arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Við flm. þessa frv. leyfum okkur að flytja það einu sinni enn. En að þessu sinni er það í nokkuð breyttu formi frá því, sem það hefir verið. Þessi hv. d. breytti frv. um þetta efni, sem flutt var á síðasta þingi, og afgr. það til Ed. í því formi, sem það er nú í. Þrátt fyrir það, þó að við flm. náum ekki því marki með þessu frv. eins og það er nú, sem við höfðum hugsað okkur, teljum við þó til bóta að fá frv. afgr. í því formi eins og það liggur nú fyrir. Þau ákvæði, sem snerta meðferð jarðhitasvæða og heimildin til ríkisstj. um að styrkja menn til borana og annara rannsókna á jarðhita, eru bæði nauðsynleg og einnig nokkur hvatning, og geta auk þess haft verulega fjárhagslega þýðingu. Ennfremur, að ekki sé heimilt að undanskilja jarðhita, þegar sala fer fram á jörðum, þar sem um slík hlunnindi er að ræða. Hitt meginatriði þessa máls er snertandi forkaupsréttinn. Í frv. okkar eins og við flm. lögðum það fram í fyrstu var gert ráð fyrir því, að ríkið eignaðist forkaupsrétt við sölu jarðhita. En hv. allshn. þessarar d. breytti á síðasta þingi þessu atriði frv. í það horf eins og það er í 6. gr. nú. Þar sem ég tel, að svona verðmæti séu hvergi betur komin en í eigu ríkisins, þykir mér að vísu miður að víkja frá hinni upphaflegu stefnu í þessu máli. En þessa breyt. skoða ég þó sem málamiðlun, sem rétt sé að fallast á eins og á stendur. Þar sem nú eru aðeins örfáar vikur liðnar síðan þessi hv. d. afgr. þetta mál frá sér, þá vil ég vænta þess, að þess sé enn kostur að fá það afgr. í því formi, sem frv. liggur nú fyrir í, og legg ég til, að málinu verði nú að lokinni umr. vísað til hv. allshn., í trausti þess, að sú n. flýti fyrir málinu og afgr. það á þeim grundvelli, sem hér er lagt til.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Páll Hermannsson): Þetta frv. var flutt á síðasta Alþ. og af sömu mönnum, sem flytja það nú, og það er svo skammt liðið síðan, að ástæðulaust er að endurtaka það, sem sagt var um þetta frv., þegar það var lagt fram hér á Alþ. í það skipti, enda fylgir grg. þessu frv., og þó að hún sé ekki löng, er skýrt tekið fram, hvernig þetta mál er hugsað, og ég vona, að öllum hv. dm. sé ljóst, hver tilgangur þessa frv. er, ef að l. verður. Það er vitanlegt, að brúargerðir eru einn merkilegasti þátturinn í þeim samgöngubótum, sem orðið hafa hér á landi á síðasta mannsaldri, og það er líka vitanlegt, að þrátt fyrir það, hve mikið hefir verið að þessu unnið, er samt mikið ógert, og satt að segja er raunalegt, að mikil kyrrstaða hefir komizt á í þessum efnum, því að slíkt þýðir í raun og veru sama sem afturför. Þeim, sem hafa fengið slíkar umbætur, hættir stundum við að gleyma, við hve mikla örðugleika þeir eiga að búa, sem vantar slíkar umbætur, en hinsvegar muna þeir þetta, sem enn eiga við slíka örðugleika að stríða. Um brúargerðir orkar stundum tvímælis, hvar framkvæma skuli slík mannvirki, og það mun vera algengt, að þeir, sem hafa orðið að bíða, líti svo á, að það sé ekki ætíð réttlátt, að þeir séu látnir sitja hjá, en aðrir gangi fyrir. Ég ætla ekki að tefja fyrir með langri ræðu um þetta frv., en ég get getið þess, að mér virðist, eftir því sem ég hugsa þetta mál lengur, að sá viðbótartollur, sem ætlazt er til, að lagður verði á benzín, muni í reyndinni verða svo lítil, að verðið á því hækki ekki svo neinu teljandi nemi, einkanlega verði honum alls ekki varið til brúargerða, jafnvel þó að safnist þegar saman kemur. Það er vitað, að á þessu máli eru tvær hliðar, eins og mörgum málum. Önnur hliðin er fjárhagslegs eðlis, þar sem um nýjan toll er að ræða, en að hinu leytinu er þetta hreint samgöngumál. Á síðasta Alþ. var þetta frv. til meðferðar hjá fjhn. og hlaut athugun þar, en mér þætti eðlilegra, að frv. yrði að þessu sinni vísað til samgmn., ef hæstv. forseti sér enga formgalla á því, til þess að það verði nú athugað af samgmn. *) Stjarna (*) framan við nafn ræðumanns táknar, að ræðan sé prentuð eftir handriti innanþingsskrifara, óyfirlesin af ræðumanni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti ! Frv. þetta fer fram á, að 52. gr. l. um stimpilgjald verði breytt frá því, sem nú er í lögum. Þessu ákvæði l. hefir verið breytt áður, bæði 1925 og 1938. Lög þessi leggja mönnum þá skyldu á herðar að láta stimpla skjöl sín, svo sem kaupsamninga. skuldabréf, víxla o.fl., og í lögunum er gert ráð fyrir, að sé vanrækt að stimpla skjöl þessi lengur en 2 mán. frá dagsetningu þeirra, há skuli sektir nema 5-faldri upphæð stimpilgjaldsins. Sekt