Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Áður en gengið er til dagskrár á nýsettum fundi vildi ég eindregið minna á mál sem lítið hefur komið til umræðu. Það er um selveiði. Ég tel það mjög við hæfi að minna á það mál núna eftir þær umræður sem urðu hér í dag, ýmsar upplýsingar um skaðsemi hringormsins og vöxt hans og viðgang í ódrepnum selastofni hér við landið, og ég vil eindregið hvetja forseta til þess að taka þetta mál hér til umræðu þannig að þingið fari ekki heim fyrr en gengið hefur verið frá selnum.

Þessi ábending hv. þm. verður tekin til athugunar.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. sem verið er að dreifa og er á þskj. 1338. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Á eftir 9. gr. komi ný grein er hljóði svo: Óheimilt er að kjósa alþingismenn í bankaráð ríkisviðskiptabankanna." Ég vísa bara til umræðna sem urðu hér fyrr í kvöld um kosti og galla þessa fyrirkomulags og tel ekki þörf á að hafa um þetta mál sérstaka framsögu.



Þessi brtt. er skrifleg og of seint fram komin og þarf afbrigða við til þess að hún megi koma hér fyrir til umræðu og afgreiðslu.



Herra forseti. Ég vil við 3. umr. um frv. um viðskiptabanka lýsa ábyrgð á hendur ríkisstj. fyrir vinnubrögðin í þessum málum, bæði varðandi frv. um viðskiptabanka og frv. um sparisjóði. Ég mótmæli þessum vinnubrögðum mjög harðlega þar sem meiri hl. beitir sér fyrir því að knýja þessi mál í gegn á síðustu dögum þingsins þegar mörg önnur mál liggja fyrir og ljóst er að þessi mál fá ekki nægilega vandaða meðferð. Í fyrsta lagi bendi ég á að hér er um að ræða einhverja afdrifaríkustu löggjöf sem þetta þing hefur fjallað um. Það sem einkum kemur þar til er að hér er verið að taka ákvörðun um algert vaxtafrelsi peningastofnana. Bæði í frv. um viðskiptabanka og frv. um sparisjóði er gert ráð fyrir algeru vaxtafrelsi. Meiri hl. Alþingis er að renna niður frjálshyggjukreddunum í heilu lagi. Í öðru lagi bendi ég á að samkvæmt þessum frv. er gert ráð fyrir algeru frelsi, eins og það er kallað, til þess að stofna útibú. Og í þriðja lagi er gert ráð fyrir því að hver sem er geti stofnað banka, að uppfylltum ákveðnum lagaskilyrðum, án þess að það mál komi til Alþingis. Ég tel að hér sé verið að taka ákvörðun um mjög afdrifaríka þætti í okkar efnahagsmálastarfsemi og ég tel fulla ástæðu til að mótmæla þeim vinnubrögðum sem hér eru viðhöfð við að knýja þetta fram. Ég mótmæli því sérstaklega einnig, herra forseti, að frv. til laga um Seðlabanka Íslands hefur ekki séð dagsins ljós né heldur frv. um peningamálakerfið almennt. Í ljósi þessa mun ég fyrir mitt leyti greiða atkv. gegn frv. um viðskiptabanka.



Herra forseti. Alþm. er ekki bannað skv. lögum að taka að sér bankastjórastöður. Hins vegar hafa myndast um það óskráð lög að slíkt fari ekki saman. Að því er varðar setu í bankaráðum finnst mér að það sama eigi að gilda, það sé óeðlilegt að setja ákvæði í lög þar sem alþm. er meinuð seta í bankaráðum. Hins vegar skírskota ég til pólitísks siðgæðis í þeim efnum og held að við eigum að halda okkur við það, þannig að um þetta myndist einnig óskráð lög en þess þurfi ekki með að setja slíkt í lagabálka. Þess vegna segi ég nei.



