Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Við atkvæðagreiðslu í gær um vísun frumvarps um ráðstafanir í kjölfar samnings við Bandaríkin um skil á varnarsvæðinu á Keflavíkurflugvelli til 2. umr. og nefndar urðu þau mistök að málinu var vísað til utanríkismálanefndar en ætlun flutningsmanns var að málið færi til allsherjarnefndar og hann gerði raunar tillögu um slíkt. Forseti leggur til að málið fari til allsherjarnefndar og fer málið í þá nefnd ef ekki eru gerðar athugasemdir.

Hæstv. forseti. Ræða sem hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hélt fyrir margt löngu í Borgarnesi vakti furðu. Nú hefur hins vegar borið svo við að hv. þingmaður hefur haldið aðra ræðu sem hún vill kenna við Keflavík og hefur sú ræða vakið enn meiri furðu en sú fyrri. Það sem einkum hefur vakið athygli er sú afdráttarlausa niðurstaða hv. þingmanns að kjósendur treysti ekki þingmönnum Samfylkingarinnar fyrir stjórn landsins. Þetta eru í sjálfu sér engin ný tíðindi fyrir okkur sem stöndum utan Samfylkingarinnar en það er ánægjulegt að fá þetta staðfest með svo afgerandi hætti af hálfu formanns Samfylkingarinnar, hv. þm. Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur.  Það eru hins vegar tvær hliðar á þessu máli eins og öðrum, hæstv. forseti. Hin snýr að hv. þingmönnum Samfylkingarinnar og ég held að það séu fá ef nokkur dæmi í seinni tíma stjórnmálasögu okkar Íslendinga að formaður flokks hafi niðurlægt þingmenn sína með jafnafgerandi og augljósum hætti og hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hefur kosið að gera í þetta skiptið. Það er napur norðanvindur sem leikur um þingflokk Samfylkingarinnar og það eru kaldar kveðjur sem formaður flokksins færir þingmönnum sem sumir hverjir hafa setið hér árum og áratugum saman. Það eru einkennilegar kveðjurnar sem Margrét Frímannsdóttir, fyrrverandi formaður þingflokks Samfylkingarinnar, og aðrir þingmenn sem nú eru að láta af störfum eins og hv. þm. Jóhann Ársælsson og Rannveig Guðmundsdóttir svo einhverjir séu nefndir, það eru kaldar kveðjur sem formaður Samfylkingarinnar sendir þeim þingmönnum. Það er hins vegar annað, hæstv. forseti, sem ég vil vekja athygli á en í þessu felast skilaboð til framtíðarinnar. Af hverju? Jú, vegna þess að það eru engar líkur á að það verði nokkrar breytingar á þingflokki Samfylkingarinnar á næsta kjörtímabili. Þetta er skemmtilegt upphaf á kosningabaráttu Samfylkingarinnar. Skilaboð formannsins, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, til frambjóðenda eru skýr og þau eru þessi: Kjósendur treysta ykkur ekki. Það er ánægjulegt að vita af því í upphafi kosningabaráttunnar hvernig Samfylkingin ætlar að reka kosningabaráttu sína í vor.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þm. Guðjóni Ólafi Jónssyni fyrir að vekja athygli á merkri ræðu minni sem ég flutti á flokksstjórnarfundi flokksins í Keflavík og þá ræðu má m.a. finna á heimasíðu Samfylkingarinnar fyrir þá sem ekki höfðu tækifæri til að hlusta á hana sem ég hygg að séu allmargir í þessum sal. Ég vil líka þakka hv. þingmanni fyrir það að taka upp þykkjuna fyrir þingmenn Samfylkingarinnar og vilja slá um þá skjaldborg í þingsal. Það er fallega gert af hv. þingmanni  Um ræðu þingmannsins hef ég í sjálfu sér að öðru leyti ekkert að segja. Hann veit auðvitað að þingflokkur Samfylkingarinnar er öflugur þingflokkur, til alls líklegur á næstu mánuðum og Framsóknarflokkurinn á hér verulega í vök að verjast, er að tapa miðjunni í íslenskum stjórnmálum vegna þess að þangað sækir Samfylkingin auðvitað aukið fylgi sitt og þess vegna kemur þingmaðurinn hingað upp í örvæntingarfullri tilraun til að kasta rýrð á Samfylkinguna og reyna að lyfta sjálfum sér. Ég held að það þurfi meira til og það væri kannski ráð fyrir Framsóknarflokkinn að vera svolítið heiðarlegur og einlægur og skoða sjálfan sig svolítið gagnrýnið og þá væri kannski einhver leið til að Framsóknarflokkurinn gæti orðið fyrir einhverjum viðsnúningi. En sjálfumgleði og andvaraleysi er ekki farsælt veganesti þegar flokkar eru komnir við pilsnermörk í fylgi og þurfa að sækja inn á markaðinn.

Hæstv. forseti. Já, það rekur ýmislegt á fjörur okkar þingmanna undir þessum dagskrárlið um störf þingsins. Þannig háttar til að ég hef í nokkurn tíma beðið eftir að koma hér að umræðu, bæði utan dagskrár og eins í óundirbúnum fyrirspurnatíma í gær, varðandi förgun 56 fugla í Húsdýragarðinum. Nú hillir undir lok þingsins og ég sé ekki fram á að ég fái að taka þessa umræðu við hæstv. landbúnaðarráðherra nema ég kveðji mér hljóðs um störf þingsins. Þann 20. nóvember sl. fyrirskipaði hæstv. landbúnaðarráðherra að tillögu Landbúnaðarstofnunar og yfirdýralæknis að 56 fuglum í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum í Laugardal yrði lógað. Þetta var gert á grundvelli 8. gr. laga nr. 25/1993, um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim, sem kveða á um að ráðherrann geti fyrirskipað hverjar þær ráðstafanir sem nauðsynlegar eru til að hindra útbreiðslu tiltekinna dýrasjúkdóma. Hæstv. forseti. Nú hafa komið upp áhöld um það hversu nauðsynlegar þessar aðgerðir hafa verið enda málið þannig vaxið að í upphafi þessa árs, í janúar, greindust í fjórum fuglum mótefni við flensu, sýnin týndust eða fóru eitthvað á flakk og erfiðlega gekk að fylgjast með þeim fuglum sem smitaðir voru eða höfðu þetta mótefni í blóðinu og það var a.m.k. ekki staðið þannig að málum að hægt hefði verið að grípa til þeirra aðgerða sem ég mundi telja að væru eðlilegar. Hæstv. landbúnaðarráðherra gaf þessa fyrirskipun út án þess að hafa samráð við ræktendafélagið sem ræktar þennan sjaldgæfa stofn landnámshænsna. Það stríðir gegn Evrópureglum en í þeim segir að í tilfelli sem þessu, þegar fuglaflensu verði vart eða einhvers konar ótti um hana grípur um sig þá beri að hafa samband við ræktendafélag. Þess vegna spyr ég hæstv. landbúnaðarráðherra: Hvers vegna var ekki haft samband við Eigenda- og ræktendafélag landnámshænsna um viðbrögð við þeim möguleika að fuglaflensa bærist til landsins og hvers vegna var beðið með að slátra fuglum sem greindust með mótefni fyrir níu mánuðum?

Frú forseti. Ég hef svo sem fullan skilning á því að hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir vilji fjalla um förgun fugla í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum en þannig vill til, frú forseti, að ég hef áhuga á því að ræða um förgun annarra fugla hér í þjóðfélaginu, nefnilega þeirra sem sitja í þingflokki Samfylkingarinnar vegna þess að ég gat ekki betur séð á forsíðu Morgunblaðsins á sunnudaginn en að hv. þm. og formaður Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hefði í ræðu sinni í Keflavík slegið heilan þingflokk af og lýst því yfir að kjósendur þyrðu ekki að treysta þingflokknum. Þetta eru auðvitað kaldar kveðjur til þeirra þingmanna sem sitja í þingflokki Samfylkingarinnar, blaut tuska í andlitið á þeim og söguleg yfirlýsing frá formanni stjórnmálaflokks sem vill láta taka sig alvarlega og ekki björgulegt upphaf á kosningabaráttu flokksins. Maður veltir því fyrir sér hvað sé eiginlega hægt að gera í stöðunni. Hvað á að gera í málinu? Við sem erum lýðræðissinnar gerum okkur grein fyrir mikilvægi stjórnarandstöðu, sérstaklega stærsta stjórnarandstöðuflokksins hér á Alþingi fyrir lýðræðislega umræðu. En svo kemur formaður stærsta stjórnmálaflokksins og lýsir því yfir að þingflokkurinn sé uppfullur af handónýtum þingmönnum sem enginn þorir að treysta  Frú forseti. Ég hef lokið máli mínu en verð þó að segja að lokum að ég hef miklar áhyggjur af stöðu Samfylkingarinnar, stöðu þingflokks hennar.

Virðulegi forseti. Það er afskaplega litlu hægt að bæta við þessa umræðu sem hefur verið skemmtilegri en oft áður. Eins og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson benti á þá er það mjög sögulegt að formaður stjórnmálaflokks skuli koma og gefa þingmönnum sínum svona einkunn. Þetta er auðvitað mjög sögulegt. Og ef við settum þetta í eitthvert annað samhengi, af því að maður er nú vanur ýmsum uppákomum í Samfylkingunni, ef við settum þetta í samhengi við einhvern annan stjórnmálaflokk, ef formaður einhvers annars stjórnmálaflokks hefði komið og afgreitt þingflokkinn með slíkum hætti þá þætti það jafnvel meiri frétt en þetta. 

Frú forseti. Þetta er nú aldeilis skemmtileg umræða. 

Forseti. Ég þakka hlý orð  Hitt er kannski sérkennilegra þegar 2. varaþingmaður Framsóknarflokksins í tilteknu kjördæmi í Reykjavík, þar sem er búið að hrekja burt tvo fyrrverandi forustumenn, kemur 

Hæstv. forseti. Ég fer fram á að ég fái tíma frá því að hlátrasköllum lýkur  
            

Hv. þingmaður hefur sama tíma og aðrir hér en það er ekki hægt að breyta klukkunni þó að hlátrasköll dynji í salnum.

Hæstv. forseti. Hér er mikil íþrótt að nota orðhengilshátt af ýmsu tagi og við það hafa menn sannarlega skemmt sér núna þegar þeir hafa rætt um ræðu formanns Samfylkingarinnar frá því á laugardaginn. Ég hafði efasemdir þegar ég hlustaði á þessa ræðu að það væri skynsamlegt að setja þetta svona fram. En ég hef eiginlega skipt um skoðun.  Ég endurtek, hæstv. forseti, að það er þetta sem skiptir máli og það vita hv. stjórnarsinnar að það er traustið á þingflokki Samfylkingarinnar sem mun ráða úrslitum í vor.

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi máls míns þakka hv. þm. Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur fyrir þá miklu hreinskilni að hafa sjálf áttað sig á því að þjóðin treystir ekki Samfylkingunni. Þetta eru ummæli sem eru sjaldgæf og hreinskilni sem er sjaldgæf í stjórnmálum. Nú er það brennt á enni og brjóst Samfylkingarinnar: Þjóðin treystir þeim ekki.  Svo sný ég mér að hinum fuglunum sem voru í sjálfu sér miklu dýrmætari í Reykjavík, í Húsdýragarðinum. 

Virðulegi forseti. Það má eiginlega segja að það hafi verið dálítið gaman að þessum umræðum hér í morgun, annars vegar að hingað skuli koma upp fulltrúi stjórnmálaflokks sem mælist með þetta fjóra til fimm þingmenn í skoðanakönnunum og hafa af því miklar áhyggjur og sýna þingflokki Samfylkingarinnar mikla umhyggju þegar hann lýsti því yfir að hugsanlega kynni þjóðin ekki að treysta þingflokknum. En hann hafði ekki orð á því að þjóðin er náttúrlega gersamlega búin að gefast upp á Framsókn. Hann nefndi það ekki einu orði. Þá hafði ég ekki síður gaman af því að heyra hina umræðuna sem hér fór fram um að landbúnaðarráðherra hefði nánast lagt til að farga fuglum í Húsdýragarðinum. Mér finnst þessi umræða í morgun vera að mörgu leyti skemmtileg. Hins vegar er hún kannski að mörgu leyti athyglisverð í því ljósi að nú er langt liðið á þingið og hér er mikið að gera. Það þarf að fjalla hér um mörg mikilvæg mál. En þetta er talið það mikilvægasta núna á þessum morgni. 

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti frá meiri hluta fjárlaganefndar um frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2007. Nefndin hefur haldið áfram umfjöllun sinni um frumvarpið frá því að 2. umr. fór fram 23. nóvember sl. Meiri hluti nefndarinnar gerir nokkrar breytingartillögur við frumvarpið sem nema alls 96 millj. kr. til lækkunar útgjalda. Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að fara hér yfir allar þær breytingartillögur sem meiri hluti nefndarinnar gerir tillögu um en ætla að stikla á þeim stærstu hvað það varðar. Í fyrsta lagi er vegna Lánasjóðs íslenskra námsmanna lögð til 139 millj. kr. lækkun fjárveitingar sem er vegna þess að umsóknum um námslán hefur ekki fjölgað eins mikið og gert var ráð fyrir í forsendum fjárlagafrumvarpsins, auk þess sem gengisþróun hefur verið hagstæðari. Sama breyting er lögð til á útgjöldum og í ríkisframlagi í C-hluta. Í öðru lagi er lagt til að framlag til flugverndar verði lækkað um 60 millj. kr. sem skýrist af minni kostnaði við flugvernd vegna farþega frá þriðja ríki. Í frumvarpinu var gert ráð fyrir tæplega 160 millj. kr. hækkun til verkefnisins en nú er ljóst að kostnaðurinn verður talsvert minni. Sama breyting er lögð til á útgjöldum og ríkisframlagi í B-hluta. Hvað útgjaldahliðina varðar er gerð tillaga um 12,6 millj. kr. tímabundna hækkun á liðnum fyrirhleðslur. Þar af er gert ráð fyrir 12 millj. kr. framlagi vegna neyðarástands sem skapast hefur við Jökulsá á Fjöllum í Kelduhverfi vegna klakastíflna í ánni. Hefur áin hlaupið úr farvegi sínum í Skjálftavatn og var mikil hætta á að hún ryddi sér leið í Litluá sem hefði haft í för með sér mikið landbrot og ómældan skaða á lífríki árinnar. Talið er nauðsynlegt að grípa til viðeigandi ráðstafana til að koma í veg fyrir að slíkt gerist aftur. Þeir sem til þekkja eru trúlega sammála um brýna nauðsyn þess að þarna verði gripið inn í og veittir fjármunir til þess að verja Skjálftavatnið og það lífríki sem þar er auk þess sem byggðinni í Kelduhverfi væri mikil hætta búin ef allt færi nú á versta veg í því máli sem þarna um ræðir og áin ryddist inn í vatnið. Hér er um mjög mikilvægt mál að ræða. Í fjórða og síðasta lagi er lögð til 45 millj. kr. fjárheimild til að standa straum af útgjöldum vegna umferðaröryggisáætlunar. Í nýlegum breytingum á umferðarlögum hækkar umferðaröryggisgjald úr 200 kr. í 400 kr. Áætlað er að hækkun gjaldsins skili 45 millj. kr. í auknar tekjur á næsta ári. Áformað er að ráðstafa tekjunum til umferðaröryggismála og gæðamats á vegum. Það eru að sjálfsögðu nokkrar fleiri tillögur frá meiri hluta nefndarinnar en ég ætla tímans vegna ekki að fara í þær allar, heldur vísa ég til breytingartillagna frá meiri hluta nefndarinnar sem hefur verið dreift á sérstöku þingskjali. Hæstv. forseti. Almennt um fjárlögin og fjárhagsstöðu ríkissjóðs. Eins og komið hefur fram í umræðum um fjáraukalög fyrir árið 2006 og fjárlög ársins 2007 er staða ríkissjóðs mjög sterk. Ef við horfum til ársins 2005 skilaði ríkissjóður yfir 100 milljarða kr. afgangi og ef við horfum til fjáraukalaga ársins 2006, þessa árs, er gert ráð fyrir um 45 milljarða kr. afgangi. Samkvæmt því frumvarpi sem við ræðum hér er gert ráð fyrir ríflega 9 milljarða kr. afgangi á næsta ári. Þessi sterka staða veldur því að ríkissjóður hefur getað greitt niður skuldir sínar að allverulegu leyti þannig að nettóskuldastaða ríkisins er nær engin. Ef við förum aftur til ársins 1998 greiddi ríkissjóður vaxtagjöld sem samsvöruðu öllum útgjöldum til menntamála. Við vörðum sömu fjármunum í allt menntakerfi landsins og við greiddum í vaxtagjöld. Hér er um gríðarlegan viðsnúning að ræða og þar af leiðandi er hægt að verja miklu meiri fjármunum til velferðarkerfisins í framtíðinni vegna þess að skuldir og skuldastaða ríkissjóðs er með þeim hætti sem raun ber vitni. Fyrir utan það blasti árið 1995 við mjög alvarleg staða hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Frá árinu 1995 er búið að setja yfir 100 milljarða kr. inn í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Það blasti við mikill greiðsluvandi hjá lífeyrissjóðnum sem hefði getað leitt til þess að hann hefði orðið nánast gjaldþrota. Það hefur verið stefnumið þessarar ríkisstjórnar að efla lífeyrissjóðakerfið í landinu og sérstaklega Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Það er mjög mikið hagsmunamál fyrir lífeyrisþega í landinu að við stöndum vörð um þennan styrka lífeyrissjóð. Reyndar, hæstv. forseti, er lífeyrissjóðakerfi Íslands með því sterkasta sem um getur í Evrópu og öðrum löndum sem við berum okkur saman við og það skiptir miklu máli að við stöndum vörð um þetta mikilvæga kerfi sem á að vera lífeyrisþegum á efri árum til halds og trausts í þeirri lífsbaráttu sem það fólk á í hverju sinni. Hæstv. forseti. Ef ég dreg saman í örstuttu máli þær breytingar sem við leggjum til í þessu frumvarpi og þær útlínur sem fjárlög ársins 2007 marka er verið að skila ríkissjóði með 9 milljarða kr. afgangi. Þannig getum við haldið áfram að greiða niður skuldirnar og eins og ég sagði áðan eru þær nær engar orðnar í dag. Jafnframt er miklum fjármunum varið til mennta-, heilbrigðis- og velferðarmála og líka til þess að bæta kaupmátt heimilanna og stöðu fjölskyldnanna. Ætla ég að fara í örfáum orðum yfir það. Í því frumvarpi sem við ræðum hér er gert ráð fyrir að barnabætur muni á næsta ári hækka um 25% á milli áranna 2006 og 2007. Þó var gefið heilmikið í hvað barnabæturnar varðaði á milli áranna 2005 og 2006 þannig að á næsta ári verða það 8,5 milljarðar sem fara til barnabótakerfisins samanborið við 5,5 milljarða á árinu 2005. Á milli áranna 2005 og 2007 eru hækkuð framlög í barnabótakerfið úr um 5,5 milljörðum upp í 8,5 milljarða. Þetta er í samræmi við það sem m.a. við framsóknarmenn lofuðum fyrir síðustu kosningar, þ.e. að stórauka framlög til barnabótakerfisins, og veitti ekki af. Þær breytingar sem við erum að gera núna á barnabótakerfinu ganga í þá átt að nú munu unglingar á aldrinum 16–18 ára njóta þess að fá barnabætur enda er það eðlilegt mál þar sem sjálfræðisaldurinn hefur verið hækkaður úr 16 árum upp í 18. Hér er um mikið hagsmunamál að ræða, sérstaklega fyrir fjölskyldur sem eru með unglinga á þessu árabili á framfæri sínu. Einnig munu þessar breytingar leiða til þess að tekjulágt fólk og millitekjufólk mun fá hlutfallslega meira af þessum 1,7 milljörðum en aðrir þannig að hér er um tekjujöfnun að ræða í skattkerfinu sem mun sérstaklega skila sér til lágtekjufólks. Við leggjum líka áherslu á það, stjórnarflokkarnir, að lækka tekjuskattsprósentuna. Hún mun lækka um 1% á næsta ári og við skulum hafa það í huga í þessari umræðu að stjórnarandstaðan öll hefur lagst gegn því að tekjuskattur á einstaklinga yrði lækkaður um þetta 1%. Hvað sögðum við fyrir síðustu kosningar? Hvað sögðum við við námsmenn og fólk sem var nýkomið úr námi, fólk með gríðarlega framfærslubyrði? Reyndar var það með sómasamleg laun, góð laun, en við getum ekki horft til launanna einna og það veit fólkið sem streðar í þessum málum. Það er mikil framfærslubyrði, fólk er að kaupa sér húsnæði í fyrsta skipti, eignast börn og koma sér áfram í lífinu. Þetta fólk hefur ekki fengið, í ljósi þess að það hefur haft háar tekjur, miklar barnabætur og ekki miklar vaxtabætur heldur. Þá spurðum við: Hvernig á að bregðast við þessum vanda hálaunafólks? Þetta fólk lendir sem sagt í þessum jaðaráhrifum í skattkerfinu og það er ekki hægt að bregðast við gagnvart þessum hópi nema með því að lækka tekjuskattinn. Við lofuðum því fyrir síðustu kosningar, báðir ríkisstjórnarflokkarnir, að tekjuskattsprósentan á hinn vinnandi mann yrði lækkuð. Síðan kemur hv. stjórnarandstaða og andæfir þessari stefnu ríkisstjórnarinnar. Ríkisstjórnarflokkarnir og þingmenn þeirra voru kjörnir á þing með þetta veganesti. Meiri hluti þjóðarinnar  Síðast en ekki síst gerum við ráð fyrir því að frá og með næstu áramótum verði skattleysismörk hækkuð upp í 90 þús. kr. Það er mikið hagsmunamál fyrir eldri borgara þessa lands, láglaunafólk og aðra lífeyrisþega. Þetta var gert í kjölfar samkomulags við aðila á vinnumarkaðnum til að tryggja stöðugleika þar og við höfum náð meiri stöðugleika í hagkerfinu eftir að það samkomulag var gert. Þetta mun leiða til þess að skattleysismörk fara úr rúmum 78 þús. kr. upp í 90 þús. og hækka þar af leiðandi um 14% á milli ára. Trúlega megum við gera betur í þessum efnum og það er ákveðin framtíðarmúsík en við stígum hér stór skref á milli áranna 2006 og 2007 til að bæta stöðu lífeyrisþega og eldri borgara. Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið að lækka virðisaukaskatt af matvælum þann 1. mars nk. sem mun leiða til þess að verðbólga á næsta ári verður mun minni en upphaflegar forsendur fjárlagafrumvarpsins, þegar það var lagt fram, gerðu ráð fyrir þannig að kaupmáttur almennings eykst við þetta og matarverð í landinu lækkar. Það er búið að vera svo merkilegt hér á þessu kjörtímabili að hv. stjórnarandstæðingar hafa komið hér upp trekk í trekk og sagt að Framsóknarflokkurinn væri sérstaklega á móti því að lækka matarskattinn. Það heyrist ekki hátt í hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar í dag þegar þessar tillögur um lækkun matvælaverðsins hafa verið lagðar fram sem er mikið hagsmunamál fyrir íbúa landsins, heimilin í landinu. Við framsóknarmenn höfum jafnframt sagt að við förum ekki í blindar skattalækkanir á kostnað velferðarkerfisins. Það hefur verið útgangspunktur okkar framsóknarmanna í þeirri umræðu að ef við ætlum að ráðast í skattalækkanir megi það ekki bitna á heilbrigðis-, mennta- og velferðarkerfinu. Í ljósi sterkrar stöðu ríkissjóðs er svigrúm til þess að lækka matarskattinn, virðisaukaskatt af matvælum og nokkrum öðrum vöruflokkum, úr 14% niður í 7%. Hæstv. forseti. Annað það sem er mikið rætt í þessari umræðu um fjárlög og hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar staglast á er að hér hafi sérstök hægri stjórn verið við lýði á undanförnum árum. Hvernig vilja menn nú skilgreina hægri og vinstri? Menn gera það trúlega með mismunandi hætti en eigum við ekki að segja að ef við drægjum úr ríkisútgjöldum og hefðum það að stefnumiði að draga úr ríkisútgjöldum, framlögum til heilbrigðis-, mennta- og velferðarmála, gætum við talað um hægri stjórn? En hver er staðreynd mála hér? Frá árinu 1998 til ársins 2006 höfum við hækkað útgjöld til heilbrigðismála um 49% að raungildi, um 27,5 milljarða að raungildi, að teknu tilliti til verðlagsbreytinga. Er hér um hægri stjórn að ræða? Hér er ekki um neina hægri stefnu að ræða þegar framlög til heilbrigðismála eru stóraukin. Á sama árabili, frá árinu 1998 til 2006, eru aukin útgjöld til almannatrygginga, til lífeyrisþega, um 45%,  Á þessu ári er verið að setja um 2 milljarða sérstaklega í öldrunarheimilin, Landspítalann og Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri. Jafnframt er á næsta ári gert ráð fyrir því að framlög til starfsemi Landspítala – háskólasjúkrahúss verði aukin um milljarð og til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri um 100 millj., til Háskólans á Akureyri hátt í 80 millj., til Háskóla Íslands um 300 millj.  Reyndar hefur stjórnarandstaðan ekki komið með neinar tillögur um það hvað eigi að gera í menntamálum eða heilbrigðismálum með tilliti til útgjalda. Stjórnarandstaðan hlýtur að vera svona ánægð með núverandi meiri hluta, núverandi meiri hluti leggur mikið í heilbrigðisstofnanir og menntastofnanir en stjórnarandstaðan situr hjá í tillögum sínum. Hún hefur ekki döngun í sér til þess að styðja þær góðu tillögur sem stjórnarmeirihlutinn á Alþingi leggur fram til að standa vörð um þessar undirstöðuþjónustugreinar í samfélagi okkar. Stjórnarandstaðan skilar auðu við þessa umræðu, hæstv. forseti. Reyndar hefur stjórnarandstaðan komið sér saman um eina tillögu sem er meiri framlög til lífeyrisþega í landinu. Þær hugmyndir eru góðra gjalda verðar. Hins vegar hefur ríkisstjórnin bætt kjör lífeyrisþega. Eins og ég sagði áðan má alltaf gera betur í þeim efnum en það er búið að stórhækka skattleysismörkin, frítekjumark eldri borgara verður 300 þús. og gildistöku þess er flýtt. Það átti ekki að taka gildi fyrr en árin 2008 og 2009. Við munum svo halda áfram á þessari vegferð en við þurfum að setja okkur ákveðinn ramma og ég hef trú á því að með því að reka ríkissjóð eins og við höfum gert á umliðnum árum getum við haldið áfram að bæta kjör lífeyrisþega í landinu. Það er stefnumið ríkisstjórnarinnar. Kjör lífeyrisþega hafa ekki verið skert eins og margir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa haldið fram. Þau hafa ekki verið skert. Það hafa allir notið kaupmáttaraukningar í samfélaginu og nú hefur það hentað stjórnarandstöðunni að ræða um árið 2006 en ekki árið 2007 þegar talað er um skattstefnu ríkisstjórnarinnar. Staðreyndin er sú að frá og með næstu áramótum, eins og ég hef sagt, munu skattleysismörk stórhækka, barnabætur munu hækka um 1,7 milljarða sem mun skila sér sérstaklega til lágtekju- og millitekjufólks. Stjórnarandstaðan sér sér því miður engan hag í því að halda því til haga að það er komið til móts við þá sem minna mega sín. Auðvitað getum við alltaf gert betur eins og ég hef áður sagt en þetta er stefna ríkisstjórnarinnar og við munum halda áfram á þeirri vegferð. Hæstv. forseti. Að lokum bendi ég á þá ánægjulegu staðreynd að kaupmáttur íslenskra heimila á árinu 2006 jókst mun meira en forsendur fjárlagaársins 2006 gerðu ráð fyrir. Nú er gert ráð fyrir því að kaupmáttur heimilanna í landinu muni aukast um 5,7% á þessu ári og þá er búið að taka tillit til hækkunar á verðlagi og öllu. Þetta er nettókaupmáttaraukning heimilanna upp á 5,7%. Í forsendum fjárlaga fyrir árið 2007 er gert ráð fyrir að kaupmáttur heimilanna í landinu aukist um rúm 5% á næsta ári og í langtímaspá er gert ráð fyrir að kaupmáttur heimilanna aukist um rúm 2% á árinu 2008. Þetta er til viðbótar þeim árangri sem við höfum náð sem þjóð að auka kaupmátt alls almennings. Kaupmáttur hefur aukist um 50–60% frá árinu 1995. Það er engin þjóð sem getur státað af viðlíka árangri. Ofan á það, eins og ég rakti áðan, gerum við ráð fyrir því að kaupmáttur haldi áfram að aukast á árunum 2007 og 2008. Hæstv. forseti. Útlínur fjárlagafrumvarps fyrir árið 2007 eru skýrar. Við erum að koma til móts við lágtekju- og millitekjufólk, allan almenning, það er verið að lækka álögur á heimilin í landinu, það er verið að lækka skatta. Við erum að setja meira í heilbrigðis-, mennta- og félagsmál og við erum líka búin að gera ríkissjóð nær skuldlausan nettó þannig að við fáum jafnvel vaxtatekjur en greiðum ekki vaxtagjöld og ég minni á það sem ég nefndi áðan um að vaxtagjöld ríkissjóðs samsvöruðu árið 1998 því sem við vörðum til alls menntakerfisins. Hæstv. forseti. Ég er mjög ánægður með það frumvarp sem við vonandi munum afgreiða hér við þessa 3. umr. Von mín stendur til þess að við getum haldið áfram að bæta kjör allra í samfélaginu og standa vörð um öflugar heilbrigðis-, mennta- og velferðarstofnanir. Ég tel að þessu öllu sögðu að við séum á réttri leið sem þjóðfélag. Við tökum stórstígum framförum og lífsgæði Íslendinga almennt eru meðal þess allra besta sem gerist i Evrópu.

Hæstv. forseti. Við hv. þm. Birki Jón Jónsson vil ég segja: Auðvitað eru þessi fjárlög ekki alslæm en það er saga til næsta bæjar að Sjálfstæðisflokkurinn skuli sætta sig við að sitja í þessari voðalegu vinstri stjórn sem hv. þingmaður lýsti í ræðu sinni. Þó svo að lífskjör almennings séu, af þeim meðaltölum sem hv. þingmaður vitnar ævinlega til, ekki að versna þá vita menn að ríkisstjórnin hefur enga stjórn á þenslunni, enga stjórn á viðskiptahallanum sem að stórum hluta stafar af stóriðjuframkvæmdunum. Við vitum öll hvernig gengið hefur sveiflast og óstöðugleikinn hefur magnast í samfélaginu. Við þekkjum misskiptinguna sem eykst stöðugt, við vitum að lífeyrisþegum fjölgar ár frá ári sem þurfa ár eftir ár að skrapa saman af ráðstöfunartekjum sínum, sem ekki eru nú of miklar, til að endurgreiða Tryggingastofnun svokallaðan ofgreiddan lífeyri. Auðvitað er hv. þingmaður ekki í góðu sambandi við þjóðina eða lífið í landinu þegar hann getur belgt sig eins og hann gerir í ræðustóli. Spurning mín til hv. þingmanns er einföld. Hún varðar lækkunina á framlaginu til lánasjóðsins um 139 millj. Mig langar til að vita meira um það hvernig þessi lækkun er til komin en hv. þingmaður sagði í ræðu sinni. Við horfumst í augu við það að háskólastúdentum fjölgar gríðarlega. Ég vil fá að vita hvort þessi lækkun kemur á einhvern hátt til með að bitna á háskólastúdentum. Er þetta gert með vitund og vilja háskólastúdentanna og samtaka þeirra eða liggur hér fiskur undir steini? Ég hefði talið að hér hefði þurft að koma sterkari yfirlýsing frá hv. þingmanni um þessi mál. Einnig vil ég fá að vita, í tengslum við háskólaumræðuna og umræðuna um fjárframlög til háskólans, hvar samningar við Háskóla Íslands eru staddir. Við vitum að 300 millj. kr. eru settar ofan á fjárveitingu til Háskóla Íslands í þessum fjárlögum en við vitum ekki út frá hvaða samningum er gengið eða út frá hvaða forsendum er gengið í þeirri fjárveitingu, hvort þar er bara um eitthvert slump að ræða. Hvar standa þessir samningar?

Hæstv. forseti. Þær breytingar sem við erum að gera hér gagnvart lækkun á fjárveitingum til Lánasjóðs íslenskra námsmanna munu ekki hafa nein áhrif á kjör námsmanna. Hér er einfaldlega um það að ræða að umsóknum um námslán hefur ekki fjölgað eins mikið og gert var ráð fyrir í forsendum fjárlagafrumvarpsins. Hér er því um leiðréttingu að ræða en ekki stefnubreytingu hvað það varðar. Hins vegar benti hv. þingmaður á að núverandi ríkisstjórn hefði engin tök á stöðugleikanum og að það væri mikill óstöðugleiki. Það var gert samkomulag við aðila vinnumarkaðarins á sumarmánuðum og ríkisstjórnin tók þátt í því. Stjórnarandstaðan andmælti mörgum þeirra óvinsælu aðgerða sem ríkisstjórnin fór í á þeim tíma. Nú eru þær aðgerðir að skila árangri. Öll merki eru um að verðbólga sé á niðurleið og það er ekki spáð hárri verðbólgu á næsta ári eins og hv. þingmanni er fullkunnugt um. Við erum að ná tökum á stöðugleikanum en við höfum þurft að taka ýmsar erfiðar ákvarðanir hvað það varðar. Eins og ég benti hv. þingmanni á skiptir það miklu máli fyrir heimilin í landinu að verðbólga sé ekki há. Og eins og ég sagði áðan er því spáð að kaupmáttur heimilanna í landinu muni aukast um rúm 5% á næsta ári, en að því gefnu að við stöndum vörð um stöðugleikann og missum ekki tök á verðbólgunni. Allar spár gera ráð fyrir að verðbólgan fari lækkandi og hún verði mun lægri á næsta ári en hún hefur verið á þessu ári og það skiptir máli fyrir íslenskan almenning.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður segist vera að ná tökum á stöðugleikanum. Ég held að það væri miklu nær fyrir hv. þingmann að reyna að ná tökum á óstöðugleikanum. Við erum ekki með neitt fast í hendi þó að spár greiningardeildar bankanna séu með þeim hætti sem þær eru núna. Auðvitað er það vilji okkar allra að hér ríki stöðugleiki en þá verður líka að stjórna efnahagsmálum á þann hátt að honum sé ekki stöðugt stefnt í voða. Stóriðjuvæntingar, sem áframhaldandi vofa yfir, ógna stöðugleikanum og þær stóriðjuvæntingar eru að hluta til vegna stefnu ríkisstjórnarinnar í stóriðjumálum hingað til og sömuleiðis er hinn gríðarlegi viðskiptahalli sem við er að glíma að stórum hluta þessari stefnu ríkisstjórnarinnar að kenna. Mér þykir ánægjulegt og gott að fá að heyra það frá hv. þingmanni að ekki sé verið að skerða á nokkurn hátt kjör námsmanna þó að lækkun til Lánasjóðs íslenskra námsmanna sé upp á 139 millj. Ég tek það gott og gilt og vona að það verði staðfest af samtökum námsmanna að þau séu sammála þeirri yfirlýsingu. Hvað varðar samninga við Háskóla Íslands, þá held ég að það væri eftirsóknarvert við þessa umræðu að fá að vita frá hv. þingmanni, formanni fjárlaganefndar, hvernig þessar 300 millj. eru hugsaðar, hvort einhverjar forsendur séu að baki þeim eða hvort þær eru bara eitthvert friðþægingarslump sem fjárlaganefnd hefur ákveðið að setja til Háskóla Íslands til að lækka þær raddir sem hafa auðvitað verið háværar, að Háskóla Íslands sé mismunað í hinni miklu menntasókn þar sem þessi ríkisstjórn hefur dregið taum einkaskólanna umfram þjóðskólann Háskóla Íslands. Það er mikilvægt að við fáum það fram við þessa umræðu, enda höfum við þingmenn allra stjórnmálaflokka nýverið rætt við háskólamenn, á fullveldisdaginn 1. desember, um vilja okkar og hug til Háskóla Íslands.

Hæstv. forseti. Þær 300 millj. sem gert er ráð fyrir að fari í sérstakan samning við Háskóla Íslands til að efla hann og styrkja munu vafalaust nýtast vel. Nú er það svo að það eru samningar og viðræður í gangi á milli trúlega ráðuneytisins og yfirvalda í Háskóla Íslands og verið er að móta þennan samning. Ég hef ekki tekið þátt í þeirri vinnu þannig að ég get því miður ekki upplýst hv. þingmann hvernig sá samningur verði upp byggður. Það er athyglisvert þegar maður hlustar á ræður Vinstri grænna hvað þeir hafa miklar áhyggjur af viðskiptahallanum. Á þessu ári verður viðskiptahallinn um 19–20% af landsframleiðslu. Á næsta ári er gert ráð fyrir að hann verði rúm 11% af landsframleiðslu í forsendum fjárlagafrumvarps ársins 2007. Það helgast m.a. af því að innflutningur er að minnka og útflutningur að aukast. Starfsemi álversins á Reyðarfirði verður að nokkru leyti komin af stað á næsta ári og þar af leiðandi mun viðskiptahallinn minnka. Árið 2008 er gert ráð fyrir að viðskiptahallinn verði um 4% vegna þess að þá verður álverið á Reyðarfirði tekið til starfa af fullum þunga og álverið á Grundartanga með stækkuninni þar. En hv. þingmönnum Vinstri grænna finnst engin ástæða til að benda á hvað þessi iðnaður mun skila þjóðarbúinu í framtíðinni og öll þau störf sem verða til, t.d. á Austurlandi og á Grundartanga, auk hinna miklu útflutningstekna sem munu myndast í kjölfar þessara framkvæmda fyrir íslensku þjóðina. Með þessum framkvæmdum getum við haldið áfram að standa undir okkar öfluga heilbrigðis-, mennta- og velferðarkerfi og það er ætlun okkar, þó að aðrir séu á móti því.

Virðulegur forseti. Ekki dettur mér í hug að veita andsvar í venjulegum skilningi þess orðs við jafnágætri ræðu og hv. þm. Birkir Jón Jónsson flutti hér. Það er þó ein spurning sem ég vildi koma á framfæri við hv. formann fjárlaganefndar, því að við afgreiddum út úr fjárlaganefnd í gærmorgun frumvarp til fjárlaga fyrir næsta ár en eftir hádegið tókum við til umræðu stjórnarfrumvarp sem lýtur að verðlagningu matvöru og opinberum álögum á hana. Við umræðuna kom fram að ekki væri gert ráð fyrir þeim tollalækkunum á matvöru sem gert er ráð fyrir í því frumvarpi, í fjárlagafrumvarpinu sem við erum nú með undir. Mér finnst því nauðsynlegt að spyrja hv. formann fjárlaganefndar hvort hér sé í fyrsta lagi rétt með farið, í öðru lagi hvers vegna ekki sé gert ráð fyrir því í frumvarpinu og hvort einhver ágreiningur sé um framkvæmdina, og í þriðja lagi hvort ástæða sé til að taka frumvarpið aftur inn í nefndina til að ráða bót á þessu svo frumvarpið megi vera sem réttast.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Það eru ákveðnar viðræður í gangi milli aðila eftir því sem við komumst næst í starfi okkar í hv. fjárlaganefnd, meðal annars um þessi tollamál. Þau mál eru í eðlilegum farvegi. Ég tel ekki ástæðu til þess að taka málið aftur inn í nefndina. Við höfum mörg önnur dæmi, meðal annars mörg frumvörp til dæmis um skattamál sem hér eru til meðferðar í þinginu og er ekki búið að afgreiða. Þetta er eins og mörg önnur frumvörp sem eru afgreidd á eftir fjárlagafrumvarpinu. Hins vegar er það alveg rétt að ákveðnar forsendur liggja á bak við viðkomandi frumvörp. En eins og ég segi þá hafa slík frumvörp oft verið afgreidd eftir að fjárlagafrumvarpið hefur verið samþykkt og það verður ekkert öðruvísi með þetta mál en önnur. Það er rétt sem hv. þingmaður benti á að gert var ráð fyrir breytingum í tollamálum og ég vænti þess að við fáum niðurstöðu í þau mál fljótlega. Það er búið að kostnaðarmeta og leggja heildarlínurnar gagnvart þessum pakka og ég efast ekkert um að það muni standast allt í þeirri meðferð sem fram undan er hvað það frumvarp varðar.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. formanni fjárlaganefndar svarið. Mér þykir ekki nóg að svarað sé að það hafi gerst áður að samþykkt hafi verið frumvörp sem breyttu forsendum fjárlaga eftir að fjárlögin höfðu verið afgreidd. Ef það liggur fyrir kostnaðarmat á þessum aðgerðum þá finnst mér illt að skilja hvers vegna ekki sé rétt að gera ráð fyrir þeim í fjárlögum. Ég hlýt að spyrja hv. formann fjárlaganefndar hvort hann telji það vera vinnubrögð eins og þau eigi að vera í ríkisfjármálum og meðferð þeirra að fá inn með afbrigðum á síðustu dögum þingsins stór mál um tekjur sem ekki tekst að gera ráð fyrir í fjárlögum fyrir næsta ár og hvort hann sem formaður fjárlaganefndar þingsins verði ekki að gera meiri kröfur um verkhætti og það að vandað sé til í þeim málatilbúnaði sem við fáum hingað í þingið frá framkvæmdarvaldinu.

Hæstv. forseti. Hér erum við að ræða frumvarp sem gerir það að verkum að virðisaukaskattur af matvælum verði lækkaður. Hér er um mjög mikilvægt mál að ræða, þjóðþrifamál. Auðvitað getum við verið sammála um að mál sem slík megi koma fyrr inn í þingið. En í ljósi þess að hér er um mikilvægt mál að ræða þá samþykktum við afbrigði og þess má geta að Samfylkingin stóð með stjórnarflokkunum í því máli enda teljum við að hér sé um mjög mikilvægt mál að ræða þó aðrir stjórnarandstöðuflokkar hafi setið hjá í þeirri afgreiðslu. En auðvitað er það alltaf baráttumál okkar þingmanna að við fáum frumvörp fyrr inn. Ég held að okkur fari nú fram í þeim efnum. Okkur hefur farið fram í fjárlagagerðinni. Ég tel því að við séum á réttri leið þó sumum þyki að nokkuð gangi hægt í þeim efnum. En hver og einn metur það fyrir sig.

Virðulegur forseti. Dreift hefur verið á fundinum framhaldsnefndaráliti frá minni hluta fjárlaganefndar. Auk mín skipa hann þingmennirnir úr Samfylkingu Einar Már Sigurðarson og Katrín Júlíusdóttir, Guðjón Arnar Kristjánsson frá Frjálslynda flokknum og Jón Bjarnason úr Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, síðast en ekki síst. Ég vil þakka hv. formanni fjárlaganefndar fyrir greinargerð hans um störf meiri hlutans og sömuleiðis fyrir samstarfið í fjárlaganefndinni á þessu hausti. Það hefur um margt verið ágætt og ástæða er til að þakka formanninum fyrir það og meiri hlutanum sömuleiðis, enda mikilvægt að í nefndinni sé gott samstarf. Ég held þó að full ástæða sé til að gera starfshætti nefndarinnar að nokkru umfjöllunarefni í þessari umræðu enda er löngu tímabært að á þeim úr sér gengnu og úreltu vinnubrögðum sem þar eru uppi verði tekið og nýir starfshættir innleiddir við vinnu í fjárlögunum í þinginu. Ég trúi því svo sem að um það hljóti að takast þverpólitísk samstaða enda hafa menn lýst vilja til þess úr mörgum flokkum um margra ára skeið. En því miður hefur lítið orðið úr efndum. Það fjárlagafrumvarp fyrir árið 2007 sem hér liggur fyrir er í sjálfu sér bara endapunkturinn á stefnu ríkisstjórnar Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks í ríkisfjármálum um tólf ára skeið sem hefur einkennst í fyrsta lagi af misskiptingu, aukinni misskiptingu, í öðru lagi af agaleysi í framkvæmd ríkisfjármála og verulegum framúrkeyrslum þar og í þriðja lagi af taumlausum og stöðugum vexti útgjalda þannig að engu er líkara en að framkvæmdarvaldið fái ekkert við ráðið á útgjaldahlið ríkisfjármálanna. Á þensluskeiðum eins og þeim sem við höfum verið að fara í gegnum þá finna menn ekki ýkja hart fyrir því. En þegar dregur saman seglin eins og allir vita að nú er fram undan þá súpa menn auðvitað seyðið af því að hafa haldið þannig á ríkisfjármálunum. Afleiðingin af þessari stjórnarstefnu hefur verið stöðugur óstöðugleiki. Alla fjármálaráðherratíð hæstv. fjármálaráðherra, Árna Mathiesens, hefur verðbólgan í landinu verið yfir viðmiðunarmörkum í hverjum einasta mánuði frá því að hæstv. ráðherra tók við. Þann verðbólguskatt hefur ríkisstjórnin með aðgerðum sínum og eftir atvikum athafnaleysi lagt á launafólk í landinu ofan á þá miklu þyngingu skattbyrði meðaltekjufólks og lágtekjufólks sem við höfum fylgst hér með á umliðnum árum. Í ár er skattbyrðin og ríkisútgjöldin bæði orðin meiri en þau hafa nokkru sinni verið fyrr, hvort sem litið er til krónutölunnar eða til hlutfalls af landsframleiðslu sem þó hefur aldrei verið meiri en einmitt nú. Það hlutfall sem allan síðasta áratug fór nær aldrei yfir 30%, er nú vel yfir 30% bæði hvað varðar ríkisútgjöldin á næsta ári, 30,4% hygg ég, og hvað varðar tekjur ríkissjóðs eða skattana sem lagðir eru á landsmenn, en þeir voru nærfellt þriðjungur landsframleiðslunnar á síðastliðnu ári. Þær breytingar sem hér eru til umfjöllunar við 3. umr. eru út af fyrir sig ekki verulegar. Frumvarpið sem hér liggur fyrir var í sjálfu sér rætt í þaula við 2. umr. Breytingartillögur þær sem hér liggja fyrir eru flestar hverjar smávægilegar. En þó gætu nokkrar breytingartillögur stjórnarandstöðunnar miklu máli skipt hlytu þær framgang. Breytingartillögur meiri hlutans lúta að því að lækka um 96 millj. kr. sem einkum stafar af því að ekki er sama eftirspurn eftir lánum úr Lánasjóði íslenskra námsmanna og gert hafði verið ráð fyrir og hefur það þegar komið fram hér í umræðunni í svörum og andsvörum hv. þm. Kolbrúnar Halldórsdóttur og hv. þm. Birkis J. Jónssonar. Í sjálfu sér er ekki efnislegt tilefni til að fjalla mikið um tillögur meiri hlutans hér. Núverandi minni hluti leggur hins vegar til nokkrar breytingar á frumvarpinu, fyrst og fremst auðvitað táknrænar, því þær sýna fyrst og fremst áherslur minni hlutans í aðalatriðum. Þær lúta í fyrsta lagi - og þar er um að ræða tillögur sem fluttar voru við 2. umr. - að hertu skatteftirliti. En það hefur því miður verið svo hér í umfjöllun um fjárlög og skattamál að þó að fyrir liggi ítarlegar skýrslur æðstu yfirmanna skattamála í landinu um að trúlega verði ríkissjóður af um eða yfir 30 milljörðum kr. á hverju ári vegna skattsvika þá hefur gengið illa að efla skatteftirlitið. Þó sýna okkur tölur, reynslutölur frá nágrannalöndum okkar allt í kring, að hverja krónu sem menn leggja til þess verks að efla skatteftirlitið megi þeir vænta að fá tífalda eða jafnvel tólffalda til baka. Það er sannarlega góð fjárfesting fyrir ríkissjóð, fyrir nú utan mikilvægi þess að reyna að halda uppi röð og reglu í framkvæmd skattheimtu í landinu, að leggja fjármuni í að bæta skattskilin í landinu þannig að þar séu ekki jafnmargir sem fara ekki að reglum eða skila ekki því sem skila ber. Einkanlega snúa þó tillögur minni hlutans að tveimur útgjaldaþáttum. Annar snýr að lífeyrisþegum, bæði örorku- og ellilífeyrisþegum, og er í sjálfu sér endurfluttur frá því við 2. umr. Þá lagði minni hlutinn til að elli- og örorkulífeyrisþegum yrði gert kleift að hafa 75 þús. kr. í atvinnutekjur án þess að það leiddi til skerðingar á lífeyrisgreiðslum til þeirra, þ.e. mánaðarlega, 900 þús. kr. á ári. Nú er kunnara en frá þurfi að segja að þessum hópum er skorinn mjög þröngur stakkur í framfærslu. Liðlega 100 þús. kr. á mánuði eru þessum hópi iðulega ætlaðar til framfærslu sinnar. Því miður hefur hann verið bundinn þannig í viðjar tekjutenginga og skatta að hann hefur jafnvel tapað nær öllum atvinnutekjum sínum, ef hann hefur einhverjar haft, annars vegar skatta og hins vegar í skerðingar á bótum og önnur jaðaráhrif. Ég held að allir sem fjalla um þjóðfélagsmál á Íslandi, og þá með að minnsta kosti örfáum undantekningum ef einhverjar eru, játi að þetta sé ekki skynsamlegt fyrirkomulag og að á þessu fyrirkomulagi sé enginn að hagnast því hér er auðvitað fyrst um að ræða miðstýrða, skipulagða fátækt sem fólki virðist engin leið að brjótast út úr vegna þess að reyni það að sér farborða eða að auka tekjur sínar með einhverjum hætti þá er það meira og minna allt tekið af þeim aftur. Það letur fólk auðvitað til sjálfsbjargarviðleitni og á endanum er vandséð að nokkur hafi hag af þessum hörðu skerðingum á tekjum bæði elli- og örorkulífeyrisþega. Þegar við nú vitum hversu þeir hafa mátt dragast aftur úr í kjörum á þessu tólf ára valdatímabili  Í ljósi þess að landsfundur Sjálfstæðisflokksins sem er stærri stjórnarflokkurinn þó að ráða hafi mátt af ræðu hv. formanns fjárlaganefndar að sá stjórnarflokkur réði ekki miklu um stjórnarstefnuna þá er Sjálfstæðisflokkurinn stærri stjórnarflokkurinn og hann hefur ítrekað ályktað á landsfundum sínum að afnema skuli tekjutengingar með öllu að þessu leyti. Þess vegna var eðlilegt að stjórnarandstaðan vænti þess að hún fengi nokkurn stuðning við þessa tillögu við 2. umr. enda útreiknaður kostnaður við hana út af fyrir sig óverulegur miðað við hina miklu hagsmuni þessa stóra hóps sem eru annars vegar. En nú flytjum við aftur sams konar tillögu um að elli- og örorkulífeyrisþegum verði gert kleift að hafa svolitlar aukatekjur og fyrst Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur tímdu ekki að leyfa elli- og örorkulífeyrisþegum að vinna sér inn 75 þús. kr. á mánuði þá er það tillaga okkar nú að þeir leyfi það að elli- og örorkulífeyrisþegar hafi 70 þús. kr. á mánuði. Það er niðurstaðan að kostnaður við þá aðgerð er rétt um 690 millj. kr., ef ég man rétt, sem verða að teljast ákaflega óverulegir hagsmunir fyrir ríkissjóð miðað við þann stóra fjölda fólks, þá tugi þúsunda sem þetta hagsmunamál snertir og yrði til að létta lífsbaráttuna hjá. Við hljótum enn að vona, fulltrúar núverandi minni hluta í fjárlaganefnd, að stjórnarliðið sjái að sér eða, eins og tókst með matarskattinn, að fyrir hvatningu stjórnarandstöðunnar takist Sjálfstæðisflokknum að svínbeygja Framsóknarflokkinn í málinu og knýja hann til að láta þetta sjálfsagða framfaramál ná fram að ganga. Það hlýtur að vera Framsóknarflokkurinn sem stendur í veginum fyrir því að létt sé nokkuð tekjutengingum af elli- og örorkulífeyrisþegum því það liggur fyrir að Sjálfstæðisflokkurinn hefur það að yfirlýstri stefnu sinni, samþykktri á landsfundi eftir landsfund, sem við í núverandi minni hluta flytjum tillögu um. En við höfum auðvitað ágæt dæmi um það úr stjórnarsamstarfinu að þó að Framsóknarflokkurinn hafi lagst af fullum þunga gegn þjóðþrifamálum, eins og því að lækka verð á matvælum, hefur tekist að knýja hann til að hverfa frá þeirri andstöðu sinni og standa að því að slík mál væru flutt þótt seint sé, en þau koma einmitt fram í þessu frumvarpi. Hitt sem núverandi minni hluti flytur tillögu um hefðum við líka ætlað að yrði auðsótt mál í þinginu, eins mikið og um það hefur verið fjallað og eins mikið og til að mynda frambjóðendur í prófkjörum allra stjórnmálaflokkanna hafa um það talað á undanförnum vikum. Það lýtur að fjárframlagi til Framkvæmdasjóðs aldraðra sem ekki hefur fengið lögboðna tekjustofna sína um margra ára skeið, en framkvæmdasjóðurinn á sem kunnugt er að standa undir uppbyggingu hjúkrunarheimila í landinu og þeirri mikilvægu þjónustu fyrir aldraða á Íslandi. Því hafa allir stjórnmálaflokkar í þinginu, hygg ég, lýst yfir að það sé mikið og brýnt forgangsmál að eyða biðlistum sem eftir hjúkrunarrými eru og eru sannarlega skammarlegir og í raun og veru ótrúlegt að menn hafi setið í 12 ár á valdastóli án þess að hafa unnið á þeim hætishót að heitið geti. Sömuleiðis höfum við fjallað um það hér að sá aðbúnaður sem er á sumum þessara hjúkrunarheimila eða öldrunarstofnana er óviðunandi. Þannig er gríðarlega stór hópur aldraðra, ég held ég fari rétt með að það hafi verið upp undir eitt þúsund manns, sem deilir herbergi með öðrum. Það hlýtur að teljast, á árinu 2006, algerlega óviðunandi úrræði fyrir fullorðið fólk sem þarf á sólarhringsþjónustu að halda að geta ekki lifað sjálfstæðu lífi í sínu eigin rými heldur þurfi að deila herbergi með öðrum og jafnvel fleiri en einum. Þess vegna mundum við ætla að sú tillaga sem hér er uppi, að leggja 5 milljarða í það að ganga á þessa biðlista og reyna síðan að bæta aðstöðu þeirra sem fyrir eru í þessum hjúkrunarrýmum, hlyti að eiga nokkuð greiðan framgang í þinginu. Þetta er í stórum atriðum það sem ástæða er til að segja um þær tillögur sem við flytjum sem eru, eins og ég hef áður sagt, táknrænar tillögur um megináherslur okkar í nokkrum málum og ég fagna því að það er núverandi minni hluti sem heild sem stendur að þessum breytingartillögum og því nefndaráliti sem hér hefur verið dreift. Þær tillögur sem er að finna í fjárlagafrumvarpinu eru því miður gamalkunnar að því leytinu til að það er algerlega fyrirsjáanlegt að þetta fjárlagafrumvarp mun ekki standast. Það er því miður þannig um agaleysið í framkvæmd fjárlaga í okkar annars ágæta landi að frá árinu 2002 hygg ég að frávikin frá fjárlögum og til niðurstöðu séu liðlega 20 þús. milljónir á ári. Það eru því nærfellt 400 millj. í hverri einustu viku sem eru skekkja frá fjárlögunum til þeirra útgjalda sem stofnað er til. Það er auðvitað algerlega óviðunandi framkvæmd á fjárlögum og sömuleiðis að nærfellt helmingur fjárlagaliða fer ítrekað fram yfir þær heimildir sem þeir hafa. Slíkt aga- og aðhaldsleysi leiðir af sér bæði virðingarleysi gagnvart lögunum og sem afleiðingu af því stjórnlítinn vöxt á útgjöldum og þá tíðum í það sem síst skyldi. Auðvitað getur það verið verðugt viðfangsefni að auka t.d. útgjöld til heilbrigðis- og menntamála en við höfum t.d. séð sendiráð utanríkisþjónustunnar ganga fram með þeim hætti í ríkissjóð á undanförnum árum að allir gegnir menn hljóta að fordæma hvernig að því hefur verið staðið. Við höfum kallað eftir að tekið sé á þessu agaleysi af festu. Það er þess vegna ekkert nema sorglegt að bæði fyrirheit um það að endurskoða starfsaðferðir fjárlaganefndar, sem hafa verið gefin í þessum sal frá því að ég kom hingað inn, ár eftir ár, hafa því miður ekki verið efnd og starfsaðferðir nefndarinnar ekki tekið þeim framförum sem nauðsynlegt er til að veita eftirlit og aðhald með framkvæmd fjárlaganna. Augljóslega er enn af hálfu framkvæmdarvaldsins fyrst og fremst litið á fjárlögin sem einhvers konar áætlunarpappíra sem skipti ekki miklu máli. Að minnsta kosti kom framkvæmdarvaldið enn með frumvarp í gær, að vísu ágætt frumvarp um að lækka virðisaukaskatt á matvælum sem við í Samfylkingunni höfum barist fyrir árum saman, og nú korteri fyrir kosningar treysta stjórnarflokkarnir sér ekki til annars en verða við því, en sá böggull fylgir þar skammrifi að ekki er gert ráð fyrir tekjutapi í tollum vegna frumvarpsins í því fjárlagafrumvarpi sem liggur fyrir. Ef menn ætla ekki að taka sér tak og fara að umgangast fjárlögin af meiri ábyrgð og festu en svo að þeir sjái þó a.m.k. til þess að mikilvæg tekjufrumvörp komi fram áður en fjárlög eru afgreidd endanlega, þá er auðvitað ekki von á góðu því að eftir höfðinu dansa limirnir. Ef fjármálaráðuneytið stendur ekki betur að verki í vinnubrögðum sínum þá er ástæða til að hafa áhyggjur af því. Áður höfum við talað um hversu miður það er að ýmsar af helstu stofnunum ríkisins í æðstu stjórn ríkisins sýni fjárlögunum litla virðingu og kannski er það ekki síst vegna þess að fjárlagagerðin sjálf er ekki nægilega vönduð. Þar vita menn að stofnanir og liðir eru ýmist í stórum mínus eða stórum plús eftir atvikum, yfirleitt eftir því hvort það er í hörðu eða mjúku málunum, og að fjárveitingar á köflum a.m.k. nægja ekki til að mæta þeim lögbundnu verkefnum sem krafist er. Fyrir vikið verður ákveðin lausung í ríkisrekstrinum sem skattgreiðendur á endanum greiða fyrir. Síðan er ástæða til að hafa áhyggjur af því að við skulum þurfa að byggja umfjöllun um þetta frumvarp á þjóðhagsspá fjármálaráðuneytisins frá því í byrjun október og að hana eigi ekki að endurskoða fyrr en í janúar. Ég kalla eftir að því verklagi verði breytt í ráðuneytinu þannig að við höfum í þinginu nýjustu þjóðhagsspá við höndina þegar fjárlagafrumvörp eru afgreidd endanlega. Það hefur því miður sýnt sig að spár fjármálaráðuneytisins úreldast giska hratt. Þannig hafa spár ráðuneytisins um helstu hagstærðir í mörg undanfarin ár verið ákaflega langt frá veruleikanum í veigamiklum atriðum og kannski vonlítið að framkvæmd fjárlaga sé eins og best verður á kosið þegar áætlanagerðin er með þeim hætti. Þar líður fjármálaráðuneytið fyrir afleiðingarnar af stjórnarstefnunni sem lýsa sér í stöðugum óstöðugleika í efnahagsmálum og það gerir ríkisvaldinu, alveg eins og heimilunum og atvinnufyrirtækjunum í landinu, erfitt fyrir um áætlanagerð. Þegar verðbólgutölurnar eru hærri en við þekkjum nokkurs staðar í kringum okkur, þegar vaxtastigið er hærra en þekkist nokkurs staðar í ríkjum af okkar stærð, þegar gengi gjaldmiðilsins getur skoppað um tugi prósentna á skömmum tíma, veldur það ríkissjóði erfiðleikum við áætlanagerð rétt eins og heimilunum og atvinnufyrirtækjunum. Ég saknaði þessa dálítið í umfjöllun formanns fjárlaganefndar fyrr þegar hann fagnaði því að skuldir ríkissjóðs minnkuðu, sem full ástæða er til að taka undir með hv. þingmanni að er fagnaðarefni og ástæða til að hrósa þeim árangri sem náðst hefur í því, en um leið verða menn að hafa ákveðnar áhyggjur af skuldastöðu annarra aðila í samfélaginu og þá ekki síst heimilanna í landinu því að við verðum að treysta hinu öfluga atvinnulífi sem við eigum til að standa fyrir sínu en heimilin eru orðin ískyggilega skuldsett. Það vekur aftur athygli okkar á þeim skorti á efndum sem Alþýðusambandið hefur talið vera á loforðum ríkisstjórnarinnar frá 22. júní sl. um vaxtabætur sem er mætt með 30% aðgerð sem ekki er talin fullnægjandi af hálfu Alþýðusambandsins til að mæta þeim skerðingum sem fólk er að verða fyrir núna í miðjum óstöðugleikanum. Það rímar náttúrlega við skattapólitík stjórnarflokkanna um 12 ára skeið, þar sem gengið hefur verið mjög langt fram í því að halda niðri persónuafslætti til þess að þyngja skattbyrði venjulegs vinnandi fólks, meðaltekjufólks og láglaunafólks, sem mest til að létta af hinum sem meira hafa og skerða vaxtabætur, barnabætur og aðrar slíkar millifærsluleiðir í skattkerfi okkar sem hafa fram að þessu létt róðurinn fyrir þá sem eru með meðaltekjur, fjölskyldufólk sem er að koma sér upp húsnæði eða aðra slíka hópa. Það er auðvitað teflt á tvær hættur að auka og þyngja svo skattbyrði meðaltekjufólks og láglaunafólks í landinu á tímum þegar jafnframt er verið að leggja á það fólk verðbólguskattinn og hávaxtaskattinn sem afleiðingar af því að ríkisstjórnin missti algerlega stjórnina á öllum helstu hagstærðum og hefur ekki náð neinni stjórn á því enn. Ekki er útlit fyrir annað en að hæstv. fjármálaráðherra verði yfir verðbólgumarkmiðunum út sína fjármálaráðherratíð, þó að við hljótum auðvitað að vona að verðbólgunni taki að slota og sem betur fer eru ákveðin merki um að það kunni að vera að gerast en þó því miður trúlega einkum vegna þess að gengið hefur haldist hér sterkt um hríð og það getur auðvitað haft neikvæð áhrif fyrir ýmsa aðila í samfélagi okkar. Virðulegi forseti. Ég held að ég hafi í aðalatriðum farið yfir tillögur okkar við þessa umræðu og vísa að öðru leyti í það nefndarálit sem dreift hefur verið á fundinum.

