Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Þetta var ágæt ræða hjá hv. þingmanni og setti um margt svolítið annan vinkil á málið en verið hefur í umræðunni í kvöld. Hv. þingmaður benti réttilega á að þetta frumvarp ynni í raun og veru gegn leiðréttingu á skuldum heimilanna. Þetta er grafalvarlegt og er náttúrlega með ólíkindum að slíkt skuli sett fram á sama tíma og mörg þessara heimila þurfa svo sannarlega á skuldaleiðréttingu að halda. Það var líka rétt hjá hv. þingmanni þegar hann fór yfir tölurnar sem fara í umboðsmann skuldara, 2,5 milljarðar. Það væri nær að eyða þeim fjármunum til leiðréttingar á skuldum heimilanna. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því hvort það sé ekki sérstakt að ríkisstjórn sem kennir sig við norræna velferð leggi fram frumvörp sem þessi sem beinlínis vinna gegn hagsmunum almennings í landinu, eins og hv. þingmaður lýsti svo vel. 500 heimili gætu fengið 5 millj. kr. skuldaleiðréttingu með þeim fjármunum sem renna nú til umboðsmanns. Hversu mörg heimili gætu fengið leiðréttingu af þeim fjármunum sem þetta frumvarp tekur í formi skattheimtu? Væri ekki rétt 

Virðulegi forseti. Þetta er nokkuð góð spurning hjá hv. þingmanni. Mér sýnist fljótt á litið að um 1.500 heimili gætu fengið 5 millj. kr. leiðréttingu ef teknir eru saman þeir fjármunir sem fara í umboðsmann skuldara og það sem kemur út úr þessum skatti, það eru 4,5 milljarðar. 1.500 heimili. Ég held að það mundi hjálpa ansi mörgum heimilum að fá 5 millj. kr. skuldaniðurfellingu. Stóra einstaka málið er að þetta sýnir í hnotskurn enn eitt vítahringsmál hæstv. ríkisstjórnar. Við erum föst í vítahring ef við leiðréttum ekki skuldir heimila og fyrirtækja og ef við erum með ríkisstjórn sem kemur alltaf í veg fyrir atvinnusköpun, mýmörg dæmi eru um það. Menn nefna alltaf um orkumálin en það er svo margt fleira, við getum til dæmis nefnt sjávarútveginn. Með því að skapa óvissu í sjávarútvegi er komið í veg fyrir fjárfestingu og það tengist ekki bara sjávarútvegi því að þeir sem þjónusta sjávarútveginn eru miklu fleiri en bara þeir sem eru í sjávarútvegi. Komið var í veg fyrir að nýjasti og besti spítalinn á landinu, sem er í Keflavík, yrði nýttur til að skapa störf og tekjur fyrir heilbrigðisstarfsfólk og allt samfélagið þar og svo mætti lengi telja. Og vegna þess að menn eru fastir í þessum vítahring náum við ekki endum saman og fáum ekki tekjur í ríkissjóð. Þess vegna eru menn á elleftu stundu fyrir hver einustu fjárlög að reyna að bjarga sér fyrir horn. Þetta gerir að verkum að við erum áfram föst í þessum vítahring og í stað þess að stækka kökuna þannig að sneiðarnar verði stærri og við fáum meira í sameiginlega sjóði okkar minnka kökurnar 

Frú forseti. Ríkisstjórnin hefur unnið markvisst gegn almennri leiðréttingu skulda. Framsóknarflokkurinn lagði til að ráðist yrði í almenna leiðréttingu skulda við hrunið og þá var vissulega tækifæri til að gera það með auðveldum hætti en það verður æ flóknara og erfiðara eftir því sem lengra líður frá stofnun nýju bankanna. Á sama tíma og ríkisstjórnin neitar að ráðast í almenna leiðréttingu á skuldum heimilanna þrátt fyrir ítrekaðar kröfur til að mynda Hagsmunasamtaka heimilanna, leggur hún fram frumvarp undir heitinu Frumvarp til laga um fjársýsluskatt. Auðvitað getur enginn verið á móti því að skattleggja bankastofnanir, helsta óvin heimilanna í landinu eins og málin eru sett upp. Bankastofnanirnar eru með öll lánin, þær neita að ráðast í almennar leiðréttingar á skuldum heimilanna, ríkisstjórnin gerir það ekki  Nú liggur fyrir, eins og hv. þingmaður benti á, að þetta frumvarp dregur úr möguleikum bankanna til að ráðast í almennar skuldaleiðréttingar. Er þá ekki skýr og rétt krafa að þeir fjármunir sem teknir verða með þessum skatti verði notaðir til handa skuldugum heimilum og notaðir til almennra leiðréttinga, því að sú skattheimta sem hér er lögð til kemur í veg fyrir leiðréttingu lána? Hvers eiga heimilin að gjalda? Er ekki rétt að tryggt verði að þessir fjármunir renni til almennrar leiðréttingar ef þetta frumvarp næði fram að ganga 

Virðulegi forseti. Það væri kannski einhver skynsemi í þessu ef menn segðu sem svo: Nú ætlum við að setja eins mikil gjöld á bankana og við mögulega getum og knýja þannig fram leiðréttingu skulda. En það er ekki verið að gera það  Virðulegi forseti. Við getum rætt það að mesti kostnaðurinn við Icesave fram til þessa er stofnun nýju bankanna því að í öllu havaríinu til að koma í veg fyrir þau stórslys rann það í gegnum þingið bara sisvona sem aukamál. Við hefðum betur gripið til varna þar. Ríkisstjórnin, hvað hefur hún gert? Við nefnum almenna leiðréttingu skulda. Það kom ein himnasending, það var himnasending að erlendu lánin voru dæmd ólögleg og það hefði átt að leysa vandann. En nei, ríkisstjórnin gekk inn með lagasetningu og einhverja reiknireglu sem aldrei hefur sést. Eini gallinn við þá reiknireglu er sá að hún kemur einstaklega illa út fyrir lántakendur. Ég hvet menn til að fara á 

