Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. félmn. (Jóhann Einvarðsson) : Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. félmn. um frv. til laga um breyting á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins. Það fjallar um að fella niður stimpilgjöld af framkvæmdalánum til byggingar félagslegra íbúða. Við felldum í vor niður stimpilgjöld af þessum íbúðalánum til einstaklinga en einhverra hluta vegna datt það upp fyrir að láta framkvæmdalánin fylgja þar með. En fram að þessu hefur það ekki verið venjan, þangað til breytingin varð í vor, að taka stimpilgjöld af framkvæmdalánum þar sem það eru í flestum tilfellum sveitarfélög sem hafa tekið að sér að annast byggingu félagslegra íbúða en núna hafa komið til aðrir aðilar og hefur húsnæðismálastjórn því krafist sérstakrar tryggingar og þá um leið verið tekið stimpilgjald af framkvæmdalánunum. Um þetta mál varð samkomulag í félmn. og öll nefndin stendur einhuga að því að mæla með samþykkt þessa litla frv. Undir nál. skrifa allir nefndarmenn, Margrét Frímannsdóttir, Guðmundur H. Garðarsson, Karl Steinar Guðnason, Jón Helgason, Salome Þorkelsdóttir, Jóhann Einvarðsson og Danfríður Skarphéðinsdóttir.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ég hafði beðið um ákveðnar upplýsingar í tengslum við þetta mál sem mér hafa ekki borist í hendur og vil því biðja um að málinu sé frestað þangað til við því verður orðið. Meira hef ég ekki um það að segja að sinni.

Frsm. félmn. (Jóhann Einvarðsson) : Hæstv. forseti. Það sem ég hygg að hv. 2. þm. Norðurl. e. eigi við er bréf frá fjmrn. sem sent var öllum innheimtumönnum ríkissjóðs þar sem þeim er uppálagt að innheimta ekki stimpilgjöld af þessum lánssamningum heldur taka einungis fyrir þeim tryggingu ef svo skyldi fara að þetta frv. yrði ekki samþykkt. Ég setti sjálfur eintak af þessu bréfi fyrir helgi í pósthólf allra þingmanna hér í deildinni og einnig í fjh. - og viðskn. þannig að ég hygg að hv. ræðumaður hafi þegar fengið þetta í hendur hafi hann litið í pósthólfið sitt.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Ég bað um bréfaskipti fjmrn. og húsnæðisstjórnar um þetta mál. Sé svo að þessi bréfaskipti liggi fyrir, þá er fljótlegt fyrir hv. þm. að útvega sér þau og þá er hægt að taka málið fyrir síðar á fundinum. Ég sé að hann réttir mér hér bréf frá fjmrn. Ég bað um öll bréfaskipti sem tengd eru þessu máli. Þetta er einungis eitt bréf frá fjmrn. en mér var lofað því af starfsmanni fjmrn. sem situr fundi fjh. - og viðskn. að þessi plögg yrðu útveguð og ég vænti þess að svo verði gert og bið um það að þetta mál verði tekið af dagskrá þangað til ég hef fengið þau gögn í hendur sem mér var lofað í fjh. - og viðskn. Það er auðvitað leiðinlegt ef svo fer að það verði að reglu hér í þinginu að þingmönnum sé synjað um upplýsingar.

