Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til l. um Iðnþróunarsjóð, 156. mál Nd., hefur verið til athugunar hjá iðnn. og hefur n. látið fara frá sér álit á þskj. 351. Mælir n. sameiginlega með frv., en einstakir nm. hafa samkv. því óbundnar hendur um að flytja eða fylgja brtt. Frv. þetta er lagt fram af hæstv. ríkisstj. vegna aðildar Íslands að EFTA og ákvörðunar Norðurlandaþjóða um að aðstoða Íslendinga við að komast yfir þá erfiðleika, er innganga í EFTA kann að hafa í för með sér fyrir íslenzkan iðnað og til þess að örva iðnþróun landsins. Nokkrar umr. urðu um Iðnþróunarsjóð, þegar aðild Íslands að EFTA var ákveðin og er ekki ástæða til þess að rekja þær hér. En ég held, að hv. þdm. geti tekið undir ummæli hv. 1. þm. Norðurl. v. í gær, þar sem hann taldi hér vera um mikinn vináttuvott að ræða hjá norrænum frændum okkar og beri sízt að vanmeta þann góða hug, sem að baki sjóðsins stæði. Nokkur ágreiningur hefur verið um, hvort framkvæmdastjórn sjóðsins skyldi þingkjörin eða kjörin af bankaráðum og stjórn Iðnlánasjóðs, eins og nú er gert ráð fyrir. Frv. í upprunalegri mynd gerði ráð fyrir, að Seðlabanki Íslands ætti aðild að framkvæmdastjórn, en samkv. brtt. hæstv. iðnrh. við meðferð málsins í Nd. var samþykkt, að framkvæmdastjórn 5 manna yrði kosin af bankaráðum Landsbanka, Útvegsbanka, Iðnaðarbanka, Búnaðarbanka og af stjórn Iðnlánasjóðs. Þannig liggur því málið fyrir í þessari hv. þd. Við 2. umr. málsins í gær kom einnig fram hjá hv. 1. þm. Norðurl. v., að þessi sjóður væri betur kominn undir yfirráðum Framkvæmdasjóðs eða Atvinnujöfnunarsjóðs. Ég tel, að markmið sjóðsins séu slík, að það væri hrein fásinna að setja sjóðnum slík ákvæði. Sami hv. þm. fordæmdi það, að bankastjórar yrðu kjörnir til þess að vera í framkvæmdastjórn. Lagafrv. er ekki einskorðað við bankastjóra í framkvæmdastjórn, heldur fulltrúa íslenzka bankakerfisins. Þar með koma að sjálfsögðu til greina a.m.k. allir bankaráðsmenn allra viðkomandi bankastofnana, svo og stjórnarmeðlimir Iðnlánasjóðs. Ég tel mikilsvert, að náið samstarf verði milli Iðnþróunarsjóðs og þeirra viðskiptabanka og viðskiptabankanna yfirleitt, því að eins og hæstv. iðnrh. vék að, þegar hann talaði fyrir málinu í gær, þá er brýn nauðsyn þess, að stofn– og rekstrarfjárþörf fyrirtækja sé samræmd. Það hefur ætíð verið mikill misbrestur hér á. Fjárfestingarsjóðir veita lán til uppbyggingar, en rekstrarfjárþörf hefur ekki verið sinnt eða þveröfugt. Með þessu ætti að ráðast bót á hvað Iðnþróunarsjóð og iðnaðinn snertir. Ég skal svo ekki orðlengja þetta, en mæli með frv. um Iðnþróunarsjóð, að það verði samþ. óbreytt eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Frv. þetta til l. um breyt. á l. um iðju og iðnað er á vissan hátt lagt fyrir þingið sem fylgifrv. þáltill. um aðild okkar að EFTA. Sumir hafa lagt þann skilning í atvinnuréttargrein EFTA–samningsins, 16. gr., að það kynni að verða of rúm aðstaða fyrir erlend fyrirtæki til starfrækslu hér á landi og því öruggara fyrir okkur að setja svipaða löggjöf til varnar því, ef okkur sýndist svo og t.d. Norðmenn hafa haft hjá sér. Við höfðum hana því nokkuð til fyrirmyndar. Það er aðaltilgangur þessa frv. að tryggja það með þeim breytingum, sem á l. yrðu gerðar og í raun og veru eru efnislega mjög litlar, að erlend fyrirtæki geti ekki hafið atvinnurekstur hér á landi gegn vilja íslenzkra stjórnvalda. Að vísu hefur mín skoðun jafnan verið sú, að 16. gr. EFTA–sáttmálans væri í raun og veru þannig, að þess væri naumast þörf. Út í það skal ég ekki fara nú, en þetta er höfuðtilgangurinn. Breytingin er lítil frá því, sem áður var, en einkum er það í 3. tölul. 2. gr., sem breytingin er fólgin, en þar er styrkt aðstaða ríkisstj. og stjórnarvalda til þess að leyfa eða leyfa ekki iðnrekstur erlendra fyrirtækja. ,Ég vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. iðnn.



Herra forseti. Í grg. fyrir þessu frv., sem hér liggur fyrir til umr., segir m.a., að það sé flutt í því skyni að efla aðstöðu stjórnarvalda til aðhalds um það, hverjir stundað geti iðju hér á landi. Það er út af fyrir sig ekkert við slíkt að athuga og stjórnarvöld eiga að hafa aðstöðu til þess að sjá svo um, að eigi geti orðið hér neitt á í þessum efnum, svo mikilsverð sem þau eru um alla framkvæmd. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að við framsóknarmenn á hv. Alþ. vorum andvígir því, að gengið væri í EFTA á þessu stigi, en till. okkar þar að lútandi náðu ekki fram að ganga og nú er svo komið, að við verðum þar löglegir meðlimir eftir nokkrar vikur. Við töldum það m.a. höfuðástæðu fyrir okkar afstöðu að þessu leyti, að eigi hefðu verið gerðar nauðsynlegar ráðstafanir eða áætlunargerðir varðandi iðnað og iðju í þessu landi og iðnaðurinn stæði það höllum fæti, að áður en gengið yrði í slíkan félagsskap sem Fríverzlunarbandalagið, væri nauðsynlegt, að við styrktum okkar iðnað betur og gerðum allt, sem í okkar valdi stæði til þess. En innganga okkar í EFTA er að verða staðreynd og þess vegna er það ekki nema eðlilegt, að frv. það, sem hér er til umr.,og eins frv. um breyt. á l. um verzlunaratvinnu séu hér á ferðinni og ekkert við það að athuga. Í sambandi við frv. tel ég, að nokkur galli sé á því. Í 2. gr. frv. stendur, að lögreglustjórar veiti iðjuleyfi og það hefur að vísu lengi verið. En þeirra vald nær töluvert lengra, því sé hins vegar svo, að lögreglustjóri sjái einhverja meinbugi á því að veita leyfi, þá hefur hann rétt til að vísa umsókn um leyfi til ákvörðunar ráðh. eða rn. Þó að ég viti það, að lögreglustjórar, sem ég þekki til, vilji allt vel gera, bæði í slíkum efnum sem þessum og öðrum, þá tel ég, að það sé of mikill ábyrgðarhluti lagður á lögreglustjóra í svo mikilsvarðandi málum og ef eitthvað þætti athugavert að mati lögreglustjóra við umsókn um iðjuleyfi, þá yrði reyndin sú, að lögreglustjóri vísaði málinu ætíð til ráðh. Ég þykist vita, að sú yrði þróunin. Þetta þykir mér ekki nægilega gott að þessu leyti, en hitt er annað, að ég mun ekki flytja brtt. við frv. Svo í öðru lagi er viðkomandi ráðh. heimilt að veita undanþágu frá vissum ákvæðum í frv. og l., ef sérstaklega stendur á og þannig kemur það þá fram, að ráðh. getur veitt margs kyns undanþágur, sem ég tel, að væri ekki eðlilegt, að ráðh. væri heimilt og þó sérstaklega varðandi eitt atriði, en það eru félög, sem koma til með að verða hér rekin til viðbótar við þau, sem fyrir eru, á vegum útlendra aðila að nokkru leyti. Ég mundi vilja koma því ákvæði inn í þetta frv., að Alþ. hefði úrskurðarvald um það, hvort fyrirtæki eða félagsskapur, sem erlendir aðilar ættu 50% eða meira í, fengi leyfi til starfrækslu hér á landi. Mér þykir það ákaflega eðlilegt, og þó að sumir haldi því fram, að þetta sé eða gæti verið nokkuð þungt í vöfum, þá hygg ég, að í flestum tilfellum ætti það ekki að vera svo og meira lægi ekki á en svo, að til Alþingis væri hægt að leita til endanlegs úrskurðar í hverju tilviki. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að ræða þetta mál. Mér finnst eðlilegt, að svona fylgifrv. komi fram, úr því að innganga í EFTA er ákveðin og að okkar málefni séu að öðru leyti samræmd eða aðlöguð þessum samningum, sem við erum að gera, að því er varðar Fríverzlunarbandalagið.



Herra forseti. Ég lagði þetta frv. fyrir þingið í Nd., en frá áramótum hefur orðið verkaskipting, eins og kunnugt er, þannig að málefni um verzlunaratvinnu heyra undir viðskrh. og ætti hann því formlega að mæla fyrir frv. hér og enda ætlaði hann að gera það, en hann hefur ekki áttað sig á því, hve störf d. hafa gengið fljótt. Ég mun því hlaupa í skarðið. Þetta frv. er í raun og veru flutt í nánum tengslum við frv. um breyt. á l. um iðju og iðnað og hefur það þann sama megintilgang, að styrkja aðstöðu stjórnvalda til þess að tryggja það, að atvinna í verzlunar rekstri og þá fyrst og fremst erlendra aðila hér á landi geti ekki átt sér stað gegn vilja íslenzkra stjórnvalda. Þetta er meginatriði frv. og tel ég, að ekki þurfi frekar orðum um það að fara nú. Þetta hefur töluvert verið rætt áður í sambandi við EFTA–málin í Sþ. og þm. kunnugt, um hvað er hér að ræða. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og þá til sömu n. og hinu frv., þ.e. hv. iðnn.