Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Í gærkvöldi ræddum við nýjar upplýsingar á Alþingi sem komið höfðu fram hjá Mishcon de Reya, lögfræðistofunni í Bretlandi sem hafði verið beðin um að fara í gegnum það sem stofan hefði í fórum sínum um Icesave-málið og senda þau gögn sem hún hefði um það. Ég fór yfir það þá að komið hefði ósk um gögn á fundi 22. desember vegna tilvitnana í lögfræðiálit Mishcon de Reya og hafði verið bent á ákveðin skjöl með ákveðnum dagsetningum. Við hófum síðan leit að þessum gögnum og óskuðum eftir því að fá upplýsingar um þau. Þessi skjöl fundust ekki og var þá óskað eftir því formlega og jafnframt fyrir tilstilli ráðuneyta að Mishcon de Reya mundi senda okkur öll gögn um málið og það sem að gagni mætti koma. Síðan áttu sér stað tölvusamskipti. Við fengum tölvupóst klukkan 16.25 þar sem loksins var staðfest að Mishcon de Reya væri að safna saman gögnum til að senda á okkur og sögðust þeir þá taka þau gögn „which seem relevant“, eins og þeir orðuðu það, og eru ekki í þeim gögnum eða möppum sem birt hafa verið á netinu. Síðan kom aftur póstur klukkan 18.06 í gær sem ég fór yfir þar sem bent var á þrjú skjöl. Þessi gögn voru frá Michael Collins lögfræðingi og þar var líka glærukynning sem var vegna undirbúnings fundar utanríkisráðherra með Miliband 31. desember. Þetta var skjal frá 26. mars. Síðan kom plagg þar sem fjallað var um „the third way“, um aðferðafræðina í sambandi við hvernig eignir eru nýttar úr búi. Eins höfðu verið umræður í þessum skjölum um það hvernig hugsanlega mætti nýta sér hryðjuverkalögin eða aðförina að Heritable banka varðandi málið. Ég ætla ekkert að fara sérstaklega yfir þessi gögn en vildi vekja athygli á að þau bárust okkur. Síðan klukkan 21.12, einmitt þegar ég var í ræðustóli í gærkvöldi, komu lokaskjölin, 25 skjöl, og stendur að þau séu fylgiskjöl „remaining 25 enclosures“, þ.e. lokaskjölin í málinu. Menn sögðu að þeir vildu fá tækifæri til að skoða þau og var sátt um að fjárlaganefnd mundi hittast í nótt í stuttan tíma til þess að reyna að átta sig á því hvað yrði gert með málið. Var síðan ákveðið að funda aftur klukkan átta í morgun þar sem farið var yfir málið að nýju. Það var augljóst að menn töldu að í því bréfi sem fylgdi með, sem ég minntist ekki á, sem er frá Mishcon de Reya og er upp á þrjár blaðsíður, hefði verið ýjað að því að einhver fleiri gögn væru í málinu, þ.e. tölvupóstar. Það varð niðurstaðan í dag að hringt yrði til Mishcon de Reya og reynt að kalla eftir því hvað þeir ættu við með því. Það verður að segjast nákvæmlega eins og er að þetta hefur verið afar dapurlegur framgangsmáti vegna þess að þá kom í ljós að þrátt fyrir að menn væru að ýja að þessu í þessum gögnum hafði stofan ekkert sérstakt í huga. Þegar við kölluðum eftir þessu voru þeir tilbúnir að setjast við tölvuna og leita að skjölum fyrir Alþingi Íslendinga. Þegar þau voru komin og við fórum að fá einn og einn tölvupóst eftir að við vorum búin að bíða eftir því í klukkutíma af því að það var ekki hægt að ná tölvusambandi, sagði ég stopp. Ég tek ekki þátt í þessum leik. Það er búið að vinna 86 blaðsíðna plagg þar sem kallað er eftir því að lögfræðistofan skili áliti um málið í heild, fari yfir það, dragi fram þau atriði sem þeim finnast skipta máli. Stofan sendi okkur öll þessi gögn. Það kemur í ljós að af þessum 25 gögnum er ekki eitt einasta frá Mishcon de Reya. Obbinn af þeim er úr breska þinginu sem við höfum öll séð áður, hitt er frá Lovells lögfræðistofunni sem vann álit í sambandi við hryðjuverkalögin og skilaði áliti fyrir sl. áramót og þau gögn lágu frammi í byrjun janúar. Síðan heyrum við þetta: Ja, fyrst þið óskið eftir því skulum við gá að því hvort það er fleira í málinu. Þá sagði ég stopp. Framgangsmátinn á þessu máli er með þvílíkum ólíkindum, svo ég noti orð sumra hér í þinginu, að mér var gjörsamlega ofboðið. Ég lauk þessari vinnu í fjárlaganefnd og óskaði eftir að þetta yrði tekið inn í þingið og menn ræddu þetta. Ég mun birta þann lista sem fylgdi þessum 25 gögnum. Þau eru trúnaðargögn vegna þess að þetta eru þriðja aðila gögn sem kallað var eftir, þ.e. lögfræðistofan sendi Alþingi Íslendinga gögn frá öðrum aðilum. Þar að auki er núna farið að tína til okkar einn og einn tölvupóst um samþykktir formanns samninganefndar 

Frú forseti. Það er löngu orðin lenska hjá ríkisstjórninni í þessu máli og fulltrúum meiri hlutans að reyna að gera lítið úr öllum sem koma fram með ekki bara gagnrýni heldur jafnvel ábendingar um hvað betur mætti fara í þessu máli. Málflutningur hv. formanns fjárlaganefndar hérna áðan um þessa lögmannsstofu í London er svo sem í samræmi við það sem hæstv. fjármálaráðherra hefur haldið fram og ég trúi ekki öðru en að þessi lögmannsstofa svari fyrir sig. Ég get ekki metið það hvort þeir hafa í upprunalegu bréfi sínu verið að vísa í eitthvað sem hv. þingmanni þykir óþarfi að benda á. Það er hins vegar alveg ljóst að eftir að hv. formaður fjárlaganefndar sagði stopp, eins og hann orðaði það, fór af fundi og nennti ekki að bíða lengur eftir að fleiri tölvupóstar og upplýsingar kæmu þar inn, bárust póstar með upplýsingum sem ég held að við verðum að fá svigrúm til þess að fara yfir.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé dæmigert fyrir þetta mál að tala um að ég sé að gera lítið úr einhverju. Ég hef talað fyrir því að við fengjum gott álit frá Mishcon de Reya. Það sem gekk fram af mér var það sem kemur fram í bréfi frá þeim, að þeir séu hugsanlega með einhver viðbótargögn í málinu og hafi sem sagt sent mér bréfið sem stjórnanda fjárlaganefndar Alþingis Íslendinga en með ekkert ákveðið í huga. Þeir hafa ekki getað bent á eitt einasta atriði en þeir eru tilbúnir að athuga hvort eitthvað annað sé í tölvupóstunum. Er ekki verið að snúa hlutunum ansi mikið á haus? Stofunni sem ráðin var til þess að vinna ákveðið verk var falið að koma með öll þau gögn sem hún fyndi og hún skilaði þeim á 86 blaðsíðum. Hún átti að skila á miðvikudegi en skilar á laugardegi. Þarf að tala um eitthvað fleira í þessu máli? Við getum kallað eftir öllum tölvupóstum frá öllu haustinu því að megnið af gögnunum sem komu eru frá Lovells, eins og ég sagði, sem fyrrverandi ríkisstjórn vann að. Við getum fengið öll þessi tölvusamskipti. 

Frú forseti. Ég geri ráð fyrir því að fulltrúi lögmannsstofunnar sem skrifaði bréfið sem hv. þingmaður vitnar hér til, hafi sagst hafa gögn sem skiptu máli vegna þess að hún hafði slík gögn. Enda bárust, eins og ég nefndi, núna áðan tölvupóstar er varða samningsstöðu Íslands, mat þeirra á samningsstöðu Íslands, hvernig haldið hefði verið á málum varðandi þá samningsstöðu og hvað þyrfti að gera betur. Jafnframt var þar mat á því að það væri algjörlega vonlaust, ef ég man orðalagið rétt, að gera ráð fyrir því að Alþingi Íslendinga mundi fallast á samning sem fæli í sér að setja skuldaklafa á heila kynslóð Íslendinga.

Hæstv. forseti. Ég var einmitt að upplýsa um að ég hafði nákvæmlega sömu væntingar og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, að þeir hefðu gögn sem skiptu máli og gætu bent mér á þau. Þess vegna hringdi ég og talaði við þá í gegnum Sigrúnu Brynju Einarsdóttur sem er forstöðumaður nefndasviðs. Það eru gríðarleg vonbrigði að þeir hafi ekki þessi gögn eftir að hafa fengið ábendingu um það frá viðkomandi aðilum, sem þeir og staðfestu í síma. Þeir staðfestu líka að þeir hefðu ekki þessi gögn.  Varðandi það að vitna í Mishcon de Reya hef ég bent á það áður og það hefur komið fram í ræðum hjá fjöldamörgum aðilum að það er full ástæða til þess að menn skoði álitið, allar 86 blaðsíðurnar. Eitt af því sem þeir vara við er áhættan af því að treysta á dómstólaleið eða að fresta málinu. Þeir taka það líka fram að það er fyrst og fremst Alþingi sem verður að velja og hafna, það eru valkostir í stöðunni. 

Forseti. Varðandi þá umræðu sem hér stendur yfir hefði verið auðvelt að forðast hana með þeim einfalda hætti að leggja fram þær upplýsingar sem óskað var eftir á fundi fjárlaganefndar 22. desember sl. Það hefði gefið okkur öllum rýmri tíma til þess að taka ábyrgari og upplýstari ákvarðanir varðandi þetta mál. Þetta er greinilega unnið undir gríðarlegri pressu úr öllum áttum, sama hvort við erum að ræða um fjárlaganefndina, Mishcon de Reya eða íslenska starfsmenn og nefndarmenn í samninganefnd um Icesave. Það sem stendur samt sem áður eftir er sú einfalda staðreynd að við höfum fengið fyllri upplýsingar af stöðu mála, það er óumdeilt. Hvernig þær gagnast okkur er hins vegar allt annað mál. Ég vil leyfa mér að spyrja hv. formann fjárlaganefndar hvernig honum hafi líkað að vinna eftir þeim skilmálum sem fjárlaganefndin 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á því að það er mjög óeðlilegt að fjárlaganefnd fjalli um þetta mál í miðri 3. umræðu. Aftur á móti var það eindregin krafa frá formönnum stjórnmálaflokkanna að fjárlaganefnd yrði fengin til að fara yfir þau gögn sem bárust í gærkvöldi og við því urðum við, málinu var ekki vísað að nýju til fjárlaganefndar, þannig að það sé alveg á hreinu. Þess vegna gátum við lokið bara vinnunni og sagt: Það er ekkert í þessu. Það hefur enginn gert athugasemd við að það er ekkert nýtt í þessum 25 gögnum sem bárust. Það er auðvitað erfitt að vinna sólarhringum saman þó að það sé ekki langur tími núna miðað við það sem var í sumar. Ég vorkenni mér ekkert fyrir það, þetta snýst ekkert um það. Það snýst um að gera þjóðinni gagn og það eru allir að reyna að vinna að því. En ég hef það á tilfinningunni eftir þessa umferð að sumir hafi ekkert annað í huga en að reyna að grugga vatnið enn frekar, að sulla í pollinum, og ég ætla ekki að taka þátt í þeim drullupollaleik.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið við andsvari mínu. Ég hef heldur engan áhuga á því að taka þátt í einhverjum slíkum leik og hef lagt mig fram um að sigla frekar hinn dýpri sjó í þessu máli en að sigla alltaf með fram ströndinni. Ég hefði álitið að í þessu máli sem við ræðum hér hefði okkur borið betur að landi við gæslu þjóðarhagsmuna ef við hefðum fengið rýmri tíma, betri starfsskilyrði í seinni hluta þeirra átaka sem staðið hafa um þetta mál. Þetta snýst um gæslu þjóðarhagsmuna og það er alveg ljóst í mínum huga samkvæmt þeim upplýsingum sem við höfum fengið að það eru ákveðin átök í íslenskri stjórnsýslu sem segja mér að við hefðum getað staðið okkur betur. Það má alltaf segja svo að við hefðum getað gert þetta og hitt en í mínum huga er það alveg ljóst að 

Hæstv. forseti. Ég vil taka það fram að hv. þm. Kristján Þór Júlíusson hefur ekki verið í þeim drullupollaleik sem ég lýsti áðan og það var ekkert athugavert við að hann óskaði eftir að fá ákveðin gögn í málinu. Það sem olli mér mestum vonbrigðum var með hvaða hætti því var svarað þegar við gengum eftir því að fá sem bestar upplýsingar um málið. Á hverjum tíma getum við sagt: Það þarf rýmri tíma. En það kostar líka vinnu og það verða allir að vera í þeirri vinnu. Þá er ég ekki heldur að tala um hv. þm. Kristján Þór Júlíusson því að hann hefur sinnt þessu afar vel.  Ég hef sagt um þetta mál alveg frá því að við byrjuðum að vinna að því að það er á öllum tímum hægt að segja að ef við værum að byrja að vinna að málinu en hefðum þá reynslu sem við höfum núna mundum við gera margt öðruvísi. Það hjálpar okkur bara ekkert í stöðunni í dag. Það er ákveðin atburðarás búin að eiga sér stað, menn hafa höndlað hlutina með mismunandi hætti á mismunandi tímum, menn hafa tekið upp ákveðin mál. 

Virðulegi forseti. Það var kallað eftir gögnum áður en málið var tekið út úr fjárlaganefnd. Sá bunki sem barst okkur hér í gærkvöldi lítur einhvern veginn svona út. Þetta eru reyndar ekki skjölin vegna þess að það er trúnaður á þeim en ég bar bunkana saman. Í þessum gögnum, þessum gagnabunka, eiga að finnast upplýsingar sem lögmannsstofan telur afar mikilvægt að farið sé yfir áður en tekin er ákvörðun um Icesave. Í dag hafa okkur verið að berast tölvupóstar frá lögmannsstofunni og þetta er bara lítill hluti af því, ég held að það sé enn þá eitthvað að berast. Ég vil taka það fram að lögmaðurinn, þessi breski, var í fríi, hann var heima hjá sér og sagði að það væri honum afar erfitt að afla þessara upplýsinga með svo stuttum fyrirvara. Ég vil bara vekja athygli á þessu, það er algjörlega 

Hæstv. forseti. Það er hárrétt hjá hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni að það tæki hann örugglega langan tíma að fara í gegnum þennan bunka af ýmsum ástæðum. En það sem við erum að tala um hér eru skjöl, 29 talsins, ég mun birta þann lista fyrir fjölmiðla og alla þannig að menn sjái hvaða gögn voru sett fram í málinu. Skjöl frá nr. 23–29, sem hafa verið númeruð af nefndasviðinu, fjalla um skýrslur og samskipti í breska þinginu. Þarf ég að lesa það eftir að um það hefur verið sérstök utandagskrárumræða, eftir að birt hafa verið sérstök skjöl um það hér í þinginu í sumar hvernig rannsóknarnefnd breska þingsins vann málið og skilaði því af sér? Þarf ég að byrja á því upp á nýtt? Ég ætla ekki að biðja hv. þm. Höskuld Þórhallsson að fara að lesa þessi gögn upp á nýtt, ég geri ráð fyrir að hann hafi gert það í sumar. Ég nefndi það áðan að skjöl frá nr. 13–21 eru álit Lovells, sem eru bakgögn fyrir við skjal sem lagt var fram hér í lok ársins og í byrjun ársins af Sjálfstæðisflokknum og Samfylkingunni. Það var rökstuðningurinn fyrir því að fara ekki í dómsmál 

Virðulegi forseti. Ég þakka andsvarið. Ég get tekið undir með hv. þm. Guðbjarti Hannessyni að auðvitað eru vonbrigði að við skulum ekki geta farið yfir þetta eða fengið öll gögn frá lögmannsstofunni eins og við hefðum viljað. Ég vil aðeins vekja athygli á því að þetta mál er til komið vegna þess að það kom 86 blaðsíðna álit frá lögmannsstofunni þar sem vísað er í gögn sem ekki finnast. Þegar kallað er eftir þeim gögnum finnast þau ekki í fjármálaráðuneytinu. Það var leitað til lögmannsstofunnar sem lagði gögnin fram og bent á að formaður samninganefndarinnar hafi ráðlagt þeim að undanskilja upplýsingar fyrir einhvern mikilvægasta fund sem utanríkisráðherrar Bretlands og Íslendinga hafa haldið. Allt þetta eru upplýsingar sem við verðum að fara yfir. Ég held að það megi segja það með sanngirni að auðvitað hefðum við átt að gefa okkur meiri tíma. Það liggur ekkert á, það hefur ekkert legið á núna undanfarnar 

Hæstv. forseti. Mér hefur verið ljóst að hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni hefur ekkert legið á í þessu máli frá upphafi. Það þýðir ekki það eigi að kosta okkur hin að vinna meira í viðbót við þá sjö mánuði sem við erum búin að vinna við, að fara í gegnum öll gögn upp á nýtt. Það er nákvæmlega aðalatriðið í þessu máli að stofan sem valin var af stjórnarandstöðunni, Mishcon de Reya …  Það sem kemur fram er að óskað er eftir öllum gögnunum. Þeir skila 86 blaðsíðum og þeir voru ekki beðnir að undanskilja neitt. Þeir tóku sér góðan tíma í það og við eigum eftir að borga fyrir það einhverja tugi milljóna.  Getur það verið að stofan sem skilar þessum gögnum á 86 blaðsíðum eigi eitthvað ósagt?

Virðulegi forseti. Það segir kannski ýmislegt um málið að hér kemur hv. þm. Guðbjartur Hannesson, augljóslega mjög þreyttur, og segist vera búinn að vinna sólarhringum saman og það á að keyra þetta mál hér í gegn.  Spurningin er og henni hefur ekki verið svarað: Er það rétt eða er það rangt að einn af embættismönnum íslensku þjóðarinnar hafi falið mikilvægar upplýsingar fyrir hæstv. utanríkisráðherra? Ætlar hv. formaður fjárlaganefndar að láta embættismenn íslensku þjóðarinnar komast upp með að segjast ekki ætla að mæta fyrir þingnefnd? Þetta er annað málið. Síðan er hitt: Hvað var það sem hæstv. utanríkisráðherra sá? Fékk hann kynningu eða fékk hann ekki kynningu? Ef hann fékk kynningu, hvað var í henni? Á ekki að svara þessu, eiga þing og þjóð ekki að fá að vita þetta, virðulegi forseti?

Hæstv. forseti. Ég get upplýst hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson um að ég er alls ekki vansvefta út af þessu máli í þessari lotu. Þó að ég hafi sofið lítið í nótt þoli ég sólarhringinn og ætla ekki að kveinka mér undan því. Þetta mál snýst ekkert um það og ég er ekki í ójafnvægi út af þessu en mér er gjörsamlega misboðið hvernig menn tala og haga sér gagnvart íslensku Alþingi varðandi upplýsingagjöf til okkar eftir að við erum búin að kaupa formleg álit, óska eftir því að fá öll gögn og biðja um að allri leynd sé aflétt. Talað er um að það sé fullyrt í þessu bréfi um að það hafi verið undirbúningsfundur með einhverri glærusýningu, það kemur fram í þessu bréfi þar sem formaður samninganefndarinnar, Svavar Gestsson, tekur út ákveðin gögn. Það var upplýst hér að það var fyrst og fremst varðandi Heritable banka vegna þess að hann væri undir skilanefnd og slitastjórn. Það hefur verið upplýst, það var upplýst hér í umræðunni í gær. Við fengum síðan yfirlýsingu frá Svavari inn á fund fjárlaganefndar. Ég ætla ekki að fara í dómsmál um þetta. Ég fæ ekkert úr því skorið, það eru engar upptökur eða myndatökur af þessum fundi þannig að  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hreinskilnina því að hann lýsti því hér yfir að hann væri í ójafnvægi, ekki út af svefnleysi heldur út af öðru. Það er ekki gott að taka stórar ákvarðanir í slíku ástandi.  
             Virðulegi forseti. Þetta er það sem hv. þingmaður sagði hér rétt áðan orðrétt og það geta allir flett því upp sem vilja. Stóra málið er hins vegar það að þegar hv. þingnefnd kallar á embættismann og vill fá hann á fund er það í hæsta máta óeðlilegt ef það gengur ekki eftir. Þetta snýst ekkert um það hvort menn vilji vera í þessu lengur eða skemur. Það verður eðli málsins samkvæmt að upplýsa þetta og það er hv. þings að gera það. Ég treysti hv. þingmanni, formanni fjárlaganefndar, Guðbjarti Hannessyni, til að leiða það mál til lykta en þá verður hann líka að gera það.

Hæstv. forseti. Mér láðist að upplýsa um að það varð niðurstaðan hér í gærkvöldi að ég mundi óska eftir skriflegu áliti frá formanni samninganefndar, Svavari Gestssyni, í anda þess sem við báðum um frá Ingibjörgu Sólrúnu og Geir H. Haarde. Og í anda þess að þegar Mishcon de Reya óskaði eftir því að koma með svar við gagnrýni sem hafði komið á stofuna óskaði ég eftir því að það kæmi skriflega til fjárlaganefndar þannig að það færi þá formlega leið og kæmi til dreifingar þannig að menn þyrftu ekki að vera með orðhengilshátt um hvað sagt hefði verið á fundi.  Varðandi ójafnvægi mitt tengist það einfaldlega því að ég er ekki skaplaus maður. Ég geri kröfur og ætlast til að menn vinni vel að málum. Það er það sem ég hef verið að gera og ég ætla að vinna þjóðinni heilt 

Ætlarðu ekki að upplýsa þetta mál?

Það er búið að því.

Virðulegur forseti. Ég ætlaði ekki að tjá mig aftur um þetta blessaða Icesave-mál en komst hér á mælendaskrá í gærkvöldi vegna þess að það barst bréf frá þessari frægu lögmannsstofu Mishcon de Reya og var haldinn fundur í fjárlaganefnd út af því. Kom þar ýmislegt í ljós sem fjárlaganefnd þurfti að fjalla um og var ákveðið að þeim fundi loknum að formaður nefndarinnar og framsögumenn nefndarálita mundu setja sig á mælendaskrá til þess að segja frá sinni skoðun á þessu. Þeim fundi var svo frestað og er honum fram haldið núna. Það hefur margt gerst í millitíðinni. Það sem hefur gerst er kannski fyrst og fremst birtingarmynd alls þess sem er að í þessu máli og alls þess sem er að á Alþingi Íslendinga, það er einfaldlega ekki gefinn nægilegur tími til að vinna málið. Í þessu tilviki er málið búið að vera deilumál í marga mánuði og hefur skapast vantraust á milli aðila þannig að það hefur gert alla vinnslu málsins miklu erfiðari. Það hefur verið upplýst um að verið hefur leynimakk í gangi í kringum þetta mál og það hefur gert alla vinnslu málsins miklu erfiðari. Það var upplýst fyrir ekki mörgum vikum síðan að hæstv. fjármálaráðherra leyndi Framsóknarflokkinn þeim upplýsingum að í gangi væru samningaviðræður við Breta og Hollendinga um Icesave-málið þegar Framsóknarflokkurinn studdi við minnihlutastjórnina, og leyndi þingið því. 
             Það var líka upplýst í þeim sama leka að Vinstri grænir og Samfylkingin gengu til alþingiskosninga án þess að upplýsa kjósendur um málið í aðdraganda kosninga, að það væri verið að vinna að því að láta almenning á Íslandi greiða Icesave-skuldbindingarnar. Ef maður horfir á það raunsæjum augum er þessi ríkisstjórn, sá meiri hluti sem hún býr við, kosinn á röngum forsendum. Það er vantraust ríkjandi í þessu máli og það gerir allan málflutning manna einfaldlega miklu erfiðari sem og úrlausn málsins, og tímahrakið sem menn lenda í gerir það að verkum að málið er illa unnið. Málið fékk aldrei efnislega meðferð í fjárlaganefnd eða í efnahags- og skattanefnd, ólíkt því sem gerðist sl. sumar þegar málið var unnið, þá var það unnið mjög vel. Í þessu tilfelli býr formaður fjárlaganefndar, hv. Guðbjartur Hannesson, við það að hann þarf að þjóna þremur herrum, hann þarf að þjóna hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. forsætisráðherra og sinni eigin samvisku.

Gleymdu ekki guði.

Í sumar sá ég það og merkti það vel að hv. formaður fjárlaganefndar vann þetta mál eftir sinni bestu samvisku og sannfæringu og fékk frið til þess að gera það, málið var vel unnið. Síðan málið kom aftur inn í þingið í þessari umferð og var dregið hér inn þvert á Alþingi sem var nýbúið að setja lög um málið, hafa fjárlaganefnd og formaður hennar einfaldlega ekki fengið nægan frið til að vinna það. Það er ekki formanninum að kenna, ég hef fulla samúð með honum í þessu máli. Ég hefði kosið að hann ynni öðruvísi á mörgum stigum þess en hann er einfaldlega ekki húsbóndi á því heimili eins og hann þyrfti að vera. Meðal annars þess vegna hefur þetta klúður verið í gangi í allan dag. Ég var boðaður á fund í gærkvöldi í fjárlaganefnd út af bréfi Mishcon de Reya þar sem segir mjög skýrt að það séu gögn á leiðinni sem varpað geti nýju ljósi á Icesave-málið, þeir séu að taka þau saman og muni senda þau síðar þann dag. Klukkan rúmlega níu í gærkvöldi komu hér 29 skjöl, stafli af skjölum. Það kom svo í ljós þegar búið var að fara í gegnum þau skjöl að það var ekki samræmi á milli efnis þeirra skjala og þess sem sagði í bréfi lögmannsstofunnar frá því í gær. Þingfundi var frestað út af öllum þessum deilum og öllu þessu karpi og haldinn var fundur í fjárlaganefnd í nótt. Á þeim fundi var m.a. rætt um, eins og kom fram í bréfi Mishcon de Reya, að formaður íslensku sendinefndarinnar í Icesave-málinu hefði hugsanlega skotið undan gögnum sem átti að sýna utanríkisráðherra. Þetta eru stórmerk tíðindi ef rétt eru. Það hefur ekki enn þá fengist lausn í það mál. Það var óskað eftir því á fundi fjárlaganefndar í nótt að formaður samninganefndarinnar kæmi á fund nefndarinnar í morgun klukkan átta. Við þeirri ósk var ekki orðið heldur var meðtekin ein málsgrein í yfirlýsingu frá formanni þeirrar samninganefndar sem er þess eðlis að hún segir ekki neitt. Þetta er enn ein slæma aðferðin við að vinna málið. Það var líka óskað eftir því á fundi fjárlaganefndar í nótt að þegar fundur hæfist í morgun lægi þessi stafli af gögnum fyrir þannig að nefndarmenn gætu farið í gegnum þau og kynnt sér hvað þar væri, að hægt væri að ljúka þeim fundi fyrir tíu í morgun og halda hér áfram með þingfund. Við því var heldur ekki orðið. Við mættum hér á fund í fjárlaganefnd klukkan átta og sátum þar eins og illa gerðir hlutir og hlustuðum á samskipti formanns nefndarinnar við gesti sem komu fyrir nefndina. Þeir töluðu um eitthvað sem aðrir fundarmenn höfðu ekki hugmynd um vegna þess að þeir höfðu ekki fengið gögnin. Þarna var því sóað heilum degi af þingstörfum algjörlega að ástæðulausu. Það væru allir þingmenn komnir heim til sín núna og í jólafrí ef málið hefði verið unnið betur. Það er sorglegt að þurfa að horfa upp á Alþingi Íslendinga vinna með þessum hætti. Það hefur ýmislegt komið fram frá þessari lögfræðistofu, Mishcon de Reya, m.a. það að hún hefur alla tíð talið að hægt væri að ná betri samningum um Icesave-málið en gert var. Ég veit ekki til þess að þessir samningar hafi verið bornir undir nokkurn mann utan þingsins sem hafi ekki talið að hægt væri að ná betri samningum en þessum. Þetta eru vondir samningar, samningurinn sem gerður var í sumar og samningurinn sem liggur fyrir núna. Þeir eru það vondir að ég ætla að minna á það einu sinni enn að eitt fyrsta utanaðkomandi álitið sem fengið var í þessu máli var álit Elviru Mendez, prófessors í Evrópurétti við Háskóla Íslands. Í hennar áliti sagði einfaldlega: Þessir samningar eru þannig að það hallar það mikið á annan samningsaðilann að vegna þess eins yrðu þeir dæmir ólöglegir fyrir evrópskum dómstólum. Svoleiðis samningar eru vondir samningar fyrir þann aðila sem hallar á, það gefur augaleið. Í kjölfar þess var lagt hér í mikla vinnu í allt sumar við að setja einhverja fyrirvara til tryggingar við þá samninga. Það tókst með mikilli og erfiðri vinnu og undir ágætri forustu formanns fjárlaganefndar þá, Guðbjarts Hannessonar. Þau lög voru samþykkt hér 28. ágúst. Það tók ekki nema þrjár vikur eða svo fyrir framkvæmdarvaldið að lýsa því yfir að þau lög þingsins féllu ekki Bretum og Hollendingum í geð og því þyrfti að breyta þeim. Þannig starfar framkvæmdarvaldið og þannig starfar Alþingi. Yfirgangur framkvæmdarvaldsins í þessu máli hefur verið yfirgengilegur og það er sorglegt að það skuli hafa haldið þinginu nánast í gíslingu dögum og jafnvel vikum saman. Það sýnir hversu veikt þingræðið er í raun, ef það er þá eitthvert. Það er margt óljóst í þessu máli. Meðal annars var, eins og kom fram hér áðan, haldinn fundur í fjárlaganefnd þar sem birtir voru þrír tölvupóstar. Fundinum var svo slitið í flýti og fimm mínútum síðar bárust fleiri póstar og virðast enn vera að berast því að ég sá á símanum mínum áðan klukkan tíu mínútur yfir þrjú, eftir að þingfundur hafði staðið í tíu mínútur, komu enn fleiri upplýsingar í þessu máli. Ég veit ekkert hvort það eru mikilvægar upplýsingar eða ekki því að ég hef ekki getað séð þær enn þá. Þingmenn eiga að tala um mál sem þeir kunna ekki nægilega góð skil á vegna þess að það er verið að flýta sér svo mikið með það. Það liggur ekkert á með þetta mál, Alþingi er búið að samþykkja lög þar sem segir að Íslendingar muni takast á hendur þessar skuldbindingar með vissum skilyrðum sem eru sanngjörn og eðlileg. Það er í fyllsta máta eðlilegt að þau lög verði látin standa og að þessum breytingartillögum framkvæmdarvaldsins, hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra, sem hafa haft allt á öðrum endanum í fleiri vikur í haust og vetur, verði einfaldlega vísað frá. Það er kominn tími til þess að taka hér á málum með sómasamlegum hætti. Það var gert í sumar þegar lögin voru afgreidd. Því hefur algjörlega verið klúðrað núna í vetur og það er kominn tími til að Alþingi standi í lappirnar í þessu máli þegar gengið verður til atkvæðagreiðslu á eftir og greiði atkvæði með annarri hvorri frávísunartillögunni sem hér er eða þá að málinu verði einfaldlega vísað til þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu. Mér finnst Alþingi hafa sýnt að það hefur ekki burði til þess að afgreiða þetta mál almennilega, það hefur bara ekki burði til þess þótt skömm sé frá að segja. Þess vegna á að vísa því aftur til ríkisstjórnarinnar. Ég vona svo sannarlega að ég þurfi ekki að taka aftur til máls um þetta mál. Ég vona að það fái þann farsæla endi, að ríkisstjórnin fái það einfaldlega aftur í hausinn. Það sendir sterk skilaboð til Breta og Hollendinga um að þau lög sem samþykkt voru hér í sumar, sem kveða á um að Íslendingar ætli að standa við skuldbindingar sínar, verði látin standa og ég vona það bara að Alþingi standi í lappirnar og vísi þessu máli frá.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir hans yfirferð hér. Já, við þingmenn erum afar undrandi á því hvernig haldið er á málum. Sífellt berast ný gögn inn í þetta mál og ríkisstjórnin ber enn þá hausnum við steininn. Það er alveg hreint með ólíkindum, hér er búið að fresta þingfundi í allan dag og það veit enginn hvað hann á að gera. Hv. þm. Þór Saari talaði um málið í sumar, hvað það hefði verið vel unnið og að fjárlaganefnd hafi staðið sig vel. Ég vil minna á að fyrirvararnir voru settir vegna þess að ríkisstjórnin kom fyrst heim með algjörlega óásættanlega samninga, upphaflegu Icesave-samningana, þannig að þingmenn tóku höndum saman og unnu að þessum fyrirvörum sem urðu síðan uppistaðan í lögum nr. 96/2009, sem samþykkt voru á Alþingi 28. ágúst. Mig langar að spyrja þingmanninn út í þau ummæli hv. formanns fjárlaganefndar sem féllu hér í þinginu í fyrradag þegar hann var í andsvari við mig. Þar sagði hann berum orðum: „Við vissum þetta þá nóttina að Bretar og Hollendingar höfðu hafnað fyrirvörunum.“ Þetta var aðfaranótt 28. ágúst sem Alþingi samþykkti þessi lög. Þarna vissi ríkisstjórnin að málið var komið í uppnám. Þetta skýrir líka af hverju ríkisstjórnin lagði aldrei neitt á sig til að kynna lögin fyrir Bretum og Hollendingum. Það var út af því að þeir vissu að sá tími væri notaður til einskis því að þeir vissu það áður en lögin voru sett í sumar að Bretar og Hollendingar mundu ekki sætta sig við lögin sem Alþingi var platað til þess að samþykkja. Ég hef spurt þingmenn Vinstri grænna hvort þeir hefðu vitað þetta, svarið hefur verið nei. Samstarfsflokkurinn var blekktur, þingmenn voru blekktir, þjóðin var blekkt, það var farið hér inn með lagasetningu 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur ágætisupprifjun á mikilvægri yfirlýsingu formanns fjárlaganefndar þar sem hann telur sig hafa vitað fyrir fram að þessum lögum yrði hafnað af Hollendingum og Bretum. Ég minnist þess líka að hann hafi engu að síður haft þá trú á lagasetningunni að hann sagðist ætla að standa við hana og reyna að vinna henni fylgi. Það kom svo síðar í ljós þegar þessi lagasetning var kynnt fyrir Hollendingum og Bretum og embættismennirnir sem fóru út komu úr þeirri sneypuför, að þeir virtust ekki hafa skilið löggjöfina eða þá fyrirvara sem settir voru inn í þá löggjöf. Það hefur ekki verið upplýst hvort þeir hafi einfaldlega ekki fengið nægilega góðar upplýsingar úr fjármálaráðuneytinu um hvað þetta snerist allt saman eða hverjar þeirra skipanir voru þegar þeir fóru í þessar kynnisferðir. En eitt er alveg öruggt, þeim leiðangri var klúðrað og málið var dregið hér aftur inn í þingið vegna þess að Bretar og Hollendingar voru ekki sáttir við það. Ég sagði hér áðan að það er kominn tími til að Alþingi og Íslendingar standi í lappirnar í þessu máli. Við höfum ágætislög frá því í sumar sem fyllilega er hægt að standa við og við eigum bara að standa við þau.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir. Mig langar einu sinni enn að lesa þau orð hv. formanns fjárlaganefndar sem féllu hér í fyrradag. Hann sagði, með leyfi forseta: „Varðandi það sem samþykkt var í haust var það eitt sem við klikkuðum illilega á, það var það þegar við settum það klára skilyrði að Bretar og Hollendingar yrðu formlega að samþykkja fyrirvarana athugasemdalaust. Við vissum þetta þó nóttina sem þetta gerðist, ég fékk tölvupósta frá málsmetandi mönnum sem sögðu: Nú fóruð þið yfir mörkin. Við ræddum það á þeim tíma, við tókum áhættuna, ég treysti á að við næðum þessu og talaði að sjálfsögðu fyrir því. Hvað hefði ég átt annað að gera, átti ég að fara að segja að þeir mundu ekki halda? Ég talaði að sjálfsögðu fyrir því, því miður.“ Þetta sagði formaður fjárlaganefndar hér í þinginu í fyrradag. Þarna segir hann hreint út að hann vissi að Bretar og Hollendingar mundu ekki samþykkja þá fyrirvara sem þó voru komnir inn í frumvarpið að lögunum sem voru samþykkt 28. ágúst. Mér finnst þetta grafalvarlegt mál og raunverulega upphafið að því máli sem við stöndum nú frammi fyrir og þurfum að ræða milli jóla og nýárs. Það var vitað um leið og Alþingi samþykkti þessi lög að Bretar og Hollendingar mundu segja: Nei, við föllumst ekki á þetta. Hvergi í nokkru einasta þjóðríki hefur það gerst að erlendar þjóðir geti haft áhrif á lagasetningu þjóðþings eins og við upplifum hér. Framkvæmdarvaldið gerði ekkert til þess að kynna þetta eins og þó var í greinargerð með lögunum, ekki neitt, því að þeir vissu að það hafði engan tilgang. Þeir fóru með skottið á milli lappanna og við sitjum uppi með þetta frumvarp þar sem okkur er skipað að breyta þessu og það er búið að draga allar tennur úr frumvarpinu, 

Frú forseti. Ég þakka aftur hv. þingmanni ágætisupprifjun. Þetta er gott að hafa í huga. Það ber líka að minnast þess að hv. formaður fjárlaganefndar sagðist ætla að reyna að vinna þessu máli framgang og stóð við það þegar hann mælti fyrir því hér á þinginu á sínum tíma. Vissulega hefði þurft að vinna málið betur í framhaldinu og það er ekki eins og ekki hafi verið lagðar fram tillögur um það að málið yrði kynnt með öðrum hætti fyrir Bretum og Hollendingum. Við því var ekki orðið og það er þá spurning hvers vegna það var, hvort framkvæmdarvaldið hafi einfaldlega gefið sér það fyrir fram 

Rétt.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þór Saari fyrir ræðu sem mér fannst bæði vera góð og málefnaleg. Hv. þingmaður hefur allt aðra skoðun en ég á þessu máli en hann má eiga það að umfram mjög marga aðra flytur hann mál sitt án svigurmæla og hann færir fyrir þeim rök. Við getum svo deilt um þessi rök. Hv. þingmaður telur að það sé nauðsynlegt að lengja þessa umræðu, þ.e. að fresta henni og taka frá tíma til þess að fjárlaganefnd geti farið í gegnum gögn sem borist hafa í dag  Nýlega hefur þessi lögmannsstofa sent okkur skýrslu upp á 86 síður. Henni var falið að fara yfir mikilvægustu þætti málsins og það gerir hún. Hún gerir það á grundvelli þeirra gagna sem hún hefur yfir að ráða. Ég mundi því telja að lögmannsstofan hefði brugðist hlutverki sínu ef hún hefði sent frá sér skýrslu sem ekki byggðist á öllu því sem marktækt má telja. Þess vegna er ég þeirrar skoðunar að hún hafi þegar farið að í gegnum öll sín gögn, tekið úr þeim það sem mikilvægast er og það getum við lesið í þeirri skýrslu sem við höfum sennilega öll lesið á undanförnum dögum. Telur þá ekki hv. þingmaður að það sé a.m.k. rökrétt af mér að álykta að ef það væri eitthvað merkilegt í þessum nýju gögnum væri það þegar að finna í stóru skýrslunni sem kom hingað 22. desember?

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra þetta andsvar og tækifæri til þess að ræða þetta mál. Vissulega er það alleinkennilegt eftir að hafa skilað af sér 86 blaðsíðna skýrslu að fá í hendurnar bréf þar sem talað er um fjögur mismunandi atriði sem varpað geta frekari ljósi á Icesave-málið. Ég átta mig ekki á því frekar en aðrir hvers vegna þeir senda þetta bréf eða hafa það í bréfinu en kórréttu viðbrögðin við slíku bréfi eru ekki að ákveða fyrir fram að þær upplýsingar sem ekki hafa verið sendar séu einskis virði. Kórréttu viðbrögðin eru einfaldlega þau að óska eftir því samstundis að fá upplýsingar um hvað þarna er á seyði þannig að menn geti þá einfaldlega lagt mat á hvort þessar upplýsingar eru mikilvægar eða ekki. Hvað upplýsingastreymið varðar, þegar ég stóð hér í dyragættinni í einu andsvari hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur áðan bárust mér skilaboð í hægra eyra mitt, hvorki meira né minna, um að það væru enn að streyma inn skilaboð. Með þessu áframhaldi fara þau bara að flæða út um hitt eyrað því að upplýsingarnar streyma svo hratt inn.

Frú forseti. Ég þekki ekki út í hörgul streymið á milli eyrna hv. þingmanns en hitt veit ég af fenginni reynslu að það er töluvert á milli eyrna hv. þingmanns. Nú skal ég upplýsa hv. þingmann um mat lögmannsins sjálfs á þessum gögnum sem nú streyma til hans. Hv. þingmaður hefur raunar sagt það hér að hann telji þetta góða lögmannsstofu og ég skal ekkert deila á það. Hann hefur bæði í ræðum hér fyrr og í ræðu sinni áðan lýst henni sem vandaðri lögmannsstofu. Ef hún er vönduð hlýtur hún að hafa farið í gegnum sín eigin gögn áður en hún skilaði 86 blaðsíðna skýrslu. Látum það liggja á milli hluta, frú forseti. Þau gögn sem hv. þingmaður talar um að séu að berast, tölvugögn, þ.e. tölvupóstar, sem voru líka eitt þeirra fjögurra atriða voru nefnd í bréfinu. Hvað segir lögmaðurinn sjálfur um það? Í einu af þeim bréfum sem hv. þingmaður hefur fengið, undanfara þessara tölvupóstssendinga, segir hann: Við höfum ekki mikið af samskiptum í formi tölvupósta. Hann segir líka: Ég man í skjótu bragði ekki eftir þessum tölvupóstum. Hann segir jafnframt, og það er kannski það merkilegasta: Ég mundi ekki halda persónulega að tölvupóstarnir væru jafnmikilvægir og gögnin sem við sendum í gær. Við erum búin að fara yfir þau gögn og það eru gögn sem liggja nánast að öllu leyti þegar fyrir. Af þessu tel ég að hægt sé að álykta að þau gögn sem eru að berast núna skipti ekki miklu máli fyrir þessa umræðu. Ef hv. þingmaður kemst að annarri niðurstöðu segir hann líka að það sé rangt hjá honum að lögmannsstofan hafi ástundað vönduð vinnubrögð í þessu máli. Ég tel að þetta sé vönduð lögmannsstofa og ég tel að hún hafi farið í gegnum sín eigin gögn. Þess vegna tel ég að það sé engin þörf á að bíða eftir því að menn geti farið í gegnum einhverja stutta tölvupósta 

Frú forseti. Ég hef ekki lagt persónulegt mat á starf þessarar lögmannsstofu heldur hef ég byggt það á því sem ég hef heyrt hér á þinginu, því sem menn hafa haldið fram og þeirri staðreynd að það var íslenska ríkið sem réð hana í vinnu. Ég vona bara að íslenska ríkið eða utanríkisráðuneytið ráði ekki einhverja aukvisa í vinnu fyrir 150 þúsund kr. á tímann. Það væri þá illa farið með fé og verr farið með það en var gert í fjárlögunum fyrir rúmri viku síðan. Í bréfinu segir einfaldlega: Hér eru atriði sem við höfum ekki sent sem geta varpað frekara ljósi á Icesave-málið og sem Alþingi gæti viljað skoða og nota áður en lokaniðurstöðu er náð um Icesave.

Af hverju settirðu það ekki í …?

