Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta, sem hér liggur fyrir, er um það að öðlast megi lagagildi samkomulag milli Norðurlandanna – Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar – um breytingu á Norðurlandasamningi um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði um hjúskap, ættleiðingu og lögráð. Ákvæði þau, sem hér er um að ræða, eiga að koma til endurskoðunar á eldri ákvæðum í sambandi við endurskoðun hjúskaparlöggjafarinnar, sem staðið hefur yfir undanfarið ár á milli Norðurlandanna. Þau eru einkum í sambandi við lýsingu og reglur í sambandi við stofnun hjúskapar og loks eru samræmd ákvæði í sambandi við slit hjúskapar. Aðaltilgangurinn er sá, að samræma reglur Norðurlandanna á þessu sviði, eins og á svo mörgum öðrum sviðum, sem unnið hefur verið að á undanförnum árum. Ég hygg, að þetta mál ætti ekki að valda neinum ágreiningi og leyfi mér að leggja til, herra forseti, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. það, sem liggur fyrir, hefur að geyma tvær meginbreyt. Í fyrsta lagi er lagt til, að framlag sveitarfélaga og ríkissjóðs til Bjargráðasjóðs verði hækkað um 100% eða tvöfaldað. Gjaldið er nú 25 kr. á hvern íbúa, sem sveitarfélögin greiða af til sjóðsins. Ríkissjóður leggur jafnháa fjárhæð fram eins og samanlögð framlög sveitarfélaganna eru á hverju ári. Gjaldið hækkar þannig úr 25 kr. á íbúa í kr. 50. Svo sem kunnugt er starfar Bjargráðasjóður í þremur deildum, þ.e. sameignadeild, séreignadeild og afurðatjónadeild. Samkv. núgildandi lögum er heimild fyrir Bjargráðasjóðsstjórn að lána fé frá einni deild til annarrar. Með frv. þessu er lagt til, að sjóðsstjórninni sé heimilt að lána þannig fé frá einni deild til annarrar án vaxtagreiðslu. Samkv. núgildandi lögum er skylt að greiða vexti af slíku fé. Samkvæmt l. nr. 8 frá 1961 var gjald Bjargráðasjóðs aðeins 5 kr. á íbúa. Með l. nr. 82, 1967 var gjaldið tvöfaldað og hækkað úr 5 kr. í 10 kr. á hvern íbúa. Ástæðan til þessarar hækkunar var hið afar mikla kal, sem orðið hafði á Austurlandi og olli því, að fóðuröflun í þeim landshluta varð hverfandi lítil, svo að grípa þurfti í þessum landshluta til róttækrar aðstoðar, sem Bjargráðasjóður gat þá með engu móti innt af höndum án mikillar aukningar á tekjum sjóðsins. Með l. nr. 84 1968 var gjaldið enn hækkað úr kr. 10 í kr. 25. Enn var ástæðan fjárþrot Bjargráðasjóðs til þess að veita aðstoð vegna einstakra harðinda af völdum íss óg kulda í stórum landshlutum norðanlands og á Norðausturtandi. Nú er sem sagt lagt til, að gjaldið verði enn hækkað úr kr. 25 í kr. 50 vegna harðæris og óþurrka á síðasta sumri eins og öllum er í fersku minni. Að þessu sinni herjaði ólánið á stærri hluta landsins en nokkru sinni fyrr, þar eð hér var um að ræða landsvæði frá Fáskrúðsfirði vestur og norður til Skagafjarðarsýslu. Nú liggur fyrir athugun sérstakrar n., sem starfað hefur á vegum landbrn. undanfarin 2 ár, á ástandinu. Nefnd þessi kallast harðærisnefnd og er það áreiðanlega sannnefni. Samkv. athugun hennar er þörf aðstoðar nú samtals um 80 millj. kr., sem skiptist í vaxtalaus lán til 7 ára að fjárhæð tæplega 76 millj. kr. og heyflutningastyrki, sem áætlaðir eru um 5 millj. kr. Sem fyrr hefur Bjargráðasjóður