Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. félmn. (Margrét Frímannsdóttir) Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 909 um frv. til l. um félagsmálaskóla alþýðu frá félmn. Nefndin hefur fjallað um frumvarpið og fékk á sinn fund til viðræðna um málið Björn Þórhallsson frá ASÍ og Sigurveigu Sigurðardóttur frá BSRB og mæltu þau bæði með samþykkt frumvarpsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með brtt. sem flutt er á sérstöku þingskjali. Hér er ekki um efnislega breytingu að ræða heldur er verið að gera 5. gr. frv. skýrari. Undir nefndarálitið skrifa allir nefndarmenn og ég tel skylt að skýra frá því líka, það kom fram í máli Sigurveigar Sigurðardóttur frá BSRB, að félagar í BSRB fagna því sérstaklega að eiga aðild að félagsmálaskólanum með þessu frv.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum nr. 58/1984, um sjúkraliða, sem er 222. mál Nd. og hefur þegar fengið þar afgreiðslu. Í lögum nr. 58/1984 um sjúkraliða, þar sem m.a. er fjallað um starfsheiti sjúkraliða og réttindi þeirra og skyldur, segir það eitt í 5. gr. laganna að sjúkraliðar skuli aðeins starfa undir stjórn og á ábyrgð hjúkrunarfræðings. Á þennan hátt er sjúkraliðum ætlað að starfa sem aðstoðarmenn hjúkrunarfræðinga og að fullu á þeirra ábyrgð. Mikillar óánægju hefur gætt hjá sjúkraliðum vegna þessa. Hafa sjúkraliðar talið að fyllsta ástæða sé til þess að sjúkraliðar geti starfað sem aðstoðarmenn annarra sérfræðinga en hjúkrunarfræðinga, t.d. lækna, þroskaþjálfa, iðjuþjálfa, sjúkraþjálfara svo að eitthvað sé nefnt, og enn fremur, sem er kannski meginmálið, að þeir eigi að starfa á eigin ábyrgð þótt störfin séu unnin undir stjórn sérfræðinga. Við gerð kjarasamninga vorið 1987 komu fram kröfur af hálfu Starfsmannafélags ríkisstofnana fyrir hönd Sjúkraliðafélags Íslands um endurskoðun laga nr. 58/1984, um sjúkraliða, með hliðsjón af því sem hér hefur verið drepið á. Þá gaf þáv. heilbr.- og trmrh., Ragnhildur Helgadóttir, vilyrði fyrir því að þessi þáttur laganna um sjúkraliða yrði endurskoðaður sérstaklega í samráði við félagið. Í bókun með samningunum frá apríl 1987 kom eftirfarandi fram, með leyfi forseta: ,,Við undirbúning samningsins kom fram að heilbrmrn. muni fyrir október 1987 í samvinnu við samningsaðila vinna að breytingum á lögum og reglugerðum er snerta störf sjúkraliða.`` Ekki tókst að standa við bókun þessa á tilskildum tíma og var hún því endurnýjuð við gerð kjarasamninga á sl. ári. Á undanförnum mánuðum hefur ráðuneytið unnið að þessu ákvæði samkomulagsins í samráði við Sjúkraliðafélag Íslands. Að tilhlutan ráðuneytisins var útbúið frv. til l. um breytingu á lögum um sjúkraliða sem tekur mið af því að sjúkraliðar starfi undir stjórn tiltekins hjúkrunarfræðings, en beri ábyrgð á störfum sínum sjálfir gagnvart þeim hjúkrunarfræðingi. Nokkurrar óánægju gætti með frv. þegar það var lagt fyrir Alþingi, bæði af hálfu sjúkraliða og hjúkrunarfræðinga. Í athugasemdum við lagafrv. sem liggur fyrir Alþingi kemur fram í lokamálsgr. að samstaða hafi náðst um frv. þetta