Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sveinn S. Einarsson) Hæstv. forseti. Iðnn. hefur athugað frv. þetta og leggur einróma til, að það verði samþykkt óbreytt, eins og fram kemur í áliti n., sem prentað er á þskj. 202. Parísarsamþykktin um vernd eignarréttinda á sviði iðnaðar, sem frv. gerir ráð fyrir að verði staðfest af Íslands hálfu og fái lagagildi hér á landi, tekur til einkaleyfa, iðnteikninga, iðnlíkana, vörumerkja, firmanafna og til upplýsinga um uppruna eða upprunaheiti og varna gegn óréttmætri samkeppni, eins og segir í 2. málslið 1. gr. samþykktarinnar. Óþarft er að ræða þýðingu þessara eignarréttinda í löngu máli. Uppgötvun vernduð einkaleyfi hefur í mörgu tilfelli orðið grundvöllur stórra nýrra framleiðslugreina eða leitt til áður óþekktrar hagkvæmni og þar með bættrar samkeppnisaðstöðu. Hugmyndir að baki sérstakrar gerðar eða tilhögunar áður þekktra hluta, eins og þær koma fram í iðnteikningum, mynztri, líkönum o.s.frv., eru tíðum mjög mikilsverðar, og alkunnug er þýðing vörumerkja og upplýsinga um uppruna o.s.frv. Með aðild að samþykktinni skuldbinda þátttökuríkin sig til að veita þessum mikilsverðu eignarréttindum ákveðna lágmarksvernd, og þegar rætt er um svið iðnaðar í þessu sambandi, þá er það í miklu víðtækari merkingu en venjulega er lögð í þau orð, þannig að það tekur einnig til verzlunar, landbúnaðar og yfirleitt allrar framleiðslustarfsemi og jafnvel einnig náttúrugæða. Íslendingar hafa í ýmsum greinum aðstöðu til þess að framleiða sérstakar gæðavörur. Þarf ég aðeins að nefna hér fiskinn, Norðurlandssíldina, lambakjötið og ef til vill, þegar tímar líða, vissar tegundir grænmetis. Við hljótum að leggja megináherzlu á að notfæra okkur hina sérstöku náttúrlegu aðstöðu okkar í þessum efnum og miða að því marki með strangri vöruvöndun, að íslenzkur uppruni þessara afurða og frágangur þeirra og vörumerki þau, sem þær eru settar undir, séu viðskiptavinum okkar víðs vegar trygging hinna mestu gæða. Ef þetta er hugleitt, þá er bersýnilegt, að sú vernd eignarréttinda, sem felst í Parísarsamþykktinni, getur verið undirstöðuatvinnuvegum okkar mikils virði. En í bráð er það þó ef til vill mest knýjandi, að aðild Íslands að samþykktinni auðveldar Íslendingum verulega að vernda einkaleyfishæfar uppgötvanir og koma þeim á framfæri erlendis án hættu á, að þær verði stældar eða hagnýttar með óréttmætum hætti. Meðan Ísland stendur utan Parísarsambandsins, verður uppfinningamaður, sem telur sig hafa gert einkaleyfishæfa uppgötvun, að sækja strax um einkaleyfi í öllum þeim löndum, sem hann óskar að fá uppgötvunina verndaða í. Af þessu leiðir mjög mikinn kostnað, sem uppfinningamaður verður að leggja í, áður en úr því er skorið með rannsókn á umsókninni, hvort hún er einkaleyfishæf. Eins og nú háttar. verða því íslenzkir hugvitsmenn eitt af tvennu að ráða yfir verulegum fjármunum og vera þess albúnir að leggja þá í allmikla hættu með umsóknum í mörgum löndum þegar í upphafi eða eiga á hættu, að aðrir notfæri sér hugmyndir þeirra með röngu, ef aðeins er sótt um vernd fyrir þær í einu eða fáum löndum. Jafnframt leiðir af þessu, að mjög erfitt er um vik að kanna söluhorfur eða aðra hagnýtingarmöguleika, sem fyrir uppgötvuninni kunna að vera. Íslenzkir hugvitsmenn eiga því nú mjög óhæga aðstöðu í samanburði við uppfinningamenn flestra annarra landa, og er þetta vafalaust fremur skýring á því, hve tiltölulega fáar einkaleyfisumsóknir eru bornar fram af íslenzkum mönnum hér á landi, heldur en skortur á hugviti. Við þvílíkar aðstæður hafa menn mjög litla hvatningu til þess að leggja sig fram. Í löndum þeim, sem aðilar eru að Parísarsamþykktinni, nýtur uppgötvun verndar frá þeim degi, sem beiðni um einkaleyfi hefur verið borið fram á í einhverju aðildarlandanna, og getur þá uppfinningamaðurinn beðið í allt að 12 mánuði með að sækja um einkaleyfi í hinum aðildarlöndunum, en nýtur eigi að síður verndar þann tíma. Þetta er í allflestum tilfellum nægilegur tími til þess, að hægt sé að ganga úr skugga um með frumrannsókn, hvers virði uppgötvunin kann að vera, og annað, sem er mikilsvert, hann getur strax án áhættu kynnt og sýnt uppgötvunina opinberlega og hafizt handa um að koma henni í verk. Þetta viðhorf er ekki síður þýðingarmikið fyrir það, að í Parísarsambandinu munu vera um 60 lönd og þ. á m. allur þorri hinna iðnaðarþróuðustu landa. Aðild Íslands að Parísarsamþykktinni til verndar eignarréttindum á sviði iðnaðar hefur því mjög mikla þýðingu fyrir hugvitsmenn hér á landi og mundi vafalaust mjög örva viðleitni manna til uppfinningastarfsemi, endurbóta á framleiðsluháttum o.s.frv. Og við megum ekki gleyma því, að margs konar rannsóknarstarfsemi fer nú mjög í vöxt, bæði á náttúruauðæfum landsins, hagnýtingu þeirra, og í margs konar framleiðslustarfsemi atvinnuveganna. Það fer ekki hjá því hér fremur en annars staðar, að þessi rannsóknarstarfsemi leiði til margvíslegra uppgötvana, sem séu þess virði að vera verndaðar á alþjóðavettvangi sem eign íslenzkra manna, þannig að þjóðin geti af því haft nokkurn hagnað. Ég vil því eindregið leggja til, að frv. það, sem hér liggur fyrir, verði samþykkt og því verði vísað til 3. umr.

Fjmrh. (Gunnar Thoroddsen) Hæstv. forseti. Þetta frv. fjallar um heimild fyrir ríkisstj. til lántöku hjá Alþjóðabankanum til stækkunar hitaveitu Reykjavíkur. Frv. hefur gengið í gegnum hv. Ed. og liggur nú hér fyrir til 1. umr. það var á árunum 1951–53, sem tekin voru nokkur lán, eða fimm að tölu, hjá Alþjóðabankanum af hálfu Íslands, en Ísland er meðlimur í Alþjóðabankanum. Þessi lán voru til Sogsvirkjunar, til Laxárvirkjunar, til áburðarverksmiðju, til landbúnaðarframkvæmda og eitt þeirra til bygginga á vegum útvarpsins. En nú í rúm 8 ár hafa engar lántökur átt sér stað frá Alþjóðabankanum til Íslands. Ég skal ekki fara út í ástæður til þessa, en meginástæðan er sú, að efnahagsástandið, sem hér hefur verið á Íslandi, verðbólga og jafnvægisleysi í efnahagsmálum, hefur verið með þeim hætti, að Alþjóðabankinn, sem lánar til meðlimaríkja sinna eftir ströngum og föstum reglum með hliðsjón af efnahagsástandi landanna, mun ekki hafa talið efnahagsástand Íslendinga með þeim hætti, að rétt væri eða fært að lána hingað. Í fyrrahaust ákvað ríkisstj. að leita hófanna að nýju eftir þetta 7–8 ára hlé og freista þess við bankann, að hann tæki aftur upp lánveitingar til framkvæmda á Íslandi. Ríkisstj. virtist, að efnahagsaðgerðirnar ættu að hafa skapað grundvöll fyrir því, að slíkar lánveitingar yrðu teknar upp að nýju. Þegar ársfundur Alþjóðabankans var haldinn í septembermánuði á s.l. ári í Washington, hófu fulltrúar ríkisstj. Þar viðræður við bankann og fóru þess á leit, að lánveitingar yrðu teknar upp að nýju. Ríkisstj. hafði þá ákveðið, að þó að margar framkvæmdir væru nauðsynlegar og margar kæmu til greina varðandi umsóknir til Alþjóðabankans, mundi vera hyggilegast, að fyrsta málið, sem sótt yrði um lán til, væri stækkun hitaveitunnar í Reykjavík. Lágu til þess þær ástæður, að hitaveitan er ákaflega glæsilegt fyrirtæki fjárhagslega, ber sig vel, og auk þess að veita mikil þægindi fyrir þá bæjarbúa, sem verða hennar aðnjótandi, er hún þjóðhagslega mjög gott fyrirtæki, sparar gjaldeyri í stórum stíl. Fyrir því var það lagt fyrir Alþjóðabankann þannig, að þess var óskað, að fyrsta lánið yrði veitt til stækkunar hitaveitunnar í Reykjavík. Þessu máli var vel tekið og hefur síðan verið athugað og undirbúið, bæði af sérfræðingum bankans og fulltrúum ríkisstj. og Reykjavíkurbæjar. Nú standa yfir samningaviðræður í Washington um lán til hitaveitunnar, og vinna að þeirri samningagerð af hálfu ríkisstj. Thor Thors sendiherra Íslands í Bandaríkjunum og Þórhallur Ásgeirsson, einn af forstjórum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Frá hendi Reykjavíkurbæjar voru svo sendir sérstakir fulltrúar til þess að taka þátt í þessari samningagerð. Eftir að Alþjóðabankinn hafði bæði kynnt sér efnahagsástand og áhrif efnahagsaðgerðanna hér á Íslandi og auk þess látið