ekki fé til þessarar aðstoðar, sem talið er lágmark þess, sem veita verður, svo að landbúnaður leggist ekki með öllu niður í þeim sveitum, sem harðast urðu úti. Harðærisnefnd leggur til, að vandinn verði leystur með lántökum Bjargráðasjóðs með venjulegum útlánavöxtum. Hefur nefndin og landbrn. útvegað nauðsynleg lán honum til handa. Öll harðærislán, sem Bjargráðasjóður hefur veitt til þessa, eru til 5 ára og vaxtalaus. Nú er lagt til, að harðærislánin verði til 7 ára. Afborgunarlaus næstu 2 árin, en greiðist síðan á 5 árum og að sjálfsögðu vaxtalaus þann tíma. Það er þess vegna augljóst, að sjóðurinn getur ekki innt hlutverk sitt af hendi án stóraukinna tekna, eins og lagt er til, að hann fái með frv. þessu, ef það verður að lögum. Frv., sem liggur fyrir, er samið af harðærisnefnd. Í aths. við frv. segir m.a. svo: „Framlög til Bjargráðasjóðs hafa ekki hækkað til samræmis við verð– og kauphækkanir í landinu. Verði frv. þetta að l, verður framlag á íbúa svipað og það var, fyrst þegar l. voru sett, sé miðað við tímakaup verkamanna.“ Svo virðist sem við búum nú við árferði, sem er verulega harðara en það árferði, sem ríkt hefur hér um 40–50 ára skeið og ekki sé ástæða til að vænta bata í framtíðinni á því sviði. Samkvæmt því verður í framtíðinni að gera ráð fyrir nauðsyn aðstoðar sem er hlutverk Bjargráðasjóðs að veita. Þessi endurtekna tekjuaukning sjóðsins er því ekki að ófyrirsynju. Að lokum er rétt að gera stutta grein fyrir styrkjum og lánum, sem Bjargráðasjóður hefur orðið að veita s.l. þrjú ár eða árin 1967–1969. Hér verður greint á milli harðærislána, sem veitt voru að till. harðærisnefndar og annarra lána. Árið 1967 voru veittar í harðærislán 10.060.000 kr. Önnur lán 7.101.000 kr. eða samtals á árinu 1967 17.161.000 kr. Á árinu 1968 var veitt í harðærislán 5.767.750 kr. Í önnur lán á því ári 2.988.500 kr. eða samtals á árinu 1968 8.756.250 kr. Á yfirstandandi ári, árið 1969 til 1. des., hafa verið veitt í harðærislán 16.145.000 kr. og í önnur lán á þessum 11 mán. ársins 3.593.100 kr. eða samtals á árinu 19.738.100 kr. Á þessum þremur árum hafa þannig verið veitt í harðærislán 31.972.750 kr., og í önnur lán 13.682.600 kr. eða samtals alls á þessum þremur árum 45.654.350 kr. Við harðærislánin á þessu ári eiga eftir að bætast um 25 millj. kr. vegna óáranar á þessu ári. Í byrjun næsta árs er gert ráð fyrir rúml. 50 millj. kr. vegna þessarar óáranar. Öðrum lánum á árinu 1969 má skipta í tvo flokka. Í fyrsta lagi vegna óveðurstjóna, vatnsflóða, bruna og skriðufalla, 2.114.200. Og í öðru lagi vegna búfjársjúkdóma 1.478.900 kr. eða samtals 3.593.100 kr. Styrkveitingum 3 síðustu ára má hins vegar skipta í 3 flokka. Í fyrsta lagi heyflutningastyrkir 9.869.656 kr. Í öðru lagi styrkir vegna veiðarfæratjóns af völdum hafíss við Norðurland á árinu 1968 1.760.000 kr. og í þriðja lagi aðrir styrkir 632.765 kr. eða samtals 12.261.788 kr. Hér við er svo þess að geta, að heyflutningastyrkir vegna ársins 1969 verða greiddir og nema þeir um 3.5 millj. til viðbótar áðurnefndri fjárhæð. Ég tel, herra forseti, ekki þörf á að rekja efni þessa frv. öllu frekar, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv., ég hygg félmn. frekar en fjhn.



