Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Egill Jónsson) Virðulegur forseti. Þetta mál var á dagskrá á síðasta fundi en var frestað, m.a. að ósk landbrh. svo að hann gæti verið viðstaddur umræðuna. En eitthvað hefur hindrað hann í að koma hingað þrátt fyrir að ég viti um áhuga hans á því að fylgjast með þessari umræðu sem ég reyndar tel nú vera mjög af hinu góða. Það er skemmst frá því að segja að frv. sama efnis og það sem nú er til umræðu var einnig rætt hér á síðasta þingi. Þá fór fram um það býsna mikil umræða, ekki einungis hér í deildinni heldur enn fremur í landbn. Ed. Svo vildi til að í rauninni voru menn afar stutt frá því að ná málinu fram og það tel ég að hafi gerst með þeirri tillögu sem þáv. forsrh. lagði fram hér við afgreiðslu málsins og byggðist m.a. á tilvísan til þess að þáv. landbrh. hefði fleiri tillögur í undirbúningi að því er varðaði breytingar á búvörulögunum, og þá með það að fororði að breyta þeim til hins betri vegar fyrir bændur landsins. Af þessu hefur ekki orðið. Fyrrv. ríkisstjórn slapp um bakdyrnar frá því að framkvæma þetta gefna loforð sem við urðum sammála um í þessari deild og það er ástæðan fyrir því að ég flyt málið hér öðru sinni. Ég hef í þessu þskj. látið prenta sem fylgiskjal nál. sem landbn. Ed. lagði fram í fyrra, þannig að fyrir liggja að því er varðar skýringar á þessu máli afar mikilvægar upplýsingar sem hljóta að gera það að verkum til viðbótar við það að hér er stutt síðan málið var rætt ítarlega, að eins ítarleg framsaga og ella þyrfti að vera er núna við þessar aðstæður frá minni hendi að því er ég tel óþörf. Ég ætla með tilliti til þessara skýringa þess vegna að stikla á stóru. Ákvörðun búvörulaganna að því er varðaði sauðfjárbændur og afkomu þeirra hefur hlotið mikla umræðu hér á Alþingi og m.a. hafa þar víða komið fram áhyggjur manna af afkomu þeirra bænda sem þá búgrein stunda. Það er alveg deginum ljósara að í búvörulögunum voru teknar upp harðar ákvarðanir að því er varðaði framleiðslustjórn á sauðfjárafurðum. Til þess að mæta þeim ákvörðunum m.a. var leitast við að gera aðrar breytingar sem mundu verða til þess að treysta afkomu sauðfjárbænda. Þessar ákvarðanir voru einkum tvær. Annars vegar var það, eins og gert var gagnvart mjólkurframleiðslunni, að kveðið var á um það að bændur ættu að fá tiltekið umsamið heildarmagn sauðfjárafurða greitt með skilvísum hætti. Þetta var önnur meginákvörðunin. Hin var svo sú að verðlagning sauðfjárafurða byggðist á sérstökum grundvelli en áður hafði verið sameiginlegur grundvöllur fyrir tvær höfuðgreinar í landbúnaðarframleiðslunni, sauðfjár- og nautgripaafurðir. Þessar ákvarðanir voru gífurlega þýðingarmiklar og svo vill nú til að áhrif þeirra liggja fyrir. Alveg gagnstætt því sem fram hefur komið í hinni almennu umræðu hafa sauðfjárbændur verið að treysta stöðu sína fjárhagslega á síðustu árum. Nýjustu upplýsingar sem ég hef handbærar um þau efni eru að fjölskyldutekjur fyrir fjármagnskostnað hafi hækkað á síðustu þremur árum um 30%. Ástæðurnar fyrir þessu eru þær að nýr verðlagsgrundvöllur skilar réttari viðmiðun en áður var, bændur fá afurðir sínar greiddar með skilvísari hætti en áður var, og síðan, sem er ákaflega mikil söguleg niðurstaða, hafa bændur breytt búskaparháttum þannig að stærri hluti af heildarverðmætunum kemur nú til greiðslu heldur en áður hefur verið. Ég fylgdist með setningu búvörulaganna, var einn í þeirri nefnd sem það verk vann. Þar áður hafði ég nú verið ráðunautur alla mína starfsævi. Ég hefði aldrei látið mér detta til hugar að bændastéttin hefði þau sögulegu viðbrögð fram að færa gagnvart breyttum framleiðslumarkmiðum eins og komið hefur fram á síðustu árum. Það er svo annað mál, og ég tek skýrt undir það, að þar með er ekki vandi sauðfjárræktarinnar í landinu leystur. Það er þveröfugt. En þau efni ætla ég ekki að ræða í þessari umræðu heldur hitt, sem er meginefni frv., að á grundvelli þeirrar reynslu sem fengist hefur verði stigið skref til viðbótar við það sem áður hefur verið gert til þess að treysta enn betur þær ákvarðanir sem voru teknar með búvörulögunum og samningnum við ríkisvaldið um greiðslu til sauðfjárbænda. Um greiðslutilhögun á sauðfjárafurðum gilda aðrar reglur en varðandi greiðslu á mjólkurafurðum. Á því er sú einfalda skýring að þegar lögin voru sett þá lá það ekki fyrir hvernig hægt væri að koma slíku uppgjöri fram tæknilega. Ekki að það væri spurning um fjármagn, heldur hvernig væri hægt að koma því fram tæknilega. En nú hafa mál skipast þannig ár frá ári að framkvæmdin hefur sífellt orðið að þessu leyti auðveldari. Á þetta þó alveg sérstaklega við með greiðslu á sauðfjárafurðum í síðustu sláturtíð því að nú liggur alveg ljóst fyrir að það eru engar tilfærslur í því uppgjöri á milli bænda, hver og einn sauðfjárframleiðandi fær einungis sinn fullvirðisrétt. Þar af leiðandi er hér ekki fyrir hendi nokkurt einasta tæknilegt vandamál. Í grg. með frv. og í nál. landbn. Ed. Alþingis frá því í fyrra eins og það liggur hér fyrir sem fskj. við frv., þá er það að sjálfsögðu sannað með algjörlega óyggjandi hætti að afurðastöðvar hafa fengið nálega 100% af því fjármagni sem þær hafa þurft að skila sem greiðslum til bændanna. Það kann vel að vera og ég geri ráð fyrir því að það hafi breyst á þessu ári. Ástæðan fyrir því að ég ræði það ekki sérstaklega núna er sú að ég hef lagt fram í Sþ. fsp. til hæstv. landbrh., sem ég dreg ekki í efa að hann muni svara með málefnalegum hætti, um það hvaða reglur það séu sem Framleiðsluráð landbúnaðarins hefur lagaskyldu til að setja skv. 29. gr. búvörulaganna, og hvort þeim reglum verði ekki framfylgt. Ég veit vel að þar munu koma fram mikilvægar upplýsingar og ég efa ekki vilja hæstv. landbrh. til að upplýsa það mál með réttum hætti. En þessi er ástæðan fyrir því að ég dreg einmitt þetta atriði ekki núna sérstaklega inn í umræðuna, en undirstrika það sem ég sagði áðan að það hefur ekki staðið á fjármagni frá ríkisvaldinu til að þessar greiðslur gætu borist bændum með skilvísum hætti. Ég minni á það að sem rök fyrir þessari fullyrðingu minni hef ég m.a. stuðst við grg. frá landbrn., reyndar miklu víðar að, sem er hér birt í fylgigögnum. Ég skal nú, virðulegi forseti, stytta mál mitt. Þetta frv. gengur til landbn. sem lýtur að sjálfsögðu