Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Óbyggðanefnd úrskurðaði 21. mars sl. að Landsvirkjun væri ekki eigandi vatnsréttinda í afréttum Árnessýslu, vatnsréttindin frá Búrfelli og upp úr, þ.e. í Sigöldu, Hrauneyjafossvirkjun, Sultartanga, Búðarhálsvirkjun og Vatnsfellsvirkjun, væru þjóðareign en ekki Landsvirkjunar eins og talið var. Reyndar hafði ríkt ákveðin óvissa um það hver ætti þessi vatnsréttindi eftir að dómar féllu um Landmannaafrétt og afrétti í Rangárvallasýslu árin 1955 og 1981. Herra forseti. Í dag munu vatnsréttindi fyrir ofan Búrfell og Tungnaá metin á um 550 millj. kr. í bókum Landsvirkjunar en menn geta spáð í hvort það yrði söluvirði þeirra ef þau væru á markaði. Tilefni fyrirspurnar minnar um stefnu ríkisstjórnarinnar varðandi meðferð vatnsréttindanna á Þjórsársvæðinu er frétt í Morgunblaðinu 3. ágúst sl. þess efnis að viðræður eigenda Landsvirkjunar standi fyrir dyrum, eins og segir í fyrirsögn, og að viðræður hefjist með haustinu. Einnig kemur fram í þessari grein að bréfaskipti hafi þá þegar farið fram milli ráðuneytis og Reykjavíkurborgar. Nú á ríkið auðvitað nokkra kosti í málinu. Ætlar það að láta fyrirtækið greiða fyrir nýtingu réttindanna eða ekki? Ef niðurstaðan er sú að láta fyrirtækið borga, í hvaða formi yrðu þær greiðslur? Það er líklega hægt, a.m.k. um einhvern tíma, að láta kyrrt liggja og leyfa Landsvirkjun að nýta þessi réttindi án endurgjalds ef það væri vilji stjórnvalda því að það mættu þau raunar samkvæmt þjóðlendulögum. Spurningin er hins vegar, ef samkomulag næst um að skapa ramma fyrir samkeppni á raforkumarkaði, hvort stætt er á að leyfa fyrirtækinu að nýta svo verðmæt réttindi án endurgjalds. Hvað með önnur fyrirtæki, innlend eða erlend, sem vildu fá að nýta vatnsréttindi í þjóðlendum? Hér þarf, herra forseti, að marka stefnu til framtíðar. Í leiðara Morgunblaðsins í dag er vikið að þeim breytingum sem að líkindum eru fram undan á raforkumarkaðnum. Þar er bæði vikið að áhuga sem vart hefur orðið innan borgarstjórnar Reykjavíkur á sölu á hlut borgarinnar í Landsvirkjun en það er einnig minnt á að í skýrslu auðlindanefndar var fjallað um auðlindagjald vegna nýtingar auðlinda í vatnsföllum og í iðrum jarðar, og jafnframt minnt á að tímabært sé að umræður um þennan þátt málsins hefjist fyrir alvöru í tengslum við þær umbreytingar sem fram undan eru á sviði orkumála. Herra forseti. Það sem við ræðum hér er í rauninni spurning um rétt eiganda auðlinda, þ.e. þjóðarinnar, til að fá réttlátar greiðslur fyrir auðlindir í þjóðareign. Þetta er líka spurning um jafnræði á milli atvinnugreina og að síðustu, herra forseti, getur þetta verið spurning um jafnræði á milli fyrirtækja. Það er þess vegna mikilvægt að stefna ríkisstjórnarinnar varðandi meðferð vatnsréttinda á Þjórsársvæðinu liggi fyrir, og um það spyr ég hæstv. forsrh.

Herra forseti. Til svars við þessari fyrirspurn er í fyrsta lagi mikilvægt að það sé áréttað strax í upphafi að meðferð þeirra réttinda sem hv. fyrirspyrjandi vísar til hefur frá stofnun Landsvirkjunar verið lögákveðin í þágu fyrirtækisins, fyrst samkvæmt lögum nr. 59/1965 og síðar samkvæmt lögum nr. 42/1983, og er ekkert í úrskurði óbyggðanefndar sem breytir neinu um það. Í öðru lagi skal það tekið fram að ríkisstjórnin hefur engin áform um að beita sér fyrir breytingum á meðferð þessara réttinda í höndum fyrirtækisins. Á hinn bóginn er til þess að líta að eignarhald ríkisins í fyrirtækinu hefur ásamt öðru byggst á framsali þessara réttinda til fyrirtækisins samkvæmt sameignarsamningi ríkisins og Reykjavíkurborgar frá 1. júlí 1965. Þessi réttindi eru á svæði sem eftir gildistöku þjóðlendulaga og að úrskurði óbyggðanefndar gengnum telst þjóðlenda í eigu ríkisins og hefur samkvæmt því verið eigendalaust þegar samningurinn var gerður. Þess vegna er eðlilegt að spurt sé hvort breytt réttarskipan á svæðinu raski á einhvern hátt réttarstöðu fyrirtækisins þar og þá þeim réttindum sem eigendaframlag ríkisins hefur með öðru miðast við. Af hálfu ríkisins hafa verið færð fyrir því rök að svo þurfi ekki að vera ef litið er svo til að í samningnum hafi eingöngu falist framsal á hagnýtingar- og afnotarétti þeirra lands- og vatnsréttinda sem hér er um að ræða. Ríkinu hafi verið heimilt að framselja óbein eignarréttindi að þeim, á grundvelli allsherjarréttarlegra valdheimilda sinna á svæðum utan eignarlanda, og fyrir þau hafi að fullu verið greitt með eignarhlut ríkisins í fyrirtækinu. Eftir setningu þjóðlendulaga býr forsrh. að sams konar valdheimildum að því er varðar ráðstöfun réttinda innan þjóðlendna og ákvörðun endurgjalds fyrir þau, og ég hef fyrir mitt leyti lýst mig reiðubúinn til að lýsa því yfir á grundvelli þeirra heimilda að réttindi Landsvirkjunar skuli standa óhögguð að þessu leyti. Meðeigendur ríkisins að fyrirtækinu, Reykjavíkurborg og Akureyrarbær, hafa á hinn bóginn lagt á það áherslu að óbreytt réttarstaða fyrirtækisins verði að gengnum úrskurði óbyggðanefndar ekki að fullu tryggð nema ríkinu verði með lögum heimilað að framselja Landsvirkjun þau réttindi sem samningurinn frá 1965 tók til enda hafi framsal þeirra, í ljósi niðurstöðu óbyggðanefndar, byggst á vanheimild sem ekki verði bætt úr á annan hátt. Hafa bæði borgarstjórinn í Reykjavík og bæjarstjórinn á Akureyri staðfest þá afstöðu bréflega og beint því til ríkisstjórnarinnar að hún beiti sér fyrir lagasetningu í þessa veru. Í ljósi þessarar afstöðu meðeigendanna hef ég látið hefja undirbúning að gerð frv. þar að lútandi enda get ég út af fyrir sig tekið undir að það sé nauðsynlegt ef lagt er til grundvallar að í samningnum frá 1965 hafi átt að felast bein eignayfirfærsla þessara réttinda í hefðbundnum einkaeignarréttarlegum skilningi. Aðalatriði þessa máls --- og um það hygg ég að allir eigendur fyrirtækisins geti verið einhuga --- er vitaskuld það að fyrirtækið bíði ekki skaða af þeirri niðurstöðu sem fengin er með úrskurði óbyggðanefndar og verði í ljósi hennar gert eins sett og til var stofnað með umræddum sameignarsamningi frá 1965. Ég vonast því til að geta lagt frv. þess efnis fyrir þingið um leið og það kemur saman aftur að loknu jólahléi.

Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að koma með þetta mál inn í þingsali og sömuleiðis hæstv. forsrh. fyrir svörin. Það er laukrétt sem sagt er að með þessum úrskurði hefur skapast viss réttaróvissa miðað við þá samninga sem áður voru í gildi. Hæstv. forsrh. upplýsti um að það væri verið að vinna að frumvörpum til að taka af öll tvímæli um þann samning sem var gerður fyrr á árum. Ég held að það sé rétt stefna að taka á þessu máli en það þarf samt, herra forseti, og ég vil vekja athygli á því, að ræða betur málefni Landsvirkjunar, m.a. í ljósi umræðna um hugsanlega sölu Reykjavíkurborgar og umræðu í tengslum við Kárahnjúkavirkjun. Það er orðin óvissa mjög víða í sambandi við Landsvirkjun þessa dagana og ég tel því brýnt, þó að það verði ekki gert í þessum fyrirspurnatíma, að Alþingi gefist ráðrúm til að fara betur yfir þau mál sem tengjast Landsvirkjun, ekki endilega í kjölfar þessa dóms heldur með heildstæðari hætti eins og hér er opnað á.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir svörin. Það er gott að við eigum von á því að fá frumvörp inn í þingið þar sem tekið verður á þessum málum, og gefast þá færi á að ræða þau frekar en í stuttum fyrirspurnatíma. Umhverfið er hins vegar að breytast svo mikið að ég held að það séu fullkomnir draumórar ef ríkisstjórnin heldur að hún geti haldið óbreyttu ástandi gagnvart þessu fyrirtæki. Í fyrsta lagi er umhverfi raforkumála væntanlega mjög að breytast. Hér á að efna til samkeppni á raforkumarkaði og það hlýtur að verða spurt hvort það geti staðist eftir þennan úrskurð að ríkið afhendi einu fyrirtæki þessi mikilvægu réttindi án endurgjalds. Ég tek það ekki gilt að eignarhlutur ríkisins í fyrirtækinu jafngildi því að fyrirtækið hafi greitt fyrir réttindin. Sá eignarhlutur kann líka að breytast, herra forseti, vegna þess að ef svo fer fram sem horfir hygg ég að við munum horfa framan í það að Landsvirkjun verði breytt í hlutafélag í fyllingu tímans og auðvitað mun Landsvirkjun þurfa að taka þátt í starfsemi á markaði eins og önnur orkufyrirtæki. Það er óvissa um ýmsa þætti, herra forseti, og ég vil undirstrika að lokum að ríkisstjórn Íslands, hver sem hún er á hvaða tíma, mun ekki komast upp með að mismuna atvinnugreinum, hvað þá fyrirtækjum, hvað það varðar að greitt verði fyrir nýtingu sameiginlegra auðlinda þjóðarinnar. Ef sumar atvinnugreinar eru látnar greiða auðlindagjald eða hvað menn kalla það, greiða fyrir nýtinguna, mun ávallt standa á ríkisstjórnina sú krafa að aðrar atvinnugreinar geri slíkt hið sama ef þær nýta einnig auðlindir í sameiginlegri eigu þjóðarinnar.

Herra forseti. Ég tel það alveg ótvírætt að þar sem eignarhlutur ríkisins jókst í fyrirtækinu vegna afhendingar á landréttindum þarna hafi gjald komið fyrir. Það liggur fyrir í mínum huga og eyða þarf óvissu þannig að ríkið standi við það að láta sitt á móti því gjaldi sem það hefur þegar fengið með eignarhlut í þessu fyrirtæki. Varðandi það sem hv. þm. Ágúst Einarsson nefndi, um það sem snýr að Landsvirkjun og óróleika hjá borgaryfirvöldum í Reykjavík, veit ég ekki annað en að það sé góður meiri hluti fyrir réttri niðurstöðu þar þó að sá meiri hluti sé ekki hefðbundinn.