Herra forseti. Við 2. umr. um þetta mál viku tveir hv. þdm., þeir 11. þm. Reykv. og 4. þm. Sunnl., að íbúðunum í Breiðholtshverfinu, verðlagi þeirra og gæðum og komu þar fram tvö atriði, sem ég vil ekki láta hjá líða að mótmæla. Hv. 11. þm. Reykv. sagðist hafa skoðað nokkrar íbúðir þarna í Breiðholtinu og sagði, að sér fyndist ástand þeirra „satt að segja hrikalegt“, eins og hann orðaði þetta. Ég tel fjarri öllu lagi, að þarna sé rétt með farið. Auðvitað geta menn þegar þeir skoða sama hlut, litið hann misjöfnum augum, en það er alveg rétt, sem þessi hv. þm. sagði, að það kemur innan tíðar till. fyrir Sþ., þar sem sérstaklega verður vikið að þessum málum. Ég vil þess vegna ekki, frekar en hann, fara að gera þau mjög að umtalsefni núna, heldur bíða eftir því. En þegar sú till. kemur fram, mun ég gera það að minni till., að sú n. í þinginu, sem fær þá væntanlegu þáltill. til meðferðar og umsagnar, fari upp í Breiðholt og skoði þessar íbúðir rækilega, þannig að það fari ekkert á milli mála, hvernig þessar íbúðir líta út og hvernig þær eru að gæðum, en ekki sé verið að hlaupa eftir umsögnum hvers og eins, heldur verði þetta skoðað rækilega. Sízt skal ég mæla gegn því. En ég tel, að ástandi íbúðanna sé algerlega rangt lýst með þessum orðum. Annað var það, sem kom þarna fram um þessar Breiðholtsíbúðir. Það var það, sem hv. 4. þm. Sunnl. sagði. Hann sagði, að þessar íbúðir væru dýrar og nefndi sem dæmi, að 90 fermetra íbúð kostaði kringum 1.132 þús. kr. Við þetta vil ég gera aths. Auðvitað geta menn haft sínar skoðanir á því, hvað þeim finnst dýrt og hvað ódýrt, en það á a.m.k. að fara rétt með tölur og staðreyndir. Í opinberri yfirlýsingu eða tilkynningu, sem framkvæmdanefndin gaf út í maímánuði 1968, var greint frá verði á íbúðunum og þar er sagt, að stærsta tegund íbúðanna, stærri gerðin af fjögurra herbergja íbúðunum, kosti 1.132 þús. kr. Það er rétt með þá tölu farið. En í tilkynningunni er þetta sundurgreint þannig, að byggingarkostnaður sé 1 millj. 97 þús. en vextir á byggingartímanum 35 þús. Þetta er sundurgreint vegna þess, að í vísitölu byggingarkostnaðar eru vextir ekki reiknaðir og almennt manna á milli, þegar verið er að bera saman, eru þeir ekki teknir með í reikninginn, þó að það sé vissulega rangt. Þess vegna er þetta sundurgreint. En látum það vera. Samanlagt eru þetta 1.132 þús. En þessi íbúð er ekki 90 fermetrar, eins og hv. þm. sagði, heldur er hún 104 fermetrar og í þessari tilkynningu er alveg skýrt tekið fram, hvernig þeir fermetrar eru reiknaðir. Þar segir, að framangreindar stærðir íbúðanna í fermetrum miðist við brúttó fermetramál hverrar íbúðar fyrir sig, að stigapalli meðtöldum, en í þessum fermetrafjölda er ekki reiknað með sérgeymslu í kjallara og ekki heldur með hlutdeild íbúðarinnar í sameign, þ.e. anddyri, barnavagnageymslu, þvottahúsi og kjallara. Þessi íbúð er sem sagt 104 fermetrar og vitanlega gefur það mönnum ranga hugmynd um verð slíkra íbúða, ef þær eru sagðar miklu minni heldur en þær eru.



Herra forseti. Hv. 3. landsk. þm. hefur gert að umræðuefni hér ummæli, sem ég lét falla við 2. umr. málsins um ástand íbúðanna í Breiðholti og átaldi eða vildi ekki fallast á það orðalag, sem ég notaði, um að ástandið væri hrikalegt. Það er auðvitað rétt, sem hann sagði, að menn geta haft misjafnar skoðanir á þeim kröfum, sem til íbúða skal gera. Það er ekki nema sjálfsagt, að ég reyni af þessu tilefni að finna þessum orðum einhvern stað og gera þá að umtalsefni nokkra þá missmíði, sem ég sá á þessum íbúðum. Ég tek það náttúrlega fram, að ég er ekki lærður maður í byggingarfræðum og það má vera, að einhverjum finnist, að þetta eigi að vera svona. En ekki fannst mér það á fólkinu, sem býr í