Herra forseti. Ég er fyllilega sammála því sjónarmiði sem fram kom hér hjá hv. þm. Ellert B. Schram um það að eðlilegast og réttast væri að um þetta væru óskráð lög sem menn fylgdu. Það hefur verið stefna Alþfl., og hann hefur hagað sér samkvæmt henni, að setja ekki alþm. í viðskiptabankana áratugum saman. Við höfum boðað þessa stefnu. Það hefur ekki borið árangur hjá öðrum flokkum og úr því að menn sameinast ekki um siðgæðishugmyndir af þessu tagi af fúsum og frjálsum vilja þá er náttúrlega eina ráðið að setja það í lög. Ég hefði að vísu kosið að orðalagið á tillögunni hefði verið svolítið öðruvísi, t. d. að alþm. væru ekki kjörgengir í bankaráð, frekar en að óheimilt sé að setja þá í þau. Engu að síður, með hliðsjón af því sem ég hef sagt um það að hin óskráðu lög hafa ekki náð fram að ganga, tel ég ekki annars kost en að setja þetta í lög og segi já.



Herra forseti. Ég hefði að vísu kosið að ýmsar fleiri af brtt. mínum hefðu náð fram að ganga og einnig er ég heldur ósáttur við það hvernig hæstv. viðskrh. barnaði eina grein í frv. á síðustu stundu. Engu að síður er hér um framfaraspor að ræða. Ég segi já.



Herra forseti. Það er skoðun mín að ákvörðun stjórnarliða á síðasta hausti um vaxtafrelsi sé misheppnaðasta og vitlausasta tímamótaákvörðun í efnahagsmálum þessarar þjóðar um langt skeið. Hér er haldið áfram lengra á sömu braut, auk annarra óæskilegra atriða sem í þessu frv. eru. Ég segi nei.



Herra forseti. Með vísan til þess að felldar hafa verið þær brtt. sem ég hef borið fram við þetta frv. og augljóst er að það eru fleiri á sauðskinnsskóm en Framsfl. í þessum efnum, þá sé ég mér ekki fært að samþykkja þetta mál þar sem það framlengir um ófyrirsjáanlega framtíð það sem ég þekki verst í íslenska bankakerfinu. Því segi ég nei.



Herra forseti. Vegna ummæla hv. þm. Svavars Gestssonar hér áðan varðandi frelsi í vaxtamálum og útibúsmálum o. fl. vil ég vekja athygli á því að í gildi eru lög um Seðlabanka Íslands þar sem heimildirnar varðandi ákvörðun um vexti og reyndar útibúsmál eru allar fyrir hendi. Þetta sýnir náttúrlega hversu æskilegt það hefði verið að frv. um Seðlabanka hefði fylgt þeim frv. sem hér er verið að afgreiða. Eins og mál standa nú þá eru sem sagt, að samþykktum þessum frv. um sparisjóði og viðskiptabanka, í gildi tvenns konar ákvæði um þessi efni.



Herra forseti. Mér skilst að í dag hafi verið gert samkomulag við þingflokka um þinglausnir og þær eigi að fara fram á föstudagsmorgun. Í því samkomulagi geri ég ráð fyrir að samið hafi verið um afgreiðslu á þeim málum sem ríkisstj. leggur áherslu á að fáist afgreidd á þessu þingi skv. forgangslista hennar. Mér er hins vegar ekki kunnugt um að það mál sem nú er ætlunin að taka á dagskrá, getraunir Öryrkjabandalags Íslands, sé á þessum forgangslista hæstv. ríkisstj. Og ég átta mig nú ekki alveg á því hvað knýr á um það að fara að taka fyrir mál, almennt mál hér klukkan að verða tvö að nóttu þegar fyrir liggur að um það er verulegur ágreiningur, bæði sem kom fram í n. og upplýst er að sé hér fyrir hendi í þinginu enn fremur. Ég hef upplýst hæstv. forseta um það að ég hafi áhuga á að tjá mig um þetta mál og þurfi að gera það í allítarlegu máli. Ég ætlast til þess að ég fái tækifæri til þess þegar þingheimur er viðstaddur og ég geri kröfu um það að fá að tjá mig um málið þegar hæstv. dómsmrh. er viðstaddur en hann er flm. þessa máls. Ég vek athygli á því að ég hef ekki staðið að neinu samkomulagi um þinglausnir. Ég get því að sjálfsögðu rætt um þetta mál í nótt og á morgun, og um önnur mál ef því er að skipta.

Dómsmrh. er staddur hér í salnum, má ég benda á það.

