Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Einar K. Guðfinnsson, 3. þm. Vestf., Jóhann Einvarðsson, 7. þm. Reykn., Jón Baldvin Hannibalsson utanrrh.

Virðulegi forseti. Enda þótt frv. til fjárlaga fyrir árið 1995 sé nú tekið á dagskrá samkvæmt ákvæðum þingskapa þá hefur fjárln. ekki lokið athugun sinni á frv. Auk þess liggur að sjálfsögðu ekki fyrir álit hv. efh.- og viðskn. á tekjuhlið fjárlaganna þar sem eins og sjá má á dagskrá fundarins í dag að eftir er að mæla fyrir skattafrumvörpum og því vil ég óska eftir því við hæstv. forseta að þessari umræðu verði frestað til þess tíma sem hæstv. forseti telur hagkvæman til áframhaldandi umræðna um málið.

Virðulegur forseti. Ég vil af þessu tilefni spyrja hæstv. fjmrh. hvernig hann hefur hugsað sér að ljúka þessu máli. Ég man aldrei eftir því að breytingar á skattalögum hafi komið fram jafnseint og núna. Ég vil minna hæstv. fjmrh. á að sumt af þeim breytingum sem nú er verið að mæla fyrir og hann á eftir að mæla fyrir nú á eftir eru breytingar sem hæstv. fjmrh. boðaði í maí sl. vor. Í frv. til laga um tekjuskatt og eignarskatt er t.d. gert ráð fyrir því að heimilt verði að flýtifyrna vegna fjárfestinga á árinu 1994 til þess að hvetja til fjárfestingar. Reiknar hæstv. fjmrh. með því að mikið verði um fjárfestingar milli jóla og nýárs af þessum sökum? Og hvernig hugsar ríkisstjórnin sér almennt að auka hér atvinnu og hvetja til atvinnuþátttöku með svona vinnubrögðum? Hæstv. fjmrh. segir að það sé verið að leggja fram frv. til tekjujöfnunar í landinu sem er alrangt og í Ríkisútvarpinu í morgun sagði hann frá því að það hefði verið ákveðið að leggja niður hátekjuskatt eftir eitt ár og það hefði líka verið ákveðið að taka upp fjármagnstekjuskatt eftir eitt ár. Og svo hefur hæstv. fjmrh. skrifað stjórnarandstöðunni bréf þar sem henni er boðin þátttaka í þessum ákvörðunum sem ríkisstjórnin er þegar búin að taka og það er vitað mál að núv. ríkisstjórn fer frá í vor. Það er náttúrlega ekki hægt annað en gagnrýna mjög harðlega svona vinnubrögð. Það eru boðaðar hér skattabreytingar á vorin, það er komið með frv. um þær rétt fyrir jól í stað þess að leggja þau fram í upphafi þings og svo gengur ekkert né rekur í þinginu, þarf að fresta málum skipti eftir skipti út af þessum vinnubrögðum. Ég hélt því fram fyrir nokkru að fjmrn. hefði verið eins og drusla í skattamálum. Mér fannst ég taka nokkuð mikið upp í mig en eftir að ég hef séð þessi frumvörp núna og þau vinnubrögð sem hæstv. fjmrh. stendur fyrir í þinginu þá tel ég að þetta hafi ekki verið ofmælt,  Ég vildi, hæstv. forseti, nota þetta tækifæri til þess að gagnrýna þetta harðlega og ég sé því miður engin batamerki hjá hæstv. fjmrh. og ég held að það séu engar líkur til þess að þau muni koma fram áður en ríkisstjórnin fer frá.

Forseti vill vekja athygli á því að óskað hafði verið eftir því að umræðum um fyrsta mál á dagskrá yrði frestað og hefur forseti hugsað sér að verða við þeirri beiðni og tekur því málið af dagskrá.

Virðulegi forseti. Það gerist ár eftir ár að samkvæmt þingsköpum á að hefja hér 3. umr. um fjárlög. Eins og segir í 25. gr. þingskapalaganna á efh.- og viðskn. að gera grein fyrir áhrifum skattalagabreytinga á tekjur ríkissjóðs fyrir 3. umr. Nú hef ég séð að það liggja tvö skattalagafrumvörp fyrir hv. Alþingi. 1. umr. um annað þeirra er lokið en hitt skattalagafrv. var lagt fram í gær og 1. umr. um það á að fara fram í dag. Síðan er algerlega eftir að fjalla um það í efh.- og viðskn. og skila áliti til fjárln. Það er því alveg með eindæmum hvernig þessi vinnubrögð eru hér ár eftir ár og ég get tekið undir það með hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni að ég held að það hafi aldrei verið verra en nú, þar sem það er ekki einu sinni byrjuð umræðan um skattalagafrumvörpin þegar 3. umr. um fjárlög á að fara fram. Ég lýsi yfir því að mér finnst að það hafi aldrei verið staðið jafnilla að málum og er það svo sem eftir öðru í ríkisstjórnartíð þessara flokka sem nú fara með stjórn landsins.

Virðulegi forseti. Ég hafði ætlað mér að veita andsvar við ræðu hv. 1. þm. Austurl. um fjárlög, 3. umr., sem hann flutti hér áðan. Það hefur áður komið fram í umræðum um stjórn forseta að hv. þingmönnum finnst frumvörp koma seint fram og ég skal taka undir það og hef reyndar gert það áður. Þess ber þó að geta að þau frumvörp sem liggja nú fyrir eru frumvörp til skattalaga þar sem um er að ræða tiltölulega einföld atriði, ívilnandi atriði, og að þessu leyti til eru skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar allt annars eðlis en verið hefur á undanförnum mörgum árum. Hér er auðvitað um allt önnur vinnubrögð að ræða en stundum hefur gerst áður og ég man frá fyrri tíð og ég veit að hv. þm. Halldór Ásgrímsson, 1. þm. Austurl., man það að stjórnir sem hann studdi settu fram mjög seint á árinu frumvörp til skattalaga sem voru afturvirk, afturvirk en íþyngjandi. Það er rétt að um er að ræða ívilnandi frv. sem á að gilda fyrir yfirstandandi ár, þ.e. um flýtifyrningar. Það hefur legið fyrir frá miðju ári að ríkisstjórnin mundi flytja frv. á borð við þetta og þeim sem munu njóta þessa er það fullkunnugt, þannig að auðvitað er ekki verið að gera út á það. Það veit auðvitað hv. þm. að það er ekki verið að gera út á fjárfestingar milli jóla og nýárs. Það er auðvitað aumur útúrsnúningur þegar því er haldið fram því að þetta er búið að vera í umræðunni í hálft ár og öllum ljóst að til þessa átti að koma. Það er rétt að Framsfl. hefur verið beðinn um að tilnefna mann í nefnd til að undirbúa frv. um breytingar á lögum til þess að koma á fjármagnstekjuskatti og ég hélt að það yrði gott samkomulag um það og reyndar kom ekkert annað fram í ræðu hv. þm. en að hann og hans flokkur mundi taka þátt í því starfi. Það getur vel verið að hv. þm. telji það viðeigandi að kalla fjmrn. druslu. Það er hans mál og ég ætla ekkert að fara að kenna honum orðfæri. Hann er vanur siglari í sjó stjórnmálanna. Ég hygg þó að þegar grannt er skoðað komi í ljós að þær breytingar sem verið er að gera á skattalögunum eru einfaldar, þær eru ívilnandi og þær komu ekki fram í gær, þær komu fram í fyrradag svo að því rétta sé til haga haldið og þingmenn hafa að sjálfsögðu getað kynnt sér þessi atriði sem koma fram í frv. En ég skal taka undir það að lokum að það hefði verið æskilegt að frumvörpin kæmu fram fyrr og ég veit að þetta kemur ekki til með að tefja störf þingsins vegna þess að frv. er einfalt og ívilnandi.

Virðulegur forseti. Hæstv. fjmrh. segir að hér sé komið einfalt frv. Það sé í flestum tilfellum ívilnandi og Alþingi sé ekkert of gott til þess að setja sinn stimpil á þetta svona á eins og einum eða tveimur dögum.

Það voru ekki mín orð.

Hæstv. fjmrh. segir: Það eru ekki mín orð. En það eru þau vinnubrögð sem okkur þingmönnum er boðið upp á. Ég vil af þessu tilefni segja að í þessu einfalda frv. eru milli 50 og 60 atriði, hæstv. fjmrh., ef þú telur saman greinarnar og undirliðina þar og margir undirliðirnir eru í . . .

Forseti vill benda hv. þm. á að ekki skuli ávarpa þingmenn eða ráðherra í 2. persónu.

Virðulegi forseti. Ég biðst afsökunar á því en stundum er það einfaldlega þannig að manni er það ofboðið hér að manni verður fótaskortur á þeim reglum sem hér gilda og ég vil í sjálfu sér fara eftir. Hér er um það að ræða eins og ég sagði áðan að hér eru milli 50 og 60 atriði og þar ægir öllu saman, einföldum tæknilegum breytingum, grundvallarbreytingum í skattkerfi og ívilnandi leiðréttingum. Og það er náttúrlega ekki hægt að bjóða Alþingi upp á það að þetta eigi bara að stimpla einn, tveir og þrír. Ég bendi hæstv. fjmrh. á að það er algerlega út í hött að vera að benda á vinnubrögð langt aftur í tímann því að það var einlægur vilji Alþingis síðustu tvö árin að breyta um vinnubrögð en þar hefur hæstv. ríkisstjórn algerlega brugðist og heldur áfram þessum vana sínum að keyra yfir Alþingi, að framkvæmdarvaldið keyri miskunnarlaust yfir Alþingi og sýni Alþingi algert virðingarleysi. Á þessu verður að vera breyting.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það sem hefur komið fram um þessi vinnubrögð sem hér tíðkast og ég vil taka enn eitt dæmi. Sl. mánudag, 12. des., var mælt fyrir frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum árið 1995 og hér er meira og minna um endurtekningar að ræða frá fyrri árum þó að hér séu einstaka ný atriði. Það er getið um nánast allt þetta í frv. til fjárlaga og maður spyr sig: Hvernig í ósköpunum stendur á því að frv. af þessu tagi er ekki lagt hér fram fyrr en um miðjan desember? Hvers konar vinnubrögð eru þetta? Hvaða skýring er á þessu, hæstv. fjmrh.? Er það skoðun fjmrh. að það tryggi hér einhverja stutta og snögga umræðu að leggja málin fram með þessum hætti? Er verið að reyna að koma í veg fyrir það að stjórnarandstaðan geti komið því til almennings hvað er verið að gera? Hvaða skýring er á þessu? Þetta er auðvitað algerlega óviðunandi og ef við tökum með daginn í dag þá eru 4--5 vinnudagar eftir í þinginu og við eigum eftir að afgreiða allan fjármálapakkann. Við erum í dag þegar 4--5 dagar eru eftir að byrja á skattafrumvarpi ríkisstjórnarinnar eða skattafrumvörpum, þau eru reyndar tvö, þar sem er um fjölda atriða að ræða, bæði efnislegar og tæknilegar breytingar sem auðvitað þarf að skoða rækilega. Við þurfum að kalla til aðila. Ég vil bara leggja það til, virðulegi forseti, að menn taki sig á í þessum vinnubrögðum. Það er engin ástæða til að hafa þetta svona, en ástæðan er fyrst og fremst sá ágreiningur sem hefur verið innan ríkisstjórnarflokkanna og nú á að varpa hluta af þeim ágreiningi yfir til stjórnarandstöðunnar, kalla hana til. Þetta eru auðvitað alveg dæmalaus vinnubrögð.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé alveg ljóst að mönnum er hér nokkur vandi á höndum um störf þingsins þessa daga fram að jólafríi og frammistaða hæstv. ríkisstjórnar hvað varðar það að koma þessum málum hér inn er auðvitað alveg hörmuleg. Eitt það versta við þessa stöðu er það að þetta leiðir til mikillar upphleðslu mála og mikillar upphleðsluvinnu hjá þeim nefndum þingsins sem um þetta fjalla, sérstaklega efh.- og viðskn. og fjárln. Þannig er það ljóst að þessi frumvörp sem ríkisstjórnin er hér nú að mæla fyrir lenda öll inni í efh.- og viðskn. á sama tíma og menn eiga þar að vera að veita umsögn um tekjuhlið fjárlagafrv. og ljúka fleiri störfum. Ég hlýt svo einnig að mótmæla því sem hæstv. fjmrh. segir hér, að þetta skattafrv. sé bæði sérstaklega einfalt og líka ívilnandi. Það er að vísu rétt að það er ívilnandi að vissu leyti fyrir ákveðna aðila, en spurningin er fyrir hverja. En það er ekki einfalt. Í þessu frv. eru, það mikið er ég búinn að skoða það, flókin tæknileg álitamál sem í raun er hrein óhæfa að afgreiða nema fá á þeim útreikninga og dæmi um hvernig þau koma út. Ég nefni þar t.d. ákvæði 7. gr. um skuldajöfnun og útreikning vaxtabóta. Það eru mjög flókin tæknileg atriði sem vefjast fyrir jafnvel mestu sérfræðingum í þessum málum að útskýra og taka dæmi um. Svo er það ekki heldur sæmandi hæstv. fjmrh. að segja við Alþingi: Vegna þess að mál er ívilnandi þá er ekkert mál að sulla því hér í gegn á nokkrum sólarhringum. Auðvitað er hæstv. fjmrh. að segja: Af því að í frv. felast lækkanir á sköttum, lækkanir til hátekjufólks og stóreignafólks, þá munu menn ekki þora að standa gegn því að afgreiða málin hér eða þora að taka sér tíma til að skoða þau að neinu ráði, heldur sulla þeim hér í gegn. Þetta er ósæmileg uppstilling mála, hæstv. fjmrh., og ég fer fram á að fjmrh. dragi þessi ummæli sín til baka. Það er ekki sæmandi að stilla Alþingi þannig upp við vegg.

Virðulegur forseti. Hæstv. fjmrh. er nokkuð ánægður með sig, telur þetta allt saman vera eðlilegt og miklu betra en hjá fyrri ríkisstjórn sem ég mun hafa stutt. Ég held að það sé alrangt hjá hæstv. fjmrh. og mér finnst að hann ætti að taka hlutverk sitt alvarlegar en svo að vera að vitna í slíkt. Ég vil benda á það að hér er að hluta til verið að leiðrétta mistök sem áttu sér stað í fyrra. Hæstv. fjmrh. kom hér á síðustu stundu með mjög umfangsmiklar skattabreytingar í fyrra. Við vöruðum við því þá að gera breytingar á húsnæðisbótum sem voru mjög illa undirbúnar þá. Og hæstv. fyrrv. félmrh., Jóhanna Sigurðardóttir, ætti að geta staðfest það og alls konar klúður sem kom upp í þeim breytingum, m.a. að því er varðaði Búseta og við reyndum að leiðrétta eftir bestu getu. Af hverju í ósköpunum var ekki reynt að leiðrétta þetta strax í upphafi þings? Af hverju kom hæstv. fjmrh. ekki með yfirlýsingarnar frá því í maí inn í þingið í byrjun október? Ég segi að það sé drusluskapur. Hæstv. fjmrh. er nokkuð ánægður með þetta og segir að það megi ekki nota það orð. Ég ætla ekki að taka það til baka. Hæstv. fjmrh. gat komið með megnið af þessu í byrjun október en gerði það ekki og það hlýtur að vera einhver ástæða fyrir því. Auðvitað er ástæðan ósamkomulag á stjórnarheimilinu vegna þess að það fara allir kraftarnir í það að rífast þar innbyrðis og menn koma engu í verk nema rétt fyrir jól.

Frú forseti. Hæstv. fjmrh. telur að það sé lítið mál fyrir Alþingi að stimpla þetta frv. En ég vil vekja athygli á því að hér er um hápólitískt mál að ræða, þetta er hápólitískt frv. Það er að vísu ívilnandi en það ívilnar sumum meira en öðrum og það talsvert meir. Þetta er ekki jöfnunarfrv. Hátekjuskatturinn er lækkaður. Fjármagnsskattur er ekki tekinn upp. Því er frestað til 1996. Í fyrra var okkur sagt að hann yrði tekinn upp um þessi áramót. Ég man ekki betur en hann hafi verið boðaður í stjórnarsáttmála núv. ríkisstjórnar. En nú er farið að vísa á árið 1996 og allt aðra ríkisstjórn en nú situr. Það er að vísu í þessu frv. verulegur afsláttur á skattinn á háu lífeyrisgreiðslurnar. Ríkisstjórnin hefur verið að deila um hve mikið ætti að auka ójöfnuðinn, ekki hvort það ætti að stefna í jöfnunarátt og þingið er búið að bíða í allt haust eftir ríkisstjórninni. Málið er náttúrlega það að ríkisstjórnin ræður ekki við verkefni sitt og það þarf að skipta um ríkisstjórn. Það verðum við að gera í vor og síðan verðum við að endurskoða frá grunni skattheimtu ríkisins og Framsfl. er að sjálfsögðu tilbúinn að leiða það verkefni.

Varðandi þetta mál hefur forseta borist eftirfarandi bréf, dags. 15. des. 1994: ,,Með vísan til 3. mgr. 51. gr. laga um þingsköp Alþingis leyfi ég mér að óska eftir því fyrir hönd þingflokka Alþb., Framsfl. og Samtaka um kvennalista að umræðutími við 1. umr. um frv. til laga um tekjuskatt og eignarskatt verði tvöfaldur vegna mikilvægis málsins. Kristín Ástgeirsdóttir.`` Forseti hefur ákveðið að verða við þessu og hefst þá umræðan.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Þetta frv. er í 18 greinum auk ákvæða til bráðabirgða. Ég tek fram að auk þessa frv. liggur fyrir þinginu frv. til laga um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem fjallar sérstaklega um skatt barna og ungmenna og verður það til umræðu síðar í dag. Jafnframt er hugmyndin að leggja fram fyrir jólaleyfi frv. til laga um breytingar á þessum sömu lögum sem snerta refsiþátt skattalaganna, refsiramma og viðurlög en það er gert í tengslum við breytingar sem fyrirhugaðar eru á almennu hegningarlögunum, nánar tiltekið 262. gr. almennra hegningarlaga, og eins breytingum sem verið er að undirbúa og eru til umræðu í hv. efh.- og viðskn. á refsikafla eða viðurlagakafla laga um bókhald og ársreikninga. Þessi frumvörp eiga samleið. Þar er fjallað um svokölluð hvítflibbabrot en skattalagabrot er verulegur þáttur í svokölluðum hvítflibbabrotum. Með þeim frumvörpum er verið að koma til móts við kröfur sem eðlilegar eru og hafa komið fram af meiri þunga á undanförnum árum en það eru kröfur þess efnis að ríkisvaldið þurfi að taka fastar á svokölluðum skattsvikum. Fyrir um það bil ári síðan skilaði skattsvikanefnd áliti og í því áliti kom fram að eitt virkasta meðalið til þess að ná fyrir rætur skattsvika væri að setja skýrari viðurlög og hækka botn refsirammans. Þetta frv. fjallar ekki um þau atriði, en í þessu frv. eru ýmsar breytingar allt frá minni háttar lagfæringum upp í atriði sem munu hafa verulega þýðingu fyrir framkvæmd skattalaga hér á landi. Í fyrsta lagi er um að ræða breytingar í samræmi við yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá því í vor og má þar nefna yfirlýsingar vegna húsaleigubóta, flýtifyrningar og fjárfestingu manna í atvinnurekstri. Í öðru lagi eru þetta breytingar í samræmi við yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá því 10. des. sl. um lækkun eignarskatta, skattalega meðferð lífeyrisgreiðslna, framlengingu sértaks tekjuskatts og ýmislegt fleira. Í þriðja lagi eru á ferðinni ýmsar tæknilegar lagfæringar sem ástæða þykir að gera nú þegar fjallað er um þessi mál á hinu háa Alþingi. Mér er það ljóst, virðulegi forseti, að frumvarpið er nokkuð seint fram komið. Það er þó vitað að mörg atriði sem í frumvarpinu eru hafa verið ljós um nokkurra mánaða skeið og þess vegna hefur almenningur í landinu --- ekki síst snýr þetta að fyrirtækjunum --- getað hagað verkum sínum með tilliti til þess að þetta frumvarp yrði flutt og það væntanlega gert að lögum í lok þessa árs. Önnur atriði í frumvarpinu eru þess efnis að í raun skiptir kannski ekki höfuðmáli hvort afgreiðsla fæst akkúrat núna á næstu dögum, þó væri það til bóta ef hv. efh.- og viðskn. telur að hún hafi tækifæri og tíma til þess að skoða þær brtt. verulega. Í fyrsta lagi er ástæða til þess að nefna, sem efnislega breytingu í þessu frv., að svokallaður ekknaskattur er felldur niður, en með því heiti er verið að tala um hæsta þrep eignarskattsins svokallaða. Þessi ráðstöfun er talin kosta ríkissjóð í tekjutapi u.þ.b. 120 millj. kr. á ári og ástæðan er auðvitað sú að fyrirhugað er að taka upp fjármagnstekjuskatt í upphafi ársins 1996, en það hefur ávallt verið ráðgert að þegar það gerðist mundu eignarskattar lækka, enda er verið að breyta grundvallarviðhorfum í skattarétti með því að færa skattheimtuna af eignum yfir á eignatekjur og líkja þannig eftir skattheimtu í tekjuskattinum þar sem tekjur eru fyrst og fremst skattstofn en ekki eignir. Þetta eru sambærilegar breytingar við þær sem helst hafa verið að gerast í okkar nágrannalöndum á undanförnum árum og áratugum. Í öðru lagi er lagt til í þessu frv. að svokölluð tvísköttun lífeyrisgreiðslna verði afnumin. Þetta mál er flókið, erfitt viðfangs og alls ekki einhlítt hvernig á að leysa það, en í frv. er farin ákveðin leið sem talin var sanngjörn, ekki síst vegna þess að þar er komið til móts við þarfir og kröfur og óskir þess fólks sem komið er á lífeyrisaldur og fær greitt út úr lífeyrissjóðum. Ég vil taka það fram, virðulegi forseti, að það er umdeilanlegt hvort hægt sé að tala um yfir höfuð tvísköttun lífeyris, a.m.k. er ljóst að fram til ársins 1988 er ekki um tvísköttun að ræða. Á þeim tíma voru gerðar breytingar á skattalögum. Breytingin var þess efnis að ekki var lengur hægt að draga frá tekjum manna ýmsa liði sem áður voru frádráttarbærir, þar á meðal framlög einstaklinga í lífeyrissjóði. Í staðinn gerðist það að persónuafsláttur var aukinn, skattleysismörk hækkuð og þeir sem undirbjuggu þessar breytingar sögðu frá því með skilmerkilegum orðum í greinargerðum frumvarpa, að til þess væri ætlast að persónuafslátturinn dygði til að koma til móts við alla þá frádráttarliði sem áður voru í lögum. Þetta þarf að taka fram sérstaklega og þegar minnst er á lífeyrinn í þessu sambandi verða menn að rifja það upp að í gömlu skattalögunum var heimild til að draga lífeyrinn frá tekjum en jafnframt var hægt að velja þá leið að nota svokallaða 10% reglu, sem ég veit að ýmsir hv. þm. kannast við frá þeim tíma, en hún féll úr gildi um leið og nýju skattalögin tóku gildi. Ef hægt er að tala um óréttlæti varðandi lífeyrisgreiðslur hygg ég að menn séu fljótir að koma auga á að vandamálið liggur kannski fyrst og fremst hjá einyrkjum, þ.e. atvinnurekendum sem starfa einir, þar sem skattar eru oft lagðir á eftir öðrum reglum, a.m.k. í staðgreiðslukerfinu, heldur en gengur og gerist og þar sem þessir einstaklingar greiða í lífeyrissjóði og verða að öllu leyti að standa sjálfir skil bæði á því sem talið er hjá öðrum vera framlag atvinnurekandans og lífeyrisþegans sjálfs eða launþegans. Það háttar þannig til í skattalögunum að ekki hefur verið talið heimilt að draga þau 6% frá hjá þessu fólki sem aðrir hins vegar fá frádregið í því formi að atvinnurekandinn getur dregið frá tekjum í fyrirtækinu framlög atvinnurekandans til lífeyrissjóðs, sem lagt er inn í lífeyrissjóð fyrir viðkomandi launþega fyrirtækisins. Á þessu vandamáli er ekki tekið í þessu frv. Það hefur verið höfðað mál vegna þessa atriðis og enn er ekki úr því skorið hverjar lyktir þess máls verða. Ég tek þetta hér fram vegna þess að það er alveg ljóst að þau 6% sem þessir aðilar greiða í lífeyrissjóð og fást ekki frádregin í rekstrinum, það má halda því fram með réttu að þar sé um tvísköttun að ræða. Ég tel hins vegar mikinn vafa á því að annars staðar sé um tvísköttun að ræða og þegar fjármagnstekjuskatturinn verður kominn á og verði það gert með þeim hætti að lífeyrissjóðunum verði hlíft við fjármagnstekjuskattinum tel ég að það sé hvergi um tvísköttun að ræða í lífeyriskerfinu og jafnvel eftir að sú breyting verður gerð sem hér er lagt til að þá sé frekar um ívilnun að ræða fyrir þá sem fá greitt úr lífeyrissjóðum. Þessi leið var farin vegna þess að hún var talin koma til móts við fjölmarga fullorðna aðila og eins vegna hins að þannig háttar til í almannatryggingakerfinu að um verulegar skerðingar á bótum er að ræða hjá þeim sem hafa tekjur, fyrst og fremst atvinnutekjur, en einnig tekjur úr lífeyrissjóðum, þó að viðmiðunarmörk séu ekki þau sömu í báðum tilvikum. Þetta verðum við að hafa í huga vegna þess að ýmsir þeir sem greiða skatta en eru komnir á fullorðinsár missa líka bótarétt. Það gildir hins vegar það sama hér eins og víða í tekjuskattslögunum að það er erfitt að ná til þeirra til jöfnunar sem ekki borga tekjuskattinn. Vissulega er það svo varðandi barnabótaauka og fleira sem er til útborgunar að hægt er að ná til slíkra aðila. Það eru þeir verst settu sem fá útborgað en greiða ekki skatta, þannig að í raun og veru skilar skattkerfið þeim peningum umfram það sem borgað er í skatta, en aðrir aðilar sem ekki greiða tekjuskatta njóta að sjálfsögðu ekki þeirrar jöfnunar sem felst í skattkerfinu. Þetta er þekkt og þess vegna er ekki hægt að ná til þeirra einstaklinga í mörgum tilvikum sem eru undir svokölluðum skattleysismörkum. Alþýðusamband Íslands, launþegahreyfingin, hefur þess vegna lagt til að það sé náð til þessa hóps með öðrum ráðum og síðasta þekkta dæmið, sem mikið var rifist um hér á hinu háa Alþingi um þetta atriði, var lækkun svokallaðs matarskatts, en sú breyting hafði þann eiginleika að ná til fólks sem er undir skattleysismörkum í tekjuskattinum en það fólk ver hærra hlutfalli af launum sínum til matarkaupa heldur en hinir. Það er hins vegar rétt sem á hefur verið bent að það má gera ráð fyrir því að hátekjufólkið greiði fleiri krónur þegar farið er út í búð til að kaupa í matinn. Samt sem áður er þetta gert í nafni tekjujöfnunar. Á þetta minni ég nú í þessari ræðu minni sérstaklega vegna þess að nú virðist þessi aðgerð gleymd þegar lesin er gagnrýni Alþýðusambands Íslands á þær ráðstafanir sem ríkisstjórnin hefur boðað með yfirlýsingu sinni hinn 10. des. Það er talið, virðulegi forseti, að afnám svokallaðrar tvísköttunar með þeirri aðferð sem hér er beitt kosti ríkissjóð 250 millj. kr. í tekjutap í tekjuskattskerfinu. Þá er gert ráð fyrir því í þessu frv. að sérstakur tekjuskattur, sem stundum hefur verið kallaður hátekjuskattur, sé framlengdur um eins árs skeið, en skattleysismörk hækkuð úr 200 þús. í 225 þús. kr. á mánuði fyrir einstakling og úr 400 þús. í 450 þús. kr. fyrir hjón. Það skal tekið fram, sem öllum hv. þm. er ljóst, að þennan skatt átti að leggja niður um næstu áramót. Hefðu lögin verið óbreytt hefði skatturinn fallið niður. Það hefur verið kannað hverjir greiða þennan skatt og það kemur í ljós að að stórum hluta til er það ungt fólk, sjómenn, tekjuháir einstaklingar sem m.a. eru að byggja. Þetta hefur verið kannað úr skattframtölum, svo ég taki það enn einu sinni fram af því að menn virðast ekki trúa því, og það kemur í ljós að að stórum hluta til er þetta fólk sem ekki greiðir eignarskatt og oft fólk sem er greinilega að leggja á sig aukna vinnu til þess að koma sér þaki yfir höfuðið. Því miður er það svo að það geta ekki allir fengið slíka vinnu en það er til og það fólk lendir í þessum háa tekjuskatti.  Og það þarf að koma skýrt fram í þessari umræðu þegar talað er um kjarajöfnun hér á landi að líklega hefur Ísland sérstöðu í heiminum hvað kjarajöfnun snertir. Þjóðhagsstofnun hefur reiknað það út og birt það nýlega í sinni yfirlýsingu, að séu teknir 20%, fimmtungur af gjaldendum í tekjuskattskerfinu, sem greiða hæstan skatt, hafa hæstar tekjur og hinir sem hafa lægstar tekjurnar og hafa minnst á milli handanna og þessir hópar bornir saman kemur í ljós að margfeldið á milli þeirra, þegar búið er að taka tillit til skatta, eru 2,7. Ég hygg að það sé ekki hægt að finna nokkurt land í heiminum þar sem minni munur er á tekjum þeirra hæstu og lægstu þegar búið er að taka tillit til skatta. Þetta þarf að koma fram þegar menn tala um kjarajöfnun vegna þess að einkenni íslenska tekjuskattsins eru þau að persónuafslátturinn er mikill, en hins vegar er skatthlutfallið mjög hátt sem hefur m.a. þessi einkenni í för með sér. Allt of sjaldan er minnst á þetta í umræðunni, en það er t.d. athyglivert, vegna þess að ýmsir sem hér eru inni þekkja til Svíþjóðar, sumir hafa meira að segja lært þar, að munurinn á þessum hópum þar, í þessu landi jafnaðarmennskunnar, er miklu meiri heldur en á Íslandi. Þetta segi ég hér vegna þess að nokkuð hefur verið gagnrýnt að þessi ríkisstjórn sem nú starfar hafi ekki sinnt nægilega vel kjarajöfnun í sínu starfi. Má þó ekki gleyma því að það tókst samkomulag á milli ríkisstjórnarinnar og aðila vinnumarkaðarins fyrir u.þ.b. ári að lækka virðisaukaskatt á matvælum, en sú lækkun hefur skilað gífurlegum árangri, sannanlegum árangri, og komið sér best fyrir þær fjölskyldur sem hafa minnst á milli handanna en þurfa að verja stórum hluta launa sinna til matarkaupa. Það er athyglivert þegar menn gagnrýna ráðstafanir ríkisstjórnarinnar að þá ganga menn út frá því að hátekjuskatturinn hefði átt að halda áfram. Og ég vitna til í þessu sambandi yfirlýsingar Alþýðusambands Íslands sem reiknar síðan út hverjir fái kjarabæturnar út úr ráðstöfunum með því að gera ráð fyrir því að skattur héldi áfram sem alls ekki átti að halda áfram. Þannig er hægt að búa til falskan grundvöll til þess að bera saman við það sem þessar ráðstafanir raunverulega þýða. Í frv. er ekki að finna ákvæði frekar en venjulega um hækkun skattleysismarka. Því hefur verið lýst hvernig sú hækkun fer fram og ætla ég ekki að fara mörgum orðum um það, en það er reyndar eitt af því fáa sem Alþýðusambandið telur þó ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar til tekna. Í frv. er gert ráð fyrir því að húsaleigutekjur verði að nokkrum hluta undanþegnar skatti eða frádráttarbærar frá tekjum einstaklinga sem leigja út með tilteknum skilyrðum. Þessi upphæð getur orðið allt að 300 þús. á ári eða sem nemur 25 þús. á mánuði, en sú leið er farin í þessu frv. að skattfrelsið nær eingöngu til 80% leiguteknanna. Ástæðan fyrir því að þessi leið er farin er sú að með þessu er reynt að koma í veg fyrir að búnir séu til gervileigusamningar til þess að freista þess að ná fjármagni úr opinberum sjóðum eins og t.d. Lánasjóði ísl. námsmanna. Ég vona að friður geti ríkt um þessa aðferð. En meginmarkmiðið með því að grípa til þessarar aðgerðar er auðvitað það að lækka leigu í landinu, að lækka húsaleigu í landinu, sem auðvitað kemur þeim best sem eru á leigumarkaðnum sem oft er lágtekjufólkið. Þetta kemur til viðbótar því að húsaleigubætur taka gildi um næstu áramót. Og það er furðulegt að hlusta á ýmsa sem koma nú fram og gagnrýna þessa ríkisstjórn fyrir það að hafa ekki stundað kjarajöfnun þegar á það er minnst að annars vegar hefur matarverðið verið lækkað og hins vegar er þessi ríkisstjórn að standa að húsaleigubótum. Skal þó sá sem hér stendur viðurkenna að hann var ekki mesti baráttumaður fyrir húsaleigubótunum og telur það reyndar vera gallagrip, en markmiðið er eigi að síður það að ná til þeirra sem verst eru settir, búa ekki í eigin húsnæði og geta þess vegna ekki notið þess m.a. að fá vaxtabætur út úr tekjuskattskerfinu. Það virðist vera gleymt þegar nú er verið að tala um það að hvergi sé að finna kjarajöfnun í ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar. Þá er í frv., virðulegi forseti, fjallað um flýtifyrningar. Hér er farin sú leið að þær fjárfestingar sem hafa orðið til á árunum 1994 og 1995 má flýtifyrna með þeim aðferðum sem lögin eða lagafrv. lýsir. Það er auðvitað umdeilanlegt og er þekkt í skattarétti og umfjöllun um skattamál hvort grípa eigi til flýtifyrninga eins og hér er gert. Það hefur þó verið gert við viss tilvik og mér sýnist í fljótu bragði t.d. að nýja sænska ríkisstjórnin grípi til slíkra aðgerða. Það er viðkvæmt að vera mikið að fikta í fyrningum, afskriftum í skattalögum og þróunin hefur ugglaust verið sú á undanförnum árum að gefa vissan sveigjanleika í fyrningum og afskriftum. En meginkjarninn í afskriftastefnu skattalaga yfir höfuð er að afskriftirnar séu valdar með tilliti til endingartíma eignanna, enda er hugmyndin sú að gjaldfærslur árlegar dugi fyrir þeirri endurnýjun. Það er auðvitað meginhugmyndin í lögum yfirleitt, en hér er farin þessi leið til þess að freista þess að hliðra til í því skyni að fyrirtækin fjárfesti frekar ef um þessa flýtifyrningu er að ræða á þessum árum þegar við mest þurfum á því að halda að skapa atvinnu fyrir þá atvinnulausu. Og það má ekki gleyma því þegar rætt er um þá atvinnulausu og aðgerðir ríkisstjórnarinnar, að einmitt það að stórauka framkvæmdir núna til vegamála er gert m.a. að ósk Alþýðusambandsins, að ósk aðila vinnumarkaðarins, til þess að búa til störf og koma þannig í veg fyrir að atvinnuleysi þrífist hér áfram eins og gerst hefur á undanförnum árum. Sem betur fer virðast tölur Þjóðhagsstofnunar sýna okkur að atvinnuleysið sé að minnka, það sé að draga úr atvinnuleysinu, kannski of hægt, en við erum þó á réttri leið þegar við skoðum tölur frá ári til árs nú um þessar mundir. Í frv. er fjallað um eftirstöðvar svokallaðra rekstrartapa, yfirfæranlegra rekstrartapa í atvinnurekstrinum, og þá einkum og sér í lagi í tengslum við sameiningu fyrirtækja. Það hefur komið í ljós ákveðinn veikleiki á ákvæðum laganna, sérstaklega núna í dómsmálum og málum sem rekin hafa verið fyrir yfirskattanefnd og með þeirri reglu sem lýst er í frv. er reynt að festa í sessi reglu sem sníður af megingallana og reynt að fara þá leið sem við teljum að flestir geti orðið sammála um. Þessi regla er ekki ívilnandi en hún er sett fram til þess að geta skýrt frekar við hvað er átt þegar heimilt er að sameina fyrirtæki og njóta í sameiginlegu fyrirtæki uppsafnaðs rekstrartaps þess fyrirtækis sem á slíkt rekstrartap til góða og getur notað það til þess að lækka skatta á næstu árum.  Þá er í þessu frv. fjallað um frádrátt vegna fjárfestingar manna í atvinnurekstri. Það sem gert er í þessu frv. er að í stað þess að trappa niður frádráttarheimildir sem eru í núgildandi lögum, frádráttarheimildir sem eru á þann veg að fólk geti keypt hlutabréf og fengið skattafslátt eða frádrátt frá skatti vegna hlutabréfakaupa, hugmyndin var að taka þetta niður á fimm árum, þá er nú ákveðið að staðnæmast á því þrepi sem gildir í ár og það verður áfram hægt að draga frá skatti einstaklinga vegna hlutabréfakaupa, með þeim skilyrðum sem er að finna í lögum að sjálfsögðu, 80% af þeirri upphæð sem upphaflega var í lögunum, með þeim breytingum sem hafa orðið vegna vísitölubreytinga. Þetta atriði eins og flýtifyrningarnar voru atriði sem ríkisstjórnin lofaði að taka til athugunar í tengslum við kjarasamninga á sl. vori. Þá kom fram yfirlýsing frá ríkisstjórninni sem tók á þessum tveimur þáttum. Það var ekki loforð ríkisstjórnarinnar að leggja fram frv. heldur að taka þessi atriði til athugunar og til viðbótar var þar að finna atriði sem snerti töpuð hlutabréf og hvernig ætti að fara með það þegar fyrirtæki eiga í öðrum fyrirtækjum og tapa hlut sínum í þeim fyrirtækjum ef um gjaldþrot er að ræða. Í skattalögunum núna er að finna reglu sem er á þá leið að ef viðskiptaskuld, tapaðri viðskiptaskuld, er breytt í hlutabréf þá má fara með hlutabréfið eins og um tapaðar viðskiptaskuldir sé að ræða. Með öðrum orðum, að hlutabréf sem verða til með þeim hætti gegna sömu reglum eins og um tapaðar viðskiptakröfur sé að ræða. Það er flókið og erfitt að koma því við í skattalögum að heimilt sé fyrir fyrirtæki, venjuleg fyrirtæki, að draga frá tekjum sínum tap sem verður vegna þess að hlutabréf glatast í gjaldþrotum. Það er hæg leið og það hafa menn séð í skattalögum nágrannalandanna, að færa sér slíkt óhóflega í nyt og oft mjög erfitt að gera mun á eðlilegum afskriftum og þeim sem óeðlilegar gætu talist. Þetta atriði mun þurfa nánari skoðunar við og fjmrn. og lögfræðingar þess eru að kanna það með hvaða hætti og hvort hægt sé að breyta skattalögum á næstunni hvað þetta atriði varðar. En á það hefur verið réttilega bent af hálfu ýmissa sem starfa í atvinnurekstri að það sé ekki fallið til þess að örva fyrirtæki að setja fjármagn í ný fyrirtæki ef niðurstaðan er sú að ekki megi draga frá tekjum framlagsfyrirtækisins töp sem geta orðið þegar fyrirtæki lendir í gjaldþroti og eigendur fyrirtækjanna tapa öllu sínu. Þetta þarf að skoða betur en vissulega er þess virði að það sé athugað. Virðulegi forseti, ég hef nú farið yfir helstu breytingarnar sem koma fram í þessu frv. Ég vil samt leyfa mér að fara yfir einstakar greinar. Það er ekki siður kannski í 1. umr. að fara mjög nákvæmlega yfir greinarnar, en ég tel það eðlilegt, a.m.k. að það komi fram í framsöguræðunni, ekki síst fyrst að menn vilja gefa sér mikinn tíma fyrir þessa umræðu, að segja um hvað greinarnar fjalla. 1. gr. frv. fjallar um það að það megi draga frá tekjum í atvinnurekstri smávinninga og happdrættisvinninga ýmiss konar sem fyrirtæki gefa gjarnan í einhvers konar auglýsingaskyni. Þetta er til þess að taka af allan vafa, en skattalögin eru tiltölulega fortakslaus í þessu sambandi. Það hafa komið upp tilvik eins og þau að útvarpsstöðvar hafa auglýst, gefið boli og þess háttar og ég held að það sé ástæðulaust að vera að eltast við slík atriði því að faktískt ætti að telja slíkt til tekna hjá viðkomandi og menn sjá að það er nokkuð erfitt að koma því við og kannski út í bláinn að ætlast til þess að fyrirtæki dragi þetta ekki frá tekjum í rekstri. Vandamálið kemur kannski sérstaklega upp þegar um er að ræða samkeppni þar sem annars vegar eru opinber fyrirtæki sem greiða ekki skatta og hins vegar einkafyrirtæki sem greiða skatta. Í 2. gr. er fjallað um frádrátt frá tekjum manna, en þetta er grein sem breytir eða sem leggur til að breytt verði 30. gr. skattalaganna. Í a-liðnum er fjallað um staðaruppbót, en það er hugmyndin að staðaruppbót sé sett í skattmat þannig að einungis sé hún til frádráttar ef um sé að ræða sannanlegan kostnað. Í c-liðnum er fjallað um lífeyrismálið sem ég hef gert áður að umtalsefni og hefur verið kynnt í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Í d-liðnum er fjallað um hlutabréfafrádráttinn, þann sem var í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sl. vor. Í e-liðnum er fjallað um húsaleiguna, en eins og ég hef sagt áður þá ætti slík breyting að stuðla að lækkun húsaleigu og jafnframt og vonandi til þess að þeir sem fá húsaleigutekjur gefi þær tekjur upp í stærri stíl en reyndin er og skal ég þó ekki fullyrða að hve miklu leyti slíkt er gert, því ef ég vissi þá mundi sjálfsagt vera reynt að koma betur í veg fyrir það heldur en gert hefur verið. Í 3. gr. frv. er þess freistað í a-liðnum að ná til svokallaðra undirverktaka með því að skylda þá sem hafa slíka í samningum að skila inn svokölluðum verktakamiðum. Mér er það fullkomlega ljóst að þetta kann að vera flókið og erfitt. Ég bið hv. nefnd að kynna sér þetta með því að ræða við einstaka aðila en ástæðan fyrir því að þetta er tekið hér inn þó þetta hafi lítið með skatttekjur ríkissjóðs að gera er að undan því hefur verið kvartað að svokallaðir undirverktakar stæðu í sumum tilfellum, alls ekki öllum, hvorki skil á sköttum né greiðslum til verkalýðsfélaga o.s.frv. Síðan fara þeir á hausinn og koma svo aftur undir nýju nafni, sömu eigendur aftur og aftur. Það er ekki nóg með að þetta hafi slæm áhrif á sjóði verkalýðshreyfingarinnar, lífeyrissjóði og ríkissjóð heldur hefur þetta haft skemmandi áhrif fyrir þá starfsemi sem fer að lögum að öllu leyti, þá sem gefa allt upp og standa skil á öllum sínum greiðslum. Því þeir sem leyfa sér að að standa ekki skil á sínum greiðslum geta að sjálfsögðu undirboðið verk hinna. Með þessu er reynt að bæta úr þessu vandamáli en ég viðurkenni að á því kunni að vera erfiðleikar. Í b-liðnum í 3. gr. er síðan fjallað um yfirfæranlegu rekstrartöpin, sem ég hef áður minnst á, sem nýta má til skattfrádráttar eftir sameiningu fyrirtækjanna. 4. gr. er einungis tæknileg lagfæring. Í 5. gr. er fjallað um tækifærisgjafir og opnað fyrir möguleika fyrirtækja til að gefa tækifærisgjafir starfsmönnum og öðrum innan hóflegra marka. 6. gr. er tæknileg lagfæring. En 7. gr., sem hefur verið gerð að umtalsefni fyrr í dag undir liðnum athugasemdir um störf þingsins, er lagfæring á bótaákvæðum vegna vaxtabóta. Það er hárrétt að sú tilhögun sem er í lögunum er mjög flókin og það eru margar girðingar í gangi. Það eru eignir, það eru tekjur, það er fjárhæð vaxta o.s.frv. Þarna er verið að leggja til að færa til girðingar. Ég segi við hv. nefnd: Ef þetta er svo flókið að menn ráða ekki við þetta á næstu dögum þá má þetta bíða mín vegna. Við töldum að þetta væri til bóta en þetta er ekki svo stórt mál að ástæða sé til þess að hlaupa til og breyta þessu ef mönnum þykir þetta vera afspyrnu flókið. Þetta vil ég taka fram vegna þess að þetta mál var sérstaklega rætt í þingskapaumræðum áður en umræðan hófst. 8. gr. er um eignarskattinn sem ég hef áður fjallað um. 9. gr. fjallar hins vegar um dánarbú. Hér er reynt að koma til móts við þá sem verða fyrir því að missa maka. Í núgildandi skattalögum ber á því að dánarbúum er jafnvel mismunað eftir því hvenær makinn fellur frá, eða arfleifandi réttara sagt fellur frá því hann getur verið arfleifandi án þess að vera í hjónabandi eða sambúð. Þetta er kannski tæknileg breyting ekki stórvægileg en ætti að stuðla að meira jafnræði á milli aðila og gera ekki þann mun sem nú er á eftir því hvenær dauðsfall ber að höndum, hvort það er fyrri hluta eða síðari hluta árs. Skal ég ekki fara nánar út í þetta atriði sem ég tel vera réttlætismál en hefur kannski ekki stórpólitíska þýðingu né heldur breytir sköttum til hins opinbera í stórum stíl. 10. gr. er tæknileg breyting og hún er lögð fram og þarf að afgreiðast með hliðsjón af ákvæðum frv. til laga um bókhald og ársreikninga. Ég bið hv. nefnd um að láta þessa breytingu fylgja því frv. og taka mið af því frv. Verði það afgreitt fyrir áramót þarf að huga að þessari breytingu en ella er eðlilegt að hún sé látin bíða. Í 11. gr. er fjallað um launa- og verktakamiða sem ég hef reyndar áður vikið að og er afleiðing þeirrar breytingar. Í 12. gr. er verið að samræma kærufresti í lögum og þess vegna er kærufresturinn lengdur um einn dag. 13. og 14. gr. eru tæknilegar breytingar vegna þess að lagatilvísanir eru rangar. 15. gr. er líka reyndar tæknileg breyting. Það mátti misskilja lögin þótt ekkert hafi reynt á þetta. En með því að laga orðalag eins og gert er í 15. gr. þá er sagt að komið sé í veg fyrir að menn geti misskilið frádráttarbærnina og jafnvel haft hana tvöfalda eins og sumir hafa talið að mætti lesa úr núgildandi texta. Í 16. gr. er verið að setja húsaleiguupphæðina undir skattvísitölu skattalaganna. 17. gr. þarf ekki að skýra, hún er gildistökugrein. Í 18. gr. eru ákvæði til bráðabirgða. Fyrst flýtifyrningin og ég vísa þar til greinargerðar með lagafrv. á bls. 13 og 14. Síðan er hugmyndin að varasjóður falli niður sem ekki hefur áhrif á skatt fyrirtækjanna vegna þess að það hefur verið hægt að gjaldfæra á móti. En í þessari tillögu er gert ráð fyrir að varasjóður samkvæmt eldri skattalögum sé leystur upp. Þetta hefur ekki mikla þýðingu einfaldlega vegna þess að upphæðin í varasjóðnum hefur ekki fengist verðuppbætt. Loks er í bráðabirgðaákvæðinu að finna sérstakan tekjuskatt, 5%-skattinn, sem framlengdur er í eitt ár, eða þar til fjármagnstekjuskatturinn tekur við. Ég hef í bland í mínu máli nokkuð komið að yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar en jafnframt tekið nokkur atriði út úr gagnrýni Alþýðusambands Íslands. Mér finnst nokkuð bera á því þegar aðilar eru að gagnrýna ráðstafanir ríkisstjórnarinnar að það sé gefið í skyn að nú sé kjarajöfnun ekki á dagskrá o.s.frv. Ég vil leyfa mér að endurtaka það hér að ekki má gleyma því sem gert hefur verið. Matarskatturinn var lækkaður og það er ekki hægt að halda því fram að það að framlengja hátekjuskattinn í eitt ár sé engin breyting. Auðvitað var búið að ákveða og er í lögum að hátekjuskatturinn félli niður um næstu áramót. Það að framlengja þann hátekjuskatt er að sjálfsögðu breyting frá því sem er í lögunum. Og það er ekki sæmandi fyrir samtök finnst mér að bera það á borð að það sé engin breyting að hátekjuskatturinn sé áfram því hann hafi verið á þessu ári. Sömu aðilar sem aftur og aftur og aftur hafa lýst því yfir að ríkisstjórnin sé að ráðast á hina og þessa með því að leggja niður hátekjuskattinn. Í öðru lagi má ekki gleyma því að það er gert ráð fyrir því í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að fjármagnstekjuskattur verði tekinn upp um önnur áramót, eftir rúmt ár. Hvers vegna hefur það ekki verið gert fyrr? Jú, það er vegna þess að þegar vextir voru lækkaðir fyrir rúmu ári síðan mælti Seðlabankinn eindregið gegn því að fjármagnstekjuskatti yrði komið á um þau áramót og þess vegna var því frestað. Það eru fyrirliggjandi frv. um málið. Með yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar eru báðir stjórnarflokkarnir, bæði Sjálfstfl. og Alþfl., að lýsa því yfir að þeir séu tilbúnir að standa að því að fjármagnstekjuskattur verði tekinn upp um önnur áramót. Þeir eru að bjóða öðrum stjórnmálaflokkum sem eiga aðild á Alþingi um þessar mundir að taka þátt í að móta þær reglur ef t.d. það gerðist að eftir kosningar kæmu aðrir flokkar að stjórn landsins. Jafnframt er verið að bjóða upp á að aðilar vinnumarkaðarins sem hafa sýnt sig vera viðkvæmir fyrir öllum breytingum á sköttum, eðlilega, komi að þessu máli enda hefur það verið áhugamál Alþýðusambandsins að leggja á fjármagnstekjuskatt og það er vitað að báðir aðilarnir, Alþýðusambandið og Vinnuveitendasambandið, hafa margoft lýst því yfir að þeir vilja að vöxtum sé haldið niðri. Þess vegna er verið að biðja um að allir þessir aðilar komi að málunum. Við erum ekki að biðja um það til að varpa ábyrgð á einhverja aðra. Auðvitað eru stjórnarflokkarnir ábyrgir fyrir þessari stefnuyfirlýsingu. Við erum að gera þetta vegna þess að lögin taka ekki gildi fyrr en eftir að ríkisstjórnin fer frá. Svo tala menn um að það sé einsdæmi að slíkt gerist. Má ég minna á öll atriðin áður og fyrrum þegar sett voru lög sem tóku ekki gildi fyrr en eftir kosningar og hækkanir sem tóku ekki gildi fyrr en eftir kosningar. Ég man eftir því að sumar hækkanir komu ekki fram fyrr en eftir kosningar þegar ég kom inn í fjmrn. Þá allt í einu hækkuðu hlutir og ég spurði: Af hverju er þetta gert? Jú, það var vegna þess að þetta var ákveðið af fyrri ríkisstjórn, þar á meðal bensíngjald, svo ég rifji eitthvað upp fyrir þeim sem báru að einhverju marki ábyrgð á þeirri ríkisstjórn sem þá sat. Það má ekki heldur gleyma húsaleigubótunum, ég hef minnst á það, sem voru settar á til kjarajöfnunar. Að öllu samanlögðu, virðulegur forseti, þá er hér á ferðinni frv. sem gerir ráð fyrir nokkrum breytingum og breytingarnar eiga flestar það sammerkt að vera ívilnandi. Að því leytinu til er þetta frv. öðruvísi en mörg þau frv. sem ég hef þurft að flytja á Alþingi á undanförnum árum og aðrir fjmrh. á undan mér. Þess vegna og í trausti þess finnst okkur að tími sé til að afgreiða þessar tillögur þó ég viðurkenni fúslega og hafi gert það áður að auðvitað hefði verið betra að fá þessar tillögur fyrr fram í þinginu.  Virðulegi forseti. Að svo mæltu legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr. og jafnframt til hv. efh.- og viðskn.

