Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil leyfa mér að taka það fram, að það er alls ekki til að flýta fyrir afgreiðslu mála að ætla að afgreiða þau með svona hætti. Og ég vil vekja athygli þeirra hv. þdm., sem styðja ríkisstj. að málum, á því, að afgreiðsla mála án þess að vísa þeim til nefndar brýtur algerlega í bága við þingvenjur og anda þingskapa. ríkisstj. getur ekki kvartað undan því, að stjórnarandstaðan hafi gert sér það að leik að tefja fyrir málum hennar. Ég veit ekki til þess, að það séu dæmi til þess í þingsögunni, að nokkur ríkisstj. hafi átt það eins mikið undir stjórnarandstöðunni að hraða málum sínum í gegnum þingið eins og núverandi ríkisstj., og ég hygg, að það sé líka einsdæmi, að stórmál eins og það, sem nú hefur hlotið afgreiðslu, fari svo að segja umræðulaust í gegnum 2. og 3. umr. Ef ríkisstj. ætlar að svara þessu með því að brjóta þingvenjur og hætta að vísa málum til nefnda, þá skal það ekki flýta fyrir málum hennar.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft til meðferðar sams konar mál og hér liggur fyrir, og þá var um leið gert ráð fyrir, að þetta mál kæmi fram, og engar athugasemdir gerðar við það af nm. Og þar sem þörf er á að hraða þessu máli, sýnist ekki ástæða til að tefja það með því að vísa því til n., þó að það sé að vísu vel hægt, ef þess er eindregið óskað.



Í sambandi við mál það, sem var til umr. í fjhn., þá vil ég vekja athygli á því, að það var frv. til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út á s.l. vori um benzínskatt 1948. Ég er ekki vanur að tefja mál í fjhn., enda þýddi ekki að sakast um orðinn hlut, því að sannleikurinn var sá í því máli, að ríkisstj. hafði gleymt að framlengja l. um benzínskattinn, en lét innheimta hann samt sem áður. Þegar svo komið var fram á sumar, gaf hún út brbl., sem ekki komu svo fyrir þingið fyrr en í desember. Í sambandi við það mál var svo minnzt á benzínskatt 1949, og taldi ég, að nægur tími væri að ræða hann í nefndinni, þegar það mál kæmi fyrir. Ég hef ekki ætlað mér að tefja sérstaklega fyrir þessu máli, en hins vegar mun ég ekki líða það, að þingvenjur séu brotnar með því að vísa slíkum málum ekki til nefndar. Og nú krefst ég að fá atkvæði um það aftur, hvort vísa á málinu til nefndar, og verði það ekki gert, þá vil ég láta hæstv. ríkisstj. vita, að 2. og 3. umr. geta dregizt nokkra daga.

Forseti (BG): Út af ummælum 2. þm. Reykv. vil ég taka fram, að það er ekki rétt, að þingsköp hafi verið brotin.



Ég sagði ekki, að þingsköp hefðu verið brotin, heldur þingvenjur. Okkar þingfyrirkomulag byggist jafnvel meira á venjum, en lögum og þess vegna verður að ganga út frá, að þær venjur séu haldnar. Og venjurnar hafa eins mikla þýðingu í þessu atriði og þau skráðu þingsköp eða lög. Ég vil standa fast á því í þessu sambandi, að það sé haldið fast við þær venjur, sem hér hafa tíðkazt. - Viðkomandi því, sem hæstv. forseti sagði, vil ég taka fram, að það er fjarri mér að bera á hann, að hann hafi brotið þingsköp. Síður en svo. En það vil ég aðeins taka fram um það, sem hann minntist á, að hann myndi eftir, að það hefði komið fyrir, að mál hafi gengið í gegn án nefnda, þá er vitað, að það er til, en slíkt er ákaflega sjaldgæft. Hitt er miklu algengara, að mál gangi fram án þess, að umsögn nefnda um þau liggi fyrir. En af því að mér kom það óvænt, að ætlað var að vísa hér stóru tekjuöflunarmáli til 2. umr., án þess að slíkt mál færi í nefnd, - því að ég man ekki eftir, að það hafi tíðkazt um eitt einasta stjfrv. þann tíma, sem ég hef átt sæti í fjhn., - þá óska ég eftir því hér, að málið fari í n., en get gengið inn á, að málið fari til fjhn. á milli 2. og 3. umr. En ég vil ekki ganga inn á það án frekari átölu, að svona mál séu látin ganga hér í gegnum hv. þd., án þess að þeim sé vísað til nefndar.



Ég þarf ekki að endurtaka það, sem hæstv. forseti hefur sagt um þingsköp og þingvenjur. Ég vil bjóðast til þess að boða fund í fjhn., hvort sem málinu verður vísað þangað eða ekki, ef einhverjum skyldi vera fróun í því. Ef fundur í n. verður ekki sóttur án þess, að málinu sé vísað til n., þá held ég, að það sé útlátalaust fyrir okkur að vísa málinu til n. á milli 2. og 3. umr., og fundur verður þá þegar boðaður við fundarslit hér í ráðherraherberginu.