Með þetta bréf í höndunum er einfaldlega ábyrgðarlaust að óska ekki eftir því að fá að sjá þessi gögn. Þetta er eitthvert stærsta og viðamesta mál sem Alþingi hefur fengist við  Eins og kom fram í máli mínu hefur ekki verið farið efnislega yfir þetta mál í þeim nefndum sem komið hafa að því. Ef það hefði verið gert hefði þetta mál sem við erum að tala hér um núna einfaldlega verið leyst í fjárlaganefnd en ekki þurft að draga þetta hér fram í þinginu dag eftir dag. Það hefði verið óþarfi og betur leyst þannig.

Virðulegi forseti. Stjórnarliðar geta ekki staðið hér og látið eins og ekkert hafi í skorist. Hér er t.d. einn af þessum tölvupóstum sem hér er rætt um þar sem er verið að svara formanni samninganefndarinnar og þetta er dagsett 1. júlí klukkan níu. Þar segir: „Eftir heimsókn Össurar og fundi með John í London …“ Ég velti fyrir mér, úr því að hæstv. utanríkisráðherra hefur margoft sagt hér að hann kannist bara ekkert við þessa stofu, hvort það geti verið að þetta sé enn ein prentvillan sem komi frá þessari stofu. Það þarf að ganga úr skugga um það. Frú forseti. Hér er ekki hægt að halda þessum fundi áfram með þessu lagi því að það eru enn að berast tölvupóstar, það eru enn að koma gögn. Það er verið að kalla okkur núna inn í þingflokksherbergi til þess að fara yfir gögn sem hafa borist. Ætlar Alþingi að halda hér þessum skrípaleik áfram meðan það á sér stað? 

Frú forseti. Ég búinn að halda mínar tvær ræður í 3. umr. um þetta mál sem við ræðum hér endalaust og get ekki talað meira. Nú hafa komið í ljós gögn með mjög alvarlegum upplýsingum sem segja jafnvel að sendiherra landsins hafi ekki tjáð utanríkisráðherra allt það sem hann vissi. Þetta er hugsanlegt og ég vil endilega geta tjáð mig um þetta stóra mál. Þess vegna óska ég eftir því að skotið verði inn utandagskrárumræðu um Icesave-málið þannig að ég geti tjáð mig um þetta mál. Ég óska eftir því hér með, frú forseti.

Frú forseti. Ég tek undir það sem fram hefur komið m.a. hjá hv. formanni þingflokks Framsóknarflokksins, að það er erfitt fyrir okkur þingmenn að halda þessari umræðu áfram. Mér er kunnugt um það, frú forseti, að klukkan fjögur standi til að halda fund formanna flokkanna ásamt forseta. Ég tel einboðið að við gerum hlé hér á fundi þar til þeim fundi er lokið og það sé þá komin einhver niðurstaða á milli flokkanna um framhald þinghaldsins. Eins og hér hefur komið fram eru enn að berast gögn til þingsins sem snúa að þessu máli. Það er ekki boðlegt það sem hæstv. utanríkisráðherra gerði, að afgreiða þau gögn með þeim hætti sem raun ber vitni. Það getur vel verið að hæstv. utanríkisráðherra þyki þetta ekki merkileg gögn en það er þingsins og okkar þingmanna að ákveða það. Það gerum við ekki nema við höfum haft tækifæri til þess að leggja mat á þau. 

Hæstv. forseti. Ég er á mælendaskrá og ég á eftir að halda eina fimm mínútna ræðu í þessu stærsta máli Íslandssögunnar. Ég geri að sjálfsögðu kröfu til þess, frú forseti, að ég hafi, þegar ég held þá ræðu, náð að kynna mér gögn málsins. Nú hefur það komið fram hér í dag að enn eru að berast upplýsingar að utan sem ég tel nauðsynlegt fyrir mig sem þingmann þjóðarinnar að ná að kynna mér. Ég tel að það sé hlutverk forseta að sjá til þess að mér og öllum öðrum þingmönnum sem sitja hér á Alþingi séu sköpuð þau starfsskilyrði að þeir geti tekið sem upplýstastar ákvarðanir og það sé ekki í verkahring hæstv. utanríkisráðherra að meta það fyrir mína hönd hvort þetta séu merkileg gögn eða ekki. Í sumar ætlaðist ríkisstjórnin til þess að upphaflega Icesave-málið yrði samþykkt án þess að við fengjum að sjá sjálfa samningana. 

Ég bið hv. þingmenn um að virða ræðutíma.

Frú forseti. Ég minntist áðan á tölvupóst sem ég tel að þurfi að varpa ljósi á og misræmi í því sem fram hefur hér komið og bið forseta að huga að því. Hér er svarpóstur til formanns samninganefndarinnar þar sem segir: „Eftir heimsókn Össurar …“ - Það er væntanlega hæstv. utanríkisráðherra. Síðan er hér tölvupóstur frá 7. júlí sem er viku síðar þar sem segir: „Kæri Össur. Ég vona að þér líði frábærlega vel.“ Hver segir svona lagað við mann sem hann hefur aldrei hitt eða hefur ekki hugmynd um hver er? „Exceedingly well“, frú forseti. Þetta er svolítið sérkennilegt. 

Virðulegi forseti. Við stjórnarandstöðuþingmenn höfum bara ekki undan að taka saman alla þá tölvupósta sem nú berast fjárlaganefnd. Það sem vekur athygli eftir að hafa rennt yfir þá stuttlega er að þar er bent á að þær upplýsingar sem við höfum fengið að undanförnu séu ekki alls kostar réttar. Það er grafalvarlegt í mínum huga og vekur upp fleiri spurningar. Nú þegar stangast framburður einstakra manna verulega á en það er alvarlegt ef þeir fulltrúar, þeir embættismenn sem hafa komið fyrir nefndina, hafa ekki farið með rétt mál. Ég ekki í neinni aðstöðu til þess að meta það en ég held að fjárlaganefnd ætti að skoða málin og hugsanlega að kalla þessa aðila aftur fyrir nefndina. 

Ég vil minna hv. þingmenn á að halda sig nær dagskrárliðnum um fundarstjórn forseta og fara ekki mikið í efnislega umræðu.

Virðulegi forseti. Ég kom hér upp undir liðnum um fundarstjórn forseta til að óska eftir því að gert yrði hlé á þingfundi nú klukkan fjögur þegar formenn flokkanna áætluðu að hittast. Svo koma fram nýjar upplýsingar um að búið sé að fresta þeim fundi. Frú forseti. Hér ríkir alveg gríðarleg ringulreið. Hvað er um að vera? Er það ekki krafa okkar þingmanna að fá að vita hvar málin eru stödd og hvað er um að vera hér í þinghúsinu? Svo virðist einnig vera að þeir ráðherrar sem nú sitja líti svo á að vald þeirra sé komið frá guði. Þingmenn sækja vald sitt til þjóðarinnar, ráðherrar og forseti þingsins sækja vald sitt hér út í sal en ekki öfugt. Framkvæmdarvaldið hefur enga heimild eða leyfi til þess að valta yfir þingið, eins og fram hefur komið í þessu Icesave-máli. Hér kemur hæstv. utanríkisráðherra og segir að það sé ekkert í þessum pappírum og því eiga þingmenn að trúa. Frú forseti. Ég hafna svona vinnubrögðum. 

Ég bið gesti á palli að hafa hljótt. Fyrir þessum fundi liggur dagskrá og mælendaskrá og verður farið eftir þeirri dagskrá og mælendaskrá eftir því sem hægt verður um leið og þingmenn hafa rætt um fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé alveg ljóst að við förum ekki eftir þeirri dagskrá sem liggur fyrir þessum fundi því að ég veit ekki betur en að fyrsti liður á dagskránni sé kosning níu þingmanna í rannsóknarnefnd. Svo var ætlunin að tala um frestun á fundum Alþingis og svo ætluðum að fara að ræða það sem við höfum verið að ræða hér. Hins vegar vil ég taka undir þær tillögur sem fram hafa komið frá hv. þm. Pétri Blöndal um að þeir þingmenn sem eru búnir með sinn ræðutíma fái að tjá sig um þessi ótrúlegu gögn sem við höfum verið að fá í hendurnar. Ég vil líka taka undir þá tillögu sem fram hefur komið um að fundi verði frestað þar til við erum búin að fá einhverja niðurstöðu í þetta. Þetta var svoddan ótrúleg sjón þegar ég gekk inn í þingsalinn áðan þegar þingfundur byrjaði. Þá sáum við þingmenn standa hérna í öllum hornum með blöð í höndunum að lesa þau í fyrsta skipti. 

Ég bið hv. þingmenn um að gera hlé á máli sínu þegar tíminn er útrunninn.

Frú forseti. Ég kem hér enn og aftur upp til þess að benda á þá staðreynd að ég sem þingmaður þjóðarinnar hef ekki náð að kynna mér öll þau gögn sem enn eru að berast hér í hús. Það eru óviðunandi vinnuaðstæður, frú forseti, og ég tel að forseti verði að beita sér fyrir því að þessum fundi verði frestað. Nú hefur hver stjórnarþingmaðurinn af öðrum í öllu þessu ferli komið margoft upp í þennan stól og fullyrt að öll gögn málsins séu löngu komin fram. Síðast í gær, líklega um sjöleytið, kom hv. varaformaður fjárlaganefndar, Björn Valur Gíslason, hingað og sagði að öll gögn væru komin fram. Nokkrum mínútum síðar kom gagnapakkinn, mörg skjöl frá lögmannsstofunni í Bretlandi, sem menn hafa verið að kynna sér, og enn streyma hingað gögn. Ég minni á að hæstv. fjármálaráðherra sagði það í þessum ræðustól síðast í gær að menn yrðu að vera menn orða sinna. Nú skora ég á hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna að standa við orð sín  
            

Frú forseti. Ég bað áðan hæstv. forseta að taka afstöðu til þess hvort halda megi utandagskrárumræðu um þetta mál þannig að ég komist að og geti fjallað um þau mál sem upp hafa komið núna undanfarna klukkutíma, þar á meðal samskipti sendiherra við hæstv. utanríkisráðherra landsins. Einnig vantar mig að vita afstöðu fjármálaráðherra, sem ég er búinn að biðja um nokkrum sinnum, um hvað gerist ef við samþykkjum þennan samning fyrir áramót með þá 100 milljarða skuldbindingu sem vex og fellur á ríkissjóð, þ.e. tvöfaldar hallann á ríkissjóði, frú forseti. Ég vil fá að vita hvar hæstv. fjármálaráðherra ætlar að skera til að mæta því. Samningurinn eykur hallann um tvö sjúkrahús á þessu ári sem við Íslendingar erum búin að vera að rembast við í 20 ár að byggja. Hvernig ætlar hann að borga þetta og hvar ætlar hann að ná í peninga og skera niður?

Virðulegi forseti. Við öll sem erum í stjórnmálum höfum margoft heyrt umræðuna um vinnubrögð á Alþingi. Fólk furðar sig oft á því hvernig hér er unnið. Ég held hins vegar að þetta hljóti að vera hámarkið. Hér, eins og komið hefur fram, eru menn hlaupandi eftir gögnum sem eru víðs vegar um húsin og reyna að lesa sér eitthvað til. Þeir geta ekki einu sinni farið í ræðustól til að tjá sig um það sem þeir eru búnir að skoða á harðahlaupum. Það á að klára málið án þess að búið sé að skoða gögnin, það er það sem lagt er upp með. Síðan eru það stjórnarliðar sem ákveða það og meta sem svo að hinir og þessir menn sem eru bornir þungum ásökunum af virtum breskum lögmannsstofum og eiga að koma á fund nefnda, finnist ekki. Virðulegi forseti, það er enginn sómi að þessu. Þetta er eitt stærsta mál 

Frú forseti. Ég kem hér upp til að tala um fundarstjórn forseta vegna þess að þetta er náttúrlega ekki boðlegt. Hér stóð til, eftir því sem okkur skildist, að hafa fund formanna flokkanna klukkan fjögur. Nú veit ég ekki hvort honum hefur verið frestað eða ekki. Ég veit það bara að við fáum hér gögn. Það virðist vera þannig - nú situr hæstv. utanríkisráðherra í sínu sæti og hlustar á þetta  Ég á fimm mínútna 

Virðulegi forseti. Mér gafst smátími til þess að fara í gegnum tölvupóstana sem hafa verið að berast, en því miður, nú er búið að loka á fleiri tölvupósta. Það er samkvæmt beiðni frá „the Speaker of Althingi“ sem hlýtur að vera enginn annar en forseti Alþingis og það er bara grafalvarlegt mál. 
             Virðulegi forseti. Hvað er það sem ríkisstjórnin hræðist í þessum tölvupóstum? Ég tel mjög brýnt að hér verði frestað fundi og að farið verði ofan í kjölinn á þessu máli. 
            

Virðulegi forseti. Hér hafa gerst stórtíðindi í dag. Hingað í ræðustól kom áðan hv. þingmaður og formaður þingflokks Framsóknarflokksins og tilkynnti að hann hefði hér gögn undir höndum þar sem segði: „Kæri Össur, ég vona að þér líði frábærlega vel.“ Hafi einhvern tíma orðið vendipunktur í þessu máli, virðulegi forseti, er það nú. Ég hvet forseta til þess að halda þessari umræðu áfram til að geta rætt það út frá þeim gríðarlega mikilvægu upplýsingum sem hér voru lesnar upp í ræðu áðan. Ég get bætt við þessar upplýsingar svipuðum tölvupóstum, virðulegi forseti, þar sem sendandi segir: „Hvenær kemur þú til London?“ Og svarið er: „Klukkan 20 í kvöld.“ 
            

Fór Össur til London …?

Og þetta er tölvupóstur á milli aðila óskyldum Mishcon de Reya. Sú lögfræðiskrifstofa dreifir tölvupóstum um allan heim sem henni koma ekkert við.  
             
             Forseti biður um hljóð í salnum og hljóð á pöllum. )

Frú forseti. Ég verð að segja það að mér er alveg gjörsamlega misboðið að hafa upplifað það sem gerðist hér í gær og það sem er að gerast hér í dag. Vinnubrögðin hjá meiri hlutanum eru til háborinnar skammar og það kom fram í orðum hv. þm. Guðbjartar Hannessonar að hann viðurkenndi nánast að ríkisstjórnin hefði gert mistök í því hvernig hún hefur haldið á þessu Icesave-máli frá upphafi til enda, þótt hann hafi svo sem sagt að það væri lítið sem við gætum gert núna. Ég vil hins vegar vísa til þess að það eru lög hér í landinu, það er stjórnarskrá í gildi á Íslandi og Alþingi getur kært ráðherra fyrir embættisrekstur hans ef hann misbeitir stórlega valdi sínu, framkvæmir nokkuð eða veldur því að nokkuð sé framkvæmt sem stofnar heill ríkisins í fyrirsjáanlega hættu. Ég tel að það sé 

Ég bið hv. þingmenn að gæta orða sinna þó að mönnum sé heitt í hamsi. 
            

Virðulegi forseti. Ég geri fyrst og fremst athugasemd við fundarstjórn forseta fyrst þingmenn mega ekki koma hér upp og vísa orðrétt í stjórnarskrána. Hvað má þá yfir höfuð segja úr þessum ræðustól ef það má ekki einu sinni minnast á landsdóm, hvað þá heldur annað? Svo er ég mjög slegin yfir þeim upplýsingum sem hv. þm. Höskuldur Þórhallsson kemur hér með. Hann er fulltrúi Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd. Nú er búið að loka fyrir tölvupóstssamskipti við breska lögfræðistofu út af því að það hentar ríkisstjórninni. Ég segi eins og hv. þm. Höskuldur Þórhallsson: Hvað hefur ríkisstjórnin að fela í þessu máli? Ég fer fram á, virðulegi forseti, að þessum fundi verði frestað tafarlaust.

Heyr, heyr.

Virðulegi forseti. Þetta hefur náð einhvers konar hámarki þegar hv. stjórnarþingmenn koma hér og skammast í erlendri lögfræðistofu yfir því að hún sendi hv. fjárlaganefnd umbeðnar upplýsingar. Þetta er enn einn skrípavinkillinn á þessu máli. Svo koma hv. stjórnarþingmenn hérna fullir vandlætingar og húðskamma lögfræðistofuna fyrir að hafa gert það sem þeir báðu um. Virðulegi forseti. Ef það er einhvern tímann tími til þess að draga andann djúpt og menn hugsi málið aðeins, setjist niður og fresti nú þessu máli eins og það stendur þessa stundina, er það núna. Það er enginn bragur á þessu, við vitum það öll. Að ganga frá málinu án þess að allar upplýsingar liggi fyrir, 

Hæstv. forseti. Ég get ekki annað en tekið undir orð síðasta hv. þingmanns, Guðlaugs Þórs Þórðarsonar. Öllum er ljóst hvað það er fráleitt að ætla að halda þessari umræðu áfram og ljúka henni áður en þingmenn hafa tækifæri til þess að kynna sér þau gögn sem fram koma í málinu. Það verður að vera í höndum þingmanna sjálfra að meta hvað þeir telja skipta máli og hvað ekki, það er ekki eitthvert yfirvald í þinginu sem segir okkur fyrir verkum, um hvað okkur finnst skipta máli og hvað ekki. Það hefur verið óskað eftir upplýsingum, 

Frú forseti. Það er alltaf sama sáttin og sanngirnin í máli hv. varaformanns fjárlaganefndar þegar hann kemur hér og heiðrar okkur með nærveru sinni í ræðustól Alþingis, þvílíkt og annað eins. Hér kemur hann og níðir skóinn af lögfræðistofunni sem unnið hefur fyrir ríkisstjórnina í marga mánuði, og kennir henni um ýmislegt. Starfsmönnum hennar er ætlað að finna gögn á handahlaupum og þegar umræddur starfsmaður viðurkennir að hann hafi vogað sér að taka sér frí með fjölskyldunni í dag og eigi erfitt með að komast í tölvu til að senda alls konar gögn sem hann kemst í, finnst hv. þm. Birni Vali Gíslasyni það vera eitthvað furðulegt. Ég verð að mótmæla þessu. Ég verð líka að segja að við getum ekki haldið áfram með þetta mál eins og sakir standa. Þetta er orðið svo fáránlegt að það tekur engu tali. Ríkisstjórninni liggur greinilega á að koma þessu máli í gegn áður en fleiri gögn finnast sem sýna enn fremur fram á máttleysi og getuleysi ríkisstjórnar. 

Hæstv. forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áðan um að það er auðvitað fráleitt að halda þessum fundi áfram meðan hér er allt í fullkominni óvissu. Það væri fullkomið gerræði af hálfu ríkisstjórnarinnar að reyna að keyra málið í gegn við þessar aðstæður. Er það virkilega ætlun ríkisstjórnarflokkanna að láta þingmenn greiða atkvæði um þetta mál án þess að þeir hafi haft tök á því að kynna sér upplýsingar sem kunna að reynast mjög mikilvægar í þessu máli? Hvers konar vinnubrögð eru það? Ég spyr: Hvaða nauðsyn rekur menn til þess að klára þetta mál með atkvæðagreiðslu á þessum degi? 

Virðulegi forseti. Það gengur auðvitað ekki að Alþingi berji höfðinu við steininn. Nú er sú staða í þessari málsmeðferð að það er ekki hægt að ganga til lokaverka eins og til stóð. Nýjar upplýsingar hafa komið fram sem krefjast þess í einu og öllu að þær séu skoðaðar og krufnar til mergjar. Staðan eins og hún er núna minnir á lýsingar af þjóðfundinum 1851 þegar Trampe greifi beitti valdi í nafni konungsins til þess að stöðva þingfund og fræg er setningin sem vitnað er til og kennd við Jón Sigurðsson þegar allir þingmenn stóðu og sögðu:  Þannig er staðan núna. 

Virðulegi forseti. Þetta er um margt mjög óvenjulegt mál og af því má margt læra. Við getum eflaust dregið töluverðan lærdóm af því sem átt hefur sér stað hér í dag, með hvaða hætti við vinnum að þeim verkum sem okkur alþingismönnum hafa verið falin. Það sem skyggir á þetta verklag er sú þrætubókarlist sem um þessi mál er stunduð, en upp í hana er boðið, því miður. Ég vil einungis nefna það sem hér er um deilt nú, það eru upplýsingar sem komið hafa frá lögfræðistofunni Mishcon de Reya og samskipti hennar við fjármálaráðuneytið eða ríkisvaldið og íslensku samninganefndina. Inn í þetta dragast síðan þrætur viðkomandi einstaklinga. Við höfum fengið yfirlýsingu frá formanni samninganefndarinnar, við höfum fengið gögn og tölvupósta og nú hrúgast yfir alþingismenn og fjárlaganefndarmenn alls konar upplýsingar sem hægt og illa gengur að melta og koma til skila. Það liggur fyrir núna að lögfræðistofan Mishcon de Reya sendir frá sér yfirlýsingu út af yfirlýsingu sendiherra eða formanns samninganefndarinnar íslensku. Það sem þar er rætt um staðfestir í rauninni það sem gefinn var ádráttur um í bréfi þeirra sem okkur barst seinni partinn í gær, undir kvöldmat, varðandi þann fund sem er kannski uppsprettan að þessu öllu saman en óskað var eftir gögnum frá þessum fundi 26. mars. Þar voru þátttakendur Svavar Gestsson, Huginn Þorsteinsson, Áslaug Árnadóttir og Mike Stubbs, John Young, Gunnlaugur Erlendsson og Rebecca Stubbs. Þar er undirstrikað að á þessum fundi hafi formaður samninganefndarinnar óskað þess að ákveðnar upplýsingar yrðu teknar út úr umræddri kynningu sem var á fundi sem hæstv. utanríkisráðherra átti með starfsbróður sínum í Bretlandi. Áfram heldur því þessi deila og skilar okkur í rauninni ekki nokkrum sköpuðum hlut. Spurt var í andsvörum og umræðum áðan hvort þetta væri ekki allt saman á ábyrgð stjórnarandstöðu eða meiri hluta stjórnarliðanna. Þetta er í rauninni á ábyrgð okkar allra en eins og ég hef áður sagt í þessari umræðu er meirihlutastjórn í landinu. Gallinn er sá í þessu tiltekna máli að þegar málið kom fyrst fram var ekki meiri hluti fyrir því sem ríkisstjórnin lagði fram á Alþingi. Við höfum síðan þá sopið seyðið af því verklagi, hvort sem mönnum líkar betur eða verr að heyra það. Í stað þess að standa saman um lausnina á þessu, að stjórn og stjórnarandstaða vinni saman, að við vinnum með þeim hætti traust þess fólks sem trúði okkur fyrir þeim verkefnum sem okkur var ætlað að sinna, hefur megnið af árinu farið í alls konar rifrildi. Oft og tíðum er það um smáatriði í stað þess að við einbeitum okkur að stóru atriðunum. 

Frú forseti. Hv. þingmaður hefur haldið margar ágætar ræður um þetta mál. Það hefur komið mjög skýrt fram að ég og hann erum algjörlega ósammála. En hversu slæmt sem honum kann að þykja þetta mál er hin pólitíska ábyrgð að því er varðar framkvæmdarþáttinn algjörlega á herðum ríkisstjórnarinnar. Mér finnst það töluvert sárt þegar menn koma hingað og halda margar ræður með svigurmælum og köpuryrðum til embættismanna. Ég verð að segja að mér finnst að þingmenn verði að láta formann samninganefndarinnar njóta sannmælis. Mér finnst sem menn hafi talað hér með mjög ónærgætnum hætti um framkomu hans og háttsemi í málinu. Mér finnst þá að hv. þingmaður, sem ég veit að er sanngjarn, verði að láta alla hluti koma fram. Hv. þingmaður hefur fengið, sem félagi í fjárlaganefnd, fullt af tölvupóstum frá lögmannsstofunni Mishcon de Reya og einn kom í dag. Ég hef hér í sæti mínu verið önnum kafinn við að lesa um það tiltekna atriði - ég ímynda mér að hv. þingmaður, sem talar af svo mikilli þekkingu, hafi líka lesið það - sem hv. þingmaður gerði að umræðuefni hérna, þ.e. að Svavar Gestsson hefði séð til þess að tiltekinn þáttur máls var ekki sýndur mér fyrir fund minn með Miliband. Mike Stubbs segir, með leyfi forseta, í lauslegri þýðingu minni: „Ég er sammála út frá því sem ég skildi að þessi tiltekni þáttur virtist ekki varða fund utanríkisráðherra með David Miliband.“ Með öðrum orðum, formaður íslensku samninganefndarinnar og Michael Stubbs eru sammála um að þetta tiltekna atriði sem ekki var sett inn í gögnin varðaði ekki fundinn sem ég átti klukkustundu síðar með breska utanríkisráðherranum. 

Virðulegi forseti. Ég deili alveg skoðun hæstv. utanríkisráðherra á því að það er mjög slæmt að draga einstaklinga inn í umræðu sem þessa þegar gleggri upplýsingar um málsatvik liggja ekki fyrir en raun ber vitni í þessu máli. Meðal annars af þeirri ástæðu þótti mér verra að formaður samninganefndarinnar kom ekki til fundar við fjárlaganefnd til þess að verja stöðu sína gagnvart þeim ávirðingum sem komu fram í áliti Mishcon de Reya. Ég mæltist til þess af þeim ástæðum. Ég hef áður í umræðu um þetta mikla mál lýst fullri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni á störfum samninganefndarinnar. Hún situr uppi með alla þá ábyrgð og ég hef undirstrikað það í þessari umræðu að þar hafa menn verið að reyna að vinna störf sín eftir bestu getu hverju sinni, ég ætla ekkert að deila um það. Það sem ég deili á og er algjörlega á öndverðum meiði við hæstv. utanríkisráðherra, er að sú samstaða sem náðist á Alþingi hér í sumar í varðstöðu fyrir þjóðarhagsmuni, brotnaði upp í september og ég lýsi fullri ábyrgð á hendur ríkisstjórn Íslands í þeim efnum. Hún ber alla ábyrgð á því og það mál sem við ræðum hér í dag í stóra samhenginu er lítið í mínum huga. Í því máli kristallast það að vantraustið á milli stjórnar og stjórnarandstöðu er algjört og 

Frú forseti. Ég tel einungis að það eigi að segja hlutina alveg eins og þeir eru og ég geri ekki athugasemd við það. Hv. þingmaður tók þetta hér upp í gær eftir að hafa lesið bréf Michaels Stubbs. Vitaskuld var það eðlilegt á þeim tímapunkti að stjórnarandstaðan mundi spyrja út í hvað hefði valdið því að lögmaðurinn setti fram þá skoðun sína að formaður íslensku samninganefndarinnar hefði ekki viljað sýna utanríkisráðherra sem hér stendur tiltekna hluti. Nú finnst mér að þingmenn stjórnarandstöðunnar geti ekki lengur rætt það tiltekna mál öðruvísi en að geta þess að lögmaðurinn sjálfur var og er sammála formanni samninganefndarinnar um að það tiltekna atriði sem kom fram væntanlega í fjórða kafla þeirrar glærusýningar sem við ræddum hér í gær. Hún átti ekki erindi og varðaði ekki þann fund sem ég fór á beint af þessum tiltekna kaffifundi með David Miliband. Ég fór  
             Nei, það sem ég á við er að við skulum ekki rakka niður mannorð embættismanna. Þeir sem bera ábyrgð á verklagi þeirra eru menn eins og ég, hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra.  
            

Virðulegi forseti. Ég er ekki í þeirri aðstöðu að vera dómbær á hvernig menn setja sín mál fram, hvort heldur þeir heita Mike Stubbs eða Svavar Gestsson, þeir verða bara að standa fyrir sínu sjálfir. Ég hef vandað mig við að vitna ekki til þeirra tölvupósta sem okkur hafa borist núna. Ég vitna til gagna sem hafa verið opinber eins og þeirrar fréttatilkynningar sem ég afhenti hæstv. forsætisráðherra frá Mishcon de Reya. Ég get sagt það eitt að við yfirlestur hennar stangast sú yfirlýsing sem þar er gefin á við þá frásögn sem hæstv. utanríkisráðherra ræddi hér áðan. Ég ætla ekki að gerast dómari í þessum efnum. Ég hefði miklu fremur kosið að eiga orðastað við hæstv. ráðherra um hvað hann sjái fyrir sér, ef tillaga hans og hæstv. ríkisstjórnarinnar um að þjóðin undirgangist þær skuldbindingar sem leiða af þessum samningum gengur eftir, hvað við gerum ef hagvaxtarforsendur bresta. Hvar sjá menn ríkisvaldið bera niður? Hvernig ætla menn að ná tökum á þessu? Ef þetta gengur vel, á hvaða grunni mynda þeir sína skoðun á því að hagvöxtur verði hér þannig að allt gangi eftir? Ég sé t.d. ekki í stjórnarstefnunni að hún gefi tilefni til að ætla að hagvöxtur verði með þeim hætti sem hann þarf að vera til þess að við ráðum við þetta viðfangsefni að óbreyttu umfangi, rekstri og starfsemi ríkisins. Það er útilokað að sjá það fyrir sér. Þetta er í mínum huga stóra myndin og ég hefði gjarnan viljað heyra meira í hæstv. utanríkisráðherra varðandi þann þátt en það gefst þá væntanlega tækifæri til þess síðar við þá umræðu sem hér stendur og virðist ætla að standa til muna lengur en menn ætluðu.

Frú forseti. Ég vil ítreka þá beiðni mína að þessum fundi verði frestað meðan við hv. þingmenn náum að kynna okkur þau gögn sem hafa verið að streyma hingað í hús varðandi þetta mál. Á meðan á ræðu hv. þm. Kristjáns Þórs Júlíussonar stóð brá ég mér fram til að reyna að afla mér frekari gagna sem ég fann og er nú að reyna að komast til þess að lesa þau. Ég er á mælendaskrá síðar í dag og ég verð að fá tíma til þess að kynna mér þessi gögn, frú forseti. Þess vegna beini ég þeirri beiðni enn og aftur til frú forseta að nú verði gert hlé á þessum fundi og honum frestað þannig að hv. þingmenn fái hér ráðrúm til þess að öðlast yfirsýn yfir þau gögn sem hafa verið að berast hingað í dag og jafnvel örfáar mínútur til þess að kynna sér þau. Ég sé ekki, frú forseti, að það muni hafa alvarlegar afleiðingar á framgang þessa máls þótt tekið verði stutt hlé á þessum fundi til þess að gefa þingmönnum þjóðarinnar tækifæri á því að kynna sér 

Hæstv. forseti. Ég held að sú ósk sem kom fram hjá hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur geti ekki en talist annað sanngjörn og eðlileg. Það er ekki óeðlilegt þó að þingmenn stjórnarandstöðunnar fari fram á það að við séum öll stödd á sama kaflanum í bókinni, að við höfum tækifæri til þess að kynna okkur þau gögn sem fram hafa komi og eru, eftir því sem virðist, enn að berast okkur. Ég sé ekki betur en að hv. formaður utanríkismálanefndar og utanríkisráðherra hæstv. séu að blaða í einhverjum nýjum skjölum sem þeir hafa ekki séð áður, ég geri ráð fyrir því. Það er fáránlegt að halda þessari umræðu áfram meðan þetta ástand er uppi. Það er hreint út sagt fáránlegt, því miður, hæstv. forseti. Það er mér algjörlega óskiljanlegt hvers vegna stjórn þingsins og ríkisstjórnarflokkarnir ætla að keyra þessa umræðu áfram án þess að gefa þingmönnum svo mikið sem hálftíma, klukkutíma ráðrúm til þess að fara yfir þessi gögn þannig 

Frú forseti. Það er ekki það að ég hafi sérstakt yndi af því að koma hér upp í þessum lið, um fundarstjórn forseta, en ég óska eftir því, frú forseti, að forseti svari því sem hér er beint til hennar. Við eyddum hálftíma af tíma þingsins í það áðan að spyrja frú forseta hvort hún hygðist verða við óskum okkar í stjórnarandstöðunni og gera hlé á þessum fundi til þess að við getum farið yfir þau gögn sem berast hingað og til þess að leita frétta af því hvað formönnum stjórnmálaflokkanna hafi farið á milli, hvort sá fundur hafi yfirleitt átt sér stað, vegna þess að það voru einhverjar deildar meiningar um það hérna áðan. Ég hef setið hér yfir þessum umræðum, frú forseti, vegna þess að ég ætla að taka þátt í þeim og ég vil kynna mér þessi mál til hlítar. Ég hef ekki tíma til þess að flandra hér um húsið og leita að gögnum, leita mér upplýsinga. 

Frú forseti. Ég er í þeirri ólánlegu stöðu að vera búinn að halda mínar tvær ræður og þó að ég lesi þau gögn sem hrynja hérna yfir okkur á hverjum klukkutíma get ég ekkert gert með það, ég get ekki talað um það, frú forseti. Ég var búinn að óska eftir því að hér yrði utandagskrárumræða um þetta mál þannig að ég geti tekið til máls þar eða annars staðar eða þá að veitt yrði afbrigði frá þingsköpum til þess að ég geti rætt um þau mál sem hér hafa komið fram. Það er t.d. komið fram skeyti um að forseti Alþingis hafi tekið fyrir frekari upplýsingasendingar frá lögmannsstofunni. Mér finnst það dálítið alvarlegt, hann er forseti okkar allra. Það hafa líka komið fram upplýsingar undanfarið í þessum skeytum um samskipti sem er mjög mikilvægt að ræða og fá skýringu á. Ég óska eftir því aftur, frú forseti, að mér verði einhvern veginn gefinn kostur á því að taka þátt í þessari umræðu í ljósi allra þeirra nýju gagna sem borist hafa.

Virðulegi forseti. Það sem hv. þm. Pétur H. Blöndal kom inn á áðan sýnir í rauninni margt, m.a. hvað þetta eru ofsalega óskipuleg og óskynsamleg vinnubrögð. Ef lögmannsstofan sem sendir tölvupósta eftir að hv. fjárlaganefnd biður um það, ef það er eitthvað í þeim gögnum sem á ekki heima þar og á ekki að fara til þingmanna, er eðlilegt að menn setjist yfir það. Það eru engin vinnubrögð að menn biðji í einhverju pati um þessa tölvupósta, dreifi þeim en finnist þeir síðan ekki eiga heima hér, að menn standi hér í ræðustól og húðskammist yfir því að breska lögmannsstofan sendi pósta sem beðið var um og að síðan komi forseti þingsins og segi: Við stoppum þetta. Þetta eru engin vinnubrögð, það er engin skynsemi í þessu. Við ræðum hér þetta gríðarstóra mál. Getur ekki orðið sátt um að menn vinni það skynsamlega? Er óeining um það? Vilja stjórnarliðar ekki fara þá leið? Vilja menn halda því áfram eins og gert er núna? Virðulegi forseti, ég segi nei og ég 

Virðulegi forseti. Það kom fram hér hjá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni áðan að forseti Alþingis hefði stöðvað póstsendingar frá lögmannsstofu í Englandi til Alþingis. Ég veit ekki til þess að það hafi komið fram hjá forseta Alþingis. Hins vegar hélt hv. þm. Höskuldur Þórhallsson því fram hér áðan og það eru ekki algjörlega traustar upplýsingar hvað þetta varðar. Virðulegi forseti. Hér biðjast menn undan fundarhöldum um þetta sama mál sem hefur verið rætt hér á áttunda mánuð. Það versta við þetta mál, virðulegi forseti, er að stjórnarandstaðan hefur afhent vald sitt til lögmannsstofu í Bretlandi. Stjórnarandstaðan á Íslandi telur ekki fært að halda fundi á Alþingi Íslands á meðan tölvupóstar berast frá lögmannsstofu í Bretlandi. Er hægt að leggjast lægra, virðulegi forseti, í fundarsköpum á Alþingi ef ganga á að þeirri kröfu stjórnarandstöðunnar að bresk lögmannsstofa ráði því hvernig umræður fara fram á Alþingi Íslendinga? Þetta er hreint og beint niðurlægjandi beiðni, virðulegi forseti, af 

Frú forseti. Hér hefur komið fram í umræðum um fundarstjórn forseta að stjórnarandstaðan sé að leika eitthvert leikrit. Ég vil nú benda á að ef stjórnarandstöðunnar hefði ekki notið við værum við búin að samþykkja þessa samninga óséða. Og ég vil minna á að þeir hv. þingmenn sem núna eru í stjórn, alla vega í Vinstri grænum, voru eitt sinn í stjórnarandstöðu og ég hefði haft gaman af að sjá þá í svipaðri stöðu og við erum í núna. Það hefði verið mjög athyglisvert. Það eru ekki nema tvö eða þrjú ár síðan hv. þingmenn Samfylkingarinnar voru í stjórnarandstöðu. Það er hreinlega hlutverk stjórnarandstöðunnar að stöðva ríkisvaldið í því að gera óskynsamlega hluti og benda á það sem miður fer og það er einmitt það sem við erum að gera. Þess vegna er bent á þessa tölvupósta - t.d. að það var sent út bréf þar sem segir að það hafi verið staðfest að forseti Alþingis óskaði ekki eftir 

Hæstv. forseti. Ég velti fyrir mér hvað er eiginlega í gangi hérna. Hvað getur orðið til þess að forseti Alþingis óski eftir því að þingið fái ekki frekari upplýsingar um mál sem er til umfjöllunar? Hvað í veröldinni getur valdið því að það komi fyrirmæli frá forseta Alþingis um að gagnaöflun skuli hætt þegar vitað er að til eru fleiri gögn, þegar liggur fyrir að hægt er að fá þau send? Ég bendi hæstv. forseta aftur á að við erum ekki öll á sama stað í bókinni vegna þess að við höfum mjög mismunandi gögn í höndunum en svo virðist sem komið hafi skilaboð um að gagnaöflun skuli hætt og málið keyrt í gegn án þess að menn hafi annars vegar tækifæri til þess að fá öll gögn í hendur og hins vegar tækifæri til þess að kynna sér gögn. Þetta háttalag er með mestum ólíkindum og hlýtur að verða mótmælt 

Frú forseti. Í fyrsta lagi óska ég eftir að virðulegur forseti svari þeirri spurningu sem komið hefur fram hér ítrekað, hvort möguleiki sé á að fundi verði frestað til þess að fólk geti, eins og hv. þm. Birgir Ármannsson komst að orði, komist á sama stað í bókinni. Ég held að það væri umræðunni til mikils gagns, eins og hún er núna er hún fullkomlega gagnslaus. Í öðru lagi vil ég minnast á ummæli hv. þm. Björns Vals Gíslasonar sem reyndar eru þannig að það er varla svaravert að bregðast við orðum hans. Honum þykir bresk lögmannsstofa vera farin að stjórna því hvernig við högum dagskrá okkar hér á þinginu og vil ég mótmæla því. Ástæða þess að við viljum fá gögn frá þessari bresku lögmannsstofu er sú að okkur tekst ekki að fá gögn frá þessari sömu ríkisstjórn sem hér situr, sem hún hefur undir höndum. 

Virðulegi forseti. Ég hefði nú viljað að hv. þm. Björn Valur Gíslason  Með leyfi forseta, þetta er tölvupóstur sendur í dag klukkan 14.35: „Dear Mike. Thank you for forwarding these e-mails. I have just spoken with the Speaker of Althingi and it has been confirmed that we will not require any further e-mails from Mishcon de Reya.“ „Elsku Mikki minn. Þakka þér fyrir að senda okkur alla þessa tölvupósta. Ég er búinn að tala við forseta þingsins og hann er búinn að staðfesta að við viljum ekki fá neina fleiri tölvupósta frá Mishcon de Reya.“ Þetta er bara einn af þeim tölvupóstum sem hér eru í gangi þannig að ég hvet hv. þm. Björn Val Gíslason til að kynna sér málin fyrst og tala svo.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Björn Valur Gíslason „núllaði“ sig út úr umræðunni þegar hann sendi okkur skilaboð frá miðju Atlantshafi um að við ættum að hætta að fjalla um þetta mál og samþykkja það  Hann sakaði mig um að fara með rangt mál. Ég óska þess hér með að hann biðjist afsökunar á þeim ummælum. Ég las hér úr tölvupósti sem hefur borist okkur. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson fór yfir tölvupóstinn, ég þarf ekkert að lesa hann upp aftur 

Virðulegi forseti. Það er með ólíkindum að Icesave-ríkisstjórnin ætli sér að þvinga þetta mál í gegnum þingið með þeim hætti sem málið er í dag. Hér er búið að skrúfa fyrir tölvupóstssendingar, að okkur er sagt. Það er búið að segja upp í opið geðið á hv. þingmönnum að það sé ekkert í þessum gögnum sem þurfi að skoða nánar. Það er mat ríkisstjórnarinnar, Icesave-ríkisstjórnarinnar, sem ætlar að hafa þetta sem sín eftirmæli. Frú forseti. Fnykinn af þessu máli leggur langar leiðir. Það er alveg ljóst af þeim gögnum sem við höfum þó séð aukalega hér í dag, þeim tölvupóstum, að það þarf að velta við mörgum steinum áður en niðurstaða er fengin í atburðarásina, hvernig og um hvað menn voru að tala og á hvaða forsendum. Það er alveg ljóst að ríkisstjórnin, samninganefndin og stjórnarflokkarnir brugðust íslensku þjóðinni algjörlega í þessu máli.

