Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frú forseti. Á þskj. 563 flyt ég frv. til l. um Vísindaráð og Vísindasjóð, Rannsóknaráð ríkisins og Rannsóknasjóð, mál sem hefur verið nær tíu ár í aðdrögum og er nú mál að linni, og legg ég enda mjög mikla áherslu á, ef þess er nokkur kostur, að frv. þetta verði að lögum á yfirstandandi þingi. En það er frá því að segja að haustið 1977 skipaði þáv. menntmrh., Vilhjálmur Hjálmarsson, nefnd til þess að endurskoða gildandi lagaákvæði um Rannsóknaráð ríkisins, sbr. lög nr. 64/1965, um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, og samtímis aðra nefnd til að endurskoða lög um Vísindasjóð nr. 51/1957, sbr. lög nr. 34/1971. Samkvæmt skipunarbréfi var þeirri nefnd m.a. ætlað að kanna hvort tiltækilegt mundi að stjórnum deilda Vísindasjóðs, þ.e. hugvísindadeildar og raunvísindadeildar, yrði falið að gegna hlutverki rannsóknaráðs, hvorri á sínu sviði undirstöðurannsókna. Þess var óskað að endurskoðunarnefndirnar tvær hefðu samráð og samstarf sín í milli í því skyni að tillögur þeirra gætu orðið sem traustastur grundvöllur ákvarðana um heildarskipan vísindamála. Jafnframt var boðað að nefndirnar mundu verða beðnar að fjalla í sameiningu um tillögur sem fyrir lágu um stofnun sérstaks rannsóknaráðs á sviði læknisfræði. Í fyrri nefndina, nefndina um Rannsóknaráð ríkisins, voru skipaðir Steingrímur Hermannsson, þáv. framkvæmdastjóri Rannsóknaráðs ríkisins, formaður, dr. Ásbjörn Einarsson, þáv. deildarstjóri í Rannsóknastofnun iðnaðarins, dr. Björn Dagbjartsson, þáv. forstjóri Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins, Ellert B. Schram alþm. og Sveinbjörn Björnsson, þáv. stjórnarformaður Raunvísindastofnunar Háskólans. Í síðartöldu nefndina, sem átti að fjalla um Vísindasjóð, voru skipaðir dr. Ólafur Bjarnason, formaður stjórnar Vísindasjóðs, og var hann skipaður formaður nefndarinnar, dr. Guðmundur Pálmason, þáv. formaður stjórnar raunvísindadeildar sjóðsins, dr. Jóhannes Nordal, formaður stjórnar hugvísindadeildar, Guðlaugur Þorvaldsson, þáv. háskólarektor, dr. Jónas Kristjánsson, forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar á Íslandi, og dr. Sigmundur Guðbjarnason, þáv. formaður framkvæmdanefndar Rannsóknaráðs ríkisins. Vísindasjóðsnefndin skilaði áliti í júní 1981 með tillögum að frv. til l. um Vísindaráð ríkisins. Rannsóknaráðsnefnd skilaði áliti í maí 1982 með tillögum að frv. til I. um breytingar á lögum nr. 64 frá 1965, um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, þ.e. þeim ákvæðum er varða Rannsóknaráð ríkisins. Tillögur nefndarinnar voru í samræmi við sameiginlega málamiðlunarniðurstöðu þeirra um skipan rannsóknaráða fyrir vísindalega rannsóknastarfsemi í landinu. Sú skipan fól í sér að auk Rannsóknaráðs ríkisins, sem fjalla skyldi um hagnýtar rannsóknir í raunvísindum og tækni, yrði komið á fót Vísindaráði ríkisins er greindist í þrjár deildir, náttúruvísindadeild, líf- og læknisfræðideild og hug- og félagsvísindadeild. Jafnframt var gert ráð fyrir samstarfsnefnd Vísindaráðs og Rannsóknaráðs er ynni að því að tryggja eðlilega samvinnu og verkaskiptingu ráðanna. Fram kom að vísindasjóðsnefnd hefði hallast að því að stofnað yrði eitt sameiginlegt rannsóknaráð er tæki yfir öll svið vísindastarfsemi í landinu en starfaði í fjórum deildum. Rannsóknaráðsnefnd hafnaði hins vegar þeirri leið þar sem hún taldi að með því móti gæti reynst erfitt að skapa nauðsynleg tengsl atvinnuveganna við rannsóknir í þeirra þágu en tryggja jafnframt sjálfstæði annarrar rannsóknastarfsemi. Síðan nefndirnar skiluðu áliti hafa tillögur þeirra verið til athugunar og meðferðar með ýmsum hætti. M.a. var fjallað sérstaklega um frumvarpsdrögin á fundi í Rannsóknaráði ríkisins í nóvember 1983 og í framhaldi af þeim umræðum voru tillögurnar sendar ýmsum aðilum til umsagnar. Að tilhlutan menntmrn. var m.a. hugað sérstaklega að möguleikum á því að sameina frumvarpsdrögin með þeim hætti að stofnað yrði eitt vísinda- og rannsóknaráð deildaskipt í stað þess að hafa tvö sjálfstæð ráð, en um þetta atriði höfðu skoðanir reynst skiptar eins og áður segir. Frv. það sem hér liggur fyrir er í meginatriðum reist á tillögum nefndanna tveggja sem að framan getur. Þó er valin sú leið að sameina ákvæðin um Vísindaráð og Rannsóknaráð í eina löggjöf með allítarlegum ákvæðum um samstarf þeirra, bæði að því er varðar stefnumótun og framkvæmdaatriði. Meginmarkmið þessa frv. er fjórþætt: 1. Að víkka starfssvið Vísindasjóðs, bæta við ráðgefandi og stefnumótandi hlutverki með myndun Vísindaráðs. 2. Að veita Rannsóknaráði ríkisins ekki aðeins ráðgefandi og stefnumótandi hlutverk heldur fela því jafnframt úthlutun rannsóknastyrkja til hagnýtra rannsókna og þróunarverkefna. 3. Að efla samstarf rannsóknaraðila í landinu og skapa vettvang samskipta og verkaskiptingar þeirra sem um þessi mál fjalla. 4. Að treysta fjárhagsgrundvöll íslenskra vísindarannsókna. Helstu nýmæli sem er að finna í frv. þessu eru í fyrsta lagi að stofnað verður Vísindaráð er greinist í þrjár deildir, náttúruvísindadeild, líf- og læknisfræðideild og hug- og félagsvísindadeild. Gert er ráð fyrir að Vísindasjóður starfi áfram sem fjárhagslega sjálfstæður aðili en verði undir stjórn Vísindaráðs. Vísindaráð tekur að því leyti við verkefnum núverandi stjórnar og deildastjórna Vísindasjóðs, en fær auk þess almennt hlutverk rannsóknaráðs á þeim sviðum vísinda sem starfsemi þess tekur til. Þá er það í öðru lagi nýmæli að fulltrúum í Rannsóknaráði ríkisins fækkar úr 21 í 7 og verða skipaðir með öðrum hætti en samkvæmt gildandi lögum. Felldur er brott sá þáttur úr verkefnum Rannsóknaráðs sem lýtur að því að ráðið standi sjálft að athugun á nýtingu náttúruauðæfa landsins. Jafnframt er verksvið ráðsins takmarkað við hagnýtar rannsóknir meira en gert er í gildandi lögum. Þá telst það til nýmæla að gert er ráð fyrir lögfestingu rannsóknasjóðs sem Rannsóknaráð ríkisins veitir styrki úr til hagnýtra rannsókna og þróunarverkefna. Í fjórða lagi er þess að geta að lagt er til að tæki og annar búnaður, sem keypt verði fyrir fé úr Vísindasjóði eða Rannsóknasjóði, skuli undanþegin tollum og öðrum aðflutningsgjöldum. Er hér raunar verið að standa við Flórens-sáttmálann svonefnda sem Ísland hefur gerst aðili að. Í síðasta lagi ber þess að geta að gert er ráð fyrir fimm manna samstarfsnefnd Vísindaráðs og Rannsóknaráðs er skipuð skal tveimur fulltrúum hvors ráðs og oddamanni er menntmrh. skipar án tilnefningar. Hlutverk samstarfsnefndarinnar er að tryggja samvinnu ráðanna og fjalla um þau mál sem þeim eru sameiginleg og varða verkaskiptingu þeirra. Komið skal á samstarfi milli ráðanna um rekstur skrifstofu og önnur þjónustustörf eftir því sem við verður komið. Þetta er það helsta sem ég vil taka fram nú við 1. umr. þessa máls. Ég vil ekki draga neina dul á það að hið háa Alþingi verður vitanlega að gera sér ljósa grein fyrir því að þegar tekið er til við endurskipulagningu með þessum hætti á þessum veigamiklu, viðamiklu og mikilvægu stofnunum verður Alþingi að sjá af stórauknu fjármagni til þessara hluta. Það mega menn gera sér ljóst að á þessum tímum sem nú lifum við, um hina öru þróun tækni og vísinda, verður ekki öðruvísi staðið í ístaðinu af Íslands hálfu nema menn leggi stóraukið fé frá því sem verið hefur til hvers konar rannsókna, hvort heldur eru á vísindasviði eða í þágu atvinnuveganna, allt sem að því lýtur að við bæði fylgjumst með og höfum við í þeirri skjótu framþróun sem á öllum sviðum blasir við. Ég endurtek áherslu þá sem ég hlýt að leggja á að mál þetta fái skjótan og greiðan framgang á hinu háa Alþingi. Það hefur lengi verið í aðdrögum og mikið og vel til þess vandað og í þeirri gerð sem það er nú virðist það hljóta náð fyrir augum þeirra sem mest hafa að því unnið en lengst af þó ekki orðið á eitt sáttir um með hvaða hætti á skyldi tekið. Virðulegi forseti. Ég legg til að þegar 1. umr. um frv. lýkur verði því vísað til 2. umr. og menntmn.



