Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Thoroddsen Herra forseti. - Umr. um þetta mál var frestað í gær eftir beiðni hæstv.dómsmrh. út af 16. gr., sem sakadómari hafði talið, að gæti orkað tvímælis. Heilbr.- og félmn. hefur tekið þetta til greina og flytur á þskj. 1037 brtt., þar sem bætt er úr þessu.

Sigurjón Á. Ólafsson Herra forseti. - Það eru örfá orð. Það vill svo til, að ég hef ekki tekið þátt í afgr. þessa máls nema að örlitlu leyti. N. mun hafa verið búin að fara gegnum það, áður en ég tók þar sæti. Ég kvaddi mér hljóðs vegna þess, að brtt., sem hér liggja fyrir á tveimur þskj., 1024 og 1037, eru stílaðar frá n. Það þykir kannske formsatriði, en ég kannast ekki við, að öll n. flytji þessa till. Mér er ókunnugt um, að n. hafi rætt um þetta atriði, og tel því ekki rétt, að þetta sé borið fram í nafni n.

Sigurður Thoroddsen Hvað við kemur síðustu brtt., þá er ég hræddur um, að ég verði að bera fram afsökun við hv. síðasta ræðumann, því að ég náði ekki til hans til að bera brtt. undir hann, en brtt. er ekki nema sjálfsögð leiðrétting. Hins vegar bar ég hana undir hv. 2. þm.N.-M., svo að það er rétt, að hún sé stíluð frá n. En viðvíkjandi hinni brtt., þá get ég tekið fram, að það hefur ekki náðst í þennan hv.þm., en ég veit, að hinir nm. hafa verið henni sammála.

Sigurjón Á. Ólafsson Herra forseti. - Það eru örfá orð. Það er upplýst, að hv.þm. hefur rætt þetta utan funda við einstaka nm. Mér þykir einkennilegt, að hann skuli ekki hafa náð í mig, því að ég er hér oftast á hverjum morgni og alltaf meðan þingfundir standa, og hefði því ekki verið úrhættis, þó að hann hefði sýnt mér brtt.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) Herra forseti. - Ég ætla ekki að hafa langa framsöguræðu í þessu máli. Það fylgir nál. bréf frá póst- og símamálastjóra, þar sem hann útskýrir málið frá þeirri hlið, sem veit að starfsemi póst- og símamála. Hann telur mjög nauðsynlegt, að þetta sé gert, en vill víkka heimildina út og láta koma öllum heimilum landsins í símasamband. N. hefur út af fyrir sig ekkert á móti því, og er sjálfsagt að gera það, fyrst hann vill það, því að það er ekki samfara því verulega aukinn kostnaður, að vísu eitthvað meira mannahald, en annað ekki. Hins vegar vil ég leggja áherzlu á það, að þegar þessi áætlun verði gerð, þá verði hún gerð það greinileg, að hvert svæði í kerfinu komi sjálfstætt fram, og þetta legg ég áherzlu á, af því að ég tel ákaflega misjafna þörf á því að leggja síma inn á heimilin. Það er ákaflega miklu minni þörf að gera það t. d. í einhverju þéttbýlu, litlu þorpi, þar sem eru 10–20 heimili, heldur en í einhverri strjálbýlli sveit, þar sem langt er á milli bæja og menn eiga þess vegna mjög óhægt með að komast í símasamband. Þess vegna legg ég áherzlu á, að þessi sundurliðun sé gerð svo greinileg, að seinna meir, þegar þ. fer að ákveða, hvaða liðir skuli settir í framkvæmd þetta og þetta ár, þá sé greinilega hægt að sjá, hver kostnaðurinn er samkvæmt þessari eða hinni framkvæmdinni, sem þá er ráðizt í, en ekki, að þá verði ein heildar-ágizkunaráætlun, eins og menn kannske gætu búizt við, þegar talað er um að áætla vist á heimili fyrir landið sem heild. N. leggur til, að till. verði samþykkt þannig breytt sem póst- og símamálastjóri óskar eftir og farið fram á, að hún yrði með því fororði, að sú áætlun, sem gerð verður, sé það sundurliðuð, að það megi af henni sjá kostnaðinn fyrir hvert einstakt svæði, þegar þ. síðar meir veitir fé til framkvæmdanna og ráðizt verður í þær.

