Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Umræðurnar verða sendar út í útvarpi og sjónvarpi. Þær fara þannig fram að hver þingflokkur fær 22 mínútur til umráða sem skiptast í þrjár umferðir, 10 mínútur í fyrstu umferð og 6 mínútur í annarri og síðustu umferð. Röð flokkanna er þessi í öllum umferðum: Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin -- grænt framboð, Framsóknarflokkur og Frjálslyndi flokkurinn. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Samfylkinguna talar í fyrstu umferð Össur Skarphéðinsson, 1. þm. Reykv. n., í annarri umferð Margrét Frímannsdóttir, 1. þm. Suðurk., en í þriðju umferð talar Kristján L. Möller, 3. þm. Norðaust. Fyrir Sjálfstæðisflokk talar í fyrstu umferð Geir H. \mbox{Haarde} fjármálaráðherra, í annarri Þorgerður K. Gunnarsdóttir menntamálaráðherra, en í þeirri þriðju Sigurður Kári Kristjánsson, 10. þm. Reykv. n. Ræðumenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs verða í fyrstu umferð Ögmundur Jónasson, 9. þm. Reykv. s., í annarri umferð Þuríður Backman, 10. þm. Norðaust., en Steingrímur J. Sigfússon, 5. þm. Norðaust., í þriðju umferð. Fyrir Framsóknarflokk talar Halldór Ásgrímsson utanríkisráðherra í fyrstu umferð, Árni Magnússon félagsmálaráðherra í annarri, en í þriðju umferð Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra. Fyrir Frjálslynda flokkinn tala í fyrstu umferð Magnús Þór Hafsteinsson, 9. þm. Suðurk., og Sigurjón Þórðarson, 10. þm. Norðvest., en Gunnar Örlygsson, 10. þm. Suðvest., í annarri og Guðjón A. Kristjánsson, 5. þm. Norðvest., í þriðju umferð.

Góðir Íslendingar. Á skjánum heima í stofu birtast okkur myndir. Írakskur faðir hleypur með deyjandi son undan kúlnaregni bandarískrar herþyrlu. Stráfelld lík tuga írakskra brúðkaupsgesta, á þriðja tug barna, á annan tug kvenna, öll drepin af bandarískum hermönnum. Þriggja ára íröksk stúlka liggur í blóði sínu. Hvað hafði hún til saka unnið? Írakskir fangar svívirtir með skipulögðum hætti, þeir eru píndir til að taka þátt í kynferðislegum athöfnum, píndir með raflosti í kynfæri, píndir til þess að borða úr salernum. RÚV segir okkur frá því á sama tíma að hermennirnir sem íslenska ríkisstjórnin studdi að væru sendir til Írak til að verja frelsið séu sekir um að misþyrma og nauðga unglingsbörnum. Við, íslenska þjóðin, berum ábyrgð á þessu. Við berum ábyrgð á því að verndararnir sem við sendum til Íraks reyndust vargar í véum alþjóðlegra sáttmála um að virða mannréttindi og það gildir jafnt um Írak og fangabúðirnar í Guantanamo. Við Íslendingar berum ábyrgð á því að í Írak hafa saklausir borgarar liðið ómældar þjáningar. Við berum sömu ábyrgð á pyndingum og stríðsglæpum í Írak og allar þær þjóðir sem forsrh. kallaði svo hróðugur ,,hinar staðföstu og viljugu``. Mennirnir sem bera ábyrgð á stuðningi Íslands sitja hér í kvöld. Þeir heita Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson. Þeir og þeir einir tóku ákvörðunina um stuðning Íslands. Þeir spurðu ekki þjóðina, þeir spurðu ekki þingið, þeir höfðu ekki einu sinni kjark til þess að spyrja sína eigin ríkisstjórn. Davíð Oddsson beygði formann Framsfl. með einu símtali að kvöldlagi. Lýðræðið og vilji fólksins var að engu hafður. Stuðningurinn við innrásina í Írak er svartur blettur á íslensku þjóðinni. Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson skulda þjóðinni að þvo þennan blett af heiðri hennar. Þeir eiga að gera það eina sem hægt er til að bæta fyrir þessi sorglegu mistök, þeir eiga að draga Ísland formlega úr hópi þeirra þjóða sem styðja innrásina í Írak. Það er sameiginleg krafa stjórnarandstöðunnar hér í kvöld, það er sameiginleg krafa íslensku þjóðarinnar, við viljum ekki, Íslendingar, og við ætlum ekki að bera ábyrgð á ódæðunum í Írak. Góðir Íslendingar. Í dag var sorgleg stund hér í þingsölum. Í dag samþykktu stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar gegn öllum atkvæðum sameinaðrar stjórnarandstöðu hin umdeildu fjölmiðlalög. Þau lög eru ekkert annað en ólög um opinbera ritskoðun. Þau lög eru ekkert annað en markviss viðleitni til að veikja og skrúfa fyrir fjölmiðla sem ekki vilja sitja og standa eins og ríkisstjórnin vill. Forsrh. staðfesti það þegar hann var spurður um ástæðurnar fyrir frv. og svaraði fjölmiðlunum: Hefurðu ekki séð stríðsfyrirsagnirnar, hefurðu ekki séð árásirnar? Félmrh. staðfesti það þegar hann veifaði úr þessum ræðustól opnu úr DV þar sem forsrh. var gagnrýndur og félmrh. notaði það til þess að réttlæta að ráðast með lögum að eigendum blaðsins. Menntmrh. staðfesti það þegar hún sagði að fjölmiðlar Norðurljósa hefðu staðið fyrir svívirðilegum persónulegum árásum á forsrh. Og við munum öll ástæðuna sem dómsmrh. gaf hér úr þessum stól, hann sagði: ,,Fjölmiðlar Norðurljósa hafa skapraunað ríkisstjórninni.`` Þarf eitthvað fleira, góðir Íslendingar, til að sýna að það eina sem vakir fyrir ríkisstjórninni er að skrúfa fyrir gagnrýna fjölmiðla sem éta ekki úr lófa forsrh.? Er það í lagi, góðir Íslendingar, sér í lagi góðir framsóknarmenn, að keyra í gegn lög sem brjóta hugsanlega gegn mörgum ákvæðum stjórnarskrárinnar, sem stríða gegn markmiðum samkeppnislaga, sem beinast fyrst og fremst gegn einu fyrirtæki, sem setja í uppnám atvinnuöryggi hundruð manna bara af því að gagnrýnin umfjöllun skapraunar ríkisstjórninni? Ríkisstjórnin sagði að lögin væru nauðsynleg til þess að tryggja fjölbreytni í íslenskri fjölmiðlun. En það var samt sjálfur formaður fjölmiðlanefndarinnar sem viðurkenndi í sjónvarpsþætti 27. apríl að fjölbreytnin í fjölmiðluninni hefði aukist með Fréttablaðinu, hefði aukist með DV og ekki síst, svo ég vitni orðrétt í Davíð Þór Björgvinsson, formann nefndarinnar, ,,þegar Íslenska útvarpsfélagið er að reka allar þessar útvarpsstöðvar og sjónvarpsstöðvar``. Hér er það formaður fjölmiðlanefndar ríkisstjórnarinnar sem staðfestir svart á hvítu að fjölbreytnin í íslenskri fjölmiðlun sé ekki síst að þakka Norðurljósum sem ólögum ríkisstjórnarinnar er þó beinlínis stefnt gegn. En hver er þá glæpurinn, góðir Íslendingar? Jú, fjölmiðlar Norðurljósa eru sekir um þann óttalega glæp að hafa gagnrýnt ríkisstjórnina, skopast að forsrh. og skapraunað hinum ráðherrunum. Og af því að það dugar ekki að taka upp símann og hella sér yfir fréttamenn þessara miðla og hóta þeim, eins og forsrh. gerði við umboðsmann Alþingis, þá skulu þeir slegnir af, eða eins og einn af helstu forustumönnum Framsóknar í Reykjavík, borgarfulltrúinn Alfreð Þorsteinsson, sagði í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins sl. fimmtudag: ,,Stöð 2 er á dauðalista forsætisráðherra.`` Þessi lög eru því ekkert annað en valdbeiting Sjálfstfl. í sinni allra verstu mynd. Lögin miða að því einu að koma hér aftur á ástandi þar sem fjölmiðlamarkaðurinn samanstendur fyrst og fremst af Morgunblaðinu sem alltaf hleypur í vörn fyrir Sjálfstfl. þegar þarf, og Ríkisútvarpinu þar sem sjálfstæðismaður fer með ráðherravald yfir stofnuninni, þar sem sjálfstæðismaður er útvarpsstjóri, þar sem sjálfstæðismaður er framkvæmdastjóri og þar sem sjálfstæðismaður er formaður pólitísks útvarpsráðs sem enn í dag fjallar um ráðningar fréttamanna. Við munum það öll sem fylgjumst með fjölmiðlum að það er einungis örstutt síðan Sjálfstfl. hafnaði ungri konu sem fréttamanni fyrir það eitt að hún er gift forustumanni í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði og hún hafði stjórnað strandblaki á kosningahátíð hjá flokki eiginmannsins. Næstum því á sama degi var kosningastjóri Sjálfstfl. á Suðurlandi ráðinn sem fréttamaður að RÚV. Segir þetta ekki allt sem segja þarf? Allt þetta rjátlast formaður Framsfl. til þess að verja og selja fyrir heiður og sjálfsvirðingu flokksins. Svo segir Halldór Ásgrímsson að það ríki sátt í Framsókn. Sáttin er svo mikil að ærlegir framsóknarmenn um allt land eru miður sín. Sáttin er svo mikil að helsti forustumaðurinn í kjördæmi Halldórs segir að ólögin séu hengingaról fyrir Norðurljós. Sáttin er svo mikil að næstum því enginn þingmaður Framsfl. treystir sér til að verja frv. á Alþingi. Sáttin í Framsfl. er svo mikil að bæjarstjórnir þar sem flokkurinn er í meiri hluta álykta gegn lögunum. Sáttin er svo mikil að það þarf að fresta miðstjórnarfundi í flokknum til að komast hjá umræðu um lögin. Vefir Framsfl. á netinu eru að springa undan mótmælum. Svo kórónar formaður Framsfl. frammistöðuna með því að segja úr þessum stól á Alþingi að hann sé ekki einu sinni pottþéttur á því að lögin standist stjórnarskrá og segir að það sé í lagi að láta reyna á hana. Hvað á eiginlega að bjóða fólki mikið? Hversu lengi ætlar Framsókn að dansa eftir reglustiku bláu handarinnar? Var Írak ekki nóg? Góðir Íslendingar. Þið hafið á síðustu vikum séð hörðustu og málefnalegustu stjórnarandstöðu um áratugi. Andspænis ríkisstjórninni stendur stjórnarandstaðan sameinuð eins og einn maður. Saman einkennist afstaða okkar af frjálslyndri félagshyggju og frjálslynd félagshyggja á sér mikinn meirihlutastuðning meðal þjóðarinnar. Verkefni okkar er að leiða hana til öflugs mótvægis við ríkisstjórn Sjálfstfl. og Framsóknar sem einkennist af sérhagsmunum og helmingaskiptum eins og birtist best í einkavinavæðingu bankanna. Góðir Íslendingar. Lífið í þessari ríkisstjórn er í reynd búið. Hún einkennist af gagnkvæmri tortryggni og úlfúð. Hún er rúin trausti. Það sem Ísland þarf mest á að halda er samhent frjálslynd félagshyggjustjórn. Það þarf að ná saman öllum þeim öflum sem hana vilja styðja í atvinnulífinu, í félagasamtökum, í stjórnmálaflokkunum og á meðal almennings. Við Íslendingar þurfum að sameinast um að hrinda þessari ríkisstjórn frá völdum og mynda nýja ríkisstjórn sem byggist á frjálslyndri félagshyggju. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir tilheyrendur. Aukið frelsi, bætt efnahagsstjórn, pólitískur stöðugleiki og fleiri þættir hafa á undanförnum árum leitt til þess að Ísland hefur fest sig í sessi sem fyrirmyndarríki á mörgum sviðum samkvæmt fjölda alþjóðlegra mælikvarða. Eru þá ekki aðeins metnar þjóðartekjur á mann, sem eru með þeim allra hæstu í heimi, menntunarstig, samkeppnishæfni, geta til að standa undir erlendum skuldum, lífeyrismál og fleira af fjárhagslegum toga, heldur einnig lagt mat á þætti eins og stöðugleika í stjórnarfari, gagnsæi í stjórnsýslu, hvort pólitísk spilling sé útbreidd og fleira er varðar grunngerð lýðræðisskipulagsins. Á öllum þessum mælikvörðum er Ísland í hópi fremstu ríkja og hefur á undanförnum árum alls staðar bætt stöðu sína og eru það engar ýkjur að ýmsar þjóðir taka okkur sér til fyrirmyndar um margt. Það ástand sem verið hefur hér á Alþingi undanfarnar vikur og það málþóf sem stjórnarandstaðan hefur haldið uppi vegna andstöðu sinnar við eitt tiltekið þingmál hefur hins vegar sett nokkurn blett á virðingu Alþingis bæði innan lands og út á við. Sama er að segja um kröfur hóps manna um að forseti Íslands, sem er ábyrgðarlaus á stjórnarathöfnum samkvæmt stjórnarskránni og sitja ber á friðarstóli að störfum sínum, eigi nú að ganga gegn þingræðisreglunni og segja Alþingi stríð á hendur með því að synja frv. undirritunar sem lýðræðislegur meiri hluti þingsins hefur að réttum lögum samþykkt. Slíkir atburðir sem enginn sér fyrir endann á yrðu án efa verulegur álitshnekkir fyrir land og þjóð, fyrir utan hinar stjórnarfarslegu afleiðingar. Herra forseti. Fyrir um þremur áratugum hófu ungir menn innan Sjálfstfl. baráttu fyrir því að afnema einkaleyfi ríkisins til reksturs útvarps og sjónvarps. Sú barátta gekk ekki þrautalaust fyrir sig enda hömuðust ótrúlegustu menn úr öðrum flokkum hart gegn þessum hugmyndum. Guðmundur H. Garðarsson, þáverandi alþingismaður, flutti fyrstur frv. um frjálst útvarp á Alþingi á áttunda áratugnum. Slíkt þingmál var þó ekki samþykkt fyrr en vorið 1985, ekki síst fyrir harðfylgi Ragnhildar Helgadóttur, þáverandi menntamálaráðherra. Árið eftir tóku fyrstu frjálsu útvarps- og sjónvarpsstöðvarnar til starfa. Flestir hafa gleymt því hve torsótt var að fá útvarpsrekstur gefinn frjálsan enda slíkar stöðvar fyrir löngu orðnar sjálfsagður hluti af daglegu lífi almennings í landinu. Okkur sem þátt tókum í þessari baráttu á sínum tíma datt þá ekki í hug að þróunin gæti orðið sú að nauðsynlegt kynni að verða að hamla gegn samþjöppun á fjölmiðlamarkaði með sérstökum reglum. Í upphafi var vandinn miklu frekar sá að tryggja hinum nýju ljósvakamiðlum eðlilegan samkeppnisgrundvöll gagnvart hinu volduga Ríkisútvarpi. Okkur hugkvæmdist ekki þá að slíkir fjölmiðlar gætu orðið liður í óeðlilegri valdasamþjöppun sem hluti af markaðsráðandi samsteypum sem kynnu að beita þeim fyrir vagn sinn á öðrum sviðum þjóðlífsins. Því miður er sú hætta nú fyrir hendi og ekki hjá því komist að lögfesta slíkar reglur líkt og gert hefur verið í flestum nálægum löndum. Hefði mönnum almennt komið til hugar á þeim tíma, þegar lögin voru sett, að slíkt ástand kynni að