Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt í samráði við yfirdýralækni. Það er um breyt. á l. nr. 23 27. apríl 1959 um sauðfjárbaðanir. Í 1. gr. frv. er lagt til, að sauðfjárbaðanir fari næst fram á tímabilinu 1. nóv. til 15. marz, veturinn 1971–1972. Eftir það er heimilt að baða annað hvert ár, en á sama tíma vetrar. Eins og l. nú eru, ættu sauðfjárbaðanir að fara fram á þessu hausti og fyrri part næsta vetrar, en víða utan af landi hafa komið beiðnir frá bændum um það að fresta sauðfjárböðun að þessu sinni. Hefur það mál verið borið undir yfirdýralækni, og hann hefur talið, að það væri hættulaust að fresta böðun. Lengi vel var það í l., að baða skyldi ár hvert, en fyrir 10 árum var eftir beiðni Búnaðarþings og Búnaðarfélags Íslands á það fallizt að breyta l. þannig, að ekki væri skylt að baða nema annað hvert ár. Sumir töldu, að af þessu gæti stafað hætta, en 10 ára reynsla hefur sýnt, að það er ekki um slíkt að ræða. Færilús og kláði er næstum alveg úr sögunni, enda þótt ekki hafi verið baðað oftar en annað hvert ár. Talið er, að þótt frestun verði nú á böðun, sé ekkert til fyrirstöðu að láta böðun fara fram á þeim stöðum, þar sem kláða yrði vart eða annarra óþrifa. Telur yfirdýralæknir því - og héraðsdýralæknar - ekkert því til fyrirstöðu að verða við þessum óskum, sem fram hafa komið frá mörgum bændum að fresta sauðfjárböðun að þessu sinni. Það er augljóst mál, að ef úr þessu á að verða, þarf að hraða lögfestingu þessa frv., og vænti ég, að hv. Alþ. hafi ekki við það að athuga, þótt þessi lagabreyting verði gerð samkv. óskum bænda, þar sem yfirdýralæknir og héraðsdýralæknar telja hættulaust að breyta l. á þennan hátt. Ég vil, herra forseti, að lokinni þessari umr. leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Þetta frv. var flutt á síðasta Alþ. og var vísað til hv. menntmn. þessarar d. N. fjallaði mjög ítarlega um frv., en tókst þó ekki að ljúka meðferð þess sökum mikilla anna á síðustu vikum síðasta þings. Þess vegna er frv. nú endurflutt alveg óbreytt frá því, sem það var flutt í fyrra, en það er eins og nefndin hafði gengið frá því, nefnd, sem í áttu sæti útvarpsstjóri Andrés Björnsson, formaður útvarpsráðs, Benedikt Gröndal, og dr. Þórður Eyjólfsson, fyrrv. hæstaréttardómari. Þar eð ég geri ráð fyrir því eða er raunar fullviss um, að aðalefni málsins er þm. kunnugt frá því að ítarleg framsöguræða var flutt fyrir því í fyrra, þá skal ég nú láta mér nægja að minna á, hver eru helztu atriði frv., hver eru helztu nýmælin, sem í frv. felast. Þetta frv. gerir ráð fyrir því, að Ríkisútvarpið verði sjálfstæðari stofnun í framtíðinni en það hefur verið hingað til. Það var eindregin skoðun nefndarinnar, að svo skyldi vera og ég er því fyrir mitt leyti og ríkisstj. sammála, að að því skuli stefnt. Ríkisútvarpið gegnir mjög mikilvægu hlutverki í íslenzku menningarlífi og íslenzku þjóðlífi og það er heppilegt og eðlilegt, að slíkar stofnanir séu sem óháðastar, að sem allra minnst hætta sé á afskiptum stjórnmálayfirvalda af stofnunum sem þessari. Íslenzka ríkið hefur samkv. öðrum lögum einkarétt á starfrækslu útvarps og með þessu frv. er gert ráð fyrir því, að þessi einkaréttur sé afhentur Ríkisútvarpinu. Þá er það nýmæli í frv., eina nýmælið, sem ég tel orka nokkurs tvímælis og vil beina sérstaklega til hv. n. að athuga rækilega, en það er ákvæði frv. um breytingar á reglulegum kosningum útvarpsráðs. Hingað til hefur sérhvert nýkjörið Alþ. kosið útvarpsráð og menntmrh. skipað formann þess og hefur þetta verið gert til þess, að jafnan sé tryggt gott samstarf á milli stjórnvalda, sem fara með umboð Alþingis annars vegar og yfirstjórnar útvarpsins hins vegar, vegna þess hve mikið er undir því komið, að gott samstarf sé milli þessara aðila. Þetta hefur verið svo um langt skeið. Hér er hins vegar gert ráð fyrir því samkv. tillögu nefndarinnar, sem frv. samdi, að útvarpsráð verði kosið til fjögurra ára, þannig að svo getur vel farið, að þeir menn, sem kosnir eru í útvarpsráð að meiri hluta, séu ekki úr sömu flokkum og fara með meirihlutavald á Alþ. og þá sömuleiðis, að formaður útvarpsráðs sé ekki skipaður af þeim menntmrh., sem sitja kann. Sú skipan, sem frv. gerir ráð fyrir, hefur ýmsa kosti. Hún gerir útvarpið óháðara stjórnvöldum en verið hefur, en því er ekki að leyna, að þeirri skipan fylgir líka nokkur ókostur. Það kann að vera, að það torveldi samstarf útvarpsráðs og ríkisstj. eða menntmrn. og þá sérstaklega samstarf formanns útvarpsráðs og menntmrh., ef þeir eru úr sínum flokknum hvor, þ. e. ef formaðurinn er samkv. gamalli skipan úr flokki, sem er í stjórnarandstöðu. Ég vil ekki gera mikið úr þessu, ekki mikið úr hættunni á því, að slíkt kunni að leiða til nokkurra vandræða En ég vil vekja athygli á því, að þetta er mikilsverð breyting frá því, sem verið hefur, og gæti undir vissum kringumstæðum verið báðum aðilum til nokkurs tjóns, menntmrn. annars vegar og svo Ríkisútvarpinu hins vegar. Ég fyrir mitt leyti get þó vel fellt mig við þá skipan, sem hér er lögð til. Sama gildir um ríkisstj. Annars væri frv. ekki flutt í því formi, sem það er flutt, en ég vil vekja athygli þm. og hv. n. á því, að hér er um mikilsverða breytingu að ræða og réttara að athuga hana vandlega. Þá