við stjórn Sjúkraliðafélag Íslands. Ráðuneytið var þeirrar skoðunar að samstaða hefði náðst um frv., þ.e. stjórn Sjúkraliðafélagsins hefði sætt sig við efnið eins og það lá þá fyrir, þar sem með frv. væri stefnt að því að skilgreina betur starfssvið og ábyrgð sjúkraliða og opna fyrir möguleika til starfa þeirra án þess að hjúkrunarfræðingar séu til staðar. Það kom hins vegar á daginn að félagið taldi sig ekki hafa fallist á frv. eins og það var lagt fram á þinginu og sendi ráðuneytinu og heilbrigðis- og trygginganefndum þingsins athugasemdir sínar þar um. Heilbr.- og trn. Nd. hefur flutt brtt. við frv. og hefur sú brtt. verið samþykkt af Nd. Eftir þá breytingu hljóðar 1. gr. frv. svo, með leyfi forseta: ,,Sjúkraliði starfar á hjúkrunarsviði og vinnur undir stjórn þess hjúkrunarfræðings sem fer með stjórn viðkomandi stofnunar, deildar eða hjúkrunareiningar og ber ábyrgð á störfum sínum gagnvart honum. Þar sem hjúkrunarfræðingur hefur ekki fengist til starfa að undangenginni auglýsingu getur sjúkraliði borið ábyrgð á störfum sínum gagnvart þeim sérfræðingi sem hlotið hefur viðurkenningu heilbrmrn. Þó skal aldrei ráða sjúkraliða til þessara starfa lengur en til eins árs í senn og er þá skylt að auglýsa aftur eftir hjúkrunarfræðingi. Komi upp ágreiningur um ráðningu sjúkraliða skv. 2. mgr. skal ráðuneytið skera úr um þann ágreining.`` Í brtt. þeirri sem heilbr.- og trn. flutti við frv. er reynt að taka tillit til óska bæði Sjúkraliðafélagsins og hjúkrunarfélaganna. Ég tel að Sjúkraliðafélagið eða vona það a.m.k. geti sætt sig við frv. með þeim breytingum sem heilbr.- og trn. Nd. lagði til, enda fullnægt því meginskilyrði bókunarinnar að sjúkraliðar beri sjálfir ábyrgð á störfum sínum. Með þessu verður sjúkraliðum einnig gert mögulegt að starfa vð heilbrigðisstofnanir án þess að þar starfi hjúkrunarfræðingur að uppfylltum ákveðnum skilyrðum um auglýsingu eins og fram kemur í greininni eins og hún hljóðar nú, en samkvæmt gildandi lögum er sjúkraliðum óheimilt að starfa sem slíkum öðruvísi en á staðnum sé hjúkrunarfræðingur sem ekki eingöngu hefur með stjórn þeirra að gera heldur ber fulla ábyrgð á störfum þeirra. Ég tel rétt að það komi hér einnig fram að frv. var upphaflega kynnt fyrir stjórnum hjúkrunarfélaganna, þ.e. Hjúkrunarfélagi Íslands og Félagi háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga. Stjórnir þessara félaga ásamt hjúkrunarforstjórum stærri sjúkrahúsanna í Reykjavík og á Akureyri hafa komið athugasemdum sínum við frv. á framfæri við heilbr.- og trn. þingsins auk þess sem heilbr.- og trn. bárust fjölmargar umsagnir. Ef ég man rétt úr framsöguræðu hv. frsm. nál. í Nd. voru þær umsagnir um eða yfir 60 talsins. Í brtt. heilbr.- og trn. Nd. er reynt að taka tillit til þeirra athugasemda sem þar komu fram. Herra forseti. Að svo stöddu sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv. þetta, en ítreka að frv. er lagt fram til að standa við gefin fyrirheit við gerð kjarasamninga. Ég legg til að málinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.

Guðmundur Ágústsson Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frv. um breytingu á lögum nr. 58/1984, um sjúkraliða. Eins og fram kemur í frv. sjálfu var í kjarasamningi í apríl 1987 gerður samningur á milli þáv. heilbr.- og trmrh. og sjúkraliða um að sjúkraliðum yrðu tryggð ákveðin réttindi. Eftir því sem mínar upplýsingar ná til voru ákveðnar hugmyndir þar í gangi um hvaða atriði ætti að bæta og breyta í þeim lögum sem þá voru. Nú hefur komið í ljós að hér hefur verið lagt fram frv. og það hefur ekki að öllu leyti verið haft samráð við Sjúkraliðafélag Íslands um þessar breytingar og að upp hefur komið mikill ágreiningur á milli Sjúkraliðafélagsins og hjúkrunarfræðinga um hvernig á að haga þessum málum. Það er eitt að semja í kjarasamningi um ákveðna skipan og síðan að koma henni í gegnum Alþingi. Ég skal viðurkenna það að þetta er mikið vandamál, en hins vegar ber að hafa gát á því þegar samið er að vita fyrir fram hvernig og hvort þær breytingar nái fram eða ekki. Það sem ég hef aðallega á móti frv. eins og því hefur verið breytt er að nú er gert ráð fyrir því að það þurfi að margauglýsa stöður sé ekki hjúkrunarfræðingur til staðar hjá viðkomandi stofnun eða viðkomandi deild. Þetta getur haft í för með sér mikil óþægindi og leiðir líka hugann að því af hverju þarf alltaf að vera að rígbinda störf eftir stöðuheitum og eftir menntun. Af hverju má ekki líta á störfin sem slík? Nú er ekki mikill munur á störfum hjúkrunarfræðinga og störfum sjúkraliða. Eini munurinn á þessum tveimur starfsstéttum er titillinn og hvaða menntun liggur að baki. Eins og staðan hefur verið á mörgum sjúkrastofnunum hefur verið mjög erfitt að fá hjúkrunarfræðinga til starfa og því hefur verið notast við sjúkraliða og þeir hafa ekki getað sinnt störfum sínum almennilega og jafnvel ekki fengið stöðu sem nauðsynlegt hefur verið að manna út af því að hjúkrunarfræðingur hefur ekki verið til staðar. Ég mun ekki hafa þessi orð mín fleiri að sinni, en ég á seturétt í hv. heilbr.- og trn. og mun ræða þetta mál frekar þar. Ég vona svo sannarlega að þetta frv., sama hvernig það kemur út, verði að lögum á þessu þingi.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eiður Guðnason): Herra forseti. Á þskj. 915 liggur fyrir nál. frá hv. fjh.- og viðkn. þessarar deildar um frv. til l. um breytingu á lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, með síðari breytingum. Þegar nefndin fjallaði um þetta frv. fékk hún á sinn fund Indriða H. Þorláksson frá stjórn Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins svo og Benedikt Sigurðsson, Gunnar Egilson og Sæbjörn Jónsson frá Starfsmannafélagi Sinfóníuhljómsveitar Íslands. Frv. það sem hér um ræðir felur í sér ýmis atriði til breytinga á lögunum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Einkum er þar verið að gera hluti skýrari og taka af tvímæli og í frv. eru eingöngu þau atriði sem fullkomið samkomulag var um milli fulltrúa stjórnar ríkisins og þeirra starfsmannafulltrúa sem sæti eiga í stjórn sjóðsins. Atriði sem ágreiningur var um voru lögð til hliðar og bíða frekari athugunar. Það er megintilgangur þessa frv. að tryggja að starfsmenn Sinfóníuhljómsveitar Íslands, sem fram til miðs síðasta árs hafa greitt í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins en hafa hins vegar ekki notið réttinda úr sjóðnum vegna þess að ákvæði um aðild þeirra hafa ekki verið nægilega skýr í lögunum, þannig að þeir sem borga í sjóðinn eins og starfsmenn Sinfóníuhljómsveitarinnar eigi þar líka réttindi. Samkomulag er um að sá tími sem þeirra lífeyrissjóðsgreiðslur hafa farið í Söfnunarsjóð lífeyrisréttinda verði að þessu frv. samþykktu litinn sem óslitinn greiðslutími þannig að þeir missa í engu í sínum réttindum. Innan fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar var fullkomin samstaða um að mæla með því að frv. verði samþykkt óbreytt. Danfríður Skarphéðinsdóttir sat fund nefndarinnar og er samþykk þessu áliti, en fjarstaddur var hv. þm. Halldór Blöndal.