Virðulegi forseti. Það er enginn vafi á því að þegar ríkisstjórnin kynnti þetta frumvarp um svokallaðan fjársýsluskatt var í hugum þeirra sem að þessum málum stóðu um að ræða vinsælan skatt. Þetta væri ekki skattur á almenning eins og margoft var haldið fram. Ríkisstjórnin og fulltrúar stjórnarliða í Alþingi hafa sagt okkur að skattalegar áherslur ríkisstjórnarinnar hafi breyst á þessu hausti og nú verði lagðar fram breytingar á skattalögum sem ekki snerta almenning í landinu. En er það svo að fjársýsluskatturinn snerti ekki almenning? Kemur hann bara við fjármálastofnanir og -fyrirtæki í landinu og hefur í raun ekkert með afkomu almennings að gera? Auðvitað er það ekki þannig. Það er nefnilega mjög athyglisvert að þeir sem hafa brugðist hvað harðast við hugmyndum um fjársýsluskatt eru einmitt Samtök starfsmanna fjármálafyrirtækja. Þau hafa lagt áherslu á að ef þessi skattlagning nær fram að ganga eins og hún var kynnt í frumvarpinu muni hún hafa bein áhrif á afkomu fólksins sem vinnur í fjármálafyrirtækjum sem eru þúsundir manna, ekki síst konur, og enn fremur gæti þetta haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir atvinnuöryggi þess fólks sem í bönkunum starfar. Nú þekkjum við það af reynslunni að fólkið sem hefur starfað í bönkunum á gjarnan langan starfsaldur að baki og það er vissulega vel. Bankastarfsemi krefst auðvitað sérhæfðrar þekkingar og sú þekking fæst ekki síst með reynslunni. Þegar fólk hefur unnið lengi í fjármálastofnunum skilur það miklu betur gangvirkið sem það vinnur í og á fyrir vikið gott með að eiga samskipti við þær þúsundir Íslendinga sem koma í bankastofnanir og eiga viðskipti við þær. Viðskiptavinirnir þurfa einmitt á því að halda að í þessum stofnunum vinni fólk sem hefur þekkingu og reynslu sem nýtist til að þekkja þetta fjármálaumhverfi sem oft og tíðum er flókið fyrir okkur hin sem ekki störfum þar og ekki síður til að eiga samskipti við almenning og koma upplýsingum á framfæri. Þess vegna skiptir mjög miklu að ákveðinn stöðugleiki sé í þessum þáttum. Það er þess vegna kannski ekki að undra að Samtök starfsmanna fjármálafyrirtækja hafi miklar áhyggjur þegar lagt er af stað með frumvarp sem auðveldlega er hægt að sýna fram á að muni hafa alvarlegar afleiðingar fyrir starfsfólk. Þetta er ekki bara alvarlegt fyrir starfsfólkið heldur líka þá þjónustu sem þessar fjármálastofnanir veita og eiga að veita vegna þess að sú þjónusta verður ekki svipur hjá sjón ef menn tryggja ekki að þessi þekking og reynsla verði áfram fyrir hendi. Þess vegna vekur það mikla undrun í mínum huga og mjög margra annarra að nú þegar ríkisstjórnin hefur haft þrjú ár til að undirbúa breytingar á skattalögum og leggur þær fram í bandormum og sérstöku frumvarpi sem nær til fjármálafyrirtækjanna, hafi menn ekki verið búnir að hugsa þetta mál betur en raun ber vitni. Hvernig sem við horfum á þetta er ljóst að málið er illa hugsað og jafnvel meðhöndlun málsins í þingnefndinni leiddi fram að málið var algerlega óburðugt og ótækt til afgreiðslu. Þetta sjáum við til dæmis á þeim breytingartillögum sem meiri hluti hv. efnahags- og viðskiptanefndar lagði fram og birtast okkur núna í þingskjali, þar er komið fram með verulegar breytingar frá frumvarpinu eins og það var upphaflega lagt fram. Upphaflega átti fjársýsluskatturinn að ná líka til lífeyrissjóðanna. Lífeyrissjóðirnir sýndu auðvitað fram á hversu fráleitt það væri og að það væri líklegt til að veikja almennu lífeyrissjóðina. Jafnframt sýndu þeir fram á að starfsemi lífeyrissjóðanna væri af allt öðrum toga en sú starfsemi sem fer fram í öðrum fjármálastofnunum, bankastofnunum í landinu. Það blasti við að við þessu yrði að bregðast og það var gert með breytingartillögu. Síðan er greinilegt að menn hafa ekki hugsað þetta mál til enda því að ákveðið var að setja á þennan fjársýsluskatt sem er í raun og veru launaskattur. Eftir því sem fleira fólk er í vinnu hjá fjármálastofnun, þeim mun þyngra kemur hann niður á rekstri hennar. Það hlýtur að hafa þau áhrif að fjármálastofnunin reyni að velta þeim kostnaði af sér og hvernig mun það gert með sem auðveldustum hætti? Jú, með því að segja upp fólki eða lækka laun þess. Það sem er svo undarlegt í þessu öllu saman er að áherslan var ekki sú að reyna að ná til þeirra fyrirtækja sem voru best í færum til að borga aukinn kostnað. Fjársýsluskatturinn er í eðli sínu ekki afkomutengdur skattur og hefur ekkert með það að gera hvort fyrirtæki vegni vel, hvort það sé að græða eða hvort því vegni illa og sé að tapa eða sýna lélegan rekstrarárangur af einhverjum ástæðum. Nei, þetta átti að vera skattheimta á laun. Hún hefði þau áhrif að smám saman syrfi að fyrirtækjum með margt fólk í vinnu. Þetta kemur ekki bara fram í sparisjóðunum sem við höfum rætt um heldur ekki síður hjá ýmsum smærri aðilum á fjármálamarkaði sem hafa skotið upp kollinum og skotið rótum eftir bankahrunið. Þegar þörfin kallaði á nýja tegund af fjármálalegri þjónustu sáu ýmsir tækifæri í að setja upp fjármálastarfsemi þar sem reksturinn byggir meðal annars á alls konar ráðgjafarstarfsemi sem er virðisaukaskattsskyld. Það er nauðsynlegt að undirstrika það vegna þess að þessi skattur er meðal annars réttlættur með því að bankarnir séu ekki virðisaukaskattsskyldir. Það er ljóst að eins og hugmyndin var í upphafi átti skatturinn sérstaklega að koma niður á launakostnaði fyrirtækjanna, auka launakostnað þeirra. Það hefði neikvæð áhrif á þessi nýju, litlu fyrirtæki á fjármálamarkaði sem byggja til dæmis rekstur sinn á ráðgjafarstarfsemi, skuldabréfaútgáfu og ýmsu öðru og því augljóst að þessi fyrirtæki yrðu grátt leikin. Enda hefur þróunin verið að birtast okkur á síðustu vikum og mánuðum, við höfum séð að þessi fyrirtæki hafa einmitt verið að leita sér skjóls með því að sameinast stóru bönkunum og það er auðvitað ekki sú þróun sem við viljum sjá, að minnsta kosti ekki að öllu leyti. Ég ætla að vekja athygli á því að í kvöld var dreift svari hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn hv. þm. Péturs H. Blöndals um raunvexti á innlánum í bankakerfinu. Af hverju ræði ég þetta? Jú, vegna þess að eitt af því sem bent er á í öllum umsögnum um þetta mál, og raunar vekur meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar athygli á þessu líka, er að viðbrögð fjármálakerfisins við þessari ætluðu skattheimtu hljóta að verða sú að reyna að auka vaxtamuninn í landinu. Af