Skúli Guðmundsson Ég vil fyrir hönd okkar flm. þessarar till. þakka hv.allshn. fyrir góða og greiða afgreiðslu mátsins. N. hefur sent þessa till. okkar til póst- og símamálastjóra til umsagnar, og hefur hann lagt til, að nokkur breyt. yrði gerð á till., en n. hefur tekið þessa brtt. hans upp og flutt hana í nál. á þskj. 1007. Við flm. getum á það fallizt, að þessi breyt. verði gerð og till. þannig afgreidd. Í sambandi við þetta vil ég aðeins benda á, að ég tel, að um leið og þessi heildaráætlun er gerð, ætti að athuga, hve mörg af heimilum landsins, sem nú eru símasambandslaus, óska eftir að fá síma. Þetta hlýtur vitanlega að hafa allmikil áhrif á þá heildaráætlun, sem gerð verður, en ég get búizt við; að allmörg heimili, bæði í kaupstöðum og kauptúnum, muni ekki óska eftir að fá síma. Þar hagar víða svo til, að það er mjög auðvelt fyrir fólk að komast.í símasamband, án þess að fá síma inn á heimili sín, og ég get því búizt við, að þarna verði um töluvert mikinn frádrátt að ræða. Um þetta sé ég enga ástæðu að gera neina brtt., þótt ég hins vegar vildi benda á þetta atriði.

Frsm. (Pétur Ottesen) Fjvn. ræddi að sjálfsögðu um þetta mál bæði við samgmrh. og sendi auk þess till. til umsagnar vegamálastjóra, og er álit hans sem fskj, með nál. Einnig höfðu flm.till., áður en till. var flutt, rætt við hæstv. samgmrh. um orðalag hennar, og er tillgr. eiginlega orðuð í samræmi við það, sem hæstv. ráðh. vildi leggja til um þetta atriði. Fjvn. hefur algerlega fallizt á þau rök, sem færð hafa verið fram fyrir því, að sjálfsagt væri, ef það reyndist kleift, að nota þessa brú, gömlu hengibrúna á Ölfusá við Selfoss, á Hvítá við Iðu. Vegamálastjóri telur að vísu nokkur vandkvæði á því, að þetta muni takast, með tilliti til þess, að nokkru lengri brú muni þurfa á Iðu en Ölfusárbrúin gamla er og auk þess sé ekki víst um, hvort styrkleiki Ölfusárbrúarinnar gömlu muni svara til þeirrar kröfu, sem gerð verður um framtíðarbrú á þessum stað. Hins vegar tekur vegamálastjóri ekki af um, að með nánari athugun á þessu máli mundi þetta ef til vill reynast kleift, og leggur mjög með því, að þetta sé athugað. Það leiðir af sjálfu sér, að þetta er allmikið hagkvæmnisatriði, svo framarlega sem hægt er að nota gömlu Ölfusárbrúna, að geta þá notað hana svo nærri. Fjvn. mælir því með því, að þáltill. verði samþ. og framkvæmd verði fullkomin athugun á því, hvort ekki sé kleift að nota brúna og leysa þar með þá nauðsyn, sem er fyrir hendi um það að geta brúað Hvítá hjá Iðu. Um þetta hefur legið hér till. á undanförnum þingum, og hefur mjög verið rætt um nauðsyn þessa máls, en eins og getur um í nál., hefur sá kostnaður, sem af því leiðir að byggja nýja brú, vaxið það í augum, að ekki hefur orðið úr því, að það verk hafi verið framkvæmt, þrátt fyrir þá miklu nauðsyn, sem þar er fyrir hendi. Fjvn. leggur því til, að þessi till. verði samþ.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. - Það var í umr. um annað mál snemma á þessu þingi bent á það, hvort ekki væri mögulegt að nota brúna á Ölfusá á Hvítá hjá Iðu eða á Hólmsá í Landeyjum, sem eru báðar á Suðurlandsundirlendinu. Hér er aftur á móti lagt til, að brúin verði notuð á Hvítá hjá Iðu, og hef ég ekkert á móti því. Hins vegar er mér ljóst, að brú þarf að koma á hina ána og þar er hægt að komast af með brú, sem hefur minna burðarmagn, og þar að auki er brúarstæðið þar töluvert styttra en hjá Iðu, og að órannsökuðu máli gæti maður búizt við því, að heppilegra væri að setja brúna á Hólmsá. Enn gæti ég búizt við því, að allra bezt passaði gamla Ölfusárbrúin á Tungufljót hjá Króki, og þar er umferð svo lítil, að sterka brú þarf ekki. Mér finnst því, að fjvn. hefði átt að láta rannsaka þessa staði alla. Ég ætla ekki að gera sérstaka till. um það, en ætlast til þess, að vegamálastjórnin hugsi um að láta rannsaka bæði brúarstæði á Hólmsá og Tungufljóti og á Hvítá hjá Iðu. Mér finnst þurfa að rannsaka alla þessa möguleika og það eigi að gerast, sem heppilegast er fyrir heildina, hvað sem þessari till. líður. Þessar brýr liggja allar skammt frá Ölfusá, og er því auðgert að flytja brúna á hvern staðinn, sem er, og ætti það þá eingöngu að ráða, á hvern staðinn heppilegra og hyggilegra er að setja brúna, ef það reynist gerlegt að nota hana á einhvern þeirra.

