Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 81 hef ég leyft mér að spyrjast fyrir um það hjá hæstv. ríkisstj., hvaða ráðstafanir hafi verið gerðar að undanförnu til þess að framkvæma viljayfirlýsingu Alþingis frá 1958 um endurkaup seðlabankans á framleiðslu- og hráefnavíxlum iðnaðarins. Eins og kunnugt er, flutti þáv. 8. þm. Reykv., Sveinn Guðmundsson, tillögu á Alþingi árið 1958 um, að Alþingi fæli ríkisstj. að hlutast til um, að seðlabankinn endurkeypti framleiðslu- og hráefnavíxla iðnaðarfyrirtækja eftir ákveðnum reglum, er settar yrðu með svipuðu móti og þær, sem gilt hafa um endurkaup framleiðsluvíxla sjávarútvegs og landbúnaðar. Í grg. fyrir till. var m.a. tekið fram, með leyfi hæstv. forseta: „Það er gild regla seðlabankans að endurkaupa afurðavíxla sjávarútvegs og landbúnaðar að áætlaðs söluverðs til a.m.k. 6 mánaða. Slík regla mun einnig hafa verið tekin upp um framleiðslu áburðarverksmiðjunnar. Nauðsyn ber til, að aðrar framleiðslugreinar njóti sama réttar, m.a. sementsverksmiðjan, þegar hún tekur til starfa, svo og iðnaðurinn almennt.“ Þá er vikið að því í grg., hversu iðnaðurinn hefur nú orðið mikla þýðingu fyrir þjóðarbúskapinn í heild, og bent á, að eðlilegt væri, að hann sæti við sama borð og landbúnaður og sjávarútvegur varðandi fjárútveganir, Allshn., sem fékk framangreinda till. til meðferðar, lagði til annað orðalag, en mælti annars með samþykkt hennar efnislega. Till., eins og nefndin gekk frá henni, var síðan samþykkt samhljóða hér á hv. Alþingi. Síðan þetta gerðist, er nú liðið langt á annað ár, án þess að nokkuð raunhæft hafi verið aðhafzt í þá áttina, að iðnaðurinn fengi aukið rekstrarfé, og engar reglur hafa sézt um endurkaup seðlabankans á framleiðslu- og hráefnavíxlum iðnaðarins. Fyrrv. ríkisstj. mun þó hafa skipað nefnd manna til þess að athuga málið á grundvelli tillögu Sveins Guðmundssonar, en ókunnugt er um störf hennar og niðurstöðu. Allir, sem nokkur afskipti hafa haft af málefnum iðnaðarins, vita, að hann hefur verið í hinni mestu þörf fyrir lánsfé, Er það eðlilegt, þegar á það er litið, að iðnaðurinn hefur stöðugt verið að færa út kvíarnar með nýjum og nýjum verkefnum. Það er og alkunnugt, að varðandi fjáröflun hefur iðnaðurinn staðið miklu verr að vígi en bæði sjávarútvegur og landbúnaður, þar sem hann hefur ekki átt neina stofnsjóði, sem nokkurs væru megandi, til að leita til. Sömu söguna er að segja um rekstrarféð. Í því efni hefur iðnaðurinn einnig orðið að búa við skarðan hlut. Fyrir skömmu var skýrt frá því í blöðum, að iðnlánasjóður, eini stofnsjóður iðnaðarins, stæði nú í aðeins 10 millj. kr., þegar stofnsjóðir hinna atvinnuveganna væru komnir yfir 600 millj. kr. Þá væru endurkeyptir víxlar, þ.e.a.s. framleiðsluvíxlar sjávarútvegs og landbúnaðar, um 900 millj. kr. árlega. Till. Alþingis 1958, sem ég hef gert að umtalsefni, vakti vonir iðnaðarmanna og iðnrekenda um leiðréttingu mála sinna varðandi lánamál. Þar sem allt situr þó við það sama í þessum efnum, hef ég leyft mér að koma fram með fsp. á þskj. 81.



Herra forseti. Hinn 29. sept. s.l. skipaði viðskmrh., sem þá var einnig iðnmrh., nefnd þriggja manna til þess að athuga lánamál iðnfyrirtækja og sérstaklega endurkaup seðlabankans á víxlum með tryggingu í iðnaðarvörum, eins og það var orðað í skipunarbréfi. Í nefndina voru skipaðir dr. Jóhannes Nordal bankastjóri, formaður, Sveinn Valfells forstjóri, Gunnar Vagnsson fulltrúi í iðnmrn. Síðan var Landssambandi iðnaðarmanna að tilmælum þess gefinn kostur á að eiga fulltrúa í nefndinni, og tilnefndi það Braga Hannesson skrifstofustjóra. Nefndin hefur hafið störf sín og ráðið Þorvarð Alfonsson hagfræðing, starfsmann hagfræðideildar Landsbankans, sem ritara. Með bréfi, dags. 5. þ. m., hefur iðnmrh. falið nefndinni til viðbótar því verkefni, sem áður getur, að gera till. um öflun tekna til handa iðnlánasjóði, og er svo til ætlazt, að bankastjóri Iðnaðarbankans, Guðmundur Ólafs, starfi með n. að því er varðar þann hluta verkefnis hennar, er iðnlánasjóðinn snertir. Þetta er yfirlit um það, sem gerzt hefur og skýrsla er um í iðnmrn., og staðfestir það, sem hv. fyrirspyrjandi sagði, að enn er málið algerlega á athugunarstigi. Nefnd til að kanna framkvæmdamöguleika á ályktun Alþ. frá vorinu 1958 var ekki skipuð fyrr en haustið 1959, og miðað við þann tíma, sem síðan er liðinn, er sjálfsagt ekki við því að búast, að lausn sé fengin á þessu máli. Hvað sem líður því, hvort fært þykir, sem ég skal ekki dæma um á þessu stigi, að kveða á um slíkan endurkauparétt sem fólst í ályktun Alþingis frá vorinu 1958, þá er það ljóst, eins og einnig kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda, að iðnaðurinn hefur orðið mjög afskiptur varðandi stofnlánasjóði. Ég tel, að á þessu þurfi að verða gagnger breyting. Ég hef talið, að það væri eðlilegast að leita fyrst samráðs við fulltrúa iðnaðarmanna sjálfra um tekjuöflun í þessu skyni og þá bankastjóra Iðnaðarbankans, sem jafnframt er framkvæmdastjóri iðnlánasjóðs, og þess vegna fól ég n. þetta viðbótarverkefni, sem ákveðið var með bréfinu 5. febr. Og það var borið undir fulltrúa þessara samtaka áður, hvort þeir teldu þá skipun eðlilega eða ekki, og virtist þeim það vera skynsamlegasti mátinn til þess að taka málið upp á. Meira get ég ekki um málið sagt á þessu stigi. En allir hljóta að viðurkenna, að iðnaðurinn hefur hér verið mjög settur til hliðar, og gagnger breyting þarf að verða á þessum málum, svo fljótt sem við verður komið.



Herra forseti. Ég leyfi mér að þakka hæstv. iðnmrh. fyrir þær upplýsingar, sem hann gaf hér áðan, og ég vænti þess, að sú nefndarskipun, sem hann gat um, og aðrar ráðstafanir ríkisstj. í þessu máli komi til með að létta verulega undir með iðnaðinum í sambandi við lánamálið. Það er sérstaklega ánægjulegt að fá upplýsingar um, að það sé einnig í ráði að gera einhverjar ráðstafanir í sambandi við iðnlánasjóðinn, því að eins og ég gat um áðan, þá hefur það háð mjög iðnaðinum, uppbyggingu hans hér í landinu, að hann hefur ekki átt neinn sambærilegan stofnsjóð eins og bæði landbúnaður og sjávarútvegur.



