Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. til laga um Brunabótafélag Íslands hefur verið til athugunar í allshn. d., en n. hefur ekki getað orðið ásátt um afgreiðslu málsins. Meiri hl. n. leggur fram álit sitt á þskj. 359 og er málinu fylgjandi. Hins vegar hefur minni hl. n. þegar lagt fram brtt. við frv. á þskj. 336, og munu þar koma fram þær breytingar, sem minni hl. óskar að gerðar verði á frv. Á síðasta þingi urðu talsverðar umræður um Brunabótafélag Íslands og starfsemi þess. Vildu margir þingmanna þá breyta svo lögum og reglum félagsins, að losað yrði um þau einkaréttindi, sem félagið hefur haft frá stofnun þess. Þingið kaus svo fimm manna mþn. til þess að að athuga lögin og gera till. til ríkisstj. N. klofnaði í málinn. Meiri hl. n. skilaði frv. því, sem hér liggur fyrir, og var það á sínum tíma afhent ráðherra, sem hefur ekki séð sér fært að afgreiða frv. frá sér eins og það lá fyrir. Breytingin með þessu frv. frá þeim lögum, sem nú gilda um Brunabótafélagið, er þrenns konar. Í fyrsta lagi breyting í þá átt, að bæjarog sveitarfélög geta sagt sig úr félaginu með ákveðnum fyrirvara um tímatakmörk, ef þau óska að gera samninga við önnur tryggingarfélög. Einokunaraðstaða félagsins er það atriði, sem mest var gagnrýnt á þinginu í fyrra. Skildist mér, að mikill hluti þingmanna óskaði, að einmitt þessi breyting yrði gerð á lögunum, svo að menn hefðu frjálsari hendur en þeir hafa nú til þess að ráðstafa brunatryggingum sínum. En með þessari breytingu er mönnum tryggður þessi réttur, þó að það sé með þeim fyrirvara, að ákveðinn tími þurfti að líða frá uppsögninni og þangað til hún gengur í gildi, þ.e. sex mánuðir. Í öðru lagi er breyting á stjórn félagsins. Samkv. frv. er geri: ráð fyrir, að stofnað verði fulltrúaráð og hvert sveitarfélag hafi einn fulltrúa í því til þess að fylgjast með starfsemi félagsins og fara með yfirstjórn þess. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir víðtækari heimild um starfsemi félagsins en verið hefur til þessa. Geri ég ráð fyrir, að þetta sé gert með það fyrir augum, að félagið komist á þann grundvöll, að það geti rekið starfsemi sína í fullkominni samkeppni við önnur starfandi tryggingarfélög hér á landi. Mér sýnist því, að með þessu frv. sé náð því marki, sem þingið í fyrra lagði mesta áherzlu á. Félagið hefur að mörgu leyti verið merkileg stofnun og komið að miklum notum. Það hefur afkastað mjög merkilegu brautryðjandastarfi. Það hefur haft eftirlit með brunavörnum. Það hefur séð um eflingu brunavarna og m.a. styrkt í því skyni ýmis hrepps- og bæjarfélög til þess að byggja vatnsveitur. Ekki sýnist vera ástæða til að kippa grundvellinum undan félaginu fyrirvaralaust. Virðist miklu skynsamlegra, að hér fari nokkur þróun fram, og að félaginu verði um sinn settar þær reglur til að starfa eftir, sem eru í þessu frv. Getur þá félagið hagað starfsemi sinni í samræmi við þær kröfur, sem vafalaust verða gerðar til þess í framtíðinni, en það er að geta staðið í fullri samkeppni á hinum frjálsa tryggingarmarkaði í landinu.