Hæstv. forseti. Um nokkurt skeið hefur staða matvælaeftirlits hér á landi verið til umfjöllunar hjá stjórnvöldum. Segja má að óvissa ríki um framtíðarskipan þessara mála en að margra mati er brýnt að marka stefnuna fram á við. Í lok síðasta árs skilaði nefnd forsrn. um opinbera eftirlitsstarfsemi skýrslu til hæstv. forsrh. og í stuttu máli sagt var niðurstaða nefndarinnar að núverandi fyrirkomulag matvælaeftirlits hér á landi væri óviðunandi. Það er ekki nógu skilvirkt, ekki nógu hagkvæmt og tekur ekki fullt tillit til þeirrar þróunar sem orðið hefur í framleiðslu matvæla. Eins og kunnugt er eru auknar kröfur gerðar til matvælaframleiðenda af hálfu yfirvalda og ekki síður neytenda. Nefndin lagði til að sameina stjórnsýslueftirlit með matvælum innan eins ráðuneytis og einnar matvælaeftirlitsstofnunar. Í ljósi álits skýrsluhöfunda langar mig að spyrja hæstv. forsrh. hvað líði undirbúningi þess að sett verði á fót ein stofnun hér á landi sem hafi yfirumsjón með matvælaeftirliti. Í þessu sambandi er vert að minna á að hæstv. forsrh. sagði í svari við fyrirspurn hv. þm. Sigríðar Jóhannesdóttur fyrir rúmu ári að hann ætti von á að ríkisstjórnin mundi ljúka þessu verkefni fyrir áramót, þ.e. síðustu áramót. Herra forseti. Á þessu máli eru ýmsar hliðar. Ein snýr að heilbrigðiseftirliti sveitarfélaga og því spyr ég hæstv. forsrh. einnig um hugsanlegar breytingar á hlutverki sveitarfélaganna við matvælaeftirlit ef slíkri stofnun, sem matvælaeftirlitsstofnun yrði, yrði komið á fót. Í mínum huga er ljóst að stefnumörkun ríkis og sveitarfélaga á sviði matvælaeftirlits þarf að nálgast með heildstæðum og þverfaglegum hætti. Á það er t.d. lögð rík áhersla í hvítbók Evrópusambandsins um fæðuöryggi frá árinu 2000. En þótt margt mæli með því að matvælaeftirlit hér á landi verði einfaldað og bætt verður að gæta þess að nýtt fyrirkomulag leiði ekki til tvíverknaðar eða dragi úr hagkvæmni og skilvirkni þess eftirlits sem nú fer fram á vegum sveitarfélaganna. Allt eru þetta atriði sem skoðast þurfa vel í þessu samhengi, herra forseti. Heilbrigðis- og matvælaeftirlit sveitarfélaganna er gott dæmi um eftirlitshlutverk þeirra og nærþjónustu sem í fljótu bragði verður ekki séð að eigi betur heima hjá ríkinu. Hugmyndafræði heildstæðs matvælaeftirlits, sem stundum er nefnt frá haga til maga eða frá hafi til maga, þarf ekki endilega að stofnanabinda í einni ríkisstofnun. Hins vegar má vel vera að stjórnsýslu þurfi að bæta á þessu sviði, herra forseti.

Herra forseti. Hv. þm. spyr: ,,Hvað líður undirbúningi þess að sett verði á fót ein stofnun hér á landi sem hafi yfirumsjón með matvælaeftirliti?`` Og í annan stað: ,,Hvaða breytingar gætu orðið á hlutverki sveitarfélaganna við matvælaeftirlit ef slíkri stofnun verður komið á fót?`` Í mars 2001 var kynnt í ríkisstjórn skýrsla ráðgjafarnefndar um opinberar eftirlitsreglur um framtíðarskipan matvælaeftirlits. Það var meginniðurstaða nefndarinnar að núverandi fyrirkomulag matvælaeftirlits sé óviðunandi. Það samræmist ekki kröfum sem gera verður um skilvirka og hagkvæma stjórnsýslu til að tryggja mikilvæga hagsmuni þjóðarinnar. Matvælaeftirlit hér á landi tekur ekki að fullu tillit til þeirrar þróunar sem orðið hefur á undanförnum árum í tækniþróun við framleiðslu matvæla, auknar kröfur neytenda um gæði matvæla og stöðu Íslands sem matvælaframleiðslulands á alþjóðamarkaði. Tillaga nefndarinnar var að sameina stjórnsýslueftirlit með matvælum innan eins ráðuneytis og einnar matvælaeftirlitsstofnunar sem undir það ráðuneyti fellur. Með því móti verði brugðist við þeim göllum sem eru á núverandi kerfi. Jafnframt er stjórnsýsla málaflokksins færð á eitt stjórnsýslustig. Í framhaldinu var unnið í forsrn. að gerð frv. sem byggir á þeim tillögum sem ráðgjafarnefndin lagði til í skýrslu sinni. Markmiðið er að tryggja virkt og heildstætt eftirlit með matvælum og heilbrigði dýra í þágu neytendaverndar, hagkvæmni, bætts starfsumhverfis og útflutningshagsmuna á þessu sviði. Drögin gera ráð fyrir því að landinu verði skipt upp í eftirlitssvæði og að matvælastofnun hafi starfsstöð, svæðisskrifstofu innan hvers svæðis. Gert er ráð fyrir að allir starfsmenn sem nú vinna að þessum verkefnum innan málaflokksins færist til matvælastofnunar og að skipulag á landsbyggðinni verði þannig að fyrst um sinn haldi núverandi starfsmenn sama starfsstað. Reiknað er með að heildarfjöldi starfsmanna matvælastofnunar verði sambærilegur við það sem er í dag hjá þeim stofnunum sem vinna við matvælaeftirlit. Má því ætla að kostnaður verði svipaður því sem hann er nú. Á ríkisstjórnarfundi í mars 2002 voru kynnt drög að frv. um eftirlit með matvælum og heilbrigði dýra. Frumvarpsdrögin gerðu ráð fyrir breytingum á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Sveitarstjórnarlög, nr. 45/1998, kveða á um samráð ríkis og sveitarfélaga áður en kemur til breytinga á verkaskiptingu á fjármálalegum samskiptum. Ríkisstjórnin samþykkti því að fela fulltrúum forsrh., félmrh., fjmrh. og umhvrh. að kynna Sambandi íslenskra sveitarfélaga áformaðar breytingar og hafa um þær lögboðið samráð. Að samráðinu loknu skiluðu fulltrúar ríkis og sveitarfélaga í nóvember 2002 eða í síðasta mánuði, hvor sínu álitinu. Þar kom fram að samstaða var með þeim um sum atriði en skiptar skoðanir um önnur. Niðurstaða fulltrúa sveitarfélaga var sú að ekki eru gerðar neinar athugasemdir við að ríkisvaldið sameini yfirstjórn matvælaeftirlits undir eina stofnun og eitt ráðuneyti. Hins vegar eru gerðar athugasemdir við það verklag sem ríkisvaldið hefur viðhaft í þessu máli jafnframt því sem lagst er gegn tillögum um að slíta hluta heilbrigðiseftirlits frá sveitarfélögum. Frumvarpsdrögin voru nýlögð fyrir ríkisstjórn um miðjan nóvember ásamt fram komnum álitum, bæði fulltrúa ríkisins og fulltrúa sveitarfélaganna og hafa tvívegis verið rædd í ríkisstjórn síðan án þess að fá lokaafgreiðslu. Ég vænti þess þó að lokaafgreiðsla málsins geti orðið fljótlega en eins og hv. þm. nefndi hef ég svo sem sagt það áður.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. svörin. Jú, það er rétt sem kom fram í máli hæstv. forsrh. að sagt hefur verið hér áður að þetta sé allt á leiðinni en kannski er það þannig að góðir hlutir gerast hægt. Hins vegar verð ég að lýsa því, herra forseti, að ég hef nokkrar áhyggjur af athugasemdum eða því sem hæstv. forsrh. sagði um athugasemdir sveitarfélaganna, Sambands ísl. sveitarfélaga. Nú kemur í ljós að í þessu samráðsferli hafi verið skilað tveimur álitum, einu frá sveitarfélögum og öðru frá ríki, og það hafi síðan verið rætt í hæstv. ríkisstjórn. Ég mundi mjög gjarnan vilja inna hæstv. forsrh. eftir því hver sé í raun og veru lendingin í málinu. Ef sveitarfélögin eru að gera miklar athugasemdir við verklag, ekki við yfirstjórnina en við verklagið og við það að færa heilbrigðiseftirlitið frá sveitarfélögum sem eins og ég sagði er mjög mikilvægur hluti af þeirri þjónustu og því starfi sem þar fer fram, þá þætti mér gott að vita, herra forseti, hvernig eigi að leysa það mál þannig að allir vel við uni, bæði sveitarfélög og ríkisvald, því ljóst er að samræma þarf yfirstjórn með einhverjum hætti en það er hins vegar spurning hvernig hin nánari útfærsla og verklagið verður í framhaldinu. Eitt að lokum. Ef hér á að setja á fót nýja matvælastofnun bráðlega þá kemur það auðvitað til kasta Umhverfisstofnunar, þ.e. matvælasviðs Hollustuverndar ríkisins núverandi að vera stærstur hluti hinnar nýju matvælastofnunar. Því langar mig að bæta einni spurningu við til hæstv. forsrh. og spyrja hann hvaða samráð hafi verið haft við starfsfólk þeirrar stofnunar, þ.e. Hollustuverndar ríkisins sem mun breytast í Umhverfisstofnun um áramót.

Herra forseti. Ég gerði grein fyrir því að komið hefðu að máli þessu fulltrúar fjögurra ráðuneyta, forsrh., félmrh., fjmrh. og umhvrh., og við slíkar aðstæður er gert ráð fyrir að hver ráðherra meti það hvaða samstarf hann þarf að hafa innan síns ráðuneytis og stofnana sinna við meðferð málsins. Að öðru leyti gerði ég grein fyrir helstu ágreiningsatriðum sem komu fram varðandi samskipti við sveitarfélögin vegna þess að sérstaklega var um það beðið, en mér er hins vegar hvorki skylt né er heldur rétt að greina frá því hvernig málið er statt nákvæmlega á ríkisstjórnarvettvangi meðan málið er þar í lokameðferð. En ég vænti þess að sú meðferð skýrist fljótlega þannig að þingið sem nú situr fái örugglega málið til meðferðar og vonandi til afgreiðslu á þessu þingi.

Herra forseti. Í rúman áratug hefur Félag heyrnarlausra unnið að bættri réttarstöðu heyrnarlausra og hefur félagið lagt aðaláherslu á viðurkenningu á táknmáli og lögbundinn rétt heyrnarlausra til túlkaþjónustu. Á þessum áratug hefur ýmislegt gerst. Fyrst ber að nefna að vorið 1999 var á Alþingi Íslendinga samþykkt þál. um að íslenska táknmálið yrði viðurkennt móðurmál heyrnarlausra. Með leyfi forseta, hljóðar þál. svo: ,,Alþingi ályktar að menntamálaráðherra verði falið að láta gera athugun á réttarstöðu heyrnarlausra hér á landi í samanburði við réttarstöðu heyrnarlausra í nágrannalöndunum með það að markmiði að tryggja sem best stöðu íslenska táknmálsins.`` Allan þann tíma sem liðinn er síðan þetta var, herra forseti, hafa málefni heyrnarlausra verið til umfjöllunar í hinu opinbera kerfi. Starfshópar hafa verið stofnaðir og skýrslur hafa verið skrifaðar. Má þar nefna starfshóp sem stofnaður var á vordögum 1997 og var ætlað að gera úttekt á og skilgreina hvaða stofnanir og verkefni á sviði heilbr.- og trmrn. væru í raun félagsleg verkefni sem eðlilegra væri að heyrði undir félmrn. Einnig var þeim starfshópi falið að fjalla um verkaskiptingu ráðuneyta í þágu fatlaðra. Þá var stofnuð nefnd vorið 2000 sem fékk það hlutverk að gera tillögur um lögbundinn rétt heyrnarlausra til túlkaþjónustu. Ekki er nóg, herra forseti, að þær nefndir hafi starfað og þó að skýrslur hafi verið skrifaðar, það er eins og málefni heyrnarlausra hafi orðið stjórnkerfinu of þung í vöfum því að á hverju ári skrifar Félag heyrnarlausra bréf til stjórnvalda þar sem óskað er svara og úrbóta í málefnum heyrnarlausra, bæði hvað varðar lögleiðingu íslenska táknmálsins sem móðurmáls og sömuleiðis hvað varðar túlkaþjónustuna. Í ljósi alls þessa leyfi ég mér, herra forseti, að leggja fjórar spurningar fyrir hæstv. menntmrh. en þær eru svohljóðandi: 1. Hvað hefur verið gert til að tryggja stöðu íslenska táknmálsins síðan Alþingi ályktaði að slíkt skyldi gert 11. mars 1999? 2. Hefur verið gerður samanburður á réttarstöðu heyrnarlausra hér á landi og í nágrannalöndum okkar? 3. Hvernig er háttað rétti heyrnarlausra til túlkaþjónustu og hvað er gert af hálfu ríkisins til að tryggja þennan rétt? 4. Eru uppi áform um að setja sérlög um málefni heyrnarlausra?

