Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er búið að fara í gegnum Nd. og er að finna á þskj. 166. Þegar við nm. fórum að fara í gegnum þetta frv. og bera það saman við núgildandi lög í þessum málum, sem hafa verið tvenn, önnur frá 1947 og hin frá 1950, komumst við að þeirri niðurstöðu, sem ég hef oft komizt að áður og kannske líka hinir meðnm. mínir, að það væri ákaflega óaðgengilegt fyrir allan almenning í landinu að eiga að leita að gildandi lagaákvæðum um sama mál á mörgum stöðum og það væri þess vegna miklu réttara að færa þetta saman og fella brtt. inn í lögin og láta lögin koma ein og afnema eldri lögin, þannig að menn á einu blaði - í einum lögum - gætu séð, hvað gilti í þessum málum. Um þetta vorum við allir sammála. Við töluðum svo við yfirdýralækninn og Guðmund Gíslason, sem hefur haft mest með sauðfjársjúkdómavarnirnar að gera fræðilega séð, sömuleiðis við forstjóra þeirra, Sæmund Friðriksson, og töluðum við þá um ýmsar fleiri breytingar, sem okkur fannst að þyrftu að koma í lögin. Nokkrar af þessum breytingum hafa þegar verið framkvæmdar, eru sumpart alveg framkvæmdar og að öðru leyti reynt að framkvæma þær af sauðfjársjúkdómavörnunum. Þessar umræður enduðu með því, að við erum sammála um að taka upp nokkrar fleiri breytingar en frv. á þskj. 166 gerir ráð fyrir, og þetta birtist nú allt saman í einu lagi á heildarþingskjalinu, sem nú liggur fyrir og er nr. 247. Þar eru lögin eins og þau mundu verða, eftir að þau hefðu verið samþ. af Alþ. í heilu lagi. Áður en ég byrja að lýsa breytingunum, vil ég aðeins geta þess, að á einni grein, sem við erum búnir að ganga frá og er að finna hér og ég kem að seinna, viljum við helzt fá breytt ofur lítið orðalagi aftur, og ég mun leggja fram fyrir hönd nefndarinnar skriflega brtt. viðvíkjandi þeirri einu grein.  Brtt. eru prentaðar með breyttu letri í frv. Hv. þm. geta þess vegna fljótar áttað sig á, hverju er breytt, heldur en ella, því að sannleikurinn er sá, að það að flytja fram brtt. við frv., kannske ein lög, tvenn lög, þrenn lög á einu stóru skjali, er í raun og veru aldrei gert til annars en að þm. veitist léttara að átta sig á breytingunum. Það er meiningin með því, en almenningi veitist alltaf miklu óhægara að vita, hvað lög eru á eftir. En til þess að taka af þingmönnum þann kaleik að þurfa að bera allt saman, hafa breytingar frá eldri lögum verið prentaðar með breyttu letri, svo að þetta kæmi sem greinilegast fram. Þá er það fyrst 1. gr. í frv. á þskj. 166. Það er fyrsta breytingin, sem kemur fram við heildarlögin og er prentuð hér undir lið 2 á frv. Henni höfum við breytt dálítið. Í þessu er veruleg breyt. frá því, sem nú er í lögunum, ekki frá því, sem var í frv., eins og það var lagt fyrir þingið. Hún er í því innifalin, að það er ætlazt til, að tvær nýjar fjárpestir, annars vegar riða og hins vegar kýlapest, séu teknar inn sem næmir sjúkdómar, sem það opinbera eigi að reyna að hefta útbreiðslu á og kveða niður, ef mögulegt er. Brtt. okkar við 1. gr., eins og hún er í frv. eins og það kom frá Nd., er í því innifalin, að við setjum latnesku nöfnin á sjúkdómana, og þess var alveg sérstaklega þörf um riðuveikina, af því að hér á landi ganga fleiri sjúkdómar, mjög ólíkir og misjafnlega hættulegir, undir nafninu riða. Enn fremur er það, að það verður gefin út sérstök reglugerð viðvíkjandi þessum sjúkdómum, af því að það á ekki það sama við um ráðstafanir til að hefta útbreiðslu þessara sjúkdóma nema að nokkru leyti og ráðstafanir til að hefta útbreiðslu garnaveikinnar og mæðiveikinnar. Þess vegna er greinin dálítið öðruvísi orðuð, en breytingin er yfirleitt ósköp lítil frá því, sem hún er í 1. gr. frv., eins og það kom frá Nd., og eiginlega bara til frekari áherzlu og frekari skýringar. Þá komum við með brtt. undir lið 4, það eru reyndar fleiri breyt., en það er þar, sem við erum með aftur enn eina brtt., sem ég legg fram skriflega til forseta. Fyrsta breytingin, sem þarna er um að ræða, er það, að áður var svo fyrir mælt, að varnargirðingarnar skyldu standa og haldast við í fjögur ár. Við leggjum til, að það verði níu ár, komi níu ár í staðinn fyrir fjögur. Þetta byggist á því, að það er talið hæpið, að fyrr en eftir níu ár fáist úr því skorið, hvort einhver veiki, mæðiveiki sérstaklega, sem skorið hefur verið niður fyrir, sé raunverulega búin eða ekki. Það er nú svo, að sauðfé gengur með hana allt að 3 árum, þangað til sýking kemur greinilega fram. Þá er hugsunin þessi, að ef einhver kind hefur smitazt og tekið veikina í nýju hólfi, þar sem veikin var ekki áður, þá kemur veikin fyrst fram eftir þrjú ár í einni kind. Ef það hittist nú svo á, að þessi kind er hjá bónda, sem er trassi og segir ekki frá henni, eða það hittist svo á, að kindin, sem veikist, hefur smitað aðrar kindur, en drepst svo sjálf til dæmis ofan í, þá veit enginn um, að kindin hafi verið veik, og þá er það ekki fyrr en þrjú ár þar á eftir, sem maður sér aftur kindur og þá tiltölulega fáar, sem hún hefur smitað. Þess vegna er það í þriðju umferð, á níunda árinu, sem maður fer að verða verulega var við veikar kindur. Á þessari hugsun er það byggt að lengja tímann, sem varðlínurnar verði látnar standa, úr fjórum árum upp í níu. Svo er önnur breyting þarna, í síðustu mgr., og það er við hana, sem ég aftur legg fram skriflega brtt. Með leyfi forseta, hljóðar hún svona, eins og hún nú er prentuð: „Sauðfjársjúkdómanefnd getur, ef hún telur hættulaust, leyft flutning á sæði milli fjárskiptahólfa í kynbótaskyni, enda sé í hvívetna gætt ýtrustu varúðar og aldrei flutt sæði úr kindum, þar sem garnaveiki eða riða, fósturlát eða aðrir næmir sjúkdómar, sem hætta getur stafað af að áliti yfirdýralæknis, hafa gert vart við sig.