Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Stefán Gunnlaugsson, fyrrverandi alþingismaður, lést miðvikudaginn í dymbilviku, 23. mars, á Hrafnistu í Hafnarfirði. Hann var níræður að aldri. Stefán Sigurður Gunnlaugsson var fæddur í Hafnarfirði 16. desember 1925. Foreldrar hans voru hjónin Gunnlaugur Stefán Stefánsson, bakari og síðar kaupmaður þar, og kona hans, Snjólaug Guðrún Árnadóttir húsmóðir. Stefán lauk prófi frá Verslunarskóla Íslands árið 1945. Eftir störf í Útvegsbankanum í eitt ár fór hann utan til framhaldsnáms í London og Exeter á Englandi í þrjú ár. Að námi loknu, árið 1949, varð hann fulltrúi í Tryggingastofnun ríkisins. Stjórnmál, jafnaðarstefnan og bæjarmál í Hafnarfirði áttu þó hug Stefáns allan, eins og margra annarra í fjölskyldu hans í „kratabænum“ eins og hann var oft kallaður. Heim kominn frá námi varð hann þegar formaður Félags ungra jafnaðarmanna í Hafnarfirði 1949–1951, var kosinn í miðstjórn Alþýðuflokksins 1950 og bæjarfulltrúi flokksins í Hafnarfirði 1950–1954. Eftir sveitarstjórnarkosningar 1954 varð Stefán Gunnlaugsson bæjarstjóri í Hafnarfirði, aðeins 28 ára gamall, og gegndi því starfi í tvö kjörtímabil, til ársins 1962. Hann var á ný kosinn í bæjarstjórn 1970 og sat þá eitt kjörtímabil og var jafnframt forseti bæjarstjórnar þann tíma, til 1974. Samhliða bæjarstjórastarfi sat Stefán í ýmsum nefndum bæjarins og stjórnum fyrirtækja. Árið 1962 hóf Stefán störf í viðskiptaráðuneytinu og fékkst við útflutningsmál. Árið 1982 tók hann við stöðu viðskiptafulltrúa við sendiráð Íslands í London og gegndi henni í fimm ár. Síðustu starfsár sín, 1987–1991, vann Stefán í útflutningsskrifstofu utanríkisráðuneytisins. Í alþingiskosningunum 1971 réðst svo að Stefán Gunnlaugsson tók sæti á lista Alþýðuflokksins í Reykjaneskjördæmi sem fulltrúi Hafnfirðinga. Hann sat eitt kjörtímabil, fram til sumars 1974, á þremur löggjafarþingum. Stefán Gunnlaugsson ólst upp og starfaði lengi í Hafnarfirði þar sem Alþýðuflokkurinn átti eitt sitt sterkasta vígi. Þar skipaði hann sér í sveit, kappsamur hugsjónamaður, og var valinn ungur að aldri til forustustarfa. Hann þótti úrræðagóður maður og góðviljaður, og studdi þá sem höllum fæti stóðu. Hann var hreinn og beinn við alla samferðamenn sína, ódeigur í málflutningi og jafnan glaður í sinni. Frá æskuárum og fram eftir allri ævi voru stjórnmálin aðaláhugaefni hans. Og það gladdi hann mjög að þrír synir hans, Finnur Torfi, Guðmundur Árni og Gunnlaugur, tóku sæti á Alþingi fyrir Alþýðuflokkinn. Ég bið þingheim að minnast Stefáns Gunnlaugssonar, fyrrverandi alþingismanns, með því að rísa úr sætum. - 
            

Borist hefur bréf frá formanni þingflokks Framsóknarflokksins um að 1. þm. Norðvest., Gunnar Bragi Sveinsson, verði fjarverandi á næstunni í opinberum erindum. Í dag tekur því sæti á Alþingi sem varamaður fyrir hann 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í kjördæminu, Sigurður Páll Jónsson. Sigurður Páll Jónsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa að nýju. Borist hefur bréf frá 3. þm. Suðvest., Ragnheiði Ríkharðsdóttur, um að hún geti ekki sótt þingfundi á næstunni. Í dag tekur því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í kjördæminu, Óli Björn Kárason. Óli Björn Kárason hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa að nýju.

Virðulegi forseti. Ég vil nota þetta tækifæri í upphafi þessa fundar til að lýsa undrun á dagskrá þingfundarins í dag. Það hafa orðið mikil tíðindi sem varða ríkisstjórn Íslands og tiltrú á forsætisráðherra landsins. Þjóðin er í senn slegin og hrygg yfir fréttum síðustu daga og vikna og um allan heim eru myndir af hæstv. forsætisráðherra í félagsskap með mörgum af undarlegustu og illvígustu einræðisherrum heims. Ísland býr við það, eitt vestrænna lýðræðisríkja, að forustumenn ríkisstjórnarflokka þess lands eru með fé í skattaskjólum. Mér hefði fundist eðlilegt að þingfundur hefði hafist á skýrslu hæstv. forsætisráðherra um þessa stöðu og að hann virti þjóðina og þingið þess að koma og leggja spilin á borðið og opna almenna umræðu um þessi mál. Ég hlýt að lýsa eftir meiri alvöru af hálfu ríkisstjórnarinnar 

Virðulegi forseti. Fréttir dagsins, ekki bara hér á Íslandi heldur í heiminum öllum, eru þær að það er einn vestrænn þjóðarleiðtogi á lista yfir þá stjórnmálaleiðtoga sem geyma fé í skattaskjólum og það er hæstv. forsætisráðherra Íslendinga. Það er ekki skrýtið að Íslendingar séu vonsviknir í dag því að það hefur orðið alvarlegur trúnaðarbrestur milli ráðamanna og almennings í þessu landi. Alþingi Íslendinga þarf að ræða það hvernig við og íslenskt samfélag ætlum að takast á við þennan alvarlega trúnaðarbrest, að hæstv. forsætisráðherra valdi ekki aðeins að geyma fjármuni fjölskyldu sinnar í skattaskjóli heldur kaus líka að leyna því. Vissulega tek ég undir með hv. þm. Árna Páli Árnasyni, það hefði farið betur á því ef hæstv. forsætisráðherra hefði af sjálfsdáðum komið fram með skýrslu og skýringar á sínu máli. En kannski er orðið of seint fyrir skýringar eftir það viðtal sem hæstv. forsætisráðherra veitti 

Virðulegur forseti. Það eru þung skref að ganga til þings í dag. Íslensk stjórnmál eru í alvarlegri kreppu. Eftir hrunið 2008 myndaðist sátt um allt samfélagið um að við skyldum byggja okkur upp, láta trúverðugleika og heiðarleika vera okkar merki, reyna að endurvinna trúverðugleika í augum heimsins eftir það sem á undan var gengið. Það sem hefur komið í ljós síðustu daga og ekki síst í gær er að það voru ekki allir með í þeirri ferð. Leyndarhyggja hefur grafið um sig hjá æðstu ráðamönnum þjóðarinnar. Þetta er grafalvarleg stjórnarkreppa sem við erum í. Ég hlýt að taka undir að það sé mjög óeðlilegt að hefja þingfund án þess að hæstv. forsætisráðherra gefi skýrslu 

Forseti. Ég tek undir með félögum mínum sem hafa lýst óánægju með að þessi fundur hafi ekki hafist á skýrslu frá hæstv. forsætisráðherra um þá fordæmalausu stöðu sem við erum í sem þjóð, þá fordæmalausu stöðu sem við erum í gagnvart umheiminum. Það er oft þannig að maður sér í raun og veru ekki sjálfan sig fyrr en maður horfir á sig í gegnum augu annarra og það var það sem við upplifðum í gær. Íslenska þjóðin upplifði að hún varð til háðungar í gegnum hæstv. forsætisráðherra lýðveldisins. Ég verð að segja að það er mér til mikilla vonbrigða að hæstv. forsætisráðherra hafi ekki nú þegar lýst því yfir að hann hyggist segja af sér.

Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra er rúinn trausti. Það er mjög alvarlegt mál. Það er ekki bara alvarlegt fyrir almenning í landinu, það er líka alvarlegt fyrir viðskiptahagsmuni okkar Íslendinga. Þegar ásýnd hæstv. ríkisstjórnar er með þeim hætti sem ásýnd íslenskrar ríkisstjórnar er í dag skaðar það viðskiptahagsmuni. Traust og tiltrú og jákvæð ímynd hefur jákvæðan verðmiða, það er kostur í viðskiptum. Það er hins vegar afar neikvætt þegar ásýndin er eins og ásýnd hæstv. forsætisráðherra og hæstv. ríkisstjórnar er í dag. Til þess að skaða ekki hagsmuni og viðskiptahagsmuni Íslendinga þarf þessi ríkisstjórn að fara frá. Hæstv. forsætisráðherra þarf að segja af sér sem fyrst áður en skaðinn verður meiri. Það þarf að gerast strax, herra forseti.

Heyr, heyr.

Virðulegi forseti. Það kann að vera rétt að það sé of seint fyrir skýringar. Það kann að vera rétt í ljósi viðbragða hæstv. forsætisráðherra, sem tekur viðtöl við sjálfan sig og velur sér fjölmiðla til að tala við, að ekki sé við því að búast að Alþingi Íslendinga fái skýringar frá honum. En það er Alþingis að taka afstöðu til þess hvort ástandið sé viðunandi, það er Alþingis að taka afstöðu til tillögu um vantraust, til tillögu um þingrof og tillögu um kosningar. Hæstv. forsætisráðherra hefur tíma til að stíga til hliðar, ríkisstjórnin hefur tíma til að pakka saman áður en kemur að afgreiðslu þessarar tillögu. Virðulegi forseti. Það er löng leið fram undan fyrir Ísland til að endurreisa traust okkar á okkur sjálf, umheimsins á Ísland. Það hljóta allir Íslendingar að hafa áhyggjur af þeirri stöðu sem upp er komin og er á ábyrgð núverandi ríkisstjórnarflokka.

Virðulegi forseti. Stundum skil ég ekki alveg þennan sal. Þetta er bara svo augljóst. Við erum hér með forsætisráðherra sem hefur orðið uppvís að blekkingu. Hann hefur brotið gegn stjórnsýslulögum, gegn siðareglum bæði ríkisstjórnar og þingsins. Hann er einn vestrænna stjórnarleiðtoga sem er núna á forsíðum erlendra blaða fyrir að eiga fjölskylduauð í skattaskjóli á tímum þar sem er grafalvarleg alþjóðleg barátta gegn skattaskjólum. Þarf eitthvað að ræða það hversu augljóst það er að forsætisráðherra ber að nota tækifærið núna og koma hérna upp og sýna að hann beri hag þjóðarinnar fyrir brjósti og segja af sér? Er þetta eitthvað flókið? Ég auglýsi eftir því hér undir liðnum um fundarstjórn forseta að stjórnarliðar komi hérna upp og útskýri á hvaða hátt þetta er rangt metið hjá mér og á hvaða hátt 

Virðulegi forseti. Mér þætti gaman að sjá hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans koma hingað upp og reyna að verja það sem fram hefur komið, reyna að verja það að á Íslandi og frammi fyrir heiminum öllum ætlum við að láta þetta viðgangast, að Alþingi ætli að sitja hér áfram eins og ekkert sé, að ríkisstjórnin ætli að sitja áfram eins og ekkert sé. Og hæstv. forsætisráðherra segir bara: Nananananana. Komið með vantraust. Það er ekkert mál, við getum þá rætt ríkisstjórnina. Ætla þingmenn stjórnarmeirihlutans að koma hingað upp og verja þessa hegðun og verja þetta ástand? Hvað ætla hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans að segja við erlenda ráðamenn sem koma hingað og hvá? Ætlum við að láta þetta viðgangast? Í alvörunni talað? Í alvöru alvörunni? Virðulegi forseti. Þessi staða gengur ekki. Eftir það hvernig hæstv. forsætisráðherra hefur hagað sér í fjölmiðlum í dag er maður jafnvel hneykslaðri en maður hélt að maður gæti orðið. Þetta er algerlega óviðunandi. Þetta gengur ekki. 

Virðulegi forseti. Maður átti von á því að hæstv. forsætisráðherra sæi sóma sinn í því að leggja fram afsagnarbeiðni fyrir upphaf þessa þingfundar. Það hefur hann ekki gert. Hinn möguleikinn hefði verið til þrautavara að hann væri þá tilbúinn hér með skýrslu til að gefa þinginu og standa fyrir máli sínu. Það er heldur ekki í stöðunni. Þetta er þyngra en tárum taki, sú staða sem er uppi núna, það siðrof sem orðið er í stjórnmálunum, og það er því miður eins og hæstv. forsætisráðherra ætli að draga þjóðina niður með sér, orðspor þjóðarinnar. Það er auðvitað grafalvarlegt mál, sá álitshnekkir sem við höfum orðið fyrir á alþjóðavettvangi vegna atbeina forsætisráðherrans. Hvaða þýðingu mun það hafa fyrir atvinnulíf þjóðarinnar, efnahagslíf þjóðarinnar, viðskiptasamninga okkar, sá álitshnekkir sem nú er orðinn? Var nú ekki á bætandi, nú þegar við  Ég skora á hæstv. forsætisráðherra að sjá sóma sinn í því að segja af sér áður en þessi dagur er að kvöldi kominn.

Herra forseti. Ég horfði á hinn magnþrungna Kastljóssþátt í hópi Íslandsvina í Þórshöfn í Færeyjum í gærkvöldi. Þetta er einhver hörmulegasta landkynning sem ég hef orðið vitni að og er dapurlegra en orð fá lýst að landið sé aftur á alþjóðavettvangi komið í það kastljós sem raun ber vitni og forsætisráðherra okkar í þennan félagsskap. Vinum okkar þar í Færeyjum sem og örugglega alls staðar annars staðar var ekki skemmt. Þeir fundu til yfir því að Ísland birtist umheiminum með þessum hætti. Ég tel að fyrstu viðbrögð og lágmarksviðbrögð við þessu séu að forsætisráðherra segi tafarlaust af sér. Svo þarf að ræða framhaldið, hvernig má að öðru leyti vinna úr þessari dapurlegu stöðu. Eða eigum við að hugleiða aðstöðumuninn, í hvaða stöðu Ísland er borið saman við Frakkland þar sem François Hollande fagnar upplýsingalekanum, hrósar rannsóknarblaðamönnunum og lofar því að þessi gögn verði nýtt til að elta uppi þá sem nýti sér skattaskjól? 

