Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls gat ég þess, að eftir að fjhn. hafði skilað áliti sínu, bárust til mín erindi viðvíkjandi frv., aðallega frá iðnfyrirtækjum, sérstaklega fyrirtækjum, sem gera net, veiðinet, og líka fleirum. Ég gat þess, að n. mundi fyrir 3. umr. athuga þessi erindi, og auk þess veitti ég því athygli, þó að ég ekki nefndi það í það skipti, að það hafði orðið galli á brtt. n. við 2. umr., sem sjálfsagt var að laga. Kem ég að því síðar. N. hefur því athugað málið á milli umræðnanna, og árangurinn af þeirri athugun er brtt., sem hún flytur á þskj. 362. Brtt. eru tvær, við 1. gr. og við 2. gr., en hvor þeirra um sig í fleiri stafliðum. Ég skal nefna, í hverju þessar brtt. eru fólgnar. A-liður fyrri till. er um það, að á eftir, þar sem stendur netjatjara, komi: og netjalitur, m.ö.o. að sami tollur verði á netjalit og á netjatjöru. Er það gert til þess að létta undir með þessari framleiðslu. Þá er b-liðurinn um það að lækka toll á efni, sem kallað er plastflot, til netjagerðar úr 7 aura vörumagnstolli í 2 og úr 8% verðtolli í 2. Þá er c-liðurinn. Það er um plötur, þræði og stengur, ótalið annars staðar. Við 2. umr. var samþ. að hækka toll á plötum úr svampgúmmíi úr 8% verðtolli í 30%. Þetta var og er hugsað sem verndartollur fyrir fyrirtæki, sem býr til plötur úr svampgúmmíi. En skógerðir kvörtuðu um það, að við þetta hækkaði einnig tollur á svampgúmmíi til skógerðar. Það var alls ekki meining n., að með þessu væri hækkaður tollur á efnivörum til iðnaðar, að öðru leyti en því, hvað þennan verndartoll snertir. Þess vegna leggur n. til, að svampgúmmí til skógerðar verði haft sérstakt og tollað eins og verið hefur, 7 og 8, en annað svampgúmmí verði, eins og áður var ákveðið, 7 og 30. Með því er ekki hallað á skógerðir, eins og virtist mundu verða með því, að frv. færi óbreytt eins og það var samþ. við 2. umr. Þá er d-liðurinn. Þar er till. um að lækka toll á nótablýi úr vörumagnstolli 2 og verðtolli 8% í engan vörumagnstoll og 2% verðtoll. Þá kem ég að e-liðnum, en þar er um leiðréttingu að ræða á breytingu, sem gerð var við 2. umr., en hafði mistekizt. Þegar samþ. var við 2. umr. að lækka verðtoll á tilteknum hljóðfærum, flygelum og píanóum og orgelum og harmoníum úr 50% í 30%, þá fylgdu í ógætni hlutar til þessara hljóðfæra með. En það var engin lækkun á verðtolli þessara hluta. Hér er því till. um að leiðrétta þetta og í staðinn fyrir 30%, sem nú er í frv. verðtollur á þessum hlutum, komi 15%. Þessu var nefnilega breytt í tollskránni frá 1954, en í ógætni var miðað við eldri tollskrá, þegar till. var gerð við 2. umr. Þá kem ég að 2. brtt., við 2. gr. frv. Það er a- og b-liður, sem eru um sama efni, það að heimila ríkisstj. að innheimta sömu aðflutningsgjöld af hvalveiðaskutlum, hvalveiðabyssum og skotfærum til þeirra og öðrum veiðarfærum. Þessi áhöld til hvalveiða teljast með ýmsum svipuðum áhöldum víðs vegar um tollskrána, t.d. skotfæri og byssur. Þess vegna þótti hentugra að vera ekki að breyta tollskránni sjálfri á þessum stöðum og undanþiggja þessi áhöld, ef til hvalveiða væru ætluð, heldur að veita ríkisstj. heimild til þess að innheimta toll af þessum áhöldum eins og öðrum veiðarfærum, m.ö.o. að lækka toll á áhöldum til hvalveiða. Hvalveiðar eru, eins og menn vita, orðnar töluverður atvinnuvegur hér á landi, og er sjálfsagt rétt, að sú framleiðslugrein njóti sömu hlunninda og aðrar veiðar, því að það virðist vera sama, hvort Íslendingar fá gjaldeyristekjur af hval eða fiski, síld eða hverju sem er, sem þeir afla. Ég þykist svo ekki þurfa að orðlengja frekar um þessar brtt., en vona, að hv. d. fallist á þær.