“ Nú er það svo, að það er sótt mikið á þessa sæðisflutninga. Menn vita það og vita það vel, að það er oft hægt að fá miklu vænni lömb með því að fá sæði úr reglulega góðum hrút, sem er til einhvers staðar í öðru fjárskiptahólfi, en úr sínum eigin hrút. Hins vegar er vitað, að a. m. k. bæði riða og fósturlát geta flutzt með sæði. Þess vegna viljum við með þessu gefa frekara aðhald en nú er um það, að það sé hægt að fyrirbyggja eða neita þessum sæðisflutningum. Hins vegar var ekki meining okkar með þessari grein að neita um þá fyrir fullt og allt; þó að það hefði komið riða upp fyrir 60–70 árum einhvers staðar og væri fyrir löngu búin á viðkomandi stað, þá mætti aldrei flytja sæði úr hrútum af því svæði. En svoleiðis mætti skilja greinina. Til þess að fyrirbyggja, að hún verði skilin þannig, höfum við breytt henni ofur lítið og orðum hana nú, með leyfi forseta, svona: „Sauðfjársjúkdómanefnd getur, ef hún telur hættulaust, leyft flutning á sæði milli fjárskiptahólfa í kynbótaskyni, enda sé í hvívetna gætt ýtrustu varúðar og aldrei flutt sæði úr hrútum, þar sem garnaveiki, riða, fósturlát eða aðrir næmir sjúkdómar hafa gert vart við sig, nema með samþykki yfirdýralæknis.“ Við leggjum það undir dóm hans, hvort svo langt sé liðið frá því, að þessi sjúkdómur hafi verið á svæðinu, að það sé óhætt að leyfa sæðisflutningana, en eins og það var orðað áður, mátti segja, að það væri fortakslaust, ef einhvern tíma hefði sjúkdómur komið þar upp. Um þetta er okkar brtt., sem ég bið hæstv. forseta að taka til meðferðar og skal afhenda honum um leið og ég lýk máli mínu. Þá er á nokkrum stöðum í frv., ég hirði ekki að lesa þá alla upp, sett inn ákvæði um það, að þar sem kindur séu drepnar, sem grunaðar eru um að vera veikar, skuli tafarlaust senda líffæri úr þeim til Keldna til rannsóknar. Á þetta hefur nokkuð skort. Þetta hefur verið reynt að framkvæma, þó að það stæði ekki í lögum. Það er tekið hér beint inn í lögin alls staðar, sem við á, svo að það er ekki um að villast, ef lögin verða samþykkt svona, að þá er það ákveðinn vilji Alþingis, að það sé hert á að þessu leyti og það fáist ævinlega úr því skorið, hvort um sjúkdóm er að ræða eða ekki, þar sem kindur eru grunaðar veikar. Þá er undir b-lið í 5, tölul. ofur lítil breyting. Hún er í því fólgin, að það er látið sama ganga yfir lömb, sem fengizt hafa í fjárskiptum heim á eitthvert heimili, lömb, sem missts hafa úr hópnum og verið fjarvistum 2–3 daga og menn vita ekki, hvar hafa verið, eins og þau hefðu beint komið saman við sýktar kindur. Þetta er af því, að þegar fjárskiptin fara fram, er það oft svo, að þegar ný lömb koma inn á svæðið að haustinu, er ekki öruggt, að það sé búið að hreinsa það af afréttarfé. Það er ákvæði núna í lögunum, skýrt að því leyti, að ef lömbin koma saman við kindur, þá á að slátra þeim lömbum, sem það gera, og ef það er öll hjörðin á heimilinu, sem kemur þar, þá er henni allri saman lógað, en alveg það sama er nú látið ganga yfir lömb, þó að það sé ekki hægt að sanna, að þau hafi komið saman við kindur, ef þau hafa tapazt og menn ekki vitað, hvar þau hafa verið, en vita af kindum í afrétti eða í óskilum í kring. Dalasýsludæmið hefur skýrt þetta fyrir mönnum, en það er álitið, að einmitt þannig hafi veikin aftur komizt í Dalina. Þá er tekið upp, að það eigi líka að rannsaka garnaveiki í nautgripum, eins og gert er ráð fyrir í f-liðnum og áður var gert við sauðfé. Það er ekki nema eðlileg afleiðing af því, að veikin er í þeim ekki síður en fénu. Þá hefur verið gerð á i-liðnum, sem verður 22. gr., dálítil breyting frá því, sem nú er í lögum. Það hefur í fyrsta lagi vantað í lögin ákvæði til ráðstafana, þegar eigendur skepna hafa sýnt mótþróa eða þvermóðsku í að verða við þeim fyrirmælum, sem sauðfjársjúkdómavarnirnar hafa þurft að láta framkvæma og heimtað. Um þetta er tekið upp skýrt ákvæði í seinni hluta i-liðsins í 5. tölulið, en í fyrri liðnum er tekið upp, að kostnaðurinn, sem leiðir af rannsókn garnaveikinnar, sé að nokkru leyti greiddur af því opinbera og að nokkru leyti af mönnunum sjálfum, og það er meiri hluti greiddur af hinu opinbera en nú er. Þó er það ekkert, sem dregur. Það getur aldrei orðið nema sáralítið á ári, sem þar er um að ræða, en það þótti réttara til þess að greiða