Eiríkur Einarsson Við flutning þessarar till. var reynt að setja málið þannig fram, að það þyrfti ekki að valda ágreiningi, þar sem með henni er einungis farið fram á rannsókn á því, hvort brúin muni henta, þegar hún verður óþörf á Selfossi, til endurbyggingar á brúarstæði hjá Iðu, og ef rannsókn leiddi það í ljós, að svo sé, þá verði heimilað, að hún verði þangað flutt og endurreist þar. Þetta er efni gr. og hvorki meira né minna. Í samræmi við þessar sanngjörnu óskir og að þarna er mikil nauðsyn á þessum framkvæmdum er till. borin fram. Ég er mjög þakklátur þeim, sem málið hefur heyrt undir til umsagnar og álits, hv. samgmrh. og vegamálastjóra, sem hafa mælt með samþ.till. hvor frá sínu sjónarmiði, og einnig vil ég þakka hv.fjvn., sem einróma hefur tekið í sama streng. Þetta mál hefur verið kynnt hér á hæstv.Alþ. fyrr, eins og tekið hefur verið fram af hv.frsm.fjvn., og það, sem fyrir vakir með því máli, er, eins og oft hefur verið tekið fram, að bæta úr nauðsyn brúargerðar hjá Iðu vegna almennrar samgönguþarfar og ekki sízt vegna læknissóknarferða um margar fjölbyggðar sveitir, og þessu máli hefur verið tekið með vinsemd og skilningi. En þar sem hv. 2. þm. N-M. vék að því, að það séu fleiri ár óbrúaðar, og nefndi sérstaklega til eina, þá er það síður en svo, að ég vilji vera að andmæla því, að svo sé. En ég vildi vænta þess, að rannsókn leiddi í ljós, að brúin gamla á Selfossi verði hæf til að bæta úr þörfinni á hinni sömu á þarna uppi á héraðinu, þar sem svo mikið liggur við. En ég segi það satt, að ef svo illa tækist til, að rannsókn leiddi í ljós, að brúin ekki hentaði á þessum stað, þá vildi ég, að hún gæti komið að haldi þar, sem þörf verður að nota hana. Um það, hvað rannsókn leiddi í ljós, er það að segja, að það væri barnalegt af mér, eins og það er barnalegt af hv.þm. N-M., að leiða getur að því, hvað slík rannsókn leiddi í ljós. Ég vil láta þessa rannsókn fara fram og vænti þess, að það eitt komi í ljós við hana, sem reynist bezt, og niðurstöðurnar vona ég verði í samræmi við þá hófsömu till., sem hér liggur fyrir, að ég vona til samþykkis hjá hæstv.Alþ. með þeim meðmælum, sem liggja fyrir frá hæstv. samgmrh. og hv.fjvn.

