Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um húsaleigusamninga, nr. 44 frá 1. júní 1979, með síðari breytingum. Með þeirri breytingu sem hér er mælt fyrir um er verið að taka á vandamáli sem því miður er allt of algengt og kemur upp við lok leigutíma atvinnuhúsnæðis. Þá vill það oft brenna við að eigandi atvinnuhúsnæðisins neiti að framlengja leigumálann og nýti sér síðan húsnæðið og eigni sér þá viðskiptavild sem leigutakinn hafði aflað sér með sinni starfsemi. 1. gr. frv. er á þessa leið: ,,Á eftir 8. gr. laganna komi ný grein svohljóðandi og greinatala breytist samkvæmt því: Leigusala atvinnuhúsnæðis er óheimilt að nýta húsnæðið til sams konar starfsemi og þar var stunduð ef telja má víst að leigutaki hafi með starfsemi sinni skapað hinu leigða viðskiptavild og leigusali hafi hafnað ósk leigutaka um framlengingu leigumálans eða gerð nýs leigumála. Ákvæði 1. mgr. gilda einnig ljúki leigumála með riftun af öðrum ástæðum en þeim sem greinir í 21. gr. Ef telja má að riftun skv. 21. gr. leiði til óeðlilegrar auðgunar leigusalans gilda ákvæði 1. mgr.`` Í grg. með frv. segir m.a.: ,,Með frv. er lögð til sú breyting á lögum um húsaleigusamninga, nr. 44 frá 1979, að áunnin viðskiptavild leigutaka verði að loknum tímabundnum leigusamningi um atvinnuhúsnæði metin sem lögvarin eign leigutakans. Með frv. er með öðrum orðum lagt til að eign geti talist annað en lausir og fastir munir. Á undanförnum árum hefur það aukist að fyrirtæki, sem eru í leiguhúsnæði, séu seld. Kemur þá oft upp vandamál milli seljandans og leigusalans þar sem hinn síðargreindi er í þeirri aðstöðu að neita að samþykkja kaupandann sem leigutaka og þannig koma í veg fyrir að fyrirtæki sé selt. Er þessi réttur sjálfsagður og í samræmi við þau grunnsjónarmið kröfuréttar að eigandi þurfi ekki að hlíta samningum sem aðrir gera um ráðstöfun á eign hans. Það vandamál, sem upp kemur, er það verðmæti sem er fólgið í rekstrinum sem oft og tíðum er meira en verðmæti eignarinnar sem slíkrar. Koma því upp hagsmunaárekstrar milli leigutakans og leigusalans. Húsaleigulögin meta hagsmuni leigutakans einskis. Með frv. þessu er ekki gengið svo langt að skerða rétt leigusalans til að neita aðilaskiptum á leiguhúsnæði, heldur er verið með frv. að verja leigutakann gagnvart því óréttlæti við lok leigutímans að leigusali geti hagnýtt sér þá viðskiptavild, sem leigutakinn hefur áunnið sér, með því að neita áframhaldandi leigu. Þó svo að í húsaleigulögunum sé ákvæði þess efnis að leigutakanum sé tryggður framleiguréttur gildir sá réttur ekki ef leigusalinn sjálfur ætlar að nýta sér húsnæðið til eigin þarfa. Frv. er m.a. ætlað að koma í veg fyrir að leigusali geti skotið sér á bak við þetta ákvæði sjálfum sér til framdráttar. Gert er ráð fyrir því að ákvæðið gildi einnig ljúki leigusamningi með riftun ef telja má að leigusali verði fyrir óeðlilegri auðgun vegna riftunarinnar. Er þar einkum átt við að leigusali selji eftir riftun leigusamnings öðrum aðila reksturinn og hagnist með þeim hætti á riftun leigusamnings. Aðaltilgangur flm. með frv. er að tryggja að eign leigutakans verði ekki fyrir borð borin við lok leigusamnings og einnig að koma í veg fyrir þann möguleika að leigusalinn geti hagnast á kostnað leigutakans með því að lýsa yfir ótímabærri riftun eða með neitun á framlengingu tímabundins leigusamnings.