Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Bernharð Stefánsson) Fjhn. hefir athugað frv. og borið það saman við ríkisreikninginn. Ég vil vekja athygli á því, að það er smávægileg villa í frv. miðað við ríkisreikninginn, og benti fjhn. Nd. á það og taldi, að þessu mætti breyta, þegar l. verða prentuð upp, og tæki því ekki að bera fram sérstaka brtt. Fjhn. þessarar d. er sammála um, að ekki taki að bera fram sérstaka brtt. út af þessu smávægilega atriði. Að því er snertir aths. yfirskoðunarmanna ríkisreikningsins, þá hefir n. ekki séð ástæðu til þess að bera fram neinar tillögur út af því. Hinsvegar felst ekki í því neinn dómur um störf yfirskoðunarmanna annar en sá, að n. lítur svo á, að ekkert af því. sem þeir benda á sé svo stórvægilegt, að þörf sé sérstakra aðgerða Alþ. út af því.

*Erlendur Þorsteinsson: Þetta frv. er komið aftur til Ed. frá Nd., og höfðu verið gerðar á því nokkrar breyt. þar. Fjhn. Ed. hefir athugað þetta frv. á ný, og getur hún fallizt á þær breyt., sem gerðar hafa verið í Nd., en ber þó fram eina brtt. á þskj. 529, sem er um það, að tollur af prjónavoðum verði 20% í stað 30%. Fjhn. vill mæla með brtt. 529 og einnig, að frv. að öðru leyti verði samþ.

Bernharð Stefánsson Frsm. fjhn. er hér ekki mættur og vil ég því gera grein fyrir brtt., sem fjhn. ber fram á þskj. 527, um að síðasti málsl. gr. falli niður, en hann er um það, að þeir, sem hafa 8 þús. kr. tekjur, eigi ekki að fá uppbót. Það þarf náttúrlega ekki að færa nein rök að því, að eins og þetta er orðað í frv., er það alls ekki frambærilegt að hafa slík ákvæði í l. Hér er ekki einu sinni talað um, að þetta séu nettótekjur eða skattskyldar tekjur eða neitt slíkt, heldur aðeins sagt 8 þús. kr. tekjur. Það gætu vitanlega verið brúttótekjur ýmislega lagaðar, t. d. eins og af atvinnurekstri og annað slíkt. Og það er ekki þar með sagt, þó að maður hafi slíkar brúttótekjur, að hann hafi nema sárlítið af því í laun eða nokkuð til að lifa af. Auðvitað getur komið fleira til greina um að breyta heldur en að fella þennan málslið niður. Það hefði vitanlega mátt gera brtt. um að orða þetta svo, að þeir, sem hefðu 8 þús. kr. laun á ári, skyldu ekki fá neina verðlagsuppbót. Og með því hefði ákvæðið orðið frambærilegt og framkvæmanlegt. En fjhn. leizt svo, að réttast væri að bera fram brtt. þannig, að færa frv. í sama horf í þessu efni eins og það fékk hér í hv. d., þegar það var hér fyrst til meðferðar. Þá var, eins og menn muna, sett ákvæði inn í frv. um það, að ekki yrði greidd verðstuðulsuppbót af hærri upphæð en 650 kr. á mánuði, og með þessu greiddu flestir hv. þdm. atkv., og n. gerði því ráð fyrir því, að d. mundi halda sig við það, sem áður hefir verið gert hér í hv. d. í þessu efni, og ber því fram brtt. í samræmi við það. Ég er nú ekki frsm. n. um þetta og sé því ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar. Þetta er einfalt mál, og skilja allir, við hvað er átt í þessu efni. En það hygg ég, að allir geti verið sammála um, að niðurlag 2. gr. getur ekki verið eins og það nú er í frv.