Já, já, ef staðgengillinn gefur þær upplýsingar sem ég bið um þá er það ágætt og þá kemur það í ljós. En ég óska eftir því að hæstv. dómsmrh., sá sem undirbjó þetta mál og lagði það hér fram, sé viðstaddur þessa umr. Ég óska eindregið eftir því að þetta mál verði ekki tekið fyrir núna, með vísan til þeirra sjónarmiða og þeirra röksemda sem ég hef hér flutt um það að óeðlilegt sé að taka málið fyrir síðla nætur, það sé ekki á forgangslista hæstv. ríkisstj., um það muni verða allítarlegar umræður, nauðsynlegt er og óskað er eftir því af minni hálfu að þm. séu almennt viðstaddir og að hæstv. ráðh. Jón Helgason sé hér við umr. Þessa kröfu leyfi ég mér að bera fram og óska eftir því við forseta að hann fresti þessari umr.



Herra forseti. Ég sé nú ekki betur en að hér sé tiltölulega vel mætt, a. m. k. miðað við stund sólarhringsins. Oft eru haldnar hér ræður yfir færri sálum í hv. Nd. heldur en nú eru hér viðstaddar. Ég vil benda á það, sé mönnum það ekki ljóst, að hér er á ferðinni stjfrv. og það er stutt af fulltrúum stjórnarandstöðunnar. Ég legg til að við ljúkum umr. um þetta mál og sé reyndar ekkert því til fyrirstöðu að við gerum svo.



Herra forseti. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að um kvöldmatarleytið var haldinn fundur formanna þingflokka og forseta þar sem rætt var hvernig haga þyrfti þingstörfum ef mögulegt ætti að vera að ljúka þingi n. k. föstudag eins og ótvíræður áhugi þm. stendur til. Það sem af er þessum fundi hafa mál verið tekin til umræðu og afgreiðslu eins og rætt var á þessum nefndarfundi forseta og formanna þingflokka. Það er líka rétt, sem hér hefur komið fram, að það frv. sem hér hefur verið gert að umræðuefni, Getraunir Öryrkjabandalagsins, er ekki á neinum forgangslista ríkisstj. Hins vegar hafa komið fram mjög ákveðnar óskir um að þetta mál fengist rætt. Til þess að hægt verði að verða við þeim óskum og ef við ætlum með góðri samvinnu allra þm. að ljúka þingstörfum n. k. föstudag, þá tel ég alveg nauðsynlegt að halda þessari umr. fram núna. En ég vil engu spá um hvort það takist að afgreiða þetta mál endanlega í þinginu. En sem sagt, ég tel eðlilegt að halda umr. áfram, það er ágætlega mætt hér í þd.  Ég ætla ekkert að spá um það hversu lengi menn endast. það fer eftir því hvað menn halda skemmtilegar ræður og kannske hvað langar. En ég tel að það eigi að halda umr. áfram, það er í samræmi við það sem um var talað á nefndum fundi. En um leið viðurkenni ég náttúrlega að hv. þm. Ellert Schram telur sig ekkert bundinn af því sem ég kann að semja um fyrir hönd þingflokks sjálfstæðismanna.



Herra forseti. Það getur nú enginn haldið því fram að ég hafi tafið mikið fyrir þingstörfum hér í vetur.  En þá loks að ég kveð mér hér hljóðs og hef áhuga á því að fjalla hér um mál, sem ég tel að varði miklu hvernig ræðst og hvernig afgreitt verður, finnst mér það ekki til of mikils mælst þó að tekið sé tillit til þess að ég óska eftir því að þetta mál sé ekki tekið fyrir klukkan að verða tvö um nótt, að fjarstöddum hæstv. flm. frv. Ég endurtek það, sem ég sagði áðan, að ég skírskota til forseta varðandi þessa ósk mína. Ég tek fram að ég hef ekki tekið þátt í neinu samkomulagi um þinglausnir og er að sjálfsögðu ekki hér að koma í veg fyrir að þetta mál sé tekið til umræðu á þinginu. Það verður auðvitað að ráðast hvort málið fái umræðu og afgreiðslu á venjulegum þingfundartímum. Við höfum enn þá tvo daga til stefnu og það er ekkert því til fyrirstöðu að málið fái hér eðlilega afgreiðslu á morgun og á fimmtudag ef þingheimur sameinast um það. En mér finnst ósanngjarnt og óeðlilegt að ætlast til þess að ég flytji hér ítarlegt mál um miðja nóttu þegar það liggur ljóst fyrir að þm. munu hvað úr hverju fara að tínast héðan úr þingsalnum. Ef þeir hins vegar treysta sér til þess að sitja hér undir tveggja til þriggja tíma ræðu þá er sjálfsagt að reikna með því. Ég hef sem sagt borið þessa ósk fram og ítreka það, herra forseti, að tekið verði tillit til hennar af þessu gefna tilefni.