Virðulegi forseti. Ég vil nú byrja á því að fagna þeim orðum hæstv. ráðh. sem hann hafði í lok máls síns um þörf stóraukins fjármagns til vísindarannsókna, vísindaiðkana í landinu, ef við eigum að geta haldið í við aðrar þjóðir varðandi þróun í tækni og vísindum í framtíðinni. Það er í raun og veru orðinn lengri meðgöngutími þessara umbrota við endurskoðun á lögum til Rannsóknaráðs a.m.k. en þau tíu ár sem hæstv. ráðh. gat um. Það var þegar á árunum í kringum 1970 að uppi voru háværar deilur um starfsemi Rannsóknaráðs og þá var skipuð nefnd, árið 1970, til að endurskoða lagaákvæði um ráðið. Sú nefnd starfaði til ársins 1977, náði ekki samstöðu um lagabreytingar og klofnaði í þrennt, en engin af tillögum nefndarinnar náði fram að ganga eða segja má vakti verulega athygli. Eins og hæstv. ráðh. gat um átti ég sæti í nefndinni sem falið var að endurskoða lög um Rannsóknaráð. Og það er rétt að taka það fram að það var endurskoðun á lögum um Rannsóknaráð sem þeirri nefnd var falin en vísindasjóðsnefndinni var falið að semja ný lög um Vísindasjóð og var samstarfs nefndanna óskað í skipunarbréfum beggja. Það er nú svo að ég hef nokkrum sinnum skipt um skoðun í þessu máli, hvort æskilegra væri að eitt vísinda- og rannsóknaráð starfaði sameiginlega eða hvort þau væru tvö. Stundum hefur mér fundist að heppilegra væri að sameina og minnka umfang með einu ráði, en síðan hefur oft hvarflað að mér að í rauninni er undirbúningur að Vísindaráði alls ekki nógu langt kominn. Sumar þær deildir sem gert er ráð fyrir eru að vísu burðugri en aðrar, en það verður að játast að sumar deildir sem ætlast er til að verði í Vísindaráði eru alveg ófullburða og þar er töluvert verk eftir óunnið. Þetta mál var, eins og ráðherrann gat um, alls ekki í einu lagi í upphaflegum tillögum nefndanna. Rannsóknaráðsnefndin gat þá ekki fallist á þá tillögu sem vísindasjóðsnefndin lagði til um eitt ráð og lágu til þess ýmsar ástæður. M.a. töldum við nauðsynlegt að rannsóknir í þágu atvinnuveganna væru í sterkum tengslum við viðkomandi atvinnuveg, þróun hans og framtíð. Fjárhagsleg og önnur þátttaka atvinnurekstrarins í rannsóknastarfseminni þarf að fara vaxandi og um leið áhrif viðkomandi atvinnuvega á starfsemina sjálfa. Þessu var aftur, að við töldum, allt öðruvísi farið með rannsóknir í líf- og læknisfræði. Við töldum að það gæti reynst erfitt að skapa þessi nauðsynlegu tengsl fyrir rannsóknir í þágu atvinnuveganna, en tryggja um leið sjálfstæði annarrar rannsóknarstarfsemi. Enn fremur segir í vangaveltum okkar, með leyfi hæstv. forseta: "Rannsóknir í þágu atvinnuveganna munu eðlis síns vegna ætíð vera langsamlega viðamestar. Nefndin óttast því að aðrar umfangsminni rannsóknir kunni að hverfa í skugga rannsókna í þágu atvinnuveganna og verði ekki sinnt eins og nauðsynlegt er. Rannsóknaráðsnefndin vekur jafnframt athygli á því að ekki er algengt erlendis að eitt rannsóknaráð skipuleggi eða hafi heildarsýn yfir alla rannsóknastarfsemi í viðkomandi landi. Í Noregi t.d. eru fjögur öflug rannsóknaráð. Starfsemi þeirra er hins vegar samræmd innan nefndar sem nefna mætti samstarfsnefnd rannsóknaráðanna. Tillögu vísindasjóðsnefndarinnar var því hafnað. Hins vegar var lagt til að rannsóknaráðin yrðu tvö og starfsemin tengd og samræmd með samstarfsnefnd." Síðan er allmikið vatn runnið til sjávar og vissulega hefur með þeirri umræðu sem átt hefur sér stað síðan þetta álit sá dagsins ljós, líklegast 1981 að mig minnir, og undirbúningi að Vísindaráði eða þeim beinum sem uppistaða verða í Vísindaráði átt sér stað þó nokkur þróun og ég tel að það sé mun nær því að Vísindaráð, eins og það er hér hugsað, gæti tekið til starfa eins og nú er. Samstarfsnefndin, sem gert er ráð fyrir í þessu lagafrv. og var í raun og veru í hinu upphaflega lagafrv. líka, hefur fengið nokkuð veigameira hlutverk að mér sýnist. Í þeim tillögum sem rannsóknaráðsnefndin skilaði á sínum tíma segir, með leyfi forseta, að ljóst sé "að verkefni Rannsóknaráðs ríkisins og Vísindaráðs geta í ýmsum tilfellum skarast. Rannsóknir á nýtingu auðlinda landsins annars vegar og grundvallarrannsókna á náttúru þess hins vegar eru t.d. nátengdar. Í slíkum tilfellum getur verið nauðsynlegt að koma á samstarfi, draga úr tvíverknaði og ákveða á hvern máta fjármagni til rannsókna er best varið. Æskilegt er jafnframt að einhver aðili hafi yfirsýn yfir alla rannsóknastarfsemi í landinu og stuðli að því að rannsóknaráðin tvö starfi með ákveðin markmið í huga, t.d. með tilliti til þess fjármagns sem fáanlegt er til rannsóknastarfseminnar og skiptingar þess á milli hinna ýmsu greina." Við gerðum þá ráð fyrir að í samstarfsnefndinni sætu tveir menn, en hér eru þeir fimm og allir skipaðir án tilnefningar. Ég skal ekki segja um það. Sjálfsagt er það alveg jafngott fyrirkomulag. Eins og ég sagði áður tel ég að það sé miklum mun líklegra að frv. eins og það sem hér er lagt fyrir geti hlotið stuðning og það helst allra sem að vísindarannsóknum starfa en þá var, ekki hvað síst vegna þeirrar umræðu sem átt hefur sér stað í Háskólanum, í rannsóknastofnunum atvinnuveganna og meðal þeirra manna sem þessi mál snerta daglega. Hæstv. ráðh. gat um nokkrar breytingar sem á þessu eru frá hinum fyrri lögum. Ég get aðeins farið yfir nokkrar þeirra sem við töldum á sínum tíma þýðingarmestar. Þar ber náttúrlega hæst Rannsóknasjóðinn. Rannsóknasjóðurinn er að vísu orðinn veruleiki frá ári til árs, ef svo má segja, s.l. tvö ár og því ber að fagna að hér er hann lögfestur. Ég veit að um það var uppástunga að fastur tekjustofn yrði markaður til Rannsóknasjóðs og í tillögum sem ég vissi að uppi voru nýverið var stungið upp á fjárhæð sem svaraði 0,2% að mig minnir af fjárhæð fjárlaga hverju sinni. Það vill svo til að þetta er mjög nærri því sem var fyrstu tvö árin sem fé var veitt til Rannsóknasjóðs. Nú er þetta nokkru minna, líklega nær 0,15% eða 0,17%. En við skulum vona að fjárveitingarnar verði af þessari stærðargráðu. Ekki mega þær minnka. Ég vonast til þess að áherslur hæstv. ráðh. hér áður komi að gagni. Í kaflanum um Rannsóknaráð gert ráð fyrir töluverðri fækkun í ráðinu sjálfu. Í raun hefur það verið svo að framkvæmdanefnd Rannsóknaráðs, sem skipuð er fimm mönnum kosnum af ráðinu sjálfu, hefur farið með hina daglegu stjórn, ef svo má segja, eða verið hið virka rannsóknaráð. Því er ekki að neita fyrir þá sem setið hafa í ráðinu, og ég hef gert það líklega í ein fjórtán ár, að hinir sjö þingkjörnu menn sem sæti hafa átt í ráðinu hafa ekki verið sérstaklega þaulsætnir á fundum þess. Það hlýtur að vera óhætt að álykta sem svo að að einhverju leyti sé það þess vegna að ekki er gert sérstaklega ráð fyrir þingkjörnum mönnum í Rannsóknaráði í þessu frv. Þó geta það auðvitað verið þingmenn sem ráðherrarnir, sem tilgreindir eru, tilnefna. Það er ekkert við því að segja og að sjálfsögðu eiga þingmenn að njóta almennra mannréttinda eins og aðrir og geta verið skipaðir í nefndir þess vegna. Deildaskipting Vísindaráðs, eins og gert er ráð fyrir í 5. gr., var alltaf svolítið vandræðaleg. Það var okkur t.d. nokkur þyrnir í augum hvernig fulltrúar skyldu skipaðir á fundi stofnana og félaga sem fást við viðkomandi rannsóknir. Auðvitað er hægt að hugsa sér að slíkar tilnefningar verði nokkuð samhljóða, að menn komi sér saman um þá sem hæfastir eru. Hins vegar er hægt að efna til úlfúðar með kosningabaráttu í þessi störf ef þau eru þá, og við skulum vona að þetta verði áhrifamikil störf, og má vera að hægt hefði verið að finna annað form á tilnefningu þessara tveggja fulltrúa. En látum það nú vera. Ég sé ekki ástæðu til þess að fetta svo mikið fingur út í það. Það var töluvert rætt um það á sínum tíma, meðan við vorum að hugsa um eitt vísinda- og rannsóknaráð, hvar það ætti heima í stjórnkerfinu. Ýmsum fannst að eðli málsins vegna, þar sem þetta snertir svo mörg svið, væri eðlilegt að það heyrði undir forsrn. Hér er gert ráð fyrir menntmrn. og í rauninni varð sú hugmynd líka ofarlega hjá mönnum. Ég býst við að hæstv. menntmn. þurfi að vinna hratt í þessum efnum. Ég veit að tíminn er skammur til loka þings en það er mikil bót að mjög mikið hefur verið fjallað um þetta mál og ég held að ég túlki það rétt að jafnvel þó að menn hefðu séð einhverjar breytingar og eitthvað fara öðruvísi í þessu frv. muni því vera fagnað af þeim sem gerst þekkja og þetta mál mundu fá til umfjöllunar. Ég sé heldur ekkert athugavert við það að hæstv. nefnd taki vinsamlega ábendingum um það sem betur mætti fara. Ég vildi að það kæmi fram sem ég hef hér sagt þar sem ég á ekki sæti í hæstv. menntmn.



