Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Árni Gunnarsson) Vegna þeirra atburða sem urðu hér við atkvæðagreiðslu í hv. deild í gærkvöldi vill forseti í mestu vinsemd benda hv. þingdeildarmönnum á 34. gr. þingskapalaga, en þar segir m.a.: ,,Skylt er þingmönnum að sækja alla þingfundi nema nauðsyn banni. Forföll skal tilkynna forseta svo fljótt sem unnt er og metur hann nauðsynina.``

Flm. (Guðmundur G. Þórarinsson) Virðulegi forseti. Ég flyt hér ásamt hv. þm. Ólafi Þ. Þórðarsyni og Guðna Ágústssyni frv. til laga um breytingu á vegalögum á þskj. 580. Frv. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,1. gr.: 40. gr. laganna, sbr. 72. gr. laga nr. 87/1989, orðist svo: Vegagerð ríkisins skal aðstoða nýbýlastjórn við lagningu nýbýlavega, enda sé kostnaður greiddur af sérstakri fjárveitingu í fjárlögum, samkvæmt vegáætlun eða á annan hátt. Vegagerð ríkisins skal sjá um gerð og viðhald reiðvega samkvæmt sérstakri reiðvegaáætlun sem samgrh. lætur gera í samráði við samtök hestamanna og sveitarfélaga til fjögurra ára í senn. Kostnaður við gerð reiðvega skal greiddur af hóffjaðragjaldi skv. 2. gr. laga um fjáröflun til vegagerðar, nr. 3/1987, og sérstökum fjárveitingum á fjárlögum, samkvæmt vegáætlun eða á annan hátt. 2. gr.: Lög þessi öðlast þegar gildi.`` Þetta frv. er flutt samhliða frv. um breytingu á lögum um fjáröflun til vegagerðar, þar sem aflað er fjár til reiðvegagerðar með sérstöku hóffjaðragjaldi, og þáltill. um gerð reiðvegaáætlunar, þ.e. þessi þrjú mál mynda eina samstæða heild: 1. Að fela Vegagerð ríkisins, svo að skýrt sé, gerð og viðhald reiðvega, en hingað til hefur slík framkvæmd ekki verið á höndum neins sérstaks. 2. Að afla fjár til reiðvegagerðar. 3. Að fela samgrh. í þingsályktun að láta vinna sérstaka reiðvegaáætlun þar sem forgangsröð verkefna komi fram. Eins og allir vita sem hér eru inni nýtur hestamennska sívaxandi vinsælda. Umferð ríðandi manna er orðin mjög mikil, einkum í nágrenni við þéttbýli. Það gefur auga leið að sambýli umferðar ríðandi manna og aukinnar umferðar bifreiða getur orðið örðugt. Það er nauðsynlegt að taka tillit til hestamanna í umferðinni umfram það sem þegar hefur verið gert. Þess vegna er nauðsynlegt að taka þessi mál fyrir með skipulegum hætti. Í núgildandi vegalögum er einungis fjallað um reiðvegi í 46. gr. en þar segir: ,,Vegagerð ríkisins skal aðstoða nýbýlastjórn við lagningu nýbýlavega og samtök hestamanna við gerð reiðvega, enda sé kostnaður greiddur af sérstakri fjárveitingu á fjárlögum, samkvæmt vegáætlun eða á annan hátt.`` Eins og fyrr segir: Með flutningi þessa frv. eru tekin af öll tvímæli um það að Vegagerð ríkisins skal annast gerð og viðhald reiðvega. Þar með er ákveðinn sá aðili sen hefur veg og vanda af framkvæmdinni. Það er rétt að hér komi fram að í maí 1982 var undirritað samkomulag milli Landssambands hestamannafélaga og Vegagerðar ríkisins um gerð reiðvega. Þessi mál hafa verið þannig að á fjárlögum hafa hverju sinni verið takmarkaðar fjárveitingar til gerðar reiðvega og Landssamband hestamanna hefur ákveðið skiptingu þessarar fjárveitingar milli hestamannafélaga en umdæmisverkfræðingar Vegagerðarinnar fylgjast með því að áætlaðar framkvæmdir séu inntar af hendi og greiða féð út. Það eru einnig dæmi um það að Vegagerð ríkisins hefur annast framkvæmdir fyrir hestamannafélögin. Það mun vera mat manna að ágreiningur hafi fljótlega orðið um túlkun á því samkomulagi sem ég hef hér lýst og reyndar er birt sem fylgiskjal með þessu frv. Það er þess vegna alveg nauðsynlegt að koma þessum málum í fastara form. Ég ætla ekki að fara hér náið út í sjálft samkomulagið milli Landssambands hestamannafélaga og Vegagerðar ríkisins, en þeir sem gerst til þekkja vita að það samkomulag hefur valdið ágreiningi. Allra hluta vegna og vegna þróunar hestaíþróttarinnar er nauðsynlegt að koma þessum málum í ákveðinn farveg og Vegagerð ríkisins hefur til þess betri möguleika, tæki, reynslu og þekkingu að sjá um þessa vegagerð en aðrir þó að sveitarfélög geti vissulega komið þarna inn í og unnið ákveðna hluti. Gerð reiðvega er yfirleitt ekki kostnaðarsöm, en allir hlutir kosta nokkuð og hér er sem sagt gert ráð fyrir að unnið sé eftir sérstakri reiðvegaáætlun sem gerð er til fjögurra ára í senn og þar sé verkefnum forgangsraðað. Gert er ráð fyrir að þessi reiðvegaáætlun, sem vitnað er til í frv., sé unnin í náinni samvinnu við fjölmarga aðila í þjóðfélaginu sem að þessu máli koma, svo sem Landssamband hestamannafélaga, samtök sveitarfélaga, Vegagerð ríkisins, Náttúruverndarráð, Landgræðslu, Skógrækt ríkisins, Skipulagsstjórn og Ferðaþjónustu bænda, einstök sveitarfélög og landeigendur allt eftir því sem við á. Áætlunin á að miða að því að bæta aðstöðu hestamanna á þjóðvegum og haga þessari umferð þannig að öryggi gegn slysum verði sem mest. Hún miðar að því að viðurkenna umferð ríðandi manna sem hluta af samgöngum landsmanna, að friðlýstar verði fornar reiðleiðir og þeim haldið við. Við mat á umferð á hestum þarf að hafa sérstaklega hliðsjón af hesthúsahverfum, staðsetningu þeirra, skeiðvöllum, hrossabúum, hagagöngu, staðsetningu gisti- og ferðamannastaða, veitinga- og útivistarstaða. Þar kemur einnig fram að við gerð þessarar áætlunar er nauðsynlegt að hafa hlið á girðingum þar sem alfaraleiðir og girðingar skerast en jafnframt að tryggja vernd svæða og leiða sem hafa gildi vegna náttúrufegurðar og skilyrða sem gera þau eftirsóknarverð sem reiðlönd. Og að sjálfsögðu má umferð ríðandi manna eigi spilla ræktuðu landi, túnum, görðum eða skógrækt eða valda öðrum spjöllum. Var það samkomulag, forseti, að ég mælti fyrir báðum frv. í einni ræðu og í einu máli, þau hanga alveg saman, eða vill forseti afgreiða þetta mál fyrst?

Já.

Ég ætla þá ekki að hafa fleiri orð um þetta mál. Frv. lýtur sem sagt í einföldum orðum og örfáum að því að fela Vegagerðinni þetta verkefni. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni umræðu verði frv. vísað til hv. samgn.

Flm. (Guðmundur G. Þórarinsson) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um fjáröflun til vegagerðar. Flm. frv. auk mín eru hv. þm. Guðni Ágústsson, Ólafur Þ. Þórðarson og Alexander Stefánsson. Frv. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,1. gr. Á eftir 1. gr. laganna komi ný grein er verði 2. gr. og orðist svo: Greiða skal sérstakt innflutningsgjald --- hóffjaðragjald --- af hóffjöðrum. Gjald þetta skal nema 2 kr. á hverja hóffjöður. Innlendir framleiðendur skulu einnig greiða hóffjaðragjald. Innflutningsgjaldið skal greitt í tolli en gjalddagar innlendra framleiðenda skulu vera tveir, 1. janúar og 1. júlí ár hvert, en eindagi mánuði síðar. Hóffjaðragjald skal fylgja vísitölu byggingarkostnaðar. 2. gr. 2. gr. laganna, sem verður 3. gr., orðist svo: Gjöld samkvæmt ákvæðum 1. og 2. gr. skulu innheimt til ríkissjóðs. Tekjum samkvæmt lögum þessum skal einungis varið til vegagerðar samkvæmt vegáætlun nema tekjum skv. 2. gr. sem skal varið til að gera reiðvegi samkvæmt reiðvegaáætlun sem samgönguráðherra lætur gera til fjögurra ára í senn í samvinnu við samtök hestamanna og sveitarfélaga. Ríkissjóður skal að auki leggja til gerðar reiðvega jafnvirði hóffjaðragjalds næsta ár á undan.`` Eins og fyrr segir er þetta frv. hluti af þremur málum sem flutt eru samhliða.

Þetta er grundvallarmál.