skapast, er ekki vafi á að slíkar reglur hefðu þá verið settar og öllum þótt það sjálfsagt. Eftir á hyggja hefði auðvitað verið best að afgreiða þetta atriði þegar í upphafi. Það er vegna þeirrar stöðu sem nú er upp komin að ríkisstjórnin lagði fram frv. sitt um breytingar á útvarpslögum og samkeppnislögum sem afgreitt var í dag sem lög frá Alþingi. Viðbrögð stjórnarandstöðunnar við þessu frv. hafa verið óskiljanleg eins og sést hefur af vinnubrögðum þingmanna hennar undanfarna daga. Heiftarleg andstaða þessara flokka við frv. er þeim mun sérkennilegri þegar hafðar eru í huga fyrri tillögur þessara aðila og málflutningur einstakra þingmanna fyrr og síðar um þessi mál. Hefur þetta verið rækilega rifjað upp í umræðum undanfarinna daga. Hvernig geta þingmenn Samfylkingarinnar þóst vera talsmenn heilbrigðrar samkeppni sem byggir m.a. á löggjöf gegn einokun, hringamyndun og misbeitingu markaðsráðandi stöðu en lagst síðan gegn eðlilegri umgjörð um þessa mikilvægu starfsemi, sem ekki er aðeins atvinnurekstur heldur jafnframt og ekki síður farvegur fyrir frjálsa tjáningu og skoðanaskipti og þar með sérstaklega viðkvæm fyrir misnotkun? Stjórnarandstöðuflokkarnir, Samfylkingin sérstaklega og formaður hennar sem hér talaði áðan, hafa gersamlega glatað trúverðugleika sínum í þessu máli hvað sem líður hinni frjálslyndu félagshyggju. Hitt er annað mál að allt frá því að útvarpsrekstur var gefinn frjáls hefur ekki tekist að búa þessum rekstri þannig umhverfi að bæði hann og Ríkisútvarpið fái þrifist og dafnað saman með eðlilegum hætti. Næsta verkefni á þessu sviði hlýtur að vera að skilgreina þetta umhverfi upp á nýtt. Gera verður Ríkisútvarpinu kleift að standa hallalaust undir skyldum sínum, sem jafnframt verður að endurskilgreina og draga úr en einnig búa þannig um hnútana að einkaaðilar geti staðið að arðbærum útvarps- og sjónvarpsrekstri án óeðlilegra tengsla við stórar fyrirtækjasamsteypur í öðrum atvinnugreinum. Ég er ekki í vafa um að í landinu eru ýmsir fjárfestar sem vilja vera með í slíku. Góðir tilheyrendur. Við megum ekki vera svo upptekin af einu stóru deilumáli, sem vissulega hefur þó grundvallarþýðingu, að við missum sjónar á öðrum þáttum þjóðlífsins. Ég nefndi áðan stöðu Íslands á nokkrum alþjóðlegum mælikvörðum. Horfur í efnahagsmálum hér á landi eru nú betri en víðast hvar annars staðar. Nú liggja fyrir spár um efnahagsþróun hér á landi allt til ársins 2010. Ef þær ganga eftir þarf ekki að kvíða framvindunni. Við þurfum aðeins að gæta okkar á því að fara ekki of geyst í sakirnar, fara ekki fram úr sjálfum okkur í framkvæmdagleðinni. Fjármálaráðuneytið spáir því að hagvöxtur verði með mesta móti út spátímabilið. Þetta mun þýða að áfram verður gott atvinnuástand, kaupmáttur mun halda áfram að aukast ár frá ári eins og undanfarinn áratug og góðar horfur eru á stöðugleika í verðlagsmálum og á vinnumarkaði. Mikilvæg forsenda alls þessa er að sjálfsögðu aðhaldssöm og hagsýn stefna í ríkisfjármálum og skilvirk peningamálastefna af hálfu Seðlabankans. Í framhaldi af góðum árangri í ríkisfjármálum undanfarin ár er ljóst að verulegt svigrúm er til að skila almenningi hluta þess ávinnings sem náðst hefur með verulegri lækkun skatta eins og við sjálfstæðismenn héldum fram þegar fyrir ári síðan. Hin nýja þjóðhagsspá staðfestir það. Ríkisstjórnarflokkarnir vinna nú að lokagerð tillagna um skattalækkanir og verður vonandi hægt að kynna Alþingi þau áform á næstu dögum. Herra forseti. Í upphafi mánaðarins urðu þau merku tíðindi að níu ríki Mið- og Austur-Evrópu fengu fulla aðild að Evrópusambandinu. Ég var staddur í Póllandi þegar þetta gerðist og sá þar að gleði almennings var einlæg alveg eins og þegar Pólverjar fengu aðild að Atlantshafsbandalaginu. Aðildin að þessum tveimur bandalögum lýðræðisríkja, NATO og ESB, er þessum þjóðum gríðarlega mikilvæg pólitísk viðurkenning og verður þeim vonandi einnig efnahagsleg lyftistöng. Við Íslendingar samgleðjumst að sjálfsögðu þessum þjóðum sem á sínum tíma áttu samúð okkar alla á meðan þær bjuggu við ok kommúnismans sem varð þess valdandi að þær drógust langt aftur úr öðrum Evrópuþjóðum í lífskjörum. Einhverjir spyrja: Er ekki sjálfsagt fyrir Ísland að ganga í Evrópusambandið fyrst baltnesku löndin þrjú hafa gert það auk allra hinna? Er ekki ómögulegt fyrir okkur að vera utan við fyrst svo margir eru komnir inn fyrir? Svarið við því er nei. Það er ekkert sérstakt samband þarna á milli. Okkur ber eftir sem áður að meta stöðu okkar sjálfstætt út frá hagsmunum okkar. Kalt hagsmunamat sýnir enn að innan Evrópusambandsins er ekki eftir neinu að slægjast fyrir Íslendinga sem við höfum ekki þegar í hendi, annaðhvort vegna samningsins um EES eða annarra þátta. Fyrir hin nýju aðildarlönd gegnir einfaldlega allt öðru máli. Vitaskuld verðum við Íslendingar ævinlega að skoða stöðu okkar í síbreytilegum heimi og meta hana með tilliti til hagsmuna okkar bæði austan hafs og vestan. Íslandi hefur á lýðveldistímanum tekist að afla sér trausts og virðingar á alþjóðavettvangi þótt við séum ekki sú rödd sem hæst heyrist. Kjarninn í utanríkisstefnu okkar hefur verið að standa vörð um hagsmuni okkar á hinum ýmsu sviðum en taka jafnframt afstöðu til helstu deilumála líðandi stundar á alþjóðavettvangi með ábyrgum en jafnframt afgerandi hætti ef svo ber undir. Þannig verður það að sjálfsögðu áfram að vera. Ég vil bæta því við, vegna ummæla síðasta ræðumanns, að pyndingar bandarískra hermanna á föngum í Írak eru að sjálfsögðu svívirðilegar og íslensk stjórnvöld og við öll höfum fordæmt þær harðlega. Herra forseti. Fyrr á árinu fögnuðum við Íslendingar aldarafmæli heimastjórnar í landinu. Ótrúlegar breytingar og framfarir hafa orðið á þessum 100 árum en síðustu 13 árin eru eitthvert mesta framfaraskeiðið á þessu tímabili. Frelsisvæðingin hefur leyst mikla krafta úr læðingi og hvert sem litið er sjáum við merki um gróandina í þjóðlífinu, í skólunum, í atvinnulífinu, í útrásarfyrirtækjunum, í menningarmálunum o.s.frv. Við eigum áfram fjölda tækifæra til að bæta lífskjörin í landinu og styrkja stöðu okkar meðal þjóðanna, bara ef við höldum rétt á spöðunum. Við getum því, góðir tilheyrendur, horft bjartsýn til framtíðar. --- Ég þakka áheyrnina, góðar stundir og gleðilegt sumar.

Góðir Íslendingar. Nýlokið er mikilli átakahrinu í þinginu og aðrar eru fyrirsjáanlegar. Aðeins eitt ár er liðið frá síðustu alþingiskosningum og má kalla það afrek, með öfugum formerkjum að vísu, að á þessum skamma tíma hefur ríkisstjórninni tekist að koma nánast öllu í uppnám og má heita að þjóðfélagið logi í átökum og deilum. Í vikunni var Austurvöllur þéttskipaður fólki með rautt spjald á lofti. Á máli knattspyrnunnar þýðir þetta brottvísun af velli fyrir brot. Ef mælikvarðinn á árangur ríkisstjórnar væri hve vel tækist til við að efna til ófriðar og upplausnar þá er ég sannfærður um að þessi ríkisstjórn fengi ágætis\-einkunn. Deilumálið undanfarna daga og vikur er að sjálfsögðu fjölmiðlamálið svokallaða. Að frumkvæði Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs var í vetur hafist handa við athugun á hringamyndun í fjölmiðlaheiminum. Ætlunin var að þar með hæfist umræða um hvernig tryggja mætti sem best opna og lýðræðislega miðla, vönduð efnistök og fjölbreytni í dagskrá. Í ljósi aukinnar samþjöppunar á þessu sviði og stöðugra hótana um að þrengja að Ríkisútvarpinu, í sama dúr og við heyrðum hjá fjmrh. hér áðan, var þetta mál tekið upp af okkar hálfu. Niðurstaðan var sú að sett var á laggirnar nefnd sem skyldi fara í saumana á þessum málum. Fyrsti valkostur þeirrar nefndar var sú leið sem VG hefur talað fyrir, að efla almannaútvarp án inngrips í markaðinn að sinni. Eins og alþjóð þekkir ákvað Sjálfstæðisflokkurinn og þar með Framsókn að fara aðra leið og, það sem meira er, við útfærsluna var valin leið foringjastjórnmála. Síðan hefur landið logað. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hefur aldrei staðið eins veikt og hún gerir nú. Hvert málið rekur annað þar sem fólki er ofboðið um framgöngu ríkisstjórnarinnar og einstakra ráðherra. Menn þurfa ekki annað en nefna stikkorð þá sjá allir fyrir sér atburðarás, heyra yfirlýsingarnar og ráðherrabekkurinn verður ljóslifandi: Írak, Halldór Ásgrímsson utanríkisráðherra. Þarf að segja meira? Landspítali -- háskólasjúkrahús. Geir H. Haarde fjármálaráðherra, niðurskurður, uppsagnir, einkavæðing, eyðilegging á áratuga uppbyggingarstarfi. Atvinnulausir. Manndómsvígsla Árna Magnússonar félagsmálaráðherra við inngöngu í ríkisstjórnina var að hóta atvinnulausu fólki að skerða kjör þess um 10 þúsund kr. Hann þótti hafa styrkt stöðu sína í ríkisstjórninni. ,,Framtíðarforingi,`` sögðu menn. Félagsleg undirboð. Menn sjá fyrir sér aðbúnaðinn við Kárahnjúka, sviksemi í tengslum við útboð og samninga og linku íslenskra stjórnvalda að framfylgja íslenskum lögum og reglum. Öryrkjar. Svikinn samningur. Framsóknarflokkurinn kemur upp í hugann á flettiskiltunum fyrir kosningar, flóðlýstir fréttamannafundir með útfærðu samkomulaginu við Öryrkjabandalag Íslands. Að afloknum kosningum þegar flettiskiltin höfðu verið tekin niður var annað uppi á teningnum. Útlendingalög, hlerunarbúnaður, skipan í Hæstarétt, sérsveit. Ég þarf ekki að halda upptalningunni áfram. Björn Bjarnason er þegar orðinn ljóslifandi. Einkavæðing. Við sjáum það fyrir okkur. Valgerður Sverrisdóttir viðskiptaráðherra afhendir þjóðbankana í Þjóðmenningarhúsinu í hendur kjölfestufjárfestum sem einhverjum öfugmælasmið datt í hug að kalla þá. Bankana hafa þeir síðan notað sem tæki til að brjótast til frekari valda í efnahagslífinu. Svo aðeins sé litið til síðasta árs þá tóku þeir erlendis 300 milljarða --- ekki 300 milljónir --- 300 milljarða til að auðvelda sér valdabröltið. Síðan er það náttúrlega Davíð Oddsson. Það skelfilegasta, það ógnvænlegasta sem hann virðist geta ímyndað sér er þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem þjóðin tekur milliliðalaust ákvarðanir án klíkufunda, án hrosskaupa, án handsals þeirra Halldórs um að keyra flokka sína til fylgispektar. Þegar fólkið kom saman á Austurvelli í vikunni sem leið var verið að mótmæla verkum ríkisstjórnarinnar. Mér segir svo hugur að flestir hafi mætt til að verja lýðræðið og koma í veg fyrir að það yrði fótumtroðið. Nú stendur til að gera yfirgangssömum forstjórum auðveldara að reka fólk úr starfi skýringalaust. Ég er viss um að margir hefðu viljað fá þetta fyrr, einhverjir af ráðherrabekknum einnig hugsað gott til glóðarinnar. Það hefði til dæmis verið þægilegt síðastliðið sumar þegar landverðir flögguðu í hálfa stöng --- á sínar eigin stangir í sínum eigin frítíma. En þeir flögguðu í hálfa stöng við helstu náttúruperlur á öræfum Íslands. Þeir leyfðu sér að láta tilfinningar sínar í ljós. Þeir voru að lýsa harmi sínum yfir óafturkræfum náttúruspjöllum við Kárahnjúka. Ár var þá liðið frá undirritun virkjunarsamninga. Í einhverju tilfinningaþrungnasta átakamáli samtímans hafði þetta fólk borið lægri hlut þótt í andanum risi það hátt og hafi unnið sigur sem mun skila sér inn í framtíðina. En þessari orrustu hafði það tapað og þetta var táknræn aðgerð. Þetta var stund tilfinninganna. Það þoldi ríkisstjórnin ekki. Allir skyldu undir járnhælinn. Þeir sem hafa haft bein í nefinu, starfað af trúmennsku og af hugsjón, þeim skilaboðum hefur nú verið komið til þeirra að þeir fái ekki vinnu í sumar sem landverðir. Þeir sem höfðu vogað sér að hafa sjálfstæða skoðun og kallað íslenska fánann til vitnis um tilfinningar sínar fá ekki endurráðningu í sumar. Er einhver tilbúinn að verja þessi vinnubrögð? Er ekki eitthvað bogið við ríkisstjórn sem hefnir sín á ungu hugsjónafólki? Er ekki eitthvað að ríkisstjórn sem gerir Öryrkjabandalag Íslands að helsta óvini sínum og þegar þeirri rimmu slotar þá er það forsetaembættið því almenningur hafði vogað sér að horfa til Bessastaða um þjóðaratkvæðagreiðslu. Nú spyr ég: Ætlum við að láta ríkisstjórnina komast áfram upp með þessi vinnubrögð? Ætlum við að láta hana komast upp með að eyðileggja heilbrigðiskerfið, grafa undan einhverju besta heilbrigðiskerfi í víðri veröld? Og hvað með vaxandi fátækt? Ætlum við ekki að taka alvarlega varnaðarorð hjúkrunarfólks sem segir: ,,Fátæk börn í Reykjavík líða skort``? Ætlum við áfram að taka því að vera látin styðja sem staðföst þjóð glórulausa herleiðangra Georges Bush sem gerir þá kröfu að Bandaríkin ein séu undanþegin alþjóðalögum um stríðsglæpi. Hugnast mönnum þetta í ljósi þeirra fréttamynda sem okkur birtast nú á degi hverjum? Ég segi nei. Og nú þarf stefnubreytingu í alvöru, ekki bara orðin tóm. Það á að taka okkur út af listanum um hinar staðföstu þjóðir og við þurfum að segja okkur frá ábyrgðarmönnum mannréttindabrota, hvort sem er í Írak, Palestínu, Guantanamo eða Afganistan. En eitt megum við vita, hvert og eitt okkar, jafnt innan veggja Alþingis sem utan, ef við ætlum að stöðva þessa ríkisstjórn og koma í veg fyrir að hún grafi undan samfélagsþjónustunni og þar með jöfnuði og velferð á Íslandi þá er ekki nóg að snúast til varnar heldur þarf nú að hefja gagnsókn. Það þarf að boða til funda inni á vinnustöðum, ekki bara á Landspítalanum, alls staðar þarf að taka upp rauða spjaldið og krefjast stefnubreytingar. Hæstv. forseti. Það er kominn tími til að beina íslenskri pólitík inn í annan og uppbyggilegri farveg en þessi ríkisstjórn hefur grafið. Það sem sameinar Íslendinga er löngunin til að styðja góð málefni og treysta undirstöður raunverulegra framfara. Á síðustu hundrað árum hefur verið byggt upp kröftugt velferðarþjóðfélag á Íslandi. Höldum því uppbyggingarstarfi áfram. Sýnum reisn og sjálfstæði í samskiptum við aðrar þjóðir. Við eigum efniviðinn til áframhaldandi framfara. Nýtum hann sem best. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Það hefur oft verið sagt að vika sé langur tími í pólitík og það hefur sannast á þessum vetri. Það mætti halda að aðeins eitt mál hefði verið til umræðu hér á Alþingi í vetur ef marka má umræðuna undanfarna daga, það er hið svokallaða fjölmiðlamál. Það er hins vegar rétt sem hv. þm. Ögmundur Jónasson sagði hér áðan að það mál kom til umræðu í upphafi þings. Þá hvatti stjórnarandstaðan stjórnarliða til að taka á hringamyndun í landinu og samþjöppun í fjölmiðlun. Það var skipuð nefnd til að fara yfir það mál, bæði að því er varðaði fjölmiðlana og líka að því er varðar hringamyndun í atvinnulífinu, en sú nefnd mun skila áliti í september næstkomandi. Við höfum síðan lagt fram frumvarp á Alþingi um þetta mál og það hefur orðið mikil umræða um það. En hefur hún verið mjög málefnaleg? Nei, hún hefur ekki verið það. Og hvað stendur eftir sem deilumál í sambandi við það mál? Það eru tvö atriði. Það er í fyrsta lagi hvort það er okkar stefna að takmarka meira aðild markaðsráðandi fyrirtækja að fjölmiðlun en annarra fyrirtækja. Og það er sú stefna að það sé rétt að aðskilja dagblaðarekstur frá ljósvakamiðlarekstri. Hér kom formaður Samfylkingarinnar og gagnrýndi sérstaklega Framsóknarflokkinn. Hann notaði allan sinn tíma í það. En hann sagði ekki eitt einasta orð um það hver væri stefna Samfylkingarinnar í þessu sambandi.  Sem betur fer var fallegt yfir landinu í dag og það var fallegt hér yfir Austurvelli. Hér voru ungmenni að gróðursetja sem tákn sumarsins. En ekki verður sagt að það hafi verið sama heiðríkjan yfir Alþingi. Hér hafa verið sögð orð sem betur hefðu verið ósögð. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson og Ögmundur Jónasson leyfa sér enn að hafa slíkt orðbragð hér á Alþingi. Hv. formaður Samfylkingarinnar segir að Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson séu ábyrgir fyrir svívirðilegu athæfi í Írak. Þjóðin veit að þetta er ekki satt. Hv. þm. Ögmundur Jónasson segir að við níðumst sérstaklega á ungmennum. Auðvitað veit þjóðin að þetta er ekki satt. Af hverju þurfa menn að tala með þessum hætti á Alþingi? Það er kannski ekki von að þjóðin beri alltaf virðingu fyrir þessari samkomu þegar stjórnmálamenn tala svona hver um annan. Auðvitað veit Össur Skarphéðinsson það að við berum ekki ábyrgð á svívirðilegu athæfi bandarískra hermanna í Írak.  Herra forseti. Sem betur fer eru ýmis önnur mál til umfjöllunar á Alþingi en þau sem mest hafa verið rædd hér síðustu daga. Við getum verið stolt af því að vera Íslendingar. Við getum verið stolt af landi okkar og þjóð. Nánast hvergi í heiminum hefur verið jafnmikill hagvöxtur og hér á landi frá 1995 og við getum verið stolt af þeim árangri sem við höfum náð. Hér hefur verið mikil kaupmáttaraukning, sérstaklega hjá hinum lægra launuðu. Það hefur verið mikil útrás íslenskra fyrirtækja á erlenda markaði. Við höfum náð fríverslunarsamningum sem styrkja stöðu okkar og það eru framfarir á öllum sviðum þjóðlífsins. Það hefur ríkt stöðugleiki í efnahagsmálum og við getum verið bjartsýn um komandi ár. Spá um þjóðarbúskap á næstu árum er sú að hagvöxtur á árunum 2004--2006 verði 4--5% en á árunum 2007--2010 2,5--3%. Við erum að tala um að hér muni ríkja samfellt hagvaxtarskeið í 15 ár. Það hefur aldrei gerst á Íslandi fyrr og það er afar sjaldgæft að það gerist í heiminum. Kemur þetta allt af sjálfu sér? Nei, það kemur ekki allt af sjálfu sér. Það kemur vegna þess að hér hefur verið ábyrg efnahagsstjórn og hér hefur verið uppbygging. En auðvitað hefur það þýtt að menn hafa stundum staðið í deilum. Nú fagna menn t.d. á Austurlandi mikilli uppbyggingu þar. Nú fagna menn væntanlegri uppbyggingu á Grundartanga. Það voru reistar níðstangir út af þeim málum. Það var talað um endalok lýðræðisins. Það voru haldnir fjölmennir mótmælafundir. En hvað hefur skeð? Fólkið fagnar þessu. Svo kemur hv. þm. Ögmundur Jónasson og rifjar þetta upp með níðstangirnar og hvetur alla til að reisa fleiri á sem flestum vinnustöðum. Svona eiga hv. alþingismenn ekki að haga sér. Þetta er ekki lýðræði, Ögmundur Jónasson.

Er íslenski fáninn níðstöng?


             Ég bið hv. þingmenn að bíða eftir því að þeir fái orðið hér í kvöld. Það hefur verið siður hér á Alþingi, sérstaklega í útvarps- og sjónvarpsumræðum. En sá siður virðist vera farinn eins og margt annað gott á Alþingi. Ég minni á að alltaf verða deilur um stór mál og við eigum að reka þær umræður með lýðræðislegum og málefnalegum hætti en ekki með endalausum frammíköllum og óþolinmæði. Menn verða að bera virðingu fyrir skoðunum annarra hvort sem það eru mínar eða annarra og ég er fullviss um að það verður engu máli lokið án þess, sérstaklega stórum málum, að um þau verði einhverjar deilur. Góðir Íslendingar. Það er bjart fram undan í íslensku þjóðlífi. Það ríkir stöðugleiki. Það ríkir bjartsýni og við höfum fulla burði til að gera það sem við höfum talað um að gera. Við höfum t.d. talað um að lækka skatta og það er fullt svigrúm til þess. Við höfum talað um að efla heilbrigðiskerfi okkar og það er ástæða til að fagna því að Landspítalinn -- háskólasjúkrahús náði þeim árangri að stytta biðlistana á sama tíma og farið var í nokkra hagræðingu. Það verður að sjálfsögðu að veita fjármagn til þeirrar þjónustu, en hv. þm. Ögmundur Jónasson sagði hér allt aðra sögu sem er ekki sönn. Við gerum okkur grein fyrir því að íslenskt menntakerfi þarf meira fjármagn vegna þess að nemendum fer fjölgandi en það er engin ástæða til annars en bjartsýni. Við þurfum að vera ákveðin í því að sækja fram. Tækifærin eru alls staðar, við þurfum að nota þau tækifæri. Við þurfum að nota allar aðstæður sem uppi eru til framfara í landinu. Það hefur þessi ríkisstjórn gert. Það hefur stjórnarmeirihlutinn gert, oftast í andstöðu við stjórnarandstöðuna. Nú er að halda áfram á þeirri braut og þjóðin mun njóta þeirra ávaxta. Ég þakka þeim sem hlýddu. --- Góðar stundir.

Góðir Íslendingar. Við alþingiskosningarnar fyrir réttu ári tvöfaldaði Frjálsl. þingmannafjölda sinn úr tveimur í fjóra. Þrír af fjórum þingmönnum flokksins eru nú að ljúka sínum fyrsta vetri sem fulltrúar kjósenda á löggjafarsamkundu þjóðarinnar. Þessi vetur hefur verið viðburðarríkur í augum ungra þingmanna. Ekki er ofmælt að síðustu vikur þingsins í maí hafi verið eins konar eldskírn fyrir ungan þingflokk enda hefur geisað ein mesta pólitíska orrahríð sem um getur á undanförnum árum. Nýjasta kaflanum í þeirri miklu rimmu lauk á hinu háa Alþingi laust eftir hádegi í dag. Stjórnarandstaðan varð að lúta í lægra haldi fyrir knöppu meirihlutaofbeldi stjórnarliða. Samþykkt var lagafrv. sem skerðir tjáningarfrelsi, atvinnufrelsi og skoðanafrelsi þjóðarinnar. En koma tímar og koma ráð. Þessum lögum er enn hægt að hnekkja þótt það gerist ekki í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr. Nýir valdhafar geta breytt þeim til batnaðar. Frjálsl. mun gera það komist hann í aðstöðu til þess. Það er alvarlegt umhugsunarefni að slík löggjöf sem sett er til höfuðs einu fyrirtæki skuli yfir höfuð komast í gegnum þá málsmeðferð þingmeirihlutans sem við höfum orðið vitni að á undanförnum vikum. Ótrúleg valdníðsla í krafti lítils meirihlutavalds er rétta lýsingin á því ferli. Sumir stjórnarliðar hafa kallað það lýðræði því meiri hlutinn ráði. Það er ekki rétt. Í heilbrigðu lýðræðisþjóðfélagi skiptist fólk á skoðunum og það gefur sér tíma til að hlusta á rök þeirra sem málið varðar. Það leitast við að taka tillit til þeirra röksemda. Í umræðunni um fjölmiðlafrv. sáum við skrumskælingu á þessum leikreglum lýðræðisins. Stjórnarandstöðuflokkarnir héldu langar ræður um efnisatriði frv. ríkisstjórnarflokkanna og aðra þætti sem varða fjölmiðla á Íslandi. Flestir þingmenn stjórnarflokkanna voru sjaldgæf sjón við umræðuna. Til undantekninga heyrði ef þeir veittu andsvör við ræðum stjórnarandstæðinga. Þó að stjórnarliðar séu þremur fleiri en stjórnarandstæðingar tóku þeir langtum sjaldnar til máls í umræðunni. Áberandi var að margir af ráðherrum ríkisstjórnarinnar kusu að taka engan eða mjög lítinn þátt í umræðunni. Ráðherrar málaflokka sem varða þetta frv. og fjölmiðlun í landinu völdu þann kost að þegja í umræðunni um frv. Hvorugur varaformanna ríkisstjórnarflokkanna tók til máls, ekki landbrh. Guðni Ágústsson, varaformaður Framsfl., ekki heldur Geir H. Haarde fjmrh. Hann hefði þó átt að blanda sér í umræðuna, ekki síst í ljósi þess að nú getur hugsast að ríkissjóður þurfi að greiða hundruð milljóna króna í skaðabætur vegna nýsamþykktra fjölmiðlalaga. Ég saknaði þess að hann skyldi ekki minnast á það í ræðu sinni áðan. Hvar var Sturla Böðvarsson samgrh. og yfirmaður samgöngumála hér á landi? Eða ráðherra viðskipta- og samkeppnismála, Valgerður Sverrisdóttir, Framsfl.? Eða æðsti yfirmaður Ríkisútvarpsins, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, ráðherra mennta- og menningarmála? Hún tók heldur ekki þátt í umræðu um frv. um lög á íslenska fjölmiðla. Þegar horft er um öxl á þá meðferð sem hið svokallaða fjölmiðlafrv. hefur fengið á hinu háa Alþingi stingur í augun sú augljósa staðreynd að ráðherrar ríkisstjórnarinnar hafa beitt fyrir sig óbreyttum þingmönnum úr sínum röðum til að koma frv. í gegnum þingið og verja það út á við. Fótgönguliðunum hefur verið látið blæða á meðan hershöfðingjarnir hafa setið í skjóli stóla sinna. Það hlýtur að vera mikið umhugsunarefni að ráðherrar ríkisstjórnarinnar skuli með þessum hætti koma á erfiðum og vægast sagt hæpnum lagasetningum. Góðir Íslendingar. Spyrja má hvort þetta séu þau vinnubrögð sem ríkisstjórnin ætlar að tíðka. Í ljósi þessa er svo makalaust að heyra forsrh. fullyrða að stjórnarandstöðuflokkarnir hafi forðast efnislega umræðu um eignarhald á íslenskum fjölmiðlum og starfsumhverfi þeirra. Það er einfaldlega ekki rétt og gott dæmi um það hvernig stjórnarliðar reyna nú að slá ryki í augu þjóðarinnar sem hefur fylgst í forundran með uppákomum á Alþingi á undanförnum vikum. Hið sanna er að stjórnarandstaðan hefur sýnt mikla samstöðu í baráttunni gegn fjölmiðlafrv. sem samþykkt var í dag og hvergi hvikað sér undan efnislegri umræðu um stöðu fjölmiðla á Íslandi. Það er meira en hægt er að segja um flesta stjórnarliða og þá ekki síst ráðherra ríkisstjórnarinnar. Það eru þeir sem hafa forðast umræðuna og það eru þeir sem svikust undan merkjum og fyrirheitum um að fara í verkefni sem beið okkar allra á Alþingi, einmitt það að setja heildstæða og vandaða löggjöf um starfsumhverfi og eignarhald á fjölmiðlum á Íslandi. Enn og aftur hlýt ég í ræðustól hins háa Alþingis að minna á að í haust stóðu þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og Frjálsl. ásamt Sjálfstfl. og Framsfl. að þáltill. Lagt var til að Alþingi kysi nefnd skipaða fulltrúum allra þingflokka sem m.a. skyldi kanna starfsskilyrði fjölmiðla og huga að því hvort þörf væri á lagasetningu eða öðrum aðgerðum til að treysta stöðu sjálfstæðs og fjölbreytts fjölmiðlareksturs hér á landi. Starfið færi fram í samráði við hagsmunaaðila á borð við Blaðamannafélag Íslands og helstu fjölmiðla og samtök þeirra. Þvert á fyrri yfirlýsingar ákváðu stjórnarflokkarnir eða kannski réttara sagt forsrh. að fara í þá vinnu án samráðs við stjórnarandstöðuna og hagsmunaaðila. Halldór Ásgrímsson, utanrrh. og verðandi forsrh., ef guð og Sjálfstfl. lofa, gleymdi að nefna þetta í ræðu sinni áðan. Það skorti allt samstarf, það samstarf sem búið var að minnast á, sem búið var að lofa. Það hefur skort allan þennan tíma. Þetta gat ekki farið vel. Þetta hlaut að enda með ósköpum. Það kann aldrei góðri lukku að stýra þegar lítil klíka valdhafa fellur í þá freistingu að ætla í skjóli myrkurs og án nokkurs samráðs að koma á löggjöf sem neydd er í gegnum löggjafarsamkunduna og ofan í þjóðina. Svona gera menn ekki. Ágætu Íslendingar. Þessu mega landsmenn ekki gleyma fyrir næstu kosningar og veita þá bæði Sjálfstfl. og Framsfl. þá ráðningu sem þeir flokkar eiga skilið. Fyrir hönd Frjálsl. óska ég landsmönnum öllum góðs og gæfuríks sumars.

