Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) Allshn. hefur orðið sammála um að leggja til, að till. verði samþ., þó með þeirri breyt. að fella niður leiðbeiningarnar um lækkun tolla og flutningsgjalda. Brtt. þessi er gerð til samkomulags, þó að ýmsir nm. telji, að timbur og vélar í fiskibáta eigi að njóta beztu tollkjara og lægstu flutningsgjalda. Skipasmíðar eru eðlilegur og sjálfsagður iðnaður hér á landi, og verður þess ekki sízt þörf að ófriðnum loknum að búa svo í haginn fyrir skipasmíðastöðvar, að þær verði færar um að standast alla erlenda samkeppni. Leggjum við nm. því eindregið til, að till. verði samþ.

Flm. (Eiríkur Einarsson) Það skyldi enginn ætla, að þessi till. sé borin fram sem endanleg úrlausn þess máls, sem hún fjallar um. Hún er hins vegar borin fram sem tilraun til að nálgast úrlausn á því máli, sem svo miklum ágreiningi hefur valdið og svo margar kenningar hafa verið á lofti um. Það þarf ekki að minna á, að þetta málefni, fullkomnar samgöngubætur milli Reykjavíkur og Suðurlandsundirlendisins, hefur oft verið ofarlega á baugi og hefur verið rætt á ýmsa vegu um 30 ára skeið. Ég tel, að það byrji með járnbrautarhugmyndinni og málafylgju Jóns Þorlákssonar, en síðan eru þrír tugir ára. Og síðan hefur málið aldrei sofnað, og hefur aldrei verið horfið frá því, að eitthvað bæri að gera í þessu efni, þó að till. hafi að formi og efni tekið breytingum og stakkaskiptum og fram hafi komið svo að kalla jafnmargar till. og tillögumenn. Ætla ég, að hinir vitru menn, sem lagt hafa til málanna, séu orðnir heill tugur að tölu, og munu hafa verið fluttar till. um tíu aðferðir um það, hvernig málunum skuli háttað, og hver um sig flutt af jafnmiklum sannfæringarkrafti. Sú till., sem ferskust er í minni, er sú, sem borin var fram á síðasta hausti um að leggja steinsteyptan veg austur yfir Hellisheiði, og lægi næst, að þar fylgdi nokkur alvara og að henni yrði gefinn nokkur gaumur, enda vill svo til, að meginþorri þm. reyndist þessari till. samþykkur. Ég tek það fram fyrir mitt leyti, að ég greiddi þeirri till.atkv. mitt, ekki af því að ég væri ánægður með orðalagið, því að ég taldi málinu helzt til þröngur stakkur skorinn með því. Ég vildi hafa grundvöllinn víðtækari, og þess vegna greiddi ég atkv. með brtt. frá hv. 2. þm.N.-M. Allt, sem kemur fram og bendir á ótvíræðan vilja til þess, að eitthvað sé gert í þessu nauðsynjamáli, tel ég skyldu mína að styðja, og mun ég jafnan fylla þann flokk, sem sýnir góðan vilja hér um, þó að ekki sé að öllu leyti verið sammála um aðferðir. Það er ekki til neins að vera að rekja málið frekar. Ég hef nefnt hinar mörgu till., fyrst járnbrautarhugmyndina, þá till. Björns Kristjánssonar um meira eða minna yfirbyggðan veg, till. um að leggja veg um Þrengslin og svo hvað af öðru. Ég er ekki að mæla með eða móti neinni einni af þessum till., það er ekki mitt fag, en það er styrkur minn í þessu vandamáli, að ég er í tölu þeirra manna, sem vita, hver nauðsyn er hér á ferðinni. Ég er ekki í tölu þeirra manna, sem lítið vit hafa á málunum, en segja þó: þetta á að gera, en ekkert annað. Ég vil, að bent sé í átt til úrlausnar af einhverjum, sem vit hafa á, ef til eru í landinu, og þykir mér þá illa farið kunnáttu verkfræðinga vorra, ef enginn fyrirfinnst í þeirri stétt, sem hægt er að treysta í þessum efnum. Ýmsir hafa talið vafasamt að bera fram og samþ.till. eins og þá, sem hér um ræðir, vegna þess að þetta hafi svo lengi verið í rannsókn og sé í rannsókn. Hvað stoði svo að vera að leggja málið í n.? Við höfum milliþn., og hvernig hafi þær gefizt? Það er satt, að við höfum milliþn., og þær hafa gefizt misjafnlega, sumar hafa komið að gagni, sumar hvorugt, sumar kannske orðið að einhverju ógagni. Þetta er allt til. En það getur ekki staðið svo á, að slík milliþn. geti ekki átt rétt á sér. Það þótti t. d. sjálfsagt að skipa milliþn. í rafmagnsmálinu, - og hví þá ekki um þetta mál? Það eru, eins og kunnugt er, samgmrh. og vegamálastjóri, sem mest hafa um þessi mál að fjalla, og vegamálastjóri hefur gert till. um þau hvað eftir annað, en um þær till. mætti ef til vill segja, að um þær hafi farið eins og um deigt járn, þegar það mætir hörðu, að þá vill það ekki bíta. Þetta er ekki áfellisdómur á neins manns gerðir, heldur er hér verið að segja söguna eins og hún hefur gengið. Ég tók það fram og legg áherzlu á það, að ég leiði hjá mér að gera upp á milli þessara till. eða skera úr um það, hver þeirra sé hentugust. Bezt held ég að væri, að sérfróðir menn í þessu efni gerðu ýtarlegar till. og skæru úr um gagnsemi þessara aðferða, þannig að vænta mætti heppilegrar niðurstöðu, sem Alþ. gæti fylkt sér um. Það er sérstök ástæða fyrir mig að minna á það síðasta, sem um er að ræða í málinu og lýtur að þessum samgöngumálum, sem sé þá till., sem nú liggur fyrir Alþ. um fjárframlag til Krýsuvíkurvegarins. Þegar ég minntist á þetta um daginn, áður en till. fór til fjvn., lét ég hið sama í ljós og áður, er þessi mál hefur borið á góma: Mig skortir trú á, að þetta sé framtíðaröryggi til þeirrar þjóðarnauðsynjar á samgöngubótum, sem nú er fyrir hendi. Ég er ekki að endurtaka það, enda