Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti lætur þess getið að í dag fer fram utandagskrárumræða um afleiðingar af uppsögnum ungra lækna. Málshefjandi verður Össur Skarphéðinsson. Heilbrrh. verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa og mun standa í allt að hálfri klukkustund. Hún hefst kl. 13.30.

Herra forseti. Á Alþingi hefur verið lagt fram frv. til laga um stjórn fiskveiða sem hefur þann tilgang að koma í veg fyrir að aflahlutdeildir safnist í of miklum mæli á einstaka aðila. Í athugasemdum með frv. kemur fram að kvótaeign stærstu fyrirtækja er á bilinu 4--5%, eignarhald er mjög dreift og samþjöppun aflahlutdeilda á einstaka aðila hefur ekki verið ýkja hröð. Miðað við þær upplýsingar verður ekki séð að þörf sé á þessu frv. og sérstökum ráðstöfunum til að hindra þróun stærstu útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækjanna á þeirri forsendu að hætta sé á því að í krafti kvótaeignar sinnar fái sjávarútvegsfyrirtæki of mikil völd í og staða þeirra gagnvart stjórnvöldum geti orðið of sterk. Af þessu tilefni er nauðsynlegt að fá upplýsingar um stærð og fyrirferð fyrirtækja í öðrum atvinnugreinum svo bera megi saman hættu á fákeppni og yfirþyrmandi áhrifum einstakra fyrirtækja á stjórnvöld, annars vegar í sjávarútvegi og hins vegar í ýmsum öðrum atvinnugreinum. Ég hef því flutt eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. samgrh.: 1. Hefur ráðherra upplýsingar um markaðshlutdeild tveggja stærstu fyrirtækja landsins í áætlunarflugi? 2. Telur ráðherra ástæðu til, með tilliti til markaðshlutdeildar þessara fyrirtækja, að setja lög sem takmarka umsvif og starfsemi þeirra umfram það sem samkeppnislög segja til um?

Herra forseti. Ráðuneytið skrifaði helstu flugfélögum hér á landi til þess að fá viðbrögð þeirra við fyrirspurn hv. þm. Tvö stærstu fyrirtæki landsins í áætlunarflugi munu vera Flugleiðir og Flugfélag Íslands en ég kaus að senda fyrirspurnina víðar. Flugleiðir svara henni svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Með tilvísun til bréfs yðar varðandi markaðshlut fyrirtækja í flugrekstri á Íslandi og vangaveltur um hugsanlega takmörkun stærðar fyrirtækja á markaðnum vilja Flugleiðir koma eftirfarandi upplýsingum á framfæri: 1. Markaðshlutdeild. Engar opinberar tölur liggja fyrir um markaðshlutdeild einstakra fyrirtækja en ætla má að markaðshlutdeild Flugleiða í farþegaflugi til og frá landinu sé um 80%. Þjónusta félagsins á íslenska markaðnum er þáttur í heildarstarfsemi Flugleiða í alþjóðaflugi sem fyrst og fremst er bundið við Norður-Atlantshaf. Ætla má að markaðshlutur Flugleiða á heildarmarkaði sínum sé innan við 1%. Þjónustustig í flugi til og frá Íslandi, mælt í úrvali áætlunarstaða, ferðatíðni og úrvali ferðagjalda, er mjög hátt miðað við stærð þessa hluta heildarmarkaðar félagsins og byggir á samþættingu flugs til og frá Íslandi og flugs yfir Norður-Atlantshaf. 2. Takmörkun stærðar. Flugleiðir telja enga forsendu fyrir takmörkunum af því tagi sem drepið er á í bréfi yðar. Félagið þekkir engin fordæmi um slíkt á erlendum markaði. Millilandaflugrekstur er í eðli sínu alþjóðleg starfsemi og ekki hægt að líta á aðgang að markaðnum sem aðgang að takmarkaðri auðlind. Flugrekstur milli Íslands og annarra landa er að langmestu leyti á leiðum milli Íslands og landa Evrópska efnahagssvæðisins annars vegar og milli Íslands og Bandaríkjanna hins vegar. Vegna samningsins um Evrópska efnahagssvæðið er flugrekstur milli Íslands og annarra landa EES opinn öllum flugfélögum á svæðinu sem hafa tilskilin leyfi. Vegna nýs loftferðasamnings við Bandaríkin er öllum íslenskum og bandarískum flugfélögum heimill flugrekstur á leiðum milli landanna. Þetta á jafnt við um farþega- og fraktflug. Takmarkanir á umsvifum íslenskra fyrirtækja mundu einungis hafa þau áhrif að draga úr samkeppnisgetu þeirra á alþjóðamarkaðnum sem Ísland er sannarlega hluti af. Flugmarkaðurinn milli Íslands og annarra landa er einn hinn minnsti sem um getur í alþjóðaflugi. Flugleiðir sem eru stórt fyrirtæki á íslenskan mælikvarða er eitt af þremur minnstu fyrirtækjum The Association of European Airlines, Samtökum evrópskra áætlunarflugfélaga. Í þeim samtökum eru 26 helstu áætlunarflugfélög í Evrópu. Flugrekstur krefst mikilla fjárfestinga og skuldbindinga. Þetta á einkum við um áætlunarflugrekstur. Flugleiðir sækja 3 / 4 tekna sinna í alþjóðaflug á erlendan markað og eiga þar í samkeppni við flugfélög sem flest eru margfalt stærri. Í þeirri samkeppni líður félagið fyrir eigin smæð og telur því brýnt að tryggja meiri stærðarhagkvæmni í rekstrinum. Því hefur félagið kynnt áform um verulega sókn í alþjóðaflugi. Flugleiðir þjóna íslenska markaðnum með beinu flugi til 23 áætlunarstaða erlendis (sumaráætlun 1998). Þeim hefur fjölgað um 30% frá því í upphafi þessa áratugar og ferðatíðni til og frá landinu hefur meira en tvöfaldast. Þetta hefur fyrst og fremst gerst vegna þess að Flugleiðir hafa samþætt þjónustuna til og frá Íslandi vaxandi starfsemi í flugi yfir Norður-Atlantshaf. Íslenski markaðurinn nýtur þannig aukinnar alþjóðlegrar starfsemi. En með sama hætti styður starfsemi Flugleiða á heimamarkaðnum alþjóðlega sókn fyrirtækisins. Félagið telur að hugmyndir um takmörkun á umsvifum fyrirtækisins við þær kringumstæður sem hér er lýst væru á skjön við það samkeppnisumhverfi sem skapað hefur verið í millilandaflugi. Þær mundu vafalítið koma mjög illa niður á heildarstarfsemi Flugleiða og veikja félagið í alþjóðlegri starfsemi. Án efa yrðu þær einnig til þess fallnar að skerða mjög verulega flugþjónustu milli Íslands og annarra landa.`` Undir þetta skrifar Einar Sigurðsson. Um Flugfélag Íslands segir í bréfi til ráðuneytisins: ,,Frá stofnun Flugfélags Íslands 1. júní 1997 hafa flutningar í innanlandsflugi félagsins verið sem hér segir: Júní 30.765, júlí 32.964, ágúst 33.626, september 23.153, október 26.324, nóvember 24.352.`` Thor Ólafsson skrifar undir. Frá Íslandsflugi berst svohljóðandi svar: ,,Ég vísa til bréfs þíns vegna fyrirspurnar Tómasar Inga Olrich um markaðshlutdeild í áætlunarflugi innan lands. Okkar hlutdeild er á bilinu 20--25%.`` Þetta er frá Íslandsflugi, undirskrifað Ómar. Frá Mýflugi kemur fram að þeir telja önnur úrræði en samkeppnisleg ekki koma til með að tryggja samkeppni í innanlandsflugi. Leifur Hallgrímsson undirritar fyrir hönd Mýflugs.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. samgrh. fyrir svörin og vil gefa honum hæstu einkunn í hraðlestri. Hæstv. ráðherra hafði sig í gegnum svör allra helstu flugfélaga landsins og endaði á hinu merka flugfélagi Mýflugi. Auðvitað var fróðlegt að heyra afstöðu flugfélaganna til fyrirspurnarinnar en mig rekur varla minni til þess að hafa heyrt fyrirspurn svarað með þessum hætti áður. Athyglisvert var að ekki eitt einasta orð kom fram í svarinu um afstöðu hæstv. ráðherra. Nú hafði ég lesið fyrirspurnina þannig að, a.m.k. að einhverju leyti, væri hv. þm. Tómas Ingi Olrich að spyrja hæstv. samgrh., Halldór Blöndal, um afstöðu hæstv. ráðherra til markaðshlutdeildar einstakra fyrirtækja í flugsamgöngum og hvort ástæða væri til að takmarka umsvif þeirra eða starfsemi umfram það sem samkeppnislög segja til um. Ráðherra kaus að svara með því að lesa upp bréf frá flugfélögunum en vék ekki einu orði að afstöðu sinni eða ráðuneytisins til málsins. Það er athyglisvert.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. samgrh. fyrir svarið. Svar Flugleiða er mjög í sama dúr og þær upplýsingar sem koma fram í skýrslu samkeppnisráðs um stjórnunar- og eignatengsl í íslensku atvinnulífi. Markaðshlutdeildin er um 80% og telst því mjög há. Í svari fyrirtækisins kemur í ljós að ef starfsemi þessa flugfélags sem er á alþjóðlegum markaði yrði skert, þá mundi það hafa mjög skaðleg áhrif á samkeppnisstöðu þess erlendis og vera á skjön við alþjóðlegt samkeppnisumhverfi eins og þar var komist að orði. Tilgangurinn með fyrirspurn minni er ekki sá að ýta undir að kreppt verði að fyrirtækjum eins og Flugleiðum sem gegna mjög mikilvægu hlutverki í samgöngumálum þjóðarinnar. Tilgangur fyrirspurnarinnar sá að menn velti því fyrir sér hvort ástæða er til þess að þrengja að stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins sem eiga frá 5--6% af kvótanum. Það vill svo til að þessi fyrirtæki eru líka í samkeppni á alþjóðlegum markaði. Þau eru í samkeppni við sjávarútveg sem ekki þarf að greiða í ríkissjóð eins og íslenskur sjávarútvegur, heldur er hann styrktur. Tilgangur með fyrirspurnarinnar var fyrst og fremst sá að varpa ljósi á það hversu sérkennilegt er að þrengja að íslenskum sjávarútvegi sem á í alþjóðlegri samkeppni á meðan markaðshlutdeild stærstu fyrirtækjanna er þó ekki meiri.