Þetta er grundvallarmál. Ég þakka hv. þm. Pálma Jónssyni fyrir þetta inngrip og það er gaman að sjá að flutningur málsins skuli gleðja þingmanninn því að það er ekki svo oft sem við sjáum svona gleðibros hér. Hitt er afar mikilvægt að menn geri sér grein fyrir því að hvort sem það eru reiðvegir eða annað sem við viljum gera gerum við það ekki án þess að hafa til þess fé. Reiðvegagerð er mjög sérstök að því leyti að reiðvegi nota eingöngu hestamenn. Stór hluti þjóðarinnar, og kannski sá stærsti, nýtir ekki reiðvegi. Þess vegna er óeðlilegt að leggja það sérstaklega á sem almennan skatt á alla að gera slíka vegi sem aðeins hluti þjóðarinnar nýtir. Ég held að hestamönnum sé það ljóst ef litið er til síðustu ára og hversu lítið hefur unnist í þessu þjóðþrifamáli, þessu mikla öryggismáli, að nauðsynlegt sé að afla til þessarar vegagerðar fjár og ég hygg að langflestir hestamenn séu þeirrar skoðunar að það sé eðlilegt að þeir leggi nokkuð af mörkum. Með hverjum hætti slíkt gjald skal leggja á þá sem reiðvegi nota er auðvitað umhugsunarefni. Og það er ekki sama hvernig það er gert. Það gæti komið til greina að leggja slíkt gjald sérstaklega á hvert hross, það gætu fleiri leiðir komið til greina. Kannski á skeifur. Í þessu tilviki er það valið að leggja sérstakt gjald á hóffjaðrir. Þetta gjald munar hestamenn ekkert eða sáralítið um. Ég veit að hv. þm. Pálma Jónsson munar ekki mikið um þetta gjald.  Þeir hestamenn sem ég hef rætt við hafa tekið þessu máli mjög vel. Þeir hafa raunar, ekki skal ég fullyrða að allir séu á einu máli, talið að með þessu opnaðist sú leið að eitthvað yrði gert í reiðvegum því menn segðu beint, ,,hestamenn leggja sjálfir ákveðið af mörkum``, þetta er þeirra mál. En úr því að þeir gera það þá er eðlilegt að úr ríkissjóði komi annað eins á móti og þar með verði unnt að koma þessum málum í viðunandi horf. Ég hygg að reiðvegafé á sl. ári hafi verið um 4 millj. Það er auðvitað ekki mikið hægt að gera fyrir slíka fjármuni og mál þessi eru í hinum mesta ólestri. Fjöldi hestamanna fer stöðugt vaxandi. Þessi íþrótt verður stöðugt vinsælli. Til hennar þarf að taka meira og meira tillit, ekki síst í okkar ferðamannaþjónustu. Það er þess vegna nauðsynlegt að þetta sé gert skipulega. Hér hafa flm. gert lauslega grein fyrir því hversu miklu þetta gjald gæti numið. Gert er ráð fyrir að 7000--8000 manns stundi hestamennsku um þessar mundir og séu að meðaltali með um fjóra hesta hver, sumir auðvitað miklu fleiri og aðrir færri. Ef gert er ráð fyrir að það geti farið upp undir 30 hóffjaðrir í hverja járningu þá gefur þetta tveggja króna gjald um 10 millj. kr. á ári.  um framkvæmdina, fjármunir verða tryggðir og áætlun gerð. Ég hygg og er reyndar sannfærður um að hér sé hið besta mál á ferðinni og vonast til að það njóti stuðnings á hinu háa Alþingi og legg til, herra forseti, að að loknum umræðum verði þessu frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Hv. 10. þm. Reykv., fyrsti flm. þessa máls, gat þess í framsöguræðu sinni að með samþykkt frv. yrðu væntanlega þáttaskil í gerð reiðvega í landinu. Ekki ætla ég að gera tilraun til að draga úr gildi þessarar fullyrðingar. En flutningur þessa frv. markar þáttaskil í miklu stærri og víðtækari skilningi en hinn hógværi flm. gerði hér grein fyrir í ræðu sinni. Hér hafa orðið þáttaskil í sögu Framsfl. Hér hefur fallið sterkasta vígi framsóknarmanna í skattamálum í sögu flokksins. Sú var tíð að það var gerð hörð hríð að hóffjöðrum í tollalögum og skattalögum. En Eysteinn stóð ávallt dyggan vörð um hóffjöðrina í samræmi við grundvallarstefnu flokksins í skattamálum. Í tollskrá voru skýr ákvæði um þann toll sem lagður skyldi á nagla, en þar stóð: ,,þó ekki hóffjaðrir``. Áratugum saman var gerð hörð hríð að þessum fyrirvara Eysteins, ,,þó ekki hóffjaðrir``, en alltaf stóð Eysteinn af sér stormana og hlóð upp varnarvígi í kringum hóffjöðrina. Nú eru mörg ár síðan nokkrum manni eða nokkrum stjórnmálaflokki hefur flogið í hug að leggja skatt á hóffjöðrina þegar það gerist svo allt í einu hér að nokkrir þingmenn Framsfl. koma fram og brjóta þetta vígi Eysteins niður á einum degi. Ég hef haft spurnir af því að ýmsir dyggir stuðningsmenn Framsfl. hafi haft nokkrar áhyggjur á fundum þingmanna að undanförnu vegna þessarar stefnubreytingar og þeir hafi jafnvel spurt sjálfa sig hvort von sé á því að flokkurinn falli frá fleiri grundvallaratriðum frá tíma Eysteins. Og það er auðvitað ástæða fyrir framsóknarmenn, þegar þessi tímamót verða í sögu flokksins, að spyrja sem svo hvort von sé á fleiri grundvallarbreytingum, hvort fleiri varnarvígi frá Eysteinstímanum eigi að falla á næstunni. Herra forseti. Ég kom fyrst og fremst hér upp til þess að vekja athygli á þeirri miklu hógværð sem var yfir ræðu hv. flm., að hann skyldi hafa látið hjá líða að geta þessara miklu þáttaskila í sögu Framsfl. sem þetta frv. er með því að þar með er fallið vígi Eysteins um hóffjöðrina.

Ólafur Þ. Þórðarson Herra forseti. Ég hygg að það sé í þeirri góðu bók Faxa, eftir dr. Brodda Jóhannesson, þar sem hann vekur athygli á því hvílíkt draumaland Ísland hefur verið meðan hér voru ekki til neinar girðingar. Og ég tala nú ekki um neinir skurðir og menn höfðu þetta land frjást til ferðalaga t.d. að vetrarlagi eins og Skagafjörðinn sem þá hefur verið slíkt draumaland fyrir hestamenn að með ólíkindum má vera. Enda var harðasta andstaða gegn girðingarlögum í Skagafirði og þeir vöruðu við þeirri hættu sem fylgdi þegar búið væri að girða þvers og kruss og menn kæmu ríðandi heim frá Króknum, færu glannalega og væru fullir. En samt er það svo að þetta höfum við gert og við höfum spillt þessu landi. En á þessari öld núna í rólegheitunum er verið að taka þann mesta umferðarrétt af venjulegum þéttbýlisbúum sem hægt hefur verið að taka af þeim og það er ferðafrelsið um þetta land fyrir ríðandi mann. Það er gert með ýmsum aðferðum. Skipulagslögum og mörgu, mörgu öðru. Og í nágrenni við þéttbýli horfir til vaxandi vandræða hvernig þeir eiga að ferðast á hestum sem á því hafa áhuga, vegna þess að þannig er staðið að málum að veruleg slysahætta skapast í umferðinni eins og allir vita sem hafa kynnst umferðarmálum t.d. í kringum höfuðborgina á sunnudögum og laugardögum þegar fer að vora hér á þessu svæði. Ástandið í kringum þéttbýlisstaðina úti á landi er ekkert betra. Ég held þess vegna að hestamenn muni mjög fagna því að hér er kveðið skýrt á um skyldurnar og ekki undan því skorast að þeir sem eiga að njóta öðrum fremur taki þátt í að greiða þann kostnað. Ég hélt satt best að segja að þrátt fyrir þá staðreynd að Eysteinn Jónsson, sá mæti foringi framsóknarmanna, hafi vafalaust haft sterk áhrif í Alþingi Íslendinga á sinni tíð og mótað um margt viðhorf manna þá væru sjálfstæðismenn svo vel lesnir í þeirri fyrstu bók í hagfræði kapítalismans sem kennd er í skólum og heitir Litla gula hænan, að það færi ekkert á milli mála að þeir skildu að réttindi og skyldur ættu að fara saman. En eins og menn muna þá hafði Litla gula hænan það alveg á hreinu að þeir einir ættu rétt á að éta brauðið sem tækju þátt í þeim kostnaði sem því fylgdi að baka það. Og ég vissi ekki til að Sjálfstfl. hefði samþykkt neina stefnuyfirlýsingu gegn þessum grundvallarrökum. Hins vegar kemur mér ekki á óvart þegar stórmál eru flutt þó formaður flokksins standi hér upp til að lýsa stuðningi og fagna ég því að sjálfsögðu.