*Jónas Jónsson: Þetta getur vel verið rétt, sem hv. 1. þm. Eyf. sagði, að þetta niðurlag gr. geti ekki verið eins og það er. En ég held samt, að það megi ekki verða eins og hann leggur til, að það verði. Ég ætla ekki að fara út í að ræða ýtarlega um þetta efni. En ég vil aðeins minna á það, að í fjárl., sem eru undirbúin, bæði fyrir 1940 og 1941, þar er gert ráð fyrir miklu meiri niðurfellingu gjalda en nokkru sinni áður hefir verið gert ráð fyrir af því, sem þar er áætlað, ef erfiðleikar í landinu krefjast. Ennfremur hefir síðan þetta var ákveðið, útlitið stórlega versnað um atvinnuvegina í landinu, þar sem svo lítur út með afurðasöluna, að Norðurlönd virðast vera algerlega lokuð, í viðbót við Mið-Evrópu. Við getum því ekki búizt við góðu ári fyrir framleiðsluna í landinu. Og ég held, að í ljósi þess megi segja, að það séu ekki neinar líkur til þess, að þjóðin hafi neina peninga aflögu, hvorki á þessu eða næsta ári, til þess að greiða há laun; heldur verði menn nú að lifa upp á gamla móðinn. Ég held því, að bezt sé að fella niður till. n., með tilliti til þess, að þeir menn, sem fá laun af opinberu fé, verði að sætta sig við að fá minna heldur en ef hefði verið góðæri.

*Brynjólfur Bjarnason: Herra forseti! Ég flutti brtt. við þetta frv., þegar það var á ferðinni hér í þessari hv. d., sem fór í líka átt og breyt. Nd. á frv. En þá stóð ég nú einn uppi með þá brtt. hér í d. Nú hefir farið svo, að meiri hl. hv. Nd. hefir fallizt á mína skoðun. Enda er það nú svo, eins og ástandið er nú, að þá virðist það ennþá meiri fjarstæða að fara að setja l. um verðlagsuppbót, sem ná til svo hárra tekna eins og þar er gert ráð fyrir, þ. e. a. s. tekna, sem eru hvað háar sem vera skal. Það hefir réttilega komið fram gagnrýni á þetta ákvæði, eins og það kemur frá hv. Nd. Og ég held, að það væri nú rétt að breyta því. En hinsvegar álít ég ekki ná nokkurri átt, sem kemur fram í rökstuðningi hv. fjhn., að það eigi að fella þetta ákvæði niður vegna þess, að það þarf að vera öðruvísi. Heldur þarf að laga það. Og þegar ég flutti till. mína hér, þegar frv. var hér áður til umr., var þetta allt öðruvísi. Þar var það ekki 8 þús. kr. tekjur, sem um var talað, heldur 8 þús. kr. laun. Og í öðru lagi var þá gert ráð fyrir, að það mætti aldrei greiða hærri verðlagsuppbót heldur en svo, að launin yrðu samtals 8 þús. kr. Og þannig held ég, að eigi að ganga frá því. Þess vegna vil ég leyfa mér að bera hér fram skrifl. brtt. til þess að færa þetta í sama horf eins og ég ætlaðist til upprunalega. Og í því formi er ekki hægt að segja neitt við frv. hvað þetta atriði snertir frá sjónarmiði þeirrar gagnrýni, sem kom fram frá hv. fjhn. Ég er ekki búinn að skrifa brtt. ennþá, en vildi biðja hæstv. forseta að hinkra aðeins við, þar til ég er búinn að skrifa hana.



Herra forseti! Ég tók engan þátt í umr. um þetta mál um daginn og sat þá hjá við atkvgr., enda er ég óánægður með þetta frv. að ýmsu leyti. Skal ég þó ekki nú ganga inn á þá óánægju, sem hjá mér er hvað frv. snertir sem heild, heldur aðeins snúa mér að þessu atriði málsins, eins og það liggur fyrir nú. Það liggur hér fyrir brtt. frá fjhn. við 2. gr., um það að fella aftan af gr. síðustu málsgr. Ég held, að það sé varhugavert og rangt að fella hana niður. En ég hygg, að það, sem vakti fyrir hv. Nd., þegar hún setti þetta inn, hafi í raun og veru ekki verið það, að einhver prestur til dæmis, sem ræki bú samhliða sínu prestsstarfi og hefði þannig yfir 8 þús. kr. nettótekjur, mætti ekki fá uppbót á sín laun. Ég held, að þetta orð „tekjur“ þarna sé komið inn af því, að menn hafi ekki gert sér ljósan muninn, sem er á launum, nettótekjum, skattskyldum tekjum og brúttótekjum. Og ég hygg, að það, sem hv. Nd. hefir viljað ná með þessu, sé ekki það að þetta sé miðað við 8 þús. kr. tekjur á ári samanlagt, heldur 8 þús. kr. laun úr ríkissjóði. Þess vegna vil ég leyfa mér að koma hér með skrifl. brtt. á þá leið, að í staðinn fyrir „,tekjur samanlagt“ í 2. gr. komi: laun úr ríkissjóði. Ég vil leyfa mér að leggja þess brtt. fram, en jafnframt lýsi ég því yfir, að hún kemur ekki frv. neitt nálægt því í það horf, sem ég vildi vera láta. Ég skoða hana frekast sem leiðréttingu á ritvillu, sem komizt hefir inn í frv. í hv. Nd. Því að ég vildi gera miklu fleiri breyt. á frv., ef ég færi að eiga við það á annað borð að laga frv. verulega.