Virðulegi forseti. Ég fagna því að komið er fram frv. um skipan vísindarannsókna hér á landi. Það hefur lengi verið beðið eftir þessu frv. og nú er það hér fram komið. Sérstaklega fagna ég þó orðum hæstv. ráðh. í framsögu hans áðan þar sem hann tók fram að menn yrðu að gera sér grein fyrir því að ættu rannsóknir og vísindi hér á landi að eflast að einhverju marki þyrfti stóraukið fé til þeirra hluta frá því sem nú er. Það er svo sannarlega satt og rétt og fagnaðarefni að hæstv. ráðh. skuli brýna það fyrir mönnum. Það hefur lengi verið ljóst að staða og skipulag rannsóknastarfsemi innan stjórnkerfisins hérlendis hefur þarfnast endurskoðunar og breytinga. Skorti á heildarskipulagi hefur fylgt alvarlegur skortur á fjármögnun til rannsókna hérlendis. Eins og menn vita verjum við Íslendingar minna af opinberu fé til rannsókna en nokkur nágrannaþjóð okkar en þær hafa á undanförnum áratugum aukið mjög fjármagn til rannsóknastarfsemi. Þessi auknu útgjöld eru tengd bjartsýni og skilningi á þeim möguleikum sem felast í nýrri þekkingu og tækninýjungum en á þeim sviðum vænta menn helstra framfara og breytinga á atvinnuháttum komandi ára. Jafnframt er sífellt fleirum að verða ljóst að vísindaleg þekkingarsköpun er álíka mikilvæg fyrir sjálfstæði þjóða og listsköpun, viðhald sérstakrar þjóðtungu og vökul tengsl við menningarrætur og þjóðarsögu. Jafnframt fer þeim einnig fjölgandi sem bera hag Háskóla Íslands fyrir brjósti sem vísindastofnunar en ekki fyrst og fremst sem embættismannaskóla. Það er því vel og í samræmi við tíðarandann að hér skuli loksins hafa séð dagsins ljós frv. til l. um skipan vísindarannsókna hér á landi. Hæstv. ráðh. tók fram í ræðu sinni áðan að hann hygðist beita sér fyrir því að frv. þetta fengi fullnaðarumfjöllun á þessu þingi og að á þessu þingi yrðu afgreidd lög um vísindarannsóknir hér á landi. Ég fagna þessari yfirlýsingu. Ég er eindregið fylgjandi því að hafa snör handtök í þessu máli en ég vil einnig taka fram að það er nauðsynlegt að háskóla- og rannsóknamenn fái að fjalla um frv. í þeirri mynd sem það er núna. Það hefur komið fram að þessi mál hafa lengi verið til umfjöllunar og margir komið þar að, en ég held að nauðsynlegt sé að þeir sem málið er skyldast og geta talað af reynslu í þessum efnum fái tækifæri til að segja álit sitt á skipan þessara mála eins og gert er ráð fyrir í þessu frv. að hún verði. Til þess þarf að hafa snör handtök í menntmn. og skal ég ekki láta mitt eftir liggja, en þar á ég sæti. Hvað frv. varðar hef ég nokkrar athugasemdir við það að gera. Í fyrsta lagi varpa ég þeirri spurningu fram hvort æskilegt sé að tvískipta rannsókna- og vísindastarfsemi í landinu með þeim hætti sem gert er ráð fyrir í frv., annars vegar í Vísindaráð og Vísindasjóð og hins vegar í Rannsóknaráð og Rannsóknasjóð. Ég hef miklar efasemdir um þessa tvískiptingu og tel í fyrsta lagi að þetta sé of flókið skipulag hjá jafnfámennri þjóð sem hefur ekki og mun að jafnaði ekki vera með svo umfangsmiklar vísindarannsóknir að ekki megi koma þeim haganlega fyrir á einum stað. Um þetta eru skiptar skoðanir eins og fram kom í ræðu hv. síðasta ræðumanns og eins og fram kemur í grg. með frv. og ráðherra gerði grein fyrir í framsögu sinni. Þar kemur fram að vísindasjóðsnefnd hefði á sínum tíma hallast að því að stofna eitt sameiginlegt rannsóknaráð yfir öll svið vísindastarfsemi í landinu en að rannsóknaráðsnefnd hafi hins vegar hafnað þeirri leið á þeirri forsendu, eins og hér segir, með leyfi forseta, "að erfitt gæti reynst að skapa nauðsynleg tengsl atvinnuveganna við rannsóknir í þeirra þágu en tryggja jafnframt sjálfstæði annarrar rannsóknastarfsemi". Mér sýnist að hér sé um ástæðulausan ótta að ræða hjá rannsóknaráðsnefnd. Ég held að það ætti ekki að vera mikill höfuðverkur að tryggja sjálfstæði "annarrar rannsóknastarfsemi" með skýrum verkskiptingar- og fjármagnsskiptingarreglum þannig að þetta mætti vel fara saman allt á einum og sama staðnum. Í öðru lagi, og það er e.t.v. verst við þessa skiptingu, er fjárveitingavaldinu fengið það hlutverk í hendur að skipta því fjármagni sem er til rannsókna- og vísindastarfsemi á hverjum tíma á milli grunnrannsókna og hagnýtra rannsókna. Það væri miklu eðlilegra að þeir sem hafa með vísinda- og rannsóknastarfsemi að gera skipti þessu sjálfir enda hljóta þeir að vera betur í stakk búnir en fjárveitingavaldið til að meta það hvor geirinn þarf á meira eða minna fé að halda hverju sinni. Einnig má nefna að þessi skipting, annars vegar í grunnrannsóknir og hins vegar í hagnýtar rannsóknir, er hæpin því í raun og veru eru bara til rannsóknir og sumar geta orðið hagnýtar, aðrar ekki, og það er ekki ávallt vitað fyrir fram hvort rannsóknir geta nýst á hagnýtan hátt eður ei. Ég held því að þessi skörpu skil á milli hagnýtra rannsókna og grunnrannsókna standist ekki neitt veruleikapróf. Þetta þrennt, í fyrsta lagi að hér sé verið að gera skipulagið óþarflega flókið, í öðru lagi að fjárveitingavaldið ákveði í hvers lags rannsóknir skuli beina fjármagninu en ekki vísindamenn sjálfir og í þriðja lagi hæpnar forsendur þess að skilja á milli grunnrannsókna og hagnýtra rannsókna, tel ég einkum mæla gegn því að sú tvískipting sem frv. gerir ráð fyrir sé heppileg. Þetta munum við væntanlega athuga nánar í menntmn. en ég vildi láta það koma fram strax við 1. umr. að þetta er eitt af því sem ég held að nauðsynlegt sé að athuga betur. Önnur athugasemd sem ég geri við þetta frv. er varðandi 2. gr. þess. Þar er fjallað um verkefni Vísindaráðs og séu verkefni Vísindaráðs borin saman við verkefni Rannsóknaráðs kemur í ljós að Vísindaráð er nokkuð frumkvæðislaust miðað við Rannsóknaráð. Vísindaráði er ekki ætlað að halda ráðstefnur um stöðu og gang rannsókna hér á landi eins og Rannsóknaráði. Vísindaráði er ekki ætlað að kynna og fræða eins og Rannsóknaráði er ætlað að gera og held ég að það þurfi að samræma betur hlutverk þessara tveggja ráða ef tvískiptingin á að vera við lýði og fá Vísindaráði einnig það hlutverk að fræða og kynna því að það er ekki síður mikilvægt að fræða um og kynna grunnrannsóknir en hagnýtar rannsóknir. Síðan er það 3. gr. frv. Þar kemur fram að Vísindaráð sem fram til þessa hefur skipst í tvær deildir, annars vegar raunvísindadeild og hins vegar hug- og félagsvísindadeild, á nú að skiptast í þrjár deildir, í náttúruvísindadeild, í líf- og læknisfræðideild og í hug- og félagsvísindadeild. Hérna sýnist mér að áherslan færist í nokkuð auknum mæli inn á svið rannsókna í raunvísindum. Samkvæmt þessu eru komnar tvær raunvísindadeildir í Vísindasjóð og öll hug- og félagsvísindi sameinuð í eina deild. Þar við bætist að Rannsóknasjóði er ætlað að styðja hagnýtar rannsóknir og að svo miklu leyti sem hægt er að gera greinarmun á grunnrannsóknum og hagnýtum rannsóknum eru hagnýtar rannsóknir yfirleitt á sviði raunvísinda. Áherslan, þunginn, er því greinilega samkvæmt þessu frv. á raunvísindasviðinu. Ég vil vara við þessum áherslum. Í fyrsta lagi vil ég benda á að rannsóknir í hug- og félagsvísindum eru