hinni bestu stjórn og ég er sannfærður um það að málið fær þar eðlilega og góða afgreiðslu. En mér er það hins vegar alveg óskiljanlegt ef Alþingi, miðað við þann stuðning sem þetta mál fékk í fyrra hvaðanæva að úr öllum flokkum, kemst ekki að sanngjarnri niðurstöðu í þessu máli. Ég þarf ekki að vera að gera samanburð á kjörum annarra stétta eða réttindum annarra stétta, en það á náttúrlega að gilda nákvæmlega það sama gagnvart þeim tveimur greinum, sem eru höfuðgreinarnar í íslenskum landbúnaði, sauðfjárrækt og nautgriparækt. Auðvitað á að gilda nákvæmlega það sama í þessum efnum. En eins og menn vita hafa ekki verið nein vandamál í sambandi við mjólkurframleiðsluna og tillögur mínar hér eru nákvæmlega sama eðlis, það verði tekin upp nákvæmlega sömu vinnubrögð gagnvart sauðfjárbændum og bændum sem stunda mjólkurframleiðslu. Þeir búa við sams konar aðstæður. Þar er í báðum tilvikum um að ræða harðar stjórnunaraðgerðir á framleiðslu þeirra og þar er í báðum tilvikum byggt á búvörusamningi, samkomulagi milli bændasamtakanna og ríkisvaldsins. Og því í ósköpunum skyldi þá ekki eitt eiga að ganga yfir bændur í þessum efnum án tillits til þess hvort þeir stunda sauðfjárrækt eða mjólkurframleiðslu? Hér er um að ræða alveg einstakt sanngirnismál og, eins og ég sagði í umræðunni á sl. vori, eitthvert það augljósasta sanngirnismál sem ég veit um að hefur komið til umræðu á Alþingi síðan ég tók hér sæti. Virðulegi forseti. Ég óska eftir því að þetta mál gangi til landbn. að lokinni þessari umræðu.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Hæstv. forseti. Fáein orð um þetta frv. sem hér er endurflutt, mun hafa hlotið þau örlög á síðasta þingi að vera vísað til ríkisstjórnarinnar, en eins og heyra mátti á máli frsm., þá þótti honum sem lítið hefði gerst úr því. Væntanlega er það ástæða endurflutnings hér að hv. flm. vill láta á það reyna betur hvort unnt er að hrinda þessum breytingum á búvörulögunum í framkvæmd. Ég ætla ekki að hafa hér uppi stór orð til eða frá um það hversu mikilvægt réttinda- eða sanngirnismál sé hér á ferðinni, en mér finnst sjálfsagt að skoða hvort með breytingum af þessu tagi sé unnt að samræma betur þær reglur sem bændur búa við, annars vegar þeir sem stunda sauðfjárbúskap og leggja inn slíkar vörur og hinir sem stunda mjólkurframleiðslu. Mér er reyndar til efs að breytingin sé svo mikil miðað við það að framkvæmd greiðslna til sauðfjárbænda sé þá að fullu og öllu í samræmi við ákvæði búvörulaganna og þær verklagsreglur sem menn hafa reynt að setja sér í þeim efnum. Því miður hefur ekki alltaf tekist að standa þannig að framkvæmdinni að þetta væri hægt að fullu og öllu miðað við réttar dagsetningar, enda má segja að ákvæði laganna séu fyrst og fremst skuldbindandi hvað það varðar að fullnaðaruppgjör skuli hafa farið fram fyrir tiltekinn tíma í desembermánuði, nánar tiltekið 15. des. Það má t.d. velta því fyrir sér hvort þessi breyting, sem yrði samkvæmt frv. þessu, yrði til bóta eða ekki fyrir þá bændur í sauðfjárbúskap sem slátra síðast í sláturtíðinni á hverju hausti. Ég hygg að ef grannt væri skoðað, þá kynni regla af því tagi að miða við 10. dag næsta mánaðar á eftir innlagsmánuði að minnka frekar en auka fyrstu inngreiðslu til þeirra bænda sem slátra seint í sláturtíðinni, en síðan mundi það væntanlega bætast upp aftur síðar á haustinu. Sláturtíð er yfirleitt tæplega hálfnuð um mánaðamót september--október og á sumum stöðum skammt á veg komin. Það gefur því auga leið að talsverður hluti bænda hefur annaðhvort lagt lítið eða jafnvel ekkert inn um þau mánaðamót. Að þessu þyrfti m.a. að huga. Ég tel þó að það sem mestu máli skiptir í þessu sambandi sé að eðlileg framkvæmd laganna sé tryggð og þeim aðilum sem hér er ætluð framkvæmdaskylda, þ.e. afurðastöðvunum, séu tryggðar forsendur til þess að uppfylla ákvæði laganna. Þeir aðilar geta ekki frekar en aðrir uppfyllt ákvæði laga nema það sé þeim mögulegt af efnislegum ástæðum. Það er fyrst og fremst tvennt sem að mínu mati þarf að vera fyrir hendi til þess að afurðastöðvarnar geti uppfyllt þær kvaðir sem á þær eru lagðar, annars vegar að þær búi við eðlilega rekstrarafkomu þannig að um tap frá ári til árs sé ekki að ræða, sem auðvitað mundi torvelda þeim með hverju ári sem líður að uppfylla sínar skuldbindingar, og hið síðara er að þær búi við eðlilega fjármögnunar- og afurðalánafyrirgreiðslu. Þetta hvort tveggja hefur verið mikið til umræðu á hverju hausti og kann mönnum að sýnast nokkuð sitt hvað um það hvernig að þeim hefur verið búið, en ég hygg þó að allir kannist við næsta árvissar umræður um afurðalánafyrirgreiðslu til þessara aðila. Þau mál hafa verið til skoðunar af hálfu landbrn. síðan ég kom þar inn fyrir dyr. Við höfum rætt við viðskiptabankana á þessu hausti um að þeir taki þátt í því með sambærilegum hætti og verið hefur að veita afurðalán til landbúnaðarins og ég geri ráð fyrir því að endanleg ákvörðun þeirra liggi fyrir á næstu dögum þegar birgðastaða um síðustu mánaðamót verður orðin ljós. Síðan er rétt að hafa í huga og minna á það ákvæði stjórnarsáttmálans að taka öll afurðalánaviðskipti til endurskoðunar. Ég hygg að m.a. breytingar af því tagi sem hér um ræðir ættu að skoðast í því ljósi hver verður þar niðurstaðan. Verði um að ræða umtalsverðar breytingar á fyrirkomulagi afurðalána, þá sé eðlilegt að skoða uppgjörsákvæði annarra laga eins og hér um ræðir í samhengi við það. En ég endurtek að fyrst og fremst skiptir hér máli að eðlileg framkvæmd sé af hálfu stjórnvalda tryggð og lagabókstafurinn einn og sér, ef ekki eru forsendur til þess að framkvæma hann, mun skila mönnum mjög litlu í þessu efni eins og oft endranær. Ég hef ekki fleiru við þetta að bæta, hæstv. forseti. Hv. landbn. deildarinnar, sem væntanlega fær þetta mál til skoðunar, mun undir sinni traustu forustu, eins og hér kom fram í ræðu flm., skoða þetta mál. Ég treysti því að þar komist menn að gáfulegri niðurstöðu, hvort sem hún verður sú hin sama og á síðasta ári, að vísa þessu til ríkisstjórnarinnar til frekari fyrirgreiðslu og framkvæmda --- það mætti hugsa sér það að menn vildu leyfa nýrri ríkisstjórn að spreyta sig við það efni --- eða hvort menn komast að einhverri annarri niðurstöðu. Það kemur þá í ljós þegar nefndin hefur lokið sínum störfum.

