Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 17. apríl 1980. Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Norðurl. v., Bogi Sigurbjörnsson skattendurskoðandi, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Ingólfur Guðnason, 5. þm. Norðurl. v.“ Bogi Sigurbjörnsson hefur áður átt sæti á þessu þingi og býð ég hann velkominn til starfa á nýjan leik.



Herra forseti. Við höfum orðið þess vör síðustu daga, að af hendi ráðh. og ríkisstj. er lögð mikil áhersla á að skýra okkur frá þeim málum sem ríkisstj. telur sér þörf á að ná fram fyrir þinglok. Nú er það auðvitað öllum hv. þm. ljóst, að Alþingi Íslendinga er ekki eingöngu afgreiðslustofnun fyrir hæstv. ríkisstj. á hverjum tíma, heldur og til þess að ræða og afgreiða önnur frv. og þáltill. sem eru bornar fram. Og það er erindi mitt hingað að vekja athygli hæstv. forseta þessarar deildar á því, að mér þykir nokkuð vanta á að sumar nefndir þessa þings vinni þau störf, sem þeim er ætlað, og engu líkara en málum sé í sumum þeirra stungið ofan í möppu og lokuð þar af. Ég leyfi mér að benda á það, að ég flutti hér mál sem vísað var til hv. allshn. þessarar deildar. Mér er kunnugt um að það hafa borist umsagnir sem leitað var eftir frá hagsmunaaðilum, jákvæðar umsagnir, en þessar umsagnir og afgreiðsla viðkomandi mála er látin liggja í þessari hv. nefnd án þess að afgreiðsla fari fram. Ég óska mjög eindregið eftir því, að hæstv. forseti deildarinnar hvetji formenn nefndanna og nefndarmenn til að gegna þeirri þingskyldu sinni að vinna í þingnefndum á þann veg sem ætlast er til. Og ég geri persónulega kröfu til þess sem þingmaður, að þessi frv., sem ég hef lagt hér fram, fái afgreiðslu úr nefnd. Það er svo undir þinginu komið, hvort frv. nái fram að ganga eða hvort þau verða felld eða vísað til ríkisstj. eða látin liggja. En ég óska eftir því eindregið, að viðkomandi nefndir afgreiði þau mál sem hjá þeim liggja.



Herra forseti. Ég hef til þess að gera nýverið tekið við formennsku í allshn. Nd. Ég var þar formaður á næstliðnu þingi einnig, og þá voru haldnir þar á fjórða tug funda, og hygg ég að sú nefnd hafi verið starfsöm með ágætum. Hins vegar veit ég að hv. landsk. þm. Pétri Sigurðssyni er kunnugt um það, að þingstörf öll hafa verið með meira óreiðusniði í vetur. En það hefur þegar verið haldinn, eftir að ég tók við, einn fundur í þessari nefnd. Ég skal viðurkenna að það stóð til að halda fund í morgun, en venjulegur fundartími allshn. er samkv. umtali við nm. á mánudagsmorgnum. Það láðist að boðá þennan fund fyrir helgi og ég vil biðja hv. þm. og deildina afsökunar á því. Fundur í allshn. Nd. hefur þegar verið boðaður kl. 10 í fyrramálið.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að taka undir orð hv. 1. landsk. þm. Ég vil aðeins upplýsa hér að menntmn. Nd. hefur einu sinni komið saman síðan þing hófst. Nú liggja fyrir þeirri nefnd umsagnir frá ég held velflestum sveitarfélögum hér í nágrenninu varðandi frv. um sinfóníuhljómsveit, sem fyrrv. hæstv. dómsmrh. og menntmrh. lagði fram fyrr í vetur. Þetta er frv. sem mjög er beðið eftir að verði að lögum og hefur að engu verið sinnt síðan nefndin kom einu sinni saman og óskaði eftir umsögnum. Ég vil einnig benda á að nefndin hefur engan formann. Hæstv. núv. menntmrh. var formaður nefndarinnar. Síðan tók sæti hans hv. þm. Ingólfur Guðnason, sem ég sé að nú er farinn til útlanda og kominn varamaður í hans stað, og ég verð að lýsa hneykslun minni á þessum vinnubrögðum. Sama má segja um margar nefndir þingsins, og ég satt að segja fagna því, að hér skuli koma fram gagnrýnisrödd í þessa veru. Þetta eru ekki vinnubrögð sem eru sæmandi Alþ., og ég skora á þingheim aðvinna bráðan bug að því, að hv. þm. fari að vinna.



Herra forseti. Ég get vel tekið undir þá gagnrýni sem fram hefur komið á því, að nefndir starfi ekki, og ég veit ekki annað en það sé nefndarformanna, hvers svo sem er, að sjá um að nefndir starfi eðlilega. Nefnd hefur verið hér menntmn. Nd., og rétt mun það að ég var kosinn formaður hennar. Ég sagði mig úr þeirri nefnd, að ég hélt á mjög tryggilegan hátt, þegar ég tók við núv. embætti mínu, og við framsóknarmenn kusum nýjan mann í þá nefnd af okkar hálfu. Um formennsku get ég engu ráðið í því efni, og satt að segja hélt ég að það væri nefndarinnar að ganga frá því. Ekki veit ég annað en að varaformaður sé og hafi verið kosinn í nefndinni, og það hlýtur þá að vera hans að sjá um framgang mála í þeirri tilteknu nefnd. En burtséð frá því, þá er ástæða til að taka undir þessa gagnrýni, að nefndir eiga að sjálfsögðu að starfa og starfa sjálfstætt án nokkurs eftirrekstrar frá forsetum þingsins eða frá einstökum ráðherrum.