Frsm. félmn. (Jóhann Einvarðsson) : Hæstv. forseti. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef er þetta eina bréfið sem hefur farið á milli þessara embætta, fjmrn. og félmrn., um þetta mál og ég setti sjálfur eintak af þessu í hólf hv. þm. fyrir helgi. Bara til þess að skýra málið ætla ég að lesa þetta bréf upp. Það skýrir sig mjög vel sjálft og ég hygg að það þurfi ekki fleiri vitnanna við. Bréfið hljóðar svona og var sent öllum innheimtumönnum ríkissjóðs, í Reykjavík borgarfógeta, og er dags. 11. des. 1990: ,,Þann 1. júní 1990 tóku gildi lög nr. 70/1990, um breytingu á lögum nr. 86/1988, um Húsnæðisstofnun ríkisins. Var með þeim lögum ákveðið að skuldabréf félagslegra íbúða skyldu undanþegin stimpilskyldu. Á hinn bóginn var eigi kveðið sérstaklega á um framkvæmdalánasamninga í umræddu ákvæði 94. gr. laga nr. 86/1988, sbr. 3. gr. laga nr. 70/1990. Enda þótt ráðuneytinu væri kunnugt um þann vilja höfunda lagafrv. að láta framkvæmdalánasamninga vera undanþegna stimpilgjaldi, taldi ráðuneytið sér ekki fært að skýra ákvæðin svo rúmri skýringu, enda engin vísbending um slíka túlkun í lögskýringargögnum. Embætti ríkislögmanns var falið að gefa álit sitt á túlkun á umræddu ákvæði laganna um Húsnæðisstofnun ríkisins. Varð niðurstaða ríkislögmanns sú að eigi væri hægt að skýra undanþáguákvæði þetta svo rúmri skýringu að undir það féllu umræddir framkvæmdalánasamningar. Í ljósi þessa hefur í samvinnu félmrn. og fjmrn. verið samið frv. til laga um breyting á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins. Er þar kveðið á um það að umræddir framkvæmdalánasamningar séu undanþegnir stimpilgjaldi. Einnig er þar kveðið á um heimild til handa fjmrh. að endurgreiða stimpilgjald sem innheimt hefur verið af framkvæmdalánasamningum sem stimplaðir voru eftir 1. júní 1990. Ráðuneytið hefur ákveðið að fallið skuli frá innheimtu á stimpilgjaldi af framkvæmdalánasamningum gegn því að þinglýsingarbeiðandi ábyrgist greiðslu á stimpilgjaldinu fari svo að frv. þetta verði eigi að lögum. Skal þetta gert með sérstakri ábyrgðaryfirlýsingu sem lögð skal fram þegar skjal er afhent til stimplunar.`` Undir þetta bréf skrifa fyrir hönd ráðherra Snorri Olsen og Bragi Gunnarsson og afrit af þessu bréfi er sent til Ríkisendurskoðunar, Húsnæðisstofnunar ríkisins, félmrn. og Búseta, Laugavegi 17. Þetta hygg ég að skýri málið nægilega vel.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Það er nú komið í ljós að bréfaskipti hafa ekki einungis verið um þetta mál milli Húsnæðisstofnunar og fjmrn. heldur hefur ríkislögmaður og félmrn. blandast inn í þetta mál og einnig Búseti. Ég óska eftir því að áður en umræða um málið heldur áfram fái ég einnig þau bréfaskipti sem orðið hafa um málið við Búseta, við ríkislögmann og aðra þá sem málið varðar. Ég held að það sé alveg dæmalaust að þingmenn skuli hvað eftir annað þurfa að standa hér upp til þess að biðja um lágmarksupplýsingar. Ég mun ekki víkja að sinni að því máli sem varðar hæstv. sjútvrh. Okkur hefur ekki unnist tími til að hittast sem erum í sjútvn. Nd. út af því máli, en ég vil í þessu litla efni óska eftir þessu. Auðvitað veit ég hvar valdið liggur í þinginu, auðvitað veit ég að hæstv. forseti getur haldið umræðum áfram eins og ekkert hafi í skorist, en fundur verður kl. 4 og þá heldur umræðan áfram.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hl. fjh.- og viðskn. á þskj. 316 um frv. til laga um sérstakan skatt á verslunar - og skrifstofuhúsnæði, en meiri hl. skipa ég ásamt Jóhanni Einvarðssyni, Skúla Alexanderssyni og Eiði Guðnasyni. Hér er um að ræða árlegt frv. sem er lagt fyrir þingið, jólaglaðning til handa þeim sem eiga verslunar - og skrifstofuhúsnæði um að þeim beri að greiða sérstakan 1,5% skatt af húsnæðinu miðað við fasteignamat. Þetta er engin ný skattheimta. Það hefur viðgengist um árabil að þessir aðilar greiði þennan skatt og á þeim forsendum mæli ég með samþykkt frv. og aðrir sem undir nál. skrifa. Nál. er mjög stutt og hljóðar svo: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur meiri hl. hennar til að það verði samþykkt.``