Virðulegur forseti. Við erum hér í 3. og jafnframt lokaumræðu um ríkisábyrgð á Icesave, einu stærsta máli sem íslensk þjóð hefur staðið frammi fyrir. Þingmenn eru enn að fá í hendur gögn sem hugsanlega geta skipt máli og hefðu skipt máli ef tekið hefði verið tillit til þess sem í þeim stendur. En við erum komin í lokaumræðu, að því að greiða atkvæði um hvort veita eigi fjármálaráðherra heimild til þess að setja ríkisábyrgð á Icesave-reikninga, reikninga sem stofnað var til af hálfu Landsbanka Íslands jafnt í Hollandi sem Bretlandi. Við getum rætt það hér og við getum rætt það síðar hvernig staðið var að einkavæðingu bankanna og á ábyrgð hverra hún var. Við getum líka rætt um sukkið og svínaríið í fjármálafyrirtækjum landsins og á hvers ábyrgð það var, en við erum hér að ræða um Icesave. Við erum að ræða um samninga sem núverandi ríkisstjórn skipaði samninganefnd til þess að fara á fund Breta og Hollendinga til þess að ná samningum við þá um þá skuldbindingu að Íslendingum bæri að greiða Icesave-skuldina. Menn greinir á um hvort okkur beri að greiða þessa skuld en við stöndum hér til þess að ræða ríkisábyrgð á þeirri skuld. Alþingi Íslendinga afgreiddi frumvarp til laga 28. ágúst, frumvarp sem 63 þingmenn þjóðarinnar gátu sætt sig við og töldu að þjóðin gæti lifað með. Þeim lögum höfnuðu Bretar og Hollendingar og ríkisstjórn Íslands ákvað að leggja þá nýtt frumvarp fram fyrir hönd ríkisstjórnarinnar eða fyrir hönd Hollendinga og Breta fyrir Alþingi Íslendinga. Það er það frumvarp sem við ræðum núna af því að Bretar og Hollendingar sögðu nei við íslenskum lögum og það er það sem við ræðum. Mönnum getur þótt margt um þá ákvörðun að Bretar og Hollendingar geti sagt nei við lögum frá Alþingi. Það eru engir samningar þannig og það hafa aldrei neinir samningar verið þannig að ef aðilar segja nei verði þeir teknir upp aftur og menn reyna að semja á nýjan leik. En við erum ekki að gera það. Við erum að taka við óskum Breta og Hollendinga um það hvernig þeir vilja hafa hlutina. Hér hefur komið fram í umræðu í dag að Elvira Mendez sagði að færu þessir samningar fyrir dómstóla yrðu þeir dæmdir ólögmætir því að svo geigvænlega hallaði á íslenska þjóð í þeim. Það á samt að keyra þessa samninga hér í gegn. Það er allt horfið, það eru allir fyrirvarar horfnir sem Alþingi Íslendinga setti og mér er mikið niðri fyrir að ræða þetta mál. Þá er maður vændur af stjórnarliðum um að maður sé að tefja eða bulla, eða guð má vita hvað, eða sagt að maður sé orðinn handbendi breskrar lögmannsstofu. Hæstv. forseti. Sem Íslendingur, eiginkona, móðir og amma er mér annt um fjölskyldu mína og þjóð mína. Mér finnast þessir samningar sem við eigum að fara að samþykkja hér og nú óásættanlegir fyrir íslenska þjóð. Og það eru að berast hér gögn í dag, menn ræða hér í dag að hugsanlega á fundi í mars hafi samninganefnd Íslands verið bent á að vegna Heritable Bank í Bretlandi og þeirrar aðgerðar breska fjármálaráðuneytisins að taka þann banka yfir, hefðum við hugsanlega mun sterkari stöðu til samninga en ella. Og hvað? Þessi ráð eru hunsuð, að því er virðist. Það er búið að ræða í dag og í gær fund sem hæstv. utanríkisráðherra sat með utanríkisráðherra Breta. Það er búið að ræða í dag hvort utanríkisráðherra hafi séð þær glærur sem áður höfðu verið búnar til þar sem m.a. kom fram sú skoðun lögfræðistofunnar Mishcon de Reya, að við ættum góða möguleika í samkomulagi við Breta vegna þess að fjármálaráðuneytið tók yfir Heritable Bank. Það er búið að tala um hvort það hafi verið inni í þeim glærum sem hæstv. utanríkisráðherra sá. Það hefur komið í ljós að það var ekki í þeim glærum sem hæstv. utanríkisráðherra sá. Og hvað sagði hæstv. utanríkisráðherra áðan? Hann sagði að það hefði ekki skipt máli að hann hefði vitað af því þegar hann fór á fundinn með utanríkisráðherra Breta.  Ég segi bara: Er ekki allt í lagi á stjórnarheimilinu? Er ekki allt í lagi með hæstv. utanríkisráðherra? Getur hann leyft sér að segja að hann hafi ekki einu sinni þurft að vita af þessum möguleika, að hann hefði hugsanlega getað náð einhverju meira fram en hann sagðist hafa gert? Hann taldi reyndar að þetta hefði verið mjög árangursríkur fundur. Ekki hef ég séð fundargerð þess fundar og ekki veit ég hvað rætt var á þeim fundi en það er alveg ljóst að þeir samningar sem við stöndum frammi fyrir eru ekki góðir. Okkur er þó talin trú um að við hefðum ekki getað fengið betri samninga. Hér fáum við þingmenn inn gögn þar sem lögmannsstofa í Bretlandi, sem sumir segja að sé virt, aðrir segja að sé einskis virði og sumir segja að stjórni Alþingi Íslendinga, eins og hv. þm. Björn Valur Gíslason. En þessi lögmannsstofa hefur a.m.k. haft, umfram marga aðra, hagsmuni Íslendinga að leiðarljósi því að hún bendir á möguleika fyrir hönd okkar þjóðar. Það er meira en virðist vera hægt að segja um margan annan, virðulegi forseti. 
             Það er með ólíkindum, frú forseti, að við skulum nú, klukkan fimm 30. desember, enn vera að ræða í 3. umr. um Icesave og ríkisábyrgðina á Icesave-samningunum þegar við ættum að hafa frestað fundi, gefið fjárlaganefnd og þingmönnum öllum meira og betra tækifæri til þess að fara yfir þessi gögn sem enn eru að berast, sem sumum finnast einskis virði. En það vekur virkilega tortryggni að það megi ekki fara í gegnum þetta frá a til ö og kryfja þessi gögn til mergjar, skoða og velta upp hvort eitthvað sé hugsanlega satt og rétt sem hér stendur og hvort hugsanlega hefði mátt gera eitthvað betur en gert var. Menn geta ekki leyft sér að standa svo í ræðustól og segja við okkur þingmenn að við megum ekki hafa skoðun á því að okkur finnist hugsanlega að samninganefnd Íslands hafi ekki staðið sig nógu vel. Með fullri virðingu fyrir hæstv. utanríkisráðherra ætla ég að hafa skoðun á því, frú forseti: Samninganefndin hefur bersýnilega ekki staðið sig nógu vel. Það sem er miklu verra er að allt í kringum þessa samninga er gert tortryggilegt. 3. júní segir hæstv. fjármálaráðherra að við verðum upplýst þá og þegar um hvernig hlutirnir muni verða. 5. júní var skrifað undir samninga. Það voru tveir dagar á milli, rosalega voru þeir snöggir miðað við vitneskju hæstv. fjármálaráðherra eða það sem hann gat um hér í þinginu. Það tók þá tvo daga að klára samningana sem undirritaðir voru 5. júní. Á nefndasviði Alþingis eru tugir, hundruð ef ekki þúsundir skjala tengd þessu máli og ég tek undir með hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni þegar hann sagði hér í dag og í gær að það er kolrangur tími sem við veljum til að fara í 3. umr. um Icesave-málið. Hér er fólk að vinna að fjárlögum í desembermánuði, sjálfsagt erfiðustu fjárlögum íslenskrar þjóðar á sama hátt og þetta mál er eitthvert það erfiðasta sem íslensk þjóð hefur staðið frammi fyrir, og tíminn er oft versti óvinurinn. Ef það á að þvinga í gegn atkvæðagreiðslu í dag um þetta mál án þess að 63 þingmenn hafi fengið tækifæri prívat og persónulega til þess að fara í gegnum þá pósta, þau bréf og þær fréttatilkynningar sem berast nú, er það einfaldlega óásættanlegt. Og það er gróf íhlutun af hálfu forseta Alþingis að leyfa sér að senda póst þar sem sagt var að ekki ætti að framsenda fleiri pósta frá þessari lögmannsstofu í Bretlandi. Frú forseti. Ég óska þess sem einn af varaforsetum þingsins að kallað verði til fundar í forsætisnefnd þingsins þar sem þetta mál verði rætt, vegna þess að þetta er gróf íhlutun í rétt þingmanna og upplýsingaöflun. Það getur ekki verið í verkahring hæstv. forseta Alþingis að ganga þannig fram fyrir skjöldu og meina þingmönnum að fá þær upplýsingar sem þeir óska eftir í þessu mikilvæga máli. Þetta er verulega dapurlegt, frú forseti. Það er líka verulega dapurlegt þegar misskilningur er svo ríkur og sterkur að embættismenn íslenska ríkisins rugla annaðhvort saman eða muna ekki eftir því að hafa verið á tilteknum fundum með tiltekinni lögmannsstofu um tiltekið stórmál sem heitir Icesave. Það er verulega dapurlegt og vekur talsverða tortryggni, svo ekki sé meira sagt. Hrun íslensku bankanna, staða íslensks efnahagslífs, atvinnulífs, fjölskyldnanna í landinu er dapurlegt, það er ömurlegt. Við gætum hugsanlega gert margt miklu betur en við höfum gert og ættum að vera að gera. Þessi samningur sem liggur fyrir Alþingi Íslendinga til samþykktar eða synjunar mun að mínu mati ekki undir nokkrum kringumstæðum bæta þá stöðu sem íslenskt samfélag er í miðað við þá útreikninga sem gerðir hafa verið og þeim hefur svo sem líka verið hafnað og þeir gerðir tortryggilegir. Þá eigum við að greiða á tímabilinu 2014–2018 í kringum 150 milljarða í vexti í erlendum gjaldeyri. Börnin mín og barnabörn eiga að taka að sér, ásamt fjölda annarra barna og barnabarna, að greiða þessa skuld. Ég ætla að leyfa mér að hafa þessi orð hér sem lokaorð: Ég trúi því ekki, frú forseti, fyrr en ég tek á því að Alþingi Íslendinga ætli að greiða atkvæði um þennan samning í kvöld og ég trúi því ekki að hann verði samþykktur. 
            

Virðulegi forseti. Ég verð að segja það í upphafi máls míns að ég er afskaplega dapur í þessum ræðustól núna. Enn vinnum við þetta mál með algjörlega óásættanlegum hætti. Það eru enn þá að berast gögn um málið hér inn í þingsal og til fjárlaganefndar og menn gefa sér ekki tíma til þess að gaumgæfa þau nákvæmlega eða hvað í þeim felst. Það er afskaplega dapurlegt og vinnsla þessa máls hefur frá upphafi verið á þennan veg. Það er kannski upphafið að öllum þessum vandamálum að í erindisbréfi samninganefndarinnar kemur fram að samninganefndinni er einungis ætlað það verk að ganga frá lánaskilmálum skuldbindingarinnar. Samninganefndin fékk þau skilaboð frá hæstv. ríkisstjórn, sem ber alfarið ábyrgð á þessu máli, þessi kommúnistaríkisstjórn, að ganga frá skilmálum lánasamnings. Það var kannski aldrei ætlun hæstv. ríkisstjórnar að verja okkur með öðrum hætti en þeim að ganga til samninga og ganga frá lánunum. Það er kannski undirrótin að því sem Ingibjörg Sólrún Gísladóttir vakti athygli á í blaðaviðtali í sumar þegar hún sagði að Íslendingar hafi gengið til þessara samninga eins og sakamenn. Hún þekkir mjög vel til þessa máls. Það er kannski þess vegna sem Ingibjörg Sólrún Gísladóttir sagði þetta, virðulegi forseti. Síðan kemur það upp í gögnum sem okkur bárust í gær að fullyrt er af hálfu lögmannsstofunnar, sem margoft hefur verið nefnd hér, að formaður samninganefndar hafi tekið ákveðin gögn út úr pakka sem átti að kynna utanríkisráðherra. Nú vil ég þó segja það að þetta eru orð þessarar lögmannsstofu og ég geri þau ekki að mínum. Ég ætla að hlusta á orð hæstv. utanríkisráðherra og láta formann samninganefndarinnar sannarlega njóta vafans. Þess vegna var það enn þá dapurlegra að formaður samninganefndar skyldi biðjast undan því í morgun að koma á fund fjárlaganefndar til þess að ræða þetta mál með þeim hætti sem þurfti að gera. Hæstv. utanríkisráðherra sagði hér áðan að þetta hafi ekki skipt neinu máli á þeim fundi sem hann var á en að sögn þessarar bresku lögmannsstofu voru þarna ákveðin vopn Íslendinga til þess að ná betri niðurstöðu í málinu.  Ég gat þó ómögulega stutt það að fallið skyldi frá rétti íslensku þjóðarinnar til að sækja sér skaðabætur vegna setningar hryðjuverkalaganna, þótt ég styddi alla aðra fyrirvara hér í sumar eftir þá miklu og góðu vinnu sem fjárlaganefnd vann. Það er algjörlega með ólíkindum, sérstaklega eftir þær upplýsingar sem hér hafa komið fram. Þetta eru ótrúleg vinnubrögð, virðulegur forseti. Því miður hefur ríkisstjórnin, sem ber algjörlega ábyrgð á þessu máli frá upphafi til enda, verið algjörlega vanhæf til þess að standa vörð um hagsmuni íslenskrar þjóðar. Það hefur sannast í hverju skjalinu og á hverjum fundinum á fætur öðrum hvernig staðið hefur verið að þessum málum. Sagan mun dæma þessa Icesave-kommúnistastjórn.  
            

Virðulegur forseti. Ég hygg nú að lokaorð hv. þingmanns lýsi því kannski hversu mikill hiti hefur hlaupið í umræðuna skyndilega í dag og að menn hafa kannski á köflum misst sig. Mér hefur sjálfum þótt á stundum að siglt væri býsna nærri æru ágæts embættismanns sem starfað hefur í almannaþágu um áratugaskeið við góðan orðstír. Fagnaði ég því alveg sérstaklega þegar ég heyrði hv. þingmann nefna að hann vildi láta þann embættismann njóta vafans og hlusta á yfirlýsingar hans og yfirlýsingar hæstv. utanríkisráðherra í þessu efni. Þess vegna fannst mér miður að hann færi síðan ekki rétt með fund fjárlaganefndar hér í morgun því að það var ekki þannig að fyrrverandi formaður samninganefndarinnar neitaði að koma, heldur, eins og hv. þm. Guðbjartur Hannesson hefur upplýst, ákvað formaður fjárlaganefndar að leita eftir því við hann að hann skilaði skriflega inn viðbrögðum sínum. Það er aðferð sem við höfum haft þegar við höfum þurft að kalla til fyrrverandi trúnaðarmenn okkar eins og þau Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur og Geir Hilmar Haarde. Við vorum sammála um að það færi best á því þegar fólk sem látið hefur af störfum og væri kallað fyrir vegna þessara mála, að kalla eftir því skriflega og ég held að það hafi farið vel á því núna í morgun. Ég vildi fá að nota þetta tækifæri til þess að leiðrétta þetta hjá hv. þingmanni því að þarna fer hann einfaldlega ekki rétt með, yfirlýsing formanns fjárlaganefndar var alveg skýr um þetta efni hér í upphafi umræðunnar.

Virðulegi forseti. Svo það komi alveg skýrt fram var það upplýst á fundi fjárlaganefndar í morgun að Svavar Gestsson, formaður samninganefndar Icesave-samninganna, hafnaði því ekki að koma á fund fjárlaganefndar, heldur baðst hann undan því og formaður fjárlaganefndar gerði ekki kröfu um að hann kæmi. Hins vegar óskaði ég eftir því sjálfur í fjárlaganefnd að undirbúinn og haldinn yrði símafundur með Mishcon de Reya, lögmannastofunni sem hélt þessu fram, og formanni samninganefndarinnar þannig að menn gætu farið yfir málið. Við þeirri beiðni minnihlutans var ekki orðið. Ég sagði ekki í ræðu minni áðan að formaður samninganefndar hefði hafnað því, ég sagði að mér hefði fundist það bagalegt að hann skyldi ekki koma, svo það sé algjörlega klárt. Hann hafnaði því ekki að koma, heldur baðst hann undan því og sendi inn minnisblað þar sem hann skýrði afstöðu sína til málsins. Eins og ég sagði í ræðu minni ætla ég að láta hann njóta vafans. Menn verða að fá að svara fyrir sig. Þess vegna hef ég talið bara eðlilegt og mikilvægt, sérstaklega fyrir hann, að gera það með þeim hætti að mæta á fund nefndarinnar. En það er ekki stóra ágreiningsmálið í þessu. Ég tek undir það með hv. þingmanni að þó að manni verði stundum heitt í hamsi verður maður að reyna að gæta orða sinna. Ég hef reynt eftir fremsta megni að gera það þótt ég hafi stundum verið á gráu svæði, ég skal viðurkenna það. En það hefur alla tíð verið meining mín að við eigum ekki að saka fólk um það sem ekki er rétt. Það er mjög bagalegt og því miður, virðulegi forseti, höfum við lent í því, bæði stjórnarþingmenn og stjórnarandstöðuþingmenn, að gera það. Það er eitthvað sem við verðum að passa okkur á að gera alls ekki.

Virðulegur forseti. Ég tek undir þau varúðarsjónarmið sem hv. þingmaður hafði hér uppi, enda hefur hann getið sér orð fyrir að vera málefnalegur í málflutningi sínum hér. Þá er það hitt atriðið sem ég vil leiðrétta í ræðu hv. þingmanns, þ.e. að það hafi verið einhverjar nýjar upplýsingar sem utanríkisráðherra hafi ekki haft tiltækar. Það er nú alls ekki svo. Ég og minn flokkur, Samfylkingin, áttum í stjórnarsamstarfi með flokki hv. þingmanns, Sjálfstæðisflokknum, á árunum 2007 og fram á þetta ár sem kunnugt er. Við létum gera mjög ítarlega úttekt á því af hálfu mjög virtrar lögfræðiskrifstofu, hvaða möguleika við ættum í málsóknum sambærilegum þeim sem Mishcon de Reya vísar til. Um þær skýrslur var fjallað á fundum ríkisstjórnar Samfylkingar og flokks hv. þingmanns, Sjálfstæðisflokks, 6. og 9. janúar síðastliðinn. Það var niðurstaða þeirrar ríkisstjórnar að ekki væru efni til málshöfðunar en ef skilanefndir bankanna vildu sækja mál væri rétt að styðja þær í því. Það gerði skilanefndin í Kaupþingi, sem kunnugt er, en skilanefnd Landsbankans, sem ég fullyrði að hefur völ á lögfræðiráðgjöf í hæsta gæðaflokki á alþjóðavísu, hefur ekki séð ástæðu til þess. Þær staðreyndir, niðurstöður fyrri ríkisstjórnar og mat skilanefndar Landsbankans, verða menn auðvitað að hafa í huga þegar þeir skoða þessa glærukynningu frá Mishcon de Reya.

Virðulegi forseti. Það sem ég benti einfaldlega á í ræðu minni áðan var að það voru tekin út einhver gögn sem voru ekki kynnt fyrir hæstv. utanríkisráðherra. Það kom vel í ljós hér í ræðu hans í sumar þar sem hann var rukkaður um þetta. Þá sagðist hann aldrei hafa fengið þessi gögn í hendurnar og kynningu á þessu máli, þ.e. þeim vopnum sem Mishcon de Reya taldi að við hefðum til þess að ná betri niðurstöðu Icesave-samninganna. Margir hér brugðust hart við og héldu jafnvel að hæstv. utanríkisráðherra væri ekki að segja satt. En hæstv. utanríkisráðherra var að segja satt, vegna þess að það kemur í ljós eftir á að þessum pakka var nefnilega kippt út úr þeirri kynningu sem hæstv. utanríkisráðherra átti að fá. Það er mergurinn málsins. Ég verð að segja að það er mjög furðulegt að það skuli hafa verið gert áður hæstv. utanríkisráðherra fór á einn mikilvægasta fundinn með utanríkisráðherra Bretlands í lok mars á síðasta ári, sem var vendipunkturinn í samningaferli milli Íslands og Bretlands og Hollands í þessu máli. Það er mjög sérkennilegt að einhver hafi tekið ákvörðun um það fyrir hæstv. utanríkisráðherra hvaða vopn hann þurfi að hafa. Ég tel að hæstv. utanríkisráðherra eigi að hafa öll þau vopn sem þarf á að halda í þessu máli, enda hefur það líka komið á daginn að Bretar og Hollendingar hafa allan tímann verið að kúga okkur með beinum og óbeinum hætti. Það er algjörlega óþolandi. Og það sem er mest óþolandi í þessu er að ríkisstjórnin skuli ekki geta haldið samstöðu í þinginu heldur beini málinu í þann farveg að hér skuli stjórn og stjórnarandstaða rífast alla daga. Það á nefnilega að vera samstaða um málið. Hæstv. fjármálaráðherra heldur því fram að þetta snúist nánast bara um hann. Þetta snýst ekkert um hann, þetta snýst um fjárhagslega framtíð íslenskrar þjóðar. Það er það sem menn verða að fara að skilja. Þetta er nú ekki einu sinni orðið að veruleika enn þá, virðulegur forseti, 

Frú forseti. Þá erum við komin að endalokum þessarar umræðu, eða svo. Síðustu ræðurnar um hina svokallaða Icesave-samninga verða nú haldnar og svo greiðum við atkvæði væntanlega í kvöld ef allt gengur eftir. Og ef fram gengur sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa lagt upp með, endar þetta þannig í kvöld að frumvarpið um Icesave-reikningana verður að lögum. Það verður dapurleg stund í sögu þessa þings. Hún er dapurleg vegna þess að í því frumvarpi sem okkur er ætlað að hafa hér til umfjöllunar er sérstaklega kveðið á um að okkur beri ekki skylda til að greiða þessa peninga. Það er sérstaklega kveðið á um það. Þess vegna er það alveg ömurlegt fyrir Alþingi Íslendinga að standa frammi fyrir því að veita ríkisábyrgð við slíkar aðstæður. Og hvaða aðstæður eru það, frú forseti? Að við séum beitt ofbeldi og þvingunum af hálfu vinaþjóða okkar til þess að hafa af okkur fé, því að það er sú staða sem uppi er ef menn horfa á þann texta sem er í frumvarpinu. Það er engin leið að horfa á þetta með öðrum augum. Ef ríkisstjórnin hefði komið í þingsal með frumvarp sem hefði sagt að það væri þjóðréttarleg skuldbinding af hálfu Íslendinga að standa skil á þessum fjármunum, væri það í lagi. Þá væri það afstaða ríkisstjórnarinnar og við gætum talað um það á þeim grunni, en svo er ekki. Við eigum með öðrum orðum að láta undan kúgunum Breta og Hollendinga. Það verður dapurleg stund ef það verður niðurstaðan. Það sem er vont í þessu máli öllu er að ríkisstjórninni mistókst það herfilega að ná samstöðu hér á þingi og með þjóðinni um það hvernig við Íslendingar mundum haga vörnum okkar í þessu máli. Við erum öll sammála um að verið er að ganga á rétt okkar og það er óþolandi staða. Á grundvelli þess hefðum við átt að geta náð samstöðu hér á þingi og við hefðum átt að geta náð samstöðu við þjóðina um það hvernig ætti að halda um íslenska hagsmuni. Þegar horft er til baka er það í raun stórmerkileg tilraun sem gerð var hér á þingi í ágústmánuði þegar Alþingi tók fram fyrir hendurnar á ríkisstjórninni og samþykktir voru þeir fyrirvarar sem gerðir voru við þá samninga sem ríkisstjórnin lagði fyrir þingið. Það eru mistök af hálfu ríkisstjórnarinnar að hafa ekki nýtt það færi sem þá gafst til þess að ná þverpólitískri samstöðu um áframhald þessa máls. Það er með öllu óskiljanlegt hvernig á þessu máli hefur verið haldið. Það mál sem verið hefur til umræðu í dag um þær upplýsingar sem komið hafa til þingsins, er auðvitað bara lítill hluti af stóru máli. En það er lýsandi fyrir þau vinnubrögð sem viðhöfð hafa verið í þessu máli af hálfu framkvæmdarvaldsins. Það er rétt að hafa það í huga í þeirri umræðu allri að ábyrgðin er ekki embættismannanna. Ábyrgðin liggur alfarið hjá hæstv. ráðherrum þessarar ríkisstjórnar, hjá ríkisstjórninni allri og hjá þeim hv. þingmönnum sem ætla sér að styðja þetta mál. Menn geta ekki horft á það með öðrum hætti. Við höfum bent á það í þessari umræðu að það eru sterk rök fyrir því að okkur Íslendingum beri ekki lagaleg skylda til þess að standa skil á þessum greiðslum og það sé rangt að veita ríkisábyrgð þegar svo háttar. Undir þetta hefur ríkisstjórnin í sjálfu sér tekið, annars væri það frumvarp sem hér er til umræðu ekki með þeim hætti sem það er. Frú forseti. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því að sú verði niðurstaðan að við föllumst á að setja þessar gríðarlegu byrðar á íslensku þjóðina, vegna þess að við búum við hótanir. Það er ekki hægt að afgreiða þetta mál með þeim hætti. Það er ógerningur, það er ómögulegt og okkur er það ekki heimilt. Nú mun reyna á það síðar í kvöld hvaða afstöðu menn munu taka.

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi máls míns ítreka það sem ég sagði áðan að það eru forkastanleg vinnubrögð að keyra þessa umræðu áfram við þær aðstæður sem við búum við. Það er óþolandi fyrir okkur þingmenn að þurfa að taka við gögnum á hlaupum, sumum staðfestum en aðrar upplýsingar berast manna á milli. Umræðan í dag hefur borið þess vitni að menn hafa mjög mismunandi forsendur til þess að ræða þessa hluti. En því miður er þetta dæmigert fyrir Icesave-málið eins og það hefur verið rekið frá upphafi. Það er svo margt dæmigert við þetta. Það hefur stöðugt verið reynt að keyra þetta mál áfram hvað sem það kostar. Hvernig sem það hefur undið upp á sig, hefur það alltaf verið viðhorf ríkisstjórnarflokkanna, eða a.m.k. forustu ríkisstjórnarflokkanna, að það beri að keyra málið áfram af eins miklum krafti og hraða og hægt er. Viðspyrna okkar stjórnarandstæðinga hefur alltaf mætt því viðhorfi hjá hv. þingmönnum ríkisstjórnarflokkanna að við værum að tefja, þvælast fyrir, trufla og ég veit ekki hvað, en þessi viðspyrna okkar hefur hins vegar skilað því að málið er miklu betur upplýst núna en þegar það kom fyrst inn í þingið. Staðreyndir málsins liggja ljósari fyrir og því miður eru þær allar á þá leið að málið er miklu verra en það sýndist í upphafi. Ég ætla ekki í þessari stuttu ræðu að fara yfir einstaka þætti málsins, ég ætla bara að leyfa mér að nefna, bara til að árétta það á þessum stað í umræðunni, að komið var með frumvarpið fyrirvaralaust inn í þingið. Í júní átti að samþykkja skilyrðislausa ríkisábyrgð. Þá sögðu hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar ríkisstjórnarflokkanna úr þessum ræðustól: Lengra verður ekki komist. Við erum komin með samning sem er sá skásti sem við getum náð. Við erum komin í þá stöðu sem er skásta staðan sem við getum náð. Við verðum að klára þetta. Þegar ríkisstjórnarflokkarnir höfðu ekki meiri hluta í þinginu til þess að knýja málið fram í þeim farvegi voru gerðar breytingar, settir inn fyrirvarar, settir inn skilmálar til þess að gæta hagsmuna Íslendinga til þess að standa vörð um mikilvæga, lagalega og efnahagslega þætti sem skipta veigamiklu máli. Þegar málið kom aftur inn í þingið í haust var búið að þynna þessa fyrirvara út. Sumir eru horfnir, aðrir hafa verið gerðir marklitlir með breytingum og í mörgum efnum er óljóst hvort þeir fyrirvarar sem þó standa eftir hafa eitthvert raunverulegt gildi, mjög óljóst. Þeir öryggisventlar sem Alþingi setti í ágúst eru því miður lítils virði í dag. Þó að við getum endalaust deilt um spurninguna um hvort ríkisábyrgð eigi að vera á þessum svokölluðu skuldbindingum eða ekki er alla vega ljóst að það er skárra að samþykkja ríkisábyrgð á svona skuldbindingum með miklum og traustum fyrirvörum en litlum og veikum fyrirvörum, það er augljóst, en það er einmitt sú staða sem við stöndum frammi fyrir hér nú. Fyrirvararnir sem við unnum að í sumar vorum við misjafnlega sátt við. Auðvitað voru þeir málamiðlun. Ég var t.d. ósáttur við margt í þeim. Fyrirvararnir sem voru samþykktir af meiri hluta þingsins í lok ágúst eru lítils virði eins og þeim er fyrir komið í núverandi frumvarpi og viðaukasamningunum sem frumvarpinu er ætlað að gefa gildi. Þannig er staðan. Þegar við bætist það offors sem verið hefur á allri málsmeðferð, þegar málið hefur verið rifið hvað eftir annað úr nefndum, þegar málið hefur verið keyrt hér áfram í þinginu, þegar meira að segja hæstv. forseti Alþingis sendir út þau skilaboð að Alþingi skuli ljúka gagnaöflun sem ég hygg að sé fordæmislaus 

Frú forseti. Saga þessa máls hér í þinginu hefur öll verið með stökustu ólíkindum. Ég held að Íslendingar hafi nú allflestir viljað sjá verulegar breytingar eftir ófarirnar haustið 2008, ekki bara á efnahagslífi landsins og hvernig því er stýrt, heldur því hvernig stjórnmálin eru rekin á Íslandi. En í þessu máli höfum við séð allt það versta í íslenskri pólitík, held ég að mér sé óhætt að segja. Það nær svo líklega hámarki hér í kvöld þegar til stendur að þvinga fram atkvæðagreiðslu um þetta mál þótt ljóst sé að öll gögn eru ekki komin fram. Það var mikið talað um mikilvægi þess að allt væri uppi á borðum í síðustu kosningabaráttu, þeir flokkar sem mynda núverandi ríkisstjórn lögðu mikla áherslu á það. En það voru greinilega bara orðin tóm vegna þess að nú ætla þessir sömu flokkar, þessi ríkisstjórn, sem aftur og aftur hafa verið staðnir að því að leyna gögnum sem hefur þurft að knýja fram, að setja þetta mál í atkvæðagreiðslu, nú þegar gríðarlegt magn nýrra gagna hefur komið sem ekki hefur verið tækifæri til þess að ræða um. En ekki bara það heldur liggur þegar ljóst fyrir að enn hafa ekki öll gögn málsins komið fram og forseti þingsins kom í veg fyrir að þau bærust þinginu. Forseti Alþingis sendi beiðni til þessarar lögmannsstofu fyrri part dagsins í dag um að safna saman og skila grundvallargögnum málsins, gögnum sem þessi sama lögmannsstofa hafði sagt að væri mikilvægt að þingmenn fengju að sjá áður en þeir tækju ákvörðun í málinu. Þegar kom á daginn að í þessu eru ýmsar óþægilegar staðreyndir fyrir ríkisstjórnina sem staðfesta málflutning stjórnarandstöðunnar í þessu máli og reyndar nokkurra stjórnarliða í gegnum tíðina var skrúfað fyrir frekara upplýsingastreymi. Þeir voru vinsamlegast beðnir um að að hætta að senda upplýsingarnar. Hv. formaður fjárlaganefndar sleit fundi á meðan gagnasendingarnar stóðu yfir og bað um að frekari gögn bærust ekki. Hvað var svo í þessum gögnum? Ja, það er svo sem ekki búið að gefast almennilegt tækifæri til þess að fara yfir þau í heild en á meðal þess sem þar kemur fram eru tiltölulega ítarlegar leiðbeiningar um það hvernig halda eigi á málstað Íslendinga, hvaða styrkleika við höfum í stöðunni og jafnframt að menn hafi kannski ekki farið alveg rétt að. Þar birtast líka viðbrögð samninganefndar og stjórnvalda við þeim ábendingum. Eitt af því sem stendur upp úr eru ábendingar um hvernig aðgerðir Breta, til að mynda beiting hryðjuverkalaganna, yfirtaka á Heritable bankanum, sem síðar kom í ljós að var ekki gjaldþrota og varð fyrir gríðarlegu tjóni vegna þessa, hefði nýst í samningaviðræðunum. Þetta er eitthvað sem ég og fleiri höfum talað um í meira en ár og var alltaf talinn fráleitur málflutningur af stjórnarliðum. Það er staðfest þarna af þessari lögmannsstofu. Það er líka staðfest sem Ingibjörg Sólrún Gísladóttir benti á ekki alls fyrir löngu að núverandi ríkisstjórn var algjörlega í sjálfsvald sett hvernig hún semdi í þessu máli, hún væri ekki bundin af einhverjum minnisblöðum, athugasemdum eða samtölum fyrri ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. En það hefur verið helsta afsökun þessarar ríkisstjórnar í málinu að hún hafi komið að gerðum hlut, sem þessi tölvupóstssamskipti og þau gögn sem hafa verið að berast frá lögmannsstofunni sýna svo ekki verður um villst að er algjörlega fjarri lagi. Þarna er beygt af þeirri leið sem ráðlögð hafði verið og það er beinlínis tekin ákvörðun um að kasta frá sér vörnum í málinu. Þetta hefur ekki mátt segja án þess að stjórnarliðar færu að barma sér og halda því fram að verið sé að saka þá jafnvel um landráð. Ég ætla ekki að finna neitt sérstakt orð yfir þetta, en þarna er það hins vegar staðfest sem við höfum haldið fram að menn felldu niður varnirnar viljandi í þeirri trú væntanlega að með því yrði komið til móts við okkur og samið um sanngjarna niðurstöðu, sem reyndist síðan ekki vera. En af hverju fallast menn þá ekki á það, snúa þá við og beita þessum vopnum og svara fyrir sig? Ég held að sé mjög einföld ástæða fyrir því og þessir tölvupóstar varpa að nokkru leyti ljósi á það. Ég held að ástæðan sé eingöngu sú, a.m.k. fyrst og fremst, að hér eru stjórnmálamenn komnir ofan í skotgrafirnar, búnir að segja að þetta sé hin rétta niðurstaða, þetta séu góðir samningar, búnir að leggja sjálfa sig undir 

Virðulegur forseti. Síðasti sólarhringur hefur verið algjörlega með ólíkindum og líklega þurfum við einhvern tíma til þess að jafna okkur á því sem hér hefur verið að gerast af því að það er svo skrýtið að upplifa þennan tíma. Það er algjörlega með ólíkindum að við fáum talsvert mikið af nýjum gögnum á síðustu metrunum. Þetta eru gögn sem hræra allverulega upp í okkur. Það er gríðarlega óþægilegt að upplifa þessa stöðu. Ég er ekki sátt við það, virðulegur forseti. Ég hafði tekið mig út af mælendaskrá í gær, hélt að málið væri búið. Það var búið að semja um að greiða atkvæði og þetta var bara allt klappað og klárt. Ég hafði talað við 2. umræðu og mér fannst ég hafa sagt nokkurn veginn það sem ég vildi segja í þessu máli. Síðan hefur bara allt umturnast. Það er komin upp algjörlega ný staða í þessu máli að mínu mati. Þannig líður mér, það er mín sýn. Ég veit að það eru margir ekki sammála þessu. Stjórnarliðar segja: Þetta er ekkert nýtt, hvað eruð þið að kvarta og kveina hérna, nú þarf bara að drífa sig í að klára þetta. Ég er ósammála því mati. Hér hafa mjög miklir atburðir átt sér stað og það er mjög óþægilegt að vera í þessari stöðu, virðulegi forseti. Það er ýmislegt nýtt sem hefur komið fram. Ég ætlaði að gera talsvert mál úr því sem hv. þm. Guðbjartur Hannesson sagði við atkvæðaskýringu í ágúst þegar við gengum frá Icesave-málinu. Þá sagði hv. þm. Guðbjartur Hannesson að hann hefði fullvissu fyrir því að fyrirvararnir héldu. Það stakk mig talsvert þegar þessi orð féllu í ágúst. Ég hugsaði með mér: Að sjálfsögðu hefur utanríkisþjónustan og þessir blessuðu hæstv. ráðherrar allir haft samband út, þetta er allt frágengið meira eða minna á bak við tjöldin og við getum lagt þetta mál til hliðar, þessir fyrirvarar halda. Síðan kemur í ljós í umræðunni í fyrradag að hv. þm. Guðbjartur Hannesson segist hafa haft upplýsingar um það eftir einhverja ráðgjöf frá málsmetandi mönnum, eins og hann kaus að orða það, að fyrirvararnir mundu ekki halda. Það hefði verið gengið of langt, af því að við kröfðumst þess að Bretar og Hollendingar mundu fallast á fyrirvarana skilyrðislaust af sinni hálfu. Eftir að Guðbjartur Hannesson sagði þetta velti ég fyrir mér: Getur verið að það sé rétt að ef við hefðum ekki sett þennan - ég segi „við“ óvart, ég á hér við Íslendinga, af því ekki stóðum við framsóknarmenn að þessum fyrirvörum. Ef Alþingi hefði ekki sett þennan fyrirvara um að Bretar og Hollendingar ættu að fallast á okkar fyrirvara, ef við hefðum nú bara sleppt því eða ekki gengið svo langt, værum við þá í allt öðrum sporum í dag? Var það þetta sem „tippaði“ málinu yfir eða hvað? Það gæti verið. Kannski gengu menn of langt og ef settir hefðu verið fyrirvarar sem héldu þyrftum við kannski ekki að vera að ræða þetta mál. En það er mjög erfitt að spá í kristalskúluna þar sem það verður aldrei hægt að sanna neitt í þessu máli. Síðan kemur bréf í gær sem varð til þess að ég þurfti að setja mig á mælendaskrá, virðulegi forseti, af því mér fannst þetta bréf vera með algerum ólíkindum. Stjórnarsinnar segja: Þetta var nú ekkert merkilegt bréf, það kom ekkert nýtt fram í því o.s.frv. Það er bara algjörlega rangt. Þetta er bréf sem kemur frá lögmannsstofunni Mishcon de Reya. Þar kemur fram að það er heilmikið til af gögnum sem ekki eru á island.is og þeir koma því sérstaklega á framfæri að þessi gögn geti varpað ljósi á Icesave-málið, sem Alþingi gæti viljað skoða betur áður en endanleg ákvörðun er tekin. Af hverju er lögmannsstofan að koma þessu sérstaklega á framfæri? Mér finnst þetta mjög merkilegt, það stakk mig verulega að sjá þetta. Svo kemur þessi skrýtni kafli um samskipti Svavars Gestssonar, sendiherra Íslands í Danmörku, og hæstv. utanríkisráðherra Össurar Skarphéðinssonar um að Svavar Gestsson hafi beðið um að ákveðin gögn yrðu tekin úr kynningu fyrir hæstv. utanríkisráðherra. Mjög skrýtið mál. Svo koma hérna ýmis önnur atriði sem ég hef ekki tíma til þess að fara yfir í stuttri ræðu, virðulegur forseti. Bréfið er undirritað af Mike Stubbs sem starfar á þessari lögmannsskrifstofu. Það er sami maðurinn og hefur verið að senda tölvupósta hingað í allan dag að beiðni Alþingis. Þetta bréf kom sem sagt í gær. Það var verulega óþægilegt að fá þetta bréf, af því þetta hrærði svo mikið upp í manni. Ekki var allt búið þrátt fyrir þetta. Í dag hefur síðan komið fullt af tölvupósti og maður verður bara meira og meira hissa þegar maður fer að skoða þessa tölvupósta. Hvað er hér á seyði? Tölvupóstarnir pumpast út, þingið bað um þá og þeir innihalda upplýsingar sem eru verulega óþægilegar fyrir ríkisstjórnina. Ég verð að segja líka, virðulegur forseti, mér finnast þessir tölvupóstar talsvert óþægilegir fyrir þá sem hér stendur. Mér finnst erfitt að lesa þá. Mér finnst vont að lesa þá. Mér finnst vont að sjá að þessi samningagerð skuli hafa verið byggð á allt of veikum grunni, það er þannig sem ég upplifi þessa tölvupósta. Ég velti fyrir mér - ég hef kannski ekki nógu mikla reynslu í svona samningagerð sjálf: Fer gerð samninga svona fram? Maður fær innsýn í einhverja samningagerð sem maður gat ekki gert sér í hugarlund hvernig væri. Þetta virðist allt vera byggt á svo veikum grunni og þessi samskipti virðast vera svo veik. Það segja mér þessir tölvupóstar. Mér finnst verulega óþægilegt að upplifa þetta. Er íslensk stjórnsýsla ekki sterkari en þetta? Var samningagerðin ekki sterkari en þetta? Ég vil helst ekki trúa því. En þessir tölvupóstar fá mig til þess hugsa á þessum nótum. Síðan kemur það upp að forseti Alþingis, hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, stoppar tölvupóstssendingarnar. Það kom mér talsvert á óvart af því að ég hélt að menn vildu fá upplýsingar hingað inn til þingsins og þetta eru upplýsingar sem skipta að mínu mati máli. Menn deila um það, en að mínu mati skipta gera þær það. Það var brugðið á það ráð að stoppa tölvupóstana. Annaðhvort finnst ríkisstjórnarflokkunum svo óþægilegt að fá þessa tölvupósta vegna þess að þeir telja að þetta geti skaðað hagsmuni Íslands mikið eða að þetta geti skaðað þeirra hagsmuni mikið, hvað veit ég? Þetta auðvitað allt ágiskanir, ekki hef ég heyrt einhverjar beinar skýringar á þessu. Ég veit ekkert á hverju er von í þeim tölvupóstum sem ekki hafa komið en það var brugðið á það ráð að stoppa þetta af. Mér finnst mjög athyglisvert að sjá að það hafi verið gert. Í dag kl. 14.25 sendi starfsmaður þingsins út tölvupóst frá hv. þm. Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur, forseta Alþingis, þar sem beðið er um að ekki verði frekari framsendingar á tölvupóstum frá Mishcon de Reya. Það er sem sagt bara þaggað niður í þeim: Við viljum ekki meira hér, enga fleiri tölvupósta, takk. Átta mínútum síðar, eða kl. 14.33, svarar Mike Stubbs fyrir hönd Mishcon de Reya þar sem hann kemur því á framfæri að hann telji að yfirlýsingar Svavars Gestssonar sendiherra sem komu opinberlega fram í morgun, séu „not quite right“ eins og það er orðað, ekki alveg réttar. Það er mjög breskt að segja þetta. Hann segir að hann vilji „útbúa viðbrögð“, „short response“, eða svara stuttlega þessari yfirlýsingu Svavars Gestssonar. Mike Stubbs hjá Mishcon de Reya er ósáttur við að sitja eftir án þess að geta svarað fyrir sig, ef svo má segja, af því að nú er þingið búið að stoppa tölvupóstssendingar: Við viljum ekkert vita meira hérna. Takk fyrir. Stopp. Síðan níu mínútum síðar, kl. 14.42, sendir starfsmaður þingsins aftur tölvupóst og segir: Jú, þið hafið frelsi til þess að koma með viðbrögð við yfirlýsingu Svavars Gestssonar en það er alveg ljóst að Alþingi hefur ekki beðið um það. Það er alveg greinilegt að Mike Stubbs er ekki sáttur við þessi málalok og 11 mínútum síðar, 14.53, sendir hann tölvupóst til þingsins eða til viðkomandi starfsmanns sem er í tölvupóstssamskiptum við stofuna. Ég ætla bara að lesa þetta, virðulegur forseti: „Thanks Sigrun, but looking at what Svavar seems to have said, I think I must do so.“ Þetta er mjög breskt orðalag líka. Sem sagt: Takk Sigrún, eftir að hafa skoðað hvað Svavar segir held ég að ég verði að útskýra. Þessi samskipti milli Svavars Gestssonar, Össurar og þessarar lögmannsstofu, sem hafa verið svo mikið til umræðu hér, hef ég ekki náð að fara neitt yfir. Svo kemur yfirlýsing frá Mishcon de Reya þar sem þeir reyna að útskýra mál sitt eftir að þingið er búið að segja: Stopp, við viljum ekki fleiri tölvupósta. Takk fyrir, þetta er komið nóg, þetta er óþægilegt, nú má ekki koma meira frá ykkur. Þá kemur yfirlýsing eða „statement“ Mishcon de Reya klukkan 16.01. Hún er send á fjárlaganefnd og hv. þm. Guðbjart Hannesson. Þar er hrakið meira eða minna allt sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa verið að segja í þessu máli. Því er komið sérstaklega á framfæri að í yfirlýsingu Svavars Gestssonar sé ekki verið að hrekja það sem Mishcon de Reya sendi í bréfi í gær varðandi þá kynningu sem fór fram fyrir Össur Skarphéðinsson, hæstv. utanríkisráðherra. Það er sérstaklega, eins og maður getur skoðað í yfirlýsingu Mishcon de Reya frá því klukkan fjögur í dag, að Svavar Gestsson sendiherra sneiði sérstaklega hjá þeirri áleitnu spurningu sem var uppi um hvort teknar hefðu verið ákveðnar upplýsingar út úr kynningarsýningunni fyrir hæstv. utanríkisráðherra eða ekki. Þeir halda standa við sitt og segja að þetta hafi verið gert. Í gær kom fram hjá hæstv. utanríkisráðherra Össuri Skarphéðinssyni að hann hefði aldrei fengið þessa kynningu yfirleitt. Með leyfi virðulegs forseta segir Össur Skarphéðinsson, hæstv. utanríkisráðherra, í gær: „Nei, ég fékk aldrei kynningu á þessu. Aldrei.“ Í yfirlýsingunni kemur þó fram að hæstv. utanríkisráðherra fékk þessa kynningu 31. mars á morgunverðarfundi í Rib Room á Jumeirah Carlton Tower Hotel. Þetta var sem sagt skömmu fyrir fund hans ásamt David Miliband, utanríkisráðherra Breta. Þeir segja: Jú, þessi kynning fór fram, og þeir telja upp hverjir voru á þessari kynningu. Þar er fyrstur á listanum Össur Skarphéðinsson, hæstv. utanríkisráðherra. Svo koma embættismenn og aðstoðarmenn sendiherra og þessi títtnefndi Mike Stubbs frá Mishcon de Reya og fleiri. Þeir hrekja í þessari nýju yfirlýsingu Mishcon de Reya það sem kom fram í dag hjá ríkisstjórnarflokkunum og í gær. Svo er nú eitthvað í þessari yfirlýsingu sem ég verð að viðurkenna að ég átta mig ekkert á. Það er að þessi lögmannsstofa er hér í lið 5, 6 og 7, alla vega í lið 5 og 7 - það er auðvitað ekki búið að þýða þetta á íslensku frekar en ýmis ný gögn sem komið hafa en maður reynir samt að greiða úr þessu. Ég treysti mér ekki til þess að lesa allt þetta upp á ensku og þýða jafnóðum, þetta er það mikið efni. En ég hef á tilfinningunni eftir að hafa lesið þetta að þessi lögmannsskrifstofa sé að verjast hérna því að hún er hugsanlega ásökuð um það frá ríkisstjórn Íslands að hafa lekið miklum trúnaðarupplýsingum. Ég skil þetta ekki öðruvísi. Það er verið að fjalla um hvar þessar trúnaðarupplýsingar eru, að Svavar Gestsson sendiherra hafi fengið þessar trúnaðarupplýsingar og tveir aðrir starfsmenn. Þeir hafi líka tekið ljósrit af þessum skjölum og menn geti, ef beðið er um það, fengið eiðsvarnar yfirlýsingar frá lögfræðingunum sem voru á þessum fundi um að þeir hafi ekki lekið þessum upplýsingum. Ég átta mig bara ekkert á því hvað um þetta mál fjallar nú um eða hvað hér er á ferðinni. Ég verð að segja, virðulegur forseti, að ég hélt að þetta mál væri komið á lokasprettinn. Og kannski er það komið á lokasprettinn af hálfu ríkisstjórnarinnar en af minni hálfu er því ekki lokið. Hér voru að koma ný gögn. Ég átta mig ekki á þeim öllum. Þau geta verið mjög mikilvæg. Ég tel að þetta mál sé ekki tækt til þess að ljúka því.  
            

