Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Menntamálaráðherra (Ólafur G. Einarsson) : Herra forseti. Það voru aðeins örfá atriði sem ég taldi mig þurfa að nefna í framhaldi af því sem sagt var hér á fundi í gær. Í fyrsta lagi var spurt hér hvernig lagatexti gæti orðið sem tryggði þá hefð sem hefur verið hér í þinginu um 20 ára skeið varðandi aðild stjórnarandstöðu að stjórn þingsins. Mér sýnist að sá texti sem hér er settur í raun og veru tryggi hefðina, þ.e. það er orðið þá lögfest að stjórnarandstaðan á hlutdeild í forsætisnefndinni, en ef menn eru að tala um það að 1. varaforseti komi frá stjórnarandstöðu, þá eru aðeins tvær leiðir til þess að tryggja það. Það er annaðhvort að setja það í lagatexta eða að menn bindist fastmælum um að semja svo að 1. varaforseti komi frá stjórnarandstöðu. Ég sé satt að segja ekki aðra leið ef við ætlum að hafa listakosningu heldur en það verði að treysta á samkomulag um slíkt. Annað getur ekki tryggt það. Það að þingflokkar tilnefni eftir einhverri lágmarksstærð og ef við gefum okkur þá fjölda þeirra sem í forsætisnefnd skulu sitja þá veitir það auðvitað alls enga tryggingu fyrir minnstu þingflokkana að þeir fái aðild að stjórn þingsins. Samningur getur hins vegar gert það þannig að ég sé ekki annað en sú leið sem þarna hefur verið valin sé sú eðlilegasta og það verði eins og ég segi að treysta á það að samningar verði með mönnum um það hvernig forsætisnefndin verði skipuð. Hv. þm. Svavar Gestsson nefndi þá hugmynd sem komið hefur fram bæði hjá honum og öðrum, og ég hef nefnt hana þar á meðal, að formenn fastanefnda þingsins komi líka úr hópi stjórnarandstæðinga og ég hef ekkert breytt um skoðun að því leyti. Ég tel að það yrði til bóta við stjórn þingsins yfirleitt að það færi eftir styrkleika flokka hvort þeir fengju aðild að formennsku í nefndum eða ekki. Ég hef hins vegar skilið það svo án þess að á það hafi reynt í atkvæðagreiðslu að það sé tæpast meiri hluti fyrir slíkri skipan núna, en ég er alveg tilbúinn að láta reyna á það. Eins og ég segi hef ég ekki breytt um skoðun að þessu leyti. Ég held að það mundu verða ábyrgari vinnubrögð í þinginu ef svona væri gert. Þetta þekkjum við hér víða í nágrannaþingum og við eigum að hætta að reikna með því að menn verði með einhvern stráksskap í störfum þingsins ef þeir eru í stjórnarandstöðu og svo vill til að þeir fá formennsku í einhverri þingnefnd. Við þurfum að láta af slíku. Það var talað hér lítillega um það sem ég hafði nefnt varðandi 49. gr., að afnumin yrði heimildin til þess að óska skriflegra svara. Aðeins til að fyrirbyggja misskilning þá byggist mín afstaða ekki á því að mér finnist skrifleg svör við fyrirspurnum ekki koma til greina. Það er alls ekki þannig. Mér finnst bara reynslan vera sú að þingið geti varla unað við það að þurfa að sæta duttlungum einstaks þingmanns eða einstakra þingmanna við að svara fyrirspurnum sem svona koma fram, misjafnlega gáfulegum, og ég tel þess vegna miklu heppilegra að binda þetta