`` Ég hef hér gert grein fyrir frv. og því sem fram kemur í grg. og vonast eftir því að frv., þegar það kemur til meðferðar hv. félmn., fái skjóta afgreiðslu og að það verði samþykkt á þessu þingi. Ég hef borið frv. undir nokkra aðila sem hafa hagsmuni af því að þetta nái fram að ganga og hafa þeir lýst sig mjög ánægða með þetta mál. Ég vil að lokinni þessari umræðu leggja það til að málinu verði vísað til hv. félmn. og síðan 2. umr.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Menntmn. hefur fjallað um frv. til laga um Námsgagnastofnun. Nefndin fékk til viðræðu við sig Ásgeir Guðmundsson, forstjóra Námsgagnastofnunar, og ræddi við hann um efni frv. Einnig bárust nefndinni umsagnir Bandalags kennarafélaga, Námsgagnastofnunar og Samtaka foreldra og kennara í Reykjavík. Nefndarmenn eru sammála um að leggja til að frv. verði samþykkt með breytingum sem gerðar eru tillögur um á sérstöku þingskjali. Þessar breytingar eru eftirfarandi: Í fyrsta lagi er lagt til að fyrri mgr. 1. gr. og 1. málsl. 8. gr. verði sameinuð. Í öðru lagi: 2. málsl. 8. gr. falli brott þar sem málskotsleið sú sem kveðið er á um er þegar fyrir hendi, sbr. almennar reglur stjórnsýsluréttar, en þarna var um það að ræða að hægt væri að skjóta til ráðherra álitamálum í sambandi við Námsgagnastofnun. Í þriðja lagi er lagt til að 2. mgr. 1. gr. verði breytt þannig að Námsgagnastofnun verði heimilt að annast verkefni einnig fyrir tónlistarskóla. Í fjórða lagi verði 2. gr. breytt þannig að stjórn stofnunarinnar skipi áfram sjö menn og verði hún skipuð með sambærilegum hætti og núgildandi lög kveða á um. Í frv. var lagt til að stjórnarmönnum yrði fjölgað í níu en nefndin taldi það ástæðulaust og leggur sem sagt til að stjórnin verði áfram skipuð sjö mönnum og það gert með sambærilegum hætti og núgildandi lög kveða á um. Þá var einnig í brtt. lagt til að komi ný málsgrein er orðist svo: ,,Ef stofnuð verða landssamtök foreldrafélaga skal þeim heimilt að tilnefna einn áheyrnarfulltrúa í námsgagnastjórn með málfrelsi og tillögurétti.`` Í frv. hafði verið gert ráð fyrir því að fulltrúi foreldra kæmi inn í stjórnina en nefndin taldi að þar sem heildarsamtök foreldrafélaga væru ekki til staðar væri rétt að hafa hlutina á þann veg sem hér er lagt til. Halldór Blöndal var fjarverandi afgreiðslu málsins. Salome Þorkelsdóttir og Guðrún Agnarsdóttir áskildu sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kynnu að koma við málið. Undir nál. skrifa allir nefndarmenn að undanteknum Halldóri Blöndal og mæla með því að frv. verði samþykkt á þann veg sem ég hef hér skýrt frá.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 51 frá 29. maí 1981, um varnir gegn sjúkdómum og meindýrum á plöntum. Frv. þetta felur í sér að við 3. gr. laganna bætist ný málsgrein þar sem kveðið verði á um rétt ráðherra til þess að láta innheimta sérstakt eftirlitsgjald af öllum innfluttum plöntum sem megi vera tiltekin krónutala á hverja þyngdareiningu eða hlutfall af tollverði vörunnar. Gjaldið má þó aldrei verða hærra en 2% af þeirri nefndu tollvöru. Nánari ákvæði verði sett um þetta gjald og enn fremur skal setja sérstakar reglur um sambærilegt eftirlitsgjald til að standa straum af eftirliti með útflutningi á plöntum. Á árinu 1981 voru samþykkt lög hér á Alþingi um varnir gegn sjúkdómum og meindýrum á plöntum. Megintilgangur þeirra laga er að reyna að koma í veg fyrir að til landsins berist skaðvaldar og að þeim skaðvöldum sem hingað berast