er það óþarfi. Afstaða mín er staðfest. Hins vil ég láta getið, að nú er, eins og kunnugt er, búið að veita allmikið fé til þessa vegar, að ég hygg 700 þús. kr. Það verður auðvitað svo, að hann verður að einhverju meira eða minna gagni, hvort sem hann verður til að leysa þennan hnút eða ekki. Þá er þess að gæta, að þetta mál er svo langt á veg komið og sá skaði, að þessu fé væri kastað á glæ, að ég get ekki annað en greitt þessari till.atkv. mitt sem sunnlenzkur fulltrúi. Ég vil láta þessa afstöðu mína ótvírætt í ljós. Einhverjir hafa haldið því fram, að till. sú, sem hér liggur fyrir, geti orðið til skemmdar fyrir Krýsuvíkurveginn, en ég tel það fjarstæðu eina. Samkvæmt orðalagi þessarar till. á n. að gera samanburð á þeim leiðum og úrlausnaraðferðum, er ræddar hafa verið og lúta að þessu málefni. Það hefur verið á orði haft, að frestur til að skila nál. sé of stuttur, en hann er til maíloka. Það má kannske segja, að hann sé fremur stuttur, en ég held, að hann sé nægilega langur til þess, að n. fróðra manna gæti gefizt tími til að kynna sér málið og gefa út nál., og miða ég þá við það, að unnið sé úr gögnum, sem fyrir hendi eru, því að vegamálaskrifstofan hefur næg gögn um málið, aðalmælingar og snjómælingar frá ýmsum árabilum. Auðvitað getur áætlun kostnaðar sveiflazt til eftir verðlagi, en annars hygg ég, að þetta væri vorkunnarlítið. Ef það er rétt, að fresturinn sé of skammur og n. þurfi langan tíma til stefnu, þá gæti maður í því sambandi eins vel nefnt nokkur ár, því að fram í framtíðina getur maður ekki spáð, en sé miðað við reynslu líðandi stundar, ætti að vera hægt að vinna úr gögnunum á þessum skamma tíma. Ég býst við, að ef sú aðferð verður höfð, sem gert er ráð fyrir í till., að kosin sé 5 manna n. af Alþ., verði þeir menn valdir, sem eiga auðvelt með að átta sig á málefninu og því, sem fyrir hendi er, eins og á er drepið í grg. Þeirra upplýsinga, er n. kynni helzt að vanta, um erlendu þróun í samgöngumálum til hliðsjónar við starf sitt, gæti hún eflaust aflað sér, og mætti benda á, að margt mætti læra af reynslu þeirra erlendu manna, sem nú um árabil hafa verið hér nærri okkur. Ég vil segja, að ég álít, að öruggt muni verða að fela Alþ. sjálfu, hvernig þessir menn skuli skipaðir, og treysta á, að það skipi ekki aðra en þá, sem hafa þekkingu og eru góðir og gegnir til að leysa málin vel af hendi og án togstreitu. Ég get samt sem áður sagt það sem mína persónulegu skoðun, að ef till. kæmi fram um að skipa n. öðruvísi og tryggt væri, að einungis fagmenn yrðu valdir í hana, þá hefði ég ekkert við því að segja, ef það yrði ekki til að bana till. Ég vil svo ekki fjölyrða frekar um þessa till. Ég er búinn að geta um þessa viðleitni, að láta n. beztu manna, sem Alþ. ákveður sjálft, gera till. til endanlegrar úrlausnar um þetta, og sé það tekið með alvöru af þingflokkunum, þá er það meiri bending til úrlausnar en hinar aðferðirnar, eins og till. um að fela ríkisstj. og vegamálastjóra úrlausnina, því að það hefur reynzt veikt hingað til, þó að við flestir eða margir værum með nýrri till., ef eitthvert öryggi væri í henni. Þá vitum við það jafnframt, að það eru til þingmenn, sem segja, að þetta mál leysist aldrei, fyrr en þessi eða þessi aðferð er höfð. Það eru til hreinir og beinir járnbrautarsinnar, og sumir hv.þm. segja, að það verði að gera yfir veginn á ýmsum köflum. Aðrir segja, að það, sem þurfi, sé snjóplógur eða snjóbíll. Þegar þetta vegur hvað á annað, þá er ekki von, að vel fari. En það er líka styrkur í þessu, og þetta ætti ekki að verða málinu til dráttar og óþarfi að ætla, að svo verði, ef heppnin yrði með. Ótti við, að n. geri ekki það, sem henni yrði falið að gera, það á að vera ástæðulaus ótti, því ég geri ráð fyrir, að í þeirri n., sem kosin yrði, væru menn með góða þekkingu, sem færðu sér í nyt þá reynslu, sem byggja mætti á. Ég hef ekki ástæðu til að ætla, að sundurþykki sé svo mikið eða ríkt hér, að aldrei megi ætla, að sæmilegir menn verði á eitt sáttir og komi sér saman um niðurstöður, og því síður, að þingflokkarnir geri sig seka í því að velja óhæfa menn í þessa n. Við höfum blátt áfram ekki leyfi til að hugsa þannig. Ég vil svo, að þessu athuguðu, ekki tefja hv.Alþ. með fleiri orðum um þessa till. Hún er tilraun til þess að nálgast úrbætur, en hún á ekki að geta orðið til þess að brjóta þær byrjunarframkvæmdir, sem hafnar eru á Krýsuvíkurveginum. Hann er kominn af stað og verður gerður og kemur einhverjum að notum, hvort sem hann verður til bóta á því, sem hér er um rætt, eða ekki. Þess vegna á það að geta farið saman að samþ. þessa till, og till. um Krýsuvíkurveginn, eins og ég mun sjálfur gera. Að svo mæltu vil ég taka það fram, að þetta er þannig lagað mál, að ekki er um annað að ræða en rannsóknaratriði og að n. fái greiddan kostnað við störf sín úr ríkissjóði. Mér finnst því óþarfi að vísa till. til þingn., úr því ekki er kostur að vísa henni til samgmn., þar sem hún hefði átt heima, en ef einhver vildi endilega, að n. tæki hana til athugunar, þá væri það helzt fjvn., sem líka fékk til meðferðar till. um Krýsuvíkurveginn. Að svo mæltu mun ég láta máli mínu lokið.