mikilvægar í sjálfu sér og geta haft víðtæk áhrif á þjóðfélagsþróun og skilning manna á þeirri veröld sem þeir byggja. Þess vegna eru þær ekki síður hagnýtar í sjálfu sér en ýmsar rannsóknir á sviði raunvísinda. Í öðru lagi hefur sú hugmyndaumfjöllun og kenningasmíð sem fram fer í hug- og félagsvísindum ævinlega áhrif á það rannsókna- og vísindastarf sem unnið er í raunvísindum. Þarna er um samtengingu að ræða og ekki rétt að skilja alveg á milli þannig að klippt og skorið sé. Mikilvægi hug- og félagsvísindarannsókna er því ótvírætt. Fyrir hendi er tilhneiging til að vanmeta bæði huglægt og hagnýtt gildi hug- og félagsvísinda. Ég vara við þeirri tilhneigingu og bendi á að sé höggvið í þann knérunn er höggvið þar sem síst skyldi. Vitaskuld er það fjármagnið sem veitt er til þessara vísindarannsókna sem endanlega ræður úrslitum, ekki í hversu mörgum deildum Vísindasjóður er, og sé þess gætt að ekki halli á hug- og félagsvísindi í fjárveitingum er ekkert við þessa skipan að athuga. Ég geri hins vegar að umtalsefni þá áherslubreytingu sem þarna virðist vera á ferðinni og vara við henni. Í 5. gr. er margt að finna en þar er m.a. það nýmæli að styrk megi veita til allt að þriggja ára í senn úr Vísindasjóði. Þetta tel ég til mikilla bóta því að styrkveitingar úr Vísindasjóði hafa sökum fjármagnsskorts verið til allt of skamms tíma. Þó held ég að hyggja megi að því hvort þriggja ára markið sé ekki heldur lágt, því að við vitum það að rannsóknir eða verkefni rúmast ekki alltaf innan þriggja ára marksins, og hvort ekki mætti færa það upp um eitt eða tvö ár til viðbótar. Síðan langar mig að gera 10. gr. frv. aðeins að umræðuefni. Þar er rætt um tekjur Vísindasjóðs og þar eru þrír tekjustofnar skilgreindir. Það er í fyrsta lagi fjárveiting úr ríkissjóði á fjárlögum ár hvert, í öðru lagi fjárframlag frá Seðlabanka og eins og fram kemur í athugasemdum við einstakar greinar frv. er fjárframlag Seðlabankans aðaltekjustofn Vísindasjóðs. Nú langar mig að spyrja hæstv. ráðh. hvernig framlagið úr Seðlabankanum sé ákvarðað, hver taki ákvörðun um framlag Seðlabanka til Vísindasjóðs og hvers vegna þessi ákvörðun sé hjá Seðlabankanum en ekki hjá fjárveitingavaldinu. Mér hefur alltaf þótt þetta undarlegt fyrirkomulag og ég vildi gjarnan fá svör hæstv. ráðh. við því hér á eftir. Þriðji tekjustofn Vísindasjóðs er gjafir frá einstaklingum og fyrirtækjum og það er ágætis fyrirkomulag þar sem slíkar gjafir eru frádráttarhæfar frá skatttekjum á því ári sem þær eru afhentar. Það er ágætt, en ég vil vara við þeirri tilhneigingu sem hefur gætt, þ.e. að því meiri sem gjafir frá einstaklingum og fyrirtækjum eru, því frekar hefur framlag hins opinbera lækkað. Það á ekki að gerast því eins og við vitum er framlag okkar Íslendinga til þessara mála afskaplega lágt. Við munum vera á borð við þróunarlönd eins og Zaire hvað varðar framlag okkar til rannsóknamála miðað við hlutfall af þjóðartekjum og þó að einstaklingar og fyrirtæki gefi í auknum mæli til vísindarannsókna á það ekki að þýða að hlutur ríkisins minnki að sama skapi. Í 14. gr. frv. er kveðið á um skipan stjórnar Rannsóknaráðs ríkisins. Fram til þessa hefur 21 maður átt sæti í þessari stjórn en nú er gert ráð fyrir að þar sitji sjö menn, skipaðir af menntmrh. Ég er sammála þessu fyrirkomulagi. Ég held að meira en 20 manna stjórn sé of fjölmenn til að geta verið mjög framkvæmdasöm og eins og hv. síðasti ræðumaður taldi held ég að það sé ekki til vansa að nú er ekki gert ráð fyrir að alþm. eða fulltrúar kjörnir af Alþingi eigi seturétt í ráðinu eins og verið hefur. Þegar um vísindamenn hefur verið að ræða er það auðvitað ágætt en annars er vandséð hvaða erindi alþm. eigi til setu í Rannsóknaráði. Þetta ákvæði mun upphaflega hafa verið hugsað til að fá alþm. til að hafa meiri áhuga á vísinda- og rannsóknastarfsemi í landinu. Reynslan er sú að þeir eru ekki þaulsætnir á fundum ráðsins þannig að það hefur ekki tekist að kveikja áhuga með þessum hætti. Ég held því að sú skipan sem frv. gerir ráð fyrir sé ágæt og af hinu góða. Einnig langar mig til að gera að umræðuefni ákvæði í 18. gr. frv. um Rannsóknasjóð. Þar kemur fram að Rannsóknaráð ákveður styrkveitingar úr sjóðnum og skulu þær háðar samþykki menntmrh. Ef við skoðum sambærilegt ákvæði um Vísindasjóð, það er að finna í 11. gr., segir þar: "Stjórn Vísindaráðs skiptir árlegu ráðstöfunarfé Vísindasjóðs á milli deilda ráðsins en deildarstjórnir taka ákvörðun um styrkveitingar til einstakra verkefna, sbr. 4. og 5. gr." Það er ekki gert ráð fyrir að fjárveitingar úr Vísindasjóði séu háðar samþykki ráðherra en hins vegar er gert ráð fyrir að fjárveitingar úr Rannsóknasjóði séu háðar samþykki ráðherra. Vísindaráð er sem sagt miklu sjálfstæðara en Rannsóknaráð. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðh. hverju þetta sæti. Getur verið að það sé vegna þess að Rannsóknaráði er ætlað að útdeila meira fé en Vísindaráði og því sé talið nauðsynlegt að menntmrh. hafi þar hönd í bagga? Ef það er hugsunin eru það náttúrlega alvarlegar fréttir fyrir grunnrannsóknir sem eiga sitt að sækja í Vísindasjóð og í öllu falli held ég að það sé of mikil miðstýring að ætla ráðherra að hafa hönd í bagga með styrkveitingum. Ég held að eðlilegra sé að þær séu alfarið á höndum ráðsstjórnanna. Mér þætti vænt um að fá skýringu á því hvers vegna þetta misræmi er á milli Rannsóknasjóðs og Vísindasjóðs. Að lokum nefni ég samstarfsnefnd Vísindaráðs og Rannsóknaráðs sem getið er um í 20. gr. frv. Ef sú tvískipting rannsóknastarfseminnar sem frv. gerir ráð fyrir verður að veruleika held ég að nauðsynlegt sé að efla þessa samstarfsnefnd og gera hana kröftugri en hún er. Ég held að það sé t.d. nauðsynlegt að hún sé ráðgefandi fyrir hagsýsluna og fyrir fjárveitingavaldið um upphæð fjárveitinga til þessara hluta því að samhæfing og samræming á milli þeirrar starfsemi sem fer fram, annars vegar þá í Rannsóknaráði og hins vegar í Vísindaráði, er mjög mikilvæg. Ég held því að það þurfi að hyggja að því hvort ekki mætti auka þá samhæfingu með því að efla samstarfsnefndina. Virðulegur forseti. Ég hef þá þessi orð hér við 1. umr. um þetta frv. ekki mikið fleiri. Eins og ég hef sagt fagna ég því að þetta frv. er hér fram komið og ég er innilega sammála þeim meginmarkmiðum þess sem koma fram í athugasemdum við frv., að þau séu að efla samstarf rannsóknaaðila í landinu og að styrkja og treysta fjárhagsgrundvöll íslenskra vísindarannsókna. Fjárhagsatriðið er aðalatriðið og þess vegna voru orð ráðherra áðan í þá veru mjög ánægjuleg því að það er sama hversu gott skipulag við höfum á þessum málum, ef við höfum ekkert fé til framkvæmda breytir engu þótt skipulagið sé gott. Engar rannsóknir verða unnar nema fjármagn komi til. Það skiptir miklu að vel takist til við afgreiðslu þessa frv., að það verði vel hugað að ýmsum hlutum. Við þurfum að hafa snör handtök og vinna vel ef þetta frv. á að verða að lögum á yfirstandandi þingi og ég er svo sannarlega eindregið fylgjandi því að lög verði sett á þessu þingi um skipan vísindamála.