verði útrýmt. Í lögunum er kveðið á um að haft skuli eftirlit með vörum sem fluttar eru til landsins og geti haft hættu í för með sér í þessum efnum. Í þessum lögum eru landbrh. síðan veittar ýmsar heimildir til að grípa til aðgerða í því skyni að hindra útbreiðslu skaðvalda. Á þeim árum sem liðin eru frá því að lögin voru sett hefur margsinnis komið í ljós að mjög mikil þörf er á virku eftirliti með þeim aðilum sem lögin ná yfir. Því miður hafa borist til landsins skæðir sjúkdómar og illviðráðanleg meindýr og hefur hvort tveggja kostað innlendan landbúnað miklar fjárhæðir og stjórnvöld sömuleiðis í baráttu við útrýmingu þeirra. Í því sambandi nægir að nefna bakteríusjúkdóminn hringrot í kartöflum og skordýrið sem nefnt hefur verið ,,ameríska blómatripsið`` en reynt hefur verið að íslenska betur og kallað kögurvængja. Þetta kvikindi herjar á plöntur í nokkrum gróðurhúsum og sér því miður engan veginn fyrir endann á slagnum við það. Þetta er skordýr sem hefur afar mikið þol gegn eiturefnum og aðgerðir til útrýmingar á því eru bæði kostnaðarsamar og tímafrekar. Sem betur fer hefur þetta skordýr að vísu eingöngu fundist hjá blómaframleiðendum enn þá en eðli málsins samkvæmt yrði fljótt um gríðarlegt tjón að ræða ef það dreifði sér yfir til grænmetisframleiðenda. Þessi tvö dæmi hygg ég, herra forseti, að nægi til að undirstrika nauðsyn þess að hér sé haldið uppi virku og markvissu eftirliti með innflutningi sem haft getur hættu í för með sér á þessu sviði. Það má einnig bæta því við að á sl. sumri, eins og frægt er orðið, þegar flytja þurfti tímabundið til landsins kartöflur vegna þess að innlend framleiðsla var upp urin, kom í ljós mikill misbrestur á því að þær kartöflur sem fluttar voru til landsins uppfylltu þau skilyrði um heilbrigði sem fyrrnefnd lög kveða á um. Og það jafnvel þó að sendingunum fylgdu vottorð viðurkenndra stjórnvalda í útflutningslöndunum. Það kom hvað eftir annað í ljós við skoðun sérfræðinga Rannsóknastofnunar landbúnaðarins að slík vottorð voru ekki nægjanleg trygging fyrir því að framleiðslan væri í góðu lagi. Það er því augljóst mál að ærin ástæða er til að hafa fyllsta vara á þegar um slíkan innflutning er að ræða. Það hefur orðið niðurstaða þeirra sem þessi mál hafa skoðað að eðlilegast sé að renna traustari stoðum undir þetta eftirlit og þessar sjúkdómavarnir með því að heimila sjálfstæða gjaldtöku af innflutningnum til að standa straum af eftirlitinu. Það eftirlit sem í gangi er í dag er í algeru fjársvelti. Þar vantar bæði starfskrafta og starfsaðstöðu og auðvitað fyrst og fremst fjármagn til þess að unnt sé að sinna því sem skyldi og dæmin sýna að nauðsynlegt er. Fyrir því eru mörg fordæmi, bæði innan lands og erlendis, að gjald sé lagt á vöruna til að standa straum af þessu eftirliti. Nægir að nefna það eftirlit sem er með framleiðslu og verslun á fóðurvörum, áburði og sáðvörum og er fjármagnað með sambærilegu gjaldi. Einnig hefur verið kannað að sambærileg gjöld þekkjast í öðrum löndum, þar á meðal í þeim nágrannalöndum okkar ýmsum sem eru aðilar að sams konar fríverslunarsamvinnu og við erum. Það er því ljóst að hér er ekki á ferðinni gjaldtaka sem á nokkurn hátt brýtur í bága við samninga okkar og skuldbindingar í alþjóðlegum viðskiptum hvað þetta snertir. Ég hygg að efni frv. að öðru leyti skýri sig sjálft. Það er næsta einfalt og ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þetta