Virðulegi forseti. Flest var ugglaust búið að segja hér í þingsal sem hægt er að segja miðað við gögn sem liggja fyrir þótt ugglaust eigi eftir að koma ýmislegt sem ástæða er til að fjalla frekar um ef leyfi gefst. Hins vegar virðist komið að þeirri ögurstundu að hv. þingmenn Íslendinga upplifi þjóðfundarstemningu 1851. Það er ótrúlega margt líkt með því sem er að gerast í dag og síðustu daga og því sem gerðist á þjóðfundinum 1851. Frægastur er þjóðfundurinn 1851 fyrir mótmæli þingmanna þar sem allir þingmenn stóðu upp eftir að Trampe greifi hafði slitið fundi, stoppað umræður um þingsköp og slitið þingfundi í nafni konungs. Þessi ummæli eru fræg, kennd við Jón Sigurðsson. Danska stjórnin hafði boðað til fundar í Reykjavík þann 9. ágúst og lagði fram frumvarp. Þar ætluðu Danir að setja Íslendingum nýja stjórnskipan þar sem réttindi Íslendingar væru nær engin og lítið tillit tekið til óska þeirra. Þá lögðu hinir íslensku fulltrúar fram annað frumvarp að undirlagi Jóns Sigurðssonar. Konungsfulltrúanum Trampe greifa líkaði ekki frumvarp Jóns og ákvað hann að leysa fundinn upp í nafni konungs. Nú stefnir í að þessari umræðu ljúki á svipaðan hátt en núna er það í nafni virðulegs forseta Alþingis og ríkisstjórnar Íslands. Það er undarleg og skelfileg staðreynd. Þegar fundinum var slitið 1851 mótmælti Jón Sigurðsson lögleysu fulltrúa Danakonungs, en flestir fundarmenn risu úr sætum og mæltu einum rómi: Vér mótmælum allir. Það er einn mikilvægasti atburður í baráttu Íslendinga fyrir sjálfstæði þjóðarinnar. Sjálfstæðisbaráttan einkenndist af þjóðernisvitund Íslendinga og hugmyndum um glæsta fortíð og bjarta framtíð. Þann 8. ágúst 1851 boðaði forseti til fundar um hádegi daginn eftir en þá mundi konungsfulltrúi bera fram erindi nokkurt fyrir fundarmenn. Fundur þessi er einn hinn sögulegasti í þingsögu Íslendinga. Hann hófst á tilsettum tíma 9. ágúst. Tók Trampe þá til máls og var allþungorður í garð fundarmanna og þó einkum stjórnlaganefndarinnar. Kvað hann málum nú í óvænt efni komið, en tilgangslaust væri að halda slíku áfram og mundi hann því slíta fundinum þá þegar. Jón Sigurðsson greip fram í fyrir Trampe greifa og sagði, með leyfi forseta: „Má ég biðja mér hljóðs til að forsvara aðgerðir nefndarinnar og þingsins?“ Páll Melsteð, forseti þingsins, neitaði því. Trampe greifi sagði: „Fundinum er slitið.“ Jón Sigurðsson sagði: „Þá mótmæli ég þessari aðferð.“ Um leið og Trampe og Páll Melsteð forseti viku frá sætum sínum mælti Trampe: „Ég vona að þingmenn hafi heyrt að ég hef slitið fundinum í nafni konungs.“ Það var þá sem þingmenn risu úr sætum og sögu: „Vér mótmælum allir.“ Við sem erum á Alþingi Íslendinga í dag skiljum hvernig baráttumönnum Íslands var innan brjósts vegna þess að við stöndum í sömu sporum og þjóðfundurinn 1851. Við stöndum í sömu sporum og menn voru í við Kópavogsfundinn 1662 þegar einveldið gekk yfir og baráttumenn Íslands grétu. Þetta er staðreyndin í dag 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Johnsen kærlega fyrir yfirferð hans í þessari ræðu. Þessi ræða er okkur Íslendingum holl áminning á þessum degi þar sem hér eiga eftir að gerast atburðir í kvöld eftir klukkan átta, sem eiga eftir að svipta okkur frelsi okkar um marga áratugi, skuldsetja þjóðina um fleiri hundruð milljarða, átta hundruð til þúsund milljarða, eftir því hvað fæst upp í eignir Landsbankans. Eins og ég benti á í ræðu áður kemur fram að slitastjórn Landsbankans hefur ein aðgang að þessu eignasafni en ekki fjárlaganefnd eða Alþingi Íslendinga, sem hefur þó fjárveitingavaldið og ríkisábyrgðarvaldið. Þessi ríkisstjórn hefur núna stöðvað upplýsingar frá Bretlandi sem þó geta hjálpað okkur í þessu erfiða máli. Jú, vissulega líður okkur eins og Íslendingum leið árið 1851. Þingmaðurinn minntist á þá staðreynd að fundurinn var leystur upp í nafni konungs og telur að þessi fundur hér verði leystur upp í nafni ríkisstjórnar og forseta. Ég ætla að leyfa mér að mótmæla hv. þm. Árna Johnsen, því að hér er verið að leysa þennan fund upp í nafni Breta og Hollendinga með aðstoð Evrópusambandsins. Við skulum ekkert gleyma því hverjir eru hér við stjórnvölinn auk Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við skulum átta okkur á því hve slæm staðan er, hvert við erum komin, út í hvaða skurð þessi ríkisstjórn er að leiða íslensku þjóðina. Ég hef áður sagt: Ég trúi á íslenska þjóð. Ég trúi á þrautseigju hennar og kraft en þá verður þjóðin líka að fá að sanna sig, að hún standi undir þeim væntingum sem við berum öll í brjósti, að við getum 

Virðulegi forseti. Það er auðvitað alveg rétt hjá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur þegar hún gengur skrefinu lengra og vitnar í bakgrunn samningsins sem hér er verið að véla um. Gerð samningsins er nánast algjörlega ráðið af Bretum og Hollendingum. Það er alveg ljóst að sá samningur sem ætlast er til að Alþingi Íslendinga samþykki gerir Ísland að efnahagslegri nýlendu Breta og Hollendinga. Það er staðreynd sem enginn getur mótmælt og sagan mun því miður staðfesta það mjög ákveðið. Það segir sína sögu að verið er að stöðva upplýsingaflæðið til Alþingis og varna því að hægt sé að taka skynsamlega, réttmæta og sanngjarna afstöðu um niðurstöðu þessa máls. Á hornsteini Alþingishússins stendur setning úr Jóhannesarguðspjalli: „Sannleikurinn mun gjöra yður frjálsan.“ Það er ekki sagt: „Með lögum skal land byggja.“ Það er gengið út í það almenna, einfalda og sterka, brjóstvitið sjálft, sannleikurinn gjörir yður frjálsan. Þegar Alþingi fær ekki aðgang að sannleikanum með því að stöðva upplýsingaflæði í gegnum tölvur og á annan hátt, er eitthvað mikið að. Þá eru menn á vegferð sem ekki er boðleg, 

Virðulegi forseti. Ég tek enn á ný undir hvert einasta orð sem hv. þm. Árni Johnsen flutti okkur hér. Já, þetta er vissulega skrýtið, því á sumum þjóðþingum stendur: „Með lögum skal land byggja og ólögum eyða.“ Hér í kvöld verða sett ólög. Þetta er sú ábyrgð sem þessi ríkisstjórn hefur á málinu. Hér verða sett ólög. Við vitum alveg eftir hverju Bretar og Hollendingar eru að slægjast. Það hefur komið fram að friðhelgisréttindi þjóðarinnar eru fyrir borð borin í þessum samningum og lögum. Bretar og Hollendingar eru algjörlega auðlindasnauðar þjóðir. Þeir fá hér ríkisábyrgð hjá okkur til þess að geta gengið að auðlindum okkar. Við erum að tala um legu landsins sem gefur Evrópusambandinu aðgang inn á norðurslóðir. Við erum að tala um óveiddan fisk í sjónum. Við erum að tala um hugsanlega olíu. Við erum að tala um fallvötnin. Við erum að tala um kalda vatnið. Við erum að tala um heita vatnið. Það er þrennt sem mun vanta í heiminum eftir 30 ár, það er kalt vatn, orka og hrein matvæli. Við höfum þetta allt hér og höfum það um ókomna tíð. En nú ætla erlendir aðilar að ráðast inn í þessar náttúruauðlindir okkar með allsherjarveði í eigum ríkisins. Út á það gengur þessi ríkisábyrgð fyrst og fremst. Ef Landsbankaeignirnar væru svona miklar, 75 eða 95%, af hverju mundu ekki Bretar og Hollendingar láta sér það duga að taka þær upp í Icesave-skuldina og láta málið kyrrt liggja? Nei, þá vantar ríkisábyrgð. Þá vantar veð í okkur Íslendingum, í auðlindum okkar og landinu sjálfu. Það er viðbjóðslegt að horfa upp á þetta.

Virðulegi forseti. Það er alveg kórrétt það sem hv. þm. Vigdís Hauksdóttir segir. Við Íslendingar erum svo barnalegir og einlægir að við leyfum okkur að líta á þjóðir eins og þjóðir. Við leyfum okkur að líta á Breta sem Breta og Hollendinga sem Hollendinga o.s.frv. En það er sýnt að þessar þjóðir líta ekki á okkur Íslendinga sem þjóð. Þær líta á Ísland sem veisluborð að auðlindum  „Og ég mótmæli í nafni konungs og þjóðarinnar þessari aðferð, og ég áskil þinginu rétt til þess að klaga til konungs vors yfir lögleysu þeirri sem hér er höfð í frammi.“ Við stöndum í nákvæmlega sömu sporum vegna þess að ef þessi skelfilegi samningur verður samþykktur, munum við eyða ómældum tíma næstu missirin og næstu árin í að reyna ógilda þennan samning af því hann er ekki brúklegur og kemur í veg fyrir að Íslendingar hafi sömu möguleika og aðrar þjóðir. 

Virðulegi forseti. Það er komið að síðustu formlegu ræðu um þetta risavaxna mál sem er líklega eitt það stærsta sem Alþingi hefur þurft að takast á við. Enn er þó eftir atkvæðagreiðslan og enn ber maður þá bjartsýni innra með sér að þingmenn stjórnarmeirihlutans hafi ekki allir verið svínbeygðir með hótunum til þess að greiða þessum óskapnaði atkvæði sitt. Það er grímulaust erlend ríki, ekki síst ríki sem tilheyra hinu svokallaða Evrópusambandi, sem ríkisstjórnarflokkarnir, þó sérstaklega annar þeirra, ásælast svo mjög að fá inngöngu í, hafa kúgað og hótað þessu landi, þessari þjóð. Og síðan hafa liðsmenn ríkisstjórnarinnar, stjórnarflokkanna, yfirfært þær hótanir á sína eigin fylgismenn, flokksmenn, stjórnarliða, til þess að þröngva þessu máli í gegnum Alþingi Íslendinga. Í dag höfum við orðið vitni að algjörum skrípaleik og þeir stjórnarliðar sem hafa nefnt í ræðustól að stjórnarandstaðan hafi verið að traðka á lýðræðinu með því að tala í þessu máli, ættu nú að líta í eigin barm. Hér er forseti Alþingis búin að skrúfa fyrir upplýsingar til þingmanna með því að banna að sendir séu tölvupóstar hingað til landsins, sem þingmenn hafa þó óskað eftir að fá að sjá. Þetta er algjörlega fáheyrt, frú forseti. Það er ljóst að það eru engir aðrir en þessi ríkisstjórn, þessi Icesave-ríkisstjórn, sem hér situr og gerir þennan Icesave-samning sem ber ábyrgð á þeim samningi sem hér er verið að ræða. Það bera margir ábyrgð á því sem gerðist á undan því en þessi samningur eins og hann lítur út, verður minnisvarði þessara tveggja flokka um aldur og ævi. Hvernig þessir flokkar eða hvernig ríkisstjórnin réttara sagt, því að ég veit að mörgum þingmönnum stjórnarflokkanna er vorkunn hvað þetta varðar, hefur haldið á þessu máli og hennar meðreiðarsveinar, er til skammar og lýsir algjöru vanhæfi ríkisstjórnarinnar til þess að stýra þessu landi. Þessari ríkisstjórn ber að segja af sér strax. Það mun vera nauðsynlegt að rannsaka gaumgæfilega allt það ferli sem var í gangi áður en þessi samningur fór hér inn á Alþingi. Það er óþolandi að hafa tortryggni hér á þingi, vantraust í samfélaginu og í raun að hafa staðfestingu á því hér í dag að það eru ekki öll kurl komin til grafar í þessu máli. Það þarf að komast til botns í því hverjir eru að segja satt og hverjir ósatt. Hvar eru fleiri gögn? Hvaða upplýsingar eru það sem við höfum enn ekki fengið á Alþingi og þá um leið þjóðin? Það þarf allt að upplýsa, frú forseti. Máli þessu er hvergi lokið þótt umræðan og atkvæðagreiðslan klárist hér því að þjóðin og afkomendur okkar, börnin, munu þurfa að borga af þessu láni, þeim samningi sem þessir tveir flokkar, Samfylkingin og Vinstri grænir, eru að þröngva í gegnum þingið. Afkomendur okkar munu þurfa að borga þessa skuld sem enginn hefur enn þá sannað að okkur beri að greiða, enginn. Málinu er því ekki lokið vegna þess að í tugi ára í viðbót geta Íslendingar framtíðarinnar þurft að borga og standa í skilum fyrir þessa ríkisstjórn. Frú forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, málinu er líka hvergi lokið vegna þess að tilurð þessa samnings sem hér á að þvinga í gegn verður að rannsaka. Það verður að rannsaka hvernig haldið var á spilum fyrir hönd Íslands því að það læðist að manni sá grunur, frú forseti, að það kunni að vera æskilegt að kalla menn til ábyrgðar vegna þess.

Virðulegi forseti. Nú er að ljúka umræðum um þetta mál sem verið hefur stanslaust til umræðu síðustu sjö mánuðina eða svo. Lengra er nú víst hægt að rekja málið þrátt fyrir það, það hefur verið hér meira og minna undir- og yfirliggjandi í stjórnmálaumræðu og þjóðmálaumræðu í ríflega ár, eða allt frá hruni Landsbanka Íslands. Alþingi hafa borist mörg þúsund blaðsíður af gögnum um þetta mál á þeim sjö mánuðum sem það hefur haft það til meðferðar frá því að samningar voru undirritaðir í byrjun júní. Fastanefndir Alþingis hafa fengið mörg hundruð gesta í heimsókn til sín til þess að gefa álit sitt og umsagnir á samningunum og til að leggja góð ráð í púkkið. Því hefur verið haldið fram oft sinnis af stjórnarandstæðingum í ræðustól að hér sé verið að skuldbinda komandi kynslóðir Íslendinga. Þeir sem hafa verið sparastir á slíkar yfirlýsingar hafa talað um börn sín og barnabörn, fyrir utan sjálfa sig að sjálfsögðu. Við erum þá hugsanlega að tala um í það minnsta 130–150 ár, kannski 160 ár sem verið er að skuldbinda Íslendinga samkvæmt þeim yfirlýsingum. Það er ekkert sem bendir til þess. Engin gögn sem lögð hafa verið fram í málinu gefa vísbendingar um það. Að hér liggi fyrir gögn sem gefa vísbendingar um það er ekki sannleikanum samkvæmt. Svartasta spá sem lögð hefur verið fram hvað þetta varðar kemur frá fyrirtæki sem heitir IFS Greining. Hún spáir því að við verstu hugsanlegu skilyrði  Virðulegur forseti. Það er búið að segja nánast allt um þetta mál sem hægt er að segja. Ég ætla ekki að teygja lopann lengur, en síðasti sólarhringur og síðustu dagar í umræðunni hér á Alþingi um þetta mál hafa verið stjórnarandstæðingum til skammar.  Því hefur verið haldið fram að mjög ítarleg og góð gögn hafi komið fram af hálfu lögfræðistofu frá Bretlandi um að hér mætti hefja mál til að byggja málsókn á gagnvart kyrrsetningu eigna Landsbankans í Bretlandi. Það hefur legið fyrir í marga mánuði, í á annað ár í gögnum þingmanna, í hverju skjalinu af öðru þar sem kemur fram lögfræðiálit frá breskum lögmönnum frá síðasta ári, frá tíð þarsíðustu ríkisstjórnar, frá íslenskum lögmönnum, frá ríkislögmanni og fleirum, að við könnun á málinu er varað við slíkri málsókn vegna þess að það þykir ekki bara ólíklegt heldur nánast óhugsandi að hægt sé að vinna slíkt mál, hvað þá að fá einhverjar bætur. Það var ákvörðun sem tekin var á síðasta ári samkvæmt þeim gögnum sem til eru í Alþingistíðindum, í gögnum þingmanna, samkvæmt þeim sem sátu í fjárlaganefnd og öðrum sem höfðu aðgang að slíkum gögnum, að fara ekki mál vegna hryðjuverkalaganna. Hvað er þá nýtt við það þótt bresk lögmannsstofa sendi inn tilkynningu um það á næstsíðasta degi umræðunnar að hugsanlega hefði mátt fara í slíkt mál? Það er alls ekkert nýtt. Engar nýjar upplýsingar hafa komið fram um þau mál, ekki eitt einasta snitti. En lægst lagðist þó stjórnarandstaðan í dag þegar hún fól breskri lögmannsstofu umboð sitt hér á Alþingi þar sem hún krafðist þess að þingfundum á Alþingi Íslendinga yrði frestað, að hætt yrði að ræða mál hér á Alþingi Íslendinga á meðan bresk lögmannsstofa sendi hingað tölvupóst um eitthvað sem þau hefðu ekki hugmynd um hvað væri. Lægra held ég að engin stjórnarandstaða hafi aldrei lagst og á nánast bara eftir að kasta rekunum á hana miðað við það sem gekk hér á í dag. Megi þau hafa skömm fyrir það.

Virðulegi forseti. Það er alltaf jafngaman að fá innsýn í raunveruleikann hjá hv. þm. Birni Vali Gíslasyni, hann virðist alltaf vera svo mikið á skjön við raunveruleikann sem við hin búum í. Ég ætlaði nú samt aðeins að athuga hvort ég kæmi hv. þingmanni niður á jörðina. Þingmaðurinn talaði um það í sinni ræðu að hann teldi að það væru mjög miklar líkur á því að við gætum staðið undir greiðslum á þessum skuldum og það væru bara allra svartsýnustu spár sem sýndu fram á að við gætum það ekki. Mig langar til að spyrja hann út í hvernig standi þá á því að spá varðandi viðskiptajöfnuð á þessu ári gengur alls ekki upp hjá Seðlabankanum, sem hv. þingmaður byggir alla sína von á. Bankinn spáði 154 milljörðum í útflutningsjöfnuð fyrir árið 2009 en nú stefnir jöfnun í 100 milljarða, eða um 50% skekkju, þrátt fyrir að Seðlabankinn hafi lagt fram þessa spá í 

Virðulegi forseti. Seðlabanki Íslands hefur, eins og ég sagði áðan, verið beðinn oftar en einu sinni um að gefa álit sitt á greiðsluþoli Íslands og möguleikum þess á að greiða þær skuldir sem skildar voru eftir í hruninu síðasta haust handa þessari ríkisstjórn til að leysa úr. 

Frú forseti. Ég verð að segja að þetta svar sýnir það sem mig grunaði, hv. þingmaður, varaformaður fjárlaganefndar, virðist hreinlega ekki vita hvað viðskiptajöfnuður er, hvað útflutningsjöfnuður er, eða hvar við ætlum að fá peninga til þess að borga þessa skuld vegna þess að hann kom sér hjá því að svara hvernig stendur á því að þessar virtu stofnanir sem hann vitnar í geta ekki einu sinni spáð rétt varðandi árið í ár. Veðurfræðingar eru nú þokkalega góðir í að spá t.d. um veðrið í dag, á morgun og næsta dag, en þeir eiga svolítið erfiðara með að spá nákvæmlega til um veðrið viku fram í tímann, hvað þá tvær vikur. En hv. þingmaður treystir á spár þessara stofnana 15 ár fram í tímann þegar þær geta ekki einu sinni spáð rétt um árið í ár. Hvar á að fá þessa 40 eða 50 milljarða sem vantar nú upp á? Ég get vitnað í nákvæmlega sömu vitleysuna, spá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins er að vísu aðeins skárri. 

Forseti áminnir hv. þingmann um að halda tímatakmörk í andsvörum.

Virðulegi forseti. Í svari Seðlabankans við erindi fjárlaganefndar hér fyrir jólin er Seðlabankinn beðinn um að gefa álit sitt á nokkrum atriðum, þar á meðal að leggja mat á efnahagslega áhættu af skilyrðislausri greiðslu vöxtum á Icesave-lánunum og leggja mat á þær breytingar sem gerðar hafa verið á efnahagslegum fyrirvörunum. Þar vísar Seðlabankinn í nýleg gögn sem eru frá því um miðjan nóvember. Þar segir Seðlabankinn, með leyfi forseta: „Í útreikningum sést að þegar, miðað við 50% endurheimtur, mjög slæmar forsendur, sýnir þjóðhagsspá Seðlabanka Íslands að lánin yrðu ekki að fullu greidd árið 2024 eins og gert var ráð fyrir í upphaflegum samningum, heldur árið 2026.“ Þetta er samdóma álit allra þeirra sem gefið hafa álit sitt í fjárlaganefnd, fyrir utan IFS Greiningu. Ég ætla ekki að leggja spá mína um framtíðina að jöfnu við spádómsgáfu hv. þm. 

Frú forseti. Ítrekað kemur hv. varaformaður fjárlaganefndar hér í nafni sáttar og samstöðu. Hann kemur með innsýn inn í einhvern hugarheim sem ég hef bara engan skilning á. Það er alltaf ákaflega spennandi að verða vitni að einhverjum órum hjá fólki. Það er ekkert sem bendir til þess að verið sé að skuldbinda komandi kynslóðir, fullyrti þingmaðurinn, þvert ofan á það sem hver sérfræðingurinn á fætur öðrum hefur fullyrt í gegnum allt þetta mál. Hann sagði líka að það væri stjórnarandstöðunni til skammar hvernig við hefðum hagað okkur hérna síðastliðinn sólarhring. Ég vil færa það yfir á stjórnarflokkana og segja að það er stjórnarflokkunum til skammar hvernig haldið hefur verið á þessu máli frá upphafi. Og hv. þingmaður sem segir að hafi ekkert nýtt komið fram síðastliðinn sólarhring - ég vil bara minna á að þetta er sami hv. þingmaðurinn og hringdi inn í útvarpið 18. júlí utan af sjó og sagði:  
            

Virðulegi forseti. Ég læt mér það nú í léttu rúmi liggja þótt hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir skilji ekki hugarheim minn, ég sef alveg rólegur yfir því. 

Rangt.

Þeir hafa komið ítrekað í ræðustól og beðist undan umræðunni, farið fram á það við forseta Alþingis að umræðunni væri slegið á frest  
            

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að halda tímatakmörk í andsvörum. Forseti vill einnig áminna hv. þingmenn að leyfa þeim ræðumönnum að tala sem eru í ræðustól hverju sinni.

Frú forseti. Bara þannig að það sé sagt alveg skýrt: Það hefur enginn stjórnarandstöðuþingmaður beðist undan umræðum um þetta mál. Það sem stjórnarandstaðan hefur verið að fara fram á í dag er að fá ráðrúm til þess að skoða þau gögn sem hafa borist. Mér er nákvæmlega sama þótt hv. þm. Björn Valur Gíslason sjái ekkert nýtt í gögnunum, hann hefur ekkert séð neitt nýtt frá því 18. júlí. Þá verð ég að segja að þingmaðurinn er búinn að vera með bundið fyrir augum allan þennan tíma vegna þess að það er fjölmargt nýtt sem hefur komið fram. Og það biðst enginn undan því að ræða þetta. Ég á fimm mínútur eftir af mínum ræðutíma sem ég mun nota hér á eftir. Mér þykir betra, hvort sem þingmaðurinn getur tekið undir það með mér eða ekki, að vita um hvað ég er að tala þegar ég fer í ræðustól. 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það með hv. þingmanni að það er miklu betra að hún viti um hvað hún ætlar að tala þegar hún fer hér í ræðustól  
             Ég tek undir þá ósk hv. þingmanns að hún fái að vita um hvað hún mun tala í ræðustól, ég hvet hana til þess. Það væri mikil og góð breyting á málflutningi stjórnarandstæðinga ef þeir mundu reyna að gera það, þótt væri ekki nema annað hvort skipti. Stjórnarandstaðan hefur komið hér upp í liðnum um fundarstjórn forseta æ ofan í æ í allt haust í þeim tilgangi einum að reyna að fá fundum frestað, 

Hæstv. forseti. Ég verð alltaf hálfsorgmædd þegar hv. þm. Björn Valur Gíslason kemur hér í ræðustól vegna þess að hann hefur valið sér það sorglega hlutverk að vera í hlutverki skítadreifarans hjá þessum ríkisstjórnarflokkum sem hér ráða og ríkja. Alltaf þegar hv. þingmaður kemur í ræðustólinn er byrjað að ata auri og haldið fram ómálefnalegum athugasemdum um að fólk hér inni hafi ekki kynnt sér málið. Það mætti halda að maðurinn hefði verið úti á sjó frá því í sumar. Hv. þingmaður sagði að þetta væri sorglegasta stjórnarandstaða í manna minnum og spurði hvort sagan næði ekki lengra aftur en til sl. vordaga. Þá spyr ég: Nær minni hv. þingmanns ekki lengra en til sl. vordaga? Ég man nefnilega eftir stjórnarandstæðingnum Steingrími J. Sigfússyni sem gekk upp að þáverandi forsætisráðherra, Geir H. Haarde, og ýtti við honum hér í þingsalnum. Var það ekki sorgleg stund? Mér þótti það vera mjög sorgleg stund þar sem ég horfði á fréttirnar heima hjá mér. Jafnframt þótti mér það mjög sorgleg stjórnarandstaða 

Virðulegi forseti. Nú átta ég mig ekki alveg á hvort einhverri spurningu var beint til mín úr þessu ágæta andsvari 

Hæstv. forseti. Hér voru kosningar í vor og þá steig flokkurinn Vinstri hreyfingin – grænt framboð fram og sagði: „Nú má ég, hér kem ég og nú ætla ég að stjórna.“ Frá þeim tíma hefur sá flokkur setið í ríkisstjórn og ber alla ábyrgð á því hvernig þetta mál er til komið til þessa þings og þessum ömurlegu samningum, sem reyndar voru kallaðir „glæsileg niðurstaða“ af hálfu formanns Vinstri grænna, hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar. Hv. þingmaður getur bundið fyrir augun á sjálfum sér eins og hann vill og haldið því fram í þessum ræðustól að hann beri ekki nokkra einustu ábyrgð á þessu, hann sé bara að samþykkja eitthvað sem Sjálfstæðisflokkurinn ber ábyrgð á. Það er rangt. Það stenst enga skoðun og sagan mun dæma þessi orð. Hún mun dæma framkomu hv. þingmanns í öllu þessu máli, allar hans skoðanir og allan hans aurburð í þessu máli. Þetta er ekki til fyrirmyndar, frú forseti. Menn verða þó alla vega að geta kannast við sína eigin ábyrgð þegar þeir eru orðnir það háttsettir að vera orðnir varaformaður fjárlaganefndar og standa undir því í þessu stóra máli, menn sem ætla að keyra það hér í gegn og finnst það allt í lagi þótt hv. þingmenn  
            

Virðulegi forseti. Enn og aftur átta ég mig ekki á þeim spurningum sem hefur verið beint til mín ef einhverjar hafa verið, en ég skal fúslega gangast við því og það hafa stjórnarliðar gert, við ætlum að axla ábyrgð á þessu máli. Lausnin er á okkar ábyrgð, hv. þingmaður og hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar.  
            

Frú forseti. Sorgin heldur áfram að hlusta á þessi ömurlegu andsvör af hálfu hv. þm. Björns Vals Gíslasonar þar sem hann vænir okkur í stjórnarandstöðunni um að hafa aldrei viljað koma að lausn málsins. Hversu oft höfum við í stjórnarandstöðunni ekki sagt: Þetta mál snýst ekki um ríkisstjórnina, þetta mál snýst ekki um það að fella ríkisstjórnina? Við erum búin að bjóða þeim margoft að við stöndum hér saman, sýnum þverpólitíska samstöðu, og förum saman út og ræðum við Breta og Hollendinga. Af hverju greip ríkisstjórnin ekki tækifærið eftir sumarþingið, eftir hina þverpólitísku sátt sem hér náðist varðandi fyrirvarana,  
            

Forseti biður um hljóð í þingsalinn.

Virðulegi forseti. Ég mun þá væntanlega svara hv. þingmanni í ræðu hennar hér á eftir þar sem hún hefur tilkynnt með talsvert góðum fyrirvara að hún muni beina til mín spurningum um þau atriði sem hún nefndi hér áðan. Það verður bara ánægjulegt að fá að svara því, það veitir svo sannarlega ekkert af því  Hér kemur hv. þingmaður og talar um þverpólitíska sátt sem hafi verið hafnað. Nú í sumar voru samþykkt lög hér á Alþingi 28. ágúst með atkvæðum stjórnarliða. Ekki einn einasti stjórnarandstæðingur studdi það mál 

Frú forseti. Maður skilur það núna af hverju þau eru að klúðra þessu öllu því að það mál sem við ræðum hér í dag og greiðum atkvæði um á eftir er tómt klúður. Það er gjörbreytt frá því í sumar. Það er út af verklagi ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar sem íslenskum hagsmunum er ógnað nú. Af hverju fórum við ekki sameinuð út eftir sumarþingið? Það er ósvífni að segja að þingmenn í stjórnarandstöðunni hafi ekki komið að málinu þegar allir hafa talað um að hér hafi náðst sögulegar sættir, söguleg vinnubrögð inni í þingi. Ég spyr hv. þingmann: Hvenær beitti samninganefnd Íslands því vopni sínu í samningaviðræðum við Breta og Hollendinga að tala um Heritable bankann og þá hagsmuni sem Bretar hefðu af því að við mundum ekki fara í mál við breska fjármálaeftirlitið? Hvenær ræddu samningamenn Íslands þetta? Hv. þingmaður á að vita það fyrst hann fylgist svona vel með. Hvenær beittu þeir því vopni að segja að við mundum hugsanlega  
            

Virðulegi forseti. Áðan tilkynnti hv. þingmaður um að hún mundi spyrja mig þessara spurninga í ræðu sinni á eftir og ég ætlaði ég að svara þeim þá. Ég undrast þessa spurningu 

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra hefur fullyrt í fjölmiðlum að þetta mál sé of flókið fyrir þjóðina til þess að hún geti fengið að greiða atkvæði um það í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég hef verið frekar ósáttur við þau ummæli en það rann upp fyrir mér ljós þegar síðasti ræðumaður talaði að hæstv. fjármálaráðherra hefur komist að þessari niðurstöðu eftir að hafa rætt við eigin flokksmenn vegna þess að þeir skilja ekki málið. Það er algjörlega á hreinu. Og hvað gera menn? Jú, menn grípa til örþrifaráða, saka menn hér um ósannindi og gera þeim upp orð og annað. En ég ætla ekki að eyða ræðu minni í að elta ólar við það. Það er eitt sem hv. þingmaður nefndi, þ.e. að eftir að við fengum álitið frá IFS Greiningu hefðu stjórnarandstæðingar kæst vegna þess að IFS Greining tók mið af greiningu Seðlabankans og sagði stöðuna vera grafalvarlega. Ég veit ekki um einn einasta stjórnarandstæðing sem kættist við þá greiningu. Þeir bentu einmitt á það varfærna mat að það eru 10% líkur á því að þjóðin verði gjaldþrota. Það eru alveg skelfilegar líkur þegar um þjóðarbú er að ræða, jafnvel þótt um lítið fyrirtæki væri að ræða. Greiningarfyrirtækið CMA segir að líkurnar séu 25%. Hvað erum við að gera? Í mínum huga erum við að vega að sjálfstæði þjóðarinnar. Við erum að vega að sjálfstæði komandi kynslóða. Mig langar til þess að rifja upp sögu sem kemur fram í Ólafs sögu Helga í Heimskringlu Snorra Sturlusonar. Þar er sagt frá því er Ólafur konungur sendi Þórarin Nefjólfsson til Íslands til þess að falast eftir ey eða útskeri sem í daglegu tali er nefnd Grímsey. Eins stjórnarliðum núna, fannst sumum á þeim tíma að vel kæmi til greina að fórna að því er virtist lítilvægum hagsmunum fyrir meiri. Þá kom til skjalanna Einar Þveræingur sem hafði það til siðs að segja fátt en hlusta og fylgjast með. Hann var spurður út í þetta álitaefni og hann sagði, með leyfi forseta: „En um Grímsey er það að ræða, ef þaðan er enginn hlutur fluttur sá er til matfanga er þá má þar fæða her manns. Og ef þar er útlendur her og fari þeir með langskipum þaðan þá ætla ég mörgum kotbændunum muni þykja verða þröngt fyrir dyrum.“ Með öðrum orðum, ef við mundum gefa eftir litla putta af sjálfstæði þjóðarinnar væri einfaldlega hætta á því að við mundum glata því öllu að lokum. Þetta var sagt hér í kringum árið 1020. Vandamálið er því það, og því höfum við kynnst í dag, að núverandi ríkisstjórn ætlar ekki að læra af sögunni. Hún ætlar ekki að læra af mistökum fortíðarinnar. Það er kannski það alvarlegasta sem við horfum upp á hér í dag. Brennt barn forðast alla jafna eldinn en þessi ríkisstjórn sækir í hann þar sem hann er heitastur. Ég trúi því bara ekki að Alþingi Íslendinga ætli sér ekki að læra af hinni bitru reynslu. Hv. þm. Ögmundur Jónasson gaf sinni eigin ríkisstjórn þá einkunn að hér hefði ekkert breyst. Ég tel það vera hluta af þeim vanda að hér hefur nánast verið óstarfhæft Alþingi. Því er illa stjórnað. Það eru ekki skýr skil á milli Alþingis og framkvæmdarvaldsins, enda hefur framkvæmdarvaldið beitt Alþingi ofríki á undanförnu ári. En ég minni Íslendinga 

Virðulegi forseti. Ég flyt hér sennilega mína síðustu ræðu í þessu ólukkans Icesave-máli. Ég hef reyndar haldið það nokkuð oft núna undanfarna mánuði þannig að það er óhætt að segja í þessu máli að enginn veit sína ævina fyrr en öll er. Hvernig getum við litið á þetta mál? Hvað er það sem hefur verið gert rangt í málinu? Hvernig stendur á því að hér mætast stálin stinn? Ég held að ástæðan sé sú að gerð hafi verið mikil mistök sem fólust í því að byggja upp vantraust í kringum málið, vantraust á milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Bornar voru brigður á allar álitsgerðir og annað og það hefur leitt til þess að nú ríkir algjör vantraust og vantrú á milli stjórnar og stjórnarandstöðu í málinu. Fljótt á litið gæti það virst tiltölulega sakleysislegt að þannig sé komið en svo er þó ekki vegna þess hve umfang málsins er gríðarlega mikið og vegna þess hversu miklar afleiðingar þetta mál á eftir að hafa í framtíðinni. Málið á eftir að mynda gjá á milli stjórnmálaafla um langa framtíð. En hvernig hefur þetta vantraust myndast? Þetta vantraust hefur myndast, eins og ég sagði áðan, með því að reyna að drepa sérfræðiálit. Þar hafa verið notaðar þrjár aðferðir sem ég sá fyrst í sjónvarpsþáttunum „Já, forsætisráðherra“, þar sem ráðuneytisstjórinn segir við ráðherrann: Ef þú vilt drepa álit byrjarðu á því að efast um forsendur, þú berð brigður á forsendur og segir að þær séu rangar og þess vegna sé niðurstaðan röng. Ef það dugir ekki, er farið í næsta fasa þar sem reynt er að gefa í skyn að álitið sé gert af einhverjum annarlegum hvötum, það sé keypt, það sé myndað af skoðunum sem standast ekki o.s.frv. Ef það dugir ekki er einfaldlega brugðið á það ráð að segja að skýrsluhöfundar eða álitsgjafar séu geðveikir. Við höfum séð öll þessi þrjú stig í því þegar verið er að reyna að drepa almenn álit og sérfræðiálit í þessu máli. Það hefur, eins og ég sagði áðan, myndað mikið vantraust. Í öðru lagi held ég að það liggi orðið ljóst fyrir að það var bandvitlaust samið. Það var vegna þess að það var samið af vankunnáttu en líka af oflæti og drambi þar sem ekki var leitað sérfræðiþekkingar. Jafnframt voru aðilar skildir eftir sem hefði átt að hafa með í ráðum. Þá held ég að margir þingmenn hafi gefið sér rangar forsendur þegar þeir ákváðu stuðning sinn við málið, hvort sem það voru efnahagslegar forsendur, lögfræðilegar forsendur, eða einfaldlega út frá því hvaða áhrif þetta hefði til skemmri eða lengri tíma. Ég held að það sé óhætt að segja að þeir samningar sem þessi ríkisábyrgð byggir á verði minnisvarði um einfeldni og skammsýni þeirra sem gerðu samningana. Ég vona svo sannarlega sem Íslendingur að þær heimsendaspár sem settar hafa verið fram í kringum samningana rætist ekki, en því miður eru líkur á því.

