Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Samgmn. hefur haft mál þetta til meðferðar og leggur einróma til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., að Seyðisfirði verði bætt inn í 2. gr. undir staflið d. N. hefur fengið þær upplýsingar, að hægt sé að hafa sæmilega góðan flugvöll á Seyðisfirði, nærri kaupstaðnum, og leggur því til, að frv. verði samþ. með þessari breyt.



Herra forseti. - Þegar þetta mál var hér til umr. síðast. gaf kennslumálaráðh. þá yfirlýsingu, að hann mundi ekki veita öðrum en séra Birni Magnússyni embættið, þótt brtt. á þskj. 906 yrði samþ. Mér fannst dálítið einkennileg þessi yfirlýsing, því að ef þessi brtt. er samþ., finnst mér málið sé komið á eðlilegt stig, þ.e. að samkeppni fari fram um embættið. En það undrar mig mjög, að hv. 1. þm. Reykv. skuli vilja ganga á þá meginreglu Háskólans, að hann fái að ráða nokkru um það, hvernig embætti hans eru skipuð. En ég skal ekki fara langt út í það atriði, en vil aðeins bera fram fyrirspurn til hæstv. ráðh.: Ef frv. er samþ. eins og það nú liggur fyrir, mundi hann þá veita það séra Birni eða nokkrum öðrum manni? Það kemur glöggt fram í frv., að ekkert tímatakmark er í því um það, hvenær embættið skuli stofnað. Nú skilst mér á flm., að séra Björn Magnússon muni ekki sækja um fleiri embætti við Háskóla Íslands. Yrði ráðh. þá að veita það manni. sem ekki einu sinni sækir um embættið? Mér finnst ástæða til að setja einhver ákvæði um þetta í frv. og það skuli stofna innan einhvers ákveðins tíma.

Það má sækja um fyrir umsækjandann.

Ég veit ekki, hvort honum þætti það nokkuð meiri sómi, að hv. þm. S.-Þ. sækti um fyrir hann. En sem sagt, ég vildi gjarnan fá að heyra um þetta frá hæstv. ráðh. Annars var ég undrandi á ræðu hv. 6. þm. Reykv. Hann taldi, að embættið væri óþarft, en ræða hans gengur út á að sanna það. að hann geri rétt að greiða atkv. með málinu. Ég get ekki séð, hvernig hv. 6. þm. Reykv. getur réttlætt þessa skoðun sína, nema á bak við hana standi sú hugsun, að hann ætli sér strax að fara að krefja um ný embætti fyrir lögfræðideildina, og er mér ómögulegt að skilja mál hans á neinn annan hátt. En ef þetta er ætlun hans, þá er ástæða til að spyrna við fótum, því að þá er komið að því, sem hann hefur spáð, að með stofnun þessara embætta væri verið að skapa glundroða innan Háskólans. Við vissum ekki, inn á hvaða plan við værum að halda í embættaveitingum Háskólans. ef við héldum svona áfram. Enda sýnir þetta byrjunina, því að jafnsterkur maður og hv. 6. þm. Reykv. hefur nú kiknað fyrir þessu, þar sem hann var samþykkur því hér um daginn að stofna óþarfa embætti við Háskólann og er þá væntanlega fylgjandi stofnun hvers þess embættis, sem fjölgað verður við Háskólann og þá ekki hvað sízt, ef það snertir lögfræðideildina, og hefur hann viðurkennt það, að hann hafi snúizt í þessum málum, af því að hann óskaði eftir því, að þau skapi glundroða. Vitanlega mun þetta skapa glundroða, og er rétt, að menn geri sér það ljóst, þegar til atkvgr. kemur um þetta mál. Ég hafði hugsað mér að bera fram rökstudda. dagskrá í þessu máli, en hef við nánari athugun fallið frá því, en vil sjá, hverju fram vindur, hvort hæstv. ráðh. svarar, og sjá, hvort tekið verður tillit til þess af flm., og mun bíða þar til málið verður komið á annað stig en það er nú á.



