Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) Hæstv. forseti. Frv. þetta er flutt vegna samkomulags, sem komizt hefur á milli hinna Norðurlandanna, og löggjafar, sem sett hefur verið þar varðandi framsal sakamanna. Það er ráðgert, að Ísland gerist einnig aðili að þessu samkomulagi, og er frv. í samræmi við þá löggjöf, sem í hinum löndunum hefur þegar verið sett. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um málið, heldur legg til, að því verði vísað til 2. umræðu og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt samkvæmt tilmælum kirkjuþings og að beiðni biskups. Aðalefni þess er að hækka hið árlega gjald til kirkjubyggingasjóðs upp í 1 millj. kr. Þessi hækkun er nú þegar tekin á gildandi fjárlög og er þess vegna ekki meiri en samsvarar þeirri fjárhæð, sem Alþingi hefur ætlað, a.m.k. á þessu ári, í þessu skyni. Enn fremur er ætlað, samkv. 2. gr., að veita megi hærri lánsfjárhæðir til kirkjubygginga, í samræmi við hækkaðan byggingarkostnað, en hingað til hefur verið. Ég legg til, að frv. sé vísað til 2. umr. og hv. menntmn.

Flm. (Gísli Guðmundsson) Hæstv. forseti. Við höfum þrír þingmenn hér í hv. deild leyft okkur að flytja á þskj. 127 frv. um breyt. á lögum frá 1936 um eyðingu svartbaks. Frv. þessa efnis fluttum við á síðasta þingi. Það frv. var samþ. hér í hv. Nd. og einnig, að ég ætla, í hv. Ed. við tvær umræður, en dagaði síðan uppi, enda var þá orðið áliðið þings, Þótt almennt fylgi virtist vera fyrir því í báðum deildum, að frv. væri samþykkt. Ég segi, að frv. sé sama efnis, en skylt er hó að geta þess, að við höfum leyft okkur í tillögum okkar að hækka ofur lítið skotmannslaun, og er það vegna þess einkum, að við höfum fengið nýjar upplýsingar um verð á skotfærum, sem verður að taka til greina í sambandi við þetta mál. Í gildi eru nú lög frá 1936 um eyðingu svartbaks, en ákvæði þessara laga eru orðin algerlega úrelt, m.a. vegna breytts verðlags, og lögin bera engan árangur, nema þeim sé breytt. Nú má vera, að einhverjum hv. þingmönnum þyki og þó sérstaklega kannske einhverjum öðrum, sem eru ekki þessu máli kunnugir, að hér sé um smámál að ræða, hvort fleira sé eða færra af þessari fuglategund. En það er nú ekki svo, að það sé smámál. Hér er um allstórt mál að ræða. Hlunnindi af æðarvörpum hafa frá öndverðu verið töluverð hér á landi og oft svo mikil, að verulega hefur gætt í útflutningi landsmanna, en nú í seinni tíð hafa æðarvörpin yfirleitt mjög rýrnað. Ég man sérstaklega eftir einu æðarvarpi, einu af stærstu æðarvörpum landsins, sem ég hafði allmikil kynni af um eitt skeið, þegar ég var unglingur. Þetta æðarvarp gaf þá af sér, að því er mér var tjáð, fyllilega 200 kg af æðardún hreinsuðum. Nú mun dúnninn úr þessu varpi ekki nema meira en 1/4 hluta þess magns. Það er almennt álitið, að svartbakurinn valdi miklu um rýrnun æðarvarpanna. Þetta er hin mesti vargur í æðarfugli. Hann situr fyrir æðarungunum, þegar þeir koma frá varplöndunum út í ósana eða út fyrir fjöruborðið, og gleypir þá í sig. Það er þeim minnisstætt mörgum, sem það hafa séð. Það er eiginlega furðulegt, hvað þessi fugl getur látið ofan í sig í einu af æðarungunum, og mun óhætt að segja, að það komi oft fyrir, að hann gleypi í einu það, sem af kemst úr heilu æðarhreiðri, og stundum meira, og af því geta menn gert sér í hugarlund afleiðingarnar og hvílíkur vágestur hann er fyrir æðarfuglastofninn. Margir hafa trú á því, að ef lögunum væri breytt, þannig að það yrði til nokkurs að vinna að leggja sig eftir því að eyða þessum vargi, mundu menn sinna því og mundi takast að ná þar árangri. Auðvitað verður það að segjast, að það er alltaf leiðinlegt að gera ráðstafanir til þess að útrýma eða fækka einhverri tegund í ríki náttúrunnar. En það er nú svona, að tilvera þessa fuglastofns hefur í för með sér minnkun á öðrum, svo að það er þá verið að hlúa að lífi á öðru sviði, jafnframt sem þessu er útrýmt, og þar sem æðarfuglinn er, þar er um mjög nytsaman fuglastofn að ræða fyrir landið, eins og ég hef áður vikið að. Það hafa sumir haft þá trú, að ef tækist að vernda æðarfuglastofninn og ef tekin væri upp skipulagsbundin ræktun æðarfuglsins og æðarvarpanna, þá mætti ef til vili ná miklu meiri árangri, þannig að æðarvörpin yrðu fleiri og stærri en þau hafa nokkurn tíma verið í landinu. Sumir ala í brjósti svipaðar vonir um árangur af ræktun æðarfugls eða æðarvarpa eins og af fiskrækt í vötnum. Ég skal ekkert um það fullyrða. En ég er einn af þeim, sem hafa sterka trú á því, að hér sé hægt að ná töluverðum árangri og auka framleiðslu þessarar ágætu og dýru vöru, sem æðardúnninn er, og sömu skoðunar ætla ég að meðflutningsmenn mínir að þessu máli séu, - þeir eru báðir mjög kunnugir þessum málum, - og svo er um marga fleiri þingmenn. Og um hv. Ed. er mér kunnugt, að þar eru menn, sem hafa mjög mikinn áhuga á þessu máli og við höfum rætt málið við nú, áður en við fluttum frv. En það varð að samkomulagi, að málið skyldi flutt í þessari hv. deild. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð, en legg til, að frv, verði að þessari umræðu lokinni vísað til 2. umr. og hv. landbn.