Herra forseti. Hinn 11. mars 1999 var samþykkt ályktun á Alþingi um að menntmrh. yrði falið að gera athugun á réttarstöðu heyrnarlausra hér á landi í samanburði við réttarstöðu heyrnarlausra í nágrannalöndunum með það að markmiði að tryggja sem best stöðu íslenska táknmálsins. Í nál. menntmn. sem fylgdi tillögu hennar til framangreindrar þál. kom m.a. fram að gera yrði athugun á því hvort rétt væri að festa það í lög að táknmálið yrði móðurmál heyrnarlausra eða hvort hægt væri að tryggja réttarstöðu heyrnarlausra á annan hátt. Í samræmi við orðalag ályktunar Alþingis og athugasemda menntmn. sem henni fylgdu leit menntmrn. svo á að verkefni þess væri að taka saman yfirlit yfir réttarstöðu heyrnarlausra hér á landi eins og hún væri í dag og afla síðan upplýsinga um núverandi réttarstöðu heyrnarlausra annars staðar á Norðurlöndum. Jafnframt yrði réttarstaða heyrnarlausra í þessum löndum borin saman og að endingu yrði bent á leiðir sem mögulegar væru til að tryggja sem best stöðu íslenska táknmálsins. Menntmrn. gerði síðan athugun sem var kynnt í ríkisstjórn í mars 2000 og hún leiddi í ljós að staða táknmálsins er að mörgu leyti sterk hér á landi, sérstaklega í skólakerfinu, auk þess sem ýmis lög og lagaákvæði snerta eða taka á rétti heyrnarlausra til túlkaþjónustu. Í framhaldi af þessari athugun var skipuð nefnd með fulltrúum menntmrn., félmrn. og heilbrrn. sem skyldi gera tillögu um lögbundinn rétt heyrnarlausra til túlkaþjónustu. Lauk nefndin störfum í lok septembermánaðar 2001 og skilaði af sér drögum að frv. um táknmálsþjónustu þar sem m.a. var lagður til lögbundinn réttur heyrnarlausra til túlkaþjónustu í atvinnulífinu og í daglegu lífi. Nokkur álitamál tengd mögulegri lagasetningu til að styrkja stöðu táknmálsins eru þó enn uppi. Finna þarf lausn þessara álitamála áður en ákvörðun verður tekin um hvort og með hvaða hætti sé mögulegt að auka táknmálsþjónustu og hver skuli standa straum af þeim kostnaði sem slíkri þjónustu fylgir. Um er að ræða álitamál sem tengjast stöðu þessa málaflokks milli ráðuneyta og einnig aðkomu sveitarfélaga að þessari þjónustu. Ég mun beita mér fyrir því á vettvangi ríkisstjórnarinnar að farið verði í þá vinnu því að hún skiptir miklu máli fyrir framhald og framgang þessa mikilvæga máls. Þegar spurt er: ,,Hefur verið gerður samanburður á réttarstöðu heyrnarlausra hér á landi og í nágrannalöndum okkar?`` er svarið að í þeirri athugun menntmrn. sem ég minntist á áðan var gerður samanburður á réttarstöðunni hér á landi og á hinum Norðurlöndunum. Niðurstöður liggja fyrir en því miður er tæplega ráðrúm til þess að tíunda þær hér. Hins vegar má nálgast athugunina í heild á vef menntmrn. Spurt er: ,,Hvernig er háttað rétti heyrnarlausra til túlkaþjónustu og hvað er gert af hálfu ríkisins til að tryggja þennan rétt?`` Eins og ég nefndi hér á undan er í athugun ráðuneytisins fjallað um ýmis lög og lagagákvæði sem snerta eða taka á rétti heyrnarlausra til túlkaþjónustu. Sem dæmi get ég nefnt lög um Samskiptamiðstöð heyrnarlausra, lög um málefni fatlaðra, lög um réttindi sjúklinga, lög um stöðu, stjórn og starfshætti kirkjunnar auk ákvæða í lögum um leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla. Á Íslandi hefur á sviði menntamála verið tekið mikilvægt skref í þá átt að efla stöðu táknmáls heyrnarlausra innan skólakerfisins og efla þannig félagslega stöðu þeirra í samfélaginu. Í aðalnámskrám grunn- og framhaldsskóla er heyrnarlausum tryggður réttur til að öðlast menntun í táknmáli heyrnarlausra. Tekið er tillit til sérþarfa þeirra í því sambandi og með því hefur verið lagður grunnur að því að tryggja heyrnarlausum möguleika á að nota það tjáningarform sem þeir þurfa á að halda til að geta tekið þátt í samfélaginu á sem flestum sviðum. Til að þessi grunnur geti nýst heyrnarlausum sem best er nauðsynlegt að fjölga sérfræðingum sem hafa kunnáttu til að kenna táknmál til að þjónusta slíkra sérfræðinga geti verið sem víðast í skólakerfinu og í sem flestum landshlutum. Í því sambandi hefur að nýju verið tekin upp kennsla í táknmálstúlkun við Háskóla Íslands. Að lokum er spurt hvort uppi séu áform um að setja sérlög um málefni heyrnarlausra. Þar er svarið --- ég sé að tími minn er búinn svo ég verð að nýta mér tækifærið til að koma aftur inn á þetta í frekari svörum.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn. Staðreyndin er sú, herra forseti, að á Íslandi eru töluð fleiri en eitt og fleiri en tvö tungumál. Eitt þessara tungumála er íslenska táknmálið og það er næstum því óskiljanlegt að það skuli ekki hafa verið fest í lög að íslenska táknmálið sé jafnrétthátt öðrum tungumálum sem hér eru töluð. Fjölmargir Íslendingar eiga táknmálið að sínu móðurmáli. Fjölmörg börn á leikskólanum Sólborg í Reykjavík ræða við leikskólakennarana sína á íslenska táknmálinu. Ég trúi því hreinlega ekki, herra forseti, að það sem standi í veginum sé álitamálið um það hver eigi að standa straum af þeim kostnaði sem samfélagið þarf að bera við þessa lögleiðingu. Þetta er auðvitað sameiginlegur samfélagskostnaður og það hlýtur að segja sig sjálft að ríkið beri þann kostnað.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda þessa fyrirspurn alveg sérstaklega og hæstv. menntmrh. fyrir svörin og ég fagna því að hann skuli hafa lýst því hér yfir að hann ætli að styrkja stöðu táknmálsins því að ég held að það sé mjög nauðsynlegt og tímabært. Í síðasta mánuði sótti ég á vegum Norðurlandaráðs ráðstefnu, svokallaða Nordmål-ráðstefnu í Drammen þar sem rædd var staða móðurmála minnihlutahópa á Norðurlöndum. Þar fór einmitt fram mikil umræða um stöðu táknmálsins. Það kom í ljós að það hefur verið lögleitt eða að það er í þann veginn verið að lögleiða það sem móðurmál heyrnarlausra á hinum Norðurlöndunum. Ég held að það mundi leysa mörg af þeim vandamálum sem við erum að tala um ef það yrði gert því að þá kæmi túlkaþjónustan sjálfkrafa vegna þess samkomulags sem við höfum gert innan norrænu ríkjanna sem kallað er ,,sprogkonventionen`` sem tryggir túlkun fyrir minnihlutahópa.

Herra forseti. Ég fagna þessari umræðu og auðvitað ber að fagna því sem vel er gert. Hins vegar er alveg ljóst að réttarstöðu heyrnarlausra þarf að skerpa í samfélagi okkar. En þetta snýst ekki einungis um réttarstöðu heldur einnig um þjónustustig og þar hallar sannarlega á okkur í samanburði við nágrannalöndin. Um það ber líka vott stefnumörkun Alþingis sem hér hefur verið vitnað til. Ég fagna sömuleiðis yfirlýsingu hæstv. ráðherra og treysti honum til þess að fylgja þessu máli eftir. Það er auðvitað orðið tímabært að heyrnarlausir í okkar landi njóti þeirrar þjónustu sem bætir stöðu þeirra og aðgengi í samfélaginu þannig að þeir fái notið sín sem þegnar og geti m.a. nýtt tungumál sitt til þess eins og aðrir í samfélagi okkar.

Herra forseti. Ég fagna því að þetta mál er nú hingað komið á Alþingi. Ég tel mjög tímabært að vekja athygli á þessu. Ég átti þess kost í fyrra að sækja fund hjá fólki sem á við þetta vandamál að stríða. Þar var m.a. til umræðu að bara það eitt að komast að stefnu stjórnmálaflokka væri örðugt og hversu erfitt væri að ná í efni sem lýtur að upplýsingum um störf stjórnmálaflokka. Einnig var rædd textun á stjórnmálaumræðu í sjónvarpi. Ég spurði Ríkisútvarpið hvað ylli því að textun væri ekki meiri en raun ber vitni og þar var borið við fjármagnsskorti. Það er alls staðar sama sagan. Skortur á fjármagni kemur í veg fyrir að hægt sé að gera það sem allir eru sammála um að verði að gera. Herra forseti. Ég fagna þeirri yfirlýsingu hæstv. ráðherra að hann muni taka þetta mál til gagngerrar skoðunar.

Herra forseti. Ég þakka þá umræðu sem hér hefur orðið um þetta mikilvæga mál. Hún er auðvitað lýsandi fyrir þann velvilja sem málefni heyrnarlausra eiga á Alþingi og úti í samfélaginu. Stjórnmálaflokkarnir hafa ályktað um málefni heyrnarlausra og við viljum öll standa saman um að mannréttindi heyrnarlausra séu tryggð. Til marks um það eru líka orð hæstv. menntmrh. sem talaði hér áðan. En það verður samt að segja það eins og er, herra forseti, að það er ekki hægt að láta mannréttindi heyrnarlausra stranda á svona fáránlegum hlutum eins og því að deila um það í tíu ár hver eigi að greiða kostnaðinn af túlkaþjónustunni. Við getum ekki látið mannréttindi heyrnarlausra vera fyrir borð borin í kerfinu með því að láta hlutina stranda á slíkum hlutum. Í mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna eiga mannréttindi heyrnarlausra að vera tryggð eins og mannréttindi annarra þegna samfélagsins, sömuleiðis í stjórnarskrá okkar Íslendinga. Við verðum að fara að láta verkin tala. Við þurfum ekki fleiri nefndir. Við þurfum ekki fleiri skýrslur. Við þurfum bara aðgerðir. Heyrnarlausir hafa talað við hvern menntmrh. á fætur öðrum sem allir hafa tekið málum þeirra afar vel og ætlað að gera eitthvað í málunum, ætlað að beita sér. Nú skora ég, herra forseti, á hæstv. menntmrh. Tómas Inga Olrich að láta verkin tala og það fljótt því að sá dráttur og seinagangur sem orðið hefur á því að leysa þessi mál er orðinn okkur til skammar. Ég treysti því að hæstv. menntmrh. láti verkin tala hratt.

Herra forseti. Vegna tímatakmarkana held ég að svar mitt við fjórðu spurningunni þar sem spurt er hvort áform séu um að setja sérlög um málefni heyrnarlausra verði nokkuð snubbótt. En almennt get ég sagt að mér er hvorki kunnugt um að áform séu uppi um að setja sérlög um málefni heyrnarlausra né til að mynda um málefni blindra svo að dæmi sé tekið. Ákvörðun um slíkt væri þá væntanlega á forræði félmrh. þar sem félmrn. fer með málefni fatlaðra. Ég tel hins vegar mikilvægt að tryggja fötluðum nauðsynlega félagslega þjónustu með sem víðtækustum hætti. Ég tel jafnframt eðlilegt að það sé gert frekar með almennum hætti í lögunum t.d. um málefni fatlaðra. Ég vil hins vegar taka það fram hér að vegna hefðar sem skapast hefur í íslenska stjórnkerfinu skapa samstarfssvið milli ráðuneyta stundum grá svæði sem okkur hefur ekki tekist að taka nógu vel á og því er nauðsynlegt að leiða þá umræðu til lykta og það fljótt. Ég mun sjálfur beita mér fyrir því að gera það. Ég vil aðeins nefna eitt sérstaklega af því að það var nefnt hér í umræðunni sem mér finnst mjög góð. Mér finnst þessi umræða mjög góð. Nefnt var vandamálið með textun á sjónvarpi. Ég get upplýst þingið um að ég hef einsett mér að beita mér fyrir þessu líka. Fyrsti fundur sem við höldum með Ríkisútvarpinu um þetta verður á morgun þannig að verið er að taka á því máli líka. Ég fagna þessari umræðu og þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir fyrirspurnina. Ég hygg að við munum ná árangri í þessu máli.