Herra forseti. - Hv. þm. Barð. hefur bent á það, að það er ekki til tekið í frv., frá hvaða tíma beri að veita. séra Birni Magnússyni þetta embætti, og hann. spurði, hvort ég mundi veita þetta embætti, ef ekki yrði um það sótt. - Það er dálítið erfitt. fyrir mig að svara, hvernig farið skuli með þessa. embættisveitingu, vegna þess hversu hún er óvenjuleg og einstæð í sinni röð. Það er ákaflega erfitt fyrir ólögfróðan mann að svara því, hvernig veita á slíkt embætti, hvort sækja beri um það eða hvort, ekki er ætlazt til þess, að um það verði sótt, og mundi ég sjálfsagt leita mér upplýsinga um það. En svo mikið er víst, að ég mundi ekki veita embættið, nema eindregin ósk kæmi frá séra Birni um, að honum yrði veitt embættið, og mundi mér ekki koma til hugar að veita embættið, ef viðkomandi maður vildi ekki taka við því. Hvað snertir hitt atriðið, sem sé frá hvaða tíma embættið er veitt, þá er það algerlega á mínu valdi, eins og frv. er úr garði gert, og gæti dregizt eitthvað, að sú embættisveiting fari fram. Ég þori ekkert um það að segja, en álít tryggara fyrir flm. frv. að setja ákvæði í frv. um það, hvenær veitingin skuli fara fram. Vitanlega hef ég fullan rétt yfir þessu, því að í frv. stendur ekki annað en að það skuli vera tvö dósentsembætti við guðfræðideild Háskóla Íslands og séra Björn Magnússon verði skipaður í annað þeirra, en það stendur ekkert um, hvenær það skuli gert. Það væri því hægt að draga það, þangað til önnur ríkisstj. tæki við og annar maður tæki við embætti menntmrh., og væri þá ekki að vita, hvernig færi um þessa veitingu. Viðvíkjandi því, sem nokkuð hefur komið til tals hér við umr., að séra Björn mundi ekki hafa skap til þess að sækja um þetta embætti, ef embættisveiting færi fram með venjulegum hætti, þá virðist mér það auðvelt fyrir séra Björn, - þó að hann sé skapmaður, sem mér þykir líklegt, að hann sé, eins og margir ágætismenn, - að sækja um það með venjulegum hætti, þannig að skipuð yrði dómnefnd samkv. reglum Háskólans, sem raunverulega réði mestu um það, hver embættið fengi. Séra Björn á vissulega engar sakir við Háskólann, þar sem hann hefur í bæði skiptin verið dæmdur hæfur, sem hann hefur sótt um dósentsembætti. Aftur á móti tel ég hann eiga sakir við veitingarvaldið, og eftir þær umr., sem farið hafa fram um þetta mál hér á Alþ., þá finnst mér næsta óskiljanlegt, hvernig séra Björn hefði skap í sér til þess að sækja um embætti til menntmrh. eða láta óska eftir því, að honum yrði veitt embættið, sem vitaskuld er það rétt hjá hv. þm. Barð., að slík ósk verður að koma fram, hann verður að sækja um það, og kemur ekki til mála að veita embættið, nema full vissa sé fyrir því, að séra Björn taki við því. Það skiptir ekki máli, hvort hann sækir um það sjálfur eða lætur annan sækja fyrir sig, sem væri næsta broslegt, og dettur mér ekki í hug, að hann ætli að fara þá leið.