tæknilega sérfræðinga sína kanna hitaveitufyrirætlanirnar, hefur hann nú tjáð sig reiðubúinn til þess að veita lán til þessara framkvæmda, og er gert ráð fyrir, að það lán verði fyrir erlendum kostnaði vegna þessara framkvæmda, eða að upphæð milli 1½ og 2 millj. dollara. Um lánskjörin er ekki endanlega ákveðið, en um það er nú rætt á þessum samningafundum. Hins vegar er það að sjálfsögðu ljóst, að lánið verður til langs tíma og með mjög hæfilegum og viðráðanlegum vöxtum. Varðandi hitaveituna í Reykjavík er það auðvitað kunnugt, að hitaveitan er eitthvert hið merkasta fyrirtæki, sem hér hefur risið á Íslandi. Þessi nýting hitaorkunnar til upphitunar í húsum er einstök í sinni röð og hefur fært íslenzku þjóðinni mjög mikinn hagnað. Það er nú um það bil helmingur bæjarbúa, sem nýtur hitaveitunnar, eða um 40 þús. manns. Áætlanir hafa verið gerðar um stækkun hennar, og sumt af því er þegar í framkvæmd. Stækkun sú, sem ráðgerð er á næstu fjórum árum, 1962–65, er gert ráð fyrir að nái til allra bæjarbúa, þeirra sem ekki hafa enn orðið aðnjótandi hitaveitunnar, eða um 35 þús. manns. Þessar framkvæmdir er gert ráð fyrir að kosti um 245 millj. kr., en af því er erlendur kostnaður um það bil þriðjungur. Varðandi innlenda kostnaðinn er gert ráð fyrir því, að hitaveitan sjálf geti lagt fram af tekjum sínum um 70 millj. kr., en að öðru leyti fara nú fram athuganir á því, hvernig megi afla hans með lánsútboði með fulltingi lánsstofnana, og hefur borgarstjórinn í Reykjavík átt viðræður við bankastofnanir hér innanlands í því skyni. Varðandi erlenda kostnaðinn er svo ætlunin sú að reyna að fá hann að öllu leyti eða að mestu leyti að láni frá Alþjóðabankanum. Varðandi þetta mál er þess fyrst að geta, að hér er um að ræða lántöku til mjög góðs fyrirtækis, sem er þjóðinni mjög hagkvæmt, og á hinn bóginn er það mjög mikils varðandi, að nú opnast eftir 8 ára hlé möguleikar til þess að fá lán með hagkvæmum kjörum til langs tíma frá þessari miklu alþjóðabankastofnun. Það ber þess að sjálfsögðu vott, að þessi bankastofnun hefur það traust á efnahagsmálum Íslendinga, að hún telur rétt nú að hefja lánveitingar að nýju til íslenzku þjóðarinnar. Það er að sjálfsögðu von okkar, að á því verði framhald og á næstunni getum við orðið aðnjótandi hagkvæmra lána til margvíslegra þjóðnytjaframkvæmda hér á Íslandi frá þessari stofnun. Ég legg svo til, að frv., sem hlaut einróma samþykki í hv. Ed., verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn. Ég vildi beina því til hv. fjhn., að það mun æskilegt að breyta orðalagi á hluta 1. gr. frv., þannig að í stað þess að ríkisstj. sé heimilt að endurlána þessa fjárhæð Hitaveitu Reykjavíkur gegn ábyrgð bæjarsjóðs Reykjavíkur, mun réttara að orða þetta þannig: að endurlána Reykjavíkurborg til stækkunar hitaveitunnar, m.ö.o. þetta er aðeins formsatriði, þannig að gagnvart ríkissjóði yrði þá Reykjavíkurborg lántakandi, en ekki hitaveitan sjálf sem stofnun. Ég vænti þess, að þetta frv. hljóti eins og í Ed. einróma samþykki deildarmanna.



Herra forseti. Ég vil lýsa fylgi mínu við þetta frv. Það er enginn vafi á því, að hitaveitan er ein hin merkasta framkvæmd, sem hugsanlegt er að ráðast í, og vitanlega hefur dregizt of lengi að hefja þar verulegar framkvæmdir til viðbótar þeim, sem fyrir eru. Ég vildi svo aðeins í framhaldi af þessu rifja það upp, að þegar slitnaði upp úr viðskiptum Íslands við Alþjóðabankann, þá var það vegna þess, að Alþjóðabankinn neitaði að lána íslendingum í eina merkustu framkvæmd, sem hér hefur verið ráðizt í, sementsverksmiðjuna, vegna þess að hún væri ríkisfyrirtæki. Ekki fyrir það, að Íslandi væri vantreyst í bankanum, eða neinar aðrar ástæður en þær, að bankinn vildi ekki lána í ríkisfyrirtæki af þessu tagi. Og það átti að fá Íslendinga, ríkisstjórnina, sem þá var, til þess að breyta þessu. En stjórnin vildi það ekki, vildi heldur leysa málið á annan hátt og önnur lánamál í framhaldi af því um nokkurra ára skeið. - Þetta vil ég að komi hér greinilega fram, að það hefur aldrei neitt komið fram frá Alþjóðabankanum um, að bankinn væri Íslandi lokaður vegna þess, að Íslandi væri ekki treyst fjárhagslega.



Herra forseti. Við fyrri umr. þessa máls benti ég á nauðsyn þess, að jöfnuð væri tala útgerðarmanna og sjómanna í verðlagsráði, ekki vegna þess, eins og ég tók fram líka við fyrri umræðu, að ég teldi ekki, að réttur sjómanna væri tryggður, sérstaklega þó ekki eftir þá breyt., sem gerð var á 9. gr. frv. við 2. umr., heldur, eins og ég tók fram, vegna þeirrar tortryggni, sem mætti blása upp út af þessu atriði, eins og á daginn hefur komið. Ég get, eins og ég hef líka bent á við fyrri umr., fallizt á sum rök útgerðarmanna fyrir því að eiga þarna 4 menn, meðan sjómenn ættu 3. En einmitt vegna þeirrar breyt., sem gerð var á 9. gr. frv., sem tryggði ekki aðeins sjómönnum þann rétt, sem felst í því að hafa neitunarvald í verðlagsráði, heldur og öllum öðrum aðilum, sem í því eiga sæti, þá tel ég, að þeir megi jafnvel fórna nokkru frá því, sem þeir hafa talið rétt vera, og eins og má vissulega fallast á í sambandi við fjöldann í ráðinu, gegn því að útiloka þann möguleika, að af þessari ástæðu gæti verið um tortryggni í garð ráðsins að ræða. Það hefur gefizt, frá því að 2. umr. lauk, nokkurt tóm til þess að kynna sér skoðanir bæði einstakra útgerðarmanna og framámanna í þeim samtökum, sem koma til með að eiga aðild að verðlagsráði, og í ljós kemur, að það virðist vera miklu minna atriði í þeirra augum en í augum sjómanna, að útgerðarmenn hafi 4 aðila, meðan sjómenn hafi 3 aðila í verðlagsráði eða í þeim hluta þess, sem fiskseljendur eru. Mér hefur verið bent á það af einum af þeim nú orðið mörgu þm., sem eiga sæti á þingi Landssambands íslenzkra útvegsmanna, að þar hafi komið fram till. um að kjósa þegar í þetta ráð, en þá hafi einn af þessum þm. staðið á fætur og bent á, að það væri í fyrsta lagi ekki neitt búið að ráða úr um það, hve margir kæmu til með að eiga setu í því, og við þessu komu ekki fram nein mótmæli á þeirri samkundu. Sá meiri hl., sem skapaðist við 2. umr. þessa máls, hefur komið sér saman um að gera brtt. við frv., eins og það liggur fyrir eftir 2. umr. Þessum brtt. okkar hefur 2. minni hl., hv. 7. landsk. (GeirG), talið sig vera samþykkan. Því miður hefur ekki enn unnizt tími til þess að útbýta þessum brtt., svo að ég mun fara nú nokkrum orðum um, í hverju þær séu fólgnar. Við leggjum til, að í 1. gr. á A-lið verði sú breyt. gerð, að í stað fjögurra fulltrúa tilnefndra af Landssambandi ísl. útvegsmanna komi þrír fulltrúar, og í B-liðnum, að í stað tveggja fulltrúa tilnefndra af Sölusambandi íslenzkra fiskframleiðenda verði einn fulltrúi, í stað þriggja fulltrúa tilnefndra af Félagi síldarsaltenda á Norður- og Austurlandi verði tveir fulltrúar og í stað tveggja fulltrúa tilnefndra af verksmiðjueigendum á Suður- og Vesturlandi komi einn fulltrúi. Þetta er gert til þess að ná jöfnuði á móti þeim sex fulltrúum, sem við leggjum til, að verði skipaðir af hálfu fisksöluaðila í þetta verðlagsráð. Samkvæmt þessu gerum við einnig till. um, að á 2. gr. verði sú breyt., að í stað 14 komi 12, og í 3. gr. komi 6 fulltrúar fisksöluaðila og 6 fulltrúar, - breytum þarna einu orði, sem virðist vera prentvilla, þar stendur aðilar, á þetta atriði benti hv. frsm. 1. minni hl. við 2. umr., og það þykir eðlilegra að láta þarna koma einnig inn orðið „fulltrúi" í staðinn fyrir „aðili“, - og það verði þá 6 fulltrúar frá fiskkaupendum, og önnur breyting í þeirri grein verði sú, að í stað tveggja frá Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda verði einn. Samsvarandi breytingar verði og gerðar á 4. gr. Þar verði 6 fulltrúar fisksöluaðila og 6 fulltrúar fiskkaupenda og breytingin þar verði, eins og ég hef þegar getið um, að í stað þriggja frá Félagi síldarsaltenda á Norður- og Austurlandi verði þeir tveir, og samsvarandi í seinni hluta þeirrar greinar, sem fjallar um, þegar ákveða eigi verð á síld, sem veidd er við Suður- og Suðvesturland, að þá verði