Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. ( Þorsteinn Þorsteinsson) : Það stendur þannig á um þetta frv., að um þetta leyti er útrunnið kjörtímabil þess útvarpsráðs, sem starfar nú. Það er víst 5. maí 1939, sem kjörtímabil þeirra manna í útvarpsráði, sem kosnir hafa verið af útvarpsnotendum, er á enda, og núna þessa dagana er kjörtímabil þeirra útvarpsráðsmanna á enda, sem kjörnir hafa verið af Alþ., og hefir þeim verið falið til bráðabirgða að starfa áfram, þar til önnur skipun verður á gerð. Fjvn. hefir athugað mál útvarpsins dálítið, og í samráði við hana höfum við flm. þessa frv. borið það fram hér í hv. deild. Þetta frv. þarf ekki langra skýringa við. Þær breyt., sem þar er lagt til, að gerðar verði, eru aðallega gerðar í sparnaðarskyni, til að létta af útvarpinu greiðslum, sem námu um 5 þús. kr. á ári til jafnaðar. Við flm. þessa frv. lítum þannig á, að ekki muni verða nein veruleg breyting á þeim ráðstöfunum, sem útvarpsráð gerir, þó að þeim, sem þar eiga sæti, verði fækkað úr 7 niður í 5, og skuli þessir 3 kosnir af Alþ., og skipar ráðh. einn úr þeirra hópi formann, í stað þess, að áður voru 3 útvarpsráðsmenn kosnir af útvarpsnotendum og af Alþ. Ég geri ekki ráð fyrir, að hlutföllin milli flokkanna í útvarpsráði raskist neitt við þetta, en ef ekki verður horfið að því ráði, sem frv. leggur til, verður tíminn of naumur til, að kosning geti farið fram á þeim mönnum, sem kjósa á af útvarpsnotendum, því að enn er ekki hafinn neinn undirbúningur undir þær kosningar, og það verður ekki gert fyrr en útséð er um, hvernig þessu frv. reiðir af. Ég held því, að þetta mál liggi svo opið fyrir öllum. að enginn þörf sé á að ræða mikið um það nú. Ég vænti þess, að það fái fljóta afgreiðslu hér í þessari deild, og mun ekki fjölyrða frekar um það, en legg til, að því verði vísað til menntmn. hér í Ed.



Ég get ekki fallizt á það, sem hv. 5. landsk. sagði um þetta frv. Ég tel, að með þessu frv. sé farið fram á verulega skerðingu á rétti útvarpsnotenda. Hv. 5. landsk. hélt því fram, og því er einnig haldið fram í grg. frv., að útkoman af kosningum til útvarpsráðs myndi verða að miklu leyti sú sama, hvort sem þetta frv. yrði að l. eða það fyrirkomulag héldist, sem nú er. Ég held, að þetta sé sagt nokkuð út í bláinn og þessi ályktun sé alls ekki rétt. Það er alveg augljóst, hverskonar menn það yrðu, sem Alþ. myndi kjósa í útvarpsráð. Það myndu verða pólitískir fulltrúar þeirra þriggja stjórnmálaflokka, sem kallaðir eru „ábyrgir“. En samkv. núgildandi l. eru aftur á móti líkindi til þess, að a. m. k. einn frjálslyndur maður yrði kosinn af hlustendum, og ég hygg, að þetta frv. sé borið fram í því skyni að koma í veg fyrir það. Það mun vera hinn raunverulegi tilgangur þessa frv., enda þótt tylliástæður séu bornar fram í grg. frv. og af 5. landsk., að það sé flutt í sparnaðarskyni. Það er heldur ekki rétt, sem stendur í grg. þessa frv., að kosning af hálfu útvarpsnotenda hljóti eingöngu undir öllum kringumstæðum að verða pólitísk. Slík fullyrðing hefir ekki við nein rök að styðjast. Útvarpsnotendur líta á sína hagsmuni og velja því þá menn í útvarpsráð, sem þeir treysta bezt til þess að gera dagskrá þess þannig úr garði sem þeir helzt óska eftir. Sem sagt, eina röksemdin, sem fram hefir verið færð fyrir þessu frv., er sú, að það muni hafa í för með sér sparnað á þeim útgjöldum, sem kosning meðal útvarpsnotenda myndi hafa í för með sér, og auk þess á það líka að vera sparnaðarráðstöfun að fækka þeim mönnum, er sæti eiga í útvarpsráði. Ég held, að sú leið væri fær, að fækka meðlimum ráðsins, án þess að taka þann rétt af útvarpsnotendum að kjósa ákveðinn hluta þess. En hvað sparnaðarhlið málsins snertir, hygg ég, að í fyrsta lagi sé óvíst, að þessi kosning þurfi að verða svo dýr, að hún kosti 12 þús. kr., og í öðru lagi hygg ég, að meiri þörf sé á sparnaði annarstaðar en á því sviði, sem beinist að því að spara lýðræðið, og þar sem ekki er um stærri fjárhæð að ræða en þessa. Ef farið yrði út í almennan sparnað á sviði lýðræðisins, þá mætti ef til vill spara með því að Alþ. kæmi aðeins saman áttunda hvert ár. eða fækka þm. niður í 25, eða fækka ráðh. úr þremur niður í einn, í stað þess að fjölga þeim upp í 5, eins og sagt er, að sumir fulltrúar hinna „ábyrgu“ stjórnmálaflokka vilji nú gera.