Herra forseti. Við fjöllum um frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2007 við 3. umr., lokaumræðu þingsins við meðferð og afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2007. Hv. þm. Helgi Hjörvar hefur gert grein fyrir framhaldsnefndaráliti okkar, fulltrúa Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Samfylkingarinnar og Frjálslynda flokksins, í fjárlaganefnd en fulltrúar þeirra flokka standa sameiginlega að nefndaráliti og einnig að flutningi þeirra breytingartillagna sem við, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Frjálslynda flokksins og Samfylkingar, leggjum megináherslu á í fjárlagaumræðunni. Ég vil byrja á að vísa til eins fyrsta þingmálsins sem flutt var á þessu þingi, þ.e. tillögu til þingsályktunar um nýja framtíðarskipan lífeyrismála. Það var tillaga sem allir þingmenn þessara þriggja flokka, velferðarflokkanna, Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Samfylkingarinnar og Frjálslynda flokksins, stóðu saman að í upphafi þings og markaði í raun þær áherslur, þær stefnur og þá forgangsröðun sem þessir flokkar vildu og vilja hafa og undirstrika í samfélaginu. Á grundvelli þeirrar tillögu sem við fluttum þá, um framtíðarskipan lífeyrismála, flytjum við tillögu í samræmi við þá stefnu okkar nú við afgreiðslu fjárlaga. Í tillögu til þingsályktunar á þskj. 3, 3. máli á dagskrá þingsins, sem flutt var af þingmönnum þessara þriggja flokka, segir, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að endurskoða lífeyriskafla laga um almannatryggingar. Endurskoðunin verði unnin í fullu samráði við samtök aldraðra og öryrkja. Skoðað verði samspil almannatrygginga og lífeyriskerfisins með það að markmiði að einfalda tryggingakerfið, draga úr skerðingaráhrifum tekna og auka möguleika lífeyrisþega til að bæta kjör sín. Þá verði komið á afkomutryggingu sem tryggi viðunandi lífeyri. Til undirbúnings afkomutryggingar verði þegar í stað gerð úttekt á framfærslukostnaði lífeyrisþega sem grunnlífeyrir og tekjutrygging byggist á. Eftirfarandi atriði verði m.a. lögð til grundvallar í nýrri framtíðarskipan lífeyrismála“ og síðan eru talin upp í tillögunni: „1. Ný tekjutrygging aldraðra verði“ - miðað við verðlag eins og það var 1. október sl. - „85 þús. kr. og öryrkja 86 þús. kr.“ - á mánuði - „frá 1. janúar 2007 að viðbættum vísitölubreytingum sem orðið hafa. Frá sama tíma verði dregið úr skerðingaráhrifum tekna þannig að í stað þess að skattskyldar tekjur yfir frítekjumarki skerði tekjutryggingu um 45% þeirra tekna sem umfram eru, verði hlutfallið 35%. 2. Frítekjur vegna atvinnutekna lífeyrisþega verði 75 þús. kr. á mánuði frá 1. janúar 2007 og skerði ekki tekjutryggingu. Skoðað verði hvort nýta megi hluta þessa frítekjumarks fyrir tekjur úr lífeyrissjóði. Öryrkjar hafi val um þetta nýja frítekjumark eða eldri reglu eftir því hvort er þeim hagstæðara.“ Það er ein af meginstoðum í íslensku samfélagi, og reyndar í hvaða samfélagi sem er, að innbyggður hvati sé til þess að fólk leggi sitt af mörkum eins og það hefur aldur og þrek til. Þess vegna er mikilvægt að lífeyriskerfið sé byggt þannig upp að það virki ekki hamlandi á atvinnuþátttöku fólks. Því höfum við sett þetta sem eitt af grunnbaráttumálum í skipan lífeyrismála, að fólk sem er komið á lífeyri, hvort sem er ellilífeyri eða örorkulífeyri, geti stundað vinnu og haft atvinnutekjur upp að ákveðnu marki án þess að það skerði grunnlífeyri. Hið sama ætti reyndar einnig að gilda um greiðslur úr ýmsum lífeyrissjóðum sem greiða mjög lágar upphæðir, fólk á mjög lítinn rétt og fær lágar upphæðir, tökum t.d. Lífeyrissjóð bænda. Fólk sem hefur oft verið heimavinnandi eða ekki verið með launatekjur í gegnum ævina en greitt í lífeyrissjóði á yfirleitt mjög takmarkaðan rétt úr þeim lífeyrissjóðum. Tökum dæmi af húsfreyjum í sveitum sem hafa mjög lítinn lífeyrissjóð að ganga í, þá er mjög ósanngjarnt að þær lágu upphæðir verði kannski til þess að skerða annan grunnlífeyri sem viðkomandi fólk á rétt á. Allt þetta leggjum við áherslu á að verði tekið inn í fyrirhugaðri endurskoðun til að tryggja sem best lágmarksréttindi og kjör þessa fólks. Við 2. umr. fluttum við tillögu um einmitt þessi atriði sem ég hef talið upp, um að tekjutrygging aldraðra yrði 85 þús. kr. frá 1. janúar 2007, verðbætt, og 86 þús. kr. hjá öryrkjum og einnig að frítekjur vegna atvinnutekna lífeyrisþega yrðu 75 þús. kr. á mánuði frá 1. janúar 2007. Þær tillögur voru báðar felldar af ríkisstjórnarmeirihlutanum, af Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum sem á hátíðastundum berja sér á brjóst og segjast ætla að berjast fyrir kjörum þessa fólks en svo þegar á reynir er raunin önnur. Vissulega hefur orðið þrýstingur, bæði frá samtökum aldraðra og einnig frá þingmönnum og þingflokkum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Samfylkingarinnar og Frjálslynda flokksins með tillöguflutningi hér. Það varð þó til þess að ríkisstjórnarflokkarnir ákváðu að flýta gildistöku þess sem áður hafði verið ákveðið af þeirra hálfu, að frítekjur vegna atvinnutekna yrðu 300 þús. kr. á ári frá og með næstu áramótum en áttu annars að taka gildi árið 2009 og 2010. Ljóst er að ríkisstjórnarflokkarnir kunnu aðeins að skammast sín þótt bara að hluta sé í þessum efnum. Betur má ef duga skal. Þess vegna flytjum við þessa tillögu við 3. umr. í örlítið breyttu formi til að gefa ríkisstjórnarflokkunum, Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum, enn á ný tækifæri til að sýna hug sinn í verki, hvort þeir vilji greiða götu þess að við stígum enn stærri, betri og markvissari skref til að rétta kjör aldraðra og örorkulífeyrisþega. Við fluttum áður tillögu um 75 þús. kr. frítekjumark á mánuði vegna atvinnutekna en hafi það verið of stór biti í háls ríkisstjórnarflokkanna flytjum við tillögu um 70 þús. kr. á mánuði, að fólk geti haft atvinnutekjur upp á 70 þús. kr. á mánuði án þess að það skerði grunnlífeyrisréttinn. Einnig flytjum við, sem er kannski þá megintillaga okkar og ég mæli fyrir, tillögu um Framkvæmdasjóð aldraðra. Í umræðum í samfélaginu hefur komið fram á síðustu dögum að Framkvæmdasjóður aldraðra hefur verið hlunnfarinn á nokkrum undanförnum árum um samtals 5 milljarða kr., þ.e. Framkvæmdasjóður aldraðra var stofnaður um ákveðið verkefni með ákveðinn tekjustofn, tekjurnar voru innheimtar en þeim var ekki skilað til verkefnanna. Ég legg því til að þeim 5 milljörðum verið skilað til Framkvæmdasjóðs aldraðra sem hann hefur verið svikinn um á undanförnum árum. Það er síðan Framkvæmdasjóðsins að ákveða hve hratt og hvernig þeim 5 milljörðum verði varið. Við gerum náttúrlega ráð fyrir að þeim verði varið til úrbóta í búsetu- og umönnunarmálum aldraðra. Ég held að fátt hafi verið óréttlátar gert gagnvart þessum hópum, gagnvart öldruðum, en að skerða Framkvæmdasjóð aldraðra, taka frá honum fé, í rauninni hálfstela því. Framkvæmdasjóður aldraðra er með markaðan tekjustofn en fékk ekki féð. Við skulum aðeins rifja upp hlutverk Framkvæmdasjóðs aldraðra. Samkvæmt lögum nr. 125/1999 er kveðið á um Framkvæmdasjóð aldraðra, með leyfi forseta: „Framkvæmdasjóður aldraðra skal stuðla að uppbyggingu og efla öldrunarþjónustu um land allt. Fjármagni úr Framkvæmdasjóði aldraðra skal varið til: 1. Byggingar þjónustumiðstöðva og dagvista, sbr. 2. og 3. tölul. 13. gr., og byggingar stofnana fyrir aldraða, sbr. 14. gr., en þó ekki til byggingar íbúða í eigu einstaklinga, félagasamtaka og sveitarfélaga. 2. Að mæta kostnaði við nauðsynlegar breytingar og endurbætur á húsnæði sem notað er til þjónustu fyrir aldraða, sbr. 2. og 3. tölul. 13. gr. og 14. gr., að frátöldum íbúðum í eigu einstaklinga, félagasamtaka og sveitarfélaga. 3. Viðhalds húsnæðis dagvistar-, dvalar- og hjúkrunarheimila. 4. Reksturs stofnanaþjónustu fyrir aldraða í sérstökum tilvikum, sbr. 14. gr. 5. Annarra verkefna sem stuðla að uppbyggingu öldrunarþjónustu.“ ... „Framkvæmdasjóður aldraðra fær tekjur af sérstöku gjaldi sem skattstjórar leggja á þá sem skattskyldir eru skv. 1. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Skal gjaldið nema 6.075 kr.“ - þetta er miðað við árið 2004 - „á hvern gjaldanda og kemur til endurskoðunar við afgreiðslu fjárlaga ár hvert. Undanþegin gjaldinu eru börn innan 16 ára aldurs og þeir sem eru 70 ára og eldri í lok tekjuárs.“ Þetta gjald hefur verið innheimt allar götur síðan lögin um sjóðinn voru sett en því hefur ekki verið skilað til sjóðsins, til þeirra verkefna sem lögin kveða á um. Samþykkt hafa verið sérlög á Alþingi hverju sinni síðan þá af þingmönnum Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins sem hafa heimilað þeim að skila ekki því fjármagni til Framkvæmdasjóðs aldraðra. Í raun eru þetta svik við það fólk sem greiðir þetta fjármagn til Framkvæmdasjóðs aldraðra - það greiða allir, þetta er nefskattur, óháður tekjum, lagður á alla sem eru skattskyldir, eins og ég minntist á áðan. Þegar þessir peningar eru innheimtir af hálfu ríkisins héldum við að þarna væri tryggt að þessir peningar rynnu til Framkvæmdasjóðs aldraðra en svo er ekki, sjóðurinn hefur verið snuðaður um 5 milljarða kr. á þessu tímabili, frá 1999. Það er ágætt að vitna til fréttaskýringar í Morgunblaðinu frá 27. nóvember 2006. Þar segir undir fyrirsögninni Ríkið skili fimm milljörðum, með leyfi forseta: „Ríkisvaldið hefur frá árinu 2007 tekið samtals tæpa fimm milljarða króna úr framkvæmdasjóði aldraðra og nýtt til reksturs og viðhalds á hjúkrunarheimilum í stað nýbygginga. Þetta segir Reynir Ingibjartsson, formaður Aðstandendafélags aldraðra, AFA, en félagið stóð fyrir fjölmennum baráttufundi í Háskólabíói á laugardag. Að sögn Reynis eru lög um sjóðinn 25 ára gömul en samkvæmt þeim greiðir hver Íslendingur árlegan nefskatt sem nú nemur um sex þúsund krónum á mann. „Framkvæmdasjóðurinn heitir framkvæmdasjóður, ekki rekstrarsjóður og þess vegna eiga peningarnir úr honum að fara til nýrra bygginga. Þetta er forgangsskattur og átti að standa undir því að byggja hér hjúkrunar- og dvalarheimili,“ segir Reynir en sem kunnugt er bíða hundruð aldraðra eftir vist á slíkum heimilum.“ Fundurinn sem var gríðarlega fjölmennur og magnaður í Háskólabíói „samþykkti samhljóða áskorun til Alþingis og ríkisstjórnar Íslands um að leggja stóraukið fjármagn til uppbyggingar hjúkrunarheimila á fjárlögum fyrir árið 2007. Biðlistum skuli eytt, heimaþjónusta stórefld og öldruðum ekki lengur boðið upp á að deila herbergi með öðru fólki, oft ókunnugu. Þá er þess krafist að ríkið skili milljörðunum fimm sem voru nýttir til reksturs og viðhalds í stað nýbygginga. „Hjúkrunarheimili eru rekin fyrir daggjöld sem ríkið greiðir en þegar þau hafa ekki dugað til hefur verið gengið í framkvæmdasjóðinn,“ segir Reynir.“ Í þessu viðtali eru þær kröfur sem bæði aldraðir og Aðstandendafélag aldraðra hafa lagt áherslu á raktar ítarlega, þ.e. að Framkvæmdasjóðurinn rynni óskertur til þeirra verkefna sem ætlað var í upphafi en ekki til annarra almennra rekstrarverkefna sem ríkið ber á annan hátt ábyrgð á. Þess vegna leggjum við til, herra forseti, að þessum 5 milljörðum verði skilað til Framkvæmdasjóðs aldraðra eins og sjálfsagt og eðlilegt er. Þetta eru aðaltillögur okkar varðandi útgjöld. Við teljum að þeir hópar sem ég hef nefnt eigi að njóta sérstaks forgangs, ekki síst þegar menn guma af góðri stöðu ríkissjóðs. Hvort sem það stenst allt eða ekki þá eru þetta einmitt hóparnir, aldraðir og öryrkjar, sem nýta á svigrúmið til að aðstoða. Þess vegna leggjum við til, herra forseti, annars vegar að frítekjumark vegna atvinnutekna sem skerði ekki grunnlífeyrisréttindi, örorkulífeyrisréttindi, verði 70 þús. kr. á mánuði, og hins vegar að 5 milljarðar kr. komi aftur í Framkvæmdasjóð aldraðra eins og lög kveða á um en verði ekki stungið undan og settir í önnur almenn rekstrarverkefni á vegum ríkisins. Víkjum aðeins að fjárlagafrumvarpinu. Það hefur verið leikur stjórnvalda, sem aldrei fyrr, að leggja fram frumvarp að hausti þar sem skorið hefur verið niður fjármagn til ýmissa verkefna stofnana, sérstaklega á velferðarsviðinu og menntasviði. Við munum eftir umræðunni í haust þegar frumvarpið var lagt fram. Þá höfðu verið skornar niður fjárveitingar til framhaldsskólanna um 300 millj. kr. Þó var þörfin reiknuð út samkvæmt reiknilíkani sem stjórnvöld sjálf höfðu búið til, sem skammtar í mörgum tilfellum algjört lágmarksfé til framhaldsskólanna. Samt þótti ástæða til þess af hálfu ríkisstjórnarinnar að skerða það framlag um 300 millj. kr. Menn vissu að það bitnaði á minni skólum, verknámsskólum og starfsnámsskólum. Stjórnarandstaðan tók mjög hart á þessu máli og kennarar, starfsmenn framhaldsskólanna vítt og breitt um landið, sendu ákall um að framhaldsskólarnir yrðu ekki skornir niður. Ég minnist bréfa frá Fjölbrautaskóla Suðurlands, Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi, Menntaskólans á Ísafirði, Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra á Sauðárkróki - þetta voru skólarnir sem harðast áttu að verða úti í niðurskurði ríkisstjórnarinnar, Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins. Starfsmennirnir brugðust við og bentu á að þetta gæti ekki gengið upp, hvort menn ætluðu virkilega að skera niður nám hjá þessum skólum um allt land. Lyktir urðu þær að eftir harðvítuga baráttu lét ríkisstjórnarmeirihlutinn undan. Það var reyndar sterkur áhugi á því líka innan allrar fjárlaganefndar að mótmæla þessari aðför framkvæmdarvaldsins að framhaldsskólunum. Engu að síður voru þar fulltrúar viðkomandi flokka í ríkisstjórn. Þá var fjárhagur framhaldsskólanna bættur um 250 millj. kr. þótt lágmarksfjárþörfin væri 300 millj. Áfram munum við standa frammi fyrir því á næsta ári, að óbreyttu, að beita eigi niðurskurði á þessa skóla, a.m.k. upp á þessar 50 millj. kr. og voru þeir þó ekki ofsælir fyrir, sérstaklega ekki verknámsskólarnir, starfsnámsskólar og minni skólar á landsbyggðinni. Svo koma sömu þingmenn, þingmenn þessara sömu ríkisstjórnarflokka, Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, og hæla sér af því sérstaklega að tekist hafi að draga hluta af niðurskurði ríkisstjórnarflokkanna til baka með baráttu, m.a. stjórnarandstöðunnar á Alþingi, í staðinn fyrir að leggja fjármagnið strax til í frumvarpinu, eins og átti að gera. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson gumaði á sama hátt af að hækkun á fjárveitingum til Landspítala – háskólasjúkrahúss upp á 1 milljarð kr. Já, það er hægt að leika sér svona með hlutina, byrja á því að sparka fjárveitingunum út úr fjárlagafrumvarpinu sjálfu þegar það kemur frá ríkisstjórnarflokkunum, Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum, skera fyrst niður og koma svo eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson og hæla sér af því að þessum milljarði hafi aftur verið bætt inn sem var skorinn niður í frumvarpinu. Öllum var ljóst að þær fjárveitingar sem voru ætlaðar til Landspítala – háskólasjúkrahúss voru allt of naumar. Þetta var það sama og gerðist í fyrra, því sem vantaði var bætt inn á fjáraukalögum. Svo halda menn að þeir sýni mikla góðmennsku með svona leik. Ég get nefnt fleiri atriði, breytingartillögur við 2. og 3. umr. fjárlaga, þar aðeins er verið að leiðrétta það sem ríkisstjórnarflokkarnir höfðu áður sparkað úr fjárlögum. Þeim finnst síðan óskaplega góðmannlegt að taka aftur inn í fjárlög það sem þeir höfðu sparkað út mánuði áður. Einn er þó sá málaflokkur, herra forseti, sem mér finnst standa einna alvarlegast út af. Það eru sjúkrahúsin á landsbyggðinni, t.d. sjúkrahúsið á Akranesi. Þar er vel rekið sjúkrahús sem búið var að gera samning við um sérstök verkefni, liðskiptaverkefni. Vegna rangs reiknigrunns fyrir heilbrigðisstofnanirnar vantar fjármuni í rekstur þess. Það er alveg sjálfsagt að bæta nauðsynlegu fjármagni inn í Landspítala – háskólasjúkrahús, eins og ég hef hér áður sagt, og einnig til sjúkrahússins á Akureyri en það réttlætir ekki að önnur sjúkrahús séu látin sitja á hakanum og fái ekki úrlausn sinna mála, bæði hvað varðar rekstrarkostnað og verkefni. Ég vil nefna sérstaklega sjúkrahúsið á Akranesi vegna þess að það hefur fengið verðlaun fyrir góðan rekstur og fyrir að halda vel um fjármuni. En eins og oft áður er slíkum aðilum refsað, þegar ljóst er að ýmsir rekstrarrammar sem mótast af ákvörðunum ríkisstjórnar eða utanaðkomandi aðila skekkja rekstrargrunn, t.d. heilbrigðisstofnana, á að láta það bitna á þeim? Í rekstrargrunn sjúkrahússins á Akranesi, til að það geti haldið óbreyttri starfsemi á næsta ári, vantar eitthvað á milli 40 og 50 millj. kr. Þetta sjúkrahús er látið fara inn í árið 2007 án þess að komið sé til móts við það á nokkurn hátt. Þetta sjúkrahús nýtur mikillar velvildar íbúanna og samtök eins og Lionsklúbbar og félagasamtök á svæðinu hafa gefið þangað tæki til að styrkja stöðu þess og nú er verið að safna fyrir sneiðmyndatæki sem sjúkrahúsið fær á næstunni. Þegar við ræddum þetta í fjárlaganefnd með fulltrúum heilbrigðisráðuneytisins, hvort ekki væri gott að fá svona tæki, mátti helst skilja á þeim að það væri ekki svo gott því að það mundi bara auka rekstrarkostnaðinn. Af því spryttu fleiri verkefni sem mundu kosta rekstur, meðan sjúkrahúsið og íbúarnir töldu sig styrkja stöðu þjónustunnar á svæðinu. Fólkið þyrfti ekki að fara suður til að kaupa slíka greiningu, sjúkrahúsið gæti gert hana á sjúklingum sem væru þegar komnir á sjúkrahúsið. Þetta væri til hagræðingar og til að styrkja starfsemina á svæðinu en þó var helst að skilja að þetta þýddi bara aukin útgjöld og aukinn rekstrarvanda sem heilbrigðisráðuneytið væri ekki reiðubúið að mæta, að sú þjónusta ætti ekki að vera á þessum stað. Þetta er svolítið öfugsnúið. Ég hef líka nefnt sjúkrahúsið á Hvammstanga sem var á sama hátt skorið niður í fyrra og hittiðfyrra og sá niðurskurður látinn ganga áfram fram á næsta ár, niðurskurður upp á 6 millj. kr. frá árinu 2005 gengur áfram óbættur fram á árið 2007. Hið sama má segja um sjúkrahúsið á Blönduósi, það var skorið niður um 12 millj. kr. árið 2005. Það var reyndar bætt að hluta árið 2005 en þessar 12 millj. kr. munu ganga óbættar á niðurskurðarárinu 2007. Þar var þó tekin í notkun fyrir nokkru síðan ný endurhæfingaraðstaða sem átti að bæta þjónustuna en auðvitað kostar bætt þjónusta pening. Þar þótti ríkisvaldinu ástæða til að skera niður. Þetta er keðjuverkandi. Þegar starfsemin er skert eða þrengt að henni á einu sviði innan sjúkrastofnunar hefur það áhrif á öll önnur svið. Þannig er þjónustan kerfisbundið hrakin út af þessum sjúkrahúsum. Það hefur þær afleiðingar að fólkið sem býr á viðkomandi svæði býr við meira óöryggi, þarf að sækja meiri þjónustu langt að með kostnaði, fyrirhöfn og óþægindum. Auk þessa eru slíkar stofnanir mikilvægir vinnustaðir í sínum heimabyggðum og er einnig skylt að horfa til þess. Það þarf að vinna verkin og sinna þjónustunni hvort sem þau eru öll flutt burt úr héraðinu eða ekki. Því ekki frekar að styrkja þessar heilbrigðis- og sjúkrastofnanir úti um land í staðinn fyrir að kvelja þær stöðugt niður? Hið sama gildir til dæmis um Heilbrigðisstofnun Austurlands og Heilbrigðisstofnun Þingeyinga. Þar ræður niðurskurður, kyrkingarstefna ferð. Hv. þm. Birkir J. Jónsson sagði í ræðu áðan að ekki hefðu komið fram tillögur frá stjórnarandstöðunni. Það er ekki rétt. Ég hef gert hér grein fyrir tillögum sem lúta að öldruðum og öryrkjum. En við afgreiðslu fjárlaganna í fjárlaganefnd mótmælti ég því að þessar sjúkrastofnanir væru skildar eftir í uppnámi með ónógt rekstrarfé og yrðu að óbreyttu að skera niður verkefni á næsta ári. Ég spurði og flutti um það tillögur í nefndinni að þessar stofnanir fengju viðbót í rekstur sinn á næsta ári sem þyrfti til að halda óbreyttri starfsemi. Meiri hlutinn varð ekki við þessum beiðnum. Hann felldi þær. Hvaða þýðingu hefur það að bera aftur hingað inn í þingið tillögur sem meiri hlutinn, framsóknarmenn og sjálfstæðismenn, þingmenn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins eru búnir að fella í fjárlaganefnd? Ég mótmælti þessum vinnubrögðum meiri hlutans, Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, í fjárlaganefnd og taldi að hjúkrunar- og sjúkrastofnanir úti á landi væru það síðasta sem menn ættu að ráðast á við hagræðingu og niðurskurð. Ég hef hér lista, frú forseti, yfir það að flestar þessar stofnanir draga líka á eftir sér óuppgerðan skuldahala frá fyrri árum. Það var ekki einu sinni svo að hann væri allur uppgerður fyrir árið. Hérna gengur hv. þm. Halldór Blöndal. Ég er ekkert viss um að hv. þingmaður sé neitt hress yfir meðferð flokksmanna sinna á sjúkrahússtofnunum á landsbyggðinni. Hv. þm. Halldór Blöndal hefur lengst af verið baráttumaður fyrir  Frú forseti. Ég hef vikið að sjúkrahúsunum á landsbyggðinni sem fá ekki fjármagn til starfsemi sinnar. Ég hef nefnt Akranes, Patreksfjörð, Hvammstanga, Blönduós, Húsavík og Heilbrigðisstofnun Austurlands svo að nokkur dæmi séu tekin. Hið sama gildir um öldrunarheimilin sem eru víða úti á landi. Það munar nefnilega svo miklu þar hvort þrengt sé að rekstrinum. Þetta eru litlar stofnanir, mikilvægar í sínu samfélagi og eru því afar viðkvæmar fyrir því þegar rekstur þeirra er skertur. Þegar litið er á afgreiðslu fjárlagafrumvarpsins gagnvart þessum málaflokki verð ég að segja, herra forseti, að heilbrigðisstofnanirnar á landsbyggðinni bera hér illilega skarðan hlut frá borði. Annar málaflokkur sem mig langar til að taka hér fyrir, forseti, er tónlistarfræðslan. Ég gerði hana reyndar aðeins að umtalsefni í umræðu um fjáraukalögin. Það er svo að tónlistarnám er meðal annars hluti af framhaldsskólanámi. Við erum með tónlistarbrautir, tónlistaráfanga í framhaldsskólum og lengst af var þetta viðurkennt sem hluti náms sem ríkisvaldið bæri ábyrgð á. Hins vegar bar svo við árið 2005 að fjárstuðningur til tónlistarnáms í framhaldsskólum var felldur niður. Staðan er nú sú að allt þetta ár, árið 2006, hafa nemendur eða foreldrar þeirra orðið að bera allan kostnað vegna tónlistarnáms nemenda í framhaldsskólum landsins þar sem viðkomandi sveitarfélög gera það ekki. Þetta er nám á ábyrgð ríkisins eins og annað framhaldsskólanám. Þetta er mjög óréttlátt gagnvart fólki, ég tala nú ekki um fólki af landsbyggðinni sem verður að senda unga fólkið sitt frá sér í framhaldsskóla og greiða þar ærinn kostnað, dvalarkostnað og annan skólakostnað sem ekki þyrfti að gera ef skólinn væri í heimabyggð þeirra. Ofan á þetta bætist síðan þetta óréttlæti með tónlistarnámið. Árið 2005 var síðasta árið þegar gert var sérstakt viðaukasamkomulag um að ríkið kæmi að greiðslu kostnaðar við tónlistarnám í framhaldsskólum. Mig minnir að það hafi þá verið svona 50 millj. kr., eitthvað svoleiðis. Þetta eru ekki háar upphæðir. En síðan árið 2006 hefur ekkert gerst í þessu máli. Þetta er bara fullkomlega óviðunandi. Þetta er hneisa, skömm og óréttlæti gagnvart því fólki sem hér á í hlut og líka gagnvart þessum námsgreinum. Hvers eiga námsgreinar í tónlist að gjalda, viðurkenndar af námskrá? En ríkið stendur ekki með sama hætti straum af kostnaði vegna þeirra og kostnaði við annað nám. Þegar fólk verður að senda börn sín í framhaldsskóla, hvort sem það er af byggðum Norðurlands til Akureyrar eða til Reykjavíkur þar sem möguleiki er á slíku tónlistarnámi þá lendir það á fólkinu sjálfu að greiða. Ég spyr nú bara hér af því að hv. formaður fjárlaganefndar er í salnum og heyrir mál mitt og honum er vafalaust kunnugt um að þetta er eitt þeirra mála sem við þingmenn fáum hvað flest bréf út af, þ.e. þessu margs konar óréttlæti varðandi tónlistarnámið. Hverju sætir það að ríkið skuli ekki axla ábyrgð sína, að meiri hluti Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins á Alþingi skuli ekki axla ábyrgð sína varðandi tónlistarnámið? Enn er þetta látið vera eitthvert þrátefli á milli ríkis og sveitarfélaga um tónlistarkennsluna almennt. Það er jú líka stórmál en þó önnur hlið. Það er óumdeilt að tónlistarnám í framhaldsskólunum samkvæmt námskrá er hluti af lögboðinni námskrá framhaldsskóla og að ríkisvaldið eigi að greiða það. Hvers vegna er það ekki gert? Hvers vegna eru þessar 50–60 millj. kr., eða ég veit ekki hvað þarf til að koma til móts við tónlistarnámið, ekki á fjárlögunum? Þetta er því eitt atriðið enn sem er sniðgengið við fjárlagagerðina og, eins og ég sagði áðan, nokkuð sem bitnar aftur og aftur á fólki úti um hinar dreifðu byggðir landsins. Frú forseti. Það ekki verður hjá því komist að tala um vegamálin. Nú þessa dagana sem aldrei fyrr er í umræðunni lögð gríðarleg áhersla á auknar og bættar vegaframkvæmdir. Það er alveg hárrétt áhersla. En hvernig hefur þetta verið á undanförnum árum? Jú, það var samþykkt metnaðarfull samgönguáætlun og vegáætlun árið 2003 til fjögurra ára og átti þá að gera alveg stórátak í samgöngumálum. Hver hefur niðurstaðan orðið? Jú, strax fyrsta árið var það skorið niður þannig að ef litið er til síðustu þriggja, fjögurra ára sem þessi vegáætlun hefur verið í gildi þá telst mér til að búið sé að skera hana niður um nærri 6,5 milljarða kr. Þetta eru efndirnar á síðustu árum í vegaframkvæmdum sem var búið að búa til væntingar fyrir, sem voru komnar inn á vegáætlun, hvort sem það voru vegaframkvæmdir á Vestfjörðum, norðausturlandi, á Suðurlandi, innan Reykjavíkur, milli Reykjavíkur og út frá Reykjavík til nágrannabyggðanna. Allt þetta var inni á áætlun fyrir tæpum fjórum árum. Fólk hafði eðlilega væntingar um að staðið yrði við þessa áætlun. En hún hefur verið skorin niður, fyrsta árið um í kringum 1.700 millj. kr. og síðan næstu ár á eftir um 2 milljarða ár hvert þannig að samtals er niðurskurður búinn að vera á sjöunda milljarð kr. á þessu tæplega fjögurra ára tímabili. Þetta eru nú framkvæmdirnar og við sjáum núna árið 2006 minnstu framkvæmdir í vegamálum í mörg ár. Svo koma sömu aðilar hingað og tala um að gera þurfi stórátak í vegamálum. Þetta eru þeir ríkisstjórnarflokkar, Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur. Ráðherrar þeirra fara nú um allar grundir og taka undir kröfu íbúanna um stórátak í vegamálum. En reyndin sýnir niðurskurð á síðustu árum um á sjöunda milljarð kr. Það eru efndirnar. Eðlilega skapar svona vinnulag mikla spennu í samfélaginu. Vegaframkvæmdum sem fólk er búið að horfa til í mörg ár er frestað. Þær eru skornar niður. Þeim er frestað ár eftir ár og það skapar spennu og ósátt. Síðustu mánuði tel ég okkur upplifa meiri ósátt um vegaframkvæmdir en nokkru sinni fyrr vegna þessara svika, vegna þess að vegáætlun hefur verið svikin á undanförnum árum. Hér liggur líka fyrir frumvarp um að fresta því að nýta svokallaðan hluta af söluandvirði Símans sem menn montuðu sig af á sínum tíma þegar Síminn var seldur, við það óhappaverk sem var unnið í mikilli andstöðu við þjóðina. Síminn var seldur og þá átti að verja hluta af söluandvirðinu til vegabóta. Hvað er verið að gera núna? Jú, hér liggur fyrir frumvarp um að fresta að nýta þetta fjármagn í að minnsta kosti eitt ár, fresta á þriðja milljarði kr. sem var ætlað að taka af söluandvirði Símans til vegaframkvæmda en er nú lagt til að verði frestað. Og hver voru rök hæstv. forsætisráðherrans þegar hann mælti fyrir þessu frumvarpi fyrir líklega þremur dögum? Jú, rökin voru þau að það væri svo mikil þensla í samfélaginu og yrði á næsta ári að þess vegna yrði að fresta. Man ekki hæstv. forseti eftir því að hæstv. forsætisráðherra sagði einmitt þetta hér, að þessu þyrfti að fresta vegna þenslu? Jahá, hvernig var það í sumar þegar átti að grípa til sérstakra aðgerða til að slá á þenslu? Jú, þá var gripið til þess að fresta vegaframkvæmdum, reyndar aðallega á Vestfjörðum og Austfjörðum, upp á rúmlega 1 milljarð kr. Það var höfðinglegt. Gripið var til þess að fresta vegaframkvæmdum til að slá á ímyndaða þenslu sem var komin út af allt öðru. Var þessi aðgerð eitthvað í samræmi við það sem sagt er nú og er krafist þessa dagana um stórátak í vegamálum? Samtök verslunar og þjónustu ályktuðu að stórátaks í vegamálum væri brýn þörf. Við höfum nú hér undirskriftalista, bréf og áskoranir frá heilu landshlutunum, af Suðurlandi nýverið, um átak í vegamálum. Jú, jú og ráðherrarnir hlaupa út um allar koppagrundir og taka undir það eðlilega. Eðlilega, segi ég, því að í raun, í verki skera þeir niður vegaframkvæmdir. Það er verið að skapa um þetta fullkomna ósátt. Hvers er þá gripið til? Þá er gripið til þess að segja: Við þurfum að taka vegaframkvæmdirnar í einkaframkvæmd. - Hefur það engin áhrif á þensluna ef það á að gera alla vegi í einkaframkvæmd? Ég er hér með yfirlýsingu frá fjármálaráðherra sem ég sé ekki að sé komin inn í fjárlög. Hann segir í viðtali við Suðurlandsfréttir þann 8. nóvember að í raun ætti að taka ákvörðun um útboð á veginum, þ.e. tvöföldun þjóðvegarins á milli Selfoss og Reykjavíkur fyrir jól og það eigi að gera í einkaframkvæmd.  Ég held að þetta sé ein versta blekking sem ráðherrar ríkisstjórnarflokkanna …  Frú forseti. Ég ætla einmitt að koma að þessu með rök forsætisráðherra fyrir því að nauðsynlegt sé að skera niður vegaframkvæmdir vegna þenslunnar og að jafnframt sé einkaframkvæmd eina lausnin. Hér er skýrsla frá Ríkisendurskoðun sem kom út í júní 2006 sem lýtur að kostum og göllum einkaframkvæmda í vegamálum. Í inngangi skýrslunnar segir, með leyfi forseta: „Ríkisendurskoðun hefur að beiðni samgönguráðuneytisins lagt mat á gerð Hvalfjarðarganga, annars vegar miðað við þá leið sem farin var, þ.e. einkaframkvæmd, hins vegar miðað við að ríkið hefði kostað og rekið göngin með sama hætti og tíðkast um aðrar samgönguframkvæmdir. Ástæða beiðninnar eru fyrirætlanir um síðari áfanga Sundabrautar en til greina hefur komið að ráðast í hann sem einkaframkvæmd.“ Ríkisendurskoðun gerði þessa úttekt einnig vegna stöðugra umræðna um einkaframkvæmdir í vegakerfinu. Ég vil leggja áherslu á að það er afar brýnt að ráðast í auknar vegaframkvæmdir og samgöngubætur. Þær samgöngubætur eiga að vera í opinberri forsjá, þjóðin á að eiga vegina. Það er engin framtíð fyrir okkur sem þjóð að ætla að fara að einkavæða þjóðvegi landsins og reka þá síðan sem eins konar fyrirtæki. Ég held að það sé það hættulegasta sem við gætum gert en er mikið talað um þessa dagana vegna svika ríkisstjórnarflokkanna í samgöngumálum. Ef ríkisstjórnarflokkarnir hefðu staðið við vegáætlunina á undanförnum þremur og fjórum árum þá væri ekki þessi ósátt, þá væri nú búið að koma mun meiru í verk í vegaframkvæmdum en raunin er. Nú þegar við stöndum frammi fyrir því að skera á niður vegaframkvæmdir á næsta ári um 3,5 milljarða kr., miðað við það fé sem ætlað var á vegáætlun að ráðstafa til vegaframkvæmda á síðastliðnum árum og á næsta ári en það er niðurskurður upp á 3,5 milljarða kr., þá á maður erfitt með að skilja orðræðu margra ráðherra þegar þeir segja að þeir skuli leysa þetta í einkaframkvæmd. Í skýrslu Ríkisendurskoðunar segir einmitt um þessa einkaframkvæmd, með leyfi forseta: „Einkaframkvæmd er talin geta verið hagkvæmur kostur fyrir ríkið við ákveðnar kringumstæður og er þar einkum horft til eftirtalinna atriða: Í fyrsta lagi ef framkvæmd er háð verulegri áhættu sem einkaaðili er frekar tilbúinn að taka á sig. Almennt gildir samt að áhættan kemur fram í verði þjónustunnar sem hækkar eftir því sem áhættan er meiri.“ Ef við förum út í einkaframkvæmdir á vegum þá eru tekin hærri gjöld. „Í öðru lagi ef einkaaðili býr yfir meiri færni en ríkið á því sviði sem einkaframkvæmdin er á. Í því felst t.d. að einkaaðili komi með nýjar og hagkvæmari lausnir en opinberir aðilar réðu yfir. Í þriðja lagi ef einkaaðili getur náð meiri hagkvæmni við framkvæmdina …“ þ.e. nýtt tæki sín og búnað. Í skýrslu Ríkisendurskoðunar er síðan rakið að ekkert af þessu er til staðar í vegaframkvæmdum. Það er vitað að enginn hefur meiri tækni og þekkingu á vegaframkvæmdum en Vegagerðin í gegnum áralanga reynslu sína, það er því ekki verið að sækja aukna reynslu eða aukna hagkvæmni með því að einkavæða vegaframkvæmdir. Enda segir áfram í skýrslunni: „Einkaframkvæmd getur hins vegar verið óhagkvæmari kostur fyrir ríkið af eftirtöldum ástæðum: Í fyrsta lagi er fjármagnskostnaður einkaaðila að jafnaði hærri en ríkisins. Kostnaður ríkisins við lántöku er minni vegna minni áhættu lánveitenda og eins gera opinberir aðilar oft lægri ávöxtunarkröfu til eigin fjár … Í öðru lagi er fjárhagslegt bolmagn einkaaðila oft minna en ríkisins sem getur þýtt að ekki náist eins hagstæðir samningar við verktaka þar sem einkaaðilinn getur ekki boðið fram jafngóðar verktryggingar. Í þriðja lagi kunna bindandi ákvæði í samningi um einkaframkvæmd að torvelda að hægt sé að bregðast fljótt við nýjum og breyttum aðstæðum.“ Ríkisendurskoðun leggst því eindregið gegn því eða varar við því að beitt sé einkaframkvæmd við vegagerð. Mun ódýrara og mun öruggara sé að Vegagerðin sjái um framkvæmdir. Í skýrslunni er m.a. rakið að gerð var sérstök úttekt á Hvalfjarðargöngunum og Ríkisendurskoðun telur að gerð Hvalfjarðarganga hefði jafnvel orðið mun ódýrari ef ríkið hefði sjálft staðið að gerð ganganna. Það hefði getað fjármagnað göngin ódýrar, það hefði getað átt möguleika á ódýrari fjármögnun, ódýrari lánum til þess að fjármagna göngin og þau þannig orðið ódýrari. Þannig að meira að segja við gerð Hvalfjarðarganganna, sem margir hafa gumað af sem góðri reynslu í einkaframkvæmd, þá telur Ríkisendurskoðun það alls ekki endilega hafa verið svo. Og telur reyndar líka að vegna óhagstæðra lána sem tekin voru vegna Hvalfjarðarganganna sé nú örðugra að fella niður eða hætta gjaldtökunni miðað við þá ákvörðun að göngin borguðu sig upp. Ég tel reyndar að það sé löngu kominn tími til þess að gjöld í Hvalfjarðargöngin verði felld niður, þetta er orðinn hluti af hinu almenna samgöngukerfi landsmanna og á ekki að láta íbúa sem þurfa að nota þessi göng greiða sérstakan skatt umfram aðra svona mörgum árum eftir að framkvæmdum er lokið. Þetta er hluti af þjóðvegakerfi landsins sem allir eiga að hafa greiðan aðgang um án gjalds. Í umræðum og niðurstöðum í umræddri skýrslu segir varðandi Hvalfjarðargöngin, með leyfi forseta: „Hvalfjarðargöngin hafa stundum verið tekin sem dæmi um vel heppnaða einkaframkvæmd og eru þau jafnvel talin geta rutt veginn fyrir að ráðast með sama hætti í fleiri verkefni í samgöngumálum. Þó getur gerð og rekstur Hvalfjarðarganga varla talist hrein einkaframkvæmd í hefðbundnum skilningi þess orðs enda stóðu opinberir aðilar að baki hlutafélaginu Speli.“ Og síðan segir: „Þá er vart hægt að staðhæfa með gildum rökum að kostnaður við Hvalfjarðargöng hefði orðið meiri þótt ríkið hefði sjálft staðið fyrir framkvæmdinni.“ Það er að segja í stað þess að fela hlutafélagi að annast um hana. „Þannig hefði hönnun ganganna sjálfsagt orðið mjög áþekk og sjálf gangagerðin verið boðin út og hagstæðasta tilboði tekið …“ - en ríkið hefði getað sótt ódýrara fjármagn. Síðan þegar rökin fyrir því eru leidd áfram, hvort ráðist skuli í einkaframkvæmdir, þá mælir Ríkisendurskoðun gegn því, segir að ríkið eigi að hafa allar forsendur til þess að gera framkvæmdirnar ódýrari og öruggari en einkaaðilar. Rökin fyrir því að fara í einkaframkvæmd í vegamálum sé því röng. Hitt er svo annað mál að ef ríkið ætlar stöðugt að draga lappirnar og skera niður í vegaframkvæmdum, eins og það hefur gert á undanförnum árum þá kallar það á svona hörð viðbrögð eins og við upplifum þessa dagana. Kannski er það ætlun ríkisins að pína samfélagið til einkavæðingar á vegum landsins með því að halda þeim í slíkri úlfakreppu hvað varðar fjármagn. Ég vil ítreka það í lok ræðu minnar um vegaframkvæmdir að rök hæstv. forsætisráðherra um að það yrði að fresta vegaframkvæmdum á næsta ári og skera niður opinbert fjármagn til vegaframkvæmda til þess að slá á þenslu eru honum ekki bjóðandi. Sú ákvörðun að fresta vegaframkvæmdum á Vestfjörðum og Norðausturlandi í sumar til þess að slá á þenslu voru ríkisstjórnarflokkunum, Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum til skammar. Og nú á aftur að fara að bjóða upp á einkavæðingarumræðu og halda því fram að einkavæðing í vegakerfinu hafi ekki nein áhrif á þenslu í samfélaginu, bara ef ríkið standi fyrir henni. Hvers konar hugsunarháttur, hvers konar röksemdafærsla er hjá mönnum, hjá ráðherrum sem bera slíkt á borð? Við eigum að gera stórátak í vegamálum, ekkert að vera að draga það, og ríkið á að sjá um það. Ríkið getur tekið lán á hagkvæmustu kjörum ef þörf er á til þess að ráðast í nauðsynlegar vegaframkvæmdir og það á að gera það en ekkert að vera að væflast undan með orðræðu um að einhverjir aðrir eigi að gera hluti sem það á að gera sjálft. Herra forseti. Verður gert matarhlé nú?

Forseti vill grennslast fyrir um hversu mikið hv. þingmaður á eftir af ræðu sinni.

Ég á heilan kafla eftir sem ég gæti reyndar frestað til seinni ræðu. Ég held að ég ljúki hér fyrri ræðu minni, herra forseti, um vegaframkvæmdirnar og hvernig enn á ný, aftur á fjárlögum næsta árs er niðurskurður á lofuðu fjármagni til vegamála, upp á að mig minnir um 3,5 milljarða kr. Það sýnir í raun hvernig ríkisstjórnin hagar sér. Það er búið að fresta og skera niður vegaframkvæmdir um 6,5 milljarða á síðastliðnum rúmum þremur árum og síðan tala menn á hátíðastundum um stórátak í vegamálum. Ég held að það væri nær fyrir menn að tala minna og gera meira í vegamálum og láta vegáætlun standa og verja til þess myndarlegum fjárveitingum, eins og þörf er á.

Herra forseti. Hinn 16. júní í sumar barst mér bréf frá formanni utanríkismálanefndar norska Stórþingsins, Olav Akselsen, þess efnis að Norðurlandaþjóðir hafi áður komið að því að styrkja endurbyggingu þinghússins í Bosníu-Hersegóvínu. Nú hefur norska Stórþingið farið þess enn á leit við þjóðþing Norðurlanda að þau styrki frekari endurreisn þinghússins í Bosníu-Hersegóvínu þar sem nauðsynlegt er að endurbæta og laga útlit og veggi hússins. Upp úr því er lagt að koma húsinu í gott horf til að eyða þeim eyðileggingaráhrifum sem að þessu leyti urðu á þjóðþinginu í stríðinu á Balkanskaga. Áætlaður kostnaður við framkvæmdir er talinn vera 740 þús. evrur eða um 65 millj. kr. Norðmenn hafa boðist til að greiða helminginn af kostnaðinum og hafa óskað eftir stuðningi, eins og ég sagði áður, annarra ríkja á Norðurlöndum við fjármögnun 30% heildarkostnaðar en 20% ætla heimamenn að borga. Í áliti utanríkismálanefndar, sem hún stendur öll að, til fjárlaganefndar var þess farið á leit að orðið verði við beiðni norska þingsins. Ekki hefur enn náðst samkomulag um skiptingu kostnaðar milli Íslendinga, Dana, Svía og Finna. Eins og ég sagði er verkefnið mjög brýnt og tengist endurreisn ríkisins og lýðræðisþróun þar í landi. Hér er lagt til að 1,5 millj. kr. verði veitt til verkefnisins með fyrirvara um að sú fjárhæð sem við leggjum til þessa verks kunni að breytast og verður hún þá að koma til endurskoðunar síðar. Ég flyt þessa tillögu, en það er í samræmi við utanríkismálanefnd og vilja hennar.

Hæstv. forseti. Við erum komin í 3. umr. fjárlaga fyrir árið 2007. Í morgun var gerð grein fyrir nefndaráliti minni hlutans í fjárlaganefnd og þeim tillögum sem minni hlutinn hefur flutt núna við lokaafgreiðslu fjárlaga ársins 2007. Umræðan um fjárlögin og fjáraukalögin nú í haust hefur að mörgu leyti verið nokkuð sérstök. Hún hefur einkennst m.a. af því að við í stjórnarandstöðunni höfum verið sökuð um ábyrgðarleysi, sökuð um að hafa ekki flutt margar breytingartillögur eins og við höfum gert á undanförnum árum við hina ýmsu liði fjárlagagerðarinnar. Því hefur meira að segja verið haldið fram, hæstv. forseti, og leyfi ég mér þá að vitna í andsvar hv. framsögumanns meiri hluta fjárlaganefndar, Birkis Jóns Jónssonar, þar sem hv. þingmaður sagði svo, með leyfi forseta: „Ég kalla eftir því að stjórnarandstaðan skýri það út í þessari umræðu hvernig margar ríkisstofnanir geti búið við óbreyttar fjárheimildir …“ - Ég held að ég verði að endurtaka þetta, hæstv. forseti. „Ég kalla eftir því að stjórnarandstaðan skýri það út í þessari umræðu hvernig margar ríkisstofnanir geti búið við óbreyttar fjárheimildir að teknu tilliti til þeirra tillagna sem við í meiri hlutanum höfum lagt fram.“ - Þ.e. ríkisstjórnarmeirihlutinn. Hæstv. forseti. Við afgreiðslu fjárlaga á síðastliðnu hausti, þ.e. fyrir fjárlög þessa árs, 2006, lagði meiri hlutinn fram margar tillögur í mörgum liðum til að lagfæra ýmislegt sem okkur þótti á skorta í fjárlagagerðinni. Það voru samtals 42 tillögur, hæstv. forseti, sem stjórnarandstaðan lagði fram fyrir ári síðan til lagfæringar á fjárlögunum fyrir þetta ár. Þær tillögur voru allar felldar, kolfelldar, hæstv. forseti. Ef mig brestur ekki minni, sem ég held að geri ekki, var sú tillögugerð af stjórnarliðum á síðastliðnu hausti kölluð ábyrgðarlaus. Ábyrgðarlausar tillögur. Núna hins vegar kallar hv. formaður fjárlaganefndar eftir því að stjórnarandstaðan komi og skýri út í umræðu um fjárlögin hvort þær ríkisstofnanir sem fjallað er um geti búið við óbreyttar fjárheimildir. Það er nú svo, hæstv. forseti, að það hefur nánast verið skemmtiatriði ríkisstjórnarþingmanna í þessum þingsal á undanförnum árum, ef marka má þá umræðu sem hér hefur farið fram í haust um fjárlög og fjáraukalög, að fella hverja eina og einustu tillögu stjórnarandstöðunnar. Stjórnarandstaðan gerði skilmerkilega grein fyrir þeim á síðastliðnu hausti. Síðan kemur formaður fjárlaganefndar í pontu og auglýsir sérstaklega eftir tillögum frá stjórnarandstöðunni til að lagfæra stöðu stofnana við afgreiðslu þessara fjárlaga, eins og kom fram í þeirri ræðu, hæstv. forseti, sem ég vitnaði til áðan, þar sem beinlínis var mælst til þess að stjórnarandstaðan kæmi með tillögur til að lagfæra stöðu einstakra stofnana. Þetta var formaður fjárlaganefndar sem mælti fyrir meirihlutaálitinu og sá til þess að fella hverja einustu tillögu af 42 tillögum stjórnarandstöðunnar á síðasta hausti. Ríkisstjórnarmeirihlutinn kom síðan með tillögur í fjáraukalagafrumvarpi þessa árs til að lagfæra stöðu sömu stofnana og við lögðum til á síðastliðnu hausti að væru lagfærðar í fjárlögunum. Það sem var fyrirsjáanlegt við afgreiðsluna á síðastliðnu hausti varðandi ýmsar stofnanir, var kolfellt, af því að stjórnarandstaðan flutti þær tillögur. En síðan máttu náttúrlega þingmenn ríkisstjórnarinnar í fjárlaganefnd að gjöra svo vel og koma með sömu tillögur, nánast upp á sömu upphæðir. Nánast upp á sömu upphæðir, hæstv. forseti. Tillögur upp á 250 milljónir fyrir framhaldsskólana til að lagfæra stöðu þeirra. Tillögur varðandi Háskólann á Akureyri o.s.frv. Þær tillögur sem voru kallaðar ábyrgðarlausar á síðasta hausti og allar kolfelldar hafa síðan gengið aftur í höndum ríkisstjórnarmeirihlutans við afgreiðslu fjáraukalaga. Og að hluta til munu þær ganga inn í fjárlög næsta árs, því það var ekki einu sinni gert í fjáraukalögunum að taka á þeim vanda sem þó var til staðar og menn sáu. Það er ekki hlutverk fjáraukalagagerðarinnar endilega að taka á því sem menn eiga að geta séð fyrir með nokkurri vissu, að tilteknar upphæðir og tillögur þurfi að vera í fjárlögum hvers árs. Þess vegna er það svolítið skondið, hæstv. forseti, þegar maður vitnar til þeirra orða sem ég vitnaði til áðan, að hv. formaður fjárlaganefndar skuli nú á þessu hausti auglýsa sérstaklega eftir því að hann sakni tillagna frá stjórnarandstöðunni um að lagfæra ýmislegt sem vantar í fjárlögin fyrir næsta ár, árið 2007, að því er varðar ýmsar ríkisstofnanir, og ræði um hvernig þær geti ekki búið við óbreyttar fjárheimildir. Þetta er nú einhver hin furðulegasta uppákoma umræðunnar í haust, hæstv. forseti, sem ég man bara eftir lengi. Það var hins vegar þannig, hæstv. forseti, að stjórnarandstaðan valdi það á þessu hausti, ekki af neinni tilviljun, heldur vegna þess að við vildum forgangsraða verkefnum og einnig vegna þess að við fórum yfir afgreiðslu mála af hendi meiri hlutans í hv. Alþingi, ríkisstjórnarmeirihlutans, um það hvernig tillögur okkar á undanförnum árum hefðu verið afgreiddar. Sú skoðun sýndi að allar tillögur okkar, margar um tiltölulega litlar lagfæringar en þó til þess að lagfæra fjárlögin, voru allar kolfelldar, eins og ég nefndi áðan. Ég fór mjög skilmerkilega yfir þetta, hæstv. forseti, í umræðu um daginn þar sem ég fór nákvæmlega yfir það hvernig þessar 42 tillögur á síðastliðnu hausti voru allar kolfelldar af ríkisstjórnarflokkunum, þó sumar þeirra gengju svo aftur í fjáraukalögum næsta árs. Ekki var nú fyrirhyggjan meiri við vinnslu fjárlaganna en þetta. Síðan kemur hv. formaður nefndarinnar og auglýsir eftir sérstökum tillögum okkar. Þær sérstöku tillögur sem stjórnarandstaðan kaus hins vegar að flytja nú við fjárlagagerðina sneru að einum málaflokki, sneru að því að bæta afkomu aldraðra og öryrkja og taka á þeim málum sem tengjast tekjutengingum hjá Tryggingastofnun, lagfæra það í áföngum og leggja til að sérstök úttekt verði gerð til að einfalda tryggingakerfið og draga úr skerðingaráhrifum tekna og auka þar af leiðandi möguleika lífeyrisþega til að bæta kjör sín. Komið yrði á til framtíðar afkomutryggingu sem tryggi viðunandi lífeyri fólks. Þar með var stjórnarandstaðan að svara ákaflega merkilegri spurningu: Á velferðarþjóðfélag eins og Ísland að tryggja það að þeir sem hafa sér ekki annað til framfærslu en örorkubætur eða ellilífeyri eigi að geta komist af í þjóðfélaginu? Að fólk hafi mannsæmandi kjör ef menn eiga ekki annan rétt til tekna eða hafa ekki möguleika á að afla sér annarra tekna en þeirra sem oft hafa verið nefndar einu nafni, sameiginlegar lágmarksbætur frá Tryggingastofnun ríkisins? Þessu svaraði stjórnarandstaðan sameiginlega með tillöguflutningi sínum í haust í sérstakri þingsályktunartillögu um nýja framtíðarskipan lífeyrismála. Við höfum svarað því játandi, allir stjórnarandstöðuflokkarnir, með tillöguflutningi okkar, að við viljum sjá framtíðina þannig þegar upp er staðið eftir breytingar á tryggingakerfinu og endurskoðun á tekjutryggingum og skerðingarreglum og öðru slíku, með samspili til skattkerfisins, að fólk geti komist af á rauntekjum sínum eftir skatta. Því það er auðvitað þannig, hæstv. forseti, að ekki er nóg að setja krónutöluna upp í bótum frá Tryggingastofnun ef skattkerfið er síðan þannig að það tekur stóran hluta af þeim tekjum sem ætlaðar eru fólki til lágmarksframfærslu. En þannig hefur það einmitt þróast í tíð núverandi ríkisstjórnar sem hér hefur setið við völd undanfarinn áratug. Það hefur þróast þannig, hæstv. forseti, að fólk borgar núna hlutfallslega lægri skatta af tekjum sínum en það gerði fyrir nokkrum árum, sé tekið tillit til þróunar kaupgjalds og verðlags. Skattleysismörk hafa ekki tekið mið af því að fólki sé ætlað að komast af á lágmarksbótum. Hinar svokölluðu samsettu lágmarksbætur Tryggingastofnunar eru ekki skattlausar. Þær voru að kröfu ASÍ hækkaðar á síðastliðnu sumri um 15 þús. kr. fyrir þá innan við 400 lífeyrisþega sem ekkert annað hafa sér til framfærslu en lágmarksbætur. Skattleysismörkin hafa ekki fylgt þróuninni. Þar af leiðandi borgar fólk tekjuskatt af lágmarkstekjum. Fram á þetta hefur verið sýnt af mörgum aðilum í þjóðfélaginu. Eldri borgarar hafa með dæmum sýnt fram á að skerðingarreglur Tryggingastofnunar skera tekjurnar niður ef fólk reynir að bjarga sér. Síðan kemur tekjuskatturinn þar til viðbótar. Það sem fólk heldur eftir af tekjum úr lífeyrissjóði, hvort sem við erum að tala um hinn almenna lífeyrissjóð með samtryggingarheimildunum eða séreignarsparnaðinn. Tekjur úr lífeyrissjóðakerfinu valda skerðingum hjá Tryggingastofnun ríkisins og af þeim er síðan borgaður fullur skattur, svo fremi sem fólk hefur fullnýtt persónuafsláttinn sinn annars staðar, sem það hefur væntanlega gert. Hann er ekki hærri en svo því að skattleysismörkin hafa verið í kringum 78 þús. kr. en munu væntanlega fara í 90 þús. kr. eftir næstu áramót að kröfu ASÍ. Alþýðusamband Íslands knúði fram að ríkisstjórnin breytti skattastefnu sinni, þ.e. að lækka tekjuskattinn um 2% flatt um næstu áramót, í að færa 1% yfir í persónuafsláttinn. Það þýðir að persónuafslátturinn dugir eftir næstu áramót til að skattleysismörkin færist upp í rétt rúmar 90 þús. kr. Það er einkennilegt, hæstv. forseti, að það skuli nánast alltaf þurfa að pína ríkisstjórnina til að stíga skref sem geta bætt stöðu aldraðra og öryrkja í þessu þjóðfélagi, eða lágtekjufólksins. ASÍ þurfti að þrýsta á aðgerðir. Menn hafa þurft að sækja rétt sinn fyrir dómstólum gagnvart ríkinu, t.d. í öryrkjamálinu. Eldri borgarar hafa lýst því yfir að þeir hafi nánast verið nauðugir látnir skrifa undir samkomulag sem gert var með eldri borgurum og ríkisstjórninni seinni hluta þessa hausts.

Ekki trúir þingmaðurinn því?

Það er þannig, hæstv. forseti, að ég hef mjög sjaldan reynt eldra fólk að lygum. Það er fátítt ef eldra fólk ber fyrir sig lygi. Þannig að ég verð að segja það, hæstv. forseti, vegna frammíkalls hv. þm. Guðjóns Ólafs Jónssonar að ég met það svo að eldri borgarar hafi sagt sannleikann þegar þeir sögðu frá því að þeir hefðu verið settir upp að vegg með að fá pakka í velferðarmálum varðandi hjúkrunarheimili og betri aðstoð fyrir eldri borgara, að þeir hefðu keypt það því verði að skrifa undir þessa yfirlýsingu. Þeir lýstu því þó jafnframt yfir, eins og allir muna, að baráttu þeirra væri ekki lokið og þeir mundu halda henni áfram. Þeir hafa gert það með sóma. Þeir hafa haldið því fram að þeir hafi kosið að tryggja þennan velferðarpakka, betri aðbúnað og hjúkrunarheimili. Samtök eldri borgara hafa með sérstöku plaggi tekið undir nánast allt sem við í stjórnarandstöðunni höfum lagt til varðandi stefnumótun sem við hefðum viljað að tækju gildi um næstu áramót, þ.e. að frítekjumark eldri borgara og öryrkja væri 75 þús. kr. og þar af leiðandi um 900 þús. kr. á ári en ekki 25 þús. kr., eða um 300 þús. kr. á ári eins og varð niðurstaða ríkisstjórnarflokkanna. Þeir hafa tekið undir það að lækka eigi skerðingarregluna úr 45% niður í 35%. Þeir hafa tekið undir að hækka vasapeninga fólks á stofnunum. Þeir hafa tekið undir að taka tekjutengingu milli maka úr sambandi þegar um næstu áramót. Þeir hafa tekið undir það að til framtíðar þurfi að endurskoða alla tryggingalöggjöfina til einföldunar en það eigi ekki að verða til að tefja nauðsynlegar lagfæringar sem stjórnarandstaðan hefur lagt til í ýmsum málum er snúa að öldruðum og öryrkjum. Þeir hafa tekið undir að hækka tekjutryggingu aldraðra upp í 85 þús. og fyrir öryrkja upp í 86 þús. 1. janúar næstkomandi. Það var tillaga stjórnarandstöðunnar sem var felld við 2. umr. um fjárlögin. Samtök eldri borgara hafa skýra afstöðu til þess sem þeir telja til bóta og hvaða skref ætti að stíga í því. Hæstv. forseti. Í nefndum þingsins, m.a. á fundum í efnahags- og viðskiptanefnd, hefur komið fram að við breytingar ríkisstjórnarinnar, í dæmi þar sem 10 þús. kr. koma til viðbótar við tekjur eldri borgara, er skerðingin í dag, miðað við skerðingu upp á 45% og skattgreiðslur, allt að 77% þeirrar upphæðar sem menn fá til viðbótar við lágmarkslífeyrinn. Eftir breytinguna sem ríkisstjórnin ætlar að ráðast í þá mun þetta hlutfall fara niður í 68% á árinu 2009. Skerðingin verður þrátt fyrir allt 68% fyrir hverjar 10 þús. kr. sem eldri borgari vinnur sér inn eða fær úr lífeyrissjóði. Það veldur skerðingum og með skattgreiðslum standa aðeins eftir 3.200 kr., 68% skerðing eftir allar lagfæringarnar. Hæstv. forseti. Það er nauðsynlegt að skoðað verði hvað fólk þarf sér til framfærslu á Íslandi. Hvað þurfa eldri borgarar til framfærslu? Hvað þurfa hjón? Hvað þurfa öryrkjar o.s.frv.? Það þarf að gera könnun á því hvað þessir hópar þurfa sér til framfærslu að lágmarki. Í framhaldi af því yrði komið á viðunandi afkomutryggingu. Þá vík ég aftur að því, hæstv. forseti, að það er ekki nóg að krónutalan fari upp. Það þarf að horfa á endastöðina í málinu, þ.e. rauntekjurnar eftir skerðingar og skatta. Hverjar eru þær? Allir í þjóðfélaginu eiga að komast af með sómasamlegum hætti. Það á ekki að vera þannig að verulegur hluti fólks, sem hefur ekkert annað en Tryggingastofnun til að treysta á, þurfi að leita til félagsþjónustu sveitarfélaga til að fá viðbót til að geta lifað af eða leita til vina og ættingja til að fá viðbótarfé svo það geti lifað af. Eiga menn að hafa nóg til að komast af? Velferðarþjóðfélag hlýtur að svara þeirri spurningu með jái. Stjórnarandstaðan hefur tekið afstöðu til þess og sagt: Ef við náum markmiðum okkar munum við vinna að því í markvissum áföngum á næsta kjörtímabili að tryggja að fólk komist af á lágmarksbótum. Þá er eðlilega átt við rauntekjur. Þetta er samspil uppbóta og greiðslna, skerðinga og skatta og síðan kemur lokaspurningin: Hvað hefur fólk í rauntekjur til að komast af? Á þá tölu verðum við að líta. Það er auðvitað framtíðarverkefnið að endurskoða reglur Tryggingastofnunar og reyna að einfalda þær eins og frekast er kostur. Bótaflokkar Tryggingastofnunar hafa jafnan verið fjórir á undanförnum árum, þ.e. grunnlífeyrir um 24 þús. kr., tekjutrygging um 45 þús. kr., tekjutryggingaraukinn um 23 þús. kr., heimilisuppbótin 18.800 kr. og í sumar var bætt við fimmta flokknum, uppbót sem ASÍ knúði fram, þ.e. viðbótargreiðslu sem væntanlega fellur um næstu áramót inn í það sem verður ný tekjutrygging. Um næstu áramót einfaldast tryggingakerfið nokkuð. Það er til bóta og verður samansett úr grunnlífeyrinum, gamla ellilífeyrinum, úr svokallaðri nýrri tekjutryggingu sem felur í sér tekjutenginguna, tekjutryggingaraukann og þá viðbótargreiðslu sem kom í sumar upp á 15.000 kr. Varðandi eldri borgara verður þetta a.m.k. einfaldara, þ.e. bótaflokkarnir eru færri. En skerðingarreglurnar eru eftir sem áður flóknar, tengjast bæði tekjum og upphæðum og eins búsetu fólks og búskaparháttum. Er það í sambúð? Er það gift o.s.frv.? Hvernig virka tekjur maka á milli hjóna? Þannig mætti lengi telja. Það er margt sem fást þarf við, hæstv. forseti, ef við í stjórnarandstöðunni ætlum að ná fram þeirri breytingu að eldra fólk í þessu landi, öryrkjar og láglaunafólk, komist af á lágmarkstekjum. Til þess viljum við horfa. Við köllum þetta velferðarstefnu og velferðarpakka og höfum lagt það fram sameiginlega sem fyrsta mál á þessu þingi. Til viðbótar því sem ég hef sagt vil ég taka það sérstaklega fram að ríkisstjórnin felldi tillögu okkar um 75 þús. kr. frítekjumark við 2. umr. fjárlaganna. Núna fá fulltrúa ríkisstjórnarinnar á Alþingi tækifæri á ný til að taka afstöðu til tillagna okkar. Við höfum lækkað upphæðina í 70 þús. kr. og enn á ný gefst ríkisstjórninni tækifæri til að bæta ráð sitt og laga stöðu eldri borgara að verulegu leyti varðandi frítekjumarkið. Það er engin tilviljun að við skyldum tala um 75 þús. kr. í frítekjumark. Við gáfum okkur að fólk gæti a.m.k. verið í hálfu starfi, og þar væri ekki um hálaunastarf að ræða, án þess að bætur þess frá Tryggingastofnun yrðu skertar. Þess vegna settu menn þessa upphæð í 75 þús kr. Hún hefði vissulega getað verið einhver önnur, 80 þús. eða 85 þús. kr. Við höfum hins vegar valið að lækka hana niður í 70 þús. og berum fram tillögu um að það verði á fjárlögum og gert ráð fyrir því við 3. umr. fjárlaga. Menn fá annað tækifæri í ríkisstjórnarflokkunum til að bæta ráð sitt, hæstv. forseti. Til viðbótar höfum við lagt fram tillögu um að inni í Framkvæmdasjóð aldraðra verði skilað þeim 5 milljörðum kr. sem þaðan hafa verið teknir frá árinu 1992 til 2007, þeir verði merktir úr ríkissjóði inn í sjóðinn og verði þar þannig að gera megi markvissar áætlanir um uppbyggingu á íbúðum fyrir aldraða, öryrkja og önnur þau búsetuúrræði sem nauðsynleg eru til að sátt náist um þau mál. Ég minni á að á fjölmennum fundi í Háskólabíói nýverið lagði Aðstandendafélag aldraðra áherslu á þetta, að ná til baka þeim 5 milljörðum kr. inn í Framkvæmdasjóði aldraðra sem farið hefðu í rekstur á undanförnum árum en ekki verið varið til nýbygginga og endurbóta á hjúkrunar- og dvalarheimilum, sem er þó verkefni Framkvæmdasjóðs aldraðra. Með því að þessir peningar færu af fjárlögum næsta árs inn í sjóðinn gætu menn búið til áætlanir um hvernig eigi að standa að þeim málum, sem Framkvæmdasjóði aldraðra er ætlað að vinna að, á næstu árum og gert um það skynsamlegar tillögur. Peningarnir væru til staðar. Menn þyrftu auðvitað ekki að framkvæma fyrir þá alla fyrsta árið en hægt væri að gera skynsamlegar tillögur um hvernig megi standa að áföngum í þá veru. Um þessa tillögu verða greidd atkvæði við 3. umr. fjárlaganna. Þá reynir á hvort ríkisstjórnarmeirihlutinn vill fara þá vegferð sem við leggjum til, að skila því fé til baka í Framkvæmdasjóð aldraðra svo gera megi skynsamlegar tillögur um hvernig að málunum eigi að standa. Þegar atkvæði hafa verið greidd um þessa tillögu tel ég fullreynt, hæstv. forseti, gagnvart ríkisstjórninni hvort menn vilja gera breytingar og lagfæringar sem um munar eða hvort menn standa frammi fyrir því að nánast allar tillögur sem við höfum lagt til verði eina ferðina enn, sem eru þó ekki margar við þessa fjárlagagerð, felldar. Þær voru 42 á síðasta hausti og allar felldar með miklum ánægjuhrópum, að því að mér skildist við 2. umr. Sé ég nú að sumir gleðjast og rétta upp hendur, hæstv. forseti, í tilefni þess að þeir hafa sennilega verið að koma úr líkamsþjálfun. Það fer vel á að þingmenn haldi sér hraustum. En það færi líka vel á að þingmenn ríkisstjórnarinnar styddu tillögur um að tryggja velferð og eðlilegt líf fólks sem komið er á efri ár og hefur skilað okkur því þjóðfélagi sem við búum við í dag. Hæstv. forseti. Þetta vildi ég gera að aðalumræðuefni. Ég tel það skipta mjög miklu máli að stefnumótun stjórnarandstöðunnar nái fram að ganga. Þess vegna eru þessar tillögur fluttar enn á ný. Enn á ný er stjórnarliðum gefið tækifæri til að taka jákvæða afstöðu til þeirra. Hins vegar verðum við að hryggja stjórnarliða með því að þetta voru tiltölulega mjög fáar tillögur. Það vantar sennilega 40 tillögur á að þær nái því sem við lögðum fram í fyrra. Þess vegna verður skemmtiatriðið við að fella þær ekki nálægt því hið sama og á síðasta hausti. Ég vænti hins vegar þess, af því að tillögurnar eru svona fáar, að menn geti tekið málefnalegri afstöðu til þeirra en gert hefur verið á undanförnum árum. Hæstv. forseti. Ég hygg að nóg sé sagt um þennan þátt málsins í bili. Það er auðvitað tilefni til að ræða fleira við þessa umræðu og getur verið að ég geri það. Ég á kost á að flytja aðra ræðu. Ef umræðurnar þróast við 3. umr. fjárlaga eins og þær þróuðust við 2. umr. er mjög líklegt að maður eigi eftir að lenda aftur í stólnum og halda tölu yfir stjórnarliðum um hvernig staðið hefur verið að verkefnum á undanförnum árum. Ég vænti þess hins vegar - vegna þess að ég hygg, hæstv. forseti, að þingmenn stjórnarliða vilji gera vel - að þeir hafi fengið nægan tíma frá afgreiðslunni við 2. umr. og geti mætt með bros á vör og sagt við eldri borgara og öryrkja: Við ætlum að fallast á að framtíð ykkar verði betri eftir næstu áramót en verið hefur. Við erum tilbúin að stíga það skref með stjórnarandstöðunni eftir að hafa athugað okkar gang. Ég vænti þess. En það eru auðvitað bara væntingar mínar. Niðurstaðan kemur í ljós í atkvæðagreiðslunni, hæstv. forseti.