þar einnig 6 fulltrúar fiskseljenda og 6 fulltrúar fiskkaupenda og að þar falli þá burt annar fulltrúi frá eigendum síldarverksmiðja á Suðvesturlandi. Með þessum breytingum á fyrri og síðari mgr. 4. gr. verður nokkurt samræmi í fulltrúatölunni frá síldarsaltendum. Annars vegar eru í fyrra tilfellinu tveir frá Félagi síldarsaltenda á Norður- og Austurlandi, og þá eru og tveir frá Félagi síldarsaltenda á Suðvesturlandi, þegar fjallað er um verð á því svæði. Eins verður þá einn frá samtökum síldarverksmiðja á Norður- og Austurlandi í fyrra dæminu, en einn frá eigendum síldarverksmiðja á Suðvesturlandi í seinna dæminu. Ég tel mig ekki þurfa að hafa fleiri orð um þetta. Þessar brtt. eru í prentun og mun verða dreift um þingsalinn meðal þdm. innan skamms, að ég vona. En eins og ég tók fram í máli mínu, þá er sá meiri hl. sjútvn. hv. d., sem skapaðist hér við 2. umr., meðmæltur þessum brtt., svo og annar minnihlutaaðilinn, hv. 7. landsk., Geir Gunnarsson, og þessar brtt. eru bornar fram í okkar nafni. Hv. 3. Þm. Norðurl. e., Gísli Guðmundsson, hefur borið fram sérstakar tillögur, sem hann að sjálfsögðu gerir grein fyrir, en ég tel samt eftir viðtöl, sem við höfum átt við hann, að að frágengnum þeim tillögum muni hann ekki vera mjög andstæður þeim brtt., sem við höfum lagt fram.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls leyfði ég mér að bera fram af hálfu minni hl. í sjútvn., 1. minni hl., nokkrar brtt. við frv. um verðlagsráð sjávarútvegsins, eins og það lá þá fyrir. Þessar tillögur voru í 7 liðum. 1. liðurinn fjallaði um skipun verðlagsráðs, þar sem m.a. var lagt til, að félög fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi og á Vestfjörðum fengju fulltrúa í ráðinu, að fulltrúar sjómanna yrðu jafnmargir og fulltrúar útvegsmanna og að sett yrðu skilyrði fyrir því að geta orðið fulltrúi fisksöluaðila eða fiskkaupenda, að hlutaðeigandi hefði ekki andstæðra hagsmuna að gæta. 2., 3. og 4. brtt. voru svo um skipun verðlagsráðs, þegar það hefur með höndum verðlagningu, og er í raun og veru aðeins afleiðing af minni 1. brtt. 5. brtt. var um skipun yfirnefndar og sérstök skilyrði til þess, að yfirnefnd gæti orðið skipuð oddamanni tilnefndum af hæstarétti, að meiri hluti beggja aðila hefði á það fallizt. 6. tillagan var um gildistíma verðlagsákvarðana og 7. tillagan um greiðslu kostnaðar við framkvæmd laganna, að kostnaður yrði greiddur úr ríkissjóði, en ekki úr fiskimálasjóði, og eftir því sem ég veit bezt, var sú tillaga mín í samræmi við till. undirbúningsnefndarinnar í þessu máli. Allar þessar tillögur, sem ég bar fram við 2. umr. og hef nú minnzt á, voru felldar við umr. Og þeir, sem að þessu frv. standa, virtust ekki vera til viðræðu um samkomulag á grundvelli þessara tillagna, enda þótt umr. virtust benda til þess, að slíkt samkomulag gæti tekizt. Ég verð að harma það, að samkomulagsvilji skuli ekki hafa verið fyrir hendi eða skilningur á því hagræði, sem samkomulag hlýtur að hafa í för með sér við framkvæmd þessa máls. Eigi að síður mun ég greiða atkv. með þessu frv., þó að ég hefði kosið það á annan veg. Ég mun gera það vegna þess, að ég tel það þó, eins og það liggur fyrir, og sérstaklega ef á því fengjust við þessa umr. einhverjar breytingar, vera til bóta frá því ástandi, sem nú er. Um þetta mál hefur tekizt allvíðtækt samkomulag milli aðila bæði í hópi fisksöluaðila og fiskkaupenda, ég segi allvíðtækt, þó að það samkomulag væri ekki algert, eins og þegar hefur verið lýst. Ég tel rétt að byggja nokkrar vonir á þessum samkomulagsvilja, sem hefur komið fram við undirbúning málsins, þó að ég því miður geti ekki verið viss um, að það beri þann árangur, sem æskilegur væri, eins og nú er í pottinn búið eða var eftir 2. umr. Þegar ég nú greiði atkv. með þessu frv., hef ég það í huga m.a., að á þennan hátt, ef frv. verður að lögum, þá er séð fyrir því, að þeir aðilar, sem hér eiga einkum hlut að máli, ræðist við og að þeir hafi aðstöðu til þess að kynna sér gögn þau, sem verðlagning hlýtur að byggjast á, og að það má teljast tryggt með þessum lögum, að fleiri aðilar, sem hlut eiga að máli, komi til með að hafa beina aðild að verðlagningunni en ella mundi verða og verið hefur nú undanfarið. Ég geri ráð fyrir því, að árangur af þessari löggjöf, sem ég vil vænta að geti orðið, eða vona a.m.k., að hann muni fyrst og fremst byggjast á samkomulagi og það, hver sá árangur verður, muni fara mjög eftir því, hver samkomulagsviljinn verður hjá þeim, sem að þessum málum eiga að starfa samkv. Þessu frv., ef að lögum verður. Og ég vildi mega vænta þess, að þeir aðilar sýni meiri samkomulagsvilja en mér virðist koma fram hér á hv. Alþingi, eða kom fram við 2. umr. Þessa máls a.m.k. hjá þeim mönnum, sem þetta mál hafa hér flutt fram og ábyrgð bera á afgreiðslu þess. Þó að ég nú hafi látið svo ummælt, að ég mundi styðja frv., sem ég ætla að ég geti einnig sagt fyrir hönd flokksmanna minna hér í deildinni, þá vil ég samt eigi að síður freista þess enn við þessa umr. að koma fram breyt. á frv., sem ég tel þörf á og mundu miða í þá átt að tryggja samkomulagslausn í málinu, þegar til kemur. Þessar tillögur hef ég borið fram á þskj. 207, og vil ég nú leyfa mér að gera grein fyrir þeim með nokkrum orðum. 1. brtt., sem ég ber fram á þskj. 207, er við 1. gr. frv., eins og það liggur fyrir nú eftir 2. umr., og er í 2 liðum, a og b. A-liðurinn fjallar um það, að af þeim fjórum fulltrúum, sem gert er ráð fyrir að tilnefndir verði af Landssambandi ísl. útvegsmanna, verði einn búsettur í hverjum landsfjórðungi, að tilnefningin af hálfu L.Í.Ú. fari þannig fram, að einn fulltrúi verði tilnefndur í hverjum landsfjórðungi. Það kom fram við 2. umr. áhugi fyrir þessu og glögg rök fyrir því, að þeir, sem sjávarútveg stunda og sjóinn stunda, hafa ekki hvarvetna á landinu sömu sjónarmið að öllu leyti í þessum málum eða sömu viðfangsefni. Ég skal ekki endurtaka það, sem fram kom um það atriði hjá ýmsum þm., sem hér töluðu við 2. umr. Ég hygg, að í samtökum útvegsmanna vilji það nú fara svo, að þeir, sem búsettir eru hér á Suðvesturlandinu, í Reykjavík og nágrenni hennar, hafi að ýmsu leyti betri aðstöðu til þess að verða ráðandi í þessum samtökum, og segi ég þeim það ekki til lasts á neinn hátt, en svona hygg ég að það sé og að útvegsmenn úti um land telji sig stundum bera nokkuð skarðan hlut frá borði og þeirra sjónarmið. Ég vildi mega vænta þess, að hv. Þm. gætu á þetta fallizt, að fulltrúar L.Í.Ú. væru svona tilnefndir. B-liðurinn er um það, að í stað þriggja fulltrúa tilnefndra af Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna komi tveir fulltrúar tilnefndir af Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna og einn fulltrúi tilnefndur sameiginlega af félögum fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi og á Vestfjörðum. Við 2. umr. bar ég fram till, um það, að félag fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi og félag fiskvinnslustöðva á Vestfjörðum fengju einn fulltrúa hvort í verðlagsráðinu, og færði þá rök fyrir þeirri tillögu. En fyrir henni eru að ýmsu leyti sams konar rök og fyrir tillögunni um það, að fulltrúar L.Í.Ú. komi úr landsfjórðungunum. Þessi till. var felld, og þar sem þingsköp leyfa ekki, að till. sé endurtekin óbreytt við síðari umr., þá hef ég leyft mér að flytja hana þannig, að í staðinn fyrir þessa tvo fulltrúa komi einn fulltrúi frá þessum félögum og að hann verði tilnefndur af þeim sameiginlega, félagi fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi og félagi fiskvinnslustöðva á Vestfjörðum. Ég hef orðið þess var nú alveg nýlega, að til Alþingis hafa borizt erindi um þetta mál. Fyrir liggur hér frammi á lestrarsalnum símskeyti frá Félagi fiskvinnslustöðva á Austur- og Norðurlandi, og þetta símskeyti hefur nú verið staðfest með bréfi, sem dags. er 12. þ. m. og ég vil leyfa mér að lesa hér upp, með leyfi hæstv. forseta. Það er dags, á Sauðárkróki 12. des. 1961, eins og ég sagði áðan, til Alþingis: „Ég hef í dag leyft mér að senda hinu háa Alþingi eftirfarandi símskeyti fyrir hönd stjórnar Félags fiskvinnslustöðva á Austur- og Norðurlandi, skammstafað F. A. N.: Alþingi, Reykjavík. Leggjum áherzlu á að fá rétt til þess að tilnefna fulltrúa í verðlagsráð sjávarútvegsins, og bendum á sérstöðu félagssvæðisins varðandi vinnslu á smáfiski og sumarveiddum fiski að meiri hluta. Teljum, að með því verði betur tryggður samningsréttur raunverulegra fiskkaupenda en gert er með því, að umboðssölufyrirtækin ein tilnefni fulltrúa í ráðið og yfirnefnd. Félag fiskvinnslustöðva á Austur- og Norðurlandi. Marteinn Friðriksson, formaður.