er það eitt mikilvægasta nýmæli frv., að gert er ráð fyrir því að leggja 5% afnotagjalda hljóðvarps og sjónvarps í framkvæmdasjóð til þess að tryggja stofnuninni viðunandi húsnæði og tækjakost, en það er öllum, sem til þekkja, kunnugt, að vöxtur útvarps og sjónvarps hefur verið svo geysihraður á allra síðustu árum, að það húsnæði, sem nú er notað, sérstaklega fyrir hljóðvarpið, er orðið ófullnægjandi og nauðsynlegt er innan allt of langs tíma að hefjast handa um allsherjarbyggingu fyrir Ríkisútvarpið í heild, þ. e. bæði hljóðvarp og sjónvarp. Með þessu ákvæði væri stigið mjög mikilvægt spor til þess að leysa til frambúðar úr húsnæðisþörf þessarar mikilvægu stofnunar. Þá eru í frv. gerðar veigamiklar og jafnvel mjög nauðsynlegar breytingar til hagræðingar á innheimtu afnotagjalda fyrir sjónvarpið, og jafnframt því er Ríkisútvarpið fær lögveð í hverju sjónvarpstæki og innheimtustjóri þess fær fógetavald, þá er felld niður heimild starfsmanna Ríkisútvarpsins til þess að fara inn á heimili manna til eftirlits með útvarpsnotum. Þessi heimild er í gildandi lögum, hefur ekki verið notuð, að mínu viti alveg réttilega, en rétt þykir nú að fella hana niður. Þá er og í fyrsta skipti í þessu frv. gert ráð fyrir, að sett séu í lög ákvæði um ábyrgð á útvarpsefni, og tel ég þetta í raun og veru vera annað merkasta nýmæli þessa frv. Í gildandi lögum eru engin ákvæði um það, hver beri ábyrgð á efni, sem flutt er í hljóðvarp eða sjónvarp, ef einhver aðili telur á sig hallað með flutningi þess efnis, þannig að hann telji sig t. d. eiga skaðabótaskyldu eða eigi rétt á að fá dæmt fyrir meiðyrði, svo að ég nefni dæmi. Engin regla er til um þetta í gildandi lögum og heldur engar dómsvenjur. En þetta er efni, sem mjög hefur verið rætt í öllum nágrannalöndum, ekki sízt í Svíþjóð núna á undanförnum árum og þegar hafa verið settar um reglur þar; og eru reglur þessa frv. settar með hliðsjón af því, sem vitrustu menn hafa talið skynsamlegt og rétt í nálægum löndum, en efnið er mjög vandmeðfarið. Ég tel brýna nauðsyn bera til þess, að á þessu vandamáli sé tekið og um þetta séu fastar reglur og tel, að þær reglur, sem hér eru settar, séu mjög hófsamar og varlegar og að öllu leyti mjög skynsamlegar. Þetta eru meginnýmælin í þessu frv. og vildi ég, herra forseti, leyfa mér að lokinni þessari umr. að leggja til, að frv. yrði vísað til 2. umr. og hv. menntmn. Ég vona, að mér sé óhætt að segja með sanni, að athugunum hv. menntmn. í fyrra hafi verið komið svo langt, að hún ætti að geta lokið störfum sínum tiltölulega fljótlega, þannig að málið komist til Ed. Málið er mjög vandlega undirbúið, en ég teldi mjög æskilegt, að hið háa Alþ. gæti afgreitt það fyrir jól, þannig að þessi nýju lög gætu tekið gildi 1. jan. 1971.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var til umr. hér á hv. Alþ. á s. l. vetri, gerði ég aths. við það í sambandi við innheimtuna og þær reglur, sem gilda um fjármál Ríkisútvarpsins. Þar sem frv. er nú flutt óbreytt eins og hæstv. menntmrh. tók fram, þá vil ég við þetta tækifæri vekja athygli á þessum aths., svo að hv. menntmn., sem fær frv. til meðferðar, megi muna eftir þeim. Að öðrum kosti gæti verið litið svo á, að þær hefðu niður fallið. Í þessu sambandi vil ég vekja athygli á 15. gr. frv., en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta, þegar talað er um innheimtu á hljóðvarps- og sjónvarpsgjaldi: „Í reglugerð má ákveða, að afnotagjald skuli greitt af hverju sjónvarpstæki, þótt fleiri séu en eitt á heimili eða í stofnun, og að gjald skuli greiða af útbúnaði til hljóðvarpsmóttöku í sjónvarps- eða talstöðvartækjum. Einnig má ákveða, að gjald skuli greiða af viðtækjum, sem notuð eru í bifreiðum eða skipum. Ef stofnun greinist í deildir, má ákveða, að greiða skuli fyrir útvarpsafnot í hverri deild um sig“. Hér er um nokkuð víðtækan vanda að ræða, en mun vera breyting á því, sem er um framkvæmd á þessum hlutum nú. Ég vil því segja það, sem ég sagði í fyrra, að það orkar meira en tvímælis, og álít, að það sé algerlega rangt, að sami notandi sé að greiða útvarpsgjald af mörgum útvörpum, þó að hann þurfi að færa sig til, t. d. út í bifreið sína. Þetta er mjög ósanngjarnt og alls ekki viðeigandi að fara að festa þetta í lög nú. Enn fremur vil ég vekja athygli á því, að innheimtumaður útvarpsins skuli eiga að fá fógetavald í innheimtuaðgerðum sínum. Ég skal játa það, að ég er ekki svo vel að mér, að mér sé kunnugt um það, hvort fordæmi er fyrir slíku á landi hér. Ég tel, að það orki tvímælis, því að í slíkum tilfellum sé það eðlilegt, að fógeti á staðnum fari með fógetavaldið í þessum málum sem öðrum, en ekki að innheimtumaðurinn fái hér fógetavald til framkvæmda, það sé mjög óeðlilegt og gæti dregið dilk á eftir sér, því að fleiri aðilar mundu inn á þessa braut vilja hverfa. Á þessum atriðum vil ég vekja sérstaka athygli eins og ég gerði hér í fyrra, til þess að menn geti athugað málið betur og gert sér grein fyrir, fullkomlega grein fyrir, hvað hér er á ferðinni, því að það er greinilegt á þessu frv., að það er fyrst og fremst samið með sjónarmið útvarpsins fyrir augum, enda er það ekki óeðlilegt, þar sem formaður útvarpsráðs og útvarpsstjóri skipa meiri hl. í endurskoðunarnefndinni.