Ingólfur Jónsson Ég skal ekki segja mikið um þetta mál, en hv. 2. þm. N-M. vakti athygli á því, sem Rangæingar hafa vitað áður, að það gæti komið til mála, að brúin á Ölfusá hentaði vel á Hólmsá í Landeyjum, en okkur þm. Rang. þótti þó ekki ástæða til að koma með brtt., því að þessi till. fer aðeins fram á, að það verði rannsakað, hvort það henti að nota þessa brú hjá Iðu. Vegamálastjóri segir, að þar sem það sé ekki útilokað að nota brúna á Hvítá hjá Iðu, sé hann ekki á móti því, að till. verði samþ., en hann telur ýmiss konar vandkvæði á því. Brúin hjá Iðu þurfi að vera 100 metrar, en Ölfusárbrúin sé ekki nema 75 metrar. Ég veit, að það er mikil þörf á því að brúa Hvítá sunnar í Árnessýslu, og finnst mér því, að það ætti að rannsaka, hvort ekki hentaði betur að nota hana þar en á Hólmsá. En ég veit, að vegamálastjóri muni nota brúna á annan hvorn þennan stað, eftir því sem hún hentar, og tel ég þess vegna óviðeigandi, að við Rangæingar færum að flytja brtt. við þessa till. og keppa um það við þm. Árn., hvort brúin yrði á Hvítá hjá Iðu eða á Hólmsá, því að það er enginn vafi á því, að vegamálastjóri mundi setja brúna niður þar, sem hún hentaði bezt, hvernig svo sem till. hljóðaði. Þessi till. er þannig orðuð, að því er ekki slegið föstu, að brúin verði sett hjá Iðu, heldur aðeins, að það fari fram rannsókn á þessu brúarstæði, og það mundi aðeins verða til þess að opna þetta meira að fara að flytja brtt. um þetta efni. Ég vildi aðeins taka þetta fram, að það er ekki vegna þess, að við Rangæingar munum ekki eftir brúnni á Hólmsá, að við komum ekki með brtt., heldur er það af því, að okkur er ljóst, að brúin verður sett þar, sem hún hentar bezt, hvað sem till. þessari líður.

Helgi Jónasson Ég vil taka undir það með hv. samþm. mínum, að okkur vantar brú á Hólmsá. En brúarstæði þar hefur verið rannsakað á ýmsum stöðum, og ég fyrir mitt leyti hef enga trú á því, að hægt verði að notast við þessa brú á Hólmsá, eins og hún er, því að sannleikurinn er sá, að Hólmsá er þannig úr garði gerð og það vatnsmikil, að það hefur staðið styrr um það, hvað mætti þrengja hana mikið þar, sem brú yrði sett. Ég er þeirrar skoðunar, ef ætti að nota þessa brú á Hólmsá, þá þyrfti að þrengja ána svo mikið, að engar líkur séu til þess, að hægt yrði að nota hana á Hólmsá og ekki heldur hjá Iðu, og af því að ég býst ekki heldur við því, að hægt verði að nota hana á Hólmsá eða Iðu, þá kom ég ekki með brtt. En ef það skyldi reynast svo, að hægt væri að nota brúna á Hólmsá og vegamálastjóri teldi það heppilegra en nota hana á Iðu, þá er náttúrlega ekkert á móti því.