Hæstv. forseti. Það er komið að lokaumræðu um frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2007. Það væri auðvitað freistandi að endurtaka þá ræðu sem ég flutti við 2. umr. málsins en ég er að hugsa um að sleppa því að endurflytja hana. Mér þykir samt sem áður vert að geta hér nokkurra atriða sem skipta máli og sýna hversu vel hefur verið haldið á ríkisfjármálum og efnahagsmálum af hálfu stjórnarmeirihlutans á Alþingi. Ég mun síðar í ræðu minni víkja að framgöngu stjórnarandstöðunnar við afgreiðslu fjárlagafrumvarpsins fyrir næsta ár og þess framhaldsnefndarálits sem minni hlutinn hefur komið sér saman um. Ég vek athygli á þeim horfum að verðbólga næsta árs verði 3% en ekki 4,5% eins og áður var spáð, sömuleiðis að verðbólgan verði 2,2% árið 2008. Verðbólgan er því á niðurleið en kaupmáttur, ráðstöfunartekjur almennings í landinu, eykst sífellt. Eins og ég hef áður tekið fram í þessum ræðustól hefur kaupmáttur almennings aukist að meðaltali um 60% á síðustu 10 árum. Það sem skiptir miklu máli er hins vegar það að ríkissjóður er að verða nánast skuldlaus. Á síðustu 10 árum hafa 77% af skuldum ríkissjóðs verið greidd niður. Það eru engar smáupphæðir og hefði einhvern tíma þótt fréttnæmt, hæstv. forseti. Hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar slá ýmist í eða úr. Í öðru orðinu kvarta þeir yfir því að útgjöld ríkisins séu of mikil en í hinu orðinu að útgjöld ríkisins séu of lítil, ekki séu næg framlög til tiltekinna mála eða málaflokka. Þá er kannski rétt, hæstv. forseti, að rifja upp að framlög til heilbrigðismála jukust á árunum 1998 til 2005 um 27,5 milljarða kr. Á sama tíma jukust framlög til almannatrygginga um 23 milljarða kr., þ.e. um 45%. Þetta er fyrir utan verðbólgu, þetta er umfram þá hækkun sem leiðir af verðbólgu. Framlög til fræðslumála hafa aukist að raungildi um 60% á sama tímabili, frá árinu 1998 til 2005, og þar af hafa framlög til háskóla aukist um 7,4 milljarða, þ.e. 80%. Ég vek athygli á því að þetta er fyrir utan fjárlög 2006 og þær tillögur sem meiri hluti fjárlaganefndar lagði fram við 2. umr. um frumvarp til fjáraukalaga. Ég gerði að umtalsefni í ræðu minni við 2. umr. um fjárlagafrumvarp næsta árs þau merku tíðindi að stjórnarandstaðan hefði komið sér saman um sameiginlegt nefndarálit. Eins og ég gat þá um er þetta í fyrsta skipti á kjörtímabilinu sem stjórnarandstaðan kemur sér saman um sameiginlegt nefndarálit við frumvarp til fjárlaga. Ekki nóg með það, hæstv. forseti, þetta er í fyrsta skipti frá árinu 1999, í sjö ár, sem stjórnarandstaðan kemur sér saman um eitt nefndarálit við afgreiðslu fjárlaga. Hvað gerði stjórnarandstaðan í tilefni af þessu? Það var ekki kaffifundur eins og stundum vill verða, það var heldur betra en það. Það varð auðvitað að kalla til blaðamenn, það gefur augaleið að það verður að kalla til blaðamenn þegar stjórnarandstaðan kemur sér saman um einhvern skapaðan hlut. Það var auðvitað gert í þessu tilviki.  Það má kannski halda þessari umræðu svolítið áfram. 

Þú verður sífellt skemmtilegri.

Hversu langt á þessi umræða að ganga um einelti Frjálslynda flokksins?  Af því að ég gat um það áðan að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hefðu undir myndavélum fjölmiðlanna komið sér saman um eitt nefndarálit við 2. umr. um fjárlög er auðvitað ástæða til að skoða hver skilaboð hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar til almennings voru við afgreiðslu fjárlagafrumvarpsins við 2. umr. Hvernig skyldu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa tekið á tillögum um aukin framlög til ýmissa málaflokka? Hver skyldi hafa verið afstaða hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar til tillagna meiri hluta fjárlaganefndarinnar? Hver voru þau, hæstv. forseti? Eigum við ekki bara að renna yfir það  
             Við skulum byrja á menntamálunum.  Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Háskóla Íslands yrðu hækkuð um 308,8 millj. 

Ertu nýr hérna?

Hver var svo afstaða hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar til tillagna um ríflega 300 millj. kr. fjáraukningu til Háskóla Íslands? Þau ákváðu að sitja hjá, þau treystu sér ekki til að styðja tillögu um það að Háskóli Íslands fengi ríflega 300 millj. kr. hækkun á fjárlögum næsta árs. Það er fróðlegt fyrir stúdenta við Háskóla Íslands að vita af þessu, það er fróðlegt fyrir forráðamenn Háskóla Íslands að vita af þessu. Ég talaði t.d. að á málþingi Stúdentaráðs Háskóla Íslands á föstudaginn og þar talaði heilbrigðisráðherraefni stjórnarandstöðunnar úr einelta flokknum, hv. þm. Sigurjón Þórðarson, og hafði uppi mikil áform og hástemmdar yfirlýsingar um gildi Háskóla Íslands. Þar töluðu líka hv. þm. Björgvin Sigurðsson og Kolbrún Halldórsdóttir. Þeim láðist hins vegar öllum að greina frá því að þau hefðu ekki treyst sér til að samþykkja hækkun til Háskóla Íslands upp á ríflega 300 millj. kr. Þetta eru skýr skilaboð frá stjórnarandstöðunni til Háskóla Íslands. Sömu sögu er að segja um Háskólann á Akureyri, hæstv. forseti. Þar lagði meiri hluti fjárlaganefndar til að framlög til Háskólans á Akureyri yrðu aukin um 78 millj. kr. Hvað gerði stjórnarandstaðan? Maður hefði kannski haldið að hún hefði hamast hér á já-takkanum og greitt þessu atkvæði, sérstaklega hv. þm. Einar Már Sigurðarson þar sem skólinn er í kjördæmi hans og hann hefur á góðum stundum lagt mikla áherslu á starfsemi Háskólans á Akureyri. Hvað skyldi hann hafa gert við 2. umr. um fjárlögin? Hann sat hjá. Ætli það þyki ekki tíðindi í kjördæmi hv. þingmanns að hann hafi ekki treyst sér til að samþykkja fjárframlög til Háskólans á Akureyri, aukin fjárframlög upp á 78 millj. kr.? Það hefur kannski bara verið búið að slá hann af þá þegar. Kannski hefur formaður Samfylkingarinnar, hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, verið búin að hvísla því í eyrað á honum að kjósendur treystu honum ekki fyrir stjórn ríkisfjármálanna fremur en stjórn annarra mála er varða stjórn ríkisins. Ég vakti í ræðu minni við 2. umr. málsins athygli á málefnum Reykjavíkurakademíunnar.  Þá komum við að framhaldsskólunum. Hv. þm. Einar Már Sigurðarson hefur verið sérstakur áhugamaður um að bæta hag framhaldsskóla. Hvað skyldi þá hv. þingmaður hafa gert þegar meiri hluti fjárlaganefndar lagði til 260 millj. kr. hækkun við 2. umr. um fjárlagafrumvarpið?  Það má líka benda á Fjölbrautaskóla Snæfellinga, í kjördæmi sjálfs fjármálaráðherraefnis stjórnarandstöðunnar, hv. þm. Jóns Bjarnasonar. Það voru lagðar til 7 millj. kr. aukalega til Fjölbrautaskóla Snæfellinga þannig að framlögin yrðu alls 169,3 millj. á næsta ári. Hvað gerði hv. þm. Jón Bjarnason? Maður hefði haldið að hann hefði hlaupið upp til handa og fóta til að fá að greiða þessum framlögum atkvæði sitt. Hann treysti sér ekki í það, ekki frekar en aðrir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar. Meira að segja hv. þm. Sigurjón Þórðarson, sem sætt hefur hvað mestu einelti hér á þinginu, treysti sér ekki heldur til að greiða þessu atkvæði 

Hvert?

Á Snæfellsnesið.

Ég var alinn þar upp.

Ég vek líka athygli á því, hæstv. forseti, að meiri hluti fjárlaganefndar lagði til við 2. umr. að veittar yrðu 100 millj. kr. til íslenskukennslu fyrir útlendinga. Hvað skyldi stjórnarandstaðan hafa gert í þeim málum, er ekki rétt að upplýsa þjóðina um það? Ég sé að þingmenn Frjálslynda flokksins, hins einelta, eru nú orðnir mjög áhyggjufullir. Það var kannski skiljanlegt að þeir greiddu þessu ekki atkvæði en aðrir þingmenn, þingmenn Vinstri grænna og hv. þingmenn Samfylkingarinnar, treystu sér ekki til að samþykkja að greiddar yrðu 100 millj. til að efla íslenskukennslu fyrir útlendinga. Þetta voru skilaboðin, þetta er til merkis um stefnu stjórnarandstöðunnar í málefnum útlendinga. Það þarf bara engan pening í málefni útlendinga, það þarf bara engan pening í íslenskukennslu fyrir útlendinga. Þetta eru hugguleg skilaboð frá hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar til þjóðarinnar. Við getum líka tekið framlög til byggða- og minjasafna. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Þjóðminjasafnsins mundu hækka um 10 millj. og framlög til ýmissa byggða- og minjasafna um 46,5 millj. kr. Hvað gerðu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar þá? Það þarf kannski ekki lengur að hafa mörg orð um þetta, hæstv. forseti, þau auðvitað skiluðu auðu. Stjórnarandstaðan hefur skilað auðu við þessa umræðu, enda er henni ekki treystandi fyrir ríkisfjármálunum eins og fram kom í máli hv. þm. Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur í Keflavík í Reykjanesbæ á dögunum. Landsbókasafn Íslands – háskólabókasafn. Þar lagði meiri hluti fjárlaganefndar til að fjárheimildir yrðu auknar um 12 millj. kr. þannig að fjárheimildirnar yrðu alls ríflega 650 millj. Auðvitað treysti stjórnarandstaðan sér ekki til að leggja þessu lið. Eins og það hefði verið auðvelt, hæstv. forseti, að freistast til þess að ýta á já-takkann einu sinni, þótt ekki væri nema einu sinni í allri atkvæðagreiðslunni við 2. umr. fjárlaga. Því miður tókst það ekki, hæstv. forseti, og er auðvitað skiljanlegt. Við skulum næst taka Blindrabókasafn Íslands. Það er safn sem hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa haft sérstakan áhuga á og meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Blindrabókasafnsins yrðu aukin um 5 millj. Gátu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar stutt þá tillögu? Nei. Að hugsa sér, hæstv. forseti, þingmenn stjórnarandstöðunnar treystu sér ekki til að styðja tillögu meiri hluta fjárlaganefndar um 5 millj. kr. aukaframlag til Blindrabókasafns Íslands. Það er freistandi að taka næst til umfjöllunar framlög til ýmissa annarra safna, til að mynda Listasafns Alþýðusambands Íslands þar sem meiri hlutinn lagði til að að framlögin yrðu 5,5 millj., framlag til Nýlistasafnsins yrði 8 millj. og framlag til Listasafns Sigurjóns Ólafssonar mundi hækka um 0,7 millj. og verða 8 millj. Hvernig sýndi stjórnarandstaðan hug sinn til lista- og menningarmála við afgreiðslu í 2. umr. um fjárlög? Ekki studdi hún þessar tillögur, auðvitað gat hún ekki stutt tillögur um aukin framlög til lista- og menningarstarfsemi, það gefur augaleið. Þetta er hugurinn, hæstv. forseti, sem stjórnarandstaðan sýnir lista- og menningarlífinu hér á landi. Hann kemur fram í fleiri atriðum. Stjórnarandstaðan gat ekki stutt tillögu um að hækka framlag til Sinfóníuhljómsveitar Íslands um ríflega 150 millj. Það sem meira er, stjórnarandstaðan gat ekki hugsað sér að styðja tillögu um aukin framlög til kvikmyndagerðar upp á 123 millj. Stórir þættir og mikil aukning á fjárlögum, og stjórnarandstaðan skilar auðu. Stjórnarandstaðan segir pass, stjórnarandstaðan hefur sagt eitt stórt pass við þessa umræðu um fjárlögin. Þá eru það leikhóparnir. Hvernig tóku hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar á leikhópum? Maður hefði kannski haldið að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hefðu haft áhuga á leik, til að mynda hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir sem ég held að sé eini lærði leikari stjórnarandstöðunnar þó að þeir séu margir góðir. Hvernig skyldu hún og aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa tekið á tillögum meiri hluta fjárlaganefndar um aukin framlög til áhugaleikfélaga og atvinnuleikhópa? Hún skilaði auðvitað auðu, stjórnarandstaðan skilaði auðu, hún sagði pass. Hún gat ekki samþykkt aukin framlög til áhugaleikfélaga eða atvinnuleikhópa. Hæstv. forseti. Því miður er sömu sögu að segja af öðrum málefnum er varða listir og fræðistörf. Til að mynda gat stjórnarandstaðan ekki stutt tillögu um aukin fjárframlög til Hins íslenska bókmenntafélags upp á 14,3 millj. kr., ekki til Skriðuklausturs upp á 7,7 millj. kr. og ekki til Snorrastofu í Reykholti upp á 6 millj. kr. Það verður fróðlegt þegar hv. þm. Jón Bjarnason, fjármálaráðherraefni stjórnarandstöðunnar,  Það er nefnilega þannig að það er oft innantómt gjálfur sem kemur frá hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar. Það verður erfitt fyrir þau að fara um héruð landsins og reyna að skýra það út fyrir landsmönnum hvers vegna þau gátu ekki stutt framlög um aukið fé til ýmissa málaflokka í öllum héruðum landsins. Við skulum taka Íþróttasamband fatlaðra. Nú leggur meiri hluti fjárlaganefndar til að framlög til Íþróttasambands fatlaðra nemi 22 millj. kr. Við 2. umr. var lagt til að þessi framlög hækkuðu frá því sem var í frumvarpinu sjálfu um 2,4 millj. kr. Hvað skyldu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa gert? Hvað ætli hv. brottrekni þingmaðurinn, Valdimar Leó Friðriksson, hafi gert í þeim efnum,  Skáksamband Íslands. Nú háttar svo til, hæstv. forseti, að forseti Skáksambandsins hefur hlotið þau örlög að bjóða sig fram fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð í næstu alþingiskosningum. Þetta er skelegg kona og mundi vafalaust bæta miklu við þingflokk Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Hún kom á fund fjárlaganefndar og bað um aukin fjárframlög til Skáksambands Íslands og til Skákskóla Íslands. Hvað gerði meiri hluti fjárlaganefndar? Hann lagði til aukin fjárframlög til Skáksambands Íslands upp á 5,3 millj. þannig að sambandið fær nú 17 millj. og til Skákskóla Íslands upp á 1,4 millj. þannig að skólinn fær nú 8,5 millj. kr. Það verður fróðlegt þegar hv. þm. Jón Bjarnason, fjármálaráðherraefni stjórnarandstöðunnar, fer að skýra þetta út fyrir félaga sínum, forseta Skáksambandsins, að hann hafi bara hreinlega ekki getað stutt þessar tillögur. Hvernig ætlar hv. þingmaður að gera það? Ætlar hann að segja að þetta sé svo vond ríkisstjórn, þetta sé svo vondur stjórnarmeirihluti, svo vondir menn í meiri hluta fjárlaganefndar að ekki hefði verið hægt að styðja þær tillögur sem meiri hlutinn lagði til? Eða ætlar hv. þingmaður, eins og aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar, að segja að þetta sé á ábyrgð meiri hluta þingsins? Það skyldi þó ekki vera. Auðvitað er þetta á ábyrgð meiri hluta þingsins, en bannar það hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar að styðja einstök mál? Það er nefnilega þannig, hæstv. forseti, að stjórnarandstaðan vill enga ábyrgð taka, stjórnarandstaðan þorir ekki að axla ábyrgð og þess vegna er skiljanlegt að kjósendur treysti ekki þingmönnum stjórnarandstöðunnar, hvort sem er Samfylkingarinnar eða öðrum, til að fara með stjórn landsins. Þetta eru stóru pólitísku tíðindin. Stóru pólitísku tíðindi síðustu vikna eru þau að hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar, hefur loksins áttað sig á því að almenningur í landinu, kjósendur, treystir ekki þingmönnum Samfylkingarinnar. Það er vel að hv. þingmaður hafi áttað sig á þessu, enda eru þingmenn Samfylkingarinnar óvenjubeygðir og lítilfjörlegir í þingsalnum í dag eins og menn hafa orðið varir við. Eigum við að taka fleiri sambönd, hæstv. forseti?

Sambandið.


             Við skulum taka hér Bridgesambandið, 

15? Það voru 5 á þessu ári.

Það voru 15 millj. Það var lagt til 0 í fjárlagafrumvarpinu  Eigum við að taka Ungmennafélag Íslands? Ég sé að ungmennafélagsfrömuðurinn, hv. þm. Valdimar Leó Friðriksson, er í salnum. 
            

Eru … hópar …?

Hvernig skyldu ungmennafélagar 

Forseti beinir því til hv. þingmanna að hafa þögn í salnum meðan ræðumaður talar.

Hæstv. forseti. Það er skiljanlegt að hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar sé órótt, það er mikil ólga í öllum stjórnarandstöðuflokkunum. Þingmenn Frjálslynda flokksins og helstu forustumenn leggja hver annan í einelti og eru orðnir svo paranojaðir og illa haldnir að þeir telja hæstv. forseta leggja sig í einelti líka. Það er búið að afskrifa hv. þingmenn Samfylkingarinnar frá stjórn landsins, og ekki af þjóðinni heldur af formanninum sjálfum sem hefur lýst því margoft yfir að landsmenn treysti ekki hv. þingmönnum Samfylkingarinnar til að fara með stjórn landsins. Það er mikilvægt að það komist til skila, og það oft og það mörgum sinnum, hæstv. forseti. Hvað gerðu ungmennafélagar stjórnarandstöðunnar þegar meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Ungmennafélags Íslands yrðu aukin um 34,4 millj. þannig að framlagið næmi 100 millj. á næsta ári? Ungmennafélagar stjórnarandstöðunnar sátu hjá, þau sögðu pass. Þau lögðu ekki í að samþykkja þessa tillögu, treystu sér ekki til að styðja hreyfingu sína. Þau treystu sér ekki til að styrkja Ungmennafélag Íslands til viðbótar um þessar 34,4 millj. kr. Það verður fróðlegt þegar hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson fer um kjördæmi sitt og reynir að skýra það út fyrir ungmennafélögum þar og öðru fólki af hverju hann gat ekki stutt tillögu um aukin framlög til Ungmennafélags Íslands. Bandalag íslenskra skáta, hvernig fór stjórnarandstaðan með Bandalag íslenskra skáta? Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Bandalags íslenskra skáta yrðu aukin um 9 millj. Og auðvitað sat stjórnarandstaðan hjá, auðvitað sagði stjórnarandstaðan pass eins og í öllum öðrum málum þar sem framlög ríkissjóðs voru aukin. Meira að segja sparkvellirnir, hæstv. forseti, fengu ekki að vera í friði fyrir stjórnarandstöðunni, meira að segja framlag til Knattspyrnusambands Íslands til að byggja upp sparkvelli víða um land og ljúka því átaki fékk ekki að vera í friði, hæstv. forseti. Hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar treystu sér ekki til að styðja aukið framlag til sparkvallanna. Mikið hefur verið talað um þann vanda sem steðjar að Suðurnesjamönnum í kjölfar brotthvarfs hersins af Keflavíkurflugvelli. Hvernig skyldu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar sem hafa miklar áhyggjur af þessum vanda hafa tekið á tillögu meiri hluta fjárlaganefndar um sérstakt fjárframlag til reksturs fyrrum hersvæða við Keflavíkurflugvöll upp á heilar 280 millj. kr. sem maður skyldi ætla að mundi bæta eitthvað atvinnuástandið á Suðurnesjum? Hvernig skyldu hv. þingmenn hafa tekið á þessu? Jú, þingmenn stjórnarandstöðunnar sátu hjá, þau sögðu pass. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Skógræktarfélags Íslands yrðu aukin um 6 millj. kr. Hvernig skyldu stjórnarandstæðingar hafa tekið á því? Jú, auðvitað með hefðbundnum hætti, þeir gátu ekki stutt framlög til Skógræktarfélags Íslands upp á heilar 6 millj. kr. Það er furðulegt að horfa upp á þessa afstöðu stjórnarandstöðunnar til frjálsra félagasamtaka í landinu. Það er óhuggulegt að vita til þess að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar treysti sér ekki til að styðja framlög úr ríkissjóði til ýmissa félagasamtaka og áhugamannasamtaka víða um land sem eru að vinna yfirleitt í sjálfboðastarfi að góðum og uppbyggilegum málefnum sem brýn þörf er á að sinna. Ég gat um Skógræktarfélags Íslands. Hvernig skyldu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa tekið á Skógrækt ríkisins? Þar lagði meiri hluti fjárlaganefndar til að framlög yrðu aukin um 24 millj. kr. Ég sé að þetta er sérstakt áhugamál hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni - sem nú hleypur í salinn - enda stofnun í kjördæmi hans. Hvernig skyldi hv. þingmaður eða aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa tekið á þeirri tillögu meiri hluta fjárlaganefndar? Jú, þeir sátu hjá og gátu ekki, treystu sér ekki, þorðu ekki að samþykkja aukin fjárframlög til Skógræktar ríkisins. Fróðlegt er að horfa aftur til landbúnaðarskólanna, hæstv. forseti. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til Landbúnaðarháskóla Íslands yrðu aukin um 30 milljónir og yrðu þá tæplega 890 millj. kr. á næsta ári. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði líka til að framlög til Hólaskóla á Hólum í Hjaltadal yrðu hækkuð um 4 milljónir og yrðu 320 millj. kr. Hvernig skyldi fyrrverandi Hólarektor, hv. þm. Jón Bjarnason, hafa tekið á þeim tillögum stjórnarandstöðunnar? Tveir skólar í kjördæmi hans, þar af annar þar sem hann gegndi stöðu rektors um margra ára skeið, hvernig skyldi hv. þingmaður hafa tekið á þeim tillögum? Maður hefði haldið að fyrra bragði að hann hefði verið snöggur til að greiða þeim atkvæði, en því var ekki að heilsa. Hv. þingmaður, eins og aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar, sat hjá. Hann skilaði auðu, hann sagði pass. Það verður mikil skemmtiför þegar hv. þm. Jón Bjarnason heldur næst heim að Hólum. Það verður skemmtiför, hæstv. forseti. Það væri auðvitað full ástæða til að fara með hv. þm. Jóni Bjarnasyni að Hólum, þótt ekki væri nema til að reyna að hjálpa honum og útskýra fyrir heimamönnum á Hólum að hv. þingmaður hafi ekki treyst sér, ekki þorað, ekki getað sýnt þann kjark að samþykkja aukin framlög til síns gamla skóla á Hólum. Ja, sér er nú hver hneisan. Við getum tekið Veiðimálastofnun. Við skulum skoða hana aðeins, hún er líka sérstakt áhugamál hv. þm. Jóns Bjarnasonar. Veiðimálastofnun hefur eftir breytingar við 2. umr. 162,3 millj. kr. sem framlag úr ríkissjóði. Við 2. umr. lagði meiri hluti fjárlaganefndar til að þau framlög yrðu aukin um 20 millj. kr. Að sjálfsögðu sat stjórnarandstaðan hjá, að sjálfsögðu sagði stjórnarandstaðan pass, að sjálfsögðu gat stjórnarandstaðan ekki greitt því atkvæði. Þetta er allt á ábyrgð stjórnarmeirihlutans á Alþingi. Það er líka gott að fólk viti að það er stjórnarmeirihlutinn sem leggur þessar breytingar til og það er stjórnarmeirihlutinn sem samþykkir þessar auknu fjárveitingar án alls atbeina hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar. Hæstv. forseti. Fyrirhugað er að fjölga nemendum Lögregluskóla Íslands. Mönnum hefur á stundum orðið tíðrætt um nauðsyn þess að fjölga lögreglumönnum og auka sýnilega löggæslu. Hvað gera menn svo þegar lagt er til að Lögregluskóli ríkisins fái aukalega 35 millj. kr. til að geta tekið inn fleiri nema? Auðvitað samþykkti stjórnarmeirihlutinn á Alþingi þá tillögu undantekningarlaust en hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar sátu hjá. Maður hlýtur að spyrja sig, hæstv. forseti, þegar svona háttar til: Hvað eru hv. þingmenn að gera í þingsalnum við þessa atkvæðagreiðslu þegar þeir treysta sér ekki til að greiða einni einustu tillögu atkvæði sitt? Þetta er svo sorglegt og svo átakanlegt að engu tali tekur. 
             Við skulum næst snúa okkur að málefnum fatlaðra, hæstv. forseti. - Sé ég nú í salnum stuðningsfulltrúann sjálfan, hv. þm. Valdimar Leó Friðriksson, sem lagði manna fyrstur á flótta úr Samfylkingunni. Hvernig skyldi hann hafa tekið á tillögunum um aukin útgjöld til málefna fatlaðra? Hvernig skyldu aðrir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa tekið á tillögum um aukin - ekki niðurskurð - aukin fjárútgjöld, aukin útgjöld til málefna fatlaðra, tillögu um að auka framlög til ýmissa verkefna á sviði fatlaðra um 90 millj. kr. eða tillögu um að setja sérstaklega 32 millj. kr. til viðbótar í málefni fatlaðra í Reykjavík? Hvernig tóku forkólfar stjórnarandstöðunnar á því máli? Hvernig tók stuðningsfulltrúinn á því máli? Hvernig tóku hv. þingmenn á því máli, tillögum um aukin framlög til málefna fatlaðra við 2. umr. um fjárlög næsta árs? Skyldu þeir hafa greitt þessu atkvæði? Að sjálfsögðu ekki, hæstv. forseti. Getuleysið er algjört. Ábyrgðarleysið er algjört og hræðslan við að taka ákvörðun er algjör. Það er gott fyrir forsvarsmenn fatlaðra um land allt að vita hver hugur stjórnarandstöðunnar er til málefna fatlaðra í raun og veru þegar á reynir. - Og það er geispað, hæstv. forseti, af því að þetta skiptir stjórnarandstöðuna ekki neinu máli, málefni fatlaðra skipta stjórnarandstöðuna engu máli eins og fram kemur og eins og hún sýnir hug sinn við atkvæðagreiðslu við 2. umr. fjárlaga. Við getum horft á ýmis önnur félagsmál.  Við skulum aðeins ræða um heilbrigðismálin, hæstv. forseti. Við getum til að mynda tekið Landspítala – háskólasjúkrahús. Hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa löngum kvartað yfir fjárhagsvandræðum Landspítalans, fjársvelti Landspítalans, og því hvernig stjórnarmeirihlutinn á hinu háa Alþingi á að hafa komið fram við Landspítalann og forráðamenn hans. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til við atkvæðagreiðslu um fjáraukalög fyrir þetta ár að framlög til Landspítalans ykjust um 1 milljarð kr., 1.000 milljónir. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði líka til við 2. umr. um afgreiðslu fyrir fjárlög 2007 að framlög til Landspítalans ykjust um rúman milljarð, þ.e. 1.023,4 millj. kr. Oft hefur verið kvartað og kveinað af hálfu stjórnarandstöðunnar yfir því að framlög til heilbrigðismála væru ekki næg, og framlög til Landspítalans ekki næg. Hvernig sýnir stjórnarandstaðan og hv. þingmenn hennar svo hug sinn til Landspítalans þegar færi gefst á að auka framlögin um 1 milljarð á þessu ári og 1 milljarð á næsta ári? Hún skilar auðu, hæstv. forseti. Stjórnarandstaðan getur ekki einu sinni samþykkt að auka fjárframlög til Landspítala – háskólasjúkrahúss um 1 milljarð. Þetta er erfitt líf, hæstv. forseti, það er erfitt að vera hræddur. Það er erfitt að vera hræddur og skelfdur í stjórnarandstöðunni og fá svo þann dóm yfir sig að kjósendur treysti manni ekki, ofan á allt saman. Er það nema von að kjósendur treysti ekki fólki eins og hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar til að fara með stjórn landsins þegar stjórnarandstaðan segir pass í hverri tillögunni, í hverju málinu á fætur öðru sem snýr að framlögum úr ríkissjóði?

Ekki vera svona sorgmæddur.

Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til 120 millj. kr. aukningu á fjárframlögum til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri við umræðu um fjáraukalög fyrir árið 2006. Við 2. umr. um það mál sem við erum hér með til umræðu, hæstv. forseti, lagði meiri hluti fjárlaganefndar til 100 millj. kr. hækkun. Hvernig skyldi oddviti Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, hafa tekið á þeirri tillögu við 2. umr. málsins? Hann gerði auðvitað það sama og allir aðrir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar. Hann gerði ekki neitt. Hann gat ekki einu sinni stutt stærsta sjúkrahús landsbyggðarinnar með því að greiða því atkvæði að sjúkrahúsið fengi 100 millj. aukalega á fjárlögum ársins 2007. Það eru einkennileg skilaboð, hæstv. forseti, sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sendir til höfuðstöðva Norðurlands í kjördæmi sínu. En það er hollt fyrir Akureyringa og aðra Norðlendinga og íbúa Norðaust. að muna hvern hug hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon ber í raun og veru til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Það má sömuleiðis líta á önnur mál sem varða heilbrigðisráðuneytið til að leita eftir hug stjórnarandstöðunnar til þeirra mála. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög til SÍBS ykjust um 7 millj., framlög til Hjartaheilla um 5 millj., framlög til vist- og meðferðarheimilisins í Krýsuvíkurskóla um 10 millj. og hvernig tók stjórnarandstaðan á þessu? Hún náttúrlega tók ekkert á þessu, hæstv. forseti. Hún ákvað bara að sitja hjá. Hún ákvað bara að það væri einfaldast að greiða þessu ekki atkvæði, að styðja ekki þessi framlög til mannúðarmála, til velferðarmála. Þetta eru skilaboðin, hæstv. forseti, sem stjórnarandstaðan sendir trekk í trekk til landsmanna. Þarna er hugurinn, þarna kemur hann best í ljós. Hið sama má segja um framlag til öldrunarstofnana, til að mynda Jaðars í Ólafsvík ef hv. þm. Sigurjón Þórðarson hefur komið þangað á leið sinni um Snæfellsnesið. Það var lagt til að framlög til Jaðars ykjust um 20 millj. Þetta er í kjördæmi hv. þm. Sigurjóns Þórðarsonar. Það væri fróðlegt þegar og ef hv. þingmaður fer aftur á Snæfellsnesið að heyra hann skýra út fyrir forstöðumönnum Jaðars í Ólafsvík að hann hafi ekki getað stutt tillögu um að framlög til þessarar öldrunarstofnunar yrðu aukin um 20 millj. kr. Það verður ekki skemmtileg stund fyrir hv. þingmann. En hann fær ekki vikist undan þeim örlögum sínum og þeim afdrifaríku ákvörðunum sem hann hefur tekið í þingsal, hvorki í þessum efnum né öðrum. Við getum til að mynda tekið endurhæfingardeild Heilsustofnunar Náttúrulækningafélags Íslands þar sem lögð var til 5 millj. kr. aukning á framlögum fyrir næsta ár. Stjórnarandstaðan sagði pass, gat ekki greitt þessu atkvæði. Sömu sögu er að segja um 44,6 millj. sem renna eiga til heilsugæslunnar á höfuðborgarsvæðinu. Stjórnarandstaðan sagði pass. Það er hægt að taka Heilbrigðisstofnunina á Siglufirði þar sem lögð var til ríflega 50 millj. kr. hækkun. Stjórnarandstaðan sagði pass. Það er hægt að taka aðra heilbrigðisstofnun eins og Heilbrigðisstofnun Þingeyinga þar sem lagt var til að framlög hækkuðu um 32 millj. Og stjórnarandstaðan sagði pass. Furðulegt, hæstv. forseti, furðulegt. Hv. þm. Einar Már Sigurðarson er líklega sá hv. þingmanna sem ferðast hvað mest innan lands með flugi. Maður hefði því haldið að hann tæki vel í aukið framlag og aukna styrki til innanlandsflugs. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að framlög og styrkir til innanlandsflugs hækkuðu um 95 millj. og yrðu 246,8 millj. Og hvað gerði hv. þm. Einar Már Sigurðarson? Hvað gerðu aðrir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar? Gátu þau stutt með þessum hætti við landsbyggðina? Nei, þau gátu það ekki. Það var bara ekki nokkur vegur. Það var ekki nokkur vegur að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar fengjust til þess að styðja tillögu um að auka styrki til innanlandsflugs. Þetta eru skemmtileg skilaboð til landsbyggðarinnar, hæstv. forseti. Það er gaman fyrir landsbyggðarfólk að vita með hvaða hætti hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar berjast fyrir landsbyggðina og málefni hennar. Þetta eru skýr skilaboð, skilaboð um að það eigi ekki auka styrki til innanlandsflugs. Það er ekki einu hægt að styrkja það, hæstv. forseti. Við getum tekið ferðamálin. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til að landkynningarskrifstofur erlendis fengju 40 millj. kr. til viðbótar við það sem var í fjárlagafrumvarpinu og ferðamálasamtök landshluta 20 millj. Hvað gerði stjórnarandstaðan í þessum málum, þessi sama stjórnarandstaða og hefur lagt áherslu á mikilvægi ferðamannaþjónustunnar og ferðamannaiðnaðarins? Hvað skyldi þessi sama stjórnarandstaða hafa gert þegar hún gat aukið framlög til ferðamála um heilar 60 millj.? Ekki neitt. Bara hreint alls ekki neitt. Hún skilaði auðu. Hún gat ekki stutt tillögur stjórnarmeirihlutans um aukin framlög til ferðamála. Samkeppnismálin. Hvernig ætli stjórnarandstaðan hafi tekið á þeim? Gat hún stutt tillögur stjórnarmeirihlutans um 17 millj. til viðbótar við það sem var í fjárlagafrumvarpinu til Samkeppniseftirlitsins til að styrkja og efla samkeppniseftirlit? Nei. Auðvitað gat stjórnarandstaðan ekki stutt tillögur stjórnarmeirihlutans í þeim efnum. Eigum við að snúa okkur að umhverfismálunum? Umhverfisráðherra hefur lagt fram á Alþingi frumvarp um Vatnajökulsþjóðgarð. Þessi þjóðgarður verður sá stærsti í Evrópu. Maður hefði haldið að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hefðu einhvern áhuga á því að láta þetta mál til sín taka á hinu háa Alþingi og styðja að farið yrði af stað með myndarbrag þegar þjóðgarðurinn yrði opnaður. Hver eru svo viðbrögð stjórnarandstöðunnar? Stjórnarmeirihlutinn lagði til að tæplega 120 millj. kr. yrðu settar í Vatnajökulsþjóðgarð og stjórnarandstaðan sagði pass. Hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar sem á tyllidögum þykjast hafa áhuga á náttúruvernd sýna hug sinn í verki til náttúruverndar með þessum hætti. Þeir treystu sér ekki til að styðja fjárframlög til Vatnajökulsþjóðgarðs. Það er hollt fyrir náttúruverndarmenn og áhugamenn um umhverfisvernd að hafa það í huga að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa engan áhuga á náttúruverndarmálum og engan áhuga á Vatnajökulsþjóðgarði.

Framsóknarflokkurinn hefur hann.

Þau gátu ekki stutt tillögu um að setja 120 millj. kr. í Vatnajökulsþjóðgarð. Ja, mikil er skömmin, hæstv. forseti. Við skulum sömuleiðis horfa á aðrar stofnanir umhverfisráðuneytisins. Meiri hluti fjárlaganefndar lagði til 10 millj. kr. viðbótarframlag til Landmælinga Íslands, 10 millj. viðbótarframlag til Náttúrufræðistofnunar Íslands, 7 millj. kr. viðbótarframlag til náttúrustofu í Neskaupstað, náttúrustofu í Vestmannaeyjum, náttúrustofu í Bolungarvík, náttúrustofu í Stykkishólmi, náttúrustofu á Sauðárkróki, náttúrustofu í Sandgerði og náttúrustofu á Húsavík, 7 millj. kr. viðbótarframlag til hverra þessara náttúrustofa þannig að hver stofa fengi samtals á næsta ári 15,8 millj. Hver er svo áhugi hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar á starfsemi náttúrustofa um landið? Hann birtist í því, hæstv. forseti, að þingmenn stjórnarandstöðunnar treystu sér ekki eða vildu ekki eða gátu ekki stutt tillögur um aukin framlög til náttúrustofa og náttúrufræðistofnana. Þetta sýnir allt saman, hæstv. forseti, hvaða hug stjórnarandstaðan ber til landsmanna. Þetta sýnir allt saman af hverju hv. þm. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir segir að kjósendur treysti ekki þingmönnum Samfylkingarinnar. Þetta sýnir af hverju landsmenn treysta ekki stjórnarandstöðunni til að fara með stjórn landsins. Það er vegna þess að stjórnarandstaðan skilar auðu. Það er ekki nóg með að stjórnarandstaðan hafi ekki lagt fram neina tillögu í heilbrigðismálum. Stjórnarandstaðan lagði heldur ekki fram neina tillögu í menntamálum og stjórnarandstaðan lagði ekki fram neina tillögu í félagsmálum. Stjórnarandstaðan gat ekki stutt eina einustu tillögu frá meiri hluta fjárlaganefndar við 2. umr. um fjárlög á hinu háa Alþingi, ekki eina til allra þessara góðu málefna, sumra hverra sem hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa rætt oft og mikið um. Þau gátu ekki stutt eina einustu tillögu, hæstv. forseti, og það er gott að það sé skráð í þingtíðindin og það er gott að almenningur um allt land fái að vita af því. Hver er svo ábyrgðin? Hver er ástæðan fyrir því að þingmenn stjórnarandstöðunnar gátu ekki flutt eina einustu tillögu um framlög til menntamála, félagsmála eða heilbrigðismála og gátu ekki stutt eina einustu tillögu frá stjórnarmeirihlutanum á Alþingi? Hver er ástæðan, hæstv. forseti? Það kannski kemur fram í máli hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar hér síðar, þ.e. þeirra sem ekki er búið að dæma úr leik. Það verður væntanlega stutt ræða hjá hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni enda er búið að afskrifa hann. Kjósendur hafa aldrei treyst honum. Fyrir liggur sú yfirlýsing formanns Samfylkingarinnar að kjósendur treysta ekki hv. þm. Einari Má Sigurðarsyni til að fara með stjórn landsins og ríkisfjármálanna. Það hlýtur að vera stutt ræða fram undan hjá honum, hæstv. forseti.  Eitt vakti athygli mína, í framhaldsnefndaráliti minni hluta fjárlaganefndar er ýjað að því að stjórnarmeirihlutinn á hinu háa Alþingi bæði eyði of miklum fjármunum og of litlum fjármunum úr ríkissjóði. Það er fróðlegt að lesa álit minni hlutans. Það er sérstök ástæða til að lesa úr þessu minnihlutaáliti vegna þess að þetta er í fyrsta skipti á kjörtímabilinu sem stjórnarandstaðan kemur sér saman um eitt álit. Í fyrsta skipti frá 1999. Í álitinu segir m.a., með leyfi forseta: „Jafnframt því sem hægir á hagkerfinu er næsta ár kosningaár sem oft hvetur ríkisstjórn sem óttast úrslit kosninga til að taka „vinsælar“ ákvarðanir á kostnað skynseminnar.“ Það væri kannski rétt, hæstv. forseti, að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar svöruðu því hverjar þessar vinsælu ákvarðanir eru, þessar vinsælu, óskynsamlegu ákvarðanir. Hvaða ákvarðanir eru það sem hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar telja óskynsamlegar og vilja þá væntanlega fella niður framlög til þeirra? Geta þau lýst því? Þora þau að lýsa því? Ég held að það sé nefnilega málið, hæstv. forseti, að þau þora því ekki fremur en öðru hér í þingsalnum. Hæstv. forseti. Í lokaorðum í framhaldsáliti minni hlutans stendur: „Ríkisstjórnarmeirihlutinn er orðinn þreyttur og farinn að kröftum. Það stafar hins vegar ekki af miklum afrekum heldur er ástæðan þvert á móti fyrst og fremst valdþreyta og hugmyndaskortur. Núverandi ríkisstjórnar verður m.a. minnst fyrir virðingarleysi gagnvart fjárlögum og agaleysi við stjórn ríkisfjármála. Væntanleg fjárlög fyrir árið 2007 eru því miður enn eitt dæmið um slík vinnubrögð ríkisstjórnarmeirihlutans.“ Þetta er eitthvað sem ætti að fara í stóru brandarabókina, hæstv. forseti. Hver skyldi árangurinn af stjórn ríkisfjármálanna hafa verið síðustu árin? Ég fór yfir það í fyrri ræðu minni hvernig efnahagsstjórnin hefði gerbreyst á síðustu 10 árum, hvernig kaupmáttur almennings hefði aukist, verðbólga minnkað o.s.frv. Skuldir ríkissjóðs hafa greiðst upp hratt og örugglega og ríkissjóður er nánast skuldlaus. Ríkissjóður hefur skilað 150 milljörðum í afgang á síðustu tveimur árum. Er það virðingarleysi gagnvart fjárlögum og agaleysi við stjórn ríkisfjármála? Hvert er virðingarleysið við þessa meðferð frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2007? Það er auðvitað virðingarleysi hv. þingmanna stjórnarandstöðunnar gagnvart landsmönnum með því að þora ekki, geta ekki og vilja ekki taka nokkra ábyrgð, hvorki á einstökum tillögum né fjárlögunum í heild. Þetta er getulaus stjórnarandstaða, hæstv. forseti, og það er sama hvernig menn hamast hér í ræðustól af hálfu stjórnarandstöðunnar, því verður ekki breytt. Kjósendur hafa ekki traust á þingmönnum stjórnarandstöðunnar. Hún er sjálf búin að dæma sig úr leik og það mun koma í ljós á vori komanda.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágæta og skemmtilega ræðu. Hún virðist vera framhald af þeirri ræðu sem hann flutti í morgun. Hann er að verða einhvers konar skemmtanastjóri í þinginu. Það skyldi þó aldrei verða ef hann heldur áfram á sömu braut - því hefur verið hvíslað að mér - að hann verði ekki bara skemmtanastjóri heldur jafnvel hirðfífl, þó að ég sé kannski ekki á sama máli hvað það varðar. Mig langar að spyrja hv. þingmann um tekjuhliðina. Nú gefur Framsóknarflokkurinn sig stundum út fyrir það að vera félagshyggjuflokkur. Þingmaðurinn hefur hér farið yfir það hvernig hann deilir út fjármunum ríkisins en hann hefur lítið fjallað um það hvernig hann hefur aflað teknanna. Það er þannig að afleiðing skattstefnu ríkisstjórnarinnar er sú að hann hefur alltaf farið dýpra og dýpra ofan í vasa þeirra sem hafa lágu launin. Nú hefur sjálfur hæstv. fjármálaráðherra, frú forseti, gefið mér þær upplýsingar að Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn hafi aukið enn á ójöfnuðinn þannig að hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson fer alltaf dýpra og dýpra ofan í vasa þeirra með lágu launin en einn hópur sleppur og það er sá hópur sem hefur allra hæstu launin. Ég spyr bara hv. þingmann þegar hann fer hér yfir hvernig hann deilir út þessu fé hingað og þangað til margra ágætra verkefna hvort þetta sé eitthvað í samræmi við félags- og samvinnuhugsjón Framsóknarflokksins. Ég get ekki séð það og það eru margir gamlir framsóknarmenn sammála mér og furða sig á þeirri vegferð sem þeirra gamli Framsóknarflokkur fer í í þessum fjárlögum og undanfarin ár, frú forseti.

Hæstv. forseti. Það fór auðvitað eins og ég óttaðist að hv. þingmaður gat engu svarað um það hvers vegna hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar treystu sér ekki til að styðja eina einustu tillögu frá stjórnarmeirihlutanum um aukin fjárframlög til ýmissa stofnana, félagasamtaka og annarra góðra mála. Þess í stað kaus hann í andsvari sínu að tala um eitthvað allt annað, eitthvað sem ég hafði ekki minnst einu orði á. Það liggur auðvitað fyrir, hæstv. forseti, að tekjur ríkissjóðs hafa aukist gríðarlega á undanförnum árum, m.a. vegna þess að veltuskattar hafa aukist gríðarlega mikið, m.a. vegna framkvæmda í kjördæmi hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar  
             Það sem liggur hins vegar fyrir, hæstv. forseti, er það að stjórnarandstaðan er rúin trausti. Það er búið að afskrifa hv. þm. Össur Skarphéðinsson, ekki af mér eða öðrum hv. þingmönnum stjórnarflokkanna, heldur af formanni Samfylkingarinnar, hv. þm. Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur sem er búin að afskrifa þennan hv. þingmann. Það er ljótt. 
            

Frú forseti. Það kom ekki á óvart að hv. þingmaður forðaðist eins og heitan eldinn að minnast á ójöfnuðinn sem Framsóknarflokkurinn hefur staðið fyrir og misskiptinguna sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa sameinast um að leiða yfir þjóðina. Í ræðu sinni minntist hann á það einelti sem Frjálslyndi flokkurinn hefur orðið fyrir hér af forseta þingsins og við urðum vitni að í gær í þingsal. Ég verð að segja að ég hef ekki enn þá fengið neinar skýringar á því hvernig stóð á því að við fengum ekki að bera upp fyrirspurn í þinginu. Þetta er ekkert gamanmál, frú forseti. Menn velta auðvitað fyrir sér hverjar skýringarnar eru. Ég hef reynt að geta í eyðurnar. Er þetta vegna þess að við ræðum um málefni sem stjórnarflokkarnir forðast eins og heitan eldinn, svo sem sjávarútvegsmál? Það er mjög viðkvæmt, m.a. vegna þess að þeir hafa komið hér upp kvótakerfi sem skilar ekki neinu, hefur aukið á misskiptinguna og tekið atvinnuréttinn af landsbyggðinni. Er það það sem má ekki ræða, eða er það hitt að sá þingmaður sem hér talar er í einhverri ónáð hjá hæstv. forseta vegna þess að hann hefur leyft sér að ræða m.a. um olíusamráðsmálið og tengsl hæstv. forseta við það mál? Ég hef bent á það að hún var einmitt dómsmálaráðherra þegar þau lögbrot stóðu yfir. Kannski eru tengsl þess máls við forseta þingsins ástæðan fyrir því að Frjálslyndi flokkurinn eða sá sem hér stendur og ræðir þessi mál hafi orðið fyrir þessu óréttlæti í gær. Ég hef ekki fengið neinar skýringar og ég segi bara að mér finnst þetta það alvarlegt mál að hv. þingmaður og grandvar sem Guðjón Ólafur Jónsson er, lærður lögmaður og ég frétti það að hann væri með framhaldsmenntun frá Skotlandi, 

Hæstv. forseti. Eins og ég gat um í ræðu minni er Frjálslyndi flokkurinn orðinn einelti flokkurinn. Hv. þingmenn Frjálslynda flokksins elta hver annan á röndum og leggja hver annan í einelti.

Nei, nei.

Framkvæmdastjóri þingflokksins leggur framkvæmdastjóra flokksins í einelti, eða formann flokksins. Þessar fáu hræður sem enn eru í Frjálslynda flokknum leggja hver aðra í einelti og því miður er þessi eineltisumræða orðin svo áberandi hjá hv. þingmönnum Frjálslynda flokksins að þeir eru farnir að bera hana inn í sali Alþingis. Þetta er sorglegt, hæstv. forseti, þegar við erum að ræða við 3. umr. frumvarp til fjárlaga næsta árs og hv. þingmaður beinir í andsvari sínu til mín fyrirspurnum um meint einelti forseta á hendur hv. þingmönnum Frjálslynda flokksins. Þetta er algerlega furðulegt, hæstv. forseti. Ég geri ráð fyrir því að hæstv. forseti geti svarað því aftur jafn vel og forseti svaraði í gær að hv. þingmenn Frjálslynda flokksins hafi ekki orðið fyrir neinu einelti hér. En því miður er paranojan orðin slík í herbúðum Frjálslynda flokksins að menn eru farnir að halda að þeir verði fyrir einelti vegna atbeina hæstv. forseta Alþingis. Ég hef skömm á þessum málflutningi, hæstv. forseti.

Frú forseti. Þetta var nokkuð undarleg ræða sem hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson flutti. Það versta kannski við ræðuna var allur þessi fjöldi rangfærslna. Nokkrum þeirra var beint sérstaklega til mín af einhverjum ástæðum, kannski af því að ég var sá eini sem nennti að hlusta á hv. þingmann í hálftíma áðan. 
             Í fyrsta lagi er rétt að taka fram að það er rangt að sá er hér stendur hafi verið á brott rekinn úr Samfylkingunni. Í öðru lagi fullyrti hv. þingmaður að ég hefði setið hjá við afgreiðslu breytingartillagna meiri hlutans við 2. umr. fjárlagafrumvarps og tók hann sérstaklega fram að ég hefði setið hjá við tillögur um hækkanir á framlögum til íþrótta- og æskulýðsmála og málefna fatlaðra. Frú forseti. Þetta er ekki rétt og ég legg til að hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson kynni sér gögnin betur áður en hann fer með svona fullyrðingar. Það er líka rétt að halda því til haga að breytingartillögur meiri hlutans um hækkanir á fjárframlögum til íþrótta- og æskulýðsmála eru allar í samræmi við þær ábendingar sem ég kom fram með strax við 1. umr. fjárlagafrumvarps. Hv. þingmaður talaði um skoðanir, orð á tyllidögum og jafnframt hældi hann sér fyrir framlag til málefna geðfatlaðra. Þess vegna spyr ég hv. þm. Guðjón Ólaf Jónsson: Hyggst þingmaðurinn styðja breytingartillögu mína um hækkun á fjárframlögum til Fjölmenntar sem er menntunar- og starfsendurhæfingarúrræði fyrir geðfatlaða og heilaskaðaða? Þarna vantar um 12 millj. miðað við loforð ríkisstjórnarinnar, og ég spyr: Hyggst hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson styðja þessa breytingartillögu?

Hæstv. forseti. Allt er þetta spurning um túlkun orða. Ég sagði í ræðu minni að hv. þingmaður væri brott rekinn úr Samfylkingunni. Ég held að hann hafi kosið að skrifa uppsagnarbréfið sjálfur. En það er eins og við önnur starfslok að mönnum gefst kostur á því nema að hv. þingmaður hafi vitað það á undan öðrum hv. þingmönnum Samfylkingarinnar að kjósendur treystu honum ekki, að kjósendur treystu ekki þingmönnum Samfylkingarinnar, að mati formanns flokksins, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur. Það eru sérkennileg skilaboð, eins og ég hef áður getið um, að formaður flokks skuli koma fram með þeim hætti gagnvart þingmönnum sínum enda sést að hv. þm. Einar Már Sigurðarson, sem situr hér í salnum, er hinn beygðasti og nánast kominn undir borð eftir ræðu formanns Samfylkingarinnar, hv. þm. Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur. Það verður ekki hátt risið á hv. þingmanni þegar hann fer að koma upp í ræðustól og reyna að skýra út fyrir þingi og þjóð hvernig á að vera hægt að treysta honum fyrir ríkisfjármálunum ef formaður flokksins, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, lýsir því yfir að kjósendur hafi ekki traust á honum frekar en öðrum þingmönnum Samfylkingarinnar.

Frú forseti. Það fór eins og mig grunaði. Nú hefur hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson belgt sig út í nokkra klukkutíma og þakkar sér nánast allt sem gott hefur verið gert. En hann neitaði að svara einfaldri fyrirspurn um hvort hann hygðist styðja þessa breytingartillögu. Við höfum margoft heyrt þessa ræðu hv. þingmanns um svokallaða Keflavíkurræðu en ég skora á hann, eftir allar skammirnar í dag, að svara þessari einföldu fyrirspurn: Hyggst hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson greiða atkvæði með breytingartillögu minni um hækkun á fjárframlögum til Fjölmenntar, menntunar- og starfsendurhæfingarúrræði fyrir geðfatlaða og heilaskaðaða? Þar vantar um 12 millj. kr. til að hægt sé að reka námskeið fyrir 100 manns til að aðstoða þetta fólk við að komast áfram í námi eða í vinnu. Frú forseti, ég óska eftir því að hv. þingmaður svari þessu hátt og snjallt en hætti að belgja sig út og skammast í formanni Samfylkingarinnar.

Hæstv. forseti. Ég held að árangurinn af ræðu minni við 2. umr. um frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2007 sé að koma fram. Hann er sá að einn stjórnarandstöðuþingmaður hefur ákveðið að flytja eina tillögu til viðbótar frá því sem áður var. Ég rakti ítarlega í ræðu minni að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hefðu ekki flutt eina einustu tillögu í félagsmálum, ekki eina einustu tillögu í heilbrigðismálum og ekki eina einustu tillögu í menntamálum við 2. umr. fjárlaga. Nú liggur hins vegar fyrir að hv. þm. Valdimar Leó Friðriksson hefur treyst sér, eftir að hafa gengið úr Samfylkingunni, til að leggja fram eina tillögu við 3. umr. fjárlaga. Það er auðvitað sérstök ástæða til að fagna því og óska hv. þingmanni til hamingju með að hann hafi náð því, genginn úr Samfylkingunni, að leggja fram eina tillögu við 3. umr. um fjárlögin. Það verður að koma í ljós við atkvæðagreiðslu að lokinni 3. umr. hvernig ég greiði atkvæði. Það mun koma skýrt fram. En ég skal lofa hv. þingmanni því að ég mun taka afstöðu. Það er það sem hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa ekki þorað að gera við atkvæðagreiðslur um fjárlögin í haust.

Frú forseti. Það hefur á margan hátt verið fróðlegt að fylgjast með 3. umr. um fjárlög fyrir árið 2007 þótt margt hafi áður gengið á líkt því sem nú er verður þó að segja að hinn sérstaki ræðustíll og málflutningur ungliðadeildar Framsóknarflokksins hafi sett svip á umræðuna. Það er greinilega komin gífurleg samkeppni á milli hv. þingmanna Guðjóns Ólafs Jónssonar og Birkis J. Jónssonar um hvor tali meira og hvor geti þakkað sér fleiri erindi sem hafa notið velvildar meiri hluta fjárlaganefndar. Það er t.d. alveg ljóst, taki maður bókstaflega ræður þeirra hv. þingmanna, að Sjálfstæðisflokkurinn er áhrifalaus flokkur hvað varðar fjárlög og að mér heyrðist á stundum í ræðum hv. þingmanna virtist Sjálfstæðisflokkurinn varla hluti af ríkisstjórninni lengur.

Ertu ekki feginn?

Málið snýst ekki um hvar feginleikinn liggur í þessu sambandi. Ég er eingöngu að velta fyrir mér innihaldinu í ræðum hv. þingmanna. Ef menn tækju mark á því sem þar hefur verið sagt mundu menn draga þessa ályktun. En þetta eru auðvitað eðlileg varnarviðbrögð manna sem verið hafa í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur auðvitað ráðið för og kengbeygt Framsóknarflokkinn trekk í trekk og virðist ekkert lát ætla að verða á því. Við megum búast við því að áfram verði haldið á þeirri leið. Ég verð að hryggja hv. þingmenn með því að segja að þeir hafa ekki náð að setja nein met í þessari yfirferð sinni yfir fjárlögin. Við sem höfum verið örfáum árum lengur á þingi munum eftir því að annar fyrrverandi hv. þingmaður fór mun lengra í yfirferð um tillögur meiri hluta fjárlaganefndar og náði að koma við á fleiri stöðum á landinu en þeir samanlagt náðu, þótt ég tæki fyrir síðustu 3–4 ræður þeirra. Hv. þingmenn verða því að bæta sig verulega ef þeir ætla að komast á spjöld sögunnar og þótt ekki væri nema að komast með tærnar þar sem viðkomandi fyrrverandi þingmaður hafði hælana. Þar þurfa þeir töluvert í að bæta. Hins vegar verður að segja, um hinn sérkennilega ræðustíl, að hann hlýtur að vera þjálfaður í einhverjum ungliðabúðum Framsóknarflokksins. Í flestum flokkum væri þetta líklega flokkað undir skemmtiatriði en ég veit ekki hvort skemmtiatriði, svo löng sem sumar ræður hv. þingmanna hafa verið, mundu slá í gegn nema í einhverjum sérstökum hópum sérvaldra framsóknarmanna.  En mér þótti fróðlegt þegar hv. þingmaður gekk svo langt í að benda á hvílík áhrif hann hefði orðið á afgreiðslu mála í fjárlaganefnd að hann tilgreindi sérstaklega að hv. þingmaður hefði heimsótt ákveðna stofnun og þar með hafi legið ljóst fyrir hver árangurinn varð af þeirri heimsókn. Það skipti milljónum. Það skipti milljónum fyrir viðkomandi stofnun að hv. þingmaður hafi komið þar í heimsókn. Þetta er alveg sérstakur árangur og lofsvert að hv. þingmaður upplifi stöðu sína með þessum hætti.

Hvaða stofnun var þetta?

Minni mitt nær, hv. þingmaður, til þess að nefna hið ágæta samfélag Reykjavíkurakademíuna í þessu sambandi. Þar kom þetta sérlega skýrt fram. En ef hv. þingmaður hefur lifað sig svo skarpt inn í ræðu sína að hann muni ekki hvað sagt var þá er eðlilegt að aðstoða hv. þingmann við að rifja það upp. Þannig er mál með vexti, virðulegi forseti, að það er ekkert gamanmál hvernig fjallað er um fjárlög ríkisins á stundum. Ég verð því miður að segja það að hlutar úr ræðum ungliðadeildar Framsóknarflokksins eru með þeim hætti að það er eiginlega ekki við hæfi þegar við ræðum jafnmikilvæg mál og fjárlög.

Er við hæfi að sitja hjá?