Herra forseti. Mér vannst ekki tími áðan til að svara síðari spurningunni. Ég taldi nauðsynlegar forsendur fyrir því svari að skýra stöðuna frá sjónarhóli áætlunarflugfélaga landsins. Auðvitað má segja að hv. þm. hafi haft rétt fyrir sér þegar hann sagði áðan að Flugleiðir hefðu 80% markaðshlutdeild á sínum flugleiðum þó réttara væri að segja Flugleiðir hafa 1% markaðshlutdeild ef litið væri á starfsemi þess félags í því samhengi að það byggir vöxt sinn og viðgang á Norður-Atlantshafsfluginu. Það er mikill meiri hluti af þeirra starfsemi þannig að það verður að horfa á Flugleiðir í því ljósi. Með hliðsjón af því sem ég greindi frá áðan og vegna þess að ekkert af flugfélögum landsins telur ástæðu til að athuga hvort rétt sé að takmarka umsvif keppinautanna ... 

Herra forseti. Með sama formála og hafður var að fyrri fyrirspurn vil ég spyrja hæstv. samgrh.: 1. Hefur ráðherra upplýsingar um markaðshlutdeild tveggja stærstu fyrirtækja landsins í sjóflutningum? 2. Telur ráðherra ástæðu til, með tilliti til markaðshlutdeildar þessara fyrirtækja, að setja lög sem takmarka umsvif og starfsemi þeirra umfram það sem samkeppnislög segja til um?