að bæta. Það er rétt að taka það fram og undirstrika að innheimtu gjaldsins er fyrst og fremst ætlað að taka til plantna, eins og þær eru nánar skilgreindar í greinargerð. Nær það til innfluttra blómlauka, græðlinga, pottaplantna, trjáa og runna, afskorinna blóma, jólatrjáa, kartaflna og fersks grænmetis í 6. og 7. kafla tollskrár, eins og þar segir. Ekki er ætlunin að innheimta gjaldið af innfluttum ávöxtum enda litið svo á að eftirlit þeirra vegna snúist fremur og jafnvel fyrst og fremst um ýmis aðskotaefni. Á sama hátt er ekki ætlunin að innheimta þetta gjald af frystum eða þurrkuðum matjurtum. Ég vil svo að lokum, virðulegur forseti, láta það í ljósi sem enn frekari rök af minni hálfu fyrir því að taka fastar á þessum hlutum en gert hefur verið hingað til að það hefur verið og er á mörgum sviðum okkur Íslendingum enn þá til vansa hversu lítið eftirlit við höfum með því að vara sem berst til landsins, ýmiss konar varningur, standist þær gæðakröfur sem við setjum eða eigum að setja okkur í þeim efnum. Því miður hefur það brugðið við allt of oft að Ísland er hálfgerð ruslakista fyrir vörur sem eru útilokaðar frá mörkuðum víða erlendis af ýmsum ástæðum. Þær standast ekki gæðakröfur, hafa ekki fullnægjandi heilbrigðisvottorð eða annað af því tagi. Og þeim tíma verður auðvitað að linna. Við getum ekki sóma okkar vegna leyft okkur það og eigum ekki að láta bjóða okkur það að vera einhvers konar ruslakista fyrir varning sem ekki er gjaldgengur á markaði í viðskipta- og nágrannalöndunum. Þetta frv. er á sinn hátt liður í því að tryggja að á þessu sviði verði okkur ekki boðið upp á annað en það sem er fyllilega frambærilegt og hefur ekki í för með sér hættur hvað sjúkdóma eða meindýr snertir á þessu sviði. Að lokinni þessari umræðu, virðulegi forseti, legg ég svo til að málinu verði vísað til hv. landbn.

Flm. (Guðmundur Ágústsson) Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 43 frá 30. mars 1987, um lögskráningu sjómanna. Ég er einn flutningsmaður að þessu frv. Í greinargerð með frv. segir svo m.a.: ,,Á síðari árum hefur fiskibátum, 12 rúmlestir brúttó og minni, fjölgað mjög í skipastól Íslendinga og aflahlutdeild þeirra vaxið að sama skapi. Hins vegar skortir mjög á að þeir fjölmörgu sjómenn, sem róa á þessum bátum, njóti réttinda eða sinni skyldum til jafns á við starfsbræður sína á stærri skipum.`` --- En frv. þessu er einmitt ætlað að koma því til leiðar að heimilað verði að lögskrá skipverja á bátum undir 12 tonnum en það er ekki heimilt í dag. Það fer eftir ákvörðun lögskráningarstjóra hvort lögskrá skuli eða ekki. ,,Þrátt fyrir stórbættan aðbúnað og öryggisbúnað, sem fylgt hefur framþróun og nýsmíði í þessum flokki fiskibáta, hefur félagsleg réttarstaða þeirra sjómanna, sem á þeim róa, dregist aftur úr, m.a. vegna þess að lögskráningarstjórar hafa ekki talið sér skylt að verða við ósk um lögskráningu þeirra. Frv. þetta er lagt fram til þess að útgerð eða skipstjórar á minni bátum en 12 rúmlestir eignist ótvíræðan rétt til lögskráningar. Þeir sem nýta réttinn til lögskráningar stofna þannig gagnkvæmt aðhald milli útgerðar og sjómanna og gildir þá einu þótt útgerðarmaður og skipstjóri sé einn og sami aðilinn því að skyldur og réttindi, sem lögskráning kemur á, koma honum og hans nánustu engu síður að gagni en öðrum í áhöfn hans. Ávinningur þess að lögskráning fáist á þessa báta felst í auknu eftirliti, m.a. með