Herra forseti. Í maímánuði s.l. var hér á Alþingi gerð nokkur breyting á gildandi skattalögum. Fór sú breyting í þá átt, að 10. gr. skattalaganna var nokkuð breytt, og í henni er ákvæði um það, hvað af tekjum megi draga frá, áður en skattur er á lagður. Með þessari lagabreytingu frá því í maí á árinu 1959 var ákveðið, að meðal þess, sem frá skatttekjum mætti draga, áður en skattur væri á lagður, skyldu vera atvinnutekjur þær, sem skattþegn hefur aflað sér í eftir-, nætur- eða helgidagavinnu við störf í þjónustu útflutningsframleiðslunnar og ekki eru orlofsskyldar. Ákvæði laganna var líka um það, að bæði þeir, sem þessara hlunninda gætu notið, og einnig atvinnurekendur þeirra skyldu taka fram í skýrslum sínum, skattframtölum og vinnuskýrslum, hverjar tekjur gætu undir þetta fallið. Og loks var í lögunum ákveðið, að ráðh. skyldi gefa út reglugerð um framkvæmd þessa atriðis og kveða þar á um, hver störf skyldu undir þetta falla. Þá var og í þessari lagasetningu ákvæði um það, að þetta atriði ætti að koma til framkvæmda hinn 1. jan. 1960, þ.e.a.s., þetta ætti að taka til þeirra tekna, sem menn hefðu aflað sér á árinu 1959, þannig að nauðsynlegt var að hafa þetta fram tekið á skattframtölum, sem gerð eru í byrjun ársins 1960. Nú bregður hins vegar svo við, þegar skattyfirvöld landsins auglýsa sínar árlegu áminningar til skattþegna landsins um það, hvernig beri að haga skattframtölum, að þar er ekki minnzt á það einu einasta orði, hvorki að atvinnurekendur skuli sundurliða vinnu samkvæmt þessu né heldur að hinn almenni framteljandi eigi að geta þess sérstaklega. Þess varð líka vart, að engin reglugerð kom frá ráðuneytinu um þetta atriði, og hefur hún enn til þessa ekki verið gefin út. Engu að síður reyndust fjölmargir af þeim, sem kynnt höfðu sér skattalög, vera til þess fúsir mjög að framfylgja lögunum, og er mér t.d. kunnugt um það, að vinnslustöðvarnar í Vestmannaeyjum, sem hér áttu vissulega hlut að máli, þar sem mikil yfirvinna er unnin á þeirra vegum árlega einmitt við útflutningsframleiðsluna, höfðu - allar fjórar stóru vinnslustöðvarnar þar - sett nokkurn hluta af starfsliði sínu í það að sundurliða þetta og voru vel á veg komnar með það. En að sjálfsögðu, þegar þessir atvinnurekendur urðu þess varir, að ekki var nein áminning frá skattyfirvöldum um að skila þessari sundurliðun, þá tóku þeir að spyrjast fyrir um það hjá skattstofunni í Vestmannaeyjum, hvort þessi sundurliðun þætti ekki nauðsynleg, og fengu það svar, að skattstofunni hefðu engin fyrirmæli borizt um það og þar af leiðandi yrði ekki krafizt af þeim neinnar slíkrar sundurliðunar. Ég sé ekki annað en að hér hafi verið með öllu vanrækt að framkvæma það, sem lög beinlínis segja, að rn., í þessu tilfelli fjmrn., eigi að framkvæma, og ég sé ekki, að það breyti heldur neinu, þó að þeir flokkar, sem standa að hæstv. ríkisstj., hafi haft uppi um það nokkrar orðræður, að þeir hefðu í hyggju, - ja, fyrst hét það að afnema tekjuskattinn, en síðar að draga úr honum á einhvern hátt. Ekkert slíkt hefur verið tekið í lög, og raunar hefur enginn pappír verið sýndur um það hér á Alþingi til þessa, að þetta sé að ske, svo að ég sé ekki annað en hér hafi hæstv. fjmrn. algerlega hlaupizt undan skyldu sinni og vanrækt að framkvæma það, sem því bar að framkvæma að lögum. Máske eru til á þessu einhverjar þær skýringar, sem geri þetta eðlilegt, - löglegt verður það auðvitað aldrei, - og þess vegna hef ég leyft mér að bera fram fsp. á þskj. 81, þar sem ég í fyrsta lagi spyr: „Hvers vegna hefur ekki verið gefin út reglugerð varðandi skattfríðindaákvæði 2. gr. l. um breyt. á l. um tekjuskatt og eignarskatt, er Alþingi samþ. 12. maí 1959?“ Og í öðru lagi: „Hefur fjmrn. gefið samþykki sitt til þess, að atvinnurekendur skuli undanþegnir þeirri lagaskyldu að láta skattyfirvöldum í té vinnuskýrslur, er sundurliði vinnu þannig, að séð verði, hver hluti vinnulauna falli undir nefnd lagaákvæði?“ Ég vænti þess, að hæstv. fjmrh. gefi mér og þing. heimi skýringu á því, hvernig á því stendur, að fjmrn. virðist ekkert hafa gert til þess að framkvæma þessi lög.



Herra forseti. Í fyrsta lagi er spurt um, hvers vegna hafi ekki verið gefin út reglugerð varðandi skattfríðindaákvæði 2. gr. laga um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt, er Alþingi samþykkti 12. maí 1959. Þegar er núverandi ríkisstj. hafði verið mynduð, skipaði hún n. til þess að endurskoða öll gildandi lagaákvæði um tekju- og eignarskatt og þá að sjálfsögðu m.a. það ákvæði, sem í spurningunni er vitnað til. Þótti einsætt að fresta útgáfu reglugerðar þeirrar, sem ræðir um í fsp., þangað til álit n. um þetta atriði lægi fyrir, ekki sízt þar sem athugun hafði leitt í ljós, að mjög miklir örðugleikar mundu verða á því að framkvæma þetta lagaákvæði. Nú hefur skattalaganefndin skilað áliti um nokkurn þátt endurskoðunarinnar, og leggur hún m.a. til, að ákvæðið um skattfrelsi eftir-, nætur- og helgidagavinnu við störf í þágu útflutningsframleiðslunnar verði fellt niður. Í grg. n. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Á Alþingi 1959 var samþ. að undanþiggja skatti atvinnutekjur, er skattþegn hefur aflað sér með eftir-, nætur- og helgidagavinnu við störf í þágu útflutningsframleiðslunnar. Tilgangur þessa lagaákvæðis mun hafa verið sá að koma í veg fyrir, að menn af skattaástæðum yrðu ófúsir til að vinna slíka yfirvinnu. Þar sem nú er ákveðin stórfelld lækkun á tekjuskatti almennt, er eigi jafnmikil ástæða til þess og áður að veita nefnda undanþágu frá skattskyldu. Það hefur enn fremur komið í ljós, að mjög miklir örðugleikar eru á framkvæmd þessa lagaákvæðis. Oft er mjög erfitt að greina milli venjulegrar dagvinnu og eftirvinnu. Mörg fyrirtæki framleiða jöfnum höndum fyrir innlendan og erlendan markað, þannig að ókleift virðist að aðgreina, að hve miklu leyti yfirvinna, sem unnin er hjá slíkum fyrirtækjum, sé í þágu útflutnings eða framleiðslu fyrir innanlandsmarkað. Má nefna þar sláturhúsin sem dæmi. Af þessum ástæðum er lagt til, að a-liður 10. gr. verði felldur niður“ - en það er sá liður í lögunum, sem hér um ræðir. Þetta er álit skattalaganefndarinnar. Í öðru lagi er spurt: „Hefur fjmrn. gefið samþykki sitt til þess, að atvinnurekendur skuli undanþegnir þeirri lagaskyldu að láta skattyfirvöldum í té vinnuskýrslur, er sundurliði vinnu þannig, að séð verði, hver hluti vinnulaunanna falli undir nefnd lagaákvæði?“ Þegar sýnt var, að bið yrði á því vegna endurskoðunar skattalaganna, að unnt yrði að gefa út reglugerð varðandi þetta efni, þá taldi rn. ekki óeðlilegt, að skattyfirvöld veittu þeim fyrirtækjum, sem eftir því leituðu, frest á að skila sundurliðuðum vinnuskýrslum varðandi þetta atriði. Jafnframt var hlutaðeigandi tjáð, að þeir yrðu að vera viðbúnir að gefa þær skýrslur um þetta efni, sem nauðsynlegar þættu, jafnskjótt og krafizt yrði. Af þessu sést, að eigi hefur verið fallið frá neinni lagaskyldu í þessu efni, en algengt er, að frestir til að gefa upplýsingar um tiltekin atriði hafa verið veittir, meðan beðið hefur verið eftir lausn tiltekinna skattalagabreytinga.



Herra forseti. Með því að ég á sæti í þeirri n., sem hæstv. fjmrh. minntist á, þykir mér rétt að taka það fram, að ég er alveg andvígur þeirri till., sem kom frá n. um að fella þetta ákvæði niður, og mun ræða það frekar, þegar sjálft frv. kemur fram. Ég hef hins vegar þá skoðun á þessu máli, að ákvæði laganna eigi ekki að koma til framkvæmda fyrr en 1. jan. 1960. Það stendur óumdeilanlega í a-lið, og það verður ekki skilið á annan hátt en þann, að skattfrelsi á tekjum af þessari vinnu nái ekki yfir tekjur ársins 1959, og í því liggur ágreiningurinn um þetta atriði, en alls ekki um hitt. Ef aðeins hefði staðið hér eins og í 4. gr., að lög þessi öðluðust gildi nú þegar, þá var enginn ágreiningur um það, að þessi skattur hefði átt að reiknast af tekjunum, eins og þær urðu, eftir að lögin tóku gildi. En eins og ákveðið er hér í a-lið, þá er alveg skýrt frá mínu sjónarmiði, að þetta gildir ekki fyrr en um þær tekjur, sem unnið er fyrir eftir 1. jan. 1960. Það hefði þurft að standa nánar um það í lögunum, ef hefði átt að taka tillit til þeirra tekna, sem innunnar eru árið 1959. Þetta vildi ég láta koma fram undir þessum umr.



