Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft til athugunar frv. það, sem hér liggur fyrir, og eins og fram kemur á þskj. 300, þá mælir hún einróma með, að það verði samþ. óbreytt. Ég vil geta þess, að forstöðukona Hjúkrunarkvennafélagsins átti tal við mig um þetta frv., og var það í sambandi við það, að sá aðili. sem þarna er um að ræða, að verði einnig hlutgengur í Lífeyrissjóði hjúkrunarkvenna, er nýr, en hann byrjaði starf sitt hjá félaginu að félagsmálum hjúkrunarkvenna árið 1965, og munu standa yfir viðræður um, að hann fái að kaupa sér eftirlaunaréttindi eða lífeyrisréttindi frá þeim tíma sem hann byrjaði að starfa. Ég taldi ekki eðlilegt, að þetta yrði tekið inn í frv., en heilbr.- og félmn. fyrir sitt leyti mundi að sjálfsögðu vera því samþykk, að samningar gætu orðið um þetta atriði, eins og stjórnendur Hjúkrunarkvennafélagsins munu hafa farið fram á. og eins og fram kemur þá leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. tók mál þetta fyrir á fundi sínum 27. febrúar s.l. og varð sammála um að leggja til, að frv. væri samþ. óbreytt. Tveir nm., Jón Skaftason og Hannibal Valdimarsson, voru fjarstaddir, þegar málið var afgreitt.



Herra forseti. Allshn. hv. deildar hefur haft mál þetta til meðferðar og rætt það á fundi sínum. Á fund nefndarinnar komu Gunnar Schram, deildarstjóri í utanrrn., og Jón Jónsson, forstjóri Hafrannsóknastofnunarinnar, og svöruðu ýmsum fsp. nm. Að lokinni athugun á frv. mælir n. eindregið með, að frv. þetta verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Menntmn. þessarar hv. d. hefur haft til athugunar og afgreiðslu frv. til l. um Handritastofnun Íslands. Eins og fram kemur í áliti n. á þingskjali 297, þá er lagt til, að frv. verði samþ. með lítils háttar breyt., sem birt er á þessu sama þskj. Samkvæmt ósk, sem fram kom í n., var frv. sent til umsagnar Félagi íslenzkra fræða, og er brtt. í samræmi við ábendingar, sem fram komu í umsögn þessa félags. Brtt. snertir 3. málsgrein 4. gr. frv. Í málsgreininni eru ákvæði um, að við stofnunina starfi styrkþegar, sem ráðnir séu til skemmri tíma, en í brtt. er lagt til að við stofnunina starfi styrkþegar, sem ráðnir séu til náms og starfi um skamman tíma í senn. Þá er einnig lagt til, að niður falli úr málsgr. orðið „annarra“, því að ljósmyndun handrita og vélritun á efni þeirra verður naumast talin til venjulegra skrifstofustarfa. Fleiri ábendingar var að finna í umsögn Félags íslenzkra fræða, en n. sá ekki ástæðu til þess að taka þær inn í frv. Frv. felur í sér smávegis breyt. á gildandi 1. um Handritastofnunina, en það eru nýleg lög, sem lítil reynsla er af enn. Það kom fram í n., að misskilja mætti 1. málsgr. 4. gr. frv., þar sem ákvæði er að finna um forstöðumann stofnunarinnar. Að athuguðu máli, þá telur n. það ótvírætt, að greinina beri að skilja svo, að hver, sem skipaður verði forstöðumaður stofnunarinnar, verði jafnframt prófessor við Háskólann með nokkurri kennsluskyldu, og það þótt hann hafi ekki verið áður prófessor við Háskólann. Ég vænti þess, að hv. þd. geti fallizt á að samþykkja þetta frv. með þeirri breytingu, sem menntmn. leggur til, að á því verði gjörð.