Forseti. Ég tek undir með þeim sem hér hafa furðað sig á því að þingfundur skuli hefjast nokkurn veginn eins og ekkert hafi í skorist. Það hlýtur að teljast eðlilegt að hæstv. forsætisráðherra geri þingheimi og þá um leið þjóðinni og fólkinu sem kaus hann og kaus okkur hin grein fyrir málum sínum úr ræðustól Alþingis en ekki bara í útvarpsviðtölum sem hann velur sér sjálfur, og ákveður við hvern hann talar og hvenær. Ég hlýt líka að taka undir með flokkssystur minni Ólínu Kjerúlf Þorvarðardóttur og biðja forsætisráðherrann um að segja af sér.

Herra forseti. Dansinn kringum gullkálfinn hefur oft orðið mörgum að falli. Nú virðist hæstv. forsætisráðherra ætla að dansa sinn Tortóludans og ekki hafa skynsemi til þess að stíga til hliðar þrátt fyrir allar þær upplýsingar sem liggja fyrir og hann hefur leynt fyrir þjóð og þingi frá því að hann tók hér við völdum. Menn væru meiri menn ef þeir skildu að nú væri nóg komið. Að nú ættu menn að rísa upp fyrir eigin frama og eigin valdagræðgi og stíga til hliðar til þess að reyna að bjarga því sem bjargað verður og sýna þjóðinni þá virðingu, því að ekki er hægt að líða að æðsti valdamaður þjóðarinnar haldi að hann geti setið slíka hneisu af sér eins og hann virðist ætla að gera. Ég trúi ekki öðru en að heiðarlegir þingmenn í stjórnarliðinu sjái að þetta getur ekki gengið. Við erum að vinna okkur út úr erfiðu hruni 

Hæstv. forseti. Forsætisráðherra verður að segja af sér. Orðspor Íslands og hagsmunir eru í húfi vegna athafna forsætisráðherra. Það sem verra er, eða á ég kannski að segja betra, herra forseti, er að Panama-lekinn hefur leitt í ljós að Ísland á aðeins samleið með tveimur ríkjum í Evrópu hvað varðar siðferði forustumanna ríkisins, Úkraínu og Rússlandi. Íslendingar munu ekki sætta sig við svona ríkisstjórn. Herra forseti. Það eru vonbrigði að hér hafi verið sett dagskrá eins og ekkert hafi í skorist. Að mínu mati er ekki tilefni til fundarhalda fyrr en forsætisráðherra hefur sagt af sér og við ráðum ráðum okkar hér um framhaldið og undirbúum kosningar.

Hæstv. forseti. Það er vægast sagt undarlegt að koma til þings að afloknu páskahléi og eiga að ganga til dagskrár eins og ekkert hafi í skorist, eins og ekkert hafi gerst. Ég held að það séum ekki einungis við, hv. þingmenn í minni hlutanum, sem erum hissa á þessu heldur sé það þjóðin öll. Íslensk þjóð hefur, held ég, rétt verið að átta sig eða rétta úr kútnum eftir það áfall sem efnahagshrunið var og þau áhrif sem það hafði á sjálfsmynd þjóðarinnar. Ég er hrædd um að nú séum við aftur komin á byrjunarreit. Við uppgötvuðum að þar værum við með Kastljóssumfjölluninni í gærkvöldi. Það eru mér gríðarlega mikil vonbrigði að hæstv. forsætisráðherra sé ekki nú þegar búinn að segja af sér. Ég ætla rétt að vona að áður en þingfundi lýkur í dag 

Virðulegi forseti. Ég held að þegar við öll sem hér erum inni tókum ákvörðun um að láta til okkar taka með því að bjóða okkur fram til Alþingis hafi það ekki verið til þess að standa í svona málum. Við buðum okkur fram vegna þess að við ætluðum að gera góða hluti fyrir þjóð okkar. Við ætluðum að vinna að því að byggja upp áhugaverða framtíð fyrir unga Íslendinga. Við ætluðum að vinna að því að búa til lífvænlegt og gott samfélag sem allir gætu búið í með reisn. En staðan er það alvarleg í þessu máli eins og fulltrúar og þingmenn allra flokka hafa verið að lýsa yfir í fjölmiðlum núna í morgun að það er með algerum ólíkindum að forseti skuli bjóða okkur upp á það að hér sé lögð fram dagskrá með fyrirspurnum eins og ekkert hafi í skorist. Þetta er mál sem við verðum að ræða. Það er lágmark að hæstv. forsætisráðherra leggi hér fram skýrslu fyrir þingið og fari yfir þau mál sem fram komu í 

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hefur komið fram að auðvitað liggur fyrir að forsætisráðherra verður að segja af sér. Ég hafði ekki hugmyndaflug í það að þingfundur yrði með þessu sniði. Ég hélt að hæstv. forsætisráðherra mundi taka þetta skref fyrir þingfund. Mér finnst þetta snúast að miklu leyti um trúverðugleika okkar sem þjóðar. Ef hæstv. forsætisráðherra ætlar að sitja áfram þarf hann að gera sér grein fyrir því að hann skaðar Ísland. Hann veldur óróa og óánægju meðal þjóðarinnar. Hann hlýtur að spyrja sig hvort það sé þess virði. Embættið er ekki hans. Ráðherrastóllinn er ekki hans. Þetta eru ótrúlegir tímar. Maður sá þetta ekki fyrir þegar maður kom inn á þing. En ég vil taka undir ítrekanir til hæstv. ráðherra að segja af sér hið fyrsta, vegna þess að hver mínúta sem líður er pínleg.

Virðulegi forseti. Ég hef oft spurt mig undanfarinn vetur sem ég hef setið hér á þingi hvort ég búi virkilega í vestrænu lýðræðisríki. Ég held að það sem kom í ljós í gærkvöldi sýni að svo er ekki. Ísland er undir auðvaldsstjórn og það er ekki eitthvað sem ég ætla að sætta mig við. Með leyfi forseta er kannski við hæfi að vitna í ummæli sem mörkuðu á sínum tíma endalok ömurlegs tímabils í bandarískri stjórnmálasögu: „Hefurðu enga sómakennd, herra? Er í alvörunni ekki vottur af sómakennd eftir?“ Virðulegi forseti. Þessum orðum beini ég til hæstv. forsætisráðherra.

Virðulegi forseti. Kastljós heimsins beinist núna að Íslandi. Allir horfa til Íslands. Hvernig ætlar Ísland að leysa úr þeirri stöðu sem upp er komin? Hvernig vinnum við úr þessu? Hvað ætlar Alþingi að gera? Hvað ætlar forseti Alþingis að gera? Hvernig endurheimtum við virðingu stjórnmálanna á Íslandi? Hvað ætlar ríkisstjórn Íslands að gera til að endurheimta virðingu ríkisstjórnarinnar? Hvað ætlar Framsóknarflokkurinn að gera í sínum málum? Hvernig ætlar Framsóknarflokkurinn að vinna úr þeirri stöðu sem upp er komin? Hvað ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að gera í sinni stöðu, sem er mjög alvarleg? Staðan er svo alvarleg að það er ekkert minna í stöðunni en að koma þessum spurningum öllum til þjóðarinnar. Nú hafa 25 þús. manns skrifað undir áskorun til forsætisráðherra um að segja af sér. Krafan er einföld, virðulegur forseti: Kosningar strax.

Forseti. Vanvirða Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, hæstv. forsætisráðherra, gagnvart þinginu, vanvirða Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, hæstv. forsætisráðherra, gagnvart fólkinu sem kaus hann, vanvirða Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar gagnvart flokknum sínum, vanvirða Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, hæstv. forsætisráðherra, gagnvart blaðamönnum sem eru að vinna vinnuna sína, vanvirða hæstv. forsætisráðherra Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar gagnvart hagsmunum þjóðarinnar er slík að ljóst er að ekki verður við það unað að hæstv. ráðherra sitji áfram á Alþingi. Þjóðin verður að fá þennan ráðherra til að bregðast við þeim trúnaðarbresti og því vantrausti og þess vegna er kallað eftir tafarlausri afsögn ráðherrans. Alþingi getur ekki starfað eins og ekkert sé  
             Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, segðu af þér.

Herra forseti. Þetta er dapurlegur dagur, það er eiginlega ekki hægt að komast öðruvísi að orði. Það erum ekki bara við sem hér stöndum sem lýsum áhyggjum okkar yfir afstöðu forsætisráðherra gagnvart embættinu og sjálfum sér heldur er stór hluti þjóðarinnar nú þegar búinn að lýsa því, m.a. á miðlum víðs vegar. Það er einhvern veginn ekki eitt, það er allt sem er undir. Það er alvarlegast, finnst mér, að hæstv. forsætisráðherra telur það í lagi að geyma fé í landi sem hefur verið flokkað sem skattaskjólsland, alveg sama hversu oft  Barátta þjóða við að uppræta slíkt er í algleymingi. Á meðan kýs íslenska ríkisstjórnin að vera bendluð við slíkt. Við getum ekki sætt okkur við þetta, 

Virðulegur forseti. Þetta er ekki hefðbundið pólitískt karp hér í þingsalnum. Hér er spurt um grundvallaratriði og varðar fólk í öllum flokkum og veldur fólki í öllum flokkum alvarlegum áhyggjum því að það er spurt um stöðu Íslands í heiminum. Erum við vestrænt nútímalegt lýðræðisríki eða skipum við okkur á bekk með spilltustu löndum í heiminum? Þetta er sorglegur dagur og því er ekki að leyna að ég taldi að það stæði upp á forsætisráðherra en ekki stjórnarandstöðuna að leysa úr þessari stöðu og segja af sér. Um það kunnum við að vera ósammála. En ég hélt að við værum öll sammála um að hæstv. forsætisráðherra skuldi íslensku þjóðinni skýringar. Það væri þó að minnsta kosti að algjöru lágmarki það sem við gætum verið sammála um og að hann mundi nota þennan ræðustól til þess að stíga upp og skýra fyrir þjóðinni sín sjónarmið og hvernig á þessu standi. 
             Ég held að það lýsi best stöðu forsætisráðherra að hann kýs að gera það ekki, að hann kýs ekki að gera þjóðinni grein fyrir þeirri stöðu sem upp er komin.

Virðulegi forseti. Já, það eru þung spor að labba hér upp og lýsa þeirri tilfinningu sem maður hefur og ég veit að fleiri hafa, gott ef ekki bara öll þjóðin, að það er búið að niðurlægja mann. Það er búið að niðurlægja heila þjóð. Forsætisráðherra, með því að segja okkur ekki satt, með því að eiga peninga í skattaskjólum, með því að koma sér áfram án þess að segja allan sannleikann, koma sér áfram í kosningum án þess að segja allt, hefur niðurlægt okkur. Hann hefur ekki sagt okkur satt. Hjarta mitt bærist bara ótt og títt. Ég hef ekki upplifað annað eins. Ég er svo miður mín yfir því 

Hæstv. forseti. Undir aldarlokin og í byrjun þessarar aldar voru ítrekað gerðar markvissar tilraunir til að koma á skattleysissvæðum á Íslandi. Markvissar, segi ég. Já. Þáverandi ríkisstjórn ákvað að verja 50 millj. kr. í samstarfsverkefni Viðskiptaráðs, eða Verslunarráðs eins og það hét þá, og stjórnvalda til að koma á slíkum skattasvæðum. Þessu var mótmælt hér í þessum sal. Og OECD mótmælti að sama skapi. En lengi lifði í þessum glæðum og ég minnist þess að hafa fengið fréttir af ráðherra sem hélt eldheita ræðu í Hörpu, yfir silkiklæddum bankamönnum, þar sem hann hvatti til þess að Ísland yrði að slíkri fjármálamiðstöð í heiminum. Af því varð ekki. Hins vegar er ljóst að íslenskir ráðamenn hafa stigið fæti inn í þetta fjármálaumhverfi og meira en það, sest þar að. Það á við um forustumenn beggja ríkisstjórnarflokkanna. 

Forseti minnir hv. þingmann á að virða tímamörk.

Virðulegur forseti. Spilaborgin hrundi í gær. Svo virðist sem sá sem reisti hana geri sér ekki grein fyrir því. Það er auðvitað þannig að þegar formaður Sjálfstæðisflokksins, Bjarni Benediktsson, hæstv. fjármálaráðherra, segist í samtali við fjölmiðla ekki tilbúinn til þess að lýsa því yfir að hann styðji hæstv. forsætisráðherra þá er ríkisstjórnin búin, ef hann þarf að ráðfæra sig sérstaklega við þingflokk sinn áður en hann lýsir því yfir. Það er best fyrir alla úr því að hæstv. forsætisráðherra, og samkvæmt þingsköpum ber maður að nefna hann hæstvirtan, ætlar ekki að segja af sér af sjálfsdáðum að menn fari fram með vantrauststillögu og hún verði borin upp hér svo fljótt sem verða má þannig að menn fái einhver svör, einhverja skýringu á þeirri þrúgandi 

Virðulegi forseti. Það virðist vera sem forsætisráðherra ætli að sitja sem fastast. En ég velti fyrir mér: Hvað með þingmenn stjórnarflokkanna? Í þeim hópi er grandvart og heiðarlegt fólk eins og við vitum, fólk sem vill landi og þjóð vel. Og þó að við séum ekki sammála um leiðir alltaf hreint og ekki alltaf sammála í pólitík þá dregur enginn í efa vilja flestra stjórnarliða til að vinna landi og þjóð sem mest gagn. Ætla þessir þingmenn að sjá til þess að forsætisráðherra sitji sem fastast? Ætla þeir að leggja blessun sína yfir ósannindi, blekkingar, siðferðisbrest og þann fullkomna trúnaðarbrest sem orðinn er milli þings og þjóðar í framhaldi af þessu ófremdarmáli? Ef þingmönnum er annt um þjóðarhag þá hljóta þeir að knýja forsætisráðherra til afsagnar og láta ekki niðurlægja landið og orðspor þess 

Herra forseti. Það er engin tilviljun að vestræn lýðræðisríki hafa tekið höndum saman á undanförnum árum og alla þessa öld á vettvangi OECD og í nærtækara samhengi á vettvangi Norrænu ráðherranefndarinnar um að berjast gegn tilvist skattaskjóla, tilvist aflandseyja, því að tilvist skattaskjóla grefur undan því sem við köllum í daglegu tali velferðarsamfélög, hún grefur líka undan lýðræðinu. Samfélög okkar byggjast á lýðræðinu og því að við tökum öll þátt í samfélaginu og höfum öll áhrif á samfélagið. Hvernig ætla íslenskir ráðamenn sem í þessari ríkisstjórn hafa skrifað undir skuldbindingar á vettvangi OECD að standa frammi fyrir sínum starfsbræðrum og -systrum á þessum vettvangi, þeim hópi sem við viljum tilheyra, hópi vestrænna lýðræðisríkja, og útskýra það að við höfum skrifað undir skuldbindingar 

Hæstv. forseti. Það er með mikilli sorg í hjarta sem ég kem hingað upp undir þessum lið í dag, um fundarstjórn forseta. Það er mikil sorg í manni yfir því að átta árum eftir hrunið skulum við sitja hér á Alþingi með forsætisráðherra sem er algerlega rúinn trausti. Ég segi því miður. Ég ber engan kala til hæstv. forsætisráðherra, en traustið er það mikilvægasta sem nokkur stjórnmálamaður á eða nokkur maður á, því að traustið er það sem heldur samfélögum saman. Þegar það fer að bresta fer að molna undan samfélögunum. Það er nákvæmlega það sem er að gerast núna hjá okkur Íslendingum. Samfélagið er að molna í sundur. Ég skora á hæstv. forsætisráðherra að íhuga að segja af sér, ekki aðallega sín vegna heldur vegna fjölskyldu sinnar, þjóðarinnar allrar og ríkisstjórnarinnar og boða til kosninga. Það er það eina sem hægt er að gera í þessari stöðu því að þetta er ekki boðlegt, því miður. En ég ítreka að mikil sorg er í manni yfir þessum degi.

