða áhrif það hefur á grunnstoðir okkar. Ég óska eftir svörum en hæstv. fjármálaráðherra getur ekki einu sinni sýnt okkur þá virðingu að vera í salnum. Við skulum muna að Icesave er ekki málefni ríkisstjórnarinnar. Icesave er málefni allrar þjóðarinnar, og sýnum þjóðinni þá virðingu að taka þetta ekki óbreytt inn og heimta að það fari óbreytt í gegnum þingið.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu og varnaðarorð. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í það sem hún kom inn á í ræðu sinni um að í raun og veru mætti hvorki breyta punkti né kommu í þessu máli sem við erum að fjalla um núna. Ég hef haft efasemdir um það og leitt hugann að því hvort það gæti verið þannig að málið hafi fyrst verið kynnt í þingflokkunum og síðan eftir það hafi verið gefið grænt ljós á að það mætti halda áfram með málið og þar með samþykkja það. Eftir að við fórum að fjalla um það hafa komið margar ábendingar um hvað það felur í sér, ábendingar frá Sigurði Líndal, Ragnari H. Hall, Indefence og fleiri góðum einstaklingum. Við upplifðum það hér þegar við tókum málið fyrst til umfjöllunar, í júníbyrjun, að þá var upplýst af einum hv. þingmanni að margir hæstv. ráðherrar hefðu ekki einu sinni lesið samninginn áður en þeir gáfu grænt ljós á að samþykkja hann. Hefur hv. þingmaður ekki áhyggjur af því að eitthvað svoleiðis sé hugsanlega á ferðinni núna? Þingmennirnir höfðu a.m.k. þá ekki haft tíma til að kynna sér þá niðurstöðu sem lá fyrir með þessa samninga. Deilir hv. þingmaður ekki með mér áhyggjum af að þetta gæti vel hugsast? Síðan langar mig að spyrja líka hv. þingmann hvers vegna efnahagslegu fyrirvararnir um að við greiddum 6% af vexti hagvaxtar - 

Hv. þingmaður er beðinn velvirðingar á því að það er smábilun í klukkunni. Ég veit ekki hvort neftóbakið hefur ratað þangað.

Nei, ekki mitt, það er kannski þitt.

Ég gef þingmanninum færi á að ljúka máli sínu.

Mig langar þá að klára spurninguna til hv. þingmanns. Það lá fyrir að við ætluðum að borga 6% af vexti hagvaxtar til að standa undir skuldbindingunni og ég spyr: Hvers vegna gera þá Bretar og Hollendingar kröfu um að við gerum þetta með öðrum hætti? Hafa þeir kannski jafnmikið álit á útreikningum Seðlabankans og margir stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherrar?

Herra forseti. Ég þakka spurningarnar. Þó að ég hefði alveg rosalega gaman af því að geta svarað fyrir Breta og Hollendinga get ég það ekki. Varðandi það að taka óupplýstar ákvarðanir sýnist mér sem nýjum þingmanni að það sé frekar regla en undantekning. Í raun og veru er starfsumhverfið líka þannig að manni er hreinlega ekki gefinn tími til að vinna sig í gegnum allt það sem er lagt á okkar borð. Þetta er gríðarlega mikið lesefni sem við fáum. Ég tók eftir því þegar ég las þessa samninga fyrst yfir sjálf að þeir eru mjög flóknir, á mjög flóknu bresku og hollensku lagatæknilegu máli, þannig að það er ekkert fyrir alla að skilja þá. Það er náttúrlega alltaf erfitt að stíga inn í höfuðið á öðru fólki en ég ræddi við fjölmarga stjórnarliða um að þeir hefðu hvorki gefið sér tíma til að lesa samninginn né t.d. leyniskjölin. Margir höfðu ekki haft tíma til þess enda var dálítið erfitt að finna tíma til að komast þarna aleinn inn í herbergið til að lesa þetta. Ég vil ekki gera fólki upp að því gangi eitthvað illt til. Ég held að vandamálið í kringum Icesave sé ákveðin vanþekking, og það að vilja ekki hlusta á þau varnaðarorð sem við fáum frá virtum lögfræðingum og ráðgjöfum, ekki bara héðan heldur víðs vegar að, finnst mér ekki góð stjórnsýsla. Eitt af því sem ég tek mjög alvarlega er að vilja taka upplýstar ákvarðanir. Þess vegna greiði ég t.d. ekki atkvæði um mál sem ég hef ekki getað kynnt mér nógu vel út af því að mér finnst það óábyrgt. Ég skora bara á að okkur verði gert starfsumhverfið 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni að hún hefði kynnt sér lönd sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði verið að hjálpa, lönd sem hefðu lent í mjög miklum vandræðum út af svipuðum aðstæðum og við erum í núna. Nú er skuldaþol íslenska ríkisins dálítið á flökti hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Hann gaf það út í vetur eða haust að skuldaþol íslensku þjóðarinnar væri í kringum 240%, það væri það hámark sem íslensk þjóð gæti staðið undir. Síðan kemur í ljós að skuldaþol íslensku þjóðarinnar er komið í 310%. Þá kemur endurskoðunin hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og þá kemur þar fram að hann telji að íslenska þjóðin geti staðið undir því skuldaþoli. Mig langar að spyrja hv. þingmann, af því að hún sagðist hafa kynnt sér það, hvort hún geti nefnt mér einhver dæmi um að þjóðir hafi jafnvel misst auðlindir sínar eða eitthvað í þá veru þegar menn gengu fram í að rukka - þetta eru sjálfir gömlu nýlenduherrarnir sem eru á hinum endanum á skuldabréfinu - hvort hv. þingmaður hafi ekki áhyggjur af því að það muni geta gerst þannig og hvort hún þekki einhver dæmi um það.

Herra forseti. Ég þakka þessa spurningu. Ég kynnti mér vel það sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur verið að gera og tek sem dæmi nýlega sögu um það hvernig fór hjá Jamaíka. Þeir misstu sjálfræðið yfir landbúnaði sínum á tveimur árum. Mjög gamalgróinn og góður landbúnaður sem var eins sjálfbær og mögulegt er er ekki lengur til á Jamaíka. Ég hvet fólk til að kynna sér hvað gerðist þar. Allir þekkja söguna um Argentínu og allir þekkja sögurnar um Asíulöndin. Ég bara spyr: Ef það er svona gott stjórntæki að hafa stýrivexti háa, af hverju eru þá ekki Bandaríkjamenn með stýrivexti háa, þeir eru með stýrivexti í núlli? Eru einhver önnur lögmál hjá okkur en þeim? Það held ég ekki, við erum í mjög áþekkum vandræðum. Við erum ekki búin að stjórnarskrárbinda það að auðlindirnar séu alveg örugglega í eigu þjóðarinnar og ég hef þungar áhyggjur af því að við munum glata jafnvel öllu ef við förum ekki varlega. Við þurfum að fara varlega varðandi samninginn út af Icesave. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hennar ræðu, hún var málefnaleg. Ég hef tekið eftir því að þingmaðurinn hefur beitt sér mjög fyrir lýðræðislegum umbótum, sérstaklega í þá veru að efla vald Alþingis. Fyrir um ári steig ég hér í pontu ásamt þingmanni, núverandi menntamálaráðherra, Katrínu Jakobsdóttur. Þær umræður leiddu það af sér að hingað í ræðustól komu tvær þingkonur Sjálfstæðisflokksins og lýstu því yfir að þeim liði eins og þær væru afgreiðslukonur á kassa. Síðan fór af stað mikil lýðræðisleg umræða í þjóðfélaginu sem m.a. gat af sér Borgarahreyfinguna og t.d. umbreytingar innan míns flokks. En því miður virðist sem svo að þessu hafi ekki verið fylgt eftir. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvernig henni lítist á þau vinnubrögð sem hér hafa verið viðhöfð eftir að hafa verið á þingi í nokkra mánuði. Mín skoðun er sú að það hvernig farið hefur verið með Icesave-málið endurspegli allt það versta sem Alþingi Íslendinga gæti hugsanlega staðið fyrir. Til dæmis það að þingmenn ætluðu að koma hingað upp og samþykkja samninginn óséðan - leyndin yfir öllum gögnunum, blekkingarnar og sú staðreynd að hugsanlega hefur samningurinn legið fyrir fyrir kosningar. Ég held að við verðum í framtíðinni að beita okkur fyrir því að efla störf Alþingis, ná fram þrígreiningunni sem er svo 

Herra forseti. Ég þakka spurninguna. Það er rétt að þrískipting valds og umbætur á þessum vinnustað er mér mikið hjartans mál því að það hefur áhrif á allt samfélagið. Því vandaðri vinna sem hér fer fram þeim mun minni líkur á að stoppa þurfi í eilíf göt og bæta úr mistökum eins og við þekkjum öll að henda. Ég hef orðið fyrir svolitlu áfalli að koma hingað inn. Ég hélt að nú væri lag að breyta, að fara handan leynihyggjunnar. Í raun og veru er meiri leynihyggja núna en var hjá fyrrverandi ríkisstjórn og hinum á undan. Ég þekki það náttúrlega ekki nógu vel en byggi það á því sem maður hefur heyrt frá fólki sem starfaði hér á þeim tímum og þá er ég ekki bara að tala um þingmenn minni hlutans. Ég skora á þingmenn meiri hlutans að beita sér fyrir því að þingið hafi einhver völd, að þið séuð ekki bara kassadömur. Það er mjög mikilvægt að allir þingmenn beiti sér fyrir því, líka þið, hv. þingmenn. Það verða engar breytingar nema við gerum þær. Viljum við breytingar? Vilja hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans breytingar á vinnulagi þingsins? Þið vilduð það áður en þið komust í þessa stöðu. Af hverju vilja hv. þingmenn það ekki enn þá? Ég skil ekki hvað gerist þegar fólk fær völd. Tapar það áttum? Þetta hlýtur að vera eitthvað sem hentar okkur öllum, að hafa betra vinnulag hérna. Ég vona að fólk komist út úr sínum huliðshjúp og verði aftur samkvæmt sjálfu sér.

Forseti minnir þingmann á að ávarpa þingmenn ekki í 2. persónu.

Virðulegi forseti. Ég þakka svarið. Mig langar að vekja athygli á því að fyrir ekki svo löngu voru samþykktar hér á Alþingi breytingar á þingskapalögum. Ég var í sjálfu sér ósáttur við margar þær breytingar vegna þess að mér fannst þær draga úr vægi Alþingis og hugsanlega minnka völd stjórnarandstöðunnar, en það var fullyrt á sínum tíma að svo yrði ekki. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún telji að þær breytingar sem voru gerðar á þingskapalögunum þá hafi verið nægilega góðar. Mig langar sérstaklega að spyrja út í orð Ragnars H. Halls í grein sem birtist í dag: „Í seinni tíð virðast menn umgangast stjórnarskrána af meiri léttúð en lengst af áður og enginn stjórnarþingmaður, þ.e. meiri hlutans, virðist taka slíka ábendingu alvarlega.“ Er svo illa komið fyrir Alþingi Íslendinga 

Herra forseti. Ég held að að mörgu leyti sé stjórnarskráin orðin mörgum svo framandi að fólk láti sér kannski í léttu rúmi liggja þó að farið sé inn á einhver grá svæði. Í það minnsta finnst mér gríðarlega alvarlegt að ekki eigi að taka Icesave-frumvarpið, þegar það verður tekið inn í fjárlaganefnd, af fullri alvöru, af fullum þunga. Það er verið að tala um mjög alvarlega hluti sem gætu varðað stjórnarskrárbrot. Ég skil ekki af hverju ekki á að taka það af fullri alvöru og ef þörf er á að vera tilbúin til þess að breyta frumvarpinu, þessum óskapnaði. Ég skora enn og aftur á stjórnarþingmenn að nálgast þetta með opnum hug.

Herra forseti. Ég vil gera það sem ég hef gert áður, þakka hv. þingmanni fyrir að halda í þá einlægni og þær væntingar sem hún ber til þingsins. Mér finnst ég enn greina von, ég ætla ekki að greina svartnætti heldur von þingmannsins í þá veru að enn sé Alþingi með tök á málinu eins og við höfðum í sumar þegar við náðum þessari þverpólitísku sátt og vinnu og náðum að setja fram efnahagslegu fyrirvarana. Ég ber í brjósti mínu von og er tiltölulega bjartsýn, þrátt fyrir þvergirðingshátt ríkisstjórnarinnar, á að við náum því að breyta þessu máli, að við náum að breyta því á þann veg að við stöndum vörð um íslenska hagsmuni, að fjárlaganefnd, efnahags- og skattanefnd og utanríkismálanefnd fái svigrúm til að fara yfir margvíslega þætti og ábendingar sem fram hafa komið þannig að hægt verði að gæta að þeim hagsmunum sem snerta fyrst og fremst framtíðarkynslóðir landsins. Ég veit að hv. þingmaður og þingmenn Hreyfingarinnar hafa mótmælt því sérstaklega að við skulum halda áfram með efnahagsáætlanir í samvinnu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Gefum okkur að sú áætlun verði ekki endurskoðuð eða henni verði ekki sagt upp, hvaða væntingar og hvaða vonir bindur hv. þingmaður við þá vinnu sem fram undan er í nefndum þingsins út af þessu máli, út af Icesave? Hvaða vinnu telur hv. þingmaður að helst þurfi að fara í til þess að koma til móts við þær kröfur okkar í stjórnarandstöðunni að við getum staðið vaktina og líka þeirra sem eru úti í samfélaginu? Er það fyrst og fremst stjórnarskráin? Eru það efnahagslegu fyrirvararnir? Þetta er stór spurning og kannski ekki nægur tími til andsvars. En ég spyr: Telur þingmaðurinn ekki að enn sé von til þess að breyta þessu og hvaða áherslu vill hv. þingmaður þá leggja inn í þá vinnu?

Herra forseti. Maður verður hálfmeyr. Ég hef enn von í brjósti, annars stæði ég ekki hérna, annars væri ég farin heim, það er alveg á hreinu. Höfuðáherslurnar eiga að vera á því að það sé öryggisnet. Ef það er öryggisnet er ekki eins mikil hætta með stjórnarskrána en auðvitað þarf að taka bæði þessi mál til gagngerrar skoðunar, þau skipta bæði jafnmiklu máli. Mér finnst það mjög sanngjarnt og mjög ábyrgt af okkur að leggja fram þessa tillögu um öryggisnetið, að leggja fram tillögu um að við greiðum af þessu miðað við getu. Við skulum ekki gleyma því, og ég hefði haldið það að fyrrum félagar mínir í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði hefðu fagnað því, að hægt væri að setja fordæmi fyrir þróunarlöndin, að hægt væri að setja fordæmi um það hvernig unnið er að svona málum á heimsvísu þegar kemur að greiðslugetu þjóða. Margar þjóðir í heiminum eru ekkert annað en þrælar nýlenduherra og þá eru það ekki bara þjóðir heldur líka risafyrirtæki sem munu fá greiðan aðgang að auðlindum okkar, ef við höldum áfram í þessu prógrammi með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Þannig hefur það verið úti um allan heim og það verður ekki neitt öðruvísi hér. Ég held að við ættum að setja saman einhvers konar plan B, öll saman, samábyrg, allir þingmenn úr öllum flokkum, og vinna saman að einhverri allsherjarlausn fyrir þjóðina af því að þetta gengur ekki lengur svona. Ég er búin að fá upp í kok, eins og þjóðin, af þessu argaþrasi. Það þýðir ekki að maður gefist upp gagnvart Icesave, það er stórt mál og því væri lokið fyrir löngu ef maður hefði fundið fyrir einhverjum vilja til að breyta þessum fyrirvörum. 

Herra forseti. Ég tek heils hugar undir með hv. þm. Birgittu Jónsdóttur, það er vansæmd fyrir þingið að sjá hvernig ríkisstjórnin reynir að ýta þessu ofan í kok á okkur þingmönnum, þessum ömurlega samningi sem nú liggur fyrir, sem er ekkert annað en afleiðing vonlausrar verkstjórnar. Það var einmitt ekki farið í það sem mér finnst hv. þingmaður vera að kalla eftir, þverpólitíska samstöðu á þeim grundvelli að við værum öll að vinna saman að því að byggja hér upp íslenskt og betra samfélag í haginn fyrir framtíðarkynslóðir. Ríkisstjórnin og stjórnarliðar geta ekki komið hér og sagt að við höfum ekki í sífellu rétt út sáttarhönd til þess einmitt að fara í þessi stóru verkefni sem tengjast Icesave og reynt að standa vaktina varðandi verkefni sem tengjast skuldavanda heimilanna og svo má lengi telja. Hv. þingmanni hefur orðið tíðrætt um vinnulag þingsins og því spyr ég: Hvernig hefur þá vinnulag ríkisstjórnarinnar blasað við þingmanninum? Hvaða vonir og væntingar bar hún í brjósti þegar hún settist inn á þing í 

Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að ég hef orðið fyrir mjög miklum vonbrigðum því að ég batt miklar vonir við ríkisstjórnina. Ég held að það sé eins og hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði í útvarpsviðtali nýverið að engum stjórnvöldum er hollt að vera allt of lengi við völd. Það var vissulega kominn tími á annað stjórnarfar, en ég held að við séum einmitt komin á þann punkt í tilverunni, og sérstaklega núna þegar við erum að vinna úr þessum stóru málum, að við verðum aðeins að fara handan hægri/vinstri og leita að þessum punkti sem við getum unnið saman á. Ef ég hefði ekki stofnað þessa Borgarahreyfingu ásamt fjöldamörgum öðrum hefði ég örugglega kosið annan hvorn vinstri flokkinn og þá væri ég örugglega að naga á mér handarbökin yfir að hafa gert það 

Herra forseti. Það er á margan hátt dapurlegt að við skulum vera komin með þetta mál í þetta rifrildi sem það er komið í þessa dagana á Alþingi, sér í lagi þegar horft er til þess að þegar hinir svokölluðu fyrirvarar voru smíðaðir á sumarmánuðum og sú löggjöf var samþykkt á Alþingi reyndu menn að sameinast um að þetta mál væri svo brýnt og mikilvægt fyrir Ísland að það skipti máli fyrir alþingismenn að reyna að ná einhvers konar samstöðu um það hvernig haldið skyldi á málinu. Maður hefur verið nokkuð hugsi yfir því almennt síðan sú niðurstaða brást, þegar það varð niðurstaða hæstv. ríkisstjórnar að það yrði að hverfa frá þeim fyrirvörum að verulegu leyti, á hvaða vegferð við værum hér stödd í þessu kófi sem við erum enn þá í, að við skyldum ekki geta náð samstöðu um þau grundvallarhagsmunamál þjóðarinnar sem nú eru uppi. Þetta leiðir hugann að öðrum brýnum hagsmunamálum sem hafa verið uppi fyrr á árum. Það er dálítið áhugavert að Ragnar H. Hall lögfræðingur skuli einmitt hafa tekið þorskastríðið sem dæmi um erfitt milliríkjamál í Morgunblaðinu í dag þar sem hlutirnir voru eiginlega með algjörlega öfugum formerkjum við það sem er í þessu máli. Í þorskastríðinu fóru Íslendingar fram einhliða og ákváðu að færa út lögsögu sína. Úr þessu varð gríðarlega erfið milliríkjadeila og ég hugsa að margir af þeim sem stóðu fyrir utan deiluna, sem voru þá hvorki Bretar né Íslendingar, hafi verið kannski dálítið undrandi á því af hverju þessi eyja hafi kosið að ganga svona fram eins og hún gerði. En ég hygg að á þeim tíma hafi flestir á Íslandi verið sammála um að við yrðum að halda áfram að sækja þann rétt sem við vorum þá búin að ákveða að við ættum gagnvart Bretum og við gerðum það mjög ákveðið sem endaði með því að við fengum fullnaðarsigur í deilunni við Breta. Bretar voru afar lengi að jafna sig á þessum viðskiptum sínum við Íslendinga, að hafa þurft að gefa eftir í þorskastríðsdeilunni gagnvart því smáríki sem Ísland er. Það er ágætt að menn hafi þetta í huga vegna þess að það er svo skammt síðan þessir atburðir urðu. Ég tek þetta dæmi af því að menn hafa kveinkað sér nokkuð yfir því að verið sé að gera þeim upp þær skoðanir að þeir standi ekki vörð um hagsmuni þjóðarinnar, að þeir vandi sig ekki eins og þeir geta til að verja hagsmuni þjóðarinnar. Ég tel að þeir forsvarsmenn ríkisstjórnar sem hér eru telji sig vera að gera allt það sem þeir geta til að verja hagsmuni íslensku þjóðarinnar, ég efast ekki um það. Ég er hins vegar ósammála því hvernig á þessu máli hefur verið haldið og ég er alls ekki sátt við það lagafrumvarp sem hér er komið og ég get ekki með nokkru einasta móti snúið til baka með þær skoðanir mínar sem ég hélt hér ræður um fyrir örfáum vikum og sagt að nú gildi eitthvað allt annað. Ég get það bara ekki og ég mun ekki gera það. Mig langar í þessari ræðu til að halda aðeins áfram með það sem ég hef verið að tala um. Í fyrsta lagi langar mig aðeins að fara betur út í þá vinnu sem var á vettvangi fjárlaganefndar þegar málið kom aftur fyrir þingið. Það er ekki boðlegt þegar mál kemur inn í þingið með þeim hætti sem Icesave-málið hið síðara gerði, þegar Alþingi Íslendinga hefur samþykkt lög, að fulltrúar ríkisstjórnarinnar í fjárlaganefnd ákveði að það þurfi að hraða málinu sem kostur er í gegnum fjárlaganefnd vegna þess að á því hafi ekki orðið nein breyting. Það hefur orðið grundvallarbreyting á þessu máli sem nú er fyrir þinginu og því máli sem við samþykktum í haust. Þetta er annað mál, þetta er ekki sama málið, og ef menn vilja standa við það að ná samstarfi hér á milli stjórnar og stjórnarandstöðu ættu þeir að byrja á því að halda áfram því starfi í nefndunum. Þá ættu menn að byrja á því að nýta þann tíma sem nefndirnar hafa til að reyna að komast að sameiginlegri niðurstöðu. Það var ekki gert í fjárlaganefnd núna á haustdögum þegar ákveðið var að umræða um Icesave-málið hið síðara skyldi vera eins knöpp og unnt væri. Afleiðingarnar af þessari ákvörðun forsvarsmanna fjárlaganefndar eru augljósar. Það þýðir að menn þurfa að gefa sér mun meiri tíma í þingsal til að ræða þau álitamál sem ekki fengust rædd í fjárlaganefnd. Í upphafi skyldi nefnilega endinn skoða. Það er oft betra að gefa sér betri tíma í aðdraganda málanna en að koma málunum í algjört öngþveiti þegar þau kom inn í þingsalinn. Það er sú staða sem Icesave-málið er komið í núna og til viðbótar eru öll önnur mál sem á dagskrá eru hjá Alþingi þessa dagana komin í helbert uppnám. Það er ekki hægt að koma neinu tauti við ríkisstjórnarflokkana um að æskilegt sé að gera þótt ekki væri nema örfárra klukkutíma hlé á þessari umræðu til að hleypa öðrum málum að. Það segir stjórnarandstaðan í trausti þess og vitandi það að ákveðin mál þurfa að fá vinnu í nefndunum og þar á umræðan að fara fram. Þess vegna er afskaplega leiðinlegt eftir það sem á undan er gengið á haustdögum að menn skyldu ákveða að fara svona fram með þetta mál. Það er náttúrlega sérstaklega dapurlegt vegna þess að hv. fjárlaganefnd ákvað að leita umsagnar t.d. efnahags- og skattanefndar sem eins og kunnugt er kom fjórklofin út úr þeirri vinnu. Það var hins vegar ekki hægt að fá umsögn utanríkismálanefndar. Í einu nefndarálita efnahags- og skattanefndar, sem mörg hver eru áhugaverð, því frá hv. þm. Lilju Mósesdóttur og Ögmundi Jónassyni, er drepið á atriði sem hefði verið nauðsynlegt fyrir hv. fjárlaganefnd að gefa sér tíma til að fara í gegnum. Þau leggja mat á það hversu mikil áhætta er fólgin í því samkomulagi sem hér er ætlast til að samþykkt verði. Í stað þess að gefa sér einhverja klukkutíma til að gera það var það ekki hægt, heldur skyldi málið bara tekið samstundis út úr nefndinni í ágreiningi. Þetta er ekki til þess að auka á samvinnu og traust milli manna og það er mjög miður á þeirri stundu sem Ísland stendur frammi fyrir núna að menn skuli alltaf og ítrekað fara svona fram. Er það eitthvert einkamál ríkisstjórnarflokkanna að koma Íslandi út úr þessum vandræðum? Halda menn að það sé ekki sameiginlegt hagsmunamál allrar þjóðarinnar? Hvernig er það nú eiginlega? Síðan er þetta að það þurfi að fara að koma þessu máli frá vegna þess að það sé svo margt annað að gera. Þá vil ég aftur vitna í Morgunblaðið í dag vegna þess að í því komu fram tveir menn með mjög áhugaverða punkta í þessu Icesave-máli, punkta sem menn segja að séu fullræddir og að ekkert nýtt hafi komið fram. Ég nefni Ragnar Árnason, prófessor í hagfræði, sem setur þetta mál í Morgunblaðinu í dag í samhengi við sérsvið sitt, sjávarútvegsmál, og honum finnst forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar ekki með forgangsröðina alveg á hreinu í þessu máli. Hann segir að virði íslensks sjávarútvegs sé nálægt helmingi minna en byrðin vegna Icesave-samninganna. Það er ekkert annað, sjávarútvegurinn sjálfur, mjólkurkýr Íslendinga. Þær tölur verða frekar fánýtlegar þegar þær eru bornar saman við þessar skuldbindingar. Það er mikilvægt að menn geri sér grein fyrir því og viðurkenni að ef ekki var hægt að komast lengra við þessa viðsemjendur er það bara þannig en ekki láta eins og við séum með sama málið og við vorum með í sumar. Það er ekki rétt. Af hverju segja menn þá bara ekki hreint út að ekki hafi verið hægt að komast lengra sem væri ansi slæmt? Það hefði verið miklu betra ef við hefðum getað barist fyrir þeirri niðurstöðu sem menn höfðu samþykkt í sumar. Hvernig getur það verið alveg eins fyrirvari á ríkisábyrgð þegar hún er komin óendanlega virk inn í framtíðina? Hvernig getur það verið sama málið? Hvernig getur það verið sama málið þegar öll vaxtaáhættan er komin beint inn í samninginn? Allar þessar varnir, þetta er ekki sama málið, það er ekki hægt að vera að blekkja menn með þessu. Segið það bara hreint út, þetta er ekki sama málið. Ef menn halda engu að síður að það sé nauðsynlegt að samþykkja það skulu þeir bara gera það sem það halda en ekki segja eitthvað sem stenst ekki. Þegar menn halda því síðan fram að Ragnars Halls-fyrirvarinn sé algjörlega inni í þessu frumvarpi og allt í fínu lagi með hann ættu menn að kanna hlutina aðeins betur. Ég vildi gjarnan sjá á hvaða degi Bretar samþykktu að það þyrfti að tala um það við aðra dómstóla hvernig þeir skyldu dæma í sínu landi. Mér þætti gaman að sjá þá stund renna upp, herra forseti. Hið sama á við um Hollendinga. Mér þætti gaman að sjá þá gera það, enda tala ráðamenn þessara þjóða ekkert í þessa veru. Þvert á móti segja þeir, eins og fram hefur komið, Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollendinga, og Alistair Darling, sá elskulegi fjármálaráðherra Breta, að þetta innstæðutryggingarkerfi gildi ekkert um kerfishrun. Þetta eru ekki nýjar upplýsingar þó að þær hafi dúkkað miklu meira upp undanfarna daga. Wouter Bos lýsti þessu yfir í maí sl. þannig að þetta er ekkert nýtt, og við höfum haldið því fram í stjórnarandstöðunni í allt sumar að sitt sýnist nú hverjum eftir því hvort þetta eru þeirra eigin hagsmunir eða hvernig menn líta þá. Það getur ekki verið það sama og það gengur ekki að við ætlum að óathuguðu máli að samþykkja að dómsvald Íslendinga sé háð niðurstöðu EFTA-dómstólsins. Það kemur bara ekki til greina, það getur ekki verið að menn vilji að þetta sé svona. Til viðbótar því er alveg nauðsynlegt að við sammælumst a.m.k. um það í þessum sölum að ef þetta frumvarp fer í gegn eins og það stendur hér sé það ekki orðið einhvers konar fordæmi gagnvart framtíðinni um að það sé hægt að ganga svo freklega á hlutina eins og hér er gert. Mjög áleitnar spurningar hafa komið upp í þessari umræðu alveg frá því að málið kom aftur inn í þingið um hvernig það er búið gagnvart stjórnarskránni. Það getur vel verið nokkuð til í því að menn hafi svo oft hrópað að verið sé að brjóta stjórnarskrána að þegar menn hafa verulegar áhyggjur af því að gengið sé á svig við stjórnarskrána taki menn það ekki nógu alvarlega. Ég held að það sé skylda okkar að taka það hins vegar mjög alvarlega og ég held að í því sambandi sé ágætt að taka til hliðsjónar hinn svokallaða EES-samning og þegar hann var samþykktur hér í upphafi 10. áratugarins. Þá komu upp álitamál um hvort þar væri gengið á svig við íslensku stjórnarskrána, að við framseldum of mikið frá okkur í þeim samningi. Alþingi ákvað þá að ekki væri hægt að ganga frá því máli öðruvísi en svo að það fengist algjörlega úr því skorið, herra forseti, hvort þar hefði verið gengið of langt. Mönnum fundust hagsmunirnir bara þess eðlis að það væri nauðsynlegt að eyða nokkrum klukkutímum, nokkrum dögum í að kanna hvort of langt væri gengið. Það var gert með því að fá sérfræðinga til að skrifa álitsgerð til að koma fram með þau sjónarmið sem áttu við um þetta mál. Síðan voru þessi sjónarmið tekin upp í þinginu, þau reifuð og menn komust að niðurstöðu. Það voru ekki bara fengnir lögfræðingar fyrir fund fjárlaganefndar, þeir spurðir spjörunum úr og svo sendir heim. Þetta er ekki nóg þegar um er að ræða svo mikla hagsmuni. Það kann vel að vera að kannski séum við bara orðin svona rugluð í tölunum að við skiljum hvorki upp né niður þegar um svo stórar tölur er að ræða. Ég get alveg trúað því. Ef við tökum t.d. þessa 35 milljarða kr. í vexti sem við höfum gengist undir hér með því að taka þetta mál frá 1. janúar getum við auðveldlega sett það í samband við annað mál sem er mikið í umræðunni þessa dagana, afnám sjómannaafsláttarins. Það er 1,1 milljarður kr. Þetta eru gríðarlega miklir peningar en eru það meiri peningar en 35 milljarðar kr.? Þetta eru 35 ár af sjómannaafslætti, bara þetta atriði. Hvað skyldi maður geta rekið Hæstarétt lengi fyrir þessa 35 milljarða kr. sem kostar 100 millj. kr. á ári? Þær tölur eru svo stjarnfræðilegar að það er varla að maður geti farið með þær, þann gríðarlega árafjölda sem hægt er að reka Hæstarétt Íslands fyrir einungis þetta atriði. Ég held nefnilega að það sé nauðsynlegt fyrir okkur sem hér erum að setja þetta í eitthvert samhengi. Við verðum að setja þetta í samhengi þannig að menn sjái um hvað er að að tefla. Hið sama á við um vaxtamálin, þá ákvörðun að hafa fasta vexti í stað breytilegra vaxta. Ég held því fram að það sé enn þá svo mikill órói á alþjóðlegum mörkuðum og það sé enn þá svo margt eftir að gerast þar að það sé full ástæða fyrir okkur að kanna út í hörgul núna, áður en við endanlega göngum frá þessu máli, hvort við höfum tekið rétta ákvörðun með því að velja breytilega vexti. Halda menn að þegar búið er að gangast undir svona skuldbindingar sé hægt að breyta því bara? Þessi samningur gengur kirfilega frá því þannig að þessu verði ekkert breytt. Þess vegna verðum við að taka okkur þann tíma sem við þurfum til að ganga úr skugga um að við séum algjörlega sannfærð um að ekki sé hægt að gera þetta öðruvísi. Þeir sem trúa því, vegna þess að það er alveg ljóst að þeir finnast hér inni sem trúa því að það eigi að samþykkja þetta mál og það megi ekki breyta því, verða að sannfæra aðra um að það sé rétt. Af hverju er ekki hægt að breyta nokkrum sköpuðum hlutum í þessu máli? Hvenær var það sagt þegar þetta mál kom fyrir þingið að það yrði að fara óbreytt í gegn? Hvaða samkomulag er það? Var þá bara eitthvert sjónarspil að taka þetta mál til umræðu? Það verður náttúrlega að kanna hvort hægt sé að fá einhverju breytt og við verðum að gera úrslitatilraun til að verja hagsmuni okkar í þessu máli. Við verðum að kanna hvort hægt sé að veita ótakmarkaða ríkisábyrgð langt inn í framtíðina og við eigum að hlusta þegar menn eins og Sigurður Líndal koma fram á ritvöllinn og benda á þessa hluti. Ragnar Hall tekur undir með Sigurði Líndal í Morgunblaðinu í dag þegar hann segir að það geti bara ekki verið að menn haldi áfram með þetta mál öðruvísi en að fá úr þessu skorið. Það getur ekki verið svona erfitt fyrir hæstv. ráðherra að kyngja því að það þurfi að skoða þessa hluti nánar. Ég trúi ekki að það sé vegna þess að það sé svo erfitt fyrir þá að kyngja því að þeir hafi skrifað undir þetta kannski í fullmikilli fljótfærni, ég trúi því ekki upp á þessa menn, það getur ekki verið. Herra forseti. Það er enn þá margt í þessu máli sem þarf að fara betur yfir. Það er alveg bráðnauðsynlegt að hv. fjárlaganefnd fái til þess eitthvert rúm. Það liggja svo sem ærin verkefni fyrir í hv. fjárlaganefnd en mál af þessari stærðargráðu þarf að fá frið til þess að vinna í nefndinni og það þarf að fá hv. efnahags- og skattanefnd aftur að þessu máli.  Erum við ekki öll sammála um það hér, hv. þingmenn, að við þurfum að vanda okkur alveg einstaklega vel í þessu máli, að þetta sé mál af þeirri stærðargráðu að við megum ekki misstíga okkur og okkur megi ekki fipast? Þegar maður les þetta mál og það sem við samþykktum í sumar, þótt ákveðnir fyrirvarar séu viðhafðir, snýst það um að þeir meginfyrirvarar sem Alþingi setti voru tveir. Það var annars vegar efnahagslegur fyrirvari og hins vegar lagalegur fyrirvari. Þeir eru báðir komnir út á sjó, báðir tveir, og menn ætla bara að taka því þegjandi og hljóðalaust og greiða með því atkvæði. Við höfum ekki leyfi til að gera það. Við höfum ekki leyfi, alþingismenn árið 2009, til að taka ákvörðun fyrir Íslendinga árið 2024 um svona stórkostlegar peningaskuldbindingar. Ég hef ekki leyfi til þess. Ég lít ekki svo á að ég hafi leyfi til að binda önnur börn en mín um upphæðir sem ég hef ekki hugmynd um hverjar eru. Það gerðum við Íslendingar ekki fyrr á árum þegar við vorum þó mun óstöndugri en við eigum að heita núna. Þá gáfu menn ekki eftir en núna ætla menn að gera það vegna þess að það liggur svo óskaplega mikið á. Það liggur ekkert á. Það hefur enginn getað sagt mér af hverju liggur svona óskaplega mikið á. Hvað er það sem átti að gerast núna 30. nóvember, eða hvenær sem það nú var, eða 23. október eða ég veit ekki hvaða dagsetningu maður getur nefnt í því samhengi? Ekkert. Það gerist ekki neitt annað en að við erum ekki búin að taka ákvörðun um þessar fáránlegu skuldbindingar. Ég þakka bara fyrir hvern einasta dag í því. Svo tala menn um að hér sé komið af stað mikið málþóf.

