Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Til svara eru fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra og utanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Sú athyglisverða staða er nú komin upp að við höfum fengið fjárlagafrumvarp fyrir Alþingi sem virðist ekki njóta þingmeirihluta. Forsætisráðherra var mjög fljótur, reyndar svo fljótur að afneita fjárlagafrumvarpinu að hann gerði það áður en búið var að mæla fyrir því. Svo höfum við heyrt á síðasta sólarhring þingmenn Sjálfstæðisflokksins, hv. þingmenn Elínu Hirst og Brynjar Níelsson, og svo hæstv. heilbrigðisráðherra í sjöfréttum sjónvarps í gærkvöldi, öll tala fyrir auknum fjárveitingum til Landspítalans. Því er auðvitað óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort hann hafi ekki haft á bak við sig umboð félaga sinna í ríkisstjórnarmeirihlutanum þegar hann lagði fjárlagafrumvarpið fram. Það er greinilegt að þessir þingmenn allir saman og hæstv. forsætisráðherra standa ekki að baki þeim niðurskurðaraðgerðum sem hæstv. fjármálaráðherra gerir ráð fyrir að bitni á Landspítalanum. Hafði hæstv. fjármálaráðherra ekki umboð þingflokks Sjálfstæðisflokksins? Hvernig var undirbúningi fjárlagafrumvarpsins hagað af hálfu ríkisstjórnarinnar? Hæstv. forsætisráðherra hefur nú gefið upp boltann með það að æskilegra sé að stjórnarandstaðan forgangsraði í þágu heilbrigðisþjónustu í landinu en fjármálaráðherrann og ég get verið sammála hæstv. forsætisráðherra um að það sé að sjálfsögðu skynsamlegra að við sjáum um forgangsröðun í þágu velferðarþjónustu en hæstv. fjármálaráðherra. En í ljósi þess spyr ég: Er þá hæstv. fjármálaráðherra líka tilbúinn til þess að ræða við okkur af einhverju viti um að falla frá þeim áformum sem hann hefur haft um að minnka álögur á þá sem best eru í færum til að borga þannig að hægt sé raunverulega að mæta þörfum Landspítalans fyrir auknar fjárveitingar?

Herra forseti. Nei, fjárlagafrumvarpið fór í gegnum báða stjórnarflokkana og fékk mjög góðan stuðning og fínar undirtektir. Svo fer frumvarpið til nefndar, nú erum við búin að ljúka 1. umr. og málið komið á forræði þingsins. Það sem skilur þetta fjárlagafrumvarp frá fyrri fjárlagafrumvörpum er að samhliða því eru lagðar fram allar tekjuöflunarráðstafanir. Við sjáum því núna heildarmyndina og umræðan fer fram á grundvelli þess, m.a. um þá þætti sem hv. þingmaður vísar til, sem eru skattbreytingar, breikkun skattstofna, lægri tekjuskattur á þá sem greiða hann í miðþrepi, breytingar á tryggingagjaldi og annað þess háttar. Þetta held ég að sé mikil framför. Við erum að fara í gegnum þá umræðu í fyrsta skipti því að fram til þessa hafa tekjuöflunarfrumvörpin ekki komið fram fyrr en stundum seint í nóvember. Ástandið á Landspítalanum er alvarlegt. Fyrri ríkisstjórn skar þar mjög hressilega niður, alveg inn að beini. Í þessu fjárlagafrumvarpi er ekki skorið niður á Landspítalanum. Það geta menn séð ef menn lesa fjárlagafrumvarpið árið 2013 og bera saman við fjárlagafrumvarpið árið 2014. Þá kemur fram að það er enginn niðurskurður til Landspítalans. Það breytir því ekki að þar er uppi alvarleg staða. Ég hygg að í öllum flokkum sé að finna þingmenn sem eru sammála um að við þurfum að komast í færi til að gera betur þar. Hvernig við síðan gerum það verður úrlausnarefni komandi mánaða og ára, hvernig við komumst í færi til að gera það. Ég tel að mikilvægt sé að örva hagkerfið til frekari vaxtar og skapa þannig ríkinu frekari tekjur, en ég sé ekki fyrir mér að við hverfum frá þeim skattalækkunum sem eru í frumvarpinu. Þvert á móti mundi ég frekar vilja skoða aðrar leiðir.

Virðulegi forseti. Við komumst ekkert frá þeirri staðreynd að forsætisráðherra landsins styður ekki aðhaldsaðgerðir sem eiga að bitna á Landspítalanum, hann er búinn að segja það. Hann er búinn að segja að þingið eigi að endurskoða það. Hann er búinn að segja að þingið eigi að endurskoða legugjöldin, sjúklingaskattana sem á að leggja á. Það liggur líka fyrir að þingmenn úr flokki hæstv. fjármálaráðherra vilja aukin útgjöld til Landspítalans. Í gær voru nefndar tölur á bilinu 3–5 milljarðar og hæstv. fjármálaráðherra getur ekki komið hingað og reynt að segja okkur að hvítt sé svart, það sé engin aðhaldskrafa á Landspítalann í þessu fjárlagafrumvarpi og að það sé verið að mæta þörf hans. Síðasta ríkisstjórn lagði til uppbyggingaráætlun um tækjakaup á Landspítalanum, lagði til þess fjármagn og það er hæstv. fjármálaráðherra sem er sjálfur að ákveða að setja það allt í uppnám í þessu fjárlagafrumvarpi núna. Þess vegna hlýtur maður að óska skýrari svara um það hvernig hæstv. fjármálaráðherra ætlar þá 

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt að það þurfti að taka margar erfiðar ákvarðanir til að koma þessu fjárlagafrumvarpi saman. Aðhaldsaðgerðir í frumvarpinu eru upp á 12 milljarða. Þær bitna þó ekki á Landspítalanum. Það hefur verið töluvert rætt um þörfina fyrir tækjakaup á Landspítalanum. Hún er greinilega mikil. Á síðasta ári var þó einungis ákveðið til eins árs að bæta 600 milljónum ofan á aðrar heimildir til tækjakaupa. Í fjárlagafrumvarpinu kemur fram að það er unnið að gerð langtímaáætlunar um þörfina fyrir tækjakaup á Landspítalanum. Við fáum það skjal vonandi inn í þingið á næstu vikum til að vinna með en mér þykir vænst um það, eftir að hafa farið í gegnum 1. umr. fjárlaga, að það er góður samhljómur í þinginu um það markmið að skila ekki  Ég þakka hv. þingmanni fyrir að leggja málið 

Virðulegi forseti. Á dögunum var á Íslandi Stefan Rahmstorf, haffræðingur og sérfræðingur um loftslagsmál, og fjallaði meðal annars um nýjustu skýrslu vísindamanna um hlýnun jarðar af mannavöldum sem gefur ekki ástæðu til bjartsýni. Það liggur fyrir hvað þarf að gera en það liggur líka fyrir að áhrifin ganga ekki til baka þótt við náum tökum á losun gróðurhúsalofttegunda. Samkvæmt Umhverfisstofnun Evrópu losaði meðal-Íslendingur 15,5 tonn af gróðurhúsalofttegundum á mann árið 2008 og fyrir utan Evrópu eru einungis Ástralía og Bandaríkin sem losa meira á mann en Íslendingar. Í grein sem birtist í morgun um norðurslóðamál í brennidepli fjallar hæstv. ráðherra ekki einu orði um ógnina sem stafar af loftslagsbreytingum. Hæstv. ráðherra nefnir hraðfara breytingar á náttúrufari í greininni og ég spyr: Hver er framtíðarsýn hæstv. ráðherra fyrir norðurslóðir? Hvernig samrýmist sú framtíðarsýn því stefnumáli ríkisstjórnarinnar að vera til fyrirmyndar í utanríkismálum á alþjóðavísu? Hver er stefna utanríkisráðherrans í loftslagsmálum og hver telur ráðherrann að eigi að vera sá megintónn sem Ísland slær í þeim efnum gagnvart alþjóðasamfélaginu?

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Það er vont ef grein mín hefur valdið þingmanninum vonbrigðum af því að ekki skyldi talað um loftslagsmál í henni. Það er hægt að tala um ýmislegt þegar kemur að norðurslóðum og telja ekki allt til sem máli skiptir. Þingmaðurinn spyr um forgangsröðun eða áhuga þess sem hér stendur á norðurslóðum og þá loftslagsbreytingum. Ég deili að sjálfsögðu og ríkisstjórnin öll áhyggjum með þeim sem þær hafa og skynja breytingarnar sem eru að verða þar, sem þýða að ísinn bráðnar og siglingaleiðir opnast. Nýverið sigldi skip frá Alaska ef ég man rétt eða Bandaríkjunum til Rússlands líklega með því að fara nýja leið. Það er mikið að gerast þarna og að sjálfsögðu þurfum við að huga að dýralífi þar og öðru. Það sem Íslendingar hafa hins vegar lagt áherslu á og munu leggja áherslu á þegar kemur að loftslagsbreytingum er ekki síst málefni hafsins því við höfum að sjálfsögðu miklar áhyggjur af því hvernig hafið kemur út úr þessum breytingum. Við erum með það á okkar borði og stefnuskrá í rauninni að vekja athygli heimsbyggðarinnar og vekja athygli annarra norðurskautsríkja á því að við getum ekki talað um norðurslóðamál eða sinnt þeim án þess að horfa á hafið og þá um leið hvaða áhrif loftslagsbreytingar hafa á hlýnun hafs, lífríkið og þess háttar. Spurt er sérstaklega um stefnu okkar í loftslagsmálum. Stefna okkar í loftslagsmálum er að sjálfsögðu að leggja það sem við getum til þess málaflokks til að minnka breytingar á náttúrunni, til að minnka útblástur og allt það sem við erum held ég öll sammála um að við þurfum að taka að okkur. 

Virðulegi forseti. Það skýrir nú kannski ekki með afgerandi hætti stefnu ráðherrans í loftslagsmálum þegar hann talar um að við þurfum að minnka útblástur og taka á þeim málum þótt okkur greini á um leiðir. Þetta dugar ekki utanríkisráðherra á norðurslóðum sem stefna í loftslagsmálum. Við erum að tala um þá gríðarlegu náttúruvá sem mannkynið stendur frammi fyrir og það hefur verið sagt oftar en einu sinni og oftar en tvisvar á vettvangi Sameinuðu þjóðanna að við erum að tala um mest aðkallandi og alvarleg verkefni mannkyns á þessari öld, það er svo einfalt. Við erum að tala um svo mikið áhyggjuefni hér fyrir okkur á norðurslóð að við erum líka að tala um súrnun sjávar og þar af leiðandi breytingar á lífríkinu alls staðar í kringum landið. Enn vil ég þó spyrja hæstv. ráðherra: Eru þær breytingar áhyggjuefni eða getur hæstv. ráðherra talað um það öðruvísi en tala um opnun siglingaleiða?

Virðulegi forseti. Ég held að alveg ljóst sé að þegar við ræðum loftslagsbreytingar eða breytingar á náttúrunni getum við nálgast það með tvennum hætti,  Ég held að ef við förum nánar út í þetta geti Íslendingar lagt mikið til loftslagsmála, með því til dæmis að nýta betur, nýta meira af þeirri grænu orku sem við framleiðum á Íslandi. Það er ein leið. Síðan vil ég vekja athygli þingmannsins á því að eitt af helstu áhersluatriðum Sameinuðu þjóðanna, og að sjálfsögðu Íslendinga um leið, snýr einmitt að loftslagsmálum. Það hefur verið boðað að að ári muni væntanlega verða sérstakur fundur hjá Sameinuðu þjóðunum fyrir allsherjarþingið þar sem verður reynt að draga upp helstu áherslur og þá mynd sem við óttumst svo mjög varðandi hlýnun jarðar. Ég hef miklar áhyggjur og ég held að við eigum 

Virðulegi forseti. Eitt af því sem ég hef alltaf talið að ríkti mikil samstaða um í íslenskum stjórnmálum og meðal þjóðarinnar er að hafa öflugan Fæðingarorlofssjóð. Það er eitt af því sem hefur tekist vel í íslenskum stjórnmálum, að hafa og byggja upp Fæðingarorlofssjóð sem hefur stuðlað að jafnrétti kynjanna á vinnumarkaði og öryggi barnafólks. Hér er auðvitað um að ræða mjög brýnt hagsmunamál vinnumarkaðarins og þjóðarinnar allrar. Við viljum að það geti gengið átakalaust fyrir sig að fólk eignist börn og það er auðvitað mjög mikilvægt fyrir vinnumarkaðinn að hér verði til framtíðarvinnuafl. Hugsunin á bak við fjármögnun Fæðingarorlofssjóðs er líka sú að það er atvinnulífið, launþegar og atvinnurekendur, sem fjármagnar sjóðinn í gegnum tryggingagjald. Það er ákveðinn hluti hins almenna tryggingagjalds sem rennur í Fæðingarorlofssjóð. Það var ömurlegt í eftirleik hrunsins að skera þurfti niður til Fæðingarorlofssjóðs. Ég taldi það óþarfa vegna þess að Fæðingarorlofssjóður er fjármagnaður af sérstökum tekjustofni sem kemur úr atvinnulífinu. Það er hægt að áætla frekar áreiðanlega fjárþörf sjóðsins og við getum ákveðið í samráði við atvinnulífið hvernig við viljum hafa hann. Það er að mörgu leyti óþarfi að skera niður í Fæðingarorlofssjóði. Í fyrirliggjandi fjárlagafrumvarpi er farið í miklar leikfimiæfingar með tryggingagjaldið. Það er sagt að verið sé að lækka það um 0,1% en ef maður rýnir í tölurnar sér maður að hér er verið að lækka hlutdeild Fæðingarorlofssjóðs í almenna tryggingagjaldinu úr 1,28% í 0,65%, nánast um helming. Ég get ekki skilið þetta öðruvísi en að þetta sé stefnubreyting. Það er verið að bakka með það að efla sjóðinn, hækka hámarksgreiðslur lítillega, en ég spyr hæstv. félagsmálaráðherra: Er þetta ekki stefnubreyting og hver er framtíðarsýnin með Fæðingarorlofssjóð?

Virðulegi forseti. Það sem snýr að félags- og húsnæðismálaráðherra er útgjaldahliðin hvað varðar Fæðingarorlofssjóð. Hins vegar er ákvörðun og þær tillögur sem koma fram varðandi tryggingagjaldið á vegum hæstv. fjármálaráðherra. Það er rétt sem þingmaðurinn segir hér, í upphafi ársins 2012 var bundið eigið fé Fæðingarorlofssjóðs 2.316 milljónir. Áætlaðar tekjur af tryggingagjaldi 2013 voru rúmir 12 milljarðar og áætluð útgjöld á þessu ári voru um 8 milljarðar þannig að bundið eigið fé sjóðsins ætti þá að standa núna í lok árs í 6,5 milljörðum og miðað við þær upplýsingar sem ég hef virðist þetta standast nokkurn veginn. Það er verið að lækka tryggingagjaldið eða þann hluta af því sem er eyrnamerktur fæðingarorlofinu þannig að gert er ráð fyrir, samkvæmt núverandi fjárlagafrumvarpi, að tekjur sem fara inn í Fæðingarorlofssjóðinn verði 6,4 milljarðar. Útgjöldin hins vegar 2014 - ég verð að vera ósammála hv. þingmanni um smávægilega hækkun. Við erum að tala um það að á rúmu ári er búið að hækka þakið um 23%  Frumvarpið er núna í höndum Alþingis, bæði tekjuhliðin og fjárlagafrumvarpið. Framtíðarsýn mín og áhersla varðandi fæðingarorlofið kemur mjög skýrt fram í markmiðum laganna, sú að börn fái að njóta umgengni við báða foreldra og að það stuðli að jafnrétti á vinnumarkaði. Ég tel að þær aðgerðir sem hér er verið að grípa til með því að leggja áherslu á það að taka skerðingarnar til baka vinni einmitt að markmiði laganna.

Virðulegur forseti. Mér finnst eiginlega ekki hægt að miða við hvernig Fæðingarorlofssjóður hefur verið. Það var sótt mjög að Fæðingarorlofssjóði í eftirleik hrunsins. Við hljótum að þurfa að tala um Fæðingarorlofssjóð eins og við viljum hafa hann og það liggur alveg fyrir að þakið á hámarksgreiðslum úr Fæðingarorlofssjóði þarf að vera miklum mun hærra til þess að Fæðingarorlofssjóður geti til dæmis sinnt því hlutverki sínu að stuðla að jafnrétti á vinnumarkaði. Við samþykktum í lok síðasta kjörtímabils að lengja fæðingarorlofið. Ég held að það hafi verið hér víðtækur samhljómur í því máli og það er markmið sem við hljótum að setja okkur. Ég hef alltaf óskað eftir því þegar við tölum um Fæðingarorlofssjóð að það verði einfaldlega efnt til samráðs við atvinnulífið um það hver hlutur Fæðingarorlofssjóðs eigi að vera í launatengdu gjöldunum, í tryggingagjaldinu. Hér er tekin einhliða ákvörðun af hæstv. fjármálaráðherra eða í fjármálaráðuneytinu, með fjárlögum, að minnka hlutdeild Fæðingarorlofssjóðs í tryggingagjaldinu. Er það gert í samráði við atvinnulífið? 

