Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs í þessu máli s. l. miðvikudag tiltölulega snemma í umr. og ætlaði að spyrja hæstv. fjmrh. nokkurra spurninga út af þessu máli og þessari heimild til handa ríkisstj. að taka hjá Alþjóðabankanum lán til 3 hafna, en hæstv. ráðh. tók þá til máls og talaði hér það lengi, að aðrir komust ekki að, þannig að hann verður að afsaka, þó að ég komi hér og spyrji enn nánar um þetta mál, sem ég tel vera þess eðlis, að ýmsar upplýsingar varðandi það liggi ekki fyrir. Það, sem mér liggur aðallega á hjarta í þessu efni, er að fá upplýst, hvernig ástatt sé með almenna hafnaáætlun í landinu. Við vitum, að það hefur verið unnið að slíkri áætlanagerð, en ekkert liggur fyrir um þetta efni mér vitanlega, og væri ekki úr vegi, að hæstv. ríkisstj. sæi til þess, að þessi áætlun yrði gerð núna, þegar á að fara að taka eitt þúsund millj. kr. lán til þriggja hafna í landinu. Við vitum, að það er þröngt fyrir dyrum margra byggðarlaga í þessum efnum, og mönnum hlýtur að vera heldur sárt að sjá tiltölulega lítilvæg vandamál, sem hægt væri að leysa í fiskihöfnum úti á landi, ef fjármagn fengist til, - mönnum hlýtur að vera sárt að sjá slíkt, á sama tíma sem á að fara að gera svo myndarlega sem hér er lagt til fyrir einungis þrjú byggðarlög í landinu. Þess vegna væri þetta mál allt annað og öðruvísi vaxið, ef það lægi fyrir, hvenær aðrir fengju sína úrlausn. Ég vil benda á, að í sambandi við lántökur til hraðbrautarframkvæmda á sínum tíma, urðu allmiklar umr. um það hér á hinu háa Alþ. og bent á, að víða væri pottur brotinn í vegamálum og hér væri lagt í verulegar framkvæmdir, sem kæmu fyrst og fremst þéttbýlinu til góða. En þegar í þessar aðgerðir var ráðist, lágu fyrir áætlanir um uppbyggingu vega úti um land, svo að menn gátu nokkurn veginn séð, hvenær kæmi að þeim um samgöngubætur. Og á þetta vil ég leggja mikla áherslu í þessu máli, að það væri auðvitað allt annað aðgöngu fyrir hv. Alþ., ef menn vissu yfirleitt nokkuð um það, hvernig yrði staðið að öðrum hafnarframkvæmdum í landinu á næstu árum. Hæstv. fjmrh. ræddi hér nokkuð um hafnamálin í ræðu sinni s. l. miðvikudag og taldi, að myndarlega væri að þeim staðið af núv. hæstv. ríkisstj., miklu myndarlegar en áður af fyrrv. ríkisstj. Hann benti á það, að í fjárlögum væru núna um 600 millj. til framkvæmda í höfnum, en hefðu ekki verið nema um 200 millj., ef ég man rétt, árið 1971. Nú er því til að svara, að á þessu ári er ætlast til þess, að mér skilst, að þessar 600 millj. kr. séu líka vegna ákveðinna framkvæmda, sem jafnan hafa verið utan fjárlaga áður, svo sem til hafna á Norðurlandi samkv. Norðurlandsáætlun, en þær upphæðir hafa ekki verið á fjárlögum fyrr en nú. Þess vegna er þessi tala svolítið villandi. En jafnvel þótt svo væri ekki, þegar tekið er tillit til verðhækkana á þessu tímabili, frá 1971–1974, sem eru örugglega meira en 100%, þegar tekið er tillit til þess, að árið 1974 á ríkissjóður að taka meiri þátt í kostnaði við hafnargerðir en hann gerði 1971, þegar tekið er tillit til þess, að þjóðartekjur okkar hafa hækkað allverulega vegna góðæris í landinu og þegar tekið er tillit til þess, að nú eru ekki tekin 30% af þjóðartekjum í skatta af fólki, heldur 35%, þá held ég, að þessar tölur, sem hæstv. ráðh. gumar svo af um hafnarframkvæmdir í landinu, fari að líta svolítið öðruvísi út. Ég held, að í raun og veru verji þjóðin minna fé árið 1974 til annarra hafna á landinu en þessara þriggja samkv. fjárlfrv. heldur en hún gerði 1971 hlutfallslega af sínum þjóðartekjum. Þegar þetta er skoðað, þá er ljóst, að stefna ríkisstj. er sú í hafnarmálum, að það liggur engin hafnaáætlun fyrir, það er ekki varið meira fé af raunverulegum þjóðartekjum, en áður til annarra hafna en þessara þriggja, það hefur verið haft að engu ákvæði í hafnalögum, sem voru samþ., á Alþ. aðeins fyrir nokkrum mánuðum, um að létta skuldabyrðar þeirra hafna, sem verst eru settar vegna langra lána, en á sama tíma sem þetta er gert á að taka þúsund millj. kr. lán til þess að verja í þrjár hafnir á landinu. Hæstv. ráðh. sagði, að það skorti upplýsingar um stöðu hafnasjóðanna, til þess að hægt væri að taka fé á fjárlög til að létta byrðar þeirra hafnarsjóða, sem verst eru settir. Hvernig má það vera, að það skorti upplýsingar til að gera það, þegar það skorti ekki upplýsingar til að skipta 40 millj., eins og gert var fyrir nokkrum mánuðum, milli þessara hafnarsjóða? Að vísu var það fé veitt sem lán með 111/2% vöxtum, þannig að þar var um að ræða allt aðra aðstoð en hafnalögin gera ráð fyrir, en þessu fé var þó væntanlega skipt miðað við þarfir hafnarsjóðanna. Hvernig má það þá vera, að nokkrum mánuðum seinna sé ekki hægt að taka fé inn á fjárlög til þess að gera hliðstætt? Ég held, að allir, sem þekkja til fjármála hafnarsjóðanna, hljóti að vera sammála um það, að 40 millj. kr. lántaka til að lengja örlítinn hluta af lánum hafnarsjóðanna, sem munu vera um 1100 millj. kr. í heild, - lántaka upp á 40 millj. á 11½% vöxtum til þess að lengja hluta af þessum lánum er sáralítil sem engin aðstoð. Þetta var þó gert, og þessu var jafnað einhvern veginn á milli hafnanna. Það kom fram í svari hæstv. ráðh. í fyrirspurnatíma um daginn, hvernig þetta hefði verið gert, og ef skortir upplýsingar til þess að taka fé inn á fjárlög til að skipta á milli hafnarsjóðanna nú, hvernig var þá hægt að gera þetta með einhverjum sæmilega skynsamlegum hætti? Ég held það sé margt annað í þessu máli, sem væri vert að athuga hér á hv. Alþ. Hæstv. ráðh. sagði á miðvikudaginn, að það væri ekkert að gera fyrir Alþ. annað en að veita þessa heimild eða, ef henni yrði synjað, þá fengjum við ekkert lán. Það er sem sagt um algera úrslitakosti að ræða, að mér skilst, frá hálfu Alþjóðabankans, ef þetta fé fer ekki í þessar umræddu hafnir, þá fæst ekkert fé. Ég held, að það sé umhugsunarvert fyrir Alþ. Íslendinga, hvernig það á að taka á svona málum. Á að flytja fjármálavald, verulegt fjármálavald úr höndum Alþ. og ríkisstj. til alþjóðastofnana? Verður ekki a. m. k. að gera ráðstafanir til þess, ef slíkt fé er fengið, að öðrum aðilum sé þá sinnt með einhverjum hætti, t. d. með því að gera heildaráætlun um viðkomandi framkvæmdir, eins og gert var á sínum tíma út af lántöku til hraðbrauta og vegamálum? Það kann að vera nauðsynlegt að taka slík lán, þó að mér finnist þarna vera um afarkosti að ræða, þegar sagt er skýrt og ákveðið: Þú færð þessa peninga, ef þú verð þeim svona, annars færðu þá ekki. - Með þessu er verið að taka gífurlegt fjármálavald úr höndum þeirra aðila, sem eiga að hafa það með höndum, og í rauninni er verið að hlutast til um innanríkismál landa, þegar ríkisstjórnir eiga í hlut. En við skulum segja sem svo, að þetta sé nauðsynlegt að gera á ýmsum sviðum að einhverju marki, en þá tel ég það algera forsendu fyrir slíku, að það liggi fyrir, hvernig eigi að sinna öðrum aðilum í sama málaflokki, eins og gert var á sínum tíma, þegar lán var tekið til vegaframkvæmda. Ég var mjög undrandi, þegar ég heyrði hæstv. ráðh. vera að reyna að halda því fram hér á hinu háa Alþingi, að það þyrfti að veita honum þessa heimild til að taka þetta lán til þriggja hafna á landinu, mikilla framleiðslustaða, eins og hann sagði, með þeim rökstuðningi, að