En hvað er þá um hina ábyrgðarlausu?

. Því get ég ekki svarað, en það tel ég víst, að sparnaðarröksemdir þessa frv. eru ekkert annað en tylliástæður, og ég hygg, að það væri enginn skaði, þótt þetta frv. kæmist ekki lengra en til 1. umr. hér í Ed.

Flm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að deila mikið út af þessu frv. nú á þessu stigi málsins. En ég get ekki verið sammála hv. 1. landsk. í ýmsu, sem hann sagði. Ég ímynda mér, að hann hafi óviljandi farið rangt með eitt atriði í grg. frv. Ég held. að þar standi ekki „kosnir eingöngu eftir pólitískum línum“, heldur „kosnir að mestu samkv. pólitískum línum“. Síðustu kosningar í útvarpsráð voru ekki heldur alveg samkv. pólitískum línum, því að þá kom fram listi, sem skipaður var utanflokkamönnum. En hitt, sem hv. 1. landsk. var að drótta að okkur flm. þessa frv., að það væri eingöngu ætlun okkar að útiloka hina frjálslyndu frá því að koma manni í útvarpsráð, er rangt, og ég vísa því algerlega á bug. Fyrir mér hefir alls ekki vakað neinn slíkur tilgangur með flutningi þessa frv., heldur aðeins hitt, að spara útgjöld til útvarpsins eftir því, sem ég teldi vera unnt og sjálfsagt. Ég vil segja það, að þó að kosning um þrjá menn í útvarpsráð færi fram meðal útvarpsnotenda, þá held ég saft að segja, að þessi hv. þm. sjái a. m. k. tvöfalt, þar sem flokkur hans fer, ef hann heldur, að þeir frjálslyndu (þ. e. a. s. Sósíalistafl.) gætu komið að manni í útvarpsráð. Slíkt nær engri átt. Ég tel afarvafasamt, að sá flokkur kæmi að nokkrum manni í ráðið, þótt útvarpsnotendur kysu 7 fulltrúa í það, ég held, að þeir gætu ekki gert sér nema mjög veika von um það. En svo talaði hv. 1. landsk. um það, að full ástæða væri til að viðhafa sparnað á útgjöldum ríkisins á öðrum sviðum en þessu, t. d. fækka ráðh. úr þrem niður í einn. En hvílík fjarstæða að bera saman slíka hluti sem þessa. Ég get raunar vel skilið það, að þótt Alþ. kæmi aðeins saman „áttunda hvert ár“, þá væri þessum hv. þm. nokkuð sama, en ég gæti trúað, að einhverjum þætti þá skarð fyrir skildi t. d. þingmönnunum að missa kaup sitt. Ég get sagt það alveg hreinskilnislega, að það verður nýtt ljós að renna upp fyrir mér, ef ég á að geta skilið, að það myndi hafa nokkur minnstu áhrif á kosningu kommúnista í útvarpsráð, þó að það fyrirkomulag, sem nú er, yrði látið haldast.