fyrir framkvæmdinni. Þá hefur verið dálítill misbrestur á, að úrgangi í sláturhúsum hafi verið eytt nægjanlega. Það er t. d. álitið, að af því að innvols úr garnaveikisjúkum kindum hafi farið í sjóinn vestanvert við Eyjafjörð, hafi veikin borizt yfir á Svalbarðsströndina til fjár, sem þar gekk í fjöruna. Um þetta er ekkert hægt að fullyrða. Við vitum ekki, hvernig veikin komst þangað, en við vitum hitt, að af görnum sérstaklega og reyndar öllu gori innan úr sjúkri garnaveikikind getur stafað smit, og setjum þess vegna inn í lögin ákvæði um það, að smit af því eigi að fyrirbyggja með því að grafa eða eyðileggja öll innyfli. Þetta höfum við reynt að gera áður. Það er engin breyting að því leyti til. En það hefur bara gengið illa, og getur vel verið, að það gangi illa líka, þó að það sé komið inn í lögin. En það er þó von um, að það gangi þá betur a. m. k. Hér hefur maður þó lög á bak við sig til að heimta ákveðna hluti. Þá er 6. töluliður, sem sjálfsagt hefur líka verið reynt að framfylgja, en hefur gengið afskaplega illa. Það hefur verið þannig, að þegar lömb hafa verið flutt inn á eitthvert fjárskiptasvæði, hafa menn reynt að dreifa þeim á bæina til bændanna, sem eiga að taka við þeim, á þann hátt, að lömbin yrðu sem allra jöfnust að vænleika. Þetta hefur verið það leiðandi sjónarmið, sem hefur verið haft við dreifingu líflambanna. Þetta hefur aftur orðið til þess, að lömb frá einhverjum ákveðnum bæ, sem þau koma frá, dreifast kannske á svo til alla bæi á svæðinu, sem þau eru flutt inn á, og ómögulegt er að átta sig á, frá hvaða bæ þau eru komin. Ég skal taka sem dæmi, hvaða þýðingu þetta hefur. Ég skal taka sem dæmi það, að riðan t. d. að taka hefur ekki verið sögð til á Vestfjörðum. Engu að síður kemur hún upp í vestfirzka fénu, þegar flutt er á ný fjárskiptasvæði, á einstaka stað. Nú er tvennt til, annaðhvort að veikin hafi leynzt á staðnum, sem lömbin eru flutt á, þó að kannske ár hafi liðið á milli fjárskipta, eða að veikin hafi verið á einhverjum bæ, sem eitthvert lamb kom frá á þennan stað. Hvort heldur er, er ekki hægt að rannsaka, þegar enginn veit, hvaðan lömbin eru, þegar búið er að dreifa þeim á þennan hátt. Hefði það ekki verið gert, þá var hægt að vita, hvaðan lömbin voru, og þá var hægt að ganga úr skugga um, hvort veikin hefði verið þar eða ekki, og þá var fenginn einn mikilsverður liður í rannsókninni á riðunni, hvort vírusinn, sem orsakaði hana, gæti lifað lengi utan kindar. Þetta er reynt að koma í veg fyrir með því að fyrirskipa þarna, að það skuli dreifa þeim eins lítið og hægt er við fjárskiptin og alltaf halda skrá yfir, frá hvaða bæ lömbin, sem fara á þennan bæ, eru, svo að það sé hægt að vita, hvert hvert lamb fluttist. Lömb frá Hóli, sem fluttust á fjárskiptasvæðið, eru á þessum tveimur bæjum á nýja fjárskiptasvæðinu og annars staðar ekki. Ef eitthvað kemur upp í þeim þar, þá er leitað orsakanna á Hóli, í fénu þar. Þetta atriði getur þess vegna haft töluverða þýðingu, en ég geri ráð fyrir, að það verði dálítið erfitt að framkvæma það. Menn skilja ekki tilganginn með því, og ef lömbin eru misjöfn frá bæjunum, eins og oft vill vera, vilja allir hafa lömbin frá þeim bæjum, sem þeir halda að sé bezt fé á. Þá koma næst brtt., sem eru í frv. eins og það kom frá n., það er bæði 4. gr., sem er hér í frv. á þskj. 166, og svo aftur 5. gr. Þessar greinar eru teknar hér upp og hefur ekki verið breytt af okkur. Það er aukið framlag til þeirra, sem fjárskipti verða að fara fram hjá, aukið framlag, sem miðað er við þá breyttu staðhætti, sem orðið hafa í landinu, hækkað verðlag á einu og öðru, sem ómögulegt er að komast hjá. En þessir staðhættir náttúrlega gera það að verkum, að fjárskipti hér eftir verða tiltölulega dýrari á kind en áður var, og er ekki hægt við því að gera á einn eða neinn hátt. Þá er 12. töluliðurinn, hann er líka tekinn upp óbreyttur eins og hann er í frv. á þskj. 166, og er ekki um hann neitt sérstakt að segja, hann er sjálfsagður þar og enginn ágreiningur um hana hjá Nd. né neins staðar frá, þar sem mér er kunnugt um. Ég hef nú reynt að rekja í stuttum dráttum þessar breytingar, og eins og menn hafa tekið eftir, eru nokkrar breytingar, sem við gerum á frv. eins og það kom frá Nd. Við reynum að herða á ýmsum smáatriðum til þess að reyna að tryggja sóttvarnirnar, svo að hægra verði að hefta útbreiðsluna á sauðfjársjúkdómunum en hefur verið, gefum lagagildi ýmsum ákvæðum, sem hefur verið reynt að fara eftir, þó að lögin ekki beint fyrirskipuðu það. Við höfum reynt þetta. En frv., eins og það kom frá Nd., gekk aðeins út á að taka inn riðuna og kýlapestina í þessa sjúkdóma og hækka greiðsluna til þeirra, sem yrði að skipta um fé hjá, í samræmi við breytingu verðlags og tímanna, sem orðið hafa síðan lögin frá 1950 voru sett. Ég held ég þurfi ekki að útskýra þetta frekara og skal afhenda forseta þessa brtt., sem ég nefndi að við ætluðum að gera og ekki er veigamikil í sjálfu sér. Vona ég, að tillögur okkar verði samþykktar.



