Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Klemens Jónsson) Þetta mál, um 25% gengisviðaukann, kom fyrst fram á Alþingi 1924 og var þá af öllum skoðað sem bráðabirgðaráðstöfun. Fjárhagurinn var þá svo þröngur, að skjótra aðgerða þurfti við til að kippa honum í lag. Frv. var þá ekki miðað við eitt ár eða tvö, heldur við gengi sterlingspunds, og áttu lögin að gilda þar til sterlingspund væri fallið niður úr 25 kr. Hefðu hv.þm. vitað á þingi 1924, að það ár yrði svo gott sem raun varð á, tel jeg líklegt, að frv. hefði aldrei komið fram, eða a. m. k. ekki náð samþykki. En þótt það sýndi sig, að þetta ár var ekki bein þörf gengisviðaukans, kom hann þó að góðu gagni, þar sem hann var notaður til að borga lausar skuldir ríkissjóðs. Á þingi 1925 fór hæstv. stjórn fram á, að lögin væru framlengd, enda þótt afkoma ársins á undan hefði verið góð; en nú voru þau ekki lengur bundin við gildi sterlingspunds, heldur tímabundin, fyrst miðuð við 1. apríl 1926, og síðan við árslok það ár. Á þingi í fyrra voru lögin enn framlengd til ársloka 1927. Frv. er þannig ekki lengur bundið við gengi stpd., heldur eingöngu við tíma. 1926 þótti rjett að ljetta nokkuð á gengisviðaukanum, og var hann þá afnuminn að því er tók til vörutolls. Kom til mála að gera það víðar, þótt eigi yrði úr. Ýmsir, og jafnvel flestir, bjuggust við, að nú í árslok yrði honum með öllu afljett. En fjárhagurinn er þannig, að það sýnast engin tiltök, að ríkissjóður megi bráðlega missa þeirra tekna, er hann hefir af honum. Það sýnist alls ekki unt með öðru móti en því að takmarka stórkostlega verklegar framkvæmdir, eða draga úr útgjöldunum á annan hátt til stórra muna, svo sem með mikilli fækkun embætta. Nokkrar tilraunir til þess hafa undanfarið verið gerðar, en svo sem hið háa Alþingi nú er skipað, verður eigi búist við, að mikið sparist á því sviði. - Samkv. þessu hefir fjhn. ekki sjeð sjer fært að vera á móti frv. hæstv. landsstjórnar um að framlengja lögin um gengisviðauka enn á ný. Meiri hl. fjhn. vill, að frv. sje samþykt óbreytt, en tveir háttv. nefndarmenn hafa skrifað undir með fyrirvara, og munu þeir sjálfir segja frá afstöðu sinni.

Halldór Stefánsson Við höfum tveir nefndarmenn skrifað undir nál. með fyrirvara, og er hann af sömu ástæðu hjá okkur báðum. Því ætti að nægja, að jeg gerði einn grein fyrir honum af beggja hálfu. Jeg hygg, að það hafi komið mönnum nokkuð á óvart, er þetta frv. var borið fram, sakir þess, að það var ekki boðað er fjárlög voru hjer fyrst til umræðu. Hefði verið nokkurnveginn sjálfsagt að geta frv. þá, ef hugsað var að bera það fram. En með því að bera frv. ekki fram fyr en meðferð fjárlaganna var komin svo langt, þá lítur svo út, sem hæstv. stjórn vilji láta atvikin neyða menn til að ganga að því. Hinsvegar ber frv. vitni um þá óreiðu, sem nú er í tolla- og skattamálum hjer á landi. Það sýnir ljóslega, að þörf er að taka þau mál til gagngerðrar yfirvegunar, svo sem stungið var upp á í þessari hv. deild í vetur, en felt var, mest fyrir atbeina hæstv. stjórnar og flokks hennar. Hefði sú till. verið samþykt, væri frá okkar sjónarmiði minna á móti því að fallast á þetta frv. til bráðabirgða, meðan á endurskoðun stæði. Eins og nú er komið, sjáum við okkur þó ekki annað fært en að fallast á frv., úr því sem komið er, einkum þar sem við álítum gengisviðaukann rjettlátari en t. d. vörutoll, og að þegar, eða ef, að því kæmi að ljetta af álögum á þjóðina, þá ætti að fella niður vörutollinn, en að því leyti, sem hann gæti ekki fallið niður með öllu, þá að hækka verðtollinn um það. Annars hefi jeg áður lýst afstöðu minni til tolla- og skattamála og sje ekki ástæðu til að fara um hana fleiri orðum, að sinni.

Forsrh. og fjrh. (Jón Þorláksson) Jeg vil þakka hv.fjhn. undirtektir hennar undir þetta frv. Mjer skilst, að hún leggi í einu hljóði til, að það sje samþykt, og fyrirvari tveggja hv. nefndarmanna sje af öðrum ástæðum en þeim, að þá greini á við hina um frv. sjálft eða efni þess. Hv. 1. þm.N.-M. (HStef) sagði, að frv. bæri vitni um óreiðu í tolla- og skattamálum. Þessu verð jeg algerlega að mótmæla. Á þessum málum er alls engin óreiða, og síst af öllu sýnir þetta frv. nokkuð slíkt. Frekar mætti kalla óvenju þann sið, er hið háa Alþingi hefir tekið upp á síðari árum, að binda ýms tekjuaukafrv. við ákveðinn tíma, svo að altaf þarf að vera að endurnýja þau. - Annars hafa verið gerðar aths. við það utanþings, og nú einnig af hv. 1. þm.N.-M., að þetta frv. sje seint fram komið. Út af þessu vil jeg aðeins segja, að eins og tekjuhlið fjárlaganna var áætluð frá minni hálfu, kom mjer ekki til hugar, að nokkrum manni gæti skotist yfir, að stjórnin ætlaðist til, að lögin um gengisviðauka hjeldust í gildi. Það var annað, sem gerði það, að þetta var ekki lagt fyrir þegar í þingbyrjun. Eins og jeg hafði getið um þegar á síðasta þingi, og eins og jeg gat um í framsöguræðu minni við 1. umr. fjárlaganna í ár, var það tilætlun stjórnarinnar að yfirvega, hvort unt væri að komast af með þær tekjur, sem nú eru lögmæltar, eða hvort þyrfti að stinga upp á tekjuauka, sem að einhverju leyti bætti upp þá tekjurýrnun, sem leiddi af þeirri breytingu á vörutollslögunum, er gerð var á síðasta þingi, þegar lækkaður var kola- og salttollur og feldur burt tunnu- og kornvörutollur. Jeg lýsti því þá þegar við meðferð þessa máls í fyrra, og nú aftur í þingbyrjun. En það var nú svo, að til þess að ráða það endanlega við sig, hvort stjórnin vildi stinga upp á einhverri uppbót fyrir tekjumissi þessara laga, var frv. látið bíða, því að þá var auðvitað hægt að fá fyllri grundvöll undir þessar athuganir, því lengra sem leið frá áramótum og því meiri reynsla sem fengin er eftir þessa skerðingu á tekjunum. Ef nú hefði þurft að stinga upp á tekjuauka, þá var stjórninni það ljóst, að eitt af því, sem komið gat til mála, það var að fara ekki fram á að framlengja gengisviðaukann óbreyttan, heldur stinga upp á breytingum, sem snerti það mál; en að eiga það á hættu að þurfa að leggja tvö stjfrv. um það sama fyrir þingið, vildi hún ekki, og þess vegna var dregið að leggja þetta stjfrv. fyrir þingið, þar til jeg var búinn að afráða það við mig, að jeg ætlaði ekki að fara fram á neinar hækkanir á þeim álögum, sem þetta frv. leggur á landsmenn. Jeg vil þó ekki segja, að það sje þar með alveg loku fyrir það skotið, að stjórnin biðji um frekari tekjur en nú er komið, en þykir þó sennilegast, að hún reyni að hliðra sjer hjá því nú og skjóti því máli á frest til næsta þings.