Eiríkur Einarsson Ég vil einungis taka það fram til andsvara því, sem hv. 2. þm. Rang. sagði, að það er drengilega mælt hjá honum að vilja ekki fara í hreppapólitík í þessu máli. Það er nú einu sinni svo, að þessi till., eins og hún liggur fyrir, er ákvörðun um rannsókn á þessu, sem við erum að tala um. Mér finnst því fávíslegt að vera að leiða getur að því, hvar verði tiltækilegt að nota þessa brú. Málið er komið á þann rekspöl, ef till. verður samþ., að það skuli rannsaka með gaumgæfni af fagmönnum, hvort hún sé nothæf á sjálfa ána, sem hún er tekin af. Það er rétt, að það er til brúarstæði á Hvítá samkvæmt brúarl., sem er nær en Iða, það vantar brú hjá Kiðjabergi, en það nefnir enginn, þótt það kannske hentaði betur, því að það er ekki eins aðkallandi að fá brú þar. Ég hygg líka, að Hólmsárbrúin kæmi sér vel og það séu miklar þarfir þar á bak við, en brú hjá Iðu er áreiðanlega enn þá meira aðkallandi, og mér finnst hv. 2. þm. Rang. líka skilja það vel, að með tilliti til læknissóknar sé þessi þörf ákaflega brýn, og það er málefni, sem hv. 1. þm. Rang. ætti að bera sérstaklega gott skyn á, að því stærri nauðsyn er þetta, sem það nær til fleiri manna. En ef það reyndist svo, að brúin hentaði ekki á þessum stað, þá vildi ég gjarnan, að hún kæmi öðrum í góðar þarfir í samræmi við það, sem þessir hv.þm. hafa verið að hafa orð á. Ég vil svo leyfa mér að votta þeim mönnum þakklæti, sem hafa mælt með till., og vil vona, að hæstv.Alþ. sjái sér fært að samþ.till. eins og hún liggur fyrir.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson : Ég get verið stuttorður um álit fjvn. um þessa till. Það var höfð á því svipuð aðferð og höfð hefur verið um önnur slík málefni, að þetta var sent til Rafmagnseftirlits ríkisins, og lét n. birta hér svar Jakobs Gíslasonar, f. h. Rafmagnseftirlitsins, en hann er eindregið meðmæltur því, að þessi ábyrgð verði veitt. N. fellst alveg á rök hans og lætur því nægja að vísa til bréfs hans á þskj. 1006, því að í því felst sá rökstuðningur, sem n. vildi hafa fyrir máli sínu. Hún mælir því með, að till. verði samþykkt.

Frsm. (Helgi Jónasson) Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þessar till. Þær hafa sætt sömu meðferð í fjvn. og aðrar till. svipaðs eðlis. Við till. á þskj. 854 var brtt. á þskj. 867, sem einnig var tekin til meðferðar af n.N. hefur rætt við samgmrh. og leitað umsagnar Rafmagnseftirlits ríkisins og að því athuguðu komið sér saman um að mæla með því, að till. verði samþykktar með þeirri brtt., sem hér er getið um á þskj. 1026, og nákvæmlega í samræmi við aðrar till., sem á undan eru gengnar um sama efni.

Jörundur Brynjólfsson Það skulu ekki verða mörg orð. Ég vil þakka hv.fjvn. fyrir afgreiðslu hennar á málinu. Reyndar hefði ég fremur kosið, hvað framkvæmdir áhrærir, að ákvæði upphaflegu till. hefðu verið látin halda sér, en ég vil samt sem áður mega vænta þess, að vel takist til um framkvæmdir, þó að till. væri breytt í þetta horf.