hverju er að taka? Það er hægt að reyna að lækka vexti innlánseigenda og síðan hækka útlánavexti sem kæmi sérstaklega niður á atvinnulífinu sem sækir sér fyrst og fremst fjármagn inn í bankakerfið. Það gera einstaklingar líka en eðli málsins samkvæmt er atvinnulífið fjárfrekara en almenningur. Almenningur leggur hins vegar peninga á bók. Í því samhengi er athyglisvert að skoða þróunina á þessu ári samkvæmt svari hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrrgreindri fyrirspurn hv. þm. Péturs H. Blöndals. Ef við skoðum meðalraunávöxtun óverðtryggðra innlána miðað við breytingar eftir að tekið hefur verið tillit til fjármagnstekjuskatts er ávöxtunin á 12 mánaða tímabili frá mars síðastliðnum 4,68% í mínus. Ef við skoðum 12 mánaða tímabil fram í júní á þessu ári er hún mínus 8,34% og í september mínus 3,82%. Með öðrum orðum, fólk sem hefur lagt inn á óverðtryggða reikninga er að finna fyrir því, meðal annars vegna áhrifanna af fjármagnstekjuskattinum og vaxtastiginu í landinu, að fjármunir þess eru að rýrna. Til að stuðla að auknum vaxtamun verður þrýstingur á að lækka þessa innlánsvexti og þá mun einmitt þetta fólk, almenningur í landinu og ekki síst gamla fólkið, sem vill sýna ráðdeild, 

Frú forseti. Hv. þingmaður verður seint sakaður um málþóf því að ræða hans var mjög málefnaleg. Ég hef hlustað á fyrri ræður hans í dag og þessi var út frá allt öðru sjónarhorni og setti nýjan vinkil á þetta mál. Mig langaði að ræða við hv. þingmann um það sem kom meðal annars fram í ræðu félaga hans hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar áðan og tengdist því að í umsögnum um þetta mál hefur verið fullyrt að það muni draga úr getu bankanna til að leiðrétta skuldir heimilanna. Nú er það svo að af þessum skatti eiga að koma tekjur í ríkissjóð. Þær tekjur munu valda því, samkvæmt umsögnum og öllu sem liggur fyrir, að ekki verður sami möguleiki fyrir hendi til að leiðrétta skuldir heimilanna í gegnum bankana. Þá veltir maður því óneitanlega fyrir sér hvort ekki hefði verið skynsamlegt, á sama tíma og verið væri að rýra möguleika bankanna til að leiðrétta skuldir heimilanna, að ráðast hugsanlega í skattalækkanir til handa heimilum í landinu, t.d. með lækkun á bensíngjaldi, olíugjaldi eða öðru. Þá yrðu þeir fjármunir notaðir á móti, fólkinu í landinu til góða. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann sé sammála því sem fram kemur í umsögnum um málið og hefur komið fram í ræðum, meðal annars hjá félaga hans hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni, og hvort hann sé sammála því að frumvarpið dragi úr möguleikum bankanna til að leiðrétta skuldir heimilanna og hvort það sé ekki grafalvarlegt mál ef svo er.

Virðulegi forseti. Það er hægt að svara þessari spurningu mjög afdráttarlaust. Jú, það er augljóst að þetta frumvarp mun draga úr möguleikum fjármálastofnana til að bregðast við aðstæðum hjá fólki sem þarf á skuldalækkun að halda. Ég hef kynnst því af biturri reynslu þegar maður hefur verið blankur í gegnum tíðina að ekki er hægt að nota sömu krónuna tvisvar. Oft hefur maður óskað þess að það væri hægt en ég held að í þessu frumvarpi felist pínulítil óskhyggja um að hægt sé að nota sömu krónuna tvisvar og kannski þrisvar. Það er nefnilega þannig eins og ég hef bent á að afkoma stærri bankanna hefur byggst mjög mikið á því að þeir fengu eignasafn úr gömlu bönkunum fært yfir í nýju bankana á tiltölulega lágu verði. Síðan hefur komið í ljós að þetta hefur gefið bönkunum bæði aukinn rekstrarhagnað og batnandi efnahagsreikning. Nú er hugmyndin sú að reyna að nálgast þessa peninga og skattleggja þá og þá verða þeir auðvitað ekki notaðir til að lækka skuldir heimilanna. Þetta er þó ekki nema hluti af sögunni og kannski ekki það allra alvarlegasta. Það allra alvarlegasta er að hluti af fjármálakerfi okkar býr ekki við þessar aðstæður og mun þurfa að taka á sig aukna skattbyrði sem hefur ekkert með afkomu þeirra að gera heldur er tekjustofninn til dæmis launin. Eftir því sem launaþátturinn er hærri af ýmsum ástæðum, sérstaklega í minni fyrirtækjunum, mun afkoma þeirra versna enn, samkeppnisstaðan versna og möguleikarnir til að koma til móts við fólk í greiðsluvanda og fyrirtæki í vanda verða minni fyrir vikið. Fólk sem og fyrirtæki geta lent í því að vera hreinlega svo óheppin að vera í viðskiptum við einhver slík fyrirtæki og fá þess vegna verri úrlausn mála sinna 

Forseti. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að vegna þess hvernig þessi skattheimta er byggð upp mun hún klárlega koma verst við viðskiptavini smærri fjármálastofnana. Ég vil taka undir með hv. þingmanni þegar hann segir að ríkisstjórnin vilji nota sömu peningana tvisvar sinnum. Í þessu máli blasir við, og raunar í fleiri málum sem ríkisstjórnin hefur lagt fram, óskhyggja um að hér og þar leynist einhverjir aukapeningar sem alls ekki eru til. Mig langaði að bera annað undir hv. þingmann sem hefur einnig komið fram í umræðunni, þ.e. samkeppni við erlendar fjármálastofnanir. Þetta frumvarp skerðir möguleika íslensks fjármálakerfis til að keppa við erlendar fjármálastofnanir. Í bandorminum sem við afgreiddum fyrr í dag var tekið út ákvæði um tvísköttun á fyrirtæki, iðnaðarfyrirtæki eins og til að mynda Elkem á Grundartanga, þ.e. kolefnisskattinn. Það var gert á þeirri forsendu að hann rýrði samkeppnisstöðu þessara iðnaðarfyrirtækja á alþjóðlegum markaði. Er hv. þingmaður ekki sammála því að sömu rök eigi við um það frumvarp sem við ræðum nú? Þar er með sama hætti verið að rýra samkeppnisstöðu fjármálafyrirtækja gagnvart fyrirtækjum erlendis. Ættu þá ekki sömu rök við um að breyta þeirri skattlagningu sem hér er lögð til eða hætta við hana?

