Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á s.l. ári, þegar lögin um útflutningssjóð voru sett, var grundvöllur þeirra laga sá, að efnahagsmál yrðu leyst með almennum ráðstöfunum. Þá var horfið frá þeirri stefnu, sem fylgt hafði verið um skeið, að leysa þau með sérstökum tollum, þar sem vöruflokkum var mjög mismunað. Það hafði þegar sýnt sig, að ekki voru tök á því að halda áfram á þeirri hraut. Nú hefur hins vegar verið horfið nokkuð að því aftur að taka upp sérstakt gjald á ýmsa vöruflokka, en ekki að fylgja hinni almennu reglu. Við 2. umr. þessa máls var gerð sú breyting hér í hv. deild, að lagt er sérstakt gjald á innfluttar bifreiðar og á að ná þar nokkurri fjárhæð til þess að jafna þann halla, er á útflutningssjóðnum er. Það er um þetta að segja, að nú er svo komið, að bifreiðar eru tæki, sem almenningur í þessu landi þarf að nota og er farinn að nota. Það verður ekki með rökum hægt að halda því fram, að bifreið sé orðin nokkurt lúxustæki, sem þeir menn einir geti veitt sér eða eigi að veita sér, sem hafi tekjur umfram almenning. Enda þótt það sé mín persónulega skoðun og okkar, sem að þeirri till. stöndum, er ég ætla hér að boða, að það eigi frekar að fylgja þeirri reglu, sem mörkuð var hér í fyrra og þessi sérstöku gjöld séu mjög varhugaverð og það sé lengra gengið á þeirri braut að leggja skatta á bifreiðar í landinu, en eðlilegt er og skynsamlegt og ég dragi mjög í efa, að þær tekjur, sem ríkisstj. ætlar að komi af þessum innflutningi bifreiða, fáist, eftir að þau gjöld hafa verði á lögð, sem hér eru boðuð, þá munum við ekki flytja brtt. um það. Ég vil sérstaklega vekja athygli á því, að hér er ein atvinnustétt í landi tekin fyrir, sem eru atvinnubifreiðastjórar. Það er ekki gert ráð fyrir, að það sé svipað gjald lagt á aðrar atvinnustéttir og lagt er á þá og hafa þeir þó orðið að sætta sig við það, að innflutningur á atvinnubifreiðum hefur verið lítill sem enginn að undanförnu. Það, sem við leggjum því til er, að breyting verði gerð á þeirri till., sem samþ. var hér inn í frv. við 2. umr., að gjaldið verði ekki lagt á atvinnubifreiðar og þess vegna breytist 4. gr. þannig, að í stað þess, þar sem segir 225, komi 160%, eins og verið hefur. Enn fremur leyfum við okkur að leggja til, að á yfirstandandi ári verði veitt innflutnings- og gjaldeyrisleyfi til atvinnubifreiðastjóra fyrir 100 bifreiðum. Er þetta krafa, sem þeir hafa verið með að undanförnu og er ekki nema eðlilegt, að komið sé til móts við þá, þegar á að fara að auka innflutning á bifreiðum eins og hér er lagt til. Enn fremur leggjum við til, að allt að 100 innflutningsleyfi verði veitt á yfirstandandi ári til þeirra aðila, sem samkvæmt vinnusamningum sínum hafa frjálsan gjaldeyri, sem þeir hafa mjög notað til þess að kaupa bifreiðar og okkar till. er sú, að þessir menn, sem fá innflutning á bifreiðum vegna þessara gjaldeyristekna sinna, eigi ekki að greiða hærra gjald en almenningur, eða 250% í staðinn fyrir 300%. Okkur virðist allt annað með þá aðila, sem fá gjaldeyristekjur eftir öðrum leiðum, en í sínum vinnusamningum og má á það benda, að þegar yfirfærslugjaldið var lagt á í fyrra, þá var ætlazt til þess, að það tæki til þessara gjaldeyristekna eins og annarra, en frá því var svo horfið að nokkru við samninga síðar meir. Og það verður að líta svo á, að fyrst þessir aðilar hafa sérstaka samninga um gjaldeyrisfríðindi, eigi þeir að hafa rétt til þess að nota hann á eðlilegan hátt. En við leggjum til, að hér séu settar skorður við, þannig að ekki sé hætta á því, að í kjölfar þess arna geti átt sér stað svindl, og hér sé aðeins um 100 bifreiðar að ræða. Okkar till. er því sú, með leyfi hæstv. forseta: Við 4. gr. Fyrir „225%“ komi: 160%, - og svo komi hér nýr málsliður, svo hljóðandi: „Innflutningsskrifstofan skal á árinu 1959 veita 100 innflutnings- og gjaldeyrisleyfi til atvinnubifreiðastjóra, enn fremur allt að 100 innflutningsleyfi fyrir bifreiðum til þeirra, er með vinnusamningum hafa gjaldeyristekjur, gegn 250% gjaldi samkvæmt 1. málsgr.“ Þar sem þessi till. er of seint fram komin, vil ég leyfa mér að afhenda forseta hana skriflega og vænti þess, að hv. þdm. geti fallizt á það sjónarmið, að ekki sé réttmætt að taka þessa stétt, atvinnubifreiðastjóra, sérstaklega út úr, og enn fremur, að þeir menn, sem samkvæmt sínum vinnusamningum hafa gjaldeyrisfríðindi, fái að njóta þeirra eins og almennur borgari. Ég skal að lokum geta þess, að ég held, að hér sé um svo litla fjárhæð að ræða, að það muni ekki breyta miklu í því „fjármálaplani“, sem hér er til meðferðar, enda sé ég ekki, að á svo tryggilegan hátt sé frá því gengið, að það hafi nein áhrif á heildarafgreiðslu málsins, og í þriðja lagi held ég, að ef þessi gjöld verða á lögð eins og hér er ætlazt til, muni draga það mikið úr sölunni, að tekjur vegna þess mundu tapast þar í móti.