Virðulegur forseti. Hæstv. fjmrh. staðhæfði áðan að kjarajöfnun hér á landi væri mun meiri en gengur og gerist annars staðar. Það má vel vera að það sé að einhverju leyti rétt. En ég vil spyrja hæstv. fjmrh.: Er það ástæðan fyrir því að það er verið að draga úr kjarajöfnun núna? Það mátti skilja á hæstv. fjmrh. að hér hefði verið allt of langt gengið. Það er verið að lækka hátekjuskattinn hvað svo sem hæstv. fjmrh. segir og er með miklum vandræðagangi að reyna að útskýra það að að sjálfsögðu sé ekki verið að lækka hann vegna þess að áður hafi verið búið að ákveða að fella hann niður. Það er verið að lækka skatt hjá þeim sem fá hvað mestar lífeyrisgreiðslur, það liggur alveg fyrir. Það er verið að lækka eignarskatt þeirra sem eiga mestu eignirnar. Það er verið að draga úr kjarajöfnun. Og til þess að upplýsa hæstv. fjmrh. betur um þær aðgerðir sem hann stóð fyrir á sl. ári þá bið ég hann um að lesa skýrslu Ríkisendurskoðunar en þar stendur, með leyfi forseta: ,,Þau gögn sem skoðuð hafa verið og útreikningar sem gerðir hafa verið ásamt öðrum athugunum, jafnt innlendum sem erlendum, sýna að þó aðgerðin auki kaupmátt ráðstöfunartekna almennings þá er hún ekki skilvirk leið til tekjujöfnunar í samanburði við aðrar aðgerðir. Útreikningar benda til þess að einungis um 16% af tekjutapi ríkissjóðs við aðgerðina skili sér til lágtekjuheimila.`` Það liggur sem sagt fyrir hvort sem aðilar vinnumarkaðarins samþykktu þetta eða ekki að þar var valin röng leið til tekjujöfnunar. Það er nauðsynlegt að hæstv. fjmrh. upplýsi það hér hvort það er orðið sérstakt stefnumál þessarar ríkisstjórnar, sem ég tel að sé í reynd, að draga úr kjarajöfnun í landinu. Er það innleggið í kjarasamningana sem á að gera á næsta ári?

Virðulegi forseti. Ég tel að sjálfsögðu að það sé kjarajöfnun að finna í þessu frv. vegna þess að frv. er um að breyta skattalögunum, m.a. með því að halda áfram hátekjuskattinum og síðan taki fjármagnstekjuskatturinn við. Í því felst að sjálfsögðu kjarajöfnun. Síðan spyrjum við: Til hvers ætlum við að nota þessa peninga? Það er verið að lækka eða taka út ekknaskattinn. Ég hélt að mörgum þætti það vera réttlætismál. Það er verið að leggja til að það sé meiri skattafsláttur hjá þeim sem eru orðnir fullorðnir og fá greitt úr lífeyrissjóðum. Ég heyri ekki betur á öllum fundum sem ég hef verið á með eldra fólki en að það þyki réttlætismál og það sé jafnvel til kjarajöfnunar. Að vísu er erfitt að beita tekjuskattinum til tekjujöfnunar fyrir þá sem ekki borga skatta. Um það hljótum við að vera sammála. En þegar hv. þm. fer síðan að ræða um það sem ég kalla stundum þráhyggju Framsfl., þ.e. að vera sífellt að atast út í það sem gerðist á síðasta þingi þegar Alþýðusambandið, Vinnuveitendasambandið og ríkisstjórnin og sumir stjórnarandstöðuflokkarnir tóku höndum saman og þar á meðal Alþb. og lækkuðu matarskattinn. Maður hlýtur að spyrja hv. þm.: Vill hann koma matarskattinum á aftur? Framsfl. verður að svara því hér. Er það virkilega það sem Framsfl. vill að koma matarskattinum á aftur? Er það það sem Framsfl. vill? Þessu verður hv. þm. að svara. Svo þegar hátekjuskattinum er breytt þá gerist það núna þannig að mörkin eru hækkuð og það hefur meginþýðingu fyrir þá sem eru yngri og eru að berjast við að koma sér þaki yfir höfuðið. Það kemur nefnilega í ljós að sá hópur er á þessum mörkum, 200--225 þús. Þetta hefur komið fram og er auðvelt að sýna fram á.

Virðulegur forseti. Ég held það sé nauðsynlegt að lesa upp fyrir fjmrh. hans eigið fjárlagafrv. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: ,,Þyngst vegur að undanþágurnar eru fleiri en að var stefnt í upphafi. Horfið hefur verið frá því grundvallarmarkmiði að hafa aðeins eitt skattþrep, a.m.k. um sinn.`` Síðan stendur: ,,Þessar breytingar hafa óneitanlega dregið úr skilvirkni kerfisins og gert framkvæmdina erfiðari en ella. Það er óumdeilt að í skattalegu tilliti er eitt þrep og sem fæstar undanþágur æskilegasti kosturinn.`` Af hverju geta menn ekki talað um þetta mál á málefnalegum grundvelli? Af hverju er ekki hægt að ræða það út frá því hvort um tekjujöfnun er að ræða eða ekki? Það er alltaf farið út í eilífa útúrsnúninga. Ég er þeirrar skoðunar og hef alltaf verði þeirrar skoðunar að eitt þrep sé æskilegasti kosturinn. Ég geri mér hins vegar grein fyrir að því verður ekki komið á aftur nema í bærilegum friði við verkalýðshreyfinguna og aðila vinnumarkaðarins fyrst það var asnast út í að gera þessa breytingu. Ég vil ekki fara út í hana í ófriði við þessa aðila. En það er hart við að búa að hvort sem það er ríkisstjórnin eða aðilar vinnumarkaðarins þá geta menn ekki rætt þetta mál út frá málefnalegum grundvelli. Og hæstv. fjmrh. gerir sig sekan um það hér að láta í það skína að ef það kæmi eitt þrep á nýjan leik þá væri verið sérstaklega að draga úr tekjujöfnun. Það er rangt. Hæstv. fjmrh. ætti að sjá sóma sinn í því að ræða þetta mál málefnalega og lesa skýrslu Ríkisendurskoðunar um það. Hér er ekki um neina þráhyggju að ræða. En ég endurtek að það er ekki verið að fara út í kjarajöfnun í þessu frv. sem hæstv. fjmrh. er að mæla hér fyrir. Það eru möguleikar til að lagfæra hluta af þeim mistökum sem áttu sér stað á síðasta ári en það er engin tilraun til þess gerð. T.d. er vel hægt að breikka eignarskattsstofninn og hækka barnabætur og vaxtabætur. Og hæstv. fjmrh. veit að hér er ekki um neina kjarajöfnun að ræða og hann ætti að reyna að kalla málið réttum nöfnum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir þessa ræðu. Hann sagði nefnilega að hann ætlaði ekki að breyta matarskattinum í ófriði við aðila. Ég fagna þessari yfirlýsingu. Í henni felst að mínu mati líka sú viðurkenning, sem hefur komið fram af hálfu verkalýðssamtakanna hér á landi, að aðgerðin heppnaðist. Hún skilaði sér til þeirra sem eru undir skattleysismörkum og það er eitt af því sem var mjög mikilvægt í tengslum við þá aðgerð. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. að það er auðvitað skilvirkast fyrir skattkerfið að hafa eitt þrep í öllum sköttum og engar undanþágur. Ég er honum hjartanlega sammála. En stundum þurfa menn að hverfa frá því sjónarmiði vegna þess að það þarf að ná til einhverra aðila sem ekki er hægt að laga til innan skattkerfisins. Um það náðist víðtækt samkomulag hér 

Hæstv. forseti. Kjarajöfnun heitir það hjá hæstv. ráðherra en ASÍ og aðrir aðilar á vinnumarkaðnum eru búnir að fara yfir þessar tillögur og þeir telja að þetta sé ekki mikið til kjarajöfnunar. Hæstv. ráðherra er síðan að kvarta undan því að menn séu búnir að gleyma matarskattinum en það er nú bara liðin tíð. Síðan finnst honum að allir eigi að vera sammála því að vegna þess að það hafi verið í lögum að leggja niður hátekjuskattinn þá sé eðlilegt að tala um að taka hann upp aftur. Hvers vegna gleymir hæstv. ráðherra líka því atriði? Það eru nefnilega allir aðrir á annarri skoðun en hæstv. ríkisstjórn um þennan hátekjuskatt og það er þess vegna sem ríkisstjórnin hefur þurft að bogna í því máli þó hún hafi ekki bognað alveg. Ég held að það sé greinilegt af orðum hæstv. ráðherra að hæstv. ríkisstjórn, eða a.m.k. sá hluti hennar sem Sjálfstfl. skipar, finnst nóg komið í kjarajöfnun. Og hæstv. ráðherra fór að tína hér fram einhverjar kannanir sem hefðu verið gerðar á því að á Íslandi væri orðin allt of mikil kjarajöfnun. Ég er hræddur um að það þurfi að skoða þessar tölur eitthvað betur sem hæstv. ráðherra var að nefna. Ég geri ekki ráð fyrir að það sé til huggunar fyrir þá sem lægstu hafa launin þó þeir séu ekkert voðalega margir sem hafa þau hæstu. Svona tölum eiga menn ekki að sletta fram öðruvísi en sýna allan reikninginn þannig að hægt sé að átta sig á því hvað verið er að tala um.

Virðulegur forseti. Það sem ég var að reyna að koma til skila í ræðustól áðan var að mér finnst þegar verið er að gagnrýna ráðstafanir ríkisstjórnarinnar að menn sleppi því að nefna það sem ríkisstjórnin hefur gert á undanförnum árum. Þar á meðal er ekkert minnst á það núna af hálfu Alþýðusambandsins að matarskatturinn var lækkaður fyrir ári síðan. Ég segi að það sé alltaf gengið út frá því sem gefnu að eitthvað sé búið og þá þurfi ekkert að nefna það aftur. Meira að segja finna þeir að því þegar verið er að gera átak í vegamálum þá sé þetta í þriðja eða fjórða skiptið sem ríkisstjórnin minnist á það. Það er verið að finna að því. Það er eins og það megi ekki tala um það nema einu sinni þá sé það búið, gefið, komin forgjöf í málið. Síðan má ekki tala um það meir. Þegar ég var að tala um kjarajöfnun áðan þá var ég að benda á þá staðreynd sem er um kjarajöfnun hér á landi að samkvæmt útreikningum Þjóðhagsstofnunar þá er munurinn á 20 lægstu og 20 hæstu í tekjum á Íslandi mjög lítill á alþjóðlegan mælikvarða. Margfeldið er 2,7 sem er miklu minna en annars staðar, þ.e. þegar búið er að taka tillit til áhrifa skattsins í þessu. Ég býst við að þetta sé kannski fjórfaldur munur fyrir skatta en sé 2,7 eftir skatta. Í Bandaríkjunum hygg ég að launamunurinn sé ellefufaldur eða eitthvað þess háttar. Í Svíþjóð er hann enn þá meiri en hér á landi. Samt er alltaf talað um sænska réttlætisríkið og Skandinavíu. Það sem ég hef verið að segja er þetta: Skattkerfið eins og það er í dag er gífurlega tekjujafnandi. Ástæðan er sú að það er hátt skattþrep og mikill persónuafsláttur.

Hæstv. forseti. Það réttlætir ekki óréttlætið þó það finnist eitthvað verra annars staðar. Mér finnst líka að ég þurfi að koma því að að þessi þula sem hæstv. ráðherra var með í sinni ræðu um það að sjómenn og húsbyggjendur yrðu sérstaklega fyrir barðinu á þessum hátekjuskatti er óþolandi. Það er verið að tala um heimilistekjur fólks sem voru 4,8 millj. eða meira. Og sjómenn eru líka með sjómannaafslátt þar ofan á. Það þarf ekki að segja venjulegu fólki á Íslandi að það sé fólk sem sé í vandræðum með að byggja yfir höfuðið á sér sem hefur slíkar tekjur. Sjómenn, þó svo að þeir eigi allt gott skilið, hafa sinn sjómannaafslátt og þeir þurfa ekki á því að halda að þurfa ekki að borga þessi 5% þegar þeir eru komnir í um 5 millj. kr. tekjur á ári eða fjölskyldur þeirra. Svona röksemdafærsla sem hæstv. ríkisstjórn hefur sett fram til þess að rökstyðja að það eigi að fella niður hátekjuskattinn er bara ekki tæk í umræðunni á meðan það er ekki hægt að koma til móts við lágtekjufólkið í landinu. Það er ekki hægt að semja við sjúkraliða t.d. um lífvænleg launakjör. Þó að ríkið sé að brjóta jafnréttislög á sjúkraliðum þá fæst það ekki til þess að samþykkja hækkun launa. 

Virðulegur forseti. Jafnvel þótt tekjur sjúkraliða komi þessu máli sáralítið við þá er það kannski athyglisvert þegar ASÍ er að tala um lágu tekjurnar þá nefnir ASÍ alltaf 50 þús. og 60 þús., það er ekkert gert fyrir þetta fólk. Það kom fram í blaði um daginn hverjar eru meðaltekjur sjúkraliða. Á Landspítalanum, þar sem launin eru nú ekki há ef marka má ræðu hv. þm., eru heildarlaun þeirra 108 þús. kr. á mánuði. Þetta er meðaltalið, 108 þús. kr. á mánuði. Ég er ekki að segja að þetta sé hátt en menn eiga að nota réttar tölur. Og varðandi hátekjuskattinn skal það tekið fram að aðeins sú breyting sem við erum að gera núna með því að hækka mörkin úr 200 í 225 þús. gerir það að verkum að þriðjungur einhleypra fer undir mörkin og 60% af þeim sem detta út er fólk undir 40 ára. Það er einmitt það fólk sem við erum að tala um. Það er nefnilega margt af þessu fólki sem skreið yfir þessi mörk. Bara sú breyting sem hér er gerð kemur til móts við þetta fólk sem er að berjast við að koma þaki yfir höfuðið og við höfum stundum verið að nefna. Það má ekki heldur gleyma því, virðulegur forseti, þegar minnst er á íslenska skattkerfið að jaðaráhrifin eru orðin ansi mikil og þegar hátekjuskatturinn kemur til viðbótar þá mega menn ekki gleyma því að þetta fólk sem hefur tiltölulega háar tekjur hér á landi fær ekki vaxtabætur, það fær ekki barnabótaauka, það missir bótaréttinn. Þegar talað er um heildaráhrifin, bætur og skatta, þá geta jaðaráhrifin verið kannski 70% eða þar um bil. Þetta verða menn að hafa í huga þegar þeir ræða um kjarajöfnun og íslenska skattkerfið. Og ég ætla að endurtaka það enn einu sinni að í íslenska skattkerfinu felst mjög mikil kjarajöfnun.

Virðulegur forseti. Það hefur vakið nokkra athygli í ræðu hæstv. fjmrh. og andsvörum að hæstv. ráðherra er ekki í miklu jafnvægi og fer hér mikinn í málflutningi sínum. Það er kannski ekki mikið, virðulegur forseti, því nú er núv. ríkisstjórn að leggja fram í síðasta skipti breytingar á skattalögum. Hvað hefur síðan einkennt skattastefnu þessarar ríkisstjórnar? Hún hefur verið ómarkviss, flókinn og unnin í flýti. Hverjar eru afleiðingarnar? Afleiðingarnar eru þær að við erum komin með skattkerfi sem er með 70% jaðarskatt á til þess að gera lágar tekjur. Hún er ómarkviss í framkvæmd og hvetur til skattsvika. Þetta er sú leið sem núv. hæstv. ríkisstjórn hefur verið að feta. Það hefur ekki verið unnið eftir neinni markaðri heildarstefnu. Aðgerðirnar hafa verið handahófskenndar. Þær hafa komið fram á síðustu dögum fyrir jól og verið knúnar fram án þess að það hafi verið tækifæri til þess að skoða afleiðingarnar til hlítar. Ég nefni aftur það sem ég nefndi áðan varðandi 70% jaðarskattinn. 70% jaðarskattur á tekjuhópa sem eru ekki með mjög háar tekjur, þar er orðið um að ræða skattlagningu sem gengur á grófan hátt og brýtur á grófan hátt á réttlætiskennd þegnanna. Skattheimta sem þessi er til þess fallin að brjóta niður virðingu þegnanna fyrir ríkisvaldinu, fyrir þörf ríkisvaldsins að leggja á tekjur og ráðstafa til sameiginlegra þarfa og á þann hátt að hvetja þegnanna til að skjóta sér undan því að greiða skattana. Ég nefni aðra gjaldtöku sem ekki hefur verið rætt hér um í dag. Það eru bifreiðaskattar. Það eru kílóagjöld á bifreiðar, sem er skattlagning sem gengur á mjög grófan hátt út yfir réttlætiskennd gjaldendanna, auk þess að vera í mörgum tilfellum mjög óréttlát skattlagning. Þessi hækkun, sem var knúin fram á síðasta ári, var, eins og ég sagði hér áður, ekki framkvæmd samkvæmt neinni markaðri skattastefnu heldur var gripið til þess að hækka þetta gjald til að loka gati á fjárlögum. Þetta er því miður sú staða sem við stöndum frammi fyrir í dag. Það er mín skoðun að skattastefna verði að byggja á ákveðnum grundvallarhugmyndum. Í mínum huga verður það alltaf ríkara og ríkara að það verði að byggja á því að skattheimtan gangi ekki út yfir réttlætiskennd gjaldþegnanna. Það verður einnig að fylgja því að öll meðferð á opinberu fé sé þannig að skattþegnarnir geti borið virðingu fyrir þeim sem ráðstafa fjármununum og því hvernig þeim er varið. Þetta eru að mínu mati grundvallaratriði varðandi að ná árangri hvað snertir skattsvik, en því miður þá hafa aðgerðir þessarar ríkisstjórnar nánast allar gengið í öfuga átt. Það er alveg ljóst að það verða ekki gerðar neinar stórar eða róttækar breytingar hér eftir á skattastefnu eða stefnu núv. ríkisstjórnar í ríkisfjármálum. Ég vil þó í þessu samhengi og með tilliti til þeirrar umræðu sem hefur orðið hér um hversu seint mál koma fram benda á það að á síðasta ári þá fór fyrsta umræða um skattamálin fram 30. nóv., hálfum mánuði áður en frv. koma fram í ár. Það er alveg ljóst, hvað sem hæstv. ráðherra segir, að í þessu frv. sem hér liggur fyrir um breytingar á skattalögum eru fjölmörg atriði sem þarfnast skoðunar og tíma til að fara yfir og þarfnast þess, eins og hæstv. ráðherra sagði í sínu máli, að hagsmunaaðilar séu kallaðir til. Það hefur verið nokkuð rætt hér í vetur um þá breytingu sem gerð var á síðasta ári varðandi virðisaukaskatt og hæstv. fjmrh. fór fram á það áðan að menn slíðruðu nú sverðin í þeirri umræðu og horfðust í augu við þá breytingu sem gerð var á síðasta ári. Ég get í sjálfu sér tekið undir þetta. En hverjir eru það sem draga sverðin stöðugt á loft í þessari umræðu hér í vetur? Það eru ekki við framsóknarmenn. Það hefur verið hæstv. fjmrh. og einstakir þingmenn Sjálfstfl. En, virðulegur forseti, ég vil minna hæstv. fjmrh. á það í þessu samhengi að hæstv. fjmrh. sagði það margsinnis úr þessum ræðustól í fyrravetur að hann væri sammála sjónarmiðum okkar framsóknarmanna í málinu. Hann væri sammála. Og ég vil benda hæstv. ráðherra á það að bæði Ríkisendurskoðun og Þjóðhagsstofnun komust að samhljóða niðurstöðu þess efnis að þær tillögur sem við framsóknarmenn lögðum fram í fyrra vetur, sem voru heildstæðar og fólust m. a. í því að viðhalda öllum þeim endurgreiðslum sem voru á innlend matvæli, fólust m.a. í því að lækka almennu virðisaukaskattsprósentuna. Þessir aðilar voru sammála um að þær hefðu tryggt kjarajöfnun betur en það sem hér var knúið fram. Ég ætla að öðru leyti ekki að fara fleiri orðum um þetta atriði og vænti þess að hæstv. fjmrh. taki mark á eigin orðum og slíðri nú sverðið í þessari umræðu. Við framsóknarmenn lögðum fram í tengslum við skattafrv. í fyrra heildstæðar tillögur. Hugsunin á bak við þær tillögur var sú að við mundum ekki hafa tækifæri til þess að breyta skattastefnu eða ríkisfjármálum í neinum grundvallaratriðum en lögðum þó fram tillögur sem byggðust á því að fjárlagahallinn yrði sá sami en bentum á í nokkrum liðum hvernig hægt væri að færa til til tekjujöfnunar og í átt til réttlætis. Við munum hafa sama háttinn á varðandi afgreiðslu á þessum málum. Við gerum okkur grein fyrir því að þar verður ekki um það að ræða að við breytum niðurstöðum fjárlaga en við munum leggja fram tillögur sem felast í því að breikka eignarskattsstofninn, þ.e. taka fjármagnseignina þar inn, viðhalda sama hlutfallinu í hátekjuskattinum, nokkra aðra tekjuöflun og afla þannig tekna upp á 1,5--2 milljarða. Nota megnið af því til að leiðrétta nokkra verstu vankantana á skattkerfinu hvað snertir vaxtabæturnar, hvað snertir barnabæturnar, hvað snertir bifreiðaskattana og auk þess benda á hvernig væri hægt að leggja fram nokkuð aukið fjármagn til þess að berja í verstu brestina hvað snertir fjárframlög til menntamála og til jöfnunar á húshitunarkostnaði. Við teljum okkur geta sýnt fram á það að með til þess að gera einföldum hætti sé hægt að laga þarna atriði sem sannarlega eru réttlætismál. Það er nú því miður þannig að þær breytingar sem hæstv. ríkisstjórn leggur hér til eru handahófskenndar. Það sem kemur fram í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá því á laugardaginn var og snýr að skattamálum er ekki mjög merkilegt né heildstætt. Ég nefni í því sambandi að það er mat okkar framsóknarmanna að það að afnema hæsta þrep á eignarskatti, svokallaðan ekknaskatt, sú aðgerð ein og sér, sé ekki mikið réttlætismál. Við höfum hins vegar bent á að ef hún er sett í það samhengi að um leið sé eignarskattsstofninn breikkaður, þ.e. fjármagnseignin tekin inn, og um leið sé frímark á eignarskatti hækkað um 1 millj. hjá hjónum þá getum við farið að líta á þetta sem heildstæða aðgerð og sem réttlætismál. Á því byggðust tillögur okkar framsóknarmanna í fyrravetur og við munum flytja þær aftur við 2. umr. í þessu máli nú í vetur. Það er einnig að koma í ljós, eins og hæstv. fjmrh. viðurkenndi í ræðu sinni áðan, að sú aðferð sem hér er sett upp varðandi tvísköttun á lífeyri er fljótfærnislega unnin og aðilar ekki búnir að átta sig á því hvað þetta í raun þýðir. Og hvernig má það öðruvísi vera, virðulegur forseti, þegar sýknt og heilagt og stöðugt er verið að vinna flókin mál í flýti, vinna þau undir hótunum um stjórnarslit, eins og kom fram hjá einum af forustumönnum stjórnarflokkanna varðandi þessa vinnu um síðustu helgi. Það getur ekki farið öðruvísi en svo að slík vinnubrögð verði flaustursleg. Virðulegur forseti. Ég mun hér fara nokkrum orðum um það frv. sem hér liggur fyrir og einstaka þætti þess. Vissulega er það svo að þarna er ýmislegt sem er til bóta og sem við í stjórnarandstöðunni höfum bent á. Ég vil í því samhengi benda á 2. gr., d-lið, sem snertir skattafslátt þeirra sem kaupa hlutafé. Þarna er verið að taka til greina margítrekaðar ábendingar okkar framsóknarmanna að við þær aðstæður sem nú eru, að okkur sárvantar meiri fjárfestingu í þetta þjóðfélag, þá hafi verið afar óskynsamlegt að ætla að trappa þennan skattafslátt niður á nokkrum árum eins og hæstv. ríkisstjórn knúði í gegn fyrir rúmu ári síðan.  Það hlýtur einnig að teljast réttlætismál að taka upp þann skattafslátt sem tengist húsaleigutekjum sem hér er reiknað með. Nefndin hlýtur hins vegar að skoða nánar þá leið sem hér er lögð til. Síðan eru nokkrar greinar sem ég ætla ekki að fara sérstökum orðum um. 5. gr. hygg ég að hafi verið sérstaklega sett þarna inn fyrir hv. þm. Vilhjálm Egilsson, varaformann efh.- og viðskn., sem hefur flutt langar og miklar ræður um það að skattstjórar ættu nú að eltast við eitthvað annað heldur en súkkulaðikassa og annað slíkt sem þeir gefi starfsmönnum sínum á litlu jólum og vonandi geta nú skattstjórar snúið sér að öðrum og þarfari verkefnum eftir að það er búið að setja það í lög að fyrirtæki megi gefa súkkulaði.

