Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ingólfur Jónsson) Herra forseti. - Sem sjá má, hefur n. verið að mestu sammála, þó að einn nm. hafi skrifað undir með fyrirvara, og hefur nú n. lagt til, að till. verði samþ. Það er óþarfi fyrir mig að fjölyrða um till. Í grg. fyrir henni er tekið fram flest, sem færa má til raka fyrir því, að hún verði samþ. Kom til umr. í n., að rétt væri að hnýta þessa till. við það frv., sem nú hefur verið lagt fram í Ed. til nýrra launal. En af því að ég held, að launal. verði tæplega samþ. á þessu þingi og það taki miklum breyt., finnst mér rétt að samþ. þessa till. Því verður ekki neitað, að eins og opinberir starfsmenn hafa ýmiss konar réttindi umfram aðrar stéttir, eins eiga þeir líka að hafa skyldur samkvæmt l. Ég lít svo á, að þessi till. sé ekki síður tímabær eða nauðsynleg vegna þess, að það er ekki langt síðan það var gefið í skyn, að opinberir starfsmenn ætluðu sér að hafa það eins og ýmsar aðrar stéttir, jafnvel að gera verkföll. Þau hafa raunar ekki verið boðuð enn sem komið er, en á fundum, sem ýmis stéttafélög hafa haldið, hafa málin verið rædd á þann veg eins og til mála gæti komið, að til verkfalla kynni að draga. Nú er það svo um marga þessa opinberu starfsmenn, að þeir hafa ýmis réttindi fram yfir aðra þegna þjóðfélagsins. Mörgum þessum mönnum hafa verið veittar stöður til lífstíðar og þar með tryggð atvinna meðan þeir geta unnið, en síðan veitt eftirlaun eftir að þeir hættu að geta starfað. Það er réttlátt, að menn, sem hafa slík forréttindi, verði líka að hafa skyldur, a.m.k. ekki síður en aðrir þegnar þjóðfélagsins. Ég skal ekki fara fleiri orðum um till. Ég vil aðeins láta þess getið, að ef fyrirvari hv. 2. þm.N.-M. er nokkuð alvarlegs eðlis, getur hann að sjálfsögðu gert grein fyrir honum.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. - Ég lít svo á, að sú endurskoðun, sem farið er fram á, að hæstv.ríkisstj. láti framkvæma samkv. till., verði að fara fram á þann veg, að fyrir liggi, hvaða réttindi og skyldur embættismenn skuli hafa að lögum, þegar ákveða á, hver laun þeirra skuli vera í krónutölu. Nú liggur fyrir þessu Alþ. frv. til nýrra launal., og tel ég, að samtímis þeim l. eigi að afgreiða þetta mál og efni þess helzt að koma sem kafli eða kaflar í nýjum launal. Mér er þann veg farið, að það hefur áhrif á það, hve há laun ég vil ákveða þessum eða hinum embættismanninum, hver réttindi hann á að hafa, t. d. til launa í veikindum, hve löng orlof o.s.frv., og því vil ég láta Alþ. afgreiða samtímis og í sama frv. launahæðina, sem nú er lögð fyrir Alþ. í máli 113, og svo hvaða réttindi og skyldur embættismennirnir hafi. Mér virtist, að um þetta væri n. öll sammála, en hinir nm. vilja samþ. þessa till. í því trausti, að launal. verði ekki samþ. nú, heldur látin daga uppi. Væri það víst, gæti hvort tveggja legið fyrir næsta Alþ. og þá fylgzt að. En ég á slíkt engan veginn víst, margir hafa mjög mikinn áhuga á að afgreiða launal., og á eftir afgreiðslu þeirra verður ýtt fast, enda óneitanlega þörf á að endurskoða þau og samræma launakjör manna. Ég tel, að líklegt sé, að fjhn. þingsins geti þegar á þessu þingi framkvæmt þá endurskoðun og komið með þá breyt. á skyldum og réttindum embættismanna, sem nauðsynlegar eru, og látið þær fylgja sjálfum launakafla launal. eftir. Ég vil því ekki vísa málinu til stj. nú og með því e.t.v. tefja fyrir framgangi launamálsins á þessu þingi að ástæðulausu. Mér virðist nefnilega, að a.m.k. sumir nm. ætli síðan að hafa það sem ástæðu til að verða á móti afgreiðslu launamálsins, að stj. sé að láta endurskoða þennan kafla launal., og þar með nota samþ. þessarar till. sem skálkaskjól til að geta betur varið að vera á móti launal. Ég legg til, að málið verði afgr. með rökst. dagskrá, og hljóðar hún svo, með leyfi hæstv. forseta: Í trausti þess, að mál þetta fái viðunandi afgreiðslu Alþingis um leið og frv. til l. um laun starfsmanna ríkisins (þskj. 306), tekur þingið fyrir næsta mál á dagskrá.

Gunnar Thoroddsen Herra forseti. - Ég er hv.allshn. þakklátur fyrir góða afgreiðslu á þessu máli, þar sem hún leggur til, að till. verði samþ. óbreytt. Hv. 2. þm.N.-M. hefur sérstöðu í þessu máli, og vil ég víkja að því fáeinum orðum. Það hefur komið fram fyrr, að rétt væri að steypa saman launaákvæðunum og ákvæðum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna, og í lagabálki, sem var fyrir þinginu 1935–1936, var þetta í sama frv. Nú hefur orðið sú raun á, að í frv. til launal. eru ekki tekin upp almenn launaákvæði, og lít ég svo á, eins og líka kemur fram í frv., að það sé betra fyrir bæði málin að skilja þau að. Löggjöf um opinbera starfsmenn hefur verið um langan aldur mjög aðkallandi, en einmitt af því, að það hefur verið tengt við launaákvæðin, hefur tafizt að setja þessa nauðsynlegu löggjöf. Sú leið, sem hv. 2. þm.N.-M. bendir á, er óframkvæmanleg, að hægt sé á skammri stundu að semja jafnvandasaman og þýðingarmikinn lagabálk. Til þess þarf mikinn tíma og undirbúning, og næg önnur verkefni eru fyrir hendi. Ég held því, að þetta sé óframkvæmanlegt. Hv. þm. sagði, að sér þætti óhugsandi að ákveða laun opinberra starfsmanna, nema hann vissi, hvaða réttindi og skyldur fylgdu starfinu. Mér finnst, að afstaða hv.þm. ætti miklu fremur að greiða fyrir þessari till., en ekki eins og hann heldur fram að tefja fyrir henni, því að hann vill hafa þennan lagabálk fyrir hendi áður en hann afgreiðir lögin.