“ Síðan segir svo í bréfi Félags fiskvinnslustöðva á Austur- og Norðurlandi: ,.Félagssvæðið nær yfir Austur- og Norðurland frá Djúpavogi til Hólmavíkur. Félagar eru öll frystihús á þessu svæði nema tvö, sem þó hafa talið, að þau gengju í félagið, en ekki orðið úr því formlega enn þá, og enn fremur eru félagar allmargar aðrar fiskvinnslustöðvar á svæðinu. Félagið er stofnað fyrst og fremst í þeim tilgangi að koma fram sem samningsaðili um fiskverð við útvegsmenn. Á stofnfundi í júní í sumar voru mættir forsvarsmenn 22 fiskvinnslustöðva á svæðinu og voru einhuga um að viðurkenna ekki aðra samninga um fiskverð en félagið væri aðili að. Var sérstök áherzla lögð á sérstöðu svæðisins í sambandi við vinnslu á hlutfallslega mjög miklu magni af smáum fiski og fiski, sem lagður er á land yfir heitasta árstímann. Bæði er sá fiskur langtum dýrari í vinnslu en meðaltal tekið yfir landið, og enn fremur nýtist hann til muna verr. Hefur þessi sérstaða aldrei fyllilega verið tekin til greina í fiskverðssamningum og því ætíð ríkt hin mesta óánægja yfir misrétti, sem fiskkaupendur á félagssvæðinu hafa orðið fyrir í heildarsamningum, sem fram að þessu hafa verið gerðir með tilliti til vertíðarsvæðisins sunnan- og vestanlands. Stjórn Félags fiskvinnslustöðva á Austur- og Norðurlandi skipa þessir menn: Marteinn Friðriksson, Sauðárkróki, formaður, Jón Þ. Árnason, Raufarhöfn, varaformaður, Guðjón Friðgeirsson, Fáskrúðsfirði, Jóhannes Stefánsson, Neskaupstað, Sigurður Jónsson, Siglufirði. í varastjórn: Bjarni Jóhannesson, Akureyri, Aðalsteinn Jónsson, Eskifirði, Vernharður Bjarnason, Húsavík, Halldór Jónsson, Sauðárkróki, og Þorsteinn Sveinsson, Djúpavogi.“ Þetta er úr því bréfi, sem Alþingi hefur borizt, dags. 12. þ.m., frá Félagi fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi, og hef ég lesið úr því hér, til þess að það komi fram, hverja áherzlu þessi samtök leggja á það að eiga fulltrúa í þessu ráði. Og í bréfinu mun meira að segja vera tekið fram, að samtökin muni ekki viðurkenna þá samninga, sem þau eigi ekki hlutdeild að. Mundi ég telja, að það væri ekki skynsamlegt að neita samtökunum um þátttöku í verðlagsráðinu. 2. brtt. mín er svo afleiðing af hinni fyrri. Loks hef ég leyft mér að flytja brtt. við 11. gr., en hún er um það, að kostnaðurinn við framkvæmd þessara laga greiðist að hálfu úr ríkissjóði og að hálfu úr fiskimálasjóði. Ég benti á það við 2. umr., hversu fráleitt það væri að ætla stofnun eins og fiskimálasjóði að greiða kostnað við framkvæmd þessara laga, og lagði þá til, að kostnaðurinn yrði greiddur úr ríkissjóði. Nú er mér það kunnugt orðið, að nefndin, sem undirbjó þetta mál fyrir ríkisstj., lagði til, að kostnaður við framkvæmd laganna yrði, svo sem eðlilegt má teljast, greiddur úr ríkissjóði. En þar sem till. mín um þetta var felld við 2. umr., hef ég nú gert brtt. um það, að kostnaðurinn skiptist, og vænti, að menn geti á það fallizt. Fiskimálasjóður er fyrst og fremst, eins og hv. þm. er kunnugt, lánastofnun. Hann hefur veitt lán til ýmiss konar framkvæmda í þágu sjávarútvegsins víðs vegar um land út á síðari veðrétt. Þessi hjálp fiskimálasjóðs hefur komið sér ákaflega vel fyrir aðila, bæði sveitarfélög og aðra, sem hafa verið að koma upp fiskvinnslufyrirtækjum ýmiss konar. Sérstaklega þegar þeir voru búnir að tæma aðra lánsmöguleika, sem oft og tíðum hafa ekki verið miklir, þá hefur fiskimálasjóður hlaupið undir baggann með því að veita lán út á síðari veðrétt með hagstæðum kjörum, og það hefur stundum ráðið úrslitum um það, að byggðarlögin hafi getað eignazt þessi atvinnutæki. Nú er það svo, að þær upphæðir, sem vant var að veita úr fiskimálasjóði í þessu skyni, hafa staðið óbreyttar um langan tíma. Ég skal ekki alveg fullyrða, hve lengi, en mikinn hlutann af starfstíma sjóðsins hafa þessar lánsupphæðir staðið óbreyttar, og það þarf ekki mörgum orðum um það að fara, hver nauðsyn er nú orðin á því eftir hinar miklu verðhækkanir, sem orðið hafa, að geta hækkað þessi lán. Lánsupphæðir, sem giltu 1950, eru auðvitað orðnar úreltar nú. Og ég hef tekið eftir því, að nú fyrir nokkrum dögum eru komnar fram hér á Alþingi tillögur um þetta. En það, að hægt hafi verið að hækka lánin, hefur strandað á því, að sjóðurinn hefur verið févana, þannig að það hefði fremur verið þörf á því að sjá fiskimálasjóði fyrir meiri tekjum heldur en að faia að taka af honum eitthvað af starfsfé hans, það sýnist vera alveg fráleitt. Nú er það að vísu svo, að sjóðurinn stundar nokkra styrktarstarfsemi. M.a. hefur hann veitt styrki til markaðsleitar samtökum og fyrirtækjum, sem selja íslenzkar sjávarafurðir erlendis. Þetta eru nokkrar upphæðir, og það má vera, að fyrir þeim, sem að þessu frv. standa, vaki það, að sú starfsemi sé felld niður, og er það náttúrlega ekki á kostnað lánanna út af fyrir sig, en það er þá náttúrlega á kostnað útvegsins, beint eða óbeint. Ég vil nú vænta þess, að hv. Þm. geti fallizt á það að skipta kostnaðinum á þennan hátt, úr því að annað fékkst ekki samþykkt. Ég skal þá ekki hafa fleiri orð um þessar brtt., sem ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 206. En nú í upphafi þessarar umr. lýsti hv. 12. Þm. Reykv. nýjum brtt., sem hann stendur að ásamt fleirum úr sjútvn. Ég hef ekki séð þessar brtt., þeim hefur ekki verið útbýtt enn þá, en mér var kunnugt um efni þeirra fyrir fundinn, því að hv. þm. sagði mér frá því, en ég hef ekki haft till. fyrir augum, og þess vegna hef ég ekki getað gert við þær brtt., sem ég mundi óska eftir að gera. Mér er ljóst, að þessar brtt. eru að vissu leyti til bóta, koma til móts við mitt sjónarmið í þessu máli að því leyti, að þar er gert ráð fyrir, að fulltrúar sjómanna verði jafnmargir og fulltrúar útgerðarmanna í verðlagsráði. Þeir, sem að þessu máli standa, hafa fallið frá því að hafa þessa hópa misjafnlega stóra, og ég tel það til bóta. Hins vegar tel ég út af fyrir sig miklu heppilegra, eins og ég gerði till. um við 2. umr., að leysa þetta mál á þann hátt að fjölga fulltrúunum, því að einnig á þann hátt var hægt að láta sjómenn hafa jafnmarga fulltrúa og útvegsmenn, og á þann hátt var hægt að leysa fleiri vandamál í sambandi við þetta, með því að fjölga fulltrúunum, og þurfti ekki að fjölga þeim nema um tvo til þess. Ég sé nú ekki, að það skipti miklu máli, þegar um slíkt fjölmenni er að ræða sem þetta verðlagsráð er. Nú veit ég ekki, hvernig hæstv. forseti hugsar sér að bera upp þær brtt., sem hér liggja nú fyrir. En ég vildi mælast til þess, því að ég hygg, að atkvgr. verði gagnlegri á þann hátt og að þm. eigi þá auðveldara með að láta í ljós afstöðu sína við atkvgr., að brtt. mín á þskj. 207 verði borin upp á undan hinni skriflegu brtt. Ég vildi mælast til þess við hæstv. forseta, að hann hagi atkvgr. þannig. En í öðru lagi vildi ég mælast til þess við hæstv. forseta, að hann frestaði þessari umr., þangað til þskj. með brtt. hv. 12. þm. Reykv. hefur verið útbýtt prentuðu, þannig að tækifæri sé til að gera við það brtt., sem ég óska eftir að geta borið fram. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð, en endurtek tilmæli mín til hæstv. forseta um tilhögun atkvgr. og um, að gefið verði hlé á umr., þangað til þskj. með brtt. hv. 12. þm. Reykv. hefur verið útbýtt.

Forseti (BGr): það er æskilegt að halda umr. áfram. Henni verður þó ekki lokið, fyrr en skjölunum hefur verið útbýtt, þannig að þdm. fá öll þau tækifæri, sem þeir óska.



Herra forseti. Í umr. um þetta mál hér áður lagði ég á það áherzlu, að aðalatriði málsins væri það, að þannig yrði um hnútana búið varðandi uppbyggingu þessa verðlagsráðs, að verulegar líkur væru til þess, að þeir aðilar, sem hér eiga mestan hlut að máli, sættu sig við uppbyggingu verðlagsráðsins, að þeir vildu, þegar til framkvæmdanna kæmi, hlíta úrskurði ráðsins eða þeim samningum, sem þar kynnu að takast. En ég tel, að á þetta skorti mjög tilfinnanlega, eins og frv. er. Ég tel ekki miklar líkur til þess, að þeir, sem hér eiga mestra hagsmuna að gæta, hinir raunverulegu fiskseljendur í landinu, geti sætt sig við það í framkvæmdinni að hafa uppbyggingu verðlagsráðsins eins og frv. gerir ráð fyrir. Nú hefur meiri hl. sjútvn. deildarinnar lagt hér fram eina breytingu, sem miðar í þá átt að fækka fulltrúum Landssambands ísl. útvegsmanna í hópi fisksöluaðila úr 4 í 3 og gera þá fulltrúa fiskseljenda í ráðinu 6, í staðinn fyrir að áður hafði verið gert ráð fyrir 7, og á sama hátt er svo gert ráð fyrir því, að fulltrúum fiskkaupenda verði fækkað um einn frá því, sem lagt hafði verið til í frv. Þetta atriði skiptir að mínum dómi sáralitlu máli. Ég hafði bent á það og fleiri hér, að það væri að vísu rétt, að það væri óeðlilegt og ósanngjarnt, að í hópi fisksöluaðila, þar sem eru útvegsmenn og sjómenn, skyldi vera mismunur á milli þessara tveggja aðila, þannig að annar væri látinn hafa 4 fulltrúa, en hinn 3, því að allt benti til þess, að þeir ættu að hafa jafnmarga fulltrúa þar. Nú hefur verið gengið til móts við þetta. En þetta er ekkert grundvallaratriði í þessu máli, vegna þess að það, sem skiptir máli, er, að annars vegar við samningsborðið eru fiskseljendur og hins vegar fiskkaupendur, og hvort fulltrúar fiskseljenda eru 7 og fiskkaupenda 7 eða þeir eru 6 og 6, það skiptir út af fyrir sig ekki höfuðmáli. Það, sem skiptir grundvallarmáli í þessum efnum, er það, að hinir raunverulegu fiskseljendur í landinu fáist til þess að viðurkenna það, að þessir fulltrúar, sem fram eiga að koma fyrir þá, hvort heldur þeir eru 6 eða 7, séu raunverulega fulltrúar þeirra, með þeirra hagsmuni, gæti þeirra réttar, en komi ekki þarna inn sem fulltrúar fiskseljenda, jafnvel þó að þeir séu í raun og sannleika miklu meiri fiskkaupendur. Það er þetta, sem skiptir aðalmáli. Því er það, að brtt. sú, sem meiri hl. sjútvn. flytur nú, þó að hún sé heldur til bóta, af því að það var ástæðulaust að mismuna í þessum hópi á milli útgerðarmanna og sjómanna, þá er það eftir sem áður, að þar er ekki gripið á því, sem er aðalatriði málsins. En nú er ráð fyrir því gert, miðað við þessar nýju tillögur, að fulltrúar fiskseljenda í þessu ráði verði 6, 3 frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og 3 frá samtökum sjómanna. En hins vegar er búið að fella þá till. hér við 2. umr. málsins, að skilyrði séu sett um það, að fulltrúarnir, sem koma frá Landssambandi ísl. útvegsmanna sem fulltrúar fiskseljenda, hafi ekki beina hagsmuni sem fiskkaupendur. Það á enn að standa opið, að fulltrúarnir, sem koma frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og eiga að koma fram sem fulltrúar fiskseljenda, geti verið frystihúsaeigendur. Á meðan þetta er svona, tel ég afskaplega litlar líkur til þess, að hinir raunverulegu fiskseljendur í landinu, t.d. sjómenn, fáist í framkvæmd til þess að lúta ákvörðun þessa verðlagsráðs. Til frekari skýringar á því, hvað þetta mál er í raun og veru alvarlegt, vil ég greina frá því, að nú nýlega er afstaðinn aðalfundur Landssambands ísl. útvegsmanna. Þar var um það rætt, hvort aðalfundurinn ætti ekki að tilnefna sjálfur þessa fulltrúa, sem Landssambandið á væntanlega að fá að tilnefna í þetta verðlagsráð. Þar kom alveg greinilega upp eins og áður sjónarmið fiskkaupendanna, frystihúsaeigendanna í Landssambandinu, og þeir fengu tillögu um það fellda, en því hins vegar vísað til stjórnar Landssambandsins, að hún skyldi tilnefna þessa aðila. 9 manna stjórn Landssambandsins, ásamt verðlagsráði þar innan samtakanna, á að tilnefna þá fulltrúa, sem í verðlagsráðið eiga að koma. En hvernig er svo stjórn Landssambandsins skipuð? Það er nýbúið að kjósa hana. Það eru 9 fulltrúar. Það fer ekkert á milli mála þar, að þessir 9 menn í stjórn Landssambandsins eru frystihúsaeigendur eða landsþekktir fiskkaupendur í stórum stíl, allir með tölu. Það er því gengið frá því nú þegar þannig, að það eru frystihúsaeigendur í landinu eða stórkaupendur að fiski, t.d. síldarkaupendur, stærstu saltararnir í landinu, það eru þeir, sem fyrir fyrsta verðlagstímabilið eiga að tilnefna 3 - eftir nýju tillögunum - fulltrúa fiskseljenda. Nú er auðvitað hægt að segja, að það sé ekki alveg vitað enn þá, að þeir muni tilnefna beina frystihúsaeigendur, þessir menn, sem eru frystihúsaeigendur, þeir geta auðvitað tilnefnt einhverja aðra. En eftir sem áður stendur það þó alveg óhagganlegt, að það eru fiskkaupendurnir, sem eiga að velja mennina þarna megin við samningaborðið líka. Þegar svona er búið um hnútana, hef ég fyrir mitt leyti enga trú á því, að það vandamál leysist, sem hér átti að reyna að leysa. Sjómenn hafa alveg opna þá leið eftir sem áður að segja: Við teljum, að þessi verðlagning sé óeðlileg og óréttlát, og við tökum bara upp deiluna á hinum kantinum. Við segjum upp okkar hlutaskiptakjörum og getum farið í stöðvun út af því. M.ö.o.: stöðvunin getur blasað við eftir sem áður, vegna þess að illa og óréttlátlega var búið um hnútana í sambandi við afgreiðslu málsins hér frá Alþingi. Það var rangt að ákveða það ekki, eins og lagt var til við 2. umr. málsins, að fulltrúar fiskseljenda allir, einnig fulltrúarnir frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, í verðlagsráði skuli tvímælalaust hafa hagsmuni fiskseljenda og ekki hafa leyfi til þess að vera í ráðinu sem fulltrúar seljenda, séu þeir einnig fiskkaupendur. En það virðist nú vera búið að slá þessari skipan fastri, og það verður að vera svo, með þeim afleiðingum, sem af því kunna að verða. En það eru fleiri atriði í þessu máli, sem eru þess eðlis, að það er hætt við því, að frv. eða lögin nái ekki tilgangi sínum, að þeir aðilar, sem hér eiga mestra hagsmuna að gæta, samþykki ekki þann grundvöll, sem lagður er. Eins og ég hef bent á áður, og ég skal ekki fara út í langar umr. um það nú, því að ég sé enga ástæðu til þess að lengja umr., úr því sem komið er, um málið, - ég hafði áður bent á það, að yfirnefndin, sem búast má við að verði hinn raunverulegi aðili, sem ákveði fiskverðið, er tilnefnd eða kosin af þessum fulltrúum í sjálfu verðlagsráðinu, fulltrúum fiskseljenda, sem svona eru tilkomnir eins og ég hef getið um, og af fulltrúum fiskkaupenda. En það er mjög mikil hætta á því, að þar sem í yfirnefndinni á aðeins að vera einn fulltrúi sjómanna og hann mundi þá koma annaðhvort sem fulltrúi Alþýðusambands Íslands eða Farmannasambandsins eða Sjómannasambandsins, að svo kunni að fara, að í þessari yfirnefnd verði mjög stór hluti sjómannasamtakanna í landinu án þess að eiga þar nokkurn fulltrúa frá sinni hálfu, vegna þess að það er engin trygging fyrir því, að í yfirnefndinni verði fulltrúinn frá Alþýðusambandi Íslands, sem spennir yfir öll sjómannasamtökin í landinu. Það er engin trygging fyrir því. Það er í rauninni alveg eins líklegt, að svo kunni að fara, að í yfirnefndinni verði fulltrúinn frá Sjómannasambandinu, sem er aðeins fyrir takmarkaðan hluta sjómannasamtakanna í landinu, eða frá Farmannasambandinu, sem vitanlega er ekki fulltrúi fyrir nema lítinn hluta af þeim mönnum, sem hér eiga hlut að máli. Ég hef því lagt fram brtt., sem að vísu er ekki búið að útbýta, en mun verða útbýtt hér bráðlega. Ég hef lagt fram brtt. í þá átt, að það verði ákveðið alveg skýrum orðum, að fulltrúi sjómanna í yfirnefndinni verði fulltrúi Alþýðusambandsins í verðlagsráði. Það gefur þó auknar líkur til þess, að sjómannasamtökin í landinu almennt geti viðurkennt þá samninga, sem fram fara í yfirnefndinni, sem sína samninga. Ég tel, að ef slík brtt. yrði samþykkt, þá yrði það allverulega til bóta. Þá stendur auðvitað áfram það atriði, sem hætt er við að aðilarnir sætti sig ekki við, en það er úrskurðaraðilinn, það er oddamaðurinn í yfirnefndinni, sem mjög má búast við því að fái þarna úrskurðarvald og hann kunni því í mjög mörgum tilfellum að ákveða það verð, sem gilda á, hafi ekki tekizt samningar á milli aðila um verðið, en ég tel, að það sé enginn vafi á því, að t.d. sjómenn uni því illa að láta úrskurða sér fiskverð á þann hátt. En það er búið að reyna að fá því atriði breytt, en samkomulag hefur ekki fengizt hér um það að breyta því atriði. Ég hef ákveðið að flytja hér aðra brtt. við 1. gr. frv. Brtt. sú, sem ég hef lagt fram og ekki er búið að útbýta hér enn þá, en verður væntanlega gert bráðlega, við 1. gr., er þannig, með leyfi hæstv. forseta, að aftan við gr. bætist ný mgr., svo hljóðandi: „Heimilt er aðilum þeim, sem tilnefna eiga fulltrúa af hálfu fisksölu- og fiskkaupaaðila samkv. Þessari grein, að skipta um fulltrúa sína í verðlagsráði, eftir því sem þeim þykir rétt, til þess að sjónarmið þeirra fiskseljenda og fiskkaupenda, sem hlut eiga að máli við hverja verðákvörðun, komi sem bezt fram.