Ekkert málþóf, nei.

Ég hlusta bara ekki á svoleiðis tal, ég hlusta bara ekki á það að menn kveinki sér yfir því að hér sé fjallað um þessar skuldbindingar. Það kemur ekki til greina. Stjórnarandstaðan er margbúin að bjóða það og býður það nótt og dag að þetta mál verði tekið af dagskrá tímabundið svo hægt sé að hleypa öðrum málum í gegn. Ég hefði haldið að það væri mjög vel boðið og það væri æskilegt af hæstv. ríkisstjórn og hv. forráðamönnum í þinginu að taka það til athugunar, og einnig þarft finnst mér. Ég held að við ættum líka öll að sameinast um að sá bragur sem hér er á sé ekki til framdráttar á þeim stundum sem nú eru. Eru ekki nóg verkefnin hér sem þarf að fara í, að ekki þurfi að stofna til ófriðar um hvert einasta mál? Þurfa menn að standa hér á laugardagskvöldi og rífast um einhverjar furðulegar túlkanir á þingsköpum Alþingis? Hvað á þetta eiginlega að þýða? Sú uppákoma var náttúrlega algjörlega fáránleg, að halda að þegar Alþingi setur aukaþingdag á sé bara hægt að halda fund allan sólarhringinn. Ja, ég hefði nú séð suma láta bjóða sér það. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og get tekið undir nánast allt sem þar kom fram. Eins og hefur komið fram í fjölmiðlum og var reyndar ljóst fyrir mörgum mánuðum, þó að það hafi kannski ekki alveg komið nægilega skýrt fram, upplýsti Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollands, að evrópska innstæðutryggingarkerfið væri ekki hannað til að takast á við kerfishrun heldur aðeins fall einstaks banka. Morgunblaðið bendir einnig á í dag að Alistair Darling hafi nýlega lýst því yfir að hann muni ekki ábyrgjast innstæður sem var stofnað til utan yfirráðasvæðis breska fjármálaeftirlitsins. Þá veltir maður fyrir sér: Af hverju erum við Íslendingar að taka á okkur þessar Icesave-skuldbindingar? Er það vegna þess að því hefur verið haldið fram að íslensku þjóðinni beri af einhverjum ástæðum siðferðilega skylda til þess að greiða fyrir Icesave-reikningana? Það hefur verið rökstutt með þeim hætti að hér hafi verið samin neyðarlög sem tryggðu innlán allra íslenskra þegna eða Íslendinga innan yfirráðasvæðis okkar Íslendinga. Hvernig getur staðið á því að Íslendingar vilji að við borgum þessar skuldir og segi um leið að við höfum siðferðilegar skuldbindingar til þess á meðan Bretar eru að gera það nákvæmlega sama? Mér þætti vænt um að heyra skoðanir þingmannsins á þessu.

Herra forseti. Ég held að ummæli fjármálaráðherra þessara tveggja landa lýsi því hvernig þeir líta á viðsemjendur sína þegar þeir þurfa að ná sínum rétti fram. Það lýsir því líka hvernig þeir líta á hagsmuni sína þegar um er að ræða önnur ríki. Þetta lýsir náttúrlega fyrst og fremst því að þeim dettur auðvitað ekki í hug að leggja á breska skattborgara skuldbindingar sem þeim ber ekki brýn skylda til þess að greiða. Við Íslendingar ákváðum, og Sjálfstæðisflokkurinn meðan hann sat í ríkisstjórn í lok árs 2008, að það væri ástæða til þess að reyna að ná samkomulagi við þessar þjóðir um umræddar skuldbindingar á grundvelli þeirra skyldna sem á okkur hvíli. En eins og öll atburðarásin hefur orðið og þessi orð lýsa svo greinilega liggur ekkert fyrir hver sú skuldbinding er. Þegar við erum í ofanálag búin að varpa frá okkur þeim rétti okkar að fá úr því skorið hver skuldbindingin er finnst mér ekki koma til greina að samþykkja þessa samninga eins og hér er verið að leggja til. Þegar menn hafa verið að tala um að lagalegi fyrirvarinn sé hér inni, eins og menn lögðu upp með í sumar, er það bara ekki rétt, hann er það ekki. Við getum fengið að drekka kaffi með Alistair Darling og Gordon Brown ef einhvern tíma eitthvað gerist sem gæti hugsanlega orðið til þess að menn vilji afnema ríkisábyrgðina. Þá getum við farið í kaffiboð. Það er allt og sumt. Það gefur okkur ekki neitt. Á þeim grundvelli erum við að taka á okkur allar þessar skuldbindingar. Þetta er bara of veikt, þetta getum við ekki samþykkt svona.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni. Alþingi Íslendinga setti þann fyrirvara að ef Bretar og Hollendingar mundu ekki vilja semja við okkur eða ef viðræðurnar færu út um þúfur gætum við Íslendingar einhliða lýst því yfir að þeir mundu fella ríkisábyrgðina úr gildi. Það er farið. Engu að síður er því ítrekað lýst yfir að lagalegu fyrirvararnir séu enn þá til staðar. Varðandi Ragnars H. Halls-fyrirvarann má vel vera að hugsanlega fari málið til EFTA-dómstólsins, en öll óvissa í málinu er Bretum í hag. Ef álit íslenskra dómstóla og breskra og EFTA-dómstólsins stangast á þá gildir EFTA-úrskurðurinn. Er víst að EFTA sé tækt til þess að taka málið til efnislegrar meðferðar? Það er ekkert víst. Hér er bara fullyrt í ræðustól að ef þeir ætli ekki að taka málið fyrir geti Íslendingar lýst því yfir að dómsniðurstaða hérlendis gildi. Þetta hefur hvergi komið fram í samningum milli landanna, hvergi nokkurs staðar. Það liggur engin yfirlýsing fyrir um vilja breskra og hollenskra stjórnvalda til þess að túlka samninginn á þennan hátt og því tek ég undir með hv. þingmanni. Mig langar að beina spurningu til hennar sem lýtur að orðum hæstaréttarlögmannsins Ragnars Halldórs Hall þegar hann tekur undir með lagaprófessornum Sigurði Líndal þar sem hann bendir á að engin raunveruleg úttekt liggi fyrir um það hvort efni lagafrumvarpsins eins og það liggur fyrir samrýmist stjórnarskrá lýðveldisins. 

Herra forseti. Mér finnst mjög mikilvægt að þessi skoðun hafi komið fram hjá Ragnari Hall í dag og að hann skuli hafa tekið með svo afgerandi hætti undir þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá Sigurði Líndal. Við höfum fram til þessa hlustað mjög rækilega á þegar hann kemur fram með gagnrýni sína á stjórnkerfið og þegar hann varar við því að menn gangi of nærri stjórnarskrá. Mér finnst alveg óhjákvæmilegt að á þetta sé hlustað. Ég skil ekki hvernig við í hv. fjárlaganefnd eigum að taka málið til lokaafgreiðslu. Ég geri ráð fyrir því að málið fari til nefndar milli 2. og 3. umr. Ég vona að við fáum þá raunverulegt tækifæri til að fara yfir þetta mál, en það verði ekki gert bara í skyndingu.

Það er nú ekki víst.

Það er alls ekki víst, það hafa dæmin sannað. En við verðum auðvitað að fá almennilega álitsgerð um það hvort við séum að ganga of nærri stjórnarskránni. Okkur ber hrein skylda til þess. Ég tók í ræðu minni sem dæmi samninginn um Evrópska efnahagssvæðið sem var mjög umdeildur á sínum tíma. Margir höfðu verulegar áhyggjur af því að við værum að ganga of nærri stjórnarskránni þar. Og menn þorðu ekki að taka neinn séns í því. Auðvitað eiga menn ekki að gera það í svona máli sem varðar slíkar fjárhagslegar skuldbindingar. Við þingmenn höfum rætt það stuttlega, ekki hefur það verið mjög mikið rætt í hv. fjárlaganefnd eins og gefur að skilja í þessari atrennu, að ef þetta yrði samþykkt hvernig við ættum að tryggja að EFTA-dómstóllinn færi að gefa okkur einhver ráðgefandi álit. Og ef hann neitar því, hvað eru menn að fara fram á? Okkur ber skylda til að komast að niðurstöðu í Hæstarétti í samræmi við þetta ráðgefandi álit. Hæstarétti ber skylda til þess að hringja til þeirra og biðja þá að koma með ráðgefandi álit. 

Virðulegur forseti. Mig langar að þakka hv. þm. Ólöfu Nordal fyrir skörulega ræðu. Það er greinilegt að hún þekkir málið vel, enda unnum við nótt og dag í sameiningu í fyrrasumar við að reyna að tjasla upp á hið hrikalega Icesave-samkomulag sem var gert fyrr á árinu. Hæstv. forseti sem situr hér fyrir aftan mig átti drjúgan þátt í þeirri vinnu líka og ég sit uppi með þá tilfinningu að sú vinna hafi verið mjög merkileg og til eftirbreytni fyrir Alþingi Íslendinga. Þess vegna þykir mér mjög dapurlegt að verða vitni að því hvernig niðurstaðan úr því máli var tekin af hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra og sett í hendur embættismanna sem fóru svo með málið yfir hafið til Evrópu þar sem Alþingi hafði lagt upp fyrir þá að kynna það fyrir ríkisstjórnum Breta og Hollendinga. Það var greinilegt þegar þeir komu til baka úr þeirri för og komu fyrir fjárlaganefnd til að segja sögur úr ferðalaginu að sú ferð var ekki til fjár, enda virtust embættismennirnir einfaldlega ekki hafa skilið málið. Það var alveg hrikaleg upplifun. Í framhaldi af því langar mig einfaldlega að spyrja hv. þm. Ólöfu Nordal: Telur hún æskilegt að reyna að breyta þessu frumvarpi sem er ávöxtur þessa klúðurs með tilliti til þess tíma sem það tók í sumar? Er í rauninni hægt að 

Hæstv. forseti. Ég lít svo á að þessu máli sé ekki lokið fyrr en búið er að samþykkja það á Alþingi. Fram að þeim tíma að atkvæðagreiðsla, herra forseti, verður eftir 3. umr. um þetta Icesave-mál lít ég svo á að það sé mitt hlutverk að reyna að afla því fylgis að vernda hagsmuni Íslendinga til lengri tíma betur en þarna er gert. Mér finnst ástæða til að segja það aftur sem ég sagði í ræðu minni að ég ber það ekki upp á menn að þeir hafi unnið kæruleysislega í þessu máli. Ég held að menn hafi virkilega haldið að þeir kæmust ekki lengra. Ég er hins vegar bara á annarri skoðun með það. Ef við lítum til þeirra gagna sem við fengum þó í hv. fjárlaganefnd í lokaatrennunni þar sem eru lýsingar frá einstökum fundum vegna þessara viðræðna finnst mér það bera þess merki að viðsemjendur hafi strax í upphafi, áður en samningslotan hófst, lýst því yfir að þessu yrði að breyta. Jú, þetta eru áhugaverðir fyrirvarar, en þetta verður ekki svona. Síðan gerðu þeir það sem þeir kunna best, tóku málið til sín og eru með allt frumkvæði í því. Þessi lokaatrenna ber þess öll merki. Ég mun ekki láta af því að reyna að færa rök fyrir því að málinu þurfi að breyta fyrr en búið er að samþykkja það eftir 3. umr. á Alþingi.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Ólöfu Nordal svarið. Ég er sennilega þeirrar skoðunar líka að þetta mál, eins og það liggur núna fyrir þinginu, sé það slæmt að það sé nánast ómögulegt að gera á því nokkrar breytingar. Ég tel einfaldlega að þau lög sem Alþingi samþykkti í sumar ættu að fá að standa óbreytt og að ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn ætti einfaldlega að standa í lappirnar í því máli. Eins og fram hefur komið er ekki líklegt að það verði. Forsætisráðherra og fjármálaráðherra hafa beygt höfuðið í sandinn fyrir Bretum og Hollendingum og hugsanlegri Evrópusambandsaðild ásamt fleiru. Mér finnst þetta dapurlegt. Ég er sjálfur persónulega ekki mikill stuðningsmaður þess að halda uppi málþófi, en þegar ég hef orðið vitni að því hvernig framkvæmdarvaldið fór með þingræðið og þá glæsilegu niðurstöðu sem þingið náði í sumar, gjörsamlega klúðraði því af einhverju sem virtist einfaldlega algjört áhugaleysi sýður stundum í mér reiði út af því. Alþingi Íslendinga er komið að þeim tímapunkti að það þarf að gera gangskör að því að rétta hlut sinn gagnvart framkvæmdarvaldinu og það gerist ekki með því að láta vaða yfir sig með þetta mál. Ég sé ekki fram á með hvaða hætti er hægt að leysa þetta mál almennilega. Það hefur að vísu komið í ljós að hæstv. forseti þjóðarinnar lýsti því yfir þegar hann skrifaði undir lögin í sumar að hann gerði það að einhverju leyti vegna þeirra fyrirvara sem voru á málinu. Mig langar að biðja hv. þm. Ólöfu Nordal að gefa mér álit sitt á þeim yfirlýsingum og því lagalega samhengi sem þær hafa ef einhverjar eru 

Virðulegi forseti. Ég held að sú yfirlýsing sem forseti Íslands gaf þegar hann skrifaði undir Icesave-löggjöfina hafi enga aðra þýðingu en hugsanlega siðferðislega þýðingu fyrir þann forseta sem samdi hana. Um það hef ég einungis það að segja að ég á ekki frekar von á því að forseti lýðveldisins sé samkvæmur sjálfum sér ef litið er til þeirra ákvarðana sem hann hefur tekið á fyrri stigum. Varðandi vinnuna í sumar skulum við ekki gleyma því að ástæðan fyrir því að við náðum þessu samkomulagi í sumar var auðvitað sú að ríkisstjórnin var klofin í málinu. Nú virðist sem ríkisstjórnin hafi bolmagn til að koma þessu máli í gegn og það gefur okkur mun takmarkaðri tíma til að rökstyðja fyrir ríkisstjórnarflokkunum að betur þurfi að gera. Þá finnst mér skipta verulegu máli í því að þeir sem halda því fram að við þurfum að samþykkja þetta strax komi með rök fyrir því af hverju svona mikið liggur á. Við eigum auðvitað að nýta þann tíma sem við höfum í máli sem varðar þjóðina svo miklu. Þegar menn tala um að þetta hafi tekið svo óralangan tíma er nú bara ár rúmt frá því að þetta mikla hrun varð og þetta er gríðarleg milliríkjadeila. Ég hygg að í mörgum öðrum löndum mundu menn hafa talið þetta hafa gengið afskaplega hratt fyrir sig. Ef við rifjum upp hvernig talað var hér í sumar þegar fyrra Icesave-málið kom inn í þingið virtist sú samningagerð, herra forseti, hafa gengið afar hratt fyrir sig. Af hverju þurfa menn að flýta sér eitthvað sérstaklega þegar svona er, sérstaklega þegar búið er að sýna fram á að það samhengi sem átti að vera við önnur mál virðist ekki vera lengur fyrir hendi? Seðlabanki Íslands er að draga á lánalínur frá Norðurlöndunum. Þetta mun ekki koma í veg fyrir það. Eigum við þá ekki að nýta tímann betur og reyna að tryggja hagsmuni íslensku þjóðarinnar betur til lengri tíma?

Herra forseti. Enn ræðum við þetta makalausa mál sem Icesave-frumvarpið er en eins og við munum öll samþykkti Alþingi Íslendinga löggjöf um þetta mál, m.a. í ítarlegum fyrirvörum þann 28. ágúst sl. Í framhaldinu fór viðræðunefnd stjórnvalda til viðræðna við Breta og Hollendinga og útkoman varð sú sem við ræðum hér. Í framhaldinu hófst merkilegur spuni, þ.e. eftir að nefndin kom heim eftir seinni viðræður við Hollendinga og Breta. Hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon hélt leynifundi með félögum sínum í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Fjölmiðlar gengu mjög á leiðtoga Vinstri grænna og voru spurulir um hvernig gengi að ræða við þingflokkinn. Síðan kom stóridómur: Við höfum náð meiri hluta fyrir þessu máli, það er stuðningur við þetta mál eins og það er innan þingflokka ríkisstjórnarinnar, og þá virtist málið vera í höfn, a.m.k. af hálfu stjórnarflokkanna og hæstv. ráðherra. Málið er síðan lagt til málamynda til meðferðar í fjárlaganefnd þingsins, sem bað um umsögn frá efnahags- og skattanefnd þar sem ég á sæti. Þar voru málamyndafundir haldnir. Okkur var neitað um að kalla til gesti til þess að ræða þetta mál sem hefur breyst í öllum grundvallaratriðum frá 28. ágúst. Og bara þjóðhagslegu forsendurnar með breytingu á þeim fyrirvörum sem Alþingi samþykkti með lögum þann 28. ágúst gera það að verkum að við erum að tala um allt annað mál í dag en þá var. En hverju áorkaði hæstv. fjármálaráðherra í gegnum þingflokk Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs? Nær skilyrðislausum stuðningi við það að málið skyldi fara í gegnum þingið óbreytt, sama hvað tautaði og raulaði. Og verklagið var eftir því. Málið var tekið út úr fjárlaganefnd og málið var tekið út úr efnahags- og skattanefnd án þess að við í stjórnarandstöðunni fengjum tækifæri til að kalla til okkar helstu aðila í samfélaginu á sviði lögfræði og hagfræði til að fara yfir þetta viðamikla mál. Og við erum ekkert að ræða um neitt smámál. Við erum að tala um að bara vextirnir af þessum skuldbindingum miðað við 5,55% verði 300.000.000.000 kr., 300 milljarðar, að lágmarki, herra forseti. Með virðingu þingsins í huga skammast ég mín ekki fyrir það að ræða það verklag að nefndir þingsins hafi ekki fengið tækifæri út af ofurráðherraræði ríkisstjórnarinnar yfir stjórnarmeirihlutanum, að við skyldum ekki hafa fengið að kalla til okkar helstu sérfræðinga til að fara yfir þetta eitt stærsta mál sem hefur komið inn í sali Alþingis. Það er með ólíkindum. Frú forseti. En hvað hefur gerst eftir að þetta mál 

Forseti biður þingmanninn að ávarpa forseta með viðeigandi hætti.

Fyrirgefðu, ég er ekki enn kominn yfir þessa breytingu sem átti sér stað í forsætisnefnd þingsins þegar karlmaður fékk þar sæti á nýjan leik og bið herra forseta afsökunar á þessu. Við hljótum að fara að læra þetta hérna smám saman. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem þetta hendir mig. Herra forseti. Hvað hefur gerst eftir að þetta mál var rifið út úr efnahags- og skattanefnd og fjárlaganefnd þingsins? Jú, Sigurður Líndal lagaprófessor hefur komið fram með miklar efasemdir um að það frumvarp sem við ræðum hér megi samþykkja með hliðsjón af stjórnarskránni og að okkur þingmönnum sem höfum svarið eið að stjórnarskrá íslenska lýðveldisins með því að taka sæti á þinginu sé stætt á því án frekari skoðunar að fara yfir þetta mál. Ég ætla ekki að endurtaka það sem ég hef lesið eftir Sigurð Líndal því að ég gæti þá fengið á mig að ég væri að flytja hér einhverja málþófsræðu en mig langar að benda á grein eftir lögmanninn Ragnar Hall sem er mjög virtur lögfræðingur í okkar samfélagi, grein sem birtist í Morgunblaðinu í dag. Þessi ágæti lögmaður tekur það sérstaklega fram að hann sé ekki félagi í stjórnmálaflokki. Mig langar að grípa aðeins niður í þessa ágætu grein, með leyfi herra forseta: „Þetta mál er þó af þeirri stærðargráðu að við getum ekki leyft okkur að ljúka meðferð þess án þess að hugað verði að þessu atriði. Þegar aðild að EES var í undirbúningi hér á landi var nefnd sérfræðinga falið að semja ítarlega og rökstudda úttekt á því hvort fyrirliggjandi samningsdrög færu í bága við stjórnarskrána. Málið var ekki afgreitt á Alþingi fyrr en niðurstöður þessara sérfræðinga lágu fyrir. Ég er sömu skoðunar og Sigurður Líndal um það, að hagsmunir sem hér eru í húfi séu slíkir að verulegur vafi sé á því að efni Icesave-frumvarpsins sé samþýðanlegt stjórnarskránni. Ég skora á alþingismenn að láta fara vandlega yfir það atriði áður en þetta frumvarp verður tekið til endanlegrar afgreiðslu.“ Ragnar Hall og Sigurður Líndal lagaprófessor skora á okkur þingmenn, ekki bara okkur í minni hlutanum sem viljum skoða þetta mál betur, heldur líka meiri hlutann, að taka til sérstakrar skoðunar þau mál er snerta ákvæði stjórnarskrár lýðveldisins sem við höfum svarið eið að. Þingmenn stjórnarliðsins hafa ekki látið svo lítið að koma hér upp til að ræða þessi mál við okkur í minni hlutanum þó að sjálf stjórnarskrá lýðveldisins liggi undir. Þessi vinnubrögð í þinginu, að rífa málið út með þessum hætti, án þess að það hafi fengið tilhlýðilegan undirbúning, eru ólíðandi. Við þingmenn gætum örugglega verið búin nú þegar að klára þetta vafaatriði á vegum fjárlaganefndar þingsins en það var ekki vilji til þess. Þess vegna stöndum við hér og ræðum þau mál sem enn standa út af borðinu. Af því að ég á sæti í efnahags- og skattanefnd langar mig að ljúka ræðu minni á því að harma það að við skyldum ekki hafa fengið færi á því að fara yfir vaxtaþáttinn. Daniel Gros hefur nefnt það að Bretar hafa lánað sínum innlánstryggingarsjóði fjármagn með 1,5% vöxtum á meðan við sættum okkur við lán með 5,55% vöxtum. Hvað þýðir þetta fyrir almenning, fyrir ríkissjóð Íslands, í milljörðum króna? Það er talað um að þetta geti munað allt að 200 milljörðum kr. Ef við tökum þær áætlanir sem ríkisstjórnin hefur uppi varðandi skatta á heimilin og fyrirtækin er verið að tala um 50 milljarða kr. á næsta ári í auknar skattálögur. Margir efast um að heimilin og atvinnulífið muni þola þá gríðarlegu skattahækkun. En sú upphæð og sá munur á viðmiðunum sem Daniel Gros hefur nefnt er hátt í 200 milljarðar sem eru skattahækkanir ríkisstjórnarinnar á almenning og fyrirtæki í heil fjögur ár. Við hljótum að spyrja: Er það málþóf að kalla eftir því að efnahags- og skattanefnd Alþingis komi saman til að fara yfir þetta álitamál? Í öðru lagi hefur sú spurning komið fram m.a. hjá hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni hvort það sé mögulega hagstæðara fyrir okkur að miða þennan lánasamning við breytilega vexti en ekki fasta. Í ljósi þess að allar líkur eru á því að breytilegir vextir verði lágir næstu 2–4 árin, akkúrat þegar við erum að borga niður þessar skuldir hvað mest með því að greiða út úr lánasafni Landsbankans, er það mun hagstæðara ef marka má þær úttektir sem hafa verið gerðar á því að miða við breytilega vexti. Það gæti munað einum 100 milljörðum kr. Erum við í alvöru talað ekki hér til að standa vörð um hagsmuni íslensks almennings, að reyna að gera það besta úr þessu máli sem hægt er? Við í minni hlutanum í þinginu stöndum hér og höfum komið fram með marga nýja vinkla í þessu máli sem fengust ekki skoðaðir í meðförum fjárlaganefndar og efnahags- og skattanefndar. Það er dapurlegt og ég frábið mér þann málflutning að við stöndum í málþófi þegar við ræðum um skuldbindingar sem eiga að leggjast á herðar íslensks almennings til næstu áratuga upp á hundruð milljarða og ég skil ekki það langlundargeð sem margir stjórnarþingmenn hafa í sér til þess að koma ekki hingað og ræða þessi stóru mál við okkur hér á þessum vettvangi. En ég vona, herra forseti, að við fáum tækifæri til þess í efnahags- og skattanefnd og fjárlaganefnd þingsins að fara yfir þessa nýju vinkla sem ég hef nefnt hér. Þingmenn Samfylkingarinnar 

Virðulegi forseti. Mig langar til að spyrja hv. þm. Birki Jón Jónsson vegna þess að hann á sæti í efnahags- og skattanefnd - þar var Icesave-málið til umræðu, í sumar fyrst þar sem efnahags- og skattanefnd hafði mjög mikið með það að gera hvernig efnahagslegu fyrirvararnir urðu og svo aftur núna í haust - hvort mikil umræða hafi verið í nefndinni um þann vaxtamun sem Daniel Gros bendir á núna í blöðum. Vegna þess að hv. þingmaður nefndi 200 milljarða hugsanlegan mun sem gæti orðið á milli þeirra vaxta sem Bretar og Hollendingar eru að fjármagna sig á og svo hvernig þeir lána síðan okkur, þar sem þetta eru orðin svona mjög hagfelld vaxtamunaviðskipti af þeirra hálfu, þá spyr ég hv. þingmann að því hvort hann hafi gert sér grein fyrir að það væri hægt að reka Hæstarétt Íslands í 2000 ár fyrir þessar upphæðir. Vegna þess að mér finnst skipta miklu máli að menn hafi í hv. efnahags- og skattanefnd gert sér grein fyrir því hvaða hagsmunir eru þarna undir. Og með hliðsjón af því spyr ég hvort hann telji ástæðu til þess að kalla hv. efnahags- og skattanefnd saman til að fara yfir þessa hluti. Í þinginu líta menn til þeirrar sérfræðinefndar sér til fulltingis þegar þarf að leysa úr brýnum málum. Í fjárlagagerðinni er það skylda hjá fjárlaganefnd að leita til efnahags- og skattanefndar, henni ber skylda til þess að veita ákveðnar upplýsingar. Ég lít svo á að fjárlaganefnd beri líka skylda til að ræða þá niðurstöðu sem fæst í efnahags- og skattanefnd. Þá langar mig að spyrja hvort hv. þingmaður, til viðbótar við fyrri spurningu mína, geti deilt þeirri skoðun með mér að þetta mál sé ekki síður mikilvægt en fjárlagafrumvarpið þegar kemur að því hvernig samskiptum eigi að vera háttað á milli nefnda þingsins og þá í þessu tilfelli milli efnahags- og skattanefndar og fjárlaganefndar.

Herra forseti. Nei, þetta fékkst því miður ekki rætt í efnahags- og skattanefnd, þ.e. það sem Daniel Gros hefur nefnt varðandi það sem við gætum sparað ef við værum meðhöndluð á sama hátt og innstæðutryggingarsjóður Breta hvað vaxtamuninn varðar. Það er alveg hárrétt, það munar 200 milljörðum króna. Það mætti reka Landspítala – háskólasjúkrahús, sem er einn stærsti vinnustaður landsins, í sjö ár. Hvað ætlar ríkisstjórnin að spara sér á barnafjölskyldum, 2.000 barnafjölskyldum í landinu sem nú eiga von á barni? Um 1,2 milljarða? Ja, það mætti hætta við þann niðurskurð í 180 ár því til samanburðar. Við erum að tala um svo gríðarlega fjárhæðir í þessu samhengi að venjulegt fólk skilur ekki töluna 200 þúsund milljónir króna. Þetta eru svo háar upphæðir. Og svo eru hv. nefndarmenn í fjárlaganefnd að velta því fyrir sér hvort eigi að spara 3 milljónir á heilbrigðisstofnuninni á Hvammstanga, við gætum haldið áfram. Þetta eru svo gríðarlegar upphæðir og við verðum að fara að átta okkur á því af hvaða stærðargráðu þetta mál er. Það að þetta skyldi ekki hafa fengið umræðu í efnahags- og skattanefnd, sérstaklega þessi vaxtamunur, er gríðarlega alvarlegt mál - nú sé ég að tíminn er stopp hjá mér í pontu.

Forseta er ljóst að það er bilun í klukkunni í augnablikinu.

Má ég þá tala endalaust?

Þingmaðurinn á eftir um 40 sekúndur.

Þakka þér fyrir, herra forseti. Ég tek einfaldlega undir það sem kom fram hjá hv. þingmanni. Við höfum verið að leggja á okkur mjög mikla vinnu við að kanna sérstaklega efnahagsþáttinn, vaxtaþáttinn. En það höfum við þurft að gera með því að kalla til sérfræðinga utan nefndasviðs. Við höfum þurft að gera það í eigin persónu vegna þess að efnahags- og skattanefnd þingsins, meiri hlutinn hennar, vildi ekki að við mundum skoða þessi mál frekar. Ég hefði haldið að það væri alla vega einnar messu virði að fara yfir þetta 

Virðulegi forseti. Mig langar vegna orða hv. þingmanns um hvernig málunum vatt fram í hv. efnahags- og skattanefnd spyrjast aðeins fyrir um þau sjónarmið sem koma fram í nefndaráliti tveggja hv. þingmanna í efnahags- og skattanefnd sem tilheyra stjórnarmeirihlutanum, en það eru hv. þm. Lilja Mósesdóttir og hv. þm. Ögmundur Jónasson. Þau fara nokkuð rækilega yfir það í nefndaráliti sínu hvaða hætta er búin íslenskri þjóð í þessu samkomulagi og þá sér í lagi að ekki liggur enn fyrir hvert skuldaþol þjóðarinnar er. Ég geri nú ráð fyrir því, vegna þess að þar er um að ræða þingmenn annars ríkisstjórnarflokksins, að þeir hv. þingmenn hefðu getað komið því til leiðar að málið hefði verið rætt ítarlega í efnahags- og skattanefnd. Svo mikla áherslu leggja þau á þetta mál í nefndaráliti sínu. Ég hefði því haldið að þau hefðu þá beitt mjög áhrifum sínum í hv. efnahags- og skattanefnd til að fá þetta mál á dagskrá og kannað hefði verið hvert skuldaþol íslenska ríkisins er áður en menn afgreiða málið út úr nefndinni. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort svo hafi verið, hvort tækifæri hafi gefist til þess að fara ítarlega yfir skuldaþol ríkisins. Þá langar mig - ef svo hefur ekki verið - einnig að spyrjast fyrir um það hvort engin umræða í hv. efnahags- og skattanefnd hafi verið um getu íslenska ríkisins til að greiða þessar skuldir sem á það eru lagðar. Svo langar mig að beina því til hæstv. forseta hvort hann geti upplýst mig um hvað ég á mikinn tíma eftir.

Þrjátíu sekúndur

Ég þakka forseta fyrir. Þá langar mig að nýta þessar örfáu sekúndur til að spyrja hv. þingmann í ljósi þess að við vörðum um 400–500 milljónum í að sækja um í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna, hvort hann telji að það hafi kannski verið skynsamlegt fyrir okkur núna að veita þótt ekki væri nema brot af þeirri upphæð í að kynna málstað Íslendinga á erlendri grundu í þessu Icesave-máli.

Herra forseti.

Enn er örlítið ólag á klukkunni í ræðupúltinu en það verður gefið til kynna þegar 30 sekúndur eru eftir.

Ég þakka herra forseta fyrir og ég er þess fullviss að þetta sé nú ekki skipulagt af hálfu yfirstjórnar þingsins til þess að gera okkur umræðuna erfiðari og er þess fullviss og þakka herra forseta fyrir. Varðandi skuldaþol þjóðarinnar og það sem hv. þm. Lilja Mósesdóttir og Ögmundur Jónasson reifuðu í áliti sínu þá vekur það mikla athygli mína við þessa efnismiklu umræðu að hv. þingmenn skuli ekki hafa komið til umræðunnar til að reifa sjónarmið sín. Það var með ólíkindum og mér var í raun og veru brugðið þegar hv. þingmenn meiri hlutans, að meðtöldum hv. þm. Ögmundi Jónassyni og Lilju Mósesdóttur, skyldu hafa staðið að því að taka málið út úr nefnd í ljósi þessa vafaatriða. Við óskuðum ítrekað eftir því að fá fleiri sviðsmyndir frá Seðlabanka Íslands um þjóðhagslegar forsendur og hvernig skuldaþol þjóðarinnar gæti þróast á næstu árum. Mig minnir að hv. þm. Þór Saari hafi getið þess í nefndaráliti sínu að gert er ráð fyrir árlegum afgangi á vöruskiptajöfnuði upp á 163 milljarða. Á þessu ári þegar krónan er í sögulegu lágmarki er vöruskiptajöfnuðurinn einungis nokkrir tugir milljarða, þegar allar aðstæður ættu að vera hagstæðar í þeim efnum að ná slíku fram. Ég held því að þær forsendur sem Seðlabankinn hefur gefið sér er varða þessar þjóðhagsstærðir séu einfaldlega rangar. En því miður fengum við ekki tímarúm til þess að fara betur yfir það með sérfræðingum Seðlabankans, enda er allt málið þannig búið að það á greinilega að keyra það í gegnum þingið, sama hvað tautar og raular, sama hvað efnahagslegir 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður fór yfir margt í ræðu sinni, m.a. umræðuna hér í þinginu og vinnuna í þingnefndum. Ég verð að segja eins og er að það hefur komið mér á óvart að sjá hvernig menn hafa höndlað þetta mál. Ég var að horfa á fréttir áðan þar sem hæstv. fjármálaráðherra sagði, sem er í rauninni alveg stórmerkilegt, með leyfi virðulegs forseta: „Sumar ástæður þess að Icesave-málið verður að klárast sem fyrst í þinginu eru ekki þess eðlis að hægt sé að greina frá þeim í ræðustól Alþingis.“ Síðan horfi ég eins og aðrir landsmenn á fréttir ríkissjónvarpsins og þá ásakar hann stjórnarandstöðuna að tala Ísland niður í ruslflokk hjá matsfyrirtækjum og síðan að matsfyrirtækin séu öll að bíða eftir þessu. Hann sagði þarna hluti sem ég hef ekki heyrt hann segja í ræðustól Alþingis. Hæstv. ráðherra talar líka um að hann efist um getu Alþingis til þess að höndla málið, ekki hér í ræðustólnum, heldur við fjölmiðla. Ég vil spyrja hv. þingmann, sem er nú búinn að taka þátt í umræðunni um þetta, ekki bara núna, heldur líka í sumar, hvað honum finnst um þessi ummæli. Ég verð nú að segja eins og er að mér þykir þetta ekki mjög lýðræðislegt, svo ekki sé dýpra í árinni tekið. Það er til lítils að tala um virðingu Alþingis og hvað það skipti miklu máli að löggjafinn sé öflugur og taki á málum ef menn geta ekki skipst á skoðunum hér og hlaupa í fjölmiðla og klaga stjórnarandstöðuna.