Hæstvirtur forseti. Það er vissulega fagnaðarefni að þetta frv. skuli fram komið, frv. um Vísindaráð og Vísindasjóð, Rannsóknaráð ríkisins og Rannsóknasjóð. Það er fyrir löngu orðið tímabært að taka öll þessi mál til ítarlegrar endurskipulagningar og ég held að þegar á allt er litið hafi tekist nokkuð vel til. Það þýðir ekki að ég hafi ekki ýmsar athugasemdir fram að færa við þetta frv. og þó engar þess eðlis að ég muni tefja framgang þess. Miklu fremur mun ég eftir því sem mér er unnt, sem formaður menntmn. þessarar hv. deildar, reyna að hraða afgreiðslu þess sem kostur er en án þess þó að það gangi svo hratt að ekki sé gætt ítarlega að ýmsum þeim atriðum, bæði sem koma fram í athugasemdum við frv. og eins í þeim athugasemdum sem hv. þm., 5. þm. Norðurl. e. og hv. 11. þm. Reykv., hafa gert. Það er enginn vafi á því að þetta frv. er til mikilla bóta og sé rétt á haldið á það að verða til þess að efla mjög rannsóknir á sem flestum sviðum hér á landi. Það eru örfá atriði sem ég vildi minnast á áður en frv. verður tekið til meðferðar væntanlega í hv. menntmn. Í fyrsta lagi hefði ég kosið að eitt vísindaráð hefði verið sett yfir allar rannsóknir hér á landi. Ég geri þetta að sjálfsögðu ekki að neinu úrslitaatriði en það er með mig eins og hv. 5. þm. Norðurl. e. að ég hef nokkrum sinnum skipt um skoðun í þessu máli og stundum höfum við vafalaust verið sömu skoðunar en nú erum við örlítið á öndverðum meiði. Ég held nefnilega að sú skipting sem lagt er til að höfð verði geri í raun og veru ráð fyrir því að samstarfsnefnd þessara tveggja ráða verði hið raunverulega vísindaráð. Það hlýtur að verða svo að fjölmörg mál sem upp koma hljóta að vera á mörkum, þeim mörkum að einungis samstarfsnefndin geti skorið úr hvorum megin þau skuli tekin til meðferðar og afgreiðslu. Á hinn bóginn sé ég ekki ástæðu til að gera þetta að neinu úrslitaatriði. Ég held að hinar jákvæðu hliðar málsins séu svo margar og mikilvægar að það sé meira virði að fá frv. fram eins og það liggur nú fyrir en að fara að grauta í því að breyta því að einhverju verulegu leyti. Hið eðlilega hefði ég þó talið að hér væri eitt vísindaráð með þeim undirdeildum sem gert er ráð fyrir í frv. Það er nefnilega svo, eins og hv. 11. þm. Reykv. minntist á, að mörkin milli hagnýtra rannsókna og einhverra annarra rannsókna eru ærið óglögg og reyndar er sjaldnast vitað, þegar farið er út í beinar rannsóknir, hvort þær skila einhverjum svokölluðum hagnýtum árangri eða ekki. Ég er ekki viss um að rannsóknir sem kallaðar eru í þágu atvinnuveganna séu oft á tíðum annað en grunnrannsóknir sambærilegar við þær sem menn vita í raun ekki hvort skila muni árangri eður ei. Ég held að á þessu sviði verði einmitt erfiðast að setja mörkin á milli Vísindaráðs og Rannsóknaráðs. Þetta snertir líka annað atriði og það eru fjárveitingar til þessara tveggja ráða. Það mætti ætla að Alþingi væri fúsara að veita fé til svokallaðra hagnýtra rannsókna en annarra og það gæti orðið á kostnað annarra rannsókna eða annarrar vísindastarfsemi sem fram fer í landinu. Ég er ekki að segja að það verði það, en þessi hætta er fyrir hendi, að það verði ekki mjög skýrt og glöggt mat sem lagt verði á hinar einstöku rannsóknir heldur muni áróðursstaða frekar ráða því hvert fé verður veitt. Ég held að bein afleiðing af þessum vanda verði að samstarfsnefndin verði hið raunverulega vísindaráð og þar komi fjölmörg atriði til meðferðar og afgreiðslu. Það er nefnilega svo að þetta hlýtur að verða ein heild og þá er spurningin: Eigum við að hafa þetta eitt ráð eða eigum við að halda þessari skiptingu? Ég mun ekki leggja til að þetta verði eitt ráð en ég held að það verði innan fárra ára nær örugglega tekið til athugunar hvort ekki skuli breyta þessum ákvæðum. Þá er það skiptingin í deildir. Hún er að mínu viti nokkuð eðlileg. Þó verð ég að segja það sem starfsmaður Háskóla Íslands að ég sakna þarna einnar deildar. Ég veit ekki hvort það er viljandi gert eða hvort starf hennar liggur utan við vísindalega starfsemi. Þó er þetta sú deild sem er elst í öllum háskólum heimsins, elst og virðulegust, og fæst ekki bara við eðli mannsins, eins og segir hér í 1. gr. frv., heldur einnig við eðli guðs. Ég varpa einungis fram þeirri spurningu til hæstv. menntmrh. hvort ekki beri að hafa guðfræðideildina með einhvers staðar í horninu og njóta þess hve vítt áhugasvið hennar er, ekki bara þessi jörð okkar heldur alheimur allur. Ég get nú varla verið við 1. umr. með einhverja hótfyndni út af 1. gr. í þessu frv. en þó neyðist ég til þess að minnast á tvö atriði í 1. gr. Í fyrsta lagi segir þar í 2. mgr.: "Það er hlutverk Vísindaráðs að efla íslenskar vísindarannsóknir." Þetta minnir mig því miður ákaflega óþægilega á það sem á sínum tíma var kölluð þýsk efnafræði eða þýsk eðlisfræði og jafnvel þýsk stærðfræði á dögum þriðja ríkisins. Er ekki eðlilegra og jafnvel betri íslenska, sem við hæstv. menntmrh. berum báðir fyrir brjósti eins og reyndar allt hið háa Alþingi, að segja hér: vísindarannsóknir á Íslandi. Og síðan er þetta með eðli mannsins. Ég kemst eiginlega ekki alveg yfir það að rekast á þetta í 1. gr. þessa ágæta frv. Ég verð að biðja hæstv. ráðh. að útskýra við hvað er átt og síðan gætum við þá rætt það hvort ekki væri hægt að finna eðlilegri skilgreiningu á hlutverki ráðsins. Ég tek undir með hæstv. ráðh.: Þó að skipulagning sé góð er þó allt undir því komið að fjármagn og vilji sé fyrir hendi og ég held að verði þetta frv. að lögum séum við Íslendingar búnir að fá í hendurnar gott tæki til þess að efla rannsóknir og vísindastarfsemi á Íslandi og ég fyrir mitt leyti mun stuðla að því að hraða afgreiðslu þessa máls í þessari háu deild.



Hæstvirtur forseti. Ég hafði óskað eftir því á ríkisstjórnarfundi þegar þetta frv. var kynnt að það yrði ekki lagt fram án þess að iðnrn. hefði tækifæri til þess að gera við það athugasemdir. Ég samþykkti þó að það færi til þingflokkanna til þess að þeir gætu fjallað um frv. á því stigi og á þeim tíma gæti iðnrn. rætt frv. betur við hæstv. menntmrh. Það voru gerðar tilraunir til þess að gera það en tókst ekki og ég harma það að þetta frv. skyldi koma fram án þess að tækifærin, sem ég gat um, hefðu gefist því að ég hef mikið við þetta frv. að athuga. Ég tek undir margt af því sem hefur komið fram um ágæti þess og að sjálfsögðu það sem kom fram hjá hv. 11. þm. Reykv. að það þarf stóraukið fé til rannsókna. Það þarf náttúrlega líka á sama tíma og svona frv. er samþykkt, og þá tala ég sem fyrrv. fjmrh., að skera einhver önnur útgjöld niður eða þá að auka tekjur þangað til rannsóknirnar sjálfar eða árangur af þeim fer að skila tekjum. Það þarf fjárfestingu til að afla tekna. Við vitum hins vegar hvernig fjárhagur ríkisins er. Við skulum því ekki blekkja hvert annað með því að samþykkja stóraukin útgjöld ríkisins á sama tíma og ráðist er á fjárhag ríkissjóðs þegar um fjárlög er að ræða. Ég vil líka taka undir orð síðasta ræðumanns, hv. 9. þm. Reykv., og spyrja hann hvort hann gæti ekki betur sætt sig við 2. mgr. 1. gr. frv. ef síðasta orðið í þeirri grein væri orðið "hans", þá á ég við mannsins. Í þessu frv. er margt sem stangast á. Hér er talað um tilfærslu verkefna á milli ráðuneyta