Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tel það nú fremur óvenjulegt í umr. um lagafrv., að ræða standi nokkuð á aðra viku, þó að æðilöng hvíld hafi verið gerð. En hæstv. ráðh., sem þetta mál heyrir undir, sagði að afgreiðsla frv. um tímabundið olíugjald, sem var til afgreiðslu í janúar, hefði farið í gegnum báðar deildir á svo til engum tíma. Þetta er hverju orði sannara og réttara. Þannig fer yfirleitt með mál sem er samkomulag um og enginn ágreiningur. Um það mál var samkomulag í Verðlagsráði sjávarútvegsins og allir fimm fulltrúar í yfirnefnd Verðlagsráðsins greiddu fiskverðinu atkv. með þessari skýringu. En það er eins og það fari óskaplega í þá, sérstaklega framsóknarmenn, þegar lögð eru fram mál, að stjórnarandstaðan skuli leyfa sér að flytja nokkrar ræður. Hér er það ég sem ræð, vilja þeir sumir segja, og hvað eruð þið að leyfa ykkur að hafa einhverja aðra skoðun en við? Þó gengur út yfir allt samtalið við formann þingflokks Framsfl. í Tímanum á fimmtudaginn. Ég les það blað ekki nema með höppum og glöppum, en mér var bent á þetta áðan. Þar segir þessi þm. með alveg óskaplegu yfirlæti, eins og honum hafi stigið það svo til höfuðs að verða formaður þingflokks Framsfl. að hann telji að þingið eigi að falla á kné fyrir honum þegar hans vilji er annars vegar, - hann segir: „Með málþófi og algerlega óviðurkvæmilegum aðferðum hefur minni hl. hér á Alþ. reynt að hindra lýðræðislegan meiri hl. í því að koma fram nauðsynlegum málum.“ Svo segir Páll Pétursson, formaður þingflokks framsóknarmanna, í gærdag í viðtali við Tímann um umræður þær sem verið hafa á Alþ. síðustu daga. Enn fremur segir hann: „Þinglið ríkisstj. hefur verið samhent um það að koma fram þessum nauðsynlegu málum, sem ekki þola bið. Sem dæmi um framkomu stjórnarandstæðinga má nefna það, að þeir töfðu endanlega atkvgr. um fjárlögin með löngum fyrirlestrum, úrúrsnúningum og greinargerðum þegar þeim var gefinn kostur á að gera grein fyrir atkv. sínu. Einkum misnotuðu þeir Halldór Blöndal og náttúrlega Vilmundur Gylfason aðstöðu sína gróflega í atkvgr.“ „Málþóf stjórnarandstæðinga hófst í fyrradag,“ segir Tíminn áfram í greininni, „þegar fjárlagafrv. kom til afgreiðslu. Var fjallað um frv. frá því kl. 5 á þriðjudag og fram til kl. 4 um nóttina." Hugsa sér nú, hvílíkt málþóf við afgreiðslu og umr. um fjárlög! Ætli nokkur þm. geti bent á, þegar bornar eru saman umr. um fjárlagafrv., 2. og 3. umr., að styttri umr. hafi farið fram en einmitt núna? En þingflokksformaður Framsfl. getur þess ekki, að fjárlagafrv. átti að koma til umr. kl. 2 þennan dag, en þá bað hann um frestun á fundum í Sþ., því það mun einhver kengur hafa verið í Framsfl. Hann segir ekkert frá því í sínu elskulega málgagni. Ég spyr: Hvað á svona að þýða? Hvaða málþóf átti sér stað við umr. um fjárlög? Þetta er eins og hvert annað utangarnakjaftæði í formanni þingflokks Framsfl., sem hann sennilega skilur ekki sjálfur, hvað þá aðrir. Svo segir Tíminn: „Í gærmorgun“ - sem sagt á miðvikudagsmorgun, þetta blað kom út á skírdag - „hófst umr. um orkujöfnunargjaldið. Páll Pétursson sagði um frv. um orkujöfnunargjaldið, að það fæli í sér leið til að jafna þann ógurlega mismun sem er á upphitunarkostnaði á olíusvæðunum og t. d. í Reykjavík. Það er á ábyrgð manna eins og Halldórs Blöndals, Matthíasar Bjarnasonar, Sighvats Björgvinssonar og Vilmundar Gylfasonar, ef meiri hl. Alþingis fær ekki tækifæri til að afgreiða þetta mikla réttlætismál nú.“ Ég veit ekki hvað hann meinar með orðinu nú. Ætluðu þeir kannske að afgreiða þetta á skírdag eftir að við vorum farnir heim? Ég veit ekki til þess, að ég hafi talað orð við meðferð þessa máls á Alþ., - ekki eitt einasta orð. En það er ekki minnst á það, að teknar voru 2300 millj. út úr fjárlagafrv. Tómasar Árnasonar til þess að greiða niður upphitunarkostnað. Við sjálfstæðismenn vorum alveg á því, að sú tala væri í fjárl. Það var ekki gert fyrir okkar tilstilli að taka það út. Og ég hef ekki heyrt að Alþfl. hafi heldur farið fram á það. Það hlýtur því að vera ættað úr herbúðum stjórnarinnar. Og sjálfsagt hefur það verið gert með vitund og vilja Framsfl. Það, sem um er að ræða í sambandi við þetta mál, er að ef verið væri að flytja frv. eingöngu um tekjuöflun til þess að lækka upphitunarkostnað, þá mundi það mál hafa runnið í gegn á tiltölulega örskömmum tíma. En hér er um almenna fjáröflun að ræða fyrir ríkið, sem þingflokksformaður Framsfl. sleppir alveg að segja frá í páskaboðskap sínum í Tímanum. Svo kemur hann að frv. um olíustyrk til fiskiskipa sem hér er til umr. „Það hafði ekki komist til umr. þegar langt var liðið á kvöld,“ segir þingflokksformaðurinn „vegna málþófs stjórnarandstæðinga.“ Þeir eru að leyfa sér að tala, stjórnarandstæðingar, í blóra við formann þingflokks Framsfl.! Og svo bætir hann því við, sem mér finnst falla inn í þetta mál: „Fiskverð kemur ekki til framkvæmda fyrr en þetta frv. hefur verið afgreitt,“ sagði Páll Pétursson. Hann er formaður sjútvn. Nd. Fiskverðið er ákveðið, það er komið til framkvæmda. Það hefur engin áhrif á uppgjör til sjómanna, - ekki nokkur áhrif. Olíugjaldið er það eina sem hefur áhrif á skipti útgerðar og fiskvinnslu, en ekki sjómanna. Og svo bætir hann við: „Og sjómannaverkfallið á Ísafirði leysist ekki fyrr en málið hefur verið afgreitt. Ef það tefst er það fyrir tilverknað Matthíasar Bjarnasonar og félaga hans.“ M. ö. o. þegar frv. um olíugjald til fiskiskipa er komið fram, þá er lausn fengin á sjómannaverkfallinu á Ísafirði! Ég vissi ekki að formaður sjútvn. Nd., Páll Pétursson bóndi á Höllustöðum, væri svona vel að sér í verkalýðsmálum og öllu því er lýtur að verðlagningu sjávarafurða. Ég vissi fyrir að hann er mjög vel að sér í því sem lýtur að hans starfsgrein. En mér finnst hann hafa farið afskaplega gætilega með vitneskju sína og þekkingu á þessum málum fram að þessum tíma.  Frv. um tímabundið olíugjald var lagt fram í janúar eins og ég sagði áðan, og samþ. með shlj. atkv. og fullu samkomulagi. Þegar það frv. var lagt fram höfðu orðið gífurlegar breytingar á olíuverði, olían hafði hækkað upp í 155,25 kr. gasolíulítirinn í desembermánuði. Í grg. með því frv. segir að hætta geti verið á, þó ekki sé um það fullyrt, að olíuverð hækki á árinu 1980. Þó taldi þáv. sjútvrh. að vonir væru bundnar við það, að nýir viðskiptasamningar við breska risaolíufélagið gætu dregið úr þessari hættu á hækkun þegar kæmi fram á síðari hluta þessa árs. Það var ekki verið að hækka olíugjaldið þá. Það var verið að lækka það úr 9% niður í 5%. Og það var talin forsenda þess að útvegsmenn gætu samþ. fiskverðið og staðið að því í janúarmánuði, sem átti að gilda frá áramótum, að olíugjaldið yrði ekki lægra. Í frv. núv. sjútvrh. er gert mikið veður út af olíuverðinu og þar segir: „Nú hafa mál hins vegar skipast svo, að skráð gasolíuverð á Rotterdammarkaði hefur að undanförnu verið á bilinu 295–300 dollarar fob. hvert tonn, en viðmiðunarverð var tæplega 329 dollarar þegar gasolíuverðið var ákveðið 155,25 hver lítri í desember 1979.“ Síðan segir áfram í frv. núv. sjútvrh.: „Verð á Bandaríkjadollar hefur aftur á móti hækkað verulega í íslenskum krónum frá des. 1979 og enn eru nokkrar birgðir af olíu í landinu á hærra verði, en þó virðast um þessar mundir frekar líkur til lækkunar olíuverðs en hækkunar á næstu mánuðum.