Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gylfi Þ. Gíslason Hæstv. forseti. Afgreiðsla þessa máls hér í hv. d. í gær varð í raun og veru sögulegur atburður. Afgreiðsla málsins varð sögulegur atburður af tveimur ástæðum: Í fyrsta lagi vegna þess að við atkvgr. við 2. umr. um málið kom það berlega í ljós, að stjórnarliðið er sundrað í afstöðu sinni til málsins. Það er svo sundrað í afstöðu sinni til málsins, að í raun og veru leikur vafi á því, hvort ríkisstj. hefur starfhæfan meiri hl. að baki sér hér á hinu háa Alþ., a. m. k. hér í hv. Nd. Að öðru leyti voru umr. og afgreiðsla málsins söguleg að því leyti, að ég tel Alþb. hafa beitt siðlausum málflutningi í þessu máli í röksemdafærslum sínum gegn frv., eins og ég mun víkja nánar að á eftir. Varðandi fyrra atriðið, hina alvarlegu sundrungu stjórnarliðsins í málinu, er þess að geta, að þó að ríkisstj. sé formlega studd af 28 þm. hér í hv. Nd., kom í ljós að einstakar gr. frv. hlutu nauman stuðning og ýmsar þeirra ekki meiri hl. dm. 10 þm. stjórnarflokkanna af 28 þm. reyndust hafa sérstöðu varðandi ýmis ákvæði í frv. 1. gr. frv., aðalgrein þess, var samþ. með 22:10 atkv., en 5 sátu hjá. 2. og 3. gr. voru samþ. með 19:11 atkv., en 7 sátu hjá. M. ö. o.: það er ekki meiri hl. í hv. Nd. fyrir 2. og 3. gr. frv. 4.–8. gr. voru samþ. með 21:10 atkv., naumasta meiri hl. í d. sem hugsanlegur er, og 9. gr. með 21:11 atkv., einnig minnsta meiri hl. sem hugsanlegur er. Þetta verður að teljast söguleg afgreiðsla þegar um slíkt stórmál er að ræða og þetta frv. fjallar um. Ég minnist þess ekki fyrr að í mikilvægu stórmáli hafi viðlíka uppreisn átt sér stað í stuðningsflokkum ríkisstj. og kom fram í báðum stjórnarflokkunum við 2. umr. málsins í gær. Það er í raun og veru spurning, hvort það er viðunandi fyrir hæstv. ríkisstj. að jafnmikilvægar gr. eins og 2. og 3. gr. hafi ekki hlotið meirihlutafylgi hér í hv. Nd. Það er þessi staðreynd sem í raun og veru vekur spurninguna um það, hvort hæstv. ríkisstj. hafi í raun og veru að baki sér starfhæfan meiri hl. hér á hv. Alþ., a. m. k. hér í hv. Nd. Það er nauðsynlegt að vekja ítarlega athygli á þessu. En ég sagði áðan, að ég teldi umr. um málið einnig hafa verið sögulegar að öðru leyti, að því leyti að ég tel Alþb. hafa beitt mjög óheiðarlegum málflutningi í umr. um málið. Það er ekki aðeins að þess er jafnan látið ógetið, að upphafsmaður þessa máls alls er alþb.-maðurinn Magnús Kjartansson, fyrrv. iðnrh. Málið er runnið frá rn. hans og upphaflega samið og flutt af honum í svo að segja algerlega sama formi og það liggur fyrir nú og Alþb. sem heild hamast gegn. Það er ekki aðeins að um þetta sé þagað eða reynt að gera eins lítið úr þessu og mögulegt er, heldur hefur það jafnvel gerst, að einstakir fulltrúar Alþb. hafi borið á móti því að málið eigi upptök sín og sé upphaflega flutt, samið og boðað af iðnrh. Alþb., Magnúsi Kjartanssyni. En þetta er auðvelt að sanna og það ætla ég nú að gera. Ég hef haft undir höndum í nokkur ár tillögu að bréfi sem Magnús Kjartansson, þáv. iðnrh., lagði fyrir okkur formenn þingflokka þáv. stjórnarandstöðuflokka, Sjálfstfl., hæstv. núv. iðnrh. Gunnar Thoroddsen, og mig og bað um samþykki okkar fyrir að mega senda til þess aðila sem hann var búinn að semja við, þ. e. a. s. Union Carbide. Og ég hef annað uppkast, sem hann samdi í framhaldi af þessu, og síðan bréf, sem hann raunverulega sendi Union Carbide vorið 1974. Ég fékk þessi bréf að vísu á sínum tíma sem trúnaðarmál, en ég lít þannig á nú, sérstaklega í framhaldi af þeim umr., sem farið hafa fram, og þeim staðhæfingum, sem hafa verið viðhafðar af þm. Alþb., að ég sé ekki lengur bundinn trúnaðarskyldu í þessu máli og mér sé heimilt að kynna þingi og þjóð þessi bréf. Fyrst er um að ræða till. að bréfi til Union Carbide, sem dags. er 20. apríl 1974. Þessa till. að bréfi sýndi þáv. iðnrh. Magnús Kjartansson okkur núv. iðnrh. Gunnari Thoroddsen og mér á skrifstofu sinni í Arnarhvoli þennan sama dag, 20. apríl 1974, og spurði beinlínis, gerði fsp. til okkar, hvort þingflokkar okkar mundu samþykkja að hann sendi þetta bréf til Union Carbide. Ég ætla að leyfa mér að lesa þetta bréf, með leyfi hæstv. forseta: „Mr. J. C. Malone, Vicepresident, Union Carbide Corporation, New York. Kæri herra Malone. Ríkisstj. Íslands hefur nú um skeið haft til athugunar uppkast að samningum milli ríkisstj. Íslands og Union Carbide Corporation um samvinnu um byggingu og rekstur járnblendiverksmiðju á Íslandi. Tillögur þessar hafa stjórnarflokkarnir og einnig stjórnarandstöðuflokkarnir á Alþ. rætt ítarlega. Forsrh. og ég höfum einnig haft þá ánægju að hitta fulltrúa yðar, hr. Pitcher og herra Eide, en þeir hafa verið í Reykjavík til þess að ræða um framvindu samvinu okkar. Þeir hafa látið okkur og fulltrúum stjórnmálaflokkanna í té upplýsingar um skoðun Union Carbide Corporation á því að mikilvægt sé að hrinda þessum áformum í framkvæmd sem fyrst. Ég vænti þess að þeir hafi einnig myndað sér sínar eigin skoðanir um hið mikla fylgi sem áætlunin nýtur. Eins og málum háttar þykir mér fyrir því að ég hef komist að þeirri niðurstöðu að ekki mundi vera ráðlegt að reyna að fá staðfestingarlögin samþ. á þessu þingi vegna anna í þinginu og stjórnmálalegra erfiðleika. Við gerum okkur ljóst, að eins og á stendur er áríðandi að þér getið lagt raunhæft mat á framtíð þessarar mikilvægu áætlunar. Ég vona að eftirtaldar aths. skýri aðstöðuna: 1. Ríkisstj. og ég teljum kjör þau og skilmála, sem samið hefur verið um, aðgengilega í öllum meginatriðum, og vil ég fullvissa yður um mikinn og áframhaldandi áhuga á því að áætluninni verði hrundið í framkvæmd svo fljótt sem unnt er. 2. Iðnrn. mun tryggja að frv. til staðfestingar laga verði lagt fyrir Alþ. í byrjun næsta reglulegs Alþ., væntanlega snemma í okt. á þessu ári. 3. Til þess að sem minnstar tafir verði á byggingaráformum vegna þessa dráttar mun ríkisstj. gera ráðstafanir til þess að afla þess fjár sem nauðsynlegt er til að halda áfram verkfræðistörfum og annarri undirbúningsvinnu við áætlunina í náinni samvinnu við yður. Ég hef lagt texta þessa bréfs fyrir ríkisstj. og þingflokka Sjálfstfl. og Alþfl. Allir þessir aðilar hafa lýst yfir fylgi við skoðanir þær sem þar koma fram, þar með talið skuldbindingu um að séð verði um lagalega hlið málsins eins fljótt og unnt er til þess að áætluninni verði hrundið af stað. Flokkur minn hefur ekki enn tekið afstöðu til áætlunarinnar í meginatriðum, en fellst á að miðað verði að því að staðfestingarlögin verði lögð fyrir Alþ. í byrjun næsta þings til þess að endanleg ákvörðun verði þá tekin. Það er álit mitt, að þér getið reitt yður á að hugsanlegar breytingar í stjórnmálum á Íslandi á þeim tíma þar til Alþ. tekur endanlega ákvörðun muni ekki hafa áhrif á þessi sjónarmið. Það er einlæg von mín að bréf þetta geri okkur kleift að halda samvinnunni áfram og áætluninni, sem að mínu viti er svo mikilvæg fyrir iðnþróun lands míns, verði lokið sem fyrst. Með bestu kveðju. Virðingarfyllst, Iðnaðarráðherra “ Þingflokkur Alþfl. féllst á það, að iðnrh. Magnús Kjartansson mætti skýra frá því, að hann hefði fjallað um efni þessa bréfs og samþykkt það fyrir sitt leyti. Hins vegar vildi þingflokkur Sjálfstfl. hafa fyrirvara um ýmis atriði málsins, og mun hæstv. núv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, hafa skýrt Magnúsi Kjartanssyni frá því að hann vildi ekki samþykkja að til þess væri vitnað, að hann hefði samþykkt meginefni þessa bréfs. Þess vegna var þetta bréf aldrei sent. Ef þingflokkur Sjálfstfl. hefði samþykkt, eins og Alþfl. gerði, efni þessa bréfs, þá hefði það farið eins og ég núna las það. Þar er því lýst yfir við Union Carbide að ríkisstj. sé fylgjandi þeirri áætlun, þeim samningsdrögum, sem lágu fyrir, það hefði verið sent bréf þar sem iðnrh. þáv., alþb.-maðurinn Magnús Kjartansson, lýsir því yfir að þessi áætlun um stofnun málmblendiverksmiðju í Hvalfirði í samvinnu við Union Carbide sé mikilvæg fyrir iðnþróun lands síns og þess vegna sé nauðsynlegt að framkvæmdinni verði hrundið fram sem allra fyrst. En afstaða Sjálfstfl. varð því valdandi, að þetta bréf var ekki sent. Það stóð ekki á þáv. ríkisstj., það stóð ekki á þáv. iðnrh. Magnúsi Kjartanssyni. Það voru aths. Sjálfstfl. sem gerðu það að verkum að þetta bréf fór ekki. Þess vegna gerði hæstv. fyrrv. iðnrh. nýtt uppkast tveim dögum seinna, þar sem sagt er frá þessari afstöðu þingflokks Alþfl. og Sjálfstfl. og þetta nýja uppkast frá 22. apríl hljóðar þannig með leyfi hæstv. forseta: „Kæri herra Malone. Ríkisstjórn Íslands hefur nú um skeið haft til athugunar uppkast að samningum milli ríkisstj. Íslands og Union Carbide Corporation um samvinnu um byggingu og rekstur járnblendiverksmiðju á Íslandi. Tillögur þessar hafa stjórnarflokkarnir og einnig stjórnarandstöðuflokkarnir á Alþ. rætt ítarlega. Forsrh. og ég höfum einnig haft þá ánægju að hitta fulltrúa yðar, hr. Pitcher og hr. Eide, en þeir hafa verið í Reykjavík til þess að ræða um framvindu samvinnu okkar. Þeir hafa látið okkur og fulltrúum stjórnmálaflokkanna í té upplýsingar um skoðanir Union Carbide Corporation á því, að mikilvægt sé að hrinda þessum ákvörðunum í framkvæmd sem fyrst. Ég vænti þess, að þeir hafi einnig myndað sínar eigin skoðanir um hið mikla fylgi, sem áætlunin nýtur. Eins og þessum málum er háttað þykir mér fyrir því, að ég hef komist að þeirri niðurstöðu að ekki mundi verða ráðlegt að reyna að fá staðfestingarlögin samþ. á þessu þingi vegna anna í þinginu og stjórnmálalegra erfiðleika. Við gerum okkur ljóst, að eins og á stendur er áríðandi að þær getið lagt raunhæft mat á framtíð þessarar mikilvægu áætlunar. Ég vona að eftirtaldar aths. skýri stöðuna: 1. Ríkisstj. og ég teljum kjör þau og skilmála, sem samið hefur verið um, aðgengileg í öllum meginatriðum, og vil ég fullvissa yður um mikinn og áframhaldandi áhuga á því að áætluninni verði hrundið í framkvæmd svo fljótt sem unnt er. 2. Iðnrn. mun tryggja að frv. til staðfestingarlaga verði lagt fyrir Alþ. í byrjun næsta reglulegs Alþ., væntanlega snemma í okt. á þessu ári. 3. Til þess að sem minnstar tafir verði á byggingaráformum vegna þessa dráttar mun ríkisstj. gera ráðstafanir til þess að afla þess fjár sem nauðsynlegt er til þess að halda áfram verkfræðistörfum og annarri undirbúningsvinnu við áætlunina í náinni samvinnu við yður. Ég hef lagt texta þessa bréfs fyrir ríkisstj. og þingflokka Sjálfstfl. og Alþfl. Ríkisstj. og Alþfl. hafa lýst yfir fylgi við skoðanir þær sem þar koma fram, þar með talið skuldbindingu um að séð verði um lagalega hlið málsins eins fljótt og unnt er til þess að áætluninni verði hrundið af stað. Flokkur minn hefur enn ekki tekið afstöðu til áætlunarinnar í meginatriðum. Það sama gildir um Sjálfstfl., sem þó hefur lýst sig fúsan til þess að taka afstöðu þegar áætlanirnar hafa verið lagðar fyrir Alþingi. Það er einlæg von mín, að bréf þetta geri okkur kleift að halda samvinnunni áfram og að áætluninni, sem að mínu áliti er svo mikilvæg fyrir iðnþróun lands míns, verði lokið sem fyrst.“ Uppkastið að þessu bréfi er dags. 22. apríl 1974, þ. e. a. s. tveimur dögum seinna en fyrra uppkastið sem ég las áðan. Þetta bréf var hins vegar ekki sent, og geri ég ráð fyrir því að skýringin sé fólgin í því, að miklar deilur hafi staðið um málið í þingflokki Alþb. En að sjálfsögðu get ég ekki um það fullyrt og segi þetta með fyllsta fyrirvara, því að ég á ekki aðgang að upplýsingum um það, hvað gerist inni á þingflokksfundum í Alþb. En mánuði seinna sendir iðnrh. Union Carbide bréf. Hann sendir bréf mánuði seinna, það er dags. 21. maí, og ég á satt að segja afar erfitt með að trúa því, að maður eins og Magnús Kjartansson, ráðh. flokksins í mikilvægu ráðherraembætti, sendi bréf frá rn. sínu án þess að málið hafi verið rætt í hans eigin þingflokki og hann hafi í raun og veru fengið leyfi til þess að senda bréfið. Ég á afar bágt með að trúa því, að hann hefði sent það bréf, sem ég mun lesa hér á eftir, ef það hefði verið í beinni andstöðu við meiri hl. í þingflokki Alþ. Þó að ég geti ekki fullyrt það, finnst mér því allt benda til þess, að þingflokkur Alþ. á sínum tíma hafi verið búinn að samþykkja að þetta bréf færi. Ef þetta er rétt, - ég skal játa að hér er um tilgátu að ræða, - en ef þessi tilgáta er rétt, þá er fyllsta ástæða til þess að kalla málflutning alþb.-manna nú siðlausan, eins og ég gerði áðan. En staðreyndin er sú, hvort sem það var gert með samþykki þingflokks Alþb. eða ekki, að iðnrh. Íslands, alþb.-maðurinn Magnús Kjartansson, sendi eftirfarandi bréf til Union Carbide, bréf, sem hljóðar þannig, með leyfi harstv. forseta: „Kæri herra Malone. Ríkisstj. Íslands hefur nú um skeið haft til athugunar uppkast að samningum milli ríkisstj. Íslands og Union Carbide Corporation um samvinnu um byggingu og rekstur járnblendiverksmiðju á Íslandi. Tillögur þessar hafa stjórnarflokkarnir og einnig stjórnarandstöðuflokkarnir á Alþ. rætt ítarlega. Forsrh. og ég höfum einnig haft þá ánægju að hitta fulltrúa yðar, hr. Pitcher og hr. Eide, en þeir hafa verið í Reykjavík til að ræða um framvindu samvinnu okkar. Þeir hafa látið okkur og fulltrúum stjórnmálaflokkanna í té upplýsingar um skoðun Union Carbide Corporation á því, að mikilvægt sé að hrinda þessum áformum í framkvæmd sem fyrst. Ég vænti þess, að þeir hafi einnig myndað sínar eigin skoðanir um hið mikla fylgi sem áætlunin nýtur. Einnig voru þeir látnir vita um hið mjög svo erfiða ástand á stjórnmálasviðinu. Óvissan í stjórnmálum á Alþ. og miklar þingannir aðrar höfðu þegar sannfært mig um að óráðlegt væri að leggja frv. að staðfestingarlögunum fyrir Alþ. á þeim tíma sem við höfðum upphaflega ákveðið. Atburðir, sem gerst hafa síðan hr. Pitcher fór frá Íslandi, hafa staðfest skoðun mína í þessu tilliti. Fyrstu daga mánaðarins (þ. e. maímánaðar) varð stjórnmálakreppan alvarleg og forsrh. ákvað að rjúfa þing og boða til almennra kosninga, sem haldnar verða hinn 30. júní. Öll frv., sem liggja fyrir Alþ. verður nú að flytja á ný á næsta þingi. Atburðarásin hefur gert óhjákvæmilegt að fresta hvers kyns frekari störfum við sameiginlegar framkvæmdir okkar þar til að kosningum loknum. Við þessar aðstæður væri ekki rétt af mér að leitast við að benda á hverja afstöðu ríkisstj. Íslands kann að taka að kosningum loknum. Enginn veit nú hverjar stjórnmálabreytingar kosningarnar leiða af sér eða hve fljótt að þeim afstöðnum ný ríkisstj. eða núv. ríkisstj., ef hún verður endurkjörin, getur haft samband við yður á ný. Allt um það held ég að mér sé mögulegt að bera fram nokkrar aths. sem yður kunna að koma að gagni við að meta stöðuna. Fyrst af öllu get ég staðfest, að ríkisstj. og ég sjálfur erum þeirrar skoðunar að skilmálar og skilyrði, sem um var samið við yður, voru viðunandi í öllum meginþáttum og við höfðum og höfum enn mikinn og áframhaldandi áhuga á framkvæmd verksins í náinni framtíð. Þingflokkar Framsfl. og Alþfl. hafa fallist á þessa skoðun. Flokkur minn hafði hins vegar ekki enn tekið afstöðu um till., og þótt Sjálfstfl. hafi látið í ljós vilja til að greiða fyrir samþykkt frv., ef það yrði lagt fram fyrir þinglok, gerði hann vissa fyrirvara um afstöðu sína til ýmissa efnisatriða. Mér þykir mjög leitt að tafir þessar kunna að koma verkinu öllu á hættustig, en ég vona að þér sjáið, að núverandi ástand á rætur sínar að rekja til ófyrirsjáanlegra stjórnmálaörðugleika sem ekki eru í neinum tengslum við ágæti áformsins. Nú getum við einungis vonað að hægt verði að taka þetta mál upp fljótlega að væntanlegum kosningum afstöðnum. Með bestu kveðjum. Virðingarfyllst, Magnús Kjartansson, iðnaðarraðherra.“ Þetta bréf tekur auðvitað af öll tvímæli um það, að upphaf járnblendiverksmiðjumálsins alls var í iðnrn. í ráðherratíð alþb.-mannsins Magnúsar Kjartanssonar. Það er ítrekað í tveimur uppköstunum, sem ég las áðan, og í endanlega bréfinu, að þá, 21. maí 1974, er það eindregin skoðun þáv. ríkisstj. og eindregin skoðun þáv. iðnrh., Magnúsar Kjartanssonar, að hér sé um mjög mikilvægt mál að ræða, mjög mikilvaegt mál frá þjóðhagslegu sjónarmiði. Það er talað um ágæti áformsins í bréfinu, og ég segi það aftur, að ég leyfi mér að efast um, sterkar skal ég ekki kveða að orði, að Magnús Kjartansson hefði sent slíkt bréf nema hann hefði getað verið viss um að hann hefði meiri hl. þingflokks Alþb. að baki sér. Slíkt væri ólíkt starfsháttum manns á borð við Magnús Kjartansson. Með hliðsjón af þessu hlýt ég að telja málflutning Alþb. nú vera óheiðarlegan. Þeir láta svo nú eins og þeim sé málið alls óviðkomandi, þeir tala eins og þeir hafi alla tíð verið andvígir málinu, þó að þær staðreyndir, sem ég hef hér greint frá, taki af öll tvímæli um það, að upphaf málsins er í iðnrn. Magnúsar Kjartanssonar, að hann sjálfur var eindreginn stuðningsmaður og fylgismaður málsins. Mér þykir langlíklegast að hann hafi haft meiri hl. þingflokks Alþb. á sínu bandi á þessum tíma, þ. e. a. s. vorið 1974. En það er í öllu falli alveg ljóst, það segir hann beinlínis í einu uppkastinu, að þingflokkur Alþb. hafi verið búinn að samþykkja að málið mætti leggja fyrir sem stjfrv. á haustþinginu 1974, það er a. m. k. skjalfest, að það hefur þingflokkur Alþb. samþykkt á sínum tíma, fyrir þrem árum og samt er talað eins og menn tala nú í dag. Ég þarf ekki að orðlengja frekar um þetta, en í framhaldi af þeim umr., sem fram hafa farið við 1. umr. þessa máls, þá fannst mér nauðsynlegt að þessi skjöl, sem að vísu hafa verið trúnaðarmál, séu birt þingi og þjóð til þess að þm. og þjóðin öll geti í heild áttað sig á upphafi og sögu þessa máls. Þetta var annað atriðið þess sem gerði afgreiðsluna í gær eða meðferð málsins á þinginu nú sögulega. Hitt atriðið er það, sem ég vék að í upphafi, að þetta mál hefur orðið til þess að opinbera hversu veikum fótum núv. hæstv. ríkisstj. stendur.

Lúðvík Jósepsson Hæstv. forseti. Það var af svipuðu tagi og áður, það innlegg sem formaður þingflokks Alþfl. hafði hér fram að færa í sambandi við það stóra mál sem hér er á dagskrá. Hann vék ekki að því einu orði að reyna að rökstyðja afstöðu Alþfl. til málsins, heldur dró hér upp gömul bréf sem er mesti misskilningur að séu nú lesin hér upp í fyrsta skipti. Þau voru m. a. lesin yfir mér á framboðsfundum austur á landi fyrir löngu og hafa oft verið lesin upp, svo að þau eru ekkert ókunn. Hins vegar reyndi hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason að túlka þessi bréf og draga af þeim ýmsar ályktanir sem vitanlega fá ekki staðist, en voru í fullu samræmi við þann málflutning sem Alþfl. hefur iðkað í þessu máli. Það hefur komið mjög skýrt fram í umr. um járnblendiverksmiðjuna í Hvalfirði, bæði í fyrra skiptið þegar frv. lá hér fyrir um það mál og eins að þessu sinni, að lengi hafði starfað á vegum iðnrn. sérstök n. um orkufrekan iðnað undir stjórn formanns Landsvirkjunar, Jóhannesar Nordals. Og það hefur ekki farið fram hjá neinum manni, sem hlýtt hefur á þessar umr., að þessi n. hafði átt í samningagerð við fulltrúa auðfyrirtækisins Union Carbide og gert drög að samningum við þennan auðhring um að koma upp járnblendiverksmiðju hér, í meginatriðum á þeim grundvelli sem nú er verið að ræða um að setja lög um. Þetta hefur legið fyrir allan tímann. Ég hef sagt frá því nokkrum sinnum hér í umr. um málið, að ég hafi í ríkisstj. látið bóka andstöðu mína við þetta mál. Hér hefur einn af núv. ráðh., sem þá sat með mér í ríkisstj., staðfest í umr. að þetta sé rétt. Þetta hefur verið staðfest hér margsinnis áður. En auðvitað munar formann þingflokks Alþfl. ekkert um að segja, að margendurtaka að öll ríkisstj. hafi verið á þessari skoðun, þetta hafi verið eindregin skoðun allrar ríkisstj.

Þetta er því miður.