Frsm. (Pétur Ottesen) Ég get langsamlega að mestu leyti vitnað til nál., sem fjvn. hefur gefið út um þetta mál. Þar er tekin fram ástæðan fyrir því, að farið er fram á þessa ábyrgð með þeim hætti, sem hér er gert, og hún er sú, að það hefur verið frestað að setja l. um lendingarbætur í Ólafsvík, sem stafar af því annars vegar, að það er sýnt, að það er ákaflega miklum erfiðleikum bundið að gera þær lendingarbætur, þar sem hafizt hefur verið handa um þær, þannig úr garði, að nokkur veruleg þróun geti orðið í útgerð þar og að bátarnir geti stækkað, sem er að sjálfsögðu nauðsynlegur liður fyrir framtíðarafkomu manna á þessum stað. Hins vegar er verið að athuga möguleika í Rifsósi við Ólafsvík fyrir því að geta fengið þar fiskihöfn. Af þessari ástæðu hafði sú ákvörðun verið tekin að slá á frest samþykkt þess frv., sem hv.þm. Snæf. flutti á öndverðu þessu þingi, en með tilliti til þess, að Ólafsvíkurbúar þurfa vegna framkvæmda, sem gerðar voru á s. l. sumri, endilega að fá ábyrgð fyrir láni, til þess að geta fengið hagkvæmt lán í þessu skyni, þótti fjvn. af þeirri ástæðu, sem hér greinir, forsvaranlegt að víkja frá þeirri reglu í þessu tilfelli, sem hún annars heldur sér við, að veita ekki ábyrgð fyrir slíku láni öðruvísi en heimild sé gefin fyrir því í viðkomandi hafnarl. Hér er aðeins um bráðabirgðaráðstöfun að ræða, því að annaðhvort verður Rifsós gerður svo úr garði, að útgerðarmenn úr Ólafsvík geti flutt þangað, eða hafizt verður handa á ný um frekari endurbætur í Ólafsvík sjálfri, og þá mundu verða samþykkt hafnarl. í því sambandi, sem veittu ábyrgð fyrir láninu. Fjvn. leggur til af þessari ástæðu, að þessi ábyrgð verði veitt í því formi, sem hún liggur fyrir, til þess að leysa þann vanda, sem Ólafsvíkurbúar eru í í sambandi við lántöku vegna framkvæmdanna á s. l. sumri.