Góðir landsmenn. Nú er liðið ár frá því að þreytt ríkisstjórn Framsfl. og Sjálfstfl. ákvað að halda áfram stjórnarsetu sinni. Greinileg valdaþreyta er farin að hrjá stjórnarflokkana enda hafa þeir setið að völdum saman í níu ár og Sjálfstfl. enn lengur. Greinilegt var að kosningaloforðin voru eitthvað sem flokkarnir vildu gleyma sem allra fyrst og brugðust ókvæða við ef þeir voru minntir á gefin loforð, svo sem um línu\-ívilnun, skattalækkanir, jarðgöng, stuðning til ungra öryrkja og margt fleira. Efndirnar hafa verið eftir því, línuívilnun í skötulíki, hækkaðar álögur á landsmenn, jarðgöngum slegið á frest og þeir sem urðu öryrkjar snemma á ævinni voru sviknir um 500 millj. þegar heilbrrh. Jón Kristjánsson ómerkti handsalað samkomulag við þá. Svo má minnast á það fyrst Halldór Ásgrímsson var að ræða um að efla heilbrigðiskerfið, ég veit ekki betur en að Landsspítali -- háskólasjúkrahús sé í sárum. Hefur maðurinn ekki frétt af því? Ef við lítum til baka og skoðum verk ríkisstjórnarinnar þá getur hvert mannsbarn séð að helstu kraftar hennar hafa farið í að þjóna duttlungum vanstillts foringja í stað þess að einbeita sér að því að leysa úr vandamálum venjulegra Íslendinga. Íslensk heimili eru skuldsett og það ætti að vera forgangsverkefni hjá ábyrgri ríkisstjórn að einbeita sér að því að létta byrðarnar á heimilunum. Hefur ríkisstjórnin lagt vinnu í það? Nei, forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar var að hækka eftirlaun forsrh. eins og frægt er. Hefði ekki verið nær að skoða rækilega hvort almenningur fái að njóta í eðlilegum mæli mikils hagnaðar banka í lægri þjónustugjöldum og hvort ekki sé löngu tímabært að afleggja gamaldags ábyrgðarmannakerfi í bönkunum? Nei, það er ekki gert. Mikið kappsmál var hjá foringjanum og þjónum hans í báðum flokkum að koma böndum á fjölmiðla sem fluttu óþægilegar fréttir af stjórnvöldum. Sú aðför var gerð undir yfirvarpi frelsisins, þess að verið væri að tryggja skoðanafrelsið í landinu. Hefði ekki verið nær fyrir ábyrg stjórnvöld að einbeita sér að því að taka á atvinnumálum, t.d. á Suðurnesjum og fólks sem komið er af léttasta skeiði? Nei, þeir einbeita sér ekki að því. Í stað þess fara þeir í aðgerðir sem geta beinlínis fækkað störfum. Íslendingar verða að fara að gera upp við sig hvort þeir ætla að byggja þetta land eða ekki. Ef svo á að verða verður fólk á landsbyggðinni að fá að bjarga sér og til þess þarf að veita byggðunum atvinnuréttindi á ný. Ríkisstjórnin skerti tjáningarfrelsið undir yfirvarpi frelsis. Sjávarbyggðirnar voru sviptar atvinnufrelsinu undir yfirskyni fiskverndar en árangur kvótakerfisins er enginn. Þorskaflinn nú er helmingi minni en fyrir daga kvótakerfisins og enn reyna stjórnarflokkarnir að tala um ábyrga stjórn á fiskveiðum. Framsóknarmenn geta ekki skotið sér undan ábyrgð á þessum óhæfuverkum með því að vísa til einhverra óljósra óánægjuradda innan þingliðsins. Þeir sem kusu stjórnarflokkana á landsbyggðinni verða að horfast í augu við þá staðreynd að stefna Framsfl. og Sjálfstfl. hefur reynst landsbyggðinni dýrkeypt. Ef fólk vill sjá breyttar áherslur verður það ekki gert innan stjórnarflokkanna, það er fullreynt. Frjálslyndi flokkurinn veit sem er að unnt er að efla atvinnulíf á landsbyggðinni með skynsamlegri og sanngjarnari fiskveiðistjórn en nú er við lýði og leitar í smiðju Færeyinga eftir góðri leið að því marki. Þingmenn Frjálsl. hafa m.a. lagt til sanngjarna skattalækkun sem veitir launþegum rétt til að draga kostnað vegna ferðalaga til vinnu frá skatti. Tillagan mun án efa stækka atvinnusvæði og verða til aukinnar verðmætasköpunar fyrir þjóðarbúið. Frjálslyndi flokkurinn trúir ekki á skyndilausnir heldur á að góðir hlutir gerist hægt. Við útilokum ekki að skoða aðild að Evrópusambandinu en teljum varhugavert að treysta á að öll mannanna mein lagist við það eitt að ganga í Evrópusambandið. Við höfum trú á að ef litið er í meira mæli til þarfa almennings í stað þröngra sérhagsmuna muni þjóðinni vegna enn betur. Þjóðin þarf á gagnsærri, lýðræðislegri ákvarðanatöku að halda þar sem hvorki Hæstiréttur er lítillækkaður með vafasamri mannaráðningu úr frændgarði forsrh. né embætti forseta Íslands með barnalegri lögspeki foringjans og félaga hans. Ég þakka þeim sem hlýddu.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Það hefur verið fróðlegt að fylgjast úr fjarlægð með umræðum um fjölmiðlafrv. sem í dag varð að lögum, horfa á forustumenn stjórnarflokkanna enn og aftur troða ofan í kokið á fylgismönnum ríkisstjórnarinnar máli og málsmeðferð sem sannarlega margir þeirra hv. þingmanna hafa mælt harkalega gegn á undanförnum árum. Ekki síst í kosningabaráttunni fyrir rúmu ári en þá komu fulltrúar Sjálfstfl. og Framsfl. fram fyrir ykkur kjósendur og töluðu um frelsi til athafna, virðingu fyrir stjórnarskrá og mannréttindum og forustumenn þessara flokka hvöttu athafnamenn til dáða. Frelsi var kjörorðið. Hver man ekki eftir þessu? Nú ári seinna blasir hins vegar við að þetta er allt saman orðagjálfur eða eigum við að segja orðaleikur. Tökum til að mynda Framsfl. sem sagði: Fólk í fyrirrúmi, manneskjulegra þjóðfélag. Alveg rétt, þeir lugu engu þar um, en aðeins fyrir það fólk sem þeim er þóknanlegt. Sjálfstfl. með frelsið og minni ríkisafskipti og hvatningu til athafna manna og kvenna. Hvað stendur eftir? Frelsi fyrir kunningja og vini og öðrum er gert erfitt fyrir. Ríkisafskipti hafa sjaldan verið meiri. Þeir eru bókstaflega með puttana alls staðar. Meira að segja átti að ganga frá heimild til að hlera heimilis- og vinnusíma fólks án dómsúrskurðar. Ríkisstjórnin afgreiddi lög sem gera suma útlendinga að annars flokks borgurum. Hún lagði fram frv. um fullnustu refsinga sem var svo vont að dómsmrh. var sendur með það aftur upp í ráðuneyti. Og þegar hæstv. dómsmrh. brýtur lög bregst hann við með því að kalla lögin vitlaus og gamaldags. Hæstv. dómsmrh. hefur alltaf verið vel að sér um vinnubrögð ráðamanna í fyrrum kommúnistaríkjum, góður lærisveinn sem hefur nú gert þau að sínum. Hvað með athafnamennina og -konurnar? Jú, ef þau eru stjórnarherrunum þóknanleg. Öðrum er gert ókleift að vinna eða byggja upp fyrirtæki, jafnvel svo að menn íhuga að fara með starfsemi sína af landi vegna valdhroka ríkisstjórnarinnar. Valdið sem stjórnarflokkunum var trúað fyrir samkvæmt vilja meiri hluta þjóðarinnar í síðustu kosningum hefur verið gróflega misnotað, vegið að mannréttindum, lýðræði og frelsi. Hér ríkir að hluta til svipað andrúmsloft og á tímum McCarthys í Bandaríkjunum og í fyrrum kommúnistaríkjum. Höfum í huga að frelsið og mannréttindin skerðast ekki allt í einu, hverfa ekki í einu vetfangi. Það gerist smám saman, hægt og hægt og yfirleitt án þess að við tökum sérstaklega eftir því. Smám saman eykst yfirgangur stjórnvalda, smám saman eykst ofbeldið og smám saman er grafið undan persónufrelsi, friðhelgi einkalífs og borgaralegum réttindum sem við höfum talið heilög. Forustumenn ríkisstjórnarinnar segja: Annaðhvort ertu með mér eða á móti. Og þeir sem eru á móti, þeim er eins gott að vara sig. Hér ríkja ekki lýðræðislegir stjórnarhættir. Hér er einræði formanna stjórnarflokkanna. Umræða um mikilvæg mál fær ekki að þroskast á eðlilegan hátt. Hún fær ekki að þroskast í samfélaginu, mál eru ekki einu sinni rædd í þingflokkum stjórnarflokkanna eins og fram kom í viðtali við hv. þm. Kristin H. Gunnarsson í Fréttablaðinu í gær. Hann segir að það sé aðeins um tilkynningar forustumanna að ræða, málamyndaafgreiðslur sem þingmenn verði að kyngja. Hann segir að með þessu sé verið að grafa undan lýðræðinu. Virðulegi forseti. Það hefur komið fram í skoðanakönnunum að meiri hluti þjóðarinnar er andvígur því fjölmiðlafrumvarpi sem í dag var samþykkt á Alþingi. Óháð innihaldi þess er fólk fyrst og fremst að mótmæla vinnubrögðum, mótmæla misbeitingu valds, aðför að tjáningarfrelsi. Fólkið í landinu er að standa vörð um stjórnarskrána. Fólkið í landinu er að vakna til vitundar um þá valdníðslu og valdhroka sem einkennir stjórnarhætti þessarar ríkisstjórnar. Það vill breytingar. Þeir sem vilja breytingar eiga samleið með Samf. Við munum berjast af hörku fyrir breyttum stjórnarháttum. Við ætlum að standa vörð um lýðræðið, við viljum sjá lýðræðislega rökræðu dafna. Við stöndum vörð um tjáningarfrelsið, við viljum sjá fjölmiðlana blómstra, líka þá sem gagnrýna stefnu okkar og verk. Við viljum sanngirni, réttlæti og jöfnuð fyrir þegna þessa þjóðfélags. Góðir áheyrendur. Ég tel að brýnasta verkefni stjórnmálanna í dag sé að snúa af þeirri braut sem núverandi stjórnarflokkar hafa kosið að fara. Þeir misnota það vald sem mörg ykkar sem eruð að hlusta á okkur kusuð þá til að fara með. Ég spyr: Er þessum mönnum sjálfrátt? Eru þeir svo blindaðir af valdinu, hafa þeir fjarlægst svo fólkið í landinu að þeir skynja ekki lengur samtíma sinn, skynja ekki að sumt gerir maður ekki bara af því að maður hefur völdin? Ég er í hjarta mínu viss um að ykkur, góðir áheyrendur, er ofboðið. Við viljum öll standa vörð um lýðræðið, um réttindi fólksins í landinu til þátttöku í mótun öflugs samfélags. Það er ykkar og okkar að veita ríkisstjórninni öflugt aðhald, beina stjórn landsins inn á manneskjulegri og umfram allt lýðræðislegri brautir. Þar eigum við samleið, þið og við í Samf. Við höfum verk að vinna. Góðar stundir og gleðilegt sumar.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Umræða um fjölmiðla hefur sett verulegt mark á það þing sem fer senn að ljúka. Í skýrslu fjölmiðlanefndarinnar svokölluðu kemur fram að íslenski fjölmiðlamarkaðurinn ber augljós einkenni samþjöppunar þegar horft er til eignarhalds á fjölmiðlum og raunar er líklega engin dæmi að finna í hinum vestræna heimi um jafnmikla samþjöppun í eignarhaldi á fjölmiðlum og hér á landi. Rökin fyrir að hið lýðræðislega kjörna Alþingi samþykkti í dag lög um eignarhald á fjölmiðlum eru margvísleg. Hafa ýmis orð fallið, með leyfi forseta: ,,Fjölmiðlar eru ein af meginstoðum lýðræðislegrar stjórnskipunar. Þeir eru hið svokallaða fjórða vald og að margra mati jafnvel hið öflugasta í nútímasamfélagi. Það ætti reyndar að vera óþarft að fjölyrða hér á hinu háa Alþingi um mikilvægi þess að í fjölmiðlum ríki fjölbreytni og að tjáningarfrelsi fjölmiðla verði ekki hneppt eða bundið á klafa hagsmuna eða viðskiptablokka. [...] Samþjöppun eigna og valds á þessu sviði þjóðfélagsins getur nefnilega orðið lýðræðinu varasöm og sama þróun gæti í rauninni leitt til þess að allir fjölmiðlar í landinu fyrir utan Ríkisútvarpið kæmust á sömu hendur ...`` ,,Það er sérstaklega varhugavert ef umsvifamiklir aðilar í viðskiptum, sem jafnvel starfa í fákeppnisumhverfi þar, gerast jafnframt fjölmiðlakóngar. Þá er stutt í hið rússneska ástand, íslenska ,,ólígarka``, nýríka viðskiptajöfra sem eru jafnframt með fjölmiðla eða fjölmiðlakeðjur á sínum höndum til að reka áróður fyrir umsvifum og störfum sínum.`` ,,Ég tel það mjög óæskilegt og ekki eðlilegt [...] að aðilar í atvinnugreinum hvort sem það eru sterkustu aðilarnir í sjávarútvegi, sterkustu aðilarnir í verslun eða þeir sem núna hafa eignast íslenska bankakerfið --- að slíkir aðilar geti bundist jafnvel samtökum um að eiga fjölmiðla.`` ,,Fákeppni og samþjöppun valds er líka að verða meira áberandi í fjölmiðlastarfsemi, sem er vissulega mjög varhugavert fyrir lýðræðið og eðlilega skoðanamyndun í landinu.`` Þessi rök hljóma eflaust öll kunnuglega eftir umræður síðustu vikna, sem hafa verið einhverjar þær lengstu í þingsögunni. Hart hefur verið deilt um þetta mál og ríkisstjórnin sökuð um að ætla að kæfa fjölmiðlafrelsi í landinu. Þau rök sem ég rakti hér á undan eru hins vegar öll orðrétt ummæli hv. þingmanna úr flokkum stjórnarandstöðunnar, Vinstri grænna, Samf. og Frjálsl. Er nema von að menn spyrji hvað valdi þessum umskiptum í afstöðu þeirra, af hverju þessi umpólun, af hverju þetta lýðskrum, af hverju þessi vingulsháttur, hv. þm. Össur Skarphéðinsson og Magnús Þór Hafsteinsson? Í þessu máli öllu skiptir að mínu mati eftirfarandi mestu máli: Í kringum síðustu áramót stóðum við frammi fyrir gjörbreyttu landslagi á íslenska fjölmiðlamarkaðnum. Á örskömmum tíma var samþjöppun í eignarhaldi fjölmiðla orðin meiri en nokkur dæmi eru um annars staðar. Stjórnmálamenn urðu að spyrja þeirrar samviskuspurningar hvort rétt væri að bregðast við líkt og gert hefur verið í nær öllum vestrænum ríkjum, hvort sem litið er austur yfir haf eða vestur. Eða ætluðu menn að láta þessa þróun óáreitta og eiga þá jafnvel á hættu enn frekari samþjöppun eignarhalds í framtíðinni? Í fyrrnefndri fjölmiðlaskýrslu sem flestir hér inni hafa básúnað fyrir að vera fagleg og vel unnin segir skýrlega að núverandi ástand á fjölmiðlamarkaði sé óviðunandi þegar kemur að eignarhaldi á fjölmiðlum og við því þurfi að bregðast. Flóknara er það ekki og allt annað er útúrsnúningur af hálfu stjórnarandstöðunnar til að fela eigið ístöðuleysi, eigin viðsnúning og eigið dugleysi. Herra forseti. Þegar horft er til framtíðar eru flestir sammála um að menntunarstig þjóða muni ráða úrslitum um velferð þeirra og velmegun. Þar hefur á undanförnum árum verið búið vel í haginn fyrir komandi kynslóðir. Tölurnar eru sláandi. Frá árinu 2000 hefur til að mynda nemendum á háskólastigi fjölgað um hátt í 50%. Framlög ríkisins til háskólanna á fjárlögum hafa haldist í hendur við þessa þróun. Ég dreg í efa að annars staðar sé að finna jafnmikla ásókn í menntun og við höfum staðið frammi fyrir hér á landi á síðustu árum, ekki síst þegar haft er í huga að þegar árið 2000 vorum við í hópi þeirra þjóða þar sem hvað flestir stunda háskólanám. Þá voru tæplega 33% Íslendinga á aldrinum 30--34 ára með háskólapróf sem er svipaður fjöldi og í Danmörku og Svíþjóð en töluvert hærra hlutfall en í Finnlandi, að ekki sé minnst á blessað Evrópusambandið þar sem meðaltalið er um 24%. Ástæðurnar fyrir þessari jákvæðu þróun eru margvíslegar. Í fyrsta lagi eru kröfur samfélagsins og atvinnulífsins um menntun sífellt að aukast. Í öðru lagi hafa stjórnvöld á síðustu árum búið í haginn fyrir mun fjölbreyttari flóru skóla á háskólastiginu. Samkeppni á milli háskólanna hefur orðið til að efla þá til dáða og ég fullyrði að aldrei hefur hið akademíska líf staðið í jafnmiklum blóma á Íslandi og nú. Þessi þróun hefur síður en svo verið bundin við suðvesturhornið einvörðungu. Á Akureyri hefur fjöldi nemenda í háskólanum meira en tvöfaldast á síðustu fimm árum og er Háskólinn á Akureyri orðinn ein af meginstoðum háskólakerfisins í landinu. Mikið hefur áunnist í menntamálum á síðustu árum. Viðfangsefnin eru hins vegar fjölmörg. Ekki síst er brýnt á næstu árum að sjá til þess að sú mikla útþensla er orðið hefur í háskólakerfinu á stuttum tíma verði ekki á kostnað gæða þegar fram líða stundir. Það sama gildir um háskólanám og flest annað, magn er ekki það sama og gæði. Verkefnin frá leikskóla til háskóla eru einnig mörg. Bráðlega mun liggja fyrir niðurstaða af því hvort og þá hvernig eigi að stytta námstímann til stúdentsprófs. Ég hef lagt á það áherslu að skoða eigi skólakerfið í heild sinni og að gætt verði að því að það einkennist áfram af sveigjanleika, sveigjanleika sem veiti sigrúm fyrir mismunandi kröfur og þarfir einstaklinganna og fjölskyldnanna í landinu. Herra forseti. Framlög hins opinbera hér á landi til menningarmála eru með því allra mesta miðað við þær þjóðir sem við berum okkur helst saman við. Með tónlistarsjóði --- en frv. um stofnun hans er nú til meðferðar hér á Alþingi --- stendur til að efla enn frekar stuðning við tónlistarlíf í landinu, bæði þá tónlist sem sögð er sígild og þá sem stundum er kennd við dægurmenningu. Myndlist okkar á ekki einungis erindi við okkur, heldur heiminn allan. Það er von mín að með Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar sem nýlega tók til starfa takist að efla enn frekar tengsl myndlistarinnar við hinn alþjóðlega listaheim sem við erum órjúfanlegur hluti af. Hin íslenska myndlist er ríkur þáttur í sjálfsmynd þjóðarinnar. Í verkum jafnt hinna gömlu meistara sem listamanna nútímans endurspeglast landið okkar og samfélagið eins og við sjáum það hverju sinni. Það skiptir því miklu að við skilum menningararfinum óbrengluðum til komandi kynslóða með tilhlýðilegri virðingu fyrir þeim sem hafa hjálpað okkur að skapa hann og móta. Sú óvissa sem nú ríkir t.d. um höfundarverk margra af okkar þekktustu myndlistarmönnum er óviðunandi og við hana er ekki hægt að búa til lengdar. Auðlegð þjóða felst í ýmsu en einhver dýrmætasta eign hverrar þjóðar og það sem skiptir hvað mestu upp á framtíðina er menning hennar og menningararfleifð. Um þá arfleifð verðum við að standa vörð jafnt í stóru sem smáu.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Fyrsta ár endurnýjaðs samstarfs ríkisstjórnar Framsfl. og Sjálfstfl. er um margt eftirtektarvert og þá ekki síst fyrir að smám saman hefur það orðið ljóst að á löngum valdatíma þessara flokka hefur lýðræðislegum vinnubrögðum verið ýtt til hliðar í krafti þingræðis. Það er meiri hlutinn hér á Alþingi sem ræður, eins og sagt er. Jafnframt hefur framkvæmdarvaldið í krafti langrar stjórnarsetu og þingmeirihluta aukið vald sitt á kostnað Alþingis. Þá er ljóst að veik staða Framsfl. ásamt því að formaður flokksins er upptekinn af því að eiga að taka við stjórnartaumunum næsta haust hefur haft gífurleg áhrif á áherslur og störf ríkisstjórnarinnar og sett ótvírætt mark á þinghaldið í vetur, einkum nú síðustu vikurnar. En hvernig gengur þessum flokkum að efna kosningaloforðin og framfylgja ársgamalli stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, stefnuyfirlýsingu sem byggðist á öflugum og áframhaldandi hagvexti og sölu ríkiseigna, loforð um bætta þjónustu í heilbrigðiskerfinu, uppbyggingu menntakerfisins samfara uppbyggingu atvinnulífsins og aukinni velferð samfara stórfelldum skattalækkunum? Ekkert virðist ganga eftir af þessum nýgefnu kosningaloforðum og er nú ríkisstjórnin meðal manna kölluð ríkisstjórn hinna sviknu loforða. Það þarf engan að undra. Spilaborgin gat ekki haldið. Hvað ætli fólki haldi, til að mynda íbúar Djúpavogs, og segi um fyrirheitin um að styrkja hagsmuni sjávarbyggða með sérstökum aðgerðum í ljósi nýjustu frétta um stórfelldar uppsagnir í byggðarlaginu? Eða hvernig finnst mönnum staða byggðanna yfirleitt vera í dag? Hver er hin raunverulega byggðastefna núverandi ríkisstjórnar? Upplýsingasamfélagið er að mestu bundið við stærri þéttbýliskjarna. Framhaldsskólarnir eiga í miklum rekstrarerfiðleikum og verknám er á undanhaldi. Þó viðurkenna allir að aukin menntun sé besta leiðin til að efla búsetu um land allt. Stefnan virðist vera að styrkja eigi einstaka byggðarkjarna en hinar dreifðu byggðir verða afgangsstærðir. Ofan á þetta bætist að sveitarfélögin eiga við mikla fjárhagserfiðleika að etja og virðist lítill skilningur hjá stjórnvöldum eða vilji til að koma til móts við þann vanda. Nú við upphaf byggingar Kárahnjúkavirkjunar og stóriðjuframkvæmda á Austurlandi hefur bjartsýni og framkvæmdagleði aukist hjá mörgum á Miðausturlandi sem eðlilegt er. En nú þegar hafa þessi miklu umsvif haft neikvæð áhrif á minni fyrirtæki og þá einkum fyrirtæki í rekstri kvenna. Það þarf meira en að rannsaka áhrif þessara stóriðjuframkvæmda. Það verður nú þegar að bregðast við þeim neikvæðu áhrifum sem þegar hafa komið í ljós. Það er ekki nóg að rannsaka. Það þarf líka að bregðast við. Það er staðreynd að lausnir á borð við þær sem núverandi ríkisstjórn býður upp á í byggðamálum draga úr fjölbreyttu atvinnulífi, það er að segja öðru en því sem þjónar risavöxnum vinnustað í fámennum sveitarfélögum. Margt af því sem gagnrýnendur þessara stórframkvæmda óttuðust og vöruðu við hefur þegar komið á daginn og á eftir að koma enn frekar í ljós. Það verður því miður ekki allt til farsældar. Góðir áheyrendur. Við höfum fram til þessa talið að við byggjum við gott og öruggt velferðarkerfi og heilbrigðisþjónustan hefur verið talin ein sú fremsta sem völ er á. Framsóknarflokkurinn hefur borið ábyrgð á heilbrigðismálunum árum saman og okkur er talin trú um að ekki sé verið að einkavæða þessa mikilvægu samfélagsþjónustu, það sé eingöngu verið að koma einstaka starfsemi í einkarekstur því það verði að spara í ríkisrekstrinum. Undir þessum formerkjum er heilbrigðisstofnunum landsins og þá sérstaklega Landspítala -- háskólasjúkrahúsi skammtað svo naumt á fjárlögum að annaðhvort verða þær að draga úr starfsemi eða koma henni af sér og þá helst til einkaaðila. Með þessu er verið að mola niður þá heilbrigðisþjónustu sem við höfum byggt upp sem samfélagsþjónustu. En hvað gengur mönnum til? Eru einhverjar ástæður fyrir því að veikja eitt öflugasta heilbrigðiskerfi í veröldinni? Jú, það er ein ástæða. Í heilbrigðisþjónustunni er mikið fjármagn sem margir vilja komast í. Einkarekstur eykst því í takt við kröfur um sparnað í opinberri heilbrigðisþjónustu og lækkun ríkisútgjalda. En verður heilbrigðisþjónustan ódýrari í einkarekstri og verður þjóðhagslegur sparnaður þegar til lengri tíma er litið? Nei, þjónustan verður dýrari en sjúklingarnir borga mismuninn. Það hafa ekki allir efni á því að verða veikir í velferðarþjónustu ríkisstjórnarflokkanna í dag. Einkarekstur og einkavæðing skapar óréttlátt heilbrigðiskerfi. Skattaloforðin eru til þess fallin að einkavæða heilbrigðisþjónustuna með enn skýrari hætti en ríkisstjórnin hefur þorað að sýna fram til þessa. Góðir hlustendur. Ég þakka áheyrnina. Gleðilegt sumar.

Hæstv. forseti. Góðir Íslendingar. Farsælt samstarf Framsóknar og Sjálfstæðisflokks hefur leitt íslensku þjóðina gegnum eitt mesta samfellda hagvaxtartímabil lýðveldisins. Sterk efnahagsstjórn samfara umfangsmikilli uppbyggingu velferðarþjónustunnar er aðalsmerki stjórnarsamstarfsins. Hvað sem líður fullyrðingum stjórnarandstöðunnar um annað leikur ekki vafi á því að ríkisstjórnin mun tryggja áframhaldandi framfarir, frekari uppbyggingu velferðarkerfisins og standa vörð um stöðugleika í efnahagslífinu íslensku þjóðinni til hagsbóta. Á því ári sem ríkisstjórnin hefur setið hefur hún komið mörgum góðum verkum fram. Greiðslur vegna örorkubóta hafa aukist verulega. Á árinu 2000 runnu 5,4 milljarðar til örorkulífeyrisþega en í ár verða milljarðarnir 10,3. Í ár tvöfaldaðist örorkulífeyrir þeirra sem yngstir eru. Atvinnuleysisbætur hafa hækkað um 14,6% á árinu og hafa ekki hækkað annað eins í að minnsta kosti á annan áratug. Á síðustu mánuðum hefur fækkað á biðlistum eftir skurðaðgerðum hjá Landspítala -- háskólasjúkrahúsi um 27% eða 800 manns. Nú bíða 47 einstaklingar eftir hjartaþræðingu en á sama tíma í fyrra 149 manns. Biðtími nú svarar til einnar viku í stað tveggja mánaða á sama tíma í fyrra. Hér er aðeins fátt eitt talið af þeim fjölmörgu verkefnum sem ríkisstjórnin vinnur að, verkefnum sem bæta lífið í landinu, jafna og bæta kjör fólksins og treysta undirstöðu samfélagsins alls. Á því ári sem liðið er af starfstíma ríkisstjórnarinnar hefur verið unnið að áhrifamiklum breytingum á nokkrum meginviðfangsefnum félagsmálaráðuneytisins. Ég nefni fyrst húsnæðismálin. Áfram verður byggt á öflugu húsnæðislánakerfi innan vébanda Íbúðalánasjóðs. Sjóðnum verður eftir sem áður ætlað að tryggja aðgang að hagkvæmum lánum til húsnæðiskaupa. Sú ákvörðun að þróa húsnæðislánakerfið frá kerfi sem byggir á skuldabréfaskiptum með tilheyrandi hættu á afföllum eins og dæmin sanna til þess að byggja á beinum peningalánum mun líklega leiða til lækkunar vaxta til íbúðalána. Ávöxtunarkrafa hús- og húsnæðisbréfa hefur myndað vaxtagólf á íslenskum fjármálamarkaði og munu breytingarnar því væntanlega auka samkeppnishæfni Íslands með almennri vaxtalækkun í landinu fjölskyldum og fyrirtækjum til hagsbóta. Er þá til nokkurs unnið. Þá liggur það fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar að hámarkslán og lánshlutfall hækki í allt að 90% af verðgildi íbúðarhúsnæðis að ákveðnu hámarki. Er nú beðið niðurstöðu athugunar ESA á rekstri húsnæðislánakerfisins og fyrirhugaðra breytinga á því. Vænti ég þess að leggja fyrir Alþingi lagafrumvarp þess efnis næsta haust og reikna með að það njóti víðtæks stuðnings þingmanna úr flestum ef ekki öllum flokkum. Hæstv. forseti. Nauðsynlegt er að landið allt sé raunhæfur valkostur fólks til búsetu, atvinnu og menntunar. Til þess þarf að stækka og efla sveitarfélögin og gera þau þannig hæfari til að taka að sér aukin og krefjandi verkefni, ekki síst á sviði velferðarþjónustu. Um leið þarf verkaskipting milli ríkis og sveitarfélaga að vera skýr og tekjustofnar þeirra að vera í samræmi við lögbundin og eðlileg verkefni sveitarfélaganna. Frá liðnu hausti hefur félagsmálaráðuneytið í samvinnu við Samband íslenskra sveitarfélaga unnið að endurskoðun verkaskiptingarinnar. Nú hefur verkefnisstjórn skilað tillögum þar að lútandi og eru þær til umfjöllunar í ríkisstjórn. Hefur þar verið ákveðið að vinna að verk-, tíma- og kostnaðaráætlun vegna þeirra helstu. Má þar nefna málaflokk fatlaðra, vissa þætti heilbrigðis- og öldrunarþjónustu, verkefni svæðisvinnumiðlana, opinber eftirlitsverkefni og fleira. Málefni fatlaðra hafa sannarlega sett mark sitt á starf félagsmálaráðuneytisins á því ári sem liðið er af kjörtímabilinu. Evrópuári fatlaðra er nýlega lokið og var það formlega kvatt af nærri 500 manns á glæsilegri ráðstefnu sem haldin var í Reykjavík á vordögum. Okkur miðar vel í þjónustunni við fatlaða. Fyrir fáeinum árum var það svo að biðlistar eftir búsetuúrræðunum fyrir fatlaða voru svo langir að ekki sá fyrir enda þeirra. Með ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að eyða þessum biðlistum hefur verið lyft grettistaki. Á síðustu þremur árum hefur fjöldi sambýla risið og annars konar búsetuúrræðum fyrir fatlaða hefur sömuleiðis fjölgað. Það sama er uppi á teningnum á þessu ári og ég bind vonir við að svo verði einnig á því næsta. Gangi það eftir hefur biðlistum eftir sérhæfðri búsetu verið eytt í lok ársins 2005. Sömuleiðis er unnið að því þessa dagana að setja fram hugmyndir um lausnir í umönnun og búsetu geðfatlaðra. Ég vonast til að innan skamms liggi fyrir raunhæf áætlun til nokkurra ára. Íslendingar eru með ríkustu þjóðum heims og það er skylda okkar að tryggja þeim löndum okkar sem búa við fötlun aðstæður í samræmi við það sem best gerist. Um það hljótum við öll að geta sameinast. Þeir kjarasamningar sem þegar hafa verið gerðir á almennum vinnumarkaði gilda almennt til fjögurra ára. Í byrjun mars gerði ríkisstjórnin samkomulag við samtök á vinnumarkaði til að liðka fyrir um gerð samninganna, meðal annars um lækkun tryggingagjalds, verulega hækkun framlaga í starfsmenntasjóði og mestu einstöku hækkun atvinnuleysisbóta í áraraðir. Fram undan er áríðandi vinna við endurskoðun laga um atvinnuleysistryggingar og vinnumarkaðsaðgerðir. Atvinnuleysi hér á landi hefur illu heilli tekið á sig breytta mynd. Langtímaatvinnuleysi hefur aukist auk þess sem atvinnuleysi meðal ungs fólks og menntafólks er áberandi. Mikilvægt er að fara yfir þessa stöðu, læra af reynslunni og finna leiðir til að bregðast við breyttum aðstæðum. Góðir Íslendingar. Fram undan eru bjartir tímar. Það er enn uppgangur í íslensku samfélagi, uppgangur sem hefur verið nánast samfelldur síðan ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks rauf kyrrstöðuna um miðjan síðasta áratug. Þessir flokkar hafa borið gæfu til að ná lendingu við umfjöllun um mörg stærstu mál samtímans. Í slíku samstarfi reynir oft á og það á báða bóga. Rétt eins og í samskiptum allra þeirra sem vilja láta eitthvað eftir sig liggja hvessir með köflum og menn takast á. Stundum fæ ég mitt fram. Stundum gef ég eftir. Þannig er það í lífinu og þannig er það í stjórnmálunum. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Það skal ekki flúið hvort í senn ofríki einstakra manna innan herbúða Sjálfstæðisflokksins né þann harm sem einkennir íslenskan landbúnað, íslenskan sjávarútveg og síðast en ekki síst þann viðsnúning sem orðið hefur á utanríkisstefnu þjóðarinnar. Eina flóttaleiðin undan slíkum hörmungum eru verðandi alþingiskosningar á því herrans ári 2007. Margur kjósandinn sá til sólar með innkomu nýrra þingmanna og þeirrar miklu endurnýjunar sem varð á liði stjórnarliða í síðustu kosningum. En því miður virðist drifkraftur ekki fylgja þeirri endurnýjun. Þess í stað er lamandi óttinn allsráðandi. Hver og einn nýr þingmaður óttast um sínar heldri brækur og lætur djarfar hugsjónir frá síðasta ári fara lönd og leið. Göldrótt frumvörp eru keyrð í gegnum Alþingi Íslendinga. Það er líkt sem um dásefjun sé að ræða og við hin sem þekkjum ekki þennan ótta né búum við herstjórnaragann drögum hökuna langar leiðir. Allt er þetta með eindæmum og íslenskri þjóð til mikils vansa. Það vill svo til að kjósandinn er fljótur að gleyma. Umdeildum ráðstjórnarfrumvörpum er skellt fram á fyrri hluta kjörtímabils svo að tryggja megi öfluga varðveislu valdsins þegar að næstu alþingiskosningum dregur. Á seinni hluta kjörtímabils er blásið til sóknar. Mildari og vinsælli frumvörpum er varpað fram og þau hafin upp til guðlegra verka. Fyrir næstu alþingiskosningar verður komin ró og stilla á landslýðinn. Allir hafa gleymt ráðstjórnarfrumvörpum fyrri ára og við tekur fjársöfnun pólitíkusa á bak við luktar hirslur stjórnarflokkanna. Þegar buddan bólgnar er farið á stúfana og hæfustu markaðs- og auglýsingarmanna leitað. Þeim er skipað í skjóli peningavaldsins að tryggja fallega, heiðarlega og glaðlega ímynd. Þau kunna sitt fag í ríkisstjórninni, setja lög á fjölmiðla sem ekki vilja dansa eftir þeirra höfði og snúa höfðinu undan tillögum Frjálslynda flokksins um opið bókhald stjórnmálaflokka. Sá sem hér stendur hefur oft og einatt gagnrýnt áherslur stjórnarflokkanna. Væntanlegar skattalækkanir ríkisstjórnarinnar þar sem um flata prósentulækkun verður að ræða munu skila margfalt fleiri krónum í pyngju auðmanna en þeirra sem sárast þurfa við. Sjálfstæðisflokkurinn boðaði skattalækkanir sem draga munu saman tekjur ríkissjóðs um rúma 20 milljarða íslenskra króna á hverju ári. Að mínu mati væri skynsamlegra fyrir ríkisstjórnina í samvinnu við sveitarfélögin að bjóða ungum fjölskyldum gjaldfrjálsan leikskóla 12 mánuði á ári. Enn fremur væri hægt að koma til móts við eldri borgara, en flestir búa þeir við afar bág kjör. Hér kemur gagnrýni mín á boðaðar framkvæmdir en ekki gerðar. Ég gagnrýni harðlega lög sem heyra undir fæðingar- og foreldraorlofssjóð feðra. Að svo komnu tel ég það rangt í þjóðhagslegum skilningi að hvetja unga feður að taka sér frí frá störfum í þrjá mánuði eftir fæðingu barna sinna. Ég er jafnréttissinnaður í hjarta mínu og vil veg og vanda dóttur minnar sem mestan. En ég er jafnframt upplýstur um þá staðreynd að móðirin gegnir mikilvægara umönnunarhlutverki en faðirinn á þeim tíma sem börnin eru að stíga sín fyrstu skref í lífinu. Því tel ég aðrar leiðir árangursríkari til að rétta við óréttlátan launamun kynjanna á íslenskum atvinnumarkaði. Svokölluð fæðingarorlofslög kosta þjóðina fleiri milljarða íslenskra króna á ári. Ég tel rétt að slíkir fjármunir mundu nýtast betur til handa þeim sem óvænt missa atvinnu sína eftir margra ára heiðarleg og góð störf, til að mynda með greiðslu atvinnuleysisbóta þar sem fyrstu fjóra til sex mánuðina kæmi til tekjutenging á fyrri störf á meðan viðkomandi leituðu nýrra atvinnutækifæra. Að mínu mati er atvinnustefnu núverandi stjórnarflokka mikið ábótavant. Fé til nýsköpunar er ekki í takt við þá öflugu þróun sem kemur af fjölgun háskólamenntaðra einstaklinga í landinu. Þúsundir langskólagenginna Íslendinga búa aldeilis ekki í landi tækifæranna. Um margt má líkja stefnu núverandi ríkisstjórnar við hættulegan perónisma en öllu hugsandi fólki er kunnugt um efnahagsleg afdrif argentínsku þjóðarinnar. Takmarkanir eru algerar í stærstu atvinnuvegum þjóðarinnar og fátt um fína drætti er kemur að uppbyggingu iðnaðar í landinu ef frá er talin stóriðja. Ég tel brýnt fyrir ríkisstjórnina að hvati sé myndaður fyrir íslensk og erlend fjármálafyrirtæki, hvati sem eflir áhuga slíkra félaga til fjárfestingar í íslenskri nýsköpun. Það hlýtur að teljast til tækifæra fyrir íslenskan iðnað þegar einstök fjármálafyrirtæki hagnast um 4 milljarða íslenskra króna á einum ársfjórðungi. Mikilvægast er að íslensk stjórnvöld sofni ekki á verðinum þegar slík tækifæri líta dagsins ljós. Góðir áheyrendur. Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Halldór Ásgrímsson utanrrh. kallar eftir stefnu okkar samfylkingarmanna í fjölmiðlamálinu. Stefna okkar hefur verið margskýrð á hinu háa Alþingi en það er eðlilegt að Halldór Ásgrímsson kalli eftir henni vegna þess að hann hefur ekki verið svo mikið í þessari umræðu, skrapp hingað rétt í 26 mínútna ræðu og hvarf fljótlega á brott. Stefna Samf. kom vel fram í þeirri umræðu. Undanfarnar vikur hafa landsmenn hins vegar horft og hlustað agndofa á hvernig forustumenn ríkisstjórnarinnar drottna, hvernig þeir lítilsvirða þingmenn í eigin þingflokkum að ekki sé talað um þingið sjálft. Frumvörpum er nánast kastað inn á þing og sagt: Afgreiðið þetta og það strax. Þingnefndir sem fjalla eiga um mál fá engu um ráðið, fá ekki einu sinni að gera tillögur um breytingar, heldur koma stjórnarherrarnir saman á morgunfundum í Stjórnarráðinu og ákveða hverju skuli breyta og hvernig. Hvílík vanvirða og hvílík hneisa fyrir Alþingi Íslendinga. Nú er eitt ár liðið frá síðustu kosningum og samkvæmt síðustu skoðanakönnunum hefur komið í ljós að margir iðrast þess að hafa greitt stjórnarflokkunum atkvæði. Þeir eru ósammála þeirri gömlu speki að sérhver þjóð fái þá stjórn sem hún á skilið. Ákvörðun um að leggja fram fjölmiðlafrv., innihald þess og hrossakaup forustumanna í því máli, svo ekki sé minnst á ákvörðun þeirra um þátttöku Íslendinga í stríðinu í Írak fyrir rúmu ári og allri þeirri skömm sem því stríði fylgir, sýnir að formannaeinræði tíðkast í Sjálfstfl. og Framsfl., og þingmenn stjórnarflokkanna eru í þeirri aumkunarverðu stöðu að taka við tilskipunum formanna sinna og þeir sem ekki hlýða geta ekki gert sér vonir um frama. Heldur leggst nú lítið fyrir kappana. ,,Ég á mér draum``, sagði Martin Luther King einu sinni. Margir Íslendingar eiga sér þann draum að málefni sem skipta miklu fyrir þjóðina komi oftar til umræðu en raun er á og að sú umræða geti leitt af sér einhverjar vitrænar niðurstöður landsmönnum og þjóðinni til heilla. Lítil umræða er um málefni landsbyggðar á Alþingi og nær eingöngu þegar alvarlegir hlutir eru að gerast, svo sem þegar fyrirtæki eru að leggja upp laupana vegna samdráttar eða rekstrarerfiðleika, en ekki til að fyrirbyggja vandræði. Slíkar fyrirbyggjandi aðgerðir eða tillögur um uppbyggingu eða framþróun eru ekki á dagskrá ef undan er skilin ákvörðun um byggingu álvers og virkjunar á Miðausturlandi sem ætti að vera góð fyrirmynd þess hversu jákvæð áhrif slík ákvörðun um staðsetningu fyrirtækja og atvinnurekstrar hefur. Iðnrh. sem er um leið ráðherra byggðamála og utanrrh. sem formaður Framsfl. fyrtast við umræðu okkar um byggðamál. Hugtakið byggðamál finnst ekki í orðaforða ráðherra Sjálfstfl. enda eru þeir nær allir ráðherrar suðvesturhornsins og skilja ekki hvernig hjörtu manna slá á landsbyggðinni. Ekkert bólar á tillögum um lækkun flutningskostnaðar eins og margoft hefur verið lofað af ráðherrum og ríkisstjórn. Ríkisstjórnin hefur greinilega eitthvað misskilið málið því að hún hefur stuðlað að enn frekari hækkun flutningskostnaðar og þar með enn skekkt rekstrarskilyrði fyrirtækja á landsbyggðinni og dregið úr samkeppnishæfni þeirra. Boðskapur í limru sem varð fleyg fyrir nokkrum árum á því miður vel við, með leyfi forseta: Að hreykja sér hátt, það er siður sem sést hérna stundum, því miður. Það er glæsilegt oft ef menn gnæfa við loft. Hitt er slæmt, ef þeir ná ekki niður. Og enn á að hækka skatta á landsbyggðarfólk með upptöku olíugjalds. Hvernig væri að stíga niður til raunveruleikans, virðulegu ráðherrar. Herra forseti. Í sjávarútvegsmálum stendur líka yfir árás á lífskjör landsbyggðarfólks, byggðakvótum og krókaaflamarkspottum er slátrað og dagabátakerfið verður væntanlega lagt af nú í vikunni. Samþykkt línuívilnunar fyrir jól er grátbroslegur brandari og lítið gagn að nema sem skrauti í fiskveiðistjórnarlögunum. Allt eru þetta ákvarðanir sem skapa enn frekari erfiðleika í ýmsum sjávarplássum landsbyggðarinnar. Höfuðatvinnuvegur landsbyggðarinnar, sjávarútvegur, á í erfiðleikum vegna hágengis og verðfalls erlendis. Við Íslendingar erum fremstir í flokki hvað varðar veiðar og vinnslu en einhver verður að kaupa afurðir okkar á verði sem við þurfum að fá fyrir okkar lífskjör. Breytingar á mörkuðum erlendis kalla á endurskoðun á sjávarútvegsstefnu okkar og það gerir líka óþolandi samdráttur víða á landsbyggðinni. Góðir hlustendur. Það er margt fleira sem þarf að leiðrétta. Háskólinn á Akureyri og framhaldsskólar á landsbyggðinni eru í fjársvelti og þurfa að beita fjöldatakmörkunum og vísa nemendum sínum frá skólagöngu í héraði, hæstv. menntmrh. Hver sagði eiginlega að góð almenn menntun væri besta fjárfesting okkar? Tekjustofnar sveitarfélaga standa engan veginn undir lögbundinni þjónustu sem kemur m.a. niður á rekstri grunnskóla þeirra. ,,Við hjálpum þér að láta það gerast``, er slagorð Símans. En háhraðatengingar eru ekki í boði hjá Símanum í fjölmörgum byggðarlögum landsbyggðarinnar. Það er ekki arðbært fyrir Símann segja ráðherrarnir. Varla er það til að efla byggð eða til að bæta líf og tilveru landsbyggðarfólks. Meira að segja fjölmiðlafrv. margrædda og illræmda mun koma fyrst niður á landsbyggðarfólki með samdrætti og/eða lokun ýmissa senda víða um land. Virðulegi forseti. Atvinnusamdráttur og fólksfækkun á landsbyggðinni er ekki vandi landsbyggðarinnar heldur vandi þjóðarinnar. Af hverju lokar ríkisstjórnin augum og eyrum í þeim málaflokki? Hversu mikið þarf landsbyggðarfólk að gjalda fyrir búsetu sína? Herra forseti. Góðir hlustendur. Ríkisstjórnin lofaði skattalækkun strax eftir kosningar, síðustu kosningar, þær sem voru síðasta sumar, bara ef hún yrði endurkosin. Það er ótrúlegt að skammtímaminnið skuli bila samtímis í þeim öllum. Skattar hafa ekki lækkað, þeir hafa hækkað. Bensínskattur, þungaskattur, olíugjald, lyfjakostnaður almennings, allt hækkar, en aftur á móti hafa vaxtabætur til almennings verið lækkaðar. Eins og ljóslega hefur komið fram að undanförnu er stjórnin að fara á límingum og ekkert heldur henni saman nema stólar ráðherranna og þá alveg sérstaklega væntanlegur forsætisráðherrastóll fyrir formann Framsfl. Pirringur og þreyta hafa verið áberandi og samt er bara eitt ár búið af kjörtímabilinu. Forsrh. Davíð Oddsson hefur heldur hert takið á formanni Framsóknar og framsóknarþingmenn verða að kokgleypa allt sem frá Sjálfstfl. kemur. Já, það er bjart fram undan, Halldór Ásgrímsson utanrrh. Niðurskurður á ýmsum sviðum hefur verið aðalsmerki stjórnarinnar og þá helst í þeim málaflokkum sem ekki mega við því. Nú er komið að niðurskurði hjá Framsókn og sex ráðherrar þess flokks þora ekkert að segja eða gera vegna þess að þeim á að fækka um einn. Hræðslan við niðurskurðinn fer ekki fram hjá neinum. Herra forseti. Það er aumt hlutverk Framsóknar um þessar mundir og framsóknarmönnum er að sumu leyti vorkunn þótt þeir hafi samþykkt leikreglurnar. Þrá formanns flokksins eftir stóli forsrh. er mikil og hefur blindað flokksmönnum sýn. Þeir eru eins og strengjabrúður og sá sem heldur í strengina ræður öllum hreyfingum þeirra og gjörðum. Oft þarf meira hugrekki til að breyta um skoðun en halda henni. Það hugrekki virðist marga vanta. Hæstv. forseti. Góðir landsmenn nær og fjær. Samf. vill vinna með fólki og fyrirtækjum, ekki gegn þeim. Samf. hefur sýnt í verki staðfestu og skynsemi, hún er réttsýn og sanngjörn. Væri slíkur flokkur í forustu ríkisstjórnar værum við laus við andrúmsloft heiftar og ótta. Samf. sameinar fólk til góðra verka, leiðir saman unga og aldna, konur og karla undir merkjum jafnréttis, frelsis og bræðralags þjóðinni allri til heilla. Ég þakka þeim sem á hlýddu. Góðar stundir.

Góðir Íslendingar. Við lifum á góðum tímum, líklega þeim bestu í sögu þjóðarinnar. Fólkið í landinu hefur aldrei haft það betra og allt bendir til þess að sú velmegun sem ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar hafa lagt grunninn að á síðustu 13 árum muni halda áfram. Ef einhvern tíma hefur verið ástæða til þess að vera bjartsýnn þá er það núna. En þetta er ekki allt því fram hefur komið í umræðunum í kvöld að búast megi við því að áætlanir um lækkun tekjuskatts verði kynntar á næstu dögum. Því ber sérstaklega að fagna, ekki bara fyrir okkur ungu sjálfstæðismennina heldur allt fólkið í landinu. Efnahagsleg hagsæld landsins og íbúa þess er það mál sem mestu skiptir fyrir fólkið í landinu. Annað mál hefur hins vegar einokað alla stjórnmálaumræðu á Íslandi á síðustu vikum en það er fjölmiðlafrv. ríkisstjórnarinnar sem nú er orðið að lögum. Sú umræða hefur verið með miklum ólíkindum og því miður oft persónuleg og jafnvel rætin. Umræðan um það mál hefur verið einkennileg í ljósi þess að fulltrúar allra stjórnmálaflokka á Alþingi eru sammála um að nauðsynlegt sé að setja reglur um eignarhald á fjölmiðlum. Í sama streng taka eigendur, fyrirsvarsmenn og starfsmenn þeirra fjölmiðlafyrirtækja sem starfa á markaði og í sama streng hefur meira að segja forseti lýðveldisins tekið í þessum góða ræðustóli hins háa Alþingis. Með samþykkt laga um eignarhald á fjölmiðlum erum við Íslendingar að stíga sömu skref og þær þjóðir hafa gert sem við kjósum að bera okkur saman við. Þar þykja reglur um eignarhald á fjölmiðlum mikilvægar til þess að tryggja lýðræði og frjálsa og óháða þjóðfélagsumræðu. En stjórnarandstaðan hefur hafnað lagasetningu sem öll lýðræðisleg ríki hins vestræna heims telja svo mikilvæga og í stað þess að ræða efni málsins hefur hún haldið á lofti gömlum lummum um það að málið sé ekki nægilega útrætt o.s.frv. Það er líka umhugsunarefni með hvaða hætti fjölmiðlarnir sjálfir hafa fjallað um málið. Við hljótum að gera þá kröfu til fjölmiðla að þeir fjalli af hlutleysi um málefni líðandi stundar og ekki síst um þau mál sem ágreiningur stendur um. Því miður tel ég að það hafi orðið töluverður misbrestur þar á í umfjöllun um málið. Fjölmiðlar og blaðamenn eiga að mínu mati að flytja hlutlausar og vandaðar fréttir en láta aðra um að sinna stjórnmálastarfi. Í því áróðursstríði sem ég nefndi fyrr í ræðu minni hefur verið gengið svo langt og þeirri skoðun verið haldið að almenningi að fjölmiðlamálið sé slíkt stórmál að forseti Íslands eigi að synja því staðfestingar og þar með ganga gegn vilja Alþingis. Að mínu mati eru allar slíkar hugmyndir í besta falli fjarstæðukenndar. Fjölmiðlamálið er ekki slíkt stórmál að það réttlæti að gengið sé gegn þingræðinu og vilja Alþingis. Það sést best með því að skoða málið í sögulegu samhengi við stórmál sem forseti hefur ekki séð ástæðu til að synja og fólu í sér miklu veigameiri hagsmuni fyrir land og þjóð. Þannig þótti varnarsamningurinn við Bandaríkin ekki slíkt deilumál að það réttlætti synjun forseta, jafnvel þó að Alþingi hafi beinlínis orðið fyrir árásum þegar það mál var hér til umfjöllunar. Það sama má segja um aðild Íslands að EFTA. Kvótakerfið í sjávarútvegi þótti ekki slíkt deilumál að það réttlætti synjun forseta frekar en aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu og lög um miðlægan gagnagrunn á heilbrigðissviði. Það sama má segja um heimild til byggingar Kárahnjúkavirkjunar og lög vegna dóms Hæstaréttar Íslands í svokölluðu öryrkjamáli. Góðir Íslendingar. Ég veit að þeir sem fylgjast með þessari umræðu sjá að fyrst forsetar lýðveldisins sáu ekki ástæðu til að synja staðfestingar í öllum þeim tilvikum sem ég hef hér nefnt þá væri fráleitt að gera það nú. Góðir Íslendingar. Ég óska ykkur öllum góðs og farsæls og gæfuríks sumars. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Vanitas vanitatum, omnia vanitas. Allt er hégómi, aumasti hégómi, segir predikarinn. Panta rei, eða allt streymir fram, er runnið frá gríska heimspekingnum Heraklítosi frá Efesos sem lifði 500 árum fyrir Krist. Þannig er hugsunin um að allt sé breytingum undirorpið, allt taki enda að lokum nema eilífðin sjálf, aldeilis ekki ný af nálinni. Nú þegar Davíð Oddsson situr undir sínum síðustu eldhúsdagsumræðum sem forsrh. eftir rúm 13 ár á valdastóli, sem gerir það að verkum að fólk sem komið er með bílpróf man ekki aðra tíma, þá má segja að þetta hið fornkveðna eigi vel við. Og þá er spurningin: Eru endalokin að verða eins glæst og hæstv. forsrh. hafði hugsað sér? Ja, því getur hann einn svarað, en eitt er víst og það er að vanti eitthvað þar upp á er við hann sjálfan að sakast. Það er þá sjálfskaparvíti. Völdin hafa verið hans og hans er ábyrgðin á því hvernig með þau er farið. Ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar hafa verið valdboðsstjórnir og nú undir það síðasta meira en nokkru sinni. Formenn stjórnarflokkanna beggja, sem gamansamir teiknimyndasöguhöfundar telja meira og minna sama manninn, hafa foringja- eða formannavætt stjórnmálin og eru enn að. Leitun mun að jafnauðsveipum þingmeirihluta að baki stjórnarherrum og þeim sem nú sem labbar götuna. Þingið sjálft og þingræðið er veikara en löngum áður. Yfirgangur framkvæmdarvaldsins gagnvart löggjafarvaldinu keyrir úr öllu hófi. Virðingarleysið við þessa stofnun, elstu stofnun Íslands, Alþingi sjálft, er algert, ráðherrar hunsa að mæta í þingsalinn, þeir svara ekki spurningum, embætti forseta Íslands liggur undir meiðingum, dómstólar eru áreittir og rændir starfsfriði. Og þjóðinni ofbýður. Það þarf engar skoðanakannanir til að sannreyna það. Göngutúr hér um bæinn eða heimsóknir í nokkur fyrirtæki í landinu nægir hverjum þeim sem eitthvert pólitískt nef hefur til að skynja það. Og hvað er það sem mönnum ofbýður? Jú, mönnum ofbjóða m.a. vinnubrögðin í fjölmiðlamálinu, mönnum ofbýður stuðningurinn við Íraksstríðið, mönnum ofbjóða afturhaldssinnuð útlendingalög, mönnum ofbjóða embættisfærslur dómsmrh., mönnum ofbjóða afskipti forsrh. af embætti umboðsmanns Alþingis, mönnum ofbýður að náttúra landsins skuli vera á útsölu handa erlendum stórfyrirtækjum og mönnum ofbýður ekki síst viðhorf og viðmót og það hvernig menn fara með vald sitt. Það sem við þurfum nú eru kosningar á morgun. Það væri raunverulegt lýðræði. Menn eru það sem þeir gera og það sem þeir standa fyrir í stjórnmálum en ekki það sem þeir lofa fyrir kosningar. Ef kosið yrði á morgun yrði kosið um raunveruleg verk ríkisstjórnarinnar, um fjölmiðlafrv., um niðurskurðinn á Landspítalanum, um svikin loforð um aðgerðir í þágu landsbyggðarinnar. Þá yrði kosið um reginhneykslin sem viðgangast við Kárahnjúka, þar sem svínað er á erlendum farandverkamönnum, þar sem menn án tilskilinna réttinda vinna við stórhættulegar aðstæður og þar sem náttúruspjöllin eru niðurgreidd með skattsvikum. Á morgun yrði kosið um ábyrgð Halldórs Ásgrímssonar og Davíðs Oddssonar, síamstvíburanna í íslenskum stjórnmálum, á því sem er að gerast í Írak. Og það stoðar lítt, hæstv. utanrrh., að hlaupa hér í felur meðan stuðningsyfirlýsingin stendur og engin er afsökunarbeiðnin til íslensku þjóðarinnar. Hvað yrði úr Framsókn ef kosið yrði á morgun? Þá er enginn tími til að hengja upp brosgrímurnar. Á þá að lofa 100% húsnæðislánum eða kannski 110% eins og í togarakaupunum í Færeyjum í gamla daga? Mundi Framsókn rúlla út öllum gömlu auglýsingunum og sýna þær alla kosninganóttina? Umskiptin yfir í brosleitan, söngelskan félagshyggjuflokk í stjórnarandstöðu yrðu þá ansi snögg. Hvað með Sjálfstfl.? Mundi hann hækka skattalækkunarloforðin í 40 eða 50 milljarða? Og mundu þá hinir loforðaflokkarnir fylgja á eftir? Talandi um skattalækkanir, hvaða vit er í því að halda áfram undirbúningi undir tugmilljarða skattalækkanir? Efnahagslega er það óráð, allir hagfræðingar með einhverja glóru í kollinum ráða frá því. Þegar áhyggjuefnin eru viðskiptahalli, verðbólga og skuldasöfnun erlendis þá er augljóslega ekki rétti tíminn til að sleppa milljarðatugum út úr ríkissjóði og setja það fé í umferð. Þegar svo við bætist að hallarekstur blasir við á flestum heilbrigðisstofnunum landsins, þrátt fyrir grimmilegan niðurskurð, og flaggskipið sjálft, Landspítali -- háskólasjúkrahús er að segja upp fólki, loka deildum, draga úr þjónustu hvað sem talsmenn ríkisstjórnarinnar segja hér. Og skólarnir, hvað er rætt í skólunum? Skólagjöld og fjöldatakmarkanir. Framhaldsskólakerfið ræður ekki við aukningu nemenda. Einhver best heppnaða aðgerð í byggðamálum og menntamálum síðustu áratugina, uppbygging Háskólans á Akureyri, rekst nú upp undir þak, er að stöðvast af því að ekki eru veittir fjármunir til að mæta aukinni aðsókn og eftirspurn. Nei, góðir landsmenn, við skulum segja við þessa herra: Það er ekki forgangsverkefni að lækka enn meira skatta á því fólki og þeim fyrirtækjum sem hafa góða afkomu. Látið okkur í staðinn hafa betra heilbrigðiskerfi, sleppum skólagjöldum og fjöldatakmörkunum af því að við viljum jafnrétti til náms. Gerum betur við aldraða, öryrkja, unga barnafólkið, látum það hafa gjaldfrjálsan leikskóla sem ný skýrsla sýnir að væri einhver besta kjarabót sem fólk gæti fengið. Leggjum fjármuni í raunverulega nýsköpun í atvinnulífinu, styrkjum frumkvæði kvenna, útrýmum kynbundnum launamun í stað þess að einblína á gamaldags þungaiðnað. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð setti þann merkimiða á baráttu sína fyrir síðustu alþingiskosningar að við vildum mynda velferðarstjórn. Sú ætlun okkar er óbreytt. Skoðanakannanir gefa skýrar vísbendingar um það nú að ef kosið yrði á morgun væri sá möguleiki raunhæfur að mynda hér sterka meirihlutastjórn tveggja flokka til vinstri, stjórn Vinstri grænna og Samf. Aðild okkar að slíkri stjórn og hvaða stjórn sem er mun tryggja að hér verði róttæk stefnubreyting, ekki síst á sviði velferðarmála, umhverfismála og utanríkismála. Herra forseti. Góðir landsmenn. Stjórnarflokkarnir báðir eru mengaðir og spilltir af langri valdasetu. Það er ódaunn í bakherbergjunum þar sem helmingaskiptin og hrossakaupin fara fram. Hleypum vorloftinu inn. Nú er tími til að moka út. Á haugana með ríkisstjórn Sjálfstfl. og Framsfl. Þar á hún heima eins og aðrir útslitnir og óendurnýjanlegir hlutir. Ég þakka þeim sem hlýddu. --- Gæfuríkt sumar og góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir áheyrendur. Hv. þm. Ögmundi Jónassyni varð það á í lok ræðu sinnar að segja að við skyldum halda uppbyggingunni áfram. Með því viðurkenndi hann í lok einhverrar mestu svartagallsræðu sem heyrst hefur á Alþingi nema ef sú sem síðast var haldin hafi toppað hana, að hér hafi átt sér stað uppbygging. Já, það hafa átt sér stað miklar og jákvæðar breytingar, t.d. á íslensku viðskiptalífi, á síðustu árum. Aflvaki breytinganna er án nokkurs vafa þær róttæku umbætur og lagabreytingar sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir. Árangurinn talar sínu máli. Samkeppnishæfni þjóðarbúsins er hin fimmta mesta í heimi samkvæmt athugun virtrar alþjóðastofnunar og lífskjör eru hér í fremstu röð. En er þá allt í lagi? Ég hef áður sagt og segi enn að þess hefur gætt að viðskiptalífið hafi teygt og togað frelsið og á stundum gengið lengra en sómi er að. Áhyggjur mínar sem viðskrh. lúta að fimm þáttum: að hagræðing í atvinnulífinu sé ekki ætíð drifkraftur breytinganna heldur valdabarátta, að flókið net fyrirtækjasamsteypna minnki gagnsæi og geri yfirsýn stjórnenda og eftirlitsaðila erfiða, að stjórnunarhættir fyrirtækja séu ekki eins og best verður á kosið, að fyrirtækjasamsteypur geti knúið fram óeðlilega lágt verð í krafti stærðar, og að bankar séu í krafti afls síns að sækja hraðar fram í atvinnulífinu en eðlilegt getur talist. Þessi mál hafa oft verið rædd á Alþingi og það eru höfð uppi stór orð. Þingmenn hafa hrópað úr þessum ræðustóli og þá aðallega að þeirri sem hér stendur: Samþjöppun á fjármálamarkaði, samþjöppun á lyfjamarkaði, samþjöppun á tryggingamarkaði, samþjöppun á matvælamarkaði. Það er ótrúlegt en þetta sama fólk hefur líka hrópað gegn samþjöppun á fjölmiðlamarkaði. Ég kem betur að því síðar. Hæstv. forseti. Mikil umræða hefur farið fram víða erlendis um stjórnunarhætti fyrirtækja. Það að vel takist til í gerð regluverks og lagasetningar á því sviði er grundvallaratriði um þróun frjáls markaðar. Þess vegna var tekin um það ákvörðun í viðskrn. að vinna skýrslu um stjórnunarhætti fyrirtækja og leggja fyrir Alþingi. Skýrslunni var dreift til þingmanna þann 31. mars sl. Við teljum nauðsynlegt að leggja fram mikilvæg gögn til þess að umfjöllun geti þróast, bæði á hv. Alþingi og innan viðskiptalífsins. Þessi gagnasöfnun kemur einnig að notum í þeirri vinnu sem nú fer fram á vegum nefndar um málefni viðskiptalífsins sem ég skipaði í janúar. Niðurstöður verða kynntar í haustbyrjun og ég vonast eftir málefnalegri umræðu um það mikilvæga mál. Víkjum þá að lögunum sem samþykkt voru í dag frá Alþingi, um eignarhald á fjölmiðlum, sem Össur Skarphéðinsson segir að enginn framsóknarmaður treysti sér til að verja. Það sem er aðalatriði þess máls er hvort menn vilja setja lög og reglur um eignarhald á fjölmiðlum eða ekki, hvort þingmenn vilja bregðast við samþjöppun á fjölmiðlamarkaði eða ekki. Ég sagði fyrr í ræðu minni og endurtek það að svo vill til að allir þeir stjórnmálaflokkar sem fulltrúa eiga á Alþingi hafa talað fyrir því að svo skuli gert. En þegar til kastanna kemur eru allir stjórnarandstöðuflokkarnir á móti. Þeir eru á móti af því að lagasetningin kemur við starfandi fjölmiðlafyrirtæki í landinu. Það fjölmiðlafyrirtæki hefur 44% hlutdeild á útvarpsmarkaði, 37% hlutdeild á sjónvarpsmarkaði og gefur út 67% af upplagi dagblaða. Svo gríðarlega sterk staða eins einkafyrirtækis á fjölmiðlamarkaði í einu landi á sér enga hliðstæðu. Datt einhverjum í hug að hægt væri að minnka samþjöppun á fjölmiðlamarkaði án þess að það kæmi við þetta fyrirtæki? Það sem var hins vegar galli á upphaflegu frv. var að útvarpsleyfin áttu að falla niður, sum hver, löngu áður en gildistími þeirra rann út. Því var breytt ásamt mörgu öðru í meðförum þingsins. Lögin eru því ekki afturvirk. Talað er um að lögin standist ekki ákvæði EES-samningsins. Mér finnst athyglisvert að það skuli vera orðið stórt mál í hugum Vinstri grænna og Samf. Hversu oft hafa þingmenn þeirra flokka ekki staðið í ræðustól á Alþingi og krafist þess að lögfest yrði dreifð eignaraðild að fjármálafyrirtækjum, sett lög um að enginn megi eiga meira en 8% eða enginn meira en 10%? Þegar ég hef svarað því til að það sé fullkomlega víst að slíkt ákvæði standist ekki ákvæði EES-samningsins þá hafa þessir hv. þm. gert lítið með það og fundist að það megi láta á það reyna. Þetta er allt samræmið í málflutningi þessara þingmanna. Þetta er að mati Össurar Skarphéðinssonar málefnalegasta stjórnarandstaða um árabil. Ég er sannfærð um að þjóðin notar það tækifæri sem hún fær næst þegar kosið verður og hafnar slíkum stjórnmálamönnum sem segja eitt í dag og annað á morgun, bara eftir því hvernig vindarnir blása og eftir því hvað þeir telja að falli í kramið hverju sinni. Hæstv. forseti. Framsfl. hefur verið samkvæmur sjálfum sér í þeim málum sem hafa komið upp og varða samþjöppun á markaði. Við leggjum mikla áherslu á frjáls viðskipti. Við viljum öflugt regluverk sem byggir á lögum sem eru í samræmi við það sem ríkir innan Evrópusambandsins. Við viljum öflugar eftirlitsstofnanir sem hafa algjört sjálfstæði. Við viljum styrkja samkeppnisstöðu Íslands enn frekar til hagsbóta fyrir fólkið í landinu. Þannig mun okkur vegna vel. Ég þakka þeim sem hlýddu.

Herra forseti. Fjöldamörg mál hafa verið til umræðu á Alþingi þótt umræðuna um stöðu lýðræðisins, tengt frjálsri fjölmiðlun, prentfrelsi og atvinnuöryggi starfsmanna fjölmiðla, hafi borið hæst að undanförnu. Þau ólög sem samþykkt voru fyrr í dag með naumum meiri hluta atkvæða ríkisstjórnarþingmanna verða dæmd af þjóðinni. Vonandi með virku lýðræði þar sem Íslendingum gefst kostur á að taka beina afstöðu sem fyrst. Sú háskalega staðreynd blasir við og yfirgnæfir allt annað að framkvæmdarvaldið er að hrifsa til sín öll völd í landinu. Stjórnarliðar eru undrandi á því að stjórnarandstaðan lýtur ekki boðvaldi tvíeykis Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar. Við erum ekki skósveinar þeirra ólýðræðislegu vinnubragða sem eru hlutskipti stjórnarþingmanna. Lýðræðið er verðmætt, lýðræðið þarf sinn tíma. Því hefur tvíeykið varanlega gleymt. Alþingi er orðin undirgefin afgreiðslustofnun framkvæmdarvaldsins vegna þess að þingmenn stjórnarflokkanna beygja sig í einu og öllu fyrir valdamönnum flokka sinna. Þeim er seint ofboðið eins og nýjasta dæmið sannar svo rækilega. Alvarlegt brot á lýðræðislegum vinnubrögðum er ákvörðun forsrh. og utanrrh. um staðfasta aðild að stríðinu í Írak. Þar er gengið gegn yfirlýstum og samþykktum markmiðum okkar við inngöngu í NATO, að bera aldrei vopn með tilgangi árásar á aðra þjóð. Ábyrgð hinna staðföstu er mikil á þeim hörmungum sem við sjáum daglega sem afleiðingar stríðs og haturs. Hér heima setjum við lög sem lítilsvirða rétt útlendinga sem giftir eru íslenskum ríkisborgurum og við vinnum gegn sameiningu fjölskyldna þeirra. Forustumenn ríkisstjórnarinnar sýna einræðistilburði og taka aftur og aftur þá áhættu að ganga á svig við stjórnarskrá. Dómsmrh. Björn Bjarnason vill hlerun símtala án dómsúrskurðar og telur allar sínar vafasömu embættisveitingar hafnar yfir gagnrýni. Mörg verkefni bíða okkar. Góðar samgöngur og bætt umferðaröryggi skilar sér fljótt í bættum hag landsmanna og auka möguleika vaxandi ferðaþjónustu á landinu. Efla þarf framhaldsmenntun á landsbyggðinni sem jafnframt styrkir byggðir og eflir mannlíf og menningu landsmanna. Það er mikils virði að halda landinu í byggð. Ísland framtíðarinnar er ferðamannaland sem verður okkur öllum til gæfu. Það kostar eitthvað að halda landinu í byggð. Ríkisstjórnin hefur síðustu níu ár unnið markvisst að því með lagasetningu á Alþingi að kljúfa þjóðina í andstæðar fylkingar þeirra sem fengið hafa eignir og völd og hinna sem eftir sitja. Hluti landsmanna er nú orðinn ofurríkur og verslar á degi hverjum með milljónir og jafnvel milljarða. Bankar græða sem aldrei fyrr og skipta upp eignum fyrirtækja eins og þjónar hagsmunum þeirra. Aðeins tíu fyrirtæki eiga nú yfir 50% af óveiddum fiski í sjónum og leiguliðar greiða þeim hátt verð fyrir veiðiréttinn. Sjómenn borga veiðiréttarhöfum fyrir svo þeir fái að stunda atvinnu sína. Laun þeirra lækka sem veiðigjaldinu nemur. Allt eru þetta verk ríkisstjórnarinnar sem samþykkt hefur kvótalögin og gert þau þannig úr garði að þetta fyrirkomulag vistarbandsins er nú aftur orðið löglegt. Það er löggjöfin sem ríkisstjórnin ákveður sem býr til leigu- og sölukvóta í fiski og landbúnaðarkvótinn í mjólk heftir nú endurnýjun í sveitum landsins. Störfum og fólki fækkar víða á landsbyggðinni. Atvinnuréttur í dreifðum byggðum er fólkinu þar mikils virði eins og fólkinu á fjölmiðlunum er þeirra atvinnuréttur og afkomuöryggi. Afleiðingarnar fyrir landsbyggðarfólk sem á húseign í atvinnulausu plássi eru þó miklu verri þar sem ævisparnaður flestra er húsnæðið sem fjölskyldan býr í. Enn á ný skal kvótasetja og afleggja sóknardagakerfi smábátanna þar sem hver og einn á val um milljónatugi í framseljanlegum kvótum en hinn valkosturinn um sóknardaga gerður eins vondur og kostur er. Lýðréttindi fólksins til atvinnu í sjávarbyggðum eru stjórnvöldum einskis virði. Annað verður ekki ráðið af verkum þeirra því nú skal veiðireynsla trillusjómanna seld hæstbjóðanda. Kosningaloforð stjórnarþingmanna um réttlæti og sanngirni eru gleymd. Fólk í fyrirrúmi er líka gleymt. Herra forseti. Ég óska íslenskri þjóð gæfu og gengis á komandi sumarmánuðum og vona að hún megi njóta hamingjusamra daga og bið fólk vel að lifa og ganga á guðs vegum.