Frú forseti. Hér kem ég upp væntanlega í síðasta sinn í þessari umræðu um þetta ömurlega Icesave-mál, þennan ömurlega Icesave-samning sem Icesave-ríkisstjórnin, ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar á skuldlausan. Það er auðvitað hæðni að nota orðið „skuldlaus“ í sömu setningu og ég ræði um Icesave-samninginn. Hér kom hv. þm. Björn Valur Gíslason áðan og talaði um að hann og hans flokkur og þessi ríkisstjórn tækju pólitíska ábyrgð á þessum samningi. Hann væri allt að því stoltur af því og talaði um að hann bæri ábyrgð á lausninni. En hv. þm. Björn Valur Gíslason tekur ekki ábyrgð á þessu. Hæstv. fjármálaráðherra sem hefur líka spurt okkur hér í þingsal: Má ég þá ekki bara bera ábyrgð á þessum samningi? Mitt svar er nei. Ég er ekki tilbúin að fallast á að samþykkja þennan samning og leyfa hæstv. fjármálaráðherra að bera á honum pólitíska ábyrgð vegna þess að það eru börnin mín og barnabörn sem munu þurfa að bera ábyrgð á þessum samningi. Það er ekki hæstv. fjármálaráðherra sem ber þá ábyrgð. Þetta er sorgardagur í sögu þjóðar okkar vegna þess að ég óttast mest að það fólk sem stóð í lappirnar hér í sumar, hv. þm. Ásmundur Einar Daðason, hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir og fleiri, muni ekki gera það í kvöld. Þau munu bogna. Það þykir mér afar sorglegt og ég heiti á þau eina ferðina enn að hugsa sig nú vel um og koma með okkur í það verkefni að fella þennan ólukkusamning þannig að við getum öll tekið höndum saman og farið sem ein þjóð í þetta verkefni. Það er ömurlegt að hafa þetta svona, að málið sé komið á þennan stað, að það sé búið að splundra þjóðinni. Það er búið að splundra Alþingi vegna máls sem við eigum að standa saman um sem þjóð. Þetta er algjörlega óþolandi. Ég segi það sem við sjálfstæðismenn höfum sagt í gegnum alla þessa umræðu: Við erum ekki að þessu til að sprengja ríkisstjórnina. Við erum að þessu í fullri einlægni til þess að koma í veg fyrir að þessi ömurlegi samningur verði að veruleika. Og við erum tilbúin til þess að gera hvað sem er til þess að gera hann betri og sýna Bretum og Hollendingum og öllum sem hafa lagt stein í götu okkar vegna þessa máls að við Íslendingar getum staðið saman á ögurstundu og við eigum að gera það. En ríkisstjórninni liggur svo á að koma þessu máli í gegn vegna þess að það gætu komið fram ný gögn. Við erum, þvert á það sem stjórnarþingmenn halda hér fram, sífellt að fá nýjar upplýsingar sem í rauninni gera ekkert annað en að staðfesta það sem við erum búin að halda fram allan tímann, að þessi samningur var gerður af getuleysi, metnaðarleysi, viljaleysi og, ég tek undir með hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni, hann var gerður af hroka og drambi. Menn leituðu ekki aðstoðar. Þegar menn fengu ráðleggingar, voru þær virtar að vettugi og þeim stungið undir stól. Ég er ekki búin að fá svar frá hæstv. utanríkisráðherra sem þykist sitja hér yfir öllum umræðum en kemur einungis þegar honum hentar. Ég er ekki búin að fá svar um hvort formaður samninganefndarinnar hafi yfir höfuð veitt honum þær upplýsingar sem kippt var út úr kynningunni sem við fengum að vita um í gær. Fékk hæstv. utanríkisráðherra einhvern tímann að vita um gögnin um Heritable bankann? Ég er ekki búin að fá að vita það. Það er ýmsum spurningum ósvarað, t.d. um það sem við höfum fengið að vita núna síðastliðinn sólarhringinn. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. utanríkisráðherra eru ógnarviðkvæmir gagnvart formanni samninganefndarinnar og maður má ekki gagnrýna hann. Hann er vænsti maður og allt gott um hann að segja, en það hlýtur að mega gagnrýna þann embættismann sem gefur kost á sér í þetta verkefni og niðurstaðan er sú sem hún varð. Þetta er harður heimur og menn verða að geta staðið í lappirnar og tekið gagnrýni. Ég heiti á stjórnarþingmenn sem eru vonandi að hlusta. Hugsið málið. Það er ömurlegt að þessi 

Virðulegi forseti. Þetta er nú að verða hálfgerður farsi. Ef Icesave-málið væri ekki svona grafalvarlegt og hefði ekki svona gríðarlega miklar skuldbindingar fyrir næstu kynslóðir, gæti maður kannski glott út í annað eða brosað. Ég veit ekki hvort maður þorir að minnast á það, en hér var varaformaður fjárlaganefndar, hv. þm. Björn Valur Gíslason, sem taldi það fjarstæðukennt að börn og barnabörn mundu greiða þennan samning. Hann taldi að eftir 35 ár yrði búið að greiða þetta samkvæmt verstu spám. Ég veit ekki hvað kynslóðin er löng hjá hv. þingmanni en eftir því sem ég get best reiknað eru það í það minnsta börn og barnabörn sem þurfa að borga þetta og jafnvel barnabarnabörn, með lakari heilsugæslu, með lakari þjónustu í leikskólum, með lakari þjónustu í velferðarkerfinu o.s.frv. Það er lýsandi dæmi fyrir þetta mál frá upphafi hvernig staðið hefur verið að málum í dag. Hér hefur fundum verið frestað ítrekað vegna þess að enginn veit hvað gerist næst. Hér hafa komið tölvupóstar sem eru ný gögn í málinu og það voru sannarlega nýjar upplýsingar sem þar komu fram. Sumt eru óþægilegir hlutir fyrir ríkisstjórnina og samninganefndina og eins er það óþægilegt fyrir okkur hreinlega að vera að hnýsast í slík gögn á þessum tímapunkti. Síðan voru sendingarnar stöðvaðar. Ekki veit ég af hverju og maður spyr sig: Er það vegna þess að næstu tölvupóstar mundu afhjúpa eitthvað sem er alvarlegra en fram var komið? Það er alla vega sú tilfinning sem maður fær. Svona hefur þetta alla tíð verið og yfirlýsingarnar sem komið hafa frá lögfræðistofunni Mishcon de Reya hafa sannarlega verið nýjar upplýsingar. Þau gögn sem hafa verið að koma fram, bæði síðustu daga og einnig vikurnar fyrir jól og í haust, voru ný gögn sem ævinlega sýndu fram á að málatilbúnaður ríkisstjórnarinnar var að engu orðinn. Það stangast eitt á við annað hjá blessaðri ríkisstjórninni. Við getum nefnt yfirlýsingar Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur. Við getum nefnt þessar lagalegu skýrslur. Við getum nefnt greiningu IFS, sem kom með áhættumat og sýndi hvernig það væri reiknað út, hvernig við þyrftum að greiða þetta og hvernig við gætum hugsanlega staðið við það. Við getum nefnt tölvupósta Indriða, sem þá var ráðuneytisstjóri, frá því fyrir kosningar 25. apríl, um að þegar hafi verið búið að semja. Ríkisstjórnin hefur ætíð sagt að það hafi verið búið að semja sl. haust og þeir hafi hreinlega verið að bera fram þessa lausn. Allur sá málatilbúnaður hefur verið hrakinn með þeim gögnum sem komið hafa fram upp á síðkastið. Þrátt fyrir allt og alveg sama hvaða ný gögn koma hér fram, segir ríkisstjórnin alltaf: Þetta skiptir engu máli. Það virðist ekki nokkru máli skipta hvað borið er fram í þessum sal, það virðist ekkert bíta á þvermóðsku ríkisstjórnarflokkanna sem halda því fram að best sé að keyra málið áfram og klára það strax. Það var sagt í júní, það var sagt í júlí, það var sagt í ágústlok, síðan var það 23. október, síðan var það sagt í lok nóvember og núna er lykilatriði að við klárum þetta fyrir áramót. Hvaða trúverðugleiki fylgir þessari endemisþvælu? Ekki nokkur. Þegar það bætist síðan ofan á að gögn finnast ekki eða að þau hafa verið að koma fram hér síðustu dagana vekur það tortryggni. Það hefur verið sýnt fram það á æ ofan í æ að gögnum hefur verið leynt. Það hefur hreinlega þurft að vita hvaða gögn eru til til þess að hægt sé að kalla eftir þeim. Það eykur því verulega tortryggni, ekki bara hjá okkur í stjórnarandstöðunni, heldur hjá þjóðinni allri í garð ríkisstjórnarinnar og þess málatilbúnaðar sem hún hefur staðið fyrir. Ég vil ítreka það sem ég sagði í minni næstsíðustu ræðu, því að þetta eru mín síðustu orð í þessari umræðu, að hér þurfi að fara fram rannsókn á því hvað farið hefur fram eftir hrun bankanna í þessu Icesave-máli, hvernig íslensk stjórnvöld hafa á hverjum tíma staðið að því að verja grundvallarhagsmuni þjóðarinnar. Ég held að þegar þessum hörmungardegi er lokið verðum við strax að líta 

Hæstv. forseti. Nú líður senn að lokum 3. umr. um þetta stærsta mál Íslandssögunnar, Icesave-málið. Það er með hálfgerðum trega sem ég kem hér upp í mína síðustu ræðu vegna þess að ég vildi hafa sagt svo margt meira. Þetta mál er allt saman, að því er mér virðist, á misskilningi byggt af hálfu þeirra flokka sem hér stjórna. Forsendur ákvörðunar ríkisstjórnarflokkanna eru brostnar. Hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon sagði það í ræðu sinni þegar þetta mál var flutt að hendur ríkisstjórnarflokkanna hafi verið bundnar vegna þeirra yfirlýsinga sem fyrri ríkisstjórn gaf Hollendingum með minnisblaði sem undirritað var 14. nóvember, þess vegna sé þetta mál búið með þeim hætti sem raun ber vitni. Þetta hefur verið hrakið, bæði af fyrrverandi formanni Samfylkingarinnar, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, sem lagði fram ítarlegt minnisblað um það hvernig málinu vatt fram í stjórnartíð hennar. Þar kom fram að þegar Brussel-viðmiðin svokölluðu voru undirrituð, sem var diplómatískt samkomulag, hafi samkomulagið við Hollendingana verið úr sögunni. Þar með er ljóst að þessi forsenda ríkisstjórnarflokkanna er brostin. Það er hálfsorglegt til þess að vita að hæstv. núverandi fjármálaráðherra hafi ekki kynnt sér betur með hvernig fyrrverandi ráðamenn þjóðarinnar litu á þetta mál og í hvaða stöðu málið var komið þegar núverandi ríkisstjórnarflokkar tóku við stjórnartaumunum. Álit bresku lögmannsstofunnar Mishcon de Reya kemur jafnframt inn á þennan sama punkt, að það var ekkert sem lá í spilunum um að þessi yfirlýsing við Hollendingana hefði bundið hendur íslenskra stjórnvalda. Steingrímur J. Sigfússon, sem nú er hæstv. fjármálaráðherra, var áður í stjórnarandstöðu. Hann lýsti því yfir úr þessum ræðustól að ekki skyldi gengið frá þessu máli eins og síðar átti að gera þegar sami maður var kominn í ríkisstjórn. Þetta er sorglegt, frú forseti. Margt hefur verið sagt í þessum ræðustól um þetta mál og mörg stór og þung orð látin falla. Það hefur verið margsagt hér af forsvarsmönnum ríkisstjórnarflokkanna að öll gögn séu komin fram í málinu. Það hefur verið sagt margoft. Virðulegur varaformaður fjárlaganefndar, hv. þm. Björn V. Gíslason, sagði það síðast í gær að öll gögn væru komin fram í málinu. Korteri seinna var landsmönnum öllum ljóst að svo var ekki. Hæstv. fjármálaráðherra sagði í gær að öll gögn væru komin fram. Hann fullyrti jafnframt að sagan mundi dæma okkur sem sitjum og höfum setið á þingi og að menn yrðu að geta staðið við sín orð. Hvernig heldur hæstv. forseti að sagan muni dæma þá sem láta okkur, þingmenn þjóðarinnar, taka ákvörðun án þess að ná að kynna okkur þau gögn sem hafa streymt hér inn í þingið í dag? Þetta er alvarlegur hlutur, frú forseti, en á þessu bera ríkisstjórnarflokkarnir alla ábyrgð og ég skil ekki, frú forseti, hvers vegna þeir ágætu þingmenn sem sitja 

Forseti biður þingmenn að ávarpa forseta með viðeigandi hætti.

Hæstv. forseti, ég óska þá eftir að það verði bætt við ræðutíma minn, þar sem þessi athugasemd tekur af þeim stutta ræðutíma sem ég hef. En það hefur litað þetta mál allan tímann, allt frá upphafi, að upplýsingum hefur verið haldið frá okkur. Allt frá því að þetta mál kom inn í þingið fyrst í sumar áttum við þingmenn þjóðarinnar og þjóðin öll ekki að fá að sjá sjálfa samningana. Ég man eftir að hafa staðið hér í þessum ræðustól og verið algjörlega ofboðið vegna þessa. Og enn þann dag í dag, mörgum mánuðum seinna, líður mér þannig að ég muni ekki að fá að kynna mér málsgögnin til hlítar. Hvað liggur svona á, herra forseti? Mér fyrirmunað að skilja hvers vegna ríkisstjórnarflokkarnir velja sér að halda svona á málum. Ábyrgðin á þessum málatilbúnaði öllum er á herðum Vinstri grænna og Samfylkingarinnar. Frá því geta menn ekki hlaupist með því að benda sífellt á að hendur þeirra hafi verið bundnar af ákvörðun fyrri ríkisstjórnar. Það hefur verið hrakið, bæði með rökum bresku lögmannsstofunnar Mishcon de Reya og með orðum hæstv. fyrrverandi formanns Samfylkingarinnar, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur. Það er alvarlegur hlutur, herra forseti. Á því verða menn að bera ábyrgð og menn verða að kannast við sína ábyrgð.

Hæstv. forseti. Já, þetta er sorgardagur á Alþingi Íslendinga, sorgardagur fyrir samfélagið og sorgardagur fyrir framtíðarkynslóðir því að ef að líkum lætur er verið að berja menn til hlýðni til þess að þetta frumvarp fáist samþykkt hér á þingi á eftir. Ég ítreka það sem ég sagði í fyrri ræðu minni og það sem hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði hér áðan, ég beini orðum mínum sérstaklega til þeirra þingmanna stjórnarflokkanna sem eru núna undir miklum þrýstingi, þ.e. hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur, Ásmundar Einars Daðasonar, en líka til hv. þm. Þráins Bertelssonar, ég veit vel að þeim hefur öllum verið gerð grein fyrir því að mikil hætta sé á því að ef þetta mál verði fellt muni stjórnin falla: Þetta mál snýst ekki um ríkisstjórnina. Við í stjórnarandstöðunni höfum margsagt það hér og boðist til þess að axla ábyrgð með stjórnarliðum í þessu máli, sérstaklega eftir sumarþingið og þau vinnubrögð sem þar voru ástunduð og voru að vissu leyti nýlunda, að fara út sameinuð til þess að sýna samstöðu, hinn pólitíska vilja, þingvilja, á Íslandi. Það er eitthvað sem Hollendingar og Bretar skilja. Menn virða hinn pólitíska vilja, sérstaklega þegar um samstöðu er að ræða. Það var ekki gert í sumar og þess vegna er þeim þingmönnum sem ég taldi upp áðan ógnað og sagt að þau verði að samþykkja þetta mál, ellegar sé stjórnin fallin. Það er ekki rétt. Ég undirstrika það, það er ekki rétt. Ég vil líka draga það fram að í öllu þessu ferli, allt frá því að hæstv. fjármálaráðherra svaraði fyrirspurn frá þingmanni og formanni Framsóknarflokksins 3. júní sl. um hvort samningar væru að takast, með því að það væri nokkuð í þá. En tveimur dögum síðar var búið að skrifa undir samningana. Menn í fjármálaráðuneytinu vissu frá því í maí af því að samningar væru á lokastigi. Þá byrjaði leyndin. Þetta mál allt, bæði það sem við ræddum í sumar og það sem við ræðum núna, hefur verið litað af leynd allan tímann. Svo leyfa menn sér að koma hingað og segja að það komi engin ný gögn fram í málinu. Við sjálfstæðismenn fórum í það ásamt öðrum þingmönnum að breyta málinu í sumar. Það var komið í mikið óefni og við náðum þverpólitískri samstöðu, settum inn fyrirvarana og allir þekkja þá vegferð. Síðan kom ríkisstjórnin til baka með þetta hörmulega mál þar sem allt er farið út. Ég vil bara minna á Ragnars Halls-ákvæðið. Stjórnarþingmenn reyna að segja að Ragnars Halls-ákvæðið sé inni en hver er bestur til þess að dæma um það? Auðvitað er það Ragnar Hall sjálfur. Hann kom með þessar ábendingar til fjárlaganefndar sem tók þær inn á sínum tíma. Ég vil geta dómstólaákvæðisins. Ég vil geta vaxtanna, nokkuð sem við tókum út í sumar, af því að það var sýnt fram á að við gætum borgað þessar skuldir fram til 2024 ef miðað væri við hávaxtaspá Seðlabankans sem var að okkar mati nokkuð bjartsýn. En engu að síður sögðum við með þessum fyrirvörum okkar frá því í sumar: Við munum greiða þetta ef allt gengur eftir. Síðan vil ég líka draga fram að þetta mál snýst um að gera upp í erlendri mynt. Það snýst um að hér haldist áfram lágt gengi krónunnar. Almenningi og alþýðu Íslands hefur ekki verið sagt hvað það þýðir. Það þýðir versnandi lífskjör. Það þýðir minni kaupmáttur, minni hagvöxtur. Þetta hafa menn ekkert verið að draga fram, ekki aðrir en stjórnarandstaðan. Á þetta hefur ekki verið hlustað. Síðan segja menn núna að ekki hafi nein ný gögn komið fram. Ég spurði ásamt fleirum í stjórnarandstöðunni um það í utanríkismálanefnd í sumar hvernig menn hafi haldið á málum í samningaferlinu öllu er snertir Heritable bankann. Það vita menn. Við höfum lögfræðiálit. Menn hafa sýnt fram á það, m.a. Mishcon de Reya. Þeir sögðu að staða okkar yrði mjög sterk ef við mundum beita þessu fyrir okkur í samningaviðræðunum. Hvenær var það gert? Það hefur komið fram núna að það var aldrei gert. Af hverju var það? Var það undirlægjuháttur eða var kappið svona mikið að klára málið af því að er svo erfitt, af því það er svo óþægilegt? Ég spyr enn að því hvenær þessu var beitt í samningaferlinu, eftir að það var núllstillt, eftir að þessi ríkisstjórn var búin að taka það í sínar hendur.  
             Ég heiti á þá stjórnarþingmenn 

Virðulegur forseti. Hvaða tal er þetta hjá Sjálfstæðisflokknum um samstöðu? Hér var komið til móts við stjórnarandstöðuna, unnið með henni hönd í hönd í fjárlaganefnd í sumar og leitað eftir samstöðu. En þegar til kastanna kom hljópst Sjálfstæðisflokkurinn frá ábyrgð sinni, treysti sér ekki til að styðja málið í sinni endanlegu gerð, hann treysti sér ekki til að vinna að úrlausninni þrátt fyrir sína miklu ábyrgð á tilurð málsins. Það er rétt að halda því til haga. En ég hlýt að spyrja hv. þingmann þegar hún talar um Heritable bankann hvort hún hafi ekki verið ráðherra í þar síðustu ríkisstjórn. 

Herra forseti. Þetta er dæmi um málflutning ríkisstjórnarliðsins í öllu þessu máli. Þetta er orðhengilsháttur og ekkert annað. Þingmenn allra flokka töluðu um það eftir sumarþingið í viðtölum í fjölmiðlum, bæði stjórnar- og stjórnarandstöðuþingmenn, að þeir vonuðu að það boðaði eitthvað gott hvernig við nálguðumst málið allt í sumar. Um það tókst þverpólitísk samstaða. Mér finnst miður ef þingmenn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna reyna að gera lítið úr þeirri þverpólitísku samstöðu sem við þingmenn Sjálfstæðisflokksins greiddum atkvæði með. Við greiddum atkvæði með þessum breytingum. Við skulum ekki fara út í það frekar. Ég geri meira en þingmenn Samfylkingarinnar sem sátu í síðustu ríkisstjórn og eru reyndar enn þá í ríkisstjórn, eins og þáverandi hv. þm. Össur Skarphéðinsson, núverandi ráðherra, hv. þm. Kristján Möller og hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir. Ég viðurkenni að ég var í síðustu ríkisstjórn með Samfylkingunni, það hafa þau varla gert og mér heyrist nú að hv. þm. Helgi Hjörvar vilji ekki horfast í augu við þann veruleika. Allt sem hv. þingmaður sagði varðandi Heritable bankann er rétt. Hins vegar var líka dregið fram að við værum ekki að afsala okkur neinu gegnum aðra að halda áfram með Heritable-málið. Það liggur alveg ljóst fyrir og í því felst ráðgjöf Mishcon de Reya, að nota það sem vopn á Breta því að þetta mál er ofboðslega óþægilegt, pólitískt sem kerfislega, fyrir Breta. Það vita allir að breska fjármálaeftirlitið tók Heritable bankinn algjörlega að ósekju. Þess vegna spyr ég á móti: Af hverju stungu Vinstri grænir og Samfylking, ríkisstjórnin, þessum upplýsingum undir stól? Af hverju var þessu ekki beitt í samningaviðræðum af fyllstu hörku? Það er búið að afhjúpa að það var ekki gert og ég spyr: Af hverju ekki? Ekki koma með eitthvert bla, bla um að það hafi verið búið að afgreiða þetta á ríkisstjórnarfundi í byrjun ársins. Það var ekki þannig. Ráðgjafar okkar sögðu: 

Virðulegur forseti. Fyrst um samstöðuna sem tókst í sumar og þær vonir sem menn bundu við hana, það er sannarlega rétt að það var gert. Og þeim mun meiri vonbrigði urðu það okkur stjórnarliðum þegar Sjálfstæðisflokkurinn rann af hólmi þegar til stykkisins kom, treysti sér ekki til þess að styðja málið með þeim breytingum sem samstaða hafði tekist um og þar af leiðandi ekki að eiga aðild að því að bera ábyrgð á málinu eða vinna að lausn þess. Því miður. Ég held að það hafi verið gríðarleg mistök af hálfu Sjálfstæðisflokksins. Ég held líka að þegar menn fara yfir stjórnmálasögu þessa tímabils muni margir hallast á þá skoðun. Það var ekki svona, segir hv. þingmaður um Heritable bankann. Ég hvet hv. þingmann bara til þess að lesa sínar eigin fréttatilkynningar frá 6. og 9. janúar síðastliðnum, sem hv. þingmaður, þá sem ráðherra í ríkisstjórn, sendi út um þessi málefni. Vegna þess að hv. þingmaður þekkir til í bankaheiminum vil ég spyrja hana hvort hún telji ekki að þeir sem fara fyrir skilanefnd Landsbankans hafi á sínum snærum lögmenn í heimsklassa, færustu lögmannsstofu sem völ er á, til þess að ráðleggja sér um hvað sé skynsamlegt að gera til þess að hámarka endurheimtur á eignum Landsbankans. Ég treysti því svo sannarlega að svo sé. Og ég þykist vita og geta verið algerlega viss um að yfir það mál hafi verið farið af þeirra hálfu, enda kemur það fram hjá Mishcon de Reya að málshöfðunarrétturinn er skilanefndarinnar, ekki ríkisins. Málshöfðunarrétturinn var þess vegna ekki á hendi samninganefndarinnar heldur skilanefndarinnar, og við ráðum nú ekki fyrir kröfuhöfum þó að mikil séu völd okkar. 
            

Herra forseti. Það er sama hversu oft hv. þingmaður tönnlast á því að við höfum ekki tekið þátt í afgreiðslu þessa máls. Við unnum að fyrirvörunum í sumar og við greiddum þeim atkvæði. Ég spyr líka á móti, af því að það liggur alveg ljóst fyrir hvað gerðist eftir að löggjafarvaldið var búið að afgreiða málið, hvað gerist þá? Eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði: Við tókum málið til okkar og afgreiddum það á okkar hátt. Já, svo sannarlega gerði ríkisstjórnin það. Hún tók málið til sín og klúðraði því, missti út Ragnars Halls-ákvæðið, tók aftur inn vextina sem við vorum búin að sameinast um að taka út. Það var síðan margt fleira sem ríkisstjórnin setti inn sem þingið var búið að taka út. Ég hefði viljað sjá ríkisstjórnina sýna nýja verkstjórn, ný vinnubrögð, nýja hugsun hér á Alþingi. Hún var sjálf búin að boða og segja við okkur og forustumenn okkar framsóknarmanna og sjálfstæðismanna: Þið komið með okkur og farið út og axlið pólitíska ábyrgð, það á að vera þverpólitísk ábyrgð á þessu máli. En ríkisstjórnin hafði ekki dug í sér að gera það af því að hún þurfti að eiga málið sjálf, af því að allir voru svo miklir snillingar sem komu að málinu fyrir hennar hönd, fjármálaráðherra sem aðrir. Þetta er klúður og ekkert annað en klúður og kergja sem leiðir okkur í átt að þessari ömurlegu vegferð sem mun hefjast hér eftir nokkrar mínútur. Varðandi Heritable bankann lá álit ríkisstjórnar Íslands alveg ljóst fyrir, allt frá því í byrjun janúar, þegar Mishcon de Reya gaf álit sitt varðandi sterkustu stöðu Íslands í samningaviðræðunum í tengslum við Heritable bankann og klúður Breta hvað það varðar. Ráðgjöf var engu að síður fengin og það var markviss og hnitmiðuð ráðgjöf. Það voru margir sem sögðu: Þetta er sterkt vopn fyrir Íslendinga til þess að nota á Breta til þess að ná hagstæðari samningi. Þessu vopni var ekki beitt 

Virðulegi forseti. Þetta er búinn að vera alveg ótrúlegur sólarhringur.  Ferlið hófst með því að þetta blessaða bréf frá Mishcon de Reya barst og þingmenn eru búnir að koma hér upp og fara í gegnum bréfið sjálft. Ég held að það hafi meira og minna birst opinberlega. Það sem mig langar til að minnast á er hvað mér hafa fundist svörin hjá stjórnarliðum sláandi. Komið hefur fram að þetta séu gamlar upplýsingar, það sé ekkert nýtt í þessu, en samt sem áður var heilmikið nýtt fyrir mér þegar ég las þetta bréf. Hæstv. utanríkisráðherra talar um að það sem kemur fram í bréfinu hafi ekki gerst, hann muni ekki eftir því.  Síðan er bent á að þetta tengist þessum Heritable banka sem hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir og hv. þm. Helgi Hjörvar ræddu aðeins í andsvörum áðan, að þetta hafi fyrst og fremst snúist um að fengist hafi lögfræðiálit á því að hugsanlegt væri að fara með þetta mál fyrir Mannréttindadómstól Evrópu. Jafnframt var sagt að það hafi verið önnur mun virtari lögfræðiskrifstofa sem hafi algjörlega afgreitt það og sagt að það kæmi ekki til greina. Það sem er mjög áberandi í því lögfræðiáliti sem við fengum á milli 2. og 3. umræðu, og sem kemur fram í þessu bréfi og tölvupóstum sem bárust síðan í dag, er alveg hunsað. Það er ekki þannig að lögfræðiskrifstofan leggi fyrst og fremst upp með að við getum unnið þetta mál fyrir Mannréttindadómstólnum, heldur benti hún á að þetta væri ákveðin hótun, ákveðið vopn sem við gætum beitt gegn viðsemjendum okkar, alveg eins og þeir beittu okkur hótunum og þvingunum án þess að það hafi komið beint fram. En við höfum sannarlega fengið að finna fyrir því í gegnum Alþjóðagjaldeyrissjóðinn þótt hann hafi harðlega neitað að nokkuð svoleiðis hafi farið fram. Við höfum líka fundið fyrir því í samningaviðræðunum við Norðurlöndin að þar hefur hótunum líka verið beitt. Menn neita kannski opinberlega, en við höfum svo sannarlega fundið fyrir því. Það er ástæðan fyrir því að ég tel að þrátt fyrir að mönnum sé það þvert um geð ætla stjórnarliðar að greiða atkvæði með þessu. 
             Ég held að það sé líka það sem kom fram í ræðu hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, að nú orðið tengist þetta svo mikið sjálfsmynd og ímynd forustumanna stjórnarflokkanna. Þeir eru búnir að leggja svo mikið undir að þeir geta ekki bakkað, þeir geta ekki viðurkennt að þeir hafi gert mistök. Ég tel að það sé mjög sorglegt og við hefðum svo sannarlega átt að geta tekið höndum saman og reynt enn á ný að leysa úr þessu saman. Mig langar til þess að ljúka síðustu ræðu minni í þessu máli með nokkrum orðum frá Jónasi Hallgrímssyni, með leyfi forseta: „Óskandi væri að Íslendingar færu að sjá að það er aumt líf og vesælt að sitja sinn í hverju horni og hugsa um ekkert nema sjálfan sig og slíta svo sundur félag sitt og skipta sundur afli sínu í svo marga parta sem orðið getur, 

Virðulegur forseti. Ég hef kosið að setja mig alltaf neðar og neðar á mælendaskrána vegna þess að ég hafði beðið hæstv. utanríkisráðherra um að koma og vera viðstaddur hér því að ég hef nokkrar spurningar til hans. Ég vil þakka fyrir að hæstv. utanríkisráðherra er mættur í salinn en ég tel mig knúna til þess að spyrja út í atriði varðandi þá yfirlýsingu sem kom klukkan fjögur í dag frá lögmannsstofunni Mishcon de Reya. Það er alveg ljóst að þessari lögmannsstofu er nóg boðið og hún gefur út yfirlýsingu þrátt fyrir að hæstv. forseti Alþingis gripi inn í atburðarásina og stoppaði af allar tölvupóstssendingar frá viðkomandi lögmannsskrifstofu. Þá kýs þessi skrifstofa samt að senda frá sér talsvert umfangsmikla yfirlýsingu þar sem hún hefur m.a. verulegar athugasemdir við yfirlýsingar Svavars Gestssonar sendiherra frá því í morgun. Hún hrekur eiginlega þá yfirlýsingu og segist standa við það sem kom fram í bréfi þeirra frá því í gær um atburðarásina sem á að hafa átt sér stað í mars í Bretlandi þegar ákveðin gögn voru tekin út úr kynningu sem hæstv. utanríkisráðherra fékk. En mig langar að spyrja út í eftirfarandi atriði: Það kom fram í umræðum í gær að hæstv. utanríkisráðherra sagði að hann hefði ekki haft þessi gögn undir höndum fyrr en í gær.  Mig langar þess vegna að spyrja, bara til þess að fá þetta á hreint: Fékk hæstv. ráðherra þessa kynningu eða ekki, eða var hæstv. ráðherra að meina eitthvað allt annað í svörunum hér í gær? Var hann þá að meina þennan 4. kafla sem hann hafði ekki fengið að sjá, af því sá kafli hafði verið tekinn út? Ég vona að hæstv. ráðherra skilji hvað ég er að fara. Mig langar að fá þetta á hreint. Svo vil ég líka spyrja hæstv. ráðherra, af því að ég á svo erfitt með að átta mig á þeirri yfirlýsingu frá Mishcon de Reya, hvað nákvæmlega er verið að fara í henni. Í 5. töluliðnum í þessari yfirlýsingu segir að sendiherra okkar Svavar Gestsson hafi haft eina eintakið af þessari kynningu, þ.e. fyrri kynningunni frá 26. mars, sem hæstv. utanríkisráðherra fékk ekki, af því að það var búið að taka út þarna gögn, þetta gagn. Þessi kynning var „securely in his safe“, eins og segir hérna, þ.e. hún var örugg í peningaskápnum heima hjá honum, eitthvað svoleiðis. Hún var á þessum stað. Síðan segir hins vegar að tveir embættismenn hafi verið með þessa kynningu eða tekið afrit af henni, þ.e. Huginn Þorsteinsson og Áslaug Árnadóttir. Þetta eru þeir embættismenn sem eru búnir að koma mikið við sögu í þessu máli. Af hverju kemur lögmannsskrifstofan þessu á framfæri? Ég vil spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvernig getur staðið á því. Er það til þess að sýna fram á að það sé mjög furðulegt, svo ekki sé nú meira sagt, að hæstv. utanríkisráðherra hafi ekki séð þessi gögn? Þau eru í þessum peningaskáp heima hjá sendiherranum okkar, Svavari Gestssyni, og svo hjá tveimur embættismönnum hér á Íslandi. Síðan kemur fram í 7. lið að lögmannsskrifstofan býðst til þess að fá eiðsvarna yfirlýsingu frá lögmönnum sínum sem voru á fundinum 26. mars þegar þessi fyrri kynning fór fram. Af hverju er verið að koma því á framfæri? Ég verð, virðulegur forseti, að segja að það er svo óþægilegt að standa hér og spyrja svona spurninga, grundvallarspurninga að mínu mati, um hvað hefur átt sér stað, í minni síðustu ræðu, í síðustu ræðunni í þessu máli. En þetta er ekki boðlegt. Ég vil samt þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að koma hérna og sýna þá viðleitni að reyna að upplýsa okkur á þessum síðustu sekúndum sem við höfum. En auðvitað eru þetta algjörlega fráleit vinnubrögð og þetta mál er ekki tækt til afgreiðslu eins og staðið er að því núna, alla vega ekki fyrir okkur í stjórnarandstöðunni. Það er ekki tækt, virðulegur forseti.

Frú forseti.  Situr hv. þm. Siv Friðleifsdóttir ekki í utanríkismálanefnd?  Það sem ég sagði í gær að ég hefði ekki fengið kynningu á, var að ég hafði aldrei fengið að sjá þessa glærusýningu, aldrei séð hana, ekki bara 4. kaflann heldur allt það sem í henni var. Það var það sem ég staðfesti. Og það voru þau gögn sem voru lögð fram á þessum fyrri fundi 26. þar sem umræddir starfsmenn 

Virðulegur forseti. Ber að skilja hæstv. utanríkisráðherra sem svo að hann hafi aldrei fengið þessa kynningu, hvorki 4. kaflann né rest? Ekkert? Þá stangast það algjörlega á við yfirlýsingu Mishcon de Reya.

Nei.

Í 3. liðnum stendur að 31. mars hafi verið kynning fyrir hæstv. utanríkisráðherra, að hann hafi verið til staðar í Rib Room á þessu hóteli.  En ég spyr aftur: Af hverju dregur Mishcon de Reya það fram í lið 5 að eina afritið af þessari fyrri kynningu, þar sem 4. kaflinn er inni, sem er svo viðkvæmur að hann þolir ekki dagsins ljós, sé í bankahólfi Svavars Gestssonar sendiherra og að tveir embættismenn hafi tekið afrit? Af hverju er þessu komið þarna á framfæri? Ég hélt fyrst að það væri eitthvað verið að ýja að því að ríkisstjórnin væri að saka Mishcon de Reya um að leka einhverjum gögnum en svo skilst mér núna að þetta sé miklu frekar á þá leið að þeir furði sig á því af hverju hæstv. utanríkisráðherra hafi ekki nokkurn tímann fengið kynningu á þessum 4. kafla. Sú kynning fór bara fram á einhverjum hlaupum í gær, eins og ég skildi orðræðuna hér í gær. Ég skil það ekki, virðulegur forseti, ef þetta er staðan, að hæstv. utanríkisráðherra hafi ekki fengið kynningu á gagni sem er svona mikilvægt að það er í bankahólfi heima hjá sendiherra. Svo er því reyndar komið á framfæri að tveir embættismenn hafi líka tekið afrit. 

Herra forseti. Þessi fundur var langur. Fundurinn með þeim Íslendingum sem voru frá Landsbankanum, formanni samninganefndarinnar og Mishcon de Reya held ég að hafi staðið í eina tvo tíma. Ég kom inn á hann í svona 12 mínútur, drakk einn kaffibolla. Það eina sem ég gerði þar var að tala við tvo Íslendinga sem þar voru. Á þessum fundi voru engir embættismenn fyrir utan aðstoðarmann minn. Þessa Landsbankamenn hafði ég ekki séð áður en ég man nöfn þeirra, þó ekki eftirnöfnin, þau hétu Baldvin og Lilja. Það var enginn sem hét Áslaug og ég minnist þess ekki að Huginn Þorsteinsson hafi verið á þeim fundi.  Það liggur alveg ljóst fyrir að það sem  
            

Ekki samtöl …

Ég hef ekki hugmynd um hvað fór fram eða fer fram í hugardjúpum lögmanna þessarar ágætu stofu. Ég hef enga hugmynd um af hverju þeir telja þetta vera með þessum hætti eða af hverju þeir orða þetta svona. Það sem ég segi er einfaldlega þetta: Þessa kynningu á þessum tilteknu hugmyndum hef ég aldrei fengið og hef aldrei séð fyrr en í gær. Hins vegar þekkti ég efnisatriðin í 4. kaflanum vegna þess að þau höfðu  
            

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan er svohljóðandi: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 30. desember 2009 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 26. janúar 2010.“ Tillagan skýrir sig sjálf.

Samkomulag er milli þingflokka um hvernig hagað verður lokum þessarar umræðu. Forustumenn flokkanna hafa 15 mínútur hver og þingmaður utan flokka sex mínútur. Röð flokkanna fer eftir stærð þeirra. Útvarpað og sjónvarpað er frá umræðunni.

Virðulegi forseti. Icesave-málið hefur verið ítarlega rætt á Alþingi og fengið vandaða málsmeðferð. Fyrirliggjandi frumvarp að ríkisábyrgð og lánasamningar hafa að geyma lagalega og efnislega fyrirvara sem að mínum dómi lágmarka hættuna á því að Íslendingar fái ekki staðið undir skuldbindingu sinni vegna Icesave-reikninganna. Þeir fyrirvarar tryggja að afborganir höfuðstóls þurfa aldrei að fara yfir ákveðið hlutfall af vexti þjóðarframleiðslu. Þannig er tryggt að afborganir muni aldrei sliga þjóðarbúið. Auk þess er tryggt að breytist forsendur Íslendinga til þess að standa undir skuldbindingum vegna Icesave-reikninganna mjög til hins verra mun samþætting endurskoðunarákvæðis og Brussel-viðmiða leiða til þess að ekki verður gengið nærri greiðslugetu þjóðarbúsins. Þar höfum við bakstuðning Evrópusambandsins til tryggingar á sanngirni í samskiptum við Breta og Hollendinga. Þá er rétt að hafa í huga að vextir lánsins eru einhverjir þeir lægstu langtímavextir sem veittir hafa verið í Evrópu í sögulegu samhengi. Auk þess getum við greitt lánið upp og endurfjármagnað það hvenær sem er bjóðist Íslendingum betri lánakjör með öðrum hætti. Við höldum í frumvarpinu til haga lagalegri óvissu um túlkun innstæðutilskipunar ESB. Við höldum því fram að hún eigi ekki við þegar um kerfishrun er að ræða og að ríkinu beri heldur ekki ótvíræð skylda við slíkar aðstæður til að hlaupa mundir bagga með Tryggingarsjóði innstæðueigenda. Enda þótt Icesave-skuldbindingin sé hvorki okkar bráðasti skuldavandi né sá sem íþyngir okkur mest hefur samningaþófið um Icesave staðið í rúmt ár. Það er mitt mat að ekki verði lengra komist í samningum. 2. umr. um þetta mál lauk með því að samkomulag tókst um að tiltekin atriði yrðu skoðuð nánar af hálfu fjárlaganefndar. Þeirri skoðun lauk fyrir jólin og er greinargott yfirlit yfir þá athugun að finna í framhaldsnefndaráliti meiri hlutans. Ég vil stuttlega draga fram markverð atriði í þeirri umfjöllun. Í fyrsta lagi staðfestu Björg Thorarensen og Eiríkur Tómasson prófessor að frumvarp fjármálaráðherra samrýmist stjórnarskránni. Í öðru lagi voru tvær breskar lögmannsstofur fengnar til að gefa álit, m.a. á texta samninganna og áhættu af því að fella þá. Þegar um viðamikla, sérstaka og flókna lánasamninga er að ræða er auðvitað alltaf hægt að benda á atriði sem eru óvenjuleg og hefði mátt orða öðruvísi. En hætt er við að þeir sem sökkvi sér niður í lestur á lögfræðiálitum sjái ekki skóginn fyrir trjánum. Það hefði einnig orðið til þess að greiða fyrir málum ef lögfræðistofan Mishcon de Reya hefði í 86 síðna áliti sínu, sem barst fyrir jólin, látið vita af gögnum sem hún vildi koma til Alþingis þar sem fjárlaganefnd kallaði eftir því sem skipti máli vegna Icesave-málsins. Að því er séð verður eru gögnin sem hún leggur nú fram og ollu uppnámi stjórnarandstöðunnar úr ýmsum áttum og sum hafa meira að segja þegar birst á island.is. Ég hafna því afdráttarlaust að vísvitandi sé verið að halda gögnum frá Alþingi eins og ítrekað hefur verið haldið fram. Þegar ég tók við sem forsætisráðherra í febrúar 2009 erfði ríkisstjórnin þetta mál óleyst. Hluti af þeirri arfleifð var samningsdrög sem orðið höfðu til í samskiptum ríkja mánuðina þar á undan. Þar var sem sagt tiltekin staða uppi í viðræðunum sem viðsemjendur okkar hafa ekki hvikað frá að neinu verulegu leyti. Það sem hefur þó einkum áunnist er lækkun vaxta úr 6,7% í 5,55%, lenging lánstíma úr 10 í 15 ár, og lengur ef þörf krefur, lengra afborgunarleysistímabil, úr þremur í sjö ár, svokallað Ragnars H. Halls-ákvæði sem getur falið í sér verulegan sparnað fyrir íslenska ríkið verði aukinn forgangur íslenska tryggingarsjóðsins viðurkenndur fyrir dómi, upphafsdagur vaxta 1. janúar 2009 í stað haustsins 2008, þegar Landsbankinn féll og innstæður voru greiddar út, og loks ákvæði um þak á árlegar greiðslur. Virðulegi forseti. Ég verð að segja eins og er að mér finnst framganga Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, sem bera ábyrgð á einkavæðingu bankanna og hvernig að henni var staðið, sem í raun er upphaf þess vanda sem Icesave hefur steypt þjóðinni í, hafa verið æ torskildari eftir því sem lengra hefur liðið á Icesave-þrætuna á þingi. Í sumar greiddu flestir stjórnarandstæðingar atkvæði gegn Icesave-frumvarpinu sem varð að lögum, en nú vilja a.m.k. sumir þeirra efna til þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem kosið yrði á milli fyrirvaranna frá í sumar og þeirra fyrirvara sem eru í endurskoðuðu frumvarpi sem hér er að koma til atkvæðagreiðslu. Það sem var ekki nógu gott í sumar er þá orðið allt í einu fullgott fyrir þjóðina. Það er erfitt, virðulegi forseti, að botna í þessum málflutningi. Það er fleira sem er torskilið í framgöngu stjórnarandstæðinga. Ég vek sérstaka athygli á umfjöllun í lögfræðiálitum um áhættuna af því að fella samningana. Hér er fyrst og fremst um pólitískt mat að ræða. Þar verða menn m.a. að meta líkurnar á að við högnumst á því að taka þann pólitíska og laglega slag sem fylgir því að hafna samningunum. Hv. þm. Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins og þáverandi formaður utanríkismálanefndar, var ekki í vafa um hvað gera skyldi í desember 2008. Í framsögu fyrir nefndaráliti mælti hann með því að hin pólitíska samningaleið yrði farin vegna þess að dómstólaleiðin, hvort sem væri fyrir íslenskum eða erlendum dómstólum, gæti leitt okkur út í ófæru. Ef menn ætla að taka þann slag verða menn líka að vera tilbúnir að tapa því máli ef á mundi reyna, sagði hv. þingmaður fyrir rúmu ári. Hann var þá sem ábyrgur stjórnarliði ekki tilbúinn til að tapa máli sem gæti endað með því að við þyrftum að borga allar innstæður erlendra aðila á Icesave-reikningum en ekki aðeins lágmarkstryggingu. Í stað þess að taka ábyrgð á 700 milljarða kr. láni, sem að stórum hluta greiddist af endurheimtum á útlánum Landsbankans erlendis, gætum við orðið dæmd til þess að greiða helmingi hærri upphæð. Slíka áhættu var hv. þingmaður ekki reiðubúinn að taka enda ábyrgur fyrir stjórn landsins á þeim tíma. Nú í stjórnarandstöðu er komið annað hljóð í strokkinn. Hv. þingmaður hefur heldur betur snúið við blaðinu og virðist nú reiðubúinn að taka áhættuna, tilbúinn að tapa máli sem Bretar og Hollendingar mundu höfða gegn Íslandi ef Alþingi hafnaði gerðum samningum. Einhvern tímann hefði Sjálfstæðisflokkurinn axlað ábyrgð sína í milliríkjadeilu af þessu tagi, gengist við sögu sinni og stuðlað að farsælum lyktum málsins eins og burðarflokki í íslenskum stjórnmálum sæmir að gera. En það virðist liðin tíð. Í þessu samhengi má einnig benda á mjög athyglisverða kafla í áliti Mishcon de Reya um ábyrgð ríkja samkvæmt tilskipun ESB um innstæðutryggingar. Þar kemur skýrt fram hversu miklum vafa það er undirorpið að ríki geti fríað sig ábyrgð með því að vísa til kerfishruns. Ég spyr: Er það líklegt til að hljóta skilning fyrir dómstólum eða öðrum hlutlausum aðilum að hafna því að axla ábyrgð með lánasamningum sem eru þannig úr garði gerðir að þeir gera Íslandi kleift að standa við bakið á tryggingarsjóðnum með lánskjörum sem eru óvenjuhagstæð og þannig úr garði gerð að endurgreiðslur fari aldrei yfir tiltekið hlutfall af hagvexti? IFS Greining hefur fundið út að það sé 10% hætta á greiðsluþroti Íslands í þeim erfiðleikum sem við er að etja. Ég spyr: Hvers vegna hefur ekki verið spurt að því hverjar séu líkurnar á greiðslufalli Íslands verði Icesave-frumvarpinu hafnað á Alþingi? Mér er nær að halda að þá muni líkurnar margfaldast. Viðsemjendur okkar, alþjóðlegar fjármálastofnanir og matsfyrirtæki mundu nánast örugglega líta þannig á að þá þegar væri um greiðslufall að ræða og meðhöndla Íslendinga í samræmi við það. Það er sem sagt mikið hættuspil að hafna Icesave-frumvarpinu. Það er sömuleiðis ekki kostur að draga samþykkt þess og fresta málinu enn um vikur eða mánuði. Slíkt er einnig hættuspil. Líklegt má telja miðað við fyrri reynslu að önnur endurskoðun efnahagsáætlunar íslenskra stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins mundi frestast um óákveðinn tíma, þar með mundi full afgreiðsla lána frá sjóðnum tefjast og hið sama mundi sennilega einnig gilda um lánveitingar Norðurlanda. Afleiðingin yrði sú að ekki yrði hægt að styrkja gjaldeyrisforðann, sem er nauðsynleg forsenda afnáms gjaldeyrishafta. Slík töf mundi einnig draga úr tiltrú á efnahagsstefnu stjórnvalda bæði innan lands og utan og lánshæfismat ríkissjóðs mundi að öllum líkindum lækka. Eins og allir vita verður greiðslubyrði ríkissjóðs þung næstu ár og má þar ekkert út af bera. Við eigum mikið undir því að geta endurfjármagnað stór lán ríkisins, sveitarfélaga og orkufyrirtækja sem eru á gjalddaga á næstu árum. Hætta er á að endurfjármögnunin verði erfiðari og dýrari, einkum með tilliti til þess að án góðs gjaldeyrisforða verður vaxtaálag ríkissjóðs hærra en ella. Minnkandi trúverðugleiki og tafir á afnámi gjaldeyrishafta munu auka þrýsting á gengi krónunnar til lækkunar sem aftur leiðir til vaxandi verðbólgu og veldur því að Seðlabankinn hefur minna svigrúm til vaxtalækkana og gæti jafnvel þurft að hækka vexti sem lækkað hafa úr 18% í 10% á árinu. Vextir hafa ekki verið lægri í fjögur ár. Hætta er einnig á því að skuldatryggingarálag ríkisins, sem lækkað hefur um helming síðan í sumar, muni rjúka upp á ný. Það er þessi mynd sem menn þurfa að hafa fyrir augum. Ég vil ekki taka áhættu af því að hún verði að veruleika. Í sama streng hafa Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands tekið af augljósum ástæðum enda telja þau nauðsynlegt fyrir framhaldið að Icesave verði afgreitt. Þetta eru allt samverkandi þættir sem torvelda endurreisn atvinnulífs og viðnám gegn kjararýrnun og atvinnuleysi. Endurreisn atvinnulífsins snýst að stórum hluta um það að endurskipuleggja efnahagsreikninga heimila og fyrirtækja sem hafa skaddast af völdum fjármálakreppunnar og falls krónunnar. Gengi, vextir og verðbólga ráða þar úrslitum og við hljótum að haga málum þannig að þróun þessara mikilvægu þátta í afkomu fyrirtækja og heimila verði sem hagstæðust. Forsenda endurreisnar og meginmarkmið efnahagsáætlunar okkar er að endurheimta traust á efnahagslífið og gjaldmiðil þjóðarinnar. Nauðsynlegt er því að draga úr allri óvissu til þess að hægt sé að ljúka endurreisn fjármálakerfisins og bæta efnahag heimila og fyrirtækja, þar með talið óvissunni um afdrif Icesave-frumvarpsins og óvissunni um vilja Íslendinga til að standa við alþjóðlegar skuldbindingar. Af framansögðu er ljóst að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar virðast reiðubúnir til að hætta miklu til þess að Icesave-skuldbindingin nái ekki fram að ganga. Samt er Icesave-skuldbindingin einungis þriðja veigamesta ástæðan fyrir skuldaaukningu ríkisins í kjölfar gengishruns og falls bankanna. Hinar tvær eru stærri í sniðum og þungann af þeim þurfum við að bera nú þegar á næstu árum. Það er þekkt fyrirbæri að fall fjármálakerfisins framkallar ríkissjóðshalla sem hjá okkur er áætlaður uppsafnaður á þrem til fjórum árum 30–40% af landsframleiðslu. Næststærsta áfallið sem við verðum að bera er kostnaðurinn vegna tæknilegs gjaldþrots Seðlabankans í bankahruninu en hann er talinn verða um 20% af landsframleiðslu. Það er sláandi að á næsta ári munu vextir og verðbætur af þeirri skuld nema sambærilegri upphæð og hækkaðar skattálögur nú á einstaklinga. Það hafa ekki orðið langar umræður um þetta atriði á Alþingi. Icesave-skuldin er talin munu kosta okkur 10–15% af landsframleiðslu miðað við 88% endurheimtur af eignum Landsbankans. Það er nógu slæmt en þó allt að helmingi minni kostnaður en sá sem hlýst af fyrirhyggjuleysi Seðlabankans í bankahruninu. Glíman við ríkisfjármálin verður erfið næstu ár. Það er m.a. vegna hennar sem nauðsynlegt er að afgreiða Icesave-málið svo við getum einbeitt okkur að því að bæta lánshæfismat ríkisins, tryggja hagstæða endurfjármögnun lána ríkis, sveitarfélaga og orkufyrirtækja, sjá til þess að gengið styrkist, kjörin batni og atvinna aukist, gjaldeyrishöft verði afnumin og skuldastaða heimila verði viðráðanleg. Það er af þessum ástæðum sem við þurfum að ljúka afgreiðslu Icesave á þessu ári. Það er vegna brýnna hagsmuna þjóðarinnar á næstu árum.