Virðulegi forseti. Auðvitað eiga nákvæmlega sömu rök við um þetta eins og í því dæmi sem hv. þingmaður nefndi. En mig grunar að hluti af því sem við sjáum hér kunni að stafa af því að við fórum í gegnum hrun sem þjóðin er brennd af. Menn horfa allt öðrum augum nú til dags á fjármálafyrirtækin og hafa kannski ekki nægilegan skilning á því að heiðarleg, góð fjármálafyrirtæki eru mjög mikilvæg fyrir hvert einasta samfélag. Það er einfaldlega þannig að ef samfélag fær ekki góða fjármálaþjónustu verður svo margt að. Við þekkjum það í smækkaðri mynd í litlum samfélögum að þar sem fyrirtæki hafa ekki fengið eðlilega bankafyrirgreiðslu af ýmsum ástæðum standa þau höllum fæti, fyrir utan að fjármálastarfsemi er líka mikilvæg í atvinnulegu tilliti. Hún skapar möguleika fyrir ungt og menntað fólk og við megum ekki vera svo blind á það sem gerðist á undanförnum árum að við höfum almenna fordóma gagnvart því að byggja upp fjármálakerfi sem getur verið eftir sem áður nauðsynlegur starfsvettvangur fyrir okkar unga fólk sem er til dæmis að koma úr skóla. Ég vil vekja athygli á einu í viðbót í þessu sambandi sem er það sem fjármálafyrirtækin sjálf hafa sagt. Þau hafa sagt: Ef ríkissjóður telur sig þurfa á peningum fjármálafyrirtækja að halda til að standa undir samneyslunni og velferðinni í landinu, er miklu eðlilegra að reyna að sækja það á grundvelli afkomunnar sem þau sýna, ekki með því að búa til skattstofn úr launaþætti fyrirtækjanna. Það dregur úr vilja þeirra til að ráða til sín starfsfólk og ýtir þess vegna undir atvinnuleysið. Það er miklu eðlilegra að reyna að skattleggja hagnaðinn. Það er að vísu vísbending um það í breytingartillögunum en hún er til marks um hversu óhugsað 

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem við ræðum er mikil handvömm og spegilmynd af því ráðleysi sem ríkir hjá ríkisstjórn Íslands, ráðleysi og algjörlega skert útsjónarsemi, skynsemi og tillitssemi. Þetta frumvarp er því miður eins og flest mál hæstv. ríkisstjórnar bögglauppboð til þess eins að efla vanda samfélagsins í stað þess að leysa hann og láta hjólin snúast áfram en ekki aftur á bak. Ráðleysið sýnir sig á þann hátt að það er enginn húsbóndi á bænum. Húsbóndinn er farinn til Brussel og ræktar þar radísugarða og á því á íslenska þjóðin að lifa, en hún lifir ekki á radísum einum saman.  Hörmulegar fréttir þessa dagana, virðulegi forseti, er hluti af spegilmynd samfélagsins þar sem bráðungt fólk gefst upp fyrir lífinu. Um það getum við aldrei kennt neinum einum en tíðarandinn er neikvæður og tíðarandinn kallar fram þetta vonleysi, þessa uppgjöf. Við eigum ekki að horfa fram hjá því. Þar erum við öll ábyrg og við eigum ekki að leyfa stjórnvöldum landsins að komast upp með slíkan yfirgang og valdníðslu sem hæstv. ríkisstjórn gerir frá degi til dags, viku til viku, mánuði til mánaðar, ári til árs. 
             Þetta frumvarp skekkir stöðu heimilanna enn eina ferðina, flestra fyrirtækja og þjóðfélagsins í heild. Þjóðfélagið er sett í spennitreyju þar sem falsvonir eru bornar á borð og þegar kafað er ofan í það sem menn kalla hlunnindi fyrir framtíðina þá er það byrlun. Talað er um að eitri sé byrlað. Byrlun skoðana, falsvona, svartsýni og örvæntingar er ekki síður hættuleg byrlun en talað er um í duftformi. Þessi ríkisstjórn flakar von landsmanna inn að beini og þetta frumvarp er spegilmyndin af því, spegilmyndin af dugleysinu, draugagangur í björtu. Það er nóg að búa við draugagang í myrkri en hæstv. ríkisstjórn skirrist ekki við að vaða fram með draugagang í björtu. Það hefur verið talað um orðnotkun hér í þinginu, virðulegi forseti, að það gangi stundum svolítið snarpt. Orðnotkun í þinginu þegar horft er til margra áratuga speglast af stöðu mála hverju sinni. Ef það er upplausn og vandræðagangur kveða menn fastar að orði. Það er eðlilegt. Af hverju ættum við Íslendingar að tala eitthvert tæpitungumál sem búum við eins myndrænt mál og íslenska tungu, myndrænna mál en hjá mörgum öðrum þjóðum á okkar jörð? Við eigum ekki að fela meininguna með einhverju lélegu smjörlíki, við eigum að leggja spilin á borðið og krefjast þess að menn vinni af heilindum. Það er ekki afsökun fyrir hæstv. ríkisstjórn að segjast vera að gera góða hluti jafnvel þótt að hún trúi því sjálf. Auðvitað er hæstv. ríkisstjórn ekki svo skyni skroppin að hún sjái ekki að þetta gengur ekki upp. Hún er ekki að gera góða hluti, hún er að gera vonda hluti. Það er þrengt að öllu. Þetta frumvarp vinnur aðeins að því í rauninni að hækka enn frekar gjöld á fólkið í landinu. Laumast er inn með það bakdyramegin með sluffu á blómvendinum og jafnvel sluffan er falsvon líka. Það er lokað á alla drift sem neyðir fólk til að fara að spila á kerfið. Gott dæmi eru mjög falsaðar tölur yfir þá Íslendinga sem hafa farið úr landi. Fölsuðu tölurnar eru a.m.k. hundruð Íslendinga sem hafa farið til annarra norrænna ríkja, Vesturheims og víðar í skjól en haldið lögheimili á Íslandi af því að þau vilja vera á Íslandi en hafa neyðst til að flýja dugleysi og vonleysi hæstv. ríkisstjórnar. Þetta fólk á börn. Það reynir að halda í öryggið fyrir börnin sín því að ef það kemur aftur til Íslands nýtur það ekki réttinda fyrr en eftir a.m.k. hálft ár ef það lætur lögskrá sig erlendis sem það ætti að gera. Þannig er þetta fólk neytt til að spila á kerfið og það er ekki hægt að gagnrýna það. Það er ekki hægt að gagnrýna það af því að það er skiljanlegt. Að ríkisstjórn Íslands skuli bjóða upp á slíka aðstöðu sem setur fólki þannig stólinn fyrir dyrnar og herðir að hálsi þess í möguleikum þeirra til að sjá sér og sínum farborða á mannsæmandi hátt sem Íslendingar. Land okkar býr við auðlindakost í hverju fótmáli. Við þurfum fólk sem sýnir drifkraft, við þurfum duglega sjómenn, snjalla skipstjóra, iðnaðarmenn, hvar sem menn vinna verkin sem halda samfélagi okkar á floti. Það er engin ástæða til að gera lítið úr embættismönnum eða ýmsum sérfræðingum, arkitektum eða öðrum