Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar hæstv. sjútvmrh. lagði þetta mál hér fyrir í hv. d., gat hann þess í upphafi máls sins, að samkvæmt gildandi lögum hefði ráðh. ótakmarkað vald til þess að setja sérhverjar þær reglur, sem honum sýndist, um sölu og útflutning sjávarafurða. Það væri því ekki vöntun lagaákvæða, sem ylli því, að þetta mál væri fram borið, heldur væri ástæðan sú, sagði hæstv. ráðh., að rétt þætti, að Alþ. setti þær reglur, sem gilda ættu um þessi atriði. Nú er það að sjálfsögðu svo, að þau lög, sem í gildi eru og að dómi hæstv. ráðh. veita honum óskorað vald til að setja sérhverjar þær reglur, sem honum sýnist, voru sett af Alþ. á sínum tíma. Hér er því ekki um nýmæli að ræða. Alþ. hefur sett reglur, sett lög um meðferð þessara mála, sem veita ráðh. þetta vald. Væri hins vegar ætlunin sú með flutningi þessa frv. að draga að einhverju leyti úr hinu óskoraða valdi ráðherra, flytja það t.d. á Alþingi að einhverju leyti, þá væri skiljanlegt, að þetta frv. er komið fram, og þá ætti það víssulega einhvern tilverurétt. En hvernig er svo þessu háttað í sjálfu frv.? Í 1. gr. þess segir, með leyfi hæstv. forseta: „Ráðh. sá, sem fer með sjávarútvegsmál, skipar þriggja manna nefnd, sem nefnist útflutningsnefnd sjávarafurða. Jafnframt skal skipa varamenn. Ráðh. skipar formann nefndarinnar.“ Hér er því ekki um neina efnisbreytingu að ræða, aðeins vill ráðh. fá lögfest, að það skuli vera þrír menn, í stað þess, að nú er það einn maður, sem fer með þetta mikla vald í umboði ráðh. En ráðh. getur sett eins marga menn og honum sýnist yfir þessi mál. Hann getur haft þá tvo, þrjá, fjóra, fimm eða hve marga sem honum sýnist. Það er ekkert því til fyrirstöðu að lögum. Það kom glögglega í ljós, að það var ekki ætlun ráðh. að afsala sér nokkru af því valdi, sem bann hefur nú. Það kom fram í Nd. brtt. við 1. gr. frv. um að láta Sþ. kjósa í nefndina í stað skipunar ráðh. Hæstv. ráðh. lagðist gegn þessari till., og hún var felld. Allt virðist hér því vera eintómur sjónleikur. Hæstv. ráðh. vildi sem minnst gera úr umsögnum félagasamtaka framleiðenda, sem fyrir liggja í þessu máli. Hann lét sér meira að segja sæma að segja, að málið hefði verið ranglega túlkað fyrir þessum aðilum. Ég spyr: Í hverju var þessi ranglega túlkun fólgin? Hví nefnir ekki ráðh. þetta, og hví segir hann ekki hv. deild frá því, hvernig þetta var? En þar sem ráðh. hefur aðeins komið með þessa staðhæfingu, hlýtur hún að falla niður dauð og ómerk. Sjálft málið lá greinilega fyrir öllum þessum aðilum, sem umsögn hafa gefið, og þeir vissu því glögglega, hvað það var, sem þeir voru að gera. Hæstv. ráðh. sagði, að umsögn félagasamtakanna væri komin frá fáeinum „hinna stóru“, hinir smærri víðs vegar úti um land hefðu hins vegar ekkert látið til sín heyra, og skilja mátti, að þeir væru á móti þessum umsögnum. Ég leyfi mér þá að spyrja: Hví í ósköpunum láta þessir menn ekkert til sín heyra, ef þeir telja þessar umsagnir rangar eða þeir eru á móti þeim? Hví þegja þeir? Ég sé ekki betur en að þögn þeirra hnekki algerlega þeirri fullyrðingu ráðh., að þeir séu á móti umsögnunum. Ég vil að síðustu að gefnu tilefni frá hæstv. ráðh. ræða nokkuð afstöðu Sambands ísl. samvinnufélaga til þessa máls. Þegar hæstv. ráðh. var að svara hv. þm. N-Ísf., sagði hann, að í samþykktum Sambands ísl. fiskframleiðenda væri svo fyrir mælt, að ef aðili innan samtakanna hefði ekki sagt sig úr fyrir 1, marz, þá væri litið svo á, að hann yrði í samtökunum áfram. En hæstv. ráðh. bætti því við, að þetta væri dauður bókstafur, sem allir hefðu fyrir löngu gleymt, og þetta væri ein af ástæðunum fyrir því, að S.Í.S. hefði ekki sagt sig úr samtökunum. Það væri m.ö.o. gleymska, en ekki viljaleysi. Hvað er hæft í þessari fullyrðingu hæstv. ráðh? Og hví í ósköpunum er hann að flytja þetta hér inn í deildina? Hann veit, að hér fer hann með rangt mál. Samkvæmt áreiðanlegum upplýsingum, sem ég hef fengið, hefur S.Í.S. síðustu þrjú árin öll sagt sig úr samtökunum, en jafnan með þeim fyrirvara, að ef það hefði ekki tilkynnt fyrir 1. marz, að það óskaði að vera með, stæði úrsögn þess í fullu gildi. Af þessu er ljóst, að það er ekki gleymska af hálfu S.Í.S., að það hafði ekki sagt upp. Það er eitthvað annað. Og nú er sérstök ástæða til þess að spyrja enn fremur: Hver var afstaða S.Í.S. einmitt nú, eftir að þetta frv. er fram komið frá hæstv. ráðh.? Hver er afstaðan? Nú er aðstaðan öll sú, að S.Í.S. hlaut að geta gengið út frá, að það yrði fyrsti aðili, sem yrði löggiltur til þess að vera útflytjandi, hliðstæður öðrum þeim stærstu, sem það væru. Það er augljóst mál. En hvað gerði S.Í.S.? Það fór nákvæmlega eins að og áður, sagði upp, en tilkynnti fyrir 1. marz, að það óskaði að vera með í samtökum S.Í.F. áfram. Þetta er sannleikur málsins. Þetta ættu a.m.k. þingmenn Framsfl. að íhuga, áður en þeir láta teyma síg lengra út í ófæruna. Benda má og á það, að S.Í.S. hefur umboð hinna smærri framleiðenda víðs vegar útí um land, sem ráðh. vildi gefa í skyn að væru andvígir umsögnum þeim, sem fyrir liggja. Mér sýnist því allt á sömu bókina lært. Það eru engin frambærileg rök fram borin, sem styðja það, að þetta mál er flutt á Alþingi.



Herra forseti. Mér finnst fyllilega eðlilegt, að hæstv. sjútvmrh. leggi sig fram um að verja það afkvæmi sitt, sem hér liggur fyrir til umr. Það er í samræmi við mannlegt eðli, að menn snúast til varnar, þegar sótt er að afkvæmum þeirra. Hitt finnst mér öllu óvirðulegra, að hæstv. ráðh. skuli í vörn sinni grípa til rakalausra ósanninda um staðreyndir, sem honum sem sjútvmrh. ættu að vera kunnari en flestum öðrum. Hæstv. ráðh. upplýsir það í ræðu sinni hér í gær, þegar hann er að sýna fram á það, hversu illa hafi verið sóttur fundur Sölusambands ísl. fiskframleiðenda, sem um þetta mál ræddi, að heildarframleiðsla saltfisks á árinu 1956 hafi verið 50 þús. tonn og að útflutningurinn hafi numið þessu magni. Þetta endurtekur blað hæstv. ráðh. í dag. Jafnhliða lýsti ráðh. því yfir, að umboðsmenn fyrir aðeins um 25 þús. tonn af saltfiski hefðu verið mættir á fyrrgreindum fundi. Mætti af þessu marka, hversu illa fundurinn hefði verið sóttur, og til viðbótar mætti benda á það, sagði hæstv. ráðh., að heilir landshlutar hefðu engan fulltrúa átt á þessum fundi. Hver skyldi nú sannleikurinn vera í þessu? Hann er í fyrsta lagi sá, að hæstv. sjútvmrh. leyfir sér að fara með rangar tölur um saltfiskútflutninginn. Hann segir, að hann hafi á s.l. ári numið 50 þús. tonnum. Staðreyndin er hins vegar sú, að samkvæmt skýrslum Fiskifélags Íslands, sem sjútvmrh. hefur vissulega ekki síður aðgang að en aðrir, hefur heildarframleiðslan á árinu orðið 39500 tonn. Frá því dragast svo 15 hundruð tonn, sem fara til innanlandsneyzlu, þannig að heildarútflutningurinn hefði átt að verða 38 þús. tonn, en frá þeirri upphæð dragast enn 1000 tonn, sem er venjuleg rýrnun, þannig að heildarútflutningur á saltfiski hefur á árinu 1956 orðið 37 þús. tonn í staðinn fyrir 50 þús. tonn, eins og hæstv. ráðh. upplýsti. Ég spyr nú bara: Hvernig stendur á því, að hæstv. ráðh. er að grípa til svona ósanninda um staðreyndir, sem hver einasti maður í landinu og að sjálfsögðu hver einasti þm. getur sannfært sig um með því að fletta upp í opinberum skýrslum að eru rangar? Ég verð að segja það, að málstaður hæstv. ráðh. er vissulega ekki góður, þegar hann þarf í vörn sinni að grípa til slíkra bragða. Sannleikurinn er auðvitað sá, að á þessum fundi S.Í.F., þar sem mótmælt var harðlega frv. ráðh., voru mættir fulltrúar fyrir saltfiskframleiðendur í öllum landshlutum, og þar voru mætt atkv. fyrir 27 þús. tonn af þessum 37 þús. tonnum, sem út voru flutt á árinu. Má segja, að þessi fundur hafi verið eins vel sóttur og aðalfundur fyrirtækisins er að jafnaði. Það er þess vegna fullkomin blekking hjá hæstv. ráðh., þegar hann er að burðast víð að halda því fram, að aðeins lítill hluti af saltfiskeigendum hafi verið mættur á þessum fundi S.Í.F., þar sem afstaða var tekin til afkvæmis hæstv. ráðh. og frv. harðlega mótmælt. Ég taldi rétt að upplýsa þetta hér, vegna þess að hæstv. ráðh. lagði svo mikla áherzlu á þetta, á hve veikum grundvelli þessi fundur hefði staðið og hversu þýðingarlítil þau mótmæli þess vegna væru, sem frá honum hefðu borizt og ég vitnaði til og liggja hér fyrir hv. Alþingi. Þá gerði hæstv. ráðh. það einnig að miklu ádeiluatriði á þessi heildarsamtök saltfiskútflytjenda í landinu, að í þeim hefði um langt skeið átt sæti einn af bankastjórum Landsbankans. Ég býst við því, að hæstv. ráðh. viti, að einn af frumkvöðlum þess, að saltfiskútflytjendur mynduðu með sér samtök, þegar undirboðin og samkeppnin voru að eyðileggja íslenzkan sjávarútveg, var einmitt einn af bankastjórum Landsbankans, Magnús heitinn Sigurðsson, sem var framsýnn og vitur maður og hafði mikla reynslu á sviði útflutningsmála. Hann var kosinn í fyrstu stjórn S.Í.F. og svo lengi sem honum entist líf og heilsa. Það var talið vel fara á því, að þessi brautryðjandi um þessi þýðingarmiklu félagasamtök útvegsins ætti sæti í stjórn þeirra. Síðan var talið ekki óeðlilegt, að einn af bankastjórum Landsbankans ætti sæti í stjórninni, og fyrst á eftir Magnúsi Sigurðssyni var Pétur heitinn Magnússon valinn í stjórnina og siðan Jón Maríasson. Nú gerir hæstv. sjútvmrh. það að stórkostlegu ádeiluatriði á samtökin, að þessi háttur skuli hafa verið á hafður. Ég segi enn: Þessi hæstv. ráðh. hlýtur að vera í hraki með rök, þegar hann grípur til annarra eins staðhæfinga og þeirra, sem hann lét sér um munn fara í sambandi við setu eins bankastjóra frá þjóðbankanum í stjórn þessara samtaka. Þá gerði hæstv. ráðh. það einnig að ádeiluatriði á sölusamtök saltfiskframleiðenda, að fáir sjómenn eða engir ættu aðild að samtökunum. Í fyrsta lagi er þetta nú algerlega rangt. Fjöldi sjómanna, sem eiga báta og verka saltfisk, eru aðilar að S. Í. F., - það veit ég að hæstv. ráðh. veit, - og það jafnvel menn úr hans landsfjórðungi. En í öðru lagi er þess að geta, að sjómennirnir hafa ekki fyrst og fremst hagsmuna að gæta í sambandi við þessi samtök. Það er ekki fyrst og fremst eðlilegt, að þeir fyllí þessi samtök, þeir gæta hagsmuna sinna í sambandi við sjávarútveginn, sem að sjálfsögðu eru ríkir, á öðrum stöðum og í öðrum samtökum. Sjómennirnir eru nefnilega búnir að selja fiskinn, og þeir eru ekki lengur eigendur að honum, þegar kemur til kasta þessara sölusamtaka að selja fiskinn úr landi. Engum kemur til hugar að krefjast áhrifa eða atkvæðisréttar kaupafólksins, kaupakonunnar eða kaupamannsins, um ráðstöfunarrétt bóndans yfir afurðum sínum. Á sama hátt er ekki eðlilegt, að sjómaðurinn, sem búinn er að selja fiskinn, hafi fyrst og fremst áhrif í þessum