Já, þetta er óheiðarlegur málflutningur hjá Gylfa Þ. Gíslasyni, þegar það liggur fyrir að það er margstaðfest hver hafi verið afstaða mín til málsins. Hér er aðeins um það að ræða, að hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason vill ekki viðurkenna það sem honum kemur eitthvað aðeins verr. Það skal reyna að halda hinu á lofti, sem hann veit að er ósatt. Það hefur ekki heldur verið á neinn hátt óljóst fyrir mönnum, að Magnús Kjartansson fylgdist með störfum þessarar n., sem hafði staðið í samningum við Union Carbide, og hann var á þeirri skoðun að rétt væri að gera samning um járnblendiverksmiðjuna í Hvalfirði með tilteknum skilyrðum. Þetta hefur legið fyrir allan tímann. En hitt hefur líka verið jafnskýrt, eins og er raunverulega staðfest í þeim bréfum eða uppköstum að bréfum sem hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason las hér upp, að Magnús Kjartansson tók alltaf fram, að þó að þessi hugmynd um járnblendiverksmiðjuna nyti stuðnings Alþfl. og Framsfl., þá væri ekki um að ræða stuðning Alþb. Það tók hann fram. Ég veitti að vísu athygli, að nú kom upp sá lestur í bréfi því sem Magnús Kjartansson hafði sent 21. maí, að Gylfi Þ. Gíslason orðaði það nú á annan veg í sambandi við þetta bréf en öll hin, þar sem hann segir að flokkur minn hafi ekki tekið afstöðu. Ég skal ekkert segja um hvernig þýðingin á þessu er, en eitt veit ég, að þetta er ekki í samræmi við hin uppköstin sem hann las og þetta er ekki í samræmi við sannleika málsins, vegna þess að um það megum við gerst vita sjálfir, það er alveg ljóst, að þetta mál hafði ekki hlotið samþykki, hvorki í þingflokki Alþb. né í stjórnmálaflokknum sem slíkum. Á það er auðvitað auðvelt að færa fullar sönnur. Hinu geta auðvitað óvandaðir málflytjendur haldið áfram að þrástagast á að annað sé upplýst. Ég er ekki í neinum vafa um það, að megintilgangur af hálfu Magnúsar Kjartanssonar á þessum tíma, þegar vinstri stjórninni var raunverulega lokið og búið var að ákveða að efna til kosninga, þá var meginsjónarmið hans á grundvelli þeirra draga að samningum, sem fyrir lágu við hið ameríska fyrirtæki, að það lá fyrir að það var tvímælalaus meiri hluti fyrir því hér á landi að gera þennan samning. Það vissu allir um afstöðu Sjálfstfl. Sú andstaða, sem þar kom fram, var eingöngu á þessum tíma byggð á því að hann vildi koma ríkisstj. frá. Allir vissu að Sjálfstfl. var samþykkur efni málsins, og ég efast ekkert um að t. d. formaður í þeirri viðræðunefnd, sem gerði drögin að þessum samningum við Union Carbide á sínum tíma, hefur ekkert dregið undan að túlka það hvert var raunverulegt sjónarmið Sjálfstfl. Og af því að Magnús Kjartansson vissi um þessa afstöðu Sjálfstfl., hafði á borðinu samþykki Alþfl. og vissi einnig um afstöðu Framsfl., þá var honum alveg ljóst að þetta mál hlyti að ganga fram. Hann hafði sína skoðun á málinu, en hann hafði alltaf tekið fram það, sem lá alveg bókfast fyrir, að Alþb. hafði aldrei léð samþykki sitt fyrir málinu og ég sem meðráðh. hans í ríkisstj. hafði látið bóka andstöðu mína við málið. Í umræðum um þetta mál hef ég einnig greint frá því hér á Alþ. og fleiri sem þátt tóku í þeim fundi, að hér í alþingishúsinu var í marsmánuði fundur með ríkisstj. allri á þeim tíma og fulltrúum stjórnmálaflokkanna og fulltrúum í n. um orkufrekan iðnað, þar sem síðustu drög að samningagerð voru lögð fram. Á þeim fundi var ekki tekin nein formleg ákvörðun. Þar lýsti ég einnig andstöðu minni við málið, og ég efast ekkert um að allir, sem þar voru, eru fúsir að votta það, að þetta var afstaða mín. En það er, eins og ég segi, athyglisvert að formaður þingflokks Alþfl. vill í þessum efnum hafa það sem hann veit að er ósatt. Hann vill reyna að hafa það sem rétt og reyna að klína því bæði á Alþb. og mig, að við höfum á þessum tíma verið búnir að samþykkja að standa með þessu máli. Allt slíkt er rangt. Ég skil það mætavel, að í þeirri stöðu sem Magnús Kjartansson var á þessum tíma, þá var nokkur vandi fyrir hann, eftir að ríkisstj. var raunverulega fallin, að láta þá samninga algerlega falla niður sem gerðir höfðu verið óformlega við hinn erlenda aðila, þar sem fyrir lá að það var stjórnmálalegur meiri hl. á Íslandi fyrir því að þetta mál næði fram að ganga. Og af því m. a. ganga öll þessi bréfaviðskipti á milli, að þegar fulltrúi Union Carbide er með hótanir um að hann gangi þá frá öllu saman, þá er verið að undirstrika það, hver sé afstaða flokkanna á Alþ. til málsins, og frá því er skýrt og þá alltaf tekið fram það, sem rétt var, að „minn flokkur“, eins og Magnús Kjartansson segir, hafi ekki tekið afstöðu til málsins. Ég vil því segja það í sambandi við þennan málflutning Gylfa Þ. Gíslasonar, að auðvitað segir þessi málflutningur ekkert nýtt um gang þessa máls, ekkert annað en það sem fyrir lá um störf þessarar n. sem hafði gert drög að samningum við Union Carbide og hafði unnið að störfum sínum í fullu samráði við Magnús Kjartansson, þáv. iðnrh., sem einnig hafði lýst því yfir, eins og hann hafði lýst yfir hér á Alþ., að hann fyrir sitt leyti gæti fallist á þessa samningsgerð. En hitt er jafnljóst, að Alþb. hafði aldrei samþykkt þessa samninga og þar var allan tímann yfirgnæfandi meiri hluti manna gegn samningsgerð á þessum grundvelli. Þessi atriði um það, hvar upphaf þessa máls hafi legið og hvað hafi verið búið að gera í sambandi við þær viðræður sem áttu sér stað á milli n. um orkufrekan iðnað og hinna erlendu aðila, eru ekki það sem skiptir máli í þessum efnum. Það er hitt sem skiptir máli, að þegar málið kemur fyrir Alþ. til afgreiðslu, hver þá er afstaða einstakra þm. og einstakra stjórnmálaflokka til málsins og hvernig þeir rökstyðja afstöðu sína til málins. Þegar málið loksins kom fyrir Alþ. kom auðvitað í ljós að þingflokkur Alþb. var einróma á móti málinu og Magnús Kjartansson greiddi einnig á atkv. á móti málinu þrátt fyrir sinn fyrri hlut að þessu máli, þar sem hann benti m. a. á að aðstæður væru gerbreyttar frá því að þessi drög voru samin á sínum tíma vegna breyttrar aðstöðu. Hann gerði hér grein fyrir þessari afstöðu sinni. Þegar málið svo kemur fyrir Alþ. getur auðvitað enginn stjórnmálaflokkur, sem metur virðingu sína að einhverju, réttlætt afstöðu sína til máls eins og þessa á þeim grundvelli að einhver annar maður úr öðrum flokki hafi staðið í samningsgerð við aðra aðila um málið. En það er engu líkara en að Alþfl. þurfi ekki á neinu slíku að halda. Hann er bara með því að semja við útlendinga um stóriðju, og eina afsökun hans er sú, að Magnus Kjartansson hafi tekið þátt í samningsgerð um málið. Við alþb.-menn höfum hins vegar, bæði í fyrra tilfellinu og nú einnig í hinu síðara, gert grein fyrir afstöðu okkar til málsins efnislega séð. Við höfum bent á að raforkusalan er óhagkvæm. Hvað segir Alþfl. um það? Ekki eitt einasta orð. Við höfum bent á að hér sé um rekstur að ræða sem sé mjög áhættusamur og miklar líkur til þess að hér geti verið um hallarekstur að ræða. Hvað segir Alþfl. um það? Alveg sama bara með erlendri stóriðju. Við höfum einnig bent á að þau skilyrði, sem Heilbrigðiseftirlit ríkisins vildi setja til þess að tryggja okkur gegn mengunarhættunni, það hafi verið vikið frá þeim í veigamiklum atriðum. Hvað segir Alþfl. um þetta atriði? Metur það einskis. Það eina, sem hann styðst við, er það, að Magnús Kjartansson tók á sínum tíma þátt í því að semja við Union Carbide um þetta mál. Auðvitað er það, að afstaða af þessu tagi sýnir bara hve málstaðurinn hjá þeim, sem standa með þessu máli, er veikur. Þess mun verða minnst lengi, að það hefur komið í ljós í þessu máli að eini stjórnmálaflokkurinn hér á Alþ. nú, sem virðist standa alveg heill og óskiptur í gegnum þykkt og þunnt með erlendri stóriðju, það er Alþfl., og hann þarf engin önnur rök en þau, að Magnús Kjartansson hafi tekið þátt í því að ræða við hina erlendu aðila. Alþfl. verður nú í dag dæmdur mesti stóriðjuflokkur allra flokka á Íslandi, enda segir núv. formaður flokksins, Benedikt Gröndal, í umr. um málið að hann telji það blátt áfram til einstakrar íhaldssemi og afturhaldssemi að standa gegn máli eins og þessu. Hann bætti því einnig við, að þar sem nú væru liðin um 10 ár síðan síðast var gerður samningur við erlendan aðila um stóriðju, þ. e. a. s. um álverksmiðjuna í Straumsvík, þá væri nú kominn tími til að fara að bæta við. Þetta er afstaða Alþfl. Og auðvitað dettur engum manni í hug, að Alþfl. fríi sig eitthvað í sambandi við þessa afstöðu með því aðeins að vitna til þess, að á ákveðnum tíma hafi Magnús Kjartansson tekið þátt í samningsgerð um málið og hann hafi þá verið fylgjandi málinu. Það kemur sem sagt í ljós að Alþfl., sem reynir að hefja sig nokkuð í vissu tilfelli með því, að hann vilji jafnvel öðrum flokkum fremur stuðla að því að skapa öryggi á vinnustöðum, vernda þá, sem vinna á hinum ýmsu stöðum, gegn ýmiss konar hættu, hann víkur öllum slíkum sjónarmiðum sínum til hliðar og gleypir hvað sem er þegar um það er að ræða að hann eigi kost á að samþykkja erlenda stóriðju á Íslandi. Þetta er það sem liggur fyrir. Og þeir alþfl.-menn, sem nokkuð sperra sig í sambandi við byggðamál, að þeir vilji sérstaklega aðstoða landsbyggðina í sambandi við atvinnuuppbyggingu þar, hika aldrei við að styðja fremur þátttöku í erlendri stóriðju heldur en að verja fjármunum ríkisins til atvinnulegrar uppbyggingar úti á landi. Þá stendur ekki á fulltrúum Alþfl. Þetta verður líka munað, vegna þess að jafnt Alþfl. og aðrir flokkar verða vitanlega dregnir til dóms í sambandi við þetta mál út frá því, hver efnisleg afstaða þeirra er til málsins, en ekki til þess, hvort þeir geti bent á, að á einhverjum tíma hafi einhver maður í Alþb. stutt tiltekna samninga í sambandi við verksmiðju af því tagi sem hér er verið að ræða um. Í fyrri umr. um þetta mál eyddi ég nokkrum tíma í að afhjúpa á þennan hátt einmitt þá ómerkilegu afstöðu sem ég tel að hafi komið fram frá talsmönnum Framsfl., einmitt á þessu sama sviði. Þeir hafa mjög reynt að afsaka afstöðu sína til þessa máls með því að það megi rekja upphaf málsins til ráðh. Alþb. og jafnvel til þess að tekin var ákvörðun um að ráðast í Sigölduvirkjun. Auðvitað eru afsakanir af þessu tagi frá fulltrúum Framsfl. mjög ómerkilegar afsakanir og skýra ekki á nokkurn hátt þeirra raunverulegu afstöðu til þessa máls. Fyrirslátturinn varðandi ákvörðunina um Sigölduvirkjun er rangur, eins og auðvelt er að sanna og er búið að gera í þessum umr., og auðvitað verður afstaða framsóknarmanna til járnblendimálsins nú ekki afsökuð með því, að Magnús Kjartansson hafi verið yfirmaður þeirrar n. sem stóð í samningsgerð við Union Carbide og hann hafi verið hlynntur því að semja á þeim grundvelli sem þar var rætt um. Ég verð hins vegar að segja það, að mér finnst miklu heiðarlegri málflutningur sem hér hefur komið fram af hálfu sjálfstæðismanna sem tekið hafa þátt í þessum umr., því að þeir reyna þó flestir, a. m. k. þeir sem eru virkilegir talsmenn járnblendisamningsins, að hleypa rökum undir það vegna hvers þeir séu á þessari skoðun. Þeir reyna t. d. að halda því fram að raforkusamningurinn til verksmiðjunnar sé hagstæður. Þeir trúa á rekstur þessarar verksmiðju í félagsskap við útlendinga, við þetta muni styrkja íslenskt atvinnulíf. Þeir hafa verið að reyna að bisa við að rökstyðja þetta. Auðvitað koma hér upp aðrir þm. úr þeirra eigin hópi sem hafa rifið þetta aftur niður og bent á að raforkusölusamningurinn væri óhagkvæmur, það væri miklu líklegra að hér yrði um taprekstur að ræða, og hér væri um alveg óeðlileg fríðindi frá hálfu íslenska ríkisins að ræða til þessa fyrirtækis. Mér finnst því að málflutningur þeirra sé ekki traustur. En þeir hafa þó á efnislegan hátt reynt að rökstyðja sitt mál. En afstaða Albfl., þegar hann er að finna til þungans af almenningsálitinu fyrir þjónkun hans í sambandi við erlenda stóriðju, þegar hann reynist mesti undirlægjuflokkurinn af öllum hér á Alþ. í sambandi við erlenda stóriðju og virðist vera með hverju sem er og hvenær sem er í þeim efnum, - þegar hann er að finna til þunga almenningsálitsins í sambandi við þessa afstöðu, þá er það eina sem hann hefur að segja: Magnús Kjartansson var fylgjandi þessu á sínum tíma, hann skrifaði bréf, og líklega hefur allt Alþb. þá verið með þessu. Og eflaust trúum við því, að Magnús Kjartansson hafi rétt fyrir sér í þessu og þessu og þessu. - En eins og ég hef hér sagt, þá liggur hitt fyrir svo óumdeilanlega, að það tekur í rauninni ekki að standa hér í löngum þrætum við hv. þm. Gylfa Þ. Gíslason um slíka fjarstæðu, - það liggur óumdeilanlega fyrir hver var afstaða mín til þessa máls allan tímann og er viðurkennt af samstarfsmönnum mínum þá í ríkisstj., og það liggur líka fyrir að minn flokkur, Alþb., hafði aldrei samþykkt að vera með því að þessi verksmiðja yrði byggð. Þetta er það sem er óumdeilanlegt. En auðvitað geta menn, sem stunda hér óheiðarlegan málflutning, sagt, og það getur maður jafnvel heyrt úr munni manns eins og hv. þm. Gylfa Þ. Gíslasonar, sem hefur ekki verið vandur að orðum sínum um Magnús Kjartansson, eins og auðvelt er að sýna í sambandi við umr. sem hafa farið fram á Alþ. þeirra á milli, þá kemur hann auðvitað upp og segir: Ég trúi því aldrei á Magnús Kjartansson að hann hafi verið að skrifa svona bréf eða hugsa svona nema hann hafi verið búinn að fá samþykki í Alþb., nema öll ríkisstj. hafi staðið að þessu máli, - þó að hv. þm. Gylfi h. Gíslason viti allt annað. Samt skal hann segja það sem hann veit að er rangt í þessu máli. Og svo treystir þessi hv. þm. sér til þess að segja að málflutningur minn og annarra alþb.-manna hér um þetta mál hafi verð óheiðarlegur og siðlaus. En það er ekki siðlaus málflutningur að segja þetta á þennan hátt sem hann gerir, þó að hann viti um staðreyndir málsins, t. d. varðandi afstöðu mína! Ég held að það þurfi ekki mörgum orðum um það að fara, það muni allir alþm. viðurkenna að svona málflutnlngur eins og hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason viðhafði í þessu máli er siðlaus og óheiðarlegur. En hitt má hann vita, að það er enginn nýr fróðleikur um þessi bréf og uppkast að bréfum sem hann las hér upp að Magnús Kjartansson hefði samið á sínum tíma og ekki sent eða samið og sent. Það hefur margsinnis komið fram áður í umr. um þetta mál, hver þáttur hans var í sambandi við störf n. um orkufrekan iðnað og hvert álit hans var á þessum tíma á þessum samningum. En það breytir engu um afstöðu okkar alþb.-manna og engu um þann málflutning sem við höfum haft hér, því að hann hefur fullkomlega verið á málefnalegum grundvelli og um það sem skiptir máli í sambandi við þetta mál. Það eru hvorki slúðursögur né rangtúlkanir sem hér skipta máli. Það, sem máli skiptir, er hver er afstaðan til þess, hvort við eigum að leggja í þessa framkvæmd eða ekki. Það er það sem skiptir máli. Það er vitanlega ekkert smáræði sem um er að ræða þegar er verið að taka ákvörðun um að fara í framkvæmd sem gert er ráð fyrir í byrjun að muni kosta 18.4 milljarða kr. Þar að auki verður að bæta við þann háa stofnkostnað helmingnum af stofnkostnaði Sigölduvirkjunar, því að það á að ráðstafa um 20 ára tímabil helmingnum af orkunni frá þessu nýja orkuveri. Þar má því bæta við í kringum 9 milljörðum til viðbótar við þessa 18. Hér er því verið raunverulega að taka ákvörðun um fjárfestingu sem nemur í kringum 27 milljörðum kr. Það er því ekki of mikið þó að krafa sé gerð um það, það að þeir sem að slíku standa, reyni að frá einhver rök fram fyrir afstöðu sinni til málsins, önnur en þau að iðka málflutning af því tagi sem hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason viðhafði hér nú á undan. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð að sinni, en vil aðeins endurtaka það, að hvernig svo sem Gylfi Þ. Gíslason eða aðrir reyna að lesa þau bréf, sem hann var að lesa hér upp áðan, og snúa út úr þeim orðum Magnúsar Kjartanssonar, að ríkisstj. hafi viljað gera þennan samning, þá veit hann mætavel að þar er um meiri hl. ríkisstj. að ræða. Slíkar samþykktir hafa iðulega verð gerðar. Afstaða mín lá þarna ljós fyrir. Það er ekkert um það að villast að meiri hl. ríkisstj. var á því að gera þennan samning. Það er enginn vafi á því. En hitt er ekki rétt, að halda því fram að það hafi verið allir í ríkisstj. Það er óheiðarlegt að segja það þegar menn vita um þær staðreyndir í málinu sem ég hef hér greint frá. Og sem sagt, allar getgátur um að Alþb. sem stjórnmálaflokkur eða þingflokkur hafi léð á nokkurn hátt samþykki sitt fyrir þessum samningsdrögum, allt slíkt er út í bláinn og sagt í rauninni gegn betri vitund.

Gylfi Þ. Gíslason Hæstv. forseti. Hv. þm. Lúðvík Jósepsson hóf ræðu sína á því að finna að því, að ég skyldi ekki hafa flutt rökstuðning fyrir stuðningi Alþfl. við það frv. sem hér er um að ræða. Sú einfalda ástæða liggur til þess að ég gerði þetta ekki, að fulltrtúi Alþfl. í hv. iðnn. þessarar d., Benedikt Gröndal, formaður Alþfl., hafði haldið ítarlegar ræður um málið almennt bæði við 1. og 2. umr. málsins og gert þar efnislega grein fyrir afstöðu Aþfl. til málsins í mjög ítarlegu og vel rökstuddu máli. Ég tel mig engu orði hafa við það að bæta sem Benedikt Gröndal sagði í þessum ræðum sínum við 1. og 2. umr. málsins. Það var ekki erindi mitt hér við 3. umr. seint síðdegis að halda áfram almennum umr. um málið. Hitt teldi ég nauðsynlegt, að upplýsa þing og þjóð um forsögu málsins, um upphaf málsins, sem hafði verið vanrækt að ræða um við 1. og 2. umr. Hv. þm. sagði margoft í ræðu sinni, að ég vilji hafa það sem ég viti að sé ósatt, ég hafi verið að túlka bréfin, sem ég las, og snúa út úr þeim. Þetta er alger misskilningur. Það, sem ég gerði, var að lesa bréfin orðrétt. Það stendur í því bréfi, sem Magnús Kjartansson endanlega sendi, eins og ég las áðan, með leyfi hæstv. forseta: „Fyrst af öllu get ég staðfest, að ríkisstj. og ég sjálfur erum þeirrar skoðunar að skilmálar og skilyrði, sem um var samið við yður, voru viðunandi í öllum meginþáttum og við höfðum og höfum enn mikinn og áframhaldandi áhuga á framkvæmd verksins í náinni framtíð.“ Þetta voru ekki mín orð. Þetta eru orð Magnúsar Kjartanssonar sjálfs. Hann gerir engan fyrirvara um að það sé ágreiningur í ríkisstj., og er það þá óheiðarlegt af mér að lesa hans eigin orð? Sé það óheiðarlegt að nota orðið ríkisstj. í sambandi við þessa afstöðu, lýsingu á þessari afstöðu, þá er óheiðarleikinn Magnúsar Kjartanssonar, en ekki minn.

Má ég benda þm. á, að áðan talaði hann um „eindregin“ og „öll ríkisstj.“, margendurtók það.

Já, já, ég hef hér textann nákvæmlega eins og ég las hann. 

Ég vil biðja hv. þm. að gera svo vel að hafa ekki samtal, þeir geta fengið orðið á eftir, þeir sem nú sitja í sætum sínum.

Ég vek athygli á því aftur, að ég gerði það eitt að lesa orðrétt það bréf sem Magnús Kjartansson þáv. iðnrh. sendi Union Carbide, og þar er talað um afstöðu ríkisstj. Ég gerði enga tilraun til þess að túlka það. Ég nefndi ekki hv. þm. Lúðvík Jósepsson í þessu sambandi. 

Nei, nei, nei.

Við skulum bara skoða spóluna á eftir, ég hef örugglega lesið rétt. Varðandi hitt atriðið sem hann sagði mig hafa reynt að gera tortryggilegt, stendur orðrétt í bréfinu, með leyfi forseta: „Flokkur minn hafði hins vegar ekki enn tekið afstöðu um till., og þótt Sjálfstfl. hafi látið í ljós vilja til þess að greiða fyrir samþykkt frv. ef það yrði lagt fram fyrir þinglok, gerði hann vissa fyrirvara um afstöðu sína til ýmissa efnisatriða.“ Þetta er orðrétt úr bréfinu. Ég gerði enga tilraun til þess að túlka þetta. Það eina, sem ég sagði, var að mér þætti ósennilegt að Magnús Kjartansson hefði sent það bréf, sem hann raunverulega sendi, ef hann hefði ekki haft meiri hl. þingflokks Alþb. að baki sér. En ég fullyrti það ekki, því að ég veit það ekki. Hann gaf í skyn að hér kynni að vera um ranga þýðingu að ræða. Til að taka af öll tvímæli um þetta ætla ég líka að lesa enska textann, þannig að hann sé líka til á spólu og í þskj., þannig að það komi í ljós að þetta er nákvæm og rétt þýðing, enda gerð af trúverðugum aðila. En enski textinn er þannig, með leyfi hæstv. forseta: „First of all I can confirm to you, that the Government and myself are of the opinion that the terms and conditions negotiated with you were accepatable in all principal aspects and we had and still have a strong and continued interest in the implementation of the project at an early date. This opinion has been subscribed too by the Parliamentary groops of the Progressive Party and the Social Democratic Party. My own party had, however, not yet taken a position on the proposals in principal, and the Indepedence Party, while expressing its willingness to facilitate the passage of the bill if presented before the end of the parliamentary recession, had certain reservations regarding its position on various points of substance.“ Hér lýkur þessum kafla úr bréfinu, sem raunverulega var sent, á ensku. Þýðingin er því alveg auðsjáanlega rétt. Lúðvík Jósepsson, hv. þm., gerir mikið úr því að hann hafi gert skriflegan fyrirvara á ríkisstjórnarfundi um afstöðu sína til þessa máls. Ég dreg auðvitað ekki í efa ummæli hans um þetta efni. En ég held að það væri gagnlegt fyrir þm. og sögu alls málsins að hann birti þennan fyrirvara, þannig að við sjáum hvernig hann er orðaður og hvenær hann var gerður. Ég vil mælast til þess við hv. þm. Lúðvík Jósepsson, að hann skýri frá því, að hann birti þennan fyrirvara sinn, hann hlýtur að vera til í fundargerðum ríkisstjórnarfunda, þannig að menn sjái hvað Lúðvík Jósepsson hefur raunverulega sagt í ríkisstjórninni. Óneitanlega er það undarlegt, að Magnús Kjartansson skuli í öllum uppköstunum tala um ríkisstj. og sig: „The Government and myself are of the opinion“ o. s. frv. í öllu falli það er undarlegt að hann skuli taka þannig til orða, hafi Lúðvík Jósepsson, áður en hann skrifaði bréfið, bókað mótmæli. Það skiptir engu máli hvað Lúðvík Jósepsson gerir eftir að bréfið er sent. Menn veita þessu væntanlega athygli. Hafi viðskrh., flokksbróðir Magnúsar Kjartanssonar, áður en bréfin voru send, þ. e. a. s. fyrir 21. maí, gert skriflegan fyrirvara um andstöðu sína við málið, þá er undarlegt að maður eins og Magnús Kjartansson, sem ég ber fyllstu virðingu fyrir, þó að okkur greini á um marga hluti og hafi alltaf gert, - þá er undarlegt að hann skuli taka þannig til orða í mikilvægu bréfi til erlends stórfyrirtækis sem hann hefur staðið í samningum við upp á milljarða kr. Ég ítreka þá áskorun mína til hv. þm., að hann birti þennan fyrirvara sinn, hvernig hann hljóðar og hvenær, hvaða dag, hann er gerður. Það skiptir meginmáli, hvort það er gert fyrir 21. maí eða hvort það kann að vera gert eftir 21. maí. Það skyldi nú ekki vera, að hann hefði verið gerður eftir 21. maí? Ég varpa þeirri spurningu fram. Það gæti þá verið eitthvað líkt því sem hann vitnaði til áðan, að Magnús Kjartansson hefði greitt atkvæði á móti þessu frv. þegar það kom fyrir hér fyrst. Það er rétt. En þá var Magnús Kjartansson kominn í stjórnarandstöðu, og það er einmitt mergurinn málsins. Hann hafði eina skoðun sem ráðh. í ríkisstj. og skipti um skoðun eftir að hann hætti að vera ráðh. og var kominn í stjórnarandstöðu. Það er mergurinn málsins, og það hið ógeðfellda í sögu þessa máls. Ég sé ekki ástæðu til þess að lengja þessar umr. á þessum tíma þessa dags. Það er komið fram, sem ég vildi láta koma fram um málið, þ. e. a. s. hvert upphaf þess er. Það þýðir ekki fyrir þá, sem eru upphafsmenn málsins, að þræta fyrir það nú á þessari stundu.



Virðulegi forseti. Það hefur ekki áður komið jafngreinilega í ljós eins og núna, hversu óvinsælt mál Grundartangaverksmiðjan er. Þegar hv. formaður þingflokks Alþfl. kemur hér í ræðustól, loksins, loksins, til þess að láta ljós sitt skína um þetta mál, kemur hann þá ekki til þess að lýsa ágæti þessarar verksmiðju og rökstyðja þar með þá afstöðu sína að styðja hana, eins og hann gerir og þeir flokksfélagar? Kemur hann ekki til þess að rekja sögu málsins og segja hverjum þetta er allt að þakka? Ef einhverjir alþb.-menn hafa komið við forsögu þessa máls, þessa ágæta máls, hlýtur þeim þá ekki að vera eitthvað að þakka? Ég hygg að það sé ljóst flestum alþm. hvað gerst hefur. Eftir atkvgr. í gær, þegar í ljós kemur, að einn þingflokkur, þingflokkur Alþfl. er skilyrðislaust með þessu máli, og fregnir um það berast út til alþfl.-manna, þá eru tveir menn heldur en ekki teknir í karpúsið, formaður Alþfl. og formaður þingflokks Alþfl., - teknir í karpúsið hjá sínum eigin flokksmönnum, sem spyrja: Hvað eruð þið eiginlega að fara? Hvað á þetta að þýða? - Og til þess nú að verða ekki sakaður um að hafa bókstaflega ekkert sagt í þessu stórmáli hleypur formaður þingflokks Alþfl. hér upp með gamlar fullyrðingar um þátt Magnúsar Kjartanssonar í þessu máli en hann er nú hvergi nærri til andsvara, af ástæðum sem allir vita. Formaður þingflokks Alþfl. gerir þetta ekki til að halda því fram að þetta sé að svo og svo miklu leyti Magnúsi Kjartanssyni að þakka. Tóninn í ræðu hv. formanns þingflokks Alþfl. er þessi: Þetta er svo og svo mikið Magnúsi Kjartanssyni að kenna. Ágæti þessa máls er hvergi finnanlegt í þessum málflutningi. Hitt er ljóst, að maðurinn er í vandræðum. Og þarna sitja hlið við hlið tveir brjóstumkennanlegir menn, sakbitnir menn, formaður Alþfl. og formaður þingflokks Alþfl. Og svo gerir hann, formaður þingflokks Alþfl. gerir formanni Alþfl. þann bjarnargreiða hér áðan að minnast á framlag formanns flokksins til þessarar umr. En ræða hans hér í gær var með endemum. Ég þarf ekki að eyða tíma mínum í það að svara fullyrðingum hv. þm. Gylfa Þ. Gíslasonar um aðild Magnúsar Kjartanssonar að þessu máli. Það er rétt, að Magnús Kjartansson átti þátt í viðræðum við Union Carbide á sínum tíma. Fram að þeim tíma hafði ríkt það viðhorf og byggðist á fullyrðingum forustumanna Sjálfstfl. og Alþfl., að það væri ekki hægt að gera samninga við erlend fyrirtæki öðru vísi en að hinn erlendi aðili ætti meiri hluta. Hitt átti líka að vera vonlaust, að koma mætti yfir slíkt fyrirtæki íslenskri lögsögu. Þessar fullyrðingar byggðust auðvitað á því, að þessir menn voru staðnir að því reginhneyksli, sem samningurinn við álverið var, og þurftu einhvern veginn að afsaka sig. Og þess vegna var hamrað á þessu: Það er ekki hægt að semja við auðhringana með öðrum hætti en þessum. Magnús Kjartansson sannaði það hins vegar, þegar hann fór að ræða við auðhringa og m. a. Union Carbide, að þetta var hægt. Það var hægt að láta þá fallast á meirihluta aðild íslendinga. Og það var hægt að láta þá fallast á það, að fyrirtæki, sem stofnuð væru í samlögum við þa, skyldu falla algjörlega undir íslenska lögsögu. Það eitt fyrir sig var mikill ávinningur, að ónýta í eitt skipti fyrir öll þær blekkingaröksemdir sem hafðar höfðu verið uppi af forustumönnum Alþfl. og Sjálfstfl. Blekkingaröksemdir, segi ég. Reyndar er ekki víst að það sé rétta orðið. Ég get best trúað því, að þessir menn hafi haldið að þetta væri ekki hægt. Og ástæðan til þess hefur að sjálfsögðu verið inngróin vantrú á mátt okkar íslendinga gagnvart erlendu valdi, - vantrú, sem eins og ég sagði hér við umr. í gær hefur því miður allt of miklu ráðið um örlög þessarar þjóðar á undanförnum áratugum. Þær athuganir, sem Magnús Kjartansson lét fram fara, afsönnuðu fullyrðingar undansláttarmanna. En ég ítreka það sem hv. þm. Lúðvík Jósepsson sagði, að það er ósatt, það er hinn svívirðilegasti máflutningur, sérstaklega þar sem hann kemur frá manni eins og hv. þm. Gylfa Þ. Gíslasyni, að alþb. sem flokkur hafi verið samþykkt þeirri afstöðu að semja við Union Carbide. Frá því að fyrst var á það minnst - svo ég segi nú um eigin afstöðu - frá því fyrst var minnst á þetta mál, þá barðist ég gegn því. Og ég get borið vitni um það hér að hin sama var afstaða Lúðvíks Jósepssonar. Víkjum aftur að þessum tveim forustumönnum Alþfl. sem þarna sitja. Staðan hjá þeim er þessi í dag: Þeir hafa fengið heldur en ekki áfellis dóm úr röðum flokksbræðra sinna. Þeir eru komnir í hinn mesta vanda. Og hv. formaður þingflokksins kemur hér upp í dag til þess að ítreka vesældarlega afstöðu þessa flokks í þessu stórmáli með því að koma hvergi nærri því sem máli skiptir. Hér er komið að lokaafgreiðslu málsins í þessari deild og hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason kemur hvergi nærri því að rökstyðja afstöðu síns flokks, heldur hleypur á bak við þessi gömlu bréf. Ég held að af mörgum slæmum áföllum, sem Alþfl. hefur orðið fyrir að undanförnu, þá sé þetta einna verst.

