arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Jóhann Jósefsson) Herra forseti. - Eins og tekið er fram á þskj. 61, er frv. þetta borið fram samkv. áskorun frá Búnaðarfélagi Vestmannaeyja. Það kann að þykja ofdirfska að óska eftir sérstökum dýralækni í Vestmannaeyjar, en fyrir því liggja skiljanlegar ástæður. Sérstaklega hafa veikindi í kúm verið mikil síðustu árin, en orsakir til þeirra veikinda eru ókunnar. Það er augljóst, að umdæmið er lítið samanborið við önnur dýralæknisumdæmi landsins, en þess er að gæta, að vegna samgönguörðugleika hafa Vestmannaeyingar sérstöðu. Ætlazt er til, að dýralæknirinn á Selfossi gegni störfum í Vestmannaeyjum, en af skiljanlegum ástæðum er lítið gagn að því. Hins vegar hefur verið notazt við leikmenn, kunnáttumenn, en það er auðvitað, að þótt þeir geri oft mikið gagn, megna þeir ekki að eiga við það, sem erfiðara er. Af þessum ástæðum leyfi ég mér að bera upp frv. og vona, að því verði að lokinni umr. vísað til landbn.

Páll Zóphóníasson Ég þarf ekki að benda landbn. á, að það eru nú, því miður, heldur fáar skepnur í Vestmannaeyjum og líkindi til, að mörg héruð ættu að fá dýralækni nokkuð löngu á undan þeim. Annars eru tvö dýralæknisembætti laus, en tveir dýralæknar eru erlendis og bíða eftir að komast heim. Þó að embættið yrði stofnað í dag, kæmi ekki til mála að fá mann í það fyrr en eftir sex ár, ef einhver byrjaði nám í ár, svo að ekki virðist mér beint liggja á að afgreiða þetta mál.

Sigurður Thoroddsen Það er aðeins vegna röksemdafærslu hv. 2. þm. N-M., að ég stend hér upp. Mér fannst hún dálítið skrítin: Vegna þess, að sem stæði væru ekki til menn í fleiri embætti en nú eru til laus og skipuð, þá bæri ekki að stofna nýtt dýralæknisembætti. Ísland á að heita landbúnaðarland, og landbúnaðurinn byggist að langmestu leyti á skepnuhaldi. Okkur ber því skylda til að fjölga dýralæknum frá því, sem nú er. Þeir eru ekki nærri nógu margir. Það virðist því ekkert vera á móti því að fjölga dýralæknisembættum og bæta kjör dýralækna, þó að ekki væri til annars en örva unga menn til að leggja út á þá braut.

Flm. (Jóhann Jósefsson) Mér var kunnugt um þau atriði, sem hv. 2. þm. N-M. minntist á, en ég verð að vera á sama máli og hv. 11. landsk. Það eru of fáir dýralæknar í landinu og umdæmin of stór. Ég er einnig sammála honum um það, að ef Alþ. gæfi meiri gaum að störfum dýralækna, þá yrðu fleiri til að leggja námið fyrir sig en hingað til hefur verið. Um þörfina fyrir að samþ. þetta frv. skal ég segja það, að ég sé ekki, að ástæður hv. 2. þm. N-M. þyrftu að vera þröskuldur í vegi, að ekki er hægt að fá menn í bili. Það líður að því, að völ verður á fleiri dýralæknum en nú er, og ég vona, að hv. 2. þm. N-M. vilji að því stuðla, að þeim fjölgi. Þótt fleiri héruð en Vestmannaeyjar þurfi á dýralæknum að halda, þá hafa Eyjarnar sérstöðu. Þótt ferðalög séu víða erfið á Íslandi, eru þau sjaldnast óyfirstíganleg, nema þegar sjórinn skilur á milli.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég hef gerzt meðflm. með hv. 6. landsk. að tveim brtt. við frv. það, sem hér liggur fyrir. Breyt. þessar hníga í þá átt, að í stað þess, að sagt er í síðustu málsgr. 3. gr., að atvmrh. veiti styrki eða vaxtalaus lán, komi, að stjórn Fiskveiðasjóðs veiti styrkina, einnig að fengnum till. Fiskifélags Íslands. Í samræmi við þetta er breyt. við 9. gr., þar sem komi, að Fiskveiðasjóður sjái um útgáfu skuldabréfa fyrir lánum og taki við afborgunum o.s.frv. Meginefni þessara till. er það, að í stað þess, að atvmrh., sem samkv. frv. er fengið úthlutunarvald þessara styrk ja og lána, þá er þetta í brtt. okkar lagt undir stjórn Fiskveiðasjóðs Íslands. Það þarf ekki mörgum orðum um þetta að fara. Þessar brtt. eru í samræmi við það, sem tíðkazt hefur. Ég vildi aðeins láta þau orð fylgja, að ég tel eðlilegt, að sú aðferð verði höfð, að þessi sjóðsstofnun hafi með úthlutun þessa fjár að gera. Einhver kann að segja, að þar sem ríkissjóður hafi lagt fram svo mikið fé, sé eðlilegt, að hann hafi til tryggingar áhrif á úthlutunina. Þessu er þar til að svara, að með þessu lagafrv. eru atvmrh. tryggð margvísleg afskipti og áhrif um það, hvernig úthlutun lánanna og styrkjanna er háttað, þannig að sæmilega vel virðist séð fyrir áhrifum ríkissjóðs í þeirri úthlutun, sem hér um ræðir. Ég hef nú raunar ýmislegt fleira að athuga við þetta frv., en mun þó láta kyrrt liggja, en taldi rétt að verða samferða hv. minni hl. sjútvn., hv. 6. landsk., og tel, að með því að fara í þá átt sé meira samræmis gætt í þessu efni en samkv. því, sem meiri hl. sjútvn. og ríkisstj., sem bar fram þetta frv., leggja til. - Vil svo fara þess á leit, að hæstv. forseti leiti afbrigða fyrir því, að þessi skriflega brtt. megi koma fyrir, þótt ekki sé búið að prenta hana enn þá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Á þskj. 102 á ég þrjár brtt. við þetta frv. Það eru tvær brtt. við 5. gr. frv. og ein við 6. gr. Fyrstu tvær till. eru dregnar saman í eina á þskj. Sú fyrri af þeim er um það, að þegar loka á kjördeildum, skuli kjörstj. öll vera sammála um lokunina. Þetta er dálítið annað en almennt er við þingkosningar, þar sem engir umboðsmenn eru þarna við. Þykir rétt, að ákveðnari ákvæði séu um þetta atriði, að öll kjörstj. sé sammála, svo að öruggt sé, að ekki sé of snemma lokað. Í öðru lagi fannst mér orðalag óákveðið í 2. málsgr. sömu gr., þar sem segir: „Ef lokað er í öllum kjördeildum, geta þeir gefið sig fram hjá oddvita kjörstjórnar, er tekur þá við atkv. þeirra og bókar þar um í kjörbók.“ Þótti mér nauðsynlegt að bæta við orðinu „hreppsins“ á eftir orðinu „kjördeildum“, því að annars mætti leggja í þetta þann skilning, að lokað væri í öllum kjördeildum kjördæmisins. Ég verð að játa, að stundum getur verið eins hægt fyrir mann að fara út fyrir hreppinn til að kjósa, en sjaldnast er þó svo, og er þá hægara að fara og kjósa hjá hreppstjóra eða oddvita. Þetta raskar ekki l., en er skýrara. Þá er brtt. við 6. gr. Ég held, að það sé eðlilegt, enda venjulegt, að gera greinarmun á ógildum og auðum seðlum, enda er það gert í kosningal., og þess vegna vil ég bæta inn í orðunum „auða seðla.“ Ég held, að þessar breytingar séu þörf skýring, ef ekki nauðsyn til að koma í veg fyrir deilur að kosningum loknum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. um breyt. á l. um Menntaskólann á Akureyri hefur verið athugað af menntamn., og leggur hún einróma til, að það verði samþ. óbreytt. Við 1. umr. beindi hv. þm. Ak. (SEH) þeirri ósk til n., að hún gerði við það brtt. þess efnis, að fastir kennarar Akureyrarskólans yrðu ákveðnir 5 í stað 4 til samræmis við fjölda fastra menntaskólakennara í Reykjavík. Hann hefur ekki veitt því eftirtekt, að föstu kennaraembættin við Menntaskólann í Reykjavík eru ekki 5, heldur 12. Þó að n. hefði fallizt á, að 5 yrðu fastir nyrðra, hefði engin samræming með því fengizt. Nú er starfandi mþn. í skólamálum og mun að öllum líkum skila áliti á þessu ári. Einn nm. á sæti í menntmn. þessarar d. og lýsti yfir því á nefndarfundi, að skipun menntaskólakennara og fjöldi þeirra yrðu að sjálfsögðu íhuguð af n. Þess vegna þótti menntmn. réttara að fresta því máli, þar til fyrir lægju umsögn og till. mþn.



Ég vonaðist til, að n. tæki bendingu mína til athugunar og mundi fallast á leiðréttinguna, þar sem megintilgangur frv. er, eins og segir í grg., „að starfsmönnum þessara stofnana séu búin sömu kjör.“ Það er ekkert nema kákbreyting, að fjöldi kennslustunda hvers fastakennara lækki um einn eða tvo tíma á viku, ef ekki verður jafnrétti með skólunum um fjölda fastakennara. Einn kennarinn við Akureyrarskólann hefur verið þar aukakennari 20 ár án þess að heita nokkru sinni fastur aukakennari né öðlast rétt fastakennarans, svo sem eftirlaunarétt, er hann léti af embætti. Það er hart, að ekki skuli vera leyfilegt að lögum að veita honum rétt hinna föstu kennara, þótt hann sé raunar búinn að vera fastur kennari allan þennan tíma. Mér þykir miður, að n. gat ekki fallizt á að leiðrétta þetta misræmi. Ég hef litla trú á milliþinganefndum og mjög litla í þessu máli, fyrst n. lét það ógert, sem mér finnst vera réttlætismál.



Það væri hreint kák að sinna tilmælum hv. þm. Ak. um að samræma fjölda fastra aukakennara við menntaskólana með því að fjölga nyrðra um einn úr 4 í 5. Mér þykir það dálítið hart, ef hann vill væna n. um að vera móti réttlátri samræmingu á kjörum skólanna, þótt hún vildi eigi taka þar fram fyrir hendur mþn. í allstóru vandamáli. Þarna getur verið um 10–12 embætti alls að ræða, og eðlilegt er, að mþn., sem ætlar að gera um þetta till., kunni því illa, að nú sé þar gerð kákbreyting, en málið þarf allt náinnar athugunar, unz ákveðið verður, hve embættin þurfi að vera mörg við hvorn skóla um sig.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsrh. (Björn Þórðarson) Ríkisstj. lagði þetta frv. fyrir hv. Nd. í algerlega sömu mynd og mþn. hafði gengið frá því, en jafnframt lýsti ríkisstj. yfir því, að hún teldi, að breyt. á frv. væru æskilegar. - Samhliða því, að n. var valin í Nd. í þetta mál, þá var einnig valin n. hér í þessari hv. d. í sama skyni, og störfuðu síðan báðar þessar n. í sameiningu að frv., og með n. störfuðu fulltrúar frá ríkisstj. Frv. hefur tekið nokkrum allverulegum breyt. frá því, sem það var, þegar það var lagt fyrir Nd., og eru nær allar breyt., sem á því hafa orðið, eftir till. hinna sameinuðu n. Í rauninni er það aðeins ein veruleg efnisbreyting eða breyt., sem hefur mikið gildi í framkvæmdinni, er gerð hefur verið, og er það breyt. á 3. gr. frv. um, að forsetinn skuli vera þjóðkjörinn í stað þingkjörinn. Sem afleiðing af þessari breyt. er breyt., sem gerð var á 5. gr., og eiginlega líka breyt. á 11. gr. Þá er því næst ein veruleg breyt. við 26. gr., en það er breyt., sem frekar er mikilvæg frá fræðilegu sjónarmiði en hitt, að hún hafi sérstaklega þýðingarmiklar verkanir, eftir því sem ætla má. Þá er það þriðja eða jafnvel fjórða verulega breyt., sem gerð hefur verið á frv. og telja má. að sé í raun og veru aðeins formlegs eðlis, og það er breyt., þar sem fellt er niður úr frv. ákvæðið um það, hvenær stjskr. skuli taka gildi. En eins og atvik liggja að því, vil ég meina, að það sé formleg breyt. frekar en efnisbreyt. - Loks er svo sú breyt. um stundarsakir, sem leiðir af frv. því, sem er hér næst á dagskrá, þ.e. um rétt danskra ríkisborgara. Aðrar breyt. eru allmargar að tölu til, sérstaklega er ein athyglisverð, þ.e., að nafn forsetans skuli vera „forseti Íslands“ í stað „forseti lýðveldisins.“ Að öðru leyti tel ég óþarfa á þessu stigi að gera nánari grein fyrir hinum ýmsu breyt., en óska, að frv. gangi til 2. umr. og yfirskoðunar stjskrn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það liggur ekki enn fyrir nál. frá fjhn., en meiri hl. hennar óskar eftir, að málinu verði nú vísað til 3. umr., og verður nál. væntanlega komið fyrir þá umr. Vænti ég, að hæstv. forseti og hv. d. hafi ekkert við þessa meðferð málsins að athuga.



Ég get einnig fallizt á að fresta brtt. minni til 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA): Þar sem vænta má, að þetta verði síðasti fundur d., áður en þingstörfum verður nú frestað, leyfi ég mér að þakka hv. þdm. góða samvinnu á þinginu og óska þingmönnum, ríkisstj. og starfsmönnum þingsins heilla á þeim tíma, sem í hönd fer.



Enda þótt ég telji nokkurn vafa á, að þetta verði síðasti fundur d. nú, þá vil ég fyrir mína hönd og sjálfsagt annarra þm. þakka hæstv. forseta fyrir árnaðaróskir hans og góða, lipra og réttláta fundarstjórn. Vil ég biðja hv. þm. að taka undir það með því að rísa úr sætum. (Deildarmenn risu úr sætum.]

Forseti (StgrA): Ég þakka þessi vinsamlegu ummæli í minn garð.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með því að ég vil ekki setja þetta mál í hættu með því að samþ. brtt. við það, segi ég nei.



Herra forseti. - Út af þessu fyrirkomulagsatriði, sem aðeins mun gilda til bráðabirgða, vil ég ekki stofna til þvælings á málinu, sem talið er nauðsynjamál, frekar en nú er orðið, og það nú á síðustu stundu. Ég tel því, að það eigi að samþ. frv. óbreytt, og segi því nei. Brtt. 220,2 samþ. með 19:2 atkv. Frv., svo breytt, samþ. með 20:1 atkv. og endursent Ed. Á sama fundi var frv. tekið til einnar umr.

forseti (JörB): Þar sem horfur munu á því, að þetta verði síðasti fundur þessarar hv. d. að þessu sinni fyrir þingfrestun, þá vil ég þakka hv. þdm. fyrir gott samstarf. Óska ég þeim á komandi tíð allra heilla, og utanbæjarþingmönnum óska ég góðrar heimferðar og góðrar heimkomu.



Ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta að segja ekki slitið störfum deildarinnar fyrir fullt og allt. En ég nota þetta tækifæri til þess að þakka hæstv. forseta nú eins og alltaf áður fyrir ágæta stjórn á fundum í þessari örðugu aðaldeild þingsins. Og ég vil mæla það fyrir hönd allra hv. þdm., að ég óska hæstv. forseta allrar blessunar, gæfu og gengis, og vona ég að sjá hann aftur í forsetastóli á hinu mjög merka væntanlega þingi á komandi vori. - Vil ég biðja alla hv. þdm. að staðfesta þessi orð með því að rísa úr sætum. 

Forseti (JörB): Ég vil þakka hv. þm. G.-K. fyrir hans einkar hlýju ummæli í minn garð og endurtek árnaðaróskir mínar í garð hv. þdm. - Segi ég svo fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GSv): Áður en hæstv. forsrh. les þingfrestunarbréfið, vil ég taka þetta fram: Fyrir þessu þingi, sem nú verður frestað um hríð, hafa, eins og til stóð, legið til úrlausnar tvö stórmál, ein þau merkustu, ef ekki þau allra merkustu, sem nokkurn tíma hafa komið fyrir Alþ. Íslendinga, en þau eru: ályktun um sambandsslit við Danmörku og hin fyrsta lýðveldisstjórnarskrá Íslands. Þau hafa bæði hlotið afgreiðslu áleiðis til meðferðar hjá þjóðinni sjálfri, einróma afgreiðslu frá þinginu, og nú er það von og ósk vor allra, að fullkominn einhugur megi um þau ríkja, er þjóðin samþykkir þau með atkv. sínu. Að lokum mun svo Alþingi leggja á málin fullnaðarsamþykkt í júní næstk., eins og öllum hefur verið kunnugt gert. Í kjölfar þessara höfuðmála hefur ýmislegt flotið, sem snertir meðferð þeirra eða stendur í óbeinu sambandi við þau, og nefni ég hér til aðeins bróðurkveðjuna til hinna Norðurlandaþjóðanna, sem samþ. var á Alþingi í gær í einu hljóði. Guð láti þessu öllu giftu fylgja.



Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forseta fyrir góða samvinnu á þessu þýðingarmikla þingi, sem nú er verið að fresta. þakka honum fyrir skörulega fundarstjórn og góða stjórn á störfum Alþingis yfirleitt. Ég óska honum góðrar heimferðar og vona, að við hittumst heilir á komandi vori til að sinna þessum störfum. Ég bið svo hv. alþm. að taka undir þessa ósk með því að rísa úr sætum. Þm. risu úr sætum.

Forseti (GSv): Ég þakka hv. 2. þm. S.-M. fyrir hin hlýju orð hans og einnig öðrum hv. þm., og ég endurtek óskir mínar til þeirra.



Herra forseti. - Þar sem Alþ. hefur nú samþ. þáltill. á þskj. 194, leyfi ég mér að lesa upp bréf ríkisstjóra, sem hljóðar svo: „Ríkisstjóri Íslands gerir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis frá 11. marz þ. á. þar til síðar á árinu, þó eigi lengur en til 10. júní n.k. Gert í Reykjavík 9. marz 1944. Sveinn Björnsson. ( L. S.)“ Samkvæmt umboði því, sem mér er veitt með þessu bréfi, lýsi ég yfir því, að fundum Alþingis er nú frestað, þó eigi lengur en til 10. júní n.k. Ég leyfi mér að þakka fyrir hönd ríkisstj. alþm. fyrir gott viðmót og góða samvinnu og óska, að við hittumst allir heilir í vor.

Forseti (GSv): Við árnum hæstv. forsrh. og ríkisstj. allra heilla og vonum. að við hittumst allir heilir í vor. Ég bið að lokum hv. þm. að rísa úr sætum. - Störfum þessa fundar er lokið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (GSv): Ekki eru allir hv. þm. komnir til þingsetu á þessum degi, og munu koma brátt, þeir er eigi eru hindraðir meira. Tilkynning hefur komið um forföll frá þm. N.-Þ., að hann muni ekki, sakir lasleika, geta setið fundi Alþingis að þessu sinni. Sömuleiðis, að þm. V.-Húnv. og þm. Vestm. geti ekki heldur sótt þingfundi á réttum tíma. Einnig hefur hv. þm. Mýr. tilkynnt hið sama.



Herra forseti. - Ég hef í höndum bréf ríkisstjóra Íslands svo hljóðandi: „Ríkisstjóri Íslands gerir kunnugt: Að ég hef ákveðið, að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfunda laugardaginn 10. júní 1944, kl. 13.30. Ritað í Reykjavík, 26. maí 1944. Sveinn Björnsson. Björn Þórðarson.“ Samkvæmt þessu lýsi ég því hér með yfir. að fundum Alþingis er fram haldið.

Forseti (GSv): Samkvæmt því, sem nú hefur mælt verið, hef jast fundir Alþingis á ný, og verða þeir háðir að minnsta kosti næstu viku alla. Ég skal geta þess, að ýmislegt viðkomandi hátíðahöldunum, sem fara fram 17. júní og þar um kring, verður tilkynnt þingmönnum nákvæmlega þegar upp úr helgi, og einnig um fyrirkomulag, sem á verður haft á væntanlegum þingfundi á laugardaginn kemur á Þingvelli.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þetta frv. er borið fram vegna fyrirmæla í samþykkt Alþingis frá í vetur, þar sem ríkisstj. var falið að leggja fyrir þingið frv. um þjóðfána. Eins og tekið er fram í aths. við frv., hefur það legið fyrir þingunum 1941 og 1942. N. fjallaði um málið. Á þingi 1942 lagði allshn. til, að frv. yrði samþ. óbreytt í þeirri mynd, sem það hafði fengið 1941, en lengra komst málið þá ekki. Nú þótti stjórninni óvarlegt að fara að gera nokkrar breyt. á frv. frá því, sem tvær n. höfðu mælt með á tveimur þingum. Þó eru einstök atriði, sem gott kann að vera að taka til nánari athugunar. Það má til að mynda benda á að athuga, hvort ekki svaraði betur annað orð en heiðblátt til þess, sem kallað er ultramarineblátt, hvort það sé ekki sæblátt  Í 7. gr. frv. eru ákvæði um, hvenær fána skuli draga að hún og hvenær ofan. Ég hygg réttara að þrengja nokkuð þau takmörk. Það mun ástæðulítið og óviðkunnanlegt að láta fána vera uppi til kl. 22, þótt bjart sé. Örðugt er að fylgja því tímaákvæði að draga fána ofan, þegar sól sezt; því að margir eru þeir dagar, sem sól sést ekki. Vitanlega væru mörg ákvæði, sem taka mætti upp í frv., en í 13. gr. er ákveðið, að dómsmrn. geti sett nánari reglur og fyrirmæli. Tel ég mjög hyggilegt að halda því ákvæði. Ég legg til, að frv. gangi til allshn. að lokinni umr. og fer því ekki nánar út í lagfæringar, sem æskilegar eru á frv.



Ég vil þakka hæstv. ríkisstj. fyrir flutning þessa frv. Eins og hæstv. forsrh. tók fram, hefur frv. legið fyrir þingunum 1941 og 1942 án fullnaðarafgreiðslu. Við fljótan yfirlestur hef ég fundið ýmislegt, sem ég tel þörf að breyta, en þar sem hæstv. ráðh. hefur minnzt á sumt af því, vil ég aðeins ræða tvö atriði: þynging refsinga fyrir svívirðilega meðferð fánans og ákvæði um fánadaga. Í 12. gr. frv. hefur verið tekið fram, að enginn mætti óvirða þjóðfánann í orði né verki, og í 14. gr. eru lagðar 10–1000 kr. sektir við slíkum brotum, en engin frekari refsing. En í 95. gr. almennra hegningarl. segir svo eftir breyt. þeirra með l. nr. 47 frá 27. júní 1941, með leyfi hæstv. forseta: „Hver sem opinberlega smánar erlenda þjóð eða erlent ríki, æðsta ráðamann þjóðhöfðingja þess, fána eða annað viðurkennt þjóðmerki, skal sæta sektum, varðhaldi eða fangelsi allt að 6 árum.“ Það virðist sjálfsagt, að einnig séu upp tekin ákvæði um refsing fyrir óvirðing íslenzka fánans. Aðfarir gegn honum geta orðið svo svívirðilegar, að algerlega brjóti í bág við réttarmeðvitund þjóðarinnar, ef þær eru látnar óhegndar eða menn sleppa með tiltölulega væga sekt. Hugsum okkur, að við stofnun íslenzka lýðveldisins fremdi einhver þá óhæfu að rífa þjóðfánann niður. Þá yrði það alþjóðarvilji að beita mun harðari ákvæðum en eru í 14. gr. frv. Í þál., sem samþ. var 10. marz sl., var ríkisstj. m.a. falið að gefa út tilskipun um ákveðna fánadaga. Ég hef ekki orðið var tilkynningar frá henni um það mál. Ég er alls ekki að álasa ríkisstj. fyrir það, því að varla er að ætlast til, að hún vilji eiga eindæmi um það mál. En það eru vissir hátíðisdagar, sem sjálfsagt er að ákveða, og ekki rétt að fresta því. Málinu mun verða vísað til allshn., og skal ég ekki ræða fleira að sinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Það er öllum þm. kunnugt, hvaða orsakir liggja að þessu frv., og þarf ekki að rekja þær, en ég vil geta þess, að frv. er á engan hátt borið fram til þess að ganga á rétt hótelstjórans. Slíkar ástæður, er hér liggja fyrir milli húseiganda og starfsmanna, er ólíklegt, að valdi sams konar aðgerðum í framtíðinni, svo að ótti um fordæmi þarf ekki að koma til greina. Eftir þær umr., sem orðið hafa á milli þm. um þetta mál, tel ég óþarft að hafa frekari framsögu. Það er æskilegast, að úr þessu verði einungis skorið með atkvgr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Eftir því sem fyrir er mælt í 9. gr. stjskr., skulu laun forseta lýðveldisins eða þeirra, sem fara með forsetavaldið, ákveðin með l., og þess vegna er þetta frv. nú fram komið. Það er í aðalatriðum samhljóða ákvæðum um þetta efni í l. um ríkisstjóra íslands frá 16. júní 1941 að öðru leyti en því, að hér eru launin ákveðin hærri en í þeim l. Í 7. gr. þeirra l. er fram tekið, að ríkisstjóra skuli greidd 30 þús. kr. á ári. Þessi laun hafa nú verið hækkuð fyrir nokkru og eru nú 60 þús. kr., enda var dýrtíðin ekki nærri því eins mikil og nú, þegar þessi l. voru samþ. Ríkisstj. hefur þótt sanngjarnt og rétt, að grunnlaunin yrðu ákveðin 50 þús. kr., en að öðru leyti færu þau eftir þeim l., sem gilda um laun embættismanna ríkisins, þannig að forseti fengi dýrtíðaruppbót á þessi laun, þar sem tekið væri tillit til þess, ef dýrtíðin breyttist. En þess er að gæta, að laun, sem eru eins há og þessi, taka tiltölulega litlum breytingum við dýrtíðarbreytingar. Eftir vísitölu framfærslukostnaðar nú mundu launin verða 68–69 þús. kr. Það er að vísu heldur hærra en laun ríkisstjóra nú, en ríkisstj. þótti hæfilegt, að grunnlaunin yrðu ákveðin eins og hér er tekið fram í l. Ég tel svo ekki þörf að gera frekari grein fyrir þessu að sinni, en legg til, að málinu verði vísað til fjhn. að lokinni þessari umr.



Ég vil aðeins spyrja hæstv. ráðh., hvort tekið hafi verið til athugunar, hvernig fer um fráfarandi forseta, og hvort hann á að fara frá án nokkurra biðlauna eða eftirlauna. Það er náttúrlega erfitt að hugsa sér, að svo tiginn maður fari úr slíku embætti og verði þegar í stað að leita sér algengrar atvinnu, því að þótt laun forseta þyki há eftir íslenzkum mælikvarða, verður ekki ætlað, að þeir fari auðugir úr embættinu. Ég vildi aðeins spyrja, hvort hæstv. ríkisstj. hefði athugað þetta.

Fjmrh. (Björn Ólafsson) Ríkisstj. hefur að vísu athugað þetta atriði, en hún mun ekki bera fram brtt. í sambandi við þessi l. Hún álítur, að það eigi að fara eftir vilja Alþ. hvert sinn, hvernig það vill búa að þeim manni, er lætur af því embætti, sem hér er um að ræða.