Herra forseti. Við hv. þm. Dal. (ÁB) og ég höfum skrifað undir nál. á þskj. 359 með fyrirvara. Einnig höfum við leyft okkur að flytja brtt. við þetta frv., sem hér er nú til umr., og er hún á þskj. 336. Í sjálfu sér hefði verið æskilegt, að þessi frv. tvö, sem liggja hér fyrir hv. Nd., þetta frv., sem nú er til umr., þ.e. 129. mál, og enn fremur frv. um brunamál, sem er 141. mál, þskj. 335, hefðu verið bæði til umræðu samtímis, sakir þess að það er í raun og veru ekki hægt að tala svo um annað þessara mála, að ekki blandist inn í umr. efni hins. Það er um svo skyld atriði að ræða, og frv. fjalla um sama efni, svo að það hefði verið langæskilegast. Með tvískiptingu umr. um málið fer tæpast hjá því, að það verði nokkur endurtekning á umr. Ég mun víkja að þeim atriðum í þessu frv., sem við hv. þm. Dal. höfum mest að athuga við. Og þó að síðar komi til umræðu frv. okkar, sem við flytjum og er á þskj. 335, þá geri ég ráð fyrir, að hægt verði að skírskota nokkuð til þeirra umræðna, sem fara nú fram. Fyrirvari okkar hv. þm. Dal. við þetta nál. lýtur að því, að við getum ekki fallizt á nokkur atriði þessa frv., og brtt. okkar, sem við flytjum og eru, eins og ég áður sagði, á þskj. 336, lúta að þeim atriðum. Ef þær brtt. verða samþykktar, þá munum við fylgja þessu frv. í þeirri breyttu mynd. Eins og hv. þm. vita, er þetta frv., sem nú er til umræðu, samið af mþn., meiri hl. hennar. En það frv., sem við flytjum, hv. þm. Dal. og ég, er samið af minni hl. þessarar mþn. Það, sem á milli ber þessara frv., er, að samkvæmt þessu frv. er ætlazt til þess, að bæjar- eða sveitarfélög verði aðill að samningum um brunabótatryggingar. Eftir því frv., sem við flytjum, eiga einstaklingarnir að vera frjálsir að því, hvar þeir vátryggja, hjá hvaða félagi, aðeins er það sett sem ófrávíkjanlegt skilyrði, að sá félagsskapur, sem tryggt er hjá, sé viðurkenndur af þeim ráðherra, sem þessi mál heyra undir. Þær brtt., sem við flytjum við þetta frv., lúta fyrst og fremst að þessu, að gefa það alveg frjálst, að einstaklingarnir sjálfir ráði því, hjá hvaða félagi þeir tryggja. Það er og heimilt samkv. okkar till., að ef menn óska eftir, að bæjar- eða sveitarstjórn semji fyrir einstaklingana, þá geti þeir óskað eftir því, og munu þá bæjar- og sveitarstjórnir auðvitað annast slíka samninga. Samkv. þessu frv. er ekki ætlazt til, að einstaklingarnir ráði beinlínis neinu um það, hvar tryggt er, heldur er það fullkomlega á valdi bæjar- eða sveitarstjórnar. Okkur sýnist ekki, þm. Dal. og mér, ástæða til þess að hafa þetta svo bundið. Okkur sýnist, að menn muni vera þess umkomnir, þeir sem fasteignir eiga eða hús, að semja sjálfir um þessar tryggingar. Telji þeir sér annað betur henta, þá geta þeir veitt heimild sinni sveitarstjórn til þess að annast samningana, og ætti það að vera nóg. Ég held, að eftir öllum málavöxtum ætti ekki að vera óæskilegt, að þetta fyrirkomulag væri haft á tryggingunum. Það er í samræmi við þann anda og þær óskir, sem hafa komið fram einmitt í þessum málum, að þetta sé ekki bundið í neinar viðjar. Það er náttúrlega ósköp gott og vel hugsað, að örfáir menn takist á hendur að annast samninga og hagsmuni annarra manna, en sé það ekki samkvæmt ósk eða vilja einstaklinganna, þá skilst mér, að það ætti ekki að vera neinum keppikefli að hafa slíkt umboð á höndum, a.m.k. væri þá viðkunnanlegast, að það væri með því fyrirkomulagi, ef svo ætti að vera, að menn óskuðu sjálfir eftir því, en ekki að það kæmi sem skipun ofan frá, og