sem vinna sérhæfða vinnu miðað við menntun sína, en það er alveg klárt að sú yfirbygging er stundum allt of stór. Tekjurnar fyrir þjóðfélagið í heild ráðast af höndum hins vinnandi manns til sjós og lands þar sem reynslan og verksvitið vegur þyngst, ekki hvunndagsspjall á kaffistofum í skrifstofum landsins þó að það sé allt í lagi út af fyrir sig en það ræður ekki úrslitum í þessum efnum. Það er verkafólkið í landinu, það eru sjómennirnir, það er fólkið í heilbrigðisstéttunum, menntakerfinu, fólkið sem vinnur lykilhlutverk í límingu eins þjóðfélags, límingu þjóðfélagsins Íslands. Það er auðvitað grábölvað, virðulegi forseti, að á sama tíma og við reynum að skerpa hlutina, læra af hlutum og komast áfram til betri framtíðar fyrir Ísland er til að mynda annar ríkisstjórnarflokkurinn, Samfylkingin, að djöflast í því að koma okkur inn í kotbúskap Evrópusambandsríkjanna, gera okkur að tyrknesku þorpi. Íslendingar vilja ekkert að Ísland verði tyrkneskt þorp. Látum Tyrkina um það og óskum þeim velfarnaðar en Íslendingar vilja vera sjálfstæð þjóð með bjarta framtíð sem hún á að vera trygg ef við vinnum hlutina eins og menn. Það gerir hæstv. ríkisstjórn ekki og þess vegna er þetta frumvarp skelfilegt yfirvarp fyrir því að auka enn frekar skatta, forsjárhyggju, taka frumkvæðið af fólki og draga úr því máttinn. Sagt er að nýir skattar sem settir eru hafi reynst vel erlendis. Hvílíkt kjaftæði, virðulegi forseti. Við skulum bara miða við okkar aðstæður, okkar möguleika, okkar reynslu og okkar verksvit. Við eigum nóg af fólki til þess að takast á við þau verkefni ef við þorum að sýna djörfung og dug. Það er alveg ljóst eins og hér hefur komið fram að þessi skattur gæti skilað 5 milljónum til hverrar fjölskyldu af 1.500 fjölskyldum í stað þess að fara í ríkishítina og hverfa niður í ræsið sem ekkert skilur eftir. Menn hljóta að fara að opna augun fyrir því að miklu fremur en að fara þessa leið verður að lækka skuldir yfir línuna svo um munar, komast yfir þann ótta sem íslensk stjórnvöld sýna erlendum fjárfestum sem notuðu fjármagn sitt í íslenskum fjármálastofnunum sem beitu á Íslendinga, tiltölulega saklausan almenning á Íslandi sem átti að gleypa þessa silfurbeitu og kokgleypa síðan vandann sem fylgdi, en fjárfestarnir hafa lagt ofurkapp á það að bera enga ábyrgð. Íslensk stjórnvöld verða að taka af skarið vegna þess að neyðarstaða gefur neyðarrétt. Þá er að duga eða drepast sem stjórnmálamaður og taka af skarið þar sem fólkið okkar á að njóta vafans en ekki erlendu fjárfestarnir og fjármálafíklarnir sem stjórnuðu bankakerfinu og stjórna því því miður enn að mörgu leyti. Það hefur sýnt sig í allri umfjöllun um grunninn að þessum vanda að fjölmargir, tugir bankamanna, sem hefðu átt að hverfa úr bönkunum einn góðan dag fyrir árum sitja þar enn og sauma í gömlu mynstrin, reyna að búa til sama farveginn þar sem allt er gert á skjön við eðlilegt líf í landi okkar. Þetta er verkefni sem við hljótum að þurfa að taka á fyrr en varir. Nýir skattar endalaust. Í stóru og smáu eru það tilskipanir frá Brussel sem ríkisstjórnin heldur ekki vatni yfir og þrengir að drifkrafti á Íslandi. Bændur á Hólsfjöllum hafa orðið fyrir barðinu á þessum vangaveltum án þess að mál séu krufin til mergjar, könnuð til hlítar, áður en skellt er dyrum, sem vel kann að vera að þurfi að gera. Ein krafan var sú að bændur á Hólsfjöllum ættu allt í einu að girða í kringum fjárstofninn sinn, þúsund fjár og girðingarnar kostuðu milljónir. Hvað er slíkur bóndi, sem er gott dæmi, með margar kindur í dag? Hann er ekki með þúsund kindur heldur 60–70 kindur af því að hann réð ekki við fleiri girðingar.  Í sjávarútveginum, sem er kjarni þess að við lifum í þjóðfélaginu og verjum velferðarkerfi okkar, hefur gengið allvel á undanförnum árum, að hluta vegna þess að gengið hefur verið hagstætt þessum aðalatvinnuvegi okkar, en í skúffum bíða milljarðar króna í mörgum verstöðvum landsins til að fara í drift og uppbyggingu, endurbyggingu og lagfæringar sem fyrirtækin leggja ekki í vegna þess að ríkisstjórnin getur ekki tekið af skarið um það hvort þessi fyrirtæki eigi rétt til að lifa næstu nótt. Sem betur fer er slíkur kraftur og skynsemi í þorra athafnamanna hér á landi að þeir láta ekki bjóða sér slíkt, frekar halda þeir sjó við býsna erfiðar aðstæður en að láta lokka sig í einhverja vitleysu, í eitthvert pókerspil hæstv. ríkisstjórnar sem veit ekkert hvað snýr upp eða niður og veit ekki einu sinni hvað mörg spil eru í spilastokk hennar því að þar rekst allt á annars horn. Þetta frumvarp gengur gegn venjulegu fólki. Við megum ekki láta akademísku þekkinguna ráða ferð í þessu máli. Hún er góð með en hún er frekar skraut á tertuna en kjarninn á heimareykta hangikjötinu sem menn hafa nefnt hér að við þurfum að rækta eins og annað gott í samfélaginu. Við þurfum líka að viðurkenna að margir nýgræðingar hafa komið til leiks við stjórn landsins. Það tekur nokkur ár að læra að verða þingmaður, virðulegi forseti, og þess vegna þurfa menn að hjálpast að í staðinn fyrir að keyra hver yfir annan. Það sem skiptir máli er að vinna til árangurs 

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um fjársýsluskatt sem hæstv. fjármálaráðherra lagði fram á haustþingi þar sem áætlað er að leggja 10,5% skatt á eftirtalda aðila: Hlutafélög, vátryggingafélög og Evrópufélög samkvæmt lögum nr. 56/2010, um vátryggingastarfsemi, viðskiptabanka, sparisjóði, lánafyrirtæki, verðbréfafyrirtæki, verðbréfamiðlanir, rekstrarfélög verðbréfasjóða sem og önnur fjármálafyrirtæki, samkvæmt lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, á lífeyrissjóði sem hlotið hafa starfsleyfi á grundvelli laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, nr. 129/1997, og í fjórða lagi á útibú, umboðsmenn og aðra sem eru í fyrirsvari fyrir erlenda aðila sem reka starfsemi hér á landi samkvæmt 1.–3. tölulið. Jafnframt má sjá í 3. gr. frumvarpsins að opinberar stofnanir sem stunda starfsemi sem fellur undir 1. og 2. tölulið 2. gr., eru undanþegnar skattskyldu samkvæmt lögum þessum en sérstaklega er tekið fram að Íbúðalánasjóður sé skattskyldur samkvæmt lögum þessum. Þannig lagði hæstv. fjármálaráðherra frumvarpið fram á haustdögum. Frumvarpið fór síðan til meðferðar efnahags- og viðskiptanefndar og tók þar allhressilegum breytingum. Af umsögnum um frumvarpið að dæma ætti eiginlega að kalla það klúður vegna þess að flestallar umsagnirnar sem inn komu fela í sér varnaðarorð og frumvarpið er talið illa ígrundað í alla staði. Þá skiptir ekki máli hvort um er að ræða umsagnir fjármálastofnana, Bankasýslu ríkisins eða Fjármálaeftirlitsins, alls staðar er varað við því sem hér er lagt til. Lífeyrissjóðirnir töldu að algerlega óheimilt væri að skattleggja þá eins hér segir, en eins og flestir vita sem fylgst hafa með umræðu um ráðstafanir í ríkisfjármálum og fleiru er skattlagning af þessu tagi ætluð til að greiða m.a. vaxtabætur sem ríkisstjórnin ákvað að veita en var ekki búin að finna tekjustofna til að standa undir því áður en sú ákvörðun var tekin. Í upphafi var áætlað að skattur þessi ætti að skila 4,5 milljörðum en hann mun í staðinn skila 2,2 milljörðum. Til að vega upp á móti því tekjutapi sem sem ljóst er að verður vegna þess að prósentutalan er lækkuð úr 10,5 í 5,45, á að leggja á 6% skatt á hagnað fjármálafyrirtækja umfram tiltekin mörk. Það þýðir að þrjár fjármálastofnanir, Arion banki, Íslandsbanki og Landsbankinn þurfa að greiða 6% skatt af hagnaði umfram ákveðin mörk. Í raun felur fjársýsluskatturinn í sér skattlagningu upp á 5,45% og auk þess þurfa þrír stærstu bankarnir að greiða 6% sérstakan skatt vegna hagnaðar til að vega upp á móti því sem á vantar. Segja má að með því séu hæstv. ríkisstjórn og hæstv. fjármálaráðherra enn einu sinni á þeim skamma tíma sem þau hafa setið í ríkisstjórn að flækja skattamálin, flækja skattumhverfið þannig að það fer að verða flestum nær óskiljanlegt. Skatthlutfall fjársýsluskattsins er lækkað í 5,45% en 1. minni hluti nefndarinnar bendir þó á að raunveruleg áhrif fjársýsluskattsins verði 6,71% þegar um er að ræða fjármálafyrirtæki sem rekin eru með hagnaði. Það er alveg með ólíkindum hvernig hæstv. ríkisstjórn tekst á engum tíma að flækja skattkerfið þannig að furðu sætir. Það er líka ljóst að með breytingum sem meiri hlutinn hyggst gera á því frumvarpi sem hæstv. ráðherra lagði fram á haustdögum er ákveðið að fallið verði frá skattskyldu lífeyrissjóðanna. Þeir fá ekki á sig fjársýsluskatt vegna varnaðarorða þeirra sem og hótana um málaferli ef af yrði. Þess vegna ákvað meiri hluti nefndarinnar að undanskilja lífeyrissjóðina. En hvað þýðir það? Það þýðir að staða meðal annars erlendra aðila sem og lífeyrissjóða er styrkt á kostnað banka og sparisjóða hvað varðar séreignarsparnað og markað íbúðalána. Í dag eru lífeyrissjóðirnir með um 15% markaðshlutdeild í íbúðalánum, bankarnir með um 27% og Íbúðalánasjóður með 58%. Ég geri ráð fyrir að samþykktin nái fram að ganga vegna þess að meiri hluti lagði þetta til, meiri hluti stjórnarflokkanna mun greiða atkvæði með auknu flækjustigi í skattamálum og ójafnvægi milli aðila á íbúðalánamarkaði. Það verður ójafnvægi milli þeirra sem borga fjársýsluskatt og hinna sem ekki þurfa að borga skattinn. Það sýnir svart á hvítu hvað þessi fjársýsluskattur er afkáralegur og í raun algerlega út í hött. Þetta er ákveðinn popúlismi vegna þess að í samfélagi okkar eftir hrun eru fjármálastofnanir af hinu vonda og er ekki úr vegi að þær verði látnar greiða fyrir hvernig þær höguðu sér og komu þjóðinni, fjölskyldum og heimilum í þá stöðu sem við erum í í dag. En málið er ekki svo einfalt vegna þess að þessar fjármálastofnanir vinna nú flestar með fjármuni Íslendinga, íslensku þjóðarinnar með einum eða öðrum hætti. Ef við eigum eitthvað afgangs leggjum við það inn til ávöxtunar. Það er alveg ljóst að aukin skattlagning kallar á það að ýmiss konar gjöld, þjónustugjöld og annars konar gjöld, hækka þannig að það verður eins og alltaf, neytandinn, fólkið í landinu greiðir skattinn eða gjöldin til að fyrirtækin og fjármálastofnanirnar geti staðið straum af skattlagningu ríkisstjórnarinnar. Það sem er það dapurlegasta af öllu við þennan skatt er að ríkisstjórnin er ber að því að standa í vegi fyrir atvinnuuppbyggingu. Það kemur í ljós í því sérkennilega frumvarpi sem hér er til umræðu. Ríkisstjórn Íslands, ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur, sem sumir kalla norræna velferðarstjórn, ríkisstjórn jafnaðarmanna, ríkisstjórn jöfnuðar - hvað ætlar hún að gera og hvað er hún að gera? Virðulegur forseti. Það stendur skýrt og skilmerkilega á bls. 9 í frumvarpi til laga um fjársýsluskatt frá hæstv. fjármálaráðherra, með leyfi forseta: „Loks er viðbúið að fjársýsluskattur hafi áhrif á þróun atvinnugreinarinnar í heild. Auknar álögur af þessu tagi færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi“ - og ég bið virðulegan forseta og aðra að hlusta nú - „nær því sem aðrar greinar atvinnulífsins búa við og eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum.“ Svo mörg eru þau orð, frú forseti. Það er sem sagt rétt að færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi á sama stað og aðrar greinar atvinnulífsins, atvinnugreinarnar sem eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur að nýráðningum. Það er kjarninn í þessu frumvarpi hvort sem mönnum líkar það betur eða verr og kristallast í þessum orðum á bls. 9 í frumvarpi um fjársýsluskatt. Það er ríkisstjórn Íslands sem kennir sig við norræna velferð sem ætlar með þessari skattlagningu að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum. Er nema von, frú forseti, að endrum og sinnum ofbjóði ekki bara þingmönnum stjórnarandstöðunnar heldur líka fólkinu í landinu það sem verið er að gera? Kannski er það ekki hrein fyrirætlan og við skulum vona að það sé ekki klár ætlun ríkisstjórnarinnar almennt að búa atvinnulífinu þannig rekstrarumhverfi að það dragi úr launahækkunum en haldi aftur af nýráðningum, en það stendur hér svart á hvítu í frumvarpinu, áhrif fjársýsluskattsins eru beinlínis í þá veru, klárt og kvitt. Við greiddum atkvæði í morgun um ráðstafanir í ríkisfjármálum þar sem hækkaðar voru álögur og gjöld sem ganga beint til hækkunar lána fjölskyldna og einstaklinga í landinu, hækkanir sem rýra ráðstöfunartekjur fjölskyldna í landinu, og hér bætist við enn einn skattur sem er til þess fallinn að færa rekstrarumhverfi fjármálastofnana í þá veru að draga úr launahækkunum og falla frá nýráðningum. Dapurlegra getur það vart orðið. Mér er til efs að nokkur ríkisstjórn hefði staðið jafnsérkennilega að verki og þessi við að koma samfélaginu út úr þeirri kreppu sem hér skall á við efnahagshrunið í október 2008. Mörg þeirra frumvarpa sem ríkisstjórnin leggur fram eru jafnvanhugsuð og þetta frumvarp en meiri hluti hv. efnahags- og viðskiptanefndar á þó heiður skilinn fyrir þær breytingar sem þó eru gerðar á frumvarpinu með lækkun prósentuhlutfallsins úr 10,5% í 5,45%. Nefndin leggur hins vegar sérstakan skatt upp á 6% til að standa straum af því tekjutapi sem lækkun hlutfallsins mun valda. Frú forseti. Ég ítreka að nefndin á heiður skilinn fyrir það sem hún reynir þó að gera til að lagfæra það frumvarp sem kemur frá hæstv. fjármálaráðherra og hún tekur tillit til varnaðarorða sem koma fram í umsögnum um frumvarpið. Það er að sjálfsögðu af hinu góða. En ég ítreka enn að ég held ég hafi sjaldan séð - ég á reyndar ekki mjög langa þingsetu að baki, en ég held ég hafi aldrei séð jafndapurlegan vitnisburð um nokkurn ráðherra og hæstv. fjármálaráðherra gefur sjálfum sér á bls. 9 í þessu frumvarpi þar sem beinlínis er sagt að auknar álögur af þessu tagi færi rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi nær því sem aðrar greinar búa við. Þær eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum. Það er algerlega andstætt því sem við sjálfstæðismenn höfum lagt til. Við viljum hvetja til öflugs atvinnulífs, draga úr álögum á fólk og fyrirtæki til að breikka skattstofna, auka tekjur, fá fólk úr atvinnuleysi í atvinnu vegna þess að við erum þeirrar skoðunar að öflugt atvinnulíf og stöðugt og öruggt skattumhverfi sem því fylgir kalli á fjárfestingar innlendra sem erlendra aðila. Öflugt atvinnulíf er undirstaða velferðar, hvort sem er hjá ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur sem nú ræður ríkjum eða ríkisstjórn einhvers annars forsætisráðherra. Það er grundvallaratriði fyrir velferð í landinu að hér sé öflugt atvinnulíf, fjárfestingar og framkvæmdir. Öðruvísi er ekki hægt að standa undir öflugu velferðarkerfi, hvorki heilbrigðiskerfi, bótakerfi né menntakerfi. Það er þannig, frú forseti. Þessari ríkisstjórn virðist gersamlega fyrirmunað að skilja að þannig væri því betur farið en að leggja sífellt meiri skatta á fyrirtæki í þessu landi af hvaða toga sem þau eru. Auknar álögur með einum eða öðrum hætti eru leiðarljós ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur í þeim efnahagsvanda sem blasir við þessari þjóð. Það er dapurlegur dómur yfir ríkisstjórn sem kennir sig við norræna velferð. Ég leyfi mér enn og aftur að þakka hv. efnahags- og viðskiptanefnd fyrir þær breytingar sem hún hefur þó gert á þessu arfagalna frumvarpi sem hæstv. fjármálaráðherra lagði fram um fjársýsluskatt.

Hæstv. forseti. Ég kem nú aftur í þessa umræðu um frumvarp til laga um fjársýsluskatt og ætla að nálgast málið með örlítið öðrum hætti en ég gerði í fyrri ræðu minni þar sem ég talaði almennt um skattlagningaráform núverandi ríkisstjórnar og hver heildarstefnan hefði verið í þeim efnum og vék að frumvarpinu sem hér er til umræðu í því samhengi. Ég ætla í þessari ræðu að horfa örlítið frekar á útfærslu þess frumvarps sem liggur til umræðu með þeim breytingartillögum sem fram hafa komið af hálfu meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Það er alltaf svo að þegar umræða stendur yfir um þessi mál gefst okkur þingmönnum, sem ekki eigum sæti í þeirri nefnd sem um málið fjallar, tækifæri til að grufla svolítið í málunum. Ég hef verið að gera það og jafnframt fengið athugasemdir utan úr bæ, eins og maður segir, sem hafa gefið mér tilefni til að skoða ákveðna þætti málsins betur. Án þess að ég vilji hrapa að niðurstöðum vil ég þó segja að ég mundi ráðleggja hv. efnahags- og viðskiptanefnd að taka sér þann tíma sem hún hefur hugsanlega milli 2. og 3. umr. til að fara í ákveðinn lagatæknilegan yfirlestur á frumvarpinu með þeim breytingum sem fram hafa komið, ef það gæti orðið til þess að skýra einhverja þætti sem við lauslega yfirferð virðast þurfa aðeins nánari athugunar við. Þau atriði sem ég er að hugsa um í því sambandi tengjast m.a. skattskylduákvæðunum í upphafi frumvarpsins. Það er auðvitað forsenda skattalaga og góðrar beitingar þeirra að reglurnar sem settar eru af hálfu löggjafans séu eins skýrar og kostur er. Þegar ég skoða fyrstu greinar frumvarpsins þar sem fjallað er um skattskylda aðila og skattskylda starfsemi virðist mér í fljótu bragði að um túlkunarvanda geti verið að ræða í sumum tilvikum. Ég skora á hv. nefnd að veita því nokkra athygli áður en hún lýkur endanlega yfirferð sinni yfir þetta mál. Ég er að vísa til þess að í upphafsgreinunum, sem lúta bæði að skattskyldum aðilum og þeirri þjónustu sem þar um ræðir, er þetta orðað nokkuð víðtækt; meiningin er greinilega sú að hafa ákvæðin víðtæk þannig að aðilar eigi þess ekki kost að komast auðveldlega hjá skattskyldu. Það er ágætt svo langt sem það nær en gerir það hins vegar að verkum að í ákveðnum tilvikum kann að vera óskýrt við hverja er átt. Ég velti því t.d. fyrir mér í sambandi við skattskyldu aðilana hverjir eru skattskyldir. Í 2. gr. frumvarpsins eru tilteknir aðilar sem eru skattskyldir og nefndar tegundir félaga svo og aðrir sem í atvinnuskyni eða með sjálfstæðri starfsemi sinni inna af hendi vinnu eða þjónustu