Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Við í Samfylkingunni styðjum þetta mál enda er verið að hnika ríkisstjórninni í rétta átt. Við hefðum þó talið eðlilegri og betri brag á því ef ríkisstjórnin hefði tekið tilboði aðila vinnumarkaðarins og tekið vel í þá beiðni þeirra að hækka persónuafslátt og mæta með því þörf fyrir hækkun ráðstöfunartekna þeirra sem eru á lægstu laununum.  Það er afstaða hæstv. ríkisstjórnar að gera það ekki og á því verður hún að bera ábyrgð, að forgangsraða með þeim hætti í þágu þeirra sem mest hafa milli handanna.

Virðulegi forseti. Nú sér fyrir endann á fjárlagagerðinni fyrir árið 2014. Ég ítreka þakkir mínar til nefndarmanna í fjárlaganefnd fyrir ánægjulega vinnu og lýsi því hér að fjárlög 2014 marka mikil tímamót því að skuldasöfnun ríkisins er stöðvuð. Við höfum forgangsraðað í þágu heilbrigðis. Hér hefur verið tekinn upp bankaskattur sem er mjög mikið gleðiefni en fyrri stjórnvöld treystu sér ekki til að gera það. Það eru mörg nýmæli í þessu frumvarpi, sem verður brátt að lögum, sem ber að fagna. Ég held að allir finni og sjái að hér er ný ríkisstjórn tekin við, ríkisstjórn sem hefur breytt kúrsinum í íslensku samfélagi. Það er vel. Ég kem ekki til með að fara í atkvæðaskýringu, virðulegi forseti, vegna þess að þær breytingartillögur sem við erum nú að fara með fram til samþykktar eru allar frá meiri hlutanum. Ég bendi þingmönnum á þskj. 450, á þeim tillögum er öll fjárlaganefndin. Þar eru meðal annars þau mál sem var samið um á milli minni hlutans og meiri hlutans til að þinglok gætu orðið. Þetta liggur svona fyrir, engin breytingartillaga er frá minni hlutanum að öðru leyti en því sem allir eru sammála um þannig að það er óþarft að fara í frekari atkvæðaskýringar. Við horfum björt til framtíðar, hér hefur náðst mikill árangur til hagsbóta bæði fyrir heimilin og landsmenn alla og með þessum orðum óska ég öllum gleðilegrar hátíðar.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem fram kom hjá hv. formanni fjárlaganefndar, þessi fjárlög marka vissulega skörp skil yfir í hægri sinnaða hugmyndafræði þar sem fjárlögin einkennast af því að almenningi er afsalað talsverðum tekjum og í staðinn er gengið á innviðina. Ýmsir vaxtarsprotar eru klipptir ansi skarpt og nægir þar að nefna rannsóknir, nýsköpun, skapandi greinar og menntakerfið okkar. Það eru allt innviðir sem skipta almenning í landinu gríðarlegu máli og líka tækifæri ungs fólks á Íslandi til framtíðar. Hins vegar er rétt að geta þess að ýmsir af hinum verstu agnúum frumvarpsins voru sniðnir af undir lok umræðunnar, ekki síst fyrir þrýsting samhentrar stjórnarandstöðu og almennings í landinu. Þar ber auðvitað sjúklingaskattana hæst sem voru sem betur fer felldir út á lokametrunum fyrir utan nokkrar aðrar umbætur. Almennt er það mat okkar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að hér hafi orðið skörp hugmyndafræðileg skil og er ljóst að Framsóknarflokkurinn tekur þátt í þeirri hægri stefnu af fullum krafti með vinum sínum í Sjálfstæðisflokknum.

Virðulegi forseti. Þegar frumvarp til fjárlaga var lagt fram í haust brá þjóðinni og þingheimi. Við sáum framan í skrýtna stefnu sem fólst í því að létta byrðum af þeim sem best væru í færum til að bera þær og að slökkva á þeim ljósum uppbyggingarverkefna, rannsókna, þróunar, framfara í mennta- og menningarmálum sem höfðu verið kveikt á undanförnum árum. Ríkisstjórnin hefur sýnt í vinnslu þessa máls í þinginu einbeittan áhuga á því að halda áfram þeirri kyrrstöðustefnu sem lagt var upp með hér í haust. Okkur hefur tekist með samstilltu átaki og einbeittri framgöngu undir lok þings að hafa mildandi áhrif á þetta frumvarp. Við fögnum því en ábyrgðin á þessum viðsnúningi er fyllilega í höndum stjórnarflokkanna.

