Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og stendur í hinni stuttu grg. fyrir þessu frv., þá er það borið fram eftir beiðni félmrn. Frv. felur ekki í sér neinar efnislegar breyt. á l. um almannatryggingar, sem samþ. voru á síðasta ári, heldur er það borið fram, eins og stendur í grg., í því skyni að gera framkvæmanleg ýmis atriði, sem l. gera ráð fyrir. Tryggingaráð hefur fjallað um þessi atriði, og n. beggja d. hefur verið tjáð af forstjóra tryggingastofnunarinnar og form. tryggingaráðs og skrifstofustjóranum í félmrn., sem voru á fundi með n., að það væri sameiginlegt álit tryggingaráðs, að nauðsynlegt væri, að ríkisstj. fengi slíka heimild, sem hér er gert ráð fyrir varðandi framkvæmd þeirra atriða, sem frv. fjallar um. Fyrsta atriði frv. er. að iðgjöld samkv. tilvitnaðri gr. verði á árinu 1947 innheimt með vísitöluálagi, er miðist við 300 stig. Í l. er ákvæði þetta þannig, að iðgjöld skuli innheimt með meðalvísitölu næsta árs á undan þ. e. a. s. iðgjöldin 1947 ættu að miðast við meðalvísitöluna 1946. Nú er það ekki vitað til fulls enn þá, hver hún verður, en tryggingaráð telur sér nauðsynlegt vegna undirbúnings innheimtunnar og annars, sem þarf að ganga frá nú þegar í sambandi við það, að geta ákveðið, hvert þetta álag verði, og fer þess vegna fram á, að í þetta sinn verði stjórninni heimilað að ákveða, að þessi gjöld skuli innheimta með vísitölunni 300. Má búast við, að meðalvísitala þessa árs verði kannske ekki alveg nákvæmlega þetta, en það getur ekki skeikað verulega. Hún verður áreiðanlega milli 290 og 300, og tryggingaráð hefur talið ekki ósanngjarnt, að miðuð verði við þessa tölu iðgjöld einstaklinga samkv. 107. gr. og iðgjöld atvinnurekenda samkv. 112. gr. og framlög sveitarfélaga samkv. 114. gr. Annað atriðið, sem frv. fjallar um, er það, að skírteinisgjald, þ. e. a. s. það gjald, sem hinir tryggðu eiga að greiða samkv. l. fyrir tryggingarskírteini sitt, skuli á árinu 1947 vera 30 kr., jafnt fyrir alla, karla og konur. Í l. er ákveðið um þetta þannig, að karlar, 21 árs og eldri, skuli greiða 40 kr. fyrir skírteini, en konur og karlar yngri en 21 árs skuli greiða 25 krónur. Nú hefur tryggingaráð og þeir menn, sem gert er ráð fyrir, að annist innheimtuna fyrir tryggingastofnunina, talið það miklu torveldara hvað snertir innheimtu, að hafa tvenns konar gjald fyrir skírteinin og hefur lagt á það áherzlu, að gjaldið verði aðeins eitt, og er því hér lagt til, að í staðinn fyrir 40 kr. og 25 kr. verði farið þarna bil beggja. Upphæðin fyrir skírteinin mundi verða nokkuð svipuð því, sem l. gera ráð fyrir. Sömuleiðis var ákveðið í 1., að í fyrsta sinn skyldi afhenda hinum tryggðu skírteini þessi 1946, þ. e. a. s. almennu ákvæðin eru, að það skuli afhenda þau í janúar, en sú undantekning var, að í fyrsta sinn skyldi afhenda þau í desember 1946. Nú skilst mér, að undirbúningurinn undir þetta sé svo seint á ferðinni, að tryggingastofnunin telji sig ekki viðbúna að afhenda skírteinin í desember og óskar því eftir undanþágu frá því, þannig að þau verði í fyrsta sinn afhent í janúar 1947, og verður þá um leið krafizt fyrsta iðgjalds til tryggingastofnunarinnar. Þá er þriðja atriðið, að iðgjöld samkv. 112. og 113. gr., sem lögð eru á með tekju- og eignarskatti 1947, skuli eigi innheimt, ef hlutaðeigendur hafa hætt rekstri fyrir árslok 1946. Það hefur við athugun þótt sanngjarnt, ef einhver aðili, sem haft hefur atvinnurekstur undanfarið og þá greitt til slysatrygginganna iðgjald vegna þeirra, sem hann hefur haft í vinnu, og slíkt gjald mundi þess vegna lagt á, eins og gert er ráð fyrir, með skatti á tekjur þeirra 1946, hættir atvinnurekstri og hefur á þeim tíma, sem gjaldið er lagt á, enga tryggingarskylda menn á þennan hátt í vinnu, þá verði hann ekki krafinn um iðgjaldið, og er þess vegna farið fram á heimild til að fella niður innheimtu á því, þar sem svona stendur á. Í fjórða lagi er farið fram á, að vangreiðslur sjúkrasamlagsiðgjalda á árinu 1947 skuli varða skerðingu eða missi réttinda til sjúkrahjálpar á árinu 1948 samkv. 