Frsm. 2. minni hl. (Sigurður Magnússon) Hæstv. forseti. Ég hafði ákveðið að taka ekki þátt í þessari 3. umr. málsins nema sérstakt tilefni gæfist til, og þá sérstaklega ef þeir, sem eru stuðningsmenn þessa frv., sæju ástæðu til þess við 3. umr. málsins að svara eitthvað þeirri gagnrýni sem ég hef fram sett á þann málatilbúnað sem hér er á ferðinni, en svo var ekki við 2. umr. málsins. Ég átti því von á því, þegar formaður þingflokks Alþfl. kom hér í stólinn og kvaddi sér hljóðs, að hann væri kominn til að reyna að bæta fyrir það sem talsmaður hans og formaður flokksins hafði gert í umr. áður um málið, en það er á allra vitorði, jafnt þm. sem alþjóðar, að þátttaka Alþfl. og fulltrúa hans í umr. um þetta mál hér á Alþ. hefur verið með endemum. Sú von brast nú að formaður þingflokksins færi hér í efnislegar umr. um málið, sem hefði getað orðið gagnlegt. En ástæða hans var eigi að síður vitaskuld til þess að reyna að bæta fyrir það sem áður var gert og reyna að draga almenningsálitið frá því sem máli skiptir í þessu sambandi. Og hann fór vitaskuld ekki út í efnislegar umr. vegna þess að aðrir talsmenn Alþfl. hefðu verið búnir að gera þá skyldu sína hér í þingsalnum, eins og hann vildi nú meina. Hann hafði ekkert frekar en þeir til málanna að leggja, annað en að reyna að koma hér á deilum um liðna tíð og reyna að koma hér að rangtúlkunum sem hafa komið fram hér áður. Þau bréf og uppköst að bréfum, sem hann dró upp úr pússi sínu og las fyrir hv. þm., hafa áður verið gerð okkur þm. kunnug. M. a. vitnaði hæstv. iðnrh. til þessara bréfa við 1. umr. málsins á kvöldfundi á Alþ. og ég svaraði þá efni þeirra. En eins og fram kom áðan, þá er undirstrikað í þessum bréfum í fyrsta lagi, að Alþb. hafði aldrei tekið afstöðu til málsins og hafði aldrei samþykkt málið. Það kemur fram í öllum þessum bréfum. Og í öðru lagi kemur það fram í þessum bréfum, að að áliti þess, sem þau skrifar, er málið ekki fullkannað þó að það sé kannað í mörgum aðalatriðum. En ég held að það sé nauðsynlegt, úr því að þessar umr. eru hafnar hér um þennan þátt þessa máls, að ræða málið svolítið í víðu samhengi. Erlend stóriðja og fjárfesting erlendra aðila í íslenskum atvinnuvegum er margslungið mál, hefur margar hliðar. Stærst hefur verið í hugum okkar íslenskra sósíalista, okkar alþb. manna, sú hætta sem af slíku stafar fyrir sjálfstæði þessarar þjóðar. Við höfum litið svo á að baráttan gegn erlendri fjárfestingu og erlendum fyrirtækjum á Íslandi væri liður í þeirri sjálfstæðisbaráttu sem þessi þjóð hlýtur að heyja. En eins og alþm. og alþjóð er kunnugt hefur Albb. - eða forverar þess - verið eini flokkurinn á Íslandi eftir lýðveldisstofnun sem hefur barist gegn erlendri ásælni, - eini flokkurinn á Íslandi sem hart og ótvírætt hefur barist gegn erlendri ásælni og staðið í fararbroddi okkar sjálfstæðisbaráttu. Og okkur hefur orðið það ljóst og var það ekki síst ljóst á viðreisnarárunum á þeim hörmulegu árum, hversu stór þáttur hin erlenda fjárfesting og hin erlenda stóriðja er í sambandi við okkar sjálfstæðismál. Við gerðum okkur kannske betur grein fyrir því þeim árum heldur en oft áður, að sá þáttur var ekki veigaminni en sú herseta sem við höfum orðið að búa við um margra margra ára skeið. Og þjóðin, ef hún ætlaði að halda frelsi sínu til framtíðar, varð að spyrna við fótum, það var þess vegna hlutverk Alþb. öll þessi ár að veita baráttunni gegn erlendri fjárfestingu og erlendum stóriðnaði, erlendum álverum forustu á Íslandi, gegn eindreginni andstöðu Alþfl. og Sjálfstfl., en þeir hafa verið eins og síamstvíburar í þessum máli alla tíð og okkar utanríkismálum. Eini flokkurinn, sem e. t. v. hefur léð okkur lið öðru hvoru, er Framsfl., sem stundum hefur verið tilbúinn til viðræðna um að losa Ísland við þá smán sem hersetan er og barðist við hlið okkar á viðreisnarárunum gegn áliðjuverinu í Straumsvík. Það voru engir smáskammtar, sem þá stóðu til, og engin smáskref, sem ráðamenn viðreisnarstjórnarinnar höfðu í hyggju að stíga í sambandi við erlenda fjárfestingu á þessum árum. Einn hv. þm., sem er hér í salnum, hafði á orði að hann vildi koma á 20 álbræðslum á Íslandi. Já, ég heyri að menn hlæja að þessu. Það er hlegið að þessu í dag, en þetta var stefnumál á sínum tíma hjá forustumönnum Sjálfstfl. sem höfðu enga trú á íslenskri atvinnuþróun. En fyrir harða baráttu tókst að hrinda þessari stefnu Alþfl. og Sjálfstfl., og það var mynduð ný ríkisstjórn sem við höfum oft kallað vinstri stjórn, og í tíð hennar voru stóriðjumálin vissulega rædd. Og ég hef aldrei farið dult með það og aldrei reynt að fara dult með það, að í tíð þeirrar ríkisstj. voru kannaðir þeir möguleikar að koma hér upp stóriðju og stórum orkukaupanda á Íslandi. Til þess var skipuð ákveðin n., viðræðunefnd um orkufrekan iðnað. En sú meginbreyting varð á í sambandi við þetta mál eftir stjórnaskiptin, að nú voru þessari viðræðunefnd og þeim aðilum, sem áttu að kanna þessa möguleika, sett mjög ströng skilyrði um það, hvernig þeim bæri að ræða við hina erlendu menn, - skilyrði sem áður hafa ekki verið talað um á Íslandi þegar menn töluðu um erlenda fjárfestingu, - skilyrði sem mönnum þóttu fjarstæða á sinni tíð. Og ég vil af þessu tilefni lesa upp lítinn kafla úr ræðu minni við 1. umr. þessa máls, svo að það komi fram að ég hef aldrei farið dult með þetta. Þar sagði ég og ég segi það enn: „Það markaði því tímamót í allri umr. um samstarf við erlenda aðila í fjárfestingarmálum þegar fyrir forgöngu fyrrv. iðnrh. voru settar fram ákveðnar lágmarksreglur sem fylgja skyldi í slíkum viðræðum. Að þessum lágmarksskilyrðum stóð öll vinstri stjórnin á sínum tíma og þá um leið annar stærsti stjórnmálaflokkur þjóðarinnar, Framsfl. Þessi lágmarksskilyrði voru efnislega þessi: 1) Að hlutafjármeirihluti væri alltaf í eigu íslenska ríkisins og fyrirtækið væri skrásett sem íslenskt fyrirtæki. 2) Að fyrirtækið þyrfti að lúta íslenskum lögum og lögsögu í einu og öllu. 3) Að raforkuverð yrði að vera þannig að viðunandi væri fyrir rekstur raforkuveranna í landinu.“ Síðar í þessari sömu ræðu segi ég um þetta: „Með þeirri forskrift, sem hér var ákveðin, var hafnað í raun þeirri stefnu, sem áður hafði verið fylgt undir sömu kringumstæðum, og lagt fram verðugt innlegg í framtíðarstefnumörkun þjóðarinnar í þessum efnum, á grundvelli þessara skilyrða heimilaði fyrrv. ríkisstj. viðræðunefnd um orkufrekan iðnað að undirbúa drög að samningi um kísiljárnsverksmiðju.“ Þessi lágmarksskilyrði ættu að vera öllum kunn. Það er svo ekkert launungarmál, að innan ríkisstj. varð mönnum ljóst, sérstaklega eftir að olíuverð hækkaði mjög haustið 1973, að íslendingum bæri fyrst og fremst að snúa sér að annarri nýtingu raforkunnar, að þar var sá stóri orkukaupandi sem menn voru að leita að hann værri í landinu sjálfu ef hafist yrði handa um þær framkvæmdir sem eru forsenda slíkrar innlendrar orkunýtingar. Því var það að ríkisstj. lagði fram þáltill., að ég held í apríl á þinginu 1974, þar sem stefnan er mörkuð mjög skýrt í þessum efnum. Þar er lögð áhersla á innlenda orkunýtingu og það sem meira er: í þeirri stefnumörkun kemur fram, að ríkisstj. hafi í hyggju á næsta hausti að leggja fram fjármögnunaráætlun til þeirra framkvæmda. Afdrif járnblendimálsins voru því augljós. Ríkisstj. hafði ákveðið að setja þennan möguleika til hliðar og snúa sér af oddi og egg að innlendri orkunýtingu. Hins vegar gerði Magnús Kjartansson nokkuð með þeim bréfaskiptum sem hér hefur verið vitnað til. Á vissan hátt tókst honum - og ég hugsa að það verði lengi í minnum haft á Íslandi - honum tókst í raun og veru að binda hendur ýmissa stjórnmálaflokka í afstöðunni til erlendra stóriðju. Hann fékk m. a. Alþfl., sem alltaf hafði verið ræfill í þessum efnum og fylgt þeirri íhaldsstefnu sem ég gat um áðan, - hann fékk hann til að fallast á þá stefnu sem viðræðunefnd um orkufrekan iðnað hafði mótað, sem var m. a. sú, að meirihlutaeign skyldi ætíð vera í höndum íslendinga. Þess vegna hygg ég, að þegar þetta mál verður rifjað upp í framtíðinni, ekki síst af okkur íslenskum sósíalistum, þá teljum við að sá árangur, sem þarna náðist, hafi á vissan hátt verið mjög stórt skref í sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar. Og mér er engin launung að segja það hér í þingsalnum, að frv. um járnblendiverksmiðju á Grundartanga er vitaskuld allt annað, vegna þess að fyrrnefndum skilyrðum er fylgt að nokkru leyti, m. a. skilyrðinu um meirihlutaeign íslendinga, þó að reyndar hafi verið dregið úr þeirri meirihlutaeign frá því sem ráðgert var, úr 35% í 45% sem hinn erlendi aðili á að eiga. Nei, stjórnmálaástandið þennan vetur var þannig, að það var fullkomlega ástæða til þess og það var kænlega gert af þeim, sem stóðu að vinstri stjórninni og sáu fyrir hvað verða vildi, að binda ýmsa stjórnmálamenn og ýmis stjórnmálaöfl í landinu við ákveðin meginatriði í stóriðjumálum. Það var vitað í þeim könnunarviðræðum, sem fram fóru um veturinn um þetta mál, að innan Sjálfstfl. voru miklar deilur um þetta atriði. Það kom hér fram í máli hv. þm. Gylfa Þ. Gíslasonar áðan, að Sjálfstfl. hefði verið með fyrirvara. Ég þóttist reyndar vita um hvað þessir fyrirvarar hefðu verið, en til þess að fá úr því skorið og til þess að geta farið örugglega með rétt mál hér á hv. Alþ., þá spurði ég hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson að því fyrir nokkrum mínútum hverjir þessir fyrirvarar hefðu verið. Og hann sagði mér það, staðfesti það sem ég reyndar vissi. Fyrirvarar Sjálfstfl. í tíð vinstri stjórnarinnar í sambandi við verksmiðjuna á Grundartanga voru um eignaraðild íslendinga að verksmiðjunni. Þeir voru við það gamla heygarðshorn að halda áfram stefnunni sem mótaði löggjöfina um álverið í Straumsvík. En þeir - jafnvel þeir hafa orðið að beygja sig í þessum efnum, þrátt fyrir það að nokkrir þeirra hafi slitið af sér böndin hér í atkvgr. í þingsalnum í gær. Jafnvel þeir hafa orðið að beygja sig, og það er ekki víst að þeim reynist unnt síðar, þó þeir vilji, að rétta sig til hins fyrra horfs í þessu máli. Þetta skiptir vitaskuld sköpum í sambandi við stóriðjumál á Íslandi. Það er út af fyrir sig lítið innlegg í þetta, en ég vil gjarnan að það komi hér fram, að sá hv. þm., sem vitnað var til áðan að hafi skrifað þessi bréf, Magnús Kjartansson, hann flutti ýmsar brtt. við frv. þegar það var hér á ferðinni 1975. Ég sagði áðan að hann hefði alls ekki talið málið fullkannað á sínum tíma, eins og reyndar kemur fram í bréfunum og eins og kemur fram í þeirri afstöðu sem hann hafði hér 1975 þegar málið var til umr. Í fyrsta lagi flutti hann brtt. við málið og í öðru lagi gerði hann grein fyrir þeirri breyttu afstöðu sem málið allt hefði tekið vegna þeirra aðstæðna sem við stæðum frammi fyrir í sambandi við raforkunýtingu. Ég gæti haft þessa umr. miklu lengri um þennan þátt málsins, en ég ætla ekki að gera það að þessu sinni. Ég vil segja það sem ég sagði við 1. umr. þessa máls, þegar þetta sama bréf var notað hér af hæstv. iðnrh. til þess að forðast að ræða aðalatriði málsins, þá sagði ég við þennan hv. þm. og ráðh. að hann vissi það eins vel og ég, að Magnús Kjartansson hefði alla tíð, alla sína stjórnmálatíð verið í forustu þess hóps sem hefði barist gegn erlendri ásælni og m. a. erlendri stóriðju. Hann var í forustu hér í þingsölum um árabil í þeim efnum og sem ritstjóri Þóðviljans, og þetta veit íslenska þjóðin. Þó að Gylfi Þ. Gíslason reyni að fá hana til að trúa öðru, veit ég að hún trúir ekki slíkri vitleysu. Hún þekkir sitt fólk og hún þekkir þess málflutning. Ég sagði þá og ég segi það enn: Þetta minnir mig svolítið á þegar vissir stjórnmálamenn hafa verið að reyna að rugla fólk í þeirri afstöðu, sem Alþb. hafði á sínum tíma til landhelgismálsins, og reyna að fá fólk til að trúa því, að Alþb. og okkar forustumaður í sjávarútvegsmálum, hv. þm. Lúðvík Jósepsson, hefði verið á móti útfærslu hennar í 200 mílur. Þetta er álíka saga og henni verður ekki trúað af fólkinu í landinu. En umr. eru hér hafnar aftur, Alþfl. bryddaði upp á þeim umr. án þess að fara út í málefnalega umr. um þessa verksmiðju. Gylfi Þ. Gíslason, hv. þm., hefur ekki tjáð sig neitt um þær arðsemisáætlanir, sem gerðar hafa verið, og rekstraráætlanir, sem sýna stórfellt tap á þessum rekstri, en þær spár margar eru mjög svartsýnar. Sama gildir um ýmsa aðra þætti þessa máls, svo sem um þær breyt. sem heilbrrn. gerði á till. Heilbrigðiseftirlits ríkisins og Benedikt Gröndal, hv. þm., kallaði hér við 2. umr. málsins sparðatíning. Ég er viss um að það verður lengi í minnum haft á Íslandi, að sá sami maður og hér hefur verið margsinnis í vetur í ræðustól að prédika að hann vilji bættan aðbúnað fólksins á vinnustöðunum, tryggja réttindi þess, sá hinn sami maður segir að þær breyt., sem heilbrrn. gerir á till. Heilbrigðiseftirlits ríkisins, séu sparðatíningur, þrátt fyrir það að ég sýndi fram á það hér og hann mótmælti því ekki með neinum rökum, að í mörgum efnum eru gerðar mjög veigamiklar breytingar á þessum till. sem eru sniðnar eftir reglum í nágrannalöndum okkar. Tillögum um mengunarmörk er breytt, jafnvel þannig að þær eru helmingi rýmri en þær voru í till. Ýmsum atriðum varðandi hönnun hússins, sem eru grundvallaratriði til þess að hægt sé að halda uppi ryklausum vinnustöðum, er breytt. Þannig gæti ég haldið áfram að tína fram þessi atriði. Engu af þessu var reynt að færa neina málsbót fyrir af hv. þm. Gylfa Þ. Gíslasyni, og því tel ég ekki ástæðu til að rökræða frekar við hann við þessa umr.



Virðulegi forseti. Það mál, sem hér er til umr., er frv. til laga um breyt. á siglingalögunum. Ég skal ekki níðast á vinsemd forseta í því að taka þetta mál fyrir núna síðla kvölds, þegar okkur skilst að flestir þm. þurfi að gegna embættisskyldum í veislum og öðru slíku. En mál þurfa að ná fram og þetta er eitt þeirra að ósk fjölmargra. Þetta frv. er um breyt. á bráðabirgðaákvæðum siglingalaganna, nr. 66 frá 1963, sbr. breyt. á þeim lögum, nr. 108 frá 1972. Í fáum orðum má segja að þessi breyt. sé fólgin í því, að lögboðnar líf- og örorkutryggingar sjómanna samkv. þessum lögum hækki að sama skapi og samið var um í samningum á milli útgerðarmanna og sjómanna á s. l. ári, þótt þeir samningar næðu ekki fram. En samningarnir ásamt þessum ákvæðum tveim voru hins vegar fest í lög og eru enn í lögum, brbl. þeim sem hafa verið til afgreiðslu í Ed. undanfarna daga. Þó er gengið nokkru lengra í þessu frv. heldur en þar var gert, en það er í þá átt að í þessu frv. eru ákvæði um að ráðh. hafi heimild til þess að breyta upphæðum bóta, ef breyting á vikukaupi verður í almennri verkamannavinnu, og fari þar að þeim lögum sem gilda um almannatryggingar. Ég skal nú ekki tefja tímann á því að rekja tilorðningu þessara laga, en minni þó á það, að á sínum tíma, þegar till. um þetta efni voru hér til umr., voru þær vegna frv. sem þm. Alþb. höfðu í fyrstu flutt, en síðan hætt við, en við tókum upp með nokkrum breyt., ég og hv. þm. Friðjón Þórðarson, og fluttum, og þar kom að þetta frv. okkar varð að lögum. Með þau lög um þetta, sem samþ. voru vorið 1972, varð mikil ánægja á meðal útgerðarmanna, og svo kom síðla sumars að þeir töldu sig ekki geta hafið róðra um haustið a. m. k. eða þá á vetrarvertíð - ég man nú ekki glöggt hvort var - öðruvísi en að tveim skilyrðum yrði fullnægt og það yrði ríkisvaldið sem gerði það: annars vegar að breyta þessum tryggingarákvæðum og hins vegar að tryggja rekstrargrundvöll útgerðarinnar. Það varð úr, að þáv. tryggingaráðh. beitti sér fyrir því að þessi trygging komst á, og var það gert í gegnum Brunabótafélag Íslands, og hét hann útgerðarmönnum að þetta mál yrði tekið til endurskoðunar á næsta þingi, hvað og var gert. Með þetta mál stóð lengi í stappi og hann dró till. sína til baka, en á síðustu stundu tókst fyrir hjálp góðra manna og skynsamra, bæði úr röðum útgerðarmanna og fulltrúa sjómanna og verkalýðs, að ná samkomulagi sem varð til þess, að inn í siglingalögin komust ákvæði um líf- og örorkutryggingar sjómanna. Samtök sjómanna undu vel við þessi ákvæði laganna, þar til þau urðu þess vör, eins og allur almenningur í þessu landi, að óðaverðbólgan hafði áhrif á þær upphæðir sem þarna voru bundnar í lögunum, og gerðu ítrekaðar tilraunir til að fá þessar upphæðir leiðréttar í samræmi við verðbólguna. En það tókst ekki fyrr en í þeim samningum sem tókust á milli útgerðarmanna og fulltrúa sjómanna þegar unnið var að því að breyta sjóðakerfinu. Ég hef nokkuð rakið hvað út úr því kom. Hins vegar hafa allan þennan tíma, allt frá 1972–1973, verið uppi óskir úr þeirra röðum um að nokkur verðtrygging yrði sett á þessar upphæðir, þannig að ekki þyrfti að leita til löggjafans eða fara inn í erfiða samninga út af þessum atriðum, heldur tækju þessar upphæðir breytingum í samræmi við þá verðbólgu sem væri á hverjum tíma. Það má segja að með þeim samningum, sem tókust á milli fulltrúa sjómanna og útgerðarmanna á s. l. ári, hafi útgerðarmenn vissulega komið á móti þessum skoðunum sjómanna með því að fallast á að þessar upphæðir yrðu hækkaðar. Ég bið þó þm. að hafa í huga að þetta var aðeins hluti úr heildarsamkomulagi sem þessir aðilar gerðu, og þótt ég teljist einn af þeim sem hafa verið valdir til þess að fara með mál sjómanna oft og tíðum og hafi einmitt átt þátt í því að samkomulag náðist um þetta atriði á sínum tíma í framhaldi af þeirri till., sem ég þá flutti hér á hv. Alþ., þá sé ég ekki ástæðu til annars en þetta sé skýrt dregið fram. Hins vegar er svo komið, að við í sjútvn. Nd. erum sammála um að mæla með þessu frv. Við töldum, þegar við ákváðum þetta, að ekki mætti við svo búið standa, vegna þess að þá voru engin líkindi til þess að brbl., þar sem voru ákvæði um þessar tryggingar, mundu verða staðfest með löggjöf og þannig gilda áfram, enda eru samningar lausir nú á næstunni. Og ef brbl. verða ekki lögbundin, þá falla þessi ákvæði eins og önnur ákvæði þeirra að sjálfsögðu burt og þá hefðu sjómenn staðið frammi fyrir því og fulltrúar þeirra og aðrir aðstandendur, að horfið hefði verið í þessum tryggingaupphæðum til þess sem lögfest var fyrir allmörgum árum eða haustið 1972. Ég var einn þeirra - og undir það var tekið í sjútvn. - sem töldu að við svo búið mætti ekki standa og þá kannske ekki síst vegna þess, að þegar þetta frv. var hér í bígerð hjá flm., þá var bæði mér og öðrum boðin aðild að flutningi þess, en ég hafnaði því, m. a. á grundvelli þess að þetta væri þegar í lögum og að það, sem á vantaði, ætti vissulega að vera samningsatriði útgerðarmanna og sjómanna. Þar á ég við ákvæðin um, að við hækkun á almenna verkamannakaupinu hafi ráðh. heimild til hækkunar, eins og er um aðrar bætur almannatrygginga, og það ætti að vera samningsatriði, auk þess væri stór hópur sjómanna, sem hefði ekki enn samið um þetta, en mundi sjálfsagt verða tekið upp í væntanlega samninga þeirra. Ég á þar við farmennina og útgerðir verslunarskipanna sem eru að ganga til samninga nú á næstunni. Það hefur hins vegar komið umsögn frá viðsemjendum farmannanna, frá vinnuveitendasambandi Íslands, í bréfi frá 16. mars nú í ár, þar sem þeir benda á nokkrar minni háttar breytingar, sem efnislega hafa enga þýðingu, en segja samt sem áður að þeir telji breytingar þær, sem lagt er til að gerðar verði á lögunum, eðlilegar og sanngjarnar, en vilja þó benda á minni háttar breytingar. Þótt ég sé mikið fylgjandi því að það sé ekki fyrr en í síðustu lög, sem löggjafinn hafi áhrif á kaup og kjarasamninga, og vissulega hafi þetta verið beinn þáttur þeirra um langt árabil, þótt ég hafi hins vegar persónulega haft aðra skoðun þar á í sambandi við líf- og örorkutryggingar þessara manna, sem búa sannarlega við margfalt meiri hættu í starfi heldur en allir aðrir landsmenn, þá tel ég það vel afsakanlegt fyrir Alþ. að breyta þessum upphæðum í það horf, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, og bæta við þessu ákvæði, sem ég tel bæði rétt og skylt að komi inn í þessi lög. Landssamband ísl. útvegsmanna segir í sinni umsögn, að það geti ekki fallist á að þetta verði verðtryggt, en tekur ekki afstöðu til þess eins og er, en leiðréttir síðan misskilning nokkurn sem kemur fram í grg. frv. um aðstöðumun loðnuveiðisjómanna annars vegar og togarasjómanna hins vegar. Þetta er, eins og þeir benda réttilega á, úr sögunni og búa allir þar við sama borð eftir samninga sem gerðir hafa verið nema, eins og ég gat um, farmennirnir. Ég sé nú ekki ástæðu til að teygja lopann um þetta lengur. Öllum hv. þm. er kunnugt um efni þessa frv. og hvað í því felst. ég vil aðeins geta þess, að auk þeirra aðila, sem ég hef hér vitnað í, mælir Farmanna- og fiskimannasamband Íslands eindregið með að frv. verði samþ., og leggur áherslu á að bótafjárhæðirnar hækki í sama hlutfalli og bótagreiðslur úr Tryggingastofnun ríkisins. Sjómannasamband Íslands eða sambandsstjórn þess mælir einnig með samþykkt þess. Og þá segir Tryggingastofnun ríkisins, að hún hafi engar athugasemdir að gera við frv. Öðrum aðilum var ekki sent rétta frv. til umsagnar og hafa allir skilað sinni umsögn. Niðurstaða okkar í sjútvn. hv. d. er að mæla með samþykkt frv. óbreytts, og undir það álit hafa allir nm. skrifað.