Danfríður Skarphéðinsdóttir Virðulegi forseti. Eins og fram kom í máli hv. flm. var frv. þetta flutt á síðasta þingi og var rætt allítarlega, bæði hér í deildinni svo og í landbn. Þetta frv. gefur e.t.v. tilefni til þess að ræða hið flókna og þunglamalega sölukerfi sem bændur búa við, en ég hirði ekki um það hér og nú. Það er enn þá langt í land með að álíka jafnvægi náist í framleiðslu sauðfjárafurða og náðst hefur í mjólkurframleiðslunni. Staða sauðfjárbænda er slæm og því tel ég efni þessa frv., þ.e. staðgreiðslu afurðanna, vera eitt skref í þá átt að bæta stöðu þeirra. Í fyrra átti ég sæti í landbn. þessarar hv. deildar og ritaði undir álit hennar með fyrirvara. Sá fyrirvari minn byggðist á því að tryggt yrði með einhverjum hætti að afurðastöðvum yrði gert kleift að standa við slíkar skuldbindingar. Í raun fékkst viðurkenning síðustu ríkisstjórnar á nauðsyn þessa frv. með því að þáv. hæstv. forsrh. bar fram tillögu um að málið yrði leyst innan ríkisstjórnarinnar. Þar eð sú hæstv. ríkisstjórn sem nú situr er að meginstofni sú sama og í fyrra leyfi ég mér að vona að þetta mál geti náð fram að ganga.

Valgerður Sverrisdóttir Hæstv. forseti. Hér er til umræðu frv. til laga sem kemur okkur kunnuglega fyrir sjónir sem sátum í landbn. þessarar hv. deildar í fyrra. Ég hafði ekki hugsað mér að ræða það neitt hér við 1. umr. þar sem ég sit í landbn. En eftir að ég hafði heyrt fullyrðingar hv. 4. þm. Austurl., sem komu mér ekki á óvart, að ekki hafi staðið á fjármagni frá ríkisvaldinu á síðasta ári, þá gat ég eiginlega ekki setið undir þeim fullyrðingum. Það var nefnilega þannig að við ræddum þetta í landbn. og þar kom fram að þessi breyting, ef af yrði, kostaði einhverja milljónatugi í fyrirgreiðslu vegna þess að bændum yrði greitt fyrr en nú er  Ég vil svo lýsa ánægju minni með undirtektir hæstv. landbrh. um þetta mál. Það leynir sér ekki að hann skilur málið og það er mikils virði. Ég vil líka taka undir með honum þar sem hann sagði að auðvitað þurfi að tryggja afurðastöðvunum forsendur til þess að uppfylla kvaðir laganna og um það snýst málið.

Skúli Alexandersson Virðulegi forseti. Eins og kom fram í ræðu hv. 4. þm. Austurl. stóð hann að því að semja búvörulögin 1985 og koma þeim í gegnum þingið. Þetta var eitt af verkum fyrstu frjálshyggjustjórnarinnar, þ.e. ríkisstjórnar Steingríms Hermannssonar, og þetta áttu að vera þau lög sem áttu að færa bændum betri tíma, taka á stjórnun búvöruframleiðslunnar og leysa, eftir því sem hér var talað þegar var verið að koma þessum lögum í gegnum þingið, meginhluta vanda landbúnaðarins. Svo virðist nú sem flestir af stuðningsmönnum þessarar ríkisstjórnar hafi verið á þeirri skoðun, aðrir en 4. þm. Austurl. Hann kom hér inn í deildina í fyrra með þetta frv. sem hér er til umræðu og benti á ákveðna galla á þessari smíð sinni. Þarna þyrfti að laga, eins og hér hefur komið fram, það ætti að gefa sauðfjárbændum sömu möguleika í sambandi við greiðslu á afurðum og mjólkurframleiðendum. Ekki veit ég af hverju það fór á þann veg, þegar verið var að semja búvörulögin og tíunda ágæti þeirra hér í deildinni og hér í þinginu, að menn sáu þetta ekki þá. En það er náttúrlega oft þannig að menn sjá ekki hlutina fyrr en þeir koma í framkvæmd og þannig var með hv. 4. þm. Austurl. En í ræðu hans núna kemur fram --- ég man ekki eftir því að hafa heyrt það í framsöguræðu hans í fyrra --- að framleiðslustjórnin í sauðfjárafurðunum hafi eftir allt saman verið á þann veg að staða sauðfjárframleiðandans sé miklu betri en hún hafi verið fyrir setningu laganna. Reyndar var hann ekki með neinn samanburð í sambandi við mjólkurframleiðendur en hann undirstrikaði það í ræðu sinni að nú væri staða sauðfjárbænda þannig að þeir væru með 30% betri afkomu en áður, 30% betri afkomu en fyrir setningu búvörulaganna. En hann var reyndar með smáaukasetningu, þ.e. fyrir fjármagnskostnað. Hvaða kostnaður skyldi það nú vera? Það er sá kostnaður sem er að drepa allan atvinnurekstur í landinu. Ætli hann bitni ekki á þessum bændum eins og öðrum framleiðendum í landinu? Þegar fjármagnskostnaður verður settur inn, þá er ég ansi hræddur um það að staða sauðfjárbænda verði ekkert sérstök og það verði erfitt að flagga með einhverri 30% betri stöðu þeirra nú heldur en þegar búvörulögin voru sett. Hv. þm. taldi þetta einstakt sanngirnismál. Það má vel vera og að mörgu leyti er það það. En það er kannski ekki svo einfalt að það eigi að segja að þessi framleiðsla eigi endilega að njóta alveg nákvæmlega sömu kjara og önnur, þ.e. að möguleiki sé á því að standa að greiðslu sauðfjárafurðanna á sama máta og mjólkurafurðanna. Þar eru ýmsir hlutir sem eru sjálfsagt erfiðari þó að flm. hafi haldið að öll tæknivandamál í sambandi við það væru ekki lengur til staðar. Þetta komum við til með að skoða allt saman í þeirri ágætu nefnd sem málið kemur til, þ.e. landbn. þessarar hv. deildar, og ég skal sjá til þess að þá verði ekki síður um þetta fjallað en á síðasta ári. En þegar hv. þm. segir að miðað við þá afgreiðslu sem þetta mál fékk á síðasta þingi hljóti það að fá fullnaðarafgreiðslu, að mér skildist, á þessu þingi.