Herra forseti. Í gildandi lögum um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 46 14. apríl 1954, er svo kveðið á, að tekjur hjóna, sem eru samvistum, skuli saman taldar til skattgjalds. Sams konar ákvæði var einnig í lögunum, er giltu næst á undan þessum, lögum nr. 6 frá 1935. Þetta ákvæði um samsköttun hjóna hefur lengi sætt gagnrýni, sem farið hefur vaxandi. Þykir mörgum ákvæðið ekki aðeins ranglátt í frekara lagi, heldur sé það beinlínis til tjóns í þjóðfélagslegu tilliti. Hér á Alþ. hefur þessu máli margsinnis verið hreyft. Árið 1946 flutti frk. Katrín Thoroddsen frv. til laga um breytingu, sem fól í sér heimild til handa giftum konum, sem stunda atvinnu utan heimilis, að telja fram til skatts sérstaklega þær tekjur, er þær þannig fá. Sams konar till. flutti hv. 3. þm. Reykv. 1952. Þá hafa einnig komið fram frumvörp, þar sem gert var ráð fyrir mun róttækari breytingum. Þannig flutti núverandi hæstv. menntmrh. árið 1951 frv. þess efnis, að allar giftar konur yrðu gerðar að sjálfstæðum skattþegnum og þeim talinn til tekna ákveðinn hluti af tekjum eiginmannsins auk þeirra tekna, er þær kynnu að afla sjálfar. Fleiri frv., sem fólu í sér svipaðar breytingar, hafa komið fram á síðari árum, þótt þeirra sé ekki nánar getið hér. Á Alþ. því, er nú situr, hefur komið fram frv. til l. um breyt. á lögum um tekju- og eignarskatt. Var það flutt í Nd. og mun vera til athugunar í nefnd. Í þessu frv. er gert ráð fyrir, að samanlögðum skattskyldum tekjum hjóna skuli skipt til helminga og skattur síðan reiknaður af hvorum helming um sig. Að mínum dómi er það hvorki óeðlilegt né ósanngjarnt, að hjón séu skattlögð hvort í sínu lagi, og það án tillits til þess, hvort konan vinnur á heimilinu eða utan þess. Hitt er matsatriði, hvort skipta eigi að jöfnu samanlögðum tekjum beggja og skattleggja síðan hvorn helming fyrir sig eða hvort telja beri eiginkonunni, er heimilisstörfin vinnur, til tekna ákveðna upphæð af launum manns hennar og reikna hvoru um sig skatt í samræmi við það. En hvaða leið sem farin yrði í sérsköttun hjóna almennt, þá næst hún ekki án mjög gagngerðra breytinga á skattalöggjöfinni í heild. Breytingin frá samsköttun hjóna til sérsköttunar er svo víðtæk og áhrifamikil, að hún verður vart gerð, svo að vel fari, nema fram fari samtímis heildarendurskoðun á lögunum um tekju- og eignarskatt. Sú endurskoðun er æskileg og raunar tímabær, enda þegar boðuð, ef marka má nýlega blaðafregn. En endurskoðun af þessu tagi hlýtur, sem vonlegt er, að taka langan tíma. Það frv., sem hér er til umr. og er á þskj. 376, felur ekki í sér neina víðtæka eða róttæka breytingu á skattalöggjöfinni. Hún tekur aðeins til tiltölulega lítils hóps skattþegna og mundi ekki, þótt að lögum yrði, hafa í för með sér neina teljandi röskun á þeim tekjulið ríkissjóðs, er hér kemur til greina. Hins vegar er breytingin, sem frv. miðar að, býsna mikilsverð bragabót á leiðum ágöllum gildandi laga um tekjuskatt og eignarskatt. Í frv. er gert ráð fyrir, að giftri konu, sem stundar sjálfstæða atvinnu utan heimilis síns, sé heimilt að telja fram sérstaklega til skatts tekjur, er hún hefur af þeirri atvinnu, og að hún þá