Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um klukkan hálffjögur í dag fer fram umræða utan dagskrár um flutning Landhelgisgæslunnar til Keflavíkur. Málshefjandi er hv. þm. Hjálmar Árnason. Hæstv. dómsmálaráðherra Björn Bjarnason verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs undir liðnum um störf þingsins í upphafi þingfundar til að eiga orðastað við hæstv. samgönguráðherra út af þeim tíðindum sem nú berast frá Norðurlandi, nánar tiltekið Akureyri þar sem flugfélagið Iceland Express, sem hefur haldið uppi reglulegu millilandaflugi tvisvar í viku, frá Akureyri til Kaupmannahafnar og síðan líka til London, boðar að það verði að hætta þeirri starfsemi vegna þess að aðstæður á flugvellinum, sem ríkisvaldið á að skapa, eru ekki fyrir hendi fyrir þessa starfsemi. Það var sannarlega Norðlendingum öllum fagnaðarefni þegar þetta beina flug hófst. Þetta sparaði fólki ferðir til og frá Keflavík þegar hægt varð að fara beint frá Akureyri og hentar ekki eingöngu Akureyringum vel heldur auðvitað öllum Norðlendingum sem og auðvitað Austfirðingum líka. Formaður bæjarráðs á Akureyri hefur kallað þetta áfall sem það sannarlega er ef þetta gengur eftir. Það er áfall fyrir ferðaþjónustuna, Norðlendingana sem vilja og hafa nýtt sér þetta flug og síðast en ekki síst fyrir atvinnulífið á staðnum sem sannarlega sá möguleika í þessu, t.d. gagnvart fiskútflutningi o.fl. Um Akureyrarflugvöll, virðulegi forseti, fara um 180 þús. farþegar á ári í innanlandsflugi og um 15 þús. eru þeir orðnir í millilandaflugi. Það hefur sem sagt komið núna fram að Iceland Express treystir sér ekki til að halda þessu áfram frá og með 1. desember og forstjórinn talar um að við séum ekki með millilandaflugvöll þó að við höldum uppi millilandaflugi. Það þarf sem sagt að bæta aðstöðu á þessum velli. Þeir sem fara um völlinn, eins og við þingmenn gerum oft, hafa séð að þar er örtröð þegar millilandaflugið er og innanlandsvél kemur líka. Það má segja að það sé einungis fyrir lipurð og þrautseigju starfsmanna sem þetta gengur upp. Má eiginlega segja að það sé alveg ótrúleg útsjónarsemi að láta þetta ganga miðað við húsakostinn og þrengslin sem þar eru. Í upphafi var fallega talað um þetta. Það var talað um að taka tæknilegu hliðina föstum tökum en ekkert hefur gerst. Það var talað um að lengja flugbrautina en ekkert hefur gerst. Það hefur verið talað um að stækka flugbrautina en ekkert hefur gerst. Það var talað um að lagfæra bílaplanið í sumar fyrir 50 milljónir en það var skorið niður af ríkisstjórninni 

Forseti beinir því til hv. þingmanna að virða ræðutíma.

Virðulegur forseti. Það er ekki seinna vænna fyrir hv. þm. Kristján Möller að koma hér með slíka fyrirspurn þegar langt er liðið á kjörtímabilið. Mér er alveg ljóst að það er mikill áhugi fyrir því á Norðurlandi að flugi megi verða haldið úti frá Akureyrarflugvelli. Hins vegar hefur ekki verið kynnt fyrir mér að það flugfélag sem hefur sinnt því sé að hætta vegna aðstæðna á flugvellinum. Hins vegar er mér alveg ljóst að það þarf að bæta aðstæður á Akureyrarflugvelli og að því er nú unnið. Ýmsar aðgerðir eru þegar hafnar vegna endurbóta á aðflugsbúnaði Akureyrarflugvallar og ýmsar aðgerðir eru fyrirhugaðar sem snerta bæði tækjabúnað vegna aðflugsins og mögulega lengingu flugbrautarinnar. Það hefur verið unnið á vettvangi Flugmálastjórnar. Það verkefni sem þegar er hafið er þétting aðflugsljósa flugvallarins vegna aðflugs úr suðri. Jafnframt er verið að undirbúa að setja upp stefnuvita á Oddeyri. Má gera ráð fyrir að þessum verkefnum verði lokið fyrir fyrri hluta næsta árs þegar lokið er bæði uppsetningu og prófunum á búnaðinum. Slíkur búnaður er ekki settur upp án undirbúnings og prófana. Þá er rétt að geta þess að kostnaður við þetta er um 50 milljónir. Jafnframt stendur yfir áhættumat vegna flugvallarins en það snýst um það að meta hvernig haga megi enn frekari endurbótum og viðbótum á tækjabúnaði sem gæti orðið til þess að lækka mætti lágmarkshæð vegna aðflugs í slæmu skyggni. Gert er ráð fyrir að áhættumatið liggi fyrir snemma í desember. Lágmarksskýjahæð er nú 1.200 fet og er hugsanlegt með ákveðnum aðgerðum að fá hana lækkaða í um 800 fet sem skiptir auðvitað mjög miklu máli. Ég geri ráð fyrir, virðulegur forseti, 