“ Ég spyr: Er það skynsamlegt að lækka olíugjaldið á meðan verðið á olíunni er óbreytt hér heima? Þetta viðmiðunarverð á Rotterdammarkaðinum hefur ekki haft nein áhrif til lækkunar á olíuverði hér enn þá. Ef olían lækkar tel ég sjálfsagt að taka þetta mál aftur til athugunar. En á meðan olíuverðið er það sama og í desember, þá er verið að rýra stórkostlega tekjur útgerðar til þess að bæta fiskvinnslunni, sem þarf auðvitað á þessum tekjum að halda og meira til. En það verður ekki gert með þeim hætti að tryggja taprekstur útgerðarinnar eins og gert er ráð fyrir með þessu frv. Mér þætti gaman að heyra hvort þm. stjórnarliðsins - sem eru að berjast fyrir að fá framlengingu á vanskilalánum útgerðarfyrirtækja í sínum byggðarlögum og vilja fá úr opinberum sjóðum ný lán - telja að þetta sé leiðin til þess að styrkja stöðu þessara aðila sem nú eru að biðja um ný lán. Það væri fróðlegt að vita t. d. hvort stjórnarmenn úr stjórnarliðinu í Framkvæmdastofnun ríkisins, sem vilja fá afgreiðslu á slíkum málum, telja að þetta sé leiðin. Það væri líka fróðlegt að heyra úr herbúðum stjórnarþm. hvað þeir telja um grundvöllinn fyrir t. d. loðnuútgerðinni, sem stendur höllustum fæti allrar útgerðar í landinu, hvort ekki sé nú verið að ganga of nærri henni, því nógir erfiðleikar voru þar fyrir. Og ekki held ég að það bæti rekstrarstöðu þeirra báta, sem mest nota olíu, eins og við togveiðar, og þá á ég ekki síst við báta í Vestmannaeyjum sem eru þar hlutfallslega flestir. Verður þetta til þess að styrkja stöðu þeirrar útgerðar? Það er leitt að formaður sjútvn. Nd. skuli ekki vera hér í þingsalnum til þess að sannfæra mig um að þetta styrki stöðu útgerðar í Eyjum. Kannske er hann í Vestmannaeyjum að sannfæra Eyjamenn um að þetta sé til þess að styrkja rekstrarstöðuna. Ég veit það ekki. Lögin um Verðlagsráð sjávarútvegsins eru sú eina leið sem bæði hagsmunaaðilar í sjávarútvegi og stjórnmálaflokkar á Alþ. hafa séð í sambandi við ákvörðun fiskverðs. Ég gat þess í fyrri hluta þessarar ræðu, að það fordæmi, sem skapað var með einhliða úrskurði oddamanns yfirnefndar, yrði ekki notað oftar, því að það mundi þýða það sama og að leggja niður lögin um Verðlagsráð. Allir aðilar þessa máls mundu mótmæla því, að tekið væri upp aftur það sem gert var 1964, 1967 og 1968, í þremur tilfellum. Aðeins í tveimur tilfellum auk þessa hefur verð á sjávarafla verið ákveðið með minni hl. atkv. í Verðlagsráði, með tveim atkv. í hvort skiptið og þrír sátu hjá. Á síðustu árum, eða í rúmlega tólf ár, hafa aldrei verið teknar ákvarðanir um fiskverð nema með meiri hl. atkv. í yfirnefnd, eða Verðlagsráðinu ef ekki hefur verið vísað til yfirnefndar. Þetta er í fyrsta skipti í tólf ár sem þessi aðferð er notuð. Og þessi aðferð er að mínum dómi stórhættuleg og hún skapar aukinn glundroða. Ég hef áður - og ætla ekki að orðlengja frekar um það - talið óvarlegt að klípa 2.67% af launauppbót til sjómanna þegar aðrir fengu 6.67% frá 1. mars, því að það skapar ríkisstj. og sjútvrh. mjög mikla erfiðleika við næstu fiskverðsákvörðun, sem á að liggja fyrir eftir rúmlega 11/2 mánuð. Og það er ekki af illum hug sagt eða gert, að ég vara við því að ríkisstj. skapi sér á þennan hátt óþarfa erfiðleika, nógir verða þeir samt þegar á að ganga til ákvörðunar um fiskverð fyrir næsta verðtímabil. Það kom fram á sameiginlegum fundi sjútvn. beggja deilda í upplýsingum þjóðhagsstjóra, að laun sjómanna hefðu hækkað hlutfallslega meira en laun almennra launþega í landinu frá árinu 1974 til ársloka 1978, en þá raskaðist þetta hlutfall sjómönnum í óhag. En það var ekki fyrr en vinstri stjórn hafði verið mynduð sem þessu hlutfalli var raskað, því að á tímabili ríkisstj., sem sat 1974–1978, var meðaltalshækkun á fiskverði á þessu tímabili öllu 287.6%, en kauptaxtar verkamanna hækkuðu á þessu sama tímabili um 261.6% og kauptaxtar allra launþega í landinu hækkuðu á þessu sama tímabili um 252.7%. Bilið á milli hækkunar til sjómanna og hinna almennu launþega var um 29% á þessu tímabili, sem sjómenn náðu að rétta sinn hlut. En nú virðist stefnan vera sú - og hafa verið að verulegu leyti síðan haustið 1978 - að aftur eigi að sækja í sama horfið og áður var. Og þetta á að réttlæta með auknum afla í öðru orðinu. Það er rétt, að aflinn hefur stóraukist. Síðast í dag heyrði maður í hádegisútvarpi að landað hefði verið yfir 50% meira á Rifi og Snæfellsnesi en á sama tíma og í fyrra, ég held 54 eða 55%. Það sýnir hvað aflinn hefur aukist. Hins vegar kemur svo þar á móti, að takmarkanir á veiðum eru stórlega auknar og það dregur auðvitað úr tekjum bæði sjómanna og útgerðar, eins og gefur að skilja. Ég ætla ekki að hafa þessi orð miklu fleiri. Ég tel að með samþykkt laganna í janúar um tímabundið olíugjald til fiskiskipa hafi það ákvæði verið sett, að þau lög hafi átt að gilda út árið 1980, því að í 4. gr. þeirra laga segir að lög þessi öðlist þegar gildi og skuli ákvæði þeirra taka til fiskafla og hlutaskipta frá upphafi til loka árs 1980, nema aðilar að kjarasamningum sjómanna og útvegsmanna komi sér saman um önnur hlutaskipti. Ég tel ekkert réttlæta það að svíkja þetta loforð sem alþm. gáfu með shlj. atkv. hér á Alþ., nema ef olíuverð lækkaði hér heima. En þó að viðmiðunarverð á Rotterdam-markaði lækki hefur það ekki lækkað hér heima, það hefur ekki létt á útgerðarkostnaði hér á Íslandi. Meðan svo er, þá eru það svik að hverfa frá því sem samþ. var hér í janúarmánuði í vetur.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður, 1. þm. Vestf., fór nokkuð inn á það sem ég ætlaði að gera að mínum fyrstu orðum hér í dag, en það voru hinar undarlegu yfirlýsingar formanna þingflokka, ekki aðeins Framsfl., hv. varaformanns sjútvn. þessarar deildar, þm. Páls Péturssonar, þegar hann lét hafa eftir sér í málgagni ríkisstj. Gunnars Thoroddsens að „málþófið“ væri fyrir neðan allt velsæmi. Eins og hv. 1. þm. Vestf. benti réttilega á fór hann með alrangt mál er hann lét jafnvel í það skína að með því að nota okkur það sem okkur þm. er heimilað samkv. íslenskum lögum, samkv. þingsköpum, að gera grein fyrir atkv. okkar og ræða mál við þrjár umræður í báðum deildum þingsins, værum við að sækja eitthvert náðarbrauð til þeirra herra sem hér ráða nú. Þetta er mesti misskilningur. Það eru íslensk lög, það eru íslenskar venjur, þingvenjur hér á hv. Alþingi Íslendinga, sem jafnvel kraft- og dugmiklir menn eins og Páll bóndi á Höllustöðum fá ekki breytt með óskhyggjunni einni saman. Það er auðvitað furðulegt, að þessi maður skuli leyfa sér í blaðaviðtali, um leið og hann kvartar yfir því að ekki sé hægt að húrra skattpíningarmáli í gegn, sem þeir eru að troða yfir þjóðina, - að hann skuli - um leið og hann kvartar yfir því, að seinagangur sé á þessum málum - bera annað eins á borð fyrir okkur þm. og þjóðina alla og það, að ef Matthías Bjarnason, hv. 1. þm. Vestf., haldi sér ekki bókstaflega saman hér á Alþ., þá sé það honum að kenna, að sjómannaverkfallið á Ísafirði leysist ekki. Ef slíkar umr. hefðu verið viðhafðar hér í þingsal, þá hefði forseti að sjálfsögðu átt að víta þennan þm. fyrir ummælin. En skýringin á því, sem um er að ræða í þessu viðtali hv. þm. Páls Péturssonar, er á sömu síðu í þessu til greinda blaði Tímans. Tafirnar urðu sérstaklega innan hans eigin flokks, eins og kemur fram í viðtali við hv. þm. Guðmund G. Þórarinsson. Það var stríðið, sem varð á milli framsóknarmanna og reyndar stjórnarflokkanna allra, ásamt mistökum í stjórnun hjá ríkisstj. á meðferð þingmála. Það urðu átök á milli framsóknarmanna sjálfra og þingflokkanna, eins og ég sagði áðan, um það, hve söluskattshækkunin ætti að vera mikil, sem átti að leggja á þjóðina og að meginhluta átti ekki að ganga til þess að jafna olíuverð um landið, heldur renna í eyðsluhít ríkissjóðs. En það voru fleiri á ferðinni heldur en hv. þm. Páll Pétursson, einnig „the Little lord, Faddle-Roy,“ hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, hann