Frsm. meiri hl. (Jóhann Jósefsson) Herra forseti. - Það var ekki laust við, þegar þessi till. kom fram, að ýmsir, bæði innan þings og utan, litu svo á, að hér væri til of mikils mælzt, ef gerðar væru ráðstafanir til þess, að frá upphafi vega væri hæfur læknir látinn hafa málefni vinnuheimilis berklasjúklinga að Reykjalundi til meðferðar. En svo er fyrir að þakka, að þetta mál þurfti í sjálfu sér ekki mikilla skýringa við, hvorki meðal þm. né meðal almennings, þar til menn sáu það og könnuðust við, að einmitt þetta, að skipaður væri þar læknir þegar í stað, væri heppilegt og í sjálfu sér ekki annað verjandi, þegar þess er gætt, hve mikið risaátak þjóðin hefur gert til þess að koma upp þessu vinnuhæli. Það er að sjálfsögðu einsdæmi hér á landi, að almenningur til sjávar og sveita hafi brugðizt við nokkru málefni betur. Að vísu hefur fólk brugðizt drengilega við ýmsu, en ég held, að það sé einsdæmi, að þjóðin hafi fundið og skilið þörfina á nokkrum hlut eins vel og einmitt á þessu vinnuheimili, og það er í rauninni ekki undarlegt, þegar þess er gætt, hve mikið er búið að leggja í sölurnar, - ég meina ekki sérstaklega peningalega, heldur hve miklu búið er að fórna og hve mikið af þjáningum og sorgum þessi óttalega veiki, berklaveikin, hefur leitt yfir þjóðina. Nú er þetta mál komið á það stig, að einstaklingar í þjóðfélaginu hafa tekið á sig sameiginlega að tengja við þær aðgerðir, sem hið opinbera áður hafði gert í þessum efnum, með því að byggja heilsuhæli og með læknisaðgerðum og öðru slíku. Þegar nú einstaklingarnir höfðu stigið þetta risaskref, að koma upp vinnuheimili berklasjúklinga, þá var ekki við öðru að búast en menn yrðu fljótir til að skilja, að ekkert annað væri verjanlegt en að fá hæfan yfirlækni til þess að hafa þennan sérstaka starfa á hendi, - heilbrigðiseftirlit og eftirlit með daglegri líðan þeirra vistmanna, sem þar dveldust, og enn fremur að reyna að hjálpa þeim til þess að verða að fullfrískum og dugandi mönnum. Þetta mun hafa valdið því, að í sjálfu sér má segja, að fjvn. vilji eitt og hið sama í þessu máli, en það var þó svo, að minni hl. n. beit í sig orðalag í þessu efni, sem meiri hl. gat ekki fallizt á, og einkum og sér í lagi vil ég geta hér um það, að þar sem segir í nál. minni hl., að n. hafi rætt till. þessa við félmrh. og berklayfirlækni Sigurð Sigurðsson, og að öðru leyti þar sem það er gefið í skyn, að Sigurður Sigurðsson kysi orðalag minni hl., þá ber þar dálítið á milli að mínum dómi. Ég held, að hv.frsm. hafi viljað fallast á annað orðalag á tímabili, en seinna var hann horfinn frá þeirri skoðun. Svo hvað rökstuðninginn snertir, þá er hann aðallega sóttur hjá minni hl. til landlæknis. Hann segir m. a., að honum þyki of ríflega áætluð þessi fjárhæð, og virðist þá landlæknir horfa framhjá því, að yfirlækni vinnuheimilisins er ætlað að hafa einnig annað starf á hendi við heimilið, þ. e. framkvæmdastjórastöðuna. Það er því alveg út í loftið að segja, að viðkomandi maður eigi að launast jafnt og yfirlæknar heilsuhæla ríkisins, því að þótt sagt sé, að hann eigi að hafa sömu laun sem læknar á þeim, þá er þess að gæta, að hann á jafnframt að hafa á hendi að vera ráðsmaður heimilisins, annast innkaup á efni til þess, sem framleiða skal, og annast sölu þess, sem framleitt er, o. s. frv. Ég vildi taka þetta fram til þess að fyrirbyggja, að misskilningur gæti risið út af þessu. Fyrir sjálf læknisstörfin kemur þá sem sagt sem svarar hálfum launum yfirlæknis við ríkishælin, en hinn helmingurinn fer fyrir framkvæmdastjórastöðuna. Landlæknir heldur því enn fremur fram, að sér sé ekki kunnugt um, að athugun kunnáttumanns hafi farið fram á því, hver læknaskipun mundi henta hinni fyrirhuguðu stofnun. Lítur það dálítið undarlega út, að slíkt skuli koma fram hjá yfirmanni í heilbrigðismálum þjóðarinnar, þar sem jafnvel leikmönnum var það vitanlegt, að sá maður, sem hefur verið falið að vera yfirlæknir, Oddur Ólafsson, var ytra einmitt til að kynna sér þessa hlið málsins sérstaklega, og er sá eini af læknum hérlendis, sem hefur aflað sér þekkingar á rekstri slíkra vinnuheimila. Svo segir landlæknir, að sér sé ekkert um þetta kunnugt, en það er kunnugt meðal annarra manna í landinu. Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta; ég vildi bara halda fram því orðalagi, sem meiri hl. n. hefur samþ. og prentað er á þskj. 1019. Þó vildi ég gera þar eina undantekningu til samkomulags, eftir að hafa athugað það mál. Brtt. meiri hl. hljóðar svo: „Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að greiða árlegan styrk til vinnuheimilis Sambands íslenzkra berklasjúklinga að Reykjum, er samsvari launum yfirlæknis við heilsuhæli ríkisins, og gangi styrkur þessi til að launa yfirlækni vinnuheimilisins, enda hafi hann jafnframt framkvæmdastjórn þess á hendi.“ Nú hefur mér verið bent á af fróðum mönnum, að það kunni að valda togstreitu, að í till. er talað um „árlegan“ styrk, þar eð oftast séu þál. miðaðar við eitt ár eða ákveðið tímabil. Það stóð nú svo í mínum heila, að þetta hefði verið áður gert, en vera kann, að mig misminni það. En þar sem ég vil ekki leggja nokkurn stein í götu þessa máls, ber ég fram brtt., sem fellir þetta „árlega“ úr. En ég geri það í því trausti, að í þetta starf verði ráðinn fastur maður, enda þótt landlæknir segi, að ekki sé eðlilegt, að ríkið launi starfsmann við einkastofnun. Ég lít svo á, að ekki beri að skoða þetta sem venjulega einkastofnun. Þessi stofnun er að vissu leyti eins bundin ríkinu og hver annar spítali. Þess vegna er það, að þótt ég komi með þessa brtt., þá vænti ég þess fastlega, að ætíð verði stuðlað að rekstri hælisins, m. a. með því, að ríkið kosti yfirlækni og framkvæmdastjóra í einni persónu. Í bréfi frá landlækni segir, að vel hefði mátt byrja og sjá, hversu þessu reiddi af, en létta undir síðar, ef þörf krefði. Við erum þessu andvígir. Við viljum þegar frá byrjun láta gera allt undir stjórn þess læknis, sem á að reka hælið í framtíðinni. Ég leyfi mér svo að afhenda hæstv. forseta þessa skriflegu brtt.