Herra forseti. Ég gerði orðspor okkar og stöðu í augum umheimsins að umtalsefni og geri ekki lítið úr því áfalli sem við höfum orðið fyrir þar. En fyrst og fremst á auðvitað hæstv. forsætisráðherra að segja af sér okkar sjálfra vegna sem þjóðar, sem lýðræðis- og þingræðisríkis. Við verðum að sýna sjálfum okkur það ekki síður en umheiminum að svona lagað geti ekki gengið. Það yrðu væntanlega fyrstu og sennilega einu málsbætur hæstv. forsætisráðherra ef hann segði tafarlaust af sér í því skyni að forða landi og þjóð frá meira tjóni. Það yrði metið einhvers. Ef ekki þá byrjar álitshnekkirinn að yfirfærast á landið og þjóðina alla. Ef forsætisráðherra sér þetta ekki og notar ekki tækifærið sem hann enn þá hefur til að gera þetta sjálfviljugur þá verður þingið að gera það. Af því að við berum annars ábyrgð, öll hér inni, á því að hafa forsætisráðherra af þessu tagi fyrir landinu. Það er þingræði á Íslandi. Hér á að sitja þingbundin ríkisstjórn 

Virðulegi forseti. Ég lýsti hér áðan undrun minni yfir því að hæstv. forsætisráðherra hefði ekki fundið það hjá sér að koma hér og gefa þinginu skýrslu, en undrun mín er ekki minni nú yfir hlutskipti þingmanna stjórnarmeirihlutans. Hér sitja þeir þöglir og koma ekki fram með nokkrar upplýsingar eða nokkur rök fyrir því af hverju forsætisráðherra á að sitja áfram. Hvað eruð þið að hugsa? Finnst ykkur þetta í lagi? Ætlið þið ekki að standa með þjóðinni? Hvert verður svar þingmanna stjórnarmeirihlutans á næsta ári þegar hingað kemur eftirlitsnefnd GRECO, Evrópuráðsins, vegna spillingarmála? Ja, okkur finnst þetta nú bara eiginlega í lagi. Við sáum enga ástæðu til að gera neitt í þessu. Er það í alvöru yfirveguð afstaða stjórnarmeirihlutans að þetta sé í lagi? Ætlið þið ekki að standa með þjóðinni? Við bíðum svars.

Herra forseti. Eftir hrunið 2008 var mikið verk fyrir höndum og ný ríkisstjórn komst til valda. Horft var til þeirrar ríkisstjórnar alls staðar frá og horft til þess að hún ynni okkur út úr hruninu, kæmi á lýðræðisumbótum, breytti regluverki fyrir fjármálakerfið og setti siðareglur fyrir kjörna fulltrúa landsins. Tæpum átta árum síðar hefur það snúist algerlega í hring. Nú eru menn komnir á sama stað og þeir voru á í aðdraganda hrunsins og láta eins og ekkert sé. Skömmin er þessarar ríkisstjórnar, að hafa ekki notað þann tíma sem hún hefur verið við völd til að vinna áfram að lýðræðisumbótum og vinna að því að siðvæða þjóðfélagið og sérstaklega stjórnmálamenn.  
            

Enn minnir forseti hv. þingmenn á að virða tímamörk. Þau gilda um alla þingmenn.

Virðulegur forseti. Hann er byrjaður aftur, trumbuslátturinn á Austurvelli sem maður vonaði að mundi ekki heyrast aftur í bráð. Það rifjast upp í huganum mjög frægt skilti frá því í búsáhaldabyltingunni, frá því í mótmælunum eftir hrun. Á því stóð, með leyfi forseta: „Helvítis fokking fokk.“ Þannig líður mér. Mér líður bara eins og það starf sem margir hafa verið að inna af hendi af heiðarleika við að byggja upp traust þessa lands, byggja upp tiltrú, byggja upp samfélag - allt það starf er í klessu núna. Við erum með frægasta fjárglæframann heimsbyggðarinnar á forsíðu allra blaða þessa dagana. Hann situr hér, 

Forseti biður hv. þingmann að gæta orða sinna.

… að vera með pening sinn í skattaskjólum og hvað þýðir það? Spyrjum okkur einnar samviskuspurningar: Mundum við vilja að allir Íslendingar væru með peninginn sinn á Tortólu? 

Forseti vill árétta það sem hann sagði hér, að hann biður hv. þingmenn að gæta orða sinna og vera ekki með svigurmæli í ræðum sínum.

Virðulegur forseti. Um hvað erum við að tala þegar þau fyrirmæli koma úr forsetastóli að vera ekki með svigurmæli hér í þingsal? Um hvað erum við að ræða hér í þessu þjóðfélagi? Undanfarnar tvær vikur og allt þetta kjörtímabil, og lengur en það, hefur hæstv. forsætisráðherra haldið hagsmunum sínum leyndum fyrir þjóðinni. Síðast í gærkvöldi horfði öll heimsbyggðin á hann reyna að ljúga því að hann ætti ekkert í þessu fyrirtæki. Hann varð ber að beinum lygum í sjónvarpi. Það er verið að horfa á það úti um allan heim. Eigum við að gæta að ummælum okkar hér í ræðustól á Alþingi, virðulegur forseti? Er það nú aðalatriðið? Hver einasta mínúta sem líður án þess að nokkuð gerist í ríkisstjórn Íslands skaðar orðspor og ímynd Íslands á alþjóðavettvangi. Við skulum gæta að því fyrst.

Herra forseti. Ég verð að taka undir orð síðasta ræðumanns af því að þjóðin okkar er bæði sorgmædd og beygð. Þetta er ekki pólitískt hatur eða eitthvað slíkt sem hér er verið að koma á framfæri. Það er siðrof í samfélaginu ef þetta verður látið viðgangast. Auðvitað á forsætisráðherra að sjá sóma sinn í því að stíga til hliðar. Það er enginn ómissandi, ekki hæstv. forsætisráðherra frekar en við hin. Það að hann ætli að sitja hér í skjóli einhverra tiltekinna afreka eða vegna þess að hann eigi svo miklu ólokið, ég held bara að hann hafi ekki traust meiri hluta þjóðarinnar til þess. Ég held að þjóðin treysti ekki þessari ríkisstjórn til að fara með þau risastóru mál sem fram undan eru og þarf að fara í. Það er gott fólk í öllum flokkum, um það eru allir sammála, sem ég treysti að styðji ekki núverandi forsætisráðherra til áframhaldandi setu. 
             Virðulegi forseti. Það er ágætt að minnast á, þegar verið er að tala um orðræðuna, að fyrir ekki svo löngu 

Virðulegur forseti. Mér verður hugsað til allra þingmanna á Alþingi Íslendinga, þessu elsta þingi í heimi. Það er sennilega stærsta stund okkar allra þegar við stígum inn í þennan sal fyrsta sinni og undirritum eið að stjórnarskrá Íslands þar sem við lofum að starfa af heiðarleika fyrir þjóðarhag. Við lofum að koma vel fram, viðhafa sannsögli í starfi okkar og að rísa yfir okkar eigin persónu sem fulltrúar almennings sem hafa kosið okkur hingað til starfa. Það er mér alveg sérstaklega mikil sorg í hjarta að upplifa það að hæstv. forsætisráðherra er að draga þessa tilfinningu í svaðið. Ég sé ekki hvernig fyrir hönd okkar alþingismanna að hæstv. forsætisráðherra sé sætt í embætti. 

Herra forseti. Ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar hefur lagt niður embætti sérstaks saksóknara, skorið úr fjárveitingum til umboðsmanns Alþingis, ekki framlengt auðlegðarskatt og lækkað veiðigjöld. Nú hefur komið í ljós að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra eru eigendur tveggja þeirra 800 fyrirtækja sem Íslendingar eiga samkvæmt Panama-skjölunum. Það hefur líka komið fram að Ísland er í sérflokki hvað varðar hátt hlutfall eigna í skattaskjólum. Við hin ætlum að brjótast undan þeim þrældómi sem Tortóluelítan hefur lagt á okkur. Við sættum okkur ekki við að búa í svo spilltu landi. Herra forseti. Hér er ekki fundarfært. 

Forseti. Hér ríkir eiginlega ærandi þögn. Það er ekki aðeins þögn hæstv. forsætisráðherra sem neitar að koma í ræðustól og gefa þingi og þjóð yfirlit yfir þá atburði sem við horfum upp á núna og hver staða hans almennt er, heldur ríkir ærandi þögn allra úr Sjálfstæðisflokknum og allra úr Framsóknarflokknum. Hvað finnst því fólki? Hvað finnst ágætum samþingmönnum mínum úr Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki? Finnst þeim þetta allt í lagi? Er allt í lagi að forsætisráðherra landsins sé á forsíðum allra blaða með Pútín og Úkraínuforseta? Finnst okkur það í lagi?

Virðulegur forseti. Það er ekki annað hægt en að hafa skilning á því að þingmenn stjórnarliðsins kjósi að þegja í þingsalnum við þessar aðstæður. Kannski færi best á því að við mundum öll þegja saman. Ég held að mörgum okkar líði þannig. Og þó að ég hefði viljað sjá forsætisráðherra flytja þjóðinni skýrslu, úr því að hann taldi sig hafa ástæðu til að sitja áfram í embætti þegar þessi fundur var settur, er kannski líka hægt að skilja það að hann sitji hér þögull og reyni að þegja sig í gegnum þetta. En það verður að segja við bæði hæstv. forsætisráðherra og alla þingmenn stjórnarliðsins að menn munu ekki þegja sig í gegnum þetta hneykslismál. Menn geta þagað í einn dag og þeir geta þagað í tvo daga og þeir geta þagað í 

Hæstv. forseti. Íslensk þjóð hélt að hún væri komin á beinu brautina. Ég held að heimsbyggðin hafi líka haldið það. En við vorum rækilega minnt á það í gærkvöldi að svo er aldeilis ekki. Hér þrífst enn þá bullandi spilling. Vinna að því að byggja aftur upp traust til Íslands er að engu orðin, a.m.k. ef ekki verða gerðar breytingar og það hratt. Auðvitað væri langbest ef hæstv. forsætisráðherra mundi sjá sóma sinn í því að segja af sér en ef svo verður ekki er ekkert annað í stöðunni en að Alþingi álykti að lýsa vantrausti á hæstv. forsætisráðherra og að boðað verði til kosninga strax. Ég vil taka undir með hv. þm. Helga Hjörvar og segja: 

Virðulegur forseti. Í orðræðu síðustu daga hef ég heyrt hæstv. forsætisráðherra tala um að hann hafi fórnað sér og bjargað íslensku þjóðinni. Það er oft freisting fyrir stjórnmálamenn að gera mjög mikið úr störfum sínum, en auðvitað er raunveruleikinn ekki svona einfaldur. Það er enginn einn maður sem er upphaf og endir alls í pólitísku tilliti. Það er ekki svoleiðis. Ég vil koma hér upp af því að mér finnst mikilvægt að hæstv. forsætisráðherra viti að þjóðin getur alveg bjargað sér án hans, maður kemur í manns stað. Núna er staðan orðin þannig að forsætisráðherra nýtur ekki lengur trausts. Eins og hv. þm. Páll Valur Björnsson útskýrði áðan er traust gríðarlega mikilvægt í pólitík og ráðherra sem nýtur ekki trausts er búinn að vera. Það er bara þannig. Hæstv. ráðherra getur ákveðið að teygja þetta í einhverja klukkutíma eða daga, 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Brynhildi Pétursdóttur sem kom hér upp áðan. Því fyrr því betra. Þetta er einhver undarlegasta samkoma sem ég hef tekið þátt í. Þetta er eins og einhver meðvirknisamkoma sem verður bara að fara að ljúka. Þetta gengur ekki lengur. Mér finnst athyglisvert að núna hátt í klukkutíma erum við stjórnarandstæðingar búin að ræða um þetta mál. Enginn stjórnarliða hefur komið upp og sagt sína skoðun, hvorki af né á. Kannski er það merki um að fólk sé að hugsa sig um. Ég hvet fólk til þess að spyrja sig hvort því finnist þetta í lagi. Á þetta bara að halda svona áfram? Ef svo er, þá getum við bara hætt þessu. Þetta er bara skrípaleikur. Það er fyrir neðan virðingu okkar allra að taka þátt 

Herra forseti. Myndin sem dregin var upp af hæstv. forsætisráðherra í Kastljóssþætti gærkvöldsins var afar slæm og á skjánum og á heimilum fólks úti um allan heim birtist mynd af hæstv. forsætisráðherra Íslands í afar slæmum félagsskap. Ég hugsaði með mér: Það getur ekkert orðið eins og áður í stjórnmálum eftir þetta. Hæstv. forsætisráðherra mun auðvitað segja af sér og við hin munum hefjast handa við að vinna að því að skaðinn verði sem minnstur. Hæstv. forseti. Ef við látum eins og ekkert sé leyfum við hæstv. forsætisráðherra að draga alla stjórnmálamenn á Íslandi inn í þennan slæma félagsskap. Við megum ekki láta það gerast. Ef hæstv. forsætisráðherra 

Virðulegi forseti. Þetta er sorglegt allt saman. Þetta er ekki vandræðalegt lengur. Undanfarnar tvær vikur hefur verið sagt hérna að þessi staða sé vandræðaleg en hún er sorgleg. Kastljós heimsins er á Íslandi. Samkvæmt nýjustu fréttum hafa 75 sjónvarpsstöðvar beðið RÚV um að fá að vera með beina útsendingu frá Austurvelli eftir klukkutíma. Það er svo gífurlegur áhugi á þessu. Hæstv. forsætisráðherrann okkar var með eignir í skattaskjóli. Við getum ekki látið bjóða okkur upp á það. Það gengur ekki. Dramb er falli næst og allt það en stundum líður mér eins og ég sé stödd í tragedíu eftir Sófókles. Ég veit ekki alveg hvort það er eitthvað til að gleðjast yfir, frekar þvert á móti.