Herra forseti. Mér er bent á það af sessunautum mínum að vera skilvirkur í þessari ræðu sem ég mun að sjálfsögðu gera með því að benda bara pírötum og landsmönnum öllum á að hv. þingmaður Vinstri grænna, Katrín Jakobsdóttir, lýsti þessu mjög vel. Þetta er skörp hægri beygja. Hlustið á ræðu hennar, hún tók þetta allt vel saman. 
            

Virðulegur forseti. Við í Bjartri framtíð og fleiri gagnrýndum mjög þegar fjárlögin voru lögð fram, að þar var alls ekki nægilegt fjármagn til heilbrigðisþjónustu. Við fögnum því að það hefur verið leiðrétt þó að við hefðum viljað leiðrétta það með öðrum hætti en að fjármagna það beinlínis með því að draga til dæmis úr þróunaraðstoð. Við höfum jafnframt gagnrýnt það mjög að horfið er frá sóknaráætlunum um uppbyggingu í atvinnulífi, nýsköpun og þróun og varðandi skapandi greinar og grænan iðnað. Ég legg áherslu á það nú þegar kemur að afgreiðslu fjárlaga að það verði efnt sem fór á milli formanna stjórnmálaflokkanna að sett yrði á stofn þingnefnd með fulltrúum allra flokka sem mundi þróa tillögur um uppbyggingu nýsköpunar og þróunar og rannsókna skapandi greina og græns iðnaðar vegna þess að þetta er þrátt fyrir allt sameiginlegt viðfangsefni okkar allra og við hljótum að vilja það öll, að efla þær greinar.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem við greiðum nú atkvæði um markar mikil tímamót. Það markar tímamót fyrir þær sakir að hér afgreiðir þingið í fyrsta skipti frá bankahruninu hallalaus fjárlög. Reyndar hefur afgangurinn á milli umræðna að þessu sinni farið vaxandi. Við ætlum að afgreiða frumvarp með rúmlega 900 millj. kr. afgangi. Það er vissulega ekki stór fjárhæð í heildarsamhengi hlutanna þegar fjárlögin sjálf eru farin að losa 600 milljarða en það er engu að síður mikilvægt merki um að við ætlum að stöðva skuldasöfnunina. Fjárlögin marka jafnframt tímamót fyrir þær sakir að hér eru stigin fyrstu skrefin í átt til þess að létta sköttum af einstaklingum, einnig af fyrirtækjum. Þau marka tímamót fyrir það að í fyrsta skipti eru fjármálafyrirtæki, líka þau sem eru í slitameðferð, látin greiða í ríkissjóð til að standa undir kostnaði í einhverju eðlilegu samhengi við það tjón sem ríkissjóður hefur orðið fyrir  Í heildina erum við 

Herra forseti. Við getum að sjálfsögðu haldið ræður í þessum sal hvert yfir öðru og miklast af ágæti verka okkar en utan veggja þessa húss er þjóðin. Hún hefur verið að tala með athyglisverðum hætti, m.a. í greiningum og mælingum Gallups sem Íslandsbanki vinnur úr á heimasíðu sinni. Það er afar athyglisvert að þjóðin virðist vera með það á hreinu í þágu hverra verk þessarar ríkisstjórnar fyrst og fremst eru. Þannig bregður nú við að svartsýni tekjulægsta hópsins í landinu tekur stökk upp á við eftir að ríkisstjórnin lokar fjárlögum sínum og hefur kynnt skuldaniðurfærsluaðgerðir sínar. Þeir tekjuhæstu verða aftur á móti mun bjartsýnni. Þetta eru afar athyglisverð skilaboð í sjálfu sér, ekki frá stjórnarandstöðunni heldur vísbendingar um viðhorf þjóðarinnar og mat hennar á því í þágu hverra verk ríkisstjórnarinnar eru. Íslandsbanki segir að það megi túlka þetta sem svo að viðbrögð neytenda séu í takt við gagnrýni þeirra 

Virðulegur forseti. Það er ástæða til að fagna því alveg sérstaklega að þetta margumrædda og umfangsmikla mál skuli nú vera að verða að veruleika. Hér er um að ræða 20 milljarða í fyrsta áfanga, en fólk mun engu að síður strax byrja að njóta niðurfærslu sem nemur öllum verðbótum umfram það sem talist gátu eðlilegar verðbólguvæntingar á árunum í kringum efnahagshrunið. Þetta er sannarlega tímamótaaðgerð, þetta er réttlætisaðgerð fyrir hóp sem hefur legið óbættur hjá garði núna í fimm ár, en þetta er líka mjög mikilvæg efnahagsleg aðgerð, mikilvægur liður í að koma í veg fyrir að skuldafargið sem hefur legið á samfélaginu eins og mara komi í veg fyrir efnahagslegan vöxt og velferð í framtíðinni. Þetta er því aðgerð sem mun hafa jákvæð áhrif fyrir samfélagið allt og marka viðsnúning til betri tíma fyrir alla hópa samfélagsins.