Hjeðinn Valdimarsson Jeg get ekki látið hjá líða þessa umr. án þess að mótmæla því, sem fram kom af hálfu hæstv. stjórnar. Þessi lög hafa verið framlengd á mörgum þingum, altaf með því loforði, að þau verði afnumin eftir skamman tíma, og á þessu loforði hefir þjóðin verið blekt. Það hefir verið sagt á þingmálafundum, að þetta væri ráðstöfun, sem myndi falla úr gildi innan skamms, og nú síðast hefir Íhaldsflokkurinn stært sig af því á þingmálafundum, að gengisviðaukinn væri niður feldur frá næstu áramótum; en svo á að fara að framlengja hann, og sú aðferð er höfð, að stjfrv. kemur ekki fyr en liðið er á þingtímann og þingmenn eru orðnir svo hlaðnir störfum, að það lítur út fyrir, að þeir verði neyddir til að ganga inn á þetta frv., þar sem þeim finst ekki tími til að hugsa sjer nýja tekjuauka. Hæstv. forsrh. (JÞ) kemur með nýja skýringu á því, hvers vegna þetta frv. er svo seint fram komið, en hún virtist ekki til, þegar hann var að svara hv.þm. Str. (TrÞ). Það lítur út fyrir, að ekki einungis hæstv.forsrh. (JÞ) hafi gleymt því, að þessi gengisviðauki á að ganga úr gildi, heldur líka fjvn., og þess vegna er þessi gamli draugur vakinn upp að nýju á elleftu stundu. Nú kom það fram í ræðu hv. 1. þm. Rang. (KIJ), og sömuleiðis hjá hæstv.forsrh. (JÞ), að það er ætlast til, enda þótt þessi lög eigi ekki að framlengja lengur en til ársloka 1928, að þau gildi áfram, og hæstv. fjrh. (JÞ) virðist jafnvel vera að kvarta yfir því, að slík tollalöggjöf skuli yfirleitt vera tímabundin. Það er augsýnilegt af uppruna þessa skattafrv., að það átti fyrir löngu að vera niður fallið. Eins og hv.frsm.fjhn. (KIJ) gat um, var ætlast til, að það fjelli niður þegar sterlingspundið var komið í 25 krónur. Það stendur nú í 22 kr. 15 aur. Það er með öðrum orðum svo, að verði þetta frv. samþykt, þá verður tollhæðin um 36% hærri heldur en eðlilegt er, ef lagt er til grundvallar það gengi, sem var, þegar þessi lög voru fyrst samþykt. Jeg verð að skoða það sem blekkingu að lofa þjóðinni því, að þessi lög skuli verða numin úr gildi, en svo þegar á næsta þingi að koma með frv. um að halda þeim áfram. Það segir sig sjálft, að enda þótt mætti búast við tekjuhalla á fjárlögunum, ef ekki koma auknar tekjur, þá er hægt að hafa upp tekjur án þess að halda tollum, 25% hærri en nauðsynlegt þótti á mestu kreppuárunum. Það eru til aðrar leiðir en tollaleiðin, viðurkendar af öllum fjármálastjórnum erlendis, þó að hæstv. ráðh. (JÞ) álíti, að best sje að útvega ríkissjóði tekjur með tollum. Jeg hygg, að sje litið á nágrannalöndin, þá muni hvergi vera farið svo djúpt ofan í vasa almennings eða lagður slíkur nefskattur á fátæklinga, því að það mun hæstv. fjrh. (JÞ) vera kunnugt um, að þessi tollur er byrði, sem lendir þyngst á stórum fjölskyldum. Þetta gengisfrv. er auðvitað í samræmi við stefnu Íhaldsflokksins, en jeg verð að segja það, að þessi stefna virðist hafa meiri ítök í þessari deild en skyldi, þar sem Framsóknarflokkurinn virðist líka hafa gengið inn á hana. Hinsvegar veit jeg, að kjósendur úti um landið líta á alt annan veg á þessi skattamál.