Herra forseti. Þegar fjárlög voru afgreidd nú fyrir jólin, var einn af tekjupóstum, sem þar var settur inn, 15 millj. kr. hækkun á áætluðum hluta ríkissjóðs af tekjum gjaldeyrisbankanna vegna umboðsþóknunar og gengismunar. Það var þá skýrt frá því, að ástæðan væri sú, að það þætti eðlilegt, að aukning sú á tekjum gjaldeyrisbankanna á þessum lið, sem beinlínis stafaði af gengisbreytingunni, rynni til ríkissjóðs en ekki til bankakerfisins. Það hefur verið meginhugsunin í sambandi við t.d. öll viðskipti, ákvarðanir um álagningu og annað þess konar, að viðkomandi aðilar högnuðust ekki sérstaklega á gengisbreytingunni, og ef ráðstöfun væri ekki gerð í þessa átt, sem ég gat um og þetta frv. fjallar um, mundu tekjur gjaldeyrisbankanna beinlínis vegna gengisbreytingarinnar hækka allverulega. Það var gert ráð fyrir því, að hækkunin yrði um 15 millj. kr. Nánari athugun hefur hins vegar leitt í ljós, að hér muni hafa verið nokkuð ofáætlað, en þessi upphæð geti numið 10–12 millj. kr. Frv. það, sem hér er flutt, er til þess flutt að fá það lögfest, að bankarnir skili 60% í stað 50% af tekjum sínum vegna þessara viðskipta, en þessi hækkun prósentunnar mun samsvara því, sem ég gat um, að bankarnir skili að öllu leyti þeirri hækkun, sem kemur fram vegna gengisbreytingarinnar nú, og á ekki að leiða til neinnar sérstakrar útgjaldaaukningar fyrir bankana. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að hafa um þetta fleiri orð nema tilefni gefist. Grg. frv. útskýrir nákvæmlega, hvað hér er um að ræða, og að sjálfsögðu, ef frekari upplýsinga gerist þörf, mun þeirra verða aflað fyrir þá hv. n., sem fær málið til meðferðar. Ég leyfi mér að leggja til, herra forseti, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, felur í sér tvær breyt. á gildandi l. um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Fyrri breytingin er í því fólgin, að lagt er til, að uppsagnarfrestur kjarasamninga verði 4 mánuðir, í stað þess að nú er svo ákveðið í 1., að hann skuli vera 7 mánuðir. Í reynd hefur það orðið svo undanfarin ár, þegar kjarasamningar hafa verið til meðferðar samkvæmt uppsögn þeirra, að leitað hefur verið sérheimilda Alþ. í sambandi við frestinn til þess að stytta frestinn, þar eð þessi 7 mánaða frestur er í rauninni alveg óeðlilegur og hefur aldrei verið notaður. Það er gert ráð fyrir því, eins og l. eru í dag, að innan mánaðar frá því að þessum fresti lýkur þá skuli mál fara til sáttasemjara, ef ekki hefur orðið samkomulag, og mánuði þar frá skuli málið ganga til kjaradóms, eða 5 mánuðum áður en samningstímabili lýkur. Það hefur alltaf orðið samkomulag um það milli rn. og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, að hér væru mjög óheppileg tímamörk, og því hafa þessir frestir jafnan verið styttir. Það er mjög erfitt að standa í slíkum samningagerðum um hásumarið, og menn hafa ekki treyst sér til þess, og er óeðlilegt, að málið sé ekki lengur til meðferðar hjá aðilum heldur en l. nú gera ráð fyrir. Önnur breytingin, sem hér er um að ræða, er sú, að eins og l. nú eru þá er skylt að láta fara fram allsherjaratkvgr. um uppsögn kjarasamninga. Út af fyrir sig er þetta eðlileg hugsun, og er ástæða til þess að víkja sérstaklega að þessu nú, af því að uppi hafa nú verið raddir um, að það væri einmitt rétt í sambandi við kjarasamninga að leggja meiri áherzlu á allsherjaratkvgr., að það kann að þykja einkennilegt að leggja þá hér til að skylda til að hafa allsherjaratkvgr. sé felld niður, en eins og menn sjá hér samkvæmt frv., þá er settur á það mjög mikill hemill, annars vegar sá, að það verður að vera algjört