132. gr. Nú eru í l. ákvæði um það, að vangreiðsla á gjöldum til sjúkrasamlags varði réttindamissi, þ. e. a. s. að þeir, sem ekki standa í skilum um greiðslur á sjúkrasamlagsiðgjöldum, hafi ekki fullan og óskertan rétt til sjúkrasamlags samkv. l. En nú er gert ráð fyrir, að sjúkrasamlögin starfi ekki lengur en næsta ár, þ. e. a. s. árið 1947, en 1948 komi til framkvæmda 3. kafli tryggingarl. um heilsugæzlu. Í l. eru engin ákvæði um, að vanskil við sjúkrasamlag næsta ár á undan varði réttindamissi gegn tryggingastofnuninni í heild. Tryggingaráði þykir þess vegna nauðsynlegt að setja inn þennan varnagla í sambandi við yfirfærslu á réttindum manna frá sjúkrasamlagi til tryggingastofnunarinnar í heild, þegar kaflinn um heilsugæzlu kemur til framkvæmda 1948. Þetta er engin efnisbreyt., heldur aðeins ákveðið, að það sama skuli gilda fyrir tryggingastofnunina í heild og nú gildir um sjúkrasamlögin út af fyrir sig. Þá er loks fimmta atriðið, að lágmarksiðgjald sjúkrasamlaga, annarra en skólasamlaga, skuli á árinu 1947 vera 5 kr. á mánuði. Í bráðabirgðaákvæðum l. er mælt svo fyrir, að á árinu 1947, þ. e. a. s. meðan sjúkrasamlögin starfa áfram, skuli heimilt að lækka almenn tryggingargjöld til tryggingastofnunarinnar um 30%, og er það hugsað þannig, að þessi hluti gangi til starfsemi sjúkrasamlaganna á því ári, en þó megi ekki lækka um meira en sjúkrasamlagsiðgjaldið á viðkomandi stað. Þetta þýðir það, að þar sem iðgjöld sjúkrasamlaga eru lægri en þessi 30%, þá mundi ekki mega taka meira en sjúkrasamlagsiðgjaldinu næmi, en það þýddi það, að sá hluti, sem kæmi til tryggingastofnunarinnar, yrði mismunandi á ýmsum stöðum á landinu. Þetta mundi gera innheimtuna fyrirhafnarmeiri, og tryggingaráðið hefur þess vegna talið nauðsynlegt, að með þessu ákvæði væru því gefnir möguleikar til að hafa þennan frádrátt jafnan alls staðar á landinu, þ. e. a. s. að hægt verði að draga frá öllum iðgjöldunum þessi 30% á hverju verðlagssvæði fyrir sig. Á þennan hátt yrðu það aðeins tvenns konar upphæðir, sem dregnar yrðu frá heildariðgjöldunum. Það munu vera nokkur sjúkrasamlög á landinu, sennilega öll á 2. verðlagssvæði, sem hafa gjaldið innan við 5 krónur, en þó að gert sé að skyldu að hækka gjaldið á þessum stöðum, þá hefur það engin áhrif á útgjöld einstaklinga til tryggingarinnar, því að þar sem gjaldið hækkar úr 3 kr. upp í 5, þar mundu viðkomandi aðilar greiða 2 krónum minna í gjald til tryggingastofnunarinnar. Heildarútgjöldin verða því alveg óbreytt, en það hefur aðeins áhrif á skiptinguna milli sjúkrasamlagsins og tryggingastofnunarinnar. Þetta mundi verða til hagsbóta fyrir starfsemi viðkomandi sjúkrasamlags, af því að það fær vegna þessara ákvæða stærri hlut af iðgjaldinu til eigin starfsemi, en minna, sem fer til tryggingastofnunarinnar í heild, og mundi þannig eflast fjárhagsgeta viðkomandi sjúkrasamlags, en ekki breytast heildarútgjöld hinna tryggðu til tryggingastofnunarinnar í heild. Ég held, að ekki sé nauðsynlegt að gera frekar grein fyrir ákvæðum frv. Þetta er aðeins um framkvæmd á fyrsta ári trygginganna, en hins vegar ekki nein efnisbreyt. á l. sjálfum, því að að liðnu þessu fyrsta ári falla öll þessi atriði undir almenn ákvæði tryggingal., eins og vera ber. Eins og ég gat um áðan, þá mættu þeir aðilar, sem eiga að sjá um framkvæmd 1., á fundi hjá heilbr.- og félmn. beggja d., og voru báðar n. sammála um að mæla með því, að frv. yrði samþ. Frv. hefur nú verið afgr. í Nd. án nokkurra breyt. og fór þar gegnum d., án þess að það fengi frekari athugun í n. en það hafði gert á þessum sameiginlega fundi, og til þess að verða við óskum forstjóra tryggingastofnunarinnar að hraða sem mest framgangi þessa máls, þá vil ég mælast til þess við hæstv. forseta og d., að frv. gangi áfram, án þess að því sé vísað til n. Ég held, að ég megi segja það fyrir hönd n. í heild, að hún telur sig ekki þurfa frekar að athuga það en hún hefur þegar gert, en hún óskar eftir, að málið fái sem fljótasta afgreiðslu.