Herra forseti. Varðandi ræðu hv. 1. þm. Vestf. (GíslJ) hef ég það eitt að segja, að ég held að það sé alveg á misskilningi byggt hjá honum, að þetta eigi ekki að ná til tekna, sem mynduðust 1959, enda mundi hann strax sjá það, ef hann fylgdist með umr. um málið hér í þinginu eða læsi þær yfir, að það var ekki tilgangurinn, heldur hitt, að við skattálagningu 1960 kæmi þetta til framkvæmda, þannig að það verkaði á tekjur þær, sem myndazt hefðu á árinu 1959. Varðandi þau svör, sem hæstv. fjmrh. hefur hér gefið, vil ég aðeins taka fram, að ég sé ekki annað en hans upplýsingar staðfesti það í einu og öllu, að hér hefur rn. skotið sér undan þeirri lagaskyldu að gefa út reglugerð um þetta atriði. Ég þarf auðvitað ekki að útskýra það í einu eða neinu fyrir þeim ágæta ráðh., sem þar situr, svo fróður sem hann er í lögum, að álit einhverrar skattalaganefndar, sem ríkisstj. hefur skipað, getur ekki komið í staðinn fyrir lög. Þar af leiðandi liggur það alveg í augum uppi, að þrátt fyrir álit, sem ekki er einu sinni einróma, það hefur nú verið upplýst hér, þessarar skattalaganefndar, sem ég veit ekki einu sinni heldur, hverjir eiga sæti í, aðrir en hv. 1. þm. Vestf., er ekki hægt að láta slíka álitsgerð koma í staðinn fyrir lög. Ef hefði átt að láta hugsanagang ríkisstj. eða þeirra, sem að henni standa, eða það, sem þeir hafa sagt um skattamál, koma í staðinn fyrir lög, hefði líka átt að vera óþarft að láta fara fram nokkurt skattframtal í upphafi þessa árs, því að ég veit ekki betur en að þessir tveir flokkar hafi einmitt staðið að því sameiginlega hér á Alþingi fyrir skömmu að samþykkja þáltill. um að fela ríkisstj, að athuga, hvort ekki væri hægt að fella niður tekjuskatt með öllu. Ein af röksemdafærslunum, sem þá var færð fyrir því, hvert ágæti væri í þessu fólgið, var sú, að þá væri hægt að spara mönnum alla skriffinnsku við skattframtöl og þá væri hægt að spara ríkinu skattstofukostnaðinn, sem þykir vera mjög mikill. Varðandi það, að á þessu séu einhverjir örðugleikar í framkvæmd, þá skal ég vissulega ekki hafa á móti því, að svo geti verið. En svo margt höfum við framkvæmt í lögum. sem nokkur vafi getur leikið á um, hvernig bezt sé í framkvæmd, að hér er ekki um neitt einsdæmi að ræða í þeim efnum. Og ef menn gengju almennt með þá hugmynd, að ekkert væri vafasamt í skattaframkvæmdum hjá okkur eða skattheimtu okkar, ekkert orkaði þar tvímælis af því, sem fyrir er, þá gætum við talað digurbarkalega um hluti. sem orkuðu tvímælis í þessu atriði, en það vita hins vegar allir, að í okkar skattheimtu og framkvæmd skattalaga er svo ótalmargt, sem orkar mjög tvímælis, að sá vandi, sem hér er á höndum, er ekki nema lítill í samanburði við margt af því, sem þar hefur viðgengizt að framkvæmt hefur verið og mjög sýnist sitt hverjum um. Ég vænti þess, að ráðuneytið sjálf sér fært að bæta úr þessu. Ef lagabreyting er rétt að koma, sem gerir þetta atriði óþarft, þá leiðréttist það auðvitað þar með og verður kannske ekki úr því bætt öðruvísi. En enginn á það alveg víst, jafnvel þótt í ráðherrastól sitji, að hans hugmyndir, jafnvel áður en þær eru komnar á blað, eigi samþykktum Alþ. að fagna, þegar þangað kemur, og hefði því verið réttmætast, að rn. hefði í engu skotið sér undan þeirri skyldu, sem hér hvíldi á því, en framkvæmt það, sem lög buðu.



Herra forseti. Ég vil fyrst taka fram, að það er fullkominn misskilningur hjá hv. fyrirspyrjanda, að nokkurt lagaákvæði hafi verið brotið í þessu efni. Það er nú svo um þetta ákvæði um undanþágu eða skattfríðindi yfirvinnu við útflutningsframleiðsluna, að það ákvæði er svo óljóst, bæði að efni og formi. að það tekur eiginlega fram flestu, sem Alþ. hefur samþ. á undanförnum árum, og er það þó ekki allt fullkomlega vandað. Það er í fyrsta lagi alveg óljóst, eins og kom fram í ræðu hv. 1. þm. Vestf., hvenær þetta á að koma til framkvæmda. Það segir ákveðið, að þetta skuli koma til framkvæmda frá og með 1. jan. 1960, og hefur verið uppi tvenns konar skilningur á því, Þýðir það, að það eigi að koma til framkvæmda á þessu ári við skattálagningu, þ.e.a.s. varðandi þær yfirvinnutekjur, sem menn hafa aflað sér á árinu 1959, eða eins og hv. 1. þm. Vestf. hélt fram og margir fleiri en hann, að þetta ákvæði þýði rétt skilið, að það séu aðeins eftirvinnutekjur, sem menn vinna sér inn eftir 1. jan. 1960, sem njóta þessara fríðinda? Sá skilningur þýðir, að það er fyrst við álagningu 1961, sem það kæmi til framkvæmda. Þetta er í fyrsta lagi varðandi gildistökutímann. Í öðru lagi segir, að ráðh. ákveði í reglugerð, hver störf falli undir þessi ákvæði, o.s.frv. Það segir ekkert í lögunum um það, að ráðherra skuli gefa út þá reglugerð fyrir einhvern ákveðinn tíma, og þess vegna er misskilningur hjá hv. fyrirspyrjanda, að það hafi átt að gera t.d. fyrir áramótin síðustu. Vitanlega verður að gefa út reglugerðina, áður en þetta ákvæði kemur til framkvæmda, Það er ljóst. En þegar unnið var að því að undirbúa reglugerð um þetta efni, en það var skattstjórinn í Reykjavík, sem falið var það verkefni, þá kom í ljós, eins og raunar marga hafði órað fyrir, þegar málið var til meðferðar hér í þingi, að á þessu væru svo miklir framkvæmdarörðugleikar og túlkunarörðugleikar, að það stappaði nærri, að ákvæðið væri óframkvæmanlegt. Þegar skattstjórinn fjallaði um þetta, kvaddi hann sér ýmsa til ráðuneytis og leitaði m.a. álits hjá þremur þekktum verkalýðsleiðtogum, og þeir gáfu sameiginlega álitsgerð, bæði varðandi sjálf lögin og uppkast skattstjóra að reglugerðinni. Í þessari álitsgerð verkalýðsleiðtoganna segir m.a.: „Augljóst er, að lagasetning eins og hér um ræðir skapar misræmi milli skattgreiðenda og því til þess fallin að vekja óánægju og samanburð hjá öðrum starfshópum en þeim, sem hún tekur til.“ Þegar þeir tala svo nánar um reglugerðina, þá er ákaflega hörð gagnrýni á ýmsum ákvæðum hennar, sem muni skapa verulega óánægju og misrétti, og segir m.a., að framkvæmd þessara ákvæða, eins og gert hafi verið ráð fyrir, muni leiða til beinna vandræða. Fleiri aðilar, sem þetta var undir borið, voru á sömu skoðun. Þegar við höfum þetta allt í huga: 1) Það er óljóst eftir ákvæðum laganna, hvort þau eiga að koma til framkvæmda á árinu 1960 eða 1961. 2) Að þeir, sem fengust við undirbúning reglugerðarinnar, og fulltrúar þeirra aðila, sem fyrst og fremst áttu að njóta þessara ákvæða, töldu bæði lögin og reglugerðina meingölluð og mundu leiða til misræmis og vandræða. 3) Að tekjuskattsnefndin tók þetta mál sérstaklega til meðferðar og lagði til, að ákvæðið yrði numið úr lögum, - með allt þetta í huga var ekki talin ástæða og ekki talið fært að gefa formlega út þessa reglugerð. Eins og tekið var fram í svari mínu áðan, var hins vegar hlutaðeigendum tjáð, að þeir yrðu að vera við því búnir, ef þetta lagaákvæði ætti að koma til framkvæmda á þessu ári, að gefa upplýsingar og sundurliðun á dagvinnu og eftirvinnu varðandi störf við útflutningsframleiðsluna. Ég vil aðeins bæta því hér við, eins og kom raunar fram áðan, að m.a. hefur það valdið miklum erfiðleikum við túlkun og undirbúning reglugerðarinnar, hvað ætti að kalla útflutningsframleiðslu og hvernig ætti að fara um vinnu við fyrirtæki, þar sem jöfnum höndum er framleidd vara til útflutnings og til neyzlu eða notkunar innanlands. Það ber í rauninni allt að sama brunni, að mjög miklir - ég vil segja óvenjumiklir örðugleikar eru á framkvæmd þessa lagaákvæðis. Nú áður en langt um liður verður flutt hér í Alþ. frv. um breytingu á l. um tekju- og eignarskatt, og m.a. verður þar ákvæði um, að þetta fyrirmæli laganna skuli niður fellt. Ég vænti, að þetta mál liggi nokkuð skýrt fyrir, eftir því sem hægt er að átta sig á jafnóskýru máli og þetta lagaákvæði er, en ég vil undirstrika það enn, að það er alger misskilningur, að hér hafi nokkur lög eða lagaákvæði verið brotin.



Herra forseti. Enda þótt ég telji, að mest af því, sem máli skiptir í sambandi við mál þetta, hafi þegar komið fram í ræðu hæstv. fjmrh., tel ég rétt að segja um þetta örfá orð, bæði vegna þess, að ég á sæti í skattalaganefndinni og er einn þeirra, sem standa að álitinu um þetta, sem hæstv. fjmrh. hefur lesið upp, en auk þess kom ég dálítið við sögu þessa máls, þegar það var afgr. á síðasta Alþ. Till. um að undanþiggja tekjur við yfirvinnu í þágu útflutningsframleiðslunnar sköttum var þá borin fram af hv. núverandi 6. þm. Sunnl. (KGuðj). Í umr. um þetta mál lýsti ég mig samþykkan því grundvallarsjónarmiði, sem till. lá að baki, nefnilega þeirri staðreynd, að verðbólgan hefur gert það að verkum, að stighækkun tekjuskattsins, sem upphaflega er aðallega ætlað að bitna á hátekjumönnum, kemur nú til að bitna einnig á yfirvinnutekjum verkamanna. Þetta er vissulega vandamál, sem á einn eða annan hátt þarf að leysa. Hins vegar benti ég á það þá þegar, að af skattatæknilegum ástæðum mundi reynast óframkvæmanlegt að framkvæma till. í þessari mynd. Nú bar það þannig að í þinginu, að þessi till. væri samþ., að fyrst hafði hún verið felld með yfirgnæfandi meiri hluta atkv. í Nd., en einhvern veginn slæddist hún í Ed. inn í það frv., sem þá lá fyrir um skattamálin. Þegar hún kom svo til Nd. aftur, var málið komið í þann eindaga, að Nd. sá sér ekki fært annað en samþ. frv. óbreytt, því að ella hefði öðrum atriðum skattalagafrv., eins og lækkun á lágtekjuskatti o.s.frv., sem allir voru sammála um, verið stofnað í hættu. Það var þannig, sem það bar að, að þetta komst inn í skattalögin. Hvers vegna er þetta óframkvæmanlegt? Í því sambandi má vitna til þeirrar grg. meiri hluta skattalaganefndarinnar, sem hæstv. fjmrh. las upp. Við bentum á, að það væri þannig með ýmiss konar fyrirtæki, að þau framleiða bæði í þágu útflutningsframleiðslunnar og fyrir innlendan markað, þannig að það væri ógerningur að aðgreina þetta tvennt. Það má líka benda á annað atriði í þessu sambandi. Nú er það að vísu þannig, að samkvæmt orðalagi þessarar greinar skattalaganna virðist sem ætlunin sé, að þetta taki aðeins til þeirra, sem vinna í þágu annarra. Hitt er auðvitað augljóst, að engin sanngirni mælir með því, að bændur, að því leyti sem þeir vinna í þágu útflutningsframleiðslunnar, eigi ekki líka að njóta þeirra hlunninda, sem hér er um að ræða. En hvernig ætti að fara að framkvæma það að aðgreina þann hluta af vinnu bóndans, sem er í þágu útflutningsframleiðslunnar, og þá vinnu, sem er fyrir heimamarkað? Þetta mundi m.a. leiða til þess, að bændur, sem framleiða aðallega sauðfjárafurðir, ættu að njóta þessa, en ekki þeir, sem framleiða mjólkurafurðir, og sjá allir, hver fjarstæða það er. Ég vil svo ekki lengja þessar umr., en vil aðeins leyfa mér að benda á, að hvorki hv. 6. þm. Sunnl. né hv. 1. þm. Vestf., sem efnislega tók í sama streng og hann og gerði ágreining um þetta í n., hefur með einu orði imprað á því, hvernig leysa eigi þetta skattatæknilega vandamál, sem hæstv. fjmrh. og ég höfum bent á.