Jörundur Brynjólfsson Herra forseti. - Þegar ég leit á þessa till. og nöfn flutningsmanna hennar, þá þóttist ég renna grun í, að það mundi vera eitthvað annað, sem fælist í henni, en það, sem mér fannst, að till. sjálf gæfi til kynna. Ég þóttist alveg öruggur um það, að margir af flutningsmönnum þessarar till. hefðu áhuga á því að bæta úr samgönguörðugleikunum á leiðinni austur yfir fjall og gera hana örugga að vetrarlagi. Ég geri ráð fyrir, að unnið verði að öðrum samgöngubótum, sem Alþ. hefur gert samþykktir um, og að þær eigi fyllilega sinn mikla rétt á sér. En eftir er sá þáttur óleystur, þótt umbætur á Hellisheiði verði gerðar, sem ákaflega miklu máli skiptir, en það er að fá samgöngur nokkurn veginn jafnöruggar austur yfir fjall og þær eru á láglendinu austan og vestan Hellisheiðar. Vitaskuld kemst maður ekki lengra í umbótum í þessu máli heldur en að reyna að gera sambandið milli Reykjavíkur og Suðurlandsundirlendisins það öruggt, að hægt sé nokkurn veginn jafnt að ferðast yfir fjallið og láglendið vestan og austan Hellisheiðar. Mér þykir vænt um, að þessi grunur minn hefur reynzt réttur, að það muni í raun og veru hafa vakað annað fyrir þessum flutningsmönnum heldur en beinlínis þetta atriði í samgöngumálunum, og ég byggi þessa skoðun mína á nokkrum ummælum í ræðu hv.flm. Hann sagði, að hann væri því fylgjandi, að haldið væri áfram með Krýsuvíkurveginn, hann yrði byggður og þær umbætur á honum gerðar, sem nauðsynlegar eru, því eins og hann réttilega veik að, þá verður að fullgera hann til Krýsuvíkur að vestanverðu, til þess að hann komi að einhverjum notum. Það er líka mikil þörf fyrir hann þangað, því þar eru ræktunarskilyrði og stendur til að nota það gróðurlendi, sem þar er. Að austanverðu er hann fullgerður nokkuð langt út í Ölfus, en hann kemur vitaskuld út í Selvog. Það er alveg gefið, að þetta verk á veginum verður fullgert, en þá er aðeins eftir kaflinn frá Selvogi og vestur til Krýsuvíkur. Það ætla ég, að séu nítján til tuttugu km. Vegarstæði er þar, að ég held, yfirleitt gott, sums staðar mjög gott og auðvelt að leggja veg. Það getur því ekki verið neitt vafamál hjá þeim mönnum, sem bera þetta mál fyrir brjósti og bera skyn á nauðsyn þess, að það á að fullgera þennan kafla milli Selvogs og Krýsuvíkur. Þá er búið að tengja þessa vegi saman, og ég hygg, að með því sé þá búið að tryggja möguleika á því að halda uppi samgöngum með þeim tækjum, sem við höfum, eins öruggum og verða má að vetrarlagi. Það er reynsla fengin fyrir því nú, að ef nokkur vetur er, þá er þar ákaflega snjólétt. Og nú í vetur, þegar snjóalög hafa verið nokkru meiri en verið hefur um skeið, sýnir það sig, að þessi leið er svo að kalla snjólaus. Þetta er svo mikilvægt, að það á að ráða úrslitum í þessu máli, og ég veit, að það gerir það hjá þingmönnum öllum, ekki sízt hjá þeim, sem áhuga hafa fyrir að fá þetta mál leyst. Þess vegna er það, að n. sú, sem gert er ráð fyrir í till. að skipa, er óþörf um þetta atriði. Þau ákvæði, sem í till. felast, og rökstuðningurinn fyrir þeim, eiga ekki hér heima. Þess vegna ætla ég þau vera óþörf. Ég skal vitaskuld viðurkenna, að bændum austan Hellisheiðar er áhugamál að geta haldið uppi sambandi við kaupstaðina hér vestra, því aðdrættir allir og flutningar fara fram landleiðina austur yfir fjall, og svo vegna framleiðslu sinnar, að koma henni hér í verð til neytenda. En neytendum hér vestra er enn brýnni nauðsyn á að halda uppi samgöngum, til þess að geta fengið mjólk og mjólkurafurðir frá búunum austan Hellisheiðar. Ég vil vona, að þm. Reykjavíkurkaupstaðar, ég veit um hv.þm. Hafnf., hvaða þykkju hann hefur í þessu máli, ég vil vona, að þm. Reykv. vilji leggja á það allt kapp að koma því í kring, að þessi vegur verði fullgerður. Því það getur ekki verið þeim áhugaefni, að ef nokkur snjóalög eru, þá geti liðið svo vikur eða mánuðir, að ekki kemst nema lítið eða ekkert af mjólk eða mjólkurafurðum hingað til bæjanna. Það er fráleitt að treysta á það að fá alltaf mjólk úr Borgarfirði, þegar á þarf að halda, enda fullnægir hún hvergi nærri þörf bæjanna hér, auk þess sem samgöngur við þessi héruð geta einnig brugðizt. Það leysir því ekki málið, þegar lokuð er leiðin austur yfir fjall til Suðurlandsundirlendisins. En mjólk er sú nauðsynjavara, sem börnum og unglingum og öldruðu fólki og sömuleiðis mönnum, sem eitthvað er að, er alveg lífsnauðsyn að geta fengið í eins miklum mæli og þeir frekast þurfa með. Ég vil síður en svo fara að segja nein ávítunarorð til þessara hv.