Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Frumvarp til fjárlaga ársins 2006 kemur nú til lokaafgreiðslu á Alþingi. Það liggur fyrir að staða ríkissjóðs er mjög sterk um þessar mundir, tekjuafgangur frumvarpsins eins og það liggur fyrir er 19,5 milljarðar kr. sem nemur nálægt 2% af landsframleiðslu sem er meiri afgangur en flestar Evrópuþjóðir geta státað af um þessar mundir. Það verður haldið áfram að greiða niður skuldir ríkissjóðs og má gera ráð fyrir að þær muni nema nálægt 10% af landsframleiðslu í árslok 2006 sem er gríðarleg breyting frá því sem var fyrir um áratug þegar þetta hlutfall var nálægt 50%. Vaxtagjöld eru nú um sjöundi stærsti útgjaldaliður fjárlaga en voru í 2.–3. sæti fyrir um áratug. Hér er verið að auka fjárheimildir til velferðarmála mjög mikið á sama tíma og stjórnarandstaðan hamrar á þeirri gömlu og slitnu klisju að verið sé að skera niður í velferðarkerfinu. Nauðsynlegt er að vara við þeim ómerkilega málflutningi sem er ósannur. Eins og frumvarpið liggur fyrir núna eru framlög til mennta- og menningarmála 12% hærri en var í fjárlögum 2005 sem eru um 4,4 milljarðar. Fjárheimildir til heilbrigðis- og tryggingamála eru 5,8% hærri í þessu frumvarpi en í fjárlögum 2005 sem eru 7 milljarðar kr. og fjárheimildir til félagsmála eru 7,7% hærri í þessu frumvarpi en í fjárlögum 2005 sem eru 2 milljarðar. Þrátt fyrir þessar staðreyndir rembist stjórnarandstaðan við að halda því fram að ekkert sé að gerast í t.d. menntamálum. Nú sem fyrr talar stjórnarandstaðan eins og hún sé í öðrum heimi en lifi ekki í raunveruleika samtímans. Virðulegur forseti. Þetta er gott fjárlagafrumvarp eins og það liggur hér fyrir. Við Íslendingar erum afar lánsöm þjóð að búa við þær aðstæður sem hér ríkja. Við þessar aðstæður er mikilvægt að halda vel á stjórn ríkisfjármála og það verður eitt brýnasta verkefni okkar á næstu missirum og árum í þágu samtímans en ekki síður með hagsmuni framtíðarinnar að leiðarljósi. Við ætlum okkur að halda áfram að bæta hag og lífsgæði þjóðarinnar og vera þar áfram í fremstu röð meðal þjóða heimsins.

Virðulegur forseti. Fram að þessu hafa allar tillögur stjórnarandstöðunnar um þetta frumvarp verið felldar og líkur til að svo verði enn í dag, enda meiri hlutinn orðinn svo þreyttur á því að vera í meiri hluta að hann er löngu hættur að taka tilsögn eða ábendingum, hvort sem er frá stjórnarandstöðunni, almannasamtökum eða stofnunum í efnahags- og atvinnulífi. Hann er svo þreyttur á því að vera í meiri hluta að hann nennti ekki einu sinni að taka þetta frumvarp inn í fjárlaganefnd til umfjöllunar milli 2. og 3. umr. þó að hann vissi að ýmislegt í þessu frumvarpi stæðist ekki. Þau vinnubrögð sem hér hafa þróast við gerð fjárlaga sýna því miður, virðulegur forseti, að við þurfum enn að þroska með okkur lýðræðislega starfshætti, Íslendingar, því að vinnubrögðin lýsa valdhroka. Þær tillögur sem við í Samfylkingunni stöndum hér að miða að því að auka aðhald á þenslutímum, miða að því að lækka þá skatta sem best kemur barnafjölskyldum og lágtekjufólki í landinu og miða að því að styrkja stöðu mikilvægustu framtíðarstofnana Íslendinga, framhalds- og háskólanna í landinu. Þær tillögur eru ein heild og við munum því styðja þær við afgreiðslu málsins sem ein heild en ekki taka að venju afstöðu til tillagna annarra þó að við kunnum efnislega að styðja þau málefni sem þau snerta. Við afgreiðslu fjárlaganna sjálfra munum við sitja hjá. Í þessu fjárlagafrumvarpi eru vanræktir framhalds- og háskólar landsins sem eiga að vera undirstaða atvinnulífs og velmegunar hér til langrar framtíðar og sú uppspretta auðs í landinu sem nýjar kynslóðir þurfa á að halda. Hér gætir ónógs aðhalds og hér er 11. árið í röð verið að létta byrðunum af hinum tekjuhæstu, leggja þær á hina tekjulægstu og auka þannig misskiptinguna í íslensku þjóðfélagi. Því tökum við ekki þátt í. En það er engu líkara en að með þessu frumvarpi sé Framsóknarflokkurinn endanlega genginn í Sjálfstæðisflokkinn því að jafnvel unga fólkið sem Framsóknarflokkurinn talaði við fyrir síðustu kosningar um 90% íbúðalánin og hefur verið að veita hin stóru lán þegar íbúðaverðið hefur hækkað og hækkað, 

Frú forseti. Fjárlög fyrir árið 2006 koma nú til lokaafgreiðslu þingsins. Seðlabankinn gefur efnahagsstjórn ríkisstjórnarinnar einkunn í Peningamálum sem komu út 2. desember sl. Þar stendur, með leyfi forseta: „Mikið ójafnvægi einkennir núverandi ástand efnahagsmála þar sem saman fer metviðskiptahalli, raungengi í sögulegum hæðum, mikil hækkun íbúðaverðs, vaxandi skuldsetning heimila, fyrirtækja og þjóðarbúskaparins í heild sinni og verðbólga yfir markmiði Seðlabankans.“ Þetta er einkunn Seðlabankans um efnahagsástandið, frú forseti. Nú er talið að viðskiptahallinn á þessu ári verði um 15,6% af þjóðarframleiðslu, þ.e. um 154 milljarðar kr., nærri 50 milljörðum meira en áætlað var við fjárlög fyrir ári. Á næsta ári er áætlaður viðskiptahalli upp á 130 milljarða, það haldi áfram á sömu leið. Má búast við að sá halli nálgist frekar 200 milljarða ef ekki verður snúið af þeirri efnahagsbraut sem nú er keyrð. Aðaltekjustofn ríkisins er síðan að verða skattar á viðskiptahallann, skattar á þensluna, skattar á innfluttar vörur. Þetta er ekki traustur tekjustofn en atvinnulífinu blæðir, hátæknigreinunum, ferðaþjónustunni, útflutningsgreinunum, þeim greinum blæðir í þessari efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar. Ruðningsáhrif stóriðjustefnunnar láta virkilega til sín taka. En þær geta verið af hinu góða, sagði hæstv. iðnaðarráðherra við Vestfirðinga þegar þeim var sagt upp vinnunni. Heilu málaflokkarnir eru óafgreiddir við lok fjárlaga. Ég nefni Byggðastofnun, hún er fjárvana, byggðaáætlun rennur út nú um áramótin og engin ný er til. Er það viðhorfið til byggðamála þessarar ríkisstjórnar, frú forseti? Ég nefni hjúkrunarheimilin og fátt er kannski daprara við lokaafgreiðslu þessa frumvarps en að ríkisstjórnin og meiri hlutinn skuli ekki hafa tekið á sjáanlegum vanda hjúkrunarheimilanna. Frú forseti. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs flytja nokkrar breytingartillögur, sumar með Frjálslynda flokknum og Samfylkingunni og aðrar sérstakar til að bæta úr í nokkru. Við munum að sjálfsögðu styðja þær góðu tillögur sem lúta að því að bæta þetta frumvarp en að öðru leyti er ábyrgð á því vísað til ríkisstjórnarinnar.