íbúðunum, að það væri ánægt með ástand þeirra. Ég ætla að telja hér upp örfá atriði, til þess að finna þessum orðum nokkurn stað, svo að menn álíti ekki, að ég hafi sagt þetta bara út í loftið eða eftir sögusögn annarra. Ég vil þá í fyrsta lagi nefna, að í mörgum þessara íbúða, sem ég kom í, er ekki hægt að opna glugga í svefnherbergi. Ég hygg, að það brjóti í bága við heilbrigðissamþykkt Reykjavíkurborgar. Í staðinn fyrir opnanlegan glugga er loftventill, sem íbúarnir segja, að sé frosinn fastur mest allan veturinn, þannig að loftræstingin í herberginu er engin. Þetta álít ég óneitanlega nokkurn galla, hvernig sem hv. 3. landsk. þm. kann að líta á það. Í öðru lagi vil ég greina frá því, að í mörgum íbúðum eru veggplötur í baðherbergjum dottnar af í stórum stíl, þannig að veggurinn er þar ber. Þennan galla hefur framkvæmdanefndin margsinnis reynt að lagfæra án árangurs, því að þetta bara getur ekki tollað. Ég álít það mikinn galla á nýrri íbúð, að í baðherbergi sé steinveggurinn ber og plötunum sé stillt upp við hliðina á veggnum. Ég efast um, að það samrýmist kröfum um hollustuhætti, að hafa það þannig. A. m. k. í tveimur íbúðum, sem ég kom í, hefur parketgólfið sigið um allt að heilum cm. Það tel ég leiðan galla á íbúð. Og mér heyrðist á fólki, sem þar býr, að það teldi það líka. Í einni íbúðinni, sem ég kom í, hafði gleymzt að einangra útvegg að verulegu leyti. En að vísu var búið að lagfæra það, það skal viðurkennt. Í tveimur samliggjandi íbúðum, sem ég kom í, hafði verið gerð prufa á því, hvað hljóðeinangrunin væri góð milli svefnherbergisveggjanna. Það komu menn frá framkvæmdanefndinni til þess að kynna sér þetta af eigin raun og fólkið, sem bjó þarna, sagði mér, að þeim hefði heldur brugðið, þegar það heyrðist á milli herbergjanna, sem talað var í hálfum hljóðum, hvað þá í venjulegri raddhæð, að ég tali nú ekki um, eins og komið getur fyrir, að rómurinn væri eitthvað hækkaður. Mér heyrðist þetta vera talinn galli þarna og ég mundi telja þetta galla á minni íbúð. Ég veit ekki, hvað öðrum finnst um það. Geymslurnar í öllum íbúðunum eru þannig, að þær eru ekki mannheldar. Þetta eru rimlabásar með lélegum læsingum fyrir og útbúnaðurinn er þannig, að það er hægt fyrir hvern, sem vill, að fara út um þær og inn að vild. Mér fannst það á íbúunum, að þeir teldu þetta lélegan frágang og það hefði t.d. reynzt þeim erfitt fyrir jólin í fyrra, að geyma jólaölið og annað slíkt fyrir áleitnum ungmennum eða einhverjum, sem girntust það. Ég hef oft séð miklar sprungur í húsum; steinsteyptum veggjum og samskeytum. En önnur eins sprungulistaverk og sjá má í Breiðholti hygg ég, að sé erfitt að finna. Og það má satt að segja þakka fyrir, að veggirnir standast á. Stigarnir hafa lent þarna, að því er virðist af handahófi, frá 5 og upp í 25 cm frá veggjum. Þetta tel ég mjög mikinn galla. Herbergjunum er skipt í sundur með skápum og ætla ég sízt að lasta það. Það sparar rými. En sums staðar er samsetningin á þessum skápum þannig, að það er alveg óþarfi að hafa ljós nema í öðru herberginu, því að birtan er næg úr hinu. Ég ætla ekki að fara að tíunda þessa galla á Breiðholtsíbúðunum hér sérstaklega við þessa umr., vegna þess, eins og fram kom hjá hv. 3. landsk. þm., að sérstök umr. verður um það í Sþ. Ég hefði vel getað beðið eftir þeirri umr., en með því, að þeim ummælum, sem ég lét hér falla við 2. umr. um þetta mál, hefur verið lýst sem algerlega út í hött, þá vildi ég ekki una því að öllu. En ég skal, til þess að tefja ekki framgang þess máls, sem hér um ræðir, láta þessa stuttu lýsingu nægja að sinni til þess að finna áður greindum orðum stað. En ég mun að enn frekar gefnu tilefni reyna að vanda betur lýsingarnar næst þegar ég tek til máls.