við skýrslur þar sem þarf fleiri þingmenn til til þess að fá skriflega skýrslu eða skriflegt svar við fyrirspurn. Ég er ekki að binda mig við það sem nú er í þingsköpum að krafist sé níu þingmanna til þess að fá svar við slíku. Það má vel hugsa sér að það þurfi færri til, fimm eða sjö svo að ég nefni bara einhverja tölu. Aðeins eitt til viðbótar sem kom hér frekar fram. Það var varðandi hvenær á að kjósa og var svona í framhaldi af umræðunum sem urðu hér á síðasta þingi og jafnvel var spurt um skoðun ríkisstjórnarinnar. Ég tek það fram að ég svara ekki fyrir ríkisstjórnina vegna þess að þetta hefur ekkert verið rætt þar og ég skil satt að segja ekki hvers vegna er verið að spyrja um skoðun ríkisstjórnarinnar á þessu máli. Hér er það Alþingi sem er að setja sínar reglur og ríkisstjórnin er þar ekkert rétthærri sem hópur manna heldur en hver annar hópur hér í þinginu. Menn tala þar sem þingmenn og ég get lýst minni skoðun. Hún er alveg ljós. Ég tel að það eigi að breyta ákvæðunum í núgildandi kosningalögum sem segja að það eigi að kjósa annan laugardag í maí, það eigi hreinlega að nema þau ákvæði brott. Þau hafa ekkert að gera, þau hafa enga þýðingu. Meðan við höfum þingrofsréttinn og getum stytt kjörtímabilið þegar þinginu svo sýnist, þá er þetta ákvæði, sýnist mér, alveg tilgangslaust og má falla brott. 15. gr. stjórnarskrárfrv. sem við erum hér að ræða tekur hins vegar af öll tvímæli um það hvenær á að kjósa. Ég skal lesa greinina, með leyfi forseta: ,,Reglulegar alþingiskosningar skulu fara fram eigi síðar en við lok kjörtímabils.`` --- og kjörtímabilið er fjögur ár. Og síðan kemur í síðari málslið: ,,Upphaf og lok kjörtímabils miðast við sama vikudag í mánuði, talið frá mánaðamótum.`` Þetta þýðir með öðrum orðum það að kjörtímabilið þarf ekkert endilega að vera alltaf að stytta eins og var verið að gera núna síðast með ákvörðun um kjördag 20. apríl. Ef farið hefði verið eftir þeirri, ja, við skulum segja reglu sem komið var á 1987 þegar kosið var í sömu vikunni en tveimur dögum eftir að fjögurra ára kjörtímabilið rann út, þá hefðum við átt að kjósa 27. En ef við ætlum að fara eftir þessu sem ákveðið var síðast, að kjósa 20., þá væri hætta á því að það væri alltaf verið að stytta kjörtímabilið. Þessi ákvæði í 15. gr. taka af öll tvímæli um það að það er heimilt að kjósa sem sagt í sömu vikunni, á sama vikudag í mánuði talið frá mánaðamótum. Þetta sýnist mér að dugi til þess að koma í veg fyrir hliðstæðar deilur og hafa komið upp hér áður, bæði 1987 og að nokkru leyti nú á síðasta þingi. Svona einfalt sýnist mér þetta vera. Og ég segi enn og aftur að ákvæðið í kosningalögum um kjördag annan laugardag í maí er alveg tilgangslaust meðan við höfum heimildina til þess að rjúfa þing. Við getum komið okkur inn á þennan dag öðru hverju en við getum ekki sett neina tryggingu fyrir því að svo verði um alla framtíð. Þetta er meginmálið varðandi þetta atriði og ég held að það sé ekki fleira sem ég tel ástæðu til að nefna hér.