skuli skattlögð samkv. því. Á allmörgum heimilum eru ástæður þannig, að húsmóðurinni er fært að stunda starf utan heimilis. Einkum er þessu oft svo farið í barnlausum hjónaböndum og á heimilum, þar sem börn eru vaxin úr grasi, orðin sjálfbjarga. Stundum leitar eiginkona sér atvinnu utan heimilis út úr neyð, þótt hún raunverulega megi ekki missa sig frá búi og börnum. Þannig er það ekki fátítt, að konur drykkjumanna afli sér og börnum sinum lífsviðurværis með vinnu utan heimilis og séu til þess neyddar vegna þess, að meginið af tekjum eiginmannsins fer í brennivín og annað sukk. Giftum konum, sem hafa litlu að sinna heima, er það beinlínis hollt að starfa að einhverju leyti utan heimilis síns. Á vissum tímabilum getur það verið fjárhagslega mikilvægt hjónum, að konan afli heimilinu beinna tekna. Svo er t.d. oft um hjón, sem eru að byrja búskap eða keppa að því marki að eignast eigin íbúð, að ógleymdum þeim heimilum, er verða fyrir fjárhagslegum skakkaföllum í einhverri mynd. Það er hagur þjóðfélagsins, að vinnuaflið sé nýtt sem mest og sem bezt. Því er það einnig í þess þágu, að giftar konur, sem aðstöðu hafa til, vinni að fleiru en heimilisstörfunum. Í verstöðvum víðs vegar um land er einatt skortur á vinnuafli til fiskverkunar. Og við heyskap í sveitum vantar alltaf fólk, einkum kaupakonur. Svipað má segja um fleiri starfsgreinar, þar sem konur eru jafnhlutgengar körlum eða þeim fremri. Ákvæði skattalaganna um, að sértekjur eiginkonu skuli lagðar við tekjur manns hennar og skattur reiknaður út af samanlögðum tekjum beggja, veldur því, að fjöldi giftra kvenna heldur að sér höndum og situr heima aðgerðalítill. Tekjuskattstiginn hækkar örar en tekjurnar, og því verður oft lítið eftir af sértekjum eiginkonunnar, þegar þær hafa verið lagðar ofan á tekjur mannsins og skatturinn síðan reiknaður út. Þá er venjulega obbinn farinn af því, sem konan vann inn, og hún til lítils barizt fyrir aukinni hagsæld heimilisins í þessu efni. Þetta ákvæði skattalaganna verkar sem refsing á þá, er í hjónaband ganga. Í því felst, að það skuli varða þungum viðurlögum, ef hjón fari bæði að afla heimilinu beinna tekna. En þetta gildir aðeins um hjónaband. Ef karl og kona verða ásátt um að slá reytum sínum saman og stofna til heimilis án þess að ganga í lögformlegt hjónaband, þá eru þeim allir vegir færir, því að nefnt refsiákvæði nær ekki til þeirra. Þetta er flestum ljóst, og því fer það nú ört vaxandi, að trúlofunin er látin nægja til búskapar og heimilishalds, en fram hjá hjónabandinu gengið. Dæmi eru líka til þess, að hjón hafi skilið formlega eða í orði kveðnu, en búið saman áfram og notið þeirra hlunninda, sem það veitti þeim að vera ekki saman vígð. Ég skal ekki þreyta hv. þdm. með mörgum tölum, en aðeins nefna nokkrar, er sýna glögglega, hvernig skattalögin níðast á hjónabandinu. Ef barnlaus hjón hafa samanlagðar hreinar tekjur 80 þús. kr., ber þeim að greiða 6750 kr. í tekjuskatt, en einar 300 kr. þyrftu þau að borga samanlagt, ef þau væru ekki lögformlega saman gefin og ynnu fyrir jafnmiklu bæði. Væru tekjurnar 100 þús. kr., yrði tekjuskattur hjónanna 12530 kr., en ógiftu sambýlingarnir slyppu með að