Herra forseti. Það er mjög eðlilegt, að gerðar séu aths. við þau ákvæði í þessu frv., sem fjalla um innheimtu útvarpsgjalda. Þau hafa verið mjög umdeilt mál um langa hríð og hefur verið erfitt að framkvæma þau svo að öllum líki. Þessi gjöld hafa ekki verið há hér á landi miðað við önnur lönd og ég hygg, að það sé fyrst og fremst framkvæmdin á þessu, sem hefur valdið deilum. Það er allmikið undan því kvartað, að það skuli vera sérstakt hljóðvarpsafnotagjald fyrir bíla og get ég vel fallizt á þær röksemdir, sem venjulega eru færðar fram, eins og við heyrðum nú hjá hv. síðasta ræðumanni, að einkennilegt sé, að maður þurfi að borga nýtt gjald, þegar maður fer úr heimili sínu og stígur upp í bílinn. Ástæðan fyrir því að þessi gjöld hafa ekki verið afnumin, er hreinlega sú, að þau eru svo mörg, að það mundi verða veruleg hækkun á heildargjaldinu, ef þessi bílagjöld yrðu afnumin, og ef það yrði gert, væri verið að létta gjöldum af þeim, sem eru það efnaðir, að þeir eiga bíla, og leggja þau yfir á hina, sem ekki hafa ráð á því að eiga bíla með útvarpi. Þetta er afar einfaldur hlutur og þetta er sá þröskuldur, sem ávallt hefur verið staðnæmzt við og hefur valdið því, að þessu hefur ekki verið breytt hingað til. Hv. síðasti ræðumaður taldi mjög varhugavert, að innheimtumaður útvarpsins fengi fógetavald. Þetta kann að virðast við fyrstu sýn mikið skref og óvenjulegt, en ég hygg, að við nánari athugun komi í ljós, að svo er ekki, því að staðreynd er, að núverandi innheimtustjóri Ríkisútvarpsins, sem er lögfræðingur, hefur fengið löggildingu samkv. 33. gr. l. nr. 85 frá 1936 sem fulltrúi við embætti borgarfógeta í Reykjavík, bæjarfógeta í Kópavogskaupstað, bæjarfógeta Hafnarfjarðar og sýslumanns Gullbringu- og Kjósarsýslu og bæjarfógeta í Keflavík. Þetta er þegar í framkvæmd samkv. gömlum gildandi lögum á svæði, sem hefur um eða yfir helming af íbúum landsins. Þegar menn kynna sér þetta ofan í kjölinn, þá hygg ég að muni koma í ljós, að í þessu felst fyrst og fremst stórkostleg hagræðing og fyrir því eru ýmsar ástæður, þannig að ég hygg, að þetta sé fyrst og fremst starfsléttir fyrir fógetaembættið og þar að auki óneitanlega mjög til bóta fyrir allar framkvæmdir á innheimtunni sjálfri, en gagnvart notendum hygg ég, að þetta hljóti að koma nákvæmlega eins út. Annars vil ég geta þess á þessu stigi, að í þessum málum er stöðug þróun, stöðug breyting. Sjónvarpið er ekki nema fjögurra ára gamalt, en það hefur breiðzt miklu örar út um landið heldur en nokkur maður þorði að gera sér vonir um. Til skamms tíma hafa menn rætt um hljóðvarpsgjöldin og talað um, að það ætti að breyta þeim í nefgjöld. Ég held, að þessi hugsun sé nú orðin algerlega úrelt. Í þessu frv. er ein setning í 15. gr., sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Heimilt er með reglugerð að sameina hljóðvarps- og sjónvarpsgjöld í eitt gjald.“ Að sameina hljóðvarps- og sjónvarpsgjöld. Reynslan í öðrum löndum sýnir, að þetta er sú braut, sem hlýtur að verða farið inn á. Hin öra útbreiðsla hér á landi gefur ástæðu til að ætla, að við mundum geta farið inn á þessa braut miklu fyrr heldur en talið hefur verið til skamms tíma, og í því felst að sjálfsögðu feiknaleg hagræðing, að Ríkisútvarpið innheimti eitt gjald af þeim, sem hafa sjónvarpstæki og hljóðvarpstæki, en hafi ekki tvöfalt innheimtukerfi eins og er að verulegu leyti núna, þó áð reynt hafi verið að hagræða þessum hlutum eins og hægt er. En hinu skal ég lofa hv. síðasta ræðumanni og öðrum þm., að þetta verði allt vandlega athugað í þeirri n., sem fær málið til meðferðar.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að þreyta hér neinar kappræður, en út af því, sem hv. 5. þm. Vesturl. sagði, vil ég segja það, að hér er ekki um það að ræða að létta gjöldum af hinum efnuðu og hlífa þeim, sem eru efnaminni í þessu tilfelli. Bifreiðir eru orðnar almenningseign hér á landi og menn reyna að klífa þar þrítugan hamarinn til þess að eignast bifreiðir og hafa útvarpstækin ekki síður. Fer það fyrst og fremst eftir því, hvort menn ferðast mikið einir, sem þeir hafa tækin í bílum sínum, og svo geta þeir auðveldlega komizt framhjá þessu með því að taka lítið tæki með sér út í bílinn og þannig þyrfti ekki að greiða sérstakt gjald. Spurningin er sú: Er það sanngjarnt eða ekki að láta manninn greiða gjald fyrir það, að hann verður að fara af heimili sínu vegna starfs síns eða af öðrum ástæðum í ferðalög og til þess að geta notið útvarpsins, þótt hann sé í bifreiðinni? Og alveg sama er um skipshöfnina og aðra slíka menn. Er þetta sanngjarnt eða ekki og er þetta rétt skattheimta að haga henni þannig? Það má vel vera, að heildarhækkun yrði að vera einhver á útvarpsgjöldunum, en það hefur verið svo, að útvarpsgjöld hafa verið hækkuð, þegar hefur verið talin ástæða til þess vegna starfsemi stofnunarinnar og vegna þess að það hefur orðið að færa þar út starfrækslu, af því að það hefur verið álitið skynsamlegt og réttmætt að lengja dagskrá og annað því um líkt. Þá hafa menn ekki verið að velta fyrir sér, hvort einhverjir í hópnum hefðu efni á því að greiða afnotagjöld af útvarpinu eða ekki, heldur hefur verið talið, að stofnunin þyrfti að auka við sína starfsemi, það kostaði fjármuni og þeim yrði að ná með útvarpsgjöldunum. Eins er það með þetta. Að því er varðar löggildingu á innheimtumanni, þá má það vel vera, að hann hafi orðið eins og fulltrúi við dómaraembætti, en það er annars eðlis heldur en að löggilda hann með sérstökum lagagjörningi eins og hér er ætlazt til, og ég er sannfærður um það, að fleiri mundu vilja koma í það kjölfar, ef þessi stefna væri upp tekin, sem ég tel mjög varhugavert. En aðalatriðið var nú í mínum orðum, að hv. n. athugaði þau atriði, sem ég hef hér drepið á.