Herra forseti. Mér finnst með ummælum hæstv. fjármálaráðherra um að hann megi nú ekki greina frá ýmsum atriðum í þessu samhengi öllu, að við séum í raun og veru aftur komin á upphafsreitinn. Hvernig var það? Jú, það átti ekki að sýna okkur alþingismönnum það samkomulag sem þá lá fyrir. Það átti að fá Ríkisendurskoðun til þess að túlka það einhvern veginn með einhverjum hætti ofan í þingheim. Við báðum um að það yrði gagnsæi í vinnubrögðunum, að fólk, þá ekki síst alþingismenn, hefðu aðgang að öllum upplýsingum í þessu máli, enda þurfum við að semja lög til þess að tryggja framgang þessa máls. Þar af leiðandi ber Alþingi á endanum höfuðábyrgð á þessu máli. Við fengum engar upplýsingar. Hvenær komu þessar upplýsingar? Jú, það var þegar þeim var lekið í kvöldfréttum ríkissjónvarpsins, þá sáum við fyrst hvernig samkomulagið við Breta, að mig minnir frekar en Hollendinga, leit út. Svona hefur þetta mál allt saman verið. Mér sýnist því miður að það sé ýmislegt sem við fáum ekki að sjá í þessu máli. Við þingmenn höfum bent á í þessari umræðu að við höfum ekki fengið að sjá fundargerðir af hálfu samninganefndarinnar nema eina, þó voru fleiri fundir haldnir. Af hverju fá þeir aðilar, sem eiga á endanum að segja já eða nei við þessu máli, ekki allar upplýsingar um þetta mál? Eru einhver leyndarmál í gangi? Hvað er það sem við megum ekki vita? Ef við horfum á þá hagsmuni sem hér eru í húfi væri það algjört ábyrgðarleysi af okkar hálfu ef við mundum bara segja já og amen við því, við skulum bara afgreiða þetta mál án frekari umfjöllunar og án þess að við köllum eftir skoðunum úr samfélaginu frá okkar helstu sérfræðingum. Við munum berjast fyrir því að þetta mál verði tekið upp í efnahags- og skattanefnd og í fjárlaganefnd og ég ber þá von í brjósti að við náum 

Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og ræðuna. Ég vildi nú gjarnan að hann talaði skýrar þegar snýr að þessum orðaskiptum hér. Ég held að margir hlusti á þessa umræðu hér og spyrji: Hverju eru menn að reyna að ná fram í þessu? Málið er mjög einfalt. Menn eru að reyna að fá upplýsingar og vekja athygli á málinu. Það er nokkuð skrýtið ef menn þurfa að fylgjast með fjölmiðlum til þess að fá upplýsingar um málið. Það dugar ekki að spyrja hæstv. ráðherra eða stjórnarliða. Þeir svara ekki hér heldur fara þeir í fjölmiðla, það er þeirra leið. Þeir segja hreint og klárt að sumar ástæður þess að Icesave-málið verði að klárast sem fyrst í þinginu séu ekki þess eðlis að hægt sé að greina frá þeim í ræðustól Alþingis. Það er þá væntanlega hægt að greina frá þeim í samtali við fréttamenn og við fréttastofur. Maður hlýtur að spyrja sig: Hvar endar þetta? Maður er löngu hættur að velta því fyrir sér hvort menn ætli að fara þá í vegferð sem lagt var upp með varðandi gegnsæi. Ég veit að flestir eru búnir að gleyma því að þessir ríkisstjórnarflokkar sögðu að allt ætti að vera uppi á borðum. Hv. þingmaður fór ágætlega yfir það hversu mikið þetta hefur verið uppi á borðum eða þannig. En nú er hæstv. fjármálaráðherra búinn að vera að kvarta undan því í allan dag að talað sé of lengi um málið. Hann getur ekki sagt frá sumu úr ræðustól Alþingis en hann fer í fjölmiðla til að gera það.

Herra forseti. Sem dæmi um þetta ótrúlega mál minnist ég þess þegar formaður Framsóknarflokksins, hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, stóð hér upp á miðvikudegi í fyrirspurnatíma og spurði hæstv. fjármálaráðherra að því hvort samkomulagið vegna Icesave væri brátt í höfn. Hæstv. ráðherra kom hér upp og sagði svo ekki vera. Á föstudeginum var tilkynnt að búið væri að ná niðurstöðu á milli Íslendinga og þessara þjóða. Ég ætlast nú ekki til þess að þær viðræður hafi tekið einn dag. Það var mikið búið að ganga á enda var maður búinn að heyra ýmislegt um það. En hæstv. fjármálaráðherra gat ekki greint okkur frá því að niðurstaða væri væntanleg í þeim efnum. Þegar hæstv. ráðherra efast um getu Alþingis til þess að takast á við þetta mál vil ég bara minna á hvaða árangur náðist hér þverpólitískt á sumarmánuðum til þess að bæta þetta hörmulega mál eins og það kom frá hæstv. ráðherra á sínum tíma. Ég tel að til að mynda að hv. efnahags- og skattanefnd sé skipuð mjög hæfu fólki til þess að takast á við úrlausnarefni sem þessi. Ég hef orðið vitni að því að sumir ágætir þingmenn þar hafi getað skákað sumum embættismönnum hvað varðar vitneskju um fræðin og hagfræðileg álitaefni þannig að það er engin minnimáttarkennd í okkur gagnvart því að takast á við þetta mál. En það grátlega er í þessu máli að þrátt fyrir hæfni þessara þingmanna, sama hvar í flokki menn standa, það er hæfileikafólk í öllum flokkum, er ekki leitað til þingsins. Það á að keyra þetta mál í gegn án umræðu, án þess að við getum kallað fyrir gesti á fundi nefndanna. Það á bara að klára þetta með þögninni af hálfu stjórnarliðsins. Ég efast um að sagan muni dæma þá stjórnarliða sem hafa setið hjá í þessari umræðu í einu stærsta hagsmunamáli sem hefur blasað við þjóðinni og þinginu í lýðveldissögunni. Ég tel að sagan 

Virðulegi forseti. Ég hef nokkrum sinnum komið hér upp í dag til þess að spyrjast fyrir um hvenær menn ætli að hætta og sömuleiðis hvort orðið verði við tilboði stjórnarandstöðunnar um að setja mikilvægari mál framar í forgangsröðunina. Ég ætla ekki að gera það núna, virðulegi forseti. En þó að ég átti mig alveg á því að hæstv. forseti hafi ekki skýringu á því hver segir hvað í umræðunni held ég að hann eða í það minnsta forsætisnefnd ætti að fara aðeins yfir það hvernig þessi umræða hefur þróast. Það hefur verið kvartað undan því að búið sé að ræða mikið um þetta mál en enn og aftur upplifum við það að upplýsingar frá framkvæmdarvaldinu koma ekki fram hér, þrátt fyrir að beðið sé um þær, heldur í fjölmiðlum. Okkur er öllum umhugað um stöðu þingsins. Ég vil beina því til forseta að menn fari yfir það hvort ekki sé rétt að umræða um mál eins og þetta sé tekin hér. Við höfum í það minnsta ekki minni upplýsingar hér en ef við fylgjumst með fjölmiðlum. Það er mjög sérkennilegt ef framkvæmdarvaldið getur ekki talað úr þessum stól, bara einhvers staðar annars staðar. 
            

Forseti mun koma þessum sjónarmiðum þingmannsins á framfæri við forsætisnefnd. Nú er þingheimi veittur kostur á matarhléi og er fundi frestað til klukkan 20.15.

Frú forseti. Ástæða þess að ég kvaddi mér hljóðs um fundarstjórn þrátt fyrir að lítið hafi reynt á fundarstjórnina í þessari lotu, er sú að ég hafði þær grunsemdir að ekki yrði kveðið upp úr um það strax í upphafi fundar nú hversu lengi þessi fundur stæði. Enn á ný ítreka ég að það er fullur og algjör vilji hjá okkur þingmönnum í stjórnarandstöðunni að ræða þetta mál og við höfum lýst því yfir að við viljum gera það og í hörgul. En við höfum líka kallað eftir því að skipulag þingsins sé þétt og bætt, þannig að þingmenn hafi fyrir fram sig eitthvert skipulag sem hægt er að vinna eftir. Ég tel, virðulegur forseti, að það mundi bæta starfið og umræðuna í þinginu og gera það allt markvissara. Hluti af því felst einmitt í að sett sé fram með skipulegum hætti starfsáætlun bæði til lengri og skemmri tíma. Það hefur skort á, því miður, í allri þessari umræðu, að legið hafi fyrir hversu lengi skyldi fundað hvern dag. 

Frú forseti. Þetta tengist nefnilega fundarstjórn forsetans fyrr í dag. Á fréttavefnum eyjan.is fer hæstv. fjármálaráðherra mikinn og það er vitnað til þess í dag hvað hann hefur verið að segja. Hann segir líka m.a. á visir.is að hann efist um að Alþingi ráði við endurreisn efnahagslífsins. Er þetta ekki sami ráðherra og situr í þeirri sömu ríkisstjórn sem sérstaklega boðaði nýja verkstjórn? Síðan er haldið áfram og þar segir, og það er það sem ég vil sérstaklega vekja athygli forseta á, að hann hafi útskýrt, hann sagði það hér í ræðu, rækilega fyrir forustumönnum stjórnarandstöðunnar hvaða ástæður liggja þar að baki og sumar séu þess eðlis að það sé hæpið að fara með þær í ræðustól. Og viti menn, hann gat ekki rætt málin inni í þingsal, hæstv. fjármálaráðherra, en hann er tilbúinn eins og alltaf að segja allt og alla hluti við fjölmiðla. Í öllu þessu máli 

Virðulegi forseti. Nú berast þær fréttir að hæstv. fjármálaráðherra hafi efasemdir um að Alþingi ráði við það að endurreisa efnahagslífið á Íslandi. Og nú ber svo við að hæstv. fjármálaráðherra er formaður annars stjórnarflokksins og ríkisstjórnin hefur meiri hluta á Alþingi ... 
            

Um fundarstjórn forseta.

Ég vil beina því til forseta hvort hún gæti kannski forvitnast um það hvort hér standi jafnvel fyrir dyrum stjórnarslit vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra treysti sér ekki lengur til að koma málum í gegnum Alþingi.

Frú forseti. Ég kem upp til að taka undir með hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur um orð sem hæstv. fjármálaráðherra lét falla hér og snúa að fundarstjórn forseta að því leyti að mér finnst þar vegið með mjög ómaklegum hætti að virðingu Alþingis sem ég veit að hæstv. forseta er annt um. En það að hæstv. fjármálaráðherra vogi sér að láta að því liggja og efist um virðingu og getu hins háa Alþingis til að sinna starfi sínu, finnst mér algjörlega með ólíkindum. Ég segi það hér að ég sór eið sem þingmaður og tek hann mjög alvarlega og mér finnst með ólíkindum að hæstv. fjármálaráðherra, sem í raun er ekki að gera neitt annað en að opinbera vanmátt ríkisstjórnarinnar, ætli sér að klína því með ósmekklegum hætti á hið háa Alþingi. Ég óska eftir að frú forseti 

Frú forseti. Ég verð að taka undir með hv. þingmönnum Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur og Ragnheiði Elínu Árnadóttur um þær áhyggjur sem þessi ummæli hæstv. fjármálaráðherra valda okkur þingmönnum. Ég hvet hæstv. forseta til að beita sér fyrir því að þetta mál verði skoðað vegna þess að það er ekki virðingu Alþingis samboðið að láta það líðast að svona ummæli gangi í gegn órædd og óskoðuð. Við höfum unnið hér hörðum höndum í allt sumar og allt haust að því að reyna að koma einhverjum böndum á efnahagslífið. Það er þess vegna fjarri lagi, frú forseti, að það sé hagsmunum Íslendinga fyrir bestu að einn háttsettasti stjórnmálamaður á landinu í dag hagi sér með þessum hætti gagnvart þinginu.

Frú forseti. Fyrr í dag var ég beðin um af hálfu forseta að gæta orða minna af því að ég sagði að hæstv. fjármálaráðherra væri með stórkarlakjaft í garð þingsins. Það er síðan dæmigert að við þurfum að lesa um skoðanir hæstv. fjármálaráðherra á þinginu, hann getur ekki sagt þær hérna inni, hann þarf náttúrlega að segja þær við fjölmiðla. Hann talar niður til þingsins með því að segja að þingið ráði ekki við hlutverk sitt. En ég man alveg umræðuna þegar við vorum að breyta þingsköpunum, þá vorum við sjálfstæðismenn í stjórnarmeirihluta, og hvað fengum við þá að heyra frá stjórnarandstöðunni? Að með breytingu á þingsköpunum væri verið að rýra rétt stjórnarandstöðunnar til að halda uppi öflugum málflutningi. Svo þegar stjórnarandstaða dagsins í dag nýtir þennan rýra rétt sinn til að halda uppi málflutningi til að verjast í Icesave-dellunni og standa vaktina er farið að tala niður til þingsins, er farið að tala um að við stundum málþóf, er farið að tala um við þingmenn ráðum ekki við hlutverkið af því að allt í einu er 

Virðulegi forseti. Við vitum það að virðulegum forseta er afskaplega umhugað um virðingu þingsins og hefur sýnt það og það eigum við öll sameiginlegt. Ég hvet ykkur aðeins til að hugsa hvað þau orð frá framkvæmdarvaldinu þýða að efast sé um getu Alþingis til að klára mál, og þá er verið að vísa í lagabreytingar. Virðulegi forseti. Hver á að fara með lagabreytingar annar en löggjafarvaldið? Hvaða hugmyndir eru það? Nú ætla ég ekki hæstv. fjármálaráðherra að vera með einhverja róttækni í þá áttina, en þetta sýnir hins vegar viðhorfið. Menn undrast af hverju umræðan gangi hægt, en þegar framkvæmdarvaldið kemur fram með þessum hætti gagnvart löggjafanum, 

Forseti minnir hv. þingmenn á að virða hefðbundinn ávarpshátt í þinginu og ávarpa forseta en ekki þingmenn beint úti í sal.

Hæstv. forseti. Þessi liður um fundarstjórn er kannski eini dagskrárliðurinn í þinginu þar sem við þingmenn getum átt orðastað við hæstv. forseta í þeim stóli. Mér finnst tilefni til að spyrja hæstv. forseta um afstöðu hennar til orða hæstv. fjármálaráðherra, sem vitnað hefur verið hér í, um að hann efist um að Alþingi ráði við hlutverk sitt í sambandi við endurreisn efnahagslífsins. Ég vildi gjarnan kalla eftir því að hæstv. forseti léti í ljósi eitthvert álit á þessu, vegna þess að ég álít að hér sé um að ræða árás á þingið, ekki árás á okkur í stjórnarandstöðunni neitt sérstaklega, heldur á Alþingi sem stofnun, á alla þingmenn hvar í flokki sem þeir standa.

Frú forseti. Ég vildi fyrst og fremst beina þeim sjónarmiðum mínum til forseta að ég held að hún hafi enga rannsóknarskyldu í þessu máli. Hæstv. fjármálaráðherra var í viðtali við fjölmiðil úti í bæ og hann hefur að sjálfsögðu fullt málfrelsi til þess. Þessi orð eru tekin úr samhengi eins og svo fjöldamargt sem er notað á Alþingi til uppþots og upphlaupa við hin ýmsu tilefni. Það sem hæstv. fjármálaráðherra var að ræða þarna var staðan í þinginu og þjóðfélaginu í heild sinni, hann var að lýsa ákveðnum vonbrigðum með það að hér gengju mál hægt fyrir sig þegar þau þyrftu að ganga hraðar og vera meiri dampur á málum. Og ef hæstv. ráðherrum sem öðrum borgurum í landinu er ekki frjálst að viðra slík sjónarmið í fjölmiðlum án þess að hér sé rokið til og kallað til hálfgerðrar rannsóknar á ummælunum, stefnir í óefni, af því að málfrelsið er þrátt fyrir allt einhver helgasti réttur allra borgara í þessu landi. Ég held því að hér sé verið að gera afskaplega mikið úr mjög litlu tilefni.

Hæstv. forseti. Það er ánægjulegt að heyra það að hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson virðir málfrelsið, hann er þá væntanlega ekki sammála hæstv. fjármálaráðherra sem hér talaði um að við værum búin að tala of lengi í þessu máli, værum búin að tala í 1.661 mínútu, að mig minnir, í ræðum um þetta mál. Það er ágætt. En hins vegar væri ágætt líka, frú forseti, ef stjórnarþingmenn gætu komið og varið sig í slíkri athugun sem hæstv. forseti mundi beita sér fyrir, vegna þess að yfirlýsingin tengist væntanlega líka getu stjórnarþingmanna til að beita sér í þinginu og framkvæma þau málefni sem þeim brennur á hjarta. Þetta er því ekki bara málefni stjórnarandstöðunnar heldur okkar allra sem hér sitjum og varðar það hvernig helstu ráðamenn þjóðarinnar horfa til þingsins og þeirra miklu brýnu verkefna sem þingið hefur með höndum. Það er hreinlega mjög dapurlegt, frú forseti, að virðingin 

Frú forseti. Hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon efast um getu Alþingis, hefur lýst því yfir í fjölmiðlum. Hann efast sem sagt um getu hæstv. forseta til að stjórna fundum Alþingis. Og ég verð að taka upp þykkjuna fyrir hæstv. forseta, því að mér finnst ekki vera svo mikið athugavert við stjórnunina hérna þó að ég gjarnan vildi sjá dagskránni breytt, og hef svo sem nefnt það áður að við færum að ræða einhver af málum hæstv. ráðherra, að í stað þess að vera að ræða hér endalaust um Icesave sem ekkert liggur á færum við að ræða núna mál sem skipta fjárlögin meira máli. Mér finnst þetta því mjög mikil atlaga framkvæmdarvaldsins og hæstv. fjármálaráðherra að forseta Alþingis, verkstjórn hennar, og Alþingi öllu.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, þingflokksformaður Samfylkingarinnar, brást til varnar fyrir hæstv. forseta og var það drengilegt. Hins vegar var vörn hans fyrir hæstv. fjármálaráðherra fremur efnisrýr þó að það sé alveg rétt sem hv. þingmaður segir að hér ríkir málfrelsi og hæstv. fjármálaráðherra hefur auðvitað rétt til þess að tjá skoðanir sínar. Hins vegar verður, eins og hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson sagði, að skoða þessi ummæli í samhengi, þ.e. í samhengi við stöðuna á málum hér í þinginu, fjárlagafrumvarpið og þau mál sem því tengjast. Í því sambandi verð ég enn og aftur að vitna til þess að við í stjórnarandstöðunni höfum boðið það að þessi mál væru tekin á dagskrá, Icesave-umræðan yrði geymd og þessi mál væru tekin á dagskrá. Það er því ekki upp á okkur að klaga að þessi mál eru ekki hér á dagskrá í dag svo dæmi sé tekið. Hins vegar verður auðvitað líka að horfa á hver ábyrgð fjármálaráðherra hæstv. og ríkisstjórnarinnar í heild 

Frú forseti. Það fer auðvitað ekkert hjá því að það setji að manni nettan hroll þegar maður heyrir ummæli eins og þau sem hæstv. fjármálaráðherra lét falla um þingið. Það þarf ekki að leita langt aftur í sögunni til þess að mönnum finnist þetta frekar óþægilegar setningar svo ekki sé meira sagt. Ég minnist þess, frú forseti, að til virðulegs forseta var beint þeim tilmælum af hálfu hæstv. forsætisráðherra að gerð yrði sérstök rannsókn á ummælum ákveðinna þingmanna vegna þess að hæstv. forsætisráðherra leit svo á að það að hv. þingmenn voru ekki ánægðir með framgöngu hennar í Icesave-málinu jafngilti brigslum um landráð og vildi hæstv. forsætisráðherra láta kanna það sérstaklega. Ég vil benda virðulegum forseta á að það er alveg ástæða til þess að forseti eigi orð við hæstv. fjármálaráðherra vegna virðingar þingsins, vegna þess hvernig hér er starfað, og ég bendi hæstv. fjármálaráðherra á í fullri vinsemd að svona sendingar til Alþingis Íslendinga, 

Virðulegi forseti. Ég vil leyfa mér að óska eftir því að hæstv. forseti beiti sér fyrir eða ræði við hæstv. fjármálaráðherra um þessi orð því að okkur er tíðrætt um hlutverk og virðingu Alþingis. Þetta eru vitanlega mjög alvarleg orð, þ.e. að Alþingi sé ekki vaxið því hlutverki að fjalla um og ráðast í þær aðgerðir sem þarf í efnahagslífi landsins. Það þarf að ganga eftir því að hæstv. ráðherra skýri þessi orð sín því að það er ekki hægt að láta þau liggja óútskýrð því að málið er mjög alvarlegt, frú forseti. Ég hef áhyggjur af þessu viðhorfi hæstv. ráðherra og velti því fyrir mér hvort það sé almennt viðhorf í ríkisstjórninni og hjá framkvæmdarvaldinu að Alþingi sé þess háttar stofnun að Alþingi sé ekki treystandi til þess að leysa þau verk sem því er ætlað.

Frú forseti. Nú er það svo að hæstv. ráðherra fullyrti ekki nokkurn skapaðan hlut um að Alþingi væri ekki í stakk búið til að leysa þessi verkefni. Hins vegar velti hann því fyrir sér. Það var það sem hann sagði nákvæmlega og á því er grundvallarmunur. Þetta tengist því beint sem ég nefndi áðan, þ.e. að setja hlutina í rétt samhengi, leggja hvorki ráðherrum né þingmönnum orð í munn og ræða hlutina af sanngirni og í samhengi. Hitt sem ég vildi nefna líka, frú forseti, og til að undirstrika að forseti hefur enga sérstaka skyldu í þessu máli, er að sem betur fer gefast þingmönnum óteljandi tækifæri til að spyrja hæstv. ráðherra út úr. Því var þó breytt til bóta í þingsköpunum á sínum tíma en nú eru óundirbúnar fyrirspurnir tvisvar í viku, þær voru á tveggja vikna fresti áður. Ég tala nú ekki um að hæstv. ráðherra hefur setið hér þessa umræðu alla og verið í húsinu meira og minna allan þann tíma sem hún hefur farið fram. Ég held því og efast ekki um að þingmönnum muni gefast nægur tími til að spyrja ráðherrann út úr þessu sem öðru enda veit ég ekki betur en að er óundirbúinn 

Frú forseti. Vegna orða hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar er það alveg rétt að forseta ber engin skylda til að rannsaka þetta mál neitt sérstaklega. En forseti hlýtur að þurfa að beita sér fyrir því að ráðherra upplýsi þegar hann talar um Alþingi með slíkum hætti. Það er alveg rétt að hæstv. ráðherra segist efast um getu Alþingis en ef ráðherrann efast um getu þingsins þá er það nóg til þess, að mínu viti, frú forseti, að forseti gangi eftir því hvað ráðherrann á við og að hann skýri það. Síðan er það með ólíkindum, frú forseti, að núna þegar þetta mál er komið út í horn hjá stjórnvöldum þá eru það matsfyrirtækin. Nú eru það matsfyrirtækin sem munu flokka okkur í ruslflokk ef þetta verður ekki samþykkt. Þau hin sömu matsfyrirtæki og áttu að lyfta okkur upp þegar lánin lægju fyrir, þegar væri ljóst að við fengjum lánin. Nú er ljóst að við fáum lánin 

Virðulegi forseti. Út af orðum hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar skulum við bara lesa hvað hæstv. ráðherra sagði en hann sagði, með leyfi forseta: „Ég gerist æ meira hugsi yfir því dag frá degi hvort Alþingi hreinlega ráði við sitt hlutverk við þessar erfiðu aðstæður.“ Hvort Alþingi hreinlega ráði við sitt hlutverk við þessar erfiðu aðstæður. Í sögunni höfum við heyrt hvernig aðilar hafa nákvæmlega verið með þessar efasemdir og oft leiddi það til mikilla hörmunga. Ég hef sagt það áður að ég ætla hæstv. fjármálaráðherra ekki að vilja fara neinar slíkar leiðir. Ég hvet hins vegar hv. þingmenn, virðulegi forseti, til þess að hugsa þetta. Það er mikils virði að við höfum löggjafarsamkomu og við skulum fara með þau gæði 

Virðulegi forseti. Ég ætla að leyfa hæstv. fjármálaráðherra að njóta vafans því að ég held að hann hafi mismælt sig. Ég held að hann hafi ætlað að segja „ríkisstjórnin“ en ekki „Alþingi“, ég tók því þannig. Ég ætla því að leyfa honum að njóta vafans, ég trúi því ekki að hann hafi sagt að hann hafi átt við Alþingi, ég held að hann hafi átt við hæstv. ríkisstjórn. Ég vil hins vegar ítreka það sem ég hef svo sem sagt áður undir þessum lið að ég held að það væri mjög skynsamlegt hjá okkur að taka þessa umræðu af dagskrá og setja önnur brýnni mál til þess að fjalla um, þó að það væri ekki nema bara til þess að tappa aðeins af þrýstingnum af bæði stjórn og stjórnarliðum. Ég get ekki séð að okkur miði mjög mikið áfram og ég held að það væri mjög skynsamlegt að fresta 2. umr., vísa frumvarpinu til fjárlaganefndar og að umræðurnar um þessa stóru hluti sem standa út af fari fram þar. Ég held að það sé engin áhætta tekin af stjórnarliðum að gera það. Ég held að það væri mjög skynsamlegt að við mundum taka fyrir fjáraukalögin og fjárlögin og skattafrumvörpin og fara í þá vinnu. Ég held að það væri bara heillavænlegt fyrir okkur öll.

Frú forseti. Ég held að við gerum okkur öll grein fyrir til hvers þessi ummæli hæstv. fjármálaráðherra voru ætluð. Þetta er allt þáttur í því sem ríkisstjórnin hefur mjög reynt að halda á lofti, að draga upp þá mynd að umræður á Alþingi séu bara fyrir, að með því að ræða mál, ræða þetta gríðarlega stóra mál séu þingmenn bara að þvælast fyrir ríkisstjórninni og gera henni erfiðara fyrir að vinna vinnuna sína, eins fáránlegt og það nú er í ljósi reynslunnar af þessari ríkisstjórn. Þess vegna tel ég fullt tilefni til þess, frú forseti, að virðulegur forseti áminni hæstv. fjármálaráðherra fyrir þessi ummæli, sem eru ekki til annars fallin en að draga úr virðingu þingsins og reyna að draga úr því og koma í veg fyrir að umræðurnar haldi áfram, heldur þvinga þingið í rauninni til þess að þagna.

Frú forseti. Ég held að ég, eins og svo oft áður í þessari umræðu, taki undir með hv. þm. Ásbirni Óttarssyni um að hæstv. fjármálaráðherra hljóti að hafa mismælt sig. Mér finnst þetta mjög alvarlegt án alls gríns með þessi mismæli. Mér finnst þetta mjög alvarlegt og það að fjármálaráðherra Íslands segi þetta vitandi það - hvert fer þetta? Þetta er þýtt, þetta fer til allra sem vilja heyra þetta, þar á meðal til viðsemjenda okkar. Hvað er hæstv. fjármálaráðherra að meina með þessum ummælum? Hvað er það þá sem hæstv. fjármálaráðherra vill að komi í staðinn fyrir hið háa Alþingi? Er hæstv. fjármálaráðherra að boða hér eitthvert einveldi? Hvað er það sem hæstv. fjármálaráðherra er að reyna að fá fram með svona ummælum? Ég óska eftir því, frú forseti, að forseti beiti sér fyrir því að kannað verði hvað hæstv. fjármálaráðherra meini með þessu.

Frú forseti. Það er kannski ágæt leið til að kanna hvað fjármálaráðherra meinar að hann bara útskýri það sjálfur. Ef það má verða til þess að draga úr áhyggjum og sálarangist hv. þingmanna þá er þarna um að ræða bút úr viðtali við mig sem var tekið í dag þar sem ég var að ræða þau gríðarlega miklu verkefni sem biðu Alþingis og hvað erfitt væri orðið að sjá bara beinlínis fram úr því að við næðum að ljúka þessu öllu saman með vönduðum hætti fyrir jól eða áramót, sem þarf að gera til þess að við náum að afgreiða fjárlög og gera nauðsynlegar ráðstafanir á báðar hliðar, ræða ýmis frumvörp sem tengjast bæði tekjuöflun og sparnaði og aðhaldsaðgerðum sem eru forsendur fjárlagagerðarinnar fyrir næsta ár. Í því samhengi lýsti ég þessum áhyggjum. Ég vona að það útskýri málið aðeins og geri mönnum rórra í hug. Það er fjarri öllu lagi að í þessu sé fólgið annað en það að málfrelsi hér á Alþingi sé mikilvægt. 

Frú forseti. Þótt vera kunni að vera að hæstv. fjármálaráðherra hafi barist fyrir málfrelsi í þinginu í fyrra lífi sínu segir það ekkert um afstöðu hans núna enda hefur hann í flestum málum algjörlega snúið við blaðinu og því spyr maður sig: Því skyldi það ekki eiga við í þessu tilviki líka? Það er mjög einfalt svar við þessum áhyggjum sem ráðherrann lýsti og það er að taka öll þau mál sem hann nefndi til umræðu, þess vegna að byrja bara strax. Það er ekkert því til fyrirstöðu af hálfu minni hlutans í þinginu að fara að ræða þessi brýnu mál og raunar höfum við hvatt mjög til þess og ýtt á að það verði gert. Ekki hafa fengist skýringar á því hvers vegna á í staðinn að halda áfram Icesave-umræðunni þegar þar eru ýmis mál óútskýrð, til að mynda er varða stjórnarskrána. Nú skilst mér að meiri hluti fjárlaganefndar hafi tekið það upp hjá sjálfum sér að leita eftir áliti hjá lögmönnum á því máli. Það álit hefur ekki birst enn þá.

Virðulegi forseti. Hér eru alvarlegir atburðir á ferðinni sem snerta fundarstjórn forseta þar sem ekki er nóg með það sem hefur komið fram nú þegar í umræðunni heldur hafði fjármálaráðherra uppi mjög skrýtnar athugasemdir í dag sem þarf að ræða sérstaklega og snerta fundarstjórn forseta. Það er að enn þá sé einhver leyndarhjúpur undirliggjandi í Icesave-málinu og því sé ekki hægt að bera það á borð fyrir Alþingi Íslendinga. Þær ástæður sem eru fyrir því að keyra þurfi málið í gegn. Ég minni á það að fjárveitingavaldið liggur hjá Alþingi og ef það eru ekki öll gögn uppi á borðinu getur Alþingi ekki afgreitt þetta frumvarp því að Alþingi ber ábyrgð á fjárveitingavaldinu.