Hæstv. forseti. Alla daga kennum við börnunum okkar að allir geri mistök. Sum er léttvæg en önnur hafa afdrifaríkar afleiðingar. Við kennum börnunum okkar að axla ábyrgð og hvað það er að axla ábyrgð. Það er að viðurkenna mistökin, reyna að bæta fyrir þau og síðast en ekki síst að reyna að læra af þeim, ekki að afneita mistökunum, ekki reyna að réttlæta þau og ekki kenna öðrum um. Því miður virðist hæstv. forsætisráðherra ekki hafa lært þessa lexíu. Ég skora á hann að íhuga vel þá stöðu sem hann er kominn í, því að mistökin sem hann hefur svo sannarlega gert eru afdrifarík. Ég er ekki einn um þá skoðun. Það eru þúsundir manna að fara að mæta hérna fyrir utan og þjóðin öll er sammála um að hann gerði mikil mistök. Ég held að hæstv. forsætisráðherra gerði þjóðinni allri gríðarlega mikinn greiða með því að stíga til hliðar og boða jafnvel til kosninga. Ef ekki ætti hann alla vega að stíga til hliðar til að reyna að skapa sátt í samfélaginu. Ég held að það hafi mjög afdrifaríkar afleiðingar ef hann gerir það ekki.

Virðulegi forseti. Í gær og í dag höfum við, Ísland, með hæstv. forsætisráðherra í broddi fylkingar verið á forsíðum heimspressunnar og í vægast sagt neikvæðu ljósi. Ég þarf ekkert að fara yfir það. Á sama tíma ákveður hæstv. forseti að setja á dagskrá umræðu um plastumbúðir og metanframleiðslu, allt góð og gild mál en við eigum að vera að ræða þá stöðu sem heimspressan er að fjalla um. Við eigum að sýna að við tökum alvarlega þá stöðu sem uppi er. Þetta snýst allt um trúverðugleika. Trúverðugleiki þessarar ríkisstjórnar er undir, trúverðugleiki íslensks viðskiptalífs er undir, trúverðugleiki þingsins, trúverðugleiki íslensku þjóðarinnar. Hann er undir í öllu þessu máli. Það hvernig við bregðumst við skiptir miklu. Við slíkar kringumstæður, þegar trúverðugleikinn hefur beðið svona mikinn hnekki, verðum við, ef okkur stendur ekki á sama, að staldra við, slíta þessu þingi og boða til kosninga.

Virðulegi forseti. Mér finnst þögnin frá stjórnarliðum vera orðin mjög æpandi. Hún var reyndar orðin æpandi fyrir einhverju síðan. Ég velti fyrir mér hvernig hv. stjórnarliðar sjái fyrir sér hvernig þingmenn minni hlutans ættu að bregðast við. Ef þetta er ekkert mál ættum við að segja bara: Ó, ekkert mál, það eru borgaðir skattar, þetta er kennitala konunnar, eitthvað svona, og láta þar við sitja? Mundu hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans gera það ef svona mál kæmi upp hjá ráðherra sem væri ekki í þeirra röðum? Mundu þeir gera það? Það færi varla í landráð dagsins í boði Framsóknarflokksins eða hvað? Eða hvað? Ættum við að skammast okkar yfir því að skammast yfir þessu máli? Hvað eigum við þingmenn minni hlutans að segja við erlenda blaðamenn sem spyrja okkur: Hvað er í gangi á þessu landi ykkar? Eigum við að segja: Já, nei, þið misskiljið þetta allt saman, kæru erlendu blaðamenn. Þetta er allt í lagi hjá okkur. Það eruð þið sem eruð að misskilja. Er það það sem við eigum að segja, virðulegi forseti? Þetta er orðinn algjör fíflaleikur, virðulegi forseti. Það er verið að hafa Alþingi og íslenska þjóð að fífli.

Til svara eru: Forsætisráðherra, heilbrigðisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.

Virðulegi forseti. Ég vil beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra. Þjóðarheiður er núna í húfi. Heiður þessarar stofnunar, Alþingis Íslendinga, er í húfi. Við höfum verið stolt af því, Íslendingar, að státa okkur af fordæmalausri lýðræðishefð og elsta þjóðþingi í heimi. Nú er það sérkenni okkar í stjórnmálalegu tilliti á alþjóðavettvangi að eiga eitt Vesturlanda forustumenn með eignir í skattaskjóli. Ætlar hæstv. forsætisráðherra að nota tækifærið hér og nú til að biðja þjóðina afsökunar á því að hafa sett hana í þá stöðu að vera stillt upp við hliðina á mörgum illræmdustu og harðsvíruðustu einræðisherrum heims? Og ætlar hæstv. forsætisráðherra að horfast í augu við veruleikann og segja af sér embætti?

Virðulegur forseti. Þegar heiður þjóðarinnar og þessarar stofnunar sem Alþingi er er í húfi hljótum við öll að reyna að gæta að framgöngu okkar og taka mið af því að fylgst sé sérstaklega með því með hvaða hætti menn ganga fram. Við hljótum öll að vilja ræða málin af yfirvegun, heiðarlega og af skynsemi, ég tala nú ekki um sanngirni. Það mun ég reyna að gera, virðulegur forseti, um þetta mál, en hins vegar get ég ekki látið hjá líða að gera athugasemd við það að hv. þingmaður haldi því hér ranglega fram eina ferðina enn að ég eða eiginkona mín höfum átt eignir í skattaskjóli. Þetta er einfaldlega ekki rétt. Þetta er alrangt. Það hafa verið greiddir skattar af þessum eignum frá upphafi eins og hv. þingmaður þekkir. Og af því að hér er vísað í erlenda fjölmiðla vil ég segja þeim mörgum til hróss að þar er sérstaklega getið um að ekkert bendi til þess að rangt hafi verið haft við eða stungið undan skatti í þessu máli. Við hljótum að vera sammála um það almennt í þessum sal að mikilvægt sé að menn nýti það tækifæri sem er núna víða um lönd einmitt til þess að koma í veg fyrir skattundanskot, til þess að uppræta raunveruleg skattaskjól. Ýmis lönd hafa verið kölluð skattaskjól. Svíþjóð hefur verið nefnd skattaskjól vegna þess að þar hafa menn geymt fjármagn án þess að gefa það upp í heimalandi sínu. Eins og einn hv. þingmaður sagði hér í umræðu um fundarstjórn forseta áðan eru skattaskjól ekki skilgreind eftir því hvaða land er um að ræða heldur hvort menn greiði raunverulega alla skatta af þeim eigum sem þeir eiga að greiða af og greiði 

Virðulegi forseti. Mér þykir enginn sómi að því að hæstv. forsætisráðherra leiti skjóls hvort heldur er í skattaskjóli eða skýli sér á bak við konu sína. Þetta mál snýst ekki um hana. Þetta snýst um ákvarðanir sem hann hefur tekið, upplýsingar sem hann hefur leynt og lög sem hann hefur í besta falli gengið á svig við. Þetta eru staðreyndir málsins. Það skilja hundruð fréttamanna sem eru að vinna í þessu máli þessar mínúturnar. Ég ítreka spurninguna til hæstv. forsætisráðherra og bæti við: Skammast hann sín ekki fyrir að hafa komið Íslandi í þennan hóp? Hyggst hann ekki biðjast afsökunar á því í það minnsta?

Virðulegur forseti. Ísland er í hópi þeirra ríkja sem nú er verið að ræða um að þurfi sérstaklega að skoða málefni skattaskjóla og hvort menn hafi nýtt skattaskjól, vegna þess að hér á landi var óeðlilega stórt banka- og fjármálakerfi á árunum fyrir hrun sem að miklu leyti lagði upp fyrir viðskiptavini sína slíkt fyrirkomulag. Það er þess vegna sem verið er að ræða þessi mál er varðar Ísland. Og hvers vegna erum við og menn annars staðar víða um heim að ræða þessi mál? Er það ekki einmitt, virðulegur forseti, af því að þetta snýst um spurninguna um skatta, snýst um spurninguna hvort menn standi skil á sínu, hvort þeir leggi sitt til samfélagsins og helst síns eigin samfélags? Um það snýst þessi umræða.

Herra forseti. Í gær horfði íslenska þjóðin á viðtal við hæstv. forsætisráðherra þar sem hann var spurður beint út hvort hann hefði einhver tengsl við aflandsfélög. Viðtalið má lesa uppskrifað í íslenskri þýðingu á mbl.is fyrir þá sem ekki sáu það í gær. Hæstv. forsætisráðherra sagði þar að hann hefði starfað hjá íslenskum fyrirtækjum sem kynnu að hafa haft tengsl við aflandsfélög. Nefndi svo að það ætti jafnvel við um verkalýðshreyfinguna, sagði síðan að þetta væri óvenjuleg spurning. Þá var hæstv. forsætisráðherra spurður beint út hvað hann gæti sagt um fyrirtækið Wintris. Hæstv. forsætisráðherra sagði: „Umm, það er fyrirtæki, ef ég man það rétt, sem er tengt við eitt þeirra fyrirtækja sem ég gegndi stjórnarmennsku í og það hafði viðskiptareikning, sem eins og ég minntist á, hefur verið talinn fram á skattskýrslu frá því það var stofnað.“ Mig langar bara að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Af hverju sagðirðu ekki að konan þín ætti Wintris? Af hverju sagðirðu þetta bara ekki eins og þetta er? Af hverju sagðirðu ekki bara satt í þessu viðtali?

Virðulegur forseti. Ég ætla hvorki að fara að halda því fram að frammistaða mín í þessu viðtali hafi verið til eftirbreytni né að fara að rekja hér, sem þó er ástæða til, til að setja hlutina í samhengi, með hvaða hætti þetta bar að, til þess að skýra hvernig ég svaraði, svör sem byggðust fyrst og fremst á undrun og því að reyna að átta sig á því hvað verið væri að fara. Það liggur hins vegar alveg fyrir með hvaða hætti eignarhald þess fyrirtækis sem hv. þingmaður spyr um er. Ég nefndi ýmislegt í óðagoti, held ég að megi alveg kalla, virðulegi forseti, í þessu viðtali á meðan ég var að reyna að ná áttum um hvers vegna umræðan var allt í einu orðin allt önnur en boðað hafði verið. Ég nefndi til dæmis það sem er þekkt staðreynd að lífeyrissjóðirnir, og verkalýðshreyfingin að einhverju leyti í gegnum þá, eru með miklar eignir skráðar víða þar sem rekin eru aflandsfélög. Þetta kom síðast fram fyrir fáeinum dögum í fjölmiðlum. Og jafnvel að forustumenn úr verkalýðshreyfingunni hefðu verið í stjórnum slíkra félaga. Svoleiðis að ég ætla ekki á nokkurn hátt að reyna að halda því fram að ég hafi verið skýr í því hvernig ég kom hlutum frá mér í því viðtali sem hv. þingmaður spyr um. Staðreynd málsins er hins vegar skýr eins og ég gerði reyndar grein fyrir í téðu viðtali þegar loksins lá fyrir um hvað var verið að ræða. Staðan er sú að þetta er fyrirtæki í eigu konunnar minnar. Það hafa alltaf verið greiddir af því skattar og frá því að við vorum samsköttuð sem hjón hefur það einnig birst á skattframtölum mínum.

Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra hefur beðist afsökunar á því að hafa staðið sig illa í viðtali. Ég vil spyrja hæstv. forsætisráðherra, sem bendir hér á að hann hafi frekar reynt að benda í aðrar áttir en að segja sannleikann í þessu viðtali: Er það ekki fullkomlega eðlileg krafa sem við sem borgarar í þessu landi hljótum öll að gera til okkar forsætisráðherra, okkar þjóðarleiðtoga, að hann segi bara satt í viðtölum þó að spurningarnar komi á óvart? Er það ekki eðlileg krafa sem við hljótum að gera til ráðamanna?

Virðulegur forseti. Að sjálfsögðu er það eðlileg krafa til ráðamanna að þeir segi satt. Það er eðlileg krafa til okkar allra þingmanna og eðlileg krafa til fólks almennt að það segi satt. Og hvorki ég né konan mín höfum átt eignir í skattaskjóli eins og ég greindi frá. Jafnframt liggur það fyrir, virðulegur forseti, hvernig - og ég er búinn að gera ítarlega grein fyrir því fyrir allnokkru síðan - eignarhaldi á þessu félagi var háttað og eignum sem það hélt utan um. Það er ekki hægt annað en að ítreka það sem ég sagði áðan að auðvitað kom á mig þegar ég vissi ekki hvert var verið að fara, en ég var ekki að reyna að dreifa athyglinni því að um leið og spurt var um þetta fyrirtæki og skýrt hvert verið var að fara var ég afdráttarlaus með hvers eðlis það var.

Virðulegur forseti. Ég beini fyrirspurn minni til hæstv. forsætisráðherra. Hæstv. forsætisráðherra og ég deilum því að hafa komið inn í pólitík frekar óvænt í kjölfar efnahagshrunsins 2008 og starfað undir merki siðbótar í íslenskri pólitík. Ólíkt upplifi ég skilning okkar á siðbót eða siðum í íslenskri pólitík. Mig langar til þess að beina því til hæstv. forsætisráðherra hver upplifun hans sé af umgengni hans við hagsmunaskráningu þingmanna, við siðareglur ráðherra, sem hann tjáði okkur úr þessum stóli fyrir rúmu ári síðan að væru í gildi, við framlagningu hagsmuna, við vinnu í sambandi við afnám hafta. Finnst hæstv. forsætisráðherra eðlilegt að þessar reglur gildi bara þegar honum þyki eiga við?