Virðulegi forseti. Sjútvn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um tilkynningarskyldu íslenskra skipa, flutt af hv. 8. þm. Reykv., Pétri Sigurðssyni. Það þykir bera nauðsyn til að festa ákvæðin um tilkynningarskyldu skipa í lögum, en áður hefur gilt um þetta reglugerð sett af fyrrv. sjútvrh., Eggert G. Þorsteinssyni, 24. maí 1968. Áður en það varð hafði hv. flm. þessa frv. borið fram þáltill. í Alþ. um málið, og vegna þess þrýstings, sem á sínum tíma skapaðist vegna mikilla sjóslysa, varið sú reglugerð sett. Sjútvn. Nd. mælir einróma með samþykkt þessarar till. Hún hefur sent málið til umsagnar allmargra aðila: Landhelgisgæslu, Rannsóknarnefndar sjóslysa, Sjómannasambands Íslands, Farmanna- og fiskimannasambandsins, Landssambands ísl. útvegsmanna og Slysavarnafélags Íslands, og allir hafa þessir aðilar tjáð samþykki sitt við að þetta yrði fest í lög. Það má segja, að fyrstu sex greinar frv. séu nokkurn veginn samhljóða því sem núverandi reglugerð segir til um, en aftur á móti er svo frá 7. gr. og til og með 13. gr. vegna lagasetningarinnar sjálfrar. Í 7. gr. er staðfest skylda Landssíma Íslands til fullkominnar þjónustu á þessu sviði. Í 8. gr. er staðfestur hinn stjórnskipulegi réttur Slysavarnafélagsins. Síðan er aftur í 9. gr. lögbundið ákveðið gjald til Landssíma Íslands, sem nú þegar hefur verið ákveðið, og síðan áfram í 10. gr. ákvæði um sektarákvaði. En ég vil geta þess, að þar sem tekið er fram í 12. gr. að sjútvrh. ákveði með reglugerð greiðslu útgerðarinnar til Landssíma Íslands og nánari framkvæmd þessara laga, þá á þetta einnig við um 10. gr., ákvæði um sektarfjárhæðir. Það er sem sagt einróma álit sjútvn. að leggja til að frv. verði samþ. óbreytt.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. frá því að lög nr. 43 frá 1947, um innlenda endurtryggingu, stríðsslysatryggingu skipshafna o. fl., voru sett fyrir næstum 30 árum hefur þeim verið breytt aðeins þrisvar sinnum og það lítils háttar. Tvær breyt., það eru lög nr. 12 frá 1955 og lög nr. 5 frá 1964, fjölluðu um hámark á arðgreiðslum félgsins. Leyfilegur hámarksarður er nú 2% á ári yfir vöxtum á almennum sparisjóðsbókum án uppsagnarfrests í Landsbanka Íslands. Þriðja breytingin, sem gerð var 1962, lög nr. 61, fjallaði um greiðslu fasteignaskatts og aðstöðugjalds, en félagið greiðir nú fasteignaskatt og aðstöðugjald eftir þeim reglum sem um þau gjöld gilda á hverjum tíma. Frv. það, sem hér liggur fyrir, skiptist efnislega í tvo þætti. Hinn fyrri fjallar um áhættufé félagsins, en sá síðari um stríðsslysatryggingu skipshafna. Í lögum frá 1947 var áhættufé félagsins ákveðið 6 millj. kr. Það var mjög ríflegt á þeim tíma, svo ríflegt að það var mun hærra en lágmarkskröfur um hlutafé eða ábyrgðarfé vátryggingarfélaga voru þá í okkar nágrannalöndum. Samkv. heimild í 5. gr. laganna hefur síðan verið bætt 400 þús. kr. við áættuféð, en það segir lítið á móti þeirri verðrýrnun íslensku krónunnar sem orðið hefur á síðustu 30 árum. Því er svo komið að áhættufé félagsins er óeðlilega lágt miðað við þá starfsemi sem því er ætluð. Þó að eigið fé félagsins er svo hátt að það fullnægi ákvæðum laga um vátryggingarstarfsemi frá 1973 varðandi það atriði, þá er æskilegt að félag, þar sem ríkið er stærsti eigandinn, hafi ekki lægra áhættufé en það lágmarkshlutafé eða ábyrgðarfé sem gildir fyrir önnur vátryggingarfélög. Rýrnun áhættufjárins mæld í erlendum gjaldeyri hefur valdið félaginu óþægindum í viðskiptum við erlend vátryggingarfélög. Það hefur komið fyrir að félagið hefur misst af hagstæðum viðskiptum vegna þess að áhættufé þess hefur þótt of lágt. Mönnum getur sést yfir að eigið fé félagsins er í raun meira en það sýnist, vegna þess að fasteignir eru bókfærðar mjög lágt. Þess er ekki að vænta, að erlendir aðilar lesi reikninga svo vandlega að þeir veiti því athygli þótt þetta sé útskýrt í athugasemdum. Þess vegna er orðið mjög aðkallandi að hækka áhættufé félagsins, og í frv. er gert ráð fyrir að það verði gert með þeim hætti, að bókfært verð fasteigna verði fært upp í 90% af brunabótamati. Út á nokkurn hluta þeirrar hækkunar á eigið fé er kæmi fram, yrðu gefin út jöfnunaráhættufjárbréf fyrir sexfalda upphæð innborgaðs áhættufjár. Við það kæmist innborgað áhættufé upp í 35 millj. 440 þús. Þar með er það orðið svo hátt að það samsvarar vel lágmarkskröfum um hlutafé eða ábyrgðarfé í ýmsum grannlöndum okkar, eins og t. d. í Englandi. Nokkur ástæða er til að hafa hliðsjón af því, vegna þess að Endurtryggingin fær um 1/5 hluta af iðgjaldatekjum sínum af erlendum endurtryggingarsamningi. Þegar búið er að hækka áhættuféð á þennan hátt, þá er ekki lengur þörf á að halda þeim áhættuábyrgðum sem félagið hefur nú, en þær eru 856 þús. kr. ábyrgð ríkissjóðs og frá Tryggingastofnun ríkisins, Brunabótafélagi Íslands og Sjóvátryggingarfélagi Íslands, 60 þús. kr. frá hverju. Þessar ábyrgðir eru því felldar niður í þessu frv. Þá er í frv. gert ráð fyrir að ráðh. geti síðar heimilað frekari hækkun áhættufjárins ef nauðsyn krefur, t. d. vegna áframhaldandi verðbólgu, sem búist er við að haldi eitthvað áfram þó að vonandi dragi úr henni. Hinn þáttur þessa frv. er varðandi slysatrygginguna, en sá hluti frv. er orðinn úreltur frá því sem var upprunalega og því er hann færður til þess horfs sem nú þykir við eiga. Ég vil aðeins skýra frá því til upplýsingar fyrir þm., að aðdragandinn að stofnun Íslenskrar endurtryggingar var sá, að þegar kafbátahernaðurinn byrjaði 1939, þá var stofnað félag sem kallað var stríðsslysatryggingarféag íslenskra skipshafna. Hlutverk þess var að annast stríðsslysatryggingar íslenskra skipshafna eftir því sem lög eða samningar sögðu til um á hverjum tíma. Nokkrir sjóðir söfnuðust hjá þessu félagi. En með lögum nr. 106 frá 1943 var ákveðið, að þegar stjórn félagsins teldi þáverandi aðalhlutverki þess lokið skyldi nota þessa sjóði sem fjárhagsgrundvöll almennra endurtrygginga í landinu, einkum sjótrygginga. Nú var það svo, að samkv. lögum Stríðstryggingafélagsins átti að greiða mikinn hluta af eignum þess sem ágóðahluta til þeirra, sem iðgjöldin höfðu greitt, er félagið hætti störfum. Ríkissjóður hafði greitt mikinn hluta iðgjaldsins fyrir fiskibátana sem ekki sigldu með afla, og því var ríkið langstærsti iðgjaldagreiðandinn. Starfsemi þessa félags hefur þróast mjög vel og því hefur verið vel stjórnað og það er nú eitt af sterkustu vátryggingarfélögum landsins. Þar hefur verið unnið mjög merkt starf, m. a. með því að færa sem mest af sjótryggingum inn í landið. Þetta frv. fékk mjög góða afgreiðslu í Ed. og um það var ekki neinn ágreiningur, enda hygg ég að það verði ekki heldur hér, því hér er aðeins verið að hækka áhættuféeð, og aðrar þær breyt., sem eru gerðar í frv., eru nauðsynlegar vegna breyttra tíma. Ég legg svo til að að lokinni þessari umr. verði þessu máli vísað til heilbr.- og trn.



Virðulegi forseti. Við 2. umr. málsins varð það að ráði að n. dró brtt. sínar til baka til 3. umr. Ég vil áður en lengra er haldið leiðrétta eigin orð við 2. umr. um að breytinga væri þörf á þeim brtt., sem koma fram frá sjútvn á þskj. 392. Svo er ekki, þær eru í einu og öllu réttar eins og þeirra, sem um þær fjalla, var von og vísa að skila þeim. En það kom líka fram ósk um það frá einstökum þm. að sjútvn. tæki málið til athugunar að nýju. Ég get aðeins farið örfáum orðum um hvað á undan var gengið. Frv., 15. mál þingsins, var þess efnis, að verið var að leiðrétta villur sem orðið höfðu á síðasta þingi í sambandi við samþykkt laganna frá 31. maí 1976 um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Um þær breyt. var enginn ágreiningur í sjútvn. og mæltu allir nm. með því að þær breyt. yrðu samþ. Áður en kom að þessari afgreiðslu hafiði borist erindi til n. frá Landssambandi ísl. útvegsmanna um að tilteknar breyt. yrðu gerðar á lögunum. N. sendi þær till. Landssambands ísl. útvegsmanna til umsagnar, m. a. til Hafrannsóknastofnunarinnar, sem mælti gegn einni þeirra, lét afskiptalausar tvær, en mælti með öðrum. Það næsta, sem gerðist í málinu, var að sjútvrn. sneri sér til n. með beiðni um að n. flytti tilteknar brtt. sem að mestu voru byggðar á áðurnefndum óskum Landssambands ísl. útgerðarmanna, en þó með þeirri breytingu, að ekki var í bréfi rn. farið fram á að brtt. yrðu fluttar við gildandi lagaákvæði um veiðisvæði við Norðurland. Þá komu líka frá rn. till. um breytingar við 8. gr. l., um að lengja þann tíma sem heimilt væri að stöðva veiðar ef sá ótti yrði að veruleika að verulegt magn af smá fiski eða smáhumri yrði í afla eða þá friðaðar fisktegundir, eins og segir reyndar í 6. brtt. á þskj. 392. Enn fremur eru þarna ákvæði um að Landhelgisgæslunni skuli tilkynnt um þessar skyndilokanir þegar í stað, þegar þær hafa verið ákveðinar, og það er gert að gefnu tilefni. En sem sagt, vald þessarar stöðvunar er flutt í land til Hafrannsóknastofnunarinnar, sem getur, ef þessar till. verða samþykktar, stöðvað veiðar á ákveðnum svæðum í allt að sjö sólarhringa í stað þriggja eins og er í gildandi lögum. Í n. sýndist nm. sitt hverjum um hvernig staðið yrði að þessum brtt., en þegar kæmi til atkvgr. væru þó allir sammála um að verða við ósk sjútvrn. og flytja þessar brtt., en eins og segir í nál. sjútvn. á þskj. 387, með leyfi forseta, þá lýkur á þessum orðum: „Eru nm. sammála um að mæla með þessari breytingu“ - þar er átt við 8. gr. - „svo og frv. sjálfu. Um aðra liði í brtt. þessum hafa nm. óbundnar hendur og áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kunna að koma.“ Þetta endurtók ég við 2. umr. málsins, en þrátt fyrir það kom fram ósk um það frá einstökum hv. þm. að n. tæki málið aftur til athugunar, án þess þó að nokkrar till. væru þá fram komnar hér á þinginu sem gæfu ástæðu til þess að svo væri gert. Þetta var samt sem áður gert, og þótt erfiðlega gengi að ná n. saman vegna fjarveru einstakra hv. þm., þá var haldinn fundur í n. og nm., sem viðstaddir voru, sem voru allir utan einn sem var erlendis í opinberum erindagerðum, voru sammála um að afstaða þeirra væri óbreytt til málsins í heild og reyndar til annarra brtt. sem fram kynnu að koma. Það hefur síðan komið fram ein brtt. frá hv. þm. Garðari Sigurðssyni, en hann hreyfði þessari brtt. og skýrði frá henni á síðasta fundi sjútvn., hvar nokkrir þm. tjáðu sig. Aðrir vildu það ekki og vísuðu til fyrri afstöðu til annarra brtt., þannig að um hana er að segja það sama og aðrar, að þm. gera grein fyrir afstöðu sinni til hennar eins og annarra brtt. ef þeim þykir svo viðþurfa, en annars kemur að sjálfsögðu afstaða þeirra fram í atkvgr. Við vorum, að ég tel, þrír eða fjórir sem lýstum afstöðu okkar til fyrri brtt. við 2. umr. málsins. Ég tjáði, sagði þá að ég mundi fylgja þeim brtt., sem við hefðum flutt í n. Og um leið og ég lýk máli mínu nú sem formaður sjútvn. þá get ég sagt fyrir mig persónulega, að ég mun greiða atkv. gegn þessari brtt. hv. þm. Garðars Sigurðssonar, þótt ég skilji mætavel þann ótta hans sem fram kom í hans máli þegar hann reifaði málið. En þegar við höfum þá staðreynd fyrir framan okkur, að vísindamenn okkar, þ. á m. þeir frá Hafrannsóknastofnuninni, telja flotvörpuna ekki hættulegri en botnvörpuna sjálfa, þá sýnist manni ástæðulaust fyrir okkur leikmenn, sem við hv. þm. erum flestir, að taka afstöðu til þessa, ekki síst þegar þess er gætt, að frá Hafrannsóknastofnuninni hafa komið ítrekaðar till. til hæstv. sjútvrh. og rn. um frekari friðanir á hrygningarsvæðum fyrir öðrum veiðarfærum. En hvort tveggja þetta er að sjálfsögðu í valdi hæstv. ráðh., í samráði þá við Hafrannsóknastofnunina, að gera bæði, eins og þegar hefur verið gert, að banna flotvörpuveiðar á ákveðnum svæðum eða á öllu veiðisvæðinu umhverfis Ísland um tiltekið tímabil, svo og, eins og líka hefur verið gert, að friða hrygningarsvæði okkar og mið, þar sem sem fiskur elst upp eða gengur um, fyrir öðrum veiðarfærum. Ég tel að það sé ekki rétt á þessu stigi að taka út eitt slíkt veiðarfæri. Persónulega hef ég alltaf verið á móti því að taka út stórvirkustu veiðarfærin, ef þau skila góðum afla, það sé þá betra að stöðva flotann sjálfan um tíma þegar við erum búnir að taka úr sjó þann afla sem stofn okkar þolir. Sem sagt, afstaða mín gagnvart þessari brtt. er á þessa leið að ég mun greiða atkv. gegn henni, m. a. á þeim röksemdum sem ég hef nú flutt. En afstaða okkar í sjútvn. gagnvart málinu í heild er óbreytt frá því sem var.



Virðulegi forseti. Sjávarútvegsmál hafa ekki tafið störf þingsins nú á þessu ári, og gæti maður haldið af þeirri ástæðu að þar væri allt í mjög góðu lagi og ekki ástæða til þess að ræða þennan veigamikla þátt þjóðarbúskaparins. Því miður er, eins og mál hafa þróast, svo komið, að ég hygg að Alþ. komist ekki hjá því að ræða þessi mál allítarlega og að sjútvrh. hljóti að gera Alþ. grein fyrir skoðun sinni á málinu og þá ef hann hefur í huga einhverjar sérstakar ráðstafanir. Ég vil á það benda, að samkv. upplýsingum fiskifræðinga hjá Hafrannsóknarstofninn við Suður- og Suðvesturland áætlaður 1970 samtals 600 þús. tonn. Í áætlun fyrir árið 1976 var stofninn kominn niður í 180 þús. tonn, og gerðu þeir sér vonir um að hann mundi þó ekki minnka á árinu 1977, heldur kannske aukast. Nú stöndum við frammi fyrir þeirri staðreynd, að þessi hrygningarstofn, sem af fiskifræðingum var áætlaður þetta mikill á árinu 1977, virðist alls ekki vera fyrir hendi nema þá í sáralitlum mæli. Aprílmánuður hefur venjulega skorið úr um fiskveiðarnar á vetrarvertíð hér við Suðvesturlandið og hefur það að sjálfsögðu mest byggst kynþroska fiski sem sækir á þau veiðisvæði, sem eru fyrir Suður- og Suðvesturlandi. Í dag er svo komið, þegar farið er allverulega að líða á aprílmánuð, þegar vetrarvertíð hefur að jafnaði staðið sem hæst, þá er um algert fiskileysi að ræða á öllu þessu svæði, frá Hornafirði og að Látrabjargi. Það berast um það fréttir úr verstöðvum, að bátar eru jafnvel hættir að reyna að vitja um net nema annan hvern dag, og allt til dagsins í dag var það svo, að heita mátti að um engan afla væri að ræða - ég segi: engan afla, þegar bátar fá aðeins eftir tveggja daga lögn 2–3 tonn á báta sem eru kannske 200–300 tonn með 11–12 netatrossur í sjó. Ef þannig er komið fyrir okkur að hrygningarstofninn sé að heita má horfinn, þá hygg ég að málið fari að vandast fyrir íslendingum, ekki aðeins sjávarútvegsmálin, heldur efnahagsmál þjóðarinnar í heild. Það er ekki ástæða til þess að gefa upp alla von enn þá að svo gæti farið, að þeir dagar, sem eftir eru af aprílmánuði og eitthvað fram í maí, sýni betri útkomu og að þetta eigi eftir að lagast og við eigum eftir að sjá að eitthvað sé þó enn eftir af hrygningarstofninum. Ég spurði fiskifræðinga um það fyrir tveimur dögum, hvort fylgst hefði verið með því, hvernig ástandið væri á hinu friðaða svæði hér á Selvogsbanka, hvort athuganir hefðu verið gerðar á því. Þeir sögðu að það hefði verið gert minna en þeir hefðu óskað eftir, af þeirri ástæðu að þeir hefðu verið uppteknir við önnur störf, og nú þegar þeir voru þó komnir inn á þetta svæði til athugunar, þá voru þeir kallaðir annan vettvang þar sem talið var að þyrfti að koma á skyndifriðun, en það var norður af Vestfjörðum. Ég tel að það sé nauðsynlegt að Hafrannsóknastofnun geri á því mjög ítarlegar athuganir, hvort meiri fiskur sé á hinu friðaða svæði eða utan þess, og ég vil mjög ákveðið fara fram á það við hæstv. sjútvrh., að hann, ef Hafrannsóknastofnun hefur ekki þegar ákveðið að gera það, sjái um að þetta verði gert. Ég efa ekki að ef fiskur heldur inn á þetta friðaða svæði, sem er búið að vera friðað í þrjú eða fjögur ár og er kjarninn af hrygningarsvæðinu hér við Suðvesturlandið, miðbikið af Selvogsgrunninu, ef ekki er meiri fiskur inni á þessu svæði heldur en utan þess, þá er ástæða til þess að óttast að hrygningarstofninn sé þegar að ganga til þurrðar. Þarf ekki að hafa um það mörg orð, ef slíkt kæmi í ljós, hver afstaða okkar er og aðstaða þjóðarbúsins í heild. En það má segja að þá sé um að ræða fisk annars staðar við landið, og er það alveg rétt. Það virðist vera nokkuð eftir af fiski fyrir Vestur-, Norður- og Norðausturlandi, og ætla fiskifræðingar nú á árinu 1977 að þar muni vera um 1 millj. tonna að ræða. Þegar þeir gefa upp slíka tölu, þá ganga þeir út frá fiski sem er þriggja ára og eldri, þ. e. a. s. árgangarnir 1973 og eldri. En ef ekki á að koma við eðlileg viðbót frá hrygningarstöðvunum í einhverjum líkum mæli og verið hefur undanfarið, þá er einfalt reikningsdæmi að reikna það út hvenær íslendingar verða búnir að þurrka upp þorskstofninn hér við Ísland. Ein millj. tonna er að vísu mikið magn, ef horft er á það. En það verður fljótt að fara ef beitt verður þeim veiðiaðferðum og með þeim veiðitækjum sem við nú ráðum yfir, ég á þar við hinn mikilvirka togaraflota, - þá verður einnig þessi stofn fljótur að hverfa. Og það er alveg öruggt, að þó að ekki sé svo illa komið eins og kannske er ástæða til að hittast í dag, - ég tek það fram, ég vona að það sé ástæðulaus ótti að jafn illa sé komið fyrir þorskstofninum og tilefni gefst til að halda í dag, þá mundi það taka verulega langan tíma að rétta stofninn við. Eins og vitað er, verður fiskur, sem elst upp í köldum sjó, þ. e. sjó eins og er fyrir Vestur-, Norður- og Austurlandi, ekki kynþroska fyrr en eftir 7–8 ár. Ef okkar stórvirku veiðitækjum verður beitt eins og verið hefur og engar hömlur þar settar á, þá er, eins og ég sagði, aðeins einfalt reikningsdæmi að sjá hvenær við erum komnir að raunverulegum endalokum í veiðiskap á þessari fisktegund. Þegar rannsóknarskip Hafrannsóknastofnunar var kallað af hinu friðaða svæði Selvogsbanka til athugunar á svæðinu fyrir Vestfjörðum, þá var það gert vegna þess að um borð í einum togara var eftirlitsmaður frá Hafrannsóknastofnuninni. Hann tilkynnti að sá afli, sem kæmi um borð í þann togara, væri að 70.2% fiskur sem væri undir 58 cm, þ. e. eftir mati fiskifræðinga fjögurra ára fiskur og yngri, 22.8% var af stærðinni frá 58–70 cm, sem þeir meta 5 ára gamlan fisk, aðeins 7% voru yfir 70 cm. Ég hygg að þetta sé nokkur spegilmynd af því sem er að gerast í fiskveiðunum á þessu hafsvæði. Það getur vel verið að þetta sé eitthvað meira nú en í annan tíma, en ég hygg þó að þetta sé ekki langt frá því að vera nokkur spegilmynd af því. Og ef ekki hefði verið eftirlitsmaður um borð í þessum togara, sem var þarna á veiðum, þá hefði ekki verið neitt við þessu hreyft. Þá hefði fiskiflotinn haldið áfram veiðum og veitt þá afla sem þannig var samsettur. Ég hygg að allt þetta, sem ég hef nú bent á og eru aðeins staðreyndir sem fyrir liggja, sumpart samkv. upplýsingum frá Hafrannsóknastofnun og sumpart staðreyndum sem berast úr veiðistöðvunum hér við Suður- og Suðvesturland, gefi allt tilefni til þess að við hljótum að fara að ræða þessi mál í fullri alvöru og kannske frá öðrum sjónarhól en við höfum gert fram að þessu, því að allir höfðum við trúað því, að með hóflegri takmörkun á fiskveiðunum mundi ekki nein hætta vera á ferðum. En ef ekki verður breyting á þá daga sem eftir eru af vetrarvertíð, þá hygg ég að þurfi að taka öll þessi mál upp til endurskoðunar og gera beinar ráðstafanir til þess að ekki fari eins fyrir þorskstofninum hér við land og fyrir síldarstofninum sem hvarf frá landinu að mati fiskifræðinga hreinlega vegna ofveiði á ókynþroska fiski, mest við Noregsstrendur. Auðvitað er hér úr miklum vanda að ráða. Það hljóta allir að gera sér ljóst, að ef þarf að verða verulegur samdráttur í fiskveiðum, hvort sem er hjá togaraflotanum eða bátaflotanum, þá getur þjóðarbúið í heild staðið mjög höllum fæti. Og ég vil halda því alveg ákveðið fram, að full ástæða sé til að fara að ugga að sér og að hæstv. sjútvrh. fari að nota þær heimildir, sem hann hefur í fiskveiðilögum, og beita þeim þannig að ekki verði hrun í þorskstofninum. Ég skal viðurkenna að hæstv. ráðh. hefur í mörgum tilfellum beitt þessum lögum að mínum dómi á skynsamlegan hátt með takmörkunum, þegar upp hefur komið að óeðlilega mikið af smáfiski hefur verið veitt. En með þeim litla mannafla, sem Hafrannsóknastofnunin hefur til eftirlits, er alveg gefið að ef ekkert frekar verður að gert, þá mun togaraflotinn halda áfram að veiða þennan ókynþroska fisk, og fiskifræðingar segja mér að uppistaðan í veiðunum sé orðin árgangarnir frá 1972 og 1973, þ. e. a. s. 4–5 ára gamall fiskur, og ef hann verður veiddur í sama mæli áfram og verið hefur, þá segir það sína sögu, að hrygningarfiskur hættir að koma á stöðvarnar fyrir Suður- og Suðvesturlandi og þorskstofninn hlýtur þá að láta mjög mikið á sjá á miklu styttri tíma en við höfum gert ráð fyrir. Hér hefur verið lögð fram till. af hv. 5. þm. Suðurl. um að takmarka flotvörpuveiðar um eins árs skeið. Ég vil geta þess, að ég spurði fiskifræðinga um álit þeirra á þessu. Þeir sögðu að að sínum dómi, eftir því sem þeir víssu best, veiddi flotvarpan mjög svipaðar fisktegundir, og á ég þar við stærðarhlutfall af fisktegundum, aðallega þorskinum, og botnvarpan, en hún væri miklu afkastameira veiðartæki þegar hægt væri að beita henni, þegar aðstæður væru þannig að fiskur væri uppi í sjó, þá væri hún miklu afkastameiri en botnvarpan, þ. e. a. s. að með flotvörpu er hægt að farga miklu stærri hluta af stofninum, ef hún verður almennt tekin upp og almennt leyfð, heldur en þó er hægt með botnvörpu. Þetta er umsögn og álit fiskifræðinga, þannig að ég get ekki verið sammála hv. 8. þm. Reykv. um að flotvarpan sé ekki skaðlegra veiðarfæri en botnvarpan. Þetta er sú skoðun sem ég hef fengið hjá fiskifræðingum Hafrannsóknastofnunar. Ég vil í þessu sambandi benda á það, að Fiskiþing gerði einróma samþykkt á árinu 1975, hygg ég að það hafi verið, um að skylda öll íslensk fiskiskip að koma með að landi allan þann afla sem þau fengju um borð í skipin og þá sama um hvaða veiðarfæri væri að ræða. Ég er sannfærður um að ef þessi till. hefði verið tekin upp á sínum tíma hefði betur farið. Hún var mjög rædd í þeirri n. sem undirbjó fiskveiðilögin síðast, en fékk þar ekki nægilegan hljómgrunn. Ég benti á þetta bæði í þeirri n. og eins í sjútvn., en það var þá ekki samstaða um að taka þessa till. upp í frv. Ég hygg þó, að ef það hefði verið gert, þá a. m. k. hefðum við vitað um það frekar en við vitum í dag, hvað mikið raunverulega er drepið af þorskstofninum hér við Ísland, og þá þyrfti ekki að vera nein deila um það milli togaraútgerðarmanna og bátamanna eða annarra landsmanna, hvað mikið væri aftur mokað í sjóinn af togaraflotanum af fiski sem er veiddur, en er ekki innan þeirra stærðarmarka sem leyfilegt er að koma með í land. Ég vil benda á það hér, að þó að við heyrum um það fréttir að togari á þessum og þessum stað hafi landað þetta miklum afla og samsetning aflans sé á þá lund eins og gefið er upp, þá er ekki nokkur sönnun fyrir því að það sé hin rétta mynd af þeim afla sem þetta skip hefur veitt. Og slæmt er, ef það er eins og staðfest var í fyrradag af hálfu Hafrannsóknastofnunarinnar, að afli togaraflota, sem var að veiða út af Vestfjörðum norðan til, hafi verið eins og ég las hér upp, ég hef þessar tölur beint frá Hafrannsóknastofnun, - þeir voru þá nýbúnir að fá þær í sínar hendur og voru einmitt á þeim klukkutíma að gera ráðstafanir til að loka svæðinu, en þar var aflinn, eins og ég sagði áðan, 70.2% af hreinum smáfiski, 4 ára og yngri, 22.8% af 4–5 ára fiski og aðeins 7% af stærri fiski. Ég tel vegna þess, sem ég hef bent á, en vona að ég sé kannske of svartsýnn á ástandið eins og það er í dag, ég hreinlega vona að það komi í ljós, að það verði betra í vertíðarlok heldur en við stöndum frammi fyrir í dag, en ef það reynist ekki, þá held ég að það sé alveg öruggt að gera verður einhverjar alveg sérstakar og allróttækar ráðstafanir til verndunar þorskstofninum. Af þeirri umsögn, sem ég fékk hjá Hafrannsóknastofnuninni um notagildi flotvörpu, að þó að hún veiddi fisk af sömu stærð yfirleitt og botnvarpan, þá væri hún þetta miklu afkastameira veiðitæki, þá mun ég fylgja till. hv. 5. þm. Suðurl., því að ég tel hana spor í rétta átt og kannske byrjun á því sem þarf að gera til að draga úr mestu sókninni í ókynþroska smáfisk sem við nú orðið byggjum verulegan hluta af okkar þorskveiðum á. Ég tel hana miða í þá átt og tel sjálfsagt að þetta verði reynt í eitt ár, ef það gæti orðið til þess að draga úr sókninni í smáfiskinn. Mun ég af þeim ástæðum greiða atkv. með henni. Ég hef alltaf trúað því frá fyrstu tíð, að með friðunaraðgerðum, eins og með því að loka heilum svæðum, ekki aðeins tímabundið, heldur allt árið og árum saman, mundu fiskstofnar aukast, hvort sem um væri að ræða hrygningarstofninn hér við Suðurlandið eða smáfiskssvæðin fyrir Norður- og Norðausturlandi, þá mundi það verða til þess að byggja stofninn verulega upp og auka heildarmagnið. Um friðunarsvæðið hér við Suðurland, á Selvogsbankanum, verður ekki annað sagt en það sé allstórt svæði, Ég fékk um það upplýsingar hjá Landhelgisgæslunni í dag, að það væri 2524 ferkm. Það er svæði að lengd til svipað og héðan frá Reykjavík og austur að Hellu og 34 km breitt. Þetta er allstórt hafsvæði. Sú skoðun var uppi a. m. k. hjá mjög mörgum aðilum, að slík friðun hlyti að gefa fiskinum betra næði og inn á þá mundi fiskurinn sækja og þá hrygningarstofninn við það vaxa. Ef það kæmi í ljós við athugun að þetta hefði ekki borið þann árangur sem menn gerðu sér vonir um, þá þarf að mínum dómi enn frekar að fara að skoða málið allt í fullri alvöru. Við það að athuga aflaskýrslur Fiskifélagsins undanfarin ár yfir afla á vetrarvertíð á svæðinu frá Hornafirði að Snæfellsnesi kemur það í ljós, að afli bátaflotans á þessu svæði hefur minnkað síðan 1970 um að ég hygg rúmlega helming. Þetta segir auðvitað sína sögu, að við hljótum í fiskveiðimálum að vera að stefna í enn meiri ógöngur heldur en við fram að þessu höfum gert okkur grein fyrir. Af þeirri ástæðu hlýtur það að vera skylda Alþ. og stjórnvalda að gefa þessu máli verulegan gaum, gefa því verulegan gaum hvaða aðstöðu við erum komnir í í dag í sambandi við fiskveiðarnar, hvernig við högum okkur í sambandi við þær og hvort það muni ekki leiða til beins ófarnaðar ef fram verður haldið eins og nú er gert. Ef það á eftir að sýna sig að hrygningarstofninn er til þess að gera nær horfinn af svæðinu hér fyrir Suður- og Suðvesturlandi, þá hlýtur að vera hætta á ferðum, ef ekki verður nein breyting til batnaðar síðustu daga vertíðarinnar frá því sem nú er.