lét líka hafa eftir sér nokkur orð þennan sama dag í hinu málgagni ríkisstj. Gunnars Thoroddsens um þetta sama mál og viðhafði sömu ósannindin, sem hér hefur reyndar verið svarað í þeim orðum sem hafa verið viðhöfð um viðtalið við formann þingflokks Framsfl. En báðir þessir menn hafa orðið berir að því að segja málgögnum sínum ósatt frá því sem hér fór fram, sögðu bókstaflega ósatt frá. Það er rétt, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, 1. þm. Vestf., að það lá engin sú nauðsyn fyrir að það þyrfti að keyra í gegn á örfáum klukkustundum þetta frv. t. d. sem við ræðum hér nú, um olíugjaldið til fiskiskipa. Það var engin ástæða til þess að ljúka því á þessum tíma. Nýtt fiskverð var gengið í gildi. Veiðibann stóð fyrir dyrum eftir nokkrar klukkustundir hjá meginþorra flotans. Það var ekkert sem kallaði svo á að þetta þyrfti að ske á þennan hátt. Þetta m. a. sýnir okkur það, og reyndar líka aðdragandi þessa máls sem við erum að ræða hér, vinnan í Verðlagsráði sjávarútvegsins og svo síðar þessar deilur, sem eru þó ekki miklar deilur á þingmælikvarða, - þær umr., sem hafa orðið um þetta mál hér á þingi, sýna okkur hvað lýðræðið getur oft verið erfitt í framkvæmd fyrir okkur. Þess vegna ber að varast að menn eins og hv. þm., formenn þessara tveggja þingflokka sem ég vitna til, fái of mikil völd í þessu þjóðfélagi, - menn sem hafa talið það eina af sínum helgustu skyldum að vinna að því, að stofnun - ég kalla það stofnun - sem er lögvernduð ekki aðeins í stjórnarskránni, heldur og í hinni almennu löggjöf, þingsköpunum, - þar á ég við þingflokkana - þessir menn hafa lagt sig fram um að reyna að kljúfa þá upp og gera þá að minni stofnunum en þeir eiga að vera og eru í raun í öllu starfi þingsins. Og það er leitt til þess að vita, þegar slíkir menn, sem eru kjörnir til trúnaðarstarfa í þingflokkum, ganga fram fyrir skjöldu og segja ósatt opinberlega um það sem fram fer hér í sölum Alþingis. Hér hefur þetta mál verið rætt nokkuð ítarlega. Þegar ég ræddi málið við 1. umr. benti ég á þær missagnir sem hefðu komið ítrekað fram sérstaklega frá tveimur hæstv. ráðh. Framsfl., annars vegar viðskrh. í svari við fsp. hér á Alþingi fyrir nokkrum dögum og svo frá hæstv. sjútvrh. er hann lagði þetta mál fram, - missagnir varðandi tekjur sjómanna og af hverju þær væru svo háar sem þær eru. Ég gagnrýndi það harðlega, að það skyldi vera grundvöllur þess, að þeir fengju ekki fram sínar samningsbundnu og lögbundnu hækkanir eins og aðrir launþegar í þjóðfélaginu. Ég benti á það og sýndi dæmi þess, að þetta væri ekki í fyrsta skiptið nú á nokkrum misserum, nokkuð á annað ár, sem þeir væru beinlínis sviknir um það sem þeir ættu að fá samkv. lögum, heldur væru fleiri aðilar sjómannastéttarinnar, sem byggju við hið sama. Þar á ég við farmennina, sem lentu í því að fá á sig brbl. á s. l. ári af hendi vinstri stjórnar, þ. á m. sá hluti farmannastéttarinnar sem átti ekki í neinu verkfalli. En um leið og upp var staðið frá þeim brbl. þessarar ríkisstj. sveik hún meginhluta þeirra, sem m. a. var þó ástæða þess að lögunum var hlýtt. Eftir að búið var að svíkja fiskverðið ítrekað 1978 hóf vinstri stjórnin störf sín með því að svíkjast aftan að íslenskum fiskimönnum með því að lofa þeim svokölluðum félagsmálapakka. Og núv. hæstv. ríkisstj. virðist endanlega hafa svikið öll atriðin sem lofað var við afgreiðslu síðustu fjárlaga - endanlega svikið öll atriði sem komu fram í þeim loforðum. Um s. l. áramót var talið að íslenskir fiskimenn ættu að fá 13% fiskverðshækkun. Þeir fengu 11%. Nú var enginn sem bar á móti því, að samkv. sömu reglum og farið hefur verið eftir að undanförnu hefðu þeir átt að fá 6.67% hækkun, en þeir fengu 4%. Og af hverju fengu þeir ekki meira? Jú, vegna þess að oddamaðurinn, sem er einn fulltrúi þeirra þrýstihópa, sem eiga aðild að Verðlagsráði sjávarútvegsins, og ekki þess sem minnst vegur, fulltrúi ríkisstj., getum við sagt, hann beitti sér fyrir því að draga fram hverja skýrsluna á fætur annarri - meira en helming af öllum framlögðum gögnum í Verðlagsráði - sem voru dregnar fram til þess að sýna fram á það, hvað íslenskir fiskimenn hefðu haft miklar tekjur á s. l. ári. Ég sýndi fram á það, af hverju þeir hefðu haft þessar miklu tekjur. Það væri vegna þess að þeir hefðu lagt á sig ómanneskjulega langan vinnutíma og það m. a. ásamt friðun miða og minni afla þess vegna sem þeir hefðu einir landsmanna orðið að taka á sig, þrátt fyrir það að öll þjóðin hefði notið góðs af því á sínum tíma þegar ofveiði var á þessum sömu miðum. Þá tók enginn af íslenskri þjóð, enginn af öðrum hópum íslenskra launþega þátt í þessari baráttu þeirra og útvegsmanna við að friða miðin. Svo þegar árangurinn loksins kemur og þeir þurfa að bæta við sig bæði lengri vinnutíma og auknum afköstum, þá er það talið eftir á þennan veg, að lögbundnar hækkanir, sem þeir eiga að fá og eru samningsbundnar, fá ekki að ganga til þeirra. Ég benti á það oftar en einu sinni og það var eitt meginatriðið í minni ræðu, að ég væri að vara ríkisstj. við að fara þessa leið. Ég var ekki að hóta, eins og ég margtók fram, ég var að vara við að vega ítrekað í þennan sama knérunn, því að þetta er ekki rétt og allra síst hjá ríkisstj. og stuðningsflokkum hennar sem hafa það að meginstefnuatriði að hvetja til aukinnar framleiðni í þjóðfélaginu. Nú efa ég hins vegar að það sé nema mjög lítill hluti af þm. stjórnarliðsins sem skilji hvað framleiðni er. En það er afskaplega víðtækt hugtak, og eitt af því sem getur fallið undir það eru hvetjandi launakerfi. Þau geta verið hvetjandi bæði til þess að bæta gæði vörunnar, til þess að nýta hana betur og til þess að skila meiri afköstum. Og fleira má auðvitað telja. Það er hægt að ná fram aukinni framleiðni bæði með bættum og nýjum búnaði, með hagræðingu á vinnustað o. fl. En það er undarlegt, að þessi ríkisstj., sem hefur jafnoft og mikið bent á nauðsyn þess, að þjóðin öll og einstakar atvinnugreinar sérstaklega taki upp og bæti um í sínum framleiðsluháttum, auki framleiðni sína, hún skuli vera svona gjörsneydd þeirri grundvallarhugsun sem að baki aukinni framleiðni býr. Hún er auðvitað sú, að aðilar, sem stuðla að aukinni framleiðni, fái einhvers notið af þeim arði sem til skila kemur vegna þessarar auknu framleiðni. Og það er enginn vafi á því, að skiptaprósentan, aflahluturinn, eins og hann er byggður upp á fiskiskipunum, er líklega eitt elsta hvetjandi launakerfi sem við þekkjum hér á landi og hefur staðið af sér allar breytingar í grundvallaratriðum. Og þegar verið er - ekki aðeins á þessu sviði, heldur og kannske sérstaklega með nýrri og aftur nýrri og þyngri og aftur þyngri skattheimtu á þessa menn eins og aðra - að draga úr þeim hvata, sem er lagður til grundvallar í þessum launasamningum þeirra með skiptaprósentunni og um leið með fiskverðinu, þá er auðvitað hæstv. ríkisstj. að vinna á móti eigin stefnumáli - aukinni framleiðni. Það undarlega - og það er í sjálfu sér eiginlega það eina, sem réttlætir það að hæstv. ríkisstj. og talsmenn hennar, sérstaklega þó hv. formenn þingflokkanna, leggja svona mikla áherslu á að ryðja þessu máli í gegnum þingið - er sú staðreynd, að þeir eru búnir að svíkja íslenska fiskimenn, ekki einu sinni og ekki tvisvar, heldur þrisvar á síðustu dögum, eins og við höfum fengið að heyra nokkrum sinnum, enda ekki ósvipaðir aðilar sem í hlut eiga. En þeir sviku líka og ætla sér að svíkja útgerðarmenn með samþykkt þessa frv. Að vísu hefur 1. þm. Vestf. talað mjög skýrt um það sem liggur að baki mótmælum útgerðarmanna, og það er í fyllsta máta rétt sem þar kemur