Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. um staðfestingu á ríkisreikningnum fyrir árið 1966 hefur verið afgr. frá hv. Nd. Frv. er samið í samræmi við niðurstöður ríkisendurskoðenda og felur í sér sundurliðaðar þær niðurstöðutölur, sem orðið hafa á einstökum greinum fjárl. fyrir árið 1966. Ríkisreikningnum hefur verið útbýtt fyrir alllöngu síðan, og hefur hv. þm. gefizt kostur á að kynna sér hann. Með honum eru birtar aths. yfirskoðunarmanna, svör rn. við aths. þeirra og að lokum úrskurðir yfirskoðunarmanna, þar sem er að finna niðurstöður þeirra, eftir að þeir hafa tekið til athugunar svör rn. Engum af aths. er vísað til aðgerða Alþ., heldur eru þær allar taldar eiga að vera til athugunar eftirleiðis. Verður að sjálfsögðu farið eftir þeim ábendingum. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fara að gera ríkisreikninginn að umtalsefni við þetta tækifæri, nema tilefni gefist til. Í sambandi við meðferð fjárl. hefur verið gerð rækilega grein fyrir öllum ástæðum þess, þar sem um breytingar hefur verið að ræða frá því, sem fjárl. gerðu ráð fyrir, og hafa þær skýrslur verið ræddar í sambandi við fjárlagaafgreiðslu. Ég leyfi mér því, herra forseti, að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Frv. því til l. um veitingu ríkisborgararéttar, sem hér er til umr., var vísað til allshn. Mál þetta hefur þar hlotið hefðbundna meðferð, sem er sú, að allshn. beggja d. hafa starfað saman, kosið fjögurra manna undirnefnd. Síðan hefur þessi undirnefnd ásamt skrifstofustjóra Alþ. farið yfir allar umsóknir þeirra 11 einstaklinga, sem 1. gr. frv. greinir frá, og öll fylgigögn með þeim umsóknum. Síðan hefur n. einnig farið yfir fjölda umsókna, sem bárust, eftir að þetta frv. var lagt fram á Alþ. í haust, en þessar umsóknir berast eins og kunnugt er til dómsmrn. og síðan eru þær sendar til skrifstofu Alþingis. Þar lá fyrir fjöldi umsókna og þessi undirnefnd fór einnig gegnum þær, og varð það niðurstaðan af þessum athugunum undirnefndarinnar að staðfesta í fyrsta lagi umsóknir þeirra 11 einstaklinga, sem upp eru taldir í 1. gr. frv. Við umsóknir þessara aðila var ekkert að athuga. Enn fremur varð það niðurstaðan að af þeim umsóknum, sem síðar komu fram, skyldu teknar til greina umsóknir frá 28 einstaklingum, en frá þeim greinir í brtt. allshn. á þskj. 461. En tveimur eða þremur umsóknum var hafnað, þar sem umsækjendurnir uppfylltu ekki. þau skilyrði, sem farið er eftir. En skilyrði þau, sem sett eru fyrir veitingu ríkisborgararéttar og allshn. og Alþ. hefur miðað við síðustu árin, hafa í raun og veru verið að mestu leyti hin sömu frá því á árinu 1955, þó með minni háttar breytingum, en þessar reglur, sem nú er farið eftir, eru teknar upp í nál. allshn. á þskj. 460. Allshn. varð síðan sammála því, sem undirnefndin hafði gert, og leggur allshn. til, að þetta frv. verði samþ. með þeim breytingum,sem greinir á þskj. 461. En rétt er þó að vekja athygli á því, að tveir umsækjenda, sem teknir eru upp í brtt. á þskj. 461, umsækjendur nr. 19 og 20, uppfylla ekki að fullu skilyrðið um dvalartímann hér á Íslandi. En það var mjög skammt í land og þess vegna voru umsóknir þeirra teknar til greina með þeim fyrirvara, að þessir aðilar fengju réttinn síðar á tilteknum tíma, nr. 19 21. júní 1968, nr. 20 24. maí 1968, þannig að það eru ekki nema örfáar vikur þangað til þetta fólk fær ríkisborgararéttinn samkv. þessu frv. Þótti eðlilegra að taka þetta til greina með þessu skilyrði, eins og tíðkazt hefur áður, heldur en að láta þetta fólk bíða ákvörðunar næsta Alþ. Þá er enn fremur rétt að vekja athygli á brtt. undir h-lið á þskj. 461. Þar er einungis um leiðréttingu að ræða. Við athugun kom í ljós skekkja, þar sem umsækjandi nr. 5 í 1. gr. frv. var sagður fæddur í Færeyjum í apríl 1945, en átti að vera 1942, og það er leiðrétt með þessari brtt. Ég endurtek síðan, að allshn. varð sammála um að leggja til, að þetta frv. yrði samþ. með þeirri brtt. á þskj. 461, sem ég hef gert grein fyrir.



Herra forseti. Frv. þetta á þskj. 459 er samið í dómsmrn. að ráði landlæknis og annarra sérfróðra manna, sem um lyfjamál fjalla, en efni þess er, að dómsmrn. geti úrskurðað, að tiltekin lyf, eins og segir í 1. gr., sem ætla má, að geti verið mjög skaðleg undir vissum kringumstæðum, skuli sæta sömu meðferð eins og nú gildir um ópíum og fleiri lyf slíkra tegunda. Það kemur fram í grg., að það muni ekki vera um að ræða verulega misnotkun þessara lyfja hér á landi, en hins vegar nauðsynlegt að setja undir lekann og láta um þetta gilda hinar ströngustu reglur, eins og önnur þau lyf, sem l. taka nú þegar til. Ég vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn. eða heilbr.- og félmn., sem væri kannske réttara.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, kveður á um það, að stofna skuli tæknideild við Fiskveiðasjóð Íslands, sem hafi það hlutverk með höndum að veita útvegsmönnum upplýsingar um skip, vélar, tæki og annan útbúnað varðandi fiskiskip og togara. Verkefni tæknideildarinnar á einnig að vera það að safna gögnum um reynslu og notagildi og annað, sem máli skiptir í þessum efnum. Það fer ekki milli mála, að með hliðsjón af þeim tækni- og vísindalegu framförum, sem átt hafa sér stað á undanförnum árum, verður að telja nauðsynlegt, að slík starfsemi eða þjónusta, sem hér er lagt til að komið verði á fót, sé fyrir hendi og að almenningur eigi þess kost að eiga þar greiðan aðgang að. Um það munu flestir sammála. Hins vegar er það álit n., eins og fram kemur í nál. á þskj. 465, að réttara sé að ná þessu marki á annan veg en hér er lagt til. Auk þess sem n. hefur rætt mál þetta á fundum sínum, sendi hún málið til umsagnar til þeirra aðila, sem málið snertir sérstaklega og hér eiga mestra hagsmuna að gæta. Þar er fyrst að geta þess, sem fram kemur í umsögn fiskveiðasjóðs, en við þá stofnun er samkv. frv. þessu gert ráð fyrir, að umræddri tæknideild verði komið á fót, þar segir m.a., að í grg. fyrir þessu frv. gæti nokkurs misskilnings um, hver háttur hafi verið á hafður af hendi fiskveiðisjóðs við undirbúning skipabygginga, og er vísað í því sambandi í grg. frá skipaskoðunarstjóra, þar sem fjallað er um starfsemi hans fyrir sjóðinn, eins og henni hafi verið háttað um allmörg undanfarin ár. Kemur þar fram, að skipaskoðunarstjóri hefur samkv. beiðni fiskveiðasjóðs athugað samninga um smíði fiskiskipa, smíðalýsingar og fyrirkomulag teikninga á allri nýsmíði fiskiskipa, jafnt þeirra, sem byggð hafa verið innanlands sem utan. Á s.l. 8 árum hefur skipaskoðunarstjóri þannig látið fiskveiðasjóði í té um 200 slíkar umsagnir og hafa þær náð yfir ýtarlegar athuganir á samningum, smíðalýsingum og fyrirkomulagsteikningum. Hafa þar verið gerðar aths., bæði við verð skipanna og einnig tæknileg atriði, eftir því sem tilefni hefur gefizt til. Í þessum umsögnum skipaskoðunarstjóra telur stjórn fiskveiðasjóðs að komið hafi fram fjöldi till. um endurbætur á skipunum og ábendingar um margt, sem betur mátti fara en smíðalýsingar og teikningar höfðu gefið tilefni til. Þá skýrir stjórn fiskveiðasjóðs frá því, að snemma á s.l. ári hafi fiskveiðasjóður komið á samvinnu við Fiskifélag Íslands, sem þá hafi komið á fót nokkurri leiðbeiningastarfsemi og vísi að tæknideild við stofnunina. Með þeirri samvinnu telur fiskveiðasjóður, að hann hafi gerzt aðili og tryggt tækniþjónustu, sem fullnægi þörfum sjóðsins, og jafnframt stuðlað að því, að slík þjónusta sé fyrir hendi fyrir útgerðina almennt. Í umsögn Landssambands ísl. útvegsmanna segir, að samtökin telji mjög nauðsynlegt, að fyrir hendi sé tæknideild, sem veitt geti útvegsmönnum ýmsar upplýsingar og þá þjónustu, sem frv. þetta gerir ráð fyrir. Það er hins vegar álit L.Í.Ú. eins og stjórnar fiskveiðasjóðs, að frekar beri að efla þá tæknideild, sem komin sé upp hjá Fiskifélagi Íslands, en að stofna sérstaka tæknideild við Fiskveiðasjóð, eins og frv. gerir ráð fyrir. Eins og fram kemur í nál., er sjútvn. sammála um afgreiðslu málsins. Þó skal það tekið fram, að tveir nm. hafa fyrirvara varðandi afgreiðslu málsins og munu, ef þeir telja ástæðu til, gera frekari grein fyrir afstöðu sinni. N. er sammála flm. um nauðsyn aukinnar tækniþjónustu, en hún telur, að því marki verði auðveldast að ná með því að auka og efla tæknideild Fiskifélags Íslands. Ég vil því, herra forseti, leyfa mér að leggja til, að málið verði afgreitt með þeirri dagskrártill., sem fram kemur á þskj. 465.



Herra forseti. Ég vil nú í upphafi þakka frsm. raunverulega jákvæðan stuðning, eins og kom fram á nefndarfundum hjá okkur líka. Því er ekki að leyna, að n. varð sammála um að veita þessu jákvæða umsögn, þó að niðurstaðan yrði, að réttara væri, eins og á stæði, að leggja til, að frv. yrði vísað frá með rökstuddri dagskrá, en það þýddi ekki það, að nm. sæju ekki nauðsyn á því, að aukin tækniþjónusta og upplýsingar lægju fyrir til þess að fyrirbyggja, að mistök ættu sér stað æ ofan í æ. Og það var einmitt megintilgangur þessa frv. að vinna að því, að skipulegt eftirlit með göllum og mistökum, sérstaklega í frágangi og vinnslu tækja, yrði skráð. Því er ekki að leyna, að þótt Skipaskoðun ríkisins hafi gert mjög mikið fyrir útvegsmenn við kaup á nýjum skipum, þá hafa þar ekki verið skráð og fylgzt með þeim mistökum, sem fram hafa komið, nema að mjög takmörkuðu leyti. Og ég get ekki stillt mig um á þessu stigi að benda á það, að ein afleiðing þessara mistaka, afleiðing þessa klaufaskapar eða yfirsjónar ýmissa manna bæði í skipasmíðastöðvunum og útvegsmanna við val tækja, er sú, að vátryggingargjöld skipanna hafa hækkað, því að öll þessi stóru skip eru í kaskótryggingu, og þegar tjón t.d. upp á 300 þús. kr. kemur fram á bát vegna mistaka eða klaufaskapar, hækkar það iðgjöld, og það segir minn hugur svo, að geti ekki verið langt í það, að við fáum vandamál vátryggingasjóðsins til meðferðar hér á þingi, og eitt af stóru vandamálunum í kringum allan sjóðinn er einmitt það, hversu oft eiga sér stað ýmiss konar bilanir, sem mætti koma fyrir, ef vel hefði verið unnið að og skipulag hefði verið á því að fylgjast með frágangi og göllum á ýmsum tækjum. En því miður hefur þetta skipulag ekki verið sett á stofn enn þá. Hins vegar ber að fagna því, að Fiskifélag Íslands hefur núna og núv. fiskimálastjóri hefur áhuga á þessu máli og Fiskifélagið hefur komið upp vísi að þjónustudeild eða tæknideild hjá sér, og ég hef rætt við fiskimálastjóra um þessa deild, og hann hefur áhuga á því að efla hana. Hins vegar er með Fiskifélagið