“ Ég tel einn galla á samsetningu verðlagsráðsins, eins og gert er ráð fyrir því í 1. gr. frv., vera þann, að þar er gert ráð fyrir, að sömu aðilar séu í verðlagsráðinu allan tímann við ákvörðun á fiskverði frá hálfu fiskseljenda. Í verðlagsráði eiga að vera sömu 3 mennirnir allan tímann frá hálfu sjómanna og sömu 3 mennirnir allan tímann af hálfu Landssambands íslenzkra útvegsmanna. Og sama er að segja um fiskkaupendurna. Það er gert ráð fyrir því, að það séu sömu aðilar, að frátöldum sérstökum undantekningaratriðum, sem um er getið í 3. og 4. gr. frv., varðandi mismunandi veiðar, eins og síldveiðarnar fyrir norðan og austan og síldveiðarnar fyrir sunnan og svo aftur þorskveiðarnar, þar er gert ráð fyrir nokkrum breytingum á fulltrúum fiskkaupenda. En það er enginn vafi á því, að hér er um svo breytilega hluti að ræða, að það er mjög miklum vandkvæðum bundið að fá fulltrúa til þess að vera í þessum samningum fyrir alla aðila og varðandi allar þær verðákvarðanir, sem hér koma undir. Ég teldi t.d., að það væri mjög til bóta, að fiskseljendur mættu skipta um sína fulltrúa, þannig að þótt t.d. samtök sjómanna tefldu nú nokkuð eðlilega fram fulltrúum héðan af Suðvesturlandi í samningana, þegar verið er að ákveða fiskverðið á vetrarvertíðinni, sem aðallega fer fram hér sunnan- og suðvestanlands, þá sé á sama hátt réttmætt, að inn í verðlagsnefndina gætu komið fulltrúar sjómanna t.d. af Austur- og Norðurlandi eða Vestfjörðum, þegar verið er að semja um fiskverðið yfir sumarveiðitímabilið og haustveiðatímabilið, sem aðallega er á þeim svæðum. En þar er um það að ræða, að það er gert ráð fyrir því, að það geti verið um annað fiskverð að ræða á því tímabili, því að það er annað veiðitímabil og þar er jafnvel að verulegu leyti um aðrar fisktegundir að ræða. Það er því mjög réttmætt, að þá fái að koma að samningaborðinu hinir raunverulegu fiskseljendur, sem þá eru, og hinir raunverulegu fiskkaupendur, sem þá eru, að það þurfi sem sagt ekki að vera alltaf í verðlagsráðinu sömu fulltrúar sjómanna og sömu fulltrúar útgerðarmanna né heldur að það sé bundið, að það séu sömu fulltrúar fiskkaupenda allan tímann í verðlagsráðinu. Ef þessi tillaga mín væri samþykkt, þá verður a.m.k. heildarsamtökunum gefinn kostur á því að hleypa að samningaborðinu þeim aðilum, sem verið er raunverulega að semja fyrir hverju sinni, en það þurfi ekki menn ókunnugir aðstæðum eða sem eiga nokkuð annarra hagsmuna að gæta að semja þarna um þeirra mál. Ég hef því lagt hér fram tvær brtt. nú við 3. umr. málsins, aðra viðvíkjandi breyt. á 1. gr., eins og ég hef gert grein fyrir, og hina viðvíkjandi breyt. á 9. gr. frv., þar sem tekið yrði alveg skýrt fram, að í yfirnefndinni yrði fulltrúi sjómanna einmitt fulltrúi Alþýðusambandsins í verðlagsráðinu. Verði þessar brtt. mínar báðar samþykktar, tel ég, að þetta sé miklu betra. En það fer þó fjarri því, að ég telji málið þá komið í það form, sem það þyrfti að vera. Það virðist ekki vera neinn grundvöllur fyrir því að fá um málið samkomulag þannig, að það sé eins og ég tel að það þurfi að vera, til þess að allir aðilar, sem eiga hlut að máli, geti raunverulega sætt sig við það og þetta geti náð fullum tilgangi. Ég vil svo taka það skýrt fram, að ég tel, að það hefði verið miklu eðlilegra að ganga þannig til móts við þau sjónarmið, sem hér höfðu komið fram áður í þessum umr., að hafa í hópi fiskseljenda jafnmarga sjómenn og útgerðarmenn, - það hefði verið miklu eðlilegra að fjölga fulltrúum sjómanna um einn heldur en fara hina leiðina, að fækka fulltrúum Landssambandsins. Eins og hér hefur réttilega verið bent á, hefði með því líka unnizt það, að þá var hægt að leysa önnur vandamál. Þá var hægt að gefa Alþýðusambandinu kost á því að hafa hér tvo fulltrúa í staðinn fyrir einn. Það kemur þarna fram sem aðili fyrir miklum mun stærri hóp en hinir aðilarnir, sem þar eiga að hafa jafnmarga fulltrúa, að það hefði sannarlega verið réttmætt að fara þá leið fremur en þá, sem meiri hl. sjútvn. hefur nú valið. Ég skal svo ekki orðlengja þetta frekar, en leyfi mér að leggja brtt. mínar fram.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá atriði úr ræðum hv. fyrri ræðumanna, sem ég vildi víkja að. Það mátti heyra á máli hv. 3. Þm. Norðurl. e., að hann væri nokkuð hræddur um, að ákveðin svæði landsins bæru skarðan hlut frá borði, eins og hann orðaði það. Ég held, að hann hafi ekki nógsamlega veitt því athygli og ekki heldur hv. 4. þm. Austf., að þau sambönd, sem um er getið að eigi aðild að verðlagsráði, eru landssambönd, nema þau, sem eiga aðild fyrir hönd síldarsaltenda og síldarverksmiðjueigenda, þar er bundið annars vegar við Norðausturland, en hins vegar við Suðvesturland. Hitt eru allt landssambönd, það er Landssamband ísl. útvegsmanna, það er Alþýðusamband Íslands og það er Sjómannasambandið. Og einmitt út af þeim orðum hv. 4. þm. Austf., er hann sagði, að Sjómannasambandið væri aðeins fyrir lítinn hluta sjómanna, þá vil ég mótmæla þessu og benda honum á þá réttarstöðu, sem Sjómannasambandið hefur innan Alþýðusambands Íslands og var samþykkt á þingi Alþýðusambandsins að veita því. Þetta er landssamband sjómanna, sem ber nafnið Sjómannasamband Íslands, og það er opið öllum sjómannafélögum eða deildum sjómanna innan verkalýðsfélaganna. Og er það kannske öllu meira en segja mætti um Alþýðusamband Íslands, a.m.k., ef maður hugsar til síðasta Alþýðusambandsþings, en út í það skal ég ekki fara nánar að svo stöddu, nema frekara tilefni gefist til. Út af hinu langa máli hv. 4. þm. Austf. um það, að frystihúsaeigendur og fiskkaupendur komi til með að eiga aðild að eða setu í hópi fiskseljenda, þá vil ég benda honum á það, að í 9. gr. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Yfirnefndin skal skipuð fimm mönnum, tveimur tilnefndum af fisksöluaðilum í verðlagsráði, og skal annar tilnefndur úr hópi fulltrúa L.Í.Ú., og má hann ekki eiga aðild að fiskkaupum, vera félagsbundinn eða hafa hagsmuna að gæta í samtökum fiskkaupenda þeirra, sem tilnefna menn í verðlagsráð samkv. B-lið 1. greinar.“ Þetta vill segja, að það er örugglega frá því gengið, að a.m.k. einn af þeim þremur útgerðarmönnum, sem eiga sæti í hópi fisksöluaðila, kemur aldrei til með að eiga þessa mjög svo slæmu hagsmuni, sem þessi hv. þm. talaði um. En það, að við í meiri hl. sjútvn. vildum ekki ganga inn á það, að þetta ákvæði gilti fyrir allt verðlagsráð, það er einfaldlega vegna þess, að það er víða um land þannig skipað málum útgerðarmanna, að þeir eiga lítinn hluta í hinum og þessum fiskvinnslustöðvum, og þarf ekki annað en leita til Vestmannaeyja, en þar er fjöldi útgerðarmanna, sem eiga lítinn hlut í frystihúsum. Hins vegar hefur þessi eignaraðild þeirra í þessum sömu frystihúsum ekki verið meira metin af þeim, þegar hefur átt að ákveða fiskverðið, en það, að þeir hafa verið í róðrarbanni, svo að dögum og jafnvel vikum skiptir, til þess að knýja fram hærra fiskverð hjá þessum sömu frystihúsum, sem þeir eiga að heita eigendur að. Jafnframt má benda á, að víða um land munu útgerðarmenn vera aðilar að kaupfélögum eða þá ýmiss konar samvinnufélögum, sem reka fiskverkun, og satt að segja sé ég ekki eftir þau orð, sem þessir ágætu þm. hafa látið hér fara frá sér, að það sé rétt að vera að meina þeim frá því að láta sín sjónarmið koma þarna fram, ef svo skyldi fara, að þeir yrðu skipaðir í þetta ráð. Hv. 4. Þm. Austf. kom með till. um, að þessi samtök, sem ættu mann í ráðinu, ættu að geta skipt um hann eftir því, hvar hagsmunirnir væru staðlægir hverju sinni, þannig að það gæti komið inn nýr maður eftir því, hverra hagsmuni væri verið að ræða um. Mér finnst sjálfsagt að taka þetta til nánari yfirvegunar og athugunar, þessa till. hans. En þegar maður horfir á það, að ákvarðanir þessa verðlagsráðs um lágmarksverð á sjávarafla, eins og segir í 7. gr., eiga að vera byggðar á markaðsverði sjávarafurða á erlendum mörkuðum og þeir þar að auki, sem eiga setu í verðlagsráði, ekki aðeins að fylgjast með því verði, heldur og að afla sér margháttaðra upplýsinga hér innanlands um kostnaðarliði útgerðarinnar og sitthvað fleira, sem þeir koma sér saman um, þá geri ég ráð fyrir, að þarna gætu orðið miklir erfiðleikar á, ef ætti að fara oft að skipta um menn í þessu ráði. Ég geri ráð fyrir, að þeir menn, sem koma til með að eiga sæti í ráðinu og eins og ég sagði eru fulltrúar landssamtaka í hér um bil öllum tilfellunum, standi þarna auðvitað ekki sem einstaklingar, þeir hafi sín samtök á bak við sig, sem komi með hagsmuni hinna einstöku byggðarlaga og einstöku kauptúna til þeirra og túlki þá fyrir þeim. En hins vegar held ég, þótt ég skuli fúslega taka þátt í að ræða um þessa till. hv. 4. þm. Austf., að það megi nokkuð vara sig á því að vera að skipta mikið um menn í sjálfu ráðinu, einfaldlega vegna þess, að þetta eru menn, sem verða að fylgjast mjög vel með á ýmsum sviðum, og það gæti tafið fyrir störfum ráðsins, ef oft væri verið að skipta þar um menn. En hins vegar, eins og ég hef þegar bent á, standa á bak við þessa sömu menn landssamtök, sem geta auðvitað gefið þessum ráðsmönnum allar þær upplýsingar, sem þeir þurfa á að halda, um hagsmuni hinna einstöku byggðarlaga eða einstöku hópa. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um þetta. Ég vil taka undir þá ósk, sem kom fram frá hv. 3. þm. Norðurl. e., að þegar menn hafa lokið umr. um þetta mál, þá verði atkvgr. frestað, þar til tillögum hefur verið útbýtt, sem eru ekki komnar enn, og jafnframt verði þá fundur hjá n., sem ræði þær tillögur, sem nú hafa fram komið.