samkomulag innan stjórnar bandalagsins og hins vegar, sem er þó aðalatriðið í málinu, að gagnaðilinn, í þessu tilfelli fjmrh., hefur rétt til að krefjast allsherjaratkvgr., ef hann telur ástæðu til þess. Um þetta ákvæði hefur orðið samkomulag milli ráðuneytisins og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Það þykir ástæðulaust að knýja fram allsherjaratkvgr. ef báðir aðilar eru sammála um, að það þjóni engum tilgangi, og hvorki mundi rn. fara fram á slíkt, ef séð væri, að það væru engar líkur til annars en að uppsögn yrði samþ. með yfirgnæfandi meiri hluta, né heldur mundi stjórn bandalagsins telja sér fært að hafa ekki allsherjaratkvgr., ef hún hefði ástæðu til að halda, að það væri einhver klofningur um uppsögn samninga. Það hefur því verið talið rétt að leita líka eftir að fá þessa breytingu. Kostnaður er mikill og vinna við allsherjaratkvgr., og ef báðir aðilar eru sammála um, að slík fyrirhöfn þjóni engum tilgangi, þá þykir ástæðulaust að knýja fram, að allsherjaratkvgr. þessi skuli viðhöfð. Þá vil ég í þriðja lagi víkja að einu atriði, sem ekki felst í þessu frv., og það snertir sveitarfélögin. Ástæðan til þess, að það atriði er ekki tekið upp í frv., er sú, að um það var ekki samkomulag milli rn. og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, en þessi tvö atriði eru samkomulagsmál. Eins og l. nú eru úr garði gerð, þá fjalla þau fyrst og fremst um ríkisstarfsmenn, en hins vegar gert ráð fyrir því, að bæjarstarfsmenn geti átt aðild að l., og í reynd er það svo, að þeim hefur einnig verið framfylgt í meginefnum varðandi starfsmenn sveitarfélaga, en þar er hins vegar þannig ástatt, að samkvæmt l. verður hvert sveitarfélag að vera sérstakur málsaðili, og starfsmannafélögin verða þá að stefna inn hverju einstöku sveitarfélagi í sambandi við sína kjarasamninga, ef þau á annað borð ganga til kjaradóms. Þetta hefur reynzt vera svo flókið og erfitt í alla staði, að allir þeir aðilar, sem hér hafa átt hlut að máli, bæði starfsmenn sveitarfélaganna, sveitarfélögin sjálf og kjaradómur ekki sízt, hafa bent á, að hér væri mjög óskynsamlegt að veita a.m.k. ekki heimildir til þess, að það sé hægt að sækja þetta mál á hendur einum aðila, Sambandi ísl. sveitarfélaga, og að Bandalag starfsmanna ríkis og bæja eða sveitarfélagadeild þess, ef svo má segja, gæti þá sótt málið af hálfu sveitarfélagastarfsmanna. Ég geri þetta að umtalsefni hér vegna þess, að ég geri ráð fyrir, að sú hv. n., sem fær málið til meðferðar, fái einnig tillögur varðandi skipan þessara mála, annaðhvort frá rn, eða þá Sambandi ísl. sveitarfélaga. Þegar l. upphaflega voru sett, var Samband ísl. sveitarfélaga mjög laust í reipum. Þetta eru hins vegar orðin sterk og samfelld samtök og engin ástæða til annars en hægt sé að fela þeim að fara með málsaðild fyrir hönd sveitarfélaganna í stað þess að knýja þau öll til þess eða hvert fyrir sig að leggja í þann kostnað að sækja sitt mál fyrir kjaradómi hér í Reykjavík. Með þessum orðum er ég því aðeins að skýra mína skoðun varðandi þetta mál og undirbúa það, að einnig þetta atriði komi til meðferðar þeirrar hv. n., sem fær frv. þetta til athugunar. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fara um þetta fleiri orðum, nema sérstakt tilefni gefist til, en vil leyfa mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og væntanlega hv. heilbr.- og félmn. Ætli það sé ekki eðlilegast, af því að þetta er kjarasamningamál? Mér er ekki kunnugt um að vísu, hvort kjarasamningalögin hafa verið í fjhn., en ég læt það vera háð úrskurði forseta, hvað hann telur vera eðlilegast í því efni.