greiða 5230 kr. Ef karl og kona, sem saman byggju og væru barnlaus, ynnu bæði hjá fyrirtæki ríkisins og maðurinn tæki laun samkv. VIII. launaflokki, en konan samkv. XII. launaflokki, bæri þeim að borga 6640 kr. í tekjuskatt, ef þau sneiddu hjá hjónavígslu, en 14810 kr. skyldu þau greiða ef þau væru hjón fyrir guði og mönnum. Slík er refsingin, sem hæfileg þykir, þegar um hjónaband er að ræða. Sagan er raunar ekki fullsögð með þessu, því að sams konar ákvæði gilda við álagningu útsvars. Þannig verða karl og kona, sem t.d. taka laun skv. VII. og X. launaflokkum, að greiða samtals 16743 kr. meira í skatt og útsvar, ef þau eru í hjónabandi, heldur en þau þyrftu að gera, ef þau væru utan þess, þótt saman byggju. Þess er vert að geta, að ýmis sveitarfélög eru nú að byrja að sjá að sér í þessu efni. Kópavogur veitir þegar um nokkurt skeið verulega útsvarsívilnun giftum konum, sem afla beinna tekna. Hið sama hefur Keflavík nú ákveðið að gera. Bæjarstjórn Reykjavíkur hefur sama mál til athugunar. Og á Ísafirði og víðar er öflug hreyfing í sömu átt. Að lokum skal viðurkenndur einn ágalli á frv. því, sem til umr. er. Giftri konu er því aðeins heimilt að telja fram til sérsköttunar, að hún afli ekki tekna sinna í fyrirtæki, sem maður hennar á eða er hluthafi í. En þetta ákvæði er sett í frv. til þess að forðast misbeitingu á heimildinni til sérframtals konunnar. Væri þetta ákvæði ekki, gætu eigendur fyrirtækja og umráðamenn látið svo heita, að konur þeirra fengju atvinnutekjur hjá fyrirtækjunum, þótt þær í reyndinni kæmu þar aldrei nálægt störfum. Hins vegar getur þetta komið dálítið hart niður á einstöku hjónum. Til er, að hjón reki saman lítið fyrirtæki, smáverzlun eða annað þess háttar, og að þau vinni að þessu bæði og jafnvel jafnt, og samkv. anda frumvarpsins ættu þau rétt á að telja fram sitt í hvoru lagi. Þetta er ekki hægt skv. frv. því, sem hér liggur fyrir. Þetta er ágalli, sem væntanlega yrði þá síðar bætt úr, en ekki hefur reynzt unnt að gera á þessu stigi, með tilliti til þess, sem fram var tekið um hugsanlega misbeitingu. Ég fer svo ekki fleiri orðum um þetta að sinni, en legg til, að frv. að lokinni þessari umr. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Ég skal ekki fara langt út í frv. sjálft, en vil samt segja nokkur orð um málið almennt. Ég vildi þá fyrst segja það, að ég er á móti öllu því, sem reynir að lokka konur, giftar, sem eiga krakka, frá því að sjá um uppeldi krakkanna og í það að vinna eitthvað annað. Ég tel það alrangt, að konurnar sjálfar sjái ekki um uppeldi á sínum eigin börnum. Og þessi stefna, sem notar þessa tvísköttun til framgangs skoðun sinni og skiptingu tekna á milli hjóna, er þess vegna að þessu leyti alveg á móti minni skoðun á málinu og minni hugsun á því. Ég segi til dæmis að taka, að þó að mín kona, sem sá um uppeldi á okkar sex krökkum, hefði farið að vinna sér eitthvað inn úti til að auka okkur tekjur, þá hefði hún aldrei getað unnið sér fyrir upphæð, sem var eins mikils virði fyrir þjóðfélagið og hennar áhrif á uppeldi barnanna. Það er þess vegna alrangt að virða að engu það starf konunnar, sem heima er unnið og er mikilsverðast af öllu í