Herra forseti. Margir hafa lagt hönd á plóg og höfuð í bleyti til að draga úr banaslysum í umferðinni og hefur víða nokkuð áunnist, einkum þó í Reykjavík eftir því sem best verður séð. Alla vega er það svo síðustu missirin að þegar fréttir berast af alvarlegum slysum og banaslysum, virðast þau fyrst og fremst eiga sér stað í dreifbýli en síður í Reykjavík. Ekki blasir við hvort þetta sé vegna þess að slysum hafi fjölgað úti á landi eða hvort markvissar aðgerðir gegn hraðakstri og slysum í höfuðborginni séu að bera árangur. Í Reykjavík hafa borgaryfirvöld svo árum skiptir gripið til aðgerða á þeim stöðum sem hættulegir reynast. Því er fróðlegt að velta fyrir sér þróun banaslysa og alvarlegra slysa í umferðinni hér síðustu árin og hvert hlutfall umferðarslysa í Reykjavík sé miðað við landsmeðaltal og umferðarþunga. Við sem erum þingmenn Reykvíkinga viljum að þeir sem hér búa og gestir okkar geti ferðast um sér að skaðlausu. Hvað er það þá sem gerir umferð örugga? Þar kemur margt til, en löghlýðni og árvekni vel þjálfaðra ökumanna, gott borgarskipulag, áhrifarík löggæsla og viðeigandi hámarkshraði hljóta að skipa háan sess. Ég átti frumkvæði að því að komið var á 30 km hámarkshraða á nokkrum svæðum í borginni. Ljóst virðist vera að lækkun hámarkshraða svo og hraðahindranir í íbúðahverfum hafa skilað árangri. Líf og heilsa er mikils virði, ekki einungis í peningum heldur einnig í ómælanlegum gildum. Heilbrigðisáætlun til ársins 2010 gerir ráð fyrir að dregið verði úr dánartíðni og örorku af völdum umferðarslysa um fjórðung, en kostnaður vegna umferðarslysa er nú talinn nema um 14--18 milljörðum kr. á ári hverju. Því spyr ég hæstv. dómsmrh.: 1. Hver hefur þróun banaslysa og alvarlegra slysa í umferðinni í Reykjavík verið sl. tíu ár? Hvert er hlutfall umferðarslysa í Reykjavík miðað við landsmeðaltal á þessu árabili? 2. Hversu margir bílar eru í umferðinni í Reykjavík að meðaltali á degi hverjum? 3. Hvaða aðgerðir eru taldar hafa haft áhrif í þá átt að fækka banaslysum og alvarlegum slysum í borginni?

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. fyrir þessa fyrirspurn sem snýr sérstaklega að Reykjavík. Ég veit líka að hún er mikil áhugamanneskja um bætta umferðarmenningu. Svör mín eru byggð á upplýsingum frá Umferðarstofu. Því miður eru tölur fyrir árið 2001 ekki tiltækar þar sem slysaskráningin er nokkuð á eftir. Hins vegar er hægt að upplýsa að búið er að fjölga starfsfólki hjá Umferðarstofu í slysaskráningu og vonandi liggja nýjar tölur fyrir áður en langt um líður. Fyrsta spurningin er: ,,Hver hefur þróun banaslysa og alvarlegra slysa í umferðinni í Reykjavík verið sl. tíu ár? Hvert er hlutfall umferðarslysa í Reykjavík miðað við landsmeðaltal á þessu árabili?`` Þegar þróun banaslysa og alvarlegra slysa í umferðinni í Reykjavík er skoðuð árin 1991--2000 sést að fjöldi banaslysa og alvarlegra slysa milli ára hefur verið nokkuð breytilegur. Hlutfall banaslysa er áttu sér stað í Reykjavík á þessu tímabili er að meðaltali um 21% og hlutfall alvarlegra slasaðra er um 30% af fjölda alvarlegra slysa á landinu. Tölur um fjölda banaslysa og alvarlegra slysa milli einstakra ára og hlutfall þeirra í Reykjavík miðað við landsmeðaltal væri of langt mál að lesa úr ræðustól og mun ég því ekki fjalla nánar um þennan lið fyrirspurnarinnar heldur afhenda hv. fyrirspyrjanda skriflegar upplýsingar þar um sem ég hef hér. Ég vil þó láta þess getið að ef við lítum t.d. á árin 1999 og 2000 þá virðist vera talsverð fækkun á umferðarslysum milli ára. Ef við lítum á prósentutölur og hlutfall af fjölda alvarlegra slasaðra og látinna á hverju ári í Reykjavík fyrir árið 2000 þá eru slys 414 talsins. Þar sem orðið hafa mikil meiðsli er talan 52 eða 31%. Lítil meiðsli 538 og látnir fimm eða 15,6%. Þegar litið er á landið allt fyrir sama ár eru alvarlega slasaðir 169 og látnir 32. Í öðru lagi er spurt: ,,Hversu margir bílar eru í umferðinni í Reykjavík að meðaltali á degi hverjum?`` Mjög erfitt er að áætla hversu margir bílar eru í umferðinni í Reykjavík á degi hverjum. Fyrir liggur að um 80 þúsund bílar fara um gatnamót Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar á degi hverjum. Ekki er óvarlegt að áætlað að 60--70 þúsund bílar séu í höfuðborgarumferðinni á degi hverjum. Í þriðja lagi er spurt: ,,Hvaða aðgerðir eru taldar hafa haft áhrif í þá átt að fækka banaslysum og alvarlegum slysum í borginni?`` Í umferðaröryggisáætlun sem samþykkt var á Alþingi hinn 29. apríl 2002 eru settar fram ýmsar tillögur í því skyni að auka umferðaröryggi. Eiga þær við um þéttbýli jafnt sem dreifbýli. Ég mun ekki fjalla nánar um þessar tillögur hér en vísa til ítarlegrar umfjöllunar í skýrslu starfshóps um umferðaráætlunina en henni hefur þegar verið dreift á Alþingi og einnig má nálgast hana í dómsmrn. Vegna fyrirspurnar hv. þm. vil ég þó sérstaklega nefna að eitt af því sem leitt hefur til fækkunar banaslysa og alvarlegra slysa í Reykjavík er sú stefna að lækka hámarkshraða í íbúðahverfum, svokölluð 30 km svæði. Þau hafa verið vel afmörkuð. Settar hafa verið hraðahindranir þar sem ástæða hefur verið talin til og það hefur haft umtalsverð áhrif á slysahættu, en hv. fyrirspyrjandi nefndi einmitt þessi atriði. Áberandi er að á allra síðustu árum hafa þau banaslys sem skráð eru í Reykjavík átt sér stað á þjóðvegum í þéttbýli eða í jaðri þess þar sem leyfður hámarkshraði er á bilinu frá 60--90 km á klukkustund. Þá má einnig nefna tæknivædda löggæslu eins og t.d. löggæslumyndavélar við ljósastýrð gatnamót í borginni. Brýnt er að sífellt sé haldið uppi öflugu og skilvirku eftirliti lögreglu m.a. til þess að sporna við óhóflegum ökuhraða, ölvunarakstri og vanhöldum á bílbeltanotkun. Að lokum vil ég nefna að gerðar hafa verið talsverðar lagfæringar á gatnakerfinu samanber mislæg gatnamót á Höfðabakka og einnig á Réttarholtsvegi. Fleiri atriði væri ástæða til að nefna hér en ég sé að tími minn er búinn. En þetta eru svo sannarlega verkefni sem við þurfum að halda vel utan um.

Herra forseti. Ég þakka dómsmrh. þessi svör en ástæða fyrirspurnarinnar er kannski ekki síst sú, af minni hálfu, að draga fram í dagsljósið að umferðin í Reykjavík er ekki eins hættuleg og menn gætu ímyndað sér. Hér er mestöll umferðin og flest fólkið. Af heildarfjölda slysa í slysaskrá teljast umferðarslys vera um 13% en íþróttaslys um 11%. Munurinn er þó sá að fæst íþróttaslys eru alvarlegs eðlis en mörg umferðarslys eru það. Til þess að hægt sé að mæta markmiði heilbrigðisáætlunar um 25% fækkun banaslysa og örorku vegna umferðarslysa á næstu átta árum þarf verulega að taka til hendinni og ríki og borg verða að stilla saman strengi sína. Ég tel miklu skipta að þingmenn Reykjavíkurkjördæmis séu með í ráðum þegar vegafé er skipt og að stórframkvæmdir í vegamálum hér eigi að hafa forgang fram yfir flest annað því að hér er fólkið flest. Ég fagna auðvitað áhuga dómsmrh. á þessum málaflokki og veit að hún mun fylgja þessu máli eftir. Á höfuðborgarsvæðinu eru margar stofnbrautir þar sem óhappa- og slysatíðni er allt of há og óviðunandi. Það er því full þörf á því að ríkið sinni skyldum sínum gagnvart höfuðborginni í vegamálum. Á forræði dómsmrh. eru hins vegar þættir sem lúta að umferðarmálum í víðum skilningi og augljóslega þarf að standa vel í ístaðinu ef takast á að fækka umferðarslysum. Einnig þar þurfa þingmenn að láta sig málið varða og ráðherra að leggja sig fram um að hafa samráð við þá því að markmiðinu um fækkun banaslysa í umferðinni verðum við að ná í sameiningu.

Herra forseti. Ég tek undir með hv. fyrirspyrjanda og vil minna á að sérstök framkvæmdastjórn hefur verið skipuð til að fylgjast með framkvæmd umferðaröryggisáætlunar og það verður að sjálfsögðu haft samráð við hv. þingmenn. Þá vil ég líka minnast þess að margvíslegar lagabreytingar hafa verið gerðar á undanförnum árum sem munu hafa mikil áhrif að mínu mati á bætt umferðaröryggi. Varðandi höfuðborgina sérstaklega er ástæða til að nefna margvíslegar aðgerðir sem lögreglan í Reykjavík hefur gripið til. Nú stendur t.d. yfir átak gegn ölvunarakstri sem skilað hefur ótvíræðum árangri en ölvunarakstursmálum hefur fækkað um helming milli áranna 2001 og 2002 vegna aukins eftirlits. Ég vil jafnframt nefna átaksverkefnið ,,Slysalausi dagurinn`` sem haldið er árlega og hefur heppnast afar vel. Lögreglan hefur lagt mikla áherslu á að auka umferðarlöggæslu í höfuðborginni og hefur málum sem rekja má til frumkvæðisvinnu lögreglumanna farið fjölgandi. Ég hef trú á því að aukið umferðareftirlit eigi þátt í því að ekki er hægt að greina aukningu umferðarslysa í höfuðborginni á síðustu árum. Þeim virðist heldur fækka þrátt fyrir gífurlega fjölgun bifreiða og fólksfjölgun sem auðvitað hefur stuðlað að aukinni umferð. En við þurfum að halda áfram á sömu braut því að umferðarslysin taka allt of dýrmætan toll af samfélagi okkar.

Herra forseti. Á undanförnum missirum hefur verið gripið til ýmissa aðgerða til að auka öryggi á Reykjanesbraut. Ég vil nefna þar í fyrsta lagi ákvörðun um að tvöfalda brautina. Í gær var einmitt skrifað undir samning við verktaka um 1. áfanga og er það vissulega mikið öryggisatriði til framtíðar litið. Í annan stað nefni ég mjög jákvætt framtak þriggja sýslumannsembætta um samstarf með mjög aukinni og sýnilegri löggæslu í eftirliti á Reykjanesbrautinni. Samkvæmt upplýsingum mínum benda fyrstu kannanir til þess að þær hafi skilað jákvæðum árangri enda er eftirlit lögreglunnar á Reykjanesbrautinni afskaplega sýnilegt. Í þriðja lagi nefni ég aðgerðir Vegagerðarinnar, svonefndar vegaxlir sem felast í því að Vegagerðin hefur látið bera varanlegt slitlag á vegaxlir meðfram Reykjanesbrautinni og afmarkað þær með brotinni línu frá meginakbrautinni. Þetta er gert í því skyni að beina þeim bílstjórum sem kjósa að aka hægar yfir á þessar vegaxlir og hleypa með þeim hætti þeim fram úr sem kjósa að aka hraðar. Tilgangurinn er augljós, að reyna að koma í veg fyrir hinn hættulega framúrakstur sem hefur valdið svo sorglega mörgum slysum. Þetta eru allt afskaplega jákvæðar aðgerðir en ég dreg sérstaklega fram þá síðastnefndu, þessar vegaxlir sem ég lýsti áðan. Ég tel að þær skili sér, og ökumenn sem oft aka eftir Reykjanesbrautinni eru að læra á að nýta sér þær og eru farnir að tileinka sér að hleypa hraðskreiðari bílum fram úr með því að víkja sér út á vegaxlir. Nú hafa kviknað ýmsar spurningar í tengslum við þetta, þ.e. um réttarstöðu þeirra bílstjóra sem víkja út á vegaxlirnar. Í rauninni má segja að vegaxlirnar séu ekki vegur en samt notaðar eins og venjulegur vegur, settar þannig upp og til þess ætlast að menn noti þær í rauninni eins og hálfveg. Því er eðlilegt að spyrja: Hver er réttarstaða þeirra bílstjóra sem nýta sér þessar axlir hvað varðar tryggingaþátt og ekki síst gagnvart umferðarlögum? Það er mjög mikilvægt að hafa réttarstöðu ökumanna á þessum vegöxlum alveg á hreinu vegna þess að opinber stjórnsýsla beinir í rauninni umferð inn á þessar brautir. Spurningin snýst kannski um hvort litið sé á öxlina sem veg eða hvort menn aki utan vegar og hver hin eiginlega réttarstaða sé hjá þeim bílstjórum sem þarna fara. Ég beini þeirri spurningu til hæstv. dómsmrh.

Herra forseti. Spurningin sem hv. þm. leggur fram er nokkuð víðtæk en ég mun leitast við að útskýra réttarstöðuna samkvæmt ákvæðum umferðarlaganna og mun því ekki fara út í mögulega túlkun tryggingafélaga vegna tjónsuppgjörs. Mig langar til að nota þetta tækifæri og taka undir með hv. þingmanni um hversu vel hefur tekist í átaki margra aðila að bæta og efla umferðaröryggi á Reykjanesbrautinni. Hér verður að hafa í huga skilgreiningar umferðarlaga og reglugerða sem settar eru samkvæmt lögunum. Rétt er að nefna að hugtakið vegöxl eða vegaröxl er sem slíkt ekki skilgreint í skilgreiningarákvæði 2. gr. umferðarlaga eða í reglugerðum settum samkvæmt umferðarlögum. Þó má finna þá skýringu á hugtakinu í 11. gr. umferðarlaga að hér sé um að ræða þann hluta vegar sem liggur utan akbrautar. Hugtakið ,,akbraut`` er aftur á móti skilgreint í 2. gr. laganna en þar er um að ræða þann hluta vegar sem ætlaður er fyrir umferð ökutækja. Hugtakið vegur er skilgreint í 2. gr. sem vegur, gata, götuslóði, stígur, húsasund, brú, torg, bifreiðastæði eða þess háttar sem notað er til almennrar umferðar en eins og ég nefndi áðan er vegöxl sá hluti vegar sem liggur utan akbrautar og skilgreinist sem slík. Af skilgreiningum sem ég rakti má ráða að sá ökumaður sem fer út af akbraut og út á vegöxl ber ríkari varúðarskyldu þegar hann svo færir ökutæki sitt aftur af vegöxl og inn á akbrautina. Þetta má leiða af ýmsum meginreglum umferðarlaga um umferðarreglur fyrir ökumenn. Ákvæði 2. mgr. 25. gr. umferðarlaga mælir m.a. fyrir um það að ef ökumaður ætlar að aka út á veg af vegöxl skal hann veita umferð í veg fyrir leið hans forgang. Er því ljóst samkvæmt meginreglum umferðarlaga að ökumaður sem ekur eftir vegöxl ber annars vegar ríka varúðarskyldu og ábyrgð vegna umferðar gangandi vegfarenda sem og ríka ábyrgð og varúðarskyldu gagnvart þeirri umferð sem fram hjá fer á akbraut. Ökumaður sem fer fram úr bifreið á akbraut eftir að bifreiðinni sem farið er fram úr er vikið til hliðar út í vegöxlina ber vitaskuld einnig ábyrgð samkvæmt almennri varúðarreglu umferðarlaga sem og meginreglum þeim sem gilda um framúrakstur. Gangandi vegfarandi á vegöxl ber einnig ábyrgð samkvæmt 2. mgr. 11. gr. umferðarlaga. Af skilgreiningum umferðarlaga er ljóst að vegöxl er fyrst og fremst skilgreind sem öryggissvæði fyrir ökutæki sem þarf að stöðva, t.d. vegna bilunar, en vegöxl er ekki aksturssvæði sem ætlað er til aksturs langtímum saman líkt og er með akbraut. Vegöxl er ekki aksturssvæði þar sem ökumaður á að eiga von á komandi umferð aftan frá. Vegöxl er einnig skilgreind sem svæði fyrir gangandi vegfarendur og er samkvæmt skilgreiningum umferðarlaganna m.a. skipað á bekk með gangstígum, götuslóðum, vistgötum og bifreiðastæðum svo eitthvað sé nefnt. Um nánari réttarstöðu bifreiðastjóra sem ekur eftir vegöxl er mikilvægt að hafa í huga tilhlítandi yfirborðsmerkingar á vegi samkvæmt reglugerð nr. 289/1995, um umferðarmerki og notkun þeirra. Í 25. gr. reglugerðarinnar er fjallað um kantlínur akbrautar. Í ákvæðinu er tekið fram að ef um óbrotna kantlínu er að ræða er óheimilt að aka yfir slíka línu nema nauðsyn beri til og skal þá gætt ýtrustu varúðar. Ef um brotna kantlínu er að ræða er heimilt að aka yfir slíka kantlínu enda sé gætt fyllstu varúðar. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér munu merkingar á Reykjanesbrautinni sem afmarkar brún akbrautar og vegaxlar vera í formi brotinnar kantlínu. Vegöxl er samkvæmt því sem ég hef nefnt ekki ætluð til aksturs langtímum saman og getur í undantekningartilfellum eingöngu verið aksturssvæði í mjög stuttan tíma í senn, þ.e. í þeim tilfellum þegar ætlunin er að hliðra til og greiða fyrir umferð á akbraut. Það er ákvörðun viðkomandi bifreiðastjóra sem ekur eftir akbraut hvort hann sýnir þá tillitssemi að víkja út á vegöxl og hleypa næsta ökutæki fram úr sér. Ef bifreiðastjóri sýnir þá tillitssemi og víkur út á vegöxl til að hleypa umferð á akbraut fram úr sér ber ökumaðurinn víðtæka varúðarskyldu, bæði gagnvart ökutæki sem stöðvað hefur verið á vegöxlinni sem og gagnvart gangandi vegfarendum. Mætti fleira um þetta segja en ég sé að tími minn er búinn.

Herra forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir að vekja athygli á þessu máli. Við sem keyrum Reykjanesbrautina á hverjum degi höfum oft velt þeirri spurningu fyrir okkur hver sé réttur þess sem víkur út á vegöxlina og í hvaða stöðu viðkomandi farþegar og eignir séu ef slys hendir, t.d. keyrt á kyrrstæðan bíl. Ég hef sjálfur lent í því að vera kominn alveg að kyrrstæðum bíl þegar ég áttaði mig á því að ég þurfti að fara til baka. Þá getur það verið erfitt og þegar að er komið verða menn jafnvel að nauðhemla. Sem betur fer styttist í að Reykjanesbrautin verði tvöfölduð en það tekur samt einhver ár og ég hygg að það sé mjög gott verk að upplýsa fólk um hver ábyrgð þess er þegar það keyrir á vegöxlum.

Hæstv. forseti. Ég tek undir að það var mjög mikilvæg umferðarbót þegar þessar vegaxlir voru gerðar svona úr garði eins og þær eru núna, að það er hægt að keyra viðstöðulaust út á þær. En ég vildi vekja athygli á einu sem hefur a.m.k. tvisvar sinnum komið fyrir mig. Allt í einu þegar maður er að keyra á 90--100 km hraða á brautinni kemur einhver fram úr manni eins og snæljós hægra megin og hverfur út í buskann þannig að sjokkeraður bílstjóri hefur ekki ráðrúm til að taka eftir númeri. Ég veit að það eru margir fleiri sem hafa lent í þessu en ég og það virðast vera ákveðnir aðilar sem stunda þetta á brautinni. Hver er réttarstaða þess bílstjóra sem missir t.d. vald á bíl sínum við þessar aðstæður og hvað er hægt að gera í þessu máli? Hefur þetta verið rætt í ráðuneytinu?

Herra forseti. Ég vil í byrjun þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og þeim hv. þm. sem hér lögðu orð í belg. Ég held að það sé alveg ljóst af svörum hæstv. ráðherra sem ég þakka enn og aftur að réttarstaða bílstjóra á vegöxlunum umræddu er mjög óskýr. Það er augljóst að umferðarlög taka mið af vegöxlum í gamalli merkingu, hefðbundinni merkingu, þar sem þær eru ekki notaðar sem akbrautir en taka ekki heldur mið af þeirri notkun sem Vegagerðin hefur beitt sér fyrir og ég vil enn árétta að það er með mjög jákvæðum árangri og áhrifum. Það er því ljóst að miðað við þau svör sem hér koma fram og eins og ákvæði laga eru er réttarstaða bílstjóra á þessum öxlum nokkuð óljós. Það er alveg ljóst að þetta er, má segja, nokkur nýjung og því er mjög mikilvægt að efla fræðslu um það með hvaða hætti eigi að nota þessar vegaxlir, þar á meðal bann við framúrakstri sem er auðvitað vítavert, en ekki síst er mjög mikilvægt að skerpa réttarstöðu þeirra sem vilja nota vegaxlirnar. Lög sem ekki hafa tekið mið af þessari þróun í umferðarmenningu, sem þetta sannarlega er, skapa þessa réttaróvissu og þau mega ekki verða til þess að menn fari að veigra sér við að nota þetta öryggistæki sem vegaxlirnar sannarlega eru. Aðgerðin sjálf má sem sagt ekki spillast vegna ákvæða laganna. Ég hvet því hæstv. ráðherra til að beita sér fyrir því að á þessari réttarstöðu verði skerpt þannig að ökumenn geti áfram notað vegaxlirnar í því skyni sem þær voru reistar til og eru afskaplega mikilvægar fyrir öryggið.

Herra forseti. Ég tek undir þakkir hv. þingmanna til hv. fyrirspyrjanda. Ég held að það hafi verið þarft að ræða þetta mál hér. Ég er hins vegar ekki sammála því að réttaróvissa sé á ferðinni. Það er ekki talin þörf á því að skilgreina með ítarlegri hætti hugtakið vegöxl né réttarstöðu þess sem þar ekur. Það eru gildandi ákvæði umferðarlaga og reglugerðar um umferðarmerki sem veita fullnægjandi svör við vangaveltum um réttarstöðu samkvæmt lögunum. Ekki má rugla saman annars vegar lagalegri réttarstöðu samkvæmt gildandi umferðarlöggjöf og svo hins vegar mati tryggingafélaga og túlkun þeirra á einstökum ákvæðum vegna tjónsuppgjörs. Ég vil bara ítreka það hér út af þessari umræðu að aðalatriðið í þessu máli er að vegöxl getur einungis mögulega verið aksturssvæði í þeim tilfellum þegar ætlað er að hliðra til, greiða fyrir umferð og auðvelda framúrakstur. Vegöxl er ekki ætluð til aksturs langtímum saman líkt og er með akstur á akbraut. Ég hygg að hv. þm. séu mér alveg sammála um það. Það má hins vegar taka undir það og velta fyrir sér hvort ekki sé ástæða til að kynna betur fyrir vegfarendum hvernig á að nýta þetta úrræði. Ég get tekið undir með hv. fyrirspyrjanda hvað það varðar. Það er a.m.k. alveg ljóst að það er mjög mikilvægt að það sé engin óvissa á þessu sviði. Ég hafði kannski ekki alveg lokið við að svara í minni fyrri ræðu þar sem ég ætlaði að bæta einu við varðandi þá varúðarskyldu sem ökumaðurinn ber gagnvart ökutæki sem hefur verið stöðvað á vegöxlinni. Ökumanni ber að sjálfsögðu að sýna ýtrustu varkárni er hann svo færir ökutæki sitt af vegöxlinni og aftur inn á akbraut vegna þess að umferð á akbraut nýtur að sjálfsögðu forgangs. Ég vona að þetta hafi eitthvað skýrt málið.