Herra forseti. Um þetta frv. hef ég ekki mörg orð að segja. Mér sýnist, að þær breytingar, sem ráðgerðar eru með þessu frv. á gildandi lögum um kjarasamninga opinberra starfsmanna, séu eðlilegar, enda fullt samkomulag á milli aðila um að gera þessar breytingar. Ég fyrir mitt leyti get því fallizt á þær út af fyrir sig. En þar sem frv. þetta fjallar hér um kjaramál opinberra starfsmanna og þau hafa talsvert verið til umr. nú síðustu dagana, þykir mér ástæða til þess að víkja hér nokkrum orðum að þeim á víðari grundvelli. Eins og kunnugt er hefur hæstv. fjmrh. ákveðið að hafa þann hátt á að greiða ekki opinberum starfsmönnum laun 1. marz samkv. þeim úrskurði, sem í gildi er frá hálfu kjaradóms um launagreiðslur opinberra starfsmanna. Hæstv. ráðh. hefur í reynd neitað að framfylgja þar ótvíræðum lagareglum. Ég hef veitt því athygli, að ráðh. afsakar þessar gerðir sínar með því, að það hafi orðið miklar breytingar á launagreiðslumálum í landinu og þær breytingar gefi tilefni til þess, að þannig sé á málunum haldið, sem hann hefur gert. Og einnig hefur hann orðað það þannig, að grundvöllurinn að úrskurði kjaradóms um launagreiðslur til opinberra starfsmanna sé í rauninni brostinn vegna þessara breytinga, sem orðið hafi almennt séð í launagreiðslumálum í landinu. Ég tel, að þessar afsakanir hæstv. ráðh. fái ekki staðizt með neinu móti. Það, sem gerzt hefur í þessum málum, er það, eins og kunnugt er, að atvinnurekendur hafa gefið út einhliða yfirlýsingu um það, að þeir hugsi sér ekki að greiða vísitölubætur á laun frá 1. marz á þessu ári í samræmi við þau samningsákvæði, sem áður voru í gildi á milli atvinnurekenda og verkalýðssamtakanna í landinu. En þeim samningum hefur nú verið sagt upp eins og kunnugt er. Af hálfu verkalýðssamtakanna í landinu hefur þessu verið mótmælt, og þar er haldið fram öðrum hlut. Og vitað er, að margir aðilar, sem þar eiga hlut að máli, ganga stíft eftir því, að laun verði greidd í fullu samræmi við þann samning, sem áður hafði verið í gildi á milli vinnuveitenda og launþega. Nú virðist hæstv. fjmrh. ætla að nota þessa einhliða yfirlýsingu atvinnurekenda til réttlætingar á því, að hann hættir að borga laun samkv. skýlausum lagaákvæðum. Ég er anzi hræddur um það, að ef slík vinnubrögð ættu hér að takast upp, gætu margir ráðh. í hans sporum tekið æði oft upp á því að hætta að greiða laun samkv. gildandi lagareglum þar um og borið einhverju slíku við, að nú hafi orðið breytingar á einum eða öðrum stað í launagreiðslukerfinu í landinu, ef einhver hafi tilkynnt það, að nú vilji hann fá breytingar, og þar með ættu þá að skapast að dómi hæstv. fjmrh. réttindi til handa fjmrh. að hlaupa frá skýlausum lagaákvæðum um launagreiðslur. Auðvitað getur ekki slík yfirlýsing af hálfu vinnuveitenda skapað hér neinn grundvöll fyrir því, að ráðh. geti vikið frá settum lagareglum. Og ég vil fyrir mitt leyti mótmæla algerlega og harðlega slíkum vinnubrögðum sem þessum, að ráðh. geti tekið sér slíkt vald sem þetta, og bendi á það, að það er veruleg hætta á því, að slík framkoma geti haft alvarlegar afleiðingar í för með sér, því að það er aðeins gömul saga, að þegar annar aðilinn, sem á hlut að gerðum samningum, leyfir sér að brjóta samninginn, brjóta lögin, víkja frá þeim. má fyllilega búast við því, að hinn aðilinn grípi til hliðstæðra ráðstafana. Þá eru í rauninni ekki lengur nein lög eða reglur um þessi mál lengur í gildi. Ég vil líka benda á það, að það, sem hæstv. fjmrh. reynir að færa fyrir sig í þessum efnum, þ.e.a.s. að nú sé orðin breyting á launagreiðslufyrirkomulagi almennt séð í landinu, fær ekki heldur staðizt. Þessar breytingar eru engan veginn komnar í framkvæmd. Sannleikur málsins er sá um þessa tilkynningu af hálfu atvinnurekenda, að það reynir ekki á það í raun og veru, hvort hún hefur nokkurt gildi annað heldur en