þm., en það má furðu gegna um okkur alla, ég undanskil mig ekki, hvað við höfum verið seinlátir með að leggja kapp á að fá Krýsuvíkurveginn fullgerðan, til þess að hafa hann, þegar samgöngur yfir Hellisheiði lokast. Ég vil því mega vænta þess, að hv. flm, þessarar till. vilji alvarlega greiða fyrir því, að haldið verði áfram með Krýsuvíkurveginn hindrunarlaust og gert það, sem hægt er, til þess að fullgera hann. En ef menn kynnu að koma auga á, að aðrar frekari umbætur mætti gera á samgönguleiðunum og að annað og meira þurfi að gera í framtíðinni til þess að fá samgöngurnar fullkomlega öruggar, þá skilst mér, að ekkert væri á móti nefndarskipun til þess að athuga slík mál. Það er minnzt á járnbraut og líka rafknúna járnbraut, sem til mála gæti komið. Rannsókn á þessum málum getur ekki farið fram nema á löngum tíma og við aðrar ástæður en þær, sem nú eru í heiminum, og um allt þetta þarf að afla fræðslu erlendis, en það getur orðið nokkur bið á, að hún fáist. Geti menn búizt við og hafi trú á, að slíkar umbætur verði framtíðarleið, þá ber vitaskuld að byrja á að athuga það sem fyrst og vanda til þess máls, svo sem verða má. Ef þessari þáltill. yrði breytt í slíkt horf, þá er síður en svo, að ég vilji andmæla slíkri athugun, en hún á ekkert skylt við það að fullgera þann veg, sem lögboðinn er og alllangt kominn, sem sé Krýsuvíkurveginn. Ég vil nú gera það að till. minni, að þar sem hér er um stórt vandamál að ræða, þá verði nú sem fyrst þessari umr. frestað og till. vísað til fjvn. til athugunar. Ég tel, að það væri hyggileg meðferð á málinu, eins og nú er ástatt um það, og með því móti væri öruggt að ná þeim tilgangi, sem hlýtur að vera aðaltilgangur flutningsmanna, en það er að fá ýtarlega athugun á því, hver verði heppilegust framtíðarleið austur yfir fjall. Það mun meðal annars verða athugað, hvort það kæmi til mála að leggja járnbraut og leysa málið á þann hátt. Ég gef ekki um að fjölyrða frekar um málið að þessu sinni. Mér finnst, að ég hafi því síður ástæðu til þess, eftir að fyrsti flm. talaði og gerði grein fyrir, hvað vakti fyrir honum og þá væntanlega öðrum flm. málsins. Ég held, að ég láti því máli mínu lokið og gefi ekki um að fara nánar út í efni till. að öðru leyti eða grg. fyrir henni.

Sveinbjörn Högnason Herra forseti. - Hv. fyrri þm. Árn. hefur í sinni ræðu rætt ýmislegt af því, sem ég ætlaði að minnast á í sambandi við þá þáltill., sem hér liggur fyrir, en ég vil þó enn frekar bæta við nokkrum orðum um þetta mál. Það stendur svo í grg.till., með leyfi hæstv. forseta: „Ekkert hinna stærri málefna, er varða verklegar framkvæmdir, hafa sætt jafnharkalegri vanrækslu“, þ. e. a. s. eins og samgönguvandamálin við héruðin austan Hellisheiðar. Enn fremur segir í grg. þessarar till. um hinar ýmsu till., sem fram hafa komið í þessu efni, og verð ég að telja það nokkuð táknrænt. Ég vil taka það strax fram, að mér virðist, að með þessari till. sé í raun og veru verið að stuðla að því að halda við þeirri togstreitu, sem ríkt hefur í þessu máli. Víst er um það, að hv.flm. hafa ekki haft ástæðu til að bera þessa till. fram, þar sem búið er að leggja fé fram í þessu efni. Og það verkefni, sem n. þeirri er ætlað, sem ætlazt er til eftir till., að kosin verði, það segir til um, hvort hægt er að ljúka því á þrem mánuðum, og aðrar mótsagnir í grg. þessarar till., sem ég mun koma að síðar. Það segir svo í þessari þáltill., að n. eigi að athuga og gera rökstuddar till. um, hverjar aðferðir skuli hafa í þessu efni, en rökstuddar till. er ekki hægt að gera, nema með mælingum og nákvæmri rannsókn. Í grg.till. er vikið að ýmsum þeim leiðum, sem till. hafa komið um og rannsaka þarf, og skal ég lauslega telja þær upp hér. Það hefur í fyrsta lagi verið komið með till. um að endurbæta Hellisheiðarveginn, og í rauninni tvöfalt framlag í þeim efnum, hækka veginn upp og gera hann steinsteyptan. Í öðru lagi, eins og flm. minnast á í grg.till., þá eru til l. frá 1932 um að leggja veg gegnum „Þrengslin“ og að leysa málið á þann hátt. Þá er uppi till. um það að endurbæta Þingvallaleiðina með því að leggja veginn neðar. Í fjórða lagi er svo till. um að yfirbyggja alla leiðina frá Lækjarbotnum og austur á Kamba, að því er mér skilst. Í fimmta lagi, þá sá ég í einu blaði nú nýverið um þetta efni, að nefndur var sá möguleiki að bora jarðgöng í gegnum Bláfell. Í sjötta lagi er svo Krýsuvíkurleiðin. Í sjöunda lagi hefur verið rætt um járnbraut, og þá er tekið fram í grg. þessarar till. í áttunda lagi, að það eigi að vera rafknúin járnbraut. Í níunda lagi hefur verið rætt um að leysa málið, ekki með því að leggja veg, heldur með því að nota tæki ofan á snjónum, og er þar um tvær leiðir að velja, að nota vélknúinn sleða eða snjóbíl. Þarna eru komnar tíu leiðir, sem þarf að afla rækilegra upplýsinga um, að minnsta kosti um tækin, hvaða reynsla er fengin fyrir þeim í fólksfleiri löndum.