þessi er óneitanlega nokkuð há og hefir jafnan þótt það; og því var þegar í upphafi, er lögin voru sett, gert ráð fyrir, að fjármálaráðuneytinu væri heimilt að milda þessa sekt, eða jafnvel láta hana með öllu falla niður, ef sérstakar ástæður væru fyrir hendi, fyrstu 10 árin eftir gildistöku laganna. Nú er það svo, að oft geta þær ástæður verið fyrir hendi, að menn hafi ekki getað komið því við að láta stimpla skjöl sín á réttum tíma, þrátt fyrir góðan vilja. Það væri því óneitanlega hart að þurfa undir slíkum kringumstæðum að beita hinu háa sektarákvæði. Þetta hefir þingið líka viðurkennt áður með undanþágunum frá 1925 og '37. síðara þinginu 1937 var borið fram frv. um þetta, og þá haft ótímabundið, en fjhn. Ed. breytti því á þann veg, að tímabinda undanþáguheimildina við 1. júlí 1940. En nú þykir ekki verða hjá því komizt að hafa undanþágu þessa áfram í lögum, og því er frv. borið fram. Fjhn. hefir athugað frv. og mælir með því, að það verði samþ. óbreytt eins og það liggur fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Brynjólfur Bjarnason): Herra forseti: Ég þarf ekki miklu við það að bæta, sem stendur í grg. frv. Ég tel ekki vafa á því, að þeim, sem áhuga hafa á því að laga framfærslulögin, finnist skammt gengið með þessum breyt., og satt að segja skammast ég mín hálfpartinn fyrir að flytja frv., sem ekki gengur lengra en þetta, þar sem umbóta er svo brýn þörf. En hér er við ramman reip að draga. Ég hefi tvisvar borið fram breyt. á framfærslul., en í hvorugt skiptið hafa þær verið ræddar eða komið úr nefnd. Það er ekki árennilegt að flytja slíkar breytingar, eins og þingið er nú skipað, ekki sízt þegar þess er gætt, að síðasta Alþ. samþ. breyt. á framfærslul., sem ganga í öfuga átt. Hefi ég því tekið þann kostinn, að gera tilraun til þess að fá numda í burt verstu óhæfuna, ákvæði 51. gr. núgildandi l. um nauðungarflutninga. Ég tel, að þetta sé það allra minnsta, sem hægt er að gera til þess að vernda styrkþegana fyrir ofríki, að fá ákvæði þessarar gr. breytt svo sem hér er farið fram á. Ef verkalýðsfélögin hafa ekki úrskurðarvald um það, hvað talizt geti viðunandi kaup og vinnuskilyrði, er verið að gera tvennt í senn: Að skerða rétt verkalýðsfélaganna og að setja styrkþegana út fyrir mannfélagið. - Hitt atriðið, að læknir skuli skera úr um það, hvort styrkþegi er vinnufær eða ekki, tel ég óþarfa að deila um. - Það er óþarfi að halda því fram, að vald sveitarstjórna yfir styrkþegum sé ekki nóg, þótt þessum ákvæðum, sem síðasta þing samþykkti, sé sleppt. Það hefir verið svo, hvað sem öllum lögum líður, að styrkþegarnir hafa verið ofríki beittir, eins og framfærslulögin hafa verið framkvæmd í flestum bæjum landsins. Þrátt fyrir öll lagaákvæði hafa sveitarflutningar átt sér stað, og þess eru dæmi, að dauðveikur styrkþegi hefir verið settur í erfiðisvinnu, sem hann ekki þoldi og beið bana af. - Það liggur fyrir læknisúrskurður um þetta efni, en hann kom of seint, eða ekki fyrr en maðurinn var látinn. Vald sveitarsjórnanna er í því fólgið, að þær segja við styrkþegana: Ef þú gengur ekki að þeim kostum, sem þér eru settir, fær þú engan styrk ! Ég læt svo þessi fáu orð nægja. Ég álít, að þessar breytingar á framfærslul., sem frv. felur í sér, séu það minnsta, sem unnt er að gera til þess að tryggja styrkþegunum frumstæðustu mannréttindi, og engum er það ljósara en mér, hve framfærslulögunum er áfátt, þótt þessi breyt. verði samþ. Ég leyfi mér að vænta þess, að frv. verði að umr. lokinni vísað til allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með bráðabirgðaákvæði í l. um breyt. á l. um atvinnu við siglingar, sem afgr. var á þingi 1938, var ríkisstj. falið að láta fram fara endurskoðun á þessum l. og kveðja til þess fulltrúa bæði frá sjómönnum og útgerðarmönnum. Þessi endurskoðun fór fram á árinu 1938, og fyrrv. ríkisstjórn sendi Alþ. í þingbyrjun 1939 frumvörp frá bæði meiri hl. og minni hl. þessarar mþn. En þau voru ekki tekin til flutnings á því þingi af sjútvn. Þegar þetta frv., sem hér liggur fyrir, var til meðferðar í sjútvn., þá vakti ég athygli á því, að fyrir n. lægju frumvörp um víðtækar breyt. á þessum l. En samkomulag varð ekki um það í n. að taka þau til flutnings nú að þessu sinni. En jafnvel þó svo færi í þetta sinn, þá tel ég, að eigi verði hjá því komizt áður en langt um líður að taka þessi nál. til athugunar og meðferðar á Alþ. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram í umr. um þetta frv., að ég teldi, að það þyrfti áður en langt líður að gera frekari breyt. á þessum l.