Það sorglegt, frú forseti, þegar hv. þingmenn hafa ekki annað til málanna að leggja en að vekja athygli á því að þeir séu sérstakir áhrifamenn í einstökum fjárveitingum fyrir utan það að ráðast að þingmönnum stjórnarandstöðunnar vegna þeirrar línu sem þeir hafa ákveðið varðandi svo mikilvæga löggjöf sem fjárlögin, þ.e. að vekja athygli á ábyrgðarleysi stjórnvalda með því að sitja hjá. Nýjasta dæmið í því samhengi var þegar hæstv. fjármálaráðherra mælti loksins í gær fyrir máli um breytingar á virðisaukaskatti og ýmsu öðru sem því fylgir. Þá kom í ljós að ekki væri nóg með að málið væri algerlega á seinustu stundu. Frumvarpið tengist að sjálfsögðu fjárlögunum og ef menn legðu metnað sinn í verklagið þá væri búið að afgreiða það frumvarp áður en við færum í lokaumræðu um fjárlög næsta árs. Slík eru áhrif frumvarpsins á fjárlögin. En það hvarflar ekki að stjórnarmeirihlutanum á þingi að bæta vinnubrögðin af þeirri einföldu ástæðu að virðing þeirra, eða réttara sagt virðingarleysi þeirra við fjárlögin, passar ekki inn í þá mynd. Þrátt fyrir að hæstv. fjármálaráðherra hafi viðurkennt það í gær að svo illa væri staðið að málum að frumvarpið væri í heild sinni a.m.k. ekki tækt til þinglegrar afgreiðslu vegna þess að í því lægju þegar fyrir ákveðnir hlutir, strax við 1. umr., sem gerðu að verkum að ekki yrði hægt að ljúka vinnu við frumvarpið á næstu dögum, þrátt fyrir að hæstv. ráðherra hafi óskað þess að að yrði afgreitt fyrir jól. Hæstv. ráðherra kvað upp úr með að eðlilegt væri að láta hluta frumvarpsins bíða þrátt fyrir að auðvitað hafi það áhrif á fjárlögin. Það hefur að vísu ekki áhrif á niðurstöðutölur en það hefur áhrif á ýmsa liði fjárlaganna og eins og ég sagði áðan. En væri einhver metnaður og fagleg vinnubrögð hjá meiri hlutanum í fjárlagagerð og fjárlagaafgreiðslu þá mundi það að sjálfsögðu ekki hvarfla að meiri hlutanum að afgreiða fjárlögin út úr þinginu áður en frumvarpið um virðisaukaskatt og fleiri gjöld væri afgreitt. En það er ekki einu sinni til umræðu. Það hvarflar ekki að meiri hlutanum að biðjast afsökunar á vinnubrögðum sínum, eðlilega ekki. Svo samdauna eru þeir orðnir vinnubrögðunum og virðing þeirra gagnvart fjárlögunum er þannig að þetta skiptir þá engu máli. Það skiptir þá engu máli þótt það sé vitað, á morgun þegar búast má við að við afgreiðum fjárlögin, að fjárlögin augljóslega standast ekki og það verði væntanlega staðfest nokkrum dögum síðar. Þrátt fyrir að meiri hlutinn láti yfirleitt sem þetta séu hinir glæsilegustu pappírar og gífurlega vel sé að öllu staðið þá vita þeir að sjálfsögðu, eftir alla þá yfirferð og umræðu sem átt hefur sér stað undanfarin ár, að fjárlögin eru ekki þau lög sem þau eiga að vera. Þau eru ekki unnin út frá þeim upplýsingum sem nauðsynlegar eru til að hægt sé að tryggja að þau virki sem önnur lög. Þess vegna er virðingin ekki meiri fyrir lögunum. Það má nefna annað dæmi, að vísu ekki stórt, sem sýnir í raun líka hversu óvönduð vinnubrögðin eru. Ég man eiginlega ekki eftir jafnsérkennilegu dæmi að minnsta kosti mörg ár. Þannig var að við 2. umr. um fjárlög ársins 2007 kom meiri hluti fjárlaganefndar með tillögur um að Vatnasafn í Stykkishólmi fengi tvisvar sinnum 20 millj. kr. Það var sem sagt á tveimur fjárlagaliðum, 20 millj. kr. á hvorn lið. Einhver órói myndaðist í stjórnarmeirihlutanum og talið var að þarna væri líklega um einhver mistök að ræða og snarlega var dreift tillögu frá formanni nefndarinnar um að annar liðurinn, þ.e. 20 millj. kr. yrðu strax teknar til baka. Þannig var þetta samþykkt í lok 2. umr. af stjórnarmeirihlutanum. Nú hins vegar liggur fyrir enn ein tillagan um þetta ágæta Vatnasafn í Stykkishólmi. Nú skal bæta við 10 millj. kr. Það er því búið að vera tvisvar sinnum 20 og einu sinni mínus 20 og svo núna einu sinni plús 10. Þetta er dæmigert fyrir vinnubrögðin. Ég leyfi mér að efast um að sú tala sem nú er fundin sé út af fyrir sig nokkuð réttari en þær tölur sem hér hafa yfirleitt verið á ferðinni því að þannig virðist þetta vera æðioft að einhver tilviljun ræður því hvaða tölur enda á blaði hjá þessum stjórnarmeirihluta. Þannig er það gagnvart svona litlum liðum eins og þessum og því miður er það þannig líka gagnvart mörgum mjög stórum stofnunum. Þar virðist ekki vera lagt í þá vinnu sem nauðsynleg er til að menn átti sig raunverulega á stöðu stofnananna. Við sjáum það ár eftir ár að fjöldi stofnana og fjöldi fjárlagaliða ýmist lýkur árinu með halla, mismunandi miklum, og svo eru aðrir sem síðan hafa safnað inneignum. En það virðist vera algerlega tilviljunum háð hvenær farið er yfir þetta til að komast að því hvað valdi. Þess vegna eru fjárlög samþykkt ár eftir ár sem taka raunverulega ekkert mið af raunveruleikanum heldur eru eitthvert tilviljunarkennt fát út í loftið. Þannig er það til dæmis nú að komið var víða við í fjáraukalögunum fyrir þetta ár, til dæmis í heilbrigðisstofnunum og öldrunarstofnunum. En það hefur ekkert fylgt inn í tillögur varðandi fjárlög fyrir næsta ár. Ef það hefði verið nákvæmlega unnið í fjáraukalögunum og talin hefði verið ástæða til þess eftir skoðun sem hér var sérstaklega tilgreint að farið hefði fram með ágætu samstarfi meiri hluta fjárlaganefndar við starfsfólk í heilbrigðisráðuneytinu - og við skulum gefa okkur að þessi vinna hafi verið afskaplega fagleg og góð og niðurstaðan sem kom fram í tillögum vegna fjáraukalaganna hafi verið sú rétta - þá er auðvitað sérkennilegt að leggja í slíka vinnu og láta hana ekki fylgja inn í fjárlög næsta árs vegna þess að ef það hefði verið rétt niðurstaða sem kom fram í fjáraukalögum fyrir árið 2006 þá hlýtur sama leiðrétting á grunni í rekstri þessara stofnana að hafa átt jafnt við um fjárlög fyrir árið 2007. En þarna virðist ekkert samhengi vera á milli hjá meiri hlutanum á Alþingi. Þetta er í samræmi við það sem ég hef áður sagt um virðingarleysi ríkisstjórnarmeirihlutans gagnvart fjárlögum. Ég tók eftir því að hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson hafði sérstakan áhuga á lokaorðum minni hluta fjárlaganefndar þar sem meðal annars er komið inn á þetta. Ég get auðvitað sleppt því að lesa þetta orð fyrir orð, virðulegur forseti, því að hv. þingmaður sá um það fyrir mig. En þar er einmitt minnst á þetta virðingarleysi gagnvart fjárlögum. Ég heyrði svo ekki betur en hv. þingmaður hefði ekkert áttað sig á því og virtist ekkert kannast við hvað þarna var verið að fjalla um. Nú hefur hv. þingmaður ekki verið að störfum á Alþingi og tengst fjárlagavinnunni mjög lengi þannig að kannski er skiljanlegt að hv. þingmaður sé ekki enn búinn að átta sig á þessu og hafi kannski ekki einu sinni hugmyndaflug til þess. Það er eiginlega ekki hægt að ætlast til þess að hv. þingmenn á fyrstu mánuðum sínum á þingi hafi eiginlega hugmyndaflug til að gera sér ljóst hvernig ríkisstjórnarmeirihlutinn umgengst fjárreiðulög og síðan fjárlög. Því er skiljanlegt að hv. þingmaður komi alveg af fjöllum þegar um þetta er rætt því þannig eru því miður vinnubrögð ríkisstjórnarinnar gagnvart þessu. Það þarf ekki að vitna í ræður okkar stjórnarandstæðinga til að fá það staðfest vegna þess að í skýrslum Ríkisendurskoðunar ár eftir ár er á þetta sama bent. Það er algerlega með ólíkindum hve lítill árangur er. Látum vera, virðulegi forseti, að stjórnarmeirihlutinn fari ekki mikið eftir því sem við í minni hlutanum bendum á. En að Ríkisendurskoðun skuli ekki hafa nein áhrif til þess að bæta vinnubrögð meiri hlutans er mikið áhyggjuefni og nokkuð sem við þurfum að fara sérstaklega yfir, þ.e. að þessi stofnun, Ríkisendurskoðun, sem starfar á vegum Alþingis skuli í raun ekki hafa neina stöðu gagnvart framkvæmdarvaldinu. Kannski er eðlilegra að segja að þessi stofnun sem vinnur á vegum Alþingis og á að vera aðstoðarstofnun fyrir þingið til að veita framkvæmdarvaldinu aðhald hefur í raun engin áhrif á þingmeirihlutann hér til að nýta sér þetta, til að veita þetta aðhald sem er algerlega nauðsynlegt. Þetta er alveg sérstakt athugunarefni. En þegar ákveðinn ríkisstjórnarmeirihluti er þreyttur og farinn að kröftum er ekki hægt að búast við því að neinn kraftur sé settur í að veita framkvæmdarvaldinu aðhald, enda höfum við séð að það sem menn hafa nefnt ráðherraræði er algerlega allsráðandi gagnvart fjárlagaferlinu. Hægt er að nefna mýmörg dæmi þar um. En líklega eru greinilegastar núna tilraunir einstakra ráðherra til það að brjóta niður það sem við köllum ramma ráðuneyta. Hefur það nokkrum sinnum verið gert að umræðuefni og er til viðbótar við það sem ég hef áður sagt. Þetta er afskaplega sérkennilegt. Ríkisstjórn ákveður árlega ramma fyrir hvert ráðuneyti og ráðuneytin síðan fylla út í þessa ramma fyrir fjárlagafrumvarp hvers árs. Rammarnir halda vissulega fram að framlagningu fjárlagafrumvarpsins en síðan heyra þeir sögunni til. Við höfum í fjárlaganefnd - það hefur verið rætt og sjaldan verið ágreiningur út af fyrir sig um það milli meiri hluta og minni hluta - fylgst með því hversu hugmyndarík ráðuneytin eða hæstv. ráðherrar eru við að fara á skjön við rammana sem hæstv. ráðherrar ákveða sjálfir. Ýmsum brögðum hefur verið beitt í gegnum tíðina. Oft og tíðum hefur náðst samkomulag um það milli nefndarinnar og ráðuneytanna um að að minnsta kosti sami leikur sé ekki endurtekinn mjög oft. Þannig var það til dæmis um menntamálaráðuneytið á síðasta ári, ef ég man rétt, eða þar áður. Þá hafði ákveðinni aðferð verið beitt sem rætt var sérstaklega um á milli nefndarinnar og ráðuneytisins og komust menn að niðurstöðu um að þetta yrði ekki endurtekið aftur. Þá bregður svo við nú þegar fjárlagafrumvarpið er lagt fram og síðan í framhaldi af því að beitt er algerlega nýjum aðferðum og þær aðferðir eru slíkar og gengið er svo langt að ég held að óhætt sé að fullyrða að það sé algert met. Þá kemur í ljós að meiri hlutinn í fjárlaganefndinni hafði algerlega áttað sig á því hvað þarna væri á ferðinni, þ.e. að ráðuneytið var eingöngu að víkka sinn ramma út. Besta dæmið er afskaplega sláandi. - Nú gengur í salinn hv. þm. Birkir Jón Jónsson. - Það er bara lítið dæmi af því hvað menntamálaráðuneytið gerði. Ég fór betur yfir það við 2. umr. og ætla ekki að eyða í það mjög miklum tíma. En ég vil nefna besta dæmið og það er táknrænt af því að hv. þm. Birkir Jón Jónsson er eins og þingheimur veit formaður fjárlaganefndar og líklega einn ákafasti briddsspilari þingheims. Menntamálaráðuneytið ákveður til að halda sig innan ramma gagnvart fjárlagafrumvarpinu að setja fjárupphæðina sem hefur verið við lýði til Bridgesambands Íslands áratugum saman niður í núll krónur. Það var ekki eins og verið væri að lækka sig eitthvað örlítið vegna aðhaldskrafna. Nei, það var sett í núll krónur. Ef enginn sem kom að þeirri tillögu hefur talið líkur á því að hv. þm. Birkir Jón Jónsson, hinn ákafi briddsspilari og formaður fjárlaganefndar mundi ekki kyngja þessu alveg þegjandi þá held ég að að þurfi að skipta um ansi marga í menntamálaráðuneytinu, þ.e. ef það hefði hvarflað að nokkrum manni að þetta yrði látið standa. Nei, auðvitað frú forseti, var það ekki þannig. Auðvitað var þetta meðvituð ákvörðun sem var vitað að meiri hluti fjárlaganefndar mundi lagfæra vegna þess að þetta hefði að sjálfsögðu aldrei verið látið standa. Enda kom það á daginn að meiri hlutinn leiðrétti þetta og ýmislegt fleira sem var með svipuðum hætti, þ.e. ýmis félagasamtök voru hreinlega skorin vitandi að það mundi aldrei fara alla leið. Með þessu náði menntamálaráðuneytið meti alveg örugglega á þessu kjörtímabili í þessari sérkennilegu samkeppni milli hæstvirtra ráðherra. Það verður þó að taka fram, frú forseti, að ekki taka allir hæstv. ráðherrar þátt í þessum leik. Það er alls ekki þannig. En fram undan eru kosningar og það er augljóst að verulegur skjálfti er í stjórnarliðum. Þess vegna er sums staðar gengið svona langt vegna þess að fjölmiðlaumfjöllun er nokkuð sem sumir hæstv. ráðherrar virðast hafa býsna gaman af og telja að hún geti hjálpað til væntanlega í kosningum. Það er best að halda sig bara við menntamálaráðuneytið vegna þess að þar er þetta langmest áberandi. Í fyrsta lagi er það þetta met sem sett er í því að brjóta ramma. Við sjáum alveg tilganginn með því. Hann er ekkert launungarmál og auðvitað átta sig allir, að minnsta kosti fjárlaganefndarmenn, á því hvað þarna er á ferðinni. Það á að skrifa á næstu vikum og mánuðum undir alveg ótrúlegan fjölda samninga og sérkennilegt er að þessir samningar skuli ekki allir raunverulega vera gerðir. Þannig ætti að standa að málum. En eins og ég hef nefnt áður þá er enginn faglegur áhugi á því að sinna þessu verki eins og vera ber. Auðvitað ættu allir samningar sem koma við sögu í fjárlögum næsta árs að vera frágengnir þannig að ljóst liggi fyrir í hvað þessar fjárveitingar eiga að fara. En þannig er ekki mál með vexti. Þó að undir nokkra samninga hafi veri skrifað og gefin vilyrði fyrir öðrum, og þá yfirleitt fjölda ára fram í tímann, þ.e. langt inn í næsta kjörtímabil, þá er þessu þó aldrei alls ekki nærri lokið. Við eigum eftir að verða vitni að því að einstaka ráðherrar eiga eftir að skrifa undir mun fleiri samninga. Ég nefndi um daginn við 3. umr. um fjáraukalög dæmi sem er nokkuð sláandi og með því sérkennilegra held ég að sé óhætt að segja þó þar sé fjallað um býsna góð mál, þ.e. 120 millj. kr. sem menntamálaráðuneytið hefur til að ganga frá menningarsamningum vítt og breitt um landið. Þetta er afskaplega þarft. Þetta er á fjáraukalögum fyrir árið 2006. Þess má þá vænta að þeir samningar verði gerðir allir núna bara, mér liggur við að segja, í gær vegna þess að það sem er samþykkt á fjáraukalögum fyrir árið 2006 á væntanlega að nýta á árinu 2006. En nú styttist óðum í áramót þannig að nú verður hver að duga sem hann best getur í þeim efnum til að ná samningum. Frú forseti. Ég spái því að einhver bið verði á þessum samningum, eitthvað fram á næsta ár þannig að þeir sem fá samningana verði ekki búnir að gleyma því þegar á kjördaginn kemur. Þetta er því miður leikur sem verið er að leika en er ekki neinn skemmtileikur í þeirri merkingu. Ég heyrði að hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson vitnaði í nefndarálit okkar þar sem á það er bent að hætta væri á því á kosningaári að verið væri að samþykkja ýmsar „vinsælar“ ákvarðanir. Þetta er auðvitað hluti af því að það er verið að setja þetta í slíkar umbúðir. Skynsemin er þá ekki endilega með í för, að ég tali nú ekki um að við völd situr ríkisstjórn eins og við höfum núna sem óttast augljóslega mjög úrslit kosninga  Frú forseti. Það er auðvitað ánægjulegt að ekki er hægt að heyra neinn ótta í ræðum hv. þingmanna Framsóknarflokksins. Þar virðast hv. þingmenn vera algerlega vera búnir að átta sig á í hvað stefni og óttinn er augljóslega víðs fjarri. Enda reisti hver þingmaðurinn sig meir en hinn eftir því sem á leið og sífellt var gert minna úr samstarfsflokknum og hv. þingmenn sáu völd Framsóknarflokksins í hillingum. Þeir voru augljóslega alls ráðandi í ríkisstjórninni. Það var sérlega skemmtilegur kafli í ræðu hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, þegar endurtekið var nokkrum sinnum að hér væri sko ekki um hægri stjórn að ræða. Það væri eitthvað allt annað en hægri stjórn sem hér sæti. Hv. þingmaður var augljóslega að reyna að sannfæra að minnsta kosti sjálfan sig í þeim efnum, en um leið auðvitað að segja við samstarfsflokkinn að hann hefði nú engin áhrif á stjórnarstefnuna. Það væri Framsóknarflokkurinn sem hér réði öllu. En þetta er auðvitað eins og ég hef áður nefnt, dæmi um að Framsóknarflokkurinn er að reyna að láta sér líða örlítið betur í þeirri stöðu að sitja í ríkisstjórn sem hefur aukið ójöfnuð í samfélaginu og hefur auðvitað keyrt hægri leiðina af miklum krafti. Það er eðlilegt að ungliðadeildin í Framsóknarflokknum, sem vonandi ætlar sér einhverja framtíð í stjórnmálum, vilji ekki lifa við þetta og sé byrjuð að reyna að sannfæra sjálfa sig um að raunveruleikinn sé einhver allt annar en hann er. Það er auðvitað fyrsta skrefið að sannfæra sjálfan sig til þess að eiga einhverja möguleika í að sannfæra aðra. Það má auðvitað búast við því að þennan söng eigum við eftir að heyra til vors og vonandi að þá verði annar málflutningur allsráðandi því það er nú skemmtilegra í málflutningi stjórnmálamanna - vegna þess að við viljum nú öll, held ég, veg stjórnmálamanna sem mestan - þegar menn reyna að halda sig við raunveruleikann og sannleikurinn er hafður með í för og vonandi sem mest ráðandi í málflutningi. En ekki að menn séu eingöngu í einhverjum draumórum eða því að snúa öllu á hvolf, eins og hv. þingmaður gerði ítrekað þegar hann reyndi að sannfæra sjálfan sig um að sú ríkisstjórn sem nú sæti væri ekki hægri stjórn. Það væri auðvitað að hafa langt mál um það til að sýna fram á að svo sannarlega hefur árangur ríkisstjórnarinnar verið mestur í því að koma fram hægri sjónarmiðum, auka ójöfnuð jafnt og þétt. Auka skattheimtu af þeim sem minnsta hafa en létta henni af hinum. Það er auðvitað besta dæmið um þá hægri stefnu sem hér hefur verið rekin. Það er alveg sama hvað hv. þingmenn Framsóknarflokksins endurtaka það oft að eitthvað annað sé að gerast. Þetta er auðvitað raunveruleikinn sem fólkið þekkir. Hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson nefndi ýmis dæmi sem hann þóttist vera furðu lostinn yfir að stjórnarandstaðan hefði ekki treyst sér til, eins og hv. þingmaður orðaði, að styðja. Það er auðvitað hægt að gera tilraun til þess að fara yfir það, þó að ég efist um að það beri nokkurn árangur, að að sjálfsögðu leggur ríkisstjórnarmeirihlutinn fjárlagafrumvarpið fram á sínum forsendum. Öll vinnan í fjárlaganefndinni er á forsendum stjórnarmeirihlutans, meira og minna stýrt og keyrt af hæstv. ráðherrunum sjálfum. Stjórnarandstaðan verður að haga málflutningi sínum þannig að valdar eru þær leiðir sem við teljum að séu líklegastar til að vekja athygli og þannig berum við okkur að. Við höfum t.d. valið það að velja núna út stór og mikil mál sem eru táknræn um það hvernig hefur verið komið fram við ákveðna hópa í landinu. Nokkrir hv. þingmenn leyfa sér að koma hér aftur og aftur og tala um að engar tillögur hafi verið lagðar fram. Síðan eru taldir upp ýmsir málaflokkar þar sem engar tillögur höfðu verið lagðar fram í og slíkur verður æsingur hv. þingmanna að þeir nefna meira að segja þann málaflokk sem þessar stóru tillögur okkar tilheyra. En það virðist engu breyta. En þetta er auðvitað þannig að við höfum náð saman um að setja í forgang ákveðin mál til þess að vekja sérstaka athygli á því hvernig hefur verið farið með ákveðna hópa í samfélaginu. Það var líka athyglisvert hjá hv. þingmanni sem gerði mikið úr því að ég hefði á stundum fjallað um málefni framhaldsskóla og taldi það afar sérkennilegt þegar stjórnarmeirihlutinn, þessi bjargvættur alls, kæmi með tillögur um að 250 millj. kr. meira en gert var ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu færu til framhaldsskólanna. Til viðbótar við 250 milljónirnar eru 10 millj. kr. til kvikmyndasýninga í framhaldsskólum og hv. þingmaður talaði þar af leiðandi um 260 millj. kr. En eins og þeim er lagið í ungliðadeild Framsóknarflokksins, þá sleppti hv. þingmaður að sjálfsögðu öllu sem á undan er gengið og hefði hann þó ekki þurft að fara langt til að átta sig á því að þarna er aðeins verið að skila til baka hluta af því sem tekið var strax þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram. Það er meira að segja sagt í skýringum í fjárlagafrumvarpinu sjálfu að miðað við þann nemendafjölda sem gert er ráð fyrir að verði í framhaldsskólum á næsta ári þá þurfi ákveðna fjárhæð. En vegna hagræðingarkröfu þá séu 300 millj. kr. skornar af því. Síðan er hér tillaga, eins og kom fram, um 250 milljónir af þessum 300, og þá er það sett í þetta hefðbundna samhengi, þegar búið er að taka mikið og einhverju er skilað, þá er það í nafni góðmennskunnar. En það er aldrei talað um niðurskurðinn eða það sem af var tekið. Þannig að þrátt fyrir að fram komi í gögnum stjórnarmeirihlutans sjálfs að til þess að framhaldsskólarnir stæðu jafnt miðað við árið í ár og við gætum þá farið yfir hvernig staðan væri gagnvart árinu í ár, til þess hefði þurft 300 milljónum meira en aðeins 250 er skilað. Hvað þá heldur ef við færum að ræða um þörfina á því að auka hlut framhaldsskólanna og bæta í. Þó að við gerðum ekki annað en að bera okkur örlítið saman, þess vegna við önnur skólastig á landinu, eða framhaldsskóla í öðrum löndum, þá kæmi í ljós að við þyrftum verulega í þetta að bæta og að gera stórfelldar breytingar. En það er augljóst mál að þetta eins og svo margt annað bíður nýrrar ríkisstjórnar. Ný ríkisstjórn verður að byrja á því strax að loknum kosningum að endurskoða fjárlög ársins 2007. Þau eru þannig gerð að hjá því verður að sjálfsögðu ekki komist. Væntanlega verður heildaruppskurður og þó svo að það verði kannski erfitt innan ársins þá er augljóst mál að það verður að byrja á því að gera þar uppskurð og ýmsar breytingar, að ég tali nú ekki um gagnvart síðan árinu 2008, þar sem þarf verulega að taka á ýmsum hlutum og í raun og veru breyta í grundvallaratriðum öllum vinnubrögðum. Að mínu mati er nauðsynlegt að halda sig við rammafjárlög sem slík. Það þarf að þróa það form áfram en ekki að grafa sig sífellt dýpra ofan í það far sem því miður hefur verið viðhaft frá því að rammafjárlögin voru tekin upp, það þarf að láta þeirri hugsun lokið þegar búið er að leggja fjárlagafrumvarpið fram. Þetta þarf að gerast með þeim hætti að á vorþingi séu raunverulegu rammarnir ákveðnir, auðvitað með þeim fyrirvörum að breytingar geti orðið á til haustsins en þingið sjálft fari yfir þetta og ákveði og þar sé raunverulega tekist á um hvernig skipt sé á milli málaflokka. Og síðan sé lagt fram fjárlagafrumvarp þar sem römmunum er útskipt og þá fari fagnefndir undir verkstjórn fjárlaganefndar nákvæmlega yfir það hvernig fjármunum er varið innan hvers ramma eða hvers málaflokks,  Þau vinnubrögð sem nú eru viðhöfð ná auðvitað ekki nokkurri átt, að fjárlaganefndin haldi utan um þetta allt saman, fagnefndirnar séu í einstaka safnliðum og þar sé eiginlega meginregla að tillögur nefndarinnar séu hafðar að einhverju leyti til hliðsjónar en séu allar stokkaðar meira og minna upp þegar fjárlaganefnd fer yfir hlutina. Ég tala nú ekki um t.d. gagnvart stofnunum þá hlýtur að vera eðlilegt að fagnefndirnar væru sérfræðingar í stofnunum sinna málaflokka og gætu veitt framkvæmdarvaldinu það aðhald sem nauðsynlegt er, bæði við gerð fjárlaganna og síðan í eftirlit við framkvæmd fjárlaganna því hvort tveggja er mjög mikilvægt. En það blasir hins vegar við að aðhald um framkvæmd fjárlaga er að sjálfsögðu miklum mun erfiðara þegar svo slælega er staðið að fjárlagagerð eins og nú er gert. Kæruleysið er svo mikið að þótt menn viti að stofnanir geti t.d. ekki rekið sig á þeim fjárveitingum sem ákveðnar eru í fjárlögum þá er ekkert gert í því ár eftir ár, heldur er það bara látið lulla áfram og af og til í fjáraukalögum er slumpað inn einhverri upphæð til að gera lífið örlítið bærilegra. En það er aldrei farið yfir málið og velt fyrir sér hvaða þjónustu stofnanirnar eigi að veita, né gert ráð fyrir hvað það muni kosta og þannig séu fjárveitingar ákvarðaðar. Nei, það er yfirleitt notast við grunn sem í flestum tilfellum er ævaforn og síðan er bara reiknað áfram út frá því en raunveruleikinn yfirleitt ekkert hafður með í för. Þetta hefur því miður einkennt þessi vinnubrögð allt of, allt of lengi, og við í stjórnarandstöðunni og einnig Ríkisendurskoðun höfum bent á það ár eftir ár, að svona eigi að sjálfsögðu ekki að standa að þessum málum. Herra forseti. Það er auðvitað ýmislegt í fjárlagafrumvarpinu sem er illa ígrundað og má finna að. Það er rétt að nefna að nú liggja fyrir tillögur um verulegar breytingar á tekjuöflunarkerfi ríkissjóðs á næsta ári. Þar er fyrst og fremst verið að tala um að fella niður vörugjald af matvælum og lækka virðisaukaskatt af slíkum vörum í 7% úr 14%, og síðan voru miklar tillögur uppi um verulegar breytingar á áfengisgjaldi vegna þess að það átti að lækka vöruskatt á áfengi úr 24,5% í 7%. Þetta átti náttúrlega að breyta ýmsu en það var augljóst að margt í þessu er afar óljóst, og við höfum haft efasemdir um ýmsa útreikninga í því sambandi. Síðan hefur komið í ljós að ýmis samtök hafa gert athugasemdir, sérstaklega við breytingarnar á áfengisgjaldinu og virðisaukaskattinum á áfengi. Þau merku tíðindi urðu hér strax í gær við 1. umr., þegar mælt var fyrir frumvarpinu, að hæstv. fjármálaráðherra viðurkenndi að svo illa væri að málinu staðið að nauðsynlegt væri að fresta a.m.k. gildistökunni um breytinguna á virðisaukaskattinum á áfengið og breytingum á áfengisgjaldinu. Þetta vekur hins vegar upp hugsanir um hvort nokkuð sé betur að öðrum tillögum staðið, hvort útreikningarnir á þeim séu eitthvað nákvæmari. Ég geri ráð fyrir að efnahags- og viðskiptanefnd fari nákvæmlega yfir það. Eins og ég sagði áðan er það auðvitað fyrir neðan allar hellur að bjóða þinginu upp á þau vinnubrögð að láta það frumvarp vera hér í miðri vinnslu þegar gert er ráð fyrir að afgreiða fjárlögin, vegna þess að þar er komið inn á miklar breytingar í tekjuöflun ríkissjóðs. Og ef ekki er hægt að reikna út niðurstöðuna gagnvart breytingunni á áfenginu, sem maður hefði haldið, herra forseti, að væri nú hvað einfaldast, því að maður trúir því a.m.k. að fjármálaráðuneytið hafi afskaplega góðan aðgang að öllum upplýsingum sem snerta sölu áfengis þar sem salan fer öll í gegnum ríkisstofnun - það virtist ekki vera hægt - þá veltir maður fyrir sér öllum hinum útreikningunum sem eru væntanlega ekki byggðir á eins nákvæmum tölum og maður skyldi ætla að fjármálaráðuneytið hefði gagnvart áfenginu. En hæstv. ráðherra hefur sem sagt viðurkennt að þar sé um einhver mistök að ræða og það kæmi mér ekki á óvart þó að ýmislegt fleira ætti eftir að koma í ljós varðandi það mál. Það er náttúrlega borin von að gera ráð fyrir því að sá stjórnarmeirihluti sem nú situr hafi nokkurn áhuga á því að sýna fagleg vinnubrögð í umgengni við fjárlög og þess vegna munum við væntanlega afgreiða fjárlög fyrir árið 2007 á morgun, þrátt fyrir þá óvissu sem þarna kemur fram. Það verður bara til þess, eins og áður hefur komið fram, að ný ríkisstjórn verður að endurmeta alla stöðuna vegna þess að þarna er auðvitað gífurleg óvissa og þegar við erum að sigla inn í tíma, þar sem miklar líkur eru á að dragi úr þenslunni og þar af leiðandi gæti dregið verulega úr tekjuinnstreymi til ríkissjóðs, þá er afskaplega mikilvægt að við stjórnvölinn sé ríkisstjórn sem hefur kjark og dug til að taka ákvarðanir út frá þeim niðurstöðum sem fyrir liggja hverju sinni en ríkisstjórnin hefur sýnt það undanfarin ár að til þess hefur hún ekki kraft og dug. Hún hefur með vissu millibili fengið aðstoð aðila vinnumarkaðarins til að koma í veg fyrir að verðbólgan haldi áfram að fara úr böndunum en það gerðist samt á þessu ári að verðbólgan fór allt of hátt upp. Það hefði verið hægt að koma í veg fyrir það. Mörg aðvörunarorð voru höfð uppi um það við fjárlagagerðina í fyrra og færð rök fyrir því, ekki bara af okkur í stjórnarandstöðunni, mig minnir að nær allir aðilar sem að slíkum málum koma hafi bent á það en ríkisstjórnin ein taldi að engin hætta væri á ferðum. Almenningur ber síðan kostnaðinn af þessu og ekki síst fólk sem er verulega skuldugt þar sem verðbólgan reiknast inn í allar skuldir þess og hækkar þær sem því nemur. Herra forseti. Ég hef nokkrum sinnum farið yfir það hve mikilvægt sé að allar upplýsingar liggi fyrir þegar fjárlög eru gerð og það verður að segjast eins og er að maður er orðinn hálfþreyttur á því að benda á sömu staðreyndirnar ár eftir ár. Það virðist enginn áhugi vera á því að færa fjárlagagerðina inn í nútímann, að nýta sér alla þá upplýsingatækni sem fyrir liggur til að reyna að ná tökum á fjárlagagerðinni og skapa grundvöll fyrir það að hægt sé að líta á fjárlögin eins og önnur lög og að eftir þeim sé farið og þau nýtt til að hafa áhrif á efnahagsmálin. Það má t.d. nefna dæmi um það hversu þessu hefur farið aftur á undanförnum árum. Við munum að á meðan Þjóðhagsstofnun var til og annaðist efnahagsspá fyrir stjórnvöld þá var alltaf gefin út endurskoðuð þjóðhagsspá fyrir 3. umr. um fjárlög. Þegar Þjóðhagsstofnun var lögð niður og þessi efnahagsspá var færð inn í fjármálaráðuneytið var tekin ákvörðun um að gefa ekki út endurskoðaða þjóðhagsspá fyrr en í janúar eftir að fjárlög eru samþykkt. Það kæmi mér því ekki á óvart að núna í janúar, þegar þessi endurskoðaða spá liggur fyrir, verði ýmsar forsendur fjárlaganna strax orðnar úreltar. Það er sorglegt þegar svona skref eru stigin aftur á bak. Það hefði verið hægt að mæta þessu á þann hátt sem margoft hefur verið bent á - og er í raun og veru algjört grundvallaratriði ef áhugi hefði verið fyrir því að löggjafarvaldið sýndi framkvæmdarvaldinu eitthvert aðhald - að koma upp hagdeild á Alþingi sem hefði auðvitað átt að gerast strax og Þjóðhagsstofnun var aflögð. Víða hefur verið bætt í og nefndasviðið verið eflt á margan hátt en af einhverjum ástæðum hefur þetta ekki náðst í gegn. Við höfum verið með tillögur um það við afgreiðslu fjárlaga að ég veit ekki í hvað mörg ár en það hefur ætíð verið fellt, þrátt fyrir að í upphafi þegar frumvarpið um niðurlagningu Þjóðhagsstofnunar var rætt hafi þáverandi hæstv. forsætisráðherra talað jákvætt um það og talið það hið þarfasta mál að við þessar breytingar yrði slík starfsemi efld innan þingsins. Því miður hefur það ekki náð fram að ganga en eitt af því sem bíður nýrrar ríkisstjórnar er að breyta þessu vinnulagi öllu og það er þá hluti af því sem tekið verður fyrir. Herra forseti. Það er ýmislegt fleira sem vakið hefur athygli, bæði í umræðunum og ýmsu sem átt hefur sér stað í samfélaginu. Það vakti t.d. alveg sérstaka athygli í byrjun nóvembermánaðar, ef ég man rétt, þegar mikið var rætt um nýhafnar hvalveiðar að varaformaður fjárlaganefndar, hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, sem einnig er formaður Ferðamálaráðs, fór mikinn í fjölmiðlum. Og það var ekki síður athyglisvert þegar haft er í huga að varaformaður Ferðamálaráðs er hv. þm. Dagný Jónsdóttir. Stjórnarflokkarnir eiga því báðir fulltrúa og þá æðstu í Ferðamálaráði þar sem boðað var að nota ætti 300 millj. kr. í landkynningu árlega, m.a. vegna þess að mæta þyrfti áhrifum hvalveiðanna. Það var m.a. rætt um þörf á ýmsum könnunum og að afla þyrfti ýmissa gagna. Ég held að allir hafi skilið þessar fréttir á þann veg að það væri tryggt að á fjárlögum næsta árs yrði þessi upphæð tryggð. Nú sést hins vegar ekkert af þessari upphæð og enginn kannast við að hún sé á leiðinni eða hvar hún er. Ég vænti þess að hv. þm. Birkir J. Jónsson, formaður fjárlaganefndar, geti upplýst um þessa upphæð ef það er einhver misskilningur af minni hálfu að hún finnist hvergi og hafi gufuð upp einhvers staðar, ég veit ekki hvar, því að í fréttum kom m.a. fram að hæstv. samgönguráðherra hefði tekið vel í þetta og verið afskaplega ánægður með að svona ætti að standa að málum. En af einhverjum ástæðum hefur þetta horfið á leiðinni og ekkert að sjá. Ef þetta er einhver misskilningur af minni hálfu, sem ég tel mig hafa fullvissu um að er ekki, vænti ég þess að hv. þm. Birkir J. Jónsson, formaður fjárlaganefndar, leiðrétti mig ef eitthvað hefur farið fram hjá mér í þessum efnum. Það er auðvitað afar sérkennilegt að varaformaður fjárlaganefndar skuli fara svo mikinn í fjölmiðlum varðandi slík mál og síðan sé það bara innstæðulaust. Þetta gæti, herra forseti, verið sönnunin á því sem hv. þm. Birkir J. Jónsson sagði þegar hann gaf í skyn að Sjálfstæðisflokkurinn hefði eiginlega ekkert orðið um það að segja hvernig fjárlögin væru eða tillögur meiri hluta nefndarinnar sem fram kæmu, Framsóknarflokkurinn sæi bara algjörlega um þessi mál. Það skyldi þó ekki vera að varaformaður fjárlaganefndar hafi verið beygður af Framsóknarflokknum, að hann hafi nú loksins risið upp og sýnt vald sitt og stoppað af þessa peninga til Ferðamálaráðs. Einhvers staðar þarf að upplýsa hvað þarna hefur átt sér stað. Niðurstaðan er a.m.k. sú að engir fjármunir eru þarna á ferðinni, engar tillögur hafa komið fram um að verða við ósk Ferðamálaráðs, þrátt fyrir það að báðir stjórnarflokkarnir eigi þar fulltrúa og hæstv. ráðherra hafi tekið alveg sérstaklega undir að þetta væri þarft og gott mál. Og þá var auðvitað, eins og ég sagði áðan, gert ráð fyrir því að þetta skilaði sér inn í frumvarpið en þar er ekkert. Við væntum einhverra skýringa við því og að Ferðamálaráð hljóti að reka sitt erindi með meiri krafti en gert hefur verið hingað til. Herra forseti. Það hefur, eins og ég sagði áðan, margt afar merkilegt komið fram í umræðum um fjárlög fyrir árið 2007. Ég hugsa þó að það sem slegið hafi öllu öðru við séu ummæli nokkurra þingmanna stjórnarliðsins við 2. umr. Hvað merkast er líklega þegar formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Birkir J. Jónsson, kom í andsvar, eftir að ég hafði flutt nefndarálit minni hluta nefndarinnar, og var býsna brugðið, ég veit svo sem ekki af hverju en eitthvað olli titringi hv. þingmanns sem sagði m.a., með leyfi forseta: „… koma ekki með neinar tillögur vegna stofnana sem þurfa aukin framlög eftir viðtöl sem við í hv. fjárlaganefnd höfum átt við fjölmargar stofnanir á vegum ríkisins.“ Minni hlutinn kom ekki með neinar tillögur vegna stofnana sem þurfa aukin framlög, sagði formaður nefndarinnar. Væntanlega, og það fer ekkert á milli mála að mati formanns nefndarinnar, þurfa stofnanirnar aukin framlög, samkvæmt viðtölum og upplýsingum sem hafa borist. Síðan gekk hv. þingmaður enn lengra og sagði, með leyfi forseta: „… hvernig margar ríkisstofnanir geta búið við óbreyttar fjárheimildir, að teknu tilliti til þeirra tillagna sem við í meiri hlutanum höfum lagt fram.“ Herra forseti. Þetta er nú, leyfi ég mér að segja, met í málflutningi. Þarna kemur hv. þingmaður, formaður fjárlaganefndar, og segir raunverulega að meiri hlutinn hafi með markvissum hætti neitað að auka framlög til stofnana í fjárhagsvanda, neitað að tryggja þeim viðunandi rekstrargrundvöll.  Það var fleira sem vakti athygli í 2. umr. um fjárlög, þar tók annar hv. stjórnarþingmaður þátt í umræðunni og saknaði þess að ekki væri nægilega rætt um aukið aðhald í ríkisfjármálum. Þó svo að rætt hefði verið um þær athugasemdir sem Ríkisendurskoðun hafði gert við framkvæmd fjárlaga, m.a. í nefndaráliti minni hluta fjárlaganefndar, þá saknaði þessi hv. stjórnarþingmaður þess að ekki væri nægilega rætt um það. Síðar í ræðu sinni nefndi hv. þingmaður að meðal þess sem hann saknaði úr umræðunni væri, orðrétt, með leyfi forseta: „… tillögur að leiðum til að tryggja betra samræmi þarna á milli, bæta samræmi á milli fjárlagagerðarinnar og framkvæmdar fjárlaga og ekki síður hugmynda sem væru líklegar til að draga úr aukningu ríkisútgjalda.“ Herra forseti. Það er eins og sumir stjórnarsinnar séu að vakna upp við vondan draum og það er vonum seinna þegar við blasir að það hægir á í efnahagskerfinu og tekjustreymið inn í ríkissjóð fer minnkandi. Þá verður erfiðara að snúa útgjaldahjólinu til baka og sýna aðhald og festu í ríkisfjármálum. Það er athyglisvert þegar hv. þingmenn úr stjórnarmeirihlutanum koma fram með slíkar ábendingar vegna þess að þetta er auðvitað það sem við höfum haldið fram til nokkurra ára. Það virðist vera að einstaka hv. þingmaður hafi tekið eftir þessu en af ýmsum ástæðum - eins og sumir hafa orðað það, þeir eru í liðinu og þurfa að fylgja því sem ákveðið er við ríkisstjórnarborðið - skortir líklega sjálfstæðið til að ganga lengra en hópurinn gerir. En það eru auðvitað smávísbendingar um það í þessum ummælum hv. þingmanna að það sé a.m.k. áhugi til að breyta þessu verklagi, breyta þessum vinnubrögðum og taka af festu á þeim málum eins og við höfum boðað nú um nokkurt skeið. Herra forseti. Ég held að ekki sé hægt að ljúka þessari ræðu öðruvísi en að fara örlítið yfir skattamálin vegna þess að ungliðadeild Framsóknarflokksins vék enn einu sinni að þeim kafla í afrekaskrá ríkisstjórnarinnar og virtist vera að reyna að sannfæra sjálfa sig, því að ég er viss um það að hún nær ekki að sannfæra nokkurn annan. Þeir vildu meina að hér væri staðið gífurlega vel að verki, hér væru jöfnunarkerfin nýtt til fullnustu og stöðugt væri verið að bæta hag þeirra sem minna hafa. Því er auðvitað öfugt farið eins og margoft hefur verið bent á en hv. þingmenn fara ætíð sömu leiðina, þeir fara mismunandi stutt aftur í tímann til að finna sér viðmiðunartölur og leggja síðan gífurlega áherslu á það, þegar búið var að skerða hlutina nógu mikið, að nú sé verið að bæta frá því sem verst var orðið. Því er meira að segja haldið fram að lækkaðir hafi verið skattar, að því er manni skilst, á öllum landsmönnum, þrátt fyrir að beitt hafi verið ýmsum brögðum til að hækka skatta á stærstum hluta þjóðarinnar. Vitnað hefur verið til ýmissa gagna í þessu sambandi sem hv. þingmenn hafa af einhverjum ástæðum kosið að kynna sér ekki eða taka ekki tillit til. Það má nefna skýrslu frá OECD, það má nefna stórmerka rannsókn Stefáns Ólafssonar, prófessors við Háskóla Íslands, en hann hefur sýnt fram á að 90% þjóðarinnar hafi tekið á sig aukna skattbyrði, það sé eingöngu 1/10 hluti sem hefur hæstu tekjurnar sem beri nú minni skattbyrði. Þetta segir það sem segja þarf í þessum efnum. Þetta kemur líka fram þegar borin er saman tekjuskiptingin í samfélaginu og þegar borið er saman hvernig ójöfnuður hefur þróast hjá þjóðum, setjum við þar met og augljóst að við erum því miður að þróast í átt að hinu ameríska kerfi og burt frá því norræna. Þetta eru grundvallaratriðin í stjórnmálaumræðunni nú um stundir og því má segja að það sé skiljanlegt að nokkrir hv. þingmenn Framsóknarflokksins reyni að leiða umræðuna inn á aðrar brautir. Það er ekkert skrýtið að ýmsir hv. þingmenn sem hafa tileinkað sér skoðanir Framsóknarflokksins eins og þær voru til skamms tíma, hafi áttað sig á því í seinni tíð að ríkisstjórnin er að fara þveröfuga leið. Félagshyggjan sem var ráðandi þar til skamms tíma hefur látið undan og nú er keyrð blind hægri stefna. Í ljósi þess verður að taka hin síendurteknu orð formanns fjárlaganefndar um að þetta sé ekki hægri stefna og þá eru yfirleitt tekin dæmin um það að þegar búið væri að skerða mjög mikið væri hægt að bæta örlitlu til baka, og hafa það sem viðmið og telja það til afreka að verið væri að stíga örlítil skref til baka frá því sem lengst var gengið. Gleymum því ekki að þessi skref eru ekki síst stigin í ljósi þess að kosningaár er fram undan og þá er auðveldara að reyna að trúa því, a.m.k. hann sjálfur, að verið sé að stíga einhver skref í rétta átt. Herra forseti. Þetta er því miður blekkingarleikur sem ekki er til fyrirmyndar og á í raun og veru alls ekki heima í umræðu um fjárlög. Þar á að beita öllu öðru en blekkingum, þar eiga menn að horfa á staðreyndirnar og gera áætlanir út frá þeim en ekki einhverri óskhyggju.

Herra forseti. Mig langar að nefna nokkur atriði í tengslum við lokaafgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2007. Auk þess hef ég hug á að víkja að ræðum sem hér hafa verið fluttar. Sérstaklega hefði verið ánægjulegt ef ræðumenn hefðu verið viðstaddir. Það eru sérstaklega þingmenn Framsóknarflokksins, formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Birkir Jón Jónsson annars vegar og hins vegar hv. 7. þm. Reykv. n., Guðjón Ólafur Jónsson, sem ég hafði hugsað mér að eiga orðastað við í leiðinni. Varðandi ræðu hins fyrrnefnda, formanns fjárlaganefndar, þá fór hann nokkuð með himinskautum, var sérstaklega ánægður með afrakstur vinnunnar í fjárlaganefnd og árangur ríkisstjórnarinnar og taldi það allt harla gott. Ég ætla að koma betur aðeins að því á eftir um leið og ég reifa svona áhyggjur mínar af stöðu ríkisfjármála og efnahagsmála á Íslandi um þessar mundir. Satt best að segja blöskrar mér glansmyndagerðin hjá stjórnarsinnum. Mér finnst það til marks um andvaraleysi. Ég hef af því áhyggjur að menn horfist ekki af raunsæi í augu við hlutina. Sumt er jákvætt en annað ekki. Það eru viss batamerki á ákveðnum sviðum, t.d. í afkomu sveitarfélaganna þótt meira þurfi til. Það er jákvætt að ríkissjóður er mjög skuldlítill. En annað er hins vegar mjög neikvætt og virðist ekki ætla að verða nein bót á ástandinu þar sem helst þyrfti, þar á ég t.d. sérstaklega við viðskiptahalla og jafnvægisleysi í hagkerfinu. Varðandi ræðu hv. þm. Guðjóns Ólafs Jónssonar þá get ég tekið undir það með hv. 10. þm. Norðvest., Sigurjóni Þórðarsyni, að það hefur út af fyrir sig nokkurt skemmtigildi að fá menn eins og hv. þm. Guðjón Ólaf Jónsson inn á þing - svona í hófi, mundi ég segja. Ég verð þó að segja að ég hef varla heyrt ræðu þar sem eins hressilega var teygt á lopanum, í upp undir einn og hálfan tíma er mér tjáð, sem fjallaði aðeins um eitt lítið atriði. Öll ræðan var um eitt lítið atriði, þ.e. það mikla hneyksli að stjórnarandstaðan skyldi ekki styðja breytingartillögur meiri hlutans. Hv. þingmaður skrúfaði sig hring eftir hring og æsti sig upp út af því mikla hneyksli, út af þessu reginhneyksli. Hann las úr þessu fullkomið áhugaleysi, ef ekki bara fjandskap þingmanna stjórnarandstöðunnar við öll þau mál sem veita átti fé til. Það var sem sagt þannig. Af því að stjórnarandstaðan hér á Alþingi lætur ríkisstjórnarmeirihlutann um að koma fjárlagafrumvarpi sínu í gegn og gera á því breytingar eftir atvikum þá er það hvorki meira né minna en þannig að stjórnarandstaðan er gjörsamlega skeytingarlaus um allt sem þar á í hlut. Hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson er ekki mjög þingreyndur. Honum hefur nýlega skolað hér á fjörur ef svo má að orði komast,  Það er eins og hv. þingmaður átti sig ekki á því að það er í fyrsta lagi algjörlega helguð hefð að stjórnarandstaðan lætur ríkisstjórn eftir að bera ábyrgð á fjárlagafrumvarpi sínu. Ég held að það sé almennur siður í þjóðþingum. Að lokum er það ríkisstjórnin sem ber ábyrgð á því. Stundum þurfa minnihlutastjórnir að fá stuðning við frumvörp sín en þó er það stundum þannig að sá stuðningur er fólginn í hlutleysi eða hjásetu. Hefðin er líka sú að það fer eftir atvikum hvort minni hluti greiðir atkvæði efnislega um einstakar greinar í viðkomandi frumvarpi og svo breytingartillögur eða kýs þá einföldu aðferð að sitja hjá við breytingartillögurnar sem og frumvarpið sjálft þá í heild sinni, sem er hefðin. Ég hygg að ef menn fletti þessu aftur á bak í gegnum þingsöguna þá finni þeir að þetta er upp og ofan og ræðst af aðstæðum hverju sinni. Þannig hefur það t.d. verið hjá okkur í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði að við höfum, ef við höfum talið aðstæður þannig að unnið hafi verið efnislega og boðið af sanngirni upp á hlutdeild stjórnarandstöðu í vinnu í fjárlaganefnd þá er sjálfsagt mál að sortera tillögurnar og styðja þær sem menn vilja sérstaklega styðja. Reyndar var það þannig, sem virðulegur formaður fjárlaganefndar mætti hugsa um, að á löngum árabilum var vinnuandrúmsloftið í fjárlaganefnd þannig að nefndin öll flutti meginbreytingartillögur milli umræðna. Það var síðan meiri hluti sem flutti tilteknar lykiltillögur, fjáröflunartillögur og annað því um líkt. En ef verið hafði gott samkomulag og vinnuandrúmsloft í fjárlaganefnd þá flutti nefndin gjarnan öll gjarnan uppistöðubreytingartillögurnar, þær sem ekki voru umdeildar, lagfæringar og viðbætur sem ekki voru átök um. Það vinnuandrúmsloft hefur ekki verið í nefndinni upp á síðkastið. Ég man ekki eftir neinum sameiginlegum breytingartillögum frá fjárlaganefnd sem heitið getur, að minnsta kosti ekki að þessu sinni. Þarna hafa verið önnur vinnubrögð og annað andrúmsloft. Meiri hlutinn hefur einn flutt þessar breytingartillögur og þá er stjórnarandstöðunni að sjálfsögðu í sjálfsvald sett hvort hún velur sér það verklag að greiða efnislega atkvæði um þær út af fyrir sig eða hvort hún situr hjá og lýsir ábyrgð á fjárlögum á hendur ríkisstjórninni. Þessi næstum eins og hálfs tíma ræða hv. þm. Guðjón Ólafs Jónssonar var eiginlega um ekki neitt. Hún var eiginlega byggð á fullkomnum misskilningi eða vanþekkingu á þeim hefðum sem hér ríkja í vinnubrögðum. Að sjálfsögðu ber ekki að lesa nokkurn skapaðan hlut út úr því þótt stjórnarandstaðan lýsi því yfir að hún hafi ákveðið að standa svona að málum. Þá liggur það fyrir með skýringum af hennar hálfu. Þetta er verklag sem menn velja sér í tengslum við umræðurnar eða atkvæðagreiðslurnar. Það er auðvitað líka þannig að í mörgum tilvikum eru menn óánægðir og ósáttir við breytingarnar, t.d. til hækkunar á fjárveitingum sem lagðar eru til, þótt þær séu í rétta átt. Þá kemur upp staðan: Á stjórnarandstaðan að lúta litlu og segja: Þetta er þó betra en ekki neitt, og greiða því atkvæði? Eða á hún að segja, sem er kannski hennar afstaða: Þetta er aldeilis ónóg, við ætlum ekki að greiða atkvæði með upphæðum sem við teljum allt of lágar, þegar í hlut eiga t.d. fjárveitingar til heilbrigðis- eða menntastofnana eða annað slíkt? Stjórnarandstaðan hefur verið í þeirri aðstöðu undanfarin ár að hamra á því sem hefur reynst rétt, að menn loka fjárlögunum af óraunsæi gagnvart því sem þarf að leggja til lykilmálaflokka eins og heilbrigðismála og stærstu stofnananna þar og skólamála. Þetta vita allir, þetta hefur alltaf komið á daginn. Ríkisstjórnin neyðist til að viðurkenna þetta sjálf ár eftir ár í fjáraukalögunum - eða hvað var á dagskrá í umræðum og atkvæðagreiðslu um fjáraukalög nú fyrir skemmstu annað en hækkun á fjárveitingum til málaflokkanna sem í sumum tilvikum voru nákvæmlega sömu tölur og meiri hlutinn felldi sem breytingartillögur stjórnarandstöðunnar fyrir tæpu ári? Þannig var það nú. Þegar þetta er haft í huga, virðulegur forseti, fer nú að verða lítið eldsneyti í ræðunni miklu hjá hv. þm. Guðjóni Ólafi Jónssyni og ekkert eftir nema þá að velta því fyrir sér hvort slíkt hafi skemmtanagildi í sjálfu sér, að menn komi upp og þenji sig um slíka hluti eins og hann gerði. Auðvitað er það ekki málflutningur sem nær nokkurri átt að fara að halda því fram og bera það upp á þingmenn einstakra kjördæma úr stjórnarandstöðu að af því að þeir rjúki ekki til og styðji einhverjar breytingartillögur frá meiri hluta fjárlaganefndar, þá séu þeir áhugalausir um málefni viðkomandi stofnana í kjördæmum sínum. Hverjum dettur það í hug? Og hvað ætti mönnum að ganga til, t.d. þeim sem hér talar, að vera allt í einu á gamals aldri í pólitík orðinn algjörlega áhugalaus um málefni Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri, svo dæmi sé tekið? En það heyrðist mér hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson vera að reyna að segja áðan. Ekki þarf að ræða það, herra forseti, það er svo fjarstæðukennt. Ég ætla að víkja aðeins að ræðu hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar og því sem hann gerði að umtalsefni, sem var í sjálfu sér ágætt að formaður fjárlaganefndar við lokaafgreiðslu fjárlagafrumvarpsins fjallaði um hina stóru drætti í ríkisfjármálunum og efnahagsmálunum. En ég hlýt að endurtaka það að mér fannst gæta þar mikils óraunsæis eða mikillar óskhyggju í huga hv. þingmanns þegar hann talaði um þá glæstu mynd og hinn mikla árangur og hvað bjart væri fram undan í þessum efnum og hversu ótrúlegum árangri ríkisstjórnin hefði í rauninni náð. Því miður get ég ekki deilt þeirri bjartsýni nema að mjög litlu leyti. Reyni ég þó þegar ég les mig í gegnum þetta að leyfa ríkisstjórninni og stöðu mála að njóta sannmælis. Engin ástæða er til að slá striki yfir það sem jákvætt er og eru einfaldlega staðreyndir, t.d. að skuldir ríkissjóðs hafa farið lækkandi undanfarin ár. Ég segi gjarnan: Skárra væri það nú eins og aðstæður hafa verið. Það helgast af því að ríkissjóður hefur fengið inn gríðarlegu tekjur af þenslunni í þjóðarbúskapnum, ríkissjóður er því miður að fitna af viðskiptahallanum. Það gerist alltaf. Það má heita reglan að ríkissjóður fær inn auknar tekjur, það gusast inn í ríkissjóð þegar mikill innflutningur er og miklar tekjur af þeim sökum. Þegar hagsveiflan er á því rólinu er ríkissjóður gjarnan fyrsti aðilinn sem nýtur góðs af. Sveitarfélögin koma stundum í humátt á eftir í einhverjum mæli. Þau njóta að sjálfsögðu ekki tekna af óbeinum sköttum með sama hætti en oft verður launaskrið og útsvarstekjur aukast í kjölfar slíks ástands. Einnig má segja að það sé jákvætt sem ég nefndi aðeins áðan, að afkoma sveitarfélaganna fer margra hverra heldur batnandi. Segja má að stærri sveitarfélögin njóti flest í nokkrum mæli þeirra launahækkana og þess tekjuauka sem orðið hefur í samfélaginu og má svo sem aftur segja: Skárra væri það nú. En þegar við horfum þó á stöðu sveitarfélaganna er ýmislegt ekki eins glæsilegt og vera skyldi þar. Ef við tökum t.d. glænýja árbók sveitarfélaga, árbók ársins 2006, þar sem gerðar eru upp tekjur, rekstur og afkoma sveitarfélaganna á árinu 2005, er það nú ekki allt of beysið, satt best að segja. Tökum t.d. rekstrarafkomuna. Hún er neikvæð fyrir fjölmörg sveitarfélög og ef við tökum tekjur og gjöld er hún að meðaltali neikvæð um að vísu ekki nema 25 þús. kr. á íbúa, en það er þó það. Ef við förum yfir í efnahagsstöðuna og skoðum skuldirnar, þá eru þær gríðarlega miklar. Hlutfallslega eru þær gjarnan á bilinu 100% til um og yfir 200% af tekjum, ef við tökum skuldir og skuldbindingar. Ef við tökum samstæðurnar, þ.e. rekstur sveitarfélaganna og undireiningar þeirra, þ.e. samantekin reikningsskil hækka þessar skuldatölur enn gjarnan sem hlutfall af tekjum. Auðvitað eru þá eignir og tekjur undireininganna á móti. En þetta eru ískyggilegar tölur, að sveitarfélögin holt og bolt skuli vera skuldug svo nemur árstekjum til tveggja ára tekjum í heild sinni. Þetta er veruleikinn. Vegur þar þyngst að stóru sveitarfélögin frá og með Reykjavíkurborg og niður að Seltjarnarneskaupstað eru með einni undantekningu með skuldir á bilinu tæplega 100% í tilviki Kópavogs og upp í 186% þar sem er Reykjanesbær. Hin stóru sveitarfélögin liggja svo þarna á milli, Reykjavík með 175%, Hafnarfjarðarbær með 170%, Akureyrarbær með tæp 140% o.s.frv. Þetta eru nú tölurnar. Strax þegar kemur frá ríkissjóði að sveitarfélögunum er myndin ekki eins glæsileg. Og þegar menn monta sig af því hér, stjórnarliðar, að í tíð þeirra hafi skuldir ríkissjóðs lækkað og verið greiddar niður og þær séu jafnvel að verða óverulegar eða engar, t.d. ef gjaldeyrisvarasjóður Seðlabankans og innstæður í Seðlabanka eru teknar með, er það þá ekki þeim mun nöturlegra að menn standi frammi fyrir því að efnahagur sveitarfélaganna er sem raun ber vitni? Og sömu aðilar hafa þá horft algerlega aðgerðalausir á það að sveitarfélögin hafa safnað skuldum undanfarin ár og eru þrátt fyrir „góðærið“ þó ekki að ná meiri árangri en þetta, að þau eru rétt við núllið í rekstri og allar fjárfestingar eru í raun teknar að láni. Ef við horfum á þjóðarbúið að öðru leyti, heimilin og atvinnulífið, er ósköp einfaldlega staðfest, því miður, að íslenska hagkerfið og máttarstoðir samfélagsins eru einhverjar þær skuldugustu sem fyrirfinnast á byggðu bóli. Ekki var virðulegur formaður fjárlaganefndar að eyða miklum tíma í að lesa fyrir okkur upp úr nýjustu matsskýrslunum um hagkerfið. Ekki fór hann mikið í síðasta hefti Peningamála frá Seðlabankanum, nei, það passaði ekki að vitna mikið í það. Ekki fór hann mikið í skýrslur Efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD. Nei, það stemmir ekki inn í ræðuhöldin um hið mikla góðæri. Þá verða bara aðrir að gera það. Ef menn ætla að fá raunsanna mynd af ástandinu verður auðvitað að skoða bæði kost og löst á hlutunum. Það hrynur allt til grunna hjá mönnum sem ætla einungis að horfa á aðra hliðina á málum þegar út í rökræðuna er komið. Það er nærtækt að taka fyrst nokkurn veginn glænýja niðurstöðu matsfyrirtækisins Fitch Ratings sem kom fram rétt fyrir miðjan nóvembermánuð síðastliðinn. Þar voru neikvæðar horfur í lánshæfismati Íslands staðfestar og það var gert vegna þess að íslenska hagkerfið er enn mjög skuldsett og á eftir að takast á við mörg af þeim aðlögunarvandamálum og verkefnum sem sérfræðingar fyrirtækisins hafa áður bent á í skýrslum sínum. Þeir telja að merkja megi jákvæða þróun upp að vissu marki í fjármálakerfinu, þá fyrst og fremst að endurfjármögnun bankanna hafi gengið allvel sem auki nokkuð á traust og trúverðugleika á því sviði en segja að Fitch hafi áfram áhyggjur af þjóðhagslegu ójafnvægi og hvernig aðlögunin frá þessu ójafnvægisástandi geti orðið á endanum. Þeir ræða um að framboðshliðin, þenslan, sé drifin af miklum fjárfestingum og drifin áfram á framboðshlið með fjárfestingum í ál- og orkuiðnaði. Síðan ræða þeir hjá Fitch svolítið um viðskiptahallann. Þeir vekja athygli á þeirri staðreynd að jafnvægi í hagkerfinu sé hvergi í sjónmáli. Stjórnvöld takist enn á við mikla heildareftirspurn og styrkingu krónunnar á nýjan leik í kjölfar skammtímainnflæðis á fjármagni vegna hins mikla vaxtamunar við útlönd, sem er í raun ástand þar sem allt sem hægt væri að kalla jafnvægi er úti í hafsauga, því að auðvitað ætti það ekki að vera að gerast við þessar aðstæður að krónan styrktist á nýjan leik eins og hún hefur gert núna á síðari hluta ársins þegar viðskiptahallinn er um 20%. Það eitt t.d. segir manni hversu gjörsamlega galið þetta ástand er, að eftir skammvinna veikingu fór krónan að styrkjast á nýjan leik af því að menn eru að spila með vaxtamuninn milli Íslands og útlanda, koma hér við með fjármagn og fá á því fljóttekna ávöxtun og aðhaldstæki Seðlabankans bíta minna en raun ber vitni fyrir vikið. Það stefnir í að viðskiptahallinn verði um eða yfir 20% á þessu ári, 20% af vergri landsframleiðslu, 20% af um 1.100 milljarða vergri landsframleiðslu eða 220 milljarðar kr. þar um bil. Þetta þýðir að í lok þessa árs munu erlendar skuldir hækka í um 360% af vergri landsframleiðslu, þær nálgast sem sagt 4.000 milljarða kr. í lok ársins. Það er meira en þreföld skuldastaðan frá árinu 2000. Nú segja menn á móti gjarnan að þarna hafi myndast eignir erlendis. Gott og vel. En ég held að allir hljóti að sjá að þetta eru rosalegar breytingar, þreföldun á erlendri skuldastöðu þjóðarbúsins á sex, sjö árum. Hvað mundi þetta segja okkur um stöðu þjóðarbúsins t.d. ef syrti nú í álinn í alþjóðafjármálaheiminum eða ef t.d. vextir hækkuðu snögglega eða ef allt í einu drægi úr framboði á fjármagni til að fjármagna viðskiptahalla ríkja? Það hefur verið um auðugan garð að gresja þar. Auðvelt hefur verið að fá fé og frekar verið eftirspurn eftir því að koma fé í ávöxtun en það getur breyst. Þetta segja þeir Fitch-menn að þýði að hið mikla ójafnvægi ásamt skuldunum geri það að verkum að landið sé berskjaldað fyrir ytri áföllum, svo sem hækkun vaxta erlendis og/eða skyndilegum breytingum á viðhorfum fjárfesta. Slík framvinda og líkleg viðbrögð við þeim gætu valdið dýpri kreppu en á því skammvinna samdráttarskeiði sem fylgdi í kjölfar svipaðrar fjárfestingaruppsveiflu á seinni hlut tíunda áratugarins með óhagstæðum afleiðingum fyrir heimili, fyrirtæki og banka sem eru mun skuldsettari nú en áður var. Það er kannski lykilsetningin í þessu öllu saman, það sem gerir það að verkum að staðan verður viðkvæmari og í raun hættulegri með hverri slíkri hringferð sem hagkerfið tekur. Mikill munur er á stöðunni á árunum 2000–2002 og því sem nú er, að heildarskuldirnar erlendis hafa þrefaldast síðan. Nettóskuldastaðan hefur stórversnað jafnvel þó að eignirnar séu teknar þar inn í myndina á móti. Þetta sögðu þeir Fitch-menn og ég bæti þessu við glæsiræðu formanns fjárlaganefndar sem fjallaði bara um það sem gott og jákvætt er að hans mati en sleppti öllu hinu. Seðlabankinn er býsna áhyggjufullur líka, hann er það. Hann segir t.d. að þó að verðbólguhorfur hafi batnað dálítið frá því að hann birti sitt síðasta mat, sem var fyrir mitt ár, og Seðlabankinn hefur endurskoðað verðbólguspá sína talsvert mikið síðan þá, það ber vissulega að viðurkenna, en hann segir samt: Verðbólguhorfurnar eru þó enn óviðunandi, kalla á aðgát og aðhald. Væntingar um hraða lækkun stýrivaxta á næstunni eru því ekki raunsæjar. Þeir segja að þó að viss jákvæð teikn séu á lofti sem séu fagnaðarefni sé áfram verið að fást við erfið úrlausnarefni. Seðlabankinn segir, með leyfi forseta: „Viðskiptahalli er gríðarlegur, meiri en fimmtungur af landsframleiðslu. Þótt dregið hafi nokkuð úr útlánaaukningu er hún enn mikil, vinnumarkaður er þaninn, væntingar miklar í þjóðfélaginu og útgjaldaaðhald hins opinbera hefur veikst.“ Svo kemur Seðlabankinn að því sama og matsfyrirtækið Fitch var að fjalla um og segir: „Ljóst er að Ísland á mikið undir vilja alþjóðlegra fjárfesta og lánveitenda til að fjármagna hallann,“ þ.e. viðskiptahallann. Það þarf að slá einhvers staðar 220 milljarða kr. til þess að borga mismuninn á því sem við erum að flytja inn og eyða og því sem við flytjum út og öflum í þjónustutekjur. Seðlabankinn heldur áfram: „Þjóðarbúið verður því berskjaldaðra en ella fyrir hræringum á alþjóðlegum fjármálamörkuðum og viðbrögðum við réttum eða röngum fréttum af íslensku efnahagslífi. Atburðir á fyrstu mánuðum ársins ættu að vera í fersku minni.“ Hvað er verið að segja? Jú, það er ósköp einfaldlega verið að vekja athygli á því að þetta ástand er orðið svo viðkvæmt að meira að segja einhverjar kviksögur, einhver orðrómur getur reynst okkur stórvarasamur við þessar aðstæður af því að auðvitað fylgjast menn með, auðvitað vita allir orðið hversu skuldsett íslenska þjóðarbúið er. Það vita allir hversu veikur Seðlabankinn er, hversu lítill gjaldeyrisvaraforðinn er og hversu ofboðslega háð íslenska fjármálakerfið og þjóðarbúið í heild er stanslausri endurfjármögnun á hinum miklu erlendu skuldum og viðbótarfjárþörf vegna viðskiptahallans, því að það tekur í að þurfa að bæta við 120, 150, 200, 220 milljörðum kr. árlega bara til þess að fjármagna hann umfram eyðsluna. Seðlabankinn fjallar um þetta í ítarlegra máli og það mætti margt um það segja. Þar er fjallað um hættuna á því að undirliggjandi sé verðbólguþrýstingur. Það er í raun og veru verið að vara mjög við ýmsu sem ríkisstjórnin hefur verið að gera, bæði tímasetningu skattalækkana og því hvernig ríkisstjórnin hefur hringlað fram og til baka með framkvæmdir og fleira í þeim dúr. Að síðustu er auðvitað sagt beint út að lækkun óbeinna skatta, þ.e. sú aðgerð sem hefur nú verið til umræðu á Alþingi allra síðustu klukkutímana komi auðvitað á mjög óheppilegum tíma hvað þetta varðar. Menn geta sagt sem svo: Við ætlum að gera það samt, það er mikið í húfi og það hefur verið mikill þrýstingur á að lækka matvælaverð og allt þetta. Stjórnarflokkarnir telja að þó seint sé verði þeir að efna kosningaloforð sín, sérstaklega Sjálfstæðisflokkurinn. Það breytir ekki hinu að mat sérfræðinga og fagstofnana er það að þetta komi á ákaflega óæskilegum tíma og seinki óhjákvæmilega þeirri aðlögun eftirspurnar sem þarf að eiga sér stað. Seðlabankinn gengur reyndar lengra og telur sig þurfa að hafa stýrivextina um 0,25–0,5% hærri en ella ef ekki hefði komið til þessarar lækkunar skatta og vörugjalda. Ég gæti farið í fleiri skýrslur og álit. Ég er hérna t.d. með sumarskýrslu Efnahags- og framfarastofnunarinnar um íslenska hagkerfið. Þar kveður við mjög svipaðan tón. Þar er varað mikið við hinum miklu erlendu skuldum. Það er reyndar sérstakt að þar er líka varað mjög við stóriðjustefnunni og spurt mjög áleitinna spurninga, ekki í fyrsta sinn, í þeirri skýrslu um það hvert Íslendingar séu eiginlega að fara í þeim efnum og hvernig standi á því að Íslendingar hafi ekki lagt í mat á því, sjálfstætt og óháð, gagnsætt mat á því hvort þjóðhagslega sé hagkvæmt að keyra þjóðarbúið og hagkerfið áfram með þessum hætti. Af umfjöllun sérfræðinga Efnahags- og framfarastofnunarinnar lýsa efasemdir um að það sé glóra í þessu, en þeir segja það á penan hátt. Þeir segja það í gegnum það, að velta þessari spurningu upp aftur og aftur í hverri skýrslunni á fætur annarri og spyrja með vaxandi undran hverju það sæti að íslensk stjórnvöld keyri þetta áfram án þess að nokkurt þjóðhagslegt mat sé lagt til grundvallar á því hvort þetta sé nógu arðbært eða hagkvæmt. Það er auðvitað þannig, virðulegur forseti, að það er mikið jafnvægisleysi í íslenska þjóðarbúskapnum. Það hefur verið viðvarandi og það er ekkert lát á því. Það sem vekur náttúrlega mesta undrun er að ekki verður annað ráðið af framgöngu ríkisstjórnarinnar en að það eigi bara að láta vaða á súðum áfram. Eða hvað er að gerast, hvað er í farvatninu, virðulegur forseti? Jú, er ekki verið að undirbúa hérna ein þrjú, fjögur ný risastór álvers- og stóriðjuverkefni? Hvað þýðir það fyrir hagkerfið ef af því verður öllu saman á árunum 2007–2010, 2012, 2015? Það þýðir væntanlega að þenslan verður enn þá meiri en hún hefur verið á undangengnu tímabili, jafnvægisleysið verður ekki minna. Það verður að keyra á svimandi háum stýrivöxtum og viðskiptahallinn verður mun meiri en ella. Í öllum þessum álitum er settur sá fyrirvari varðandi aðlögun hagkerfisins og jafnvægi í þessum efnum að ekki verði ráðist í frekari stóriðjuframkvæmdir. Það segja menn alveg skýrt hér í áliti Seðlabankans, það segir matsfyrirtækið líka eða matsfyrirtækin, svo maður tali nú ekki um sérfræðinga Efnahags- og framfarastofnunarinnar sem hamra á því í áliti sínu að þar liggi stærsta óvissan. Er þá hægt að fara nýjan hring svona svipaðan og menn fóru á árunum 1996, 1997 og 1998 og fram yfir 2000 og svipaðan hring og við erum búin að fara frá upphafi árs 2003 til og með yfirstandandi tíma, sem yrði þá lagt upp í kannski á síðari hluta næsta árs eða í öndverðu ári 2008 ef það yrði valið að gera svo? Jú, það getur vel verið að skútan fljóti einn hring enn en ekki mikið lengur, ósköp einfaldlega vegna þess að ef viðskiptahallinn næst ekki verulega niður og helst í jöfnuð og helst í afgang á allra næstu árum ja, þá bara hlaðast enn meiri skuldir á þjóðarbúið og smátt og smátt bresta forsendur þess að halda úti sjálfstæðu velmegunar- og menningarsamfélagi á Íslandi. Það verður bara þannig vegna þess að það er ekki hægt að láta það ganga upp að reka þjóðarbú frekar en bara heimili eða fyrirtæki með viðvarandi halla út í hið óendanlega, það sjá allir hugsandi menn að það getur ekki gengið og allra síst ef viðskiptahallinn er þannig saman settur að kannski tveir þriðju af honum eru í raun og veru bara hrein eyðsla, aðeins einn þriðji er til kominn vegna þess að menn séu að fjárfesta í framleiðslutækjum eða einhverjum innviðum sem geti gefið af sér arð og staðið undir sér síðar meir. En það er því miður þannig að aðeins um þriðjungur viðskiptahallans verður rakinn til slíkra fjárfestinga. Þá á náttúrlega eftir að svara því hvort þær fjárfestingar séu allar líklegar til að verða svo þjóðhagslega arðbærar að þær geri mikið meira en að bara sjá um sig sjálfar. Ég óttast það hvað mest, verð ég að segja, virðulegur forseti, að versta martröðin sé eftir í sambandi við stóriðjubrjálæðið, ég óttast það. Það er þegar menn vakna upp við vondan draum og átta sig á því að svo lítið verður eftir af veltu stóriðjustarfseminnar í landinu, nettó, í íslenska hagkerfinu að það gerir ekki betur en að sjá um sig sjálft gagnvart þeim skuldum og skuldbindingum sem fylgja. Þetta stafar auðvitað af því, virðulegur forseti, að óvenjulágt hlutfall af veltu t.d. álfyrirtækis, þó að það sé skráð á Íslandi og skattgreiðandi hér, en ef það er í eigu erlends aðila, staðnæmist í íslenska hagkerfinu eða aðeins rétt um eða liðlega þriðjungur af veltunni. Hvernig stendur á þessu? Jú, það er vegna þess að þetta er í raun og veru umskipun á hráefni eða umbreyting á erlendu hráefni sem fer síðan úr landi aftur. Eigandinn er erlendur þannig að arðurinn til hans og þóknun og umsýsla hans rennur líka úr landi, og þá er niðurstaðan sú að aðeins 30–35% af veltunni staðnæmist í íslenska hagkerfinu. Þessar fjárfestingar og það sem þeim fylgir hafa hins vegar gríðarleg efnahagsáhrif, ryðja ýmsu öðru úr vegi. Hlutföllin eru þannig að um 15–20% fara í rafmagn, 10% í vinnulaun og kannski 5% í aðra kostnaðarþætti. Þessa speki hefur ræðumaður m.a. frá greiningardeildum innlendra banka og frá Efnahags- og framfarastofnun Evrópu. Í skýrslu þeirra er fjallað um þetta og það leynir sér ekki að þetta er einn af þeim þáttum sem valda efasemdum þeirra þar á bæ um að þessi stóriðjuáhersla sé skynsamleg. Í raun er dæmið verra en þetta fyrstu 25–40 árin í hverju nýju álvers- og virkjanaverkefni. Það stafar af því að nánast hver einasta króna sem fer í að byggja orkuverið er tekin að láni erlendis. Tekjurnar vegna raforkusölunnar fara fyrstu 25–40 árin, á meðan þau lán eru borguð upp, beint úr landi, þannig að stór hluti af innkomunni fyrir þann þáttinn sem álverið borgar í raforkuverð, þ.e. þau 15–20% sem þangað fara, streymir í raun og veru í gegnum orkufyrirtækið, Landsvirkjun í flestum tilvikum eða Orkuveitu Reykjavíkur, og beint úr landi aftur. Þá fer nú ekki að verða mjög mikið eftir í íslenska hagkerfinu ef það eru fyrst og fremst þessi 10% eða þar um bil í vinnulaun, 5% í aðkeypta þjónustu og afskriftir og annað hér innan lands og einhver hluti af því sem borgað er fyrir rafmagnið. Á sama tíma erum við með atvinnugreinar þar sem kannski 80% af veltunni verður eftir í íslenska hagkerfinu, eins og í tilviki sjávarútvegsins, 75% í tilviki ferðaþjónustunnar, alveg upp undir 100% stundum í tilviki hátækni- og þekkingarfyrirtækjanna þar sem menn eru fyrst og fremst að selja hugvitið. Þá gæti það farið svo því miður, virðulegur forseti, að við ættum eftir að verða fyrir þeirri bitru reynslu, t.d. ef það gerðist að vaxtakjör yrðu óhagstæðari á alþjóðafjármagnsmörkuðum, eða ef álverð yrði ekki mjög hátt, að sáralítil hjálp yrði af álversfjárfestingunum til að borga af stórvaxandi erlendum skuldum þjóðarinnar, sem eru afleiðingar af því ástandi sem stóriðjufjárfestingartímabilin hafa skapað eða eiga a.m.k. ríkan þátt í að skapa næstu 25–40 árin, að það gerði ekki betur en að Kárahnjúkadæmið og álverið á Reyðarfirði sæi um sig sjálft, kannski varla það, kannski yrði Landsvirkjun hreinlega í baksi. Hvað á þá að segja við erlendu sérfræðingana þegar þeir koma næst? Það vita allir með hverju íslenska ríkið, ríkisstjórnin og sérfræðingar hennar hafa verið að reyna að róa sendinefndir Alþjóðabankans, Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, Efnahags- og framfarastofnunarinnar. Jú, við heyrðum það í ræðum í dag að það yrðu svo miklar útflutningstekjur af áli. Það mundi breyta þessu öllu á næstunni, við fengjum svo mikil verðmæti til að gera öll góðverkin sem hv. formaður fjárlaganefndar var að tala um. En það þarf þá að verða eitthvað eftir úr því dæmi. Ef það bara rétt slefast við að sjá um sig sjálft þá er það nú ekki mikið, það eru í öllu falli tekjurnar sem koma inn í vinnulaun og aðkeypta þjónustu en það er bara svo lágt hlutfall af veltunni. Þó að dæmið sé stórt, þó að þarna sé velt miklum fjármunum þá vega 10% í vinnulaun svo lítið. Þessi iðnaður er sífellt að verða vélvæddari, sjálfvirkari, eins og við sjáum á því að risastórt álver sem framleiðir 300–400 þúsund tonn af áli í dag er með svipaðan fjölda starfsmanna eða jafnvel færri en álverið í Straumsvík var með í upphafi þegar það framleiddi kannski 40 eða 70 þúsund tonn. Það segir sína sögu um þróunina í greininni. Þetta er að langmestu leyti að verða vélvædd umbreyting á hráefni og minna og minna sem fellur til í formi vinnulauna og annarra slíkra ytri eða aðkeyptra kostnaðarþátta. Stóru þættirnir eru innflutningur á báxíti og rafskautum og síðan þóknunin til erlends aðila og hagnaðurinn sem hann dregur úr landi. Þetta eru nú allt saman þættir, virðulegur forseti, sem mér finnst alveg leyfilegt að rifja upp eða taka inn í umræðuna, svona til að rétta hana aðeins af og fá í hana aðeins meiri ballans, sérstaklega eftir ræðu formanns fjárlaganefndar, sem dró upp mikla glansmynd og taldi allt saman harla gott sem hann og hans menn, flokksbræður og -systkin og félagar í ríkisstjórninni hefðu sýslað við. Ég vil þó taka það sérstaklega fram að ég er ekki einhver bölsýnismaður og er ekki svartsýnn á að málum sé þannig komið á Íslandi að við getum ekki unnið okkur út úr þeim aðstæðum sem við stöndum frammi fyrir, virðulegur forseti, ég trúi að sé hægt að gera það en það er erfitt verkefni. Það er verulega krefjandi verkefni að sjá hvernig hægt er að ná íslenska þjóðarbúskapnum í jafnvægi á næstu missirum, það verður að takast, það þarf að takast. Það verður sársaukafullt, það er ekki hægt öðruvísi. Hin leiðin er ekki boðleg, að láta bara vaða áfram á súðum, panta meiri veisluföng, skrifa fleiri tékka, það er ekki boðlegt. Við getum ekki sem ein kynslóð í landinu leyft okkur að halda hér uppi í raun og veru fölskum umsvifum og þenja hagkerfið út í formi lána sem dælt er inn í hagkerfið og ætla svo bara fjandanum að hirða þann síðasta eða einhverjum öðrum að borga reikninginn. Það er ekki boðlegt. Það er það sem ríkisstjórnin hefur í raun og veru því miður í allt of miklum mæli komist upp með að gera, það er allt of holt undir þessu svokallaða góðæri. Það er í raun og veru í allt of, allt of miklum mæli bara ábyrgðarlaus eyðsla umfram efni, umfram það sem verið er að afla með því að skuldsetja þjóðarbúið og ætla framtíðinni, börnunum okkar að borga reikningana. Þannig eiga menn ekki að hafa leyfi til að hegða sér og allra síst eiga menn að komast upp með að slá sig til riddara á grundvelli slíks og guma af einhverjum glæsilegum árangri í þeim efnum þegar honum er í raun og veru ekki til að dreifa nema í allt of, allt of takmörkuðum mæli. Auðvitað er margt jákvætt og hefur margt þróast okkur Íslendingum í hag á síðustu árum. Það er t.d. auðvitað þannig að vöxtur fjármálageirans og þær tekjur sem þaðan spretta núna eru ævintýralegar, það er alveg hárrétt, það hefur margt gerst magnað í þeim efnum. En menn skulu fara varlega í að treysta að það sé á vísan að róa um aldur og ævi með þær tekjur. Bæði getur brugðið til hins verra um afkomu á þeim bæjum mjög skyndilega, það þekkjum við. Afkoma í slíkri starfsemi og í slíkri þjónustu sem er mjög eftirspurnarháð er oft mjög sveiflótt. Það getur líka farið svo að eitthvað af þeim umsvifum sem íslenskir bankar hafa byggt upp á erlendri grundu hverfi bara allt í einu héðan frá íslenska hagkerfinu. Það getur dottið í þá banka að selja eignirnar en það getur líka dottið í erlenda banka hreinlega að kaupa íslensku bankana. Hvenær verður KB-banki orðinn nógu stór og spennandi til þess að einhver af risunum í Evrópu eða einhvers staðar annars staðar fari allt í einu að hafa á honum áhuga og geri eigendunum þannig tilboð að þeir geti ekki hafnað því? Þá losna auðvitað heilmiklir fjármunir þar með, en öll hin erlendu umsvif sem hafa vissulega skilað arði hér heim vegna höfuðstöðva bankanna hér, af því að hér er hagnaðarmiðstöðin, þau geta þar með gufað upp í leiðinni þegar starfsemin er ekki lengur á okkar höndum Auðvitað verða menn að hafa í huga að slíkt er ekki að öllu leyti sambærilegur grunnur undir efnahagslífinu og hagkerfinu eins og rótföst starfsemi sem er hér og verður ekki með auðveldum hætti flutt héðan. Það á að sjálfsögðu í miklu ríkari mæli við um umsvif t.d. í sjávarútvegi, ferðaþjónustu og öðru slíku þar sem landið sjálft eða auðlindir þess og fólkið sem hér býr eru undirstaðan en ekki atvinnuumsvif í erlendum löndum á grundvelli vinnuafls sem þar er. Menn segja kannski: Er á meðan er, og gott og vel, ég geri ekki lítið úr því að miklar tekjur af þessari starfsemi hafa skilað sér inn í landið. Ég held þó að við séum í ákveðinni hættu með að búa ekki nógu vel að þeirri fjölbreyttu nýsköpun og þróun í undirstöðum atvinnulífs okkar og efnahagslífs sem flestar framsæknar þjóðir vilja helst sjá blómstra og við ættum að vera miklu meira hugsi en við erum yfir því að það er ekki lengur sá kraftur og uppbygging í t.d. hátækni- og þekkingargreinum hér eins og virtist ætla að verða um tíma. Það er í vaxandi mæli merki um að slík starfsemi sé, ef ekki beinlínis flutt úr landi þá a.m.k. byggð upp erlendis og fyrirtækin haldi að sér höndum í höfuðstöðvum sínum hér heima og fjárfesti ekki eða bæta við sig, auki ekki afköst sín í framleiðslu eða starfsemi hér af ástæðum sem við þekkjum auðvitað öll. Þetta fer nú vonandi allt saman vel samt, forseti, og við skulum bara vera bjartsýn og trúuð á að okkur takist að glíma með farsælum hætti við þessi verkefni. Þetta eru allt saman viðfangsefni til að takast á við. En þeim mun lengur sem menn fresta vandanum og fresta að horfast í augu við hann og fresta því að takast á við t.d. að ná jöfnuði í viðskiptum þjóðarbúsins við útlönd þeim mun verra verður að eiga við þetta, það er alveg augljóst mál. Hvert ár sem glatast í þeim efnum er mjög dýrt og ábyrgðarleysi ríkisstjórnarinnar er auðvitað fyrst og fremst fólgið í því að það er engin viðleitni af neinu tagi til þess að takast á við þá hluti. Þvert á móti tala menn hér eins og þeir gera, hv. þm. Birkir Jón Jónsson og aðrir talsmenn stjórnarflokkanna, þó svo að viðskiptahallinn sé næstum helmingi meiri en hann átti að vera samkvæmt áætlun á þessu ári, um 20% í staðinn fyrir kannski 10–12%. Er það ekki eitthvað til þess að hafa áhyggjur af? Getur hv. þingmaður komið hér og bara yppt öxlum yfir því, gert sér upp gleðilæti? Mér finnst það alveg með ólíkindum. Ég ætla nú ekki hv. þm. Guðjóni Ólafi Jónssyni að eyða sínum skamma tíma hér inni á Alþingi kannski í það að hafa miklar áhyggjur af viðskiptahallanum, ég skynja alveg þörf hans fyrir að fjalla um aðra hluti. Hitt er svo annað mál hvort hann gerir sér mikið gagn með ræðum eins og hann flutti hér í dag eða hvort hann vill endilega að metnaður sinn í þingsögunni verði fyrst og fremst sá, að í fyllingu tímans verði eingöngu slíkt að finna í þingtíðindunum sem hann hafi skilið hér eftir sig.