Herra forseti. - Það er ef til vill rétt, úr því að ég hef slæðzt á mælendaskrá, að nota sér það, þótt ekki sé mikil ástæða til þess, þar sem ég hafði ekki framsögu um þetta mál, og er gott, að svo var. Það eru hins vegar svo margar skoðanir uppi um þetta mál, að mér finnst nauðsynlegt að segja til litar, - af veikum mætti -, hvers vegna ég hef haft þessa afstöðu til málsins, ekki sízt þar sem ég átti sæti í menntmn., sem fjallaði með þetta mál. Mér finnst nú meðferðin á þessu andlega máli þannig, að þetta er orðinn eins konar trúðleikur eða vikivakadans, og það, sem mér finnst svo miklu máli skipta og öllum er vitanlegt, er, að undirrót málsins er ekki að öllu leyti andlegs efnis. Málið er svo margþætt, að ekki er gerlegt að rekja það allt hér, og mun ég því aðeins drepa á aðalatriðin. Það, sem kemur þar til greina og er þess vert að hafa orð á, er fyrst og fremst ágreiningurinn um þessa embættisveitingu. Talið er, að hann eigi sér svo víðtækar rætur, að erfitt er að vera með eða móti eftir almennum skoðunum þm. Það hefur verið sagt, að þetta andlega mál sé borið fram af hálfu einhverra flokka, - sé flokksmál, og skal ég ekkert segja um það, en ef svo væri, þá er þetta sízt af öllu andlegt málefni. Svo sér maður, þegar þetta frv. er fram borið, að borið saman við önnur háskólafrv. er þetta mál að nokkru leyti keimlíkt þeim. Það kemur fram samúð eða andúð í garð þessara frv., forustan af hálfu Háskólans er dálítið reikul og þingfl. að sama skapi, þar sem þar á hver sitt dálæti. Þarf ekki að minna á annað en þegar rætt var um dósentsembættin í norrænu deildinni og prófessorsembættin í verkfræðideildinni. Þar var aðdáandi norrænna fræða eins og hv. þm. Dal., og er það honum sagt til lofs, hann vill norrænufræðingana, það er hans grein, en vill ekkert með verkfræðingana. Munu brtt. hafa fallið í samræmi við þetta. Hv. þm. Barð., sem er veraldarinnar framkvæmdamaður, - hann gildir einu um prófessorsembættin í verkfræðideild, en vill ekkert með dósentsembættin í norrænudeildinni. Svo er maður kominn að veitingu dósentsembættis við guðfræðideild Háskólans, og þar virðist gæta nokkurs hins sama; skoðanir hv. þm. eru sitt á hvað og eftir líkum mælikvarða og ég gat um. Er þess vegna erfitt fyrir þá þm., sem eru engir sérfræðingar í neinum af þessum greinum, að komast að ákveðinni niðurstöðu. En nú var ég neyddur til þess að gera það, þegar þar að kom, og er ég ekkert feiminn við að játa það skoðunarleysi mitt, að ég var lengi á báðum áttum, hvort ég ætti að vera með eða móti því, að þetta embætti væri stofnað. Ég var þeirrar skoðunar og er, að það sé engin nauðsyn fyrir Háskólann að stofna til þessa dósentsembættis, og frá því sjónarmiði ætti ég að vera á móti þessu frv. En hér eru fleiri sjónarmið, sem koma til greina, og þau riðu baggamuninn fyrir mér. Ég er einn af þeim mönnum, sem halda því fram, að sr. Björn Magnússon hafi orðið fyrir skakkafalli af hálfu opinbers valds og það oftar en einu sinni. Ég hef þá grundvallarskoðun, eins og líklega margir fleiri, að þegar einstaklingur hefur orðið fyrir barðinu á opinberu valdi, og því fremur, ef slíkt kemur oftar en einu sinni fyrir, þá sé það í raun og veru skylda manns að hlífa heldur en höggva. Þetta þykja ef til vill ekki góðar og gildar málsástæður, en ég sé