Frsm. félmn. (Rannveig Guðmundsdóttir) Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. félmn. um frv. til laga um ráðstafanir vegna kjarasamninga. ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og mælir með samþykkt þess með breytingu sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali. Breytingin er við 7. gr. frv. og miðar að því að gera ákvæði greinarinnar skýrara. Þessi breyting er flutt að höfðu samráði við eftirtalda aðila er komu á fund nefndarinnar um málið: Láru V. Júlíusdóttur, framkvæmdastjóra Alþýðusambands Íslands, Þórarin V. Þórarinsson, framkvæmdastjóra Vinnuveitendasambands Íslands, Björn Arnórsson, hagfræðing Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, Hjört Eiríksson, framkvæmdastjóra Vinnumálasambands samvinnufélaga, Hauk Halldórsson, formann Stéttarsambands bænda, og Gísla Karlsson, framkvæmdastjóra Framleiðsluráðs landbúnaðarins. Þá komu jafnframt á fund nefndarinnar María Jóna Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri Sambands ísl. hitaveitna, Eiríkur Þorbergsson, framkvæmdastjóri Sambands ísl. rafveitna, Sigurður Snævarr, hagfræðingur við Þjóðhagsstofnun, Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Verslunarráðs Íslands, Pétur Blöndal, framkvæmdastjóri Landssambands lífeyrissjóða, Sigríður Kristinsdóttir, frá Samtökum kvenna á vinnumarkaði, og Haukur Hafsteinsson, framkvæmdastjóri Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins.`` Undir nál. rita allir nefndarmenn, Rannveig Guðmundsdóttir, Guðrún Helgadóttir, Anna Ólafsdóttir Björnsson, Eggert Haukdal, Geir H. Haarde, Jón Kristjánsson og Alexander Stefánsson. Ég vil geta þess að nefndin sá ekki ástæðu til að fjalla um brtt. 634 sem flutt var við 1. umr. af Hreggviði Jónssyni og Inga Birni Albertssyni þar sem nefndin taldi efni hennar ekki vera beinlínis tengt þessu frv. En brtt. 639, sem nefndin flytur, hljóðar svo: ,,Í stað orðanna ,,er verðlagsnefnd búvöru heimilt að fresta`` í 7. gr. komi: skal verðlagsnefnd búvöru fella niður.`` Eins og kom fram í nál. þá mælir nefndin með að frv. verði samþykkt með þeirri breytingu sem nefndin gerir tillögu um.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég hef engu við þá framsögu fyrir nál. að bæta, sem hér var flutt. Nefndin hafði hraðar hendur um afgreiðslu þessa máls og leggur einróma til að frv. verði samþykkt. Við sjálfstæðismenn í nefndinni og í þinginu höfum viljað stuðla að því að þau fyrirheit sem gefin voru í tengslum við nýgerða kjarasamninga fái staðist og lýsum fyllsta stuðningi við kjarasamningana og markmið þeirra. En þannig er, herra forseti, að það er fleira í tengslum við þessa kjarasamninga en það eitt sem nefndin hefur haft til umfjöllunar í formi þessa frv. Fleiri atriði sem snúa að ríkisstjórninni sem ekki er endanlega upplýst hvernig hún hyggst mæta. Nokkuð var vikið að þessum málum hér við 1. umr. í gær, eins og m.a. því hvernig staðið yrði að því að lækka framfærsluvísitölu í samræmi við gefið fyrirheit, en óneitanlega hefur ríkisstjórnin gefið mun fleiri fyrirheit heldur en til meðferðar eru í þessu frv. og um nokkur þeirra ríkir mikil óvissa. Hér er til að mynda endurtekið það fyrirheit frá í fyrra að unnið verði að því að samræma skattlagningu fyrirtækja því sem gerist í samkeppnislöndunum en það bólar ekkert á frekari upplýsingum um hvernig því máli miði eða með hvaða hætti eigi að vinna að þessari samræmingu. Það liggur heldur ekkert fyrir um það hvernig eigi að lækka framfærsluvísitöluna í þessum mánuði. En alvarlegast er kannski að samtímis því sem í frv. er gert ráð fyrir að skuldbindingar Atvinnuleysistryggingasjóðs verði auknar og á hann lagðar nýjar byrðar í samkomulagi við aðila vinnumarkaðarins, þá liggur fyrir að ríkisstjórnin hyggst skerða framlag ríkissjóðs til sjóðsins um 200 millj. kr. og þar með rýra getu hans, ekki bara til að standa við þessar nýju skuldbindingar heldur líka eldri skuldbindingar. Þetta rekst að sjálfsögðu hvað á annars horn, herra forseti. Ég þarf svo ekki að nefna það sem efst er á baugi þessi dægrin sem er fyrirheit ríkisstjórnarinnar um að koma á fót aflamiðlun til að stýra útflutningi á óunnum fiski. Það virðist vera uppi algjört stríð af hálfu ríkisstjórnarinnar við hagsmunaaðila í þessu máli og verður ekki annað séð en að yfirlýsingar hæstv. utanrrh. í blöðum í dag séu til þess eins fallnar að grafa undan möguleikum á eðlilegu samkomulagi við hagsmunaaðila um þetta mál. Hann er þar með óviðurkvæmilegar dylgjur um að formaður Landssambands ísl. útvegsmanna ætli sér eitthvert alræðisvald í þessum efnum. Minna má það ekki vera í munni hæstv. utanrrh. Hér liggur fyrir fyrirheit sem ríkisstjórnin er að koðna á að uppfylla að því er best verður séð. Það er margt fleira, virðulegi forseti, sem ástæða er til að nefna í tengslum við afgreiðslu þessa máls. Frv. sem nú er til meðferðar grípur á mjög mörgum lögum. Sumt er minni háttar, annað er meiri háttar. Ég tel til að mynda að breytingarnar sem eru ráðgerðar á lögum um ríkisábyrgð á launum séu að mörgu leyti til bóta enda er það röng stefna að mínum dómi að láta aðila í atvinnulífinu halda að ríkið geti borið ábyrgð á öllum þeirra gerðum með beinum eða óbeinum hætti. Að menn geti tekið óábyrgar ákvarðanir í atvinnurekstri í trausti þess að ríkið beri síðan ábyrgð á launagreiðslunum, sem stofnað er til, komi til gjaldþrots. Og þær breytingar sem hér er verið að gera stefna a.m.k. að vissu leyti í þá átt að draga úr þessari ábyrgð og ég tel það rétt og skynsamlegt. Ég tel reyndar að það eigi að skoða þessi lög enn betur með það fyrir augum að draga úr ábyrgð hins opinbera á ákvörðunum í atvinnulífinu og draga úr fjárhagsskuldbindingum ríkissjóðs í því sambandi. En í þessari stöðu tel ég að það sé skynsamlegt sem hér er lagt til, en vek athygli á því að hér er jafnframt um að ræða auknar skuldbindingar ríkissjóðs gagnvart lífeyrissjóðum komi til gjaldþrota þar sem frv. gerir ráð fyrir því að greiðsluábyrgð ríkissjóðs gagnvart lífeyrissjóðum verði lengd í 18 mánuði við gjaldþrot fyrirtækja, enda hafi verið reyndar innheimtuaðgerðir þar sem krafan hefði mátt vera lífeyrissjóðunum kunn. Ég tel að það sé síðari tíma mál að draga úr þessari skuldbindingu á nýjan leik, jafnvel fella hana niður, þegar lífeyrissjóðunum hefur verið búinn eðlilegur rammi með nýrri löggjöf um starfsemi þeirra. Þannig er, virðulegi forseti, að kjarasamningarnir tengjast að sjálfsögðu mjög hinu almenna efnahagsumhverfi og það hefur ekkert farið á milli mála að eitt af stóru málunum í tengslum við það að forsendur þessara samninga geti staðist sé að ríkisstjórnin standi við sitt í tengslum við ríkisútgjöld, dragi úr ríkisútgjöldunum eftir mætti og reyni að sporna gegn þenslu af ríkisins hálfu. Allt er það að