Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Breytingin, sem Ed. hefur gert á frv., er sú, að bætt hefur verið þremur umsækjendum í frv. Ég og hv. þm. N–Þ. höfum haft samvinnu við nefnd Ed. um þetta atriði og gengið úr skugga um, að þessir þrír umsækjendur, sem bætt hefur verið inn á frv., fullnægja þeim reglum, sem þingið hefur sett sér fyrir veitingu ríkisborgararéttar. Við viljum því mæla með, að frv., eins og það nú liggur fyrir, verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Eftir að umr. var frestað, hefur allshn. komið saman og athugað frv., eins og það liggur fyrir nú, og vildi ég með örfáum orðum gera grein fyrir þeim breytingum, sem hafa verið gerðar á frv. í Ed. Það er í fyrsta lagi við 25. gr., að þar er fellt niður það ákvæði, sem sett var inn í frv., að hverfi ökumaður af vettvangi, eftir að hann hefur átt hlut að umferðarslysi, en náist skömmu síðar með áfengisáhrifum, þá sé talið, að hann hafi verið undir áfengísáhrifum við aksturinn. Þá er það enn fremur í 28. gr., 1. málsgr., að eins og frv. fór frá þessari deild, þá var gert ráð fyrir, að það þyrfti hæfnisskírteini til aksturs dráttarvéla við jarðyrkjustörf, Þessu er aftur breytt í Ed., þannig að nú stendur aðeins: „Eigi þarf ökuskírteini til aksturs dráttarvéla, þegar þær eru notaðar við jarðyrkjustörf utan alfaravegar.“ Þriðja breytingin er svo við 73. gr. Henni er breytt í það upphaflega horf, sem hún var í frv. sjálfu, felldar niður þær breytingar, sem gerðar voru hér í d. áður, en greinin tekin upp eins og hún var upphaflega í frv. Allshn. leggur ekki til, að gerðar séu neinar breytingar á frv., eins og það kemur nú frá Ed., en einstakir nm. kunna vitanlega að standa að eða fylgja brtt., sem kynnu að koma fram. Tíminn fer nú mjög að styttast, einkanlega vegna þess, að tryggingafélögin þurfa nauðsynlega vegna sinna starfa í sambandi við tryggingu bifreiða að fá þessi lög samþ. fyrir 1. maí, þegar gert er ráð fyrir að þau taki gildi, og n. varð sammála um að bera ekki fram sem slík eða standa sameiginlega að neinum breytingum, og því höfum við engar till. að gera um breytingar í sambandi við frv., eins og það liggur fyrir.

Forseti (EOl): Það hefur komið fram ósk um, að umr. um málið sé frestað, svo að tækifæri gefist til að athuga breytingar í nefnd, og verður orðið við þeirri ósk. Málið er tekið af dagskrá og umr. frestað.



Herra forseti. Þegar frv. á þskj. 184 um heimild handa ríkisstj. til að selja Eyrarbakkahreppi land jarðanna Einarshafnar, Skúmsstaða og Stóru-Háeyrar var hér til 2. umr., þá hafði landbn. fjallað um málið og gert á því þá breytingu að fella inn í það frv. um sölu Raufarhafnar. Er álit n. á þskj. 299, og voru allir nm. sammála um afgreiðsluna. Lýsti ég þá fyrir hönd n. í fáum orðum afstöðu hennar, sem var að öllu leyti ágreiningslaus og á þá lund, að mælt var með því, að málið næði fram að ganga óbreytt efnislega. Við umr. gerði hv. 1. þm. Reykv. fsp. um það, hvort n. væri kunnugt um orðróm, sem væri á kreiki um, að áhugi Eyrbekkinga fyrir kaupum á landinu væri e.t.v. til kominn vegna sandsölu frá Eyrarbakka til Reykjavíkur og víðar og deilna, sem orðið hefðu nýlega milli stéttarfélaga vörubílstjóra annars vegar hér í Reykjavík og hins vegar í Árnessýslu um rétt til vöruflutninga. Óskaði hann eftir athugun á því, hvort þessi orðrómur hefði við rök að styðjast, og fór þess á leit, að málinu yrði frestað til frekari athugunar á þessu atriði, annaðhvort þá þegar eða fyrir 