því að: a. smábátar fari ekki á sjó öðruvísi en með fullgild haffærisskírteini, b. betur verði tryggt að allir stjórnendur smábáta verði með tilskilin réttindi, c. lögskyldar tryggingar liggi fyrir, d. vitneskja um áhafnir verði ætíð í höndum lögskráningarstjóra ef slys ber að höndum, e. samningsréttur sjómanna verði betur tryggður, f. sjómenn njóti mánaðarlega sjómannafrádráttar við staðgreiðslu skatta. Með frv. þessu er séð til þess að verði breytingar á öðrum lögum, svo sem um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna á íslenskum skipum, nr. 112/1984, lögum er kveða á um haffærisskírteini og öðrum þeim lögum er varða réttindi og skyldur í útgerð smábáta, raskist ekki fyrirhugaður réttur til lögskráningar áhafna á smábátum. Ókostir þessara lögskráninga eru þeir helstir að: a. óregluleg mannaskipti eru nokkur á smábátum, b. strangt eftirlit með að útgerð og áhafnir uppfylli réttindi og skyldur kann að leiða til þess að réttmæt lögskráning dragist gegn vilja áhafnarinnar, c. eftirlitsskyldan vaxi fyrr en varir lögskráningarstjórum yfir höfuð. Á móti vega þær staðreyndir að lagt er til að þessar lögskráningar séu einungis heimilar en ekki lögskyldar og því er ljóst að töluverður hluti smábátaflotans mun eftirleiðis sem hingað til vera utan lögskráningar, fyrst og fremst bátar þeirra sem sækja sjóinn í frístundum og sér til skemmtunar á góðviðrisdögum. Loks skal á það bent að í núgildandi lögum eru lagðar nokkrar skyldur á útgerðarmenn eða forsvarsmenn útgerða til að annast lögskráningu, sbr. 2. mgr. 6. gr. og 1. mgr. 12. gr. laga um lögskráningu sjómanna, og verður svo áfram þrátt fyrir breytingar á lögunum samkvæmt þessu frv. Í refsiákvæðum laganna er hins vegar ekki gert ráð fyrir ábyrgð þeirra til að sæta sérstakri refsingu séu þeir sannanlega og ítrekað ábyrgir fyrir vanefndum á skráningarskyldu eins og stefnt er gegn skipstjórum í 2. málsl. 17. gr. frv.`` Ég hef hér gert nokkra grein fyrir inntaki frv. En varðandi einstakar greinar segir m.a. í athugasemdum með 1. gr.: ,,Með ákvæði greinarinnar eru tekin af öll tvímæli um rétt skipstjóra eða útgerðar minni báta en 12 rúmlestir brúttó að fá lögskráningu.`` Varðandi 2. gr. frv. segir: ,,Í 7. gr. gildandi laga eru talin upp í sex töluliðum þau atriði sem uppfylla ber til þess að lögskráning fáist. Í ýmsum lögum og reglum eru nú veittar heimildir til frávika frá þessum skilyrðum að hluta til eða að öllu leyti fyrir smábáta og verður því að taka tillit til þess svo að þau hindri ekki að lögskráning á þá nái fram að ganga. Með b-lið greinarinnar er áréttað enn frekar að lögskráningarstjóra beri að taka fullt tillit til þeirra frávika sem önnur lög eða reglur veita smábátum gagnvart þeim skilyrðum sem sett eru fyrir lögskráningu.`` Í 3. gr. er verið að breyta 17. gr. laganna um ábyrgð verði trassað að lögskrá. 4. gr. þarf ekki skýringa við. Ég hef farið yfir þetta frv. og fjallað nokkuð rækilega um greinargerðina og á hvaða grunni þetta frv. er byggt og fært fyrir því rök bæði með og á móti að megininntakið, sem er heimildarákvæði um lögskráningu báta undir 12 rúmlestum, verði að lögum. Að lokinni þeirri umræðu sem vonandi fer fram, eða a.m.k. þeirri umræðu sem ég hef haldið hér uppi, legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr. og samgn. Ég tel að þetta eigi að fara til samgn. og leiðréttir forseti mig ef ég hef þar á röngu að standa.