Virðulegi forseti. Senn göngum við til atkvæðagreiðslu um hið dapurlega Icesave-mál. Þetta mál varðar gríðarlega þjóðarhagsmuni. Þetta er væntanlega eitt stærsta mál sem við höfum tekið til atkvæðagreiðslu á Alþingi í sögu þingsins. Það felur í sér skuldbindingar upp á hundruð milljarða sem e.t.v. munu fylgja, ekki bara þeirri kynslóð sem nú býr í landinu, heldur líka framtíðarkynslóðum þessa lands. Það segir sína sögu um fjárhagslegt umfang þeirra skuldbindinga sem við viljum hér, eða öllu heldur ríkisstjórnin leggur til að við veitum ábyrgð fyrir, að vextirnir einir geta kostað okkur 100 millj. kr. á dag. Samþykkt Icesave-frumvarpsins sem í engu tekur tillit til íslenskra hagsmuna, en í öllum meginatriðum krafna viðsemjenda okkar, felur þess vegna í sér aðför að efnahagslegu sjálfstæði og fullveldi íslensku þjóðarinnar. Með þessu frumvarpi vill ríkisstjórn Íslands, ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna, gera skuldir einkabanka að skuldum almennings þessa lands. Það vill ríkisstjórnin gera án dóms og laga. Fyrir slíkri ákvörðun hlýtur að þurfa afar skýra réttlætingu, rök sem standast skoðun til langs tíma. Réttlæting fyrir þeim samningi sem hér er óskað ríkisábyrgðar á hefur ekki verið lögð fyrir þingið. Er til staðar lagaleg skuldbinding fyrir okkur Íslendinga til að takast á herðar þessar miklu kröfur? Er hún til staðar? Ég heyri það ekki í þessum þingsal. Ég hef engan þingmann heyrt halda því hér fram að á grundvelli lagalegrar skuldbindingar þurfum við að taka á okkur þessar byrðar. Reyndar er það þannig að ríkisstjórnin sjálf segir í frumvarpinu að hún mótmæli því, og nú síðast mótmælir hæstv. forsætisráðherra því að skuldbindingin byggi á lagalegum rökum. Hins vegar hafa ráðherrar ríkisstjórnarinnar oftlega komið hingað upp og bent á að viðsemjendur okkar séu þeirrar skoðunar og að ýmsir lögfræðingar í útlöndum séu þeirrar skoðunar að við höfum lagalega skuldbindingu til þess að taka þetta á okkur. En enginn í þessum þingsal er þeirrar skoðunar. Það er skýrt að réttlæting um að færa þessar byrðar yfir á íslenskan almenning byggir ekki á lagalegri skuldbindingu. Kann að vera að þessa ákvörðun megi réttlæta með einhverri siðferðilegri skuldbindingu, eins og sumir þingmenn stjórnarflokkanna halda hér gjarnan fram? Kann að vera að við Íslendingar höfum siðferðilega skuldbindingu til að taka á okkur ríkisábyrgð vegna fjárhæðar sem nemur hálfri þjóðarframleiðslu? Að sjálfsögðu ekki. Á engu þjóðþingi mundu menn halda slíkum rökum fram. Okkar siðferðilega skuldbinding er gagnvart þeim sem búa í þessu landi og munu gera um ókomna tíð. Þar liggur okkar siðferðilega skuldbinding í þessu máli, að gæta hagsmuna íslensku þjóðarinnar. Skemmst er að minnast þess að fyrrverandi utanríkisráðherra sendi þinginu skýrslu þar sem hún tók fram að ekkert í verkum fyrri ríkisstjórnar mætti túlka svo að af því leiddi skuldbindingu fyrir Ísland eða ríkisstjórnina sem nú er við störf til þess að fallast á kröfur viðmælenda okkar. Það er þá líka skýrt. Hingað kemur upp á eftir hæstv. fjármálaráðherra og hann mun án vafa halda því fram að fyrri ríkisstjórn hafi bundið okkur Íslendinga til að takast á herðar þessar miklu kröfur. Það stenst enga skoðun. Fyrir því höfum við líka lögfræðiálit. Þrátt fyrir að hafa ekki lagalegar skuldbindingar til þess og ekki siðferðilegar og að ekkert hafi gerst á fyrri stigum þessa máls sem knýi okkur til þessarar niðurstöðu kemur að spurningunni: Kann að vera að við höfum engu að síður pólitíska hagsmuni af því eða að í heildarhagsmunamati þjóðarinnar sé augljóst að við þurfum að takast á herðar þessa skuldbindingu? Mín afstaða til þess er algerlega skýr, við höfum enga pólitíska hagsmuni af því að sæta afarkostum annarra þjóða, sitja undir hótunum og þvingunum eins og ríkisstjórnin hefur látið fara með okkur í þessu máli. Allt er það rétt sem hæstv. forsætisráðherra tók fram rétt í þessu. Ég var þeirrar skoðunar að við ættum að leita lausnar á þessu máli, að við hefðum hagsmuni af því að láta reyna á samkomulag við þá sem beindu að okkur kröfum í þessu máli. Heildarhagsmunamat á síðasta ári leiddi til þeirrar niðurstöðu og þannig studdu stjórnarflokkarnir á þeim tíma umboð til ríkisstjórnarinnar til að leiða málið til lykta. En staðreynd málsins er sú að við höfum fyrir löngu boðið miklu meira en hægt er að ætlast til af íslensku þjóðinni til að leysa þetta ógæfumál sem byggir á gallaðri löggjöf frá Evrópusambandinu. Með því að leita samninga, með því að vera talsmaður þess að við leiðum fram pólitíska lausn í málinu er maður ekki um leið talsmaður þess að við föllumst á allar kröfur og alla þá þvingunarskilmála sem viðsemjendur okkar hafa hótað okkur þó að ríkisstjórnin sé þeirrar skoðunar. Það dugar ekki fyrir hæstv. forsætisráðherra að koma hingað og gera mig að talsmanni slíkrar niðurstöðu í þessu máli þó að ég hafi talað þannig á sínum tíma að það væri réttara að leita lausnar. Það stenst enga skoðun að koma hingað upp með slíkan málflutning. Til að bæta gráu ofan á svart fóru viðsemjendur okkar með okkur þannig í þessu máli að ekki einungis höfnuðu þeir öllum málatilbúnaði ríkisstjórnarinnar og samninganefndar hennar og þvinguðu fram niðurstöðu sem var auðvitað kolómöguleg heldur höfnuðu þeir líka þeirri niðurstöðu sem Alþingi Íslendinga bauð í haust. Það er einfaldlega rangt og stenst enga skoðun frekar en margt annað í þessu máli að það frumvarp sem ríkisstjórnin er hér að reyna að þvinga í gegnum þingið sé sambærilegt við málið eins og þingið afgreiddi það í sumar. Það stenst enga skoðun. Sumarþingið setti öryggisnet í þetta mál, tryggði að við mundum aldrei verja nema tilteknu hlutfalli af hagvextinum til að standa undir þessum skuldbindingum og að þingið gæti að ákveðnum tíma liðnum fellt ábyrgðina niður. Þessi tvö grundvallaratriði eru ekki lengur til staðar í málinu vegna þess að vaxtagreiðslurnar þurfum við alltaf að reiða fram á hverju ári, algerlega óháð hagvexti og hagþróun í landinu. Sömuleiðis er búið að fella úr málinu heimild fyrir þingið til að fella ábyrgðina niður í framtíðinni. Á þessu máli eru fjölmargir lagalegir ágallar fyrir utan það sem ég hef þegar nefnt. Og það leikur vafi á því hvort málið standist stjórnarskrá. Við höfum fengið misvísandi álit í því efni. Hvers vegna leikur vafi á þessu? Jú, vegna þess að hér er verið að leggja fyrir þingið ákvörðun sem felur í sér fjárskuldbindingar sem gríðarleg óvissa ríkir um hvernig muni þróast í framtíðinni. Menn eru að leggja til að þingið taki ákvörðun sem skuldbindur það til mjög margra ára þannig að á hverju ári muni menn þurfa að taka ákvörðun um framlög á fjárlögum sem fullkomin óvissa ríkir um í dag hver verða. Þetta atriði málsins hlýtur að koma til skoðunar gagnvart stjórnarskránni vegna þess að óvissan um fjárhagslegu skuldbindingarnar sem hér er verið að taka ákvörðun um er gríðarleg. Fleira mætti tína til varðandi lagalega ágalla. Auðvitað er það hörmuleg niðurstaða í þessum viðræðum að við skulum gelda íslenska dómstóla í málinu. Íslenskir dómstólar eru réttir dómstólar í þessari deilu. Úr kröfum erlendra aðila gegn íslenskum útibúum banka sem starfa á Íslandi á að leysa á Íslandi, en ríkisstjórnin er búin að snúa öllu á hvolf. Nú sitjum við uppi með þá stöðu að meira að segja úrlausn íslenskra dómstóla í málinu er ógild ef hún er ekki samhljóma áliti frá Evrópu í málinu. Að öðru leyti gilda um samningana - lög hvaða lands? Jú, Bretlands, Bretanna sem beittu okkur hryðjuverkalögunum. Þeirra dómstólar eiga að fjalla um málið. Og hefur ríkisstjórnin gert eitthvað til að fá bættan okkar hlut vegna þess mikla tjóns sem Bretarnir ollu okkur með því að fella með ósanngjörnum hætti íslenska banka? Nei, ekkert. Hvergi í þessum samningum sér þess stað að menn hafi fengið réttlætingu eða einhvers konar málsbætur og að okkar hlutur hafi verið réttur vegna þess ósanngjarna tjóns sem þannig var yfir okkur fært. Allt þetta hefur íslenska ríkisstjórnin látið yfir sig ganga og leggur til við þingið að við samþykkjum og veitum ríkisábyrgð fyrir. Þetta er hörmuleg niðurstaða. Því er haldið fram að samningarnir eins og þeir eru bornir upp á þinginu standist hin sameiginlegu viðmið, Brussel-viðmiðin. Höfum eitt í huga, með þeim var viðræðuferlið núllstillt. Það þýðir ekkert fyrir menn að koma hingað og vísa til minnisblaða sem gerð voru fyrir þann tíma. Nei, þá veitti þingið umboð á ákveðnum forsendum. Þessi samningur tekur sannarlega ekki tillit til þess viðræðugrundvallar sem skapaður var með Brussel-viðmiðunum. Ég ætla að leyfa mér að vísa til fyrrverandi utanríkisráðherra um þetta atriði. Það vefst ekki fyrir Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur að ríkisstjórnin fór ekki fram til viðræðna með þessi viðmið í huga heldur, svo notuð séu hennar eigin orð, samdi um þetta mál eins og sakamaður. Ég vil segja undir lok umræðunnar um þetta mál að við í Sjálfstæðisflokknum höfum gert allt sem í okkar valdi stendur til að koma vitinu fyrir menn í þessu máli. Því er gjarnan haldið fram að við eigum engan annan kost en þennan, að við leiddum yfir okkur hörmulegri niðurstöðu en þessi vondi samningur býður upp á. Því mótmæli ég. Ég mótmæli því alveg sérstaklega að við Íslendingar værum í verri stöðu með því að fella þennan samning en með því að samþykkja hann. Með því að hafna þessum afarkostum stæðum við í lappirnar og létum ekki beita okkur þvingunum. Það hafa þessar þjóðir gert gagnvart okkur, t.d. hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, og mörg önnur ríki í Evrópu hafa á bak við tjöldin beitt okkur þvingunum í þessu máli og þannig erum við beitt órétti sem engin önnur þjóð mundi láta yfir sig ganga. Við eigum ekki að sætta okkur við það. Í hvert sinn sem við höfum mótmælt þessu og látið reyna á þessar hótanir hafa viðkomandi aðilar hörfað. Hafa ekki íslensku bankarnir verið endurreistir? Höfum við ekki fengið fyrirgreiðslu hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum? Er það ekki þannig að framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins vill ekki kannast við að afgreiðsla þaðan sé háð lausn á þessu máli? Jú, þannig er það nefnilega þrátt fyrir allt það sem sagt hefur verið. Og nú hafa allir forustumenn ríkisstjórna á Norðurlöndunum líka tjáð sig um það að þeir geri ekki lausn á þessu máli að skilyrði fyrir fyrirgreiðslu gagnvart okkur Íslendingum. Hver sér ekki hversu sanngjörn krafa það er að úr málinu verði leyst fyrir dómstólum? Hver sér það ekki? Ef upp kemur ágreiningur á milli tveggja þjóða, hvað er ósanngjarnt við það að menn fari fram á að málið verði lagt fyrir hlutlausan dómstól? Við höfum nefnilega boðið hlutlausan dómstól þrátt fyrir að réttir dómstólar séu hér á Íslandi. Þetta undirstrikar það sem ég sagði rétt í þessu, við höfum fyrir löngu síðan boðið sanngjarna lausn á þessu máli, pólitíska kosti sem ættu að hafa leitt til niðurstöðu í málinu fyrir löngu. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir okkar sjálfstæðismanna á þinginu sýnist mér að stjórnarmeirihlutinn sé mjög einbeittur í ákvörðun sinni að koma málinu í gegnum þingið. Allt skal gert fyrir líf vinstri stjórnarinnar á Íslandi. Það er ekki í fyrsta sinn á þessu ári sem menn fórna sannfæringu sinni til að halda lífi í ríkisstjórninni. En komi Sjálfstæðisflokkurinn til áhrifa í landinu, hvort sem er á þessu kjörtímabili eða því næsta, heiti ég því að við munum gera allt sem í okkar valdi stendur til að vinda ofan af vitleysu þessarar ríkisstjórnar í málinu og leiða þjóðina út úr því kviksyndi sem ríkisstjórnin er að koma okkur í með samþykkt þessa máls. Við munum láta einskis ófreistað til að fá endursamið um þau kjör sem hér er verið að leiða þjóðina í, leiða mönnum það fyrir sjónir að við Íslendingar eigum ekki það skilið sem er verið að þvinga okkur til að samþykkja á Alþingi Íslendinga í dag. Þessa skuldbindingu höfum við gagnvart íslensku þjóðinni, gagnvart kjósendum, gagnvart þeim sem treysta okkur fyrir því að koma hingað og taka réttar ákvarðanir. Við í Sjálfstæðisflokknum munum a.m.k. ekki bregðast því trausti, því umboði, þegar að því kemur. Þeirra skömm er mikil sem ætla að taka þá ákvörðun hér í kvöld að styðja ríkisstjórnina í þessu ógæfumáli, með þessa ömurlegu niðurstöðu í farteskinu. Og skömmin mun fylgja þeim um langa framtíð.

Frú forseti. Landsbankinn gamli, hinn einkavæddi Landsbanki, var íslenskur banki. Hann starfaði á íslenskri kennitölu, var að uppistöðu til í eigu Íslendinga og var undir íslenskum lögum og reglum. Hann heyrði undir íslenskt eftirlit, íslenskt Fjármálaeftirlit og Seðlabanka og hann var á ábyrgð íslenska innlánstryggingarkerfisins hvað varðaði innlán í öllum útibúum bankans. Hann hafði starfsemi víða um byggðir Íslands, útibú þar sem fólk lagði inn peninga en því miður stofnaði hann einnig, með fullu leyfi íslenskra stjórnvalda, útibú í Bretlandi og síðar í Hollandi. Inn í þau útibú safnaði hann óhemjufjárhæðum með því að yfirbjóða aðra banka með háum vöxtum og auglýsa að innstæðurnar væru tryggar vegna þess að íslenska innlánstryggingarkerfið stæði á bak við starfsemi bankans. Um 350.000 aðilar, fleiri en við Íslendingar erum, lögðu sparifé sitt inn á þessa reikninga í góðri trú, einstaklingar, sveitarfélög, líknarfélög, lífeyrissjóðir, eftirlaunasjóðir o.s.frv. Þegar þessi banki hrundi, varð gjaldþrota og gat ekki greitt fólkinu út þessar innstæður gat aldrei farið öðruvísi en svo, hvað sem lagalegum álitamálum líður, en að niðurstaðan yrði skelfilegt tjón, ógæfa og dýr harmsaga fyrir Ísland. Og svo varð. Sem betur fer áttu hinir föllnu bankar fyrir öllum innstæðum, þar reyndi ekki á innlánstryggingarsjóðinn þannig að í þeim skilningi varð ekki það algera kerfishrun hvað innlán varðar sem oft er látið í veðri vaka í þessu máli. Það voru aðeins innlán Landsbankans í Bretlandi og Hollandi sem íslenski innstæðutryggingarsjóðurinn þurfti að takast á við en þau voru skelfilega stór og mikil. Veruleikinn er sá að Ísland einangraðist á örskömmum tíma með þá afstöðu sína að óvissa ríkti um hvort ríkinu bæri við þessar aðstæður að standa á bak við innlánstryggingarsjóðinn og tryggja honum fullnægjandi fé. Strax í október fóru íslensk stjórnvöld undir miklum þrýstingi að lýsa því yfir að það yrði gert, að íslenska innlánstryggingarsjóðnum yrði tryggt nægjanlegt fé til að fólk brynni ekki inni með innstæður sínar. Ég hygg að þáverandi hæstv. forsætisráðherra hafi á hreinskilinn og mjög réttan hátt lýst því hvernig mál stóðu í nóvembermánuði þegar íslensk stjórnvöld höfðu í áföngum hrakist undan og fallist á að greiða lágmarksinnstæðurnar að fullu, 20.887 evrur. 13. nóvember 2008 lýsir Geir H. Haarde því hvernig komið sé, hver staðan sé orðin og talar um að meira að segja Norðurlöndin leggist nú á sveif með Evrópusambandsríkjunum sem segi að leysa verði Icesave-deiluna áður en Íslandi verði lofað nokkrum stuðningi, áður en við fáum afgreiðslu hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum o.s.frv. Fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra, Geir H. Haarde, sagði 13. nóvember í viðtali við kvöldfréttir sjónvarpsins, með leyfi forseta: „Það er alveg ljóst að það er verið að beita okkur miklum þrýstingi og það er enginn góður kostur til dæmis varðandi þessa Icesave-reikninga, það er enginn góður kostur í þessari stöðu þannig að við þurfum að velja leið sem að lágmarkar tjónið fyrir okkur og gerir okkur kleift að ná þeim markmiðum sem við þurfum að ná svona í öðrum málum.“ Þannig var staðan og er enn. Við verðum að velja þá leið sem lágmarkar skaðann sem þetta mál, eins og mörg önnur sem tengjast hinu sársaukafulla efnahagshruni, hefur valdið okkur. Sú leið sem hér hefur verið farin gengur út á það að hámarka eftir föngum eignir gamla bankans til að greiða inn á tjónið, að gefa íslenska hagkerfinu langan tíma til að jafna sig eftir efnahagsáföllin, ná styrk sínum á nýjan leik og verja það fyrir greiðslum á meðan. Þetta hefur tekist í samningunum, þeir eru til muna hagstæðari en upprunalegar hugmyndir um að leysa málið frá haustinu og fyrri hluta vetrar 2008. Á þeim grundvelli til lausnar sem nú liggur fyrir hafa fyrirvarar Alþingis frá því í sumar allir verið færðir inn í viðaukasamningana, settir í lögin eða að þeirra sér stað í sameiginlegum yfirlýsingum fjármálaráðherra landanna þriggja. Náttúruauðlindirnar eru tryggðar, Brussel-viðmiðin svokölluðu eru tekin inn, áskilnaði um að Ísland geti leitað réttar síns varðandi lagaóvissu um greiðsluskylduna er til haga haldið í frumvarpinu og öðrum þeim atriðum sem mest var rætt um í þessum efnum. Efnahagslegu fyrirvararnir eru inni hvað greiðslu varðar, óbreyttir að öðru leyti en því að að lágmarki skulu alltaf greiddir vextir. Greiðslurnar eru tengdar við hagvöxt og þannig er landinu búið aukið öryggi ef við lendum í erfiðleikum á komandi árum. Margt stórt hefur verið sagt gegn þessum samningum um þetta mál og hversu vont það sé. Það hefur minna farið fyrir öðrum uppbyggilegum hugmyndum um hvað menn ætla að gera í staðinn ef þeir ætla að hafna þessu.  Það hefði verið stórmannlegt ef formaður Sjálfstæðisflokksins hefði komið hér seint og um síðir loksins og beðið þjóðina afsökunar fyrir hönd síns flokks. 

Hæstv. fjármálaráðherra er vinsamlega beðinn að beina máli sínu til forseta.

Ég leiðrétti mál mitt, frú forseti, og sagði hv. þingmaður, ég er að tala við virðulegan forseta. Svona var þetta og svona er þetta vaxið. Ég tel að öllum helstu ábendingum og gagnrýnisatriðum stjórnarandstöðunnar hafi verið svarað rækilega og málefnalega. Það hefur hins vegar enginn haldið því fram og mun aldrei gera að þetta sé annað en vont og erfitt mál sem er okkur öllum sársaukafullt að þurfa að takast á við. En það er líka ljóst að það verður að gera það, það er líka ljóst að það yfirgefur okkur ekki, það gleymist ekki, það gufar ekki upp. Það er þarna og mun verða þarna og mun verða hindrun í vegi allrar okkar þróunar og framvindu takist ekki að koma því einhvern veginn út úr heiminum. Stjórnvöld hafa verið sökuð um leynd og pukur í þessu máli. Ekkert er fjær sanni.  Nú er það svo, virðulegi þingheimur, að það dregur að lokum umræðu um þetta Icesave-mál. Eins og við höfum lært af reynslunni og vitrir menn hafa kennt okkur er alltaf óvissa um framtíðina. Það á að sjálfsögðu við um Icesave, það á að sjálfsögðu við um Ísland, það á við um það hvernig okkur reiðir af í gegnum öll þau áföll sem hér hafa orðið. Ég tel að við séum á góðri leið. Og hvaða veganesti ætlum við að hafa með okkur í glímunni framvegis við viðfangsefnin? Er það ekki trú á framtíðina, er það ekki það að við ætlum Íslandi í gegnum þessa erfiðleika? Eða hvað? Með hvaða hugarfari viljum við takast á við hinn dagsdaglega veruleika? Það er ljóst að alþjóðasamfélagið lítur svo á að Ísland eigi að standa við lágmarksinnstæðutrygginguna.  Mikill tími hefur farið í umræðu um þetta mál. Það er stórt, það er erfitt, það hefur enginn haft ánægju af því að glíma við það. Það er athyglisverð staðreynd og kemur e.t.v. einhverjum áhorfendum á óvart þegar það er upplýst að samt er áætlað að í lok næsta árs verði Icesave-skuldbindingin aðeins rétt rúmlega 10% af heildarskuldum og -skuldbindingum ríkisins,  Það er auðvitað hægt að kenna sendiboðanum um og það er hægt að reyna að kenna þeim um sem taka við vondu búi og eru að reyna að rífa það upp, eru að reyta arfann úr túninu og sá á nýjan leik. En það er ekki stórmannlegt, það vita allir hvernig þetta mál er vaxið. Það sem við Íslendingar þurfum að gera er að koma þessum hlutum sem flestum frá og snúa okkur að framtíðinni, að uppbyggingunni. Þar hefur okkur sem betur fer miðað vel í gegnum þetta ár. Staðan er víða erfið en því miður fer hún versnandi í mörgum löndum sem eru í hliðstæðum erfiðleikum og við. Hér fer hún batnandi og er betri en við héldum að hún yrði fyrir hálfu ári, fyrir níu mánuðum, fyrir ári síðan. Það er minna atvinnuleysi, samdráttur landsframleiðslu var minni og nú fer verðbólga lækkandi, vextir lækkandi og kannski var hvað mest sláandi fyrirsögn á mbl.is, held ég að það hafi verið, hérna upp úr jólum: Kaupmenn hæstánægðir með jólaverslunina. Ástandið er þó ekki verra en það á Íslandi þar sem ýmsir spáðu, þeir hinir sömu og spá nú öllu svörtu í sambandi við þetta mál, að hér yrði allt hrunið og í kaldakoli. Það hjálpar okkur ekki að takast á við hlutina með því hugarfari. Það að ljúka Icesave-málinu er bara einn hluti af því að koma Íslandi áfram í gegnum erfiðleikana og út úr þeim. Öllum hugsandi mönnum má vera ljóst að það verður að takast á við þetta mál og leiða það til lykta. Þannig er það. Ég vil að lokum, frú forseti, þakka öllum þeim sem hafa lagt fram krafta sína í þágu þess að Ísland glímdi við þetta mál allt frá haustdögum 2008 og til dagsins í dag. Ég þakka sérstaklega þeim embættismönnum, samninganefndarmönnum, lögfræðingum og þeim öðrum sem hafa aðstoðað íslensk stjórnvöld á þessum tíma og hafa gert sitt besta, um það beðnir eða í þágu þeirra sem þeir starfa fyrir. Ég tek það mjög nærri mér að ýmsir slíkir hafa mátt sæta mjög óvæginni gagnrýni og að að þeim hefur verið veist án þess að þeir geti svarað fyrir sig eða borið hönd fyrir höfuð sér. Ég tek það mjög nærri mér, en ég segi: Það er miklu meir til vansa þeim sem þannig standa að málum en þeim sem fyrir verða. Þeirra er skömmin sem veitast að fólki sem ekkert hefur gert annað en reynt að vinna þá vinnu sem það hefur verið beðið um. Ísland mun sigrast á erfiðleikum sínum, það er bjargföst trú mín og sannfæring og að í hönd fari ár þar sem batinn hefst. Ef ég tryði þessu ekki, frú forseti, stæði ég ekki hér.

Frú forseti. Hæstv. fjármálaráðherra stóð hér í korter og barmaði sér og virtist kenna öllum öðrum en sjálfum sér um hvernig komið er í þessu máli. Það er undarlegt í ljósi þess að hæstv. fjármálaráðherra er nýbúinn að lofa því að hann mundi taka alla ábyrgð á þessari niðurstöðu. Það varði ekki lengi, en er kannski í samræmi við annað sem komið hefur úr þeirri átt í þessu máli. Það er búið að fara margoft yfir þann hræðsluáróður sem hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra fóru með í ræðum sínum að það er óþarfi að eyða meiri tíma í hann. Þó vil ég sérstaklega nefna tvö atriði sem sætir mikilli furðu að menn skuli enn þá leyfa sér af einstakri ósvífni að hengja sig í. Það eru fullyrðingar í þá veru að það að ganga frá þessu muni á einhvern hátt ryðja úr vegi hindrunum með því að þá styrkist gengi íslensku krónunnar og við losnum fyrr við gjaldeyrishöft. Það liggur fyrir, meira að segja frá Seðlabankanum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sem stjórnvöld vísa hvað oftast til í þessu máli, að m.a. vegna samþykkis Icesave-samninganna verði gengi krónunnar hér veikt í a.m.k. 10 ár, líklega einhverja áratugi, og verði að haldast veikt til að menn geti staðið undir þessum skuldbindingum og gjaldeyrishöft verði að vara hér lengur en menn gerðu ráð fyrir, en ekki skemur. Og svo leyfðu bæði hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra sér að fara í bókhaldsbrellurnar um að þetta væri svo hlutfallslega lítill hluti vandans og bera saman þessi lán, Icesave-lánin, upphæðir sem við fáum aldrei afhentar, koma aldrei hingað, við hugsanlegar heildarupphæðir annarra lána, lána þar sem við mundum þó a.m.k. veita peningunum viðtöku. En það er óþarfi að verja meiri tíma í rök stjórnarliða í þessu máli því að þau eru öll löngu fallin. En við eigum á þessum tímapunkti að velta því fyrir okkur hvað þetta mál segi okkur um þróun íslenskra stjórnmála. Hér var almennt ríkjandi sú skoðun í íslensku samfélagi þegar hrun varð haustið 2008 að við yrðum að nota tækifærið til að gera breytingar, ekki aðeins á því hvernig við rekum okkar efnahagslíf, heldur hvernig við rekum íslenska pólitík og þar þyrfti margt að breytast. Eitt af því sem var þó oftast nefnt var staða löggjafans, staða Alþingis gagnvart framkvæmdarvaldinu, það yrði að styrkjast. Í þessu máli höfum við ekki aðeins séð framkvæmdarvaldið traðka aftur og aftur á löggjafarvaldinu, heldur beinlínis flytja löggjafarvaldið út til Bretlands og Hollands - og ekki nóg með það, flytja líka út dómsvaldið og vega þannig um leið að þrískiptingu ríkisvaldsins, íslenskum dómstólum. Hér hafa þingmenn stjórnarliðsins flutt ræður þegar þeir hafa treyst sér í ræðustól og farið aftur og aftur með sömu frasana, frasa sem sendir eru út í rauða þræðinum, talpunktum Samfylkingarinnar, eingöngu til þess fallnir að afvegaleiða umræðuna, engin rök og engu svarað í málflutningi stjórnarandstöðunnar. Flokksræðið, átti ekki að verða einhver breyting þar? Hafa menn einhvern tímann séð annað eins flokksræði og í þessu máli? Endalausar hótanir um að ef þingmennirnir gera ekki allir nákvæmlega eins og forustan í stjórnarflokkunum ætlast til verði stjórnin hreinlega fallin, þá yrði hún sprengd. Er hægt að tala um meira flokksræði en það? Og trúir því einhver að hæstv. fjármálaráðherra sé svo sannfærður um það sem hann sagði hér áðan að ef hann væri í stjórnarandstöðu hefði hann flutt sams konar ræðu? Trúir því einhver að hæstv. fjármálaráðherra eða nokkur einasti þingmaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs mundi greiða atkvæði með þessu máli ef þeir væru í stjórnarandstöðu? Ég held ekki að nokkrum manni detti það í hug. Og hvað með flokkspólitíska hagsmuni og að þeir mættu ekki verða ofar hagsmunum heildarinnar? Hér hafa ráðherrar í þessari ríkisstjórn verið ófeimnir við að lýsa því yfir í viðtölum að það sé svo mikilvægt að þeir haldi völdum og að aðrir komist ekki til valda að annað verði að víkja af þeim sökum einum. Þeir hafa meira að segja verið tilbúnir til að leggja sjálfa sig undir persónulega, hótað eigin afsögn, sagt að það yrði að fallast á þetta mál vegna þess að annars væru þeir farnir. Er þetta ekki flokksræði, er þetta ekki beinlínis ræði flokksforustunnar sem ætlast til þess að hópurinn fylgir allur og fórni þar með hagsmunum heildarinnar? Hvað með stöðuveitingarnar? Hvernig hafa stöðuveitingar verið í þessu máli? Hafa menn treyst sér til að leita utanaðkomandi hjálpar? Hafa menn treyst sér til að fela erlendum sérfræðingum eins og var svo mikið talað um fyrir kosningar að ættu að leysa öll mál? Hafa þeir treyst sér til þess að leita til þeirra í þessu? Nei, það hefur verið leitað til hinna nánustu bandamanna, pólitískra samherja, manna sem mundu örugglega ekki gagnrýna eða koma með nokkuð sem yrði stjórnvöldum óþægilegt. Hvað með alla umræðuna um innherjamálin, krosseignatengslin, hvernig hefur það verið í þessu máli? Á hverja hefur verið hlustað? Það hefur verið hlustað á aðila sem ýmist eru nátengdir ríkisstjórninni eða Seðlabankann sem hefur beinlínis það hlutverk að svara því til að íslenska ríkið geti staðið í skilum. Og hvað með þegar efasemdir hafa kviknað, til hverra hefur þá verið leitað til að skera úr um þær efasemdir? Þegar lögmenn bentu á það, líklega helstu sérfræðingar Íslands í lögfræði á því sviði, að frumvarpið sem hér er til umræðu kynni að stangast á við stjórnarskrá, til hverra var leitað? Það var leitað til þeirra sem sömdu frumvarpið. Og til hverra var leitað þegar bent var á galla þessa samnings og okkur í stjórnarandstöðunni tókst að knýja það í gegn að talað yrði við erlenda lögmannastofu? Jú, það var látið eftir okkur að ræða við lögmannastofu sem ríkisstjórnin hafði haft samband við á sínum tíma, en það var líka leitað eftir áliti frá lögmannastofunni sem kom að gerð samningsins vegna þess að menn vissu að sú stofa væri ekki í aðstöðu til annars en að halda því fram að auðvitað væri þetta í lagi. Hvað með fagmennskuna, fagmennskuna sem við töldum öll svo mikilvæga? Jú, það hefur verið leitað til ágætisfólks í þessu máli, en alltaf einhvers úr innsta hring eða sem allra næst innsta hring, fólks sem er ekki í aðstöðu til að gefa einungis fagleg sjónarmið. Hvað þá þegar einhverjir sem eru í þeirri aðstöðu, til að mynda útlendingar sem hafa hér enga pólitíska hagsmuni, koma fram og gefa faglegt, óháð mat, hvernig er þá brugðist við? Hversu oft ætli við höfum heyrt ráðherra í þessari ríkisstjórn halda því fram að menn hafi misskilið, hinir og þessir gagnrýnendur, innlendir og erlendir, sem koma með óháð mat, þeir bara misskilji, þeir skilji þetta ekki? Er þetta ekki kunnugleg umræða? Erum við ekki komin aftur á sama stað og hér rétt fyrir hrunið þegar viðvaranirnar komu úr öllum áttum frá þeim sem voru óháðir og gátu tjáð sig óhikað - en þeir voru alltaf að misskilja. Þá voru fengnir einhverjir í staðinn, einhverjir tengdir og þeir gátu leiðrétt misskilninginn. Líklega er mesta kaldhæðnin í þessu öllu saman sú að hér erum við í rauninni, ef þetta fer í gegn sem ég vona svo sannarlega að verði ekki, að fara nákvæmlega sömu leið og Landsbanki Íslands fór þegar þeir voru lentir í vandræðum vegna ógurlegrar skuldsetningar sem þeir áttu erfitt með að endurfjármagna. Þá stofnuðu þeir Icesave-reikningana og hugsuðu sem svo að ef þeir bara gætu orðið sér úti um pening, þrátt fyrir að borga fyrir hann allt of háa vexti og sjá ekki fyrir sér hvernig hægt væri að borga til baka, bara ef þeir gætu orðið sér úti um pening í einhvern tíma hlyti þetta að reddast, verðmæti eigna bankans hlytu að hækka og þeir gætu einhvern veginn endurfjármagnað sig. Þetta er stóra kaldhæðnin í þessu máli. Við erum í rauninni að endurtaka þau mistök sem settu okkur í þessa stöðu. Og hæstv. fjármálaráðherra nefndi leyndarhyggjuna. Það var furðulegt að heyra hann lýsa því að hann teldi að í þessu máli hefði ekki ríkt leyndarhyggja. Ég held að utanaðkomandi menn hljóti að vera sammála um að leyndarhyggja hafi líklega aldrei verið jafnmikil og hjá þessari ríkisstjórn, byrjaði með leyniklefanum í fjármálaráðuneytinu, svo með fullyrðingunum um Icesave-málið sem reyndust hreinlega ósannar í upphafi, um stöðu ríkisfjármála höfum við fengið mjög misvísandi skilaboð. Svo náði þessi leyndarhyggja hámarki nú í kvöld þegar forseti þingsins stöðvaði streymi upplýsinga til þingsins, upplýsinga sem þingið hafði sjálft beðið um. Og hvað með að ræða málin í alvöru, taka á þeim í stað þess að segja að hlutirnir reddist, hverfa frá kæruleysinu? Nei, þegar menn benda hér á vankantana eru þeir sakaðir um neikvæðni og að þeir verði að fara að sýna dálitla jákvæðni og tala ástandið upp, það má ekki tala markaðinn niður. Hvað með skammtímahugsunina sem við ætluðum að segja skilið við? Hver eru meginrök ríkisstjórnarinnar fyrir því að samþykkja þetta frumvarp? Jú, það þarf ekki að byrja að borga fyrr en eftir sjö ár og þá verða væntanlega þeir sem eru í forustu fyrir þessa ríkisstjórn hættir í stjórnmálum. Þetta er öll framtíðarhugsunin hjá þessari nýju ríkisstjórn. Lýðræðið átti að vera í hávegum haft. Hér hafa stjórnarliðar lokað augum og eyrum fyrir umræðunni nánast alla 2. umr. þessa máls og koma svo til 3. umr. og halda fram rökum sem fyrir löngu er búið að slá út af borðinu. En lýðræðisástin birtist kannski einna helst í afstöðu þessa fólks til hugmynda um þjóðaratkvæðagreiðslu um þetta mál. Hún kemur ekki til greina að mati þessa fólks. Þá er vísað í það að í Danmörku gæti svona mál líklega ekki farið fyrir þjóðaratkvæði þó að í flestum Evrópuríkjum væri ekkert því til fyrirstöðu. Nú sjá menn alla vankanta á þjóðaratkvæðagreiðslum vegna þess að þeir vita að þetta mál fengist ekki samþykkt. En hvað stóð upp úr, hvað vildu menn sjá umfram allt sem breytinguna sem væri afleiðing þeirra ófara sem við lentum í? Það var heiðarleiki. Og í þessu máli hefur því miður oft ekki verið haldið heiðarlega á málum. Það eru heiðarlegir menn í öllum flokkum. Ég ætla að nefna hér sérstaklega tvo hv. þingmenn, hvorugur þeirra er miðjumaður eins og við framsóknarmenn, raunar hvor af sínum kantinum í stjórnmálunum, það eru hv. þm. Pétur H. Blöndal og hv. þm. Ögmundur Jónasson. Ég tel að þó að þessir menn séu ósammála mér um marga hluti og svo sannarlega ósammála hvor öðrum séu þeir heiðarlegir og að sá heiðarleiki hafi náð í gegn í umræðu um þetta mál. En því miður hafa allt of margir fallið í þá gryfju að verja einfaldlega sitt lið vegna þess að þeir líta á það sem hlutverk sitt að verja eitthvert tiltekið lið og fylgja þá talpunktum eins og talpunktum Samfylkingarinnar sem ég nefndi áðan. Það er gengið býsna langt í því að verja sitt lið í þessu máli. Meira að segja leyfa menn sér að koma aftur og aftur í ræðustól, ekki hvað síst hæstv. ráðherrar, og gera lítið úr málstað Íslands en prísa á allan hátt og lofa málstað Breta og Hollendinga. Það kann að vera að með því telji menn sig vera að gæta einhverra stærri hagsmuna. Og hvaða hagsmunir eru það? Það eru þá þeir hagsmunir að þetta sama fólk haldi völdum, en þá eru menn líka að verja völdin valdanna vegna af því að þeir telja sjálfa sig betur til þess fallna en aðra að stýra og að öllu sé til þess fórnandi. Það eru líklega fá mál ef nokkur betur til þess fallin að prófa þingið eftir þær breytingar sem við höfum gengið í gegnum en þetta mál. Það er ekki hægt að tala um að hér séu hagsmunirnir litlir, þeir eru yfirgnæfandi. Það er ekki hægt að tala um að hér séu staðreyndirnar ekki á hreinu, það er búið að fara rækilega yfir staðreyndir málsins og rökræða og útskýra gallana í málflutningi stjórnarinnar. Og það verður aldrei hægt að halda því fram að menn hafi ekki gert sér grein fyrir því hvað þeir væru að gera þegar þeir greiða atkvæði hérna í dag. Þetta mál snýst ekki bara um upphæðir, snýst ekki um yfir 100 millj. kr. á dag bara í vexti, það snýst líka um stjórnmálin á Íslandi, hvernig stjórnmál við ætlum að hafa hér og hvort þetta nýja þing er raunverulega þess umkomið að breyta starfsháttum. Kannski var til of mikils ætlast að menn breyttu strax í fyrstu tilraun öllu sem aflaga hefur farið í íslensku efnahagslífi og íslenskri pólitík, en í atkvæðagreiðslunni á eftir getum við a.m.k. gefið fyrirheit um breytingar. Og Alþingi Íslendinga getur í atkvæðagreiðslunni á eftir a.m.k. veitt þjóðinni von.


             Frú forseti. Ég óska eftir að forsætisráðherra sé í salnum. 

Forseti mun gera ráðstafanir til þess að forsætisráðherra komi í salinn.