Herra forseti. Í samræmi við eðli fyrirspurnarinnar taldi ég rétt að gefa skipafélögum tækifæri til að tjá sig um hana. Eimskipafélagið svarar svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Vísað er til fyrirspurnar ykkar til Eimskipafélagsins í framhaldi af fyrirspurn Tómasar Inga Olrich alþingismanns til samgönguráðherra um markaðshlutdeild í sjóflutningum. Ef litið er til heildarflutninga Eimskips til og frá landinu árið 1996 eins og þeir eru birtir í ársskýrslu félagsins, þá voru þeir samtals 946 þús. tonn. Samkvæmt Hagtíðindum eru heildarflutningar til og frá landinu, að frádregnum flutningum með flugvélum, samtals 3.173.579 tonn. Samkvæmt þessu var markaðshlutdeild Eimskips í sjóflutningum til og frá landinu um 30% á síðasta ári. Ef frá eru dregnir olíuflutningar og flutningar á súráli til álversins í Straumsvík er markaðshlutdeildin um 38%. Vakin er athygli á því að í þessum tölum eru ekki flutningar innan lands, enda liggja ekki fyrir nákvæmar upplýsingar um stærð markaðarins í sjóflutningum milli hafna hér innan lands. Tilurð þessarar fyrirspurnar tengist væntanlega umræðum um setningu reglna um að hámarka heildarfiskveiðikvóta einstakra sjávarútvegsfyrirtækja og hefur þá t.d. verið talað um 10%. Benda má á að þetta eru ólík og óskyld mál. Annars vegar er verið að tala um frjálsan markað, flutningamarkað þar sem aðgangur er ótakmarkaður og stjórnvöld hafa ekki sett neinar sérstakar reglur eða kvóta og reksturinn byggist ekki á neinum sérstökum skorti eða varðveislu auðlinda. Ríkisvaldið hefur aftur á móti sett ákveðnar reglur um stjórn fiskveiða og úthlutað þar með aðgangi að auðlindinni. Því má segja að hér sé ólíku saman að jafna.`` Þorkell Sigurlaugsson undirritar bréfið fyrir hönd Eimskipafélags Íslands. Samskip svara fyrirspurninni svo: ,,Flutningsmagn Samskipa í tonnum árið 1996 hefur verið borið saman við heildarflutninga til og frá Íslandi samkvæmt Hagstofu Íslands og er niðurstaðan eftirfarandi: Innflutningur 6,6%, útflutningur 11,7%, heildarflutningar Samskipa hf. 8,6%. Sigla- Stórflutningar 1,6%, heildarmarkaðshlutdeild samstæðu Samskipa 10,2%. Flutningar Siglu ehf. hafa verið teknir inn í þessa tölu til að gefa heildarmynd af flutningum samstæðu Samskipa hf.`` Undirritað af Halldóru Káradóttur. Saltskip svarar svo: ,,Það upplýsist hér með að fyrirtækið Saltskip hf. stofnað 27. júlí 1997 er útgerðaraðili Ms. Hvítaness. Áætlaður flutningur á vegum fyrirtækisins með eigin skipi er saltfiskur um það bil 15 þús. tonn og er það eingöngu fiskur sem frá SÍF hf. kemur en taka má fram að áætlaður heildarútflutningur þess fyrirtækis er um það bil 30 þús. tonn á ári. Innflutt salt með Hvítanesi er um það bil 10 þús. tonn á ári og er það salt flutt inn fyrir Saltkaup hf. sem flytur inn að heldarmagni um það bil 40--45 þús. tonn á ári. Annar innflutningur með Hvítanesi er um það bil 2.000 tonn sem er ýmiss konar varningur fyrir hina ýmsu aðila í landinu. Saltskip hf. vildi sjá opnara aðgengi og aðgengilegri upplýsingar hvað varðar flutningataxta hverju sinni frá hinum skipafélögunum.`` Jón Rúnar Halldórsson ritar undir fyrir hönd Saltskips hf. Nesskip, skipafélag, með leyfi hæstv. forseta: ,,Á árinu 1996 voru eftirtaldir flutningar á vegum Nesskips hf.: Innflutningur 303.900 tonn, útflutningur 204.800 tonn, strandflutningar 616 tonn.`` Bréfið er undirritað af Þorsteini Erni Andréssyni. Nes hf., skipafélag, svarar svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Strandflutningar: 1996 4.215 tonn, 1995 3.374 tonn og 1994 2.120 tonn. Útflutningur: 1996 91.582 tonn, 1995 87.802 tonn, 1994 74.457 tonn. Innflutningur: 1996 35.606 tonn, 1995 29.128 tonn, 1994 31.172 tonn. Flutningar erlendis: 1996 2.900 tonn, 1995 5.351 tonn,1994 1.890 tonn.`` Pálmi Pálsson skrifar undir fyrir hönd Ness. Svo mörg voru þau orð. Eins og þessi upplestur ber með sér telja skipafélögin ekki ástæðu til að setja sérstök lög um samkeppni umfram það sem til staðar er í samkeppnislögum, alþjóðareglum skipafélaga og í lögum um samkeppni innan hins Evrópska efnahagssvæðis. Ég er sömu skoðunar. Á þessu sviði á að vera fullkomið frelsi og það er stefna stjórnvalda.

Virðulegi forseti. Það er hefð fyrir því að eftir að fyrirspurn hefur verið beint til hæstv. samgrh. gefi stjórnarandstaðan honum einkunn fyrir hraðlestur. Ég held að hann fengi svona upp undir 9 fyrir þennan lestur.  Ég held að það rétt sé að lesa þá fyrirspurn sem beint var til hæstv. samgrh. Hún hljóðar svo: ,,Hefur ráðherra upplýsingar um markaðshlutdeild tveggja stærstu fyrirtækja landsins í sjóflutningum?`` Ég geri ráð fyrir að hæstv. ráðherra hefði getað sagt já og klárað þetta mál þannig. Síðan hefði hann getað farið yfir þær upplýsingar sem hann hafði. Seinni spurningin er svohljóðandi: ,,Telur ráðherra ástæðu til, með tilliti til markaðshlutdeildar þessara fyrirtækja, að setja lög sem takmarka umsvif og starfsemi þeirra umfram það sem samkeppnislög segja til um?`` Virðulegi forseti. Þessi Páll Pálsson eða hvað hann hét var ekki spurður um eitt eða neitt en hæstv. ráðherra leyfði sér að vitna í hann. Ég held að hæstv. ráðherra eigi nú í seinna svari sínu að leggja eitthvað haldbetra til umræðunnar.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. samgrh. fyrir ítarleg svör. Þau voru öllu ítarlegri heldur en fyrirspurnin gaf tilefni til. Ég læt þess sérstaklega getið vegna þess að í svari eins fyrirtækisins kom fram sú skoðun að um sjóflutningana giltu allt önnur lögmál en í sjávarútveginum vegna þess sjávarútvegurinn væri lokuð grein og þar kæmust ekki allir að. Því miður er þetta misskilningur. Hver sem er getur fjárfest í sjávarútvegi að því tilskildu að hann sé reiðubúinn að leggja fram það fjármagn til skipakaupa, útgerðar og kvótakaupa. Þar með þurfa menn að vera reiðubúnir til að taka þá áhættu sem fólgin er í að kaupa kvóta. Því fylgir veruleg áhætta eins og allir vita. Þetta getur Eimskip gert, eins og hver annar, þannig að Eimskipafélaginu er fullkomlega frjálst að fjárfesta í sjávarútvegi. Eins og aðrar fyrirspurnir í þessum dúr hefur þessi fyrirspurn varpað ljósi á hversu lítil fákeppni er í sjávarútveginum og ekki nein efni til þess að þrengja að stærstu fyrirtækjunum í sjávarútvegi sem eiga eins og ég tók fram áðan í alþjóðlegri samkeppni þar sem þau standa verr en önnur fyrirtæki að því leyti til að þau njóta ekki opinberra styrkja. Því tel ég mjög brýnt að menn séu ekki að sauma að þessum fyrirtækjum umfram það sem almenn samkeppnislög segja til um.

Herra forseti. Vegna athyglisverðra athugasemda hv. þm. Alþfl. tel ég nauðsynlegt að fram komi að ég lít svo á þegar spurt er hvort ráðherra hafi upplýsingar um markaðshlutdeild tveggja stærstu fyrirtækja landsins í sjóflutningum að þá ætlist fyrirspyrjandi til að reynt sé að gera efnislega grein fyrir samkeppnisumhverfi því sem hér er í sjóflutningum. Ég svaraði því eftir bestu getu og var ekki með útúrsnúninga í því sambandi. Annars veit ég ekki, herra forseti, hvort það er þinglegt að segja, en fyrir skömmu talaði einn af þingmönnum Alþfl. um að vel færi á að Marteinn Mosdal svaraði fyrir mína hönd í þessum ræðustól. Áðan heyrðist mér Alþfl. þegar hafa séð fyrir því að hann kæmi hér í ræðustólinn og svaraði fyrir mig, Marteinn Mosdal hv. þm.

Virðulegi forseti. 1995 tóku gildi ný lög um leigubifreiðar sem jafnframt eiga að gilda um akstur vörubifreiða og sendibifreiða en gera það alls ekki að sama skapi. Lögin voru sett vegna úrskurðar Mannréttindadómstóls Evrópu um kæru leigubifreiðastjóra vegna ákvæðis í lögum um félagaskyldu. Þá var afnumin skylda bifreiðastjóra að vera í einu og sama stéttarfélagi á þeim svæðum þar sem fjöldi bifreiða í leiguakstri var takmarkaður. Eftir að lögin tóku gildi 1995 var ekki sett ný reglugerð en þangað til átti að gilda reglugerð nr. 121/1990. Sú reglugerð fjallar fyrst og fremst um takmörkun á fjölda bifreiða. Þar segir í 6. gr. að stéttarfélag það sem nýtur takmörkunar skuli hafa umsjón með því að fjöldi bifreiða á félagssvæði skuli vera í samræmi við hámark það sem getið er um í reglugerðinni. Þegar ný lög voru sett var grundvöllur þessa hins vegar brostinn þar sem félög sendibifreiðastjóra og vörubifreiðastjóra geta ekki með nokkru móti sagt til um þann fjölda þeirra sem stunda þessa atvinnu, enda ekki lengur skylda að vera í félagi. Mjög hefur færst í vöxt að menn stundi þessa atvinnu án þess að hafa tilskilin leyfi samkvæmt því sem áður gilti um vörubifreiðaakstur og sendibifreiðaakstur. Í raun ríkir orðið ófremdarástand í þessari starfsemi og félög atvinnubifreiðastjóra, þ.e. vörubifreiðastjóra og sendibifreiðastjóra, hafa ítekað farið fram á það við hæstv. ráðherra að sett verði ný reglugerð. Þeir vilja skýrari reglur um þessa atvinnustarfsemi og hafa óskað eftir því að sérstök reglugerð um atvinnuleyfi verði sett. Með þessum atvinnuleyfum verði sett skýr skilgreining á starfi sendibifreiðastjóra og vörubifreiðastjóra, starfssvið þessara atvinnugreina og leigubílstjóra verði aðgreint og tryggt að menn séu í stéttarfélagi eða hagsmunafélagi á viðurkenndri sendi- eða vörubílastöð. Við þessu hefur, eftir því sem ég best veit, ekki verið orðið þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir og þrátt fyrir það að kærum, t.d. frá Félagi sendibifreiðastjóra til ráðuneytis eða kvörtunum yfir ólöglegri starfsemi hafi fjölgað verulega. Á þskj. 343 bar hv. varaþm. Guðmundur Lárusson fram fyrirspurn í þremur liðum: 1. Hvaða skilyrði eru sett fyrir atvinnuleyfum sendibifreiðastjóra og vörubifreiðastjóra? 2. Telur ráðherra ástæðu til að sett verði löggjöf eða reglur um starfsemi sendibifreiða og vörubifreiða? 3. Mun ráðherra beita sér fyrir því að sett verði á stofn sérstök starfsleyfaskrifstofa sem sjái um úthlutun starfsleyfa og hafi eftirlit með framkvæmd laga nr. 61/1995 og reglna settra samkvæmt þeim?

Herra forseti. Um sendibifreiðastjóra og vörubifreiðastjóra gilda lög um leigubifreiðar, nr. 61/1995, og reglugerð um vörubifreiðar og sendibifreiðar, nr. 121/1990. Í I. kafla laganna eru almenn skilyrði fyrir akstri leigubifreiða, þar sem m.a. kemur fram að allir þeir sem hyggjast aka leigubifreið þurfi að hafa afgreiðslu á bifreiðastöð sem viðurkennd er af viðkomandi sveitarfélagi. Enn fremur eru ákveðin skilyrði sem bifreiðastjóri þarf að uppfylla, þ.e. að hafa óflekkað mannorð, hafa fullnægjandi fjárhagsstöðu, tilskilin ökuréttindi og fullnægjandi heilbrigðisvottorð. Það er þó ekki skilyrði fyrir akstri sendibifreiðastjóra eða vörubifreiðastjóra að gefin séu út sérstök atvinnuleyfi þeim til handa. Í reglugerð er kveðið á um fjölda bifreiða á þeim svæðum þar sem takmörkun gildir og enn fremur tekið fram að stéttarfélagið sem í hlut á eigi að gæta þess að ávallt séu bifreiðar á svæðinu í samræmi við fjöldann sem birtur er í reglugerðinni. Þá er spurt hvort ráðherra telji ástæðu til að sett verði löggjöf eða reglur um starfsemi sendibifreiða og vörubifreiða. Ég álít að nauðsynlegt sé að skýra nánar og skerpa það atvinnuumhverfi sem bæði sendibifreiðastjórar og vörubifreiðastjórar starfa í og það þurfi að fygjast betur með að þau skilyrði sem sett eru fyrir akstrinum séu uppfyllt og eftirlit verði almennt virkara en nú er og tel því mjög brýnt að ný löggjöf verði sett um þessi efni og mun reyna að sjá til þess að undirbúningi hennar verði komið svo vel á veg að hægt verði að leggja frv. fram þegar þing kemur saman að nýju eftir áramót. Þá er spurt: Mun ráðherra beita sér fyrir því að sett verði á stofn sérstök starfsleyfaskrifstofa sem sjái um úthlutun starfsleyfa og hafi eftirlit með framkvæmd laga nr. 61/1995 og reglna settra samkvæmt þeim? Já, ég tel nauðsynlegt að slík starfsleyfaskrifstofa sé sett á fót. Það hefur verið rætt innan ráðuneytisins hvernig best sé að koma henni fyrir. Það hefur m.a. komið til athugunar hvort skynsamlegt kunni að vera að biðja Vegagerðina að annast það verkefni sérstaklega. Þetta snýr raunar líka að hópferðaakstri og kannski almennt kvörtunum varðandi starfsemi atvinnubifreiðastjóra í hvaða grein sem þeir eru. Ég tel með öðrum orðum að þessi grein eigi fullkominn rétt á sér, sé tímabær og ég mun reyna að sjá til þess og ætla mér að frv. verði lagt fyrir þingið þegar það kemur saman á ný eftir áramót.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra sérstaklega fyrir þessi svör og þá jákvæðni sem kemur fram í hans svörum og þá sérstaklega því atriði að lagt verði fram frv. fljótlega eftir að þing kemur saman í janúar og þá vænti ég þess líka að þingið muni afgreiða það fljótt og vel vegna þess að það ástand er ólíðandi sem þessar atvinnustéttir verða að búa við og hafa gert núna um nokkur ár og verður að ganga frá því tryggilega að tilskilin leyfi og skilyrði fyrir þessari atvinnustarfsemi séu uppfyllt. Ég fagna því alveg sérstaklega að ráðherra skuli ætla að leggja hér fram frv. og skora á hv. þm. sem það fá til meðferðar að gera því nú góð skil mjög fljótt vegna þess að ekki er hægt, eins og ég segi, að búa við þetta ófremdarástand sem bæði vörubifreiðastjórar og sendibifreiðastjórar hafa búið við í langan tíma og eins og hæstv. ráðherra sagði, þá gildir þetta líka um hópferðabifreiðar.

Herra forseti. Um næstu aldamót verður 1.000 ára afmæli landafundanna miklu. Þessir landafundir urðu í kjölfar þess að Íslendingar sigldu héðan með Eirík rauða í fararbroddi til Grænlands og námu þar land, raunar á undan þeirri þjóð sem þar býr núna og í kjölfarið urðu þar síðan tvær íslenskar nýlendur og hélt önnur þeirra velli í 500 ár. Það var einmitt til þess að leita frænda í Grænlandi sem Bjarna Herjólfsson frá Drepstokki í Flóa hrakti vestur fyrir Grænlands og alla leið til nýs meginlands langt suður eftir þar sem hann sá skóg á landi og dádýr hlaupa í skóginum. Og þó hásetar hans hefði þremur sinnum óskað eftir því að hann tæki land þá vildi hann nú ekki gera það. En eftir þetta var það Leifur Eiríksson og félagar hans sem hófu skipulega landaleit. Þeir fundu Markland og þeir fundu Helluland og þeir fundu Vínland hið góða. Líklega er þetta mesta afrek Íslandssögunnar ef frá er talið landnámið sjálft. Það hefur komið í ljós með seinni tíma rannsóknum að þessir menn bjuggu yfir furðumikilli þekkingu sem gerði þeim kleift að stýra skipum sínum landa á milli. En þessi miklu afrek hafa allt of lengi legið í þagnargildi, ekki síst meðal okkar Íslendinga sjálfra. Aðrar þjóðir hafa líka reynt að freista þess að stela frá okkur Leifi Eiríkssyni og sennilega má engum frekar um það kenna en okkur sjálfum. Ef við lesum til að mynda þær sögubækur sem við höfum búið til til að kenna íslenskum börnum og unglingum sögur forfeðranna þá er það ótrúlega lítið sem kemur fram í þeim einmitt um þessi miklu afrek. Rannsóknir á þessu hafa líka verið allt of litlar. Það er ekki fyrr en núna á allra síðustu tímum að menn hafa verið að gera fornleifarannsóknir á Grænlandi, m.a. Íslendingar, og m.a. sýnt fram á það að elstu bein sem þar eru eru aldursgreind þannig að allt bendir til þess að það sem sögurnar sögðu hafi allt saman verið rétt. Norðmenn fundu jafnframt merkar fornleifar á Nýfundnalandi þar sem heitir L'Anse aux Meadows þar sem líklega stóðu Leifsbúðir. Líka hefur vantað rannsóknir á t.d. tengslum ferðalaga Kólumbusar til Ameríku 500 árum síðar og arfleifðar Vínlands. Ég held því, herra forseti, að það sé þarft að nota 1.000 ára afmælið til þess að lyfta þessu. Það er nauðsynlegt að íslensk stjórnvöld geri það sem hægt er til þess að lyfta minningu landafundanna. Það mun ekki aðeins leiða til þess að Íslendingar muni skilja þessi merku afrek forfeðranna miklu betur en áður heldur er líklegt að það muni líka verða til að efla mjög ferðamannastraum afkomenda Íslendinga í Vesturheimi og annarra í tilefni þessara merku tímamóta. Þess vegna hef ég leyft mér að spyrja hæstv. forsrh. hvernig ríkisstjórnin hyggist halda upp á 1000 ára afmæli landafunda Íslendinga.