Karvel Pálmason Virðulegur forseti. Ekki hvarflar að mér að andmæla því að öllum öryggisreglum sé fylgt gagnvart sjómönnum. Hér er frv. sem gerir ráð fyrir því að lögskráningarstjóra sé skylt að verða við beiðni um lögskráningu á báta undir 12 rúmlestum. Það kann vel að vera að þetta muni leiða til meira öryggis. Ég er þó í vafa þar um. Og vildi gjarnan koma því hér að að ég er þeirrar skoðunar og það eru fleiri, m.a. forsvarsmenn sjómanna, að lögskráningu almennt sem er í lögum núna sé ekki framfylgt eins og lög gera ráð fyrir. Í mínum huga er það til lítils að setja lög sem ekki er nokkurn veginn fyrir séð að menn geti framfylgt eða vilji framfylgja. Það eru ótal dæmi þess að lögskráning samkvæmt gildandi lögum er meira og minna í molum. Muni ég rétt var sett í það nefnd á sínum tíma að fara í gegnum þau mál, skoða hvernig þau væru framkvæmd. Ég man ekkert hvað út úr því kom sérstaklega en ég man ekki betur en að þeir sem það skoðuðu væru sammála um að miklir meinbugir væru á framkvæmd lögskráningar á þeim skipum sem þar tilheyrði. Ég er þeirrar skoðunar að enn vanti talsvert upp á að núgildandi löggjöf sé fylgt og að ekki sé farið eftir með lögskráningu eins og vera ber. Sem auðvitað getur þýtt, gagnvart tilteknum einstaklingum sem þar eiga hlut að máli, ýmis vandkvæði sem því fylgja. Ég sagði í upphafi að ef menn telja að löggjöf af því tagi sem hér er lagt til að verði sett muni auka öryggi þeirra sem þar eiga hlut að máli þá hef ég ekki á móti slíku. En ég beini því eindregið til þeirra sem kunna að fjalla um þetta mál að menn skoði hvernig gildandi löggjöf um lögskráningu hefur reitt af. Ég efast ekki um að þar eru meinbugir á og það væri mjög til hins betra að menn reyndu að ýta þar á þannig að lögum væri fylgt, a.m.k. í þeim tilvikum sem gert er ráð fyrir í gildandi lögum. Og þá jafnframt ef menn telja til hins betra að færa þetta alveg nánast niður úr, í hvaða báta- eða trillu- eða skektustærð sem er.