ekki, að þessi maður eigi sér á annan hátt uppreisnar von, þannig að þessi ástæða reið baggamuninn fyrir mér, svo að ég er fylgjandi frv. Nú hafa komið fram brtt. við frv., sem ef til vill eru á einhverjum rökum reistar og réttlátar að ýmsu leyti, t.d. sú, að nafn sr. Björns verði numið burt úr frv., og eru þau rök færð fram, að það sé móðgun við ráðh. að taka við slíku plaggi frá Alþ., sem sé stílað á nafn ákveðins manns. Ráðh. hefur haft orð á því, að það sé óviðeigandi, en sagði jafnframt, að ef til embættisveitingar kæmi, mundi hann ekki veita embættið öðrum en sr. Birni. Ég er þess fullviss og segi það af reynslu af þessum hæstv. ráðh., að úr því að hann hefur þetta mælt, mun hann standa við orð sín. Ég álít það hégóma einn, hvort þetta nafn stendur í frv. eða ekki, því að það er öllum lýðum ljóst, að það er sr. Björn Magnússon, sem málið snýst um. Úr því að yfirlýsing hæstv. ráðh. lá fyrir og þar sem ég trúi, að hann standi við orð sín, hefði ég getað fallizt á, að þessi brtt. yrði samþ., en ef hún verður samþ. hér í hv. d. og málið endursent hv. Nd., gæti svo farið, að málið félli með því. En annaðhvort er að vera með þessu frv., eða móti því, og vildi ég því óska, að það kæmi hér líka fram, að annaðhvort séu hv. þm. með þessu frv. eða ekki. Þegar málið var sent frá 1. umr. til 2. umr., var ég ekki viðstaddur vegna forfalla, svo að það hvorki stóð né féll með mínu atkv., en hv. þm. Dal. hjálpaði til með sínu atkv. að koma því til 2. umr., þar eð það munaði aðeins einu atkv. Hann segist nú munu spyrna við fótum, og er ég því að hugsa um að hafa vaktaskipti við hann.



Herra forseti. - Ætli það sé ekki rétt að ég taki upp þráðinn. þar sem hann slitnaði hjá hv. 2. þm. Árn., því að það varð orð að sönnu, að ég tek nú við vaktinni í umr., þegar hann fer af henni. Ég játa það og ber engan kinnroða , fyrir, að ég vildi ekki sýna þessu máli þá vansæmd að láta það ekki komast til n. Ég áleit rétt, að málið færi til athugunar í n. og hinn rétti vilji hv. d. kæmi fram í málinu, hver sem hann er, og ég segi fyrir mig, að mér datt ekki í hug að hlaupa frá málinu og taka ekki þátt í atkvgr. Hv. 6. þm. Reykv. sagði, að þetta frv. væri vel undirbúið, og mér virtist einnig hæstv. menntmrh. taka undir það á vissan hátt. Hann kvaðst ekki mundu láta „agitera“ fyrir nokkru öðru máli eins og þessu. Hvort báðir hafa meint það sama viðvíkjandi undirbúningi málsins, skal ég láta þá um og skal ekki teygja lopann lengi um þetta atriði. Ég vík þá aftur að hv. 6. þm. Reykv. Hann taldi, að ég hefði í ræðu minni játað, að ég hefði talað við annan dósentinn í norrænudeildinni. Ég tók það fullkomlega fram, að ég vissi í raun og veru ekki um, hver kynni að verða dósent, því að þótt menn hefðu verið nefndir, sem líklegir væru til þess að fá þessi embætti, þá var mér ekki kunnugt um, hvort þessir menn mundu sækja um þau. Svo að þetta var aðeins ráðagerð, en auðvitað hvetur það mann meira til þess að fylgja stofnun nýrra embætta, þegar ágætir og fróðir menn sækja um þau. Þegar maður lítur á það, að hinum norrænu fræðum við Háskólann sé mest á loft haldið og unnið sé sem mest að þeim störfum, eins og ég tel þurfa, þá er það aldrei of oft sagt, og það á Háskóli Íslands að hugsa um og allir landsmenn, að norrænud. við Háskólann ber einmitt að