sem almenn yfirlýsing. Það reynir ekki á það fyrr en í fyrsta lagi 7. marz. Þá mun sennilega reyna á það í allmörgum tilfellum við launagreiðslur varðandi kaupgreiðslu á einum degi eða svo. En yfirleitt mun ekki reyna á þetta til fullnustu, hvernig fer með þessa framkvæmd, fyrr en í kringum 14. marz, vegna þess að þannig er háttað launagreiðslureglum, að launþegar eiga alltaf inni heila unna viku áður en talið er, að skylt sé að greiða laun fyrir þá viku. En hæstv. ráðh. hefur auðvitað ekki getað beðið eftir því að sjá það, hvernig færi um framkvæmdina á þessari yfirlýsingu frá hálfu atvinnurekenda, vegna þess að ráðh. bar skylda til þess að borga út laun opinberra starfsmanna fyrsta dag marzmánaðar. En af því að atvinnurekendur hafa sent frá sér tilkynningu, sent frá sér bréf, þá þýtur hæstv. ráðh. upp með það að neita að borga út laun samkv. ótvíræðum lagareglum þar um. Þetta tel ég, að sé vítavert og slíkt megi ekki þolast. Auðvitað gat hæstv. ráðh.. ef hann taldi í raun og veru, að það væri komin upp ný afstaða í launagreiðslumálum, farið að settum lögum og skotið málinu fyrir kjaradóm, sem þá átti að taka málið fyrir með eðlilegum hætti, og það átti að reyna á það, hvort hann úrskurðaði hér nýtt launagreiðslufyrirkomulag. En það vannst ekki tími til þess hjá hæstv. ráðh., og þá tekur hann sér bara lögin sjálfur í hendur og ákveður það, að lögin skuli vera svona. Svona vinnubrögð ná auðvitað engri átt. Þá er það einnig í þessu sambandi alveg vítavert að mínum dómi, að kaupgjaldsvísitalan skuli ekki hafa verið birt opinberlega og á venjulegan hátt að þessu sinni. Allur fyrirsláttur um, að það hafi ekki verið búið að ganga frá tilteknu frv. á Alþingi, dugar vitanlega ekki sem fullnægjandi afsökun í þessum efnum. Það var tvímælalaus skylda að reikna út kaupgjaldsvísitöluna miðað við þær aðstæður, sem fyrir voru, og það átti að birta hana, og ég þekki engin dæmi þess, að þannig hafi verið haldið á þessum málum áður. Það virðist því allt bera hér að einum brunni, að hæstv. ríkisstj. hafi ætlað sér að koma því fram, að hvað svo sem lög og reglur segðu bæði varðandi útreikninga á kaupgjaldsvísitölu og eins um það, hvernig aðilar í landinu skyldu yfirleitt standa að því að borga laun, þá skyldi þetta gert aðeins samkv. hennar tilskipunum, jafnvel þó að þær fengju ekki staðizt samkv. lögum. Mér þykir ástæða til þess, einmitt þegar frv. varðandi launakjör opinberra starfsmanna liggur hér fyrir nú, þó að það fjalli ekki út af fyrir sig um þetta atriði, sem ég hef gert hér aðallega að umtalsefni, að mótmæla þessum vinnubrögðum harðlega og benda hæstv. ráðh. á það, að það er veruleg hætta á því, að vinnubrögð eins og þessi muni hefna sín verulega, þegar fram í sækir. Það er vitanlega mikilsvert fyrir ríkið að geta haft bæði gott samstarf við sína samstarfsmenn og geta staðið fast á því, að lög og reglur skuli gilda. Í þessum atriðum ekki síður en öðrum eiga þeir samningar, sem gerðir hafa verið, eða sú niðurstaða, sem fengizt hefur samkv. réttum lagareglum, að standa. Einhliða á ekki að vera hægt að hlaupa frá því. Ég er anzi hræddur um það, að ýmsir aðrir aðilar í landinu heldur en ríkisstj. sjálf hefðu fengið að kenna óþyrmilega á því, ef þeir hefðu haldið þannig á þessum málum, aðilar, sem bundnir hafa verið með undirskrift sinni eða þá af almennum lagaúrskurði um það að eiga að standa að greiðslum á tiltekinn hátt, ég er hræddur um, að þeir hefðu fengið að kenna á því, ef þeir hefðu tekið lagaúrskurðinn sér í hendur og ákveði það að hafa það eftir sínu eigin höfði. En það er einmitt það, sem ríkisstj. hefur gert í þessum efnum, og það er vítavert, og ég vil vona það, að hæstv. ríkisstj. sjái það við nánari athugun, að hún hefur farið hér rangt að og hún á að hverfa frá villu síns vegar í þessum efnum og fara eftir settum lögum og reglum.