Herra forseti. Ég beini spurningu til hæstv. dómsmrh. Hún snýr að störfum nefndar sem endurskoðar lög um meðferð opinberra mála. Venjulega eru tvö dómstig í dómsmálum hér á landi, héraðsdómur og Hæstiréttur, en frá þessu eru þó undantekningar. Er þar um að ræða einkamál þar sem fjárhagslegir hagsmunir eru ekki mjög miklir og opinber mál þar sem refsingar eru ekki þungar. Í slíkum málum þarf leyfi Hæstaréttar til að unnt sé að áfrýja niðurstöðum héraðsdóms. En þótt refsingar séu ekki þungar borið saman við ýmis önnur mál er ekki þar með sagt að þær geti ekki verið þungbærar. Mér er kunnugt um mál þar sem dómur hefur fallið í héraðsdómi en hinum dæmda meinað að sækja mál sitt í Hæstarétti. Viðkomandi hafði verið dæmdur til þess að greiða sekt sem hljóp á tugum þúsunda, ella sæta fangelsisvist. Hann segir sig vera saklausan og í sínum huga vegi þyngra æran en samanlögð sektin og hugsanleg fangelsisvist. Í þessu umrædda máli réðist niðurstaðan af framburði vitna og var að sjálfsögðu nauðsynlegt fyrir héraðsdóm að vega og meta ýmis álitaefni. Í héraðsdómi sat að þessu sinni aðeins einn dómari og ef að líkum lætur er dómsorð hans endanlegur úrskurður nema Hæstiréttur breyti fyrri ákvörðun sinni og heimili einstaklingnum að áfrýja máli sínu. Þetta hlýtur að orka tvímælis. Að mínu mati er fráleitt annað en að unnt sé að vísa slíkum úrskurði til Hæstaréttar. Í frv. sem ég lagði fyrir 127. löggjafarsamkunduna er lagt til að þegar um er að ræða mál sem ráðast af sönnunargildi framburðar vitna verði lögbundið að dómurinn sé fjölskipaður. Það gefur augaleið að með þeim hætti yrði stuðlað að traustara réttaröryggi en þar með er réttaröryggi þó ekki nægilega tryggt. Áfrýjunarrétturinn þarf að vera mun rýmri en hann er nú. Í fyrrgreindu frv. er lagt til að felldar verði niður takmarkanir við því að maður sem hefur verið sakfelldur í opinberu máli geti áfrýjað niðurstöðunni til Hæstaréttar. Það mál fékk ágæta umfjöllun í allshn. þingsins og varð niðurstaðan sú að nefndin stóð einhuga að baki því að vísa málinu til dómsmrn. og vekja athygli á því að lög um meðferð opinberra mála sættu nú heildarendurskoðun af hálfu ráðuneytisins, og var fallist á það af minni hálfu. Nú hefur ekkert heyrst frá þessari nefnd, störfum hennar eða hvernig henni vegni og spurning mín til hæstv. dómsmrh. er þessi: ,,Hvernig miðar störfum réttarfarsnefndar við endurskoðun laga um meðferð opinberra mála og hvenær er að vænta tillagna frá nefndinni?``

Herra forseti. Eins og fram kemur í fyrirspurninni hef ég vikið að því að fram fari heildarendurskoðun laga um meðferð opinberra mála. Hefur réttarfarsnefnd það verkefni með höndum. Tilefni endurskoðunar er í fyrsta lagi að lögin hafa tekið miklum breytingum frá því að þau voru sett árið 1991. Er raunar hægt að fullyrða að engin önnur réttarfarslög hafi tekið jafnmiklum breytingum. Í öðru lagi er þróunin mjög ör og ný úrræði að líta dagsins ljós. Í þessu sambandi verður að fylgjast grannt með hvað er að gerast erlendis og þá sérstaklega á Norðurlöndum. Í ljósi þessa er verið að fara yfir lögin í heild og til að komast hjá því að þau verði stagbætt um of. Fyrir liggur að hér er um viðamikið verkefni að ræða og verður því ekki lokið í einni hendingu. Vil ég benda á nokkur atriði í því sambandi. Vanda verður til verksins og hafa ríkulegt samráð við þá aðila sem að framkvæmdinni koma. Er slíkt mjög tafsamt þótt kostirnir við slíkt samráð séu augljósir. Þá verður að hafa í huga að undanfarin ár hafa verið gerðar viðamiklar breytingar á lögunum. Nefna má endurskoðun á ákvæðum um ákæruvald árið 1996. Þá voru gerðar viðamiklar breytingar á lögunum árið 1999 þegar staða brotaþola var styrkt til muna og aðrar lagfæringar gerðar sem ekki þoldu bið. Árið 2000 voru síðan sett í lögin ákvæði um nálgunarbann og var það mikil réttarbót fyrir þá sem sæta ofsóknum eða ógnunum. Þannig hafa lög um meðferð opinberra mála tekið breytingum í samræmi við þarfirnar á hverjum tíma. Er því alls ekki hægt að segja að þau séu úrelt á nokkurn hátt. Markmið endurskoðunar er því að fara yfir lögin og gefa þeim heildstæða mynd. Þó geri ég þann fyrirvara að vissulega gæti verið þörf á breytingum bráðlega til samræmis við þróun hér á landi og annars staðar. Ný vandamál hafa knúið dyra og þau kalla á ný úrræði. Nefni ég þörfina á vitnavernd í því sambandi. Nauðsynlegt er að bjóða vitnum þá vernd sem þau þarfnast og tel ég brýnt að sett verði í lögin ný úrræði á þessu sviði, t.d. hvað varðar nafnleynd. Af hálfu ráðuneytisins hefur náið verið fylgst með þessum málum á norrænum vettvangi og legg ég ríka áherslu á að við getum verið samstiga grönnum okkar í þessu sambandi. Þetta eru hins vegar atriði sem réttarfarsnefnd er einnig að íhuga og vænti ég þess að hún leggi fram tillögur um þetta atriði þegar þar að kemur. Mér þótti rétt að fara nokkuð yfir þau atriði sem réttarfarsnefnd er að skoða í þessari heildarendurskoðun en auðvitað er það þannig að nefndin hefur á síðustu missirum fjallað um þennan lagabálk. Í því sambandi hefur hún fengið í veganesti mál sem komið hafa upp í umræðum á Alþingi þótt ég hafi ekki tilbúinn lista þar að lútandi. En þau mál sem hv. fyrirspyrjandi ræðir um hér í tengslum við þessa fyrirspurn eru að sjálfsögðu þar til skoðunar að sama skapi. Það er úrvalslið sem skipar réttarfarsnefndina. Því er ekki að neita að ég hef mikinn áhuga á að sjá tillögur frá þeim sem fyrst. Ég get að vísu ekki fullyrt um það núna hvenær þessari vinnu lýkur en ég vænti þess að það verði innan tíðar og vonast svo sannarlega til þess.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir þessi svör. Ég efast ekkert um að þarna er á ferðinni úrvalslið í þessari nefnd og ég efast heldur ekki um að það þurfi mikið og rækilegt starf til að fara yfir allan lagabálkinn og gera á honum nauðsynlegar endurbætur. Það sem ég er að fjalla um tel ég vera mannréttindi, og það er hæg leið að gera breytingar á lögunum til að leiðrétta það sem aflaga hefur farið á mjög einfaldan hátt. Ég féllst hins vegar á það að málinu yrði vísað til réttarfarsnefndar eða þessarar endurskoðunarnefndar í trausti þess að hún skilaði fljótlega af sér. Ég tel að þetta mál þoli enga bið. Ákvörðun handhafa ríkisvaldsins um að ákæra einstakling fyrir refsiverðan verknað er að sjálfstöðu stór ákvörðun. Leiði ákæran til sakfellingar getur slíkt verið mikið áfall fyrir þann sem fyrir verður og að mínum dómi eru þau rök ekki til og þeir þjóðfélagslegu hagsmunir ekki heldur sem réttlæta lagareglu sem takmarkar rétt sakfellds manns til þess að bera sakfellinguna undir dómara á æðra dómstigi. Að mínu mati eru rökin fyrir óheftum áfrýjunarrétti sakfelldra manna í opinberum málum svo sterk að önnur rök verða að víkja. En ég ítreka að Hæstiréttur getur meinað einstaklingi að áfrýja til réttarins ef tilteknum skilyrðum er ekki fullnægt, t.d. ef sektin er undir 400 þús. kr. 400.680 kr. stendur það í núna. Mér finnst hreinlega ekki ganga að það sé nánast háð duttlungavaldi Hæstaréttar hvort ég fæ að áfrýja máli til réttarins. Þetta stenst ekki jafnræðisreglu og ekki mannréttindi að mínum dómi þótt þetta sé fast bundið í landslög. Ég hvet hæstv. ráðherra til að skoða tvo kosti, annars vegar að taka þessi tilteknu lagaákvæði og koma með þau fyrir þingið eða sjá til þess að réttarfarsnefnd skili af sér á næstu vikum þannig að við getum gert lagabreytingar á þessu þingi.

Herra forseti. Ferðaþjónustan og koma ferðamanna til landsins er órjúfanlega tengd Keflavíkurflugvelli þar sem langflestir ferðamenn stíga sín fyrstu skref á íslenskri grundu eftir flug til landsins. Ellefti september 2001 var mikið áfall fyrir allt flug í heiminum og ferðaþjónustuna um leið og hefur ekki enn verið bitið úr nálinni með þau ósköp. Af hálfu stjórnvalda hér á landi var gripið til ýmissa aðgerða til að mæta þessu áfalli, m.a. með 200 millj. kr. kynningarátaki sem hæstv. samgrh. stóð fyrir. Að mínu áliti var þetta mjög góð aðgerð sem skilaði miklum árangri. Sá hluti hennar sem ég þekki sérstaklega og lýtur að kynningu innan lands hefur gefið ferðaþjónustunni tækifæri til að auglýsa starfsemi sína fyrir landsmönnum. Ferðamálasamtök höfðu þar forustu með höndum ásamt Ferðamálaráði og samgrn. Þessi kynning kom sér afskaplega vel og ég held að hún hafi orðið til þess að ferðir landans innan lands urðu meiri og markvissari en oft áður. Það bætti upp það tap sem varð vegna komu færri erlendra ferðamanna. Kynning erlendis hefur einnig skilað sér eftir því sem ég heyri á ferðaþjónustufólki víðs vegar um landið. Eitt af því sem hefur áhrif á komu ferðamanna til landsins er kostnaður. Kostnaður við komu flugvéla, m.a. flugvallarskattar, hefur áhrif þar á eins og dæmin sanna. Þessir skattar er t.d. mjög háir hér á landi ef við miðum við flugvallarskatta á samkeppnisflugvöllum okkar eins og í Kaupmannahöfn, í Frankfurt og í París svo að einhverjir sé nefndir. Því er að mínu áliti full ástæða til að skoða hvort skattlagningin hér sé ekki farin að skaða ferðamannastrauminn til landsins og jafnvel ýta frá okkur möguleikum sem felast í því að fá önnur félög, fá lággjaldaflugfélög eða önnur flugfélög til þess að landa hér með ferðamenn, sérstaklega í leiguflugi eða í beinu áætlunarflugi. Af þeim ástæðum, herra forseti, hef ég lagt fyrir hæstv. samgrh. eftirfarandi fyrirspurn sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,1. Telur ráðherra að háir flugvallarskattar á Keflavíkurflugvelli dragi úr komu ferðamanna til landsins? 2. Hvernig telur ráðherra best að bregðast við fækkun ferðamanna til landsins? 3. Hefur auglýsingaherferð ráðuneytisins og Ferðamálaráðs utan lands og innan skilað tilætluðum árangri?``