fram, og það er auðvitað ekki hægt að þola það. Því miður lét hæstv. sjútvrh. glepjast af þeim rökum fulltrúa fiskvinnslunnar sem greiddi atkv. með fiskverðsákvörðuninni. Það er ekki hægt að þola að slíkir menn úti í bæ, fulltrúar þrýstihópa, geti komið þeirri skoðun inn hjá hæstv. ráðh., að ef þeir ákveði úti í bæ á sínum þrýstihópsfundi að það eigi að segja upp samningum, þá séu þeir um leið að taka ákvörðun um að segja upp íslenskum lögum. Það er grundvallarmisskilningur að þeir geti sagt upp lögunum um olíugjaldið sem við settum í janúar og settum í þeirri góðu trú, að þau ættu að gilda út það tímabil sem í þeim var tiltekið. Það er ekki á þeirra valdi, það er á okkar valdi hér á Alþingi. Þess vegna verða þeir að taka því, hæstv. ráðh., að við viljum fá að ræða það og við viljum fá skýringar á því, af hverju hlaupið er upp til handa og fóta aðeins nokkrum vikum eftir að Alþingi Íslendinga samþykkir samhljóða þessi lög um olíugjaldið í janúarmánuði, þá sé hlaupið upp til handa og fóta og því breytt og það eigi að húrra þessu í gegnum báðar deildir þingsins með einum skemmsta fyrirvara sem þekkst hefur í þingsögunni þegar um deilumál hefur verið að ræða. Ekki mátti minna vera en að fá fund í sjútvn. deildarinnar. Það var beðið um það, en svo mikið lá við í þessu máli, að það var - eins og oft er reyndar gert - haldinn sameiginlegur fundur í hv. sjútvn. beggja deildanna og þangað var þó hægt að fá fulltrúa aðila til viðræðu. Það var hægt að fá þangað formann Verðlagsráðsins, Jón Sigurðsson, og það var hægt að fá þangað fulltrúa sjómanna í yfirnefndinni, Ingólf Ingólfsson. Ég hafði við 1. umr. málsins vakið athygli á og undrast að þessi maður, sem hafði verið harður á því að leggja fram og tala fyrir réttmætri kröfu fiskimanna um 6.67% hækkun, skyldi allt í einu með þögninni og hjásetunni samþykkja 4%. Ég skýrði frá því, að formenn stærstu samtaka fiskimanna undruðust mjög að þessi fulltrúi sjómanna skyldi ekki láta a. m. k. koma frá sér grg. í sambandi við þetta atkv. sitt. Því var ekki undarlegt þótt við spyrðum við 1. umr. málsins: Hvað veldur þessu? Og hvað veldur því, að fulltrúi fiskvinnslunnar, sem tók endanlega ákvörðun með formanni, er búinn að bakka úr kröfu um 12% fiskverðslækkun og það er gengið til samninga um 4% fiskverðshækkun til sjómanna. Þetta er mikið bil sem þeir spanna, og við vildum að sjálfsögðu fá skýringu á þessu. Sumum þm. þykir hin mesta firra að við skulum spyrja um þetta. Að vísu kom það fram hjá hæstv. sjútvrh., að það væru fjögur eða fimm atriði, sem hann taldi upp, sem þessir aðilar hefðu metið, en ekki voru allir mjög ánægðir þegar upp var staðið. Jafnvel umræddur fulltrúi fiskvinnslunnar, sem taldi lögmætt að segja upp íslenskum lögum á fundi úti í bæ, lét hafa eftir sér, þegar frv. var lagt fram og búið var að svíkja alla aðilana þrjá, - hann lét hafa eftir sér í viðtali við Morgunblaðið með leyfi hæstv. forseta. Fyrirsögnin er: „Árni Benediktsson um fiskverðsákvörðunina: Tel mig svikinn af ríkisstj.“ Árni Benediktsson er fulltrúi fiskvinnslunnar sem er undir stjórn Sambands ísl. samvinnufélaga, og hann segir orðrétt í þessu viðtali, með leyfi forseta: „Sú skýring var gefin,“ sagði Árni, „að fjárlög væru svo til afgreidd, það væri búið að reikna með þessum tekjum í fjárlögunum og þau of langt komin til að hægt væri að taka þau upp. En nú gerist það eftir hádegið, þegar fiskverðsákvörðunin hefur verið tekin, að ríkisstj. ber fram á Alþ. frv. um sérstakt gjald vegna orkujöfnunar, þar sem fyrirhugað er að taka þó nokkra milljarða umfram það sem þarf til þeirra hluta, þannig að ég stend frammi fyrir því, að allt, sem sagt var í sambandi við þetta, er markleysa, og það er geymt en ekkí gleymt,“ sagði þessi hv. framsóknarmaður, fulltrúi frystihúseigenda úti í bæ, sem vildi segla þar upp íslenskum lögum. Engan þarf því að undra, þótt formenn aðalþingflokkanna, sem styðja hæstv. ríkisstj., hafi viljað hleypa þessu sem fljótast fram hjá alþm. Ég hef margoft lýst því yfir og ég minnist þess, að ég fagnaði því mikið þegar ég sá það í kosningabaráttunni til Alþ. árið 1978 - og var nú heldur litlu að fagna þá fyrir bæði mig og aðra - en ég fagnaði því að fá þó að sjá það, að Alþb. hafði tekið upp mjög ítarlega stefnu um það, hvernig mætti auka framleiðni í okkar þjóðfélagi. Það kitlaði hjarta mitt nokkuð, vegna þess að fyrir nær 20 árum var þetta eitt meginbaráttumál mitt og nokkurra góðra krata, sem þá fundust innan íslenskrar verkalýðshreyfingar, á alþýðusambandsþingum. Það var eitt meginmál mitt að koma ýmsum slíkum málum áleiðis. Ég taldi, að þarna væri um ómælda auðlegð að ræða fyrir íslenska launþega, og benti í tillöguflutningi mínum þar á ýmsar leiðir sem mætti fara í þessu skyni. Jafnframt var, að mig minnir, mitt fyrsta mál, sem ég flutti hér á Alþ., um samstarfsnefndir aðila á vinnumarkaðinum innan einstakra fyrirtækja og atvinnugreina, sem ég taldi nauðsynlegt að væru til þess að ná heils hugar samkomulagi um þessi mál. Nú er það skrýtna við þetta, að það tekur þessa ágætu þm., fulltrúa Alþb., nær 20 ár að komast að þeirri niðurstöðu, að það sé eitthvert vit í þessu þrátt fyrir allt, sem reyndar var löngu orðið vel þekkt hér á Vesturlöndum, sérstaklega í háþróuðum iðnaðarríkjum eins og Bandaríkjunum, og mun flest af þessu upprunnið þaðan sem önnur iðnaðarríki hafa tekið upp endurbætt og aukið, t. d. í Japan og Svíþjóð. En það, sem þurfti til að Alþb.-mennirnir tóku þetta upp, var auðvitað það, að þeir voru komnir í mikla þröng í svokölluðum austantjaldsríkjum með sína framleiðslu og þeir leituðu fyrirmynda í hinum vestræna heimi iðnaðarþjóðanna, hvað mætti gera til þess að betrumbæta eigin framleiðslu og auka framleiðnina. Og þegar þeir voru búnir að taka þetta upp á sínum vinnustöðum, innan sinna fyrirtækja og í mörgum greinum síns atvinnulífs, og þegar búið var að reyna það nokkurn tíma þarna fyrir austan, þá var það orðið afskaplega gott og þá þótti Alþb. sjálfsagt að taka þessi mál upp í sína kosningastefnuskrá. Það er mjög gott og ég virði það mikils, jafnvel þótt málefnið hafi þurft að taka á sig þennan stóra austurkrók. Hins vegar er ekki hægt, eins og þeir gerðu í sinni kosningastefnuskrá, að gera áætlanir og slá um leið einhverju föstu um skjótfenginn gróða af slíkum aðgerðum. Það verður ekki gert, hvorki hér né þar, það verða menn að skilja. Það tekur tíma og það kostar líka fjármuni. Og vegna þess að ég veit að hæstv. forsrh. skilur þessi mál vel, vona ég að núv. hæstv. ríkisstj. falli ekki í það fen, eins og margar fyrri ríkisstj., að láta fjármuni, sem eiga að fara til framleiðniaukandi aðgerða, fara í steinsteypu víðs vegar um land. En um leið og talað er um þessi mál, framleiðnimálin og hvetjandi launakerfi, en fiskimannasamningar teljast til slíkra launakerra, - þá vaknar auðvitað sú spurning, hvenær og hvernig núv. hæstv. ríkisstj. ætti sér í samráð við samstarfsmenn sína í Vinnuveitendasambandi Íslands að koma á einhverjum marktækum framleiðnimælingum. Ég heyri hvergi getið um það. En þegar þær eru orðnar svo marktækar, að þær eru áþreifanlegar fyrir þá sem ná þessu m. a. fram með lengingu vinnutíma og aukningu afkasta, ef þá þarf að fara að skera af þeim, þá er kannske ekki nema von að hinn almenni launþegi kæri sig ekkert um slíka aukna framleiðni. Ég held að þetta atriði ætti að vera hæstv. ríkisstj. til nokkurrar athugunar þegar hún fer inn á sína braut til aukinna efnahagsframfara, aukinnar framleiðni, ekki aðeins innan einstakra starfsgreina, heldur og fyrirtækja og hjá þjóðinni allri. Ég segi nú eins og fyrri ræðumaður hér, að það er í sjálfu sér ekki mikil ástæða til þess - þegar við höfum fengið ákveðin svör við ákveðnum atriðum - að vera að lengja þessar umr., og það hefur aldrei staðið til að lengja þær umfram þörf. En ég var kominn þar í mínu máli í sambandi við fund í sjútvn. beggja deilda, að ég skýrði frá því, hverjir hefðu verið þar á fundi. Þar var fulltrúi sjómanna og ég fékk hjá honum, þegar hann svaraði nefndarmönnum spurningum, nokkrar skýringar á því, af hverju hann hefði setið hjá í atkvgr. sinni um þetta fiskverð. Hann sagði að hann hefði gert það m. a. til að fyrirbyggja að það yrði fiskverðslaust áfram, því að hann sagði að það væri ekki fyrirsjáanleg nein önnur lausn. Hann sagði enn fremur: Það tók ríkisstj. mánuð að koma sér saman um það sem þarna var gert. Og hvað hefði skeð ef ég hefði fellt málið? Þessi fulltrúi sjómanna, sem er fulltrúi allra fiskimannasamtaka landsins í yfirnefnd Verðlagsráðsins, sagði að ekki í eitt einasta skipti hefði einn einasti ráðh., hvorki sjútvrh. né aðrir, sýnt sér sem slíkum þá virðingu að tala við sig um lausn þessa máls. Kannske hefði mátt bjóða eitthvert smáhorn af félagsmálapakka til þess að ná málinu í höfn. En þeir eru svo algjörlega búnir að strika yfir þau loforð sín, hæstv. ráðh., að þeir bjóða það ekki lengur. En hann skýrði líka frá því, og það skýrir auðvitað enn betur það óréttlæti sem nú á að beita gagnvart útgerðarmönnum, - hann skýrði frá því, að fulltrúar sjómanna í Verðlagsráðinu hefðu ekki lagt fram kröfur um lækkun olíugjaldsins, af því að þeir hefðu talið þetta vera þannig skildi ég manninn - þeir hefðu talið þetta vera lög frá Alþingi Íslendinga sem ættu að gilda fyrir þetta ákveðna tímabil sem lögin tiltóku. Þeir voru ekki að leggja til að breyta lögbundnum samningum. Íslenskir sjómenn eru nefnilega búnir að fá allt of mikið af því frá þessari hv. stofnun, Alþingi Íslendinga, og frá ríkisstj., síðustu ríkisstj. sérstaklega og reyndar mörgum fyrr. einnig, að samningar þeirra séu gerðir marklausir með ákvörðunum þessara aðila. Það kom líka fram á þessum nefndarfundi, að ekki hefði í sjálfu sér verið deila innan nefndarinnar um lögmæti þessarar fiskverðsákvörðunar Verðlagsráðs. Nú væri sjálfsagt ástæða til þess að tala langt mál um Verðlagsráð sjávarútvegsins. Ég var einn af þeim sem áttu þátt í því hér á Alþ. árið 1961 að setja lög um Verðlagsráð sjávarútvegsins, og það eru ekki mjög margir þm. enn hér sem áttu þátt í því á sínum tíma eða gerð næstu breytinga sem urðu á lögunum þar á eftir. Hins vegar eiga menn sæti hér á þingi nú sem unnu að gerð þessa samkomulags utan þings, svo að þeir þekkja það jafnvel og ég. En þó að ég hafi gagnrýnt mjög niðurstöður úr dómi yfirnefndar í Verðlagsráði sjávarútvegsins, þá hef ég margoft bent á það, að á meðan við höfum ekki annað betra kerfi til að fara eftir verðum við bæði að fara með fullri gát í gagnrýni okkar og í ýmsum tillögum sem gætu valdið niðurrifi þessa ráðs og jafnvel að það leystist upp. En um það verður ekki sakast við okkur fulltrúa sjómanna, heldur miklu frekar ráðandi stjórnvöld á hverjum tíma, ráðh., ríkisstj. og meiri hl. á Alþ. Í sjálfu sér er full ástæða til í þessu sambandi að benda sjómönnum á að það eru miklu fleiri atriði, sem munu marka og ákveða þeirra launatekjur, heldur en sjálft fiskverðið. Það eru að sjálfsögðu samningar þeirra í heild og skiptaprósentan sem þarna vega þyngst ásamt fiskverðinu, en það er auðvitað miklu meira. Það hefur verið í þessum umr. getið um nokkur atriði. Á þeim áratug sem viðreisnarstjórnin var við völd, jukust áhrif þessara stétta. Þá jukust áhrif þeirra á ýmsar gerðir, sem hafa óbeint með að gera kjör þeirra og laun þegar upp er staðið, m. a. tillögugerð og ákvarðanir um aflatakmarkanir, og um það, hvernig því fé er varið sem tekið er af útveginum í útflutningssjóð, sem er gífurlega þýðingarmikið að sé varið á réttan hátt. Sjómenn hafa þar nú fulltrúa til að segja sínar skoðanir á því, hvernig þar eigi að standa að málum. Og fleira má benda á sem þeir verða að meta um leið og fiskverðið sjálft og skiptaprósentuna, ekki síst þá skatta sem á þá eins og aðra landsmenn eru lagðir, þótt þeir hafi nokkur fríðindi umfram aðra, sem virðist ekki veita af þegar horft er á þá þróun sem hefur orðið í launahlutfalli á milli þeirra og annarra þegna þjóðfélagsins á liðnum árum og kemur einmitt mjög skýrt fram í skýrslum þeim sem við höfum í höndunum frá Verðlagsráði sjávarútvegsins. Það er rétt, sem hv. 1. þm. Vestf. sagði hér áðan, að þetta hlutfall hélst á árunum frá 1974 og fram eftir árinu 1978 á þann veg, að hlutfall fiskimanna var nokkru hærra en annarra viðmiðunarstétta. En þetta hefur snúist við síðan og þeir hafa alltaf verið undir síðan. Við skulum ekki gleyma því, að það er þannig með okkar sjávarútveg og kannske sérstaklega þá með okkar fiskimenn, að allir aðrir í þessu þjóðfélagi taka sitt á þurru áður en kemur að þeim. Og þær björgunaraðgerðir svokallaðar, sem fiskveiðar og útgerð þurfa á að halda í okkar þjóðfélagi, eru nær allar í formi tilfærslna innan greinarinnar sjálfrar. Það er ekki eins og með sumar aðrar atvinnugreinar, að það sé tekið af skattfé almennings. Þetta er tilfærsla innan greinarinnar sjálfrar. Og það er þess vegna enn grátlegra að hugsa til þess, þegar menn, sem virðast ekki vilja skilja vandamál þessara aðila, eru að leggja mat sitt á þessi mál eins og þeir væru að meta hross á uppboði.  Það kom fram ósk um það á fundi hv. sjútvn., að n. fengi á sinn fund fulltrúa hagsmunasamtaka sjómanna. Og það var óskað sérstaklega eftir formönnum landssamtaka sjómanna: formanni Farmanna- og fiskimannasambands Íslands og formanni Sjómannasambands Íslands. Við þessu vildi meiri hl. n., fulltrúar stjórnarflokkanna með formann þingflokks Framsfl., varaformann sjútvn. Nd., í broddi fylkingar, ekki verða, neitaði og taldi það algeran óþarfa, enda má til sanns vegar færa að það hafi verið óþarfi, hafandi það í huga að sama dag bárust þinginu mótmæli tveggja landssamtaka launafólks, ekki út af fiskverðinu, nei, út af öðrum málum sem varða að vísu sjómenn einnig og sjómannafjölskyldur. Þau voru gegn þessari gegndarlausu nýju skattpíningu sem núv. hæstv. ríkisstj. og stuðningsmenn hennar standa fyrir með gerðum sínum hér á Alþ. Ég skal ekki þreyta þm. með því að lesa enn einu sinni þessi mótmæli frá Alþýðusambandi Íslands og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja. Ég tel þó að þau mótmæli mætti lesa kvölds og morgna ekki síður en málefnaskrá hæstv. ríkisstj., því að þessi mótmæli eru vissulega víti til varnaðar að mínu mati. Að sjálfsögðu vitum við hvað hefði komið fram ef við hefðum fengið fulltrúa sjómannasamtaka á þennan fund. Við hefðum fengið ný og enn sterkari mótmæli. Þessi mótmæli hafa legið fyrir svo mánuðum skiptir í sambandi við fyrri fiskverðsákvarðanir, í sambandi við fyrri skil hæstv. fyrri ríkisstj. gagnvart sjómönnum og samningum þeirra. Ég skal að þessu sinni ekki hafa orð mín öllu lengri, herra forseti, enda hlíti ég því, eins og við aðrir þm. Sjálfstfl., þegar samkomulag er gert sem er byggt á venjum og lögum þingsins, sem við förum eftir, - ég hlíti þeim eins og sjálfsagt er að gera. Ég skal því ekki hafa þessi orð fleiri að sinni, þótt ærin ástæða væri til þess að fara fleiri orðum ekki aðeins um fiskverðið sjálft eins og það verður núna, heldur um leið önnur vandamál sem varða þessa grein, þessa þýðingarmestu grein okkar atvinnuvega, - vandamál sem einmitt hafa verið að koma fram í dagsljósið að undanförnu, ekki aðeins í máli hæstv. sjútvrh., heldur og í máli ýmissa forustumanna þeirra hagsmunahópa sem hlut eiga að máli.



Herra forseti. Eins og hér hefur komið fram, þá er full ástæða til þess að lýsa furðu sinni á þeim ummælum sem hv. þm., formenn þingflokka, bæði Framsfl. og Alþb., hafa látið eftir sér hafa í viðtölum við blöð nú rétt fyrir páskahelgina. Að vísu kemur mér ekkert á óvart það sem haft er eftir hv. þm. Ólafi Ragnari Grímssyni, formanni þingflokks Alþb. Maður er ýmsu vanur úr þeirri átt og býst við ýmsu þaðan. En það vekur meiri furðu mína, að jafngrandvar þm. og hv. þm. Páll Pétursson hefur verið til þessa - líklega er hann að spillast - skuli bera á borð þau ósannindi, ég vil kalla það bein ósannindi, sem eftir honum eru höfð í Tímanum s. l. fimmtudag. Það er furðulegt að lesa það haft eftir Ólafi Ragnari Grímssyni í Þjóðviljanum, að stjórnarandstaðan - þar leggur hann alla stjórnarandstöðuna undir einn hatt - sé með málþóf og sé að tefja mál eins og það sem hér er nú á dagskrá í sambandi við olíugjaldið. Ég veit ekki til þess að einn einasti þm. t. d. úr Alþfl. hafi talað um það mál nema örfá orð við 1. umr.  Það tekur því kannske ekki að vera að elta frekar ólar við eða ræða ummæli þessara hv. þm. Vonandi verður þetta víti þeim til varnaðar svo að þeir sjái að sér og bæti sinn málflutning. En þetta er a. m. k. að mínu viti ekki til þess að stuðla að því, að mál eigi greiðari gang hér í gegnum þingið, ef um deilumál er að ræða á annað borð. Það er enn þá furðulegra að sjá þetta, lesa og heyra þegar til þess er litið, að ég veit ekki betur en ég sé aðili að meirihlutaáliti nefndar varðandi þetta mál. Þó er okkur borið það á brýn, Alþfl.-mönnum, að við höldum uppi málþófi og tefjum málið í meðferð þingsins. Það má segja, að sjaldan launar kálfur ofeldið í þessu sem og öðru. En ekki meira um það í bili a. m. k. Eins og fram kemur á þskj. 278, nál. meiri hl. sjútvn., hef ég skrifað undir það álit með fyrirvara. Ekki ætla ég að standa að málþófi nú, en ég vil með örfáum orðum gera grein fyrir því, vegna hvers ég hafði fyrirvara á þessari uppáskrift. Ég greindi frá því við 1. umr. málsins, að auðvitað mætti um það deila og auðvitað hefðu sjómenn óskað þess, að hærra fiskverð hefði verið ákveðið nú eins og oft áður. Það er engin spurning um það. Hitt sagði ég sem mitt álit, að lækkunin á olíugjaldinu yrði metin að mínu viti af hálfu sjómanna sem nokkuð upp í hærri fiskverðsákvörðun heldur en þau 4% sem ákvörðuð voru í Verðlagsráði. Ég skal ekki fara frekar út í þá sálma hér. En ég er þeirrar skoðunar, að sjómenn almennt og sjómannasamtökin hafi verið andvíg olíugjaldinu og telji að það eigi að afnema. M. a. er sú deila, sem risin er nú á Ísafirði og víðar á Vestfjörðum, til komin vegna olíugjaldsins. Eftir að endurskoðun sjóðakerfisins var lokið vilja sjómenn koma í veg fyrir að aftur verði byrjað að hlaða upp sjóðakerfi gagnvart sjávarútveginum. En ég skal ekki ræða meira um það. Ástæðurnar fyrir því, að ég skrifaði upp á þetta nál. með fyrirvara, eru raunar tvær, kannske þrjár ef grannt er skoðað. Eins og hv. þm. Pétur Sigurðsson kom að áðan, þá gerðist það á fundi í sjútvn. beggja d., að fulltrúi sjómannasamtakanna í Verðlagsráði, fyrrv. forseti Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, Ingólfur Ingólfsson, upplýsti það, sem er furðulegt að mínu viti að heyra, að hæstv. sjútvrh. hefði ekki á neinu stigi máls haft samráð við fulltrúa sjómannasamtakanna varðandi verðlagninguna og ef ég man rétt hefði hann meira að segja neitað viðtali við hann.

Það er alrangt.

Ég held ég muni þetta rétt, ég skal ekki fullyrða um það. Sé það rangt munað, þá leiðréttist það væntanlega. Ég man ekki betur en að þetta kæmi fram á fundi. En það er furðulegt að heyra þessa afstöðu. Það er nóg í mínum huga að fá yfirlýsingu um það, að hæstv. sjútvrh. hafi ekki á neinu stigi máls haft samráð við fulltrúa sjómannasamtakanna um verðlagninguna, þó að við látum hitt liggja á milli hluta. Enn þá furðulegra er að þetta skuli eiga sér stað í ríkisstj. sem hefur í sínum sáttmála sem eitt meginmarkmið að hafa samráð við fulltrúa launafólks í landinu í sambandi við ákvörðun í launa- og efnahagsmálum. Og enn frekar er þetta óskiljanlegt þegar í gildi eru í landinu lög sem kveða svo á að hafa beri slíkt samráð. Það er skylda. Það er lagaskylda. Og í þessu tilfelli fremur hæstv. sjútvrh. - sem fer með þetta mál, málið heyrir undir hann - þá fremur hann lagabrot með því að hafa ekki samráð við aðila í þessu efni sem og mörgum öðrum, eins og hér hefur komið fram í umr. Þetta er furðulegt. Ég vil við þessa umr. lýsa furðu minni á því, að menn skuli standa þannig að málum, beinlínis egna upp á sig andóf og andspyrnu vegna þess að menn sinni ekki eðlilegum umgengnisvenjum við fulltrúa launafólks í þessu máli. Ég minnist þess frá framboðsfundum á Vestfjörðum á s. l. hausti, að það var aldeilis ekki þetta hljóð í núv. hæstv. sjútvrh. þá, þegar hann lýsti því fjálglega yfir, ekki bara á einum fundi, heldur mörgum og margoft, að hann legði megináherslu á að hafa fullt og gott samráð við fulltrúa launafólks um ákvörðun mála sem þessa. En það virðist ekki eiga við þegar hæstv. ráðh. sjálfur er kominn í þá aðstöðu að eiga að sinna þeirri skyldu að hafa þetta samráð. Þá er það ekki gert. Í öðru lagi vil ég greina frá því, að mér fannst það afar ólýðræðislega með málið farið og óeðlilega af hálfu stjórnarliða í sjútvn. að neita því beinlínis að forseti Sjómannasambands Íslands og forseti Farmanna- og fiskimannasambands Íslands kæmu á fund n. til þess að n. gæti kynnt sér viðhorf þessara manna, fulltrúa sjómannasamtakanna í landinu, til þessa máls. Og enn og aftur skal vitnað til þess, að það er beinlínis lagaskylda að hafa slíkt samráð. En því var hafnað af stjórnarliðinu í n., að þessir aðilar yrðu kvaddir til fundar við nefndina. Þessu ber auðvitað að mótmæla. Þetta eru óeðlileg og óæskileg vinnubrögð og til þess eins fallin að fá upp enn meiri togstreitu og andúð, og ætti að vera augljóst að slíkt er ekki til þess fallið að greiða fyrir framgangi máls sem þessa, sem er vissulega deilumál í þinginu. Það væri kannske full ástæða til þess að segja meira um þetta hér. En ég vil að síðustu að gefnu tilefni, vegna þess að ég tel að það heyri til þessu máli, spyrja hæstv. sjútvrh. um það - eða hæstv. forsrh. kannske ekki síður, hver meining hæstv. ríkisstj. sé í að standa við þau fyrirheit sem gefin voru sjómannasamtökunum vegna samninganna haustið 1978 um hinn margumtalaða félagsmálapakka. Hér liggja nú í þinginu a. m. k. tvö frv. sem lögð voru fram af starfsstjórn Alþfl. og snerta það að staðið verði við þessi gefnu fyrirheit. Annað frv. varðar sjómannalögin, fjallar um veikindagreiðslur til sjómanna til samræmis við það sem var í félagsmálapakka til landverkafólks, en hitt varðar lögin um lögskráningu sjómanna. Að þessu leyti hefur ekki verið efnt það loforð sem sjómannasamtökunum var gefið haustið 1978. Til viðbótar þessu er rétt að forvitnast um hvað hæstv. ríkisstj. ætlast fyrir um efndir á þriðja loforðinu, varðandi sjómannastofur. Í félagsmálapakkanum var líka loforð til sjómannasamtakanna um að gert yrði átak til þess að greiða fyrir byggingu sjómannastofa víðs vegar á landinu. Að tilhlutan Alþfl.-stjórnarinnar voru settar í þetta um 28 millj. í árslok 1979, ef ég man rétt. Ekkert er í fjárlögum ársins 1980 til þessa verkefnis og það var fellt hér af stjórnarliðinu við 3. umr. fjárlaga að taka inn fjárhæð til þessa verkefnis, sem er beinlínis loforð stjórnvalda til sjómanna. Ég vil því spyrja hæstv. sjútvrh. - eða hæstv. forsrh., sem ég hef meiri trú á að mundi svara: Ætlar hann að beita sér fyrir því, að við þessi gefnu loforð til sjómannasamtakanna verði staðið, eða á enn einu sinni að svíkja það sem sjómönnum hefur verið lofað? Ég vænti þess, að annar hvor hæstv. ráðh. veiti svör við þessum spurningum. Það er nauðsynlegt að fá það fram, það tilheyrir þessu máli, hvort á að standa við þessi gefnu fyrirheit eða ekki. Ég vænti þess, að hæstv. ráðh. gefi yfirlýsingu um það, helst á þá leið að við þetta verði staðið.



Herra forseti. Út af spurningum hv. þm. Karvels Pálmasonar vil ég fyrst segja það, að eins og kom fram hjá honum eru í þinginu tvö frv. sem eru úr sjómannapakkanum. Þau voru lögð fram af fyrrv. hæstv. samgrh. og ég fagna því. Ég hef síðan átt einn fund með fulltrúum sjómanna og ASÍ, sem hafa mótmælt mjög harðlega frv. um breyt. á sjómannalögum, því miður mjög harðlega, og hafa afhent mér víðtækar aths. við það frv. og reyndar fullyrt við mig að þar sé nánast í einu og öllu farið að till. LÍÚ, en ekki sjómanna. Ég ræddi strax í beinu framhaldi af þessu við formann þeirrar nefndar, sem er með frv., og óskaði eftir því, að formaður sjómannasamtakanna og fulltrúar ASÍ yrðu kvaddir á nefndarfund svo að þeir gætu gert grein fyrir þeim breyt. sem þeir telja nauðsynlegar á því frv. Ég harma að svona skyldi til takast, en mér sýndist það vera fljótlegri leið til að mæta - eins og þingið telur þá rétt - óskum sjómanna en að fara að leggja fram nýtt frv., sem kom til greina, því að það fyrra er komið til nefndar. Um frv. um lögskráningu mun ekki vera sérstakur ágreiningur enda minni háttar mál. En áformin um sjómannastofur er vitanlega sjálfsagt að standa við og ég veit ekki betur en fullur vilji sé til þess að standa við þau. Stærsta málið var breytingin á sjómannalögunum og það er afar slæmt að svo skyldi til takast sem ég hef rakið. En ég vænti þess, að sú hv. n., sem er með málið í Ed., taki það til meðferðar og lagi það. Hér hafa ýmsir gert að umræðuefni samráð við sjómenn og yfirleitt við menn í Verðlagsráði sjávarútvegsins, m. a. hv. 1. þm. Vestf., sem að venju er ekki í þingsal þegar verið er að svara honum. En ég vil segja öðrum, að ég átti einn fund með öllum þessum aðilum. Ég átti einn fund með fulltrúum útvegsmanna og sjómanna saman. Og ef menn óska að fá að vita nákvæmlega dag og stund á þeim fundi, þá get ég upplýst það. Og mér þykir satt að segja undarlegt að það skyldi ekki koma fram hjá þeim. Ég átti einn slíkan fund þar sem þeir gerðu mér grein fyrir kröfum sínum og á hverju þær væru byggðar. Ég átti einn fund með fulltrúum fiskvinnslunnar. Hins vegar vil ég lýsa þeirri skoðun minni og skýra þá staðreynd, að fulltrúi ríkisstj. í Verðlagsráði er oddamaður, þaulkunnugur þessum málum, forstjóri Þjóðhagsstofnunar, hinn mætasti maður, hygg ég að síðasti hv. ræðumaður geti tekið undir með mér. Hann situr á stöðugum fundum með hverjum einstökum þessum aðila og gerir ráðh. síðan grein fyrir því, hvernig málin horfa við. Ég er satt að segja ekki viss um að rétt sé að ráðh. sé að grípa fram fyrir hendur á þeim manni nema hann óski þess. Hann óskaði eftir því í einu tilfelli að ég staðfesti ákveðna hluti sem hann taldi að gætu orðið til samkomulags. Ég varð þegar við því og þar á ég við fiskvinnsluna.  Ég ætla ekki að lengja umr. um þetta mál. Þær eru orðnar langar, ef páskar eru meðtaldir. En ég skal ekki vera að kenna neinum um þá töf út af fyrir sig. Ég ítreka það sem ég hef sagt áður, að ég tel afar æskilegt að þetta mál verði afgreitt án tafar, og ég veit að það verður, því að um það hefur orðið samkomulag og fagna ég því. Ég ætla ekki að gera önnur atriði að umræðuefni utan eitt. Menn hafa deilt um það, hvort með þessu frv. séu brotnir samningar á útvegsmönnum. Ég hef einnig, frá því að umr. urðu fyrir páska, rætt við lögfróðustu menn um það, hvernig þeir líti á slíkt. Ég endurtek það sem ég sagði þá, að ekki einn einasti þeirra hefur tjáð mér að hann líti svo á að samningar væru brotnir. Lögin, sem sett voru í janúar, voru til staðfestingar á samningi fjögurra aðila. Tveir aðilar sögðu þeim grundvelli upp sem lögin voru á byggð, og því er forsenda fyrir þeim lögum brostin. Lögin eru til eins árs og með þeim rökstuðningi sem hér hefur komið fram má vitanlega hugsa sér að einn aðili hefði nánast neitunarvald um hvers konar breytingar á þeim lögum, t. d. formaður eða fulltrúi útvegsmanna, hann hefði þar með neitunarvald samkv. þeim rökum sem hér hafa komið fram. Ég vil láta þess getið, að ég kannaði þetta bæði fyrir og eftir þær umr. sem urðu síðast um málið. Allir hinir lögfróðustu menn hafa tjáð mér að því verði alls ekki haldið fram, að gengið sé á bak þeirra orða sem þá voru gefin, því að þau voru byggð á þessum grundvelli sem ég hef hér nefnt. Margt fleira hefur komið fram í þessum umr., og mér skilst að menn hefðu sumir hverjir talið þann kostinn vænstan að fallast á 6.67% hækkun. Um það hefði getað orðið samstaða við sjómenn og útvegsmenn. Ég hef vakið athygli á því, að því hefði fylgt að sjálfsögðu verulega meiri leiðrétting gagnvart fiskvinnslunni, sem að sjálfsögðu hefði haft í för með sér meiri hækkun verðbólgu, ég held að menn þurfi ekki að deila um það. Ég ætla alls ekki að fara að gera mikið úr launum sjómanna langt frá því. Þeir eru sannarlega þess verðugir sem þeir fá, á því er ekki nokkur vafi. Ég vil hins vegar segja það, að í öllum svona samningum er vitanlega jafnframt skoðað hvort rauntekjur hafa aukist og hvort að einhverju leyti megi rekja þær til meiri framleiðni, bættrar aðstöðu o. s. frv., og ýmsir telja að það megi í þessu tilfelli. Hv. 1. landsk. þm. er því ósammála. Hann þekkir þessi mál og ég er ekki að vefengja rök hans fyrir því. En aðrir sem eru þessu ekki síður kunnugir, hafa haft aðra skoðun. Ýmislegt var það í ræðu hv. 1. þm. Vestf., sem gaman hefði verið að ræða. Ég veit að hann er manna fróðastur um sjávarútveg, enda kom það mjög rækilega fram í ræðu hans að fáir aðrir viti svo mikið sem hann, ég tala nú ekki um hæstv. forsrh. Hann veit að hans mati ekkert um sjávarútvegsmál. Ég held nú satt að segja að hér sé um svo viðkvæm mál að ræða, að menn eigi ekki að vera með slíkan málflutning, og von mín að ekki verði miklu meira af því hér.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af því sem fram kom hjá hæstv. ráðh. Það kemur mér á óvart, ef það liggur nú fyrir að fulltrúar frá Alþýðusambandi Íslands hafi mótmælt þeirri leiðréttingu sem gera á á sjómannalögunum til samræmis við það sem lofað var sjómönnum með félagsmálapakka.  Mér fannst hæstv. ráðh. vera hálfloðinn í svörunum við því, hvort ætti að standa við hin gefnu fyrirheit varðandi sjómannastofurnar. Það er æðimikill munur á því, að telja æskilegt að það verði gert, eða lýsa því yfir, að það verði gert. Og það er það sem ég er að biðja um. Ætlar hæstv. ríkisstj. að standa við það loforð að það verði gert? Engin spurning er um það, hvað þeim þyki æskilegt. Spurningin er bara: Verður þetta gert? Svo að vikið sé að samráðstalinu, þá held ég að ég muni það rétt, að fulltrúi sjómanna í Verðlagsráði lýsti því yfir, að núv. hæstv. sjútvrh. væri sá eini sjútvrh., sem gegnt hefði því starfi meðan hann hefur haft afskipti af þessum málum, sem hefði ekki haft samráð við fulltrúa sjómanna. Það getur svo verið matsatriði, hvort hæstv. ráðh. hverju sinni finnst að það eigi að hafa slíkt samráð eða ekki. En sé það rétt, sem núv. hæstv. ráðh. telur, að það sé a. m. k. vafamál að hafa beri þetta samráð, þá hafa hinir allir verið á villigötum, því að þeir höfðu þessi samráð. Það er ekki verið að fara fram á það við hæstv. núv. sjútvrh., að hann taki sæti oddamanns í yfirnefnd. Það er síður en svo. En það er óeðlilegt að viðkomandi ráðh., sem málið heyrir undir, sé ekki í nánu samráði við fulltrúa þeirra hagsmunahópa sem eru að vinna að lausn málsins hverju sinni. Það er óeðlilegt við málið. Það er enginn að biðja hann um að grípa fram fyrir hendur oddamanns í nefndinni. Hann gerir það að sjálfsögðu ef honum þykir ástæða til. En það er skylda hans sem og annarra ráðh. samkv. núgildandi lögum að hafa þetta samráð. Og það er það sem verið er að fara fram á. Það er það sem launþegasamtökin fara fram á, og það er það sem þau ætlast til að verði gert, að framfylgt verði þeim lögum sem eru í landinu um þau efni.



Herra forseti. Örstutt aths. - Ég get að vísu ekki lýst undrun minni á því, að erfiðlega gengur stundum að koma því til skila við hv. þm. sem rétt og satt er. Ég sagði áðan að formaður sjómannasamtakanna Óskar Vigfússon, gekk á minn fund. Hann er ekki fulltrúi ASÍ. Og ég vil ráðleggja hv. þm. að tala við Óskar. Ég veit að Óskar getur endurtekið þau harðorðu mótmæli sem hann hafði við mig. Það er langbest að hafa það þannig, og ég vil hér með skora á hv. þm. að gera það. Með honum voru jafnframt Snorri Jónsson, Ásmundur Stefánsson o. fl. Ég vil því eindregið beina því til hv. þm., að hann geri það. Þá þurfum við ekki að deila um það hér úr þessum ræðustól. En þetta voru hinar hörðustu aths. og vöktu undrun mína og vonbrigði, - veruleg vonbrigði. Um samráðið ætla ég ekki að tala meira, nema segja þetta: Vitanlega er víðtækt samráð haft. Það segir hvergi í lögunum að ráðh. eigi endilega að vera í því. Samráð er haft í gegnum fulltrúa ríkisstj. í hinum ýmsu nefndum, ekki síst í því sem hér er um að ræða, og mjög víðtækt. Ráðh. á fyrst og fremst að standa að baki og vera til aðstoðar þeim manni sem er fulltrúi ríkisvaldsins. Læt ég útrætt um það.