Hæstv. forseti. Með þessu fjárlagafrumvarpi festir ríkisstjórnin áfram í sessi það aukna misrétti sem fylgt hefur stefnu ríkisstjórnarinnar á undanförnum árum, sérstaklega skattstefnunni sem hefur aukið á misvægi milli stétta í þjóðfélaginu þar sem hinir lakar settu sitja eftir en þeir sem hærri hafa tekjurnar njóta ávaxtanna. Þetta er sú markvissa stefna sem ríkisstjórnin hefur sett sér og fylgir nú eftir enn á ný á þriðja ári kjörtímabilsins. Við sem höfum verið hér fyrir Frjálslynda flokkinn höfum flutt um það margar tillögur og bent á það margsinnis að persónuafsláttinn þyrfti að lagfæra ef auka ætti jöfnuð í þjóðfélaginu. Á þetta hefur ríkisstjórnin ekki hlustað. Þetta hafa samtök launþega bent á, þetta hafa aldraðir bent á, þetta hafa öryrkjar bent á. Við afgreiðslu þessa fjárlagafrumvarps segir ríkisstjórnin auðvitað við þessa hópa: Við viljum hafa þessa stefnu svona. Við viljum auka misvægið. Við viljum sjá til þess að þeir sem hæstar hafa tekjurnar hafi það betra, en þeir sem minni tekjur hafa hafi það lakara. Og þegar að því kemur sem sennilega verður eins og venjulega að ríkisstjórnarmeirihlutinn hefur fellt allar breytingartillögur minni hlutans á Alþingi mun ríkisstjórnin auðvitað sitja uppi með það að bera ein ábyrgð á þessari stefnu.

Hæstv. forseti. Þegar líður að lokum fjárlagavinnunnar á hv. Alþingi fyrir árið 2006 vil ég þakka hv. fjárlaganefnd fyrir skilvirk vinnubrögð og þakka þeim hv. þingmönnum sem tóku þátt í umræðum um fjárlögin fyrir málefnalega umræðu að mestu. Þau fjárlög sem við erum nú að fara að afgreiða eru aðhaldssöm en samt sem áður fjárlög þar sem tekst að bæta í mikilvæga málaflokka eins og mennta- og velferðarmál. Þetta eru fjárlög skattalækkana en einnig fjárlög þar sem skilað er góðum afgangi upp á nær 2% af landsframleiðslu sem er gott tillegg til jákvæðrar efnahagsþróunar næstu missirin. Stjórnarandstaðan er þreytt á lýðræðinu og skilar auðu en ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn heldur áfram af fullum krafti að bæta enn frekar hag ríkissjóðs og stjórnarinnar og þjóðarinnar allrar.

Virðulegur forseti. Sú tillaga sem hér er til afgreiðslu endurspeglar þann mun sem er á skattstefnu Samfylkingarinnar og ríkisstjórnarinnar. Tillögur ríkisstjórnarinnar fela í sér að áfram mun draga í sundur með þeim sem hæstar hafa tekjurnar og hinum sem hafa þær lægstar. Tillögur Samfylkingarinnar fela í sér að persónuafsláttur fylgir verðlagsþróun og matarskattur er lækkaður sem kemur tekjulágu fólki og fólki með meðaltekjur og mikla framfærslu helst til góða. Í þessu felst sem sagt grundvallarmunur á skattstefnu Samfylkingar og ríkisstjórnar þar sem ríkisstjórnin stuðlar að auknum ójöfnuði en þetta felur í sér meiri jöfnuð en þær tillögur gerðu ráð fyrir. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Með þessari tillögu mæta stjórnarandstöðuflokkarnir þeim þrengingum sem opinberu háskólarnir eiga nú í og kemur m.a. fram í lokun deilda eins og í Háskólanum á Akureyri og þeirri alvarlegu stöðu sem þar er uppi og í hinum opinberu skólunum. Það speglast vel í þeim úttektum sem hafa verið gerðar á stöðu þeirra þar sem það er rammað inn að skólarnir eiga við alvarlegar fjárhagsþrengingar að stríða og í raun og veru er kraftaverk hve mikil gæði skólanna eru miðað við þá þrengingu sem þeir búa við. Sprenging hefur orðið í skólasókn á Vesturlöndum á síðustu árum. Sú sprenging kemur vel fram í þeim orðum fyrrverandi rektors, Páls Skúlasonar, að fyrir nokkrum missirum voru 5% af vinnuafli almennt með háskólapróf á Vesturlöndunum en innan nokkurra áratuga er því spáð að það hlutfall verði á milli 40 og 50%. Við Íslendingar erum verulegir eftirbátar annarra Norðurlanda og Evrópuþjóða hvað varðar háskólamenntað fólk á vinnumarkaði. Við þurfum að mæta því með verulega auknum framlögum og þessi tillaga stjórnarandstöðuflokkanna er fyrsta skref í þá átt. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Í orði eru allir sammála um að fjárfesting í góðri menntun og þar með betri framtíð Íslands verði að fá forgang í nútímaþjóðfélagi ef við ætlum að vera samkeppnisfær í atvinnulífinu á alþjóðavísu. Hér eru greidd atkvæði um auknar fjárveitingar til Háskóla Íslands, Háskólans á Akureyri og Kennaraháskóla Íslands. Við þessa atkvæðagreiðslu sést hvort hugur fylgir máli um að mæta fjárþörf þessara háskóla svo að þar megi starfa af auknum krafti fyrir betri framtíð landsins. Ég segi já.

Frú forseti. Hér eru greidd atkvæði um aukin fjárframlög til þriggja opinberra háskóla, Háskóla Íslands, Háskólans á Akureyri og Kennaraháskólans. Hæstv. menntamálaráðherra hélt því fram í ræðu á Alþingi í gær að Háskóli Íslands væri flaggskip æðri menntunar á Íslandi. Um það erum við sammála. En hvers vegna er það ekki viðurkennt í fjárlögum næsta árs? Við vitum öll að ef Háskóli Íslands fengi hlutfallslega sömu hækkun fjárveitinga og þeir skólar sem mesta hækkun fá núna yrði rekstur hans í góðu jafnvægi á næsta ári. Við erum að tala um 370 millj. Stjórnarandstaðan leggur til að Háskóli Íslands fái þessar 370 millj. og raunar 130 millj. að auki til að standa straum af kostnaði við fjölgun doktorsnema. Við leggjum líka til að Háskólinn á Akureyri fái viðurkenningu fyrir það mikla og öfluga starf sem þar hefur verið til staðar og fái 100 millj. kr. í aukafjárveitingu og að Kennaraháskóli Íslands fái svipaða viðurkenningu, aukafjárveitingu upp á 150 millj. kr. Ég segi já.

Frú forseti. Íslendingar standa sig ekki nógu vel í því að efla háskólamenntun í landinu. Opinberu háskólarnir þrír eiga allir í verulegum rekstrarerfiðleikum, Háskóli Íslands, Kennaraháskólinn og Háskólinn á Akureyri. Fjárveitingar gera varla að halda í við nemendafjölgun en þó hlýtur að vekja sérstaka athygli að metnaður ríkisstjórnarinnar, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, er ekki meiri en raun ber vitni fyrir hönd Háskólans á Akureyri sem samkvæmt nýjum samanburðargögnum er með lægstar tekjur á hvern nemanda af þessum skólum þrátt fyrir að þarna sé á ferðinni lítil stofnun í mikilli uppbyggingu og starfi á landsbyggðinni með þeim kostnaði sem því fylgir. Háskólanum á Akureyri er mjög treyst í sambandi við uppbyggingu fjarnáms á háskólastigi vítt og breitt um landið. Vöxtur Háskólans á Akureyri er nú að stöðvast vegna fjárskorts. Meiri er metnaðurinn ekki þrátt fyrir öll fögru orðin um hann og hversu vel heppnuð aðgerð á sviði menntunar og 

Frú forseti. Nemendur og kennarar í tónlistarskólunum eru í óvissu um framtíð tónlistarnáms. Ekki er vitað með hvaða hætti því verður fyrir komið á næstu missirum. Starfshópur sem um málið fjallaði virðist ekki geta komið sér saman um niðurstöðu og á meðan blæðir tónlistarnáminu, tónlistarskólunum. Hversu margir upprennandi listamenn eiga eftir að líða fyrir þetta ástand? Að okkar mati í Vinstri grænum: Of margir, frú forseti. Þess vegna flytjum við þá tillögu sem hér kemur nú til atkvæða og gerir ráð fyrir því að tónlistarnám á framhaldsskólastigi verði styrkt sérstaklega um 40 millj. kr. Ég segi já.

Frú forseti. Það er verið að greiða atkvæði um stuðning við tónlistarskólana. Hæstv. menntamálaráðherra svaraði ekki í gær spurningunni: Hvernig er staða tónlistarnámsins við framhaldsskólana? Gerður var samningur milli Sambands íslenskra sveitarfélaga og ríkisins um að fjármagn kæmi til tónlistarnáms í framhaldsskólum á þessu ári. Að ég best veit rennur sá samningur út um áramótin. Ekki er í fjárlagafrumvarpinu gert ráð fyrir neinu fjármagni til tónlistarnáms við framhaldsskóla. Er það þó hluti af námskrá þar, en mun dýrara. Frú forseti. Hæstv. ráðherra svaraði þessu ekki. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs svörum því hér með því að leggja til að áfram verði staðið við og endurnýjað það samkomulag sem gert var við Samband íslenskra sveitarfélaga um stuðning við tónlistarnám í framhaldsskólum þangað til varanlegt samkomulag hefur verið gert.