efla, eftir því sem kostur er á, ef menn á annað borð vilja, að orðrómur fari af þessum háskóla og berist til annarra landa. - En hitt verð ég að segja, að það getur náttúrlega skeikað að sköpuðu um það, hvort allir verða svo frjósamir bókaútgefendur, þótt þeir komist í þessi embætti, að þeir frekar en aðrir uppfylli hillur þeirra, sem safna bókum. En ég taldi það mjög vafasama afstöðu til guðfræðideildarinnar, ef stofnað yrði þar annað dósentsembætti, sem ef til vill mundi lengja námstíma þeirra, sem þar stúdera sína námsgrein, því að við vitum, að fátækir stúdentar verða oft að taka praksís jafnhliða námi sínu, þar eð þeir hafa ekki fjármagn til þess að stúdera of lengi í sinni námsgrein, einkum ef það er ekki tekjumikið embætti, sem blasir við. Ég vil þess vegna minna þá menn á það, sem efla vilja guðskristni hér á þessu landi, að þeir athugi betur, hvort það er í raun og veru rétt að stofna til þessa dósentsembættis í guðfræðideild, sem vafasamt er, hvort verður til mikillar eflingar fyrir okkar guðfræðistétt, enda þótt góður maður komi þar í, en skerða þar með hina fámennu hjörð, sem á að vera til sálgæzlu úti um land. Við vitum, að fjölmörg prestaembætti standa auð, og við vitum, að það er beinlínis ákveðið að sækja einn af þessum fáu sálnahirðum utan af landinu og setja hann niður hér í Reykjavík, og með þessum manni fækkar auðvitað sálnahirðunum úti á landi. - Ég játa hins vegar, að það er rétt og sjálfsagt að sýna sr. Birni Magnússyni vott þess, að hann hafi verið hörðu beittur, og þar sem slíkt átti sér stað meira að segja við tvær veitingar í dósentsembætti við guðfræðideild Háskólans. Það er því enginn vafi á því, að sá maður á að fá einhvern greiða í staðinn úr ríkissjóði, en ég held, að þetta, sem hér er talað um, verði seint til að bæta honum upp það óréttlæti, sem hann hefur verið beittur. Mér hefði þess vegna fundizt réttara, að hann fengi heiðurslaun fyrir hrakningana heldur en að taka þennan ágæta sálnahirði úr sveitinni.



Herra forseti. - Þessar umr. gerast nú langar, og skal ég ekki lengja þær frekar, en það voru bara örfá orð út af ummælum hæstv. menntmrh., er hann sagði, að ósamræmis gætti hjá mér. Í því sambandi vil ég minna hann á, að hvorugur þeirra ráðh., sem hér hafa átt hlut að máli, nutu trausts míns. En nú er því svo farið, að ég styð þessa stj. og ber traust til hæstv. menntmrh. fram yfir þá, sem áður sátu. Og þegar nú hæstv. ráðh. lýsir því yfir, að ekki komi til mála að veita neinum öðrum en Birni Magnússyni þetta embætti, þá byggist hans yfirlýsing á því, að hann hefur kynnt sér alla málavöxtu og að enginn er til þessa hæfari en Björn Magnússon. Ef hins vegar hann hefði álitið aðra jafnfæra, þá hefði ég viljað láta þá reyna sig. Þetta ósamræmi, sem hann talar um hjá mér, kemur því af þeim orsökum, að ég ber meira traust til hans en fyrirrennara hans. Misskilningur hans orsakast af lítillæti hans, sem er hvers manns prýði, og stækkar hann í mínum augum við það. Hann gerir sér ekki ljóst það traust, sem ég ber til hans. Annars hef ég ekki ástæðu til að deila við hæstv. ráðh., því að hann hefur borið fram í þessu máli sömu rök og ég notaði í stóra háskólafrv., svo að þau orð hafa ekki lent í svo ófrjóan akur sem vænta mátti og hafa borið ávöxt, þótt síðla sé. Hæstv. ráðh. var