Virðulegi forseti. Það er tilgangslaust að setja á innihaldsmiklar ræður um skuldaniðurfellingu á þessum tímapunkti. Hér er um að ræða að ríkisstjórnin vill fá heimild til að ráðstafa á næsta ári gríðarlegum fjármunum. Við fengum því framgengt í samningum milli formanna flokkanna fyrir þinglok að inn í þingið kæmi frumvarp sem mundi ráða þeirri úthlutun til lykta. Það er ekkert ljóst með hvaða hætti hún verður og við sitjum því hjá við afgreiðslu þessarar heimildar, enda liggur ljóst fyrir að hingað mun koma frumvarp og við munum vilja hafa á það áhrif með hvaða hætti þeim fjármunum sem þar er um að tefla verður ráðstafað. Frumvarpið kemur hingað og við bíðum frekari ákvarðana þar til þar að kemur.

Virðulegi forseti. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sitjum hjá við þessa atkvæðagreiðslu og vitum að útfærsla hennar verður rædd mun nánar á vorþingi. Við höldum til haga þeim sjónarmiðum sem við höfum haldið á lofti, að það skipti máli að þegar við förum í svona ráðstafanir nýtist þær þeim sem á þurfa að halda og að við hugum að þeim sem mest þurfa á hjálp að halda í samfélaginu, að tekið sé tillit til félagslegra sjónarmiða þegar ríkið kemur að með aðstoð við þá sem eiga í vandræðum á húsnæðismarkaði, hvort sem það eru eigendur eða leigjendur. Það eru þau sjónarmið sem við eigum að hafa að leiðarljósi í okkar verkum.

Virðulegur forseti. Hér er verið að ákveða að veita 20 milljarða úr ríkissjóði til ákveðinna aðgerða sem hafa ekki verið ræddar hér að neinu marki og með loforði um 60 milljarða til viðbótar. Staða ríkissjóðs er í járnum. Tekjurnar sem eiga að fjármagna þessar aðgerðir eru ekki fastar í hendi. Okkur finnst þetta því vera glannaskapur og getum ekki stutt þetta. Ávinningurinn af aðgerðunum miðað við þá umræðu sem þó hefur farið fram og kynningu sem við höfum séð er óljós, sérstaklega miðað við forsendurnar í íslensku efnahagslífi. Það eru líkur á að aðgerðirnar komi ekki þeim til góða sem þurfa helst hjálp. Það er algjörlega óvíst að tekjurnar sem eiga að fjármagna þessar aðgerðir skili sér. Í forsendum frumvarps þar sem meðal annars er ákveðið að leggja skatt á fjármálastofnanir segir að tekjurnar dugi einungis í tvö ár. Þessar aðgerðir eiga að vara í fjögur.  Við segjum nei við þessu.

Herra forseti. Við píratar munum sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu vegna þess að tekjurnar í útgjöldin í þessa leiðréttingu, þeir 20 milljarðar á þessu ári og svo 20 miljarðar á ári næstu þrjú árin þar á eftir, eru ekki í hendi. Við munum fylgjast vel með framvindu þessa máls, en við píratar viljum þrýsta á að réttlætið nái fram að ganga í þessu landi. Nú eru Hagsmunasamtök heimilanna með dómsmál um lögmæti verðtryggingarinnar á neytendalánum. Við munum sjá það snemma á næsta ári hvort þau eru lögmæt. Hæstiréttur hefur kallað eftir því hjá EFTA-dómstólnum hvort verðtryggð húsnæðislán séu lögmæt. Ef verðtrygging reynist ólögleg mun það leiðrétta lögum samkvæmt þessi lán. Það er leiðin sem við píratar viljum sjá. Það er það sem við höfum þrýst á og munum halda áfram að gera í vetur. Þessar tekjur eru ekki í hendi, 