Og svo er flugleiðin

. Flugleiðin er svo ellefta hugsanlega leiðin, sem minnzt hefur verið á í þessu sambandi. Um þessar tíu, ellefu leiðir, sem allar hafa verið ræddar manna á milli í fullkominni alvöru, eiga nú fimm menn, fjórir tilnefndir af Alþ. og svo vegamálastjóri, sem hefur haft allar þessar till. til úrlausnar um mörg ár, að gera till. um á þrem mánuðum og skila um þær rökstuddu áliti. Ég tel ósennilegt, að nokkur maður leiki sér að þessum hlutum, en menn, sem hafa starfað að alvörumálum hér á Alþingi undanfarin ár, ættu að vita, að þetta er ekkert annað en orðaleikur. Í bezta tilfelli get ég hugsað mér, að það gæti verið búið að gera till. um eina leið eftir þrjá mánuði. Mér kæmi það að minnsta kosti ekki mjög á óvart, að það tæki ekki þrjá mánuði eða þrjú ár, heldur þrjátíu ár, ef það ætti að koma að gagni og allir að vera sammála um ódýrustu, stytztu og öruggustu leiðina. Nú hygg ég, að erfitt sé, þótt fé væri fyrir hendi, að finna þá leið, sem í senn er ódýrust, stytzt og öruggust. Og ég er sannfærður um það, að engin ein leið er til, sem fullnægir öllum þessum skilyrðum, eins og nú standa sakir. Hv. 1. flm. þessarar þáltill. gerði sér samt vonir um, að n. gæti gert skil öllu þessu verkefni á rúmum þremur mánuðum og skilað áliti þegar að þeim tíma liðnum, sem þá væri þannig, að allir nm. væru á eitt sáttir. Og sá, sem eftir till.flm. á að hafa forustu þessa mikilvæga verks, að rannsaka 10 eða 12 leiðir til samgöngubóta austur, sem geta kostað milljónir króna hver leið fyrir sig - og til þeirra rannsókna þarf margvíslegar athuganir, t. d. að athuga snjóalög, hvað kostar að byggja yfir veg eða járnbraut og kannske athuga flugvallastæði, - þá á sá maður, sem hafa skal forustu í þessu máli, að vera vegamálastjóri, maður, sem hefur haft þessi mál í höndum í áratugi og ekki er vitað, að hafi með höndum áætlun um eina einustu leið austur. Meira að segja er það svo um leiðirnar um Þrengslin og um Krýsuvík, að það er ekki vitað, að vegamálastjóri hafi skilað áætlun um þessar leiðir enn sem komið er, sem hann vilji standa við. Hann ætti þó að hafa mestan áhuga fyrir því, þar sem honum er af ríkisvaldinu og Alþingi falið að vera vakandi í þessu efni. Mér er kunnugt um það viðvíkjandi Krýsuvíkurleiðinni, sem hann hefur áætlað að mundi kosta 5 millj. kr. að leggja, að þá vill hann ekki standa við þá áætlun, þegar á herðir. Þegar talað hefur verið um að taka þessa vegarlagningu í ákvæðisvinnu, þá hefur hann látið svo um mælt, að þessi áætlun sé ekki svo nákvæm, að það sé rétt að láta framkvæma verkið í ákvæðisvinnu samkv. þeirri áætlun. Hann býst við, að þessi framkvæmd kosti ekki svo mikið fé, enda er vitað, að frá upphafi hefur hann reynt að torvelda það, að vegarlagningin um Krýsuvík verði framkvæmd. Og svo að ég tali frekar um forustu hans í þessu efni, þá ætti hv. 1. flm.þáltill. að vera því kunnugur, að þegar til hans var leitað af Alþ. um álit um Krýsuvíkurleiðina, þá hélt vegamálastjóri því fram skilyrðislaust eins og heilögum sannleika, að það væri óframkvæmanlegt að leggja þennan veg. Nú veit hvert mannsbarn, án þess að hafa nokkra verkfræðilega þekkingu, að það er ekkert því til fyrirstöðu að leggja veginn. Ekkert frá náttúrunnar hendi er því til fyrirstöðu að framkvæma þessa vegarlagningu, heldur eru það einstakir menn, sem toga í spottann um, að þetta verði ekki gert. Erfiðleikarnir við framkvæmdina á þessu verki eru því aðeins frá mönnum, sem reyna að torvelda hana. Það getur verið, að vegamálastjóri segi, að það sé ekki hægt að leggja veginn þarna vegna þess, að hann sé á móti því og fleiri voldugir menn í þjóðfélaginu séu á móti því. En það er þá náttúrufyrirbrigði út af fyrir sig, sem venjulegir menn reikna ekki með fremur en stormsveipum og öðru slíku, sem geta eyðilagt mannvirki. En menn byggja nú mannvirki fyrir því, þó að það hafi komið fyrir, að stormsveipir og annað hafi skemmt þau eða eyðilagt, og byggja í skörðin, þar sem skemmdir hafa orðið af þeim og öðrum slíkum orsökum. Og slík náttúrufyrirbrigði hafa aldrei ráðið gangi mála og úrslitum um ákvarðanir um framkvæmd á þeim. Ég verð því að segja það, að sú staðreynd, að vegamálastjóri hefur ekki enn lagt fram áætlun um þetta verk, sem hann vill standa við, gefur til kynna, að ekki muni auðið að fá áætlun svo mjög