Herra forseti. Það er nú sýnilegt af þeim umr., sem hér hafa farið fram, að ástæðan fyrir því að vísa málinu frá er byggð á hreinum misskilningi, eins og kom skýrast fram í ræðu hv. frsm. minni hl. í gær. Aðalástæðan var talin vera ákvæði 2. gr. í 1. tölulið. Og eftir að marglýst hefur verið hér yfir, að meiri hl. n. sé fús á að hafa samvinnu um að breyta orðalaginu þannig, að það geti ekki verið um misskilning að ræða, hefur hv. frsm. hopað í því máli og raunverulega alveg gefizt upp að ræða það atriði frekar, en hefur aðallega snúið sér að ákvæðum 11. gr. og talið, að það sé nú höfuðástæðan fyrir því, að vísa eigi málinu frá, þar sem beint sé ákveðið í 11. gr., að Iðnaðarmálastofnunin skuli hafa yfirráð yfir atvinnudeild háskólans. En einnig þessi ummæli eru byggð á hreinum misskilningi. Mér þykir rétt að ræða ofur lítið efnislega það atriði, vegna þess að mér, sem átti sæti í mþn., er vel kunnugt um, hvers vegna greinin er orðuð eins og hér er gert í frv. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Iðnaðarmálastofnuninni er rétt að hafa samstarf við atvinnudeild háskólans og aðrar opinberar rannsóknarstofnanir um þær tilraunir og rannsóknir, sem hún telur nauðsynlegt að framkvæma, og skulu rannsóknarstofnanir þessar veita henni þá aðstoð, sem þeim er unnt. enda komi fullt gjald fyrir.“ Þetta er beinlínis sett í frv. vegna þess, að það er ekki ætlazt til þess, að Iðnaðarmálastofnunin setji sjálf upp neina rannsóknarstofu, hvorki efnarannsóknarstofur né aðrar rannsóknarstofur, sem nauðsynlegar eru í sambandi við hennar starf, þess vegna sé haft fullt samstarf á milli Iðnaðarmálastofnunarinnar annars vegar og atvinnudeildar háskólans og rannsóknaráðs ríkisins og annarra opinberra stofnana hins vegar. En að sjálfsögðu er ekki hægt að skylda þessar stofnanir til þess að vinna verk fyrir Iðnaðarmálastofnunina, nema því aðeins að ákveðið sé, að fullt gjald komi fyrir. Þetta sýnir, að Iðnaðarmálastofnunin vill hafa og ætlar sér að hafa fullt samstarf við þessar rannsóknarstofur og ætlar ekki að ganga neitt á þeirra hlut, nema síður sé, og ekki heldur að setja upp neina rannsóknarstofu, sem sé í samkeppni við þær. Og það skýtur ákaflega skökku við, að hv. frsm. skuli einmitt nota þetta ákvæði sem aðalrök fyrir að vísa málinu frá, þegar hann á sama tíma viðurkennir, að það sé stórkostleg bót á frv. að samþykkja 2. brtt. meiri hl., nefnilega þá að setja inn viðskiptadeildina, þannig að Iðnaðarmálastofnunin skuli hafa rétt til þess að hafa samstarf við viðskiptadeild og atvinnudeild háskólans, því að ef það væri réttur skilningur hans á gr., eins og hann þóttist hafa hér í gær, þá verður það til hins lakara að setja einnig inn viðskiptadeildina, en ekki til bóta. Þetta þýðir sýnilega, að hv. frsm. meiri hl. hefur annaðhvort ekki sett sig inn í málið eða hann meinar ekki það, sem hann hefur haldið fram hér í þessu máli. Ég skal láta þetta nægja um það atriði. Hv. þm. sagði út af ummælum mínum í sambandi við atvinnudeild háskólans og rannsóknaráð ríkisins, að ég hefði sagt, að þar hefði vantað allt annað en fjárframlag, og taldi, að það hefði verið nærri ósæmilegt af mér að setja fram slík ummæli hér í umr.; ég væri þar með, að mér skildist, a.m.k. að gefa tilefni til að taka upp víðtækari umr. um þessi mál. Ég vil nú út af þessum ummælum hv. frsm. leyfa mér að benda á, að á árinu 1955 eru veittar til atvinnudeildar háskólans nærri 780 þús. kr., til fiskideildarinnar rúmlega 940 þús. kr., til landbúnaðardeildarinnar tæpar 640 þús. kr., að viðbættum nærri 80 þús. og að viðbættum nærri 100 þús. kr., og sameiginlega til allra deildanna tæpar 500 þús. kr., svo að framlag til atvinnudeildar háskólans er hvorki meira né minna en rúmlega 3 millj. kr. Ég segi, að hér vanti eitthvað og hafi vantað eitthvað annað en fé til þess að framkvæma ýmsar rannsóknir. En þetta eru ekki einu fjárframlögin. Auk þess eru veittar til rannsóknaráðs rúmar 200 þús. kr. Auk þess eru veittar á 16. gr. fjárlag. anna til þess að koma upp sýningarreitum í jarðrækt 750 þús. kr. og enn fremur 450 þús. kr. til brennisteinsrannsókna og annarra rannsókna á hagnýtingu jarðhita til iðnaðar. Mér þykir mjög vænt um að sjá, að hv. fjvn. hefur ekki skorið neitt niður af þessum fjárframlögum, frá því að ég var formaður nefndarinnar, en þá var mér vel kunnugt um, að það var mætt með fullum skilningi hverri þeirri ósk, sem kom frá þessum stofnunum, fylgdu einhver rök fyrir því, að viturlegt væri að leggja fram fjárupphæðir. Og auk þess, sem ég hef talið fram hér, eru raunverulega 150 þús. kr., sem eru veittar til kolarannsókna og 50 þús. kr. til biksteinsrannsókna. Þá hefur verið veitt hér, sýnist mér, eitthvað á sjöttu milljón króna til þessara rannsókna, sem hefðu þá átt að fara í gegnum hendurnar á atvinnudeildinni og þessum stofnunum, ef þeim hefði að fullu verið trúað fyrir þessu fé. Nú vil ég benda hv. frsm. minni hl. á, að síðast þegar ég var í fjvn., komu fram till. og óskir frá landbúnaðardeild atvinnudeildarinnar í sambandi við jarðræktartilraunir og m.a. í sambandi við tilraunabúið, sem síðar var sett upp á Varmá. Fyrsta óskin í sambandi við það var að kaupa hér fasteign í Mosfellssveitinni fyrir rúma eina milljón króna. Það voru ekki færð fram af viðkomandi aðilum, sem fóru með þessi mál og voru bæði deildarstjórinn, Halldór Pálsson, og svo Áskell Löve, nægilega sterk rök til þess, að hægt væri að mæta þessum óskum. Óskin var ekki rökstudd með neinu öðru en því, að hér væri um að ræða stað, þar sem væri nægilegur hiti og hann væri nauðsynlegur til rannsókna. Það var þá bent á, að ríkið ætti land í Hveragerði, þar sem starfræktur væri skóli ríkisins, og þar væri nógur hiti, og fjvn. sýndist, að það væru engin vandkvæði á því að flytja þangað þær rannsóknir, sem þurfti að gera í sambandi við jarðhita. En það