Sérstaklega konfekt frá Nóa og Síríus.

Sérstaklega konfekt frá Nóa og Síríus, segir hæstv. fjmrh. 7. gr. er nokkuð flókin og snýr að breytingum sem gerðar hafa verið á barnabótaauka og vaxtabótum og mér sýnist að þarna sé verið að reyna að leiðrétta klúður frá fyrri breytingu þessarar ríkisstjórnar. Hæstv. fjmrh. var nú ekki vissari í sinni sök um ágæti þessarar greinar, að hann taldi jafnvel að fyrra klúður væri betra heldur en að lögfesta það sem hér er lagt til og segir þetta kannski meira en margt annað um vinnubrögð þessarar ríkisstjórnar í skattamálum. 10. gr. fylgir síðan þeim breytingum sem nú er verið að vinna að hér í þinginu að nýjum lögum um bókhald og ársreikninga. Og því miður, virðulegur forseti, þá er varðandi þá vinnu allt á sömu bókina lært. Það er mikill vilji í efh.- og viðskn. að afgreiða þessi mál og það er fyrir nokkru síðan búið að fara yfir málið, búið að búa til breytingartillöguskjal eins og það lá fyrir og var lagt fram, en við höfum beðið þangað til núna fyrir þremur dögum síðan eftir að fá frá ríkisstjórninni tillögur um viðurlagakaflann. Og þá tekst svo hrapallega til að þær tillögur koma inn á sama tíma, sama annatímanum og öll skattmálin og ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þetta er, virðulegur forseti, ég er margbúinn að segja þetta hér úr þessum ræðustól, bæði á þessum vetri og fyrri, ekki hægt. Það er ekki hægt að bjóða Alþingi upp á þetta og þetta er vísasta leiðin til þess að hér verði slys, þetta er vísasta leiðin til þess að hér verði um að ræða subbuskap í lagasetningu. Ég veit satt að segja ekki hvað þarf til til þess að á þessu verði breyting. Og því miður virðist það vera þannig að það eru einfaldlega allt of fáir hér í Alþingi sem eru tilbúnir til þess að standa upp og berjast fyrir rétti Alþingis gagnvart framkvæmdarvaldinu. Það virðist vera þannig að framkvæmdarvaldið eigi allt of greiða leið til þess að rúlla yfir Alþingi. Kannski er ástæðan sú hvað framkvæmdarvaldið er sterkt í hugum flestra alþingismanna. Kannski er ástæðan sú að við erum hér með í hópi alþingismanna 9--10 ráðherra og síðan 52--53 þingmenn sem eru í biðröð eftir því að verða ráðherrar. Og ég endurtek það sem ég sagði áðan að mér finnst að það vanti miklu fleiri í okkar hóp sem eru tilbúnir til þess að berjast fyrir stöðu Alþingis og eru tilbúnir til þess að líta á það eitt og sér að vera alþingismaður og sinna störfum Alþingis og reyna að gera það af kostgæfni, sem markmið í sjálfu sér. Þetta tengist náttúrlega umræðunni um þingræðið sem við búum við, en ég tel, virðulegi forseti, að við þurfum að taka um þetta mjög alvarlega umræðu þó að við þurfum að finna til þess annað tilefni og við verðum að gefa okkur tíma til þess að setjast niður og velta því fyrir okkur hvað við þurfum að gera til þess að bæta þessi vinnubrögð. Ég tel að nefndir Alþingis hafi sýnt til þess verulegan vilja á síðustu tveimur árum, en framkvæmdarvaldið hefur brugðist. Það hefur í raun hæstv. fjmrh. viðurkennt hér úr þessum ræðustól oftar en einu sinni. Og ég minni á það sem ég sagði áðan að það var þó það skárra á síðasta ári að þá var mælt fyrir þessum málum sem við erum að ræða um núna, skattalagabreytingunum, 30. nóvember. Og það hefur engin frambærileg afsökun komið fram fyrir þessum seinagangi núna í ár Það hefur engin frambærileg afsökun komið fram, væntanlega vegna þess að það er engin afsökun til. Ástæðan er sú að stjórnarflokkarnir komu sér ekki saman um til þess að gera einfalda hluti fyrr en á þessum krísufundi á laugardaginn var. Þessi útúrdúr var nú vegna 10. gr. sem fjallar um og tengist viðurlagaköflunum við bókhalds- og ársreikningslaun. Það er enn einlægur vilji efh.- og viðskn. að afgreiða þessi mál, en það strandar núna á því og við vitum ekki hvort okkur tekst það, vegna þess að til þess að það megi verða þá verður að gera smávægilega breytingu á hegningarlögum og það frv. er ekki komið fram og mér skilst að það sé enn í vinnslu innan stjórnarflokkanna.

Það eru mistök.



Mistök, segir hæstv. ráðherra, að það er ekki komið fram, þannig að hér eru þá greinilega mistök á mistök ofan. Virðulegur forseti. Síðan kemur kafli um flýtifyrningar og það er afar sérstætt að vera að setja það í lög núna á síðustu dögum ársins 1994 til þess að örva fjárfestingar á því ári. Þá komum við kannski að öðrum lesti í algengum vinnubrögðum stjórnvalda í dag og það er að semja um atriði. Að framkvæmdarvaldið er að semja um atriði við þriðja aðila, í þessu tilfelli voru það aðilar vinnumarkaðarins, á miðju ári, atriði sem ekki er hægt að framfylgja öðruvísi en að breyta lögum en koma síðan ekki fram með frv. til breytinga á þeim lögum sem breyta þarf. Þetta er angi af því sem ég nefndi áður í minni ræðu, virðingarleysi framkvæmdarvaldsins við Alþingi og, virðulegur forseti, er atriði sem verður að taka á. Út af fyrir sig er það góðra gjalda vert að breyta hér reglum um fyrningar til þess að örva fjárfestingar, en að mínu mati þyrfti það að vera liður í mun víðtækari aðgerðum til endurreisnar atvinnulífsins og á slíku er tæpt í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá helginni sem leið, án þess að það sé nokkur hlutur útfærður nánar. Nægir þar, virðulegur forseti, að nefna 3. liðinn í þeirri yfirlýsingu, um nýsköpun í atvinnulífinu og markaðssókn, sem þegar að er spurt stendur ekkert á bak við nema óljós fyrirheit sem tengjast Iðnþróunarsjóði og aðgerðir varðandi erlenda fjárfestingu. Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að tæpa á einu máli sem mun nú verða gert frekar í umræðunum seinna í dag og það er réttur Búseta, þeir sem hafa fjárfest í íbúðarhúsnæði í Búsetakerfinu. Það mál er orðið ein, má segja, sorgarsaga því að þarna er um að ræða form til þess að komast yfir húsnæði sem er sjálfsagt að hafa við hliðina á öðrum leiðum til þeirra. En það mál stendur enn þannig að þeir aðilar sem hafa fjárfest samkvæmt þessu kerfi eiga ekki nema mjög takmarkaðan rétt til vaxtabóta og komust ekki inn í húsaleigubótakerfið þó verið sé að reyna að bæta úr því hér. Það hefur hins vegar takmarkaða þýðingu því að því betur þá er þorri þeirra sem hafa fjárfest í húsnæði eftir þessu kerfi yfir tekjumörkum varðandi húsaleigubætur, en samt á sama tekjubili og fjöldi aðila sem á rétt á vaxtabótum ef fjárfest er í almenna kerfinu. Á þessu verður að mínu mati að taka og vonandi vinnst okkur tími til þess í þeirri vinnu sem nú er fram undan því að hér er ekki um að ræða mál sem snertir ríkissjóð stórlega varðandi tekjur, en þarna er um að ræða mál sem snýr að jafnræði þegnanna gagnvart lögum og við höfum hér undir höndum bæði minnisblað frá Búseta og eins greinargerð frá lögmönnum hvað þetta snertir. Virðulegur forseti. Hæstv. fjmrh. ræddi nokkuð um tekjujöfnun í þjóðfélaginu og það var eiginlega ekki hægt að skilja hæstv. ráðherra öðruvísi en svo að honum þætti eiginlega nóg um,  er einnig svolítið hættulegur þessi stöðugi samanburður milli landa. Við verðum að átta okkur á því að við lifum ekki sem sjálfstæð þjóð, þessar rúmlega 250 þús. hræður hér úti í Atlantshafi, eftir sömu lögmálum og gildir í miklu stærri þjóðríkjum. Það verður aldrei liðið í okkar litla þjóðfélagi að kjaramunur verði eins hár og, eins og hæstv. ráðherra nefndi, til að mynda í Bandaríkjunum og til að mynda sem þekkist í sumum af nýkapítalisku löndunum í Austurlöndum sem ýmsir, og mér hefur nú fundist á stundum hinir furðulegustu aðilar, vilja líta til sem æskilegrar fyrirmyndar í efnahagsmálum. Þó svo ýmislegt hafi þar verið vel gert þá er annað í því formi sem ég hygg að við Íslendingar mundum aldrei vilja taka það upp þannig að ég vara við þessum samanburði. Við náum aldrei þeirri samstöðu, þessi fámenna þjóð, sem við þurfum ef við eigum að búa hér sem sjálfstæð þjóð öðruvísi en hafa kjör þannig að ekki sé allt of mikið gap á milli þeirra hæst launuðu og þeirra lægst launuðu. Það eru að vísu til ýmsir mælikvarðar og stærsta hættumerkið sem ég sé í dag varðandi kjörin í landinu er það að á síðustu árum í tíð núv. ríkisstjórnar, hvort sem henni er um að kenna að öllu leyti eða ekki, þá hefur það gerst að sá hópur sem ekki getur framfleytt sér af því sem hann hefur handa í milli fyrir sína launavinnu eða þær bætur sem hann fær, sá hópur hefur farið stöðugt vaxandi. Það þarf ekki annað en ræða við félagsmálastofnanir stærstu sveitarfélaganna í landinu til að fá staðfestingu á þessu. Þar er fólk að kafna í verkefnum og sér ekki fram úr því hvernig hægt er að koma til móts við neyð þessa hóps. Og því miður er það að gerast núna allra síðustu árin að inn í þennan hóp eru að koma fjölskyldur sem eru í fullri vinnu en launakjörin eru á þeim nótum að þau duga engan veginn til framfærslu. Virðulegur forseti. Ég hef farið nokkrum orðum um skattastefnu þessarar ríkisstjórnar og hvernig hún skilur við í lok síns kjörtímabils. Það er því miður ekkert allt of glæsileg yfirferð. Það er alveg ljóst að það verður eitt af brýnustu verkefnum nýrrar ríkisstjórnar að taka á þessum málum, koma með heildstæða skattastefnu. Það er mín skoðun varðandi beiðni hæstv. fjmrh. um að stjórnarandstöðuflokkarnir skipuðu fulltrúa í nefnd til þess að skoða hvernig koma eigi á fjármagnstekjuskatti að það væri miklu nær, og það lögðum við fulltrúar 2. minni hluta til við afgreiðslu skattamálanna í fyrra, að það yrði komið á nefnd allra þingflokka til þess að fara yfir skattakerfið í heild sinni og skoða hvernig við getum beitt því til tekjujöfnunar og um leið, eins og ég sagði fyrr í ræðu minni, gengið þannig frá hnútum að skattlagningin ofbjóði ekki réttlætiskennd gjaldþolanna en því miður hefur það gerst í tíð núv. ríkisstjórnar í allt of mörgum atriðum. Það gengur langt yfir réttlætiskennd skattborgaranna þegar svo er komið að einstakir hópar eru að borga 70% jaðarskatt af til þess að gera lágum tekjum. Við hækkun á kílóagjaldi á bifreiðar á síðasta ári gekk núv. ríkisstjórn langt út yfir réttlætismörk. Svona getum við talið hvert dæmið á fætur öðru og þetta verður allt saman að skoða heildstætt. Það má kannski segja líka að það sé ákveðið lögmál að farið sé í það að skoða skattastefnu í heild, einfalda hlutina og síðan taki það viðkomandi stjórnvöld einhver ár, það kannski skiptir engu máli hvaða ríkisstjórn er við völd, að mola það niður stein fyrir stein þangað til menn verða að fara aftur í grunnvinnuna og að mínu mati er komið að því núna. Það gengur ekki lengur að umgangast skattakerfið eins og gamla, slitna flík og stagbætta og bæta bót ofan á bót. Við verðum að ganga í þá vinnu að endurnýja þá flík og koma á hér heildstæðu og skilvirku skattakerfi.

Hæstv. forseti. Við erum nú með til umræðu eitt af nokkrum skatta- og ríkisfjármálafrumvörpum hæstv. ríkisstjórnar sem eru loksins að komast á dagskrá rétt fyrir jólahaldið, svona rétt áður en Þorláksmessuskatan fer ofan í pottinn. Það er sjálfsagt byrjað að verka hana á einu og einu heimili og undirbúa hátíðina. Auðvitað er það dæmalaus seinagangur að vera að fá þessi mál fyrst inn núna og þeim mun verra sem sumt af þessu hefur legið lengi fyrir að þyrfti að koma til afgreiðslu. Ég ætla ekki að setja á langar ræður um það að einstakir þættir skattlagningar eða ríkisfjármála hafa oft verið hér seint á ferð en það réttlætir svo sem ekki þessi vinnubrögð að annað eins hafi einhvern tíma áður gerst. En það sem er hér að gerast að hluta til er að viðamikill pakki breytinga í ríkisfjármálum og varðandi skattlagningu sem sumpart hefur legið fyrir um margra mánaða skeið að ætti að afgreiðast er loksins að koma inn núna. Það væri eðlilegt að spyrja hæstv. fjmrh. í fyrsta lagi: Hvers vegna voru ekki lögð hér fyrir frumvörp með þeim atriðum sem lágu þó fyrir strax í haust eða frá því í fyrravor þannig að þessu væri þá a.m.k. skipt þannig og efh.- og viðskn. hefði getað farið að vinna að þeim þáttum og tæknilegum málum sem lá fyrir að þyrfti að breyta? Þar má nefna hluti sem ríkisstjórnin lýsti yfir strax í fyrravor að hún mundi gera eins og breyttum fyrningarákvæðum, lagfæringum á húsaleigubótakerfinu, vaxtabótakerfinu o.fl. En að stofni til eru hér á ferðinni breytingar sem tengjast hinni margnefndu yfirlýsingu eða reyksprengju hæstv. ríkisstjórnar frá því á laugardaginn var og þau atriði hafa eðli málsins samkvæmt orðið hér mest að umtalsefni. Í þeirri yfirlýsingu er eins og menn vita blandað saman alls konar atriðum, gömlum loforðum vanefndum, yfirlýsingum frá því í maí og svo nýjum ákvörðunum um tilhögun skattlagningar á næsta ári eða komandi árum. Ég ætla, hæstv. forseti, að renna yfir frv. eins og það kemur fyrir í þeirri röð sem liðirnir eru þar upp taldir og hleyp þar eingöngu á stærstu atriðunum því að tíminn leyfir ekki annað og út af fyrir sig er ekki ástæða til að fara ofan í þetta í einstökum smáatriðum. Það sem ég vil fyrst staldra við, hæstv. forseti, er c-liður 2. gr. frv. en hann er um að við A-lið 1. mgr. 30. gr. laganna skuli bætast nýr töluliður sem orðist svo, með leyfi forseta: ,,Frá tekjum manna sem eru 70 ára eða eldri má draga 15% af greiddum lífeyri úr lífeyrissjóðum sem hafa hlotið staðfestingu fjmrn. skv. lögum nr. 55/1980.`` Hér er margt að athuga, hæstv. forseti. Nú er út af fyrir sig ekki um það deilt að það hefur verið vilji manna um langt árabil, eða frá því að svonefnd tvísköttun lífeyris kom á með upptöku staðgreiðslukerfisins 1988, að breyta þessum reglum, enda ekki um það deilt að þær eru bersýnilega ósanngjarnar að því leytinu til a.m.k. að menn fái ekki þau 4% sem launamaðurinn greiðir af eigin launum frádreginn frá skatti. Hin svonefnda tvísköttun felst eingöngu í því að 4% greiðsla launamannsins eru skattskyldar tekjur og síðan telst hinn útgreiddi lífeyrir þegar þar að kemur einnig til skattskyldra tekna. Nú er ljóst að væri sú leið valin að leiða það í lög að 4% iðgjöld til lífeyrissjóða eða önnur iðgjöld til lífeyrissjóða sem launamaður greiðir sjálfur teldust frádráttarbær eða ekki skattskyldar tekjur þá mundi það fyrst og fremst skila þeim lagfæringum sem eru að greiða í lífeyrissjóðinn og þar af leiðandi mundi sú breyting fyrst og fremst koma til með að hafa áhrif gagnvart þeim sem nú eru að greiða inn lífeyri og í tímans rás en ekki hafa nein bein áhrif á útgreiðslurnar eins og þær eru á líðandi stundu. Á þessu tvennu er grundvallarmunur. Staðreyndin er sú, ef ég hef áttað mig rétt á þessu, að allur þorrinn af þeim sem eru að fá lífeyristekjur í dag greiddar út varð ekki fyrir neinni tvísköttun. Það eru fyrst og fremst þeir sem hafa greitt í lífeyrissjóð eftir 1988, og hafa þá hugsanlega greitt inn í einhver fáein ár og síðan hafið töku lífeyris, sem verða þar fyrir einhverri tvísköttun í pínulitlum mæli. Hér er hins vegar lögð til sú aðferð að heimila 15% frádrátt á öllum lífeyristekjum þeirra sem fá greiddan út lífeyri. Þetta er allt önnur aðferð, allt önnur nálgun heldur en sú sem ég hefði talið að væri mest til umræðu, þ.e. að tryggja ósköp einfaldlega með inngreiðslureglunum að í því felist engin tvísköttun. Staðreyndin er sú að að svo miklu leyti sem inngreiðslurnar eru ekki skattskyldar tekjur þá á ég voðalega erfitt með að sjá og gera greinarmun á því að skattleggja lífeyristekjur og aðrar tekjur. Ég hef verið talsmaður þess að taka upp fjármagnstekjuskatt, skattleggja tekjur sem menn fá vegna ávöxtunar fjármagns eins og aðrar tekjur. Ég hef aldrei skilið að ekki megi taka skatta af slíkum tekjum, að á sama tíma og launatekjurnar sem menn vinna fyrir hörðum höndum eru skattlagðar upp á 42%, þá skuli tekjur af fjármagni eða þess vegna tekjur af lífeyri vera algerlega skattfrjálsar. Nú ætla ég ekki að segja að það gæti ekki verið góð ráðstöfun að undanþiggja lífeyristekjur manna a.m.k. að einhveru leyti fullri tekjuskattlagningu þó auðvitað hafi menn sinn persónufrádrátt og það gildi skattfrelsismörk gagnvart þessu eins og öðru. En mér hefði fundist vel koma til greina að beita þar einhverri annarri skattlagningu eins og reyndar er að hluta til þekkt þegar tekjutenging á í hlut, frá þeirri hlið þá eru lífeyristekjur stundum aðgreindar frá öðrum tekjum og þær vega minna í tekjutengingu eins og kunnugt er og ég veit að hæstv. fjmrh. áttar sig á. En gallinn við þessa aðferð sem hér er lögð til --- og það sýnir í hvaða vandræðum menn eru með þetta mál að taka um þetta ákvörðun á einum laugardagsfundi --- er sá að það virðist liggja sáralítill reikningslegur undirbúningur að baki vegna þess að þegar spurt er um forsendurnar og spurt: Hvers vegna 15%? Hvers vegna ekki 12, 18 eða 20? Þá verður fátt um svör. Það eru svona þumalputtahugmyndir um það að svo og svo stór hluti útgreidda lífeyrisins komi frá 4%, svo og svo stór hluti komi frá iðgjöldum atvinnurekendanna og svo og svo stór hluti séu vaxtatekjurnar eða ávöxtun fjármagnsins í lífeyrissjóðnum. En það eru slumpreikningar, þumalputtareglur. 15% þýða hins vegar að þeir sem hafa mjög góðan lífeyri fá þarna mjög mikil skattfríðindi. Ég verð að segja alveg eins og er að ég held að það sé stórkostlegt álitamál hvort þetta er rétt aðferð. Ég hefði til að mynda talið að a.m.k. sem bráðabirgðaráðstöfun hefði verið miklu skynsamlegra að búa til ákveðið frítekjumark gagnvart lífeyristekjum sem hefði þá nýst öllum og verið tekjujafnandi aðgerð. Og er það ekki eitt af því sem menn eru sérstaklega að kvarta yfir í lífeyrissjóðakerfinu í dag, það er hvað staða sjóðanna er geysilega mismunandi og lífeyristekjur manna ólíkar? Við vitum að tekjur út úr mörgum almennu lífeyrissjóðunum eru mjög lágar enn sem komið er a.m.k. og réttindin rýr sem menn hafa þar. Fjöldinn allur af almennu verkafólki og hluti af sjómönnum og reyndar allir sjómenn að segja má, þó það sé svolítið mismunandi, búa við hörmulega lélegar lífeyristekjur vegna þess að nú hefur verið valin sú aðferð til að mynda gagnvart sjómönnunum að skerða réttindi þeirra sem því nemur að þeir hefja töku lífeyris fyrr en aðrar stéttir eða við 60 ára aldur. Það þýðir auðvitað að lífeyrir þeirra verður þeim mun lélegri, þessara útslitnu sjómanna sem eru að koma í land um sextugt. Þetta er ekki góð ráðstöfun gagnvart slíkum aðilum sem eru með lágar tekjur heldur þvert á móti. Og ég segi alveg eins og er að ég vil hafa fullan fyrirvara á að styðja þessa útfærslu eins og hún er hér lögð til. Ég hefði viljað skoða annars vegar að það yrði lögfest sem langtíma varanleg aðgerð að afnema skattskyldu 4% inngreiðslu launamanna og hins vegar þá, ef menn vildu taka á þessu að einhverju leyti í útgreiðsluhliðinni, að það yrði gert með frítekjumarki fyrir lífeyri. Nóg um þetta atriði, hæstv. forseti. Í öðru lagi vil ég nefna d-lið 2. gr. Þar er á ferðinni breyting þar sem hæstv. ríkisstjórn er að hverfa frá nýlegri stefnumótun sinni, tveggja ára gamalli stefnu, um að fella niður í áföngum frádrátt manna vegna hlutabréfakaupa. Þau stórótrúlegu tíðindi gerðust uppi á Íslandi að hér settist að völdum hægri stjórn, tók við af vinstri stjórn, eða a.m.k. stjórn sem hafði í sér ágæt vinstri ,,element``. Sú stjórn hafði rýmkað reglur manna til að draga hlutafjárkaup frá skattskyldum tekjum. Það var gert með það að markmiði að reyna að örva þátttöku almennings í landinu í atvinnulífinu. En hvað gerðist þegar hægri stjórnin kom undir forustu hægri mannsins og frjálshyggjumannsins og fyrrverandi eimreiðarstjóra, hæstv. fjmrh. Friðriks Sophussonar? Hún ákvað að fella niður í áföngum frádráttarliði sem heimiluðu almenningi að kaupa hlutabréf. Það var nú svo kostulegt, svo ótrúlegt. En nú hefur að vísu ríkisstjórnin séð að þetta er hið mesta óráð og ákveður að hverfa frá þessu með tilteknum hætti eins og d-liður 2. gr. felur í sér. Sem sagt það að 80% reglan sem þetta átti að þrepast niður í á þessu ári er fest í sessi til frambúðar. Ég verð að segja alveg eins og er að ég fagna þessu. Ég tel skynsamlegt að hafa einhverja ívilnandi eða örvandi aðgerð af þessu tagi í gangi í skattkerfinu. Ég hef að vísu verið þeirrar skoðunar að það ætti að gera þetta með margvíslegum hætti, m.a. með því að heimila fjárfestingarfrádrætti fyrirtækja og heimila þeim sérstaklega að leggja fé í markaðsöflun og nýsköpun af ýmsu tagi, en frá þeirri hliðinni einnig að auðvelda einstaklingum eða ýta undir það að einstaklingar leggi eitthvað af mörkum í þessu skyni. Ég tel það skynsamlegt og fagna því þess vegna að ríkisstjórnin hefur breytt um stefnu. Hún hefur horfið frá því að afnema þessa frádrætti frá tíð fyrri ríkisstjórnar og tekur nú upp stefnu ríkisstjórnar Steingríms Hermannssonar í þessu máli. Og batnandi mönnum er best að lifa að sjálfsögðu. Þá vil ég í fjórða lagi um e-lið 2. gr. segja eingöngu það að ég tek undir og fagna því að þar er á ferðinni lagfæring varðandi tekjufærslu leigutekna af íbúðarhúsnæði. Mér sýnist fljótt á litið að það sé tvímælalaust til bóta að lögfesta það atriði. Í fimmta lagi um 7. gr. frv. og vegna orða sem hæstv. fjmrh. lét falla í morgun, að á ferðinni væri mjög einfalt frv. sem væri auðvelt að afgreiða og menn þyrftu nú ekki að líta mikið á. Staðreyndin er sú að ég bið hvern þann sérfræðing í skattamálum sem hér er staddur að glöggva sig á því á augabragði hvað felst í 7. gr. frv. Hvað þýða t.d. orðin, með leyfi forseta: ,,Eftirfarandi breytingar verða á 69. gr. laganna: a) Í stað orðanna ,,tölul. A-liðar`` í 2. málsl. 3. mgr. B-liðar komi: og 3. tölul. A-liðar og 2. og 3. og 4. tölul. B-liðar.`` Er einhver hér sem skilur þetta á augabragði og veit hvað þetta þýðir nákvæmlega í krónum og aurum? Gefi hann sig fram. Auðvitað er hægt að hafa hér við höndina skattalögin og fara í þetta og bera þetta saman og glöggva sig á því hvað þetta þýðir. En ég leyfi mér að fullyrða, hæstv. fjmrh., þó að hér séu upp til hópa miklir sérfræðingar í skattarétti að það vefjist fyrir einum og einum manni að átta sig á því alveg á augnabliki hvað þarna er á ferðinni. Staðreyndin er sú að þessi grein til að mynda er býsna flókin. Þarna eru á ferðinni ákvæði sem fela í sér til að mynda hluti eins og skuldajöfnun bótagreiðslna upp í vangoldin gjöld, að meðlagsgreiðslur, ef ég hef skilið rétt, megi nú skuldajafna á því formi að skuld sem hefur myndast hjá Innheimtustofnun sveitarfélaga er tilkynnt til ríkisins, þó að þar sé um að ræða annan og óskyldan aðila, þ.e. Innheimtustofnun sveitarfélaganna, og það er heimilt að skuldajafna upp í þá skuld með bótagreiðslum sem menn eiga að fá við skattauppgjör. Þetta er líka pólitískt álitamál. Er búið að fara í gegnum það og eru allir á því að það eigi að gera þetta svona? Þetta þýðir að meðlagsgreiðendunum verður enn minni miskunn sýnd en ella því að til viðbótar þeim innheimtuaðferðum og möguleikum sem hingað til hafa verið kemur nú að það verður hægt að taka af þeim upp í þær skuldir, ef þær hafa myndast, þessar greiðslur í gegnum skattkerfið. Þá er nú e-liður 7. gr. ekki beinlínis auðskilinn sumum, hæstv. forseti. Um hvað er þessi e-liður? Hann er um það að sú breyting verði á 69. gr. tekjuskattslaganna að í stað 1. og 2. málsl. 3. mgr. C-liðar komi þrír nýir málsliðir er orðist svo: ,,Vaxtagjöld til útreiknings vaxtabóta skv. 4. mgr. miðast við fjárhæð vaxtagjalda, sbr. 2. mgr., hjá hverjum framteljanda en geta þó ekki orðið hærri en sem nemur 7% af skuldum sem stofnað hefur verið til vegna öflunar íbúðarhúsnæðis til eigin nota eins og þær eru í árslok.`` o.s.frv. Og hvað þýðir nú þetta á mannamáli? Jú, eftir því sem ég kemst næst, og ég tek það fram að ég hef ekki haft mikinn tíma til að skoða þetta, þá þýðir þetta það hjá þessum miklu snillingum sem þar með eru að viðurkenna að frágangurinn á þessu máli í fyrra var ónothæfur, var ómögulegur, og taka undir það sem við sögðum, að þessi skamma skírn eða þessi aðferð við að breyta vaxtabótunum væri mjög illa ígrunduð, að 7% heildarskuldamarkinu sem var áður beitt gagnvart nettóvaxtakostnaði yrði nú beitt gagnvart brúttóvaxtakostnaði. Síðan drægjust vaxtatekjur frá á eftir en ekki á undan. Það þýðir á mannamáli að það er verið að skerða vaxtabætur með þessari breytingu. Eins og þetta er samkvæmt lögunum í dag, þó það kunni að vera gallað fyrirkomulag í framkvæmd, þá eru fyrst tekin brúttóvaxtagjöld. Frá þeim eru dregnar vaxtatekjur. Síðan myndar nettókostnaðurinn stofn til vaxtabóta þó þannig að hann má ekki vera hærri en 7% af heildarskuldum. Með öðrum orðum skerðir þessi breyting í mörgum tilvikum vaxtabótastofninn. Það hlýtur að vera þannig. Og þá skulum við bara líta á það hvaða skerðing er hér á ferðinni og hvaða máli skiptir hún í peningum? Og því er ég að rekja þetta m.a., hæstv. forseti, að ég vil að menn átti sig á því að hér eru ekki einföld mál á ferðinni. Það eru engin dæmi til um það svo ég viti til hvað þessi breyting til að mynda kann að þýða. Því nú er það alveg öruggt mál að einhver hluti þeirra sem eru að fá vaxtabætur eru með vaxtagjöld sem nema meiru en þessum 7% og verða þess vegna fyrir skerðingunni eða rekast á þakið. En það vantar útreikninga á í hve mörgum tilvikum það er. Auk þess hef ég ekki miklar upplýsingar um það hvað algengt það er að slíkir aðilar hafi vaxtatekjur sem dragast frá. Þetta þurfum við að vita til þess að vita hvað við erum að tala um í formi peninga og í formi áhrifa á þolendurna. Það á ekki að afgreiða svona hluti á Alþingi nema menn viti hvaða áhrif það hefur á afkomu fólks. Það á ekki að gera það. Hæstv. forseti. Þá er ég í sjötta lagi kominn að 8. gr. frv. Hún er afar einföld. Hún er svona, með leyfi forseta: ,,Lokamálsliður 83. gr. fellur brott.`` Punktur, amen. Og þetta kalla þeir núna, sjálfstæðismenn, að sé afnám á ekknaskattinum. Þetta er ekki nýyrði þetta með ekknaskattinn. Það var mikið notað árið 1989 og reyndar alveg fram til 1991. Svo hvarf þetta orð úr málinu. Sjálfstfl. bar sér þetta ekki í munn í þrjú ár, hæstv. forseti. Í þrjú ár var orðið ekknaskattur ekki til í málinu hjá Sjálfstfl. Af hverju var það? Það var af því að Sjálfstfl. var að leggja hann á. Þess vegna hentaði ekki að tala mikið um ekknaskattinn, ekki 1991, ekki 1992 og ekki 1993. En frá og með síðasta laugardegi þá fann Sjálfstfl. allt í einu í safni sínu þetta gamla, góða orð, ekknaskattur, og hefur notað það óspart síðan. Það er af því að nú á að leggja hann af. Og ég verð að segja alveg eins og er, hæstv. forseti, ég er búinn að liggja dálítið í útreikningum vegna þessa máls, að þeim mun meira sem ég skoða þetta þeim mun fráleitari finnst mér umræðan um þennan skatt og um þetta mál. Og þeim mun ömurlegra hversu lágt Sjálfstfl. leggst í þessum ómerkilegu áróðurstilburðum sínum varðandi þennan ekknaskatt. Enda vafðist þetta dálítið fyrir fjármálaráðuneytismönnunum, húskörlunum, þegar þeir komu í efh.- og viðskn. og voru ýmist að þvæla um álag á eignarskatt, stóreignaskatt og svo hnipptu þeir hver í annan og hrukku upp og sögðu: Nei, ekknaskatt, ekknaskatt. Það var af því að nú var búið að skipta um heiti á fyrirbærinu samkvæmt pólitískri forskrift. Og hvernig er þetta með ekknaskattinn, hæstv. forseti? Ég er ekki viss um að ég noti ræðutíma minn hér betur með öðrum hætti en þeim að reyna að útskýra þetta mál pínulítið verði það einhverjum til hjálpar. Í sjálfu sér er sú lagagrein tekjuskatts- og eignarskattslaganna sem fjallar um álagningu eignarskatts eða eignarskattsútreikning afar einföld. Hún er ekki nema fimm línur og einni tölu betur. Og segir þar, með leyfi hæstv. forseta: ,,Eignarskattur manna reiknast þannig: Af fyrstu 3,5 millj. kr. af eignarskattsstofni greiðist enginn skattur.`` --- Ég rúnna hér af tölur til þess að menn nái þeim betur. --- ,,Af eignarskattsstofni yfir 3,5 millj. kr. greiðist 1,2%. Af eignarskattsstofni yfir 9,8 millj. kr. greiðist að auki 0,75%, þó þannig að hjá þeim sem hafa tekjuskattsstofn undir 2 millj. kr. skal lækka reiknaðan eignarskatt samkvæmt þessum málslið, hlutfallslega þannig að hann falli að fullu niður ef tekjuskattsstofn er undir 1 millj..`` Þetta þýðir á mannamáli, hæstv. forseti, að allir sem eiga skuldlausar eignir, nettóeignir, umfram 3,5 millj. borga 1,2% af þeirri eign í eignarskatt á ári hverju, allir. Það er hinn almenni eignarskattur. En síðan var tekið upp tekju- og eignatengt álag á þennan skatt. Og hverjir bera það? Þeir sem bera það að fullu eru einstaklingar sem eiga meira en 9,8 millj. í hreina eign og hafa hærri tekjur en 2 millj. á ári. Það eru einstaklingar sem eru með yfir 167 þús. kr. í mánaðarlaun sem bera þetta álag að fullu og tvöfalt hjá hjónum því að þannig eru allar viðmiðanir eignarskattslaganna að þær tvöfaldast hjá hjónum. Og það er svo furðulegt með það að núna talar hvorki Sjálfstfl. né aðrir um almenna eignarskattinn sem allir borga sem á annað borð komast upp fyrir mörkin. Ekkjur sem eiga eignir á bilinu 4, 5, 6, 7, 8, 9 og upp í 9,5 millj. kr. og borga fullan eignarskatt, það er ekkert talað um það. Það er ekki ekknaskattur. Nei, en þetta álag á stóreignir hátekjufólks, það er ekknaskattur. Auðvitað er þetta alveg ofboðslegur málflutningur, hann er forkastanlegur. Þarna er á ferðinni lítils háttar álag á eignarskatt stóreignafólks með háar tekjur. Þessi skattur er horfinn út við 83 þús. kr. tekjur á mánuði. Þá eru menn hættir að borga hann. Þó að þeir eigi 20, 30, 40, 50 milljónir í skuldlausar eignir þá borga þeir þennan skatt ekki ef árstekjurnar eru undir einni milljón eða 83 þús. kr. á mánuði. Og er það þannig að hinn eiginlegi ekknaskattur í dag er sá eignarskattur sem ekkjur borga þúsundum saman vegna almennrar íbúðareignar, sem gjarnan er þá kannski á bilinu 4, 5, 6, 7, 8, 9 milljónir. Sárafáar ekkjur á Íslandi komast upp í þessi sérstöku álagsmörk eða svokölluð eignarskattsmörk eins og Sjálfstfl. kallar þau. Það er t.d. þannig að af 3.200 aðilum sem komast í að borga eitthvað samkvæmt hærra þrepinu eru einungis 160 komnir á ellilífeyrisaldur. Á hvaða aldri er hitt fólkið? Ja, hvað halda hv. þm.? 45--60 ára, það er uppistaðan af þeim sem borga þennan skatt. Það er stórefnafólk með háar tekjur á besta aldri. Það er það sem lendir í þessu en ekki ekkjur á ellilífeyrisaldri, það er blekking, það er lygi, það er áróðursbragð. Ég skal að vísu viðurkenna það, hæstv. forseti, að ekknaskattsnafngiftin hjá Sjálfstfl. í stjórnarandstöðu á árinu 1989 var áróðurslega mjög snjöll, fín nafngift. Enda var blásið upp mikið ball út af því máli þá. Það leiddi nú reyndar til þess að sá skattur var bæði lækkaður og tekjutengdur, og er þar af leiðandi sem slíkur að mörgu leyti mjög góð tekjujöfnunaraðgerð í landinu, en nú á að fella hann niður. Nei, hæstv. forseti, þetta er auðvitað alveg dæmalaust mál. Og þó ekki dæmalaust því að ég ætla að koma með nokkur dæmi um það hvernig þetta kemur út. Ég ætla að taka þrjú dæmi af ekkju eða einstaklingi. Í fyrsta lagi skulum við hugsa okkur ekkju með eina millj. kr. í tekjur á ári, 83 þús. á mánuði, hvort sem það eru nú launatekjur eða samtals lífeyrir og tekjur af einhverju tagi. Og þessi ekkja á 10 millj. kr. eign, nettóeign. Það eru þau framteljanleg verðmæti og skattskyld verðmæti sem hún á þegar búið er að draga frá skuldir, þegar búið er að draga frá hlutabréfaeign, þegar búið er að draga frá innstæður í bönkum, þegar búið er að draga frá fleiri hluti sem allir eru frádráttarbærir áður en til eignarskattsálagningar kemur. Og það eru sjálfsagt ekki allir sem hafa áttað sig á því að það er bara þessi nettóeign með öllum þessum frádráttarliðum sem er skattlögð. Hvað borgar þessi ekkja í eignarskatt? Þá eru reglurnar þannig að það er tekin þessi 10 millj. kr. nettóeign, frá dragast 3.527.353 kr., eins og þetta var samkvæmt álagningu á síðasta ári. Eignarskattsstofninn eru þá 6.472 þús. kr. og af því er borgað 1,2% eða 77 þús. kr. Þessi ekkja, sem á 10 millj. kr. eign og hefur ekki nema eina milljón í tekjur, hún borgar 77 þús. kr. í hinn almenna eignarskatt. En það er ekki ekknaskattur, segir Sjálfstfl., nei, það er ekki ekknaskattur, nei nei. Tökum þá aðra ekkju. Hún er líka með 1 millj. kr. í tekjur. En hún á 15 millj. kr. skuldlausa eign, nettóeign. Þá eru reglurnar þannig að það eru 15 milljónir mínus 3,5. Eignarskattsstofninn eru 11.472 þús. kr. og ekkjan borgar 137 þús. kr. í eignarskatt. Það er ekki ekknaskattur, segir Sjálfstfl., nei, það er ekki ekknaskattur. Við höfum lagt hann á um langan aldur og þetta er ekkert ekknaskattur þó þetta sé að vísu 137 þús. kr. Og þetta sé að vísu ekkja sem borgar þetta. En við skulum þá segja að svo sé önnur ekkja sem búi hinum megin við stigaganginn og hún hefur 2 millj. kr. í tekjur. Hún er með 167 þús. kr. á mánuði. Hún er 100% betur sett en ekkjan sem borgar 137 þús. kr. Og hvað gerist þá? Jú, þá kemur þetta álag til sögunnar og bætir 38 þús. kr. við. Ekkjan sem hefur heilli milljón meira til að lifa af, hún þarf að borga 38 þús. kr. af því í viðbótarskatt. Það er ekknaskattur, segir Sjálfstfl. Það er skömm og svívirða. Það er ljótt mál, þ.e. núna, það var ekki sl. þrjú ár meðan við lögðum það á. Þetta er nú málflutningurinn. Þetta er nú allur málflutningurinn, þetta er öll reisnin yfir Sjálfstfl. hér. Svona ómerkilegar og billegar æfingar, hæstv. forseti, verð ég nú að segja, er langt síðan maður hefur séð. Það er ekki bara síðan Sjálfstfl. var upp á sitt besta í stjórnarandstöðu hérna á síðasta áratug sem hann sýndi svona tilþrif. En þá brá hann oft undir sig betri fætinum eins og kunnugt er. Ef við tækjum fjórða dæmið og segðum að þarna á næstu hæð fyrir neðan búi ein ekkjan enn. Hún er með 1,5 millj. kr. í tekjur, þá borgar hún 19 þús. kr. Og ég verð að segja alveg eins og er að miðað við þann eignarskatt, ótekjutengda eignarskatt sem lagður er á allar eignir yfir 3,5 millj. kr. og allar ekkjur borga, án tillits til tekna, þá er náttúrlega fjarri öllu lagi að tala um þennan smávægilega viðauka hér, þetta álag sem eitthvert sérstakt óréttlæti í þessum efnum. Það er að snúa hlutunum algjörlega við. Ef menn vorkenna ekkjunum núna, þó þeir hafi ekki gert það í fyrra og hittiðfyrra og árið þar áður, þá skulum við fara í það að laga eignarskattskerfið þannig að það veiti þeim einhverja úrlausn. Og ég er með tillögu í því máli. Ég legg til að í staðinn fyrir þennan fáránleika verði t.d. tekin upp sú regla að einstaklingur, sem missir maka sinn og verður þar af leiðandi fyrir því að í einu vetfangi helmingast allir frádráttarliðirnir, fái þrjú ár til þess að leysa sín mál áður en hann tekur að borga hinn tvöfalda eignarskatt. Það væri réttlæti. 