þetta sé byggðastefna. Í fyrsta lagi vil ég gera þá athugasemd við þetta, að ég held, að þarna sé um að ræða ónauðsynleg rök hjá hæstv. ráðh. Að sjálfsögðu þarf hann ekki nein slík rök til þess að taka þetta lán. Ef þarf að taka slík lán til þess að gera þessar aðgerðir, þá er það af allt öðrum ástæðum heldur en vegna byggðastefnu. En ég vil í sambandi við þetta spyrja hæstv. ráðh.: Hvernig skilur hann hugtakið byggðastefna. Hvað er byggðastefna? Hv. þm. framsóknarmanna hafa ýmsir flutt hér till. á Alþingi um byggðamálin, og þegar þeir voru í stjórnarandstöðu, vissu þeir nákvæmlega, hvað byggðastefna var. En svo brá við, að þegar þeir komust í ríkisstj., þá fluttu þeir till. um að skipa n. til þess að móta byggðastefnuna. En hvað er byggðastefna? Ég get ekki, eftir að hafa hlýtt á ræðu hæstv. ráðh., komið því heim og saman, að við höfum sama skilning á hugtakinu byggðastefna. Er það byggðastefna að hjálpa þeim byggðarlögum, sem halda vel sínum hlut í fólki og eru góðir framleiðslustaðir og blómgast og dafna? Er það sérstök byggðastefna? Eða er það byggðastefna að reyna að verja fjármunum og stuðla að framkvæmdum í þeim landshlutum, sem eiga við erfiðleika að stríða og þaðan sem fólk flytur, þar sem fólki fækkar, beint eða hlutfallslega? Hæstv. ráðh. jafnaði jafnvel þessu láni við Vestfjarðaáætlun á sinum tíma, - áætlun, sem var tekið lánsfé til og varið eftir þeirri áætlun til þess að efla byggð í heilum landshluta, í landshluta, þar sem hefur oft á tíðum beinlínis fækkað fólki vegna fólksflótta. Er hægt að kalla það sama nafni að verja fé eftir fyrir fram gerðri áætlun til þess að koma á brýnum framkvæmdum í slíkum landshluta og að verja fé, eins og hæstv. ríkisstj. ætlar að gera núna, á 3 staði á landinu til hafnarmála, án þess að það liggi nokkuð fyrir um það, hvernig eigi að standa að hafnarframkvæmdum á öðrum stöðum á landinu, einmitt á þeim stöðum á landinu, sem hafa við mestan byggðavanda að stríða. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi seilst nokkuð langt, þegar hann fór að tala um, að þarna gætu menn séð byggðastefnu ríkisstj. Vissulega geta menn séð það. En það verður með algerlega öfugu formerki, miðað við það, sem hæstv. ráðh. vildi halda fram, því að aðrar hafnir á landinu, þar sem mestur byggðavandinn er, eiga í miklum erfiðleikum, og það verður ekkert séð á um stefnu ríkisstj. hvað hún hyggst gera fyrir þær, ekki á næsta ári, að ég tali nú ekki um fram í tímann. Ég vil svo að lokum spyrja hæstv. ráðh. aftur um það, hvernig hafnaáætluninni liði. Fær hv. Alþingi að sjá hafnaáætlun á þessu þingi, sem nær yfir nokkurt árabil og verður tekin hér til afgreiðslu á hv. Albingi, eða fæst það ekki? Svo vil ég aðeins fá upplýst í sambandi við þær 600 millj., sem nú munu vera á fjárlögum til annarra hafna en þessara umræddu þriggja hafna, sem eiga að fá þúsund milljónirnar, hvernig þær skiptist á milli sérstakra hafnaáætlana, eins og t. d. Norðurlandsáætlunar, og venjulegra fjárveitinga, sem áður voru? Eins og hv. þm. er kunnugt, var núna meiningin að skella saman framkvæmdaáætlun og fjárlögum. En það hefur þann annmarka, að það sést ekki, hvað mikið fé hefur verið hugsað að láta af þessu fé vegna framkvæmdaáætlana. Það kemur ekki fram í fjárl. frv., en ef hæstv. ráðh. gæti upplýst það, þá hefði ég gjarnan viljað fá eitthvað um það að vita.



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs, síðast þegar þetta mál var hér til umr. Umræður hafa spunnist út af því, að hæstv. ríkisstj. hyggst fá heimild til þess að taka 7 millj. dollara lán og hnýta því saman við frv. til brbl., sem hér liggur fyrir. Og e. t. v. hafa umr. aðallega spunnist vegna þess, hversu seint þessi till. hæstv. ríkisstj. kom fram. Hv. nm. hafa kvartað undan því, að þeir hafi ekki haft nægilegan tíma til að átta sig á því. En nokkrar athugasemdir hafa einnig verið við það gerðar, að þessu 7 millj. kr. láni skuli varið til þriggja hafna á suðurströndinni. Það er vitað mál, að trúnaðarmenn frá Alþjóðabankanum voru hér á ferð í fyrravetur og aftur í vor. Þeir ferðuðust um suðurströndina, meðan gosið var enn í Vestmannaeyjum. Þeir gerðu sér grein fyrir þeim vanda, sem við blasti. Og trúnaðarmenn Alþjóðabankans vildu leggja Íslendingum lið, hjálpa þeim í þeim erfiðleikum, sem af gosinu leiddi, og stuðla að því, að Vestmannaeyjar mættu byggjast aftur, ef mögulegt væri. Að vísu var það svo, að á meðan trúnaðarmenn Alþjóðabankans voru hér, var allt í óvissu um, hvort Vestmannaeyjar yrðu byggðar aftur, hvort höfninni yrði bjargað, hvort bæjarfélagið og kaupstaðurinn jafnvel allur færi undir ösku og hraun og höfnin lokaðist með öllu. Ef svo hefði farið, þá dugðu engar 600 millj. eða lán frá Alþjóðabankanum, til þess að endurbyggja í Vestmannaeyjum. En sem betur fer bjargaðist þetta allt saman betur en á horfðist, þó að tjónið sé vitanlega gífurlegt og seint séð, hvernig það verður að fullu bætt. Við getum verið þakklátir Alþjóðabankanum fyrir að vilja aðstoða við endurreisn Vestmannaeyja. Vestmanneyingar minnast þess, að þeim var tekið tveim höndum, hvar sem þeir komu með báta sína í fyrra, þótt aðstaðan væri slæm. Vestmannaeyjabátar voru á Stokkseyri og Eyrarbakka við slæm skilyrði. Þeir voru í Þorlákshöfn, þeir voru í Grindavík, og þeir voru í fleiri höfnum á Suðurnesjum. En hafnaraðstaðan var víða slæm. Grindavíkurhöfn fékk bráðabirgðalán úr Viðlagasjóði í fyrra, til þess að bæta aðstöðuna við höfnina, svo að hægt væri að taka á móti Vestmannaeyjabátunum. Ég tel, að það hafi verið eðlileg ráðstöfun, á meðan Vestmannaeyjabátar þurftu þar að vera. Það kom í ljós, þegar sérfræðingar frá Alþjóðabankanum ferðuðust hér um Suðurströndina, að þeim leist ekki á hafnirnar. Þeir gerðu sér grein fyrir því, að nauðsynlegt er að bæta þær. En þeir tóku fram, að lánið, sem þeir ætluðu að veita, væri til styrktar Vestmanneyingum, það yrði veitt til þess að hjálpa Vestmanneyingum. Nú er það svo, að útlit er fyrir, að Vestmannaeyjabátar geti flestir verið heima á næstu vetrarvertíð, öfugt við það, sem búist var við, þegar trúnaðarmenn Alþjóðabankans voru hér á ferð. Þá var búist við, að Vestmannaeyjabátar þyrftu að hafa bækistöðvar í höfnum annars staðar, kannske næstu 3–5 ár. En meginhlutinn af Vestmannaeyjabátum mun leitast við að verða heima á næstu vetrarvertíð, enda þótt margt þurfi að gera við Vestmannaeyjahöfn, til þess að hún sé góð og til þess að hún geti tekið við sem flestum Eyjabátum. Það liggur fyrir, að það er margt, sem þarf að gera í Vestmannaeyjahöfn nú. En skv. frv. kemur það ekki fram, að Vestmannaeyjar sjálfar, Vestmannaeyjahöfn, eigi að fá hluta af þessum 7 millj. dollara láni. Það finnst mér nú nauðsynlegt að verði athugað að nýju. Ég er sannfærður um, að Alþjóðabankinn mundi fallast á, að Vestmannaeyjahöfn fengi eitthvað af þessu fjármagni, vegna þess að allt fjármagnið var ætlað Vestmanneyingum til styrktar. Þorlákshöfn er tvímælalaust á hagsmunasvæði Vestmannaeyja. Hún liggur það nærri Vestmannaeyjum, og Vestmannaeyjaskip, sem væntanlega siglir, áður en mjög langur tími liður, daglega milli lands og eyja, mun fara til Þorlákshafnar. En það er alveg útilokað að hafa daglegar ferðir til Þorlákshafnar að vetri til, nema höfnin í Þorlákshöfn