Flm. (Guðmundur Ágústsson) Virðulegi forseti. Ég þakka hv. 3. þm. Vestf. fyrir að taka þátt í þessari umræðu og þær ábendingar sem hann hefur komið fram með. Þetta eru nokkuð alvarlegar ásakanir sem þingmaðurinn ber á lögskráningarstjóra og útgerðarmenn að trassa verulega að lögskrá skipsáhafnir. En eins og lögin eru í dag þá er skylda að lögskrá á alla báta yfir 12 tonnum og þeir mega ekki fara út á sjó nema svo sé, ef ég man þetta rétt sem ég lærði einhvern tímann þegar ég stúderaði þessi fræði og raunar kenndi. Mér finnst ástæða til, og ég tek undir þau sjónarmið sem fram komu hjá hv. þm., að athugað verði gaumgæfilega hvernig lögskráningarmálum er háttað vítt og breitt um landið og hvort það er mismunandi eftir landshlutum hvernig lögskráning er. En það er ekki þar með sagt að það frv. sem hér er lagt fram þurfi að vera lítilvægt. Ég tel einmitt að það að mæla fyrir um heimild til handa þeim aðilum sem vilja hafa sín mál í lagi sé af hinu góða. Það hefur að mínu viti verið mjög slæmt að aðilar sem hafa viljað standa vel gagnvart sínum áhöfnum hafa ekki getað fengið lögskráningu hjá lögskráningarstjóra. Mér finnst þetta vera mjög bagalegt og þess vegna er þetta frv. lagt fram, til að koma til móts við þá aðila sem vilja þá standa vel að sínum málum. Eins og margir vita eru margir bátar sem eru taldir 10--12 tonn miklu stærri en það. Með annarri mælingu eru þeir kannski upp undir 20 eða 25 tonn. Þetta vildi ég að fram kæmi, en ég vildi þakka hv. þm. fyrir að vekja máls á því sem hann gerði hér í þessari umræðu. Og þakka honum fyrir það innlegg. Ég tel ekki að hann hafi á einn eða annan hátt verið að gagnrýna frv. sem slíkt og það sem kemur fram í því. En ég vona svo sannarlega að þegar mál þetta verður tekið fyrir í hv. samgn. verði öll þessi mál könnuð.

Karvel Pálmason Virðulegur forseti. Ég hélt að það kæmi engum hv. alþm. á óvart að umræður urðu hér nokkrar, líklega fyrir þrem, fjórum, fimm árum eða svo einmitt varðandi lögskráningarmálin. Þetta hefur farið í gegnum sjómannasamtökin og forustumenn þeirra og þeir hafa sjálfir talið að þarna væri ýmislegt sem þyrfti að bæta um. Hér eru ekki neinar sérstakar ásakanir á útvegsmenn. Ég hygg að bæði sjómenn og útvegsmenn eigi að fylgjast með því hvort þessum tryggingum er fylgt, hvort lögskráning á sér stað. Það er ekki síður einstaklinganna sjálfra sem þurfa að sækja sinn rétt að ganga úr skugga um það að lögum sé framfylgt. Það er ekki bara einhliða. Það þurfa menn að hafa í huga. Þannig að ég er ekkert að ásaka sérstaklega útvegsmenn gagnvart þessu. Ég veit ekki heldur hvort þetta er breytilegt milli lögsagnarumdæma í þessum tilvikum, en það kann að vera að það sé mjög breytilegt. Um það vil ég ekki fullyrða en bendi hins vegar á þetta. Varðandi frv. sem slíkt og þá einstaklinga sem kynnu að falla undir þá löggjöf. Nú veit ég ekki betur en að þeir einstaklingar borgi tryggingar á þessum bátum til þess að tryggja sig, ég kann þetta ekki nógu vel, þori ekki að fara í rökræður við hv. þm. sem er lögfræðingur að mennt og ætti að vita þetta. En ég hygg þó að menn kaupi sér tryggingu á þessum fleytum hvort sem það er nægjanlegt til þess að bera það uppi sem það á að gera og hvort frv. sem slíkt kann að bæta þar við skal ég ekkert um segja. En eigi að síður held ég að þetta sé rétt hjá mér að þarna sé um tryggingar að ræða. Ég vildi sem sagt koma því á framfæri að ég er ekki að ásaka útvegsmenn sérstaklega í þessum efnum. Svo kann að vera að einhverjir þeirra séu með því marki brenndir, en ég tel líka að sjómenn eigi sjálfir að huga að sínum málum og ganga úr skugga um það hvort fullnægt er þeim tryggingum sem lög gera ráð fyrir að eigi að vernda þá.