Frsm. meiri hl. (Þóroddur Guðmundsson) Herra forseti. - Fjvn. hefur haft þáltill. þá, sem hér liggur fyrir, til meðferðar, og hefur það farið svo, að fimm nm. leggja til, að þáltill. verði samþ. með dálítilli breyt. eða eins og segir á þskj. 337 í áliti meiri hlutans. Einn nefndarmaður skilar séráliti, leggur til, að till. verði samþ. nokkuð breytt, en gat þó ekki orðið meiri hlutanum samferða að öllu leyti. Í þáltill. er kveðið svo á, að 500 þús. krónur af láninu skuli vera rekstrarlán. Þetta vildi fjvn. ekki fallast á, og það kom líka í ljós við athugun málsins, að til þess er ekki ætlazt. Hins vegar virðist verksmiðjunni nauðsynlegt að fá alla lánsupphæðina til byggingarkostnaðar. Ég ætla ekki að vera margorður um, hve nauðsynlegt er, að síldarverksmiðjan Rauðka verði stækkuð og endurbyggð, enda hefur þetta mál verið rætt við þingmenn milli þinga, og mun meiri hl. hv.þm. vera stækkuninni fylgjandi og þá um leið þessari umbeðnu ábyrgð, því að án ábyrgðar verður ekki hægt að stækka verksmiðjuna. Um álit 1. minni hl., þeirra hv.þm. S.-Þ. og hv. 1. þm. Rang., hef ég lítið að segja. Þó vil ég benda á, að fullyrðingar þeirra um áhættu ríkissjóðs af ábyrgð þessari eru á engan hátt rökstuddar og ekkert tillit tekið til þess, hve mikið nauðsynja- og þjóðþrifafyrirtæki hér er um að ræða. Ég held því fram, að ekki hefði mátt hika við að veita þessa ábyrgð, þó að því fylgdi mikil áhætta, vegna þess, hve mikil nauðsyn er á fleiri síldarbræðsluverksmiðjum. En að mínu áliti er hér um mjög litla áhættu að ræða. Sérálit hv.þm. S.-Þ., Jónasar Jónssonar, er að mestu um heimilisillindi þeirra framsóknarmanna, og ætla ég mér ekki að blanda mér í það, en ég get ekki gengið fram hjá að benda á, að grg. þessi er krydduð dylgjum og getsökum í garð einstakra manna og ósmekklegu oflofi um aðra. Eins og saga Rauðskinnumálsins er rakin í álitinu, er það slík fölsun á staðreyndum, að hreinni furðu gegnir, jafnvel þótt tillit sé tekið til þess, hver segir frá. Um álit 2. minni hl., hv.þm. Borgf., Péturs Ottesens, er það að segja, að hann vill veita ábyrgðina og er okkur í meiri hl. sammála um það, en munurinn hjá honum og okkur er aðeins sá, að hann vill veita ábyrgð gegn 3. veðrétti næst á eftir 4 millj. samtals á 1. og 2. veðrétti, en við viljum veita ábyrgð gegn veðrétti í verksmiðjunni á eftir veðréttum samtals 4 millj. króna. Allir hljóta að sjá, að hér er lítill munur á, því að engu máli getur skipt fyrir ríkissjóð, hvort hann hefur 3. eða 4. veðrétt, þegar upphæðin á veðréttinum á undan er ákveðin 4 millj. En það er þægilegra, að orðalagið sé eins og við leggjum til, meiri hl. fjvn. Alþfl. var líka skiptur um þetta mál. Það var flokksmál hjá Sósfl. Hann barðist fyrir því, að bærinn eignaðist þessar eignir, að vísu með góðri aðstoð framsóknarmannsins Þormóðs Eyjólfssonar, - en að þakka honum einum, að það varð, þykir mér heldur mikið. Þar sem ég geri ráð fyrir, að yfirgnæfandi meiri hl. Alþingis sé málinu fylgjandi, vil ég ekki orðlengja um það.

Frsm. 2. minni hl. (Pétur Ottesen) Eins og nál. á þskj. 345 ber með sér, leitaði fjvn., strax og till. var vísað til hennar, upplýsinga hjá bæjarstjórn Siglufjarðar um kostnað við bygging verksmiðjunnar. Í grg., sem fylgir till., eins og hv.þm. Siglf. flutti hana, lágu engar þær upplýsingar fyrir og komu ekki heldur í framsöguræðu hans. Fjvn. vildi fá að vita, hvað kosta mundi að ljúka verkinu. Þegar upplýsingar fengust um það frá Siglufirði, sýndi það sig, að ekki var rétt, að ½ milljón af því fé, sem afla átti, væri rekstrarlán handa verksmiðjunni, en hún var umfram þá upphæð, sem talið var, að verksmiðjan kosti. Þeir, sem heitið höfðu láni út á 1. og 2. veðrétt í verksmiðjunni, höfðu krafizt þess, að þessar 500 þús. kr. yrðu til tryggingar því, að verksmiðjan verði tilbúin fyrir næstu síldarvertíð. Þetta varð til þess, að ég samdi þegar brtt. þá, sem er á þskj. 345, og vil takmarka ríkisábyrgðina við þá upphæð, sem þarf til að fullgera verksmiðjuna. Ég tók þar upp alveg sams konar ákvæði og er í þáltill. um, að ríkið hafi 3. veðrétt í verksmiðjunni vegna þessarar 1 millj. kr. ábyrgðar. Því fremur var ástæða til að gera það, sem það kom fram, að þeir aðilar, sem veita samtals 4 millj. kr. lán út á 1. og 2. veðrétt, Tryggingastofnun ríkisins og Útvegsbanki Íslands, hafa sett það skilyrði fyrir láninu, að ríkið ábyrgðist það, sem á vantaði af byggingarkostnaði. Þegar þáltill. var lögð fram í fjvn., kom það eigi í ljós hjá þeim meiri hl. n., sem ábyrgðinni var fylgjandi, að eigi mætti veita ríkinu 3. veðréttinn, en þó kom kvittur um, að e.t.v. mundi vera bilbugur á öðrum lánveitingum og mundi þurfa að nota 3. veðrétt handa þeim, og þar sem ekki var tilgreindur neinn ákveðinn aðili, sem þessa krefðist, þótti mér ekki ástæða til að taka tillit til svo lauslegs umtals, er ég samdi brtt., heldur fylgdi till.flm. Það má e.t.v. segja, að þetta muni ekki hafa fjárhagsþýðingu fyrir ríkissjóð. En vel getur farið svo, að ríkissjóður sé settur í nokkra fjárhagshættu með þessari ábyrgð, því að enginn veit, hversu tekst að sjá þeim fyrirtækjum farborða eftir stríð, sem nú eru stofnuð fyrir afarfé. Það er almennt álit, að verðlag muni mjög breytast. Því ber ekki heldur að neita, að Siglufjarðarbær hefur lagt í mjög fjárfrekar framkvæmdir, þar sem Skeiðsfossvirkjunin er. En það er ákaflega nauðsynlegt, að bætt sé aðstaða til síldveiða og reynt að draga úr tjóni, sem verður af töfum síldveiðiflotans sökum verksmiðjuskorts, en aðferðir til að geyma óunna síld hafa ekki enn borið nægan árangur, svo að aukning á verksmiðjum er óhjákvæmileg. Á þessu stigi máls hef ég því ekki viljað bregða fæti fyrir þetta mál, þótt ríkissjóður mundi binda sér þar bagga og hætt sé við, að Siglufjarðarbær sé búinn að reisa sér hurðarás um öxl. Það var upplýst í fjvn., áður en málið var flutt í þessu formi, að búið væri með undirskriftum þm. að tryggja samþ. þess nú á þingi. Þessu til staðfestingar fylgdu ekki orðin tóm, heldur lagði þm. einn fram gögn um, hvernig þetta væri tryggt. Þá held ég hafi komið fram, að búið hafi verið að leita til allra þm. um undirskrift að mér og öðrum þingmanni undanteknum. Slík undirskriftasamþykkt er allt annað en góð aðferð. En vitanlega hefur aðferðin ekki áhrif á það, hvernig ég lít á málið sjálft.

Frsm. 1. minni hl. (Jónas Jónsson) Hv. 1. þm. Rang., sem í fjvn. stóð sama megin í máli þessu og ég og hefur ásamt mér skilað nál. á þskj. 343, er fjarverandi sökum embættisskyldu, og vildi ég fara fram á það við hæstv. forseta, að hann stillti svo til, að þessi hv.þm. gæti verið staddur við endanlega afgreiðslu till. Áður en ég vík að þessu máli, finnst mér við eiga að benda á, að tillaga um, að Siglufjarðarbær fari að starfrækja stórt og dýrt atvinnufyrirtæki, virðist vera byrjun á hreyfingu, sem vakin er hér á Alþ. Það munu vera þrír þm. Sósfl., sem hafa lagt til, að bæjarfélög efni til útgerðar í stórum stíl með 100 milljóna ríkisframlagi og í einn stað megi veita allt að því 5 millj. kr. Þannig er ætlazt til, að framleiðslan færist úr höndum einstaklinga í hendur bæjarfélaga á ábyrgð allra gjaldþegna. Nú á Siglufjarðarbær að ríða á vaðið, og svo eiga öll bæjarfélög að geta byrjað milljónarekstur á ábyrgð ríkisins. Meðferð þessa máls verður því vottur um það, hverja stefnu Alþ. vill hafa í þessum málum. Þetta mál hefur oft verið borið fyrir ríkisstjórnir fyrri tíma, en forráðamönnum landsins hefur jafnan þótt stórum varhugavert að leyfa verksmiðjubygging þá, sem um ræðir. Í tíð þjóðstjórnarinnar var það sótt sérstaklega fast að fá að stækka verksmiðjuna upp í 5 þús. mál, og málið kom fyrir þáv. atvmrh., Ólaf Thors. Hann var að vissu leyti einn um það, hvernig hann leit á málið. En Eysteinn Jónsson og a.n.l. Hermann Jónasson studdu hann eindregið og höfðu á þessu svipaða skoðun og aðrir landmenn, að út á þessa braut ætti ekki að fara. Siglufjörður fékk ekki nema takmarkað leyfi til stækkunar eða upp í 2500 mál. Nú höfðu kommúnistar látið í veðri vaka, að fé væri tryggt og ekkert vantaði nema leyfið. En þeir stækkuðu ekkert, enda leizt víst fáum á fyrirtækið. Bankarnir, a.m.k. Landsbankinn, voru því mótfallnir að leggja í það fé, - og væri það þó mörgum sinnum fjarlægara nú. Í landinu eru til 4 jafnstórar verksmiðjur og Rauðku er ætlað að verða, en kosta ekki meir en 2 millj. kr., og þessi mun ekki kosta minna en 8 millj. Samkeppni hennar við hinar verksmiðjurnar hlyti að verða svo erfið, að hún stæðist ekki, ellegar gróðinn yrði næsta mikill af verksmiðjunum á Hjalteyri og í Djúpuvík. Og svo halda menn, að Rauðka eigi að auki að standa straum af hinni óhemju dýru rafvirkjun Siglfirðinga. Ekkert bæjarfélag hefur hingað til getað staðið undir slíku. Allt sýnir, að óhugsanlegt er, að hin dýra verksmiðja beri sig. Ýmsir einstaklingar og félög, sem gætu aukið síldarverksmiðjur sínar, hafast ekki að, og ríkið, sem byrjaði á að stækka sínar verksmiðjur, hreyfir sig ekki. Allir vita það fjarstæðu að reisa þessi fyrirtæki nú á hápunkti dýrtíðar. Það kom fram hjá hv.þm. Borgf., að verksmiðjuaukning gæti orðið hjálparráð fyrir bæ, sem væri í kröggum vegna Skeiðsfossvirkjunar. En þegar sú virkjun er nú á veturnóttum komin í þrot, vegna þess að þær 8 millj. eru búnar, sem ríkið ábyrgðist, er víst óvarlegt að ætla Rauðku ófæddri að hjálpa og ætla bænum að bjarga sér úr þrotinu með því að ráðast nú í glæfrafyrirtæki slíkt, að engir aðrir láta sér detta í hug að leggja í það. Þeir koma sjálfsagt til Alþ. aftur með nýtt rafveitulán, því að ósennilegt er, að nokkur annar vilji hjálpa þeim. Hvorki getur rafveitan stutt síldarbræðsluna né síldarbræðslan rafveituna, heldur verður þetta samlagt eitt hið stórkostlegasta tapfyrirtæki, sem sögur fara af, og Siglufjörður kominn á ríkið, þegar að skuldadögunum kemur. Siglufjörður hefur átt svo bágt með að fá tiltrú, að honum tókst ekki að fá neina hjálp, þó að send væri hingað fjölmenn n. í lántökuerindum, því að málið strandaði á því, að þeir, sem peningana höfðu, vildu ekki treysta Siglfirðingum í þessum efnum. Þegar þeir stóðu svo ráðþrota, leituðu þeir til málafærslumanns nokkurs hér í bænum, sem er á þingi, og hann tók að sér að útvega þetta lán fyrir Siglfirðinga - mjög í ósamræmi við það, sem tíðkazt hefur. Ég geri ráð fyrir, að málið hefði verið einfaldara, ef ekki hefði viljað svo til, að þessi málfærslumaður er jafnframt þm. og málið berst því inn á Alþ. og þar með áhættan af því. Málið er sótt þar á öðrum vettvangi en venjulegt er um slík mál. Ég ætla ekki að leyna því, að ég álít það óviðeigandi, að þm. sé í þeirri aðstöðu, sem hv.þm. Seyðf. er í hér, að berjast fyrir lántöku á ábyrgð ríkissjóðs, þar sem hann er starfandi þm. Ég þykist þess fullviss, að þessi hv.þm. sé ötull að útvega lán, náttúrlega fyrir þá þóknun, sem málaflutningsmenn taka. En hann hefur víst ekki gert sér grein fyrir, að hann er hættur að vera á sínum venjulega starfsgrundvelli, heldur er hann kominn inn á þm.-grundvöllinn, áður en hann veit af. Hér á Alþ. að grípa í taumana. Ég mun því, áður en málinu lýkur, leggja fram dagskrá þess efnis, að Alþ. álíti ekki viðeigandi að ganga í þessa ábyrgð, þar sem einn af þm. sé á þennan hátt við riðinn málið. - Þetta er ekki aðeins ábyrgðarmál og ríkisáhætta, heldur er formið vafasamt, að þm. séu á atvinnugrundvelli að koma lántökuábyrgð í gegn í þinginu. Ég þykist þess fullviss, að hv.þm. hefði ekki gert þetta, hefði hann athugað, hvert straumurinn bar hann. Sú leið, sem valin hefur verið í þessu máli: að tryggja nóg þingfylgi við ábyrgðina utan Alþ., er nýstárleg, þegar um svo óvenjulegt má1 er að ræða. Og mér þætti sennilegt, að við þær skýringar, sem koma munu fram í málinu við umr., muni það koma í ljós, að jafnvel sumum hv.þm., sem hafa bundið sig í þessu efni án þess að hafa yfirsýn yfir málið, finnist ástæða til að athuga þetta nánar. Eins og tekið er fram í nál., svaraði þessi lántökumaður, hv.þm. Seyðf., fyrirspurn frá mér um undirskriftirnar með því að lesa upp nöfn mannanna. En ég sé, að í nál. hefur af vangá fallið niður hjá mér nafn eins þeirra manna, sem ekki skrifuðu undir, en það er nafn Péturs Magnússonar bankastjóra. Það getur verið, að þeir menn, sem þannig stendur á um, séu fleiri, sérstaklega úr Sjálfstfl., en ég hygg þó ekki, að svo sé. En ég leiðrétti þetta hér með, að því er Pétur Magnússon snertir, því að einmitt hann hefur tekið alveg ákveðna afstöðu í málinu og ráðið sterklega frá því, að út í þetta væri farið. Ég hef enn fremur orðið var við, að á Siglufirði þykir þetta dýr framkvæmd, þar sem búið er að eyða í kostnað við lántökuna á þriðja hundrað þús. kr. til ýmissa starfandi n., sem dvalizt hafa langdvölum hér, og annars slíks, og í próvisíon til málafærslumannsins 90 þús. kr. Af því að þetta er svo óvenjulegt, þykir mér rétt að taka fram, að þótt ekkert sé við það að athuga eftir þeim reglum, sem gilda hjá málaflutningsmönnum, þó að þeir hafi hjálparmenn, þá er mér kunnugt um, að sumum mönnum, sem stóðu að því að veita lánið, fannst þetta geta snert sig. Þess vegna hef ég spurzt fyrir um þetta og ætla að gefa hér skýrslu viðvíkjandi því. Eftir því, sem heimildir mínar norðan lands herma, hefur ekkert umtal orðið þar í sambandi við fjárgróða einstakra manna við lántöku Rauðku á Siglufirði, um að bankastjórn; útibússtjórn eða forráðamenn Tryggingastofnunar ríkisins hafi orðið þar aðnjótandi nokkurra fjárhagshlunninda. Þessi athugasemd lýtur að því, að engum, sem haft hafa orð á því, hve þessar framkvæmdir hafi orðið dýrar, hefur komið til hugar, að forráðamenn þessara stofnana hafi haft af þeim nokkurn hagnað. Að öðru leyti er mér ókunnugt um, hvaða menn aðstoða þennan mann um lántökurnar, því að til hans eins sem þm. er hægt að snúa sér um það. Þá ætla ég að fara nokkrum orðum um það, hve óviðeigandi það er fyrir Alþ. að ganga í þessa ábyrgð, eins og hún er til komin. Ég ætla ekki að fara út í það, hve óheppilegt það er, að Siglufjörður reki stórfelldan atvinnurekstur á eigin spýtur. Þegar þetta mál var til meðferðar hjá þjóðstjórninni, gerði Siglufjörður engar kröfur um ríkisábyrgð, heldur var einungis farið fram á leyfi stj. til að stækka verksmiðjuna og peningalán hjá lánsstofnunum. En nú horfir málið öðruvísi við, því að Siglfirðingar fengu enga áheyrn hjá lánsstofnununum, og fyrst þegar fenginn er þessi málafærslumaður til að taka málið að sér, kemst skriður á það. En þá er sett það ófrávíkjanlega skilyrði fyrir þessu fjögra millj. kr. láni, að ríkið gangi í ábyrgð fyrir tiltekinni upphæð og tryggi reksturinn, því að ólíklegt er, að hv.þm. hefði beðið um ríkisábyrgð, ef ekki hefði legið fyrir áskorun um það frá þessum stofnunum. Hvorki Tryggingastofnun ríkisins né Útvegsbankinn vildu lána nógu mikið fé til Rauðku án ríkisábyrgðar. Þessar tvær stofnanir vildu ekki hætta þessum fjórum millj., nema ríkið tæki á sig áhættuna. Hv. þm. Seyðf. hefur sýnt þann dugnað að ná vilyrði margra hv.þm. - og kannske meiri hl. þeirra - fyrir ábyrgðinni. Ég hef sagt, að það sé sök sér, þó að þm. í góðri meiningu berjist fyrir áhugamálum sínum og fari fram á fjárveitingu, sem ríkið kann að tapa á, eins og t.d. um læknisbústaði o.fl. En um öll slík fyrirtæki hefur þá jafnan gilt, að þm. var ekki að útvega féð persónulega, heldur fyrir mannfélagið að segja má og án atvinnuvonar fyrir sjálfan sig. Ég hygg, að þetta sé í fyrsta skipti í þingsögu okkar, að það komi fyrir, að maður, sem er í fullum rétti frá sjónarmiði málafærslumanns, taki mikla peninga fyrir að útvega lán og komi svo inn á Alþ. með lokahnútinn í málinu og reyni að tryggja þar, að þetta gangi fram, sem honum er atvinnuspursmál. Ég hef áður sagt, að ég vil ekki kasta rýrð á þennan hv.þm., og vil gjarnan trúa, að hann hafi ekki áttað sig á þessu, en svo mikið er víst, að í hverju norrænu þingi og í Englandi eða Bandaríkjunum væri óhugsandi, að slíkt mál gengi fram. Það kemur í ljós við atkvgr., hvort Alþingi Íslendinga ætlar að leggja út á nýjar brautir í þessu efni og það megi verða eitt af einkennum okkar, að elzta þjóðþing veraldarinnar taki upp slíkan sið. Ég vil benda á, að hér er ekki að ræða um neitt smáræðis atvinnuspursmál. Mér er sagt, að dómarar í hæstarétti hafi látið í ljós í sambandi við væntanleg launal., að minna en 18 þús. kr. laun væri þeim ekki samboðið. Hver þeirra þarf að vinna heilt ár fyrir þeirri fjárhæð. En hvað er það í samanburði við það, sem Alþ. tryggir þessum duglega málafærslumanni, ef þetta mál nær fram að ganga?

Þorsteinn Þorsteinsson Ég vil aðeins segja örfá orð til að gera grein fyrir afstöðu minni í fjvn. Ég óska þess ekki að verða þessum þrem nm. samferða. Siglufjarðarkaupstaður hefur nú æ ofan í æ verið að biðja um ábyrgð hjá Alþ. Í fyrravetur var farið fram á ábyrgð fyrir 6 millj. kr. fyrir rafveituna, og í vetur þurfti að fá viðbót, 2 millj. kr., og hugðu menn, að þá mundi linna ábyrgðarkröfunum frá þessum kaupstað, og greiddu margir nauðugir atkv. með þeirri ábyrgð. Nú í sumar milli þinga er aftur hafizt handa um að fá ábyrgð fyrir hálfri annarri millj. kr., og er nú breytt um aðferð. Þetta á að nota til síldarverksmiðju á Siglufirði, og leikur á tveim tungum um það, hvort ekki sé eins mikil nauðsyn, að ríkið greiði fyrir því, að síldarverksmiðjum sé komið upp á öðrum stöðum. Það sýnist sem ekki sé mikil nauðsyn á að biðja um þessa ábyrgð, þegar búið er að útvega 4 millj. kr. til þessarar verksmiðju, en samt er farið fram á hálfa aðra millj. til viðbótar. Ég held, að það væri vandalaust fyrir bæinn að afla þessa fjár án þess að leita til Alþ. Annars ætla ég ekki að deila um þetta atriði, en treysti mér ekki til að greiða atkv. með umræddri ábyrgð, því að ég tel mikinn vafa um nauðsyn þessarar verksmiðju. Í öðru lagi er það, að ef þessa er svo mikil þörf, þá ætti bærinn að geta aflað þessa fjár af eigin rammleik. Og í þriðja lagi hafa þessar beiðnir um ábyrgð æ ofan í æ fælt mig frá þeim. Ég sé ekki annað en kominn sé tími til að spyrna fótum við og segja nú nei við þessari ábyrgðarbeiðni.

Gísli Jónsson Herra forseti. - Ég vil taka það fram í sambandi við þessa þál., sem hér liggur fyrir, að í fyrra var gerð breyt. á hafnarl. Reykjavíkur, þannig að samþ. var, að reist skyldi skipasmíðastöð við Elliðaárvog. Að tilhlutun mþn. þeirrar, sem vann að því máli, var gerður bráðabirgðauppdráttur af því svæði, sem skipasmíðastöðin skyldi ná yfir, og nær það svæði samkvæmt þeim uppdrætti alveg að Kleppi eða jafnvel út fyrir hann, og er því gert ráð fyrir, að Kleppur verði að hverfa burtu af þessum stað sem geðveikrahæli. Nú hefur Reykjavíkurbær látið fara fram mælingar á þessu svæði, og það hefur komið í ljós, að þetta svæði er sjálfsagt til þess að koma þar upp skipasmíðastöð. Auk þess hefur verið stofnað hér sterkt félag, h/f Skipanaust, sem ætlar sér að koma hér upp vinnustöðvum til skipabygginga og viðgerða, og þetta félag hefur einmitt fengið til umráða land á þessu áður umgetna svæði. Auk þess hefur þegar verið þrengt svo að hælinu á Kleppi með ýmsum byggingum, bæði verkamannabústöðum og öðru, að ekki kemur til mála þeirra hluta vegna að hefja viðbótarbyggingar við geðveikrahælið þar, og það er fjarstæða að ætla sér að fara að byggja nýtízku hæli á stað, sem það þarf óhjákvæmilega að hverfa af. Þótt hægt væri að finna einhvern annan stað en Elliðaárvog, sem væri eins heppilegur fyrir skipasmíðastöð, þá er Reykjavíkurhöfn orðin svo þröng, að ekki verður öllu lengur við unað. Hún hefur m.a. ekkert svæði, þar sem hægt er að taka á móti kolum og salti, og verður því ekki hjá því komizt að stækka höfnina hér inn á bóginn. Ég geri ráð fyrir því, að hv.fjvn. fái þetta mál til meðferðar, og vænti ég þess, að hún taki þetta til athugunar og leggi til, að þál. verði breytt þannig, að ríkisstj. verði ekki heimilt að láta byggja við Klepp og að við till. verði bætt, að ríkisstj. verði falið að undirbúa byggingu nýs hælis og það verði reist annars staðar en á Kleppi. Ef þetta verður ekki gert, þá verður ekki hjá því komizt að flytja nýja till. Út af ræðu hæstv.forsrh., þar sem hann sagði, að það hefðu verið reyndar ýmsar leiðir til þess að bæta úr þessum vandræðum, þá vil ég leyfa mér að spyrja hann, í sambandi við braggakaup ríkisstj. af setuliðinu, sem voru að vísu gerð með samþykki meiri hl. Alþ., en gegn vilja stærsta þingflokksins, hvort í þeim kaupum hafi verið stórt sjúkrahús í Kaldaðarnesi, sem mun hafa verið allmiklu betri bygging en braggar setuliðsins yfirleitt, og að þetta sjúkrahús hafi verið selt, rifið niður og flutt burtu, þannig að nú sé ekki hægt að setja það upp aftur, þannig að hægt verði að nota það sem sjúkrahús eða til íbúðar yfirleitt. Ég vildi nú spyrja hæstv.forsrh., hvort þetta væri rétt, og ef svo væri, þá einnig, hvort það hefðu áður verið athugaðir möguleikar á því að nota það sem hæli fyrir geðveika sjúklinga. Ríkið sjálft á landið þarna, og hefði því ekki þurft að flytja húsið burtu þess vegna. Ef hæstv.forsrh. hefur eins mikinn áhuga á því að bæta úr þessum vandræðum og hann vill vera láta, þá verður að teljast hart, ef annar ráðh. hefur látið rífa húsið, hafi verið hægt að nota það sem geðveikrahæli; slíkt bæri vitni um mikið ósamkomulag innan ríkisstj. Mér þótti rétt að taka þetta fram, áður en þessu máli væri þokað lengra.

Forsrh. (Björn Þórðarson) Herra forseti. Því miður get ég ekki svarað þessari fyrirspurn svo glögglega sem skyldi, en ég hygg, að sé þarna sjúkrahús, þá sé það brezkt, og þá væri það fyrir utan þau kaup, sem ríkisstj. gerði við setuliðið í sumar, því að það voru aðeins amerískar eignir, sem voru í þeim kaupum. Ég játa, að í þeim viðræðum, sem ég hef átt við landlækni og geðveikralækni um þessi mál, þá hefur það aldrei komið til tals að nota sjúkrahúsið í Kaldaðarnesi, en hvort það hefur fylgt með í kaupum ríkisstj. á eignum setuliðsins, er mér ekki fullkunnugt um, en ég hygg þó, að svo hafi ekki verið.

Flm. (Jóhann Jósefsson) Herra forseti. - Ég vil þakka hæstv.forsrh. fyrir hans góðu undirtektir við þetta mál. Hæstv. forsrh. taldi, að það hefði verið eitt sitt helzta áhugamál, er hann tók við yfirstjórn þessara mála, að greiða úr þessum málum.  Hæstv. forsrh. var að tala um það, að hann hefði átt viðræður við geðveikralækni og landlækni um þetta mál, en út úr þeim viðræðum hefur komið lítið jákvæð niðurstaða, og mér skildist á hæstv. ráðh., að hann hefði ekkert viljað taka sér frekara fyrir hendur í málinu, þar sem þá hefði verið komið svo nærri því, að þing tæki til starfa. Ef svona væri haldið áfram, væri hægt að gera úr þessu eilífðarmál, með því að láta það lenda í eintómum bollaleggingum. Það er rætt við tvo embættismenn, sem hvor leggur sitt til, og loks er ekkert aðhafzt. Svo var hæstv. ráðh. að tala um það, að húsameistari ríkisins væri enn ekki búinn að leggja fram sínar till. En hver er húsbóndi þessa húsameistara, ef það er ekki ríkisstj. sjálf? Var það þá ekki hægt fyrir hana að fá annan húsameistara til þess að gera uppdrátt að þessu, ef þessi brást henni? Það er ekkert annað en viðbára að láta svona aðkallandi framkvæmdir bíða vegna eins húsameistara, þegar nóg er til af húsameisturum í þessu landi, til þess að ekki þurfi að stranda á teikningum að byggingunni. Mér fannst það skína í gegn hjá hæstv. ráðh., að ráðstafanir hans í þessu máli hefðu einkum beinzt að því að leita álits landlæknis og geðveikralæknis, og að þar sem komið hefði fram meiningamunur hjá þessum læknum, þá hefði ríkisstj. ekki séð sér fært að gera meira í málinu. En málið má ekki heldur stranda á þessu. Ríkisstj. má ekki standa ráðalaus, þótt tveimur embættismönnum hennar beri ekki saman. Hún verður sjálf að ráða fram úr málunum. Hæstv. forsrh. sagði, að fólksleysið væri erfitt viðfangs, og það hef ég fengið upplýsingar um, að muni vera rétt hjá honum. En till. yfirlæknisins á Kleppi gekk í þá átt, eins og hæstv. ráðh. drap á, að finna bráðabirgðalausn á þessu máli þann veg, að betur mætti ráðast fram úr þessu fólksleysi. Og þar kom það fram, að yfirlæknirinn á Kleppi hefur sótzt eftir því að reyna að hreiðra um sig, - ég segi enn til bráðabirgða, því að þetta er ekki til frambúðar, - með sína sjúklinga hér í bænum, þar sem rafmagn, vatnsleiðsla og skolpleiðsla er við höndina og þar sem líka bráðabirgðahælið væri svo í sveit komið, að unnt væri að styðjast við hjúkrunarkrafta frá fólki, sem annars vinnur önnur störf, t.d. húsmæðra, sem lært hafa hjúkrunarfræði og mundu vera fáanlegar til þess, ef hælið væri í bænum, að taka nokkurra klukkutíma vakt á dag við hjúkrun á slíku hæli, - náttúrlega fyrir háa borgun. Þetta mun hafa vakað fyrir yfirlækninum á Kleppi. En Hafravatnshugmyndin getur verið ákaflega mikils virði í framtíðinni til lausnar kannske báðum þeim málum, sem hæstv. ráðh. minntist á. En hún verður háð sömu annmörkum hvað fólkshald snertir og hver annar spítali utan við bæinn. Og þetta þarf að lagfæra. Og að því er þessa hugmynd snertir, þá er það hún, sem strandar á þessum blessuðum húsameistara til þess að framkvæma það, sem hann á að framkvæma í ríkisins þarfir. En geti hæstv.ríkisstj. ekki fengið þennan mann til þess að skila teikningu sinni, þá á hún bara að snúa sér til annars húsameistara. Í svona þýðingarmiklu máli á ekki að binda sig við það, hvort maðurinn heitir húsameistari ríkisins eða ekki. Það verður þá að notast við aðra krafta, ef húsameistari ríkisins getur ekki unnið sín störf eins og ætlazt er til. Hv. þm. Barð. minntist á það, að það væri til lítils gagns að bæta við byggingum á Kleppi fyrir geðveikisjúklinga, - eiginlega kæmi það í bága við aðrar framkvæmdir, sem fyrirhugaðar eru í nágrenni Klepps. Þetta mun vera rétt. En það snertir í raun og veru ekki lausn þessa máls, sem hér liggur fyrir, því að hér er um að ræða úrræði til bráðabirgða, en ekki framtíðarskipun eða framtíðarstað fyrir geðveikrahæli, a.m.k. ekki þann veg, að það verði nein úrbót til þess að ráða bót á því vandræðaástandi, sem er hvað hælisvist fyrir sjúklinga snertir nú. Sem sagt, þó að geðveikraspítalinn nýi, sem hv.þm. Barð. telur, að verði að vera einhvers staðar annars staðar en á Kleppi, - og ég skal ekki mæla á móti því, að svo verði að vera í framtíðinni -, þó að honum væri valinn staður í sveit, langt frá skipasmíðastöð og öðrum skarkala, sem ég játa, að sé ekki heppilegt nágrenni fyrir slíkan spítala, og þó að húsameistari eða aðrir væru settir í að gera nýjar teikningar að spítala og heilbrigðisstjórn réði ráðum sínum um það, hvernig hann ætti að vera, þá er það annað og talsvert óviðkomandi því, sem hér er um að ræða. Það, sem um er nú að ræða, er að gera bráðabirgðaráðstafanir í þessu máli, ráðstafanir, sem hæstv. ráðh. segist hafa verið að bollaleggja við báða læknana í sumar, sem nefndir hafa verið. En ráðh. segir, að því miður hafi þessar bollaleggingar ekki borið tilætlaðan árangur. Ég vil nú vænta þess, að sú n., sem fær þetta mál til athugunar, sæki að ráðum annaðhvort annan þessara lækna eða báða, og gæti þá n. heyrt till. þeirra sameiginlega eða þá hreint og beint farið eftir till. annars hvors þeirra. Því að hitt, að ganga þarna á milli tveggja heysátna og vita aldrei, að hvorri á að snúa sér, það leiðir ekki að neinni niðurstöðu í málinu. Náttúrlega verður maður að álíta, að yfirlæknirinn á Kleppi sé bærastur til þess að dæma um það, hvað er möguleg lausn um spítalavist, þegar um geðveikisjúklinga eingöngu er að ræða. En ég geri það ekki að ágreiningsefni, hvort þessu máli verður vísað til hv.fjvn. eða heilbr.- og félmn., eins og hæstv. ráðh. stakk upp á.

Forsrh. (Björn Þórðarson) Herra forseti. - Ég hef ekki neinu sérstöku við það að bæta, sem ég sagði í gær um þetta mál. En ég vildi benda á það, að í heimildarákvæðum fjárl. í 22. gr. stendur, að heimilað sé ríkisstj. annaðhvort að láta byggja viðbót við geðveikrahælið á Kleppi eða taka húsnæði á leigu. Það er nú það skringilega við þetta, að einmitt á þeim sama tíma, sem þetta viðhorf hefur myndazt, sem hv.þm. Barð. minntist á í ræðu sinni, þá er í fjárlagaheimild ríkisstj. heimilað að láta nú byggja við Klepp. Þetta rakst á. Og vitanlega tóku þetta atriði til athugunar þeir kunnáttumenn, sem fjalla um málið, og það eru þeir yfirlæknirinn á Kleppi og landlæknir. Þeir sáu strax vankanta á þessu. Ef stór skipasmíðastöð verður sett þarna, þá dugir ekki að byggja þar. Og m.a. með þetta á bak við eyrað var horfið frá því að hefjast handa um viðbótarhyggingu á Kleppi, þó að annars hefði það verið hægt. Nú líða þessir mánuðir framan af árinu án þess ákveðið væri, hvað gera skyldi helzt til frambúðar eða þá a.m.k. bráðabirgða. Og eftir allar þessar athuganir hjá kunnáttumönnunum, þá kemst jafnvel geðveikralæknirinn svo að orði, að það hafi engin lausn fengizt á þessu máli. Hvað átti að gera? Átti að gera eitthvað til bráðabirgða eða eitthvað til frambúðar? Og þá kemur hann með þessa till., sem ég minntist á í gær. - Í raun og veru þurfa ekki að vera fyrir hendi neinar ráðaleysisbollaleggingar, þó að ekki sé hægt að ráða til lykta á fáum mánuðum, hvar eigi að reisa hús, sem eiga að kosta milljónir, eða hvar eigi að reka bráðabirgðahæli, sem kostar hlutfallslega ógrynni fjár. Það má vel vera, að ég hefði getað tekið rögg á mig, - eins og hv.þm. Vestm. sagði -, og skorið úr um þetta og sagt: Svona skal það vera, þarna skal setja geðveikrahælið niður, í þessu hverfi þarna. - En þegar svo var, að ég fékk þessar till. í hendurnar 8. sept. s.l. og ég las það í áætlun, sem fylgdi þessari till., að talið var, að dvöl hvers sjúklings mundi þar kosta 36 þús. kr. á ári og þingið var komið saman, þá var það einnig til viðbótar, að líklegt þótti, að seta núv. ríkisstj. mundi ekki verða til neinnar frambúðar. Og þá taldi ég a.m.k. áhættuminnst, og ég vil segja alveg rétt, að kostað yrði ekki til milljónaframlags af mér, sem gat búizt við að vera farinn úr ríkisstj. eftir viku. En ég vil segja, eins og ég tók fram í gær, að það er gott, að þessi þáltill. er komin fram, því að nú eru allar staðreyndir opnar fyrir hv.fjvn. og fyrir heilbr.- og félmn. Og þingheimur getur nú sagt ríkisstj. að taka rögg á sig. Ég vil heyra, að þingið taki rögg á sig og setji málið á örugga braut, og ég var einmitt að tala um það í gær, að þetta væri sú fasta braut, sem málið er nú loksins komið inn á.

Pétur Ottesen Herra forseti. - Ég heyri í þessum umr., að til orða hefur komið að vísa þessari þáltill. til fjvn. Mér finnst, eins og þessi þáltill. liggur hér fyrir, að hún eigi ekkert erindi til fjvn.Fjvn. hefur flutt um það till. á síðasta þingi að heimila ríkisstj. að verja fé í þessu skyni. Að þessu leyti hefur fjvn. lýst afstöðu sinni til þessa máls. Nú er í þessari þáltill. farið fram á, að ríkisstj. framkvæmi það, þ.e.a.s. noti þessa heimild, sem hún, eftir því sem fram hefur komið, hefur ekki gert. Mér virðist þess vegna þetta mál liggja þannig fyrir, að í þessu formi sé gersamlega ástæðulaust að vísa þessu máli til fjvn. Ef svo flm. þessarar þáltill., eins og fram hefur komið, er óánægður með það, að ríkisstj. noti ekki þessa heimild, sem mér skilst eftir orðum hæstv.forsrh., að hún hyggist ekki að gera, enda fellur það saman við þá skýrslu, sem ríkisstj. hefur gefið fjvn. um það, hvað hún hafi notað af heimildum 22. gr., þá finnst mér liggja beinast við fyrir hv.flm. þessarar þáltill. og þá aðra, sem vilja nú fá þessu til vegar komið, að byggt sé þarna á Kleppi, að bera fram einmitt í sambandi við afgreiðslu fjárl. till. um það, að fé skuli vera varið til þessara bygginga. Þá er málið komið inn á eðlilegan grundvöll. Og mér skilst það vera sá eðlilegi rekspölur líka, eins og við horfir um þetta nú. - Þessu vil ég skjóta til hv.flm. þessarar þáltill. En að vera að vísa þessari till., eins og hún liggur hér fyrir og eins og þetta mál er í pottinn búið af hálfu fjvn., til fjvn., sé ég ekki, að geti verið til þess að greiða neitt fyrir þessu máli. Hitt virðist mér miklu eðlilegra, þegar málið er borið fram í þessu formi, sem nú er gert, að Alþ. láti ákveðið í ljós vilja sinn um þetta og láti þá af hendi rakna það, sem til þess þarf, að verkinu sé hrundið í framkvæmd, sem sé fjárveitingu til þess að framkvæma þetta með.

Flm. (Jóhann Jósefsson) Herra forseti. - Ég er að vísu þakklátur hv. form. fjvn. fyrir góð ráð í þessu. En ég skal nú taka það fram, að það var ekki beinlínis mín till. upphaflega, að hv.fjvn. yrði send þessi þáltill. Ég held, að ég hafi heyrt það á hæstv.forsrh., ef ég man rétt, eða einhverja rödd, sem taldi þetta sjálfsagt. En ég sagði þá þegar, að ég ætlaði ekki að gera deilur út úr því. Svo hefur verið talað um að vísa þessu máli til n., sem ekki er til í sameinuðu þingi, nefnilega heilbr.- og félmn. Það eru deildanefndir. Ef maður athugar eðli málsins, þá er það þetta: Hér er verið að skora á ríkisstj. að framkvæma það, sem fjvn. er búin að leyfa, að stjórnin framkvæmi.

Sem Alþ. er búið að leyfa.

Já, eftir till.hv.fjvn. er Alþ. búið að leyfa ríkisstj. að framkvæma þetta. Og ég get í sjálfu sér ekki tekið það upp á öðrum grundvelli. Ég hef engin bréf í höndum um það sem flm. þessarar till., hvort rétt sé að byggja á Kleppi eða hjá Hafravatni eða hvort rétt sé að gera einhverjar sérstakar aðrar ráðstafanir heldur en þetta. En hitt veit ég, að það verður eitthvað að gera, til þess að leysa þessi vandræði. Ef á að skilja afstöðu ríkisstj. þannig, að hún vilji ekkert með málið hafa, þá virðist mér ekki um annað að ræða en annaðhvort að samþ.till. áframhaldandi til fjvn. eða þá senda hana til allshn., sem vafalaust getur um hana fjallað. En mér virðist það rétt hjá hv. form. fjvn., að fjvn. sem slík er búin að segja sitt orð í málinu með því að flytja till. í málinu áður. Hér er að ræða um heimild, sem þingið hefur veitt ríkisstj. til framkvæmdar, sem ríkisstj. hefur ekki séð sér fært að nota enn þá. En mér virðist eðlilegast, að samþ. þessarar þáltill., sem ég tel sjálfsagt að samþ., mundi vera áherzla á það við hæstv.ríkisstj., hver sem hún verður, að koma þessu máli í höfn. Og eftir að hafa heyrt álit hv. form fjvn., leyfi ég mér að gera það að till. minni, að málinu verði vísað til allshn. - En ekkert fyrirheit er gefið um það, að málið verði látið falla niður, þótt sú hv.n. geri ekkert við það.

Forseti (GSv): Till. er komin fram um það, að þessu máli verði vísað til n. Ég tel rétt að fresta þessari fyrri umr., meðan n. fjallar um málið, ef því skyldi verða vísað til einhverrar þeirrar n., sem nú hefur verið stungið upp á, og ekki er um annað að tala. Það er svo, að þetta mál hefur verið hjá fjvn. á sínum tíma og á sinn hátt. Á síðustu fjárl. var einmitt þessi heimild, sem nú er verið að tala um að fyrirskipa ríkisstj. að láta koma til framkvæmda. Nú má segja, að það sé engan veginn svo, að það sé fjvn., sem samþ. hafi heimildina til fjárútlátanna, ef því væri að skipta, að aðstæður væru breyttar. - Og nú hefur komið fram tvennt: Að ríkisstj., sem farið hefur með þessi mál, hefur ekki séð sér fært að framkvæma þessa heimild; og svo hitt, að nú er komin fram áskorun um að láta framkvæma þessa heimild. - Þá eiga svona mál að vera hjá fjvn., þótt hún hafi fjallað um þau áður. Hins vegar er till. komin fram um að vísa málinu til allshn., þar sem um sé að ræða að láta framkvæma verk, sem þegar sé búið að heimila. Ég vil ekki að svo vöxnu dæma um þetta frekar. Mun ég skoða þessa síðari till. sem brtt., að vísa málinu til allshn., og verða hv.þm. að ákveða við atkvgr., til hvorrar n. málið fer.