Herra forseti. Í frv. þessu er lagt til, að einn merkur og frægur rithöfundur hér á landi skuli sleppa við að greiða tekjuskatt og útsvar af verðlaunum, sem hann er um þessar mundir að fá í hendur úr konungsríkinu Danmörku. En hvernig er búið að öðru fólki í þessu efni? Mig langar til að nefna dæmi um það. Ég hef lesið í nýlega prentaðri bók frásagnir af einum embættismanni hérlendum. Sá heitir Jón og er prestur á Snæfellsnesi í námunda við Jökulinn. Séra Jón hefur ættarnafn eins og fleiri merkir menn. Ættarnafn hans er Prímus. Þetta er hæfileikamaður, bæði á andlega sviðinu og hinu verklega, völundur hinn mesti og sérlega fróður um allar vélar. Í tómstundum sínum gerir hann við prímusa fyrir fólk og fleiri vélar. Þetta er góðhjartaður maður, þessi prestur. Ég býst ekki við, að hann gangi ríkt eftir borgun fyrir viðgerðir, sem hann innir af höndum fyrir fólk, einkum ef fátækir eiga í hlut. Þó get ég búizt við, að honum áskotnist nokkrir skildingar árlega fyrir þessi aukastörf. En hann verður að borga af þessum aukatekjum sínum skatta og útsvar samkvæmt landslögum. Sögn er um það, að séra Jón Prímus hafi tekið sér ferð á hendur um fjallveg örðugan til einnar verstöðvar þar á nesinu þeirra erinda að gera við vélar í frystihúsi. Þetta frystihús er illa statt fjárhagslega. Þannig er um fleiri frystihús og mörg önnur atvinnufyrirtæki hér á landi um þessar mundir. Stafar það ekki sízt af því, að núverandi ráðherrar hafa setið of lengi í ráðherrastólum. Ég er ekki viss um það, að séra Jón Prímus geri háar kröfur til frystihússins um borgun fyrir sína vinnu þar, því að þetta er, eins og ég tók fram áðan, eftir lýsingum að dæma góðviljaður maður og vill öllum gott gera. En hitt tel ég alveg víst, að forráðamenn frystihússins hafi séð sóma sinn í því að láta prestinn hafa frítt uppihald, meðan hann vann hjá þeim við að koma vélunum í gang. Þá koma nú skattayfirvöldin til skjalanna. Þau meta til peningaverðs matinn, sem fer ofan í prest þessa daga, sem hann er að vinna þarna, og síðan er matsupphæðinni skellt ofan á embættislaun hans og reiknaður tekjuskattur og útsvar af allri summunni. Þannig koma skattamenn fram við þennan þjón drottins. Séra Jón Prímus er kvæntur maður. Með því að eiginkona hans hefur dvalið langdvölum í útlöndum við ýmis viðfangsefni, hefur hann búið með ráðskonu. Sú nefnist Hnallþóra, gerðarlegasti kvenmaður í sjón og raun, m. a. vel fær í kökubakstri og öðrum innanbæjarstörfum. Hún hlýtur því að hafa sæmilegt kaup hjá presti. En hún verður að borga af þessu skatt og útsvar. Fröken Hnallþóra nýtur engrar miskunnar hjá Magnúsi, ekki heldur hjá yfirvöldum í því sveitarfélagi, þar sem hún á heima. Ég ætla að nefna eitt dæmi enn og nú af manni í Reykjavik. Einn af mörgum, sem þar búa, nefnist Umbi. Þetta mun vera fágætt nafn. Að minnsta kosti man ég ekki eftir því, að ég hafi heyrt fleiri menn nefnda, sem bera þetta