um annað gæti ekki verið að ræða. Þá finnst mér einnig, að það sé æskilegast, að löggjöfin um þetta efni sé þannig afmörkuð, að það séu sérstök lög, sem Brunabótafélag Íslands á að starfa eftir, og öðru sé þar ekki blandað inn í en því efni, sem beinlínis kemur við þeirri starfsemi. En samkv. þessu frv. tekur það til hvors tveggja þessara atriða, en einnig er gert ráð fyrir, að menn geti gengið úr þessum félagsskap að uppfylltum vissum skilyrðum, sem sett eru í frv., og farið annað. Mér skilst, að í þessu efni væri einlægast, að löggjöfin, sem Brunabótafélag Íslands starfar eftir, væri aðeins fyrir þann félagsskap sniðin og um önnur atriði, sem lúta að brunatryggingarstarfsemi utan Reykjavíkur, væru sérstök lög. Samkv. þeim brtt., sem við flytjum, hv. þm. Dal. og ég, og því frv., sem við einnig flytjum og samið er af hv. minni hl. mþn., verða tvenns konar lög um þetta efni, önnur fyrir Brunabótafélag Íslands, sem snerta eingöngu þann félagsskap, en hin löggjöfin verður um þá almennu brunabótastarfsemi utan Reykjavíkur, og finnst mér, að vera muni æskilegast og einfaldast að hafa löggjöfina þannig úr garði gerða. Við leggjum til með okkar brtt., að 5., 6. og 7. gr. og enn fremur 20. gr. falli niður og svo sé gerð lítils háttar breyting á 23. gr. Enn fremur, að nokkur breyting sé gerð á 4. gr. frv., sem lýtur að stjórn félagsins. Ef frv. yrði breytt í þessa átt, þá á það alveg við Brunabótafélag Íslands og er fullkomin löggjöf fyrir það, og þá munum við hv. þm. Dal. geta fylgt þessu frv., en annars ekki. Okkar fyrirvari lýtur að því, að verði brtt. samþykktar, þá munum við fylgja málinu, en verði þær felldar, munum við greiða atkv. á móti málinu. Fyrsta brtt., sem við flytjum við 4. gr., lýtur að stjórn félagsins, að Alþingi kjósi þrjá menn í framkvæmdarstjórn. En samkv. ákvæðum 5. gr. þessa frv. er ætlazt til þess, að sýslunefndir og bæjarfélög, sem hafa tryggt hjá Brunabótafélaginu, kjósi fulltrúa, sem eiga að koma saman á fund á fjögurra ára fresti, og þessir fulltrúar eiga að kjósa þrjá menn í framkvæmdarstjórn. Ef 1/3 þessara fulltrúa, sem kjörnir eru á þennan hátt, sem ég var nú að segja frá, óskar að halda aukafund, þá á að gera það á milli þessara aðalfunda. Ætlazt er svo til, að þessir fulltrúar kjósi þrjá menn í framkvæmdarstjórnina. Þetta finnst okkur nokkuð viðamikið, og það kostar talsvert mikla peninga. Í sjálfu sér er ekki nema gott um það að segja, að nokkrir menn fylgist með starfsemi félagsins og viti deili á henni. En okkur lízt sem það megi uppfylla þær óskir á langtum einfaldari hátt, hagkvæmari og miklu ódýrari, og með því fyrirkomulagi sé þó fullkomlega gætt þess atriðis að hafa aðgæzlu með stjórn félagsins, og það er, að Alþingi kjósi þessa þrjá menn. Það er við ýmsa starfsemi, sem Alþ. kýs þannig menn til að stjórna fyrirtækjum eða til eftirlits, og okkur sýnist sem það megi auðveldlega koma því við, en það verður bara, ef það fyrirkomulag er haft, miklu ódýrara en að stofna til svona fjölmennra fulltrúafunda um ekki þó meira eða margbrotnara atriði, - stefna mörgum mönnum saman víðs vegar af landinu til fundarhalds hér fjórða hvert ár, og vel má hugsast, að það geti orðið oftar. Það er heimild til þess samkv. þessu frv., og enginn veit fyrir fram, nema það verði notað. Ég held, að með hinu fyrirkomulaginu, að Alþ. kjósi þrjá menn sem fulltrúa til þessara starfa, verði hægt að hafa jafngott eftirlit eða góða gæzlu á starfsemi félagsins, svo að hún þurfi á engan hátt að líða neitt fyrir það. Þetta er að vísu ekki neitt höfuðatriði málsins; það skal ég játa. En mér sýnist það sé þó það mikilvægt atriði, að það sé rétt að gefa því gætur og að stofna ekki til allmikilla útgjalda gersamlega að óþörfu. Og ég get ómögulega séð með mínum bezta vilja, að þetta fyrirkomulag, sem þarna er lagt til að verði lögfest, verði á nokkurn hátt betra fyrir starfsemi félagsins eða tryggara en ef Alþ. kýs þrjá menn í framkvæmdarstjórn til þess að annast starfsemi félagsins. Það er síður en svo, að ég vilji á nokkurn hátt skaða þennan merka félagsskap. Ég hef ekki hina minnstu tilhneigingu til þess. Ég vil vona, að hann sé þannig á vegi staddur, að hann þurfi ekki sérstaka lagavernd til þess að standast samkeppni við önnur vátryggingarfélög. Og ég er alveg sannfærður um, að þess þarf ekki. Þá er í 20. gr. þessa frv. gert ráð fyrir, að ef sveitarfélag vill fá samningum breytt við Brunabótafélagið, þá geti menn leitað samninga við stjórn þess, og til þess þarf tveggja mánaða fyrirvara, þ.e.a.s., það er gert ráð fyrir tveim mánuðum, ef þarf á að halda, til þess að koma slíkum samningum á eða leitast fyrir um samninga. Ef samkomulag næst ekki um brunatrygginguna fyrir næsta ár eða í framtiðinni, þá er heimilt að segja tryggingunum upp með sex mánaða fyrirvara, og þessi fyrirvari miðast við 15. okt. Ef tími er ekki nægur til þess, að það sé sex mánaða fyrirvari, miðað við 15. okt., þá framlengist vátryggingin af sjálfu sér um næsta ár. Mér finnst, að þetta beri með sér, að það á að vanda mjög til þessara samninga, og það lítur svo út eftir þessu, að þetta kunni að vera ekki alveg hættulaust„ að uppsögn á þessu takist, það sé a.m.k. allur varinn góður, að það skuli gert sex mánuðum fyrir 15. okt., ef menn eiga að losna næsta ár. Það má auðvitað ekki misskilja þann hug, sem þarna er á bak við, að þarna á sennilega að tryggja báða aðila vel, að það sé ekki rasað fyrir ráð fram, og báðir séu viðbúnir, ef breyting verður. En af því að það er nú um þau málsatriði að ræða, sem báðir aðilar hljóta að hafa nokkurn kunnugleika á, vátryggingarfélagið sjálft og einstaklingarnir, sem eru að tryggja eignir sínar, þá skilst mér, að vel mundi vera séð fyrir öllu, þó að þessir frestir væru nokkru styttri, og ekki væri neitt lagt á hættu, þó að það væri t.d. með eins eða tveggja mánaða fyrirvara sagt upp, ef það ætti að segja upp vátryggingunni hjá Brunabótafélaginu. Og fyrir hvert einstakt bæjar- eða sveitarfélag gæti manni dottið í hug að nægja mundi einn mánuður til samninganna, svo að þessir frestir yrðu nokkru styttri. Þessi atriði, sem ég hef nú síðast gert að umtalsefni, skilst mér að séu engan veginn viðkunnanleg. Mér finnst, að þetta beri of mikinn keim af því, að að vísu vilji ekki Alþ. með þessari löggjöf alveg neita mönnum að vera annars staðar en þarna, en samt sem áður skuli ákvæði löggjafarinnar vera þannig, að torsótt verði það dálítið að ná þessu marki. Og þetta finnst mér alveg óþarft. Ég held, að þess gerist engin þörf, hagsmunum félagsins sé fullkomlega vel borgið, þó að þessi ákvæði séu ekki svona. Áreiðanlega er það viðkunnanlegra fyrir hlutaðeigandi menn, sem ætla að tryggja hjá félaginu eða annars staðar, að þeim sé ekki sniðinn þessi stakkur, eins og þeir séu hálfgert ómyndugir menn. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta frekar. Ég vil vænta, að hv. d. fallist á brtt. okkar, og undir þeirri atkvgr., hvort þær verða samþ. eða ekki, er komið fylgi okkar hv. þm. Dal. við þetta frv.



Herra forseti. Fyrir hönd okkar fim. vil ég leyfa mér að færa allshn. þakkir fyrir það, hve fljótt hún hefur afgreitt þetta mál. Það kom fram hjá frsm. n., að þetta mál hefði oft áður verið rætt. Það var rætt á hv. Alþ. í fyrra, og með frv. sjálfu fylgir mjög ýtarleg grg., svo að það má segja, að af hendi okkar flm. sé málið eins vel skýrt og hægt er að gera kröfu til. En það voru þó aðeins nokkur atriði, sem ég vildi leyfa mér að drepa á, en ætla mér ekki þó að halda langa ræðu um málið að þessu sinni. Það er deilt um stjórnarhætti Brunabótafélags Íslands. Hv. 1. þm. Árn. vildi gera mikið úr því, hvað það hlyti að vera ákaflega kostnaðarsamt og viðamikið, að sýslufélögin og bæjarfélögin fengju að senda fulltrúa til þess að stjórna málefnum félagsins. Ég er hissa á þessari afstöðu hv. þm., vegna þess að Brunabótafélag Íslands er þannig byggt upp, að það eru raunverulega tryggjendurnir sjálfir, sem eiga félagið, og tryggjendurnir sjálfir hafa mestra hagsmuna að gæta, að félaginu sé vel og viturlega stjórnað. Það er því ekki nema eðlilegt, að þessir aðilar sendi einmitt fulltrúa, sem kjósi framkvæmdarstjórn fyrir félagið, en ekki að hv. Alþ. kjósi Brunabótafélaginu stjórn. Um kostnaðarhliðina er það að segja, að ég hef ekki mikla trú á því, að hún geti skipt miklu, og í því sambandi má t.d. benda á það, að ýmis önnur félagssamtök hér á landi hafa ekki talið eftir sér að senda menn hingað til Reykjavíkur á fundi kostnaðarins vegna, og má t.d. í því sambandi benda á Samband íslenzkra samvinnufélaga og ýmis samtök útgerðarmanna og jafnvel bænda. Hv. þm. ræddi um það áðan, að það hefði verið miklu skýrara, að meiri hl. n. hefði hlutazt til um það, að flutt yrðu tvö frv. um brunamál hér á Alþingi, og hann gaf það raunar í skyn, að lögin um Brunabótafélag Íslands næðu út fyrir þau tilvik, þar sem tryggt er hjá Brunabótafélaginu. Ég vil leyfa mér að mótmæla þessu. Það kemur greinilega fram í frv. sjálfu, að það er ætlazt til þess, að lögin frá því í fyrra um brunatryggingar utan Reykjavíkur gildi áfram, þannig að það verða sérlög eins og verið hafa um Brunabótafélag Íslands og svo aftur önnur lög, sem Alþ. hefur þegar samþ., um brunatryggingar utan Reykjavíkur. Ég er raunar hissa á ýmsu því, sem kemur fram í umsögn hv. félmrn. um frv. Umsögn rn. byrjar á því að segja, að frv. geri ráð fyrir því að lögfesta áfram einkarétt þann, er Brunabótafélag Íslands hefur undanfarandi ár haft á brunatryggingum húsa utan Reykjavíkur. Þessi umsögn verður ekki skilin á annan veg en þann, að hv. rn. líti svo á, að Brunabótafélagið hafi einkaréttinn. En þó kemur það fram skömmu seinna í umsögninni, að sveitarfélögin geti sagt sig úr Brunabótafélagi Íslands, eins og 20. gr. frv. ber með sér, þannig að þessi umsögn rn. verður lítt skiljanleg. Hv. þm. gerði mikið úr því áðan, að það væri óhæfilega langur uppsagnarfrestur fyrir sveitarfélög, sem vildu fara úr Brunabótafélaginu. Ég verð að segja, að það sé tæplega ástæða til þess að fetta fingur út í þetta. Sveitarfélögin úti á landi hafa í fjöldamörg ár verið lögskylduð til þess að tryggja hjá Brunabótafélagi Íslands, og Brunabótafélag Íslands hefur verið byggt upp með þetta fyrir augum. Það er því ósköp eðlilegt, að þegar gerð er alger breyting á þessum málum, eins og má segja að frv. fjalli um, sé Brunabótafélaginu gefið ráðrúm til þess að gera ráðstafanir í sambandi við þau skipti. Ég sé ekki, að það sé um neitt óeðlilega langan uppsagnarfrest að ræða í þessu sambandi. Þá hefur verið víkið að því, að það væri óeðlilegt, að sveitarfélögin og bæjarfélögin sæju sjálf um tryggingar á húseignum í umdæmum sínum, - að það væri óeðlilegt, að þarna væri um nokkurs konar „kollektívar“ tryggingar að ræða. Við, sem stóðum að áliti meiri hl. n., lítum svo á og lítum svo á, að það verði hagstæðara, a.m.k. þegar til lengdar lætur, að sveitarfélögin tryggi í heilu lagi allar húseignir, og að húseigendur komi með því móti til með að fá hagstæðari samninga en ef hver og einn húseigandi um sig væri með sína samninga gagnvart tryggingarfélögunum. Það má á það benda, að sveitarfélögin geta t.d. fengið fyrir viðskipti við tryggingarfélög ýmiss konar fyrirgreiðslu, eins og Brunabótafélag Íslands hefur veitt mörgum sveitarfélögum, og það má alls ekki gera lítið úr þeirri aðstoð. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál. Ég tel, að það sé tiltölulega vel upplýst og að þau rök, sem meiri hl. n. færir fyrir þessu máli, komi fram í grg. fyrir frv. og skýringum við hverja einstaka grein frv.



Herra forseti. Hv. þm. Ak. hefur nokkuð rætt um þau atriði, sem ég ætlaði að minnast á í sambandi við ræðu hv. 1. þm. Árn., svo að ég get verið mjög stuttorður. Hv. 1. þm. Árn. fannst uppsagnaratriðið vera mjög óaðgengilegt elns og það er í lögunum. Ég get skilið, að honum þyki uppsagnaratriðið óaðgengilegt, og okkur mundi finnast það líka, ef við vildum hafa sama hátt á tryggingunum og hv. þm. vill hafa. En ef gengið er út frá frv. eins og það liggur fyrir, þá virðast það ekki nein ógnarkjör, ef ekki næst samkomulag innan tveggja mánaða um tryggingarnar milli viðkomandi bæjar- eða sýslufélags og Brunabótafélagsins, að þá fellur tryggingarsamningurinn úr gildi eftir 6 mánuði. Eftir 8 mánuði frá því að óskað er eftir endurskoðun, eru viðkomandi bæjar- og sveitarfélög frjáls að gera nýja samninga, hvar sem þau vilja. Hins vegar finnst mér eigi skynsamleg rök, að bæjar- og sýslufélög, sem þarna eru aðilar og eigendur að, geti svo að segja fyrirvaralaust dregið sig út úr félaginu. Mér finnst, að það væri mjög óeðlilegt, hvernig sem á málið er litið. Hv. þm. gagnrýndi einnig, að þarna fengju einstaklingarnir engu að ráða; hér væru bæjarog sýslufélög aðill að samningum og aðili að félaginn. Þetta er alveg rétt. Einstaklingarnir eru ekki aðilar að félaginu í þessu sambandi, en þó er þetta einmitt gert til þess að skapa einstaklingunum sterkari samningsaðstöðu en þeir hefðu ella. Það er sterkari samningsaðstaða fyrir einstaklingana í einu sýslu- og bæjarfélagi, ef þeir standa allir saman um samningana við þann aðila, sem þeir ætla að semja við, heldur en ef hver einstaklingur semur fyrir sig.  Svo var þriðja atriðið, sem ég vildi minnast á, en hv. þm. gagnrýndi einnig. Það var kostnaðurinn við fulltrúaráð félagsins. Ég hef ekki orðið var við það hér í þingsölum, að fyrr hafi komið fram gagnrýni á kostnaði við opinber samtök sem þessi. Mönnum hefur fundizt sjálfsagt og talið vel varið peningum, að aðilar úti á landsbyggðinni, sem hefðu mikilla sameiginlegra hagsmuna að gæta, svo sem í þessu máli, gætu komið saman og ráðið ráðum sínum. Þetta er opinber félagsskapur, þetta eru samtök allra bæjar-, hrepps- og sýslufélaga á landinu. Er nokkuð óeðlilegt, að þeir menn, sem að þessum samtökum standa, ráði ráðum sínum og tali saman um málefni þetta á ákveðnum fresti? Hér er ekki um að ræða að tala saman nema á fjögurra ára fresti. Ég skal gefa þær upplýsingar í þessu sambandi, að stéttarfélag bænda heldur fund árlega. Á þennan fund koma 47 fulltrúar, og er talið að ferðakostnaður hvers fulltrúa á fundinn sé rúmlega 1000 kr. Þessir menn koma hér árlega. Fjöldi þeirra, sem koma mundu hingað á fund fulltrúaráðsins, er talinn vera 33 menn fjórða hvert ár. Með öðrum orðum: Ef kostnaðurinn er svipaður og hjá stéttarfélagi bænda, þá svaraði þetta til, að kostnaður yrði 250–300 kr. á fulltrúa á ári, eða að einn fundur fjórða hvert ár mundi kosta rúmar 1000 kr. á mann. Eins og ég gat um, á að halda einn fund fjórða hvert ár, en fundur stéttarfélags bænda er á hverju ári. Mér þykir því þau rök, sem hv. þm. hefur borið fram í þessu efni, mjög léttvæg, og þetta ætti sízt að vera til þess að spilla fyrir því, að menn gætu samþykkt frv. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð, sem ég vildi segja út af því, sem fram hefur komið í ræðum þessara hv. tveggja þm., hv. þm. Ak. og hv. 3. þm. Reykv. Það, sem hv. þm. Ak. sagði nú um þetta efni, var aðallega um það, sem ég hafði minnzt á, uppsagnarfrestinn, ef menn segðu skilið með sínar tryggingar við félagið. Honum fannst, þar sem þessi félagsskapur hefði verið byggður upp á þann hátt, að menn hefðu verið lögbundnir við félagið, en nú væri gert ráð fyrir þeim möguleika, að sveitarfélögin gætu sagt upp sínum tryggingum og tryggt eignir sínar annars staðar, þá væri ekki óeðlilegt, að það væri nokkuð langur frestur, eins og frv. gerir ráð fyrir. Ég er ekki í neinum vafa um það, að Brunabótafélag Íslands þarf ekki á þessum fresti að halda, þó að það mæti því, að einhverjir segi upp slíkum tryggingum hjá því. Það er áreiðanlega svo á vegi statt og hefur þeim mönnum á að skipa, sem vinna hjá félaginu, að svona langur uppsagnarfrestur þarf ekki að vera þess vegna. Það hefur haft langan tíma til þess að tryggja starf sitt og undirbúa starfið í framtíðinni, tryggja fjárhag sinn og aðstöðu, svo að þeirra hluta vegna ætti ekki þess arna að þurfa með, og er þess vegna, skilst mér, alveg óþarft að hafa þetta fyrirkomulag og ekki heldur eðlilegt. Mér finnst, að þessir hv. þm., sem að þessum till. standa, eins og geri ráð fyrir því, að þessi félagsskapur megi ekki við því, að menn hafi frjálsræði til þess að tryggja þar, sem þeir vilja, a.m.k. verði það að gerast með löngum fyrirvara, ef félagið á að missa af tryggingu þeirra. Þetta held ég sé óþarft. Hv. 3. þm. Reykv., frsm. meiri hl. n., vék að þessum sömu atriðum. Hann lét þess getið af sinni hálfu, að ef gengið væri frá þessu frv. eins og það er, þá væri þessi uppsagnarfrestur ekki óeðlilegur. Í þessu felst það hjá hv. þm., að samkvæmt þessu frv. er allmikil binding hjá mönnum að tryggja hjá félaginu, og þessi sex mánaða uppsagnarfrestur, miðaður við 15. okt., lýtur fyrst og fremst að því að tryggja, að innan þess tíma, sem lögin tiltaka, verði að vera búið að segja upp tryggingunum, annars verði menn að vera hjá félaginu næsta ár. Ég skil mætavel þennan tilgang og vék að því stuttlega áðan, og það þarf ekki þess vegna af hv. fylgismönnum þessa frv. að vera að undirstrika það betur, ákvæði þessa frv. bera það fullkomlega með sér, hvað meint er í þessu efni. Þá vék hv. 3. þm. Reykv., frsm. meiri hl., að því, að það væri ekki óeðlilegt, þar sem þetta tæki til manna úti um landið, að sýslunefndir og bæjarstjórnir kysu fulltrúa, sem kæmu saman einu sinni a.m.k. á hverjum fjögurra ára fresti til þess að ráða ráðum sínum. Mér skildist hjá honum, að aðalverkefnið mundi þá eiga að vera að gera samninga við félagið, áframhaldandi samninga um tryggingu, allir félagarnir í hóp; það kom svo út.  En mér finnst alltaf, að það komi fram hjá þessum hv. ræðumönnum, að þeir geri ekki ráð fyrir, að þetta snerti verulega aðra en bæjareða sveitarfélög, þ.e.a.s., þau eigi að koma fram sem aðill fyrir alla einstaklingana. En því mega þeir ekki í þessum efnum hafa frjálsar hendur? Það er svo ósköp mikið talað nú á tímum um frjálsræði í ýmsum greinum. Af hverju mega þá einstaklingarnir ekki hafa frjálsræði í þessu, sem er svona einstaklega einfalt og óbrotið. Ef litið er til reynslunnar, sem að baki er, er það þá víst, að hún staðfesti ekki álit þessara hv. þm.? Mig minnir, að Reykvíkingar ættu kost á því í fyrra að vátryggja hús sín fyrir eitthvað 47% minni iðgjöld en áður hafði tíðkazt. Þar var bærinn aðili. Greiða húseigendur þessa bæjar 47% minni iðgjöld nú en þeir greiddu í hittiðfyrra? Ég las í einhverju blaði nýlega, að það hefði verið framlengt óbreytt fyrir árið í ár. Það kann að vera einhver missögn, en ég hef það þá mér til afsökunar, eins og sagt var í gamla daga: Ég tók þetta trúanlegt, því að ég hef lesið það á prenti. - Ég held, að það færi bezt á því, að við hefðum frjálsræði í þessum efnum, þetta mál sé bezt komið með því fyrirkomulagi. Hv. 3. þm. Reykv. vék að þeim orðum, sem ég lét falla um fulltrúana og þann kostnað, sem af því leiðir, þetta væri ekki óeðlilegt í sjálfu sér. Ég hef nú aldrei gert mjög mikið úr þessu, en mér finnst þetta samt sem áður of viðamikið og óþarft. Að stéttarfélag bænda hafi sína fulltrúa til þess að sinna sínum málum og þeir komi saman, kostar vitaskuld nokkurt fé, það er alveg rétt, - þeir kæmu saman til að ráða ráðum sínum og það væri ekki talið óeðlilegt. Ég er honum sammála um þetta. En ætlar hv. 3. þm. Reykv. að bera saman þau verkefni, sem fundir stéttarfélags bænda hafa í hvert sinn um að fjalla, málefni stéttarinnar öll, sem til þarf að taka, og þennan eina þátt og leggja þetta að jöfnu? Ég held, að hv. 3. þm. Reykv. hafi ekki hugsað nóg út í það, þegar hann fór að bera þetta saman, hvað hjáleitt það er. Stéttarfélag bænda gæti vitaskuld líka látið tryggingarnar að einhverju leyti til sín taka, en það mundi ekki vera nema einn lítill þáttur af öllu því, sem það þarf að sinna og kemur til með að fást við. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta. Atkvæði verða vitaskuld látin skera úr. En ég er ekki í miklum vafa um, að þeir, sem frelsi og sjálfstæði unna, fara ekki að bregða fæti fyrir það, að menn megi hafa athafnafrelsi í þessum efnum, af því að það liggur þeim svo nærri og er svo auðvelt að verða við óskum manna í þessu efni.



Herra forseti. Ég hef veitt því athygli, að hv. 3. þm. Reykv., frsm. allshn. í þessu máli, hefur víkið af fundinum, en ég vildi gjarnan fá tækifæri til að bera fram við hann eina spurningu út af málinu. Ég vil því mælast til við hæstv. forseta, ef hv. 3. þm. Reykv. er alveg vikinn af fundi, að umr. verði ekki slítið nú, heldur frestað, þannig að mér gefist tækifæri til að bera fram þessa fyrirspurn, áður en 2. umr. verður lokið.