Virðulegur forseti. Reglur um hagsmunaskráningu þingmanna eru að sjálfsögðu almennar. Það liggur fyrir og hefur reyndar verið umtalsvert rætt á síðustu dögum að ég hafi fylgt þeim reglum. Það liggur fyrir að ekki er gert ráð fyrir því að skráðar séu eignir maka, en það liggur líka fyrir að ekki er gert ráð fyrir því að skráðar séu eignir á borð við skuldabréf. Svo má velta því fyrir sér, virðulegur forseti, hvort ég hefði átt, ólíkt öllum öðrum þingmönnum, að gera sérstaklega grein fyrir eignum konu minnar eða gera sérstaklega grein fyrir öðrum eignum en gert er ráð fyrir að séu skráðar í hagsmunaskráningu þingmanna. Það má vel vera, ég skal viðurkenna það, að við eigum að velta því fyrir okkur hvort ástæða sé til að skrá meira en nú er gert, skrá jafnvel eignir maka, skrá skuldir, skrá ýmislegt fleira. En aðalatriðið, virðulegur forseti, er að það liggur fyrir að reglunum var fylgt og að aðilar, sem hafa vissulega ekki bara átt fjölskylduhagsmuni undir heldur mikla eigin hagsmuni í þeim miklu ákvörðunum sem teknar hafa verið hér síðustu árin, hafa ekki séð ástæðu til þess að gera sérstaklega grein fyrir þeim - vonandi, virðulegur forseti - umfram það sem kveðið er á um að skuli gera samkvæmt hagsmunaskráningu þingmanna. En ég ítreka að ég er opinn fyrir því að ræða alla möguleika á að útvíkka þessa skráningu og meta það með þingmönnum hvað sé ástæða til þess að skrá og hvað ekki og hvort að þau mál sem við höfum verið að ræða í dag leiði þetta mál í nýtt ljós og gefi okkur tilefni til þess að útvíkka skráninguna.

Virðulegur forseti. Ég vil minna hæstv. forsætisráðherra á að hann settist á þing árið 2009. Samkvæmt þeim upplýsingum sem okkur bárust úr sjónvarpinu í gærkvöldi var hann þá eigandi félags sem staðsett var í skattaskjóli og átti eignir annars staðar. Okkur hafa sömuleiðis borist upplýsingar um að þetta félag hafi seinna meir verið einn af kröfuhöfum föllnu bankanna. Þannig að ég verð að segja að þessi afstaða gagnvart skráningu og flöggun kemur mér á óvart og kemur eiginlega dálítið flatt upp á mig. Við megum ekki gleyma að þessar reglur fjalla ekki bara um okkur sem sitjum hér á Alþingi í dag. Við erum að leggja línuna í íslenskri pólitík, ekki bara fyrir daginn í dag, heldur líka viðmiðið fyrir það sem á eftir að gerast fram í framtíðina, áratugina fram í framtíðina. 
             Upplifir hæstv. forsætisráðherra að þessi staða geti annað en lækkað það viðmið 

Virðulegur forseti. Ég verð að viðurkenna að ég átta mig ekki alveg á síðustu spurningu hv. þingmanns um hvaða breytingu …  Virðulegur forseti. Fyrst að fyrri hluta spurningar hv. þingmanns. Það liggur fyrir eins og reyndar hefur verið gerð grein fyrir - og ég hvet hv. þingmenn og aðra auðvitað til þess að kynna sér þær ítarlegu skýringar sem hafa verið gefnar á mörgum þeirra spurninga sem eru að koma upp í dag - að þær eignir sem þar um ræðir, þó að hlutabréf hafi verið skráð á mig um tíma, falla ekki undir þessa hagsmunaskráningu. Það má líka benda virðulegum þingmanni á að þetta hlutabréf, sem var skráð á mig um tíma áður en það var lagfært, var einskis virði. Það var einskis virði vegna þess, eins og ég hef gert grein fyrir áður, virðulegur forseti, að eiginkona mín átti allar eignir félagsins og kröfuna sem myndaðist á móti með því að setja þær eignir inn í þetta félag. Þannig að hlutabréf í félaginu var ekki eins dollars virði heldur líklega frekar einskis virði.

Virðulegi forseti. Fyrirspurn mín varðar að sjálfsögðu málið sem við höfum rætt í allan dag. Nú getur varla verið mjög umdeilt að Ísland hefur beðið álitshnekki erlendis vegna fréttaumfjöllunar um mál hæstv. forsætisráðherra. Burt séð frá því hvernig hæstv. ráðherra svarar þingmönnum hér heima fyrir velti ég fyrir mér hvort hann telji nauðsynlegt að bregðast einhvern veginn við þeim álitshnekki og þá sér í lagi hvernig hann hyggst gera það ef hann telur þörf á því. Mér þætti mjög vænt um að fá einhver svör við því hvernig hæstv. ráðherra hyggst beita sér fyrir því að erlendir aðilar skilji betur hvernig það sem hefur komið fram hér getur verið eðlilegt en ekki hneykslanlegt eins og þykir þar. Allt sem hæstv. ráðherra getur frætt mig um í þeim efnum er mjög vel þegið. En til að hafa spurninguna alveg skýra: Telur hæstv. ráðherra þörf á því að bregðast við þeim álitshnekki sem Ísland hefur orðið fyrir erlendis? Og ef svo er: Hvernig hyggst hæstv. ráðherra bregðast við?

Virðulegur forseti. Ég þakka ágæta spurningu. Það hefur verið umfjöllun um þetta mál erlendis, eins og reyndar fjölmörg mál sem tengjast hinum svokölluðu Panama-skjölum. Og enn sé ég að eru að birtast nýjar fréttir um einstaklinga tengda stjórnmálum, íþróttum og ýmsu öðru sem koma þar við sögu. Hvað varðar spurninguna um viðbrögð sem hv. þingmaður ber hér upp tel ég skipta öllu máli að bregðast við með því að veita réttar upplýsingar. Það hlýtur að vera mikilvægast að veita réttar og sannar upplýsingar. Það hlýtur að vera mikilvægt að það berist réttar og sannar upplýsingar frá öllum, frá þeim sem málið varðar beint en líka frá öðrum sem spurðir eru álits, að þeir svari af hreinskilni um hvað er rétt í málinu og hvað ekki. Hvað varðar umfjöllun erlendra fjölmiðla almennt eru þeir eins og menn þekkja jafn misjafnir og þeir eru margir. En ég vil taka aftur fram það sem ég nefndi aðeins áðan að það er ánægjulegt að sjá að í ýmsum fjölmiðlum sem vanda skrif sín um þessi mál, og auðvitað er þetta gríðarlega víðfeðmt mál sem varðar marga í mörgum löndum, hafa þeir þó séð ástæðu til að taka fram að ekkert bendi til þess að neitt misjafnt hafi verið hér á ferð varðandi skattamál þessa fyrirtækis.

Virðulegi forseti. Telur hæstv. ráðherra að með þeim svörum sem hann hefur veitt hér á hinu háa Alþingi og í fjölmiðlum takist að bjarga Íslandi frá þeim ímyndarhnekki sem það hefur orðið fyrir? Trúir hæstv. ráðherra því í alvörunni? Telur hæstv. ráðherra að viðhorfið erlendis, segjum í Þýskalandi eða Bretlandi, breytist og það fari skyndilega að þykja í lagi að ráðherrar og æðstu stjórnendur ríkisins séu í þeirri stöðu sem hæstv. forsætisráðherra og fjölskylda hans er hvað varðar Tortólu?

Virðulegur forseti. Nú minni ég á rót þessa máls alls, máls sem er í rauninni mál á heimsvísu. Um hvað snýst það? Það snýst fyrst og fremst um að afla upplýsinga til að meta hvort menn hafi greitt skatta sína og skyldur. Þar af leiðandi er ákaflega mikilvægt að veita réttar upplýsingar um þau mál sem varða Ísland, um þau mál sem tengjast mér eða fjölskyldu minni og önnur mál sem tengjast íslenskum stjórnmálum og fyrirtækjum. Til að svara spurningunni um hvað ég telji að mönnum þyki um þetta í útlöndum þá tel ég að mönnum þyki gott ef menn hafa alla tíð staðið við sitt gagnvart samfélagi sínu, greitt skatta sína og ekki nýtt möguleika sem kynnu að hafa skapast til annars.

Segðu Merkel það.

Ísland hrundi vegna pólitískrar og fjármálalegrar spillingar. Þá bundumst við samtökum um það að stjórnmálamenn skyldu upplýsa um hagsmuni sína. Hæstv. forsætisráðherra átti 50% hlut í Wintris þegar hagsmunaskráning hafði tekið gildi hér í þinginu. Það er ekki verðlaust. Það eru gríðarlegir hagsmunir. Það er enginn bragur að því að skýla sér bak við konu sína. Auðæfi fjölskyldunnar eru veruleg. Ég spyr forsætisráðherra: Hvernig getur hann staðið í þessum stól og sagt að leynd sé upplýsingar? Að það að leyna upplýsingum sé að upplýsa fólk? Ég hlýt líka að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Ætlar hann í alvörunni að standa í þessum ræðustól og segja við heiminn að Tortóla sé ekki skattaskjól? Virðulegur forseti. Allir sem eru á Tortólu geta sagt að þeir hafi skilað sköttum af því sem þeir eiga þar vegna þess að engin leið er að ganga úr skugga um að það hafi verið gert. Þess vegna er það skattaskjól. Ríkisskattstjóri Íslands úrskurðaði að Tortóla væri skattaskjól árið 2010. Hvernig getur forsætisráðherra sagt að alþjóðlegt skattaskjól, Tortóla, sé ekki skattaskjól? Ætlar forsætisráðherra líka í þessu efni að halda því blákalt fram eftir allt sem á undan er gengið að hvítt sé svart, að svart sé hvítt? Að Tortóla sé ekki skattaskjól og það að leyna upplýsingum sé að veita eðlilegar upplýsingar? Mig varðar ekkert um það í hvaða formsatriði forsætisráðherra kýs að hengja sig. Allir sjá að hér voru verulegir hagsmunir annars vegar. Ég hlýt líka að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Hefur hann aldrei séð eftir því að hafa ekki upplýst um þetta? Hefur aldrei hvarflað að honum að stíga bara fram og biðjast afsökunar 

Virðulegur forseti. Fyrst vil ég fá tækifæri til að taka fram að ég hef í þessu máli ekki verið að skýla mér á bak við konuna mína. Það er öðru nær. Ég hef reynt og reyndi framan af, og kannski er það eitt sem ég ætti að biðjast afsökunar á, og reyndi of lengi að halda málefnum hennar utan við hina pólitísku orrahríð. Ég tel, virðulegur forseti, að það hafi verið augljóslega eftir á að hyggja óhjákvæmilegt að ræða eignir hennar og fjármál fyrr þó að ég hafi haft það sem meginprinsipp frá því að ég hóf þátttöku í stjórnmálum að blanda ekki eiginkonu minni eða fjölskyldu í þessa orrahríð. Hvað varðar skattaskjólsfullyrðinguna bendi ég einfaldlega á það, virðulegur forseti, sem ég benti á áðan, að skattaskjól er það þegar menn leyna eignum til þess að forða þeim frá sköttum. Mörg lönd hafa verið nefnd skattaskjól, Panama, Jómfrúreyjar, Bretland sem stundum er nú sagt skattaskjól, Kýpur. Það er endalaus listi, virðulegur forseti, yfir lönd sem hægt er að nefna skattaskjól. Ekki alls fyrir löngu ræddum við mikið um að Svíþjóð væri orðið eitt helsta skattaskjól Evrópu vegna þess að menn kæmust upp með að fela þar eignir. Spurningin er hvort menn nýta tækifæri í Svíþjóð eða Jómfrúreyjum eða einhvers staðar annars staðar til þess að fela eignir eða hvort þeir gefa þær heiðarlega upp og borga af þeim skatt. Þeirri spurningu hefur verið svarað í þessu máli. Aftur að spurningunni um eignarhald mitt, ég reyni að útskýra það aftur fyrir virðulegum þingmanni: Eignirnar í þessu félagi lágu alltaf hjá eiginkonu minni hvað sem leið skráningu hjá þessu umsýslufyrirtæki vegna þess að hún lagði eignirnar inn í félagið og fékk jafn háa kröfu á móti.