Virðulegi forseti. Hv. þm. Pétur Sigurðsson hefur gert grein fyrir því sem gert var í n. þar gat ég ekki komið á tvo fundi, en hafði sagt honum það fyrir fram, að ég hefði ekki neitt skipt um skoðun og gæti staðið fyllilega að öllum þeim brtt. sem þar eru fram bornar. Við fyrri umr. þessa máls ræddi ég um þessar till., þannig að ég sé ekki ástæðu til þess að gera það nú. Þegar við skrifuðum undir nál. á sínum tíma var það þannig, að menn höfðu óbundnar hendur svo að hver gat fylgt nýjum brtt. eða komið sjálfur með aðrar till. í viðbót. Ég hef leyft mér að nota mér það og flytja eina brtt. við lög um veiðar í fiskveiðilandhelginni. Sannleikurinn er sá, að þessi hugmynd um að banna flottrollið, sem þessi brtt. mín fjallar um, er ekki ný og hún er ekki einungis komin upp í mínu höfði. Hún var rædd á sínum tíma í þeirri stóru n. sem hafði með þetta mál að gera og undirbjó þá lagasetningu sem hér öðlaðist lagagildi í maí í fyrra og kom til framkvæmda 1. júlí á s. l. ári. Í þessari n. var þetta talsvert mikið rétt, og það kom til atkv. hvort ætti að banna flottrollið í takmarkaðan tíma. Upp kom hugmyndin um tvö ár og átti ekki eins miklu fylgi að fagna og að hafa það eitt. Enginn talaði um að hann væri alveg á móti flottrolli, að það veiðarfæri mætti hvergi sjást og ætti alfarið að banna. Hins vegar vildu menn reyna það í takmarkaðan tíma á meðan við ættum í mestum erfiðleikum við að reisa við fiskstofnana. Þessi afstaða manna mótaðist ekki af flokkspólitískum skoðunum og ekki heldur eftir landshlutum og ekki eftir því hvort þetta voru alþm. eða þeir aðrir sem áttu sæti í þessari n. þetta var hreinlega hugmynd þessara manna, að það væri ekki rétt, meðan svo stæði á með fiskstofnana, að bæta við svo stórvirku veiðarfæri eins og flottrollinu. En eins og er og síðan þessi lög voru sett hefur flottrollið verið bannað, það hefur verið bannað á mjög stóru svæði við landið. En það bann hefur ekki gildi í fiskverndarátt, vegna þess að það er bannað, en það er hins vegar leyft á öðrum svæðum, og mikill hluti þeirra svæða, þar sem flottrollið er leyft og notað, eru einmitt þau svæði við landið þar sem mest er um smáan þorsk, þ. e. a. s. einmitt þá dýrategund sem til stóð að reyna að bjarga. Þegar hv. þm. Pétur Sigurðsson hafði það eftir fiskifræðingum og öðrum slíkum, að þeir sæju ekkert athugavert við að veiða fisk í flottroll fremur en önnur veiðarfæri, þá er það auðvitað alveg rétt. En hitt er svo annað mál, að það er mest notað þar sem miðin eru viðkvæmust og mest af þeim fiski sem smæstur er, og það er enginn vafi að því er þannig varið með flottrollið, að það bætist við það sem kemur í önnur veiðarfæri. Þegar fer að tregast í botntrollið, þá setja þeir út þetta óskaplega veiðarfæri, sem er nánast engu öðru veiðarfæri líkt fyrir stærðar sakir og afkastagetu, og sópa saman gífurlegum afla á þessum viðkvæmu svæðum, þ. e. a. s. út af Vestfjörðum nálægt lokaða svæðinu, einmitt á þeim svæðum sem hefur hvað eftir annað þurft að loka vegna smáfiskadráps. Og það er ekkert smáræði sem þeir fá oft í hverju hali, það eru 30, 40, 50 tonn og jafnvel þaðan af meira. Á skipum, sem eru búin þessum veiðarfærum, eru 15 menn og þeir ganga vaktir 6 tíma á móti 6 tímum, 12 tíma á sólarhring, þannig eru aðeins 5 menn sem vinna að aflanum hverju sinni. Getur hver maður séð hvernig það gengur fyrir 5 menn að gera að slíkum afla sem kemur inn í einu. Nú í vetur veiddist fiskur fullur af æti og mikið smátt í aflanum, alveg á stærðarmörkum, viðkvæmur fiskur. Aðgerð á slíkum fiski af svo fáum mönnum tekur langan tíma, þannig að það þarf ekki sjóvana menn til þess að sjá að síðustu 10–15 tonnin af svo stóru hali hlytu að vera orðin býsna ljót útlits þegar að þeim kemur, þannig að það er staðreynd, það er reynslan, að mikið af þessum fiski fellur í gæðaflokki og verður slæm vara fyrir bragðið. Auðvitað er það ekki alltaf, auðvitað kemur ágætur fiskur í flottrollið eins og önnur veiðarfæri. Ég heyrði hér einn hv. þm. nefna það, - þó að það hafi komið upp úr okkar ágætu mönnum hjá Hafrannsóknastofnun, þar sem þeir meta þetta aðeins frá fiskifræðilegu sjónarmiði, hvað er veitt í hvaða veiðarfæri, en horfa hins vegar ekki á þetta sem ég var að segja, - nefna orðið leikmenn, að við leikmenn ættum að fara eftir því sem þar hefur verið sagt. Hins vegar held ég að mér sé óhætt að segja það, að ég sé ekki leikmaður í þessum efnum, heldur hef verið atvinnumaður í þessu í mjög langan tíma, auk þess sem ég hef séð þetta núna með eigin augum, ég var einn þeirra sem ekki var kannske mjög hræddur við ástandið, hafði eiginlega góðar vonir að allt væri á réttri leið. Sannleikurinn er hins vegar sá, að ég varð hreinlega skelfingu lostinn við að horfa á þetta. Við höfum gert ýmsar ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir smáfiskadráp. Það segir í lögum um veiðar í fiskveiðilandhelginni á ýmsum stöðum um þetta efni, þar sem við höfum gripið til ýmissa ráðstafana. Við höfum t. d. á tiltölulega stuttum tíma, ýmsum til óþæginda, breytt svo hratt um möskvastærð í veiðarfærum að möskvinn hefur stækkað úr 120 mm í 155 mm, í dragnótinni allar götur upp í 170 mm. Þetta var gert vegna þess að álitið var að meira slyppi út af smærri fiski í stórriðna netinu, sem auðvitað gerir í mörgum tilfellum. Þetta var fyrst og fremst gert vegna þess að sérfræðingar okkar höfðu komist að því, að við ættum einn stóran árgang sem við þyrftum endilega að reyna að hlífa um sinn. Við notuðum líka þá aðferð að loka stórum svæðum langtímum saman. Við notuðum einnig þá aðferð, að við gætum gripið til skyndilokana, eins og hér hefur verið rætt um, þegar um mikið seiðamagn var að ræða í afla og eins smáfisk. Og svo hafa komið alls konar hugmyndir um hvernig ætti að takmarka sóknina. Landssamband ísl. útvegsmanna hefur komið með markaðar till. í þessum efnum. Það hefur verið talað t. d, um heildarkvóta á þorski yfir landið og dreifa þessum kvóta, dreifa þessu veiðimagni yfir árið eftir ákveðnum reglum o. s. frv. Allar þær aðgerðir eru réttar að mínum dómi sem við höfum gripið til með þessari lagasetningu, og skyndilokanirnar hafa sem betur fer borið nokkurn árangur, þótt hann hefði mátt vera meiri. En við skulum athuga það, að á sama tíma og við erum að hugsa upp ráð til þess að vernda þennan uppvaxandi fisk, verðum við að reyna að koma því til leiðar að eitthvað af þessum fiski lifi svo lengi að hann öðlist þann þroska að geta getið af sér afkvæmi, að fiskurinn geti komið til hrygningar 6–7 ára gamall, en það kemur auðvitað enginn fiskur til hryggningar ef hann er allur drepinn á bernskuskeiði. Sannleikurinn er sá, að þegar litið er yfir aflann nú á þeim svæðum, þar sem fiskurinn hrygnir, þá blasir það við hverjum manni, jafnvel þeim sem ekkert hafa vitað um þessa hluti áður, að þarna hefur auðvitað hrygningarstofninn ekki aðeins minnkað, hann hefur hreinlega hrunið. Ég stundaði sjó á vetrarvertíð allnokkrar vertíðir, fyrst fyrir rúmlega 20 árum og síðast fyrir líklega um 15 árum. Þá voru menn strax farnir að hafa áhyggjur af þessu. Þá voru menn strax farnir að sjá mikið tap í hrygningarstofni. Það komu að vísu eitt og eitt ár ákaflega sterkt inn á milli, eins og verður náttúrulega, misjafnt eftir því hvernig hrygning gengur á hverjum tíma. En nú er þetta svo að segja allt annað. Það er ekki lengur talað um vertíð og vertíðarblær er allt annar og allt öðruvísi en hann var, enda er það álit sérfræðinga að hrygningarstofninn sé núna minni en 204 þús. tonn og hafi í fyrra verið einnig minni en 200 þús. tonn, og það voru einmitt þessi 200 þús. tonn sem menn töluðu um sem algert lágmark. Þar er hættumarkið. Ég vona að hv. þm. geri sér grein fyrir því, að hér er ekki verið að tala um neina flokkspólitíska hluti. Þarna er verið að tala um svo alvarleg mál, að mistök og mörg víxlspor í þessu efni geta hreinlega kostað það að sjálf undirstaða lífsins í landinu, á Íslandi, - við höfum alltaf byggt okkar afkomu á fiskveiðum, veikist og jafnvel hrynji. Ég vil leyfa mér að vona það líka, að hv. alþm. fari að hugsa aðeins um þetta núna síðustu dagana og fari að kynna sér hvernig hefur farið fyrir þorskstofninum við Grænland. Það er óskapleg mynd að horfa á sem teiknuð hefur verið upp af sérfræðingum í þeim efnum samkv. nákvæmum rannsóknum sem mjög gott hefur verið að framkvæma. Þar er stærð hrygningarstofnsins mörkuð á línuriti sem liggur þannig, að línan dettur hreinlega niður úr toppi í einu horninu, - við getum hugsað okkur línurit, hér er ekki möguleiki til að sýna slíkt - og alveg niður í hornið á hinu, þ. e. a. s. hann er kominn niður undir núll. Og það er einmitt þetta sem við verðum að passa að ekki komi fyrir hér. Ég sé ekki ástæðu til að gera úr þessu mjög langt mál. En ég vil leyfa mér að segja það, að þetta gerist á sama tíma og við erum að grípa til alls kyns ráðstafana til þess að þessi eini eða kannske núna tveir árgangar, sem við eigum sæmilega sterka, árgangarnir 1972 og 1973, fái að lifa til 1979 og 1980, svo þeir geti komið inn til hrygningar. Þetta feiknaveiðarfæri, flotvarpan, - ég er ekki viss um, og það er auðvitað ósköp eðlilegt, að hv. þm. geri sér ekki grein fyrir hvernig þetta veiðfarfæri lítur út. Þeir hafa aðeins heyrt talað um þetta, séð þetta kannske á mynd, en þetta er óskaplega stórt og afkastamikið tæki og skemmtilegt veiðarfæri að nota ef um nógan fisk væri að ræða, og sjálfsagt að grípa til þess þegar þar að kemur og við þurfum ekki að óttast um afkomu þorskstofnsins. Þá er þetta ákaflega hentugt veiðarfæri til þess að sópa inn miklum afla. En eins og það er notað núna og ekki síst þar sem það er notað núna, þar er smái fiskurinn sem við viljum að fái að lifa. Ég vil líka benda á það, að þessi veiði er, eins og ég sagði áðan, að sumu leyti oft óhagkvæm, vegna þess að þessi fiskur fer illa. En fyrst og fremst er hún óskynsamleg af þeirri ástæðu, að þegar við drepum fiskinn á þessum aldri, þá vegur hann að meðaltali kannske rúmlega eitt kg. Við höfum tölur fyrir okkur, opinberar tölur frá því á vertíðinni í fyrra, þegar mikil aflahrota kom út af Vestfjörðum, og þær tölur eru frá Fiskmatinu. Þá var tekin meðalþyngd þess þorsks, sem þá barst að landi um talsvert tímabil, og meðalþyngdin reyndist vera 1200 grömm. Stór vertíðarþorskur, eins og m. a. ég var með í að veiða vertíð eftir vertíð, það var gert ráð fyrir að þyrfti 100 stykki af honum í tonnið að jafnaði, þ. e. a. s. hann var 10 kg, 8–10 sinnum þyngri en þessi fiskur sem við erum að veiða nú. Og besti fiskurinn, sem þá veiddist, eða stærsti fiskurinn var enn þyngri, eins og menn vita, t. d. sá fiskur sem veiddist á vertíðinni 1964, þegar við veiddum fiskinn í nótina, sem aldrei skyldi verið hafa. Þá þurfti kannske ekki nema 80 í tonn, þá var 121/2 kg hvert kvikindi að meðaltali. Ef bændur landsins tækju upp þennan hátt, að slátra sauðfé sínu svo snemma, þá gætu þeir alveg eins drepið lömbin nýfædd í stað þess að hafa það eins og hingað til, að slátra dilkunum að hausti. Það þætti ekki skynsamlegur búskapur. En það er þetta og ekki aðeins jafnslæmt og í þessu dæmi segir, heldur miklu verra, það sem við erum að gera. Þessi fiskur sem verið er að drepa á þessum aldri, er, eins og ég segi, rúmlega 1 kg, en eftir aðeins eitt ár er hann orðinn 3 kg og jafnvel meira og eftir tvö ár er hann orðinn kannske 4–5 kg frá þessum tíma. Þetta er ákaflega óskynsamleg slátrun. Í þessari brtt. hef ég aðeins lagt til að veiðar í flotvörpu verði ekki leyfðar um takmarkaðan tíma, þ. e. a. s. eitt ár. Á því vinnst talsvert. Best væri ef hv. alþm. vildu framlengja það bann eitt ár í viðbót. Þá höfum við bjargað miklu.  Ég sá einnig nú fyrir skömmu þann fisk sem veiddur var þarna fyrir vestan, ágætan fisk sem vestfirðingarnir, sem sjaldan sáu annað en smákvikindin, kölluðu hreinan gullfisk. Svona fallegan fisk höfðu þeir ekki séð í svona miklu magni í langan tíma. Það var ekki veitt í flottrollið, það ár í botntrollið. En það var þó ekki meiri gullfiskur en það, -- hann var að vísu ekki mældur með tommustokk, en vanir menn sjá nokkuð hversu langur fiskur er, - hann hefur verið þetta milli 60 og 70 cm. Það hefur kannske verið 1–2 árum fyrir hrygningu.

Hvaða gullfiskar voru þetta?

En þessi fiskur kemur heldur ekki til hrygningar. Þetta var geldfiskur. Allur aflinn, sem fékkst af svæðinu á þessum tíma, var ókynþroska fiskur, - allur aflinn eða, við skulum segja kannske 98–99% af honum. Ég held að mér sé alveg óhætt að fullyrða þetta, ekki síst vegna þess að ég sá þetta og skoðaði með eigin augum. Hv. 3. þm. Austurl. langar nú svolítið í sínum vandræðum að reyna að vera pínulítið sniðugur í framíköllum. Í mínum augum er þetta alls ekkert gamanmál og óþarfi fyrir hann að vera að snúa út úr orðum manna þegar þeir ræða hér af fullri alvöru alvarleg mál. Við veiðum enga gullfiska við Ísland. En það, sem ánægðir og duglegir fiskimenn kalla gullfisk í þessu samhengi, er auðvitað stór og góður fiskur sem að þeirra dómi er gulls ígildi. En ekkert af þessum fiski var kynþroska. Það hefur verið talað um það við mig af ýmsum aðilum að þessi till. mín gæti orðið til þess að stöðva framgang þessa frv. Ég get alls ekki skilið þá röksemd. Þetta er aðeins ein brtt. Ef mönnum sýnist að þessi till. sé vond og þjóni engum og kannske aðeins illum tilgangi, þá fella þeir hana auðvitað. En ég vil leyfa mér að fara fram á það, að þeir skoði hug sinn vel, menn úr öllum flokkum, hvað þetta þýðir, og greiði síðan atkv. um málið samkv. sannfæringu sinni, sem ég vona að þeir myndi sér um efnið með því að skoða það sem rækilegast og með því að skoða það fordómalaust opnum augum.