Fimm ár.

Eru það fimm ár gagnvart þessu?

Fimm ár eins og um hjón væri að ræða.

Eins og um hjón væri að ræða? Jæja, þess þá heldur, þá sjá menn líka hversu mikið er að marka talið um ekknaskattinn, þá sjá menn það nú, þess þá heldur. Úr því að þetta er þetta rímilegt, sem ég ekki vissi. Þá þýðir það náttúrlega það að þessi skattur kemur hvergi við ekkjur, einstakling, nema þeir hafi himinháar tekjur og eignirnar séu gífurlegar, þ.e. tvöfaldar, fyrr en eftir fimm ár. Ég verð nú að segja alveg eins og er að enn síður gengur þetta tal um ekknaskattinn upp, enn síður gerir það það. Hæstv. forseti. Það er auðvitað með ólíkindum hvernig um þessi mál er stundum fjallað. Og það læðist auðvitað að manni sá grunur að menn stilli hlutunum svona upp vísvitandi og viljandi til þess að þeir séu misskildir. Ég er alveg sannfærður um það að allur þorrinn af einstæðingum sem eru að borga þennan eignarskatt í dag, þennan almenna eignarskatt, þeir halda að nú eigi að lækka sérstaklega hjá þeim skattinn, allur þorrinn. En staðreyndin er sú að þetta mun verða í sárafáum tilvikum, vegna þess að allir sem borga almennu eignarskattsprósentuna gera það áfram að fullu. Það er ekkert verið að lagfæra stöðuna hjá þeim. Það er ekki verið að tekjutengja þær greiðslur eða gera neitt því um líkt, ekki neitt. Þannig, hæstv. forseti, er auðvitað þessi málflutningur alveg dæmalaus. En það getur vel verið að Sjálfstfl. hafi náð því út og talið mönnum trú um það að hann sé alveg sérstakur vinur ekknanna í landinu, eins og hægt sé nú að lesa það sérstaklega út úr skattkerfinu sem auðvitað er ekki hægt. Ég tel að í raun og veru sé miklu nær að segja að 9. gr. frv. hún sé lagfæring gagnvart ekkjum. Hún er skynsamleg breyting varðandi uppgjör eða eignarskattsálagningu dánarbúa, sjálfsögð réttlætislagfæring. Ég skal taka undir að það sé aðgerð gagnvart fólki sem hefur misst maka sinn. En þannig hefur það verið samkvæmt lögunum að það hefur skipt máli fyrir fólk hvort makinn hefur fallið frá snemma eða seint á árinu. Og svo kaldranalegt sem það er að segja það þá hefur verið hagstæðara fyrir fólk ef makinn féll frá á fyrri hluta ársins heldur en seinni hluta í þessu skattalega tilliti, svo merkilegt sem það nú er, vegna þess að þá hefur gefist tími til að gera upp dánarbúið og forða því að það yrði skattlagt með sama hætti. Þetta er verið að lagfæra og það er auðvitað af hinu góða. Varðandi aðra þætti þarna, hæstv. forseti, sem koma svo í viðaukunum eða bráðabirgðaákvæðum frumvarpanna þá er nú ekki margt um það kannski að segja nema þá helst það að varðandi fyrninguna eða flýtifyrninguna þá er það viðleitni sem er góðra gjalda verð. Það er viðleitni til þess að reyna að örva fyrirtæki til fjárfestinga og nýsköpunar og ég tek bara undir það. Það er sjálfsagt mál að reyna það. Ég hefði að vísu talið að það hefði mátt glíma við að reyna að skilgreina frádráttarliði sem beindust meira að raunverulegri nýsköpun, markaðsstarfi og öðru slíku. Það væri vel hægt að hugsa sér. En þetta er betra en ekki. Síðan er í ákvæði til bráðabirgða III hinn margfrægi svokallaði hátekjuskattur. Og hvað verður hæstv. ríkisstjórn þá fyrir? Hún hækkar skattfrelsismörkin gagnvart hátekjuskattinum. Þar er hópurinn fundinn sem þarf nú að hlífa og skattfrelsismörkin á hátekjuskatti eru hækkuð úr 400 upp í 450 þúsund vegna hjóna. Ja-há, það er nefnilega það. Eru það heimilin í landinu sem voru í sérstökum kröggum og erfiðleikum, hæstv. forseti? Heimilin þar sem fjölskyldutekjurnar voru akkúrat á bilinu 400--450 þús.? Þar þurfti skattalækkun. Og hver er ástæðan, hvað er borið hér á borð fyrir okkur? Jú, það er sagt: Þetta eru aðallega barnafjölskyldur og sjómenn. Og það er ekki hægt að vera að skattleggja slíka aðila, nei, nei, við verðum að hækka þetta. Ég segi við þá ríkisstjórn sem hefur skert barnabætur en getur svo ekki lagt á hátekjuskatt af því að hann leggst á barnafólk: Farið og látið athuga heilsuna. Þetta er í þvílíkri mótsögn, þetta er svo fáránlegur málflutningur að sú sama ríkisstjórn sem hefur skert barnabótaauka og barnabætur upp á eitthvað á milli 500 og 1.000 milljónir kr. á kjörtímabilinu, kemur núna og segir: Nei, við getum ekki lagt á hátekjuskatt með sama hætti og áður af því hann leggst á barnafólk.  Nei, auðvitað er svona málflutningur alveg út úr kú, hæstv. forseti. Að ríkisstjórn sem hefur skert barnabætur, notar síðan það sem rök til að hækka skattfrelsismörk hátekjuskatts að það hafi komið í ljós að hann leggist í sumum tilvikum á barnafjölskyldur. En ég segi: Hann leggst þó alla vega á þær barnafjölskyldur sem hafa yfir 400 þús. kr. heimilistekjur. En skerðing barnabótanna, við hvaða tekjumörk byrjar hún? Vita hv. þm. það? Um 118--120 þús. kr. Þarf þá ekkert að vorkenna því barnafólki, bara því sem er með yfir 400 þús.? Hvers konar málflutningur er þetta? Hv. þm. Ingi Björn Albertsson á slatta af börnum eins og kunnugt er, barnabótaaukarnir vegna hans fimm eða sex barna byrja að skerðast við 118 þús. kr. á mánuði. En hv. þm. er ekkert nálægt því að komast upp í hátekjuskatt eins og kunnugt er. Hátekjuskattsmörkin eru svo rúm að þó að tveir þingmenn giftist þá koma þeir ekki til með að borga hátekjuskatt. Nei, þau eru langt fyrir ofan það. Þó að ráðherra og þingmaður giftust þá efast ég um að þau slefuðu upp í það að borga hátekjuskatt, sennilega samkvæmt mörkunum eins og þau eru en ekki eftir hækkunina. Það er náttúrlega spurning hvort verið er að búa í haginn, að það standi til hjá einhverjum í ríkisstjórninni að giftast þingmanni og þar af leiðandi vilji menn nú trygga að það par lendi ekki í hátekjuskatti.  Að lokum, hæstv. forseti, hafði ég ætlað að víkja aðeins að skattleysismörkunum. Það hef ég svo sem gert áður í fyrri ræðum og tíma mínum er lokið þannig að ég mun ekki syndga neitt upp á náðina í þeim efnum, enda hefur sú blekking verið svo rækilega afhjúpuð að það ætti svo sem ekki að þurfa að gera betur.

Virðulegi forseti. Sl. mánudag urðu hér allítarlegar umræður í þingsalnum um yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem hún samdi um síðustu helgi og kostaði nokkur átök að því er gaf að skilja á fjölmiðlafréttum, þó að mönnum beri ekki saman um hversu alvarleg þau átök hafi verið. Við höfðum því fengið fregnir af þessum ráðstöfunum í skattamálum áður en sjálft frv. leit dagsins ljós. En nú er það komið og er hér til umræðu. Ég get nú ekki tekið undir þau orð hæstv. fjmrh. að þetta frv. sé sérstaklega einfalt í sniðum og það verði létt verk og löðurmannlegt að afgreiða það út úr efh.- og viðskn. því að hér eru ýmis atriði sem þarf að fara rækilega ofan í, t.d. þetta búsetamál, svo að ég taki nú dæmi, sem er nokkuð sérkennilegt mál að mínum dómi, vegna þess að í fyrra, á allra síðustu dögum þingsins, háði Búseti mikla baráttu fyrir því að komast inn í vaxtabótakerfið. Það var reynt að benda þeim á það að sú leið mundi skila þeim harla litlu en þeir stóðu fast við sitt og þeim var stillt upp gagnvart því að þeir yrðu að velja um annaðhvort vaxtabótakerfið eða húsaleigubætur. Nú er öldin önnur og þeir eru að leita eftir því að fá að vera með sitt fólk inni í báðum þessum kerfum og þetta mál þarf að skoða allrækilega. Eins er með hinn svokallaða ekknaskatt eða stóreignaskattinn. Það er ekki allt sem sýnist í þessu máli og þarf auðvitað að skoðast allrækilega. Þannig að ég ætla hér enn einu sinni að harma það hversu mjög hefur dregist að þessi skattafrumvörp komi hér fram. Fyrir utan skattafrv. erum við með til meðferðar frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, lánsfjárlögin. Við eigum eftir tekjugrein fjárlaganna og auk þessa erum við í hv. efh.- og viðskn. með mjög mikilvæg frumvörp til umfjöllunar um bókhald og ársreikninga, hlutafélög og einkahlutafélög. En það verður bara að koma í ljós á næstu dögum hvernig gengur að vinna þetta og jafnframt hvort við þurfum að kalla saman fundi á milli jóla og nýárs út af þessum málum. Það verður bara að koma í ljós og ekki stendur á okkur nefndarmönnum að vinna, en við getum auðvitað ekki annað en kvartað yfir þessum vinnubrögðum. Og eins og ég kom hér inn á þegar umræður urðu um störf þingsins í morgun, þá vekur það auðvitað furðu að mál eins og ráðstafanir í ríkisfjármálum, sem allt lá fyrir, það lá allt fyrir fyrir löngu hverju þyrfti að breyta, þá vekur það furðu hversu seint þetta kemur fram og ég bara skil ekki svona vinnubrögð. Ef ég vík svo að frv. sjálfu þá er það augljóst þegar farið er í gegnum þetta frv. að hér er um litlar bætur að ræða til láglaunafólks. Það er rétt sem fram kom í máli hæstv. fjmrh. að hér er verið að slaka út hundruðum milljóna úr ríkissjóði en það er lítið um tekjuöflun á móti og það sem hér um ræðir eru atriði sem fyrst og fremst koma hátekjufólki og eignafólki til góða. Nú er auðvitað spurning hvernig við skilgreinum hátekjufólk. Ég er ekki sammála því sem fram kom í máli hv. síðasta ræðumanns að þessi tekjuviðmiðun, 200--225 þús., séu eitthvað sérstaklega háar tekjur og ég hygg að í hópi þeirra sem borga hátekjuskatt séu t.d. allnokkrir opinberir starfsmenn sem vinna mikla yfirvinnu og þurfa að vinna þá vinnu. Hins vegar finnst mér að einhvers staðar þurfi að draga mörkin og það er spurningin hvar þau mörk eru. Í sjálfu sér fagna ég því að það skyldi fallið frá því að fella niður þennan skatt vegna þess að ástandið er einfaldlega þannig í málefnum þjóðarinnar og launamálum þannig háttað að það hefði horft afar sérkennilega við að fella niður hátekjuskattinn meðan verið er að skattleggja hrikalega lágar tekjur og mér finnst það í raun og veru vera stóra málið í þessu, að það skuli ekki vera komið hér til móts við láglaunafólk. Sú breyting sem fyrirhugað er að gera á persónuafslætti gerir ekki meira en rétt að halda í horfinu þannig að skatthlutfall fólks verður mjög svipað því sem það er á þessu ári gangi þær launahækkanir eftir sem reiknað er með í forsendum fjárlagadæmisins. En það er svo sem ekkert sem segir að það gangi eftir. Yfirlýsing ríkisstjórnarinnar ber yfirskriftina, með leyfi forseta: ,,Yfirlýsing ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun.`` Nú hefur ASÍ látið í ljós álit sitt á þessum aðgerðum og það verður ekki séð af þeim ummælum að þeir telji að hér sé um kjarajöfnun að ræða eða að þessar aðgerðir muni sérstaklega verða til þess að auka eða stuðla að frekari stöðugleika. Það eru mjög athyglisverð dæmi sem hagfræðingur Alþýðusambandsins tekur í sinni útlistun á þessum aðgerðum og bendir á m.a. að það að draga úr tvísköttun á lífeyri komi fyrrv. ráðherrum og þingmönnum til góða sem segir okkur auðvitað það að þessi aðferð sem hér er farin kemur fyrst og fremst þeim til góða eða kemur þeim meira til góða sem hafa hærri lífeyri. Það er því allt á sömu bókina lært í þessum aðgerðum. Þeir benda á fleira í sinni umfjöllun. Það segir t.d. í frétt í Tímanum í dag, með leyfi forseta: ,,Þannig hafa þessar tillögur að mati ASÍ engin áhrif á afkomu þeirra sem eru allra tekjulægstir og eignaminnstir. Hækkun persónuafsláttar um 500 kr. bætir ekki afkomu þeirra sem eru undir skattleysismörkum. Aftur á móti lækkar skattbyrðin með hækkandi tekjum og meiri eignum. Sem dæmi þá fá einstaklingar með 250 þús. kr. tekjur á mánuði um 1.750 kr. minni skatta á mánuði. Ef þeir eiga 15 millj. kr. skuldlausa eign yrði skattalækkunin tæplega 4.900 kr. á mánuði. Gagnvart hjónum með 500 þús. kr. mánaðarlaun nemur skattalækkunin frá 3.500 til tæplega 9.800 kr. á mánuði. Sem hlutfall af ráðstöfunartekjum, þ.e. eftir skatt, vegur þessi skattalækkun 3% á mánuði en ekkert hjá þeim tekjulægstu.`` Það gefur auga leið, virðulegi forseti, að þetta álit og þessi úttekt Alþýðusambandsins, sem við í hv. efh.- og viðskn. munum að sjálfsögðu fara yfir og kalla til bæði fulltrúa Alþýðusambandsins og Vinnuveitendasambandsins, en þessar yfirlýsingar segja okkur auðvitað það að Alþýðusambandið sér ekki í þessum aðgerðum leið til kjarajöfnunar frekar en við hin sem höfum tjáð okkur hér um þessi mál. Þannig að hér er auðvitað verið að gera út á væntanlegan efnahagsbata sem engin vissa er fyrir að skili sér. Hér er verið að veita peningum frá ríkissjóði til hinna efnameiri og hér er auðvitað verið að halda áfram á þeirri braut sem einkennt hefur þessa ríkisstjórn að það er ekki horft á hagsmuni hinna lægst launuðu. Á síðastliðnu ári var skattprósentan hækkuð og reyndar var virðisaukaskattur á matvælum lækkaður, en sú hækkun kemur þeim best sem eyða mestu í mat. Og vegna ummæla hæstv. fjmrh. hér fyrr í morgun, þá vil ég rifja það upp að það kom fram í skýrslunni um skuldastöðu heimilanna frá því í vor að skuldir og vextir vega svo ótrúlega þungt í útgjöldum láglaunaheimila. Og þegar við vorum að skoða þessi mál öll í fyrra, þá kom manni á óvart hvað einmitt matvæli vega létt í útgjöldum heimilanna. Ég held að við höfum ákveðnar ranghugmyndir um það í hvað tekjur heimilanna fara. Eins og ég segi hér þá hefur skattastefna þessarar ríkisstjórnar gengið út á það að lækka skatta á fyrirtækjum og velta þeim yfir á almenning í landinu. Barnabætur hafa verið lækkaðar, vaxtabætur hafa verið skertar, það hefur verið komið á þjónustugjöldum og skólagjöldum o.s.frv., skattprósentan hækkuð og það er alveg ótvírætt að skattbyrðin liggur orðið mjög þungt á heimilunum í landinu. Það er ekki nokkur vafi. Það heyrir maður alls staðar, að sú aðgerð sem þurfi að grípa til sé að létta skattbyrði af heimilunum, en því miður er ekki farin sú leið hér. Hér er afar fátt sem kemur heimilunum til góða. Ég vil aðeins koma inn á þessa fullyrðingu hæstv. fjmrh. frá því í morgun um launamuninn, um að launamunur hér á landi sé aðeins 2,7-faldur þegar allt hefur verið dregið frá. Mér finnst þetta alveg ótrúlegar tölur og mun óska eftir frekari upplýsingum um þetta í efh.- og viðskn. Ég veit ekki hvar þetta hefur komið fram, hvort þetta kom fram í því sem Þjóðhagsstofnun sendi frá sér um tekjur 1992 og 1993, held ég. Þetta eru alveg ótrúlegar tölur þegar maður veit að launamunur, heildarmunur á launum hér á landi er allt að tuttugufaldur. En þegar teknir eru svona hópar þá gefa meðaltölin ákveðna mynd. Og þetta eru mjög ótrúlegar tölur í ljósi þess hve mörg heimili eiga í vandræðum og í ljósi þess, eins og ég hef nefnt áður í þessum umræðum, að á tveimur síðustu árum hefur félagsleg aðstoð Reykjavíkurborgar tvöfaldast. Félagsleg aðstoð hefur tvöfaldast á tveimur árum og mun nema á þessu ári um 530 millj. kr. Þetta segir okkur auðvitað það hversu margir eiga í miklum erfiðleikum. Launin eru allt of lág og það hefur eins og við vitum dregið úr yfirvinnu og margir eiga við atvinnuleysi að stríða. Áður en ég fer í einstakar greinar frv. þá vil ég beina þeirri spurningu til hæstv. fjmrh. hvað þetta skattadæmi kostar í heild. Hvað er verið að veita mikið út úr ríkissjóði? Við erum ekki eingöngu með þetta frv. hér, við erum líka með frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, við erum með frv. um barnaskattinn. Ég veit ekki hvort hæstv. fjmrh. hefur þessar tölur við höndina, en fyrir mér er það alls ekki ljóst hvað er verið að auka hallann mikið með þessum ráðstöfunum. Síðan eru auðvitað eftir ýmsar ákvarðanir í fjárln. og þar ýmis óleyst dæmi þannig að heildartalan er alls ekki ljós. En sem innlegg í þessa umræðu vildi ég gjarnan að hæstv. fjmrh. upplýsti okkur um það hver talan er á þessu augnabliki. Hvað kostar þetta og fyrir hvern er verið að gera þessar ráðstafanir? Það er stóra spurningin. Ég vil að sjálfsögðu minnast á það að sú atvinnusköpun sem ríkisstjórnin ætlar að standa fyrir og hefur boðað fyrir lifandis löngu, einkum í vegagerð, er af hinu góða og ég tel það vera hlutverk og skyldu ríkisvaldsins að standa fyrir atvinnusköpun á erfiðum tímum. En auðvitað er áhyggjuefni að ekki er leitað leiða til þess að ná í tekjur á móti. Bensínskatturinn mun væntanlega skila um 300 milljónum á næsta ári en það er ekkert sem kemur á móti öllum þessum auknu útgjöldum og auðvitað er verið að auka hallann og skuldirnar, það er verið að velta yfir til framtíðar auknum vanda. Ég ætla þá að víkja að sjálfu frv. Þar eru ýmis atriði sem vert er að velta fyrir sér og ég ætla ekki að vera að fara hér ofan í einstaka smáliði. En ég nefni sérstaklega eitt atriði sem er í 2. gr. c-lið sem kemur að tvísköttun lífeyris. Í þeirri kynningu sem við fengum í hv. efh.- og viðskn. voru menn mikið að velta fyrir sér því aldurstakmarki sem hér er sett, þ.e. 70 ára aldrinum, og hvort það sé í rauninni réttlætanlegt gagnvart þeim hópum sem byrja að taka lífeyri áður. Mig langar að spyrja hæstv. fjmrh. hvort það hafi verið skoðað að fólk fengi einfaldlega þessi 15% dregin frá greiddum lífeyri um leið og fólk byrjar að taka lífeyri. Þarna er um hópa eins og sjómenn að ræða, um opinbera starfsmenn sem eru á 95 ára reglunni. Hefur verið reiknað út hvað það mundi kosta? Þetta þurfum við að fá upplýst í hv. efh.- og viðskn. Eftir því sem fram kom á fundi efh.- og viðskn. munar tvísköttunin ríkissjóð um 200--300 millj. kr., þ.e. þetta er 200--300 millj. kr. tekjumissir, en það væri mjög forvitnilegt að fá að vita hvort menn hafi skoðað þann möguleika og reiknað út hvað það mundi þýða að allir þeir sem taka lífeyri fengju að beita þessari reglu. Síðan vil ég taka undir d-liðinn í 2. gr. þar sem verið er að fresta eða hætta við að sinni að lækka afsláttinn vegna hlutafjárkaupa. Auðvitað orkar tvímælis hvort veita á afslátt og það er augljóst mál að sumir nota þetta til þess að lækka skattana sína frekar en til að ýta undir kaup á hlutabréfum. En það er staðreynd að það þarf að ýta undir fjárfestingu í atvinnulífinu og þessi leið er hvorki betri né verri en aðrar. Það að leigutekjur verði að hluta til skattfrjálsar tengist því að koma á húsaleigubótum og á að verða til þess að hvetja eigendur íbúða til þess að leigja íbúðir sem þeir eiga og nota ekki sjálfir. Ég held að þetta sé til bóta en auðvitað verður að koma í ljós hvað þetta þýðir. Það eru ákveðnar áhyggjur af því að húsaleigubæturnar verði til þess að hækka húsaleigu en þetta atriði ætti að koma þarna aðeins á móti en auðvitað er ekki gott að átta sig á því hvað þetta þýðir þegar fram í sækir. Í frv. er að finna ýmsar tæknilegar breytingar og breytingar sem skipta máli, eins og hvernig má nýta rekstrartap þar sem er verið að þrengja hjá fyrirtækjum sem hafa mátt nýta sér það og hefur að margra dómi verið farið heldur frjálslega með. Þá kem ég aftur að Búsetamálinu og þeim breytingum sem verið er að gera á vaxtabótunum. Það verður að segjast eins og er, frú forseti, að hér er um ýmis tæknileg atriði að ræða sem við verðum að fara ofan í í hv. efh.- og viðskn. og erfitt er að átta sig á út frá þeim greinum hér hvað þýða. En auðvitað þarf að skoða málefni Búseta mjög vandlega og ekki er hægt að horfa fram hjá því að þar innan dyra er fólk í miklum greiðsluerfiðleikum, sérstaklega þeir sem hafa keypt sér íbúðir í almennri kaupleigu og eiga mjög erfitt með að standa þar skil. Ég heyri á forráðamönnum Búseta að þar eru komnar upp miklar áhyggjur yfir stöðunni. En hvort sú leið er fær sem þeir leggja til, þ.e. að greint verði á milli þeirra sem búa í félagslegri kaupleigu og hinna sem búa í almennri kaupleigu og annar hópurinn falli undir húsaleigubætur, hinn undir vaxtabætur, það verðum við einfaldlega skoða og ég óttast að sá tími sem við höfum til stefnu sé býsna stuttur. Í greininni er einnig vikið að skuldajöfnun milli ýmissa bóta, þ.e. ef menn skulda meðlög eða skatta sé heimilt að gera bætur upptækar upp í þessar skuldir. Ég get nú ekki annað en sagt það, virðulegi forseti, að mér finnst að karlmenn, sem eru feður barna, sem þeir hafa ýmist eignast í lausaleik eða fráskildir karlmenn séu ekki of góðir til að borga með börnum sínum. Ég skil ekki þá vorkunnsemi, sem kemur alltaf upp þegar meðlagsgreiðslur koma til umræðu, þá rís hver þingmaðurinn upp á fætur öðrum fullur samúðar. Menn verða einfaldlega að vera ábyrgir gerða sinna.  hæstv. fjmrh. enda er hann að leggja það til að það verði heimilt að taka t.d. barnabætur upp í meðlagsskuldir og við vitum það að þetta er mikið vandræðamál, það eru gríðarlegar meðlagsskuldir. 

Nei, það er misskilningur.

Nú, fjmrh. heldur því fram að ég sé að misskilja greinina en þeir gerðu okkur nú grein fyrir þessu í gær.

Nei, það kemur væntanlega tillaga . . .

Nei, hæstv. fjmrh., það segir í 7. gr. þar sem er verið að tala um barnabótaaukann: ,,Barnabótaauki skal ákveðinn með álagningu, sbr. X. kafla, og greiðist þá til framfæranda barns að teknu tilliti til skuldajöfnunar skv. 10. mgr.`` Þótt útfærslan á þessu sé ekki hér þá er þetta hér með komið inn í þessi lög og meiningin er að fara þessa leið og ég er að lýsa yfir stuðningi við það. Mér finnst að ástæða sé til þess að taka nokkuð hart á því ef menn greiða ekki meðlög. Því fylgir mikil ábyrgð að eiga börn og mönnum ber skylda til þess að framfæra börn sín og engin ástæða er til þess að vera með einhverja vorkunnsemi. Þá kemur röðin að stóreignaskattinum. Samkvæmt upplýsingum sem ég hef frá fjmrn. greiddu 1.107 einstaklingar greiddu stóreignaskatt á síðasta ári. Annars vegar greiddu 649 einstaklingar skertan skatt og hins vegar greiddu 458 einstaklingar 0,75% skatt, þ.e. 458 einstaklingar sem hafa meira en 2 millj. kr. í árstekjur og eiga eignir yfir 10 millj. kr. Samkvæmt þessum sömu upplýsingum eru það rúmlega þúsund heimili þar sem um hjón er að ræða sem greiða þennan skatt, ýmist skertan eða 0,75% eignarskatt. Þarna er um dágóðan hóp að ræða sem á að létta af sköttum. Þegar maður horfir á tekjutenginguna held ég að menn ættu að fara sér hægt í þessum málum. Ég áskil mér allan rétt til þess að skoða þetta mál mjög rækilega og að við fáum betri sundurgreiningu á þessum tölum og reynum að átta okkur betur á því hvað er þarna um margar ekkjur að ræða, hvar er óréttlætið í skattlagningunni. Ég held nefnilega að með þeirri tekjutengingu, sem var sett inn á sínum tíma, sé ekki um svo mikið óréttlæti að ræða. Ég ætla að hlaupa yfir allnokkur atriði og koma að ákvæðum til bráðabirgða þar sem er einmitt um að ræða ýmis af loforðum ríkisstjórnarinnar úr hinni frægu yfirlýsingu. Þar er ýmislegt gott að finna eins og flýtifyrningarnar sem ég held að sé ágætis mál, þ.e. að reyna að ýta undir fjárfestingar í atvinnulífinu, ekki veitir nú af. En ég get ekki látið hjá líða að minnast á það í því sambandi að náttúrlega hefur verið létt alveg gríðarlega miklum sköttum af fyrirtækjum í landinu. Það hefur verið meginstefna ríkisstjórnarinnar að létta sköttum af fyrirtækjum án þess t.d. að sveitarfélögunum hafi nú verið að fullu bætt það tekjutap, eins og Reykjavíkurborg svo dæmi sé tekið, sem hefur orðið fyrir gríðarlegu tekjutapi vegna þess að aðstöðugjaldið var lagt niður. Þarna er um skattlagningu að ræða og lækkun á sköttum algjörlega óháð afkomu fyrirtækjanna þannig að þetta hefur ekki síst komið til góða stórum fyrirtækjum sem skilað hafa miklum gróða. En þar kemur reyndar á móti að bætt afkoma fyrirtækjanna skilar síðan meiri skatttekjum inn í ríkissjóð eins og fjárlagafrv. ber með sér. Ég minntist áðan á svokallaðan hátekjuskatt og ég fagna því að ríkisstjórnarflokkarnir hafi komist að samkomulagi um að halda honum áfram enda hefði það nú verið eins og köld vatnsgusa framan í launafólk í landinu að afnema hann, miðað við það að hér er ekki um neinar aðgerðir að ræða sem koma láglaunafólki til góða. En það er alveg með ólíkindum hvað þessi svokallaði hátekjuskattur skilar litlu. Það eru ekki nema 300 milljónir sem skatturinn skilar og segir okkur það að allur meginþorri launafólks er með tekjur á bilinu 70--80 þús. kr. og upp í 150--160 þús. kr. Og það er auðvitað sá stóri hópur sem borgar skatta í landinu. Virðulegi forseti. Það hefur gefist afar skammur tími til þess að fara yfir frv. Eins og oft þegar farið er að kafa ofan í skattamálin kemur í ljós að ekki er allt sem sýnist. En þetta árið, fjórða ár hæstv. fjmrh. í sætinu í fjármálaráðuneytinu, er allt í einu söðlað um og nú er farið að veita stanslaust út úr ríkissjóði.  En nú bregður svo við að dæminu er að því leyti snúið við að í stað þess að reyna nú að sýna aðhald, þá er greinileg slökun á ferðinni og það mátti sjá strax í fjárlagafrv. að þar var lítil tilraun gerð til þess að halda utan um ríkisútgjöldin. Það er auðvitað ekki annað hægt í þessu samhengi en benda á þennan skollaleik sem hér fer fram ár eftir ár, þar sem það eru settar einhverjar tölur í fjárlagafrv. sem við bendum á að standist engan veginn og svo er auðvitað komið með lánsfjárlög og aukafjárlög þar sem þarf að ná þessum peningum inn sem aldrei var hægt að spara. Það var aldrei nokkur leið að spara þetta fé með þeim aðferðum sem ríkisstjórnin beitti. Það þarf ekki annað en skoða heilbrigðiskerfið og tölurnar sem þar er að finna þar sem enn einu sinni stöndum við frammi fyrir þessari hringavitleysu. Það kemur m.a. fram í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að það á að sameina Borgarspítalann og Landakot og í það á að setja 250 millj. plús 100 millj. í launahækkanir meðan okkur berst neyðaróp frá Borgarspítalanum sem segir að það vanti 372 millj. til þess að geta haldið óbreyttum rekstri á næsta ári og að þessi sameining Borgarspítala og Landakots kosti tugi milljóna ef ekki hundruð milljóna. Þannig að hér er ósköp einfaldlega enn einu sinni verið að leika sama skollaleikinn. Nú á að kaupa sér frest fram yfir kosningar, en ég er ansi hrædd um að eftir þær stöndum við frammi fyrir mjög alvarlegum dæmum. Og ég get svo sannarlega tekið undir það sem fram kom í ræðu hv. þm. Svavars Gestssonar á mánudagskvöldið, þar sem hann fór yfir skuldir ríkisins og þá gríðarlegu skuldaaukningu sem hér hefur orðið á undanförnum 6--7 árum. Það er hægt að fara nokkuð langt aftur í tímann, en skuldir íslenska ríkisins eru orðnar mjög miklar á sama tíma og við stöndum frammi fyrir því að það er erfitt að finna leiðir til tekjuöflunar. Og það er auðvitað bara af því að það eru að koma kosningar sem ríkisstjórnin er svona brött í því að spá efnahagsbata. Auðvitað hefur orðið bati hjá fyrirtækjunum sem hefur verið létt af sköttum. Auðvitað er bati þar. En batinn er ekki hjá sveitarfélögunum, hann er ekki hjá heimilunum og það er ekki hægt að sjá annað en þessir spádómar um efnahagsbata séu því miður byggðir á sandi. Því miður er mikil hætta á því að hann sé byggður á sandi vegna þess hve lítið þarf út af að bregða. Þá er ég að vísa til Smuguveiðanna, til loðnuaflans, þessara happdrættisvinninga sem við höfum svo ótrúlega oft fengið inn í okkar þjóðarbú en er auðvitað ekki hægt að setja traust sitt á. Allt þetta dæmi er því afar ótraust og þar af leiðandi finnst mér orðið um ábyrgðarleysi að ræða af hálfu ríkisstjórnarinnar, að vera að veita peningum til stóreignafólks, létta af stóreignafólki, en gera ekkert fyrir þá sem verst standa. Ég vona að fólk muni þetta þegar það kemur að kjörborðinu og það launi ríkisstjórninni lambið gráa.

Virðulegi forseti. Í því frv. sem hér er til umræðu koma m.a. fram þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur nefnt aðgerðir til að stuðla að atvinnustöðugleika og kjarajöfnun. Ég verð að segja að í heildina tekið finnst mér lítið fara fyrir aðgerðum til kjarajöfnunar í frv. og mun koma inn á það í mínu máli. Ég vil fyrst nefna tvö atriði sem koma fram í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, en ekki koma fram í því frv. sem hér er til umfjöllunar. Í fyrsta lagi er í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar rætt um að lækka húshitunarkostnað, en það er auðvitað nánast útilokað að átta sig á því hvað í þessu felst, enda upplýst í efh.- og viðskn. að ekki er gert ráð fyrir neinu fjármagni til þessara aðgerða. Einungis eigi að koma inn í heimildargrein í fjárlög, ef ég skil málið rétt, um að semja við orkufyrirtæki um lækkun húshitunarkostnaðar á köldu svæðunum. Hér er um mjög brýnt hagsmunamál að ræða fyrir landsbyggðina og ég fagna því mjög ef það á að taka á þessu máli, en ég held að Alþingi eigi kröfu á því að vita eitthvað nánar um það hvernig taka eigi á þessu máli. Í fyrsta lagi, hvenær má ætla að þessar aðgerðir skili sér til fólksins og í öðru lagi þarf að fá fram nánar í hverju þær munu hugsanlega felast, hvað á að verja til þess miklu fjármagni og hvað má ætla að þessar aðgerðir skili til að bæta stöðu fólks á köldustu svæðunum. Ég tel mjög alvarlegt ef gefa á einhverjar væntingar hér um sem svo þegar upp er staðið að aðgerðirnar skili sér seint og um síðir og kannski séu þá eitthvað sem ekki skipti miklu máli. En auðvitað læðist að manni sá grunur að hér séu bara sett einhver orð á pappír sem vísa á yfir á næstu ríkisstjórn og því tel ég brýnt að fá þessar upplýsingar, ef ekki nú fyrir jólahlé þingmanna þá að þær liggi fyrir áður en þingi er slitið, að við fáum það fram í hverju þessar aðgerðir felast, að öðru leyti verða þær að teljast marklausar. Það væri kannski ágætt ef hæstv. fjmrh. skýrði þetta nánar hér í umræðunni. Ég vil nefna annað atriði sem fram kemur í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar en ekki í því frv. sem við ræðum hér og það er mjög óljóst hvað í því felst, enda er það upplýst að það er ekki gert ráð fyrir neinu fjármagni í þann lið. Þá á ég við það sem ríkisstjórnin kallar í sinni yfirlýsingu samstarf um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána. Það er rætt um að taka upp viðræður við fulltrúa lánastofnana og lífeyrissjóða um leiðir til þess að taka á greiðsluvanda þeirra íbúðareigenda sem orðið hafa fyrir sérstökum skakkaföllum vegna samdráttar í tekjum. Síðan segir, að ríkisstjórnin muni tryggja áframhaldandi skuldbreytingu vegna greiðsluerfiðleika lántakenda með sama hætti og verið hefur. Nú er það svo að það voru veittar um 300 millj. kr. til þessara aðgerða fyrir nokkrum mánuðum síðan og eftir því sem ég kemst næst þá er mjög langt gengið á þessa upphæð. Þannig að það er alveg ljóst að það þarf að liggja fyrir hvernig á að tryggja fjármagn í þessar skuldbreytingar sem hér eru boðaðar af því að hér er greinilega verið að boða það að það eigi að gera þetta með sama hætti og verið hefur. Við höfum auðvitað gengið í gegnum það að taka upp viðræður við lánastofnanir og það hefur vissulega skilað sér. Það hefur skilað sér í því að bankarnir hafa farið út í skuldbreytingar til allt að 15 ára sem ég tel að hafi skilað miklu vegna þess að bankarnir hafa yfirleitt verið tregir í skuldbreytingar og yfirleitt ekki skuldbreytt nema til 2--4 ára. En þeir hafa farið í allt að 15 ára skuldbreytingar þannig að hvað er það þá nýtt sem felst í þessum viðræðum við bankana sem ekki hefur komið fram? Mér finnst líka að þetta sé of þröngt skilgreint. Hér er bara verið að tala um að taka á greiðsluerfiðleikavanda vegna húsnæðislána. Við höfum margfarið yfir það í umræðum á hv. Alþingi að skuldavandi heimilanna er miklu víðtækari heldur en varðandi húsnæðislánin og mér sýnist á þessari yfirlýsingu eins og hún er orðuð að hér er eingöngu verið að miða þetta við húsnæðislánin. En ég spyr um það hvort ekki sé ætlað eitthvert fjármagn í það, ef ekki á fjárlögum þá á lánsfjárlögum. Við sjáum það sem um lánsfjárlögin höfum fjallað að þar er ætlað ákveðið fjármagn, um 700 millj., gegnum stofnlánadeildina í skuldbreytingar vegna greiðsluerfiðleika hjá bændum og mér skilst að þar verði lagðar fram tillögur um að meira en tvöfalda það fjármagn þannig að það verði um 1,5 milljarða að ræða. Maður spyr því: Á ekki með sama hætti að taka þá eitthvað inn í lánsfjárlögin varðandi lántökuheimildir fyrir Húsnæðisstofnun, ef ekki þá með beinum framlögum á fjárlögum, til þess að Húsnæðisstofnun geti þá staðið við þetta þannig að þetta sé þá ekki bara loforð sem kannski lítið er á bak við og sem gefur fólki einhverjar væntingar sem síðan er ekki staðið við? Mér finnst þetta mjög óljóst og ég spyr hvað raunverulega í þessu felst, hvort ekki eigi að tryggja þá gegnum lánsfjárlög eða fjárlög að við þetta sé hægt að standa. Gott og vel, ef það á að fara í viðræður við bankana, en ég tel að það þurfi að taka á þjónustugjöldum í bönkunum vegna þess að það er alveg ljóst að þjónustugjöldin í bönkunum hafa mjög íþyngt greiðsluvanda heimilanna. Við sjáum hvernig komið er þar, að það var einn banki sem auglýsti fyrir einni til tveimur vikum síðan að verðlauna ætti fólk sem stendur í skilum með lækkun á vöxtum um 0,25%. Gott og vel. Það er ágætt út af fyrir sig, en það er þá fólkið sem er með öruggustu tryggingarnar og bestu greiðslugetuna. Og hvernig er það gert? Það er síðan gert með því að hækka vexti hjá þeim sem eru verst settir. Þannig að það er auðvitað ágætt út af fyrir sig að fara í viðræður við bankana og hvet ég hæstv. fjmrh. og þá hæstv. félmrh. að ganga á eftir því við bankana að það verði tekið á þessum þjónustugjöldum og reynt að lækka þjónustugjöld hjá bönkunum. Svo ég víki mér nú að frv. sjálfu og þeim ákvæðum sem í því felast, þá sýnist mér eins og í fjárlagafrv. reyndar einnig, að kjarajöfnunin hér sé mjög óveruleg. Má í því sambandi vitna til þess sem fram hefur komið hjá ASÍ sem bent hefur á að fólk undir skattfrelsismörkum fær ekkert út úr þessum aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem við erum hér að ræða, ekki krónu, fólk með tekjur undir 50 þús. kr. Síðan er bent á það að hjón sem eru með yfir 30 millj. í skuldlausri eign og eru með samtals 500 þús kr. tekjur á mánuði fá, upp úr þessum aðgerðum ríkisstjórnarinnar, 9.800 kr. á mánuði í skattalækkun. Fólk með 30 millj. kr. eign og 500 þús. á mánuði fær tæpar 10 þús. í skattalækkun frá ríkisstjórninni, en fólk undir skattfrelsismörkum er alveg sett hjá í þessum aðgerðum ríkisstjórnarinnar. Ef við komum að hækkuninni á skattleysismörkunum. Það hefur komið fram að hækkun persónuafsláttar er óveruleg umfram það sem er lögbundið samkvæmt lánskjaravísitölu og gert er reyndar ráð fyrir í fjárlagafrv. og áformin eru að hækka persónuafslátt þannig að skattleysismörk hækki um 2.150 kr. og fari í 59.300 úr rúmlega 57 þús. kr. Þetta svarar til 900 kr. hækkunar á mánuði, en heildarkostnaður engu að síður við þessa breytingu er 1.500--1.600 millj. kr. og verulegur hluti af þessari hækkun kemur nú þegar fram í fjárlagafrv. þar sem gert er ráð fyrir hækkun persónuafsláttar um mitt ár vegna verðlagshækkunar eins og skattalög gera ráð fyrir. Og í reynd þá felst í þessari yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um 500 kr. raunhækkun á persónuafslættinum þannig að skattleysismörk hækka um 1.200 kr. á mánuði. Ég hef sett fram þá skoðun að það væri skynsamlegra að ráðstafa þessu fjármagni, þessum 1.500--1.600 millj., sem á að fara til breytinga á persónuafslættinum, með þeim hætti að það gangi alfarið til tekjulægri hópanna. Menn eru alltaf að tala um að það þurfi að gera eitthvað sérstaklega fyrir tekjulægstu hópana í þjóðfélaginu og ef við meinum eitthvað með kjarajöfnun, af hverju skilum við þessum 1.500--1.600 millj. sem fara úr ríkissjóði í þetta ekki alfarið til tekjulægstu hópanna? En þetta er látið ganga upp allan launastigann, þessar 500 kr. eða 900 kr. í heildina, þannig að maðurinn með 1,5 millj. í tekjur fær líka þessar 500 eða 900 kr. sem og maðurinn með 70 þús. kr. Og þó að það sé eitthvað erfiðara í útfærslu þá hafa menn nú annað eins lagt á sig. Þannig að ef það væri einhver vilji á bak við raunverulega kjarajöfnun í þessu þjóðfélagi þá mundu menn skoða það að láta þetta ganga alfarið til láglaunahópanna. Ég hef látið Þjóðhagsstofnun skoða það fyrir mig hverju það mundi skila láglaunahópunum ef þessu fjármagni yrði alfarið ráðstafað til þess að bæta kjör þeirra og í þeim útreikningum kemur í ljós að hægt væri að rúmlega tvöfalda persónuafsláttinn hjá einhleypum og einstæðum foreldrum með tekjur undir 100 þús. kr. ef þessu fjármagni yrði alfarið ráðstafað til þess hóps. Þannig hækkaði persónuafslátturinn á mánuði í um 1.800 kr. í stað 900 kr. og skattleysismörkin hækkuðu úr liðlega 57 þús. í 62 þús. í stað tæplega 60 þús. kr. eða 59.600. Í þessum útreikningum er gert ráð fyrir að þessi tvöfaldi persónuafsláttur, miðað við tillögu ríkisstjórnarinnar, skili sér að fullu til láglaunafólks með tekjur undir 100 þús. kr. en skerðist síðan hlutfallslega uns hann falli niður við 150 þús. kr. Þannig mundi lækkun á tekjuskatti og útsvari frá álagningu 1994 hjá þessum hópi verða tæp 23%, 23% lækkun á tekjuskatti og útsvari í stað rúmlega 11% í tillögum ríkisstjórnarinnar. Og ef það væri farið lengra upp launastigann og tekið dæmi um að skattleysismörk hækki eingöngu hjá þeim sem eru með tekjur undir 200 þús. kr., þá mundu þeir sem eru með 150 þús. kr. og undir fá liðlega 1.300 kr. á mánuði í stað 900 í persónuafslátt í tillögum ríkisstjórnarinnar, en í þessu dæmi er gert ráð fyrir að hann skerðist hlutfallslega eftir 150 þús. kr. og falli niður við 200 þús. kr. Af þessum útreikningum má því ráða að ef fjármagni því sem á að ráðstafa til hækkunar á persónuafslætti upp allan launastigann, þá gætum við í raun og sanni verið að tala um kjarajöfnun og að ráðstafa því fjármagni sem þó er til staðar til þeirra sem verst hafa kjörin og þeir sem hefðu 100 þús. kr. á mánuði fengju tvöfalt hærri fjárhæð í persónuafslátt og skattar þeirra lækkuðu um tæp 23% í stað rúmlega 11% í tillögum ríkisstjórnarinnar. Ég legg reyndar til að þessi leið verði skoðuð, að við gefum okkur tíma til að skoða hvort ekki verði hægt að ná samstöðu um að skila þessum 1.500--1.600 millj. kr. alfarið til þeirra tekjulægstu í þjóðfélaginu gegnum þessa leið sem ég nefni hér eða þá með öðrum hætti. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. af því að við erum að ræða um persónuafslátt: Stendur til og er það fyrirhugað eða er það í undirbúningi af hálfu ríkisstjórnarinnar eða fjmrh. að heimila að ónýttur persónuafsláttur barna verði millifæranlegur með sama hætti eins og hann er millifæranlegur milli hjóna? Ég tel að það mæli öll sanngirni með því að t.d. einstæðir foreldrar fái að nýta sér ónýttan skattafslátt barna sinna með sama hætti og hjón geta gert. Og ég spyr: Er nokkuð í undirbúningi hjá hæstv. fjmrh. að skoða þessa leið? Þetta hlýtur eitthvað að hafa verið uppi á borði hæstv. fjmrh. þegar var verið að skoða breytingu á persónuafslættinum þannig að ég spyr um það hvort það megi vænta þess á þessu þingi að það verði stigið eitthvert skref í þessa átt að gera einstæðum foreldrum fært að nýta ónýttan persónuafslátt barna sinna. Þá vil ég víkja næst að afnámi tvísköttunar á lífeyri og ég verð að segja að mér finnst þær forsendur sem menn gefa sér vægast sagt umdeilanlegar og vafasamar eins og reyndar hefur komið hér fram. Það er reiknað út að framlag launþegans samsvari 15% af útgreiddum lífeyri sem ég dreg í efa að standist en þessi hluti, sem ríkisstjórnin gerir ráð fyrir að sé 15%, á samkvæmt ákvæðinu sem við ræðum hér að vera skattfrjáls. Hér er enginn greinarmunur gerður á opinberum lífeyrissjóðum og almennu lífeyrissjóðunum þó að réttindaávinningurinn í opinberu sjóðunum sé mun meiri en í almennu sjóðunum. Lífeyrisgreiðslurnar eru mjög mismunandi eins og við þekkjum, bæði hjá hinu opinbera þar sem margir af æðstu embættismönnunum í stjórnsýslunni eru með margfaldan lífeyri, kannski nokkur hundruð þúsund á mánuði meðan hinn almenni opinberi starfsmaður er með miklu minni lífeyri og enn eykst þetta bil þegar borinn er saman lífeyrir á almenna markaðnum og hjá hinu opinbera. Þannig má segja að þessi útfærsla færi þeim langmest í aðra hönd sem mestan hafa lífeyri fyrir, bankastjórum, forstjórum opnberra stofnana, ráðherrum og fleiri. Þetta er því alveg eins og með skattfrelsismörkin og fleiri þætti sem ég mun koma hér að að þeir hafa best út úr þessu sem mest hafa fyrir. Skattfrelsi lífeyris úr lífeyrissjóðum með þeim hætti sem hér er lagt til mundi auka á þennan mun sem er á kjörum lífeyrisþega í hinum ýmsu lífeyrissjóðum. Mér sýnist að halli mjög á þá lífeyrisþega sem þiggja lífeyri úr almennu lífeyrissjóðunum ef sama hlutfall á að gilda fyrir alla, þessi 15%. Hér virðist farin sú leið að reikna út eitthvert meðaltal af ávöxtun iðgjaldanna sem miðast við 3,5% raunvexti sem í fyrsta lagi er hæpin leið vegna mismunandi réttindaávinninga í sjóðunum og í annan stað virðist ávöxtunin áfram vera skattlögð. Ég hefði talið eðlilegra að skattafslátturinn næði til sem svarar 40% af útgreiddum lífeyri í stað 15%. Til að skýra þetta nánar má benda á að allt til ársins 1978 voru iðgjöld til lífeyrissjóðanna undanþegin tekjuskatti en lífeyririnn hefur ætíð verið skattlagður. Lífeyririnn er í raun ekkert annað en iðgjald að viðbættri ávöxtun og er iðgjöldin voru ekki lengur frádráttarbær má segja að sama fjárhæð hafi verið skattlögð tvisvar. Og ef þessi lífeyrissparnaður er borinn saman við annan sparnað og skattlagningu hans þá má segja að ef maður leggur reglulega fyrir ákveðna fjárhæð af tekjum eftir skatt í banka og þegar sparnaðurinn er síðan tekinn út, er sú fjárhæð ekki skattlögð, hvorki höfuðstóllinn né ávöxtun hans. En þarna á áfram að skattleggja ávöxtunina af iðgjöldunum. Það er vissulega eðlilegt og rök fyrir því að þetta sé sagt hér meðan ekki er kominn á fjármagnstekjuskattur að hafa einnig ávöxtun iðgjaldanna skattfrjálsa en ekki aðeins þann hluta 15% eins og nú er ráðgert sem samsvarar iðgjaldahlutanum án ávöxtunar hans. Auðvitað hefði einnig átt að koma til skoðunar sú leið að iðgjaldahluti launþegans yrði skattfrjáls með sama hætti eins og nú er hjá atvinnurekendum. Tvísköttun eins og menn þekkja nú á aðeins við um iðgjaldahluta launþegans en ekki atvinnurekandans og væru launþeginn og atvinnurekandinn við sama borð í þessu efni þá væri ávinningur launþegans lægri tekjuskattur og hærri tekjutengdar bætur. En því er nú ekki að heilsa. Þessi leið yrði vissulega miklu dýrari fyrir ríkissjóð. Það yrði dýrara fyrir ríkissjóð ef það væri iðgjaldahlutinn sem ekki yrði skattlagður en það ber að skoða í því ljósi að sú leið sem nú á að fara er ávísun á ríkissjóð um miklu hærri fjárhæðir í nánustu framtíð með breyttri aldurssamsetningu þjóðarinnar og mikilli fjölgun ellilífeyrisþega og þegar greiðslur lífeyris úr opinberum lífseyrissjóðunum fara að koma fram með miklum þunga. Og sjálfsagt mundu einhverjir tefla fram þeim rökum að með því að hætta að skattleggja iðgjaldahluta launþegans þá væri ekki afnumin tvísköttun hjá þeim sem nú eru komnir á ellilífeyrisaldur. Sjálfsagt mun fjmrh. halda fram þeim rökum og greiða ekki iðgjöld en taka lífeyri. Því er þá til að svara að fram til ársins 1978 voru iðgjöld til lífeyrissjóða undanþegin tekjuskatti og eftir það eða allt fram til ársins 1988 var hægt að velja um 10% frádrátt frá tekjum eða dregin voru frá iðgjaldagreiðslur og vaxtagjöld þannig að ætla má að a.m.k. stór hluti þeirra sem nú fá greitt úr lífeyrissjóði hafi ekki lent í þessari tvísköttun. Því hefði verið nær að skoða frekar að afnema skatt á iðgjaldahlutanum. Mér finnst raunverulega varðandi þessa leið að ríkisstjórnin hafi alveg eins og varðandi skattfrelsismörkin ekki valið þá leið sem skilar sér best fyrir þá sem helst þurfa á því að halda og ég tel því að þessi aðgerð og forsendur og útreikningar sem hún byggist á séu vægast sagt hæpnir og þurfi raunverulega að skoða þetta frá grunni. Það þarf varla að fara mörgum orðum um skattlagningu fjármagnstekna. Það er ljóst að ríkisstjórnin hefur endanlega heykst á því að koma á fjármagnstekjuskatt á þessu kjörtímabili og er það nokkuð dapurlegt fyrir Alþfl. sem á flokksþingi sl. sumar krafðist þess að eigi síðar en á sl. hausti yrði þeim skatti komið á. Og enn eina ferðina á að skipa nefnd í málið, nefnd sem er væntanlega þá sú þriðja á kjörtímabilinu og ávísa framkvæmdinni yfir á aðra ríkisstjórn. Þeir fjölmörgu sem eiga tugi milljóna í skattfrjálsum peningalegum eignum geta því áfram sofið rólegir því að til viðbótar því að fresta skattlagningu á peningalegar eignir þeirra, það eru til þó nokkur hundruð sem eiga skattfrjálsar peningalegar eignir upp á 50 millj., þá rausnast ríkisstjórnin líka til þess að afhenda þessu fólki sem áfram á að búa við skattfrelsi í tugum milljóna peningalegum eignum sem það hefur, þá á líka að rétta þessu fólki 900 kr. á mánuði í aukinn persónuafslátt eða sömu upphæð og láglaunamannsins með 60--100 þús. kr. mánaðartekjur. Þetta er öll kjarajöfnunin hjá þessari ríkisstjórn og hæstv. fjmrh. skyldi ekkert furða sig á því þó að hér komi hver ræðumaðurinn á fætur öðrum og tali um að það felist ekki mikil kjarajöfnun í þessum aðgerðum ríkisstjórnarinnar. Ég verð að segja það líka að mér finnst hæpin sú leið sem ASÍ talar fyrir um 10% nafnvaxtaskatt. Ég verð að segja það alveg eins og er, mér finnst það vera skattur á venjulegan sparnað fólks, lítinn sparnað. Þar er ekkert frítekjumark þannig að ég hefði viljað sjá þegar við tækjum upp fjármagnstekjuskatt og hefði verið hægt að gera það með auðveldum hætti núna að breikka eignarskattsstofninn og taka peningalegar eignir inn í þann stofn en hafa þarna ákveðið frítekjumark. Síðan er það svo að inn í þessi kaup stjórnarflokkanna um þennan skattabandorm, sem hér er til umræðu, hefur Alþfl. fengið framlengingu á útþynntum hátekjuskatti og Sjálfstfl. niðurfelldan svokallaðan ekknaskatt sem ég vil nú fara um nokkrum orðum. Þessi eignarskattsauki á stóreignir reiknast á eignir yfir 10 millj. kr. þó þannig að hjá þeim sem hafa tekjuskattsstofn undir 10 millj. kr. skal lækka reiknaðan eignarskatt hlutfallslega þannig að hann falli að fullu niður ef tekjuskattsstofn er undir einni millj. kr. Þannig eru það aðeins einstaklingar með tvær millj. kr. árstekjur eða hreina nettóeign yfir 10 millj. kr. og hjón með 20 millj. kr. í hreina eign og með 4 millj. kr. í árstekjur sem greiða þennan skatt að fullu. Samkvæmt útreikningi um álagningu eignarskatts áttu 1.850 hjón nettóeign yfir 20 millj. kr. en á þennan hóp leggst eignarskattsaukinn. Einhleypir og einstæðir foreldrar sem áttu nettóeign yfir 10 millj. kr. voru 1.737. Af þessum 1.737 einstaklingum greiddu 630 ekki eignarskatt þar sem þeir höfðu tekjur undir einni millj. kr., 649 greiddu skertan eignarskatt þar sem þeir höfðu tekjur á bilinu 1--2 millj. kr. og 458 greiddu að fullu þennan eignarskattsauka og höfðu meira en 2 millj. kr. í árstekjur. Ákvæði eignarskattslaga kveða á um að eignarskattsstofni skuli skipta að jöfnu milli hjóna og reikna eignarskatt af hvorkum helmingi fyrir sig. Um er því að ræða 1.850 hjón eða 3.700 einstaklinga sem koma til álita varðandi eignarskattsstofninn en í mörgum tilvikum greiðir aðeins annar aðilinn þennan viðbótarskatt vegna tekjutengingarinnar. Af þessum 3.700 einstaklingum greiddu 1.573 ekki eignarskattinn vegna tekna undir einni millj. kr. og 1.876 greiddu skertan eignarskatt og 1.251 greiddu fullan eignarskattsauka, þ.e. giftir einstaklingar sem höfðu meira en 2 millj. kr. í árstekjur. Sé þetta dregið saman kemur þetta þannig út að það greiða samtals liðlega 1.700 manns fullan eignarskattsauka í hópi einstaklinga og hjóna, 1.700 greiða fullan eignarskatt með árstekjur yfir 2 millj. kr. á árinu 1993 og 1.525 skertan eignarskattsauka með tekjur á bilinu 1--2 millj. kr. Og það er mjög fróðlegt að skoða af því að menn eru að stagast á því að hér sé um ekknaskatt að ræða, en í raun og sanni erum við að tala um stóreignaskatt hjá stórum hluta af þessu fólki. Og þegar við rýnum nánar í þessar tölur, þennan 1.700 manna hóp sem greiðir fullan stóreignaskatt, ég ætla að kalla þetta stóreignaskatt, hvað kemur þá í ljós? Ef við skoðum hjón sem eru með 20 millj. kr. nettóeign, þá kemur í ljós að þeir sem eru með yfir 2,4 millj. kr. í tekjur eru 1.274 hjón. Við erum með 872 hjón sem eru með 3,6 millj. kr. og yfir eða 300 þús. kr. og yfir. Við erum með 168 hjón sem eru með 8,4 millj. kr. í árstekjur og yfir eða 700 þús. kr. á mánuði, 168 hjón með 8,4 millj. kr. í árstekjur. Og við erum hér að ræða um það að létta sköttunum af þessum hópi. Þetta er það sem menn hafa verið að kalla ekknaskatt og undir þeim formerkjum, undir þeim hatti á að afnema hann. Við erum hér með yfir 380 hjón sem eru með 6 millj. í árstekjur eða 500 þús. á mánuði sem borga þennan eignarskatt og eiga 20 millj. kr. í nettóeign, skuldlausa eign. Þetta eigum við að samþykkja hér á meðan við getum ekki rétt láglaunamanninum með 70 þús. kr. meira en 500 kr. í skattfrelsismörk. Það er auðvitað hægt að fara dýpra ofan í þetta. Við getum skoðað að við erum með einstaklinga hér, 232 sem eru með 250 þús. kr. á mánuði sem á að létta af þessum stóreignaskatti. Ég vildi að við hefðum ráð á því að gera það. En meðan við höfum ekki ráð á því að rétta meira til þeirra sem höllustum fæti standa í þjóðfélaginu, þá spyr ég: Höfum við efni á því að létta af þessum skatti? Ég held að það hljóti að vera þannig að nefndin sem fær þetta til skoðunar fari ítarlega ofan í þetta mál. Ég vil nefna í þessu sambandi af því að menn eru að tala um ekknaskatt að það er heimild fyrir því í lögum að falli maki frá þá sitji sá sem eftir lifir í óskiptu búi en er skattlagður áfram í 5 ár eins og um hjón væri að ræða. Þessu til viðbótar er ákvæði í skattalögunum sem lítið er nýtt sem er ástæða til þess að minna á undir þessari umræðu þegar við erum að tala um ekknaskatt. Það er heimilt í 80. gr. skattalaga að taka til greina umsókn manns um lækkun eignarskattsstofns þegar ellihrörleiki, veikindi, slys eða mannslát hefur skert gjaldþol viðkomandi af þeim sökum. Þegar síðasta ár er skoðað þá eru einungis sex einstaklingar á landinu öllu sem nýttu þetta ákvæði og maður spyr: Ef þetta eignarskattsákvæði er svona íþyngjandi fyrir þá sem það þurfa að bera af því að þeir eru með lágar tekjur, af hverju hefur ekki verið sótt um undanþágu eða lækkun á þessu samkvæmt þessu heimildarákvæði sem þegar er í lögum? Kannski er það vegna þess að fólk þekkir ekki þetta ákvæði, veit ekki um þetta ákvæði, en engu að síður er hægt að beita því gagnvart því fólki sem með einum eða öðrum hætti, sem ég held að séu tiltölulega fáir, fer illa út úr þessu. Við erum með þetta fimm ára ákvæði sem ég nefndi, við erum með þetta heimildarákvæði sem megi beita til þess að lækka eignarskatt hjá fólki sem hefur orðið fyrir því að gjaldþol hefur skerst verulega vegna mannsláts þannig að það er hægt að beita þessum ákvæðum gagnvart fólki sem sannarlega býr í stórum eignum og er með litlar tekjur. Og við erum líka með það ákvæði í skattalögum að þessum stóreignaskatti er ekki beitt gagnvart fólki, t.d. einstaklingi sem er með tekjur undir 2 millj. kr. En undir öllum þessum hatti er verið að afnema þennan svokallaða ekknaskatt sem er ekkert annað en stóreignaskattur. Og ég spyr enn einu sinni: Er ástæða til þess að létta af nokkur hundruð hjónum sem eru með 5, 6, 7 og 8 millj. kr. í árstekjur þessum stóreignaskatti? Það er ekki allt sem sýnist í þessu efni þegar verið er að flokka þennan skatt undir það að hér sé verið að skattleggja ekkjur sem búi í stórum eignum með litlar tekjur. Það er raunverulega undir því formerki verið að fela að það sé líka verið að létta sköttum af stóreignamönnum. Og ég man ekki betur, af því að Alþfl. stendur nú að þessu, en það væri helsta ráð formanns Alþfl. fyrir nokkrum árum að fara um landið og boða stighækkandi eignarskatt á verðbólgugróða hjá stóreignafólki, eins og það var orðað. Það var árið 1985 eða 1986. Þá vorum við þó ekki í þessari kreppu sem við erum nú í. En nú í þessari efnahagskreppu meðan við getum lítið gert til þess að bæta hlut láglaunahópanna þá ætlar Alþfl. að standa að því að afnema þennan skatt sem ég hef hér verið að lýsa sem er að stærstum hluta ekkert annað en stóreignaskattur. Það má líka benda á að 1989 þegar þessum skatti var komið á, þá var hann hugsaður sem fyrsti áfangi í skattlagningu fjármagnstekna en nú hefur fjármagnstekjuskattinum verið frestað og alger óvissa reyndar hvenær hann verður tekinn upp en engu að síður á að fella þennan skatt, sem ég vil nú frekar kalla stóreignaskatt eins og ég hef rökstutt, strax niður jafnvel þó að við höfum ekki komið á þessum fjármagnstekjuskatti sem guð má vita hvenær verður komið á. Alla vega verður það ekki í tíð þessarar ríkisstjórnar, það er alveg ljóst. Aðeins örfá orð hér í lokin, virðulegi forseti. Ég vil aðeins ræða hér rekstrartöp en það eru ákvæði í 3. gr. þessa frv. sem kveða á um að það eigi að herða að þeim ákvæðum í skattalögum sem fela í sér að það sé heimilt að nýta ónýtt rekstrartöp. Ég tel að hér sé allt of skammt gengið. Við höfum það fyrir okkur að ónýtt rekstrartöp á árinu 1994 eru 86 milljarðar kr. og þetta hefur hækkað um 20 milljarða kr. á síðustu tveimur árum og þetta er misnotað eins og margoft hefur komið fram. Það er verið að auglýsa töp til sölu sem fyrirtæki sem búa við mikinn hagnað eru að kaupa til þess að minnka greiðslur sínar til samfélagsins. Ég hef flutt frv. um breytingu á tekjuskattslögum sem herðir mun meira að þessu heldur en hér er gert og ég mun skoða það við meðferð þessa máls í þinginu að flytja þá brtt. við þetta frv. sem herðir meira á þessu en gert er í þessu frv. Ég vil aðeins í lokin fara yfir það sem er í þessu frv. um húsaleigubætur. Hér er lagt til að leigusalar fái ákveðinn skattafslátt sem getur numið allt að 25 þús. kr. á mánuði eða um 300 þús. kr. á ári, en það er þó heimilt að draga frá allt að 80% frá þeim tekjum. Ég hefði nú viljað sjá þetta ákvæði án þess að þessi 80% væru inni þannig að þessar leigutekjur yrðu að fullu skattfrjálsar upp að þessu marki en þetta er skerðingarákvæði sem er hér sett inn sem ég hefði viljað sjá á burt. Ég hef orðið vör við að það er spurt: Af hverju eru húsaleigubætur ekki skattfrjálsar með sama hætti og vaxtabætur? Ég hef heyrt um það í fjölmiðlum nú nýlega. Mér finnst alveg full ástæða til þess að svara því við þessa umræðu. Ég lagði mikla áherslu á það þegar ég var félmrh. að húsaleigubætur yrðu skattfrjálsar. Um þetta var tekist á milli félmrn. og fjmrn. En niðurstaðan í því efni varð sú að 300 millj. kr. sem átti að ráðstafa til húsaleigubóta voru hækkaðar í 400 millj. kr. til þess að mæta þeim sköttum sem fólk fengi vegna húsaleigubóta þannig að greiðslur sem voru áformaðar 15 þús. kr. á mánuði hækkuðu í 21 þús. kr. á mánuði eða um 40% vegna þess að það átti að skattleggja þessar húsaleigubætur. Og húsaleigubætur vegna fyrsta barns hækkuðu úr 3.000 kr. í 4.500, með öðru barni úr 2.000 í 3.500 og þriðja barni úr 2.000 í 3.000 kr. Allar fjárhæðir voru því hækkaðar til þess að mæta því að ekki náðist samkomulag milli félmrn. og fjmrn. um að hafa húsaleigubætur skattfrjálsar. Og þeir sem græddu á því að þessi leið var farin, að skattleggja húsaleigubætur, er fólk undir skattleysismörkum sem ekki ber neina skatta en er í leiguhúsnæði og fær húsaleigubætur, þessi 40% sem hækkaði vegna þess að þetta samkomulag náðist ekki milli félmrn. og fjmrn. þeirra ávinningur er því meiri en ella. Ég held að á það verði líka að horfa að húsaleigustyrkir, sem sveitarfélög hafa greitt fram til þessa áður en húsaleigubætur voru teknar upp, hafa ávallt verið skattlagðir en engu að síður var farin sú leið að hækka verulega þessar fjárhæðir og heildarfjárhæð úr ríkissjóði sem fer til húsaleigubóta. Einnig er með húsaleigubótum sem ekki var gagnvart öðrum styrkjum sem fólk fær t.d. hjá Félagsmálastofnun --- þá munu húsaleigubætur ekki skerða bætur almannatrygginga með líkum hætti eins og styrkir hjá Félagsmálastofnun því miður gera en ég sakna þess að við erum ekki enn farin að fá inn ákvæði um það á Alþingi vegna þess að það þarf lagabreyting til að koma í því efni. Ég get farið að ljúka máli mínu, virðulegi forseti. Aðeins varðandi það ákvæði sem hér er um vaxtabæturnar þá er alveg ljóst að það er verið að þrengja nokkuð með þessu ákvæði, þ.e. hjá fólki sem hefur einhverjar vaxtatekjur. Ég hygg að flestir séu þannig staddir að þeir séu bara með vaxtagjöld en ekki vaxtatekjur en hjá þeim sem eru með einhverjar vaxtatekjur, t.d. í formi skuldabréfa, húsbréfa eða það sem gefur af sér vaxtatekjur, það er verið að herða að því fólki. Nú er ég hér með dæmi um hvað þessi breyting þýðir gagnvart t.d. fólki með 2,4 millj. í árstekjur og með hreina eign upp á 5 millj., ef það er með í vaxtatekjur um 80 þús. kr., þá fær það um 11--12 þús. kr. minna í vaxtabætur. Það er því alveg ljóst að þetta er íþyngjandi ákvæði varðandi vaxtabæturnar hjá þeim sem hafa vaxtatekjur og alveg ástæða til þess að skoða það vegna þess að það skal ég manna fyrst viðurkenna að það hefur verið gengið mjög langt í því að skerða vaxtabætur og var gert meðan ég sat í þessari ríkisstjórn en ég tel að það hafi þó verið komið í veg fyrir að þar yrði gengið enn lengra en þó átti að gera. Mér sýnist að enn sé áfram haldið í þessu en að vísu virðist þetta ákvæði sem hér um ræðir ekki koma að sök nema fyrir þá sem hafa einhverjar vaxtatekjur. Ég get farið að ljúka máli mínu, virðulegi forseti. Ég tel að það hafi verið sýnt fram á það í þessari umræðu af þeim sem hér hafa talað og eins hefur það komið fram í mínu máli að þetta frv. sem hér er til umræðu er síður en svo til kjarajöfnunar í þjóðfélaginu og þau ákvæði sem þó er reynt að taka á eins og tvísköttun á lífeyri, eins og persónuafslátturinn, eins og stóreignaskattur, þetta kemur fyrst og fremst þeim betur settu í þjóðfélaginu til góða. Það er nú staðreynd málsins sem við stöndum frammi fyrir.

Virðulegur forseti. Ég vil leyfa mér að spyrja um hæstv. fjmrh. Er hann ekki viðstaddur umræðuna?

Hæstv. fjmrh. er í húsinu og væntanlega skammt undan en forseti skal gera ráðstafanir til þess að láta vita að hans sé óskað í salinn.

Mér skildist á hæstv. fjmrh. í morgun að hann teldi að það þyrfti að ljúka þessu frv. fyrir jól og það væri afar lítill tími til stefnu. Mér finnst lágmark að hæstv. fjmrh. sinni því að hlusta á þessar umræður þó að ég skilji það vel að honum finnist það ekki mjög þægilegt. En hann verður nú að gera sér það að góðu að vera hér. Hæstv. fjmrh. Ég hafði ekki hugsað mér að halda mjög langa ræðu um þetta frv. Ég hef gagnrýnt það í morgun hvernig að því er staðið og hæstv. ríkisstjórn telur sér það mjög til tekna þessa dagana að hafa boðið stjórnarandstöðunni upp á að taka þátt í nefndarstarfi um fjármagnstekjuskatt. Það er að vísu í fyrsta skipti sem ríkisstjórnin vill ræða við aðra flokka um skattamál og það er út af fyrir sig framför því að hingað til hefur hæstv. fjmrh. ekki einu sinni talið nauðsynlegt að láta okkur í té nauðsynleg gögn í málum eins og frægt var við skattalagaumræðuna á síðasta ári. Nú ber svo við að ríkisstjórnin ákveður ráðstafanir í efnahagsmálum á laugardegi. Stjórnarandstaðan í landinu verður að búa við það að hlusta á það í fjölmiðlum og það er ekki haft fyrir því að koma viðkomandi gögnum til hennar jafnvel þótt vitað sé að auðvitað er leitað til stjórnarandstöðu á hverjum tíma um skoðanir á slíkum málum. En núv. ríkisstjórn hafði ekki fyrir því að koma gögnum til stjórnarandstöðunnar. Ég kynnti mér það hvort þeim hefði verið komið til formanns efh.- og viðskn. vegna þess að fjmrn. lofaði því meðan ég var formaður efh.- og viðskn. að gögnum yrði komið a.m.k. til formanns nefndarinnar og við það hefur ekki verið staðið. Síðan er allt í einu ákveðið að nú sé rétt að bjóða stjórnarandstöðunni og aðilum vinnumarkaðarins að taka þátt í nefndarstarfi um fjármagnstekjuskatt sem ríkisstjórnin hefur ákveðið, þ.e. núverandi stjórnarflokkar, að eigi að taka gildi í ársbyrjun 1996, en ákveðið um leið, eftir því sem hæstv. fjmrh. upplýsti í morgun, að um leið eigi að afnema hátekjuskatt. Þetta er sem sagt það vinnuumboð sem nefndin á að fá. Að taka upp fjármagnstekjuskatt og afnema hátekjuskatt. Ég vil upplýsa hæstv. fjmrh. um það að minn flokkur er ekki tilbúinn til þess að ákveða það að hátekjuskattur skuli afnuminn í ársbyrjun 1996 og við tökum ekki þátt í starfi með slíku umboði. Það er náttúrlega lágmark, áður en slík nefnd er skipuð og beðið um tilnefningar, að það fari fram einhverjar umræður um það hvað nefndin á að gera. Ríkisstjórnin hefur ekkert fyrir því eða hæstv. fjmrh. Það er alveg opið af minni hálfu að taka þátt í breiðu samstarfi um kjarajöfnun og hvernig megi beita skattalögum til kjarajöfnunar í landinu, vegna þess að það er þörf á því og það er þörf á því að stjórnmálaflokkarnir og aðilar vinnumarkaðarins setji af stað slíkt starf á breiðum grundvelli. En að það sé eingöngu bundið við eitt atriði sem núverandi stjórnarflokkar geta ekki komið sér saman um kemur ekki til greina af minni hálfu. Það liggur alveg fyrir að Alþfl. og Sjálfstfl. ætluðu að leggja á fjármagnstekjuskatt og það stóð í hinni frægu hvítu bók, þar sem ýmislegt ágætt er skrifað í skattamálum. Það bara vill svo til að það hefur ekkert verið farið eftir því. Þar stendur að fjármagnstekjuskattur verði forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar og hann eigi að taka upp á fyrsta ári stjórnarinnar. Þetta veit hæstv. fjmrh. Og hann veit það jafn vel og ég að það eru ýmsir erfiðleikar því bundnir að taka upp fjármagnstekjuskatt og það eru ýmis rök fyrir því að það hefur ekki tekist. Ég geri mér mjög vel grein fyrir því að vaxtamarkaðurinn er viðkvæmur. En að mínu mati er það mjög einfalt að það sé fyrsta skrefið að breikka eignarskattsstofninn þannig að fjármagnseignir séu eignarskattsskyldar með sama hætti og aðrar eignir. Við framsóknarmenn lögðum það til á sl. ári og það var ekki tekið til greina. Ég veit ekki betur en Alþfl. hafi m.a. talað fyrir því að breikka eignarskattsstofninn, hækka skattfrelsismörkin í eignarskattinum um leið, en allar eignir væru jafnar að þessu leyti. Nú er það svo að það eru ekki allar fjármagnseignir eignarskattsfrjálsar og það eru dæmi þess að aðilar sem eiga verulegar fjármagnseignir breyta þeim yfir í skattfrjálsar eignir um áramótin. Við búum við það opið kerfi á fjármagnsmarkaði að það er vandalaust að kaupa og selja verðbréf á frjálsum markaði og breyta þeim síðan yfir í ríkisskuldabréf eða aðrar skattfrjálsar eignir nokkra daga yfir áramótin. Og þar með hefur viðkomandi aðili öðlast skattfrelsi. Ég held, hæstv. forseti, að það sé alveg nauðsynlegt a.m.k. að kenna fjmrh. eitthvað um þessi mál. Hann var að reyna að kenna okkur hér í morgun um það að það væru einhverjir bolir sem ekki væru frádráttarbærir og það var mjög ánægjulegt að hlusta á það að nú á að tryggja það að bolir sem menn eru í séu örugglega frádráttarbærir frá skatti. Það var mikilvæg kennslustund hjá fjmrh. En það vill bara svo til að ég tel þetta mál vera miklu mikilvægara og ég tel að hér sé um mikilvægt prinsippmál að ræða sem einhvern veginn hefur ekki komist í gegn hjá núverandi ríkisstjórn og það er alveg nauðsynlegt að tala um það. Það má vel vera að hæstv. fjmrh. geri sér grein fyrir því að menn eru farnir að spila á þetta kerfi. Og ef hæstv. fjmrh. gerir sér grein fyrir því að það er farið að spila á þetta kerfi í svo miklum mæli að aðilar sem í reynd ættu að greiða eignarskatt af fjármagnseignum sínum koma sér undan því með því að skipta um pappíra um hver áramót, þá er það lágmark að hæstv. fjmrh. komi með einhverjar tillögur til þess að koma í veg fyrir slíkar athafnir. Ég fer ekki ofan af því að þær tillögur sem hér eru fluttar eru flestar ívilnandi, það er rétt, en þær eru fyrst og fremst ívilnandi til þeirra sem meira mega sín. Hér er t.d. ákvæði um það að 15% af greiddum lífeyri sé skattfrjáls ef menn eru orðnir 70 ára eða eldri og hæstv. fjmrh. heldur því fram að þannig sé búið að leysa þessi mál um tvísköttun á lífeyri. Það er ekkert verið að leysa það mál með þessum hætti. Það er miklu flóknara en hérna kemur fram. Og það má náttúrlega ekki ganga svo langt í ívilnunum í þessu sambandi að ekki sé gætt einhvers réttlætis. Er einhver ástæða til þess að aðilar sem fá úr lífeyrissjóðnum mun meira en þeir hafa greitt inn búi við skattfrelsi eins og t.d. opinberir starfsmenn? Það er vinsælt að tala um þingmenn og ráðherra í þessu sambandi en það eru ekkert einu aðilarnir sem fá meira. Ég hef miklar efasemdir um slíkt réttlæti. Hér er ekki sett neitt þak á það. Það skiptir engu máli hvað þessi lífeyrir er mikill. Hann skal bara vera skattfrjáls að 15%. Ef það hefði nú verið sett þak þannig að það mætti aldrei fara yfir einhver tiltekin mörk þá væri um réttláta aðgerð að ræða. En mér skildist á hæstv. fjmrh. í morgun að jöfnuður væri orðinn vandamál í þessu samfélagi, það væri búið að jafna svo mikið í þjóðfélaginu að það næði engri átt og það þyrfti að gera eitthvað í því til þess að íhaldsmenn hér á landi héldu höfði. Mér skildist á honum að hann skammaðist sín fyrir að hitta kollega sína í öðrum löndum vegna þess að þar væri jöfnuðurinn miklu minni og miklu þægilegra fyrir þá að mæta á sameiginlegum fundi íhaldsmanna. Og mér finnst að margt í þessu frv. bendi til þess að fjmrh. sé að reyna að koma sér frá slíkum óþægindum á alþjóðlegum fundum að geta talað við vini sína, íhaldsmennina, í hinum löndunum sem hafa náð miklu betri árangri og komið í veg fyrir allan þennan jöfnuð sem er fjmrh. til ama. Ég hef sem sagt verulegar efasemdir um þetta ákvæði. Ég ætla þá að snúa mér að næsta ákvæði sem er frádráttur vegna kaups á hlutabréfum. Það vill nú svo til að ég er sammála því. Ég tel alveg nauðsynlegt að það sé heimilt að draga kaup á hlutabréfum frá skatti. En það er svo undarlegt með þessa ríkisstjórn að hún er alltaf að hringla í þessu máli fram og til baka. Í fyrra var ákveðið að afnema þetta. Það væri nú fróðlegt ef hæstv. fjmrh. reyndi að upplýsa okkur um það. Við skildum það aldrei í fyrra hvernig því stóð. Getur það verið að einhver ráðherra í þeirri ríkisstjórn sem jafnvel hefur með atvinnumál að gera og vinnumarkað hafi lagst svo á móti því að það hafi verið ákveðið? Og hvaða afleiðingar skyldi nú það hafa haft? Skapar óvissu á hlutabréfamarkaðnum og verður til þess að fjöldi fólks missir atvinnu sína. Ég trúi því ekki að slíkar ástæður hafi legið þar að baki. Mér finnst alveg nauðsynlegt að hæstv. fjmrh. upplýsi um þetta hringl. Hvernig stendur á því að fjmrh. hefur geð í sér til þess að koma eitt árið og leggja til afnám og koma svo ári seinna og segja: Þetta voru mistök. Nú þarf að laga þetta aftur. Og það væri líka fróðlegt að hæstv. fjmrh. upplýsti á Alþingi hvaða áhrif þetta hefur á hlutabréfamarkaðinn og hvaða eyðileggingar þetta hefur haft í för með sér. Ég er þó þeirrar skoðunar að það þurfi breytinga við í þessu sambandi. Ég er ekki tilbúinn með þær brtt. vegna þess að ég tel að það verði að ræða það mjög ítarlega við lífeyrissjóðina. Mér skildist á hæstv. ríkisstjórn sl. vor að það stæði til. Við framsóknarmenn komum fram með þá hugmynd að hver og einn launþegi gæti dregið frá mánaðarlega kaup á hlutabréfum eða öðrum eignarhlutum í fyrirtækjum og sá frádráttur ætti að hækka ef lífeyrissjóður viðkomandi legði fram fjármagn á móti. Ég tel þetta mjög mikilvægt mál við þær aðstæður sem nú eru þegar atvinnuleysi er mikið og þess vegna sé nauðsynlegt að styrkja þetta ákvæði og breyta því þannig að allur almenningur taki meiri þátt í atvinnustarfseminni í landinu. Það verði vakinn upp áhugi fleiri til þess að taka þátt í atvinnulífinu og það verði líka sett ívilnandi ákvæði sem hvetji lífeyrissjóðina til þess að taka mun meiri þátt í atvinnulífinu. Ef við fáum ekki almenning og lífeyrissjóðina til þess taka meiri þátt í atvinnulífinu hér í framtíðinni þá er framtíðin ekki björt því að það verður engin atvinna sköpuð nema með fjárfestingum. Og ríkisstjórn sem ekki skilur það á ekki að vera við völd, hvaða flokkar sem eiga þar hlut að máli. Þess vegna er það með ólíkindum ef það getur verið að það hafi verið ráðherra í ríkisstjórninni sem hafi stoppað allar framfarir á þessu sviði og náttúrlega alveg nauðsynlegt að það sé upplýst hér í þinginu. Aðeins nokkur orð um húsaleigutekjurnar. Hér er verið að leggja til að húsaleigutekjur séu að nokkru leyti skattfrjálsar sem er í sjálfu sér ekki góð skattaleg regla. Það er ekki rétt að einhverjar ákveðnar tekjur séu skattfrjálsar. Alveg eins og það er rangt að vaxtatekjur séu í öllum tilvikum skattfrjálsar, þá er það líka rangt í prinsippinu að húsaleigutekjur séu skattfrjálsar. En við verðum því miður að viðurkenna það að skattsvikin eru svo mikil á þessu sviði að hér er verið að grípa til ráðstafana m.a. til þess að draga úr þeim. Það er vont að þurfa að viðurkenna það og gefast upp fyrir því. En ég skil hæstv. fjmrh. því að þarna tala ákveðnar staðreyndir. Það kemur fram í skýrslu skattsvikanefndar að þarna eru á ferðinni alveg gífurleg skattsvik. Hins vegar vil ég vara við því að sú hugsun verði almennt gildandi að eina leiðin til þess að fást við skattsvik sé að fella niður skatta því að það mun illa ganga að reka sameiginlegan sjóð landsmanna, ríkissjóð, jafnvel þó að við fáum betri fjmrh. sem ég skal ekkert segja um hvort maður getur verið svo bjartsýnn. En þó vil ég leyfa mér að vonast eftir því, þá mun það reynast erfitt þó við fáum einhverja kraftaverkamenn á því sviði án þess að innheimta einhverja skatta. Ég er ekki að segja þetta til þess að lýsa því yfir að ég sé andvígur þessu ákvæði en ég vildi aðeins hafa þessi varnaðarorð. Þá er komið að 7. gr. sem ég vildi fara nokkrum orðum um. Þar er verið að leiðrétta að hluta til villur sem áttu sér stað í fyrra. Ég vil t.d. nefna c-liðinn þar sem stendur, með leyfi forseta: ,,Orðin ,,þar með talin kaup á eignarhlut í íbúð skv. 76. gr. laga nr. 97/1993,`` í 1. mgr. C-liðar falla brott.`` Síðan segir í athugasemd með greininni að það hafi orðið mistök við framsetningu frumvarpstextans og þar stendur enn fremur, með leyfi forseta: ,,Þá er og lagt til að aðilar að Búseta séu teknir út úr vaxtabótakerfinu þar sem ella er girt fyrir rétt þeirra til húsaleigubóta.`` Það var vitað mál þegar þetta var afgreitt hér í fyrra að þetta var algerlega þýðingarlaust ákvæði. Við í stjórnarandstöðunni reyndum að upplýsa hæstv. ríkisstjórn um það, og veitti ekki af, hvers konar rugl þetta væri. Það var alveg sama hvernig var talað við hæstv. ráðherra í þessu máli. Nei, ruglið skyldi lögfest og það voru settir upp neyðarfundir í þingflokkunum, sérstaklega í Alþfl., til þess að krefjast þess að þetta yrði inni. Og fyrrv. hæstv. félmrh. var svo reið yfir þessu öllu saman að það mátti alls ekki hætta við að lögfesta þessa vitleysu. Nú kemur hæstv. ríkisstjórn og biður hv. Alþingi um að lagfæra ruglið. Er nú von að maður hafi mikla trú á lagaundirbúningi ríkisstjórnarinnar á skattasviðinu þegar svona er unnið því það er vitað mál að búsetafólkið fengi ekkert út úr þessu og þetta yrði þeim til skaða. Ég sé ekki hvernig þær breytingar sem hér er verið að fara út í koma til móts við þarfir búsetafólksins. Það er að vísu rétt að það fólk sem býr í slíkum íbúðum fær einhvern rétt til húsaleigubóta. En það fólk sem býr í þeim íbúðum er mjög illa sett í samanburði við aðra sem búa í íbúðum innan félagslega kerfisins þannig að þar er ekki jafnrétti og með þessu er ekki skapað jafnrétti. Og það verður náttúrlega ekki skapað neitt jafnrétti á þessu sviði nema ráðherrar í ríkisstjórninni skilji hvað verið er að fjalla um. En reynslan sýnir okkur það því miður að hæstv. ráðherrar skilja þetta ekki. Og ég sé ekki merki þess að þeir séu farnir að skilja þetta almennilega enn þá jafnvel þótt hæstv. fyrrv. félmrh. sé búinn að yfirgefa ríkisstjórnina sem ég hef fullan skilning á. Síðan er hér líka ákvæði um vaxtabætur að öðru leyti. Ég tek undir að vaxtabæturnar hafa verið skertar um of og það er mikilvægt að skapa svigrúm til að hækka þær. Það er líka mikilvægt að skapa svigrúm til þess að hækka barnabætur ef ríkisstjórnin vill kjarajöfnun í þessu landi. Það er hægt að skapa þetta svigrúm ef menn vilja, m.a. með breikkuðum eignarskattsstofni. Það er tillaga sem við framsóknarmenn höfum verið með og við teljum alveg bráðnauðsynlegt, m.a. vegna þeirra kjarasamninga sem nú eru fram undan, að meiri jöfnuður verði skapaður í skattamálum. Vil ég þá koma að því ákvæði þar sem er lagt til að sérstakur eignaskattur eða ekknaskattur verði felldur niður. Við framsóknarmenn lögðum það til við síðustu afgreiðslu skattalaga sl. haust að þessi skattur yrði lagður niður. Það var fellt af stjórnarliðinu eins og allar aðrar skynsamlegar breytingartillögur sem þá voru fluttar. En við lögum jafnframt til að eignarskattsstofninn yrði hækkaður og eignarskattsstofninn breikkaður um leið. Við værum tilbúnir til þess að taka þátt í slíkri breytingu en við teljum að þessi breyting ein og sér sé ekki réttlætanleg. Það þurfi að eiga sér stað víðtækari breytingar í eignarskattinum. Hins vegar vil ég taka undir það að eignarskattur í mörgum þrepum er óæskilegur. En við þurfum að sjálfsögðu að taka tillit til þess ástands sem nú er í þjóðfélaginu og þeirra miklu báginda sem margir þurfa að búa við. Og það er engin von til þess að skapa hér sátt og frið í samfélaginu á næstunni nema ríkisstjórn sýni þeim málum einhvern skilning en sá skilningur kemur ekki fram í þessu frv. Ég vildi svo að lokum aðeins fara nokkrum orðum um flýtifyrningar. Það má segja að það sé enn eitt hringlið. Það var held ég á síðasta ári lagður niður fjárfestingarsjóður og ákveðið að hætta því sem var ekkert annað en leið til flýtifyrninga. Það var heimilt að draga frá tekjum ef lagt var í sérstakan sjóð sem síðan væri notaður til fjárfestinga og virkaði á margan hátt eins og flýtifyrningar. Það var fellt niður og nú eru teknar upp flýtifyrningar sem er út af fyrir sig leið til þess að örva fjárfestingar en mér finnst það óeðlilegt að í lok ársins 1994 skuli sett í lög að fjárfestingar á árinu 1994 megi flýtifyrna. Hæstv. fjmrh. sagði hér að ríkisstjórnin hefði lýst þessu yfir í vor. Ég er ekkert viss um að allir hafi svo mikið traust á þessari ríkisstjórn að þeir taki orð hennar sem lög jafnvel þó að skattalögum sé stundum breytt í beinni útsendingu í sjónvarpi, t.d. skattalögum um tekjur barna, eins og hæstv. forsrh. gerði og var alveg ný aðferð í skattalögum hér á landi, en mér sýnist að hæstv. fjmrh. hafi nú þurft að koma með frv. um það mál inn í þingið, þá hef ég miklar efasemdir um það að fyrirtæki og einstaklingar hafi starfað samkvæmt því á árinu 1994 að þetta yrði að veruleika. Það hafa sumir mikla trú á núverandi ríkisstjórn og trú á orðum hennar. En mér finnst það ekki eðlilegt að standa þannig að málum. Þá er það a.m.k. lágmark að slíkt frv. væri flutt í upphafi þings sem var ekki gert og því sé eðlilegt að þetta eigi við um eignir sem er fjárfest í á árunum 1995 og 1996. Þarna er á vissan hátt verið að hygla þeim sem hafa farið út í fjárfestingar en það má vel vera að ýmsir aðrir hefðu gert það ef þetta væri orðið að lögum. Og það þarf að skapa einhvern þann grunn sem menn geta byggt á og treyst á í stað þess að vera alltaf með þetta hringl eins og hlutabréfin eru besta dæmið um. Virðulegur forseti. Ég sé ekki ástæðu við 1. umr. að fara frekari orðum um þetta mál. Við framsóknarmenn munum að sjálfsögðu vinna að þessu í nefnd og reyna að gera okkur grein fyrir málinu eftir því sem við best getum. Við hörmum það hvernig ríkisstjórnin hefur staðið að málinu og reynt að koma því þannig fyrir að við höfum nánast engan tíma til þess að vinna í málinu og gera okkur grein fyrir því. Ég tel að það liggi ekki mikill vilji á bak við ósk ríkisstjórnarinnar um nefndaskipun. Ég tæki það hins vegar alvarlega ef ríkisstjórnin hefði fyrir því að ræða um umboð og starf slíkrar nefndar fyrir fram en tæki ekki allar ákvarðanir strax og kæmi svo niður í Alþingi og segði við stjórnarandstöðuna: Svona ætlum við að láta vinna í þessu máli. Ríkisstjórn sem er að fara frá. Menn verða að hafa einhverjar samskiptareglur milli ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu í svona málum. En þær hefur núv. ríkisstjórn á engan hátt virt. Hins vegar vil ég taka það fram að það er fagnaðarefni að það skuli þó almennt eiga að ræða þau mál við aðra flokka. Það er í fyrsta skipti sem ríkisstjórnin telur þörf á því. Ég vil gjarnan taka þátt í slíkri umræðu en við munum ekki taka þátt í því eingöngu á forsendum ríkisstjórnarinnar. Það verður að vera á forsendum allra en ekki eingöngu tveggja stjórnmálaflokka.

Virðulegi forseti. Það er aðeins eitt atriði sem mig langar til þess að ræða á þessu stigi málsins að öðru leyti mun ég svara þeim atriðum sem komu fram hjá hv. þm. síðar. Þetta atriði varðar nefnd þá sem ríkisstjórnin leggur til að sett verði á laggirnar til þess að móta reglur um fjármagnstekjuskatt sem fyrirhugað er að taka upp um næstu áramót, þ.e. önnur áramót. Ástæðan fyrir því að farin er þessi leið er m.a. sú eins og allir hljóta að sjá, að þá verður væntanlega komin ný ríkisstjórn og það er þess vegna eðlilegt að kalla til þá stjórnmálaflokka sem eiga sæti á Alþingi núna. Ég vil taka það fram að forskriftin er ekki mikil í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Það er sagt að hverju hefur verið unnið að undanförnu í samráði við aðila vinnumarkaðarins, engu slegið föstu. Það er einnig ljóst að kannaðar hafa verið þrjár aðferðir, tvær sem snerta fjármagnstekjuskatt og ein sem snýr að breikkun á eignarskattsstofni sem reyndar er ekki fjármagnstekju- eða eignatekjuskattur, sem er eignarskattur og gæti verið til bráðabirgða. Ég tel að það sé hægt og það séu til það mikil gögn í málinu að ljúka þessu starfi á vorþinginu. Auðvitað verður það að koma í ljós hvort það sé hægt. Ég vil einnig segja það hér og nú að þótt í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sé einungis gert ráð fyrir því að hátekjuskattur sé til eins árs þá þarf ekki að blanda þessum tveimur málum saman. Ég tel því að nefndin sem sett er á laggirnar hafi ágætt og víðtækt umboð til þess að starfa að þessu tiltekna máli og vil láta það koma hér fram strax því að ég tel að það sé mikið unnið með því að allir stjórnmálaflokkar á Alþingi taki þátt í þessu nefndarstarfi. Þetta vildi ég, virðulegi forseti, segja strax í tilefni orða hv. 1. þm. Austurl.

Virðulegur forseti. Ég vil endurtaka að við teljum að það sé nauðsynlegt að skapa hér samstarfsvettvang stjórnmálaflokka og aðila vinnumarkaðarins um leiðir til kjarajöfnunar. Að það sé ástæða til þess að þeir taki þátt í því við þessar aðstæður. M.a. vegna þess að það eru kosningar hér í vor. En ríkisstjórnin getur ekkert gengið út frá því að við þessar aðstæður sé stjórnarandstaðan tilbúin til að fara inn í slíkt starf á þeirra forsendum. Ef ríkisstjórnin er tilbúin til að ræða þær forsendur við okkur og komast þá að sameiginlegri niðurstöðu um þær þá erum við tilbúnir til að taka þátt í því starfi. En ég vona að hæstv. fjmrh. skilji það, sem mér fannst hann nú ekki skilja, að það er ekki eðlilegt að við þessar aðstæður séu forsendurnar ákveðnar af tveimur stjórnmálaflokkum án þess að tala um þær við hina. Þannig skapa menn ekki neina samstöðu. Það er ekkert annað en sýndarmennska. Það er ekkert annað en að reyna að fela ágreining milli stjórnarflokkanna. Og við höfum engan áhuga á því að gerast einhver söltunarstöð fyrir Alþfl. og Sjálfstfl. í þessu máli. Þeir vilja setja þetta mál í salt vegna þess að þeir koma sér ekki saman um það og það er staðreynd að ríkisstjórnin var næstum því sprungin á þessu. En ef það er hugmyndin að skapa breiða samstöðu um málið þá er a.m.k. nauðsynlegt að ræða það áður.

Virðulegur forseti. Það er að sjálfsögðu ekki verið að biðja hv. þm. að vera forstjóra einhverrar söltunarstöðvar. Þó ég viti að hann sé manna hæfastur til slíkra verka þá er ekki verið að fara fram á það. Það er verið að bjóða upp á samstarf til að hægt sé að samræma skattlagningu eigna og eignatekna með því að taka upp fjármagnstekjuskatt. Það er verið að benda á nauðsyn þess að víðtæk samstaða geti tekist um lagasetningu og það er miðað við að hægt sé að taka hana upp um önnur áramót. Þetta eru þau skilaboð sem koma fram í bréfi til hv. þm. undirrituðu af mér. Ég skil hv. þm. þannig að hann telji eðlilegt að þetta mál fari í slíkt samstarf enda er alls ekki verið að bjarga núv. stjórnarflokkum frá einu eða neinu. Þeir geta vel komið sér saman um þennan skatt, þeir geta komið sér saman um hvaða aðferð á að nota, en þeim þykir óeðlilegt að þeir séu að setja lög á vorþinginu sem eiga að taka gildi um önnur áramót þegar ný ríkisstjórn hefur tekið við völdum. Þess vegna er þessi leið farin. Ég vona að hv. þm. skilji að það er ekki verið að biðja hann um að hjálpa til við að salta þetta mál í tunnu og pækla, heldur þvert á móti að taka þátt í eðlilegum vinnubrögðum vegna þess að þessi skattur tekur ekki gildi fyrr en á tímabili nýrrar ríkisstjórnar. Ég hef af því bitra reynslu frá því þegar ég tók við í fjmrn. að hafa fengið í arf skatta og gjöld sem ákveðin voru af fyrri ríkisstjórn og tóku ekki gildi fyrr en eftir að ég kom í fjármálaráðuneytið. Það voru skattar og gjöld sem voru ákveðin í tíð þeirrar ríkisstjórnar án alls samráðs við Sjálfstfl. Það viljum við helst ekki að endurtaki sig.

Hæstv. forseti. Svona í framhaldi af því sem síðast fór milli hæstv. ráðherra og hv. 1. þm. Austurl. þá held ég að það sé rétt að rifja upp hvað stendur í því plaggi sem hér er til umræðu um þetta atriði nákvæmlega, þ.e. hvaða skilyrði ríkisstjórnin er að setja fyrir stjórnarandstöðuna til að taka þátt í þessu starfi við að koma á þessum sérstaka skatti á fjármagn. Þar stendur, með leyfi forseta: ,,Til þess að fjármagna skattfrelsi, hluta af lífeyrisgreiðslum og niðurfellingu sérstaks eignarskatts, verður sérstakur tekjuskattur framlengdur í eitt ár þar til fjármagnstekjuskattur leysir hann af hólmi.`` Ég held að það fari ekkert á milli mála hvað menn eru þarna að segja. Menn eru að fullyrða það að þessi sérstaki tekjuskattur framlengdur, þ.e. þessi hátekjuskattur sem við höfum verið að tala um, eigi að falla niður um næstu áramót og það sé eitt af skilyrðunum fyrir því sem þessi nefnd ætti að fást við eða þetta samstarf stjórnarflokkanna og stjórnarandstöðunnar á að fjalla um. Hæstv. ráðherra getur ekki vikið sér undan því að þarna er verið að setja skilyrði fyrir þessu nefndarstarfi nema það sé ekkert að marka það sem stendur í þessu plaggi sem við erum að ræða. Ég ætla ekki að halda langa ræðu um þetta frv. sem hér er til umræðu. Hv. 4. þm. Norðurl. e. talaði fyrir Alþb. fyrstur og fór yfir þetta mál ítarlega en ég ætla að ræða hér um örfá atriði. Fyrst langar mig að tala um það hvernig Sjálfstfl. sérstaklega hefur á undanförnum árum stundað að reyna að koma einhvers konar vondum stimpli á ákveðna skatta. Hér er um að ræða einn af þeim sköttum, þessi svokallaði ekknaskattur. Menn finna upp einhver orð á þessa skattheimtu til þess að gera þau að einhvers konar stimpli á skattheimtuna sem verði síðan til þess að menn muni frekar fást til að fella niður skattheimtuna. Þarna er á ferðinni hátekjuskattur og ég vísa til þess sem hv. 12. þm. Reykv. sagði hér áðan um þennan skatt. Hv. þm. fór mjög nákvæmlega yfir það hvernig sá skattur kemur niður og það hafa fleiri gert í þessari umræðu og það er svo langt frá lagi að það sé hægt að tengja þetta við ekkjur sérstaklega að það nær út af fyrir sig ekki nokkru máli að menn skuli leyfa sér jafnvel að setja í þau plögg sem hér eru höfð handa þingmönnum til að fjalla um einhvers konar svona orð sem er hengt við, nánast uppnefni á þeim skatti sem þarna er á ferðinni. Það er fleira af þessu tagi sem hefur verið stundað á undanförnum árum. Þegar það var rætt um að koma á sérstökum fjármagnsskatti fyrir 4--5 árum síðan þá gekk mikið á í þjóðfélaginu og voru haldnir fundir um þetta hér í Reykjavík. M.a. man ég eftir fundi á Hótel Sögu og þar var aðalslagorðið það að þessi fjármagnsskattur sem var verið að tala um að setja á væri skattur sem mundi fyrst og fremst lenda á blaðsölubörnunum og sparnaði gamla fólksins. Það var eitt af aðalslagorðunum gegn fjármagnstekjuskattinum á þeim tíma hjá Sjálfstfl. Hver eru svo slagorðin gegn hátekjuskattinum sem hér er til umræðu? Það er að það séu sjómenn, húsbyggjendur og barnafólk sem verði fyrir barðinu á hátekjuskattinum. Þannig er leikurinn áfram leikinn að reyna að koma einhvers konar óorði á skattheimtu sem hefur ekki við nein rök að styðjast heldur er notaður markvisst í þeim tilgangi að losna við skattinn aftur. Það eru aðalrökin fyrir því að hátekjuskattinum er breytt og mörkin þar hækkuð að það séu sjómenn, húsbyggjendur og barnafólk sem verði fyrir barðinu á þessum hátekjuskatti. Ég tel að það sé fáránlegt að bera þessi rök á borð fyrir fólk a.m.k. á meðan ekki er hægt að koma til móts við kröfur um það að fólk geti fengið lífvænlegar tekjur þannig að það sé möguleiki að framfleyta sér á verkamannalaunum í þessu landi þá tel ég að það nái ekki máli að fara að koma af tekjum hjá ríkinu með þessum hætti þegar við getum ekki gert betur en við gerum fyrir lágtekjufólkið. Það hefur komið fram í umræðunni og það kom fram áðan hjá hæstv. ráðherra í sambandi við þessi 15% sem lagt er til að megi dragast frá vegna lífeyris ellilífeyrisþeganna að einyrkjar sérstaklega hefðu orðið fyrir barðinu á þessari tvísköttun. Það er sjálfsagt rétt. En þeir hafa orðið fyrir barðinu á þessari tvísköttun líka með öðrum hætti. Með þeim hætti að það er fjöldi af einyrkjum sem hafa verið með lítil fyrirtæki og rekið þau undir eigin nafni sem hafa ekki greitt í lífeyrissjóði. Ástæðan fyrir því er ekkert síst það að menn hafa orðið að greiða öll 10% í lífeyrissjóðina af skattpeningum. Það er auðvitað óréttlæti. Það er fleira sem einyrkjar hafa auðvitað þurft að búa við. Þeir hafa t.d. aldrei haft neinn möguleika á því að fá úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Engar atvinnuleysisbætur hafa verið til staðar handa mönnum sem hafa unnið sjálfstætt. Það er ekki nýtilkomið, það hefur ævinlega verið þannig. Og nú eftir að tryggingagjaldið var tekið upp þá hefur það ekkert breyst. Einyrkjar greiða tryggingagjaldið af sínum launum eins og annarra sem vinna hjá fyrirtækinu en þeir hafa engan rétt á að fá endurgreitt neitt þó þeir verði atvinnulausir, jafnvel þótt þeir séu eini starfsmaður fyrirtækisins þá borga þeir í Atvinnuleysistryggingasjóð án þess að öðlast réttindi þar. Þetta er auvitað ekki boðlegt og þyrfti að taka á þessu máli. Það hefur margkomið fram í þessari umræðu, sérstaklega hjá hæstv. ráðherra að hann telji að þessi lagasetning sem hér er á ferðinni sé ívilnandi og það sé fullkomin ástæða fyrir því að það megi reka þetta mál hratt í gegnum þingið og afsökun fyrir því að það hafi verið sett seint fram á sem sagt að vera á þessum nótum að þetta sé ívilnandi og það sé þess vegna hægt að hraða því. Ég tel að þetta sé rangt. Einfaldlega er þetta skattafrv. hreint ekki ívilnandi nema til sumra. Það er ýmislegt í þessu sem er ágætt og þarf auðvitað að komast fram. Það eru leiðréttingar af ýmsu tagi og í sjálfu sér held ég að það muni nú ekki verða andstaða við að gera þær leiðréttingar en ég held að það sé margt í þessu sem þyrfti mjög nákvæma skoðun til að það verði ekki enn þá fleiri slys í kringum skattlagningarstefnu ríkisstjórnarinnar en hafa verið. Ef ég byrja á því að ræða hér um hækkun skattleysismarkanna þá held ég að það hefði þurft að hækka skattleysismörkin með einhvers konar samkomulagi við launastéttirnar í landinu. Ég tel að það sé ekki lítill hluti af því að ná samkomulagi við launastéttirnar að ganga þannig frá skattastefnunni að við það sé unandi. Og þess vegna hefðu nú þessar 2.150 kr. sem þarna var ákveðið að gengju til hækkunar á skattleysismörkunum getað orðið einhver önnur tala vegna samninga sem aðrir legðu þá til grundvallar. Ég vil hins vegar segja um það sem hv. 12. þm. Reykv. sagði um þetta efni þar sem hv. þm. var að bera saman hvaða möguleikar væru til að koma til móts við láglaunafólk með því að nota þessa fjármuni öðruvísi en að hækka skattleysismörkin að mér finnst að þingmenn og ráðherrar og hæstv. ríkisstjórn sérstaklega sé orðin allt of upptekin af því að halda við þessari láglaunastefnu sem er í landinu. Hv. 12. þm. Reykv. var í raun og veru að tala út frá sama hugsunarhætti, að það eigi fyrst og fremst að nota millifærslukerfi til að draga úr sárasta sársaukanum vegna lágtekjustefnunnar sem er rekin en hún er komin á enda. Ég tel að það gangi ekki lengur að halda sig við þessa lágtekjustefnu sem hefur verið fylgt núna á undanförnum árum. Það er einfaldlega ekki lengur mögulegt og það er ekki einu sinni skynsamlegt frá hendi ríkisins.  Síðan ræða menn hér um kjarajöfnun með alveg sérstökum hætti og nýjum. Hæstv. fjmrh. kynnti hér tölur í morgun sem komu ýmsum á óvart, þ.e. að það væri einungis 2,7 sinnum munur á því fólki sem væri á lægstu laununum í þessu landi og því fólki sem væri á hæstu laununum. Þetta eru sannarlega falskar tölur það held ég að hver maður sjái sem hefur eitthvað fylgst með launum í landinu, a.m.k. þeir sem eitthvað hafa tekið þátt í kjarasamningum og hafa síðan séð kjarasamninga hjá þeim sem eru tekjulágir og aðra hjá þeim sem eru betur settir. Það kann vel að vera að útreikningur með þessum hætti geti komið svona út ef tekin eru 20% þeirra sem lægst hafa launin og 20% þeirra sem hæst hafa launin. En hvaðan eru þá þær upplýsingar komnar um þá sem hafa hæstu launin? Það eru sjálfsagt úr skattskránum og það hlýtur nú að vera æðimikið tekjubil á milli þess sem hæstur er þarna og þess sem er neðstur í þessum 20% flokki. Ég ætla a.m.k. ekki að gefa mikið fyrir þessar upplýsingar fyrr en betur er ofan í þær farið af því að maður þekkir dæmin og við vitum að launamunur í þessu landi getur verið allt að 20-faldur. Þó svo jafnvel að það sé minni launamunur þegar heildirnar eru bornar saman þá er það engin afsökun fyrir því að halda uppi þessari lágtekjustefnu sem hér hefur verið haldið uppi í landinu. Ég vona að í hv. nefnd verði nú farið vel yfir þetta mál, það verði reynt að finna samstöðu um að allt sem er í þessu frv. sem mögulegt er að samþykkja til ívilnunar og þá er ég að meina ívilnunar, ég er ekki að tala um einhvers konar breytingar sem ívilna kannski einhverjum litlum hátekjuhópum eins og raunverulega er verið að gera með mörgu af því sem hæstv. ríkisstjórn er hér að gera og hefur verið að boða á undanförnum dögum. Það er fyrst og fremst verið að koma til móts við þá sem betur mega sín, þá sem hafa hæstu tekjurnar og þá sem eiga mestu eignirnar. Síðan er lyft skattfrelsismörkum lágtekjufólks um 2.100 kr. og það þarf að gerast í tveimur áföngum til að það sé öruggt að það sé nokkurn veginn í takt við spána um hækkun launa svo það verði nokkurn veginn alveg víst að lágtekjufólkið fái ekki meira en svarar því sem ætti hvort sem er að hækka ef menn héldu sig við sömu forsendur og búið er að gera á undanförnum árum, þ.e. setutíma þessarar ríkisstjórnar um útreikning, á því hvar þessi mörk ættu að vera. Það er ekki mjög langt frá núllinu, það er a.m.k. öruggt mál, sumir hafa sagt að það gætu kannski verið 500 kr. í plús miðað við þær forsendur sem menn hafa verið að gefa sér. En auðvitað vita menn ekki hverjar þær verða fyrr en launasamningarnir liggja fyrir. En eitt er alveg víst a.m.k. í mínum huga að það verða hækkanir á launum í vetur. Það verða auðvitað hækkanir á lægstu launum í þessu þjóðfélagi. Kjarajöfnun hlýtur að verða hluti af þeirri þjóðarsátt sem þarf að gera. Og það verður að vera þjóðarsátt sem gengur ekki fyrst og fremst á launafólkið í þjóðfélaginu. Það verður að vera þjóðarsátt þar sem aðrir taka byrðarnar sem eiga betur möguleika á að bera þær. Mér finnst að það hafi komið fram bæði í þessum umræðum og öðrum umræðum undanfarna daga að það er víðtæk samstaða um að það verði að taka á í kjarajöfnun. En mér heyrist að það sé býsna misvísandi hvernig menn telja að eigi að gera það. Mér finnst bera allt of mikið á því að menn komi í ræðustól í hv. Alþingi og lýsi einhverju millifærslukerfi, einhverjum viðbótar millifærslum handa láglaunafólki. Ég segi að það er fyrir neðan virðingu Alþingis að halda áfram þessari láglaunastefnu. Það er verið að svívirða fólk með þeim hætti að það séu skilaboðin, það sé boðskapurinn út í þjóðfélagið að vinna þess fólks sem hér um ræðir sé svo lítils virði að það þurfi að koma því til góða með öðrum hætti. Það þurfi að rétta því sveitarstyrkinn til þess að það geti lifað. Svona stefna, sem er auðvitað hluti af þeirri skattastefnu sem við erum að ræða hérna núna og hlýtur alltaf að verða því einhvern veginn verður að ná inn peningum til þess að nota í sveitarstyrkinn, finnst mér vera fyrir neðan virðingu hv. Alþingis. Mér finnst að menn séu komnir til enda og að menn verði að setjast niður í fullri alvöru yfir það að hækka lægstu launin í þjóðfélaginu en láta það ekki kosta það að hærri launin verði hækkuð. Svoleiðis kjarajöfnun er það sem þarf að standa að. Ekki einhverjar nýjar millifærsluæfingar sem verða einungis til þess að niðurlægja fólk enn þá meira en hefur verið gert á undanförnum árum og er þó nógu langt gengið fyrir löngu.