3. umr. Málinu var svo frestað, og tók n. þetta atriði til athugunar. N. kallaði fyrir sig fulltrúa hreppsnefndarinnar á Eyrarbakka, fulltrúa frá Landssambandi vörubilstjóra og fulltrúa frá Vörubilstjórafélaginu Þrótti hér í Reykjavík, einnig fulltrúa frá Vörubilstjórafélagi Árnesinga. Í viðræðum n. við þessa aðila kom þegar í ljós, að fulltrúar vörubilstjóranna hér í Reykjavík töldu, að áhugi Eyrbekkinga fyrir því að kaupa landið væri til kominn m.a. til þess, að þeir gætu þá fremur útilokað þá frá sandflutningum til Reykjavíkur, og vildu þeir láta undanskilja við sölu landsins töku vikursands á Eyrarbakka. Hins vegar upplýsti fulltrúi hreppsnefndarinnar og sannaði með skriflegum heimildum, að 14 ár eru síðan forráðamenn hreppsfélagsins fóru að hugsa um að fá landið keypt handa hreppnum, og var þá ekki um neina sandflutninga þaðan að ræða. Hafði þáv. 2. þm. Árn., Eiríkur sálugi Einarsson, verið með þeim í ráðum um þetta. Ekki varð þó úr því, að til alvöru kæmi í þessu þá, þó að oft væri um þetta rætt þá og síðar, fyrr en nú, að hreppsnefndin í vetur bað okkur þm. kjördæmisins að leggja fyrir Alþ. frv. það, sem hér liggur fyrir, og réðst svo millum okkar hv. samþingismanns míns, að frv. yrði lagt fyrir þessa hv. d. og ég þá að sjálfsögðu yrði flm. þess. Þegar landbn. hafði rætt við þá aðila, sem hér hafa verið nefndir, þá ákvað hún að fara austur á Eyrarbakka og kynna sér með eigin augum aðstæður allar. Var sú ferð farin 28. marz s.l., og voru með í ferðinni formaður Landssambands vörubilstjóra og forstöðumaður jarðeignadeildar ríkisins. Og að sjálfsögðu fór hv. samþingsmaður minn, Sigurður Ó. Ólafsson, einnig með í þessa ferð. Ég hef áður lýst því lítils háttar, hvernig vikurnáminu á Eyrarbakka er háttað. Það er með þeim hætti, að vikursandurinn berst innan úr öræfum með Hvítá-Ölfusá til sjávar og rekur á fjörur Eyrarbakka. Mest brögð eru að vikurrekinu, þegar vöxtur hleypur í ána. Vikurinn sezt í hrannir í fjörunni á tiltölulega stuttu svæði, og til þess að hann komi að notum, þarf að hirða hann úr fjörunni strax og þá á milli sjávarfalla. Annars skolast hann aftur í sjóinn og dreifist þá með nýju flæði víðar um, og ef sandgárarnir verða eftir í fjörunni við minnkandi háflæði, þá fjúka þeir í burtu, ef vind gerir, eða dreifast innan um þara og rusl, því að þessi sandur er fisléttur. Til þess að vikursandurinn, sem þarna rekur, verði hagnýttur, þarf að vera vel á verði um að hirða hann jafnóðum og koma honum eins og hverjum öðrum reka undan sjó. Þess vegna er það, að bílstjórar á Eyrarbakka, sem flytja sandinn til kaupenda, grípa hverja stund, sem hentar, til þess að ná sandinum úr flæðarmálinu og flytja hann upp fyrir sjóvarnargarðinn, þar sem þeir safna honum í haug, þar til einhver pantar sand. Stundum er kannske hægt að ná einu hlassi eða tveimur, stundum aðeins hálfu hlassi, stundum kannske aðeins einni kerru. Mér er því ómögulegt að sjá, hvernig bílstjórar, sem heima eiga í mikilli fjarlægð, eiga að geta hagnýtt sér þessa sandtöku sem atvinnu. Af þessu má það einnig vera ljóst hverjum manni, að þarna er ekki um neina vikurnámu að ræða. Ef svo hefði verið, þá væri allt öðru máli að gegna, og hefði afstaða mín þá til málsins að þessu leyti verið öðruvísi. Landbn. er enn sammála um að mæla með því, að Eyrarbakkahreppur fái umrætt land keypt, en hins vegar hafa tveir nm. nú lagt fram brtt. á þskj. 389, þar sem þeir leggja til, að undanskilin sé við sölu landsins taka vikursands nema til framkvæmda á vegum hreppsfélagsins. Mér er ómögulegt að skilja þessa breyttu afstöðu hv. nm. til málsins, eins og aðstaðan er til vikurnámsins og ég hef lýst. Og ég stend í þeirri meiningu, að ef þessi till. yrði samþ., þá yrði mjög lítið um það, að vikursandurinn frá Eyrarbakka kæmi mönnum utan hreppsins að gagni sem byggingarefni, því að eins og ég hef áður drepið á, hver á að bjarga sandkornunum, jafnharðan og þau berast í flæðarmálið, undan sjó og safna þeim í dyngju, því að oftast er um mjög litið magn að ræða í einu? Ég legg því eindregið til, að brtt. verði felld og frv. verði samþ. í sinni núverandi mynd, og er það afstaða meiri hl. nefndarinnar, Þá vil ég geta þess, að landbn. hefur tekið til athugunar brtt. á þskj. 354 frá hv. þm. Snæf. og hv. 10. landsk. um að selja Eyrarsveit jörðina Hrafnkelsstaði og að selja Þorvarði Einarssyni á Bakka í Stykkishólmshreppi jörðina Kiðey í sama hreppi. Mælir n. einróma með því, að þessi brtt. verði samþykkt. Ég vænti svo þess, að málið nái fram að ganga.



Herra forseti. Við hv. 2. þm. Skagf. höfum leyft okkur að flytja brtt. við frv. það, sem hér er til 3. umr. Brtt. okkar er á þskj. 389 og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Við I. gr. Við 1. tölulið bætist: Undanskilin við sölu landsins sé taka vikur sands, nema til framkvæmda á vegum hreppsfélagsins.“ Þegar frv. hv. 1. þm. Árn. á þskj. 184 um heimild handa ríkisstj. að selja Eyrarbakkahreppi land jarðanna Einarshafnar, Skúmsstaða og Stóru-Háeyrar í Eyrarbakkahreppi var til umr. í landbn. deildarinnar, var það sent jarðeignadeild ríkisins til umsagnar. Í bréfi frá jarðeignadeildinni frá 26. febr. s.l. er mælt með sölu áður nefndra jarða, en þar er enn fremur lagt til að undanskilja sölu landsins töku sands, malar og vikurs nema til framkvæmda á vegum hreppsfélagsins. Það er ekki óalgengt út af fyrir sig, þegar nýjar upplýsingar koma fram í hinum ýmsu málum, sem liggja fyrir fundum í deildum, að þá séu málin tekin fyrir á ný og athuguð og rædd, og það er það, sem hér hefur gerzt. Í sambandi við þetta álit jarðeignadeildarinnar leggjum við sem sagt til, hv. 2. þm. Skagf., að undanskilja við sölu landsins töku vikursands nema til framkvæmda á vegum hreppsfélagsins. Í bréfi jarðeignadeildarinnar er lagt reyndar til að undanskilja bæði sands- og malartöku, en við teljum, að sé hætta á ferðinni með það, að of mikið sé tekið af þessu byggingarefni, þá muni það falla undir vitamálaskrifstofuna og að það sé þá að fara eftir hennar áliti um það, hvort taka byggingarefnis á þessum stað getur orsakað landbrot eða ekki. Taka vikursands á þessum stað virðist vera allmikið deilumál, eins og kom fram hér í ræðu hjá hv. flm., á milli vissra aðila, og álit okkar er það, sem flytjum þessa till., að sú deila verði frekast leyst með því, að vikursandurinn verði áfram í eigu ríkisins og að það opinbera úthluti leyfum til þeirra, sem óska eftir því að fá þetta efni. Það er öllum ljóst, að vikursandur er alldýrt og eftirsótt byggingarefni og að vikur sá, sem þarna rekur á fjörur, er mjög eftirsóttur, m.a. til einangrunar. Þó að samþ. verði að undanskilja vikurtökuna við sölu landsins, ætti það ekki að verða til neins verulegs baga fyrir Eyrbekkinga eða fyrir íbúa Eyrarbakkahrepps. Það hlýtur þó að vera aðalatriðið í málinu, að Eyrarbakkahreppur fái eignarheimild á landinu sjálfu, og hitt hlýtur þó frekar að vera aukaatriði, hvort undanskilin er vikurtakan eða ekki, sérstaklega þegar það er þá haft í huga, að leyfilegt er að nota vikursandinn til allra framkvæmda á vegum hreppsfélagsins. Að öðru leyti mælum við eindregið með því, að frv. verði samþ., þó með þeirri breytingu, sem um getur á þskj. 389, sem ég þegar hef lýst.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa frv., sem hér liggur fyrir, var borin upp fyrirvaralaust brtt., sem hafði verið til meðferðar í landbn. og ekkert samkomulag var um, og var hún samþ. hér með meiri hluta atkv. Þessi till. var um það að heimila sölu á eyðijörð í Andakílshrepp, sem Skógarkot heitir. En þess vegna var ekki samkomulag um þessa till. í landbn., að þessi eyðijörð hefur lengi heyrt undir Hvanneyri, og það lágu fyrir mjög eindregin mótmæli frá skólastjóranum á Hvanneyri gegn því, að þessi jörð yrði seld. Nú verður sjálfsagt ekkert við því gert hér í hv. d. varðandi þessa till. úr þessu, en ég vænti þess, að þetta mál verði tekið til nánari athugunar, þegar þetta frv. kemur til hv. Ed. Varðandi aðalatriði þessa máls, sem er sala á löndum Eyrbekkinga og Raufarhafnar, þá vil ég í fyrsta lagi taka það fram, að ég hef lengi verið þeirrar skoðunar, að það væri heppilegasta ástandið, þar sem því yrði við komið, að kauptún og þorp og helzt kaupstaðir allir ættu það land, sem þeir standa á, og helzt eitthvert athafnasvæði í kring. Þess vegna er ég eindregið með því að samþykkja þá heimild, sem hér er um að ræða, til handa Eyrarbakka og Raufarhöfn til kaupa á því landi, sem hér er um að ræða. En varðandi þá brtt., sem minni hl. landbn. flytur hér um það að undanskilja vikursand, þá sé ég eftir að hafa farið þarna austur og athugað þetta mál ekki neina ástæðu til að samþykkja hana. Í fyrsta lagi er þarna um lítið að ræða, eftir því sem okkur virtist. Í öðru lagi hef ég hvergi orðið þess var, að það væru á ríkisreikningum færðar neinar tekjur af sandnámi á þessum stað, enda þótt talið sé, að þarna hafi verið tekinn allmikill sandur á undanförnum árum til bygginga. Og ef um er að ræða einhverjar smávægilegar tekjur af þessari sandtöku, þá finnst mér, að þetta fátæka þorp sé bezt að því komið að njóta þess, enda er skv. frv. gert ráð fyrir því, að þetta land sé metið, þegar það er selt, og ef gert er ráð fyrir því, að það verði einhverjar tekjur af þessu vikursandnámi, þá mundi að sjálfsögðu verða tekið eitthvert tillit til þess, um leið og verðið á landinu er ákveðið. Mér finnst þess vegna hreinlegast og réttast að selja þetta land Eyrbekkingum alveg kvaðalaust. Þess utan eru svo till. frá hv. þm. Snæf., sem n. er sammála um að mæla með, um sölu á tveimur jörðum á Snæfellsnesi. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. landbn. fyrir fljóta og góða afgreiðslu á brtt. okkar hv. 10. landsk. um sölu tveggja jarða á Snæfellsnesi, en brtt. okkar var brtt. við brtt. á þskj. 299, sem var nál. hv. landbn. Eftir ósk hv. landbn. var till. okkar hv. 10 landsk. tekin aftur til 3. umr. En nú er ekki þskj. 299 lengur fyrir hendi, og verð ég því að biðja hæstv. forseta að bera þessa brtt. okkar upp sem brtt. við frv. eins og það liggur fyrir eftir 2. umr.

Forseti (EOl): Ég vil leyfa mér að líta svo á, að brtt. á þskj. 354 skoðist sem brtt. við sjálft þskj, á 383 og að það sé aðeins a-liðurinn, sem komi til atkvæða Ég leyfi mér, ef enginn hefur neitt við það að athuga, að líta á þetta sem leiðréttingu, sem ekki þurfi nein afbrigði, því að þetta hefur hlotizt eðlilega af því, að till. var tekin aftur við 2. umr. og frestað til 3.