verði stórum bætt, og það er enginn vafi á því, að það fjármagn, sem Þorlákshöfn er ætlað, skv. samningnum við Alþjóðabankann, er ekki of mikið. Það má ábyggilega ekki vera minna, til þess að höfnin verði nothæf til þeirrar starfsemi, sem henni er ætlað. Ég vil minna á það, að þegar rætt er um Þorlákshöfn, þá er hún ekki aðeins fyrir Suðurlandskjördæmið. Þorlákshöfn er landshöfn, og allt að helmingi þess afla, sem lagður er á land í Þorlákshöfn, hefur verið ekið til Suðurnesja, yfir Þrengslin og til Suðurnesja. Eðlilega vilja Faxaflóabátar leggja upp í Þorlákshöfn, þegar fiskast fyrir sunnan land, frekar en að flytja aflann í bátunum til Keflavíkur eða annarra hafna á Suðurnesjum. Þeir geta fengið helmingi fleiri róðra með því að stytta sér leið og leggja upp aflann í Þorlákshöfn. Það er þess vegna eðlilegt, að Þorlákshöfn sé landshöfn, og það eru margir, sem njóta góðs af því, að sú höfn verði gerð góð. En ég held, að allir séu sammála um það einnig, að Grindavíkurhöfn gegni mikilvægu hlutverki. En það munu fáir hafa búist við því, að Grindavíkurhöfn fengi hluta af því fjármagni, sem Alþjóðabankinn ætlaði til uppbyggingar í Vestmannaeyjum, eftir að Vestmannaeyjahátarnir eru farnir frá Grindavík, eftir að vitað er, að þeir koma þangað ekki aftur. Það virðist vera einhver meiningamunur, sem komið hefur fram, eftir að gosið hætti, og það hefur ekki skv. frv. eða samningnum við Alþjóðabankann verið leiðrétt, ekki gerðar þær breytingar á samningnum, sem hefði átt að gera í samræmi við breytta staðhætti. Ég fyrir mitt leyti fagna því, að þetta fjármagn er fengið í Alþjóðabankanum til uppbyggingar hafna á Suðurströndinni. Það veitir sannarlega ekki af. Og mér finnst, að hv. þm. ættu ekki að fara í meting út af því. Það er vitað mál, að þetta fjármagn er fengið vegna sérstakra kringumstæðna, vegna áfallanna, sem Vestmanneyingar urðu fyrir á s. l. vetri. Það er þáttur í því að bæta það tjón. Hér er talað um 1000 millj., 600 millj. erlent lán og 400 millj. innlent fjármagn. Þetta fé verður ekki notað á einu ári. Það verður notað á 2–3 árum, sennilega á þremur árum, þannig að hér er um að ræða rúmlega 300 millj. á ári til þeirra hafna, sem um er að ræða. Á s. l. vetri ræddi ég við hæstv. fjmrh, nokkuð um Eyrarbakka og Stokkseyri, þar sem Vestmannaeyjabátar höfðu bækistöðvar á síðustu vertíð. Á öðrum staðnum voru 4 bátar og hinum 5 bátar. Mér fannst, að ég og hæstv. ráðh. værum sammála um, að það þyrfti að verja talsverðu fjármagni til Eyrarbakka og Stokkseyrar, einmitt vegna þess, hvernig þar var ástatt. Það var því fengin á síðasta þingi sérstök heimild til lántöku til að gera þetta mögulegt. Ég sakna þess, að Eyrarbakki og Stokkseyri hafa gleymst í þessu tilfelli. Hæstv. fjmrh. talaði um, að það væri ekki ástæða til að rifja upp, hver eigi mesta sök í hafnamálunum, að hafnir víðs vegar í kringum land eru misjafnlega góðar og allt of margar slæmar. Já, hver á sök á því? Ætli það sé Alþingi Íslendinga, sem hefur veitt minna fjármagn til hafna á undanförnum áratugum heldur en eðlilegt var að gera? Ég geri ráð fyrir, að allir alþm. hafi viljað veita fé til hafna, og það hefur verið gert, eftir því sem fært þykir. En það hefur verið of lítið, vegna þess að fjármagnið sem fyrir hendi hefur verið til þess að skipta, hefur alltaf verið takmarkað, ekki aðeins í hafnir, heldur og í allar framkvæmdir, sem menn hafa viljað fá aukinn hraða á. Mér finnst það dálítið hjákátlegt, þegar hæstv. fjmrh. var að tala um og vildi, held ég helst, fá rós í hnappagat síns eigin jakka eða frakka fyrir það, að ný hafnalög voru sett, eftir að núv. ríkisstjórn komst til valda. En hvernig eru þessi nýju hafnalög til komin? Þau eru til komin vegna þess, að ég skipaði n. í ársbyrjun 1970 til að semja ný hafnalög. Frv. til nýrra hafnalaga var komið á borðið hjá mér vorið 1971, tilbúið til flutnings. Eftir stjórnarskiptin flutti hæstv. hafnamálaráðherra þetta frv. óbreytt, og frv. var fagnað hér í hv. Alþingi, og það samþykktu, held ég, allir þm. Þess vegna búum við nú við ný hafnalög. Það eru lög, sem fyrrv. ríkisstjórn undirbjó, en endist ekki aldur til að lögfesta. En þessi hafnalög gera ráð fyrir auknu framlagi ríkisins til hafnamála. Í staðinn fyrir 40% af kostnaði við bryggjur og öll innri hafnarmannvirki, eins og áður var, er nú gert ráð fyrir að styrkja mannvirkin með 75% framlagi. Til þess að framkvæmdirnar dragist ekki saman, verður því að hækka framlög ríkisins til hafnamála, og þess vegna held ég að það sé alveg rétt, sem hv. 5. þm. Norðurl. e. sagði áðan, að það er síður en svo, að það fjármagn, sem er lagt til nú að veita á næsta ári til hafnamála, verði til þess að auka framkvæmdir í hafnamálum, vegna þess, hversu framkvæmdakostnaðurinn hefur hækkað, og vegna þess, að hlutur ríkisins í hafnaframkvæmdum hefur aukist samkv. nýju lögunum. Ég held, að það sé óþarfi að vera að metast um annað eins og þetta. Það hæfir ekki hæstv. fjmrh. að reyna að hrósa sér af því, að ný hafnalög hafi verið sett. Mér hefur alltaf fundist það vera yfirleitt sameiginlegt með hv. þm., hvar í flokki sem þeir eru, að þeir vilja fá sem mest til verklegra framkvæmda. Flestar ríkisstj. hafa gert yfirleitt það, sem í þeirra valdi hefur staðið, til þess að það mætti verða, en núv. hæstv. ríkisstj. hefur ekki tekist vel í þessu efni, ekki vegna þess, að hún hafi ekki viljað fá miklar verklegar framkvæmdir og auka fjármagn til þeirra, heldur vegna stjórnleysis. Það er staðreynd, að framlög til verklegra framkvæmda hafa alls ekki aukist í samræmi við það, sem fjárlögin hafa hækkað síðustu 2–3 ár. Ef tekið er tillit til þess, hversu mikið hefur verið veitt til verklegra framkvæmda á undanförnum árum og hversu fjárlögin hafa hækkað, þá hefur hlutfall verklegra framkvæmda stórum lækkað frá því, sem var á fjárlögum 1971. Það var verið að tala um þensluna í þjóðfélaginu hér áðan og miklar framkvæmdir hins opinbera. En þenslan er ekki fyrst og fremst til komin vegna framkvæmda hins opinbera, heldur vegna hinna almennu framkvæmda á vegum einstaklinga, ýmiss konar fyrirtækja og félaga. Menn keppast við að framkvæma, vegna þess að það er vitað mál, að alltaf hefur fengist minna fyrir krónuna í næsta mánuði heldur en í þeim mánuði, sem er að líða: Það er þess vegna, sem allir keppast við að framkvæma. Menn keppast við að byggja íbúðarhús, áður en það hækkar meira, menn keppast við að lagfæra fyrir sér fyrirtækin, eftir því sem tök eru á, áður en að það hækkar meira o. s. frv. Þess vegna er þenslan það er verðbólguástandið sem stjórnar því. Ég skal ekki fara lengra út í það að þessu sinni, en ég taldi ástæðu til að láta skoðun mína í ljós í sambandi við þetta frv., og heimild til lántöku vegna hafnamála á Suðurlandi. Ég hef lýst því, að ég tel alveg nauðsynlegt að fá fjármagn til Þorlákshafnar, og ég tel, að það hljóti að hafa verið meining Alþjóðabankans, að það, sem ekki fer til Þorlákshafnar, ætti að fara til Vestmannaeyja, Stokkseyrar og Eyrarbakka til þess að gegna því hlutverki, sem Alþjóðabankinn ætlaðist til að yrði. Ég vil hins vegar taka undir það, sem sagt hefur verið hér, að Grindavíkurhöfn og Höfn í Hornafirði þurfa einnig á hafnarbótum að halda, en það tel ég, að eigi að koma með öðrum hætti.