Forseti (EÁrna): Mér hefir verið afhent skrifl. brtt. við þetta frv. frá hv. 1. þm. N.-M. um, að í staðinn fyrir orðin „tekjur á ári samanlagt“ í síðustu málsgr. 2. gr. komi: laun úr ríkissjóði. Þar sem brtt. er skrifl. og auk þess of seint fram komin, þarf tvenn afbrigði, og mun ég leita þeirra í einu lagi.



Ég held, að þetta sé ekki rétt hjá hv. 1. þm. N.-M. (PZ), að það hafi verið af misskilningi, hvernig síðasti málsl. 2. gr. frv. er orðaður. Ég hefi það fyrir satt, að í hv. Nd. hafi till. um þetta verið orðuð á þennan veg alveg að yfirlögðu ráði. Og mun hafa vakað fyrir flm. hennar beinlínis það, að þeir vildu líta á þessa verðstuðulsuppbót sem hjálp til þeirra, sem mest þarfnast hennar, en ekki sem eðlilegar uppbætur á laun vegna verðfalls peninga, því að þá ætti jafnt að ganga yfir alla. Þess vegna vildu þeir taka tillit til allra tekna, hvort sem það væru laun úr ríkissjóði eða aðrar tekjur. En hinsvegar hefir ekki tekizt hönduglegar til en svo, að þetta ákvæði er vitanlega, eins og ég sagði áðan, með öllu óframbærilegt, því að hér gætu komið undir tekjur, sem maðurinn getur alls ekki á neinn hátt notað sér til framfæris, t. d. brúttótekjur af atvinnurekstri. Því að ýmsir starfsmenn þess opinbera hafa einhvern atvinnurekstur jafnframt. Ég skal játa, að einmitt með því að breyta þessu ákvæði á þann veg sem hv. 1. þm. N.-M. nú gerir till. um, þá er vel hægt að setja slíkt ákvæði þannig breytt inn í l. Það væri engin vitleysa. Hitt verða menn svo að meta og gera upp við sjálfa sig, hver fyrir sig, hvort þeir eru yfirleitt með því, að þeir, sem hafa 8 þús. kr. laun, fái ekki neina verðstuðulsuppbót. Ég býst við, að hv. fjhn. líti þannig á, að þar sem þjóðfélagið hefir nú einu sinni ákveðið mönnum misjöfn laun, örfáum mönnum meira en 8 þús. kr. á ári, þá sé það rétt, að þeir fái einnig nokkra verðstuðulsuppbót, þegar kaupgildi peninganna minnkar. Það er náttúrlega alveg rétt, sem kom fram hjá hv. þm. S.-Þ., að útlitið er ekki neitt bjart framundan. En ég ætla í því sambandi að minna á það, að hér liggur nú fyrir þinginu frv., sem ég tel líklegt að verði samþ., þó að það sé ekki komið langt áleiðis ennþá, sem hefir inni að halda ákvæði um það, að fella megi alla dýrtíðaruppbót niður um 35%, ef mönnum finnst útlitið svo skuggalegt að því er snertir fjárhagsafkomu ríkisins, að þess sé þörf. Þá er líka vegur að vera blátt áfram á móti frv., og væri það eðlileg afstaða þeirra, sem búast við, að ríkið geti ekki greitt uppbótina. En ég hygg, að það séu ekki margir starfsmenn ríkisins, sem hafa yfir 8 þús. kr. í laun, þannig að fjárhagsafkoma ríkissjóðs verður svo að segja alveg sú sama, hvernig sem fer með þessa brtt. hv. fjhn. Að fella hana og samþ. brtt. hv. 1. þm. N.-M. munar sjálfsagt sama og engu að því er afkomu ríkissjóðs snertir. Annars skal ég játa það, að ég geri það ekki að kappsmáli, hvernig fer um þetta atriði. En ég kynni bara betur við það, ef hv. d. sýnist að láta þetta ákvæði standa, að þá væri það lagað þannig, að frambærilegt gæti talizt. Að fjhn. gerði ekki till. um að laga þennan málslið, var af þeirri einföldu ástæðu, að hún vildi fella hann niður. Og það er auðvitað þeirra, sem vilja halda þessu ákvæði, að bera fram brtt. um að orða það svo, að það fái staðizt í l. og sé ekki vitleysa.

Forseti (EÁrna): Mér hefir borizt skrifl. brtt. frá hv. 1. landsk. þm., svo hljóðandi: [Sjá þskj. 538]. Þar sem brtt. er skrifl. og of seint fram borin, þarf að leita tvennra afbrigða, og mun ég leita þeirra í einu lagi.

*Magnús Gíslason: Mér skilst, eftir að hafa lauslega athugað málið eins og það kom frá hv. Nd., að þá hafi ekki verið gerðar neinar verulegar breyt. á þessu frv. frá því er það fór héðan, nema þessi viðbót, sem bætt var við 2. grein frv., að þeir, sem hafa 8 þús. kr. tekjur á ári samanlagt, fái enga uppbót á laun sín samkv. l. Eins og frá þessu er gengið nú, virðist mér þetta ákvæði lítt framkvæmanlegt, ef það á að haldast óbreytt. Í 8. gr. frv. stendur, að verðlagsuppbót eigi að greiðast mánaðarlega eftir á. En þeir, sem sjá eiga um framkvæmd á þessu, gætu ekki endanlega séð um framkvæmdir á þessu ákvæði frv., ef að l. yrði, fyrr en árið væri liðið og séð verður, hvort tekjurnar verða samtals 8 þús. kr. á árinu eða ekki. Í öðru lagi get ég ekki betur skilið en að eftir þessu ákvæði megi ekki greiða verðlagsuppbót af meiru en 650 kr. launum á mánuði, og þá gæti farið svo, að maður með 7800 kr. launum geti fengið sína verðlagsuppbót greidda, sem getur orðið 11% og getur orðið hærri, þannig að sá, sem ekki hefir 8 þús. kr. laun, að uppbótinni ekki talinni, gæti með verðlagsuppbótinni haft yfir 8 þús. kr. í laun og jafnvel meira en annar, sem hefir hærri stofnlaun, en fær enga uppbót, af því að hann fær eitthvað yfir 8 þús. kr. í laun. Ég legg til, að þessi megingalli, sem hefir orðið á frv. í hv. Nd., verði afnuminn.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ég vildi gera grein fyrir atkv. mínu í þessu máli. Mig undrar nokkuð, hvernig menn taka í þetta mál. Ég hygg að eins og málið fór frá þessari hv. d. til Nd. hafi raunverulega verið farin sú meðalleið, sem flestir hefðu átt að geta sætt sig við. Nú er hér deilt um það, hvort eigi að binda verðlagsuppbótina við 8 þús. kr. tekjur eða ekki. Það hafa komið fram ýms rök um það, hversu fráleitt þetta getur orðið í framkvæmdinni. Til dæmis: Maður hefir í laun frá ríkinu 5 þús. kr. Svo fær hann 3 þús. kr. í tekjur af búi, en meginið af þeim fer í kostnað. Ég efast um, að hægt sé, eftir orðalagi frv., að komast hjá því að telja það allt sem tekjur. Sá maður fær enga uppbót. Þessi maður hefir 8 eða 10 menn fram að færa. Hverskonar ranglæti á að fremja gagnvart þessum manni, þó að hann vinni hjá ríkinu? Það er skapað óréttlæti á mörgum sviðum, ef þessari reglu er fylgt. Það réttasta hefði verið að miða þetta við nettótekjur eða skattskyldar tekjur. Þá væri hægt að finna eitthvert sanngjarnt hlutfall milli þessa manns og annars, sem engan hefir fram að færa. En verði þetta ákvæði samþ., þá er með því stefnt að því að níðast á þeim, sem hafa marga fram að færa. Ég mun því að sjálfsögðu, enda þótt ekki fáist fullkomið réttlæti með brtt. n., greiða atkv. með henni. Hún er þó dálítil leiðrétting á frv.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Ég verð að biðja afsökunar á því, að ég hefi ekki verið viðstaddur þessa umr. Ég var boðaður á áríðandi fund, sem ég varð að vera á. Ég veit þess vegna ekki, hvað sagt hefir verið hér um málið, nema að nokkru leyti. En meðferð málsins af hendi fjhn. d. er svo einföld, að menn hafa fyllilega getað áttað sig á því, hvað hér er á seyði. Þetta mál fór frá þessari hv. d. eins og ríkisstj. lagði það fram, nema hvað sett var í það hámark þeirra tekna, sem bæta skyldi upp. Og ég hélt, að það hefði með því fengizt samkomulag um málið. Sumir vildu ekkert slíkt hámark hafa, sumir vildu hafa strangari ákvæði um það, en ég hélt, að samkomulagsgrundvöllur hefði verið fundinn. Hv. Nd. felldi allar till. nema eina, en hún var á þann veg, að málið stenzt alls ekki á eftir. Þingið getur ekki afgr. það í því formi, sem það er nú, svo mjög rekast ákvæði þess hvert á annað. Þannig fær t. d. maður, sem hefir 650 kr. á mánuði eða 7800 kr. á ári, uppbót af því, en ekki því, sem hann hefir þar fram yfir. Aftur á móti á sá, sem hefir 8 þús. kr. tekjur á ári, ekki að fá neina uppbót. Nánara tiltekið: maður, sem hefir t. d. 7999 kr., á að fá uppbót, en sá, sem hefir 8 þús. kr., á ekki að geta fengið neitt. Þar fyrir utan er ennfremur það við þetta að athuga, að það þarf hreint og beint spámenn til þess að geta vitað það í janúar eða í ársbyrjun, hverjar árstekjurnar verða. Það má t. d. vel hugsa sér það, að einhver maður fái í desembermánuði svo miklar tekjur, að hann fari yfir 8 þús. kr. hámarkið, en hafi þangað til fengið greidda uppbót. Ég vil því spyrja: Hvað á að gera í slíku tilfelli? Á hlutaðeigandi maður að endurgreiða þá verðlagsuppbót, sem hann kann að vera búinn að fá hina fyrri mánuði ársins? Hitt dettur mér ekki í hug, að framkvæma eigi þetta hámarksákvæði þannig, að miða það við 8 þús. kr. brúttó tekjur, eins og einn hv. þm. virtist telja möguleika á. Af því, sem ég nú hefi sagt, vil ég eindregið leggja það til, að hv. d. haldi sér við þá málamiðlunartill., sem hv. fjhn. hefir orðið ásátt um, og felli þetta ákvæði niður, og ég er þess fullviss, að hv. Nd. muni samþ. frv., þó að þessi leiðrétting verði gerð á því. Þá hefir komið fram skrifleg brtt. frá hv. 1. þm. N.-M. (PZ) um, að í stað „8 þús. kr. tekjur á ári samanlagt“ komi: 8 þús. kr. laun úr ríkissjóði. Þetta kann eitthvað að geta bætt úr mesta ágallanum, en getur líka orðið ósanngjarnt. Hvaða meining væri t. d. í því, að ég, sem er í bankaráði Landsbankans og fæ laun fyrir það, fengi verðlagsuppbót á embættislaun mín einungis af því, að bankaráðslaun mín væru greidd af Landsbankanum, en ekki ríkissjóði? Það hljóta allir að sjá, að þetta og því líkt væri ósanngjarnt.

Það má bæta við á eftir orðunum „laun úr ríkissjóði“: eða opinberum stofnunum

. Ég þakka hæstv. viðskmrh. fyrir bendinguna, hún sýnir, að hann sér þó missmíði á þessu. Nei, það verður bezt að hafa ákvæði frv. sem næst eða líkust því, er þau voru, er þessi hv. d. gekk frá þeim upphaflega. Annars get ég vel sagt það hér, að ég er orðinn hálfhræddur við allar þessar uppbætur, mér virðast þær að ýmsu leyti vera að komast út í öfgar. Ég vil svo að síðustu undirstrika það, að það eina, sem bægt er að gera skynsamlegt, eftir því sem málið horfir nú, er að samþ. brtt. fjhn. og fella allar aðrar brtt. Með því kemst það í sæmilegt horf. Það kann svo vel að vera, að búið sé að taka flest af því fram við þessa umr., sem ég hefi sagt, þar sem ég gat því miður ekki verið við umr. fyrr en nú.

*Brynjólfur Bjarnason: Það er alveg rétt, sem hv. 1. þm. Reykv. sagði í lok ræðu sinnar; mest allt, er hann sagði, hefir áður verið tekið fram undir þessum umr. Það hefir hver af öðrum staðið upp til þess að gagnrýna frv. og benda á galla þá, sem það hafði tekið í meðförum Nd. Ég fæ ekki skilið, að það bæti neitt úr skák, þótt verið sé að benda á gallana án þess að geru nokkra tilraun til þess að bæta úr þeim. Það, sem fyrir liggur, er að sjálfsögðu að bæta úr göllunum eða leiðrétta þá. Það, sem fyrir Nd. vakti, er að koma í veg fyrir, að greidd sé uppbót á há laun, enda þótt orðalag gr. þeirrar, er snertir þetta atriði, hafi ekki orðið sem bezt. Það er því það, sem þarf að laga. Brtt. mín leiðréttir alveg þessa smíðagalla og því ber að samþ. hana. Hún kveður skýrt á um það, sem Nd. hefir viljað segja, að enginn, sem hefir 8 þús. kr. laun á ári, skuli fá verðlagsuppbót, og að verðlagsuppbótin megi aldrei vera hærri en svo, að árslaunin verði samanlagt 8 þús. kr. Hér er hnúturinn leystur, svo óþarft er að eyða meiri tíma í umr. um þetta atriði nú.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Ég vil aðeins benda á, að smíðagallarnir á 2. gr. frv. eru svo miklir, að hækki dýrtíðaruppbótin dálítið frá því, sem hún er nú, þá getur svo farið, að allir embættismenn þjóðarinnar hafi sömu laun, en það hljóta allir að sjá, hversu ótækt það er. Og það er alveg sama, hvernig frv. þessu er velt fyrir sér, ákvæði þess hljóta alltaf að rekast á, ef ekki verður úr bætt. Fjmrn. myndi því óhjákvæmilega lenda í vandræðum við framkvæmd laganna. Þetta vænti ég, að hv. dm. athugi og samþ. brtt. fjhn., sem er eina leiðin út úr ógöngunum.

*Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson): Ég vil aðeins benda á, að eftir því, sem tekið var í mál þetta í hv. Nd., þá má búast við, að það verði hrakið á milli d., og jafnvel að það lendi að lokum í Sþ., ef gerðar verða á því miklar breyt. nú. Af þeim brtt., er fyrir liggja, finnst mér till. hv. 1. þm. N.-M. (PZ) vera einna næst því að bæta hér nokkuð úr þeim smíðagöllum, sem á frv. eru, sérstaklega þó, ef við hana væri bætt orðunum „og opinberum stofnunum“, því að mér finnst, að í frv. þurfi að vera skýr ákvæði um það, að samanlögð laun og dýrtíðaruppbót megi aldrei fara fram úr 8 þús. kr., ef hámark á að vera á annað borð, eins og hv. Nd. hefir gengið inn á.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Út af ræðu hæstv. viðskmrh. vil ég taka það fram, að mér finnst lítið bætt úr skák, þó að bætt verði við brtt. hv. 1. þm. N.-M. orðunum „og opinberum stofnunum“. Mér finnst það svo óákveðið. Hvað geta t. d. talizt opinberar stofnanir? Útflutningsnefndin, heyrir hún t. d. til opinberra stofnana? Ég veit það ekki. Eða eru það eitt opinberar stofnanir, sem settar eru á stofn með sérstökum lögum? Þetta þarf að liggja skýrt fyrir, ef gagn á að verða að þessari vatill. hæstv. ráðh. Ég fyrir mitt leyti held, að þetta verði alltaf hálfóákveðið og meiri ósanngirni, sem kemst inn í frv. með þessu, en þó að brtt. fjhn. verði samþ.

*Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson): Ég vil leyfa mér, ásamt hv. þm. S.-Þ., að bera fram skrifl. brtt. við síðari málsl. 2. gr. frv., þess efnis, að þeir, sem hafa yfir 8 þús. kr. laun úr ríkissjóði eða frá opinberum stofnunum, fái enga verðlagsuppbót, enda fari laun og uppbót aldrei fram úr 8 þús. krónum. Hvaða stofnanir teljast opinberar, verður fjmrn. að skera úr. Um það þarf að setja reglugerð. Ég álít, að það séu fyrst og fremst bankarnir.

Á að lækka laun ráðh. um 2 þús. kr.? Annað verður ekki séð samkv. till. hæstv. ráðh.?