Virðulegi forseti. Það er búið að segja hér margt og mikið um þetta frv. og sjálfsagt hægt að halda því áfram lengur. Ég vil taka undir með þeim sem hér hafa verið að gagnrýna þennan afslátt sem á að veita af lífeyrisgreiðslum. Ég tel að það sé allt rétt sem hér hefur komið fram í þeirri gagnrýni að 15% af greiddum lífeyri úr lífeyrissjóðum er auðvitað fáránlegt til einhverrar tekjujöfnunar og til þess að ná því markmiði að hætta tvísköttun á lífeyrisgreiðslur. Eina raunhæfa og réttláta aðferðin til þess er að hafa það skattfrjálst þegar fólk greiðir sín 4%. Eins og raunar var í upphafi áður en staðgreiðslan var sett á. Hæstv. fjmrh. hefur nokkuð lýst því hér að þetta hafi verið tekið með í staðgreiðslunni þegar hún var sett á. Það er vissulega alveg rétt en á þeim tíma var staðgreiðsluhlutfallið ekki nema 35% og einnig var persónuafsátturinn að raunvirði miklu hærri heldur en hann er í dag. Þannig að það er margfalt búið að breyta þeim grunni sem notaður var til að reikna út að lífeyrisframlag launþega væri inni í staðgreiðslunni og inni í persónuafslættinum. Það er því engan veginn hægt að sætta sig við að þetta verði útfært með þessum hætti. Og ég vona að hv. efh.- og viðskn. muni fara vel í þetta mál og það breytist í meðförum hennar. Eitt vil ég gera að umtalsefni sem er tekið fram í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að auknum atvinnustöðugleika og kjarajöfnun frá laugardeginum síðasta þar sem segir að ríkisstjórnin ætli að stuðla að lækkun húshitunarkostnaðar. Hún ætlar núna að hefja viðræður við orkusölufyrirtækin með það fyrir augum að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað á dýrustu svæðunum umfram það sem þegar hefur verið gert af hálfu stjórnvalda og er það svo sem í samræmi við hvítbókina sem ríkisstjórnin gaf út þegar hún tók við. Ég tel að þau markmið sem ríkisstjórnin hafi sett sér þá hafi engan veginn náðst. Hún setti sér það markmið að ná að jafna húshitunarkostnaðinn á tveimur árum. Hún byrjaði vel, byrjaði með því að jafna hann að því leyti að hún lagði 35 millj. kr. hinn 1. júní 1991 til þessarar jöfnunar. Og það kom fram á fundi hjá hv. fjárlaganefnd núna í morgun þegar þangað komu fulltrúar frá Rafmagnsveitu ríkisins að miðað við byggingarvísitölu þá væri þetta verð í dag mjög svipað, nánast það sama fyrir notandann eins og það var hinn 1. jan. 1991. Síðan hefði það lækkað lítils háttar hinn 1. júní 1992. Þannig að ef við tölum bara um þetta eins og þetta kemur fyrir sjónir hjá þeim sem þurfa að greiða þennan kostnað þá var kostnaðurinn lækkaður lítils háttar hinn 1. júní 1991 en síðan hefur sigið á verri veg þannig að það sem gert var þá hefur verið tekið aftur í formi annarra hækkana, hækkun frá Landsvirkjun sem síðan hefur komið fram í verði dreifiveitnanna og 14% virðisaukaskattur á húshitun sem þó er að nokkru leyti greiddur niður aftur. En það stendur eftir að í dag greiðir fólk nokkurn veginn það sama miðað við byggingarvísitölu eins og það greiddi hinn 1. jan. 1991. Það er því ekki undarlegt þó hæstv. ríkisstjórn setji sér það markmið að ætla að jafna og lækka húshitunarkostnaðinn á dýrustu svæðunum. Það er svo sannarlega kominn tími til enda kosningar í vor. Það er ekki nóg að segja að það hafi verið lækkað í krónutölu afsláttur og niðurgreiðsla ríkisins á þessu tímabili, það er ekki nóg að segja að þetta hafi verið lækkað í krónutölu um 81% því á sama tíma hefur Landsvirkjun þrisvar sinnum hækkað sína gjaldskrá. Hún hækkaði hana hinn 1. okt. 1991 um 4%, hækkaði hana 1. ágúst 1993 um 6% og hækkaði hana 1. jan. 1994 um 3%. Þetta hafa dreifiveiturnar orðið að taka á sig og láta koma út í sínu rafmagnsverði, hafa þó reynt að hamla á móti þessum hækkunum. En Landsvirkjun hefur á þessu tímabili, frá 1.1. 1991 til dagsins í dag, hækkað sína gjaldskrá mjög svipað, alla liði um 25%. Og svo hælir hæstv. iðnrh. sér af því að hann hafi lækkað í krónutölu niðurgreiðslur frá ríkinu og Landsvirkjun um 81% á þessu tímabili. Ég held að hann sé að spyrja þá notendur sem þurfa að greiða þetta hvort þeir finni það á rafmagnsreikningunum sínum eða hitunarreikningunum að það sé orðið lægra en það var. Mér fannst mjög athyglisvert sem kom fram í ræðu hv. 12. þm. Reykv., Jóhönnu Sigurðardóttur, þegar hún ræddi um heimild til lækkunar á eignarskatti í sambandi við þá lækkun sem hér er verið að tala um á hærra þrepi eignarskattsins, sem hefur verið kenndur við ekknaskatt og er auðvitað rangnefni, en hún ræddi um heimild til lækkunar á eignarskatti vegna andláts, veikinda, slysa og ýmissa fleiri ástæðna. Þetta er vissulega í lögum um tekjuskatt og eignarskatt en það er ekki nema rúmt ár síðan þetta var gert og ég vil nú bara spyrja hæstv. fjmrh. hvort það hafi verið gerð einhver gangskör að því að auglýsa þetta eða hvort þetta hefur kannski bara komið fram í einhverjum sértímaritum eða sérblöðum um það að fólk gæti sótt um þetta því hv. 12. þm. Reykv. upplýsti það áðan að það hefðu aðeins komið sex umsóknir um þessa ívilnun. Nú veit ég að það geta oft komið upp þær aðstæður að fólk þurfi að sækja um þessa lækkun og þá er ég ekki að tala endilega bara um ekkjur eða ekkla heldur hjón eða einstaklinga sem lenda í því að eitthvað af þeim ástæðum sem tilteknar eru hér eru fyrir hendi. Það þarf ekki að vera annað en að fólk lendi í veikindum eða slysum sem þetta getur komið upp og þá gott fyrir fólk að vita um að það eigi rétt á þessu. Í öðru lagi er þetta heimild í skattalögunum. Ég vildi því spyrja hæstv. fjmrh. hvort þessi heimild sé eitthvað nýtt, þ.e. eru reglur um þessa heimild? Eru þær samræmdar á milli skattstofa? Fara allar skattstofur á landinu nákvæmlega eftir þessu? Er eitthvert eftirlit með því að þessar reglur séu virtar á sama hátt alls staðar? Ég hef grun um það og það hefur reyndar verið rætt að ekki væru alltaf virtar sömu reglur eftir því um hvaða skattstofu væri að ræða. Vonandi er það samt ekki rétt. En ég vildi samt sem áður spyrja hæstv. fjmrh. að því hvort eitthvert eftirlit sé með því að þessar reglur séu í heiðri hafðar hjá öllum skattstofum og þetta metið á þann hátt sem eðlilegt er. Í þriðja lagi langar mig til að gera hér nokkuð að umtalsefni 5. gr. þessara laga. Ég hef alla vega ekki heyrt það í dag að margir hafi komið með umræður um hana. Í 5. gr. segir að það eigi að bætast við 52. gr. laganna um tekjuskatt og eignarskatt þar sem verið er að ræða það sem sé skattskylt af rekstrarkostnaði, þá segir hér: ,,Gjafir, þó ekki tækifærisgjafir í fríðu til starfsmanna eða viðskiptavina þegar verðmæti þeirra er ekki meira en gerist um slíkar gjafir almennt.`` Mér finnst þetta vera mjög opið. Hvernig á að vera hægt að meta það að þetta sé undanþegið skatti, ,,tækifærisgjafir í fríðu til starfsmanna eða viðskiptavina þegar verðmæti er ekki meira en gerist um slíkar gjafir almennt.`` Hvernig á að að meta það? Ég sá í útskýringum með þessari grein að þetta væri metið til verðmæti einnar bókar. Hefðbundinnar bókar til jólagjafar t.d. er tekið hér sem merki. En það er nú mjög mismunandi verð á bókum og ekki hvað síst nú fyrir þessi jól. En að tala um hefðbundna bók til jólagjafa getur auðvitað verið alveg á bilinu frá 2.000 og upp í 20.000 kr. a.m.k. Það fer auðvitað alveg eftir því hvaða bók er valin. Síðan segir hér um 5. gr., með leyfi forseta: ,,Með tækifærisgjöf í þessu sambandi er átt við jólagjafir til starfsmanna, gjöf í tilefni af stórafmæli starfsmanns eða meiri háttar starfsafmælis.`` Ég vil bæði í gamni og alvöru varpa þeirri spurningu til hæstv. fjmrh. hvort t.d. málverkagjöf til Jóhannesar Nordals, seðlabankastjóra mundi falla undir þessa grein. Þannig að þetta væri þá sem sagt hefðbundin gjöf í tilefni af stórafmæli. Ég held því að það sé dálítið erfitt að setja svona inn í skattalög þar sem ekki er þá kveðið á um einhverja sérstaka upphæð sem færi síðan eftir einhverjum verðvísitölum í framtíðinni. Það er fleira sem hægt væri að spyrja um í þessu frv. Ég vil einnig spyrja um það hvernig eigi að leysa 12. liðinn í þessari yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar en þetta frv. sem hér liggur frammi er nú svona framhaldssaga við þessa yfirlýsingu. Í yfirlýsingunni segir að það eigi að efna til samstarfs um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána: Ríkisstjórnin ætlar að beita sér fyrir viðræðum við fulltrúa lánastofnana og lífeyrissjóða um leiðir til að taka á greiðsluvandanum. Ég hef hvergi séð neitt í þessu frv. eða öðru sem hér hefur komið á okkar borð um eitthvert framlag til að leysa þennan vanda. Mér dettur í hug að spyrja hæstv. ráðherra að því hvort þetta sé einhvers staðar inni í þessum tillögum hér eða hvernig hæstv. ríkisstjórnin hefur hugsað sér að leysa þennan vanda. Það hlýtur að þurfa einhverja fjármuni til þess að gera það. Það er örugglega ekki nóg bara að skipa nefnd, hún verður að hafa einhverja fjármuni til þess að leysa vandann þegar hún er búin að skilgreina hann. Svo eru það flýtifyrningarnar sem hér er verið að tala um og mér finnst mjög sérkennilegt að fá yfirlýsingu um til þess að jafna kjörin í þjóðfélaginu ef það er eitthvað í sambandi við það því að flýtifyrningar hljóta einungis að koma þeim fyrirtækjum til góða sem hafa þá af einhverjum gróða að státa og þurfa að greiða tekjuskatt. Það er spurning og reyndar kemur það fram einhvers staðar í umsögnum um þetta frv. að ekki sé alveg víst að þetta muni skila sér til ríkisins þó að þarna sé verið að ívilna þessum fyrirtækjum í tekjuskatti því hér segir um þessa grein, með leyfi forseta: ,,Líkur eru taldar á að fyrirtæki muni fremur ráðast í fjárfestingu á lausafjármunum með tiltölulega hátt fyrningarhlutfall en síður í mannvirkjum þar sem fjárfesting fellur jafnan til á lengri tíma.`` Jafnframt segir einnig að það sé erfitt að áætla með nákvæmum hætti áhrif þessara áhrifa og ekki síður hvaða áhrif þau komi til með að hafa á fjárfestingar fyrirtækja. Þannig að það er engan veginn víst þó þeim fyrirtækjum sem á annað borð eru það vel rekin að þau skila ágóða, þó þeim gefist þarna tækifæri til að hafa enn meiri ágóða, að þau skili því til baka í raun og veru með því að ráðast í einhverjar fjárfestingar sem skili þá aukinni atvinnu eða aukinni veltu. Ég tel að þetta sé mjög umdeilanlegt hvort flýtifyrningar séu aðgerðir sem borgi sig að fara í. Eins og ég sagði í upphafi voru þetta nokkur atriði sem ég vildi sérstaklega gera að umtalsefni en það væri hægt að fara í ýmislegt fleira eins og t.d. vaxtabætur sem hér á að breyta rétt einu sinni og fólk er varla búið að læra á það hvernig þessar breytingar á vaxtabótum eru þegar búið er að breyta þeim einu sinni enn. Væri nú fróðlegt að fá það upp gefið hjá hæstv. ráðherra hversu oft forsendum vaxtabóta hefur verið breytt á þessu tímabili sem hæstv. ríkisstjórn hefur verið við völd eða hefur það ekki verið gert árlega a.m.k.?

Virðulegi forseti. Hér eru til umræðu breytingar á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem er árviss viðburður í þingsölum. Ég vil gera það að örstuttu umtalsefni þó það hafi nú reyndar komið fram í máli fleiri hér á undan hversu undarlegt það er að þetta skuli ætíð bera upp á háannatíma þingsins þegar örfáir dagar eru til stefnu til að afgreiða þessi mál. Það er mitt mat að það væri mun heppilegra og farsælla fyrir þjóðfélagið allt að breytingar á skattalögum fengju betri umþóttunartíma, kæmu fyrr, helst fyrst að hausti, gætu hugsanlega verið afgreiddar endanlega rétt fyrir jól en fengið umfjöllun allt hausttímabilið en tækju síðan gildi ári síðar. Mér skilst að í öðrum löndum teljist það mjög óeðlileg vinnubrögð að vera sífellt að breyta skattalögum. Þetta leiðir til þess að skattalegt umhverfi okkar er mjög óöruggt og síbreytilegt og erfitt að gera áætlanir til langs tíma. Því það sem gilti í fyrra gildir næstum því örugglega ekki næsta ár. Ég mundi því leggja til að breytt vinnubrögð væru tekin hér upp hvað þetta atriði varðar. Mig langar síðan að nefna nokkur atriði í þessu frv. sem hér er til umræðu og staldra fyrst við endurgreiðslu á lífeyri, þ.e. skattfrelsi 15% útborgaðs lífeyris. Að mínu mati er þetta mjög slæm aðferð. Við kvennalistakonur höfum ítrekað flutt frv. um afnám á tvísköttun lífeyris. Í fyrsta skipti haustið 1991. Þar lögðum við til að framlag launþega, 4%, væru skattfrjáls, þ.e. sama fyrirkomulag nánast og var í gamla skattkerfinu. Ástæðurnar fyrir því að þetta er eðlilegasta og réttlátasta leiðin eru ýmsar. Kannski er ástæða til að nefna nokkrar þeirra. Það er m.a. það að ekki munu allir þeir sem greiða í lífeyrissjóði njóta iðgjalda úr sjóðum, það ná ekki allir eftirlaunaaldri. Það er líka ákveðin hvatning til að byggja upp sjóðina. Það er ákveðin óvissa með lífeyrissjóðina og tilvist þeirra. Munu þeir verða til þegar það fólk sem er nú á besta aldri þarf á sínum lífeyri að halda? Um það þarf auðvitað að standa vörð. Síðan er það að tekjudreifing fólks eftir aldri er veruleg. Yngra fólk hefur hærri tekjur og því miður er það svo að langflestir eftirlaunaþegar og lífeyrisþegar njóta ekki mjög hás lífeyris þannig að flestir þeirra eru undir skattleysismörkum, því miður. Þar af leiðandi hefur þetta lítið gildi nema fyrir hina sem hafa háar lífeyrisgreiðslur úr sínum sjóðum. Þetta mundi einnig gagnast einyrkjum með viðbótarútfærslu en þeir eru margir hverjir eins og hér hefur komið fram áður ákaflega illa tryggðir hvað lífeyrisgreiðslur varðar. Hér er einnig lögð til framlenging á skattafslætti vegna fárfestinga í atvinnurekstri. Ég tel að það sé jákvæð aðgerð og sjálfsagt að halda þessu áfram. Við Íslendingar þurfum að efla eiginfjárhlutfall í íslenskum atvinnurekstri, við þurfum að hvetja fólk til að fjárfesta í atvinnurekstri þannig að þessi framlenging er jákvæð og eðlileg. Eini gallinn á henni í upphafi var hversu fá fyrirtæki voru viðurkennd í þessa fjárfestingu fyrir þennan afslátt en þeim hefur nú fjölgað verulega. Mig langar einnig að nefna síðan leigutekjur af húsnæði. Hér er tekin upp ný grein þar sem heimilað er að draga frá leigutekjur allt að 80% eða að hámarki 25 þús. kr. frá tekjum. Ég hef blendna skoðun á þessu. Mér finnst þetta skref í rétta átt en þó verður að muna eftir því að venjulegt fólk sem er að leigja sitt eigið húsnæði þarf að búa einhvers staðar annars staðar. Það leigir þá væntanlega ef það er ekki í þessu í hálfgerðu atvinnuskyni og það fólk á væntanlega ekki rétt á húsaleigubótum. Mér þætti eðlilegra að það væri einhvers konar jöfnunarregla þannig að það væri heimild til að jafna húsaleigutekjur og húsaleigugjöld þannig að fólk sem þarf að flytja sig vegna náms eða af atvinnuástæðum mundi ekki gjalda fyrir þetta. Í þessu frv. er einnig breyting sem kölluð hefur verið niðurfelling á ekknaskatti sem felst í því að fella niður hærra skattþrepið í eignarskatti. Ég sé ekki mikla réttlætingu í þessu eða hagsbót fyrir ekkjur og fellst á þann málflutning sem hér hefur komið fram. Ég vil þó minna á að Kvennalistinn flutti fljótlega eftir að þessi breyting kom fram frv. sem flutt var af Kristínu Halldórsdóttur þar sem lagt var til að ekkjur eða ekklar fengju að búa áfram í því húsnæði sem hjónin bjuggu þá í við fráfall makans með óbreytta eignarskattsbyrði af því húsnæði. Að sjálfsögðu gilti það ekki um aðrar eignir. Þetta frv. náði ekki fram að ganga, því miður. Það hefði verið mun meiri og betri réttarbót heldur en það sem hér er lagt til. Í þessu frv. er einnig grein sem fjallar um flýtifyrningar. Ég get ekki betur skilið þetta heldur en að þetta gagnist auðvitað fyrst og fremst þeim fyrirtækjum sem hafa hagnað. Ég sé ekki alveg af greininni hvort gert er ráð fyrir því að fyrirtækin myndi millifæranlegt tap með þessari flýtifyrningu og hef þar af leiðandi efasemdir um þessa útfærslu. Hér er síðan haldið áfram með hátekjuþrep en mörkin eru rýmkuð heldur þannig að greiðsla á hátekjuþrepi kemur til síðar en áður var. Þarna munar einhverju fyrir hátekjufólk og er heldur verið að létta af því böggunum. Mér finnst þetta ekki að öllu leyti ósanngjarnt. Við erum með geysiháa skatta hér á landi og fólk er að borga mjög háa tekjuskatta og ég get ágætlega stutt það að þetta sé heldur rýmkað þó að þessi réttarbót eða jöfnun sé nú með dálítið öfugum formerkjum eins og ég skildi af þessari kynningu. Þá er ég búin að hlaupa í fljótu máli yfir nokkrar greinar sem stungu mig svona sérstaklega í augu. Ég vil ítreka það hversu óheppileg ég tel að þessi vinnubrögð séu varðandi skattabreytingar og minna á þörfina á að skattalöggjöf þarf að vanda og vanda svo vel að það þurfi ekki í sífellu að vera að breyta þeim.

Þá tekur til máls hæstv. fjmrh.

Er umræðan búin?

Var ekki hæstv. ráðherra á mælendaskrá?

Jú.

Það eru ekki aðrir á mælendaskrá.

Tala ég ekki bara í 2. umr.?

Er ráðherrann að gefast upp?

Forseti hlýtur að óska eftir svari frá hæstv. ráðherra um hvort hann ætlar að ljúka umræðunni.

Ég hef engar sérstakar áætlanir þar um en ef það kostar einhver læti þá tala ég náttúrlega.

Fleiri hafa ekki kvatt sér hljóðs.

Virðulegur forseti. Ég taldi mig hafa beðið um orðið áður en hæstv. forseti sleit þessari umræðu. Við erum að tala um mjög mikilvæg mál sem eru skattamálin og umræðan hefur staðið hér yfir frá því í morgun. Það hafa fjölmargir ræðumenn sem hingað hafa komið beint orðum sínum til hæstv. fjmrh. með ýmsar spurningar um ýmis atriði í þessu frv. og mér finnst það mjög óviðurkvæmilegt, sérstaklega þegar við höfum svo stuttan tíma til að fjalla um þetta mál, að hæstv. ráðherra reyni ekki að flýta fyrir málinu með því að veita svör við ýmsum mikilvægum spurningum sem hér hafa verið fram bornar. Mér finnst þetta því ansi klént að umræðunni sé lokið með þessum hætti og spyr hvort ráðherra hafi virkilega engin svör við því sem hér hefur verið fram borið?

Virðulegur forseti. Ég held að það sé hárrétt að hæstv. forseti hafi verið búinn að slíta umræðunni áður en beðið var um orðið. Það er kannski ekkert við því að segja hjá stjórnarandstöðunni ef svo er komið að hæstv. fjmrh. hefur ekki svör við neinum af þeim spurningum sem hér hafa verið bornar fram í þessari umræðu. Ég tek undir það með hv. 12. þm. Reykv. að það mun auðvitað ekki greiða fyrir starfi í nefndinni því það hefur komið fram í hv. efn.- og viðskn. að það skortir mjög á að embættismennirnir sem þar hafa mætt hafi haft svör við öllum þeim spurningum sem þar hafa verið bornar upp. En við verðum því miður í stjórnarandstöðu að búa við það að ríkisstjórnin getur ekki svarað spurningum um það sem hér er borið fram og skiptir gríðarlega miklu máli þegar til afgreiðslu málsins kemur.

Virðulegi forseti. Ég skal játa það að ég hafði ekki beðið um orðið. Ég átti satt að segja von á því að umræðan yrði heldur lengri og nú sýnist mér vera heldur seint í rassinn gripið og ég ekki geta svarað mörgum framkomnum spurningum því það er búið að loka mælendaskrá. 

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Þetta frv. er enn einfaldara heldur en það frv. sem við vorum að ræða fyrr á þessum degi. Í raun er aðeins tekið á einu efnisatriði en það er tekjuskattur af tekjum barna sem um ræðir í 2. mgr. 65. gr. skattalaganna. Þar segir að 6% af öllum tekjum án persónuafsláttar skuli greiða í skatt, annars vegar í tekjuskatt og hins vegar í útsvar. Reyndar þarf að taka það fram strax í upphafi að annað frv. sem þarf að vera samferða þessu í gegnum þingið er frv. til laga um breytingar á tekjustofnum sveitarfélaga því að hluti af skattlagningu barna og ungmenna fer til sveitarfélaganna og í dag er hlutfallið þannig að 4% ganga til ríkisins en 2% til sveitarfélaganna. Ég veit ekki betur, virðulegur forseti, en að það mál hafi verið lagt fram á hinu háa Alþingi. Það er hæstv. félmrh. sem þarf að leggja það mál fram og mæla fyrir því og það er eðlilegt að þau séu samferða í gegnum þingið. Í þessu frv., eins og hinu sem ég nefndi til sögunnar og væntanlega hefur verið lagt fram, er gert ráð fyrir því að settur verði sérstakur persónuafsláttur á tekjur barna og ungmenna þannig að fyrstu 75 þús. kr. sem þetta fólk vinnur sér inn á ári skuli njóta persónuafsláttar. Það er gert ráð fyrir að þetta frv. geti tekið gildi strax við upphaf næsta árs og komi þá til framkvæmda við álagningu á árinu 1996 á tekjur ársins 1995. Þetta þýðir að staðgreiðslan kemur strax til skila á næsta ári nema þar sem sú staðgreiðsla yrði undanþegin með reglugerð eins og heimilt er en það er ekki enn fullkannað hvernig að því yrði staðið. Það skal tekið fram að sérstök skattlagning á launatekjur barna og ungmenna hefur verið í lögum frá árinu 1980, samanber lög nr. 40/1978. Þau lög voru í gildi um tíu ára skeið eða þar til staðgreiðslulögin tóku gildi. Fram að þeim tíma var launatekjum barna og ungmenna bætt við tekjur foreldra sem auðvitað hafði þau áhrif að þeir foreldrar sem höfðu tekjur yfir skattleysismörkum, skattleysismörk voru afar lág í þann tíma, þurftu að greiða mismunandi háa skatta eftir því í hvaða skattþrepi tekjurnar voru og gat það verið breytilegt eftir tekjum foreldra. Þetta þótti ósanngjarnt því að þetta þýddi að tekjur barna voru stundum ekki skattlagðar en að öðrum kosti verulega skattlagðar og það fór allt eftir tekjum annars vegar barna og hins vegar foreldra. Árið 1978 var þessu breytt og það urðu talsverðar umræður hér á hinu háa Alþingi í framhaldi af þeirri breytingu. Þáv. fjmrh. lagði fram breytinguna en sá sem tók við breyttum lögum var núv. hv. þm. Ragnar Arnalds og þeir sem elstir eru hér á þingi muna að hann á sínum tíma var hundskammaður af ýmsum aðilum fyrir að vera að leggja á sérstaka barnaskatta. Einhvern veginn hefur það gerst í umræðunni að ýmsir hafa ekki áttað sig á því að um slíka skattlagningu er að ræða. Það kom reyndar mjög skýrt fram í umræðum sem urðu fyrir nokkru þegar Skattstofan í Reykjavík tók til athugunar skattframtöl einstakra útgefenda því þá kom í ljós að í gegnum tíðina hefur verið mismunandi framkvæmd á skattlagningu tekna þeirra sem bera út blöð, eru umboðsmenn fyrir blöð og selja blöð. Í sumum skattumdæmum hefur þetta fólk verið skattlagt annars staðar ekki. Mjög sérkennileg umræða varð um þetta efni þar sem m.a. fyrrv. fjmrh., hv. 8. þm. Reykn., lýsti því yfir að hann hefði beitt áhrifum sínum í fjmrn. til þess að þetta fólk, börn og unglingar, sem báru út blöð og seldu blöð yrðu ekki skattlögð. Enginn kannast við að slík fyrirmæli hafi verið gefin, hvorki í fjmrn. né í skattkerfinu. Þvert á móti er því haldið fram að allir hafi vitað um álagningu á tekjur barna og upplýst er að m.a. 1989, 1990 og 1991 svo ég taki þrjú ár sem voru fyrir starfstíma núv. ríkisstjórnar þá voru 9.500--10.600 einstaklingar sem greiddu skatta að upphæð frá 35--39 millj. kr. Þessar tölur hafa lítið breyst. Tekjurnar risu þó hæst 1992 en þegar gert var upp 1994 vegna 1993 kemur í ljós að 10.100 börn og ungmenni greiða skatta og álagningin eru 43,7 millj. kr. á að giska og í staðgreiðslu 35,5 millj. kr. Þetta þarf að koma hér fram því ég hygg að ýmsir hafi talið þegar umræðan hófst að börn og unglingar almennt greiddu ekki skatta og hér væri um einhverja nýja pólitíska ákvörðun að ræða. Það er að sjálfsögðu alrangt eins og ég veit að nú hefur verði leiðrétt dyggilega. Við undirbúning þessa frv. þá bað ég embættismenn ráðuneytisins um að kanna vilja í efh.- og viðskn. og án þess að sá vilji væri bókaður eða bindandi á nokkurn hátt þá töldum við að aflokinni þeirri skoðun í nefndinni að ekki væri fært að veita undanþágu fyrir börn eftir hvaða atvinnu börnin stunduðu. Það væri nauðsynlegt ef menn vildu lækka skatta á börnum að láta skattinn lækka með sama hætti og gerist um annað fólk sem greiðir skatta, þ.e. að um einhvern persónuafslátt væri að ræða og þá mundi það gilda fyrir öll börn og öll ungmenni sem hefðu tekjur. Með öðrum orðum það væri ekki efni til þess að gera mun á því hvort ungt fólk ynni við sendilsstörf eða blaðburð. Það má heldur ekki gleyma því að þessi störf eru unnin af fólki á ýmsum aldri og það er ekki ætíð fólk innan 16 eða 17 ára aldurs sem vinnur við blaðburð. Í mörgum tilvikum er þar um að ræða fullorðið fólk sem að sjálfsögðu nýtur þá venjulegs persónuafsláttar eins og gildir um tekjur af annarri vinnu. Þar er enginn munur gerður á því hvort fólk vinnur við póstburð eða blaðburð. Það eru hinar venjulegu reglur skattalaganna sem gilda í báðum tilvikum. Niðurstaðan varð hins vegar sú að leggja til að fyrstu 75 þús. kr. væru skattfrjálsar en síðan greiddist 6% skattur á það, 4% tekjuskattur og þá 2% útsvar eins og hingað til hefur verið gert. Ég sé ekki ástæðu til þess, virðulegur forseti, að fara mörgum fleiri orðum um þetta mál. Ég tel að það sem hafi hafist sé dæmigert upphlaupsmál og endar í því að menn reyna þá að finna sanngjarna lausn á málinu. Það kann að vera eðlilegt og ég vona að hv. þm. finnist eðlilegt að þeir sem minnstar tekjurnar bera úr býtum þurfi ekki að greiða skatta en jafneðlilegt sé það að skattbyrðin sé jöfn, þá skipti ekki máli við hvað fólk vinnur, og það sé hollast fyrir okkur að ala upp börn og ungmenni með þeim hætti að sömu reglur gangi yfir alla vegna þess að að öðrum kosti gæti fólk haldið að það væri eðlilegt að stunda suma starfsemi án þess að skattur sé greiddur af henni. Það er uppeldislega rangt frá mínum sjónarhóli. Ég skal taka það fram að það hefur verið nokkur ágreiningur milli manna, ég ætla ekki að nefna nein dæmi í því sambandi, en sumir hafa talið að það væri hægt að beita áhrifum fjármálaráðherrans, hann gæti einfaldlega hringt í skattstjórana og komið í veg fyrir að skattar séu lagðir á suma og ekki aðra.

Hver er svona illa að sér?

Því hef ég mótmælt kröftuglega. En ég hef allan tímann sagt: Ef menn hafa áhuga á því að létta skattbyrðinni af börnum þá ber að gera það með þeim hætti að sú aflétting nái til þeirra sem starfa í öllum greinum en gildi ekki um einstakar atvinnugreinar eða störf sem í sumum tilvikum eru þannig að einungis er hægt að vinna þau störf á vissum stöðum á landinu því öllum er ljóst að fólk til sveita, ungt fólk til sveita hefur eðlilega minni líkur til þess að geta unnið við blaðburð eða blaðasölu. Þetta vildi ég, virðulegi forseti, að kæmi fram til að skýra þetta mál. Málið er ekki flókið. Ég skal viðurkenna að það er alls ekki sjálfsagt heldur. En þetta varð niðurstaða vegna mjög mikillar gagnrýni sem kom fram í umræðunni á hinu háa Alþingi á fjmrh., fyrir það að hér skyldu vera lagðir skattar á börn og ungmenni. Ég veit að síðan hafa fjölmargir hv. þm. komið til mín og nánast sagt að þeir hafi ekki áttað sig á því hvernig staða málsins er í raun og þess vegna er tekið á málinu með þessum hætti. Ég bið hv. þm. í hv. efh.- og viðskn. að kanna þetta mál ítarlega með tilliti til þess sem hér hefur verið sagt. Ég tel að eftir að þetta frv. er komið fram sé varla hægt að snúa við, það verði að láta þetta lagafrv. ná fram að ganga jafnvel þótt ljóst sé að ríkissjóður verði af verulegum tekjum eða jafnvel 20--30 millj. kr. tekjum. Málið var þannig undirbúið og það var tekið á því með þeim hætti að ef Alþingi ætlaði að snúa við núna mundu ýmsir telja að einhvers konar brigð væru á ferðinni af hálfu stjórnvalda. Ég vona, virðulegi forseti, að þetta skýri aðdraganda málsins og kannski kenni okkur hv. þm. að stundum borgar sig að hugsa aðeins um það hvaða afleiðingar það hefur þegar menn grípa til þeirra ráða að ráðast að einstökum ráðherrum fyrir það sem þeir eru að gera og eru að gera vegna þess að þeim ber skylda til þess að fylgja lögum.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að lýsa yfir stuðningi við það frv. sem hér hefur verið lagt fram af hæstv. fjmrh. Það má auðvitað endalaust deila um það hver þau tekjumörk eigi að vera sem börnin eigi að hafa og hver sú upphæð eigi að vera sem menn geta haft áður en farið er að reikna skatt af tekjum. Það finnst mér að hv. efh.- og viðskn. verði að skoða. En ég tek undir það með hæstv. ráðherra að það er mjög mikilvægt að þessi skattbyrði sé jöfn, þ.e. það skipti ekki máli við hvað börnin eru að starfa og skatturinn leggist ekki á eftir því. Hins vegar átti ég von á allt öðru frv. frá Sjálfstfl. en þessu frv. Þegar ég segi það þá átti ég von á því að Sjálfstfl. væri stefnu sinni trúr. Við sem eldri erum höfum þurft að búa við það skattkerfi sem Sjálfstfl. hefur verið að byggja upp í fjármálaráðherratíð hæstv. fjmrh. Friðriks Sophussonar þar sem flestum hlutum er í raun og veru snúið á haus því miður. Ég hef áður sagt það að Sjálfstfl. lofaði því fyrir kosningarnar í sinni stefnuyfirlýsingu frá landsfundi Sjálfstfl. frá því í mars 1991 að hann ætlaði að lækka skatta á einstaklinga úr 39,79% niður í 35%. Þetta er hér alveg skýrt orðað í landsfundarsamþykkt Sjálfstfl. frá þessum tíma. Nú er hins vegar skattprósentan komin upp í 42%. Það eru einnig fyrirheit í þessari landsfundarsamþykkt Sjálfstfl. um að hækka skattleysismörk. Barnabætur hafa verið lækkaðar, vaxtabætur hafa verið lækkaðar og þannig mætti lengi telja. Við sem eldri erum höfum þurft að búa við það að flest af því sem Sjálfstfl. lofaði og ekki síst þeir sem flokkinn kusu í alþingiskosningunum 1991 hafa þurft að búa við svikin loforð í þessu efni og það er auðvitað slæmt. Það sem mér þykir þó langverst er að ef það er nú svo að einhver börn hafa lagt það fyrir sig að lesa landsfundarsamþykkt Sjálfstfl. frá því í mars 1991 og hafa litið á skattamálin, þó þau hafi ekki litið nema bara á fyrstu setninguna þá stendur þar, með leyfi forseta: ,,Tekjuskattur unglinga undir 16 ára aldri verði afnuminn.`` Ég trúi því að blessuð börnin hafi trúað því sem í þessari landsfundarsamþykkt stóð og kannski talað um það við pabba og mömmu að nú væri rétt að styrkja og styðja Sjálfstfl. í kosningum vegna þess að hann ætlaði að afnema skatt á unglingana. Börn eru auðtrúa, það er staðreynd. Og það er, hæstv. fjmrh., ekki gott núna rétt fyrir jólin að koma hér inn með frv. sem gerir ráð fyrir því að svíkja loforð Sjálfstfl. frá því í kosningunum 1991. Því vil ég svona að lokum taka undir orð forsrh. að svona gera menn ekki.