Virðulegi forseti. Þær eru að verða dálítið margar, skrýtnu uppákomurnar í þessari umræðu, en eitt af því sérkennilega var þegar hæstv. forseti tók sig til og ruddi mælendaskrána. Mér skilst að það hafi gerst einhvern tímann um helgina. Sjálfur hafði ég sett mig á mælendaskrá, á föstudaginn hygg ég að það hafi verið, en eins og menn vita teygðist dálítið úr umræðunni á föstudag og laugardag og mælendaskráin kláraðist ekki. Þegar ég fór að gæta að mælendaskránni í dag fann ég ekki nafnið mitt og komst þá að því að um það hafði verið tekin ákvörðun einhvers staðar að ýta burtu einhverjum tilteknum þingmönnum og skýringin hefði verið sú að þeir hefðu verið fjarstaddir við umræðuna á laugardaginn. Það er rétt, það átti við um mig. Ég var ekki hér á laugardaginn, en það breytti að sjálfsögðu engu um þann ásetning minn að taka til máls, svo fremi sem fundur stæði áfram um þetta mál sem var á dagskrá þegar ég kvaddi mér hljóðs. Á laugardaginn var hér fundur á afbrigðilegum tíma, ekki á þeim tíma sem gert var ráð fyrir samkvæmt starfsáætlun Alþingis. Ég hafði öðrum skyldum að gegna sem þingmaður Norðvesturkjördæmis og var því ekki hér af þeim ástæðum. Það var öllum ljóst. Ég kann því ekki vel að síðan sé tekin um það einhver handahófsákvörðun að ýta mér út af mælendaskránni, en auðvitað hafði ég minn lýðræðislega rétt til að setja mig á mælendaskrá aftur. Svona hreinsanir eru ólíðandi og ég vil fá að vita hjá hæstv. forseta einhvern tímann undir þessari umræðu hvaða reglur gilda um það hversu lengi manni sé óhætt að vera utan þingsalarins áður en til þess kemur að manni sé ýtt út af mælendaskránni. Þetta eru vinnubrögð sem ég hef ekki heyrt um áður. Það getur verið að sakir elli minnar sé minni mínu eitthvað farið að förlast, en mig rekur ekki minni til þess að þessi vinnubrögð hafi verið viðhöfð. Þau eru kannski til marks um hið nýja Ísland, að maður eigi það á hættu ef maður bregður sér aðeins afsíðis að maður sé ekki lengur á mælendaskránni nema maður standi nánast og haldi í nafnið sitt á skránni. Þess vegna er mikilvægt að hæstv. forseti útskýri fyrir okkur hvað þurfi að koma til að hæstv. forseti leggist á „delete“-takkann að manni fjarstöddum. Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra ákvað í kvöld í sjónvarpsfréttunum að greiða dálítið fyrir þingstörfum og til þess að auðvelda þau og skapa meiri sátt um þetta mál varpaði hann ákveðinni sprengju inn í umræðuna þegar hann lýsti því yfir að hann efaðist um getu Alþingis til að takast á við þau miklu mál sem við stæðum núna frammi fyrir. Inngrip hæstv. ráðherra áðan var ekki til þess fallið í sjálfu sér að útskýra hvað fyrir honum vakti, að öðru leyti en því að eins og við öll vissum stæðum við frammi fyrir risavöxnum verkefnum og að Alþingi ætti mörg mál óleyst. Við í stjórnarandstöðunni höfum hins vegar á hverjum einasta degi og hvað eftir annað, oft á dag, boðið upp á það að hnika til dagskránni til að hægt væri að taka til umræðu þau mál sem er virkilega knýjandi að klára núna fyrir jólin. Ég veit líka að vilji okkar til þess hefur komið fram á fundum þingflokksformanna og formanna stjórnmálaflokkanna. Því miður hafa menn ekki orðið við þessum óskum okkar, ekki tekið í okkar útréttu sáttarhönd, og þess vegna stöndum við hér og ræðum þetta mál sem er einfaldlega þess eðlis að það kallar á mikla umræðu. Þetta er mikið álitamál og við skulum ekkert gleyma því hvernig þetta mál var vaxið í sumar. Í sumar lagði ríkisstjórnin fram frumvarp vitandi vits þótt hún vissi að ekki væri pólitískur þingmeirihluti fyrir því. Engu að síður var málinu lokið gagnvart viðsemjendum okkar. Frumvarpið var lagt fram á Alþingi. Það kom fram í þeirri umræðu að fyrir lá fyrirvari og andstaða svo margra þingmanna úr stjórnarliðinu að það var ekki meiri hluti fyrir því í þinginu. Engu að síður var málið lagt fram og við þær aðstæður tók Alþingi til sinna ráða eins og oft hefur verið sagt og breytti frumvarpinu, sneri því öllu í raun og veru á hvolf. Málið var þess vegna í rauninni afgreitt alveg í blóra við upphaflegan ásetning ríkisstjórnarinnar. Eftir að Alþingi hafði komist að niðurstöðu, eftir að Alþingi hafði í raun og veru búið til nýtt frumvarp og gert að lögum, tók ríkisstjórnin það til handargagns, fór með það til viðsemjenda sinna erlendis og komst að samkomulagi sem var gjörsamlega á skjön við það sem Alþingi hafði sjálft samþykkt. Með öðrum orðum er farið, ekki einu sinni heldur tvisvar, fram gegn því sem vitað er að var vilji Alþingis á þeim tíma. Þetta eru gjörsamlega fáheyrð vinnubrögð, ef ekki einsdæmi, að ekki einu sinni heldur tvisvar sé reynt að fara fram með mál af hálfu framkvæmdarvaldsins og málin meðhöndluð þannig af hálfu þess að er algjörlega í blóra við vilja þingsins. Það er mikil þverstæða í því fólgin þegar hæstv. fjármálaráðherra segir síðan að hann hafi efasemdir um að Alþingi ráði við verkefni sitt. Það blasir við hverjum manni að það er ríkisstjórnin sem ræður ekki við verkefni sitt. Ríkisstjórnin hefur komið þessu máli í það öngstræti sem það er í með vinnubrögðum sínum, með því að fara svona gjörsamlega gegn því sem er yfirlýstur og augljós vilji Alþingis. Þess vegna kallar hún yfir sig þær miklu umræður sem hér þurfa að fara fram og líka vegna þess að málin voru send út úr þingnefndum vanreifuð og án þess að þar hefði farið fram nægileg umræða um efnislega niðurstöðu málsins. Ekki einu sinni heldur tvisvar fer sem sagt ríkisstjórnin fram með þessum hætti. Þetta rifjar upp fyrir mér gamla sögu sem ég heyrði einu sinni fyrir vestan af tveimur feðgum sem voru að glíma við það að slakta hrúti. Eitthvað tókst þeim þetta óhönduglega, sjálfsagt hefur gamla kindabyssan verið orðin löskuð og karlarnir ekki allt of lagnir við gripinn þess utan. Þeir dunduðu sér við að reyna að koma skoti í hausinn á hrútnum lengi dags þangað til var orðið kvöldsett og þeir feðgar orðnir dauðþreyttir. Þá segir sá eldri og reyndari við þann yngri: „Nú skulum við hætta þessu, sonur sæll, en byrja snemma í fyrramálið aftur.“ Þannig hegðar ríkisstjórnin sér gagnvart Alþingi. Þegar búið er að reka hana einu sinni heim, hún orðin uppgefin og lúin, segja hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra: „Nú skulum við bara byrja aftur snemma í fyrramálið.“ Þetta eru vinnubrögð sem geta kannski átt sér stað við að reyna að koma lífinu úr hrútnum en þetta á ekki vel við þegar í hlut á löggjafarsamkoma þjóðarinnar. Hæstv. forsætisráðherra flutti sína einu ræðu í þessari umræðu eftir að hafa verið nánast brýnd til þess að taka til máls og skýra afstöðu sína. Fleygustu orðin úr þeirri umræðu voru þegar hæstv. forsætisráðherra líkti afleiðingum þess að samþykkja ekki Icesave-óskapnaðinn við það að hér mundi bresta á frostavetur. Til þess aðeins að gera mér grein fyrir því hvað hæstv. ráðherra var að ræða um, til hvers konar samlíkingar hún hefði gripið, fletti ég að gamni mínu upp á litlum fróðleik um frostaveturinn mikla þegar gerði svo mikla kuldatíð á Íslandi að frost fór víða á landinu niður í -30°, hafís varð víða landfastur og rak talsvert suður fyrir land og lokaði siglingaleiðinni fram í febrúar. Þetta er samlíkingin sem hæstv. forsætisráðherra dettur í hug þegar hún ræðir um afleiðingar þess að ekki verði orðið við óðagotsfrumvarpi hæstv. ríkisstjórnar um Icesave. Og hæstv. forsætisráðherra hefur örugglega ekki ætlað sér að leika veðurfræðing, heldur hefur hæstv. forsætisráðherra gripið til einhvers líkindamáls sem okkur er síðan ætlað að reyna að ráða í. Þetta er í samræmi við annað. Hæstv. fjármálaráðherra segir að það sé ekki hægt að greina frá öllu úr ræðustóli Alþingis, það sé eitthvað óskaplega mikið meira sem undir búi sem geri það að verkum að okkur liggi svona gríðarlega mikið á. Var okkur ekki sagt þetta sama? Var okkur ekki sagt að við yrðum að klára Icesave, að öðrum kosti mundi Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn ekki afgreiða lánið til okkar? Þegar eftir því var gengið hjá mætum borgara hér í landinu kom auðvitað í ljós að þetta var tóm vitleysa. Þá var okkur sagt að nú væru það Norðurlöndin sem ekki vildu afgreiða til okkar lánin. Nú hefur hinn nýi seðlabankastjóri, minn gamli skólabróðir, greint frá því að hann sé að fara að sækja aurana til Skandinavíu og verði kominn með þá alla saman í hús fyrir áramót svo ekki er það það sem yfir okkur á að bresta. Þess vegna er mjög mikilvægt að hæstv. ráðherrar greini okkur skýrt frá því hvað undir niðri búi sem geri það að verkum að þeir telji svona brýnt að ljúka þessu máli undir eins. Það er mjög búið að kalla eftir því í þessari umræðu að upplýst verði hvað hefði farið fram á þeim fjölmörgu fundum sem okkur er sagt að hafi átt sér stað, bæði þar sem menn hafi hist og eins símleiðis á milli forráðamanna okkar ríkisstjórnar og forsvarsmanna Bretlands og Hollands. Þegar okkur er sagt að efnahagslegur fimbulvetur muni ryðjast yfir okkur ef Icesave-málið verði ekki klárað hér og nú verður undanbragðalaust að greina okkur frá því hvað býr að baki, hvað gerir það að verkum að þessi ósköp liggi á. Ég hef hlustað á þessa umræðu og það verður að segjast eins og er að það hefur verið fremur rýrt í roðinu sem frá hæstv. ríkisstjórninni hefur komið og lítt til þess fallið að undirstrika eða útskýra alvöru málsins öðruvísi en að það hefur reyndar verið gert með hótunum, og hótunum undir rós. Hæstv. ríkisstjórn verður að gera svo vel að útskýra hvað hér er að baki. Hæstv. ríkisstjórn getur ekki látið eins og þessi mál séu einhver prívatmál, mál sem okkur eru ekki gerð heyrinkunnug. Ef þetta er slík alvara verður það auðvitað að liggja fyrir. Og hvar liggur hótunin, hvað er að óttast? Ég hef mjög kallað eftir því í þessari umræðu að stjórnarliðar tækju virkari þátt í umræðunni hingað til og hér eftir. Fyrir því eru gildar ástæður. Það er eðlilegt að í umræðum af þessu taginu skiptist menn á skoðunum, að mismunandi sjónarmið komi fram þannig að við sem höfum efasemdir um að þetta frumvarp eigi að samþykkja og erum raunar andvíg því að þetta frumvarp verði samþykkt getum þá skipst á skoðunum við þá hv. þingmenn og hæstv. ráðherra sem hafa önnur sjónarmið. Þá er því borið við að það sé búið að segja allt sem segja þurfi. Þingmenn hafi jafnvel tekið til máls hér í júlí og síðan hafi, að því er virðist, lítið nýtt komið fram. Þó er búið að gjörbreyta því frumvarpi sem þá var til umræðu, síðan er búið að leggja fram nýtt frumvarp eins og við vitum og síðast en ekki síst hafa komið hér fram mörg álitaefni þannig að hæstv. ríkisstjórn og þingmenn stjórnarliðsins geta ekki látið eins og ekkert hafi gerst. Þeir verða auðvitað að mæta þeim röksemdum sem hafa verið flutt fram um þessi mál. Ég ætla að taka tvö, þrjú dæmi. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson kom með afar athyglisverða ábendingu um vaxtakjörin og kostnaðinn af þeirri ákvörðun sem ríkisstjórnin hefur kynnt um að hafa fasta vexti upp á 5,5%. Forsendur gera ráð fyrir því að vextirnir yrðu lágir fyrsta kastið meðan peningar væru enn þá ódýrir í heiminum en síðan var forsendan sú að vextir mundu hækka línulega á greiðslufreststímabilinu, höfuðstóllinn mundi að sjálfsögðu lækka á þessum tíma og þess vegna mundu áhrifin af hærri vöxtum verða minni vegna þess að höfuðstóllinn væri orðinn lægri. Þetta eru gild rök. Hv. þingmaður benti á að þetta gæti sparað okkur ef ég man rétt 100 milljarða kr. eða þar um bil í vaxtakostnað. Það eru u.þ.b. 20–25% af fjárlögunum. Það sjá allir að það munar heldur betur um þessa upphæð. Hæstv. forsætisráðherra var spurður um þetta mál. Hverju svarar hæstv. forsætisráðherra? Jú, hún hafði yfir sína uppáhaldssetningu sem er: Yfir þetta mál hefur verið farið. Strákarnir í Seðlabankanum hafa reiknað þetta út og þeir hafa aðra skoðun. Ekkert frekar um þetta. Engin frekari rök. Hvergi gerð tilraun til að hrekja þær forsendur sem hv. þingmaður kom fram með. Hvergi gerð tilraun til að hrekja niðurstöðu hv. þingmanns, þvert á móti var þetta afgreitt með yfirborðslegum hætti, þó að í húfi séu 100 milljarðar kr. Annað dæmi. Formaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarni Benediktsson, vakti athygli á því að breytingar hefðu verið gerðar á lögum í tengslum við neyðarlögin í fyrrahaust sem gerðu það að verkum að hægt væri að snúa kröfum Breta og Hollendinga í íslenskar krónur með jákvæðum afleiðingum, m.a. væntanlega fyrir gengisstigið og þær mundu líka draga úr gengisáhættunni. Hefur verið reynt að bregðast við þessu? Nei, ekki neitt. Menn hafa bara stritast hér við að þegja í þeirri von að einhvern tímann mundi þessari umræðu ljúka og þá væri hægt að ganga til atkvæða í trausti þess að í þetta sinn hefði ríkisstjórnin meirihlutavald á því sem hún er hér að höndla með. Það er furðulegt og forkastanlegt að ríkisstjórn sem einu sinni hefur verið gerð afturreka með sitt mál skuli eins og gerðist í sumar og fram eftir hausti síðan koma fram með mál sem er ekki betur undirbúið en raun ber vitni. Það er ekkert óeðlilegt við það að menn greini á um hluti eins og þá sem við erum hér að fjalla um en þá verðum við líka að gera þær kröfur til þeirra sem hafa önnur sjónarmið en þau sem hafa komið helst fram í þessari umræðu að þeir geri grein fyrir sínum sjónarmiðum. Ég nefndi áðan örlítið hvernig þessi hræðsluáróður sem hefur verið hafður uppi hefði smám saman raknað upp, m.a. um það að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn mundi refsa okkur ef við samþykktum ekki Icesave-málið. Það er búið að sýna fram á hið gagnstæða. Forstjóri sjóðsins hefur borið þetta af sér og eins og við vitum hefur ákvörðun verið tekin í stjórn sjóðsins. Norðurlöndin eru hins vegar auðvitað í dálitlum vanda. Þau hafa verið borin mjög þungum sökum, m.a. af forstjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Ég vil í þessu sambandi aðeins vekja athygli á afar athyglisverðri bloggfærslu eftir hv. þm. Ögmund Jónasson sem er fulltrúi Vinstri grænna í efnahags- og skattanefnd, en fulltrúar Vinstri grænna í nefndinni skrifuðu að mínu mati ákaflega athyglisverða umsögn um þetta mál sem því miður fékkst ekki rædd, hvorki í þeirri nefnd né í fjárlaganefnd og hefur ekki fengið nægilega athygli að mínu mati í umræðunni. Ég vakti að vísu nokkra athygli á þessu í fyrstu ræðu minni um þetta mál hér við 2. umr., en hv. þm. Ögmundur Jónasson bætti síðan við og fjallaði um hlut Norðurlandanna í öllu þessu samhengi. Hann vitnar til Strauss-Kahns, framkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sem hafði sagt að Norðurlöndin hefðu reist kröfur á hendur Íslendingum um samþykki við Icesave, afstaða þeirra hefði tafið afgreiðslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á áætlun fyrir Ísland. Síðan vekur hv. þingmaður athygli á því að Norðurlöndin hafi ekki mótmælt þessum alvarlega áburði framkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sem er mjög mikið umhugsunarefni, að Norðurlöndin skuli ekki hafa brugðist við þegar þau eru borin þeim þungu sökum að þau hafi bókstaflega níðst á sínum minnsta bróður, Íslendingum, í þeim erfiða leik sem við tökum nú þátt í. Hv. þingmaður segir, sem mér finnst nauðsynlegt að komist til skila í þessari umræðu, með leyfi virðulegs forseta: „Getur það verið að þetta komi ekki til með að hafa nein áhrif á samskipti okkar við „frændþjóðirnar“ á Norðurlöndum? Geðleysi? Það þykir mér. Ég neita því ekki að eitthvað hafa kólnað mínar tilfinningar og hrifning á norrænu samstarfi. Það eru aðeins Færeyingar sem vaxið hafa í áliti. En óheilindin hljóta að verða okkur til umhugsunar: Af hálfu Norðurlandanna. Af hálfu Evrópusambandsins. Af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Að ógleymdum óheilindum ríkisstjórna Bretlands og Hollands.“ Þetta er athyglisverð ábending af hálfu hv. þingmanns sem mér finnst ástæða til að við veltum fyrir okkur. Eins og ég sagði í ræðu minni um daginn vakti það undrun mína og hneykslan að forustumenn ríkisstjórnar Íslands skyldu fara til fundar á Norðurlöndunum án þess að taka þessi mál þar upp á opinberum vettvangi og lesa forustumönnum þessara frændríkja okkar pistilinn yfir því framferði sem þeir hafa haft í garð okkar. Virðulegi forseti. Þetta mál er vanbúið eins og það er lagt upp. Það er 

Forseti vill geta þess vegna orða hv. þingmanns í upphafi ræðu sinnar að hv. þingmaður var tekinn af mælendaskrá sl. föstudag í samráði við þingflokksformann hv. þingmanns í samningaviðræðunum um umræðuna þann dag, en talað var um að hv. þingmaður gæti farið á mælendaskrá að nýju þegar hann kæmi til höfuðborgarinnar eftir helgina.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir mjög góða og efnismikla ræðu. Það kom fram í ræðu minni fyrir helgina að svo virtist vera að hæstv. ráðherrar, hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra, væru að leyna þinginu einhverju vegna þess hversu hart þeir keyra þetta mál hér áfram án þess að veita nokkuð meiri upplýsingar, eða að áhugi sé fyrir því hjá þeim ráðherrum að fjárlaganefnd taki málið fyrir aftur í nefnd þrátt fyrir allt það sem bent hefur verið á sem aflaga hefur farið í þessu nýja frumvarpi sem hefur kollvarpað Icesave-samningunum. Hv. þingmaður fór aðeins inn á það í ræðu sinni um þessi atriði, um þá leynd sem enn þá virðist hvíla yfir og þær hótanir sem þingið virðist vera beitt enn á ný. Því langar mig til að spyrja þingmanninn: Hvað telur hann að liggi undir þeim orðum hæstv. fjármálaráðherra í dag, að það sé eitthvað enn þá að baki Icesave-málinu sem þingið þolir ekki að sjá? Ég minni aftur á að fjárheimildavald landsins liggur hjá Alþingi. Finnst hv. þingmanni það réttlætanlegt að við séum enn, 1. desember er á morgun, að ræða Icesave-frumvarpið? Það kom inn í þingið í vor og við erum enn þá að verða vitni að því að einhver leyndarmál eru þarna á bak við. Hvort heldur þingmaðurinn að ríkisstjórnin sé að hóta þinginu, eða þá hitt að Bretar og Hollendingar séu að hóta ríkisstjórninni?

Virðulegi forseti. Ég verð að hryggja hv. þingmann með því að ég get ekki svarað þessari spurningu því að hæstv. fjármálaráðherra trúir mér aldrei fyrir leyndarmálum sínum. En kannski eru ágiskanir okkar jafngóðar hvor um sig. Það eina sem hefur komið hérna fram er að hæstv. fjármálaráðherra sagði á einhverjum tímapunkti að hann teldi að það að málið væri ekki afgreitt kynni að hafa áhrif á ákvörðun eða mat hinna svokölluðu matsfyrirtækja sem meta lánshæfi þjóða. Ég veit ekkert frekar um það. Ég vek hins vegar athygli á því að okkur var líka sagt á sínum tíma að það að málið væri lagt fram gæti haft jákvæð áhrif í þessum efnum. En kjarni málsins er þessi: Ríkisstjórnin hlýtur að hafa vald á sínum eigin málum. Er það svo að matsfyrirtækin efist um að ríkisstjórnin hafi vald á þessu máli sem hún leggur fram núna í annað sinn? Er það þá orðið almennt álit umheimsins, alþjóðasamfélagsins eins og það er stundum sagt upp á fínan máta, að alþjóðasamfélagið, umheimurinn, trúi því að við séum með ríkisstjórn sem leggi fram og geri samninga í tvígang við aðrar þjóðir án þess að hafa til þess pólitískt umboð þingmanna sinna? Og að ríkisstjórnin leggi fram frumvörp án þess að hafa pólitískt umboð þingmanna sinna til að ljúka því máli? Að vísu var sagt hérna í sumar svona til hátíðabrigða að þetta væru hinir nýju tímar og Alþingi ætti að hafa þetta mál í hendi sér. Ef það er þannig, er það væntanlega svo að Alþingi hefur fullt vald til þess að gera þær breytingar sem það kýs og auðvitað geta þingmenn gert tilraunir til þess, en þá verður að vera á bak við það pólitískur meiri hluti. Ég hef ekki orðið var við annað en að ríkisstjórnin hafi fullan ásetning um að afgreiða málið óbreytt. Gleymum því ekki að þannig var málið afgreitt úr fjárlaganefnd að ekki var gerð á því breyting, ekki stafkrókur, ekki hnikað til punkti eða kommu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir svar hans. Svo virðist að við séum með svipaðan skilning á þessu þ.e. að fyrst og fremst séu um hótanir ríkisstjórnarinnar að ræða. Vissulega liggur það fyrir í því frumvarpi sem er til umfjöllunar, í lánasamningnum sem verður nú að viðauka við Icesave-samninginn, svo ég taki upp úr breska samningnum 2.3 gr., að ef aðgerðunum sem getur um í gildistökugreininni hefur ekki verið lokið hinn 30. nóvember 2009 er umboðsmönnum breska fjármálaráðuneytisins heimilt að rifta þessum samningi. Það kemur alveg skýrt fram. Það er 30. nóvember 2009 í dag. Það eru þrír klukkutímar í það að frumvarpið falli úr gildi. Þess vegna langar mig til að spyrja hv. þm. Einar K. Guðfinnsson: Er hann ekki sammála þeirri túlkun minni að náum við að ræða þessi mál fram yfir miðnætti og þar með falli frumvarpið úr gildi þá gerist ekki neitt annað en það að lögin frá því í sumar halda gildi sínu? Og komi Bretar og Hollendingar ekki til með að sætta sig við þá lagasetningu verði þeir að senda þetta bréf til innstæðutryggingarsjóðsins? Eins og alþjóð veit er innstæðutryggingarsjóðurinn gjaldþrota og án ríkisábyrgðar, því að allt snýst þetta frumvarp um að ríkisvæða einkaskuldir. Hann er tómur, á um 16, 17 milljarða. Þeir munu þá taka og sækja málið hér fyrir íslenskum dómstólum. Er ekki þingmaðurinn sammála þessari túlkun á því miðnæturákvæði sem tekur gildi núna eftir tæpa þrjá klukkutíma? Væri ekki nær hjá hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra að hvetja þjóðina áfram á þessum erfiðu tímum og hughreysta hana eins og við í stjórnarandstöðunni erum að gera í stað þess að spá 

Virðulegur forseti. Kjarni málsins er auðvitað sá að hér gilda lög. Við samþykktum lög í haust um það hvernig við vildum ganga til samninga við Hollendinga og Breta, ekki reyndar ganga til samninga við þá, heldur var þetta sú niðurstaða sem Alþingi komst að um að væri viðunandi til þess að geta lifað við þennan samning, Icesave-samning. Það var ekki svo að menn væru sérstaklega ánægðir með þá niðurstöðu en menn reyndu hins vegar að gera það besta úr þeim efniviði sem lagður hafi verið fyrir okkur. Þess vegna er það svo að þau lög sem eru í gildi þangað til þeim verður breytt, þ.e. þar til þetta frumvarp verður samþykkt ef það verður samþykkt, þá gilda þau lög sem við höfum frá því í september. Ég spyr: Af hverju skyldu Bretar og Hollendingar vilja knýja á um það að segja upp þeim samningi sem þeir hafa gert við Ísland? Hvaða nauðir ættu að reka þá til þess? Þeir fengu allt út úr því sem þeir vildu. Þeir efnahagslegu fyrirvarar samkvæmt frumvarpinu eru burtu. Það er búið að gera lítið úr íslenskum dómstólum. Það er búið í raun og veru að gelda þá fyrirvara sem settir voru fram. Það væri hægt að tína þetta upp í mörgum, mörgum liðum. Sólarlagsákvæðið sem var sett varðandi greiðslurnar var afnumið. Sett var á sérstakt ákvæði sem felur í sér meiri greiðslur, til að mynda greiðslur á vöxtum á samningstímanum. Allt þetta var ekki í lögunum frá því í september. Þessu hefur núna verið breytt og ég get ekki ímyndað mér að Bretar og Hollendingar vilji nokkuð annað hvað varðar þetta mál en að það nái fram að ganga einhvern veginn, þó að það verði ekki á þessum sólarhring. Þeir hafa alla hagsmuni af því að þetta frumvarp verði að lögum. Enda munum við að í bréfi forsætisráðherra Bretlands sem lauk með þessum fleygu orðum „yðar einlægur Gordon“ var sérstaklega tiltekið og lýst yfir miklum stuðningi 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir mjög góða ræðu. Í ræðunni fjallaði hv. þingmaður töluvert um það hvernig ríkisstjórnin hefur aftur og aftur notað hræðsluáróður, dregið upp þá mynd að ef Icesave-frumvarp hennar yrði ekki afgreitt innan ákveðins tímafrests, tímafrests sem alltaf er svo færður til og búnar til nýjar dagsetningar, færi allt hér á versta veg á einn eða annan hátt. Hv. þingmaður rakti ágætlega mörg dæmi um þetta. Nú er lítið orðið eftir af þessu. Það er helst að matsfyrirtækin margumtöluðu, lánshæfismatsfyrirtækin séu nefnd til sögunnar og svo bætt við eða hvort það kom á undan, að það væri líka eitthvað leynilegt, eitthvað sem mætti ekki segja þinginu sem gæti gerst, þó að ég hafi ekki fengið skýringar á því hvað það er þrátt fyrir fullyrðingar um að forustumenn flokkanna hafi fengið slíkar skýringar. Ég held að þetta sé bara enn ein tilraunin til þess að beita hræðsluáróðri. En núna er hugmyndaflugið farið að skorta því að bankarnir eru farnir af stað. Nú síðast í kvöld heyrðum við að Kaupþing væri endanlega komið í eigu erlendra kröfuhafa. Hugmyndaflugið er ekki meira en svo að nú þarf að nefna leynileg atriði til sögunnar. En vil ég sérstaklega nefna matsfyrirtækin. Nú eru allar líkur á því að lánshæfi ríkja, hugsanlega Íslands um leið, verði lækkað í framhaldi af þeim vandræðum sem Dúbaí hefur lent í. Því hefur verið spáð í fjölmiðlum að mörg ríki muni í framhaldinu lenda í slíkri lánshæfismatslækkun. Ef þetta gerist á Íslandi, er þá ekki hv. þingmaður sammála mér um að það sé þeim mun mikilvægara að við höfum þá þessa efnahagslegu fyrirvara til að koma í veg fyrir að hér þróist allt á versta veg ef við lendum í því að lánshæfi 

Virðulegi forseti. Jú, þetta er kjarni málsins og þetta var ástæðan fyrir því að efnahagslegu fyrirvararnir voru settir hér síðla sumars, einfaldlega vegna þess að við gerðum okkur grein fyrir því að fram undan væri mjög erfið ferð vegna þess að við værum að taka á okkur miklu meiri skuldabagga en við hefðum verið með. Það var mjög mikil óvissa fram undan. Það er líka mjög mikil óvissa fram undan í efnahagslífi heimsins. Af því að hv. þingmaður nefndi Dúbaí þá gerum við okkur grein fyrir því að hrunið þar getur valdið því að eignaverð til að mynda í Bretlandi muni lækka. Það setur óneitanlega að manni hroll vegna þess að þar með er ástæða til að óttast að hluti af eignum Landsbankans lækki í verði. Nágrannaríki Dúbaís hafa að vísu verið að koma miklu myndarlegar til skjalanna gagnvart því ríki en nágrannar okkar gerðu gagnvart okkur við þessar aðstæður. Nágrannar Dúbaís settu ekki á þá hryðjuverkalög heldur hafa þeir verið að dæla inn peningum til að hjálpa þeim og styrkja gengi Dúbaís-gjaldmiðilsins o.s.frv. til þess að bregðast við. Það sem mér finnst hins vegar vera svo athyglisvert í þessari umræðu er það sem hæstv. fjármálaráðherra segir okkur, bæði í sjónvarpinu og héðan úr ræðustól Alþingis, að það geti haft áhrif á mat matsfyrirtækjanna hvort við afgreiðum þetta Icesave-mál eða ekki. Hvað er hann að segja? Hann er að segja að ríkisstjórnin hafi ekki vald á sínu eigin máli. Matsfyrirtækin efist um getu ríkisstjórnarinnar til þess að ljúka þessu stóra milliríkjamáli sem gerðir hafa verið ekki einir heldur tvennir samningar um við aðrar þjóðir. Þetta er, held ég, alveg nýtt í okkar þjóðarsögu. Það er til viðbótar við allt annað orðin greinileg pólitísk óvissa sem matsfyrirtækin eru farin að taka inn í þetta, sem er alveg nýtt, sem við höfum aldrei staðið frammi fyrir áður, og er sjálfstætt 

Frú forseti. Þetta var mjög góð ábending frá hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni varðandi hugsanleg áhrif á eignir Landsbankans. Þetta minnir enn og aftur á það að við höfum ekki hugmynd um hvað er í þeim sekk, hversu mikil verðmæti kunna að vera þar eða hvernig þau verðmæti kunna að sveiflast. Jafnframt er það hárrétt, sem hv. þingmaður benti á, að nágrannar Dúbaís og Bretland hafa brugðist allt öðruvísi við vandræðum þess ríkis en vanda Íslendinga. Raunar hefur forsætisráðherra Bretlands, Gordon Brown, alveg frá því síðasta haust aftur og aftur haldið því fram í fjölmiðlum að við þessar erfiðu aðstæður þyrftu öll ríki heims að standa saman til að vinna á efnahagskreppunni. Framferði hans gagnvart Íslandi skýtur því mjög skökku við. Þetta ætti forsætisráðherra Íslands að sjálfsögðu að ræða við kollega sinn í Bretlandi. Er nú ekki eðlilegt, þegar loksins er komið svar, þó að takmarkað sé, við bréfi hæstv. forsætisráðherra Íslands frá þeim breska, að beðið sé eftir svari við svarbréfi hæstv. forsætisráðherra og jafnframt að við bíðum eftir því að hinn langþráði fundur forsætisráðherranna eigi sér stað áður en við afgreiðum þetta mál þannig að ráðherrar okkar geti alla vega fengið eitt tækifæri til að útskýra stöðu okkar í málinu? Ég vil jafnframt ítreka og taka undir það sem hv. þingmaður nefndi varðandi matsfyrirtækin. Það er stórfurðulegt að halda því fram að með því að auka skuldsetninguna og með því að afnema fyrirvarana, sem áttu að koma í veg fyrir mestu efnahagslegu hættuna, getum við verið að bæta matið sem við fáum frá þessum lánshæfismatsfyrirtækjum. Það er jafnfáránlegt og svo margt annað sem ríkisstjórnin hefur haldið fram í þessu máli, til að mynda að það mundi styrkja gengi krónunnar að skuldsetja okkur áfram í erlendri mynt.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort það væri á mann leggjandi að bíða enn á ný eftir svari Gordons Browns því að hann virðist vera maður sem er afar seinn til svars.  Þeir efnahagslegu fyrirvarar sem við settum í haust voru ekki settir að ástæðulausu. Þeir voru settir vegna þess að við gerðum okkur grein fyrir því að gífurleg óvissa var í kringum allt þetta mál. Í fyrsta lagi var fullkomin óvissa um það hverjar yrðu endurheimtur á eignum Landsbankans. Ég vakti athygli á því að fallið í Dúbaí gæti haft áhrif. Við vitum það ekki fyrir víst en maður óttast að lækkun á eignaverði í Bretlandi kunni að smitast yfir á eignir sem Landsbankinn á þar í landi og það gæti haft áhrif á endurgreiðsluhlutfall til okkar. Þetta sýnir með öðru hversu mikilvægt það er fyrir okkur að hinir efnahagslegu fyrirvarar, sem tengdust hagvaxtaraukningunni, séu til staðar óbrenglaðir. Ég vil í öðru lagi undirstrika og vekja athygli á því að settur var inn milli 2. og 3. umr. - með pósitífum hætti, vegna þess að menn höfðu legið yfir fyrri hluta fyrirvaranna, komist að þeirri niðurstöðu að þeir nægðu ekki - nýr fyrirvari til viðbótar. Hann var þessi: Ef einhver upphæð yrði eftir um mitt ár 2024 ættu að fara fram viðræður, við værum með öðrum orðum ekki skuldbundin af því að greiða þær eftirstöðvar. Það væri þá eitthvað sem Bretar og Hollendingar yrðu að reyna að sækja á okkur og guð hjálpi þeim ef þeir reyndu það. Nú hefur þessu verið snúið við og það er það sem undirstrikar þýðingu þess að þessum fyrirvörum sé viðhaldið en ekki að þeir séu þynntir út í hið óendanlega eins og frumvarpið sem við ræðum hér gerir ráð fyrir.

Virðulegi forseti. Enn ræðum við Icesave-málið svokallaða og ekki að ástæðulausu. Þetta er eitt stærsta mál sem komið hefur inn á borð Alþingis áratugum saman eða jafnvel lengur. Þetta er mál sem getur haft mjög víðtæk áhrif á allt efnahagslíf og samfélag og þjóðlíf hér áratugum saman. Það er fyrst og fremst vegna þess að í þeim drögum sem nú liggja fyrir þinginu til samþykktar er gert ráð fyrir að greiðslur til breskra og hollenskra aðila geti verið út í hið óendanlega sem skapar gríðarlega óvissu. Það er varla forsvaranlegt að leggja þetta á framtíðina og allt það unga fólk sem erfa mun landið. Það vekur líka athygli okkar sem hér stöndum og ræðum þetta stóra mál að sífellt eru að koma upp nýir hlutir og ný sjónarhorn í því. Stjórnarskrárhlutinn er eitt. Einnig hafa verið rifjuð upp, sem var reyndar gert í sumar, orð fjármálaráðherra Hollands - Wouter Bos held ég að hann heiti - um að hið evrópska tryggingarkerfi væri ekki til þess fallið að verja bankana í kerfishruni heldur eingöngu hruni einstaka banka. Þegar einn af þeim aðilum sem hvað harðast ganga að okkur í þessu máli og einn af lykilleikendum innan Evrópusambandsins - ég ítreka það sem ég hef oft áður sagt að það er undarlegt að sjá að hið stóra bandalag þjóða sem Evrópusambandið er skuli leggjast svo lágt að beita sér fyrir kúgun á íslensku þjóðinni. Það er mjög merkilegt að ráðherrann skuli segja þetta á sama tíma, frú forseti, og hann vílar ekki fyrir sér að gera kröfur á íslensku þjóðina sem eru andstæðar hans eigin orðum. Ég vil benda á það, frú forseti, að um þetta var rituð grein í sumar að mig minnir af Sigurði Kára Kristjánssyni, sem er fyrrum alþingismaður. Hann ritaði grein um þetta inn á vefinn amx.is. Við bentum á þetta hér en eftir því var ekki tekið en nú hafa fjölmiðlar tekið við sér og bent á þessa ræðu hollenska fjármálaráðherrans sem haldin var 3. mars sl. Síðan mun Alistair Darling hafa lýst því yfir að Bretar muni ekki ábyrgjast innstæður í löndum eða á svæðum sem eru utan lögsögu breska fjármálaeftirlitsins. Það má að sjálfsögðu heimfæra upp á Ísland því að ekki hefur íslenska fjármálaeftirlitið lögsögu í Bretlandi eða Hollandi. Auðvitað eru bankarnir íslenskir, við getum ekki neitað því, en skilja má orð Alistairs Darlings þannig að það eigi jafnt við um breska banka og aðra þar sem hann vill ekki viðurkenna ábyrgð. Því má halda fram að skuldbindingar sem felast í Icesave-samkomulaginu muni ekki verða hvetjandi fyrir allt það fólk sem er nú að hugsa sinn gang í íslensku samfélagi, velta því fyrir sér hvort því sé betur borgið annars staðar í heiminum til þess að framfleyta sér og sínum. Í Morgunblaðinu miðvikudaginn 25. nóvember sl. er bent á að fleiri flytjast til útlanda en nokkru sinni fyrr og virðast flestir flytjast til Danmerkur. Eflaust liggja margar ástæður þar að baki. En ég ítreka það sem ég sagði, frú forseti, að það er ekki hvetjandi fyrir það fólk sem getur - og nú legg ég áherslu á það - séð sér og sínum farborða annars staðar, það er ekki hvetjandi fyrir það að vera hér áfram ef áform ríkisstjórnarinnar ganga eftir um að leggja Icesave-skuldbindingarnar á herðar þjóðinni, hækka skatta upp úr öllu valdi þannig að ekki verður séð fyrir endann á því og skera niður velferðarkerfið og allt sem tengist heimilunum og framtíð þeirra. Hér hafa margir komið og bent á þær hættur sem felast í þessu samkomulagi eða því lagafrumvarpi sem liggur fyrir þinginu. Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur m.a. ritað greinar í blöð og verið óþreytandi hér í ræðustól að benda á hætturnar sem felast í vaxtaþættinum og skuldbindingunum. Nýlega ritaði hann grein í Morgunblaðið sem kann kallaði „Verða Bretar og Hollendingar mildir húsbændur?“. Frú forseti, því miður er saga þessara nýlenduþjóða ekki á þann veg að hægt sé að svara þeirri spurningu játandi. Ef horft er til sögunnar og hvernig þessar þjóðir drottnuðu yfir heilu heimsálfunum má ætla að sagan vinni ekki með þeim í því máli. Mig langar, með leyfi forseta, að grípa hér niður í greinina sem hv. þm. Pétur H. Blöndal ritaði í Morgunblaðið. Ég veit að hv. þingmanni mun ekkert þykja það verra að ég vitni í þessa góðu grein. Hér stendur, frú forseti, undir millifyrirsögninni „Þetta reddast ekki“: „En það getur líka komið öðruvísi út. Við mig talaði læknir fyrir viku. Hann er með standandi atvinnutilboð úti í heimi. Hann er löngu hættur að reikna launin sín í evrum, það ergir bara. Nú á að fara að skerða þessi krónulaun og hækka skatta. Og námslánin, maður minn! Svo ætla menn að samþykkja eitthvert áhættusamt Icesave-dæmi. „Á ég ekki bara að fara?“ spurði hann mig. Ég dró nú úr því en þau eru mörg í sömu stöðu. Þetta er stærsta hættan sem Seðlabankinn, ríkisstjórnin og stjórnarliðar gleyma. Hvað gerist ef stærsta auðlindin, mannauðurinn, fer? Unga menntaða fólkið? Hvað gerðist í Færeyjum í kreppunni þar? Unga fólkið fór. Hver á að borga alla skattana til að borga vextina af Icesave?“ Þetta kemur heim og saman, frú forseti, við greinina sem ég vitnaði hér í áðan, sem birtist í Morgunblaðinu 25. nóvember sl., þar sem fram kemur að fleiri flytjast nú til útlanda en nokkru sinni fyrr. Við megum ekki heldur gleyma því, frú forseti, í þessari umræðu að við ætlum að leggja byrðar á þjóðina sem nemur tekjuskattsgreiðslum milli 75 til 80 þúsund einstaklinga, eins og hv. þm. Þór Saari benti á. Maður hlýtur því að velta því fyrir sér, frú forseti, hvort ríkisstjórnin, sem vill keyra þetta Icesave-mál hér í gegn, sé búin að reikna það inn í áætlanir sínar því að ekki notum við sömu skattana mörgum sinnum að ég held. Frú forseti. Hér hefur oft verið vikið að hlutverki, árangri og framgangi samninganefndarinnar sem samdi um þetta fyrir Íslands hönd. Ég vil taka það fram, frú forseti, að gagnrýnin á þá nefnd hvað mig varðar er ekki persónuleg gagnvart þeim embættismönnum sem voru í henni heldur er það með ólíkindum að nefndin skuli hafa verið látin vinna út frá flokkspólitískum hagsmunum og sjónarhornum. Við vitum að þeir sem fara og fóru fyrir þessari nefnd eru aðstoðarmaður hæstv. fjármálaráðherra og gamall og gegn flokksbróðir hans og núverandi sendiherra. Það er því spurning, frú forseti, hvort ekki sé rétt að þetta mál fái þann tíma sem þarf hér í þingi og í nefnd og að þeir sérfræðingar sem boðið hafa fram þjónustu sína verði fengnir til þess að fara yfir málið í heild, e.t.v. fara svo út fyrir hönd Íslands til að ná betri samningum, því að við höfum séð að þeir erlendu aðilar sem fjallað hafa um málið hafa bent á ýmsa galla í því. Nýlega var t.d. bent á að það gæti verið brot á samningnum um Evrópska efnahagssvæðið í þessu samkomulagi er varðar jafnræðisregluna, svo dæmi sé tekið. 
             Frú forseti, það eru tíu sekúndur eftir af ræðutímanum en ég vil þakka þér fyrir þennan afskaplega góða bjölluslátt. Ég vil ítreka að það er mikilvægt að málið fái þá skoðun sem það þarf.

Nú vill forseti biðjast velvirðingar en nú bar klukkunum ekki saman, klukkunni í ræðustól og klukku í púlti forseta.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir góða ræðu sem var yfirgripsmikil og upplýsandi um þetta stóra og mikla mál, eitt stærsta mál Íslandssögunnar, eins og svo fjölmargir hv. þingmenn hafa talað um. Okkur stjórnarandstöðuþingmönnum hefur verið legið mjög á hálsi hér í þau fáu skipti sem stjórnarþingmenn hugsa sér að mæla í þessu stærsta máli Íslandssögunnar fyrir það að við séum ekki menn lausna, að við tölum bara málið niður og höfum engar hugmyndir. Þess vegna er mjög mikilvægt að það komi skýrt fram hvaða hugmyndir við í stjórnarandstöðunni höfum og hvernig við sjáum fyrir okkur að þetta mál verði afgreitt úr þinginu. Mig langar því til að spyrja hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar í fyrsta lagi hver hann telur viðbrögð Breta og Hollendinga verða, verði þetta frumvarp fellt, og síðan hvort lögin sem Alþingi samþykkti í sumar, sem talað hefur verið um sem fyrirvaralögin, standi ef slíkt yrði uppi á teningnum. Frú forseti. Það er gríðarlega mikilvægt að við sem hér störfum horfum af ábyrgð á þetta verkefni okkar og sinnum vel því verkefni að endurreisa efnahagslífið. Nú hefur hæstv. fjármálaráðherra skotið hörðum skotum inn á þingið til okkar þingmanna allra sem hér sitjum, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu, þar sem hann gaf það í skyn í blaðaviðtali í dag að Alþingi Íslendinga ráði ekki við það verkefni að endurreisa efnahag landsins. Mig langar að vita hvort hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson sé sáttur við að einn æðsti 

Virðulegi forseti. Það eru þrjár meginspurningar sem var beint til mín. Í fyrsta lagi er það algjörlega óforsvaranlegt að mínu viti að ráðherra láti út úr sér slík orð jafnvel þó að hann hafi sagt að hann efist um getu Alþingis. Framkvæmdarvaldið starfar í umboði Alþingis og á ekki að tala niður til þingsins og ég trúi því ekki að hæstv. utanríkisráðherra sem hér gekk í salinn, hafi nokkurn tíma látið álíka orð frá sér fara. Varðandi lögin í sumar, standa þau? Þau hljóta að standa nema þeim verði þá breytt með öðrum hætti eða þau felld úr gildi. Þrátt fyrir að mér hafi ekki fundist gengið nógu langt í þeirri lagasetningu - mér fannst vanta töluvert upp á að fyrirvarar og það sem samþykkt var væri nógu skýrt og ákveðið - er alveg ljóst að frumvarpið frá því í sumar var miklu betra frumvarp og síðan lög en það sem hér liggur fyrir núna, þar er mikill munur á. Viðbrögð Breta ef þetta verður fellt? Þeir verða örugglega hundfúlir og alveg bandbrjálaðir, en er ekki íslenskri þjóð í rauninni alveg sama um það? Þeir hafa ekki sýnt okkur það mikla kurteisi og skilning að þeir eigi inni einhverja vorkunn hjá okkur varðandi það. Við megum aldrei gleyma því, hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir, að Bretar og Hollendingar eiga að sameiginlegt að þeir vilja fá frá okkur aura, þeir vilja fá frá okkur peninga og saga þessara þjóða er þannig að við getum alveg gleymt því að þeir muni gefa það eftir að fá þessa aura. Stefni þeir okkur fyrir dóm er það fínt, það er bara gott. Hugsanlega verðum við þá dæmd til þess að greiða þetta en það verður að mínu viti þá aldrei meira en við munum hugsanlega samþykkja með þessum lögum sem er að greiða hverja einustu krónu í topp 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir gott svar. Hann uppfyllti flestallar mínar væntingar til þessa málefnis enda fer þar vaskur drengur sem er vel máli farinn. Ég sammála hv. þingmanni um að þegar kröfuhafinn telur sig eiga von til þess að innheimta skuld sína hjá skuldara er hann einfaldlega í þeim hugleiðingum. Ég trúi því að Bretar og Hollendingar muni reyna að finna aðra lausn á málinu. Ef þeim líkar ekki sú leið sem Alþingi fór í sumar varðandi fyrirvaralögin er alla vega hægt að láta á það reyna. Lög þessi gengu reyndar að margra mati of langt en að þeim var þó unnið af einhverri festu hér í þinginu, á þverpólitískum grunni og á málefnalegan hátt. Ef Bretum og Hollendingum líkar þau ekki þá koma þeir bara.

Virðulegi forseti. Við höfum sagt, þó að það sé jafnvel gegn sannfæringu okkar og vilja varðandi þessa skuld, að líklega munum við þurfa að standa skil á henni með einhverjum hætti. Ef sú viðurkenning er ofan á þurfum við vitanlega að gera það á forsendum sem hugnast okkur. Í máli sem þessu, sem er í raun milliríkjadeila, er mjög undarlegt að við séum að gera samning sem byggir að mínu viti á einkarétti á viðskiptalegum forsendum. Það á vitanlega að leysa þetta mál í samræðum og samstarfi, með samvinnu þeirra ríkja sem þarna koma að borðinu en ekki á þeim forsendum sem unnið er út frá í samningum. Varðandi lagalegu hliðina, miðað við hvað er búið að upplýsa mig um varðandi þennan samning, óttast ég, þó að ég sé ekki löglærður maður, að það sé beinlínis hættulegt fyrir samninginn og íslenska þjóð að um hann skuli gilda eingöngu bresk lög 

Frú forseti. Í kvöldfréttum lét hæstv. fjármálaráðherra liggja að því að það sem hastaði og setti pressu á þetta mál sem hér er til umræðu væri hætta á því að lánshæfiseinkunn og mat Íslands mundi lækka ef ekki væri gengið frá málinu hið snarasta. Ég vildi kanna hvort hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson væri sammála mér og gæti tekið undir með mér um að ríkisstjórninni er ákveðinn vandi á höndum. Hún fullyrti það í sumar að ekkert gæti orðið af endurreisn íslenska bankakerfisins nema við Íslendingar værum búnir að samþykkja að fullu Icesave-samkomulagið. Nú hefur raunin orðið önnur. Nú þegar hafa kröfuhafar eignast Íslandsbanka, gamla Glitni, og samkvæmt fréttum ríkissjónvarpsins stefnir allt í að kröfuhafar eignist einnig gamla Kaupþing, sem nú heitir Arion banki. Með öðrum orðum, mikið hefur gengið eftir af þeim áætlunum sem menn gerðu og er þetta reyndar eitt af því sem ríkisstjórnin er hvað ánægðust með. En þetta gerðist án þess að Icesave-samkomulagið væri samþykkt. Jafnframt hefur ríkisstjórnin haldið því fram að það væri útilokað fá lán hjá Norðurlöndunum nema Icesave-samkomulagið væri frágengið. Það kom í ljós að Norðmenn hafa lýst því yfir að lán frá þeim sé tilbúið til útgreiðslu. Ríkisstjórnin lýsti því yfir að ekki gæti orðið af frekara samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn nema búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu. Það reyndist einnig rangt. Nú kemur ríkisstjórnin eina ferðina enn og segir: Ef ekki verður gengið frá þessu hið snarasta mun lánshæfiseinkunn Íslands lækka, eða miklar líkur eru á því. Ég vil gjarnan heyra skoðun hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar, ef mögulegt er, frú forseti, á því að hætta sé á því að lánshæfismat á löndum sem búa við miklar skuldir muni lækka, m.a. vegna þeirra atburða sem orðið hafa að undanförnu í Dúbaí. Getur hv. þingmaður tekið undir með mér um að það 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Illugi Gunnarsson orðaði það svo ágætlega hér fyrr í dag þegar hann vitnaði í eitt af þeim ævintýrum sem við lesum gjarnan fyrir börnin okkar þar sem drengurinn hrópaði: „Úlfur, úlfur“. Það reyndist honum dýrkeypt á endanum. Ég held að það væri mjög skynsamlegt af okkur stjórnarandstöðunni að bjóðast til þess að fara yfir þetta ævintýri með ríkisstjórninni á einhverjum góðum morgunfundi eða fyrir svefninn þannig að ríkisstjórnin átti sig á því að það á jafn vel við um Alþingi og þjóðina og drenginn í ævintýrinu að það gengur ekki að halda fram hlutum sí og æ sem ekki eiga sér stoð í raunveruleikanum. Auðvitað er löngu búið að sanna að þetta á ekkert skylt við þau mál sem hv. þingmaður nefndi hér áðan, endurreisn bankanna hékk ekki á þessu máli. Norðurlandalánin héngu ekki og hanga ekki á þessu máli. Það er til skjalfest í norska þinginu í ræðu utanríkisráðherra Noregs um að lánið til Íslands er búið að vera tilbúið frá 28. október sl. eða frá því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn samþykkti endurskoðun varðandi Ísland. Framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefur lýst því yfir að þetta tengist ekki með neinum hætti þannig að lánshæfismatið er nýja grýlan í þessu máli. Ef við horfum svo til Dúbaís þar sem sérkennilegt mál hefur komið upp, geta og munu háar skuldir ríkisins vitanlega lækka lánshæfismatið. Þessi grýla á því ekki rétt á sér frekar en aðrar sem hér er búið að hræða fólk með. Það sem þessi ríkisstjórn ætti að gera er að fara yfir málið, eins og hér hefur verið krafist, út frá öllum 

Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að það hafi verið heilmikil hætta í sumar þegar við vorum rétt að byrja að endurreisa bankakerfið, þegar ekki hafði verið gripið til neinna aðgerða fyrir heimilin í landinu, þegar mjög illa horfði með marga þessa þætti, og að sjálfsögðu bættist við áhættan varðandi lánskjör Íslands sem gerði myndina jafnvel enn svartari. En í það minnsta hafa bankarnir gengið fram með þeim hætti sem hér hefur verið lýst og er ástæða til að gleðjast yfir því. En þá hljótum við jafnframt þegar kemur að lánshæfismati að velta fyrir okkur hverjar verða langtímaafleiðingarnar fyrir lánshæfismat Íslands ef við göngumst undir Icesave-fyrirkomulagið eins og lagt er upp með í því frumvarpi sem hér er til umræðu. Ef við tökum þá áhættu á okkur t.d. sem þjóð að hér verði lítill hagvöxtur og þar af leiðandi verði greiðslurnar óbærilega þungar og/eða ef heimturnar úr búi Landsbankans verða minni en ætlað er. Getur hv. þingmaður verið sammála mér að þetta mun búa til langvarandi áhættu hvað varðar lánshæfismat Íslands?

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni með að þetta getur og mun örugglega hafa áhrif á lánshæfismat Íslands ef það er þannig að við skiljum eftir til framtíðarinnar hundruð eða þúsundir milljarða sem ríkir í fyrsta lagi mikil óvissa um og eru á kjörum sem eru að mínu viti algerlega óforsvaranleg. Hvað næst? Ég velti því fyrir mér, frú forseti, ef það verður þannig að ríkisstjórnin gefst upp á að hræða okkur með lánshæfismatinu, verður okkur þá hótað með því að Trölli steli jólunum ef það gengur ekki eftir? Hvar mun þessi vitleysa enda? Það er búið að hrekja þetta viku eftir viku, mál eftir mál, að það er ekki þannig að hér muni eitthvað stórt gerast, frú forseti, ef við greiðum þetta ekki. Það sem mun gerast er að þessar tvær þjóðir, Hollendingar og Bretar, fara í fýlu við okkur og munu vilja fá peningana sína.

Virðulegi forseti. Mér þótti þetta ágætisræða hjá hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni en mér þótti samt vera ákveðið skapleysi í henni og vísa ég til þess að mér þykir skrýtið, og ég vildi fá skoðun hans á því, að það séu engin viðbrögð frá hv. þingmanni miðað við þau skilaboð sem við höfum fengið frá þeim aðilum sem við eigum samskipti við. Forsætisráðherra Breta hefur sent svarbréf. Að vísu þóknaðist honum ekki að gera það fyrr en tveimur og hálfum mánuði seinna þar sem hann fer föðurlega yfir það við hæstv. forsætisráðherra Íslands að það sé voðalega gott hvernig ríkisstjórnin hafi haldið á þessu máli, þetta sé til fyrirmyndar og loksins sé komin lagaleg staðfesting á að okkur beri að greiða þetta. Og Evrópusambandsþingið fer aðeins yfir það að það sé alveg sjálfsagt og við séum voðalega velkomin þar inn að því gefnu að við uppfyllum Icesave, því að það er ekki hægt að túlka það orðalag að við uppfyllum EES-samninginn, sem við erum búin að uppfylla frá því að við gengum þar inn, öðruvísi en að menn ætli okkur að staðfesta hratt og vel það frumvarp sem hér liggur fyrir. Ég saknaði þess í ræðu hv. þingmanns að hann svaraði því til hvaða ráða við gripum þegar við fáum slíkar sendingar. Mín skoðun er mjög skýr. Við eigum að senda skýr skilaboð og það hefðu verið eðlilegustu skilaboðin að í það minnsta mundum við hætta umræðu um þetta mál þegar við fengjum slík skilaboð hvort sem það væri frá Bretum eða frá Evrópusambandsþinginu. Virðulegi forseti. Ég vildi bara fá að heyra það frá hv. þingmanni hver skoðun hans á því er. Finnst hv. þingmanni þetta kannski ekki vera neitt mál eins og ríkisstjórninni?

Virðulegi forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson talaði um að ræða mín hefði verið ágæt. Mér fannst hún reyndar betri en ágæt en við erum kannski ekki alveg sammála um það. Varðandi bréf Browns er alveg ljóst að bréfið út af fyrir sig er vitanlega móðgun við íslenska þjóð, hv. þingmaður, og það er vitanlega alveg forkastanlegt að ekki skuli hafa komið nokkur einustu viðbrögð frá ríkisstjórninni, meiri hluta ríkisstjórnarinnar af því að hún virðist vera nokkur hlutum, það er alveg stórmerkilegt að hér talar ríkisstjórnin og forsætisráðherra eins og þetta bréf sé eitthvert smáræði. En þarna í rauninni segir forsætisráðherra Bretlands að þetta sé allt í lagi af því að það sé hvort sem er búið að binda allar efasemdir og öll vafamál í dag í lög í þessum samningi, þ.e. ef hann verður samþykktur gilda um hann bresk lög. Af hverju ætli forsætisráðherra Bretlands sé svona kátur með það? Það er vegna þess að hann veit að þessi lög verða túlkuð orð fyrir orð, staf fyrir staf inni í breskum dómsal og þá þýðir ekkert að túlka samninginn með einhverjum öðrum hætti. Vitanlega er það rétt, frú forseti, sem hv. þm. Guðlaugur Þór bendir hér á, að þau viðbrögð sem hafa komið frá íslenskum stjórnvöldum eru fyrir neðan allar hellur. Úr því að þingmaðurinn minntist á Evrópusambandið, þá samþykkt sem virðist hafa verið gerð í Evrópuþinginu, þá er það svo að Bloomberg-fréttastofan sem flutti fréttir af þessu stendur við hvert einasta orð sem sagt var í fréttinni beinlínis af því að heimildirnar og fréttin er byggð á traustum grunni. Við erum væntanlega öll búin að lesa þá ályktun sem gerð var og vitanlega er hægt að túlka hana á mismunandi vegu, það er alveg ljóst, en það eitt að utanríkismálanefnd skuli hafa séð ástæðu til að bæta 

Virðulegi forseti. Án þess að við eyðum löngum tíma í einkunnagjöf fyrir ágæta ræðu hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar, ólst ég upp við þá einkunnagjöf að ágætt væri best en látum það liggja á milli hluta. Þetta snýr ekki bara að ríkisstjórninni, þetta snýr líka að því hvaða skilaboð stjórnarandstaðan gefur. Hv. þingmaður sagði að bréf Gordons Browns væri móðgun við íslenska þjóð. Hvað þýðir það? Það þýðir að við eigum ekki samskipti við þennan aðila. Það þýðir að við gefum honum í það minnsta einhver hörð skilaboð. Mér finnst allt þetta mál vera þess eðlis að forustumenn Bretlands, Hollands og Evrópusambandsins líta svo á að það sé einfalt að valta yfir forustumenn íslenskrar þjóðar. Ég tel, virðulegi forseti, að stjórnarandstaðan eigi a.m.k. að halda uppi vörnum fyrir íslenska þjóð ef ríkisstjórnin getur ekki gert það. Það er stóralvarlegt mál þegar 

Ég bið hv. þingmenn að virða ræðutíma.

Virðulegi forseti. Það er svo, hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, að það hefur komið í hlut stjórnarandstöðunnar að halda á lofti hagsmunum Íslands í þessu stóra máli. Það hefur komið í hlut stjórnarandstöðunnar að benda á alla þá galla sem fram hafa komið og þeir eru enn að koma fram. Það hefur allt komið frá stjórnarandstöðunni eða aðilum úti í bæ sem fylgjast mjög grannt með málinu. Það hefur ekki komið frá stjórnarmeirihlutanum, því miður. Vitanlega er það algerlega ólíðandi þegar Alþingi samþykkir lög sem ber að kynna fyrir ákveðnum aðilum og þeir aðilar segja svo við kynninguna, frú forseti: Þetta er ekki nógu gott, þessum lögum þarf að breyta. Er þá sjálfgefið að farið sé inn á Alþingi og lögum breytt vegna þess að erlendar þjóðir óska þess eða krefjast þess að lögum sé breytt? Nei, það er ekki eðlilegt. Við samþykktum ákveðin lög og þau eiga vitanlega að standa. Ég sæi breska og hollenska þingmenn í anda ef Íslendingar færu að senda skilaboð inn í þeirra þjóðþing um að þessi og þessi lög séu ekki nógu góð og þeim verði að breyta vegna þess að Íslendingar telji 

Frú forseti. Við ræðum áfram Icesave og það er því miður þannig að ég kemst aldrei yfir þá punkta sem ég ætlaði að ræða. En í þessari ræðu ætla ég að ræða um stöðu málsins og framtíð þess og síðan ætla ég að fara í gegnum reglur Evrópusambandsins, sem mér finnst menn ekki hafa áttað sig á og loks, ef tími vinnst til, ætla ég að ræða um það þegar sakbitnir semja og svo væri náttúrlega gaman að fara í gegnum áhættumatið í kringum þennan Icesave-samning sem ég gerði reyndar fyrir síðustu jól en hefur dálítið rykfallið í millitíðinni. Ég ætla að byrja á því að ræða stöðu málsins. Þannig er að nokkrir þingmenn Vinstri grænna sýndu óvenjumikið hugrekki síðastliðið sumar, það voru hv. þingmenn Ögmundur Jónasson, Lilja Mósesdóttir, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ásmundur Einar Daðason og í sviga Atli Gíslason. Þau áttuðu sig á þeirri miklu hættu sem fylgdi þeim samningi sem undirritaður var 5. júní. Ég geri ráð fyrir því að Ögmundur Jónasson, sem hefur starfað að félagsmálum og í broddi fylkingar í verkalýðshreyfingunni, hafi áttað sig á því hvað þetta gæti haft skelfileg áhrif á hans félagsmenn. Ég geri ráð fyrir að það hafi verið hans mótífasjón án þess að ég viti það nákvæmlega, og það væri mjög gaman, frú forseti, ef þessir hv. þingmenn tækju þátt í umræðunni og segðu okkur af hverju þeir voru með breytingum á frumvarpinu í sumar og hvort þeir verði ekki örugglega með breytingum á því frumvarpi sem við ræðum hér, því að það er eilítið betra en samkomulagið sem komið var með frá útlöndum 5. júní og fjármálaráðherra skrifaði undir án þess að stjórnarþingmenn hefðu einu sinni séð samkomulagið og meira að segja einhverjir ráðherrar ekki heldur. Ég geri ráð fyrir því að hv. þm. Ögmundur Jónasson finni til ábyrgðar gagnvart félagsmönnum sínum í BSRB, að hann sé ekki að semja þá yfir í fátækt til framtíðar. Ég treysti því að hann standi að því að reyna að fá breytt þessu skelfilega máli sem við ræðum í dag, sem er eins og ég gat um áðan eilítið minna skelfilegt en það sem við ræddum 5. júní en miklu, miklu verra en þau lög sem Alþingi samþykkti. Hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir er farin af þingi í fæðingarorlof og ég veit ekki um afstöðu varamanns hennar en það væri mjög gaman að heyra þá afstöðu. Ég vildi gjarnan að varamaður hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur mundi tjá Alþingi hvort hann deildi áhyggjum hennar af áhrifum þessa samkomulags á heimili framtíðarinnar og litlu börnin. Hv. þm. Ásmundur Einar Daðason kemur vonandi til umræðu og tjáir sinn hug. Það er mjög einarður ungur maður sem hefur að mörgu leyti heilbrigðar skoðanir, alla vega gagnvart Evrópusambandinu, mér finnst þær heilbrigðar, og ég geri ráð fyrir að hann átti sig á hvað það þýðir ef menn geta ekki staðið við skuldbindingar sínar og ríkisábyrgð. Það yrði mjög áhugavert ef þessir hv. þingmenn sem ég nefndi, og hv. þm. Lilja Mósesdóttir hefur nú tjáð hug sinn, mundu tjá hug sinn í þessari umræðu. Enda sagði hv. þm. Ögmundur Jónasson að hann mundi fylgjast vel með umræðunni, frú forseti, og láta hana móta afstöðu sína og ég ætla að vona að öll þau nýju atriði sem hafa komið upp að undanförnu geri hann nógu skeptískan og hræddan við þetta mál eins og ég er. Framtíð málsins - nú þarf ég að fara að drífa mig því að tíminn líður og ég er sko langt í frá í málþófi. Mig dreymir um að málinu verði frestað, að Alþingi komi sér saman um að fresta umræðu um málið og sendi jafnvel nefnd allra þingflokka, þannig að allir beri á því ábyrgð, til Breta og Hollendinga með færustu sérfræðingum sem fáanlegir eru á öllum þeim sviðum sem við erum að ræða um, það eru vextir, það eru fjármálamarkaðir, það eru milliríkjasamskipti og annað slíkt, og reynt yrði að ná því fram að vextir yrðu lækkaðir. Ef þetta á að ganga eftir sem við hér ræðum, að hver einasta evra verði greidd til baka og hvert einasta pund, erum við að tala um lán sem getur hugsanlega orðið ævarandi og þá skipta raunvextir og vextir yfirleitt og alveg sérstaklega raunvextir alveg gífurlegu máli eins og ég ræddi í einni ræðu minni áður. Við verðum, frú forseti, að semja okkur niður í þessu. En nú þarf ég að drífa mig. Svo hafa menn talað um að þetta hafi áhrif á lánshæfismat og það er víst eitthvað skelfilegt. Ég fullyrði, frú forseti, að það er betra að vera í ruslflokki með ríkissjóð og borga eitthvað hærri vexti í tvö eða þrjú ár á meðan vöruskiptajöfnuðurinn malar gjaldeyri inn til landsins og allir sjá það og allir vita að það er betra að borga eitthvað eilítið hærri vexti - ja eilítið, kannski 3–4%, ekki einu sinni það - umfram þessi 5,55% en að borga þessa ofboðslega háu vexti af Icesave, í áratugi, af þeirri gífurlegu upphæð sem þar eru í húfi, og taka að sér að borga þessar gífurlegu upphæðir sem „junk bonds“ vextir í 2–3 ár mundu aldrei ná. Ég fullyrði það. Þá eru það reglur Evrópusambandsins. Í gildi hefur verið reglugerð nr. 94/19/EB. Ég er búinn að fletta þeirri reglugerð lauslega. Þar stendur, með leyfi frú forseta, í íslenskri þýðingu, í 7. gr.: „Innlánatryggingakerfin tryggja að samanlögð innlán hvers innstæðueiganda séu tryggð upp að 20.000 ECU ef innlánin verða ótiltæk.“ - Þ.e. ef þau glatast. Þetta segir akkúrat Ragnars Halls-ákvæðið. Ég skil ekki hvað menn eru að tala um þetta endalaust. Ef einhver maður á innstæðu á að tryggja hana upp að 20 þúsund ECU, og ef hann fær frá mörgum aðilum, Bretum, Hollendingum og Íslendingum, á að tryggja honum 20 þúsund evrur og ekki krónu meir, ekki evru meir. Það liggur í augum uppi að það á ekki að tryggja meira en þetta. Þess vegna hlýtur íslenski innlánstryggingarsjóðurinn að hafa 1. veðrétt í þær kröfur sem um er að ræða. Samkvæmt þessari tilskipun átti að búa til innlánstryggingarkerfi sem eftir því sem ég skildi best átti að fjármagnast af lánastofnunum. Svo gerist það, frú forseti, og það hefur ekki verið í umræðunni, og ég sé því miður að tími minn flýgur frá mér, að sett er tilskipun, 11. mars sl. setti Evrópusambandið tilskipun nr. 2009/14, það kemur fram í grein eftir Loft Altice Þorsteinsson í Morgunblaðinu 26. nóvember, og þar er þessu öllu snúið við, frú forseti. Þar stendur í 1. gr. 3 að breyta eigi 7. gr. 1 þannig, og ég ætla að lesa það á ensku fyrst: „Member States shall ensure that the coverage for the aggregate deposits of each depositor shall be at least EUR 50.000 ...“ Hvað segir þetta okkur, frú forseti? Það er ekki lengur innlánstryggingarkerfi sem á að tryggja innstæðuna. Nei, það eru ríkin sem eiga að tryggja innstæðukerfið. Hvað þýðir þetta, frú forseti? Þetta er alveg óskaplega mikil breyting. Við verðum með ríkistryggingu á innlánum, frú forseti, og það hefur í för með sér að það verða ekkert nema ríkisbankar sem geta starfað í Evrópusambandinu og á Evrópska efnahagssvæðinu og þar á meðal á Íslandi frá gildistíma þessarar tilskipunar. Hvenær skyldi hún taka gildi? Það er 30. júní 2009. Það er liðið. Svo er verið að stofna á Íslandi tvo nýja einkabanka sem munu þá væntanlega ekki geta starfað. Ég vil að menn ræði þetta miklu, miklu meira, frú forseti.

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að þegar þeir lesa á erlendum tungumálum þýði þeir það yfir á íslensku.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal kærlega fyrir ræðu hans. Hann kemur inn á mikilvægan punkt hvað varðar hið nýja reglugerðafargan sem Evrópusambandið fór í að smíða eftir að bankarnir féllu á Íslandi. Það var útbreiddur skilningur í Evrópusambandsríkjunum að ekki væri ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðunum eins og ég hef komið inn á, fyrst með áliti Seðlabankans frá árinu 2000 og svo með dómi Evrópudómstólsins gegn Þýskalandi árið 2002. Þessi skoðun var útbreidd þar til Bretar og Hollendingar heimta ríkisábyrgð á einkarekinn banka í haust og um það erum við enn að þrefa og á morgun er 1. desember svo að það sé á hreinu.

Frostavetur.

Frostavetur fram undan eftir því sem hæstv. forsætisráðherra telur, alltaf góð í að tala kjark í þjóðina eins og við vitum. Mig langar að upplýsa þingmanninn um að ég var með fyrirspurn til hæstv. viðskiptaráðherra um daginn. Ríkisstjórnin lætur ekki sjá sig á þessum bekkjum frekar en fyrri daginn að undanskildum hæstv. fjármálaráðherra, nú þegar klukkan er orðin 10 mínútur yfir 10 á þessu barnvæna Alþingi þá situr hann með okkur. Það er verið að smíða frumvarp - ég spurði um ábyrgðina, hver mundi ábyrgjast bankana núna. Samkvæmt orðanna hljóðan eru bankarnir þrír ríkisbankar þar til í kvöld samkvæmt fréttum að Nýja Kaupþing, sem er orðið að Arion banka, er komið í eigu kröfuhafa. Svar hæstv. viðskiptaráðherra vakti því langtum fleiri spurningar hjá mér. Svo virðist vera að við séum í tómarúmi því innstæðutryggingarsjóðurinn gamli er gjaldþrota, eins og við vitum, og verið að heimta ríkisábyrgð á hann, ekki búið að stofna nýjan og svo er verið að fara með þessa nýju reglugerð í það að ekki er hægt að hafa þetta með öðrum hætti en að bankarnir séu ríkisreknir. Ég vil því spyrja þingmanninn: Hefur hann ekki áhyggjur af þessu?