bara hlynntur þeirri deild, sem hér um ræðir. En ég tel það gott, að hann fái að læra það á sínum embættisferli, að jafnt verður að gera vinum sínum og óvinum. Nú stendur svo á, að norrænudeildin hefur eftir þetta þing 7 prófessora og dósenta, og ég tók það fram í umr. um stóra háskólafrv., að ekki yrði hjá því komizt að skapa öllum deildum Háskólans svipaða aðstöðu. Þess vegna er það, að hér er um réttmæta leiðréttingu að ræða. Hv. þm. Barð. hélt því fram, að ég væri að koma á glundroða við Háskólann. Ég hef aldrei verið á móti því að fjölga kennurum við Háskólann, en ég hef bara haldið því fram, að ef slíkt er gert við eina deild, þá verði líka að gera það við aðrar deildir Háskólans, ef eigi á að gæta ósamræmis. Ég skora því á hæstv. ráðh. að gera samanburð á okkar háskóla og háskólum erlendis, og þá vænti ég, að við vöknum við vondan draum. Þjóðfræðadeild okkar háskóla er eins stór og við stærstu háskóla stærstu heimsvelda, á meðan aðrar deildir eiga við þröngan kost að búa. Þetta skapar rangt mat á því, hver fræðin eru mests virði. Og þótt norræn fræði hafi mikið gildi, þá hafa kristin fræði það líka. Annars er það rétt, að ég hefði ekki verið þessu fylgjandi, ef stóra háskólafrv. hefði ekki fengið þá afgreiðslu, sem það fékk.



Herra forseti. - Hv. 6. þm. Reykv. reyndi að snúa sig út úr þeim villum. sem voru í ræðu hans síðast. Hann sagði, að hann hefði verið deigur að samþ. þetta frv., ef ég hefði ekki verið búinn að lýsa því yfir, að ég mundi veita Birni Magnússyni embættið, því að ég væri svo sanngjarn og kynni að meta réttara en aðrir. En nú vildi ég benda hv. þm. á það, að ef nú risi upp nýr spámaður, fremri Birni Magnússyni, myndum við þá ekki verða ásáttir um að veita honum embættið? En þegar ég lýsti því yfir, að ég mundi veita sr. Birni Magnússyni, þá er það sökum þess, að ég reikna ekki með því, að nýr spámaður rísi upp, en auðvitað mundi það verða okkur til mikillar gleði, ef svo færi. Ég gerði ráð fyrir, að sr. Björn mundi sækja og verða dæmdur hæfur sem fyrr, og þá mundi ég veita honum embættið. Ég var ekki svo bjartsýnn að ætla, að annar honum fremri kæmi, slíkt datt mér ekki í hug. En úr því að svona stendur á, að tryggt virðist, að sr. Birni verði veitt embættið, hvaða nauðsyn er þá að brjóta svo allar reglur sem í þessu frv. er gert og hv. þm. hefur einnig sagt, að væri mjög óviðfelldið? Hann lýsti yfir trausti sínu á mér; hvaða ástæða er þá til þess, að hann mælir með þessu frv., sem ber vott um mesta vantraust? Í þessu máli fer hann eftir allt öðrum reglum en hann er vanur í sinni röksemdafærslu, og það er af því, að þetta er allt leikaraskapur fyrir honum. Hann sagði, að ég hefði breytt um skoðun, siðan embættin voru stofnuð við norrænudeildina, og fallizt á þá skoðun, sem hann hefði haldið fram þá. Ég hef ekki breytt um skoðun. Ég hef alltaf verið á móti því að stofna óþörf embætti, en okkur greinir á um, hvort embættin við norrænudeildina væru óþörf. En nú hefur hv. þm. breytt um skoðun. Hugsun hans nú er á þá leið, að úr því að búið sé að stofna óþörf embætti, þá sé sjálfsagt að halda því áfram. Hv. þm. vildi fara eftir þeirri reglu, að kennarar ættu að vera jafnmargir við hverja deild Háskólans, en ég lít ekki svo á. Ég lít á það eitt, hvaða gagn embættið hefur fyrir þjóðina.