Virðulegur forseti. Hér kemur til atkvæða nýr liður í heimildargrein fjárlagafrumvarpsins sem kom til meðferðar þingsins við 2. umr. Að minni beiðni var fundað um málið í utanríkismálanefnd þar sem hér er um að ræða heimild til þess að afsala flughlöðum, flugbrautakerfi og tengdu akbrautakerfi til Isavia ohf. að teknu tilliti til þjóðréttarlegra skuldbindinga. Ég taldi hér um að ræða stórt mál sem þyrfti ítarlega umræðu. Að hluta til var fallist á þau sjónarmið með því að bæta inn í þennan lið síðustu setningunni um að hafa skyldi samráð við fjárlaganefnd og utanríkismálanefnd Alþingis áður en heimildin yrði nýtt. Ég tel að þar með sé kominn grundvöllur, ef til stendur að beita þessari heimild, til að óska þá eftir sérstakri  Við munum sitja hjá við atkvæðagreiðsluna um þetta mál, en það hefur tekið 

Herra forseti. Við erum að afgreiða fjárlög fyrir árið 2014 með rúmlega 900 millj. kr. afgangi. Það er afskaplega viðkvæmur afgangur. Ég minni á það enn einu sinni að við erum að borga 75 milljarða á ári í vexti. Það eru 200 milljónir á dag og það er vegna þess að ríkissjóður skuldar allt of mikið. Hann verður að sýna afgang til að fara að borga niður þessar miklu skuldir og minnka vaxtagreiðslurnar. Árleg greiðsla í vexti er um það bil einn fullbúinn spítali, bara til viðmiðunar. Nú reynir á hvernig til tekst með framkvæmd fjárlaganna. Það mun koma í ljós í ríkisreikningi árið 2014 sem mun væntanlega birtast í maí eða júní 2015. Það er sá ríkisreikningur sem segir okkur til um hvort það hafi verið afgangur á ríkissjóði eða ekki, hvort ríkisfjárlögin hvetji til verðbólgu og hvort börnin okkar komi til með að borga skuldirnar okkar. 
            

Háttvirtir alþingismenn. Nú er komið að lokum þessa haustþings. Undanfarnir dagar hafa verið kunnuglegir og einkennst af mikilli vinnu og löngum umræðum. Það er að vonum. Við stóðum frammi fyrir því óhjákvæmilega verkefni að ljúka við fjárlög og tengd mál og önnur þau mál sem nauðsynlegt var af öðrum ástæðum að ljúka áður en árið væri liðið. Þótt skoðanir væru skiptar um mörg þessara mála tókst góð sátt um lúkningu þeirra að lokum og fyrir það ber að þakka. Stórir atburðir tengdir kjarasamningum töfðu áætluð þingstörf, en í ljósi þess er það sannarlega ánægjulegt að okkur tókst þó að ljúka þingstörfum tveimur dögum síðar en starfsáætlun kvað á um. Það hefði ekki auðnast nema vegna þess að þingmenn allir lögðu sig fram um að svo mætti takast. Fjárlagaumræður eru jafnan fyrirferðarmestar um þetta leyti og svo er einnig núna. Svo lengi sem elstu menn muna og tiltæk gögn ná yfir hafa umræður við 2. umr. fjárlaga hafist og þeim lokið á einum og sama deginum þótt þær hafi oftar en ekki staðið inn í nóttina og atkvæðagreiðslan jafnan farið fram daginn eftir. Umræðurnar hafa oft verið býsna langar, enda eðlilegt þegar um er að ræða umfjöllun um veigamestu þætti frumvarpsins og helstu álitamálin. Dæmi má taka frá fjárlagaumræðunni á 139. löggjafarþingi haustið 2010. Hún byrjaði þá rúmlega 11 að morgni. Síðasta ræðan hófst kl. 03.11 um nóttina og lauk kl. 03.45. Þessa ræðu flutti þáverandi hv. 5. þingmaður Norðvest. Einar K. Guðfinnsson. 
             Í fyrra stóð á hinn bóginn 2. umr. fjárlaga alls í 51 klukkustund og fór fram á fimm dögum. Atkvæðagreiðslan tók síðan fjórar og hálfa klukkustund. Í ár hófst 2. umr. fjárlaga 13. desember, fór fram á fjórum dögum og stóð alls í um 29 klukkustundir. Þessi þróun er að mínu mati nokkurt umhugsunarefni sem okkur þingmönnum ber að hyggja að. Atkvæðagreiðslan um frumvarpið eftir 2. umr. núna tók tæpar þrjár klukkustundir, hún gekk mjög greiðlega fyrir sig og fyrir það ber að þakka. Í dag eru vetrarsólhvörf og nú tekur daginn að lengja. Við göngum því mót hækkandi sól. Það er ánægjulegt að einmitt á þessum degi skuli hilla undir nýja kjarasamninga á almennum markaði með þríhliða aðkomu launþega, atvinnulífs og ríkisvalds, líkt og einatt hefur gerst við snúnar og erfiðar aðstæður eins og núna. Í því sambandi er sérstakt fagnaðarefni að við lausn þessa erfiða máls sneri þingheimur bökum saman við afgreiðslu nauðsynlegra þingmála í dag og skirrðist ekki við að fresta þinglokum til að stuðla að farsælli niðurstöðu. Jólahlé þingsins er að þessu sinni styttra en oft hefur verið. Aðstæður eru að því leyti óvanalegar að þinghald til vors verður fremur stutt vegna sveitarstjórnarkosninga í lok maí. Skipulag þingsins tekur mið af þessu og er því samþjappaðra en oft áður og fjöldi þingfundadaga og nefndadaga fyrir vikið álíkur því sem við höfum að jafnaði þekkt. Við skipulagningu þingstarfa hér hef ég notið ákaflega góðs samstarfs við forsætisnefnd, formenn þingflokka og starfsfólk Alþingis. Ég vil færa öllu þessu fólki alúðarþakkir fyrir samstarfið og óska öllum gleðilegrar og friðsællar jólahátíðar. Þeim sem eiga um langan veg heim að fara óska ég góðrar heimferðar og heimkomu og bið þess að við megum öll hittast heil á nýju ári. Landsmönnum öllum sendi ég mínar bestu nýárs- og jólakveðjur.