Virðulegur forseti. Forsætisráðherra leyndi upplýsingum um gríðarlega hagsmuni sína, bæði þegar hann sjálfur var skráður fyrir helmingseign í félaginu og eftir að það hafði verið fært yfir á konu hans. Svíþjóð, hæstv. forsætisráðherra, er ekki á skrá yðar eigin fjármálaráðuneytis yfir skattaskjól. Það liggur hins vegar fyrir að Bresku Jómfrúreyjar eru meðal þeirra fjögurra ríkja af 150 ríkjum veraldarinnar sem OECD telur að veiti minnstar og verstar upplýsingar af þeim öllum. Við hljótum að spyrja hvort forsætisráðherra landsins ætli enn einn ganginn að koma hér í ræðustól og segja okkur það blákalt að Tortólueyja sé ekki skattaskjól. Og að það hafi verið fullkomlega eðlilegt af honum og eiginkonu hans að velja ríki sem svo kirfilega leynir upplýsingum  
            

Virðulegur forseti. Hér gefur hv. þingmaður það sterklega í skyn að eiginkona mín eða ég, eins og hann sagði líka, hafi tekið sérstaka ákvörðun um að vista þetta félag í þessu landi í einhverjum annarlegum tilgangi, til þess að fela eitthvað. Það hefur komið fram, virðulegur forseti, margoft og verið staðfest að svo er ekki. Það hafa aldrei verið faldar eignir í þessu landi. Þetta er einfaldlega það fyrirkomulag sem sá banki sem kona mín var í viðskiptum við á sínum tíma lagði upp. Og jú, auðvitað hefði ég viljað vera laus við það, virðulegur forseti, eins og menn hefðu viljað vera svo lausir við svo margt sem var almennt stundað hér í aðdraganda efnahagshrunsins. Konan mín hefur eingöngu tapað á því að hafa sett eignir sínar í vörslu með þessum hætti. Virðulegur forseti. Við skulum hafa það sem sannara reynist. Staðreyndirnar eru þær 

Virðulegi forseti. Það er nú orðið ljóst að hæstv. forsætisráðherra hefur fært hér fram allra handanna skýringar sem eru allt frá því að Svíþjóð sé eitt alræmdasta skattaskjól í heimi yfir í skýringar sem hann hefur ekki verið tilbúinn til að staðfesta við fjölmiðla hingað til. Við höfum heyrt skattrannsóknarstjóra segja á fundi að engin leið sé að staðreyna staðhæfingar hans um að allir skattar hafi verið greiddir nema að menn upplýsi hlutina og opni fyrir allar upplýsingar. Það hefur ekki verið gert. Fyrirspurnum fjölmiðla þar um hefur ekki verið svarað. Það er líka ljóst af yfirlýsingu hæstv. forsætisráðherra sjálfs sem hann skrifaði sjálfur af eigin fúsum og frjálsum vilja að hann tók yfirvegaða ákvörðun um að leyna samstarfsmenn sína, Alþingi Íslendinga og þjóðina, hagsmunum sínum. Hann kaus að gera það ekki vegna þess að hann taldi betra að gera það ekki. Hann vissi með öðrum orðum að honum kynni að bera að gera það en tók yfirvegaða ákvörðun um að gera það ekki. Allt þetta kallar á 

Virðulegi forseti. Eftir umræðuna sem við áttum í óundirbúnum fyrirspurnum við hæstv. forsætisráðherra verð ég að ítreka hve vonsvikinn ég er með að hann hafi ekki flutt skýrslu um sín mál vegna þess að það eru fleiri spurningar eftir en svör. Við höfum verið að setja siðareglur fyrir alþingismenn. Það hafa verið settar siðareglur fyrir ráðherra. Það gilda stjórnsýslulög, þar á meðal 2. gr. stjórnsýslulaga á Íslandi. Það sem virðist vera ljóst er að forsætisráðherra hefur sagt frá því að hann hafi vísvitandi ákveðið að halda upplýsingum frá til þess að það mundi ekki trufla störf sín. Ég velti því fyrir mér hvort þær reglur, og utanumhald með þeim reglum, eftirlit með þeim reglum sem við höfum hér á hinu háa Alþingi sem hefur eftirlit með 

Virðulegi forseti. Í fyrirspurnatíma rétt áðan kom fram og kristallaðist hversu alvarlegur vandi það er sem við er að eiga hér á Íslandi þar sem forherðing forsætisráðherra var algjör. Í hverju einasta svari sneri hann hlutunum sjálfum sér í hag af fullkomnu purkunarleysi og forherðingu. Skýrasta dæmið var þó þegar hann fór að togast á um það hvað teldist vera lágskattasvæði eða skattaskjól. Samkvæmt 57. gr. laga nr. 90/2003 með síðari breytingum skal ráðherra birta lista yfir þau lönd og svæði þar sem skattlagning samkvæmt þeirri grein tekur til. Það er opinber listi frá fjármálaráðuneytinu um lágskattasvæði. Það er listi sem er undirritaður af fjármálaráðherra íslenska ríkisins og þar eru Bresku Jómfrúreyjar. Þær skilgreinast sem skattaskjól  Að hæstv. forsætisráðherra skuli leyfa sér í hálfkæringi að tala um 

Forseti. Það er nú ljóst eftir að hafa hlustað á hæstv. forsætisráðherra svara ekki fyrirspurnum frá þingmönnum sem báru þær upp áðan á annan hátt en með skætingi og útúrdúrum eins og hans er von og vísa að hann ætlar að sitja áfram. Þessi forsætisráðherra Íslands sem við núna búum við - við þurfum að búa við afleiðingar þess að hann situr enn og hver einasta mínúta sem þessi forsætisráðherra situr hér verður okkur dýrkeypt. 

Virðulegur forseti. Hvað er í húfi hérna? Hvað erum við að horfa á? Mér finnst nokkuð kristaltært eftir þennan fyrirspurnatíma, eftir þennan dag, að við erum að horfa á siðrof. Hvað er siðrof? Það er ástand þar sem upplausn ríkir, allt má. Lög og reglur merkja ekkert, hafa enga þýðingu. Stjórnsýslulög merkja ekkert. Þó að þau segi að maður megi ekki koma að úrlausn stjórnsýsluákvarðana ef maður á hagsmuna að gæta og verði alltaf að láta vita af hagsmunum sínum, þá merkja þau ekkert. Ef þau hafa enga þýðingu fyrir hæstv. forsætisráðherra, þá merkja þau ekkert. Hann var kröfuhafi á sama tíma og verið var að semja við kröfuhafa. Þá merkir þetta ekkert. Siðareglurnar okkar sem við vorum að setja hérna merkja ekkert. Þær segja að við eigum að greina frá öllum hagsmunum okkar venslafólks. Siðareglur ríkisstjórnarinnar merkja ekkert. Þessu erum við að berjast fyrir hérna. Að lög 

Virðulegi forseti. Alþingi götunnar er farið að safnast saman á Austurvelli kannski vonum seinna. Við höfum hlustað á yfirklór og hártoganir forsætisráðherrans sem stendur hér staffírugur í ræðustóli, biðst ekki afsökunar á nokkrum sköpuðum hlut, þrætir við þingheim um hvort hann og fjölskylda hans eigi eigur í skattaskjólum. Við erum stödd í leikhúsi fáránleikans, virðulegi forseti. Það er ekki hægt að rökræða á skynsamlegan hátt eða taka siðferðilega afstöðu í orðræðu meðan hún er með þessum hætti. Menn komast upp með að standa frammi fyrir þingheimi og þræta eins og þeir séu 

Herra forseti. Það er þetta með skilgreininguna á skattaskjólum. Eins og ég sagði áðan er það ekki hlutverk hæstv. forsætisráðherra að ákveða hvaða lönd tilheyra skattaskjólum. Skattrannsóknarstjóri hefur sagt að hún geti ekki sannreynt upplýsingar sem eru þó ein helsta vörn forsætisráðherra í sínu máli. Indefence vill að hæstv. forsætisráðherra víki. Af hverju? Af því að það er ótækt að forsætisráðherra Íslands eigi fjármuni í skattaskjóli og sé kröfuhafi, eða hans fjölskylda. Einu sinni tilheyrði hv. þingmaður og hæstv. forsætisráðherra þessum hópi og fór mikinn en röksemdafærsla þeirra hentar honum greinilega ekki núna. Ef þetta er svona saklaust allt saman, hví skyldu þá uppljóstranir á þessum 11 milljónum skjala valda svona miklum usla? Af hverju hafa þjóðir heims áhuga á forsætisráðherra Íslands? Það er vegna þess að á meðan þjóðin 

Virðulegi forseti. Ég verð bara að vera undrandi á hinum heimspekilegu æfingum í þessum ræðustól um það hvenær skattaskjól sé skattaskjól og hvenær skattaskjól sé ekki skattaskjól. Öll lönd geta verið skattaskjól en bara mismikil skattaskjól. Þá langar mig helst að vitna í skáldið mikla og snúa orðum Jóns Hreggviðssonar úr Íslandsklukkunni: Fari í helvíti sem Tortóla er ekki skattaskjól. Og þó. Það er búið að reisa níðstöng hérna fyrir framan. Þúsundir manna eru hérna saman komnar. Austurvöllur er fullur. Við getum ekki haldið áfram að starfa á þingi undir þessum kringumstæðum. Við verðum að rjúfa þingfund. Við þurfum að geta tekið vantrauststillöguna fyrir af því að þessi ríkisstjórn er búin að vera.

Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra hafði tækifæri hérna áðan til að gefa skýringar, jafnvel biðjast afsökunar, en hann nýtti ekki það tækifæri. Nú er hæstv. forsætisráðherra farinn úr salnum og raunar meiri hluti þingmanna stjórnarliðsins líka. Við sitjum uppi með það að á Alþingi er umræðan nánast eins og súrrealískt leikrit þar sem hæstv. forsætisráðherra leyfir sér að koma hér upp og tala um að Svíþjóð sé skattaskjól - vafalaust á það enn eftir að bæta orðspor okkar í útlöndum þegar vitnað verður til þeirra orða - og lætur eins og hann hafi ekki heyrt um þann opinbera lista sem gefinn er út um skattaskjól og hvað það merkir. Við getum ekki einu sinni orðið sammála um merkingu orðanna hér. Þegar spurt er af hverju er ekki einfaldlega sagt satt er svarað: Ja, ég komst í svo mikið óðagot að ég vissi eiginlega ekki hvað ég átti að segja. 

Virðulegi forseti. Það var athyglisvert að leggja sig eftir því, og ég gerði það, að reyna að skilja svör hæstv. forsætisráðherra hérna áðan. Ég verð að segja að ég skildi hvorki upp né niður. Hann talar ekki nógu skýrt fyrir mig, það er bara svoleiðis. Það var helst á honum að skilja að það væri svo erfitt að eiga peninga á Íslandi. Það er hægt að eiga peninga á bankabók á Íslandi og borga af þeim fjármagnstekjuskatt. Hann er 20%. Af hverju velur fólk sem á peninga að gera það ekki? Af hverju velur það að borga af peningunum eða eignunum einhvers staðar annars staðar? Er það af því að þar eru lægri skattar? Hæstv. ráðherra sagði hér að félagið væri ekki meira en eins dollars virði ef ég heyrði rétt. Hvað meinarðu? Hvað eru þá þessar 500 milljónir?  Forsætisráðherra er farinn. Hér inni sitja tveir stjórnarþingmenn og þessi samkoma er skrípaleikur. Það á að slíta þingfundi strax og efna til kosninga.

Forseti vill af þessu tilefni vekja athygli á því að hann var að taka út af dagskrá þrjú mál og hafði hugsað sér að fara að ljúka þingfundi en hér komu fram óskir um að ræða málin undir liðnum fundarstjórn forseta og að sjálfsögðu varð forseti við því.

Hæstv. forseti. Mér var þungt fyrir brjósti þegar við hófum þingfund hér á fjórða tímanum og ég verð því miður að segja að mér er enn þyngra fyrir brjósti eftir að hafa hlustað á svör hæstv. forsætisráðherra í óundirbúnum fyrirspurnatíma. Forherðing forsætisráðherra virðist vera algjör þar sem hann þrætir fyrir það að eiga eignir í skattaskjóli og virðist halda að hann geti sjálfur skilgreint hvað sé skattaskjól. Þetta er algjörlega óboðlegt úr munni hæstv. forsætisráðherra sem er svo auðvitað rokinn úr þingsalnum. Ég er hrædd um að miðað við þessa forherðingu sé því miður ekki mikil von til þess að hæstv. forsætisráðherra sjálfur ætli að segja af sér og stíga til hliðar. Þá er ekkert annað í boði en að Alþingi taki málin í sínar hendur. Það er ekki annað hægt að gera en að lýsa vantrausti á hæstv. forsætisráðherra. Það er alveg ljóst eftir fyrirspurnatímann í dag að hann ætlar ekki að sjá sóma sinn í því sjálfur að víkja.

Virðulegur forseti. Hann er farinn. Forsætisráðherra Íslands er farinn úr þingsalnum. Það er alþjóðlegt hneyksli sem skipað hefur Íslandi á bekk með spilltustu ríkjum veraldarinnar. Hér eru fjölmiðlar alls staðar að úr heiminum til að flytja fréttir af því sem gerist. Það er um ein og hálf klukkustund eða sem nemur lengd einnar bíómyndar sem umræður um þessa stöðu eiga að taka í þjóðþinginu sjálfu. Og forsætisráðherrann er farinn. Það segir okkur, virðulegur forseti, allt sem segja þarf um virðingu forsætisráðherrans fyrir lýðræðinu, fyrir þinginu og eftirlitshlutverki þess og fyrir upplýsingaskyldu hans gagnvart þinginu. Slíkur forsætisráðherra getur 

Virðulegur forseti. Úti á Austurvelli sést hvergi í auðan blett. Hann er troðfullur af fólki sem er fullkomlega misboðið, sem vill fá breytingar, sem vill fá heiðarlega stjórnmálamenn, sem vill fá kosningar. Þetta fólk segir núverandi stjórnarflokkum að hypja sig. Það sættir sig ekki við þau svör sem það hefur fengið á síðustu vikum, enda eru þau algerlega ófullnægjandi. Það er svo mörgum spurningum ósvarað enn þá eftir daginn í dag. Það er auðvitað þess vegna sem við erum að ræða málin undir þessum lið. Það er réttur okkar og nauðsynlegt að gera það. Við þurfum að fá svör við því hvernig krónan er besti gjaldmiðillinn - en ekki fyrir hæstv. forsætisráðherra. Það hefur ekkert verið talað um það hvernig allir urðu að undirgangast gjaldeyrishöft - en ekki hæstv. forsætisráðherra. 

Hæstv. forseti. Ég sætti mig ekki við að Íslandi sé stjórnað af Tortóluelítunni. Við sitjum uppi með það að í ljós hefur komið að ráðamenn þjóðarinnar hafa falið eignir sínar eða verið uppi með áform um að fela eignir sínar í skattaskjólum. Það eru aðstæður sem við getum ekki búið við nema við ætlum að hætta að kalla okkur lýðræðissamfélag og skipa okkur endanlega á lista með ríkjum eins og Rússlandi og Úkraínu. Hér er 38 manna meiri hluti. Ekki einn stjórnarliða hefur risið upp til varnar Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, hæstv. forsætisráðherra, enda leyndi hann hagsmunum sínum og sagði ósatt varðandi eignarhlut sinn í fyrirtækinu á Tortólu. 
             Hæstv. forseti. Ég óska eftir því að 

Forseti. Ef hæstv. forsætisráðherra væri í salnum mundi ég segja honum að gera sömu kröfur til sjálfs síns og hann gerir til annarra. Ég fylgdist með á síðasta kjörtímabili þar sem núverandi stjórnarliðar öskruðu sig hása, þar á meðal hæstv. forsætisráðherra, yfir hinu og þessu sem stjórnvöld þá áttu við. Það vantaði ekkert upp á heilaga vandlætingu í þeim efnum. Nú bregður svo við að stjórnarliðar þegja þunnu hljóði. Ég segi, eins og hefur verið gert fyrr í dag, að ef við mundum snúa þessu við er ég viss um að fólkið sem þegir í dag væri að öskra sig hást. Ég þykist sjá að fólk er vandræðalegt. Ég upplifi ekki að hæstv. forsætisráðherra njóti stuðnings en ég vil biðla til þeirra stjórnarliða sem treysta ekki lengur forsætisráðherra að grípa til aðgerða, því að hæstv. forsætisráðherra hlustar ekki á okkur.  
            