í mjög stórum stíl, t.d. allar rannsóknir frá Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins, allar rannsóknir Iðntæknistofnunar Íslands sem heyra undir iðnrh. og sé ég þá ekki til hvers þessar stofnanir eiga að vera áfram á starfssviði iðnrh. Af hverju á ekki að færa þær með þessu frv. til Háskólans? Það eru engin verkefni eftir fyrir iðnrn. í sambandi við þessar vísindastofnanir þegar búið er að taka vísindarannsóknir og tæki og ráðstöfun á þeim frá stofnunum því eins og segir hér í upptalningunni í 2. gr., vitna ég þá til 5. liðar: "Vísindaráð ásamt Rannsóknaráði ríkisins lætur skrá yfirlit um tækjaeign rannsóknastofnana og stuðlar að samnýtingu tækja, eftir því sem hagkvæmt þykir." Þannig er hið nýja ráð orðið ráðstöfunaraðili á þeim tækjum og verkefnum þessara stofnana sem undir mig sem iðnrh. heyra. Ég er ekki að kvarta undan því. Hitt er annað mál að ég tek undir það sem kom fram hjá hv. 5. þm. Norðurl. e. að þegar sameinuð eru verkefni ráðuneyta ber að sjálfsögðu samkvæmt verkaskiptingu ráðherra að færa það undir forsrn. Það er ljóst. Ég tek það fram að við samningu þessa frv. hefur ekkert samráð verið haft við iðnrn. og mér var ekki kunnugt um þetta frv. fyrr en það var lagt fram og harma ég það. Ég held að meginástæðan fyrir þessu frv. núna sé tillaga sú og framkvæmd á stofnun Eureka. Eurekaverkefnið er það sem kallar á framlagningu þessa frv. eins og það er. Eureka-verkefnið, eins og það er skilgreint í upphaflegu frönsku þýðingunni, er aðallega verkefni iðnrh. á iðnaðarsviðinu. Síðan kemur margt út frá því sem aftur tilheyrir öðrum ráðuneytum eftir því sem verkefnin eru tekin fyrir. Sláandi dæmi um þetta er fyrsta heimsókn fulltrúa frá Eureka í síðasta mánuði. Það voru eingöngu mál á sviði iðnaðar sem þeir vildu ræða og þá helst rannsóknir á nýjungum varðandi skip, fiskiskip aðallega, og byggingu þeirra. Í iðnrn. er unnið að verkefnum sem alls ekki komust á framfæri við þá vegna þess að þeir voru ekki hér á vegum iðnrn. og höfðu ekkert samband við það. Það er verkefni að fara í gang í iðnrn. í sambandi við nýjungar í skipasmíðum sem er bylting á því sviði ef þær reynast nothæfar. Það er verið að ganga í að teikna það og útfæra betur en gert hefur verið í frumdráttum. Þá er það Eureka-verkefni sem á engan hátt getur heyrt undir aðra heldur en iðnrn. Einnig segir í 4. lið 2. gr., með leyfi forseta: "Það hefur einnig eftirlit með rannsóknum erlendra vísindamanna hér á landi á starfssviði ráðsins og fjallar um leyfisveitingar til slíkra rannsókna á þeim sviðum þar sem þeirra er krafist samkvæmt lögum." Þetta er undir iðnrh. að verulegu leyti eins og er. Ef tínt er svona frá ráðuneytunum er spursmál hvort ekki þarf að stokka upp ráðuneytin og verkefni þeirra á miklu víðtækara sviði en hér er gert. Sama er að segja um skýrslugerð o.fl. Allt þetta heyrir undir menntmrh. og það er margtekið fram og undirstrikað að það heyrir undir menntmrh. í öllum þeim greinum þar sem rætt er um valdsvið. Það kemur mér ekkert ókunnuglega fyrir sjónir eftir að hafa lesið þetta frv. þó að fram komi hugmyndir, eins og hjá hv. 9. þm. Reykv., um að í frv. vanti yfirráðaréttinn yfir fleiri ríkjum en Íslandi og helst yfir alheiminum eins og hann orðaði það. Ég óska sem sagt eftir því að frv. verði vandlega skoðað, því verði ekki hraðað svo í gegnum Alþingi að eftir sitji önnur ráðuneyti í sárum með stofnanir, kostaðar af Alþingi, sem eru kannske verkefnalitlar eða verkefnalausar og ætti þá bara að leggja niður við tilfærslu á verkefnunum, þannig að a.m.k. þeim athugasemdum sem iðnrn. hefur við þetta að gera verði komið á framfæri og þær verði kannaðar í nefnd. Ég vil taka það fram að ég er hér með þróunarsögu vísindarannsókna yfir atvinnulíf landsmanna. Fyrstu lög um þessa starfsemi, sem er nú til umræðu og á dagskrá, voru samþykkt á Alþingi 1929, þetta er orðið það gamalt, og á öllum stigum, við allar breytingar, hefur málaflokkurinn verið undir atvinnumálaráðherra eða iðnaðarráðherra, tengt að vísu starfsemi Háskóla Íslands, en það er ekki eins fasttengt og hér er gert ráð fyrir. Ég segi því þessi orð sem varnaðarorð og óska eftir því að nefndin taki þau til alvarlegrar athugunar.



Virðulegi forseti. Ég á sæti í þeirri nefnd þar sem þetta mál kemur til umfjöllunar þannig að ég ætla ekki að gerast neitt langorður um það hér, enda skal ég viðurkenna það að mig skortir forsendur og þá yfirsýn sem nauðsynleg er til þess að geta myndað mér skoðun á jafnflóknu máli og þetta er, sem ég þekki ekki meira til en raun ber vitni á þessu stigi. Ég ætta því ekki að kveða upp úr um það á þessu stigi. Mér sýnist hins vegar að gert sé ráð fyrir ýmsum mjög athyglisverðum breytingum. Hér er í sumum tilvikum um grundvallarbreytingar að ræða og mér sýnist til ansi mikils ættast að þingið afgreiði þetta mál á þeim skamma tíma sem eftir er. Þegar svo það við bætist að nú kemur í ljós, eftir að hæstv. iðnrh. hefur talað, að um þetta mál er ekki eining innan ríkisstjórnarinnar og hæstv. iðnrh. segir að ekkert samráð hafi verið haft við sig og sitt ráðuneyti um málið og mælist til þess að slíku samráði verði komið á, sé ég satt að segja ekki miklar vonir til þess að málið geti náð afgreiðslu á þessu þingi. Þó er það sjálfsagt ekki útilokað. Það hefði hins vegar verið betra fyrir framgang málsins ef ríkisstjórnin hefði verið einhuga og ekki komið upp sá ágreiningur sem hér hefur birst af hálfu stjórnarsinna og flokksbræðra í þessum ræðustól nú við 1. umr. málsins. Hæstv. iðnrh. sagði að þetta mál ætti rætur að rekja til Eureka-áætlunarinnar svonefndu sem Ísland góðu heilli hefur gerst aðili að. Ég fæ ekki séð hvernig það tengist og kemur beint saman. Við erum góðu heilli aðilar þar að, urðum með seinni skipunum, en ég fæ ekki alveg séð samhengið þar á milli. Ég held að þó að þau mál tengist kannske með einhverjum hætti sé ekki beint samhengi þar á milli. En þetta mál fær áreiðanlega ítarlega og vandaða umfjöllun í menntmn., sérstaklega eftir að þessar athugasemdir hafa komið fram. 



Virðulegi forseti. Þetta er aðeins örstutt athugasemd. Það er sennilega á einhverjum misskilningi byggt að þetta Eureka-samstarf hafi sérstaklega rekið á eftir framlagningu þessa frv. Það hefur verið ýtt á þetta af hálfu framkvæmdanefndar Rannsóknaráðs og ráðinu sjálfu nú í tvö þing a.m.k. og það reyndar áður en kom til nokkur samvinna Íslands á vegum Eureka. Eins er það að á vegum þeirra deilda Háskóla Íslands sem hlut munu eiga að Vísindaráði hefur lengi viðgengist ýmis alþjóðleg samvinna, einkum og sér í lagi á sviði læknadeildar, og það er eðlilegt að þess sé getið í 4. lið 2. gr. að sú samvinna heyri þá undir Vísindaráð. Ég held satt að segja að hæstv. iðnrh. þurfi ekki að hafa miklar áhyggjur af því að það starf breytist verulega sem stofnanir, sem heyra undir iðnrn., hafa haft með höndum innan Rannsóknaráðs ríkisins og hefur verið mikið. M.a. situr í framkvæmdanefnd ráðsins núna Jakob Björnsson, forstjóri Orkustofnunar, og hefur verið þar mjög virkur þátttakandi. M.a. hafði hann eins og við öll í þeirri framkvæmdanefnd áhuga á því að þetta frv. næði fram að ganga. Ég endurtek það að ég held að ekki geti verið um mjög alvarlegan ágreining að ræða.



Virðulegi forseti. Getum við ekki orðið sammála um að kalla þessi samtök Evreka? Hvenær fara menn að tala um Europe hér í staðinn fyrir Evrópu? Þetta er nákvæmlega það sama og Evreka-nafnið er miklu skemmtilegra nafn. Við skulum uppræta þetta Eureka því a.m.k. að minni hyggju kann ég hinu miklu betur. Ég eyði engum orðum að einhverju togi um undir hvaða ráðuneyti mál eigi að heyra. Nefndin kallar vafalaust á fulltrúa frá iðnrn. og fær að heyra nákvæma útlistun á því sem þeir hafa þar í huga og ég get ekki látið það tefja frekar fyrir mikilvægi framgangs þessa máls. Drögin eru a.m.k. áratugs gömul og þá er Evreka-hugmyndin ekki fædd og Mitterand ekki orðinn forseti svo að ég leiði allar frekari umræður um það hjá mér. Ég þakka ágætan stuðning sem þetta frv. hefur fengið við 1. umr. Það er ekki margt sem ég þarf að drepa á og fram hefur komið. Ekki skal ég hafa á móti því að hin gamla virðulega guðfræðideild eigi þarna skot, verði fenginn staður. Ég geri ráð fyrir því að í þessari 1. gr., þar sem talað er um eðli mannsins, hafi menn kannske verið að leiða hugann að hugvísindadeildinni og aðild hennar. Það má ekki biðja mig um sérstaka útlistun á þessu. Ég verð þá að fá tíma til þess og vanda mig gífurlega því að hér er ekki lítið undir lagt. Það er líka rétt að ég fellst fullkomlega á það að standa vörð um að efla vísindarannsóknir á Íslandi. Hv. 11. þm. Reykv. benti á mismuninn sem er á milli Vísindasjóðsins og Rannsóknasjóðsins þar sem undir Rannsóknasjóði er tekið fram að það skuli vera háð uppáskrift menntmrh. Ég held að þetta ósamræmi sé óviljaverk. Þetta hefur verið svona og alveg málamyndauppáskriftir hjá ráðherra á úthlutanir úr Rannsóknasjóði og ég sé enga ástæðu til þess að hafa þetta inni í með Rannsóknasjóðinn og hafa þá samræmið á hinn veginn. Þetta dytti engum lifandi manni í hug, ráðherra, að fara að fetta fingur út í þá vinnu og þess vegna legg ég til að þetta verði samræmt með þeim hætti að út verði tekið það sem segir um þessi afskipti ráðherra í Rannsóknasjóðnum. En þetta hefur verið og þess vegna tollir þetta enn þá inni. Varðandi fjárveitingar úr Seðlabanka til Vísindasjóðsins er þetta eldgamalt og greinilega til þess gert að afla sjóðnum tekna sem Alþingi hefur verið tregt til þegar í upphafi. Ef ég man rétt, það er þá hægt að gá betur að því, munu lögin um Vísindasjóð vera frá 1957, ég held ég megi segja það, en þegar seðlabankalög eru sett 1961 eru það greinilega bankamálaráðherra og þáverandi menntmrh. í leiðinni, Gylfi Þ. Gíslason, sem fá því framgengt að í seðlabankalögunum er komið fyrir ákvæði til þess að tryggja Vísindasjóði tekjur. Þaðan liggja þessar rætur og hef ég þá ekki frekar um það að segja. Rétt er það að að sínu leyti er þetta kannske ekki að öllu leyti eðlilegt en ég vil ekki dæma um það. Það er auðvitað sama hvaðan gott kemur og við megum ekki draga af okkur í neinu né missa af neinum þeim tekjum sem til þessara þarfa hafa runnið. Við þurfum að bæta stórlega um betur. Ég var ekki tvískiptingarmaður, ég var samrunamaður í þessari stofnun, eindreginn, allan tímann, en það var hæstv. forsrh. t.d. ekki. Hér hefði ég ekkert frv. lagt fram nema ég trúi því og treysti að VI. kaflinn, 20. gr., um samvinnuna, verði óðar en líður til þess að þetta renni saman í eitt öflugt ráð. Þar er kveðið það fast að orði m.a.s. að þeim er ætlað að koma á hjá sér samstarfi um rekstur skrifstofu og aðra þjónustu og eins og hv. 9. þm. Reykv. gat um er það ekkert álitamál að til kasta samstarfsnefndarinnar kemur auðvitað ef eitthvað er óljóst um hvorum megin stafs og hurðar eitthvert málið skal liggja. Í því trausti að þetta samstarf verði nokkurn veginn eins og um eina stofnun væri að ræða hef ég fallist á þessa gerð frv. Lengst af voru menn á það stífum gormum í þessu máli að þeir vildu ekki einu sinni að það væri eitt frv. sem lagt yrði fram heldur tvö og þessu haldið með öllu aðskildu. En ég tel þetta það mikinn ávinning og í trausti þessara ákvæða, sem gott samkomulag varð um í lokanefndinni, en að þessari síðustu gerð störfuðu háskólarektor, Sigmundur Guðbjarnason, Vilhjálmur Lúðvíksson, framkvæmdastjóri Rannsóknaráðsins, og Árni Gunnarsson, skrifstofustjóri háskóladeildar menntmrn. féllst ég á frv. Þetta er samkomulagsatriði með þessum hætti sem menn hafa komið sér niður á og ég vona að muni gefa góða raun. Það skiptir auðvitað öllu máli að við náum stórauknu fjármagni til þessara starfa og ég vænti þess nú að þetta ráð, samrunaráða, sem þarna verður, verði ráðgefandi og hið háa Alþingi fari nú eftir niðurstöðum þeirra um fjárþörfina og með hvaða hætti þá þetta fjármagn skiptist milli sjóðanna, því ella náttúrlega getur maður ímyndað sér að um tilviljanakennd vinnubrögð yrði að ræða. Ég ítreka þakkir mínar vegna þessara jákvæðu undirtekta og enn ítreka ég það einnig að ég óska þess sérstaklega að hv. menntmn. leiti sér strax, til þess að við getum stytt umræðuna hér, upplýsinga hjá fulltrúum hæstv. iðnrh. um hvað einkum og sér í lagi er á ferðinni þannig að það liggi fyrir. Held ég þá að komi fram að menn eru ekki að deila um efni sem ætti út af fyrir sig að þurfa að hamla framgangi þessa máls.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti allshn. um frv. til umferðarlaga. Álit nefndarinnar liggur fyrir á þskj. 574 og brtt. sem nefndin gerir á þskj. 575. Eins og fram kemur í nál. var frv. til umferðarlaga lagt fram á þessu þingi eftir endurskoðun þingmannanefndar sem dómsmrh. skipaði með bréfi sem var dags. 12. maí 1986. Starf þessarar nefndar kemur fram í athugasemdum við það frv. til umferðarlaga sem lagt var fyrir á s.l. hausti sem var 119. mál Ed. Það fólst í því að yfirfara þær umsagnir sem inn höfðu komið við það frv. sem lá frammi á síðasta þingi og gera þær breytingar sem nefndin áleit nauðsynlegar og réttmætt þótti að taka til greina. Þessa þingmannanefnd skipuðu auk mín þeir hv. þm. Eiður Guðnason, Salome Þorkelsdóttir og Helgi Seljan. Nefndin skilaði af sér með bréfi til dómsmrn. þann 6. okt. og hafði þá farið yfir allar umsagnir sem lágu fyrir um frv. til umferðarlaga sem til meðferðar var á 108. löggjafarþingi og ekki var útrætt þá. Skrá yfir þær umsagnir er að finna í athugasemdum við frv. Það var gerð grein fyrir þeim við 1. umr. málsins. Nefndin kallaði einnig til viðræðu Arinbjörn Kolbeinsson lækni vegna ákvæða sem snerta ölvunarakstur. Frv. var lagt fram á s.l. hausti eftir þessa endurskoðun, en eigi að síður þótti ástæða til nokkuð ítarlegrar skoðunar enn í nefndinni í heild, þó að fjórir nefndarmenn ættu sæti í þingmannanefndinni. Nefndin ræddi frv. á sjö fundum í vetur. Þar af voru tveir sameiginlegir fundir með allshn. Nd. Nefndin kallaði einnig til viðræðu fulltrúa Vinnueftirlits ríkisins og fulltrúa Sambands ísl. tryggingafélaga og Tryggingaeftirlitsins vegna þess að í tryggingakafla frv. eru nokkrar breytingar. Ólafur Walter Stefánsson, frá dómsmrn., vann með nefndinni að frv. og veitti henni ráðgjöf og leiðbeiningar. Einnig vann hann með þingmannanefndinni. Það má geta þess að við umfjöllun um frv. á síðasta þingi voru kallaðir til fulltrúar ökukennara. Í athugasemdum við frv. kemur fram að nokkur atriði voru ekki útrædd hjá þingmannanefndinni sem undirbjó endurskoðaða útgáfu þess. Það voru m.a. atriði sem varða ökuhraðann, aldur til að stjórna dráttarvél, léttu bifhjóli og vélsleða, ákvæði um skipan Umferðarráðs o. fl. Nefndin hefur nú sem heild rætt þessi atriði og tekið hluta af þeim upp í brtt. þar sem gert er m.a. ráð fyrir hækkun hámarkshraða. Nefndin ræddi einnig nánar atriði sem varða aldur hjólreiðamanna, lágmarksaldur til þess að hjóla. Á því atriði höfðu verið gerðar breytingar hjá þingmannanefndinni, en við nánari skoðun og samanburð við reglur nágrannaþjóða þótti rétt að hverfa frá þessum breytingum aftur og eru brtt. í samræmi við það. Nefndin hefur auk þess orðið sammála um ýmsar lagfæringar á orðalagi frv. því að í þessum lagabálki má lengi færa orðalag til betri vegar þannig að það sé skýrara og greinilegra. Þessar brtt., sem nefndin hefur orðið sammála um, eru fluttar á sérstöku þingskjali. Þess skal einnig getið að einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til þess að flytja brtt. og fylgja brtt. sem fram kunna að koma á milli 2. og 3. umr. En það er sannast sagna að vegna þess að óðum fer að líða á þingtímann vildum við kappkosta að koma þessu máli inn í umræðu hér aftur, þannig að því þokaði áfram hér í deildinni, því að eins og menn vita á það eftir að fara til Nd. Að öðru leyti leggur nefndin til að frv. verði samþykkt með þeim brtt. sem fluttar eru á sérstöku þskj. og ég mun nú koma aðeins nánar að. Fyrsta till. gerir ráð fyrir að 2. og 3. málsgr. 