Herra forseti. Ég átti þess ekki kost að vera viðstaddur við 1. og 2. umr. Þessa máls, en eftir því sem ég hef kynnt mér það, þá er um merkilegt mál að ræða, og vonandi, að sú löggjöf, sem sett verður um verðlagsráð sjávarútvegsins, geti að nokkru leyti leyst okkur frá þeim vanda, sem við höfum oft staðið frammi fyrir um hver áramót, þegar orðið hafa óeðlilegar tafir á því, að útgerð hæfist í byrjun vertíðarinnar. Þetta mál er nú orðið talsvert rætt og hefur sjálfsagt verið mikið rætt við 2. umr., og ég skal ekki lengja þessar umr. mikið, en aðeins reyna að halda mér við það, sem fram hefur komið í umr. núna. Ég stend ásamt þrem meðnm. mínum í sjútvn. að brtt. við frv., sem hér hefur verið gerð að umtalsefni, sem sé brtt. á þá lund að fækka fulltrúum Landssambands ísl. útvegsmanna samkv. 1. gr. A úr 4 í 3 og gera tilsvarandi breytingar á tölu fulltrúa frá öðrum samtökum. Ég er þeirrar skoðunar, að fjölmennar nefndir og ráð séu þung í vöfum og að það séu meiri líkur til árangurs af starfi, eftir því sem slíkar nefndir og ráð eru skipuð færri mönnum, og út frá því sjónarmiði tel ég þessa breytingu vera til bóta. Það er að vísu þannig, að það má segja, að sjómenn og útgerðarmenn eigi ekki jafnan hlut í aflanum, þegar hann kemur á skipið, þetta er dálítið breytilegt eftir veiðiaðferðum. En ég sé samt enga ástæðu til að vera að eltast við það að láta fulltrúatölu sjómanna og útvegsmanna vera misjafna að þessu leyti, því að í sumum tilfellum á útgerðarmaðurinn e.t.v. ekki nema 45%%, eins og t.d. á síldinni, en í öðrum tilfellum, eins og á þorskveiðum, er hluti útgerðarinnar aftur meiri. Hv. 3. þm. Norðurl, e. flytur brtt., sem er efnislega á þá leið, að fulltrúar útvegsmanna í verðlagsráði verði tilnefndir þannig, að einn verði úr hverjum landsfjórðungi, og svo hefur hann óskað eftir að breyta sinni till. til samræmis við brtt. okkar í meiri hl, n., sem fram er komin. Ég vil taka undir það, sem hér hefur verið sagt, að samtök eins og Landssamband ísl. útvegsmanna eru heildarsamtök, og þeir, sem hafa sérstakra hagsmuna að gæta vegna búsetu sinnar á einhverjum sérstökum stað á landinu eða vegna einhverra sérstakra staðhátta, eiga að hafa fullt tækifæri til að gæta hagsmuna sinna innan þessara landssamtaka. Fyrir fáum dögum er búið að stofna samband fiskkaupenda á Vestfjörðum, og þetta samband hygg ég að hafi þann aðaltilgang að gæta hagsmuna okkar Vestfirðinga innan þeirra heildarsamtaka, sem fiskkaupendur eru aðilar að, en það eru bæði Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, hraðfrystihús Sambands ísl. samvinnufélaga, SÍF og Skreiðarsamlagið o.s.frv. Ég held, að ef Alþingi ætlaði sér að ákveða, frá hvaða landshlutum fulltrúar L.Í.Ú. væru valdir í þetta ráð, þá væri það komið inn á dálítið hála braut. Það væri sem sé komið inn á þá braut að reyna að leysa þessi landssamtök upp. Þetta er ekki lagt til í þessu frv. gagnvart þeim aðilum, sem eru í Alþýðusambandinu og Sjómannasambandinu. Það er ekki lagt til, að Alþýðusamband Vestfjarða eða Alþýðusamband Norðurlands eða Alþýðusamband Austfjarða, ef það er til,, skuli eiga þarna aðild. Ég hygg, að frá þeirri hlið sé því treyst, að heildarsamtökin gæti hagsmuna allra landshlutanna. Og ég held, að a.m.k. hér á Alþingi ættum við að ganga út frá því sama gagnvart Landssambandi ísl. útvegsmanna. Ég er þess vegna mótfallinn till. hv. 3. þm. Norðurl. e. hvað þetta atriði snertir. Hins vegar boðaði hv. 4. þm. Austf. viðbótartillögu við 1. gr., sem mér finnst í fljótu bragði a.m.k. vera athyglisverð og ég tel að gæti að nokkru leyti og e.t.v. að öllu leyti fullnægt því, sem vakir fyrir hv. 3. þm. Norðurlands e. með hans till. Ég á þar við till. hv. 4. þm. Austf. um það að bæta við 1. gr. málsgrein, sem heimili aðilum þeim, sem taldir eru í greininni, að skipta um fulltrúa í verðlagsráðinu eftir því, hvaða mál sé fjallað um. Þá get ég t.d. hugsað mér það, að til yrði kvaddur Vestfirðingur, þegar verið væri að fjalla um verð á steinbít í ráðinu. Mér finnst fljótt á litið, að þessi till. sé þannig vaxin, að í þessu efni gætum við orðið sammála um lausn málsins og að þar með væri hægt að fullnægja þeim sjónarmiðum, sem ég veit að búa á bak við tillöguflutning hv. 3. þm. Norðurl. e. Annars verð ég að segja, að í bréfi því, sem hann las upp frá samtökum fiskkaupenda á Norður- og Austurlandi, virtist mér það koma fram, að þau samtök væru aðallega stofnuð til þess að fá lækkað verð á smáfiski. Varðandi aðra till. hv. 4. þm. Austf. Þess efnis að ákveða í lögunum, að fulltrúi sjómannasamtakanna í yfirdómnum skuli vera fulltrúi A.S.Í. verð ég að lýsa því yfir, að ég álít, að það sé ekki Alþingis að skera úr því, frekar en að ákveða fulltrúana úr landsfjórðungunum fyrir Landssambandið. Séu samtök sjómanna tvískipt í Sjómannasamband og Alþýðusamband, sem ég vil ekki viðurkenna að sé í raun og veru nein tvískipting, þá eiga þau samtök auðvitað að útkljá það sín á milli, hvernig þau skipa fulltrúa sinn í yfirdóminn. Ég hef svo ekki í sjálfu sér meira um efni þessa frv. að segja. Hv. 4. þm. Austf. gerði mikið úr því, hvað hagsmunir útvegsmanna og sjómanna og fiskkaupenda væru í raun og veru andstæðir. Þetta hefur komið, að mér skilst, nokkuð mikið fram í umr. um þetta mál. En ég segi fyrir mitt leyti og tala þar af talsverðri reynslu, að ég tel, að þessir hagsmunir séu alls ekki andstæðir. Þeir fara saman og eru samhliða hjá öllum þessum aðilum. Það er auðvitað hagur jafnt sjómannsins, útvegsmannsins og fiskkaupandans, sem í mörgum tilfellum er bæði útgerðarmaður og sjómaður, að fá sem bezt verð fyrir fiskinn. Og þegar málin eru krufin til mergjar, þá held ég hvað þetta atriði snertir, að þessir aðilar deili ekki svo mjög innbyrðis, enda hafa bæði einstakir stjórnmálamenn og heilir stjórnmálaflokkar á undanförnum árum boðað það sýknt og heilagt í ræðu og riti, að fiskveiðar og fiskvinnsla ætti að fara saman, og árangurinn er, - ég segi: sem betur fer, - sá, að flestir þeir, sem eitthvað fást við útgerð, eru jafnframt líka eitthvað riðnir við fiskvinnslu og fiskverkun. Þannig kom það t.d. fram á aðalfundi Landssambands ísl. útvegsmanna, sem hv. 4. þm. Austf. minntist á, að ef skipa ætti aðila frá togurunum í verðlagsráðið, sem uppfyllti það skilyrði að vera ekki fiskkaupandi, þá mundi sá aðili ekki vera finnanlegur, því að öll togaraútgerðin í landinu starfar að einhverju leyti í sambandi við fiskvinnslu, fiskkaup og fiskverkun. Og það var nefnt annað dæmi í mín eyru á þessum landssambandsfundi. Það var, að á Snæfellsnesinu öllu væri aðeins einn útgerðarmaður, sem seldi fisk sinn á bryggju nú orðið. Ég tel þessa þróun hafa verið farsæla og til bóta, og ég álít ekki, að hér á Alþingi eigi að gera mikið úr því, að þetta séu andstæðir hagsmunir. Við eigum einmitt að stuðla að því, að allir þessir aðilar vinni sem mest og bezt saman, og með því frv., sem hér liggur fyrir, er verið að stuðla að slíkri samvinnu.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð. - Ég er ekki að deila við hv. 12. þm. Reykv. um Sjómannasamband Íslands og svo aftur Alþýðusambandið. Það skiptir hér engu máli, hvort Sjómannasambandið er landssamtök, sem gefa öllum sjómannafélögum í landinu kost á að vera innan samtakanna eða ekki. Það, sem skiptir máli, er það, hvort félögin eru þar nú eða hvort þau eru innan annarra samtaka, því að við erum vitanlega að reyna að koma þessum málum þannig fyrir, að þeir, sem hér eiga beint hlut að máli, komi að samningaborðinu í gegnum sín samtök, en ekki í gegnum samtök einhverra allt annarra aðila. En það er annað atriði, sem ég heyri að er verulega mistúlkað, varðandi meginatriði þessa máls, og það var það, sem ég vildi hér sérstaklega víkja að. En það er þetta, að þegar ég og fleiri gera kröfu um, að þeir fulltrúar, sem fram eiga að koma fyrir hönd fiskseljenda, þeir útgerðarmenn, sem eiga að koma fram fyrir hönd fiskseljenda, eigi ekki að hafa beina hagsmuni sem fiskkaupendur, þá er þessu snúið á þann veg, að það muni vera erfitt að finna menn, sem hafi hreina hagsmuni í þessum efnum, og sagt, að t.d. í Vestmannaeyjum muni þessi mál vera komin þannig, að það sé ekki hægt að fá þar fulltrúa úr hópi útgerðarmanna, sem gætu uppfyllt þær kröfur, sem ég geri eða við, sem höfum staðið að tillögum í þessa átt. Þetta er alger misskilningur. Hér hafa verið fluttar tillögur um það, að þeir aðilar, sem fram kæmu sem fulltrúar fiskseljenda, mættu ekki hafa meiri hagsmuna að gæta sem fiskkaupendur en fiskseljendur. Þeir aðilar í Vestmannaeyjum, sem hér er verið að ræða um, eru þeir, sem eru aðilar m.a. að Vinnslustöðinni í Vestmannaeyjum. Þar er um stórt fyrirtæki að ræða, sem kaupir fiskinn á fastákveðnu verði af bátunum, og eigendur bátanna, þó að þeir séu aðilar að þessum samtökum, koma algerlega fram sem hreinir fiskseljendur, þó að þeir séu að nafninu til eigendur þessa fyrirtækis, sem kaupir á föstu verði fiskinn af þeim. Það er því alger útúrsnúningur að reyna að halda því fram, að þessir aðilar séu ekki fullfærir um það að mæta við samningaborðið sem fulltrúar fiskseljenda. Einnig er það, að í þeirri tillögu, sem meiri hl. sjútvn. hefur þó fallizt á að samþykkja um þetta efni, varðandi fulltrúana í yfirnefnd, þar er orðalagið þannig, að það er aðeins bundið við það, að þessir aðilar mega ekki vera beinir félagsmenn í þeim samtökum fiskkaupenda, sem eiga að tilnefna samkv. Þessu frv. fulltrúana fyrir hönd fiskkaupenda. M.ö.o.: útgerðarmenn þeir, sem eru nú í Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, mega ekki koma fram sem fulltrúar fiskseljenda. En bátaútvegsmennirnir í Vestmannaeyjum eru ekki í Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna að þessu leyti, það eru allt aðrir aðilar. Og sama er að segja á öðrum stöðum, þar sem eru samvinnufélög útgerðarmanna, að þar eru einstakir útgerðarmenn ekki í Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna. Ef þeir mættu núna á fundi Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna, yrði þeim strax vísað á dyr sem ekki meðlimum þar. Nei, hér hefur verið gerð tilraun til þess að reyna að tryggja það, að þeir aðilar, sem geta komið fram beinlínis fyrir hönd fiskkaupenda og eru í landssamtökum fiskkaupenda, skuli ekki líka geta tilnefnt þá menn, sem eiga að vera hinum megin við samningaborðið, á móti þeim, sem fulltrúar fiskseljenda. En um það hefur ekki fengizt samkomulag hér að ganga frá þessu svona, eins og ég hef lýst. Hitt er sem sagt aðeins rangfærsla, að það sé meiningin að elta þetta ákvæði út í slíka útúrkróka eða afkima, að það yrði svo að segja ómögulegt fyrir alla útgerðarmenn að koma þarna fram sem algerlega hreinir fiskseljendur. Ég vil líka taka undir það með hv. 5. þm. Vestf., sem hér talaði næstur á undan mér, að ekki er ég á móti þeirri þróun út af fyrir sig, að frystihúsin í landinu eigi báta og geri þá út eða að fiskverkararnir í landinu geri út báta. Ekki hef ég fyrir mitt leyti á móti því. En ég segi: það er algerlega rangt, að þeir aðilar, sem eiga frystihús eða kaupa fisk í stórum stíl, geti komið fram sem fulltrúar fiskseljenda og ráðið þannig úrslitum um það, hvaða verð er skráð á fiski, og vænt þess, að sjómannasamtökin í landinu gangi á eftir inn á það að miða kaupgjald sitt við fiskverð, sem þannig er fundið. Það er líka auðvitað misskilningur hjá hv. 5. Þm. Vestf., og ég trúi því varla, að hann haldi því fram, þegar hann gætir þar betur að, að það er auðvitað ekkert áhugamál fyrir frystihúsaeigendur í landinu eða hina raunverulegu fiskkaupendur að hafa fiskverð sem hæst. Annað hefur komið fram á undanförnum árum, þegar róðrabann hefur staðið mánuðum saman eða háværar deilur hafa verið, sem menn eru nú að tala um að þurfi að setja niður á milli þessara aðila, vegna þess einmitt, að af skiljanlegum ástæðum vilja hreinir fiskkaupendur eða þeir, sem hafa meiri hagsmuni sem fiskkaupendur, hafa fiskverðið lágt. Þeirra hagur liggur í því. Alveg eins er það gefið mál, að hinir raunverulegu fiskseljendur, sjómennirnir í landinu og þeir útgerðarmenn, sem fyrst og fremst selja fisk, hafa allan hag af því að hafa fiskverðið skráð sem hæst og keppast við að koma því þannig fyrir. Þessir aðilar verða að semja sín á milli. En þeir samningar blessast ekki, ef fiskkaupendurnir velja mennina beggja vegna við samningaborðið. Þá heppnast það ekki, þá verður sú samningagerð til einskis. (Fundarhlé.]

Frsm. meiri hl. (Pétur Sigurðsson) Hæstv. forseti. Í fundarhléi hv. d. kom sjútvn. d. saman og ræddi brtt. Þær, sem fram hafa komið. Geir Gunnarsson, hv. 7. landsk., var ekki mættur, en n. mælir með brtt. Þeirri, sem er undir tölulið 1 á þskj. 214 og er fram borin af hv. 4. þm. Austf., Lúðvík Jósefssyni. N. leggur samt til, að við hana verði gerð smávegis breyting, ekki efnisleg, heldur að í stað þess, eins og segir á þskj. 214, að þessi mgr. komi aftan við gr., þá leggur n. til, að hún komi á undan síðasta málsl. Okkar brtt. er þá þannig: „Við 1. tölulið. Í stað orðanna „Aftan við greinina bætist“ komi: Aftan við orðin „Skulu þeir ásamt framkvæmdastjóra undirbúa fundi ráðsins“ komi ný mgr., svo hljóðandi,“ - og það sé þá sú mgr. orðrétt, sem er undir 1. tölulið á þskj. 214. Sjútvn. eða meiri hl. sjútvn. telur hins vegar, að hún geti ekki mælt með, að aðrar brtt. nái fram að ganga en þær, sem eru á þskj. 213, og svo þessi, sem ég hef nú lýst.

Frsm. 1. minni hl. (Gísli Guðmundsson) Hæstv. forseti. Nú hefur verið útbýtt á fundinum brtt. frá meiri hl. sjútvn. á þskj. 213, sem lýst hefur verið. Að sumu leyti tel ég þær tillögur til bóta, en hefði þó heldur kosið, að það mál, sem þar er verið að reyna að leysa, yrði leyst með því að fjölga fulltrúum í verðlagsráðinu, með því að þá hefði einnig verið hægt að koma við á grundvelli þessarar till. öðrum umbótum á skipun verðlagsráðsins. En ég vil lýsa hér skrifl. brtt., sem ég vil leyfa mér að bera fram við brtt. á þskj. 213. Hún er þess efnis, að einn af fulltrúum Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna verði sérstaklega tilnefndur sameiginlega af félögum fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi og á Vestfjörðum. Till. er í tveimur liðum. Þetta, sem ég nú hef nefnt, felst í fyrri töluliðnum. Síðari töluliðurinn er afleiðing af hinu, ef samþ. verður. Annars vildi ég aftur beina því til hæstv. forseta, að ég óska mjög eftir því, að hann vildi koma því svo fyrir, að tillögur mínar á þskj. 207 komi til atkv. sem brtt. við frv., eins og það liggur fyrir á þskj. 206, þannig að greidd verði atkv. m.a. um það, að fulltrúar útvegsmanna, sem eru fjórir, eins og stendur í frv., verði búsettir einn í hverjum landsfjórðungi. Ég skal ekki hafa mörg orð um það, sem fram hefur komið, síðan ég talaði hér síðast. Ég vil þó segja það, að það er vitanlega misskilningur hjá hv. þ.m., sem að því hafa vikið, að með tillögum mínum sé verið að leysa upp Landssambandið. Ég legg til, að fulltrúar útvegsmanna verði, eins og í frv. er gert ráð fyrir, tilnefndir af Landssambandi ísl. útvegsmanna, þannig að þar er ekki um neina upplausn að ræða, ekkert frekar en það er upplausn að ætla Sjómannasambandi Íslands, sem er í Alþýðusambandinu, meira að segja sjálfu að tilnefna fulltrúa, í stað þess, ef það væri hliðstætt og í minni till., þá ætti Alþýðusambandið að tilnefna fulltrúa úr Sjómannasambandi Íslands. Það er því síður en svo, að tillögur mínar stefni að neinni upplausn landssambanda fram yfir það, sem gert væri þá í frv. Hv. 5. Þm. Vestf. skaut því inn í sína ræðu í tilefni af því bréfi, sem ég las upp hér í deildinni frá félagi fiskvinnslustöðva á Norður- og Austurlandi, að þetta félag virtist aðallega stofnað til þess að lækka verð á smáfiski. Það held ég sé nú ekki sérstaklega. Það er stofnað til þess að gæta hagsmuna meðlima félagsins í hvívetna. En hitt er víst, að verð á smáfiski hefur verið lækkað, og það eru allt aðrir, sem standa að því. Það er hæstv. ríkisstj. og hennar stuðningsflokkar hér á Alþingi, sem standa að þeirri verðlækkun smáfisks, sem orðið hefur á síðustu árum.