Virðulegur forseti. Fyrir hönd okkar alþingismanna vil ég þakka forseta Alþingis kærlega fyrir gott samstarf á því haustþingi sem nú er að ljúka. Ég vil sérstaklega þakka góða samvinnu við okkur þingflokksformenn. Þessu haustþingi er nú að ljúka svo gott sem á áætlun. Það hefur verið tíðindalítið og það er gleðiefni því að það vitnar um að nú eru ekki lengur knýjandi bráðaaðgerðir sem tröllríða hverju þinginu á fætur öðru eins og var hér fyrst eftir efnahagshrun. Það minnir okkur á að þrátt fyrir átök á stundum miðar okkur fram á veginn. Það er ástæða til að þakka fyrir góða samstöðu sem hér hefur tekist um ýmis mál á haustþinginu. Ekki er síst ástæða til að þakka pólitíska samstöðu um mikilvægar úrbætur á þingmáli nr. 1, fjárlögum, og vil ég þakka hæstv. forseta sérstaklega atbeina hans að því máli og að farsælum samningum um þinglok. Ég þakka virðulegum forseta hlý orð í garð okkar alþingismanna og óska forsetanum og fjölskyldu hans gleðiríkra jóla og farsældar á komandi ári. Ég vil líka nota tækifærið og þakka starfsfólki Alþingis góða samvinnu og ómetanlega aðstoð við okkur alþingismenn á yfirstandandi ári. Ég óska þeim gleðilegrar hátíðar og fjölskyldum þeirra. Ég bið hv. alþingismenn að taka undir góðar óskir til forseta Alþingis, starfsfólks Alþingis og fjölskyldna þeirra með því að rísa úr sætum. - 
             Gleðileg jól.

Ég þakka hv. 9. þm. Reykv. s., Helga Hjörvar, fyrir hlý orð og góðar óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og hv. þingmönnum fyrir að taka undir þau orð með því að rísa úr sætum. Ég endurtek þakkir mínar og óskir til hv. þingmanna og alls starfsfólks Alþingis.

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis, 143. löggjafarþings, frá 20. desember 2013 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 14. janúar 2014. Gjört á Bessastöðum, 19. desember 2013. Ólafur Ragnar Grímsson. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. Bréf forseta Íslands um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði og með vísan til samþykkis Alþingis lýsi ég því yfir að fundum Alþingis, 143. löggjafarþings, er frestað. Ég þakka hv. alþingismönnum og starfsmönnum þingsins fyrir störf sín og óska þeim, svo og landsmönnum öllum, gleðilegra jóla og farsældar á nýju ári.