Herra forseti. Það gerist ærið oft að formenn þingflokka semja um mál og er það góðra gjalda vert svo langt sem það nær. Það er þó staðreynd að þeir hafa ekki umboð skv. þingsköpum til að semja um málfrelsi þm., hvorki í sínum flokkum né annarra. Og þó að ég fúslega viðurkenni að þeirra samningar greiða stundum fyrir málum í þinginu, þá vil ég undirstrika að skv. þingsköpum er öllum þm. ætlaður sami réttur. Og hér hefur komið fram ákveðin ósk um að ákveðið mál verði ekki tekið til umræðu. Það er hafinn nýr dagur eins og menn vita og mikil spurning hvort eðlilegt sé eða skynsamlegt, sé horft á vinnu þess dags í samhengi sem einhverja heild, að keyra hér fram umræður um þetta mál í trássi við yfirlýstar óskir um frestun, studdar þeim rökum að 1. flm. málsins er ekki til staðar. Ég vil vekja á því athygli að hér eru ýmis mál sem bíða eftir umr. í deildinni. M. a. er það 9. mál á þeirri dagskrá sem var hér á 101. fundi, þ. e. grunnskólar. Það virðist því vera af nægu að taka til umræðu ef forseta er það mikið kappsmál að halda áfram fundi á þeim degi sem nú er hafinn. En mér sýnist hitt ekki skynsamlegt og ég hvet eindregið þá kappsfullu formenn stjórnmálaflokka til að gera sér grein fyrir því að þeir skjóta yfir markið ef þeir ætla að þvinga fram þessa umræðu þrátt fyrir þá beiðni sem hér hefur komið fram.



Herra forseti. Það er ljóst að hér er uppi alvarleg staða í þinginu. Það samkomulag sem gert hefur verið um þinglok nær ekki til eins heils þingflokks, þar sem er hv. þm. Ellert B. Schram og hugsanlega hv. skrifari vor virðulegur einnig. En ég vil lýsa mig reiðubúinn, vegna þeirra orða sem hér féllu, til þess að sitja undir ræðum hv. þm., hversu langar sem þær verða. Ég tel að hann hafi ekki efnislegar ástæður nú í dag fremur en endranær til þess að væna hv. þdm. um það að þeir muni ekki sinna sínum skyldustörfum. Hér hafa legið fyrir nál. í þessu máli alllengi, við erum í miðri umræðu um þetta mál, herra forseti, og ég held að okkur hafi verið sýnt það brattara heldur en það þó að við höldum þeirri umræðu áfram.

Forseti (Ingvar Gíslason) Hv. 6. þm. Reykv. spyr hvað knýi á um það að taka mál til umræðu. Það er auðvitað alveg ljóst að við erum að ýmsu leyti komin í erfiða stöðu um að ljúka öllum þeim mörgu málum sem eru m. a. á þessari dagskrá okkar nú og ýmsum öðrum málum sem menn vilja gjarnan ræða og ljúka áður en þingi lýkur. Það er þetta sem knýr á um það að taka mál til umræðu jafnvel að kvöldlagi og að næturlagi. Hins vegar vill forseti taka það skýrt fram að hv. 6. þm. Reykv. hefur farið fram á það, borið fram þá eðlilegu ósk að þetta mál, sem hann ber fyrir brjósti, verði ekki rætt að þessu sinni. Og forseti telur ekki eðlilegt af sinni hálfu að fara að knýja á um það, þegar svo ákveðin mótmæli koma fram frá hv. þm., að taka þetta mál nú fyrir. Þess vegna verður orðið við þeirri ósk að þetta mál verði ekki rætt hér á næturfundi og það er hér með tekið út af dagskrá og önnur mál sem hér eru koma ekki frekar fyrir. Ég vona að það semjist þá um það fremur á morgun að við reynum að ganga hyggilega til starfa þann tíma sem við eigum eftir.