Virðulegi forseti. Ég þakka enn á ný hv. þingmanni fyrir. Þau frumvörp sem hæstv. fjármálaráðherra hefur lagt fram eru ríkisstjórnarmál, njóta stuðnings ríkisstjórnarinnar og hafa farið í gegnum stjórnarflokkana. Þær tillögur sem þar koma fram endurspegla einmitt áherslur og framtíðarsýn stjórnarflokkanna, þ.e. að taka til baka skerðingarnar til að við getum tryggt það að við náum markmiðum laganna. Sú ákvörðun sem var tekin af Alþingi mun ekki styðja við markmið um að börn njóti umgengni við báða foreldra. Við höfum séð þá þróun að karlar hafa síður tekið fæðingarorlofið. Jafnframt má benda á það að sú breyting sem var farið í var ekki fjármögnuð og þegar hún væri komin að fullu til framkvæmda værum við að tala um kostnað upp á hátt í 10 milljarða. Ég er sammála því að þá er mjög mikilvægt 

Hæstv. forseti. Í fjárlagafrumvarpi næsta árs er áætlað að veita 4,5 milljarða króna til Íbúðalánasjóðs vegna viðvarandi taprekstrar sjóðsins. Áætlað er að svipað framlag þurfi árlega á næstu árum. Sú upphæð bætist við 45 milljarða króna sem ríkissjóður hefur þegar lagt sjóðnum til. Fljótlega eftir að ný ríkisstjórn tók við lýstu bæði hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra því yfir að endurskoða þyrfti skilmála á skuldabréfum sjóðsins. Í því sambandi hvatti hæstv. fjármálaráðherra skuldabréfaeigendur til að vera sveigjanlega og hæstv. félagsmálaráðherra hvatti til þess að byrðunum af taprekstri Íbúðalánasjóðs yrði deilt milli aðila. Í ljósi þess að taprekstur Íbúðalánasjóðs var milljarðar og jafnvel milljarðatugir fyrir afkomu ríkissjóðs vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra um stöðu þessa máls. Hvað hefur ríkisstjórnin gert til að draga úr áhættu ríkissjóðs af rekstri Íbúðalánasjóðs? Vill hæstv. ráðherra enn leita leiða til að endursemja um skilmála skuldabréfa Íbúðalánasjóðs eða vill hæstv. ráðherra leita annarra leiða til að draga úr fjárhagslegri áhættu og framlögum úr ríkissjóði vegna Íbúðalánasjóðs?

Herra forseti. Málefni Íbúðalánasjóðs hafa verið til skoðunar undanfarin ár og sjóðurinn sjálfur hefur ekki setið auðum höndum, eða stjórnendur hans, heldur hefur komið fram í umræðunni að sjóðurinn hafi verið að velta fyrir sér möguleikanum á því að taka upp skilmála skuldabréfa. Þau orð sem ég lét falla í því samhengi voru einfaldlega að ef til þess kæmi vonaðist ég til þess að lánardrottnar sjóðsins yrðu sveigjanlegir í þeim viðræðum. Það sem ríkisstjórnin er með á prjónunum er að taka til heildarendurskoðunar húsnæðislánakerfið inn í framtíðina og Íbúðalánasjóður, jafn stór hluti og hann er af íbúðalánakerfinu, hlýtur að koma inn í þá mynd. Mér finnst augljóst að við eigum og þurfum að leita allra leiða til að koma í veg fyrir að uppgreiðsluvandi Íbúðalánasjóðs og rekstrarvandi hans að öðru leyti verði viðvarandi viðfang á fjárlögum inn í framtíðina. Það þótti ekki annað varlegt fyrir árið 2014 en að gera ráð fyrir því að sjóðurinn yrði rekinn með einhverju tapi svipað og verið hefur á komandi ári en mér skilst að sjóðurinn hafi verið með eitthvað um 3 milljarða tap fram eftir þessu ári. Í sjálfu sér er þetta mál þannig vaxið að ríkissjóður er í ábyrgðum fyrir skuldbindingum sem slaga hátt í 1 þús. milljarða. Þess vegna er þetta mál eitt af meira aðkallandi verkefnum okkar á efnahagshlið ríkisfjármálanna og vonandi tekst okkur að vinna hraðar og betur en gert hefur verið undanfarin ár vegna þess að mér finnst of lítið hafa gerst í því að greiða úr þessum vanda frá því að hann varð ljós.

Hæstv. forseti. Það er ljóst að vandi Íbúðalánasjóðs er fortíðarvandi og áhætta sem verður að leysa óháð framtíðarskipan húsnæðislána. Það er mikilvægt að ráðherra geri sem fyrst grein fyrir því hvernig á að taka á þessari uppsöfnuðu áhættu þannig að þingið sé upplýst um hvert markmiðið sé og geti með því metið sjálfstætt hvort viðbrögðin séu viðunandi. Þetta er sérstaklega mikilvægt vegna meðal annars frumvarps ráðherra um afnám stimpilgjalda og væntanlegrar skuldaleiðréttingar verðtryggðra lána. Hvort tveggja getur leitt til, ef ekki er rétt haldið á málum, uppgreiðslu hjá Íbúðalánasjóði og gríðarlegs taps fyrir ríkissjóð. Í þessu sambandi minni ég á það sem hæstv. ráðherra minnti á áðan, að ábyrgðir ríkisins vegna Íbúðalánasjóðs eru um 940 milljarðar kr. sem eru nær tvöföld fjárlög íslenska ríkisins. Það er því mikilvægt að ráðherra geri okkur sem fyrst grein fyrir hvernig hann ætlar að verja 

Herra forseti. Íbúðalánasjóður snertir okkur beint í ríkisfjármálalegu tilliti og þess vegna er staða hans til skoðunar í fjármálaráðuneytinu en rekstur hans heyrir að öðru leyti undir félagsmálaráðherra. Ég get fullvissað hv. þingmann um að málefni sjóðsins eru til skoðunar í báðum þessum ráðuneytum. Við deilum áhyggjum af rekstrartapi sjóðsins, sérstaklega í ljósi ríkisábyrgðarinnar, en mér fannst fyrri ríkisstjórn aldrei vilja horfast í augu við þennan vanda vegna þess að tap sjóðsins kom yfirleitt ekki fram fyrr en komið var að gerð ríkisreiknings. Það virtist aldrei vera gert ráð fyrir því, jafn augljóst og það átti að vera öllum, að gera þyrfti ráð fyrir framlögum til sjóðsins í fjárlögum auk þess sem afskriftir af framlögum til sjóðsins virtust alltaf koma fyrri ríkisstjórn á óvart, jafn augljósar og þær tölur voru þegar menn rýndu í skýrslurnar sem komið hafa fram á undanförnum árum.

Hæstv. forseti. Nú er launakostnaður einn hæsti liður í útgjöldum hverrar stofnunar. Auðvitað skipta laun gríðarlega miklu máli en möguleikar á þróun í starfi, aðbúnaður og nauðsynleg tæki og tól til þess að menn geti sinnt vinnu sinni af alúð og samviskusemi skipta hvern starfsmann máli. Mig langar því að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra hvort í vændum sé ný starfsmannastefna með nýjum forstjóra Landspítala.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda þessa fyrirspurn. Stutta svarið við henni er: Nei, ég veit það ekki. Ég er ekki í færum til þess að svara því hvort nýr forstjóri sé á þeim buxunum í dag að búa Landspítalanum nýja starfsmannastefnu. Ég veit þó því að það hefur verið rætt að Páll Matthíasson mun gera breytingar á skipulagi starfsemi spítalans og væntanlega þá á fleiri þáttum en eingöngu því sem lýtur að framkvæmd heilbrigðisþjónustunnar. Ég geri ráð fyrir að af því starfi muni leiða einhverjar breytingar sem snerta starfsmannastefnu Landspítalans en að öðru leyti get ég ekki og hef ekki upplýsingar um það hver áform hans eru akkúrat á þessu augnabliki. Meginatriðið sem að forstjóra Landspítalans snýr í dag er að gera áætlanir fyrir starfsemi heilbrigðisþjónustunnar á næsta ári á grunni þeirra tillagna sem eru í fjárlagafrumvarpi þessa árs. Sömuleiðis er mikið verkefni fram undan sem lýtur að því sem kom fram í umræðunni hér í gær og ég hafði ekki tíma til að svara en var örlítið minnst á og nefnt K-bygging, þ.e. tillögur sem lúta að því að búa starfsmannahaldið og aðra starfsemi á spítalanum undir breytingar varðandi húsakost spítalans. Stutta svarið við fyrirspurninni er: Ég hef ekki hugmynd um hvernig því vindur fram en geri ráð fyrir því að nýr forstjóri Landspítalans þurfi að taka til hendinni í þessu máli. Það er ekki forgangsverkefni í mínum huga.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um lögfestingu Norðurlandasamnings um almannatryggingar sem var undirritaður í Bergen þann 12. júní 2012. Samkvæmt frumvarpinu er lagt til að samningurinn öðlist lagagildi hér á landi þegar hann tekur gildi. Samkvæmt ákvæðum samningsins er gert ráð fyrir að hann öðlist gildi fyrsta dag þriðja mánaðar frá því að allar norrænu ríkisstjórnirnar hafa tilkynnt dönsku ríkisstjórninni að þær hafi staðfest samninginn. Við gildistökuna fellur Norðurlandasamningur um sama efni frá 18. ágúst 2003 úr gildi, sem og lög nr. 66/2004, um lögfestingu þess samnings. Frumvarp sama efnis var lagt fram á 141. löggjafarþingi en hlaut þá ekki afgreiðslu. Á því þingi samþykkti Alþingi hins vegar þingsályktun um heimild til að staðfesta samninginn fyrir Íslands hönd. Samstarf Norðurlandanna á sviði almannatrygginga á sér langa sögu en samningar um félagslegt öryggi hafa verið í gildi allt frá árinu 1955. Árið 1994 tók Norðurlandasamstarf á þessu sviði nokkrum breytingum. Þá gekk í gildi samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið en almannatryggingareglugerðir þess samnings gilda um norræna ríkisborgara sem starfa eða dveljast í öðru norrænu landi. Norðurlandasamningurinn frá 1992 tók því aðallega til einstaklinga sem féllu ekki undir almannatryggingareglur samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Í Norðurlandasamningnum voru einnig sérstakar norrænar reglur á sviði almannatrygginga sem veittu þeim sem fóru á milli Norðurlandanna ríkari rétt en samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið og náði til allra einstaklinga sem báðir samningarnir tóku til. Með samningnum frá 2003 var samstarf Norðurlandanna á sviði almannatrygginga endurskoðað á ný og lagað að þeirri þróun sem orðið hafði á almannatryggingalöggjöf norrænu ríkjanna frá 1992 og á almannatryggingareglum Evrópusambandsins er felldar höfðu verið undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Samningurinn frá 2003 byggðist að mestu leyti á sama grunni og samningurinn frá 1992. Virðulegi forseti. Árið 2008 þótti aftur tímabært að endurskoða Norðurlandasamninginn um almannatryggingar og laga samstarf Norðurlandanna að þeirri þróun sem orðið hafði á reglum Evrópusambandsins um almannatryggingar sem gilda á Evrópska efnahagssvæðinu og á löggjöf norrænu ríkjanna um almannatryggingar frá árinu 2003. Þá lá fyrir að ný Evrópureglugerð um samræmingu almannatryggingakerfa mundi fljótlega leysa af hólmi gildandi reglugerð um sama efni innan Evrópusambandsins og í undirbúningi var að fella hana undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Var sérstökum starfshópi því falið að semja tillögu að nýjum Norðurlandasamningi um almannatryggingar. Eftir viðræður milli ríkjanna lágu lokadrög fyrir vorið 2011 og nýr samningur um almannatryggingar var síðan undirritaður af öllum norrænu ráðherrunum í júní 2012. Er þetta frumvarp því liður í því að íslensk stjórnvöld stuðli að góðri framkvæmd samningsins en venja hefur verið að veita Norðurlandasamningum á þessu sviði lagagildi hér á landi. Samningurinn byggir þannig einnig að mestu leyti á gildandi Norðurlandasamningi frá 2003 en gerðar hafa verið ákveðnar breytingar vegna þeirrar þróunar sem hefur orðið á sviði almannatrygginga innan Evrópuréttarins sem og löggjöf einstakra Norðurlandaþjóða. Samningurinn byggist þannig á meginreglu nýju Evrópureglugerðarinnar nr. 883/2004, um samræmingu almannatryggingakerfa milli ríkjanna, sem gildir einnig innan Evrópska efnahagssvæðisins. Norðurlandasamningurinn kemur til fyllingar þessari reglugerð og veitir í vissum tilvikum enn ríkari réttindi til handa einstaklingum sem flytjast milli norrænu landanna. Rétt er þó að minna á að samkvæmt samningi um Evrópska efnahagssvæðið geta ríkisborgarar EES-ríkis notið réttinda samkvæmt Evrópureglugerðinni við för milli ríkjanna en sú reglugerð tekur ekki til ríkisborgara í ríkjum sem eru utan Evrópska efnahagssvæðisins. Milli Evrópusambandsríkjanna ríkir sérstök reglugerð um réttindi þeirra einstaklinga en hún er ekki hluti samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Þannig er Norðurlandasamningurinn áfram mikilvægur fyrir þessa einstaklinga þegar þeir fara á milli Norðurlandanna. Samningurinn er einnig mikilvægur fyrir Færeyinga og Grænlendinga þar sem Færeyjar og Grænland eru ekki aðilar að Evrópska efnahagssvæðinu en geta gerst aðilar að Norðurlandasamningnum eins og hingað til. Eins og ég sagði áðan veitir þessi samningur einstaklingum í vissum tilvikum ríkari rétt en Evrópureglugerðin gerir. Hér má nefna sem dæmi ákvæði um greiðslu kostnaðar við heimferð. Samkvæmt því stendur dvalarland straum af þeim aukakostnaði við heimferð einstaklings sem veikist eða slasast meðan á dvöl stendur í öðru norrænu landi sem til fellur þar ef heimferðin verður dýrari en til stóð vegna veikindanna, t.d. vegna aukakostnaðar við sjúkrabörur. Enn fremur eru í samningnum nokkur ný og breytt ákvæði frá fyrri samningi. Hér vil ég nefna sérstaklega að svokölluð fimm ára reglu sem er í samningnum í dag verður áfram í gildi en hún mun framvegis einnig taka til sjálfstætt starfandi einstaklinga innan atvinnuleysistryggingakerfisins og er það nýmæli. Þessi svokallaða fimm ára regla kveður á um undanþágu frá kröfum um tryggingar eða starfstímabil hafi umsækjandi um bætur áður fallið undir viðkomandi löggjöf um atvinnuleysisbætur eða fengið atvinnuleysisbætur í landinu þar sem sótt er um atvinnuleysisbætur síðustu fimm ár. Þá er hugtakið búseta skýrt ítarlegar en áður hefur verið gert og kveðið er á um að komi upp ágreiningur milli norrænu ríkjanna um það hvaða löggjöf skuli beita gagnvart einstaklingi þannig að þegar ákvæði innlendra laga eru ekki fullnægjandi í þessu skyni skuli litið svo á að einstaklingur sé búsettur þar sem hann er skráður í þjóðskrá leiði sérstakar ástæður ekki til annars. Ég vil einnig nefna að í samningnum er lögð áhersla á að hlutaðeigandi yfirvöld skuli veita gagnkvæma aðstoð í einstaka máli og að leysa skuli úr málum einstaklinga þeim til hagsbóta eins og framast er unnt. Að lokum skal þess getið að einnig er í samningnum nýtt ákvæði um samstarf þegar um er að ræða starfstengda endurhæfingu einstaklinga sem tryggðir eru samkvæmt löggjöf eins norræns ríkis en búseta er í öðru norrænu ríki. Hlutaðeigandi stofnanir í þessum ríkjum skulu vinna saman að því að veita einstaklingum aðstoð og gera ráðstafanir til að auka möguleika þeirra á að hefja störf að nýju. Hefur slíkt ekki verið gert áður með sama hætti í eldri samningum. Einstaklingur í þessari stöðu skal eiga rétt á starfstengdri endurhæfingu í búseturíki sínu að frumkvæði stofnunar í tryggingalandi hans og að höfðu samráði milli stofnananna. Endurhæfingin skal veitt samkvæmt löggjöf og skilyrðum í búseturíki viðkomandi en ríkið þar sem hann telst tryggður í almannatryggingum ákveður hvenær starfstengdri endurhæfingu telst lokið og hvað taki þá við. Eins og hér hefur verið rakið er því talið að fyrirhuguð lagasetning og Norðurlandasamningurinn hafi almennt jákvæð áhrif fyrir þá sem falla undir íslenska löggjöf á sviði almannatrygginga og fara á milli norrænu ríkjanna. Sömu reglur munu gilda óháð ríkisborgararétti auk þess sem ákvæði samningsins eru til fyllingar Evrópureglugerð um sama efni og veita í vissum tilvikum ríkari réttindi. Norðurlandasamningurinn er því mikilvæg viðbót við almannatryggingareglur EES-samningsins og mikilvægt er að tryggja öllum íbúum Norðurlandanna lögbundin réttindi ef þeir fara á milli landa. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. velferðarnefndar til meðferðar.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir að leggja málið fram svo snemma og hvetja hana til að gera það jafnframt við önnur endurflutt mál. Það var ekki hægt að mæla fyrir þessu máli á síðasta þingi þannig að það kom aldrei inn til nefndar en við munum afgreiða það hratt og örugglega enda liggur á að við lögleiðum þennan samning. Mig langaði að spyrja hæstv. ráðherra hvort hún þekki til þess að einhver hætta sé á að samningurinn breyti réttindastöðu íslenskra námsmanna á Norðurlöndum eða hvort ég sé með óþarfa áhyggjur. Ég velti fyrir mér hvort ráðherra hafi heyrt það í umræðu um samninginn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna og líka orð hennar um að þetta mál verði afgreitt hratt. Ég tók líka mjög alvarlega hvatninguna sem ég fékk á fundi velferðarnefndar í gær um að reyna að koma málum inn sem fyrst og hvatningu virðulegs forseta sama efnis. Við erum núna að fara yfir hvaða mál við getum komið með sem allra fyrst og gerum okkur vel grein fyrir tímarammanum og takmörkunum hvað það varðar. Þau vandamál sem hafa verið að koma upp hjá íslenskum námsmönnum hafa tengst breytingum sem gerðar voru á sænska almannatryggingakerfinu. Þessi samningur á einmitt að taka á hluta af þeim vandkvæðum sem komu upp við þær breytingar. Hins vegar er það þannig - og ég ætla að taka fram að það er náttúrlega ánægjulegt að standa hér sem samstarfsráðherra Norðurlanda samhliða því að vera félagsmálaráðherra og flytja þetta mál - að það er að sjálfsögðu alltaf viðvarandi verkefni okkar sem viljum standa að norrænu samstarfi að taka á þeim landamærahindrunum sem koma upp. Á undanförnum árum hafa Íslendingar ekki bara verið að fara til náms á Norðurlöndum heldur hafa þeir líka í auknum mæli verið að vinna í einu landi og verið búsettir hér, verið að vinna í Noregi og „pendlað“ svona á milli. Þess vegna er mjög mikilvægt að við hugum að því að reyna að samræma eins og hægt er og taka á þeim vandamálum sem geta reynst gífurlega stór og mikil fyrir einstaklinga sem verða fyrir þeim hindrunum sem geta komið upp á milli landa.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin og ég veit að hún getur ekki svarað öllum spurningum varðandi áhrif einstakra atriða þessa samnings. Í raun getum við ekki breytt samningnum, við erum að lögfesta hann og höfum auðvitað engin efni til að breyta því sem í honum stendur. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra í framhaldinu hvort það sé ekki réttur skilningur hjá mér að það sé þá þeim mun mikilvægara í þeim umsögnum sem við fáum að passa upp á þær ábendingar um landamærahindranir sem augljóslega þarf að vinna með í framhaldinu. Ég vildi heyra á hæstv. ráðherra hvort þetta væri ekki réttur skilningur og hvort ekki yrði greið leið milli nefndar og ráðuneytis varðandi það að koma í farveg þeim ábendingum sem við teljum knýjandi að bregðast við með einhverjum hætti.

Virðulegi forseti. Já, það er rétt að hér er verið að lögfesta samning sem er búið að undirrita og það er búið að álykta um þá undirritun frá hendi Alþingis. Ísland mun taka við formennsku í norrænu ráðherranefndinni á næsta ári og samhliða því er verið að gera ákveðnar breytingar á því fyrirkomulagi hvernig tekist hefur verið á við landamærahindranir í norðurlandasamstarfinu. Það verður stofnað sérstakt landamærahindrunarráð sem mun fylgja formennskunni í norrænu ráðherranefndinni. Við munum því núna í fyrsta skipti skipa formann þessa nýja ráðs og það verður tækifæri til að reyna einmitt að fylgja eftir annars ágætri vinnu sem hefur verið í gangi undanfarin ár á vettvangi Norðurlandasamstarfsins, að kortleggja þær landamærahindranir sem eru til staðar. En það er ekki nóg að kortleggja þær, það þarf líka að takast á við þær og gera þær nauðsynlegu lagabreytingar sem við teljum rétt að gera til að reyna að samræma og styðja við norrænan vinnumarkað.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir tillögu til þingsályktunar um bráðaaðgerðir til að efla leigumarkað á Íslandi, sem með mér flytja aðrir þingmenn Samfylkingarinnar. Þessi tillaga er efnislega samhljóða tillögu sem flutt var hér á hauststubbnum í septembermánuði og var þá send út til umsagnar á vegum velferðarnefndar. Hún er nú endurflutt óbreytt en í greinargerð höfum við tekið tillit til nokkurra athugasemda og ég ætla í framsöguræðu minni að beina sjónum einkanlega að þeim þáttum. Í tillögunni er gert ráð fyrir sex aðgerðum þar sem Alþingi feli ríkisstjórninni að grípa til aðgerða til að auka eins hratt og kostur er framboð leiguhúsnæðis til að bregðast við því alvarlega ástandi sem upp er komið á húsnæðismarkaði. Í fyrsta lagi verði fjármála- og efnahagsráðherra og velferðarráðherra falið að leggja fyrir Alþingi strax nú á haustþingi frumvarp til laga um nýjar húsnæðisbætur sem taki mið af fjölskyldustærð og tekjum og tryggi sambærilegan stuðning við leigjendur og eigendur. Það er ljóst af umsögnum umsagnaraðila að þetta mál er gríðarlega mikilvægt og þolir ekki bið. Það er nauðsynleg forsenda frekari uppbyggingar leigumarkaðar að almennar húsnæðisbætur verði til og aðstöðumunurinn milli leigjenda og eigenda verði jafnaður. Það kemur fram í umsögnum fjöldamargra umsagnaraðila að þetta atriði er algjört lykilatriði til að hægt sé að stíga ný skref á leigumarkaði. Það er athyglisvert að það er sama hvort það eru aðilar vinnumarkaðarins sem fjalla um málið eða lífeyrissjóðirnir eða sveitarfélögin, alltaf horfa menn til þess að þetta hljóti að vera lykilatriði. Ég held að við komumst ekkert undan því að stíga þetta skref til fulls ef okkur er einhver alvara með að breyta aðstæðum á leigumarkaði og auka framboð á leiguhúsnæði til langframa. Í annan stað er í tillögunni gert ráð fyrir að ríkið gangist fyrir samkomulagi við sveitarfélögin og aðila vinnumarkaðarins um veitingu stofnstyrkja til leigufélaga sem skuldbindi sig til langtímareksturs á leiguhúsnæði. Þessir stofnstyrkir gætu numið allt að 20% af byggingarkostnaði nýrra leiguíbúða. Ríki og sveitarfélög geti veitt fyrirgreiðslu í formi lóða á kostnaðarverði eða annarrar eftirgjafar opinberra gjalda, sem hluta af stofnstyrk. Styrkveiting yrði háð því að leigufélag lyti ýmiss konar skilmálum, svo sem um langtímaútleigu, takmarkanir á arðgreiðslum, bann við sölu einstakra íbúða sem styrkveiting taki til og að fyrst um sinn fari tiltekið hlutfall íbúða til fólks með tekjur undir tilteknum tekju- og eignamörkum. Um þennan þátt tillögunnar er að segja að umsagnaraðilar voru jákvæðir gagnvart þessum þætti en höfðu uppi ýmsar athugasemdir. Það er sérstaklega vert að geta þess að af hálfu lífeyrissjóðanna voru nokkrar efasemdir vegna þess að þarna er vikið að takmörkunum á arðgreiðslum. Ég tel að í umsögninni gæti ákveðins misskilnings af hálfu Landssamtaka lífeyrissjóða því að í takmörkunum á arðgreiðslum felst ekki bann við arðgreiðslum heldur að þær lúti ákveðnum hámörkum - ekki sé hægt að tæma félögin, ekki sé hægt að borga óeðlilegan arð út. En það er alveg ljóst að ef lífeyrissjóðir eiga að geta rekið leigufélög til langframa verða þeir að geta greitt sér eðlilegan arð út úr félögunum og þar af leiðandi verða þeir að geta rekið leigufélag í arðsemisskyni. Ég held hins vegar að eðli lífeyrissjóðanna og samfélagslegt hlutverk þeirra valdi því að það eigi að vera auðvelt að ná samkomulagi um einhvers konar umgjörð um slíkar arðgreiðslur í leigufélögum sem lífeyrissjóðir mundu reka. Ég held þess vegna að hægt sé að ná þarna saman um umgjörð. Hitt er líka alveg ljóst af umsögn Landssamtaka lífeyrissjóða að þeir telja mjög mikilvægt að af hinu almenna kerfi nýrra húsnæðisbóta verði til þess að það verði raunverulegur möguleiki fyrir lífeyrissjóðina að fara inn á þennan markað og bjóða upp á leiguhúsnæði til langtíma. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir því í tillögunni að fjármála- og efnahagsráðherra bjóði ónýttar lóðir ríkisins fram til byggingar leiguíbúða til leigufélaga. Við sjáum núna frumkvæði af hálfu Reykjavíkurborgar í þessa veru þar sem horft er mjög til skipulagsmála og spurt hvar séu ónýttar, lítt nýttar lóðir sem hægt væri að nýta til uppbyggingar leiguhúsnæðis. Það er í sjálfu sér hægt að fá ákveðna fyrirmynd þar. Meðal þeirra lóða sem bent hefur verið á af hálfu borgaryfirvalda að gæti verið hægt að nýta betur er lóð Ríkisútvarpsins sem ríkið á, en er allt of, allt of stór miðað við þá starfsemi sem þar er og mjög auðvelt að finna möguleika þar fyrir frekari uppbyggingu leiguhúsnæðis. Það er því með þessum hætti sem við erum að horfa til þess að fjármála- og efnahagsráðherra skoði einfaldlega eignasafn ríkisins og endurmeti fullkomlega frá grunni hvar eru lóðir sem við getum mögulega séð af. Getum við minnkað einhverjar lóðir sem ríkið á og afhent borginni aftur til endurúthlutunar eða öðrum sveitarfélögum til þess að greiða fyrir uppbyggingu á leiguhúsnæði? Í fjórða lagi er gert ráð fyrir að félags- og húsnæðismálaráðherra setji Íbúðalánasjóði skilyrði um að sjóðnum verði gert að koma íbúðum í útleigu, eða selja þær til leigufélaga, svo fljótt sem verða má eftir að sjóðurinn eignast þær. Nú mun það vera svo og hefur komið í ljós í umfjöllunum um tillöguna að á sjötta hundrað íbúða, ef ég man rétt, hafi þegar verið felldar inn í nýtt leigufélag Íbúðalánasjóðs. Engu að síður er það þannig að víða um land heyrir maður athugasemdir í þessa veru og áhyggjur af því að of mikið sé um húsnæði í eigu Íbúðalánasjóðs sem gangi mjög hægt og illa að fá til útleigu. Þetta skiptir máli sérstaklega víða um land þar sem eina húsnæðið sem er mögulega til útleigu er í eigu Íbúðalánasjóðs í dag. Ég tel þess vegna að full ástæða sé til að hafa vakandi auga með þeim þætti. Í fimmta lagi er gert ráð fyrir að umhverfis- og auðlindaráðherra verði falið að gangast fyrir endurmati á byggingarreglugerð til að greiða fyrir byggingu minni íbúða til útleigu. Komið hefur fram í umræðu um tillöguna á haustþingi að umhverfis- og auðlindaráðherra hefur þegar hafist handa við þetta verkefni og það er fagnaðarefni. Það þarf auðvitað að horfa á hina nýju byggingarreglugerð gagnrýnum augum, skoða hvort þar sé of langt gengið í því að gera kröfur um rými. Það er ýmislegt sem bendir til þess að eftir síðustu breytingar á byggingarreglugerð sé orðið illmögulegt að byggja litlar íbúðir sem er mikilvægt að sé val um að byggja. Ég fagna því að umhverfis- og auðlindaráðherra skuli þegar hafa hafist handa um þetta verkefni. Í sjötta lagi gerum við ráð fyrir að fjármála- og efnahagsráðherra leggi fyrir Alþingi lagafrumvarp sem undanþiggi tekjur vegna útleigu einnar íbúðar fjármagnstekjuskatti. Einnig verði tryggt að slíkar tekjur skerði ekki bætur almannatrygginga. Skilyrði verði að leigan sé til almennrar húsaleigu til a.m.k. tólf mánaða. Nokkir umsagnaraðilar gerðu þessa hugmynd að umtalsefni og vildu jafnvel að skilyrt yrði að leigan yrði til lengri tíma en tólf mánaða. Það er að mínu viti þess vegna mjög mikilvægt að hafa í huga hvaða markmiði við erum að reyna að ná með þessari breytingu. Við viljum gera það auðveldara fyrir fólk sem á eina íbúð að leigja hana út frá sér til almennrar íbúðar, ekki til ferðamanna. Við vitum auðvitað að það er mikil hagnaðarvon sem felst í því að leigja til ferðamanna á besta stað á höfuðborgarsvæðinu. Við vitum líka að framboð á íbúðum til almennrar útleigu hefur minnkað mikið. Þetta er til dæmis orðið mikið vandamál meðal stúdenta sem eru núna oft að leigja til átta til níu mánaða og eru svo á götunni á sumrin þegar íbúðirnar eru ekki lengur til reiðu til almennrar útleigu. Við erum ekki að gera ráð fyrir því með þessari breytingu eða þessari hugmynd að það verði einstaklingar sem bjóði upp á íbúðir sem verði leigðar til margra ára í senn. Auðvitað munu sérhæfð leigufélög þurfa að koma inn á markaðinn og bjóða langtímaleigu. En við viljum gera það arðsamara fyrir fólk sem á eina íbúð að leigja hana út frá sér til almennrar búsetu, að það velji þann kost frekar en að leigja til ferðamanna. Og það er sérstaklega tekið þarna til að tekjur af útleigu einnar íbúðar ættu ekki að skerða bætur almannatrygginga. Það er hugsað gagnvart eldri borgurum sem búa kannski þannig að þeir geta búið til eða eiga í húsnæðinu litla íbúð sem þeir gætu leigt út frá sér. Þetta er fyrst og fremst hugsað til þess að vinna gegn þeirri þróun sem hefur verið á undanförnum árum í að íbúðum til almennrar útleigu er að fækka og fleiri og fleiri eru að fara inn á þennan markað fyrir ferðamenn. Ég hef ekkert á móti því að við gerum vel við ferðamenn en við verðum líka að tryggja ákveðið magn íbúða og það skiptir máli að gera það strax og sem fyrst meira aðlaðandi að leigja til almennrar búsetu. Þessi tillaga hér er hugsuð til að minnka aðeins bilið sem er á milli arðsins af því að leigja til ferðamanna í dag og því sem felst í því að leigja til almennrar búsetu þannig að fólk beri aðeins meira úr býtum ef það kýs að leigja íbúðina sína til almennrar búsetu. Virðulegi forseti. Ég vil í ljósi aðstæðna allra leggja til að málinu verði vísað til hv. velferðarnefndar og ég vil líka í ljósi þeirrar samstöðu sem hefur verið um meginmarkmið þessarar tillögu óska eftir því að við náum saman þvert á flokka um afgreiðslu hennar í einu formi eða öðru á næstu vikum. Í umræðum um tillöguna í september var henni almennt tekið með jákvæðum hætti og það var líka ljóst að af hálfu þingmanna stjórnarmeirihlutans var henni vel tekið og hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra tók vel í tillöguna. Ég vil þess vegna leggja til að við ásetjum okkur að reyna að nýta þá stöðu sem uppi er, við höfum fengið góðar umsagnir umsagnaraðila, þær liggja fyrir þannig að ekki þarf að senda tillöguna svo breytta til umsagna. Það ætti að vera hægt að vinna í henni frekar hratt í velferðarnefnd og nýta lagið núna því að við erum stödd í upphafi þings og ekki mörg mál sem liggja fyrir í nefndinni þannig að tillaga mín væri sú að við mundum reyna að ná saman um niðurstöðuna. Við þingmenn Samfylkingarinnar erum fullkomlega tilbúnir til að ræða síðan við stjórnarmeirihlutann um breytingar á málinu ef menn vilja gera einhverjar breytingar til að ná betri samstöðu um það, en ég held að það væri góður bragur á því, líka í ljósi ítrekaðra yfirlýsinga meiri hlutans um breytt vinnubrögð og að menn vilji vinna saman þvert á flokka, að reyna að vinna þetta þjóðþrifamál áfram í góðri samstöðu nú í upphafi þings.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Árna Páli Árnasyni og þingflokki Samfylkingarinnar fyrir þessa tillögu. Ég lít svo á að tillagan sé raunar framlag þingflokksins í þá vinnu sem er í gangi núna um mótun framtíðarskipanar húsnæðismála á Íslandi. Eins og hv. þingmaður fór í gegnum í ræðu sinni eru ákveðnir þættir þarna undir sem þegar er búið að setja af stað vinnu í. Hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra hefur þegar sett af stað vinnu varðandi endurskoðun á byggingarreglugerð. Ég hef hvatt hann til þess að aukinn sveigjanleiki verði í byggingarreglugerð þannig að hægt sé að tryggja fólki með mismunandi tekjur og sem býr við mismunandi aðstæður í lífi sínu val og öryggi í húsnæðismálum. Það sama hef ég síðan sjálf gert varðandi þann þátt sem snýr að Íbúðalánasjóði. Nánast frá því að ég tók sæti sem ráðherra og gekk inn í velferðarráðuneytið hef ég verið að þrýsta á Íbúðalánasjóð að koma þeim eignum sem sjóðurinn á annaðhvort í leigu eða í sölu. Sjóðurinn hefur lagt sig fram um að gera það og meðal annars hefur verið tekin ákvörðun um að setja ákveðið fjármagn í að lagfæra þær íbúðir sem voru komnar í gegnum fullnustu en eru í þess háttar ástandi að hvorki er hægt að leigja þær né selja. Það er verkefnið núna hjá sjóðnum að tryggja að hægt sé að koma íbúðum í leigu eins fljótt og hægt er. Á móti kemur náttúrlega alltaf sú krafa, ekki bara héðan frá Alþingi heldur líka frá alþjóðlegum stofnunum á grundvelli samninga við ESA um að við séum ekki með útleigu hjá Íbúðalánasjóði að skaða markaðsaðstæður á einstökum svæðum og þar sem Íbúðalánasjóður á mjög stóran hluta af því húsnæði sem er til staðar á ákveðnum svæðum vegna erfiðra aðstæðna þar. Þetta er eitthvað sem ég hef lagt mjög mikla áherslu á og hef komið mjög skýrt á framfæri. Það er raunar ánægjulegt að geta líka vísað til þess að hér eru fleiri sem styðja við það verkefni að tryggja að svo verði. Síðan veit ég og hef tekið það upp við hæstv. fjármálaráðherra að áhugi er á því að skoða skattlagningu á leigutekjum. Ég vil hins vegar nefna að í tengslum við breytingar á almannatryggingakerfinu hefur áherslan verið, og var við heildarendurskoðunina, að reyna að einfalda kerfið. Hér er hins vegar verið að leggja til ákveðna breytingu þar sem menn mundu raunar stíga skrefið í hina áttina og fara að undanskilja skilgreindar tekjur frá skatti og ætti í raun ekki að skerða þær greiðslur sem ellilífeyrisþegar væru að fá frá almannatryggingum. Það hefur verið mjög áhugavert fyrir mig að lesa nýlega skýrslu sem var unnin í Svíþjóð í fyrra um hvað sé hægt að gera til að byggja enn frekar upp leigumarkaðinn þar. Svíar hafa staðið frammi fyrir kannski sambærilegu vandamáli og við, þrátt fyrir að vera með mun hærra hlutfall á leiguíbúðum. Á ákveðnum þéttbýlissvæðum, Stokkhólmi og Gautaborg, er mikill skortur á leiguhúsnæði og mikil eftirspurn og þeir hafa verið að skoða hvernig hægt sé að losa um regluverkið. Þeir hafa sérstaklega velt fyrir sér fyrirkomulaginu í Þýskalandi. Þar væri mjög algengt að menn, alla vega þeir sem byggðu sitt eigið húsnæði væru með eina litla íbúð sem þeir leigðu út til að fjármagna kaupin á eign og síðan væri sérstakur rammi utan um það sem sneri að skattkerfinu. Ég hef heyrt frá hæstv. fjármálaráðherra að þetta sé eitthvað sem hann sé tilbúinn að skoða. Ég hef svo sem nefnt það líka að hann er almennt tilbúinn að skoða allt sem snýr að lækkun skatta þannig að hann undanskilur þetta ekki. Síðan verð ég að segja um hugmyndirnar um stofnstyrkina og þær athugasemdir sem komu m.a. frá lífeyrissjóðunum að þetta er kannski grundvallarástæðan fyrir því að ég tel að það sé svo mikilvægt að þessar hugmyndir fari frekar sem framlag, þá í gegnum fulltrúa þingflokks Samfylkingarinnar sem á þar sæti, inn í vinnu samvinnuhóps um framtíðarskipan húsnæðismála frekar en að Alþingi álykti sérstaklega um þetta núna, þó að það gæti verið tímabært síðar. Þarna komum við að því sem er grundvallaratriði varðandi húsnæðiskerfið okkar: Hvernig viljum við hátta fjármögnun á kerfinu? Talað hefur verið um að lífeyrissjóðirnir ættu að koma beint að því að stofna og reka leigufélög. Ég hef fundið í samtölum mínum við lífeyrissjóðina að þó að menn hafi verið að skoða þetta og hafi látið kanna arðsemi og ávöxtun af þess háttar verkefni hafa þeir verið hikandi við að verða rekstraraðilar að einhverju leyti að leigufélögum. Þeir hafa talið að það væri meira í anda stefnu lífeyrissjóðanna að fjármagna slík verkefni. Þess vegna er svo brýnt að vinnu verði lokið og tillögur komi til Alþingis um það hvernig við viljum hafa heildarrammann um fjármögnun á húsnæði á Íslandi. Við höfum verið mjög upptekin að mínu mati á undanförnum árum og jafnvel áratugum af þeim þætti sem snýr að ríkinu, við köllum það lög um húsnæðismál og eru lög sem varða Íbúðalánasjóð. Á sama tíma höfum við alls ekki hugað jafn mikið að lagaramma fyrir aðra sem lána til kaupa eða byggingar á húsnæði. Ég tel að við þurfum að sameinast um að setja skýran lagaramma utan um alla þá sem hafa í hyggju að fjármagna húsnæði, óháð því hvort um er að ræða séreign eða leigufélög. Það er líka mjög mikilvægt að skoða rammann sem snýr að alþjóðlegum skuldbindingum okkar gagnvart ESA og það er eitt af því sem ég hef hvatt og mun hvetja samvinnuhóp um framtíðarskipan húsnæðismála til að gera. Ég veit að eitt sem Reykjavíkurborg hefur verið að láta skoða fyrir sig sérstaklega er hvernig hið opinbera geti stutt beint við þessa tegund af starfsemi, við leigufélög, án þess að líta megi á það sem beinan ríkisstuðning eða stuðning frá hinu opinbera. Þá hafa menn bent á leigufélög sem ekki eru rekin í hagnaðarskyni en það gæti þá líka skaðað samkeppnisstöðu annarra á markaðnum. Síðan er náttúrlega stóra málið í þessu: Hvernig ætlum við að ná niður kostnaði við fjármagnið, hvernig gerum við það? Það er talað um að við getum fundið leiðir til þess að ná niður kostnaði við lóðir þannig að sveitarfélög tryggi nægilegt framboð á lóðum og það sé ákvörðun sveitarfélaga hvort þau rukki fyrir lóðir eða ekki, fyrir utan þann kostnað sem þau bera af lóðunum. Við getum gripið til aðgerða til að ná niður kostnaði við bygginguna sjálfa og þar á meðal skiptir náttúrlega byggingarreglugerðin verulega miklu máli. En það er líka annað sem hæstv. fjármálaráðherra hefur áhuga á að skoða og það eru vörugjöldin almennt, þau gjöld sem við leggjum á innfluttar vörur. Þau geta skipt máli líka því að mikið af því hráefni sem við notum til byggingar húsnæðis er innflutt. Síðan er það enn og aftur fjármagnskostnaðurinn. Þar hafa menn bent á að t.d. ávöxtunarkrafan á það fjármagn sem er til staðar á Íslandi, sem eru peningarnir sem við erum með í lífeyrissjóðunum okkar, getur skipt verulega miklu máli við ákvarðanir um þau kjör sem bjóðast, því að það eru lífeyrissjóðirnir sem fyrst og fremst fjármagna húsnæði á Íslandi. Mér finnst þetta vera mjög áhugaverðar tillögur og ég vil gjarnan að þær fari inn í þá vinnu sem er þegar farin af stað. Þá mun mikill fjöldi sem kemur að þeirri vinnu geta tekið afstöðu til þess hvort rétt sé að fara þessa leið og í framhaldinu kæmu þá útfærslur. Við getum verið sammála um grunnleiðina en við getum síðan haft skiptar skoðanir á því hvernig við nákvæmlega nálgumst markmiðið sjálft. Ég þakka kærlega fyrir þetta og líka að finna þann samhug sem er innan Alþingis um að við þurfum að gera breytingar á húsnæðiskerfi okkar.

Hæstv. forseti. Fyrst vil ég þakka hæstv. félagsmálaráðherra fyrir að koma hingað og taka þátt í umræðunni um þá þingsályktunartillögu sem Samfylkingin hefur flutt um bráðaaðgerðir til að efla leigumarkað á Íslandi, svo og jákvæðar undirtektir hennar við tillögunni eins og kom fram í lok ræðu hæstv. ráðherra þar sem hún þakkar fyrir hana og leggur til að hún fari inn í þá vinnu sem er í gangi um húsnæðiskerfið. Í mínu stutta andsvari langar mig til að spyrja hæstv. félagsmálaráðherra út í það sem hér er fjallað um í 4. tölulið, þ.e. Íbúðalánasjóð sem hefur eignast mikinn fjölda íbúða á undanförnum árum. Sett hefur verið á fót leigufélag sem á um sjötta hundrað valinna eigna á vegum sjóðsins. Fyrri spurning mín er hvernig þetta leigufélag „funkerar“ og hvað sé búið að leigja mikið út og hvernig það gangi. Hitt atriðið sem mig langar að spyrja út í er sá mikli fjöldi íbúða sem Íbúðalánasjóður á og ætlar að selja. Eins og kemur fram í greinargerð okkar er mikil gagnrýni út um allt land á það hve hægt gengur hjá Íbúðalánasjóði að setja íbúðir í sölu. Ég mun koma með dæmi um það hér á eftir í ræðu. Það var til dæmis mikið gagnrýnt á Akranesi að þar væru íbúðir ekki settar í sölu og um það hefur verið talað lengi. Svo gerist það núna held ég bara í þessari viku að allt í einu kemur stór auglýsing með miklum fjölda eigna þar sem auglýst er til sölu. Spurning mín til hæstv. félagsmálaráðherra er sú, vegna þess að þörfin er svo brýn bæði hvað varðar leiguíbúðir og söluíbúðir, hvort þetta gangi ekki nógu hratt fyrir sig hjá Íbúðalánasjóði.

Virðulegi forseti. Hvað varðar leigufélagið Klett hefur ekki enn þá verið gengið frá formlegri stofnun efnahagsreiknings þess. Það er verkefni sem er núna á lokametrunum. Samkvæmt ályktun Alþingis þarf að setja reglugerð um samþykktir Kletts og stjórnun og hún er sem sagt núna á lokametrunum. Það var einmitt sérstaklega mikil áhersla lögð á það í meðferð allsherjarnefndar þegar þessar breytingar voru gerðar á lögum um Íbúðalánasjóð að Klettur yrði eins óháður Íbúðalánasjóði og hægt væri. Það hefur líka verið til skoðunar varðandi fjármögnun og uppsetningu efnahagsreiknings Kletts hvernig hægt sé að koma því fyrir innan þess ramma sem ESA hefur sett varðandi lánveitingar til leigufélaga sem ekki eru rekin í hagnaðarskyni. Eins og oft vill vera telur maður að eitthvað eigi að vera klippt og skorið en svo kemur ýmislegt upp á í ferlinu. Ég get líka sagt að ég tel að við hefðum getað gert betur við það að koma eignum sem Íbúðalánasjóður hefur verið að fullnusta aftur í útleigu eða sölu. Þess vegna hefur það verið viðvarandi verkefni hjá mér og starfsfólki velferðarráðuneytisins að koma því á framfæri og ég veit að forstjóri Íbúðalánasjóðs hefur tekið það mjög alvarlega að tryggja að svo verði. Það hefur verið áhersluefni líka hjá mér gagnvart nýjum stjórnarformanni Íbúðalánasjóðs að það sé forgangsmál að tryggja þetta. Eins og kemur fram í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir að kostnaður fyrir ríkið verði 1,5 milljarðar í fjárauka núna og fjárlögum næsta árs vegna kostnaðar fyrir Íbúðalánasjóð að fullnusta þessar eignir. 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka félagsmálaráðherra fyrir þetta svar þó svo að ég verði líka að játa að mér brá mjög að heyra að fasteigna- eða leigufélagið sem hefur þetta ágæta nafn Klettur - og á sennilega að vera eins og klettur í hafinu á leiguíbúðamarkaði, vel til fundið nafn - er ekki enn þá farið að starfa. Það vantar enn þá efnahagsreikning og reglugerð enn þá á lokametrunum eins og hæstv. ráðherra segir. Nú beinist þessi gagnrýni ekki eingöngu að núverandi hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra heldur að kerfinu í heild, hinu opinbera kerfi. Mikið óskaplega finnst mér þetta ganga hægt. Ég er sæmilega óþolinmóður en ekki mjög, en miðað við þá þörf sem er og vöntun er með ólíkindum hvað þetta tekur langan tíma. Eins og ég sagði áðan ætla ég að ræða á eftir dæmi sem ég hef um eignir Íbúðalánasjóðs sem mér finnst mjög undarlegt hvernig farið er með. Og dæmið frá Akranesi sem ég sagði frá áðan, að eignirnar skuli loksins núna að vera að koma í sölu. Það kann vel að vera að Íbúðalánasjóður hafi einhverjar málsbætur hvað þetta varðar aðrar en þær að kerfið sé þungt í vöfum. En aðalatriðið er að það eru liðin fimm ár frá hruni. Það hafa margir misst húsnæði sitt og margir eru á götunni og miklir erfiðleikar hjá mörgum. Þetta gengur ekki að hið opinbera kerfi sé jafn hægvirkt eins og hér er talað um. Hér verður að spýta í lófana og gefa í og ég treysti hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra vel til þess að ýta vel á eftir hvað þetta varðar, sama hvort það er að klára að koma Kletti á laggirnar og koma þessu öllu í gang eða gefa hraðar í með að selja þann fjölda íbúða sem Íbúðalánasjóður hefur eignast.

Virðulegi forseti. Ég tel að starfsmenn Íbúðalánasjóðs hafi verið að reyna að gera sitt besta við mjög erfiðar aðstæður. Sjóðurinn hefur þurft að fullnusta mjög margar eignir. Um 1.100 íbúðir eru í leigu hjá sjóðnum eins og er og af þeim er áætlað að 500–600 íbúðir fari inn í Klett. Sem dæmi um þetta stóra verkefni sem sjóðurinn hefur verið að fást við, t.d. ef við nefnum Akranes þá skilst mér að tæpur helmingurinn af þeim íbúðum hafi raunar verið óíbúðarhæfur þegar sjóðurinn tók þær yfir. Það mundi fela í sér mikinn kostnað fyrir sjóðinn að fara í lagfæringar á öllu þessu húsnæði. Það hefur verið tekin ákvörðun um að lagfæra eins margar íbúðir og sjóðurinn treystir sér til, en þetta hefur hins vegar verið mjög stórt verkefni. Skilaboðin frá ráðuneytinu og skilaboðin héðan frá Alþingi hafa hins vegar verið mjög skýr. Við teljum að það eigi að koma þessum íbúðum í leigu ef það er hægt. Ef sjóðurinn telur að ekki sé hægt að leigja þær, þá eigi að selja íbúðirnar. Þetta er lykilatriði því eins og ég benti á áðan í fyrra svari mínu er hér um að ræða gífurlegan kostnað fyrir sjóðinn, fyrir íslenska skattgreiðendur, ef verið er að fullnusta eignir og þær liggja síðan hjá sjóðnum án þess að skila honum tekjum. Ég vonast til að þetta verði áfram sameiginlegt verkefni okkar. Ég hef reynt að ýta eftir því sem mest ég get að við ljúkum við þá vinnu að stofna Klett og síðan líka í framhaldinu að klára reglugerðina.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að taka undir að það er nauðsynlegt að efla leigumarkaðinn og mikilvægt að fólk hafi kost á því að leigja á viðráðanlegu verði. Það sem mig langar hins vegar að gera hér að umtalsefni er byggingarreglugerðin og tala um endurskoðun á henni með tilliti til hönnunar á litlum hagkvæmum íbúðum. Ég tel afar mikilvægt að ekki verði slegið af kröfum um aðgengi við hönnun íbúða og vil minna á það að Ísland er aðili að samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks þar sem í 9. gr. er sérstaklega kveðið á um aðgengi fyrir alla. Hreyfihamlað fólk þarf ekkert síður á litlum íbúðum að halda en aðrir samfélagsþegnar, t.d. hjólastólanotendur, hreyfihamlaðir námsmenn, ungt hreyfihamlað fjölskyldufólk. Þetta fólk þarf líka að eiga kost á íbúðum á viðráðanlegum kjörum. Það er hins vegar ekki nóg að það séu bara heimili fólks sem eru aðgengileg. Fatlað fólk er eins og aðrir þátttakendur í samfélaginu og til þess að geta verið fullgildur þátttakandi er nauðsynlegt að komast alls staðar um, geta til að mynda farið í heimsókn til ættingja eða vina. Það er bara stór hluti af því að vera manneskja og lifa lífinu. Ég held að við þurfum að fara mjög varlega í það ef við ætlum að gera íbúðir sem eiga að vera aðgengilegar fyrir fólk til að búa í en hafa svo annars konar íbúðir sem allir hinir eiga að búa í en hreyfihamlað fólk kemst ekki inn í. Ég held að það skipti líka máli að hugsa til langs tíma. Það er ódýrara að hafa aðgengið í huga á byggingarstigi vegna þess að það er mun dýrara að breyta íbúðum eftir að þær hafa verið byggðar. Eins og við vitum öll er þjóðin að eldast og fólk þarf oft að nota meira af hjálpartækjum eftir því sem aldurinn hækkar. Þess vegna held ég að við megum ekki spara hér og nú í byggingarkostnaði í einhverju sem við þurfum svo að breyta eftir einhver ár vegna þess að þá þarf hreinlega fleira fólk aðgengilegar íbúðir. Eins og ég segi vildi ég gera þetta atriði að umtalsefni en að öðru leyti líst mér mjög óskaplega vel á að farið verði í aðgerðir til að efla leigumarkaðinn á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega fyrir ræðuna og þær ábendingar sem koma fram í henni. Hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra er ekki hér en mér skilst að lögð hafi verið áhersla á það hvernig hægt sé að auka sveigjanleikann í núverandi byggingarreglugerð og hefur verið farið í vinnu við það að bera saman þá byggingarreglugerð sem er hér og annars staðar á Norðurlöndunum og þá sérstaklega í Danmörku. Við fyrstu niðurstöður hefur sýnt sig að það er meiri sveigjanleiki í því hvernig menn hafa sett upp byggingarreglugerðina þar, jafnvel líka að einhverju leyti í Noregi. Það er fyrst og fremst verið að huga að því. Eitt af þeim verkefnum sem snýr að framtíðarskipulagi húsnæðismála verður að huga að því hvernig sé hægt að styðja betur við breytingar á því húsnæði sem fyrir er fyrir hreyfihamlaða og aldraða einstaklinga. Það þarf að koma því í betra form og huga að því bara almennt hvernig við ætlum að styðja við félagslegt húsnæði og greiða þann kostnað sem felst í því. Þetta eru allt þættir sem þarf að huga að. Ég held að það sé líka mjög mikilvægt og ég hef einmitt mikinn áhuga á því að setja af stað sérstaka vinnu hvað að þessu snýr. Það er mjög mikil tækniþróun í gangi sem snýr að ýmsum hjálpartækjum fyrir bæði aldraða og þá sem fást við einhvers konar fötlun þannig að það sem við sjáum kannski fyrir okkur er að staðan eftir tíu ár geti orðið allt önnur miðað við það hve þróunin hefur verið hröð og gífurlega spennandi. Eitt af því sem ég hef áhuga á að setja af stað á vegum ráðuneytisins er hvernig við getum stutt betur við þróun og notkun velferðartækni sem að mínu mati opnar alveg nýja heima, nýjar víddir fyrir okkur á hinum ýmsu sviðum í mannlífinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra fyrir svör hennar. Það er gott að heyra að verið sé að huga að málefnum hreyfihamlaðra þegar verið er að skoða húsnæðismál í víðu samhengi. Já, það er einhver mismunur í byggingarreglugerðum milli Norðurlandanna og auðvitað sjálfsagt að líta til þess hvernig hlutunum er háttað þar en ég tel engu að síður að við á Íslandi ættum bara að setja okkur það markmið að vera með þessi mál í góðu lagi og ekki endilega horfa til þess sem er kannski ekki eins vel gert og hægt væri heldur að setja okkur það markmið að búa þannig um hnútana að húsnæði henti öllum.

Virðulegur forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa ábendingu. Það er einmitt það sem ég tel að sé svo mikilvægt þegar kemur að húsnæðismálunum að við séum að gæta að þeirri fjölbreytni sem er í íslensku samfélagi. Við þurfum að vinna innan þeirra verðmæta sem við sköpum í samfélagi okkar þannig að allir geti haft raunverulegt val, allir geti búið við raunverulegt öryggi. Eitt af því sem hefði verið mjög áhugavert að ræða hér og við gerum það kannski við annað tækifæri er staða heimilislausra og sú staða að allt að því helmingur af þeim sem leita eftir aðstoð vegna húsnæðis eru innflytjendur. Þetta er svo fjölbreytt, þetta er svo margþætt og það er náttúrlega það sem er í raun verkefni okkar á Alþingi og hjá ríkisstjórninni - hvernig getum við hugað að samfélaginu sem heild þannig að við höfum það flestöll sem allra best?

Hæstv. forseti. Við ræðum tillögu til þingsályktunar um bráðaaðgerðir til að efla leigumarkað á Íslandi sem er tillaga og fyrsta mál alls þingflokks Samfylkingarinnar. Það segir okkur hvert áhersluatriði okkar er hvað það varðar að við skulum leggja þetta fram sem fyrsta og brýnasta mál okkar. Með leyfi forseta hljóðar tillagan svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að grípa til aðgerða til að auka eins hratt og kostur er framboð leiguhúsnæðis til að bregðast við því alvarlega ástandi sem komið er upp á húsnæðismarkaði.“ Greinin segir í raun og veru allt sem segja þarf. Það er neyðarástand á markaðnum og það er mikil ofþensla, getum við sagt, hvað það varðar að leiguverð er mjög hátt. Ég hygg að margir nýkjörnir alþingismenn sem hafa þurft að leita sér að húsnæði á höfuðborgarsvæðinu hafi heldur betur fundið fyrir því, ég þekki dæmi þess. Að leigja 220 fermetra íbúð á kannski 220–230 þús. kr., það segir sig sjálft að það getur ungt fólk ekki gert í dag og þarf ekki ungt fólk til. Það þarf ansi miklar atvinnutekjur til að eiga 230–240 þús. kr. eftir til að setja í leigu og það er mikilvægt atriði. Það er þetta neyðarástand, lítið framboð af leiguhúsnæði, sem þrýstir þessu upp. Þar þekki ég líka dæmi sem ég hef kynnt mér þar sem þriggja herbergja íbúð var endurleigð sem leigð var uppi í háhverfum Kópavogs, langt úti á landi að mér finnst stundum. Þriggja herbergja íbúð á 200 þús. kr. og 100–120 manns sem allir gætu uppfyllt skilyrði til að leigja íbúðina sækja um. Þess vegna verðum við að viðurkenna, alveg sama hver á í hlut, hvaða flokkar, að við höfum ekki sinnt þeim þætti á Íslandi. Við erum alltaf með séreignarstefnu, allir eiga að eiga húsnæði og síðan höfum við gert ýmislegt til að þvælast fyrir, hið opinbera, og nefni ég þar byggingarreglugerðina, ég tala nú ekki um þá nýju sem sett var sem er mjög íþyngjandi fyrir það sem er mikilvægast á leigumarkaði: Að byggja litlar og meðalstórar íbúðir. Ef par sem er að hefja sinn búskap og er kannski að fara í háskóla vill leigja sér 40–50 fermetra íbúð og lætur sér það duga þarf hún að vera til á markaðnum og þá er leigan lægri. Það þekkjum við frá fólki sem hefur framkvæmt þetta svona, t.d. við nám í Skandinavíu þar sem það er vel þekkt og byggingarreglugerðir eru settar þannig upp að hægt er að gera það á hagkvæman hátt, minni íbúðir, lægri kostnaður og þar af leiðandi lægra leiguverð. Þannig verðum við að gera þetta. Í stuttu andsvari mínu áðan við hæstv. ráðherra um leigufélagið Klett, með því fallega nafni sem á vafalaust að vera kletturinn á leiguíbúðamarkaðinum, vel til fundið orð og vonandi verður félagið klettur, lýsti ég óþreyju minni með að þetta skuli ekki vera komið á fulla ferð. Ég tek skýrt fram, og tek undir með hæstv. ráðherra, að ég trúi ekki öðru og er sammála því að starfsmenn Íbúðalánasjóðs hafi vafalaust gert sitt besta, en þeir hafa örugglega fengið íbúðir í eigu sjóðsins í ýmiss konar ásigkomulagi eins og íbúðir á Akranesi sem hæstv. ráðherra tók dæmi um. Þegar ég nefni Íbúðalánasjóð hef ég líka tekið dæmi sem ég þekki þar sem byggingarverktakar hafa kvartað yfir því að illa gangi að semja við Íbúðalánasjóð um að kaupa íbúðir sem sjóðurinn á til að koma þeim í útleigu eða sölu. Best væri náttúrlega að selja þessar blokkir þannig að þær væru skilyrtar til leigu en það hefur ekki gengið saman. Það er vafalaust þannig að Íbúðalánasjóður vill fá ákveðið verð eða telur sig þurfa að fá ákveðið verð. Verktakinn vill greiða eitthvað minna og þar strandar og það er sárgrætilegt að horfa á það þegar þetta nær ekki saman. Maður getur horft á heila blokk eða heilu blokkirnar með tómum íbúðum sem útlistað hefur verið fyrir mér að Íbúðalánasjóður eigi og hefur verið að gera við ytra byrði hússins sem stóð undir skemmdum en verktakinn og Íbúðalánasjóður náðu ekki saman vegna þess að Íbúðalánasjóður hefur ekki viljað afskrifa eins mikið. Hvað gerist þá, virðulegi forseti? Það koma gröfur og tæki og taka grunn við hliðina og þar er byrjað að byggja jafnvel sams konar blokk. Er það þjóðhagslega hagkvæmt? Nei, segi ég. Alveg hiklaust ekki. En aftur að þingsályktunartillögunni. Hún er sett fram í 6 liðum þar sem meðal annars er komið inn á nýja byggingarreglugerð og það ítrekað sem ég sagði áðan. Ég hlusta ekki á neitt um að ekki megi breyta byggingarreglugerð. Það verður ekki gert þannig að aðgengi fatlaðra verði eitthvað skert hvað það varðar en við þurfum að haga okkar byggingarreglugerð eftir því sem þarf og það þarf að greiða fyrir byggingu minni íbúða eins og lagt er til í tillögunni. Það erum við ekki að gera og ég var mjög gagnrýninn á þá byggingarreglugerð sem síðasti hæstv. umhverfisráðherra setti rétt fyrir kosningar, tók m.a. sem dæmi einangrun sem átti að setja þar í byrjun, og að því er mér skilst er Mannvirkjastofnun ótt og títt að breyta ýmsu í reglugerðinni og skilja hana jafnvel ekki sjálfir og þetta gengur ekki alveg nógu vel fyrir sig. Ég ætla að koma að einu í viðbót sem snýr að verðmyndun leiguíbúða og það er lóðaverð sveitarfélaga. Virðulegi forseti. Ég er ekki alveg viss um og held að ég geti bara sagt að ég sé ekki sammála þeirri stefnu sem sum sveitarfélög hafa, að setja inn í lóðaverð byggingu leikskóla, grunnskóla og alls þess sem þarf í viðkomandi hverfi, að það fari ofan á lóðaverðið. Ég er alls ekki sammála því. Ég held að lóðaverðið eigi bara að standa undir því að brjóta landið til byggingar og leggja götu og koma á rafmagni og vatni og búið. Hitt eru samfélagsleg verkefni viðkomandi sveitarfélags. Göturnar sem ég bý við voru örugglega ekki verðlagðar þannig að þær hafi tekið þátt í byggingu skólahúsnæðis á viðkomandi svæðum. Það er einhver ný stefna hjá sveitarfélögunum, vafalaust í fjárhagserfiðleikum sínum, sem lyftir upp lóðaverði og gerir það að verkum að það er orðið eins hátt og raun ber vitni og er í raun og veru orðið allt of hátt miðað við byggingarkostnað. Þarna verða sveitarfélögin að koma til og lækka lóðaverð, lækka það mikið vegna þess að það á að vera eftirsóknarvert fyrir sveitarfélagið að úthluta ódýrum lóðum undir leiguíbúðir og fá þannig íbúa inn í sitt sveitarfélag. Um það er fjallað hérna þótt það sé ekki gert á alveg sama hátt og ég geri en þetta er mikilvægt atriði. Síðan er talað um nýjar húsnæðisbætur sem taki mið af fjölskyldustærð og tekjum og tryggi sambærilegan stuðning við leigjendur og eigendur í 1. lið, það er mikilvægt atriði. Hér er fjallað um mjög mikilvægt atriði sem gerir það að verkum að eigandi íbúðar geti undanþegið tekjur vegna úthlutunar einnar íbúðar fjármagnstekjuskatti og það er spurning hvort ekki eigi að ganga lengra. Svo er einn þáttur sem fjallað er um í þessum lið sem er mjög mikilvægt að ræða og er um skort á leiguíbúðum sem þar af leiðandi hækkar verð á þeim fáu sem til eru. Það er það sem talað er um í 6. tölulið, þ.e. að stór hluti leiguíbúða á höfuðborgarsvæðinu er nú leigður ferðamönnum og kemur því ekki inn á leigumarkaðinn til langtímaleigu. Það þekkjum við sem höfum unnið til dæmis í atvinnuveganefnd á síðasta kjörtímabili þar sem ferðaþjónustuaðilar hafa komið og sýnt okkur, kastað upp á vegg mynd af einhverri heimasíðu þar sem kom fram að 545 íbúðir eða herbergi eru til leigu á höfuðborgarsvæðinu sem eru óskráð eða ósamþykkt og hafa ekki leyfi. Það er verkefni stjórnvalda að koma í veg fyrir þetta sem mundi þá auka íbúðamagn á leigumarkaði og þetta þarf allra helst að gera vegna þess að það er vonlaust að hafa þetta inni sem tifandi tímasprengju, að ferðamenn geti gist í ósamþykktu húsnæði. Hvað ætla menn að gera ef það verða slys á Íslandi, bruni eða eitthvað þess háttar og við missum ferðamenn í ósamþykktu húsnæði? Það getur eyðilagt markaðsátak sem við höfum staðið í undanfarin ár sem gefur okkur svo marga ferðamenn sem raun ber vitni og þjóðin þarf fleiri ferðamenn á komandi árum og meiri gjaldeyri. Það getur gert okkur erfitt hvað það varðar, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég hjó eftir því í ræðu hv. þm. Kristjáns L. Möllers að hann velti fyrir sér þegar hann ræddi um lóðaverð því verði sem sveitarfélög setja á lóðir, hvort lóðaverð væri svona hátt hjá sveitarfélögunum í ljósi þess að byggingarkostnaður á grunnskólum og leikskólum og annarri grunnþjónustu væri inni í því verði, að það hafi verið sú leið sem farin hafi verið eftir hrun. Ég tel mig geta fullyrt að ekki hefur verið lögð gata hjá sveitarfélögunum eftir hrun. Það gerðist allt löngu fyrir hrun. Hér eru tóm hverfi sem ekki hefur verið byggt í og þar eru til sölu lóðir sem allar hafa verið lækkaðar í verði. Ég held að ég geti fullyrt það. Það sem hefur aftur á móti gerst og gerðist ef til vill stuttu fyrir hrun áður en hverfin voru byggð var að olíuverð hækkaði mikið. Það fór út í verðlagið og í verðbætur til allra þeirra verktaka sem unnu á þessum lóðum. Lóðaverð hefur lækkað. Ég vil fá að skjóta því að að sum sveitarfélög leggja sig fram um að lækka lóðaverð og bjóða upp á fjölbreytta búsetu eins og fjölbýli og íbúðir og hafa sérmerktar, skilgreindar lóðir fyrir leiguíbúðir. Það gera þó ekki öll sveitarfélög og það er kannski eitthvað sem þarf að skoða frekar.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Margréti Gauju Magnúsdóttur fyrir innlegg hennar inn í þessa góðu umræðu í stuttu andsvari við mig. Í raun og veru skiptir það mig engu máli hvort þessi stefna hófst fyrir hrun eða eftir hrun. Það er alveg rétt að sveitarfélög í landinu eiga töluvert mikið af óbyggðum lóðum og nýbyggðum götum með ljósastaurum og rafmagni og öllu. Þar er góður lager af slíku og er sorglegt til þess að vita. Það er svona álíka og það sem var á ýmsum öðrum stöðum í hinu svokallaða góðæri, vitleysisgangurinn sem var í ofkeyrslu í þjóðfélaginu. Allir ætluðu að fá svo marga til sín en enginn hugði að því hvað þyrfti margar lóðir heldur var bara göslast áfram. Það sjáum við hér vítt og breitt á höfuðborgarsvæðinu og við sjáum það líka úti á landi, eins og t.d. á Austurlandi. Við sáum að í kringum álversuppbygginguna var byggt miklu meira en þörf var á og því hleypt af stað. Þetta eru enn ein hagstjórnarmistökin hjá okkur þar sem allt á að vera svo frjálst að það virðist ekki skipta neinu máli hver þörfin er. Ef þörfin er 100 íbúðir vegna atvinnuuppbyggingar þá skiptir það engu máli þó að 300–400 byggingar séu byggðar. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, virðulegi forseti; eitt af því sem þarf að kanna til að gera leiguíbúðamarkaðinn öflugri er hvort sveitarfélögin geti boðið fram miklu ódýrari lóðir og að það sé valkostur. Það var í fréttum ekki fyrir löngu, bara fyrir nokkrum dögum síðan, að efast var um að sveitarfélög ættu að leggja í þann kostnað sem ég gerði að umtalsefni við það að byggja upp ný hverfi og taka þá tillit til allrar þeirrar þjónustu sem þar er. Það eru ekki bara íbúarnir í því hverfi sem eiga að njóta hennar. Þeir njóta hennar að vísu sannarlega en það er annað opinbert húsnæði í sveitarfélaginu sem ekki hefur verið byggt á þann hátt sem ég gerði hér að umtalsefni. Því finnst mér jafnræðisregla stjórnarskrárinnar í raun og veru vera brotin hvað það varðar.

Virðulegi forseti. Þegar sveitarfélögin, sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu, unnu í lóðum sínum hefði eflaust mátt hafa miklu meira samráð um skipulagsmál og úthlutun lóða. En engu að síður var búið að selja hverja einustu lóð. Fullt af fólki hafði hug á að koma sér þaki yfir höfuðið og síðan kom hrun. Þá lentu sveitarfélögin í því að lóðunum var skilað og fólk sat fast í íbúðum sínum. Sveitarfélögin notuðu ekki fé beint út úr sveitarsjóði til þess að vinna í lóðunum. Þau notuðu í það peninga sem fólk var búið að borga til að láta framkvæma á þessum lóðum, líka til að byggja skólana og leikskólana sem fylgja hverfunum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Páli Árnasyni, formanni Samfylkingarinnar, fyrir að mæla fyrir þessu mikilvæga máli öðru sinni. Það fór til velferðarnefndar á sumarþingi og var sent út til umsagnar þannig að það ætti að vera hægt að vinna nokkuð hratt í því núna. Eins er ég ánægð með að heyra að hæstv. ráðherra félags- og húsnæðismála telji eðlilegt að þetta mál komi einnig inn í þá vinnu sem er skipulögð á hennar vegum. Varðandi húsnæðismálin vil ég segja að þau eru grundvallarvelferðarmál fyrir fjölskyldur landsins og þau eru líka stórt efnahagsmál. Þess vegna er svo mikilvægt að vanda vel til verka. Þess vegna vann síðasta ríkisstjórn gríðarlega vinnu á sviði húsnæðismála sem náði til upplýsingamála, sem náði til húsnæðisáætlana sveitarfélaga, sem náði til tillagna um húsaleigubætur og svo mætti lengi telja. Ég verð því að segja að ég tel að ekki þurfi svo mikla yfirlegu til að geta farið í beinskeyttar aðgerðir. Eins og farið hefur verið yfir hér er alvarlegur húsnæðisskortur á höfuðborgarsvæðinu a.m.k. og í ýmsum sveitarfélögum, til að mynda Höfn í Hornafirði svo ég nefni eitt dæmi af landsbyggðinni. Hv. þm. Margrét Gauja Magnúsdóttir benti á það í ræðu sinni að sveitarfélögin hefðu ekkert byggt á síðustu árum og það er algerlega satt og það eru að koma inn árgangar sem vantar húsnæði og eru í rándýru leiguhúsnæði, búa ekki við húsnæðisöryggi. Ég þekki úr mínu umhverfi allt of stóran hóp ungs fólks sem býr í mikilli óvissu. Við búum líka í samfélagi þar sem mikið af ungu fólki hefur ekki lokið starfsnámi eða framhaldsskólanámi og er að reyna að fóta sig í lífinu, fer vonandi síðar í einhvers konar sérhæft nám hvort sem það er til hugar eða handa. Þetta unga fólk fær mjög lágar tekjur í þeirri vinnu sem því stendur til boða og það á mjög erfitt með að fá húsnæði við hæfi. Þetta er alvarlegur velferðarvandi og við erum að bregðast þessu fólki. Eins og líka hefur verið komið inn á er fjöldi fólks sem hefur ekki tekjur til að standa undir kaupum á húsnæði þrátt fyrir að vera jafnvel með háskólamenntun á vinnumarkaði. Fjármögnunin skiptir að sjálfsögðu mjög miklu máli. Ef við sköpum grundvöll fyrir fasteignafélög sem leigja út húsnæði, samfélagslega ábyrga aðila sem eru með félög sem hafa sæmilegt eigið fé - þá þurfa einhverjir að leggja það til hvort sem það eru opinberir aðila eða einhverjir aðrir sem koma að því - þá er ekkert vandamál að fjármagna slíkt húsnæði. Það er undir hinum pólitíska vilja stjórnvalda komið hverju sinni að sinna því velferðarmáli sem húsnæðismál eru, en það verður aldrei hægt að fjármagna fasteignafélög með lélegt eigið fé með viðunandi hætti. Sögu þeirra þekkjum við, hún er sorgarsaga, hún er kostnaður fyrir ríkissjóð núna vegna taps Íbúðalánasjóðs á veitingu lána til þessara aðila. Það sem við leggjum til er að sveitarfélögin og ríkið komi inn með myndarlegum hætti, horfist í augu við að það er verkefni stjórnvalda að tryggja húsnæðisöryggi og skapa aðstæður og rekstrargrundvöll fyrir alvörufasteignafélög, fasteignafélög sem eru rekin með samfélagsábyrgum sjónarmiðum. Þetta húsnæði á að vera eftirsótt og þarf að vera í nálægð við þjónustu og almenningssamgöngur. Við þurfum að breyta því hugarfari að úthluta á sæmilegu verði lóðum í jaðarbyggðum til leiguhúsnæðis. Það er ekki sæmandi fyrir nútímavelferðarsamfélag. Þá langar mig að koma inn á orð hv. þm. Steinunnar Þóru Árnadóttur og þakka henni fyrir að taka upp umræðuna um aðgengi fyrir alla. Ég naut þess að hlusta meðal annars á hana tala um aðgengi fyrir alla á málþingi Öryrkjabandalagsins sem var haldið fyrr í þessum mánuði frekar en seint í síðasta mánuði. Það var ákaflega gagnlegt málþing þar sem farið var yfir mikilvægi þess að við hönnuðum ekki bara húsnæði heldur önnur mannvirki í samfélagi okkar með það í huga að hreyfihamlaðir ættu greiðan aðgang að eðlilegu lífi, en ekki bara þeir sem búa við líkamlega fötlun af einhverju tagi heldur líka aldraðir. Þjóðin er að eldast. Það mun verða meiri þörf á að hugsa um þessi mál. Svo vitum við það öll sem höfum ferðast um bæinn með kerru eða vagn að gott aðgengi auðveldar lífið ótrúlega mikið. Þetta málþing var sérlega mikilvægt. Þar komu fram mjög margar hliðar á mikilvægi aðgengis fyrir alla. Ég held að það væri aldrei hægt að gefa þann afslátt á byggingarreglugerð að það ynni gegn því að fatlaðir gætu verið fullir þátttakendur með reisn í samfélagi okkar. Forstjóri Mannvirkjastofnunar, Björn Karlsson, var þarna og talaði og það var mjög áhugavert að hlusta á hann. Hann benti á að það væri misskilningur í umræðunni um byggingarreglugerð og það væri mikils virði að fólk settist niður saman og fyndi lausnir ef þyrfti að gera einhverjar breytingar til að þær ynnu ekki gegn einum ákveðnum þjóðfélagshóp, enda yrði það hálfhlálegt ef við segðum að kröfur fyrir fatlað fólk væri sérstakt vandamál í húsnæðismálum á Íslandi. Við búum við mjög alvarlegan húsnæðisvanda og getum sagt að hann sé fyrst og fremst á ábyrgð stjórnvalda og væri ómaklegt að nota kröfuna um aðgengi fyrir alla sem einhverja afsökun. Ég tek algerlega undir að það er full þörf á að skoða og endurmeta byggingarreglugerðina, enda er ég flutningsmaður á þessari tillögu. Byggingarkostnaður er mjög mikill á Íslandi og við eigum að leita allra leiða sem auðvelda okkur að efla íslenskan leigumarkað og við verðum að gera það af virðingu fyrir öllum samfélagshópum. Ég læt máli mínu lokið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Páli Árnasyni og hans flokki fyrir þessa tillögu. Ég get ekki annað en verið sammála tillögunni að langflestu leyti ef ekki öllu. Ég vil reyndar í sambandi við það sem hér hefur komið fram með Íbúðalánasjóð taka heils hugar undir það, það er með ólíkindum hvað gengur hægt að losa um eignir. Ég veit að verktakar og ekki síst einyrkjar víða úti á landi hafa reynt mikið til þess að kaupa íbúðir af Íbúðalánasjóði meðan atvinnuástandið hefur ekki verið gott, en það hefur gengið ótrúlega illa á undanförnum árum. Og ég hélt reyndar að þetta nýja fasteignafélag, Klettur, væri bara komið til starfa og farið að vinna á fullu, en mér heyrist nú að það sé að minnsta kosti alveg að gerast og fagna því. Varðandi lóðaverð hjá sveitarfélögum og það sem fram hefur komið hér að mönnum finnist að það megi vera lægra, vil ég benda mönnum á að gatnagerðargjöld hjá sveitarfélögum reiknast á allar byggingar í þessum hverfum, þannig að ég held að það sé ákveðinn misskilningur á ferðinni. Þegar sveitarfélög reikna út gatnagerðargjöld eru þau reiknuð á allar byggingar í hverfunum og deilast niður á þau. Það eru að sjálfsögðu reiknuð full gatnagerðargjöld hjá þeim sveitarfélögum sem byggja leikskóla og önnur þjónustuhús. Ég fagna þessari tillögu, en hér hafa þingmenn talað um ábyrgð stjórnvalda og nú var þessi stjórnmálaflokkur við stjórnvölinn síðustu fjögur ár. Ég velti fyrir mér: Af hverju var ekki búið að gera eitthvað í þessu? Af hverju létu þau ekki verkin tala? Ég fagna þessari tillögu núna. En hví í ósköpunum gerðu þau þetta ekki meðan þau réðu ríkjum? Ég tek það fram að ég veit ekki annað, eins og hefur komið fram hjá hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra, en að verið sé að vinna í flestum þessum málum, þannig að það sé alveg á hreinu.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Páli Jóhanni Pálssyni fyrir stuðninginn við tillöguna. Hann spyr af hverju flokkurinn var ekki búinn að gera eitthvað fyrr. Ég ætla að byrja á því að segja, herra forseti, að ég get vel skilið að hann spyrji þessarar spurningar. Þá finnst mér ekki síður mikilvægt að svara henni, því eins og ég fór yfir í ræðu minni var unnin gríðarleg vinna á síðasta kjörtímabili. Það voru mótaðar tillögur um nýtt húsnæðisbótakerfi og frumvarpsvinna var í gangi. Við vorum komin langt á veg með mjög mikið af þeirri vinnu. Það má heldur ekki gleymast að eftir hrunið - í fyrsta lagi var vandamálið fyrir hrun að húsnæðisverð var allt of hátt og það var gríðarleg húsnæðisbóla í landinu og verið var að reyna að leita leiða til að tryggja húsnæðisöryggi, en eftir hrun var mikið um rústabjörgun. Svo þegar aðeins var liðið á kjörtímabilið hófst mjög stefnumótandi vinna með aðkomu margra aðila. Við erum með samhljóma stefnu við Samband íslenskra sveitarfélaga. Það má segja að allir séu í startholunum að hefja vinnu í samræmi við þessar áætlanir. Þess vegna hef ég verið svolítið hissa á að ráðherra setji ekki meira púður í að klára útfærslu þessara hugmynda í frumvarp í stað þess að hefja aftur stefnumótandi vinnu því hún liggur fyrir og það er mikil sátt um hana. En það tók líka tíma að vinna hana og ná henni fram því að það var litið til allra þátta sem vörðuðu húsnæðismál en ekki eingöngu horft á fjármögnunarþáttinn.

Virðulegi forseti. Já, ég get alveg skilið þá rústabjörgun sem var og geri mér grein fyrir henni. Fyrstu tvö árin var sannarlega verið í rústabjörgun. En síðustu tvö ár hefði ég haldið að gera hefði mátt aðeins betur. Hvað um það. Við skulum ekkert vera að líta í baksýnisspegilinn. Nú tökum við bara höndum saman. Við erum sammála, heyrist mér, um þessi verkefni í megindráttum. Ég heyri ekki annað en að hvar sem fólk standi í pólitík sé það sammála um þau meginmarkmið sem við þurfum að vinna að.

Hæstv. forseti. Ég vil segja við hv. þm. Pál Jóhann Pálsson að ég tek undir þetta að vissu leyti, mér finnst að við hefðum getað gert meira. Ég tel þó ekki að við hefðum getað náð mikið lengra en við náðum því við unnum sannarlega mikla vinnu sem var mjög mikilvæg. Þess vegna er ég svolítið hugsi yfir því að ráðherra sé ekki með frumvörp á þingmálaskránni sem lúta að þessu, af því að ég held að við séum öll sammála um að staðan í húsnæðismálum er óviðunandi. Við þurfum að gera eitthvað fyrr en seinna því það er ekki hægt að bjóða fólki upp á að búa við þessar aðstæður. Svo get ég tekið undir með þingmanninum og við getum velt fyrir okkur hver hefði átt að gera hvað hvenær. Ég er svolítið sammála honum, án þess að vera það að öllu leyti. En aðalatriðið er að við bregðumst ekki því fólki sem núna býr við húsnæðisóöryggi.

Virðulegi forseti. Já, við skulum bara hætta að líta í baksýnisspegilinn og ég tek undir það og skil það. Ég er alltaf að skilja það betur og betur og gera mér grein fyrir því hvað hið opinbera kerfi er seinvirkt. Það er alveg með ólíkindum. En ég held að það sé þá okkar að breyta því, að minnsta kosti í þeim málum sem við erum sammála um að breyta.

Virðulegi forseti. Ég þakka góða og jákvæða umræðu og vil bregðast við nokkrum þeim þáttum sem nefndir hafa verið í umræðunni hingað til. Ég þakka þátttöku stjórnarþingmanna hv. þm. Páls Jóhanns Pálssonar og hæstv. félags- húsnæðismálaráðherra Eyglóar Harðardóttur. Ég tel það mjög mikilvægt að við eigum uppbyggjandi samtal um þetta mál. Það er auðvitað hægt, eins og hv. þm. Páll Jóhann Pálsson rakti áðan, að velta því upp hvort lengra hefði verið hægt að komast á undanförnum árum. Að sumu leyti hefði verið hægt að komast lengra með einstök mál. Að sumu leyti byggir tillaga okkar núna á því að halda áfram þeirri vinnu sem við vorum byrjuð á, sérstaklega hvað varðar sameiginlegu húsnæðisbæturnar. Nú verð ég bara að vera alveg hreinskilinn; ef við komum ekki með lagabreytingar núna fyrir áramót og höldum áfram að hrinda því verkefni í framkvæmd verðum við á sama stað eftir ár, ekkert mun hafa breyst eftir ár, ekki neitt. Þess vegna setjum við það í forgang. Það er alveg ljóst að umsögn allra umsagnaraðila er grundvallaratriði. Húsnæðisbætur eru ekki sérmál Samfylkingarinnar. Þær eru afrakstur þessa samstarfs sem aðilar vinnumarkaðarins og sveitarfélögin komu að og eru hluti af heildstæðri stefnumótun sem allir flokkar komu að. Ég vil því ekki að menn stilli því þannig upp þegar við rekum á eftir því eða minnum á það að við séum að reka erindi Samfylkingarinnar. Við erum bara að tala fyrir því sem orðið er sammæli meðal allra. Það er alveg ljóst af umsögnum umsagnaraðila að það verður að tryggja framgang þess máls, það verður að jafna aðstöðuna. Húsaleigubætur verða að vera þannig að þær séu greiddar venjulegum fjölskyldum ef kerfið á að geta gengið upp, ef hægt á að vera að byggja upp leigumarkað. Ég tek undir með hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, ég hef nokkrar áhyggjur af því hvernig hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra hagar vinnunni núna,. Ég óttast að málið festist í of mikilli bið. Ég hef t.d. tekið eftir því að bæði Samband íslenskra sveitarfélaga og Alþýðusamband Íslands hafa gert athugasemdir við hæstv. ráðherra um að þessir aðilar séu ekki hluti af verkefnastjórninni sem ráðherra er búinn að setja á fót. Það er mjög hættulegt vegna þess að við komumst ekki neitt í þessum málum nema að hafa sveitarfélögin og verkalýðshreyfinguna við borðið. Fyrir því höfum við 100 ára reynslu að við komumst ekkert í húsnæðismálum í landinu nema að allir séu saman að þessu leyti. Ég vil bara hvetja hæstv. ráðherra, sem er því miður ekki lengur í salnum, til að endurskoða þetta og passa að sveitarfélögin og verkalýðshreyfingin séu með fulltrúa í innsta hring í stefnumótuninni. Eins og ég skildi hæstv. ráðherra talaði hún fyrir því að þessi tillaga okkar yrði innlegg í frekari vinnu. Ég vil ganga lengra. Ég vil að þingið afgreiði tillöguna. Mér finnst að þingið eigi að tjá vilja sinn í þessu efni. Mér finnst ekki rétt að taka tillögu eins og þessa sem allir eru í grunninn sammála um og möndla hana sem innlegg inn í einhverja vinnu sem er á forræði eins ráðherra. Mér finnst eðlilegt að þingið tjái vilja sinn, komist að niðurstöðu, sé tilbúið til samninga um það. Mér finnst að þingið þurfi að tjá vilja sinn um að það vilji sjá húsnæðisbætur. Ég held við þurfum að samþykkja það því að annars óttast ég að við gerum ekkert og að eftir ár verðum í sömu stöðunni, höldum öll saman sömu ræðurnar og að ekkert hafi breyst. Þess vegna hvet ég til þess að við tökumst á um það í nefndinni hvernig menn vilja orða þetta nákvæmlega þannig að það verði úr því þingsályktun sem veiti ráðherrunum betra umboð og betri grunn. Ég var alveg sammála hæstv. forsætisráðherra þegar hann kom hér í sumar og óskaði eftir þingsályktunartillögu um skuldamál heimilanna vegna þess að hann vildi fá stuðning og umboð þingsins. Ég tel að ríkisstjórninni væri með alveg sama hætti styrkur af því að fá skýrt umboð þingsins hvað þetta varðar. Ég held líka að við verðum að horfast í augu við það og tala opinskátt um það þegar við komum að hugmyndum okkar um leigustyrki að ekki verður byggður upp húsnæðismarkaður á Íslandi við núverandi aðstæður sem þjónar hagsmunum allra nema með aðkomu ríkisins. Það mun kosta ríkið fé. Það er draumsýn að hægt sé að reka húsnæðiskerfi þar sem allir borga markaðskjör fyrir húsnæðið, það verður aldrei þannig. Við sjáum núna að kennarar flokkast til millitekjuhópa. Nýútskrifaður kennari er með röskar 300 þús. kr. á mánuði. Þá sjáum við vel að einstætt foreldri sem er kennari með tvö börn stendur ekki undir húsnæðiskostnaði. Hvert erum við þá komin? Samkvæmt nýlegu fjárlagafrumvarpi flokkast viðkomandi sem millitekjuhópur en hann ræður ekki við einfalt húsnæði. Það er viðvarandi vandamál sem ekki er hægt að loka augum fyrir. Varðandi síðan umræðuna um algilda hönnun og endurskoðun á byggingarreglugerð þakka ég hv. þm. Steinunni Þóru Árnadóttur fyrir ábendingu hennar. Þegar við viljum endurskoða byggingarreglugerðina viljum við endurskoða hana út frá einhvers konar hagsmunamati. Það verður að vera einhvers konar hagsmunamat. Ég held að skipti miklu að við aukum veg algildrar hönnunar, en ég held við verðum líka að hugsa hvort við búum við þær aðstæður að við getum gert ríkari kröfur t.d. en önnur Norðurlönd í byggingarreglugerð. Þegar við horfum til þess að sárasti skorturinn núna er á litlum íbúðum, að það vantar litlar íbúðir, meðan á Norðurlöndunum er til gríðarlegur stokkur af litlum íbúðum, efast ég um að skynsamlegt sé að byrja á að banna byggingu lítilla íbúða. Það virðist í reynd vera niðurstaðan að eins og byggingarreglugerðin er núna sé bara bannað að byggja íbúðir eða ekki hægt að hanna íbúðir sem eru minni en 70 fermetrar. Það held ég að sé verulegt vandamál. Það má líka nefna einangrunarkröfurnar, sem eru mjög skynsamlegar í löndum sem brenna kolum til að kynda hús, en það er alveg spurning hvort við verðum að ganga jafn hart fram í einangrun þegar við kyndum með heitu vatni. Það eru slíkir þættir sem ég tel að við þurfum að horfa á af fullri sanngirni. Í viðhorfskönnunum segist fólk helst vilja búa í gamla bænum þar sem ráðandi form byggðar er þriggja hæða hús. Með nýrri byggingarreglugerð er gerð krafa um lyftu í þriggja hæða húsi í öllum tilvikum. Þrýstingur verktaka verður óhjákvæmilega á að byggja fimm hæðir, sem skapar aftur vandamál í skipulagsmálum. Mér finnst við verða að hugleiða eftirfarandi: Viljum við koma í veg fyrir að hægt sé að byggja borgarhverfi af þeirri gerð og samsetningu sem eru vinsælust meðal fólks í dag? Það er líka athyglisvert að áður en nýja byggingarreglugerðin var sett bjuggum við í tvöfalt stærra húsnæði en Finnar. Mér finnst það umhugsunarefni hvort það sé forgangsverkefni að auka enn þann stærðarmun þegar byggingarkostnaður er alvarlegasta vandamálið sem við er að glíma. Ég nefni líka bílastæðakröfurnar sem eru orðnar mjög íþyngjandi í byggingarreglugerð þar sem ungt fólk þarf að borga bílastæði í kjallara upp á 3, 4 milljónir til viðbótar við íbúðina o.s.frv. Það eru allir þessir þættir sem ég held við þurfum að horfa á varðandi hvernig við getum búið umgjörð um byggingarreglugerðina þannig að hún samrýmist þörfum allra, líka uppsafnaðri þörf í landinu fyrir litlar íbúðir. Það hafa ekki verið byggðar litlar íbúðir í áratugi. Okkur vantar stokk af litlum íbúðum sem getur verið val fyrir fólk sem þarf á ódýru, litlu húsnæði að halda. Varðandi síðan Íbúðalánasjóð og leigufélagið þar vil ég ítreka það sem hér hefur komið fram; auðvitað þarf þar að spýta í. Ég hef líka áhyggjur af því sem ég heyri vítt og breitt um landið að Íbúðalánasjóður sé kominn í þá stöðu núna að stöðva viðskipti með fasteignir. Maður heyrir það á Patreksfirði, Bíldudal, Höfn í Hornafirði, að sjóðurinn neiti að samþykkja kaupsamninga vegna þess að verðið sé hærra en menn hafi ákveðið að sé markaðsverð á viðkomandi stöðum. Það er orðið vandamál fyrir þessa staði á landsbyggðinni þegar atvinnulíf er að glæðast og eftirspurn eftir íbúðum að aukast. Það er auðvitað svolítið skrýtin staða sem lánasjóður í eigu ríkisins er kominn í ef hann er farinn að standa í vegi fyrir eðlilegri framþróun á íbúðamarkaði úti um land. Það þarf auðvitað agaða umgjörð utan um Íbúðalánasjóð að þessu leyti. Hann verður að gera sitt í þessum efnum. Ég vil að síðustu ítreka ósk mína um að málinu verði vísað til velferðarnefndar og að við semjum okkur niður á niðurstöðu um þingsályktun um þetta málefni sem allir flokkar geta sætt sig við.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir fyrstu þingsályktunartillögunni frá Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins á þessu þingi, fyrstu tillögunni af sex sem verður mælt fyrir í dag en hún fjallar um aukið framboð á kennslu til að taka á lestrar- og skriftarvanda. Það er rétt að taka það fram í upphafi að öll Íslandsdeildin stendur að þessum tillögum sem ein heild og það er mikið og gott samstarf í Íslandsdeildinni og mikill einhugur um að fylgja tillögunum eftir, en þær eru lagðar fram á grundvelli ályktana Vestnorræna ráðsins, í samstarfi við ríkisstjórnir landanna þriggja. Herra forseti. Það er ekki hægt að ræða þessar tillögur án þess að ræða aðeins fyrst um vestnorrænt samstarf, hvers eðlis það er og hver forsagan er. Við sem búum á Vestur-Norðurlöndum búum við nýjan raunveruleika. Nýjar siglingaleiðir eru að opnast og miklir möguleikar blasa við okkur í nýtingu landsins gagna og nauðsynja sem og sjávar. Þar eru stórar spurningar sem þarf að svara á næstu árum og missirum sem geta bæði skapað okkur mörg og mikil tækifæri og geta leitt til mikilla breytinga fyrir allar þjóðirnar þrjár. Við, í þeim löndum sem áður var kannski litið á sem jaðarbyggðir í Evrópu, erum búsett á því svæði sem allra augu beinast nú að. Við þekkjum hina miklu umræðu sem orðið hefur á undanförnum árum og missirum um norðurskautsmál og sem dæmi má nefna þær ráðstefnur sem nú standa yfir á Íslandi og þá ráðstefnu sem hefst í Hörpu á morgun þar sem um 900 manns munu taka þátt. Vestnorrænt samstarf á sér talsverða sögu. Lögþing Færeyja, landsþing Grænlands og Alþingi stofnuðu Vestnorræna þingmannaráðið í Nuuk á Grænlandi árið 1985 sem samstarfsvettvang þinganna þriggja og með því var formfest samstarf þeirra landa sem ganga undir nafninu Vestur-Norðurlönd. Stofnunin var fyrst og fremst byggð á sameiginlegum bakgrunni landanna með hliðsjón af nánum sögulegum og menningarlegum arfi og tengslum sem og sameiginlegum hagsmunum, aðallega í umhverfis-, samgöngu- og efnahagsmálum. Árið 1997 var nafninu breytt í Vestnorræna ráðið og þá var samþykktur nýr stofnsamningur, samþykktar nýjar vinnureglur og ákveðið að setja á fót skrifstofu ráðsins, ráða framkvæmdastjóra og markmið samstarfsins voru skerpt. Helstu markmið Vestnorræna ráðsins eru þau að Vestur-Norðurlönd vinni saman að vestnorrænum hagsmunum, að standa vörð um auðlindir og menningu landanna í Norður-Atlantshafi og efla samráð ríkis- og landsstjórna Vestur-Norðurlanda, einkum í viðkvæmum og alvarlegum málum sem snerta til dæmis mengun, auðlindanýtingu og fleira. Þá er það einnig markmið okkar að fylgja eftir samstarfi ríkis- og landsstjórna vestnorrænu landanna, að efla samstarf við Norðurlandaráð og koma á framfæri vestnorrænum áhersluatriðum í norrænu samstarfi. Við erum í nánum tengslum við Norðurlandaráð og við sem sitjum í forsætisnefnd Vestnorræna ráðsins höfum áheyrnarrétt á fundum Norðurlandaráðs. Þá er markmið Vestnorræna ráðsins að vera tengiliður milli þinga landanna, vestnorrænna stofnana og alþjóðlegra samtaka. Íslandsdeildin er skipuð sex þingmönnum og sex til vara. Við höldum ársfund þar sem ýmis mál eru rædd og ályktanir bornar upp til atkvæða og síðan lagðar fyrir þjóðþing landanna sem þingsályktunartillögur. Þess vegna erum við hér í dag til að ræða þessar ályktanir sem bornar eru fram í formi þingsályktunartillagna. Samstarf okkar við ríkisstjórnir byggist á því að árið 2002 undirrituðu norrænir samstarfsráðherrar frá þessum þremur löndum sérstaka samstarfsyfirlýsingu til að formfesta og innsigla samstarfið milli Vestnorræna ráðsins og ríkisstjórnanna í viðkomandi löndum. Í þeirri yfirlýsingu er kveðið á um gagnkvæma upplýsingagjöf og að árlega skuli Vestnorræna ráðið fá skýrslu um viðbrögð landanna við tilmælum þess. Skýrslan kemur síðan fram og til umræðu á ársfundi ráðsins. Samstarfsyfirlýsingin á að tryggja upplýsingastreymi, árlega fundi Vestnorræna ráðsins og samstarfsráðherra auk þátttöku hinna síðarnefndu í aðalfundi ráðsins og þátttöku hlutaðeigandi ráðherra í þemaráðstefnu ráðsins sem haldin er árlega. Við sem störfum í Vestnorræna ráðinu leitumst við að ná markmiðum okkar með ályktunum og tilmælum til ríkisstjórna og landsstjórna. Jafnframt leggjum við áherslu á virka þátttöku í norrænu samstarfi við aðra aðila innan vestnorræns samstarfs, samvinnu við norðurskautsstofnanir, samtök og skipulagningu á ráðstefnum og fundum. Ráðið hefur unnið að ýmsum málaflokkum sem snerta hagsmuni allra landanna þriggja og má þar nefna umhverfismál, menningarmál, jafnréttismál, sjávarútvegsmál, samgöngur og viðskiptamál. Íslendingar og Færeyingar hafa gert með sér fríverslunarsamning, svonefndan Hoyvíkursamning. Þar er tekið fram samkvæmt meginreglu að frjálst flæði á vörum, þjónustu, fjármagni og fólki á milli landanna er aðalatriðið. Það hefur meðal annars í för með sér að færeysk fyrirtæki geta með sama hætti og íslensk haslað sér völl á íslenskum markaði og öfugt. Það hefur komið til umræðu, aðallega óformlega, að útvíkka þennan samning og fara í viðræður við Grænlendinga. Vestnorræna ráðið hefur hvatt ríkisstjórnirnar á Íslandi, Færeyjum og Grænlandi til að taka upp viðræður til þess að útvíkka Hoyvíkursamninginn og verður spennandi að sjá hvort það verði að veruleika. Árið 2006 á aðalfundi Vestnorræna ráðsins voru ríkisstjórnir landanna þriggja hvattar til að opna ræðismannaskrifstofur eða skrifstofur viðskiptafulltrúa í löndum hvert annars. Árið 2007 opnuðu Íslendingar aðalræðisskrifstofu í Þórshöfn og sama ár var opnuð sendiskrifstofa Færeyja í Reykjavík. Ísland áformar jafnframt að opna aðalræðisskrifstofu í Grænlandi nú í nóvember og allar líkur eru á að Grænland opni aðalræðisskrifstofu hér á Íslandi. Þá höfum við staðið að barnabókaverðlaunum Vestnorræna ráðsins og fjölmörgum öðrum verkefnum svo sem að halda vestnorrænan dag árlega til skiptis í löndunum þremur. Var dagurinn fyrst haldinn í Reykjavík haustið 2012 og í Grænlandi í ágúst síðastliðnum. En þá að þeirri ályktun ráðsins sem hér er til umræðu, þ.e. þingsályktunartillögu um samstarf Færeyja, Grænlendinga og Íslands um aukið framboð til kennslu til að taka á lestrar- og skriftarvanda. Þessi ályktun var lögð fram og samþykkt á ársfundi Vestnorræna ráðsins í ágúst í Narsarsuaq á Suður-Grænlandi og efni hennar og tilgangur er að efla kennslu þeirra sem eiga við lestrar- og skriftarvanda að stríða. Við skorum hér á ríkisstjórnina að eiga samstarf við stjórnvöld Færeyja og Grænlands um þetta verkefni og með það að markmiði að stjórnvöld standi að sameiginlegri rannsókn og tryggi samvinnu þeirra sem málið varðar til að stuðla að miðlun þekkingar og kennsluhátta sem hafa gefið góða raun. Það er einmitt kjarninn í samstarfi okkar að læra hvert af öðru, reyna að nota það sem gott er hjá hverju þessara landa til að efla nágranna okkar. Síðastliðin tíu ár hafa einstaklingar í Færeyjum sem eiga við lestrar- og skriftarvanda að stríða fengið aðstoð og sérkennslu utan hins opinbera menntakerfis, annaðhvort frá foreldrum eða öðrum sem af sjálfsdáðum hafa beitt sér í þessum málefnum. Hér á Íslandi þekkjum við með hvaða hætti þessi mál eru og við ræddum þau talsvert á síðasta kjörtímabili. Hér var lögð fram þingsályktunartillaga um tal- og málþroskaraskanir barna sem var samþykkt í þinginu. Það er nú í höndum menntamálaráðherra að fylgja eftir að ná betra samstarfi milli þeirra aðila sem sinna þessum málum á Íslandi vegna þess að kerfið er talsvert flókið. Það þarf að leita til margra aðila ef þú átt barn eða ert barn með tal- og málþroskaröskun og kerfið er ekki alveg skýrt varðandi hver á að gera hvað og hver á að greiða hvaða hluta. Við hlökkum til að sjá hvernig ráðuneytið mun taka á þessum málum og munum þá vonandi geta notað þá vinnu til að miðla af þekkingu okkar til nágranna okkar í Færeyjum og Grænlandi til þess að það nýtist þeim jafnframt. Opinbera skólakerfið aðstoðar nemendur sem standa höllum fæti en margir nemendur lenda einhvern veginn á milli skips og bryggju. Það er sameiginlegt með öllum þessum þremur löndum. Við teljum mikilvægt að beita okkur þvert á landamæri vestnorrænu landanna til að bæta framboð á sérkennslu og þar með auðvelda nemendum með lestrar- og skriftarvanda að ljúka námi. Herra forseti. Við teljum að þetta sé mjög mikilvægt mál og hlökkum til að vinna í nánu samstarfi við ríkisstjórnina að framgangi þess og sjáum vonandi ávöxt þeirrar vinnu fyrr en síðar. Herra forseti. Ég vil að lokum þakka öðrum þingmönnum sem sitja í Íslandsdeildinni fyrir gott samstarf og óska eftir því að tillögunni verði vísað til umfjöllunar í utanríkismálanefnd.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir þingsályktunartillögu þar sem gert er ráð fyrir því að samstarf Íslendinga, Færeyja og Grænlands verði um að gera samantekt um orsakir fækkunar kvenna á Vestur-Norðurlöndum. Við skorum hér með á ríkisstjórnina að efna til slíks samstarfs sem felst í því að gera samantekt yfir þær kannanir og rannsóknir sem lúta að orsökum þess að konum fækkar hlutfallslega meira en körlum meðal íbúa á Vestur-Norðurlöndum og að teknar verði saman niðurstöður slíkra rannsókna og kannana en einnig lagðar fram tillögur og stefnumörkun sem miðar að því að snúa þessari þróun við. Tillagan felur ekki í sér að stjórnvöld eigi að fara út í nýjar rannsóknir. Það liggja fyrir talsverðar rannsóknir í nágrannalöndum okkar og horfum við þá aðallega til Norðurlandanna, en maður hefur rekið sig á það í samtölum við til dæmis þingmenn á þingi Sama í Noregi að menn hafa áhyggjur af því ástandi sem hér er lýst, þ.e. að konum virðist vera að fækka á þessum jaðarsvæðum. Tillagan felur í einfaldleika sínum í sér að safna saman upplýsingum á einn stað þannig að við getum lært af þeim rannsóknum sem þegar liggja fyrir og stjórnvöld, og þá sérstaklega stjórnmálamenn og þeir sem hér sitja, geti áttað sig á því hvers vegna staðan er svona og síðan í kjölfarið reynt að finna út úr því hvort og hvernig er hægt að bregðast við. Þetta er því ekki ný rannsókn heldur samantekt og mikilvægasti hlutinn af því öllu er að draga saman tillögur um það hvernig megi snúa þróuninni við með vísan í reynslu annarra landa eða svæða, sem leggja má til grundvallar þessari stefnumörkun. Það er ljóst að vandamálið er þekkt og helsta áskorunin í Færeyjum er fólksfækkun, einkum fækkun kvenna. Það sama má segja um Grænland, misjafnt þó eftir svæðum, en það er síst á Íslandi sem við þekkjum þá þróun. Engu að síður erum við skyld og svæðin eru lík að mörgu leyti, sérstaklega hinar dreifðari byggðir, þannig að þetta er mikilvægt verkefni sem ég vonast til að ríkisstjórnir landanna bregðist hratt og vel við og að þingsályktunartillagan muni bera árangur. Herra forseti. Að lokum óska ég eftir því að tillögunni verði vísað til umfjöllunar í utanríkismálanefnd.

Virðulegi forseti. Ég fagna að mörgu leyti tillögu Íslandsdeildar Vestnorræna ráðsins. Ég athugaði tölur hér á Íslandi í vikunni og það kom mér svo sem ekkert á óvart að það eru mörg jaðarsvæði á Íslandi þar sem konum hefur fækkað en aftur fjölgað í kauptúnum og kaupstöðum á Suðvesturlandi. Þau áhrif hér sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir lýsti eru því fyrir hendi innan lands. Eins og ég sé það er þetta hluti af spekileka eða fólksflótta eða atgervisflótta, hvað sem við getum kallað þá þróun, og ég held að það byggist á því að atvinnutækifæri fyrir konur eru á ákveðnum svæðum. Það er hart að búa í landi þar sem atvinnutækifæri dreifast ójafnt þannig að mér þykir rétt að nefndin alla vega horfi til þess að athuga ástand innan lands líka. Herra forseti. Ég lýk hér máli mínu.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni sem hefur blandað sér í umræðuna fyrir ábendinguna. Það er alveg ljóst að Ísland er líka hérna undir en engu að síður er vandinn alvarlegri í Færeyjum og Grænlandi og menn hafa miklar áhyggjur. Ástæðan fyrir því að það eru þessi þrjú lönd sem standa að ályktuninni er að við áttum okkur á því að við eigum þetta sameiginlega verkefni fyrir höndum, að átta okkur á orsökunum, sem við vitum svo sem, átta okkur á umfanginu og reyna svo að leiða fram einhverjar tillögur um það hvernig megi bæta úr.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar, þeirri þriðju í þessari lotu, frá Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins en hún fjallar um samstarf við Færeyjar og Grænland á sviði menntunar heilbrigðisstarfsmanna, starfsmannaskipta og veitingu heilbrigðisþjónustu á milli landanna. Vestnorræna ráðið heldur á ári hverju þemaráðstefnu og sú ráðstefna sem haldin var í janúar síðastliðnum fór fram hér á landi, á Ísafirði, og fjallaði um heilbrigðismál. Vaninn er sá að þegar Vestnorræna ráðið heldur þemaráðstefnu þá fæðast út úr því starfi nokkrar hugmyndir um hvernig hægt er að auka samstarf landanna á því sviði sem um ræðir og þessi þingsályktunartillaga er afrakstur slíkrar vinnu. Ég trúi því að á þessu ári, á meðan ég gegni formennsku í Vestnorræna ráðinu, verði mikil áhersla á að fylgja eftir þessum tillögum er varða heilbrigðismálin og þessi ráðstefna í janúar hefur hlotið þau ummæli að hún hafi verið virkilega nytsamleg og leitt fram mörg sjónarmið og margar ályktanir sem sýna okkur fram á að hægt er að ná árangri með auknu samstarfi landanna, bæði varðandi það að ná hagræðingu og eins að efla heilbrigðisstarfsemi í öllum löndunum þremur. Við munum í framhaldinu, verði þessi þingsályktunartillaga samþykkt hér á Alþingi, eiga samráð við heilbrigðisráðherra allra landanna þriggja um það hvernig við getum með sem skjótvirkustum hætti hrundið þessum tillögum í framkvæmd. Fyrir liggur skýrsla og samantekt á þemaráðstefnunni sem haldin var í janúar. Um 40 aðilar, úr pólitíkinni, úr fræðasamfélaginu og sérfræðingar í heilbrigðismálum, tóku þátt í ráðstefnunni á Ísafirði, um 20 manns sem tóku þar til máls með innlegg í þessa umræðu. Þeir sem tóku þátt í ráðstefnunni voru sammála um að mjög mikilvægt væri að styrkja vestnorræna samvinnu á sviði heilbrigðismála og það mundi gagnast öllum löndunum þremur. Við eigum það sameiginlegt að öll þessi þrjú lönd eru strjálbýl. Þetta eru frekar litlar þjóðir en engu að síður með mikinn metnað til að gera vel. Og við eigum marga góða sérfræðinga og gott heilbrigðisstarfsfólk og marga góða aðila sem hafa lagt margt gott til. Við teljum algjörlega ljóst að hægt sé að vinna þéttar saman á milli þessara þriggja landa en þá þarf að víkja burt hindrunum. Viljinn er til staðar en það sem vantar kannski upp á er að fólk kynnist betur og þessi tillaga hefur það meðal annars í för með sér, að því er við teljum, að aukið samstarf verði raunveruleiki, betri miðlun upplýsinga eigi sér stað, betri miðlun þekkingar og reynslu öllum til gagns. Þetta samstarf gæti jafnframt falið í sér efnahagslegan ávinning vegna aukinnar hagkvæmni og styrkt svæðisbundna samvinnu. Við þekkjum að mikil reynsla er til staðar innan kerfisins í öllum þremur löndunum og við teljum að með formlegum starfsmannaskiptum yrði miðlun þekkingar og reynslu innan vestnorræna heilbrigðiskerfisins tryggð. Á sama tíma væri stuðlað að uppbyggingu tengslanets og persónulegra kynni milli vestnorrænna heilbrigðisstarfsmanna. Í ályktuninni er skorað á ríkisstjórnina að efna til samstarfs við stjórnvöld Færeyja og Grænlands um menntun heilbrigðisstarfsmanna í löndunum þremur og að tryggja möguleika á starfsmannaskiptum milli landanna. Jafnframt að kannaðir verði möguleikar á því að þróa frekara samstarf á sviði geðlæknisþjónustu, bæði hvað varðar menntun starfsmanna og meðferð fyrir sjúklinga. En það voru nokkrar höfuðályktanir sem voru meginniðurstaðan af ráðstefnunni á Ísafirði og í raun má segja að tvær þeirra birtist okkur hér, þ.e. varðandi menntunina og starfsmannaskiptin og jafnframt aukið samstarf á sviði geðlæknisþjónustu. En það er önnur tillaga sem ég mun ræða hér á eftir og við leggjum fram. Jafnframt var talað sérstaklega um brjóstakrabbamein og samstarf á því sviði og einnig um sjúkraflutninga vegna þess að við eigum öll við það að etja að vera með stórt hafsvæði sem við þurfum að gæta að. Í sumum tilvikum gæti verið betra að nýta krafta hvert annars og þá stoð- og grunnþjónustu sem er til staðar í löndunum þremur frekar en að fljúga með sjúklinga, eins og stundum er gert, frá Færeyjum og Grænlandi til Danmerkur. Þannig að þetta er eitthvað sem við teljum brýnt að skoða og var niðurstaða ráðstefnunnar. Jafnframt kom fram á ráðstefnunni áhugi á að skoða þann möguleika að eiga samstarf varðandi innkaup lyfja. Það er því margt nytsamlegt að finna í þessari skýrslu og ég veit til þess að hún hefur nú þegar lent á borði heilbrigðisráðherra. Ég vonast svo sannarlega til þess að heilbrigðisráðherrar landanna þriggja eigi með sér gott samstarf. Herra forseti. Ég vil að lokum óska eftir því að þessari tillögu verði vísað til utanríkismálanefndar.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir tillögu til þingsályktunar um að styrkja samstarf við Færeyjar og Grænland um málefni norðurslóða. Ég vil taka fram að það var mikið og gott samstarf í Íslandsdeildinni og allir þingmenn úr þeim flokkum sem skipa Íslandsdeildina eru á öllum tillögunum sem við ræðum í dag. Í ályktuninni er gert ráð fyrir því að Alþingi skori á ríkisstjórnina að styrkja samstarf við Færeyjar og Grænland um málefni norðurslóða ásamt því að vinna að sameiginlegri vestnorrænni stefnumörkun varðandi norðurslóðir á þeim sviðum þar sem hagsmunir landanna fara saman og þau eru á einu máli. Utanríkisráðherra Íslands hitti utanríkisráðherra landanna tveggja reglulega til að ræða málefni norðurslóða og önnur sameiginleg hagsmunamál vestnorrænu landanna, helst árlega eða annað hvert ár hið minnsta. Lagt er til að fundurinn verði haldinn samhliða ársfundi Vestnorræna ráðsins ef mögulegt er. Herra forseti. Við þekkjum það að ríki heims sýna norðurslóðum vaxandi áhuga. Við höfum séð það í fjölmiðlum. Við þekkjum það, sjáum ráðstefnuna sem á að fara fram í Hörpunni um helgina og stendur nú yfir á Akureyri. Þess vegna er mjög mikilvægt að við sem búum á norðurslóðum séum virkir þátttakendur í umræðunni um hvernig hlutirnir koma til með að þróast vegna þess að það er aðeins eitt sem er víst varðandi norðurslóðir og það er að hlutirnir eru að breytast, þeir munu breytast hratt en við vitum ekkert endilega hvernig þeir munu breytast. Það er í rauninni þannig að tveir möguleikar eru í stöðunni. Við getum horft á, fylgst með því sem sérfræðingarnir segja, fylgst með því hvað stóru þjóðirnar eru að gera, hvað Rússarnir eru að skipuleggja. Rússarnir eru að byggja upp gríðarlega mikil hafnarmannvirki eftir allri norðurströndinni hjá sér til þess að búa sig undir þær miklu breytingar sem fram undan eru. Sama má segja að sé uppi á teningnum varðandi áhuga Kanadamanna. Við þekkjum hinn mikla áhuga sem Evrópusambandið hefur á norðurskautsmálum. Það er möguleiki að sitja og horfa á. Hinn möguleikinn er að vera virkur þátttakandi og reyna að leiða umræðuna, reyna að ná fram þeim sameiginlegu hagsmunum sem þessar þrjár þjóðir hafa, setja okkur markmið og reyna síðan að komast í þá stöðu að vera með gilda rödd í umræðunni. Ég og við í Vestnorræna ráðinu teljum að með því að þjóðirnar þrjár sem eru í samstarfinu um vestnorrænt samstarf tali einni röddu heyrist hærra í okkur. Við teljum mikilvægt að reyna að setja saman sameiginlega vestnorræna stefnumörkun því að ef við tölum einni röddu og höfum skýra stefnu er miklu líklegra að við náum árangri. Þess vegna er mikilvægt að greina hvar hagsmunir þjóðanna þriggja liggja saman. Það er auðvitað ekki alls staðar sem þeir liggja saman, en það eru til svið þar sem við getum unnið þétt saman. Það hefur verið mikil umræða um áhrifin af loftslagsbreytingunum sem standa yfir. Þróun loftslagsins skapar þrýsting á okkur sem búum í löndunum á að skoða sameiginlega hagsmuni okkar. Ég vona svo sannarlega að þessi þingsályktunartillaga verði að veruleika. Við ákváðum á ársfundum okkar í ágúst að leggja okkar af mörkum í Vestnorræna ráðinu. Við höfum fengið sérfræðing á því sviði til þess að byrja að setjast niður með okkur og kortleggja hvar hagsmunirnir gætu legið saman þannig að við séum með einhvern grundvöll fyrir ríkisstjórnirnar þegar og ef Alþingi samþykkir þingsályktunartillöguna, að það verði tilbúinn grunnur sem getur orðið einhvers konar upphafsplagg í þeirri vinnu sem við teljum mikilvægt að ríkisstjórnir landanna þriggja leiði. Það var haldin ráðstefna á Grænlandi árið 2012, svokölluð árleg þemaráðstefna. Hún var haldin í Ilulissat á Grænlandi undir yfirskriftinni „Staða Vestur-Norðurlanda í alþjóðakerfinu, með sérstakri áherslu á norðurslóðir“. Í þeirri umræðu allri var meginniðurstaðan sú að umhverfis- og loftslagsbreytingar á norðurslóðum hafi haft og muni áfram hafa margar og fjölbreytilegar afleiðingar, ekki síst þegar kemur að efnahagslegum umsvifum í tengslum við nýtingu málma og annarra auðlinda ásamt mögulegri opnun nýrra siglingaleiða á norðurslóðum. Sú þróun hefur leitt til þess að fleiri þjóðir, eins og ég lýsti hér áðan, hafa áhuga á norðurslóðum. Við þurfum að tryggja okkur vestnorrænu löndunum hlutverk í því pólitíska ákvörðunarferli sem fram undan er um málefni norðurslóða og hagsmuni á Norður-Atlantshafi. Til þess að við stöndum sterkari fótum er best að við stöndum saman. Herra forseti. Niðurstaðan var sú að þessi þrjú lönd ættu að skilgreina sameiginlega hagsmuni. Við í Vestnorræna ráðinu höfum rætt það talsvert og erum, eins og ég sagði áðan, þegar farin að undirbúa plagg sem getur orðið grunnur. Ég vonast svo sannarlega til að við sjáum niðurstöðu frá ríkisstjórnunum um þetta samstarf vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt fyrir vinnuna fram undan og auðvitað fyrir komandi kynslóðir. Herra forseti. Ég vil að lokum óska eftir því að þessi þingsályktunartillaga gangi til utanríkismálanefndar.

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að spyrja nánar út í eitt, þú talar um að þið hafið lagt áherslu á að skilgreina okkar sameiginlegu hagsmuni. Hefur eitthvað verið rætt um að skilgreina og skoða hvað það er sem við getum gert sem þriggja þjóða heild til að sporna gegn þeim neikvæðu, umhverfislegu áhrifum sem nú eru að verða til dæmis vegna hlýnunar jarðar og gróðurhúsaáhrifa? Hefur eitthvað verið rætt hvað við getum gert til að vinna gegn þeirri þróun en ekki bara að hugsa um hvaða hagsmuni við höfum af þessum breytingum eins og opnun siglingaleiða?

Forseti vill áminna hv. þingmann um að nota rétt ávörp þegar talað er um aðra þingmenn.

Hæstv. forseti. Eins og ég fór yfir áðan eru það markmið Vestnorræna ráðsins að vinna saman að vestnorrænum hagsmunum, meðal annars að standa vörð um auðlindir og menningu landanna. Þetta er því auðvitað hluti af því sem við erum að skoða. En eins og ég sagði er þessi ályktun upphaf og í rauninni hvatning til ríkisstjórnanna að styrkja samstarf milli landanna þriggja til þess að slík stefna líti dagsins ljós. Ég geri ráð fyrir því að þeirri undirbúningsvinnu sem við í Vestnorræna ráðinu erum að vinna muni verða lokið vonandi fyrir þemaráðstefnuna sem verður haldin í Færeyjum í janúar. Þá verðum við komin með eitthvað á blað sem Vestnorræna ráðið mun ræða, en það eru auðvitað ríkisstjórnirnar sem fara með utanríkismálin og munu klára það, miðað við þessa þingsályktunartillögu, að vinna að sameiginlegri vestnorrænni stefnumörkun.

Virðulegi forseti. Ég vildi bara nýta tækifærið og þakka fyrir þessa umræðu og þessar aðgerðir. Það er mjög forvitnilegt að fylgjast með þessu og sjá þetta verða að veruleika. Við þetta tækifæri langar mig að minna á að Færeyjar sýndu fádæma óeigingirni eftir hrun á Íslandi og lánuðu okkur Íslendingum mikið fé á þeirra mælikvarða sem undirstrikar það sem er mjög augljóst að þessar þrjár þjóðir eru miklar vinaþjóðir. Það er óþarfi að taka eina umfram aðra, en sem smáþjóðir er mjög mikilvægt að við stöndum saman, mjög raunhæft að við stöndum saman. Við eigum það öll sameiginlegt að vera smáríki í augum allra hinna. Þá langar mig að minnast sérstaklega á það að Ísland er stórríki við hliðina á Grænlandi og Færeyjum. Í allri okkar aðkomu að þessum tveimur þjóðum, Grænlandi og Færeyjum, skulum við muna að við erum litli karlinn í heiminum og eigum að koma fram við þessar þjóðir eins og við mundum vilja að aðrar þjóðir kæmu fram við okkur, ef ekki betur. Það er ekki fleira sem ég vildi segja nema bara þakka aftur fyrir þessa mjög þörfu og góðu umræðu.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir þingsályktunartillögu frá Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins sem felur í sér að Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að koma á samstarfi við stjórnvöld í Færeyjum og á Grænlandi um skipulagningu námskeiða fyrir starfandi og upprennandi rithöfunda í samvinnu við rithöfundasambönd landanna með það að markmiði að styrkja ritlist og sagnahefð í löndunum. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni um svipuð málefni í dag er það eitt af markmiðum vestnorrænnar samvinnu að efla menningarleg samskipti og tengsl þessara þriggja þjóða. Við eigum mjög margt sameiginlegt, þjóðirnar þrjár, þegar kemur að ritlist og sagnahefð, en við þekkjum það að grænlenskir, færeyskir og íslenskir rithöfundar hafa lagt mikið af mörkum til þess að efla og auka skilning á menningu landanna þriggja. Það er mikilvægt að við höldum því starfi áfram, tungumálin okkar eru mikilvæg, það er ekki margir sem tala íslensku, færeysku eða grænlensku en þrátt fyrir það er gríðarlega mikilvægt að halda tungumálunum við og það gerum við best með því að efla ritað mál, er það ekki? Þessi tillaga var fyrst samþykkt 6. september 2012 á ársfundi Vestnorræna ráðsins í Færeyjum þannig að hún er orðin ársgömul, en engu að síður er mikilvægt að henni verði hrint í framkvæmd. Við teljum að með því að standa fyrir skipulagningu þessara námskeiða getum við rutt brautina fyrir upprennandi rithöfunda og jafnframt styrkt hvert annað. Við teljum einfaldlega mikilvægt að það verði aukin samvinna á því sviði milli landanna, menn geti skipst á skoðunum og deilt reynslu sinni og hvatt hver annan áfram. Þess vegna eru stjórnvöld landanna hvött til að beita sér í málinu og ég vonast til þess að þingsályktunartillagan fái góðar undirtektir og óska eftir því að henni verði vísað til utanríkismálanefndar.

Hæstv. forseti. Hér ræðum við um þingsályktunartillögu er varðar aukið samstarf milli landanna þriggja á sviði heilbrigðisþjónustu. Hún felur það í sér að Alþingi álykti að skora á ríkisstjórnina að gera samninga við stjórnvöld Færeyja og Grænlands um aukið samstarf á sviði heilbrigðisþjónustu, einkum hvað varðar skurðlækningar. Þá kemur fram að sérhæfing hvers lands á mismunandi sviðum skurðlækninga verði nýtt þar sem því verður við komið. Skorað er á heilbrigðisráðherra landanna að útvíkka slíkt samstarf til annarra sviða og ná samkomulagi um þátttöku allra landanna þannig að þau geti bæði verið veitendur og viðtakendur þjónustunnar. Ég sagði áðan frá þemaráðstefnu sem Vestnorræna ráðið stóð fyrir á Ísafirði í janúar á þessu ári. Það var ráðstefna varðandi heilbrigðismál og er þessi þingsályktunartillaga afrakstur þeirrar ráðstefnu. Þar kom m.a. fram að íslenskur skurðlæknir geri nú aðgerðir á sjúklingum í Færeyjum mánaðarlega og að slíkt fyrirkomulag henti öllum hlutaðeigandi. Þá kaupa Færeyingar hágæðaþjónustu á samkeppnishæfu verði, Landspítalinn fær aukatekjur vegna útseldrar vinnu og síðan en ekki síst fá sjúklingarnir persónulega þjónustu í heimalandi sínu í stað þess að þurfa að sækja hana til útlanda, t.d. til Danmerkur, eins og Færeyingar og Grænlendingar hafa oft þurft að gera. Vonandi verður þessi þingsályktunartillaga til þess að útvíkka þetta samstarf þannig að Grænlendingar muni jafnframt njóta góðs af. Við það er líka að bæta að viðkomandi læknar sem sinna slíkri þjónustu fá í rauninni stærra svið, fleiri tækifæri til þess að viðhalda og auka færni sína. Þetta fyrirkomulag hefur reynst mjög vel í Færeyjum og hefur verið við lýði í nokkur ár. Í sumum tilvikum hefur það orðið til þess að þjónustan hefur tekið skemmri tíma en ella. Öll löndin þrjú þekkja niðurskurð í heilbrigðismálum í kjölfar heimskreppunnar, en þegar við horfum fram á aukin efnahagsleg umsvif á norðurslóðum í kjölfar þeirra miklu breytinga sem fram undan eru verðum við að vera klár í slaginn og tilbúin með grunnstoðirnar undir það. Það er aðalmálið varðandi þessa tillögu að efla samstarf þannig að allir njóti góðs af. Vona ég svo sannarlega að heilbrigðisráðherrar landanna muni auka með sér samstarf. Ég veit að það er þegar talsvert samstarf og samskipti í gangi á milli landanna þriggja og fagna ég því sérstaklega. Ég vonast til þess að samantekt á niðurstöðum þemaráðstefnunnar muni nýtast ráðherrunum í starfi sínu og er ég þess fullviss að svo verði. Herra forseti. Mig langar í lok máls míns um allar þessar ályktanir Vestnorræna ráðsins að minnast á eina ályktun sem samþykkt var á ársfundinum þó svo að hún liggi ekki fyrir hér í þingsályktunarformi. Hún varðar löndunarbann Evrópusambandsins, en í dag rak á fjörur mínar yfirlýsingu í formi fréttar frá þingmanni í Evrópuþinginu sem situr í sjávarútvegsnefnd. Hann kvartaði yfir því að Evrópusambandið væri ekki búið að ganga nægilega hart fram gagnvart Íslendingum og Færeyingum varðandi refsiaðgerðir út af makríldeilunni. Evrópusambandið samþykkti á árinu að beita löndunarbanni á Færeyinga vegna síldarinnar og á Íslendinga og Færeyinga vegna makríls. Þó að við í Vestnorræna ráðinu séum kannski ekki alveg sammála um síldardeiluna og þær aðferðir og kröfur sem Færeyingar hafa viðhaft þar er það aldrei lausn í alþjóðlegum samskiptum að beita refsiaðgerðum eins og löndunarbanni. Það kemur mér svolítið á óvart að þingmenn á Evrópuþinginu séu með þessum hætti að krefjast þess að gengið verði harðar fram þegar Evrópuþingið þekkir þá stöðu sem upp kom varðandi selveiðar á Grænlandi þegar selveiðar voru bannaðar þar og gengið var hart fram í refsiaðgerðum gegn Grænlendingum á því sviði. Maður verður hálfundrandi yfir því að menn skuli ekki hafa lært af þeirri reynslu. Auðvitað eiga menn að setjast saman þegar þá greinir á í málum sem þessum og öðrum og reyna að finna lausn. Lausnin er ekki sú að beita refsingu gegn litlum þjóðum. Það vekur athygli að Evrópusambandið hefur ekki viðhaft viðlíka hótanir gagnvart Rússum sem aukið hafa makrílveiðar sínar gríðarlega mikið. Hvers vegna skyldi það nú vera að það er auðveldara að hóta refsingum og krefjast þess að þeim sé beitt gagnvart Íslendingum og Færeyingum en ekki er minnst einu orði á Rússa? Mig langaði bara að vekja athygli á þessari ályktun sem ársfundurinn sendi frá sér vegna þess að hún er að sjálfsögðu mikilvæg og við munum fylgjast áfram með því með hvaða hætti málinu vindur fram af hálfu Evrópusambandsins. Herra forseti. Mig langar að lokum að óska eftir því að þessari þingsályktunartillögu verði vísað til utanríkismálanefndar. Mig langar aftur að þakka hv. þingmönnum, sem hafa blandað sér í umræðuna hér og tekið þátt í vinnunni í Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins, kærlega fyrir samstarfið. Ég skora á Alþingi Íslendinga og ríkisstjórnina að vinna að framgangi þeirra mála sem við höfum rætt hér í dag.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka formanni Vestnorræna ráðsins, hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur, fyrir skelegga kynningu á þessum sex þingsályktunartillögum frá okkur í Vestnorræna ráðinu. Mig langar til að ítreka hvað þessar þjóðir eru nánar okkur og hvað þetta er mikilvægt starf, þetta samstarf. Maður fann það þegar maður var þarna úti og hitti þetta fólk hvað það stendur okkur nærri, hvað hagsmunirnir eru svipaðir, það liggur við að maður tali sama tungumál, á vissan hátt má segja það. Það er gríðarlega mikilvægt að við eflum samstarfið við þessar þjóðir. Við eigum svo margt sameiginlegt. Við erum bara smáþjóðir eins og kemur núna fram í þessum fiskveiðideilum við þennan stóra risa, Evrópusambandið, þannig að við þurfum að standa vörð um hagsmuni okkar og standa vel saman. Eins og hér hefur komið fram eru þetta mjög jákvæð mál og þó að við séum í þessum hópi eitthvað fleiri, það séu fleiri Íslendingar en Færeyingar eða Grænlendingar þá er Grænland talsvert stærra en Ísland. Ég er stoltur af að vera hluti af þessari vestnorrænu deild og hvet okkur til að slá ekki af í þessu samstarfi.