Flm. (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Iðnfræðsluráð sér um framkvæmd mála, er varða iðnfræðslu og iðnskóla. Það sér um, að fyrirmælum um iðnfræðslu sé hlýtt, t.d. varðandi skólahald og verknám. Nú er iðnfræðsluráð skipað 9 mönnum, sem eru tilnefndir á þennan hátt: Landssamband iðnaðasmanna tilnefnir 2, Alþýðusambandið tilnefnir 3 og skulu 2 þeirra vera iðnsveinar og 1 fulltrúi iðnverkafólks, Iðnnemasamband Íslands tilnefnir 1. Svo er einn tilnefndur af Félagi ísl. iðnrekenda og einn tilnefndur af Sambandi iðnskóla á Íslandi. Það er efalaust, að af þessum aðilum, sem tilnefna fulltrúa í iðnfræðsluráð, snertir það engan meira heldur en iðnnema, hvernig iðnfræðslan er framkvæmd. Þetta sjónarmið var viðurkennt að nokkru á Alþ. 1965, þegar samþ. var, að einn fulltrúi frá Iðnnemasambandi Íslands skyldi eiga sæti í iðnfræðsluráði. En það liggur hins vegar í augum uppi, að það getur verið erfitt fyrir einn fulltrúa í 9 manna ráði að halda fullkomlega uppi málflutningi fyrir þá þar og rétti þeirra og þess vegna er lagt til í þessu frv., að Iðnnemasambandið tilnefni 3 fulltrúa í iðnfræðsluráð í stað eins nú og fulltrúatölu í iðnfræðsluráði fjölgi samkv. því, þannig að það verði skipað 11 mönnum í stað 9 nú. Þessi breyting, ef á hana yrði fallizt, er mjög í samræmi við þá stefnu, sem nú ryður sér hvarvetna til rúms og fólgin er í því að tryggja aukinn hlut nemenda til áhrifa á kennsluhætti og fræðslumál. Ég legg svo til að, að þessari umr. lokinni verði frv. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.

Flm. (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Eins og kemur fram í grg. frv., þá fjallar það um þá breytingu á tekjuskatts- og eignarskattslögum, að persónufrádráttur einstaklinga og hjóna, frádráttur vegna barns og frádráttur vegna heimilisstofnunar og svo þrepin í skattstiganum, skuli breytast til hækkunar eða lækkunar í samræmi við framfærsluvísitöluna. Nú er sá háttur á þessu, að fjmrh. ákveður breytingar á skattvísitölunni án þess að vera bundinn af nokkrum ákveðnum reglum um það, hvernig hann framkvæmir þær breytingar. Mér finnst rétt að rifja upp í stuttu máli sögu skattvísitölunnar. Það má segja, að hún hafi komið fyrst til framkvæmda á þingi 1953, en þá var gerð mjög víðtæk breyting á lögum um tekju- og eignarskatt, sem þáv. fjmrh., Eysteinn Jónsson, beitti sér fyrir. Þá var það ákvæði sett í lögin, að tölur tekjuskattsstiga, þ.e.a.s. frádrættirnir og skattþrepin, skyldu breytast í samræmi við kaupgjaldsvísitölu, en á þeim tíma var kaupgjaldsvísitalan og framfærsluvísitalan í raun og veru eitt og hið sama. Ástæðan til þess, að þetta ákvæði var sett í lög, var sú, að laun höfðu þá hækkað mjög að undanförnu, ekki vegna þess að rauntekjur hefðu aukizt, heldur vegna þess að dýrtíð hafði aukizt í landinu og laun hækkað samkv. dýrtíðarvísitölu og þess vegna voru skattstigarnir í raun og veru komnir úr öllu samræmi við það, sem löggjafinn hafði upprunalega ætlazt til, þegar þeir voru settir og þess vegna þótti rétt, að það ákvæði yrði sett í lögin, að skattþrepin og frádrættirnir skyldu breytast í samræmi við þær breytingar, sem yrðu á kaupgjaldavísitölu eða framfærsluvísitölu, þannig að það yrði tryggt, að skattar hækkuðu ekki nema því aðeins að hækkun yrði á rauntekjum. Mér finnst rétt að geta þess í þessu sambandi, að þó að þáv. fjmrh., Eysteinn Jónsson, ætti frumkvæði að því á þinginu 1953, að þessi regla var sett í skattalögin, þá var búið að hreyfa þessari hugmynd áður hér á Alþ. og það gerðu tveir þáv. þm. Sjálfstfl. og núv. ráðh., Jóhann Hafstein og Magnús Jónsson. Þeir fluttu þá sérstakt frv., sem hét ekki „um breytingar á tekju– og eignarskattslögum“, heldur „um lækkun skatta í lágtekjum“ og eitt höfuðatriði í því frv. var einmitt það, að skattstigarnir skyldu breytast í samræmi við framfærsluvísitölu. Hæstv. núv. forsrh., en þáv. þm., Jóhann Hafstein, flutti þá merka ræðu um þetta mál á Alþ. og lýsti því mjög rækilega, hvernig skattarnir hefðu farið hækkandi á undanförnum árum, án þess að Alþ. hefði gert nokkra breytingu á skattstigunum, heldur hefði það verið dýrtíðin, sem hefði alltaf verið að hækka þá, án þess að rauntekjur hefðu nokkuð aukizt. Og það var af þeirri ástæðu, sem hann og hv. meðflm. hans, Magnús Jónsson núv. fjmrh., fluttu þetta frv., sem þeir kölluðu ekki frv. um breytingu á tekjuskatts– og eignarskattslögunum, heldur frv. um lækkun skatta á lágtekjum, því að sjálfsögðu voru það lágtekjumennirnir, sem þeir voru fyrst og fremst að hugsa um, eins og reyndar er gert af okkur, sem stöndum að þessu frv. Framhaldandi saga þessa máls var sú, að þetta ákvæði hélzt allt til ársins 1960 eða allan þann tíma, sem Eysteinn Jónsson var fjmrh. eftir að lögin voru sett, en þá var komin hér til valda ný ríkisstj., viðreisnarstjórnin svokallaða og það var eitt af aðalloforðum hennar að fella niður tekjuskatt af almennum launatekjum. Og í samræmi við það voru sett ný skattalög, þar sem skattstigum var verulega breytt frá því, sem var í gildandi lögum, á þann hátt, að það átti að vera nokkurn veginn tryggt, að því er talið var, að tekjuskattur yrði ekki lagður á almennar launatekjur eða meðallaun. Hins vegar var sú breyting jafnframt gerð, að skattvísitalan var alveg felld niður og það mun hafa verið gert í trausti