Ég sagði það nú ekki.

Eða a.m.k. miklu betri afgreiðslu.  ,,Frávísunartillaga forsrh. á síðasta þingi. Frv. þetta felur í sér staðfestingu á markmiðum búvörulaganna um staðgreiðslu sauðfjárafurða, hliðstætt því sem gildir í mjólkurframleiðslu. Þessi breyting ætti að vera auðveld í framkvæmd og ætti tæpast að leiða til umtalsverðs kostnaðarauka vegna minni lánsþarfar (staðgreiðslulána) milli áranna 1988 og 1989. Hér er því um mál að ræða sem ríkisstjórnin mun beita sér fyrir að komi til framkvæmda fyrir næstu sláturtíð. Þar sem ríkisstjórnin hefur í athugun fleiri breytingar á tilhögun á greiðslum fyrir sauðfjárafurðir sem munu tryggja enn frekar afkomu sauðfjárbænda er lagt til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar.`` 

Hvaða sláturtíð?

Venjulega sauðfjársláturtíð og þess vegna hefði þessi ríkisstjórn, sem ég reikna með að hv. flm. hafi talið hina merkustu og bestu stjórn, átt að vera búin að koma þessu í höfn. Ekki aðeins það að hún ætlaði að gera þessa hluti, að koma lagi á greiðslur til bænda, heldur ætlaði hún að gera eins og þar segir: Ríkisstjórnin hefur í athugun fleiri aðgerðir. Það væri nú gaman að heyra það frá hv. flm., stuðningsmanni síðustu ríkisstjórnar, hverjar þessar fleiri aðgerðir voru. Þeim hefur kannski verið komið í framkvæmd. Ekki hefur það verið neitt í sambandi við refinn eða svoleiðis, það hefur verið basl í þeim málum. Það hefur kannski verið bara fyrst og fremst í sambandi við sauðfjárafurðirnar. Og hvernig í ósköpunum getur hann búist við því að núv. ríkisstjórn fari að taka á þessum málum með einhverjum ákveðnari tökum en sú ríkisstjórn sem hann var sjálfur stuðningsmaður að, nema kannski það sé þannig að flest hafi verið á þann veg hjá síðustu ríkisstjórn að það hafi verið frekar afslappt sem hún ætlaði sér að gera og hún misst það út úr höndunum hjá sér og komið fáu af því til leiðar? En við skulum sjá. Þetta verður tekið til umfjöllunar í landbn. og kemur hingað aftur að þeirri könnun lokinni. Mér finnst að mörgu leyti að málið sé á þann veg, þar sem nú er ríkisstjórn nýsest að völdum, nýsest í stólana, að það væri ekki mjög óeðlileg afgreiðsla á þessu máli að vísa því til ríkisstjórnarinnar þegar þar að kemur. 
            

Flm. (Egill Jónsson) Virðulegur forseti. Ég verð að segja það eins og er að það veldur vonbrigðum hvernig undirtektir núv. stjórnarsinna eru við þessu máli. Ég verð að segja það gagnvart ræðu hv. núv. formanns landbn. Ed. að mér fannst áhugi hans fyrir að koma þessu máli fram í landbn. Ed. og hér í deildinni í fyrra, sem ég met afar mikils og er honum afar þakklátur fyrir --- mér finnst óneitanlega að í þeim efnum sé nú Bleik brugðið, hver sem ástæðan kann að vera fyrir því. Ég á frekar von á því að það eigi eftir að eiga sér stað umfjöllun um málefni landbúnaðarins hér á þessu þingi við ýmsar aðstæður. Ég hef ekki valið þann kostinn að blanda almennri, pólitískri umræðu um þau mál inn í þessa umfjöllun núna, en ég get þó ekki annað en minnt á það að nú hafa menn væntanlega byr í þessum efnum. Það er satt að segja afar merkilegur leiðari í Tímanum á þessum degi sem ég ætla að leyfa mér að vitna aðeins til örfáum orðum. Þar segir svo m.a., með leyfi virðulegs forseta: ,,Hins vegar slæddist óheppilegt inn í búvörulögin.`` Þarna er býsna sérkennilega að orði komist og svo er haldið áfram: ,,Fyrir ákafan þrýsting frá Sjálfstfl. var látið undan þeirri kröfu að afnema samvinnuskipulagið í sölu búfjárafurða. Framsóknarmenn gengust undir þessa óæskilegu nýskipan afurðasölunnar í trausti þess að viðeigandi afurðalánakerfi yrði sett á laggirnar í kjölfar þess að samvinnuskipulagið var lagt af og hin félagslega samábyrgð framleiðenda jöfnuð við jörðu með einni lagagrein. Það mátti hver maður sjá að þessi bylting á grónu skipulagi, sem nýkapítalistar og verslunarauðvald Sjálfstfl. knúði fram, krafðist í senn nýs lánakerfis og nýs rekstrarforms afurðastöðva, ekki síst sláturhúsa, auk viðeigandi verðlagsstefnu og markaðsátaks.`` Enn fremur segir í þessum sama leiðara: ,,Þrátt fyrir fullan skilning og ötula forustu Jóns Helgasonar í embætti landbrh. tókst framsóknarmönnum ekki að fá sjálfstæðismenn til samstarfs um rétta framkvæmd búvörulaga. Eins og fyrri daginn var ekkert gagn að svokölluðum landsbyggðarþm. Sjálfstfl. Þótt þeir slagi hátt upp í að vera helmingur af þingflokknum og þótt formaður flokksins sé á þingi í landsbyggðarkjördæmi, þá er þessi hópur afar kraftlítill í frægu reiptogi um völd og áhrif í Sjálfstfl.`` Ég hef, bæði hér á Alþingi og reyndar í hinni almennu umræðu um búvörulögin og þá alveg sérstaklega af hendi Framsfl., verið talinn sérstakur höfundur þeirra laga, a.m.k. meðan bændur voru að átta sig á hvað í þeim fólst. Nú vill svo til að það er aðallega farið að kenna þetta við eitthvert verslunarauðvald í Sjálfstfl. Ég skil eiginlega ekki vel í því hvaða ástæður Framsfl. er nýbúinn að finna upp til þess að hvítþvo t.d. mig af þessari löggjöf. Þetta eru afar nýleg tíðindi fyrir mig. Nú hafa aðstæður hins vegar breyst. Það er kominn nýr meiri hluti í Alþingi Íslendinga. Framsfl. er í þessum leiðara búinn að lýsa því yfir að eitthvað óheppilegt hafi komið inn í búvörulögin fyrir atbeina Sjálfstfl. og allir vita nú að bæði Alþb. og Alþfl. voru á móti þessari löggjöf. Þess vegna hlýtur það að vera alveg augljóst mál að þeir sem nú eiga samleið í málefnum landbúnaðarins hljóta að hreinsa eitthvað til, taka þetta óheppilega út úr og bæta þá einhverju betra við. Það ætti að liggja nokkuð ljóst fyrir eftir þessar yfirlýsingar og skal ég svo sleppa allri pólitík út úr þessu máli. Mér urðu það nokkur vonbrigði að heyra fyrstu orð hæstv. landbrh. í umræðum um löggjöf sem snertir