strandaði á því, að þeir aðilar, sem höfðu með þetta mál að gera, töldu, að það væri allt of langt frá Reykjavík. Það var ekki sannað fyrir nefndinni, að þessi rök væru byggð á neinu öðru en því, að starfsmönnunum sjálfum þætti of langt að fara frá Reykjavík til þess að hafa rannsóknirnar austan fjalls og vildu ekki flytja sig austur til þess að gera rannsóknir þar á staðnum. Þess vegna var ekki mætt þessari ósk atvinnudeildarinnar. Þá var ákveðið að taka land til tilraunanna í Kópavogi. Átti það þá að vera eina landssvæðið á landinu, sem hægt væri að gera þessar tilraunir á, eftir því sem kom fram frá deildinni á þeim árum, og krafizt var mjög mikils fjárframlags til þess að byggja þar upp tilraunastöð, sem sýndist mundu nema milljónum. Gat fjvn. ekki fallizt á það og benti á, að ef þessi staður hefði slíka sérstæða mold eða sérstakan jarðveg, þá væri mjög vafasamt, að það væri rétt að gera tilraunir á slíkum stað, ef það yrði að flytja tilraunirnar út í allt annan jarðveg og miklu lakari. Og af því að ekki var hægt að hrekja þessi rök fjvn., fékkst ekki fé til þess að byggja þetta fyrirtæki upp á þeim stað, en þá var hlaupið til og keypt Úlfarsá og þar sett upp vísindastarfsemi sú, sem að framan greinir. Við vitum, hvernig það fór. Hér fór allt í mola, ekki af því, að það vantaði fé, heldur, eins og ég hef sagt, eitthvað annað, til þess að hægt væri að fá þar fullan árangur. Úlfarsá var síðan gerð að drykkjumannaheimili í staðinn fyrir að gera hana að tilraunastöð í jarðrækt, og þá hopar deildin með sínar rannsóknir yfir á land, sem ríkið á ekki, þ.e. yfir á Varmá, og þar sitja þessar tilraunir enn. Þetta er saga þessa máls, og veit ég, að hv. frsm. minni hl. er kunnugt um þetta, því að hann hefur m.a. verið yfirmaður þessarar stofnunar nokkurn þann tíma, sem þessi sorgarsaga hefur átt sér stað. En það er annað, sem upplýstist í sambandi við þetta mál, að deildarstjórinn í þessari deild atvinnudeildarinnar er á fullum launum hjá deildinni, en á hálfum launum hjá allt annarri stofnun og þar af leiðandi á hálfum öðrum launum og er búinn að sitja við það í fjöldamörg ár. Þegar ég var í fjvn., krafðist ég þess af þáverandi búnaðarmálastjóra að fá upplýst. hvers vegna þessu væri hagað þannig. Hann upplýsti þá og færði fyrir því rök, að Búnaðarfélag Íslands hefði ráðið þennan mann til ákveðinna starfa í Búnaðarfélaginu, sem líka er opinber stofnun, og fyrir þau hálfu laun, sem hann fengi í Búnaðarfélaginu, fengi stofnun sú fullt starf, og ég geri ráð fyrir, að núverandi búnaðarmálastjóri viðurkenni það einnig. Hitt var svo aldrei upplýst, hvaða starf atvinnudeild háskólans fengi fyrir það að hafa þennan mann á fullum launum, og ég hygg, að það sé ekki upplýst enn í dag. Það var aldrei hægt að fá það upplýst á þeim tíma, sem ég var í fjvn., og ég hygg, að það sé óupplýst enn. En á meðan stofnunin er rekin þannig, að hægt er að hafa þar menn til þess að vera í hálfu starfi með hálfum launum annars staðar og fá að ganga fram hjá sínu aðalstarfi, þá vantar eitthvað annað í þessa stofnun heldur en fé, og segi ég þetta að gefnu tilefni frá hv. frsm. minni hl. í gær. Ég vil einnig leyfa mér að benda á, að það hafa verið gerðar hér mjög ýtarlegar rannsóknir á undanförnum árum í sambandi við saltvinnslu á Reykjanesskaga. En hver hefur gert það? Ekki rannsóknaráð ríkisins, ekki atvinnudeild háskólans, þó að iðnaðardeild hennar hafi til umráða stórfé, heldur er þetta gert af allt öðrum aðilum, þ.e. af jarðborunardeild ríkisins. Skýrslurnar, sem liggja fyrir um það frá Baldri Líndal, sýna, að það eru þeir, sem hafa gert það, og aðrir ekki komið þar nálægt. Þar vantaði þó ekki verkefni til þess að vinna að. Mér var kunnugt um, að þegar um það var rætt að setja upp drykkjumannahæli í Krýsuvík eða á Reykjanesskaga, þá urðum við, sem með það mál fórum, að leita allra þessara upplýsinga utan atvinnudeildarinnar, sem ekkert gat upplýst um þessi mál. Það er sumpart jarðborunardeildin, sumpart saltvinnslunefnd Hafnarfjarðar og sumpart Iðnaðarmálastofnun Íslands, sem hafa þokað því máli áfram á það stig, sem það er komið á í dag. Nákvæmlega sama er að segja um þær rannsóknir, sem farið hafa fram á þara- og þangvinnslu fyrir landið. Það hefur ekki verið gert. af þessum stofnunum, sem fyrir voru, eins og hefði mátt vænta, heldur hafa aðrir orðið að grípa þar inn í til þess að ýta þar á eftir, svo að það er full ástæða til þess að láta þá 2. gr. standa í frv„ þ.e., að Iðnaðarmálastofnunin verði að fylgjast með og hafa forgöngu um rannsóknir, ef það er ekki gert af öðrum aðilum. Ég vil enn fremur að síðustu í sambandi við þetta benda á, að samkomulagið hefur verið slíkt í atvinnudeildinni, að það hefur raunverulega verið alveg óþolandi. Það var lengi vel, að hver sérfræðingur vildi vera sjálfstæður og sjálfráður og hafa fullt af skrifstofufólki í kringum sig. Þarf ekki annað en að benda á, hvernig ástandið var í iðnaðardeild atvinnudeildarinnar, - eða er hv. frsm. minni hl. ókunnugt um, hvernig samkomulagið var á milli deildarstjórans og Vestdals? Og hvernig hefur þetta verið í öðrum deildum stofnunarinnar? Ég lít svo á, að það sé meiri ástæða fyrir bæði hæstv. ríkisstjórn og jafnvel fyrir fjvn. að láta gera róttækar tilraunir til þess að laga það ástand, sem ríkir í þessari stofnun, heldur en að vera að gefa stofnuninni meira vald en gert hefur verið eða meira fé en gert er í dag, á meðan ekki er hægt að koma þessum málum í betra horf en virðist hafa verið hingað til. Ég skal svo láta útrætt um þetta atriði hér; en aðeins segja nokkur orð í sambandi við ummæli hv. 1. þm. N-M. Ástæðan fyrir því, að hann fylgir frávísunartill., er fyrst og fremst sú, eins og hann sagði í gær, að hann er ekki búinn að átta sig á því enn þá, hvort slíkum félagsskap eigi að skipa með lögum. Ég skal viðurkenna, að þetta er