þess, að ríkisstj. mun hafa treyst á, að hún væri alveg búin að ráða niðurlögum verðbólgunnar og dýrtíðarinnar og þess vegna væri óþarft að hafa þetta ákvæði áfram í lögum. En þetta fór nú á aðra leið. Dýrtíðin hefur sjaldan eða aldrei aukizt meira en á þessum tíma og þess vegna sótti hér í sama horfið og áður, að skattar fóru stórhækkandi vegna dýrtíðaruppbótanna, án þess að rauntekjur ykjust nokkuð. Og þess vegna var svo komið á árinu 1964, að skattar, tekjuskattur og útsvör, voru orðnir svo háir, að fram var látin fara athugun á því af hálfu ríkisstj. og sérstakra sérfræðinga, hvað ætti að gera til þess að auðvelda skattgreiðendum skattabyrðina. Niðurstaðan varð sú, að sérfræðingarnir lögðu til, að skattgreiðendum yrðu veitt sérstök lán, tveggja eða þriggja ára lán, til þess að geta greitt skattana. Ég skal nú ekki segja, hvort framkvæmd varð í þessum efnum, en þetta sýnir hins vegar ljóslega, í hvert óefni var hér komið. Þetta leiddi svo til þess, að á næsta þingi voru skattalögin tekin til gagngerðrar endurskoðunar og þá var skattstigum breytt í það horf, að það átti að vera talið nokkurn veginn tryggt, að almennar launatekjur væru undanþegnar tekjuskatti. Og ég er ekki fjarri því, að það hafi nokkurn veginn náðst með skattstigunum, sem þá voru settir, miðað við það ástand, sem þá var í þjóðfélaginu. Þá þótti rétt að taka upp hið gamla fyrirkomulag, skattvísitöluna, en í stað þess að hún hafði áður verið miðuð við kaupgjaldsvísitöluna eða framfærsluvísitöluna, þá var það ákvæði sett, að hún skyldi ákveðin af fjmrh. hverju sinni að fengnum tillögum kauplagsnefndar, hagstofustjóra og ríkisskattstjóra. Þetta mun nú hafa verið framkvæmt þannig, að tillagna kauplagsnefndar, hagstofustjóra og ríkisskattstjóra mun aldrei hafa verið leitað, og verður það að teljast ákaflega undarlegt og óviðeigandi, að lagaákvæðum um jafnmikilsvert mál skuli ekki hafa verið framfylgt hvað þetta atriði snertir, því að það gæti að sjálfsögðu haft veruleg áhrif á ákvörðun skattvísitölunnar af hálfu fjmrh., ef fyrir lægju ákveðnar tillögur frá kauplagsnefnd, hagstofustjóra og ríkisskattstjóra um það, hver hún ætti að vera og þó sérstaklega frá kauplagsnefndinni. En þetta er sú óvenja, sem mjög er farin að tíðkast hér, að það er látið ógert af yfirvöldum og ekki sízt af ráðh. að fara nokkuð eftir því, sem lög mæla fyrir um, hvernig framkvæmd vissra mála skuli vera háttað. Fjmrh. hefur ekki aðeins vanrækt að leita álits þessara aðila, heldur hefur hann ákveðið skattvísitöluna. Ég sé, að hæstv. fjmrh. er að koma hér í salinn og mér finnst því rétt að endurtaka það með nokkrum orðum, sem ég var að segja hér rétt áðan varðandi framkvæmd skattvísitölunnar, en ég var að átelja ráðh. fyrir það, að hann hefði ekki farið eftir gildandi ákvæðum skattalaganna um það, að aflað sé tillagna kauplagsnefndar, hagstofustjóra og ríkisskattstjóra um það, hver skattvísitalan ætti að vera hverju sinni. En það er ekki aðeins óviðeigandi, heldur í raun og veru alveg óverjandi af ráðh. eða hvaða embættismanni, sem þar á hlut að máli, ef hann fer ekki að eins og lög gera ráð fyrir í sambandi við....  En það, sem ég vildi svo segja áfram, er þetta og því getur hæstv. ráðh. ekki mótmælt, að hann hefur ákveðið skattvísitöluna af algeru handahófi á undanförnum árum og án þess að fara eftir nokkrum ákveðnum reglum. Það sést bezt á skattvísitölunni sjálfri, hvernig hún hefur verið frá ári til árs. En ég held, að hæstv. ráðh. geti ekki bent á neina reglu, sem hefur verið farið eftir í þeim efnum, heldur hreint handahóf. Fyrstu árin, sem hæstv. ráðh. tók ákvörðun um þetta, var það þannig, að þá virðist hann hafa fylgt nokkurn veginn framfærsluvísitölunni, en eftir að erfiðleikarnir ganga hér í garð eftir 1967 tekur hann ekki minnsta tillit til þess, hver kaupgjalds- eða verðlagsþróun hefur orðið í landinu og ég má segja, að eitt eða tvö árin hafi sama og engar breytingar orðið á skattvísitölunni, þrátt fyrir það að verulegar hækkanir yrðu á framfærsluvísitölunni og kaupgjaldsvísitölunni og þetta þýddi það, að menn urðu að taka á sig verulega auknar skattabyrðar án þess að rauntekjur þeirra hefðu nokkuð aukizt, og í sumum tilfellum höfðu rauntekjurnar verulega rýrnað eins og sést á skýrslum viðkomandi aðila um það á árunum 1968 og 1969, vegna þess að þá fóru launatekjur eða rauntekjur verulega minnkandi. En á þessum árum hækkuðu bæði útsvörin og tekjuskatturinn eigi að síður, a.m.k. hvað einstaklinga snerti. Þess vegna var líka svo komið á s.l. vetri, að skattvísitalan var ekki ákveðin nema 140 stig, en hefði átt að vera 173 stig, ef framfærsluvísitölunni hefði verið fylgt og miðað við meðaltal hennar árið 1964, þegar skattalögin voru sett á sínum tíma. Það vantaði sem sagt hvorki meira né minna en 33 stig til þess að skattvísitalan fylgdi framfærsluvísitölunni. Nú hefur skattvísitalan fyrir næsta ár enn ekki verið ákveðin, en það hefur verið gefið til kynna í grg. fjárlagafrv., með óákveðnu orðalagi þó, að það muni verða tekið eitthvert tillit til hækkunar á meðaltekjum eða framfærsluvísitölu á þessu ári. En jafnvel þó að svo færi, að það yrði gert og teknar til greina þær verðhækkanir, sem orðið hafa á þessu ári, við ákvörðun skattvísitölunnar fyrir næsta ár, þá mundi samt vanta 33 stig upp á það, að hún fylgdi framfærsluvísitölunni miðað við grundvöllinn frá 1964. Og þessi mismunur mun verða mjög örlagaríkur við ákvörðun skatta á næsta ári, því að hann mundi þýða það, ef hann fengist ekki neitt leiðréttur, að meginhluti eða allt að 60% þeirra launahækkana, sem almenningur hefur fengið á þessu ári, mundi lenda í skatti, ef engin breyting fengist á þessu, eða m.