bændur landsins, bóndasonur norðan úr Þistilfirði sem ég veit mætavel að þekkir vel aðstæður í þessari grein. Hæstv. landbrh. hafði sérstaklega tvennt fram að færa. Það var í fyrsta lagi það að þá yrði að vera eðlileg rekstrarafkoma í sláturhúsarekstrinum, rekstri afurðastöðva í sauðfjárrækt, og að fjármögnunin þyrfti að vera með eðlilegum hætti. Ég reyndar geri mér það vel ljóst að hæstv. landbrh. hefur ekki haft mikil tök á því að kynna sér það sem kemur hér fram í grg. og nál. frá því í fyrra og ég tel það út af fyrir sig vera ágæta afsökun. Ég held að það sé hins vegar algjörlega sannað að afurðastöðvar í sauðfjárframleiðslu hafa ekki verið sveltar. Ég vek athygli á því sem kemur fram á bls. 16 í frv. þar sem skýrlega kemur fram að hlutdeild afurðastöðva hefur stöðugt farið vaxandi í heildsöluverði sauðfjárafurða og ef farið er í gegnum tíðina í þessum efnum hefur sá kostnaður numið árlega rétt um það bil 1 milljarði kr. og hefur ekki breyst frá því að hér voru lögð að velli í þessu landi hátt í 16 þúsund fjár til þess að nú er þessi sláturtala komin niður í 12 þúsund fjár. Afurðastöðvar í sauðfjárrækt taka til sín jafnmargar krónur nú og áður var og ég hygg að eftir síðustu verðlagningu hafi þetta stórlega breyst þeim til betri vegar. Ég held að illa væri komið ef bændur landsins hefðu unnið með sama hætti, ef þeir settu nú jafnháa reikninga inn í afurðaverðið og þeir gerðu þegar slátrunin var 16 þúsund fjár. Þetta eru náttúrlega algjörlega óyggjandi tölur. Hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir minnti á umræðu sem hefði farið fram í landbn. Ed. á sl. vetri, um kostnaðinn við að breyta þessu skipulagi á þann veg sem ég hef hér lagt fyrir. Það er alveg hárrétt að ég rengdi röksemdir afurðastöðvanna í þeim efnum, að þetta mundi kosta ótalda milljónatugi. Hvert skyldu þá þessir milljónatugir hafa lent? Ætli þeir hafi þá ekki lent í vasa sauðfjárbændanna? Það hygg ég vera. En til þess að menn gætu sleppt öllum deilum um þessi efni á sl. vetri var fengin umsögn um þetta frá vararíkisendurskoðanda, starfsmanni Alþingis. Og hvað leiddi hún í ljós? Að þessi breyting mundi kosta u.þ.b. 20 millj. kr. Það voru nú öll ósköpin. Og aðrar greinargerðir sem liggja hér frammi sögðu það með skýrum hætti að þetta mundi ekki kalla á aukið fjárstreymi inn í þessa greiðslu vegna þess, þó að slæmt sé frá að segja, að afurðastöðvarnar hafa ekki skilað staðgreiðslulánunum. Hér var því um það að ræða að einungis þurfti að breyta texta á skuldabréfunum, fjármagnið var og er fyrir hendi. Þetta er að því er varðaði það sem kom fram hjá hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur. Ég held að það sé nauðsynlegt, þrátt fyrir það að ég hafi tekið það hér fram í framsöguræðu minni, að skýra það enn frekar, vegna þess sem kom fram í ræðu hv. þm. Skúla Alexanderssonar, af hverju menn hafa ekki séð þessa skipan mála fyrir þegar afurðalögin voru sett. Þetta sagði ég í minni fyrri ræðu, vafalaust ekki nógu skýrt. Ástæðan var einfaldlega sú að í lögunum var ekki fundin aðferð til þess að skipta niður framleiðsluréttindum á milli bændanna í landinu. Það lá ekki fyrir fyrr en reglugerð var sett við þessi lög. Þar af leiðandi þótti eðlilegt að gefa nokkurt ráðrúm, ef hv. þm. vill nú fylgjast með því sem ég er að segja, til þess að sláturleyfishafar gætu sansað sín uppgjörsmál. Síðan, eins og ég sagði í fyrri ræðu minni, hafa mál skipast þannig að bændur hafa fengið ákveðinn og tiltekinn fullvirðisrétt. Á þessu hausti var ekki hægt að flytja á milli ónýttan fullvirðisrétt þannig að það er alveg ákveðin framleiðsluheimild sem hver og einn bóndi fær alveg eins og í mjólkurframleiðslunni og þess vegna geta menn nú fundið aðferðir til þess að koma þessum greiðslum til bændanna með skilvísum hætti. Svo að það valdi nú ekki misskilningi, að því er varðaði mína fyrri ræðu þar sem ég talaði um kjör bænda í sauðfjárrækt, betri afkomu sem ég reyndar stend við, þá vil ég taka það fram að fyrir liggja um það upplýsingar sem engan veginn er hægt að hrekja. Ég get vel lagt þær fram við umfjöllun þessa máls í landbn. Ed. Alþingis. Ég skýrði það hvers vegna þessar breytingar hefðu orðið og ég tel ekki þörf á því að fara yfir það hér. Og það er rétt sem fram kom að ég talaði um fjölskyldutekjur fyrir fjármagnskostnað. Ástæðan fyrir því að fjármagnskostnaður er ekki tekinn með í þessu er sú að þær heimildir sem ég byggi á í þessum efnum hafa metið fjármagnskostnað með tvennum hætti og það ruglar þannig samanburðinn þegar til lengri tíma er litið. Svo er það hins vegar annað mál að hér skiptir það afar miklu máli að fjármagnskostnaður í sambandi við sauðfjárræktina hefur sem betur fer lítil áhrif. Nú sé ég að hv. formaður landbn. lyftir brúnum, en ástæðan fyrir því er nefnilega sú að það eru fáar greinar og kannski engar í þessu landi sem búa við eins góða eiginfjárstöðu og bændur í sauðfjárrækt, hefur reyndar bjargað býsna miklu á síðustu árum. Heildarskuldir þeirra við Stofnlánadeild landbúnaðarins eru innan við 1 / 5 hluti af brúttóverðmætum sauðfjárafurða, enda hafa þeir verið að bæta eiginfjárstöðu sína á síðustu árum. Ég hef út af orðum hæstv. landbrh. svarað annarri þeirri athugasemd sem hann hafði fram að færa, þ.e. í sambandi við rekstur afurðastöðvanna, en þá er það annað atriði sem ég má til með að koma hér á framfæri einu sinni enn. Það er eins og mönnum finnist ekkert sjálfsagt að virða lög í þessum efnum. Ef ekki er hægt að slá peninga til þess að greiða bændum þetta þarf ekkert að virða nein lög, þá er bara lagabókstafurinn dauður. Nú vildi svo til að þegar þessi búvörulög voru til meðferðar hér í Alþingi, reyndar í Nd. Alþingis, var leitað eftir því við þrjá mjög