Ég vil taka það fram vegna þeirra umr. sem orðið hafa nú, að það eru vissulega orð í tíma töluð sem hv. 1. landsk. þm. fór hér með. Ég vísa því að vísu frá, sem fram kom hjá hv. 9. þm. Reykv., að ríkt hefði sérstök óreiða í þingstörfum. Þingstörf hafa verið með allt öðrum hætti að vísu - af ástæðum sem allir þekkja, þar sem stjórnarskipti urðu nú í vetur - og Alþ. haft annað að vinna að málum af þeim sökum sérstaklega. Ég hef haft í huga nú, frá því að mér barst í hendur óskalisti hæstv. ríkisstj. um afgreiðslu mála á þessu þingi, að boða vinnunefnd deildarinnar - og raunar hef ég haft samráð við hæstv. forseta Sþ. um að vinnunefndir beggja deilda komi saman til fundar til að ræða um stöðu mála í hinum einstöku nefndum. Að vísu er þess að geta, að í þingsköpum er vinnunefndunum mjög þröngur bás markaður, má segja, þar sem þær eiga eftir orðanna hljóðan þar nær einvörðungu að hafa með það að gera að hlutast til um að fundartímar nefnda rekist ekki á, en í öðru lagi að hafa afskipti af málum ef skipta þarf um menn í nefndum. Vinnunefndir eru skipaðar formönnum í nefndum hv. deildar, en forseti er formaður nefndarinnar. Ég hygg að það gæti verið góður siður að hafa reglulega fundi, eins og mánaðarlega, með vinnunefndunum til þess að menn geti borið saman bækur um það, hvernig unnið skuli að framgangi málanna. Með vísan til þessarar umr. kalla ég nú sem ákafast eftir málum úr nefndum og það er hv. formanna í viðkomandi nefndum að verða við því ákalli. En eins og ég segi, að öðru leyti munum við forsetar beita okkur fyrir því, að vinnunefndir komi saman til skrafs og ráðagerða, því að það er ekki neitt lítið sem fyrir liggur að vinna að á hinu háa Alþingi ef uppfylla á allan óskalista hæstv. ríkisstj. um þau mál, sem hún álítur nauðsynlegt að nái fram að ganga áður en þingi lýkur. Ég vil svo að öðru leyti ekki gera það að umræðuefni, þar sem þingflokkum hefur ekki enn gefist kostur á að ræða þau mál.



Herra forseti. Mér heyrist að hér hafi verið kvartað undan því, að nefndir þingsins hafi ekki starfað eðlilega, og því miður heyrist mér að menn setji allar nefndir undir sama hatt. Ég er m. a. formaður sjútvn. í þessari hv. deild. Sú nefnd hefur fengið fjöldamörg mál til meðferðar af ýmsu tagi frá fleiri en einni ríkisstj. Öll þessi mál hafa verið afgreidd úr þeirri nefnd um leið og kostur hefur verið á að ganga frá þeim. Þar hefur aldrei neitt mál legið óafgreitt og er ekki enn. Herra forseti. Vegna þess að menn töluðu þannig um nefndir, að það mátti skilja að eins væri ástatt í þeim öllum, þá vildi ég leyfa mér að taka þetta fram fyrir hönd þeirrar nefndar sem ég veiti forstöðu í þessari hv. deild.



Herra forseti. Aðeins til þess að láta það koma hér fram, sem ég veit að hv. síðasti ræðumaður var að biðja um, að honum yrði hrósað fyrir formannsstarf í sjútvn., þá skal ég fúslega verða við því. En að sjálfsögðu gildir sú gagnrýni, sem ég var með og beindist að starfi einnar nefndar, og reyndar kom það fram í máli hv. 8. landsk. þm., að hún gagnrýndi störf í annarri nefnd. Hitt veit ég, að það eru fleiri nefndir sem starfa hér og starfa vel. Ég á sæti í nokkrum þeirra og það er vel unnið þar. En sérstaklega er vel unnið í þeirri nefnd sem er undir stjórn hv. síðasta ræðumanns.



Herra forseti. Menn eru nú seinþreyttir til vandræða, en svo getur um þverbak keyrt að menn geti ekki orða bundist. Eins og hæstv. forseti gat um eru hér tvö mál á dagskrá sem báðum verður að kippa út. Vegna hvers? Vegna þess að hæstv. ríkisstj. eða viðkomandi ráðh. eru ekki tilbúnir til þess að tala fyrir málunum. Annað þessara mála hefur, að ég held, legið fyrir þingi áður og ættu allar upplýsingar þar að lútandi að vera fyrir hendi. Mér þykir það með eindæmum, að slík vinnubrögð skuli vera hér á Alþ. eins og þetta ber vitni. Það er full ástæða til þess að vekja athygli á því, að hér er ekki hægt að halda áfram þingstörfum með eðlilegum hætti vegna þess að hæstv. ríkisstj. og hæstv. ráðh. eru ekki sjálfir reiðubúnir til að tala fyrir þeim málum sem eiga að vera löngu komin til umr. hér í þinginu.



Herra forseti. Umr. hér áðan snerust um það, að nefndir skiluðu seint og illa af sér störfum. En nú bregður svo við, að hv. síðasti ræðumaður kvartar yfir því, að nefndir fái ekki eitt stórmál í viðbót til meðferðar. Ég hef ekki annað um þetta að segja en það, að ég mun við fyrsta tækifæri - ég tók við þessu máli af öðrum - tala fyrir þessu máli, þannig að sú nefnd, sem það fær til meðferðar, hafi eitthvað að gera á næstu dögum og vikum.