Þetta frv. fer fram á nokkrar breyt. á l. um lestrarfélög og kennslukvikmyndir. Það eru þó aðallega tvær efnisbreyt., sem frv. gerir ráð fyrir. Í fyrsta lagi eiga lestrarfélög, sem starfa í hreppum, þar sem eru sýslubókasöfn, að geta komið undir ákvæði l. um styrk, og í öðru lagi er gert ráð fyrir því í frv., að hreppsbókasöfn verði styrkhæf eins og lestrarfélög. Á nokkrum stöðum á landinu eru starfrækt hreppsbókasöfn, án þess að lestrarfélög standi að þeim. Það er í sjálfu sér enginn munur á starfsemi þeirra bókasafna og hinna, sem lestrarfélög standa að, annar en sá, að í öðru tilfellinu eru það nokkrir menn, sem að bókasafninu standa, en í hinu tilfellinu er það hreppurinn. Og hreppsbókasöfn geta verið fyllilega styrkhæf líka á þeim stöðum, þar sem sýslubókasöfn eru. En eftir h eins og þau eru, er a. m. k. litið þannig á af fræðslumálastjórninni, að hreppsbókasöfn og lestrarfélög í sveitum og kauptúnum geti ekki verið styrkhæf, ef þau starfa á þeim stöðum, þar sem sýslubókasafn er. Þetta á sér að vísu ekki víða stað á landinu, en er þó á nokkrum stöðum, og hefir því virzt rétt að gera þessar breyt. á l. Því er svo háttað, að í sýslubókasöfn eru yfirleitt keyptar aðrar bækur heldur en í hreppsbókasöfn eða lestrarfélög. Aðrar breyt. á l., sem í frv. felast, eru meira formsatriði, sem ég hefi talið rétt að gera breyt. á um leið. Ég hefi um það efni borið mig saman við skrifstofu fræðslumálastjóra og fengið bendingar um það, sem henni þykir máli skipta og hún álítur að þurfi að breyta, t. d. að ekki sé nema eitt lestrarfélag eða bókasafn í hverjum hreppi, sem styrks nýtur, og að fræðslumálastjórnin geti sett reglur slíkum lestrarfélögum og hreppsbókasöfnum um starfsemi þeirra. Ennfremur hefi ég tekið upp í eina gr. frv. þau skilyrði, sem þurfa að vera fyrir því, að félög þessi geti orðið styrks aðnjótandi. Og einnig eru tekin í frv. fleiri skilyrði fyrir styrkveitingu en eru í l. nú. Ákvæðin um kennslukvikmyndir eru látin halda sér. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta frv., en óska, að því verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og hv. menntmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ég gerði grein fyrir þessu frv., þegar það lá fyrir síðasta þingi, og hefi ekki miklu við það að bæta. Ég vil þakka hv. sjútvn. fyrir það, að hún hefir greitt fyrir þessu máli, og vænti þess, að hv. d. taki því einnig vel og að það megi ganga greiðlega gegnum þingið. Ég tel svo ekki ástæðu til að gera frekari grein fyrir frv.; það skýrir sig sjálft og hvað í því felst.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Stefán Stefánsson): Fjhn. hefir haft frv. þetta til athugunar og leggur til, að það verði samþ. óbreytt. Samkv. gildandi lögum eru tvær reglur um aukatekjur hreppstjóra, þá er þeir framkvæma skoðunar- eða matsgerðir. há er skoðunargerðir eru framkvæmdar, er greitt eftir matsupphæð, en sé metið eftir ráðstöfun hins opinbera, Án beiðni eiganda, ber virðingarmönnum og hreppstjórum daglaun. samkv. lögum nr. 85 1938, en þetta fyrirkomulag hefir gefizt illa. Það er því lagt til í frv. þessu, að þetta verði fært í sama horf og var í l. frá 14. nóv. 1917. hetta er aðalbreytingin. En auk hennar er smábreyting að því er snertir ferðakostnað hreppstjóra. Það er lagt til, að ferðakostnaður þeirra við ferðir til starfa þeirra, er um getur í 2.-fl. gr. 1. frá 11. júní 1938, skuli greiddur eftir reikningi. þó er sá varnagli sleginn, að hann megi aldrei fara yfir 35 aura fyrir hvern km., sem þeir ferðast. Fleira sé ég ekki ástæðu til þess að taka fram.