             Takk fyrir. Frú forseti. Ég velti fyrir mér tilgangi þess sjónarspils sem Icesave hefur verið á þingi. Strax í upphafi umræðu um þetta frumvarp spurði ég hæstv. fjármálaráðherra beinskeyttrar spurningar, ég spurði hvort þingið hefði svigrúm til að laga og bæta frumvarpið sem við erum að fara að greiða lokaatkvæði um á eftir. Af svörum hans var ekki annað að skilja en að ekkert svigrúm hefði verið til staðar. Við þingmenn verðum því miður að horfast í augu við þann ömurlega veruleika að þingið ræður litlu sem engu og hefur ef til vill ekkert annað hlutverk en að miðla upplýsingum um mál sem þó eins og í þessu tilfelli er ekki til neins því að fyrir fram var búið að ákveða hvernig niðurstaðan yrði. Við vildum reyna til þrautar að tryggja að fyrirvarar á þessari ríkisábyrgð á einkaskuld yrðu skilyrtir en ekki óskilyrtir eins og Bretar og Hollendingar krefjast. Það er því óendanlega hryggilegt að ekki tókst að endurheimta hina sögulegu fyrirvara sem hefðu tryggt að við borgum ekki vexti ef hér yrði enginn hagvöxtur. Nú er búið að rífa í sundur öryggisnetið en okkur þingmönnum ber skylda til að tryggja að hér verði ekki samþykkt neitt sem gæti stefnt þjóðinni í voða um langa hríð. En það var aldrei gefið svigrúm til þess, það var búið að ákveða fyrir fram hvernig þessi saga hæstv. fjármálaráðherra mundi enda. Við vildum reyna til þrautar að benda á að óbreytt er þetta frumvarp skaðlegt þjóðinni og við komum með skynsamlegar tillögur að úrbótum sem öllum var hafnað. Það er ekki réttlátt að væna minni hlutann um að hafa ekki komið með hugmyndir að úrlausnum því að margar prýðilegar hugmyndir hafa verið lagðar fram til að bæta þessi lög, en allar þær hugmyndir voru slegnar út af borðinu án þess að gefa þeim almennilegan gaum. Fyrir fram var búið að ákveða hvernig þetta spil mundi enda og Icesave er með sanni svartipétur ríkisstjórnarinnar sem hún ætlar sér að velta á axlir þjóðarinnar. Hið sjö ára skjól sem ríkisstjórnin talar fjálglega um er blekking. Það er blekking á blekkingu ofan. Finnst hv. stjórnarþingmönnum allt í lagi að nota tekjuskatt 80.000 skattborgara þessa lands ár hvert til að borga vexti af Icesave, bara vextina, á meðan vafi leikur á því hvort okkur beri yfir höfuð að standa undir þessari skuldbindingu? Ég spyr hv. þingmenn sem hafa sýnt vilja fyrir kosningar til að hlúa að og standa vörð um velferðina hvort þeir geri sér grein fyrir því að grunnstoðir þessa kerfis munu bresta, þær munu bresta undan þeirri greiðslubyrði sem þeir ætla sér að samþykkja á eftir. Ég spyr hv. stjórnarþingmenn hvort þeim þyki eðlilegt að samþykkja þennan myllustein á komandi kynslóðir, jafnvel þvert á samviskuna, vegna þess að annars gæti þessi stjórn verið felld af hæstvirtri sjálfri sér? Er virkilega svona mikilvægt að halda í völdin að öllu skuli fórnað fyrir þau? Ef einhverju sinni hefur verið tími fyrir þjóðstjórn eða utanþingsstjórn er það einmitt núna. Það er augljóst að hefðbundin pólitík veldur ekki þessu stóra verkefni og þeim stóru verkefnum sem við eigum eftir að standa frammi fyrir. Varla vilja hv. þingmenn jásins verða til þess að þetta land og þessi þjóð lendi á sama stað í alþjóðasamfélaginu og þróunarríki. Er mögulegt að þingmenn Samfylkingarinnar haldi að Icesave-skuldbindingunni verði hreinlega sópað undir ESB-teppið ef ætlunarverkið um að koma Íslandi þangað inn verður að veruleika? Frú forseti. Ég skil ekki hvað liggur að baki þeirri ógæfu að vilja samþykkja Icesave í núverandi mynd án þess að reyna til þrautar að gera forsendur ríkisábyrgðar skaplegri. Og hvað er að því að láta reyna á dómstólaleiðina? Hvað er það versta sem gæti hugsanlega mögulega gerst ef við látum reyna á hana? Hver sagði að þetta væri lokatilboð? Ber okkur að hlíta því? Í engu hefur þessum spurningum sem ég bar þó upp fyrir nokkru síðan í annarri ræðu verið svarað af stjórnarliðum. En það er alveg ljóst að fagmennsku og dug vantaði í samningagerðina. Embættismennirnir vældu á bernskan hátt um erfitt ástand hér heima fyrir við embættismenn frá þjóðum sem hafa litla samúð með okkar fjárhagslegu erfiðleikum og mótmælum við gáttir þingsins. Gleymum því ekki að til dæmis tóku nokkrar Evrópuþjóðir upp á því nýverið, þar með taldir Bretar, að losa sig við eitraðan úrgang við Fílabeinsströndina sem varð til þess að fjöldi fólks dó eða veiktist alvarlega. Bretar sögu aldrei afsakið. Gleymum því ekki að þetta eru þjóðir sem senda unga fólkið sitt hiklaust í árásarstríð og það er þess vegna arfavitlaus samningatækni að barma sér, það sýndi bara veikleika og gaf mótherjum okkar strax yfirhöndina. En það er kannski ekki við embættismennina að sakast, þeir höfðu aldrei tekist á við breskt lagaumhverfi og voru kannski eins og stóreygð börn í framandi landslagi. Það er líka einsýnt í upphafi að við ætluðum að massa þetta sjálf, of dýrt að sækja aðstoð frá einhverjum útlendingum með reynslu af slíkri samningagerð, nei, við reddum þessu sjálf og núna sitjum við uppi með svartapétur og það er ekki nokkur leið fyrir stjórnarliða að sjá öll trompin sem leynast í spilabunkanum ef við bara þorum að stokka og gefa upp á nýtt. En það er ekki hægt því að hæstv. fjármálaráðherra hefur aldrei viljað neina aðra niðurstöðu en Svavars-niðurstöðuna, hann lagði jú sjálfan sig að veði en gleymdi að þetta er ekki hans veð heldur þjóðarinnar. Vanhæfni á vanhæfni ofan einkennir þetta mál frá upphafi til enda, hvort heldur hrunstjórnina eða þá sem nú situr við völd. Hæstv. fjármálaráðherra veit til dæmis mætavel að við getum varla staðið undir því að tekjuskattur tæplega 80.000 skattborgara þessa lands fari í það eitt að borga vexti af Icesave ár hvert. Það hefur komið í ljós að hægt er að teygja lánið um ókomna tíð og það þýðir að vextirnir halda áfram að hlaða utan á sig eins og væru þeir snjóbolti. Þær eignir sem vísað er til sem skilanefnd Landsbankans lúrir á og segir að við getum fengið nánast allar upp í þessa skuld eru huldueignir sem enginn hefur fengið að sjá hverjar eru - nema skilanefndarmenn. Ekki einu sinni hæstv. fjármálaráðherra hefur fengið að sjá eignasafnið.  Ég óttast að grunnstoðir samfélags okkar bresti ef þetta verður samþykkt. Ég óttast að almenningur gefist upp og flýi land. Ég óttast að við getum ekki staðið við þessar skuldbindingar og þess vegna væri langheiðarlegast að horfast í augu við þá staðreynd að tæknilega séð getum við alls ekki staðið við allt sem við erum að lofa að gera, getum ekki borgað skuldir okkar án þess að skerða kjör næstu kynslóða og vega að því samfélagi sem við búum í og forfeður okkar lögðu blóð sitt og svita í að gera að betra samfélagi en flestir jarðbúar eiga kost á. Allt frá því að Icesave-málið kom inn á borð þingsins hefur það verið sveipað dulúð, og strangheiðarlegt fólk veigrar sér ekki við að ljúga að samstarfsfólki sínu eða dansa á hinu gráa svæði hvítu lyganna. Stundum veltir maður fyrir sér hver tilgangurinn með þessum óheiðarleika sé. Allt átti að vera uppi á borðinu þegar ríkisstjórnin tók við, en með hverjum deginum verða lygarnar í kringum Icesave umfangsmeiri. Það er nú oft þannig að þegar mikið er logið missir fólk þræðina út í einhverja vitleysu og þannig upplifi ég þá umræðu sem stjórnarliðar hafa boðið almenningi upp á undanfarið. Þau hafa verið fögur, hljóðin úr fagurgalanum varðandi ágæti Icesave-samninganna. Dísæt tilhugsun um að geta velt skuldabyrði frá okkur í ein sjö ár hefur oft verið endurtekin sem einn af hornsteinum snilldarinnar. En hvað er þetta skjól þeirra annað en fullkomin blekking? Það er ekki neitt sjö ára skjól, kæru landsmenn, það er ekki neitt skjól fyrir Icesave nema að hafna þessum voðalega samningi í þeirri mynd sem hæstv. fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, færir okkur núna. Það er ekki merki um styrk þingsins að leyfa að þetta frumvarp fari óbreytt í gegn. Hæstv. ráðherrar kepptust við að hæla fyrirvörunum í sumar og allir voru á eitt sáttir við þá völundarsmíð þegar óskað var eftir stuðningi minni hlutans við fyrirvarana sem allir þingmenn sem einn studdu. En við erum bara eins og hver önnur nýlenduþjóð sem ráðamenn þessara landa sem við höfum verið að reyna að semja við bera ákaflega litla virðingu fyrir. Kannski má um kenna að ekki hefur tekist að fá meiri hlutann til að koma á þingmannanefnd sem færi til þessara landa og hitti breska og hollenska þingmenn formlega til að ræða saman um stöðuna og útskýra hvað þessar kröfur sem embættismenn þeirra settu saman þýða fyrir landið okkar og sameiginlega framtíð og hagsmuni í alþjóðasamfélaginu. Á NATO-þinginu sem ég var á nýverið gaf sig á tal við mig breskur þingmaður, sem er formaður efnahagsnefndar NATO-þingsins, en hann er jafnframt þingmaður Verkamannaflokksins. Hann bauðst til að setja af stað ferli þar sem íslensk þingmannanefnd mundi hitta formlega breska þingmenn til að útskýra stöðu landsins sem og Icesave. Ég fór ítrekað á leit við forseta, forsætisnefnd, þingflokksformenn og utanríkismálanefnd að skipuð yrði þingnefnd til að kynna stöðu landsins meðal breskra og hollenskra þingmanna. Því miður var sú formlega beiðni svæfð í nefnd og mér sagt að ekki væri ráðlegt að senda þingmannanefnd út til Bretlands á meðan verið væri að vinna í Icesave-málinu.  Okkur í Hreyfingunni finnst ekki réttlætanlegt að samþykkja að fyrst verði gengið að sameiginlegum sjóðum þjóðarinnar áður en reynt verði til þrautar að endurheimta peningana frá þeim sem stálu þeim úr Icesave-bankanum því að varla hafa peningarnir bara gufað upp. Við ættum núna að kalla eftir Stiglitz, kalla eftir að Stiglitz verði samstundis fenginn eða einhver annar af hans kalíberi til ráðgjafar sem og til að fara yfir heildarskuldastöðu okkar, en það er alveg ótækt að samþykkja að tekjuskattur 150.000 skattborgara landsins renni í að borga vexti af erlendum lánum á næstu árum. Frú forseti. Að samþykkja Icesave-frumvarp hæstv. fjármálaráðherra er ógæfuspor fyrir land og þjóð. Ég bið hv. samþingmenn mína um að grandskoða hug sinn og hjarta og rifja upp Icesave-söguna og öll þau vafasömu atriði sem hafa komið upp. Ég bið þingheim um að gleyma því ekki að með því að samþykkja þetta frumvarp í óbreyttri mynd erum við að senda skýr skilaboð til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um að lög Alþingis eru okkur ekki heilagri en svo að við breytum þeim til að þóknast erlendum embættismönnum.

Rétt.

Fullveldið er að veði, sjálfstæðið er að veði, höfnum þessum afarkostum, höfum hugrekki til að sýna að við látum ekki umbreyta þjóð sem fyrir ári var talin fimmta ríkasta þjóð í heimi í nýlendu erlends ríkis á ný. Stöndum saman gegn þessari kúgun. Sýnum ábyrga hegðun með því að taka ekki meira á okkur en við getum valdið. Frú forseti. Við erum í efnahagsstríði. Heimsbyggðin er að sigla inn í aðra kreppu. Við ættum að einbeita okkur að því að slá alvöruskjaldborg um fjölskyldur landsins. Sýnum þeim að við ætlum ekki bara að óska fórna frá henni, heldur tryggja réttlæti. Notum það svigrúm sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn lagði til og leiðréttum skuldir heimilanna. Drögum þetta frumvarp til baka og fylgjum þeim lögum sem við þó sjálf sömdum á þinginu í sumar og förum saman í þá vegferð sem endurreisn Íslands kallar eftir. Nóg er komið og legg ég svo til og mæli með að hæstv. ríkisstjórn taki nú þetta frumvarp heim til föðurhúsa og virði þau lög um ríkisábyrgð sem samþykkt voru í sumar ellegar leyfi það sem auðvitað sjálfsagt er og rétt, að þjóðin kjósi um Icesave.

Virðulegi forseti. Það gladdi mig nú eftir bölmóð og botnlausa svartsýni undanfarinna daga og vikna að heyra að þrátt fyrir allt metur hinn alvitri formaður Framsóknarflokksins stöðuna á þinginu sem heldur betri en var í Sódómu og Gómorru á fyrri tíð með því að nú þegar meðal okkar 63 sem hér erum hefur hann fundið tvo réttláta. Í hreppsnefnd í afskekktri sveit norður við ysta haf urðu langar umræður um að eitthvað þyrfti að aðhafast vegna bújarðar sem hafði verið yfirgefin haustið áður og var viðskilnaðurinn slæmur. Þessi jörð hafði verið í eigu hreppsins og notuð sem upprekstrarland fjár uns nýr og atkvæðamikill hreppstjóri komst til valda í hreppsnefndinni og vildi selja eigur hreppsfélagsins, þar á meðal þessa jörð sem hentaði vel til fjárbúskapar. Hreppstjórinn hafði sitt fram í þessu sem öðru og kaupandinn var sérvalinn úr vinahópi hreppstjórans. Hann hét Stórólfur. Nokkur kurr kom upp þegar það spurðist út að ætlunin væri að selja Stórólfi jörðina því að búskaparhættir hans voru umdeildir og hann hafði áður verið dreginn fyrir dóm fyrir óhefðbundna meðferð sína á fé og sérkennilega afstöðu til búreikninga. Hreppstjórinn og fylgismenn hans höfðu sitt fram, Stórólfur tók við búi og gerði einkavin hreppstjórans að ráðsmanni sínum - en láðist með öllu að greiða það lága verð sem upp var sett fyrir jörðina. Líður svo fram um hríð og verður mönnum tíðrætt um ríkidæmi Stórólfs sem barst mjög á og skorti aldrei skotsilfur, enda gat hann sótt lausafé að vild í skiptum fyrir ástarbréf til hreppstjórans sem nú hafði flutt sig um set og var orðinn sparisjóðsstjóri í sveitinni. Nú harðnar í ári og menn hafa orð á því að ekki séu lengur tvö höfuð á hverri skepnu á búi Stórólfs. Það sem verra er er að nú fara að berast kvartanir úr öðrum sýslum yfir því að fé Stórólfs sé haldið þar til beitar í leyfisleysi og húskarlar hans taki í sína umsjá sauðfjáreign bændafólks í fjarlægum byggðarlögum og setji engar tryggingar fyrir því að þeir geti skilað fénu til baka loðnu og lembdu. 
             Til að gera langa sögu stutta brestur nú á með harðan vetur og fjárfelli sem kemur harðast niður á þeim bændum sem höfðu trúað því að með mikilli stóriðju og tilheyrandi loftslagshlýnun hefðu búskaparhættir á Íslandi gjörbreyst til hins betra, fé gæti gengið sjálfala árið um kring og þyrfti ekki aðra umhirðu en rúningu og slátrun. Milli jóla og nýárs þagnar loksins hreppsnefndin málglaða og tekst ferð á hendur að kanna viðskilnað Stórólfs. Það er áliðið kvölds þegar nefndarmenn paufast heim að bænum við daufa týru frá þrettánda tungli þessa óhappaárs. Þegar þeir koma heim að bæjarhúsunum rekur sá sem fyrstur gengur upp skaðræðisóp því að út úr myrkrinu kemur flyksa og vefur hann ísköldum örmum. Á bæjarhlaðinu er háð tvísýn glíma og angistaróp bergmála í klettum út yfir hjarnbreiðuna. Hluti hreppsnefndarmanna telur þann kost vænstan að leggja hæla á bak og flýja undan draugnum. Þeir skunda til byggða og flytja þau tíðindi að magnaður draugur gangi nú ljósum logum í sveitinni og muni engu eira, og eyða allri byggð. Fólk sem heyrir þessar tröllasögur verður eðlilega felmtri slegið og uggandi um framtíðina þegar sveitin sér forustumenn sína og trúnaðarmenn froðufella af æsingi og skjálfa á beinunum af ótta. Þá víkur sögu aftur heim á hlað. Nýi hreppstjórinn og oddvitinn ákveða að reyna að koma til bjargar. Eftir harðan aðgang kemur í ljós að draugur sá sem hefur vafið örmum sínum að hálsi hreppsnefndarmannsins er engin afturganga, heldur er þarna á ferðinni svonefnt föðurland, ullarnærbuxur síðar sem Stórólfur bóndi hefur skilið eftir hangandi á snúru og hafa nú fokið og skálmarnar vafist að hálsi hreppsnefndarmannsins sem er viti sínu fjær af ótta. Við skulum skiljast hér við þessa þjóðsögu sem við þekkjum öll í einni eða annarri mynd úr þúsund ára sögu okkar. En fyrst er þó ekki úr vegi að draga nokkurn lærdóm af sögunni. Til dæmis á maður ekki að selja einkavinum sínum eignir almennings. Í annan stað á maður að vanda val á vinum sínum. Til dæmis skulum við hafa að nýjar hreppsnefndir geta ekki kjaftað sig frá því að takast á við vandamál úr fortíðinni - jafnvel þótt þær eigi ekki sök á þeim vanda. Og til dæmis eiga hreppsnefndir að leysa erfiðleika en ekki magna þá upp og allra síst að hræða saklaust fólk með því að breyta skítugum nærbuxum eftir uppflosnaðan búskussa í mannskæðan draug. Hvað svo sem líður sagnahefð okkar Íslendinga er kominn tími til að slá botn í þetta Icesave-mál að sinni og ganga óttalaus að því að slá marglofaðri skjaldborg um fjölskyldur og heimili í landinu.

Forseti. Við samningu þessa frumvarps og vinnslu þess hér á Alþingi höfðu forustumenn ríkisstjórnarflokkanna því miður hvorki neitt samstarf né leituðu eftir samstöðu með stjórnarandstöðunni, hvorki innan Alþingis né utan. Það er miður, ekki síst í ljósi þess hversu mikilvægt það er í þessu máli að forustumenn stjórnmálaflokkanna á Alþingi snúi bökum saman og vinni einhuga að hagsmunum þjóðarinnar þegar að henni er sótt. Sú tillaga sem hér er lögð fram býður fram þá leið. Með tillögunni leggjum við flutningsmenn hennar til að þessu máli verði vísað frá og úrslitatilraun gerð til að lágmarka skaða þjóðarinnar af þessu erfiða og ömurlega máli.

Virðulegi forseti. Það er erfitt fyrir fámenna þjóð að vera sjálfstæð, en okkur tókst það. Það er að vísu afskaplega auðvelt fyrir fámenna þjóð að glata niður sjálfstæðinu og það getur gerst þegar þjóð stendur ekki saman á örlagastundu, stundu eins og þessari. Saman höfum við Íslendingar unnið stóra sigra, með samstöðunni, og núna er tækifæri, virðulegi forseti, fyrir okkur til að standa saman og greiða atkvæði með þessari tillögu.

Frú forseti. Við erum í þeim sporum núna að hrökkva eða stökkva. Ekkert mál er betur eða ítarlegar rætt hér á þessum vettvangi en þetta Icesave-mál sem við höfum nú rætt linnulaust í átta mánuði. Ég tel engum til gagns að þreyja þetta mál lengur og því síður að vísa því frá því að málið hverfur ekki við það. Það verður ekki undan því vikist að afgreiða það hér á Alþingi, allt annað er óskhyggja. Það er hlutverk okkar sem kjörinna fulltrúa á þjóðþinginu að leiða þetta mál til lykta. Kjörnir fulltrúar verða að hafa kjark til að taka erfiðar ákvarðanir þó að þær leiði til óvinsælda. Það er ekki hægt að bjóða þjóðinni upp á það að ganga inn í nýja árið með þetta mál óleyst á herðum sér og það er skylda okkar við þjóðina að afgreiða það hér og nú. Ég segi nei við frávísun.

Frú forseti. Ég er andvíg því að þessu máli verði vísað frá. Ég er þeirrar skoðunar að löggjafinn, Alþingi, eigi að ljúka afgreiðslu Icesave-samningsins áður en ákvörðun er tekin um þjóðaratkvæðagreiðslu. Núverandi samningur er einhliða og leggur þungar byrðar á afar skuldsetta þjóð. Ég mun því hafna ríkisábyrgðinni. Ég mun jafnframt greiða atkvæði gegn öllum breytingartillögum því að þær tryggja ekki endanlegar lyktir málsins. Það er þingsins að taka afstöðu til þess sem að þinginu snýr. Ég er jafnframt þeirrar skoðunar að forseti Íslands hljóti að taka alvarlega undirskriftir 36.000 Íslendinga sem þegar hafa óskað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. 
            

Forseti biður gesti á pöllum að hafa hljóð.

Virðulegi forseti. Frá upphafi þessa máls hefur Framsóknarflokkurinn barist fyrir því að öll gögn yrðu uppi á borðinu og að öll sjónarmið yrðu tekin til skoðunar. Það hefur á margan hátt tekist og langstærstur hluti þjóðarinnar áttar sig á því hversu slæmt og alvarlegt mál er hér á ferðinni. Því ber að fagna. Engu að síður eru enn þá ókönnuð gögn sem varpað geta ljósi á þetta mál, gögn sem hafa ekki verið lögð fram eins og kom fram hér fyrr í dag. Við framsóknarmenn greiðum atkvæði með frávísunartillögu Sjálfstæðisflokksins, enda er okkar frávísunartillaga af sama meiði.

Frú forseti. Hér hefur hæstv. forsætisráðherra sagt í kvöld úr þessum ræðustól að ekki verði lengra komist. Sömu orð féllu hér í sumar, að ekki yrði lengra komist. Samt er síðan búið að gera a.m.k. tvo samninga og leggja fyrir þingið. „Ekki verður lengra komist.“ Þannig er, frú forseti, að það verður einmitt lengra komist. Það er hægt að gera betri samning. Við höfum séð merki þess hér síðustu daga. Þess vegna styð ég það að þessu máli verði vísað frá því að ég tel, frú forseti, að enn sé hægt að ná betri niðurstöðu - því að það verður lengra komist. Ég tek ekki undir þá uppgjöf sem kom fram í ræðu hæstv. forsætisráðherra. 

Virðulegi forseti. Ekkert okkar óskar þess að vera í þessari stöðu og ekkert okkar vill axla þær byrðar sem hér stendur til að greiða atkvæði um.  Virðulegi forseti. Það eru forn sannindi að oft er betri mögur sátt en óljós von í feitum dómi. Ég held að það eigi vel við í dag og segi því nei.

Frú forseti. Það er óhæfa að bera lög Alþingis undir aðrar þjóðir eins og hér var gert. Alþingi Íslendinga setti lög um þetta mál í sumar sem eru skömminni skárri en sá óskapnaður sem er hér til umfjöllunar. Því tel ég rétt að vísa málinu frá. Lög skulu standa. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Ég hef trú á framtíð íslensku þjóðarinnar. Ég hef trú á þeim þingmönnum sem sitja hér í þessum sal. Það er ekki of seint að snúa vörn í sókn í þessu máli og snúa af þeirri villu sem vinstri stjórnin er búin að koma þessu máli öllu saman í. Það er ekki gæfulegt, frú forseti, að bóndinn á bænum sé svo blindaður af hatri á fyrri búráðendum að hann sjáist ekki fyrir og reiti matjurtirnar upp með arfanum. Það er ekki vænlegt til árangurs. Við skulum í staðinn snúa bökum saman, snúum vörn í sókn, sjáum tækifærin og sækjum fram. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Stjórnarandstaðan hefur að mestu leyti undanfarna daga horfið frá þeirri skoðun sinni að leiða eigi Icesave-málið til lykta fyrir dómstólum, enda hefur hún komist að því að það geti leitt yfir þjóðina 500 milljarða kr. hærri reikning en hún stendur núna frammi fyrir.

Þetta er rangt.

Reyndar er erfitt að átta sig á því hvað stjórnarandstaðan vill í raun og veru því að nú vill hluti hennar setjast aftur við samningaborðið og byrja upp á nýtt. En gætum að, þá mun allt bíða á meðan, endurreisnin verður sett á bið, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn mun víkja frá, engin erlend fjárfesting mun eiga sér stað, 

Gefa hljóð.

- sannleikanum er hver sárreiðastur.  
            

Forseti biður þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð.

Frú forseti. Hvað gerist ef við samþykkjum þessa frávísunartillögu? Þá munu taka gildi lögin frá því í sumar og ég geri ráð fyrir því að Bretar og Hollendingar muni sjá sitt óvænna og samþykkja fyrirvarana vegna þess að annars þurfa þeir að fara að semja eftir að Íslendingar eru búnir að fá heilmikið af nýjum upplýsingum eða þá að þeir fara í málaferli. Og hvað gerist þá? Þá eru 90% líkur á því að Íslendingar þurfi ekki að borga neitt 

Virðulegi forseti. Mig langar til þess að lesa upp úr blaði sem barst utanríkismálanefnd, með leyfi forseta: „Með hinum sameiginlegu viðmiðum sem gengið var frá í Brussel 14. nóvember var reynt að tryggja að í viðræðum ríkjanna yrði gætt jafnvægis milli þeirra skuldbindinga sem Íslendingar tækju á sig og þeirra „erfiðu og fordæmalausu“ aðstæðna sem ríktu á Íslandi en það orðalag vísaði til skuldaþols ríkissjóðs og greiningar AGS-skýrslu til sjóðstjórnar á fordæmislausum aðstæðum hér þar sem bæði ríkti fjármálakreppa og gjaldeyriskreppa.“ Svo mælir fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir. Það er augljóst af málflutningi hennar að Brussel-skilyrðin er hvergi að finna í þeim samningum sem ríkisstjórnin hefur gert. Þess vegna leggjum við framsóknarmenn til að þessu máli verði á ný vísað til ríkisstjórnarinnar og það verði samið á ný á grundvelli Brussel-viðmiðanna, það verði samið á ný á sanngjarnari 

Frú forseti. Við erum nýbúin að samþykkja fjárlög með auknum sköttum og gífurlegum niðurskurði upp á 100 milljarða kr. samanlagt. 

Virðulegur forseti. Ég styð þessa tillögu. Ég styð hana vegna þess að við höfum fengið rök, meira að segja frá viðsemjendum okkar, um að það sé eðlilegt að lögin sem talið er að þessir samningar byggi á haldi ekki þegar heilt bankakerfi fellur. Það er mun minni streita núna á fjármálamörkuðum þannig að minni hörku er að mínu mati að vænta af viðsemjendum okkar, tíminn hefur unnið með okkur í þessu máli. Ég tel að við eigum að sýna að Alþingi Íslendinga, stjórnmálamenn á Íslandi séu ósáttir við þessa niðurstöðu, þeir vilji fá betri niðurstöðu þannig að við eigum að vísa þessu máli frá. Við eigum að reyna til þrautar hér, tíminn hefur unnið með okkur, við eigum ekki að samþykkja að ganga frá Icesave-málunum í dag. Við eigum að vísa þessu frá.

Frú forseti. Hin síðari ár hefur verið vaxandi krafa um að taka upp beint lýðræði, leyfa landslýð, borgurum þessa lands og borgurum landa að taka þátt í stjórninni með beinum hætti, sérstaklega í veigamiklum málum. Hér er lagt til að borgarar þessa lands taki ákvörðun um það hvort þeir vilji taka á sig þessar gífurlegu skuldbindingar, sem ekki aðeins þeir, heldur líka börnin þeirra og barnabörn, munu greiða. Ég treysti þeim fullkomlega til þess ekki síður en flokkarnir, Vinstri grænir og Samfylkingin, sem báðir hafa lagt til að teknar yrðu upp þjóðaratkvæðagreiðslur. Þess vegna legg ég til að hér verði samþykkt sú tillaga að tekin verði upp þjóðaratkvæðagreiðsla um þetta mál í samræmi og samhljómi við 26. gr. stjórnarskrárinnar en þar er lagt til að ef forseti synjar undirskrift laga fari þau í 

Frú forseti. Þegar Icesave-samningarnir komu til umræðu á Alþingi fyrr í sumar voru settir fyrirvarar við ríkisábyrgðina og tók sá sem hér stendur virkan þátt í þeirri vinnu. Hún skilaði marktækum árangri sem ekki má vanmeta. Samningarnir tóku síðan breytingum eftir áframhaldandi viðræður við Breta og Hollendinga. Í ljósi aðdraganda Icesave-samninganna og þeirrar stöðu sem málið er í nú er það mín skoðun að óhjákvæmilegt sé að leiða málið til lykta og koma því á næsta stig. Ég tel hins vegar bæði sjálfsagt og eðlilegt að þjóðin fái tækifæri til að kjósa um Icesave og því styð ég þessa tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu. Nái hún ekki fram að ganga mun ég að lokinni atkvæðagreiðslu hér í kvöld ganga inn í hliðarherbergi þingsins, skrá nafn mitt á vefsíðu indefence.is og með því skora á forseta Íslands að senda málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Og ég hvet landsmenn alla til að gera slíkt hið sama. [Lófatak á þingpöllum.]

Forseti biður gesti á pöllum að hafa hljóð.

Hæstv. forseti. Hér er á ferðinni mál sem ég tel að undir öllum kringumstæðum ætti að leiða til lykta á vettvangi Alþingis. Ég er hins vegar sammála þeirri tillögu sem hér liggur fyrir. Ég er sammála því af því að ég lít á það sem ákveðið neyðarúrræði að fá þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu en ég vek hins vegar athygli á því að í þessari atkvæðagreiðslu um þjóðaratkvæðagreiðslu reynir á þá hv. þingmenn og hæstv. ráðherra sem hafa reynt hvað eftir annað á undanförnum árum að slá sig til riddara sem einhverja sérstaka talsmenn lýðræðis, ekki síst beins lýðræðis, með því að hvetja til þjóðaratkvæðagreiðslna. Nú reynir á. 
            

Virðulegi forseti. Stjórnarliðar segjast vilja beita þjóðaratkvæðagreiðslum í vaxandi mæli og hafa flutt um það frumvarp á núverandi þingi. Þó vilja þeir ekki gefa þjóðinni kost á að segja hug sinn til aðildarumsóknar að ESB og að því er virðist heldur ekki til þessara dýrkeyptustu samningsmistaka sem við höfum orðið vitni að í þessu Icesave-máli. Hvaða mál önnur eru stærri eða þýðingarmeiri en þessi? Hvers vegna er þjóðinni ekki treyst? Óttast ríkisstjórnin kannski þjóðina og vilja hennar? Þetta mál á að bera undir ákvörðunarvald íslensku þjóðarinnar. Ég segi því já.

Frú forseti. Mín niðurstaða í þessu hörmulega Icesave-máli er sú, eins og ég hef áður kynnt í þessum ræðustól, að Alþingi komist ekki lengra með þetta mál eftir allt sem á undan er gengið. Málið er þrátt fyrir allt í núverandi formi mun skárra en það var í upphafi, mun skárra en það var í byrjun sumars, enda lögðum við mörg mikið á okkur til að bæta skilmála samningsins í sameiningu. Þetta er mín niðurstaða en um leið fagna ég þeirri breytingartillögu sem hér liggur fyrir. Ýmsir segja að ekki sé hægt að leggja milliríkjasamning undir þjóðaratkvæði. Ég er ósammála því. Icesave er auk þess enginn venjulegur milliríkjasamningur. Að mínu mati er hægt að setja allt í þjóðaratkvæðagreiðslu sé fyrir því víðtækur lýðræðislegur vilji því að allt vald kemur frá fólkinu. 

Virðulegi forseti. Hér hefur oftsinnis verið rætt um þjóðaratkvæðagreiðslur og engir hafa talað meira fyrir þeim en þingmenn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna. Þeir hafa aðallega fært rök fyrir því en rökin gegn því eru ýmiss konar. Ein rök eru t.d. þau að almenningur hafi ekki tækifæri til þess að setja sig inn í mál. Hér hefur margoft komið fram að það er búið að ræða þetta mál í 8–12 mánuði, nokkurn veginn hver einasti Íslendingur er búinn að móta sér skoðun og þekkir þetta mál vel. Það er ekkert mál betur til þess fallið að fara í þjóðaratkvæði en mál sem er búið að fá jafnmikla umfjöllun í þjóðfélaginu og þetta mál.  Ég segi að sjálfsögðu já.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hefur komið hér fram, fá mál hafa fengið jafnmikla umfjöllun og eru líklega jafn vel upplýst í hugum landsmanna. Ég verð að segja, frú forseti, að ræða hins óháða þingmanns sló mig svolítið áðan en mér fannst gæta hæðnistóns gagnvart hinu grafalvarlega máli sem er hér á ferðinni. Þetta er ekki grín og ég held að ef við erum í einhverjum vafa um þetta mál, frú forseti, eigum við að sjálfsögðu að leyfa þjóðinni að kveða upp úr með það hvað henni finnst. Ég held að hinn sjálfskipaði lýðræðisflokkur, Samfylkingin, ætti að leggjast á sveif með okkur hinum og segja já við því að þjóðin, sem þessum ágæta flokki er svo tamt að tala um, fái að segja sitt álit. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Ég styð þessa tillögu heils hugar, sér í lagi vegna þess að sá sem hér stendur er 1. flutningsmaður að frumvarpi þar sem lagt er til að málinu verði vísað í þjóðaratkvæðagreiðslu og að því standa allir þingmenn Framsóknarflokksins sem og Hreyfingarinnar. Sumir hafa haldið því fram að þetta mál sé of flókið fyrir þjóðina. Ekkert er fjær sanni. Aðrir hafa haldið því fram að þjóðaratkvæðagreiðslur eigi ekki við um þjóðréttarsamninga. Hér er ekki um þjóðréttarsamning að ræða, heldur einkaréttarlegan samning. Ég skora á forseta Íslands að standa með þjóðinni í þessu máli en ekki ríkisstjórninni. Ég segi já.

Frú forseti. Ég hef verið í hópi þeirra sem hafa viljað fara varlega í það að beita þjóðaratkvæðagreiðslu og ekki viljað gera slíkt nema að vel athuguðu máli. 

Virðulegi forseti. Við fjöllum hér um eitt mikilvægasta mál sem þingið hefur fjallað um í lýðveldissögunni. Í ljósi þess hvernig á málum hefur verið haldið hér innan dyra á þinginu í allri vinnu í kringum þetta mál, í ljósi þess hversu tvísýnt þetta mál er á þinginu, í ljósi þess hversu djúpstæður ágreiningur er meðal þjóðarinnar í þessu máli mun ég styðja það að við leitum til þjóðarinnar til að kveða upp síðasta dóm í þessu máli. Ég segi já.

Frú forseti. Þjóðin er ekki fífl og hún á betra skilið en svona meðferð. Ef við ætlum að leggja þessar drápsklyfjar á herðar almennings finnst mér réttast að sá hinn sami almenningur fái að greiða atkvæði um hvort hann sé tilbúinn að axla þær ósanngjörnu skuldabyrðar. Ég segi já.

Frú forseti. Ég tel ekki rétt að taka þetta mál úr höndum þingsins núna á lokasprettinum þegar við erum komin að því að taka hina örlagaríku ákvörðun á því stigi sem málið er nú. Hefði átt að koma til greina að setja þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu hefði þurft að búa það allt öðruvísi úr garði og huga að þeim málatilbúnaði strax í upphafi. 
             Þingið þarf að hafa kjark til að sinna skyldu sinni við þjóðina og taka þessa erfiðu ákvörðun. Til þess erum við kjörin og ég segi nei. 
            

Forseti verður enn að biðja gesti á pöllum að hafa hljóð, ella verður að rýma pallana.

Frú forseti. Fyrir 11–12 mánuðum voru miklar óeirðir hér fyrir utan og þá var mikil krafa um að fólkið fengi að ráða meiru. Ég tek undir þá kröfu, ég treysti borgurunum til að taka þátt í því að móta ákvörðun um svona stórt mál. Þetta er líka mál sem er mjög vel kynnt og mér þykir dapurlegt að sjá þingmenn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar, þá sem þegar hafa greitt atkvæði, snúa baki við stefnuskrá flokka sinna eins og þeir hafa reyndar snúið baki við flestum stefnuskrám flokka sinna að undanförnu. Það er svo sem engin nýlunda. Ég treysti þjóðinni fullkomlega og ég mun eins og Ásmundur Einar Daðason skrifa undir áskorun til forseta Íslands, ef þetta verður fellt, til þess að forseti veiti málinu til þjóðarinnar. Ég treysti því að svo verði. Ég segi já við þessu.

Virðulegur forseti. Hér er verið að ræða um það að eftir að Alþingi Íslendinga, 63 þingmenn, hafi greitt atkvæði með eða á móti þeim samningi sem hér liggur fyrir og látið í ljósi skoðun sína fari þau lög í þjóðaratkvæðagreiðslu eigi síðar en sex vikum eftir gildistöku laganna. Frú forseti. Ég trúi því ekki að ég sé að verða vitni að því að þeir flokkar sem vildu setja margumrætt fjölmiðlafrumvarp í þjóðaratkvæðagreiðslu hafi ekki kjark til þess að segja já við þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave, stærstu skuldbindingu íslensku þjóðarinnar sem við höfum staðið frammi fyrir. Forseti. Ég segi já.

Frú forseti. Enn á ný reynist þetta mál prófsteinn á hvaða alvara lá að baki í málflutningi stjórnarflokkanna tveggja fyrir síðustu kosningar og raunar síðustu árin. Mér sýnist að því miður staðfestist hér enn og aftur að ekkert lá þar að baki. Það var ekkert að marka allar fullyrðingarnar um lýðræðisástina og mikilvægi þess að þjóðin fengi að hafa beina aðkomu að málum vegna þess að ef menn vilja ekki setja þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu er ekkert mál sem á að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Því hefur reyndar verið haldið fram að ekki sé til siðs að setja mál er varða fjármál, utanríkismál eða milliríkjasamninga í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er alrangt. Það eru reyndar dæmi um það í öðrum löndum, en víðast hvar eru engar slíkar undantekningar gerðar og það er engin slík undantekning í íslensku stjórnarskránni, það er ekkert getið um að það sé munur á málum þegar kemur að forseta Íslands 

Virðulegur forseti. Það er nánast broslegt að horfa á skyndilega lýðræðisást þeirra gömlu valdaflokka Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. 

Ekki …

Ég segi nei. 
            

Forseti vill biðja þingmenn að gefa ræðumönnum hljóð.

Virðulegi forseti. Hingað hafa ýmsir komið og sagt að þetta mál henti ekki og það er búið að segja að ekki sé hægt að treysta þjóðinni til að greiða atkvæði um þetta í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er hjákátlegt að heyra þau rök. Mig langar að minna fólk á að á indefence.is hafa tæplega 37.000 manns skrifað undir áskorun til forsetans og á mbl.is. þann 4. desember sl. er haft eftir Ólafi Elíassyni, talsmanni Indefence-hópsins, að ekkert mál henti betur. Hann segir: „Satt að segja treysti ég persónulega þjóðinni miklu betur til að standa í lappirnar gagnvart Hollendingum og Bretum heldur en núverandi stjórnvöldum.“ Það geri ég líka og ég segi já.

Hæstv. forseti. Einn reyndasti þingmaður þessa þings, hæstv. fjármálaráðherra, sagði í þingræðu í gær að við sem stöndum í þessum ræðustól verðum að kannast við okkar eigin orð og bera ábyrgð á þeim það sem eftir er. 
             Nú er það svo að Vinstri grænir hafa á hátíðarstundum talað um að þeir hafi ást á beinu lýðræði og að þjóðaratkvæðagreiðslur séu það sem koma skuli og það sem eigi að verða ofan á í stórum málum. En þegar reynir á, frú forseti, virðist ekki vera neitt að marka þessi orð, við erum að upplifa það hér í dag. Ég er hreint undrandi. Hvernig ætli sagan muni dæma orð hæstv. fjármálaráðherra sem áður hefur talað svo fjálglega um þjóðaratkvæðagreiðslur og beint lýðræði? Ég segi já. 
            

Virðulegi forseti. Ég tel mig ekki geta flúið þá ábyrgð sem felst í því að samþykkja þetta frumvarp svo ég segi nei.

Virðulegi forseti. Öll mál geta farið í þjóðaratkvæðagreiðslur, það sannar 26. gr. stjórnarskrárinnar þegar forseti hafnar því að skrifa undir lög og eru þar engin lög eða lagategundir undanskildar, við skulum átta okkur á því. Það er svolítið skrýtið með lýðræðisástina hjá þessari ríkisstjórn. Nú liggur í allsherjarnefnd milli 2. og 3. umr. frumvarp um þjóðaratkvæðagreiðslur. Hvers lags lýðræðisást er verið að sýna hér í kvöld? Af hverju tekur ríkisstjórnin ekki undir með sjálfri sér og samþykkir þá breytingartillögu að málið fari í þjóðaratkvæðagreiðslu? Ég segi já.

Virðulegur forseti. Þessi atkvæðagreiðsla sýnir glöggt hvaða virðingu stjórnarliðar bera fyrir þjóðinni, að hún fái ekki að greiða þjóðaratkvæði um þetta mál. Það er alltaf dapurlegt hvernig völd fara með fólk, við horfum upp á það hér í kvöld. Þjóðaratkvæði og lýðræði eru rauði þráðurinn í stefnu Hreyfingarinnar og voru rauði þráðurinn í stefnu þeirrar Borgarahreyfingar sem var kjörin á þing í vor. Þar voru kjörnir fjórir menn á þing út á þá stefnuskrá. Út á þá stefnuskrá segi ég já við þessu því að þetta er þjóðaratkvæði.

Hæstv. forseti. Ég hef ekki tölu á þeim skiptum sem þingmenn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hafa á undanförnum árum og áratugum fellt tillögur annarra flokka um þjóðaratkvæðagreiðslur.  
            

Gefa ræðumanni hljóð.

Ég get nefnt tvö dæmi í fljótu bragði, tillögu Vinstri grænna um þjóðaratkvæði um Kárahnjúkavirkjun, sem ég reyndar studdi ekki, þ.e. þá tillögu.  
             Hæstv. forseti. Tillaga þessi frá hv. þm. Pétri H. Blöndal  
            

Forseti fer fram á þögn. Hljóð í salnum.

Hæstv. forseti. Nokkrum sinnum hef ég staðið hér að tillöguflutningi um þjóðaratkvæðagreiðslur. Ég óska þess  Þar eru þó ákveðin mál sem fara aldrei í þjóðaratkvæðagreiðslur, eins og skattar, launahækkanir, eftirlaun, ríkisborgararéttur eða mál sem eru háð samkomulagi milli þjóða. 

Hæstv. forseti. Ég virði sjónarmið þeirra sem styðja þessa tillögu. Ég mun ekki greiða henni atkvæði mitt fremur en þeim breytingartillögum öðrum sem fram eru komnar frá stjórnarandstöðunni. Ég mun heldur ekki styðja frumvarpið. Verkefni okkar nú hér í kvöld er að taka afstöðu til Icesave-samningsins. Síðan hlýtur það að vera hlutverk forseta Íslands að horfa til þess sem er að gerast í þjóðfélaginu almennt. Þar eru að safnast tugþúsundir undirskrifta og ég styð það að mál sem brenna á þjóðinni sem stór hluti þjóðarinnar vill að gangi til þjóðaratkvæðagreiðslu geri það. En verkefni okkar hér í kvöld er að taka afstöðu  
             Þið væruð betur komin að því að styðja  
            

Forseti biður þingmenn um að gefa hljóð í salnum.