Það hefur verið svo, að ég hef ekki haft tíma til að kalla saman heilbr.- og félmn. til fundar, en það hafði ég ætlað mér, áður en til þessarar umr. kæmi. Af þeim sökum sé ég þó ekki ástæðu til að biðja forseta að taka málið út af dagskrá. Ég hygg, að málið liggi ljóst fyrir. Ég vil aðeins greina hér frá skriflegri brtt. frá mér, sem ég hef ekki enn látið prenta. Mun ég lesa hana upp með leyfi hæstv. forseta. Brtt. er við fyrstu gr. frv., 2.–3. efnismálsgr.: Ef í hlut eiga sjúkrahús, er ráðherra viðurkennir sem fjórðungssjúkrahús, eitt á Vestfjörðum, annað á Norðurlandi og hið þriðja á Austurlandi, greiðir ríkissjóður allt að þrem fimmtu byggingarkostnaðar. Ef sveitar- (bæjar-, sýslu-) félag eða félög, sem ákveða að reisa eða þegar standa að viðurkenndu fjórðungssjúkrahúsi, óska þess, er ráðherra heimilt að úrskurða, að önnur sveitarfélög í grennd sjúkrahússins, er ætla má, að hafi þess samsvarandi not, takist á hendur eign og ábyrgð fyrirtækisins og gerist aðilar að rekstri þess samkvæmt ákvæðum laga þessara, enda eiga slík sveitarfélög kröfu á þátttökunni. - Þessi brtt. er efnislega samhljóða brtt. á þskj. 955, sem er breyting á sömu málsgr. Breyting við 3. málsgr. er sú, að inn í málsgreinina bætist á eftir orðunum: „sem heimilisfastir eru utan þeirra sveitarfélaga, er að sjúkrahúsinu standa,“ orðin: eða átt gætu kröfu á að gerast aðilar að fyrirtækinu samkvæmt 2. málsgr. - Ef þessi brtt. verður samþ., er gengið inn á það sjónarmið, sem liggur til grundvallar brtt. á þskj. 874. En þar segir, að ekki skuli það sett að skilyrði, sem þar greinir, nema það sveitar- eða bæjarfélag, sem sjúkrahúsið er reist í, óski þess. en brtt. mín gengur lengra að því leyti, að hún gerir einnig ráð fyrir því, að slík sveitarfélög eigi jafnan kröfu til þátttöku, ef þau óska eftir því. Aftur lýtur síðari brtt, að því, að þegar ákveðið er, hverjir teljist utanhéraðsmenn, þá skuli ríkissjóður greiða allan halla af legu þeirra á sjúkrahúsinu, en þó komi ekki til greina íbúar þeirra héraða, sem átt gætu kröfu á að gerast meðeigendur að sjúkrahúsinu og vera með um rekstur þess. Við skulum taka það sem dæmi, að reist verði sjúkrahúsið á Akureyri. Ef þessi brtt. verður samþ. og Eyjafjarðarsýsla eða sá hluti hennar, sem er innan læknishéraðsins, óskar að vera með Akureyrarkaupstað um byggingu og rekstur sjúkrahússins, þá er ráðh. heimilt að gera það að skilyrði fyrir að gera það að fjórðungssjúkrahúsi og greiða þar með 3/5 hluta af stofnkostnaði í stað 2/5. En ef sýslufélag óskar ekki eftir að gerast meðeigandi, þá greiðir ríkissjóður ekki fyrir sjúklinga þaðan það, sem kann að vanta á, að daggjöldin hrökkvi til að greiða fyrir þá á sjúkrahúsinu, eins og ríkissjóður greiðir fyrir utanhéraðsmenn almennt. Þetta mundi leiða það af sér, að Akureyri mundi gera annað tveggja: að ákveða nokkuð hærri daggjöld fyrir sjúklinga úr Eyjafjarðarsýslu eða semja við sýsluna, að hún greiddi styrk með sjúklingum þaðan eftir svipuðum reglum og ríkissjóður greiðir fyrir utanhéraðsmenn almennt. Ég tel þetta ákvæði fullkomlega eðlilegt, þegar þess er gætt, að flest sýslufélög á landinu hafa tekið á sig meira og minna þungar byrðar, til þess að koma upp sjúkrahúsum eða sjúkraskýlum. Og það er fullkomlega óeðlilegt, þegar þetta er athugað, að sýsla eins og Eyjafjarðarsýsla væri algerlega undanþegin slíkum kvöðum og eftir því sem hún færðist lengur undan að byggja sjúkrahús, þá greiddi ríkissjóður allan halla af kostnaði við sjúklinga úr sýslunni. Með því móti væri þeirri sýslu sköpuð betri aðstaða en öðrum, hvað snertir fjárframlög til heilbrigðismála. Þessi till. er samin eftir till. frá landlækni, sem er þessum málum kunnugastur. Mæli ég því með því, að hún verði samþ.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hv. 3. landsk. En hún er of seint fram komin, og þarf því tvöföld afbrigði fyrir henni.



Herra forseti. - Ég hef ekki sent út prentaða brtt., vegna þess að ég var að bíða eftir því, að hv. 3. landsk. ætti samtal við mig um þetta mál, áður en þessi síðasta umr. færi fram hér í d. Nú heyri ég, að hann hefur ekki haft tíma til að halda fund um málið, en hefur flutt víðtæka brtt. við frv. Í tilefni af því mælist ég til þess, að þessari umr. sé frestað, svo að menn geti fengið tíma til að átta sig á brtt., ekki sízt þar sem ég mun bera fram aðra skrifl. brtt. Ég minntist á það um daginn, að það þyrfti að búa betur að hinum fámennu og afskekktu læknishéruðum í landinu, svo að þau gætu átt kost á læknisþjónustu. Frsm. hefur ekki treyst sér til að taka neitt, sem tryggir það, inn í sína till. Ég leyfi mér hér með að bera fram brtt. við fyrstu málsgr. Þar skal koma nýr liður, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: Þyki nauðsynlegt að dómi heilbrigðisstjórnarinnar að reisa sjúkraskýli eða læknisbústaði til tryggingar læknisþjónustu í afskekktum eða fámennum héruðum, greiðir ríkissjóður það af kostnaðinum, sem nauðsynlegt þykir til þess, að byggingunum verði komið upp. - Ég tel óhjákvæmilegt, að reynt sé að tryggja með þessum l. fámennum héruðum læknisþjónustu. Og á það var einmitt lögð mikil áherzla við umr. í Sþ., þegar rætt var um skipun mþn. til að endurskoða þessi l. En það er ekki reynt með þessu frv., sem hér liggur fyrir. Frv. skapar hinum fámennu héruðum aðeins jafna aðstöðu og öðrum, en það er engan veginn nóg til að tryggja þeim viðunandi læknisþjónustu. En með samþykkt minnar brtt. er þó leitazt við að ráða bót á þessu. Að sinni sé ég ekki ástæðu til að ræða till. fullkomlega. Ég vænti, að umr. verði frestað, svo að hv. þm. gefist kostur að athuga till., þegar búið er að prenta þær.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. Barð. Hún er of seint fram komin, og þarf tvöföld afbrigði fyrir henni.

Forseti (StgrA): Í tilefni af beiðni hv. þm. Barð. og þar sem 2 skriflegar brtt. eru fram komnar við málið og þm. hefur ekki gefizt kostur að athuga þær, tel ég rétt að fresta þessari umr. og tek málið út af dagskrá.