ö.o. meginhlutinn af þessum tekjum mundi komast í það skattþrep, sem greidd eru af 27% í tekjuskatt og 30% í útsvar. Það mundu sem sagt fara nær 60% af launahækkunum þessa árs í tekjuskatt og útsvar, ef ekki fengist frekari breyting á skattvísitölunni, en boðað er í fjárlagafrv. Og það er m.a. til þess að fá leiðréttingu á þessu og til þess að koma í veg fyrir þetta, sem þetta frv. er flutt. Ég hygg, að ég þurfi svo ekki að rekja þetta mál öllu meira að sinni. Ég held, að öllum hljóti að vera það ljóst, að það sé bæði réttlætismál og hagsmunamál fyrir skattþegna, að skattvísitalan á þessum verðbólgutímum sé látin fylgja einhverri ákveðinni reglu. Það sé ekki ákveðið af handahófi hjá fjmrh. hverju sinni, hver hún eigi að vera. Ég leyfi mér svo að leggja til, að, að þessari umr. lokinni verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar umr. Sú ræða, sem hv. 4. þm. Reykv. flutti hér áðan, er gamalkunn. Hann flutti hana, held ég, svona að nokkru leyti óbreytta frá því að hann flutti hana í fyrra. Það þarf ekkert að sanna, að hún sé ekki út af fyrir sig góð, hún var a.m.k. ekkert verri núna en þá, en ég held sannast sagna, að það sé nú ekki ástæða til þess að fara að eyða tíma hv. d. í langar umr. um þetta mál. Það er grundvallarskoðanamunur á milli okkar hv. þm. um viss atriði málsins. Hann lýsti alveg réttilega þróun skattvísitölunnar og hann lýsti réttilega frv. okkar hæstv. núv. forsrh. og skoðun mín frá þeim tíma er alveg óbreytt. En þegar kom aftur að því að ræða um það, hvernig ætti að ákvarða skattvísitölu, þá skilur á með okkur, vegna þess að það er sá grundvallar munur á okkar skoðunum í því efni, að hv. þm. heldur því fram, að það sé sjálfsagt að binda skattvísitölu við framfærsluvísitölu. Ég held því hins vegar ákveðið fram, að það sé nær lagi að miða hana við kaupgjaldsvísitölu og það hafi alltaf verið hugsunin með ákvörðun vísitölunnar, þegar hún var sett í lög, að það ætti að miða við það, að til aukins kaupgjalds, sem menn fá til þess að mæta kjararýrnun vegna aukins framfærslukostnaðar, skuli vera tekið tillit, en ekki með hinum hættinum, sem raunar liggur alveg ljóst fyrir, að hefði verið ógerlegt á síðustu árum, að veita skattgreiðendum beinlínis fríðindi með lækkuðum sköttum, þó að framfærsluvísitala hækkaði. Það hefur aldrei verið hugsunin með þessu ákvæði að mínu viti og ég mun ekki, meðan ég framkvæmi það, framkvæma það með þeim hætti, nema að sjálfsögðu hið háa Alþ. ákveði annað, það er annað mál. Hitt er svo einnig annar þáttur málsins, að ég tel það mjög óæskilegt, að Alþ. festi ákveðna reglu um það, hvernig þessi vísitala verði ákveðin. Ég held, að í öllum tilfellum hljóti það að vera áhugamál fjmrh. að ákveða hana eins háa og hann getur, vegna þess að það er að sjálfsögðu því vinsælla sem hann gerir það og þó að fjmrh. verði að sæta því oft að vera harla óvinsælir, þá vilja þeir nú samt eftir beztu getu, að ég hygg, reyna að gera það, sem líklegt er til að bæta þá úr þeim óvinsældum, þannig að ég held, að enginn fjmrh. hafi löngun til þess að leggja á þyngri skatta heldur en þörf er á, þannig að mín skoðun er sú ákveðið, að þetta eigi að vera tiltölulega opið. Varðandi hitt atriði málsins, að það hefði aldrei verið fullnægt ákvæðum laganna um að leita álits hagstofustjóra og kauplagsnefndar um skattvísitöluna, þá skaut ég því fram, að það væri ekki rétt, það hefði alltaf verið gert. En það er annað mál, að þessir aðilar hafa ekki alltaf gefið umsögn um það, svoleiðis að ég á erfitt með að skjalfesta það. Það liggur að vísu fyrir skjalfest í einu eða tveimur tilfellum, að þeir hafa gefið slíka umsögn, en þá hefur það verið með það óljósum hætti, þar eð þeir telja, að það sé svo erfitt vegna óákveðins orðalags í lögunum að gefa í rauninni um það nokkra umsögn, að þeir hafa í rauninni smeygt sér undan því. En það er ekki vegna þess, að ég hafi ekki sem fjmrh. uppfyllt þau skilyrði að óska eftir því, að þessir aðilar gæfu umsögn, en ég get að sjálfsögðu ekki knúið þá til þess. Þetta er í rauninni það, sem ég vildi sagt hafa í þessu máli og sé ekki ástæðu til þess að lengja umr. meira eða fara að rekja þá ræðu, sem ég flutti hér í fyrra til þess að útskýra nánar afstöðu mína, en í stuttu máli sagt tel ég, að ekki sé með neinu móti auðið að samþykkja það frv., sem hér liggur fyrir, þó að það geti vitanlega komið til athugunar, hvort það eigi að setja einhver skýrari ákvæði í lög um skattvísitölu. Ég bendi t.d. á eina hugsanlega leið í því efni, sem er eðlileg vegna þess, að hún leiðir í rauninni af eðli málsins og óhjákvæmilegt, að það verði tekin um það ákvörðun í sambandi við samþykkt fjárlaga, hver skattvísitala skuli vera. Það liggur þá ljóst fyrir og fjárhagsáætlunin er að sjálfsögðu miðuð við einhverja ákveðna skattvísitölu, þannig að í rauninni gæfist Alþ. kostur á að ákveða það hverju sinni með þeim hætti og það teldi ég eðlilegra heldur en lögbinda það, svo sem hér er lagt til.