Herra forseti. Það er ekki ástæða til þess að hafa mörg orð um þessa till., sem hér var verið að lýsa. En mér þykir ástæða til þess að segja fáein orð út af þeim ummælum hv. þm. Mýr. (HS), sem hann viðhafði hér áðan, þegar hann harmaði, að það væri ekki viðhöfð sama stefna nú og í fyrra í sambandi við skattlagningu og tekjuöflun til útflutningssjóðs og ríkissjóðs. En það var sú stefna að skattleggja allar vörur jafnt, hvort sem það væru brýnustu lífsnauðsynjar manna eða aðrar vörur, sem að vísu mætti segja að væru nauðsynlegar, en þó ekki eins nauðsynlegar. Það er að heyra á hv. þm. Mýr., að hann telji eðlilegt að skattleggja að jöfnu brýnustu nauðsynjar, brýnustu rekstrarvörur og t. d. fólksbifreiðar, sem að vísu eru nauðsynlegar. Ég skal viðurkenna, að það væri æskilegt, að ekki þyrfti að grípa til þess að skattleggja bifreiðar frekar en annað og vera laus við alla skattlagningu. En þegar litið er til þess ástands, sem var við s. l. áramót, þá býst ég við, að menn séu yfirleitt sammála um það og líka hv. þm. Mýr., að það hafi verið vel sloppið við afgreiðslu fjárlaganna, að ekki skuli þurfa að grípa til frekari skattlagningar en raun ber vitni, því að útlitið var á allt annan veg við s. l. áramót. Og það er enginn vafi á því, að vinstri stjórnin hefði ekki sagt af sér, fyrrv. hæstv. forsrh., formaður Framsfl., hefði ekki sagt af sér 4. des. s. l. með þeim orðum, sem hann viðhafði, ef hann hefði reiknað með því, að mögulegt væri að koma saman fjárlögum án skatta, eins og raun ber vitni um nú. En ummæli hans mótuðu þá skoðun, sem var meðal framsóknarmanna um ástandið og staðfestu það, sem ýmsir fyrrv. stjórnarliðar höfðu sagt, að það lægi fyrir að leggja á þjóðina nýja skatta, a. m. k. 400–500 millj. kr., miðað við þá vísitölu, sem var 1. jan., eða 202 stig. En þessar 400–500 millj. hefðu vitanlega ekki nægt, ef vísitalan hefði haldið áfram að hækka, eins og þá var, ef stjórnarstefnunni hefði ekki verið breytt. Það verður þess vegna að viðurkenna, að vel hafi tekizt með það að stöðva dýrtíðina að þessu sinni og koma í veg fyrir það, að nýir skattar séu lagðir á landsmenn eins og á s. l. ári. Þjóðarheildin hefði ekki þolað það að búa eitt ár í viðbót við þá stjórnarstefnu, sem var á s. l. árum, og við þá skattlagningu, sem þá var viðhöfð. Ég vil aðeins undirstrika þetta vegna ummæla hv. þm. Mýr., sem eru byggð á miklum misskilningi og miklu vanmati á því ástandi, sem var við s. l. áramót og þeim afleiðingum, sem urðu af skattlagningunni á s. l. ári. Og það er nauðsynlegt, að jafnvel hv. þm. Mýr. fari að gera sér grein fyrir því, hverjar afleiðingar það hefur fyrir þjóðina í heild, hinar einstöku atvinnustéttir og þjóðarheildina, að leggja á þjóðina svo gífurlega skatta sem gert hefur verið. Það er þess vegna nauðsynlegt, að það sé spyrnt við fótum og komið í veg fyrir hinar miklu skattahækkanir. Það hefur tekizt nú að öðru leyti en þessu, að það er á lagður nýr skattur á innfluttar fólksbifreiðar, sem bezt hefði verið að þurfa ekki að grípa til. En það vantaði tekjur til þess að ná endunum saman. Hv. þm. Mýr. kemur með brtt. við frv. um útflutningssjóð um það, að þessara tekna verði ekki aflað, en hann flytur ekki brtt. um að ná tekjunum á annan hátt. Sýnir það ábyrgðarleysi, sem ekki er sæmandi þessum hv. þm. Bifreiðar í þessu landi eru nauðsynlegar, eins og hesturinn var í gamla daga. Þess vegna er það ekki tiltökumál, þótt menn vilji eiga bifreiðar og menn þurfa ekki að vera ríkir til þess að óska sér þess og til þess að hafa bifreiðar. Þess vegna væri á ýmsan hátt æskilegt að vera laus við skatta á þessum nauðsynlegu farartækjum. En ég kemst ekki hjá því, þegar við erum að tala um, að innfluttar bifreiðar verði dýrar eftir þessa skattlagningu, að vekja athygli á því, að bifreiðar, þriggja, fjögurra og jafnvel fimm ára gamlar, eru seldar manna á milli á eins háu verði og nýjar bifreiðar, sem innflutnings- og gjaldeyrisleyfi fæst fyrir. Það er ástæða til að gera sér þetta ljóst, um leið og við tökum afstöðu til þessarar skattlagningar á innflutta bila, og ég verð að segja, að þessi staðreynd dregur nokkuð úr þeim mótmælum, sem annars eru á vissan hátt eðlileg gegn hækkuðum gjöldum á innflutta fólksbíla. Það er enginn vafi á því, að notaðir bílar ganga kaupum og sölum, oft á eins háu verði og nýr bíll kostar og það hafa þess vegna verið mikil hlunnindi að fá innflutningsleyfi fyrir bílum, miðað við það, að margir aðrir hafa orðið að kaupa notaða bíla á mjög háu verði. Ef hv. þm. Mýr. eða aðrir framsóknarmenn vildu gera svo vel að benda á aðra tekjuöflunarleið, sem væri hagkvæmari, þá vil ég hlusta á það. En ég vil ekki hlusta á það, að þessi tekjuöflunarleið sé felld niður og það verði halli á útflutningssjóði og finnst mér, að hv. þm., um leið og hann gerir till. um að fella þetta niður, verði að benda á aðra leið til tekjuöflunar, sem geti komið í staðinn fyrir þetta.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að fara út í almennar umræður um fjárhagsmál, eins og hv. 1. þm. Rang. (IngJ) gerði. - Hann taldi það mjög hæpna stefnu, sem hefði komið fram hjá mér, er ég lýsti þeirri skoðun minni, að stefna sú, sem var tekin hér í efnahagsmálum í fyrravor, hefði verið rétt og ég get endurtekið það. Þessi hv. þm. taldi, að það væri mjög hæpið að hækka vöruverð almennt. Hann hefur þó, þessi hv. þm., tekið þátt í því að breyta genginu, eins og gert var 1950 og mun það hafa komið á vörur almennt, svo að hann hefur ekki gengið skemmra í slíkum almennum ráðstöfunum en ég. Og ég dreg það mjög í efa, að það sé stefna hans og hans flokks að ganga þar skemmra en mér finnst eðlilegt að ganga. Hann veit það líka vel, hv. þm., að þó að ekki sé farið inn á þessa leið, þá eru bifreiðar með aðra skatta og slíkt, sem mismunar verði á þeim mjög frá því, sem er um almennar vörur í landinu. Þær eru á miklu hærri leyfisgjöldum og tollum, en vörur almennt, svo að þess vegna er það bil alveg nóg, þó að ekki sé haldið áfram á þeirri braut, - ekki sízt þegar hv. þm. er mér sammála um það, að þetta séu tæki, sem landsmönnum sé þörf á að eignast og þurfi að gæta varúðar við að gera svo dýr, að það geti ekki nema hátekjumenn eignazt bifreiðar. Þá sagði hv. þm., að það væri vel sloppið, að ekki skyldu hafa orðið neinar skattahækkanir í sambandi við afgreiðslu fjárl. og það hefði verið vel á málum haldið í sambandi við afgreiðslu fjárhagsmálanna frá því, sem hefði mátt búast við. Þessi hv. þm. var líka að tala um hækkun á vísitölu og annað því um líkt. Það er nú búið að minna á það svo oft áður, að þeir sjálfstæðismenn virtust ekki hafa þá skoðun hér áður fyrr, að þörf væri á því að halda kaupgjaldi í skefjum eða vísitölu, þó að þeir hafi fengið áhuga fyrir því nú. Á það má minna í sambandi við afgreiðslu fjárl. og fjárhagsmála á þessu ári, að almennt kaupgjald í landinu hefur verið lækkað um 13,4%, og eru það nú nokkrar álögur á almenning líka. Enn fremur vita það allir, sem vilja horfa á afgreiðslu fjárl., eins og hún raunverulega er, að þeim er krækt saman á mjög hæpinn hátt, að ekki sé meira sagt. Í tekjuáætlun voru teknar fyrningar, sem fyrrv. ríkisstj. skildi eftir, svo að ég er sannfærður um, að ef það félli nú í hlut þessa hv. þm. t. d. að verða fjmrh., sem ég er nú ekki að spá, þegar næstu fjárl. yrðu sett saman, þá mundi hann ekki vilja eigna sér allt af þeim nýju tekjuliðum, sem hann yrði að afla til þess að koma fjárlögum saman, þó að ekkert breyttist frá því, sem nú er. Þess vegna held ég, að það eigi að tala varlega um ábyrgð og að það hafi verið komizt hjá því að leggja á nýjar álögur og annað því um líkt í sambandi við afgreiðslu þessara fjárl., því að hún er fyrst og fremst byggð á því, sem eftir var skilið af þeim, sem frá fóru, og svo hefur enn fremur verið aflað tekna með niðurskurði á verklegum framkvæmdum eða lækkuð gjöld með niðurskurði á verklegum framkvæmdum og svo með nýjum sköttum, eins og t. d. af tóbaki, sem er orðið almenn neyzluvara. En um þetta er það að segja, að hér er um lítið fjárhagsmál að ræða, eða sem svarar 2–3 millj., ef reiknað væri með því, að þetta hefði engin önnur áhrif. En ég lýsti því hér áðan, að það er alveg vitanlegt, að ef á að fara svo langt í þessum álögum sem hér er reiknað með, þá hlýtur það að draga úr sölu bifreiða, svo að það eru allar líkur til þess, að tekjur útflutningssjóðs og ríkissjóðs yrðu á engan hátt skertar, þó að þessi leið yrði farin, sem við bendum hér á. Með því yrði þeim stéttum, sem hér eru sérstaklega bornar fyrir brjósti, sýnd venjuleg sanngirni, þær yrðu settar á borð með almenningi í landinu, og er ástæðulaust að fara að hafa þær í sérflokki, svo sem gert var við bændurna við afgreiðslu á niðurfærslulögunum í vetur. En ef hv. l. þm. Rang. vill endilega halda áfram útfærslu á þeirri braut, þá gæti hann fylgt frv., eins og það er, en ef hann vill stöðva þar við, þá er eðlilegt að fylgja þessari brtt.



Herra forseti. Við 2. umr. málsins minntist ég á það hér, að mér fyndist vanta í þetta frv. ákvæði, sem raunverulega tryggðu útflutningssjóði tekjur á móti þeim skuldbindingum, sem hann er búinn að taka á sig, þannig að það sé eitthvert öryggi fyrir því, að sjóðurinn raunverulega geti staðið við þessar skuldbindingar og ég gat þess, að ég mundi ef til vill flytja hér brtt. við 3. umr. um þetta atriði. Nú hef ég lagt fram brtt., en það er ekki búið að útbýta henni hér. Ég vildi - með leyfi hæstv. forseta - mega gera hér grein fyrir henni og leggja hana þá fram skriflega. Till. mín er þess efnis, að við 5. gr. frv. bætist eins og hér segir: „Ríkissjóður skal greiða útflutningssjóði 152.100.000 kr. á árinu 1959. Þriðjungur fjárhæðarinnar skal falla í gjalddaga 15. maí, en eftirstöðvarnar skulu greiðast með jöfnum mánaðarlegum greiðslum“. Það, sem hér er lagt til, er í fullu samræmi við það, sem gert hefur verið ráð fyrir í sambandi við afgreiðslu fjárlaga. Þar hefur verið gert ráð fyrir því, að ríkissjóður greiði útflutningssjóði þessa fjárhæð á árinu 1959 og ég álít því, að það sé rétt að taka þessa áætlunarupphæð á fjárl. inn í lögin um útflutningssjóð, því að í l. um útflutningssjóð eiga ekki aðeins að vera þær skyldur, sem snerta hans útgjöld, heldur eiga þar einnig að vera þau ákvæði, sem tryggja honum tekjur á móti, eins og l. voru upphaflega upp byggð og eins og þau eru í rauninni enn. Því á að taka inn ákvæði um þetta og til þess svo að tryggja, að sjóðurinn fái þessa greiðslu frá ríkissjóði reglulega, þannig að hann geti staðið reglulega við sínar skuldbindingar, þá á líka að tiltaka greiðsludaga frá hálfu ríkisins. Þetta er í fullu samræmi við það, sem áður var. Áður var það svo, að útflutningssjóður átti að greiða ríkissjóði samkv. ákvæðum útflutningssjóðslaganna 20 millj. kr. á ári og þá var það bundið í lögunum um útflutningssjóð, hvernig þessi greiðsla skyldi fara fram, hvernig gjalddögum skyldi vera háttað og af því er það í fyllsta máta eðlilegt, að þetta sé hér gert einnig í sambandi við afgreiðslu þessa frv. um breyt. á l. um útflutningssjóð. Ég sem sagt legg fram þessa till. og ætla þá, að með afgreiðslu hennar megi koma skýrt í ljós, hvort það er meiningin að lögbinda aðeins skylduna hjá útflutningssjóði, að eiga að greiða útflutningsbætur á tilteknum tíma, án þess að það sé þá búið að lögbinda það jafnframt, að sjóðurinn fái tekjur líka reglulega, til þess að hann geti raunverulega staðið undir þessum skuldbindingum sínum. Ég vil svo leyfa mér að leggja fram þessa brtt., sem verður að leggjast hér fram skriflega, og óska eftir því, að hæstv. forseti leiti eftir afbrigðum fyrir þessari till. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða hér um þetta mál frekar né þær umr., sem hér hafa farið fram á milli hv. 1. þm. Rang. (IngJ) og þm. Mýr. (HS), vil þó aðeins benda hv. 1. þm. Rang. á, að það er auðvitað alls fjarri því, að nokkuð hafi það gerzt hér í okkar efnahagsmálum, sem hafi breytt þar nokkru stóru um og það ætti hann að vita manna bezt. Það er vitanlega algerlega að skýra rangt frá staðreyndum að halda því fram, að dýrtíðin hafi nú verið stöðvuð, - algerlega rangt. Hitt er miklu nær hinu sanna, sem form. Sjálfstfl. sagði á landsfundi sjálfstæðismanna, að menn yrðu að hafa hugfast, að það hefði í rauninni ekkert annað gerzt í þessum efnum, en það að greiða niður vöruverð allverulega og að þær niðurgreiðslur mundu kosta nokkuð á annað hundrað millj. kr. En eins og hann sagði: Fólkið verður að greiða alla þessa fjárhæð síðar, - og það má ekki draga neina dul á það, sagði form. Sjálfstfl., að láta menn vita um það, að fólkið á eftir að greiða alla þessa fjárhæð síðar. - Það er ekkert annað, sem gerzt hefur, en það, að ákveðið hefur verið að halda niðri ákveðinni verðhækkun, sem raunverulega var hér á skollin, á þennan hátt og ákveða það, að menn skuli verða að borga þessa upphæð síðar. Svo geta menn auðvitað orðað það svo, að það hafi verið vel sloppið. Ég hygg nú, að þegar menn haga orðum sínum á þá lund, þá reikni þeir með því, að vissir flokkar og vissir menn telji sig hafa sloppið nokkuð vel út úr vanda og að þessi „sleppa“ eigi að ná fram yfir kosningar, ota skuli að mönnum vissri verðlækkun og stöðvun verðbólgunnar, fullyrða, að hún hafi verið stöðvuð og þannig eigi að reyna að sleppa fram yfir kosningar, en svo komi hins vegar að því, sem form. Sjálfstfl. tilkynnti: Auðvitað verða menn að borga alla þessa upphæð síðar - og að þá sé allt í lagi að leyfa þessu að koma. Og þá vitanlega hætta menn að tala um það, að búið sé að leysa allan vandann, verðbólgan hafi verið stöðvuð. Nei, hv. 1. þm. Rang. ætti ekki að halda þessu svo mjög á lofti, ekki a. m. k. þar, sem menn hafa alveg á reiðum höndum ívitnanir beinlínis í form. hans eigin flokks í þessum efnum.