Herra forseti. Spurt er í fyrsta lagi hvort ráðherra telji að háir flugvallarskattar á Keflavíkurflugvelli dragi úr komu ferðamanna til landsins Mitt svar er þetta: Flugvallarskattar á Keflavíkurflugvelli eru satt að segja ekki sérstaklega háir í samanburði við nágrannalöndin. Ég hef undir höndum nýlega töflu frá Flugmálastjórn sem sýnir samanburð á gjöldum sem innheimt eru á nokkrum flugvöllum við komu Boeing 757-200 vélar með 180 farþega. Gjald af slíku flugi sem leggst á flugvélina sjálfa er lægst á Keflavíkurflugvelli, 79.236 kr. en hæst í Frankfurt, 132.730 kr. Gjöld sem miðast við fjölda farþega eru lægst í Kaupmannahöfn --- þar er vopnaleitargjald ekki innheimt --- og hæst í Frankfurt. Þessar upplýsingar sýna að lendingar- og farþegagjöld á Íslandi eru sambærileg miðað við það sem gerist í nágrannalöndum. Sennilega er ekki hægt að mæla hve mikil áhrif einstök atriði eins og t.d. flugvallarskattar hafa almennt á komu ferðamanna til landsins. Undanfarinn áratug hefur ferðamönnum fjölgað um 9% að meðaltali árlega þannig að ekki verður séð að flugvallarskattar hafi sérstaklega hamlað komu erlendra ferðamanna. Sé litið til ársins í ár verður heldur ekki séð að ferðamönnum hafi fækkað. Þó virðist ljóst að transit-farþegum hefur fækkað, en þeir greiða engan flugvallarskatt. Í öðru lagi er spurt hvernig ráðherra telur best að bregðast við fækkun ferðamanna til landsins. Svar mitt er þetta: Ekki liggja fyrir nákvæmar upplýsingar um fjölda erlendra ferðamanna til landsins á þessu ári eða á árinu 2001. Ferðamálaráð hefur í samráði við sýslumannsembættið á Keflavíkurflugvelli staðið að talningu farþega eftir þjóðerni við brottför í Leifsstöð frá því mars. Þá liggja fyrir tölur Flugmálastjórnar um heildarfjölda farþega til landsins en ekki er þar gerður greinarmunur á innlendum og erlendum farþegum. Samkvæmt upplýsingum Flugleiða hefur erlendum farþegum þeirra til Íslands fjölgað undanfarna mánuði miðað við fyrra ár. Ef allar þessar tölur eru bornar saman má draga þá ályktun að erlendum ferðafarþegum sem hingað koma hafi fækkað um nálægt 6% það sem af er þessu ári miðað við sama tíma árið 2000 sem var metár í fjölda erlendra ferðamanna. Gera má ráð fyrir að fækkun sé hlutfallslega mest í hópi svonefndra viðdvalarfarþega sem hér dvelja í einn til þrjá daga á leið sinni milli Bandaríkjanna og Evrópu en minni í hópi þeirra sem hingað koma í hefðbundnum Íslandsferðum. Svonefndum transit-farþegum hefur fækkað í samræmi við samdrátt í framboði flugs yfir Norður-Atlantshafið en þeir farþegar hafa ekki verið taldir sem ferðamenn til landsins, enda dvöl þeirra hér að meðaltali um ein klukkustund í Leifsstöð. Ég brást við haustið 2001 í kjölfar hryðjuverkanna 11. september það ár og þess samdráttar í framboði ferða til landsins sem varð í kjölfarið og beitti mér fyrir því að á fjárlögum þess árs voru 150 millj. kr. til viðbótar því sem áður var áætlað til markaðssetningar í ferðaþjónustunni. Þetta var gert í þeim tilgangi að freista þess með auknum markaðsaðgerðum að verja þá stöðu sem íslensk ferðaþjónusta hafði náð sérstaklega á erlendum mörkuðum. Til að spyrna enn fastar við fótum og snúa vörn enn frekar í sókn þá er í fjárlagafrv. fyrir árið 2003 gert ráð fyrir að veittar verði 300 millj. kr. til markaðssetningar í íslenskri ferðaþjónustu á næsta ári eða tvöfalt meira en á yfirstandandi ári og sexfalt það sem var á vegum ráðuneytisins árið 2001. Áfram verður því unnið að stórauknu markaðs- og kynningarstarfi á okkar helstu mörkuðum á hliðstæðan hátt og gert hefur verið nú í ár. Í þriðja lagi er spurt hvort auglýsingaherferð ráðuneytisins og Ferðamálaráðs utan lands og innan hafi skilað tilætluðum árangri. Svarið er að það er samdóma álit þeirra sem best þekkja til á erlendum mörkuðum að hinir auknu fjármunir stjórnvalda á þessu ári hafi skipt sköpum við að verja okkar stöðu. Erfitt er að meta árangur nákvæmlega í tölum á þessari stundu þar sem ýmsar upplýsingar skortir um umfang greinarinnar. Samkvæmt upplýsingum frá bandarískum yfirvöldum hefur farþegum frá Bandaríkjunum til Evrópu fækkað um rúmlega 20% á fyrstu sjö mánuðum þessa árs miðað við fyrra ár. Farþegum til Norðurlandanna frá Bandaríkjunum hefur fækkað um 11% á sama tíma. En farþegum til Íslands frá Bandaríkjunum hefur eftir því sem næst verður komist fækkað milli áranna 2000 og 2002 um 6--7%. Sú fækkun virðist þó vera fyrst og fremst í svonefndum viðdvalarfarþegum sem hér dvelja mjög stutt. Miðað við þessar upplýsingar virðist sem okkur hafi tekist mun betur en ýmsum öðrum að verja okkar stöðu á Bandaríkjamarkaði sem hér er tekinn sem dæmi. Erfitt er að meta árangur á innlenda þætti kynningarinnar fyrr en upplýsingar liggja fyrir frá Hagstofu um heildarfjölda gistinátta í landinu í ár miðað við fyrra ár. Þó hefur verið ákveðið að halda innlendri kynningu áfram í vetur og hefur fjöldi fyrirtækja og annarra hagsmunaaðila nú gengið til samstarfs við Ferðamálaráð í þeim tilgangi að efla þetta kynningarstarf enn frekar og ná áfram góðum árangri.

Herra forseti. Ég vil í upphafi þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa þessu mikilvæga máli. Það er alveg ljóst að það er dýrara að fljúga til Íslands frá meginlandi Evrópu en milli staða á meginlandnu. Bara af þeirri ástæðu, þessari landfræðilegu ástæðu, er það vitað að flugfélög hafa hætt við að fljúga hingað. Má þar nefna flugfélagið Go sem dæmi. Það hlýtur því að vera rökrétt að spyrja hvort ekki sé eðlilegt að reyna að draga úr öllu sem heitir opinberar álögur ef við viljum auka flæði ferðamanna hingað til landsins. Fyrir liggur að af opinberum álögum á venjulega flugvél sem lendir eru um 43% flugvallarskattur, en önnur afgreiðslugjöld eru samkeppnisfær eins og fram kom í máli hæstv. ráðherra. Þess vegna er rökrétt að spyrja sig að því hvort ekki sé eðlilegt, a.m.k. yfir vetrartímann þegar við þurfum mest á ferðamönnum að halda, að hið opinbera felli niður þessa skatta í því skyni að gera Ísland fýsilegra fyrir erlenda ferðamenn og erlend flugfélög. Tekjutap ríkissjóðs er borgað upp strax á fyrsta sólarhring hvers nýs ferðamanns sem hingað kemur í formi neysluskatta.

Virðulegi forseti. Það fer ekkert á milli mála að okkur tókst mjög vel til eftir áfallið sem varð í ferðaþjónustunni á liðnu ári í þeirri markaðssókn sem fram fór á liðnum vetri og hefur verið að skila sér í því sem hæstv. samgrh. rakti í ræðu sinni. Engu að síður er ljóst að við þurfum að halda áfram á þeirri braut og þess vegna er mikið fagnaðarefni að ákveðið var við fjárlagaafgreiðslu af Alþingi að hækka mjög verulega fjármagn til markaðsstarfsemi í ferðaþjónustu. Það á örugglega eftir að skila sér. Ég er þeirrar skoðunar að vel komi til greina að lækka skatt á flug utan háannatímans. Ég hreyfði þessu reyndar í Ferðamálaráði fyrr á þessu ári. Þar var samþykkt að leita eftir viðræðum við hlutaðeigandi aðila um það hvort þetta gæti komið til greina. Ég nefndi þetta líka á ferðamálaráðstefnu Ferðamálaráðs sem haldin var í Stykkishólmi 17. og 18. október sl. Þarna er hins vegar að mörgu að hyggja. Þessi gjöld standa undir tilteknum hlutum sem við þurfum auðvitað að standa skil á og þess vegna þarf að undirbúa þetta mál vel. En þetta sýnist manni hins vegar geta verið rökrétt framlag í þeim efnum að reyna að lengja ferðamannatímann sem að mínu mati er eitt stærsta viðfangsefnið sem við er að glíma í ferðaþjónustunni um þessar mundir.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svör hans og þeim þingmönnum sem hafa tekið þátt í þessari umræðu. Mér finnst innlegg þeirra hafa verið mjög gott og er ég mjög ánægður með að heyra að formaður Ferðamálaráðs, hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson, skuli hafa tekið undir það að lækka skatta og eins hv. þm. Hjálmar Árnason sem viðraði þá hugmynd að það væri hægt að gera utan háannatímans. Auðvitað eru það einmitt þessi mál sem við erum að ræða. Skattarnir, flugvallarskatturinn, er ekki lagður á á sumum flugvöllum. Við vitum náttúrlega til hvers flugvallarskatturinn er notaður hér eins og hér hefur komið fram. Hann er nýttur til þess að halda uppi öðrum flugvöllum á landinu. En samt gæti farið svo ef menn næðu að auka umferðina vegna lægri skattlagningar, að tekjurnar gætu samt sem áður orðið þær sömu og það er akkúrat það sem skiptir máli. Þess vegna skora ég á hæstv. ráðherra að skoða þetta mál mjög vandlega. Það er alveg augljóst að þær aðgerðir sem hæstv. ráðherra greip til til að reyna að örva ferðamannastrauminn náðu tilætluðum árangri. Út af fyrir sig var það góð aðgerð. En þarna er kjörið tækifæri. Þarna er gríðarlega stór og mikill vinnustaður. Það skiptir miklu máli fyrir Suðurnesin að þessi starfsemi haldist í þeim vexti sem hún hefur verið og fyrir ferðamennskuna í heild sinni er náttúrlega lífsspursmál að hægt sé að lengja ferðamannatímann og gera mönnum kleift að nýta þá dýru fjárfestingu út um allt land sem í dag er því miður vannýtt á flestum stöðum.

Herra forseti. Ég fagna þeirri umræðu sem hér fer fram og þeirri miklu umhyggju sem ég heyri að hv. þingmenn bera fyrir íslenskri ferðaþjónustu og því að hún eflist, enda er ferðaþjónustan orðin næststærsti atvinnuvegur þjóðarinnar við hliðina á stóriðjunni þegar mælt er á þann mælikvarða sem gjaldeyristekjurnar eru. Ég get alveg fallist á að auðvitað væri æskilegt ef hægt væri að lækka gjöld á flugfélögin sem flytja hingað til landsins ferðamenn. En eins og kom fram í ræðu minni bendir fátt til þess að við skerum okkur svo úr hvað varðar lendingargjöld og farþegaskatta að þau geti virkað hamlandi á flugfélög. Engu að síður reyna flugfélög eins og öll önnur fyrirtæki að draga úr kostnaði og hljóta að fagna lækkun á kostnaði við lendingar þannig að það er liður í því auðvitað að gera þetta aðgengilegra. Að sjálfsögðu er ég reiðubúinn til þess og hef verið að vinna að því að leita leiða til að lækka þessi gjöld. En vandi okkar liggur í því að við þurfum tekjur. Við þurfum tekjur til þess að halda úti Keflavíkurflugvelli og flugstöðinni og við þurfum að hafa fjármuni til þess að halda úti flugmálaáætlun okkar, uppbyggingu flugvalla í landinu og rekstri þeirra. Málið snýst því um það að ef ætti að lækka þessi gjöld þá væri verið að niðurgreiða þetta úr ríkissjóði. Það liggur nokkuð ljóst fyrir og um það þurfum við að fjalla hvort við eigum að taka úr ríkissjóði fjármuni til þess að halda úti rekstri flugvallanna í stað þess að þeir sem nota þá greiði fyrir það gjald.

Herra forseti. Á síðasta vori samþykkti Alþingi till. til þál. um stefnu í byggðamálum fyrir árin 2002--2005. Þessi tillaga er býsna snaggaraleg. Hún kemst fyrir á einu A-4 blaði og er fyrst og fremst almenn viljayfirlýsing um byggðamál eða almenn viljayfirlýsing um að aðstoða byggðarlög, treysta búsetuskilyrði o.s.frv. Fátt er þar um útfærslur og lítið um hugmyndir. Hins vegar vísa ýmsir til byggðaáætlunar og í þeim hópi er hæstv. iðnrh., vísa til byggðaáætlunar ríkisstjórnarinnar þegar verið er að fylgja málum eftir. Satt best að segja er mér ekki alveg ljóst hvað menn eru þá að tala um, í hvað verið er að vísa vegna þess að ekki er það þessi tillaga sem Alþingi samþykkti. Það er mér ljóst. Í athugasemdum við það plagg sem upphaflega var lagt fram hér voru hugmyndir reifaðar, þ.e. í svokölluðum athugasemdum. Í meirihlutaáliti iðnn. voru líka reifaðar ýmsar hugmyndir. Á sínum tíma birtist það okkur í stjórnarandstöðunni þannig að menn hefðu lent hér í ákveðnum vandræðagangi með málið vegna þess að m.a. þingmenn úr öðrum stjórnarflokknum voru óánægðir og lýstu yfir mikilli andstöðu með þær hugmyndir sem fyrir lágu í plagginu. Eigi að síður, herra forseti, virðist einhvers staðar vera til einhver byggðaáætlun eða eitthvað sem ráðherra getur sótt í þegar verið er að fjalla um þessi mál. Mér leikur þess vegna hugur á að vita, og ég veit að ég er ekki ein um það, hvaða áætlanir eru til og hvaða vinna hefur farið fram á grundvelli þessarar þál. um stefnu í byggðamálum sem Alþingi samþykkti í vor. Eitthvað hlýtur að vera til einhvers staðar. Það væri áhugavert fyrir okkur og fyrir þingheim að vita hvaða áætlanir eru til, hvaða vinna hafi farið fram og hvert hugmyndir eru þá sóttar. Koma þær úr athugasemdum við upphaflega frv., úr meirihlutaáliti iðnn. eða hvaðan eru þær runnar?

Hæstv. forseti. Tillögur um aðgerðir í þál. um byggðamál voru settar fram í 22 liðum. Flest ráðuneyti komu að framkvæmd áætlunarinnar og er ábyrgð einstakra liða dreift milli ráðuneyta og Byggðastofnunar. Til að tryggja sem best framgang samþykktrar byggðaáætlunar var tillaga um að skipuð yrði verkefnisstjórn sem hefði yfirumsjón með framkvæmd hennar, verkefnisstjórnin yrði skipuð fulltrúum allra þeirra ráðuneyta sem áætlunin snertir en formaður hennar yrði skipaður af iðnrh. Viðkomandi ráðuneyti hafa nú tilnefnt fulltrúa sína í verkefnisstjórnina og mun hún hefja störf á næstu dögum. Mig langar til að koma inn á nokkur atriði sem varða iðn.- og viðskrn. Ég get ekki svarað fyrir önnur ráðuneyti. Ég nefni fyrst nýsköpunarmiðstöð á Akureyri. Síðastliðinn föstudag var formlega opnuð nýsköpunarmiðstöð á Akureyri með þremur starfsmönnum. Nýsköpunarmiðstöðin er hluti af Impru og er meginmarkmið hennar að efla nýsköpun í atvinnulífi á landsbyggðinni og hafa frumkvæði að þróun viðskiptahugmynda. Á næsta ári er áætlað að tveir starfsmenn verði ráðnir til viðbótar. Ljóst er að það er mikill styrkur fyrir nýsköpunarmiðstöðina á Akureyri að tengja Impru beint og tryggja þar með milliliðalausan tilflutning á þeirri dýrmætu reynslu sem Impra býr yfir. Segja má að hornsteinn byggðaáætlunarinnar sé stofnun nýsköpunarmiðstöðvarinnar sem á að þjóna allri landsbyggðinni. Ég nefni aukna samvinnu opinberra sjóða sem vinna að eflingu atvinnulífs. Um er að ræða að auka samvinnu opinberra sjóða sem veita lán eða fjárhagslegan stuðning til nýsköpunar og uppbyggingar atvinnulífsins. Sú vinna hefur þegar verið sett í gang. Haldinn hefur verið einn fundur og er annar fundur áætlaður á næstu dögum. Ég nefni athugun á búsetuskilyrðum fólks og athugun á starfsskilyrðum atvinnuveganna. Þessir tveir þættir hafa verið sameinaðir enda nátengdir. Hagfræðistofnun Háskóla Íslands ásamt Byggðarannsóknastofnun hefur verið falið það í sameiningu að vinna að þessu verkefni. Búið er að leggja mikla vinnu í verkið frá því í sumar og er áætlað að skýrsla liggi fyrir í málinu nú fyrir jólin. Ég nefni byggðaáætlun fyrir Eyjafjörð. Búið er að skipa fimm manna verkefnisstjórn um málið undir forustu Sigmundar Ernis Rúnarssonar ritstjóra og hefur stjórnin þegar hafið störf. Verkefnisstjórnin mun skila greinargerð um framvindu verksins til ráðherra tvisvar á ári. Að öðru leyti verði miðað við að verkefninu ljúki eigi síðar en við lok ársins 2004. Ég nefni rafrænt samfélag. Unnið hefur verið ötullega að málinu en það felst í því að bjóða tveimur til þremur framsæknum byggðarlögum framlag úr ríkissjóði á móti eigin framlagi til að hrinda í framkvæmd metnaðarfullum aðgerðum sem hafa að markmiði að auka nýsköpun í atvinnulífi og bæta afkomu íbúanna, auka menntun og menningarstarfsemi, bæta heilsugæslu og félagslegar aðstæður og efla lýðræði. Undirbúningsfasanum er nær lokið og kynning fyrir sveitarfélögum stendur yfir. Gert er ráð fyrir að val á byggðarlögum fari fram fljótlega á næsta ári. Ég nefni alþjóðlegt samstarf í byggðamálum. Ísland er nú orðinn fullgildur þátttakandi í Northern Periphery verkefninu og hefur ráðuneytið skipað tvo fulltrúa Íslands í framkvæmdanefnd verkefnisins. Þá hefur ráðuneytið í undirbúningi að vinna að hugmyndum um samstarfsverkefni með öðrum ráðuneytum sem varða byggðamál og byggðaþróun. Fleira mætti nefna. Í ræðu sinni áðan fannst mér hv. þm. vera óþarflega neikvæð í málflutningi sínum og vildi lítið gera úr þessari byggðaáætlun að mér fannst. Það finnst mér alveg óþarfi því að þarna eru einmitt margar hugmyndir --- hún sagði að lítið væri um hugmyndir --- sem vissulega hafa ekki lagagildi. En þær eru á blaði og þær eru hluti af byggðaáætlun Alþingis og ríkisstjórnar og það skiptir verulega miklu máli. Þegar hv. þm. áttar sig ekki á því í hvað sé verið að vísa þegar talað er um byggðaáætlunina þá er það rétt sem kemur fram hjá henni að sú ályktun sem í raun var samþykkt hér á hv. Alþingi er ekki í mörgum orðum eða mjög flókin. Hins vegar liggur mjög margt þar til grundvallar sem gerir það að verkum að ég er stolt yfir þessu verki.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Svanfríði Jónasdóttur að það er sannarlega tilefni til þess að hafa áhyggjur af nýsamþykktri byggðaáætlun. Ég vil lýsa yfir áhyggjum mínum út af fjárlögum fyrir 2003. Þar er rauði þráðurinn í raun aukin miðstýring og lítill viðurgjörningur við stofnanir og rekstur ríkisins úti á landi. Nægir þar að nefna að Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri er gjörsamlega skilið eftir í samanburði við hátæknisjúkrahúsin á höfðborgarsvæði. Nægir þar að nefna það sem allir voru sammála um að vantaði í atvinnuþróunarfélögin, verðbætur upp á 20 milljónir. Þess sér hvergi stað. Svona má fara í gegnum þál. lið fyrir lið. Þetta er vissulega áhyggjuefni þrátt fyrir að eitt og eitt verkefni sé í gangi eins og hæstv. ráðherra kom inn á. Ég vildi að þetta kæmi fram í umræðunni, virðulegi forseti.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra var með fögur orð um framkvæmd byggðaáætlunar sinnar og var stolt yfir henni. Staðreyndin er sú að ekkert nýtt fé kemur inn í byggðaáætlun. Meira að segja brýtur hæstv. ráðherra þá ályktun sem meiri hluti Alþingis gerði við samþykkt byggðaáætlunar varðandi eignarhaldsfélögin. Formaður þingflokks framsóknarmanna hefur upplýst að það hafi ekki einu sinni verið borið undir þingflokkinn að leggja eignarhaldsfélögin niður. Í samþykktinni sem gerð var við síðustu byggðaáætlun stendur, með leyfi forseta: ,,Nefndin [þ.e. meiri hluti iðnn.] telur jafnframt mikilvægt að styrkja varanlega rekstur atvinnuþróunarfélaganna ásamt eignarhaldsfélaga og atvinnuþróunarsjóða.`` Hvað hefur verið gert? Eignarhaldsfélögin voru lögð niður og atvinnuþróunarfélögin fá skert fjármagn þrátt fyrir óbeint vilyrði hæstv. ráðherra. En ekkert stendur eftir.

Herra forseti. Ef það er neikvæðni að vilja skilja á hvaða vegferð hæstv. iðnrh. er með byggðamálin þá er ég neikvæð, já. Ég sit í iðnn. Ég tók þátt í umfjöllun og afgreiðslu þessa máls á liðnu vori en ég skil hreint og klárlega ekki hvernig málið getur haft þann framgang sem mér heyrist hæstv. iðnrh. láta það hafa. Hún segir í upphafi ræðu sinnar áðan eða vitnar þar í þáltill. sem Alþingi samþykkti, byggðaáætlun sem Alþingi samþykkti. Alþingi samþykkti enga byggðaáætlun. Alþingi samþykkti þetta plagg hér, fimm liði með almennum yfirlýsingum. Þar eru engar hugmyndir, engar áætlanir, ekkert sem bitastætt er. Þess vegna hljótum við sem tókum þátt í því að vinna málið í nefndinni og fylgdumst síðan með því hver yrðu afdrif þess í meðförum stjórnarflokkanna, að óska eftir því að það komi fram hvaðan þær hugmyndir eru teknar sem verið er að vinna með og eru núna kallaðar byggðaáætlun ríkisstjórnar eða Alþingis. Ég vil taka undir með síðasta hv. ræðumanni sem vitnaði í orð hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar í fjárlagaumræðunni sem saknar þess að ekkert virðist gert með meirihlutaálit iðnn. Við erum ekki að biðja um að tekið sé tillit til álits minni hlutans. Það er ekki venjan hér. En það er ekkert mark tekið heldur á meiri hlutanum. Spurningin er líka þessi: Er Sjálfstfl. sáttur við að hæstv. ráðherra velji það út úr pakkanum, út úr athugasemdunum sem ráðherranum hentar eða hvaðan eru hugmyndirnar runnar? Í rauninni, herra forseti: Hverra byggðaáætlun er þetta? Að minnsta kosti virðist hæstv. iðnrh. velta af sér ábyrgðinni því að nú virðist sem svo að hvert ráðuneyti eða hver ráðherra sé orðinn byggðaráðherra því hún varpar ábyrgð á ákveðnum þáttum yfir á aðra ráðherra og önnur ráðuneyti. Hvaða þættir eru það, herra forseti?

Hæstv. forseti. Það var eins gott að hv. þm. kom fram með þessa fyrirspurn því að þarna er algjör grundvallarmisskilningur uppi. Að sjálfsögðu blanda ég mér ekki inn í mál sem heyra undir önnur ráðuneyti.  Það sem ég vil líka koma hér að er að það er aðalatriðið að ná árangri. Það er hægt að hafa mörg orð um það hvernig byggðaáætlun er sett upp og hvort átti að setja hana einhvern veginn öðruvísi upp.  Hvað varðar það sem hv. þm. sagði um eignarhaldsfélög er ekki getið um eignarhaldsfélög í byggðaáætlun ríkisstjórnarinnar fyrir þessi fjögur ár. Hins vegar er rétt að það kom fram í nál. að þau skyldu vera áfram í rekstri. Ég skal þó viðurkenna að ég áttaði mig ekki á því fyrr en löngu seinna að þetta orð kæmi fyrir í þessu nál. Það var löngu ákveðið að eignarhaldsfélög, sem var ágætisverkefni út af fyrir sig, væru tímabundið sett á laggirnar. Það er ekki lengur til staðar. Hins vegar verður varið milljarði króna í nýsköpun atvinnulífs á landsbyggðinni og það er mikilvægara að mínu mati vegna þess að eignarhaldsfélögin hafa ekki nýst veikustu byggðunum nægilega vel, eins og fyrir vestan. Ég segi það aftur að ég tel að þessi byggðaáætlun sé mikils virði. Hún er gagn sem ríkisstjórnin byggir starf sitt á og hún er þegar farin að skila árangri.