8. gr., sem fjalla um hljóð- og ljósmerki og neyðarakstur, séu umorðaðar. Það er ekki um efnisbreytingu þar að ræða að öðru leyti, en orðalag er gert skýrara að okkar mati. Við 14. gr. er aðeins um lagfæringar og samræmingu að ræða. Við 18. gr. er um að ræða breytt og skýrara orðalag. En varðandi 2. málsgr. 18. gr., sem varðar skólabifreiðar, þá er sú grein gerð afdráttarlausari og eru það öryggissjónarmið sem ráða því. Við 22. gr. eru frekari skýringar og einnig við 30. gr. Þetta eru orðalagsbreytingar sem eiga að vera til þess að greinarnar verði skýrari og tilgangur þeirra skýrar afmarkaður. Sama má segja um 32. gr. Þá komum við að 37. gr. sem varðar umferðarhraðann. Þar er um efnisbreytingu að ræða. Nefndarmenn voru sammála um það að sá ökuhraði sem gert er ráð fyrir í frv. væri of lágur, hann væri ekki í samræmi við þann bifreiðakost og þau umferðarmannvirki sem nú eru í notkun og það mundi verða erfitt að framfylgja þeim hraðatakmörkunum sem frv. gerir ráð fyrir. Þess vegna eru fluttar brtt. sem gera ráð fyrir hækkun almenns umferðarhraða utan þéttbýlis upp í 80 km á klst., 90 km á vegum með bundnu slitlagi og heimild til að ákveða hámarkshraða upp í 100 km þar sem aðstæður eru bestar. Til samræmis hefur hámarkshraðinn einnig verið hækkaður í 38. gr. Sú grein varðar stærri bifreiðar. Við 40. gr. kemur ákvæði sem ég gat um fyrr í mínu máli og er sú grein þá samhljóða því frv. sem var til umfjöllunar á síðasta þingi. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu eftir nánari athugun og samanburð við reglur nágrannaþjóða, að til þess að hægt sé að framfylgja þeirri grein sé ekki hyggilegt að færa aldursmörkin úr sjö árum og upp í níu ár. Greinin gerir ráð fyrir að barn yngra en sjö ára megi ekki hjóla á akbraut. Þessi aldursmörk eru lækkuð aftur úr níu árum. Við 72. gr. kemur brtt. "Hver sá sem situr á bifhjóli eða í hliðarvagni bifhjóls ...", þ.e. breytingin er sú að hliðarvagninn er tekinn þarna inn í. Við 84. og 85. gr. er lagfæring á orðalagi. Við 96. gr. er brtt. sem fjallar um nefnd þriggja manna sem ákveður hvort breyta skuli endurkröfurétti vegna gáleysis eða ásetnings þess sem ábyrgð ber á tjóni sem vátryggingafélag hefur bætt samkvæmt lögum þessum. Till. gerir ráð fyrir að einn nefndarmaður sé skipaður eftir tilnefningu vátryggingafélaganna. Þetta verði fastur maður en ekki skipaður nefndarmaður í hverju tilfelli eins og frv. gerir ráð fyrir. Þetta er gert að okkar mati til að fá meiri festu í þessi störf, reyna að gera þau skilvirkari en verið hefur. Það er tilgangurinn. Við 99. gr. er gert ráð fyrir að hér sé um sjálfstæða nefnd að ræða. Við 108. gr. er um lagfært orðalag að ræða og sé ég ekki ástæðu til þess að orðlengja frekar um það. Síðan kemur gildistökuákvæði í 119. gr. Ýmissa hluta vegna þykir okkur nefndarmönnum rétt að lögin öðlist ekki gildi fyrr en 1. janúar 1988. Þess ber að geta að það er afskaplega brýnt að okkar mati að kynna þessar lagabreytingar eins vel og föng eru á og nota breytingarnar til að hefja sókn í umferðarmálum og slysavörnum. Við teljum rétt að til þess gefist nokkur tími ef svo fer, sem ég vona, að Alþingi samþykki þessa löggjöf áður en því verður slitið á þessum vetri. Við teljum nauðsynlegt að taka það sérstaklega til athugunar hvernig hægt er að standa að slíku átaki, hvernig hægt er að standa að kynningu á þessum lögum, jafnvel þó það kosti nokkra fjármuni. Við teljum þetta atriði mjög brýnt og teljum því rétt að gildistaka þessara laga verði ekki fyrr en um næstu áramót. Ég tók það fram fyrr í mínu máli að allir nefndarmenn gera fyrirvara um brtt. sem fram kunna að koma eða þeir kunna að flytja á milli 2. og 3. umr. Ég tel afskaplega brýnt að þessu máli verði hraðað og þær brtt. sem fram kunna að koma gangi til athugunar og afgreiðslu þingsins vegna þess að það er orðið mjög brýnt að koma þessari lagasetningu í gegn, bæði vegna breyttra umferðarmannvirkja, vegna umferðarfræðslu og vegna þess námsefnis sem þarf að gera í umferðarfræðslu. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri en vonast til þess að þetta frv. fái góða afgreiðslu hér svo það geti gengið til meðferðar neðri deildar þingsins eftir að 3. umr. er lokið hér.



Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni mikill lagabálkur sem snertir nær því alla landsmenn. Ég vissi ekki, en heyri það reyndar á frsm. allshn., að þetta frv. muni helst eiga að verða að lögum á þessu þingi. Í mínum huga eru nokkur atriði sem eru svolítið óskýr enn þá og jafnvel eitthvað sem vantar. Þó að þetta sé afskaplega vandvirk nefnd er ekki alveg útilokað að henni hafi yfirsést eitthvað örlítið og mig langar a.m.k. til að vekja athygli á því sem mér finnst að hugsanlega mætti betur fara. Ég þarf ekki að taka það fram að hér vantar öll ákvæði um einteinunga en sú umræða hafði ekki hafist áður en þetta frv. var samið, væntanlega, svo það er nú fyrirgefanlegt. Við 10. gr. er tekið fram að vegfarandi skuli veita slösuðum mönnum og dýrum hverja þá hjálp sem unnt er, en síðar í greininni stendur: "Hafi maður látist eða slasast alvarlega má eigi raska vettvangi eða fjarlægja ummerki." Það virðist sem sagt samkvæmt þessari grein, eftir því sem ég skil hana, að ekki megi lyfta bíl af slösuðum manni eða fjarlægja hann á annan hátt. Ég veit að þetta getur ekki verið meiningin og túlkun laganna hlýtur náttúrlega að vera eftir þessu, en mér finnst svolítið ankannalegt að það skuli standa þarna. 37. og 38. gr. voru til umræðu hjá hv. frsm. allshn. Í upphafi 37. gr. stendur að fortakslaust skuli ökuhraði í þéttbýli ekki vera meiri en 50 km á klst. Nú vill svo til að ég fer alloft Kringlumýrarbraut, og ég held að það væri örðugt að keyra þar stöðugt á undir 50 km hraða. Ég býst við að maður væri þar stöðugt í hættu vegna framúraksturs og af öðrum orsökum. Ég veit ekki hvort þessi ákvæði sem slík eru nauðsynleg eða hvort haga megi ökuhraða eftir aðstæðum, jafnvel þó í þéttbýli sé, eins og tvímælalaust er í kringum Kringlumýrarbrautina. Ég hef ekkert við það að athuga að ákvæðin um hámarkshraðann skuli hafa verið hækkuð. Hins vegar hefur mér virst, og gæti ég jafnvel talað af eigin reynslu, að hámarksökuhraði hafi viss skekkjumörk í augum löggæslumanna þannig að ekki er farið að beita sektum eða þaðan af strangari ákvæðum, jafnvel þó menn séu örlítið yfir hámarkshraða. Nú hefði ég gaman af að vita hvort menn ætluðust til þess með þessu að 100 km hraði væri þá skilyrðislaust þegar í stað brot sem refsa bæri fyrir. Í 38. gr. er lagt til að í stað "opinberum vegi" komi: vegi. En ef það ákvæði að ekki megi aka vélsleða á "vegi" hraðar en 30 km á klst. verður ekki brotið oftar en það er virt, þá verð ég hissa. Eins finnst mér í 45. gr. til nokkuð mikils ætlast að menn standi við það að neyta ekki áfengis eða neinna vímugjafa að loknum akstri ef þeir hafa einhverja ástæðu til þess að ætla að þeim hafi verið veitt athygli og séu grunaðir um að hafa ekið undir áhrifum áfengis. Mér finnst slíkt ákvæði hljóta að bjóða upp á að það sé brotið, einfaldlega vegna sjálfsvarnartilhneigingar mannskepnunnar. Ég veit ekki hvort hæstv. nefnd hefur fjallað um þetta atriði sérstaklega en vildi láta þessa getið. Varðandi 47. gr., um töku blóðsýnis, þá hefur mér alltaf fundist að læknir ætti að vera skyldugur til að taka blóðsýni ef þess er krafist og ætti ekki að geta vikið sér undan því á einn eða neinn hátt, jafnvel þó náið skyldmenni eigi í hlut eða þaðan af betri vinir. Þá leitaði ég einnig að ákvæði og fann ekki, það er kannske mín óvandvirkni, ég er ekki eins vandvirkur og hv. nefnd sjálfsagt, en hvar er þessi umdeilda refsing við að láta það vera að nota öryggisbelti? Ég vildi spyrja að því, ef mér hefur yfirsést það einhvers staðar, hvar hún sé og hvernig hún eigi að vera. Ég vildi gjarnan fá það upplýst. Umræðu frestað.



Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um fasteigna- og skipasölu eins og það hefur verið afgreitt frá hv. Nd. Efni þessa frv. fjallar um það að taka af öll tvímæli um að sá sem annast fasteigna- og skipasölu skuli þurfa að hafa ábyrgðartryggingu. Það er tvímælalaust sá vilji sem ætlast var til að fram kæmi í lögum sem samþykkt voru á síðasta Alþingi. En þegar átti að fara að setja reglugerð um þau, þá þóttu ákvæðin um þetta ekki nægilega afdráttarlaus, að einnig þeir, sem ekki þurfa nú að fá leyfi og hafa gegnt þessu starfi áður, þurfi að taka slíka tryggingu. Efni frv. fjallar um að taka þarna af öll tvímæli. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn.