Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá formanni þingflokks Sjálfstæðisflokksins um að Bryndís Haraldsdóttir og Vilhjálmur Árnason verði fjarverandi vegna embættiserinda á næstunni. Sömuleiðis hafa borist bréf frá Svandísi Svavarsdóttur, Loga Einarssyni og Bergþóri Ólasyni um að þau verði fjarverandi á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn 1. varamaður á lista í Suðvesturkjördæmi, Arnar Þór Jónsson, og 1. varamaður á lista í Suðurkjördæmi, Björgvin Jóhannesson. Einnig taka sæti í dag 1. varamaður á lista Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Reykjavíkurkjördæmi suður, Daníel E. Arnarsson, 2. varamaður á lista Samfylkingarinnar í Norðausturkjördæmi, Eydís Ásbjörnsdóttir, 1. varamaður hefur boðað forföll, og 4. varamaður á lista Miðflokksins í Norðvesturkjördæmi, Högni Elfar Gylfason, en 1., 2. og 3. varamaður hafa boðað forföll. Arnar Þór Jónsson, Björgvin Jóhannesson og Daníel E. Arnarsson hafa áður tekið sæti á Alþingi og eru boðnir velkomnir til starfa að nýju. Landskjörstjórn hefur gefið út tilkynningu á grundvelli 1. mgr. 113. gr. kosningalaga til Eydísar Ásbjörnsdóttur og Högna Elfars Gylfasonar. Jafnframt hefur stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd fundað til þess að fjalla um kosningu og kjörgengi þeirra.

Hæstv. forseti. Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hefur fengið til meðferðar tilkynningar landskjörstjórnar um kosningu Eydísar Ásbjörnsdóttur sem 2. varaþingmanns á lista Samfylkingarinnar í Norðausturkjördæmi og Högna Elfars Gylfasonar sem 4. varaþingmanns á lista Miðflokksins í Norðvesturkjördæmi. Nefndin hefur fundað til að fjalla um kosningar og kjörgengi þeirra og mælir nefndin einróma með staðfestingu kosningar Eydísar Ásbjörnsdóttur og Högna Elfars Gylfasonar.



Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd mælir einróma með staðfestingu kosningar Eydísar Ásbjörnsdóttur og Högna Elfars Gylfasonar og telst það samþykkt án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum. Eydís og Högni Elfar hafa ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Eydís Ásbjörnsdóttir og Högni Elfar Gylfason hafa undirritað drengskaparheit að stjórnarskránni og eru boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Forsætisnefnd hefur ákveðið að gera breytingu á starfsáætlun. Samkvæmt starfsáætlun Alþingis er 17. nóvember nefndadagur en nú hefur verið ákveðið að hafa þingfund þann dag og hefst hann klukkan 10:30.

Forseta hefur borist bréf frá utanríkisráðherra þar sem óskað er eftir fresti til þess að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 252, um sérstök ákvæði í fríverslunarsamningum, frá Andrési Inga Jónssyni. Einnig hefur borist bréf frá dómsmálaráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 364, um sektir vegna nagladekkja, einnig frá Andrési Inga Jónssyni.

Til svara eru: Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, utanríkisráðherra, félags- og vinnumarkaðsráðherra og heilbrigðisráðherra.

Virðulegi forseti. Undanfarin 14 ár hefur mikil orka farið í að endurreisa traust fólksins í landinu á fjármálakerfinu og til stjórnmálanna. Hvernig ríkisstjórnin tekur á Íslandsbankamálinu mun skipta sköpum í því hvernig við komumst áfram sem samfélag út úr þessari traustskrísu. Hæstv. fjármálaráðherra bar að hafa eftirlit með því að salan á eignarhlut ríkisins í Íslandsbanka færi fram samkvæmt lögum. Honum bar að sannreyna að hæsta verð væri tekið fyrir hlutinn. Honum bar að tryggja jafnræði milli fjárfesta og að þess yrði gætt. Nú liggur fyrir skýrsla frá Ríkisendurskoðun sem staðfestir að ráðherra brást í öllum þessum atriðum. Hann samþykkti söluna án þess að vita á hverju verðið byggði og nú liggur fyrir að verðið tók mið af forsendum erlendra fjárfesta, forsendur sem hvergi var talað um í markmiðum útboðsins, forsendur sömu erlendu aðila og seldu sig út úr bankanum um leið og tækifæri gafst og tóku þannig snúning á ríkiseign eftir að hafa knúið fram óþarfaafslátt. Hann sannreyndi hvorki hæsta verð né jafnræði til fjárfesta. Hæstv. fjármálaráðherra vissi að mikill áhugi var á útboðinu og þar með að tilboð fjárfesta yrðu skert. Hann fékk ekki fullnægjandi upplýsingar um hvernig jafnræði yrði tryggt í slíkri stöðu og gerði engar athugasemdir við það. Allt er þetta rakið í skýrslunni sem er þungur áfellisdómur yfir vinnubrögðum hæstv. fjármálaráðherra og staðfestir að sala á tugmilljarða ríkiseign var á sjálfstýringu, að ráðherra hirti ekki um að sinna eftirliti og söluráðgjafar fengu frítt spil í söluferlinu. Virðulegi forseti. Við þurfum að tala hér inni um forystu og ábyrgð. Er hæstv. forsætisráðherra Katrín Jakobsdóttir enn þeirrar skoðunar eftir lestur skýrslunnar að hæstv. fjármálaráðherra hafi uppfyllt skyldur sínar við söluna á Íslandsbanka?

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Ég vil byrja á að segja að ég held að það skipti miklu máli, sem hún nefndi í upphafi síns máls, þ.e. hvernig við hugum að trausti á fjármálakerfið en ekki síður trausti á stjórnsýsluna og stjórnmálin. Það er mikilvægt. Í þeirri skýrslu sem nú hefur verið birt kemur fram gagnrýni, bent er á annmarka á sölu á þessum hlut í Íslandsbanka, sem við eigum að taka alvarlega. Við eigum að taka þessa gagnrýni alvarlega og við eigum að bregðast við henni. Þar hygg ég að við séum í öllu falli mörg hver sammála hér á þinginu. Ég vil þó segja nokkuð um þá þætti sem hv. þingmaður nefnir. Hv. þingmaður spyr: Átti ekki hæstv. fjármálaráðherra að tryggja hæsta verð fyrir hlutinn? Við megum ekki gleyma því að í þeirri greinargerð sem skilað var til þingnefnda var sérstaklega kveðið á um að hæsta verð væri ekki eina markmiðið með þessari sölu. Einnig bæri að tryggja heilbrigt, dreift og fjölbreytt eignarhald. Ekki er hægt að gera því skóna að það markmið hafi komið fram síðar þar sem þetta var reifað og þetta var líka reifað af hálfu þingnefndanna. Þar var líka rætt um þann afslátt sem var gefinn af verðinu og kom m.a. fram í áliti einhvers minni hlutans, í umræðu um þetta, og um þetta var spurt á vettvangi þingsins. Ég held að við getum ekki horft fram hjá því í fyrsta lagi að eignarhaldið átti að vera dreift og fjölbreytt. Það var eitt af markmiðum sölunnar. Verðið hefði getað verið hærra eins og bent er á og upplýsingarnar sem lagðar voru fram voru ekki fullnægjandi. Mér finnst það reyndar alvarlegt mál, en hér er um að ræða þá fagstofnun ríkisins sem á að sjá um eignarhald og sölu á hlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Henni er ætlað að tryggja ákveðna armslengd frá stjórnmálunum þegar ákvarðanir eru teknar. Varð ég fyrir vonbrigðum með þessa framkvæmd? Já, 

Virðulegi forseti. Það sem er alvarlegt í þessu máli er hversu margsaga hæstv. fjármálaráðherra hefur orðið í þessu máli öllu og nú tekur hæstv. forsætisráðherra undir þá punkta. Það kom margoft fram í fullyrðingum eftir að þetta mál kom upphaflega fram að hæsta verðið hefði verið útgangspunkturinn. Eftir á komu síðan útskýringar um að dreift eignarhald hefði verið það sem skipti máli. Það liggur hins vegar fyrir að jafnræðis var ekki gætt, meira að segja í dreifingu á þessu eignarhaldi og yfir þetta er sérstaklega farið í skýrslu Ríkisendurskoðunar. Ég vek bara athygli á því hversu alvarlegt það er að við heyrum nú báða hæstv. ráðherra í þessari ríkisstjórn vera mjög margsaga um málið. Því liggur auðvitað beinast við að við munum ekki ljúka þessu máli og það verði ekki leitt til lykta nema sett verði á fót rannsóknarnefnd og rannsóknarskýrsla fari yfir þessa atburðarás, því að við getum við ekki setið undir þessu og þjóðin getur ekki setið undir þessum útskýringum. Því spyr ég hæstv. forsætisráðherra, sem neitar að svara um ábyrgð hæstv. fjármálaráðherra: Mun hún beita sér fyrir því að rannsóknarnefnd verði skipuð um málið svo að við séum ekki svona margsaga um það hér í þinginu?

Herra forseti. Ég er nú bara hér að vitna í þau gögn sem voru lögð fram. Ég vitna hér ekki bara í umfjöllun í álitum meiri hluta þeirra þingnefnda sem fjölluðu um málið heldur líka minni hluta, þannig að ég held að við verðum að horfa til þess. Mér finnst þessi skýrsla góð. Ég veit ekki hvað hv. þingmanni finnst en mér finnst þessi skýrsla góð. Mér finnst hún gefa góða mynd af ferlinu. Mér finnst hún líka gefa góða mynd af annmörkum og það er ekki eins og ég fagni því hér að lesa um þá annmarka sem voru á framkvæmdinni. Ég vil minna á það, af því að hv. þingmaður spyr um ábyrgð fjármálaráðherra, að hæstv. fjármálaráðherra kallaði sjálfur eftir þessari skýrslu í ljósi þeirrar gagnrýni sem kom fram á ferlið. Það er vegna þess að ríkur vilji er hjá stjórnvöldum til að hér sé í alvöru allt uppi á borðum. Í skýrslunni er svo vísað til þess að það sé hins vegar ekki svo að hún svari öllum spurningum. Seðlabanki Íslands er enn með ákveðna þætti þessa máls til skoðunar og ég tel víst að þótt þeirri skýrslu verði ekki skilað til þingsins að það verði líka til umræðu hér á vettvangi þingsins. 

Forseti. Nú þegar skýrsla ríkisendurskoðanda um söluna á hlut í Íslandsbanka er loksins orðin opinber sitjum við enn uppi með ótal spurningar. Við spyrjum okkur enn að því hver eigi að axla ábyrgð á þeim fjölmörgu og fjölþættu annmörkum sem augljóslega voru á undirbúningi og framkvæmd sölunnar. Við spyrjum okkur enn að því hvort fjármálaráðherra hafi verið skylt að fara yfir tilboðsbókina sem Bankasýslan færði honum til samþykkis. Við spyrjum okkur enn að því hvort fjármálaráðherra beri enga ábyrgð á að hafa samþykkt kauptilboð frá föður sínum. Og við spyrjum okkur enn að því hvort hæstv. fjármálaráðherra hafi uppfyllt eftirlitsskyldur sínar með söluferlinu og sömuleiðis hvort hann hafi yfir höfuð staðið löglega og rétt að sölunni. Þetta eru spurningarnar sem við eigum eftir að fá svör við, langmikilvægustu spurningarnar, þrátt fyrir að nú séu heilir átta mánuðir liðnir frá bankasölunni. Það versta við þetta hlýtur samt að vera hvernig það var ljóst allt frá upphafi að ríkisendurskoðandi gæti aldrei svarað þessum spurningum, gæti aldrei svarað þeim fyrir okkur. Þess vegna hefði átt að skipa rannsóknarnefnd alveg frá upphafi, rannsóknarnefnd sem hefði getað svarað langmikilvægustu spurningunum, rannsóknarnefnd sem stjórnarandstaðan sameinaðist um að væri nauðsynleg til að fá einhvern botn í þetta mál. Í ljósi orðræðu þingflokksformanns Vinstri grænna og orðræðu forsætisráðherra sjálfs og annarra um að ef skýrsla ríkisendurskoðanda væri ófullnægjandi þá væri hægt að skoða það að setja á fót rannsóknarnefnd þá langar mig til að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Styður hún núna að rannsóknarnefnd á vegum Alþingis verði falið að rannsaka þessa þætti og aðra 

Herra forseti. Mig fer að gruna að skýrsla Ríkisendurskoðunar hafi valdið einhverjum hv. þingmönnum vonbrigðum, sem kemur mér á óvart því að þetta er góð skýrsla. Þó að hún hafi verið margboðuð og komið heldur seinna en ég hefði kosið verð ég að segja að mér finnst hún efnismikil. Mér finnst satt að segja kúnstugt að hv. þingmenn komi hingað upp í pontu og vilji strax fara í aðra rannsókn áður en hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd gefst einu sinni færi á að fjalla um skýrsluna. Það segir mér kannski að einhverjir séu búnir að gefa sér niðurstöðuna áður en vinnunni er lokið. Það sem ég sagði hér í vor og stend við er að mér finnst mjög mikilvægt að hér sé allt uppi á borðum. Mér finnst þessi skýrsla, og hv. þingmaður kann að vera mér ósammála, svara mjög mörgum af þeim spurningum sem voru uppi í vor. Mér finnst vinnan vönduð. Það er vitnað til þess að þessi mál séu áfram til skoðunar og ákveðinn hluti ferilsins hjá Seðlabanka Íslands og mér finnst líka eðlilegt að þingið fari yfir það þegar þau mál koma fram. Það er ekki þannig, þó að hv. þingmaður telji kannski svo vera, að það sé neinn vilji til að vera í feluleik með nokkurn skapaðan hlut hér. Ef ég ætti að segja mitt mat þá myndi ég segja: Þessi skýrsla er nokkuð sem við eigum að taka alvarlega. Þarna eru verulegir annmarkar. Ég sagði hér í vor að ég teldi að endurskoða þyrfti fyrirkomulag þessara mála frá grunni. Við erum hér með stofnun sem veitir stjórnvöldum ráðgjöf um hvernig halda eigi á þessum málum, leggur til tiltekna aðferð, byggir það á reynslu erlendis frá. Þeirri ráðgjöf er hlítt og síðan, þegar ráðist er í framkvæmdina, virðist sem þekkingin á þessari aðferðafræði sé kannski engan veginn nægjanleg hjá stofnuninni sem á að fara með framkvæmd málsins. Ræðum þessi efnisatriði hér. Mér finnst hins vegar ekkert kalla á það að ég telji að Ríkisendurskoðun hafi ekki staðið sig í stykkinu við gerð þessarar skýrslu.

Forseti. Ég ætla að biðja hæstv. forsætisráðherra að leggja mér ekki orð í munn. Ég hef aldrei sagt að þessi skýrsla sé ekki góð. Þessi skýrsla er bara mjög góð. Þótt hún svari ekki mörgum spurningum þá sýnir hún t.d. svart á hvítu fram á stórfellt gáleysi gagnvart hagsmunum og eigum almennings, ekki aðeins af hálfu Bankasýslunnar heldur líka fjármálaráðherra. Í raun er furðulegt að hann skuli enn þá sitja sem fjármálaráðherra á meðan verið er að rannsaka þetta stórkostlega gáleysi. En það var ekki spurningin mín. Út af því að ríkisendurskoðandi hefur ekki þær heimildir sem þarf til þá tekur skýrslan skiljanlega ekkert á lagaábyrgð fjármálaráðherra. Svörin sem við fengum frá stjórnarliðum þegar við ræddum þetta mál seinast var að ef einhverjum spurningum yrði ósvarað þá myndu þeir svo sannarlega styðja rannsóknarnefnd. Fullt af spurningum er ósvarað - fullt af þeim - sérstaklega þegar kemur að lagaábyrgð fjármálaráðherra. 

Herra forseti. Mér finnst mjög eðlilegt að stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis fari núna yfir málið og fari einmitt yfir það hvort það séu einhverjar spurningar sem ekki fást svör við eftir að hafa farið vel yfir þessa skýrslu. Mér finnst ekki bragur á því að koma hér upp sama dag og þessi skýrsla er birt og telja að nú þurfi frekari rannsóknir, án þess að við séum búin að fara efnislega yfir málið. Mitt mat er það, eftir að hafa farið yfir þessa skýrslu, farið yfir athugasemdir sem bárust síðan frá fjármálaráðuneytinu t.d., að mjög mörgum spurningum af þeim sem voru uppi hér í vor sé svarað og ég verð að segja að mér finnst þetta góð vinna. Það mun svo koma fram á réttum vettvangi, sem er í meðferð stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, hvort frekari spurningum sé ósvarað.

Virðulegi forseti. 75% landsmanna voru sammála okkur í Viðreisn um að það ætti að skipa rannsóknarnefnd um söluna á Íslandsbanka. Meiri hlutinn hérna á þingi féllst hins vegar ekki á það en sagðist styðja slíka skipun ef spurningum væri ósvarað eftir skýrslu ríkisendurskoðanda. Núna hefur Ríkisendurskoðun skilað sinni skýrslu og hún segir sjálf að stjórnsýsluúttekt stofnunarinnar sé ekki tæmandi rannsókn á sölunni, þ.e. ákveðnum þáttum er ekki svarað. Ekki hvort önnur söluaðferð hefði verið betri, hún var ekki skoðuð. Ekki tímasetningin, hún var ekki skoðuð. Þá var hæfi fjárfesta ekki skoðað. Hæfi ríkisstjórnar og ráðherrans var ekki skoðað í vandaðri vinnu Ríkisendurskoðunar. Það voru fjölmargir annmarkar á sölu ríkisstjórnarinnar á Íslandsbanka. Með öðrum orðum nokkurt klúður. Í niðurstöðu skýrslunnar segir að standa hefði mátt betur að sölunni og hægt hefði verið að fá hærra verð fyrir hlutinn. Ákvörðun um að selja á undirverði hefði síðan verið tekin til að ná fram öðrum markmiðum en lögbundnum en þau markmið klúðruðust líka. Jafnframt hefði huglægt mat verið látið ráða því hvernig fjárfestar voru flokkaðir og orðsporsáhætta af söluferlinu var vanmetin. Þá kemur skýrt fram að hugtakanotkun og upplýsingaráðgjöf fjármálaráðuneytisins til þingsins, sem mér finnst afar alvarlegt, hafi m.a. gefið villandi mynd af sölunni. Samkvæmt skýrslunni ber að tryggja betri upplýsingagjöf þegar fjármálafyrirtæki í ríkiseigu eru seld til að ýta undir traust og ýta undir trúverðugleika. Sömuleiðis þurfi að setja skýr viðmið um matskennda þætti þannig að mat á úrlausn söluferla hvíli sem minnst á huglægum forsendum. Í ljósi þessara annmarka sem koma skýrt fram í vandaðri skýrslu Ríkisendurskoðunar þá vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra: Hvaða augum lítur ráðherra á það að þinginu séu gefnar ófullkomnar og misvísandi upplýsingar í svona stóru og miklu máli? Í öðru lagi velti ég fyrir mér: Er ríkisstjórninni treystandi á þessum tímapunkti til þess að fara í frekara söluferli á öðrum ríkiseignum? 

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Hún var ansi marglaga en ég vil segja það hér í fyrsta lagi: Hvaða spurningum er ekki svarað? Hv. þingmaður nefndi nokkrar. Sumar þeirra eru til skoðunar nú þegar hjá Seðlabankanum og þá vitna ég sérstaklega í það sem lýtur að hlutverki söluráðgjafanna, samskiptum við Íslandsbanka sjálfan í þessari sölu og annað slíkt, þannig að við eigum eftir að fá frekari upplýsingar um það. Ég vil líka segja að það sem hv. þingmaður segir varðandi upplýsingagjöf, um það er ágætlega fjallað hér, um upplýsingagjöf um það ferli sem valið var. Ég vil bara halda því til haga og rifja upp að þessi aðferðafræði, tilboðsaðferðafræðin, er það sem fagstofnunin, Bankasýsla ríkisins, leggur til við fjármálaráðherra, leggur til við ráðherranefnd um efnahagsmál að sé besta leiðin að fara. Það er vitnað í erlend dæmi. Við þekkjum erlend dæmi, t.d. nýlegt dæmi frá Írlandi þar sem þessari aðferðafræði var beitt við sölu á hlut í ríkisbanka. Þannig að þetta er ráðgjöf fagstofnunar, þetta er kynnt, ekki bara með glærupakka fyrir þingnefndum heldur með greinargerð hæstv. ráðherra, fyrir utan að þingnefndirnar fá málið auðvitað og getað kallað eftir upplýsingum. Ég held að þessi ákvörðun um að selja hlut og fylgja ráðgjöf Bankasýslunnar um hvaða aðferðafræði skyldi fylgt sé í sjálfu sér hafin yfir allan vafa. Það má hins vegar eftir á spyrja hvernig nákvæmlega Bankasýslan, þessari ágætu stofnun okkar sem starfar í armslengd frá ríkisstjórn og ráðherrum, höndlaði það að nýta svo þessa aðferðafræði sem hún lagði sjálf til og á það er bent hér að á því eru ýmsir annmarkar.

Virðulegur forseti. Ég verð að segja að það kemur mér ekki á óvart að hingað upp í pontu komi ráðherra, forsætisráðherra í ríkisstjórn, og segist ekki bera ábyrgð á neinu. Það er bara bent á Bankasýsluna, það eigi að leggja niður Bankasýsluna og þá séum við í góðum málum. Það er engin ábyrgð tekin á þessu klúðri sem kemur fram í vandaðri skýrslu Ríkisendurskoðunar. Þegar ég talaði áðan um misvísandi og villandi upplýsingar þá var það nákvæmlega það sem Ríkisendurskoðun bendir á. Hún bendir á að það hafi verið miklir annmarkar á hugtakanotkun, á upplýsingagjöf fjármálaráðuneytisins til þingsins, og það á bara ekkert að gera með þetta. Þetta er hluti af því sem við erum að tala um, að við þurfum rannsóknarnefnd sem gefur okkur heildarmyndina. Fyrir mig er svo nauðsynlegt að hafa heildarmyndina svo að við getum tekið frekari og ábyrgari skref við að selja ríkiseignir af því að m.a. ríkissjóður hvílir á því á næsta ári að við getum selt meira í Íslandsbanka, 74 milljarðar. Á þá að fá enn og aftur lífskjörin að láni? Það er reyndar tíður siður hjá þessari ríkisstjórn að fá lífskjörin að láni til lengri tíma. En þetta er ekki boðlegt.  
            

Herra forseti. Nú leggur hv. þingmaður mér orð í munn þegar hún segir að það eigi ekkert að gera með þetta. Það var ekki það sem ég sagði. Ég sagði: Hér erum við komin með góða skýrslu, vandaða skýrslu og að sjálfsögðu þarf að gera eitthvað með það. Það þarf að fara yfir þetta. Hv. þingmaður talar hér um sölu ríkiseigna. Nei, ég held ekki að þetta sé gott fyrirkomulag sem þarna er. Það var mín afstaða í vor og hún hefur svo sannarlega ekki breyst eftir að hafa farið yfir þessa skýrslu, svo sannarlega ekki. Ég held að það skipti máli að við horfumst í augu við það þegar við seljum hlut í banka, eins og við gerðum í vor. Þá ætla ég bara að rifja upp hver það var sem tók ákvörðun um að birta lista yfir kaupendur. Var það ekki hæstv. fjármálaráðherra sem ákvað að birta þann lista? Sýnir það einhvern vilja til að skjóta sér undan ábyrgð eða takast ekki á við það að veita upplýsingar? Nei, það sýnir einmitt þveröfugt. Ég ætla að leyfa mér að minna á að það voru aðrir sem vildu ekki birta þann lista, það var stofnunin sjálf sem vildi ekki gera það. En ráðherrann axlaði ábyrgð og hann sagði: Það skiptir máli að þessar upplýsingar komi fram - alveg eins og hann óskaði eftir þessari skýrslu.

Virðulegur forseti. Undanfarið hafa öryrkjar í miklum mæli leitað til hjálparsamtaka því að þeir ná ekki endum saman. Verðbólgan hefur gríðarleg áhrif á þennan hóp vegna lágrar framfærslu. Þessu verður að breyta strax og einnig að verja þennan hóp gagnvart verðbólgu sem hækkar mat, leigu, lyf og aðrar nauðsynjavörur. Nú kom fram í fjárlögum að vegna ofmats á nýgengi örorku var afgangur upp á 4 milljarða kr. Gæti hæstv. félags- og vinnumarkaðsráðherra sagt mér hvort sá afgangur er til kominn vegna færri umsókna um örorku eða vegna þess að flestum er neitað um örorku? Vegna verðbólguhækkunar hefur fjárhagur flestra öryrkja versnað svo um munar. Einn einstaklingur sýndi mér að leigan hjá honum hefur hækkað um heila útborgun lífeyrislauna hans frá TR á þessu ári. Verðbólgan ein og sér hefur kostað hann einn mánuð af ráðstöfunartekjunum og er hann því alltaf í skuldasúpu og þar með jaðarsettur í fátækt. Ég vil spyrja hæstv. félags- og vinnumarkaðsráðherra: Er ekki í ljósi þessa tilefni til að greiða öryrkjum 13. mánuðinn og það strax? 13. mánuðurinn er rúmlega 200.000 kr. eftir skatta, það er nú ekki hærri upphæð en það. Ég spyr einnig hvort ríkisstjórnin ætti ekki að sjá sóma sinn í því að samþykkja breytingartillögu Flokks fólksins við fjáraukann sem tryggir öldruðu fólki og öryrkjum í almannatryggingakerfinu 60.000 kr. jólabónus skatta- og skerðingarlaust. Við erum að ræða Íslandsbankaskýrsluna. Þar kemur fram að hægt hefði verið að fá 3 milljörðum meira fyrir bankann. Við erum með 4 milljarða afgang. Ríkisstjórnin er búin að spara sér tugi milljarða á því að draga lappirnar við að endurskoða almannatryggingakerfið. Ég spyr því ráðherra: Er ekki kominn tími til að ríkisstjórnin sjái sóma sinn í því að fátækasta fólkið okkar þurfi ekki að bíða í röð eftir mat?

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og umræðuna hér um kjör örorkulífeyrisþega. Hv. þingmaður kom aðeins inn á verðbólguna sem hefur leikið ýmsa grátt. Einmitt þess vegna réðst ríkisstjórnin í það um mitt sumar að hækka greiðslur til örorku- og ellilífeyrisþega um 3%. Það var líka tekið á því sem snýr að húsaleigubótum sem voru hækkaðar um 10% og síðan barnabótaauki til ákveðinna hópa, þannig að ríkisstjórnin hefur vissulega mætt þessum hópi upp að einhverju marki hið minnsta. Síðan eru fyrirhugaðar hækkanir núna samkvæmt fjárlögum um ein 6% til þessara hópa frá og með 1. janúar næstkomandi til að halda í við verðbólguna. Hv. þingmaður kemur líka inn á eingreiðsluna sem hann kýs að kalla jólabónus, við skulum ekki þræta um hvað það heitir. En henni hefur auðvitað síðastliðin tvö ár verið ætlað að mæta heimsfaraldri kórónuveirufaraldursins og núna í ár lagði ríkisstjórnin fram lægri upphæð en vissulega upphæð til að mæta þessu, sem er skatta- og skerðingarlaus. Ég heyri að það er áhugi á því hjá þingmönnum að gera betur þar og ég hef sagt að það muni ekki standa á mér að skoða það með þingmönnum ef út í það er farið. Síðan er auðvitað stóra verkefnið sem við erum að vinna í þessi heildarendurskoðun. Ég vonast til að í þessari eða næstu viku komi ég með fyrsta frumvarpið sem lýtur að þeirri endurskoðun. Sú vinna gengur vel og við munum halda áfram að koma fram með frumvörp á næsta ári líka.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. félags- og vinnumarkaðsráðherra fyrir svörin. 3% í sumar. Hversu oft þarf maður að segja það, hvort sem það eru 3% í sumar og 6% um áramótin, að þetta skilar sér ekki í vasann vegna skerðingar kerfisins? Vegna keðjuverkandi skerðingar þá skilar þetta sér ekki. Það má þakka fyrir að einn þriðji af þessu skili sér í vasann hjá þeim. Öryrkjabandalagið gerir kröfu um 10% hækkun um áramótin. Nýjustu fréttir núna eru um biðraðir eftir mat hjá hjálparstofnunum en þegar búið er að taka saman það sem hægt er að gefa yfir daginn þá dugar það ekki fyrir alla, það er hópur sem fær ekki mat. Ég spyr: Ætlum við enn einu sinni að nota endurskoðun almannatrygginga sem einhverja hækju eða að einhver 3% inn í kerfið eða 6% inn í kerfið sem skila sér ekki? Hvernig væri nú einu sinni að sjá til þess að þetta verst setta fólk fái virkilega það sem það á að fá, 

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður spurði mig í fyrri spurningu sinni um afganginn sem er fyrirhugað að verði á næsta ári og reyndar líka á þessu ári. Hann er tilkominn vegna þess að við erum að ná árangri þegar kemur að starfsendurhæfingu. Það er gríðarlega jákvætt að núna séu loksins færri sem þurfa á örorkulífeyrisgreiðslum að halda en áður. Það er skref í rétta átt og hluti af þeim breytingum sem við ætlum að gera í þessari heildarendurskoðun lýtur einmitt að því að veita fólki frekari tækifæri til að geta unnið í hlutastörfum og sveigjanlegum störfum sem mun skila þeim meiri lífsgæðum. Við þurfum einnig að huga að fólkinu sem ekki getur unnið fyrir sér og ég tek undir með hv. þingmanni að þar er líka mikilvægt að stíga skref. 

Herra forseti. Mig langar að beina orðum mínum til hæstv. forsætisráðherra Katrínar Jakobsdóttur. Á loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna sem haldin var í Skotlandi í fyrra lagði Ísland fram áætlun um kolefnishlutleysi landsins. Áætlunin kemur fyrir sjónir sem eins konar útópía þeirra sem að henni standa. Í henni kom ýmislegt merkilegt fram sem ekki hefur farið hátt í umræðu manna á milli, markmið sem þarfnast nánari skoðunar og e.t.v. þýðingar yfir á íslensku svo að almenningur geti kynnt sér innihaldið. Mér er í því sambandi nauðugur sá kostur að spyrja hæstv. forsætisráðherra tveggja spurninga. Í fyrsta lagi: Er það stefna þessarar ríkisstjórnar að draga úr framleiðslu kjöts á Íslandi? Og í öðru lagi: Er það stefna þessarar ríkisstjórnar að draga úr stuðningi við innlenda kjöt- og mjólkurframleiðslu?

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Af því að hv. þingmaður lagði hér út af markmiðinu sem við höfum lögfest um kolefnishlutleysi ekki síðar en 2040, þá vil ég minna á það að þó að Ísland sé eitt af fáum ríkjum sem hefur lögfest það markmið þá var það nú eigi að síður hluti af því sem skrifað var undir í Parísarsamkomulaginu 2015. Þar var sérstaklega kveðið á um kolefnishlutleysi sem hluta af því samkomulagi. Það má segja að sú ríkisstjórn sem þá sat hafi kannski markað leiðina þegar Ísland varð aðili að því samkomulagi og síðan höfum við að sjálfsögðu unnið samkvæmt þeim yfirmarkmiðum. Hv. þingmaður spyr hins vegar sérstaklega um kjötframleiðslu og opinberan stuðning við kjöt- og mjólkurframleiðslu. Í sjálfu sér vil ég segja það bara mjög skýrt að það hafa engar slíkar ákvarðanir verið teknar. Hins vegar liggur fyrir að við þurfum að leita leiða til að draga úr losun frá landbúnaði eins og öðrum geirum samfélagsins. Þar eru ýmsar leiðir færar, tel ég vera, og ég tel líka að það sem við gerum til að ná árangri í loftslagsmálum verði að fara saman við aðrar áherslur sem við höfum, til að mynda að tryggja fæðu- og matvælaöryggi á Íslandi. Hluti af því er auðvitað að við séum í auknum mæli sjálfum okkur nóg þegar kemur að neyslu og framleiðslu matvæla. Þannig að engar slíkar ákvarðanir hafa verið teknar en markmiðið er jú að draga úr losun og gangi það ekki eftir, þá að binda meira kolefni til að jafna út þá losun sem alltaf verður í einstökum geirum samfélagsins. Ég vil segja það bara að ég held að bændur hafi haft mjög mikið frumkvæði í þessari umræðu. Sauðfjárbændur voru meðal þeirra fyrstu sem stigu fram og sögðust vilja finna leiðir til þess að stefna að kolefnishlutleysi fyrir sína grein.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svörin. Í framhaldinu langar mig að spyrja hvort ekki verði að telja líklegt að sá samdráttur sem þegar er orðinn í íslenskri kjötframleiðslu, ásamt komandi samdrætti í draumalandi framtíðarinnar, samkvæmt fyrrnefndri áætlun, muni valda því að slegið verði í klárinn á hinni hliðinni og innflutningur á kjötvöru aukinn. Er ekki annars ósennilegt að stjórnvöld fyrirskipi um fæðuval fólksins í landinu? Það yrði alla vega hressileg uppfærsla á ráðleggingum landlæknisembættisins um mataræði Íslendinga.

Herra forseti. Ég held að við hv. þingmaður getum verið sammála um að þessi samanburður er ekki alltaf einfaldur. Þegar við erum t.d. að flytja matvæli hálfan hnöttinn þá getur verið að kolefnisfótsporið þar sem þau eru framleidd sé kannski ekki mjög hátt en þá á eftir að taka flutninginn með í reikninginn. Síðan verðum við bara að muna að losunarprófíll, eins og það er nú kallað á mjög slæmri íslensku - eða já, losun ólíkra landa getur verið mjög ólík. Í tilfelli Íslands stöndum við frammi fyrir því að töluverður hluti af okkar losun er vegna þess að við erum með land sem er lítið gróið. Þess vegna hafa stjórnvöld einmitt verið að leggja áherslu á landgræðslu, skógrækt og annað slíkt til að koma í veg fyrir losun frá ógrónu landi. Ég held því að það sé erfitt að gera þessu fullkomin skil í stuttri fyrirspurn. Hv. þingmaður spyr hér út í þessi mál og ég vil bara ítreka að okkar markmið í loftslagsmálum þurfa líka að ríma við önnur markmið þegar kemur að matvæla- og fæðuöryggi. Ég held að það svari kannski þessari síðari spurningu.

Virðulegi forseti. Sjúkrahúsið á Akureyri er hornsteinn í samfélaginu okkar fyrir norðan, einn fjölmennasti vinnustaður landsbyggðarinnar og í senn kennslusjúkrahús, vísindastofnun og varasjúkrahús landsins sem starfar undir skýrum merkjum um heilsueflandi og eftirsóknarverðan vinnustað. Þar starfa um 700 starfsmenn og heildarvelta er yfir 10 milljarðar árlega. Sjúkrahúsið veitir almenna og sérhæfða heilbrigðisþjónustu með áherslu á bráðaþjónustu og helstu sérgreinameðferðir sem annað tveggja sérgreinasjúkrahúsa landsins. Legu- og dagdeildarrými eru í dag um 140 og göngudeildarþjónusta er vaxandi þáttur starfseminnar; má nefna krabbameinsþjónustu, blóðskilun og göngu- og geðdeildarþjónustu, svo fátt eitt sé nefnt. Stærsta verkefnið við Sjúkrahúsið á Akureyri á næsta ári er bygging á nýrri legudeildarálmu þar sem skjólstæðingum sjúkrahússins og starfsfólki verður boðin nútímaleg aðstaða. Þessi áform hafa verið samþykkt af stjórnvöldum og hafa fyrstu skref í þarfagreiningu og hönnun verið stigin. Áætla má að stærð álmunnar verði allt að 10.000 fermetrar og kostnaður er í dag áætlaður á milli 9 og 10 milljarðar. Í fyrri áætlun var stefnt að verklokum árið 2026 en miðað við nýja fjármálaáætlun sem var lögð fram í vor og hvernig við erum að ræða fjárlögin, þá er verið að tala um 2027 eins og áætlanir standa nú. Mig langar að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra um hvernig mál standi varðandi verkþætti, framkvæmd verksins og framkvæmdaáætlun og hvenær hann sjái fyrir sér verklok framkvæmdarinnar.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Njáli Trausta Friðbertssyni fyrir þessa góðu fyrirspurn um þetta stóra og mikilvæga mál. Hv. þingmaður fór hér mjög vel yfir hlutverk Sjúkrahússins á Akureyri sem hornsteinn samfélagsins. Það er ágætt að fá tækifæri til að taka undir með hv. þingmanni og bæta aðeins í því að með vaxandi hlutverki í þjónustu við aðrar stofnanir í samvinnu við Landspítalann, sem annað af sérgreinasjúkrahúsunum, þá er Sjúkrahúsið á Akureyri auðvitað hornsteinn í þessari þjónustu fyrir alla landsmenn og mjög mikilvægt. Spurning hv. þingmanns sneri að þessu mikilvæga verkefni sem er fram undan. Fyrst vil ég segja að aðdragandinn að nýbyggingu legudeilda við sjúkrahúsið hefur tekið langan tíma. Allar ákvarðanir um svona stórar framkvæmdir eiga kannski sammerkt að þær taka langan tíma. Það hefur þegar verið tekið fyrir í samstarfsnefnd um opinber fjármál að hefja þetta ferli og það er mjög ánægjulegt. Fjármögnun er tryggð í fjármálaáætlun og samkvæmt uppfærðri frumathugun Framkvæmdasýslu – Ríkiseigna í september 2021 er áætlaður stofnkostnaður, uppfærður, í kringum 10,5 milljarðar. Heildarbyggingarmagnið verður um 10.500 fermetrar, bara rétt til að varpa því fram hér hversu umfangsmikið verkefni við erum að takast á hendur. Það mun fela í sér þrjár legudeildarbyggingar ásamt tengibyggingu og þetta verður auðvitað gríðarlega mikil framför fyrir sjúkrahúsið í allri þjónustu og fyrir alla sjúkrahúsþjónustu í landinu. Ég kem kannski betur að stöðunni á verkefninu þess utan í seinna svari.