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson) : Herra forseti. Hér er á ferðinni gamall kunningi okkar alþingismanna eða gamall draugur kannski. En það er ekki ástæða til að fjölyrða mjög um þetta mál. Ég vil aðeins geta þess sem menn ættu nú að vera farnir að skilja að allir skattar eru í eðli sínu eignaupptaka, þ.e. tilfærsla á fjármunum frá einstaklingum, félögum og fyrirtækjum til ríkisvaldsins. Við erum vön því, hv. alþm., núna upp á síðkastið, á síðustu missirum að yfir okkur sé dengt stanslaust nýjum sköttum í einu formi og öðru. Menn segja að þessi skatturinn sé eitthvað skárri heldur en hinn, en eins og ég sagði áðan, þá eru allir skattarnir því marki brenndir að einhver verður að borga þá og auðvitað borga þeir menn, sem hafa viðskipti við fyrirtæki sem eiga skrifstofu - eða verslunarhúsnæði, þennan skatt þegar þeir skipta við viðkomandi fyrirtæki. Það er nú lögmál lífsins að skattarnir lenda á þjóðinni auðvitað og neytendum ekki síst. Mér er ljóst að við hv. þm. Halldór Blöndal erum hér í minni hl. og að meiri hl. mun auðvitað samþykkja að framlengja þessum skatti. Hann er jafnslæmur og aðrir skattar og við greiðum atkvæði gegn samþykkt frv.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ég þarf ekki að bæta mörgum orðum við það sem hv. 8. þm. Reykv. sagði áðan. Ég tek undir hvert einasta orð sem hann sagði. Ég vil aðeins bæta því við að á þeim tíma, sem við töldum sumir þingmenn að það hefði þýðingu að upplýsa málið betur í nefnd, eðli frv. sem við erum hér að fjalla um, voru kallaðir til fulltrúar atvinnulífsins, bæði frá Vinnuveitendasambandi Íslands, frá Verslunarráði Íslands og eins frá samvinnuhreyfingunni, Sambandi ísl. samvinnufélaga. Það er mjög eftirtektarverður vitnisburður sem Samband ísl. samvinnufélaga gaf. Fulltrúi þeirra félagasamtaka lagði fram ítarlega skýrslu um það að þessi skattur bitnaði miklu þyngra á eigendum verslunar - og skrifstofuhúsnæðis úti á landsbyggðinni heldur en í Reykjavík og færði fyrir því mörg gild rök sem að sumu leyti eiga sér sögulegar skýringar en að sumu leyti eiga sér skýringar í eðli atvinnurekstrarins úti á landi og hér í Reykjavík. Hér er sem sagt um enn einn skattinn að ræða, herra forseti, sem bitnar þyngra á landsbyggðinni en höfuðborgarsvæðinu vegna minni veltu þar, vegna þess að verslunar - og skrifstofuhúsnæði er víða um land byggt við vöxt og vegna þess að velta þar hefur dregist saman. Ég vek athygli á þessu um leið og ég minni á að verslun í dreifbýli á mjög undir högg að sækja. Gjaldþrot hafa verið tíð, ekki einungis hjá einkafyrirtækjum heldur einnig hjá kaupfélögum víðs vegar um landið þannig að sums staðar er svo komið að verslun hefur með öllu lagst niður á smærri stöðum og annars staðar spurning hvort nokkur fáist til þess að taka við versluninni þar sem hún stendur mjög höllum fæti. Ég vil að þetta komi fram. Ég geri ekki ráð fyrir að þessar upplýsingar skipti neinu máli. Ríkisstjórnin hefur ákveðið að leggja þennan skatt á og lætur þá skeika að sköpuðu hvar hann kemur þyngst niður.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Mér láðist í fyrri ræðu minni að geta þess að Guðrún J. Halldórsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu þessa máls og biðst ég afsökunar á því að hafa ekki lesið allt nál. í upphafi. Ég vil að síðustu aðeins minna hv. 2. þm. Norðurl. e. á það að hann var nú sá sem mælti hér fyrir þessu frv., alla vega í eitt ár, og þá ekki um 1,5% heldur um 2,2%.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Þetta er einn þeirra skatta sem þyngra leggjast á dreifbýli en þéttbýli. Ég segi nei.

Umhverfisráðherra (Júlíus Sólnes) : Virðulegi forseti. Þetta mál sem hér er á dagskrá, þ.e. sérstakur skattur á verslunar - og skrifstofuhúsnæði, er mál sem mér hefur ævinlega þótt svolítið erfitt og snúið. Ég er ekki sérlega hlynntur því að ákveðin starfsemi sé skattlögð umfram aðra. Hins vegar er nú til umræðu í ríkisstjórninni að endurskipuleggja skattlagningu fyrirtækja, bæði hvað varðar fasteignagjöld, launatengd gjöld og ýmislegt fleira. Í trausti þess að þessi óvinsæli skattur muni eftir þá endurskoðun hverfa og heyra sögunni til segi ég já.