Lúðvík Jósefsson Hæstv. forseti. Ég vildi leyfa mér að gera hér fyrirspurn til hæstv. sjútvmrh. og vænti, að hann treysti sér til að svara fyrirspurn minni, þó að hún sé gerð hér utan dagskrár. Eins og hv, alþm. minnast, kom það hér fram í umræðum á Alþingi, nokkru áður en þingi var frestað fyrir jólin, að starfandi hefur verið á vegum ríkisstj. nefnd manna til að athuga um, með hvaða hætti rétt þætti að styrkja togaraútgerðina í landinu eða veita henni stuðning í þeim erfiðleikum, sem hún á nú í. Ég hygg, að það sé nokkuð síðan þessi nefnd skilaði áliti til ríkisstj. Í umræðunum um þetta mál áður á þinginu hafði hæstv. sjútvmrh. minnzt á, að hann teldi, að aðallega væri um þrjár leiðir að ræða til að veita togurunum nokkurn stuðning. Ein af þeim leiðum, sem hann minntist á að væri hugsanleg, var sú að veita togurunum nokkurt olnbogarúm innan fiskveiðilandhelginnar, án þess þó að hann tæki þar nokkra beina afstöðu til. Nú vildi ég leyfa mér að leggja þá fyrirspurn fyrir hæstv. sjútvmrh., hvort ríkisstj. hafi nú þegar ákveðið, hvaða ráðstafanir hún hyggst gera til stuðnings togaraútgerðinni í landinu, og einnig þá um það, hvort ríkisstj. hefur ekki hugsað sér að leggja tillögur sínar í þessum efnum fyrir Alþingi og hvenær megi búast við þessum tillögum. Það er enginn vafi á því, að þeir, sem hafa með togaraútgerðina að gera nú, bíða eftir ráðstöfunum í þessum efnum, og það er á margan hátt mjög óþægilegt að bíða í þeirri óvissu, sem nú er beðið. Ég vænti, að hæstv. sjútvmrh. geti gefið svör hér við þessum spurningum mínum.

Sjútvmrh. (Emil Jónsson) Hæstv. forseti. Ég hefði nú kosið að hafa heldur rýmri tíma til að svara þessari spurningu heldur en mér gefst við þetta tækifæri og hefði talið það ekki óeðlilegt, að fyrirspurnin væri borin fram á venjulegan hátt, svo að tími gæfist til að afla upplýsinga og gefa ýtarlegri svör en ég get gefið á þessari stundu. En fyrsta spurningin hjá hv. þingmanni var eitthvað á þá leið, hvort ríkisstj. hafi þegar ákveðið, hvað gert yrði til þess að aðstoða togaraútgerðina. Þessu get ég svarað alveg ákveðið, að þetta hefur ríkisstj. ekki ákveðið enn. Hins vegar get ég sagt það, að hún hefur haft þetta til athugunar og það mjög ýtarlegrar athugunar og á mörgum fundum. Hún hefur einnig rætt málið allýtarlega við bankastjórn Seðlabankans og býst við því, að út úr þessum viðræðum komi á næstunni eitthvað það, sem frambærilegt kynni að vera til þess að ráða bót á því erfiða ástandi, sem togaraútgerðin á nú við að búa, en það er, eins og allir hv. alþm. þekkja, mjög alvarlegt. Það er engum ljósara en mér, að það er nauðsynlegt að flýta þessu máli. En það hefur ekki verið unnt að komast enn að fastri niðurstöðu. Viðræður fara fram, bæði innan ríkisstj. og við bankastjórn Seðlabankans, um þetta mál, og ég vænti þess, að það líði ekki langur tími, þangað til þessar tillögur geta legið fyrir, en að sjálfsögðu verða þær lagðar fyrir Alþingi, þegar þar að kemur.

Lúðvík Jósefsson Hæstv. forseti. Ég vil aðeins þakka hæstv. ráðherra fyrir svör hans. Hann hefur svarað því, sem ég spurði hér um, og ég skil það þannig, að ríkisstj. vinni nú að þessum málum og að það megi búast við tillögum hennar í málinu innan skamms og að hún muni leggja tillögur sínar í þessum efnum fyrir Alþingi, og það tel ég skipta höfuðmáli.