Karl Steinar Guðnason Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að áhafnir allra báta eigi að vera lögskráðar. Vægi minni báta hefur aukist mjög mikið á síðustu árum. Sjálfsagt er það vegna kvótakerfisins, það er svona þáttur í því að spila á það kerfi að bátum af þeirri stærð hefur fjölgað mjög mikið. Það er líka mikils virði fyrir áhafnir skipanna að vera lögskráðar, ýmissa ástæðna vegna. En það er rétt sem hv. síðasti ræðumaður, Karvel Pálmason, gat um að keyptar eru tryggingar sem menn hafa látið duga til þessa. Hitt er annað að umræður um lögskráningu hafa oft farið fram hér á Alþingi og sjómannasamtökin hafa beitt sér mjög fyrir því að þau mál geti verið í lagi. Ég tek líka undir það sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að misbrestur hefur orðið víða í nokkrum lögsagnarumdæmum á lögskráningu skipa. En ég fullyrði að það hefur komist í mikið betra horf á undanförnum árum en var og meira eftirlit er með því en áður. Það ætti líka að vera auðveldara á tölvuöld að halda reiðu yfir þessi mál. Og veit ég að víða er svo komið að tölvutæknin er notuð í þessu skyni. Hér fyrr á árum var það ætíð nokkur viðburður þegar menn fóru á vertíð að menn fóru til sýslumannaembættanna eða fógetaembættanna og létu skrá sig. En síðan fór það í það horf þegar mannabreytingar urðu tíðari að skráning fór fram í gegnum síma, vissi ég um í sumum tilvikum. Oft hefur það misfarist og stundum hefur það komið fyrir að það hefur valdið óbætanlegu tjóni. Ég tel ástæðu til að ræða um þetta frv. með tilliti til þess að allir bátar verði skráðir. Bátar undir 12 tonnum hafa notið nokkurrar sérstöðu. Það eru t.d. ekki til venjulegir kjarasamningar fyrir þá tegund veiða sem þar eru stundaðar og þeir útgerðarmenn sem gera út slíka báta eiga ekki aðgang að LÍÚ. En eins og ég sagði áðan, breytingar hafa orðið miklar. Smábátum hefur fjölgað og engin ástæða er til að taka mál þeirra í dag öðrum tökum en gert er við aðra báta.

Skúli Alexandersson Virðulegi forseti. Hér í hv. deild hafa komið upp umræður um lögskráningu sjómanna með vissu millibili. Ýmis mál hafa komið til umræðu sem hafa svona ýtt við þingmönnum um að þarna væri málefni sem þyrfti umfjöllunar við og ýmislegt væri í framkvæmd laga og reglna um lögskráningu sjómanna sem þyrfti að skoða og víða væri pottur brotinn í þessum málum og útgerðir sem ekki væru með skipshafnir sínar lögskráðar. Ég vona að það sé rétt sem hv. 4. þm. Reykn. sagði hér að þessir hlutir hefðu lagast mjög á síðustu árum. Ég vænti þess og tel trúlegt að svo sé þó að enn sé nokkuð víða misbrestur á í sambandi við eftirlit á lögskráningu skipshafna. Ég tel þess vegna að þetta frv. hér eigi að verða til að ýta svolítið við þessu málefni einn gang enn og er þörf á því. Við sem í samgn. vinnum og fáum þetta mál til umfjöllunar ættum kannski að gera svolítið meira en að líta á frv. og ágæti þess eða galla, heldur ættum við að líta á hvernig hlutirnir hafa gengið fyrir sig á undanförnum missirum við lögskráningu sjómanna. En það sem felst í aðalmálsgrein þessa frv., þ.e. að lögskráningarstjóra skuli skylt að skrá á smábátana, það held ég að sé hið ágætasta mál. Staðreyndin er sú að þessir bátar eru ekki margir hverjir lengur smábátar. Einhvern veginn hafa hlutirnir á síðustu árum snúist á þann veg að það sem nú eru kallaðir smábátar fengu a.m.k. alltaf þá nafnbót hér áður að vera pungar eða svo, þetta væri svona heldur meira en trillur. Þess vegna tel ég að sé full ástæða til við umfjöllun málsins að litið verði vel á það hvort skyldan eigi ekki jafnvel að ná neðar í sambandi við lögskráninguna en er í lögum nú.