Halldór Ásgrímsson : Herra forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir þetta svar sem hann hefur gefið okkur að því er varðar kosningar sem næst verða. Það liggur alveg ljóst fyrir að kjörtímabilið er fjögur ár. Honum þótti það undarlegt að við skyldum vera að spyrja hv. ríkisstjórn um þetta mál. Það er nú ekkert undarlegt vegna þess að þingrofsrétturinn er í höndum forsætisráðherra landsins og þar af leiðandi verðum við hv. þm. að ganga út frá því að kjörtímabilið verði fjögur ár nema annað verði ákveðið. Og þá liggur það alveg ljóst fyrir að næstu kosningar verða í apríl. Ég hef ekki nákvæmlega mánaðardaginn, ég gæti trúað að það væri 15. apríl 1995 sem mér sýnist að muni vera þriðji laugardagur í apríl, en 1. apríl mun þá hugsanlega vera laugardagur. Þetta er nú ekki flóknara en það. Það er mikilvægt að gera það upp við sig: Er það hugmynd manna að stefna að því að hér verði almennt vetrarkosningar? Ef á að komast fram hjá því þá verður að rjúfa þing áður. Mér finnst ekki vera hægt að ganga út frá því að það sé almenn regla að þing verði rofið þannig að kjörtímabilið sé styttra. Það hlýtur að vera hin almenna afstaða að hér sé stöðugt stjórnarfar og kjörtímabil séu sem heilust og ég vænti þess að hæstv. núv. ríkisstjórn hafi þá skoðun. Það væri a.m.k. fróðlegt að vita hvort einhver önnur skoðun er þar uppi á borðinu. Þetta var það sem við sáum margir fyrir sl. vetur og þess vegna vorum við þeirrar skoðunar að það væri eðlilegt að vilja kosningalaganna sem sett voru fyrir kosningarnar 1987 væri framfylgt, en þá voru sett lög hér í þinginu, og um það full samstaða, að kosningadagur væri annar laugardagur í maí. Þá var enginn ágreiningur um það. Og það var skoðun okkar margra að það væri rétt að kosningar færu fram 11. maí eða annan laugardag í maí á árinu 1991. Á það var ekki fallist af Sjálfstfl. og við vildum skapa samstöðu um þetta mál. Hæstv. menntmrh. hélt því fram að þá hefði verið um að ræða frjálslega umgengni við stjórnarskrána. Hæstv. samgrh. og landbrh. hélt því beinlínis fram að hér væri um brot á stjórnarskránni að ræða. Hins vegar studdum við skoðanir okkar við ummæli sem hafa fallið hér á Alþingi, m.a. hjá Ólafi heitnum Jóhannessyni og jafnframt umræðum sem hér urðu 1969 eða 1971 í dómsmálaráðherratíð Auðar Auðuns þannig að það var ekki um neina frjálslega umgengni við stjórnarskrána að ræða ef kosningar hefðu átt sér stað 11. maí. En ég skil hæstv. menntmrh. þannig að að öllu óbreyttu þyki honum eðlilegt að kosningar verði næst í aprílmánuði þegar færð er víða slæm og allra veðra er von. Ég er ekki með þessum orðum að segja það að ekki geti komið til þess að hér verði vetrarkosningar. Við verðum í sjálfu sér ávallt að vera tilbúin til þess að ganga til kosninga á hvaða tíma sem er, en það er mikilvægt að það sé uppi einhver almennur vilji um það hvenær reglubundnar kosningar eigi að fara fram. En ég skildi hæstv. menntmrh. þannig að hann teldi það algjörlega óþarft og þar með er hann að lýsa yfir annarri skoðun en kom fram hér í þeirri samstöðu sem skapaðist í þinginu 1987. Hér hefur nokkuð verið talað um húsnæðismál þingsins. Það var ekki mín ætlan að fara að gera það að miklu umræðuefni hér en það verður ekki hjá því komist að ræða þau mál hér á Alþingi og er mikilvægt að það skapist sem best samstaða um þau mál. Það hlýtur að vera almennur vilji okkar sem hér störfum að leysa þau mál með sem minnstum kostnaði og þótt þingmenn hafi orðið varir við það að bærilega sé búið að þingmönnum, sem ég get út af fyrir sig tekið undir, þá er þingið að hluta til með leiguhúsnæði hér í ýmsum húsum í kring og sum húsin eru svo léleg að það er nú vart annað hægt en að gera ráð fyrir