Herra forseti. Það er ljóst að um víða veröld munu menn minnast þess og gera sér daga- og áramun vegna 2.000 ára afmælis okkar tímatals. En það vill þannig til að hjá okkur er eiginlega þríheilagt því að eins og hv. fyrirspyrjandi benti á þá höfum við ástæðu til þess að fagna þeim tímamótum með öðrum í veröldinni, í hinum kristna heimi, og jafnframt 1000 ára afmæli íslenskrar kristni og síðan landafundunum miklu sem við eigum að vera stolt af eins og hv. þm. sagði réttilega. Við skulum gera okkur grein fyrir því hins vegar að hætt er við að okkar átak geti kafnað nokkuð í öðrum atburðum til að mynda þar vestra. Við verðum því að haga störfum okkar þannig að þau mótist af raunsæi, einbeita okkur að vissum þáttum og tilteknum afmörkuðum stöðum í Bandaríkjunum og í tengslum við minningar landafundanna. Ríkisstjórnin ákvað í haust að skipa nefnd til þess að undirbúa þessa þætti. Ákveðið var að formaður nefndarinnar skyldi vera Sigurður Helgason, forstjóri Flugleiða, og jafnframt var ráðinn sérstakur framkvæmdastjóri átaksins, nefndarinnar, Einar Benediktsson sendiherra, einn allra reyndasti sendimaður Íslands á erlendi grund. Einar hefur þegar unnið allítarleg drög að dagskrá þessarar minningarhátíðar. Hann einbeitir sér þar að þremur svæðum, þ.e. höfuðborginni og við New York á austurströndinni, síðan að Minneapolis og í þriðja lagi svæðinu í kringum Los Angeles. Ég hygg að skynsamlegt sé að leggja megináherslu á þessa þætti og afmarka verkefnið nokkuð skýrt. Þegar er ljóst að það getur orðið æðikostnaðarsamt fyrir okkur ef þessi starfsemi á að ná nokkru máli og á fjárlögum næsta árs er þegar gert ráð fyrir nokkurri upphæð til undirbúnings starfsins. Þó er ljóst að mjög mikið þarf að fylgja í kjölfarið þannig að þessa verks sjái stað. Ég er hjartanlega sammála hv. fyrirspyrjanda. Það ber að gera þetta myndarlega og ég tel að þeir sem til hafa verið kallaðir séu líklegir til þess af hálfu ríkisstjórnarinnar að vinna vel að málinu og skipuleggja það vel. Þegar þetta verður lengra fram gengið og áætlanir komnar í ákveðið form er fullkomlega eðlilegt að það verði kynnt ítarlegar í þinginu fyrir þingmönnum.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að taka þetta mál upp. Það er mikilvægt að vandað verði til undirbúnings þessa afmælis og ég minni á tillögu hv. þm. Svavars Gestssonar í því sambandi. Ég vil leyfa mér að leggja inn í þetta púkk þá hugmynd að rituð verði saga landnáms Íslendinga í Grænlandi og inn í þá sögu fléttað Vínlandsfundinum og siglingunum þangað. Þar eru að sjálfsögðu mikilvægar frumheimildir Grænlendinga saga og Eiríks saga rauða. En með því að bæta við upplýsingum úr fornleifarannsóknum og síðari tíma heimildum þá held ég að þetta gæti orðið mikilvægt efni og ef lagðir verða til þess fjármunir og hæfir sagnfræðingar og fornleifafræðingar og íslenskufræðingar fengnir til þess að leggja í þetta vinnu, þá gæti orðið mikill fengur að slíkri söguritun, ef um vandað og ítarlegt verk yrði að ræða. Mér er ekki kunnugt um að slík saga hafi nokkurs staðar verið tekin skipulega saman Sennilega hefur meira verið að því unnið á Grænlandi en hér á Íslandi. Ég held að við eigum að heiðra þessa arfleifð. Slík saga gæti síðan orðið bakgrunnur fyrir kvikmyndagerð og námsefnisgerð og annars slíks sem tvímælalaust er ástæða til að efla í því sambandi. Ég leyfi mér því að leggja þessa hugmynd inn í þetta púkk.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. svörin. Það er ljóst að ríkisstjórnin hefur þegar hafið undirbúning að þessum hátíðarhöldum sem sjálfsagt er að halda þegar líður að aldamótum. Ég ræð þó af svari hæstv. ráðherra að undirbúningurinn sé tiltölulega skammt á veg kominn og auðvitað ítreka að ekki er ráð nema í tíma sé tekið. Af svörum hæstv. forsrh. skilst mér jafnframt að áherslan sé fyrst og fremst lögð á að reyna að fá afkomendur Íslendinga vestra til þess að koma hingað í tengslum við hátíðahöldin. Ég tel að það sé skynsamlegt. En ég vil samt sem áður undirstrika, eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, að við þurfum líka að snúa þessum hátíðahöldum að okkur sjálfum. Við þurfum að lyfta þessum merka viðburði og merku afrekum í vitund Íslendinga. Þetta hefur legið í þagnargildi. Mér tókst að komast í gegnum grunnskóla, menntaskóla og háskóla án þess að hafa nánast nokkurn pata af þessum miklu afrekum. Ég hef tekið mig til og lesið þær kennslubækur sem núna liggja fyrir framhaldsskólunum og þær eru satt að segja ekki burðugar þegar að þessu kemur. Í sumum þeirra er kannski ekkert á þetta minnst. Ein tekur rækilega á þessu en að öðru leyti er þetta afgreitt með örfáum setningum. Ég held að það sé alveg rétt að nauðsynlegt er að rita sögu landnáms Íslendinga á Grænlandi og vafalaust er fjöldi skjala enn órannsakaður, sérstaklega verslunarskjöl sem líklegast er hægt að finna í Noregi og líklega í Páfagarði vegna þess að kirkjan heimti mikinn toll í formi rostungstanna og hvítabjarnarfelda og lifandi hvítabjarna af grænlenskum Íslendingum og ég er viss um að þessi skjöl eru til. Þetta er merk saga sem má ekki liggja í þagnargildi og ég undirstrika það, herra forseti, að nauðsynlegt er að nota þessi tímamót til þess að hefja frekari rannsóknir á einmitt þessum þætti Íslendingasagnanna.

Herra forseti. Það er rétt hjá hv. þm. að mikið er óunnið. Ég vil samt geta hluta, því það er tæpt á þeim, sem menn eru komnir af stað með. Það er til að mynda gert ráð fyrir íslenskri kvikmyndaviku í American Film Institute í Kennedy Center. Sigurjón Sighvatsson, vararæðismaður í Los Angeles, sem er í stjórn American Film Institute tekur þetta mál að sér. Það hefur þegar verið rætt við Library of Congress um málþing um Íslendingasögurnar og norræn fræði og í bréfum og skýrslum sendiherrans kemur fram að Library of Congress hefur mikinn áhuga á því að standa að þessu málþingi, svo ég aðeins nefni nokkra þætti sem menn eru þegar farnir að vinna að. Ég taldi ekki rétt að gefa ítarlegar greinargerðir um það núna vegna þess að ekki eru þessir þættir allir frágengnir. Jafnframt er unnið að því að koma upp sérstakri heimasíðu, Iceland's Millennium Homepage og þar er sérstaklega hugað að og unnið að barnafræðslu í tengslum við landafundina og slíka þætti. Þessar og aðrar hugmyndir eru þegar komnar áleiðis. Menn hafa talað um þátttöku okkar í sýningu um heimsskautið, menn hafa talað um íslenskar málverkasýningar. Það er verið að undirbúa tónlistarviðburði af hálfu Íslands í höfuðborg Bandaríkjanna o.s.frv. þannig að málið er komið á rekspöl.

Virðulegi forseti. Öllum eru í fersku minni þau áform stjórnvalda að hækka verulega símgjöld hér á landi í seinni hluta októbermánaðar sl. Ollu þessi áform mikilli reiði og andstöðu í þjóðfélaginu, með réttu. Hækkunin var tilefnislaus en gagnrýni og réttmætum fyrirspurnum frá almenningi vegna hennar var svarað með hroka og yfirlæti. Fór þar hæstv. samgrh. gjarnan í broddi fylkingar og var gjarnan viðkvæðið það að ekki væri hægt að svara fyrir um forsendur þessara hækkana vegna meintra viðskiptaleyndarmála. Það er að vísu sérstakur kapítuli sem ég mun ekki gera hér að umtalsefni en ég hef þegar lagt fram frv. í þinginu til breytinga á lögum um þingsköp og hlutafélög til þess að tryggja að í hlutafélögum í eigu ríkissjóðs, 50% og meira, verði svarað á réttmætan hátt fyrirspurnum kjörinna fulltrúa þjóðarinnar. Þar kom, í þessu ferli öllu saman, að hæstv. forsrh. skarst í leikinn og knúði fram breytingar og sneið verstu agnúa af áformum um símgjaldahækkanir. Fékk hann lof fyrir. Ekki er það í fyrsta sinn og væntanlega ekki hið síðasta að hæstv. forsrh. snuprar samráðherra sína þegar í óefni virðist komið. En er öll sagan sögð, virðulegi forseti? Var allt sem sýndist þegar forsrh. tók samgrh. til bæna, sneri hann niður og skipaði honum að draga í land og bakka út úr vandræðamálinu, hækkun á gjaldskrá Pósts og síma? Það er mjög mikilvægt í stjórnsýslunni og hinni pólitísku umræðu að allar staðreyndir þessa máls liggi ljósar fyrir. Var hæstv. forsrh. sá bjargvættur í málinu eins og haldið hefur verið fram? Hver, hvar og hvernig eru ákvarðanir af þessum toga teknar í stjórnkerfinu hér á landi? Hafði hæstv. forsrh. t.d. lagt blessun sína yfir hækkun símgjalda í ríkisstjórn áður og hvatt hæstv. samgrh. til verka og síðan skipt um skoðun? Eða vissi verkstjóri ríkisstjórnarinnar virkilega ekkert um áform þessi fyrr en í óefni var komið? Af þessum sökum hef ég lagt fram eftirfarandi fyrirspurnir til hæstv. forsrh.: 1. Var ríkisstjórninni kynnt fyrir fram sú fyrirætlun samgönguráðherra að staðfesta nýja gjaldskrá Pósts og síma hf. sem tók gildi 1. nóvember sl.? 2. Ef svo var, gerði ríkisstjórnin engar athugasemdir við þær fyrirætlanir og lagði þar með blessun sína yfir þá gjaldskrárbreytingu? 3. Ef svo var ekki, telur ráðherra þá eðlilegt að stórmál af þessum toga, er snertir verulega útgjöld heimilanna, sé til lykta leitt án atbeina ríkisstjórnarinnar? 4. Hafði ráðherra engar upplýsingar um það fyrir fram að þessar umtalsverðu gjaldskrárbreytingar væru í aðsigi? 5. Kom ráðherra jafmikið á óvart og öðrum landsmönnum sú stórfellda hækkun símkostnaðar sem ákvörðun samgönguráðherra og stjórnar Pósts og síma hf. leiddi af sér þegar hún var tilkynnt fjölmiðlum, samanber síðari afskipti ráðherra af málinu?

Herra forseti. Ríkisstjórnin sem og þingheimur allur vissi að það stóð til að breyta gjaldskrá Pósts og síma í tengslum við samræmingu á gjöldum milli landsbyggðar og þéttbýlis. Það lá fyrir og það hafði verið kynnt að sú jöfnun sem þar yrði gerð mundi leiða til hækkunar á staðarsímtölum. Það út af fyrir sig átti ekki að koma neinum á óvart. En gjaldskráin sem slík var ekki borin undir ríkisstjórnina og standa engar stjórnskipulegar reglur til þess. Stjórn fyrirtækisins samþykkti þessa breytingu samhljóða og hún var samkvæmt stjórnskipunarreglum borin undir samgrh. til staðfefstingar þannig að með hliðsjón af þessu svari er ekki efni til að svara spurningu tvö. Varðandi spurningu þrjú er það alltaf umdeilanlegt eins og hv. þm. þekkir af ferli sínum úr ríkisstjórn hvaða mál eru lögð fyrir ríkisstjórn sérstaklega. Við búum við þá skipun að íslenska ríkisstjórnin er ekki fjölskipað stjórnvald. Forsvar ráðherranna er slíkt. Hins vegar hefur sú venja þróast að ráðherrar, nánast að eigin vali, koma með mál sín inn á borð ríkisstjórnar til kynningar til þess að afla stuðnings og síðan fylgis til að mynda við mál sem eiga að ganga til þingsins. Almennt séð eru gjaldskrármál ekki lögð fyrir ríkisstjórnina, ekki nema þá í stærstu dráttum og í tengslum við fjárlagagerð, gjaldskrár sem beinlínis tengjast fjárlagagerðinni. Varðandi þá spurningu hvort forsrh. hafi haft upplýsingar um að þessar gjaldskrárbreytingar væru í aðsigi, þá svaraði ég því strax í upphafi. Ríkisstjórninni og þingheimi var ljóst að til stæði að gera breytingar á gjaldskrá Pósts og síma í tegslum við vilja þingsins um að jafna símgjöld milli þéttbýlis og dreifbýlis. Breytingarnar, hækkunarþörfin, sem Póstur og sími mat af þessu gefna tilefni kom mér sem öðrum á óvart. Reyndar tel ég að það liggi fyrir að eftir að upplýsingar sem fengust frá Pósti og síma hafa verið sýndar þá hafi á daginn komið að hækkanirnar, í þeim mæli sem þær voru sýndar, hafi verið óþarfar þannig að ég tel að Póstur og sími muni að lokum ekki bera mikinn halla vegna þeaara breytinga. Niðurstaðan varð sú að í rauninni varð um að ræða mikla lækkun á heildarsímgjöldum notenda í landinu. Hitt er rétt að menn átti sig á og það stendur enn, að í einhverjum tilvikum þar sem símnotandi býr við þær aðstæður að hafa eingöngu notast við staðarsímtöl, ekki hringt til útlanda og ekki hringt út á land og mun gera það áfram, að í slíkum tilvikum mun verða allveruleg hækkun á gjöldum. Á þessu hefur ekki verið legið og þetta þekkja menn. En í heildina er um að ræða lækkun og hjá afgerandi langflestum mun sú lækkun skila sér. En við skulum vita af hinum dæmunum og það vissi þingheimur allur, allur þingheimur vildi jafna þessi gjöld. Ég tel alveg víst að jafnaðarmenn hafi verið manna ákafastir svona samkvæmt heiti sínu þó að það hafi ekki alveg alltaf fylgt. En þetta var nú marmiðið og þetta var gert á þennan hátt og allt fór vel að lokum.

Herra forseti. Ég skildi mál hæstv. forsrh. þannig að jafnaðarmenn vildu jafna símtölin. Það er alveg rétt hjá hæstv. forsrh. En hann tók einmitt ákveðið dæmi. Hann nefndi dæmi af þeim sem ekki hringja mikið út á land og ekki mikið til útlanda og hann sagði: ,,Við skulum gera okkur grein fyrir því að símareikningar þessa fólks munu líklega hækka.`` Hvaða fólk skyldi þetta vera? Ég ímynda mér í fljótu bragði að það sé til að mynda gamalt fólk sem ekki hringir mikið til útlanda og ekki mikið út á land og það er ekki mikil jafnaðarmennska fólgin í því að hækka símgjöld einmitt þessa fólks.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. svörin. Þau eru merkileg fyrir margra hluta sakir. Hér er upplýst að áform hæstv. samgrh. um gífurlegar hækkanir á gjaldskrá Pósts og síma voru ekki kynntar í ríkisstjórn. Það vekur upp aðra spurningu, þ.e. hvort verklagið á ríkisstjórnarheimilinu þurfi ekki að breytast því að bein afskipti hæstv. forsrh. af gjörðum fagráðherra sinna nú í seinni tíð hafa vakið athygli, og hvort ekki sé mikilvægt að mál af þessum toga sé skilyrðislaust færð til umræðu inn á borð ríkisstjórnarinnar fyrir fram þannig að forða megi slysum af þessum toga með almennri umræðu. Það er enginn bragur á því að oddviti ríkisstjórnarinnar skuli ekki hafa vitneskju um, ekki hugmynd um, áform samgrh. um gífurlegar hækkanir á heimilin í landinu. Þrátt fyrir atbeina hæstv. forsrh. vil ég fullyrða að þegar símareikningarnir birtast landsmönnum nú á næstu vikum, muni hin barnmörgu heimili, heimili aldraðra og heimili almennra launamanna, finna verulega fyrir þeim hækkun sem verða á símareikningum landsmanna. Því árétta ég fyrirspurn mína til hæstv. forsrh. þess efnis hvort í ljósi reynslunnar sé ekki ástæða til að breyta verklagi á ríkisstjórnarheimilinu og tryggja fyrir fram að slys af þeim toga sem urðu í lok október endurtaki sig ekki þannig að umræðan fari fram áður en ekki á eftir.

Herra forseti. Það hefur verið nokkuð í tísku undanfarið að tala um afskipti forsrh. af málum einstakra ráðherra út í frá og hafa menn getað nefnt til sögunnar þrjú eða fjögur dæmi á sex ára ferli sem varla teljast nú mörg dæmi. Hins vegar er það auðvitað þannig, og það þekkir hv. fyrirspyrjandi, að forsrh. hefur heilmikil afskipti af málum einstakra ráðherra á meðan mál eru á umræðustigi og innan ríkisstjórnar, nema hvað, og það er sjálfsagt og eðlilegt. Og reyndar ekki bara forsrh., einstakir ráðherrar einnig. Þannig vinna ríkisstjórnir, hafa afskipti af gjörðum sinna kollega á frumstigi og á vettvangi ríkisstjórnar sem er mjög hollt og það hefur í gegnum tíðina haft jákvæð áhrif á meðferð mála. Dregin hafa verið fram í dagsljósið 3--4 slík atvik þar sem slík afskipti hafa átt sér stað með vitund manna út í frá. En ég tel að þau atvik séu fá á sex ára ferli. Ég tel jafnframt að fengur sé að því að sem flest stærri mál á vettvangi einstakra ráðuneyta séu kynnt og rædd í ríkisstjórn á hverjum tíma þó að einstakir ráðherrar fari að íslenskri stjórnskipun með úrslitavald á sínum vettvangi. Þetta er dálítið sérstakt hjá okkur og að hluta til er þetta sérstakara vegna þess að búum við samsteypustjórnarfyrirkomulag. Annars staðar er þetta öðruvísi og ríkisstjórnin er meira í farvegi þess að vera fjölskipað stjórnvald. Í okkar tilfelli --- það þekkja þeir fyrrverandi ráðherrar sem hér sitja í salnum --- í ýmsum greinum, þá birtist ríkisstjórnin í vinnu sinni sem fjölskipað stjórnvald. Ráðherrar fara ekki fram með mál sem þeir þó hafa fullt forræði á ef þeir finna mikla andstöðu kolleganna og samstarfsmanna í ríkisstjórn. Þannig hef ég kynnst því á þessum árum og það eru eðlileg vinnubrögð að mínu viti.