Frsm. minni hl. (Helgi Jónasson) Herra forseti. - Ég skal ekki vera langorður að þessu sinni. Hv. frsm. meiri hl. fjvn. vildi láta skína í það, að minni hl. væri andvígur þeirri stofnun, sem hér um ræðir, vinnuheimili S.Í.B.S., en það er alls kostar rangt, að svo sé. Ágreiningurinn er einungis um það, í hvaða formi ríkið skuli styrkja þessa stofnun. Við álítum, að Alþ. ætti ekki að fara inn á þá braut að launa starfsmenn við þær stofnanir, sem ríkið hefur engin umráð yfir. Við vildum hins vegar ganga inn á þá braut, að ríkið legði til fjárhæð, sem svaraði launum eins starfsmanns. En í till. er þessi upphæð bundin við ákveðinn starfsmann, og því erum við á móti. Þá virtist frsm. meiri hl. hneykslaður á því, að við tökum tillit til landlæknis í þessu efni. Það mun þó vera venja, að Alþ. leiti álits hans á svipuðum málum, og það ætla ég, að þá hafi miður farið, þegar ekki hefur verið farið eftir tillögum landlæknis varðandi heilþrigðismál. Er þess skemmst að minnast, þegar rokið var til í fyrra og stofnuð læknishéruð þvert ofan í till. landlæknis, en nú flytja sömu þm.till. um að fresta framkvæmd þeirra l. Það má vera, að launakjör þess manns, sem hér um ræðir, séu aukaatriði, en það er þó dálítið undarlegt, að nú, þegar mest er talað um að samræma laun, þá skuli hinir sömu þm., sem hyggjast setja reglur þar um, leggja til, að þær reglur verði þverbrotnar. Mér þykir það undarlegt, að þessi maður, sem vafalaust er ágætur, skuli eiga að fá nú þegar sömu laun og læknar, sem búnir eru að starfa í 25 ár, en þetta má kannske lagfæra með því að hækka þá; það er hinn venjulegi gangur.

Hann kemur nú ekki frá prófborðinu.

Nei, hann hefur að vísu verið læknir um skeið, en ég hygg þó, að hv.þm. sjái, að hér er ekki um samræmi að ræða, og þar mun koma, að aðrir yfirlæknar munu krefjast hækkunar. Það er nokkur bót, að fellt er úr till. þetta „árlega“, en samt mæli ég með, að till. minni hl. verði samþ. Sérstaklega vil ég undirstrika það, að verði till. meiri hl. samþ., er gefið alvarlegt fordæmi, sem getur leitt út í hinar mestu ógöngur.