Herra forseti. Þegar hæstv. forsætisráðherra var til svara í óundirbúnum fyrirspurnum áðan kom í ljós að hann er algerlega galvaníseraður gagnvart allri gagnrýni. Það er eins og að skvetta vatni á gæs að koma með þá gagnrýni sem hefur komið fram í þessu stóra máli og þó að fjölmiðlar heimsbyggðarinnar beini kastljósi sínu að forsætisráðherra Íslands lætur hann eins og hann sé fórnarlamb í málinu. Það er eiginlega sorglegra en tárum taki að hæstv. forsætisráðherra ætli að reyna að standa þetta af sér eins og ekkert sé. Nú er Austurvöllur fullur af fólki sem misbýður þetta og mótmælin eiga alveg örugglega eftir að halda áfram og verða meiri og meiri. Þjóðin mun ekki láta bjóða sér að Tortóluríkisstjórn ríka fólksins 

Herra forseti. Með því að sýna það í verki að hafa áhuga og vilja til að halda þeirri leið opinni að geyma peningana sína þannig að ekki sé hægt að vita hvort af þeim sé greitt til samfélagsins, eins og almenningur þarf að gera og hefur þurft að gera til að rétta landið við eftir hrun og tekið á sig miklar byrðar til þess, hafa stjórnmálamenn sem í hlut eiga glatað öllu trausti og verðleikum til að fara með vald og fé fyrir hönd almennings og í þágu almennings. Með því að tala fjálglega um gagnsæi og ábyrgð en gera svo allt til að leyna gerðum sínum og fela slóð sína hafa hlutaðeigandi stjórnmálamenn orðið fullkomlega ómerkir orða sinna. Með því að hamast gegn fjölmiðlum og skjóta sendiboðana sem hafa verið hollir almenningi og lagt mikið á sig til að gæta hagsmuna þeirra og verja lýðræðið fyrir blekkingum og skrumskælingu hafa þessir stjórnmálamenn sýnt að hollusta þeirra er við eigin hagsmuni og sérhagsmuni en ekki almannahagsmuni. Stjórnmálamenn sem þannig er komið fyrir verða að víkja. Það er það sem fleiri þúsund manns úti á Austurvelli biðja um.

Virðulegur forseti. Hann er rokinn eins og svo oft, væntanlega hlaupinn í skjól, skattaskjól, freistandi að segja það í ljósi umræðunnar. Af hverju er fólk reitt? Af hverju á maður sjálfur í vandræðum með að hafa hemil á skapi sínu hér? Hæstv. forsætisráðherra græddi á hruninu. Hann var með sinn pening í erlendri mynt og þegar gengið féll um helming þá græddi fjölskylda hans. Var hann að segja okkur frá því? Nei, nei, hann pósaði hér sem sérlegur fulltrúi heimilanna í landinu og vændi aðra um að vera það ekki. Við vorum að gera upp gömlu búin hér, fullt af fólki í þessum sal og annars staðar. Hann var ekkert að segja frá því að fjölskylda hans væri einn af kröfuhöfum í öll búin. Sagði ekkert frá því. Hann segir núna að skattaskjól séu ekki skattaskjól. Vill hann prófa að láta þann skít fljúga gagnvart til dæmis þýskum stjórnmálamönnum? Það er enginn þýskur stjórnmálamaður á þessum lista. 

Virðulegi forseti. Ég held að við þurfum aðeins að fara yfir það með hvaða hætti við erum að umgangast þessa hagsmunaskráningu vegna þess að það er algjörlega ljóst að hæstv. forsætisráðherra átti í félagi í tæpt ár eftir að hagsmunaskráningin var tekin upp hér án þess að gera grein fyrir því. Við erum með fleiri dæmi um slíkt og hann skýrir það með þeim hætti að gerð hafi verið einhvers konar mistök og þess vegna hafi nafn hans allt í einu verið bendlað við að eiga helminginn í félagi á Tortólu. Ég spyr: Hvernig verða slík mistök eiginlega gerð? Ég held að við öll hér inni vitum það að ef maður fer að stofna fyrirtæki eða taka þátt í einhverjum svona gerningum þá þurfi undirskriftir manns einhvern veginn að koma að þessu. Auðvitað vissi hann hvað hann var að gera. Hann tók þátt í því að stofna þetta félag. Öðruvísi hefði hann ekki átt og verið skráður fyrir helmingseignarhlut. Hann sagði okkur að hann hefði valið og ákveðið að gera ekki grein fyrir því í hagsmunaskráningunni. Við hér inni þurfum að taka sameiginlega ákvörðun um hvernig við ætlum að bregðast við þessu með forseta í broddi fylkingar.

Herra forseti. Ég óttast að tækifæri hæstv. forsætisráðherra til að taka á þessu máli af einhverjum manndómi eða lágmarksreisn sé að fjara mjög hratt út og málið versni bara með þeim tilburðum sem hæstv. forsætisráðherra hefur enn sýnt af sér. Það eru örlögin um að vera kominn ofan í holu og geta ekki hætt að moka og dýpka holuna. Er það einhver málsvörn að reyna að segja okkur hinum að Tortóla eða Bresku Jómfrúreyjar séu ekki skattaskjól? Að halda því fram að engin leynd hafi ríkt um það félag, þegar algerlega er ljóst að leyna átti tilvist þess þar til það var komið inn á band hjá fjölmiðlum að það væri til? Þá er loksins sagt frá því. Hæfi forsætisráðherra til að koma nálægt samskiptum við kröfuhafa föllnu bankanna er ekki til staðar þegar hann upphaflega sem kröfuhafi og síðan í öllu falli kona hans á stórkostlegra persónulegra hagsmuna að gæta. Hæstv. forsætisráðherra reyndi í viðtölunum sem sýnd voru í gær að afvegaleiða málið. Það sáu allir. Hæstv. forsætisráðherra eða menn hans, herra forseti, reyndu að koma í veg fyrir birtingu sænska sjónvarpsins á fréttum. 

Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra sagði áðan að gæta þyrfti að heiðri þjóðar og Alþingis vegna þess að fylgst væri með því sem hér væri sagt og gert. Þá átti hæstv. forsætisráðherra við hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar, að þeir þyrftu að gæta sín. Hann telur sig ekki hafa gert neitt rangt; þó að hann hafi leynt því að hann geymdi umtalsverðar fjárhæðir í skattaskjóli, þó að hann hafi ekki skrifað og gert grein fyrir því í hagsmunaskráningu Alþingis haustið 2009, og þó að hann hafi selt sinn hlut til konu sinnar á einn dollar til að sleppa við skatta á árinu 2010. Hann hefur meira að segja verið vís að því að segja ósatt. Það er sjálfsögð krafa að hæstv. forsætisráðherra segi af sér og troðfullur Austurvöllurinn kallar á kosningar strax. Við tökum undir það hér. 
            

Virðulegur forseti. Ég hef oft gaman af því að fara inn á erlendar vefsíður þegar Íslendingar hafa staðið sig vel í einhverju og fá staðfest að einhver hafi tekið eftir því að Ísland vann Sviss í fótbolta eða að við urðum númer tvö í Júróvisjón. Tilfinningin þegar ég fór inn á dr.dk í morgun var hins vegar ekki góð. Ég hef ekki farið inn á erlendar vefsíður eftir það vegna þess að ég tek út fyrir þetta. Ég kemst kannski upp með það að taka yfirferðina í einhverjum bútum, taka tvær síður á dag, en hæstv. forsætisráðherra kemst ekki upp með að skoða ekki hvað er í gangi á erlendum vefsíðum. Ef hann skoðar, eins og hann ætti að vera að gera, hvað er verið að segja um okkur ætti hann að vera búinn að segja af sér þótt ekki væri nema bara fyrir það, alveg sama þótt honum sjálfum finnist hann ekki hafa gert neitt rangt. Það kemur málinu ekki lengur við. Það er aukaatriði. Trúverðugleikinn er farinn. Ef við njótum ekki trúverðugleika á alþjóðavísu vegna þess að forsætisráðherrann hefur staðið sig illa, alveg óháð því hvað honum finnst sjálfum, verður hann að víkja. Hjá því verður ekkert komist. 

Allmargir hv. þingmenn eru enn á mælendaskrá. Það er ekki svo að forseta hafi yfirsést neinir þingmenn sem hafa beðið hér um orðið eftir því sem hann best veit. Hann reynir að hafa auga á hverjum fingri, fylgjast með og færa bókhald sitt af mikilli nákvæmni.

Herra forseti. Herra forseti hefur upplýst að hann hefur tekið þau mál sem voru á dagskrá af dagskrá og ég held að það sé útséð með þinghald hér fyrr en einhver botn fæst í þetta mál. Það sem upp úr stendur er að samkvæmt listum íslenskra stjórnvalda eru Bresku Jómfrúreyjarnar skattaskjól. Þar er félagið Wintris með heimilisfesti. Það félag er í eigu konu forsætisráðherra. Eigi að síður kemur hæstv. forsætisráðherra hér upp og segir: Hvorki ég né kona mín höfum átt eignir í skattaskjóli. Þannig er þetta. Þetta er umræðan sem við er að eiga, herra forseti. Þetta er ekki boðlegt. Þetta eru ekki skýringar sem mark er takandi á. Það þýðir ekki að byrja svo að tala eitthvað út í loftið um að Svíþjóð sé líka skattaskjól eins og hæstv. forsætisráðherra gerði. Hæstvirtum forsætisráðherra sem kemur hér og segir svona við Alþingi Íslendinga er ekki sætt.

Herra forseti. Ég hafði svo sem ekki þá hugmyndafræði í upphafi að það hefði eitthvað upp á sig að forsætisráðherra gæfi skýrslu vegna þess að augljóslega nær siðferði hans ekki yfir það að eitthvað sem hefur gerst sé ekki í lagi. Honum finnst þetta í lagi. Hann hefur útlistað það í löngum viðtölum við sjálfan sig og konuna sína og telur það boðlegt gagnvart Alþingi og þjóð sinni að taka viðtal við sjálfan sig og birta á heimasíðu sinni. Trumbuslátturinn er hafinn. Hér er því miður ekki færra fólk en eftir búsáhaldabyltinguna og það segir allt sem segja þarf. Mér kemur ekkert við hvort hæstv. ráðherra og kona hans borguðu skatta eða ekki. Það er ekki málið. Málið er siðferðislega spurningin um að velja og hafa yfir höfuð geð í sér til að eiga fjármuni 

Virðulegur forseti. Hæstv. forsætisráðherra er farinn úr húsi eftir því sem við best vitum. Hann sést alla vega ekki hér í salnum lengur. Við vitum það eitt að þegar hann hvarf okkur sjónum þá hafði hann hvorki sagt af sér embætti né léð á því máls að hann væri að hugleiða slíkt. Hvort hann er einhvers staðar núna að ræða við fjölmiðil sem hann hefur valið úr að eigin geðþótta vitum við ekki. En það er ljóst að við stjórnarandstöðuflokkarnir höfum lagt fram tillögu um vantraust og tillögu um þingrof og að gengið verði til kosninga strax. Það er ljóst að núverandi ríkisstjórn situr í skugga leyndar og falinna hagsmuna. Það er ljóst að eðlileg þingstörf eru óhugsandi þangað til þessi þingrofstillaga verður tekin til umræðu hér á þinginu.

Virðulegi forseti. Mér finnst rétt að við hugleiðum það aðeins núna hvað það var sem gerðist í dag. Fyrir utan þinghúsið safnast fólkið saman og hrópar á kosningar og ríkisstjórnina burt en forsætisráðherra sem mætti til fundar er farinn úr húsi eftir að hafa staðið hér og svarað út í hött. Eftir að hafa staðið hér og haldið áfram ósannindum og hártogunum, upplýst okkur um það að Tortóla sé ekki skattaskjól en það sé Svíþjóð hins vegar. Erlendir fjölmiðlar fylgdust með umræðunni. Hverjar verða fyrirsagnir þeirra fjölmiðla á alþjóðavettvangi eftir þennan skrípaleik sem átti sér hér stað? Málið versnaði eftir þessa svokölluðu samræðu í þingsal áðan og kannski ekki að furða þó að forsætisráðherra forði sér síðan út úr húsinu og veigri sér við því eins og allir stjórnarliðar, greinilega, að taka umræðuna, flestir stjórnarliðarnir. Virðulegi forseti. 

Virðulegi forseti. Hér sitjum við í þingsal, þingmenn stjórnarandstöðunnar. Þúsundir manna eru úti á Austurvelli og stjórnarþingmenn virða þetta fólk ekki viðlits. Þau taka ekki umræðuna. Sigmundur Davíð, hæstv. forsætisráðherra, er bara farinn. Það er svo margt sem við eigum eftir að ræða. Við eigum eftir að ræða hvað það þýðir að sitja beggja vegna borðs þegar maður er kröfuhafi og svo þegar maður er að semja við kröfuhafa. Þetta er grafalvarlegt mál. Það eru aðrir sem fara í fangelsi á Íslandi af því að þeir stunda markaðsmisnotkun. Við þurfum að fá svör við þessu. Ég get ekki verið einhvern veginn að reyna að fylla í eyðurnar. Æðsta ráðamanni þjóðarinnar er ekki stætt á því að standa ekki fyrir máli sínu hérna. Hann er farinn. Hann getur þá bara tekið þetta alla leið og sagt af sér af því að þetta gengur ekki.

Forseti. Úti á Austurvelli er saman kominn jafn mikill fjöldi af fólki og í mótmælunum árið 2009. Það er nauðsynlegt að hlusta á kröfuna sem er úti á Austurvelli. Vilja íslenskir þingmenn að hér verði ekki bara pólitískt neyðarástand heldur neyðarástand sem blasir við heimsbyggðinni út af einhverju sem er mjög auðvelt að leysa? 75 erlendar sjónvarpsstöðvar hafa beðið um að fá að sýna beint frá mótmælunum á Austurvelli núna. 75 erlendar sjónvarpsstöðvar. Álitshnekkir okkar á erlendum vettvangi mun hafa mikil áhrif varðandi trúverðugleika okkar í erlendum viðskiptum. Mikil er ábyrgð þeirra þingmanna sem ætla að styðja Sigmund Davíð Gunnlaugsson áfram til verka. Ég skora á samvisku allra þeirra þingmanna sem tilheyra stjórnarliðinu að tryggja að þegar vantraust verður lagt fram sem allra fyrst að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson víki. Það er alveg nauðsynlegt fyrir þessa ríkisstjórn að endurnýja umboð sitt fyrir þær sakir að hafa leyft þessu máli að fara þannig úr böndunum að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er enn forsætisráðherra landsins þrátt fyrir mjög skýra og ríka kröfu frá Austurvelli. 