Frú forseti. Það er rétt. Innstæður á Íslandi hafa vaxið mjög undanfarið og þær eru að nálgast 2.000 milljarða. Tilskipunin sem ég las upp áðan - hún hefur ekki komið inn í umræðuna áður, hv. þm. Guðbjartur Hannesson, vegna þess að sagt er að menn séu að endurtaka sig - gerir það að verkum að ríkisábyrgð verður á öllum þessum innstæðum upp á 2.000 milljarða. Það þýðir að skuldbinding ríkissjóðs vex um 2.000 milljarða til viðbótar við það sem við höfum upplifað hingað til. Ég vil að menn skoði þetta mjög nákvæmlega og fari í nefndum þingsins í gegnum þessar tilskipanir sem eru orðnar hálfsárs gamlar, hvorki meira né minna, og breyta algerlega umhverfi fjármálastofnana og algerlega forsendum þess samnings sem við ræðum um. Það er annar handleggur, og ég vildi gjarnan minna þingmanninn á það, að Evrópusambandið er að breyta tilskipun. Af hverju skyldi það breyta tilskipun yfir í það að ríkið beri ábyrgð á þessu? Vegna þess að ríkið bar ekki ábyrgð á þessu.  Niðurstaðan verður þá sú, frú forseti og hv. þingmaður fjárlaganefndar, að það eru íslenskir skattgreiðendur, verkamennirnir norður á Raufarhöfn og norður á Ísafirði, sem einir skattgreiðenda í Evrópu borga innlánstryggingarkerfið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir afar gott svar. Þarna er kominn mergurinn málsins. Þetta er alveg hreint með ólíkindum. Hér er stjórnarandstaðan sögð endurtaka sig en í hverri einustu ræðu koma þó fram ný rök. Þessi tilskipun sem var lögtekin í júní hjá Evrópusambandinu gengur út á það - í reglugerð er ákvæði um að ríkisábyrgð skuli vera á þessu til framtíðar, 50 þús. evrur fyrir hvern innstæðutryggingarsjóð. Það er verið að lögfesta að ríkisábyrgð sé á þessu. Og þetta skulu Íslendingar fá að gjalda fyrir, gallað regluverk Evrópusambandsins. Þetta er óþolandi, þetta er alveg hreint óþolandi. Svo að við snúum okkur aðeins að dómskerfinu, ríkisstjórnin er að leggja til að dómskerfið fari úr landi og við erum búin að afsala okkur því, þriðja valdinu í þrígreiningu ríkisvaldsins. Það kemur þarna inn nýtt frumvarp sem verður viðaukasamningur við Icesave-samninginn. Þar með falla friðhelgisréttindin inn í Icesave-samninginn og um hann gilda bresk lög þó að ákvæði sé í viðaukasamningum sem segir að samningsaðilar séu sammála um þá túlkun að friðhelgisákvæðið sé sterkt þarna inni og gildi ekki og ekki heldur náttúruauðlindamissir - telur þingmaðurinn það ekki liggja í augum uppi að reyni á þennan samning fyrir dómstólum, sem kannski kemur til með að gera, og dæmt verður í breskum lögum dæmi dómstóllinn eftir breskum lögum og friðhelgisákvæðum sé rutt í burtu á þann hátt að það eru til bresk lög síðan 1978 sem heimila að taka friðhelgisréttindin af þjóðum? Þetta er mjög alvarlegur hlutur og þetta hefur ekki verið rætt. Ég reyndi að benda á þetta fyrir helgina en það er alveg sama hvað borið er á borð fyrir ríkisstjórnarmeirihlutann, það er ekki hlustað, menn stinga hausnum í sandinn.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að benda á þetta. Reyndar er það svo að ég hef haldið mig meira við hina efnahagslegu og tryggingafræðilegu þætti málsins þar sem það er mín sérgrein. Ég hef ekki farið mikið inn á lögfræðilega þáttinn en ég hef bent á að ef ég ætti að reka mál fyrir breskum dómstóli þyrfti ég aldeilis að læra töluvert mikið til viðbótar við það sem ég kann í dag. Ég geri ráð fyrir að flestir, meira að segja lögmenn á Íslandi og löglærðir menn, þyrftu að læra töluvert mikið til að geta rekið mál fyrir breskum dómstóli. Mér finnst Alþingi Íslendinga skauta mjög létt yfir þetta og nefndir þingsins alveg sérstaklega, skauta létt yfir það að þurfa að reka þessi mál - það er búið að færa fyrirvarana sem voru í lögunum frá því í sumar inn í samninginn og þar með gilda ekki lengur um þá íslensk lög. Þeir eru ekki lengur í íslenskum lögum heldur eru þeir orðnir hluti af samningi sem fellur undir bresk lög, undir breska dómstóla. Nú má vel vera að það séu mjög réttlátir og góðir dómstólar en menn þurfa að vita hvernig þeir dæma. Hv. nefnd þarf að fá færustu menn til að fara í gegnum það hvernig það virkar að hafa þessi ákvæði inni í samningnum en ekki lengur í íslenskum lögum frá Alþingi Íslendinga.

Hæstv. forseti. Við tökum hér fyrir nefndarálit um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2009 frá meiri hluta fjárlaganefndar. Frumvarpið var lagt fram hér fyrir nokkru síðan og kemur fram í þeirri yfirferð að ólokið er ýmsu í tengslum við fjáraukalagafrumvarpið, þ.e. það á eftir að ganga frá yfirfærslu á fjárheimildum frá 2008–2009. En eins og fram hefur komið og var unnið að í skýrslu í júnímánuði sl. voru allar innstæður sem stofnanir áttu í lok árs 2008 frystar og ekki veittar heimildir til að færa þær yfir áramót. Við bíðum eftir því að fá tillögur um þessa yfirfærslu. Þá var líka ákveðið í tengslum við aðhaldsaðgerðir á miðju ári að stofnanir gætu ekki reiknað með sérstökum fjáraukaupphæðum að þessu sinni, menn yrðu að aðlaga stofnanir sínar að þeim fjárheimildum sem fjárlög veita. Komið hefur fram í yfirliti um framkvæmd fjárlaga fyrstu átta mánuðina frá Ríkisendurskoðun að það er nokkuð ljóst að einhverjar stofnanir munu lenda í vandræðum á árinu og er þá ástæða til að fara betur yfir það síðar. Fjárlaganefnd ritaði m.a. bréf til Ríkisendurskoðunar þar sem óskað var eftir frekari skýringum á þessari framkvæmd fjárlaga. Það svar hefur borist en hefur ekki unnist tími til þess að leggja það fyrir fjárlaganefnd. Það barst raunar til mín nú í dag. Ég ætla að fara aðeins yfir álit meiri hluta fjárlaganefndar, nefndin hefur haft frumvarpið til athugunar. Ég ætla að lesa innganginn, með leyfi forseta: „Nefndin hefur haft frumvarpið til athugunar og í því skyni leitað skýringa hjá fjármálaráðuneyti og fagráðuneytum varðandi beiðnir um auknar fjárheimildir. Meiri hlutinn hefur enn fremur farið yfir þau erindi sem hafa borist nefndinni og gerir 25 breytingartillögur við frumvarpið sem samtals nema 7,822 milljörðum kr. til lækkunar. Meiri hlutinn gerir tillögur um hækkun tekna að fjárhæð 1,609 milljarðar kr. á rekstrargrunni. Nefndin mun á milli 2. og 3. umræðu kalla eftir frekari upplýsingum um einstaka málaflokka, svo sem frekari upplýsingum um vaxtagjöld ríkissjóðs. Einstakar tillögur eru skýrðar í álitinu auk þess sem fjallað verður nánar um þær í framsögu …“ sem hér fer fram. Skýringar við einstakar breytingartillögur sem fluttar eru með frumvarpinu eru í fyrsta lagi: Æðsta stjórn ríkisins. Þar koma tillögur um framkvæmdir á Alþingisreit. Gert hafði verið ráð fyrir því í endurskoðun á fjárlögunum fyrir árið 2009 að lækka fjárveitingar til framkvæmda á Alþingisreit um 200 milljónir en nú er gerð tillaga um að þessi upphæð verði 150 millj kr., þ.e. dregið er aðeins úr niðurskurðinum. Er það samkvæmt tillögu frá forsætisnefnd Alþingis þar sem óskað er eftir fjárhæðum til þess að ljúka samningum í sambandi við fornleifauppgröft o.fl. sem tengist þessum framkvæmdum. Annar liðurinn er Rannsókn á falli íslensku bankanna á árinu 2008. Það kom ósk um það frá rannsóknarnefnd Alþingis að veitt yrði 60 millj. kr. viðbótarframlag til nefndarinnar þar sem verkefnið hafði reynst umfangsmeira en áætlað hafði verið, bæði hvað varðar sjálfa rannsóknarnefndina og eins siðfræðihópinn sem starfar samhliða nefndinni. Eins og kunnugt er hefur rannsóknarnefndin óskað eftir því og fengið tíma fram til 1. febrúar til þess að ljúka sínum störfum. Það er tillaga meiri hluta fjárlaganefndar og í þeim breytingartillögum sem hér eru fluttar að veittar verði 60 millj. til rannsóknarnefndarinnar í viðbót við það sem áður hafði verið ákveðið. Síðan er liður um fjárframlag til Ríkisendurskoðunar og er þar um að ræða 300 millj. kr. en það er upphæð sem fer út og inn, þ.e. það eru útgjöld og sértekjur því að þar er um að ræða endurskoðun á ársreikningum nýju bankanna. Eins og kunnugt er þarf að gera ráð fyrir slíkum fjárheimildum þótt ekki sé um viðbótaraukningu á útgjöldum að ræða. Síðan kemur forsætisráðuneytið og eru nokkrir liðir í þessum breytingartillögum þar sem um er að ræða færslur á fjármagni vegna færslu á verkefnum á milli ráðuneyta. Úr forsætisráðuneytinu fara 4,5 milljónir vegna breytinga á verkefnum sem fara frá forsætisráðuneytinu yfir í nýja efnahags- og viðskiptaráðuneytið og sambærilegar færslur eru víðar í breytingartillögunum. Hjá mennta- og menningarmálaráðuneytinu kemur fyrst Háskóli Íslands. Þar er um að ræða lágar upphæðir. Síðan kemur framhaldsskólinn almennt þar sem óskað er eftir 150 millj. kr. framlagi. Lagt er fram í breytingartillögum frá meiri hlutanum 150 millj. kr. framlag vegna aukinnar sóknar í nám og fjölda nemenda í framhaldsskólum. Það kom í ljós að innritunin varð mun meiri en menn höfðu gert ráð fyrir og því er mætt að hluta með 150 millj. kr. framlagi til þess málaflokks. Síðan eru ýmsar leiðréttingar. Menntaskóli Borgarfjarðar fær 20 millj. kr. framlag vegna húsnæðiskostnaðar. Það er bara í samræmi við samning sem gerður hafði verið en hafði ekki verið reiknaður rétt inn í fjárlögin. Síðan eru nokkrir liðir en eins og menn muna kannski var afgreiðslan á fjárlögum mjög hröð í desember á síðasta ári. Hlutirnir gerðust þá hratt og kom í ljós að það voru nokkrir hlutir sem þá höfðu dottið út af borðinu, ef svo má segja, í afgreiðslu frumvarpsins. Það var leiðrétt með bréfi og samþykkt fjárlaganefndar í apríl, ef ég man rétt. Þar var ráðstöfun á fjárlagaliðum sem voru í raun í fjárlagafrumvarpinu sem var sundurliðuð á einstaka liði. Það er verið að staðfesta í tillögum meiri hlutans og í þeim breytingartillögum sem fylgja. Það er í fyrsta lagi Fornleifavernd ríkisins. Þar var 1.3 millj. kr. framlag til fornleifarannsókna í Keldudal í Hegranesi. Það kemur fram í þessu bréfi. Undir liðnum Söfn eru ýmis framlög. Átta millj. kr. framlag er til Síldarminjasafnsins, sem óvart hafði dottið út úr fjárlagaliðum, og síðan gerð er tillaga um 10 millj. kr. framlag til Safnahússins í Búðardal sem er líka samkvæmt samningi þar sem upphæðin hafði dottið út þrátt fyrir samninginn. Það þarf heimildir fyrir því ef menn vilja breyta, t.d. ef þeir hafa fengið fjárveitingar, eins og Bátasafn Breiðafjarðar sem hafði fengið 2 millj. kr. styrk á fjárlögum til byggingar á sýningarskála. Það óskar eftir að því verði breytt til þess að nýta til endurbyggingar á bátum. Sú heimild er veitt. Í öllum þessum tilfellum er ekki um að ræða viðbótarútgjöld heldur er verið að færa til eða ráðstafa peningum samkvæmt þeim heimildum sem voru í fjárlögunum. Sama gildir um Húsafriðunarnefnd. Þar er lítil upphæð, 1,5 millj. kr. styrkur sem veittur var í fjárlögum 2009 til endurbóta á gamla rafstöðvarhúsinu á Bíldudal, færð yfir í Smiðjuna á Bíldudal. Síðan kemur Skriðuklaustur með 3,5 milljónir og svo eru ýmis stofnkostnaðarframlög. Ég ætla ekki að fara yfir þessi atriði í smáatriðum eða telja upp alla þá liði sem þar eru. 
             Þar á meðal eru Sjóræningjarnir ehf. - af því að það var kallað hér upp - sem fá 2 millj. kr. framlag í þessum lið, það er merk stofnun á Patreksfirði. Varðandi dómsmála- og mannréttindaráðuneytið er liður sem á við um aðalskrifstofuna. Þar eru millifærslur á milli ráðuneyta. Síðan eru ýmis verkefni, þar á meðal Slysavarnafélagið Landsbjörg. Gerð er tillaga um 15 millj. kr. framlag til Slysavarnafélagsins og er lokauppgjör á samningi varðandi fjölgun björgunarskipa um land allt. Þar er um að ræða samning sem átti eftir að fullnusta. Síðan koma liðirnir Kirkjumálasjóður, Jöfnunarsjóður sókna og Sóknargjöld. Ég ætla ekki að fara í allar þær tölur. Það eru stórar tölur í heilbrigðisráðuneytinu vegna viðbúnaður vegna farsótta. Þar er 130 millj. kr. hækkun á fjárheimildum vegna viðbúnaðar gegn heimsfaraldri vegna svínainflúensu til viðbótar við áður ákveðnar 358,9 millj. kr. Þar er aðallega um að ræða viðbót, tvær lungnavélar til gjörgæslunnar og fleira sem er sundurliðað þar. Þá er það Fjármálaráðuneytið. Þar eru millifærslur á milli stofnana vegna færslu á milli ráðuneyta og þarna er um 61,6 millj. kr. að ræða í heildina. Það eru í fyrsta lagi 4 millj. kr. vegna samningaviðræðna við þau ríki sem gáfu vilyrði um lánalínur til Íslands. Í öðru lagi eru 30 millj. kr. vegna samningaviðræðna, sérfræðiaðstoðar og kynningarmála vegna Icesave-skuldbindinganna. Í þriðja lagi eru 9 millj. kr. vegna samninga milli nýju og gömlu bankanna, um yfirfærslu eigna og uppgjörs þeirra á milli. Og í fjórða lagi eru 48 millj. kr. vegna ráðgjafar á sviði bankamála og eignaumsýslu. Samtals er því gert ráð fyrir auknum kostnaði á þessu ári að fjárhæð 152,6 millj. kr. en á móti koma minni lækkanir. Svo kemur liðurinn Ýmislegt. Þar eru þjóðlendumál og er bætt við 13,4 millj. kr. vegna þess að þar voru mál í gangi sem talið var rétt að ljúka. En eins og kunnugt er var hægt á allri vinnu við þjóðlendumálin í svokölluðum bandormi fyrr á þessu ári og átti að sparast þar verulegur peningur, en þarna koma 13,4 millj. kr. til baka vegna þess að menn vilja ljúka þeim málum sem voru í fullum gangi. Síðan eru ýmis verkefni undir liðnum Ýmislegt og undir fjármálaráðuneytinu. Þar er gerð tillaga um 120 millj. kr. fjárveitingu vegna fyrirgreiðslu til Kaupþings banka hf. vegna málshöfðunar bankans fyrir breskum dómstólum. Eins og hv. þingmenn muna voru samþykkt 20. desember 2008 lög nr. 172/2008, um heimild til fjárhagslegrar fyrirgreiðslu úr ríkissjóði, í tengslum við málshöfðun fyrir erlendum dómstólum vegna íþyngjandi stjórnvaldsákvarðana erlendra stjórnvalda á tímabilinu 1. október til 1. desember 2008. Það var vegna þess að gerð var skoðun á því hvort Kaupþing banki gæti farið í mál út af hryðjuverkalögunum. Þetta er hlutur ríkisins samkvæmt þessum lögum. Svo kemur kafli frá iðnaðarráðuneytinu. Þar eru lagfæringar, niðurgreiðsla á húshitun, undir þeim lið er 23 millj. millifærsla vegna vanda Hitaveitu Öxarfjarðarhéraðs. Ef ég veit rétt yfirtóku menn þá hitaveitu. Síðan eru ýmis orkumál, það eru ýmis verkefni sem eru í rauninni færð út og inn í fjárlögunum. Þá er það efnahags- og viðskiptaráðuneytið. Þar er aðalskrifstofan þar sem lögð er til 9,7 millj. kr. hækkun og jafnframt eru þar flutningar á milli ráðuneyta og fleiri smærri tölur af svipuðum toga. Síðan kemur liðurinn Ýmis verkefni. Þar er Eftirlitsnefnd Félags fasteignasala en lögð er til 19 millj. kr. lækkun á framlagi til liðarins. Í lögum nr. 18/2009 er gert ráð fyrir að ekki verði innheimt eftirlitsgjöld á árinu 2009 til að standa straum af kostnaði við störf eftirlitsnefndar Félags fasteignasala, eins og gert er ráð fyrir í 19. gr. laga um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa, nr. 99/2004. Ástæðan er sú að nokkur sjóður hefur safnast upp þar sem gjaldið hefur skilað meiri tekjum en þörf var fyrir. Gert er ráð fyrir að tekjur ríkissjóðs af eftirlitsgjaldinu muni lækka um 19 millj. kr. á árinu 2009 og að fjárveiting lækki sem því nemur. Lögð er til 7,7 millj. kr. hækkun hjá Hagstofu Íslands og er það aftur færsla á verkefnum á milli ráðuneyta og stofnana. Síðan kemur liðurinn Vaxtagjöld ríkissjóðs þar sem lagt er til að fjárheimild vaxtagjalda verði lækkuð um 8,538 milljarða kr. Ég ætla að lesa þann kafla því að þar er um að ræða verulega háa upphæð: „Gert er ráð fyrir að fjárheimild gjaldfærðra vaxtagjalda lækki um rúma 8,5 milljarða kr. og að greiddir vextir lækki um 8,4 milljarða kr. frá því sem gert var ráð fyrir í frumvarpi til fjáraukalaga. Forsendur hafa breyst að því leyti að nú er gert ráð fyrir því að fjármögnun ríkisins á viðskiptabönkunum verði mun minni en áður var reiknað með þar sem Íslandsbanki verður að mjög litlu leyti í eigu ríkissjóðs eftir endurskipulagningu í kjölfar þess að kröfuhafar yfirtaka bankann að mestu. Í upphaflegum tillögum var gert ráð fyrir að vextir yrðu greiddir af 300 milljarða kr. skuldabréfaútgáfu til endurfjármögnunar á bönkunum en nú er miðað við að útgáfan verði um 250 milljarðar kr. Er þá reiknað með að kröfuhafar eignist 95% hlutafjár í Íslandsbanka jafnframt því að ríkissjóður veiti bankanum 25 milljarða kr. víkjandi lán til að styrkja eiginfjár- og lausafjárstöðu bankans. Vextirnir reiknast frá október 2008 þegar nýju bankarnir voru settir á fót. Verði einnig af því að kröfuhafar ákveði að eignast stóran meiri hluta í Nýja Kaupþingi minnkar þörf fyrir eiginfjárframlög enn frekar“ [en mér skilst að gengið hafi verið frá þessu í dag] „og má gera ráð fyrir að það gæti lækkað vaxtagjöld ársins 2009 um 6,7 milljarða kr. til viðbótar. Verði komin niðurstaða hvað það varðar áður en frumvarpið verður endanlega afgreitt á Alþingi kann því að verða tilefni til að lækka fjárheimild vegna vaxtagjalda sem því nemur.“ Eins og ég gat um í upphafi er hugmyndin að fara ítarlegar yfir vaxtagjöld ríkissjóðs og sundurliðanir á því og mun fjárlaganefnd gera þá tillögur í framhaldi af þeirri yfirferð. Raunar er þegar komin skýrsla frá fjármálaráðuneytinu sem þarf að leggja fyrir fjárlaganefnd og við þurfum að fara yfir þær tölur og fá ítarlegri upplýsingar. Þetta eru að því leyti óvenjuleg fjáraukalög að ekki er hér löng upptalning á breytingum á fjárframlögum til einstakra stofnana en eins og mönnum er kunnugt hafa oft átt sér stað leiðréttingar eftir á sem nema milljörðum kr. fyrir einstakar stofnanir. Í þessu felst að sjálfsögðu sú áhætta að erfitt geti orðið fyrir stofnanir að standast fjárlög. En á það verður látið reyna þannig að menn beiti ýtrasta aðhaldi, enda ekki mikið svigrúm miðað við núverandi ástand að bæta í heldur þvert á móti verður allt gert til þess að reyna að draga úr útgjöldum til þess að við getum bætt skuldastöðu ríkissjóðs sem allra fyrst. Með þessu nefndaráliti fylgja svo breytingartillögurnar frá meiri hluta fjárlaganefndar og er ekki ástæða til þess að fara frekar yfir þær en hér hefur verið gert.

Frú forseti. Ég hlýt að gleðjast yfir því að menn skuli hafa farið að skoða dagskrána pínulítið betur og flutt mál fram fyrir sem mikilvægara er að taka fyrir. Hv. formaður fjárlaganefndar ræddi ýmislegt og það var mjög fróðlegt en það sem var fróðlegast var það sem ekki var rætt. Í fyrsta lagi að það skuli verið að eyða því sem eru óráðstafaðar fjárveitingar stofnana um áramót, það getur valdið því að forstöðumenn reyni eins og þeir mögulega geta að eyða því fyrir áramót þannig að það verði ekki svo mikið um áramót til að taka af þeim, því að þeir hafa væntanlega frestað einhverjum framkvæmdum vegna þess að það vantaði kannski iðnaðarmenn eða eitthvað slíkt og nú munu þeir drífa í því að koma þessu í lóg. En það sem mig langaði að ræða eru þau tvö atriði sem mér finnst vanta. Það er í fyrsta lagi tónlistarhúsið, mér finnst vanta inn í þetta að það sé rætt um þær gífurlegu framkvæmdir sem þar eru í gangi. Það eru gífurlegar framkvæmdir, það er gífurlegur innflutningur og það er eins og enginn eigi að borga það. Þetta fellur undir þetta ár, frú forseti, þetta eru fjárveitingar þessa árs, alveg sama hvað menn kalla það, samning við eitthvert einkafyrirtæki. Síðan er spurningin um Icesave. Hæstv. fjármálaráðherra er búinn að skrifa undir samning um Icesave, tvo meira að segja. Alþingi er búið að samþykkja lög frá því í vor sem eru í gildi á Íslandi um að það veiti ríkisábyrgð með skilyrðum á þennan samning sem undirritaður var 5. júní. Hvað í ósköpunum veldur því að sá samningur upp á 700 milljarða er ekki inni í fjáraukalögunum? Hvernig stendur á því, frú forseti, að sú upphæð upp á 700 milljarða er ekki inni í fjáraukalögunum? Það er búið að skuldbinda ríkissjóð fyrir þessari upphæð með bæði undirskrift fjármálaráðherra og með fyrirvörum Alþingis frá því í sumar.

Hæstv. forseti. Það gætir einhvers misskilnings á milli okkar varðandi þetta sem færist yfir um áramót, ég var að tala um milli 2008 og 2009 af því að við frystum það sem þar var inni. Sú hefð hefur verið að menn gátu fært með sér upphæðir nánast ótakmarkað eða safnað inneignum og menn áttu inneignir upp á um 20–30 milljarða og það var stoppað að menn gætu nýtt það meðan við vorum að reyna að skipuleggja hagræðinguna hjá einstökum stofnunum. Það er tillaga núna inn í umfjöllunina í heild að menn fái að fara með yfir áramót um 4% en það þarf að festa þá reglu í sessi eða ákveða einhverja aðra reglu. Það hafa verið skoðanir í gangi um hvað megi fara með yfir en það er hægt að fullvissa menn um að þeir verði ekki látnir gjalda þess ef þeir gæta hagræðis innan ársins. Hvað varðar hin málin tvö um tónlistarhúsið þá var það ein af þeim fyrirspurnum sem fóru til Ríkisendurskoðunar um framkvæmd fjárlaga á þessu ári og það er komið ítarlegt svar varðandi þann þátt. Það hefur ekki verið gengið endanlega frá með hvaða hætti slík skuldbinding er bókfærð í fjárlögum en varðandi Icesave þá er ekki búið að ganga frá samningum þar vegna þess að fyrirvararnir og lögin sem voru samþykkt á sínum tíma voru samþykkt með fyrirvara um að það væri afgreitt af Bretum og Hollendingum að þeir staðfestu þá. Öðruvísi gengur ríkisábyrgðin ekki í gildi. Það er hægt að upplýsa það hér og það hefur verið upplýst í fjárlaganefnd að það liggja fyrir hugmyndir um með hvaða hætti það eigi að bóka þessa skuldbindingu og það mun fjárlaganefnd að sjálfsögðu fara yfir, en þar skilst mér að hafi komið að bæði Ríkisendurskoðun, fjármálaráðuneytið og gott ef einhverjir fleiri voru ekki með áætlanir um hvernig ætti að bókfæra Icesave. En það segir sig sjálft að hvort tveggja tónlistarhúsið og Icesave þarf að sjálfsögðu að færa inn í fjáraukann þannig að það komi a.m.k. fram hvaða skuldbindingar við erum að taka á okkur þó að ekki verði stofnað til útgjalda á þessu ári umfram það sem er í fjárlögum.

Herra forseti. Það samkomulag sem fjármálaráðherra undirritaði bæði í júní og nú aftur í október skuldbindur ríkissjóð. Það er búið að setja lög á Alþingi um skilyrta ríkisábyrgð á þessari upphæð sem mér skilst að Bretar og Hollendingar gætu með einfaldri tilkynningu látið fara í gang. Reyndar er það þannig, herra forseti, að Bretar og Hollendingar hafa skrifað undir nýtt samkomulag og sumir hafa sagt að það sé ígildi þess að þeir hafni fyrirvörunum í þeim lögum sem eru í gildi. Þetta vildi ég gjarnan fá á hreint. En þarna er um að ræða þvílíkar upphæðir að bara vextirnir eru rúmlega 100 millj. á dag sem tikka út af Icesave og það er dálítið ankannalegt þegar menn eru að skera niður hér og þar, 10 millj. hér, 15 millj. þar o.s.frv. og það er verið að skera niður í heilbrigðiskerfinu en á sama tíma dúndra menn út peningum út af tónlistarhúsinu. Ég veit ekki hvort það eru 10 eða 15 milljarðar samtals, ég þekki það ekki, og svo er það Icesave þar sem menn eru að borga 100 millj. á dag í vexti og taka svo upphæð sem eru 700, 800 eða 1.000 milljarðar til lengri tíma litið. Mér finnst að þetta þurfi að standa í fjáraukalögunum þannig að þjóðin viti hvað ríkisstjórnin er búin að skuldsetja börnin okkar mikið.

Hæstv. forseti. Ég get bara ítrekað það sem ég sagði að það eru ekki hugmyndir um annað en að þessar skuldbindingar komi fram gagnstætt því sem oft hefur viðgengist áður. Þetta er þá í fyrsta skipti sem það kemur inn í fjárlög eða fjáraukalög hver skuldbindingin er en eins og ég sagði höfum við kallað eftir þessum upplýsingum. Það hefur verið talað um að það kosti 14,2 milljarða að ljúka tónlistarhúsinu. Við höfum fengið allar upplýsingar um það frá Ríkisendurskoðun og munum fara yfir það í fjárlaganefnd. En það er ljóst að það fellur ekki á ríkissjóð á þessu ári en eftir sem áður er það klár skuldbinding sem á síðan að borgast af rekstri hússins og svo með leigugjöldum sem þegar hafa verið gerð kunn.

Hver voru þau?

Ég man ekki upphæðina, ég held að það hafi verið um 350 millj. á ári eða eitthvað slíkt sem ríkið borgar sem framlag til tónlistarhúss í Reykjavík. Þetta eru allt saman ákvarðanir sem voru teknar einhver ár aftur í tímann en var ákveðið að ljúka m.a. með tilliti til atvinnuástandsins án þess að ég ætli sérstaklega að svara fyrir það. Varðandi Icesave er það einfalt reikningsdæmi að taka heildarskuldbindinguna sem ég held að hafi verið reiknuð núna einhvers staðar innan við 700 milljarða og taka 5,5% af því og menn hafa verið að tala um að bóka skuldbindinguna, þ.e. vextina á þessu ári, þannig að menn séu með það inni í efnahagsreikningi að þetta er skuldbindingin en um leið lýsingu á því hvernig framgangurinn er ef Icesave-málið verður afgreitt og ríkisábyrgðin tekur gildi. Þetta mun þá væntanlega koma fyrir 3. umr. þannig að það verður þessi nýjung að menn færi ríkisábyrgðirnar inn í bókhaldið og ég held að það sé afar mikilvægt að menn haldi utan um það og láti þjóðina sjá hvaða skuldbindingar við höfum tekið á okkur.

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi máls míns lýsa ánægju með það að við skulum vera farin að ræða önnur mál en hið svokallaða Icesave-mál og er ánægjulegt að stjórnarliðar sáu til sólar í því að gera bragarbót á því að verða við óskum stjórnarandstöðunnar um að koma þessum þörfu málum á dagskrá, en ég lýsi jafnframt yfir vonbrigðum með það við skyldum ekki hefja þessa umræðu um þetta mikla og stóra mál sem fjáraukalögin eru fyrr á þessum fundi því að hér eru mikil mál undir sem þyrftu alla jafna mjög ítarlega og góða og mikla umræðu. Engu að síður ber að fagna því að við erum þó komin með þetta mál fram. Fyrst af öllu vil ég gera grein fyrir nefndaráliti sem 1. minni hluti fjárlaganefndar hefur lagt fram en að því áliti standa auk þess sem hér stendur hv. þingmenn Ólöf Nordal, Ásbjörn Óttarsson og Gunnar Bragi Sveinsson. Það er alveg ljóst eftir yfirferð yfir frumvarpið og þær tillögur sem liggja fyrir og samkvæmt þeim upplýsingum sem við fengum þá hafa ekki öll fagráðuneyti eða fjármálastjórar fagráðuneyta komið að samningu þess og ekki er vitað um innihald þeirra breytingartillagna eða texta sem komu fram hjá ríkisstjórninni við framlagningu þeirra tillagna sem óskað var eftir að við tækjum fyrir. Þetta vekur upp spurningar um verklag við gerð fjáraukalaga og jafnframt fjárlaga og vísa ég þar með til þeirrar umræðu sem fór fram á Alþingi fyrir viku, tíu dögum síðan þar sem upplýst var um erindi frá iðnaðarráðuneytinu til fjárlaganefndar í tengslum við fjárlagagerð næsta árs. Jafnframt liggur fyrir að menntamálaráðuneytið hefur sent hugmyndir sínar til fjárlaganefndar varðandi fjáraukabeiðnir og tillögur sem lúta að fjáraukalagafrumvarpinu. Þetta er að minni hyggju ávísun á verklag sem ekki ber að ástunda við gerð þessara tveggja mikilvægu laga fyrir hagsmuni ríkissjóðs. Almennt um frumvarpið má segja, ef ég dreg saman í nokkrum tölulegum staðreyndum helstu stærðir, að þá liggur fyrir að áætlað er að tekjur ríkissjóðs hækki um rúma 6 milljarða á rekstrargrunni og nema um 408 milljörðum kr. Gjöldin hækka um rúma 19 milljarða og verða alls samkvæmt þeirri áætlun sem hér liggur fyrir 574 milljarðar rúmir og samkvæmt því versnar tekjujöfnuður fjárlaganna um rétt rúma 13 milljarða kr. Áætlun fjárlagaársins gerði ráð fyrir að tekjujöfnuður yrði neikvæður um 153 milljarða en að meðtöldum breytingum á frumvarpi til fjáraukalaga, eins og þær standa nú, er þá gert ráð fyrir að tekjujöfnuðurinn verði neikvæður um 166 milljarða. Þar til viðbótar eiga að koma að mati 1. minni hluta þeir þættir og sú stóra fjárhæð sem gerð var að umtalsefni í andsvörum áðan sem lýtur að vaxtagreiðslum vegna Icesave og má áætla að nemi um 40 milljörðum kr. Ég vil enn fremur nefna að það vantar mat eða upplýsingar um að hvaða marki aðgerðir bandormsins frá því í sumar um jöfnuð í ríkisfjármálum hafa náð til að bæta afkomu ríkissjóðsins en áætlunin gerði ráð fyrir að afkomubatinn yrði um 22,3 milljarðar kr. Ef maður leggur þetta saman má gera ráð fyrir því að endanleg útkoma á fjárlögum ársins 2009 eftir fjáraukalög verði niðurstaða um neikvæðan tekjujöfnuð upp á rúma 200 milljarða kr., 50–60 milljarðar umfram áætlun fjárlaga ársins. Það er náttúrlega þvílík stærð að hún hlýtur að kalla á töluvert vandaða vinnu, yfirlegu og upplýsingaöflun af hálfu fjárlaganefndar við gerð þeirra fjárlaga sem við kunnum að setja fyrir árið 2010. Þess ber strax að gæta að fjármálaráðuneytið hefur ekki kynnt fjárlaganefnd enn þá skýrslu um framkvæmd fjárlaga það sem af er árinu. Þar af leiðandi hefur nefndin ekki verið í þeirri aðstöðu að rýna vel í þær upplýsingar sem henni er þörf á við vinnu sína. Hins vegar hefur Ríkisendurskoðun gefið út skýrslu um framkvæmd fjárlaga fyrir tímabilið janúar–ágúst 2009. Það ber að geta þess þó í því sambandi að þar er ekki tekið á öllum stofnunum eða fjárlagaliðum sem æskilegt hefði verið svo vinna fjárlaganefndar hefði getað gengið þokkalega hnökralaust fyrir sig. Af því tilefni óskaði minni hluti eftir því við fjárlaganefnd að Ríkisendurskoðun yrði falið að afla tiltekinna upplýsinga og á það var fallist. Fjárlaganefnd sendi á þeim grunni Ríkisendurskoðun erindi þar sem óskað var eftirfarandi upplýsinga sem ég vil leyfa mér að lesa upp úr nefndarálitinu, með leyfi forseta: Í fyrsta lagi að Ríkisendurskoðun geri nánari grein fyrir frávikum í tekjuuppgjöri ríkissjóðs en fram koma í skýrslu stofnunarinnar um framkvæmd fjárlaga janúar til ágúst 2009. Í öðru lagi var þess óskað að leiddar yrðu fram þær skattbreytingar sem gerðar voru um mitt ár þar sem þær hafa ekki skilað nema hluta þess tekjuauka sem stefnt var að. Því er óskað eftir að Ríkisendurskoðun meti, eftir því sem kostur er, hve miklum tekjum skattbreytingarnar frá því í júní hafi skilað það sem af er árinu og komi til með að skila á árinu. Í þriðja lagi var þess óskað að Ríkisendurskoðun gerði nánari grein fyrir vaxtatekjum og vaxtagjöldum ríkissjóðs með því að greina þau sérstaklega og bera saman við áætlanir. Í fjórða lagi var þess óskað að Ríkisendurskoðun gerði nánari grein fyrir þeim ábendingum sem hún hafði sett fram um að aðhaldsaðgerðir sem boðaðar höfðu verið skiluðu ekki nægilegum árangri. Í því ljósi að Ríkisendurskoðun hafði ekki svarað þessum upplýsingum þegar við gengum frá þessu nefndaráliti þá er mjög bagalegt að hafa þær ekki undir höndum í ljósi þess hversu mikilvægar þær eru ef við ætlum að vinna verk okkar af kostgæfni og ekki síst er þetta mjög bagalegt þegar haft er í huga hversu illa hefur tekist til um framkvæmd fjárlaga ársins 2010. Samkvæmt tekjuáætluninni var gert ráð fyrir því að á tímabilinu janúar til ágúst yrðu tekjur um 282 milljarðar en þær reyndust rúmlega 276 milljarðar og þetta er neikvæð útkoma sem nemur 6 milljörðum kr. Þegar þetta er nánar rýnt kemur fram að í tekjuáætlun fjármálaráðuneytisins fyrir árið í heild er gert ráð fyrir að skatttekjur verði 4 milljörðum hærri en áætlað var en vaxtatekjur af innstæðum í ríkissjóði í Seðlabankanum 25 milljörðum hærri en áætlað var þannig að þær bera uppi tekjuaukann sem spáð er að verði niðurstaða ársins 2009. Hins vegar verður að geta þess að að mati 1. minni hluta voru skýringar á þessu ekki nægilegar svo fjárlaganefndinni gafst því ekki kostur á því að átta sig á þeim frávikum sem þarna virðast vera á ferðinni. Jafnframt liggur fyrir að það virðist ekki hafa náðst tilskilinn árangur í innheimtu nokkurra skatta. Og ég vil nefna það líka enn og aftur að fjárlaganefndin hefur ekki fengið í hendur greiningu á því hvernig þær tekjur sem bandorminum svokallaða var ætlað að skila hafa skilað sér. Við viljum líka gera að umtalsefni í þessu sambandi að það er óumdeilt að töluverð óvissa ríkir um innheimtu tekjuskatta lögaðila þegar við höfum það í huga að þriðjungur fyrirtækja á í alvarlegum rekstrarvandræðum, þriðjungur þeirra er talinn hólpinn með réttri aðstoð og einungis um 30% fyrirtækja landsins eru metin þannig að þau þurfi ekki einhvers konar aðstoð. Í þeim tillögum sem hér liggja fyrir frá meiri hluta fjárlaganefndar er gert ráð fyrir að innheimta tekjuskattsins skili rúmum 3,5 milljörðum kr. til viðbótar við það sem áður var áætlað. Í ljósi þess sem ég greindi frá hér um mat stofnana á afkomu fyrirtækja landsins hlýtur að vera full ástæða til að gera fyrirvara við þann tekjuauka sem meiri hlutinn gerir ráð fyrir í sinni tillögu sem hér liggur fyrir. Þá ætla ég að hafa nokkur orð um halla ríkisstofnana. Í skýrslu fjármálaráðherra sem lögð var fram í lok júní í sumar, þar sem hæstv. fjármálaráðherra fjallaði um áætlanir ríkisstjórnarinnar um að ná jöfnuði í ríkisfjármálum, voru sett fram nokkur leiðarljós svokölluð. Þar vil ég gera að sérstöku umfjöllunarefni leiðarljós varðandi geymdar fjárveitingar. Í skýrslu hæstv. ráðherra segir, með leyfi forseta: „Ráðuneyti og stofnanir skulu haga rekstri sínum í samræmi við fjárheimildir gildandi fjárlaga, að teknu tilliti til sparnaðarkröfu og hallareksturs frá fyrri árum þar sem það á við. Rekstraráætlanir ársins 2009 eiga ekki að miðast við að notaðar verði óráðstafaðar fjárheimildir fyrri ára enda mundi halli ríkissjóðs þá aukast sem því nemur. Felldar verða niður verulegar afgangsfjárheimildir sem myndast hafa á undanförnum árum á tilteknum fáum liðum, m.a. vegna framkvæmda sem ekki hefur orðið af, og einnig fjárheimildir í rekstri stofnana sem ekki hafa verið nýttar og eru umfram tiltekið hlutfall af veltu í fjárlögum 2009.“ Í frumvarpi og tillögum meiri hlutans sem hér liggur fyrir er gerð grein fyrir þeirri lækkun upp á 1,8 milljarða kr. á fjárveitingum sem gert var ráð fyrir í bandorminum svokallaða. Að mati 1. minni hluta er nokkuð seint að leggja fram tillögur um skertar fjárveitingar nú þegar stofnanir hafa verið reknar allt þetta ár án þess að þeim sé gerð nánari grein fyrir skerðingunni og hvernig hún skuli framkvæmd. Að mati okkar er það gagnrýnivert hvernig málsmeðferðin hefur verið á þessu máli þar sem erfitt er og raunar illskiljanlegt að hægt sé að ætlast til að stofnanir nái markmiðum fjárlaga sem hafa ekki enn verið skýrð þegar einungis rétt rúmur einn mánuður er eftir af fjárhagsárinu. Eðlilegra hefði verið og í samræmi við fjárreiðulög að afgreiða í sumar, í júní, fjáraukalög sem tóku á þessari skerðingu samhliða setningu laga nr. 70/2009 sem var bandormurinn um jöfnuð í ríkisfjármálum. Það er ýmislegt í þessu sem ber að nefna einfaldlega vegna þess að það eru mjög miklir ágallar við þetta leiðarljós og þessa áætlun ríkisstjórnarinnar. Nefna má í fyrsta lagi að gert er ráð fyrir afturvirkni þessarar tilskipunar, ef svo mætti segja, þar sem fyrir liggur að ríkisstofnanir hafa gert áætlanir sínar fyrir árið 2009 með samþykki viðkomandi ráðuneyta og þetta er ekki búið að afgreiða og þess vegna hlýtur þetta að setja starfsemi þeirra í ákveðið uppnám. Í öðru lagi vil ég nefna að þetta fyrirkomulag var sett á árið 1992 og að allra mati hefur þetta gengið í þokkalega góðu jafnvægi og þetta hafi verið framfaraskref og til bóta frá því fyrirkomulagi sem áður hafði gilt og mat þeirra sem um þessi mál sýsla í ríkisstofnunum er það að sú breyting sem hér er verið að leggja til geti hæglega leitt til þess að rekstrargjöldin eða ríkisútgjöldin verði meiri en ella. Í þriðja lagi vil ég nefna það sem bent hefur verið á, m.a. af forstöðumönnum ýmissa ríkisstofnana, að í fjárreiðulögum, 37. gr. þeirra, er heimilt að geyma ónýttar heimildir sem stofnanir kunna að hafa safnað upp með aðhaldi og hagræðingu í rekstri sínum og það er skilyrt að engin breyting verði gerð á þessu nema bæði hæstv. fjármálaráðherra og viðkomandi hæstv. fagráðherra samþykki það og komi til ráðs um þá ráðstöfun. Hins vegar eru í því frumvarpi sem ríkisstjórnin og meiri hlutinn leggur fram reifaðar ákveðnar hugmyndir um það hvernig taka beri á þessum halla. Þá er rætt um það að ráðuneyti og viðkomandi stofnanir eigi að komast að samkomulagi um að greiða niður halla viðkomandi stofnana á nokkrum árum. Rétt er að gjalda varhuga við þessum áformum einfaldlega vegna þess að samkvæmt fjárreiðulögunum er stofnunum í A-hluta ríkissjóðs óheimilt að vinna með þeim hætti að þær séu reknar með halla nema að tilteknum þeim heimildum sem fyrir liggja. Það er mat 1. minni hluta að gæta beri að þeim lögum og reglum sem um þessi mál fjalla og gilda áður en nokkuð er ákveðið í þessum efnum og þá liggur í hlutarins eðli að það þarf að staðfesta breytingu á viðkomandi lögum og reglugerðum áður en heimilt er að grípa til þeirra ráðstafana sem frumvarpið boðar. Þetta ber að hafa í huga og 1. minni hluti vill undirstrika þetta mjög ákveðið. Í þeirri skýrslu Ríkisendurskoðunar sem ég hef nefnt hér og gert að umtalsefni nokkrum sinnum eru engu að síður fleiri atriði sem þörf er á að nefna. Í skýrslunni nefndi Ríkisendurskoðun að 12 stofnanir af þeim 50 sem hún skoðaði væru reknar umfram heimildir fjárlaga. Vandi annarra stofnana er verulegur, hinna 38, og það er ástæða til að nefna nokkur dæmi, sérstaklega vegna þess líka hvernig þetta kemur til og ég vil þó sérstaklega nefna einungis eitt atriði sem lýtur að heilbrigðismálum. Það liggur fyrir að uppsafnaður halli Landspítalans nam 1,6 milljörðum kr. í upphafi árs. Gert er ráð fyrir að halli ársins verði um 1,2 milljarðar þannig að gera má ráð fyrir að uppsafnaður halli Landspítalans verði 2,8 milljarðar í árslok. Engar hugmyndir liggja fyrir í tillögum meiri hlutans, í áliti hans með fjáraukalagafrumvarpinu, um það hvernig á að taka á þessum vanda. Þá liggur fyrir samkvæmt viðtölum við forsvarsmenn Landspítalans að þeir áætla að halli ársins 2010 geti nálgast um 3 milljarða kr. verði ekkert að gert. Sem dæmi um óvönduð vinnubrögð í málefnum spítalans má nefna að fyrir liggur að í fjárlögum ársins 2009 var gert ráð fyrir að tekjur Landspítalans af komugjöldum ættu að skila 152 milljörðum til spítalans í sértekjum Fyrrverandi heilbrigðisráðherra afturkallaði þessa gjaldtöku án þess að gera viðeigandi ráðstafanir til að mæta þeirri fjárþörf sem þetta skapaði. Fjárlög ársins 2009 gerðu enn fremur ráð fyrir því að hrint yrði í framkvæmd tillögum um aðgerðir í heilbrigðismálum sem ætlað var að taka á stórum hluta þeirra vandamála sem við er að glíma í rekstri heilbrigðisstofnana. Það er verulega ámælisvert að þessar ákvarðanir hafa enn ekki verið fullnustaðar eða þá settar fram aðrar tillögur um aðgerðir sem tækju mið af samþykktum fjárveitingum ársins til heilbrigðismála. Ríkisendurskoðun hefur tekið undir þetta álit 1. minni hluta og það endurspeglast ágætlega í þeirri skýrslu sem hún sendi fjárlaganefndinni og, með leyfi forseta, orðar hún vanda Landspítalans með þessum hætti: „Þetta birtist m.a. í því að aðeins hluti þeirra hagræðingaraðgerða sem gripið hefur verið til hefur borið árangur og spítalinn því enn rekinn með verulegum halla. Þrátt fyrir þetta hefur ráðuneytið hvorki gefið skýr fyrirmæli um hvernig á að skerða þjónustu né tryggt spítalanum auknar fjárveitingar.“ Þau dæmi sem hér hefur verið stiklað á benda til þess að rekstrarhalli ríkissjóðs muni verða töluvert meiri en gert er ráð fyrir í fjárheimildum. Ekki liggja fyrir upplýsingar um áætlaða stöðu stofnana og fjárlagaliða í árslok og ekki liggja heldur fyrir tillögur um hvernig taka skuli á fjárhagsvanda þeirra stofnana og ríkisaðila sem glíma við hallarekstur. Á meðan þannig háttar til munu fjárlög ekki reynast það stjórntæki sem þeim er ætlað að vera. Ég vil nefna í þessu sambandi eitt atriði úr nefndaráliti meiri hlutans með því frumvarpi sem hér er til umræðu og það varðar framhaldsskóla. Þar er gert ráð fyrir því að inn í fjáraukalögin komi 150 millj. kr. framlag vegna aukinnar námsvirkni og fjölda nemenda í framhaldsskólum umfram forsendur fjárlaga 2009. Það er rökstutt með þeim hætti að það séu fleiri nemendur, 450–500 fleiri reiknaðir ársnemendur sem stunda nám í framhaldsskólum landsins en forsendur fjárlaga gerðu ráð fyrir og af þessari ástæðu megi búast við fjölgun reiknaðra ársnemenda næstu 2–3 árin umfram þær breytingar á árgangastærð sem nýnemar gefa tilefni til. Það ber að nefna við þessa umræðu að skýringin með þessu er sú að töluverð óvissa um viðbótarkostnaðinn sé fyrirliggjandi, og hér er miðað við það að skólarnir fái, eins og þar er orðað, hæstv. forseti, viðundandi stuðning til að mæta honum. Þetta gefur okkur til kynna að þessi stuðningur muni tæpast duga framhaldsskólunum á árinu 2009 og því síður þegar maður horfir inn í fjárlagafrumvarp ársins 2010 og þá ber að geta þess að því síður er gert ráð fyrir þessum aukna kostnaði í því frumvarpi og því má búast við að þetta komi fram við fjárlagagerðina eða þá á næsta ári. Í mínum huga er augljóst að þær tillögur sem meiri hluti fjárlaganefndar leggur fram við 2. umr. um fjáraukalögin byggjast á afar takmörkuðum upplýsingum um stöðu fjárlagaliða. Þær tillögur sem hér liggja fyrir verða því að teljast í besta falli óraunhæfar og líklegt að við framkvæmd fjárlaga næsta árs muni þessi óvönduðu vinnubrögð birtast í miklum erfiðleikum í rekstri stofnana og ríkisaðila. Í nefndaráliti 1. minni hluta er bent á ýmis atriði, nokkur sem valin eru af handahófi þó að stór séu, og ber að ætla að fjárlaganefndin fari yfir þau á milli umræðna um fjáraukalögin. Ég hirði ekki um að gera sérstaka grein fyrir þeim hér og nú heldur ætlast til þess að farið verði yfir þessa þætti í vinnu fjárlaganefndar milli umræða. Það er þó eitt atriði sem ég vil nefna hér sérstaklega og komið var að í andsvörum áðan og lýtur að vaxtagjöldum af svokölluðum Icesave-lánum sem koma ekki fram í fjáraukalagafrumvarpinu og ekki heldur í nefndaráliti meiri hlutans, en ég vil í þessu efni vitna enn og aftur til skýrslu Ríkisendurskoðunar um framkvæmd fjárlaga varðandi þennan lið og, með leyfi forseta, lesa upp orð Ríkisendurskoðunar um þetta efni: „Ítrekuð er sú afstaða Ríkisendurskoðunar sem birtist hér að framan (bls. 20) að ábyrgð ríkissjóðs á lánum Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu vegna Icesave-reikninga Landsbankans, sem samþykkt var með lögum frá Alþingi í ágúst sl. verði staðfest sérstaklega í fjáraukalögum.“ Fyrsti minni hluti fjárlaganefndar tekur undir þetta álit og átelur að meiri hluti fjárlaganefndar hafi ekki gert ráð fyrir kostnaði ríkissjóðs vegna framangreindra skuldbindinga í tillögum sínum. Við viljum enn fremur í 1. minni hluta gera athugasemdir við það að frumvarp til lokafjárlaga liggur ekki fyrir við afgreiðslu þessa fjáraukalagafrumvarps. Þar af leiðandi er ekki komin sú mynd af stöðu ríkissjóðs sem fjárlaganefnd þarf að hafa við afgreiðslu þessa máls. Ekki síst er þetta bagalegt þegar fyrir liggur að allar grunnupplýsingar um stöðu fjárlagaliða ársins liggja ekki fyrir frá fjármálaráðuneytinu. Hins vegar er alveg ljóst af þeim upplýsingum sem fram hafa komið í vinnu nefndarinnar, svo sem í viðtölum við fulltrúa stofnana og ráðuneyta, að ríkisstjórnin á í miklum erfiðleikum við að ná tökum á rekstri ríkissjóðs. Skilaboð ríkisstjórnarinnar um markmið í þjónustu einstakra stofnana eru óljós þar sem fyrirmæli um aðhald og samdrátt eru almennt orðuð án skýrra fyrirmæla um það hvar og hvernig sparnaði og samdrætti skuli hagað. Vinna fjárlaganefndar við fjáraukalögin hefur leitt í ljós að það skortir mikið á að agi sé í verkstjórn ríkisstjórnarinnar við framkvæmd fjárlaga. Þar vil ég að sjálfsögðu nefna góð áform sem komu fram í skýrslu hæstv. fjármálaráðherra um jöfnuð í ríkisfjármálum. Þar sagði um aukinn aga í framkvæmd fjárlaga, með leyfi forseta: „Til að markmið áætlunarinnar geti náðst verður að tryggja að þau útgjaldamarkmið sem áætlunin gerir ráð fyrir og koma munu fram í fjárlögum komandi ára séu virt. Hvarvetna á að gæta aðhalds og sparnaðar í ríkisrekstri. Til að tryggja að markmiðum um lækkun útgjalda verði náð munu stjórnvöld auka áherslu á ábyrgð ráðuneyta og stofnana og auka almennt eftirlit með rekstri.“ Þetta eru mjög athyglisverð orð einfaldlega vegna þess að ráðuneytin sjálf virðast ekki fara eftir þessu. Ég nefndi áðan erindi iðnaðarráðuneytisins til fjárlaganefndar vegna fjárlaga ársins 2010 og sömuleiðis erindi menntamálaráðuneytisins vegna fjáraukalagagerðar þessa árs. Samandregið liggur þetta einfaldlega þannig að vinna fjárlaganefndar við fjáraukalagagerðina hefur borið þess merki að enn sé langt í land að ríkisstjórnin hafi náð tökum á þessu viðfangsefni um aga í ríkisfjármálum og ríkisrekstrinum og því síður er upplýsingagjöf til fjárlaganefndar hagað með þeim hætti að nefndinni sé unnt að rækja eftirlitshlutverk sitt með framkvæmd fjárlaga. Ljóst er að fyrirsjáanlegir eru miklir erfiðleikar í rekstri ríkisins á næsta ári ef sömu lausatök verða viðhöfð við gerð og framkvæmd fjárlaga ársins 2010.

Herra forseti. Ég vil aðeins, vegna orða hv. þm. Kristjáns Þórs Júlíussonar um athugasemdir Ríkisendurskoðunar við framkvæmd fjárlaga hjá Landspítala Íslands og eftirfylgni heilbrigðisráðuneytisins við það, upplýsa að í upphafi þessa árs áætlaði Landspítalinn að draga saman í rekstrarkostnaði um 2,8 milljarða kr. en það er ekki útlit fyrir að það náist nema 1,6 milljarðar af þeim aðgerðum. Þar af eru um 400 millj. kr. vegna aðgerða sem ákveðnar voru svo seint sem 1. september sl. en þær aðgerðir munu skila verulegum árangri allt næsta ár. Ráðuneytið hefur þegar brugðist við þeim athugasemdum sem ríkisendurskoðandi gerir í þessari skýrslu með tvennum hætti. Auglýst hefur verið eftir sérfræðingi til starfa í ráðuneytinu til að sinna sérstaklega framkvæmd fjárlaga, umsóknarfrestur rennur út 7. desember. Þá mun verða lögð áhersla á hinar stóru stofnanir sem hafa verið í hvað erfiðustum rekstri og með hvað lengstan hala, þ.e. Landspítalann sérstaklega, en einnig Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Þar að auki mun unnið skipulega að eftirfylgni með fjárlögunum í samstarfi við fjármálaráðuneytið og við skulum vona við fjárlaganefnd Alþingis líka. Þá vil ég taka fram að Landspítalinn mun taka á viðbótarhallarekstrinum, þessum 1,2 milljörðum kr., á næsta ári til viðbótar þeirri aðlögunarkröfu sem gerð er í fjárlagafrumvarpinu. Það er stór biti að kyngja en eins og ég sagði áðan munu aðgerðir sem ákveðnar voru 1. september sl. skila tilteknum árangri. Það er gott útlit fyrir að það geti náðst. Ég kaus að taka þetta fram, herra forseti, til að skýra 

Hæstv. forseti. Ég fagna vissulega þeim orðum hæstv. heilbrigðisráðherra að hún taki þetta mál föstum tökum og þeirri viðleitni sem fram kemur í því verki. Þeirri viðleitni ber að fagna, ég undirstrika að ég er ánægður með það. Ég harma hins vegar að þau áform sem Alþingi samþykkti í desember í fjárlögum ársins 2009 hafi ekki komist með einhverjum hætti til framkvæmda á árinu 2009. Gert var ráð fyrir sparnaði í heilbrigðiskerfinu upp á 6,7 milljarða kr. sem dreifðust með ýmsum hætti á heilbrigðiskerfið, ýmsar stofnanir o.s.frv. Þetta voru 6,7 milljarðar í hagræðingu í kerfinu sem Alþingi samþykkti. Eins og fram kemur í nefndaráliti 1. minni hluta fjárlaganefndar og er í rauninni tekið undir í skýrslu Ríkisendurskoðunar sem ég vil undirstrika að tekur til tímabilsins frá janúar til ágúst er Ríkisendurskoðun á sama máli, að ekki hafi verið tekið til hendinni. Það er ekkert nýtt að á það sé bent á að þessi áform hafi ekki komist til framkvæmda. Sú umræða hefur staðið meira og minna allt þetta ár, menn hafa tekist á um leiðir í þessum efnum o.s.frv. en engu að síður, strax og þegar ný ríkisstjórn tók við, 1. febrúar á þessu ári, minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri grænna, voru afnumin komugjöld sem áætlað var að skiluðu Landspítalanum 152 millj. kr. Á sama tíma og gjöldin voru afnumin voru þau gagnrýnd þótt ekki kæmu fram neinar aðrar tillögur um með hvaða hætti Landspítalinn ætti að mæta þeirri fjárþörf sem það skapaði. Því hefur ekki verið svarað enn en ég fagna því vissulega að hæstv. ráðherra taki til í þessum efnum 

Herra forseti. Ég vil taka undir það sem hv. þingmaður segir að það ber að harma þegar fjárlögum er ekki fylgt eftir. Hvað varðar niðurskurð í heilbrigðisþjónustunni upp á 6–7 milljarða á þessu ári held ég að mér sé óhætt að fullyrða að það hafi í rauninni víðast hvar tekist mjög vel til. Stofnanir úti um allt land hafa verið að taka niður rekstur sinn um allt að 9% á þessu ári og það hefur gengið vel án þess að biðlistar hafi lengst og án þess að þjónustuskerðing hafi verið þannig að landlæknir geri athugasemdir við það. Þvert á móti hefur verið staðfest í reglubundnu eftirliti af hálfu landlæknisembættisins að svo hafi ekki verið, biðlistar hafi ekki lengst og aðgangur að þjónustu hafi ekki versnað. Það getur orðið erfiðara að framfylgja þessu á næsta ári en til þess þarf fyrst og fremst að efla vaktina á því að þjónustan skerðist ekki. Þar sem ekki hefur tekist til eins vel og menn ætluðu sérstaklega hvað varðar Landspítalann, eins og ég rakti áðan, er þó útlit fyrir að það muni takast á næsta ári. Ég leyfi mér að fullyrða að yfirstjórn Landspítalans er fyllilega samtaka í því að standast þá aðlögunarkröfu sem gerð er samkvæmt fjárlagafrumvarpinu og til viðbótar þeim hallarekstri sem spítalinn skilar því miður á þessu ári.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra þessi svör. Það er alveg rétt sem kom fram í máli hennar að heilbrigðisstofnanir utan Kragans hafa samkvæmt skýrslu Ríkisendurskoðunar náð töluverðum árangri í verkum sínum. En ef ég man þetta rétt gerðu fjárlög ársins 2009 ráð fyrir því að hagræðingarkrafan sem sett var á, næmi um 550 millj. kr. Ég hef engar upplýsingar um hvernig gengið hefur að ná fram þeirri hagræðingu vegna þess að við höfum ekki fengið neinar upplýsingar um það í fjárlaganefnd frá fjármálaráðuneytinu um hvernig tekist hefur til um framkvæmd fjárlaga. Okkur skortir með öðrum orðum upplýsingar í fjárlaganefndinni til að geta rækt þetta eftirlitshlutverk okkar og ég lýsi yfir því fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna í nefndinni að við munum að sjálfsögðu leggja ráðherranum lið eftir föngum við að standast þau mörk sem fjárlögin setja, hvernig svo sem það mun líta út á endanum. Í því sambandi mætti nefna að ekki veitti fjárlaganefndinni af auknum starfskröftum eins og heilbrigðisráðuneytinu við sinn rekstur. Þar mundu liggja um 150 milljarðar kr. en fjárlaganefndinni er ætlað að hafa eftirliti með rekstri og eyðslu skattfé fyrir rúma 400 milljarða en til viðbótar lánsfé upp á rúma 150–200 milljarða þannig að fjárlaganefnd hefur eftirlitsskyldu með hátt í 600 milljörðum kr. og veitti ekki af auknu starfsliði þar. Með þessu er ég alls ekki að lasta starfsmenn nefndasviðs eða fjárlaganefndar heldur bendi ég einfaldlega á að verkefnin sem þar er við að glíma eru mikil. Við sjáum það ágætlega í þeim viðfangsefnum sem fjárlaganefndin glímir við núna að okkur veitir ekki af því að fá meiri krafta og betri aðgang að upplýsingum til að þingið sjálft geti rækt þær skyldur sem lög bjóða.