heiti. Umbi þessi gerðist sendimaður biskups, fór í umboði hans vestur til að vísitera í prestakalli séra Jóns Prímusar. Biskup lofaði að borga honum fyrir þetta eftir embættismannataxta, og ég er ekki í nokkrum vafa um það, að biskup hefur staðið við það fyrirheit. En þetta eru ekki allt hreinar tekjur hjá umboðsmanninum. Hann varð fyrir fjárhagstjóni í ferðinni vegna stórskemmda á skófatnaði. Þegar hann hóf vesturför, var fótabúnaður hans þannig, að hann var í boxkálfskóm, támjóum. Er hann hafði lokið erindum þar vestra og var snúinn heim á leið, festist bifreið, er hann sat í, í forarvilpu. Umbi varð því að fara fótgangandi langa leið í aurbleytu. Skór hans voru því ákaflega illa útlítandi, þegar hann kom heim til sín til Reykjavíkur, hann gat ekki sýnt sig í þeim á strætum höfuðstaðarins og alls ekki gengið á þeim í biskupsstofu til að skila sínum skýrslum. Ekki gat hann heldur farið á þessum skóm á dansgólf, þó að hann hefði löngun til að stíga dansspor með fögrum konum og fjörugum á skemmtistöðum borgarinnar á síðkvöldum. Umba var því nauðugur einn kostur að fara í skóverzlun og kaupa handa sér nýja skó. En þó að færa mætti rök að því, að þessi kostnaður hans við skókaupin stæði í beinu sambandi við förina á Snæfellsnes, fær hann ekki að draga verð nýju stígvélanna frá launum þeim, sem biskup borgaði honum, áður en lagður er á þau skattur og útsvar. Skattstjórinn og borgarstjórinn í henni Reykjavík eru ekki á þeim buxunum að leyfa honum þetta. Ég hef nefnt hér þrjú dæmi, sem sýna það, við hvað menn eiga að búa í skattamálum. En undir þessu sama skattalögmáli eru landsmenn yfirleitt allir. Og mér er spurn: Á þá ekki skáldið í Gljúfrasteini í Mosfellshreppi í Kjósarsýslu, Halldór Guðjónsson Kiljan Laxness, einnig að fá sæti við þetta sama stóra borð með vinum sínum, séra Jóni Prímusi, fröken Hnallþóru ráðskonu, Umba. biskupssendimanni, Helga hreppsnefndaroddvita og hrossakaupmanni í Langavatnsdal og öðrum landslýð yfirleitt, þ. á m. öðrum skáldum og listamönnum, ha? Já, skáldum vel á minnzt. Íslenzka ríkið greiðir rithöfundum og öðrum listamönnum ár hvert nokkurt fé úr sjóði sínum, sem kunnugt er. Þetta reiknast allt skattskyldar tekjur hjá rithöfundum. Það er lagður tekjuskattur og tekjuútsvar á öll þessi listamannalaun. Það, sem um getur í frumvarpskríli þessu, sem hér liggur fyrir, er að vísu annað folald úr annarri meri, eins og segir á einum stað í þeirri merku bók, sem ég hef hér lítillega vitnað til. Dönsk folöld munu vera stærri en íslenzk folöld, og þá er mér spurn: Hvers vegna ætti stórt folald hingað komið úr konungsríkinu Danmörku að vera lakari skattstofn fyrir okkar ríkissjóð en lítið folald, vaxið upp í lýðveldinu Íslandi, ha? Þó að ég hafi borið fram hér nokkrar athugasemdir, tel ég sjálfsagt, að mál þetta fái þinglega afgreiðslu. Ég vil því, að frv. verði vísað til þn., sem skoði það vandlega í krók og kring.