Hv. þingmaður veit það að ræðutímanum er lokið.

Það er skammarlegt. Það er skammarlegt og megi Sigmundur Davíð Gunnlaugsson gjöra svo vel og drulla sér úr sínum ráðherrastól sem allra fyrst.

Það vill þannig til að hv. þingmenn lúta hér reglum um ræðutíma. Forseti ætlast til þess að hv. þingmenn hefji sig ekki á þann stall að telja sig yfir þær reglur hafna.

Virðulegur forseti. Það er átakanlegt til þess að hugsa að það eru liðnar næstum því þrjár vikur frá því að hæstv. forsætisráðherra vissi að allar þær upplýsingar sem fram komu í viðtalinu sem sýnt var í Kastljósinu í gær mundu koma fram. Það er átakanlegt að hugsa til þess að á þeim tíma hafa forustumenn Framsóknarflokksins komið hingað í ræðustól á Alþingi og lýst því sem gríðarlegri ósvinnu að menn skyldu vilja ræða þessi mál. Á sama tíma hafa reyndir fjölmiðlamenn á borð við hv. þm. Karl Garðarsson talað um það opinberlega að Framsóknarflokkurinn væri greinilega óvinur ríkissjónvarpsins númer eitt. Það hlýtur að vera eðlileg krafa hjá okkur sem hér störfum að spyrja þessa sömu þingmenn hvort þeir líti svo á að Framsóknarflokkurinn sé óvinur númer eitt hjá fjölmiðlum allrar heimsbyggðarinnar. Að það sé bara þannig hjá Guardian í Bretlandi og Indian Times á Indlandi að menn vakni þar á morgnana og velti fyrir sér hvernig þeir geti nú komið Framsóknarflokknum fyrir kattarnef?

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. forseta fyrir að hafa tekið munnlegar fyrirspurnir út af dagskrá og forðað þeim stjórnarþingmönnum og ráðherrum sem þar ætluðu að tala frá þeirri skömm sem því hefði fylgt þegar þetta fólk er ekki tilbúið til að koma hér upp og ræða um stöðu mála. En það er ekki bara þannig að hér séu þúsundir manna og kvenna sem fylla Austurvöll. Það er mótmælt um land allt. Það er verið að mótmæla á Akureyri og á Ísafirði og eflaust fleiri stöðum á þessum tíma. Ég geri ráð fyrir því, hæstv. forseti, að því fólki líði eins og mér eftir afhjúpun Tortóluelítunnar. Ég skammast mín og réttlætiskennd mín hefur verið særð. Forsætisráðherra leyndi mikilvægum hagsmunum. Hann leyndi kröfum fyrirtækis eiginkonu sinnar á Tortólu í föllnu bankana og hann sagði ósatt um tilkomu eignarhluta síns í þessu fyrirtæki. Herra forseti. Ég fer fram á að hér verði ekki fundað fyrr en vantraust stjórnarandstöðunnar verður á dagskrá þó að ég voni að hæstv. forsætisráðherra hafi sagt af sér fyrir þann tíma.

Virðulegur forseti. Það var eitt sem var ánægjulegt við þennan Kastljóssþátt hér í gær og það var að heimurinn sá það sem við í stjórnarandstöðunni höfum verið að ræða á hverjum degi nánast allt frá síðustu kosningum, þ.e. að hæstv. forsætisráðherra telur sig hafinn yfir það að svara eðlilegum spurningum nema með útúrsnúningi og þegar honum leiðast eðlilegar spurningar gengur hann á dyr. Þarna gerði hann það bara sisvona í upptöku. Það er ánægjulegt að það blasi við heimsbyggðinni, þessi hryllilegi vandræðagangur. En ef Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni er svona annt um orðspor Íslands, eins og kom hér fram áðan, spyr ég: Hvað var maðurinn að hugsa á tímabilinu frá 11. mars til 3. apríl? Í þrjár heilar vikur vissi hann af þessari hörmungarupptöku og af þessari ömurlegu frammistöðu og gerði ekkert til að stilla saman strengi eða til að lágmarka skaðann af þessum hryllilega vandræðagangi  Ég þakka virðulegum forseta fyrir að taka mál út af dagskrá þingsins í dag það sem eftir lifir fundarins og treysti því að engin mál verði sett á dagskrá fyrr en vantrauststillaga stjórnarandstöðunnar kemst hér til umræðu.

Virðulegur forseti. Ég spyr hæstv. forseta hvers vegna hæstv. fjármálaráðherra var ekki hér til svara á fundinum. Getur forseti upplýst mig um það?

Forseti gerir það í lok ræðu hv. þingmanns.

Rætt hefur verið um hæstv. forsætisráðherra, Sigmund Davíð Gunnlaugsson, frá því að þessi þingfundur hófst, en það er algerlega nauðsynlegt að draga það fram hér áður en fundinum lýkur að þessi fundur og þetta ástand og þessi staða Íslands er í boði Sjálfstæðisflokksins. Það er Sjálfstæðisflokkurinn sem styður Sigmund Davíð Gunnlaugsson sem forsætisráðherra landsins og styður hann áfram við þessar aðstæður. Það er Sjálfstæðisflokkurinn sem hefst ekkert að þegar forsætisráðherrann er kominn í þessa stöðu. Það er kannski hægt að hafa skilning á því að maður í jafn hræðilegri stöðu og forsætisráðherrann yfir Íslandi er geti ekki horfst í augu við það sjálfur. En að Sjálfstæðisflokkurinn sjái ekki hver staðan er og skuli ekki taka ábyrgð 

Varðandi fyrirspurn hv. þingmanns í upphafi ræðu hans vill forseti upplýsa að hæstv. fjármálaráðherra var erlendis og þurfti að komast heim með því að fara milli borga í Bandaríkjunum en vegna veðurfarslegra aðstæðna var seinkun á því flugi sem gerði það að verkum að hæstv. fjármálaráðherra náði ekki því flugi sem hann hafði hugsað sér að koma með til Íslands en fer frá Bandaríkjunum í dag eftir því sem forseta er best kunnugt.

Virðulegi forseti. Þannig háttar til hér á Austurvelli núna að mótmælin eru þau fjölmennustu sem ég man eftir að hafa séð og hef ég setið á þingi alveg frá því í hruninu. Þetta toppar allt sem við höfum séð. Þetta eru yfirveguð og friðsamleg mótmæli en sýna alvöru málsins. Það verður að segjast eins og er að ábyrgð þessara stjórnarflokka er gríðarleg núna. Menn hafa vitað af þessari tímasprengju í margar vikur og ekkert gert til að aftengja hana. Fyrir vikið er tjónið og orðsporstjónið fyrir Ísland og íslenskt samfélag orðið ómælt úti um allan heim. Aðgerðaleysi og sérgæska formanna stjórnarflokkanna er með slíkum eindæmum að þeir treysta sér ekki til að taka á þessu máli og leiða það í jörð þjóðinni til farsældar. Ég verð bara að lýsa yfir megnustu andúð 

Herra forseti. Hér er gríðarlega mikið í húfi. Ekki bara trúverðugleiki hæstv. forsætisráðherra heldur allra stjórnmálamanna og traustið í samfélaginu. Ætlum við að hafa þetta land þar sem ungt fólk vill búa og starfa og þar sem það hefur trú á að rétt sé gefið og leikreglur virtar og það muni njóta dugnaðar síns og hæfni? Eða ætlum við að hafa þetta land þar sem tengingar, mismunun og spilling ráða því hverjir fá og hverjir fá ekki og hverjir hafa aðgang og hverjir eru útilokaðir? Er það landið sem við ætlum að færa börnunum okkar, skila til barnanna okkar? Þeir stjórnmálamenn sem taka að sér að verja þetta athæfi fórna hagsmunum almennings og lýðræðisins og það fyrir foringjahollustu og valdastóla og láta undan kjarkleysi sínu og ótta við kjósendur, almenning í landinu. Ég skora á þá stjórnarþingmenn sem hér eru að fordæma þetta því að sagan mun ekki fara mjúkum höndum um þá. Og þjóðin mun fylgjast afar vel með því sem hver og einn alþingismaður mun gera á næstu dögum. Þið getið alveg verið vissir um það. Þetta er fordæmalaust ástand. Ég skora enn og aftur á hæstv. forsætisráðherra að stíga til hliðar og lægja öldurnar í samfélaginu því að það er alveg ljóst að þetta mun ekki vera þagað í hel hér eftir.

Virðulegi forseti. Ég þarf í sjálfu sér ekkert frekari skýringar frá hæstv. forsætisráðherra. Hann ætti að segja af sér og hann ætti að gera það strax. Sú hugmynd að þessi ágæti hópur hérna fyrir utan sem telur þúsundir, mjög greinilega, hafi einhvern veginn ekki fengið skýringarnar frá hæstv. forsætisráðherra er fáránleg. Sú hugmynd að það sé einhvern veginn hægt að leiðrétta ímyndarbrestina gagnvart erlendum aðilum með því að gefa þeim einhverjar upplýsingar er fráleit. Ég velti fyrir mér: Eigum við að fara að venjast þessum mótmælum í hvert sinn sem almenningur og erlendir fjölmiðlar og erlendir stjórnmálamenn og tæpur helmingurinn af Alþingi, rúmur tel ég reyndar, misskilur eitthvað sem hæstv. forsætisráðherra gerir, til dæmis þegar hann hefur eigin hagsmuni sem kröfuhafi og er með verðmæti sín á Tortólu? Í alvöru talað. Ef hann á ekki að segja af sér undir þessum kringumstæðum, þá hvenær? Hvað í ósköpunum þarf til 

Herra forseti. Það vekur vissulega athygli að hæstv. fjármálaráðherra er ekki hér í landinu og menn geta dregið fram einhverjar afsakanir fyrir því sem mér finnst vera léttvægar. Í svona stóru og grafalvarlegu máli ætti hæstv. fjármálaráðherra auðvitað að vera á landinu og fara yfir hlutina og hjálpa forsætisráðherra til þess að taka þá ákvörðun að stíga til hliðar. En úr því sem komið er getur ekkert bjargað ríkisstjórninni vegna þess að hún hefur svo algerlega jarðað sig sjálf. Það er bara spursmál hvenær þessi ríkisstjórn verður borin út úr Stjórnarráðinu, því að hvorki stjórnarandstaðan né almenningur í landinu mun láta þessa spillingu og þessa forherðingu ganga yfir sig. Það er bara smjörþefurinn af því sem koma skal sem við sjáum úti á Austurvelli í dag. Mér finnst það með ólíkindum að hæstv. forsætisráðherra tali eins og hann sé 

Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra sat beggja vegna borðsins í samningunum við kröfuhafana. Hann kaus að leyna þeim hagsmunaárekstrum. En undir í því máli voru hins vegar miklir hagsmunir þjóðarinnar. Það er réttlát og sanngjörn krafa að hæstv. forsætisráðherra segi af sér. Það getur verið að hv. þingmenn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins telji svo ekki vera og stefni að því að halda hlífiskildi yfir hæstv. forsætisráðherra og reyni að framlengja líf ríkisstjórnar ríka fólksins, Tortóluríkisstjórnarinnar. Það er hins vegar almenningur í landinu sem mun krefjast þess að Tortóluríkisstjórnin segi af sér. Troðfullur Austurvöllur vill kosningar strax. Það er krafa sem allir hv. þingmenn eiga að taka undir, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu.

Hæstv. forseti. Það er með ólíkindum að hæstv. forsætisráðherra, sem hefur í dag sagt að hann ætli ekki að segja af sér embætti þrátt fyrir það sem á undan er gengið, skuli hopa af hólmi héðan úr þingsalnum við fyrsta tækifæri. Þunginn í umræðunni í dag hefur ekki aðeins verið af hálfu stjórnarandstöðunnar í þessum þingsal. Þunginn, sem sýnir auðvitað alvarleika málsins, er hérna fyrir utan, á Austurvelli. En mig langar, vegna þess að ég hygg að nú sé að síga á seinni hlutann á þingfundi, að þakka hæstv. forseta fyrir að hafa þó tekið þau mál sem áttu að vera á dagskrá út af dagskránni og vil taka undir með öðrum þeim hv. þingmönnum sem hafa farið þess á leit að engin 

Herra forseti. Í raun er kannski nóg að bera upp eina einfalda spurningu um þetta mál og hún er þessi: Getur það gengið upp að forsætisráðherra í vestrænu ríki, ég tala nú ekki um norrænu velferðarsamfélagi, eigi aflandsfélag í skattaskjóli? Er það samrýmanlegt því að vera forsætisráðherra í ríki sem byggir tilveru sína á því að þeir sem eru aflögufærir greiði með sköttum sínum í þágu samneyslunnar? Mitt svar er nei. Og aflandsfélag forsætisráðherrahjóna er ekkert einangrað fyrirbæri. Það er tengt einum ógeðfelldasta kafla í sögu áranna fyrir hrun þegar arður streymdi frá Íslandi milljörðum saman inn í gervifélög og skúffufélög í skattaskjólum og íslensk stjórnvöld gerðu ekkert í því máli, hafandi tillögur um það frá skattyfirvöldum og sérstökum nefndum. Það var ekki fyrr en ný ríkisstjórn gerði það að einu af sínum forgangsmálum 2009 að stoppa upp í þau göt. Aflandsfélag forsætisráðherrahjónanna verður til á þessum árum 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þá kröfu margra annarra þingmanna sem hafa talað um að hér verði engin mál á dagskrá fyrr en búið er að ræða og greiða atkvæði um vantrauststillögu minni hlutans. Maður man nú eftir fyrri mótmælum en hefur sjaldan séð þau svona mikil eða hávær áður. Og það er ástæða fyrir því. Það er vegna þess að fólki er algerlega misboðið. Það er ekki að ástæðulausu. Það er ekki vegna þess að þessi hópur af fólki þarna úti misskilji eitt eða neitt heldur vegna þess að hegðun hæstv. forsætisráðherra er ekki í lagi. Hann þarf að koma því inn í hausinn á sér að hún er ekki í lagi.