okkar þjóðfélagi, að uppeldi krakkanna sé í lagi. Þegar ég svo nánar lít á aðstæðurnar, þá má segja, að mér sýnist a.m.k., að þær séu þrenns konar. Fyrst og fremst eru sveitakonurnar, sem vinna að búunum með sinum mönnum að fullu og öllu, og allar þeirra tekjur koma fram í meiri öflun tekna í búið og hærri tekjum hjá báðum. Hvers vegna á ekki að skipta því, ef það á að fara að skipta tekjum? Þetta er stór flokkur í landinu af giftum konum, sem vinna jöfnum höndum með sínum bónda að öflun teknanna, sem þau svo bæði fá, og enginn gerir þar greinarmun á. Þau hjón eru skattlögð í einu lagi. Svo er annar hópur kvenna, sem ekki hefur aðstöðu til þess arna, t.d. kona flytjanda þessa frv. og konan mín og ýmsar aðrar, þar sem mennirnir vinna ákveðna vinnu, sem konan getur ekki verið þátttakandi í að vinna að framleiðslunni á sama hátt eins og er með fjölda af öðrum konum í landinu. Það má segja það kannske, að þeirra tekjur, sem þá allar eru óbeinar við að sjá um heimilið, koma að einhverju leyti fram í því, að maðurinn hefur betri aðstæður til að sinna sinni vinnu, en ekki nema að einhverju leyti. Og yfirleitt eru þær ekki virtar til peninga. Og svo eru aðrar, sem vanrækja sitt heimili, óbyrjur, sem vanrækja sitt heimili og enga ást hafa til sinna barna - hafa þau heldur engin. Og ég kæri mig ekkert um að ívilna þeim í á einn eða annan hátt. Ef það á að taka upp tvísköttun hjóna, þá þarf að líta á alla þessa flokka í sameiningu og reyna að finna lausn á málinu á þeim grundvelli, en ekki með því að taka þær út úr, sem ekki hugsa um sín heimili, vanrækja þau meira og minna og þar með uppeldi sinna barna, og fara að „honorera“ þær fyrir það. Það álít ég að sé alrangt. Þegar n. þess vegna fer að athuga þetta frv. nánar, þá vil ég biðja hana að minnast allra þessara þriggja flokka giftra kvenna í landinu, og ég veit ekkert, hvort það á að vera sérstaklega að ívilna þeim, sem afrækja sín heimili til að afla meiri tekna, enda þótt ég viti, að það eru til hér í Reykjavík nokkur dæmi, þar sem bæði vinna utan heimilisins og hafa skilið til þess að telja fram sitt í hvoru lagi og fá lægri skatt, en búa svo saman eftir sem áður. Ég þekki þau dæmi. Og ég veit, að þau eru til nokkur hérna. En það er nú tekið orðið svo lauslega á þeim málum hjá prestunum yfirleitt, lærifeðrunum í þeim efnum, að ég veit ekki, hvort það er svo ákaflega mikið, sem hefur skeð, þó að það séu kannske einhvers staðar á milli fimm og tíu hjón hérna í Reykjavík, sem hafa skilið af þessum ástæðum, til þess að telja fram sitt í hvoru lagi og lækka tekjuskattinn. Það var misskilningur hjá hv. ræðumanni, það er það eina, sem ég ætla að leiðrétta, sem hann sagði, eða tala um frv. í einstökum atriðum, - að það er alveg í sjálfsvald sett, hvort lagt er á hjón í einu lagi útsvar eða ekki. Það var ekki gert í Reykjavíkurbæ í mörg ár. Það var lagt á tekjur hvers út af fyrir sig og þau síðan lögð saman. Það hefur verið gert núna seinni árin, að leggja útsvarið á heildartekjur beggja, en þá alltaf haft lægra en „skalinn“ sagði til um, svo að það hefur aldrei verið lagt að fullu á „skalann“, þegar um hjón, sem bæði höfðu tekjur „úti“, var að ræða.