Herra forseti. Ég hef nú einhvern grun um það, að hv. þdm. hafi verið boðið þarna upp í Breiðholt í sérstöku augnamiði í fylgd með Stefáni Valgeirssyni, til þess einmitt að sýna honum alla galla, sem þar væru finnanlegir. Og mér er sagt, að einhver trésmiður hafi verið þeirra leiðsögumaður. Það, sem menn verða að gera sér grein fyrir, þegar um þetta er rætt, er hvað þarna er um margar íbúðir að ræða. Þarna eru 312 íbúðir í blokkum. Ekki gat nú hv. þm. um fjölda þeirra íbúða, sem hann hefði skoðað. Þess vegna er náttúrlega hægt að hafa þetta eins og Vísir. Það er alveg rétt, að það komu fram talsverðir gallar í einu stigahúsi. Þar eru 8 íbúðir af 312. En þá sló blaðið því einfaldlega föstu, að gallarnir, sem þar fyndust, hlytu að koma eins fram á hinum íbúðunum. Það var þeirra einfalda ályktun. Hv. þm. hefur sjálfsagt skoðað þessar íbúðir með svipuðu hugarfari og blaðamennirnir frá Vísi. En einu sinni var það nú þannig, að maður nokkur hætti við að kaupa íbúð af einhverjum persónulegum ástæðum. Þá kom það í Vísi, að þessi íbúð væri svo gölluð, að maðurinn hefði gengið frá henni. Framkvæmdanefndin bauð þá blaðamönnum frá öllum blöðum að skoða þessa íbúð, en minna fór fyrir þessum göllum, þegar blaðamenn Vísis áttu að fara að benda á þá á staðnum. Þess vegna þurfa menn að kynna sér vel einstök atriði. Hv. þdm. sagði að í tveimur íbúðum af 312 væri parketgólfið sigið um 1 cm. Ekki er nú hægt að telja, að þetta séu hrikalegir gallar á Breiðholtsíbúðum og það er alveg furðulegt, þó að hv. þdm. minntist ekki á það, það skal ég viðurkenna, að þegar þessir rógberar Breiðholtsíbúðanna tala um marrið í gólfunum, þá minnist enginn á það, að parketgólf getur sparað íbúðareiganda tugi þúsunda í gólfteppum. Það er ekki minnzt á það af þessum mönnum. En það er hins vegar verið að býsnast yfir, ef það marrar einhvers staðar í parketinu. Eins og aldrei fyrr hafi verið byggð íbúð á Íslandi, sem fótatak heyrist í. Ég er alveg viss um, að ef það ætti að líta á hugtakið „galli á íbúð“ frá sama sjónarmiði og gagnrýnendur Breiðholtsíbúðanna gera yfirleitt, t.d. eins og gert er í Vísi, þá væri engin ógölluð íbúð til á Íslandi. Það byggi enginn maður í gallalausri íbúð. Víkja skal að fleiri atriðum, sem hv. þdm. var að benda á. Hann var að tala um veggplötur í baðherbergjum eða veggflísar. Það er alveg rétt, þarna var notað ónýtt lím og menn skilja það ekki, hvers vegna þetta hefur ekki lagazt. Það er út af fyrir sig rétt, þetta hefur komið fram, en það er ómögulegt að tala um það, að íbúðir séu stórgallaðar af þessum sökum. Einnig að það séu rimlar í geymslum. Þetta er víða annars staðar í Breiðholtinu. Þar er byggt mikið af íbúðum, einmitt íbúðum í blokkum, sem eru kannske af svipaðri gerð og framkvæmdanefndarblokkirnar. Þess vegna er furðulegt, að þessir menn, sem hafa áhuga á því, að íbúðir séu gallalausar – og vissulega eru þeir allrar virðingar verðir – þeir hafa aðeins áhuga á íbúðunum, sem framkvæmdanefndin hefur byggt. Það eru aldrei sendir neinir fréttamenn til að skoða íbúðirnar, sem meistararnir hafa byggt eða byggingarsamvinnufélögin og aðrir þarna í nágrenninu. Það höfðu engir áhuga á því, þótt þar fyndust gallar. En ef það kemur fyrir einhver galli í íbúðum framkvæmdanefndar, þá er það allt saman blásið út. Hér var t.d. verið að tala um fyrirkomulag skápa. Það er ekki rétt, eins og hv. þdm. sagði, að skáparnir væru óþéttir. Nú er algengt í íbúðum í dag, að það eru ekki hafðir þröskuldar undir innihurðum. Ef það kemur ljós inn undan hurðinni, er þá hægt að tala um, að það sé galli á íbúðinni? Þetta er fyrirkomulagsatriði, þannig að sumt af þessu er auðvitað þannig, að menn vildu kannske hafa fyrirkomulagið eitthvað öðru vísi. En það er allt annað en að um galla á íbúð sé að ræða. Ég tel þess vegna, þó það sé rétt, að það hafi komið fram gallar þarna á íbúðum og sérstaklega á einu stigahúsi, að þá megi ekki, þegar þetta er rætt og metið, horfa framhjá því, að þarna er um að ræða tilraunir og þarna er verið að reyna ýmislegt nýtt. Það er auðvitað hættara við að komi fram gallar þegar prófaðar eru nýjar byggingaraðferðir í fyrsta skipti og það kom greinilega í ljós á þessum 6 blokkum, sem byggðar voru þarna, að það voru fleiri gallar á fyrstu blokkinni en þeirri síðustu. Síðustu blokkina fékk Reykjavíkurborg og ég hef ekki heyrt minnzt á, að það hafi nokkur einasti galli komið þar fram. Hv. þdm. hefur kannske ekkert skoðað hana, því að hann hefur vitað að þar var engan galla að finna. Hann hefur ekki haft neinn áhuga á því. Ég fullyrði það, að þetta orðalag, sem hv. þdm. viðhafði, um að ástand íbúðanna þarna væri hrikalegt, gefur algerlega villandi mynd af gæðum íbúðanna í Breiðholti og vissulega vænti ég þess, að hv. þdm. fái tækifæri til að ganga sjálfir úr skugga um það, hvernig það er.



Herra forseti. Aðeins fáein orð. Það má vel vera, að það hafi skolazt lítillega til hjá mér því ég er ekki með handrit og ennfremur ekki með þá nákvæmu skýrslu, sem ég hafði um þessi mál, þegar ég ræddi um brtt., sem ég bar fram við 2. umr. málsins og var felld, en ég vildi með þeim tölum, sem ég nefndi þá, vekja athygli á því, hver dýrleiki væri á þessum íbúðum. Ég fór alls ekki út í það, hvernig húsnæðið lítur út, því ég hef ekki komið þarna upp eftir svo lengi. En það er sjálfsagt að hafa þær tölur, sem réttar eru og það skiptir ekki öllu máli, hvort munar þarna 5 eða 6 fermetrum. Heldur er kostnaðurinn allt of mikill og er okkur öllum kunnugt um það, bæði framsóknarmönnum og öðrum þdm., að hér þarf að ráðast á garðinn og lækka þennan kostnað. Í raun og veru er það höfuðkjarni, þessa máls. Við framsóknarmenn höfum borið fram margar till. í sambandi við lausn á húsnæðismálunum og það verður sannarlega fróðlegt að sjá það, sem kemur frá húsnæðismálastjórn um lausn á þessum mikla vanda, sem við er að glíma. Hitt er allt annað mál, að það dugir náttúrlega ekki að vera hér í hv. deild að stæla um það, hvort íbúðirnar eru nærfellt óíbúðarhæfar eða bara með sæmilegu móti. Ég skil heldur ekki í öðru en við getum fengi nægilega færa menn til að líta á þessar íbúðir og fara þá gagngert í þetta og skoða hvernig ástandið er. Það ættum við þm. einnig að gera. Fara upp í Breiðholtshverfi og ganga úr skugga um það, hvernig þessum málum er varið.



Herra forseti. Ég ætla ekki að gera þetta frekar að umtalsefni að sinni, en ég vil bara bæta því við, sem ég gleymdi áðan, að í raun og veru er margt gott við þessar íbúðir. Ég vil gjarnan láta það koma fram líka, að t.d. teikningarnar eru að mörgu leyti vel heppnaðar. Það hefur tekizt að fá mikið út úr þessu rými. En hitt sný ég ekki aftur með, að framkvæmdin hefur tekizt í mörgum tilfellum hrapallega illa. Ég get ekki á mér setið að staðfesta það. Það er ekki fyrirkomulagsatriði, eins og hv. 3. landsk. þm. sagði, að skápahurðirnar lafa, svo það er margra millimetra bil á milli stafs og hurðar. Það hefur ábyggilega ekki verið ætlunin, ég trúi því ekki. Þetta hefur bara tekizt svona. Ég vil svo endilega styðja það, að þdm. séu ekki að hafa mín orð eða Stefáns Valgeirssonar eða einhverra enn annarra manna fyrir því, hvernig ástand Breiðholtsíbúðanna er, heldur kynni sér það af eigin raun. Ég vil svo aðeins segja það, að þó að ég færi þarna í fylgd með Stefáni Valgeirssyni og byggingarmeistara utan úr bæ, þá skemmdum við ekki íbúðirnar. Þær voru svona þegar við komum.



Herra forseti. Mér finnst mér nú varla sætt í mínu sæti, þegar rætt er um þá meintu galla, sem taldir eru vera á umræddum Breiðholtsíbúðum og allan þann ljóta dóm, sem kollegar mínir í byggingarstétt fá þar fyrir sín vinnubrögð. Ég hygg, að ég hafi átt þess tvisvar sinnum kost að ganga í gegnum þessar íbúðir og skoða þær og ég hef áður haft nokkur kynni af byggingariðnaðarvinnu hér á landi og kröfum fólks til íbúðabygginga. Ég tel að þarna hafi að megin hluta verið vel staðið að verki. Það er, eins og kom fram í umr. hér áðan, sjálfsagt hægt að finna galla á hverri einustu íbúð í landinu, ef beinlínis er eftir þeim leitað. Ég hef orð erlendra manna þar um, að hvergi nokkurs staðar séu opinber lán veitt til jafn fullkominna íbúða eins og hér á landi og miða þeir þá við íbúðir í sínu heimalandi. Enn fremur tel ég nauðsynlegt, að það komi hér fram einu sinni enn, að þær tilraunir, sem gerðar hafa verið á Norðurlöndunum á framleiðslu íbúða, hafa leitt í ljós, að þar hefur það tekið frá 4 og upp í 6 ár, að koma byggingarkostnaðinum niður. Þar er bæði þjálfun starfsfólks á háu stigi og öll aðstaða til þessarar vinnu, sem þarf að samlagast fólkinu og byggingariðnaðar málunum og þar hefur það samt tekið þennan tíma. Það er því ekkert að furða, þegar um er að ræða jafn mikla byltingu í byggingaraðferðum og þarna er reynt að viðhafa í fyrsta sinni, að á fyrsta áfanga kunni að koma fram einhverjir gallar. Ekki er nema eðlilegt, að svo sé. Í þessu máli finnst mér aðalatriðið, að menn læri af reynslunni og þá sérstaklega þeir, sem hafa byggt þessar íbúðir og kunni betur til slíkra verka næst. Ég efast þess vegna ekki um, út frá þeirri reynslu, sem ég hef af íslenzkum byggingariðnaði, að þeir muni kynnast þessu starfi þann veg, að þeir verði þess umkomnir að afgreiða íbúðirnar bæði betri og ódýrari, þegar þeir hafa fengið til þess nægan tíma. Ég lagði á það mikla áherzlu, þegar frv. um þessar framkvæmdir var hér til umr. fyrir tveimur árum, að menn mættu ekki búast við of skjótum árangri eða að byggingarkostnaðurinn lækkaði, svo að nokkru verulegu næmi, fyrr en eftir að hæfilegur þjálfunar– og aðlögunartími að þessum nýju verkefnum hefði fengizt. Ég tel nauðsynlegt, að þetta komi fram, til þess að hér sé ekki verið að tala um málið, eins og það sé einsdæmi í veröldinni, að einhverjir ágallar finnist á slíkum íbúðum. Ég ítreka það, sem ég hef eftir erlendum mönnum, kunnugum þessum málum, að þeir hafa heldur vítt okkur fyrir það, að við leggjum of mikið í íbúðir yfirleitt og gerum þær of vandaðar, með hliðsjón af því, að næstu kynslóðir muni vilja hafa þær á annan veg og þá sé dýrt að rífa svo vandaðar íbúðir niður, eins og við höfum séð byggðar á undanförnum árum. Það sama á við um Breiðholtsíbúðirnar. Ég hygg, að það, sem þar mætti helzt að finna, væri það, að íbúðirnar væru í stærra lagi, a.m.k. í þessum fyrsta áfanga. Ég held það ætti að reyna í framtíðinni að draga úr stærð þeirra og auka heldur þann fjölda, sem byggður er.