Virðulegi forseti. Þetta er orðin ágæt umræða, 3. umr. um fjárlög fyrir árið 2007. Hv. stjórnarandstaða hefur lagt fram sameiginlegt nefndarálit og hefur sömuleiðis verið með sameiginlegan tillöguflutning, bæði við 2. umr. og líka við 3. umr. fjárlaga. Er það nýmæli og eins og ég kom inn á og hefur verið áhugavert við bæði 2. umr. og 3. umr. er það hversu taugatrekkt hæstv. ríkisstjórn er yfir því að stjórnarandstaðan skuli koma sameinuð til leiks við fjárlagaumræðuna á þessu hausti. Þetta segi ég vegna þess að menn, bæði formaður fjárlaganefndar við 2. umr. og síðan hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson og aðrir stjórnarþingmenn sem hér hafa talað, hafa staðið í þessum stóli og kallað eftir frekari tillöguflutningi frá stjórnarandstöðunni. Við buðum þeim það auðvitað þegar kallað var eftir þessum frekari tillöguflutningi frá stjórnarandstöðunni við 2. umr. að við værum til í að fara með ríkisstjórninni í að bæta fjárlagafrumvarp þeirra, enda kölluðu þeir svo sterklega eftir því. En því miður varð það ekki raunin, virðulegi forseti. Heldur gerðist það að þær tillögur sem við lögðum fram um að stórbæta kjör eldri borgara og annarra lífeyrisþega, og einnig örorkulífeyrisþega, voru kolfelldar af ríkisstjórnarmeirihlutanum. Þannig var það nú. Virðulegi forseti. Þegar vinnubrögðin eru slík er það ekki fýsilegur kostur fyrir stjórnarandstöðuna að leggja í mikla vinnu við tillögugerð eins og við gerðum varðandi lífeyrismálin og leggja hana fyrir þingið þegar vitað er að algjörlega óháð gæðum tillagnanna eru þær alltaf felldar. Ég verð að segja, frú forseti, að það hryggði mig mjög að heyra, þegar við lögðum þessa tillögu fram, hvernig hún var afgreidd af hv. ríkisstjórnarmeirihluta á þinginu vegna þess að hún var afgreidd með þeim orðum að þær kjarabætur sem væru samkvæmt stefnu ríkisstjórnarinnar og yfirlýsingum hennar frá því í sumar, væru þær stórkostlegustu í Íslandssögunni og bingó, búið, og þar með væri búið að bæta kjör eldri borgara þannig að sómi væri að. Virðulegi forseti. Þeim málflutningi höfum við auðvitað mótmælt vegna þess að þetta er rangt. Umræddum hópi hefur verið haldið markvisst niðri af hinu háa Alþingi með lagasetningu. Lagðar hafa verið á þennan hóp íþyngjandi skerðingar með tekjutengingu og öðru því sem hefur rýrt kjör hópsins allverulega. Það er svo langt, langt í land að við séum búin að bæta þeim hópi upp þær kjaraskerðingar sem Alþingi, þessi staður hér, hið háa Alþingi, og meiri hluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hefur lagt á fyrrgreinda hópa. Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að gera grein fyrir þeim tillögum sem við lögðum fram síðast við 2. umr. Eins og fram hefur komið lögðum við fram sameiginlega, stjórnarandstaðan, allir þingmenn stjórnarandstöðunnar, þingsályktunartillögu strax við upphaf þings um nýja framtíðarskipan lífeyrismála. Þar var kveðið á um hinar margvíslegustu kjarabætur, en það sem var kannski grundvallaratriði og er grundvallaratriði í þeirri tillögu er að kveðið er á um mjög náið samstarf við félög eldri borgara og líka félög öryrkja og annarra lífeyrisþega. Það er náttúrlega algert grundvallaratriði að menn breyti þeim vinnubrögðum sem viðhöfð hafa verið gagnvart þessum hópum og hætti að setja lög, íþyngjandi lög á þá hópa og fari að setja lög með þeim. Það skiptir miklu máli og í tillögu okkar kristallast það viðhorf stjórnarandstöðunnar að þannig viljum við vinna. Auk þess að telja til þau atriði sem við teljum mikilvægt að gera nú þegar til að bæta kjör þessara hópa, var líka annað grundvallaratriði í tillögunni að neysluútgjöld lífeyrisþega verði skilgreind þannig að þau myndi viðmiðun fyrir grunnlífeyri og tekjutryggingu. Er gert ráð fyrir að sú viðmiðun mundi síðan hækka í samræmi við neysluvísitölu þannig að tryggt sé að hún haldi verðgildi sínu. Virðulegi forseti. Þetta þýðir í rauninni það, að ætlan okkar stjórnarandstöðunnar og Samfylkingarinnar er að ráðast í raunverulega úttekt á framfærsluþörf þessara hópa og er það algert lykilatriði. Að öðru leyti felur tillagan í sér, og það sem við færðum síðan inn í breytingartillögu, í fyrsta lagi nýtt frítekjumark, samkvæmt yfirlýsingum ríkisstjórnarinnar frá því í sumar, sem verði þannig að það nái bæði til ellilífeyris- og örorkulífeyrisþega og báðir hóparnir geti unnið sér 900 þús. kr. á ári án þess að lífeyrir hins opinbera skerðist. Tillögur ríkisstjórnarinnar og það sem samþykkt hefur verið er að þar er eingöngu gert ráð fyrir 300 þús. kr. frítekjumarki fyrir ellilífeyrisþega og engu frítekjumarki til öryrkja. Tillaga okkar var felld. Þessi tillaga okkar var felld af ríkisstjórnarmeirihlutanum, þ.e. að hækka þetta upp í 900 þús. kr. á ári til ellilífeyrisþega og að veita einnig öryrkjum frítekjumark. Þess vegna, frú forseti, höfum við lagt fram svipaða tillögu aftur, nema að nú gerum við ráð fyrir að frítekjumarkið verði 70 þús. kr. á mánuði og gefum núverandi ríkisstjórn og ríkisstjórnarmeirihluta þar með tækifæri til að koma með okkur í það verkefni að bæta kjör stórra hópa ellilífeyris- og örorkulífeyrisþega þannig að sómi sé að. Þetta er ekki kostnaðarsöm aðgerð, virðulegi forseti, heldur hleypur þetta á rúmlega hálfum milljarði. Við teljum þetta skipta gríðarlega miklu máli. Við viljum gefa ríkisstjórnarmeirihlutanum tækifæri til að koma með okkur í að hækka frítekjumarkið upp í 70 þús. Við ætlum sem sagt að gefa ríkisstjórnarmeirihlutanum annað tækifæri. Ég segi annað tækifæri vegna þess að við eigum að koma mikið að stjórnmálaflokkum sem eiga sæti á Alþingi, eiga fulltrúa á Alþingi og eru að koma úr prófkjörum. Í þeim prófkjörum, ekki síst í prófkjörum sjálfstæðismanna, heyrðist hátt í ýmsum frambjóðendum. Þá heyrðist hátt í ýmsum frambjóðendum um að hækka þyrfti frítekjumark á atvinnutekjur ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega. Síðan kom í ljós við atkvæðagreiðslu í síðustu viku að nákvæmlega engin innstæða var fyrir því orðagjálfri í prófkjörunum. Engin. Vegna þess að hér sat þetta sama fólk og hafði lofað öllu fögru í prófkjörum sínum, og án efa fengið atkvæði út á það, og felldi tillögur okkar sem voru í mjög svipaða veru, ef ekki í sömu veru og þeirra eigin höfðu verið í prófkjörum. Þetta, virðulegi forseti, veldur mér áhyggjum. Þetta veldur mér áhyggjum ef menn sitja hér á hinu háa Alþingi og fylgja ekki sannfæringu sinni. Annaðhvort þýðir þetta það að menn fylgja ekki sannfæringu sinni eða þá hreinlega að ekkert er að marka loforð sem sett eru fram í prófkjörum hjá frambjóðendum Sjálfstæðisflokksins, vegna þess að það birtist einfaldlega hér í salnum í síðustu viku. Virðulegi forseti. Í tillögum okkar, sem voru felldar í síðustu viku, fólst einnig það sem við lögðum til í anda þingsályktunartillögunnar sem ég kynnti áðan, en við lögðum til að tekjutrygging yrði hækkuð upp í 85 þús. kr. á mánuði fyrir ellilífeyrisþega og 86 þús. á mánuði fyrir örorkulífeyrisþega, auk breytinga á launavísitölu frá því í sumar. Einnig lögðum við til að afnumin yrðu með öllu tengsl lífeyrisgreiðslna við atvinnu- og lífeyristekjur maka. Þetta hefur verið stórt baráttumál og dómur hefur fallið í þessu. Einnig lögðum við til að vasapeningar þeirra sem dvelja á stofnunum mundu hækka um helming afturvirkt til 7. júlí á þessu ári og frítekjumark þessara sömu einstaklinga yrði einnig hækkað, úr 50 þús. kr. á mánuði í 75 þús. kr. á mánuði. Þá var einnig lagt til að öryrkjar héldu aldurstengdri örorkuuppbót þegar farið er á ellilífeyri og jafnframt lagt til að skerðingarhlutföll yrðu minnkuð verulega, þannig að skattskyldar tekjur umfram frítekjumark, þ.e. 900 þús. kr. frítekjumarkið sem tillögur okkar kváðu á um, skerði tekjutryggingu aðeins um 35% í stað 45% eins og nú er. Virðulegi forseti. Mér þykir mikilvægt að koma inn á þetta og minna á að þetta eru þær tillögur sem ríkisstjórnarmeirihlutinn felldi. Við höfum nú komið með tillögur og ætlum að veita þeim annað tækifæri, eins og ég sagði, til að hækka frítekjumarkið og vonumst við til að í atkvæðagreiðslu um fjárlögin muni þeir þingmenn sem lofuðu þessu í prófkjörsbaráttunni koma og standa við stóru orðin og greiða atkvæði tillögu um hækkun á frítekjumarki. Virðulegi forseti. Við 3. umr. leggur stjórnarandstaðan einnig fram sameiginlega tillögur, þar sem felldar hafa verið tillögur okkar um nýja framtíðarskipan lífeyrismála, um að lagðir verði til 5 milljarðar sem verði skilað aftur í Framkvæmdasjóð aldraðra og þar með verði hafin alvöruuppbygging á hjúkrunarrýmum og þjónusturýmum fyrir þá sem á því þurfa að halda. Sá hópur er, samkvæmt nýlegu svari sem kom frá heilbrigðisráðherra, mjög stór sem er í brýnni þörf. Það hleypur á hundruðum einstaklinga sem eru í brýnni þörf eftir hjúkrunarrýmum. Þetta, virðulegi forseti, verðum við að leysa og því leggjum við til við 3. umr. að úr þessu verði bætt með þeim hætti að greiddir verði 5 milljarðar í Framkvæmdasjóð aldraðra, þ.e. endurgreitt, vegna þess að þeir fjármunir ættu auðvitað að vera þar ef haldið hefði verið á málum eins og vera bar. Frú forseti. Það sem mér finnst skipta máli í umræðunni er, eins og ég kom inn á í upphafi máls míns, að ljóst er að við hér á Alþingi höfum verið að setja íþyngjandi lög á eldri borgara og einnig á öryrkja. Það er eitthvað sem við verðum að leysa. Og það gengur auðvitað ekki þegar hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna standa í þessum stóli og guma af því að hér hafi allt gengið svo vel og allt verið í lukkunnar velstandi á undanförnum árum, þegar staðreyndin er sú að stór hópur hefur verið skilinn eftir. Þetta er hópur sem ekki getur gert mikið vegna þess að hann er lokaður inni. Hann er lokaður inni í þröngu lagaverki sem rýrir tekjur hans svo mjög eins og raun ber vitni. Að mínu mati er eitt stærsta verkefni stjórnmálanna að tryggja að eldri borgarar fái lifað sjálfstæðu lífi með reisn og einnig að öryrkjar fái lifað sjálfstæðu lífi með reisn í íslensku samfélagi. Það sem er allra mikilvægast í þessum efnum er að allar breytingar verði gerðar í góðu samráði við félög eldri borgara og líka við félög öryrkja vegna þess að þau vita betur, þau lifa á þeim fjármunum sem svo mjög er um rætt hér. Meðan hv. Alþingi er svo fast í meðaltölum held ég að mörgum hér veiti nú ekki af að heyra hvernig raunverulegt líf er hjá einstaklingi sem er tekinn inn í það meðaltal sem menn eru ávallt að guma af. Ég segi, virðulegi forseti, að það er komið nóg af stjórnmálum þar sem dembt er yfir heila kynslóð lagasetningum sem íþyngja henni og slík vinnubrögð eiga auðvitað að heyra fortíðinni til. Við í Samfylkingunni höfum sagt að við viljum vinna með þessum hópum til að bæta lífskjör þeirra og breyta þannig því vinnulagi sem viðhaft hefur verið í því að hér sé dembt yfir fólk íþyngjandi lögum. Virðulegi forseti. Ég kom aðeins inn á það að þessir hópar hefðu verið skildir eftir. Þetta segi ég vegna þess að hv. stjórnarþingmenn tala mikið um hinn mikla kaupmátt ráðstöfunartekna sem hefur hækkað mikið á undanförnum árum, eða frá því að þeir tóku við. Það er vissulega rétt. Menn þekkja ástæðurnar fyrir því og er EES-samningurinn einn t.d. mjög stór þáttur í því. En það sem er kannski mikilvægast og það sem við eigum að vera að ræða er hvernig stjórnvaldsaðgerðum hér á landi hefur verið beitt til þess markvisst, ekki er hægt að segja annað en að það hafi verið markvisst, að kaupmáttaraukningunni hefur verið misskipt. Henni hefur gróflega misskipt. Henni hefur verið gróflega misskipt á þann hátt, virðulegi forseti, að samkvæmt úttekt fræðimanna er staðreynd að af þeirri 60% kaupmáttaraukningu sem við höfum búið við á undanförnum árum, hafa þeir allra tekjuhæstu, eða tíundin sem hæstar hefur tekjurnar, fengið tæplega 80% kaupmáttaraukningu en þeir tekjulægstu, þeir launalægstu hafa fengið um 27% kaupmáttaraukningu yfir þennan tíma. Ofan á þetta, yfir þann tíma sem núverandi ríkisstjórn hefur setið, er ég hérna með útreikninga sem Landssamband eldri borgara hefur tekið saman um þróun kaupmáttar fyrir eldri borgara, miðað við ólíkar tekjur úr lífeyrissjóði í samanburði við hækkun hjá almenningi. Ellilífeyrisþegi sem ekki býr einn er eingöngu að fá og hefur fengið á bilinu á árunum 1995 og til ársins 2007 16% kaupmáttaraukningu. Miðað við þær breytingar sem gerðar voru núna samkvæmt yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er dæmigert fyrir lægsta þriðjunginn í þeim hópi að fá eingöngu 16% kaupmáttaraukningu. Virðulegi forseti. Við eigum að skoða þessar tölur. Þetta eru þær tölur sem við eigum að vera að skoða af því ég hafna því að kaupmáttaraukningu og velsæld í samfélagi okkar sé skipt með þessu móti. Við í Samfylkingunni höfum hafnað því og ítrekað tekið þetta mál upp vegna þess að við viljum ekki að kaupmáttaraukningu í samfélaginu og velferð sé misskipt svo gróflega eins og hér hefur verið gert á undanförnum árum. Það er bara stjórnvaldsaðgerðum þarna um að kenna vegna þess að núverandi stjórnvöld hafa með stjórnvaldsaðgerðum markvisst misskipt í gegnum skattalækkanir, misskipt ágóðanum sem samfélagið hefur eignast á undanförnum áratug eða meira. Okkur jafnaðarmönnum blöskra slík vinnubrögð. Okkur blöskra slík vinnubrögð og við höfum ítrekað bent á það við umræðu t.d. um skattalækkanir vegna þess að við vildum fara aðrar leiðir í skattalækkunum en ríkisstjórnin lagði til. Frekar vildum við hækka skattleysismörkin og matarskattinn en að fara í flatar skattalækkanir. Við sjáum afleiðingarnar af þeim flötu skattalækkunum í svari sem ég er með fyrir framan mig, sem er svar fjármálaráðherra við fyrirspurn hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur um tekjuskatt einstaklinga. Það kom fram á síðasta þingi, mig minnir í febrúar á síðasta ári. Þar kemur berlega í ljós, þegar tekjutíundir eru brotnar niður, að það er einn hópur sem hefur fengið lækkaða skattbyrði á undanförnum árum og það eru þau 10% sem hæstar hafa tekjurnar í samfélaginu. Það er ekki þannig sem við í Samfylkingunni viljum lækka skatta heldur viljum við gera það þannig að það komi þeim best sem lægstar hafa tekjurnar hlutfallslega. Þessi ríkisstjórn hefur verið alveg ótrúlega kjörkuð í því að halda fram að hér hafi skattar verið að lækka á undanförnum árum, þegar þetta svar kemur frá fjármálaráðherra til hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur, og segir hreinlega svart á hvítu hvernig skattbyrðin hefur breyst og á hvaða hópa hún hefur verið að þyngjast og á hverja hún hefur verið að léttast. Þetta geta allir kynnt sér og þess vegna hefur mér þótt merkilegt, virðulegi forseti, að sitja stundum í þessum sal og hlýða á ræður hv. þingmanna stjórnarliðanna þar sem þeir halda því fram að hér á landi hafi skattar verið að lækka. Vegna þess að þegar menn svo til frysta skattleysismörkin gerir skattalækkun ofan frá lítið fyrir þá sem lægstar hafa tekjurnar og meðaltekjurnar. En hún hefur greinilega, eins og birtist í fyrrgreindu svari, gert heilmikið fyrir þau 10% sem hæstar hafa tekjurnar. Við í Samfylkingunni. viljum ekki gera þetta á þennan hátt vegna þess að okkur blöskrar sá ójöfnuður sem núverandi ríkisstjórn hefur búið til. Virðulegi forseti. Það eru nokkur mál sem mig langar að koma inn á í tengslum við afgreiðsluna á fjárlagafrumvarpinu og er eitt þeirra menntamálin. Það er alveg klárt, og ég verð að viðurkenna að við höfum miklar áhyggjur af þróuninni á þeim skólastigum sem ríkisvaldið fer með, og það er staðreynd að við höfum verið að húrra niður. Við höfum verið að húrra niður í samanburði við OECD-ríkin þegar kemur að framlögum til framhaldsskóla og til háskólastigsins. Við fórum að mig minnir úr 14. sæti, í framlögum til framhaldsskólastigsins, í það 19. og erum komin niður í 21. sæti í framlögum til háskólastigsins. Þetta, virðulegi forseti, hlýtur að valda okkur verulegum áhyggjum. Hæstv. menntamálaráðherra hefur verið dugleg við að segja og halda um það blaðamannafundi hversu mikið framlög til menntamála hafi aukist en það sem hæstv. menntamálaráðherra gleymir er að nefna að aukin framlög eru til komin vegna fjölgunar nemenda. Þau eru ekki til komin vegna þess að menn séu að bæta við í menntamálum og hækka framlögin. Nei, þau eru til komin vegna nemendafjölgunar. Það fylgir heldur ekki sögunni hjá hæstv. menntamálaráðherra að framlögin hafa ekki einu sinni fylgt fjölgun nemenda ef farið væri í einu og öllu að reiknilíkani því sem nota á til grundvallar við útreikninga á framlögum til framhaldsskóla og háskóla. Virðulegi forseti. Varðandi framhaldsskólann þá verð ég að nefna að það er með ólíkindum hvaða aðferðum ríkisstjórnin hefur beitt við fjárlagagerðina í tengslum við útgjöld til framhaldsskólans. Í ár ákvað hæstv. menntamálaráðherra að beita einhvers konar sjokk-meðferð, ég bið forseta að afsaka slettuna, vegna þess í fjárlagafrumvarpinu var lagt til að rekstrarframlag framhaldsskólanna ætti að hækka um 500 millj. kr. sem svari til fjölgunar um ríflega 800 ársnemendur. Því átti að skipta á skólana samkvæmt almennum forsendum með aðstoð reiknilíkans. Virðulegi forseti. Í fjárlagafrumvarpinu kemur síðan fram að vegna aðhaldskröfu verði 300 millj. kr. af þessum 500 millj. kr. teknar til baka og því skipt niður á skólana samkvæmt almennum forsendum sama reiknilíkans. Virðulegi forseti. Þetta olli verulegum titringi. Skólasamfélagið og við í stjórnarandstöðunni urðum verulega áhyggjufull yfir því sem þarna væri að gerast því þarna var um hreinan niðurskurð að ræða og einungis um rúmlega þriðjung af fjármagni sem fylgja ætti hverjum nemanda með nýjum nemendum inn í framhaldsskólana í haust. Á milli umræðna, á milli 1. og 2. umr., var ákveðið að koma með um 250 millj. kr. af þessu til baka, þ.e. skila 250 milljónum af 300 millj. kr. niðurskurði. Eftir stendur engu að síður tvennt. En það fylgdi býsna merkileg yfirlýsing með þessum gjörningi. Hún var sú að tekin var pólitísk ákvörðun um að skera niður framlög til stóru bóknámsskólanna. Um það var tekin pólitísk ákvörðun þannig að þessar 250 millj. kr. fara að mestu til minni verknámsskóla. Það er gott og vel en, virðulegi forseti, þetta hefur í för með sér að þetta árið verða allir svo lifandis fegnir að hafa fengið þennan harkalega niðurskurð til baka að öll umræða um reiknilíkanið er látin bíða betri tíma. Að þessu leyti má segja að þetta hafi verið snjöll aðferðafræði hjá ráðuneytinu til að forðast umræðu um hið meingallaða reiknilíkan. Virðulegi forseti. Svona rekur maður ekki mikilvægt skólastig. Að mínu mati er þetta hæstv. menntamálaráðherra til mikils vansa og sýnir okkur hvað ríkisstjórnin er í raun hugmyndalaus þegar kemur að framhaldsskólastiginu. Það er ljóst að það á ekki að blása til sóknar á framhaldsskólastiginu á næstu árum miðað við þetta. Virðulegi forseti. Ég hef verulegar áhyggjur af því á hvaða leið við erum með framhaldsskólann. Hann er í fyrsta lagi gríðarlega miðstýrður og reiknilíkanið sem notað er til að reikna út framlög á hvern nemanda er meingallað. Ég hef áhyggjur af þessari miðstýringu og reiknilíkaninu. Þetta tvennt hefur leitt til að skólastigið er að verða einsleitara. Við erum að berjast gegn brottfalli úr framhaldsskóla og þegar skólastig verður jafneinsleitt og framhaldsskólinn er þá útilokar það stóran hóp frá námi úr framhaldsskólanum. Það er ekki sá skóli sem við jafnaðarmenn viljum reka. Við áttum okkur á mikilvægi þess að allir fái aðgengi að námi og höfum lagt fram tillögur í þeim efnum. Mér finnst, virðulegi forseti, að í tengslum við þessi fjárlög eigum við að ræða slíka hugmyndir. Mér finnst, virðulegi forseti, sú hugmynd mjög verðug sem fram hefur komið að við þurfum að treysta skólasamfélaginu í auknum mæli, sendum ekki svo bindandi námskrá inn í framhaldsskólana sem raunin er í dag, fækkum einingum á svokölluð kjarnafög og gefum skólunum frelsi til þess að marka sér sérstöðu. Það vantar nefnilega, í okkar kerfi undir stjórn Sjálfstæðisflokksins, að fagfólkinu sé treyst, að treysta skólafólkinu fyrir því sem fram fer í skólunum. Þetta eru menn að gera til að reka framhaldsskóla sem ódýrast en það getur ekki verið markmið í sjálfu sér. Það getur ekki verið eina stefna hæstv. menntamálaráðherra í málefnum framhaldsskólans að komast hjá því að hækka framlögin og komast hjá því árlega að fara í gegnum umræðu um stöðu framhaldsskólans. Það er sú stefna sem mörkuð hefur verið. Það er gert með því að beita sjokk-meðferðum líkt og nú við afgreiðslu fjárlaga. Virðulegi forseti. Mér þykir rétt að rifja upp að við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið í ár sendi stjórn Félag framhaldsskólakennara til okkar alþingismanna ályktun um fjárveitingar til framhaldsskólanna og fjárhagsstöðu þeirra. Þetta var mjög skýr og skorinorð ályktun. Félag framhaldsskólakennara gagnrýndi stjórnvöld harðlega fyrir að vanáætla gróflega, eins og þar var sagt, og árvisst fjárveitingar til framhaldsskóla hvað varðar nemendafjölda og heildarfjárþörf. Þar var rakið að framlög vegna nemendafjölda í framhaldsskólunum hafi verið vanáætluð hingað til en gripið til þess í fjáraukalögum að bæta upp þann skort en það hafi þó aldrei náðst fyllilega. Virðulegi forseti. Þessi ályktun var býsna harkaleg. Þar segir m.a., með leyfi forseta: „Stjórnvöld hafa brugðist við þessari árlegu vanáætlun á nemendafjölda og heildarfjárþörf framhaldsskóla með því að sækja um viðbótarframlög í fjáraukalagafrumvörpum, sem hrökkva þó hvergi til.“ Seinna segir þar, virðulegi forseti: „Það hriktir í undirstöðum margra framhaldsskóla vegna erfiðs rekstrarumhverfis sem forsendur reiknilíkansins taka ekki tillit til. Af þessum sökum hefur námsframboð margra skóla orðið einhæfara.“ Í lokaorðum ályktunarinnar segir einnig, með leyfi forseta: „Við Íslendingum blasa enn mörg óleyst verkefni áður en menntunarstig þjóðarinnar stenst samjöfnuð við þau lönd sem við viljum bera okkur saman við. Þar er tekið á móti hverjum nemanda sem æskir skólagöngu, sú er ekki raunin hérlendis.“ Virðulegi forseti. Þessi ályktun var send þingmönnum fyrir afgreiðslu fjárlaga fyrir árið í ár. Hún var býsna harkaleg og augljóst að mönnum var mikið niðri fyrir eftir áralangt svelti. Hvað gerðist, virðulegi forseti? Í fyrra var vanáætlaður með skipulegum hætti sá fjöldi sem færi inn í framhaldsskólana á þessu ári. Síðan var því mætt á fjáraukalögum, eins og sagði í þessari ályktun. Menn voru farnir að þekkja þessi vinnubrögð. Það virðist vegna þessa að hæstv. menntamálaráðherra notar þessa sjokk-meðferð, þ.e. að skera harkalega niður og skilja aðeins eftir um þriðjunginn af því fjármagni sem ætti að fylgja fjölgun nemenda í framhaldsskólunum. Það virðist gert til að sleppa við þessa umræðu. Það þykir mér miður, virðulegi forseti. Ég verð að segja, áður en ég lýk þessum hluta ræðu minnar, að mér finnst það menntayfirvöldum á Íslandi til vansa hvernig unnið hefur verið á þessu sviði. Auðvitað eigum við að ræða það raunverulega hver staða framhaldsskólans er og hvert við viljum stefna með hann og sömuleiðis hvernig við náum til þeirra sem ekki ljúka námi úr framhaldsskóla, þeirra sem flokkast undir svokallað brottfall. Hvernig náum við til þeirra sem ekki skrá sig. Skoða þarf fjölda hópa vel innan framhaldsskólanna sem ekki hefur verið gefinn gaumur, t.d. nýbúa sem hingað koma, ætla að búa hér og vilja setjast að. Það er ekki nægjanlegt tillit tekið til þeirra í framhaldsskólunum. Það er verulegt áhyggjuefni vegna þess að brottfall hjá þeim hópi er verulegt, ef þeir einstaklingar yfirleitt skrá sig í framhaldsskóla. Til dæmis má nefna að við ættum að ræða raunverulega skólapólitík, t.d. hvernig við getum einfaldað leið nýbúa í gegnum framhaldsskólann. Ein leið t.d. sú að þeir geti skipt t.d. á dönskunámi, sem er skyldufag, eða fengið einhverja sérstaka aðstoð í íslensku til að auðvelda þeim námið. Tungumálið getur orðið þeim að fótakefli, sérstaklega þegar komið er á hærri stig menntunar. Virðulegi forseti. Ég vildi líka gera annað skólastig að umræðuefni, þ.e. háskólastigið. Á síðasta ári komu fram tvær skýrslur um stöðu Háskóla Íslands. Önnur þeirra var stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar á stöðu háskólans og hin var úttekt á vegum European University Association. Þessar skýrslur vöktu verulega athygli vegna þess að báðar gáfu skýrt til kynna að þessi stóra og mikilvæga stofnun, rannsóknaháskólinn sem við höfum verið að byggja upp í hátt í 100 ár, búi við verulegan fjárskort. Báðar þessar skýrslur drógu fram að Háskóli Íslands væri vel rekin stofnun en væri að komast í þrot með þau úrræði sem þar eru til til að draga saman seglin og nýta fjármagnið sem best. Þar segir að næsta verkefni sé að auka fjárframlög til skólans. Virðulegi forseti. Í skýrslu Ríkisendurskoðunar er gerður samanburður á Háskóla Íslands og tíu öðrum háskólum. Þar kemur Háskóli Íslands verulega illa út sem kom reyndar vel fram í umræðunni um fjárlögin í fyrra. Mér finnst við ekki hafa fengið næg svör frá hæstv. menntamálaráðherra um það hvernig menn ætli að bregðast við því. Þessar skýrslur mega ekki, eins og gerist bara allt of oft á Alþingi, verða til einskis. Hér eru gerðar góðar skýrslur sem eiga mikið erindi inn í umræðuna án þess að nokkuð sé gert með þær. Menn gefa sér góðan tíma í að ræða þær en síðan er þeim illa og lítið fylgt eftir. Miðað við þá löngu og miklu umræðu sem átt hefur sér stað um skýrslur þær sem ég nefndi teldi ég eðlilegt að hæstv. menntamálaráðherra gerði okkur grein fyrir því hvernig hún hygðist bregðast við þeim. Virðulegi forseti. Það eru nokkur mál sem mig langar að koma inn á og þau lúta að málefnum fjölskyldunnar vegna þess að núverandi ríkisstjórn og talsmenn hennar hafa haft sig mikið í frammi og haldið því fram að nærri því hver einasta stjórnvaldsaðgerð, eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson, formaður fjárlaganefndar, talar, sé til að bæta hag barnafjölskyldna og fjölskyldna í landinu. Þetta er auðvitað alls ekki rétt og ég ætla að nefna nokkur dæmi um það hvernig ríkisstjórnin leggur sig beinlínis fram um að kroppa í kjör og tekjur þessara hópa. Vinnubrögðin sem ríkisstjórnin beitir í þeim efnum eru náttúrlega með hreinum ólíkindum. Mig langar að byrja á að nefna örlítið fæðingarorlof og Fæðingarorlofssjóð vegna þess að í umræðum, bæði um fjárlög og fjáraukalög, hafa komið fram tillögur um að lækka framlög í Fæðingarorlofssjóð. Það er auðvitað afleiðing þess að á vordögum árið 2004 voru gerðar breytingar á fæðingarorlofslögunum sem birtist í því að verið er að draga saman framlögin í sjóðinn. Þessar breytingar voru gerðar til að minnka útgjöld sjóðsins en það sem stjórnarliðar hafa ekki viljað ræða er hvaða áhrif þetta hefur á lögin sjálf. Vegna þess að það er staðreynd, frú forseti, að um þetta var þverpólitísk samstaða um aldamótin síðustu þegar þessi lög voru sett og er mikið til þeirra horft frá nágrannaríkjum okkar. Auðvitað fagnaði stjórnarandstaðan þessu en síðan gerist það að gerðar voru breytingar á lögunum árið 2004 sem valda því að núna minnkar í sjóðnum. Þetta er að hafa veruleg áhrif á margar barnafjölskyldur, sem fagna því að barn hafi fæðst inn í fjölskylduna, vegna þess að þau fæðingarorlofslög sem við lögðum upp með um aldamótin eru ekki þau sömu og við erum að vinna með nú. Ég segi þetta vegna þess að þegar fæðingarorlofslögin voru sett þá var tekið mið af meðaltekjum síðustu 12 mánaða áður en fæðingarorlof var tekið, samfelldra 12 mánaða áður en fæðingarorlof var tekið. Árið 2004 var þessu breytt þannig að tekið var mið af tveimur síðustu skattárum, þ.e. tveimur síðustu almanaksárum áður en fæðingarorlof er tekið. Þetta hefur verulegar breytingar í för mér sér. Þegar tekið er mið að tveimur síðustu almanaksárum er alveg ljóst að þá er ekki lengur um að ræða hér á landi að foreldrar sem fara í fæðingarorlof fái 80% af tekjum sínum þegar þeir fara í fæðingarorlof, vegna þess að þegar farið er taka mið af launum svo langt aftur erum við komin niður í miklu lægri tekjur. Virðulegi forseti. Þessari breytingu var harðlega mótmælt. Ég veit að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir fór vel yfir þetta og mótmælti þessu harðlega á sínum tíma. Hún fór fyrir nefndaráliti minni hlutans þegar þetta var afgreitt í þinginu og þar kom fram að þetta atriði, þ.e. hið breytta viðmiðunartímabil, hefði verið eitt af helstu gagnrýnisatriðum umsagnaraðila eins og ASÍ, BSRB, BHM og SÍB. Í nefndaráliti minni hlutans kom einnig fram að t.d. í umsögn frá BHM væri sagt að rofið væri samráð við samtök launafólks um sem næst 80% af heildartekjum í fæðingarorlofi. Á það var ekki hlustað heldur ákváðu menn að rýra gildi þessara ágætu laga sem sett voru á sínum tíma. Þessu höfum við auðvitað mótmælt vegna þess að þetta breytir náttúrlega fæðingarorlofslögunum, markmiðum þeirra og forsendum algerlega. Við höfum nú lagt fram á Alþingi frumvarp til breytinga á lögum um fæðingar- og foreldraorlof. Auk mín eru flutningsmenn í því máli hv. þingmenn Jóhanna Sigurðardóttir, Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðrún Ögmundsdóttir, Valdimar Leó Friðriksson, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Mörður Árnason. Við leggjum til að þessu verði breytt til fyrra horfs að því leyti að mánaðarleg greiðsla fæðingarorlofssjóðs til starfsmanns í fæðingarorlofi skuli nema 80% að meðaltali heildarlauna og það skuli miða við 18 mánaða samfellt tímabil sem lýkur tveimur mánuðum fyrir upphafsdag fæðingarorlofs. Af því við miðum við þennan tíma, þ.e. eitt og hálft ár eða 18 mánuði samfellda, þá er gert ráð fyrir að við útreikninga á meðaltali þessara launa skuli taka tillit til breytinga á launavísitölu á viðmiðunartímabilinu. Þetta gerum við til að færa markmið fæðingarorlofslaganna aftur til fyrra horfs og ekki síst vegna þess að áhrifin sem þetta hefur á fjölskyldur í landinu eru veruleg. Meðal þeirra áhrifa sem þetta hefur er t.d. ef foreldrar eignast tvö börn með skömmu millibili, það líða innan við tvö ár á milli barneigna í fjölskyldunni, þá koma launatekjur sem foreldrarnir voru með jafnvel fjórum eða fimm árum fyrr inn í útreikninginn með seinna barninu og hafa þannig áhrif á tekjur í fæðingarorlofi. Þetta getur orðið til þess að markmið fæðingarorlofslaganna verði ekki uppfyllt, þarna erum við komin svo langt frá upphaflegum áætlunum, svo langt frá upphaflegum forsendum og upphaflegu hugmyndinni. Það getur margt gerst hjá ungi fólki á svo löngum tíma, við vitum t.d. að það getur verið mikið launaskrið hjá fólki sem er koma úr námi og það fær stöðuhækkun eða launahækkun eða lendir jafnvel í tímabundnu atvinnuleysi sem kemur þarna inn í. Þegar ungt fólk á barneignaraldri er að stíga fyrstu skrefin á starfsferli þá er framgangur og breytingar á launum oft allverulegar. Það getur því skipt verulegu máli, virðulegi forseti, hvort miðað er við tekjur allt að 36 mánuðum fyrir fæðingu barns eins og getur gerst núna eða 18 mánuðum og síðan uppreiknað miðað við launavísitölu. Við hvetjum þingheim til að samþykkja þessar tillögur okkar og frumvarp og snúa aftur til baka að þeim upphaflega tilgangi sem þessi lög áttu að þjóna. Þetta er eitt dæmið um það hvernig núverandi ríkisstjórn hefur bara á þessu kjörtímabili gengið að barnafjölskyldunum, svo ég taki vægt til orða. Virðulegi forseti. Það er mjög margt í fæðingarorlofslögunum sem við verðum að skoða og það eru líka fleiri atriði sem við leggjum til í frumvarpi okkar en við munum fara yfir það þegar mælt verður fyrir því. En það sem ég vil líka koma inn á hér, það kemur ekki fram í þessari tillögu núna, er að hv. Alþingi fari að ræða það af fullri alvöru að taka næsta skref í að lengja fæðingarorlofið, þannig að við séum a.m.k. á pari við nágrannaþjóðir okkar. Hér á landi er fæðingarorlofið 39 vikur taki báðir foreldrar það sem þeir eiga rétt á. Í Finnlandi er það 44 vikur, í Noregi 52, í Danmörku 52, en það nemur allt að 68 vikum í Svíþjóð. Þetta snýst um fjölskyldustefnu. Við vitum að það er erfitt að brúa bilið frá því að fæðingarorlofi lýkur og þangað til leikskólavist hefst. Oft þarf að bíða jafnvel í 9–12 mánuði og sú bið getur verið erfið vegna þess að það komast ekki allir að hjá dagforeldrum. Þetta hefur auðvitað ekki góð áhrif á eitt af grunnmarkmiðum laganna sem er að stuðla að jöfnum rétti karla og kvenna á vinnumarkaði, vegna þess að hætt er við því þegar brúa þarf bilið þarna á milli að þá taki sá aðili sem hefur lægri tekjur það hlutverk að sér og í okkar samfélagi er það því miður enn þá yfirleitt konan, virðulegi forseti. Þetta rýrir stöðu íslenskra kvenna á vinnumarkaði og það er ein ástæðan fyrir því að ég tel að þurfum að lengja fæðingarorlofið en önnur ástæða er líka sú að við eigum að skipta því jafnt á milli foreldra. Enn ein ástæðan er að þetta er auðvitað algerlega óþolandi rask fyrir barnið og kemur náttúrlega verst niður á því að þurfa jafnvel að þvælast á milli aðila sem gæta þess. Annað sem er líka ástæða fyrir því að ég tel mikilvægt að lengja fæðingarorlofið er að á þessum tíma, á þessum mánuðum á milli 9 og 12 mánaða, verða gríðarlegar breytingar í þroska barnsins sem mikilvægt er að foreldrarnir taki þátt í. Virðulegi forseti. Ég nefndi það að mér þykir þessi ríkisstjórn hafa verið ansi aðgangshörð í að þrengja að barnafólki og fjölskyldum í landinu. Ég er búin að nefna það hvernig hún hefur með markvissum hætti breytt fæðingarorlofinu þannig að í dag erum við ekki með sama fæðingarorlof og lagt var af stað með í lögunum, núna fá foreldrar minna greitt í fæðingarorlofi en þeir fengu áður hlutfallslega af tekjum sínum. Það er ekki bara á þessu sviði, virðulegi forseti, sem gengið hefur verið að barnafólki. Ég verð líka að nefna, og ég hef oft staðið í þessum ræðustóli og farið yfir það, að það er með hreinum ólíkindum hvernig þessi ríkisstjórn hefur starfað á kjörtímabilinu. Við erum með gott vaxtabótakerfi. Þetta vaxtabótakerfi er ætlað til þess að mæta fólki sem er með miklar skuldir vegna íbúðarkaupa. Það er staðreynd, virðulegi forseti, að húsnæðisverð hér á landi er mjög hátt og til þess að geta keypt íbúð þarf venjulegt fólk að skuldsetja sig töluvert og þess vegna hafa vaxtabæturnar skipt það fólk gríðarlega miklu máli. Á þessu kjörtímabili hefur ríkisstjórnin skert vaxtabætur um 1,2 milljarða kr. sé tekið mið af vísitölu neysluverðs í september síðastliðnum. Þetta eru auðvitað ekki neinar smáræðis upphæðir, virðulegi forseti. Til þess að skera svona niður hefur ríkisstjórnin beitt ævintýralegum aðferðum á þessu kjörtímabili. Það er stundum sagt um ríkisstjórnina að hún sé hugmyndalaus og þrotin hugmyndum og ég get alveg tekið undir það, en þegar kemur að því verkefni að skerða vaxtabætur eða skerða kjör barnafólks vantar hana ekki hugmyndir. Það sjáum við á því og ég get nefnt það hér að í fyrsta lagi er sífellt lægri hluti eftirstöðva skulda lagður til grundvallar við útreikning vaxtabóta. Það hefur farið frá því að árið 2003 og 2004 miðuðust vaxtabætur við 7% af eftirstöðvum skulda, árið 2005 var sú tala lækkuð niður í 5,5% og loks í 5% á yfirstandandi ári, en samkvæmt fjárlagafrumvarpinu núna á ekki að ganga nema til hálfs við að vinda ofan af þessari skerðingu og miða við 6%. Í öðru lagi var eingöngu greitt út 90% af hámarksupphæð vaxtabóta árið 2004 og 95% árið 2005. Í þriðja lagi hefur húsnæðisverð hækkað mjög mikið á kjörtímabilinu og langtum meira en eignaviðmið til útreiknings vaxtabóta hafa gert, sem stóðu í stað árið 2005 og hafa nýlega verið hækkuð upp um 30%, sem er þó ekki nándar nærri nóg, virðulegi forseti, eins og við þekkjum. Það hefur leitt til þess að Alþýðusamband Íslands hefur sent frá sér yfirlýsingu um að verið sé að brjóta samkomulag sem gert var við Alþýðusambandið frá því fyrr í sumar. Sagt er í yfirlýsingu frá ASÍ að þarna sé um vanefndir að ræða. Á vefsíðu Alþýðusambands Íslands frá 24. nóvember segir, að það séu einfaldlega vanefndir af hálfu ríkisstjórnar á því sem lofað var í sumar. Þetta er sagt um það frumvarp sem fór í hér gegn fyrir nokkrum dögum. Einnig segir á vefsíðunni að ríkisstjórnin hafi lofað því í sumar við endurskoðun kjarasamninga að tekið yrði á vanda þessa fólks sem missir nú stóran hluta vaxtabóta sinna eða jafnvel allar bæturnar fyrir þær sakir einar að fasteignamat hækkar á milli ára. Það er staðreynd, virðulegi forseti, að ekkert hefur breyst hjá þessu fólki og það hefur ekki meira fé á milli handanna þó að fasteignamatið hafi hækkað. Það stendur alveg í sömu sporum, nema það er búið að missa allar vaxtabæturnar. Stór hópur fólks hefur misst allar vaxtabæturnar, þarna getur munað tekjum og erum við að tala um upphæðir sem geta verið allt að mánaðarlaun eftir skatt, slíkar eru upphæðirnar. Þarna var því verulega verið að koma aftan að fólki með þeim gjörningi sem átti sér stað þegar breytingarnar voru gerðar hérna fyrir rúmri viku. ASÍ mótmælir þessu harðlega. Á vefsíðu Alþýðusambands Íslands er jafnframt sagt að ekki verði horft fram hjá því að ríkisstjórnin hafi gefið loforð í sumar um að tekið yrði á þeim vanda strax og þing kæmi saman og að samráð yrði haft við verkalýðshreyfinguna um nauðsynlegar breytingar. Þetta var brotið vegna þess að ASÍ var aldrei haft með í ráðum við þá breytingu og er því mótmælt harðlega hér. Þá segja þeir einnig að niðurstaðan, eins og hún stefni í að verða, sé með öllu óviðunandi og komi ekki til móts við vanda þeirra þúsunda sem fá skertar vaxtabætur eða engar. Á þetta var bent strax í sumar. ASÍ benti á þetta strax í sumar og ég vil líka vísa til þess að ýmsir þingmenn, eins og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, bentu einnig á þetta áður en þing fór heim í vor. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að mér finnst ríkisstjórnin hafa staðið illa að verki með því að koma svona í bakið á þeim stóra hópi fólks sem lofað var í sumar að fengi þessar bætur, fengi skerðingar til baka en stór hópur er að fá tóman jólapakka, fær sendan tóman kassa heim fyrir þessi jól, sem hefur búist við því og var beinlínis lofað að hann skyldi fá þessar skerðingar til baka. Virðulegi forseti. Af því að ég sé að hv. þm. Birkir J. Jónsson er genginn hér í salinn, formaður fjárlaganefndar og þingmaður Framsóknarflokksins, þykir mér mikilvægt að inna hann eftir því hvað sé orðið um hina boðuðu stefnu, fjölskyldustefnu Framsóknarflokksins, þegar ég hef rakið hér hverja staðreyndina á fætur annarri um hvernig verið er að herða að og þrengja að barnafólki í landinu.

Hún fór með fylginu.

Hvert er þessi fjölskyldustefna farin? Já, hv. þm. Össur Skarphéðinsson bendir réttilega á að líklegt er að stefnan hafi fokið með fylginu, enda held ég erfitt verði fyrir Framsóknarflokkinn að sækja það fylgi aftur miðað við það að hafa skert t.d. fæðingarorlofið eins og raun ber vitni og komið í bakið á fjölda foreldra og fjölskyldna og að hafa skert vaxtabæturnar. Þær breytingar sem gerðar hafa verið nú og það fjárlagafrumvarp sem við erum að samþykkja - það eitt stendur eftir í vor þegar Framsóknarflokkurinn mætir kjósendum sínum að búið er að skerða vaxtabæturnar á kjörtímabilinu um 1 milljarð.

Ég er að missa matarlystina.