Virðulegi forseti. Það hefur orðið veruleg aukning í nemendafjölda í framhaldsskólum á undanförnum árum. Er það vel og gleðilegt að margir eldri nemar eru að snúa aftur í framhaldsskólanám. Þessu hefur því miður ekki verið mætt með skilningi af hálfu stjórnvalda og það eru viðvarandi verulegar vanáætlanir á nemendafjölda í framhaldsskólum landsins. Þetta kemur skýrt fram í góðri ályktun frá stjórn Félags framhaldsskólakennara sem var send okkur 5. desember sl. en þar kemur fram að halli nokkurra framhaldsskóla sé á þessu ári 4–35% af framlögum ársins í ár. Þessi viðvarandi rekstrarvandi vegna vanáætlana stjórnvalda á nemendafjölda og galla í því reiknilíkani sem áætlar framlög til framhaldsskólanna er auðvitað óþolandi fyrir þessa skóla og margir eiga við alvarlegan rekstrarvanda að stríða. Afleiðingar af þessu eru að námsframboð verður stöðugt einhæfara. Þessu viljum við mæta af myndarskap. Við verðum að viðurkenna þennan vanda og við gerum það, Samfylkingin, ólíkt hæstv. ríkisstjórn. Því leggjum við til 250 millj. kr. framlag. Ég segi já.

Frú forseti. Á sama tíma og æ fleiri sækja um inngöngu í framhaldsskóla þrjóskast þessi ríkisstjórn við að láta þeim í té það fjármagn sem þarf til rekstrarins. Á sama tíma og framhaldsskólanemar og kennarar senda bænarskjöl til ráðherra menntamála um að falla frá hugmyndum um skerðingu náms til stúdentsprófs þá hunsar þessi ríkisstjórn rök framhaldsskólakennara fyrir því að aukið fjármagn sé nauðsynlegt til að taka á móti auknum fjölda nemenda til að vinna gegn brottfalli í skólunum, til að verknámsskólar geti boðið nemendum upp á námsgögn og tækjabúnað sem standist kröfur tímans og til að tryggja öllum skólavist í framhaldsskólunum sem þess óska. Tillaga sú sem við hér greiðum atkvæði um byggir á þeirri staðreynd að stjórnarandstaðan ákvað að hlusta á rök framhaldsskólakennara. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Hér leggur stjórnarandstaðan til að auka við fjárveitingar til framhaldsskólanna almennt um 250 milljónir. Það er ekki vanþörf á að slíkt sé gert og um það má greinilega lesa í bréfi frá Félagi framhaldsskólakennara sem við fengum fyrir örfáum dögum en þar segir m.a., með leyfi forseta: „Stjórn Félags framhaldsskólakennara gagnrýnir stjórnvöld fyrir að vanáætla gróflega og árvisst fjárveitingar til framhaldsskólanna hvað varðar nemendafjölda og heildarfjárþörf.“ Þetta ætti að vera nægilega skýr vísbending fyrir ríkisstjórnina til að lagfæra þessi mál en svo virðist ekki vera miðað við atkvæðagreiðslur á töflunni hér.

Virðulegi forseti. Samkvæmt greinargerð Ríkisendurskoðunar um stöðu níu framhaldsskóla, fjögurra á höfuðborgarsvæðinu og fimm á landsbyggðinni, þá er viðvarandi rekstrarhalli þeirra á bilinu 4–35% af fjárveitingum til skólanna. Þetta er einungis ein birtingarmynd af mörgum af viðvarandi fjárhagsvanda margra framhaldsskóla. Það er mikil sókn í skólana af fólki sem hefur áður snúið frá námi. Auk þess þurfum við að gæta þess sérstaklega að vinna gegn brottfalli. Brottfall er miklu meira á Íslandi en annars staðar. Hlutfall hvers árgangs sem útskrifast úr framhaldsskóla er ekki nema 60%, 40% útskrifast ekki með aðra menntun en grunnskóla sem er mjög ólíkt því sem gerist hjá öðrum Norðurlandaþjóðum. Þessu þurfum við að breyta og vinna gegn þeim viðvarandi og króníska rekstrarhalla sem skólarnir búa við og fjárlagafrumvörpin, þetta sem önnur, virðast gróflega vanáætla fjárþörf skólanna. Því segi ég að sjálfsögðu já við þessari tillögu.

Frú forseti. Menntamálaráðherra hefur einhliða ákveðið að einkavæða kennslu í listdansi án alls samráðs við fagaðila og þvert ofan í mótmæli listdansara, listdansnema og foreldra þeirra, meira að segja þvert ofan í mótmæli Bandalags íslenskra listamanna. Aðferðirnar sem beitt hefur verið bera þessum hæstv. menntamálaráðherra miður fagurt vitni. Á þessari stundu veit enginn hvað hæstv. ráðherra ætlast fyrir. Hvað verður um listdansnema næsta árs eða listdansnema framtíðarinnar? Munu þeir hafa húsnæði næsta haust? Hversu mikið munu skólagjöldin hækka og hvar eru fjármunirnir sem þarf til að sinna þörfum listdansnáms næsta haust þegar sú fjárveiting sem þingmeirihlutinn er búinn að skera niður um helming verður uppurin? Frú forseti. Þessi ráðstöfun er tilræði við listdansinn í landinu. Sú tillaga sem við flytjum, þingmenn Vinstri grænna, mundi tryggja Listdansskóla Íslands áfram öflugt líf en ég sé á atkvæðatöflunni að hv. þingmenn stjórnarliða ætla ekki að tryggja slíkt. Mér finnst miður að horfa á þessi skilaboð sem stjórnarliðar senda listdansinum. Ég segi já.

Frú forseti. Nýjasta afrek ríkisstjórnarinnar í einkavæðingarmálum í því einkavæðingar- og hlutafélagavæðingaræði sem ríkisstjórnin er bókstaflega heltekin af er að einkavæða listina, listdans, leggja niður opinberan listdansskóla á Íslandi og ætla einkaaðilum að sjá um það mál og nemendunum að standa straum af kostnaðinum með himinháum skólagjöldum. Það er mikill metnaður fyrir hönd listarinnar sem ríkisstjórnin sýnir. Mér varð á að horfa á hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra og ráðherra varð órótt, ég biðst afsökunar, ég skal reyna að horfa í hina áttina. Þar situr hæstv. menntamálaráðherra og brosir út að eyrum yfir afrekinu að einkavæða listina. Til hamingju, stjórnarflokkar, með þetta afrek. Það er þá líklegt eða hitt þó heldur að það verði til þess að hlúa að þessu starfi að taka það af fjárlögum, að svipta það þeim 50 millj. kr. eða svo sem runnið hafa úr opinberum sjóðum til að styðja við þessa list í landinu.

Hæstv. forseti. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs vill með þessari tillögu sýna í verki stuðning við Listdansskóla Íslands. Í stað þess að leggja skólann niður og einkavæða starfsemina viljum við hlusta á þá sem þekkja best til. Við viljum hlusta á kennara skólans, á nemendur skólans og á listamennina sjálfa. Allir þessir aðilar vara við áformum og ákvörðunum hæstv. menntamálaráðherra. Það á að hlusta á fólk sem býr yfir reynslu. Það á að hlusta á rödd skynseminnar. Hæstv. menntamálaráðherra lætur þrönga pólitíska hugmyndafræði vísa för. Sú hugmyndafræði er að leiða okkur í ógöngur og valda þessari listgrein miklu tjóni. Það er enn þá hægt að snúa til baka og þessi tillaga Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er tilraun í þá átt.

Frú forseti. Ég vil vekja sérstaka athygli á þeirri atkvæðagreiðslu sem nú fer fram. Hér er tillaga um að Náttúruminjasafni verði látið í té 20 millj. kr. til að hefja undirbúning við stofnun eins af þremur höfuðsöfnum Íslendinga. Sömuleiðis er hér tillaga um að Ríkisútvarpið fái sérstaka fjárveitingu upp á 140 millj. til að efla innlenda dagskrárgerð. Mig langar til að bregða út af vana mínum í þessum ræðustóli og vitna í ályktun frá Landsfundi Sjálfstæðisflokksins um náttúruminjasafn en þar segir, með leyfi forseta: „Í safnalögum, sem sett voru að frumkvæði menntamálaráðherra, er kveðið á um að hér skuli vera þrjú höfuðsöfn; Listasafn, Þjóðminjasafn og Náttúruminjasafn. Listasafn er starfrækt og Þjóðminjasafn hefur nú verið endurreist. Landsfundur vill standa við ákvæði safnalaga og að hér rísi náttúruminjasafn sem fræðir og upplýsir um náttúru Íslands og lífríki hennar.“ Frú forseti. Ég sé ekki að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins séu að fylgja eftir stefnu flokks síns. Ég segi hins vegar já.