Herra forseti. Menn hafa hér verið að deila nokkuð um, hvort það sé byggðastefna eða ekki byggðastefna að verja allmiklu fé, sem íslenska ríkið á kost á að fá að láni hjá Alþjóðabankanum, til þriggja hafna á Suðurlandi. Um það atriði vil ég aðeins segja það, að ástæðulaust er að metast um þetta, því að á þessu fé átti íslenska ríkið engan kost nema vegna þeirra óskapa, sem yfir dundu í Vestmannaeyjum, og þá til umbóta á þeim höfnum, sem Vestmannaeyjaflotinn þá varð að notast við, þó að aðstaða væri þar ekki góð til þess, að hann gæti stundað þaðan veiðar. Það þarf því enginn nokkurs annars staðar á landinu að sjá ofsjónum yfir því, að þessar hafnir fá þetta fé. Það varð annaðhvort að segja já við fé til þessara hafna, sem sérfræðingar bankans töldu að kæmi sér best, eins og þá horfði við, sem aðstoð við Vestmannaeyjar, eða hafna því. Þó að nú hafi farið betur en á horfðist og Vestmannaeyjahöfn komið fyrr í gagnið en nokkurn óraði fyrir og þó að Vestmannaeyjauppbyggingin sé nú komin lengra á veg en nokkur gat gert sér vonir um, þá var þessu máli slegið föstu á þeim tíma, þegar svartast var útlitið, og var þá ákveðið að taka þessu boði, að Alþjóðabankinn legði fram lánsfé, óvenju háar upphæðir á okkar mælikvarða, til þeirra hafna, sem helst komu að gagni fyrir Vestmannaeyjaflotann, en það voru Grindavíkurhöfn, þar voru margir Vestmannaeyjabátar og höfnin stórhættuleg, a. m. k. ókunnugum, Þorlákshöfn og svo Höfn í Hornafirði. Það var einnig litið á möguleikana á gerð nýrrar hafnar á suðurströndinni og það skoðað af sérfræðingum Alþjóðabankans og íslensku n., sem um þetta fjallaði. Það var álit þeirra, að þó að farið væri í þá framkvæmd, þá kæmi hún ekki að gagni fyrr en eftir a. m. k. 5 ár. En menn gerðu sér vonir um það, að innan 5 ára tímabils væri orðið útséð um það, hvort Vestmannaeyjar yrðu byggðar aftur eða ekki, og sennilegt, eins og nú hefur reynst, að Vestmannaeyjar væru þá búnar að ná sér að mestu eftir þetta áfall. Að fengnu þessu áliti erlendu sérfræðinganna athuguðu íslensku nefndarmennirnir þann möguleika, að snúa sér að gerð nýrrar hafnar, enda var þál., sem frammi lá, eingöngu um það, að ef Vestmannaeyjahöfn eyðilegðist, þá yrðu kannaðir möguleikar á gerð nýrrar hafnar á suðurströndinni. Það var enginn svo svartsýnn að slá því föstu, að Vestmannaeyjahöfn væri algerlega úr sögunni. Hins vegar var ekki til neins að ráðast í úrbætur vegna óskapanna í Vestmannaeyjum, sem ekki kæmu að gagni fyrr en eftir 5–6 ár. Og þá var enginn kostur annar fyrir hendi en að snúa sér að umbótum á þeim höfnum, sem útlit var fyrir, að Vestmannaeyjaflotinn yrði að halda sér að, ef hann ætti að vera í gangi, stunda veiðar við suðurströndina, og það voru fyrst og fremst þessar hafnir. Ég undirstrika það, að ég er alveg sammála því, að í fremstu röð bar þar að líta á Þorlákshöfn, eins og gert hefur verið með þessum fjárveitingum. Ég hygg, að það hafi ekki verið á valdi fjmrh.. Íslands eða neinna íslenskra yfirvalda að breyta till. Alþjóðabankans um þetta. Ef við hefðum sagt: Við þurfum ekkert vegna Grindavíkurhafnar, - þá hefði sú upphæð, sem þeir höfðu lagt til að hún fengi, verið skorin af lánsupphæðinni. Þetta var þeirra till.: Þorlákshöfn, Grindavíkurhöfn og Höfn í Hornafirði og eftir þeirri till. hefur verið farið, og það hefði öllum þótt eðlilegt, ef ekki hefði birt eins í lofti og gert hefur nú varðandi Vestmannaeyjamálin, sem betur fer. En það sá enginn fyrir þá. Það hryggir mig mjög, ef illa staddar hafnarstjórnir á Vestfjörðum, Norðurlandi eða Austfjörðum sjá ofsjónum yfir þessu. Þetta fé hefði ekki komið að gagni neinum öðrum á Íslandi. Og ég hygg, að það spilli ekki heldur fyrir möguleikum neins staðar á Íslandi, að þetta er gert. Ættu þessar 3 hafnir þá að vera léttari á fjárveitingum til hafnamála, a. m. k. eftir að þessi áfangi hefur verið framkvæmdur. Og þá hefðu e. t. v. skapast möguleikar til að sinna meira með íslenskum fjárveitingum öðrum höfnum og hinum miklu þörfum þeirra. Þetta taldi ég ástæðu til að segja út af þeim umr., sem hér hafa farið fram, og þar með er máli mínu lokið.



Herra forseti. Þetta frv. um lántökuheimild vegna framkvæmda- og fjáröflunaráætlunar fyrir árið 1973, sem er staðfesting á brbl., var hér til umr. í s. l. viku, og hefðu sennilega ekki orðið um þetta frv. miklar umr., ef ekki hefði komið fram ósk um að flytja brtt. við frv. þess efnis að heimila ríkisstj. að taka 7 millj. dollara lán hjá Alþjóðabankanum til hafnarframkvæmda í Grindavík, Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði, eftir nánari ákvörðun ríkisstj., og sömuleiðis ef svör hæstv. fjmrh. hefðu verið með nokkuð öðrum hætti en þau voru við þessar umr. Ég vil taka það fram til að fyrirbyggja allan misskilning, leggja á það höfuðáherslu, að ég hef ekki sett mig upp á móti því, að það væri farið í hafnarframkvæmdir á þessum þremur tilteknu stöðum. En það, sem ég hef deilt á, er í fyrsta lagi efnismeðferð þessa máls og í öðru lagi það, að á sama tíma og þetta er gert er látið algerlega liggja á milli hluta, hvað skuli gert í öðrum höfnum á landinu, og jafnframt látið liggja á milli hluta að framkvæma þau hafnalög, sem eiga að taka gildi 1. jan. n. k. Ég sá í Tímanum á föstudaginn, að hann tekur þessi mál til umræðu í leiðara sínum, og þar segir, að tiltekin atriði hafi komið fram í snjöllum ræðum Halldórs E. Sigurðssonar. Ég verð að segja það, að mikill er skoðanamunur minn t. d. og leiðarahöfundar Tímans, ef hann hefur talið þessar ræður Halldórs E. Sigurðssonar snjallar. Ég hef oft heyrt Halldór E. Sigurðsson fjmrh. flytja góðar og snjallar ræður, en þessar ræður voru þær lökustu, sem ég hef heyrt hann flytja. Það telur leiðarahöfundur Tímans til snjallra ræðna. Ég held, að það sé mjög mikið að athuga við mat leiðarahöfundar, og ég tek það fram til þess að fyrirbyggja misskilning, að það var leiðarahöfundur Tímans, en ekki Möðruvallahreyfingin, sem lagði þetta mat á það. Hæstv. fjmrh. sagði, að það hefði ekki verið sýnd hér nein frekja í sambandi við þessa málsmeðferð. Ég sagði það í ræðu minni, að þar hefði ráðið frekja ráðh. Ég verð að segja það og ég tek það atriði alls ekki aftur. Samgrn. skrifaði til fjmrh. 31. okt. 1973, en það kemur ekkert bréf í hendur formanns fjh.- og viðskn. fyrr en 27. nóv., þar sem óskað er eftir því við form. n., að tekin verði inn í þetta frv. um heimild Alþingis til að taka 7 millj. dollara lán hjá Alþjóðabankanum til framkvæmda á þremur tilteknum stöðum. Ég sagði, að mér fyndist það vera frekja, í fyrsta lagi að gleyma því í næstum því mánuð að eiga von á 7 millj., dollara láni, ætlast svo til þess, að Alþingi sé aðeins einföld afgreiðslustofnun, sem á samri stundu og um er beðið eigi að afgreiða þetta mál. Ég skal ekki endurtaka það, sem ég sagði hér áður í sambandi við þetta atriði, en ég vil segja út af því, sem hefur komið fram m. a. hjá síðasta ræðumanni, hv. 3. þm. Vestf., sem var samgrh., þegar þessi ákvörðun var tekin, að því er ég best veit, að hann sagði, að það hefði ekki verið um neitt annað að ræða. Ég hef heyrt annað í sambandi við lán Alþjóðabankans. Ég óska eftir því, að hæstv. fjmrh. eða einhver annar ráðh. mótmæli því þá, ef það er ekki rétt. Ég hef heyrt það og var búinn að heyra það fyrir löngu, áður en þetta kom til greina, að Alþjóðabankinn hefði gefið mjög ákveðin fyrirheit um að lána allt að 15–17 millj. dollara til Sigölduvirkjunar. Nú er þessi upphæð komin niður í 10 millj. dollara. Ég spyr hæstv. fjmrh.: Var það Alþjóðabankinn einn, sem ákvað að lækka lánstilboð sitt til Sigölduvirkjunar úr 15–17 millj. dollara niður í 10 millj., eða kom fram sérstök beiðni um það héðan frá Íslandi, að þessi upphæð yrði lækkuð og mismunurinn notaður til þessara tilteknu hafnarframkvæmda? Kom beiðnin eftir allt saman héðan að heiman? Kom hún frá hæstv. ríkisstj.? Eða er hitt réttara, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að sérfræðingar Alþjóðabankans hefðu sjálfir fundið upp, að það ætti að lána þessar 7 millj. dollara eingöngu til þessara þriggja hafnarframkvæmda á landinu? Bæði mér og öðrum leikur forvitni á að vita, hvort er réttara í þessu efni? Vill hæstv. fjmrh. þá segja það alveg blákalt, að aldrei hafi komið til greina, að