Ég er ekki hissa á að hv. þm. Birkir Jón Jónsson lýsi hér yfir að hann sé að missa matarlystina vegna þess að það hafa margir misst matarlystina yfir því hingað til og þetta bendir kannski til þess að hann sé að átta sig á mikilvægi málsins. Ég vil segja, virðulegi forseti, um þennan hluta að ríkisstjórnin hefur beitt þeirri aðferðafræði að skera mjög harkalega niður og koma síðan með örlítið til baka rétt fyrir kosningar. En við, virðulegi forseti, ætlum ekki að láta hana komast upp með það í þetta skipti varðandi vaxtabæturnar vegna þess að þó svo að örlítið sé að koma til baka núna þá stendur eftir heill milljarður sem verður að svara hvernig menn ætli að skila og hvort þeir ætli að skila honum. Sama var gert með barnabæturnar, skert var harkalega, skorið harkalega niður og síðan var örlitlu skilað til baka rétt fyrir kosningar. Þetta eru vinnubrögð, virðulegi forseti, sem allir sjá í gegnum. Ég vil í lok ræðu minnar, frú forseti, örlítið koma inn á stöðu krónunnar og Evrópumálin. Þannig er, virðulegi forseti, að ríkisstjórnin hefur staðið fyrir hinum mestu efnahagsmistökum sem við höfum séð hér á landi um langa tíð. Ekki þarf að nefna marga hluti þar sem henni hefur mistekist. Við getum t.d. nefnt verðbólguna sem hefur verið á þvílíku flugi og hefur ekki snert við verðbólgumarkmiðum Seðlabankans og gerði það ekki í rúm tvö ár, er kannski nýfarin að snerta þar við svona dag og dag núna, og fór meira að segja langt upp í 10% núna í ágúst. Ríkisstjórnin hefur með þessu lagt á íslenska þjóð nýjan skatt, svokallaðan verðbólguskatt og hefur innleitt hann og er hann orsök mestu kjaraskerðinga almennings í um áratug. Það er bara staðreynd, frú forseti, og ég kom inn á það áðan að það er ekki einasta að dýrt sé að kaupa sér húsnæði hér á landi og vextirnir séu háir, heldur erum við með hæstu vexti í heimi. Það er líka ein af afleiðingum þessara efnahagsmistaka ríkisstjórnarinnar að vera með heimsins hæstu vexti, og út af því hefur almenningur í landinu setið með þá verðbólgu í fanginu og orðið fyrir gríðarlegum kjaraskerðingum og ekki síst vegna verðtryggingar á húsnæðislánum. Fjölskyldur í landinu sem eru með miklar skuldir, og ekki þá síst þær yngstu, hafa orðið fyrir gríðarlegum kjaraskerðingum vegna þessa. Þetta er verulegt áhyggjuefni, sérstaklega í ljósi þess að ríkisstjórnin virðist ekki og hefur ekki viljað taka á því máli. Þá er einnig hægt að nefna að viðskiptahallinn er í sögulegu hámarki og er langmestur hér á landi af öllum OECD-þjóðunum. Skuldir þjóðarbúsins hafa aldrei verið hærri. Nefna má að skuldir heimilanna hafa aldrei verið hærri og skuldir fyrirtækjanna hafa aldrei verið hærri. Við erum líka með, eins og ég kom inn á fyrr í ræðu minni, aukna skattbyrði hjá öllum tekjuhópum nema þeim allra tekjuhæstu og við erum með hæstu vexti í heimi. Og það verður ekki af ríkisstjórninni skafið að peningastefna hennar og efnahagsstefna hafa leitt þetta af sér. Þetta er náttúrlega ekkert annað en kjaraskerðing til almennings. Virðulegi forseti. Ríkisstjórnin hefur ekki sinnt neinum af viðvörunarljósunum sem allir fagaðilar og stjórnarandstaðan hafa kveikt fyrir löngu. Seðlabankinn hefur verið látinn standa einn eins og hv. þm. og formaður Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hefur ítrekað bent á, í baráttunni enda neitar ríkisstjórnin að horfast í augu við raunveruleikann. Það er bara þannig, virðulegi forseti, að þær vaxtahækkanir sem við höfum þurft að búa við, sem eru í rauninni knúnar fram af núverandi ríkisstjórn með aðgerðaleysi sínu í að nýta ríkisfjármálin við stjórn efnahagsmálanna, valda því að þær þrengja auðvitað verulega að þessu verðtryggða hagkerfi sem almenningur þrífst í, það er almenningur sem situr í því. Það er þannig, virðulegi forseti, að hin löngu verðtryggðu lán draga úr mætti vaxtahækkana Seðlabankans og gera síðan hækkanir Seðlabankans á skammtímavöxtum bitlausari en ella. Á þessu verður að taka. Hæstv. forseti. Í þessu sambandi er ekki óeðlilegt að fara inn í umræðuna um kosti þess að halda hér uppi íslensku krónunni og halda uppi sjálfstæðum gjaldmiðli. Hv. þingmaður og formaður Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hélt ræðu sem ítrekað var vitnað í hér í morgun þar sem menn ákváðu að nota tíma sinn á Alþingi í að snúa út úr orðum formanns Samfylkingarinnar og hengdu sig í eina setningu og slitu úr öllu samhengi. Mér hefði þótt miklu meira um vert ef þeir þingmenn hefðu komið hingað í ræðustól og þorað að ræða þau efnisatriði sem í umræddri ræðu voru, vegna þess að í henni komu fram mjög merkar og mikilvægar yfirlýsingar nú í aðdraganda kosninga. Í þeirri ræðu sagði formaður Samfylkingarinnar m.a. að skoða ætti af fullri alvöru aðild að Evrópusambandinu og ítrekaði þannig afstöðu Samfylkingarinnar til margra ára. En eins og vitað er er Samfylkingin eini flokkurinn sem vill að við göngum í Evrópusambandið. Þetta sagði formaðurinn. Þetta nefndi hún vegna þess að flestar rannsóknir bentu til að upptaka evru mundi þegar fram liðu stundir stuðla að auknu jafnvægi í efnahagsmálum okkar. Með leyfi forseta, segir jafnframt: „… styrkja rekstrarskilyrði fyrirtækja og bæta verulega kjör heimilanna í landinu. Öflug fyrirtæki og fjársterkir einstaklingar flýja nú krónuna unnvörpum en íslenskur almenningur situr fastur í rússíbananum.“ Nær hefði verið að hv. þingmenn stjórnarliða hefðu þorað að koma hér upp og ræða þessi ummæli formanns Samfylkingarinnar fremur en að standa hér og þvæla um einhverja eina setningu sem þeir slitu úr öllu samhengi. Þá hefðum við staðið hér og rætt þessi alvörumál sem skipta allan almenning gríðarlega miklu til framtíðar. Virðulegi forseti. Ég ætla að nefna að 17. nóvember sl. kom grein í Viðskiptablaðinu undir yfirskriftinni: Krónan er stressaður gjaldmiðill. Hún heldur áfram að vera viðkvæm fyrir fréttum. Þetta er fyrirsögnin á þeirri frétt. Í henni segir að sérfræðingar séu sammála um að veikingarhrinuna sem átti sér stað dagana á undan megi rekja til skýrslu Fitch Ratings frá því í vikunni þar á undan þar sem ítrekaðar voru neikvæðar horfur fyrir lánshæfismat ríkissjóðs og einnig að tilkynning Seðlabankans um erlenda lántöku hafi haft áhrif, enda túlkuðu erlendir aðilar þá aðgerð bankans sem ótta við yfirvofandi kreppu. Virðulegi forseti. Við þurfum auðvitað að fara í gegnum heiðarlega umræðu um það hvort við viljum hafa svo stressaðan gjaldmiðil áfram í landinu, svo veikburða gjaldmiðil sem þolir ekki fréttir frá útlöndum eða skýrslugjöf frá útlöndum öðruvísi en að fara á mikið flug. Við búum í opnu hagkerfi og við viljum búa í opnu hagkerfi, staða íslensku krónunnar hefur veruleg áhrif á lífskjör fólksins í landinu og þess vegna verðum við að skoða þetta í alvöru. Ég ætla ekkert að leyna því að ég hef verið stuðningsmaður þess og er stuðningsmaður þess að við göngum í Evrópusambandið, gerumst þar fullgildir aðilar og tökum upp evru sem gjaldmiðil. Ég tel að það gæti reynst okkur afar farsælt og mundi bæta lífskjör okkar. Fyrir því hafa verið færð veruleg rök og auk þess yrði mikill akkur í því fyrir viðskiptalífið. Enda er það staðreynd að þeir sem sitja uppi með krónuna í dag, þann gjaldmiðil, er almenningur í landinu og lítil og meðalstór fyrirtæki. Stóru fyrirtækin nota krónuna lítið í dag og eru farin að gera upp að miklu leyti til í erlendri mynt og flest í evru. Þetta er auðvitað eitthvað sem við verðum að taka inn í reikninginn og ég vona að farið verði að ræða hér fyrir alvöru. Sem dæmi um þetta kom áhugaverð frétt snemma í haust, en þá var Viðskiptaráð með morgunfund þar sem þeirri spurningu var velt upp hvort krónan væri á útleið bakdyramegin og evran að koma í staðinn. Þeirri spurningu hefur verið ýtt úr vör að verulega miklu leyti til af atvinnulífinu því að atvinnulífið finnur hvað harkalegast fyrir því hversu erfitt er að halda uppi krónunni. Atvinnulífið hefur líka burði til að gera svo skýra grein fyrir afstöðu sinni í þessum efnum vegna þess að þar er um skipulagða starfsemi að ræða í þeim efnum, eins og hjá Viðskiptaráði sem velti þessu upp á morgunverðarfundi. Í frétt af fundinum sem birtist í Fréttablaðinu 4. október síðastliðinn segir Árni Oddur Þórðarson, stjórnarformaður Marels, sem er eitt af okkar stóru hátæknifyrirtækjum í útflutningi, að innan Actavis, Össurar og Marels hafi farið fram alvarleg umræða um skráningu hlutabréfa í evrum. Hann segir einnig mikilvægt að fyrirtæki sameinist um eina mynt komi til þess að þau leggi krónuna af til þess að viðskiptakostnaður verði ekki of mikill. Hann segir krónuna sífellt minni þátt í rekstri Marels og að á síðasta ári hafi 25% kostnaðar félagsins verið í krónum. Á næsta ári verði það 12% og 7% árið 2009. Í fréttinni er vitnað orðrétt í stjórnarformann Marels þar sem hann segir: „Við horfum ekki lengur á krónuna sem hagstærð í okkar rekstri.“ Virðulegi forseti. Þetta er eitt fyrirtæki af mörgum sem svona er ástatt um og ef staðan er sú að fyrirtæki eru raunverulega að skila krónunni út bakdyramegin og taka upp aðra gjaldmiðla í rekstri sínum, þá verðum við auðvitað að skoða það og fara að ræða af fullri alvöru hvernig við ætlum að bregðast við því og hvar almenningur á að standa í því umhverfi. Virðulegi forseti. Ég vil líka vitna í mjög góða grein sem kemur í 51. árgangi Fjármálatíðinda, seinna hefti árið 2004, þar sem Arnór Sighvatsson aðalhagfræðingur Seðlabankans skrifar mjög góða grein sem ber yfirskriftina „Hagkvæmt gjaldmiðlasvæði. Hve smátt er of smátt?“ Þetta er mjög fróðleg grein og góð aflestrar fyrir okkur sem höfum áhuga á þessu og ég hvet sem flesta til þess að skoða hana. Þar kemur ýmislegt mjög áhugavert fram og m.a. að gjaldmiðlaóvissa sé líkleg til þess að draga úr utanríkisviðskiptum. Þar vitnar hann í nokkrar rannsóknir sem hafa verið gerðar og segir að þótt niðurstöður athugana séu nokkuð mismunandi þá sýni þær ótvírætt að sjálfstæður gjaldmiðill leiði til umtalsvert minni utanríkisviðskipta en ella. Þar segir líka að sjálfstæður gjaldmiðill virðist vera umtalsverð viðskiptahindrun með öllu því velferðartapi sem viðskiptahindranir hafi í för með sér. Hvað Ísland áhræri, segir Arnór í greininni, þá hafi áhrif sjálfstæðs gjaldmiðils á utanríkisviðskipti verið könnuð og hann vitnar í niðurstöður rannsókna Þórarins Péturssonar og Francis Breedons frá árinu 2005 og segir að þær gefi til kynna að viðskipti Íslands við evrulöndin og við EMU-löndin kunni að aukast um 60% með aðild að EMU án þess að viðskipti við önnur ríki verði fyrir neikvæðum áhrifum. Við verðum að taka mark á niðurstöðum sem koma fram úr slíkum rannsóknum, að utanríkisviðskipti muni aukast allverulega, um allt að 60% eins og þarna kemur fram. Við verðum líka að skoða vísbendingar um að stóru fyrirtækin séu að hætta nota krónuna. Það er ábyrgðarhluti að ríkisstjórnin skuli ætla að sitja þegjandi á meðan þannig þróun á sér stað og staðreyndirnar liggja á borðinu, það er ábyrgðarhluti. Við í Samfylkingunni höfum ekki viljað sitja þegjandi og hljóðalaus á meðan slík þróun á sér stað og höfum viljað ræða þetta af fullri alvöru og teljum það, eins og ég kom inn á, ábyrgðarhluta að taka ekki þátt í þessari umræðu eins og núverandi ríkisstjórn hefur gert. Virðulegi forseti. Það kemur líka fram í fyrrnefndri ágætri grein Arnórs Sighvatssonar, aðalhagfræðings Seðlabankans, að útilokun á gengisóvissu mundi bæta skilyrði innlendra smáfyrirtækja til að stækka út fyrir markað smáríkisins og auðvelda erlendum fyrirtækjum að starfa innan þess. Þar vitnar hann í niðurstöður fræðimanna sem heita Frankel og Rose, sem virðast styðja þetta, en innan hagfræðinnar finnast sterk tengsl á milli gagnkvæmra viðskipta þjóða og samfylgni í hagsveiflu. Í lokaorðum þessarar greinar kemur fram að sterk rök séu fyrir því að sjálfstæður gjaldmiðill feli í sér umtalsverða viðskiptahindrun og rannsóknir hafi leitt rök að að jafnvel smávægileg viðskiptahindrun geti haft töluverð áhrif á efnahagsleg sambönd og það sé almennt viðurkennt að viðskiptahindranir feli í sér mikið velferðartap. Þá segir hann í niðurlagi greinarinnar, og mér finnst mikilvægt að leggja við hlustir þegar slíkt er sagt, að það að leggja á eða viðhalda viðskiptahindrunum krefjist rækilegs rökstuðnings. Ég vil þess vegna varpa þeirri spurningu, virðulegi forseti, til hv. þingmanna stjórnarliðanna sem hér sitja hvernig þeir ætli að rökstyðja það að við höldum hér úti sjálfstæðum gjaldmiðli inn í óendanlega framtíð eins og ummæli þeirra og vinnubrögð hér virðast bera merki um að við munum gera, vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt fyrir okkur að fara vel í gegnum þessa umræðu. Ég hef komið inn á það að atvinnulífið er orðið ansi hávært í umræðunni um að taka upp evru og við vitum að evran verður ekki tekin upp nema það sé gengið að fullu inn í Evrópusambandið. Það er margvíslegur annar ávinningur af því auðvitað og við erum að sjálfsögðu, eins og ég hef áður komið inn á í þessum stól, mjög stórir aðilar að Evrópusambandinu - nema við höfum lítið um það að segja sem þar fer fram, við erum eins konar aukaaðilar. En verði gengið þar inn og evran tekin upp þá fylgja því margvíslegar kjarabætur fyrir bæði almenning og fyrirtæki. Mér finnst líka mikilvægt að nefna t.d. það sem kemur fram í grein í Fréttablaðinu 26. apríl, þar segir Ingimundur Sigurpálsson, sem er formaður Samtaka atvinnulífsins, að full ástæða sé til að ræða Evrópusambandið og evruna af fullri yfirvegun. Í viðtali við formann Samtaka iðnaðarins frá 20. september kveður við svipaðan tón, þar segir að samtökin hafi lengi viljað stuðla að virkri umræðu um Evrópumálin. Ég vil spyrja hv. þingmenn stjórnarliða: Ætla þeir enn þá að sitja hjá á meðan þessir stóru aðilar, Verslunarráðið, Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins fara í gegnum þessa umræðu eins og raunin er? Það getum við að sjálfsögðu ekki. Virðulegi forseti. Ég kom inn á það áðan að almenningur hefur auðvitað setið uppi með verðtrygginguna í fanginu og ég hef verið áhugamanneskja um að afnema verðtrygginguna en hins vegar yrði það mál sjálfleyst ef við gengjum í Evrópusambandið og tækjum upp evruna. Mér þykir áhugavert í því ljósi og ég vil kannski skilja það eftir hér að lokum, þó að ég gæti haldið lengri ræðu um kosti þess að við gengjum í Evrópusambandið, að á fundi Samtaka banka og verðbréfafyrirtækja þann 27. apríl síðastliðinn kom mjög mikilvæg yfirlýsing fram í ræðu Hreiðars Más Sigurðssonar, forstjóra Kaupþings, með leyfi forseta: „Hreiðar Már segir ljóst að það stýritæki sem vaxtastýring Seðlabankans er sé ekki nægilega öflugt tæki í hagstjórninni. Hann telur að tvennt sé til ráða við núverandi aðstæður í hagkerfinu, að taka upp evruna með inngöngu í Evrópusambandið eða afnema verðtrygginguna.“ Virðulegi forseti. Þetta var sagt í apríl á fundi Samtaka banka og verðbréfafyrirtækja. Það hefur ekki heyrst múkk frá ríkisstjórninni um það hver framtíðarsýn hennar sé í þessum efnum. Ég tel það vera ábyrgðarhluta vegna þess að umræðan um aðild okkar að Evrópusambandinu snýst fyrst og fremst um lífskjör. Hér hefur ríkt óstjórn í efnahagslífinu og það er staðreynd að íslenskt viðskiptalíf er afar viðkvæmt fyrir utanaðkomandi áhrifum, eins og fram hefur komið í ræðu minni, það þolir ekki fréttir erlendis frá um skýrslugjöf. Þess vegna er það ábyrgðarhluti að horfa fram hjá þessu, þetta er gríðarlega mikilvægt fyrir lífskjör í landinu, við verðum hluti af stærri heild, við verðum hluti af stærra myntsvæði og því fylgir meiri stöðugleiki. Við fáum lægri vexti, það er staðreynd, við getum afnumið verðtrygginguna, hún mun falla um sjálfa sig, og við fáum meiri stöðugleika í efnahagslífið. Og eins og ég kom inn á áðan þá hafa komið fram mjög sterk rök fyrir því og það hefur komið fram í niðurstöðum kannana og athugana og rannsókna fræðimanna að utanríkisviðskipti hér gætu aukist um allt að 60%. Þetta, virðulegi forseti, er eitthvað sem við verðum að taka fullt mark á og ég vona að þingheimur fari að hlusta á þetta en sitji ekki sofandi meðan atvinnulífið losar sig við krónuna þannig að íslenskur almenningur verði sá eini sem tekur upp krónu og greiðir af húsnæðislánum sínum eða fyrir mat en aðrir verði ekki hér í viðskiptum með krónu. Þetta tel ég mikilvægt, frú forseti, og fannst eiga erindi inn í þessa umræðu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir breytingartillögu, annars vegar um Fjölmennt og hins vegar um starfsþjálfun. Það hefur komið fram í fjölmiðlum undanfarið að nám fyrir geðfatlaða sé í ákveðnu uppnámi. Hér er um að ræða samstarfsverkefni Fjölmenntar og Geðhjálpar varðandi menntun og starfsendurhæfingu fyrir geðfatlaða. Hjá Fjölmennt hefur því verið haldið fram að þessu verkefni sé sjálfhætt um áramótin ef ekki komi til aukin fjárveiting og er vísað m.a. til þess að í árslok 2004 hafi ríkisstjórnin falið menntamálaráðherra að tryggja þennan rekstur en það hafi ekki gengið eftir. Hvað erum við hér að tala um? Við erum að tala um samstarfsverkefni Geðhjálpar og Fjölmenntar sem er kallað menntun og endurhæfing, og það er engin spurning að það er full þörf fyrir úrræði af þessu tagi. Þetta er nám sem er mikilvægur hluti endurhæfingar fólks sem hefur misst fótanna á vinnumarkaði eða þurft jafnvel að hætta skólagöngu vegna geðraskana. Lagalegur réttur geðfatlaðra til endurhæfingar þegar hennar er þörf er alveg ótvíræður, eins og kemur fram í lögum nr. 59/1992, um málefni fatlaðra, en í markmiðsgrein laganna segir að það beri að „tryggja fötluðum jafnrétti og sambærileg lífskjör við aðra þjóðfélagsþegna og skapa þeim skilyrði til þess að lifa eðlilegu lífi“. Varðandi endurhæfingu og stoðþjónustu kemur fram í 8. gr. laganna að það skuli veita „fötluðum þjónustu sem miðar að því að gera þeim kleift að lifa og starfa í eðlilegu samfélagi við aðra“. Jafnframt kemur fram í 26. gr. laga um málefni fatlaðra að þeir skuli „njóta félagslegrar hæfingar og endurhæfingar í þeim tilgangi að draga úr áhrifum fötlunar og auka hæfni fatlaðra til starfa og þátttöku í daglegu lífi“. Til hverra taka svo lögin nákvæmlega? Í 2. gr. kemur það skýrt fram en þar segir, með leyfi forseta: „Sá á rétt á þjónustu samkvæmt lögum þessum sem er andlega eða líkamlega fatlaður og þarfnast sérstakrar þjónustu og stuðnings af þeim sökum. Hér er átt við þroskahömlun, geðfötlun, hreyfihömlun, sjón- og heyrnarskerðingu. Enn fremur getur fötlun verið afleiðing af langvarandi veikindum, svo og slysum.“ Það ætti að vera ljóst af þessu, frú forseti, að lagalegur réttur geðfatlaðra til endurhæfingar þegar þess er þörf er ótvíræður. Eins og ég minntist á áðan er þetta nám hjá Fjölmennt/Geðhjálp í uppnámi. Það vantar, eins og fram hefur komið í fjölmiðlum, 12 millj. til að starfsemin geti haldið eðlilega áfram á næsta ári. Eins og ég hef nefnt hér áður er þetta nám liður í því að hjálpa fólki til að komast aftur út í samfélagið. Margt af þessu fólki væri ella nánast lokað af gagnvart samfélaginu þannig að þetta nám gefur fólki tækifæri til að komast aftur út í lífið. Reynslan sýnir að þetta hefur hreinlega breytt lífi fólks, hvort sem það hefur þá farið út í meiri skólagöngu eða jafnvel alla leið út í atvinnulífið. Um það snýst þetta að miklu leyti, þ.e. að hjálpa fólki til að komast af örorkubótum og út í atvinnulífið sem ætti að sjálfsögðu að vera markmið okkar allra að vinna að. Það er rétt að minna á það hér, frú forseti, að í samtali við Morgunblaðið þann 10. október sl. sagðist félagsmálaráðherra leggja mikla áherslu á málefni geðfatlaðra og að hann hygðist beita sér fyrir því að ráðuneytið fyndi í samvinnu við mennta- og fjármálaráðuneytið leið til að tryggja Fjölmennt áframhaldandi rekstrarfé. En það er þarna eins og svo víða annars staðar að verkefnið skarast á milli þriggja ráðuneyta og það virðist oft því miður vera þannig að það sé nóg til þess að málefni strandi. Það hefur jafnframt komið fram í fjölmiðlum, frú forseti, að öllum kennurum Fjölmenntar sem hafa séð um þetta sérstaka nám fyrir fólk með geðraskanir og heilaskaða hefur verið sagt upp af þessum sökum. Verður námið því skert verulega um áramót ef ekki kemur til 12 millj. kr. viðbótarfjárveiting á árinu 2007. Fyrir nokkrum árum sendi Geðhjálp áskorun til ráðherra ríkisstjórnarinnar varðandi þetta verkefni. Þar kom skýrt fram að menntamálaráðherra var falið að tryggja áframhaldandi rekstur verkefnisins en það virðist ekki hafa verið gert. Seinni breytingartillagan sem ég er með varðar Ekron-starfsþjálfun. Ég fór yfir það hér við 2. umr. fjárlaga hvaða verkefni væru þar í gangi og hversu þýðingarmikil þau gætu verið og skoraði á fjárlaganefnd að taka þau sérstaklega til skoðunar en því miður hefur nefndin ekki séð sér fært að setja þangað hærra framlag en 4 millj. kr. Ársrekstrarkostnaður er áætlaður 72,4 millj. Um hvað snýst þessi Ekron-starfsþjálfun og endurhæfing? Hún snýst einfaldlega um það að aðstoða óvirka vímuefnaneytendur við að komast aftur út á vinnumarkaðinn. Það er aftur það sama og í hinu tilfellinu, hér er verið að leita leiða til þess að koma fólki af örorkubótum og yfir á vinnumarkaðinn. Það ætti ekki að vefjast fyrir neinum hve mikill fjárhagslegur sparnaður það gæti orðið fyrir ríkissjóð. Það hefur m.a. verið reiknað út að áætlaður kostnaður vegna örorku einstaklings sem fer á örorku um 32 ára aldur getur verið yfir 100 millj. kr. Þá er ekki tekið tillit til kostnaðar vegna heilbrigðisþjónustu og annarra gjalda sem einstaklingurinn ella hefði greitt, t.d. til lífeyrissjóða. Eitt er sérstakt við það, frú forseti, að ekki skuli vera gert ráð fyrir hærri fjárveitingu til þessarar starfsþjálfunar, sú staðreynd að í hópi meðmælenda með þessum rekstri eru fjórir ráðherrar sem hafa lýst því yfir að þeir mundu styðja þennan rekstur og telji hann nauðsynlegan, bæði fyrir þessa einstaklinga og fyrir ríkissjóð að sjálfsögðu. Þau eru hæstv. félagsmálaráðherra Magnús Stefánsson, hæstv. heilbrigðisráðherra Siv Friðleifsdóttir, hæstv. dómsmálaráðherra Björn Bjarnason og hæstv. umhverfisráðherra Jónína Bjartmarz. Eins og ég sagði áðan snýst þessi starfsþjálfun um að aðstoða öryrkja við að fara af örorku og út á vinnumarkaðinn og ætti því að vera keppikefli okkar allra að styðja við slíka starfsemi. Rætt hefur verið um að fólki sem verður öryrkjar vegna geðraskana hefur hlutfallslega fjölgað og hluti af því vandamáli er einmitt ungmenni sem hafa verið í vímuefnaneyslu. Því fylgir oft kvíði o.s.frv. og á endanum verða þessir einstaklingar öryrkjar og háðir ríkinu. Eins og kom fram áðan talaði ég fyrir þessum málum hér við 2. umr. en þau hafa því miður ekki notið náðar fjárlaganefndar og ekki komist á blað þeirra breytingartillagna sem liggja fyrir en ég mun leggja fram hér á morgun við atkvæðagreiðslu um fjárlögin, 3. umr., breytingartillögur í þá veru að styðja þennan rekstur og reikna nú með því, þótt ekki væri nema vegna yfirlýsinga hv. þm. Guðjóns Ólafs Jónssonar hér í dag, að þetta verði samþykkt, a.m.k. af flokki hans.

Forseti hyggst gera hlé á þessum fundi á næstu örfáu mínútum og hv. ræðumaður hefur val um það hvort hann vill ljúka ræðu sinni á næstu 3–5 mínútum eða hefja mál sitt á nýjan leik að loknu matarhléi kl. hálfátta. Ræðumaður getur líka valið um það að finna hentugan stað til að fresta ræðu sinni.

Ræðumaður á einungis eina mínútu eftir, frú forseti.

Þá heldur ræðumaður áfram máli sínu.

Þakka þér fyrir. Fyrri breytingartillagan við brtt. 513, a-lið 7. tölul., hljóðar þannig að í stað fjárhæðarinnar 0,9 komi 12,9. Við 9. yfirlit í sundurliðun óskiptra liða bætist nýr liður, Fjölmennt, menntunar- og starfsendurhæfingarúrræði fyrir geðfatlaða og heilaskaðaða, með 12 millj. kr. framlagi. Seinni breytingartillagan við breytingartillögur fjárlaganefndar er þannig að við a-lið 13. tölul. komi í stað fjárhæðarinnar 0,8 69,2. Í 17. yfirliti í sundurliðun óskiptra liða breytist 7. tölul., Ekron-starfsþjálfun, þannig að í stað 4 millj. kr. komi 72,4 millj. kr. Eins og áður sagði, frú forseti, miðast þær báðar við að fylla upp í það skarð sem ég hef farið hér yfir varðandi Fjölmennt, menntunar- og starfsendurhæfingarúrræði fyrir geðfatlaða og heilaskaðaða, og Ekron-starfsþjálfun.

Virðulegi forseti. Mig langar að nefna nokkur atriði. Þau snúa að fjárlögunum við 3. umr. Ég hafði ætlað að taka til máls við 2. umr. en þá var orðið svo langt liðið á kvöld að ég ákvað að geyma þá ræðu til þeirrar 3. umr. sem nú stendur yfir. Atriðin sem mig langar til að nefna snúa að öldruðum og öryrkjum og tillögum stjórnarandstöðunnar frá því við 2. umr. sem ríkisstjórnarmeirihlutinn felldi við þá afgreiðslu og síðan eru það nýjar tillögur stjórnarandstöðunnar við 3. umr. Ég vil gjarnan koma aðeins að fjárveitingu til Landspítalans og síðan að fötluðum og uppbyggingu á sambýlum fyrir þá. Um það ætlaði ég aðallega að tala við 2. umr. En ég hafði ekki tök á því vegna þess hvað umræðan dróst á langinn. Eins og komið hefur fram í umræðunni ákvað stjórnarandstaðan að sameinast um fáar en mikilvægar tillögur við afgreiðslu þessara fjárlaga fyrir árið 2007 og lagði til breytingar sem snúa að bættum kjörum ellilífeyrisþega og öryrkja og voru þær í samræmi við þingsályktunartillögu stjórnarandstöðunnar um breytta framtíðarskipan lífeyrismála. Þá lögðum við til við 2. umr. og erum reyndar að leggja þessar sömu breytingartillögur fram nú við afgreiðslu frumvarps heilbrigðisráðherra í framhaldi af samkomulagi, eins og þeir kalla það eða yfirlýsingu, aldraðra og ríkisstjórnarinnar frá því 19. júlí í sumar. En tillögurnar sem við lögðum fram við 2. umr. sneru að því að ný tekjutrygging, sem verður lögfest líklega nú fyrir áramótin og tekur gildi um áramót við breytta bótaflokka frá almannatryggingunum, verði hærri en ríkisstjórnin gerir ráð fyrir, að hún verði fyrir aldraða 85 þús. kr. og fyrir öryrkjana 86 þús. kr. frá 1. janúar sem er allnokkru hærri upphæð en ríkisstjórnin leggur til. Við lögðum sömuleiðis til og munum leggja til við afgreiðslu frumvarps heilbrigðisráðherra að skerðing á bótum vegna annarra tekna verði minni en ella. Hún er í dag 45%. Við leggjum til að hlutfallið verði 35% frá áramótum. Ríkisstjórnin gengur mun skemur, lækkar þó skerðingarhlutfallið aðeins, mun leggja til nokkra lækkun en þó ekki eins mikla og við. Við lögðum líka til að frítekjur vegna atvinnutekna lífeyrisþega yrðu 75 þús. kr. á mánuði. Ekki gat ríkisstjórnarmeirihlutinn fallist á það. Samkvæmt tillögum sem líklega koma fram á næstu dögum frá meiri hlutanum í heilbrigðis- og trygginganefnd verður lagt til 25 þús. kr. frítekjumark og það sjá allir sem vilja að það er mjög lág upphæð. Aldraðir geta lítið unnið eða tekið þátt í atvinnulífinu fyrir þá upphæð á mánuði enda hefur verið gert grín að því í blöðum nú undanfarið hvað ríkisstjórnin leggur fram lága frítekjuupphæð þarna gagnvart skerðingunni á tekjutryggingunni. Við lögðum einnig til að 75 þús. krónurnar giltu fyrir öryrkjana. Það kæmi mun betur út fyrir þá sem hafa lægstu tekjurnar en sú regla sem gildir nú. Það hefði komið þeim sem hafa úr minnstu að spila mun betur en sú regla sem gildir nú. Við lögðum einnig fram að ráðstöfunarfé, þ.e. vasapeningar á stofnunum hækkuðu um 50% og það aftur í tímann frá 1. júlí 2006, og sömuleiðis að frítekjumark gagnvart tekjum þeirra sem dvelja á stofnunum verði hækkað úr 50 þús. í 75 þús. sambærilegt við það frítekjumark sem við lögðum til gagnvart atvinnutekjunum. Þessar tillögur okkar voru einnig felldar við 2. umr. En þess ber að geta að við teljum mjög mikilvægt að greiðslufyrirkomulagi á daggjaldastofnunum fyrir aldraða verði breytt þannig að það verði svipað og er fyrir fatlaða á sambýlum þannig að fólk missi ekki fjárhagslegt sjálfstæði sitt við það að lenda inni á hjúkrunarstofnun eða vera lengi inni á stofnun heldur haldi sínum tekjum og greiði síðan fyrir þá þjónustu sem það fær. Einnig þyrfti að vera mun meira val um hvaða þjónusta býðst fólki sem fer inn á hjúkrunarheimili. Við lögðum einnig til fjárveitingar til þess að unnt væri að afnema að fullu tengsl lífeyrisgreiðslna til atvinnu- og lífeyristekjur maka og að það gengi í gildi um áramótin. Nú höfum við verið að fjalla einmitt um þessar tillögur í heilbrigðis- og trygginganefnd undanfarna daga og í ljós kemur að það hvernig ríkisstjórnin ætlar að lögfesta þessar breytingar sem koma út úr nefnd forsætisráðherra undir stjórn Ásmundar Stefánssonar gerir það að verkum að enn fleiri gallar koma fram í kerfinu heldur en nokkurn tíma áður og að í rauninni er verið að gera kerfið mun flóknara en lagt var upp með. Markmiðið með öllum þessum breytingum sem nefndin komst að samkomulagi um, eða niðurstaða nefndarinnar varð um, var að einfalda kerfið. En það háttalag sem haft er á með gildistöku og hægt minnkandi tekjuskerðingu vegna tekna maka gerir það að verkum að kerfið verður mun flóknara. Það er furðulegt að ríkisstjórnin geti ekki fallist á það að minnsta kosti að minnka það flækjustig með því að samþykkja þessar tillögur frá okkur í minni hlutanum. Það var sem sagt lagt til við 2. umr. að fá fjármagn til þess að þessar breytingar gætu tekið gildi um áramótin. En við 2. umr. var það fellt. Við lögðum einnig til að öryrkjar sem misst hafa starfsgetu snemma á ævinni og því ekki geta safnað sér lífeyri í lífeyrissjóðum en hafa fengið örorkuuppbót haldi henni eftir að þeir eru komnir á ellilífeyri. Sú fjárveitingartillaga var einnig felld. Það verður að segjast eins og er að eftir að hafa fylgst með þeirri afgreiðslu við 2. umr. þá sjá allir sem vilja sjá að þessi ríkisstjórn ber ekki hag aldraðra og öryrkja fyrir brjósti. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar í fjárlaganefndinni hafa lagt fram breytingartillögur við 3. umr. og framhaldsnefndarálit eftir að ríkisstjórnarmeirihlutinn felldi allar tillögurnar sem komu fram við 2. umr. og þar eru teknir fyrir tveir þættir sem snúa að öldruðum og öryrkjum. Þar er sem sagt lagt til að frítekjumarkið verði 70 þús. kr. Það er lækkað um 5 þús. kr. frá þeirri tillögu sem kom fram við 2. umr. Það er sem sagt lagt til að um áramótin verði frítekjumark gagnvart tekjutryggingunni hjá elli- og örorkulífeyrisþegunum 70 þús. kr. á mánuði. En ég minni á að stjórnarmeirihlutinn hefur lagt til þessar smánarlegu 25 þús. kr. sem komu fram - eru ekki í frumvarpinu reyndar - en komu fram hjá ráðherra í umræðu um þessi mál. En samkvæmt yfirlýsingunni við aldraða var gert ráð fyrir að þessar 25 þús. kr. kæmu ekki fyrr en eftir fjögur ár, það frítekjumark. Þetta er því allt mjög smánarlegt í þeim efnum frá ríkisstjórninni. Hin tillagan frá minni hluta fjárlaganefndar, þ.e. fulltrúum Samfylkingarinnar, Vinstri grænna og Frjálslyndra er síðan um að flýta mjög uppbyggingu á hjúkrunarþjónustu, búsetu og umönnunarmálum aldraðra með því að skila til baka þeim fjármunum sem teknir hafa verið úr Framkvæmdasjóði aldraðra og hafa farið í rekstur eða annað, þ.e. að þeim verði skilað til uppbyggingar þangað til búið verður að leysa þann vanda sem fólk stendur frammi fyrir. Eins og menn vita þá bíða mörg hundruð aldraðir eftir að komast að á hjúkrunarheimilum eða eftir annarri þjónustu. Það vantar tilfinnanlega skammtímavistun og hvíldarinnlagnir eða hvíldarrými fyrir þá sem dveljast heima, þ.e. til að hvíla aðstandendur sem sinna sínum nánustu í heimahúsum. Bara í umræðunni um heilabilaða fyrr í haust kom fram að rúmum fyrir hvíldar- eða skammtímavistun fyrir heilabilaða fækkaði um helming nú á þessu ári. Það voru fjögur pláss en eru aðeins tvö í dag sem eru sérhæfð fyrir heilabilaða. Þau henta í rauninni ekki nema þeim sem eru hvað verst farnir af þessum sjúkdómi. Fyrir þá sem eru minna veikir og þá sem eru yngri hentar þessi skammtímavist alls ekki. Ég vil minna á að við verðum að fara að huga að því að taka við og fá þjónustu fyrir ört stækkandi hóp þeirra sem munu fá þennan sjúkdóm þar sem öldruðum fjölgar mjög í samfélagi okkar. En ríkisstjórnin gerir ráð fyrir að fjölga hjúkrunarrýmum á næstu fjórum árum um 374 sem dugar alls ekki til til að leysa þennan vanda, alls ekki. Ég vil líka minna á að um þúsund aldraðir á hjúkrunarheimilum í dag dvelja þar í fjölbýli, annaðhvort tveir eða jafnvel þrír saman í herbergi, mjög þröngt. Það er auðvitað ástand sem við getum ekki boðið fólki upp á sem er orðið veikt og þarf hjúkrunarvist. Þarna er því líka mikill vandi sem þarf leysa. Minni hluti fjárlaganefndar leggur til að 5 milljörðum verði skilað aftur í þessar framkvæmdir þannig að hægt verði að leysa þennan vanda. Mig langar til að nefna, af því að ég er að ræða þetta atriði sérstaklega, að á stórum fundi sem Aðstandendafélag aldraðra hélt í Háskólabíói í lok nóvember lýsti séra Jóna Hrönn Bolladóttir, í mjög áhrifamiklu erindi, þeim vanda sem margir aldraðir standa frammi fyrir. Hún talaði m.a. um eigin aðstæður og föður sinn sem orðinn er mjög veikur. Hún lýsti því hvernig stór hópur aldraðra sem bíður eftir hjúkrunarþjónustu fær hana aldrei. Hún nefndi dæmi um að þegar röðin væri komin að fólki þá hentaði sú þjónusta því alls ekki. Þetta er vanvirðing við kynslóð sem er í dag farin að missa heilsuna og hefur skilað samfélaginu ævistarfi sínu. Þetta er alger lítilsvirðing við þetta fólk að standa svona að þjónustunni. Við í stjórnarandstöðunni höfum lagt fram breytingartillögur við fjárlagagerðina að þessu sinni. Nú er að sjá hvort ríkisstjórnarmeirihlutinn er tilbúinn að styðja heldur lægra frítekjumark gagnvart atvinnutekjum hjá elli- og örorkulífeyrisþegum og skila síðan til baka þeim fjármunum sem teknir hafa verið af þeim markaða tekjustofni sem Framkvæmdasjóður aldraðra er og verið settir í annað en uppbyggingu. Því á að skila aftur þannig að hægt sé að eyða biðlistum. Menn hafa tækifæri til þess, þegar atkvæðagreiðslan fer fram um fjárlögin, að snúa við blaðinu og bæta ráð sitt. Gangi það ekki eftir hvet ég fólk, sem fylgist með afgreiðslu fjárlaga og hvernig menn skipta fjármunum sem við leggjum öll í sameiginlega sjóði og deilum út til þjónustu fyrir þá sem þurfa mest á henni að halda, til að kjósa ekki yfir sig fólk sem forgangsraðar á þann hátt, sem skilur út undan þá kynslóð sem skilað hefur dagsverki, ævistarfi sínu til samfélagsins. Margir aldraðir þurfa á hjúkrunarþjónustu að halda en margir hverjir fá hana aldrei, eins og Jóna Hrönn Bolladóttir prestur sagði frá í Háskólabíói á stórum fundi Aðstandendafélags aldraðra. Tillögur okkar munu þannig koma til atkvæðagreiðslu og ég vil nefna að áður en þing fer heim fyrir jólin munu einnig koma aftur til atkvæða tillögur okkar sem snúa að bættum kjörum aldraðra, þegar frumvarp heilbrigðisráðherra kemur inn í þingið eftir nokkra daga Virðulegi forseti. Næst langar mig aðeins að gera að umtalsefni uppbyggingu og þjónustu við fatlaða. Í samtali sem ég átti við formann Þroskahjálpar og fleiri fulltrúa hagsmunasamtaka fatlaðra var mér bent á að miðað við fjárlagafrumvarpið eins og það er nú muni biðlistar eftir þjónustu sem snýr að þroskaheftum og þeim sem eru fatlaðir lengjast vegna þess að ekki er gert ráð fyrir að fjölga muni í þeim hópi sem þarf þá þjónustu sem hingað til hefur verið byggð myndarlega upp fyrir fatlaða. Þetta á við um búsetu, stuðning, atvinnutækifæri, endurhæfingu o.s.frv. Nýverið skilaði hæstv. félagsmálaráðherra glæsilegri skýrslu, vel unninni, um þjónustu við fatlaða. Ég held að hún hafi komið á netið í gær, fyrradag eða nú um helgina. Þar er mjög glæsilegt plagg en því miður virðist fjárlagahlutinn, þ.e. peningarnir sem þarf til að hægt sé að fylgja eftir öllum þeim fínu hugmyndum og tillögum sem fram koma í skýrslunni, ekki gera ráð fyrir úrbótum. Peningarnir fylgja ekki og því verður allt tal um stefnumótun, að það eigi að setja Ísland í fremstu röð eins og fjálglega hefur verið talað um og verið kynnt á blaðamannafundum og í umræðum um stefnumótunina um málefni fatlaðra, bara marklaust og innantómt hjal. Það er orðin tóm ef ekki fylgja fjármunir til að koma því í framkvæmd. Ég verð að segja að ég get tekið undir með fulltrúum þeirra hagsmunasamtaka sem hafa bent á þetta. Ég furða mig á því að ráðherrar með mikinn metnað sem hafa látið fara fram vandaða vinnu í málaflokknum skuli ekki fylgja henni betur eftir en svo að fjármunir til að koma henni í framkvæmd fylgi ekki þegar fjárlög eru afgreidd. Það er ekki beint trúverðugt að standa þannig að málum. Ég gagnrýni harðlega að ekki skuli veittir fjármunir til að veita þjónustu þeim fötluðu sem bætast við og þurfa þjónustu með sambýlum, stuðningsúrræðum, dagþjónustu o.s.frv. Biðlistar munu lengjast. Það er ámælisvert þegar þannig er staðið að málum gagnvart fötluðum og þeim sem búa við þroskahömlun. Virðulegi forseti. Ég ætlaði að nefna annað atriði við umræðuna, þ.e. Landspítala – háskólasjúkrahús. Ég tók eftir því að við 2. umr. kom fjárveiting upp á einn milljarð til Landspítalans enda var ljóst að fyrirsjáanlegur halli á þessu ári er 1 milljarður kr. Sömuleiðis stendur Landspítali – háskólasjúkrahús frammi fyrir frekari fjárhagsvanda þar sem uppsafnaður halli í lok síðasta árs, sem spítalinn er látinn dragnast með, hala sem safnar dráttarvöxtum, er tæpar 500 millj. kr. Fjárveitingin dugir því ekki til að veita óbreytta þjónustu áfram. Við vitum hvers vegna þessi staða er komin upp hjá spítalanum. Það er að mestu leyti vegna óhagstæðrar gengisþróunar en stór hluti útgjalda spítalans er í erlendri mynt. Sömuleiðis er hallinn til kominn vega þenslu á vinnumarkaði og aukins launakostnaðar. En hann er ekki síst vegna aukinnar eftirspurnar eftir þjónustu spítalans, þ.e. þjónustu sem Landspítali – háskólasjúkrahús verður að sinna. Honum er ekki stætt á að vísa fólki annað því að spítalinn á að taka við öllum. Hann tekur við stórslysum, við þeim sem önnur sjúkrahús geta ekki sinnt. Í fjárlagafrumvarpinu, eins og það kom inn í þingið, var ekkert gert til að taka á þessum vanda. Aðeins var gert ráð fyrir að fjárveitingar til spítalans hækkuðu í samræmi við áætlaða verðlags- og launavísitölu en þess má geta að Landspítalinn hefur verið rekinn með óbreyttum raunfjárframlögum ríkisins frá 1999–2006. Þjónustan hefur aukist jafnt og þétt en samt sem áður gerði ríkisstjórnin ekki ráð fyrir að spítalinn lækkaði áætlaðan rekstrarkostnað sinn árið 2007. Ég minni á að þegar slys eða alvarlegir sjúkdómar koma upp getur Landspítalinn ekki sagt: Afsakið, því miður. Við erum búnir með fjárveitinguna. Það er ekki í boði. Þeir verða að taka við öllum og er skylt að veita öllum sem þangað leita bestu mögulegu þjónustu. Þangað koma öll erfiðustu tilfellin, inn á Landspítala – háskólasjúkrahús. Ekki nóg með það heldur er Landspítali – háskólasjúkrahús einnig hið almenna sjúkrahús höfuðborgarsvæðisins þar sem íbúum hefur fjölgað um 6,8% á síðustu fimm árum og þeim sem eru yfir sjötugt hefur fjölgað um 11,3%. Þeim sem eru eldri en 80 ára hefur fjölgað um 25,2%. Auðvitað finnur spítalinn það á þjónustu sinni þegar öldruðum fjölgar svo mjög. Þess ber einnig að geta að erlendum ferðamönnum sem þurfa þjónustu hefur líka fjölgað mikið. Þeir koma inn á Landspítalann. Þessi fjölgun kemur fram í aukinni eftirspurn sem spítalinn verður að mæta. Mig langar að nefna nokkur dæmi úr mjög fróðlegum bæklingi sem Landspítalinn sendi frá sér nú í haust sem heitir Starfsemisupplýsingar LSH. Þar telja þeir upp hversu mjög þjónustan á spítalanum hefur aukist. Ég ætla að nefna nokkur dæmi. Komum á dagdeild Landspítalans fjölgaði t.d. um hátt í 12.000 á árunum 2000–2005. Komum á göngudeildir fjölgaði um 54.500 á þessum tíma. Komum á slysa- og bráðadeildir fjölgaði um 9.000 á árabilinu 2000–2005. Kransæðavíkkunum fjölgaði um 226, hjartaþræðingum um rúmlega þúsund. Ég ætla að minna á að hver kransæðavíkkun kostar frá 770 þús. kr. til 1.330 þús. kr. og hver hjartaþræðing kostar á bilinu 150–375 þús. kr. Síðan koma til ný lyf, ný tækni og annað sem hefur í för með sér viðbótarkostnað. Þetta eru allt upplýsingar úr stórfróðlegum bæklingi, Starfsemisupplýsingum LSH. Þær sýna, svo ekki verður um villst, hvað þjónusta spítalans hefur aukist þrátt fyrir að fjármunir til spítalans hafi ekki hækkað í samræmi við það. Mig langar að nefna dæmi, vegna þess að það hefur verið nokkuð í umræðunni undanfarið, að stjórnendur spítalans og læknar hans standa frammi fyrir því, aðallega stjórnendur þó, hvort taka eigi í notkun ný krabbameinslyf sem sannað hafa gagnsemi sína og breyta þá notkun annarra lyfja sem verið hafa í notkun fyrir þröngt skilgreinda hópa. En til að geta tekið upp þessi nýju krabbameinslyf sem gagnast ákveðnum hópi betur en þau lyf sem notast er við þá þarf spítalinn a.m.k. 350 millj. kr. til viðbótar. Maður veltir fyrir sér, þegar spítalanum hafa verið svo naumt skammtaðir fjármunir í þetta langan tíma, hvort stjórnvöld séu að leggja það til að forgangsraða á spítalanum eftir því hvaða sjúkdómum fólk er haldið. Í þessum svokölluðu sólskinsfjárlögum var ekki gert ráð fyrir viðbótarpeningum til þessa stóra spítala, einnar af helstu heilbrigðisstofnunum okkar. Ég minni á að einn af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, sem hefur gert sig gildandi í heilbrigðismálum, lagði til að leysa vandann og spara með því að færa þjónustu út af spítalanum. Það hefur sýnt sig á undanförnum árum að ekkert sýnir fram á að sú starfsemi sem hefur verið færð út af spítalanum hafi reynst hagkvæmari eða betri. Það er ekkert sem sýnir að það spari nokkuð og engar lausnir sjáanlegar. Ég velti því fyrir mér hvaða skilaboð ríkisstjórnin er að senda stjórnendum spítalans og þeim 5.000 starfsmönnum sem þar starfa með því að gera ekki fjárveitingum til spítalans hærra undir höfði, þ.e. greiða ekki frekar til hans en raun ber vitni. Við vitum að starfsfólkið hefur lagt mjög hart að sér. Ég hitti daglega konur sem starfa á Landspítalanum og þær hafa sagt mér að vinnuumhverfið sé orðið mjög þrúgandi þar vegna stöðugs aðhalds í fjármálum og vinnuálags en eins og ég benti á áðan hafa fjárveitingar til spítalans aðeins hækkað í samræmi við áætlaða verðlags- og launavísitölu. Einnig ber að hafa í huga að þegar spítalanum er haldið í spennitreyju hvað varðar fjármuni þá er erfitt að ætlast til þess að hægt sé að fjölga sífellt aðgerðum og fylgjast með nýjungum í læknisfræði fyrir sömu fjárframlög. Ég verð að segja að starfsfólk Landspítalans hefur unnið þrekvirki á liðnum árum en það er ekki hægt að ætlast til þess að þannig gangi það endalaust verði fjárframlög áfram skorin við nögl. Ég hef mjög miklar efasemdir um að milljarðurinn sem bættist við við 2. umr. dugi til. En auðvitað ber ríkisstjórnarmeirihlutinn ábyrgð á þeim fjárlögum sem hér er verið að afgreiða. Eins og ég sagði áðan höfum við í minni hlutanum, fulltrúar Samfylkingarinnar, Vinstri grænna og Frjálslyndra, ákveðið að leggja áherslu á fá mál en mikilvæg. Málefni Landspítalans eru auðvitað mikilvæg og ég bendi fulltrúum meiri hlutans í fjárlaganefnd á þessa þætti og vísa allri ábyrgð til þeirra varðandi fjárlögin. Ég minni enn fremur á að frá okkur í stjórnarandstöðunni eru komnar tillögur við 3. umr. sem snúa að frítekjumarkinu gagnvart elli- og örorkulífeyrisþegum, 70 þúsund kr. á mánuði. Minna má það varla vera en það er hlægilegt að ætlast til að fólk geri sér að góðu þessar 25 þús. kr. sem ríkisstjórnin skammtar þeim og áttu að koma eftir fjögur ár. Menn geta ekki unnið mikið án þess að fara yfir 25 þús. kr. á mánuði. Síðan minni ég á tillögu um að skila til uppbyggingar á hjúkrunarþjónustu, búsetu og umönnunarmálum fyrir þá sem eru hjúkrunar þurfi, 5 milljörðum kr. úr framkvæmdasjóðnum sem hafa verið teknar í annað. Mig langar, áður en ég lýk máli mínu, af því að ég hef talað mikið um aldraða að minna á að fjöldi yngra fólks er hjúkrunar þurfi. Því fólki hefur líka verið gert erfitt fyrir og margt hvert bíður eftir hjúkrunarplássi við hæfi. Það er erfiðara að sækja um hjúkrunarpláss fyrir þá sem eru undir 67 ára. Það er ekki sama ferlið sem þeir þurfa að ganga í gegnum og þeir sem eru orðnir ellilífeyrisþegar. Það er auðvitað óeðlilegt og á auðvitað að gilda það sama fyrir alla. Ef þú þarft á þjónustunni að halda þá áttu að geta fengið hana, sama á hvaða aldri þú ert. Langveik börn fá þjónustu og það þykir sjálfsagt. Foreldrarnir fá hvíldarinnlagnir en þegar fólk er komið yfir miðjan aldur, búið að missa heilsuna og er jafnvel heima, þá er ekki jafnsjálfsagt að aðstandendur þeirra fái skammtímavist fyrir sjúklinginn sem þeir annast. Það er ekki sami aðgangur að hjúkrunarvist fyrir þann sjúkling og fyrir börnin og þá sem eru orðnir 67 ára. Þetta er þáttur sem við verðum að taka á og breyta þannig að allir eigi greiðan aðgang að þeirri þjónustu í velferðarkerfinu sem þeir þurfa sannarlega á að halda. Virðulegi forseti. Eins og ég sagði í upphafi máls míns ætla ég ekki að hafa ræðu mína langa heldur aðeins taka á þessum fjórum þáttum sem ég hef farið lauslega yfir, þ.e. tillögur okkar í minni hlutanum, tillögurnar sem stjórnarmeirihlutinn felldi við 2. umr. Ég nefndi stöðuna í málefnum fatlaðra og þjónustu við þá, svo sem sambýli, dagþjónustu, stuðningsúrræði og annað. Biðlistar fyrir þessa þjónustu munu lengjast ef ekki verður breyting á fjárveitingum til málaflokksins. Auk þess nefndi ég stöðuna á Landspítalanum og það sem ég óttast að muni gerast verði engin breyting á hvað hann varðar. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu og ætla ekki að hafa ræðu mína lengri en vonast til að stjórnarmeirihlutinn sjái að sér og samþykki breytingartillögur okkar úr stjórnarandstöðunni þegar þær koma til atkvæða við lokaafgreiðslu fjárlaga.

Virðulegi forseti. Nú þegar dregur að því að umræða um frumvarp til fjárlaga fyrir næsta ár, árið 2007, er á lokaskrefum, ef svo má að orði komast, vil ég aðeins leggja orð í belg, sérstaklega líka vegna þess að ég átti þess ekki kost að taka þátt í 2. umr. Það hefur verið um margt athyglisvert að hlusta á þær umræður sem átt hafa sér stað. Hápunktur dagsins var að hlusta á ræðu hv. þm. Guðjóns Ólafs Jónssonar, 7. þm. Reykv. n., í dag um fjárlög þar sem hann fór yfir fjárlög íslenska ríkisins af sinni alkunnu snilld. Umræðan var töluvert lituð ummælum síðustu helgar og áfram. Ég hugsaði með mér að ef ég ætti eina ósk, núna rétt fyrir jólin, mundi ég óska þess að allir þingmenn Framsóknarflokksins á næsta kjörtímabili, sem ég held að verði ekki nema 4–5 ef guð lofar, yrðu nákvæmlega eins og hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson.

Það er óraunhæft.

Ég veit að óraunhæft er að þeir verði 4–5, það er rétt hjá hv. þm. Birki Jóni Jónssyni, ég held að þeir verði færri. Þar sem ég nefndi tíðindi helgarinnar, sjálfseyðingarhvöt og allt það þessi hv. þingmaður notaði þegar hann fór yfir fjárlög íslenska ríkisins, er dálítið sérstakt að hv. þingmaður kemur úr kjördæmi í Reykjavík, Reykv. n., sem mælist með 2% fylgi.

3%.