samtökum. Þessi ádeila hæstv. ráðh. á samtök saltfiskseljenda, útflytjenda, eru þess vegna harla veigalítil. Hæstv. ráðh. blandaði inn í þetta mál afstöðu Sjálfstfl. til lausnar á vandamálum sjávarútvegsins, sem hæstv. ríkisstj. hefði beitt sér fyrir fyrir síðustu áramót. Hvaða „lausn“ á hæstv. ráðh. við? Á hann við þau skattafrv., sem afgr. voru og flutt af hæstv. ríkisstj. hér fyrir jólín? Það er líklegast. Engum hefur komið til hugar að halda því fram, nema þá hæstv. ráðh., að þar væri um nokkra „lausn“ að ræða á vandamálum sjávarútvegsins. Hæstv. ríkisstj. hafði að vísu lofað „varanlegum úrræðum“ og „nýjum leiðum“ til lausnar á vandamálum útflutningsframleiðslunnar. Hvorki þessar „nýju leiðir“ né „varanlegu úrræði“ hafa sézt hér á hv. Alþingi. Það eina, sem gerzt hefur, er það, að flutt hafa verið frv. um gífurlegar nýjar skattaálögur á þjóðina, og hluta af því fé hefur að vísu verið varið til þess að borga hluta af hallarekstri sjávarútvegsins, togara og vélbáta. Það hefur engin „ný leið“ verið mörkuð. Sjálfstæðismenn deildu á ríkisstj. fyrst og fremst fyrir úrræðaleysi hennar í þessum málum. Ég tók það hins vegar þvert á móti fram í ræðu, sem ég flutti hér um það mál, í hv. Ed., að að svo miklu leyti, sem stefnt væri að því að styðja útflutningsframleiðsluna með þessu frv., þá áteldi ég ekki ríkisstj. fyrir það, en ég áteldi hana fyrir hitt, að hafa heitið þjóðinni því, bæði flokkar hennar, áður en þeir mynduðu ríkisstj., og eins eftir að ríkisstj. var mynduð, að leggja fram till. um nýjar leiðir og varanleg úrræði til lausnar erfiðleikum sjávarútvegsins, en svíkja svo þetta allt saman, koma með nákvæmlega ekki neitt nema nýjar skattaálögur, sem nema hundruðum milljóna króna á almenning, hafandi þó í höndunum yfirlýsingu frá þeim samtökum, sem stjórnin leggur mikið upp úr að hafa gott samstarf við, Alþýðusambandi Íslands, um það, að ekki kæmi til mála, að nýjar álögur verði lagðar á almenning til þess að afla fjár til styrktar framleiðslunni. Alþýðusamband Íslands lýsti því yfir fáum vikum áður en hæstv. ríkisstj. lagði fram tolla- og skattafrv. sín, að ekki kæmi til mála, að lagðar yrðu stórkostlegar nýjar byrðar á þjóðina til þess að afla tekna til styrktar sjávarútveginum, og meira að segja sumir hæstv. ráðh. stóðu að því að semja þessa ályktun. Hæstv. félmrh., sem einnig er forseti Alþýðusambands Íslands, kom með þessa ályktun í vasanum upp í stjórnarráð á fund til hæstv. ríkisstj. og segir: Gerið þið svo vel. Þetta segir Alþýðusambandið. - Og svo sezt þessi hæstv. ráðh. með hæstv. sjútvmrh. og öðrum ráðh. hæstv. ríkisstj. og semur frv. nákvæmlega um það, sem Alþýðusambandíð var að mótmæla. Svo segjast þessir menn vera í sérstaklega nánum tengslum við verkalýðssamtökin í landinu og grobba af því í tíma og ótíma. Hæstv. ráðh. sagði hér í ræðu sinni í gær, þegar ég lýsti þeirri skoðun minni, að þetta frv. væri liður í baráttu kommúnista fyrir auknum áhrifum á útflutningsverzlunina, að það væri ótrúlegt, að sjútvmrh., þ.e.a.s. hann, væri að flytja frv., sem stefndi að því að þröngva kosti sjávarútvegsins, það væri fyrst og fremst hlutverk sitt að styðja sjávarútveginn, greiða götu hans og þess fólks, sem að honum starfaði. Vissulega er þetta hlutverk hans. En hefur þetta ekki verið hlutverk sjútvmrh. á undanförnum árum, þó að hann hafi ekki setið í ríkisstjórn? Hann hefur verið kosinn á þing af sjávarútvegskjördæmi, mörgum sjómönnum og útvegsmönnum og verkafólki í kaupstöðum og sjávarþorpum. En hver hefur afstaða hæstv. ráðh. verið til þeirra úrræða, sem fyrrverandi ríkisstjórnir hafa gripið til? Það kemur fyrst í huga minn afstaða hæstv. sjútvmrh. veturinn 1950, þegar breytt var skráningu á gengi ísl. krónu, sem var ákaflega ríkt hagsmunamál útvegsins, því að hann hafði þá á undanförnum árum verið neyddur til þess að selja þann erlenda gjaldeyri, sem hann aflaði, á gengi, sem var allt annað en hið raunverulega gengi krónunnar. Hv. þáv. landsk. þm., Lúðvík Jósefsson, vissi mætavel, að þetta var langlíklegasta leiðin til þess að bæta aðstöðu útgerðarinnar, og hann fór ekki í neinar felur með þá skoðun sína við menn, þegar hann var staddur annars staðar en í ræðustól á Alþingi. En á Alþingi barðist hann eins og ljón gegn þessari nauðsynlegu leiðréttingu, sem útvegurinn þurfti á að halda, bæði togaraútgerðin og vélbátaútgerðin. Hann var ekki sjálfum sér samkvæmari þá en það, að hann lét síg hafa þetta. Nú segist hæstv. ráðh. vera að berjast fyrir hagsmunum útvegsins, en flytur svo frv., sem öll samtök sjávarútvegsframleiðslunnar í landinu mótmæla harðlega. Ég býst við, að útvegsmenn geti sagt gagnvart hæstv. ráðh. eins og einn vitur maður sagði fyrir allmörgum öldum: „Guð varðveiti mig fyrir vinum mínum.“ Guð varðveiti sjávarútveginn fyrir þeim vinum hans, sem þannig haga stuðningi sínum við hann. Svo grípur hæstv. ráðherra til þess úrræðis, þegar hann fær hvern hóp manna á fætur öðrum frá samtökum framleiðenda, að fullyrða, að Sjálfstfl. hafi náð einkaaðstöðu sér til handa í þessum samtökum, eins og hæstv. ráðh. orðaði það. Því fer víðs fjarri, að Sjálfstfl. eða sjálfstæðismenn meðal útvegsmanna og sjómanna standi einir að þessum mótmælum, eins og ég benti á í gær. Og ef hæstv. ráðh. vill líta á útdrættina úr umsögnum þessara samtaka, sem fylgja sem fskj. með nál. sjútvn. neðri deildar, þá sér hann mörg nöfn manna, sem hingað til hafa a.m.k. ekki verið taldir í Sjálfstfl. Ég veit t.d. ekki til þess, að Valtýr á Rauðuvík við Eyjafjörð hafi verið talinn sjálfstæðismaður, þó að hann undirriti ein mótmælin. Ég veit heldur ekki til þess, að Óskar Jónsson í Hafnafirði, einn af aðalleiðtogum Alþfl. þar, hafi verið talin tryggur stuðningsmaður Sjálfstfl., eða hefur hæstv. sjútvmrh. upplýsingar um það? Nei, ég álít, að það væri sæmra fyrir hæstv. ráðh. að draga úr gífuryrðum sínum og fullyrðingum í þessu máli, reyna að gera tilraun til þess að halda sér við staðreyndir og við sannleikann í málinu, og hann er sá, að útvegsmenn úr öllum flokkum, jafnvel úr kommúnistaflokknum, hafa risið upp gegn þessu yfirborðsfrv. ráðh. og mótmælt því harðlega. Svo reynir hæstv. ráðh. að hengja sig í það, að Alþýðusamband Íslands hafi ekki mótmælt þessu, heldur mælt með því. En hvaða rök færir stjórn Alþýðusambandsins fyrir því, að hún mæli með frv. Svar hennar við fsp. sjútvn. Nd. um málið er eitthvað 5 línur. Án þess að færa ein einustu rök fyrir því, að þetta sé hagkvæmara fyrir útveginn, fyrir sjómenn og fyrir efnahag þjóðarinnar í heild, lýsir stjórn Alþýðusambandsins því yfir, að hún sé samþykk frv. Flokksbróðir hæstv. sjútvmrh. í hæstv. ríkisstj. gerir þessum flokksbróður sínum þann greiða, að hann skrifar upp á þennan víxil fyrir hann, en sér sér þó ekki fært að láta fylgja meira en 5 línur án nokkurs rökstuðnings fyrir því, að málið sé skynsamlegt og samrýmist hagsmunum framleiðenda. Þá segir hæstv. ráðh., að Fiskifélag Íslands hafi ekki mótmælt frv. Ég þekki nú hæstv. sjútvmrh. frá því, að við vorum í skóla, og ég veit, að hann er greindur maður og mjög vel læs. Þess vegna er hann að gera sér upp óþarfa heimsku, þegar hann kemur með svona staðhæfingar. Ég las upp þessi ummæli Fiskifélagsins í gær, og ég skal gera það aftur fyrir minn gamla skólabróður honum til upplýsingar. Ég er alltaf óþreytandi í að vilja honum vei. Í svari Fiskifélagsins segir á þessa leið í niðurlaginu, með leyfi hæstv. forseta: „Svo sem segir í athugasemdunum, er meginhluti útflutnings fiskafurðanna í höndum samtaka framleiðenda sjálfra eða aðila, sem studdir eru af þeim, og hefur svo verið um langa hríð. Telja verður, að þetta fyrirkomulag hafi sannað gildi sitt, enda er ekki kunnugt um annað en að framleiðendur yfirleitt hafi talið það henta sér bezt.“ Ég fæ nú ekki betur séð en að í þessum ummælum sé tekinn af allur vafi um það, hver afstaða Fiskifélagsins er í þessu máli.  „Telja verður, að þetta fyrirkomulag hafi sannað gildi sitt, enda er ekki kunnugt um annað en að framleiðendur yfirleitt hafi talið það henta sér bezt.“ Eftir þetta þarf vissulega enginn að fara í neinar grafgötur um afstöðu Fiskifélags Íslands. Hún er alveg skýlaus. Þeir telja þetta frv. með öllu óþarft, því að það fyrirkomulag hafi sannað gildi sitt, sem nú ríki í þessu máli. Hæstv. ráðh. sagði í ræðu sinni hér í gær, að sjálfstæðismenn hefðu verið að hvetja framleiðendur til þess að fara í stríð við ríkisstjórnina, og mér skildist, að framleiðendur hefðu að einhverju leyti orðið við þessari hvatningu sjálfstæðismanna um að fara í stríð við ríkistjórnina. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi þarna snúið staðreyndum alveg gersamlega við. Framleiðendur sjávarafurða hafa ekki hafið neitt stríð við hæstv. ríkisstj. og hæstv. ráðh. Hann gat þess raunar í upphafi ræðu sinnar í gær, að útvegsmenn hefðu verið mjög fúsir til samstarfs við hæstv. ríkisstj. um síðustu áramót, og ég skal ekkert hafa á móti því, að útvegsmenn hafi verið það. Það er yfirleitt eðlilegt, að hinar ýmsu atvinnustéttir þjóðfélagsins vilji hafa sem bezt samstarf við ríkjandi stjórn í landinu á hverjum tíma. Það er engin ástæða til þess fyrir stéttirnar að fara í stríð við ríkisstjórnirnar yfirleitt. Stjórnir sitja yfirleitt á grundvelli kosningaúrslita, lýðræðislegra kosningaúrslita, og atvinnustéttirnar verða að sætta sig við það. Það, sem hins vegar hefur gerzt í þessu máli, er það, að hæstv. sjútvmrh. hefur farið í stríð við framleiðendur. Hann hefur flutt frv., sem hefur vakið tortryggni og ugg allra sjávarútvegsframleiðenda í öllum landshlutum og í öllum flokkum. Þess vegna liggja þessi mótmæli fyrir, sem ég las upp úr hér í gær og ég hef lítillega vitnað til í dag, vegna þess að hæstv. sjútvmrh. hefur hafið illdeilur við framleiðendur. Svo kemur hæstv. ráðh. og ætlar að fara að telja manni trú um það hér, að Sjálfstfl. hafi látið framleiðendur hefja illdeilur við stjórnina. Heldur hæstv. ráðh. því fram, að þessi mótmæli hefðu komið fram, ef hann hefði ekki flutt þetta frv.? Sá veldur miklu, sem upphafinu veldur. Það er vegna þess, að þetta frv. er um að skerða áhrif framleiðenda - sjálfsögð og eðlileg áhrif framleiðenda - á skipulag afurðasölu þeirra, sem samtök þeirra hafa sent hæstv. ríkisstj. og Alþingi mótmæli. Það er því fljótsvarað þessari staðhæfingu hæstv. ráðh. Það, sem hér er að gerast, í stuttu máli sagt, er það, að annar af ráðh. kommúnista í núverandi hæstv. ríkisstj. hefur tekið sér það fyrir hendur að skerða áhrif framleiðenda sjávarafurða á skipulag afurðasölumála þeirra, skipulag, sem þeir hafa sjálfir byggt upp og stundum með stuðningi og hvatningu frá ríkisvaldinu, skipulag, sem meira að segja kommúnistar hafa ekki s.l. b ár gert minnstu tilraun til þess að breyta hér á hv. Alþingi. Í staðinn fyrir það, að framleiðendur fái sjálfir að hafa úrslitaáhrif á skipulag afurðasölumála sinna, ætlar núverandi hæstv. sjútvmrh. að setja upp pólitískt bákn, sem á að verða alls ráðandi yfir útflytjendum sjávarafurða. Hann hefur í hótunum í grg. þessa frv., sem hér liggur fyrir, hótunum, sem eru svo greinilegar og ótvíræðar, að ekki verður um villzt. Það er þetta, sem hefur knúið fram harða andstöðu, ekki aðeins sjálfstæðismanna í útvegsmannahópi og sjómanna, heldur manna úr öllum flokkum, jafnvel flokki hæstv. ráðh., en þó fæstum að sjálfsögðu þaðan. Ég álít, að hér sé um mjög varhugaverða hraut að ræða, og ég endurtek það, að stefna okkar sjálfstæðismanna hefur á undanförnum árum verið sú og er sú enn í dag, að framleiðendur eigi að ráða sem mestu um skipulag afurðasölu sinna. Þeir hafa bezta aðstöðu til þess að vita, hvar skórinn kreppir að, þeir þekkja sjálfir bezt sína eigin hagsmuni, og þeir hafa þess vegna bezta aðstöðu til þess að halda skynsamlega á þessum málum, sem öll þjóðin á vissulega mikið undir komið að vel og skynsamlega sé á haldið. Ég get svo að lokum ekki komizt hjá því að aðeins vekja athygli á því, hversu feiminn hæstv. sjútvmrh. virtist vera við það, þegar ég talaði um hann sem kommúnista: „Þeir menn, sem hv. þm. N-Ísf. (SB) kallar kommúnista.“ Og það var eins og hæstv. ráðh. fengi gæsahúð af hryllingi yfir því, að hann skyldi vera ávarpaður með slíkri nafngift. Ég er alveg hissa á þessu. Ég er nú búinn, eins og ég sagði, að þekkja þennan hæstv. ráðh. frá því að við vorum unglingar. Og hann hefur aldrei skammazt sín fyrir það að vera kallaður kommúnisti. Nú roðnar hann eins og siðprúð heimasæta, þegar hann er bendlaður við kommúnista. Jæja, þetta er kannske tákn um einhverjar innri hræringar, eitthvað stórkostlegt og merkilegt, sem er að gerast. Ég skal ekkert fullyrða um það. Menn geta leitt að því getum. En vegna þess að ég hef í sambandi við þetta mál deilt á hæstv. sjútvmrh. fyrst og fremst og einnig á hæstv. ríkisstj. fyrir handahófslegar aðfarir í sambandi við þetta mál, þá get ég ekki stillt mig um að láta í ljós gleði mína yfir því að hafa eignazt bandamann úr hinni ólíklegustu átt, þ.e.a.s. úr hópi sjálfs hæstv. sjútvmrh. Það er nú svo komið, að ekki aðeins það vonda blað Morgunblaðið fer litlum viðurkenningarorðum um núverandi hæstv. ríkisstj. og þennan hæstv. ráðh., heldur einnig blað stærsta stjórnarflokksins, „Þjóðviljinn“. Í dag birtist grein, sem er mjög athyglisverð, einmitt um hæstv. ríkisstj., og af því að ég er ekki alveg vonlaus um, að þessi afstaða blaðsins til stjórnarinnar spretti af því, að því kunni nú að ofbjóða yfirborðshátturinn í sambandi við flutning þessa frv., sem ég hef hér verið að gagnrýna og er til umr. hér í hv. þd., þá langar mig til þess að lesa upp niðurlag þessarar forustugreinar úr stærsta stuðningsblaði hæstv. ríkisstj. og sérstöku stuðningsblaði hæstv. sjútvmrh., sem þó fær gæsahúð, ef hann er nefndur kommúnisti. Í blaðinu er komizt að orði á þessa leið, í niðurlagi forustugreinar, með leyfi hæstv. forseta : „Sem stendur verður ekki séð, að ríkisstj. í heild eigi til þá stefnufestu, sem ein endist til árangurs. Einstakir ráðherrar virðast líta hvikulum sjónum í ólíklegustu áttir. Það er sannarlega tími til kominn, að stjórnin haldi á nýjan leik einarðlega í þá stefnu, sem mörkuð var í upphafi“ 



Herra forseti. Hér hafa nú komið fram við þessa umr. ýmis þau atriði, sem rétt er að víkja að, þó að margt hafi vitanlega flotið inn í þessar umr., sem ekki tekur að vera að elta ólar við. Hér ræddi fyrst á þessum fundi um frv. hv. þm. V-Sk. (JK). Hann vék hér sérstaklega að því atriði, að ég hefði farið hér með rangt mál, siðast þegar mál þetta var til umr., varðandi þær reglur, sem almennt hefðu verið í gildi í Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda varðandi tilkynningarskyldu einstakra aðila í þeim samtökum fyrir 1. marz hvert ár um það, hvort þeir ætluðu að fela samtökunum umboð til þess að selja sína framleiðslu eða hvort þeir ætluðu að ganga úr samtökunum. Og í sambandi við þetta sagði hann hér frá því, að hann hefði kynnt sér, að Samband íslenzkra samvinnufélaga hefði nú um nokkurra ára skeið sagt sig allt af úr samtökunum, en þó þannig, að ef þeir hefðu ekki tilkynnt aftur fyrir 1. marz, þá mætti líta svo á, að þeir ætluðu að vera áfram. Þetta atriði kemur fyllilega heim og saman við það, sem ég sagði einmitt í þessum umr. Ég minntist þá á það, að nú um nokkurt skeið hefði verið uppi verulegur ágreiningur í þessum samtökum, m.a. um það, hvort Samband ísl. samvinnufélaga vildi vera áfram aðili að þessum saltfisksölusamtökum. Og þegar, eins og ég skýrði frá, Sambandið eitt árið, ég hygg að það hafi verið 1952, tilkynnti, að það vildi vera laust úr samtökunum, þá tókst svo samkomulag innan samtakanna um það, að saltfisksölusamtökin, S.Í.F., veittu S.Í.S. fullnaðarumboð til sölu á saltfiski í nokkrum löndum, m.a. í Danmörku, eins og ég minntist hér á. Þetta hafði skapað Sambandi ísl. samvinnufélaga nokkra sérstöðu þarna meðal annarra saltfiskútflytjenda, þar sem það hafði náð býsna sérkennilegum samningi. Þrátt fyrir þá einkaútflutningsaðstöðu, sem S.Í.F. hefur, hafði það framselt þennan rétt til Sambandsins á tilteknum svæðum. En eftir stóð það, sem ég sagði um þetta atriði, að saltfisksölusamlagið hefur aldrei gengið eftir því við einstaka meðlimi sína, að þeir þyrftu að tilkynna um það, hvort þeir ætluðu að halda áfram veru sinni í samtökunum, fyrir 1. marz. Þetta er mér mjög vel kunnugt um, þar sem ég hef haft þarna hagsmuna að gæta um margra ára skeið, að stjórnendur þessara samtaka hafa aldrei snúið sér til einstakra félagsmanna og óskað eftir því, að þeir segðu til samkvæmt þessum ákvæðum laganna um veru sina í samtökunum fyrir 1. marz, enda reynir hv. þm. V-Sk. ekki að halda því fram, því að ég vænti, að hann hafi ekki fengið neinar upplýsingar um slíkt. Hann rifjar hér aðeins upp það, sem ég minntist á, að Samband ísl. samvinnufélaga hefur nú um nokkurn tíma verið með slíka óánægju bundið í þessum samtökum, að það hefur verið að endurnýja úrsögn sína úr samtökunum. Þetta atriði hv. þm. afsannar því ekkert af því, sem ég hafði sagt hér um þetta atriði. Það stendur enn óbreytt, að þó að einstakir saltfiskframleiðendur hafi ekki tilkynnt, að þeir ætluðu að hverfa úr þessum samtökum fyrir 1. marz, þá er það engin sönnun fyrir því, að þeir óski annars eftir að vera í samtökunum, ef saltfisksalan væri orðið frjálsari en hún hefur verið, vegna þess að þetta hefur mestmegnis verið dauður lagabókstafur í samtökunum og kannske í því einu tilfeili komið til greina, þar sem aðili beinlínís var óánægður og var að búa sig undir að ganga endanlega úr samtökunum. Þá kom hv. þm. V-Sk. að því, að hann teldi, að frv. væri óþarft, þar sem sjútvmrh. hefði beinlínis samkvæmt gildandi lögum aðstöðu til þess að setja hvaða reglur sem hann vildi varðandi útflutning á sjávarafurðum. Ég hafði vikið að þessu atriði hér í framsögu minni um málíð og vil enn á ný undirstrika það, að hér geta menn vitanlega haft skiptar skoðanir. Ef það er bundið í lögum, að einn ráðherra megi setja hvaða reglur sem honum sýnist viðvíkjandi framkvæmd einhverra tiltekinna mála, ef þannig er gengið frá þessu og slik ákvæði hafa jafnvel verið sett á stríðstímum, er þá þar með sagt, að ekki sé lengur ástæða til þess að setja neina löggjöf framar um slík málefni? Mundi t.d. sjálfstæðismönnum finnast það víðeigandi, ef ég notaði mitt vald í sambandi við þessi mál þannig, að ég löggilti einn aðila, einhvern aðila - ja, við skulum segja Samband ísl. samvinnufélaga - sem einkaútflytjanda að öllum sjávarafurðum Íslendinga? Ég hef til þess heimild samkvæmt þessu víðtæka valdi, sem ráðh. er þarna veitt. Mín skoðun er sú, að þetta ákvæði sé í eðli sínu mjög óeðlilegt, að láta ráðherra hafa þetta ótakmarkaða vald, miklu eðlilegra sé, að Alþingi setji í löggjöf fram þau meginatriði um framkvæmd málanna, sem Alþingi telur eðlilegt að farið sé eftir. Og það er vegna þess, að ég hef þessa skoðun, sem ég hef lagt til, að þetta frv. yrði gert að lögum, þar sem því yrði slegið föstu, hvert skal vera skipulagið í afurðasölumálunum í aðalatriðum, en frv. er ekki flutt til þess að óska eftir viðtækari heimild en nú þegar er fyrir hendi. Ég hafði lýst því hér, að ég teldi eðlilegt, að hinar einstöku greinar sjávarútvegsins byggju við sama söluskipulag, þannig að þau framleiðendasamtök, sem selja frosinn fisk, hefðu sömu aðstöðu við sölu á sinni framleiðslu og t.d. þau samtök hafa, sem selja saltfisk. Þetta er ekki nú í dag. Nú er á þessu verulegur mismunur. Annar aðilinn hefur sérréttindi, hefur einkaaðstöðu, hinn hefur það ekki. Það er einmitt eitt meginákvæði, sem felst í þessu frv.; að nú er gert ráð fyrir því að taka upp samræmt skipulag í þessum efnum, sömu framkvæmdina í öllum greinum, en ekki að láta einn aðila hafa nein sérréttindi. Ég kem þá að ræðu hv. þm. N-Ísf., en hún var nú nokkuð sérstaks eðlis. Það, sem hann vék hér fyrst að, var það, að alveg væri furðulegt, að ég hefði haldið hér fram beinlínis röngum fullyrðingum í sambandi við útflutning á fiski á s.l. ári og reynt á þann hátt, með því að segja þar ranglega til um, að halda fram þeirri skoðun eða rökstyðja þá fullyrðingu mína, að fundur sá, sem saltfiskframleiðendur héldu hér fyrir skemmstu í bænum, hafi raunverulega verið fremur fáskipaður en hitt, eða þar hafi vantað mjög verulega marga aðila af hinum eiginlegu saltfiskútflytjendum. Ég lét hér orð falla um það, að útflutningurinn á s.l. ári af saltfiski hefði verið um það bil 50 þús. tonn, en samkv. því, sem fram hefði komið í fréttum frá þessum fundi, hefðu þar komið fram atkvæði fyrir um það bil 25 þús. tonn af saltfiski og hefðu þeir aðilar mælt gegn samþykkt þessa frv. og því skorti hér allverulega á, að öll atkv. kæmu fram. Nú þóttist hv. þm. N-Ísf. sanna það, að útflutningurinn hefði ekki verið þessi, sem ég hafði hér látið orð um falla, heldur miklum mun minni. Hvað er nú rétt í þessu? Það er eflaust ekki gott fyrir menn að trúa neinu um það, þegar hann fullyrðir ákveðna tölu og ég enn aðra. En ég hef hér fyrir framan mig nýjasta heftið af tímariti Fiskifélagsins, Ægi, sem gefur upp nákvæmar tölur um útflutninginn á saltfiski á s.l. ári. Ég þykist að vísu alveg sjá það strax, í hverju þessi mismunur liggur hjá mér og hv. þm. N-Ísf., og ég flokka hann einfaldlega undir það, að ég þekki miklu betur til þessara mála en hann og hann skilji ekki þessar tölur. Það er rétt, að út var flutt á s.l. ári rúmlega 33 þús. tonn og 28 kg betur af óverkuðum saltfiski, en það er líka til annað, sem heitir verkaður saltfiskur, og hann mælist í talsvert öðrum þunga en óverkaður saltfiskur. Sé þetta umreiknað á eðlilegan hátt og eftir þeim tölum, sem um það gilda, þá sýnir það sig, að þar hafa verið flutt út 8260 tonn af fullverkuðum fiski og aðallega Brazilíu-verkuðum fiski, - þá kemur líka í ljós, sé þetta reiknað út eftir þeim tölum, sem Fiskifélagið gefur upp, að hér er um útflutning að ræða, sem er mjög nærri því að vera 49 þús. tonn. Og þá ætla ég, að ég hafi ekki mikið sagt rangt, þegar ég sagði, að útflutningurinn mundi hafa verið mjög nærri því að vera um 50 þús. tonn, eða um það bil 50 þús. tonn, eins og ég orðaði það. En auk þessa er svo enn annar saltfiskútflutningur, sem venjulega hefur verið talinn með í saltfiski, a.m.k. hafa þessi saltfisksölusamtök mjög gengið fast eftir að telja undir sín yfirráð, en það er útflutningur á söltuðum þunnildum, sem nema 2421 tonni, þar að auki. Þegar ég nefndi mína tölu, hafði ég sem sagt athugað þessa skýrslu, og ég er alveg fullviss um það, að hún er rétt. En þær tölur, sem hann er með, eru rangar. Hann hefur í bezta falli hlaupið í þá töluna, sem tilgreindi aðeins upphæðina á útflutningi óverkaðs saltfisks. Það stendur því hér alveg í fullu gildi, að einnig á þessum skyndifundi, sem hér var boðað til af Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda, skorti stórkostlega á það, að þar væru samankomnir allir saltfiskútflytjendur. Og það gefur alveg auga leið, að þar vantaði fyrst og fremst allan þann mikla fjölda af saltfiskframleiðendum, sem heima eiga úti á landi og höfðu enga aðstöðu til þess að sækja þennan fund um þetta leyti. Þá gerði hv. þm. N-Ísf. allmikið úr því, að ég hafði hér minnzt á það, að Sölusamband ísl. fiskframleiðenda hefði þegar fengið nokkra sérstöðu í uppbyggingu sinni og skipulagningu sem framleiðendafélag frá því, sem önnur framleiðendafélög hafa hér meðal sjávarútvegsmanna, sem kæmi meðal annars fram í því, að ýmsir af helztu forustumönnum þessara sölusamtaka eru löngu hættir að vera framleiðendur, og ég minntíst þar á það, að formaður S.Í.F., Richard Thors, og það fyrirtæki, sem hann var þarna fulltrúi fyrir, hefur ekki verið eigandi að saltfiski hér um 15 ára skeið a.m.k. Þetta er alveg rétt, þessu verður ekki neitað, enda reyndi hv. þm. N-Ísf. ekki að neita því. Ég hef einnig minnzt á það, að í forustu þessara samtaka væri m.a. bankastjóri, - það væri væntanlega ekki heldur hægt að neita því, en vegna þess að einn af bankastjórum Landsbankans, sem nú er látinn fyrir mörgum árum, hafi verið áhugamaður um sölu saltfisks og hafi komizt inn í þessi samtök á sínum tíma, þá á það að vera hneykslunarheila, að á það sé minnzt, að nú sé í staðinn fyrir venjulegan fiskframleiðenda bankastjóri í stjórn þessara samtaka. Það, sem ég sagði í þessum efnum, var fullkomlega rétt. Þarna hafa þeir menn verið í forustu nú um nokkurra ára skeið, sem ekki hafa haft hagsmuni sem beinir framleiðendur. Það er rétt, og það er öfugt við það, sem er í hinum öðrum samtökum fiskframleiðenda hér á landi. En það hefur líka margt verið með S.Í.F. verulega á annan veg en um önnur samtök framleiðenda, og það hefur t.d. alltaf krafizt þess að fá að njóta ýmiss konar sérréttinda um söluaðstöðu, sem önnur venjuleg framleiðendasamtök hafa ekki fengið. Hv. þm. N-Ísf. byrsti sig hér talsvert, þegar hann minntist á þau orð mín úr síðustu umr., að mér hefði fundizt að lítið hefði komið til skilnings og stuðnings Sjálfstfl. við vandamál sjávarútvegsins, þegar þau lágu hér til úrlausnar dagana fyrir síðustu jól. Og hann spurði af miklum þjósti: Hvaða lausn var þetta á vandamálum sjávarútvegsins, hvaða lausn var þetta eiginlega? Voru það skattarnir, sem hérna voru lagðir á? segir hann. Ja, það er von, að sá þm., sem svona spyr og svona talar, telji sig vera sjálfkjörinn til þess að tala hér um málefni sjávarútvegsins á Alþingi, tala hér um frv., sem hér liggur fyrir. Hann veit ekki til þess, að hér hafi legið fyrir á Alþingi neitt af vandamálum sjávarútvegsins til úrlausnar nú fyrir síðustu áramót. Hann vissi af því, að það var verið að leggja hér á einhverju skatta, en hann vissi ekki um það, að hér var verið að staðfesta samkomulag, samning, sem gerður var við allar helztu greinar sjávarútvegsins, öll hans helztu félagasamtök, og þessi félagasamtök lýstu yfir, að það væri sjávarútveginum hagstæðarí samningur en þau hefðu nokkurn tíma átt kost á á undanförnum árum. En hv. þm. N-Ísf. þekkir þetta ekki, hann veit ekkert um þetta. En það mætti kannske spyrja þennan hv. þm. um það, hverjar voru till. hans til þess að leysa vandamál sjávarútvegsins nú um síðustu áramót og hverjar voru till. Sjálfstfl. Hvað vildi Sjálfstfl. gera fyrir útvegsmenn til þess að greiða fram úr þeirra vandamálum nú um síðustu áramót? Hvað vildi Sjálfstfl. gera? Hann vildi, vænti ég, ekki leggja á skatta. En hvernig ætlaði hann að leysa vandann? Vill nú ekki hv. þm. N-Ísf., næst þegar hann kemur hérna upp, skýra frá því, hvað Sjálfstfl. og hann sérstaklega vildu gera til þess að leysa vandamál sjávarútvegsins, þannig að sjávarútvegurinn gæti haldið áfram sínum eðlilega rekstri? Vill hann ekki skýra frá því? Hann minntist hér á það, sem helzt hefði þá mátt líklega taka sem skýringu á því, hvað hann og hans flokkur hefðu viljað í þessum efnum, að árið 1950 hefði verið samþ. gengislækkun, sem hefði verið mjög til stuðnings sjávarútveginum og ég og aðrir þeir, sem voru hér á Alþingi og þá í stjórnarandstöðu, þegar það var samþ., hefðum þá beitt okkur gegn, og þó hefði ég sem fulltrúi sjávarútvegsmanna átt að vita það, að hér var sérstaklega verið að leysa vandamál sjávarútvegsins. Ef til vill má skilja þessi orð hv. þm. N-Ísf. á þá leið, að enn hafi það verið hugmynd Sjálfstfl., að það ætti að lækka gengi íslenzkrar krónu og leysa þannig vanda útvegsins. En það væri mjög þakkarvert, ef hann vildi lýsa því yfir, að það hafi verið stefna Sjálfstfl., það hafi verið það, sem þurfti að gera sjávarútveginum til aðstoðar. En svo að maður minnist á gengislækkunina frá 1950 og afstöðuna til hennar, þá hefur mín afstaða til gengislækkunarinnar þá og til annarra till., sem hér hafa komið fram á undanförnum árum varðandi málefni sjávarútvegsins, verið mjög skýr í þeim efnum. Ég sagði, þegar till. lágu hér fyrir um gengislækkunina, að það væri alveg augljóst, eins og reyndar flestir sjávarútvegsmenn sögðu þá líka, að eins og sú gengisbreyting var framkvæmd, hlyti hún að koma þannig út, að hún hlyti aðeins að gera erfiðan rekstur sjávarútvegsins verri. Og hvernig fór? Hvernig fór með þessa framkvæmd? Ég skal nefna eitt dæmi, sem lýsir þessu nægilega skýrlega, án þess að það sé verið að fara út í flóknari hliðar þess máls. Fiskverðið, sem bátarnir í landinu bjuggu . þá við, áður en gengisbreytingin kom, var 75 aura verð fyrir hvert kg af fiski upp úr sjó. Það var það fiskverð, sem bátaflotinn okkar bjó við. Hvað breyttist fiskverðið mikið við gengislækkunina 1950? Hvað var fiskverðið á árinu 1950? Veit hv. þm. N-Ísf. það? Fiskverðið hækkaði ekki um einn einasta eyri. En hvað gerðist við gengislækkunina? Vitanlega hækkaði allt það, sem útgerðin þurfti til sinna nota, stórkostlega í verði. Olían stórhækkaði, veiðarfæri stórhækkuðu, og allt, sem þurfti til viðhalds skipa, útgerðarrekstrarins, það stórhækkaði í verði. Útkoman varð auðvitað sú, að eftir fyrsta gengislækkunarárið komu útvegsmenn og sögðu við stjórnarvöldin: Nú hefur allt alveg endastungizt, nú er allt orðið hálfu verra en það var áður. Nú fyrst höfum við stórkostlega tapað, og nú verðum við að fá nýjar stórfelldar uppbætur. -– Þá varð að grípa til nýrra ráða, og þá var bátagjaldeyriskerfið sett á, sem þýddi þá strax um 100 millj. í tekjuyfirfærslum til útgerðarinnar eftir þeirri leið. Það er svo sem von, að hv. þm. N-Ísf. og aðrir. sem að þessari löggjöf stóðu, hælist nú um á eftir yfir því, hvað þeir hafi verið að gera útveginum mikinn greiða með þessari lagasetningu. Það var öllum vitað, að þessi lagasetning, eins og hún kom fram, var þannig úr garði gerð, að hún hlaut að verða ýmsum aðilum í landinu til stuðnings, en hún gat ekki orðið sjávarútveginum til stuðnings, eins og málin þá orðið lágu. Þegar hér hafa legið fyrir á Alþingi till. frá ríkisstj. á undanförnum árum til þess að mæta vandræðum sjávarútvegsins og greiða úr þeim vandamálum, hefur mín afstaða alltaf verið sú, að ég hef ekki dregið í efa, að sjávarútvegurinn hafi þurft a.m.k. á því að halda, sem þar hefur verið gert ráð fyrir að styðja hann með. Hins vegar hefur verið uppi ágreiningur um það, og hann var eins til á þessu ári, hvernig ætti að afla fjár til stuðnings sjávarútveginum. Þegar t.d. fyrir rúmu ári þáverandi ríkisstj. ákvað að leggja á rúmlega 2d10 millj. kr. í nýjum tollum og sköttum, þá var ég algerlega andvígur því, hvernig þeirra tekna var aflað. Ég taldi, að það ætti að afla þeirra tekna á allt annan veg, og ég flutti um það brtt. hér á Alþingi, sem auðvitað þm. N-Ísf. og aðrir fleiri felldu. Þeir vildu afla teknanna á enn annan veg. Þeir vildu t.d. fara þá leið, sem þá var farin, að hækka innflutningstolla á yfirleitt öllum vörum, þörfum og óþörfum, að jöfnum hluta. Sú leið var valin fyrir rúmu ári. Vitanlega hlaut hún að þýða það, að allar vörur í landinu hækkuðu óðfluga, og af því leiddi síðan, að vísitalan hækkaði, kaupgjald hækkaði, og afleiðingar af því skullu svo aftur á framleiðslunni rétt strax á eftir. En að þessu sinni voru farnar talsvert mikið aðrar leiðir í þessum efnum. Nú þurfti að vísu að afla allmikilla tekna til stuðnings sjávarútveginum, og það var ekki nema eðlilegt, að það yrði enn þá ágreiningur um það, hvernig teknanna ætti að afla. Við því var í rauninni ekkert að segja. Það var ekkert við því að segja, þó að t.d. fulltrúar Sjálfstfl. væru á móti því, að þessara tekna yrði aflað til stuðnings sjávarútveginum m.a. með því að lækka álagningu heildsala og láta þá á þann hátt bera verulegan hluta af þessari skattlagningu. Við því var í rauninni ekkert að segja, það var vitanlega frjálst af sjálfstæðismönnum að hafa þá afstöðu. Þeir hafa hins vegar falið sig mjög á bak við það að viðurkenna, að þetta hafi verið þeirra afstaða. Ég taldi hins vegar fyrir mitt leyti, að þessi leið, að koma verulegum hluta af þessum álögum yfir á verzlunarstéttina, væri eðlileg. Það var líka mín skoðun, að það færi vel á því, að bankar landsins, sem höfðu grætt mjög verulega á undanförnum árum, m.a. á skiptum sínum við útveginn, yrðu látnir leggja fram nokkra fjárhæð í sambandi við aukna tekjuþörf sjávarútvegsins. Það var alveg vitað mál, að Sjálfstfl. var á móti því að leggja þetta á bankana. Við vorum hins vegar ýmsir á annarri skoðun, og ég er reyndar á þeirri skoðun, að það hefði mátt leggja mun meira á bankana en gert var. Ég var líka alveg sannfærður um, að það var réttmætt að reyna að koma verðlagsmálunum þannig fyrir, að t.d. olíufélögin í landinu og ýmsir aðrir tækju á sig miklu stærri hlut en þau hafa verið látin taka á sig á undanförnum árum í sambandi við þessa tekjumillifærslu. Það hefur verið gert nú, en það hefur svo sem ekki hlotið neitt lof Sjálfstfl., nema síður sé. Það er rétt að viðurkenna það, eins og það er, að þegar menn standa frammi fyrir þeim vanda, að það þarf að auka tekjur sjávarútvegsins, ef hann á að geta starfað með eðlilegum hætti, þá er ekkert óeðlilegt, að það séu uppi skiptar skoðanir um, hvar eigi að taka þetta viðbótarfé, sem sjávarútvegurinn þarf. Og um það hafa deilurnar staðið á undanförnum árum, hvar ætti að taka þetta fé, og um það standa þær raunverulega í dag. Ég býst við því, að ágreiningur minn við hv. þm. N-Ísf. og fleiri sjálfstæðismenn sé ekki um það í sjálfu sér, að sjávarútvegurinn hafi ekki þurft á því aukna fé að halda, sem honum var ætlað nú, með þeim ráðstöfunum, sem samþykktar voru hér fyrir áramótin. En ágreiningurinn er um hitt, hver áttí að leggja fram féð, hvernig átti að afla þess. Sjálfstfl. þorði ekki að birta neina till. um það, hvernig átti að útvega það fé, sem hann taldi þó að sjávarútvegurinn þyrfti að fá, og hann hefur ekki enn þá fengizt til þess að segja, hvernig átti að afla þessa fjár. En ef til vill vill nú hv. þm. N-Ísf., fyrst hann hefur nú farið að ræða um þessi mál, skýra frá því hér í þessum umr., hver hans leið var og hvernig hann vildi standa að þeim málum. Það er svo vitanlega mikill misskilningur og vægilega til orða tekið að halda því fram, að ríkisstj. hafi í þessum ráðstöfunum sínum til stuðnings sjávarútveginum komið hér fram ú Alþ. með nákvæmlega ekki neitt. Hið rétta er það, að hún kom fram með till., sem þýddu stórauknar tekjur fyrir hinar ýmsu greinar sjávarútvegsins. Það hafði verið metíð svo, að miðað við meðalafla togara mundu tekjur togarans aukast á ári um í kringum 1 millj. kr. við þessar ráðstafanir, og það hefði mátt búast við því, ef eðlilegt fiskirí hefði verið á togurum, að þá hefði togarareksturinn átt að geta borið sig eftir þessar auknu bætur, sem þarna voru samþykktar, að öllu eðlilegu. Svipað var þetta með bátaflotann, að þar voru lögfestar bætur, sem voru allverulega miklar. Þetta atriði, að staglast svo sí og æ á því, að ríkisstj. hafi verið að leggja á þjóðina svona og svona miklar álögur, - vitanlega þýðir ekki að neita því, að ef á að færa sjávarútveginum viðbótartekjur, sem nema 160–180 millj. kr. á ári, þá verður að taka þessar tekjur einhvers staðar. Það er ekki verið að leggja þær neitt sérstaklega á þjóðina. Þarna er um greinilega millifærslu að ræða. Það er verið að færa þetta yfir til sjávarútvegsins og einhverjir verða að borga. Sjónarmið Sjálfstfl. hefur alltaf verið það: Almenningur í landinu verður að borga, verkamenn, sjómenn og aðrir slíkir, þeir hafa pressað út of hátt kaup, þeir verða að skila þessu aftur. Þetta hefur verið sjónarmið Sjálfstæðisfl. Þeir hafa viljað ná þessu aftur, ef ekki með beinni kauplækkun, þá a.m.k. með því að hækka almennt vöruverð í landinu og ná þessu þannig aftur. Við margir höfum verið á móti þessari skoðun og talið, að þessara tekna ætti að afla með talsvert öðrum hætti, m.a. þeim hætti, sem nú var farið eftir og Sjálfstfl. ætlar alveg að ærast út af. Svo segir hv. þm. N-Ísf., að meira að segja Alþýðusamband Íslands hafi mótmælt alveg þessum álögum, það hafi verið búið að lýsa því yfir, að það samþykkti engar nýjar álögur. Hv. þm. hefði nú mátt muna, að það var einmitt Alþýðusamband Íslands og mjög fjölmenn ráðstefna á vegum verkalýðssamtakanna í landinu, sem beinlínis samdi við ríkisstj. um, að svona skyldi málið leyst, fór yfir allar till. frá grein til greinar og samþykkti alveg þær aðgerðir, sem þarna voru síðan samþykktar. Þá endurtók hv. þm. N-Ísf. það, að ríkisstj. hefði hafið stríð með flutningi þessa frv. á hendur framleiðendum í landinu og að ríkisstj. stæði nú í stríði við framleiðendur með því að hugsa sér að breyta nokkuð um skipulagshætti í afurðasölumálunum. Þetta er mesti misskilningur. Ríkisstj. hefur ekki átt í stríði við nokkurn framleiðanda. En hinu skal ekki neitað, að hér hefur verið uppi nokkur styrjöld, svona eins og gengur í málþófi og skrifum á milli flokka, en stríðið hefur verið milli mín annars vegar og hverra? Morgunblaðsins hins vegar, Vísis og nokkurra helztu foringja Sjálfstfl. hér á Alþ. Þetta eru aðilarnir, sem stríðið hefur staðið við. Það hefur ekkert stríð verið við framleiðendur, það er mesti misskilningur. Mér er ekki kunnugt um, að nokkur framleiðandi hafi nokkurs staðar komið hér fram með skrif um þessi mál eða flutt neinar ræður, og ekki hafa þeir komið á minn fund á nokkurn hátt til þess að mótmæla því, sem hér er gert, enda eins og ég hef sagt hér áður í umr. um málið, að þegar samningar voru gerðir um áramótin við samtök útvegsmanna um rekstrargrundvöll þeirra á þessu árí, þá kynntu þeir sér það frv. um breytingu á afurðasölulögunum, sem hér liggur fyrir, þeir lásu það yfir frá orði til orðs, og eftir að hafa kynnt sér það, neituðu þeir foringjum Sjálfstfl. um að setja fram skilyrði fyrir samkomulagi um áramótin um það, að þetta frv. yrði ekki lagt fram. Þetta liggur allt saman fyrir. Það stendur því alveg fyllilega, sem ég hef sagt, að foringjar Sjálfstfl. hafa verið óþreytandi í því frá því í haust og þangað til nú, þeir hafa barist um á hæl og hnakka að reyna að fá framleiðendur út í stríð við ríkisstj., neita eðlilegu samkomulagi við ríkisstj. um lausn á vandamálum sjávarútvegsins nú um áramótin, ef það ætti að láta saltfisksölufyrirtæki það, sem sjálfstæðismenn hafa mjög hreiðrað um sig í, búa við sömu reglur varðandi afurðasöluna og önnur framleiðendasamtök hafa þurft að búa við. En þessar tilraunir sjálfstæðismanna hafa sem sagt ekki borið neinn árangur, og ég er ekki með neinn kviða út af því, að það hefjist út af þessum málum neitt stríð á milli mín og samtaka framleiðenda, nema ég veit það, að Sölusamband ísl. fiskframleiðenda, sem selt hefur saltfiskinn, eða forustuliðið þar er óánægt, það vill halda í sín sérréttindi, og ég skil það mætavel. En ég held hara, að þeir verði að sætta sig við það að lúta sömu reglum og aðrir. Það er því alger blekking að halda því fram, að með þessu frv. sé verið að gera tilraun til þess að hrjóta niður það söluskipulag, sem framleiðendur hafa byggt upp hjá sér sjálfir. Hér er ekki á neinn hátt verið að brjóta niður það skipulag, sem framleiðendur hafa byggt upp hjá sér sjálfir með eðlilegum hætti. Hér er einmitt verið að gera ráð fyrir því, að framleiðendasamtök geti tekið eðlilegan þátt í sölu afurðanna, en þau verða að sætta sig við það að lúta opinberu eftirliti, öll eins og öll sömu reglum. Ég hafði farið hér nokkrum orðum áður um þau mótmæli, sem borizt hafa frá nokkrum samtökum gegn þessu frv., og hirði nú ekki að fara út í það frekar. En hér hafði hv. þm. N-Ísf. farið að endurtaka það, að Fiskifélagið hefði raunverulega mótmælt frv. í umsögn sinni. Þetta er vitanlega algerlega rangt, það gerir Fiskifélagið ekki, það hefur ekki mótmælt þessu. Það getur hver sá séð, sem les umsögn þeirra. En lokaorðin í umsögn Fiskifélagsins eru á þessa leið, svo að þau séu öll lesin og undandráttarlaust: „Svo sem segir í athugasemdunum, er meginhluti útflutnings fiskafurðanna í höndum samtaka framleiðenda sjálfra“, - það stendur beinlínis í athugasemdum frv., þeir eru að vitna í það, - „eða aðila, sem studdir eru af þeim, og hefur svo verið um langa hríð. Telja verður, að þetta fyrirkomulag hafi sannað gildi sitt, enda er ekki kunnugt um annað en framleiðendur yfirleitt hafi talið það henta sér bezt. En hvergi nokkurs staðar er að finna í umsögninni bein mótmæli gegn frv. Ég hef bent á það hér áður, og hv. þm. N-Ísf. hefur hins vegar ekki vikið að því einu einasta orði, að þegar þessir sömu framleiðendur áttu að byggja sér upp nýtt söluskipulag nú fyrir skemmstu í sambandi við skreiðina, í sambandi við sölu á skreið, þá óskuðu þeir alls ekki eftir því að byggja það upp á sama hátt og Sölusamband ísl. fiskframleiðenda hefur verið varðandi saltfiskútflutninginn. Þeir óskuðu ekki eftir því, að samlag skreiðarframleiðenda yrði gert að einkaútflytjanda. Og formaður Sjálfstfl., Ólafur Thors, sem einna mest hefur barizt gegn þessu frv., játaði í umr. í Nd., að hann hefði boðið framleiðendum upp á það að fá einkaréttaraðstöðu fyrir skreiðarsamlagið til útflutnings á allri skreið, en hann sagði, að framleiðendur hefðu ekki viljað það; og þá gat hann ekki, eins og hann orðaði það,farið að þvinga slíkt skipulag upp á framleiðendur. Framleiðendur höfðu sem sagt kynnzt því af reynslunni, að það var mjög eðlilegt, að það gæti komið til fleiri en einn útflytjandi að sömu vörum, og það væri heilbrigt að hafa þar nokkurt aðhald með takmarkaðri samkeppni, slíkt væri aðeins heilbrigt, og það er einmitt það skipulag, sem hér er lagt til að taka upp með þessu frv. Það er einmitt það, sem framleiðendur sjálfir hafa kosið sér varðandi útflutning á skreið. Hvernig stendur nú á þessu? Vill ekki hv. þm. N-Ísf. skýra þetta fyrirbæri? Hvernig stóð á því, að skreiðarframleiðendur töldu ekki alveg nauðsynlegt að fenginni reynslu frá saltfisksölunni að óska eftir einkaréttaraðstöðu varðandi útflutning og sölu á skreið? Hvernig stóð á því? Að því hefur ekki verið vikið hér nánar í umr., en ég hef á það minnzt, að það verður að teljast mjög óeðlilegt, að aðeins einn maður fari með það mikla vald að veita útflutningsleyfi, eins og nú er gert, og ráða um sölu á hinum einstöku útflutningsvörum sjávarútvegsins fyrir útflutning, sem nemur mörg hundruð millj. kr. En núna eru allar þessar leyfisveitingar í höndum eins manns varðandi útflutning á öllu mjöli, öllum frosnum fiski og allri skreið. Ég hygg, að það séu flestir á þeirri skoðun, að það sé miklu eðlilegra að skipa þessu á fastari hátt, ákveða þarna fasta þriggja manna nefnd, sem stjórni þessum málum, gefi út þessi útflutningsleyfi og setji þau skilyrði, sem n. telur eðlilegt að setja varðandi hverja einstaka sölu um sig. Hvernig stendur á því, að hv. þm. N-Ísf. minnist ekki á þetta atriði, en þetta er þó eitt af meginatriðum frv.? Ég skal svo að lokum aðeins draga saman það, sem ég tel vera höfuðatriði varðandi efni frv., eins og það liggur hér fyrir. Sú skipulagsbreyting, sem hér er gert ráð fyrir að taka upp, er í því fólgin í fyrsta lagi að skipa sérstaka þriggja manna nefnd, sem hafi yfirstjórn útflutningsmálanna með höndum, sem verður bæði ríkisstj. til ráðuneytis varðandi afurðasöluna sem heild, veiti öll útflutningsleyfi og kynni sér, eftir því sem aðstæður leyfa, horfur og útlit í markaðslöndunum. Á þessu er núna ekkert fast skipulag, það hefur verið settur einn maður til þess að stjórna þeim þættinum, sem lýtur að því að gefa út útflutningsleyfi, en engin föst stjórn er á þessum þætti þessara mála. Í öðru lagi er gert ráð fyrir því, að allar greinar sjávarútvegsins skuli búa við sams konar reglur varðandi útflutning og sölu á sínum afurðum, að engin grein búi við sérréttindi, að t.d. félag saltfiskframleiðenda hafi ekki einkaréttaraðstöðu, á sama tíma sem félag skreiðarframleiðenda eða félagssamtök annarra fiskframleiðenda hafa ekki slík réttindi, að samræma reglurnar, láta eitt gilda yfir alla. Í þriðja lagi, sem einnig er mjög mikilvægt atriði, séu allar þessar greinar háðar því meginskilyrði að verða að lúta opinberu eftirliti um framkvæmd afurðasölumálanna, að þessi opinbera n. geti krafizt þess af þeim samtökum, sem fara með afurðasölumálin, að þau leggi sína reikninga á borðið, sé þess óskað, gefi upplýsingar um það, hvernig afurðasölumálunum hefur verið háttað í framkvæmd. Þetta eftirlit er vissum samtökum mjög illa við. Þau vilja fá fyrir fram til eins árs í senn einkaleyfisaðstöðu og vera án alls eftirlits, þó að síðan haldi áfram þrotlausar deilur í blöðum og flokka á milli um það, hvernig hefur verið haldið á framkvæmd málanna. Ég held, að þetta opinbera eftirlit sé eðlilegt og það sé réttmætt að taka það upp, og það ætti að tryggja betur framkvæmd þessara mála en verið hefur og tryggja almenningshag. Ég vil svo að lokum geta þess, að það skipulag, sem hér er lagt til að taka upp, er tekið alveg nákvæmlega upp eftir þeim reglum, sem gilda í Noregi um sölu sjávarafurða þar. Þetta er norska kerfið tekið upp hér; það er ákveðið að fara inn á það í öllum meginatriðum. Var stuðzt við samningu þessa frv. við norska löggjöf og tekin þar upp öll meginatriði, nema í norsku l. eru þó öll ákvæði enn harðari og sterkari varðandi hið opinbera eftirlit með framkvæmd laganna. Þetta er nú það efni, sem frv. rannverulega snýst um. Það er ekki verið að fara fram á það að gefa ráðh. í hendur neitt aukið vald við það, sem hann hefur nú. Ráðh. gæti sett upp þetta skipulag án þess að sýna þetta frv. En ég taldi, að það væri miklu eðlilegra að láta Alþ. segja til um það, hvort það er samþykkt því að breyta skipulagi þessara mála frá því, sem verið hefur, á þá lund, sem ég hef nú hér gert grein fyrir, en notfæra mér ekki það ótakmarkaða vald, sem er þó til í l., frá því að lög voru um þetta sett í skyndi á stríðsárunum. Hver sem athugar þessi atriði út af fyrir sig, sér svo, að það er vitanlega algerlegur útúrsnúningur að reyna að halda því fram, að hér sé á ferðinni löggjöf, sem miði að því að brjóta niður samtök framleiðenda. Þvert á móti gera lögin á allan hátt ráð fyrir því og um það hafa verið gefnar hér margar og endurteknar yfirlýsingar á Alþ., að tilætlunin er sú, að samtök framleiðenda, sem vilja vinna að sölu afurðanna, geti starfað áfram með eðlilegum hætti. Og ef framleiðendur í einni grein eru svo samtaka um sín félagssamtök, að þeir vilji þar allir vera, og vilja allir fela þeim samtökum að selja sínar framleiðsluvörur, þá kemur það af sjálfu sér, að það verða þessi framleiðendasamtök, sem ein fá útflutningsleyfi, en lúta hins vegar opinberu eftirliti. Ég læt svo mínu máli lokið um þetta. Hitt getur svo vitanlega haldið áfram lengi, að þreyta kapp við þá Morgunblaðsmenn um ýmis almenn atriði stjórnmálalegs eðlis, þau sem þeir vilja nú vefja inn í þetta mál í allri baráttu sinni fyrir því að reyna að halda áfram þeim sérstöku fríðindum, sem þeir hafa á vissan hátt náð undir sig í víssum samtökum í sambandi við afurðasöluna.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar umr. úr þessu. Ég veit, að hv. dm. hafa veitt því eftirtekt, að hæstv. ráðh. viðurkennir enn það, sem hann sagði í upphafi, þegar hann lagði þetta mál fram, að hann teldi sig hafa í gildandi lögum óskorað vald til að setja sérhverjar þær reglur, sem þyrfti varðandi útflutning sjávarafurða. En ráðh. bætti því við nú, að hann kvaðst ekki vilja einn hafa svona mikið vald. Þetta voru hans orð. Hann vildi sem sé dreifa valdinu. Þetta væri nú gott og blessað út af fyrir sig, ef ráðh. sýndi í verki, að þetta væri hans meining. Í frv. sjálfu kemur ekkert fram, sem bendir til þessa, annað en það, að mennirnir, sem eiga að vera ráðh. til aðstoðar, verða þrír í staðinn fyrir einn nú. En ráðherra getur samkv. gildandi lögum haft þá þrjá án breytinga samkv. þessum lögum. Hann getur það auðveldlega. Ef ráðh. vildi létta af sér einhverju valdi í sambandi við þetta mál, þá er nær að spyrja: Hví í ósköpunum lagðist hann gegn brtt. á þskj. 333, sem fram kom í hv. Nd., þar sem lagt var til, að Sþ. kysi hlutbundinni kosningu menn í þessa n., sem eigi að hafa þetta mikla vald, í stað þess í frv., að ráðh. vill einn skipa þá? Hvers vegna gerir hann ekki þetta, ef hann vill létta af sér einhverju af þessu valdi? Ég saknaði þess í hinni löngu ræðu hæstv. ráðh., að hann ræddi ekki þá afstöðu Sambands ísl. samvinnufélaga, sem það hefur tekið nú til þessa máls. Ég benti á það í minni fyrri ræðu, að aðstaða Sambandsins hefði verið með þeim hætti að þessu sinni, að það gat að sjálfsögðu treyst því að geta fengið löggildingu fyrst allra aðila til sölu sjávarafurða í stærra mæli en það nú hefur. En hvað gerir Sambandið og það eftir að frv. hæstv. ráðh. kom fram? Það beinlínis skrifaði Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda og óskaði að vera áfram í samtökum þess. Hvernig ber að skilja þetta? Er hægt að skilja þetta á annan veg en að S.Í.S. treystir ekki hæstv. ráðh. til þess að fara með þessi mál, þannig að vel fari? Ég get ekki skilið það öðruvísi. Það væri æskilegt, að hv. þm. Framsfl. hér í þessari hv. d. leggi sér á minni þessa afstöðu Sambandsins, því að hún er skýrt og glöggt merki þess, að Sambandið hefur ekkert traust á þessu brölti hæstv. ráðh. Ég skal svo af minni hálfu láta útrætt um málið að þessu sinni.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir, að hann sýnir mér þá mildi að mega gera hér stutta aths. Hæstv. ráðh. lauk máli sínu með því að endurtaka þá staðhæfingu sína, að hann væri ekki í stríði við framleiðendur með þessu frv.. heldur við Morgunblaðið og Sjálfstfl. En ég leyfi mér þá að spyrja enn einu sinni: Hvers vegna eru þá öll útflutningssamtök sjávarútvegsins að mótmæla, ef hæstv. ráðh. er ekki í neinu stríði við þau? Eru þau þá að gera það upp á sport að senda þessi mótmæli til Alþ., eða finna þau svona ríka hvöt hjá sér til þess að leggja Sjálfstfl. lið og Morgunblaðinu í stríðinu, sem hæstv. ráðh. segir að þessir aðilar séu í við sig?  Staðreyndirnar virðast hníga á þá lund, að það sé einmitt vegna þess, að samtökunum finnist höggvið nærri sér, að þau séu að mótmæla. Þetta er auðvitað kjarni málsins, og þetta veit hæstv. ráðh. að er satt og rétt. Það er ekki ég, sem hef hafið almennar umræður um úrræði hæstv. ríkisstj. til lausnar vanda sjávarútvegsins í sambandi við þetta mál; það gerði hæstv. ráðh. í upphafi síðari ræðu sinnar í gær. En af því tilefni, að hæstv. ráðh. heldur því mjög fram, að hann af miklum vísdómi og landsföðurvizku hafi leyst öll vandamál sjávarútvegsins, þannig að hann baði nú í rásum, þá get ég ekki komizt hjá því að benda á, að það er ekki lengra síðan en 28. febr. s.l., að kvaddur var saman fulltrúafundur í Landssambandi ísl. útvegsmanna, og þar var m.a. gerð svo hljóðandi ályktun, með leyfi hæstv. forseta: „Fundur í fulltrúaráði L.Í.Ú., sem baðaður hefur verið vegna greiðsluerfiðleika útvegsins, beinir þeim eindregnu tilmælum til ríkisstj., að hún geri nú þegar ráðstafanir til þess að gera útflutningssjóði kleift að greiða allar gjaldfallnar skuldbindingar sínar vegna sjávarútvegsins, svo og að séð verði um, að sjóðurinn geti greitt skuldbindingar sínar jafnóðum og í þeirri röð, sem þær falla í gjalddaga samkvæmt því samkomulagi, sem L.Í.Ú. og önnur samtök framleiðenda hafa gert við ríkisstjórnina.“ Hvað sannar nú þessi yfirlýsing? Hún sannar aðeins það og fyrst og fremst það, að ríkisstj. hefur ekki staðið við það, sem hún samdi um við Landssamband ísl. útvegsmanna og vélbátaútvegsmenn um síðustu áramót. Vélbátaútvegurinn er, þegar þetta gerist, kominn í fullkomin þrot og greiðsluvandræði. Útflutningssjóðurinn hefur ekki staðið við skuldbindingar sínar, og allt er í eins miklu öngþveiti og hugsazt getur. Ég skal ekkert fullyrða um, hvernig þessi mál standa núna. Væntanlega hefur eitthvað tekizt að greiða úr þeim, en á þessu stigi málsins neyðist L.Í.Ú. til að kalla saman fulltrúafund til þess að knýja á hjá ríkisstj. um það, að hún standi við þær skuldbindingar, sem hún hefur gengizt undir um s.l. áramót við útveginn. Ég held, að hæstv. ráðh hafi ekki af neinum ósköpum að státa í þessum efnum. Hæstv. ráðh talaði um það, að Sjálfstfl. hefði ekki viljað skýra frá till. sínum eða leiðum um það, hvernig leysa skyldi vanda útvegsins um síðustu áramót, en aðeins deilt á hæstv. ríkisstj. fyrir hennar tillögur. Ég vil í þessu sambandi upplýsa það, að ríkisstj. hafði meginhluta s.l. sumars og allt s.l. haust sérfræðinga, innlenda og erlenda, að störfum til þess að gera „úttekt“, eins og það hefur verið kallað, á þjóðarbúinu, til þess að framkvæma rannsókn á því, hvernig ástandið væri, og á grundvelli þessarar rannsóknar og þessarar úttektar átti að byggja nýjar till. um varanlegar leiðir í efnahagsvandamálunum. Ekki einungis Sjálfstfl., heldur sjálfir þm. stjórnarflokkanna hafa verið leyndir niðurstöðu þessarar rannsóknar og þessarar „úttektar“. Ríkisstj. hafði ekki fyrir því að gera almenningi ljós svo mikið sem meginatriðin úr þessari rannsókn, þegar hún lagði fram till. sínar til stuðnings útveginum fyrir jólin. Það má hver lá sjálfstæðismönnum sem vill, þó að þeir hafi ekki lagt fram ákveðnar till. um það, hvernig snúast skyldi við vanda útvegsins, þegar þeir fá ekki einu sinni að vita frumdrættina í þeirri rannsókn og þeirri úttekt á efnahagsmálunum, sem farið hefur fram á vegum hæstv. ríkisstj. Að öðru leyti get ég vísað til þess, sem sjálfstæðismenn hafa gert á undanförnum árum til stuðnings útveginum. En það er of langt mál - og ég vil ekki þreyta hæstv. forseta eða misnota hans mildi - til þess að fara að ræða um það. En að lokum eru hér tvö atriði, sem ég þarf að minnast á, og það er í fyrsta lagi um útflutninginn á saltfiski árið 1956. Þær tölur, sem ég nefndi um þetta mál í fyrri ræðu minni í dag, voru um áætlaða framleiðslu ársins 1956, og þær voru, eins og ég sagði, 32 þús. af óverkuðum fiski, 7500 af verkuðum saltfiski, þ.e.a.s. samtals 39500. Frá þessu drógust svo 1500 tonn, sem er til innanlandsneyzlu, og 1000 tonna rýrnun, þannig að samtals var áætlað, að út mundi verða flutt um 37 þús. tonn. Endanlega niðurstaðan hefur svo orðið sú, að út hefur verið fluttur óverkaður saltfiskur 33028 tonn, verkaður 8620 tonn og tunnusaltaður um 149 tonn. Samtals gerir þessi útflutningur tæp 41800 tonn. Hæstv. ráðh. staðhæfði hins vegar í gær, að útflutningurinn hefði verið 50 þús. tonn, og hélt fast við þá villu sína núna, m.a. með því að telja með þunnildi, sem alls ekki eru flutt út á vegum S.Í.F. Ég hef þessar tölur nákvæmlega frá Fiskifélaginu, ekki aðeins upp úr blaði, eins og hæstv. ráðh. sagði, heldur hreinlega beint frá skrifstofu Fiskifélagsins.  Að lokum svo aðeins eitt atriði. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri hin mesta firra hjá mér, að Alþýðusamband Íslands hefði mótmælt nýjum álögum á þjóðina, stjórn Alþýðusambandsins hefði þvert á móti verið í samráði við hæstv. ríkisstj. og farið yfir skattafrv. grein fyrir grein. Ég vil þó aðeins leyfa mér að lesa hér örstutta ályktun frá síðasta þingi Alþýðusambands Íslands, sem stendur í því ágæta blaði Þjóðviljanum, sem þó er nú orðinn svo „dumdristig“, að það er farið að deila á hæstv. sjútvmrh. En með leyfi hæstv. forseta, þá stendur þar í ályktunum þings Alþýðusambandsins, sem birtar eru í Þjóðviljanum 22. nóv. s.l., í ályktunum þingsins um efnahagsmál: „Þingið lýsir því yfir, að við aðgerðir þær í efnahagsmálunum, er nú standa fyrir dyrum, er það algert lágmarksskilyrði verkalýðshreyfingarinnar, að ekkert verði gert, er hafi í för með sér skerðingu á kaupmætti vinnulaunanna, og að ekki komi til mála, að auknum kröfum útflutningsframleiðslunnar verði mætt með nýjum álögum á alþýðuna.“ - „Ekki komi til mála, að auknum kröfum útflutningsframleiðslunnar verði mætt með nýjum álögum á alþýðuna.“ Þetta var yfirlýsing A.S.Í. Svo getur hæstv. ráðh. glímt við það hér á eftir að halda því fram, að Alþýðusamband Íslands hafi krafizt þess, að „nýjar álögur yrðu lagðar á alþýðuna“ til þess að mæta „auknum kröfum útflutningsframleiðslunnar“.



Ég sé, að hv. þm. N-Ísf. (SB) hefur gaman af orðaleikjum, og verður hann vitanlega að halda áfram við það, svo lengi sem hann vill. Ég sagði um afstöðu Alþýðusambandsins, að Alþýðusambandið hefði beinlínis samþ. þá löggjöf, sem hér var sett. Þetta er rétt. Hv. þm. getur ekki borið á móti því. En hitt var svo aftur það, sem ég hafði líka greinilega fram tekið, að í sambandi við þá tekjuöflun, sem fram þurfti að fara til stuðnings sjávarútveginum, voru vitanlega uppi mismunandi skoðanir á því, hvaðan tekjurnar ættu að koma. Þegar Alþýðusambandið hafði kynnt sér það, hvernig teknanna átti að afla að þessu sinni, þá féllst það á þessa tekjuöflun og taldi, að hér væri ekki um lífskjaraskerðingu að ræða, og vildi samþykkja þetta, en hins vegar hafa forustumenn Sjálfstfl. ekki viljað una við þessa tekjuöflunarleið, og það skilur á milli, annað ekki. Viðvíkjandi svo þessum einkennilega reikningi hv. þm. N-Ísf. um hið útflutta saltfiskmagn, þá er það alveg augljóst mál, hvað á milli ber. Það sé ég nú. Hann leggur nefnilega einfaldlega saman útflutningsmagnið á óverkuðum saltfiski, sem hv. þm. hlýtur að vita alveg full skil á hvað er, og á verkuðum fiski, þurrum, Brazilíu-hertum saltfiski, en þetta er ekki eitt og hið sama. Það þarf nefnilega að breyta kílóaþunganum, sem upp er gefinn í sambandi við Brazilíu-verkaða fiskinn. Þegar reiknað er með 8600 tonnum af Brazlíuverkuðum fiski, þá jafngildir það á milli 15 og 16 þús. tonnum af óverkuðum fiski, og það er slík tala, sem á að leggjast við óverkaða fiskinn, því að svona er ekki hægt að reikna eins og hv. þm. gerir. Hans samlagning á þessu er byggð á miklum misskilningi, en þær tölur, sem ég gaf hér upp, eru fullkomlega réttar. Þá minntist hv. þm. á, að það væri ekki lengra siðan en nú 28. febr., að Landssamband ísl. útvegsmanna hefði boðað hér til fundar út af vandamálum sjávarútvegsins og þar m.a. samþ. áskorun á ríkisstj. um að reyna að sjá um, að útflutningssjóður fengi nægilegar tekjur nú strax til þess að standa við allar skuldbindingar sínar. Mér hefur vitanlega aldrei komið til hugar að halda því fram, hvorki fyrr né síðar, að öll vandamál sjávarútvegsins hafi verið leyst með því samkomulagi, sem gert var við útvegsmenn nú um áramótin, síður en svo, og okkur var það fyllilega ljóst, að það mátti búast við því, að sá stóri og mikli skuldahali, sem myndazt hafði frá því skipulagi, sem ríkt hafði á undanförnum árum varðandi stuðninginn við sjávarútveginn, yrði ekki allur greiddur upp á samri stundu og þessi lög höfðu tekið gildi. Þetta var öllum ljóst, sem eitthvað þekktu til þessara mála. Ég veit líka, að útvegsmenn viðurkenna, að á þeim tveimur mánuðum, sem liðnir eru, síðan lögin tóku gildi, hefur verið vel að því unnið að greiða upp gömlu skuldirnar, sem safnazt höfðu með því kerfi, sem í gildi var áður, en útflutningssjóður hefur borgað útvegsmönnum hverja eina og einustu krónu, sem þeir áttu að fá samkvæmt lögunum, hverja einustu krónu vegna útflutnings, sem tilheyrði þessu ári. Og þegar þessi fundur var haldinn, hafði sjóðurinn borgað rétt rúmlega 40 millj. kr. upp í gamla skuldahalann, sem var frá tíð fyrrv. ríkisstj., sem hljóp frá þessu öllu á þá lund, að stórar skuldir stóðu þar eftir, og útvegsmenn vitanlega kvörtuðu undan því að fá það ekki greitt. Á þessum tveimur mánuðum hafði útflutningssjóður greitt sem sagt allar sínar skuldbindingar tilheyrandi útflutningi þessa árs og rúmlega 40 millj. upp í gamla skuldahalann. En eigi að síður voru þó eftir um þetta leyti liggjandi kröfur upp á nærri 14 millj. kr. Og vitanlega hefði verið ákaflega æskilegt, að tekjur útflutningssjóðs hefðu verið svo miklar, að hægt hefði verið í febrúarlok að borga upp allar gömlu vanskilaskuldirnar. En ég ætla að segja það, að hv. þm. N-Ísf. og aðrir þeir, sem meir bera ábyrgð á því kerfi, sem hér var ríkjandi áður, heldur en ég ber, varðandi bátagjaldeyrisfyrirkomulagið og framleiðslusjóðinn, ættu að ásaka einhvern annan um það fremur en mig, að þessi skuldahali er ekki að fullu upp greiddur strax á eftir. Þeir mega sjálfum sér um kenna að hafa haft í gildi þau lagaákvæði, sem lofuðu útvegsmönnum verulegum greiðslum, sem tekjur voru ekki útvegaðar á móti til þess að standa undir, og því höfðu þarna safnazt verulegar skuldir. Landssamband ísl. útvegsmanna þurfti ekki undan því að kvarta á neinn hátt og hefur ekki heldur gert við mig, að það hafi ekki verið að öllu leyti staðið við það, eftir því sem þessi lög gáfu tilefni til, að reyna að borga upp þessar vanskilaskuldir. Hitt var svo annað mál, að vegna þess, að tveir fyrstu mánuðir af þessu ári hafa verið erfiðir fyrir sjávarútveginn í rekstri, hlutu þeir vitanlega að leggja enn meiri áherzlu á það, að ríkisstj. útvegaði fé nú þegar til þess að greiða upp þessar gömlu vanskilaskuldir til viðbótar við það, sem útflutningssjóður þegar hefur gert. Enn fremur var þetta svo nátengt því, að það hefur ekki í tíð þessarar stjórnar frekar en annarrar verið neitt auðveldur hlutur að koma því svo fram, að bankar landsins, þar sem sjálfstæðismenn ráða þó meiri hluta í, vildu fallast á sjónarmið útvegsmanna um lánveitingar út á þá framleiðslu, sem til er fallin hverju sinni. Og hefðu bankarnir orðið við óskum ríkisstj. og útvegsmanna í þeim efnum, þá hefði vitanlega verið hægt að borga þessar gömlu skuldir upp að fullu fyrir þennan fund, svo að í þeim efnum geta sjálfstæðismenn líka sjálfum sér um kennt fremur en öðrum. Og svo kemur þessi merkilega afsökun, sem þeir sjálfstæðismenn alltaf hafa á reiðum höndum í sambandi við það, þegar lýst er eftir till. þeirra varðandi lausn á vandamálum sjávarútvegsins, að þeir geti ekkert sagt um það, hvað átti að gera fyrir bátaútveginn, togaraflotann í landinu og aðrar framleiðslugreinar, vegna þess að þeir hafi ekki fengið að sjá einhver rannsóknarskjöl, sem tveir erlendir hagfræðingar, sem hingað komu, hafa samið eftir tveggja vikna dvöl hér í landinu. Flokkur, sem hefur verið í ríkisstj. samfleytt síðustu 17 árin, hefur stjórnað sjávarútvegsmálunum allt fram að síðustu dögum, getur ekki myndað sér neina skoðun á því, hvað á að gera í málefnum sjávarútvegsins, vegna þess að hann hefur ekki fengið þessa skyndiskýrslu þessara tveggja útlendinga. Ýmsu má nú bregða fyrir síg.  Útlendingarnir hafa eflaust haft sínar skoðanir á því, hvernig mætti afla fjárins, en Sjálfstfl. er sem sagt svo gersamlega á þrotum með eðlilega hugsun í þessum málum, að sjálfur getur hann ekki fundið út úr því á neinn hátt, hvernig eigi að afla tekna til þess að standa undir þörfum útvegsins. Sjálfur hefur hann enga skoðun á því. Sannleikurinn er nú sá, að Sjálfstfl. hefur nú, þegar betur er að gáð, skoðun á málinu, það hefur hann sýnt á undanförnum árum. Hann hefur alveg skýra skoðun á því, hvernig átti að afla teknanna, og hann hefði ekki verið í neinum vandræðum með það, ef hann hefði haft meirihlutaaðstöðu á Alþingi, að koma fram með þá skoðun. Skoðun hans hefur nefnilega verið sú og er sú, þó að hann telji ekki hagstætt fyrir sig að flíka því núna í stjórnarandstöðu, að teknanna hefði átt að afla annaðhvort með almennri gengislækkun, sem hefði þýtt stórkostlega lífskjaraskerðingu í landinu hjá vinnandi fólki, almenningi, eða þá á þann háttinn, sem mjög verkar á sömu lund, að leggja á tolla eða skatta, sem ganga jafnt yfir allan vöruinnflutning til landsins og kemur niður á almenningi á sama hátt. Þetta hefur verið skoðun Sjálfstfl., og ég veit, að þetta er skoðun Sjálfstfl., en hann telur hins vegar ekki heppilegt að flíka þessari skoðun núna í stjórnarandstöðunni, því að hann þarf á því að halda núna að segja við launafólk: Það er verið að leggja á ykkur skatta, nú eru vörurnar að hækka. - Og það er ekki vel gott að kvarta undan því, áð vörurnar séu að hækka í verði, á sama tíma og maður tilkynnir, að maður hefði annars verið með till. um almenna gengislækkun, sem hefði þýtt stórkostlega vöruverðshækkun í öllum greinum í landinu. Það er þessi feluleikur Sjálfstfl. að þora ekki að segjast vera raunverulega með um að leysa þetta á þennan hátt, sem gerir hann hlægilegan, þannig að hann verður að standa frammi fyrir þjóðinni og játa það, að hann hafi engar till. getað lagt fram í sambandi við vandamál sjávarútvegsins, vegna þess að hann hafi ekki fengið að sjá tilteknar skyndiskýrslur, sem tveir útlendingar sömdu varðandi efnahagsmálin á tveggja vikna tímabili, sem þeir dvöldu hér. Fleiri atriði hafa ekki komið hér fram, sem ég tel að skipti neinu verulegu máli varðandi þetta frv. Framhaldsumr. fara hér eflaust fram um það, þegar málið kemur hér aftur úr nefnd.