*Fjmrh. (Jakob Möller): Frv. þetta var lagt fyrir hv. Ed. og afgr. þaðan óbreytt. Í frv. er farið fram á að framlengja um 3 ár leyfi háskólans til þess að hafa happdrætti. Að farið er fram á þetta nú, er sakir þess, að mjög kallar að um að hraða byggingu háskólans sem mest, en fáist þetta leyfi, mun háskólaráðið geta fengið lán út á væntanlegar tekjur af happdrættinu, og þar með látið fullgera bygginguna fyrr en ella. Ég vildi leyfa mér að óska þess, að máli þessu verði vísað til 2. umr. og fjhn. að umr. lokinni.



Með breyt., sem gerð var á I. um lax og silungsveiði i936, átti að lagfæra þá ágalla, sem komið höfðu í ljós á löggjöfinni frá 1932, að því er snertir veiði í ósum og á leirum, en nú hefir reynslan sýnt, að þessi breyt. 1. 1936 hefir ekki í framkvæmd náð þeim tilgangi, sem henni var ætlað að ná. Hér er því aðeins farið fram á að breyta orðalagi lagunna hvað þetta snertir, til þess að fyrirbyggja þá erfiðleika, sem orðið hafa vegna hins óskýra orðalags á núgildandi löggjöf um þetta efni. Þar sem því hér er aðeins um leiðréttingu á orðalagi að ræða, sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta atriði, og óska aðeins, að frv. nái sem fyrst fram að ganga. Að umr. lokinni óska ég málinu vísað til 2. umr. og landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Fjmrh. (Jakob Möller): Ég hefi ekki mikið um þetta mál að segja. Frv. er samið eftir landsreikningnum og í samræmi við aths. endurskoðenda. Landsreikningurinn hefir að vísu ekki komið fram ennþá, en það er búið að prenta hann og hann verður lagður fram næstu daga. Legg ég svo til, að frv. verði vísað til 2. umr. og fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Undanfarinn sólarhring hafa þeir stórviðburðir gerzt á sviði utanríkismála, að sjálfstæði og fullveldi frændþjóða okkar á Norðurlöndum er stofnað í mikla hættu, ef ekki afnumið. Ég geri ráð fyrir, að við Íslendingar munum hafa nokkra ástæðu til að óttast, að á sama veg kunni að fara um okkur. Mér finnst nauðsyn, að ríkisstj. kalli þm. nú þegar á lokaðan fund um þessi mál.