Herra forseti. Ég stend ekki upp til þess að mótmæla hv. síðasta ræðumanni. Í öllum aðalatriðum er ég honum samþykkur. Húsmóðurinni ber fyrst og fremst að hugsa um heimilið og börnin. En í mörgum tilfellum verða möguleikar til fleiri hluta. Hann nefndi dæmi, sem var honum nærtækt og ég tek undir að fullu að sé rétt, en ég skal til endurgjalds nefna honum annað dæmi. Þegar ég var lítill drengur, fór ég með móður minni á hverju sumri í sveit. Þar vann hún kaupakonustörf á meðan faðir minn vann á síldveiðum fyrir Norðurlandi. Þetta var fastur siður alla mína bernsku, og ég hygg, að mín móðir hafi ekki í neinu hvorki vanrækt mitt uppeldi né sitt heimili með þessu. Þannig geta aðstæður verið ákaflega misjafnar, og þar sem aðstæður eru til þess, að konan taki þátt í þjóðnýtum störfum utan síns heimilis; ber ekki að refsa fyrir slíkt, þótt við viðurkennum hitt, að heimilisstörfin og sérstaklega uppeldi barnanna sé fyrsta boðorð giftrar konu.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram frv., sem prentað er á þskj. 375 og hér liggur fyrir. Frv. er um sjúkrahúsasjóð og heimild fyrir ríkisstj. til þess að setja á stofn talnahappdrætti. Frv. samhljóða þessu var borið fram á síðasta þingi sem stjórnarfrv. að tilhlutan þáv. heilbrmrh., Ingólfs Jónssonar, en náði þá ekki fram að ganga. Samkv. frv. skal stofna sjóð, sem nefnist sjúkrahúsasjóður, og er það aðaltilgangur og þungamiðja frv. En til að afla þessum sjóði tekna skal heimila ríkisstj. að setja á stofn nýtt getraunahappdrætti, sem nefnist talnahappdrætti. Það skal vera með þeim hætti, að fimm tölur eru dregnar út úr talnaröðinni 1100, mánaðarlega eða sjaldnar, en þátttakendur í happdrættinu gizka á, áður en dráttur fer fram, hverjar tölur muni dragast út eða koma upp. Síðan eru veitt verðlaun fyrir tvær réttar eða þrjár, fjórar eða fimm, mismunandi há verðlaun eftir því hve margar tölur reynast vera réttar hjá þeim sem gizka á. Ráðherra sá, sem fer með heilbrigðismál, setur happdrættinu stjórn og kveður nánar á um störf þess með því að setja reglugerð, með því að ákveða þátttökugjald og fleira, sem þessu viðkemur. Eftir að sjóður þessi hefur tekið til starfa, skal veita úr honum styrki til þess að reisa ný sjúkrahús og á annan hátt að efla heilbrigðismál og stuðla að framgangi heilbrigðismála landsins, allt eftir ákvörðun heilbrigðis málaráðherra hverju sinni, stjórnar sjóðsins og landlæknis. Þetta er í stuttu máli efni þessa frv. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að mikil þörf er á auknu fé til sjúkrahúsabygginga og heilbrigðismála í landinu. Samkv. núgildandi lögum ber ríkissjóði að greiða 3/5 hluta byggingarkostnaðar fjórðungssjúkrahúsa, 2/5 hluta bæjarfélögum, en öðrum sveitarfélögum 2/3 byggingarkostnaður. En þar sem áhöld og búnaður sjúkrahúsa kostar mikið fé, nær framlag ríkissjóðs ekki þessum hlutföllum, sem lögin tala þarna um. Þeir, sem að byggingunum standa, þ.e. bæjarfélög og sýslufélög, verða því að leggja fram mikið fé til þessara framkvæmda til að standa undir sínum lögskipaða hluta af byggingarkostnaðinum. Við það bætast síðan yfirleitt þeir örðugleikar, sem skapast við það, að ríkissjóður er yfirleitt á eftir tímanum með sín tillög, svo að oft mun það skipta e.t.v. milljónum, sem ríkissjóður skuldar vegna þessara framkvæmda þeim aðilum, sem standa að byggingu sjúkrahúsanna. Nú er á ýmsum stöðum hafinn undirbúningur að byggingu nýrra sjúkrahúsa. Á sumum er byrjað og undirbúningur hafinn að byggingu sumra. Allt kallar þetta á aukið fjármagn, ef fram