Herra forseti. Ég átti þess af auðskildum ástæðum ekki kost að fylgjast með þeim umr. sem fram fóru um málið við 2. umr., sem sjálfsagt hafa verið þær sem máli skiptu. En það frv. til l., sem við erum hér að ræða, er að vísu kallað um breyting á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi, en er það ekki í raun. Frv., eins og það var og er í búningi sínum, er staðfesting á brbl. sem voru sett til þess að leiðrétta atriði, eins og segir í inngangi þeirra laga, brbl., - leiðrétta atriði í lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Alls engar efnisbreytingar voru í brbl. og þar af leiðandi ekki auðvitað í staðfestingarlögunum. Þess vegna hygg ég að það sé í hæsta máta óeðlilegt að nú sé hrúgað inn brtt. við þessi leiðréttingarlög. Þessar leiðréttingar voru að allra dómi sjálfsagðar, stöfuðu af því að við lokaafgreiðslu málsins við þinglok í fyrra urðu nokkrar breytingar á síðustu stundu þannig að menn gátu ekki alveg séð fyrir útfærsluna sjálfa eins og hún þurfti að vera, þótt mönnum byði það að vísu í grun og létu þess getið við umr, það átti sér stað sér í lagi varðandi breytingar milli Fontar og Digraness og síðar vegna breytingar á viðmiðunarpunktunum Skálasnaga og Malarrifi. Þetta olli að sjálfsögðu engum ágreiningi, enda voru brbl. bara leiðrétting. En síðan er gripið tækifærið og hrúgað inn stórfelldum breytingum á sjálfum fiskveiðilögunum tæpu ári eftir að þau voru sett, í atriðum sem stórkostlegum ágreiningi öllu, á sinni tíð, m. a. varðandi flotvörpuna. Þm. komust þó að samkomulagi áður lauk. Ég vil þess vegna biðja virðulegan forseta að skoða það hjá sér, hvort þetta stenst þingskaparlega, að við slíka leiðréttingu á lögum, sem gerð var með brbl., standist það að taka málið svona efnislega fyrir, sjálf lögin, eins og gert er með þeim brtt, sem hér eru fram lagðar. Má kannske segja að höggvi sá er hlífa skyldi, þar sem ég stend að því að fluttar eru hér brtt. eða leyft var að flytja brtt. við sjálf lögin. En ég get gefið skýringu á því, af hvaða ástæðum það var. Mér var kennd sú lexía af gömlum latínugránum hér í þingi, að það væri ekki til siðs nokkru sinni að neita ráðh. um það að flytja mál, þn. neituðu ráðh. aldrei um að flytja mál. Þetta er að vísu auðskilið, þar sem ráðh. hefur auðvitað á valdi sínu að flytja hvaða mál sem er inn í þingið. Það er engin ástæða til fyrir þm., enda þótt þeir séu andstæðir einhverju máli, að banna eða setja fót fyrir að það fái eðlilega meðferð í þingi. En þær brtt., sem komu fram í bréfi og samþykktum aðalfundar Landssambands ísl. útvegsmanna, ég fullyrði, - og ég verð þá leiðréttur ef það er ekki rétt, - að meiri hl. hv. sjúvn. þessarar d. var andstæður þeim breytingum, og ég vona að það hafi komið fram við þá umr. sem hér fór fram um málið. Ég þarf ekki að ræða um leiðréttingarnar, sem eru í brbl., allir eru að sjálfsögðu samþykkir þeim og valda engum ágreiningi. Ég þarf ekki heldur að hafa langt mál um síðustu brtt. á þskj. 392, hina 6., þar sem verið er að ræða um breytingar vegna stjórnunar og um framkvæmd laganna sjálfra. Það er að fenginni reynslu hjá þeim, sem hafa með framkvæmdina að gera, í sjútvrn. aðallega, og veldur auðvitað engum ágreiningi, heldur er rétta reynsla, sem þeir hafa heyjað sér, þótt stutt sé frá setningu síðustu laga, m. a. um lengingu lokunarsvæða í sjö daga, sem við í fiskveiðilaganefndinni á sínum tíma vorum mjög áfram um að hafa lengri en þrjá daga, en starfsmenn sjútvrn. fengu því þó ráðið að það var eigi lengra en þrír, eins og segir í lögunum. Ég þarf ekki að staldra við þessi atriði, vegna þess að ég hygg að menn geti verið sammála um að þeir, sem hafa með framkvæmdina sjálfa að gera, leggja auðvitað ekkert annað til en sem auðveldar hana og gerir þá vissari upp á sínar hendur í framkvæmdinni. En hvernig eru hinar till. til orðnar, sem komu í bréfi Landssambands ísl. útvegsmanna? Þær eru til orðnar sem samkomulag innan þessa þrýstihóps í þjóðfélaginu, L.Í.Ú. Það er verslun þar á milli landshluta, enda fór það ekkert á milli mála hjá formanni Landssambands ísl. útvegsmanna. Þegar hann var að fara út úr dyrunum frá sjútvn., þá sneri hann sér við og bað okkur að gera svo vel að athuga það, að þetta væri einn pakki. Og af hverju skyldi þetta hafa verið einn pakki, nema af því að það hafði verið náð samkomulagi með verslun og viðskiptum milli hinna ýmsu landshluta og útgerðarmanna þar um þessar breytingar, um grundvallarbreytingar frá því sem náðist samkomulag um fyrir tæpu ári. Og það var til handa norðlendingum partur þar, viss partur milli 9 og 12 mílna lögsögunnar vestan við Grímsey og austur fyrir til handa nokkrum skipum. Og ég minni ykkur á það og bendi ykkur á það, af því að það skiptir miklu máli, það var til handa aðeins 5–6 skipum. Síðan kom Suðausturlandið, til handa þeim í Höfn í Hornafirði og Vestmanneyingum aðallega, með veiðar upp að 4 mílum frá landi, í Mýrabug aðallega og vestur með landi. Þetta var eitt höfuðatriðið í því sem fiskifræðingar sögðu þá, að velja bæri nýja viðmiðunarpunkta og draga línu eftir þeim, en ekki miða við fjöruborð eins og áður hafði verið gert. Og síðan við Breiðafjörð, að vísu að meginhluta til með þeim hætti sem hæstv. sjútvrh. getur sjálfur sett í reglugerð, að bægja frá togveiðum á því svæði og ákveða til handa netum og línu. Og svo voru einhverjir togaramenn keyptir upp með því að þeir skyldu fá sér til handa smávegis þríhyrning vestast í Hafadýpinu til þess að toga. Og þetta varð að vera einn pakki, annars hallaðist öll verslunin, annars fór gjaldmiðillinn úr skorðum sem gekk á milli landsfjórðunga. En þó var það svo, að ekki treystust menn samt til þess að mæla með breytingunni fyrir Norðurlandi, enda hallaði það ekki viðskiptunum sem neinu nam þar sem þetta voru aðeins 5–6 skip. Þess vegna var pakkinn ekki opnaður að ráði þannig að út úr honum gengju ósköpin þótt þeir væru skildir eftir. En til handa hverjum er svo þessi opnun upp í landsteina? Til handa hvaða skipum er það? Það er til handa þeim skipum sem hafa mokað og rakað saman fé á loðnuvertíðinni núna. Og ein röksemdin er sú, t. d. í Mýrabugnum, að það sé aðallega um að tefla ýsu sem smjúgi hinn stærri moskva trollsins, 155 mm. Ég vil spyrja, ef þetta eru rök, að ýsan þar smjúgi möskvana: Af hverju hefjum við þá ekki togveiðar í Faxaflóa, þar sem aðalröksemdin fyrir því að ekki mætti toga hefur verið sú, að verið væri að ala upp ýsu? Er ýsan hér einhvern veginn öðruvísi í laginu en í Mýrabug, þannig að hún smjúgi ekki hér það sem hún smýgur þar? Allar eru þessar röksemdir tóm vitleysa og að Alþ. láti bjóða sér það að hlaupa eftir slíkri verslun og viðskiptum innan þessa þrýstihóps LÍ.Ú. er með nokkrum fádæmum, sér í lagi þar sem hafa ber það í huga og ég vænti þess jafnvel að þessir félagar mínir þar heyri til orða minna, að þetta eru hinir verstu rummungar í umgengni sinni við fiskveiðilögsöguna, útgerðarmenn og sjómenn. Það eru undantekningar, sem sanna regluna, ef þessir menn haga sér skikkanlega, nema þá undir hinni ströngustu lögreglugæslu. Um þetta eru dæmin að koma til okkar enn í dag. Við sátum 27 fundi í fiskveiðilaganefndinni áður en við hófum starf okkar í sjútvn. Nd. í fyrra og svo á sameiginlegum nefndarfundum með Ed.-mönnum. Þar var flotvarpan á dagskrá löngum og menn komust að niðurstöðu um þetta og náðu höndum saman um þá reglu sem sett var um notkun hennar. Ekkert hefur komið í ljós sem breytir þessu nú tæpu ári síðar. Það er gamla kenningin, að það sé ekki sama með hvaða hætti fiskur sé drepinn, sem menn eru að halda fram með þessum hætti. Og eins og hv. þm. Guðlaugur Gíslason sagði, að flotvarpan væri svo miklu afkastameira tæki, þá er því til að svara, að þá er sóknin of mikil, þá eru skipin of mörg, en ekki það, að það eigi að vera höfuðatriðið að tækið sé afkastalítið. Auðvitað eigum við að nota öll afkastamestu tæki sem tök eru á. En við eigum að takmarka sóknina með allt öðrum hætti en þeim, því að þeim mun afkastameiri sem tækin eru, þeim mun ódýrara verður í þetta að sækja og þeim mun meiri afrakstur gefur þetta. Ef á að draga úr sókninni, þá á auðvitað að gera það með færri sóknareiningum -  Hv. þm., sem mér skildist að væri fæddur og uppalinn á sjó, Garðar Sigurðsson, sagði sem svo, að flottrollið bættist við önnur veiðarfæri og væri þess vegna hættulegt. Botnvarpan bættist einu sinni við línuna, og handfærið og netin bættust einu sinni við togveiðarnar og síðan koll af kolli, þannig að ævinlega kemur viðbótin að sjálfsögðu eftir því hvað hagkvæmast er. Hann segir, og ég hygg að hv. heimaþm. hans, Guðlaugur Gíslason, hafi nefnt það líka, að fiskur úr flottrolli væri verr farinn og nýttist verr en annar. Það kann að vera að hv. þm. Garðar Sigurðsson sé fæddur á sjó. En það er áreiðanlega langt síðan hann var settur í land með pokann sinn, því að reynsla þeirra, sem eru á sjó enn þá og hafa notað þetta tæki, sem hann hefur einnig gert, er allt önnur. Hún er að það sé jafnbesta hráefnið sem fiskast í flottrollið, og ef hann dregur það eitthvað í efa, þá vil ég benda honum á það, að í síðdegisblöðunum í dag er vitnisburður þeirra sem enn eru á sjó, þar gefur að líta vitnisburð þeirra, sem enn eru á sjó, um þetta atriði. En nú vil ég ekki kveða upp úrskurð um það, að ekki geti komið til greina að banna flotvörpu. En það, sem ég ætla að leggja áherslu á um þessa till. sem og hinar verslunartill. úr L.Í.Ú., er að við getum ekki látið þessi mál bera að með þessum hætti sem hér gerist. Við þurfum að taka þessi mál allt öðrum tökum. Það hefur verið unnið gífurlegt verk að safna saman upplýsingum um landið allt, um ástand þar, vilja manna og vit þeirra á þessu máli. Það er engin ástæða til þess að endurtaka þá vinnu, heldur ber Alþ. að kjósa fastanefnd, 7–9 manna, en þó eigi færri en það að allir þingflokkar eigi þar aðild að. Þessi n. á að starfa með sérfræðingum og fulltrúum frá sjútvrn., Hafrannsóknastofnun og Fiskifélagi. Slík n., - og ég varpa þessu fram við sjútvrh. og ég er tilbúinn til þess að flytja um þetta þáltill. ef hann vill ekki svo vel gera að athuga það sjálfur að skipa slíka n., - hún á að taka allar þær fjölmörgu till., sem niður rignir í þessum efnum, til gaumgæfilegrar athugunar. Ég hef tugi tillagna í mínum fórum um breytingar á fiskveiðilöggjöfinni frá því í fyrra. Það vildi svo til að ég hafði töluvert mikið með lagasetninguna að gera og ég hafði engan flóafrið nætur eða daga meðan á því stóð né heldur lengi á eftir, og ég hef staðfest skeyti frá 11–13 skipum um ósk um breytingar á fiskveiðilöggjöfinni. Við þm. náðum saman höndum um setningu laganna og töldum okkur vera búna að því á sínum tíma í fyrra og rétta mál gekk hér í gegnum Nd. án breytinga. En staðfesta þeirra í Ed. var ekki meiri en svo, að eftir að sjálfsagt hafa gengið á þá hringingar í nokkra sólarhringa, þá fluttu þeir menn, sem höfðu gert samkomulag við okkur um setningu laganna, einar 19–20 brtt. við frv. Þetta sýnir í sjónhending hvernig rignir yfir menn og ef þeir standa ekki fastir á skoðunum sínum eða þeirri niðurstöðu, sem þeir gera samkomulag á, því að vissulega var það svo, að í mörgu sveigði maður frá skoðunum sínum af þeirri nauðsyn að ná fram samkomulagi, - ef þeir standa ekki fastir á sínu í þessu, þá mun það æra óstöðugan að sveiflast eftir þeim skoðunum og þeim beiðnum sem fram eru settar um breytingar á nýtingu fiskveiðilögsögunnar. Ég fortek ekki að við þurfum ekki að breyta ýmsu í fiskveiðilöggjöfinni. En við getum ekki gert það eftir geðþótta hinna ýmsu þrýstihópa sem augljóslega, eins og í þessu dæmi er hægt að sanna, versla með þetta fram og aftur þar til þeir hafa gert til geðs öllum þrýstihópunum innan síns þrýstihóps. Þetta er hægt að sanna, eins og ég gerði með því að minna á orð formanns Landssambands ísl. útvegsmanna, þar sem hann minnti okkur á að þessu mætti ekki hagga. Og það þarf ekkert að fara í grafgötur um hvers vegna það var sagt, enda hef ég leitað mér upplýsinga um það. Ofan á þetta bætist það, að hér er verið að hliðra til fyrir þeim skipum, sem hafa gert eina bestu vertíð sem nokkur dæmi eru til um, skipum sem eru 300–354 tonn og með því vélarafli sem þau eru mörg búin núna, á því grunna vatni sem á að hleypa þeim upp að 4 mílum frá fjöruborði. Það eru þá breyttar kenningar, sem verið hafa um þann usla sem svo öflug skip geta gert með botnvörpu, þær eru þá snarbreyttar frá því sem ég hef heyrt þær og heyrt menn halda fram. Ég fæ ekki heldur séð hvað svo mjög liggur á um þessar breytingar, sem mér af ýmsu virðist knúið á um. Reynslan er örstutt. Ég er ekki þeirrar skoðunar að við eigum að skipta og breyta til þarna eins og að skipta um hlífðarföt, eins og hv. 8. þm. Reykv. sagði í nál. sínu. Þó kann að vera í ýmsum atriðum að þurfi að breyta skjótlega til ef reynslan sannar okkur það. Ekkert er það í þessum brtt., sem ég geri að ágreiningsefni, sem færir okkur heim sanninn um að það sé nein knýjandi nauðsyn. En þetta þarf að ganga í gegnum vandlega athugun hjá þar til kjörinni eða skipaðri nefnd. Það er margt annað sem þar þarf að koma til greina, eins og t. d. nýting kolastofnsins. Menn hafa þungar áhyggjur af ástandi fiskstofnanna og það að vonum. Það hafa þeir hv. þm. úr Vestmannaeyjum, Garðar Sigurðsson og Guðlaugur Gíslason. Og þeir ræða það af mikilli alúð hvernig ástandið sé t. d. á hrygningarsvæðunum. Mætti ég þá kannske biðja þá um að gera grein fyrir því, hvar friðaða svæðið á Selvogsbanka er, friðaða hrygningarsvæðið, og af heiðarleika sínum að segja frá því, hverjir hafa ráðið því hvar það er nú? Hrygningarsvæðið, sem fiskifræingarnir lögðu til að yrði á Selvogsbanka, það er aðeins 1/3 hluti af því innan þess friðaða hrygningarsvæðis sem nú er í gildi. Hrygningarsvæðið núverandi er aðeins stærra en það sem þeir lögðu til, en það er ekki á sama stað. Það er aðeins rúmur 1/3 af því hrygningarsvæði, sem þeir lögðu til, fiskifræðingar, að yrði friðað, innan þess friðaða svæðis sem nú er í reglugerðum. Það var stækkað suður á hafdjúpið þar sem það á sér enga stöð. Það var fært langt vestur frá Þrídröngum, þar sem fiskifræðingar lögðu til að það væri. Og hverjir réðu þessu? Ég ætla ekki að kveða upp úr um það. Ég kysi gjarnan að heyra álit hv. þm. úr Vestmannaeyum á því fyrst. Ég get þó upplýst að ég var þeirrar skoðunar, að það bæri að fara að vilja fiskifræðinga í þessu efni. En þá kemur að því að menn þurfa að veiða fisk til þess að afkoma þeirra sé góð og fiskvinnslustöðvanna, og það er líka það sem þarf að gera annars staðar í landinu. Þess vegna hafa menn goldið nokkurn varhug við því að hægt væri að leggja skipaflotanum þrátt fyrir till. Landssambands ísl. útvegsmanna þar um. Það er að vísu rétt, að hrygningarstofninn er talinn núna vera svipaður og í fyrra. Þó er það staðreynd, að út af þeim litla hrygningarstofni í fyrra virtist hafa komið öflugri seiðaárgangur en dæmi eru til um áður frá því að rannsóknir hófust. Auðvitað eru menn áhyggjufullir vegna þessa ástands. Auðvitað ber að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess að hindra ófarir. En ég vil benda á það, að bæði með lögunum, sem sett voru í fyrra, og ótrúlega mörgum öðrum ráðstöfunum, sem hæstv. sjútvrh. hefur gert, hefur miklu meira verið unnið að verndun fiskstofnanna en nokkur dæmi eru til um áður, á þessum örstutta tíma margfalt meira en alla áratugina þar á undan, bæði með gerð veiðarfæranna, friðun svæða, skyndilokunum svæða o. s. frv., o. s. frv. Menn virðast ekki taka eftir þessu og standa svo upp og breiða sig út og þykjast vera þeir sem einir kunni tökin á því að ráðleggja hvernig eigi að fara að því að bjarga þessu. 
             Hv. þm. Garðar Sigurðsson tók saman höndum við okkur hina í fiskveiðilaganefndinni um setningu laganna þá. Hann gerði engan ágreining. Hann stóð að þeirri lagasetningu eins og hún var úr garði gerð. Það kann að vera að einhver stórisannleikur hafi runnið upp fyrir honum síðar, og svo er að sjá eftir þeirri tillögugerð sem hann leggur hér fyrir um bann við flottrollinu. En hann hefur enga reynslu síðan. Þetta er bara eitthvað sem honum þóknast núna að leggja fram til þess að geta auglýst sig sem einhvern friðunarmann, en engin reynsla hefur fært honum heim sanninn um að það sé rétt að gera þetta. Svo er þessi maður að tala um að menn eigi að sleppa - hvað sagði hann hér og ég bókaði? - hann talaði um kjördæmismenn og reigði sig. Kjördæmismenn, þeir ættu nú að gleyma atkv. og fara að greiða atkv. eftir skynsemi, sagði hann líka og sanngirni. En það fullyrði ég, að þessi tillögugerð hans er ekki af neinum rótum öðrum runnin en einhverri atkvæðasmölun, vegna þess að hún er út í bláinn. Hann hefur ekkert fyrir sér í því, það er ekkert sem liggur til grundvallar því, sem hann gerir með þessari till., ekkert nema það að meira veiðist í einu í flottrollið. Hefði þá ekki verið rétt fyrir nokkru að leggja fram till. um að stöðva innflutning á hinum stórvirku tækjum, skuttogurunum, sem við höfðum fengið nóg af á árinu 1975? Sannarlega gætum við veitt líklega sama magn með 2/3 hluta skuttogaraflotans sem er í landinu, þannig að hver viðbót er borguð af ríkinu sjálfu, þar sem það getur ekki staðið undir sér.  Þar sem hér er komin fram þessi brtt. frá hv. þm. Garðari Sigurðssyni um bann við flottrollinu, þá sýnist mér ráð og einnig vegna málsins í heild, að sjútvn. d. fái aðeins ráðrúm til þess að ræða þetta mál. Þess vegna legg ég til, virðulegur forseti, að frv. verði vísað til n. ef færi gefst á því að ná samkomulagi. Ég finn það, og það er ekkert leyndarmál, að ótrúlegur fjöldi manna í hv. d. virðist taka fagnandi við þessu tækifæri að fá að greiða atkv. með banni við flottrolli. Ég held að við ættum að taka allar þessar till. til endurskoðunar. Að vísu liggur það fyrir að beiðni L.Í.Ú., að meiri hl. sjútvn. var andstæður þeirri beiðni. En það kann að vera að n. kæmist að einhverri niðurstöðu, með sama hætti og við þrautkönnuðum það á s. l. ári hvort hægt væri að ná samkomulagi, sem tókst að lokum. Það má ýmislegt á sig leggja til þess að menn fari ekki að fljúgast á í þessu viðkvæma máli. Hv. þm. Guðlaugur Gíslason gat þess, að Fiskiþing hefði fyrir nokkrum árum gert samþykkt um að skylda skip til að koma að landi með allan afla sem það veiddi. Þetta er að vísu góð hugmynd og það kann að vera að hún sé framkvæmanleg í einhverjum tilfellum. En ég get upplýst það, að það má heita að hún sé að kalla óframkvæmanleg á hinum stærri skuttogurum sem hafa langa útilegu. En hinar gagngerðu ráðstafanir, bæði samkv. okkar lögum og samkv. hinum margháttuðu ráðstöfunum hæstv. sjútvrh. og hið stóraukna eftirlit ættu að geta leyst þennan vanda að meginhluta til. Við vitum að ásókn sjómanna okkar í góða veiði er svo gífurleg að þeir sjást tíðum ekki fyrir og flestir eru haldnir þessari áráttu, að sjást ekki fyrir í veiðigleði sinni. Þetta eru ekki óheiðarlegir menn, en veiðináttúra þeirra er ákaflega stríð, það verður að játa.

Þú kallaðir þá áðan rummunga.

Já, ég verð að kalla það, þegar þeir eru staðnir að því að eiga net í sjó á friðaða svæðinu á Selvogsbanka núna, - ég verð að kalla það, og eins þegar togarar eru teknir í landhelgi og reynast einnig vera með ólöglegan búnað veiðarfæra. Og við höfum fjölmörg dæmin. Ég legg áherslu á þetta, að við gerum núna tilraun til þess að ná saman höndum um málið. Okkur tókst það í miklu viðameira máli í fyrra. Þetta eru þó ekki nema örfáar brtt. sem hér liggja fyrir. Okkur tókst það af því að menn lögðu sig fram. Ég segi það rétt eins og er, eins og mér er mikið í mun út af þessu máli, að ég geri það ekkert að gamni mínu að fljúgast um það. En aðferð sú, sem mér sýnist að hafi verið viðhöfð í þessu máli, er alveg ólíðanleg. Ef Landssamband Ísl. útvegsmanna gengur upp í þeirri dul, að það geti í aðalfundarsamþykktum sínum rakleiðis reiknað með því að fiskveiðilögsögunni verði breytt að óskum þess, ég tala nú ekki um þegar samþykktir þess bera með sér greinilega verslun á milli landshluta, þá líst mér ekki á framhaldið fyrir hið háa Alþ. Ég verð að segja það rétt eins og er. Og þetta er ekki smæsta málið þar sem við verðum fyrir ágangi slíkra þrýstihópa, heldur hið allra stærsta. Við höfum reynt að ráðgast við fiskifræðinga og munum gera svo áfram. Það hefur hæstv. sjútvrh. gert í sinni stjórn á þessu. Ég verð að segja það eins og er, að ég er honum algerlega sammála í öllum meginatriðum í sambandi við stjórn fiskveiðanna. En hann hefur orðið þar í ýmsu að taka sjálfstæðar ákvarðanir og svo verður enn að vera, bæði hjá honum og hjá hinu háa Alþ. Okkur getur auðvitað missýnst, en það verða allir að trúa því, að við leggjum okkur alla fram í þessu efni. Ég endurtek svo og vil nú afhenda virðulegum forseta till. mína um það, að frv. verði vísað til sjútvn. En ég ítreka hina till., sem mér er hin mesta alvara með, en bíð með alla tillögugerð formlega þar til ég sé hvort hæstv. sjútvrh. vill ekki við henni taka og framkvæma sjálfur. Ég legg hina mestu áherslu á þá till. mína að komið verði á fót fastanefnd þar sem þingið hefur alla forustu. Ég læt mér detta í hug níu manna n. og gjarnan mega eiga sæti í henni beinlínis fulltrúar eða fulltrúi frá sjútvrn., Hafrannsóknastofnun og Fiskifélagi, og vitaskuld mundi þessi n. svo leita fanga víðar í sambandi við starf sitt. Það eru ótal till., þar sem óskir hafa komið fram um breytingar, bæði eðlilegar og óeðlilegar, sem þarf að taka til athugunar í slíkri n., ótal fleiri en þær sem við höfum hér til þess að fjalla um nú. Með mikilli alúð og vinnu tókst nm. í fyrra að ná saman höndum og tókst einnig að sætta sjónarmiðin hér á hinu háa Alþ., þótt erfitt væri í tímaþröng á úrslitastundu. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á, að menn vilji ekki leggja ýmislegt á sig núna til af miklu smærri og færri atriðum til þess að við getum nú orðið sammála um þetta og haft um þetta frið hér á hinu háa Alþ.

Till. var tekin aftur við 2. umr. til 3.

Ég hef, þrátt fyrir það að upplýst sé að málið hafi gengið til n. aftur, ástæður til, sanngirnisástæður til að óska eftir að það komi enn fyrir n., þar sem það hefur ekki komið fyrir hana meðan ég atti þess kost að sitja fundi frá því það var fyrst afgreitt úr henni til Alþingis.



Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að fara mjög mörgum orðum um þetta mál né bæta við það sem ég sagði hér við 2. umr. málsins og hef fyrr látið í ljós þegar þetta mál hefur borið á góma. Þó vil ég aðeins víkja að því nokkrum orðum. Það væri ástæða til þess að vísu að ræða nokkuð um ræðu hv. 3. þm. Austurl. sem hann var að ljúka hér í ræðustólnum. Það er rétt hjá honum, að frv. þetta er fyrst og fremst flutt til staðfestingar á brbl. En við þau lög hafa verið gerðar nokkrar breytingar við meðferð málsins. Það verður varla sagt að það sé hrúgað inn brtt., allra síst á síðustu stundu. Það er eiginlega svo, að eina nýja brtt., sem komið hefur fram nú að undanförnu, er till. frá hv. 5. þm. Suðurl., sem hér hefur verið drepið á. Hinar till. komu fyrir n. til umfjöllunar í janúarmánuði s.l. Það er vitað mál, eins og hv. 3. þm. Austurl. tók fram, að öll þessi efni eru meira og minna ágreiningsefni. Þess vegna er það þeim mun merkilegra þegar samkomulag, og það allvíðtækt samkomulag, næst um þó nokkur atriði mála. Hann lýsti, hv. 3. þm. Austurl., sem er að vísu genginn úr salnum, hvernig frv. þetta væri til orðið, lýsti verslun og viðskiptaháttum þrýstihópa innan Landssambands ísl. útvegsmanna í því sambandi. Ætla ég ekki að bæta neinu þar við og í sjálfu sér leiða hjá mér að ræða þann undirbúning sem hann telur að þetta frv. byggist á. Ég ætla að þar sé með ýmsu móti málum blandað. En það er ástæða til þess að þakka honum fyrir þann hluta ræðu hans sem var beinn rökstuðningur við sjónarmið breiðfirðinga, þ. e. a. s. þegar hann lýsti því hvernig færi ef afkastamiklum skipum væri hleypt upp á grunnslóð og látin taka þar fiskinn í stórum stíl nærri landi. Og ég vil nú vona að þegar á reynir komi samkomulagsvilji hv. þm. fram þannig að hann hengi ekki hatt sinn á formsatriði ein saman. Ég ætla aðeins að víkja að brtt. á þskj. 392. Það er 5. brtt., 5. gr. verður 8. gr. og hljóði eins og þar greinir. Ég ætla ekki að lesa þessa brtt. upp, hvorki nefna örnefni, sem þar eru tilgreind, né heldur gráður og annað sem því tilheyrir, sem er dálítið erfitt fyrir flesta að hlusta á, ekki síst þá sem ókunnugir eru. En ég ætla að gefa mönnum örlitla mynd af því sem þarna er fjallað um. Þeir, sem stunda fiskveiðar fyrir Vesturlandi, eru kunnugir því, hvernig fiskur hagar sér í göngu inn á Breiðafjörð og Faxaflóa alloftast. Aðalfiskgöngurnar koma inn Kolluál og skiptast um Jökultunguna eða Jökulgrunnið. Hluti göngunnar heldur áfram inn Kolluál inn á Breiðafjörð, hinn hlutinn gengur inn Jökuldjúpið. Með því að leyfa stórvirkum veiðitækjum, stórum skuttogurum og öðrum slíkum, allt að því verksmiðjutogurum, að veiða á þessu svæði innan 12 sjómílna á meðan fiskur er í göngu, eru fullar líkur fyrir því að þessi afkastamiklu skip verði búin að veiða upp þann fisk, sem þau fundu á landgrunninu, áður en hann kemst inn á Breiðafjarðarveiðisvæðið. En vitað er að það fólk, sem byggir þau fjögur sjávarþorp, sem eru á norðanverðu Snæfellsnesi, á alla sína afkomu undir því að fiskurinn fái að ganga inn á Breiðafjörð upp að landinu. Á þessu svæði er einnig fjöldi smábáta sem í raun og veru getur ekki sótt nema á heimamiðin svokölluðu, hefur ekki aðstöðu til að sækja á hin fjarlægari mið. Að þessu lýtur 5. brtt. á þskj. 392, þ. e. a. s. að bægja þessum stórvirku veiðitækjum og fjær landi, þannig að fiskurinn nái að ganga inn á grunnslóð, inn á heimamið. Ég ætla að flestir þar vestra séu sammála um þetta atriði. Það er að vísu kannske aldrei hægt að ná fullkomnu samkomulagi um svona efni. En ég hygg að flestir séu sammála um þetta mál, þegar það er haft í huga, að þetta erindi hefur farið um hendur Landssambands ísl. útvegsmanna, n. hefur rætt það á fundum sínum við fulltrúa frá því sambandi, málið hefur verið sent Félagi ísl. botnvörpuskipaeigenda, en það er kunnugt að þessi till., sem ég var nú að lýsa, snertir hagsmuni þess, því að samkv. henni er um að ræða að allstórt svæði vestur af Snæfellsnesi verði lokað fyrir veiðum togara sem eru meira en 39 m að lengd, og þetta er einmitt veiðisvæði sem togarar úr Reykjavík og Hafnarfirði hafa nýtt nær alfarið, og sagt er, frá því að togveiðar hófust hér við land. Því er það svo, að með samþykkt þessari, ef gerð verður, er í rauninni ákveðið hvort fiskur sá, sem veiddur er á innað borð á ákveðnu svæði á vetrarvertíð, verður veiddur á stórum, afkastamiklum togurum eða þá á smærri bátum nær landi. Það er mælt með þessari till. af stjórn Fiskifélags Íslands og Hafrannsóknastofnun. Frv. þetta er flutt að beiðni hæstv. sjútvrh. Það gengur í sömu átt og við þm. Vesturl. höfum lagt áherslu á, bæði síðla árs 1973 og eins þegar breytingin var gerð á lögunum vorið 1976, þó að við bærum þar skarðan hlut frá borði. Um þetta atriði hefur náðst víðtæk samstaða, eins og ég sagði. Sú samstaða og það samkomulag verður vonandi virt af hálfu hv. dm. og samþykkt.