því að þau verði rifin. Hins vegar má alveg eins búast við því að einhverjum detti í huga að friða þau og þingið verði skikkað til að halda þeim við. Annað eins hefur nú gerst. Það eru ekki margir möguleikar í þessari stöðu. Það var uppi sá möguleiki að byggja hér stórt og glæsilegt hús sem kostaði mikið fjármagn en ég tel vera úr sögunni, ekki aðeins vegna þess hversu mikið það kostar, heldur líka hversu þröngt er um það. Hins vegar var það vilji hér á Alþingi og metnaður þingsins að ráðast í þá byggingu á sínum tíma og við studdum margir þáverandi forseta þingsins til þeirrar ráðagerðar. Ég gerði það m.a. en ég hef algjörlega breytt um skoðun í þeim efnum eftir að ég hef séð þessa stórbyggingu hér við endann á Tjörninni, þannig að ég styð ekki lengur slíka ráðagerð. Þá er það fyrst og fremst spurningin hvort hægt er að nýta einhver af þeim húsum sem hér eru í grenndinni, hvort sem það er Hótel Borg eða hús Pósts og síma, eða einhver önnur hús með snyrtilegum tengingum, og í þetta þarf að fást niðurstaða. Það var komin sú niðurstaða hjá forsetum Alþingis á sínum tíma að það væri heppilegt að kaupa Hótel Borg enda var það hús til sölu. Ég tel það algjörlega óeðlilegt að um það leyti sem á að fara að ganga frá slíkum kaupum skuli Reykjavíkurborg koma í öllu sínu veldi og kaupa húsið fyrir framan nefið á forsetum Alþingis og segja með því: Við viljum ekki hafa neitt Alþingi inni í þessu húsi, það kemur ekki til mála, við viljum hafa ,,restaurant`` --- veitingahús og við ætlum að sjá til þess með okkar miklu peningum að þarna verði veitingahús. Þarna er náttúrlega verið að hafa áhrif á markaðinn og ráðast inn á hann og hafa þar óeðlileg afskipti. Auðvitað er það móðgun við Alþingi Íslendinga að koma fram með þessum hætti að segja því beinlínis: Þið hafið ekkert þangað að gera vegna þess að við viljum hafa þarna ,,restaurant``. Ég þakka hins vegar hæstv. menntmrh. fyrir það að lýsa yfir vilja til að taka upp þetta mál á nýjan leik og hann þekkir það betur en margur annar. Ég er ekki að segja að það sé eina lausnin í þessu máli, en það er mikilvægt að fá fram niðurstöðu í því þannig að menn viti að hverju er stefnt. Það þarf að marka stefnu í þessu máli og forsetum þingsins hefur ekki lánast að gera það. Ég er ekki þar með að segja að það eigi að leysa það allt í einu vetfangi. En ég vænti þess að um þetta geti verið sem best samstaða og það sé hægt að koma á eðlilegu samstarfi og eðlilegum samskiptum við yfirstjórn höfuðborgarinnar um þetta mikla mál. Ég vil jafnframt þakka þær undirtektir sem sú hugmynd hefur fengið að það verði athugað hvort ekki sé rétt að kjósa Ríkisendurskoðun sérstaka yfirstjórn. Ég lít svo á að fyrir því sé allmikill vilji og það muni verða tekið til athugunar í þeirri nefnd sem fær þessi mál til umfjöllunar. Ég vildi aðeins koma inn á kosningu forsetanna. Ég skil það svo að fyrir því sé fullur vilji og samstaða hér á Alþingi að það sé eðlilegt að bæði stjórn og stjórnarandstaða á hverjum tíma komi að yfirstjórn þingsins. Það er jafnframt samstaða um það að það sé eðlilegt að forseti þingsins komi úr röðum stjórnarliða á hverjum tíma og það sé þeirra að útnefna hann. Um þetta eru engar deilur. En það þarf að finna form fyrir því með hvaða hætti þessi skipting sé eðlileg, alveg án tillits til þess hvernig staða er á Alþingi nú. Það er út af fyrir sig kostur að margir þeir sem nú fylgja ríkisstjórn voru áður í stjórnarandstöðu, þeir sem áður fylgdu ríkisstjórn eru nú í stjórnarandstöðu og því ætti á þessum tímamótum á margan hátt að vera betra að finna skipan sem mætti teljast eðlileg í þessu efni til langrar framtíðar. Ég tel það mjög mikilvægt að stjórnarandstaðan á hverjum tíma