á að ganga. Ég vil í þessu sambandi aðeins minnast á, að undirbúningur er hafinn að byggingu sjúkrahúss á Suðurlandi. Þar hefur verið ákveðið að byggja 30–40 rúma sjúkrahús. Því hefur verið valinn staður, lóð fengin og hún undirbúin. Þá hefur verið gerð teikning að byggingunum, og ýmis annar undirbúningur hefur farið fram. Fjáröflun er í fullum gangi heima fyrir í héraðinu og mikill áhugi héraðsbúa, að þetta mál nái fram að ganga. En þrátt fyrir þetta allt er sýnt, að ekki verður nema um byrjunarframkvæmdir að ræða, ef ekki fæst meira fé en heima fyrir safnast, til að byrja með. Verður þá sú sama meginregla um þessa byggingu eins og aðrar sjúkrahúsbyggingar okkar á undanförnum árum, að byggt hefur verið i áföngum vegna fjárskorts, svo að bygging stendur yfir í fleiri ár. Gangurinn hefur í mörgum tilfellum verið sá, að fyrst er byggður kjallari, síðan e.t.v. nokkrum árum seinna næsta hæð o.s.frv., og allt hefur þetta gengið seint og illa, en misjafnlega þó eftir því, hvað mikið fé hefur safnazt heima fyrir, hvað þeir, sem að byggingunum standa, hafa verið duglegir að safna fé og fá lán. En þetta hefur orðið allt saman til þess, að byggingar, sem ef til vill hefði verið hægt að ljúka við á einu til tveimur árum, hafa verið í byggingu svo að árum skiptir, allt að tíu árum, og það þarf ekki að lýsa því, hversu óhagkvæmt slíkt er og mikils virði, ef hægt væri að komast fram hjá þessum örðugleikum. Byggingarnar verða margfalt dýrari, og féð, sem til þeirra fer, er arðlaust árum saman. Þetta ástand þarf að breytast. Það þarf að finna einhverjar leiðir til fjáröflunar og fjárframlaga til sjúkrahúsabygginga, aðrar leiðir en nú eru farnar. Það þarf að vera til fjármagn til þess að reisa byggingarnar í einum áfanga eða á sem allra stytztum tíma. En ég hef ekki trú á, að það megi verða að óbreyttri tilhögun þessara mála. Meðan það ef til vill skiptir nokkrum millj., sem ríkissjóður skuldar sjúkrahúsum, sem þegar eru byggð og eru í byggingu, er ekki hægt að hugsa sér, að hægt sé að fá fé frá ríkissjóði í nýjar byggingar, sem eru að fara á stað. Og þá verður sama sagan, að ríkissjóður greiðir ekki sinn hluta af þeim byggingum, fyrr en skuldir eru á fallnar og e.t.v. orðnar margra ára gamlar. Og alla þá stund mega þeir, sem að byggingunum standa, róa undir miklum skuldum með dýrum og óhagstæðum stuttum lánum. Það er með þessar staðreyndir fyrir augum, að þetta frv., sem hér liggur fyrir, er fram borið. Happdrætti eru vinsæl hér á landi sem víða annars staðar. Með því fé, sem hin þrjú stóru happdrætti, sem hér starfa, happdrætti Háskóla Íslands, S.Í.B.S. og Dvalarheimilis aldraðra sjómanna, hafa aflað, hafa verið unnin stórvirki. Þessir þrír aðilar hefðu aldrei fengið slíkar fjárhæðir frá ríkissjóði til sinna nauðsynlegu framkvæmda. Þær eru því eingöngu komnar fram vegna stofnunar og starfrækslu happdrætta, sem þessi félög hafa rekið. Happdrætti það, sem frv. þetta gerir ráð fyrir að stofnað verði, hefur reynzt mjög vel, þar sem það hefur verið sett á stofn. Þátttakan hefur verið mikil, og þótt helming af brúttótekjum þess hafi verið varið til verðlauna, sem greidd hafa verið þátttakendum, hefur ágóðinn reynzt samt sem áður mikill. Ef svo færi hér, að þetta frv. yrði samþykkt og af starfrækslu þess yrði verulegur ágóði, sem varið yrði til sjúkrahúsabygginga og annarra heilbrigðisráðstafana í okkar landi, er tilgangi þeim, er frv. stefnir að, náð. Ég vil svo leggja til, herra forseti, að málinu verði að þessari umr. lokinni vísað til heilbr.- og félmn.