ekkert nýtt. Þessi skoðun hefur komið fram hjá hv: þm. allan tímann og öll árin, sem þetta hefur verið til umr. hér í þessari hv. d., en hann hefur bara haft nærri 9 ár til þess að átta sig á þessu máli. Þessi skoðun kom fram fyrst 1947. Hann setti þá fram nákvæmlega sömu skoðun sem: hann setti hér fram í gær, að hann væri ekki búinn að átta sig á því, hvort það væri ekki réttara að skipa þessu á sama hátt og með Fiskifélagið og Búnaðarfélag Íslands, og ég verð að segja, að ef það á að vísa máli frá af þeim ástæðum, að sérhver þm. af 52 í þinginu getur krafizt þess, að málið sé látið bíða, þangað til hann sé búinn að átta sig á því, hvort það sé rétt að láta það ná að ganga fram eða ekki, og þurfi til þess meira en 9 ár, þá verður lítið um afgreiðslu mála á þinginu. Það er a.m.k. ekki að mínu áliti frambærileg ástæða til þess að vísa máli frá. Það getur vel verið, að það sé rétt út af fyrir sig, að þessari stofnun sé skipað á líkan hátt og Búnaðarfélaginu, um það skal ég ekki á þessu stigi málsins deila. En hv. þm. átti að vera búinn að gera það upp við sig fyrir löngu, hvort það væri rétt eða ekki, .og nota það ekki í dag sem frávísunaratriði. Ég vil þó í sambandi við þetta leyfa mér að benda á, að ég sé ekki ákaflega mikinn mun á því. Búnaðarfélagið er stofnað og starfrækt af búnaðarfélögum eða bændastéttinni, en hverjir bera þunga af kostnaðinum af félaginu? Af 2 millj. kr. fjárframlagi, sem látið er til Búnaðarfélagsins á s.l. ári, eru 2000 kr. greiddar af þeim mönnum, sem eiga þarna réttinn og ráða yfir öllu. Er það sú stefna, sem við eigum að fara inn á yfirleitt, að láta einhverja aðila greiða 2000 kr. til ákveðinnar stofnunar og gera kröfur til ríkisins allt að 2 millj. kr.? Er þetta réttari stefna en hér er farið inn á? Ég efa það, og ég er tilbúinn hvenær sem er að taka upp umr. um það við hv. þm. Nákvæmlega sama er með Fiskifélagið. Framlag til þess er litlu minna frá ríkinu, en það er ekkert meira frá þeim, sem hafa stofnað í félagið og eiga að bera ábyrgð á rekstrinum. Og það er komið svo nú, að báðar þessar stofnanir eru raunverulega ríkisstofnanir, þótt þessi háttur sé hafður á, þ.e. meira og minna deildir í ráðuneytunum, og þess vegna er miklu eðlilegra frá mínu sjónarmiði að skipa þessu með lögum heldur en að fara lengra inn á þá stefnu, sem hefur verið farin hvað snertir hinar tvær stofnanir, sem ég hef minnzt hér á. Ég vildi óska þess, að fyrir 3. umr. gæti hv. 1. þm. N-M. áttað sig á þessu máli. Hann hlýtur að vera búinn að kryfja það til mergjar allan þennan tíma og geta þar af leiðandi áttað sig á því, hvorri stefnunni hann fylgir, og sett þá einhverjar aðrar frambærilegri ástæður fyrir því að vera á móti málinu en komu fram hjá honum í gær. Verður þá eðlilegast að taka dagskrána aftur til 3, umr. og láta fyrst ganga atkvæði. um hana á síðara stigi málsins. Ég vil svo aðeins að síðustu benda á, að ef hér er um einhverja pólitíska refskák að ræða, en ég hef ekki látið orð liggja að, að svo væri, en um það var deilt hér í gær, þá vil ég eindregið benda á, að í mþn. átti sæti maður frá þeirri stoðinni, sem sterkast rennur undir Framsfl. í landinu, þ.e. Sambandi íslenzkra samvinnufélaga, með öllum þeim undirdeildum, sem þeir hafa, og þeirra fulltrúi óskaði alveg eindregið eftir því, að þetta mál næði fram að ganga óbreytt eins og það er í frv. Þeir eiga líka og hafa frá fyrstu átt fulltrúa í stjórn stofnunarinnar, og því meira sem þeir hafa kynnt sér þetta mál, því eindregnari hafa verið kröfur þeirra um það, að málið næði fram að ganga. Ég hygg því, að hv. minni hl. ætti að átta sig meira á þessu máli en hann hefur gert hingað til, áður en hann heldur fast við till. um að vísa málinu frá með þeim rökum, sem þar eru sett fram, því að þau rök fá ekki staðizt eftir allar þær umr., sem hér hafa verið frammi í sambandi við málið.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, því að að mínu áliti liggur það nú alveg ljóst fyrir eftir þessa ræðu hv. frsm. meiri hl., hvað verið er að fara með þeim ákvæðum þessa frv., sem ég hef bent á að væri varhugavert að setja í lög. Hann hélt því fram fyrst í ræðu sinni, að það væri ekki nein hætta á því, að með þessu frv., ef að l. verður, yrði farið inn á verksvið atvinnudeildar háskólans, því að það væri ekki ætlunin, að þessi stofnun hefði með höndum neinar rannsóknir, heldur væri hún til leiðbeiningar og eftirlits. En síðan snerist næstum öll ræða hv. þm. upp í ádeilur á atvinnudeild háskólans. Þrír fjórðu af ræðu hans voru ádeilur á fjarverandi menn og það meira að segja ádeilur, sem eru gersamlega óviðeigandi, því að margir af þeim mönnum, sem þar starfa, eru mjög mætir menn og starfa með ágætum. Það er þess vegna alveg bersýnilegt, hvert þessu frv. og þeim ákvæðum, sem eru hér í 1. tölul. 2. gr. og 11. gr., er stefnt, af því að hv. þm. sagði það beinlínis í lok ræðu sinnar. Hann sagði: Vegna þess að atvinnudeildin hefur unnið svona, er þörf á þessum ákvæðum og þau eiga að standa. - M.ö.o.: Það á að setja lög um þessa stofnun, sem vissulega er þörf stofnun og hefur miklu hlutverki að gegna samkvæmt þeim ákvæðum, sem greinir í 1. gr. þessa frv., en mér dettur ekki í hug, að þm. veiti því ekki athygli og hugsi sig ekki um tvísvar, áður en þeir setja hér í lög ákvæði eins og þau, sem eru í 2. gr. þessa frv. og 11. gr. frv:, þar sem á að skipa þessa stofnun yfir atvinnudeildina og til eftirlits með henni. Ég held, að það fari bezt á því, ef þessar stofnanir eiga að starfa vel og til gagns fyrir þetta þjóðfélag, að verkaskipting þeirra sé greinileg og séu ekki sett lagaákvæði eins og þau, sem eru hér í 2. og 11. gr. Ég skal svo ekki ræða frekar um þetta mál. vegna þess, eins og ég sagði í upphafi þessarafáu orða, að eftir þá ræðu, sem hv. frsm. meiri hl. hefur flutt núna, liggur alveg í augum uppi, hvert frv. er stefnt.