hafi fulla aðild að stjórn þingsins og það sé gert með þeim hætti að a.m.k. sem flestir þingflokkar geti komið þar að. Ef á að kjósa forsetana hlutfallskosningu og finna rétta skiptingu milli stjórnarliða annars vegar og stjórnarandstöðu hins vegar þá verður ekki hjá því komist að taka tillit til kosningar aðalforseta. Og ef ekki er hægt að finna neina aðra leið í þessu sé ég ekki að annað sé hægt en að aðalforseti sé þá fyrsti maður á þeim lista sem flest fær atkvæði, þótt ég geti tekið undir það að ég vildi gjarnan fremur að aðalforseti þingsins væri kosinn sérstakri kosningu. En ég tel þetta ekki fullnægjandi með þeim hætti sem nú er í frv. og tel nauðsynlegt að það verði rætt frekar og reynt að finna þar farsæla leið því ég lít svo á að um þetta sé í sjálfu sér enginn ágreiningur. Hér hefur verið komið inn á það hvort ekki sé rétt að formenn fastanefnda komi að einhverju leyti frá stjórnarandstöðu. Ég tel mjög athugandi að svo sé gert. Ég er alveg viss um að það hvetur til ábyrgari starfa á Alþingi en setur vissulega skyldur á herðar stjórnarandstöðu á hverjum tíma. Það eru sjálfsagt margir þeirrar skoðunar að það sé mjög eftirsóknarvert. Ég teldi það mjög til bóta að koma einhverri slíkri skipan á þannig að stjórnarandstaðan á hverjum tíma færi með formennsku í einhverjum nefndum, ég er ekki endilega að tala um utanrmn., sem er nú virðulegasta nefnd þingsins, en það kæmi vissulega til greina, sérstaklega um þessar mundir. Að öðru leyti ætla ég ekki að gera hér að umræðuefni mörg atriði. Ég vildi þó aðeins koma hér að 23. gr. vegna þess að hér hefur verið talað almennt um þingskapalögin, sem ég hafði ekki ætlað mér, en þar segir um 1. umr. að það sé hægt að vísa máli til nefndar á hverju stigi þess og sé það gert áður en umræðu er lokið þá skal henni frestað. Ég er alveg sammála þessu en ég tel að það sé nauðsynlegt að kveða á um það hvenær og með hvaða hætti hægt sé að vísa máli til nefndar áður en 1. umr. er lokið. Hver getur farið fram á það? Getur hver einstakur þingmaður farið fram á það? Getur ráðherra gert það eða getur ákveðinn hluti þingsins lagt fram slíka beiðni í mikilvægum málum? Mér finnst þetta ekki alveg nógu ljóst og það gæti skapað deilur. Síðan stendur hér, sem ég tel vera mjög til bóta, í 25. gr.: ,,Til efnahags- og viðskiptanefndar vísar fjárlaganefnd þeim köflum frv. til lánsfjárlaga er fjalla um skatta- og efnahagsmál og tekjuhlið fjárlagafrv.`` Ég tel að þetta muni skapa betri vinnubrögð í þinginu en hins vegar er ég þeirrar skoðunar að það eigi að vísa lánsfjárlagafrv. til þessarar nefndar, þeim köflum sem fjalla um skatta- og efnahagsmál. Ég hefði haldið að a.m.k. allir kaflarnir fjalli að einhverju leyti um efnahagsmál, sem er mjög víðtækt hugtak, og tel eðlilegt að frv. í heild sé vísað til þeirrar nefndar, því í sannleika sagt, og það vita allir sem hér eru, að fjvn. hefur ekki nægilegan tíma og nægjanlegt svigrúm til þess að fjalla með viðeigandi hætti um lánsfjárlög og um tekjuhlið fjárlaganna. Fjvn. hefur ekki gert það með þeim hætti sem hefði átt að gerast hér en ég tel að með þessu sé verið að tryggja að fjallað sé um tekjuhlið fjárlaganna með viðeigandi hætti hér í þinginu, sem hefur ekki verið gert nægilega vel, a.m.k. þann tíma sem ég hef verið hér. Herra forseti. Ég ætla ekki að gera þetta mál að frekara umræðuefni hér, ég vænti þess að við getum átt um það gott samstarf í nefnd og skapað góða samstöðu um það. Það er mjög mikilvægt og væri slæmt að um það væru einhverjar deilur í framtíðinni, því það erum ekki aðeins við sem hér erum sem þurfum að starfa við þessa löggjöf, heldur væntanlega þeir sem hingað eiga leið á Alþingi og munu sitja hér í framtíðinni.

Kristín Einarsdóttir : Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu mikið, það er aðeins eitt atriði sem mig langaði að benda á sem ég er mjög óánægð með í frv. um þingsköp Alþingis sem mér láðist að geta um í fyrri ræðu minni. Það er 64. gr. frv. Eins og hún lítur út núna er hægt að samþykkja á Alþingi bæði lög og ályktanir með því að aðeins einn þingmaður segi já ef allir hinir sitja hjá. Þetta þykir mér ekki nógu gott. Ég tel að þetta geti ekki gengið. Ég minntist reyndar aðeins á þetta á fundum okkar þar sem ég var við undirbúning þessa máls í nefnd sem undirbjó þetta frv. og þá þótti eðlilegt að ákvæðið væri svona. Ég tel að breytingin eins og hún lítur út, það er 45. gr. gildandi þingskapalaga þar sem segir: ,,Engin ályktun er lögmæt nema meira en helmingur fundarmanna, þeirra sem atkvæðisbærir eru, greiði atkvæði með henni.`` En í frv. segir: ,,Engin ályktun er lögmæt nema meira en helmingur fundarmanna, þeirra sem atkvæði greiða, greiði atkvæði með henni.`` Þá er gert ráð fyrir að allir greiði atkvæði með rafeindabúnaði, og það sé eins og nafnakall í raun. Það þýðir að ef allir nema einn sitja hjá er hægt að samþykkja bæði lagafrv. og þáltill. Ég tel að þetta sé ekki eðlilegt og vildi vekja athygli á þessu við þessa umræðu þar sem farið verður að vinna við þetta í nefnd og vil óska að þingmenn, aðrir en einungis þeir sem eru í nefndinni, tjái sig um þetta atriði þar sem það hlaut ekki hljómgrunn þegar ég vakti athygli á þessu í nefndinni sem undirbjó þetta frv.

Salome Þorkelsdóttir : Hæstv. forseti. Mér láðist að nefna það við umræður um þetta mál í gær vegna þess hvernig umræðu lauk og ég fór eiginlega að ósk forseta úr ræðustóli fyrr en ég hafði ætlað mér, en það voru orð hv. 1. þm. Austurl. þegar honum varð tíðrætt um húsakost Alþingis og kaup á Hótel Borg sem ég ætla ekki að fara að rifja upp frekar. En hann beindi því til ríkisstjórnarinnar eða ráðherra hennar að þeir beiti sér fyrir því að kaupa Hótel Borg eða annað húsnæði. Ég ætlaði aðeins að benda hv. þm. á að það er ekki í verkahring ráðherra að hafa forgöngu um húsakaup Alþingis heldur eru það forsetar þingsins sem hafa það á sinni verkefnaskrá. En að sjálfsögðu er það af hinu góða að hafa stuðning ráðherra sem annarra hv. þm. sem að sjálfsögðu hljóta alltaf að koma að því máli þegar þar að kemur.

Svavar Gestsson : Herra forseti. Það eru fáein atriði sem mig langaði til að nefna hér í framhaldi af þeim umræðum sem fram hafa farið og finnst æskilegt að koma á framfæri áður en málið fer til nefndar. Ég ætla þá fyrst að víkja að því síðasta sem hv. 2. þm. Reykn. drap á varðandi kaup á Hótel Borg og þau ummæli hv. 1. þm. Austurl. að ráðherrar gætu hjálpað þar til og kannski haft úrslitaáhrif. Þannig vill til að einn af ráðherrum ríkisstjórnarinnar, sem ég veit að ég þarf ekki að nefna fyrir hv. þm., er einn af eigendum Hótels Borgar þannig að það gæti verið gott að eiga þar innhlaup í samningaviðræðum, t.d. ef forsrh. ákvæði að ræða málin við borgarstjórann í Reykjavík, þó sá síðarnefndi sé í fríi eins og kunnugt er út júnímánuð, þá gæti það komið sér vel að þar eru góð og glögg tengsl á milli eins og kunnugt er. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir þá yfirlýsingu sem fram kom frá honum um það að hann teldi vel koma til athugunar að ræða frekar um kaup á húsinu Hótel Borg. En aðeins varðandi þingsköpin er tvennt sem ég vildi nefna. Í fyrsta lagi þetta mál í sambandi við forsetana sem vefst dálítið fyrir okkur. Í rauninni eru þar þrjár leiðir til. Fyrsta leiðin er sú að kjósa alla af lista og við höfum lýst því yfir mörg hér að það sé gallað að ýmsu leyti að fara þá leið, en það er hægt að gera það. Önnur leið er sú að kjósa eftir tilnefningu fjögurra stærstu flokkanna annarra en þeirra sem fengið hafa aðalforseta. Þetta er þannig í danska þinginu að þessir flokkar tilnefna og síðan er tilnefningin borin undir atkvæði þannig að tilnefningin gildir ekki endanlega heldur er hún borin undir atkvæði samkvæmt þeim reglum sem þar eru í gildi og það held ég að hafi gefist alveg sæmilega. Í þriðja lagi er auðvitað sá möguleiki, ef mönnum tekst ekki að koma þessu sæmilega í orð, að það verði gert samkomulag á milli þeirra flokka sem nú sitja á Alþingi um stefnu í þessu efni, eins og hæstv. menntmrh. drap á. Það samkomulag gæti auðvitað líka gilt um formenn í nefndum. Ég vil því orða þann möguleika áður en þessi mál fara til nefnda og verða þar formlega afgreidd í lagatexta, hvort það er ekki hugsanlegur hlutur að flokkarnir reyni að koma sér saman um samkomulag, almenna prinsippyfirlýsingu um þessi mál sem lúta að samskiptum stjórnar og stjórnarandstöðu. Þessu vildi ég koma á framfæri, herra forseti, áður en málin fara svo til nefnda, en vil að öðru leyti þakka fyrir þessa umræðu sem mér finnst hafa skýrt þessi mál mjög mikið. Skiptir mjög miklu máli að hafa heyrt þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá hæstv. menntmrh. sem hefur sýnt mikinn skilning á þeim athugasemdum sem birst hafa frá einstökum þingmönnum stjórnarandstöðunnar.

Stefán Guðmundsson (um þingsköp) : Hæstv. forseti. Umræða hefur verið nokkuð sérkennileg í gær og í dag. Ég hélt bæði í gær og í dag að hér væri aðeins eitt mál á dagskrá sem er frv. til stjórnarskipunarlaga um breyting á stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. Ég hef haldið það, a.m.k. er á þeirri dagskrá sem ég hef fengið í hendur það eitt mál á dagskrá. Hins vegar hefur mestur tími þeirra sem hér hafa verið í ræðustól farið í það að ræða um annað mál sem er þingsköp Alþingis. Ég verð að segja það að ég næ ekki alveg upp í þessi mál þegar menn eru síðan núna farnir meira að segja að tala um það að vísa þessum málum til nefndar. Ég er með ákveðna tillögu sem ég ætla að flytja við frv. um þingsköp Alþingis. Ég tel mig ekki geta komið henni hér að í þeirri umræðu sem hér á sér stað um mál sem alls ekki er á dagskrá þessarar deildar. Ég held því að hér hafi einhver mistök orðið á. Það á að vera einhver undarlegur hraði hér á afgreiðslu mála, virðulegi forseti.

Umhverfisráðherra (Eiður Guðnason) (um þingsköp) : Herra forseti. Ábending hv. 4. þm. Norðurl. v. er auðvitað hárrétt. Hér flytja menn að sjálfsögðu ekki brtt. við frv. til þingskapalaga. Það er líka rétt sem hann segir að hér hafa menn að hluta til verið að ræða annað mál en formlega er á dagskrá. Hins er að geta að í samráðshópi fulltrúa stjórnar og stjórnarandstöðu var um það rætt hvort ætti að láta frumvörpin tvö, til þingskapalaga og til breytinga á stjórnarskrá, fara í sömu málstofu samtímis. Niðurstaðan varð sú að þau færu hvort í sína deild en þar sem málin er svo efnislega tengd sem öllum er ljóst og raun ber vitni þá væri það óhjákvæmilegt að menn mundu efnislega ræða bæði málin í senn. Slíkt er ekki ótítt á þingi en rétt er það að heldur mun það vera óvenjulegt. En ég hélt að samkomulag hefði verið um þessa vinnuaðferð og held enn að svo sé. En það breytir ekki því að þær athugasemdir sem hv. 4. þm. Norðurl. v. gerði eru auðvitað efnislega réttar.

Valgerður Sverrisdóttir (um þingsköp) : Hæstv. forseti. Vegna þess sem hér kom fram hjá hæstv. umhvrh. vil ég taka það fram að það var borin fram fyrirspurn um það í gær í þingflokki framsóknarmanna hvort um þetta hefði verið samið og virtist ekki svo vera. Enda tók hv. 1. þm. Norðurl. v. það sérstaklega fram þegar hann mælti fyrir frv. til þingskapa í Nd. að það væri ekki ætlunin að ræða annað frv. en það frv. í þeirri deild. Þess vegna er þetta mjög óljóst þó ekki sé meira sagt ef um þetta hefur verið samið.

Svavar Gestsson (um þingsköp) : Virðulegi forseti. Eins og fram kom í máli hv. 4. þm. Suðurl. sem mælti fyrir málinu hér í gær þá óskaði hún beinlínis eftir því að bæði málin yrðu rædd af því að ætlunin er að kjósa sérstakar nefndir samkvæmt þingsköpum til að fjalla um málin. Þess vegna var í raun og veru óhjákvæmilegt fyrir þá þingmenn sem höfðu athugasemdir við þingskapafrv. að gera að koma því á framfæri núna þannig að hægt væri að taka það til meðferðar í hinni sérstöku nefnd. Það er auðvitað leitt til þess að vita ef einstakir þingmenn sitja síðan inni með breytingarhugmyndir sem þeir hafa ekki komið á framfæri við 1. umr. Þá verður náttúrlega að gera ráðstafanir til þess að þeir hafi allan aðgang að þeirri nefnd sem verður kosin til þess að koma sínum athugasemdum á framfæri þó óvenjulegt sé. Ég leit þannig á satt að segja að í rauninni hafi deildin, með óbeinum hætti að vísu, fallist á að málin yrðu tekin fyrir með þessum hætti. Þess vegna kom mér athugasemd hv. þm. Stefáns Guðmundssonar á óvart þótt hún sé í sjálfu sér réttmæt miðað við að hann hafi fengið aðrar upplýsingar í sínum þingflokki. Í mínum þingflokki gaf okkar formaður þær upplýsingar að málin yrðu tekin fyrir með þeim hætti sem ég hef hér rakið.

Stefán Guðmundsson (um þingsköp) : Virðulegur forseti. Ég vil aðeins staðfesta það sem hér kom fram hjá hv. 3. þm. Norðurl. e. og satt að segja blöskruðu mér þær umræður sem hér voru í gær. Þess vegna vakti ég athygli á því og gerði fyrirspurn í mínum þingflokki um þessi mál, hverju það sætti að umræður færu fram í deildinni á þennan hátt. Það er rétt sem kom hér fram hjá hv. 3. þm. Norðurl. e. að þær upplýsingar sem við fengum þar voru á þann veg að það var ekki ætlast til þess að þessi mál væru rædd samtímis. Og ég get sagt það að á þessum sama fundi í þingflokki Framsfl. kynnti ég einmitt þá tillögu sem ég hafði hugsað mér að flytja við þetta mál. Það er rétt málsmeðferð og eftir því ber forseta auðvitað að vinna og stjórna þinginu í samræmi við það.

Forseti (Karl Steinar Guðnason) : Forseti taldi rétt að fara að ósk frsm. málsins, enda hafði hann jafnframt heyrt það að samráðsnefndin ætlaðist til þess að bæði mál yrðu rædd samtímis. Því gerði ég ekki athugasemd við það þó menn flökkuðu til og frá um málaflokkana, enda er það ekki ótítt að menn geri það hér í deildinni.

Stefán Guðmundsson (um þingsköp) : Herra forseti. Ef það er misskilningur hjá forseta, þá vil ég undirstrika það enn og aftur að ég gagnrýni þessa málsmeðferð. Ég skil menn í því að þessi mál eru samtvinnuð og kannski ekkert óeðlilegt að það grípi inn á hitt málið. En ég gagnrýni það ef menn ætla að fara að fjalla um það mál sem ekki er hér á dagskrá í þingdeild, það gagnrýni ég, og það eru ekki þau vinnubrögð sem eiga að viðgangast.