Virðulegi forseti. Við 2. umr. þessa máls gerði ég grein fyrir afstöðu minni til þess sem þá lá fyrir og ég ætla ekki að endurtaka neitt af hví frekar. En síðan hefur komið fram nýtt í þessu máli, þ. e. a. s. brtt. á þskj. 463, og mig langar til þess að fara örfáum orðum um hana og einnig nokkur þau atriði sem fram hafa komið í þessum umr. nú í kvöld. Ég vil fyrst segja það, að það eru meiri spekingarnir og sérfræðingarnir sem þeir „Eyjabræður“ eru orðnir í öllu því er lýtur að stjórnun fiskveiða, hafrannsóknum og fiskifræðilegum athugunum, eftir tali þeirra hér í kvöld, og væri vissulega athugandi fyrir hæstv. sjútvrh. að gefa því gaum, hvort þessir hv. þm. eru ekki falir til starfa hjá Hafrannsóknastofnun sem sérfræðilegir ráðunautar í þessum efnum honum og sérfræðingum til aðstöðar á erfiðleikatímum varðandi fiskveiðar okkar íslendinga. En vegna till., sem hér er fram komin frá hv. þm. Garðari Sigurðssyni um að banna veiðar með flotvörpu frá 1. júní 1977 til 1. júní 1978, langar mig til að segja nokkur orð. Það er þegar upplýst að fiskifræðingar hjá Hafrannsóknastofnun telja enga sérstaka hættu því samfara að leyfa veiðar með flotvörpu, frekar heldur en er fyrir hendi t. d. með botnvöpu, og ég veit ekki betur en í öllum tilfellum hafi verið farið að till. og ráðleggingum fiskifræðinga varðandi flotvörpuveiðarnar. Það er líka ljóst, eins og kom hér fram hjá hv. 3. þm. Austurl., að jafnbesta hráefnið sem kemur til vinnslu í fiskvinnslustöðvum, t. d. á Vestfjörðum í hraðfrystihúsunum, er það sem fæst í flotvörpuna. Þetta liggur fyrir.  Hv. þm. Garðar Sigurðsson sagði áðan eitthvað á þá leið, að vegna þess mikla afla, sem fengist í flottrollið, gæfi auga leið að mikið af þeim afla væri ekki góð vara, það væru lítil gæði í þeirri vöru sem það veiðarfæi skilaði á land. Hvað sem þessi hv. þm. segir um þetta sem telur sig atvinnumann í faginu -  Þessi hv. þm. með jafnmikla visku og þekkingu og hann telur sig hafa á öllu því, sem lýtur að fiskveiðum og fiskvinnslu, ætti líka að vita og ætti í raun og veru að vera hvað kunnugastur því hráefni sem fengist hefur á undanförnum árum og áratugum í annað veiðarfæri sem þorskanet kallast. Og það vita þeir báðir, þessir hv. þm., bæði hv. þm. Guðlaugur Gíslason og Garðar Sigurðsson, þeir ættu manna best að vita hvert hráefni til vinnslu og útflutnings það er sem þetta veiðarfæri hefur skilað á land á undanförnum árum. Þrátt fyrir þessa staðreynd og þrátt fyrir þá staðreynd að þetta veiðarfæri hefur skilað hvað mestu magni af hvað versta hráefni í þeirra eigin kjördæmi, þá virðist þeim ekki hafa hugkvæmst að setja eða gera tilraun til þess að setja skorður við þessu háttalagi. Hv. þm. Guðlaugur Gíslason upplýsti hér áðan, að yfirleitt væru bátar með 10–12 netatrossur í sjó.  Þá hefur ekki verið ofarlega í hugum þeirra það tal sem hér er uppi nú um að það beri skýlaust að stemma stigu við þeim veiðarfærum sem hvað versta hráefninu skila til vinnslu. Þetta eru ekki bara mínar fullyrðingar. Þetta liggur einnig fyrir og það liggur fyrir líka, að fiskifræðingar hafa haft miklar áhyggjur af þessu, að ekki skuli hafa verið hægt að stemma stigu við þessum lögbrotum, fyrst og fremst á þessu svæði sem þarna um ræðir. Það er því ekki að mínu viti þessi skoðun hv. þm., þ. e. a. s. að þetta veiðarfæri hafi sérstaklega hættu í för með sér fyrir þorskstofninn eða sé líklegast til þess að skila hvað verstu hráefni, - það er ekki það sjónarmið sem liggur til grundvallar tillöguflutningi af þessu tagi, enda engin rök, sem haldbær eru, færð fram fyrir því að svo sé. Það sem mér virðist vera það eina sem líklegast er að sé grundvöllur að tillöguflutningi og skoðunum af þessu tagi, er það að vestfirskum skipstjórnarmönnum fyrst og fremst hefur tekist það, sem öðrum skipstjórnarmönnum annars staðar á landinu hefur ekki tekist, það er að geta hagnýtt sér þetta veiðarfæri. Það er, að ég held, nokkuð augljóst, að vestfirskir skipstjórnarmenn eru þeir aðilar sem hafa hvað best komist upp á lagið með að hagnýta þetta veiðarfæri, og hér brýst fram með tillöguflutningi af þessu tagi öfund í garð þessara manna. Þá er engu látið skipta hvort í raun og veru sé verið að stíga skref til þess að vernda og bæta eða hvort beinlínis er verið að stíga skref til þess að koma í veg fyrir að gott hráefni geti komið á land til vinnslu. 
             Hv. þm. Garðar Sigurðsson sagði áðan að það væri bannað að veiða með flotvörpu á öllum þeim stöðum nema þar sem væri hægt að veiða með henni. Það þýðir það, að það þýðir ekkert að vera að leyfa veiðar samkv. hans kenningu á þeim stöðum sem nú er bannað, vegna þess að það er ekki hægt að veiða með henni þar, það fæst ekkert í hana. Þetta er hans eigin kenning. Og það að halda því fram, að flotvarpan sé miklu hættulegra veiðarfæri vegna þess að hún sé afkastameira veiðarfæri, það er einkennileg kenning. Samkv. þessari kenningu hefði t. d., þegar nælonnetin voru að ryðja sér til rúms, átt að banna þau. Þau eru miklu fisknari en hampnetin voru á sínum tíma. Það hefði líklega átt samkv. þessari kenningu að banna línuveiðina. Það kemur meira af fiski á land á línuna heldur en kom á færin á sínum tíma. Kenningar af þessu tagi fá auðvitað ekki staðist. Grundvallaratriðið er þetta, hvort það er til hins verra varðandi fiskstofninn að taka aflann í þetta eða hitt veiðarfærið, þ. e. a. s. hvort það spillir fyrir, vegna þess að okkur er það öllum kunnugt að fiskstofninn - þorskstofninn sérstaklega - við landið er í mikilli hættu, það er öllum ljóst. Hv. þm. Garðar Sigurðsson sagðist hafa verið skelfingu lostinn við þær, að því er mér skildist, upplýsingar sem hann hefði fengið varðandi það sem hefði verið að gerast á Vestfjarðamiðum, og þá átti hann við það, hversu stór hluti, mér skildist 90–99%, af aflanum sem kæmi í flottrolliið væri undirmálsfiskur. En hann hefur ekki verið skelfingu lostinn yfir því á undanförnum árum þó að það væri tekið í net -  Það er rétt, sem hv. þm. Sverrir Hermannsson sagði áðan varðandi Selvogsbankasvæðið. Það var ekki farið að till., eindregnum till., eindregnum tilmælum fiskifræðinga við friðun Selvogsbankasvæðisins. Því var hnikað til og það var fyrst og fremst gert vegna þrýstings þeirra Eyjaþm., það er mér vel kunnugt um, vegna þess að ég átti sæti í þessari margumtöluðu nefnd. Og það er einnig vitað, að um langt árabil hafa þessir hv. þm. verið hvað harðastir í því að fá til þess heimildir að veiða alveg upp að fjöruborði. Þar hefur ekki friðunar eða verndunarsjónarmiðið fyrst og fremst ráðið í afstöðu þegar það hefur verið úti fyrir því landssvæði sem þeir fyrst og fremst bera fyrir brjósti. Ég held að við hljótum, hvort sem okkur líkar betur eða verr, að taka mikið tillit til þess sem fiskifræðingar segja í þessum efnum, hvort sem það sýnist fært að taka það allt algerlega til framkvæmda. En það fer ekki hjá því, að við verðum að hafa af því hliðsjón og taka tillit til þeirra sjónarmiða sem frá þessum sérfræðingum koma, vegna þess að það er ljóst að það getur verið mikil vá fyrir dyrum og varfærni er því að sjálfsögðu nauðsynleg. Mér virðist á hv. þm. Guðlaugi Gíslasyni, að hann teldi að um 70.2% af því aflamagni, sem verið væri að taka t. d. af Vestfjarðamiðum og væri undir 58 cm að stærð, þorskurinn, það væri í raun og veru spegilmynd af því sem væri að gerast varðandi fiskveiðar okkar íslendinga. Ég vil nú mjög draga í efa að þessar niðurstöður séu rétt dregnar af því sem fyrir liggur í þessum efnum. Það er auðvitað alveg ljóst og ég skil ekki í þeim mönnum, sem telja sig fædda á sjó, vera atvinnumenn í faginu og vita skil á svo til öllu sem að þessu lýtur, að þeim skuli geta dottið í hug að það sé í raun og veru hægt að framkvæma það að aðgreina fiskinn í veiðarfærin. Það er alveg augljóst mál, að það fer ekki hjá því að á þessum veiðisvæðum er alltaf eitthvað af smáfiski, hvort sem það er tekið í flottroll, botnvörpu, það skiptir ekki meginmáli. Þarna er um að ræða blandaðan fisk sem engan greinarmun gerir á því, hvort veiðarfærið, sem þarna er á ferðinni, er flotvarpa eða botnvarpa. Eigi að fiska á annað borð á þessum miðum, þá verður það alltaf svo, að eitthvert magn af smáfiski fylgir með. Ég vil aðeins segja út af því, sem hv. þm. Garðar Sigurðsson sagði, - hann gerði að vísu aldrei grein fyrir því, hver hlutföll hefðu verið í fiskveiðilaganefndinni eða þeirri nefnd sem fjallaði um þetta mál fyrir rúmu ári, - hver hlutföll hefðu verið í afstöðunni til flotvörpunnar. Ég man ekki til þess að fullyrða hvernig þetta var, en ég hygg þó að það hafi verið fleiri, sem vildu banna flotvörpuna alfarið, heldur en hinir, þó að ég vilji ekki um það fullyrða, hitt vil ég taka fram sérstaklega, að ég var algerlega andvígur því og ég er algerlega andvígur því enn. Það hefur ekkert það komið fram sem rökstyður það eða réttlætir að nú sé gripið til þess ráðs að banna alfarið veiðar í flotvörpu. Ég held að það væri hyggilegra, a. m. k. meðan ekkert liggur fyrir um það frá fiskifræðingum, frá sérfræðingum, að hér sé um að ræða hættulegra veiðarfæri en hvað annað, að snúa sér að því að stemma stigu við þeim lögbrotum sem eiga sér stað varðandi netaveiðina, hamla þar gegn, byrja á því að brjóta niður þann hugsunarhátt sem virðist hafa verið ríkjandi hjá aðilum um að virða að vettugi settar reglur og lög að því er varðar fjölda neta í sjó, - byrja fremur á aðgerðum af því tagi heldur en að vera með alls konar útúrdúra, uppdiktaðar hugmyndir sem á engan hátt eru rökstuddar eða í einu eða neinu fá staðist til þess að þjóna ímynduðu sjónarmiði sem er kannske fyrst og fremst til þess ætlað að veiða atkv.



Virðulegi forseti. Ég tel að ég geti verið stuttorður að þessu sinni. Ég held að mér hafi tekist að segja megnið af því, sem ég vildi segja, í minni fyrri ræðu. En ég kemst varla hjá því að minnast örfáum orðum á ýmislegt sem fram hefur komið í ræðum manna. Þá er það að segja um ræðu hv. þm. Sverris Hermannssonar, sem var ágætlega flutt og allskemmtileg, eins og hans er vandi, að ég kemst ekki hjá því að gera ýmsar aths. við það sem hann sagði. Hann segir m. a. um það svæði, sem talað er um í brtt. sem rn. óskaði eftir að n. flytti, að þar sé till. um að flytja stóra báta upp undir fjöru eða 4 mílur frá fjöruborði, en það var ein af þeim till., sem sérfræðingar í Hafrannsóknastofnuninni höfðu ekkert við að athuga, ósköp einfaldlega vegna þess að þeir álitu að þar væri ekki um að ræða ofveiði á þeim fiskstofni sem veikastur er, því að á þessu svæði er aðallega um að ræða veiði á ýsu og ufsa og að vísu ýmsum öðrum tegundum. Hann reyndi að vera pínulítið skemmtilegur með því að spyrja þeirrar spurningar, hvort ýsan í Mýrabug væri öðruvísi en ýsan í Faxaflóa, og vildi gera því skóna að göngur ýsunnar þarna við Suðausturlandið og Ingólfshöfðann væru þannig, að þar væri ævinlega smáýsa á ferðinni, a. m. k. að talsverðu leyti í bland við stærri fiskinn. Þetta er nú bara ekki svona. Oftast er það svo á Ingólfshöfðasvæðinu og Víkursvæðinu, að þar er yfirleitt um stóran fisk að ræða, en á vissum árstímum koma þarna smáýsugöngur og það eru heimildir í þessum lögum til að stöðva þær veiðar á meðan smáfiskurinn gengur hjá. Sama er að segja um það svæði sem er opið upp í landið vestur af Eyjum. Þar er stundum smáýsa og stundum góð ýsa, en veiðum þar hefur verið hætt þegar smáa ýsan hefur verið áberandi í aflanum. Reynslan hefur sýnt að smærri ýsan, þó ekki undir lágmörkum, hefur verið þetta um 9–10% af öllu magninu, sem eru allt aðrar tölur en hv. þm. Guðlaugur Gíslason nefndi og hefur úr opinberum heimildum um stærð fisksins sem veiðist á Vestfjörðum. Þær tölur eru réttar og þær tölur eru ljótar. En hv. þm. Karvel Pálmason virðist, þó að hann hafi oft augun opin, hafa tilhneigingu til þess að loka þeim þegar óþægilegar staðreyndir blasa við. En þeir, sem taka þátt í stjórnmálum, verða að láta sig hafa það að horfa nákvæmlega, hvort sem um er að ræða þægilegar eða óþægilegar staðreyndir. Hv. þm. Sverrir Hermannsson sagði, - ég veit ekki hvort það hefur verið í gamni, en við skulum ekkert vera að breiða það út annars staðar, - það er dálítið slæmt að maður, sem hefur, eins og við vitum, talsverða þekkingu á sjávarútvegsmálum, skuli segja að það séu undantekningar fremur en regla að fiskimenn hagi sér ekki eins og rummungar.  Hv. þm. Sverrir Hermannsson segir það sem menn hafa verið að éta hér upp hver eftir öðrum, að flotvarpan sé afkastamikil - og það er auðvitað rétt - og síðan segir hann að auðvitað eigi að nota afkastamestu tækin og í staðinn fyrir að banna flotvörpuna væri miklu nær að minnka sóknina, eins og þetta séu andstæður. Þetta eru bara alls ekki andstæður. Það má minnka sóknina með ýmsum hætti. Það má minnka sóknina með því að fara eftir till. sem heyrst hafa um það að leggja flotanum svo og svo lengi eða leggja flotanum kannske rétt eftir mitt ár, þegar búið væri að fiska upp í þann kvóta sem leyfður er. Það má minnka sóknina með því að fækka skipum o. s. frv., o. s. frv. En það má líka minnka sóknina með því að takmarka stórvirkustu veiðarfærin, svo að ég tali nú ekki um þegar svo stendur á, að þessi geysilega stórvirku og ég vil segja skemmtilegu veiðarfæri eru notuð einmitt á þeim svæðum þar sem mest er af þeim fiski sem við eigum að reyna að passa upp á að drepa ekki of mikið af. Þetta er heila málið. Eitt af skemmtilegheitunum var það, að ég væri fæddur og alinn upp á sjó og svona nokkuð. Það er auðvitað svolítið gaman að þessu, að fá að heyra þetta frá svo miklum spekingi eins og Sverri. En þetta er auðvitað ekkert innlegg í málið til eða frá. Þetta eru hrein aukaatriði og sögð frekar til að punta upp á það munstur sem hann var að reyna að teikna hér, en mistókst að gera með reglubundnum hætti, nefndi það, að þó að ég hefði kannske verið dálítið lengi á sjó, sem er auðvitað rétt, þá væri ég löngu kominn í land með pokann eða verið sendur í land með pokann minn og þekkti þá ekkert til þessara mála. Ég gerði það mér til upplýsinga og einmitt til þess að fræðast í raun og veru um þessa hluti, að í mínu páskaleyfi gerðist ég togarasjómaður og fór einmitt á þessi svæði út af Vestfjörðum á fiskirí, það er ekki lengra síðan. Ég horfði upp á þetta þá, bara í síðustu aflahrotunni, þannig að allir slíkir sleggjudómar eru alveg út í hött. Hann sagði að þeir, sem gerst mega þekkja, þ. e. a. s. skipstjórarnir á togurunum fyrir vestan, flottrollsskipstjórarnir, segðu, og hann nefndi þeirra vitnisburð, hann væri sá, að þetta væri hinn besti fiskur. Þeir vita vel að það er kvartað undan þessum veiðum þeirra, og ég er ekkert hissa á því að ákafamenn í þessum efnum, eins og svo miklir fiskimenn eru ævinlega, reyni að koma með eitthvað annað á móti. Ég er ekki viss um að slíkir dómar eða umsagnir þeirra sjálfra, sem nota þessi veiðarfæri í stórum stíl, séu ekki dálítið hlutdrægir. Það getur hver séð það sjálfur, að það er a. m. k. mjög hætt við því. Hv. þm. Sverrir Hermannsson vill núna nýja stóra nefnd með þm. og sérfræðingum o. s. frv. Ég held að það sé hægt að hafa þessi mál í stöðugri endurskoðun án þess að vera sífellt að setja slíkt „apparat“ í gang sem ferðaðist um landið o. s. frv. og væri heilt ár að vinna og þetta nokkuð. Ég vil leyfa mér að efast um að það skili nokkuð betri árangri, a. m. k. skömmu eftir gildistöku laganna, heldur en það að við fylgjumst bara með málunum hér í hinu háa Alþ. Og þó að það sé gert grín að því að menn segist hafa vit á þessu og hinn, þá er það óneitanlegt, að við heyrum það hver á sínum stað í okkar kjördæmum, í verstöðvum, hvað er þar efst á baugi, þannig að við vitum hvernig ástandið er hverju sinni. Við þurfum enga stóra nefnd til þess. Þess vegna held ég að það sé miklu betra, eins og ég raunar gat um í minni fyrstu ræðu við 1. eða 2. umr. þessa máls, að Alþ. hafi þetta mál í stöðugri endurskoðun og færi til betri vegar, ef þörf krefur, og geri smávægilegar lagfæringar, eins og þessar brtt. fjalla um, ýmist til þrengingar eða rýmkunar, eins og nú er verið að gera. Síðan kom hv. þm. Sverrir Hermannsson með beiðni. Hann bað mig og hv. þm. Guðlaug Gíslason um að segja sér hvar væri friðunarsvæði á Selvogsbanka, hið svokallaða frímerki, sagði að stærð svæðisins núna sé aðeins eða rúmlega 1/3 hluti þess sem fiskifræðingar lögðu til. Þetta er auðvitað misminni hjá hv. þm., - algert misminni. Svæðið er nokkru stærra en það var fyrir, það var stækkað til austurs, en ekki minnkað að vestan. En ég vil segja það, að okkar ágætu fiskifræðingar höfðu giskað á að meginhrygningin færi fram á svæði sem væri aðallega austast á núverandi svæði og heldur austan við svæðismörkin. Það varð að samkomulagi að fara ekki alveg eins austarlega með þetta og fiskifræðingarnir lögðu til, það er rétt. En á móti kom það, að fiskifræðingarnir lögðu til að svæðið minnkaði að vestan eins og menn muna, - það átti að færast austur, minnka að vestan og stækka að austan. Ég ræddi þetta nákvæmlega við þessa sérfræðinga, einkum Sigfús Schopka, sem mun vera sérfræðingur varðandi þorsk, og benti honum á að með því að opna svæðið að vestan opnuðust allmerkileg og gömul fiskimið og einmitt hrygningarmið inni á Selvogsbankanum. Ég treysti því, að þeir þm., sem þarna voru, muni eftir þessu. Og ég bað þennan ágæta sérfræðing að segja mér til um það hverju munaði, hversu miklu meiru væri hlíft með því að færa svæðið austur, en opna það að vestan og þá fyrir togurum auðvitað sem gætu þá togað á sínum gömlu Selvogsbankamiðum um tána og inn í krikann. Þegar hann fór að hugsa um málið gat hann ekki svarað því. Ég leyfði mér nefnilega að efast um að þetta væri til mikilla bóta, og hann var mjög þenkjandi yfir þessu á eftir. Ég er ekki alveg viss um að fólk geri sér almennt grein fyrir því, hvernig fiskur hrygnir eða hvernig þorskurinn hrygnir. Ég held að það sé almenn skoðun, að fólk haldi að hann syndi þarna um fram eftir vertíðinni, þangað til kemur að þeim degi að hann ætlar sér að hrygna, og hrygni þá úr sér öllu í einu, eins og þegar dýrategund getur af sér afkvæmi, það sé sem sagt bara einn fæðingardagur. En þetta er misskilningur. Þorskurinn byrjar að hrygna á ákveðnum tíma, oftast síðari hlutann í mars, og hrygningin stendur langt fram í apríl, þannig að hver fiskur er 4–5 vikur að hrygna. Einn og sami fiskurinn byrjar að hrygna og hrygnir svo smátt og smátt í margar vikur. Svona er þetta. Og á þessum tíma ferðast fiskurinn mikið um, þannig að þessi tilfærsla í austur og opnun í vestur með þessar staðreyndir í huga í viðbót fylla mig enn meiri efa um að það hafi verið um minni friðun að ræða heldur en þeir lögðu upphaflega til. Ég hygg að við höfum nefnilega komist að samkomulagi um friðunaraðgerðir í þessum efnum sem jafngiltu alveg þeirri till., því að svæðið hélt sinni stærð að vestan, en stækkaði í austur. Hins vegar held ég að mér sé alveg óhætt að segja það hér, af því að menn eru að væna mig um sérstök kjördæmissjónarmið, sem er alveg út í hött, að ef það væri talið nauðsynlegt að friða meira vegna hrygningarinnar, þá gæti ég vel hugsað mér að taka undir þær óskir, ef greinilega væri um hættuástand að ræða, jafnvel þó að það hefði slæm áhrif á okkar fiskirí, því að málið er svo alvarlegt að menn verða að leggja kjördæmissjónarmiðin á hilluna, eins og ég sagði áðan. Hv. þm. sagði að ég hefði staðið hér að lagasetningunni í fyrra með hinum, og það er alveg rétt. Þessi lagasetning var erfið, eins og alltaf er þegar sjónarmiðin eru margvísleg milli hinna ýmsu tegunda veiðarfæra, milli hinna ýmsu staða á landinu og milli mismunandi hagsmuna. Það er alltaf erfitt að komast að slíku samkomulagi, sem er þó þannig úr garði gert að sem flestir geti verið ánægðir með. Og það er rétt, að ég stöð að þessari lagasetningu án þess að koma með þessa till. fram í það skipti. Hins vegar hafði þessi till. þá verið rædd í stórun., en til þess að koma málinu áfram, og það álitum við allir nauðsynlegt, þá gerðum við samkomulag um að það færi aðeins fram sem við vorum allir sammála um. Þess vegna stöð ég að þessari lagasetningu þrátt fyrir það að ekki var fullt samkomulag um það í mínum þingflokki, og eru þó þar ýmsir sérfræðingar í þessum efnum eins og menn mega kannske vita. Hv. þm. Sverrir Hermannsson talaði um það varðandi veiðina þarna við Suðausturlandið, ekki aðeins að við ættum að hleypa svo nærri landi, heldur sagði hann líka, að nú ætti að fara að hleypa inn flotanum sem hefði gert góða vertíð á loðnunni, nú ættu þeir að fara að gramsa í fiskinum alveg upp undir sandi. Þetta er því miður dálítið mikill misskilningur, því að þessi hv. þm., þótt útgerðarmaður sé, gerir yfirleitt ekki út báta af þessari stærð. Hann þekkir þessi vandamál ekki af neinum eldi sem á honum brennur. Hann gerir út stóra togara og gengur sem betur fer vel. Þarna er alls ekki um það að ræða, að við ætlum að fara að hleypa inn stórum flota eins og hann nefndi, 300–350 tonn, með miklu vélarafli. Það er alger misskilningur. Með þessu móti er verið að opna þrjú veiðisvæði, tvö lítil og eitt kannske heldur stærra. En þarna er fyrst og fremst um að ræða að hleypa inn skipum sem eru aðeins yfir lægri mörkunum, þannig að þau mega ekki fylgja þeim sem eru minni en 26 m, og raunar nokkrum bátum heldur stærri, jafnvel upp í 200 tonn. En það vita allir, sem eitthvað þekkja til þessara hluta, að þeir bátar eru vélarvana, þeir geta alls ekki togað á djúpu vatni, enda er á fáum stöðum hægt að toga á djúpu vatni fyrir suðurströndinni. Það vill svo til að landgrunnið þar er allt öðruvísi í laginu en fyrir utan hv. þm. Karvel Pálmason. Það er mjög mjótt. Þar tekur við ýmist hafdýpi eða hraun og alls ekki hægt að stunda togveiðar á því, þeir í Hafrannsóknastofnun sögðu, eins og ég nefndi áðan, ekkert við þessu því að þarna er alls ekkert um að ræða að drepa neinn þorsk - alls ekki um það að ræða að drepa þorsk. Og sama er að segja um þennan þríhyrning sem hann gerði mikið grín að. Það er rétt, að hann er ekki stór, en hann er til hægðarauka fyrir þá fáu togara sem leggja sig eftir þessum miðum, erfiðu miðum þarna við suðurströndina, og þar er næstum eingöngu um ufsaveiði að ræða, og sérfræðingar Hafrannsóknastofnunar sögðu að það skipti engu máli til eða frá, eins og rétt er. Þá vil ég aðeins víkja örfáum orðum að því sem hv. þm. Karvel Pálmason sagði í sinni ræðu. Hann sagði enn einu sinni og þandi sig mikið, að það væri upplýst að fiskifræðingar sæju enga sérstaka hættu samfara því að veiða með flotvörpu. Það, sem fiskifræðingarnir hafa sagt, er það, að við megum veiða svona og svona mikið magn af fiski og helst ekki smáfisk að vísu og okkur er alveg sama í hvaða veiðarfæri þetta fæst. Það eru þó fiskifræðileg sjónarmið, það má veiða svona mikið magn, en helst ekki smáfiskinn. Þeir gera sem sagt ekki greinarmun á því, í hvaða veiðarfæri fiskur er drepinn. En þannig er málið, eins og ég sagði í minni fyrstu ræðu, að þegar minnkar í botntrollið, þá taka þeir til við að nota flottrollið á fiskitorfur, sem eru uppi í sjó, og það er staðreynd, sem þeir auðvitað vita og þora ekki að neita, að þarna er helst hægt að veiða fiskinn, þarna hópast hann í torfur uppi í sjó af öllum stærðum og mikið auðvitað af smáfiski, eins og við vitum allir sem höfum séð þennan fisk, og það er sem sagt verið að veiða með þessu á þessu viðkvæma svæði. Það er að þessu leyti til sem flotvarpan bætist við. Og varðandi þá fullyrðingu hv. þm. Karvels Pálmasonar, að jafnbesta hráefnið fáist úr flotvörpunni, þá hef ég margsinnis séð það og meira að segja fleiri hv. þm. hér á Alþ., að þegar þeir hafa komið með aflann úr flotvörpunni hingað til Reykjavíkur, þá er allt annað mat á því heldur en Karvel nefndi að væri fyrir vestan. Þetta er hið versta rusl oft og tíðum, –- ég segi alls ekki alltaf, því að það getur auðvitað komið góður fiskur og kemur í flottrollið eins og önnur veiðarfæri. Og ég vil leyfa mér að endurtaka það, að á sama tíma og við erum að gera ýmsar ráðstafanir til takmörkunar á veiðum til þess að vernda smáfiskinn, einmitt á þeim sama tíma er þessu stórvirka veiðarfæri bætt við. Það er ekkert samræmi í þessum vinnubrögðum, að vera að takmarka með mörgum hætti - oft á erfiðan hátt - veiðar á þessum fiski, en bæta á sama tíma við þessu feiknarlega veiðarfæri, því að flottrollið er aðeins notað þar sem mest er af þessum fiski sem átti að vernda. Hv. þm. Karvel Pálmason nefndi hér netaveiðarnar fyrir Suðvesturlandi og úr netunum kæmi vont hráefni, og það er satt. Úr netunum kemur oft vont hráefni. Það er þó auðvitað verst hráefnið sem kemur úr netunum sem hefur legið dautt í sjó. En ég vil leyfa mér að fullyrða það, að eitt besta hráefnið, sem kemur á land, er þó úr netunum ef þau eru dregin daglega, því þá er langmestur hlutinn lifandi fiskur. Hins vegar er það alveg augljóst, að ef bátarnir hafa miklu meiri veiðarfæri en þeir komast yfir að draga, þá hlýtur svo og svo mikið af því að verða dautt, og það er ekki eins gott hráefni að sjálfsögðu. Það hefur verið í gildi reglugerð um netafjölda fiskibáta. Því miður hefur sú reglugerð verið brotin mjög lengi og kannske nokkuð almennt, ég þori ekki að fullyrða það, það er opinbert leyndarmál. Ég vil lýsa því yfir fyrir mína hönd, að ég væri fyrstur manna til þess að reyna að framfylgja slíkum reglum, því að það er sjálfsagt að hlíta reglum af þessu tagi. Það getur bara verið dálítið erfitt að koma eftirlitinu við. Þó hlýtur að finnast á því lausn. Og ég vil leyfa mér að skora á hæstv. sjútvrh. að reyna í samvinnu við sína menn og þá einnig sjómenn, hvernig væri hægt að taka á þessu máli, því að sannleikurinn er sá, að það eru ekki allir sjómenn hrifnir af því, jafnvel þó að þeir taki þátt í þessu, því að netaútgerð er ákaflega dýr, eins og við vitum, og kostar feiknin öll að hafa svona mikil veiðarfæri í sjó. Ég er viss um að það mætti fá jafngóðan afla og næstum eins mikinn afla jafnvel þó að það væri notað miklu minna af veiðarfærum en oft er gert. A. m. k. fengjum við betri afla, því að það er ekkert sem mælir með því að það sé réttlátt að ausa svo út veiðarfærunum að menn séu að ofveiða þennan viðkvæma fiskstofn og skila honum kannske ónýtum í land. Og ég er fyrsti maður til þess að taka undir það, að í þessu verði eitthvað gert og sjálfsagt að gera. Um það, hvað hægt væri að gera í þessum efnum, held ég að sé kannske ekki rétt að ræða núna. Það tæki of langan tíma og nú er orðið nokkuð áliðið og ég fer senn að ljúka máli mínu. En þetta þarf að athuga vel í alvöru, en það er ýmislegt sem er vissulega hægt að gera í þessu tilliti. Herra forseti. nú fer að styttast í þessu. Ég held að það sé ekki ástæða til þess að svara því sem hv. þm. Karvel Pálmason talaði um öfund í garð vestfirskra sjómanna og þeir, sem ekki væru vestfirðingar, öfunduðu þá svo mikið að þeir vildu reyna að skera niður afla þeirra o. s. frv. Þetta er auðvitað ansi leiðinlegt, að menn þurfi að grípa til slíkrar röksemdafærslu, og það sæti síst á mér að fara að níða skóinn niður af vestfirðingum, sem er vestfirðingur sjálfur í allar ættir.