Alþjóðabankinn hafi verið búinn að heita eða hafa mjög sterk orð um að lána 15–17 millj. dollara til Sigölduvirkjunar? Hvernig stendur svo á því, að sú upphæð er lækkuð niður í 10 millj. dollara, ef ekkert samband er á milli þessarar lántöku og þeirrar lántöku, sem hér er um að ræða til þessara þriggja tilteknu hafna? Mér finnst, að þetta skipti töluvert miklu máli. Hæstv. fjmrh. sagði á miðvikudaginn, að hann og ríkisstj. hefðu ekki beitt neinni frekju við að koma þessu máli áfram, því að d. hefði veitt afbrigði fyrir því að taka málið á dagskrá, þótt nál. hafi ekki legið fyrir fyrr en þá á stundinni. Ég spyr: Hvenær neitar d. um afbrigði? Er yfirleitt ekki alltaf orðið við óskum bæði ríkisstj. og þm. um afbrigði? Hitt breytir ekki þeirri fullyrðingu minni, að á það var lagt ofurkapp að fá þetta mál til afgreiðslu í skyndi, eftir að búið var að gleyma 7 millj. dollara lántöku í heilan mánuð uppi í fjmrn. Ég segi líka: Hvers vegna mátti ekki flytja sérstakt sjálfstætt frv. um þessa lántöku? Af hverju þurfti að klína því inn í frv., eftir að það er komið til n., um staðfestingu á brbl.? Datt engum í hug, fyrr en frv. var búið að liggja fyrir n. í þó nokkra daga, að þarna væri best að klína 7 millj. dollara lántökuheimild? Hver er sá mikli bakarameistari, sem fann þetta upp, þarna ætti þetta best við, þessar kökur færu best saman? Svo sagði hæstv. fjmrh., og furðaði ég mig á, að leiðarahöfundur skyldi kalla það snjalla ræðu, þegar hann fór út í það að segja frá Vestfjarðaáætluninni, þegar hún var samþ. á sínum tíma, þá hefði ég ekki verið að hugsa um aðrar hafnir, heldur en bara um hafnir á Vestfjörðum. Þetta mál var lagt fyrir Alþ. Það voru allir samþykkir því. Ástandið var það óbjörgulegt í þessum landshluta. Það var síðan tekin upp atvinnumálaáætlun fyrir Norðurland, og það var ekki af því, að við vildum ekki hugsa um atvinnumál annars staðar. Við þm. féllumst allir á það. Það var svo tekin samgöngumálaáætlun Austfjarða. Þá heimtuðu ekki önnur kjördæmi samgöngumálaáætlun. Hins vegar hélt auðvitað framþróunin áfram, sérstaklega í sambandi við hraðbrautirnar hér í nágrenni Reykjavíkur, svo að það má segja, að það hafi verið bæði framlög til strjálbýlis og þéttbýlis jafnhliða, svo að þetta er ekkert nýtt atriði. Hvernig tók flokkur hæstv. fjmrh. Vestfjarðaáætluninni og þeim lánum, sem tekin voru til hennar á sinum tíma? Þeir kölluðu þetta flóttamannalán, það væri eiginlega til skammar fyrir ríka þjóð eins og Íslendinga að leyfa sér að taka lán úr Flóttamannasjóði Evrópu. Þetta væri sjóður, sem lánaði eingöngu til fólks, sem væri í nauðum statt, til vesalinga og aumingja, sem væri ekki nokkur leið að björguðu sér. Þetta fannst Framsfl. höfuðsynd, að leggjast svo lágt að taka slík lán. Svo kemur Framsfl. í ríkisstj. og hefur bæði forsrh. og fjmrh. og utanrrh. Og eitt af því fyrsta, sem hann gerir í sambandi við erlendar lántökur, er að leita til þessa flóttamannasjóðs um lán. Nú er hann aldrei kallaður flóttamannasjóður. Nú er hann kallaður sínu rétta nafni, Viðreisnarsjóður Evrópu. Þar hefur lán verið tekið til Austurlandsáætlunar og Norðurlandsáætlunar. Þetta hefur gengið ágætlega, og nú nýtur þessi ágæti sjóður mikillar virðingar, bæði stjórnar og stjórnarandstöðu. En áður var stjórnarandstaðan mjög mótfallin lántökum í þessum sjóði, þáv. stjórnarandstaða. Hæstv. fjmrh. breiddi mjög úr sér hér í ræðustólnum og sagði, að ég gerði meiri kröfur til hans en fyrirrennara hans, Magnúsar Jónssonar, og virtist vera rígmontinn yfir þessu. Það var a. m.k. ekki að sjá eða heyra annað. Ég gerði þá kröfu til hans, og ég sagði það, að eins og hann hefði haft mikinn áhuga á að rétta hag hafna á sínum tíma, þegar hann var óbreyttur þm. og fjvn.-maður, þá bjóst ég við, að hann yrði ekkert slakari en Magnús Jónsson, þegar hann væri kominn í fjmrh.-stólinn. En reyndin hefur orðið önnur hvað snertir framlag til hafnanna. Magnús Jónsson féllst á það, að ríkissjóður greiddi sem styrk til hafnanna almennt 57.15% af gengisbreytingunni, en Halldór E. Sigurðsson er ekki búinn að fallast á neitt enn þá. Ég var svo bjartsýnn, að ég hélt, að hann mundi gera þetta af fúsum og frjálsum vilja. En það er engin ástæða til þess að verða montinn af því, að einhver geri kröfu til manns um það, að hann standi sig jafnfætis við þann, sem var á undan honum í ráðherrastól. Ég held, að hann ætti þá að sýna það í verki, að hann sýni þessum málaflokki áhuga, og verða við þessum marg endurteknu óskum og kröfum víðs vegar að af landinu. Þegar hann hefur orðið við þeim og hefur framkvæmt þær, þá má hann fyrir mér vera rígmontinn. Ég furða mig á því, sem hæstv. fjmrh. sagði hér í þessum umr. Hann var áður ágætur þm. og heiðarlegur í málflutningi. Hann sneri nú við staðreyndum. Hann gerði mér upp, að ég hefði sagt þetta og hitt, sem ég hef aldrei sagt, í þessari „snjöllu ræðu“. Hann sagði, að ég hefði verið á móti þeim byggðarlögum, sem ættu að fá þessar framkvæmdir, að þau fengju framkvæmdir, og hann sagði, að ég hefði haldið því fram, að Grindavík og Þorlákshöfn væru ekki framleiðslustaðir. Af því að ég talaði um það, að hafnir á mikilvægum framleiðslustöðum yrðu að bíða eftir hafnarframkvæmdum, þá þýðir það hjá hæstv. fjmrh., að ef maður talar þannig, þá séu Grindavík og Þorlákshöfn ekki framleiðslustaðir, sem eigi að fá fé til hafnarframkvæmda. Ég skil ekki slíkan málflutning sem þennan, og ég skil alls ekki, hverju hann þjónar. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi verið í slæmum félagsskap að undanförnu, þegar hann er farinn að temja sér svona hætti í ræðumennsku. Ég held, að hann ætti að leita sér betri félagsskapar. Það er oft óhollt fyrir menn, sem koma til borgarinnar, að lenda í slæmum félagsskap, og það hefur sýnt sig í þessu tilfelli. Hæstv. fjmrh. sagði, að það hefði ekkert legið fyrir um stöðu hafnanna almennt í landinu. Þess vegna átti það að heita einhver afsökun fyrir því, að hann tekur ekki inn í fjárlagafrv. framlög til að bæta stöðu hafnanna í landinu. Ég vil minna hæstv. fjmrh. á það, að n., sem samdi frv. til nýrra hafnalaga og var skipuð vorið 1971 og bætt í þá n. tveimur mönnum haustið 1971, - þessi n. skilaði áliti snemma árs 1972. Því áliti fylgdu mjög mikilvægar upplýsingar um stöðu hafnanna í landinu, sem voru prentaðar með frv. því, sem ríkisstj. lagði fram rétt fyrir þinglok 1972. Þetta frv. var óbreytt frá því, sem þessi n. gekk frá því, og margvíslegar upplýsingar sýna, hvernig þessum málum er háttað í árslok 1971. Þar kemur fram t. d., hvað afborganir af föstum lánum og vextir á íbúa í tilteknum kauptúnum og kaupstöðum á landinu næmu miklu. Í Neskaupstað var þessi upphæð talin vera á hvern einasta íbúa 4895 kr., á Bakkafirði 4683 kr., á Þingeyri 4577 kr. Þessar upphæðir hafa hækkað og ýmsar aðrar hafnir hafa nú farið upp úr þessu, sem voru með framkvæmdir seinna, sem gerðu það að verkum, að afborganir voru ekki komnar af fullum þunga á þessar hafnir. Það, sem átti að gera og samgrn. bar að gera, var við undirbúning undir fjárlög fyrir árið 1974, að gera till. til fjvn. og Alþ. um skiptingu fjár til þess að létta greiðslubyrði þeirra hafnarsjóða, sem eiga við mesta erfiðleika að etja, og átti að hafa við þessa tillögugerð hliðsjón af skiptingu á tekjum og gjöldum hafnarsjóðs, framlagi sveitarfélagsins til hafnarsjóðsins, fólksfjölda og öðrum þeim atriðum, sem hafa áhrif á greiðslugetu hafnarsjóðsins. Nú mundi ég ætla, að þegar kom til umr. að taka jafnstórt og mikið lán til þriggja hafnargerða á landinu, að í ríkisstj., þar sem búið væri að lýsa jafnoft yfir stuðningi við byggðastefnu, stuðningi við strjálbýlið, að þar hefði ekki verið látið undir höfuð leggjast að undirbúa vandlega framkvæmdaáætlun fyrir aðrar hafnir á landinu, þegar þar við bætist, að skylt var að gera það samkvæmt þeim lögum, sem taka gildi 1. jan. 1974. En þrátt fyrir alla þessa strjálbýlispostula og byggðavini dettur engum í hug að gera neitt, engin upphæð er tekin inn í fjárlagafrv. fyrir árið 1974 og ekkert er vitað enn, og það fer nú að líða að afgreiðslu fjárl., hvort eða hvað verður tekið inn í fjárlagafrv. Þetta er það, sem ég er fyrst og fremst að átelja og geri það einu sinni enn. Ég lýsi yfir óánægju minni yfir þessum