sjálfsögðu virðingarvert og rétt að gefa mönnum á þessu stigi sæmilegustu einkunn fyrir viðleitni hvað sem út úr því kann að koma á endanum. En það vill þannig til að í dag er útbýtt á borð þingmanna greinargerð um afkomu ríkissjóðs árið 1989, sem ég hygg að menn hafi haft á borðunum fyrir framan sig klukkan tvö þegar menn komu hér til starfa og þar koma fram býsna athyglisverðar upplýsingar, að því er mér sýnist á þeim stutta tíma sem ég hef haft þetta plagg í höndum. Þar kemur fram að rekstrarhallinn á ríkissjóði á síðasta ári var 6 milljarðar og 55 millj. kr. Nú hafa auðvitað allir gleymt því hverju fjárlög fyrir það ár gerðu ráð fyrir, enda var því lýst yfir hér fyrir jólin að það skipti engu máli lengur því við tóku sérstök fjáraukalög samþykkt á Alþingi kvöldið áður en þingmenn fóru í jólaleyfi. Þá átti að vera búið að ná utan um þann halla sem yrði á árinu svo öllum væri ljóst í hvert stefndi. En þannig vill til að það er ekki minnst, að því er ég best fæ séð, einu aukateknu orði á fjáraukalögin og afgreiðslu þeirra hér á Alþingi í þessari greinargerð um afkomu ríkissjóðs á sl. ári. Á bls. 2 er sérstakur dálkur um fjárlögin eins og þau voru afgreidd á Alþingi upphaflega, annar um útkomuna 1989 og sá þriðji um útkomuna 1988. En það vantar fjórða dálkinn um hverju fjáraukalögin fyrir árið 1989 gerðu ráð fyrir. Og það er kannski ekkert skrýtið, virðulegi forseti, að þennan dálk skuli vanta í þessa töflu miðað við þær yfirlýsingar og það stærilæti sem menn minnast úr umræðum um það frv. á sínum tíma. Það er kannski ekkert skrýtið að þennan dálk vanti vegna þess að ég sé ekki betur en að frá þeim tíma þegar fjáraukalög voru afgreidd á Alþingi kvöldið áður en þingmenn fóru í jólaleyfi hafi bæst við a.m.k. 100 millj. kr. í halla á ríkissjóði fyrir hvern virkan dag til áramóta. Það var ekki meiri nákvæmni í þessum áætlunum sem fjmrh. stærði sig svo af síðustu dagana fyrir jólahlé. Hallinn sem átti að verða 5 milljarðar 460 millj. kr. hinn 22. des. sl. er orðinn að 6 milljörðum 55 millj. samkvæmt þessari greinargerð sem liggur fyrir. Með öðrum orðum, það hefur bæst við vandi upp á um 600 millj. kr. frá því þessi mál voru síðast rædd hér á hinu háa Alþingi. Það hefur bæst við vandi upp á 600 millj. kr. sem þarf að fjármagna og sem ekki var vitað um til að mynda þegar aðilar vinnumarkaðarins gerðu sínar áætlanir fyrir u.þ.b. mánuði og sem samningarnir byggjast á og sem frekari áætlanir um niðurskurð ríkisútgjalda og eftirspurn ríkissjóðs eftir lánsfé byggjast á. Og hvaða áhrif ætli þetta hafi á forsendur þeirra kjarasamninga sem við erum að ræða í tengslum við frv. um ráðstafanir vegna þeirra? Það er a.m.k. augljóst að þessi aukna eftirspurn eftir lánsfé sem er til komin vegna þessa viðbótarhalla, hún verður ekki til að lækka vextina í landinu, hún verður ekki til að minnka eftirspurnina á lánamarkaðinum og hún verður ekki til þess almennt séð að greiða fyrir því að forsendur þessara samninga fái staðist. Auðvitað er það miður, auðvitað held ég að allir hljóti að harma það en það segir kannski mest um það hvað fjáraukalagafrv. á sínum tíma náði þrátt fyrir allt skammt. Þó það hafi vissulega verið virðingarvert framtak, eins og ég margtók fram í umræðum um það mál, að leggja fram slíkt frv. á líðandi fjárhagsári, þá er eigi að síður ljóst að við hafa bæst a.m.k. 100 millj. kr. á dag þessa síðustu viku sl. árs í halla á ríkissjóði. Og hver er eiginlega skýringin á þessu? Hver er skýringin á því að á milli jóla og nýárs eykst hallinn á ríkissjóði um 600 millj. kr.? Eru þetta lokatölurnar eða á enn eftir að bætast eitthvað við sem ekki hefur komið upp úr kafinu? Er hugsanlegt að eitthvað hafi bæst við fleira sem hefur verið flutt yfir áramótin og sé látið koma til gjalda á árinu 1990? Það væri vissulega forvitnilegt að fá einhver svör við því í þessari umræðu en fjmrh. sér ekki ástæðu til þess að vera hér, enda kannski ekki átt von á umræðum um þetta efni, þó hann hafi að ég hygg kynnt þetta mál fyrir fjölmiðlum fyrr í dag. Þannig vill til, herra forseti, að útbýtt hefur verið á borð manna í dag einnig frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1988 og frv. til laga um samþykkt á ríkisreikningi fyrir árið 1988. Það er góðra gjalda vert. Ég held að þingið ætti að sjá sóma sinn í því að afgreiða þau tvö þingmál á þessu þingi. En ég vek athygli á því að það er ósamræmi í því sem segir um niðurstöðu á rekstrarreikningi ríkissjóðs fyrir árið 1988, annars vegar í frv. til fjáraukalaga og hins vegar í þeirri grg. sem útbýtt hefur verið til þingmanna og ég var að vitna til í tengslum við útkomu ársins 1989. Það segir í grg., í töflu á bls. 2 sem ég hef þegar vitnað til, að hallinn á árinu 1988 hafi verið 7,2 milljarðar, en það segir í fjáraukalagafrv. að gjöld umfram tekjur hafi verið 8 milljarðar 165 millj. á einum stað en á öðrum stað í sama frv. segir 8 milljarðar 112 millj. Þannig að þar skeikar, hvor talan sem kann að vera rétt í fjáraukalagafrv., u.þ.b. milljarði í uppgefnum halla á árinu 1988. Ekki skiptir þetta miklu máli á þessu stigi málsins en ég vil vekja athygli á því að þetta er auðvitað óþolandi ónákvæmni í skjölum sem þinginu eru sýnd og sem væntanlega eru birt í fjölmiðlum um þessi mál. Það má vel vera að fjmrh. þyki ekki skipta miklu máli hvort hallinn er 8 milljarðar eða 7 í þeirri sláturtíð sem blasir við í þessum efnum. Það muni ekkert um einn slíkan kepp upp á heilan milljarð í þessari sláturtíð, en fyrir okkur hér sem fáum þessi skjöl í hendur er þetta auðvitað óviðunandi ónákvæmni.  En kjarni málsins í sambandi við þetta er sá að hér hafa bæst a.m.k. 600 millj. kr. óvænt við hallann undanfarnar vikur og mánuði sem verður að fjármagna einhvers staðar í frá. Það vantar allar skýringar á því efni og það vantar auðvitað alla tengingu milli þess máls og ríkisfjármálanna að öðru leyti í samhengi við þá kjarasamninga sem eru til umfjöllunar. Ég hyggst ekki lengja þetta mál, virðulegi forseti, eða gera sérstakar efnisathugasemdir við frv. sjálft sem hv. félmn. hefur afgreitt, enda er ég aðili að því nál. Ég tel að eins og þetta mál er allt í pottinn búið sé rétt og eðlilegt að hafa samkomulag um að afgreiða þetta mál hratt og örugglega í gegnum þingið. En ég vek athygli á þeim athugasemdum sem ég hef gert varðandi framlag til Atvinnuleysistryggingasjóðs, lögin um ríkisábyrgð á launum en ekki síst þau atriði önnur í fyrirheitayfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 1. febr., þegar kjarasamningar voru gerðir, um ýmis önnur atriði sem ekki eru í þessu frv. og sem óljóst er um efndir á en eru þó eigi að síður ein af forsendum þess að aðilar vinnumarkaðarins gerðu þessa kjarasamninga af ótta við frekari áföll og árásir af völdum núv. ríkisstjórnar.