Virðulegi forseti. Það er ánægja mín að fjalla hér um skattamál og bera saman árangur þessarar ríkisstjórnar og þeirrar fyrri í skattamálum. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. að staðgreiðslan hefur hækkað en þó fyrst og fremst í seinni tíð vegna þess að útsvar hefur hækkað. Þegar litið er á skattbreytingar á ársgrundvelli hjá þessari ríkisstjórn sem nú situr við völd þá kemur í ljós, og þessar upplýsingar liggja hjá hv. nefnd, að skattar hafa lækkað á ársgrundvelli um 1 milljarð. Þetta þýðir að skattar á fyrirtækjum hafa lækkað um það sem nemur 2 milljörðum en hækkað á einstaklinga um 1 milljarð. Nettó hafa skattar lækkað á ársgrundvelli um 1 milljarð. Hvernig skyldi svo þessi samanburður líta út þegar borið er saman við þær breytingar sem gerðar voru hjá síðustu ríkisstjórn? Jú, reikningurinn sýnir að skattar hækkuðu um 11 milljarða kr. mældir með nákvæmlega sama hætti, 9 milljarða kr. hækkun á einstaklinga og 2 milljarðar kr. á fyrirtæki. Samtals 11 milljarðar kr. Á sama verðlagi reiknað með sama hætti þannig að út koma heildartekjur miðað við sambærilegan efnahag á heilu ári. Þetta er samanburðurinn. Og ég spyr: Er nokkuð eðlilegra en bæði börn og unglingar beri slíkt saman og segi, ef fólkið er á móti sköttum yfir höfuð og vill draga úr þeim: Við kjósum frekar þá sem lækka skattana heldur en hina sem hækka þá.

Virðulegi forseti. Ég held að hæstv. fjmrh. hafi örlitið misskilið mig. Ég var ekki að bera saman skattastefnu fyrri ríkisstjórnar og núv. ríkisstjórnar. Ég var að bera saman kosningaloforð Sjálfstfl. fyrir alþingiskosningarnar 1991 og efndirnar. En það er alveg hárrétt hjá hæstv. fjmrh. að það kann vel að vera að menn vilji bara horfa á þetta út frá buddunni. Ég tek undir að það er auðvitað það sem skiptir máli. Hverjar eru ráðstöfunartekjurnar? Ætli fólk finni það ekki best í dag hversu miklu erfiðara er að lifa nú af laununum sem þeir hafa sem eru í vinnu heldur en það var um mitt ár 1991. Sjálfstfl. lýsir því yfir í þessari sömu landsfundarsamþykkt og ég hef gert hér að umræðuefni og vitna þar til hennar, með leyfi hæstv. forseta. ,,Skattbyrði heimilanna er nú með þeim hætti að ekki verður við unað. Svo mikil er skattbyrðin orðin að alþýðufjölskyldan hefur vart fyrir brýnustu nauðsynjum.`` Þetta var mat Sjálfstfl. í mars 1991. Hvert skyldi það vera í dag þegar þetta allt hefur farið á verri veg? Skattprósentan hefur hækkað, barnabæturnar hafa verð skertar, vaxtabæturnar hafa verið lækkaðar, álögurnar í heilbrigðisþjónustunni auknar á ellilífeyrisþegana og öryrkjana, álögurnar í skólakerfinu hafa verið auknar? Þegar þetta er allt saman metið saman, hæstv. fjmrh., þá held ég að þetta komi best fram í buddu alþýðufjölskyldunnar og hún finni í raun og veru fyrir því hvað það er erfiðara að lifa nú heldur en það var um mitt ár 1991. Ég tala nú ekki um sérstaklega fyrir þá sem ekki hafa atvinnu.

Virðulegur forseti. Ég skil vel að hv. þm. vilji ekki ræða samanburðinn á skattreikningi þessarar ríkisstjórnar og þeirrar sem áður sat. En ég vil gjarnan taka þátt í þessari umræðu sem hv. þm. bryddar á núna. Það hefur nefnilega verið gerður ítarlegur samanburður á fylgni þjóðartekna annars vegar og kaupmætti ráðstöfunartekna hins vegar á þessum tveimur tímabilum. Það kemur í ljós að kaupmáttur ráðstöfunartekna lækkaði verulega miklu meira frá 1988--1991 heldur en þjóðartekjurnar. Hins vegar hefur verið góð fylgni milli þjóðartekna og ráðstöfunartekna frá 1991 til dagsins í dag. Og það sem meira er er að á þessu ári, frá janúar til nóvember, sýna staðgreiðsluskil að það hefur orðið kaupmáttaraukning, með öðrum orðum, laun hafa hækkað umfram verðlag á þessu tímabili og þetta verður að sjálfsögðu skýrt betur á næstunni. Þetta þýðir að batnandi efnahagur íslensku þjóðarinnar kemur m.a. fram í því að kaupmáttur ráðstöfunartekna hefur verið að aukast á yfirstandandi ári. Það er þess vegna, virðulegur forseti, sem sjálfstæðismenn og þeir sem styðja þessa ríkisstjórn geta borið höfuðið hátt þegar um er að ræða samanburð á milli tveggja ríkisstjórna, þessarar sem nú situr og hinnar sem starfaði hér fyrir rúmum þremur árum og þar á undan. Þess vegna getum við óhræddir gengið til kjósenda og sagt: Berið þið saman okkar störf og störf hinna, við þolum þann samanburð mjög vel.

Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Ég ætla ekki hér í þessu stutta andsvari og hér í lok þessa andsvarstíma að fara að reyna að bera saman skattastefnu núv. ríkisstjórnar og skattastefnu fyrrv. ríkisstjórnar. Til þess er allt of skammur tími. Endalaust má deila um það hvort ráðstöfunartekjurnar hafi aukist eða hvort þær hafi dregist saman. Það fer allt eftir því hvaða viðmiðun menn nota. Hæstv. fjmrh. Ráðstöfunartekjurnar hafa ekki aukist hjá þeim sem engar tekjur hafa vegna atvinnuleysis og vegna þeirrar stefnu sem núv. ríkisstjórn hefur framfylgt og það held ég að við hæstv. fjmrh. hljótum að vera sammála um. Ráðstöfunartekjur geta ekki aukist hjá þeim sem engar tekjur hafa.

Virðulegur forseti. Það er alltaf jafnmerkilegt að hlusta á umræður um skattamál, sérstaklega þegar hæstv. fjmrh. fer í stólinn og hefur upp sína þulu sem við höfum heyrt margoft um það að skattar hafi ekki hækkað á þessu kjörtímabili. Ég hef ekki fyrir framan mig neinn samanburð við fyrra kjörtímabil og það er auðvitað rétt sem fram kom hjá hæstv. fjmrh. að kaupmáttur dróst saman á síðasta kjörtímabili. En málið er það að hann hefur bara haldið áfram að dragast saman á þessu kjörtímabili. Í spá Þjóðhagsstofnunar fyrir næsta ár er því spáð að kaupmáttur haldi áfram að dragast saman. Þannig að sá vandi sem við stöndum frammi fyrir er langvarandi samdráttur eins og hæstv. fjmrh. veit og skilur og viðurkennir. Langvarandi samdráttur. Það er talað um sjö ára samdráttartímabil. Þetta safnast auðvitað saman í sífellt erfiðari kjörum launafólks. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur alls ekki bætt þar um, alls ekki. Hún hefur hækkað skatthlutfallið, hún hefur komið á þjónustugjöldum sem þeir taka aldrei með. Þeir taka þjónustugjöldin aldrei inn í dæmið þegar þeir eru að bera saman skattaálögur á þessu kjörtímabili og því síðasta, hvað þá skólagjöld og annað sem fólk hefur orðið að taka á sig. Við verðum því að horfa á þessa þróun í heild og það skiptir engu máli hvort það var þessi ríkisstjórn eða sú síðasta sem dró kaupmáttinn saman einu prósentinu meira eða minna. Staðreyndin er sú að við stöndum frammi fyrir mjög erfiðu ástandi launafólks sem m.a. kemur fram í ólgu á vinnumarkaðnum og verkföllum sem nú standa yfir. Við stöndum frammi fyrir því að sveitarfélögin í landinu þurfa að veita sífellt meira fé til félagslegrar aðstoðar. Vanskil eru að aukast í húsbréfakerfinu, hjá félagslega húsnæðiskerfinu og í bönkunum og þetta er vandamál sem við þurfum að horfast í augu við. Ekki að vera í sífelldum samanburði um eitt eða hálft prósent meira eða minna, það er ekki málið, heldur það hvernig á að taka á þessum vanda og það er staðreynd sem hér kom fram hjá síðasta ræðumanni að Sjálfstfl. hefur ekki staðið við þau loforð sín að lækka skatta. Það er ósköp einfalt mál. Lái honum hver sem vill, það hefur ekki verið hér það ástand að það hafi boðið upp á skattalækkanir, ég verð nú bara að segja það. Hins vegar hefur ekki verið farin réttlát leið. Það hefur ekki verið réttlát sú leið að velta sköttum af fyrirtækjum yfir á almenning í landinu. En það voru að vísu flestir sem litu þannig á fyrir síðustu kosningar að það yrði unnt að hækka persónuafslátt og lækka skattleysismörk. Að mínum dómi þá hefði átt að gera það og fara þá leið að hækka skatta á hálaunafólki og að koma á fjármagnstekjuskatti sem þessi ríkisstjórn hefur frestað ár eftir ár og er enn að fresta. Þannig að menn verða nú bara að horfast í augu við þann veruleika. Hér er eitt frv. til umræðu sem að mínum dómi horfir nú frekar í réttlætisátt. Það var mikið upphlaup út af skattamálum barna á sínum tíma og fjmrh. fékk blóðugar skammir fyrir það að ætla að fara að framfylgja lögum. Í þeirri umræðu sagði ég og segi enn að það sem skiptir mestu máli er að allir sitji við sama borð, að það gildi sama reglan um öll börn. Ég benti einmitt á þessa leið í umræðunni að einfaldlega heimila það að börn og unglingar hafi tekjur upp að einhverju vissu marki. Hvort þessar 75 þús. kr., sem hér er stungið upp á, er rétt tala eða ekki, það er auðvitað erfitt að átta sig á því. Maður þarf að hafa eitthvert yfirlit um tekjuöflun barna og unglinga til að átta sig á því. Ég held að það hafi komið fram í umræðunni þá hverjar eru meðaltekjur barna undir 16 ára aldri. Það verður að segjast eins og er að tekjutap ríkissjóðs af þessum sökum er eiginlega ótrúlega mikið. Ég hefði nú ekki ímyndað mér að þetta væri svona mikið, 30 millj. kr. áætla þeir hér í frv. Þetta er drjúgt og vekur auðvitað upp spurningar um vinnu barna. Ég get ekki alveg tekið undir það sjónarmið sem hér kom fram í umræðunni um daginn að þessi mikla vinna barna og unglinga hér sé eitthvert himneskt uppeldistæki sem beri að varðveita. Það hefur verið bent á það að við göngum of langt í því að leyfa það að börn vinni og þau byrja ótrúlega ung að vinna fyrir sér. Ég get nefnt að ég þekki dæmi þess frá þeim tíma þegar ég var kennari í framhaldsskóla að þá voru þess dæmi að foreldrar litu þannig á að 16 ára gömul börn ættu einfaldlega að vinna fyrir skólagöngu sinni vegna þess að þau höfðu unnið á sumrin frá því að þau komust á unglingsár og foreldrar höfðu einfaldlega það sjónarmið að krakkarnir ættu bara að vinna og þau ættu að vinna með skóla. Þetta fannst mér afar sérkennilegt að heyra en þetta eru gömul viðhorf. Það eru ríkjandi hér mjög gamaldags viðhorf gagnvart börnum á margan hátt og þeim er gert að taka meiri ábyrgð í okkar samfélagi en tíðkast yfirleitt annars staðar. Ég held að það væri ástæða til þess að skoða vel hvaða kröfur eru hreinlega gerðar til barna og unglinga þegar vinna á í hlut. Ég er þeirrar skoðunar að það sé mikill kostur á íslensku samfélagi að unglingar kynnist vinnumarkaðnum og ég held að við getum öll litið í eigin barm hvað það varðar, hvað maður öðlaðist dýrmæta reynslu við það að vinna í fiski eða í búðum og á hótelum og allt þetta sem maður var að gera á sumrin. En það verða auðvitað að vera þar ákveðin takmörk á. Mergurinn málsins er sá, virðulegur forseti, að ég styð þetta frv. Ég held að hér sé verið að fara rétta leið. Ég held að þetta muni einfalda mjög vinnuna varðandi þetta þó ég sjái ekki reyndar alveg fyrir mér hvernig þetta gerist. Tökum sem dæmi útgáfufyrirtækin, við skulum segja dagblað, samt sem áður hlýtur að verða að gera þær kröfur að tekjur barna séu gefnar upp, eða hvað, hæstv. fjmrh.? Það hlýtur að þurfa að gera þessu öllu skil eins og lög gera ráð fyrir. Það hafa blöðin ekki gert. Þetta frv. kallar auðvitað á breytingar hjá þeim fyrirtækjum sem ráða börn og unglinga til starfa. En mergurinn málsins er sá að hér er verið að taka á þessum vanda og ég held að það sé réttlátt og það auðveldi framkvæmd þessa máls að leyfa þarna skattfrjálsar tekjur og við verðum bara að sjá hvernig þetta gefst.

Virðulegur forseti. Forsaga þessa máls í Alþingi og stjórnkerfinu er að mínu mati afar sérstæð. Ég man varla eftir því þau ár sem ég hef setið á þingi að hafa orðið vitni að því að sjá tvo jafnreynda þingmenn, sem báðir hafa gegnt fjármálaráðherraembættum, hlaupa eins illa á sig í einu máli og einni umræðu og hæstv. núv. fjmrh. og hv. 8. þm. Reykn., Ólaf Ragnar Grímsson, þegar þetta mál var tekið upp að frumkvæði hæstv. fjmrh. utan dagskrár fyrir nokkrum vikum. Ég verð að segja að ég skildi hvorki upp né niður um hvað málið snerist þá. Eins og ég sagði í þeirri umræðu þá lá þetta mál kristaltært fyrir. Allar tekjur barna 16 ára og yngri eru samkvæmt lögum í dag skattskyldar, eiga að bera 4% til ríkisins og 2% til sveitarfélaga. Þetta lá allt fyrir. Og ég sagði þá í þeirri umræðu líka að ef menn ætluðu að gera einhverjar breytingar á þessu þá væri ekki hægt að gera það öðruvísi en vera með eitthvert frítekjumark sem gengi yfir alla línuna. Það var náttúrlega fáránlegt að vera að einangra þessa umræðu við tekjur af blaðsölu. Það hefur og komið á daginn að þetta var eina leiðin sem hægt var að fara í þessu. Ég tek undir með hv. þm. Finni Ingólfssyni að eins og þetta mál hefur þróast þá styð ég þetta frv. Það er svo aftur annað mál að mér finnst margt benda til þess að það hefði verið ástæða til að hafa þessi mál óbreytt og ég tel að það hafi ákveðið uppeldislegt gildi að börn 16 ára og yngri greiði lága prósentutölu af sínum tekjum í skatt til ríkisins. En eins og þetta mál hefur þróast og eins og þessi umræða fór öll úr böndunum þá er sjálfsagt eina leiðin til að afgreiða þetta mál í þessu formi. Því málið sneri þannig að meira að segja hæstv. forsrh. sem hæstv. fjmrh. kallaði --- hann talaði um suma hér áðan. Að sumir hefðu álitið að fjmrh. gæti ráðið þessu með tilskipunum. Það fór ekkert milli mála hverjir þessir sumir voru. ,,Sumir`` voru hæstv. forsrh. sem gaf út tilskipun í sjónvarpi þess efnis að hæstv. fjmrh. skyldi sjá til þess að blaðsölubörn yrðu ekki skattlögð. Vitnaði þar í hliðstæð ummæli fyrir 20 árum síðan frá Bjarna heitnum Benediktssyni en opinberaði um leið vankunnáttu sína því hæstv. forsrh. virðist ekki hafa vitað að frá því að Bjarni heitinn Benediktsson gaf út sína tilskipun þá hafði sú breyting orðið að á þeim tíma áttu samkvæmt lögum tekjur barna að leggjast við tekjur foreldra og skattleggjast sem slíkar. En eins og hér hefur komið fram þá hefur þessi 6%-regla verið í gildi frá 1980. Það er með ólíkindum hvað sumir sluppu vel frá þessari yfirlýsingu. Kannski að hluta til vegna þess að fjölmiðlar höfðu ekki áhuga á þessu því þáttur fjölmiðla og sérstaklega DV í þessu máli er afar sérstæður. Því blaði ferst nú að mínu mati ekki vel að vera með siðferðispredikanir eftir þá umfjöllun þar sem blaðinu var beitt dag eftir dag af fullum þunga í þágu þrengstu eiginhagsmuna blaðsins því blaðið hafði árum saman farið fram hjá lögum og reglum og ekki gefið þessar tekjur upp. Það gilti einu hvort það voru blaðsölubörn, fullorðnir eða umboðsaðilar. Þannig að að mínu mati var margt afar sérstakt í þessari umræðu og kannski sérstaklega þáttur þessa fjölmiðils. Morgunblaðið sá þó sóma sinn í því að fara ekki offari í málinu. Þannig kemur þetta mál nú fyrir frá mínum bæjardyrum séð. Og eins og ég sagði í upphafi míns máls þá styð ég það að þetta verði afgreitt þó svo að ég hefði séð fyrir því full rök að þetta hefði verið látið liggja óhreift. En forsaga málsins er sjálfsagt þannig. Það eru margir búnir að taka stórt upp í sig, m.a. hæstv. forsrh., og ég býst við að hæstv. fjmrh. vilji hlífa honum við rassskelli í málinu. Það að leggja á þessa lágu skattprósentutölu sem væri þá á allar tekjur barna hefur væntanlega átt að þjóna þeim tilgangi að gera þetta kerfi einfalt. Það væri lág skattprósentutala sem gengi yfir alla línuna. Það var í sjálfu sér ekkert í þessu sem kemur þeim á óvart, alla vega úti um land, sem hafa staðið fyrir einhverjum rekstri og staðið fyrir því að draga samviskusamlega þennan 6% skatt af tekjum barna. Hæstv. fjmrh. var síðan hér með eilítinn talnaleik um skattastefnu þessarar ríkisstjórnar. Það má margt segja um hana og það hef ég gert fyrr í dag. Staðreyndir málsins eru náttúrlega þær að þegar þessi ríkisstjórn tók við þá var skattahlutfall í staðgreiðslu 39,79% en er nú 41,84%. Hæstv. fjmrh. sagði að það væri fyrst og fremst hækkun á útsvarinu. Það er að nokkru leyti rétt en breytingin á skatthlutfalli í staðgreiðslu, þ.e. tekjuskatturinn, er það að það hefur farið úr 32,8% upp í 33,15% þannig að það hefur vissulega orðið hækkun þar líka. En það sem er alvarlegast í skattastefnu núv. ríkisstjórnar er að framkvæmdin hefur einkennst af því eins og ég sagði hér í dag að plokka fleiri og fleiri göt á þá flík. Síðan er tveim árum seinna komið með bót til að setja yfir gatið svo ég taki nú bara dæmið um breytinguna á afslætti vegna hlutafjárkaupa þar sem nú er verið að koma til þess að laga það gat sem sett var á fyrir tveim árum síðan. Það er þetta sem er það alvarlega. Og það er búið að hræra svoleiðis í vaxtabótum og barnabótunum án nokkurra markmiða að við erum komin með það eins og ég sagði hér í dag að jaðarskattar á til þess að gera lágar tekjur, alls ekki háar tekjur, eru komnir upp í 70%. Þetta er hrein ávísun á svarta atvinnustarfsemi. Þannig mætti telja fleiri þætti í skattastefnu þessarar ríkisstjórnar. Á þessa flík er búið að rífa gat eftir gat og í sumum tilfellum settar á bætur aftur og í einhverjum tilfellum bót á bót ofan. Ég endurtek því og ítreka það sem ég sagði í ræðu minni í dag að það hlýtur að vera verkefni nýrrar ríkisstjórnar að fara yfir skattastefnuna alveg frá grunni með það að markmiði að koma á skattakerfi sem sé til þess að gera einfalt og skilvirkt en þjóni samt tekjujafnandi hlutverki en það verði ekki haldið áfram þá leið að koma með breytingar að því er manni finnst stundum aðeins breytinganna vegna án þess að nokkur markviss stefna sé á því. Skýrt dæmi um það er samkomulag stjórnarflokkanna frá síðustu viku um afnám hins svokallaða ekknaskatts. Sú aðgerð ein og sér og ekki í samhengi við aðrar breytingar á skattlagningu eignatekna er algjörlega út úr kortinu. Við framsóknarmenn bentum á það á síðasta ári að það væri eðlilegt að gera þetta í tengslum við það að breikka eignarskattsstofninn, taka fjármagnseignirnar inn, hækka frítekjumarkið á hjón um eina milljón og afnema ekknaskattinn. Þá væri orðið um að ræða heildstæða aðgerð sem getur staðið sem slík og þar sem einn liður styður við annan en ekki eins og nú er gert að afnema eingöngu hærra þrepið og ekkert komi annað í staðinn. Virðulegur forseti. Ég hef farið nokkrum orðum um þetta frv. sem liggur fyrir. Sömuleiðis nokkrum almennum orðum um skattastefnu þessarar ríkisstjórnar sem, eins og menn sjálfsagt skilja á mínum orðum, mér finnst ekki burðug. En það vakti athygli þegar þessi mál voru lögð fram að þetta mál um skatt af tekjum barna var lagt fram sem sérstakt frv., ekki með öðrum breytingum á skattkerfinu sem hér voru lagðar til. Ekki veit ég hvernig á að túlka þetta, hvort það ber að túlka þetta þannig að fjmrh. sé ekkert ósárt um þótt þetta litla mál liggi eftir þegar verið er að afgreiða skattamálin að öðru leyti.

Hæstv. forseti. Ég á frekar von á því að maður muni kannski styðja þetta frv. en ég verð að segja það að ég geri það ekki með neinni sérstakri ánægju. Ég tel að það þurfi að taka öðruvísi á þessu en gert er með þessu frv. Það er verið að viðurkenna það að persónuafsláttur barna og unglinga verði 6.250 kr. á mánuði. Það er allt og sumt. Ég er einn af þeim sem held því fram að persónuafsláttur fjölskyldna þurfi að koma til. Það þurfi að viðurkenna þörf fjölskyldnanna fyrir tekjur og þess vegna ættu auðvitað foreldrar eða forráðamenn barna að hafa leyfi til að nýta sér persónuafslátt þeirra í fjölskyldunni sem ekki hafa tekjur. Þannig ætti að vera hægt að tryggja fjölskyldum tekjur. Við getum bara séð það að eins og þetta hefur verið í framkvæmdinni þá er aðili sem er svo tekjulágur að hann borgar enga skatta og á kannski börn sem eru að reyna að hafa einhverjar tekjur til að vinna sér inn fyrir vasapeningum þá hafa börnin þurft að borga af þessum krónum skatt til ríkisins. Það er auðvitað í hæsta máta óeðlilegt og þetta skref er þó til bóta það sem það er. Vegna þess að ég sé ekki að það verði önnur skref tekin á næstunni þá held ég að það sé rétt að þessi breyting nái fram að ganga. En ég tek undir að aðdragandi málsins er mjög sérkennilegur og hæstv. fjmrh. hefur nátturlega orðið fyrir verulegum skakkaföllum í meðferð þessa máls. Hann hljóp til, sem var einsdæmi hér í hv. Alþingi, og fór með mál sitt fram utan dagskrár hér til að vekja athygli á því að nú yrði að fara að innheimta skatt af börnum sem fyrirrennari hans hefði svikist um að skattleggja. En hann var hinn kotrosknasti og taldi sig hafa gefið einhver fyrirmæli um að það skyldi ekki elta uppi blaðsölubörn með skattheimtu. Ég verð nú að segja það alveg eins og er þó hæstv. fjmrh. hafi sagt það að engin fyrirmæli hafi verið gefin um að innheimta ekki skatta af blaðsölubörnum þá verður mér á að spyrja: Hver bar þá ábyrgð á því að þetta skyldi ekki verða innheimt? Er einhver í embættismannakerfinu sem treystir sér til að taka á sig þá ábyrgð að ekki hafi verið fylgt eftir þessum lögum? Ég hef ekki trú á því. Ég held þvert á móti að það hljóti að vera þannig að þetta hafi verið rætt meðal embættismanna og í ráðuneytinu hvernig að þessum hlutum væri staðið því það var búið að kæra svona mál og ræða það í ráðuneytinu þannig að einhverjir aðilar í ráðuneytinu hljóta að hafa borið ábyrgð á því að þetta mál var látið liggja. Mér finnst síðan, hæstv. forseti, bölvað að það skuli hafa dottið svona botninn úr umræðunni um það mál sem var hér til umræðu á undan því að ég teldi að samkvæmt venju þá fengju menn tækifæri til að hlusta á útskýringar hæstv. fjmrh. og það mundi þá gefa tilefni til þess að gera athugasemdir og umræðan mundi þá lengjast og hefjast aftur því það er ýmislegt sem ég held að hefði getað skýrst betur. Ég hafði t.d. haft í huga að bera upp spurningu til hæstv. fjmrh. eftir að ég væri búinn að heyra hvaða útskýringar hann gæfi á þeim spurningum sem til hans voru upp bornar í umræðunni áðan. En þetta þýðir að umræðan við aðra umræðu hlýtur að lengjast. Það þýðir líka að möguleikar á að ræða um breytingar á þessu frv. verða nú ekki miklir. Það finnst mér miður. Um skattastefnu þessarar ríkisstjórnar vil ég segja það úr því að hæstv. ráðherra er nú farinn að gera tilraunir til þess, eins og hann hefur reyndar áður gert, að halda því fram að ríkisstjórnin hafi lækkað skatta í landinu að það er auðvitað hið mesta öfugmæli. Hún hefur hækkað skatta í landinu, það er ekki vafi. Því að skattbyrði einstaklinganna í landinu hefur ekkert lækkað í heildina séð. Þeir hafa breyst, það eru aðrir skattar sem eru innheimtir. Það er t.d. hærri skattur á húshitun. Ég nefni það bara sem dæmi og ætla ekkert að fara út í að nefna hér mörg dæmi. Ég held að skatturinn á húshitun sé út af fyrir sig ágætasta dæmi um skattastefnu þessarar ríkisstjórnar sem setti það í sitt plagg, hvítu bókina, að það ætti að greiða niður húshitun og lækka kostnað af húshitun á landsbyggðinni. Niðurstaðan er núll. Það hefur ekkert lækkað kostnaður fólks af húshitun á landsbyggðinni frá því þessi ríkisstjórn tók við á frá árinu 1991 til að verða 1995, nákvæmlega ekki neitt. En ráðherrarnir hæla sér af því að hafa hækkað framlögin um 80% og skyldi einhverjum þakkað það. Það var settur 14% virðisaukaskattur á húshitun og ríkissjóður tekur inn tekjur að húshitun í landinu að upphæð sem ég hef ekki hér milli handanna en ég veit að virðisaukaskattur bara af hitaveitunum, og þá er ég ekki að tala um virðisaukaskatt af rafkyntu svæðunum, er a.m.k. 750 millj. kr. á ári. Einhver hundruð milljóna bætast síðan við í tekjum sem ríkið fær af sölu raforku til húshitunar og öllum raforkugeiranum. Þannig hefur sú aðgerð ríkisstjórnarinnar að setja virðisaukaskatt á húshitun í landinu gefið ríkissjóði áreiðanlega helmingi hærri upphæð á ári en sett er í niðurgreiðslur á húskyndingu. Þetta er nú afrekið í því að jafna húshitunarkostnað í landinu og hluti af skattastefnu hæstv. ríkisstjórnar. En ég held að úr því að svona fór og þessi umræða lognaðist út af með þessum sviplega hætti, hæstv. forseti, þá sé kannski ekki mikið við því að gera enda flestir þingmenn horfnir á braut, þeir hafa ekki talið ástæðu til þess að sitja yfir þessum barnaskap sem hér er verið að leggja til að verði lögleiddur. Ég satt að segja get svo sem ekki áfellst menn fyrir það að vilja ekki sitja yfir honum. En ég tel að það hefði verið töluvert til bóta ef við hefðum nú fengið að klára umræðuna í dag.

Virðulegi forseti. Ég vil taka það fram að þegar talað er um skattareikning þessarar ríkisstjórnar og hann borinn saman við skattareikning fyrri ríkisstjórnar þá er að sjálfsögðu meðtalinn virðisaukaskattur á húshitun í þeim reikningi. Það kemur í ljós að skattar þegar allt er saman lagt á ársgrunni hafa lækkað í tíð þessarar ríkisstjórnar.

Bæði hjá sveitarfélögum og ríkinu?

Hjá ríkinu, ég er að tala um ríkissjóð í þessu sambandi, um sjálfsagt eitthvað tæplega milljarð, einhvers staðar um milljarð. Það er hins vegar ljóst að það eru álögur á almenning upp á 1 milljarð kr. en á fyrirtækjum hafa skattar lækkað um 2 milljarða kr. Til samanburðar þá hækkuðu skattar í tíð fyrri ríkisstjórnar á sama grunni, nákvæmlega eins reiknað á ársgrunni, um líklega 11 milljarða kr., þar af um 9 milljarða kr. á einstaklinga, 2 milljarða kr. á fyrirtæki. Þessi gögn eru fyrirliggjandi í hv. efh.- og viðskn. Svo finnst mér það nú eftir öðru þegar hv. þm. kemur hér upp og talar um þetta frv. sem við erum að ræða hér með þeim endemum að hann segir að nú séum við að lögleiða barnaskatta. Rétt eins og það hafi farið fram hjá honum að það sem hér er að gerast er einfaldlega það að það er verið að breyta lögum á þann veg að fyrstu 75 þús. kr. sem börnin og ungmennin vinna sér inn verða skattlausar. Það er eina breytingin sem verið er að gera á þessum lögum. Eins og margoft hefur komið fram þá eru í gildi lög og hafa verið í gildi frá 1978 þess efnis að börn og ungmenni skyldu borga skatta af þeim krónum sem þetta fólk vinnur sér inn. Þannig að það er ekki verið að gera neina breytingu aðra en þá að létta sköttum af þessu fólki upp að 75 þús. kr. á ári.

Hæstv. forseti. Ég held að það hafi komið alveg skýrt fram í mínu máli bæði að ég ætla að styðja þetta frv. og að þetta væri í sjálfu sér ekki nýtt að taka skatta af börnum og ungmennum. Auðvitað er þetta til bóta, ég sagði það líka áðan og get endurtekið það, það er til bóta að gera þetta svona en ég tel að það eigi að gera þessa hluti öðruvísi. Ég lýsti því hér áðan og ætla ekki að endurtaka það. En hins vegar vegna skattalækkunartalsins hjá hæstv. ráðherra þá held ég að það verði að muna eftir því að aðstöðugjaldið var lagt niður. Það var nú eitthvað í kringum 3--4 milljarða kr. sem þurfti að hækka útsvarið hjá sveitarfélögunum til að koma á móti þessu aðstöðugjaldi sem var lagt niður. Þannig að ef það er tekið með í dæmið þá er farið meira út heldur en hæstv. ráðherra var að tala um að hefði verið lækkað hjá ríkinu. Og hið opinbera sem heild hlýtur að koma út með verulega skattahækkun á þessu kjörtímabili. Það er vegna ákvarðana ríkisvaldsins. Það er engin spurning um að það er vegna ákvarðana ríkisvaldsins sem þessar álöguhækkanir hafa orðið. Mér finnst ekki ástæða til að þræta um þá hluti. Og ég geri ráð fyrir að það séu alveg réttar tölur sem hæstv. ráðherra var að nefna hér í sambandi við hækkun á sköttum í tíð fyrri stjórnar. En mér heyrðist nú í aðdraganda síðustu kosninga að a.m.k. sjálfstæðismenn þeir sem ég heyrði í hefðu talið að þar væri allt of langt gengið og það þyrfti nú að snúa við á þessari óheillabraut með skattahækkanir en almennar hækkanir álaga á þessu kjörtímabili eru greinilega verulega miklar og ég held að það þurfi ekki út af fyrir sig að þræta um þá hluti.

Virðulegur forseti. Þegar rætt er um skattbreytingar þá er ávallt erfitt um samanburð. En ég vil aðeins ítreka að þegar við tökum ríkissjóðsskatta, skatta sem fólk og fyrirtæki borga til ríkissjóðs, þá stendur það sem ég segi að á kjörtímabilinu, ef við lítum á árið 1991 annars vegar og 1995 hins vegar, nú sjáum við nokkuð vel hvaða breytingar verða gerðar á sköttum á þessu tímabili, þá munu skatttekjur ríkisins mældar með nákvæmlega sama hætti, þ.e. á ársgrundvelli, lækka. En það er rétt að þær lækka um 2 milljarða á fyrirtækjum en hækka á einstaklinga um það bil um 1 milljarð svona nokkurn veginn. Það er auðvitað stundum erfitt að greina á milli. Ég mótmæli því svo hins vegar að ríkið beri ábyrgð á því að skattar hjá sveitarfélögunum hafa hækkað einfaldlega vegna þess að það er ekki af ríkisins völdum sem útsvar hefur hækkað umfram þá lækkun sem varð eða niðurfellingu á aðstöðugjaldinu. Það eru önnur sjónarmið sem hafa ráðið því hjá sumum sveitarfélögum að þau hafa kosið að nýta útsvarið meira en áður hefur verið gert. Og nýtt holræsagjald í Reykjavík er ekkert vegna aðgerða ríkisstjórnarinnar. Það er mikill misskilningur. Það er sérstök ákvörðun sem er tekin af borgarstjórninni í Reykjavík vegna framkvæmda sem eiga sér stað í Reykjavík og hafa ekkert með ríkisstjórnina að gera. 
            

Hæstv. forseti. Þetta síðasta sem hæstv. ráðherra sagði var mjög merkilegt. Það er eins og hann hafi ekki áttað sig á því að ákvarðanir ríkisstjórnarinnar hafa skert tekjur Reykjavíkurborgar gífurlega mikið. Aðstöðugjaldið kom hvergi verr við nokkurn aðila annan en borgarsjóð í Reykjavík. Hæstv. fjmrh. hlýtur nú að muna eftir því og skyldi nú ekki virðisaukaskatturinn af húshitun líka koma dálítið við Reykvíkinga? Nákæmlega þessi tvö atriði hljóta að hafa komið verst niður á Reykvíkingum af öllum, einfaldlega vegna þess að þeir fá ekki að njóta neinna niðurgreiðslna hvað varðar húshitun. Ég er ekki að segja að það hafi þurft á því að halda en ég vil að menn hafi hlutina rétta þegar verið er að tala um þetta. Mig langar í framhaldi af því sem hæstv. ráðherra var að tala um og kallar skattalækkanir þegar flutt eru gjöld til sveitarfélaganna vegna þess að það eru lögð niður gjöld --- ríkið stendur fyrir að leggja niður aðstöðugjaldið. Ætla menn virkilega að halda því fram að það séu skattalækkanir ef grunnskólinn verður fluttur yfir á sveitarfélögin og þar með þarf að hækka skatta hjá sveitarfélögunum um 5 milljarða? Það eru líka af ýmsum ástæðum hækkanir hjá sveitarfélögunum og hæstv. ráðherra verður að viðurkenna það vegna ríkisstjórnarinnar. Hefur ekki ríkisstjórnin verið að beina þeim tilmælum til sveitarfélaganna að gera atvinnuátök? Setja peninga í atvinnulífið og annað því um líkt og sveitarfélögin hafa brugðist við því og allt er þetta eðlilegt. En hæstv. ráðherra getur ekki komið í ræðustól og haldið því fram að ákvarðanir ríkisstjórnarinnar hafi ekkert að gera með hækkanir á sköttum sveitarfélaganna.