Nei, ekki var það beinlínis ætlunin. Ég held, að ég verði að biðja hæstv. forseta um fundarhlé, svo að hægt verði að átta sig dálítið betur á þessum atriðum. 



Herra forseti! N. hefir athugað brtt. þær, er fram eru komnar, og hefir orðið sammála um það, sem nú skal taka fram: Að mæla með 1. lið brtt. á þskj. 509, þar sem farið er fram á að lengja akbrautina, sem endaði við Saurbæ í Eyjafjarðarsýslu, fram að Jórunnarstöðum, ásamt brautinni að Kristneshæli. Þá skilst mér a-liður undir 2. lið till. hafa verið tekinn aftur; b-liður fjallar um lítinn spotta frá Árskógsströnd niður að Árskógssandi, en þann veg verða þeir að fara, sem ætla með ferjunni út í Hrísey, sem er allstórt þorp. Brtt. á þskj. 510 virðist aðeins vera sjálfsögð leiðrétting. 1. og 2. brtt. á þskj. 517 eru teknar aftur, en n. hefir orðið sammála um að mæla með 3. brtt. á því þskj. Hv. þm. S.-Þ. hefir sagt okkur í n., að till. sú, er hann hefir borið fram ásamt hv. 5. landsk. og hv. 2. þm. Eyf., sé tekin aftur. Þá er n. sammála um að mæla með brtt. á þskj. 518, sem fer fram á að leggja vegarspotta fram Fljótsdalinn. Þarna eru að vísu ár, sem þarf að brúa, en vonandi verða ekki mörg ár þangað til það verður gert. Þá mælum við einnig með þeim vegi, sem getið er í brtt. á þskj. 524. Brtt. á þskj. 525 var tekin aftur, en brtt. á þskj. 526 mun bera að skoða sem leiðréttingu við till., er hér var á ferðinni um daginn. 2. liður á þskj. 468 er stuttur spotti frá Vesturlandsvegi í Saurbæ til Salthólmavíkur, og mælir n. með þessari till. Ég vænti þess, að hv. Nd. muni ekkert hafa að athuga við þessar till. Vænti ég þess, að menn sjái, að ekki stoðar að leggja vegi, ef ekki er hægt að halda þeim við. Og viðvíkjandi 3. lið brtt. á þskj. 517 vil ég láta í ljós þá von, að menn líti svo á, að kostnaðurinn verði að koma að nokkru á héruðin, en ekki aðeins á ríkissjóð.



Herra forseti! Við 2. umr. þessa máls féllu hér í deildinni nokkur orð um það, sérstaklega hjá hv. þm. Vestm. og hv. 1. þm. Reykv., að sú stefna, sem Framsfl. hefði fylgt í skattamálum, væri svo brjáluð, að hún fyrirbyggði, að menn vildu hafa háar tekjur eða gætu eignazt nokkuð í þessu þjóðfélagi. Þó að þeir segðust báðir vera mér sammála um. að ekki ætti í þessu þjóðfélagi frekar en öðrum að skapa sérréttindastéttir hvað skattgreiðslu eða slíkt snertir, vildu þeir brjóta þessa meginreglu sína til þess að geta brotið í henni það. sem þeir kalla stefnu Framsfl. Þessu verð ég að mótmæla. Hv. 2. landsk. þarf ég, held ég, engu að svara. Hann virtist falla frá því að rökræða og svaraði ekki einu orði framar þeim rökum, sem ég hafði borið fram. En ekki ber hann því við, eins og hinir hv. andmælendur mínir, að enginn eignist neitt lengur vegna skattanna. Hann er þar samkvæmari sjálfum sér en þeir. Ég held, að þessi skoðun, sem þeir prédika nú sýknt og heilagt, fyrr og síðar, sé orðin hið mesta átumein í þjóðfélaginu, sé í rauninni réttnefnd landráð. Ef því er komið inn hjá borgurunum, að þeim þýði ekkert að afla sér tekna, þeir geti aldrei eignazt neitt með því, er rænt frá þeim viðleitni, sem þessir hv. þm. hafa, og að mörgu leyti með réttu, talið til hinna nauðsynlegustu þjóðfélagsdyggða. Nú skal ég benda á staðreyndir um það, að þeir fara hér með rangt mál, ég held beinlínis visvítandi. Í hv. Nd. hefir nú verið samþ. fyrir þeirra tilstilli frv. um hærra kaup fyrir verzlunarmenn og skrifstofufólk. Er það tilgangslaust? Nei það er það ekki; Það viðurkennir hv. 2. landsk. og allir heilvita menn, að það er ekki allt tekið aftur með sköttum og útsvörum. Hér vorum við áðan að samþ. verðlagsuppbætur á laun embættismanna og starfsmanna ríkisins. Skyldi þeim vera nokkur akkur í að fá hana? Jú, það gæti maður haldið eftir áhug, hv. sjálfstæðismanna fyrir því máli. En það er í skrítnu samræmi við þá skoðun þeirra, að allt hverfi það í skatta. Ef við lítum á reynsluna, sést, að þetta er bara blaður hjá þeim. Til þess að sjá, hvernig þetta er, hefi ég farið gegnum það, hve margir menn hafa borgað tekju- og eignarskatt núna síðast og fyrir 10 árum og athugað muninn. Það hefir breytzt þannig á þessu tímabili, að persónufrádráttur hefir verið hækkaður, svo að skattgreiðendum hefði að öðru jöfnu átt að fækka talsvert. Þó skal ég sleppa því úr reikningnum, aðeins minna á, að það mundi auka þann mismun, sem nú kemur í ljós við þessar tölur. Ég tilgreini skattgreiðendur í 4 flokkum og þar aftan við tölu þeirra 1927 og við síðasta skattuppgjör, sem skýrslur ná til: Tekjur Skattgreiðendur í kr. 1927 nú 100- 4000 ...... ............................ 23672 ......28305 4000– 10000 . . . . . . . . . . . . . . . . .. 1052 1444 10000–20000 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 119 yfir 20000 ................ 24 13 Alls 24822 29881 Þá eru eignabreytingar manna í 3 flokkum: Eignir Skattgreiðendur í kr. 1927 nú 5000- 30000 ................... 4098 7094 30000-100000 ................... 451 600 yfir 100000 ............... 108 124 Alls 4657 7818 Á þessum tíma fjölgaði þjóðinni um 14.8%, en fjölgun skattgreiðenda er miklu meiri, eða tekjuskattsgreiðendum hefir fjölgað um liðug 20% og eignarskattsgreiðendum um 67%. Í öllum flokkum hefir skattgreiðendum fjölgað að mun, nema þeim, sem hafa yfir 20 þús. kr. árstekjur, hefir fækkað úr 24 í 13. Það eina, sem þessir hv. þm. hafa þá til síns máls, er, að færri menn en áður muni keppast eftir að hafa yfir 20 þús. kr. í árstekjur. Er það svo óttaleg breyting, að hennar vegna eigi að fara að brjóta niður skattakerfið? Það held ég varla. Og í heild er tekjuhækkun skattgreiðenda mjög mikil. Þá er að lita á það, hvort þessar auknu tekjur hafi allar farið í eyðslu, því að enginn þori að eiga neitt, eins og prédikanirnar geta leitt til. En eignirnar hafa líka vaxið stórum, eins og skýrslan gefur í skyn. Skattskyldar tekjur hækkuðu um 35 millj. kr. þennan áratug, sem ekki var þó af öllum talinn glæsilegur. Er þó ýmislegt af því, sem metið var til eigna fyrir 10 árum, fellt niður nú. Ef við gætum nánar að því, í hvaða eignaflokki hafi fjölgað mest, eru það þeir, sem áttu 4–7 eða upp í 8 þús, þeir hafa allt að því tvöfaldazt. En eignamönnum. sem eiga yfir 100 þús., hefir líka fjölgað úr 108 í 124, eða um 15%. Þessar staðreyndir tala skýru máli um það, á hverju staðhæfingar hv. andmælenda minna eru reistar. Og slíki blaður er hættulegt, og menn, sem ala upp slíkan hugsunarhátt, að engum þýði að ætla að eignast neitt, eru þjóðhættulegir menn og ættu ekki að fá að tala um þá hluti og koma þeim hugsunarhætti inn hjá uppvaxandi kynslóð. Ég vona nú, að þegar menn líta á staðreyndirnar og sjá, að þær eru algerlega á móti þeim, hætti þeir áróðri sínum, sem aðeins getur orðið þeim til minnkunar, og hlutist til um, að aðrir sem farnir eru að prédika þetta eftir þeim, leggi það líka niður, því að það á ekki að gerast.