Flm. (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Hæstv. ráðh. komst hér að þeirri niðurstöðu, að það væri óeðlilegt að binda saman Skattvísitöluna og Framfærsluvísitöluna. Ég gat nú ekki fundið það út, á hverju hann byggði þessa staðhæfingu sína. En hins vegar finnst mér rétt að benda á það, að bæði hann og hæstv. forsrh. litu allt öðruvísi á þetta mál fyrir 18 árum, þegar þeir fluttu tillögu um þetta á Alþ., því að sú tillaga var fyrst og fremst fólgin í því að láta Skattvísitöluna fylgja Framfærsluvísitölunni, því að þannig yrði það bezt tryggt, að skattar hækkuðu ekki nema því aðeins að raunveruleg hækkun hefði orðið á launum, að rauntekjur hefðu hækkað. Og ég skal til sanninda um þetta lesa hér upp ummæli, sem hæstv. núv. forsrh. viðhafði um þessa tillögu og hver væri tilgangur hennar á þingi 1952. Hæstv. forsrh. fórust þá þannig orð, með leyfi hæstv. forseta: „Þetta ákvæði...“ þ.e. tillaga hans og núv. fjmrh. Magnúsar Jónssonar um skattvísitöluna - „þetta ákvæði á að miða að því, að verðbreytingar, hækkandi dýrtíð í landinu verki ekki ein út af fyrir sig sem stórkostleg skattahækkun á þegnana, þó að skattalöggjöfin að öðru leyti breytist ekki neitt, heldur að skattaálagningin að þessu leyti hreyfist til og frá eftir því sem verðhækkanir eða verðlækkanir kunna að verða í þjóðfélaginu.“ Þetta er nákvæmlega sama reglan og felst í því frv., sem hér liggur fyrir, að skattvísitalan eigi að breytast eftir því til hækkunar eða lækkunar, hvort það verða verðhækkanir eða verðlækkanir í þjóðfélaginu. Þannig er auðveldast að mæla það, hvort raunveruleg hækkun hefur orðið á rauntekjum eða ekki. Mér finnst mjög leitt að heyra það, að hæstv. fjmrh. hefur skipt um skoðun frá því að hann sem ungur þm. flutti þetta mál hér á þingi og bar þá sérstaklega hag láglaunafólks fyrir brjósti, vegna þess að hans frv. hét ekki breyting á skattalögum, heldur um lækkun skatta á lágtekjum. Og ég vil nú vænta, að þetta verði til þess, að hæstv. ráðh. íhugi þetta mál að nýju og geri sér grein fyrir því, hvort hann hafi nú ekki haft þarna rétt fyrir sér, þegar hann var ungur og a.m.k. réttara heldur en nú, þegar hann er að hugsa kannske um annan aðila meira heldur en skattþegnana. Hæstv. fjmrh. taldi, að það væri eðlileg regla, að fjmrh. fengi að ákveða skattvísitöluna eftir því, sem honum þætti bezt henta hverju sinni. Ég held, að þetta sé ákaflega óeðlileg regla. Í raun og veru þýddi þetta í þessu tilfelli sama og það, að fjmrh. sé gefið vald til að ákveða skattstiga og skattinnheimtu án þess að þurfa að bera það undir Alþ., því að með skattvísitölunni er raunverulega verið að ákveða skattstigana hverju sinni, hverjir þeir eru hvert ár fyrir sig. Þetta þýðir það, að ráðh. fær vald til þess að hækka skattstigana án þess að það sé nokkuð borið undir Alþ. og það er ákaflega óeðlilegt að gefa fjmrh. slíkt vald. Það er alveg rökrétt afleiðing af þessu að t.d. hæstv. fjmrh. yrði gefið vald til að ákveða, hver söluskatturinn eigi að vera, eins og honum er raunverulega með þessu gefið vald til þess að ákveða, hver skattstiginn eigi að vera, hverjir frádrættirnir eigi að vera. En með því að ákveða skattvísitöluna fær hann raunverulaga vald til þess að ákveða hvort tveggja, hverjir frádrættirnir eigi að vera og hverjir skattstigarnir eiga að vera eða skattþrepin. Og það væri ekki nema bara að segja b eftir að búið er að segja a, að gefa hæstv. fjmrh. vald til þess að ákveða, hver söluskatturinn ætti að vera og ýmsir aðrir skattar. Þess vegna er það algerlega óeðlilegt, að fjmrh., hver sem hann er, sé gefið þannig vald til þess að ákveða, hvaða skattareglur eigi raunverulega að gilda á hverjum tíma í landinu án þess að bera það nokkuð undir Alþ. eða hafa nokkra reglu frá Alþ. til þess að fara eftir. Þess vegna er sjálfsagt, burtséð frá öllum deilum um það, hver skattvísitalan eigi að vera, að þetta vald sé tekið af fjmrh., það sé ekki í höndum hans. Mér skilst líka, m.a. á því, sem fram kom hjá hæstv. fjmrh. hér áðan, að hann og hans ráðunautar séu að hugleiða það að hverfa frá þessari fjarstæðu reglu að láta fjmrh. ákveða skattvísitöluna og þeir séu að hugsa um að leggja til, að í staðinn fyrir að skattvísitalan sé ákveðin af fjmrh., þá verði hún ákveðin af Alþ. hverju sinni í sambandi við fjárlög. Ég verð að segja það, að ég tel það líka ákaflega óeðlilegt, að skattvísitalan sé ákveðin í fjárlagafrv. Það mætti alveg eins fara að ákveða aðra skattstiga í fjárlagafrv. Það má vel vera, að það sé eðlileg regla og ég skal taka það til athugunar, að Alþ. eigi að ákveða skattvísitöluna hverju sinni. En þá á Alþ. að sjálfsögðu að gera það í sérstökum lögum, en ekki í fjárlagafrv. Við eigum ekki að fara að skapa þá hefð, að skattstigar séu ákveðnir í fjárlagafrv. og blanda þeim þar inn í allt annað mál, því að þá gæti orðið skammt til þess, að fjárlagafrv. yrði orðinn eins konar skattabandormur, þar sem væru eigimlega ákveðnir allir skattar í einu, söluskattur, eignarskattur o.s.frv. Þess vegna tel ég, að það eigi að halda skattvísitölunni aðskildri frá fjárlögum og ef á að afgreiða hana á Alþ. hverju sinni, þá sé miklu eðlilegra að gera það í sérstökum lögum, heldur en að gera það í sambandi við fjárlagaafgreiðsluna og hafa ákvæði um það í fjárlögum. Ég held, að ég sjái svo ekki ástæðu til þess að segja fleira í tilefni af því, sem hæstv. ráðh. sagði.



Herra forseti. Eins og mönnum er kunnugt er loksins lokið fasteignamati hér á landinu og ég ætla, að það fasteignamat eigi að taka gildi 1. jan. n.k. Þar sem þessi mál eru nú hér til umr., vil ég nota tækifærið og spyrja hæstv. fjmrh.: Þarf ekki að breyta ýmsum lögum, sem nú eru í gildi, vegna þess að nú tekur gildi nýtt fasteignamat? Mér skilst, að það séu fjöldamörg gjöld í þjóðfélaginu, sem eru miðuð við fasteignamat, gjöld bæði til ríkis og bæja og jafnvel fleiri aðila. Eins og menn hafa sjálfsagt séð eða heyrt, hefur fasteignamat hækkað nú eða réttara sagt margfaldazt frá því, sem var. Ég sé t.d., að ýmsar íbúðir hér í bænum munu tífaldast eða tólffaldast í fasteignamáli og það, sem mér þótti enn þá merkilegra, var það, að jörð ein, sem ég á vestur á landi, hefur 25 faldazt í fasteignamati. Til viðbótar þessu eru í gildi lög, sem mæla svo fyrir, að fasteignamat skuli nífaldast í bæjarfélögum og í sveitum 4.5 faldast til eignarskatts og þar með líka til eignarútsvars, svo að ég get ímyndað mér, að ef jarðir í landinu eru nú farnar að 25–faldast í fasteignamati og haldið verður áfram með lög, sem eru í gildi um að nífalda það, svo að ég taki dæmi, þá fara skattarnir að verða allríflegir hjá einhverjum. Ég vænti þess, að hæstv. ráðh. geti nú svarað þessu, því að ég er með því að spara fsp. í Sþ. og finnst þetta miklu eðlilegri leið og er ég þá að gera hæstv. forseta til geðs, þ.e.a.s. forseta Sþ.



Herra forseti. Áður en ég vík að þessari fsp., sem sjálfsagt er að svara, þá ætla ég aðeins að segja örfá orð í sambandi við síðustu ummæli hv. 4. þm. Reykv., þar sem hann vildi nú kveða mig í kútinn endanlega, að vísu ekki með mínum eigin ummælum, en ummælum meðflm. míns að því frv., sem hann vísaði til og taldi, að bryti algerlega í bága við það, sem ég hef hér sagt. Það kann nú vel að vera, að menn verði eitthvað íhaldssamari með aldrinum, ég skal ekki um það segja, það er mál út af fyrir sig. En í þessu tilfelli hefur það ekki orðið. Ég veit, að hv. þm. veit það jafn vel eins og ég, að þegar þetta frv. var flutt, var ekki munur á kaupgreiðslu– og framfærsluvísitölu, þannig að það er ljóst, að það verður ekki dregin nein ályktun í sambandi við það, sem um málið er sagt af þeirri ástæðu og í rauninni verður þó dregin ályktun af því, vegna þess að hann vitnaði til ummæla hæstv. núv. forsrh. í framsöguræðu þá, - eða hvort það var í grg. frv., ég man það nú ekki nákvæmlega, það skiptir ekki máli, - að það væri fráleitt, að það verkaði beinlínis til skattahækkunar, þó að menn fengju greitt hækkað kaup til að mæta auknum tilkostnaði. Þessu er ég nákvæmlega sammála. Það á ekki að verka til skattahækkunar. En ef það hefði gerzt, sem hv. þm. lagði til, núna undanfarin ár, þegar okkar efnahagserfiðleikaástand var, þá hefði það leitt til þess, að skattar hefðu stórkostlega lækkað í krónum talið, vegna þess að framfærsluvísitala hækkaði meira heldur en auðið var að bæta upp með kauphækkunum og það er auðvitað alveg grundvallarmunur á því. En nóg um það. Hv. þm. líkaði ekki, að þetta yrði ákveðið í fjárlagafrv. og taldi fráleitt að ákveða slíkt sem þetta í fjárlagafrv. Sannleikurinn er auðvitað sá, að flestallir skattar eru ákveðnir í fjárlagafrv. efnislega, þó að það sé að formi til í öðrum lögum, vegna þess að fjárlagafrv. er afgerandi um fjárhagsafgreiðslu Alþ. hverju sinni. Það getur oft og tíðum þurft að breyta hinum ýmsu dögum, hvort sem þau eru um söluskatt eða annað. En ég veit ekki, hvort það væri svo fjarstætt, að það væru víðtækari heimildir til þess að ákveða skatta með fjárlagafrv. sjálfu, heldur en þurfa að breyta ótal mörgum sérlögum í því sambandi. Ég held, að það sé a.m.k. ekki atriði, sem menn eiga að varpa fyrir borð sem fásinnu. Ég skal svo ekki orðlengja, herra forseti, um þetta mál og tel ekki þörf á því. En varðandi fsp. hv. 1. þm. Vestf., þá vil ég fyrst nota tækifærið til þess að óska honum til hamingju með það, að hann er margfalt ríkari en hann hélt. Það er alltaf gott að uppgötva það svona óvænt. En að öðru leyti varðandi fsp. hans um fasteignamatið, að það taki gildi 1. jan., þá skal ég í fyrsta lagi taka það fram, að það er engin vissa fyrir, að það taki gildi 1. jan. og raunar mjög hæpið, að það geti gert það, vegna þess að frestir þeir, sem gert er ráð fyrir í lögum og reglugerð um matið, eru býsna knappir og það er mjög hæpið, að yfir– eða landsnefndin nái að ganga í tæka tíð frá matinu, þannig að það geti tekið gildi 1. jan. Þetta skal ég þó ekki um segja. Ég skýrði frá því í fjárlagaræðunni, að það mundi taka gildi um áramótin. En það veltur sem sagt á tímasetningum, hvort það geti orðið í jan., 1. febr. eða 1. marz, það skal ég ekki nákvæmlega um segja. En það skiptir heldur ekki meginmáli í sambandi við fsp. hv. þm., vegna þess að hann spurðist fyrir um, hvort ekki yrðu endurskoðuð hin ýmsu gjöld, sem miðuð eru við fasteignamat og það verður að sjálfsögðu gert, því að hér er um slíka stórkostlega hækkun á mati fasteigna að ræða, að það kemur ekki til álita að miða gjöldin óbreytt prósentvís við hið nýja mat eins og þau eru í dag og miðuð voru við hið gamla mat. Og vitanlega hefur engum hugkvæmzt það, að það ákvæði gildi áfram, sem ákveðið er í eignarskattslögum, að fasteignir skuli til eignarskattsákvörðunar metnar á níföldu fasteignamati, það verði nífalt nýja matið. Frá því hef ég margoft áður skýrt í sambandi við umr. um það frv., að slíkt kæmi ekki til álita. Þessi lög öll - og það eru ekki eingöngu lög, heldur ýmsar reglugerðir, - eru í athugun. Meiri hl. þeirra snertir sveitarfélögin, en ekki ríkið og er í athugun hjá félmrn. og Sambandi ísl. sveitarfélaga, en að því leyti, sem þetta snertir löggjöf, sem fjmrn. hefur með að gera og raunar önnur rn., þá hefur fjmrn. haft forgöngu um það, að þessi mál öll hafa verið tekin til athugunar og eru í endurskoðun hjá rn. og vitanlega verður að því stefnt, að allar nauðsynlegar breytingar verði gerðar á lögunum, áður en hið nýja mat tekur gildi.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir góð og skýr svör, en því aðeins spurði ég, að mér þótti það merkilegt, að nú í októberlok bólar ekki á einu einasta af öllum þeim frv., sem ríkisstj. þarf að leggja fram, ef hún ætlar að koma þessu fram fyrir jól. Og það mega vera hröð vinnubrögð, ef þetta tekst, jafnvel þó að ekki líði langt héðan frá, þangað til frv. sýna sig hér á hv. Alþ. En út af því, sem hæstv. ráðh. sagði, að hann óski mér til hamingju með það, hvað ég sé orðinn ríkur, þá má hann líklega óska einhverjum fleiri slíks. Ég held samt sjálfur, að ég sé ekkert ríkari í október en ég var í september eða ég hef ekki komið auga á það. Eða heldur hæstv. ráðh. virkilega, að stjórnin sé alltaf að gera fólkið í landinu ríkara með verðbólgunni? Nei, það held ég, að sé einhver skekkja. Það er vitanlegt, að í krónutali hlýtur mat á eignum að breytast, ef þær á annað borð eru metnar eftir því, sem krónurnar minnka, en að menn verði ríkari fyrir að eiga tíeyringa eða fimmeyringa núna, sem áður voru krónur, það held ég, að sé ekki ríkidæmi, a.m.k. mundu fáir af hinum kapítalísku einstaklingum hér í landi sætta sig við það ríkidæmi.