Forseti (JörB): Ég vil geta þess, að þegar hefir verið ákveðið, að þm. stjórnarflokkanna og stuðningsmenn stjórnarinnar á Alþingi komi saman á lokuðum fundi mjög skjótt hér á eftir, og verða nú tekin af dagskrá öll þau mál, sem þar liggja fyrir.



Herra forseti! Út af þessari yfirlýsingu vildi ég spyrja, hvort ekki sé meiningin að halda þingfund um þessi mál mjög bráðlega. Mér skildist yfirlýsing hæstv. forseta ekki vera beint svar við áskorun hv. þm. Snæf., heldur aðeins ná til flokksfundar þeirra þm., sem að ríkisstj. standa. Gerðir flokksfundar eru vitanlega ekki gerðir Alþingis.

Forseti (JörB): Að svo stöddu er mér aðeins kunnugt það, sem ég tók fram. En vitaskuld líður ekki á löngu, þar til þingfundur verður kallaður saman.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Ásgeir Ásgeirsson: Mér dettur aðeins í hug að spyrja hæstv. ráðh., hvort ekki væri réttara að orða frv. svo, að fresta skuli framkvæmd þessara laga þar til ríkisstj. ákveður annað. Ég tel ekki ástæðu til að bera fram um það brtt., ef hæstv. ráðh. telur þar óþarft.

Stj. getur alltaf, ef ástæður breytast, gefið út bráðabirgðalög um að fella niður frestun á framkvæmd l.

.

* Atvmrh. (Ólafur Thors): Hæstv. forseti skaut því fram hér nú, að ríkisstj. geti með bráðabirgðal., ef kringumstæðurnar breytast, látið gömlu l. öðlast gildi. Það er alveg rétt, sem kemur fram í þeirri aths. hv. þm. v.-Ísf., að það er ástæðulaust að bíða þar til Alþ. kemur saman með að láta l. koma til framkvæmda, ef kringumstæðurnar breytast svo, að það sé mögulegt. Svo það er nægilegt, að ríkisstj. láti gömlu l. ganga í gildi með bráðabirgðaákvæðum. Það er ekki nauðsynlegt að breyta þessu, en ég hefi alls ekki neitt á móti því, þó að þessu verði breytt; og verði borin upp brtt. um þetta, mun ég greiða atkv. með henni.

*Ásgeir Ásgeirsson: Ég ætla þá að bera fram brtt. um það, að á eftir orðunum „verði ákveðið“ komi: af ríkisstjórn. Það er ekkert á móti því, að losna við að þurfa að gefa út bráðabirgðal.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Magnús Gíslason): Allshn. hefir athugað þetta mál síðan það kom frá Nd. og gert eina brtt. við frv. um það, að nafn Oskars Söviks, norsks ríkisborgara, verði tekið út af frv. Síðan þessi brtt. var gerð, hefir n. fengið upplýsingar um það, að verið sé að gera tilraunir til að afla upplýsinga um það, sem n. telur skorta á um það, að hún geti mælt með því, að þessum manni verði veittur íslenzkur ríkisborgararéttur. Ég vil skjóta því til meðnm. minna, hvort þeir hafi nokkuð á móti því, að frestað sé að taka ákvörðun um þetta atriði þangað til slíkar upplýsingar liggja fyrir. Ef svo er ekki, þá óska ég fyrir hönd allshn., að málið verði tekið af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Bjarni Snæbjörnsson: Eins og menn sjá af þskj., þá er ekki farið fram á annað en að l., sem sett voru 1938 um þessa bráðabirgðatekjuöflun fyrir Hafnarfjarðarkaupstað, fái að gilda áfram, þannig að undanskilja megi útgerðarfyrirtæki í Hafnarfirði útsvarsálagningu svo lengi sem samþykki ríkisstj. fæst til þess. Það er m. ö. o. á valdi ríkisstj., hve lengi hún vill lofa Hafnfirðingum að halda þessu áfram. Það er skýrt tekið fram í grg., hvers vegna þetta er gert, og þarf ég ekki að rökræða það frekar, enda vil ég ekki tefja umr., en vil vonast til þess, að hv. d. og sú n., sem fær það til athugunar, sýni frv. jafnmikla velvild og skilning og hv. Nd. hefir gert og láti það ganga sem fyrst fram. Ég tel réttara að taka það fram, að ég tel þetta ekki vera neitt stórmál og þurfi eiginlega ekki að fara til n., en ég mun ekki gera það að ágreiningsatriði, ef einhver stingur upp á, að svo verði gert.



