Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Sú breyt., sem gerð hefur verið á þessu frv. í hv. Ed., að bætt hefur verið við það nýrri gr., er breyt. á 2. málsgr. 7. gr. l. um landssmiðju frá 1936. Þessi breyt. er sett inn í samráði við mig og byggist á því, að í þessari 2. málsgr. 7. gr. landssmiðjul. eru ákvæði um tekjuskattsgreiðslu landssmiðjunnar, þar sem ákveðið er, að hún greiði tekjuskatt sem einstaklingur. Nú hefur verið ágreiningur um það, síðan hlutafélögum hafa verið veitt þau hlunnindi að mega draga frá skattskyldum tekjum 20%, ef það fé væri lagt í varasjóð, hvort landssmiðjan njóti þessa réttar. Og úrskurðað var, að svo gæti ekki talizt, vegna þess að einstaklingum væri ekki heimilað slíkt. Hins vegar er óeðlilegt, að landssmiðjan hafi ekki sömu réttindi og aðstöðu að því er skattgreiðslu snertir og aðrar smiðjur, sem reknar munu vera sem hlutafélög. Og það þótti rétt að fá úr þessu skorið, og m.a. til þess að geta gert upp allmikla skattskuld, sem landssmiðjan er komin í við ríkissjóð. Með þessari breyt á frv. er aðeins slegið föstu, að landssmiðjan skuli greiða skatt eftir reglum um hlutafélög og þar með njóta hlunninda, sem hlutafélög hafa í skattal.



Það er nú verið að útbýta nál. frá fjhn., og hún leggur einróma til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. - Ég vil leyfa mér að fara fram á það við hæstv. forseta, að málið verði tekið af dagskrá þessa fundar. Ég geri ráð fyrir að koma. með brtt. við frv., en hef hana ekki tilbúna nú.



Herra forseti. - Ég vildi hreyfa því, hvort nokkur ástæða sé til þess að taka málið af dagskrá, og hvort hæstv. forseti vildi ekki heldur bíða með málið, þar til síðar á fundinum, svo að hv. þm. V.-Húnv. gæti þangað til útbúið sína brtt., sem hann gæti svo borið fram nú á fundinum við þessa umr.

Forseti (JörB): Þetta er ein umr. um málið, svo að ég vildi mega vænta þess, að það þyrfti ekki að koma að sök, þótt málið fengi ekki afgreiðslu í hv. d. í dag. Og jafnvel þótt svo færi, að því yrði breytt og það þyrfti þess vegna að fara til hv. Ed., vænti ég, að það þyrfti ekki heldur að hindra afgreiðslu málsins á þessu þingi. Ég get að vísu frestað umr. um málið nú um stund. En fyrst hv. þm. hefur ekki brtt. sina tilbúna, þá get ég tæpast búizt við, að honum vinnist tími til að ganga frá henni nú á fundinum, því að ef að líkindum lætur, stendur þessi fundur ekki mjög lengi. Ég vil nú aðeins mega spyrja hv. þm. V.-Húnv., hvort hann treysti sér til innan stuttrar stundar að hafa brtt. sína tilbúna.

Ég tel vafasamt, að ég geti það.

Þá fresta ég þessari umr. og tek málið af dagskrá.



Herra forseti. - Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er lítið mál. Það fer fram á breyt. á ítölul., sem samþ. voru á síðasta þingi, og er þannig til komið að sýslumaður Húnavatnssýslna hefur talið á því talsvert mikil tormerki, að hægt væri, svo að óvéfengjanlegt væri, að framkvæma l. eins og þau eru. Hér er aðeins farið fram á, að í stað þess, að ætlazt er til samkv. l., eins og þau eru, að boðaðir séu á fundi, þar sem ráðgazt er um þessi ítölumál, bæði ábúendur jarða og jarðeigendur í hverri sveit, í stað þess er farið fram á í þessari breyt., sem frv. felur í sér, að eingöngu séu boðaðir á þessa fundi ábúendur jarðanna. Með því að gera skýlausa kröfu um það að boða alla eigendur jarða á þessa fundi, getur það torveldað, að þessir fundir geti orðið haldnir, því að erfitt er að ná til sumra þeirra. Sumar jarðir eru í opinberri eign, og eigendur sumra jarða eru utansveitarmenn. enda þótt meiri hluti þeirra sé að jafnaði innan sveitar. En að ábúendur séu látnir ráða í þessu tilfelli, er í samræmi við ýmsa aðra löggjöf, sem sett hefur verið bæði veiðil. o.fl., og er í raun og veru miklu einfaldara. Hefur því landbn. fallizt á að flytja þetta frv. og væntir þess, að það geti gengið greiðlega í gegnum hv. þd.



Herra forseti. - Þetta frv. er um breyt. á l. um ítölu, sem samþ. voru á síðasta þingi. Ég var flm. þess frv. þá, og er mér því þetta mál nokkuð kunnugt. Í 2. gr. þeirra l. eru ákvæði um fundi í sveitarfélögum, sem taka þetta mál til meðferðar, hvernig til þeirra skuli boðað og hverjir hafi þar atkvæðisrétt. Er þar gert ráð fyrir því, að það séu bæði ábúendur og jarðeigendur, sem fjalla um málið. Og var á þetta fallizt á þingi í fyrra. þar sem það mun hafa þótt eðlilegt, að jarðeigendur hefðu nokkuð um þetta að segja. Nú er hins vegar bent á það, að það geti verið annmörkum bundið að ná til þeirra í sumum tilfellum, og því er hér komin tili. um að breyta l. í þá átt, að það skuli aðeins vera ábúendur jarðanna, sem boðaðir séu á þessa fundi og hafi þar atkvæðisrétt. Ég fyrir mitt leyti geri nú heldur lítið úr þessu. Mér finnst það ekki þýðingarmikið atriði, vegna þess að þessir fundir hafa ekkert úrslitavald um það, hvort ítala er gerð eða ekki. Það vald er allt hjá sýslunefndum samkvæmt l. Þetta eru heimildarl, handa sýslunefndum til þess að gera ítölu í einstökum hreppum og á stærri svæðum. Og sýslun. geta tekið þetta mál upp og gert samþykktir um ítölu. án þess að kröfur komi frá nokkrum manni um það utan sýslun., ef þeim sýnist þörf. Þær geta líka tekið þetta fyrir og gert samþykktir um ítölu, þótt krafa um það komi aðeins frá 1 eða 2 mönnum. Og það hvílir heldur engin skylda á sýslunefndum til að ákveða ítölu, þó að óskir komi um það frá slíkum fundum. Valdið er, sem sagt, að öllu leyti í höndum sýslunefndanna. Það er aðeins gert ráð fyrir því, eins og l. eru nú, að ábúendur og jarðeigendur geti borið fram óskir til sýslunefnda, en úrslitavaldið' er hjá sýslunefndum. Mér sýnist það því ekki þýðingarmikið atriði, hvernig er um atkvæðisrétt á þessum fundum. Það má vel vera, að auðveldara sé að koma því svo fyrir, að það séu eingöngu ábúendur, sem um þetta fjalla á fundunum. Sé ég því ekki ástæðu til að setja mig á móti þessari breyt., þó að ég telji hana þýðingarlitla.



Herra forseti. - Sú lýsing, sem hv. þm. V.-Húnv. hefur gefið á meðferð þessara mála, er í aðalatriðum rétt. Hann gengur bara fram hjá því í þessu sambandi, að það er alveg skilyrðislaust gert ráð fyrir því í l. um ítölu, að á þessa fundi, sem um er að ræða, séu boðaðir allir ábúendur og jarðeigendur á viðkomandi svæði, og þar með allir, sem eiga þar einhvern jarðarpart. Og það er það, sem talin eru nokkur tvímæli á, hvort ekki sé hægt að hnekkja ítölumati, ef það kemur upp, að einhver jarðeigandi, sem t.d. er utan sveitar, hefur ekki verið boðaður á fund, sem fjallað hefur um málið á, viðkomandi stað. Og tilgangurinn með þeirri breyt. á l., sem þetta frv. felur í sér, er að koma í veg fyrir misfellur vegna þeirra örðugleika, sem þarna er um að ræða.



Herra forseti. - Út af því, sem hv. þm. a.-Húnv. sagði nú, vil ég benda, á það, að það gæti aldrei komið fyrir, að gert. yrði ógilt ítölumat fyrir þær sakir, að í einhverju hefði ekki verið farið eftir strangasta bókstaf l. um þessi fundarboð, vegna þess, eins og ég gat um áðan, að það er raunverulega ekkert vald í þessum efnum hjá þessum fundum. heldur er það allt. í höndum sýslunefnda. En um þetta er vitanlega ekki ástæða til að fjölyrða. Eins og ég sagði áðan, sé ég ekkert á móti því, að þessi breyt. verði gerð á l. um ítölu, þó að ég telji hana þýðingarlitla.



Herra forseti. - Það sýndi sig hér við atkvgr. í gær, að það mun vera ákveðið, að þetta mál fari í gegn í því formi, sem það nú er í. En ég hef leyft mér, ásamt hv. 7. þm. Reykv., að bera fram brtt. við frv., og er hún á þskj. 899, þar sem farið er fram á, að félagið hafi 5 manna stjórn, þar sem samgmrh. skipi 2 menn í stjórnina. Geri ég ráð fyrir, að a.m.k. annar þessara stjórnarmeðlima, ef þetta væri samþ., yrði í Reykjavík og kannske báðir. Væri með þessu móti þægilegra um vik, ef eitthvað kæmi fyrir í sambandi við rekstur þessarar starfsemi.



Herra forseti. - Ég sé ekki ástæðu til þess að breyta ákvæðunum um stjórn þessa fyrirtækis frá því. sem nú er. En í gildandi l. um þetta efni er ákveðið, að ríkisstj. megi skipa einn mann af þremur í þessa stjórn, sem hún hefur ætíð gert, að ráða þar með vali eins manns af þremur. Og ég sé enga ástæðu til þess að fjölga mönnum í þessari stjórn. Hún yrði dýrari með því móti og þyngri í vöfum. Og hvað því viðvíkur, að nauðsynlegt sé að hafa fulltrúa frá fyrirtækinu hér í Reykjavík, þá er það fyrst, að framkvæmdastjóri þess er hér, eða a.m.k. hefur framkvæmdastjórastörf á höndum hér í Reykjavík sá maður, sem þar stendur fyrir afgreiðslu skipsins. Í öðru lagi er stjórninni í lófa lagið, ef henni þykir henta, að hafa þann stjórnarnefndarmann, sem hún skipar í stjórn fyrirtækisins, búsettan hér í Reykjavík. Þannig tel ég, að hægt sé að fá það fram. sem hv. þm. ætla sér með þessari brtt. að ná, án þess að l. sé nokkuð breytt frá því, sem nú er.

Það er með því móti ekki vissa fyrir því, að hann verði í Reykjavík.

Nei, það er ekki. En mér finnst miklu eðlilegra, að þar sem ríkið á 1/3 hlutafjár í fyrirtækinu, þá sé ríkinu tryggður réttur til þess að skipa þennan eina mann, sem er einn þriðji hluti stjórnar fyrirtækisins.