þekkta lagamenn að fá umsagnir um einstakar greinar frv. sem gátu hugsanlega orkað tvímælis. Hér á bls. 2 í þingskjalinu er enn einu sinni birt umsögn þessara heiðursmanna og vegna þess að sá boðskapur verður aldrei of oft lesinn né skýrður, m.a. hér í þessari deild, ætla ég að leyfa mér að fara enn einu sinni með hann úr þessum stóli. Þeir menn sem þarna var leitað umsagnar hjá voru Benedikt Blöndal, nú hygg ég að hann sé orðinn hæstaréttardómari, Jón Þorsteinsson hæstaréttarlögmaður og Gaukur Jörundsson, umboðsmaður Alþingis. Það ætti nú satt að segja ekki að vera mikill vandi að taka mark á orðum þessara manna. Um þessi efni segja þeir þetta: ,,Að lokum viljum við taka fram að í 18. gr. frv. er því slegið föstu að enginn megi kaupa eða selja búvöru innan lands á öðru verði en ákveðið hafi verið samkvæmt ákvæðum þess. Skiptir í því efni engu hvort um er að ræða umboðssölu eða ekki, framleiðanda ber það grundvallarverð sem ákveðið hefur verið, hvorki hærra né lægra. Í 29. gr. frv. eru ákvæði um gjalddaga. Heimilt er að semja um aðra gjalddaga`` --- nú bið ég hv. þm. að taka vel eftir --- ,,en slíkir samningar hljóta að verða einstaklingsbundnir. Ef frv. verður að lögum falla núgildandi samningar í þessu efni úr gildi, hvort sem þeir eru einstaklingsbundnir eða fólgnir í stofnsamningum félaga og ber að fara eftir reglum 29. gr. nema nýir samningar takist um aðra greiðslutilhögun en þar er ákveðin. Hitt er svo annað mál að framleiðendur geta síðar notið hagnaðar afurðastöðvar sem eigendur hennar, hvort sem er í samvinnufélagi, hlutafélagi eða með öðrum hætti. Fari svo að afurðastöð inni lögmætar greiðslur ekki af hendi á réttum gjalddaga ber henni að greiða framleiðanda dráttarvexti með sama hætti og tíðkast í verslunarviðskiptum.`` Virðulegi forseti. Ég læt þessar mikilvægu skýringar þessara þriggja lagamanna nægja hér til þess að sýna fram á það enn einu sinni hversu réttur bænda er ótvíræður í þessum efnum. Ég skil það ekki að hér úr þessum stóli telji menn það sem sjálfsagðan hlut að svona skýr niðurstaða sé ekki virt að fullu og öllu.

Flm. (Egill Jónsson) Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingar á lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins. Þetta mál hef ég áður flutt í þessari virðulegu deild á 109. löggjafarþingi. Það var síðbúið á því þingi og náði ekki fram að ganga. Með frv. fylgdi þá ítarleg greinargerð sem er að mestu leyti óbreytt frá því sem þá var. Hún greinir frá viðhorfum sem uppi voru þegar lögin voru sett og síðan þeim breytingum sem voru gerð á lögunum, bæði árið 1971, 1973 og svo 1978. Síðan hefur þessari löggjöf ekki verið breytt, ekki að neinu marki a.m.k. Ástæðan fyrir því að ekki hafa verið gerðar breytingar síðan er væntanlega sú að þá var tekin ákvörðun um að verðtryggja öll útlán Stofnlánadeildarinnar. Síðan hefur Stofnlánadeildin bætt rekstur sinn ár frá ári, en fram að þeim tíma komu jafnan upp rekstrarerfiðleikar hjá deildinni, sérstaklega þegar áttu sér stað breytingar á gengi, því að útlán hennar til landbúnaðarins voru þá og sérstaklega framan af ekki gengistryggð eða verðtryggð og urðu það ekki að fullu fyrr en með lögunum 1978. Við setningu stofnlánadeildarlaganna var kveðið á um að bændur skyldu greiða til deildarinnar hliðstætt gjald og til Búnaðarmálasjóðs, 1% af framleiðsluverði landbúnaðarvara. Frv. sem ég legg hér fram gerir einmitt ráð fyrir að sú gjaldheimta verði lögð af. Fyrir því eru tvenn meginrök. Í fyrsta lagi er það að nú eru útlán deildarinnar verðtryggð og í öðru lagi að afkoma deildarinnar er orðin með þeim hætti að fjárhagur hennar er einkar traustur. Ég hygg að við síðustu áramót hafi varahöfuðstóll deildarinnar í varasjóði numið tæplega einum milljarði króna en sá varasjóður hefur safnast upp á allra síðustu árum. Það gefur að sjálfsögðu auga leið að það eru algjörlega breyttar aðstæður að því er varðar þessa tekjuöflun deildarinnar frá því sem var meðan deildin var jafnvel með neikvæðan fjárhag eins og Ræktunarsjóður og Byggingarsjóður Búnaðarbankans voru með þegar lögin voru sett árið 1962. Það er að sjálfsögðu grundvallaratriði í sambandi við frv. að þessar aðstæður hafa breyst. Í stað þess að stofnlánasjóðir landbúnaðarins voru þá með neikvæðan höfuðstól er Stofnlánadeildin núna komin með í varasjóð upphæð sem nemur tæplega einum milljarði króna. Þetta er að sjálfsögðu gífurlega verðmæt niðurstaða, sýnir m.a. hversu trúverðugir viðskiptaaðilar bændur landsins eru. Það er af þessari ástæðu sem lagt er til að stofnlánadeildargjaldið verði lagt niður. Það þýðir, að því er ég hygg, svona u.þ.b. 3% tekjuaukningu fyrir bændur landsins og þó að það sé út af fyrir sig ekki há tala þá munar þó um það sem minna er í þeim efnum, auk þess sem fleiri gjöld hvíla á bændum landsins sem full ástæða væri til að endurskoða að einhverju marki. Nú hefur því verið við borið sem andmælum gegn frv. að þetta mundi þrengja stöðu Stofnlánadeildarinnar og þá sérstaklega að því er varðar rekstur hennar. Það mundi valda erfiðleikum hjá deildinni að mæta vissri þörf sem jafnan getur verið fyrir hendi til að fresta eða heimila bændum að draga greiðslur á afborgunum vaxta og öðrum gjöldum sem til deildarinnar þarf að greiða. Það hef ég metið sem rök í þessum efnum. Þess vegna er lagt til að settur verði á fót sérstakur sjóður innan Stofnlánadeildarinnar sem hefði hliðstætt form á sér og Stofnfjársjóður fiskiskipa og að bændur mundu greiða af afurðaverði sínu inn í þennan sjóð 2% sem færðust inn á sérstakan reikning sem hver og einn búvöruframleiðandi mundi eiga við deildina. Síðan, eins og kveðið er á um í frv., mundu greiðslur af þessum reikningum færast inn í viðskipti við deildina, þannig