Það var akkúrat það sem ég vissi reyndar að Framsóknarflokkurinn í Reykv. n. var með 3% fylgi og 2% í Reykv. s. Mér fannst bara svo gaman að heyra hv. þm. Birki Jón Jónsson, fulltrúa Framsóknarflokksins, sem er hér í salnum kalla fram að það væru 3%. Það var náttúrlega alveg  Ég ítreka það sem ég sagði, ég vona að ef framsóknarmenn á annað borð verða kosnir við kosningarnar 12. maí 2007 verði allir eins og þessi hv. þingmaður. Ég sé að hv. þm. Birkir Jón Jónsson er í salnum. Ég hlustaði líka með athygli á ræðu hans, þá miklu bjartsýni, óskhyggju og allt það sem kom fram í ræðu hans um árangur ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum, en þá kom upp í hugann - best að segja það strax vegna þess að hér var samflokksmaður minn, hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, að fara yfir málefni Landspítala – háskólasjúkrahúss - það var að vísu ekki við þessa umræðu sem hv. þingmaður gat þess, heldur við 2. umr. og var eiginlega það sem stóð eftir í huga mínum eftir ræðu hv. þingmanns við 2. umr. fjárlaga - ekki man ég hvort það var í ræðu eða andsvari - en það var þegar hv. þingmaður talaði um að hann hefði fengið fréttir af því að skjólstæðingar einhverrar tryggingastofnunar hefðu þurft að bíða eftir að fá símtal við þá ágætu stofnun í 15 mínútur. Ég hugsaði með mér að ef þetta væri eini vandinn í trygginga- eða heilbrigðiskerfinu mætti tvöfalda þann biðtíma töluvert eftir símtali við Tryggingastofnun. Mikið óskaplega var þetta þunnur þrettándi sem kom þar fram, að tala um þetta sem vandamál sem þyrfti að lagfæra svolítið og ég hygg að hv. þingmaður hafi þá átt við að veita þyrfti meira fé til Tryggingastofnunar þannig að þar mætti fjölga starfsfólki við að svara í símann. Það er sannarlega rétt að margt starfsfólk þarf hjá Tryggingastofnun til að stunda þá útreikninga, endurútreikninga og taka við skilaboðum, símtölum og samtölum bæði frá eldra fólki og öryrkjum varðandi þær tekjuskerðingar sem fólk verður fyrir, allt að því óskiljanlegar sumum hverjum, og er núverandi hæstv. ríkisstjórn ekki til sóma eins og það hefur verið. Mörg dæmi hefur maður fundið og fengið um hvers konar tekjur skerða bætur eldri borgara, allt frá því að viðkomandi selur kannski húsbréf sem viðkomandi fékk við sölu á sinni dýrmætustu eign, þ.e. húsnæðinu, og hefur svo kannski farið á elliheimili. Ég þekki dæmi þess að einstaklingur hafi fengið allt að tveggja ára skerðingu í framhaldi af því að hafa selt nokkur húsbréf. Ég þekki líka dæmi þess að fólk hefur þurft að ganga í sjóði sína til að fá sér pening í atvinnuleysi eða til að ná saman endum og þá hefur skerðing komið. Svona má lengi telja. Nýjasta dæmið sem ég heyrði um þessa tekjuskerðingu sem reiknuð er út hjá Tryggingastofnun, stofnun sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson, formaður fjárlaganefndar, gat um í ræðu sinni við 2. umr. að hann hefði heyrt að fólk þyrfti að bíða í 15 mínútur eftir að fá samband við þjónustuaðila þar, er um hjón úti á landi sem leigt hafa frá sér hluta af húsinu og fengið fyrir það nokkrar leigutekjur sem eru notaðar til að borga rafmagn, hitaveitu, fasteignagjöld og viðhald. Engu að síður eru brúttóleigutekjurnar notaðar til að skerða tekjur viðkomandi einstaklinga. Ég tek eftir því að hv. þm. Birkir Jón Jónsson, formaður fjárlaganefndar, er farinn úr salnum. Mér þykir það miður vegna þess að ég ætlaði að taka fyrir það sem ég held að hefði verið betra fyrir hann að tala um sem bið eftir kerfinu. Það er dæmi sem við þekkjum vel, þ.e. að vegna fjárskorts í heilbrigðiskerfinu, Landspítala – háskólasjúkrahúsi, Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri og e.t.v. fleirum, kemst það fólk sem þarf að fara í liðskiptaaðgerð ekki að. Heyrst hafa sögur af því að frá og með enduðum ágúst á einum spítalanum og eitthvað seinna á hinum, þ.e. á Landspítala – háskólasjúkrahúsi, hafi kvótinn fyrir slíkar aðgerðir einfaldlega verið búinn. Það fólk sem er svo óheppið að bíða þess að komast í aðgerð kemst ekki að fyrr en einhvern tímann á næsta ári. Fjárveiting til þessara þátta er búin og má ekki gera meira. Virðulegi forseti. Ég set þetta í samhengi, eins og ég hef áður sagt, við ræðu hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, formanns fjárlaganefndar. Hann ræddi um, ég ætla ekki að segja biðlistann í kerfinu heldur biðina í kerfinu, þ.e. hann vissi af einstaklingi sem bíða þurfti í 15 mínútur eftir að fá samband við þjónustufulltrúa hjá Tryggingastofnun. Ég held að hv. þingmaður hefði átt að kynna sér betur stöðuna á Landspítala – háskólasjúkrahúsi og Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri. Þá setti hann þetta kannski ekki fram á jafnósmekklegan hátt og hann gerði. Hann horfir fram hjá aðalatriðunum, t.d. þeim sem ég talaði um. Hann kemur síðan eins og ég veit ekki hvað og ber sér á brjóst fyrir hönd fjárlaganefndar og ríkisstjórnarmeirihlutans fyrir það eitt að hafa í fjáraukalögum og síðan í breytingartillögum við fjárlög fyrir árið 2007 bætt 1 milljarði kr. til Landspítalans og 100 eða 120 millj. kr. til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Hann telur sig þar með hafa himin höndum tekið og það sé dæmi um hina ágætu ríkisstjórn að beinlínis allt sé gert sem beðið er um. Það er hins vegar ekki svo, virðulegi forseti. Ég á sæti í heilbrigðis- og trygginganefnd. Þegar stjórnarmeirihlutinn var að semja nefndarálit sitt frá heilbrigðis- og trygginganefnd vorum við í minni hlutanum spurð hvort við ætluðum ekki að vera með á því, eins og oft gerist, með eða án fyrirvara. Ég tilkynnti fyrir hönd minni hlutans að við yrðum ekki á því. Þá var ekkert fjallað um það sem þá var vitað, að Landspítala – háskólasjúkrahús vantaði 1 milljarð kr. í frumvarpi til fjárlaga 2007 til að geta haldið uppi óbreyttum rekstri eða svipuðum og hann er núna, væntanlega með þeim takmörkunum sem innbyggðar eru í spítalanum í dag miðað við fjárframlög. Það kom mér ákaflega á óvart að stjórnarmeirihlutanum í heilbrigðis- og trygginganefnd var algjörlega ókunnugt um að 1 milljarð kr. vantaði fyrir fjárveitingu 2007. Þessi milljarður kom hins vegar frá hv. fjárlaganefnd. Það var sérkennilegt að verða þess áskynja að stjórnarmeirihlutinn í heilbrigðis- og trygginganefnd hafði ekki hugmynd um það. Hér hefði verið ástæða til að spyrja um aðrar heilbrigðisstofnanir, t.d. Heilbrigðisstofnun Austurlands og hvort þar sé búið að gera allt sem þarf að gera til að hún geti haldið áfram eðlilegri starfsemi. Eins og við þingmenn Norðausturkjördæmis vitum hefur verið hjá okkur beiðni allt þetta ár um að vinna á fjárhagsvanda Heilbrigðisstofnunar Austurlands. Samtök sveitarfélaga á Austurlandi og fleiri hafa óskað eftir því við þingmenn kjördæmisins að fundað verði með þeim. Hins vegar verður að segjast eins og er, sem er dapurlegt, að hv. 1. þm. Norðaust., Valgerður Sverrisdóttir, hefur ekki enn fundið tíma til að halda þann fund og hefur ekki getað komið honum á enda er hún þeirrar skoðunar að þingmannahópurinn sem slíkur eigi lítið að koma að málum. Þetta er önnur nefndanna sem ég sit í á hinu háa Alþingi. Ég hef farið yfir hennar aðkomu og ætla að láta það duga vegna þess að ég veit að hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir hefur farið vel yfir það sem að henni snýr. Ég ætla hins vegar að skoða frumvarpið út frá hinni nefndinni sem ég sit í, þ.e. samgöngunefnd. Ég sagði áðan um ræðu hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar sem lýsti fyrir hönd stjórnarmeirihlutans óskhyggju og bjartsýni á árangur. Ég held að í október á næsta ári, 2007, komi í ljós að þetta er glanspappír, glanspakki, huggulegur jólapakki, mikill tekjuafgangur og allt það. Þessu er pakkað inn í fallegar umbúðir en innihald pakkans er ekki eins gott og gefið er til kynna. Það er rétt, virðulegi forseti, og ber að taka undir að það er ánægjulegt að skuldir ríkissjóð hafa lækkað. Það er sannarlega rétt. Annað væri hins vegar óeðlilegt en að af þeim ofboðslegu tekjum sem ríkissjóður dregur til sín hafi ekki eitthvað verið notað til að lækka skuldir vegna þess að ekki hefur verið svo mikið um framkvæmdir á vegum ríkisins. Ég ætla að koma að því á eftir í sambandi við samgöngumálin. Tekjuflæðið í ríkissjóð hefur verið mikið. Þær tekjur hafa sem betur fer verið notaðar til að grynnka á og lækka skuldir ríkissjóðs. Tekjurnar eru m.a. innflutningstekjur af viðskiptahalla sem er um 20% af vergri landsframleiðslu, sem áætlað er að verði á þessu ári um 220 milljarðar kr. Engan skyldi undra að í ríkissjóð koma miklar tekjur með slíkum viðskiptahalla. Í ríkissjóð hafa einnig komið tekjur og skattar af skuldasöfnun landans, almennings og fyrirtækja. Þær hafa aukist mjög og eru Íslendingar að verða með skuldugri þjóðum miðað við þær tölur sem menn hafa séð frá OECD. Það er ekki nóg að horfa bara á skuldir ríkissjóðs sem hafa verið lækkaðar, skuldir almennings hafa hækkað, skuldir fyrirtækja hafa hækkað, skuldir sveitarfélaga hafa hækkað og þannig má áfram telja. Ríkisstjórnin hefur verið mjög iðin við það, frá upphafsári stjórnarsamstarfsins 1995, að auka sífellt skatttekjur sínar af þjóðfélagshópum sem síst ætti að ráðast á, þ.e. gamalmennum og öryrkjum. Það er staðreynd að aldraðir og öryrkjar, með örlitlar lífeyristekjur, borga tvo til tvo og hálfan mánuð af árstekjum sínum í skatta til ríkis og sveitarfélaga. Skatttekjur ríkissjóðs af öldruðum og öryrkjum hafa flætt í ríkiskassann undanfarin ár og m.a. verið notaðar til þess sem ríkisstjórnin gumar sem mest af, þ.e. að lækka skuldir ríkissjóðs. Verði þeim að góðu með þær tekjur en ég hef áður sagt að sú skattheimta er einn mesti smánarblettur á okkar ríka og vel menntaða þjóðfélagi og hvernig komið er fram við aldraða og öryrkja. Þess vegna lýsi ég því með sérstakri ánægju að stjórnarandstaðan kom fram sem heild með þá einu breytingartillögu við frumvarp til fjárlaga við 2. umr. sem er í takt við þingmál sem öll stjórnarandstaðan flutti í upphafi þings. Hún er mjög lík því sem þingmenn Samfylkingarinnar hafa flutt undanfarin ár varðandi aldraða og öryrkja. Tillaga okkar var felld að viðhöfðu nafnakalli af stjórnarmeirihlutanum sem sýnir enn einu sinni svart á hvítu að þrátt fyrir gaspur stjórnarmeirihlutans, þar sem margir hverjir eru nýkomnir úr prófkjöri - þá á ég sérstaklega við sjálfstæðismenn, frambjóðendur þess flokks, hvernig þeir skrifuðu og auglýstu að þeir vildu ganga til verka til að bæta hag aldraðra og öryrkja. Þeir féllu á fyrsta prófi. Þingmennirnir sem hér sitja og voru í prófkjöri þar sem þeir skrifuðu og töluðu um frítekjumark, hærri örorkustyrk og hærri bætur til aldraðra og öryrkja, féllu á fyrsta prófi eins og ríkisstjórnin í heild sinni. Áður en ég sný mér að öðru en þessum mikilvæga málaflokki ítreka ég að það er skömm þessarar ríkisstjórnar hve miklar tekjur ríkissjóður hefur fengið með sköttum á aldraða og öryrkja. Það er hins vegar ánægjulegt, virðulegi forseti, að leiðrétting þeirra mála hlýtur að verða fyrsta verkefni stjórnarandstöðunnar ef henni tekst, eins og lítur út fyrir í dag, að fella þessa ríkisstjórn. Þá verður fyrsta verkefni hinnar frjálslyndu stjórnar jafnaðarmanna að bæta kjör aldraðra og öryrkja. Þeir eiga það sannarlega inni. Stjórnarmeirihlutinn gumar af því að ríkið skuldi orðið lítið. Þá kem ég að hinum opinbera aðilanum, sveitarfélögum í landinu. Í fréttum í kvöld kom fram að hjá Ráðhúsi borgarinnar væri traustur ís á tjörninni og fréttamaðurinn sem stóð á honum sagði að ísinn væri traustur en fjárhagur Reykjavíkurborgar væri ekki eins traustur. Þegar meira að segja stærsta sveitarfélag landsins á ekki tekjur fyrir venjulegum rekstrargjöldum getum við spurt hvernig ástatt sé fyrir öðrum sveitarfélögum sem lifa ekki af hina miklu þenslu í landinu, sem aðallega er á höfuðborgarsvæðinu. Hvernig er staðan hjá þeim sveitarfélögum? Hvernig er staðan hjá sveitarfélögum með þúsund, tvö þúsund, fimm þúsund eða fimmtán þúsund íbúa? Ég hef heyrt, virðulegi forseti, að það sé verulegt gat hjá Akureyrarkaupstað, upp á einar 240 millj. Ég gat þess áðan hvernig staðan er hjá Reykjavíkurborg og tekjuafgangurinn er eingöngu vegna þess að Reykjavíkurborg er að selja hlut sinn í Landsvirkjun, þess vegna lítur það vel út. Við skulum svo fara yfir það hvort eitthvað í þessu frumvarpi til fjárlaga verður til þess að bæta stöðu sveitarfélaganna í landinu. Nei, síður en svo. Enn einu sinni er hægt að koma hér upp við afgreiðslu fjárlaga og gagnrýna bæði ríkisstjórnina og síðast en ekki síst stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga fyrir linkind og allt að því aumingjaskap í samskiptum sínum við ríkisvaldið. Þar að auki er himinn og haf milli hagsmuna stóru sveitarfélaganna og litlu sveitarfélaganna í landinu, litlu sveitarfélaganna víða á landsbyggðinni sem setja 60–70% af tekjum sínum í menntakerfið og eiga þá ekki nærri nóg fyrir öllu sem þarf að gera. Þannig stækkar sú gjá sem er milli íbúa þessara sveitarfélaga sem eiga að njóta þeirrar þjónustu sem lögbundið er að sveitarfélögin eigi að veita en þessi litlu sveitarfélög geta engan veginn veitt og sífellt stækkar þessi gjá. Það kom nýlega fram að u.þ.b. 2.500 þegnar þessa lands telja eingöngu fram fjármagnstekjur. Það er nú svo, virðulegi forseti, að af fjármagnsskatti, þessum 10% skatti sem greiddur er af fjármagnstekjum og verðbótum, við skulum hafa þær í huga líka, rennur ekkert til sveitarfélaganna. Ekkert hefur verið gert í því af hálfu ríkisstjórnarinnar eða forustumanna Sambands íslenskra sveitarfélaga að fá þetta lagfært, að breyta þessu sem ég held að hafi komið til á síðustu 3–5 árum í svona auknum mæli. Þetta skekkir mjög rekstur sveitarfélaganna og tekur frá þeim tekjur. Talað er um að taka upp viðræður við ríkisvaldið um þetta en nýkjörin stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga, með Halldór Halldórsson, bæjarstjóra og sjálfstæðismann á Ísafirði í broddi fylkingar, og Árna Þór Sigurðsson, borgarfulltrúa Vinstri grænna í Reykjavík sem varaformann, er ekki að gera neitt í þessum málum um þessar mundir, að mér skilst. Það er dapurlegt ef sjálfstæðismenn sem stýrt hafa Sambandi íslenskra sveitarfélaga, núverandi borgarstjóri og bæjarstjórinn á Ísafirði sem tekinn er við, eru svo flokkshollir ríkisstjórn sinni og sínum flokki að þeir gleyma að berjast fyrir hagsmunum Sambands íslenskra sveitarfélaga, og sérstaklega á ég þá við litlu sveitarfélögin úti um allt land sem, eins og ég sagði áðan, berjast mjög í bökkum vegna fjárhagserfiðleika. Svo kemur ríkisstjórnin, forsætisráðherra og aðrir, og hundskamma sveitarfélögin fyrir að taka ekki þátt í aðgerðum til að minnka þenslu í landinu. Það er ekki öll vitleysan eins. Við getum líka farið yfir það, virðulegi forseti, að með breytingu á lögum um einkahlutafélög hefur þeim fjölgað að mig minnir í rúmlega 20 þúsund á umliðnum árum eða frá því að reglur um þau voru rýmkaðar. Það var ágæt aðgerð en hún hefur samt sem áður gert það að verkum að sveitarfélögin fá miklu minni tekjur en áður vegna þess að menn reikna sér lægri laun, áður fyrr greiddu menn skatta sína og útsvör af sínum rekstri en nú er það komið yfir í einkahlutafélagið þar sem bæði er greidd lægri skattprósenta og allt fer til ríkisins en ekkert til sveitarfélagsins. Virðulegi forseti. Þetta lýsir sér kannski best í því að sveitarfélögin í landinu þyrftu að nota tekjur sínar í rúmlega tvö ár til að eiga á móti skuldum. Nú geta menn vafalaust sagt eins og vant er með sveitarfélögin: Já, en það eru miklar eignir á móti. Það eru vafalaust miklar eignir í holræsakerfi, vatnskerfi og götum og þess háttar en menn verða að hafa í huga að það er enginn til að kaupa þær eignir, skuldirnar verða ekki borgaðar niður nema með skattfé viðkomandi íbúa. Þetta er einn þátturinn í því að tekjur ríkissjóðs hafa aukist svo mikið sem raun ber vitni, þetta mikla tekjuflæði inn í ríkissjóð sem notað er svo til þess að menn geti barið sér á brjóst og talað um hvað þeir stjórni vel og hvað allt sé gott. Þarna er sem sagt verið að færa, samkvæmt þeim dæmum sem ég hef tekið, ríkissjóði miklar tekjur frá sveitarfélögunum í landinu sem sitja svo eftir, og íbúarnir sem í þeim búa, með skerta þjónustu. Stór gjá er að myndast á milli höfuðborgarsveitarfélaganna og fjölmargra sveitarfélaga úti á landi, ekki þó allra sem betur fer en þó nokkuð margra. Í gær mælti hæstv. fjármálaráðherra fyrir frumvarpi um lækkun matarskatts, sem er gott og góðra gjalda vert. Loksins er það svo en þingflokkur Samfylkingarinnar, sem hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson hafði svo miklar áhyggjur af í morgun og ég hef gert að umtalsefni, hefur verið í fararbroddi undanfarin mörg þing við flutning tillögu um lækkun matarskatts. Hann gerði það eitt af sínum fyrstu málum á þessu þingi, flutti útfærðar tillögur um það. Nokkrum dögum seinna kom ríkisstjórnin með sitt frumvarp. Samfylkingunni, okkur jafnaðarmönnum, tókst að lokum að reka ríkisstjórnina til þessa verks og loksins er þetta frumvarp komið fram. Því ber auðvitað að fagna, svo langt sem það nær. Í því frumvarpi var líka grein sem var um breytingu á virðisaukaskatti á áfengi, úr 24,5% niður í 7%, og það var dálítið sérstakt að hæstv. fjármálaráðherra, sem mælti fyrir þessu frumvarpi í gær, boðaði jafnframt og fór þess á leit við efnahags- og viðskiptanefnd að þessi þáttur frumvarpsins yrði ekki afgreiddur, yrði látinn bíða. Hvers vegna fór svo með nýlegt frumvarp sem fjármálaráðuneytið og sérfræðingar ríkisstjórnarinnar hafa vafalaust eytt miklum tíma í að búa til? Hvernig stóð á því að nokkrum dögum seinna þurfti fjármálaráðherra að koma með skottið á milli lappanna og biðja okkur þingmenn um að afgreiða ekki breytinguna á virðisaukaskattinum á áfenginu og hækkun á áfengisgjaldinu, eins og hann ætlaði, að biðja um að þetta yrði látið kyrrt liggja? Í stuttu andsvari mínu, virðulegi forseti, við hæstv. fjármálaráðherra í gær gat ég ekki annað sagt en að ég héldi að það hefði verið ásetningur hæstv. ríkisstjórnar að gera þessa breytingu, þetta hefði verið meðvituð ákvörðun, hún hafi ætlað sér að ná í a.m.k. 3 milljarða kr. í auknu skattfé af sölu á áfengi á Íslandi í ríkiskassann. Það var hins vegar ekki reiknað með því að þau samtök sem berjast fyrir þau fyrirtæki sem selja áfengi í landinu, þ.e. vínveitingahús og skemmtistaði, færu svo fljótt af stað og yrðu svo snögg til að reikna út að sú breyting sem þarna var lögð til ætti og mundi að óbreyttu gefa 3 milljörðum meira í ríkiskassann en fjármálaráðherra sagði. Það skiptir engu máli þótt í frumvarpinu hafi staðið að ekki væri ætlunin að auka tekjur ríkissjóðs með þessum breytingum. Hvers vegna segi ég þetta, virðulegi forseti? Það eru stór orð að ásaka hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórn fyrir það sem þarna er gert. Jú, ég skal rökstyðja það með svokölluðu dísilolíugjaldi sem hæstv. núverandi forsætisráðherra, þáverandi fjármálaráðherra landsins, Geir H. Haarde, formaður Sjálfstæðisflokksins, kom með í þingið og var samþykkt. Þar voru tekjur af þungaskatti teknar og þeim deilt í ímyndaðan fjölda seldra lítra af dísilolíu og út úr því fékkst hið himinháa dísilolíugjald sem er 45 kr. á lítrann í dag, að vísu með sífellt nýjum lögum um að veita 4 kr. afslátt og er nú 41 kr. í dag. Sú aðferð sem notuð var við að reikna út dísilolíugjaldið er mjög í takt við þá aðferð sem notuð er núna til að reikna út tekjur ríkissjóðs af áfengisgjaldinu vegna breytinga á virðisaukaskatti af áfengi. Menn ætluðu sér að ná þar í aukatekjur. Menn töluðu um það hér að kerfisbreytingin, úr þungaskatti yfir í dísilolíugjaldið, ætti ekki að hafa tekjuauka í för með sér fyrir ríkissjóð. Var það svo, virðulegi forseti? Nei, síður en svo. Það hefur komið í ljós í gögnum, bæði frá fjármálaráðuneyti, samgönguráðuneyti og öðrum, að það sem ég hef gagnrýnt hér allan tímann að sala, fjölda lítra af dísilolíu, er miklu meiri en gert var ráð fyrir. Þess vegna er ríkissjóður að ná til sín á þessu ári allt að 2 milljörðum kr. meira í tekjur af dísilolíugjaldi en ætlað var. Það má segja sem svo, virðulegi forseti, að sannarlega hefði verið hægt að sleppa t.d. þungaskattinum af tengivögnum vegna þess að tekjurnar eru miklu meiri en ætlað var. Sama aðferð er notuð af hæstv. ríkisstjórn með virðisaukaskattinn af brennivíninu og áfengisgjaldið og með kerfisbreytingunni úr þungaskatti yfir í dísilolíugjaldið. Þessi skatttpíningarríkisstjórn náði sér þarna í aukatekjur sem ekki var sagt frá. Það er verulegt umhugsunarefni, virðulegi forseti, fyrir hv. alþingismenn hvernig hið opinbera, framkvæmdarvaldið, ráðherrar og ráðuneyti, kemur með gögn inn til Alþingis - ég tók hér eitt dæmi um virðisaukaskattinn af áfengi og áfengisgjaldið, ég tók annað dæmi af breytingu úr þungaskatti yfir í dísilolíu, olíuskattinn. Svona má áfram telja hvernig framkvæmdarvaldið kemur inn til okkar alþingismanna með vitlaus gögn, beinlínis röng, viljandi eða óviljandi, og Alþingi, oftast nær stjórnarmeirihlutinn, er látið samþykkja þetta sem hefur svo þessar afleiðingar í för með sér. Virðulegi forseti. Ég sé að í salnum er hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sem var formaður iðnaðarnefndar þegar breyting á raforkulögum var keyrð í gegnum Alþingi. Þá kemur upp í huga minn eitt atriði, þótt það sé ekki beint til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð en það er af sama meiði og þessi tvö dæmi sem ég tók, þ.e. um gögn sem koma frá framkvæmdarvaldinu sem gögn með frumvörpum og sem gögn sem kallað er eftir í viðkomandi nefndum. Þá á ég auðvitað við þá miklu breytingu sem varð á raforkukerfinu 1. janúar 2005 með nýjum raforkulögum þar sem okkur í iðnaðarnefnd var sí og æ og eftir spurningar frá okkur, m.a. þeim þingmanni sem hér stendur og þeim hv. þingmanni sem situr úti í sal, þáverandi formanni iðnaðarnefndar, Kristni H. Gunnarssyni, þar sem margoft var kallað eftir því frá iðnaðarráðuneyti og ýmsum stofnunum hvaða afleiðingar þetta hefði í för með sér, hvort þetta væri hækkun eða lækkun. Og hvert var svarið sem við fengum? Þetta átti kannski að vera 1%. Hvert er svo dæmið? Jú, ég gerði það að umtalsefni ekki alls fyrir löngu þar sem ég spurði formann Framsóknarflokksins, núverandi hæstv. iðnaðarráðherra, út í það hvort ríkisstjórnin ætlaði að ganga eitthvað í það að jafna þann mikla kostnað sem leggst á fólk í dreifbýli, þá sem síst skyldi leggja auknar álögur á, bændur, fólk í litlum byggðarlögum, sem hefur verið að fá á sig allt að 60% hækkun á raforku vegna þessara kerfisbreytinga, vegna þess að gögn sem komu frá iðnaðarráðuneytinu til iðnaðarnefndar voru beinlínis röng. Ég er alveg sannfærður um það, virðulegi forseti, að við þingmenn hefðum hugsað okkur tvisvar um og hefðum ekki hleypt því máli í gegn eins og gerðist, ef við hefðum haft þær upplýsingar sem við höfum nú um framkvæmd þeirra laga og það sem augljóst var þar inni. Þess vegna er það staðreynd, virðulegi forseti, að í því frumvarpi sem við ræðum nú fyrir árið 2007 verða engir auknir fjármunir veittir til niðurgreiðslu húshitunar eða til raforkudreifingar í dreifbýli. Það er jólagjöfin í ár frá hæstv. ríkisstjórn, stjórnarmeirihlutanum, til íbúa í hinum dreifðu byggðum landsins, sem fá á sig allt að 60% hækkun vegna húshitunar, að fá það óbætt áfram beint í hausinn eins og þeir hafa fengið, niðurgreiðslur verða ekki auknar. Þetta eru sannarlega kaldar kveðjur, sérlega kaldar kveðjur til íbúa þessara svæða, frá Framsóknarflokknum. Við skulum heldur ekki gleyma Sjálfstæðisflokknum, þótt hann reyni alltaf að vera fjarverandi við öll svona óþægileg mál er sökin engu að síður mikil hjá sjálfstæðismönnum. Virðulegi forseti. Eitt af þeim atriðum í frumvarpi til fjárlaga sem við ræðum hér og stjórnarmeirihlutinn hælir sér mjög af er að nú á að veita miklu meira fé til samgöngumála, til vegagerðar í landinu. Ef ég man rétt er talað um hækkun upp á 4 milljarða kr. Þetta á sem sagt að nota í átak í samgöngumálum landsins, í vegagerð. Það hefur líka verið mjög gaman að fylgjast með því hvernig fulltrúar stjórnarmeirihlutans koma hér upp í ræðustól og hæla sér af því sem þarna er sett fram, að nú eigi aldeilis að bretta upp ermar og byggja vegi úti um allt, nú verði tekið til hendinni, 2+2 í þessa átt, 2+1 í aðra átt og jarðgöng hér og jarðgöng þar o.s.frv. Guð láti gott á vita, virðulegi forseti. Vonandi gengur þetta eftir. En þetta hefur ekki alltaf gengið eftir, því miður. Við höfum áður séð svona frumvarp til fjárlaga. Við höfum áður séð borubratta stjórnarþingmenn tala um að nú fari þetta allt að breytast, það verði settir svo miklir peningar í vegamál og annað slíkt. Hæstv. samgönguráðherra heldur fundi og talar um að stórátak í vegagerð sé hafið. Sá sem hér stendur skal verða síðastur til að andmæla því, það er sennilega mikil þörf á að það verði gert. Ríkisstjórnin hefur stuðning minn til þeirra verka. En hver er svo raunveruleikinn í því sem gert hefur verið? Það er þannig, og ég hef stundum sagt það, að ég vildi óska að kosið væri til Alþingis á hverju einasta ári, a.m.k. með tilliti til þess hvað kemur í frumvarpi til fjárlaga til vegagerðar. Svo skrýtið sem það er voru svipuð áform uppi um stórátak í vegagerð þegar við afgreiddum fjárlög árið 2002, fyrir árið 2003. Haldnir voru fundir í Iðnó af núverandi hæstv. samgönguráðherra og þáverandi formanni samgöngunefndar, sem mig minnir að hafi verið Árni Johnsen, og það voru dregnar upp þvílíkar glærur og Íslandskort og ég veit ekki hvað og hvað. Nú yrði gaman að vera Íslendingur og keyra um þjóðvegi landsins, nú væri allt á réttri leið. Rúmir 16 milljarðar voru áætlaðir í fjárlögum fyrir árið 2003 í það stórátak sem gera átti. Má ég aðeins minna á það til skýringar að alþingiskosningar voru vorið 2003, ef ég man rétt 10. maí, og frambjóðendur stjórnarflokkanna fóru um öll héruð, í alla bæi og öll kauptún og allar sveitir og boðuðu fagnaðarerindið. Hver var svo raunveruleikinn? Alþingi var varla komið saman eftir kosningar 2003 þegar byrjað var að skera niður og fresta. Strax í fjárveitingum til samgöngumála árið 2004 var þetta dottið niður í 13 milljarða, árið 2005 niður fyrir 13 milljarða og síðan koll af kolli. Áformin sem voru uppi hafa verið þannig að framkvæmdir í vegamálum hafa verið skornar niður um 2 milljarða kr. á ári, árið 2004, 2005 og núna 2006. 6 milljarða kr. niðurskurður í samgöngumálum eftir kosningar 2003, eftir hin miklu áform sem komu fram í frumvarpi til fjárlaga fyrir árið 2003 sem eru keimlík því sem skrifað er inn í frumvarpið nú fyrir árið 2007. Ég vara við því að þessi ágætu áform sem ég styð, ég vildi gjarnan sjá meira, verði skorin niður áður en langt um líður. Það verða vafalaust fundnar einhverjar góðar ástæður fyrir því að skera þau niður, eins og t.d. þensla eða að verktakar bjóði ekki nógu vel eða eitthvað svoleiðis. Einhver ástæða verður fundin til þess. Það er rétt að hafa það í huga, virðulegi forseti, að tekjur ríkissjóðs af bifreiðanotkun og bifreiðainnflutningi árið 2005, sem er það ár sem við höfum til að bera saman eða taka rauntölur, eru hvorki meira né minna en 47 milljarðar kr. Hve miklu skyldi vera varið til vegagerðar og vegaframkvæmda eins og ég hef gert hér að umtalsefni? 13,4 milljörðum árið 2005. 34 milljarðar kr. renna beint í ríkissjóð og eru notaðir þar og svo kemur stjórnarmeirihlutinn og hælir sér af því að tekjuafgangur sé svo mikill hjá ríkissjóði. Auðvitað er hann mikill, m.a. vegna þess sem ég hef talið upp sem er skattar af öldruðum og öryrkjum, svívirðileg framkoma gagnvart sveitarfélögunum í landinu, tekjur af neyslu þjóðfélagsins, neyslusköttum, tekjur af 220 milljarða viðskiptahalla og öðrum innflutningi og svo tekjur af bifreiðanotkun og bifreiðainnflutningi. 34 milljarðar runnu þráðbeint inn í ríkissjóð árið 2005, m.a. notaðir til að greiða niður skuldir eins og við sjáum. Er þetta eitthvert nýmæli, virðulegi forseti? Nei, það er nefnilega ekki svo. Þetta er búið að vera svona mörg undanfarin ár. Það er búið að vera þannig að frá árinu 1995, þegar sjálfstæðismenn og framsóknarmenn tóku saman í ríkisstjórn, hefur verið slegið heimsmet að mati Félags íslenskra bifreiðaeigenda og fleiri aðila, sem hafa látið sig þetta varða og hafa reiknað þetta út, í skatttekjum af bifreiðanotkun og bifreiðainnflutningi. Árið 2004 komu tæpir 40 milljarðar í ríkiskassann en einungis 14,1 milljarður fór til vegagerðar. Á kosningaárinu 2003, eins og áður hefur komið fram, voru heildartekjur ríkissjóðs af bifreiðainnflutningi og bifreiðanotkun rúmir 34 milljarðar kr. og þá var kosningagjöfin og eytt örlítið meira en síðustu 2–3 ár eða 17,3 milljörðum kr. Árið áður var, eins og áður sagði, aðeins 13 milljörðum varið til vegamála og tekjurnar voru þá 31,3 milljarðar kr. Enda sjáum við að framlag til vegamála sem hlutfall af landsframleiðslu var árið 2005 það lægsta í sögu þessarar ríkisstjórnar frá 1995, eða 1,35%, en tekjurnar voru 4,65%. Tekjurnar af ökutækjum sem hlutfall af landsframleiðslu 4,65% en einungis 1,35% varið til vegamála miðað við landsframleiðslu. Lægsta hlutfall frá 1995. Mér segir svo hugur að það þurfi að fara töluvert aftar til að finna lægra hlutfall ef það er þá til. Og hvers vegna segi ég þetta, virðulegi forseti? Jú, ég bendi á það lýðskrum sem felst í þessu frumvarpi þar sem boðaðar eru auknar fjárveitingar til vegamála, sem sannarlega er þörf á um land allt, en ég óttast að þetta sé ekkert annað en kosningaáróður, eingöngu sett hér svo að fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna geti riðið um héruð eins og þeir gerðu 2003 og sagt að nú verði allir vegir byggðir upp og allar brýr tvöfaldaðar og jarðgöng hér og jarðgöng þar o.s.frv. Ég er áhugamaður um svona framkvæmdir, ég fagna því að meira fé verði sett til vegamála eins og margoft hefur komið fram í ræðu minni á hinu háa Alþingi, mér finnst að setja mætti meira til þeirra, en ég treysti ekki hæstv. ríkisstjórn til að fylgja eftir þeim áformum sem boðuð eru í þessu frumvarpi. Ég hugsa að þjóðhátíðardagurinn 17. júní 2007 verði ekki liðinn þegar við förum að heyra að ýmsu verði frestað af þessum áformum. Ég hef gert að umtalsefni tekjuöflun og skatta ríkissjóðs sem hafa stórhækkað, skattar á almenning hafa stórhækkað, alveg sama þótt ríkisstjórnarflokkarnir telji okkur trú um annað, það er þannig að ýmsar breytingar í þessum óbeinu sköttum hafa gert það að verkum að þetta er svona. Það er sannarlega þörf á stórátaki í vegamálum eins og boðað er í þessu frumvarpi, það þyrfti að vera miklu meira og þyrfti að vera þannig að staðið yrði við það. Menn verða að átta sig á því að í okkar ágæta landi sem er ekki mjög stórt erum við þó með um 13 þús. kílómetra af vegum. Ég er ekki viss um að allir þingmenn geri sér grein fyrir hvernig skipting þeirra er en á fundi sem ég var á ekki alls fyrir löngu kom það fram. Það voru ákaflega athyglisverðar tölur. Þær eru þannig að stofnvegir eru 4.230 kílómetrar og á höfuðborgarsvæðinu eru þeir 99 kílómetrar, tengivegir eru rétt rúmir 4 þús. kílómetrar og á höfuðborgarsvæðinu 18 kílómetrar, safnvegir eru 2.576 kílómetrar, enginn á höfuðborgarsvæðinu, svokallaðir landsvegir eru 2.225 kílómetrar, 14 kílómetrar á höfuðborgarsvæðinu. Þetta sýnir dæmið. Ég vil minna á svar hæstv. samgönguráðherra við fyrirspurn minni fyrir einu eða tveimur árum, þar sem ég dró m.a. fram þær upplýsingar sem ég hef farið með hér, um heildartekjur ríkissjóðs af bifreiðainnflutningi og bifreiðanotkun á móti því sem varið er í vegakerfið. Hægt er að skoða hvernig þeir vegir skiptast eftir kjördæmum og eftir sveitarfélögum. Það er hryllilegt að skoða ýmsa tengi- og safnvegi í ýmsum byggðarlögum landsins. Þar eru m.a. brýr frá 1910, að mig minnir, sem mjólkurbíllinn sem þarf að keyra um sveitina til að ná í afurðir frá bændum kemst varla yfir nema tómur. Þetta er ástandið. Fjölmargir af þessum vegum hafa ekki það burðarþol sem þarf í dag, ég tala ekki um eftir að strandsiglingar lögðust af. Þess eru dæmi, t.d. við jafnfallegt og gott byggðarlag eins og Vopnafjörð, að menn hafi ekki getað skipað út fiski árið 2006 vegna þess að þjóðvegurinn hefur ekki burði til þess og þarf að loka honum og setja á hann þungatakmarkanir á vorin. Þetta er ástandið í vegakerfinu þótt margt hafi áunnist. En af 13 þús. km eru eingöngu 4.600 km lagðir bundnu slitlagi, mest auðvitað á hringveginum. Það hefur aukist úr 3.700 km á árinu 1999. Á sama tíma hefur ökutækjum í landinu fjölgað. Talið er að fjölgun ökutækja frá árinu 1999–2005 sé um 30% og umferð hefur að sjálfsögðu aukist. Ég hef t.d. séð tölur um að umferð um Suðurlandsveg og Hellisheiði hafi aukist um 40% frá árinu 1999 og um Vesturlandsveg sunnan Þingvallavegar um 62%. Það er athyglisvert í þeirri umræðu sem fram fer núna um endurbætur á Suðurlandsvegi um Hellisheiði sem er sjálfgefið að þurfi að fara í og þá til langs tíma, að það dugi til fjölmargra næstu ára. Þá held ég að ekki sé hægt að gera annað en fara í svokallaðan 2+2 veg. Þau hörmulegu slys sem orðið hafa á þessum vegi sýna að við getum ekki búið við þá vegi sem byggðir voru fyrir mörgum árum. Til langs tíma voru svokallaðir 1+1 vegir, þ.e. venjulegir þjóðvegir eins og við keyrum á í dag, 6,5 metra breiðir. Nokkrir voru gerðir 7,5 m breiðir en síðustu ár eru þeir 8,5 metrar. Miðað við þessa miklu umferð og þær miklu tekjur sem streyma inn í ríkiskassann verður að leggja meiri áherslu á að bæta þá vegi sem um ræðir. Þar verður að vera vegrið sem skilur að akstursstefnur, hvort sem það er í 2+1 eða 2+2 vegi, sem talið er koma til greina á Suðurlandsvegi, 19 metra breiða rúmlega. Sú framkvæmd yrði þá til næstu 35 eða 40 ára, samanber framkvæmdir á Reykjanesbraut. Menn sjá þvílík bylting þar varð. Ég sagði áðan, virðulegi forseti, að áherslurnar í samgöngumálum væru misjafnar eftir kjördæmum og eftir svæðum. Á höfuðborgarsvæðinu byggjast þær á að umferðin gangi hraðar frá A til B, ef svo má að orði komast. Úti á landi snýst það um hvort fólk komist yfir höfuð milli staða, eins og ég nefndi áðan með veginn niður í Vopnafjörð. Sama gildir um fjölmarga aðra staði. Það er ljóst að gera þarf miklu meira átak í vegagerð á Íslandi, virðulegi forseti. Ég held að fara þyrfti í meiri framkvæmdir til næstu 3–4 ára og gera töluvert meira stórátak en ríkisstjórnin gumar sér af í frumvarpi til fjárlaga. Ég hef þó fyrirvara á því þar sem ég treysti þeim ekki til að fylgja því eftir. Það verður verkefni næstu ríkisstjórnar að leggja töluvert meira fé í vegagerð á Íslandi, annars vegar að gera betra flæði á milli og tryggja að menn komist yfir höfuð á milli. Byggja þarf upp eldgamla niðurgrafna vegi sem víða eru úti á landi, byggja jarðgöng o.s.frv. Það ætti að vera eitt af forgangsverkefnunum í framkvæmdum ríkisins næstu 3–4 ár. Ég ætla að leyfa mér að segja, virðulegi forseti, að ég held að íslenska þjóðin verði töluvert sátt við að leggja meira fé til vegagerðar á næstu árum, sem skiptist auðvitað milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar. Það yrði unnið á öllum þessum svæðum, Sundabraut í Reykjavík, tvöföldun á Suðurlandsvegi, þess vegna í einkaframkvæmd, sem ég held að sé mjög álitlegur kostur að prófa, t.d. með Suðurlandsveg enda tókst framkvæmdin við Hvalfjarðargöng mjög vel og hefur verið til góðs. En það þarf líka að taka til hendinni í landsbyggðarkjördæmunum. Þar ætla ég að fara aðeins yfir þau tvö sem ég þekki best, þ.e. Norðvesturkjördæmi og mitt kjördæmi, Norðausturkjördæmi. Þar eru ýmis aðkallandi verk sem þarf að ráðast í. Fyrir það fyrsta þarf að ljúka malbikun á hringveginum um Arnarstaðamúla í Norðausturkjördæmi, sem vonandi er að komast á framkvæmdastig eftir þá vitlausu aðgerð ríkisstjórnarinnar að stoppa framkvæmdir í sumar vegna þenslu, eins og það hét, sem hæstv. forsætisráðherra dró til baka tveimur mánuðum seinna og sagði að ástandið væri betra í þjóðfélaginu. Það hefði gengið svo niður þenslan og verðbólgan að nú væri allt í lagi að starta nokkrum vegabútum úti á landi sem kostuðu 1.100 millj. kr. á þessu ári. Það var mjög ánægjulegt að þegar hæstv. forsætisráðherra sagði í stefnuræðu sinni að þenslan hefði minnkað og verðbólgan minnkað og í lagi að fara að vinna við veginn niður á Vopnafjörð eða veg milli Þistilfjarðar og Öxarfjarðar, Dettifossveg eða eitthvað af þeim vegabótum sem við höfum talað um. Virðulegi forseti. Það er sannarlega þannig að á fjölmörgum stöðum, t.d. á Vopnafirði á árinu 2006, að menn búa við allsendis vonlausan veg og framkvæmdum við hann hefur verið frestað fram á næsta ár. Það á að vinna fyrir 300 millj. kr. og eitthvað aðeins meira árið 2008. Þannig mun árið 2008 eða 2009 loksins verða kominn uppbyggður almennilegur vegur til Vopnafjarðar. Það er auðvitað ekki boðlegt. Sama má segja um nýjan veg í staðinn fyrir Öxarfjarðarheiði, sem er einn sá alfurðulegasti vegur sem enn er í vegakerfi okkar. Hann er niðurgrafinn lækjarvilpum í og ég veit ekki hvað. Hann lokast við fyrstu snjóa. Þar átti að byggja upp nýjan veg, milli Öxarfjarðar og Þistilfjarðar, svokallaða Hófaskarðsleið. Hún var skorin niður í sumar en datt aftur inn síðar. En enn kemur hæstv. forsætisráðherra og flytur frumvarp þar sem hann breytir röðinni á hinum margfrægu og margnotuðu símapeningum og boðar að framkvæmdir sem áttu að hefjast árið 2007 við þann nýja veg verði færðar aftur til ársins 2008. Ef ég held mig við mitt kjördæmi þá má nefna þar fleiri vegi, t.d. veginn að hinum fallega Dettifossi, Dettifossleið sem lengi hefur verið kallað eftir, að búa til almennilegan veg svo ferðamenn, bæði innlendir og erlendir, geti séð það fallega landslag. Þar er líka niðurgrafinn vegur með stórum og miklum steinhnullungum og erfiður yfirferðar nema á sérútbúnum bílum. Vegtengingin við Norðfjörð er sérstakur kapítuli út af fyrir sig. Göng sem þar voru byggð, að sjálfsögðu einbreið, eru í 630 metra hæð yfir sjávarmáli. Það var vonlaus aðgerð og raunar illskiljanlegt hvernig þetta var gert á sínum tíma, að byggja þau göng í svo mikilli hæð, nema það hafi verið eins og þegar við lögðum 6,5 m vegina með litlu sem engu burðarlagi, vegi sem eru að eyðileggjast núna, að jarðgöngin, Oddsskarðsgöngin hafi verið gerð til að gera eitthvað fyrir sem minnstan pening en þau er ekki til langframa og hafa verið í notkun allt of lengi án þess að ráðist hafi verið í ný göng. Þess vegna hljóta, virðulegi forseti, á næsta ári, ekki seinna en á vordögum 2008, framkvæmdir að hefjast við Norðfjarðargöng. Það er hluti af því sem ég er að tala um, þ.e. aukið fé til vegamála. Svona má lengi áfram telja. Einkafélag á Norðurlandi, Greið leið ehf. hefur unnið alla undirbúningsvinnu fyrir Vaðlaheiðargöng sem er hið besta mál. Þau komast vonandi á laggirnar með samþykkt samgönguáætlunar, að komið verði til móts við það fyrirtæki til að gera það sem þar þarf að gera og koma því verki í gang sem þarf að haldast í hendur við lengingu flugbrautar á Akureyri. Það er auðvitað bæði hagkvæmt og skynsamlegt að sprengja göngin og nota það sem úr þeim kemur til að lengja flugbrautina. Mér skilst að allt að því helmingur þess sem úr göngunum kæmi mundi nýtast til lengingar flugbrautarinnar. Ég kem kannski betur að flugbrautunum á Akureyri og Egilsstöðum á eftir undir Flugmálastjórnarliðnum í samgönguáætluninni. Ég hef talið upp nokkrar nauðsynlegar vegaframkvæmdir í mínu kjördæmi. Ég get auðvitað einnig farið yfir í Norðvesturkjördæmi og nefnt framkvæmdir sem mér skilst að einnig hafi verið frestað að verja til svokölluðum símapeningum. Í sama frumvarpi og hæstv. forsætisráðherra flutti fyrir nokkrum dögum til að breyta röð framkvæmda fyrir svokallaða símapeninga sem ríkisstjórnarflokkarnir hældu sér af, peningum sem fengust fyrir sölu Símans og áttu að fara til vegamála. Samkvæmt því skal færa til frá árinu 2007 til ársins 2008 hina þörfu og góðu framkvæmd sem vegurinn um Markötludal er. Ef ég man rétt mun hann stytta vegalengdina frá Ísafirði til Reykjavíkur um allt að 40 km. Ég sé að hv. þm. úr Norðvesturkjördæmi, Kristinn H. Gunnarsson, jánkar þeirri tölu þannig að ég fer með rétt mál. Ýmsar aðrar framkvæmdir í Norðvesturkjördæmi voru skornar niður í sumar, fóru í hið margfræga frestunarferli eins og þverun Mjóafjarðar, sem líka styttir leiðina og aðrar nauðsynlegar framkvæmdir í þessu kjördæmi. Þetta kjördæmi kallar á auknar fjárveitingar til vegagerða af fjárlögum íslenska ríkisins. Má ég rétt í lokin, virðulegi forseti, ræða um Óshlíðargöng sem ríkisstjórnin setti milljarð í á síðasta ári og átti að hefja framkvæmdir við. Sem betur fer, segi ég, hafa þau framkvæmdaáform sem lagt var af stað með, þ.e. að gera það með þremur svokölluðum slaufum inn í Óshlíðina af Óshlíðarvegi, ekki orðið að veruleika. Ég vona sannarlega að það verði aldrei gert. Ég tel, virðulegi forseti, að við verðum að læra af reynslunni. Ég hef bent á og gagnrýnt Oddsskarðsgöng og mjóa vegi, 6,5 metra breiða með litlu burðarþoli, þunnu slitlagi og þá skammsýni að gera sem mest fyrir sem minnst fé. Það kemur í hausinn á okkur núna og æpir á meira fé til viðhalds. Til að taka þá slysahættu út sem Óshlíðin sannarlega er, með miklu grjóthruni, vona ég að niðurstaðan verði að byggð verði almennileg göng annaðhvort frá Ósi í Seljadal yfir í Hnífsdal eða yst í Syðri-Dal í Bolungarvík og yfir í Hnífsdal. Slík framkvæmd kostar eitthvað örlítið meira en slaufurnar þrjár sem lagt var upp með, að byrja á einum göngum og svo næstu og svo þriðju. Ég man ekki hvað þetta voru margir kílómetrar en mér fannst það alltaf arfavitlaus hugmynd og treysti á að aðrar og betri tillögur komi fram um framtíðarvegtengingu til þess ágæta og fallega staðar Bolungarvíkur. Þeir eiga það sannarlega skilið eftir að hafa búið við slæman og hættulegan veg um Óshlíð um langt skeið. Ég hef reyndar áður sagt að það kann að vera dæmi um skammsýnina sem felst í að henda takmörkuðu fé af fjárlögum til samgönguáætlunar, vegáætlunar eins og hún hét áður fyrr, þegar menn sletta peningum hist og her á þess að vinna vegina almennilega Auðvitað átti aldrei að byggja upp Óshlíðina eins og hún var gerð. Það átti strax að gera jarðgöngin sem ég held að verði ofan á á næstu missirum. Vonandi hefjast framkvæmdir við þau á næsta ári. Ég ætla þar með að ljúka máli mínu um vegaframkvæmdir á landsbyggðinni í þessum tveimur kjördæmum sem ég þekki hvað best. Reyndar gerði ég Suðurlandsveg einnig að umtalsefni. Það ætti að breyta þeirri framkvæmdaröð sem verið hefur hingað til, þ.e. að byggja aðeins ein göng í einu og aldrei megi vera tvær slíkar framkvæmdir í gangi samtímis. Ég held að það sé verkefni komandi ára að hafa a.m.k. tvenn göng undir. Ég trúi því og treysti að fljótlega verði boðin út göng við Óshlíð og næstu jarðgöng í Norðausturkjördæmi, ný Norðfjarðargöng, að þau verði unnin samhliða og verði lokið við lok næsta kjörtímabils, þ.e. 2009, 2010 eða 2011. Það er sannarlega hægt. Rætt hefur verið um einkaframkvæmd á Suðurlandsvegi. Ég tek skýrt fram að ég er ákaflega hlynntur að skoða það vandlega. Það er ákaflega spennandi kostur. Ég tel að menn geti líka opnað fyrir einkaframkvæmdir í jarðgöngum. Ég veit til þess að það er áhugi meðal verktaka sem sérhæfa sig í gerð jarðganga á að skoða möguleikann á að vinna jarðgöng á þennan hátt. Að þeir mundu fjármagna allt verkið en það yrði síðan greitt með svokölluðum skuggagjöldum, þ.e. af notkun, eins og talað er um á Suðurlandsvegi. Virðulegi forseti. Til þess að gæta allrar sanngirni vil ég taka skýrt fram að víða eru aðkallandi verkefni á höfuðborgarsvæðinu sem vinna verður samhliða. Þar nefni ég Sundabraut og Suðurlandsveg á vegum ríkisins eða í einkaframkvæmd, ef það verður hagkvæmari og fýsilegri kostur sem ég tel að geti orðið. Mér þótti a.m.k. fróðlegt að vera á morgunverðarfundi Samtaka verslunar og þjónustu þar sem rætt var um nýjar leiðir í vegamálum. Þór Sigfússon, forstjóri Sjóvár, útskýrði m.a. hvað þeir væru að hugsa um að gera og Halldór Benjamín Þorbjörnsson framkvæmdastjóri Suðurlandsvegar ehf. útskýrði það hvernig þeir sæju málið. Þetta er mjög spennandi kostur að skoða. Ef það er virkilega þannig að einkaaðilar geta fengið lán með aðeins 50 punkta hærri vöxtum en ríkið fengi, með EURIBOR-vöxtum, er það ákaflega athyglisvert dæmi. Halldór Benjamín Þorbergsson sýndi fram á að ef einkaaðilum tekst að lækka kostnað við verkið um 10% með því að taka stóran áfanga undir í einu, alla framkvæmdina en brytja hana ekki niður eins og oft gerist hjá ríkinu, mætti ná 10% lægri stofnkostnaði. Það var útskýrt þannig að tvöföldun Suðurlandsvegar eða 2+2 vegur mundi kosta um 7 milljarða kr. og 10% lækkun, vegna stórs áfanga, færi niður í 6,3 milljarða kr. Það mundi vega upp á móti hærri vöxtum einkaaðilans þannig að það væri nánast í jafnvægi, 7 milljarða kr. framkvæmd ríkisins og 6,3 milljarða kr. framkvæmd einkaaðila. Það er auðvitað þannig að Vegagerðin getur líka fengið góð tilboð og lægri. Miðað við 20 ár kæmi þetta svipað út og örlítill munur á því einkaaðilanum í óhag, ef svo má að orði komast, meira greitt fyrir það á 25 árum og eykst aðeins miðað við 30 ár. Einnig var skoðað hvernig nágrannaþjóðir okkar hafa gert þetta. Bæði var nefndur Lathi-vegurinn í Finnlandi og að norska Stórþingið setti árið 2003 þrjú vegaverkefni í slíkt ferli við ákvarðanatöku um framtíðaruppbyggingu vega í Noregi. Góð reynsla er af því verki. Þetta þarf að skoða. Ég tel borðleggjandi að skoða einkaframkvæmd mjög alvarlega gagnvart Suðurlandsvegi. En ég vil halda því til haga, virðulegi forseti, að sú framkvæmd verði heldur ekki, þótt þar væri stórt verkefni í gangi, til þess að draga úr framkvæmdum á landsbyggðinni. Það má aldrei gerast. Þar verða sennilega hefðbundnar framkvæmdir Vegagerðarinnar áfram vegna þess að einkaaðilar hafa ekki áhuga á þeim, nema ef vera kynni jarðgangagerð eins og ég nefndi. Ég held, virðulegi forseti, að stórátak í vegagerð sé nauðsynlegt á næstu árum. Frumvarpið ber vott um það og ég fagna því þótt meira verði að gera. Ég hef þó efasemdir og þann fyrirvara að ég treysti ekki ríkisstjórninni fram yfir kosningar. En vonandi leiða kosningarnar til þess að núverandi ríkisstjórnarflokkar fari frá og ný ríkisstjórn taki við. Verkefni komandi ríkisstjórnar yrði að fara í það stórátak sem ég hef hér talað mjög mikið um undir liðnum samgöngumál, enda sá málaflokkur mér hugleikinn þar sem ég sit í hv. samgöngunefnd. Að lokum ítreka ég að ég held að það verði mikil þjóðarsátt um stórátak í vegagerð. Við ætlum okkur að byggja nýjan Landspítala á höfuðborgarsvæðinu sem við eigum sannarlega inni, Landspítala fyrir Landssíma eins og sagði í þingsályktunartillögu sem ég flutti fyrir töluvert mörgum árum. Það hefur orðið að veruleika og er orðin stefna allra flokka sem betur fer. Þetta væru fínar framkvæmdir að ganga í á næstu þremur til fjórum árum í staðinn fyrir, eins og maður heyrir stundum hjá ráðherrum, iðnaðarráðherra og forsætisráðherra og fyrrverandi iðnaðarráðherra, að hefja strax á næsta ári í stækkun álversins í Straumsvík, byggingu á nýju álveri suður í Helguvík eða jafnvel nýbyggingu álvers suður í Þorlákshöfn, sem farið er að tala um, eða áframhaldandi stækkun á álverinu við Grundartanga. Virðulegi forseti. Þótt ég sé unnandi uppbyggingar stóriðju og atvinnusköpunar, sem ég er mjög hlynntur og hef talað mikið fyrir, sérstaklega á landsbyggðinni sem á í vök að verjast hvað það varðar. Ég hef ekki skipt um skoðun hvað það varðar en held að næstu þrjú, fjögur ár, jafnvel fleiri, yrðu góð til að fara í stórátak í samgöngumálum, byggingu Landspítala og annarra framkvæmda úti á landi, að það yrði meginþunginn í framkvæmdum á landinu á næstu árum í staðinn fyrir að ætla strax í stækkun álversins í Straumsvík, sem hæstv. forsætisráðherra hefur sagt að mætti þess vegna byrja á á næsta ári. Ég tek skýrt fram að ég hef ekki skipt um skoðun á þessu en ég tel nauðsynlegt að við stöldrum við, lítum um öxl og látum þessi mál aðeins þróast. Stórátak í vegagerð, bygging Landspítala er það sem þjóðin sættir sig við á næstu árum. Í lokin, virðulegi forseti, langar mig að nefna eitt lítið mál. Ég sé að hv. formaður fjárlaganefndar Birkir Jón Jónsson er aftur genginn í salinn. Ég sakna þess að ekki skuli komið til móts við íbúa í dreifbýli hvað varðar svimandi háan raforkukostnað. Ég sakna þess líka að í meðförum fjárlaganefndar hafi ekki verið lagfært tiltekið atriði sem heyrir líka undir samgönguráðuneyti, undir Flugmálastjórn. Á fundi samgöngunefndar um daginn þar sem fulltrúar frá Flugmálastjórn voru viðstaddir var fjallað, að minni beiðni, um stækkun Akureyrarflugvallar. Flugmálastjórnarmennirnir gerðu grein fyrir því hvernig það mál stæði. Hjá þeim kom fram að ef frumvarp til fjárlaga, eins og það liggur fyrir, yrði samþykkt óbreytt þá drægjust framkvæmdir Flugmálastjórnar saman um 100 millj. kr. á næsta ári. Það vantar 100 millj. kr. til þeirra framkvæmda. Sú framkvæmd sem Flugmálastjórn ætlaði í á Akureyrarflugvelli árið 2007, upp á 68 millj. kr., væntanlega við annað öryggissvæðið, annan endann, kæmist þar með í uppnám og mundi frestast. Þess vegna skil ég ekki af hverju stjórnarmeirihlutinn hefur ekki lagfært þetta. Hér hefur komið fram hjá fulltrúum allra flokka að nauðsynlegt sé að lengja flugbrautina á Akureyri til að áfram megi stunda þar millilandaflug, sem hefur verið að þróast farsællega á þessu ári. Það er aumt til þess að vita að ríkisstjórnin skuli ekki standa við sinn hlut hvað þetta varðar. Oft hafa nú falleg orð fallið á hinu háa Alþingi um byggðaáætlun og byggðamál. En þegar fyrirtæki, ekki ríkisfyrirtæki heldur t.d. bara Iceland Express, vill hefja þetta flug og bjóða upp á þennan kost, sem hefur verið vel nýttur og kærkomin viðbót í atvinnulíf á Norðurlandi, þá stendur ríkisvaldið sig ekki. Þetta á reyndar að mörgu leyti við um Egilsstaði líka. Ef þetta frumvarp verður að lögum eins og það er gagnvart Flugmálastjórn þá samþykkir stjórnarmeirihlutinn að fyrirhugaðar framkvæmdir við Akureyrarflugvöll, sem fara átti í á næsta ári, komist í uppnám og í þær ekki farið. Virðulegi forseti. Ég hef farið yfir þetta frumvarp til fjárlaga. Ég átti þess ekki kost að taka þátt í 2. umr. um frumvarpið og hef því gert það við 3. umr. Ég hef rætt um þá tvo málaflokka sem heyra undir þær tvær nefndir sem ég sit í, annars vegar heilbrigðis- og trygginganefnd og hins vegar samgöngunefnd. En samgöngumál eru mér mjög hugleikin og ég ítreka það sem ég hef sagt um þau. Ég tel að gera þurfi miklu betur í vegamálum, gera vegina betri og öruggari. Ég hef hér gert að umtalsefni fjárskort heilbrigðiskerfisins. Þar sem formaður fjárlaganefndar er í salnum þá langar mig að nefna að það sem hann talaði um, um að einhver hefði þurft að bíða í 15 mínútur eftir að fá samband við þjónustufulltrúa hjá Tryggingastofnun og hann ætlaði að kíkja á hvernig mætti bæta það, er lítil miðað við fjársveltið í heilbrigðiskerfinu, sem m.a. kemur fram í því að fólk hefur ekki fengið liðskiptaaðgerðir í tvo til fjóra mánuði vegna þess að kvótinn til þess er búinn á þessu ári.

Virðulegi forseti. Mig langar til að stinga inn orði í þessa umræðu um fjárlagafrumvarpið og tengd frumvörp sem liggja fyrir þinginu líka til afgreiðslu varðandi tekjuöflun ríkisins og breytingar á skattheimtu. Fyrst vil ég víkja að því sem mér finnst stinga í augu eða vera kannski sérstaklega athyglisvert í fjárlagafrumvarpinu, hinni miklu lækkun skatta sem er að finna í þessu frumvarpi ásamt nýlegum frumvörpum um lækkun á virðisaukaskatti. Lækkun á tekjuskattsprósentu og hækkun á persónuafslætti er talin kosta ríkissjóð um 12 milljarða kr. á næsta ári og lækkunin á virðisaukaskatti samtals svipaða fjárhæð, um 12 milljarða kr. Í þessum aðgerðum í heild er því um að ræða lækkun skatta upp á um 24–25 milljarða kr. Á móti þessu hefur verið gert ráð fyrir því að áfengisgjald verði hækkað um tæpa 4 milljarða kr. en nú hefur verið frestað að taka það til afgreiðslu þannig að ég veit svo sem ekki hver útkoman úr því verður, hvort áfram verður haldið með þau áform að áfengisgjaldið hækki til mótvægis við lækkunina á virðisaukaskatti eins og áformað var þannig að heildarkostnaður við lækkun matarskattsins yrði milli 8 og 9 milljarðar kr. Á meðan málið hefur verið sett í bið er lækkun skatta af þessari stærðargráðu, þ.e. 24–25 milljarðar kr. Fyrri hlutinn af þessu máli, lækkun tekjuskatts, er hluti af stjórnarsáttmálanum, má segja síðasti hlutinn í þeim áformum sem stjórnarflokkarnir komu sér saman um eftir síðustu alþingiskosningar, þ.e. að lækka tekjuskatt um 4 prósentustig. Lækkun á virðisaukaskatti, eða matarskatti sem kallaður er, er ekki hluti af stjórnarsáttmálanum og er því seinna til komið að ráðast í þá skattalækkun. Það var auðvitað vitað að Sjálfstæðisflokkurinn hefði mikinn áhuga á að ráðast í þessa skattalækkun en hún er ekki hluti af stjórnarsáttmálanum og er því til viðbótar við þær skattalækkanir sem um samdist í upphafi kjörtímabilsins. Þó að niðurstaðan hafi orðið að ráðast í þessa lækkun á virðisaukaskatti neita ég því ekki að það er mín skoðun - og ég vil svo sem nota þetta tækifæri til að koma henni á framfæri - í ljósi ójafnvægis í efnahagsmálum að ekki sé skynsamlegt að ráðast í þessa aðgerð. Ég er ekki endilega að segja að ég sé andvígur því að ráðast í slíka aðgerð, hún hefur kosti, lækkar útgjöld til matarkaupa og lækkar neysluverðsvísitölu, hvort tveggja eru jákvæð áhrif, en á móti kemur að hún eykur á kaupmátt og eftirspurn og þenslu í þjóðfélaginu sem stjórnvöld eru að glíma við að ná tökum á. Hún vinnur því gegn því markmiði þeirra að ná niður verðbólgu og koma á jafnvægi í efnahagsmálum. Þessi aðgerð hefur bæði kosti og galla og á þessum tímapunkti, þegar við glímum við verulega verðbólgu, er ég ekki viss um að það sé skynsamlegt að ráðast í svona mikla skattalækkun til viðbótar við það sem um samdist. Reyndar má svo spyrja sig hvort menn telji skynsamlegt að setja þessa peninga út til lengri tíma í þessu formi fremur en að nota þá til ráðstöfunar í verkefni sem bíða og ég veit að margir vilja ráðast í, eins og úrbætur á kjörum ellilífeyrisþega. Ég vildi láta þessa skoðun mína koma fram. Þó að ég styðji frumvarpið sem ríkisstjórnin hefur lagt fram og var samþykkt í þingflokki mínum að standa að breytir það því ekki að mér finnst eðlilegt að hér komi fram þau sjónarmið sem ég hef lýst þannig að menn viti af þeim og geti haft þau til umhugsunar. Ég velti aðeins fyrir mér líka tekjuöflun ríkissjóðs til lengri tíma. Það er alveg ljóst að ef við skoðum skattheimtustigið eins og það er í gögnum sem fylgja með þessu fjárlagafrumvarpi er tekjuöflun ríkissjóðs komin niður undir 30% af landsframleiðslu. Það finnst mér nokkuð lágt hlutfall borið saman við vestræn velferðarþjóðfélög og við verðum að hafa augun á því að ef menn ganga of langt í að minnka tekjuöflun ríkissjóðs fylgir á móti að menn takmarka útgjöldin á móti tekjunum og draga þá úr tekjujöfnunaraðgerðum eða aukinni þjónustu sem ríkið annars mundi veita. Það að lækka tekjuskattsstigið svona mikið kallar á það að menn gera minna varðandi tekjujafnandi aðgerðir á milli þjóðfélagshópa í samfélaginu og minna í að bæta þjónustu einstakra hópa. Auðvitað er þetta pólitískt val og einhvers staðar liggur jafnvægið. Það getur verið breytilegt eftir því hvaða stjórnmálaflokkum menn fylgja en mér finnst þetta skattheimtustig vera orðið verulega lágt og farið að líkjast meira því sem gerist í þjóðfélögum sem við höfum hingað til ekki miðað okkur við þegar við höfum ákvarðað þjónustustig eða tekjujöfnun á milli þjóðfélagshópa. Þess vegna leiðir þessi þróun að óbreyttu, haldi hún áfram til lengri tíma, til meiri ójafnaðar í þjóðfélaginu og hún leiðir til þess að ekki verða eins miklar framfarir í þjónustu til þjóðfélagshópa eins og aldraðra. Menn verða að vera meðvitaðir um að þegar gengið er svona langt í lækkun skatta fylgja því líka aðrar ákvarðanir og menn verða þá að vera meðvitaðir um það sem af því leiðir. Ég neita því ekki að ég hallast frekar að því að vera með skattheimtuna meiri en gert er ráð fyrir miðað við fjárlagafrumvarpið núna og þjónustuna meiri við ákveðna þjóðfélagshópa. Að öðrum kosti verður þjónustan lakari eða þeir einstaklingar sem í hlut eiga verða að borga hærri hluta af þjónustunni úr eigin vasa. Þá koma upp þessi pólitísku álitamál og það verða skurðarpunktarnir í stjórnmálum á næstu árum ef þróunin heldur svona áfram. Ég held líka að menn verði að skoða mjög alvarlega að auka tekjur ríkisins af auðlindum landsins og sjávarins. Við vitum að í burðarliðnum er frumvarp um nýtingu auðlinda landsins og vonandi verður það lagt fram á næstunni þannig að menn geti tekið það til umræðu á þessu þingi. Ég held að menn verði að huga miklu meira að því en verið hefur að ríkið hafi tekjur af nýtingu auðlindanna, hvort sem um er að ræða rennandi vatn til virkjunar eða jarðhita eða fiskimiðin sjálf. Það liggur t.d. fyrir varðandi Kárahnjúkavirkjun að sú virkjun er ekki reist á þeirri forsendu að ríkið taki til sín auðlindagjald af auðlindinni sjálfri, þ.e. vatninu. Landeigendur þar hafa hins vegar gert kröfu um að fá í sinn hlut tiltekið afgjald fyrir nýtingu á vatninu. Það var ákaflega fróðleg grein um það í Morgunblaðinu í gær frá lögmanni landeigenda sem lýsti máli þeirra skýrt. Þar kom m.a. fram að landeigendur gera kröfu til þess að þessi réttindi, þessi auðlind, verði metin á um 60 milljarða kr. Þeir munu eiga um helminginn af þessum réttindum, miðað við skiptingu þessara eigna milli ríkisins og landeigenda, en hlutur þeirra mun vera minni ef kröfur þjóðlendunefndar ná fram að ganga. Þá fær ríkið heldur stærra hlutfall í sinn hlut, um 60%. Engu að síður er hlutur landeigenda mikill og verðmæti þessara réttinda er metið mjög hátt. Landeigendur gera kröfu til þess að fá til sín sem nemur, ef ég skildi greinina rétt, um 15% af árlegum tekjum virkjunarinnar og vísa m.a. til samnings sem Seyðisfjarðarkaupstaður gerði um nýtingu vatnsins í Fjarðará þar sem þau réttindi eru leigð til 50 ára og meðaltalsgreiðsla af þeim er um 7,7% á ári. Síðustu 30 ár þessa 50 ára samnings er greiðslan um 10%, og ef ég skildi greinina rétt mundu um 10% af brúttótekjum þessarar virkjunar sem má reisa í Fjarðará renna sem afgjald eða auðlindagjald til kaupstaðarins. Þarna er alveg greinilega um að ræða mjög háar fjárhæðir. Ég er ekki með í kollinum hvað árlegar tekjur Kárahnjúkavirkjunar gætu verið miklar en þetta gætu verið 5–10 milljarðar kr. ef miðað er við 15% sem eigendur þessara réttinda tækju í sinn hlut fyrir það að leyfa að réttindin yrðu nýtt svona. Það er með öðrum orðum komin alveg ný hugsun inn í þessi mál frá því sem var fyrir nokkrum árum og ég viðurkenni að fyrir mitt leyti hafði ég ekki hugsað þessi mál þannig að það ætti að borga fjárhæðir af þessari stærðargráðu fyrir þessi afnot. Þróunin er greinilega í þessa áttina og ríkið á t.d. verulega mikið af þessum vatnsréttindum. Það hlýtur því að þróast í þá veruna að ríkið taki til sín tekjurnar af nýtingunni í gegnum þetta leigugjald fremur en að ríkið beiti sér fyrir því að reisa virkjanir og jafnvel að gera ívilnandi samninga við stórfyrirtæki til að fá þau til að reisa iðjuver sem nýta raforkuna. Ríkið telur ávinninginn af framkvæmdunum vera fólginn í umsvifunum í þjóðfélaginu sem aukast við þetta. Ég held að þessir hlutir séu að breytast verulega mikið og ég held að menn verði að líta eins á sjávarauðlindina. Þar eru á ferðinni feiknarlega miklir peningar. Til dæmis kom fram bara núna í vikunni að meðalleiguverð á þorskkílói í smábátakerfinu hefði verið um 95 kr. á síðasta ári. Þá voru leigð um 20 þús. tonn af þorski eða sem því svarar þannig að miðað við þessar upplýsingar tóku handhafar réttindanna 2 milljarða kr. til sín í afgjald af þeim sem svo raunverulega nýttu réttindin. Það liggur fyrir að menn greiða eitthvað um 10 milljarða kr. í leigu fyrir nýtingu veiðiheimilda í stóra kerfinu, ef ekki meira, og síðan borga menn mjög háar fjárhæðir á hverju ári vegna kaupa á þessum réttindum. Ef við reynum að dreifa þessum kaupum á eitthvert tímabil, 10–15 ára tímabil, til að reyna að nálgast einhverja eðlilega árlega greiðslu vegna kaupanna og bætum svo þeirri fjárhæð við það sem greitt er vegna leigu mundi ég halda að árlega væru greiddir í leigu eða fyrir nýtingu á þessum réttindum a.m.k. 20 milljarðar kr. Þessir peningar renna til manna sem nýta ekki réttindin sjálfir, eru ekki eigendur þeirra, heldur notendur og hafa þau undir höndum til að nýta þau sjálfir. Vegna þess að lögin eru eins og þau eru geta þeir framselt réttindin til þriðja aðila, nýta þau ekki sjálfir en hafa af þeim tekjur eins og þeir ættu þau. Þetta fyrirkomulag getur ekki gengið til lengdar að óbreyttu fyrirkomulagi í sjávarútvegi. Ég geri ekki ráð fyrir því að verð á veiðiheimildum eigi eftir að breytast mikið á næstu árum, það hefur hækkað mikið á síðustu árum, það tekur mið af því verði sem fæst fyrir afurðirnar á erlendum mörkuðum og meðan það stendur nokkurn veginn eins og það er, og jafnvel hækkar eins og hefur gerst á síðustu árum, er ekki við öðru að búast en að verðmæti veiðiheimildanna verði í þeim fjárhæðum sem það hefur verið og haldi jafnvel áfram að hækka eitthvað. Og þá verða menn að skoða löggjöfina út frá þeirri staðreynd að þarna eru orðin til mjög verðmæt réttindi sem ríkið á fyrir hönd þjóðarinnar en úthlutar endurgjaldslaust eða svo gott sem. Það gjald sem tekið er fyrir úthlutunina er mjög lágt, um króna á hvert kíló eða svo, þannig að það skiptir ekki máli í þessum fjárhæðum. Ríkið verður að fara að huga að því að taka þessar tekjur til sín og eftirláta þær ekki þeim sem hafa á einhverjum tíma eða með einhverjum hætti fengið ótímabundin afnot af þessum réttindum. Þarna getur ríkið fengið í sinn hlut verulegar tekjur á hverju ári rétt eins og það getur haft af nýtingu vatnsaflsins. Ég held að það sé eitt mikilvægasta verkefnið á næstu árum, að koma á þessari nauðsynlegu lagabreytingu til að tryggja að hlutur almennings af auðlindunum komi í gegnum þessi nýtingargjöld. Það geta verið töluverðar fjárhæðir eins og sjá má af þessu með sjávarútveginn og þeim kröfum sem fyrir liggja varðandi Kárahnjúkavirkjun ef við yfirfærum það svo á allar virkjanir landsins og þær sem síðar eiga eftir að koma. Ég held að töluverður hluti af tekjuöflun í framtíðinni muni færast yfir í þetta. Virðulegi forseti. Það sem mér finnst kannski vera stærsta verkefnið í fjárlögunum er að tryggja stöðugleika í þjóðfélaginu og í því felst að verðbólgu sé haldið lágri, að gengið sé stöðugt, vextir lágir og enginn viðskiptahalli, a.m.k. ekki viðskiptahalli til lengri tíma. Þetta eru einkenni stöðugleika ef við náum þessu fram. Á þessu ári hafa einkennin hins vegar verið öll á hinn veginn og lýst óstöðugleika í hagkerfinu, þetta mikla gengisfall á fyrri hluta ársins, mjög háir vextir, sérstaklega stýrivextir Seðlabankans, feiknarlegur viðskiptahalli og verðbólga sem er yfir 7%. Þetta lýsir óstöðugleika sem stjórnvöld verða að reyna að ná tökum á og verða að nota fjárlagafrumvarpið sem megintæki til þess. Þess vegna held að efnahagslega sé það eitt stærsta verkefni fjárlaga og skyldra aðgerða að ná stöðugleika í þjóðfélaginu. Stöðugleikinn skiptir miklu máli. Hann er kjarabót í sjálfu sér fyrir almenning. Sem dæmi um óstöðugleika má nefna að viðskiptajöfnuðurinn á fjórum árum, frá 2005 til 2008, verður nær helmingur af landsframleiðslu eins árs. Það er náttúrlega viðskiptahalli af þeirri stærðargráðu að algjörlega er fátítt í vestrænu hagkerfi. Hann er skýranlegur og á sér sínar ástæður, eins og m.a. í miklum framkvæmdum við Kárahnjúka og álveri á Reyðarfirði. Það breytir því þó ekki að hann er mikill og hann hefur afleiðingar. Þess vegna verða menn að gæta sín í efnahagsstjórninni þegar þeir ráðast í svona stórar framkvæmdir. Mig minnir að ég hafi séð einhvers staðar í skýrslu frá Seðlabankanum að þessi aðgerð, Kárahnjúkavirkjun og bygging álvers í Reyðarfirði, væri um fjórðungur af landsframleiðslu eins árs og að ekki væru dæmi um það, a.m.k. ekki í Evrópu, að ein framkvæmd hefði verið svona stór hluti af efnahag heillar þjóðar. Þegar menn velja að ráðast í svona stóra aðgerð verða þeir að gæta þess að annað sé temprað á meðan og að menn ráðist ekki í aðrar stórar aðgerðir í beinu framhaldi á stuttum tíma. Ella viðhalda menn óstöðugleikanum. Óstöðugleikinn kostar peninga vegna þess að honum fylgir verðbólga og verðbólgan hækkar skuldir heimilanna. Háum stýrivöxtum fylgja háir vextir fyrir almenning sem þýðir aukinn kostnað af skuldunum fyrir almenning. Það að ekki hefur tekist að halda því markmiði að verðbólgan sé ekki nema um 2,5% á ári síðustu ár kostar almenning töluvert mikla peninga. Skuldirnar eru um 8% hærri en þær væru ef verðbólgan hefði haldist við 2,5% markið sem menn settu sér. Núna t.d. á þessu ári er verðbólgan yfir 7%. Skuldir heimilanna eru eitthvað um 1.100 milljarðar kr. eða meira og það má ætla að skuldirnar vegna verðbólgunnar og verðtryggingarinnar séu um 80–10 milljörðum kr. hærri en þær væru ef stöðugleiki hefði verið. Þetta er kostnaður almennings af óstöðugleikanum. Þessar skuldir kosta peninga og miðað við raunvexti, segjum 6% sem bætast ofan á 7% verðbólgu, borga menn um 13% af þessum skuldum á þessu ári og það kostar um 10 milljarða kr. eða svo, 10–13 milljarða kr. eftir því hvort menn miða við 80 eða 100 milljarða kr. skuldahækkun vegna hærri verðbólgu. Þetta kostar verulega peninga. Menn þurfa að ná þessum skuldum niður og nauðsynlegt væri að nota verðtrygginguna til að lækka skuldirnar aftur. Það þekkja menn að þegar verðbólgan hefur hækkað skuldirnar lækka þær ekkert jafnvel þótt verðbólgan lækki svo. Skuldirnar bara hækka hægar en var áður. Hækkunarkúfurinn sem kom með verðbólguskoti eins og á þessu ári stendur eftir sem hærri skuldir. Þetta er kostnaður sem leggst á almenning og reyndar líka fyrirtæki í landinu og er tilfinnanlegur, kostar mikla peninga. Þess vegna skiptir miklu máli að mönnum takist að stýra efnahagsmálunum þannig að menn sigli fram hjá verðbólguskoti af þessu tagi. Ég vil líka, virðulegi forseti, úr því að ég er farinn að minnast aðeins á skuldir heimilanna og kostnaðinn við þær, minna á að íslenskt fjármálakerfi er eitt það allra dýrasta sem ég veit um í vestrænu hagkerfi. Fyrir þeirri fullyrðingu liggja skýrslur sem staðfesta þetta, t.d. skýrslan sem Neytendasamtökin birtu, á þessu ári ef ég man rétt, fremur en á síðasta ári, þar sem bornir voru saman raunvextir hér á landi miðað við níu önnur Evrópulönd. Það leiddi til þeirrar niðurstöðu að raunvextir hér á landi voru 2–5 prósentustigum hærri en í þessum löndum, eftir því við hvaða lönd var miðað. Hluti af þessum vanda er auðvitað verðtryggingin sjálf. Eins og hún var nauðsynleg á sínum tíma þegar hún var tekin upp, og óhjákvæmilegt að gera það á sínum tíma, er hún núna farin að vera fóður fyrir skuldahækkun vegna sjálfvirkninnar sem hún býr til sem gerir það að verkum að þeir sem lána peningana, sem fyrst og fremst eru bankarnir, eru algjörlega öruggir með sinn hag og fá meira fyrir útlánspeningana en ella væri ef þeir byggju ekki við það öryggi sem felst í verðtryggingunni. Ég held að verðtryggingin sjálf sé farin að vera vandamál, sérstaklega í ljósi þess að skuldirnar hafa vaxið mikið frá því sem var þegar verðtryggingin var tekin upp 1979. Núna eru t.d. skuldir heimilanna komnar yfir tvöfaldar ráðstöfunartekjur heimilanna. Þá verða menn að horfa á það í því ljósi sem er allt annað en var fyrir tæpum 40 árum. Það hefur líka leitt til þess að bankarnir virðast ekki keppa neitt innbyrðis um viðskiptavinina, um almenning, og leggja sig ekkert fram um að bjóða mönnum betri kjör til að fá viðskiptin. Í raun og veru þyrfti að fá einhvern aðila til að opna samkeppni við erlendar fjármálastofnanir. Svo virðist sem þær sjái sér ekki hag í því að hefja starfsemi hér á landi og keppa við innlendu bankana. Bara þessi skýrsla sem leiðir í ljós að íslenskir neytendur borga þetta meira fyrir skuldirnar sínar, 2–5 prósentustig á ári, segir okkur að það kostar íslenska lántakendur, íslenskan almenning, um 20–50 milljarða á hverju einasta ári. Íslenskur almenningur borgar meira sem þessu nemur á hverju ári fyrir fjármagnið sem hann tekur að láni en hann mundi gera í þeim níu Evrópulöndum sem tekin voru til viðmiðunar. Það má benda á fleiri skýrslur sem leiða sams konar niðurstöðu í ljós. Eitt af stóru verkefnunum í stjórnmálunum er að lækka fjármagnskostnað hér á landi og gera hann a.m.k. sambærilegan við það sem gerist erlendis. Auðvitað ættu íslensku bankarnir að geta boðið Íslendingum þessi kjör. Erlendis, t.d. í Danmörku eða annars staðar þar sem þeir hafa haslað sér völl, hafa þeir boðið fólki peningana að láni á þeim kjörum sem eru þetta lægri vextir en þeir bjóða fólki hér á landi. Ég vildi aðeins minna á þetta atriði, hvað fjármagnskostnaðurinn hér á landi er mikill baggi á íslenskum neytendum miðað við það sem annars væri erlendis. Þarna er um að ræða tugi milljarða kr. á hverju ári sem leggjast á almenning og eru miklu hærri fjárhæðir en ríkið leggur út með þessum skattalækkunum núna. Það má eiginlega segja með svolitlum rökum að ríkið lækki sína skatta og geri bönkunum kleift að taka þessa peninga til sín í formi hás endurgjalds fyrir lánsfé. Ég held að það væri verðugt verkefni stjórnmálamanna að tryggja að skattalækkun sem menn hafa ákveðið að gera og hrint í framkvæmd lendi þar sem hún á að vera, hjá einstaklingunum, hjá almenningi, en ekki í vösunum á bönkunum. Hið sama má segja um virðisaukaskattslækkunina sem áformuð er á matvælum. Það þarf auðvitað að tryggja að hún lendi hjá neytendum en ekki hjá þeim sem selja vöruna. Það er veiki hlutinn í þeirri aðgerð sem er hluti af þessum fjárlögum. Reynsla erlendis segir okkur að ef ekki kemur til ný samkeppni um sölu á þessum vörum sé hætta á því að vörurnar lækki ekki í verði af þeirri einföldu ástæðu að verðmyndun í kapítalísku markaðshagkerfi ræðst ekki af framleiðslukostnaði heldur kaupgetu almennings. Þegar kaupmátturinn vex frekar en ekki er engin ástæða fyrir þá sem selja vöruna til að lækka verðið á henni, það er bara þannig. Þetta er mikið áhyggjuefni sem ég held að menn þurfi að skoða mjög vandlega í þinglegri meðferð þessa máls um lækkun virðisaukaskatts á matvöru, því að það er ekki tilgangurinn að neytendur fái ekki nema hluta af lækkuninni í sinn vasa en hinn hlutinn lendi hjá þeim sem selja vöruna. Það er því margt að varast í þeim efnum, það eru mörg brýn verkefni sem fram undan eru varðandi ríkisfjármálin og efnahagsmál og fyrst og síðast er það auðvitað stöðugleikinn sem menn þurfa að ná fram því að það er grundvöllur að árangri á öðrum sviðum. Óstöðugleikinn er gróðrarstía fyrir verðhækkanir á vörum og öðru slíku þannig að það eru aðstæður sem gera mönnum erfitt fyrir að ná pólitískum markmiðum. Virðulegi forseti. Ég vil víkja að einu máli í lokin en sem eru samgöngumál, ekki með almennum hætti, ég ætla ekki að fara yfir þau í heild sinni eins og út af fyrir sig væri ástæða til að gera en það hafa aðrir gert og ég sé ekki ástæðu til að blanda mér mikið inn í það, ég vil aðeins víkja að litlum hluta eða litlu máli sem tengist því. Í fyrsta lagi geri ég athugasemdir við að framlög til vegamála á næsta ári eru skorin niður um 5,5 milljarða, samkvæmt upplýsingum í frumvarpinu, sem á að vera framlag til að ná tökum á efnahagsástandinu, draga úr þenslunni, ná jafnvægi. Á sama tíma er verið að lækka skatta um fjórum sinni hærri fjárhæð og eftir að fjárlög eru lögð fram er tekin ákvörðun um lækkun virðisaukaskatts á matvæli fyrir tvöfalt hærri fjárhæð en nemur niðurskurði á vegamálum. Það segir sig sjálft að ef menn telja að árangur náist með samdrætti í fjárfestingum ríkisins um 5,5 milljarða, sem fyrst og fremst er í vegaframkvæmdum, til þess að koma á jöfnuði og lækka verðbólgu þá vinnur 12 milljarða kr. skattalækkunin á móti því og ríflega það. Ég fæ það því ekki til að ganga upp að menn geti ráðist í þá framkvæmd, skattalækkunina, án þess að það komi við það markmið að ná fram stöðugleika. Telji menn hins vegar að eftir sem áður náist ásættanlegur árangur í efnahagsmálum þrátt fyrir skattalækkun upp á 12 milljarða þá spyr ég: Er einhver þörf á því að vera að skera niður vegaframkvæmdir um 5,5 milljarða? Ég fæ þetta tvennt ekki til að ganga upp, þetta verður að skýra þannig að maður átti sig á því hvernig þetta getur farið heim og saman. Þá er ég í sjálfu sér ekkert að tala gegn framkvæmdunum sem slíkum, ég er bara að tala um þetta út frá efnahagslegum sjónarhóli. Svo vil ég líka gera athugasemdir við að það er verið að setja fé til þess að auka vegaframkvæmdir á næsta ári fram hjá þessum samdrætti um 5,5 milljarða, ekki í fjárlögin 2007 heldur í fjáraukalögin 2006, það eru settar 1.000 millj. kr. í vegaframkvæmdir sem á ekki að nota fyrr en á næsta ári, 2007. Ég sé ekki betur en verið sé að fara krókaleið fram hjá pólitískum markmiðum sem menn hafa sett sér til þess að þurfa ekki að breyta þeim en mér finnst það ekki eðlilegt. Mér finnst ekki eðlilegt að menn segi í öðru orðinu að þeir ætli að draga saman framkvæmdir um 5,5 milljarða og láti það bitna á tilteknum framkvæmdum og svo í hinu orðinu bæti við einum milljarði í nýjar framkvæmdir á sama ári. Ég get ekki skrifað upp á svona skollaleik, virðulegi forseti, því að þetta er ekkert annað en skollaleikur. Að mínu mati er heldur ekki rétt að fara þannig með fé, þ.e. að það fé sem á að vera í fjárlögum ríkisins fyrir árið 2007, vegna þess að það er til framkvæmda á því ári, að setja það í fjáraukalög á árinu 2006 þegar fyrir liggur að það á ekki að nota það fyrr en 2007. Ég er bara að gera athugasemdir við svoleiðis sjónhverfingar.  Ef menn vilja auka vegaframkvæmdir um einn milljarð á árinu 2007 þá eiga menn að setja það inn í fjárlagafrumvarpið og minnka niðurskurðinn úr 5,5 niður í 4,5. Það væri þá bara markmið sem menn settu sér og ætti að koma skýrt fram en það á ekki að vera að fara svona krókaleiðir sem mér finnst vera til þess að blekkja menn og fela það sem raunverulega er verið að gera. Ég vil ekki taka þátt í því, ég skrifa ekkert upp á þann feluleik. Út af þessum framkvæmdum vil ég líka segja að þó að ég hafi fullan skilning á því að taka upp nýjar framkvæmdir og ég hef út af fyrir sig efasemdir um að það sé nauðsynlegt að vera í þessum niðurskurði á næsta ári, en að því gefnu og að maður taki það trúanlegt að skattalækkunin upp á 25 milljarða kr. raski ekki efnahagslegum stöðugleika svo að menn nái ekki þeim markmiðum sem menn setja sér, þá sé ég ekki rökin fyrir því yfir höfuð að vera að standa í slíkum niðurskurði á vegaframkvæmdum á næsta ári. Mér finnst ekki geta farið saman að menn flytji hér frumvarp og segi um tilteknar framkvæmdir: Við skulum fresta þessum framkvæmdum á árinu 2007, gera minna en áætlað er og færa það yfir á seinni ár eða 2008, en koma svo með nýjar framkvæmdir á árinu 2007 og segja, við skulum vinna þær á árinu 2007 fyrir tvöfalt hærri fjárhæð en því sem frestun nemur. Ég fæ það ekki til þess að ganga upp að menn geti í raun og veru farið fram með tillöguflutning af þessu tagi. Ég er auðvitað að tala hér um þá tillögu sem fyrir liggur í lagafrumvarpi um að seinka framkvæmdum við vegagerð á Vestfjörðum og norðausturhorni landsins, við Arnkötludal og við Hófaskarðsleið. Að seinka framkvæmdum næsta árs á Arnkötludal, draga úr þeim þannig að það verði ekki unnið fyrir 400 milljónir heldur aðeins fyrir 200 milljónir, í stað þess að vinna tæplega helminginn af verkinu árið 2007 fyrir 400 milljónir af 900, þá verði bara unnið fyrir 200 milljónir af 900. Það er samdráttur um helming. Við Hófaskarð er gert ráð fyrir að lækka framkvæmdirnar um 300 millj. kr. en þar er um að ræða fé bæði úr sérstökum lögum um ráðstöfun símapeninganna og af vegáætlun. Það er lagt til að flytja símapeningana, sem eru 300 milljónir á næsta ári, yfir á árið 2008, þannig að það þýðir auðvitað að menn vinna minna á næsta ári sem því nemur. Ég get ekki fallist á að styðja slíkar aðgerðir þegar mönnum finnst líka, eins og ríkisstjórninni, hægt að leggja til að taka inn tvær nýjar framkvæmdir við Vesturlandsveg og Suðurlandsveg á næsta ári, 500 milljónir á hvorum stað. Það er ekki einu sinni búið að ákveða hvað á að gera fyrir peningana. Það er þó líklegt, miðað við þær upplýsingar sem ég hef fengið, að á Vesturlandsvegi verði peningarnir notaðir í að gera hringtorg upp í Mosfellsbæ við afleggjarann til Þingvalla. Og það er líklegt að á Suðurlandsvegi verði peningarnir notaðir í samræmi við áform um framkvæmdir um 2+1 og að setja vegrið á milli akreina. Gott og vel, hvor tveggja framkvæmdin er þörf og ekki ætla ég að leggjast gegn þeim, en það eru framkvæmdirnar fyrir vestan og fyrir norðan líka. Samgönguráðherra hefur ekki veitt Vegagerðinni heimild til að bjóða út Arnkötludal. Það var gert ráð fyrir að bjóða þá framkvæmd út á þessu ári, það hefði verið hægt að gera það um mitt ár, það var hægur vandi ef menn hefðu viljað hafa útboðsgögnin til. En í sumar ákvað ríkisstjórnin að stöðva öll útboð, ekki bara þar heldur líka annars staðar, aflétti því í byrjun október eins og við þekkjum og kom fram í stefnuræðu forsætisráðherra, en því virðist ekki hafa verið aflétt af Arnkötludal. Vegagerðin hefur ekki heimild til að bjóða þá framkvæmd út á þessu ári. Hvað á svona skollaleikur að þýða, virðulegi forseti? Ég vil láta koma fram óánægju mína með þetta hringl og blekkingaleik, því að það er ekkert annað en blekkingaleikur að vera að taka tilteknar framkvæmdir út úr og fresta þeim og skjóta inn nýjum framkvæmdum á sama tíma og láta það heita eitthvað annað, umferðaröryggismál er það látið heita hér á höfuðborgarsvæðinu en auðvitað er hitt líka umferðaröryggismál. Vegir í Strandasýslu eru nú ekki allir upp á marga fiska því miður og menn geta flett upp fréttum fyrr á þessu ári um það sem gerðist á leiðinni frá Brú til Hólmavíkur, t.d. í Bitrufirði ultu flutningabílar með farm vegna þess að vegurinn er mjór og ekki vel gerður og vegkanturinn gaf sig. Það er auðvitað öryggismál að koma upp nýjum vegi eða öðrum vegi sem ber þá umferð sem um veginn þarf að fara, það er líka umferðaröryggismál og ég geri kröfu til þess að þessar framkvæmdir haldi áfram á þeim hraða sem ákveðið var á síðasta ári með lögum um ráðstöfun söluhagnaðar af Landssíma Íslands. Ég vil að sjónarmið mitt komi fram við þessa umræðu varðandi þau mál, að það liggi fyrir algerlega skýrt og ljóst að ég mun ekki styðja seinkun á framkvæmdum fyrir vestan og norðan eins og gert er ráð fyrir í stjórnarfrumvarpinu. Ég vil að það komi hér fram, að mönnum sé þetta ljóst og af hverju ég geri þessar athugasemdir. Virðulegi forseti. Það er auðvitað hægt að nefna margt í fjárlagaumræðunni og menn hafa líka bent á margt, t.d. formaður fjárlaganefndar, með réttu, um það sem vel hefur tekist til. Til dæmis er ánægjulegt að sjá að persónuafsláttur er hækkaður í frumvarpinu, það er ekki bara að skattprósentan sé lækkuð um 1% heldur er persónuafslátturinn sjálfur hækkaður í krónutölu sem ég er miklu meira fylgjandi að gera en að lækka skatta með því að lækka skattprósentu, vegna þess að það dreifir skattalækkuninni meira, jafnar eftir tekjuhópum, það bætir kaupmátt lágtekjumanna eða þeirra sem hafa lítið, meira en prósentulækkunin mundi gera. Ég held að það hefði verið skynsamlegra ef menn hefðu farið þá leið í skattalækkunum undanfarinna ára í meira mæli að hækka skattleysismörk og í minna mæli að lækka skattprósentu en þetta varð niðurstaðan á milli stjórnarflokkanna á sínum tíma og að því hef ég auðvitað staðið þó svo að það þurfi ekki að þýða að það sé nákvæmlega eins og maður vildi hafa það. Ég vildi því einmitt nefna þetta atriði til þess að sjónarmið mitt í þeim efnum kæmi fram.