*Brynjólfur Bjarnason: Hv. 5. landsk. hélt því fram, að því er mér skildist, að það myndi engin veruleg áhrif hafa á flokkaskipun í útvarpsráði, hvort útvarpsnotendur kysu fulltrúa í það samkv. núgildandi l. eða hvort Alþ. kysi þá alla, eins og verða myndi, ef þetta frv. verður að l. Hann sagði, að það yrði að renna upp nýtt ljós fyrir sér, ef hann gæti skilið það, sem ég benti á, að kosning af hálfu útvarpsnotenda gæti farið öðruvísi en kosning Alþ. Hann áleit, að Sósíalistafl. kæmi engum manni að hvort sem væri. En nú er það svo, að kosning útvarpsnotenda í útvarpsráð þarf ekki endilega að vera eingöngu pólitísk, eins og hv. 5. landsk. tók réttilega fram, og jafnvel þótt hún yrði algerlega pólitísk, geta allmargir útvarpsnotendur hafa skipt um skoðun síðan kosið var seinast, svo að ekki er unnt að fullyrða neitt um það, hvernig hún myndi fara. Ég get vel skilið það, að það hefir ekki runnið upp meira ljós fyrir hv. landsk. en það, að hann kallar okkur ábyrgðarlausa, enda er það að vissu leyti rétt, því að við berum enga ábyrgð á því ástandi, sem nú ríkir í þjóðfélaginu. En hvað snertir annað, sem hv. 5. landsk. sagði, verður að segja, að það var því miður alger útúrsnúningur, svo sem þegar hann hélt því fram, að ég vildi fækka ráðh. úr þrem niður í einn, eða að Alþ. kæmi aðeins saman áttunda hvert ár. Ég hélt því fram, að ef ætti að spara lýðræðið, mætti spara á öðrum sviðum miklu hærri upphæðir en hér er um að ræða, og jafnframt sagði ég, að ef ætti að spara, þá ætti að bera annarstaðar niður en hér. Ég held þess vegna, að ekkert hafi komið fram í ræðu minni, sem hafi gefið hv. á. landsk. tilefni til að halda slíku fram, sem hann sagði, né nein önnur rök gegn því, sem ég hélt fram, og fyrir mitt leyti mun ég halda fast við það, sem ég sagði áðan.

* Flm. (Magnús Gíslason): Ég hefi borið þetta frv. fram ásamt hv. 2. þm. S.-M., og fjallar það um breyt. á l. um dragnótaveiðar, sem sé, að dragnótaveiðar verði bannaðar innan afmarkaðra hafnarsvæða hvar sem er á landinu. En nú er það svo, að vissan tíma ársins eru dragnótaveiðar leyfðar alstaðar innan íslenzkrar landhelgi, og þann rétt hafa dragnótabátar notað sér freklega. Þeir hafa farið upp undir landsteina hvar sem þeim hefir haldizt það uppi, og allt upp undir netalagnir, sem tilheyra jörðum og eru 60 faðma frá stórstraumsfjöru. Einnig hafa dragnótabátar farið inn á hafnir þar, sem einhver von var um kolaveiði, og gætir þess einkum við Austfirði, því að þar hagar víða svo til, að hafnirnar eru fyrir opnu hafi, og smákoli og aðrir smáfiskar ganga þar alveg upp undir landsteina. Þetta hefir vakið talsverða óánægju hjá þeim, sem veiða smákola sér til matar, því að ef dragnótabátar hafa verið þar að veiðum einn einasta dag, þá hefir tekið fyrir alla veiði þar um langan tíma, og auk þess telja sumir, að þessar veiðar muni spilla fyrir síldveiðum og skemma veiðarfæri. Þess vegna hafa menn á Austfjörðum óskað eftir því, að þessu væri breytt með l., þannig, að dragnótaveiðar inni á höfnum væru ekki leyfðar. Nú er það líka aðgætandi, að þessar veiðar hafa brotið í bága við þær reglur, sem settar hafa verið um notkun hafna. Þessar veiðar eru allumfangsmiklar, og það er ekki vel samrýmanlegt, að þær fari fram þar, sem skip eiga að geta legið í friði. Ég mun svo ekki fjölyrða frekar um þetta frv., en vísa til grg., sem fylgir því. Ég leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til sjútvn. Ég býst ekki við, að það standi neinn styrr um það, og vænti þess, að það fái greiða afgreiðslu hér í hv. deild.