Það sést nú lítið af því.

Það veist þú minnst um, drengur minn. Og eins að líkja saman þeirri viðbót í sókn, sem flottroll gerir, eins og ég nefndi fyrr, að líkja því saman við það að nota nælonnet og hampnet á sínum tíma, það er ekki góð samlíking og stenst engan veginn, enda held ég að það þurfi ekkert að vera að tala um net í þessu sambandi þegar við erum að tala um að vernda smáfiskinn, því að hann festist alls ekki í netum, hvorki hampnetum né nælonnetum. Ég verð bara að segja það, þó að ég sé nú ekki vanur að taka mjög djúpt í árinni né nota hörð orð hér úr þessum ræðustóli, að mér þykir það sannarlega ekki vera beysinn málstaður hv. þm. Karvels Pálmasonar, þegar hann þarf að grípa til hreinna ósanninda, en ósannindi eiga ekki heima í þessum efnum. Ég sagði að fyrir vestan hefði verið á þeim tíma, sem ég fylgdist sem best með þessu, langt yfir 90% af þeim fiski sem veiddist, þótt sums staðar væri allgóður fiskur veiddur, þá væri svo geysihá prósenta af því ókynþroska fiskur. Það er auðvitað alveg rétt, og ég skora á hv. þm. Karvel Pálmason að hrekja það ef hann getur. Hann sneri þessu hins vegar upp í það, að ég hefði sagt að þetta hefði allt saman verið undirmálsfiskur. Kannske veit hv. þm. ekki muninn á undirmálsfiski og ókyþroska fiski. Vissulega er undirmálsfiskur ókynþroska, en það er ekki nægilegt til þess að segja það, að ókynþroska fiskur þurfi endilega að vera undirmálsþoskur. Hv. þm. Karvel Pálmason talaði um það, að málflutningur minn ætti að vera með öðrum hætti, og vísaði þá til þess sem ég sagði í fyrri ræðu minni. Ég skil nú ekki með hverjum öðrum hætti ég hefði getað talað um þessi efni. Ég held að ég hafi hvergi ýkt eða rangfært og þaðan af síður farið með ósannindi og ég treysti mér til þess að standa við allt það sem ég sagði þá. Hann át upp það sem hv. þm. Sverrir Hermannsson sagði um till. fiskifræðinga gagnvart Selvogsbankasvæðinu. Greinilega hefur hann verið búinn að gleyma því og ekki vitað það frekar en annað og át það alveg hrátt án þess að honum klígjaði hið minnsta við. Ég er búinn að hrekja það allt saman, enda er það bókað nákvæmlega og hægt að sýna það svart á hvítu, hvað raunverulega var þar um talað. Ég get sýnt hv. þm. hreint kort af svæðinu frá fiskifræðingunum sjálfum um þetta og kort af svæðinu eins og það lítur út núna, og ef þeir tala þar um 1/3, þá vita þeir ekki hvað 1/3 er og þarf þá að fara að kenna þeim það líka. Virðist mér nóg að þurfa að fara að kenna þeim eitthvað í þessum praktísku efnum varðandi þessi mál, þó að maður þurfi ekki að fara að standa í reikningskennslu á gamalsaldri. Ég vil taka undir það, sem hv. þm. Karvel Pálmason sagði varðandi það, að við ættum að taka tillit til þess sem kemur frá sérfræðingunum. Það, sem hefur aðallega komið frá sérfræðingunum varðandi ofveiði á þorskstofninum, er það, að við eigum að hlífa þeim fiskstofnum, sem tæpastir eru, og reyna að komast hjá því að drepa óhóflega mikið magn af undirmálsfiski og smáum fiski. Með því að koma með þessa brtt. við það frv. sem hér liggur fyrir er að verulegu leyti verið að reyna að koma til móts við þessi höfuðatriði sem sérfræðingar okkar og fiskifræðingar hafa barist fyrir. Það er einmitt þetta, það er einmitt þessi fiskur sem fiskifræðingarnir vildu hlífa. Og það er einmitt það sem þessi brtt. mín gerir, að hlífa því sem fiskifræðingarnir hafa bent okkur á að sé nauðsynlegast að hlífa.



Virðulegi forseti. Þó að síðasta ræðumanni hafi tekist að tala út veturinn, þá held ég að ég geti lofað því að ég mun ekki tala út sumarið, ég mun aðeins segja hér örfá orð. Það, sem gaf mér tilefni til þess að fara upp í ræðustól aftur, var ein setning sem hv. 5. þm. Vestf. sagði og vil ekki láta fara óleiðrétta inn í þingtíðindin. Hann sagði berum orðum að ástæðan fyrir því, að ég og hv. 5. þm. Suðurl. styddum þessa till. um bann við flotvörpu, væri öfund í garð sjómanna og þeirra aðila sem með flotvörpu veiða. Þegar við erum að tala um eitt alvarlegasta málið sem fyrir liggur núna þessa dagana hér hjá okkur, bæði á Alþ. og allri íslensku þjóðinni, þá finnst mér vera mjög strákslegt og lítið þinglegt að einn hv. þm. skuli leyfa sér að halda fram svona staðhæfingum, að þó að við viljum gera einhverjar friðunarráðstafanir og takmarka veiðina, þá sé það öfund í annarra manna garð. Ég mótmæli þessu alveg og tel þetta mjög stráksleg og óþingleg ummæli. Ég þarf litlu við það að bæta sem hv. síðasti ræðumaður sagði í sambandi við netaveiðarnar. Ég er því alveg sammála, sem hv. 5. þm. Vestf. sagði í sambandi við netin og hér hefur komið fram hjá hv. 5. þm. Sunnl. Það þarf að gera ráðstafanir til að takmarka netaveiðar. Ég hélt því fram þegar þessi lög voru sett á sínum tíma, að þau væru alveg sjálfsögð, en ég sagðist sjá fram á að það væri ákaflega erfitt að framkvæma þau, og það hefur komið í ljós. En ég hygg þó að það sé hægt að koma þeim höftum við sem þarf, og ég vil taka undir það, sem hv. 5. þm. Suðurl. sagði áðan: ég vil skora á hæstv. sjútvrh. að gera ráðstafanir til þess á næstu vertíð að þetta verði framkvæmt. Þetta er engum til góðs, og ég fullyrði að þetta er ekki í þágu sjómanna og þetta er ekki í þágu útgerðarmanna heldur. Það tapa allir á þessu. Það er meiri eyðsla við útgerðina og það er verra hráefni sem kemur og þetta þjónar engum tilgangi, þetta er aðeins orðið kapphlaup á milli skipstjórnarmanna að koma með sem mesta tonnatölu að landi, jafnvel þó að það sé miklu verra og verðminna hráefni heldur en þó að þeir kæmu með færri tonn og þá betri fisk, þannig að það þarf svo sannarlega að mínum dómi að taka þarna eins föstum tökum og hægt er að koma við til þess að koma í veg fyrir þetta. Samanburður á togarafiski og netafiski er svo sannarlega fyrir hendi. Ég er alveg sannfærður um að togfiskur á Vestfjörðum er sennilega mun betri en víða annarsstaðar á landinu af þeirri einföldu ástæðu, að þeir eru mjög nálægt fiskimiðum, kalla sín skip inn þegar þeir þurfa á aflanum að halda og eru þá búnir að vera aðeins stuttan tíma á veiðum. Það hefur verið landað bæði í vetur og áður togfiski í Vestmannaeyjum af Vestfjarðamiðunum, og ég fullyrði að síðasti farmur, sem kom þar í land, var lélegur. Það var það mikill smáfiskur og hann var orðinn 10 daga gamall, þetta var svo lélegt hráefni að fólkið, sem var að vinna fiskinn, hefði neitað hreinlega að vinna hann, hefði verið um nokkurn annan fisk að ræða. Þetta er sú staðreynd sem ég þekki. Og því miður er það svo, að þetta getur komið fyrir bæði með togfisk og netafisk, það getur verið mjög góður fiskur og getur líka verið mjög slæmur fiskur. Ég skal nú ekki tefja umr. lengur, þó að sannarlega væri hægt að segja ýmislegt um það sem hér hefur verið haldið fram. Ég vil bara benda á það að lokum, að ég held að það verði a. m. k. ekki borið á mig, að ég hafi viljað standa gegn friðunarráðstofunum fyrir Suðurlandi. Ég held að ég sé eini þm., a. m. k. síðan ég kom á Alþ., sem hefur flutt beina till. um að það yrðu friðuð þar tiltekin netasvæði sem bannaðar yrðu allar netaveiðar á tiltekinn tíma. Þetta svæði er það stórt, að ef slíkt friðunarsvæði væri sett á Vestfjarðamiðum hygg ég að vestfirðingar teldu að það væri nokkuð mikið á þeirra aðstöðu gengið og þeirra aðstaða til aflabragða væri mjög skert ef slíkt væri gert, því að eins og ég hef sagt áður, svæðið fyrir Suðausturlandi er 2500 ferkm. að stærð. Þetta er mjög stórt og viðamikið svæði og það er sett beint á aðalhrygningarsvæðið og þar sem best er að vænta af fiski á netavertíð og hrygningartímanum. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) Hæstv. forseti. Það hefur komið fram í þessum umr. í kvöld, að þetta frv., sem hér liggur fyrir til umr., sé staðfesting á brbl., og það er rætt. Einn ræðumanna hér í kvöld taldi mjög fjarstæðukennt að flytja brtt. við frv. um staðfestingu á brbl. og vitnaði þá í fimm till., sem fyrir liggja, en tók aftur undir og taldi sjálfsagt að samþykkja 6. till. sem hann var efnislega sammála. Þá var það í lagi að flytja brtt. Við staðfestingu á brbl. En hins vegar var hann mjög mótfallinn hinum till. því að hann taldi að tugir eða hundruð till. gætu alveg eins komið fram og þessar. Við í sjútvrn. óskuðum eftir því við sjútvn., að hún flytti þessar till., fyrst og fremst till. um breytingu á stjórn veiðanna, til þess að gera skyndilokanir áhrifameiri, sem allir nm. eru sammála um, og einnig þessar brtt. varðandi tiltekin svæði. Það var gert mikið veður út af því að Landssamband ísl. útvegsmanna hefði gert þessar till. að sínum. Ástæður fyrir því, að sjútvrn. tekur þessar till. upp, eru þær, að við afgreiðslu landhelgisfrv. á s. l. vori var mikil óánægja uppi varðandi tiltekin efni, og þá á ég alveg sérstaklega við svæðið út af Snæfellsnesi sem ég ætla ekki að orðlengja frekar um, en þar var um mjög viðkvæmt mál að ræða. Og það er rétt, sem hv. 3. þm. Austurl., sagði hér í kvöld, að ég hef heimild til þess að banna togveiðar að hluta til af þessari till., þannig að ég get með einhliða reglugerð komið mjög til móts við snæfellinga. En ég tel réttara að það sé Alþ. sem ákvarði það, á hvern hátt eigi að koma til móts við þá, og sömuleiðis aðrar þær veiðiheimildir sem um er að ræða. Hér er um að ræða víðtækari veiðiheimildir fyrir skip sem eru 39 m 5 lengd eða minni og í sumum tilfellum fyrir 26 m skip eða minni. Ég vil ekki segja að loðnuskipin, sem gera það best, séu skip sem eru undir 39 m. Að vísu eru loðnuskip sem eru innan við 39 m á lengd og hafa gert það ágætt, en alfarið er ekki verið að gera þessa breytingu vegna loðnuskipanna. Hitt vitum við og er almennt viðurkennt af þm., að skipin yfir 105 lestir, eins og var samkv. gömlu lögunum, urðu harðar úti en önnur við þessa nýju lagabreytingu. Þetta er ástæðan fyrir því, að sjútvrn. og ég tókum þessa till. upp og óskuðum eftir því við sjútvn. að hún flytji málið. Hitt kemur mér algerlega á óvart, þegar nm. í sjútvn. reynir hvað eftir annað að tefja afgreiðslu þessa máls, og það er furðulegt í sambandi við þingstörf varðandi mál, sem er vísað til 3. umr. 23. mars, að nú eftir tæpan mánuð skuli nm. í þeirri n. flytja till. um að vísa málinu aftur til n. við 3. umr., þegar sjútvn. er búin að fjalla um allar þessar till. og meira að segja till. sem ekki var komin fram, því að flm. hennar, hv. 5. þm. Suðurl., skýrði frá henni í sjútvn., að því er formaður n. hefur sagt mér. Svo segir hv. þm. hér í kvöld að hann vilji gera allt til þess að ná samkomulagi í þessu máli. Hvar er þessi samkomulagsvilji? Hann er sá að hundsa allar breytingar af því að þær finni ekki náð fyrir hans augum. Hv. þrír sjútvn.-menn, sem hér eru inni, hafa allir lýst yfir stuðningi við þessar till. Fjórði nm., hv. 4. þm. Austurl., lýsti því yfir að hann væri á móti einni till., en hann segir í sinni ræðu: „Varðandi önnur atriði, sem ég sé ekki ástæðu til að lengja umr. um, vil ég taka það fram, að ég hef tilhneigingu til þess að fylgja þeim brtt. sem þm. viðkomandi kjördæma eru sammála um á hafsvæðum úti fyrir þeim kjördæmum þar sem þeir eru kunnugastir.“ Þetta sagði hann í ræðu sinni. Ég hef ekki heyrt andstöðu annarra nm. í sjútvn. við þessar till. Þeir hafa ekkert látið frá sér fara í þeim efnum, að þeir séu andsnúnir þessum till. Þessi nm. er því einn og hann segir: Ég var ekki við - því að hann brá sér til útlanda, sennilega í hálfan mánuð eða svo, og þá átti auðvitað ekki að gera neitt á meðan og sennilega ætti ekki að tala nema hann sé í húsinu. En þegar hann er búinn með sína ræðu þá hleypur hann á dyr. Tilgangur hans er auðsær, það fer ekki á milli mála. Hann er sá einn að reyna að spilla fyrir framgangi málsins. Ég tel aftur á móti að þessar till. eigi að koma hér til atkv. og afgreiðslu og það verður að ráðast hvort þær eiga meirihlutafylgi að fagna í þessari deild eða ekki. Ég er meðmæltur þessum till. öllum að undanskilinni þeirri till., sem hv. 5. þm. Suðurl. flytur um bann við flotvörpuveiði alfarið í eitt ár, og þar hef ég margar aths. fram að færa. Ég ætla að reyna að stytta mjög mál mitt, en aðeins að segja þetta: Ég tel að stefna okkar í fiskveiðimálum eigi fyrst og fremst að vera sú, að ná í þann afla sem leyfilegt er að veiða hvað stærð snertir og aflakvóta í þau veiðarfæri sem eru afkastamest, því að á þann hátt bætum við afkomu bæði sjómanna og útgerðar. Ef við hefðum ekki tekið tækni í okkar þjónustu, þá væri hér auðvitað algert fátæklingaþjóðfélag á öllum sviðum. Þess vegna verður það að vera okkar fyrsta boðorð í þessum efnum að nota tækni við veiðarnar að svo miklu leyti sem við ætlum að veiða. Ég vil benda á það, sérstaklega í sambandi við það sem hv. 3. þm. Suðurl. sagði í kvöld varðandi áhyggjur hans og okkar allra af veiðum á þorski innan íslenskrar fiskveiðilögsögu, - þessar áhyggjur hans eru auðvitað réttar, - að bæði hann og við öll hin megum ekki gleyma því, að það hafa verið gerðar miklu víðtækari ráðstafanir til þess að draga úr sókninni, því að hún væri margföld ef ekkert hefði verið gert í þeim efnum, eins og ég veit að hann skilur mjög vel. Það hefur verið gert með friðun stórra svæða, með því að setja ákvæði um lágmarksstærð fisks sem má koma með að landi. Ég skal ekki fara út í þá skoðun hans að skylda alla að koma með allan fisk að landi. Það hefur verið rætt mjög víða og það eru bæði rök með því og móti. Það, sem menn hræddust mest í því sambandi, var að menn mundu kasta smáfiskinum fyrir borð og ekki koma með hann að landi, þannig að það var talið betra og skynsamlegra að setja þessi ákvæði. Ég er ekkert alfarið að segja að það sé réttara, en við þurfum að reyna heldur betur á það. Það, sem ég hef aftur lagt áherslu á, er að verða við öllum óskum og kröfum Hafrannsóknastofnunarinnar um friðun, bæði friðun stórra svæða, ákvæði um skyndilokanir, ákvæði um möskvastærð í togvörpubúnaði. Það er búið að stækka möskvann núna á tæpum tveimur árum, fyrst úr 120 mm í 135 mm og nú tók reglugerð gildi 1. febr. um 155 mm í möskva togveiðarfæra. Á s.l. hausti sendu skipstjórar á togaraflotanum, - ég skal ekki fullyrða að það séu allir, en það hefur ekki vantað fleiri en þá einn eða tvo, - skeyti til mín þar sem þeir tilkynntu á mjög ákveðinn hátt að þeir hefðu ákveðið að taka ekki um borð botnvörpu með 155 mm möskva. Þar með átti ekki að hlýða þeirri reglugerð. Ég tók þann kostinn að gildistöku þessarar reglugerðar yrði seinkað um einn mánuð eða frá 1. jan. til 1. febr., vegna þess að það voru ekki til veiðarfæri hjá innlendum framleiðendum, og ég held að það hafi verið rétt ákvörðun. Síðan tók þessi reglugerð gildi og síðan hafa allir farið eftir henni og því er stranglega fylgt eftir. Hitt hefur aftur verið rætt hér, varðandi netaveiðina, og þar er vafalaust um mjög almenn brot að ræða, sem veldur okkur það miklum áhyggjum að við höfum haldið marga fundi hvernig við eigum að komast yfir þetta. Við getum sett menn um borð. Þá er dreginn sá fjöldi af trossum sem leyfilegt er að gera, og það er aftur hægt að fara í kringum um það þegar ekki er eftirlitsmaður. Það getur annar bátur dregið þessi net. Þetta er eitt af okkar mestu vandamálum, og þetta getur leitt til þess að netavertíð verði stytt með ákvæði um það, þar sem hefur verið aukin sóknin umfram það sem leyfilegt er samkv. reglugerð. Það verður kannske það sem menn taka helst mark á, og ég held að það verði hagkvæmasta eftirlitið ef á að fara í kringum allt. En ég hygg, að mér sé óhætt að fullyrða, að það hefur náðst mjög góður árangur í sambandi við eftirlit með togveiðunum. Ég er alfarið á móti banni eins og þessu, vegna þess að það er mín skoðun, að það megi alveg eins banna botnvörpu eins og flotvörpu eða flotvörpu eins og botnvörpu, og ég tel að þetta sé ekki rétt leið. Hins vegar hefur ekki staðið á mér og mun ekki standa á mér, á meðan ég er í þessu starfi, að beita þeim ákvæðum af fyllstu hörku, hver sem á hlut að máli. En til þess að gefa mönnum örlitla yfirsýn yfir það, hvað flotvarpan er orðin almenn á botnvörpuskipum okkar, þá eru 28 togarar af minni gerð með flotvörpu, en 21 togari án flotvörpu. Togarar af stærri gerð eru 12 með flotvörpu, en 3 án flotvörpu, svo að hér eru 40 togarar komnir með flotvorpu samkv. skrá sem ég hef hér í höndunum. Hún nær því til fleiri staða en Vestfjarða því ef ég man rétt er heildarfjöldi togara þar 9. Togarar með flotvörpu eru gerðir út frá öllum landsfjórðungum, Suðurlandi, Austurlandi, Norðurlandi auk Vestfjarða. Allir nýju togararnir eru með flotvörpu. Og nú segi ég: Á sama tíma og við afgreiðum fiskveiðilandhelgisfrv. fyrir tæpu ári með þessum heimildum, sem auðvitað hafa verið takmarkaðar, bæði tímabundið í mörgum tilfellum og síðan með aukinni stærð möskva, rétt eftir að við erum búnir að gefa út nýja reglugerð sem tekur gildi 1. febr., þá lítur það afar illa út fyrir Alþ. að samþykkja seinni hluta aprílmanaðar till. um bann. Ég ætla út af því, sem hv. 3. þm. Suðurl. sagði varðandi þorskveiðar almennt, að ítreka þá ákveðnu stefnu mína, að við gerum allt sem hugsanlegt er til þess að draga úr sókninni í þorskinn. Við byrjuðum á því, núv. ríkisstj., að hætta ríkisábyrgðunum til þess að draga úr skipakaupunum erlendis frá, og við höfum hægt nokkuð á innlendu skipasmíðinni. Þar verðum við að fara varlega. Við höfum, eins og ég sagði áðan, aukið möskvann, sett ný friðunarsvæði og við höfum farið á s. l. ári út í það að leita að fiskstofnum eða fisktegundum sem lítið hafa verið nýttar áður eða vannýttar. Það náðist góður árangur á s. l. sumri varðandi karfaleitina, og það náðist sömuleiðis mjög góður árangur í leit og veiðum á kolmunna á tilraunaskipi og sömuleiðis árangur í sambandi við leit að úthafsrækju. Áhugamál mitt er að auka verulega veiðar á kolmunna og spærlingi. Ég vona að íslendingar noti að fullu þann kvóta, sem við sömdum um við færeyinga í sambandi við loðnusamninginn í vetur, og við getum haldið áfram okkar vinnslutilraunum og vinnslu á þessari fisktegund, bæði í marning og í þurrkun á kolmunnanum og sömuleiðis á spærlingi. Það er trú mín að þessi fisktegund verði verulega mikill útflutningsatvinnuvegur okkar innan þriggja til fjögurra ára ef haldið verður áfram á þessari sömu braut. Þá kemur einnig til greina, sem ég álít að sé miklu skynsamlegra ef samkomulag næst um það meðal alþm., sem eiga auðvitað að móta þessa stefnu og ráða henni, að leggja einhvern skatt á þorskveiðarnar til þess að efla þessar veiðar, til þess að draga úr sókninni í þorskinn, segja við þá, sem mest hafa fiskað af þorski: Ykkur er velkomið að fara á kolmunnaveiðar, við skulum greiða fyrir lánum fyrir veiðarfærum á þessar veiðar, en ef þið ekki viljið það, þá verðið þið að leggja eitthvað af mörkum til þess að auka veiðar þessara vannýttu fiskstofna. Við erum einnig að minnka sóknina í þorskinn með ákvörðun sem við tókum í sambandi við síldveiðileyfin á næsta hausti. Ég hef tekið ákvörðun að veita ekki síldveiðileyfi til skipa yfir 350 tonn og að mestu leyti að ganga fram hjá loðnuveiðiskipunum, en síldveiðiskip frá 105 tonnum eiga að fá þessi síldveiðileyfi. Það er mikil búbót fyrir þennan minni flota og sömuleiðis dregur það úr þorskveiðum þessara skipa. Stærri loðnuskipin, þau sem það geta, fara annaðhvort á kolmunnaveiðar, hin fara á sumarloðnuna eða aðrar loðnuveiðar, og afkoma þessara skipa er mjög góð. Þetta er allt gert til þess að dreifa flotanum á aðrar veiðar. Reglan í sambandi við humarinn hér fyrir Suðvesturlandinu og Suðausturlandinu verður sú sama og í fyrra. Þar er ákveðið að leyfa veiðar á sama aflamagni eða 2800 tonnum og miða þá stærð skipa, sem þau veiðileyfi fá, við innan við 105 tonn. Það var 100 tonn í fyrra, en til þess að bilið á milli 100 og 105 fái einhver leyfi er þetta gert. Þannig er verið að miðla þessum skipum á þennan hátt, dreifa þeim frá þorskveiðunum. Og við skulum nefna, þó að það hafi kannske ekki úrslitaþýðingu fyrir þorskveiðarnar, að við höfum sett skipulag á hrognkelsaveiðarnar. Það er búið að veita um 720 veiðileyfi til grásleppuveiða. Þetta dregur einnig mjög úr bolfiskveiðum á þessu tímabili. Svo megum við ekki heldur gleyma því, að nú eru sárafáir útlendingar á þorskveiðum á Íslandsmiðum og þar er mikill munur frá því sem verið hefur, því að það voru auðvitað bretar sem tóku hér aðalþorskveiðina. Það er sáralítið sem þjóðverjar og belgar taka af þorski, en hins vegar hafa færeyingar hér heimild fyrir 17000 tonnum alls, þar af 8000 tonnum af þorski. Ég tel, að þessar ráðstafanir allar séu til þess að draga verulega úr sókninni. En mér er það alveg ljóst eins og öðrum hv. þm., að það er ekki nóg að gert, en það er erfitt að beita þessum starfsaðferðum öllum, því að við verðum einnig að hafa það í huga að þorskveiðarnar eru svo stór þáttur í atvinnumálum hvers einasta byggðarlags í landinu, að þarna verðum við að fara gætilega, og við verðum líka að taka einhverja áhættu, eins og ég hef áður sagt. Það er farið eftir tillögum fiskifræðinga í öllum greinum nema þessum, en tekið fullkomlega mið af því sem þeir segja. Margt bendir til þess að þorskstofninn sé stærri en talið er. Hin mikla aukning, sem er núna við Norðurland, á að skapa meiri bjartsýni. Aukning hefur ekki verið veruleg á miðunum fyrir Vestfjörðum. Hún er langmest fyrir Norðurlandi og Norðausturlandi og það þakka menn hinni almennu friðun þar á undanförnum árum. Og það er gleðiefni, mjög mikið gleðiefni, að klakið hefur heppnast vel og þrátt fyrir þennan litla hrygningarstofn tókst klakið vel á s. l. ári að dómi fiskifræðinga. Að síðustu vil ég segja þetta: Ég hef í hyggju að ræða við sjútvn. beggja d. eftir að þingi er slitið um það, hvað gera skuli frekar í þessum efnum. Ég hef óskað eftir því að eiga samstarf og samvinnu við þessar nefndir, þar eru fulltrúar allra flokka, og reyna að komast að sameiginlegri niðurstöðu hvað er skynsamlegt að gera. Ég tel að það sé ekki á þessu stigi ástæða til að skipa endurskoðunarnefnd um þetta frv. eins og einn hv. þm. kom inn á hér í kvöld, allt að 9 manna n. Hins vegar hef ég það í hyggju, þegar liðið er á árið, að koma á einhverri samstarfsnefnd, þá með heldur færri mönnum, en hafa það ekki fastanefnd, til þess að sinna öllum þeim beiðnum sem fram koma í þessum efnum. Sumar þessar beiðnir eru með þeim hætti, að það er hægt að afgreiða þær um leið og þær koma, þær eru það fjarstæðukenndar. Hitt er annað mál, að það verður að skoða allar skynsamlegar og eðlilegar beiðnir sem fram koma og þá af mönnum sem hafa allvíðtækt umboð til þess að fjalla um þær, og þá á ég sérstaklega við alþm. og fulltrúa stjórnmálaflokkanna hér á Alþingi.



Nú eru ekki fleiri menn á mælendaskrá, en umr. verður þó frestað vegna þess að bera þarf undir atkv. till. þá, sem fram kom hér í kvöld, um að vegna nýrrar brtt. sé þess óskað að frv. verði vísað aftur til sjútvn. Þá till. þarf ég að bera undir atkv., en ljóst er að þess er ekki kostur nú, svo að málinu verður frestað og það tekið út af dagskránni.