Frú forseti. Við 2. umr. fjárlaga hækkaði meiri hlutinn á Alþingi fjárveitinguna til sjálfstæðu leikhúsanna, til leiklistarsjóðs sem úthlutað er til leikhópa sem stunda leiklist á atvinnugrundvelli við hliðina á stóru stofnanaleikhúsunum, aðallega á höfuðborgarsvæðinu. Núna ætlar stjórnarmeirihlutinn að taka þessa fjárveitingu, 10 millj. kr., sem þeir hækkuðu liðinn um til baka. Það er fáheyrt að slíkt sé gert og það eru köld skilaboð til starfsemi atvinnuleikhópanna, sem bjóða 170 þúsund Íslendingum að sjá leiksýningar sínar á hverju ári, að ekki skuli vera hægt að leyfa þessum 10 milljónum að standa inni á liðnum sem allur þingheimur hafði samþykkt að yrðu þar. Hér gerum við tilraun til að halda þessum 10 milljónum inni til starfsemi atvinnuleikhópanna og greiðum því ekki atkvæði með þessari lækkun stjórnarmeirihlutans. Ég segi nei.

Frú forseti. Þegar fjárlaganefnd lagði til, reyndar að tillögu meiri hlutans, að veittar væru 10 millj. kr. við 2. umr. fjárlaga til starfsemi atvinnuleikhópanna þá fannst mér það góð tillaga og studdi það. Ég vissi ekki annað en að þessi fjárveiting ætti að renna til þeirra. Síðan hefur komið upp umræða um að þetta hafi verið ætlað öðrum, ætlað til ráðstöfunar á vegum Leikfélags Reykjavíkur. Nú er Leikfélag Reykjavíkur alls góðs maklegt og mér finnst alveg sjálfsagt að styrkja og standa við bakið á starfsemi Leikfélags Reykjavíkur en jafnframt finnst mér líka rétt að við stöndum við bakið á starfsemi atvinnuleikhópanna og þeir fái að halda þeim 10 millj. kr. sem lagðar voru til við 2. umr. fjárlaga. Því segi ég nei við að þetta sé fellt út.

Frú forseti. Ég er með í höndunum tillögu til þingsályktunar um ferðasjóð íþróttafélaga, flutta af hv. þingmönnum Hjálmari Árnasyni og Magnúsi Stefánssyni m.a., en tillagan gengur út á það að Alþingi veiti árlega fé af fjárlögum í ferðasjóð íþróttafélaga til að standa straum af kostnaði við keppnisferðir þeirra innan lands eftir reglum sem menntamálaráðherra setur. Ég er sömuleiðis með ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins, íþrótta- og tómstundahóps, og þar er sérstaklega vikið að þessu og sagt að landsfundurinn hvetji hið opinbera til að jafna stöðu íþróttaiðkenda vegna ferðakostnaðar með stofnun sérstaks sjóðs. Íþróttahreyfingunni verði falin ráðstöfun þessa sjóðs eftir reglum sem settar verða í samráði við menntamálaráðuneytið. Ég lagði til við 2. umr. að Alþingi brygðist vel við þessu og setti fjárveitingu í þennan sjóð, 150 millj. kr. Það gátu hvorki tillögumenn né þeir sem að ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins stóðu samþykkt, sennilega hefur þeim þótt of í lagt. Ég legg því til aðeins lægri upphæð eða 100 milljónir og treysti því þá að menn séu sjálfum sér samkvæmir og styðji það.

Frú forseti. Ég verð að segja það að hv. flutningsmaður þessarar breytingartillögu er að mínu mati að slá sig til riddara með heldur ósmekklegum hætti og leyfi mér að draga í efa að varatillagan sé þingleg við 3. umr. um fjárlög. Þessi tillaga er réttilega sambærileg þingsályktunartillögu Hjálmars Árnasonar o.fl. sem er núna til meðferðar í hv. menntamálanefnd. Tillagan er þar til þinglegrar og málefnalegrar meðferðar og gera má ráð fyrir að hún verði afgreidd með jákvæðum hætti úr nefndinni eftir áramót, eftir vandaða meðferð þar. Ég verð að segja að mér finnst þessi tillaga og þessi tilraun vera heldur máttlaus og ódýr til þess að vekja á sér athygli á kostnað annarra og til að koma höggi á flutningsmenn þingsályktunartillögunnar. Það vekur svolitla athygli að þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem hafa lagt sig fram um það á hinu háa Alþingi að tryggja vandaða og efnislega meðferð við efnislegar tillögur, skuli ekki gera það í þessu máli. Ég segi nei.

Frú forseti. Ég styð þessa tillögu og ég geri það ekki til að afhjúpa umrædda þingmenn eins og gefið hefur verið í skyn í umræðunni. Þeir hafa gert það ítrekað og þetta er ekki í fyrsta sinn. Við sjáum það á töflunni að þeir hafa ekki greitt tillögunni atkvæði. Ég greiði atkvæði með þessu vegna þess að ég hef starfað fyrir íþróttahreyfinguna á landsbyggðinni og þar er full þörf fyrir þessa fjármuni. Mér finnst mjög sérstakt að horfa upp á það að þingmeirihlutinn sjái það ekki og fylgi eftir tillögu sem breytir því ástandi og mismunun sem íþróttahreyfingin á landsbyggðinni býr við. Ég skora á hv. þingmenn, stjórnarliðana, að endurskoða afstöðu sína og greiða þessari tillögu atkvæði sitt.

Hæstv. forseti. Aðförin að Mannréttindaskrifstofu Íslands er eitthvert vesælasta verk þessarar ríkisstjórnar. En ef til vill er það táknrænt að það skuli einmitt vera sú stofnun, sem á að standa vörð um mannréttindi og frjálsa hugsun, sem niðurskurðarhnífnum er beitt gegn. Þetta segir nokkuð um þann sem á hnífnum heldur. Framlög sem áður runnu beint til Mannréttindaskrifstofu Íslands fara nú um hendur hæstv. dómsmálaráðherra Björns Bjarnasonar. Hann hefur ekki reynst veitull á fé til þessarar stofnunar. Þetta mál snýst ekki um sparnað, málið snýst um pólitík og pólitíkin er að kæfa gagnrýnisraddir, bregða fæti fyrir þá sem eiga að hafa það hlutverk að veita valdhöfum heima og heiman aðhald. Látum það vera að sjálfir valdhafarnir komi svona fram, við erum orðin ýmsu vön frá hendi ráðherra í þessari ríkisstjórn, en að stjórnarmeirihlutinn, þeir þingmenn sem hér sitja, skuli láta hafa sig út í þetta skítverk 

Frú forseti. Eftir mikla umræðu á Alþingi, eftir áskoranir frá öllum helstu almannasamtökum í landinu og öllum launþegasamtökum í landinu um að Mannréttindaskrifstofa Íslands fái sérgreinda fjárveitingu á fjárlögum þá situr ríkisstjórnarmeirihlutinn hér og greiðir atkvæði gegn tillögu hv. þingmanna um að mannréttindamálin, Mannréttindaskrifstofa Íslands og Mannréttindastofnun Háskóla Íslands fái sérgreindar fjárveitingar. Það er mál til komið að tekið verði almennilega á málum Mannréttindaskrifstofu Íslands. Það er smánarblettur á ráði þessarar ríkisstjórnar að neita henni um þá fjárveitingu sem hún sótti um núna á þessu ári. Ég sé ekki nokkurn skapaðan hlut í spilunum sem gæti gefið okkur einhverjar vonir um að ríkisstjórnin styðji Mannréttindaskrifstofu Íslands á næsta ári. Þess vegna er þessi tillaga flutt og ég segi já.