Herra forseti. Ég skal ekki tala langt mál, en ræða hv. þm. Barð. (GíslJ), frsm. meiri hl., gefur mér tilefni til að segja nokkur orð. Ég vil þá fyrst taka það fram, að við höfum báðir haft þá von í nokkur ár, að það væri hægt að fá iðnaðarmennina, bæði verksmiðjuiðnaðarmennina og handiðnaðarmennina, til að vinna saman og starfa saman í félagsskap. Hann er sýnilega búinn að gefa hana upp. Ég er ekki búinn að því. Ég skal þá líka benda á, að það, hvernig farið var með þá deild atvinnudeildar háskólans, sem átti að vera til þess að reyna fyrst og fremst að gera hér á landi jurtakynbætur, hvernig hún var hrakin frá einum stað í annan, varð til þess, að sá maðurinn, sem mesta sérþekkingu hafði á því hér á landi og sótzt var eftir frá öðrum löndum, hrökklaðist úr landi og fór til Kanada og vinnur þar. Og mér skildist, að þm. Barð. væri að hæla sér sem form. fjvn. fyrir að hafa gert þetta verk, að geta ekki látið hann fá þá aðbúð, að hann gæti starfað, og reyndi að flæma hann í burtu. Mér finnst það ekki vera hrósvert, langt frá því. Ég er, eins og ég sagði í gær, alveg óviss í enn þá, hvort réttara er að fara inn á þá stefnu, sem er t.d. í Rússlandi, þar sem einn maður stjórnar ofan frá. Yfirstjórn t.d. nautgripakynbótanna ræður alveg, hvaða naut eru notuð um allt landið. Kýreigendur ráða engu um það. Eigum við að fylgja slíkri stefnu, byggja allt upp ofan frá, lofa þeim, sem fyrst og fremst eiga að starfa, engu að ráða? Eigum við að stjórna öllu ofan frá, eða eigum við að lofa þeim mönnum, sem eru í starfinu, framleiðslustarfinu, að hafa hlutdeild í því, og hvernig er bezt að koma þeirri hlutdeild fyrir? Þetta er það, sem ég segi, að ég eigi eftir að átta mig á. Ef við förum í Norðurlöndin, hefur þróunin orðið sú, að það hefur færzt meira og meira yfir í frjálst form félagsskapar úr viðjum ríkisstjórna. Ég skal engu spá um þróunina hér. Bæði Búnaðarfélaginu og Fiskifélaginu er nú falið að vinna fjölda verka fyrir ríkisstjórnina, enda hafa þau sitt starfsfé þaðan, en þó hafa hvorugu verið sniðin lög af Alþingi, heldur hafa félagsmenn sett þau sjálfir. Ég er ekki viss um, að við eigum að setja einn mann eða eina stofnun, sem eigi að stjórna öllu ofan frá, eða hvort við eigum að hafa þátttöku bændanna meira og minna með í því og þá hvernig sé heppilegast að koma því fyrir. Bæði Búnaðarfélagið og Fiskifélagið reyna með búnaðarþingi og fiskiþingi, sem haldin eru árlega, að fá áhrifin þar inn frá framleiðendunum sjálfum. Það er líka þarna hugsað, að það geti komið nokkurs konar iðnaðarþing, en eftir tillögum forsetans okkar átti Alþingi að skipa alla stjórnina að stofnuninni. Nú er hann þó horfinn frá því að vísu. Nú vill hann lofa félagsheildum að kjósa hana sjálfar, og þá fá iðnaðarmenn náttúrlega dálítið áhrifavald í gegnum það, en meðlimir eða þátttakendur verða þeir ekki. Þetta er enn þá allt saman svífandi, hvernig bezt er að hafa það, og ég skammast mín ekkert fyrir að vera ekki búinn að taka afstöðu til þess enn. Svo var annað, sem ég benti á, og það var það, að ég er ekki víss um enn þá, hvort við höfum efni á því að dreifa eins mikið störfunum og gert er með frv. Ég nefni sem dæmi fiturannsóknir. Það þarf ekki neitt stórt eða mikið „apparat“ til þess, það þarf aðeins að kosta nokkra tugi þúsunda króna. En hver rannsókn stendur yfir í sex eða átta tíma. Sami maðurinn getur haft undir í einu 10–20 rannsóknir, ef hann lætur þær inn svona á stundarfjórðungsfresti. Hann getur alltaf haft fjórar á hverjum klukkutíma. Hann getur annað því, því að þær þurfa bara að standa sinn tíma í sínum skáp. Ég er ekki viss um, hvort við eigum að láta gera þetta bæði uppi í Fiskifélagi, suður í atvinnudeild, uppi í háskóla, uppi á Keldum og suður hjá Dungal o.s.frv. Það er ekki nokkur þörf á því. Rannsóknirnar eru ekki meiri en það, að einn maður geti komizt yfir þær allar saman í einni og sömu stofnuninni. Ég sagðist ekki vera búinn að átta mig á því, hvort við hefðum efni á því að vera að dreifa kröftunum, en þessi stofnun dreifir kröftunum alveg tvímælalaust frá því, sem nú er, - hvort ekki væri réttara að sameina þá, hvort ekki ætti, ef þessi stofnun ætti að koma upp, að leggja niður eitthvað af hinum, sem núna eru og gera það sama. Ég var ekki heldur búinn að átta mig á þessu. Ég held sjálfur, að við höfum ekki efni á því að gera stofnkostnaðinn margfaldan við það, sem hann þarf að vera. Ég held það sjálfur og vil fara þær leiðir, sem verða til þess að gera hann sem lægstan og ná þó sama árangri. Þegar ég svo var með því að fresta frv., þá var það af því, að nákvæmlega sama starfi nær stofnunin á þessu ári, hvort sem því er frestað eða ekki. Frv. breytir ekki einu atriði í starfi stofnunarinnar frá því, sem nú er. Þess vegna gerði ekkert til, þó að það væri beðið, þangað til búið væri að átta sig til fullnustu á þessum atriðum, sem ég tel að ekki sé búið að enn. Það skiptir engu máli fyrir gagnið, sem þjóðin hefði af stofnuninni, engu máli fyrir starfsemi stofnunarinnar, ekki nokkru, hvort það er samþykkt núna eða að ári, en það gæti orðið til þess, ef því væri frestað, að það yrði hægara að ná að ári heildarniðurstöðum, sem yrðu ódýrastar og hagkvæmastar fyrir alla þjóðina, heldur en ef það verður stofnað. Ef þessi stofnun fer af stað eftir lögum núna og fer að fara inn á starfssvið annarra stofnana og af því kynni að stafa einhver óánægja milli þeirra innbyrðis, þá er ekki þægilegra að koma því aftur á rétta kjölinn en ef ekki væri búið að festa það með lögum áður. Það er alveg víst. Ef þessi stofnun fer að fara inn á svið rannsóknaráðsins, sem hún verður að gera, ef hún verður samþykkt að lögum, ef rannsóknaráðið sættir sig ekki við það og ef það svo á næsta þingi verða sumir menn, sem telja rétt, að rannsóknaráðið hafi þetta, aðrir, að Iðnaðarmálastofnunin hafi það, og ef það er komin óeining og hiti í það, þá er ekki hægara að rétta það af aftur eins og bezt verður heldur en ef hún er látin standa áfram við sama borð og nú er, við reglugerðina, sem hún nú starfar undir, og allt gengur ljúft og greitt þetta árið, en ekki kastast neins staðar í kekki. Þetta tel ég enn eina ástæðu til þess að fara gætilega í þær breytingar, sem í frumvarpinu felast.



Herra forseti. Það er nú aðeins örlítið, sem ég vil segja, og ekki bein ástæða til. En það er leiðinlegt að heyra það, hvað tveir hv. síðustu ræðumenn misskilja frv. alveg gersamlega. Þeir eru alltaf að tala um, að Iðnaðarmálastofnunin ætli að fara að hafa með höndum rannsóknir, ætli að fara að setja sig yfir atvinnudeild háskólans og rannsóknaráð ríkisins. Það er þó bót í máli, að hv. 1. þm. N-M. (PZ) játar, að hann viti í rauninni ekki, hvort rétt sé að samþykkja frv. eða að fresta því. Ég álít, að það hefði þá verið eðlilegri afstaða hjá honum að taka ekki þátt í afgreiðslu málsins, því að hann veit ekki nema hann sé að spilla fyrir málinu með því að gerast flm. að frávísunartill. Þetta er heiðarleg játning hjá þessum hv. þm. og ber vott um samvizkusemi. og það ætti þá ekki að verða þessu máli til trafala, þótt hann hafi af nokkrum misskilningi rætt þetta mál. Hv. frsm. minni hl. (HermJ) talaði um það hér áðan, að Iðnaðarmálastofnunin yrði sett yfir rannsóknaráðið og atvinnudeild háskólans, ef þetta frv. yrði að lögum. Þetta er alger misskilningur. Ég vil taka það fram, að ég hef ekki í þessum umræðum reynt að gera lítið úr atvinnudeild háskólans eða rannsóknaráðinu. Ég hef ekkert um það sagt. En hér í þessu frv. er gert ráð fyrir samstarfi við þessa aðila. Það er gert ráð fyrir samstarfi, en það er ekki gert ráð fyrir því, að Iðnaðarmálastofnunin verði sett yfir atvinnudeildina eða rannsóknaráðið. Það er ekki heldur gert ráð fyrir því, að Iðnaðarmálastofnunin hafi rannsóknir með höndum, nema þá ef sérstaklega stæði á í atriðum eða málum, sem rannsóknaráðið og atvinnudeildin vilja ekki sinna. Það er sagt hér í 2. gr.: „Stofnunin skal fylgjast með eða hafa forgöngu um rannsóknir á skilyrðum til fullkominnar hagnýtingar á þeim hráefnum, sem landið á yfir að ráða, og skila árlegri álitsgerð til ríkisstjórnarinnar um þessi mál.“ Ég sé ekki, að það geti leitt til annars en góðs, að Iðnaðarmálastofnunin fylgist með í þessum efnum, hafi samráð og samvinnu við þá sérfræðinga, sem eru í rannsóknaráði ríkisins og veita atvinnudeild háskólans forstöðu. Við skulum gera ráð fyrir, að þar séu ágætlega menntaðir menn og vel færir í sínu starfi, og þá er enginn vafi á því, að samvinna og samstarf við Iðnaðarmálastofnunina getur leitt til góðs, getur leitt til þess, að rannsakað verði það, sem áður hefur verið látið ógert að rannsaka. Það var sagt hér áðan, að við hefðum ekki efni á því að vera að dreifa kröftunum. En ég spyr: Höfum við efni á því að láta það ógert að rannsaka þau auðæfi, sem landið á, og gera okkur grein fyrir því, hvernig þessi auðæfi verða bezt hagnýtt? Iðnaðarmálastofnunin er ekki sett á stofn til þess að verða eyðslustofnun, heldur til þess að eiga þátt í aukinni starfsemi, bættum vinnubrögðum og hagnýtingu á því, sem verið er að glíma við og hægt er að taka í notkun. Ég held, að við höfum ekki efni á því að láta það ógert, sem Iðnaðarmálastofnuninni er ætlað að vinna, og það er ákaflega margt, sem henni er ætlað að vinna, sem er algerlega óskylt því, sem rannsóknaráðið og atvinnudeildin fjalla um. Það er líka sagt í 11. gr. alveg skýrum stöfum, svo að ekki verður um villzt, og er ég þess vegna alveg undrandi á þeim misskilningi, sem fram kemur: „Iðnaðarmálastofnuninni er rétt að hafa samstarf við atvinnudeild háskólans og aðrar opinberar rannsóknarstofnanir um þær tilraunir og rannsóknir, sem hún telur nauðsynlegt að framkvæma, og skulu rannsóknarstofnanir þessar veita henni þá aðstoð, sem þeim er unnt, enda komi fullt gjald fyrir.“ Það er, eins og ég sagði áðan, í þeim tilfellum, sem rannsóknaráð ríkisins og atvinnudeildin vilja ekki hafa forgöngu um að rannsaka. Og við skulum segja: Atvinnudeildin er ágæt stofnun, og þeir menn, sem stjórna henni, eru ágætir menn. - Við skulum líka segja: Rannsóknaráð ríkisins er ágæt stofnun og þeir, sem í því eru, alveg prýðilegir menn. - En við skulum viðurkenna, að það er svo margt ógert á þessum sviðum hér í landi og svo mikil þörf á því, að við notum möguleikana betur en við höfum gert áður, að það er nauðsynlegt, að fleiri menn komi til og að kraftarnir verði samstilltir, og það er það, sem þetta frv. fer fram á. Verði það að lögum, styrkir það þessa ungu stofnun, Iðnaðarmálastofnunina, og skapar aukna möguleika á því, að hér verði tekin upp hagnýtari vinnubrögð á mörgum sviðum, að ýtt verði undir það, að þeir möguleikar, sem þjóðin á ónotaða í auðlindum landsins, verði notaðir sem fyrst. Ég er sannfærður um, að hv. alþm. hafa gert sér fulla grein fyrir þessu, og svo góðan hlut vildi ég óska hv. 1. þm. N-M. til handa, að hann dragi ekki lengur að reyna að gera sér grein fyrir því, hvort er betra að fá þessi lög afgreidd eða láta þau verða óafgreidd, og ég sé ekki annað en að hann verði til þess að vera í samræmi við sjálfan sig að sitja hjá í atkvgr. um dagskrártill. og um frv.