Halldór Stefánsson Jeg sje enga ástæðu til þess að fara að ræða alment um skattamál undir þessum umræðum, og heldur ekki þó að hæstv.forsrh. (JÞ) væri ekki algerlega ánægður með þau ummæli, sem jeg hafði við fyrirvarann. Hæstv. forsrh. þótti það eitthvað óviðeigandi, að jeg nefndi þetta óreiðu og sagði, að þetta bæri vott um óreiðu í okkar tolla- og skattamálum, en jeg get ekki fundið, að jeg hafi haft of sterk orð um það. Jeg get ekki kallað, að það sje annað en óreiða, að verða að bera fram lög um sífelda bráðabirgðatolla, sem lofað er að afnema bráðlega, en svo eru framlengdir æ ofan í æ, enda var það ekki annað, sem fyrir mjer vakti. En viðvíkjandi þeim afsökunum, sem hæstv.forsrh. vildi bera fyrir sig fyrir það, að þetta frv. skyldi ekki vera fyr fram borið, þá ætla jeg ekki að fara út í þær. Það er vitanlegt, að hæstv. stjórn muni þurfa að bera fyrir einhverja afsökun, því að það var þó alt annað, þó að frv. hefði ekki verið lagt fyr fram á þinginu, ef þess hefði verið getið þegar fjárlögin voru lögð fyrir þingið, að tekjuáætlun fjárlaganna væri bygð á því, að þetta frv. yrði borið fram og samþykt seinna á þinginu.

Frsin. (Klemens Jónsson) Jeg hefi ekki ástæðu til að svara miklu fyrir hönd nefndarinnar, því að eiginlega voru þau ummæli, sem hv. 4. þm. Reykv. kom með, meira til hæstv. stjórnar heldur en til nefndarinnar. En þar sem hv.þm. (HjV) byrjaði á því að segja, að það hefðu altaf verið loforð um afnám, sem svo hefðu verið svikin, þá kannast jeg ekki við, að það sje rjett. Það má vel vera, að það hafi verið sagt, að þessi tollur myndi verða upphafinn eins fljótt og hægt væri.  Þá sagði hv.þm. (HjV), að því hefði verið lofað á þingmálafundum að afnema þessi lög. Jeg skal ekkert um það segja; jeg hefi ekki verið á þingmálafundum hjer í Reykjavík, en jeg hefi sjálfur átt þingmálafundi með kjósendum mínum og ekkert loforð gefið um það. En hitt er annað, að kjósendur bæði þar og annarsstaðar hafa látið þá ósk í ljós, að þessi skattur yrði afnuminn svo fljótt sem unt væri, en þó hygg jeg það um aðra skatta, sem lagðir hafa verið á síðustu árin, að þess hafi engu síður verið óskað, að þeir væru afnumdir, því að jeg hefi ekki orðið þess var, að hann væri neitt óvinsælli en aðrir skattar. Þá gat hv.þm. (HjV) þess, að þetta frv. hefði komið svo seint fram, að það hefði varla verið tími fyrir hv. þingmenn til að átta sig á því, vegna anna í þinginu. Jeg skal geta þess, að það hefði verið rjett af hæstv.forsrh. (JÞ) að geta þess, þegar fjárlögin komu fram, að frv. væri bygt á þessum lögum, en mjer blandaðist ekki hugur um það, að tekjuhlið fjárlaganna hlaut að vera bygð á gildandi skattalögum, og þar á meðal á þessu, og jeg hygg, að þeim þingmönnum, sem gera sjer nokkra grein fyrir því, hvernig tekjuáætlunin er gerð, hafi ekki getað dulist það. Og því er mjer í raun og veru sama um það, hvort þetta frv. kemur fram fyr eða seinna, og jeg fann enga ástæðu til að fara að benda á þetta í framsöguræðu minni. Jeg geri ráð fyrir, að þessi lög verði í gildi áfram, svo lengi sem þörf er á þeim sömu tekjum og nú er farið fram á, og jeg benti á það í framsöguræðu minni, að annaðhvort yrði að draga úr öllum verulegum verklegum framkvæmdum hjer á landi, eða að það yrði að afla ríkissjóði tekna á einhvern annan hátt. En það verð jeg að halda, án þess þó að jeg viti það, að þar sem hv.þm. (HjV) talar um aðrar leiðir í þessu máli, þá tali hv.þm. þar eftir þeim skoðunum, sem hann hefir á stjórnmálum, því það eru vitanlega til aðrar leiðir en tollaleiðin, og jeg veit, að hv.þm. (HjV) og hans flokkur vilja fara aðra leið; það er með því að leggja á beina skatta. En það er nú ekki svo auðvelt að búa til skattafrv. í þá átt, og að minsta kosti hefir hv.þm. (HjV) og hans flokkur ekki komið með tillögu í þá átt. Jeg veit, að því hefir verið haldið fram áður - jeg held, að það hafi verið í blaði flokksins árið 1923 eða 1924, - að það væri merkilegt, að 42 þingmenn gætu ekki fundið ráð til að útvega landinu tekjur, úr því að einn þingmaður þeirra gæti það. Jeg var ráðherra þá og skoraði á þann hv.þm. (JBald) að koma fram með þær till., en mjer vitanlega hefir hann ekki gert það, og það er þess vegna alveg ástæðulaust fyrir mig að fara að ræða um það við hv.þm. (HjV) hjer í þessari hv. deild, hver muni vera heppilegasta leiðin í þessum efnum, því að það mál liggur í rauninni alls ekki fyrir til umræðu.

Forsrh. og fjrh. (Jón Þorláksson) Jeg vil leiðrjetta þau ummæli hv. 4: þm. Reykv. (HjV), að Íhaldsflokkurinn hafi stært sig af því á þingmálafundum, að gengisviðaukinn væri afnuminn. Þetta er misskilningur, sem sýnir, að hv.þm. (HjV) hefir ekki fylgst nógu vel með í þingmálum áður en hann varð þingmaður. Það hafa ýmsir getið þess á þingmálafundum, að það væri búið að afnema gengisviðaukann á vörutolli, en það er alt annað en að afnema gengisviðauka í heild sinni. Þessu hefir hv.þm. (HjV) auðsjáanlega ekki veitt eftirtekt. En hvað það snertir, að því hafi verið lofað, að þessi gengisviðauki skyldi falla niður, þá hefir því aldrei verið lofað, nema að því leyti eins og lögin voru upphaflega úr garði gerð, að það mátti búast við, að hann fjelli niður, þegar gengi íslenskrar krónu hækkaði; en þar fyrir hefir aldrei verið lofað neinu um það frá stjórnarinnar hálfu, nje heldur hafa komið fram ummæli um það frá þingmönnum, heldur þvert á móti. Þegar fjhn. þessarar hv. deildar á síðasta þingi bar fram breytingar á vörutollslögunum, þá voru færðar þær ástæður fyrir þessari breytingu að lækka toll á nauðsynjavörum, að það væri rjettara að breyta tollum okkar í þá átt að lækka hann á nauðsynjavörum heldur en að lækka á munaðarvörum, og þess vegna er búið að skerða tekjur ríkissjóðs sem svarar til nokkurs af því, sem gengisviðaukinn hefir gefið okkur, þó að það hafi þótt rjettlátara að gera þá tekjuskerðing á öðru sviði heldur en gengisviðauka. Það er alveg rjett hjá hv. 4. þm. Reykv., að stjórnin gerði ráð fyrir því, að þessi lög væru í gildi, að minsta kosti að efni til, eftir 1928. Jeg býst við, að það komi að því, að tolllögin verði endurskoðuð og að þessi gengisviðauki verði þá tekinn upp í ákvæði sjálfra tolllaganna, og þá fellur þessi gengisviðauki burtu að forminu til. En þar sem bæði jeg og hv.frsm. nefndarinnar (KIJ) höfum ekki gert ráð fyrir því, að gengisviðaukinn verði afnuminn, þá vona jeg, að hv. 4. þm. Reykv. muni eftir þessari viðurkenningu sinni á þinginu 1928 og beri okkur ekki á brýn neina brigðmælgi og svik, þótt við þá höldum því fram, að ríkissjóður þurfi að halda á þessum tekjum áfram. Hv. 1. þm.N.-M. (HStef) finst þetta vera óreiða, að þurfa að framlengja þessa tekjulöggjöf frá ári til árs. Hv. þm. (HStef) má þá hafa það orð fyrir mjer, ef hann vill, en annars held jeg, að það sje ekki samkvæmt málvenju að nota orðið „óreiða“ um slíka hluti. Þá sagði hv.þm. (HStef), að jeg hefði komið með afsakanir fyrir því, að þetta frv. kom svo seint fram. En jeg þarf þess ekki, því að frv. er nægilega snemma fram komið. Hitt kannast jeg náttúrlega við, að mjer láðist að geta um það við 1. umr. fjárlaganna, að fjárlagafrv. væri þannig úr garði gert, að reiknað væri með þessum tekjulið; en það er nú svo, að það má lengi halda áfram að telja upp hluti, sem ekki hefir verið getið um, af því að þeir liggja svo í augum uppi, að ekki er þörf að geta um þá. í þessari framsöguræðu fjárlaganna fanst mjer, að jeg þyrfti fremur að leggja fram skýrslu um það, sem menn gætu ekki vitað um öðruvísi, heldur en að taka fram sjálfsagða hluti, og það er mín afsökun. Enda held jeg, að enginn hv.þm., sem nokkuð hefir litið á tekjuhlið fjárlagafrv., hafi verið í vafa um það, að þar væri reiknað með núgildandi gengisviðauka óbreyttum.

Hjeðinn Valdimarsson Eftir þessari yfirlýsingu hæstv. fjrh. (JÞ) má búast við því, að hann vilji halda gengisviðaukanum varanlegum, svo að nú er ekki lengur um stefnu hans í því máli að villast. En hinu er ómögulegt að neita, að á landsmálafundum hefir hæstv. ráðh. (JÞ) viðurkent, að hjer væri aðeins um bráðabirgðaráðstöfun að ræða, sem væri útrunnin í árslok 1927, og þessu hefir þjóðin trúað. Athugi menn löggjöfina, þá sjást þar tvö loforð, sem eru ákveðin í sambandi við gengisviðaukann. Annað er þegar búið að svíkja með nýjum lögum, að tollurinn skyldi ekki standa lengur en á meðan sterlingspundið væri yfir 25 krónur; hitt er það, að lögin hafa verið tímabundin. Hvorugt þetta atriði hefði verið nokkur ástæða til að hafa í lögunum, ef ekki hefði verið ætlast til þess, að lögin myndu breytast, þegar sterlingspundið fjelli niður fyrir 25 krónur og tíminn væri útrunninn. Það er þess vegna, sem jeg get ekki annað sagt en að þetta er blekking, sem heldur áfram í frv. stjórnarinnar, og sama er að segja um þær athugasemdir, sem eru við frv. hennar, að þar er aðeins getið um, að efnahagur ríkissjóðs megi ekki við því á næsta ári að missa þessar tekjur, en alls ekki getið um, að gengisviðaukinn verði til frambúðar. Jeg vil aðeins lýsa undrun minni yfir því, sem hv. 1. þm. Rang. (KIJ) sagði, að hann hefði aldrei heyrt þess getið, að þessi lög væru neitt óvinsæl. Jeg hugsaði, að hann sem meðlimur Framsóknarflokksins vissi það, að þessi hái tollur væri óvinsæll, og að minsta kosti hefir flokkur hans barist á móti þessum tolli í blöðum, þó að aðrar framkvæmdir hafi orðið hjer á þingi. En hv.þm. (KIJ) er máske sjerstakrar skoðunar innan flokksins.

Frsm. (Jakob Möller) Um frumvarpið sjálft þarf jeg ekkert að segja umfram það, sem sagt er í nál. Það hefir slæðst inn í það prentvilla, sem þó kemur ekki fram í niðurstöðutölum neinum og breytir því engu. Frá nefndinni á jeg að skila því viðvíkjandi 7. till. yfirskoðunarmanna um gjöld úr landhelgissjóði, að nefndin felst á þá skoðun yfirskoðenda, að það sje tæplega heimilt að greiða slík gjöld úr landhelgissjóði, enda má komast hjá því, þar sem sjerstök fjárhæð er ætluð í fjárlögum til landhelgisgæslu, og mætti taka það þar. Þá eru það sjerstaklega 18.–20. till. yfirskoðunarmanna, sem til athugunar koma. Þó að nefndin yfirleitt geri mun á skuldum steinolíuverslunarinnar og vínverslunarinnar, þá verður að taka undir það með yfirskoðunarmönnum, að það er rjett að gæta hinnar mestu varúðar og takmarka sem mest lánsverslun og leggja áherslu á innheimtu. En það stendur nú svo á, að það verður ekki hjá því komist að veita nokkur lán, úr því að þessar verslanir eru reknar. Það er nú þannig háttað högum atvinnuvega vorra, að það verður alls ekki hjá því komist að því er steinolíuverslunina snertir. En hvað snertir vínverslunina, þá tekur nefndin algerlega undir það með yfirskoðunarmönnum, að útistandandi skuldir eru orðnar alt of miklar, og það verður að gera gangskör að því að draga úr þeim. Enda mun nú, eins og einn yfirskoðunarmaður landsreikninganna tók fram í gær, í ráði að koma fram með sjerstaka till. um þetta, og skal jeg því ekki fjölyrða um það frekar. Um 19. gr. er það að segja, að einstakir nefndarmenn hafa ýmislegt að athuga við hana, og sjerstaklega þykir nefndinni 27. liðurinn í 19. gr. mjög rífleg borgun í samanburði við starfið. Jeg man svo ekki, að það sje fleiri sem jeg á að skila frá nefndinni.

Frsm. (Jörundur Brynjólfsson) Jeg get látið mjer nægja að skírskota til nál. á þskj. 400, því að þetta er einfalt mál, sem ekki krefur umræðna. Hin eina breyting, sem nefndin leggur til, er að sjá Úlfljótsvatnssókn fyrir prestsþjónustu, ef Þingvallaprestakall verður lagt niður, því að það virðist hafa gleymst hjá háttv. efri deild, en það þarf að lagfæra. Hinir tveir nefndarmenn, sem skrifað hafa undir með fyrirvara, líta svo á, að ekki sje vert að flýta því, að leggja Þingvallaprestakall niður. Og í því er fyrirvari þeirra fólginn.

Jón Kjartansson Fyrirvari minn undir nál. er viðvíkjandi 2. gr. frv. Jeg tel lítt gerlegt að sameiná Þingvalla- og Mosfellsprestaköll, þar sem erfiður fjallvegur liggur á milli þeirra. Auk þess er jeg mótfallinn því, að leggja Þingvallaprestakall niður, því að á Þingvöllum hefir verið prestur svo að segja frá því, áð kirkja var reist fyrst hjer á landi. Er því óviðkunnanlegt að taka hann burtu nú, þegar líka þess er gætt, að það er beinlínis þörf að hafa mentaðan mann á þessum fræga sögustað, til þess meðal annars að leiðbeina útlendum ferðamönnum, sem þangað koma til þess að skoða staðinn, sem árlega er fjöldi af.