Ég legg til, að málinu sé vísað til fjhn., þar sem frv. um breyt. á l. um skattgreiðslu útgerðarfyrirtækja er ekki enn komið til d., en ég tel, að þessi mál eigi að vera samflota.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil leggja til, að málinu verði vísað til ríkisstj.



Ég vil leyfa mér að benda á, að þessi till. hv. þm. V. Húnv. er algerlega út í bláinn. Þetta mál er á engan hátt á færi ríkisstj., nema hv. þm. ætlist til, að ríkisstj. gefi út bráðabirgðal. um þetta. Ég vil spyrja: Hvað á hv. þm. við? Hvernig á ríkisstj. að skipa einstökum atvinnurekendum að greiða fólki sínu uppbót? Till. er svo fráleit, að það væri vansæmandi að greiða henni atkv.

Skúli Guðmundsson Ríkisstj. yrði að sjálfsögðu sjálfráð um, hvað hún gerði við málið. En út af því, sem hv. þm. Snæf. sagði um vansæmd, þá lít ég svo á, að það væri meiri vansæmd fyrir þessa hv. d. að láta frv. fá samþykki hér.

1) PO: Ég er á móti frv. og greiði því ekki atkv. um brtt.

*Sigurður Kristjánsson: Ég hefi leyft mér að bera fram brtt. á þskj. 530. Það kom fram í umr. síðast - ég held, að hv. 3. þm. Reykv. hafi bent á það -, að ef þessi l. stæðu, sem nú eru í gildin um það, að veita bæjarstjórnum heimild til þess að undanskilja útgerðarfyrirtæki sveitarútsvari, væri bæjarstjórnin, ef hún ekki notaði heimildina, samt sem áður þundin við það, að leggja ekki á hærra útsvar en lagt var á árið 1938, en þá voru útsvör mjög lág, svo að bæjarstj. væru litlu nær, þótt þær gætu látið vera að nota heimildina, ef þær mættu aldrei leggja á nema mjög lítið útsvar. Þetta hefir við rök að styðjast, og af því að ég hélt því fram við 2. umr., að það væri vanhugsað af Alþingi að grípa fram fyrir hendur bæjarstj. í þessu máli, þótti mér rétt að koma með brtt. á þennan hátt, sem segir á þskj. 530, en brtt. er sú, að fellt er niður úr l. síðasta mgr. 2. gr. þeirra, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Verði heimild þessi ekki notuð, má þó ekki leggja hærri útsvör á útgerðarfyrirtæki botnvörpuskipa en sömu fyrirtæki báru 1938“. Þetta er einskonar miðlunartill. og er í fullu samræmi við það, sem ég hefi haldið fram, að bæjarstj. fari næst um, hvort heppilegt er að leggja útsvör á fyrirtækin, því þau eru gjaldendur til kaupstaðarins. og ef kaupstaðnum sýnist heppilegt að lofa þeim - eins og tilgangur I. var - að þróast og eflast, svo þau geti síðar orðið gildir útsvarsgreiðendur í kaupstaðnum, þá tel ég rétt að láta bæjarstj. ráða því. Ég hygg, að hv. þm. muni geta fallizt á, að þetta sé eðlilegt. Ef til eru þeir kaupstaðir, þar sem togaraútgerð er, sem ekki sjá sér fært að nota þessa heimild, þá fá þeir þar frjálsar hendur. Hinsvegar getur vel verið, að þau vilji eitthvað hlífa þessum fyrirtækjum með því að koma þeim á traustari grundvöll, og þau geta hagað því eftir því, sem talið er sveitar- eða bæjarfélaginu fyrir beztu. Ef þessi breyt. yrði samþ. á 1. gr. frv., þá leiðir af sjálfu sér, að 2. gr. yrði að falla niður, því hún er afleiðing af þessari ráðgerðu breyt. Ég skal ekki - ef ekki er gefið tilefni til - orðlengja þetta né rifja neitt upp af því, sem hér fór fram síðast við umr., en vænti þess, að hv. þm. átti sig á till., þótt hún sé nýkomin inn í þingsalinn.

1) HV: Þó að ég álíti, að betra sé að samþ. þetta en halda þeim l., sem nú eru, er ég á móti þeim sérréttindaákvæðum, sem gilda um togaraútgerðina, og segi því nei.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þessir þingmenn sátu neðri deild: 1. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 2. Bergur Jónsson, þm. Barð. 3. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 4. Bjarni Bjarnason, 2. þm. Árn. 5. Einar Olgeirsson, 4. þm. Reykv. 6. Eiríkur Einarsson, 8. landsk. þm. 7. Emil Jónsson, 6. landsk. þm. 8. Eysteinn Jónsson, 1. þm. S.-M. 9. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 10. Garðar Þorsteinsson, 7. landsk. þm. 11. Gísli Guðmundsson, þm. N.-Þ. , 12. Gísli Sveinsson, þm. V.-Sk. 13. Haraldur Guðmundsson, þm. Seyðf. 14. Helgi Jónasson, 2. þm. Rang. 15. Héðinn Valdimarsson, 3. þm. Reykv. 16. Ísleifur Högnason, 4. landsk. þm. 17. Jakob Möller, 2. þm. Reykv. 18. Jóhann G. Möller, 6. þm. Reykv. 19. Jón Ívarsson, þm. A.-Sk. 20. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 21. Jörundur Brynjólfsson,.1. þm. Árn. 22. Ólafur Thors, þm. G.-K. 23. Pálmi Hannesson, 1. þm. Skagf. 24. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 25. Sigurður Hlíðar, þm. Ak. 26. Sigurður Kristjánsson, 5. þm. Reykv. 27. Skúli Guðmundsson, þm. V.-Húnv. 28 Stefán Stefánsson, 3. landsk. þm. 29. Steingrímur Steinþórsson, 2. þm. Skagf. 30. Sveinbjörn Högnason, 1. þm. Rang. 31. Thor Thors, þm. Snæf. 32. Vilmundur Jónsson, þm. N.-Ísf. 33. Þorsteinn Briem, þm. Dal. Voru framangreindir þingmenn allir á fundi, nema Jón Ívarsson, þm. A.-Sk., og Thor Thors, þm. Snæf., sem báðir voru ókomnir til þings. Fjármálaráðherra, Jakob Möller, aldursforseti deildarinnar, setti fundinn. Kvaddi hann sér til aðstoðar sem fundarskrifara þá Eirík Einarsson, 8. landsk. þm., og Steingrím Steinþórsson, 2. þm. Skagf.



Ég vil biðja hæstv. forseta að athuga kosninguna. Það geta ekki verið rétt úrslit, að Gísli Sveinsson hafi fengið 17 atkv. og 11 seðlar verið auðir, því að ég kaus ekki Gísla Sveinsson og skilaði ekki auðu, en kaus þó.

Forseti (JörB) : Ég skal athuga það. (Leitar í seðlahrúgunni). Hér kemur til dæmis einn seðill. Á honum stendur G. Sveinsson. Ekki vænti ég, að það sé seðill hv. þm.?

Nei

. Hér er annar seðill, og á honum mun standa nafnið Eiríkur Einarsson. Ég bið afsökunar á því, að ég mun ekki hafa gætt hér að eins vel og skyldi, en af því að hv. þm. hefur kvartað, vil ég spyrja hann, hvort hann muni ekki eiga annan hvorn þessara seðla.

Ég hirði ekki um að svara því

. Þá get ég látið mér þetta í léttu rúmi liggja. Vil ég biðja skrifara að leiðrétta atkvgr. Gísli Sveinsson hefur fengið 16 atkv., Eiríkur Einarsson 1 atkv., og 11 seðlar voru auðir.