Herra forseti. Sjúkrahúsið á Akureyri hefur lýst yfir metnaði til að verða háskólasjúkrahús. Í dag er það ekki formlegt háskólasjúkrahús heldur kennslusjúkrahús. Stofnunin er einnig öflug þekkingarstofnun sem leggur metnað í kennslu og rannsóknir í heilbrigðisvísindum. Kennsluhlutverkið hefur vaxið verulega undanfarin ár, m.a. með þátttöku í menntun sérnámslækna ásamt verknámi fjölda nema annarra heilbrigðisstétta. Stjórnendur hafa einsett sér að styrkja þetta kennsluhlutverk og auka vísindastarfsemi með það fyrir augum að öðlast viðurkenningu sem háskólasjúkrahús. Mig langar að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra hvort það sé eitthvað frekar í plönum að stofnunin verði háskólasjúkrahús, hvort sú vinna hafi eitthvað náð frekari framgangi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Ég ætla aðeins að klára hér varðandi umfangið og hvað við munum sjá rísa fyrir norðan, við Sjúkrahúsið á Akureyri. Við erum að tala um samtals 72 rými á lyf- og skurðlækningadeild, 36 á hvorri deild, og áætluð geðdeildarrými, þannig að það verða allt í allt 84 legurými. Við getum alveg séð fyrir okkur hversu mikil lyftistöng þetta verður fyrir alla þjónustu, bæði á svæðinu og fyrir landið allt saman og í samvinnu við Landspítalann. Varðandi það að skilgreina Sjúkrahúsið á Akureyri sem háskólasjúkrahús þá er sú umræða í gangi. Það hefur auðvitað verið unnið alveg frábært starf í samvinnu við Háskólann á Akureyri í að efla hér menntun heilbrigðisstétta. Við höldum þeirri umræðu áfram og ég vil tengja það því mönnunarmódeli sem við erum með í bígerð í samvinnu við háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra. Ég held að við 

Virðulegi forseti. Ég styð að sjálfsögðu þessa skýrslubeiðni en ég hefði nú gjarnan viljað sjá hana ná yfir ýmislegt fleira, m.a. raforkumálin, og lagði það til við flutningsmann að svo yrði gert en hv. þm. Diljá Mist Einarsdóttir kaus að gera það ekki. Ég hefði talið að við ættum að kalla eftir slíkri skýrslu líka og hafa þau mál þar innan dyra því að það er auðvitað stór hluti af þessu öllu saman sem hér er verið að fara yfir að sá þáttur sé hafður með. En að sjálfsögðu styð ég skýrslubeiðnina.

Virðulegi forseti. Það er nú kannski ekki á hverjum degi sem ráðherra kemur og fagnar því að fá fleiri verkefni en ég geri það hér og tel mikilvægt að gera það loksins að skoða það sem hefur verið gagnrýnt, að íslensk stjórnvöld hafi gengið lengra heldur en þau þurftu að gera þegar kemur að allra handa innleiðingum. Svo sannarlega er mjög mikið af þeim í því ráðuneyti sem ég stýri núna. Ég held hins vegar að við séum líka meðvituð um að það er algerlega útilokað eða væri gríðarlegt verkefni að fara í allt verkefnið ef menn ætluðu að skoða það. Þetta tel ég vera góða byrjun og ég þakka fyrsta flutningsmanni, hv. þm. Diljá Mist Einarsdóttur, og öllum öðrum hv. þingmönnum sem fóru fram á það að ég myndi fara í þetta verkefni, sem ég glaður mun fara í.