Herra forseti. Fjárlagafrumvarpið er nú til 3. umr. Ég fór í fyrri ræðu minni í dag yfir ákveðna þætti varðandi frumvarpið. Sérstaklega þá þætti sem hafa lotið að tillöguflutningi okkar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Samfylkingarinnar og Frjálslynda flokksins, um að hækka frítekjumark vegna atvinnutekna í 70 þús. kr. á mánuði þann 1. janúar næstkomandi. Tillaga um 75 þús. kr. á mánuði var felld af Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum. Þess vegna flytjum við aftur tillögu um 70 þús. kr. á mánuði í frítekjumark vegna atvinnutekna. Einnig flytjum við tillögu um að Framkvæmdasjóði aldraðra verði skilað þeim peningum sem innheimtir hafa verið í hans nafni af hálfu ríkisins á undanförnum árum, sem nemur 5 milljörðum kr. Að þeim verði skilað í Framkvæmdasjóðs aldraðra til þeirra verkefna sem honum var ætlað að sinna. Virðulegi forseti. Það er bæði rétt og skylt að fjalla um störf fjárlaganefndar. Ég hef áður, bæði í ræðu minni í dag og við 1. og 2. umr. um fjárlög og fjáraukalög, gert grein fyrir því hvernig ég tel að vinna eigi að fjárlögunum. Vinna eigi að þeim á allt annan hátt en nú ert gert. Þetta eiga að vera fjárlög fyrst og fremst á ábyrgð þingsins, en það sem við nú erum að setja fram eru fyrst og fremst ráðherrafjárlög. Það eru fjárlög á vegum ráðherranna og framkvæmdarvaldsins og síðan er það þá meira svona gustukavinna fjárlaganefndar og Alþingis að afgreiða þau og leiðrétta einstaka þætti. Þetta ætti að vera öfugt. Eðlilegra væri að framkvæmdarvaldið setti fram fjárlagaramma á áherslur sínar og rútínubundin verkefni en síðan allt sem lyti að hinni pólitísku ábyrgð fjárlaganna ætti að vinnast af hálfu fjárlaganefndar og Alþingis og sú vinna ætti að hefjast miklu fyrr, ekki bara fara fram á haustmánuðum. En varðandi annað sem rétt er að víkja að. Um samstarf og samvinnu innan fjárlaganefndar, að því marki sem meiri hluti og minni hluti hefur haft samstarf, er allt gott að segja. Í raun er það nú svo að í nefndinni er oft samhljómur um afstöðu og áherslur til einstakra verkefna þó svo að leiðir skilji síðan, oft í mörgum tilvikum þegar til kastanna kemur, milli meiri hluta og minni hluta. En þó eru eðlilega allmargar tillögur sem hafa komið inn í fjárlagafrumvarpið, bæði við undirbúning 2. umr. og eins núna við 3. umr., sem hefur verið unnið að sameiginlega af þingmönnum, bæði í fjárlaganefnd og líka í einstökum undirnefndum þingsins öðrum, sem hafa fengið ákveðna þætti til meðferðar og meðhöndlunar. Margt af því sem kemur síðan fram í fjárlagafrumvarpinu til 2. umr. og leiðréttingar á mörgum liðum hafa verið sameiginleg áhersluatriði allra þingmanna meira og minna. Ég vildi bara láta þetta koma fram. Að sjálfsögðu er góð samstaða um fjölda marga þætti í fjárlagagerðinni, annað væri það nú. Mörg af þeim atriðum sem hafa komið fram höfum við þingmenn stjórnarandstöðunnar, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, stutt í nefndum og tekið fullan þátt í að undirbúa. Varðandi það hvernig vinnan hefur gengið fyrir sig þá hefur hún verið í góðu samkomulagi við formann og varaformann fjárlaganefndar í mörgum atriðum. Eins og ég sagði áðan hafa í sjálfu sér áherslur og ábendingar innan nefndarinnar gagnvart einstökum málaflokkum oft farið saman þó svo að leiðir hafi því miður stundum skilið við endanlega afgreiðslu og áherslurnar þá ekki gengið að fullu upp. Ég vil t.d. nefna sérstaklega í því sem hér er verið að bæta við og leiðrétta, þá er tillaga um 5 millj. kr. framlag til vettvangsrannsókna á Hólum í Hjaltadal, sem er samstarfsverkefni Hólaskóla og reyndar byggðasafnsins og sveitarfélagsins og fleiri aðila sem hafa komið að fornleifarannsóknum í Skagafirði og ekki síst á Hólum og hafa einmitt orðið uppsprettan að því að tekið hefur verið upp nám á ábyrgð skólans í samstarfi við þessa aðila og einnig Háskóla Íslands í fornleifafræði. Þar hafa verið námskeið og skilgreindir námsáfangar bæði að námi við Hólaskóla og einnig við Háskóla Íslands. Einnig hefur þetta tengst uppbyggingu skólans í starfi að ferðamálum og verið mikill styrkur fyrir söfnin og safnastarfið og hina menningartengdu ferðaþjónustu í Skagafirði. Þetta var einmitt áherslumál af hálfu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, fulltrúa þeirra í sveitarstjórn, að koma þessu samstarfi á og einmitt að geta ráðið í fasta stöðu fornleifafræðing sem starfaði jafnt með Hólaskóla í rannsóknum og í kennslu og einnig með söfnunum í Skagafirði að tilsvarandi málum. Ég hef því sérstakt tilefni til að fagna því að þetta skuli þarna vera komið og að góð samstaða hafi ríkt í fjárlaganefnd um að þetta verkefni kæmist á. Ég vil því fagna sérstaklega stuðningi við háskólanám í fornleifafræði og því sem henni tengist við Hólaskóla. Önnur atriði eru tínd til og eðlileg, 12 millj. kr. framlag vegna neyðarástands sem skapast hefur við Jökulsá á Fjöllum vegna stíflna þar. Alveg sjálfsagt að bregðast við og eðlilegt í alla staði. Fleiri atriði mætti nefna, þó þau séu ekki mörg sem koma inn við leiðréttingar á 3. umr. sem eru á allan hátt eðlileg. Ég vildi bara geta þessa hér, herra forseti, því oft er maður nú harðari í gagnrýninni og gefur þá minna rúm fyrir það sem gott samkomulag er um og aðilar hafa unnið að sameiginlega, sem oft fer ekki svo hátt um á yfirborðinu þegar málin koma hingað inn í þingið. En svona er þetta oft og tíðum. Ég vil sem sagt þakka fyrir gott samstarf hvað þetta varðar allt saman í fjárlaganefnd og formanni og varaformanni fyrir samstarfið hvað þessum öllum atriðum viðvíkur. Þau atriði sem ég ætlaði annars að minnast á og hef ekki gert áður er sala á eignum. Sérstaklega sala á jörðum. Mér telst til að samtals hafi verið leitað heimilda fyrir sölu á jörðum og jarðapörtum, bæði í frumvarpi til fjárlaga fyrir næsta ár og einnig á fjáraukalögum þessa árs, fyrir samtals um 65 jarðir og jarðaparta. Ég set mikla fyrirvara við slíkt ráðslag. Það er nú svo að miklir óvissutímar eru hvað varðar jarðamál í landinu. Það er viðurkennt að eitt stærsta vandamál nú sem íslenskur landbúnaður stendur frammi fyrir er uppkaup á jörðum og það að jarðir og lönd séu tekin úr landbúnaðarnotum alveg án þess að það sé skilgreint nokkuð fyrir fram hvort svo megi verða eða ekki. Því miður voru fyrir tveimur árum samþykkt ný jarðalög sem hleyptu þessum málum öllum meira og minna í uppnám. Gerðar voru mun minni kvaðir til jarðakaupenda og möguleikar sveitarfélaga eða annarra slíkra aðila til að ganga inn í kaup á jörðum sem voru til sölu voru nánast að engu gerðir með hinum nýju jarðalögum. Til viðbótar þessu er jarðnæðið margt orðið of dýrt til að reka á því landbúnað. Ég og þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs höfum flutt frumvörp ítrekað á Alþingi, bæði nú í vetur og einnig á síðasta þingi þar sem að við leggjum til breytingar á þeim lögum. Við leggjum til að það mál verði allt endurskoðað á ný til að reyna að koma í veg fyrir að allt jarðnæði eða stór hluti jarða í landinu safnist á örfárra manna hendur og fari auk þess út úr landbúnaðarnotum. Ég var á fundi á vegum Bændasamtakanna fyrir nokkrum dögum þar sem yfirskriftin var Landbúnaður á Íslandi, yfirskrift sem mér þótti nú vera býsna fjarlæg og vera svolítið groddaleg. En þar sögðu menn í alvöru að héldi áfram sama þróun og nú er gætum við staðið frammi fyrir því að landbúnaður á Íslandi mundi sem slíkur, stór atvinnuvegur, heyra sögunni til innan skamms ef færi fram sem horfir. Það var mjög athyglisvert að heyra erindi frá Íslendingi, Valdimari Einarssyni, sem er bóndasonur vestan úr Dölum, frá Lambeyrum í Laxárdal. Hann hefur dvalið um alllangt skeið, í allmörg ár á Nýja-Sjálandi, fyrst sem ráðunautur þar við landbúnað og seinna sem einn af stjórnendum í bankastarfsemi þar sem snýr einmitt að landbúnaðinum. Hann varaði mjög ákveðið við þeirri þróun sem við nú stæðum frammi fyrir, þ.e. að hægt væri að kaupa land upp og úr landbúnaðarnotum. Hann sagði að í Nýja-Sjálandi mundi þetta aldrei geta gerst. Þar eru mjög strangar reglur um landeigendur. Mjög skýrar kvaðir eru á landeigendur um hvernig má fara með landið, og ef almannaheill eða búgreinin krefst þess verður að leyfa nýtingu á landinu, t.d. til beitar. Það mundi engum detta í hug að taka þann rétt af að nýta til beitar eða til landbúnaðarframleiðslu, þó svo eignarhaldið gæti verið í höndum annars sem ekki er við þann atvinnuveg. Reglurnar t.d. í Danmörku eru þær að þeim sem kaupa jarðir er skylt að búa á jörðunum, þar er búsetuskylda. Herra forseti. Í ágætri samantekt í Morgunblaðinu 30. ágúst síðastliðinn fer Hjálmar Jónsson blaðamaður mjög ítarlega í gegnum þetta, þar sem hann segir, með leyfi forseta: „Mun strangari reglur gilda um eignarhald og viðskipti með jarðir í Noregi og Danmörku en hér á landi eftir þær breytingar sem gerðar voru á jarðalögum og tóku gildi árið 2004. Samkvæmt gildandi lögum í Noregi eru viðskipti með jarðir til dæmis háð samþykki sveitarfélags, en hliðstætt ákvæði var numið úr lögum hér, auk þess sem skylt er að búa á jörðinni um tiltekinn tíma. Sambærileg regla um búskyldu er í gildi í Danmörku og þar getur einstaklingur ekki átt fleiri en fjórar jarðir.“ Fram kemur í greininni að sami jarðeigandi eigi nú tugi jarða. Ekki er vitað nákvæmlega hversu margar jarðir það eru sem hver lögaðili á en þær safnast hratt upp á fárra manna hendur. Auk þess eru heldur engar hömlur á því að erlendir aðilar geti keypt upp landið, heila firði og fjöll og er það þegar komið í gang að erlendir aðilar eiga hér umtalsverðar jarðeignir. Þetta er almennt ekki heimilt í nágrannalöndum okkar. Almennt í löndum í heiminum eru mjög strangar reglur gerðar til eignarhalds og meðferðar á landi. Lagðar eru miklar kvaðir á þá sem eiga land. Því land er í sjálfu sér ekki eign neins annars en framtíðarinnar. Við höfum bara afnotarétt af landinu meðan við erum á þessari jörð, en það er framtíðin sem á landið. Þess vegna ber okkur skylda til þess að fara með landið út frá þeim hagsmunum. Það er alveg eins og Tómas Guðmundsson, skáldið góða, sagði um Hótel Jörð, við erum gestir og hótel okkar er jörðin. Ætli við viljum ekki skilja þokkalega við hótelið, herbergið okkar, þegar við yfirgefum hótelið þannig að næsti aðili geti komið þar með sómasamlegum hætti inn? Slíkur andi og þær reglur eru ekki í hinum nýju jarðalögum. Því var meira að segja stungið út að ríkið yrði að hafa samráð við sveitarfélögin áður en það seldi jarðir, sem það hafði fengið heimild til að bjóða til sölu. Ríkið getur því selt þær alveg á frjálsum markaði hvað það varðar. Einu takmörkin eru þau að ef ábúandi hefur búið á jörðinni einhvern tiltekinn árafjölda hefur hann vissan forkaupsrétt að jörðinni. En þó voru þau ákvæði einnig skert verulega við síðustu jarðalög og heimildir ríkisins líka til að halda undan jarðapörtum og ýmsum verðmætum eignum á jörðunum, heimilt var að halda þeim undan þó væri um slíka sölu að ræða. Þess vegna hlýtur maður að staldra við þegar óskað er eftir heimildum af hálfu ríkisins til að selja samtals á þessu ári, bæði í fjárlögum og fjáraukalögum, 65 jarðir og jarðaparta. Ég taldi það saman. Væri ekki nær að ríkið einmitt staldraði við og héldi aftur af sér varðandi sölu á jörðum og jarðalöndum almennt séð meðan verið væri að ná fótunum að nýju í þessum jarðamálum? Fyrir þrýsting, m.a. frá okkur þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, var skipuð nefnd af hálfu búnaðarþings fyrir tveimur árum til að fara ofan í þessi mál. Sú vinna er í gangi. En eðlilega er þetta mál sem snýr að landbúnaðarráðherra fyrst og fremst og stjórnvöldum um stefnu í þessum efnum. Ég verð því að segja, herra forseti, að ég tel þessa stefnu ríkisins stórvarasama að vera að sækjast eftir heimild til að selja hvorki meira né minna en 65 jarðir og jarðaparta. Svo mikill er ákafinn í sölunni að fá heimildir til að selja, að sama húsið og sama jörðin er tvítekin í frumvarpi til fjárlaga. Bæði í lið 2.28 í 6. gr., að selja gamla prestshúsið og kirkjuna á Stað í Grunnavík í Ísafjarðarbæ og svo er það aftur tekið fram í 2.29, að selja gamla prestshúsið og kirkjuna á Stað í Aðalvík. - Nei, fyrirgefið, þetta eru tvær kirkjur, á Stað í Aðalvík og í Ísafjarðarbæ. Sótt er eftir heimild til að selja þessar jarðir. Þær jarðir nálgast það að vera komnar inn á friðlandið á Vestfjörðum, að minnsta kosti getur þetta land orðið seinna meir eitt samfellt friðland eða jafnvel þjóðgarður eða hvort sem er. Hvers vegna er ríkið að sækjast eftir heimild til að selja þetta? Þetta er í góðri vörslu nú þegar. Samningar eru við átthagafélög og félagasamtök þarna á svæðinu sem hafa sinnt þeim stöðum og kirkjum vel. En ef á að fara að selja þetta á almennum markaði þá er ekki víst að þessir aðilar kaupi jörðina og húsin á fyrrgreindum stöðum. Svona mætti áfram telja hinar ýmsu jarðir sem sótt er um heimild til að selja, 65 jarðir og jarðapartar, taldi ég saman bæði í fjárlagafrumvarpinu og fjáraukalögum án þess að neinar fullnægjandi skýringar séu á. Líka það að einn mesti vandi landbúnaðarins núna eru einmitt uppkaup eignamanna á jörðum, sem leiðir oft til þess að þá eru viðkomandi jarðir teknar úr landbúnaðarnotum, jafnvel girtar af og útilokað að fólk geti farið þar um. Þetta eru yfirleitt erfiðustu jarðeigendurnir sem við þekkjum, það eru slíkir aðilar. Af því ég er hérna að staldra við þessa sölu á eignum, þá vil ég líka staldra við og setja alvarleg spurningarmerki við svo opna heimild sem hér er tíunduð í sölu á eignarhlutum í húsnæði. Þar stendur í lið 3.3, að selja eigi eignarhlut ríkisins í fasteignum grunnskóla sem ekki eru lengur notaðir til skólahalds, og verja andvirðinu til endurbóta á skólahúsnæði í eigu ríkisins. Nú veit ég ekki hve margir slíkir grunnskólar eru til, en ég dreg í efa að þetta sé heimilt samkvæmt lögum, að vera með svona kippuheimild. Ég veit ekki betur en skylt sé að sækja um heimild til að ráðstafa hverri eign fyrir sig, hverri sérmetinni eign fyrir sig. Svona grúppuheimild, kippuheimild, ég tel mjög líklegt að hún standist ekki lög. Sama stendur áfram líka í lið 3.4, að selja eignarhlut ríkisins í fasteignum framhalds- og sérskóla sem ekki eru lengur notaðir sem slíkir og þykja ekki henta til skólahalds og verja andvirðinu til endurbóta á skólahúsnæði í eigu ríkisins. Nú má vel vera að einhverjir slíkir skólar séu til. En ég tel að breyting á eignarhaldi á þeim skólum ætti þá að vera í samráði við viðkomandi sveitarfélög sem eiga oft aðild að þeim. Ég dreg í efa að hægt sé að sækja um heimild til að selja óskilgreint einhvern bunka af eignum. Ég er eiginlega viss um að skylt sé að sækja um sölu á hverri eign fyrir sig. Sama er sagt um sölu á eignarhluta ríkisins í félagsheimilum sem ekki eru lengur notuð sem slík. Ég dreg í efa að heimilt sé að sækja um svona opna heimild á þennan hátt. Annars staðar sjáum við að selja á eignarhlut ríkisins í fasteigninni Brautarholti 6, Reykjavík, og eignarhlut ríkisins í Heilsugæsluseli að Helluhrauni 17 í Mývatnssveit. Eignirnar eru sem sagt alltaf tilgreindar sem verið er að sækja um söluheimildir á, nema í ofangreindum tilvikum. Ég tel ástæðu til, herra forseti, að forseti láti kanna hvort löglegt sé að sækja um svona opnar heimildir fyrir einhverjum óskilgreindum fjölda húsa vítt og breitt um landið. Ég óska eftir því að hæstv. forseti láti kanna hvort þetta sé í samræmi við góð lög og góðar reglur, að sækja um svo opna heimild eins og hér kemur fram. Herra forseti. Ég hef vakið athygli á heimildum til jarðasölu sem ég tel mjög varhugaverðar, ekki síst í ljósi þess að þau stjórnvöld sem fara nú með stjórn landbúnaðarráðuneytisins hafa haft forgöngu um að setja þannig jarðalög að þau eru í anda þeirrar mestu frjálshyggju sem þekkist í heiminum við ráðstöfun á landi eins og ég hef áður vikið að. Ég vildi koma þessu að núna með jarðirnar hvað þetta varðar. Fram hefur komið í ræðum hér á undan að fjármagn skortir í fjárlögin til að standa undir niðurgreiðslum til húshitunar, á rafmagni til húshitunar. Einnig skortir fjármagn í fjárlögin til að standa undir loforðum til að styrkja hitaveitur eða þegar verið er að stofna til nýrra hitaveitna á köldum svæðum. Það er mikið hagsmunamál fyrir einstakar byggðir þar sem möguleikar eru á að koma á hitaveitum. Samkvæmt lögum ber að veita þar ákveðinn fjárstuðning, stofnstyrki, til að koma slíkum hitaveitum á, en fjármagnið til slíkra stofnstyrkja er allt of lítið og er ekki í samræmi við þau lög sem kveða á um þátttöku ríkisins hvað það varðar. En varðandi raforkuna þá er ég hér með ágætt bréf, herra forseti, sem lýsir vel þeirri stöðu sem upp er komin hjá mörgum raforkunotendum eftir markaðsvæðingu raforkukerfisins, eftir að átti að fara að hækka arðsemiskröfu raforkukerfisins og markaðsvæðingin hóf innreið sína. Af því að þetta skiptir allt máli og einnig hvernig ríkið kemur að til að jafna þennan kostnað langar mig til að lesa þetta bréf hér. Þetta er bréf frá Guðrúnu Bergmann, hótelstjóra á Hellnum, sem sent er iðnaðarráðherra en afrit er svo sent til þingmanna. Með leyfi forseta: „Ágæti ráðherra. Ný orkulög, hækkun raforkuverðs og dreifikostnaðar á raforku hefur komið afar illa niður á rekstri lítilla fyrirtækja eins og míns fyrirtækis sem er sumarhótelið Hótel Hellnar, en það er skilgreint vera á köldu svæði. Fyrir hækkun greiddi ég 2,99 kr. plús eina krónu fyrir kílóvattstundina en nú borga ég 3,24 kr. plús 1,05 kr. fyrir kílóvattstundina. Kostnaður við hverja kílóvattstund hefur því hækkað um 30 aura frá 1. maí sem sýnist lítil hækkun uns hún er margfölduð með notkun. Reyndar fengum við frest sem þessa atvinnugrein stundum, álestrarreikninga á miðju sumri þegar ekki var tími til að láta í sér heyra vegna anna við reksturinn. Flutningskostnaður á orkunni er óheyrilega hár. Fyrir flutning á rafmagni til húshitunar greiði ég fyrir heimili mitt rúmlega 6 kr. á kílóvattstundina en fyrir fyrirtækið greiði ég rúmlega 9 kr. á kílóvattstundina, þegar við berum það nú saman við það sem stóriðjan er að borga, sem er kannski rúmlega ein króna eða þar um bil, þá er þetta litla fyrirtæki að borga 9 kr. á kílóvattstundina. Að auki er ég svo þess vafasama heiðurs aðnjótandi sem rekstraraðili á fyrirtæki í dreifbýli að greiða 1 kr. aukagjald á flutning rafmagns á hverja kílóvattstund sem raunar hækkaði í 1,05 kr. þann 1. maí sl., eins og að framan greinir. Heildarnotkun hjá mér vegna húshitunar frá 1. febrúar 2005 til 29. maí 2006 eru 136.776 kílóvattstundir. Á þessu tímabili var ég einungis með rekstur í sex mánuði en heildarkostnaður við húshitun var 864.841 kr. fyrir utan vask. Rafmagnskostnaðurinn var 225.707 kr. fyrir svipað tímabil. Aukagjaldið, þ.e. ein króna per kílóvattstund í dreifingu þýðir að fyrirtækið greiddi fyrir umrætt tímabil 136.776 kr. meira fyrir rafmagnið á þessu tímabili en samkeppnisaðili þess sem staðsettur er í næsta þéttbýli. Einhvern tíma var fjallað um það sem réttlætismál að allir raforkukaupendur á Íslandi ættu að sitja við sama borð hvar sem þeir byggju á landinu. Þessi aukalegi kostnaður skekkir hins vegar samkeppnisstöðu fyrirtækja eins og hjá mér og er hvorki til þess fallinn að styðja við dreifða byggð í landinu né heldur að hvetja til atvinnureksturs í dreifbýli. Og ég er ekki ein um að greiða þennan kostnað. Innan Samtaka ferðaþjónustu bænda eru t.d. rúmlega 54 önnur fyrirtæki sem skilgreinast á köldu svæði og lúta þá sömu töxtum og ég er hér að greina frá. Ljóst er að ferðaþjónustan er ein mest vaxandi atvinnugrein í landinu og er nú önnur stærsta útflutningsgrein landsins á eftir fiskveiðum. Því vil ég fyrir hönd míns fyrirtækis og annarra fyrirtækja sem stunda þessa ört vaxandi og öflugu atvinnugrein fara fram á breytingar á raforkuverði til þeirra fyrirtækja innan hennar sem skilgreinast á köldum svæðum. “ Svo telur Guðrún upp: „Að 1,05 kr. aukagjald á kílóvattstund fyrir flutning verði felld niður. Að flutningskostnaður á raforku til fyrirtækja verði lækkaður til samræmis við flutningskostnað til húshitunar. Fyrirtæki í dreifbýli sem eru á köldum svæðum fái styrk til að setja upp varmadælu til upphitunar en með því mætti spara verulegan kostnað. Ljóst er, að ef nýta á Ísland sem ferðaþjónustuland þarf að vera til þjónusta eins og gisting og veitingar víða í dreifbýli. Á þeim stutta árlega rekstrartíma sem ég starfræki Hótel Hellna, þ.e. frá 1. maí til 1. október, eru rúmlega 3.500 gistinætur. Ef rekstur eins og minn og annarra sem veita sambærilega þjónustu með svipaðan fjölda herbergja legðist af mundi ferðaþjónustan bera stóran skaða af. Ferðaþjónustan er ung grein hér á landi og kostnaður við uppbyggingu hennar er afar hár, dreifist á fá ár og rekstrartími ferðaþjónustunnar er stuttur. Þótt greinin sé í örum vexti á hún fullt í fangi með að mæta þeim kröfum sem markaðurinn gerir til hennar. Byggingarkostnaður, reglugerðarkerfi og húshitunarkostnaður er afar hár hér á landi og það mundi muna miklu ef síðasttöldu tveir liðirnir mundu lækka. Því legg ég hugmyndir mínar ekki einungis fram fyrir þig, ágæti iðnaðarráðherra, heldur einnig fyrir þingmenn míns kjördæmis og treysti því að þeir veiti uppbyggingu í ferðaþjónustu og þeim rekstrarlegu þáttum sem hún þarf að takast á við aukna athygli. Með fyrir fram þökk og von um vinsamlega umfjöllun á erindi mínu. Guðrún Bergmann hótelstjóri.“ Þarna er mjög hógværlega greint frá hvernig atvinnurekstur og búseta, sérstaklega í dreifbýli, er skattlögð og látin borga hærri gjöld m.a. fyrir rafmagn en annars staðar í samfélaginu og ég tala nú ekki um ef við berum saman raforkukostnaðinn sem ferðaþjónustan borgar annars vegar, sem er næststærsti atvinnuvegur þjóðarinnar og sá atvinnuvegur sem skilar næstmestum nettógjaldeyristekjum samanborið við t.d. stóriðjuna sem greiðir kannski bara einn áttunda af þeim rafmagnskostnaði sem ferðaþjónustan borgar. Fyrir utan, herra forseti, þær niðurgreiðslur sem koma til íbúðarhúshitunar á köldum svæðum, til að greiða niður rafmagn, þær koma ekki ferðaþjónustunni til góða því að það er aðeins veitt til íbúðarhúsnæðis sem búið er í allt árið. Ég bendi á þetta vegna þess að þetta er það sem ríkisstjórnin hefur verið að gera. Hún getur lækkað skatta og álögur en hins vegar fært gjöldin yfir á notendur. Í markaðsvæðingu raforkukerfisins hefur það gerst að samábyrgðin hefur fallið brott en gjöldin hafa verið færð yfir á notendurna og þá gerist það ójafnt með þessum hætti. Nákvæmlega sama er líka að gerast varðandi fjarskiptakostnaðinn, varðandi símkostnaðinn. Menn monta sig af því að hafa selt Símann - hann var reyndar seldur á spottprís en hvað um það - en hvernig kemur það nú út? Hvað hefur gerst hjá þeim sem búa við þessa fjarskiptaþjónustu? Það eina sem hefur gerst þar, herra forseti, er að það er verið að skipta landinu upp í gjaldsvæði, það er verið að mismuna fólkinu eftir búsetu. Við höfum heyrt um hækkun símgjalda, ég tók upp mál hér á Alþingi um daginn um hvernig GSM-símgjöld hafa hækkað. Þau hafa hækkað um 40% síðan Síminn var einkavæddur, sem er miklu meiri hækkun en í næstu nágrannalöndum okkar. Ef litið er t.d. til internetsþjónustunnar, og aftur er það einmitt hið sama, er það dreifbýlið sem verður fyrir þessum mismun en í Bæjarins besta 25. september sl. er frétt um þetta. Þar er sagt frá að internetsnotandi á Ísafirði greiðir sama verð fyrir fjögra megabæta tengingu og notendur á höfuðborgarsvæðinu borga fyrir átta megabæta tengingu. Þegar Síminn er spurður hvers vegna þetta sé þá er sagt að það sé búið að skilgreina og skipta landinu í svæði hvað varðar afkastagetu þessa fjarskiptakerfis en hins vegar verðum við að borga sama verð. Neytendasamtökin segja um þetta sama mál í Bæjarins besta, 28. september sl., með leyfi forseta: „Neytendasamtökin fjalla um þá mismunandi þjónustu sem Síminn býður upp á eftir búsetu á heimasíðu sinni í dag. Eins og sagt hefur verið frá er neytendum utan ákveðinna svæða boðin allt að helmingi hraðari tenging fyrir sama verð og neytendur annars staðar, t.d. á Vestfjörðum, greiða fyrir hægari tengingu. Á heimasíðu Neytendasamtakanna segir meðal annars: „Staðreyndin er sú að þegar Ísfirðingur kaupir þjónustuleiðina „Bestur“ fær hann fjögurra megabæta tengingu og greiðir fyrir það 5.990 kr. En Reykvíkingur sem kaupir sömu leið fær átta megabæta tengingu, þ.e. helmingi hraðvirkari tengingu og hann greiðir líka 5.990 kr. Þetta á líka við um tenginguna „Langbestur“ sem kostar Ísfirðinginn 6.490 kr. að fá sex megabæta tengingu en Reykvíkingurinn fær afhenta tólf megabæta tengingu fyrir sama verð.“ Þá kemur fram að sambærileg mál hafi áður komið upp, t.d. í viðskiptum við orkufyrirtæki með sölu á heitu vatni …“ Neytendasamtökin benda því á og taka undir með Vestfirðingum um að eðlilegra væri að gefa upp hvaða lágmarksþjónusta ætti að vera í boði á einhverju ákveðnu verði í staðinn fyrir að skipta landinu svona upp eftir svæðum og láta menn borga fullt verð fyrir lélegri þjónustu. Þetta er reyndar það sama og er uppi í raforkuþjónustunni þar sem þeir sem eru bara með einfasa rafmagn borga sama verð fyrir kílóvattstundina og þeir sem fá þriggja fasa rafmagn þó svo að í raun sé þörf bæði miklu dýrari tækjabúnaðar og miklu meiri orkukostnaður við einfasa rafmagn en þriggja fasa rafmagn. Og nú eftir að orkukerfið hefur verið markaðsvætt, Rarik gerði það að hluta til, þá getur ríkið ekki komið með beinum hætti að því að styrkja dreifikerfið eða verja fjármagni til þrífösunar á rafmagni og er algjörlega háð því hvað þetta fyrirtæki vill leggja í það. Nýjustu aðgerðir af hálfu iðnaðarráðherra eru að setja bæði Landsvirkjun, Orkubú Vestfjarða og Rarik á einkavæðingarvagninn og ýta honum hratt af stað þannig að raforkukerfið verði allt saman innan skamms að fullu markaðsvætt og einkavætt. Allt þetta mun bitna langharðast á íbúum dreifbýlisins bæði hvað varðar raforkuna og fjarskipti, eins og ég hef rakið. Þannig er hægt að lækka almenna skatta á hátekjufólki og draga úr skattheimtu en að færa í raun þann kostnað sem áður var greiddur og borin sameiginleg ábyrgð á beint út á neytendurna sjálfa eins og rafmagn, fjarskipti o.s.frv. Aðeins í lokin, herra forseti, er ekki hægt annað en að víkja aftur að vegamálunum. Við heyrðum aftur í fréttum í kvöld að ráðherrar, bæði samgönguráðherra og fjármálaráðherrann eru að gefa yfirlýsingar um að þeir séu reiðubúnir að fara í tvöföldun á Suðurlandsvegi milli Selfoss og Reykjavíkur og eru reiðubúnir að láta það fara strax á fulla ferð og sérstaklega í einkaframkvæmd. Ég hef áður vitnað til yfirlýsinga fjármálaráðherra sem hefur lýst því á fundum á Suðurlandi að ekkert sé til fyrirstöðu að taka ákvörðun um að bjóða út veginn á milli Selfoss og Reykjavíkur fyrir jól í einkaframkvæmd. Ég get ekki orða bundist hvað þetta varðar. Við höfum horft á það, og ég hef rakið það ítarlega, hvernig stjórnvöld hafa skorið niður fé til vegaframkvæmda á undanförnum árum. Lofað var miklu fjármagni á árinu 2003, þá var kosningaár og ný vegáætlun og lofað auknu fjármagni til vegagerðar. Reyndar var voru vegaframkvæmdir sveltar mjög árið 2002, ári fyrir kosningar. Það er kosningabragð að skera niður framkvæmdir ári fyrir kosningar og þykjast svo ætla að gera mikið á kosningaári. Þetta var gert árin 2002 og 2003. Árið 2002 var eitt lægsta árið með framlög til vegamála. Síðan var tekin ákvörðun um að auka fé á árinu 2003 og þá var samþykkt gríðarlega mikil vegáætlun um stórframkvæmdir í vegamálum. Staðreyndin er hins vegar sú að frá árunum 2003–2006 er búið að skera vegáætlunina sjálfa niður um 6,5 milljarða kr. Auk þess hefur það fjármagn sem átti að koma inn til framkvæmda á árinu 2007 af svokallaðri sölu Símans einnig verið skert. Árin 2005 og 2006 eru þau ár sem einna minnstu fjármagni hefur verið varið til vegagerðar um langt árabil, að ég tali nú ekki um sem hluti af þjóðarframleiðslu. Nú á að verða trúverðugt að ráðast eigi í stórframkvæmdir í vegamálum á næsta ári, samkvæmt yfirlýsingum sömu ráðherra, og þá á endilega gera það í einkaframkvæmd Ég hef mikinn skilning öllum nauðsynlegum vegaframkvæmdum og þetta hefur verið áherslumál hjá okkur þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Ég hef líka ítrekað flutt þingsályktunartillögu á Alþingi um sérstakt átak í safn- og tengivegum, vegum sem liggja inn til dala og út til stranda og hafa dregist alveg stórlega aftur á undanförnum árum. Ég hef lagt til að gert yrði stórátak í vegamálum hvað þessa vegi varðar. Þetta eru vegir sem fólk ekur með börn sín daglega til skóla um langan veg eða sækir atvinnu eða aðdrætti um langan veg, oft og tíðum malartroðninga. Þessir vegir hafa hlutfallslega orðið mjög út undan á síðustu árum og ekki verður séð að þeir komist á dagskrá nema gert verði sérstakt átak varðandi þá. Ég er hér með undirskriftaskjal - það er helst að fólk veki athygli á þörfum vegaframkvæmdum með því að senda undirskriftaskjal - frá öllum íbúum í Bæjarhreppi í Strandasýslu þar sem þeir skora á samgönguyfirvöld að sjá til þess að vegurinn sem liggur um Bæjarhrepp í Strandasýslu verði allur lagður bundnu slitlagi hið bráðasta. En einmitt þessi vegur norður Strandirnar er núna aðalflutningavegurinn, bæði á fólki og vörum norður um Strandir til Hólmavíkur, Drangsness, Ísafjarðar og um norðanverða Vestfirði, og þar fara fram gríðarlega miklir fiskflutningar. Þarna hafa iðulega orðið slys, bílar lent út af vegna þess hve vegurinn er veikur og mjór. Umferð er ótrygg þarna og sáralítið hefur verið gert í vegabótum á þessu svæði á undanförnum árum. Við erum minnug þess að það fyrsta sem ríkisstjórnin greip til á síðastliðnu sumri, þegar draga átti úr þenslu, var að fresta vegaframkvæmdum á Vestfjörðum og Norðausturlandi. Í frumvarpi sem hæstv. forsætisráðherra mælti fyrir fyrir helgi, um frestun á ráðstöfun á fjármagni af sölu Símans, er aftur verið að skera niður og fresta fjármagni til þessara svæða. Samtímis geta sömu ráðherrar komið hér og sagt að það sé alveg sjálfsagt að skoða það að gera stórátak í vegaframkvæmdum á næsta og þarnæsta ári, og alveg sjálfsagt að gera það í einkaframkvæmd. Ég er með skýrslu sem ég vitnaði til í morgun frá Ríkisendurskoðun, sem kom út í júní sl., þar sem stofnunin gerði úttekt á hagkvæmni einkaframkvæmda í vegamálum. Niðurstaða Ríkisendurskoðunar er sú að það sé alls ekki nein sérstök hagkvæmni eða ódýrara að fara í vegaframkvæmdir á grundvelli einkaframkvæmdar. Ríkið búi yfir meiri tækniþekkingu og reynslu í vegagerð og hafi einnig möguleika á að ná í ódýrara fjármagn en einkaaðilar. Í þeirri skýrslu sem ég er með það eindregin skoðun Ríkisendurskoðunar í þeirri úttekt sem þeir gera að einkaframkvæmd í vegagerð sé síðri kostur. Hins vegar er hægt að slá málum á frest og það er ríkisstjórnin er að gera. Hún er að slá málum á frest með því að segja að það sé sjálfsagt að setja hina eða þessa framkvæmdina í einkaframkvæmd. Ef raunverulegur vilji væri hjá ríkisstjórninni til að taka á og gera átak í vegaframkvæmdum mundi hún gera það á vegum ríkisins. En þegar maður vill komast hjá því að þurfa að ræða málið af alvöru þá er slegið úr og í, sjálfsagt að skoða einkaframkvæmd eða einhverja slíka möguleika. Það er af því að þá vilja menn ekki taka á málinu. Mér finnst líka af umræðunni síðustu daga, herra forseti, dapurlegt að hlusta á hvernig einstaka ráðherrar og jafnvel ráðherra samgöngumála segja eitt og annað en Vegagerðin vinnur síðan samkvæmt stefnumörkun sem Alþingi og samgönguráðherra hafa lagt upp með í vegagerð. Þetta er mjög óréttmæt umræða sem ráðherrarnir viðhafa gagnvart einstökum vegaframkvæmdum, hversu mikilvægar sem þær eru. Það er skoðun okkar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að gera eigi stórátak í vegamálum og standa við það en ekki bara svíkja það eins og gert hefur verið á undanförnum árum, fólk hefur verið svikið í vegamálum. Lofað var stórátaki í vegamálum á síðustu fjórum árum sem ekki hefur verið staðið við, vegáætlun var skorin niður um 6–7 milljarða kr. á síðustu fjórum árum. Og áfram er skorið niður um a.m.k. 3,5–5 milljarða kr., eftir því hvernig maður reiknar það, á næsta ári miðað við það sem búið var að lofa. Ef vilji er til þess að gera stórátak í vegamálum, eins og ráðherrar lýsa hér yfir, á að taka ákvörðun um að það sé gert á vegum ríkisins og þá getum við byrjað strax. Raunin er hins vegar önnur, það er verið að skera niður og fresta vegaframkvæmdum á Vestfjörðum og Norðausturlandi sem eru búnar að vera á vegáætlun í mörg ár og síðan lofa menn út og suður burt frá raunveruleikanum. Slíkt er ekki heiðarlegt. Herra forseti. Ég hef rakið nokkur atriði til viðbótar í umfjöllun um fjárlagafrumvarpið. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon fór mjög ítarlega í gegnum efnahagsforsendur frumvarpsins fyrir næsta ár og hvert stefnir í efnahagsmálum þar sem hann dró upp mikil varnaðarorð og lýsti því hvernig ástandið hefur verið á þessu ári. Viðskiptahallinn er tvöfalt meiri en ráð var fyrir gert. Hann verður líklega um 210–220 milljarðar kr. á þessu ári en samkvæmt spánni sem gerð var fyrir ári síðan var gert ráð fyrir að hann yrði 110 milljarðar. Þetta er tvöföldun. Mönnum finnst þetta allt í lagi. Ráðherrum ríkisstjórnarinnar finnst það allt í lagi, sem sýnir hversu glámskyggnir þeir eru á það sem er að gerast.  Það hefur verið samdóma álit annarra en ríkisstjórnarinnar, annarra en ráðherranna, ég held að það hafi verið samdóma álit flestra sem hafa spáð fyrir um efnahagsþróun á næsta og þar næsta ári að efnahagsástandið sé í mikilli óvissu og það velti á því hvort áfram verði kynt undir frekari stóriðjuframkvæmdir eða ekki. Verði kynt undir áframhaldandi stóriðjuframkvæmdir, verði gefið fyrirheit um að áfram eigi að halda á þeirri braut, verður áfram gríðarleg þensla í efnahagslífinu hér á landi, vextir háir og hár og mikill viðskiptahalli, mikill óstöðugleiki og óvíst hversu lengi bæði heimili og atvinnulíf bera slíkt. Því er mjög mikilvægt að ríkisstjórnin gefi nú yfirlýsingu, við höfum krafist þess, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að ríkisstjórnin gefi yfirlýsingu um að sett verði stóriðjustopp og efnahagslífinu gefið tækifæri og tóm til að ná jafnvægi á ný og aðrar atvinnugreinar fái einnig sitt eðlilega svigrúm í atvinnulífi þjóðarinnar. Um það stendur raunar baráttan á næsta ári, hver verði stefnan í efnahagsmálum. Verður óbreytt stóriðjustefna þessarar ríkisstjórnar eða verður horfið frá henni og tekin upp efnahags- og atvinnustefna sem leiðir til meira jafnvægis og meira öryggis, bæði fyrir fjölbreytni atvinnulífsins vítt og breitt um landið og fyrir efnahag og afkomu einstaklinganna og fjölskyldnanna. Um það verður tekist á í vor en þetta frumvarp, herra forseti, segir ekkert um það. Þetta frumvarp lætur því ósvarað hver er raunveruleg stefna ríkisins í efnahagsmálum fyrir næsta ár og slíkt er mikið ábyrgðarleysi í því ástandi sem við nú búum við.

Hæstv. forseti. Við erum komin undir lok 3. umr. um fjárlög fyrir komandi ár og ætla ég ekki að hafa langt mál um það efni. Talsmaður okkar í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, hv. þm. Jón Bjarnason, hefur gert rækilega grein fyrir afstöðu okkar til fjárlaganna en í frumvarpinu og þeim þingmálum sem fram hafa komið í tengslum við það kristallast mismunandi pólitískar áherslur innan þingsins. Annars vegar er sú stefna sem þjóðin hefur fengið að kynnast á undanförnum árum, allar götur frá árinu 1995 þegar Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur gengu í eina sæng, og hins vegar þær áherslur sem koma frá stjórnarandstöðunni og birtust m.a. í sameiginlegri tillögugerð Frjálslynda flokksins, Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs um að gera nú átak til að draga úr misskiptingunni í landinu. Við vildum, og viljum, byrja á því að rétta kjör þeirra hópa sem lakast standa. Við beinum sjónum okkar til öryrkja, til þeirra hópa aldraðra sem búa við lökust kjörin. Í samræmi við þetta lögðum við fram ítarlegt þingmál í upphafi þings sem gengur í grófum dráttum út á að draga úr skerðingaráhrifum tekna og auka möguleika lífeyrisþega til að bæta kjör sín. Í þingmáli stjórnarandstöðunnar er gert ráð fyrir hækkunum á ýmsum grunngreiðslum til lífeyrisþega og öryrkja og má nefna að við viljum að ráðstöfunarfé við dvöl á stofnun hækki um 50% og fleira mætti telja til. Ég segi: Við vildum, og viljum enn. Þessar tillögur stjórnarandstöðunnar hafa ekki náð fram að ganga í þinginu en við gerðum tillögur um breytingu á fjárlagafrumvarpinu og voru þær felldar við nafnakall eftir 2. umr. um fjárlögin. Ég hef áður gert grein fyrir þessum tillögum okkar, og margir þingmenn stjórnarandstöðunnar, og ætla ég ekki að hafa fleiri orð um þær að sinni. Venju samkvæmt hefur þessi umræða um fjárlögin verið blanda af almennri efnahagsumræðu og umræðu um einstaka liði fjárlaganna. Frumvarpið kom til umsagnar hjá efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis þar sem ég á sæti og sendi nefndin álit sitt til fjárlaganefndar áður en 2. umr. hófst. Álit efnahags- og viðskiptanefndar kom fram í þríþættu formi, frá stjórnarmeirihlutanum, frá Samfylkingu og svo frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði en að því áliti stóð ég. Áherslur mínar í umsögn til fjárlaganefndar lutu fyrst og fremst að forsendum fjárlaganna. Hv. þm. Jón Bjarnason gerði grein fyrir því að þegar við stóðum hér fyrir ári var gert ráð fyrir því að við mundum búa við halla á þessu ári sem næmi um 110 milljörðum kr., viðskiptahalla þjóðarinnar. Hann verður að öllum líkindum 220 milljarðar, helmingi meiri en ráð hafði verið fyrir gert. Það segir sig sjálft að slík grundvallarbreyting hefur síðan áhrif inn í alla efnahagsstarfsemina og þar með á fjárlög ríkisins. Við höfum reynt að benda á hið stóra samhengi hlutanna á meðan þingmenn stjórnarmeirihlutans hafa að okkar mati haldið sig við yfirborðið. Þeir hafa sagt sem svo að hér hafi kaupmáttur farið vaxandi, hér hafi verið hagvöxtur en að sönnu hafi verðbólgan verið mikil á undangengnu ári. Verðbólgan nam um 7% á 12 mánuðum sem er mjög hátt og mun hærra en þekkst hefur á svo löngum tíma, frá árinu 1989, en þá fór verðbólgan í um 30%. Það var í undanfara þjóðarsáttarsamninganna svonefndu sem miðuðu fyrst og fremst að því að keyra verðbólguna niður. Þrátt fyrir þetta segir stjórnarmeirihlutinn að hér sé allt í lukkunnar velstandi og einblínir á þann árangur sem hefur náðst í því að ná skuldum ríkissjóðs niður. Það er rétt, þar hefur náðst ákveðinn árangur. Á meðan höfum við viljað skoða allt dæmið, horfa ekki einvörðungu til ríkissjóðs heldur einnig til stöðu sveitarfélaganna en hún hefur versnað hjá þeim sumum, reyndar er ekki hægt að alhæfa um sveitarfélögin í þeim efnum, auk þess sem við viljum horfa á þjóðarbúið í heild sinni, heimilin og fyrirtækin í landinu. Þegar það dæmi er skoðað er myndin ekki eins björt, enda hafa greiningarfyrirtæki sem starfa á alþjóðavísu, eins og greiningarfyrirtækið Fitch, ítrekað sent frá sér viðvaranir. Eftir skýrslu sem ég held að hafi komið fram í febrúar var það ítrekað nýlega að við værum skuldsettasta þjóð sem fyrirtækið væri yfirleitt með í athugun. Þannig hljóta ábyrgir stjórnmálamenn og ábyrgir stjórnmálaflokkar að sjálfsögðu að horfa á málið, horfa á það í heild sinni á sama hátt og við mundum gera ef um væri að ræða bókhald okkar á heimilinu. Við mundum ekki stæra okkur af fínu bílunum sem við værum að kaupa og utanlandsferðum og sumarbústaðnum ef við fjármögnuðum ár eftir ár slíka neyslu með aukinni skuldsetningu. Sá er því miður veruleikinn með okkur og hefur verið á undanförnum árum. Það er mjög mikilvægt að horfa á þessi mál í heild sinni og að við förum að með fullri gát. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta að sinni. Þó get ég ekki horfið frá því án þess að fara aðeins út í þá umsögn sem ég sendi til fjárlaganefndar og sem áður segir snerist fyrst og fremst um forsendur fjárlaganna. Þá horfði ég á væntanlegar stóriðjuframkvæmdir og benti á að nú væri í bígerð undirbúningur að stækkun álversins í Straumsvík sem færi úr 200 þús. tonnum í 460 þús. tonn, þ.e. stækkun um 260 þús. tonn, en á teikniborðinu væri einnig álver í Helguvík upp á 250 þús. tonn og nýtt álver við Bakka á Húsavík upp á 250 þús. tonn. Það var athyglisvert að fulltrúar greiningardeilda bankanna sem komu á okkar fund - reyndar komu einnig fulltrúar Seðlabankans - fulltrúar viðskiptabankanna, KB-banka, Landsbanka og Glitnis, rýndu að sjálfsögðu í þessar tölur þó að áherslur þeirra væru misákveðnar. Ég vil vísa af þessu tilefni í athugasemdir sem bárust frá KB-banka, reyndar í tengslum við ráðstefnu sem bankinn efndi til í byrjun októbermánaðar. Þar segir m.a., með leyfi forseta: „Stóriðjuframkvæmdirnar munu halda gengi krónunnar hærra en gert er ráð fyrir í gengisspá greiningardeildar án stóriðjuframkvæmda. Stóriðjuframkvæmdir munu verka sem mikill stuðningur við bak krónunnar. Gert er ráð fyrir að krónan muni byrja að styrkjast fljótlega á næsta ári vegna yfirlýsingar um álver á Reykjanesi,“ - og takið eftir þessu, áður en hafist er handa um framkvæmdir mun yfirlýsing um að hafist verði handa síðar hafa þessi áhrif. Ég endurtek af því að ég lauk ekki við setninguna sem ég ætlaði að vitna í, með leyfi forseta: „Gert er ráð fyrir að krónan muni byrja að styrkjast fljótlega á næsta ári vegna yfirlýsingar um álver á Reykjanesi, í Straumsvík eða Helguvík, enda lítur út fyrir að til verði orka fyrir eitt 250 þúsund tonna álver á Reykjanesskaganum.“ Þarna er aftur ástæða til að horfa á samhengi hlutann. Ef þessar framkvæmdir verða til þess að styrkja krónuna hefur það afleiddar afleiðingar í för með sér. Erlendir fjárfestar hafa flutt peninga inn til Íslands til að hagnast á þeim mikla vaxtamun sem er hér á landi. Vaxtamunur er meiri en gerist víðast hvar í samanburðarlöndum okkar og þá eru fluttir inn peningar, þeir látnir standa hér á rentu og síðan er hagnaðurinn fluttur úr landi. Slíkir fjárfestar taka eina áhættu og hún er krónan, ef hún veikist getur peningurinn sem þeir hafa flutt til Íslands rýrnað sem því nemur. Hér segir áfram í sömu skýrslu frá KB-banka sem ég vitnaði í, með leyfi forseta: „Það er mikill misskilningur - sem oft hefur komið fram í opinberri umræðu - að erlend verðbréfaútgáfa í krónum sé eitthvert fyrirbæri sem sé ótengt stóriðjuframkvæmdunum. Þessi útgáfa stafar af háum vaxtamun við útlönd þar sem útlendingar hagnýta sér háa íslenska vexti. Vextir er aftur á móti háir vegna þenslu hér innan lands sem að einhverju leyti má rekja til framangreindra framkvæmda. Af þeim sökum má - a.m.k. að hluta til - líta á erlendu verðbréfaútgáfuna í íslenskum krónum sem afleiðingu af mjög hraðri uppbyggingu stóriðju hérlendis.“ Það er þetta sem við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum lagt áherslu á. Skoðum málin í víðu samhengi. Hv. þm. Katrín Júlíusdóttir flutti hér ágæta ræðu í dag og ætla ég að víkja örfáum orðum að einum efnisþætti hennar síðar. Hún talaði um nauðsyn þess að við íhuguðum í alvöru að taka upp evruna, væntanlega með því að ganga í Evrópusambandið, því að ákveðið öryggi fælist í því að vera hluti af sama gjaldmiðli og aðrar þjóðir innan Evrópu. Ég tek alveg undir að vitaskuld fylgdi því stöðugleiki, en þá þarf að skoða ókostina við slíkt. Í efnahagskerfinu eru ákveðnar breytur sem geta rokkað til. Ein breytan er vextirnir, önnur er verðið á gjaldmiðlinum sem getur veikst eða styrkst eftir atvikum og þriðja breytan er atvinnustigið. Það getur farið upp og niður, og spurning á hvað við viljum leggja ríkasta áherslu, að halda hér stöðugleika í verðlagi eða stöðugleika í atvinnu. Um það hefur verið sátt á Íslandi að stefna að því að halda hér sem mestum stöðugleika í atvinnu. Hæstv. forseti. Þetta voru atriði sem ég vildi nefna í hinu breiða samhengi. Ég hef við 2. umr. farið dýpra í þessi mál en í örstuttu máli vil ég staðnæmast við þætti sem hér voru nefndir og ég staðnæmist við ræðu hv. þm. Ástu R. Jóhannesdóttur þar sem hún vék sérstaklega að Landspítalanum – háskólasjúkrahúsi. Það er nokkuð sem hv. þm. Jón Bjarnason hefur einnig hamrað á, með tilliti til Landspítala – háskólasjúkrahúss og sjúkrastofnana á landinu í heild sinni. Þetta er umræðuefni sem ég er heldur ekki ókunnur sjálfur, hef vakið athygli á þeim vanda sem sjúkrahúsin hafa búið við en staðreyndin er sú að Landspítali – háskólasjúkrahús, svo að það dæmi sé tekið, hefur haft frá hinu opinbera, úr okkar sameiginlegu skatthirslum, sömu fjármuni að raungildi og hann hefur haft allar götur frá aldamótum. Hvað er það sem hefur hins vegar breyst? Það sem hefur breyst er að álagið á þessa stofnun hefur stóraukist á þeim árum sem liðin eru. Hv. þm. Ásta R. Jóhannesdóttir vitnaði í bækling sem kom út í lok október sl. um starfsemisupplýsingar - er það víst orðað - um starfsemi á Landspítala – háskólasjúkrahúsi og þar kemur m.a. fram að komum á dagdeildir sjúkrahússins fjölgaði um hátt í 12 þús. á árunum 2000–2005, komum á göngudeildir fjölgaði um 54.500, komum á slysa- og bráðadeildir um 9 þús., kransæðavíkkunum fjölgaði um 226 og hjartaþræðingum um rúmlega þúsund. Hver kransæðavíkkun kostar frá 770 þús. kr. til 1.130 þús., það kemur fram í skýrslunni, og hver hjartaþræðing frá 150–375 þús. kr. Þessi mikla aukning verður en sjúkrahúsið fær sömu fjármuni að raungildi. Síðan hafa átt sér stað stórstígar og gleðilegar framfarir á ýmsum sviðum innan sjúkrahússins. Ég nefni t.d. nýrnalækningar sem eru hluti lækninga sem fram fór erlendis en er kominn hingað heim. Þar eru unnin mikil afrek sem að sjálfsögðu kosta þá einnig peninga. Greiðslur sem fóru fram í gegnum almannatryggingakerfið fara nú fram hjá sjúkrahúsinu og það setur auknar fjárhagslegar byrðar á sjúkrahúsið. Að sjálfsögðu. Síðan er allt skorið við nögl, neitað að hækka framlög til sjúkrahússins til að mæta þessari þörf og menn kóróna allt með því að tala um halla og óábyrga stjórn á þessu sjúkrahúsi eins og ríkisstjórnin hefur gert og fulltrúar hennar. Ég efast ekkert um að það er sitthvað sem má til betri vegar færa en þegar á heildina er litið er þetta mergurinn málsins. Hinir óábyrgu eru þeir stjórnmálamenn sem búa hallann til, ekki hinir sem eru að sinna sjúklingum, gera það prýðilega og sífellt betur og betur. Þetta er fráleitt orðalag úr fyrirtækjarekstri, að nota það um sjúkrahús eins og Landspítala – háskólasjúkrahús. Þetta var eitt atriði sem ég vildi nefna. Annað sem ég staðnæmist við er það sem fram kom hjá hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur þar sem hún vék að Fæðingarorlofssjóðnum og talaði um nauðsyn þess að skoða að nýju þær forsendur sem hann er rekinn á með það að leiðarljósi að bæta stöðu barnafólks. Undir þetta tek ég. Ég tel að við eigum að stefna að því að lengja fæðingarorlofið og við eigum að endurskoða þær ákvarðanir sem teknar voru á sínum tíma um að skerða greiðslur úr þessum sjóði en það var gert með því að lengja viðmiðunartímabilið þar sem reiknað er hvað hverjum og einum ber. Í stað þess að horfa til eins árs var tíminn lengdur um tvö ár og á verðbólgutímum er það svo að því lengra sem menn hafa tímabilið, því lengra sem menn horfa aftur í tímann, því lægri verður viðmiðunarupphæðin. Þetta hefur líka alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir aðra sjóði og nefni ég þar fjölskyldu- og styrktarsjóði opinberra starfsmanna sem hafa tekið sér það hlutverk að jafna muninn sem er á milli greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði og kjara sem konur hjá hinu opinbera bjuggu við áður en lögunum var breytt. Þar var sú viðmiðun uppi að konum yrðu tryggð full laun fyrstu þrjá mánuði í fæðingarorlofi og viðmið við föst laun næstu þrjá mánuði þar á eftir. Eftir því sem greiðslurnar úr Fæðingarorlofssjóðnum eru lægri, þeim mun meiri verður þessi mismunur og er núna að koma þeim sjóði mjög í koll. Að lokum, hæstv. forseti, langar mig til að vekja máls á því háttalagi sem við verðum núna eina ferðina enn vitni að í aðdraganda kosninga. Það er mjög óábyrg framkoma ríkisstjórnarinnar og einstakra ráðherra til að reyna að kaupa sér vinsældir. Það er ekki hægt að nefna það neinu öðru nafni. Við erum með ríkisstjórn og búum við þau afarkjör að þurfa að sæta stjórn Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks sem eiga eftir að sitja við stjórnvölinn í rúma fimm mánuði. Það er ekki nóg með að þeir setji núna hin makalausu einkavæðingarlög, ráðstöfun Landssímapeninganna sem nær fram til 2012, fram á næstu kjörtímabil, heldur eru menn núna byrjaðir að lofa vegaframkvæmdum fram í tímann. Hæstv. samgönguráðherra Sturla Böðvarsson lofar breikkun vega og einkaframkvæmd, lofar núna einhverjum fyrirtækjum að fá peninga frá skattborgaranum í framkvæmdir á næstu fjórum, fimm árum. Þetta á að vera í einkaframkvæmd. Á sama tíma fáum við skýrslur frá Ríkisendurskoðun sem sýna okkur fram á að þetta er dýrara, þetta er óskynsamleg lausn fyrir skattgreiðandann. Hún er dýrari. Engu að síður lofar hæstv. ráðherra fyrirtækjum í landinu að þau eigi að fá aðgang að skatthirslum almennings með þessum hætti. Þetta er fullkomlega óábyrg afstaða. Framsóknarflokkurinn hefur sérhæft sig í því alltaf fyrir kosningar að fara hér um með skæri og klippa á borða, opna eina stofnun hér og stækka aðra þar. Sjálfstæðisflokkurinn gerir þetta líka og horfi ég þá fyrst og fremst til loforða í vegamálunum. Það eru allir sammála um að það eigi að bæta vegaframkvæmdir í landinu en við eigum að standa að verki á ábyrgan hátt. Þessar ákvarðanir á að taka eftir yfirvegaða og faglega umræðu í þinginu í samráði við okkar bestu sérfræðinga hjá Vegagerðinni. Ég vil minna á það þegar menn tala um hið opinbera og fyrirtækin og samspil þeirra á milli að á Íslandi er Vegagerðin framkvæmdaraðili aðeins að litlum hluta til. Það er leitað til fyrirtækja og það er framkvæmt á grundvelli útboða, aðskiljanlegar framkvæmdir. Það er fyrirkomulag sem hefur verið þróað en hitt er af allt öðrum toga, að fela fyrirtækjum framkvæmdina og lofa þeim hlutdeild í sköttum um ókominn tíma, oft áratugi fram í tímann. Það er allt annar handleggur. Þetta er eins og gamla nýlenduverslunin þegar hún var sem verst og einstaklingar eða fyrirtæki fengu landsvæði, heil lönd jafnvel, til að ráðskast með. Það er þetta sem verið er að gera, það er verið að fara inn á þessar brautir. Og ég minni á að það er ekki samstaða um þetta, ekki einu sinni innan Sjálfstæðisflokksins. Ég er búinn að lesa greinar eftir hæstv. fyrrverandi samgönguráðherra Halldór Blöndal. Hann er þessu algerlega andvígur. Hvað þykir Framsóknarflokknum um þetta? Er þetta samkvæmt ákvörðun í ríkisstjórn? Hefur hæstv. samgönguráðherra umboð ríkisstjórnarinnar til að tala á þennan hátt, bjóða upp á einkaframkvæmd í samgöngumálum á næstu árum? Er þetta rætt í ríkisstjórn? Ég held að við þurfum að fá upplýsingar um þetta áður en þinghlé hefst núna fyrir jólin. Hæstv. forseti. Ég sagði áðan að ég ætlaði ekki að hafa langt mál við 3. umr. fjárlaga. Ég hef áður gert grein fyrir sjónarmiðum mínum við 1. og ekki síður 2. umr. fjárlaganna og vísa enn fremur í aðra þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sem hafa gert grein fyrir afstöðu okkar og þá að sjálfsögðu fyrst og fremst fulltrúa okkar í fjárlaganefnd, hv. þm. Jón Bjarnason.