Herra forseti. Ég vil byrja með því að biðja hv. þm. að athuga og leiðrétta helzt prentvillu, sem er í 2. málsgr. nál. á þskj. 336. Þar stendur „netjavöru“, að vörumagnstollur á netjavöru verði felldur niður. Það átti að vera og var skrifað í handritinu „netjatjöru“, sem 1. brtt. n. ber líka með sér, en þar sem þessi prentvilla er ekki í brtt., heldur aðeins í nál., sá ég ekki ástæðu til að láta prenta nál. upp vegna þessarar breytingar. Með því frv., sem hér liggur fyrir um breytingar á lögunum um tollskrá o.fl., er ætlazt til, að gerðar verði nokkrar breytingar á tollskránni. Engin þeirra er neitt stórvægileg, en í ljós hefur komið við reynsluna, að breyta þurfti nokkrum atriðum. Auk þess hafa fjmrn. borizt nokkur erindi um breyt. á tollskránni, sem það hefur fallizt á. Um efni frv. að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða, heldur tel nægja að vísa til ýtarlegrar grg., sem því fylgir og hv. þm. hafa sjálfsagt kynnt sér. Fjhn. d. ræddi frv. á þrem fundum. Hún bar það saman við gildandi tollskrá. Einnig las hún erindi frá. Félagi íslenzkra iðnrekenda, og á síðasta fundi n. um málið mætti þar Sigtryggur Klemenzson ráðuneytisstjóri og ræddi við n. um málið og ýmsar breytingar, og afgr. n. málið í fullu samráði við hann. Eins og nál. fjhn. á þskj. 336 ber með sér, leggur n. til, að frv. verði samþ. með nokkrum breytingum. Einn nm., hv. 6. þm. Reykv. (GTh), skrifar þó undir nál. með fyrirvara, og gerir hann sjálfsagt grein fyrir honum. Hugsa ég, að hv. þm. Vestm. (JJós) hafi raunverulega sama fyrirvara, þó að nál. beri það ekki með sér. Skal ég nú þegar víkja með nokkrum orðum að brtt., sem n. ber fram í nál. sínu. 1. brtt. n. er við 1. gr. frv. og er í þremur stafliðum með undirliðum. Stafliður a er um það, að vörumagnstollur á netjatjöru verði felldur niður og verðtollur á þeirri vöru lækki úr 8% í 2%. Er till. borin fram samkvæmt ósk Félags íslenzkra iðnrekenda, enda er hún til hagsmuna fyrir þennan iðnað, netjagerð. B-liðurinn er um svampgúmmí, að hækka verðtoll á því úr 8% í 30%. Er hér farið fram á tollvernd fyrir framleiðslu fyrirtækis, sem býr til dýnur, setur o.þ.h. úr hrágúmmíi. Sanngjarnt virðist, að fyrirtæki þetta njóti sömu tollverndar og önnur svipuð fyrirtæki. Er því lagt til, að verðtollurinn af hlutum, sem fyrirtækið býr til úr hrágúmmíi, verði hækkaður úr 8% í 30%, eins og ég sagði áðan. Félag ísl. iðnrekenda er með þessari breytingu. G-liðurinn undir tölulið 1 er um að lækka verðtoll á helztu hljóðfærum og hlutum til þeirra úr 50% í 30%. Tilefnið til þess, að n. bar fram þessa brtt., er það, að fyrr á þinginu báru þeir hv. þm. N-Ísf. (SB) og hv..,6. þm. Reykv. (GTh), fram frv. á þskj. 22 um að fella niður alla tolla af þessum hljóðfærum, sem greinir í brtt., og fleiri áhöldum, sem tæplega verða talin til hljóðfæra, a.m.k. sum þeirra. N. ræddi þetta frv. á þskj. 22 samhliða því frv., sem fyrir liggur. Meiri hl. n. gat ekki fallizt á að ganga svo langt sem þetta frv. á þskj. 22 fer fram á. Það má að vísu játa, að gaman gæti verið að fella niður toll af þeim hljóðfærum, sem eru til menningarauka, en sama má að sjálfsögðu segja um fjöldamargt annað, að það væri gaman að geta afnumið tolla af ýmsu, sem menn þó neyðast til að tolla vegna þarfa ríkissjóðs. N. vildi þó ganga nokkuð til móts við hv. flm. þessa frv., og þess vegna ber hún fram þá brtt., sem ég var nú að lýsa. Hins vegar sá nefndin ekki ástæðu til að lækka tolla á öllu því, sem frv. á þskj. 22 ætlast til að verði tollfrjálst. T.d. sér hún ekki ástæðu til þess að lækka toll á grammófónum, sem eitt af okkar helztu skáldum kallar „glymskratta“, eða harmonikum og öðru þess konar og ekki heldur grammófónplötum og þess konar. Ég lít svo á fyrir mitt leyti, að þessi áhöld séu sízt til þess fallin að efla tónlist í landinu, heldur jafnvel þvert á móti. Ég er ekki tónlistarmaður og ætti kannske ekki að fjölyrða mjög um tónlistarmál. En eftir því hef ég þó tekið, að það kemur varla fyrir, að maður heyrist raula lag nú á dögum, nema söngflokkar syngja þó enn þá. Sama er að segja um það, að ég held, að það dragi mjög úr því, að ungt fólk læri að leika á hljóðfæri. Ég held, að þetta stafi mikið af því, að eins konar gervitónlist tíðkast með því að setja af stað grammófóna, eða „glymskratta“, og svo auðvitað einnig vegna þess, að menn hlusta á tónlist í útvarpinu. Það er stefna tímanna að hafa sem allra minnst fyrir öllu, og þess vegna þykir mönnum þægilegra að hlusta á slíka tónlist heldur en að leggja það á sig að læra að spila á hljóðfæri og nota það í heimahúsum. Ég efast um, að þessi þróun sé til bóta og menningarauka. Með þessari till. n., e-lið 1. brtt. með undirtöluliðum, lít ég svo á, að n. hafi að fullu afgr. frv. á þskj. 22, m.ö.o., þessi till. er afgreiðsla n. á því frv. Þá er 2. brtt. við 2. gr., sem er um það að láta koma til framkvæmda tollfrelsisákvæði alþjóðasamnings frá 25. sept. 1956 um sameiginlega greiðslu kostnaðar af tiltekinni flugþjónustu á Íslandi. Í stað milliríkjasamnings frá 30. apríl 1947 varðandi Lóranstöðina á Reynisfjalli og samnings frá 16. sept. 1948 varðandi radioflugþjónustuna var gerður nýr samningur um þessi atriði 25. sept. s.l. Í hinum nýja samningi er gert ráð fyrir sömu tollfríðindum og voru í hinum eldri samningum. Með þessari breytingu á 3. gr. tollskrárlaganna er ætlazt til, að tollfrelsisákvæði hins ný ja samnings fái lagagildi. Þá er að lokum 3. brtt., í tveimur stafliðum, a og b. Hún er í stuttu máli um það, að aðflutningsgjöld skuli innheimta í heilum krónum, þannig að 50 aurar og þar fram yfir telst ein króna, en minni upphæð sé sleppt. Þetta munu allir sjá að er til hægðarauka og öryggis í tollheimtunni, að innflutningsgjöld séu innheimt í heilum krónum. En um leið verður að fella niður lágmarksákvæðið í 7. gr. tollskrárlaganna, sem aðeins hefur gilt um vörumagnstoll. Þess skal að lokum geta, að mér hafa borizt tilmæli um breytingu á frv., síðan nál. var gefið út. Mun ég bera þau tilmæli undir n. á milli umræðna, en við þessa umr. legg ég til f.h. nefndarinnar, að frv. verði samþ. með brtt. á þskj. 336.



Herra forseti. Ég vildi leyfa mér að þakka bv. fjhn. fyrir það, að hún hefur í brtt. sínum við frv. það, sem hér liggur fyrir, tekið nokkurt tillit til breytingartillagna þeirra, sem fólust í frv. mínu og hv. 6. þm. Reykv. (GTh), sem flutt var fyrr á þessu þingi, um niðurfellingu tolls af hljóðfærum. Hv. fjhn. leggur til í brtt. sinum við þetta frv., sem hér liggur fyrir til umr., að upp í það verði teknar till. um að lækka toll á flygelum og píanóum, hlutum til flygela og píanóa, enn fremur af . orgelum og harmoníum, hlutum til þeirra og strengjahljóðfærum og hlutum til þeirra. Enn fremur er lagt til, að fjmrn. verði heimilað að fella alveg niður verðtoll af orgelum til kirkna og hljóðfærum, sem flutt eru inn til notkunar við kennslu í skólum. Þessi brtt. mun þýða það, að verðtollur á fyrrgreindum hljóðfærum og hlutum til þeirra lækkar úr 50% í grunn í 30% í grunn. Fyrir þessar till. vil ég þakka hv. fjhn. Ég harma að vísu, að ekki hefur náðst samkomulag um að fella algerlega niður tolla af þessum menningartækjum. Ég hef bent á það í sambandi við þetta mál, að bækur, bæði skólabækur og allar aðrar bækur, sem inn eru fluttar, eru algerlega tollfrjálsar. Það væri mjög eðlilegt, að sami háttur yrði á hafður um hljóðfærin og hluta til þeirra og enn fremur um hljómlistartæki eins og grammófóna. Hv. frsm. fjhn. vildi nú, að því er mér virtist, ekki telja slík tæki til hljómlistartækja og taldi algerlega ástæðulaust að fella niður af þeim toll. Sama taldi hann gilda um harmonikur. Ég get nú ekki fallizt á þessa skoðun. Grammófónar eru ákaflega þýðingarmikil og áhrifamikil tónlistartæki. Einmitt þeir hafa gefið almenningi kost á að njóta ágætrar og sigildrar tónlistar, sem ekki er yfirleitt kostur á að heyra leikna hér heima. Það er óhætt að fullyrða það, að aukin almenningseign á grammófónum hefur mjög stuðlað að þroska tónlistarsmekks í landinu, sem birtist m.a. í því, að sífellt er keypt meira og meira af grammófónplötum með sígildri og góðri tónlist. Og svo ég taki einnig upp hanzkann fyrir harmonikuna, þá hefur hún um langt skeið verið eitt vinsælasta alþýðuhljóðfæri hér á landi og raunar viðar. Ég verð að segja það, að mér finnst það fyllilega eðlilegt, að hún fylgi með, þegar gerð er till. um það hér á hv. Alþingi að létta tollum af hljóðfærum. Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta frekar, en ég endurtek þakklæti mitt til hv. fjhn. fyrir það, að hún skuli hafa komið þetta til móts við okkar till. Ég vænti hins vegar, að þróunin muni ganga í þá átt, að þessi menningartæki öll verði gerð gersamlega skattfrjáls eins og bækur, sem fluttar eru til landsins frá útlöndum. Fyrsta sporið hefur verið stigið. Ísinn hefur verið brotinn. Það, sem á eftir kemur, verður vænti ég í nánustu framtíð algert tollfrelsi hljóðfæra og að það verði á þau litið sem menningartæki, sem hinu opinbera beri frekar að stuðla að, að þjóðin eignist, heldur en að hindra allan almenning í því að kaupa þau með gífurlegum tollaálögum. Ég geri mér von um það, að alveg á næstunni muni nýir sigrar vinnast í baráttunni fyrir því, að almenningur á Íslandi geti eignazt hljóðfæri, geti þroskað sinn hljómlistarsmekk og geti notið yndis af því að iðka tónlist.