Herra forseti. Af orðum, sem féllu hjá hæstv. fjmrh., mætti ætla, að skattstjórinn í Reykjavík hefði snúið sér til Alþýðusambandsins og svar Alþýðusambandsins hefði verið á þá leið, að horfið hefði verið frá því að gefa út reglugerð til að framkvæma þau lög, sem hér er um að ræða, sem voru um skattfríðindi eða eins konar framleiðsluverðlaun til þess fólks, sem stritar nætur og daga á vissum tímum árs í framleiðsluatvinnuvegum þjóðarinnar. Ég vil til að fyrirbyggja misskilning a.m.k. taka það fram, að hvorki ráðh. né skattstjóri hefur snúið sér til Alþýðusambandsins viðvíkjandi þessu máli og Alþýðusambandið ekkert svar gefið í þessu efni og ber því ekki sök á því á neinn hátt, að ríkisstj. hefur látið undir höfuð leggjast að gefa út reglugerð, sem henni var þó ætlað, um þetta efni. Ég get ekki ætlað það, að nokkur maður sé í vafa um. að með lagasetningunni hér á Alþ. var fastlega til þess ætlazt, að fólk, sem starfaði að framleiðslunni, fengi skattfríðindi fyrir yfirvinnu sína og næturvinnu, helgidagavinnu, og það gat því ekki verið nokkurt undanfæri með það, ef ekki átti að brjóta lög, að gefa út reglugerð um framkvæmdina. Ég tel því, að það sé tvímælalaust, að l. hafi verið brotin, þegar reglugerðin hefur ekki komið og skattanefndirnar þannig engin fyrirmæli fengið um að framkvæma þetta verk, að taka tillit til þessarar yfirvinnu, næturvinnu og helgidagavinnu við skattlagningu nú á árinu 1960. Það er alveg augljóst mál af ummælum hér á Alþ., þegar þessi löggjöf var til umr., að það var þá talað um, að það væri orðið of langt liðið á árið 1959 og skattlagningu þá komið svo langt, að það væri ekki hægt að framkvæma það á því ári, en viðmiðunina á árið 1960 tóku áreiðanlega allir svo, að það væri framkvæmanlegt og bæri að framkvæmast á árinu 1960 með tilliti til tekna aflaðra á árinu 1959. Það held ég að verði því að teljast bein undanbrögð og andstaða við efni málsins, andúð við það að veita þessu starfandi fólki þessi fríðindi. sem þingið ákvað að veitt skyldu, að reglugerðin er ekki sett, með tilliti til þess, að einhverjir hafi þann skilning, að þetta eigi ekki að koma til framkvæmda fyrr en tekjur ársins 1959 koma til skattlagningar, þ.e.a.s. á árinu 1961. Mér er tjáð af einum af þeim verkalýðsleiðtogum, sem skattstjóri mun hafa rætt málið við munnlega, ekki sent neitt skriflegt erindi til hans eða þessara þriggja manna, sem vitnað var til, að þá hafi þeir fengið að sjá reglugerðaruppkast, sem skattstjórinn var búinn að gera, og skattstjórinn mun hafa tjáð, að fyrir sig hafi verið lagt að gefa út reglugerð, sem þrengdi heimildir laganna eins mikið og hægt væri og gerði þannig eins lítið úr þessum skattfríðindum til vinnandi fólks og mögulegt væri, og við það væri reglugerðaruppkastið miðað. Síðan hafi þeir verið beðnir að veita umsögn um þetta reglugerðaruppkast og hafi gert það persónulega, rætt málið persónulega þarna og óformlega við skattstjórann og hann hefði óskað eftir að fá svar þeirra skriflega og þeir hafi gagnrýnt það, hve mjög reglugerðin þrengdi ramma laganna og væri þannig óhagstæð, og gerðu við hana margar athugasemdir. Til hvers var hún send til umsagnar þessum mönnum, ef ekki einmitt til þess að heyra, hvaða skoðanir þeir hefðu á reglugerðaruppkastinu, og til að fá fram þeirra skoðanir til breytinga á reglugerðinni? Vitanlega. En svo er þetta haft allt saman sem átylla fyrir því, að skattyfirvöldin og ráðuneytið hætti við að gefa út reglugerðina með öllu, og reglugerðin er þannig alls ekki sett, eins og lögin mæla fyrir. Það er nokkuð síðan fsp. fóru að berast víðs vegar utan af landi til Alþýðusambandsins um það, hvort við gætum upplýst, af hverju þessi reglugerð væri ekki sett, af hverju skattanefndir og skattstjórar úti um land hefðu engin fyrirmæli fengið um að framkvæma þessi lög, og þá sneri ég mér til fjmrn. og fékk þar samband við ráðuneytisstjórann, og þau svör, sem hann gaf, voru þau, að það hefði verið horfið frá að setja þessa reglugerð með tilliti til fyrirhugaðrar breytingar á skattalögunum. Það var fyrirslátturinn, sem ég fékk. Hér er í raun og veru allt annað látið í veðri vaka, jafnvel látið í veðri vaka, að reglugerðin sé ekki til, af því að menn úr verkalýðshreyfingunni, sem málið hafi verið rætt við, hafi verið á móti því, sem mun vera blekking. En það, sem ég vildi að síðustu segja, og það, sem mér þótti allra furðulegast við málflutning hæstv. fjmrh. í sambandi við þetta mál, var það, þegar hann vildi skjóta sér á bak við einhverja nefnd, sem hann hefði spurt eða fyrirrennari hans. hvort þeim fyndist, að þeir ættu að framfylgja lögum. Ja, þvílíkt! Ef ætti að fara að spyrja Pétur og Pál eða nefndir um það, hvort eigi að framkvæma þessi eða hin lögin, og láta svo undir höfuð leggjast að gera það, ef einhverjir vísir menn í þessum nefndum segi: Ja, við erum á móti þessu, eða við teljum ekki ástæðu til þess að framkvæma það, - slíkt er auðvitað á allan hátt rangt, og þá þýðir auðvitað engin lagasetning, ef á að vera hægt að bægja framkvæmdinni frá af andúð stjórnarherranna bara með því að spyrja einn eða annan, hvort þeir telji, að þessi lagasetning skuli koma til framkvæmda. Ég tel alveg tvímælalaust, að það var ætlun Alþ., að þessi skattfríðindi féllu vinnandi fólki til handa með skattlagningu á árinu 1960, og að það sé algert brot á lagasetningunni og vilja Alþ. að láta hana ekki koma til greina nú og marka ákveðnar línur fyrir því, hvernig framkvæmdin ætti að verða hjá skattyfirvöldunum með setningu reglugerðar. Þó að þeir hefðu ekki viljað taka til greina athugasemdir þessara verkalýðsleiðtoga, sem þeir leituðu til, þó að þeir hefðu ekki viljað taka til greina að rýmka reglugerðina á neinn hátt, heldur þrengja lögin eins og þeir treystu sér til og þyrðu lagabókstafsins vegna, þá hefði það þó alltaf komið til einhverra fríðinda og einhvers skattaléttis fyrir það fólk, sem vinnur um hávertíðina, nætur og daga, fyrir þjóðina, og það var a.m.k. algerlega ótvírætt, að það var þó undir öllum kringumstæðum ætlunin með þessari lagasetningu.



Herra forseti. Eins og öllum er ljóst, sem lesa þetta umrædda og umdeilda ákvæði í lögum, er það eitthvert óskýrasta og grautarlegasta ákvæði, sem sett hefur verið, og þegar maður heyrir svo ræðu hv. 4. landsk. þm., sem nú var að ljúka máli sínu hér, gæti í rauninni hvarflað að manni, að hann væri höfundur þessa lagaákvæðis, hafi sjálfur samið það. Hann byrjaði með því að misskilja gersamlega ummæli mín um það, að verkalýðsleiðtogar hefðu verið beðnir umsagnar, og honum fannst það varla geta átt sér stað, því að hann hafði ekki verið beðinn um umsögn. En þó að hann sé merkur verkalýðsleiðtogi, þá eru þó til fleiri, og ég skal skýra honum frá því, hvernig þetta mun hafa gengið fyrir sig að sögn skattstjórans. Skattstjórinn í Reykjavík leitaði ekki til Alþýðusambands Íslands, enda kom það ekki á neinn hátt fram í minni ræðu, heldur, eins og ég tók skýrt fram, til þriggja verkalýðsleiðtoga, og sú umsögn, sem ég gat um hér áðan og las upp úr um gagnrýni bæði á lögunum og reglugerðaruppkastinu, er dagsett 9. nóv. 1959, og verkalýðsleiðtogarnir, sem skrifa undir þetta, eru, - ég skal lesa nöfn þeirra upp, og svo skulum við athuga, hvort hv. þm. kannast við þá, - einn heitir Eðvarð Sigurðsson, annar heitir Snorri Jónsson og þriðji heitir Óskar Hallgrímsson. Ég skal endurtaka, að þeir byrja umsögn sína á því, að það sé augljóst, að þessi lagasetning skapi misræmi milli skattgreiðenda og sé til þess fallin að vekja óánægju hjá öðrum starfshópum en þeim, sem hún tekur til. Gagnrýni þeirra beinist svo jöfnum höndum að reglugerðaruppkastinu og lögunum, og þegar hv. 4. landsk. segir, að skattstjórinn muni hafa fengið fyrirmæli um að semja reglugerðina þannig, að lögin yrðu túlkuð sem þrengst, og gefur í skyn, að það hafi verið fyrirmæli frá fjmrh., þá er þetta hugarburður einn. Ég hef ekki heyrt þetta fyrr, og er það vafalaust tilbúningur hv. 4. landsk., eins og kannske sumt fleira. Það er svo þessu til viðbótar að geta þess, að ef Alþ. ákveður, eftir að málið hefur verið lagt fyrir það að nýju, að halda þessum núgildandi lagaákvæðum, þá er auðvitað ekkert því til fyrirstöðu, að það væri framkvæmt nú þegar á þessu ári, þ.e.a.s. við álagningu tekjuskattsins 1960, ef Alþ. vill það svo við hafa. Það er vitanlegt, að það er nokkuð þangað til gengið verður frá skattálagningu, og oft hefur skattálagning beðið langt fram á vor, jafnvel fram í maímánuð, vegna þess, að Alþ. væri að gera einhverjar breytingar á skattalögunum. Ef sú yrði niðurstaðan hér á Alþ. að halda þessum ákvæðum, er vel hægt að framkvæma það frá því sjónarmiði, að það er hægt að afla þessara upplýsinga um sundurliðun á yfirvinnunni o.s.frv. En það held ég að öllum megi vera ljóst, að þar sem ákveðið er, að Alþ. taki þetta mál til nýrrar meðferðar, og það er tillaga ríkisstj. að fella niður þetta ákvæði, þá hefði verið hin mesta fásinna að ætla nú að fara að skylda alla vinnuveitendur og verkafólk, sem hér ætti hlut að máli, til þess að leggja í það alla vinnu og skriffinnsku og skattstofuna líka að reikna þetta út og telja fram, hvað væri eftirvinna við útflutningsframleiðsluna, ef það lá við borð, ég vil segja meiri líkur eru fyrir því, að þetta ákvæði verði afnumið. Hv. 4. landsk. þm. taldi sig bera ákaflega fyrir brjósti hinar vinnandi stéttir og taldi þetta vera einhverja hina mestu bót í skattamálum, Þetta óskiljanlega ákvæði, sem hann hefur vafalaust átt einhvern þátt í að semja og orða. En ég vil taka það skýrt fram hér að lokum, að ég er sannfærður um, að fyrir vinnandi fólk eru þær umbætur í skattamálum, sem núverandi ríkisstj. beitir sér fyrir, margfalt meira virði en allt í þeim efnum, sem hv. 4. þm. landsk. tókst að koma í gegn, meðan hann var og hét.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Vestf. lýsti þeirri skoðun sinni, að hann væri á móti því að fella niður þessi ákvæði, sem hér hefur verið rætt um, og er ég honum sammála um það. Hann taldi þá skattanefnd, sem hann á sæti í út af þessum málum, hafa litið svo á eða a.m.k. suma þeirra, að þessi ákvæði laganna giltu ekki um tekjur manna, sem aflað er á árinu 1959, og hefði því ekki átt að framkvæma þessi ákvæði laganna í ársbyrjun 1960, heldur kæmi það fyrst til 1961. Ég hygg, að þetta sé misskilningur hjá hv. þm. og skal rökstyðja það með fáeinum orðum. Greinar þessar í lögunum eru fluttar sem brtt. frá okkur hv. 5. núverandi þm. Norðurl. e. (BjörnJ) í Ed. í fyrra. Við höfðum ekki í till. okkar þetta ákvæði, að þessar greinar tækju ekki gildi fyrr en 1. jan. Við ætluðumst til, að þær tækju gildi strax eins og lögin sjálf. Þá var það, að þáverandi fjmrh. andmælti þessum till. eingöngu á þeim grundvelli, að það væri ekki hægt að framkvæma þær á því ári, en þá var ekki búið að leggja á skatta, þegar lögin voru samþ. 14. apríl. Þegar þessi gagnrýni hafði komið fram hjá hæstv. þáverandi fjmrh., fluttum við skriflega brtt. við okkar eigin till., að þessi ákvæði kæmu til framkvæmda 1. jan. 1960, til þess að þarna yrði ekki árekstur. Við það hafði hæstv. fjmrh. ekkert að athuga, ekki heldur núv. hæstv. fjmrh., sem þá átti sæti í Ed., og þetta ákvæði var samþykkt án nokkurs mótatkvæðis. Þrátt fyrir það kemst hæstv. fjmrh. nú að þeirri niðurstöðu, að þessi ákvæði séu bæði óskýr og grautarleg og þurfi að afnema þau. Það er því engum blöðum um það að fletta, að þau áttu að koma til framkvæmda frá og með 1. jan. 1960, og það hafði enginn af hv. þdm. Ed. neitt við þau að athuga, þegar þessi till. var flutt þá, ekki heldur þeir, sem nú gagnrýna þau.



Herra forseti. Ég heyrði það í þessum umr., að hæstv. fjmrh. telur, að þau ákvæði, sem umr. hafa spunnizt um hér varðandi sérstök skattfríðindi til þeirra, sem starfa í þjónustu útflutningsframleiðslunnar, séu svo grautarleg og óljós, að hann og aðrir starfsmenn hans megi ekki skilja, hvernig eigi að framkvæma þessi ákvæði. Ég verð að segja, að mér þykir harla undarlegt, ef svo er komið hjá starfsmönnum íslenzka ríkisins, að þeir geti ekki skilið jafneinfaldan hlut og felst í þessum skattfríðindaákvæðum. Hér er greinilega tekið fram, að það séu atvinnutekjur þær, er skattþegn hefur aflað sér með eftir-, nætur- og helgidagavinnu við störf í þjónustu útflutningsframleiðslunnar, og síðan er tekið fram á eftir, að í reglugerð skuli tilgreina nánar, hvað flokkist undir útflutningsframleiðslu. En ég vil ætla, að hér á Íslandi sé það ekkert ýkja flókið mál, hvað heyrir undir útflutningsframleiðslu. Hér er ekki um neitt þokukennt að ræða, hvað er útflutningsframleiðsla. Það er ekki um svo margar greinar að ræða, að það er hægt að gera því full skil: Hitt er svo ekkert nýtt atriði, að ýmsir aðrir skattþegnar í landinu hafi imprað á einhverri óánægju, þegar veitt hafa verið sérstök skatthlunnindi til þeirra, sem vinna að útflutningsframleiðslunni. Við vitum mæta vel, að það hefur borið á því hjá ýmsum öðrum skattþegnum, að þeir hafa líka viljað fá fram þau skattfríðindi, sem sjómenn hafa haft á fiskiskipum okkar. Það er alkunna. Við vitum mæta vel um það, og satt að segja er ég ekkert hissa á því, þó að menn hér í öðrum starfsgreinum vilji gjarnan ná sér í þau skattfríðindi líka, sem Alþ. ákveður að veita sjómönnum eða því fólki, sem vinnur beint að útflutningsframleiðslu. En það eru kannske ekki allir á sama máli um það, hvernig þetta skuli vera. Ég er á þeirri skoðun, og ég álít, að það hafi komið hér skýrt fram á Alþ. við þessa lagasetningu, að Alþ. leit svo á, að það ætti að verðlauna með nokkrum skattfríðindum þá aðila, sem vilja leggja á sig aukastörf fyrir útflutningsframleiðsluna. Það er vitanlega með öllu tilgangslaust fyrir hæstv. fjmrh. eða starfsmenn hans að reyna að halda því fram, þannig að nokkur maður sannfærist um það, að þetta lagaákvæði sé svo grautarlegt eða óskýrt, að ekki hafi verið hægt að framkvæma það. Það var auðvelt að framkvæma það, miklu auðveldara að framkvæma það en ýmis önnur skattfríðindi, sem veitt eru samkv. skattalögum í sambandi við ýmiss konar annan frádrátt, og mat á ýmsum hlunnindum, margfalt auðveldara. Spurningin var bara um það, hvort átti að hlýða lögum, hvort menn vildu beygja sig fyrir þeirri samþykkt, sem Alþ. hafði gert um það að veita tilteknum aðilum nokkur skattfríðindi, á sama tíma sem ýmsum öðrum aðilum í landinu væru ekki veitt skattfríðindi. Þessir embættismenn og hæstv. ráðh., þessi eða þá hinn, sem var á undan honum sem fjmrh., virðast vera í hópi þeirra manna, sem eru á móti því að veita þessi fríðindi. Það er allt og sumt. Og þá taka þeir það ráð að stíga yfir lögin, brjóta þau hreinlega, fara ekki eftir samþykkt Alþingis. Þetta vitanlega ber að vita. Og þó að menn segi nú á eftir: Ef fyrirhugað er að breyta þessum lögum á Alþingi, þá er óþarfi að leggja á sig þessa vinnu. - Ja, hver er kominn til að segja, að það sé fyrirhugað að breyta þessum ákvæðum hér á Alþ.? Það á eftir að sýna sig. Ég álít, að fjmrn. hafi borið skylda til þess að fara að settum lögum, svo lengi sem þau stóðu í gildi, hvað sem þeirra einkaálit var um það, hvort þessi skattfríðindi átti að veita eða ekki, Ég álít fyrir mitt leyti miður farið allt, sem fer í þá átt í þessum efnum að draga úr því að veita nokkur fríðindi eða einhver hlunnindi til þeirra aðila, sem vilja leggja á sig aukastörf til þess að auka framleiðsluna. Öll spor, sem verða stigin í aðra átt, eru ábyggilega efnahagsmálum okkar ekki til góðs. Svo er enn annað, og það er það, sem vitanlega ber að hafa í huga og ég vil ætla að núv. hæstv. fjmrh. þekki alveg sérstaklega, að það er varhugavert að koma þannig fram á Alþ. eða annars staðar að gera samninga við einn aðila eða setja lög einum aðila til hagsbóta, heita honum þessu á þann hátt, sem fullgilt á að vera, en svo þegar á að standa við loforðið sjálft, framkvæma það, sem menn eru búnir í góðri trú að vinna upp á, þeir eru búnir að leggja á sig þau aukastörf, sem þeir áttu að njóta nokkurra fríðinda út á, en svo þegar á að koma til greiðslunnar á þessum störfum, sem menn hafa innheimt undir ákveðnum fyrirheitum, þá eru þeir sviknir um efndirnar. Það eru svona vinnubrögð, sem ber að víta. Þau eru hættuleg, og ég vil ætla það alveg sérstaklega, að núv. hæstv. fjmrh., sem þekkir vel til í lögum, sjái, hvers konar hættur felast í slíkum vinnubrögðum. Öðru máli gegndi, hefði aðeins verið um það að ræða nú að setja þessi lög fyrir næsta ár. Nei, þessi lög voru raunverulega í gildi fyrir störf manna á árinu 1959, þeir eru því búnir að leggja það á sig, sem til var ætlazt. En það er meining hans að svíkja menn um þá greiðslu, sem þeim var heitið með lögum frá Alþingi. Og það er það, sem ég vil alveg sérstaklega vita í þessum efnum.



Herra forseti. Ég ætla að leggja hér örfá orð í belg, vegna þess að það hefur verið vikið nokkuð að okkur starfsmönnum í fjmrn., sem með þessi störf förum, og það vill nú svo til, að ég fer með skattamál þar ásamt fleiri störfum. Ég vil í upphafi taka það fram, að ég leyfi mér að draga mjög í efa þá yfirlýsingu hv. 4. landsk., að ráðuneytisstjórinn í fjmrn. hafi nokkurn tíma sagt, að fallið væri frá því að gefa umrædda reglugerð út. Ég hef sjálfur ítrekað orðið að svara þessari fsp. frá mörgum stöðum. og þá hef ég sagt í samræmi við þær fyrirskipanir, sem ráðuneytisstjóri hefur gefið mér þar um, að frestað væri útgáfu reglugerðarinnar, þar sem tekjuskattslögin væru í endurskoðun og ekki þætti ráðlegt eða eðlilegt að gefa reglugerðina út, meðan á þeirri athugun stæði. Annars er ég dálítið hissa á þeim umr., sem hér hafa farið fram. Það er eins og hér hafi einhver óskaplegur hlutur átt sér stað og lög hafi verið brotin. Ég fullyrði, að svo er ekki og það er í engu tapað fyrir nokkurn mann, nokkurn skattþegn hér á landi, þó að ekki sé búið að gefa út þessa reglugerð enn þá. Framtalsfresti er nú nýlokið, fyrir nokkrum dögum, og álagning tekjuskatts er ekki byrjuð enn þá. Það er mjög algengt í sambandi við reglur varðandi tekjuskatt, að fyrirmæli um þær komi ekki fyrr en í febrúar eða marz eða jafnvel síðar á því ári, sem skatturinn er lagður á. Ég tel það líka skynsamleg vinnubrögð, eins og á stendur og miðað við þá endurskoðun, sem núna fer fram á tekjuskattslöggjöfinni, að atvinnurekendum sé ekki, kannske að nauðsynjalausu, fyrirskipað að leggja út í svo og svo mikla vinnu við að sundurliða hjá mönnum, sem hjá þeim starfa, hve mikið þeir hafi starfað í eftirvinnu og hve mikið þeir hafi starfað í dagvinnu að framleiðslustörfum, þegar ekki er ljóst, hvort nokkurn tíma verður þörf á því að nota þessar upplýsingar. Þá vil ég líka taka fram, að ég tel, að að ýmsu leyti séu þau lög, sem hér um ræðir, dálítið óljós, og hitt held ég að allir, sem þekkja eitthvað til tekjuskatts og álagningar tekjuskatts, viðurkenni, að að sumu leyti séu þau algerlega óframkvæmanleg, og skal ég koma inn á það lítillega. Ég vil þó taka fram, að ég hef alltaf skilið þessi lög þannig, að skattívilnun þessi ætti að taka til tekna, sem unnið væri fyrir á árinu 1959. Þeir, sem vinna í skattinum, tala gjarnan um eða hafa það orðalag, sem hér er haft: „ákvæði þessi skulu koma til framkvæmda“, og þá er átt við álagningu skattsins. Við skiljum þetta þannig, og ég hef alltaf skilið það þannig, að þessi ákvæði ættu að koma til framkvæmda árið 1960 á tekjur ársins 1959, ef þetta verður á annað borð samþykkt. En í sambandi við þá erfiðleika, sem eru á framkvæmd þessara laga, skal ég aðeins gefa örfá dæmi: 1) Það er ekki ljóst, hvort þessi skattívilnun tekur einungis til þeirra, sem vinna fyrir launatekjum hjá öðrum, eða hvort hún nær líka t.d. til einyrkjabónda, sem hefur ekkert fólk starfandi í sinni þjónustu. Það er það fyrsta. Þetta er ekki ljóst, 2) Nokkur hluti af framleiðslu - við skulum segja landbúnaðarvara - er fluttur út. Það er algerlega óframkvæmanlegt, og það þekkja allir, sem hafa unnið að skattamálum, að sundurliða eða fylgjast með því af hálfu skattyfirvalda, hve mikill hluti tekna bónda er vegna útflutningsframleiðslunnar og hve mikill hluti tekna hans er vegna starfsemi eða vegna framleiðslu, sem seld er hér innanlands. Hér eru bara tvö lítil dæmi. En fleiri annmarkar eru á þessu, sem ég hirði ekki um að rekja frekar. Ég hygg, að á þessu megi sjá, að hér er um verulega erfiðleika að ræða. En ástæðan til þess, að ég kvaddi mér hljóðs í sambandi við þessa umr., var sú, að mér þótti rétt að bera hönd fyrir höfuð okkar í rn. fyrst og fremst. Ég hef aldrei fengið þar aðra skipun en þá að gefa upplýsingar um, að reglugerðarútgáfu þessari hafi verið frestað, og ég leyfi mér að draga það mjög í efa, að ráðuneytisstjórinn í fjmrn. hafi gefið nokkrum manni aðrar upplýsingar en þær, að hér væri aðeins um frestun á útgáfu reglugerðarinnar að ræða, þangað til útséð væri um þann árangur, sem verður af endurskoðun á tekjuskattinum.



Herra forseti. Um það er nú enginn vafi, að það er ágreiningur um, hvernig skilja beri það ákvæði l., hvenær eru gerðar skattfrjálsar þær tekjur, sem hér um ræðir. Eðlilegast er, að um þetta falli úrskurður frá fjmrn., Það er venjulegt, þegar um svona ágreining er að ræða. Falli sá úrskurður þannig, að þetta skuli taka til tekna ársins 1959, þá er engin hætta á því, að viðkomandi launþegar áfrýi þeim úrskurði. Falli úrskurðurinn gagnstætt, hafa þeir rétt til að áfrýja úrskurðinum og fá dómsniðurstöðu um það atriði. En það er ég alveg viss um, að hvað sem líður endurskoðun skattalaganna og þeim till., sem þar verða samþykktar, þá fær hver þegn í þjóðfélaginu sér dæmdan rétt til þessara fríðinda, sem hér um ræðir, ef það á að taka gildi 1. jan. 1960, þ.e.a.s. gilda einnig fyrir tekjurnar frá 1959, því að hvorki till. frá nefnd né lög, sem síðar yrðu samþ., gætu tekið þennan rétt af viðkomandi aðilum. Frá því sjónarmiði sé ég ekki, að það sé neinu spillt í þessu máli. Það hefur hver þegn ástæðu til þess að geta kært sína skatta, bæði útsvör og tekjuskatta, ef ekki hefur verið tekið tillit til þeirra fríðinda, sem hér um ræðir, svo framarlega sem þau skulu gilda fyrir tekjurnar frá 1959, og hann getur þar af leiðandi komið öllum sínum rétti fram, hvað sem líður útgáfu reglugerðarinnar. - Þetta vildi ég láta koma fram á þessu stigi málsins.



Herra forseti. Ég gat því miður ekki verið viðstaddur hér, þegar hæstv. fjmrh. svaraði fsp. En í því, sem síðar hefur komið fram, hefur nokkuð dregizt inn í þessar umr. grg., sem við þrír úr verkalýðshreyfingunni hér í Reykjavík létum frá okkur fara varðandi útgáfu þeirrar reglugerðar, sem hér er rætt um. Skattstjórinn í Reykjavík, sem mun hafa samið þessa reglugerð eða starfsmenn hans, leitaði til okkar um umsögn varðandi reglugerðina á s.l. hausti. Það var kannske vegna þess, að bæði ég og ýmsir fleiri úr verkalýðshreyfingunni hér í bænum höfðu þráfaldlega spurzt fyrir um, hvað liði útgáfu þessarar reglugerðar. Hann óskaði eftir umsögn okkar um þá reglugerð, sem þá iá fyrir uppkast að. Þarna fóru engin bréfaskipti milli, og eftir að við höfðum sameiginlega athugað uppkastið að reglugerðinni, var nánast mér falið að eiga viðtal við skattstjóra þar um. Þegar ég hafði rætt við hann, óskaði hann eftir, að við létum í té skriflega álit okkar á reglugerðinni. Það gerðum við síðan, og ég held, að málið frá okkar sjónarmiði skýrist nokkurn veginn með því að lesa upp þetta bréf, sem hæstv. fjmrh. var nú svo vænn að lána mér, en ég hafði ekki meðferðis. Það, sem fyrst og fremst vakti fyrir okkur, þegar við sömdum þetta, var, að þessi reglugerð gerði ekki framkvæmd l. beinlínis ómögulega. en það var álit okkar á reglugerðinni, að framkvæmd l. yrði algerlega óhæf, ef reglugerðinni yrði fylgt. Því var yfir lýst í grg., sem fylgdi reglugerðinni, að þar hefði sá háttur verið á hafður að þrengja eins og frekast væri kostur ákvæði laganna. Þetta var gert á þann veg, að t.d. hér í Reykjavík hefðu uppskipunarmennirnir, mennirnir hér við höfnina, sem skipa upp úr fiskiskipunum, togurunum, mennirnir hjá togaraafgreiðslunni, ekki átt að fá skattívilnanir. Nú er það vitað mál, að þessir menn, a.m.k. hér í Reykjavík, verða að leggja hvað mest á sig við yfirvinnu til þess að koma fiskinum í land. Þeir áttu ekkert að fá. Bifreiðastjórarnir, sem aka fiskinum frá skipunum, og þetta eru að langmestu leyti bifreiðar fiskvinnslustöðvanna sjálfra og verða að vera til, hvenær sem er sólarhringsins, áttu ekki að fá skattívilnun. Það er mikið farið að nota vélar inni í frystihúsunum við flökun og sitt hvað annað. Mennirnir, sem stjórna þessum vélum, áttu ekki að fá skattívilnanir. En mennirnir, sem standa við hliðina á þeim, setja fiskinn í vélarnar, áttu að fá skattívilnanir. Það var þessi rammi reglugerðarinnar, sem við alveg sérstaklega lögðum áherzlu á að næði engri átt. Þetta hefði tvímælalaust og óhjákvæmilega haft í för með sér vinnustöðvanir, a.m.k. hér í Reykjavík, bæði í vinnslustöðvunum og við höfnina. Ég fullyrði það, að menn hefðu ekki látið bjóða sér slíka hluti og hefðu þess vegna hreint og beint horfið frá þessari vinnu. Ég ætla - með leyfi hæstv. forseta - að lesa þessa grg. okkar, hún er ekki löng, og vona, að málið skýrist við það. Það eru aths. við frv. að reglugerð um skattfrelsi yfirvinnuálags við framleiðslu á útflutningsvörum. „1. Augljóst er, að lagasetning eins og hér um ræðir skapar misræmi milli skattgreiðenda og því til þess fallin að vekja óánægju og samanburð hjá öðrum starfshópum en þeim, sem hún tekur til. Það er yfir lýst, að við samningu reglugerðarinnar hafi verið fylgt þeirri stefnu að þrengja ákvæði laganna eins og frekast væri kostur, Við sjáum ekki betur en slík framkvæmd laganna muni leiða til hreinna vandræða. 2. Óljóst er, hvort skattívilnun þessi á skv. 5. gr. reglugerðarinnar að ná til manna, sem vinna vaktavinnu. En okkur virðist, að hún ætti jafnt að taka til þess hluta vinnulauna vaktavinnumanna, sem þau eru hærri en venjulegt dagvinnukaup vegna álags, sökum þess að starfið er framkvæmt á öðrum tíma sólarhringsins en eðlilegt er talið. 3. Skv. 2. gr. nær skattívilnun þessi aðeins til álags á laun fyrir vinnu, sem unnin er beinlínis við úrvinnslu eða aðvinnslu framleiðsluvörunnar sjálfrar á vinnustað.“ Ekki er ljóst, hvað átt er við með orðinu „aðvinnsla“, og væri kannske fróðlegt, ef góðir málfræðingar eru hér, ef þeir vissu, hvað það ætti að merkja. „Skattívilnunin virðist skv. þessu aðeins eiga að ná til þeirra. sem vinna í vinnslustöð, t.d. frystihúsi, og þó ekki til þeirra allra. Hún virðist ekki eiga að ná til viðgerðarmanna. vélstjóra, bifreiðastjóra og heldur ekki þótt þeir aki bílum fyrirtækjanna sjálfra. Uppskipunarmenn virðast vera útilokaðir, og hvað um fólk, sem t.d. vinnur í skreiðarhjöllum, eða eru skreiðarhjallar vinnslustöð? Það var mjög tvírætt, hvort t.d. vinnan í skreiðarhjöllunum heyrði undir ákvæði reglugerðarinnar. Mörg frystihús og aðrar vinnslustöðvar hafa nú orðið fastráðna viðgerðarmenn í þjónustu sinni. Þessir menn og fastir vélstjórar fyrirtækjanna verða oft að leggja á sig vökur og erfiði, þegar aðrir eru ekki að vinna, til þess að framleiðslustörfin geti gengið eðlilega, og virðist því mjög ranglátt, ef ákvæði laganna taka ekki til þeirra. Benda má á, að með þessu fengi sá skattívilnun, sem lætur fisk í flökunarvél, en sá, sem stjórnar vélinni, fengi hana ekki. Bílstjórar, sem aka bílum í eigu frystihúsa og annarra vinnslustöðva, eiga nær aldrei öruggan hvíldartíma. Þeir þurfa ávallt að vera tilbúnir til vinnu, t.d. ef bátur kemur að landi. Engin rök virðast vera fyrir því, að þeir, sem vinna við uppskipun á sjávarafla, vinni ekki „bein störf við framleiðsluvöruna sjálfa“. Því teljum við, að þeir eigi kröfu á skattívilnun skv. lögunum. Sama máli gegnir um þá, sem t.d. vinna í skreiðarhjöllum. Í stuttu máli sagt teljum við ófært að mismuna svo fólki við sömu eða lík störf og í flestum tilfellum hjá sama fyrirtæki eins og reglugerðin gerir ráð fyrir og að slík þrenging á ákvæðum laganna muni leiða til beinna vandræða, eins og fyrr segir. 4. Það er alkunna, að verkafólk yfirleitt hefur ekki bókhald yfir vinnustundir sínar, og við útfyllingu skattskýrslna fer það oftast eftir uppgjöri atvinnurekanda varðandi tekjur sínar. Það virðist því vægast sagt mjög varhugavert ákvæði í fyrri málsgr. 6. gr. reglugerðarinnar, að starfsmaður verði sóttur til saka fyrir að fara eftir uppgjöri atvinnurekanda, ef síðar kemur í ljós, að atvinnurekandinn hafi gefið ranga skýrslu.“ Þetta er dags. 9. nóv. 1959, og er undirskriftin sama og hæstv. fjmrh. gat um og er til skattstjórans í Reykjavík. Ég get verið sammála um það, að ákvæði laganna eru kannske ekki eins skýr og á hefði verið kosið, en með þeirri reglugerð, sem uppkast lá að fyrir okkur, var framkvæmd laganna gerð alveg ómöguleg, og ég held, að við höfum hér fært næg rök að því.



Herra forseti. Það er víst hægt að deila um flest hér á Alþ., ef hægt er að hefja langvarandi deilur um, hvernig ber að skilja ákvæði laganna um breyt. á tekjuskatti og eignarskatti frá 12. maí 1959. Í 1. gr. segir, með leyfi hæstv. forseta: „Frá tekjum skal draga, áður en skattur er á þær lagður: a) Atvinnutekjur þær, sem skattþegn hefur aflað sér með eftir-, nætur- og helgidagavinnu við störf í þjónustu útflutningsframleiðslunnar og ekki eru orlofsskyldar. Atvinnurekendum skal skylt að láta skattyfirvöldunum í té vinnuskýrslur, er sýni glögglega, hver hluti af greiðslum til starfsmanna þeirra falli undir þetta ákvæði. Einnig skulu launþegar gera grein fyrir því á skattframtali sínu, hvort einhver hluti tekna þeirra og þá hvað mikill eigi að falla undir þetta ákvæði. Ráðherra ákveður í reglugerð, hver störf falli undir þetta ákvæði, og skal þá við það miðað, að það verði einungis bein störf við framleiðsluna sjálfa.“ Og svo kemur: „Ákvæði þessi skulu koma til framkvæmda frá og með 1. jan. 1960.“ Mér finnst, að þessi ákvæði og þessi lagagrein séu mjög skýr og það sé mjög erfitt og þurfi alveg sérstaka lagni til að geta misskilið þetta. Að hæstv. fjmrh. geti tekið sér fyrir hendur að fresta framkvæmd l. að eigin geðþótta, er að mínum dómi hrein fjarstæða. Hæstv. ráðh. ber að sjálfsögðu að fara að lögum í þessum málum sem öðrum. Hæstv. ráðh. getur svo náttúrlega, hvenær sem er, flutt breyt. við l., en á meðan þau eru í gildi, ber hæstv. ráðh. að láta lögin koma til framkvæmda. Að deila um það, hvenær þetta ákvæði l. skuli koma til framkvæmda, er hrein fjarstæða. Í 1. gr. stendur: „Ákvæði þessi skulu koma til framkvæmda frá og með 1. jan. 1960.“ Að sjálfsögðu ber því að láta skattafrádragið, sem lögin gera ráð fyrir, koma til framkvæmda við skatt af tekjum 1959. Um þetta er ekki hægt að deila með neinum rökum. Það, að samin hafi verið reglugerð af embættismanni ríkisins, sem gengur alveg í berhögg við anda laganna, eftir því sem hér hefur verið upplýst, verður að teljast mjög fráleitt og vítavert, og er ekki annað hægt en mótmæla slíkum vinnubrögðum.



Herra forseti. Ég tel, að það hafi komið skýrt fram í þessum umr., að ákvæðið um gildistökuna, eins og það kom inn í löggjöfina í hv. Ed. og hv. 4. þm. Vestf. (SE) upplýsti hér áðan, er þannig til komið, að það er enginn vafi á því, að með orðalaginu var tekið af tvímæli um, að það ætti ekki, af því að það væri kannske ekki framkvæmanlegt, að koma til framkvæmda á árinu 1959, en strax í ársbyrjun 1960. Mér hefur verið tjáð, að það séu algeng vinnubrögð hjá lögfræðingum, að ef þeir eru í vafa um skilning lagasetningarákvæðis, fari þeir mjög eftir því, hvað sé hægt að fá fram úr umr. á Alþ. um tilganginn, tilætlunina. Og ef hæstv. ráðh. hefði haft svo mikið við í þessu efni að athuga það, þá er enginn vafi á því, að það atriði hefði þegar orðið algerlega augljóst, að ekki var til neins að reyna að humma fram af sér framkvæmd þessarar lagasetningar með því, að það hafi verið óljóst, hvort lögin ættu að taka til ársins 1960 eða 1961. Mér fannst líka hæstv. ráðh. ofmæla það, þegar hann skýrði þingheimi frá því hér í sinni fyrri ræðu, að hann hefði leitað umsagnar nefndar um það, hvort hún teldi, að þetta bæri að framkvæma, og n. hefði verið andvíg því. Svo kemur einn nm. hér og segir: Það er rangt. Ég er á móti því, að þetta lagaákvæði sé fellt niður, vil, að það komist í framkvæmd, - og gerði nákvæma grein fyrir því, í hverju hans ágreiningur hefði að öðru leyti verið fólginn. Nú virðist mér orðalag lagasetningarinnar vera skýrt í öllum meginatriðum, og mér virðist það vera lítið höfðinglegt af hæstv. ráðh. að koma hér og gera sér upp skilningsleysi frammi fyrir þingheimi, þykjast ekki skilja þetta lagaákvæði eða mælt mál hér í umr. Þá sagði hæstv. ráðh., að vanefndir á þessum framkvæmdum hefðu aðallega stafað af því, að það stæðu til stórkostlegar breyt. á skattalöggjöfinni skattþegnum til hagsbóta, og klykkti út með því að segja: Væntanlegar breyt. á skattalöggjöfinni eru margfalt meira virði en allt, sem Hannibal Valdimarsson kom fram með, meðan hann var og hét. Ja, það er ágætt, ef svo verður. En mér finnst nú óneitanlega, að þessi hæstv. ráðh. geri fullmikið að því að gera mikið úr innihaldi væntanlegrar lagasetningar, sem hann ætli að koma með, og væntanlegum aðgerðum, sem hann ætli að framkvæma. Hann hafði t.d. í útvarpsumræðunum frekar lítið að segja um þann sparnað, sem hann væri búinn að framkvæma, en hann hafði lifandi ósköp að segja um þann væntanlega sparnað, sem hann ætlaði að framkvæma að ári, og slíkur sparnaður er frekar lítils virði. Hann væri betri, ef hann væri orðinn staðreynd. Og nú fáum við að vita, að þetta atriði. sem hér var lögfest til skattívilnana fyrir starfandi fólk, sé lítils virði samanborið við öll þau skattfríðindi, sem nú standi til og hann ætli að koma með í væntanlegu skattafrv., sem Alþ. er ekki búið að sjá. Ég held, að hæstv. ráðh. gerði rétt í því að lofa heldur minna upp í ermina sína, bæði um stórkostlegan allsherjarsparnað og ívilnanir í skattalögum, sem Alþ. er ekki farið að sjá.



Herra forseti. Mér finnst sannast sagna þessar umr. hér vera næsta einkennilegar og ástæðulitlar. Ég held, að það ætti að geta legið í augum uppi, sem hæstv, fjmrh. sagði áðan og enn fremur hv. 4. þm. Reykn. (JSk) tók undir, að það sé auðvitað í fyllsta máta óeðlilegt og geti ekki orðið neinum til gagns að fara að gefa út reglugerð og leggja á marga aðila í landinu sérstakar kvaðir, ef það reynist svo, að það sé í algeru tilgangsleysi gert, vegna þess að það sé ekki ætlunin að framkvæma hlutina, eins og reglugerðin gerir ráð fyrir. Ég skil ekki í, hvað sem menn annars álita um þetta atriði, hvort eigi að undanþiggja eftirvinnu skatti eða ekki, að nokkur maður raunverulega geti deilt um þetta atriði að það sé í fyllsta máta óeðlilegt að hafa þau vinnubrögð á, og af þeim sökum sé hæstv. fjmrh. á engan hátt ámælisverður fyrir að hafa ekki gefið út þessa reglugerð, ef fyrirhugað er, eins og upplýst hefur verið, að leggja til, að þessu ákvæði verði breytt. Það er svo aftur allt önnur saga, hvort menn vilja láta breyta þessu ákvæði, og það kemur vafalaust til athugunar, þegar till. um þetta koma fram, hvort menn vilja þar halda því eða ekki og gera þá brtt. við frv. ríkisstj., þegar það kemur fram um það efni. En um þetta atriði get ég ekki skilið að sé hægt að ásaka einn né neinn, sem á þessum málum hefur haldið, og mér finnst ákaflega óviðeigandi, að verið sé. eins og var gert áðan af einum hv. þm., að bera sakir á skattstjórann í Reykjavík fyrir það, að hann hafi framið vitaverðan verknað með því að ganga frá reglugerð eins og hann lagði til að hún yrði. Hv. þm., sem hér talaði áðan, 11. landsk. (GJóh), sagði, að þessi lagaákvæði væru svo ótvíræð, að það hefði ekki átt að vera erfitt að semja þessa reglugerð, og það væri einkennilegt. að það skyldi þurfa að deila um þetta. Ég held nú sannast sagna, að það væri ákaflega einkennilegt, ef ekki væri hægt að deila um þau, vegna þess að það hlýtur að vera erfitt að átta sig á því, hvernig á að túlka þau, það lá í augum uppi, þegar þau voru sett, og ég held, að engum hafi blandazt hugur um í fyrra, að um það yrðu stórfelldar deilur, hvernig ætti að skýra þau. Hv. 2. landsk. þm. (EðS) t.d. vék hér áðan að ýmsum aths., sem hann og tveir starfsbræður hans hefðu komið fram með við reglugerðina, og þar kom einmitt glöggt fram það, sem eðlilegt var að risu spurningar um. Hann t.d. taldi, að það væri eðlilegt, að viðgerðarmenn í íshúsum féllu undir þessa reglugerð. En ég segi: er þá ekki nákvæmlega með sama rétti hægt að segja um viðgerðarmenn á öðrum verkstæðum, t.d. sem gera við skip, þannig að þau séu sjófær og fær til að gegna sínu hlutverki, að þeir vinni í þágu útflutningsframleiðslunnar? Og orðalagið „í þágu útflutningsframleiðslunnar“ er svo víðtækt, að það má í rauninni segja, að meginhluti þjóðarinnar gæti fallið þarna undir. Ég skal ekki segja, hvort það hefur verið hugsun flm. þessa máls í upphafi, að það yrði þannig skilið, - ég efast stórlega um, að það hafi verið. Það var á það bent áðan af hv. 4, þm. Reykn., sem rétt var, hversu erfitt væri varðandi skilgreiningu á útflutningi í sambandi við landbúnað. Ég held, að það liggi í augum uppi, að það væri gersamlega óframkvæmanlegt að finna reglu til að láta gilda varðandi útflutning landbúnaðarafurða. Hvað um bifreiðastjóra, sem flytja landbúnaðarafurðir til skips, skulum við segja, til útflutnings, og bifreiðastjóra, sem aka fiski að og frá fiskvinnslustöðvum? Svona má endalaust um þetta deila, þannig að ég held, að það sé ekki hægt að saka skattstjórann í Reykjavík né starfsmenn fjmrn, eða aðra, sem um þessi mál hafa fjallað, þó að þeir segi, að það sé erfitt að átta sig á, hvað þarna sé raunverulega að baki. Og ég held það sé ósköp eðlileg afstaða hjá skattstjóranum í Reykjavík, einmitt af því að ákvæðin eru svona óljós, að þá verði að skýra þau þröngt. Það er hin almenna lögskýringarregla. Ég skal ekki að öðru leyti um það segja, hvort rétt er eða rangt að fylgja þessari reglu um það, að þeir, sem starfa í þágu útflutningsframleiðslunnar og vinna þar aukavinnu, eigi að njóta þessara fríðinda og aðrir ekki. Það fer ákaflega mikið eftir því, hve vítt þetta hugtak á að skilja, og það eitt er víst, að í mörgum tilfellum þykja það hlunnindi hjá fólki að fá að vinna eftirvinnu, þannig að þetta er ekki eingöngu, þó að það séu vissulega einnig rök þar að baki, að það séu erfiðleikar á því að fá fólk til að vinna þessa vinnu. Og ég er ákaflega hræddur um, að það sé rétt, sem þeir þrír verkalýðsleiðtogar, sem undirrituðu þá álitsgerð, sem hæstv. fjmrh. hér gat um, segja í upphafi sinnar álitsgerðar, að þetta ákvæði sé ákaflega líklegt til þess að valda óánægju fyrir það, hversu það mismuni vinnandi fólki. Ég skal að öðru leyti ekki blanda mér inn í þessar umr. En ég gat ekki stillt mig um að benda á þessi atriði, af því að það er efni málsins varðandi þessa fsp., hvort þessi reglugerð hafi verið gefin út eða ekki. Mér sýnist það hljóti allir sanngjarnir menn að geta viðurkennt, að það hefði verið í fyllsta máta óeðlilegt, úr því að stendur til að leggja til að breyta þessum lögum, að fara að gefa út þessa reglugerð, eins og sakir standa.