Virðulegur forseti. Við ræðum fjáraukalög ársins 2009, þess merkilega árs þar sem allt endaði í handaskolum vegna atburða sem gerðust á árinu á undan. Það er ekki hlaupið að því fyrir hæstv. fjármálaráðherra og starfsfólk ráðuneytis hans að koma saman fjárlögum þessa mánuðina og þessi árin og kannski ekki síður vandasamt að koma frá sér fjáraukalögum. Mig langar samt að lýsa yfir ánægju minni með það að þetta mál skuli vera komið á dagskrá þingsins. Þetta mál er brýnna en Icesave og fjárlögin eru brýnni en Icesave, Icesave má bíða, og sem betur fer náðist einhvers konar samkomulag um að afgreiða þetta mál fyrst. Fjáraukalögin fyrir árið 2009 bera þess skýrt merki hvað hefur verið að gerast undanfarið ár, rekstur ríkissjóðs fór náttúrlega allur í uppnám og stóð kannski ekki steinn yfir steini á mörgum sviðum þar. Það er vandasamt verk bæði fyrir fjármálaráðuneytið og fyrir fjárlaganefnd að fylgjast með og sinna því verkefni sem þeim er falið við þessar aðstæður. Þess má þó geta að þessi fjárlög stóðust ekki og það hefur verið lenska árum saman að rekstur ríkisins standist ekki nægilega vel. Ég tel mig af minni stuttu sögu í fjárlaganefnd og sem þingmaður vita að einhverju leyti hvers vegna það er og ég leyfi mér einfaldlega að vísa til þess að vinna fjárlaganefndar við fjárlagagerðina er mjög broguð. Fjárlaganefnd hefur ekki þær upplýsingar sem til þarf, fjármálaráðuneytið er ekki tilbúið með þær upplýsingar sem fjárlaganefnd þarf á að halda. Einhverra hluta vegna hafa stofnanir ríkisins margar hverjar komist upp með það langalengi að fara fram úr á fjárlögum vegna ákveðinna verkefna. Það hefur skort aga mjög víða. Mjög víða aftur á móti eru eðlilegar ástæður fyrir framúrkeyrslu, kannski ekki síst á þeim tímum sem við lifum núna þar sem miklar gengisbreytingar hafa t.d. gert fjárhagsstöðu Landspítalans mun erfiðari. En þar sem Hreyfingin og ég komum ekki að fjárlagafrumvarpi ársins 2009 og höfum aðeins komið að þessari gerð fjáraukalaga þá mun ég ekki fara út í þau smáatriði eða þær tölur sem menn hafa verið að fjalla um en fjalla frekar um málið á breiðari grunni og tæpa þá kannski á því sem ég tel brýnt að verði lagað í stóru myndinni í vinnu fjárlaganefndar og í vinnu ríkisfjármálanna almennt. Það kemur hér fram að tekjujöfnuður vegna ársins 2009 versnaði til muna vegna hrunsins. Að hluta til er það vegna þess m.a. að Seðlabanki Íslands tapaði hátt í 300 milljörðum, það eru gríðarlegir fjármunir. Ég hef innt Ríkisendurskoðun eftir því hvað ríkisendurskoðandi hafi gert í málefnum Seðlabankans vegna þessara töpuðu fjármuna. Svar ríkisendurskoðanda var: Við fórum yfir ársreikninga bankans. Svona vinnubrögð ganga ekki til lengdar og það er að sjálfsögðu bara eðlileg krafa að gerð verði ítarleg stjórnsýsluúttekt á allri starfsemi Seðlabanka Íslands á þessu ári og á síðasta ári. Það sama á við um fleiri stofnanir ríkisins sem komu að hruninu. Gera þarf ítarlega stjórnsýsluúttekt á Fjármálaeftirlitinu og verklagi þar innan dyra. Það þarf að gera úttekt á efnahags- og viðskiptaráðuneytinu því að vissulega er ráðuneytið það ráðuneyti sem kannski ber mesta ábyrgð á því að bankahrunið varð svo stórkostlegt sem raun ber vitni. Hér eru mjög brýn verkefni fyrir ríkisendurskoðanda að takast á við og ég hef ekki orðið mikið var við það af hálfu ríkisstjórnarinnar eða meiri hlutans að þeir telji ástæðu til að ýta þessum verkefnum af stað og ég mun því halda áfram sjálfur að reka á eftir þeim. Það er ekki hægt að láta sem svo að hátt í 300 milljarða kr. tap Seðlabankans sé einhverjum einum bankastjóra að kenna og málið sé glatað og gleymt af því að hann er hættur störfum, það er miklu meira að og það þarf að gera miklu meira en að afgreiða málið með þeim hætti. Fleira athyglisvert kemur fram eins og t.d. það að skattbreytingar sumarsins sem við eyddum umtalsverðum tíma í að ræða fram á kvöld, skattbreytingar sem leiddu til hækkunar vísitölu neysluverðs sem aftur leiddi til hækkunar á höfuðstóli skulda heimila um 8–10 milljarða, þær skattbreytingar virðast ekki hafa skilað neinu í ríkiskassann eða eins og segir orðrétt í skýrslu Ríkisendurskoðunar, með leyfi forseta: „Þær skattbreytingar sem gerðar voru í júní sl. og raktar voru hér að framan hafa ekki skilað sér nema að litlu leyti í auknum tekjum. Hins vegar má segja að þær hafi forðað því að tekjur drægjust meira saman en áætlað var í fjárlögum.“ Hér er mjög mikilvægt atriði sem fjármálaráðuneytið og ríkisstjórnin þarf að hafa í huga því að nú stöndum við frammi fyrir töluvert miklum skattahækkunum í fjárlagafrumvarpi næsta árs. Það þarf að vera búið að gera ítarlega útreikninga á þeirri teygni sem fylgir því að hækka skatta, sem menn kalla Laffer-kúrfuna, en það er hversu mikið af þessum skattahækkunum raunverulega skilar sér, og sérstaklega þegar efnahagsástandið er með þeim hætti sem það er í dag þá er að mínu viti hvorki ásættanlegt að leggja aukna skatta á heimilin né líklegt að þeir muni kannski skila mjög miklu einmitt vegna þess að það mun einfaldlega leiða til enn stórfelldari minnkunar í einkaneyslu sem mun þá draga enn frekar úr hagvexti og við erum þá komin inn í hugsanlega vítahring sem mun búa hér til einhvers konar japanskt ástand en eins og kunnugt er hefur ekki verið í raun merkjanlegur hagvöxtur í Japan eða var ekki í um 20 ár vegna gríðarlegra skulda japanska ríkisins. Þetta eru atriði sem koma ríkisfjármálunum beint við og það þarf að fara varlega í að ræða skattahækkanir. Annað atriði sem er mjög mikilvægt og ber að fara mjög ítarlega ofan í, og að því marki er ég feginn því að hæstv. heilbrigðisráðherra er í salnum, varðar halla Landspítalans. Landspítali Íslands er að öðrum stofnunum ríkisins ólöstuðum sennilega mikilvægasta stofnunin sem við Íslendingar eigum. Þúsundir manna lenda þar inn á hverju ári og spítalinn er endastöð fyrir fjölmargar aðrar heilbrigðisstofnanir út um allt land. Spítalinn hefur einhverra hluta vegna alla tíð verið rekinn með halla og ég hef heyrt bæði hv. þm. Kristján Þór Júlíusson fjárlaganefndarmann og hæstv. heilbrigðisráðherra ræða krónur og aura varðandi halla Landspítalans. Það vill svo til að ég þekki mjög vel til innan Landspítalans og hef þekkt þar mjög vel til núna í bráðum 15 ár. Mér er vel kunnugt um það að þó að biðlistar eins og landlæknir skilur þá hafi ekki lengst og þó að þjónusta eins og landlæknir túlkar hana hafi ef til vill ekki versnað, þá hefur öll umgjörðin á rekstri Landspítalans og mórallinn hjá starfsfólkinu versnað undanfarin ár með þvílíkum hætti að það sér undir iljarnar á starfsfólki spítalans, það sér undir iljarnar á reyndum læknum, mjög reyndir hjúkrunarfræðingar sem eru með mjög mikla sérfræðiþekkingu í sínum störfum eru að hverfa úr starfi. Þetta eru atriði sem koma til með að valda spítalanum og þjóðarbúinu öllu langvarandi skaða því að það er ekki hægt að hrista það fram úr erminni að ráða fólk í þessar stöður á ný. Fólk sem er sérhæft í skurðaðgerðum og í augnskurðaðgerðum er einfaldlega ekki á hverju strái og þó að spítalinn beri þess kannski ekki endilega merki í dag í skýrslum landlæknis hvað er í gangi, þá er það einfaldlega þannig þegar rætt er við starfsfólk inni á spítalanum að það er nánast orðið örmagna af álagi í vinnunni. Mórallinn er orðinn mjög slæmur og allt vinnuumhverfi fólksins orðið að mörgu leyti afleitt. Landspítalinn er slík stofnun að það þarf að stíga mjög varlega til jarðar þegar verið er að ræða um hallann á honum. Það er ekki viljandi verið að bruðla þar með peninga eins og oft er látið í veðri vaka, hann er hins vegar auðvelt skotmark vegna stærðar sinnar og vegna þeirra gríðarlegu fjármuna sem fara í hann á hverju ári. Þetta er alveg eins með Landspítalann og er með skólana hjá sveitarfélögunum, þarna er stærsti útgjaldaliðurinn, þarna eru stóru krónutölurnar en eru hallatölurnar sem hlutföll af rekstri endilega svo háar? Það er ekki svo víst. Ég geld því varhuga við því að haldið sé áfram með umræðuna um Landspítalann með þeim hætti sem ég hef heyrt hér í kvöld og eins það sem ég hef heyrt í fjárlögum fyrir næsta ár að það sé svigrúm til að skera niður í rekstri Landspítalans eins og ekkert sé. Það er einfaldlega ekki þannig. Landspítalinn er með líkan fyrir reksturinn og slíkt líkan eru engin geimvísindi. Þetta eru sams konar líkön og eru í gangi hjá tryggingafélögum úti um allan heim. Þeir vita hve margir munu þurfa á aðgerðum að halda á næsta ári, þeir vita nokkurn veginn hver lyfjakaup munu verða á næsta ári, þeir vita nokkurn veginn hver launakostnaður ársins mun verða. Helstu óvissuþættir eru ef það koma upp stóráföll eða faraldrar eins og flensa eða að ráðast þurfi í einhver stórfelld tækjakaup eða að það verði áhætta vegna gengisbreytinga eins og Landspítalinn stendur frammi fyrir í dag. Það þarf að ræða halla Landspítalans á þessum nótum, ekki endilega hvort hann sé einum milljarði meira eða minna undir áætlun. Önnur stofnun sem er mjög mikilvæg og er fjallað svolítið um er Ríkisútvarpið. Ríkisútvarpið er ásamt Háskóla Íslands önnur tveggja mikilvægustu menningarstofnana þjóðarinnar. Það er ekki hægt að skera niður á Ríkisútvarpinu endalaust þó að það sé stór útgjaldaliður. Miðað við þá fjölmiðlaflóru sem lítið samfélag á Íslandi býr við í dag þá er augljóst að einkageirinn getur ekki haldið úti fréttaflutningi og fjölmiðlun eins og þarf í þróuðu lýðræðisríki og þó að ríkisrekstur á útvarpi sé kannski ekki endilega æskilegasta aðferðin, þá hefur það samt verið svo víðast hvar í nágrannalöndunum að þær þjóðir eru með ríkisútvarp og -sjónvarp einmitt til að tryggja lýðræðislega umræðu og það þarf að fara varlega í að höggva þar í. Kannski er mesti gallinn við þetta mál sá að ekki er gert ráð fyrir því hér að greiddir séu neinir vextir af Icesave. Vextir af Icesave eru á bilinu 36–40 milljarðar á hverju ári og það virðist enginn vita hvar á að bóka þá, menn eru að varpa þessum bolta á milli ráðuneytisins og Seðlabankans og fleiri, ríkisendurskoðanda. Þetta eru gríðarlegir fjármunir og það þarf einhvern veginn að fara að gera ráð fyrir þeim, það þarf að setja þá í sparibaukinn stóra og geyma þá. Ef ekki verður farið að gera ráð fyrir þeim strax þá lendum við enn í meiri vandræðum þegar fram líða stundir. Ýmislegt fleira mætti betur fara í þessum fjáraukalögum sem og í fjárlagagerðinni. Ríkisfjármálin eru með þeim hætti eins og ég hef upplifað þau í fjárlaganefnd í óttalegu skötulíki. Það er verið að ræða fram og til baka og kalla fólk fyrir nefndina vegna einhverra 500 þúsund kalla og milljóna og alls konar atriða sem væru betur afgreidd annars staðar. Það eru önnur atriði sem fá ekki nægilega umræðu og það eru t.d. ríkisábyrgðir á lánum. Við búum við kerfi þar sem ríkisábyrgðir á lánum nema í kringum 1.300 milljörðum kr. sem eru gríðarlegar upphæðir. Það er Íbúðalánasjóður og það er Landsvirkjun og þetta eru hvort tveggja stofnanir sem standa frammi fyrir talsverðum vanda í dag vegna efnahagshrunsins. Ekki er minnst einu orði á þetta og það er skautað léttilega yfir þetta í fjárlagafrumvarpinu. Þessar skuldir eru skuldir íslenska ríkisins þó að þær komi ekki fram sem slíkar í ríkisreikningi, þetta eru bara stofnanir sem ríkið á, og víða í nágrannalöndunum eru slíkar tölur og slíkar skuldir einfaldlega taldar með. Þessu þarf að veita meiri athygli því að eins og ég hef sagt þá eru þetta gríðarlegar upphæðir. Um leið og fer að halla undan fæti hjá svona risafyrirtæki eins og Landsvirkjun þá er ekki gott að sjá hvernig hlutirnir enda. Við sjáum það núna með Orkuveitu Reykjavíkur sem er komin í ruslflokk og fær ekki lán, hún nær ekki að endurfjármagna sig. Hvað gerum við þegar Landsvirkjun lendir hugsanlega í sömu stöðu? Rammi til að halda utan um öll þessi mál er að sjálfsögðu að gera það eins og best gerist annars staðar og það er þá helst sem fyrst eftir áramót þegar tími gefst til að fjárlaganefnd leggi af stað í þá vinnu að koma á fót Lánasýslu ríkisins á ný sem mun þá starfa með faglegum hætti að lána og jafnvel eignastýringu ríkisins. Þetta er geiri sem ég þekki vel til vegna starfa minna hjá OECD og þar eru einfaldlega til ákveðnir verkferlar sem gera það að verkum að lánamálum ríkissjóða er stýrt í samræmi við það sem er svokallað ,,best practices“ hjá OECD-ríkjunum. Þar standa nágrannalönd Íslands, svo sem Svíþjóð, Noregur og Danmörk, mjög framarlega og hægt að sækja þangað þekkingu ef með þarf. Þetta eru atriði sem Íslendingar þurfa að fara að taka sér til fyrirmyndar. Rekstur ríkissjóða nágrannalanda gengur betur og er gerður af meiri fagmennsku en hefur verið hingað til á Íslandi. Okkur ber að taka það til eftirbreytni og reyna að nota það sem betur má fara og það getum við lært af öðrum.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að segja að ég þakka fyrir að þessi brýna umræða er komin á dagskrá. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson fór ítarlega yfir nefndarálit 1. minni hluta fjárlaganefndar sem samanstendur af fulltrúum Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks í fjárlaganefnd. Mér finnst ekki ástæða til að endurtaka það sem þar kom fram en ég vil samt hnykkja á örfáum atriðum í stuttri ræðu um frumvarp til fjáraukalaga. Í fyrsta lagi er enn þá nokkuð langt í land með að við höfum áttað okkur á því hver raunveruleg staða íslensks þjóðarbús er og hefur það verið reynsla fjárlaganefndar sem af er þessu þingi. Frumvarp til fjáraukalaga ber þess skýr merki að við erum enn þá að átta okkur á því hvar gólfið er, ef svo má segja. Vaxandi halli veldur verulegum áhyggjum. Framkvæmd fjárlaga á þessu ári hefur ekki verið með nógu áreiðanlegum hætti. Það er fjölmörgum spurningum ósvarað í fjárlaganefnd um einstaka þætti í framkvæmd fjárlaga hvað varðar eintaka stofnanir og stóra liði í þessum efnum í ríkisfjármálunum. Við áttum von á því að fá eitthvað af þeim svörum áður en 2. umr. færi fram en jafnvel þótt hún sé svo seint á ferðinni og nú er raunin höfum við ekki enn fengið svör við þeim spurningum sem við lögðum fyrir Ríkisendurskoðun um einstaka þætti varðandi framkvæmd fjárlaga. Það er miður að svo sé vegna þess að ef þau svör væru komin gætum við betur áttað okkur á því hver raunveruleg staða er hvað einstakar stofnanir varðar. Ég vil nefna örfá atriði í þessari umræðu sem mér finnast skipta verulegu máli. Í fyrsta lagi er það mjög bagalegt að uppi sé ágreiningur um það hvernig fara skuli með vaxtagreiðslur vegna Icesave vegna þess að þar er ekki um neina smátölu að ræða. Alltaf þegar Icesave-málið ber á góma erum við komin í stórar tölur. Við erum að tala um vaxtagreiðslur á hverju ári sem nema tugum milljarða kr., 40 milljörðum jafnvel, og það er óásættanlegt að það sé ágreiningur á milli stofnana ríkisins um hvernig þessir hlutir skuli vera bókfærðir og það verða að fást einhver svör við því. Meðan þau eru ekki komin sýnir þetta ekki glögga mynd af rekstri ríkisins. Þetta snýst allt um að við séum með réttar lykiltölur þegar við fjöllum um vexti ríkisins og í þessu efni er það ekki fyrir hendi og Icesave-vandinn þarna er býsna stór. Í öðru lagi eru aðrar vaxtagreiðslur. Það er veruleg óvissa um það hverjar þær eru og það er einnig mjög bagalegt. Sumt af því á sér eðlilegar skýringar, eins og t.d. það að verið er að bíða eftir því hvernig farið er með einstakar fjármálastofnanir í eigu ríkisins. Ég get nefnt Kaupþing banka eða Arion banka og hvað verður um hann í framtíðinni. En þessi mikla óvissa um það hverjar vaxtagreiðslur ríkisins eru veldur því að þessi mynd skekkist öll og erfiðara er að bera saman réttar tölur. Það er nokkuð sem ég held að skipti verulegu máli að bót fáist á. Það leiðir líka hugann að því hversu vanbúin fjárlaganefndin og Alþingi eru þegar kemur að því að taka sjálfstæða afstöðu til þessara lykiltalna, að hv. fjárlaganefnd hafi ekki fullnægjandi aðgang að kerfi ríkisins. Þetta hefur núverandi fjárlaganefnd gert að nokkru umtalsefni í vinnu sinni og ég hygg að það liggi þingmál frammi um þetta efni. Það gerir það að verkum að Alþingi Íslendinga. sem hefur það stjórnskipulega vald sem snýr að fjárveitingum ríkisins og hefur þar að auki gríðarlega mikið eftirlitshlutverk við fjármuni sem fara út úr ríkissjóði, hefur ekki sömu tæki og tól og framkvæmdarvaldið þegar kemur að þessum málum. Það er mjög bagalegt, ekki síst við þær aðstæður sem uppi eru núna þegar hlutirnir breytast svona hratt og þegar við erum svona seint á ferðinni með þessa hluti, að hv. fjárlaganefnd skuli vera svona aftarlega á merinni. Ég bind vonir við að við munum í sameiningu geta þokað þessu máli áfram þannig að hægt sé að tryggja betur hið mikilvæga eftirlitshlutverk Alþingis þegar kemur að fjárlagagerðinni. Mig langar síðan að nefna tvennt til viðbótar: Í fyrsta lagi að þær ráðstafanir sem eru í fjáraukalagafrumvarpinu og varða einstakar stofnanir eru svo seint fram komnar og verða afgreiddar svo seint að það er varhugavert að reikna með þeim áhrifum sem frumvarpið gerir ráð fyrir að þær eigi að skila. Það leiðir af sjálfu sér að þegar komið er fram undir desember og þetta hefur ekki enn þá verið afgreitt, og auk þess þegar litið er til þess hvaða sjónarmið Ríkisendurskoðun setti fram í skýrslu um framkvæmd fjárlaga frá janúar til ágúst, er full ástæða til að hafa áhyggjur af því að þau markmið sem þarna koma fram muni ekki standast. Það er einnig afar slæmt og hefur slæm áhrif á áframhaldandi fjárlagagerð ársins 2010. Í öðru lagi langar mig að nefna skattahliðina. Það var nokkuð varað við því í sumar þegar bandormurinn um ráðstafanir í ríkisfjármálum var kynntur og farið var í ýmsar tekjuöflunaraðgerðir að það væri ekki ótrúlegt að þær mundu skila þeim árangri sem að yrði stefnt og hefur komið á daginn að svo virðist vera. Álit Ríkisendurskoðunar hnígur í þá átt að tekjuöflunarráðstafanirnar muni ekki skila því sem stefnt er að og að menn ofmeti hér tekjustofna. Síðan förum við vonandi næstu daga að ræða stóru skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar vegna fjárlaga ársins 2010 og eru boðaðar verulegar breytingar á skattakerfi t.d. atvinnulífsins, tryggingargjaldi o.fl. Ég hygg að þarna eigi menn að staldra við og reyna að átta sig á og meta þau áhrif sem tekjuöflunin í sumar hafði eða hafði ekki og reyna að skoða hvort líklegt sé að menn ofmeti skatttekjur vegna þessara fyrirhuguðu aðgerða. Í dag voru tvær fréttir í fjölmiðlum um uppsagnir vegna þess að menn sjá fram á óvissu í skattkerfismálum og auknar álögur hækkaðra skatta. Hér er um að ræða uppsagnir hjá mikilvægum fyrirtækjum í þessu landi og uppsagnir fjölda starfsfólks. Ég held að það sé ráðgert að segja upp á fjórða tug starfsmanna hjá Ölgerðinni Agli Skallagrímssyni. Skýringin sem gefin er á þessum uppsögnum eru fyrst og fremst þær auknu álögur sem ráðgerðar eru á atvinnureksturinn. Forsvarsmenn Ölgerðarinnar Egils Skallagrímssonar sjá ekki fram á að reksturinn beri þessar skattbreytingar. Það kom önnur frétt svipaðs eðlis af fyrirtæki vestur á fjörðum. Ég held að mikilvægt sé að menn staldri aðeins við þegar við getum ekki einu sinni verið sammála um það hvernig lykiltölurnar líta út. Það er ekki gott að fara af stað í svo umtalsverðar og miklar breytingar á skattkerfinu þegar sú gagnrýni kemur strax fram áður en málið er komið til 1. umr. á þinginu, áður en búið er að senda út umsagnir. Áður en farið er að ræða málið í nefndinni hafa aðilar vinnumarkaðarins strax komist að ákveðinni niðurstöðu og óttast mjög áhrif þessara aðgerða. Sama má segja um einstaklinga. Tekjur eru að dragast saman í landinu. Á grunni hvaða tekna hefur ríkisstjórnin reiknað þessa tekjuskatta sem áformað er að hækka? Ég hygg að þær tekjur sem menn hafa úr að spila séu minni núna og muni jafnvel dragast enn þá frekar saman. Þetta vildi ég segja almennt um þessa hluti sem hér eru á ferðinni. Ég vil síðan taka undir það sem fram hefur komið í áliti 1. minni hluta fjárlaganefndar og ítreka að það er mjög mikilvægt að þetta brýna mál skuli hafa komist á dagskrá. Ég vona að það sé fyrirheit um að brýn mál komist fljótt til nefnda næstu daga.

Herra forseti. Við ræðum hér frumvarp til fjáraukalaga og þótt ótrúlegt sé ber að fagna því að það sé komið á dagskrá. Í fyrsta lagi langar mig að segja að ég er mjög hugsi yfir þessu fyrirbæri, mundi ég leyfa mér að segja, sem fjáraukalögin eru í raun. Í fjárlagafrumvarpinu sem nú er til umfjöllunar og því sem er fyrir þetta ár er gert ráð fyrir ýmsum liðum, þar á meðal heimildarliðum til ráðuneyta og ýmsu þess háttar. Maður fer að velta því fyrir sér hvort stjórnvöld á hverjum tíma treysti orðið um of á fjáraukalög og vísi jafnvel málum sem þau hafa ekki komið sér saman um eða ekki náð að klára af annarri ástæðu til fjáraukalaga og treysti á að þeim verði mætt þar. Það segi ég vegna þess að m.a. var heimild til umræðu í fjárlaganefnd ekki alls fyrir löngu, sem er þá væntanlega á fjárlögum næsta árs, til að kaupa hlut í orkufyrirtækjum og slíku. Ég var mjög hugsi eftir þær upplýsingar sem ég fékk, ekki síst í ljósi þess að slík kaup geta numið tugum milljarða. Þá er eðlilegt að þeim sé vísað inn í heimildarákvæði í fjárlögum sem síðan er mætt í fjáraukalögum. Það hefur margt komið fram í þeim ræðum sem fluttar hafa verið um fjáraukalagafrumvarpið og mun ég í mjög stuttu máli hlaupa yfir nokkur atriði sem nefnd eru í minnihlutaálitinu. Ég vil þá fyrst taka undir það, herra forseti sem kom fram hjá hv. þm. Ólöfu Nordal áðan að það er mjög bagalegt og óásættanlegt í raun að það sé óvissa um hvernig farið er með vaxtagreiðslur vegna Icesave og hvar þær lenda. Það er ljóst að þar er um gríðarlega háar fjárhæðir að ræða og því mjög slæmt að um það ríki einhver óvissa. Þá er líka rétt að halda því til haga að vegna þess að skattar sem lagðir voru á í sumar virðast ekki hafa innheimst sem skyldi, er nú enn þá stærra gat sem þarf að stoppa í. Ég hef áhyggjur af því í ljósi þess hvernig fjáraukalagafrumvarpið lítur út, að næsta haust verðum við í enn flóknari stöðu. Í inngangi að nefndaráliti minni hlutans er rætt um vinnubrögð og annað og það er eðlilegt að það komi upp spurning um hvernig verklagi sé háttað í nefndinni og hvernig þátttaka fagráðuneyta sé á hverjum tíma. En svo virðist sem eitthvað hafi vantað upp á samráð og samskipti varðandi þetta frumvarp. Hér er bent á almennt varðandi frumvarpið að tekjujöfnuður er neikvæður um rúma 166 milljarða en þá eru ekki tekin til greina vaxtagjöld sem vegna Icesave gætu numið a.m.k. 40 milljörðum kr. Þar fyrir utan eru þeir skattar sem áttu að skila sér en hafa ekki gert það. Á bls. 3 í áliti minni hlutans er m.a. rætt um tekjuáætlunina og þar bendir 1. minni hluti á óvissu sem eðlilega ríkir um innheimtu tekjuskatta lögaðila því að við verðum að hafa í huga að það eru mörg fyrirtæki sem eiga í alvarlegum rekstrarvandræðum. Komið hefur fram að um þriðjungur fyrirtækja er í þessum vanda og þá er mikilvægt að horfa ekki fram hjá því þegar slíkt er gert. Á bls. 5 er rætt um hlutverk fjárlaganefndar m.a. og aðra hluti og með leyfi hæstv. forseta vil ég lesa upp stutta málsgrein: „Ef fjárlaganefnd á að rækja lögbundnar eftirlitsskyldur sínar og geta lagt raunhæft mat á þörf breytinga í fjáraukalögum verða upplýsingar um fjárhagsstöðu stofnana og fjárlagaliða að liggja fyrir mun fyrr en nú er raunin. Því miður hefur fjárlaganefnd ekki fengið uppgjör fjármálaráðuneytisins fyrstu níu mánuði ársins þegar þetta álit er lagt fram. Augljóst má því vera að þær tillögur sem meiri hluti fjárlaganefndar leggur fram við 2. umræðu um fjáraukalög ársins byggjast á afar takmörkuðum upplýsingum um stöðu fjárlagaliða. Þær tillögur sem hér liggja fyrir verða því að teljast í besta falli óraunhæfar og líklegt að við framkvæmd fjárlaga næsta árs muni þessi óvönduðu vinnubrögð birtast í miklum erfiðleikum í rekstri stofnana og ríkisaðila.“ Þetta er mjög mikilvægt að hafa í huga þegar svo mikilvæg mál eru til umræðu. Í nefndaráliti meiri hluta nefndarinnar eru lagðar til töluverðar breytingar á ýmsum liðum og er það í sjálfu sér efni í sérstaka umræðu hversu stórir þeir eru og mun ég ekki fara yfir það hér. Það er mikilvægt að gefa gaum þeim ábendingum eða áliti sem kemur fram í skýrslu Ríkisendurskoðunar og vitnar í vegna framkvæmda fjárlaga janúar til ágúst og segir þar m.a., með leyfi forseta: „Ítrekuð er sú afstaða Ríkisendurskoðunar sem birtist hér að framan (bls. 20) að ábyrgð ríkissjóðs á lánum Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu vegna Icesave-reikninga Landsbankans, sem samþykkt var með lögum frá Alþingi í ágúst sl. verði staðfest sérstaklega í fjáraukalögum.“ Fram hjá þessu verður ekki horft þar sem um gríðarlegar fjárhæðir getur verið að ræða. Herra forseti. Í lokaorðum í áliti minni hlutans er enn og aftur vikið að vinnubrögðum og ástandi ríkissjóðs, samskiptum og öðru slíku. Í lokaorðum segir, með leyfi forseta: „Vinna fjárlaganefndar við meðferð fjáraukalaga ársins ber þess merki að enn sé langt í land að ríkisstjórnin hafi náð tökum á þessu viðfangsefni og því síður er upplýsingagjöf til fjárlaganefndar hagað með þeim hætti að nefndinni sé unnt að rækja eftirlitshlutverk sitt með framkvæmd fjárlaga. Ljóst er að fyrirsjáanlegir eru miklir erfiðleikar í rekstri ríkisins á næsta ári ef sömu lausatök verða viðhöfð við gerð og framkvæmd fjárlaga ársins 2010. 1. minni hluti fjárlaganefndar bindur miklar vonir við þá samstöðu sem myndast hefur í fjárlaganefnd til að efla eftirlitshlutverk Alþingis með framkvæmdarvaldinu og vonar að þingsályktunartillaga nefndarinnar fái gott brautargengi í þinginu.“ Það er mjög mikilvægt að við þessu verði orðið. Það er mikilvægt að fjárlaganefnd fái aðgang að því kerfi sem ráðuneytin vinna eftir við gerð fjárlaga og við að stýra þeim stofnunum sem þar eru undir og legg ég áherslu á það. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri að sinni en ég vil hvetja ríkisstjórn og þá sem stýra vinnu við fjárlagagerð ársins 2010 að vanda mjög til verka því að það er að mínu viti töluverð hætta á að ekki verði - ég segi ekki auðvelt en að erfiðara verði að fara fram með fjáraukalagafrumvarp næsta haust en nú er.

Virðulegur forseti. Ég vil eins og aðrir byrja á að fagna því að við skulum vera farin að ræða þetta mál og hvíla okkur aðeins á Icesave-málinu eins og reyndar stjórnarandstaðan er búin að leggja til í dálítinn tíma. Fyrst vil ég þó segja almennt um framkvæmd fjárlaga að það hefur komið mér verulega á óvart hversu mikil lausung er á því hvernig fjárlög eru framkvæmd af framkvæmdarvaldinu og það sem kemur mér mest á óvart er hvernig menn framkvæma þetta og í raun og veru hve margt er óraunhæft sem menn eru að fara að gera. Mig langar í upphafi máls míns að koma aðeins inn á það sem við erum að fara að lenda í núna og ég er hef varað við áður í ræðu hér, við erum í mikilli niðursveiflu og þá hættir okkur til þess að áætla tekjustofnana og vanáætla gjöldin. Þess vegna er mjög mikilvægt að farið sé eftir fjárlögum í einu og öllu til að við náum einhvern tíma tökum á þessum hlutum, enda sér þess greinilega merki í þessu fjáraukalagafrumvarpi að það er margt sem þarf að gera mun betur. Ég vil líka vekja athygli á því, virðulegi forseti, að núna þegar fjárlaganefndin er að fjalla um fjáraukalögin þá hefur fjármálaráðuneytið í fyrsta lagi ekki kynnt neitt fyrir fjárlaganefnd um framkvæmd fjárlaga það sem af er árinu. Hins vegar hefur Ríkisendurskoðun skilað til fjárlaganefndar skýrslu og við þær aðstæður sem við erum að vinna þetta núna, um mánaðamótin nóvember/desember, þá liggur eftir kynningu á þeirri skýrslu Ríkisendurskoðunar hjá fjárlaganefnd fjöldi spurninga sem er ósvarað. Það er gerð grein fyrir því í skýrslu Ríkisendurskoðunar að það sem bandormurinn gerði í sumar, þ.e. sá tekjuauki sem átti að koma þar fram virðist ekki hafa skilað sér nema að litlu leyti en hann hefur hins vegar komið í veg fyrir að tekjur mundu dragast mun meira saman en áætlað var. Þá velti ég því fyrir mér, virðulegi forseti, að menn verði þá að fara betur ofan í þessi vinnubrögð því að það sem gerðist þar var að þá voru menn að hækka lán heimilanna og annað um marga milljarða króna, og því verða menn að vera með það alveg á hreinu hverju þetta muni skila þegar upp er staðið vegna þess að það sem gert var þar var að leggja meiri skattprósentu á veika skattstofna. Það er mjög mikilvægt að við komumst til botns í þessu áður en við höldum áfram þeirri vinnu sem fram undan er í sambandi við fjárlögin og menn átti sig á því hvað þetta þýðir. Síðan kemur mjög skýrt fram í skýrslu Ríkisendurskoðunar - og ég ætla svo sem ekki að fara mjög mikið yfir efnislega þætti, tölulega þætti í þessu fjárlagafrumvarpi, hv. þm. Kristján Þór Júlíusson gerði það mjög vel og ég ætla að reyna að endurtaka ekki allt eða mikið af því sem hefur verið sagt hér áður. - Það kemur fram í skýrslu Ríkisendurskoðunar að það leiðarljós sem var í skýrslu fjármálaráðuneytisins og hæstv. ráðherra, að menn áttu að fara að taka á rekstri stofnana, hefur ekki skilað sér nógu vel og bara til að nefna það þá liggur ekki enn fyrir sú vitneskja, alla vega ekki í fjárlaganefnd, hvernig menn ætla að færa t.d. tekjur eða heimildir á milli ára og núna er nóvember að klárast og desember að byrja og það er náttúrlega gersamlega óviðunandi að það sé gert með þessum hætti. Mig langar líka að koma aðeins inn á þau losaratök sem eru við framkvæmd fjárlaganna. Það byggist á því eins og ég sagði í upphafi máls míns að fjármálaráðuneytið hefur ekki gefið skýrslu um framkvæmd fjárlaga árið 2009 og Ríkisendurskoðun hefur heldur ekki skilað skýrslu en mörgum spurningum þar er ósvarað. Og þá langar mig bara að nefna t.d. hvernig staðið er að rekstri sveitarfélaga, þar eru menn með upplýsingarnar jöfnum höndum og geta gripið inn í, en þetta kemur alltaf svona ári á eftir eða um það bil þannig að menn ná í raun og veru ekki að stýra vandanum. Það er því gríðarlega mikilvægt að við tökum á þessum vanda vegna þess að það virðist hafa verið svo undanfarin ár í uppsveiflunni að þegar menn voru að áætla tekjur ríkissjóðs hugsanlega lægri en þær urðu í rauninni þá varð til ákveðinn slaki í framkvæmd fjárlaga, þannig að ef menn áætluðu að það yrði 30 milljarða tekjuafgangur á ríkissjóði þá gerðist það með þeim hætti að útgjöldin jukust og síðan tekjurnar á móti og niðurstaðan varð kannski sú að það voru enn þá 30 milljarðar en það var búið að búa til þennan slaka inn í kerfið. Við verðum að vinna okkur til baka á þessum forsendum. Ég varaði reyndar við því strax í júní að ég væri mjög hræddur um að fjárlög ársins 2009 mundu ekki standast einmitt af þeim sökum að það væri ekki nógu mikið eftirlit með stofnunum af hálfu ráðuneytanna niður í undirstofnanir til að fylgjast nógu vel með. Það skýrir sig líka best þannig, virðulegi forseti, að einmitt árangur sveitarfélaganna við hrunið sem varð síðasta haust og hvað þau voru fljót að grípa inn í atburðarásina varð til þess að þau hafa náð umtalsverðum árangri, mörg hver. Það er mikilvægt að við lærum af þessu og komum þessu í betra horf. Síðan vil ég koma örlítið inn á Landspítalann, hann hefur reyndar verið nefndur áður en nú er staðan þannig, virðulegi forseti, að Landspítalinn er með 2,8 milljarða í uppsafnaðan halla. Það er gerð hagræðingarkrafa á Landspítalanum á næsta ári upp á 3,2 milljarða sem þýðir 6 milljarða sem menn ætla að fara með inn á næsta ár vegna þess að í þessu fjáraukalagafrumvarpi er ekki gert ráð fyrir að taka neitt á uppsöfnuðum halla. Ég fullyrði það bara, virðulegi forseti, að það sé nánast óraunhæft að ætla þessari stofnun það að verða að draga saman seglin á næsta ári um 6 milljarða, þ.e. 20% af heildarútgjöldum Landspítalans. Það er algerlega útilokað nema menn fari í einhverjar massífar sameiningar til þess að verða við því og það er líka eitt af því sem menn verða að átta sig á að því var líka slegið á frest. Síðan kemur reyndar líka fram í skýrslu Ríkisendurskoðunar að fyrrverandi hæstv. heilbrigðisráðherra sló af í kosningabaráttunni 152 millj. sem var reiknað í komugjöld án þess að gera neinar ráðstafanir á móti. Menn geta deilt um hvort það sé rétt eða rangt að hafa komugjöld og allt í lagi með það en hæstv. ráðherra hefði þá átt að skaffa Landspítalanum sömu tekjur í staðinn. Menn verða að fara varlega í sakirnar með þetta, enda kemur mjög hörð gagnrýni á það í skýrslu Ríkisendurskoðunar hversu veikt eftirlitið er með rekstri Landspítalans og þar virðist þurfa að komast miklu betra samband á því að það virðist ekki vera neitt. Þetta er látið reka á reiðanum og það er algerlega óviðunandi, virðulegi forseti. Þá langar mig aðeins að koma inn á hið margfræga tónlistarhús. Það er náttúrlega dæmi um það hvernig ekki á að vinna hlutina. Núna er t.d. ekki gert ráð fyrir því, en hv. þm. Guðbjartur Hannesson benti á að gerðar yrðu einhverjar ráðstafanir til að koma því inn, þetta er alveg hreint með ólíkindum og ég er búinn að kafa aðeins ofan í þetta mál, þetta gerist með þeim hætti, virðulegi forseti, að það eru settar einhverjar 2–3 línur inn í fjárlagafrumvarpið og úr þeim verður til heilt tónlistarhús upp á marga tugi milljarða. Þetta er gert og vísað til 6. gr. þar sem þetta er sett inn, og núna eru t.d. í 6. gr. til ráðstöfunar 350 millj. en úr svona lið varð til heilt tónlistarhús upp á marga marga milljarða. Það hefur aldrei verið tekin efnisleg ákvörðun um það af hálfu Alþingis að fara í þetta verk, þannig að það virðist vera gert af hálfu framkvæmdarvaldsins hvernig staðið er að þessu. Það er stofnað eitthvert félag sem heitir Austurhöfn og svo er verkið látið reka á reiðanum. Það er gersamlega óviðunandi, virðulegi forseti, að þetta skuli vera gert með þessum hætti. Svo eru menn ekkert farnir að hugsa það frekar en fyrri daginn þegar búið verður að byggja þessi ósköp að þá þarf náttúrlega að reka þetta og hvað gerist þá? Þá þarf að setja einhverja 2–3 milljarða sjálfkrafa inn í frumvarpið til að hægt sé að reka þetta. Hvers konar vinnubrögð eru þetta? Ef menn ætla einhvern tíma að ná tökum á fjármálum ríkisins verða menn að stoppa svona vitleysu af. Og að menn skuli ekki hafa haft vit á að hætta þessari vitleysu núna þegar verið er að skerða bætur ellilífeyrisþega, öryrkja og þar fram eftir götunum, fæðingarorlof og allt saman, það vantar ekki hugmyndir um skattlagningar, þá halda menn þessari vitleysu áfram. Þetta er alveg með ólíkindum og ég er mjög svekktur yfir því hvernig þetta er. Það eru gersamlega óþolandi og ólíðandi vinnubrögð að menn geti hent þessu svona inn eins og ég veit ekki hverju. Það hefur aldrei verið tekin ákvörðun um það á Alþingi að þetta færi inn. Við verðum að breyta þessum vinnubrögðum. Loks ætla ég, af því að ég átti að klára að tala fyrir 1. desember var mér tjáð og ég á mjög stuttan tíma eftir, en ég vil þá segja það að lokum, virðulegi forseti, að það vitlausasta sem ég hef nokkurn tíma upplifað er það að þegar við erum að reyna að ná tökum á fjármálunum þá gerist það að þeir ríkisstarfsmenn sem eru ráðnir til að stýra fjármálum stofnana, þegar þeir fara algerlega út af grensunni þá eru lögin þannig eða virðast vera þannig að það er ekki nokkur einasta leið að reka ríkisstarfsmann, það er bara ekki hægt, og þá eru settir tilsjónarmenn. Hvers konar vitleysisgangur er þetta? Þetta er eins og að vera með skipstjóra sem fiskaði ekki og viðbrögðin við því væru að setja annan stól í brúna til að láta hann sitja við hliðina á honum. Þetta er svona álíka gáfulegt. Það verður að breyta þessu, virðulegi forseti, og sýna það að við komum aga á þær stofnanir sem reka sig með þessum hætti. Það er reyndar fjöldi góðra manna og einstaklinga sem stýra ríkisstofnunum en það er algerlega ólíðandi að drattast með fullt af liði sem getur ekki staðið sig í stykkinu og unnið vinnuna sína og að þá séu viðbrögð ríkisvaldsins og okkar að skaffa þeim fleiri til að vinna vinnuna þeirra en ekki að hætta að borga þeim laun. Þetta er alveg með ólíkindum, enda höfum við mörg dæmi um það þegar menn brjóta af sér í starfi eða eru óhæfir til að sinna sínum störfum, þá er gerður við þá samningur um að þeir þurfi að hætta að mæta í vinnuna en þeir fái áfram launin sín. Þessu verður að breyta, þetta er algerlega ólíðandi. Það er mikilvægt að við komum upp áminningakerfi og það eitt og sér setji bara ákveðið aðhald á alla þá sem reka stofnanir. Það er gríðarlega mikilvægt vegna þess að það er mjög ósanngjarnt að forstöðumenn sem reka stofnanir og standa sig vel og eru að taka erfiðar ákvarðanir eins og núna til að halda sig innan fjárlaga og þá séu aðrir sem komast upp með að gera það ekki. Það er mjög mikilvægt, virðulegi forseti, að þessum hlutum verði breytt og ég vænti þess vegna þess að það er mjög góð samstaða í nefndinni sjálfri, allir hv. þingmenn sem sitja í fjárlaganefnd eru þeirrar skoðunar að við þurfum að breyta vinnubrögðunum og nefndin hefur talað um að við munum byrja á því núna strax. Fyrir liggur þingsályktunartillaga um fyrsta skrefið í þeim málum sem allir nefndarmenn flytja, allir hv. þingmenn í fjárlaganefnd, þannig að hún hlýtur að fá góðar viðtökur í þinginu og síðan höfum við rætt það í okkar röðum að gera ákveðnar tillögur um það hvernig hægt sé að standa betur að málum því að eins og þetta er núna er þetta algerlega útilokað.