að þær upphæðir gengju til þess að greiða vexti og afborganir af lánum hjá hverjum og einum bónda eftir nánari reglum sem eru í frv. og síðan færi fram uppgjör þannig að þeir sem ættu meira inni en sem næmi skuldbindingum fengju það reitt af hendi til sín en aðrir mundu gera ráðstafanir til þess að greiða það sem út af stæði. Menn bera það kannski fyrir sig að hér yrði um flókið reikningshald að ræða, en í þeim efnum ber að hafa það sérstaklega í huga að þegar er í rauninni fyrir hendi í þessum viðskiptum alveg sams konar bókhald að því er varðar Lífeyrissjóð bænda því að þar eiga sér stað með svipuðum hætti nákvæmlega sams konar viðskipti og hér eru lögð til. Það er þess vegna augljóst mál að tæknilega séð væri auðvelt að koma þessu í framkvæmd. Ég læt þessar skýringar mínar nægja, virðulegi forseti, og vísa þá enn og aftur og frekar til þeirrar greinargerðar sem fylgir í þingskjalinu og er býsna nákvæm og reyndar get ég bætt því við, eins og hefur raunar komið fram, um þær röksemdir sem fyrir hendi voru þegar ég lagði frv. fram að tíminn hefur unnið með þeim þannig að staða deildarinnar hefur stórlega batnað frá því að ég flutti þetta mál hér á Alþingi. Með tilliti til þeirra breyttu uppgjörshátta í landbúnaði, sem ég lýsti hér við fyrra málið sem tekið var til umræðu, er þessi breyting enn fremur fullkomlega eðlileg. Ég vil svo, virðulegi forseti, að lokinni þessari umræðu gera um það tillögu að málinu verði vísað til 2. umr. og landbn.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Hæstv. forseti. Það er ástæða til að þakka hv. flm. áhuga hans og elju við að sinna málefnum landbúnaðarins. Ég hef ekki haft tök á að kynna mér efni þessa frv. ítarlega. Það mun hafa dagað hér uppi í hv. Ed. á síðasta þingi og ekki komið til okkar þingmanna Nd. ef ég man rétt, þannig að það kom ekki sérstaklega til okkar kasta að taka afstöðu til þess. En ég get nú ekki haft uppi sömu hrósyrði um grg. frv. og hv. flm. og frsm. gerði. Ég hefði gjarnan kosið að í þeirri grg. væru ítarlegri upplýsingar um áhrif þessara breytinga. Þar er að vísu að finna margar ágætar upplýsingar og magntölur úr útlánum og veltu Stofnlánadeildar og tekjur uppreiknaðar til verðlags ársins 1986. En mér sýnast ekki vera á ferðinni raunmiklir útreikningar á breytingum sem myndu leiða af samþykkt frv. Ég vil lýsa því sem minni skoðun að ég tel að mikil nauðsyn sé á að fara varlega gagnvart því að gera nokkuð það sem kynni að veikja um of stöðu Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Það er lítill vafi á því að lágir vextir og hagstæð greiðslukjör útlána þeirrar stofnunar hafa verið mikil hjálp þeim bændum sem erfiðasta hafa stöðuna, þ.e. gjarnan yngri bændur og skuldugri bændur. Það má því segja að ákveðnir tekjustofnar til handa Stofnlánadeild, sem síðan styrkja stöðu hennar og gera henni kleift að bjóða hagstæðari útlánakjör en ella, komi til vissrar tekjujöfnunar innan bændastéttarinnar. Það er einnig rétt að hafa í huga að færðar hafa verið auknar byrðar yfir á herðar Stofnlánadeildar landbúnaðarins undanfarin ár. Ég er hér til að mynda að tala um forfalla- og afleysingaþjónustu landbúnaðarins sem ríkissjóður kostaði áður, og gert var ráð fyrir á sínum tíma að greidd yrði af ríkissjóði, en hefur nú verið færð yfir á Stofnlánadeild sem gert er að fjármagna hana af sínum rekstrartekjum. Einnig hefur í vaxandi mæli verið sótt á um skuldbreytingar og lengingu lána og fróðlegar upplýsingar eru í greinargerðinni um vaxandi vanskil á iðgjöldum til deildarinnar í árslok á hverju ári frá 1980. Þau hafa, sem hlutfall af árgjöldum, aukist úr 36,8% í 60% og það segir sína sögu um erfiðleika sem skuldugri bændur hafa átt við að glíma. Skuldbreytingar, lenging lána og hagstæð lánakjör, miðað við það sem gerist á hinum almenna lánamarkaði, hafa án nokkurs vafa forðað fjölda bænda frá því að þurfa að hætta búskap. Ég held að líka sé rétt að hafa í huga þegar talað er um varasjóð Stofnlánadeildar eða góða reikningslega stöðu sjóðsins að veð Stofnlánadeildarinnar eru með næsta sérkennilegum hætti. Þau eru í raun ekki sambærileg við veð margra annarra fjárfestingarlánasjóða sem eru afsetjanlegri í miklu meira mæli heldur en þær sérhæfðu eignir og þau sérhæfðu rekstrartæki sem Stofnlánadeild landbúnaðarins tekur veð í og eru í mörgum tilfellum ekki í raun afsetjanleg sem verðmæti nema þá til aðila sem haldi sambærilegum rekstri áfram á sama stað, en fyrir því eru ekki alltaf forsendur eins og kunnugt er. Þess vegna geta veð í mörgum tilvikum verið ótraust eða a.m.k. er rétt að hafa í huga eðli þeirra í þessu sambandi. Í þessu tilviki eins og öðrum treysti ég auðvitað hinni ágætu hv. landbn. Ed. til að fara ofan í þetta mál. Ég held að það væri mjög fróðlegt og gagnlegt að fengnar yrðu ítarlegar upplýsingar frá Stofnlánadeild landbúnaðarins um stöðu hennar, svo og mat á því hversu þung greiðslubyrði bænda er og hvernig veð hennar standa. Ég minni á að í fyrirgreiðslu sinni til nýbúgreina eins og loðdýraræktar hefur Stofnlánadeildin rýmkað heimildir til útlána, hækkað veðmörk gagngert til þess að reyna að koma þeirri atvinnugrein til aðstoðar í hennar erfiðleikum. Og ég held að það liggi í hlutarins eðli að þar er tekin viss áhætta sem rétt er að muna eftir í þessu sambandi. Ég hvet eindregið til þess að farið verði varlega og málin skoðuð en ekki bara hlaupið til þess að gefa eftir þá tekjustofna sem Stofnlánadeildin hefur búið við vegna þess að hún kynni að þola það í augnablikinu. Vissulega væri það til hagsbóta fyrir framleiðendurna að framleiðslugjöldin yrðu lögð af og ekki nema eðlilegt að skoða hvað hægt er að gera í þeim efnum, en þá þarf a.m.k. að gæta þess að ganga ekki of langt.