Hæstv. forseti. Það er mikið áhyggjuefni að Iceland Express hafi ákveðið að hætta millilandaflugi til og frá Akureyri. Það er ljóst að hér er um mikið áfall að ræða fyrir íbúa á Norðurlandi og kannski ekki síst atvinnulífið á Norðurlandi, og þá einkum ferðaþjónustuna á Norðurlandi sem við tölum um á hátíðarstundum að beri að efla og styrkja. Það er ljóst að það þarf að bæta aðstöðu við Akureyrarflugvöll og það er brýnt að við vinnum mjög eindregið að þeim markmiðum okkar. Síðast en ekki síst er það forgangsmál okkar stjórnmálamanna að flugbrautin við Akureyrarflugvöll verði lengd. Það er eitt brýnasta hagsmunamál Norðlendinga í samgöngumálum um þessar mundir. Það er því forgangsmál hjá okkur hv. þingmönnum við endurskoðun samgönguáætlunar í haust að við förum í það að tryggja að flugbraut við Akureyrarflugvöll verði lengd. Eins og ég hef sagt er hér um eitt brýnasta hagsmunamál að ræða fyrir Norðlendinga á þessum dögum. Eyþing, Samband sveitarfélaga í Eyjafjarðar- og Þingeyjarsýslum, hefur lagt gríðarlega mikla áherslu á að farið verði í þessa framkvæmd. Við þurfum að tryggja að svo verði því að hér er um forgangsmál að ræða, forgangsmál við endurskoðun á þeirri samgönguáætlun sem verður dreift á Alþingi í haust og við þurfum að vinna mjög eindregið og ákveðið að þessu málefni.

Frú forseti. Það millilandaflug sem hefur verið í gangi frá Akureyri á undanförnum mánuðum og missirum hefur sýnt það og sannað að þörf er fyrir það flug, það er markaður fyrir hendi og eftirspurnin er næg. Það eina sem strandar á er að aðstæðurnar eru ekki fullnægjandi og það er auðvitað mjög dapurlegt og mikil vonbrigði ef flugrekandinn telur sig verða af þeim ástæðum - ekki vegna þess að það vanti umferð, flutninga eða farþega, heldur af tæknilegum ástæðum - að fella niður flug þarna yfir vetrartímann. Það er algerlega óumflýjanlegt að lengja flugbrautina og gera þær ráðstafanir í sambandi við tæknibúnað og aðstöðu sem þarf til þess að þarna sé sómasamlega búið að fluginu. Auðvitað þyrfti að gera allt sem hægt er til að lækka lágmörk til að auka notkunaröryggi flugvallarins þannig að það gerist sem allra sjaldnast að ekki sé hægt að nota hann og að snúa verði flugi til annarra flugvalla. Það er a.m.k. algerlega óásættanlegt, eins og þó hefur legið í loftinu, að lágmörk mundu frekar hækka en hitt vegna þess að tæknibúnaður væri að ganga úr sér. Það er ljóst að praktískast væri að lengja flugbrautina á Akureyrarflugvelli samhliða gerð Vaðlaheiðarganga. Það væri ákaflega hagkvæmt að tvinna þær tvær framkvæmdir saman og nota kjarnann úr göngunum sem undirbyggingu undir flugbrautina. Sú var einmitt hugsunin með samræmdri samgönguáætlun á sínum tíma að hægt yrði að tengja saman framkvæmdaflokka á mismunandi sviði samgangna og þarna lægi það mjög beint við. Ég vona sannarlega að þegar samgönguáætlun birtist loksins á borðum okkar þingmanna, sem vonandi verður fyrr en síðar, verði báðar þessar framkvæmdir þar inni, þ.e. lenging Akureyrarflugvallar og Vaðlaheiðargöng, og gert ráð fyrir því að hægt verði að vinna þær saman með þeim hætti sem ég hef lýst og er augljóslega hagkvæmt.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni Möller fyrir að taka þetta mál hér upp því að hér er um mjög brýnt mál að ræða. Ég lagði áherslu á það við undirbúning þeirrar samgönguáætlunar sem nú er í gildi að lenging flugbrautarinnar á Akureyri kæmi næst á dagskrá. Þá sagði hæstv. samgönguráðherra að það væri brýnna að laga flugvöllinn á Þingeyri og ég læt það svo sem vera. Ég vil þó leggja áherslu á að það verði forgangsframkvæmd að lengja flugbrautina á Akureyrarflugvelli. Ég hlýt að spyrja hæstv. samgönguráðherra hvernig á því standi að flugmálastjóri skuli segja að legið hafi fyrir að ekki yrði ráðist í lengingu flugbrautarinnar á Akureyri með litlum fyrirvara. Ég hef lagt áherslu á að það verði forgangsverkefni að lengja flugbrautina á Akureyrarflugvelli, og í þingflokki Sjálfstæðisflokksins liggur ekki fyrir nein samþykkt um að svo geti ekki orðið. Þess vegna spyr ég hvernig á því megi standa að þetta skuli ekki vera forgangsframkvæmd. Ég hlýt líka að láta í ljósi undrun mína yfir því að hæstv. samgönguráðherra sé ekki metnaðarfyllri fyrir hönd Íslendinga og Akureyringa varðandi undirbúning millilandaflugs milli Akureyrar og Evrópu. Mér skilst að sú athugun sem nú fari fram á vegum samgönguráðherra beinist eingöngu að því að bæta flugskilyrði fyrir innanlandsflug en ekki millilandaflug. Ég spyr hæstv. samgönguráðherra hvort það sé réttur skilningur.

Virðulegi forseti. Norðlendingar hafa haft ákveðnar áherslur í þessu máli sem ég þarf ekki að rekja hér. Það er brautryðjendastarf að koma á millilandaflugi frá flugvöllum úti á landi, því hef ég orðið vitni að bæði á Egilsstöðum og Akureyri. Ég tek því undir að það er brýnt mál að aðstaðan á stöðunum sé ekki þrándur í götu. Að öðru leyti vil ég náttúrlega ræða málið þegar samgönguáætlun verður til meðferðar hér innan tíðar. En ég tek undir það sem hér hefur verið sagt, hér er um mjög áríðandi mál að ræða, bæði lengingu flugbrautarinnar og einnig lagfæringu á aðflugstækjum á Akureyri. Aðstaðan á ekki að þurfa að hamla því að þessi þarfa starfsemi fari fram. Hún er erfið og það er brautryðjendastarf að koma á beinum samgöngum á milli landsbyggðarinnar og útlanda.

Virðulegi forseti. Til að efla Eyjafjarðarsvæðið sem raunverulegan búsetuvalkost við höfuðborgarsvæðið er mjög mikilvægt að stórmál eins og þetta gangi eftir. Hér er um að ræða að ríkið skapi fyrirtækjum aðstöðu til að koma þarna upp og opna á mjög stóran markað. Millilandaflugi er beint þangað norður og hefur gefist mjög vel. Því varð það mikið áfall, og ég tek undir með hv. þm. Birki J. Jónssyni, þegar Iceland Express hætti að fljúga norður út af vanefndum um lengingu flugbrautarinnar á Akureyrarflugvelli, alvarlegum vanefndum í byggðamálum sem er brýnt að gangi eftir til að jafna aðstæður fólksins úti á landi við það sem gerist á höfuðborgarsvæðinu, til að skapa þann öfluga búsetuvalkost á Eyjafjarðarsvæðinu sem er nauðsynlegur þegar á þarf að halda og er opinbert byggðamál á Íslandi. Viðbrögð hæstv. samgönguráðherra við þessum spurningum hv. þm. Kristjáns Möllers voru nokkur vonbrigði og er ástæða til að taka undir brýningar hv. þm. Halldórs Blöndals um það að þetta mál gangi rösklega eftir og að fyrir því komi fram trygging hér í dag að þetta verði að finna á nýrri og endurskoðaðri samgönguáætlun. Hér er verið að ræða um að skapa aðstæður, opna markað, að ríkið gangi þannig fram með eðlilegum og jákvæðum hætti. Gangi það ekki eftir er um að ræða alvarlegar vanefndir í byggðamálum og því ástæða til að skora á hæstv. ráðherra samgöngumála að taka hraustlega á þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég vil fyrir það fyrsta þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin þó að ég hafi orðið fyrir nokkrum vonbrigðum. Ég kýs að túlka það þannig að ráðherrann sé varkár og treysti sér ekki til að segja meira meðan vinna við samgönguáætlun á sér stað í ráðuneyti og ríkisstjórn. En það má heyra hér að fulltrúar allra flokka leggja á það áherslu að úr þessu verði bætt. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson ræddi þetta svolítið út frá byggðamálum og það minnti mig á það, um leið og ég horfi á ráðherrabekkinn vinstra megin, að hér er fyrrverandi ráðherra byggðamála, 1. þm. Norðaust. Þögn hennar er dálítið sérstök í þessu máli. En það kom upp í huga minn að oft hefur verið rætt um svona mál eins og samgöngumál, lengingu flugbrautar og fleira á Akureyri í sambandi við byggðamálin til að efla það svæði í byggðalegu tilliti. Það hefur ekki gengið hvað varðar það sem sett hefur verið fram í byggðaáætlun á tyllidögum, og svo sjáum við efndirnar eins og við erum að tala um nú. Virðulegi forseti. Ég segi það aftur að ég trúi því og treysti að hæstv. ráðherra og ríkisstjórn beiti sér fyrir því að fjármagn verði tryggt strax í lengingu flugbrautar á Akureyri. Það er ekki hægt að una við það að ríkið standi sig ekki í því að skapa á Akureyri þá aðstöðu sem því ber, eins og annars staðar - ég tek sem dæmi Keflavík - meðan einkafyrirtækin ætla að standa sig og bjóða upp á þennan valkost sem er millilandaflug. Það verður að ganga eftir og það er ekki hægt að una þessu. Ég get nefnt sem dæmi ferjuhöfnina á Seyðisfirði þar sem 700 manna byggðarlag var látið taka þátt í kostnaði. Stækkun flugbrautar á Egilsstöðum hefur ekki orðið að veruleika og hér erum við að tala um flugvöllinn á Akureyri. Virðulegi forseti. Ég hyggst fylgja þessu máli betur eftir og hef þess vegna haft samband við ágætan formann samgöngunefndar, hv. þm. Guðmund Hallvarðsson, og óskað eftir því að þetta verði tekið fyrir á næsta fundi samgöngunefndar. Hann hefur orðið við þeirri beiðni minni 

Virðulegi forseti. Okkur í þingflokki Frjálslynda flokksins rak í rogastans þegar við heyrðum þær fréttir að tiltekið flugfélag ætlaði að hætta að stunda millilandaflug frá Akureyrarflugvelli vegna þess að aðstæður við flugvöllinn væru svo lélegar. Við vitum að millilandaflug hefur verið stundað þarna frá þessum flugvelli í nokkur ár, að vísu nokkuð stopult, en það virðist vera staðreynd að flugfélagið ætli frá að hverfa. Við lýsum ánægju með þá breiðu samstöðu sem virðist koma fram í þessum umræðum hjá talsmönnum allra flokka, og að sjálfsögðu okkar líka, um að það beri að fara í þær umbætur sem nefndar hafa verið, þ.e. lengingu á flugbraut og bættan búnað varðandi aðflug. Við tökum að sjálfsögðu undir þetta, bíðum í ofvæni eftir nýrri samgönguáætlun og hljótum jafnframt að hvetja hæstv. samgönguráðherra og ríkisstjórnina til dáða í þessu máli. Það er afskaplega mikilvægt að hægt sé að stunda millilandaflug frá flugvöllum úti á landi. Það er mjög mikilvægt fyrir atvinnulífið á landsbyggðinni að þessir möguleikar séu fyrir hendi og að sjálfsögðu eigum við að leggja mikla áherslu á það að millilandaflug sé stundað frá flugvellinum á Akureyri og flugvellinum á Egilsstöðum ef efnahagslegar forsendur eru fyrir slíku. Það er ekki annað að heyra en að hreinlega búnaður og aðstæður komi í veg fyrir að það sé hægt ef menn telja forsvaranlegt að stunda slíkan flugrekstur frá þessum stöðum. Þessu hljótum við að verða að bæta úr, virðulegi forseti, og enn og aftur ítreka ég ánægju mína með að það virðist vera breið samstaða um það að þetta verði einmitt gert á Alþingi Íslendinga.

Virðulegur forseti. Eins og hv. þingmenn vita, ekki síst þeir tveir fyrrverandi samgönguráðherrar sem hér hafa talað, er ekki í samgönguáætlun gert ráð fyrir lengingu flugbrautarinnar á gildandi tímabili. Þegar menn tala um að það eigi að lengja flugbrautina nú þegar, til þess að hægt sé að fljúga á milli landa, vita þeir að allt tekur þetta tíma. Lenging flugbrautar sem kostar 500 millj. verður ekki hrist fram úr erminni núna þannig að Iceland Express geti haldið áfram að fljúga, það ætti öllum að vera ljóst. Vilji minn er vissulega til staðar um það að við endurskoðun á samgönguáætluninni verði þetta verkefni tekið til þeirrar skoðunar sem nauðsynlegt er að gera, og helst af öllu að gera ráð fyrir framkvæmdum í samgönguáætlun. Til þess stendur vilji minn. Það verður öllum að vera ljóst að það kostar 500 millj. að lengja brautina, það kostar 250 millj. að endurnýja aðflugsradar sem verið er að skoða. Þetta kostar heilmikla fjármuni og mér finnst menn tala af dálitlu ábyrgðarleysi þegar þeir láta að því liggja að flugfélagið sé hætt að fljúga núna vegna þess að brautin sé ekki lengri en hún er. Samgönguráðuneytið hefur ekki fengið frá þessu flugfélagi upplýsingar um það að það ætli að hætta að fljúga vegna þess að brautin sé ekki lengri en hún er. Ég bið hv. þingmenn að líta á þetta mál af raunsæi og ábyrgðartilfinningu og reyna ekki að þyrla upp moldviðri um hluti sem eru óframkvæmanlegir á þessari stundu. Þetta verkefni er meðal þeirra sem þarf að vinna, þ.e. að bæta aðflugsskilyrðin að flugvellinum á Akureyri til að tryggja að þar sé hægt að sinna millilandaflugi. Við þurfum að vinna að því að lengja brautina þannig að hún uppfylli þær kröfur sem við viljum að hægt sé að uppfylla á þessum flugvelli.

Virðulegi forseti. Við þingmenn stjórnarandstöðunnar höfum lagt fram sameiginlegt nefndarálit fyrir 2. umr. fjáraukalagafrumvarps þess sem greidd eru atkvæði um hér. Þar förum við ítarlega yfir gagnrýni okkar á þetta frumvarp. Eins og áður notar ríkisstjórnin fjáraukalögin til að breyta myndinni af ríkisrekstrinum. Enn eitt árið er verið að slá upp glansmyndum í stað þess að fram fari raunveruleg áætlunargerð. Umgengni ríkisstjórnarinnar og meiri hluta Alþingis um lög um fjárreiður ríkisins hefur ekkert farið fram eins og sést í þessu frumvarpi til fjáraukalaga. Á meðan svo er munu fjárlög og fjáraukalög ekki vera sá rammi sem þau eiga að vera um ríkisreksturinn ef farið væri að fjárreiðulögum í einu og öllu. Við þessar aðstæður er ekki við því að búast að stjórntæki á borð við fjárlög og fjáraukalög nýtist við efnahagsstjórnina eins og þeim ber ef rétt væri á málum haldið. Þrennt vekur sérstaka athygli í þessu frumvarpi. Í fyrsta lagi það hvernig tekið er á vanda einstakra fjárlagaliða. Stofnanir sitja ekki við sama borð þegar kemur að því að leysa vanda þeirra. Hvað það er sem ræður vali á stofnunum eða hvaða reglur gilda innan og á milli ráðuneyta er óljóst. Því ræður hér, eins og oft áður, hrein tilviljun hvaða stofnanir eru leiðréttar í frumvarpi þessu. Samkvæmt fjárreiðulögum eiga þessar leiðréttingar hins vegar að afgreiðast í tengslum við fjárlög næsta árs en ekki fjáraukalög yfirstandandi árs eins og hér er gert. Í öðru lagi, virðulegi forseti, er mikilvægt að draga sérstaklega fram hvernig meiri hlutinn á Alþingi hefur með skipulegum hætti vanáætlað gjöld ýmissa mikilvægra stofnana við gerð fjárlaga. Framhaldsskólarnir eru skýrt dæmi um það en í þessu fjáraukalagafrumvarpi eru lagðar til 250 millj. sem renna eiga óskiptar til framhaldsskólanna vegna nemendafjölgunar. Þessi nemendafjölgun var algjörlega fyrirséð við afgreiðslu fjárlaga fyrir þetta ár og lögðu fulltrúar stjórnarandstöðunnar fram breytingartillögur upp á einmitt 250 millj. til að mæta fyrirséðri fjölgun nemenda. Þá tillögu felldi ríkisstjórnarmeirihlutinn hér á Alþingi en nú er komið með þessa tillögu inn í fjáraukalögin. Í þriðja lagi er með hreinum ólíkindum hvernig komið er inn með óskir um heimildir til lántöku upp á milljarðatugi án þess að gögn séu lögð fram því til stuðnings í fjárlaganefnd. Virðulegi forseti. Þessi vinnubrögð eru auðvitað ekki tæk fyrir hv. Alþingi ef það vill láta taka sig alvarlega. Ríkisstjórnarmeirihlutinn ber alla ábyrgð á þessum vinnubrögðum og þar með málinu öllu. Samfylkingin tekur ekki þátt í þeirri gjörð sem hér er lögð fram og mun sitja hjá við alla afgreiðslu málsins.

Hæstv. forseti. Um þessa atkvæðagreiðslu höfum við í Frjálslynda flokknum eftirfarandi athugasemdir: Við afgreiðslu Alþingis nú á fjáraukalagatillögum ríkisstjórnarinnar fyrir 2006 munu þingmenn Frjálslynda flokksins greiða atkvæði gegn tillögum um kaup ríkisins á hlut Reykjavíkur og Akureyrar í Landsvirkjun. Sá samningur sem um ræðir um kaupin hefur ekki verið lagður fyrir Alþingi til samþykkis né kynntur í fjárlaganefnd. Afgreiðsla á fjáraukalagafrumvarpi nú án þess að samningurinn hafi komið til umræðu er andstæð lögum og góðri venju við afgreiðslu mála og greiðum við því atkvæði gegn þeirri ráðstöfun. Fjárveitingum vegna aukaverka við Kárahnjúkavirkjun hafa ekki fylgt neinar skýringar á því fyrir hvaða verkþætti eigi að veita aukna ábyrgð ríkissjóðs. Fjárlaganefnd á ekki að vera afgreiðslustofnun á fjárskuldbindingum án umræðu og skýringa. Meðan þannig er staðið að afgreiðslu einstakra erinda eftir pöntun ráðherra hverju sinni er ekki hægt að samþykkja málið og greiðum við því atkvæði gegn því. Að öðru leyti munum við sitja hjá við fjáraukalög í heild, enda eru þau á ábyrgð ríkisstjórnarinnar sem nú tekur inn í fjáraukalög vanda sem var ljós við atkvæðagreiðslu fjárlaga síðasta haust. Stjórnarandstaðan benti líka á það með málflutningi sínum og tillögum síðasta haust við afgreiðslu fjárlaga og eins röktum við það skilmerkilega í umræðum í gær varðandi fjáraukalögin.

Frú forseti. Frumvarp til fjáraukalaga er að koma til atkvæðagreiðslu við 2. umr. Í fjáraukalagafrumvarpinu fyrir árið 2006 eru lögð til viðbótarútgjöld til hinna ýmsu málaflokka. Eins og fram hefur komið voru mörg af þeim útgjöldum fyrirsjáanleg við gerð fjárlaga á síðasta hausti. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, og reyndar stjórnarandstöðunnar allrar, fluttu tillögur um að bæta þyrfti í við rekstur margra stofnana við afgreiðslu fjárlaga á síðasta ári. Meiri hlutinn sá ekki ástæðu til að verða við því þá en síðan er komið með það núna í fjáraukalög. Margar leiðréttingar sem eru gerðar við 2. umr. fjáraukalaga voru því nauðsynlegar og brýnar en voru fyrirsjáanlegar og hefðu átt að koma inn við fjárlagagerðina sjálfa. Þetta undirstrikar mjög óvönduð vinnubrögð af hálfu fjárlaganefndar við fjárlagagerðina sem slíka. Aðrar greiðslur sem hér eru lagðar til eru einstök gæluverkefni einstakra ráðherra og koma í sjálfu sér fjáraukalögum ekki beint við. Mér finnst að stjórn landsins líkist æ meir ráðherraræði en þingræði því ákvarðanir um margt af því sem hér er verið að veita heimildir fyrir hafa verið teknar af framkvæmdarvaldinu og síðan nánast formsatriði að afgreiða. Grófasta dæmið er þegar ríkisstjórnin henti inn í fjárlaganefnd með stuttu bréfi núna fyrir helgina beiðni um 120 milljarða kr. hækkun á fjárskuldbindingum ríkisins án þess að fullnægjandi gögn lægju fyrir um forsendur þeirra beiðna. Þetta afgreiddi meiri hluti fjárlaganefndar frá sér á nokkrum mínútum án þess að verða við kröfu minni um að gögn lægju fyrir og afgreiðslu þess væri frestað. Þarna var m.a. verið að leggja til fjármögnunarákvæði á hlut sveitarfélaganna í Landsvirkjun, sem engin gögn liggja fyrir um á Alþingi, og auk þess 5 milljarða greiðslu vegna aukins kostnaðar við Kárahnjúkavirkjun. Engin gögn liggja að baki þessu á Alþingi til að hægt sé að taka efnislega afstöðu til málsins. Svona vinnubrögð ganga ekki, frú forseti. Varðandi tillögur almennt munu þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sitja hjá og lýsa ábyrgð á afgreiðslu þeirra á ríkisstjórnina sjálfa og meiri hluta hennar á Alþingi en einstök atriði sem lúta beint að pólitískum röngum ákvörðunum sem verið er að veita heimildir fyrir munum við greiða atkvæði sérstaklega um þegar út í atkvæðagreiðsluna kemur, frú forseti.

Hæstv. forseti. Við göngum til atkvæðagreiðslu við 2. umr. fjáraukalaga ársins 2006. Hv. stjórnarandstaða hefur bent á að ríkisstjórnarmeirihlutinn einn beri ábyrgð á því fjáraukalagafrumvarpi sem tekið er til afgreiðslu við 2. umr. Við höfum bak til að bera það. Hér er verið að skila fjáraukalögum í 2. umr. með 45 milljarða kr. afgangi sem er mjög mikill afgangur og til þess fallinn að greiða niður skuldir ríkissjóðs sem er að verða skuldlaus nú um þessar mundir. Hér er um að ræða fjármuni til framtíðar. Við erum að hætta að greiða vaxtagjöld og ríkissjóður er farinn að fá meiri tekjur en vaxtagjöld. Það er af sem áður var og til samanburðar getum við nefnt að árið 1998 vörðum við jafnmiklu í vaxtagjöld eins og til alls menntakerfisins í landinu. Hér er því um gríðarlegan viðsnúning að ræða á mjög fáum árum. Hæstv. forseti. Verið er að gera tillögur um að auka framlög til velferðarmála um 4 milljarða kr., þar af 2 milljarða til heilbrigðismála. Hv. stjórnarandstaða tekur enga afstöðu til þeirra tillagna sem stjórnarmeirihlutinn hefur lagt fram. 1.000 milljónum verður varið til Landspítala – háskólasjúkrahúss. 120 milljónum verður varið til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri og 93 millj. kr. til Heilbrigðisstofnunar Austurlands, svo dæmi séu tekin. Engar tillögur liggja fyrir frá hv. stjórnarandstöðu um hvaða stefnu stjórnarandstaðan hefur í svo veigamiklu máli sem fjáraukalög ársins 2006 eru. Reyndar kemur í ljós við atkvæðaskýringar að stjórnarandstaðan gengur ekki einu sinni í takt. Frjálslyndir hafa eina stefnu í málefnum Landsvirkjunar á meðan Vinstri grænir hafa aðra stefnu og Samfylkingin líka. Öll sú samstaða sem hv. þingmenn í stjórnarandstöðu ræddu um síðast í gær, fyrir nokkrum klukkustundum, hvað stjórnarandstaðan væri samhent á þingi - í ljós kemur í dag að hún gengur ekki í takt, nokkrum klukkustundum eftir innblásnar ræður frá hv. stjórnarandstöðu um hversu gríðarleg samstaða væri um fjárlögin af þeirra hálfu. 
             Hæstv. forseti. Stjórnarandstaðan opinberar sig í því rétt eins og hún hefur gert allt kjörtímabilið að hún getur ekki komið sér saman um hvernig eigi að afgreiða svo lítið mál sem eru fjárlög yfirstandandi árs, 

Frú forseti. Hér er verið að gera ráð fyrir auknum heimildum til greiðslu úr ríkissjóði upp á 113,9 milljarða kr. Þar inni eru reyndar um 87 milljarðar kr. til að styrkja gjaldeyrisstöðu Seðlabankans sem vel er líklegt að nauðsynlegt sé. En einnig eru í þessari upphæð tæplega 30 milljarðar kr. til að greiða fyrir hlut sveitarfélaganna í Landsvirkjun sem ríkið vill kaupa. Það liggur engin heimild á Alþingi fyrir því að kaupa hlut Reykjavíkurborgar eða Akureyrar í Landsvirkjun 

Frú forseti. Málatilbúnaður ríkisstjórnarinnar í þessu sambandi er algerlega fráleitur. Hér á að fara út í tugmilljarða eignatilfærslur án þess að nokkur gögn liggi málinu til grundvallar og þingmönnum er ætlað að taka afstöðu til og greiða atkvæði um slíka hluti aftur og aftur í síðasta hluta þessa fjáraukalagafrumvarps á forsendum sem ég fullyrði ósköp einfaldlega að séu ekki boðlegar. Það er ekki í samræmi við góðar þinghefðir og venjur eða ábyrga ákvarðanatöku á Alþingi að ætla mönnum að bera ábyrgð á tugmilljarða kr. skuldbindingum eða ábyrgðum sem lagðar eru á herðar ríkissjóðs með þessum hætti. Það er alveg ljóst að sameining Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða í einn einokunarrisa á sviði orkumála er liður í einkavæðingarundirbúningi ríkisstjórnarinnar. Það liggur fyrir. Fyrir því standa m.a. yfirlýsingar fyrrverandi hæstv. iðnaðarráðherra. Því erum við algerlega andvíg í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði og við greiðum því atkvæði gegn þessari heimild.

Frú forseti. Hérna er verið að fara fram á heimildir til að styrkja gjaldeyrisstöðu Seðlabankans um 87 milljarða kr. íslenskar. Það getur vel verið nauðsynlegt í því óörugga efnahagsástandi sem er. Hins vegar hefði ég talið rétt að fjárlaganefnd hefði fengið frekari gögn sem styddu þessa kröfu um 87 milljarða kr. til að styrkja gjaldeyrisstöðu Seðlabankans í því óöryggi sem við búum núna við í efnahagslífinu. Engu að síður munum við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs ekki leggjast gegn þessu en sitjum hjá en krefjumst meiri gagna til að hægt sé með eðlilegum og sanngjörnum vinnubrögðum að fara fram á að tæplega 90 milljarðar fari í gegnum Alþingi án viðhlítandi skýringa og gagna.

Frú forseti. Hér er þingmönnum sömuleiðis ætlað að taka ábyrgð á 5 milljarða kr. ríkisábyrgð vegna umframkostnaðar við gerð Kárahnjúkavirkjunar en gögnin sem þingmenn hafa, t.d. þeir sem hér sitja í salnum, til að byggja afstöðu sína á, eru engin. Þau eru 0,0, þau eru ekki 1 gramm, þau eru ekki til, þau eru ekki sýnileg. Það er engin greinargerð, ekki svo mikið sem minnisblað, hvað þá eitthvert yfirlit yfir það hvar verkið stendur, hvernig tekjustreymið horfir eða aðrir slíkir hlutir. Meira að segja liggur það fyrir að aðalpappírinn, orkusölusamningurinn og upplýsingar um tekjur til fyrirtækisins á komandi árum til að standa við skuldbindingar sínar er leyndarmál. Aðeins sá hluti þingmanna sem hefur fallist á að taka við þeim upplýsingum í trúnaði í iðnaðarnefnd veit hverjar þær eru. Afgangurinn í þessum sal á að greiða atkvæði um málið hafandi aldrei séð það og má ekki vita um hvað það snýst. Þetta eru óboðlegar aðstæður við atkvæðagreiðslur, frú forseti, og það er ekki vansalaust að þingið skuli taka þátt í þeim dapurlega leik, frú forseti, og ekki síst ættu forsetar þingsins að velta því fyrir sér. Er þetta í samræmi við góðar þinghefðir? 
            

Frú forseti. Hér er í gegnum heimildargrein, sem yfirleitt er notuð meira í undantekningartilvikum, verið að fara fram á heimild ríkisins til að kaupa hlut Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun. Um Landsvirkjun gilda sérstök lög þar sem kveðið er á um hver eignarhluturinn skuli vera. Eðlilegt væri að það mál kæmi þá inn í þingið með þeim hætti að breytingar kæmu á lögum ef meiri hlutanum er þá annt um að koma Landsvirkjun yfir á einkavæðingarvagninn sem meiri hlutinn stefnir að. En að ætla sér að fara með svona stórkostleg kaup eins og kaup á Landsvirkjun, hluta sveitarfélaganna í Landsvirkjun, í gegnum heimildarákvæði án þess að nokkur samningur liggi fyrir, án þess að nokkur gögn liggi fyrir um hvað verið sé að kaupa, eða forsendur fyrir verðmati o.s.frv. liggi fyrir, eru alveg forkastanleg vinnubrögð fyrir utan þann pólitíska ásetning að koma Landsvirkjun í einkavæðingu.