Herra forseti. Þann 16. okt. s. l. var vísað til hv. allshn. 10. máli, á þskj. 12, sem er frv. til l. um breyt. á l. nr. 106 23. júní 1936, um útsvör. Þetta mál hefur nú legið rúmar fjórar vikur hjá hv. allshn. án þess að gefið hafi verið út nál. eða málið tekið til umr. Eins og kunnugt er, liggja ýmis mál oft tímunum saman hjá nefndum, og er það iðulega óviðunandi. Ég vildi nú leyfa mér að fara fram á það, að hæstv. forseti sæi um, að málið fengi sem fyrst framgang og yrði sem fljótast afgr.

Forseti (ÞÞ) : Ég mun að sjálfsögðu verða við ósk hv. þm. Barð.



Herra forseti. Þetta frv. var flutt hér á síðasta reglulegu Alþ. og komst þá til n. Það var þá allmikið rætt, svo að það er þessari hv. d. vel kunnugt, og þarf þess vegna ekki að hafa um það neina verulega framsögu. Ég vil aðeins segja það, að þegar þetta frv. var flutt, þá bjóst ég naumast við, að það fengi jafneinróma meðmæli og það fékk hjá teiknistofu landbúnaðarins og Landssambandi iðnaðarmanna. Frv. fylgir grg. sú, er með því var síðast, og enn fremur meðmæli frá teiknistofu landbúnaðarins og Landssambandi iðnaðarmanna. Landssambandið gerði að vísu ýmsar aths. við frv. og stakk upp á breyt., sem sumar hverjar eru þannig, að ég er þeim ekki mótfallinn, eins og t. d. það að hafa skólana ekki svona stóra í sniðum, eins og gert er ráð fyrir í frv., vegna þess að þeir telja, að smíðastofur fyrir allt að 400 menn, eins og gert er ráð fyrir í frv., séu of stórar til þess, að hægt sé að reka þær með hagkvæmum hætti. Þetta frv. fékk samt sem áður ekki afgreiðslu á síðasta þingi. Ég hygg, að það hafi verið mest fyrir það, að ekki hafi unnizt tími til vegna ýmislegra anna að rannsaka, hvað þetta mál er stórt og nauðsynlegt. Ég hygg, að ekki þurfi að lýsa fyrir hv. d., hvað mikil nauðsyn er, þegar við erum á öllum sviðum að tileinka okkur nýja tækni á öllum sviðum til sjávar og sveita og í iðnaði, að koma upp skólum eins og þessum, þar sem möguleikar eru fyrir unga menn að afla sér tæknikunnáttu. Og þótt það sé sérstaklega ætlazt til, að þetta frv. megi verða til þess að auka tæknikunnáttu þeirra manna, sem annast eiga húsasmíðar í sveitum, og það sé eitt af því, sem er einna mest aðkallandi nú, þá efast ég ekki um, að það eigi eftir að koma fleiri skólar hér á landi, hliðstæðir þeim, sem hér er gert ráð fyrir, að samþ. verði. Ég segi þetta vegna þess, að ég get bætt því við þær röksemdir, sem liggja fyrir í grg. um þetta frv. og voru færðar fram á síðasta reglulegu Alþ., þegar þetta frv. var flutt, að einn af kunningjum mínum, sem þurfti að útvega skólavist erlendis manni, sem var útskrifaður úr menntaskólanum, en hafði ekki fengið þá einkunn í stærðfræði, sem til þess þarf að komast inn í háskólann, hann minntist á þetta við mig. Ég nafngreini hann ekki, en hann er öllum hv. þm. vel kunnur. Hann sagðist hafa leitað á Norðurlöndum um skólavist fyrir þennan unga mann. Þá fékk hann bækur um þessa skóla, og í Noregi einum skipta þeir skólar nokkrum tugum, sem eru hliðstæðir þeim skólum, sem hér er gert ráð fyrir. Við erum áreiðanlega einstakir og einhliða Íslendingar með okkar skólamenntun að því er þetta snertir, þó að við að sjálfsögðu höfum ýmsa tækniskóla, sem ég þarf ekki að rekja hér fyrir þessari hv. d. Við höfum tekið upp, eins og kunnugt er, héraðsskóla í sveitum, húsmæðraskóla og búnaðarskóla, en þessi hlið málsins hefur verið stórkostlega vanrækt, svo að ekki sé sagt algerlega vanrækt. Við vitum allir, að þeir möguleikar, sem menn nú eiga á því að afla sér menntunar á þessu sviði, og þær leiðir, sem nú eru opnar, eru þannig, að þær má telja lokaðar a. m. k. að hálfu leyti. Þess vegna efast ég ekki um, að á þessum skólum er eins mikil þörf og á nokkrum skólum, sem eru hér á landi. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta frv., en vona og ég veit, að ef það er tekið til vandlegrar íhugunar, þá hlýtur það að ná samþykki allra þm. Ég hygg, að málið hafi á síðasta Alþ. verið í iðnn., og óska ég, að því verði vísað þangað að lokinni þessari umr.