Flm. (Egill Jónsson) Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir að hafa lýst afstöðu sinni í þessu máli m.a. vegna þess að með hans orðum skýrist betur afstaðan til þessa máls. Það er rétt sem fram kom í ræðu hæstv. landbrh. að vanskil við deildina hafa aukist eins og grg. frv. sýnir. Ein meginröksemdin fyrir þessari breytingu er einmitt sú að það er nú orðið grundvallaratriði fyrir deildina að fá skilvísar greiðslur. Í þessu felst annar megintilgangur frv. sem er að í staðinn fyrir að upp safnist vanskil séu þau greidd inn á stofnfjárreikning sérhvers bónda. Þessi ábending er þannig fullkomlega í takt við meginanda frv. Annað atriði sem hæstv. landbrh. minntist á eru veð og veðleysi innan landbúnaðarins og að deildin hætti miklu í þeim efnum. Það væri kannski rétt að fá það upplýst með einni lítilli fsp. hvernig þau viðskipti hafa gengið fyrir sig á milli bændastéttarinnar og Stofnlánadeildarinnar. Ætli hún hafi nú tapað mörgum krónum í viðskiptum sínum við bændur landsins? Það hygg ég ekki vera. Það er því ekki ástæða til þess að fara að mála þann skratta á vegginn þegar fjallað er um þessi efni. Landbrh. getur þess að í grg. komi ekki skýrlega fram hver afkoma deildarinnar er og það er hárrétt, m.a. vegna þess að fram hafa komið mikilvægar upplýsingar frá því að ég samdi frv. og lét ég því það nægja, sem kom hér fram í máli mínu áðan, að eiginfjárstaða deildarinnar, varasjóður hennar, nemur nú tæplega 1 milljarði kr. En ég hygg að ekki hafi verið til margar krónur í varasjóði Stofnlánadeildar landbúnaðarins fyrir örfáum árum síðan. Að lokum, hæstv. landbrh., þá er landbrh. með föðurlega varfærni í þessum efnum. Hann segir að ekki megi skerða tekjur deildarinnar eða það þurfi a.m.k. að athuga það mjög vandlega til þess að rekstur hennar og afkoma verði ekki gerð óbærileg. Hann minnir einnig réttilega á að á deildina hafa verið færðar vissar kvaðir og ég óttast reyndar að það muni verða gert í vaxandi mæli hér eftir einmitt vegna þess hversu deildin er vel sett. Þess vegna muni þetta fjármagn sem greitt er til deildarinnar, sem eru launagjöld frá bændum landsins, þar með bindast býsna fast eftir því sem tímar líða. En vegna þess að hæstv. landbrh. var með varnaðarorð um að nú þyrftu menn að skoða málin vel og rasa ekki um ráð fram, þá vill nú svo til að hæstv. landbrh. hefur fyrir sitt leyti tekið ákvörðun í þessum efnum. Það eru fyrir því lög að ríkissjóður eigi að greiða ákveðið fjármagn til Stofnlánadeildarinnar, m.a. sem mótframlag. Hér segir í fjárlagafrv. um Stofnlánadeild landbúnaðarins sem hæstv. landbrh. ber ábyrgð á: ,,Ekki er ætlað fyrir fjárveitingum til hinnar almennu starfsemi Stofnlánadeildarinnar í þessu frv. Í lánsfjárlögum mun verða leitað heimilda til þess að víkja frá gildandi lögum um framlag til deildarinnar.`` Þetta er reyndar ekki nýtt ákvæði, þetta er á bls. 158, hæstv. landbrh. Þetta er ekki nýtt. Ríkisvaldið hefur vikið sér undan því að greiða þetta fjármagn til Stofnlánadeildarinnar og hæstv. landbrh. hefur ekki þurft að taka sér mjög langan tíma til þess að fá sannfærandi niðurstöðu um það að óhætt væri að haga þessum greiðslum með sama hætti og verið hefur, þ.e. skerða þetta fjármagn. Það hefur ekki tekið býsna langan tíma fyrir ríkisstjórnina að koma sér niður á það. Það er svo annað mál að ég tek undir allar góðar ábendingar og varnaðarorð frá hæstv. landbrh. í þessum efnum og tel þær raunar vera mjög af hinu góða. Fjarri því að ég meti það sem slæmt innlegg í þessa umræðu., enda munu menn þá geta sannfært sig um það sjálfir sem ég hef nú lýst, að það standa ekki efni til þessarar skattheimtu lengur af bændastéttinni. En þess á mót er fullkomlega eðlilegt, eins og frv. gerir ráð fyrir, að gera ráðstafanir til þess að greiðslur til hennar berist jafnvel með enn skilvísari hætti en verið hefur og því eru gerðar tillögur um það í frv. að komið verði á fót sérstökum stofnfjárreikningum sem sérhver bóndi hefur fyrir viðskipti sín við Stofnlánadeildina. Það er að sjálfsögðu mjög til þess að létta og greiða rekstur deildarinnar eins og gert var með Stofnfjársjóð fiskiskipa, en þar hef ég fengið þær upplýsingar að mjög hafi skipt um til hins betra með viðskipti sjávarútvegsins við opinbera sjóði eftir að hann var tekinn upp. Þetta er hliðstæð framkvæmd og þangað er fyrirmyndin sótt.