Anna Ólafsdóttir Björnsson Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi þakka hv. formanni félmn. Nd. fyrir skjót og góð viðbrögð við tilmælum Kvennalistans um að fjölgað yrði í hópi þeirra sem komu á fund nefndarinnar til umsagnar um það mál sem hér er til umfjöllunar. Þar á ég við að kallaðir voru til auk fulltrúa vinnumarkaðarins, Stéttarsambands bænda, Framleiðsluráðs landbúnaðarins og annarra þeirra aðila sem getið er í fyrri mgr. nál. Voru einnig kallaðir til fulltrúar frá Sambandi ísl. hitaveitna, Sambandi ísl. rafveitna, Þjóðhagsstofnun, Verslunarráði, Landssambandi lífeyrissjóða, Samtökum kvenna á vinnumarkaði og frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Nokkrir í viðbót voru kallaðir til en komust ekki vegna annríkis með svo stuttum fyrirvara. Þetta þykja mér góð vinnubrögð og vil koma því á framfæri. Þótt þetta frv. láti lítið yfir sér vakna ýmsar spurningar í kjölfar þess og í umfjöllun nefndarinnar var mikilvægt að fá úr þeim greitt eftir því sem hægt var. Þrátt fyrir það er vitanlega ekki verið að mæla með töfum á því að fyrirheit sem ríkisstjórnin gaf varðandi kjarasamninga verði efnd, síður en svo. Mjög gagnlegar upplýsingar komu fram hjá þeim sem kallaðir voru á fundinn. Mig langar aðeins að drepa á fátt eitt af því sem tilefni er til eftir þessa umræðu. Eins og glöggt kom fram í umræðunum um frv. í gær verður að líta á það í samhengi við aðra liði kjarasamninganna og í samhengi við aðrar aðgerðir sem ríkisstjórnin hyggst beita sér fyrir til að mæta auknum útgjöldum. Í umræðum á fundi nefndarinnar kom m.a. fram að þær auknu álögur á Atvinnuleysistryggingasjóð, þótt litlar þyki, sem felast í þessu frv. verða að skoðast í samhengi við mögulega skerðingu sjóðsins. Atvinnuhorfur og gjaldþrot fyrirtækja sem lítið lát er á hafa áhrif á stöðu sjóðsins og því er útilokað að fjalla um þarfa leiðréttingu á stöðu fólks sem er atvinnulaust langtímum saman eins og gert er í þessu frv., án þess að líta á stöðu sjóðsins í þessu samhengi. Atvinnuleysistryggingasjóður hefur áður verið skertur með aðgerðum stjórnvalda svo sem menn muna væntanlega vel og þá með fyrirheiti um endurgreiðslu síðar. Það er ekki hægt að líta fram hjá þessu. Því miður kom fram í umfjöllun nefndarinnar og viðræðum við þá aðila sem hún kallaði til að lítið má út af bera til að rammi samningsins bresti og menn eru lítt búnir undir það að mæta jafnvel minnstu breytingum á forsendum samningsins. Svo sem kunnugt er urðu verðhækkanir á Hitaveitu Selfoss til þess að Starfsmannafélag Selfossbæjar felldi samningana og þótt forsvarsmönnum orkuveitna þyki hækkanir sinna veitna litlar og minni en þeir vildu sjá vegna rekstrarstöðu fyrirtækjanna, skipta þær miklu launafólkið sem þarf að bæta þessari litlu upphæð við útgjöld sín. Það er ekki hægt að reyna endalaust á þanþol láglaunafólks og það verður að fjalla um hvert eitt mál í því samhengi sem það er. Fram kom í máli fulltrúa Verslunarráðs og Þjóðhagsstofnunar að nokkur atriði, svo sem breytingar á dollaragengi að undanförnu, þ.e. áframhaldandi lækkun dollarsins, hafi komið mönnum í opna skjöldu og skekki nú þegar forsendur samningsins og þær forsendur sem byggt er á og samningurinn má ekki við miklu. Þetta á jafnt við um aðgerðir ríkisstjórnarinnar eins og annað sem tengist þessum samningum. Það ásamt fleiru sýnir svo að ekki verður um villst að útilokað er annað en reyna að tryggja sér heildarsýn yfir gang mála og reyna að spá í hvað fram undan er nú þegar hið fyrsta frv. sem tengist þessum samningum er til umfjöllunar. Varðandi skertar greiðslur úr ríkissjóði vegna ríkisábyrgðar á launum við gjaldþrot munu flestir sammála um að ástæða var til að kanna hvernig lækka mætti þennan kostnað og grípa til aðgerða. Þessar greiðslur eru orðnar verulegar. Þetta verður að gerast án þess að skerða réttindi þolenda, þeirra er verða atvinnulausir og þurfa á greiðslunum að halda. Það verður að hugsa fyrir öllu. Það er vissulega óþolandi til þess að vita að þessar lögbundnu greiðslur úr ríkissjóði hafa, að því er sagt er, verið misnotaðar vegna þess að kerfið bauð upp á það. Á það skal ég ekki leggja dóm, en þetta er ein af þeim röksemdum sem menn hafa notað og það er eðlilegt að spyrna við fótum þegar upphæðir hækka mjög vegna ríkisábyrgðar á launum fólks. En þetta verður að gerast þannig að engan saki og síst þá sem síst mega við því, láglaunafólkið og atvinnulausa. Ekki er hægt að sjá fyrir hvort sú leið sem farin verður með frv. er gallalaus. Ábendingar hafa komið og komu raunar seinast fram núna á fundinum í morgun um mögulega hættu á að einhverjir yrðu þolendur án þess að vera gerendur nema að litlu leyti. Tími og reynsla verða að skera úr um hvort þessar ábendingar reynast réttar. Ég tel skipta verulegu máli að það fé sem til ráðstöfunar er komi þangað sem þess er helst þörf og í því sambandi ítreka ég enn áhyggjur mínar vegna Atvinnuleysistryggingasjóðs. Ég vil spara mér frekari umræður í bili um ráðstafanir ríkisstjórnarinnar vegna kjarasamninganna þótt fullt tilefni sé til að gera þeim skil í mun lengra máli, en ég veit að það munu gefast fleiri tækifæri síðar og lýk því máli mínu nú.

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Umræðurnar um frv. til laga um ráðstafanir vegna kjarasamninga hafa verið býsna fróðlegar á margan hátt. Ég mæli hér í fyrsta lagi fyrir brtt. við frv. sem er flutt af okkur hv. 5. þm. Vesturl. Brtt. eru svohljóðandi: ,,Á eftir 5. gr. frv. komi ný grein er orðist svo: a. Á eftir 3. mgr. 3. gr. laganna komi tvær nýjar mgr. svohljóðandi: Sveitarstjórn er óheimilt að leggja nokkur önnur gjöld á fasteign, svo sem lóðaleigu, vatnsskatt, holræsagjald, sorphreinsunargjald og tunnuleigu, þannig að heildarupphæð gjalda á fasteignina miðað við fasteignamat til álagningar verði hærri í hundraðshlutum en ákvæði a- og b-liðar 3. mgr. kveða á um, sbr. þó 4. mgr. Þá er sveitarstjórn skylt að tilgreina hlutfall álagðs fasteignaskatts á fasteignaseðli og hlutfall hvers annars gjalds miðað við fasteignamat og jafnframt heildarhlutfall samanlagðra álagðra gjalda. b. Við 4. mgr. (sem verður 6. mgr.) bætist svohljóðandi málsliður: Þá er sveitarstjórn og heimilt, þegar sérstaklega stendur á, að hækka hundraðshlutana í 3. mgr. um 50%, enda sé ákvörðun um slíkt borin undir íbúa viðkomandi sveitarfélags í almennri atkvæðagreiðslu.`` Hæstv. forseti. Sú brtt. sem hér er lögð fram kveður á um að ekki sé hægt að leggja á hærri heildarskatt á fasteignamat en 0,625% að öllum gjöldum meðtöldum. Við breytingu sem gerð var sl. vor á fasteignagjöldum tel ég að þetta sé mjög mikilsvert því að þar með voru brostnar forsendur fyrir þeim ákvæðum sem áður voru í lögum um miklu hærri prósentur af fasteignagjöldum vegna þess að nú er búið að samræma álagningarstofn fasteignagjalda um allt land. Þess vegna er mjög mikilsvert að kjósendur sjái það svart á hvítu hver álagning fasteignagjalda er. Í þessari brtt. er jafnframt kveðið á um það að skylt sé að tilgreina á seðlinum hlutfall heildar gjaldaálagningar á fasteigninni þannig að hver og einn geti séð hver hin raunverulega álagning fasteignagjalda er og geti borið saman við önnur sveitarfélög. Í dag eru fasteignagjöld geysilega mismunandi eftir sveitarfélögum. Ef tekið er dæmi hér á höfuðborgarsvæðinu mundi fasteign sem á væru lagðar 100 þús. kr. á Seltjarnarnesi bera rúmlega 107 þús. í Reykjavík og 150 þús. í Kópavogi. Það sjá allir að slíkur mismunur á álagningu fasteignagjalda gengur ekki. Því er það þörf breyting að halda þessum gjöldum innan ákveðins ramma þannig að sveitarstjórn geti ekki lagt hærra gjald en 0,625% á fasteign en sé, eins og í b-lið er getið um, heimilt að fara fram á það við íbúa viðkomandi sveitarfélags í sérstökum tilfellum að fá að hækka þetta álag eða þennan skatt í heildartölu upp á 0,75%. Þessi gjöld eru mörgum þung og ekki hvað síst láglaunafólki. Þess vegna hlýtur það að vera krafa til sveitarstjórna og til Alþingis að þessum gjöldum sé haldið innan ákveðins ramma, en svo er ekki í dag. Samkvæmt gildandi lögum er hægt að leggja á fasteignaskatt upp á 0,625%. Auk þess er hægt að leggja á ýmiss konar önnur gjöld, svo sem vatnsskatt, holræsagjald, sorphreinsunargjald, tunnuleigu og lóðaleigu þannig að álagningin verður miklu, miklu hærri. Það sem ég hef séð hæst er í kringum 0,9% sem er miklu hærra en gert er ráð fyrir í lögum. Þá er það auðvitað mjög bagalegt og í rauninni óskiljanlegt að sveitarfélögum skuli ekki vera skylt að geta þess á seðlinum hverjir skattarnir eru og hvað háir en það vantar í núverandi lög. Þessi brtt. kveður á um það og með því að samþykkja hana yrði séð til þess að fólkið sem greiðir þá skatta geti borið þá saman við skatta í öðrum sveitarfélögum þannig að það viti hvað er verið að leggja á það, en því sé ekki haldið leyndu eins og nú er með gildandi reglum um álagningu fasteignagjalda. Þessa brtt. tel ég því mjög brýna og mjög þarfa eins og málin eru. Þá er einnig spurning hvort þau gjöld sem nú eru lögð á með reglugerð standast ákvæði stjórnarskrár um það að skattar skuli lagðir á með lögum. Þegar þeir eru orðnir svo háir sem þeir eru núna, þá er það spurning hvort þeir standist ákvæði stjórnarskrár. Ég hef efasemdir um að svo muni vera. Ég mun í þessu sambandi ekki hafa fleiri orð um þessa brtt. en mér þykir rétt vegna þess að frv. til laga um ráðstafanir vegna kjarasamninga kemur auðvitað inn á fjármál ríkisins og vegna þeirra skjala sem voru lögð fram hér í hv. deild í dag frá fjmrh., annars vegar greinargerð um afkomu ríkissjóðs frá árinu 1989 og hins vegar frv. til laga um samþykkt á ríkisreikningi fyrir 1988, að vekja athygli á nokkrum atriðum sem virðast vera röng. Það skiptir auðvitað máli þegar verið er að segja fólkinu hver skattbyrðin og hver rekstrarafkoma ríkissjóðs sé. Samkvæmt því sem hér má sjá í fskj. III frá fjmrn., greinargerð um afkomu ríkissjóðs 1989, kemur það skýrt fram að tölur fyrir árið 1988 stangast á við tölur á ríkisreikningi fyrir árið 1988. Ég vil ekki segja það að hæstv. fjmrh. hafi verið að setja rangar tölur fram í sínu skjali, sem er fjölritað, um afkomu ríkissjóðs en ég held þó að hann hljóti að hafa haft einhvern annan reikning til að skoða og fara eftir en ríkisreikninginn sem hann leggur fram því ekki eru þessar tölur í samræmi við það sem þar stendur. Ef við skoðum nokkur dæmi um þetta þá er ljóst að heildargjöld 1988 eru allmiklu hærri á ríkisreikningi en í þessu skjali hér og sem hlutfall af vergri þjóðarframleiðslu er ljóst að þau eru komin upp í 28,8% en ekki í 28,1% eins og hér stendur. Og það munar auðvitað töluvert um þessar tölur. Og þá veltir maður fyrir sér hvort tölurnar fyrir 1989 eru ekki líka rangar og allmiklu hærri. Og það segir að við séum með tölur hér sem gefa ekki rétta mynd af afkomu ríkissjóðs. Það kemur líka í ljós að hlutfall skatttekna af vergri þjóðarframleiðslu er miklu hærra 1988 en stendur í þessu skjali og þar munar svo miklum upphæðum að maður verður að staldra við því þær eru komnar upp í 26,1% samkvæmt þeim tölum sem eru í ríkisreikningi en eru 23,8% samkvæmt þeim tölum sem standa á blaði fjmrh. Og það liggur ljóst fyrir að hækkanir á sköttum hafa orðið gífurlegar, frá 1985 hafa þeir hækkað um 19,8%. En samkvæmt tölum 1989, sem ég trúi ekki lengur, hafa þeir hækkað um 15,7% sem er mikil hækkun frá 1981, en minna frá 1980 því skattarnir fóru lækkandi til 1985. Það vita allir hver var fjmrh. það árið og lækkaði skattana á fólkinu. Það var hæstv. sendiherra í París, Albert Guðmundsson, sem lækkaði skattana þannig að þeir voru með því lægsta sem þekkist á þessum áratug. En síðan hafa þeir hækkað um 19% samkvæmt niðurstöðu ríkisreiknings fyrir árið 1988 sem er náttúrlega gífurleg hækkun.  Þessi tvö skjöl segja að það hlýtur að verða að taka til athugunar þær greinargerðir sem koma frá fjmrn. því að þetta er ekki í fyrsta sinn sem núverandi fjmrh. virðist senda frá sér rangar upplýsingar til þingsins og það allverulega rangar. Ef á að taka mark á hæstv. ráðherra þá hlýtur maður að spyrja sig, fyrst hann getur ekki haft réttar tölur á tveimur skjölum sem eru lögð fram sama dag: Er hann að gera þetta vísvitandi, er hann að reyna að falsa tölurnar eða er hann bara ekki betri í samlagningu? Hann hefur kannski aldrei lært að fara með tölur. Manni dettur það í hug. Þessar tölur frá 1988 segja manni það að fjmrh. hafi sennilega ekki fengið mikla kennslu í reikningi og tími til kominn að hann læri svolitla samlagningu og frádrátt. Hæstv. forseti. Ég tel nauðsynlegt að þetta frv. fái skjóta afgreiðslu en vil þó ítreka að þær brtt. sem fyrir liggja frá okkur hv. 5. þm. Vesturl. fái umfjöllun og þinglega meðferð. Ég á von á því að hv. félmn. fái þessar tillögur til meðhöndlunar. Það hlýtur að vera krafa í nútímaþjóðfélagi að fólkið sem greiðir skattana fái að vita hverjir þeir eru og hvernig þeir eru lagðir á og geti borið sig saman við fólkið í næstu sveitarfélögum. En með núverandi álagningarseðlum og núverandi kerfi er það ekki hægt.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Ég óskaði eftir því að hæstv. forsrh. yrði viðstaddur þessa umræðu en eins og sakir standa hefur hann gefið hinu málinu forgang, þ.e. umræðum um stofnun ráðuneytis án verkefna og er það ekki í fyrsta sinn sem hæstv. ríkisstjórn lítur fremur til þess verkefnis en hins að huga hér að stöðu kjaramála og þeim efnahagsgrundvelli sem aðilar vinnumarkaðarins hafa lagt. Það hefur vakið athygli hér á hinu háa Alþingi að hæstv. ríkisstjórn hefur ekki getað gefið skýr svör við því enn hvort hún ætlar að falla frá ákvörðunum um skattheimtu af ýmsu tagi. Þar á meðal hefur hún ekki getað gefið skýr svör um orkuskattinn sem sýnt hefur verið fram á að getur leitt til 30% hækkunar á orkureikningum heimilanna. Hún hefur engin skýr svör getað gefið um það hvað á að verða um áform hennar um 90% hækkun á bifreiðagjöldum. Það vakti athygli strax og kjarasamningarnir voru undirritaðir að hæstv. ríkisstjórn hafði engin svör við þessu. Það vekur enn athygli að þegar hún flytur staðfestingarfrumvarp sitt við það að hún hefur samþykkt hinn nýja efnahagsgrundvöll aðila vinnumarkaðarins, þá eru engin svör við þessum spurningum heldur. Og það vekur sérstaka athygli í þessari umræðu að enn á hæstv. ríkisstjórn eftir að uppfylla fyrirheit sem hún gaf aðilum vinnumarkaðarins í fyrra í tengslum við fiskverðsákvarðanir og kjarasamninga á sl. ári. Er nema von að fólkið í landinu hafi misst trú á hæstv. ríkisstjórn þegar hún getur ekki einu sinni sýnt fram á að hún uppfylli fyrirheit sem hún gefur í ársgömlum kjarasamningum? Það hefur verið vakin á því athygli hér að hæstv. forsrh. hefur engin svör getað gefið um það hvenær falla á frá jöfnunargjaldinu. Þar stendur hann með loforð frá síðustu kjarasamningum. Kemur svo hér þegar aðilar vinnumarkaðarins hafa lagt nýjan efnahagsgrundvöll fyrir hæstv. ríkisstjórn og segir: Loforðið frá því síðast, ég veit ekkert um það hvenær ég get efnt það, um það hef ég engin svör, þar hef ég engin úrræði. Og það vakti sérstaka athygli í gær að hæstv. forsrh. gat engin svör gefið um það hvernig ríkisstjórnin ætlaði að koma til móts við þá aðila sem eiga fulltrúa í Verðlagsráði sjávarútvegsins varðandi aflamiðlun. Hæstv. forsrh. stóð hér berskjaldaður í umræðum um ráðstafanir í kjölfar kjarasamninga og átti engin svör við þessum spurninum. Er þó heilt ár síðan hæstv. ríkisstjórn gaf fyrirheit um að koma til móts við aðila í þessi efni. Enn eru engin svör. Meira niðurlag er varla hægt að sýna, meiri getur auðmýking hæstv. ríkisstjórnar varla orðið. Fyrir ári síðan gerðu aðilar í Verðlagsráði með sér samkomulag og fiskkaupendur gengu þá til samkomulags um hærra fiskverð en ella hefði orðið vegna þess að hæstv. ríkisstjórn gaf fyrirheit um að koma á aflamiðlun. Fiskvinnslan, í þeirri erfiðu stöðu sem hún var þá, gaf þetta eftir, færði þessa fórn, greiddi þetta í þeim tilgangi að ná samkomulagi um aflamiðlun --- og þegar þetta er rifjað upp þá gengur hæstv. forsrh. úr hliðarherbergi og óska ég eftir því, herra forseti, að hæstv. forsrh. geri upp við sig hvort er forgangsmál hjá hæstv. ríkisstjórn ráðstafanir vegna kjarasamninga eða frv. um stofnun ráðuneytis án verkefna. Ef hitt atriðið er forgangsatriði þá tel ég eðlilegt að þessari umræðu sé frestað. --- Hæstv. forsrh. gengur nú á ný til hliðarherbergis. Fiskvinnslan gekk til þessara samninga á sl. ári, fyrir heilu ári síðan. Hún féllst á að greiða hærra fiskverð til þess að ná samningum af þessu tagi í trausti þess að það væri eitthvað að marka yfirlýsingar hæstv. ríkisstjórnar. Nú er heilt ár liðið og á þessum grundvelli hefur enginn árangur orðið --- og enn á ný gengur hæstv. forsrh. úr hliðarsal til þess að taka þátt í umræðum um forgangsverkefni og beini ég því enn til forseta að fá úr því skorið hvort sé forgangsmál hæstv. ríkisstjórnar, hvort hæstv. forsrh. getur ekki tekið þátt í þessum umræðum sem hér fara fram.

Forseti skal gera ráðstafanir til þess að fá forsrh. í salinn.

Hæstv. forsrh. gengur nú í þriðja eða fjórða sinn í salinn. Það er ljóst að hann þolir illa við undir þeim umræðum sem hér fara fram og kýs heldur að koma forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar fram en að taka þátt í umræðum sem snúast um grundvöll efnahagslífsins, þann grundvöll sem aðilar vinnumarkaðarins hafa lagt fyrir hæstv. ríkisstjórn. Ég var að rifja það upp, hæstv. forsrh., hvernig fiskvinnslan teygði sig til samkomulags í erfiðri stöðu fyrir ári síðan og treysti á að hæstv. ríkisstjórn aðhefðist eitthvað í málinu. Það kom þegar í ljós að lítið hald var í yfirlýsingum hæstv. ríkisstjórnar. Vegna innri ágreinings gat hún ekkert aðhafst og þrátt fyrir góðan vilja hæstv. sjútvrh. sem vildi þoka málinu fram og lýsti því margsinnis yfir þá gerðist ekkert að því er virðist vegna þvergirðings hæstv. utanrrh. Og svo virðist sem hæstv. forsrh. hafi heldur hallast á sveif með hæstv. utanrrh. fremur en hæstv. sjútvrh., varla væri málið í þeirri sjálfheldu sem það er í dag ef hann hefði, hæstv. forsrh., séð ástæðu til þess að styðja viðleitni sjútvrh. Ríkisstjórnin brást við á þann veg vegna innri ágreinings að segja við aðilana sem hlut eiga að máli í Verðlagsráði sjávarútvegsins: Komið þið ykkur saman. Við getum ekkert gert, við getum ekki uppfyllt þau loforð sem við höfum gefið nema þið komið ykkur saman. --- Svo gerist það í kjölfar nýgerðra kjarasamninga þar sem allir þessir aðilar vilja leggja sitt af mörkum til þess að fiskverð verði ákveðið í samræmi við þá niðurstöðu, að þeir ná samkomulagi sín á milli og segja: Svona getum við staðið að málum, svona getum við komist að niðurstöðu. Það liggur í loftinu að það er hægt að ná samkomulagi í Verðlagsráði um fiskverð, einungis ef hæstv. ríkisstjórn getur komið sér saman um að fallast á það samkomulag sem hún er búin að biðja aðilana í Verðlagsráði að komast að. --- En þá kemur hæstv. forsrh. hér í gær og segir: Ég get ekkert gert, ég er úrræðalaus. Jafnvel þó að þessir aðilar hafa komið sér saman, þá getur ríkisstjórnin ekki uppfyllt loforðið frá í fyrra, hún getur ekki uppfyllt loforðið frá því fyrir nokkrum dögum. Og hæstv. ríkisstjórn reynir að skjóta sér á bak við bréfaskriftir frá Verkamannasambandi Íslands í þessu efni. En gerir hæstv. forsrh. sér ekki grein fyrir því hvaða vandi er á höndum? Ef þessi aumingjaskapur í hæstv. ríkisstjórn heldur áfram þá gæti svo farið að það samkomulag sem liggur í loftinu í Verðlagsráði færi út um þúfur. Heldur hæstv. forsrh. að það séu meiri líkur ef svo fer að það verði unnt í samningum út um allt land að fylgja þeirri línu eftir sem lögð var í kjarasamningunum? Fiskvinnslan hefur í þessum umræðum enn á ný ákveðið að ganga lengra en efnahagslegar forsendur eru fyrir, í annað skipti á einu ári, til þess að kaupa sér samkomulag um aflamiðlun og samkomulag um það hvernig ráðstafa á óunnum afla. Í annað skipti á einu ári gengur fiskvinnslan lengra til þess að kaupa slíkt samkomulag, í trausti þess að ríkisstjórnin aðhafist eitthvað af sinni hálfu. Og enn situr hæstv. forsrh. hér og hefur engin svör. Menn voru býsna undrandi á því í umræðunni í gærdag að hæstv. forsrh. gat ekki svarað. En ég hygg að enginn hafi trúað því að kvöldið mundi líða án þess að nokkuð gerðist og að morgunn þessa dags mundi líða án þess að nokkuð gerðist og sólarhring seinna stæði hæstv. forsrh. enn í þeim sporum að geta ekki svarað skýru samkomulagi aðila að Verðlagsráði sjávarútvegsins, þeirra aðila sem ríkisstjórnin er búin að henda sínum eigin vanda í fangið á. Treystir hæstv. ríkisstjórn sér til þess að taka ábyrgð á því með úrræðaleysi sínu og getuleysi í þessu efni að hugsanlega náist bara ekkert samkomulag í Verðlagsráði sjávarútvegsins? Telur hæstv. ríkisstjórn að það verði auðvelt fyrir ýmsa af forustumönnum verkalýðsfélaganna sem staðið hafa að hófsömum kjarasamningum að fara með þau mál út um allt land í samningum í einstökum félögum? Það liggur í loftinu vegna sérstöðu þessa máls að í Verðlagsráði er hægt að ná samkomulagi um sérstakt jöfnunarálag vegna heimalöndunar á fiski. Það þýðir að í sumum tilvikum getur fiskverð hækkað um 15%. Ég held að flestir líti á þetta sem mjög eðlilegan hlut í stöðunni. En það hlýtur að verða erfitt fyrir ýmsa forustumenn verkalýðshreyfingarinnar að takast á við þetta í einstökum verkalýðsfélögum úti um landið í ljósi þeirra samninga sem þeir sjálfir hafa gert fyrir verkamenn. Ætlar hæstv. ríkisstjórn að nota bréf Verkamannasambandsins til þess að koma forustumönnum verkalýðsfélaganna úti um land í þessa stöðu? Treystir hæstv. ríkisstjórn sér til þess að bera ábyrgð á því að þessi mál lendi í útideyfu og þeirri upplausn sem gæti orðið ef engin niðurstaða fæst? Hún hefur sjálf, hæstv. ríkisstjórn, óskað eftir því að þetta samkomulag yrði gert á milli aðila að Verðlagsráði sjávarútvegsins. Hún hefur fengið það samkomulag og getur ekki brugðist við því af sinni hálfu. Það er sérstök ástæða til að óska eftir því hér enn einu sinni að hæstv. forsrh. gefi skýr svör í þessu efni. Það verður auðvitað ekki þolað að einn sólarhringur líði enn án þess að ríkisstjórnin svari aðilum vinnumarkaðarins hér um. Fiskvinnslan er í sérlega erfiðri stöðu í þessu máli. Ekki síst í ljósi þess að útgerðin hefur með þeirri fiskveiðistefnu sem hér er fylgt aflahlutinn á sinni hendi. Rekstrarstaða fiskvinnslunnar er mjög erfið og hún er í annað sinn á einu ári að kaupa sér samkomulag við ríkisstjórnina án þess að fá viðbrögð. Og það er útilokað að einn sólarhringur líði enn án þess að ríkisstjórnin hæstv. gefi hér skýr svör um. Helst hefði ég viljað að á þessum fundi og fyrir lok þessarar umræðu kæmu þessi svör, yrði fiskverkendum, fiskverkafólki og útgerðarmönnum og sjómönnum færður sá boðskapur að ríkisstjórnin treysti sér til að samþykkja það samkomulag sem gert hefur verið. Að hún léti ekki innri ágreining innan ríkisstjórnarinnar hindra þá samstöðu sem getur orðið í þessu máli. Það er mikill ábyrgðarhluti.

Forsætisráðherra (Steingrímur Hermannsson) Hæstv. forseti. Ég þakka hv. 1. þm. Suðurl. fyrir að endurtaka enn einu sinni þessa sömu plötu og reyna þannig að draga fjöður yfir getuleysi þeirrar ríkisstjórnar sem hann veitti forustu. Þessi ríkisstjórn hefur leyst vandamál eftir vandamál, ótal vandamál sem hún tók við af borði þeirrar ríkisstjórnar. Þess vegna hafa þeir kjarasamningar verið gerðir sem nú hafa verið gerðir o.s.frv. Þetta veit hv. þm. að sjálfsögðu allt saman mætavel. Og ég er ekki að amast út í það þó hann leitist við að draga upp einhverja aðra mynd. Ég fullvissa hv. þm. um það að fiskverð verður ákveðið fyrir 28. febr. eins og ráð er gert fyrir. Aflamiðlun var alls ekki lofað 28. febr. þegar fiskverð var ákveðið á síðasta ári. Þá voru lögð drög að hugmyndum um aflamiðlun. En t.d. í þeim drögum var enn óákveðið hvort togarafiskur yrði með í þeirri aflamiðlun. Það er ekki fyrr en nýlega að ákveðið er að togarafiskur verði þar með. Og ef hv. þm. vill gera lítið úr bréfi Verkamannasambands Íslands þá hann um það. Ég hef enga ástæðu til þess að ætla annað en að á bak við þetta bréf liggi það sem í því stendur að Verkamannasambandið er óánægt með að Landssamband ísl. útvegsmanna fái tvo menn í þessa aflamiðlun. Að því hefur verið unnið í gærkvöldi og í morgun að leysa það mál og ég get fullyrt að það mál mun leysast áður en fiskverð verður ákveðið fyrir 28. febr. M.a. tefur það málið núna að Kristján Ragnarsson fór erlendis í morgun, formaður Landssambands ísl. útvegsmanna. Og þeir menn sem hefur verið talað við hafa lagt á það áherslu að við hann yrði haft samband einnig um málið. Það er ekki óeðlilegt. Ég fellst fullkomlega á það. Hann hefur tekið mjög virkan þátt í því að móta þessa stefnu. Og þeir hafa sjálfir óskað eftir því að afgreiðsla ríkisstjórnarinnar verði ekki án þess að við Kristján Ragnarsson sé haft samband. Þannig að ég vil leyfa mér að upplýsa það hér að enn einu sinni mun hv. þm. verða fyrir vonbrigðum. Þessi ríkisstjórn mun leysa þetta mál. Fiskverð verður ákveðið og farsællega þannig til lykta leitt.

Stefán Valgeirsson Herra forseti. Hv. félmn. hefur orðið sammála um að koma fram með brtt. við 7. gr. og hún er þannig, með leyfi forseta: ,,Í stað orðanna ,,er verðlagsnefnd búvöru heimilt að fresta`` komi: skal verðlagsnefnd búvöru fella niður.`` Ég hef rætt þetta við hv. þm. sem eru í félmn. og hef ekki fengið viðhlítandi svör um hvernig á þessari breytingu stendur. Vegna þess að þeir hafa talið að samkomulagið sé þannig að þessi breyting sé í samræmi við það. Í samkomulaginu stendur ekkert annað en að það eigi að endurskoða búvörusamningana og að hækkanir sem eiga að verða 1. mars, 1. júní og 1. sept. hafi ekki áhrif á verðið, komi ekki til framkvæmda. En það er dálítið annað mál að fresta þessu eða fella niður. Bændur hafa áður fellt niður, ég man ekki hvort það var 1949 eða 1951, t.d. 12% sem voru þá loforð að yrði leiðrétt en aldrei efnt. Það felst ekkert í þessu samkomulagi sem réttlætir það að koma með þessa brtt. Þó fara eigi yfir verðlagsgrundvöllinn og meta hann upp á nýtt, þá er það allt annað mál. En ég skil a.m.k. þessa brtt. á þann hátt að það sé verið að ákveða það að þessi frestun sem áður var talin verði endanlega felld út. Ekki til 30. nóv. En ég vil a.m.k. biðja hæstv. landbrh. eða þá sem stóðu að þessari brtt. að skýra hér mál sitt. Því þó ég sjái að það hafi verið haft samband við formann Stéttarsambandsins og framkvæmdastjóra Framleiðsluráðs er það ekki nóg fyrir mig. Ég vil fá að skilja í hverju þessi breyting felst. Er minn skilningur réttur eða rangur og hvað eru menn að fara?

Forseti (Árni Gunnarsson) Forseti hafði vænst þess að unnt yrði að ljúka umræðu og atkvæðagreiðslu um þetta samkomulagsmál fyrir þingflokkafundi kl. 4. Hann vonar enn að svo geti orðið. Ef hv. þm. stytta ræður sínar þá mun það takast. Ella verður að fresta þessum fundi til kl. 6 þegar þingflokksfundum er lokið.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Vegna fsp. hv. 6. þm. Norðurl. e. vil ég lýsa þeim skilningi mínum að í raun og veru hefði hvort orðalagið sem var, það sem er í 7. gr. frv. og það sem er í brtt. félmn., dugað til að gefa verðlagsnefnd heimild eða skyldu til að bregðast við í samræmi við það samkomulag sem aðilar vinnumarkaðarins gerðu með sér og Stéttarsamband bænda stóð að. Það er nauðsynlegt að afla sérstakrar lagaheimildar til þess að ekki komi til annars lögboðins framreiknings verðlagsgrundvallarins á þriggja mánaða fresti og útreiknings nýs grundvallar 1. sept. ár hvert eins og lög mæla fyrir um. Það þarf einfaldlega að afla heimildar til þess að víkja frá þessu annars bindandi ákvæði laganna um að slíkur framreikningur fari fram. Hér er ekki að mínu mati, hvort orðalagið sem notað er, verið að gera neitt annað en að fresta því að framreikningurinn sjálfur eigi sér stað og mun engin áhrif hafa á verðlagsgrundvöll búvöru að loknu þessu tímabili sem samningarnir taka til. Það er ljóst að strax 1. des. 1990 fer fram venjulegur framreikningur verðlagsgrundvallar búvöru svo fremi sem ákvarðanir verði ekki fyrir þann tíma teknar um annað. Og í raun og veru er engin hætta á ferðum hvað það snertir að það er eingöngu verið að afla nauðsynlegrar lagaheimildar til þess að aðild Stéttarsambands bænda og bænda að þessu samkomulagi megi ganga fram samkvæmt lögum.

Pálmi Jónsson Herra forseti. Hv. félmn. hefur unnið hratt að þessu máli sem er þegar komið til 2. umr. þó 1. umr. hafi staðið hér í gær. Ég hafði við umræðu um skýrslu forsrh. um kjarasamningana fyrir fáum vikum gert þá athugasemd að ef það atriði samkomulagsins sem lýtur að búvöruverði stæði kynni það að þýða frystingu á verði til sauðfjárbænda út verðlagsárið 1990--1991, vegna þess að grundvallarverð er ákveðið í september og lög gera ekki ráð fyrir hækkun á verði til bænda vegna sauðfjárafurða eftir að það hefur verið ákveðið. Þess vegna væri athugavert hvernig þetta yrði framkvæmt. Ég hef spurst nokkuð fyrir um þetta og fengið þær upplýsingar m.a. að inni í þetta reiknist ekki sú frestun sem varð á launalið verðlagsgrundvallarins við verðákvörðun í haust sem mun vera á þessu verðlagsári um 115 millj. kr. eða sem svarar 3% af verði. Þetta fé er greitt af niðurgreiðslulið utan hins eiginlega verðlagsgrundvallar og ég hefði kosið að fá það staðfest í þessari umræðu að þessi hluti af verði til sauðfjárbænda verði áfram greiddur, væntanlega af niðurgreiðslulið, á verðlagsárinu 1990--1991. Verði það ekki gert og komi ekki fram hækkun þá er verið að hafa beint af bændum sem þessu nemur. Ég hef þær upplýsingar frá aðilum sem gerst vita um þessi mál að ef markmið kjarasamninganna nást og verðlagshækkanir fara ekki upp fyrir rauðu strikin kynni það að þýða á næsta verðlagsári fyrir sauðfjárbændur allt að 3% lægra verð en ella væri. Það er sú skerðing sem þeir mundu taka á sig og kúabændur að líkum sambærilega. Ég ætla ekki að gera athugasemdir við það að bændasamtökin og bændur landsins taki á sig sem því nemur ef þau mikilvægu markmið sem kjarasamningarnir byggja á nást og náist þau ekki þá koma til hin rauðu strik og þá gilda auðvitað ekki lengur ákvæðin um fast verð eins og allir vita. Ég hefði gjarnan viljað fá upplýst hvort á næsta verðlagsári standi áfram sú greiðsla á allt að 3% af verði sem á þessu ári verður um 115 millj. kr. og frestað var í haust. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu, herra forseti. Ég hefði gjarnan viljað, ef hæstv. forsrh. treystir sér til að svara þessari fsp. minni við umræðuna, spyrjast fyrir um það í leiðinni hvað liði undirbúningi að niðurskurði ríkisútgjalda sem birst hafa fregnir af í fjölmiðlum og stundum er þar sagt að þau mál hafi verið lögð fyrir fjvn., sem ekki er rétt. Þau mál hafa vafalaust verið fyrir lögð meiri hl. fjvn., en ekki fyrir nefndina í heild. Og ég hef ekki séð neinar tillögur frá hæstv. ríkisstjórn um þetta efni utan þess sem sagt hefur verið um þetta mál í fjölmiðlum. Þess vegna vildi ég gjarnan spyrjast fyrir um hvernig þau mál standa Ég get svo tekið undir með hv. 17. þm. Reykv. að það er auðvitað mjög ankannalegt að sjá í þeim plöggum sem hér var dreift í dag, t.d. frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1988, frv. til laga um samþykkt ríkisreikningsins fyrir árið 1988 og greinargerð fjmrn. um afkomu ríkissjóðs fyrir árið 1989 sem einnig nær yfir fleiri ár, hversu þar gætir mjög misræmis í tölum. Og í greinargerðinni sem dags. er 20. febr. eru ekki réttar tölur um afkomu ríkissjóðs á árinu 1988, heldur eru þar gamlar tölur sem er sagt að séu bráðabirgðatölur þar sem hallinn er sagður á því ári um 7,2 milljarðar, en er í raun nær 8,2 milljarðar. Það er auðvitað hálfankannalegt að sjá þessum gögnum dreift hér með slíku misræmi í tölum sem nú eiga að liggja fyrir. Vegna þess að skammt er til þingflokksfunda ætla ég ekki að ræða þessi mál á víðari grundvelli þó að af nógu sé að taka en láta þetta nægja, herra forseti.

Forsætisráðherra (Steingrímur Hermannsson) Herra forseti. Mér er ánægja að staðfesta, og það kemur fram í yfirlýsingu til bænda, að sú launauppbót eða þau laun, 3%, sem greidd hafa verið af niðurgreiðslufé, hljóta að greiðast þannig áfram á nýju verðlagsári ef ekki er svigrúm til að gera hækkun á verðlagsgrundvellinum. Ef verðlagsgrundvöllurinn fer yfir rauða strikið þá verður að greiða það af niðurgreiðslufé eða réttara sagt af verðlagi landbúnaðarafurða. Um þetta er fullt samkomulag og staðfest af ríkisstjórn og ég vil endurtaka það hér. Ég vil vekja athygli á því að slík greiðsla fellur ekki nema að hluta á árið 1990 að sjálfsögðu.

Þorsteinn Pálsson Herra forseti. Það lýsir mætavel ráðþroti hæstv. forsrh. þegar hann í þessari umræðu segir sig enn einu sinni frá allri ábyrgð á fyrri ríkisstjórnum sem hann hefur átt sæti í. Það er ekki nýtt af nálinni, alkunnugt í hans málflutningi en lýsir vel ráðþroti hans í þessu máli. Ekki síst í ljósi þess að hæstv. ráðherra hefur setið í ríkisstjórn frá 1978 og flokkur hans í 20 ár samfellt. Hæstv. forsrh. lýsti því hér yfir að fiskverð yrði ákveðið og ekki voru það mikil tíðindi. Það ber að gera lögum samkvæmt. Hitt hefðu kannski verið tíðindi ef hann hefði lýst því hér yfir að það yrði ekki gert, en það vita allir að það hefur nú dregist að unnt væri lögum samkvæmt að ákveða fiskverð vegna innri ágreinings í hæstv. ríkisstjórn og að hæstv. ríkisstjórn hefur ekki getað svarað aðilum vinnumarkaðarins fyrirheiti sínu frá því fyrir ári síðan um aflamiðlun. Þegar hæstv. forsrh. segir: Ríkisstjórnin mun leysa það mál, þá er það mikill misskilningur. Aðilar að Verðlagsráði sjávarútvegsins hafa með samkomulagi sín á milli nú þegar leyst það mál. Það eina sem tefur að sú lausn komi til framkvæmda er innri vandi hæstv. ríkisstjórnar. Það er staðreyndin í þessu máli. Það er líka athygli vert þegar hæstv. forsrh. segir að innri vandi ríkisstjórnarinnar verði ekki leystur fyrr en hún nái sambandi við Kristján Ragnarsson. Formaður Verkamannasambandsins hefur nýlega lýst því yfir að sá maður ráði býsna miklu í þjóðfélaginu. Hann muni að vísu ekki geta ráðið yfir Verkamannasambandinu þó hann ráði hugsanlega yfir ríkisstjórninni og nú kemur hæstv. forsrh. og segir: Við getum ekki svarað skilmerkilegu samkomulagi aðilanna í Verðlagsráði fyrr en við höfum náð sambandi við Kristján Ragnarsson. Ég held að meiri geti niðurlæging hæstv. ríkisstjórnar ekki verið. Kjarni málsins er enn og aftur sá að aðilarnir að Verðlagsráðinu hafa náð samkomulagi. Fiskvinnslan hefur í annað skiptið, í erfiðri stöðu, keypt slíkt samkomulag talsverðu verði en enn stendur á því að hæstv. ríkisstjórn komi sér saman til þess að það samkomulag geti orðið að veruleika. Og það er þetta sem hæstv. forsrh. ber ábyrgð á. Auðvitað vonum við að aðilar vinnumarkaðarins knýi fram niðurstöðu og ég hef enga trú á öðru, en vandræðagangur hæstv. ríkisstjórnar og getuleysi hennar er jafnaugljóst eftir sem áður.

Forseti (Árni Gunnarsson) Það er einn eftir á mælendaskrá, hv. 5. þm. Austurl. Nú hefur forseta borist það til eyrna að þingflokksformenn stjórnarandstöðuflokkanna hafni því að þessum fundi verði fram haldið kl. 6. Honum yrði því að fresta til kl. hálfníu í kvöld. Þá eru eftir sáralítil verkefni, eingöngu atkvæðagreiðsla og 3. umr. og að ljúka málinu þar með og koma því til Ed. Ég tel að ég eigi því miður engan annan kost í þeirri stöðu sem upp er komin  Það hefur orðið að samkomulagi að ljúka atkvæðagreiðslu og afgreiða til Ed. dagskrármálið, ráðstafanir vegna kjarasamninga, fremur en þurfa að kalla hv. þingdeildarmenn til kvöldfundar.

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um það að sveitarstjórnum sé skylt að láta kjósendur vita hve há fasteignagjöld eru samtals sem þau leggja á húseigendur. Það er ekki í lögum nú að það sé skylda að gera það og ekki gert á álagningarseðlum þannig að hér er verið að leggja til að kjósendur fái að vita hver raunveruleg álagning fasteignagjalda er og ég segi já.