bráðlega um þessa vegarlagningu og ekki á þeim tíma, sem til er tekinn í þessari þáltill. Án þess að ég tortryggi hans góða vilja, þá hefur ekki komið í ljós það mikill áhugi hans fyrir málinu, að maður geti talið frá því sjónarmiði heppilegt að hafa hans forustu í rannsókn málsins, - þar sem það er líka vitað, að hann hefur gert ýmislegt í málinu til þess að torvelda, að þessi leið verði farin, að leggja veginn um Krýsuvík, þrátt fyrir það, að menn, sem kunnugir eru, álíta, að það sé rétta leiðin. Mér er kunnugt um það af viðtölum við þá menn, sem eiga í stríði við að koma vörum yfir Hellisheiði austur, að þeir eru allir á einu máli um það, að lagning Krýsuvíkurvegarins sé sú eina lausn á þessu samgöngumáli, sem hægt sé að framkvæma á næstunni og að haldi gæti komið. Og þó að ég beri mikla virðingu fyrir sérfróðum mönnum, sem sitja á skrifstofum sínum og koma sjaldan út til þess að stríða við samgönguörðugleikana sjálfir, þá treysti ég líka góðum og gegnum mönnum, þó ekki hafi þeir svo kallaða sérþekkingu, en hafa barizt við það bæði dag og nótt að halda samgöngum uppi á leiðinni austur. Enda hefur það sýnt sig, að þeir hafa ekki síður séð úrræði í samgöngumálum okkar heldur en þeir, sem hafa haft verkfræðilega þekkingu. Það er líka þannig, að ég hygg, að það sleifarlag, sem á því hefur verið að halda í horfinu þeim leiðum, sem fyrir eru nú, eftir því sem unnt væri, og það einmitt undir stjórn vegamálastjóra, það bendir ekki til þess frekar, að hann sé sérstaklega sjálfkjörinn af Alþ. til þess að hafa forustu um lausn á þessu máli. Og til þess að menn haldi ekki, að ég fari með fleipur í þessu efni, þá skal ég segja sögu, sem kom fyrir, þegar ég fór síðast yfir heiðina. Vegamálastjóri er búinn að kaupa einhverjar snjóýtur, ég held a. m. k. tvær, en ófullnægjandi eru þær til þess að halda opinni leiðinni austur. Nú ætlaði ég á föstudegi, og mjólkurbílarnir austur yfir Hellisheiði fóru af stað kl. 6 að morgni, og þegar upp á Heiðina kom, ætluðu bílstjórarnir að halda áfram, þótt ófærð væri. Snjóýturnar stóðu þar, en enginn maður sjáanlegur. Urðu bílstjórarnir þá að snúa við, þar sem þeir vissu líka, að bílar, sem voru að stríða við að komast austur um nóttina, urðu úti og mennirnir urðu að snúa við. Þegar mennirnir sneru aftur, var kl. orðin 10 að morgni, en þá fyrst eru mennirnir að koma, sem eiga að sjá um að halda veginum opnum með snjóýtunum. Og nú skyldi maður halda, að það hefði verið fyrsta verk þessara manna, sem stjórna áttu snjóýtunum, að gera eitthvað með þeim til að greiða fyrir bifreiðunum. Nei, þeirra fyrsta verk er að fara í síma, því að þeir mega ekkert gera nema tala fyrst við yfirmann. Bílarnir bíða nú þarna upp frá, sem austur ætla, og mjólkin situr upp á Kárastöðum, sem til bæjarins átti að fara. Eftir langa leit er svo sagt, að vegamálastjóri sé ekki í bænum. Þá er reynt að ná í mann, sem vegamálastjóri hefur að einhverju leyti falið að hafa umsjón með þessu þarna upp frá. Sá maður var þá í Reykjavík. Þá er reynt að ná í skrifstofumann hjá vegamálastjóra. Eftir nokkuð langa leit kemur það svar, að hann finnist ekki. Og þeir, sem eiga að vinna á ýtunum og nú bíða hjá símanum, segjast ekki mega vinna á þessum ýtum, nema hafa áður náð sambandi við vegamálastjóra. En vegamálastjóri finnst ekki, ekki fulltrúi hans og ekki skrifstofumaður hans. Allir þeir bílar, sem ætluðu að fara yfir heiðina þann daginn, urðu að snúa heim, bæði bílarnir úr Reykjavík og mjólkurbílarnir að austan. - Þegar ég fór að segja þeim þessa sögu, sem sjá um flutninga yfir heiðina, sögðu þeir: Þetta er ekkert nýtt; svona er stjórnin á þessu í hvert einasta skipti. - Og ég segi fyrir mig, að þeirri stjórn á opinberum framkvæmdum, sem lýsir sér á þennan hátt, þegar við er að etja þá örðugleika, sem ég nú hef lýst, á flutningunum austur, treysti ég heldur illa til þess að rannsaka, og það á stuttum tíma, hvað gera ber í samgöngumálunum milli Reykjavíkur og Suðurlandsundirlendisins, og gera það vel. Og búendur á Suðurlandsundirlendinu eru búnir að fá nóg af slíkri forsjá sem þeirri, er ég nú hef lýst, þó að ekki sé, eins og þó lagt er til í þessari þáltill., að sú rannsókn, sem þáltill. gerir ráð fyrir, sé ákveðin undir slíkri forustu og slíku verklagi, sem komið hefur á daginn undir þeirri forustu. Þeir geta varla vænzt svo mikillar einingar og samhugar, að undir slíkri forustu verði í þessari fyrirhuguðu n. komizt að samkomulagi á einum 3 mánuðum í þessu efni, því að það er hreint ekkert annað en orðaleikur að gera ráð fyrir slíku, það veit hver einasti maður. Þá segir í grg. þessarar þáltill., með leyfi forseta: „Æskilegast hefði verið, að nú þegar hefði verið ákveðin fjárhæð til framkvæmda vegabótunum á næsta sumri, en slíkt er varla gerlegt, eins og á stendur. Hitt verður að hafa hugfast, að á júníþinginu verður fé að veitast þegar í stað....“ Búizt er við því, að júní-þingið verði ekki nema nokkra daga. Og ég sé ekki, hvað er mætara að veita fé til þessara framkvæmda á þeim þinghluta heldur en nú þegar á þessum þinghluta. Þessi ummæli gefa því aðeins til kynna, að það sé a. m. k. einhver vilji fyrir því að draga á langinn að veita fé til þessara framkvæmda, sem allir vita þó, að eru bráðnauðsynlegar og að bráðnauðsynlegt er að leggja hina mestu áherzlu á, að verði gerðar sem fyrst. Það er rætt um það í sambandi við þáltill., sem ég ásamt nokkrum hv.þm. öðrum hef flutt um framlag til Krýsuvíkurvegarins, að slík rannsókn eins og hér er um að ræða þurfi að fara fram áður. En til hvers? Hv. flm. þessarar þáltill. lýsir því yfir, að hann geti verið með þeirri þáltill. um Krýsuvíkurveginn, sem ég hef flutt með fleirum. Og það er vitað, að hv.þm., sem eru á því máli um að leysa þetta mál, geta verið með Krýsuvíkurleiðinni, hvað sem þessari þáltill. líður, sem hér liggur fyrir nú til umr. Hvers vegna? Vegna þess, að það er búið að leggja einn þriðja hluta vegarins Krýsuvíkurleiðina og að hann verður allur lagður, hvenær svo sem það verður gert. Það er ekki nema að eyða tíma og fé að vera að moka snjó á heiðum, sem vegur austur liggur um, en leggja ekki veginn heldur um Krýsuvíkurleiðina, sem er oftast fær snjóa vegna. En til dæmis um það, hversu peningum er fleygt til ónýtis með því að moka heiðina og halda sig við að fara hana, hvernig sem snjóalög eru, má benda á, að í fyrsta lagi eru menn hafðir við snjóýturnar, sem þó oft standa óhreyfðar, þegar virðist að ætti að nota þær, á meðan haldið er við þessa leið. Svo eru í öðru lagi bílarnir, sem daglega eru brotnir í þessum flutningum í ófærðinni. Þá er í þriðja lagi talað um að hafa traktora uppi á heiði til þess að draga sleða. - Hve lengi ætla ráðamenn þjóðarinnar að láta fleygja þannig daglega tugþúsundum króna í verk og framkvæmdir, sem koma að engu gagni fyrir framtíðina, þegar menn jafnframt vita, að fyrir hendi er leið til samgöngubóta milli Reykjavíkur og Suðurlandsundirlendisins, sem verið er að framkvæma og verður framkvæmd, sem leysir þetta samgönguvandamál að langmestu leyti? Mér þykir það einkennileg ráðsmennska að láta ekki fullgera þessa vegarlagningu sem fyrst. Og ég er sannfærður um, að enginn einstaklingur, sem ætti yfir þessu að ráða og ætti við það að gæta sinna eigin hagsmuna, mundi sýna slíka ráðsmennsku. Hv. 1. flm. þessarar þáltill. talaði um það, að þessi till. ætti ekki að verða til skemmda fyrir Krýsuvíkurvegarlagninguna, það væri hreinasta fjarstæða, að hún væri hugsuð á þann veg. Hvað sem er um það, þá er það víst, að hv.flm. þessarar þáltill. hafa ekki fengizt til að standa að og fylgja á þinginu framlagi til Krýsuvíkurvegarins. Og fyrst eftir að till. um framlag til Krýsuvíkurvegarins er komin fram nú á þ., þá koma þeir með þessa þáltill., sem hér liggur fyrir. Og ef þessi till., sem hér liggur fyrir, er skilin á bezta veg, þá er það þó a. m. k. víst, að hún vill slá á frest framlagi til Krýsuvíkurvegarins, þangað til búið er að rannsaka þetta. Og það er víst, að hún verður til þess að fleyga mjög fylgið við till. um framlagið til Krýsuvíkurvegarins, með því að fá menn til fylgis við það að slá á frest að leggja fram fé til Krýsuvíkurvegarins með því að leggja til, að nú verði kosin nefnd í málið til rannsóknar, - þó að milliþn. hafi starfað að þessu og ekkert hafi verið gert eins og sú n. hefur lagt til, - eins og hv.flm. líka segja í grg. þessarar þáltill., með leyfi hæstv. forseta: „Þannig samþykkti þingið nú fyrir fáum missirum tillögu um að fela ríkisstjórninni að láta rannsaka vegarstæði austur í sveitir, þar sem valin yrði hin skemmsta og öruggasta leið til nota á öllum árstíðum. Eigi verður séð, að neitt hafi verið gert til að fylgja þeirri ályktun eftir.“ Hver trygging er nú fyrir því, að þessari ályktun, sem hér liggur fyrir, ef samþ. verður, verði fremur framfylgt? Enn fremur stendur í grg. þessarar þáltill., sem hér liggur fyrir: „Nú hefur Alþingi á síðasta hausti samþykkt ályktun, er margir þingmenn fluttu, um undirbúning steinsteypuvegar austur um Hellisheiði með breyttu vegarstæði, þar sem þurfa þætti. Eru áhrif þeirrar samþykktar enn ókunn.“ Hér lýsa hv.flm. tveimur samþykktum, sem gerðar hafa verið um þetta efni á Alþ. Og þeir lýsa jafnframt yfir því alveg eindregið, að ekkert hafi verið gert til þess að framfylgja þessum samþykktum. Er þá ekki tími til þess kominn fyrir hið háa Alþ. að láta framfylgja samþykktum þeim, sem það sjálft hefur gert? Það hefur verið samþ. að leggja veg um Krýsuvík, og fé hefur verið lagt fram til þess vegar í þrjú undanfarin ár, en ekkert hefur verið unnið. Það þarf þó ekki að búast við því, að verkamenn fáist síður til þess að vinna í þessum vegi heldur en annars staðar. Þvert á móti hygg ég, að verkamenn hér í Reykjavík og Hafnarfirði mundu fremur en annars staðar vilja vinna í vegagerð í Krýsuvíkurveginum, vegna þess öryggis, sem þeir fá með því. En það hefur verið vanrækt í þrjú undanfarin ár að láta vinna nokkurt handtak í þessum vegi. Mér virðist nú einmitt, að sú aðferð, sem höfð hefur verið á þessu máli undanfarið, bendi til þess, að hæstv.Alþ. geti ekki látið sitja við ályktanir einar um þetta efni, heldur verði það að segja: Hér er fé fyrir hendi, og þetta skal framkvæmt. - Það er búið að ganga nógu lengi í strefi að fá lausn í þessum efnum, eins og rækilega er sýnt í greinargerð þessarar þáltill., sem hér liggur fyrir, sem ég hef nokkuð lesið upp úr, þannig að það er frá mínu sjónarmiði mjög varhugavert fyrir þá, sem áhuga hafa á málinu, að tefja fyrir því með því að samþ. nú þessa þáltill., þar sem hæstv.Alþ. er þegar búið að samþ., að þetta verk skuli framkvæmt. Hvort sem einhver rannsókn fer fram um það á 3 mánuðum, 3 árum eða 30 árum, þá er Alþ. búið að samþ. að leggja veg um Krýsuvíkurleiðina. Og það er mál þeirra, sem eiga nú í mestu stríði við flutninga á þessum leiðum austur, að það sé mjög mikil bót og lausn á samgönguörðugleikunum, ef Krýsuvíkurvegurinn verður lagður. Og nú er komið mál fyrir hæstv.Alþ. að skera úr um það, að þeim töfum sé ekki haldið uppi lengur, sem hafa verið á því máli, heldur verði unnið að framkvæmd þessarar vegarlagningar og ekki sé átt á hættu, vegna þeirra torfærna og erfiðleika um flutninga, sem nú er við að etja, að fleygt verði hundruðum þús. kr. á ári í ekki neitt, eins og gert hefur verið undanfarið. - Ég hygg líka, að það sé mála sannast, að þeir, sem mest hafa átt að etja við erfiðleika í ferðalögum og flutningum á leiðinni austur undanfarið, séu nú orðnir meira og meira sammála um það, að það verði tvímælalaust, og það nú sem fyrst, að koma Krýsuvíkurleiðinni á sem samgönguleið, og það sé sú leið, sem verði að leggja veg um, hvað sem það kostar, á næstu árum. Það hafa sumir, eins og hv.flm. þessarar þáltill., verið í vafa um það, en mér er kunnugt um, að margir menn á Suðurlandi, sem hafa á undanförnum árum verið svipaðrar skoðunar um þetta efni og hv.flm. þessarar þáltill. eru nú, þeir eru nú ákveðnir í að álíta, að Krýsuvíkurleiðin eigi að koma sem fyrst, - og hv. 1. flm. þessarar þáltill. ætti að kynna sér, hvort ég segi hér of mikið. Það er að mínum dómi mjög svo hæpin hagfræði af ríkisins hálfu að halda áfram á sömu braut eins og gert hefur verið undanfarið, að fleygja stórfé í tilraunir til þess að leysa úr samgönguvandræðunum, eins og gert hefur verið árlega í sambandi við þann heiðarveg, sem farinn hefur verið austur, og síðan eyða miklu fé í rannsóknir og aftur rannsóknir ár eftir ár, eins og gert hefur verið undanfarið í sambandi við þetta mál. Ég hygg, að þau vinnubrögð verði áreiðanlega eins dýr, jafnvel í byrjun, eins og að leggja þegar hönd að verkinu og leysa það á þann hátt, sem allir, sem til þekkja og kunnugastir eru málinu, álíta réttast vera. Það kák, sem hefur verið viðhaft í þessu máli, verður þjóðinni margfalt dýrara, þegar stundir líða, heldur en að ganga beint til verks. Og einhvern tíma kemur að því, að menn verða við völd hér í landinu, sem láta leggja veginn um Krýsuvíkurleiðina.