Herra forseti. Fyrir nokkrum dögum var skýrt frá því, að sjónvarpið íslenzka hefði náð nýjum áfanga að því er varðar útbreiðslu, þegar teknar voru í notkun allmargar endurvarpsstöðvar á Norður- og Austurlandi. Sjónvarpið nær nú til allra landshluta. Það er orðið gildur þáttur í íslenzku þjóðlífi. Það er orðið staðreynd, sem reikna verður með í æ ríkara mæli. Um þetta áhrifamikla tæki, stjórn þess og starfshætti mætti vissulega margt segja og það væri ekki nema eðlilegt, að Alþ. léti sig þau mál nokkru skipta og ræddi þau rækilega. Til þess er ekki vettvangur hér utan dagskrár, en að gefnu sérstöku tilefni vil ég leyfa mér að vekja á því athygli, að af einhverjum ástæðum, óútskýrðum að því er ég held, virðist liggja við því algert bann hjá þessari stofnun að geta um útkomu nýrra bóka. Þetta á við um allar bækur, jafnt íslenzkra höfunda sem annarra. Þessi afstaða ráðamanna sjónvarpsins hefur ekki aðeins vakið furðu hjá íslenzkum rithöfundum og þeim mönnum, sem fást við bókaútgáfu. Ég held, að fjöldi almennra sjónvarpsáhorfenda spyrji einnig, hver ástæða geti legið til þess, að svo gildur þáttur íslenzkrar menningar sem ritun og útgáfa bóka óneitanlega er hefur verið settur, að því er virðist, í algert fréttabann hjá sjónvarpinu. Í gær barst mér bréf um þetta mál frá stjórn Rithöfundasambandsins, og ég vil nú, með leyfi hæstv. forseta, lesa aðalefni þessa bréfs, þar sem það gerir ljósa grein fyrir gangi þessa máls, sem ég vek hér athygli á. Í bréfinu segir: „Eins og þér er kunnugt, hefur fréttastofa sjónvarpsins frá fyrstu tíð til þessa dags haft þann hátt á að skýra ekki frá útgáfu íslenzkra bóka. Þó að íslenzka þjóðin hafi jafnan látið sig bækur miklu varða og áþreifanlega sýnt, að bókmenntir eru henni hugleiknar og hjartfólgnar, lætur fréttastofa sjónvarpsins sem nýjar bækur sæti engum tíðindum eða þjóðinni komi þær ekki við. Engin skýring er gefin á þessu háttalagi. Stjórn Rithöfundasambandsins samþykkti á fundi sínum 17. nóv. 1968 svo hljóðandi ályktun í þessu máli: „Stjórn Rithöfundasambands Íslands leyfir sér að átelja það, að fréttastofa sjónvarpsins virðist með öllu ganga fram hjá tíðindum af útgáfu bóka eftir íslenzka höfunda. Stjórnin skorar á ráðamenn sjónvarpsins að breyta þessari afstöðu sinni.“ Ályktun þessari var komið á framfæri við útvarpsstjóra, einnig blöð og fréttastofnanir. Í samningaviðræðum við Ríkisútvarpið fyrr á árinu var þráfaldlega yfir þessu kvartað. Á fundi, sem stjórn Rithöfundasambandsins átti með útvarpsráði 1. okt. s. l., var málinu enn hreyft og fastlega mælzt til, að bót yrði á ráðin. Allt hefur þetta komið fyrir ekki. Enn lætur fréttastofa sjónvarpsins sem bókaútgáfa sé ekki til á Íslandi eða ekki umtalsverð. Mun þó torvelt að benda á annað, sem meiri svip setur á þjóðlífið þessar vikurnar eða meira umtal veki manna á meðal en nýju bækurnar, sem nú eru að koma út. Hér er því um að ræða ámælisverða vanrækslu í fréttaflutningi. Stjórn Rithöfundasambandsins leyfir sér nú að fara þess á leit við þig sem alþm. og fyrrv. formann sambandsins, að þú hreyfir þessu máli utan dagskrár á Alþ. til þess að kanna, hvort upplýsast megi, hverju framkoma fréttastofunnar sætir og hvort menntmrh. og alþm. telji hana geta upp á sitt eindæmi lýst einn meginþátt íslenzkrar menningar í fréttabann.“ Þetta voru meginatriði þess bréfs, sem mér barst í gær, og við þetta bréf hef ég í rauninni engu að bæta öðru en því, að ég vænti þess, að ráðamenn sjónvarpsins endurskoði afstöðu sína til þessa máls, og komist sem allra fyrst að þeirri niðurstöðu, að leysa beri bækur úr þessu undarlega og algerlega óskiljanlega fréttabanni. Ég treysti fréttamönnum útvarps og blaða til að koma þessari áskorun á framfæri. Ég hygg, að ég mæli þar ekki aðeins fyrir hönd rithöfunda og þeirra manna, sem við bókaútgáfu fást, heldur fyrir hönd sjónvarpshlustenda almennt, þegar ég fullyrði, að sjónvarpið getur ekki ámælislaust haldið áfram að láta eins og ritun nýrra bóka og bókaútgáfa á Íslandi sé ekki til. Hinu hlálega fréttabanni að því er tekur til bókmennta verður að linna, áður en það bakar íslenzkum höfundum og íslenzkum bókmenntum meira tjón en þegar er orðið.