eins og aðrar stofnanir, að þær eru févana, og væri vonandi, að þessar umr. og þetta frv., þó að það fái þennan endi, yrði til þess, að aukin fjárveiting yrði veitt til Fiskifélags Íslands, svo að það gæti þjónað þessum tilgangi, því að í lögum þess stendur skýrt og skorinort, að eitt af meginatriðum hjá Fiskifélaginu sé leiðbeinandi eftirlit í þágu útvegsmanna. Þeir geta ekki sinnt þessu verkefni sínu nema fá aukið fjármagn, hvort sem það næst á komandi árum eða ekki, verður að vinna að því, að Fiskifélagið fái svo aukið fjármagn, að það geti veitt þessa þjónustu sem fyrst, því að það er ekki um það að deila, að það er óhugsandi að halda svo áfram, að sama yfirsjónin endurtaki sig æ ofan í æ, vegna þess að það er ekki fylgzt með þeim göllum eða klaufaskap í frágangi, sem á sér stað, bæði hér á Íslandi og erlendis, varðandi nýsmíði á bátum og breytingar. Því miður náðist ekki samstaða um að leggja það til, að frv. yrði samþ. En ég tel þrátt fyrir allt, að nokkur ávinningur verði að flutningi þess, vegna þess að menn hafa tekið vinsamlega í tilgang frv. og þessar umr. hafa orðið til þess að vekja athygli á því, að Fiskifélag Íslands þarf meira fjármagn til sín til þess að geta sinnt því verkefni, sem frv. gekk út á, og ég veit, að forstöðumenn Fiskifélagsins vilja efla sína tæknideild, og ég vænti þess, að Fiskifélagið fái mjög aukinn stuðning frá ríkisvaldinu á komandi árum til þess að veita þá þjónustu, sem frv. gerði ráð fyrir, að veitt verði í þágu útvegsins og þágu þjóðarheildarinnar.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. þetta með fyrirvara, og ástæðan til þess, að ég hef fyrirvara við undirritun undir nál., er sú, að ég tel, að þeim málum., sem hér er um rætt, því eftirliti með skipasmíði, sem um er rætt í þessu frv., sé engan veginn þannig fyrir komið nú í dag, að viðunandi sé, og hefði af mörgum ástæðum talið eðlilegt að samþykkja frv. í meginatriðum eins og það var lagt fram. Hins vegar má segja, að þegar stjórn þeirrar stofnunar, sem frv. gerir ráð fyrir að leggja þessar skyldur á herðar, stjórn Fiskveiðasjóðs Íslands, bendir á annan aðila til þess að vinna verkið, sé e.t.v. hæpið að samþykkja, að Fiskveiðasjóður taki þetta verkefni að sér, þar sem megi þá búast við, að ekki sé e.t.v. fyrir hendi sá áhugi þar, sem nauðsynlegur er, til þess að verulegur árangur verði. Í hinni rökstuddu dagskrá segir á þá leið, að þar sem Fiskifélag Íslands hafi þegar komið á fót tæknideild, skuli þessu máli vísað frá. En þar segir einnig, og það vil ég alveg sérstaklega undirstrika, að nauðsyn beri til, að þessi tæknideild verði efld, til þess að hún geti sinnt þessu verkefni á þann hátt, sem nauðsynlegur er. Og það er mála sannast, að þar sem Fiskifélagið hefur þegar sýnt góðan vilja á því að vinna að lausn þessa máls, en þar er í rauninni enn ekki um annað að ræða en lítinn vísi að tæknideild og hann þarf vissulega að efla, og þetta mál kemst ekki í æskilegt horf, fyrr en það verður gert, þá er vitanlega ekki höfuðatriði, hvaða stofnun eða aðili það er, sem framkvæmir það nauðsynjaverk, sem frv. þetta ræðir um. Höfuðatriðið er, að það verði gert og þeirri stofnun sem það verður þá falið, verði gert kleift að vinna verkið á sómasamlegan hátt.