Frú forseti. Framganga ríkisstjórnarinnar og stjórnarmeirihlutans í þessu máli er þeim ekki til mikils sóma. Mannréttindaskrifstofan, örsmá stofnun sem hefur sinnt alþjóðasamstarfi á sviði mannréttindamála og haft hefðbundnu eftirlitshlutverki að gegna með frammistöðu stjórnvalda hér á þessu sviði, hafði um árabil sérmerktar fastar fjárveitingar upp á 8 millj. kr. Svo virðist sem stofnunin hafi fallið í ónáð hjá tilteknum ráðherrum sem hafa síðan þjónað lund sinni og fengið stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar í lið með sér til að kippa fótum undan rekstri hennar. Ekki var staðið við það sem sagt var í fyrra við afgreiðslu fjárlaga þá að Mannréttindaskrifstofan fengi óbreyttar fjárveitingar, eingöngu væri um kerfisbreytingu að ræða. Það reyndust innistæðulaus ómagaorð. Samt hafa menn ekki meiri metnað fyrir sjálfs sín hönd en svo að endurtaka á leikinn. Það er alveg með ólíkindum að menn skuli leggja lykkju á leið sína, fara í langferð 

Virðulegur forseti. Sú tillaga sem hér er flutt lætur ekki mikið yfir sér, er tiltölulega lítil tillaga, felur í sér lítinn útgjaldaauka, felur í sér að eyrnamerkt er fé til Mannréttindaskrifstofu Íslands. Þessi tillaga er lítil eins og ég sagði og lætur ekki mikið yfir sér en varpar skýru ljósi á eðli og vinnubrögð þessarar ríkisstjórnar. Þegar fjárlögin voru afgreidd í fyrra var talað um að hér væri um formbreytingu að ræða en ekki efnisbreytingu. Það voru blekkingar, það var staðið svona að málum til þess eins til að refsa Mannréttindaskrifstofu Íslands, til að refsa henni, vegna þess að þeir fjármunir sem fóru inn hjá utanríkisráðuneytinu hafa ekki verið nýttir til mannréttindamála. Þeir hafa ekki verið nýttir, þær 4 millj., aðeins 800 þús. af þeim hafa verið nýttar til mannréttindamála. Það er verið að skera niður á mannréttindamálum, það er verið að refsa þeim aðilum sem tala með öðrum hætti en ríkisstjórnin vill. Hér fylgjum við þessu máli aftur eftir og við munum fylgja því fast eftir áfram að þessir fjármunir komi.

Virðulegi forseti. Það er í sjálfu sér ekkert annað en hneyksli og mjög sorgleg staðreynd að stjórnvöld skuli ekki vilja sjá af þessum örfáu krónum í mannréttindamál, í Mannréttindaskrifstofu Íslands og Mannréttindastofnun Háskóla Íslands. Við sjáum hvernig taflan lítur út, þetta er ófögur sjón, margir rauðir punktar og allir falla þeir á stjórnarliða sem segja nei. Við í Frjálslynda flokknum hörmum þetta. Við segjum að sjálfsögðu já.

Frú forseti. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur haft gjaldfrjálsan leikskóla sem eitt af sínum helstu baráttumálum á sviði velferðarmála. Í samræmi við það höfum við flutt tillögu í þinginu um samstarfsverkefni ríkis og sveitarfélaga um að koma á gjaldfrelsi í leikskólum í áföngum. Við leggjum til að veitt verði fé á fjárlögum til að hefja þetta samstarfsverkefni og fyrsti áfangi upp á 700 millj. kr. geti komið til framkvæmda á árinu sem í hönd fer. Allmörg sveitarfélög eru þegar tekin að fikra sig í þessa átt þar á meðal Reykjavíkurborg, sem mun taka annan áfanga nú um næstu áramót í þessum efnum, og milli 10 og 20 sveitarfélög önnur hafa ýmist þegar tekið skref í þessa átt eða eru með það í undirbúningi. Mörg fleiri mundu vilja stefna í þessa átt og væntanlega sveitarfélögin almennt og öll, væri þeim það fjárhagslega kleift. Þess vegna er ljóst að koma þarf til sameiginlegt átak ríkis og sveitarfélaga til að þetta megi ná fram 

Virðulegi forseti. Í stefnu Frjálslynda flokksins segir að tekinn skuli upp gjaldfrjáls leikskóli í áföngum. Við í þingflokki Frjálslyndra höfum hlustað á málflutning Vinstri grænna í þessu máli og hann á alla okkar samúð. Við höfum ákveðið að segja já í þessu máli.

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögu sem snýr að örorkulífeyri. Við teljum að leitast eigi við að standa við alla samninga sem gerðir hafa verið að þessu leyti og að klára eigi þetta mál á hv. Alþingi. Ég held að ekki þurfi að hafa fleiri orð um það og því greiðum við málinu atkvæði.

Virðulegur forseti. Enn gerum við tilraun til þess, stjórnarandstaðan á Alþingi, að hjálpa hæstv. ríkisstjórn við að efna eigin samninga. Framsóknarflokkurinn setti upp leiksýningu í Þjóðmenningarhúsinu þegar fylgi flokksins var horfið og formaður hans trúlega út af þingi samkvæmt skoðanakönnunum. Hann lofaði öryrkjum á Íslandi tilteknum kjarabótum og út á það loforð var hæstv. forsætisráðherra Halldór Ásgrímsson kjörinn á Alþingi Íslendinga. Það er tillaga okkar að það loforð verði efnt með því að breyta fjárlögum til samræmis við það og veita 600 millj. til að uppfylla svik ríkisstjórnarinnar við öryrkja í landinu.

Hæstv. forseti. Í fyrsta lagi er þörf á að bæta kjör öryrkja, þess fólks sem býr við skerta starfsorku, er óvinnufært vegna slysa, sjúkdóma eða fötlunar. Í öðru lagi þarf að þvo þann smánarblett sem féll á Alþingi fyrir tilverknað núverandi ríkisstjórnar þegar hún sveik Öryrkjabandalag Íslands. Í aðdraganda síðustu alþingiskosninga var gerður samningur við Öryrkjabandalag Íslands Að kosningunum loknum var sá samningur svikinn. Þetta er tilraun stjórnarandstöðunnar á þingi til að þvo þennan smánarblett af ríkisstjórninni.

Hæstv. forseti. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs leggja til á þessari breytingartillögu 40 millj. kr. fjárveitingu til Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri og sú fjárhæð er til að styrkja enn frekar rekstur krabbameinslækningadeildar og til að koma á og undirbúa líknardeild á Akureyri. Í fjárlögum þessa árs er lögð til 12 millj. kr. fjárveiting til að styrkja krabbameinslækningadeildina en þessar 12 milljónir duga eingöngu til að tryggja starfsemi í hálft ár. Við viljum ganga lengra þannig að ljóst sé að starfsemin verði tryggð allt árið. Það er ósk um að fá að ráða krabbameinslækni til fjórðungssjúkrahússins og það verður gert þegar sá einstaklingur 

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögu stjórnarandstöðunnar um 300 millj. kr. viðbótarfjárframlag til að fjölga hjúkrunarrýmum. Það er ljóst að mikil þörf er fyrir hjúkrunarrými um allt land en þó síst á höfuðborgarsvæðinu. Samkvæmt nýrri skýrslu Ríkisendurskoðunar eru á fjórða hundrað manns í brýnni þörf fyrir hjúkrunarrými, í brýnni þörf. Við þurfum því að gera átak í að fjölga vistunarúrræðum fyrir aldraða og hér vill stjórnarandstaðan sýna það í verki. Það er vel hægt sé vilji fyrir því. Allar útgjaldatillögur Samfylkingarinnar eiga sér einhverja niðurskurðartillögu á móti og því er þetta ábyrg tillaga. Við eigum að samþykkja hana ef við meinum eitthvað með því að vilja setja málefni eldri borgara í forgang. Það vill Samfylkingin a.m.k. Ég segi því já.

Hæstv. forseti. Það er þjóðkunnugt að það bráðvantar fleiri hjúkrunarrými en eru til staðar í dag og þrátt fyrir að lagt sé til í fjárlögum að fjölga hjúkrunarrýmum leggjum við til að bætt verði í og þessar 300 millj. kr. til viðbótar verði settar í frekari uppbyggingu hjúkrunarrýma. Landspítalinn – háskólasjúkrahús líður fyrir það í sínum rekstri að geta ekki útskrifað sjúklinga sem í raun ættu frekar að vera á hjúkrunarheimilum en á sjúkrahúsinu. Það er dýr kostur sem við veljum okkur og því teljum við mikilvægt að hraða enn frekar uppbyggingu hjúkrunarrýma en gert er með fjárlögunum eins og þau eru. Því segi ég já.

Hæstv. forseti. Fjölgun aldraðra kallar á aukin útgjöld ef mæta á brýnni þörf fyrir betri þjónustu. Það er bið eftir fullnægjandi þjónustuúrræðum og betri aðbúnaði á hjúkrunarheimilum. Við leggjum til að 300 millj. kr. verði aukið við fjárveitingar í þessum lið. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Hér erum við að ganga til atkvæða um tillögu frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði sem vill styrkja og bæta fjárhagsstöðu hjúkrunarheimila fyrir aldraða. Það er staðreynd að dvalarheimili aldraðra og hjúkrunarheimili fyrir aldrað fólk búa við fjársvelti, mjög mikið fjársvelti en afleiðingar þessa hafa verið að birtast okkur í fjölmiðlum á undanförnum dögum. Um það þarf ekki að hafa mörg orð. Það þekkja allir. Hér er ekki verið að vísa í biðraðir sem hafa myndast við þessar stofnanir heldur þann aðbúnað sem fólkinu er búinn inni á stofnunum, inni á þessum fjársveltu stofnunum. Alþingi hefur borist ákall frá forsvarsmönnum þessara stofnana þar sem segir á þá leið að það sé ekki að ástæðulausu sem forsvarsmenn öldrunarheimila hafa áhyggjur af stöðu og framtíð heimilanna og þeim öldruðum sjúkum sem þar dvelja. Hæstv. forseti. Nú reynir á hvernig alþingismenn vilja bregðast við þessu ákalli.

Hæstv. forseti. Sú tillaga sem hér liggur frammi um að styrkja grunn hjúkrunarheimila um 200 millj. er rétt til að létta þeim reksturinn. Það er staðreynd að grunnur daggjalda er ekki réttur og því hefur þessum stofnum ekki tekist að rétta sinn rekstrargrunn sem skyldi og þetta framlag er til þess. Varðandi 6. liðinn, stafræna myndgreiningu á Norður- og Austurlandi, þá er lagt til að það fari 17 millj. á fjárframlögum næsta árs til að kaupa geymslustöð fyrir rafrænar myndir, röntgenmyndir, en nú hefur sú tækni verið tekin upp að framkalla röntgenmyndir á stafrænt form og þær eru framkallaðar norður á Akureyri fyrir heilbrigðisstofnanir á þessu svæði en til þess þarf að geta geymt myndirnar svo þessi nýja tækni nýtist. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Stundum gerist það, reyndar ærið oft og kannski oftar en maður kærir sig um að muna, að maður finnur til skammar við atkvæðagreiðslu á Alþingi. Það gerist núna trekk í trekk þegar ég sé hvernig greidd eru atkvæði í málum sem varða gamla fólkið í landinu. Hvernig þessar ágætu breytingartillögur eru kolfelldar hver á eftir annarri. Ég skammaðist mín líka um daginn þegar það var kolfellt að auka vasapeninga til gamla fólksins sem er á stofnunum. Þá skammaðist ég mín og ég skammast mín líka núna. Og ég tel að þeir sem hér hafa sagt nei, ekki bara við þessa atkvæðagreiðslu heldur líka atkvæðagreiðsluna sem var hér á undan, ættu að skammast sín. Ég segi já.

Frú forseti. Sem betur fer er rekstur Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja að komast á betra ról á nýjan leik og stofnunin sinnir auðvitað ört stækkandi svæði. Þar eru miklar íbúðabyggingar og fólksfjölgun. Það sem háir sérstaklega rekstri stofnunarinnar nú er að þar eru ekki sólarhringsvaktir tryggðar þannig að fæðingum t.d. verður að vísa annað um helgar og á nóttunni og sömuleiðis hafa byggingarframkvæmdir eða innrétting á óinnréttaðri álmu, efstu hæð D-álmu sem þar stendur, stöðvast sökum fjárskorts. Þetta snýst ekki um mjög háar upphæðir til að þessi stofnun geti nýst og sinnt hlutverki sínu með öflugri hætti en henni er kleift í dag vegna þess að þetta skortir á. Við leggjum því til að fé verði veitt til að unnt verði að taka upp sólarhringsvaktir á árinu sem í hönd fer og sömuleiðis megi hefjast handa við að innrétta efstu hæð D-álmunnar þannig að rakni úr húsnæðisvanda stofnunarinnar.

Virðulegi forseti. Á fjáraukalögum og fjárlögum eru veittar aukalega 125 millj. kr. til Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja, 50 millj. kr. til byggingarframkvæmda og 70 millj. kr. til að styrkja rekstrargrundvöll stofnunarinnar. Þetta á að gefa góðan grunn til að hefja tímabærar endurbætur á skrifstofum og þetta á einnig að gefa góðan grundvöll til að auka og bæta þá ágætu þjónustu sem stofnunin veitir. Ég segi því nei við þessari tillögu og tel hana óþarfa miðað við þær fjárveitingar sem stofnunin hefur núna.

Frú forseti. Fyrir nokkru síðan var lögð fram úttekt á skattsvikum hér á landi sem unnin var í samræmi við þingsályktunartillögu sem þingmenn Samfylkingarinnar lögðu fram og samþykkt var á Alþingi. Þessi úttekt sýndi að ætla má að undandráttur frá skatti sé um 34 milljarðar kr. og í úttektinni voru lagðar fram margvíslegar tillögur sem kalla munu á útgjöld í þeim tilgangi að herða skattaeftirlit. Í samræmi við það flytjum við nú tillögu um 200 millj. kr. í hert skattaeftirlit sem margfalt mun skila sér aftur í ríkissjóð auk þess að stuðla að jafnræði og réttlæti í allri skattlagningu. Ég segi já.

Frú forseti. Ferðaþjónustan, einkum úti um land, er grundvallaratvinnuvegur á mörgum svæðum og vonir um vöxt hennar eru miklar. Þetta er einn stærsti atvinnuvegur þjóðarinnar. Framlög til hans eru hins vegar í algeru lágmarki miðað við það. Hér er lagt til að fjármagn í markaðssókn í íslenskri ferðaþjónustu verði aukið um 250 millj. kr. til að sinna almennu og auknu markaðsstarfi. Einnig verði 25 millj. kr. lagðar í að byggja upp sérstaka áningarstaði úti um land en það er einnig afar brýnt. Síðast en ekki síst leggjum við til aukið fjármagn, 50 millj. kr., til upplýsingamiðstöðva á landsbyggðinni en þær hafa grundvallarþýðingu, frú forseti, fyrir ferðaþjónustuna úti um land.

Frú forseti. Það er með hreinum ólíkindum að meiri hlutinn skuli ætla að ljúka svo fjárlagaafgreiðslunni og vinnu fyrir jólin að ekki verði tekið á vanda Byggðastofnunar og byggðamálunum almennt. Eins og kunnugt er er eigið fé Byggðastofnunar komið niður fyrir viðmiðunarmörk, Fjármálaeftirlitið hefur stofnunina í sérstakri gjörgæslu og krefur hana svara um það hvernig hún ætli að kippa sínum málum í lag. Stjórn stofnunarinnar greip til þess ráðs að loka fyrir lánveitingar sem eðlilegt er og telur stofnunina ekki vera í færum um að veita frekari lán fyrr en ráðin hefur verið bót á eiginfjárvanda hennar. Í stað þess að leggja henni til meira fé eða koma með einhverjar aðrar tillögur til úrbóta skipar hæstv. ráðherra sem jafnframt er yfirmaður Fjármálaeftirlitsins Byggðastofnun að hefja lánveitingar á nýjan leik þó að hún sé í raun og veru með því að brjóta lög og reglur. Þetta er með miklum endemum, frú forseti. Við leggjum til að úr þessu verði bætt, annars vegar með því að eigið fé Byggðastofnunar verði styrkt um hálfan milljarð og sömuleiðis leggjum við til fjárveitingu til að efla atvinnuráðgjöf á landsbyggðinni.

Frú forseti. Sú afstaða sem kemur fram hjá stjórnarliðum við að fella þessa tillögu lýsir í rauninni afstöðu þeirra til byggðamála í landinu. Þetta er stofnun sem er gert að lappa upp á ástand á landsbyggðinni en ríkisstjórnin hefur rekið stefnu gegn landsbyggðinni, m.a. hvað varðar stefnu í atvinnuvegum hennar. Það er búið að loka sjávarútveginum fyrir nýliðum. Það er ekki eitt, það er allt. Fyrr í atkvæðagreiðslunni kom fram stefna ríkisstjórnarinnar gegn íþróttafélögunum á landsbyggðinni og nú fær þessi stofnun, sem á að rétta hlut landsbyggðarinnar, ekki eina krónu í fjárveitingu aukalega þó svo að það blasi við hverju mannsbarni í landinu sem eitthvað kynnir sér þetta mál að bæta þarf fjárhagsstöðu Byggðastofnunar. Ég lýsi furðu yfir því að menn skuli ekki ætla að snúa við blaðinu nú þegar það blasir við öllum 

Hæstv. forseti. Ég efast ekki um góðan hug að baki þeirri tillögu sem hér er flutt um það að auka fjármuni sem lagt er til að gangi til Byggðastofnunar. Hins vegar er þetta ekki lausn mála og það vita hv. þingmenn. Það þarf að leysa þessi mál til framtíðar og það er það sem unnið er að innan stjórnsýslunnar, þ.e. að móta tillögur til framtíðar um verkefni Byggðastofnunar. Ég vonast svo sannarlega til þess að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar komi í lið með stjórnarflokkunum í sambandi við þá vinnu sem nú fer fram þar sem við munum leggja línur um það hvaða hlutverk Byggðastofnun hefur til framtíðar. Það er það sem skiptir máli. 

Frú forseti. Við eigum val um það á hvern hátt við kjósum að nýta náttúruauðlindir þjóðarinnar. Það er hægt að nýta ósnortnu víðernin okkar ósnortin. En ríkisstjórnin hefur því miður kosið aðra leið. Hún hefur kosið að fórna fjölda náttúruperlna á altari stóriðjustefnunnar. Við, hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, viljum kjósa aðra leið. Þess vegna leggjum við til að þjóðgarðar og friðlýst svæði fái sérstaka fjárveitingu upp á 30 millj. kr. á fjárlagalið Umhverfisstofnunar til að efla megi friðlýstu svæðin okkar og standa við þá náttúruverndaráætlun, þótt ekki væri annað, sem Alþingi hefur samþykkt og ríkisstjórnin hunsað, ekki bara í einum fjárlögum heldur eru þetta önnur fjárlögin þar sem hæstv. ríkisstjórn ákveður að hunsa náttúruverndaráætlunina. Ég greiði að sjálfsögðu atkvæði með þessari tillögu og segi já.

Hæstv. forseti. Við gerum tillögu um að 30 millj. kr. fari til þjóðgarða og friðlýstra svæða. Ég held að öllum sé kunnugt að þjóðgarðar landsins hafa verið vanhirtir um langan tíma. Við höfum ekki grisjað þá, við höfum ekki hirt þá og úr því þurfum við að bæta. Friðlýstu svæðin eigum við að nýta til uppbyggingar ferðaþjónustu. Við eigum að bæta aðgengi ferðamanna og við eigum að geta tekið við meiri ánauð ferðafólks með sóma og undirbúið svæðin þannig að þau verði ekki fyrir skaða, heldur verði sú landkynning að kalla til fleiri ferðamenn, ferðamenn sem við getum tekið á móti án þess að skaða hin friðlýstu svæði. Ég segi já.

Frú forseti. Við í Frjálslynda flokknum styðjum þessa tillögu og það er vegna þess að þetta er liður í því að byggja upp ferðaþjónustu í landinu. Ég er satt að segja mjög hissa á því að sjá að hæstv. ráðherra ferðamála, samgönguráðherra, skuli greiða atkvæði á móti þessu. Maður fer að velta fyrir sér hvers vegna það sé í ljósi annarra atkvæðagreiðslna hérna, þ.e. um Byggðastofnun. Þangað má ekki fara ein króna þegar hún stendur höllum fæti og ekki heldur til íþróttamála á landsbyggðinni. Ef til vill er þessari tillögu hafnað vegna þess að þessir þjóðgarðar eru utan Reykjavíkur. Maður fer að velta fyrir sér þessari afstöðu til landsbyggðarinnar sem kemur hér æ ofan í æ, m.a. frá hæstv. iðnaðarráðherra í hverju málinu á fætur öðru. Hún endurspeglast í máli sem allir ættu að geta verið sáttir um að efla, a.m.k. þeir sem vilja ferðaþjónustunni í landinu vel. Enn og aftur, við í Frjálslynda flokknum styðjum þessa tillögu heils hugar.

Frú forseti. Hér liggur fyrir tillaga sem felur það í sér að heimila menntamálaráðherra, að höfðu samráði við íþróttahreyfinguna, að koma á fót sjóði til að jafna ferðakostnað íþróttafélaga innan lands og leggja honum til nauðsynlegt stofnfé. Frú forseti. Við sem þekkjum a.m.k. aðstæður á landsbyggðinni vitum að það er mjög kostnaðarsamt og fyrirhafnarsamt fyrir ungt fólk úti um land að taka þátt í íþróttastarfi, sækja íþróttakappleiki eða íþróttamót um langar vegalengdir og þetta verða yfirleitt börnin eða foreldrarnir að fjármagna. Við leggjum til, til að jafna þennan aðstöðumun, að ráðherra verði a.m.k. heimilað að beita áhrifum sínum til að stofna sjóð til að jafna ferðakostnað íþróttafélaga innan lands. Mér blöskrar, frú forseti, bara sjaldan meira en nú að sjá þetta skilningsleysi þeirra sem hér hafa greitt atkvæði gegn þessari brýnu og sjálfsögðu tillögu. 

Virðulegi forseti. Enn skal reynt, og nú í þriðja sinn við afgreiðslu þessara fjárlaga, að koma þessu sjálfsagða réttlætismáli í gegnum þingið. Ég verð að segja að maður er mjög undrandi á því hvers konar viðtökur þetta mál fær. Við vitum að ef það er eitthvað að marka stjórnarliða er meirihlutastuðningur fyrir þessu máli í þinginu og þá hlýt ég að spyrja: Hvers vegna í ósköpunum er ekki hægt að sýna smálit og taka þótt ekki væri nema undir þessa tillögu? Hvernig stendur á því? Stjórnarliðar verða núna að að athlægi úti um allt land. Það er fjöldi fólks um allt land, líka á höfuðborgarsvæðinu, sem fylgist mjög grannt með þessu máli, foreldrar barna og unglinga sem stunda íþróttir og eru búnir að fá sig fullsadda af því að þurfa að bera kostnaðinn af því að senda börnin á íþróttamót. Þetta eru smápeningar, þetta er gott starf, þetta er forvarnastarf. Af hverju getum við ekki tekið þátt í þessu á sama tíma og stjórnarliðar æ ofan í æ gorta sig af því 

Frú forseti. Eins og ég gerði grein fyrir áðan tel ég að þessi varatillaga sem við greiðum atkvæði um sé á mörkum þess að vera þingleg við 3. umr. um fjárlög. Hún er engu að síður tilraun flutningsmanns til að slá sig til riddara með ómerkilegum og ósmekklegum hætti. Hv. flutningsmaður tillögunnar veit ósköp vel að sambærileg tillaga er til meðferðar, málefnalegrar og þinglegrar meðferðar, í menntamálanefnd  
             Ég man eftir því að hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson hefur margoft kvartað yfir því á Alþingi að stjórnarflokkarnir stæðu ekki málefnalega, þinglega og efnislega að meðferð þingmála. Tillaga hans er sú að svo verði ekki gert 

Frú forseti. Ég styð þetta mál heils hugar. Ég er á því að ýmsir þingmenn, t.d. sá sem talaði á undan mér og er þingmaður Reykvíkinga, þekki einfaldlega ekki ástandið úti á landi. Það er mikil þörf á að styðja félagastarfið úti á landsbyggðinni. Við getum litið til staða eins og Bíldudals, þar sem frystihúsið hefur verið lokað frá því snemma í sumar. Þrátt fyrir loforð stjórnvalda hefur ekki verið komið til móts við fólkið þar. Með þessari tillögu gætu stjórnarliðar t.d. komið til móts við börnin á Bíldudal þar sem búið er að svipta foreldra þeirra vinnu. Mér finnst að stjórnarliðar ættu að sjá aumur á þeim og samþykkja þetta mál. Það er full þörf á því. Ef einhverjir eru með blekkingar þá eru það þingmenn sem hafa hvað eftir annað flutt tillögu um að koma á þessu kerfi, slíkum sjóði. En síðan þegar hefur átt að veita í það fjármuni hafa þeir neitað að greiða því atkvæði sitt. Mér finnst það frekar vera blekking. Ég hef trú á því að stjórnarliðar, ef þeir fara 

Frú forseti. Það eru kostuleg öfugmæli að kalla það sýndarmennsku að leggja til að fjárheimildir eða heimild til útgjalda, samkvæmt 6. gr., verði til staðar í fjárlögum vilji menn hrinda málum í framkvæmd á næstu mánuðum. Er þá ekki betra að hafa heimildir fyrir útgjöldum á fjárlögum ef tillagan yrði loksins afgreidd? Ég hef stutt þessa tillögu og talað með henni í hvert einasta skipti sem hún hefur verið flutt. En ég er farinn að þreytast á því að stjórnarliðar reyna að slá sig til riddara með því að flytja slíkar tillögur, hafandi meirihlutaaðstöðu á þinginu til að fá eitthvað í gegn í sambandi við fjárveitingar, afl til þess sem gera skal, en svo gerist ekkert ár eftir ár. Ég vil láta menn horfast í augu við það. Fylgir hugur máli eða ekki? Nákvæmlega sama staða kom upp í fyrra. Þá sögðu menn það sama: Það er ekki hægt að samþykkja fjárveitingar af því að tillaga liggur inni í þinginu. Síðan líður ár og svo aftur ár og enn ár. Svo er kosið, þá er lofað 

Frú forseti. Það er í sjálfu sér ekki óeðlilegt að þessi tillaga skuli koma fram en mér finnst öllu minna hald í henni en því loforði sem kom fram hjá hv. þm. Hjálmari Árnasyni í umræðum um þingsályktunartillögu hans, hv. þm. Dagnýjar Jónsdóttur og Guðjóns Hjörleifssonar. En þau leggja fram tillögu um ferðasjóð til íþróttafélaga. Þar kom skýrt fram að 1. flutningsmaður væri að tala um 300 millj. kr. Ástæðan fyrir því að menn eru að þrasa hér er einfaldlega sú að hingað til hefur þetta verið alger sýndartillaga. En ég treysti því og trúi, sérstaklega eftir að hv. formaður menntamálanefndar hefur tekið undir að málið verði tekið á dagskrá og afgreitt - það yrði þá í fyrsta sinn sem málið yrði afgreitt hjá hv. menntamálanefnd - að þau standi við loforðin. Ég treysti því að hann standi við loforð sín, svo og hv. þm. Hjálmar Árnason, Dagný Jónsdóttir og Guðjón Hjörleifsson, um að málið verði afgreitt úr nefnd á þessu þingi og til þess renni 300 millj. kr. eins og skýrt kom fram. Ég greiði ekki atkvæði.

Frú forseti. Fjármálaráðherra og stjórnarliðar guma mjög af þessu frumvarpi sínu en þegar betur er að gáð er tekjuafgangurinn sem þar er fyrst og fremst tilkominn vegna þess að ríkissjóður græðir á gríðarlegum viðskiptahalla og þenslu. Ef afkoma hans er sveiflujöfnuð stendur ekki mikill afgangur eftir. Á bak við frumvarpið lúrir gríðarlegur hagstjórnarvandi sem allir aðilar eru sammála um í þjóðfélaginu nema ríkisstjórnin ein. Hún kannast ekkert við hann og vill ekkert af honum vita. Útkoman eða horfurnar eru þrátt fyrir allt ekki vænlegri en svo að strax á árinu 2007 er gert ráð fyrir að ríkissjóður verði rekinn með halla og síðan jafnvel viðvarandi halla í mörg ár eftir það. Það yrði m.a. vegna þess að gangi allar skattalækkanir ríkisstjórnarinnar eftir verða farnar fyrir borð tekjur upp á 30 milljarða kr. eða upp undir 10% af niðurstöðutölu fjárlaga eins og hún er nú. Það er því ekki víst að menn muni telja þessar gerðir eins ábyrgar að tveimur, þremur árum liðnum og stjórnarliðar vilja vera láta. Við greiðum ekki atkvæði, frú forseti, með þessu frumvarpi. Ríkisstjórnin verður ein að bera ábyrgð á því.

Frú forseti. Frumvarp hæstv. fjármálaráðherra var gott og í meðförum fjárlaganefndar hefur það batnað. Það er orðið mjög gott núna. Það er með 20 milljarða kr. afgangi þrátt fyrir að við aukum framlög stórlega til menningarmála, menntunar, heilbrigðismála og félagsmála. Þetta er gott frumvarp. Afgangurinn er 2% af landsframleiðslu. Þannig stendur ríkisstjórnin með Seðlabankanum í baráttunni við verðbólguna og hugar að skattgreiðendum framtíðarinnar, sem munu njóta þessa afgangs. Það eru börnin okkar. Afgangurinn er þrátt fyrir skattalækkun upp á 1% til viðbótar við 1% á síðasta ári, þ.e. 2% sem gefur venjulegum launþega hjá ASÍ 65 þús. kr. meira til ráðstöfunar á næsta ári en hann hafði fyrir tveimur árum. Þetta tekst þrátt fyrir afgang á ríkissjóði.

Virðulegi forseti. Tvennt finnst mér standa upp úr eftir umræðu um þetta fjárlagafrumvarp. Hið fyrra er hversu víðtækur stuðningur er í þinginu við tekju- og skattstefnu ríkisstjórnarinnar.  Helstu pólitísku tíðindin úr þessari atkvæðagreiðslu um fjárlagafrumvarpið eru hins vegar 

Virðulegur forseti. Það er ástæða til að bjóða nýjan hæstv. fjármálaráðherra velkominn til verka um leið og það er hryggilegt að þurfa að gefa fyrsta frumvarpi hans í þinginu falleinkunn. Við vitum öll sem hér erum að í því er margt sem ekki mun standast, bæði á útgjalda- og tekjuhliðinni. Forsendur þess eru beinlínis rangar. Við vitum líka að við erum á einhverjum mestu þenslutímum í Íslandssögunni og það skortir á aðhald í ríkisfjármálum. Við vitum að framkvæmd fjárlaga hefur verið til vansa um árabil og lausung í fjármálum stofnana óþolandi. Ég brýni hæstv. nýjan fjármálaráðherra til að taka fast á og reyna að bæta vinnubrögðin svo að við jafnaðarmenn komum að skárra búi í fjármálaráðuneytinu vorið 2007. Eina gleðiefnið við afgreiðsluna á þessum fjárlögum er sú staðreynd að hér erum við að afgreiða síðasta heila fjárlagaárið 2006 sem ríkisstjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks fær að stýra. En samfelldur 11 ára vaxandi ójöfnuður í skattlagningu á almenning þar sem byrðarnar hafa skipulega verið færðar af okkur hátekjufólkinu á lífeyrisþega og láglaunafólk er orðinn slíkur 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er ekkert sérstaklega spámannslega vaxinn. Ég vissi ekki fyrr en nú að hann áliti að hann jafnaðist á við Nostradamus. En svo gæti farið að þessar hugleiðingar hv. þingmanns yrðu til að byggja eitthvað undir hans eigin þankagang um að hann gæti hugsanlega fundið sér skjól í framtíðinni. Hæstv. forseti. Ríkisstjórnin festir nú niður fjárlagafrumvarp á hinu þriðja ári sínu á þessu kjörtímabili. Ég heyri að stjórnarliðar eru afar ánægðir með niðurstöðuna. Ég er það ekki, hæstv. forseti. Ég tel að stefna ríkisstjórnarinnar sé að auka enn á misvægið í þjóðfélaginu, það sé verið að hlaða undir þá sem betri hafi tekjurnar og það sé verið að taka niður kjör þeirra sem lakar eru settir. Ríkisstjórnin ber auðvitað ábyrgð á þessari stefnu en við munum halda áfram að gagnrýna hana í Frjálslynda flokknum og greiða góðum tillögum atkvæði okkar eins og áður.

Hæstv. forseti. Eins og sést á töflunni hefur stjórnarmeirihlutinn á hv. Alþingi náð fram fjölþættum markmiðum með samþykkt þessara fjárlaga. Það er aðhald í fjárlögunum, framfarir í fjárlögunum, skattalækkanir og tekjuafgangur. Þetta endurspeglar gríðarlega sterka stöðu ríkissjóðs sem er afrakstur áralangs starfs við að bæta fjárlagagerðina, framfylgd fjárlaga og stöðu ríkissjóðs. Það má enn bæta og stjórnarmeirihlutinn mun halda því áfram í þágu þjóðarinnar.

Hæstv. forseti. Ég hef vissar efasemdir um að verið sé að beina skýrslunni til rétts aðila. Ég hef það svolítið á tilfinningunni að hv. þm. Jóhann Ársælsson sé að elta mig á milli ráðuneyta með málið, en ég er tilbúinn til að reyna að svara þessu ef ég fæ til þess samstarf stofnana sjávarútvegsráðuneytisins sem ég veit að geta gert vel í þessum efnum. Ég segi þess vegna já.