Herra forseti. Örfá orð vegna þess sem hæstv. samgrh. sagði um afstöðu sjómannasamtakanna til frv. til l. um breytingu á sjómannalögum. Að frv. sé byggt á till. LÍÚ, eins og fram kom hjá hæstv. ráðh., er auðvitað hrein firra. LÍÚ er eðlilega andvígt öllum atriðum frv., þó mismunandi mikið andvígt hinum ýmsu greinum þess. Um frv. var haft mjög víðtækt samráð við alla aðila, og þá fyrst og fremst fulltrúa sjómannasamtakanna, og ótal fundir haldnir með þeim, bæði hverjum fyrir sig og sameiginlega. Þess var freistað að ná sem allra víðtækastri samstöðu aðila og þá jafnframt reynt að taka tillit til þeirra atriða sem LÍÚ hafði mest á hornum sér. Þetta var gert í þeim tilgangi fyrst og fremst að freista þess að málið næði fram að ganga á hinu háa Alþingi. Það voru tvö atriði sem ágreiningur var einkum um. Í fyrsta lagi vildu fulltrúar sjómanna að staðgengisreglan gilti ávallt, einnig í hinum mjög svo lengdu tímabilum sem sjómenn eiga að fá kaup í veikinda- og slysatilfellum ef frv. verður að lögum. Á þetta gat ég ekki fallist, enda ekki í samræmi við sambærileg lög sem sett voru vorið 1979 vegna landverkafólks. Í öðru lagi - og það var í reynd aðalágreiningsatriðið - hvernig fara skyldi með tímabil þegar veiðar eru að tilstuðlan stjórnvalda bannaðar. Fulltrúar sjómanna vildu eðlilega að staðgengisreglan gilti á þessum tímabilum. Fulltrúar LÍÚ voru alfarið andvígir því og töldu sig hafa ýmis ráð til að komast fram hjá slíkum lögum, ef samþ. væru, m. a. að ráða sjómenn aldrei nema til skamms tíma í einu. Í frv. er ekki gert ráð fyrir sérstökum greiðslum í slíkum tilvikum. Þar á móti var reglum Aflatryggingasjóðs breytt þannig, að hann hefur heimild til að bæta sjómönnum, a. m. k. að hluta, tjón sem af slíkum aðgerðum stafar. Auðvitað eru þessi lög, sem hér er verið að tala um, lágmarksákvæði. Enginn bannar sjómönnum að semja um betri kjör. Ég vil svo að lokum leiðrétta misskilning, sem fram kom hjá hæstv. ráðh., að þetta frv. sé hjá n. í hv. Ed. Ég náði ekki að tala fyrir þessu frv. fyrir síðustu stjórnarskipti. Hæstv. samgrh. verður því, ef honum sýnist svo, að tala fyrir málinu í hv. Ed., annaðhvort í núverandi mynd og þá með hugsanlegar breytingar í samgn. þeirrar deildar í huga, eða í breyttu formi ef hann telur það rétt vera. Aftur á móti er frv. til l. um breyt. á lögum um lögskráningu sjómanna komið til nefndar.



Herra forseti. Það, sem veldur því að ég sé ástæðu til þess að standa upp, eru undarleg ummæli hæstv. sjútvrh. hér áðan, þegar hann var að fara í mannjöfnuð við hv. 1. þm. Vestf. um það, hvor hefði reynst happadrýgri sjútvrh. Ég verð að segja að mér finnst hann vera fullfljótur á sér að ætla að fara að líkja þeim saman strax. Sannleikurinn er að sjálfsögðu sá sem hv. 1. þm. Vestf. sagði áðan, að með því hvernig staðið er að þeim vanda sem útflutningsatvinnuvegirnir í heild standa frammi fyrir, er vissulega verið að ýta á undan sér hlassinu. Það er verið að slá á frest nauðsynlegum ráðstöfunum. Við vitum ofur vel að sú ríkisstj., sem nú situr, er að auka kostnaðinn við ríkisbáknið. Hún er að þyngja skattana, hækka álögurnar í staðinn fyrir að draga úr kostnaði. Með því að haga sér þannig er verið að kasta fleiri sprekum á verðbólgueldinn. Þetta vita allir menn. Þetta vita hæstv. ráðh., sem þarna sitja, að þannig hefur þetta verið. Við getum aðeins íhugað hvernig ástandið er. Þegar þeir tóku við um mánaðamótin jan.-febr., þá byrjaði niðurtalningin. Núna er talið að verðbólgan til 1. maí muni verða einhvers staðar í kringum 13% a. m. k. Það þýðir að gera megi ráð fyrir að kaupgjaldsvísitalan hækki um 11–12%. Og ef menn rifja upp ummæli fulltrúa sjómanna við fiskverðsákvörðunina, þá hafði hann einmitt orð á því, að 2.6% eða svo hefðu ranglega verið tekin frá sjómönnum um áramótin og núna 2.67%. Þetta eru tæp 5.3%. Og ef við bætum þessu ofan á þær verðbætur sem óhjákvæmilega koma á almenn laun í landinu hinn 1. júní n. k., eins og ráðslagið hefur verið hjá þessari ríkisstj., þá mun þarna vera um að ræða kröfur frá sjómönnum um hækkun á launum til sín einhvers staðar á bilinu 16–17%, bara leiðréttingin. Eru þá ótalin í fyrsta lagi öll þau svik sem þeir ráðh., sem áttu sæti í síðustu vinstri stjórn, og hinir, sem síðan hafa bæst í hópinn, hafa, eftir því sem þeir hafa haft tíma til, framið á sjómönnum í sambandi við félagsmálapakkann, þar sem siðast var við nafnakall hér á Alþ. um daginn tekið frá þeim þetta lítilræði sem þeir höfðu von um að geta fengið þá. Ef við tölum jafnframt um þá miklu þyngingu á skattbyrði sem sjómenn hafa orðið fyrir, þvert ofan í það sem þeim var lofað, því að þeir voru sviptir kauphækkun um 2% með lögum 1. des. 1978 af því að það átti að lækka skattana, þá kemur í ljós að svikin og brigðin við sjómannastéttina eru ekkert lítil þegar allt er talið. Það er ekkert smáræði sem þarna hangir á spýtunni. Og það er ekki undarlegt þó hæstv. ríkisstj. sé hreykin og sé að státa sig, - það er ekki undarlegt eins og allt er í pottinn búið. Sannleikurinn er að sjálfsögðu sá, og það er alveg furðulegt um þessa ríkisstj., að það má ekki einn einasti maður, sem hefur laun eitthvað í samræmi við framtak sitt, er með launahvetjandi taxta og þar fram eftir götunum, bera eðlilega úr býtum það sem honum ber. Það verður að fara dýpra og dýpra ofan í vasann. Við skulum aðeins líta á eitt sem þessi hæstv. ríkisstj. hefur mjög státað sig af. Það er persónufrádrátturinn. Við getum litið á það, hvernig skuldlaus sjómaður kemur út úr þeim skattalögum sem nú gilda. Ofan á þá miklu hækkun, sem þessum knöppu skattþrepum fylgir, er sjómannafrádrátturinn að hálfu frá þeim tekinn með flötu 10% frádráttarreglunni. Þar er einnig vegið að sjómönnum, vegið í sama knérunn. Og þegar allt er talið er enginn vafi á því, að sú kjaraskerðing, sem sjómannastéttin hefur orðið fyrir, er mjög veruleg þegar saman kemur í fyrsta lagi það, sem við kemur þeirra skattgjaldstekjum, í öðru lagi það, sem af þeim hefur ranglega verið tekið í sambandi við fiskverðsákvörðun, og síðast en ekki síst það, að þeir hafa ekki að einu eða neinu leyti fengið það sem þó aðrir hafa fengið að litlu í sambandi við félagsmálapakkann. Ég held að menn verði að hafa þetta sterklega í huga þegar verið er að tala um kjör þeirra. Ég verð einnig að geta þess, að fulltrúi sjómanna kom á fund í sjútvn. Alþingis og hann sagði ekkert þar sem gat gefið það í skyn, að eitthvað sérstakt leynisamkomulag hefði verið gert við hann í sambandi við þessa fiskverðsákvörðun, eins og hæstv. sjútvrh. gaf hér í skyn, heldur sagði hann þvert á móti að ráðh. hefði verið upptekinn við að tala við alla fremur en sjómenn í nefndinni, þó svo að þeir hafi hist á einum fundi. Ég vil einnig að það komi alveg skýrt fram, án þess að ég ætli að lengja þessar umr. frekar en orðið er, að það er ekki rétt hjá hæstv. sjútvrh. að frekar megi búast við lækkun á olíu framundan á þeim tíma sem þessi fiskverðsákvörðun tekur til. Við höfum þvert á móti fengið upplýsingar um það í sjútvn., að þær olíubirgðir, sem keyptar voru til landsins á hærra verðinu og sumar á enn hærra verði en verið er að selja núna undanfarið, muni endast út maímánuð og vel það. Það eru af þeim sökum ekki neinar horfur á að olíuverðið lækki. Það er einhvers staðar úti í blámóðu fjarskans sem sú lækkun er, enda er ég hræddur um að flestir verði að láta segja sér oftar en einu sinni og kannske oftar en fimm sinnum áður en þeir trúa því að eitthvað fari lækkandi hjá þessari ríkisstj.



Herra forseti. Frv. þetta er til l. um breyt. á lögum nr. 30 28. ágúst 1966, um meðferð, skoðun og mat á sláturafurðum, er flutt af fyrirrennara mínum, Braga Sigurjónssyni. Frv. var lagt fyrir hv. Ed. og hefur hlotið þar afgreiðslu óbreytt eins og það var lagt fram. Um s. l. áramót rann út frestur sá sem landbrh. hefur til að veita sláturleyfi í ólöggiltum sláturhúsum. Þó að mikið hafi verið unnið í uppbyggingu sláturhúsa á undanförnum árum er samt fyrirsjáanlegt að enn þarf að veita nokkur sláturleyfi í húsum sem ekki hafa hlotið löggildingu. Þetta er gert í samráði og samvinnu við yfirdýralækni eða héraðsdýralækni og að þeirra mati. Það er nauðsynlegt að ná afgreiðslu á þessu máli og hefði í raun og veru þurft að afgreiða það á haustþingi, en eins og ástæður urðu þá hefur afgreiðsla þess dregist til þessa. Frv. veitir ráðh. heimild til þess að gefa slíka undanþágu sem hér um raðir til eins árs í senn í tvö ár, eða til ársloka 1982. Mál þetta er einfalt í sniðum og er venjubundið að afgreiða lög um þetta efni til skamms tíma í senn. Ég leyfi mér að óska eftir því, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn.