Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í lögum um útsvör, nr. 66 1945, er kveðið á um það, að útsvör skuli á leggja á tímabilinu frá febrúar til maímánaðar ár hvert. Heimilt er þó félmrn. að veita undanþágu, ef sérstaklega stendur á, til þess að þessi útsvarsálagning megi dragast eitthvað. Í janúarmánuði, snemma að vísu, þetta ár barst ráðuneytinu vitneskja um það, að í einu hreppsfélagi, álafsvíkurhreppi, hefði ekki verið lagt á útsvar fyrir árið 1959, þó að komið væri fram yfir áramót. Ráðuneytið tók þetta mál strax til athugunar og sendi fulltrúa sinn vestur til þess að athuga málið. Sömuleiðis fór oddviti sýslunefndarinnar á staðinn til þess að kynna sér málavöxtu, og kom þá á daginn, að þetta var rétt. Heimild útsvarslaganna til þess að leyfa frestun á útsvarsálagningu er þó bundin við árið. Það stendur í lögunum eitthvað á þá leið, ef ég man rétt, að rn. sé heimilt að fresta útsvarsálagningunni þangað til síðar á árinu. Það er náttúrlega ómögulegt fyrir eitt hreppsfélag að vera án þess, að útsvör verði á lögð, og kom þess vegna til álíta, hvernig mætti koma þarna til aðstoðar, svo að hreppsnefndin gæti komið útsvarsálagningunni við. Nú var árið liðið, þannig að það þótti ekki ótvírætt, að ákvæði útsvarslaganna heimiluðu rn. að fresta þessari útsvarsálagningu þangað til fram yfir áramót. Þess vegna var það ráð tekið, að gefin voru út brbl. um það, að orðin „á árinu“ í lagagreininni yrðu felld niður og hún yrði þá orðuð framvegis þannig: ráðuneytinu væri heimilað að velta undanþágu með útsvarsálagningu þangað til siðar, en ekki síðar á árinu. Brbl. voru sem sagt gefin út um þetta, og útsvarsálagning mun þegar hafa farið fram. Vitaskuld er það fyrir neðan allar hellur, að þetta skuli hafa komið fyrir, því að það er væntanlega um mikið sleifarlag að ræða hjá þeim, sem að því hafa staðið. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er til staðfestingar á þessum brbl., og ég þarf ekki að hafa um frv. mörg orð, það skýrir sig alveg sjálft. Ég skal þó geta þess, að í Nd., sem hefur haft þetta mál til meðferðar, var lögunum breytt þannig, að þau eru eingöngu bundin við þetta einstaka tilfelli. Eins og greinin er orðuð, þá er hún svo hljóðandi: „Þrátt fyrir ákvæði 1. gr. laganna getur ráðherra heimilað Ólafsvíkurhreppi að framkvæma fyrir febrúarlok 1960 aðalniðurjöfnun útsvara, sem fram átti að fara á árinu 1959.“ Ég hef út af fyrir sig ekkert við þetta að athuga. Þetta kemur væntanlega svo sjaldan fyrir, að það á ekki að koma að sök, þó að lögin verði eingöngu bundin við þetta sérstaka tilfelli. Það var náttúrlega ómögulegt að komast hjá því að aðstoða hreppinn við að koma útsvarsálagningunni fram, og þess vegna voru brbl. sett og þetta frv. fram borið. Ég vil leyfa mér að leggja til, að að þessari umr. lokinni verði málinu vísað til hv. heilbr. og félmn.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. hefur hér gert grein fyrir máli þessu. En eitt fannst mér þó ekki koma nógu skýrt fram í ræðu hæstv. ráðh., og ég vildi gjarnan, að hann svaraði því betur. Hann tók þannig til orða, að rn. hefði borizt vitneskja um, að útsvör hefðu ekki verið lögð á í Ólafsvíkurhreppi fyrir árið sem leið. En frá hverjum barst rn. þessi vitneskja? Var það frá hreppsnefndinni, eða var það frá einhverjum öðrum aðila eða bara á skotspónum? Og svo í öðru lagi: Hver var aðalástæðan fyrir því, að hreppsnefnd Ólafsvíkurhrepps gat ekki á 12 mánuðum jafnað niður útsvörum? Hver var aðalástæðan fyrir því? Þetta kom hvergi fram í ræðu ráðh. Ég geri ráð fyrir, að það hafi kannske ekki mikið að segja fyrir afdrif þessa máls, en hins vegar væri mjög fróðlegt að fá upplýsingar um það. Og í þriðja lagi, þar sem ráðh. gat um það, að ef ekki væri búið að jafna niður útsvörum í einu hreppsfélagi eða bæjarfélagi í maílok, þá bæri að sækja um leyfi til að jafna niður síðar á árinu. Var slíkt aldrei gert af hendi Ólafsvíkurhrepps á árinu 1959? Þetta eru aðeins nokkrar upplýsingar, sem ég vænti að hæstv. ráðh. geti svarað. En um málið almennt verð ég að segja það, að ég felli mig miklu betur við frv. eins og það liggur nú fyrir og er afgreitt af hálfu Nd. heldur en þá almennu heimild, sem brbl. fólu í sér, útgefin af ráðuneytinu og forseta Íslands.



Herra forseti. Hv. 1. þm.. Vesturl. (ÁB) bar hér fram nokkrar fsp., sem ég skal leyfa mér að leitast við að svara, eftir því sem ég get. Sumum þeirra get ég svarað, en öðrum tæpast. Hann spurði í fyrsta lagi: Frá hverjum barst vitneskjan um þetta ástand í Ólafsvíkurhreppi? Hún barst frá minni hl. hreppsnefndarinnar, eða nánar tiltekið þeim Alexander Stefánssyni og Ottó Árnasyni, sem sendu rn. bréf um þetta og töldu ástandið í hreppsnefndinni óviðunandi að þessu leyti. Siðan spurði hann: Hver er ástæðan fyrir því, að þetta hefur farið svona, að útsvar hefur ekki verið lagt á? Þessari spurningu treysti ég mér ekki til að svara til fulls. Það kunna að vera einhverjar ástæður, sem ég veit ekki um, en þær hafa þá ekki komið fram. Almennt sýnist eins og það sé kannske fyrst og fremst aðeins um slóðaskap að ræða, að þetta hafi ekki verið gert.  Þá spurði hv. þm.., hvort sótt hafi verið um leyfi til að fresta útsvarsálagningunni, þegar kom fram yfir siðara tímatakmarkið í maímánuði s.l. Þessu get ég svarað alveg neitandi. Það kom engin umsókn í þessa átt og kemur raunar afar sjaldan eða ekki, þó að útsvarsálagning dragist úr hófi, og það gerir hún víða. Hún dregst kannske víðast á landinu fram yfir þennan tíma, fram yfir maí, vegna þess að skattskýrslur eru ekki almennt tilbúnar svo snemma frá skattayfirvöldunum, að hægt sé að nota þær við útsvarsálagninguna fyrr en þessi tími er liðinn, þannig að það væri ástæða til þess að athuga að breyta þessari tímasetningu. En venjan er sú að ég ætla hjá flestum sveitarfélögum, að þó að útsvarsálagningin dragist fram yfir þetta tímabil, febrúar til maí, þá er ekki sótt um leyfi til að fresta útsvarsálagningunni, þó að ætti að gera það. En sem betur fer, mun það vera svo, að í fæstum tilfellum eða í engum tilfellum, sem ég veit um, hefur það komið fyrir nema þarna, að útsvarsálagningin hafi dregizt fram yfir áramótin. Ég held það hafi ekki verið fleira, sem hv. þm., spurði um.