Virðulegi forseti. Sú atkvæðagreiðsla sem nú fer í hönd er kannski ókunnugum dálítið flókin en hún gengur í rauninni bara út á það að við framsóknarmenn höfnum þeim breytingartillögum sem felast í því frumvarpi sem hér er til umræðu. Við höfum lagt fram okkar tillögur til þess að styrkja þá fyrirvara sem komu fram í lögum nr. 96/2009. Um þá hefur verið mikill ágreiningur á Alþingi og stjórnarliðar og þeir sem samþykktu málið á sínum tíma túlka málið á mismunandi hátt. Við ætlum að koma í veg fyrir þá ósanngirni og það misræmi sem felst í þeim fyrirvörum sem þá voru samþykktir.

Virðulegi forseti. Ef málið hefði farið fyrir dómstóla eins og við framsóknarmenn hefðum talið eðlilegt og ef við gefum okkur að það hefði tapast hefði versta hugsanlega niðurstaða orðið sú að við ættum að greiða vexti frá 23. október sl. Engu að síður ákvað ríkisstjórnin að vextir skyldu greiðast frá 1. janúar sl., fyrir um ári. Þar með kastaði ríkisstjórnin 30 milljörðum kr. út í hafsauga. Þjóðinni ber engin lagaleg skylda til að greiða þessa umframvexti og ég vona að þingmenn geri sér grein fyrir því hversu gríðarlega miklir fjármunir eru í húfi. Til að nefna sem dæmi 

Virðulegi forseti. Þeir fyrirvarar sem voru settir við málið hér í lok ágúst miðuðust við það að Íslendingar mundu hætta að greiða árið 2024 ef hagvöxtur þjóðarinnar yrði Íslendingum erfiður. Nú koma stjórnarliðar fram og segja: Það stóð aldrei til að hætta að greiða árið 2024. Hér geirneglum við það í fyrirvarana að komandi kynslóðir þurfa ekki að taka á sig skuldbindingar eftir afar erfið ár. Við erum að vernda börnin okkar með því að segja já við þessu ákvæði og ég hvet hv. þingmenn til að segja já við því. Ég segi já.

Frú forseti. Þetta er líklega einhver mikilvægasti þáttur þessa máls. Þess vegna er mjög sérkennilegt að sjá að margir þingmenn skuli greiða atkvæði á móti því eða ekki taka afstöðu til þess að verja í raun framtíð barnanna og heimilanna. En svona er andinn á þinginu, það á að keyra þetta mál í gegn, frú forseti, það er sorglegt. Það er alveg ljóst að það eru dregnar nýjar pólitískar línur á Alþingi í kvöld og ég óska því ríkisstjórninni til hamingju með nýjan óháðan liðsmann, sem var hér áður óháður, hv. þm. Þráin Bertelsson, sem virðist fylgja ríkisstjórninni  
            

Forseti biður menn að gæta orða sinna og gefa ræðumönnum hljóð.

Virðulegi forseti. Það sem meiri hlutinn er að gera með þeim breytingartillögum sem hafa verið samþykktar á Alþingi er að taka hinn svokallaða almenna lagalega fyrirvara úr sambandi. Það þýðir með öðrum orðum að jafnvel þó að einhver óháður úrskurðaraðili úti í hinum stóra heimi kæmist að raun um að við ættum ekki borga, það er ekki ríkisábyrgð á bak við, ættum við að njóta þess. Við leggjum til að við fáum notið þess ef eitthvað gerist. Ríkisstjórnin tók það úr sambandi. Lögmennirnir Benedikt Bogason og Eiríkur Tómasson hafa komið fyrir fjárlaganefnd og sagt að því miður sé hinn lagalegi fyrirvari sem hér um ræðir úr sögunni. Ég segi já, frú forseti, og mér þykir miður að sjá að þessu verði hafnað af meiri hlutanum.

Frú forseti. Ég hyggst greiða atkvæði gegn því frumvarpi sem hér liggur fyrir þegar það verður borið upp til atkvæða í heild á eftir. Með því að það verði fellt eru áfram í gildi þau lög sem Alþingi samþykkti 28. ágúst. Þar inni eru þeir fyrirvarar sem Alþingi náði saman um sem skipta svo miklu máli, bæði í lagalegu og efnahagslegu tilliti. Þess vegna sit ég hjá í þeim tillögum sem hafa verið lagðar hér fram af hálfu Framsóknarflokksins vegna þess að ég tel að með því að fella það frumvarp sem ríkisstjórnin hefur lagt fram séum við í raun og veru komin á þann upphafsreit sem við vorum þó sammála um í haust, þann 28. ágúst sl.

Virðulegi forseti. Hinn svokallaði Ragnars H. Halls-fyrirvari hefur verið verulega útþynntur. Nú er það þannig að leita þarf liðsinnis EFTA-dómstólsins og bíða eftir úrskurði frá honum þannig að ábyrgðin geti mögulega orðið virk. Ragnar H. Hall hæstaréttarlögmaður hefur sjálfur sagt að fyrirvarinn sé nánast algjörlega úr sögunni, hann sé verulega útþynntur. Þessi breytingartillaga Framsóknarflokksins er þó ekki verri en svo að ríkisstjórnin tók hluta af henni og setti inn í samningana. Þar voru reyndar gerð hrikaleg mistök því að um leið verður skorið úr um þennan þátt samkvæmt breskum lögum. Ég segi já, frú forseti.

Virðulegi forseti. Frá upphafi þessa máls hefur staða þjóðarinnar hríðversnað, um það eru allir sammála. Við deildum um það í sumar hvort skuldastaðan af vergri þjóðarframleiðslu væri komin yfir 240% vegna þess að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafði lýst því yfir að þá væru þjóðir í raun gjaldþrota. Nýjustu upplýsingar frá Seðlabanka Íslands segja að skuldastaða þjóðarinnar sé núna 320%. Það sorglega við þetta allt saman er að meiri hlutinn hélt því fram í haust að það væri nægilegt að vera með þennan fyrirvara inni í álitinu, hann er þar meira að segja. Ef það væri rétt sem þeir sögðu þá væri ríkisábyrgðin í rauninni fallin. Það skiptir engu máli hvað meiri hlutinn hefur sagt, 

Virðulegi forseti. Hér kemur til atkvæðagreiðslu frumvarpið í heild. Það er þeirra sem greiða frumvarpinu atkvæði sitt að bera ábyrgð á því til framtíðar. Það dugar ekki fyrir ríkisstjórnina að vísa ábyrgð vegna þessa máls á aðra. Þeirra er niðurstaðan í þessu máli, þeirra sem tóku hér við völdum í febrúar, þeirra sem ruddu samninganefndina, þeirra sem neituðu þjóðstjórn, þeirra sem kynntu málið aldrei fyrir stjórnarandstöðu og leituðu ekki samráðs við hana fyrr en þeir voru búnir að tapa meiri hlutanum í málinu.  
            

Gefa ræðumanni hljóð.

Þeirra er friðhelgisákvæðið, þeirra eru öll ákvæði þess samnings sem hér gengur til atkvæðagreiðslu og þeir hafa neitað þjóðinni um að hafa skoðun á.  
            

Virðulegi forseti. Nú eru hv. þingmenn að upplifa Kópavogsfundinn 1662 og þjóðfundinn 1851. Við hljótum að skilja betur vanlíðan talsmanna Íslands á þeim frægu ólánsfundum. Trampe greifi sló Íslendinga niður 1851 en nú slær réttkjörin ríkisstjórn Íslands, sem er talsmaður Breta og Hollendinga og ESB-þjóðanna, þjóðina niður. Það er skelfilegt að sjá að hæstv. ríkisstjórn Íslands skuli leiða Ísland fram sem efnahagslega nýlendu Breta og Hollendinga og hinna í kæfubelgnum í Brussel. Meiri hluti Alþingis hefur ekki sannfæringu til að styðja Icesave-samning ríkisstjórnar Íslands, en, en, en því miður, en, en, en ef svo skelfilega fer að samningurinn verði samþykktur vegna valdafíknar 

Forseti fer fram á það að þingmenn virði tímamörk.

Virðulegi forseti. Þessir samningar vega að efnahagslegu sjálfstæði þjóðarinnar. Þeir stefna tækifærum ungra Íslendinga í voða. Alþingi Íslendinga hefur ekki leyfi til að binda hendur ófæddra Íslendinga á jafnveikum grunni og hér er gert. Virðulegi forseti. Það eina rétta í þessari ömurlegu stöðu er að þingmenn sameinist um að verja hagsmuni og sjálfstæði íslensku þjóðarinnar og hafni þessum samningum. Ég segi nei og vísa allri ábyrgð á þessa ömurlegu Icesave-kommúnistastjórn. 
            

Hæstv. forseti. Frá því að þetta mál kom fram í júní hefur það verið skelfilegt. Ferill þess er lengri og hann er ekki góður heldur, en frá því að þetta kom til kasta þingsins hefur þetta verið skelfilegt mál. Það skánaði verulega í lok ágúst þegar fyrirvararnir voru settir eftir mikla vinnu í þinginu. Nú er verið að eyðileggja þessa fyrirvara eins og ítarlega hefur verið rakið í umræðum á þinginu og í fjölmörgum gögnum sem hér liggja fyrir. Það er óskiljanlegt að þeir þingmenn sem bundu stuðning sinn við þetta mál við fyrirvarana frá því í sumar skuli geta stutt það núna þegar búið er að eyðileggja alla þá fyrirvara og öryggisventla sem mestu máli skiptu fyrir Ísland. Ég segi nei. 
            

Frú forseti. Ég bið um þögn, frú forseti. Ég held að það séu fáar stundir í lífi mínu sem ég er eins hrygg og núna. Ég var hrygg þegar við ákváðum að fara sem þjóð í Íraksstríðið, ég var hrygg þegar Kárahnjúkar voru fylltir eða Hálslón og ég er hrygg í dag út af því að ég veit að það er fólk hérna inni sem ég bara trúði ekki öðru en mundi fylgja hjarta sínu og sannfæringu en ætlar ekki að gera það. Við munum þurfa að glíma við risastór vandamál á næstu árum og þau verða engu skárri. Allt þetta skjól og allar þessar permafrost-óttagrýlur sem hér er varpað yfir okkur ef við samþykkjum þetta ekki eru ekki veruleiki, þetta er úlfur, úlfur. Af hverju stöndum við ekki í lappirnar? Af hverju ætlum við að haga okkur eins og nýlenduþjóð? Þetta er skammarlegt.

Frú forseti. Það er komið að ögurstundu í þessu máli þar sem alþingismenn á Alþingi Íslendinga eru að fara að greiða atkvæði um stærstu fjárhagsskuldbindingu sem hefur verið lögð á íslenskan almenning í sögu lýðveldisins.  Ég vil segja það í lokaræðu minni um þetta mál að ég er bjartsýnn á framtíð þjóðarinnar. Við munum geta sigrast á þessu en við munum ekki geta sigrast á vandamálunum með núverandi ríkisstjórn í fararbroddi, því miður. 

Virðulegi forseti. Nú þegar komið er að því að afgreiða þetta mál loksins og endanlega frá Alþingi er engu við það að bæta. Það hefur allt verið sagt sem segja þarf til að þingmenn geti tekið afstöðu í málinu. Ég ætla ekki að bæta neinu hér við. Ég vil hins vegar nota þetta tækifæri þegar komið er að lokum þessa máls og þakka öllum þeim fjölmörgu sem komu að málinu, liðsinntu þingmönnum og þingnefndum við að setja málið í þann búning sem það þó er og gera það að því sem við stöndum frammi fyrir að greiða atkvæði um í dag. Þeim hundruðum aðila sem lögðu álit sitt og umsagnir inn í þingnefndir þingsins ber að þakka. Ég þakka samninganefndinni sem náði að knýja fram þessa góðu samninga á ömurlegu máli 

Virðulegi forseti. Ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna hóf þessa vegferð með leynipukri þegar ekki var ætlunin að sýna þingi eða þjóð Icesave-samninginn illræmda. Nú skiljum við ástæðurnar, samningurinn þolir illa dagsljósið. Nú lýkur ríkisstjórnin þessu baráttumáli sínu með sams konar leynibralli og hún hóf það á. Þetta er afleitur samningur sem mun leggja þungar byrðar á almenning. Hann mun ekki auðvelda okkur efnahagslega viðreisn, heldur tefja hana. Eða trúir því einhver að án þessa nauðungarsamnings renni hér upp efnahagsleg ísöld eins og sumir talsmenn Samfylkingarinnar hafa sagt? Á Icesave-samningnum ber ríkisstjórnin ábyrgð og það þýðir ekkert fyrir talsmenn hennar að reyna stöðugt að varpa þeirri ábyrgð af herðum sér. Það eru þjóðarhagsmunir að fella þessa samninga. Ég hafna þessum óþurftarsamningum og segi því nei.

Frú forseti. Hæstv. forsætisráðherra sagði í ræðu sinni fyrr í kvöld að lítið hefði verið talað um krónur og aura, hvernig við ætluðum að standa skil á öllum þessum skuldum okkar. Ég byggi afstöðu mína einmitt á þessu og hefði gjarnan viljað að hæstv. forsætisráðherra hefði hlustað á ræðu mína. Ég get ekki séð hvernig við eigum að standa undir þeim skuldbindingum sem við höfum þegar tekið á okkur þannig að ég skil ekki hvernig í ósköpunum við eigum að geta bætt þessu við. Mjög fáir þingmenn hafa haft mikinn áhuga á að ræða um viðskiptajöfnuð og mjög fáir þingmenn hafa haft áhuga á því að ræða það hvernig í ósköpunum við eigum að geta staðið undir þessari skuldbindingu. Það var ástæðan fyrir því að ég kom að vinnu við að búa til efnahagslegu fyrirvarana í sumar, ég taldi að við þyrftum að hafa þennan varnagla ef bjartsýnisspárnar hjá Seðlabankanum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum mundu ekki ganga eftir. Það eru þegar komnar fram niðurstöður með árið 2009 sem sýna að þær spár ganga ekki eftir. Hvernig í ósköpunum getum við áætlað fram um 15 ár? Því segi ég nei.

Hæstv. forseti. Hér er erfitt, flókið og risastórt mál til lokaafgreiðslu á Alþingi. Alþingi fær loks tækifæri til að leiða til lykta þetta vonda mál þar sem engar lausnir eru góðar. Að baki er ítarleg, vönduð umfjöllun og skoðun á þessu máli í heild. Ég tek undir það sem komið hefur fram hér áður í umræðunni, það er ástæða til að þakka öllum þeim sem hafa haft skoðanir á þessu máli, skipt sér af því, sent inn álit, tekið þátt í að móta og koma að þeirri vinnu sem hér hefur verið unnin. Með hagsmuni íslensku þjóðarinnar að leiðarljósi vel ég skásta kostinn í stöðunni og segi já, vitandi það að íslenska þjóðin hefur alla burði til að standa af sér þá erfiðleika sem við erum að ganga inn í og horfa björt fram á veginn á nýju ári.

Virðulegi forseti. Við erum með lög sem við samþykktum hér í sumar. Þegar við samþykktum þau sögðu hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra að þetta væri allt innan samkomulagsins. Það væri lítið mál að segja viðsemjendum okkar að þetta væri svona og þessu yrði ekki breytt. Um leið og þeir mættu útlendingunum lyppuðust þeir niður og við sitjum hér uppi með verstu samningsmistök Íslandssögunnar, ekki einu sinni, virðulegi forseti, heldur tvisvar. Það er enginn með sannfæringu fyrir þessu máli hér inni, það er enginn sem trúir því að hér hafi verið faglega eða vel að verki staðið. Af hverju styðja stjórnarliðar þessa niðurstöðu? Af tveim ástæðum: Vinstri grænir, sem við getum kallað valdaglaða, gera það út af völdum, og ég vek athygli á því að svokölluð samviskudeild innan þeirra raða er búin að raða sér snyrtilega á breytingartillögur þannig að málið færi örugglega í gegn. Slík er sannfæringin og samviskan. Hin ástæðan er að Samfylkingin trúir því,  
            

Forseti biður um þögn.

Virðulegi forseti. Ég segi að sjálfsögðu nei við þessum hryllilega samningi sem hér er verið að þvinga í gegnum þingið og augljóslega búið að troða ofan í kokið á mörgum þingmanninum, mörgum þingmanni stjórnarinnar, því miður. Ég verð að segja, frú forseti, að í ljósi þess að sjá það og vita hversu nátengdur þessi samningur er Evrópusambandinu og þeirri kúgun sem kemur frá því batteríi er þessi atkvæðagreiðsla mjög sérstök, ég segi ekki annað, mjög sérstök.  Frú forseti. Þessi ríkisstjórn er vanhæf til að gera þennan samning, hún er gjörsamlega ófær um að stjórna þessu landi, en þessi ríkisstjórn mun bera þennan kross alla tíð 

Virðulegur forseti. Einkavæðingu litlu íslensku bankanna lyktaði með gjaldþrotum sem skipa sér á lista yfir stærstu gjaldþrot á heimsvísu. 

Virðulegi forseti. Ég hef barist í þessu máli í marga mánuði, frá því í byrjun sumars og lengur ef eitthvað er. Málið hefur farið stigversnandi dag frá degi í hvert skipti sem nýjar upplýsingar og ný gögn hafa komið fram. Það er eitt samt sem ég sé eftir og það er að ég skyldi ekki hafa varað fólk meira við hættunni af því að samþykkja Icesave, varað þjóðina við því að nú væri verið að leggja skuldir einkafyrirtækis, skuldir útrásarvíkinganna, á komandi kynslóðir. Börnin okkar munu bera þessar byrðar inn í framtíðina. Það er sú ábyrgð sem núverandi ríkisstjórn verður að axla og það er sorglegt 

Frú forseti. Í 2. gr. þess frumvarps sem hér er um að ræða er sérstaklega kveðið á um það að við Íslendingar berum ekki lagalega ábyrgð á þeim greiðslum sem á nú að leggja á okkur. Það á að segja já við þessu, virðist vera, vegna þess að það er verið að hóta okkur, það er verið að hóta okkur af erlendum ríkjum. Ég tel, frú forseti, að úr því að ríkisstjórnin lagði málið upp með þessum hætti sé okkur ekki heimilt, engum þingmanni, að segja já við þessu. Okkur er ekki heimilt, frú forseti, þingmönnum á Alþingi Íslendinga að láta beygja þjóðina með þessum hætti af erlendum ríkjum. Okkur ber að segja nei og það er hörmulegt að ríkisstjórninni skuli hafa mistekist að ná samstöðu á Alþingi og með þjóðinni í málflutningi okkar gegn hinum erlendu ríkjum sem ætla að kúga okkur til þess að greiða peninga sem 

Virðulegi forseti. Hæstv. ríkisstjórn hefur brotið blað í samskiptum stjórnar og stjórnarandstöðu í þessu máli. Hún hefur uppskorið vantraust í samfélaginu, hún er að vega að efnahagslegu sjálfstæði landsins með niðurstöðu sinni. Mikil tortryggni ríkir í samfélaginu vegna vinnubragða þar sem gögnum hefur ítrekað verið haldið leyndum og nýjar upplýsingar hafa verið að berast fram á síðasta dag. Síðast í dag stöðvuðu stjórnvöld upplýsingastreymi til fjárlaganefndar, stöðvuðu það með valdi, leyndinni skyldi haldið áfram. Hún ber nafn með rentu, leyndarríkisstjórnin, sem hér situr við völd. 
             Það á hér vel við erindi úr ljóðinu Lífsþor eftir Árna Grétar Finnsson og ég vil flytja það, með leyfi forseta: Það þarf meiri kjark til að segja satt en ljúga, sjálfstraust til að efast, er aðrir trúa, djörfung til að mæla gegn múgsins boðun, manndóm til að hafa eigin skoðun. Þeir eiga skömmina sem greiða þessu máli atkvæði sitt hér á þingi. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Við sem hér sitjum í kvöld gáfum kost á okkur til starfa á hinu háa Alþingi til að vinna heiðarlega og einarðlega að endurreisn Íslands. Það var og er ljóst að á leiðinni til endurreisnar eru björg sem ryðja þarf úr vegi. Við vorum ekki kosin til að hringsnúast í kringum þessi björg, heldur til þess að ryðja þeim úr vegi.  
             Ég vildi að við bærum gæfu til þess að taka höndum saman í hreinsunarstarfinu og hættum að dansa frestunardans í kringum vandann. Þess vegna segi ég já.

Forseti. Við meðferð þessa máls á Alþingi hafa komið fram mjög alvarlegar athugasemdir og upplýsingar sem eru enn mjög umdeildar. Þó hafa allir stjórnmálaflokkar á Alþingi verið sammála um eitt grundvallaratriði í þessu máli: Engin lagaleg skylda, hvorki samkvæmt íslenskum né evrópskum rétti, hvílir á Íslandi um greiðslu þeirrar fjárhæðar sem krafist er með afar óbilgjörnum hætti. Með málatilbúnaði sínum fer því ríkisstjórnin fram á að íslenska þjóðin takist á herðar skuldbindingar án dóms og laga, skuldbindingar sem hún hefur aldrei undirgengist. Nauðungarsamningarnir vega að efnahagslegu sjálfstæði þjóðarinnar, þeir stefna tækifærum ungra Íslendinga í voða. Í húfi er sjálfsmynd Íslendinga og þjóðarstolt. Frumvarp ríkisstjórnarinnar sem hér er komið til afgreiðslu vegur að hvoru tveggja. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Frelsarinn þurfti að bera syndir mannanna. Eins verða ábyrgir og heiðarlegir Íslendingar að axla syndir útrásarvíkinganna  
            

Virðulegi forseti. Icesave-skuldbindingin er um 200 milljarðar kr. núvirt, þ.e. 10–20% af heildarskuldum íslenska ríkisins.  Frú forseti. Það er að mínu mati ekki forsvaranlegt að við setjum alla endurreisn í þessu landi í frekara uppnám vegna þess að á hverjum degi erum við að glata verðmætum tíma fyrir fólk og fyrirtæki í landinu. Almenningur okkar vill hefja endurreisn og við eigum ekki að þvælast fyrir. Brennuvargarnir eiga ekki að flækjast fyrir slökkvistarfi. Ég segi já. 
            

Frú forseti. Sú hugmynd að einkavæða gróðann en ríkisvæða tapið hugnast mér ekki. Þetta er ógeðslegt mál og ömurlegt á alla kanta. Það er vissulega skelfilegt að hugsa til þess fólks sem hefur tapað sparnaði sínum. Það breytir því ekki að við getum ekki tekið þessar byrðar á okkur, við ráðum ekki við þær án þess öryggisbúnaðar sem þingið smíðaði í sumar. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Staðreyndin er sú að óleyst Icesave-deilan hefur tafið fyrir bata efnahags- og atvinnulífs. Ef þeirri ásættanlegu lausn sem hér er borin undir atkvæði yrði hafnað tæki Alþingi Íslendinga mikla áhættu og byði heim enn dýpri efnahagslægð. Slík áhættuhegðun þarf að heyra sögunni til. Ég segi já.

Frú forseti. Kaleikurinn sem við bergjum af núna er vissulega beiskur en hann er ekki banvænn. Það kemur nú í okkar hlut að leiða þetta mál til lykta, vonandi á þann hátt sem farsælast er fyrir land og þjóð. Við þurfum að meta afleiðingar þess fyrir þjóðina að samþykkja eða samþykkja ekki því að hvort tveggja mun hafa afleiðingar. Icesave-skuldin mun þegar upp er staðið, þegar eigur Landsbankans hafa gengið upp í hana, nema um 200 milljörðum kr.

Rangt.

Þetta er fjórða stærsta skuldbinding ríkisins en er þó engu að síður innan við fimmtungur heildarskulda okkar eftir hrunið. Það er vissulega þungur baggi að bera en hann er engan veginn þær drápsklyfjar sem menn hafa viljað vera láta í umræðunni. Það er mitt mat að ef frumvarpinu sem nú liggur fyrir yrði hafnað hefði það alvarlegar afleiðingar fyrir allt okkar atvinnulíf og fjármálakerfið. 

Frú forseti. Hótanir og ofbeldi hafa fylgt Icesave frá byrjun hrunsins. Uppgjöf fyrir og nauðung af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Evrópusambandsins hafa fylgt þessu sömuleiðis. Það var dapurlegur dagur þegar hæstv. fjármálaráðherra skrifaði undir samninginn 5. júní 2009, þennan hræðilega samning, en það var smágleði sem fylgdi því að samþykkja lögin í haust sem tóku fyrir mestu áhættuna af samningnum. En það var sömuleiðis dapurlegur dagur þegar hæstv. fjármálaráðherra samdi við Breta og Hollendinga um breytingar á íslenskum lögum 19. október. Eftir það hafa flokksræði og hótanir fylgt þessu máli. Það er talað um frostavetur og sá eini sem vill koma ríkisstjórninni frá er hæstv. forsætisráðherra sem hótar stöðugt að segja af sér. Hótanir og ofbeldi fylgja Icesave sem sagt áfram. 

Frú forseti. Ég vona svo sannarlega að hv. þm. Pétur Blöndal hafi fengið þrjú atkvæði út á þetta. Þetta mál snýst um sjálfstraust og sjálfsmynd og sjálfsvirðingu okkar góðu þjóðar. Það er yfirgengilega sorglegt að við skulum standa hérna og verða vitni að þessu klukkan 11 að kvöldi, það er verið að fremja myrkraverk með því að samþykkja þetta ömurlega frumvarp. 
             Þessu frumvarpi átti aldrei að breyta, það var komið í skýran og endanlegan búning, sagði hæstv. fjármálaráðherra hér. Forustumenn ríkisstjórnarinnar hafa kosið í kvöld að skapa með ræðum sínum enn á ný sundrung í stað samstöðu, þau hafa talað þjóðina enn á ný í sundur. Ágæti þingheimur. Við getum enn þá staðið í lappirnar. Við getum enn þá sýnt viðsemjendum okkar að við getum staðið saman á ögurstundu. Fellum þennan samning. Ég segi nei við þessu ömurlega frumvarpi og við hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur  
            

Ekki þú heldur.

Enda var ég ekki að líkja mér við …  
            

Ekki samræður við þingmann í ræðustól eða að þingmaður hafi beinar ræður við þingmenn í sal, heldur ávarpi forseta.

Frú forseti. Frá því að ég hóf afskipti af stjórnmálum hef ég þurft að taka ákvarðanir, bæði vinsælar og óvinsælar, og aldrei komið mér hjá því. Aldrei, og mun ekki gera það frekar nú. Af því að hér hefur verið rætt um ábyrgð ætla ég sem þingmaður kjörin á þing í maí 2007 að bera ábyrgð á því sem mér ber og mínum flokki frá þeim tíma sem ég hef setið sem þingmaður fyrir hann. Ég geri það en ég ber ekki ábyrgð á þeim samningum sem hér er verið að samþykkja. Á þeim ber ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna alla ábyrgð. Hún skipaði samninganefndina, hún kom með þetta frumvarp fyrir þingið sem nú er hér til afgreiðslu, ömurlegt miðað við það sem við gátum komið okkur saman um í haust. 

Virðulegur forseti. Ég ætla að styðja það frumvarp sem hér er til afgreiðslu og segja já. Ég tel það erfitt verk. Mér er það ekki léttbært. Ég lít á það sem skyldu mína í þröngri stöðu að styðja þetta mál, en ég vil líka segja það hér í þessum sal í kvöld að okkur hefur mistekist á þessu þingi að afgreiða þetta mál svo sómi sé að fyrir þjóðina, 

Frú forseti. Ég var geysilega ósáttur við það og tjáði mig mikið um það hvernig ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar hélt á Icesave-málinu. En mikið var það nú mynduglega gert í samanburði við það sem þessi ríkisstjórn er að skila af sér hér. Ég átti reyndar aldrei von á miklu af Samfylkingunni sem er í þessu eins og einhver sérkennilegur sértrúarsöfnuður með ranghugmyndir um heimsendi ef þeir fara ekki nákvæmlega eftir einhverri forskrift. En vonbrigðin eru þeim mun meiri með Vinstri hreyfinguna – grænt framboð. Ég átti ekki von á þessu af þeim flokki. Ég er hreinlega farinn að velta því fyrir mér eftir að hafa fylgst með þessari ríkisstjórn til hvers sá flokkur eiginlega er. Hann hefur svikið allt sem hann lofaði. Ég hefði ekki trúað því að þessi stjórnmálahreyfing mundi standa að þessari gjörð hér í kvöld. Það er til háborinnar skammar. Ég segi nei.

Virðulegur forseti. Hér liggur fyrir samningur sem á sér upphaf í skuldbindingu stjórnvalda frá því fyrir ári. Hér í þingsal eru frjálshyggjumenn sem hvorki vilja borga vexti né skuldina að fullu. Það segir allt um fjármálaábyrgð íslenskra kapítalista fyrr og síðar. Frú forseti. Ég óska frjálshyggjuöflunum og sérhagsmunasinnum velfarnaðar í stjórnarandstöðu næstu árin og áratugina. Ég segi já.

Frú forseti. Icesave-samningarnir eru nauðungarsamningar, til komnir vegna einkavæðingar bankanna sem voru eign íslensku þjóðarinnar áður en Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur afhentu þá vinum sínum á silfurfati. Nú sitjum við, íslenska þjóðin, uppi með ábyrgð á athæfi fjárglæframanna og þá ábyrgð verðum við að axla til að tryggja Íslandi nauðsynlegar bjargir í efnahagslegri endurreisn. 

Virðulegi forseti. Þetta er sorglegur dagur. Ringulreiðin, óstjórnin og leyndarhyggjan hafa einkennt þennan dag eins og málsmeðferðina alla, sennilega frá upphafi. Þetta mál einkennist af óréttlæti, ósanngirni og lagalegri óvissu, kúgun hinna stóru í krafti valds. Málið einkennist líka af uppgjöf stjórnarflokkanna við að ná betri niðurstöðu. Hin pólitíska ábyrgð liggur hjá ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingar og þeim þingmönnum sem styðja þetta frumvarp. En byrðarnar leggjast á þjóðina næstu kynslóðir. Frú forseti. Við framsóknarmenn berum ekki ábyrgð á því. Ég sagði nei í sumar, ég sagði nei í haust og ég segi nei líka núna. Ég bið þingheim um að hlusta í fimm sekúndur. Hér úti er þjóðin byrjuð að greiða atkvæði með fótunum. Það er ríkisstjórninni 

Virðulegur forseti. Ég er ekki sátt við niðurstöðuna í Icesave-málinu og segi því nei. Umræður hafa verið harkalegar um Icesave-málið um langt skeið og í reynd klofið þingið í herðar niður, í tvo nánast jafnstóra hópa. Mörg þung og ómakleg orð hafa fallið í umræðunni á báða bóga, bæði í þinginu og úti í samfélaginu. Skýringin er sú að okkur greinir á um hvað er réttast að gera í þeirri stöðu sem við erum í. Ég verð að viðurkenna að mér líkar heldur illa við þær sakbendingar sem hafa fallið oft og tíðum í umræðunni. „Þið berið alla ábyrgðina.“ „Nei, það eruð þið.“ Hvorugt er í reynd rétt. Það er mín skoðun að lokinni þessari umræðu að bæði stjórnarliðar og stjórnarandstæðingar hafi verið að gera sitt besta. Þótt okkur greini á hafa báðir þessir hópar verið að gera það sem þeir telja réttast. Við skulum því halda reisn okkar og ró og virða hvert annað þótt tímar séu erfiðir. Þessum orðum beini ég bæði til þingheims og þeirra sem taka Icesave-samningana 

Forseti. Þetta mál er öllum sem að því hafa þurft að koma erfitt og það á ekkert síður við um okkur í Samfylkingunni en fólk úr öðrum flokkum. Ég legg mikla áherslu á það. Hér er um að ræða nauðasamninga vegna útrásarævintýris sem byggði á sandi, frjálshyggjusandi, og ég er jafnósátt við það og flest annað fólk í þessu landi og eins það að við þurfum alltaf að bera byrðar vegna útrásar bankanna. Nú þarf bara að lágmarka þær. Það er löngu tímabært að Alþingi sýni þann kjark að klára þetta mál. Lausn Icesave-deilunnar er bara einn liður í því að reisa Ísland upp úr öskustónni, en líka nauðsynlegur liður í endurreisn þessa lands sem er efnahagslega háð samskiptum við aðrar þjóðir. Íslendingar eiga hérna í pólitískri milliríkjadeilu og það er fráleitt  
             Frú forseti. Ég segi já.

Frú forseti. Ég greiði þessu frumvarpi atkvæði og ég mæli með því að það verði samþykkt vegna þess að það er bjargföst sannfæring mín að það sé betri kostur fyrir Ísland og það firri meira tjóni en að gera það ekki. Í krafti þessarar sannfæringar minnar greiði ég atkvæði með góðri samvisku þótt ég viðurkenni um leið að því fylgir þung ábyrgð. Undan þeirri ábyrgð víkst ég ekki. Ég hef ekki eytt tæpum 27 árum ævi minnar hér til að víkjast undan ábyrgð eða flýja það  
            

Frú forseti. Þetta stóra mál snýst að miklu leyti um siðferði og trúverðugleika Íslands á alþjóðavettvangi, það að vera þjóð á meðal þjóða, virða samninga og alþjóðlegar skuldbindingar, að standa við orð sín. Aðdragandi Icesave-reikninganna er öllum kunnur. Einn stjórnmálaflokkur á Íslandi ber mesta ábyrgð á óstjórn efnahagsmála í anda óheftrar frjálshyggju á undanförnum árum. Þeir sem nú standa í stórræðum við að taka til eftir þá óstjórn ætla sér að axla ábyrgð og hlaupa ekki undan því verkefni. Orðstír Íslands er að veði. Deyr fé, deyja frændur, deyr sjálfur ið sama. En orðstír deyr aldregi hveim er sér góðan getur. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Við greiðum nú atkvæði um eitt mesta mál sem á fjörur Alþingis hefur rekið. Mál þetta setur efnahagslegt sjálfstæði þjóðarinnar í hættu og ógnar lífskjörum á Íslandi um langan tíma. Um tilurð málsins er óþarft að fjölyrða, en um málsmeðferðina má hafa mörg orð. Það er eitt sem við Íslendingar getum lært af þessu, að mál sem varða framtíð þjóðarinnar á ekki að nálgast af drambi og yfirlæti eins og gert hefur verið. Undirliggjandi samningur er minnisvarði um vankunnáttu og einfeldni og er hlutaðeigandi til ævarandi skammar. Ábyrgð þeirra hv. þingmanna sem veita málinu brautargengi er mikil, en við skulum vona að þeir viti hvað þeir gjöri. 

Hæstv. forseti. Það er rétt að það er auðveldara um að tala en í að komast að stjórna landinu og greiða úr þeim flækjum sem fylgja bankahruninu. En Ísland byggir kjarkmikið fólk. Hér býr kjarkmikil þjóð og ég hef trú á framtíð hennar. En þjóðin þarf að geta treyst því að þingmenn hennar sem hér standa berjist með kjafti og klóm fyrir hagsmunum hennar. Það hefur því miður ekki verið gert í þessu máli vegna þess að leið Samfylkingarinnar og Vinstri grænna er ekki sú leið sem þarf í þessu máli. Það er hægt að gera betur, frú forseti, við skulum snúa vörn í sókn, það er ekki of seint, og fella þetta mál. Frú forseti. Þetta mál er nátengt Evrópusambandsaðildarumsókninni sem hér liggur inni af hálfu þessarar ríkisstjórnar. Og hafið þessi orð mín til marks að spunameistarar Samfylkingarinnar munu þegar í stað að lokinni þessari atkvæðagreiðslu fara að planta því inn að nú verðum við að ganga í ESB til að fá þessa skuldbindingu 

Virðulegi forseti. Þetta er sannarlega óskemmtilegt mál. Tillagan er um að ábyrgjast ríkisábyrgð fyrir skuldir óreiðumanna sem sólunduðu fé annars fólks, sólunduðu fé sem þeir áttu ekki, þar á meðal hollenskra og breskra sparifjáreigenda. 

Virðulegi forseti. Í kvöld gengur vinstri norræna velferðarstjórnin fram með frumvarp sem leggur himinháar skuldir einkaaðila á komandi kynslóðir að uppskrift Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Framsóknarflokkurinn stendur áfram með þjóð sinni. Framsóknarflokkurinn stendur áfram með komandi kynslóðum. Framsóknarflokkurinn stendur með náttúruauðlindum sínum. Framsóknarflokkurinn stendur með heimilum 

Frú forseti. Þetta er sorgardagur í sögu þjóðarinnar. Við erum hér að greiða atkvæði um breytingartillögur breskra og hollenskra stjórnvalda við lög sem Alþingi setti í sumar. Þær breytingartillögur hefur ríkisstjórnin kokgleypt vegna einhverra drauma um hugsanlega aðild að Evrópusambandinu. Þær breytingartillögur hafa þingmenn Samfylkingar og Vinstri grænna kokgleypt vegna einhverra kolrangra drauma um að hér sé við stjórn vinstri stjórn og vegna drauma um völd. Það er dapurlegt að horfa upp á hvernig völd fara með fólk. Það er í stefnuskrá Hreyfingarinnar og það er sannfæring mín að ekki eigi að velta Icesave-skuldbindingunum yfir á almenning í landinu. Það er líka í stefnuskrá þeirrar Borgarahreyfingar sem fjórir þingmenn voru kjörnir fyrir á þing í vor að greiða ekki atkvæði með Icesave-skuldbindingunum. Því segi ég nei og vona að allir fjórir þingmenn, þeir sem málið varðar, geri það líka.

Virðulegi forseti. Ég hafna því alfarið að ég beri nokkra einustu ábyrgð á því hvernig málum er nú komið. Hins vegar skal ég taka alla ábyrgð á framlagi mínu til lausnar á þeim vanda sem við erum í núna og er mjög alvarlegur. Að mínu áliti stöndum við frammi fyrir einum einasta valkosti, þeim að samþykkja nauðungarsamning. Það ætla ég að gera fullur trega, en ég minni á það að sú lagalega skuldbinding sem fylgir nauðungarsamningum er einskis virði. 
            

Hæstv. forseti. Það er komið að lokaafgreiðslu þess máls sem legið hefur eins og mara á þjóðinni í 14 mánuði. Fyrir rúmu ári voru fyrstu skrefin stigin sem mótuðu langt og strangt samningaferli í einni erfiðustu milliríkjadeilu sem þjóðin hefur staðið í, deilu sem á rætur að rekja til ófullburða regluverks Evrópusambandsins til að bregðast við algjöru bankahruni eins og hér varð. Þetta er orðinn langur tími og erfiður fyrir fámenna þjóð í vanda, þjóð sem hefur orðið fyrir miklum þrýstingi frá nágrannaþjóðum til að afgreiða þetta Icesave-mál við Breta og Hollendinga, svo vægt sé til orða tekið. Okkur er einnig mikið í mun að koma málinu í ákveðinn farveg, vita hvar við stöndum í nútíð og framtíð ef það er þá hægt að sjá hana fyrir. Þá er hægt að spá fyrir hvernig takast megi til svo endurheimta megi efnahagslíf þjóðarinnar. Icesave-reikningarnir endurspegla ofmetnað fjárglæframanna sem fengu að leika lausum hala þar til spilaborgin 

Hæstv. forseti. Mér finnst sem í kvöld hafi spegli verið brugðið yfir þingið og í honum sjáum við ekki bara þinghaldið á núverandi þingi, heldur undangengnum þingum, á undanförnum árum og kannski áratugum. Þar er sitthvað kunnuglegt, nema hvað formerkin öll eru öfug. Þau sem neituðu okkur um þjóðaratkvæðagreiðslu um Kárahnjúka tala núna um ást sína á lýðræðinu. Þeir sem pukruðust með Íraksofbeldið 

Hver neitar nú?

Þau sem hafna því að við fáum kvótakerfið til umfjöllunar í þjóðaratkvæðagreiðslu 

Hver neitar núna?

Þau gera það.

Hver neitar nú?

Kannski 

Tíminn er liðinn.

sama og sagði:  
            

Eru menn beðnir um að virða hér tímamörk.

Hæstv. forseti. Margt hefði betur mátt fara í meðförum þingsins um þetta ólíkindamál. Því miður hefur Icesave-umræðan fallið í djúpar flokkspólitískar skotgrafir.

Rangt.

Icesave-málið var prófsteinn  Hæstv. forseti. Þrátt fyrir að margt megi setja út á 

Háttvirtir alþingismenn. Komið er að lokum þessa síðasta fundar Alþingis á þessu ári. Þetta ár hefur verið óvenjulega annasamt  Ég færi við þetta tækifæri sérstakar þakkir starfsmönnum þingsins fyrir mikla og góða aðstoð við þingstörfin á árinu. Hún hefur verið meiri nú en nokkru sinni áður. Jafnframt vil ég geta þess að við þessi áramót lætur af störfum á 52. starfsaldursári Jón Ólafsson ræðuritari. Honum skal nú þökkuð sérstök trúmennska og einstök afköst í starfi fyrir Alþingi í meira en hálfa öld við að skrifa ræður þingmanna. Alþingismönnum öllum þakka ég fyrir samstarfið á því sögulega ári sem nú er brátt á enda. Þeim sem eiga langan veg heim að fara óska ég góðrar heimferðar og heimkomu og bið þess að við megum öll hittast heil á nýju ári. Landsmönnum sendi ég mínar bestu nýársóskir.

Frú forseti. Fyrir hönd okkar alþingismanna flyt ég hæstv. forseta og varaforsetum öllum þakkir fyrir samstarfið á þessu haustþingi og ekki síst vil ég þakka forseta fyrir samstarfið við okkur þingflokksformenn. Það hefur auðvitað oft tekið á eðli máls samkvæmt, hér hafa verið erfið mál til umfjöllunar. En ég vil fyrir hönd okkar alþingismanna allra óska forseta og fjölskyldu hennar farsæls komandi árs. Auðvitað erum við missátt við niðurstöðu þeirra mála sem hér eru til umfjöllunar. Það er eðli þess starfs sem okkur er falið að vinna. En nú er þessu haustþingi lokið og fram undan er vetrarþingið og við munum koma til þeirra verka full bjartsýni og af krafti því að enginn leysir þau erfiðu verkefni sem okkar bíða með svartsýni eða uppgjöf að vopni. Þetta verður viðburðaríkt vetrarþing og við alþingismenn munum nota þann tíma sem nú gefst til þess að undirbúa okkur undir þau störf. Við munum undirbúa þingmál okkar og við munum nota þann tíma sem nú gefst til að vinna í kjördæmum, til að hitta fólkið í kjördæmunum og ráða ráðum okkar. Ég vil alveg sérstaklega við lok þessa mjög svo annasama haustþings færa þakkir frá okkur þingmönnum öllum til starfsfólks Alþingis sem hefur unnið gríðarlega gott starf og lagt á sig mikla vinnu til að auðvelda okkur hér störfin. Að lokum sendi ég landsmönnum öllum mínar bestu nýárskveðjur með von um bjarta og góða framtíð fyrir landið okkar. Ég bið nú hv. þingmenn um að taka undir kveðjur mínar til forseta með því að rísa úr sætum. - 
            

Ég þakka hv. 3. þingmanni Reykjavíkurkjördæmis norður, Illuga Gunnarssyni, fyrir hlý orð og góðar óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og háttvirtum þingmönnum fyrir að taka undir þau orð með því að rísa úr sætum. Ég endurtek þakkir mínar og óskir til háttvirtra þingmanna og til alls starfsfólks Alþingis.

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis, 138. löggjafarþings, frá 30. desember 2009 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 26. janúar 2010. Gjört í Reykjavík, 29. desember 2009. Ólafur Ragnar Grímsson. Jóhanna Sigurðardóttir. Forsetabréf Íslands um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði og með vísan til samþykkis Alþingis lýsi ég hér með yfir því að fundum Alþingis 138. löggjafarþings er frestað. Leyfi ég mér að þakka hv. alþingismönnum og starfsmönnum þingsins fyrir krefjandi störf í þágu lands og þjóðar á þeim erfiðu tímum sem ríkt hafa í íslensku samfélagi um leið og ég óska þeim svo og landsmönnum öllum farsældar á nýju ári.