vinnubrögðum og tel fráleitt að falla frá því að hafa verulega upphæð í fjárlagafrv. til þess að rétta greiðslustöðu hafnanna, og það er því furðulegra, þar að fyrir ári féllst hæstv. fjmrh. á að taka á heimildargrein 40 millj. kr. til að deila á milli þeirra hafna, sem verst voru settar í landinu, en tekur ekkert inn í þetta fjárlagafrv. Þetta tel ég ekki bera vott um það, að menn séu jafntryggir byggðastefnunni og þeir vilja oft vera láta, þegar þeir eru að tala við landsbyggðina. Hæstv. fjmrh. sagði, að það væru engar smábreytingar, sem hefðu orðið á framlagi til hafnamála frá því, sem var, þegar viðreisnarstjórnin réð ríkjum, nú þegar hann og þeir aðrir sterku menn, sem eiga sæti í þessari ríkisstj., ráða ferðinni. Og hann sagði: Það er nú hvorki meira né minna en 812 millj. kr. varið til hafnarmálanna. Svo tók hann tölurnar úr fjárl. nokkur ár á undan. En honum láðist alveg að geta eins, sem ég held því miður, að hafi ekki verið óviljandi. Hefði það verið óviljandi, þá er það fyrirgefanlegt. En hæstv. fjmrh. er sjálfur í fjárlagaræðu sinni búinn að leggja á það mikla áherslu, að hækkun fjárl. sé líka vegna þess að nokkru leyti, þó að það sé ekki nema að litlu leyti, að framkvæmdaáætlunin til ríkisframkvæmda sé nú í fjárlagafrv. í fyrsta skipti. Samanburður á tölum við fyrri fjárlög, þegar framkvæmdaáætlanir ríkisstj. voru í sérstöku frv. og sérstökum lögum, er algerlega út í hött. Ef hæstv. ráðh. ætlar að gera samanburð á milli ára, verður hann að taka tillit til þeirra lána, sem tekin hafa verið til hafnarframkvæmda, og einnig þeirra upphæða, sem eru í fjárl. hverju sinni, leggja þær tvær tölur saman, þá fær hann þann sama viðjöfnuð og hann er nú að ræða um. En það er alls ekki sæmandi fyrir ráðh. að viðhafa slíkan málflutning sem þennan. Ég fullyrði, að hafnalöggjöfin reyndist engan veginn vera nógu fullkomin. Það voru sett ný hafnalög á árinu 1966, að ég best man. Þá var mjög breytt framlögum ríkisins til hafnargerða, og þá var gerð nokkur tilraun til að efla Hafnabótasjóð, en þó engan veginn nógu víðtæk. Það kom fljótt í ljós, að þessi löggjöf reyndist ófullnægjandi vegna þess, hvað kröfur jukust ár frá ári um fullkomnari hafnir, dýrari hafnir en áður þekktust. Það hefur oft verið minnst á Vestfjarðaáætlun, og í þeirri áætlun var t. d. gert ráð fyrir trébryggjum á tveimur stöðum, þegar hún var gerð, ekki eldri áætlun en þetta. Áætluninni er ekki lokið, þegar kröfurnar eru orðnar svo ákveðnar, að það komi ekki til greina að byggja hafnaraðstöðu tveggja kauptúna í því kjördæmi í framtíðinni á trébryggju, og það er farið í hafnargerð á þessum stöðum eins og víðast hvar annars staðar á landinu. Hefur því sýnt sig, að löggjöfin reyndist tiltölulega fljótt ófullnægjandi, og komu fram mjög margar raddir um að endurskoða hafnalögin. Það liðu ekki nema um 5 ár, frá því að löggjöfin var sett þangað til var farið af fullum krafti í endurskoðun hafnal., og það liðu liðlega 7 ár, þangað til ný löggjöf tekur nú gildi. Þetta kallar á auknar fjárveitingar til hafnargerða. Og það er það, sem við erum hér að ræða um, að það er ekki hægt að segja: Einhver stór og mikil stofnun úti í heimi sendi menn hingað vegna gossins í Vestmannaeyjum, og þeir sögðu við okkur í ríkisstj.: Þið byggið hér þrjár tilteknar hafnir, við lánum ykkur 7 millj. dollara til þeirra, en ef þið gerið ekki eins og við segjum ykkur, þá fáið þið ekki neitt. Tekur þessi stjórn sífellt við úrslitakostum? Taka þessir menn, sem sögðu, að aðrir lægju hundflatir fyrir erlendu valdi, við úrslitakostum, hvaðan sem þeir koma? Ég spyr. Ég vænti þess, að hæstv. fjmrh. sé ekki farinn algerlega. Ég vil gjarnan fá svar við þessu eins og hinum spurningunum, sem ég lagði fyrir hann hér áðan.

Ég vil spyrja hv. ræðumann, hvort hann eigi mikið eftir af ræðu sinni, og verð ég að óska þess, að hann geri þá senn hlé á máli sínu vegna þingflokksfunda, sem hefjast áður en langt um líður

. Ég gæti lokið þessu af á skömmum tíma, ef ég sæi hæstv. fjmrh., ég vil hafa hann hérna í sætinu. Þó að þeir séu góðir, þessir sem eru inni, þá vil ég nú heldur sjá hann í þessu tilfelli. -  Herra forseti. Ég skal ekki vera mjög langorður úr þessu, en vegna þess að hæstv. fjmrh. var farinn úr þingsalnum áðan, kunni ég ekki við að ljúka svo máli mínu, að hann væri ekki viðstaddur, en ég hef nú svarað allflestu af því, sem kom fram í hans ræðu. En þó er eitt atriði, sem ég vil ekki gleyma að svara, þar sem hann var mjög ánægður yfir frammistöðu þeirrar ríkisstj., sem hann á sæti í, en það er hin glæsilega uppbygging fiskiskipastólsins, sem hann sagði, að fyrrv. stjórn hefði vanrækt, og þeir hefðu sýnt alveg einstakan dugnað, sem nú sætu í ráðherrastólum, í sambandi við uppbyggingu togaraflotans, sérstaklega að það hefði verið ákveðið af núv. ríkisstjórn að staðsetja togara víðar en í Reykjavík, Hafnarfirði og á Akureyri. Ég vil nú minna hæstv. fjmrh. á, að það var búið að veita leyfi fyrir 17 togurum, áður en þessi ríkisstj. varð til og það var hafin smíði sumra þessara skipa. Það voru 6 stórir togarar, sem búið var að semja um og hafin smíði á sumum þeirra og 11 hinum smærri togurum. Leyfi fyrir 11 hinum smærri togurum hafði verið veitt. Þessir smærri togarar voru ekki staðsettir í Reykjavík, Hafnarfirði eða á Akureyri. Ég minnist þess, að það var samið um 5 togara til Vestfjarða og ég held 4 til Austfjarða og 3 aðra af hinum smærri togurum, svo að það er ekki með réttu hægt fyrir núv. ríkisstj. að eigna sér alla uppbyggingu skipastólsins. Þetta finnst mér nú rétt að leiðrétta. Þó að það hafi ekki verið nema um 17 togara að ræða, þá tel ég það allmyndarlegt, þótt núv. stjórn telji það auðvitað einskis virði. En erum við ekki að lokum sammála um að segja og hafa það, sem sannara reynist? Ég held, að ég geti ekki sleppt því að minnast á það, að í þeim mörgu upplýsingum, sem fylgdu hafnalagafrv., var gert ráð fyrir því samkv. þeim upplýsingum, að afborganir og vextir af hafnaskuldum, eins og var í árslok 1970, næmu 30–40 millj. kr. á ári. Miðað við þetta var greiðslujöfnuður hafnanna neikvæður um 140–150 millj. kr., og það vantaði því þessa upphæð í árlegar tekjur og styrki, til þess að þær gætu staðið við skuldbindingar sínar af því, sem þegar hafði verið framkvæmt, eða í árslok 1970. Þessi upphæð var talin nema tvö- til þreföldum rekstrartekjum að frádregnum heinum rekstrargjöldum, eða nær sömu upphæð og allar rekstrartekjur hafnanna. Ef hefði átt að mæta þessum skuldbindingum öllum af rekstrartekjum hafnanna einna, hefði á þessum tíma þurft að tvöfalda rekstrartekjur allra fiskihafna á landinu utan Reykjavíkur. Og það er líka eftirtektarvert, ef við lítum á það greiðsluyfirlit, sem fylgdi þessu frv., að rekstrartekjur 42 aðalfiskihafna landsins, fyrir utan landshafnirnar og Reykjavík, námu ekki nema 82–83 millj. kr., en rekstrargjöld þessara sömu hafna án vaxta og afborgana námu á sama tíma 45.4 millj. kr. Föst lán á höfnunum þá voru 544 millj. kr., en afborganir á árinu 1970 námu um 40.7 millj. kr., vextir af föstum lánum 37 millj. kr. og vextir af stuttum lánum, dráttarvextir og lántökukostnaður námu um 8.7 millj. kr. Þannig var ástandið, að það vantaði 49.7 millj. kr. á árinu 1970 til þess að ná endum saman. Nú vitum við, að þessar tölur hafa stórhækkað síðan, og það er sjáanlegt, að það þarf mun hærri upphæð. Á grundvelli þessa yfirlits og þessara talna, sem ég var hér að nefna, voru 40 millj. teknar inn á heimildagr. fjárl. yfirstandandi árs. Það byggðist einmitt á þessum upplýsingum, og því átti alls ekki að standa í vegi fyrir því, ef áhugi og vilji hefði verið fyrir hendi, að taka inn hliðstæða upphæð eða hærri, - hún hefði auðvitað þurft að vera hærri, - inn í fjárlagafrv., sem nú liggur fyrir Alþ. En það var ekki gert. Þetta vildi ég láta koma hér fram. Ég endurtek það, að ég er ekki að mæla gegn því, að það sé farið í ákveðnar, tilteknar framkvæmdir í höfnum landsins. En ég taldi og tel algerlega óviðunandi að ætla að bjóða öðrum fiskihöfnum þær fjárveitingar, sem gert er ráð fyrir, og jafnframt að vera í algerri óvissu um, hvernig eigi að rétta fjárhagsstöðu þessara hafna og þessara sveitarfélaga, sem nú verða að eyða allt að af brúttótekjum sínum til að standa undir vöxtum og afborgunum af hafnalánum. Ég tel óeðlilegt í alla staði, að af 812.7 millj. kr., sem fjárlagafrv. gerir ráð fyrir að fari til hafnamála í landinu, þar með talinn fastur kostnaður við stjórn Hafnamálastofnunarinnar, fari 56% til aðeins þriggja hafna, eða að segja má aðeins til tveggja hafna. Það fara til þessara hafna 455 millj. af 812.7 millj. kr. Þetta tel ég óeðlilegt í alla staði, þegar ekkert liggur fyrir um það, á hvern hátt eigi að bæta greiðslustöðu hafnanna, sem nú berjast í bökkum og hafa barist í bökkum á undanförnum árum. Ef ríkisstj. hefði sýnt áhuga í verki, eins og hún hefur sýnt í orðum og með málefnasamningi sínum, á hagsmunamálum landsbyggðarinnar, þá hefði hún jafnframt þessu átt að láta liggja fyrir áætlun um það, á hvern hátt hún ætlaði að leysa vandræði annarra hafna í landinu. En það hefur hún látið undir höfuð leggjast. Þetta ætla ég ekki að kenna hæstv. fjmrh, einum um, á þessu ber ríkisstj. í heild sök. Ég ætla að endurtaka spurningu mína til hæstv. fjmrh, um lán Alþjóðabankans, sem ég nefndi hér í upphafi máls míns: Er það rétt, að Alþjóðabankinn hafi verið búinn að gefa ádrátt um að veita 15–17 millj. dollara til Sigölduvirkjunarframkvæmda, og er það rétt, að Alþjóðabankinn hafi kippt að sér hendinni og lækkað þessi lánsloforð niður í 10 millj. dollara, vegna þess að hann taldi rétt, að það yrði farið í þessar þrjár hafnaframkvæmdir á landinu, eða var það ríkisstj., sem óskaði eftir því, að það væri tekið af þessu fjármagni til Sigölduvirkjunar til þess að láta í hafnarmálin? Tel ég, að rétt sé, að hér komi fram skýlaus svör við þessum spurningum, því að það hefur, eins og ég gat um í upphafi máls míns, verið á það minnst mjög víða, að kostur væri á þessu fjármagni frá Alþjóðabankanum. Þá langar mig einnig að ítreka þá spurningu mína til hæstv. fjmrh., hvort hann ætli að beita sér fyrir því, að það verði hækkuð almennt framlög til hafnargerða í því fjárlagafrv., sem liggur fyrir, og á þann hátt komið til móts við óskir og kröfur fólksins úti um land, sem byggir þá staði, sem þurfa á auknum framkvæmdum í hafnamálum að halda. Og í þriðja og síðasta lagi: Ætlar hæstv. fjmrh. að beita sér fyrir því að taka inn á fjárlög upphæð til þess að létta greiðslubyrði hafnanna, eins og gert var á s. l. ári, og þá auðvitað mun hærri upphæð en þá var gert? Ef svör við þessum tveimur síðustu spurningum eru jákvæð, þá lítur málið nokkuð öðruvísi út, ef það á jafnframt að taka fullt tillit til landsbyggðarinnar í þessum efnum, og þá verður hlutur ríkisstj. mun betri. En hann hefði verið enn betri, ef hún hefði tekið þessi mál upp án þess að vera knúin til þess og sýnt það, þegar fjárlagafrv. var lagt fram, að hún hefði áhuga á að efla fiskihafnir úti um landið. Ég ætla ekki að fara í neinn meting um það, hvaða staðir eru framleiðslustaðir og ekki framleiðslustaðir. En það ætla ég að segja, að margar hafnir, þar sem eru fáir íbúar, hafa skapað það mikla framleiðslu og mikinn gjaldeyri fyrir þjóðarbúið, að það er ekki hægt að láta þær bíða mörg ár enn eftir nauðsynlegustu framkvæmdum. Það verður að gera átak, sem þegar er farið af stað með þessari ákvörðun, fyrir fleiri staði í einu, Ef við ætlum að standa við þau orð okkar að efla byggðir landsins, getum við ekki alltaf boðið þeim upp á það, mörgum byggðarlögum úti um land, að bíða eftir framförum í mörg ár og framkvæmdum, þegar aðrir eru búnir að njóta þeirra. Það verður að vera meiri jöfnuður þarna á milli en oftast hefur verið. Ég skal viðurkenna, að það hafa verið gerð átök í þessum efnum bæði fyrr og síðar, mjög myndarleg. En það vantar mjög á, og ég hef orðið var við það víða úti um land, bæði fyrir vestan, norðan og austan, að það er ætlast til þess og það er reiknað með því, að ríkisstj. og Alþ., sinni í vaxandi mæli þörfum hafnanna og létt sé af þeim sveitarfélögum, sem nú eru að sligast undir þessari byrði, þannig að þau geti staðið að alhliða uppbyggingu í sínum sveitarfélögum og sinnt þeim málum, sem hin ríkari sveitarfélög hafa verið að gera. Þessi sveitarfélög, sem standa uppi með hafnarskuldirnar, hafa lítið sem ekkert getað gert á öðrum sviðum, og úr þessu verður að bæta. Ég vænti þess, að hæstv. fjmrh. verði við þeirri ósk minni að svara þessum spurningum, og það mundi gleðja mig mikið, ef hann svaraði þeim jákvætt og væri jákvæðari í þeim svörum heldur en hann var s. l. miðvikudag, þegar þessi mál voru til umr. hér í hv. þd.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt, á þskj. 165 við brtt. hv. 5. þm. Austf., sem er að finna á þskj. 158. Sterkustu rök, sem ég gæti fært fyrir þessari brtt., væru þau að lesa upp kafla úr ræðu hæstv. fjmrh., sem hann flutti s. l. miðvikudag, þegar málið var hér til umr., en hann endurtók það þá í hinum tveimur ræðum sínum, að þetta lán frá Alþjóðabankanum væri fyrst og fremst samþykkt og veitt til þess, að það gæti komið Vestmanneyingum og bátaflota Vestmanneyinga að sem bestum notum. Nú liggur það fyrir, að ef ætti að fara eftir því einvörðungu, þá kæmi þetta fjármagn best að notum með því að veita það aðeins á þá tvo staði, sem nú í dag eru og í framtíðinni munu verða þeir staðir, sem bátafloti Vestmanneyinga og Vestmanneyingar hafi mest samskipti við, en það eru auðvitað höfnin í Vestmannaeyjum og svo aftur Þorlákshöfn, sem er endastöð á þeirri siglingaleið, sem Vestmanneyingar hafa tekið upp í vaxandi mæli á milli Eyja og meginlandsins. Einnig er Þorlákshöfn sá staður, sem Vestmannaeyjabátar leita til, ef þeir þurfa að landa afla utan Vestmannaeyja. Ég hygg, að það sé alger undantekning, ef Vestmannaeyjabátar hafa á undanförnum árum og munu á komandi árum landa afla í Grindavíkurhöfn, þannig að framlag til þeirrar hafnar er ekki í neinu samræmi við það, sem hæstv. fjmrh. sagði hér í hinum snjöllu ræðum sínum, að væri ósk lánveitenda. Það, sem ég hygg að sanni þetta þó kannske enn frekar, eru þær niðurstöður, sem sú n., sem hefur fjallað um þessi mál. hin stjórnskipaða nefnd, komst að, - þær niðurstöður, sem er að finna í hennar lokaorðum. Ég vil geta þess í því sambandi, að ég held, að það sé alveg rétt með farið, að n. var búin að hafa mjög ítarlegar viðræður við fullfrúa Alþjóðabankans, áður en hún skilaði nál., þannig að hún hefur a. m. k. talið sig nokkurn veginn vita, hvaða till. mundu verða í samræmi við óskir ráðamanna Alþjóðabankans. En á bls. 12 í ágripi úr lokaorðum segir þannig í upphafi, með leyfi hæstv. forseta: „Í ábendingum hér að framan er bent á þrjá staði, þar sem nm. telja, að hafnarbætur kæmu að mestu gagni fyrir bátaflota Vestmanneyinga á næstu árum. Staðirnir eru Þorlákshöfn, Grindavík og Vestmannaeyjahöfn.“ Þetta eru þeir staðir, sem hin stjórnskipaða n., sem hafði með þessi mál að gera, leggur til í sínu nál. Þess vegna kemur það mjög undarlega fyrir, að hæstv. ráðh. og hæstv. fyrrv. samgrh. skuli hreinlega stilla Alþ. upp við vegg og segja: annaðhvort þetta eða ekki neitt, annaðhvort skuli lánin veitt til þeirra staða, sem tilgreindir eru í frv. fyrir lántökuheimildinni, eða þá lánið verður ekki veitt af Alþjóðabankanum. Mér er spurn: Hvaðan kemur sá hinn nýi staður, sem n. minnist ekki á í sínu nál.? Er það eftir ábendingu ráðamanna Alþjóðabankans eða einvörðungu ráðstöfun íslensku ríkisstj.? Ef það er einvörðungu ráðstöfun íslensku ríkisstj., þá hefur ríkisstj. sjáanlega heimild til þess að ráðstafa þessu láni á annan veg en hæstv. fjmrh. hefur hér staðhæft, að hún hefði. Og þó að svo væri, að þetta hefði verið viljayfirlýsing ráðamanna Alþjóðabankans á þeim tíma, er þeir voru hér, þá hafa aðstæður allar breyst það mikið síðan að ég er sannfærður um, að ef þeim væri gert þetta ljóst og það væri ósk íslensku ríkisstj., að Vestmannaeyjahöfn kæmi þar einnig inn í sem aðili um lánveitingu, þá mundu þeir samþykkja það, því að mér er ómögulegt að skilja, að það geti verið rétt og samrýmst því, sem hv. fjmrh. sagði s. l. miðvikudag, að lánið ætti að veitast vegna náttúruhamfaranna í Vestmannaeyjum og til þess að það kæmi Vestmanneyingum að sem bestum notum, að stjórn Alþjóðabankans neitaði að samþykkja beiðni frá íslensku ríkisstj. um að Vestmannaeyjahöfn kæmi einnig inn í dæmið og að þangað yrði einnig veitt fé til hafnargerðar og samgöngubóta.



Herra forseti.Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið frá því, sem þegar er orðið. Ég vil þó taka undir það, sem fram hefur komið, að hvort tveggja er, að meðferð þessa máls er með nokkuð sérlegum hætti, þegar við 2. umr. málsins hér í hv. d. er flutt brtt. um heimild til að taka hvorki meira né minna en 7 millj. dollara lán, en það er slíkt stórmál, að ástæða hefði verið til, að það hefði komið fram þegar við 1. umr. þessa máls eða þá að flutt hefði verið um það sérstakt frv. Hitt er svo annar þáttur þessa máls, að nokkuð sýnist sitt hverjum um það, hvernig meiningin er að verja þessu fé. Enginn hefur mælt gegn því, að lán þetta væri tekið. En svo er nú komið með aðstæður í Vestmannaeyjum og við suðurströndina, að nokkur efi er í hug manna, hvort ekki hefði verið ástæða til að verja þessu fé til fleiri hafna en frv. gerir ráð fyrir. Þegar ósköpin dundu yfir í Vestmannaeyjum á s. l. vetri, var það einhuga þjóð, sem studdi það dyggilega og af fullum drengskap, að þar skyldi brugðist skjótt við og hafin í fyrsta lagi björgun og síðar uppbygging með myndarlegum hætti, svo að þessi þýðingarmikla byggð mætti rísa að nýju. Sem betur fór hefur svo til tekist, að tjón varð minna en ýmsir óttuðust að yrði, og þarf ekki að lýsa því. Það, sem mestu skiptir þó, er það, að það er álit manna, að höfnin, lífæð byggðarlagsins, hafi staðið af sér þessi áföll, svo að hún sé nú jafnvel betri en nokkru sinni fyrr. Það gefur aftur tilefni til þess, að hér á hv. Alþ. sé vakin athygli á því, eins og gert hefur verið í þessum umr., að ástæða kynni að vera að verja þessu fé á annan veg en fyrirhugað er að gera og láta það fjármagn, sem hér um ræðir, renna víðar um landsbyggðina en frv. gerir ráð fyrir. Verði það ekki, þá hlýtur það að leiða til þess, að bæði Alþ. og fólkið víðs vegar um landsbyggðina gerir þær kröfur á hendur núv. ríkisstj., að auknu fé verði varið til hafnarframkvæmda og til þess að létta byrði hafnarsjóða vítt og breitt annars staðar um landið en nú virðist gert ráð fyrir. Í sambandi við þær horfur, sem nú eru við suðurströndina, vil ég aðeins bæta við það, sem sem ég sagði um hafnaraðstöðu í Vestmannaeyjum nú. Í Þjóðviljanum í gær er sagt, að búist sé við því, að allir Eyjabátar muni gera út frá Vestmannaeyjum á komandi vertíð, og að aðalvandinn þar sé fólginn í því, að ekki sé vissa fyrir, að nægilegt fólk fáist þar til starfa, en aðstaða til að taka á móti vertíðarfólki sé jafngóð og fyrr. Það eru því breyttar aðstæður fyrir hendi, miðað við það sem var, þegar það kom á dagskrá að taka þetta lán. Og þær breyttu aðstæður eru fagnaðarefni fyrir þjóðina alla. Þær gefa hins vegar tilefni til þess, að þær umr., sem hér hafa farið fram um þetta efni, hafa snúist nokkuð á þann veg að krefjast þess, að fari svo sem ætlað sýnist vera, að þessu fjármagni verði varið í því skyni, eins og sagt er, að bæta aðstöðu Vestmannaeyjabáta við suðurströndina, þá verði sterklegar unnið en nú sýnist fyrirhugað að bæta einnig aðstöðu þeirra hafna sem hvarvetna annars staðar á landinu búa við mjög léleg skilyrði. Ég þarf ekki að ítreka það hér, ég hef minnt á það fyrr hér á hv. Alþ., hversu fjárveitingar hafi verið af skornum skammti til hafna í mínu kjördæmi. Ég ætla ekki að fara í skæklatog um þetta mál, en á það má benda, að bæði þar og ég hygg annars staðar séu aðstæður þannig, að naumast sé legarúm fyrir heimabáta. Það er til, að nýir skuttogarar standi á botni, nema þegar háflóð er, og bæði bátar og mannvirki eru í stórhættu af völdum veðra ef eitthvað ber út af. Þess vegna vil ég taka undir með hv. 2. þm. Vestf., að við hljótum að krefjast þess, að jafnframt þeim miklu fjármagnsflutningum, sem hér eru fyrirhugaðir í sambandi við þessar miklu framkvæmdir við suðurströndina, verði til mótvægis auknu fjármagni verið til hafnarmannvirkja við Norður-, Vestur- og Austurland. Þetta vildi ég láta koma hér fram, og hæstv. ríkisstj. má vita það, að Norðlendingar, Vestfirðingar og aðrir landsmenn, sem fjær búa þessum stöðum, taka eftir þessu máli. Það þrýstir og enn á um það, að unnið sé að því að fullgera nýja hafnaáætlun, þar sem fólkinu í landinu og Alþ. sé gerð grein fyrir því, hvað ríkisstj. hyggst fyrir í þessum málum.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara út í ræðuhöld að þessu sinni, heldur aðeins að svara spurningum, sem beint var til mín, og ekki gefa ástæðu til neinna pólitískra umr. Hv. 5. þm. Norðurl. e. spurði um skiptingu fjárins, og hún mun í aðalatriðum vera á árinu 1974 þannig, að Þorlákshöfn er með 225 millj. kr., en Þorlákshöfn er landshöfn, svo að þar er að öllu leyti fjármagnað, í Grindavík er gert ráð fyrir að verði tæpar 200 millj., en þar af eru um 146 af lánsupphæðinni, og Höfn í Hornafirði 24 millj. Þetta eru tæpar 400 millj. kr. Hins vegar er gert ráð fyrir því, að heildarskiptingin verði þannig, að Þorlákshöfn fái um 400 millj. af láninu, Grindavík 176 og Höfn í Hornafirði 24. Út af því, sem hv. 2. þm. Vestf. spurði um í sambandi við Sigölduvirkjun og þetta lán, þá vil ég segja það við hv. 2. þm. Vestf., að mér er algerlega ókunnugt um samband þar á milli. Ég hef aldrei um það heyrt eða við mig verið rætt um það, enda hef ég að sjálfsögðu ekki haft nema takmarkað um þetta að segja. En ég hef aldrei heyrt, að það hafi verið gert að skilyrði fyrir því, að þetta lán yrði veitt, að það yrði þá lækkað lánið til Sigölduvirkjunar. Ég hef litið svo á, að ástæðan til þess, að ekki væri meira tekið á næsta ári, sé sú, að það sé ekki búið að taka að fullu það lán, sem á að taka vegna framkvæmdarinnar. Í öðru lagi spurði hann um hækkun á framlögum til hafna, almennra hafna. Það hefur komið fram oftar en einu sinni hjá mér, bæði við 1. umr. fjárl. og eins hér um daginn, að ég gerði ráð fyrir hækkun á fjárframlögum til hafna frá því, sem gert er ráð fyrir í fjárlagafrv. Fjvn. vinnur nú að því máli og það mun að sjálfsögðu nokkuð skila sér, hvernig henni tekst að skipta á milli hafnanna fjárveitingunum, en ég tel, að þar muni verða um verulega hækkun að ræða. Í þriðja lagi út af greiðslubyrðinni og gömlu lánunum, þá verð ég að segja það og lít svo á, að þar eigi ég ekki sök á. Það hefur aldrei legið fyrir fjmrn. grg. um þetta, áætlanir um þarfir þessara hafna. Hæstv. samgrh. hefur skipað n. til að vinna að því, og ég geri ráð fyrir, að á einhvern hátt verði þessu máli mætt við afgreiðslu fjárl. nú, þau fari ekki út úr þinginu án þess, að það verði hægt að sinna því að einhverju leyti. Hvort það verður fullnægjandi, kann ég ekki skil á, enda geri ég ráð fyrir því, að þessu verði dreift á nokkur ár, því að að sjálfsögðu koma lánin til borgunar á nokkrum tíma. Þetta vona ég, að nægi til svars við þeim fsp., sem ég var beint spurður um.