á tilteknu sviði. Svo eru tilteknar tegundir fjármálafyrirtækja og síðan útibú, umboðsmenn og aðrir fulltrúar erlendra aðila á þessum sviðum. Þarna geta verið jaðartilfelli. Ég er ekki með tillögu að breyttu orðalagi í þessu sambandi en ég vek þó athygli á því að þarna getur skapast vafi vegna þess hve orðalagið er almennt. Meðal annars vaknar sú spurning hvort svo kunni að vera að í ákvæðunum sé vísað til launagreiðenda og verkkaupa af því að bæði er gert ráð fyrir að lagður sé skattur á launagreiðslur og verktakagreiðslur á tilteknum sviðum, en svo virðist sem verktakarnir sjálfir eða aðrir sem inna af hendi vinnu eða þjónustu geti líka verið skattskyldir. Þá vaknar jafnvel sú spurning hvort það eigi að einhverju leyti við um launþega. Nú er rökrétt að skýra þessi ákvæði með þeim hætti að verkkaupi og verktaki eigi ekki báðir að standa skil á skattinum en engu að síður má lesa aðrar greinar, t.d. 4. gr., þannig að bæði launagreiðandinn eða verkkaupinn og verktakinn eða launþeginn geti verið skattskyldir miðað við ákvæðið. Ég vek fyrst og fremst athygli á þessu, hæstv. forseti, til að hafa komið þeirri ábendingu á framfæri við nefndina að þarna gæti verið gott að fá lögfræðilegan yfirlestur með nokkuð gagnrýnu hugarfari út frá lagatæknilegu sjónarmiði, þá sérstaklega skattalaga, burt séð frá hinni efnislegu hlið málsins um hversu hár skatturinn eigi að vera, hvort eigi að leggja skattinn á og allt það. Skatturinn yrði þannig lagður á með nægilega skýrum heimildum í lögum. Í fljótu bragði, eins og ég segi, sýnist mér að nokkuð skorti á í þeim efnum að það sé alveg ljóst þegar þessi ákvæði eru lesin hverjir hinir skattskyldu aðilar séu og hvaða starfsemi eða þjónustu skattskyldan nái til. Annað atriði af sama toga - og nú rennur tíminn mjög hratt frá mér - sem mér finnst einnig þurfa að skoða vel út frá lagatæknilegu sjónarmiði eru gildistökuákvæðin og reyndar dagsetningarákvæði í frumvarpinu, sérstaklega þegar horft er til breytingartillagna. Hvenær eiga lögin að taka gildi? Hvenær eiga einstök ákvæði að taka gildi? Hvað er átt við með orðalagi t.d. í b-lið 5. gr. breytingartillagna meiri hlutans þegar talað er um fyrirframgreiðslu upp í álagðan fjársýsluskatt 1. apríl vegna mánaðanna þar á undan? Er það fyrirframgreiðsla 1. apríl vegna janúar, febrúar og mars? Ég átta mig ekki alveg á þessu orðalagi og legg til að þessi gildistökuákvæði og dagsetningarákvæði sem verið er að breyta m.a. með breytingartillögum meiri hlutans verði skoðuð sérstaklega þannig að samræmi sé í þeim og einhver lógísk hugsun. Í því sambandi má nefna ákvæðið um að þeir aðilar sem standa eiga skil á skattinum þurfi að tilkynna sig eins og getið er um í 7. gr., skráningarskyldu. Þar segir, með leyfi forseta: „Hver sá sem er skattskyldur […] skal ótilkvaddur og ekki síðar en átta dögum áður en starfsemi hefst tilkynna atvinnurekstur sinn eða starfsemi til skráningar hjá ríkisskattstjóra. Þeir sem stunda skattskylda starfsemi […] skulu einnig tilkynna ríkisskattstjóra um starfsemi sína.“ Hvenær eiga þeir að gera það? Þegar í stað við gildistöku laganna? Ef lögin verða samþykkt á morgun þýðir þetta þá að þeir verði að klára það þegar lögin hafa birst núna um jólin eða hvað er átt við í þessu sambandi?  Það eru fleiri atriði af sama toga, hæstv. forseti, sem vert væri að vekja athygli á, þ.e. lagatæknileg frekar en efnisleg, og verð 

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um fjársýsluskatt. Ég kem hér upp í annað skipti vegna þess að ég hef rekið augun í það og með því að fylgjast með umræðunni að það vantar nokkur atriði. Eitt af því sem vantar eru til dæmis vátryggingafélög. Það hefur eiginlega ekkert verið rætt um vátryggingafélög í kvöld. Ég fór að skoða reikninga vátryggingafélaga og afkoman er bara alls ekki beysin. Eitt þeirra er með stórkostlega mikinn halla og það er sennilega vegna afleiðinga af hruninu, annað er með frekar lítinn hagnað og eitt er með þokkalegan hagnað. Það segir mér að ef fara á að skattleggja launin í þessum fyrirtækjum hverfur hagnaðurinn eins og dögg fyrir sólu og þessi fyrirtæki sem veita almenningi þjónustu á sviði trygginga, tryggja heimili manna og bifreiðar, muni annaðhvort leggja upp laupana eða þurfa að hækka þjónustu sína, þ.e. iðgjöldin vegna trygginganna. Ég hygg að þau muni frekar hækka iðgjöldin vegna trygginganna en leggja upp laupana. Þetta frumvarp kemur því niður á heimilunum með þeim hætti. Ég fór líka í gegnum nokkrar umsagnir og rak augun í umsögn frá Allianz Ísland hf. sem er fyrirtæki sem starfar á Íslandi og er útibú frá þýsku tryggingasamsteypunni Allianz sem er ein sú stærsta í heimi. Þar er bent á að á bak við alla þessa skattlagningu á fjármálafyrirtæki virðist vera einhvers konar tilfinningasemi, það sé verið að hegna þeim eða refsa þeim fyrir það að fjármálafyrirtæki hafi sett landið á hausinn og það sé sjálfsagt að láta þau borga fyrir það. Þeir benda á að Allianz kom Íslandi ekki á hausinn, langt í frá, og það líði meira fyrir hrunið en það hafi nokkurn tíma hagnast á góðærinu eða neitt slíkt. Þarna er því verið að hengja bakara fyrir smið. Þeim finnst mjög óréttlátt að þeir séu látnir blæða fyrir fjármálastarfsemi sem í rauninni olli þeim mjög miklum vanda eins og flestum öðrum. Þeir eru ekki með nein innlán og útlán og geta ekki hækkað vaxtamun eins og bankarnir geta gert eða innlánsstofnanir. Þeir geta í rauninni ekki velt þessu yfir á kúnnann af því að það er búið að gera samninga, fasta samninga, og þeir hafa því engin tæki gegn þessum skatti. Ef þetta væri virðisaukaskattsskylt gætu þeir dregið innskatt frá en það gengur ekki. Þeir kvarta mikið undan þessu og segja að það brjóti gegn jafnræðisreglu stjórnarskrár ef löggjafinn samþykkir að mismuna fyrirtækjum með þessum hætti. Nú þarf ég að fara að drífa mig, frú forseti, vegna þess að ég óttast að komast ekki yfir allt sem ég þarf að ræða, ég ætlaði að reyna að klára þetta. Eins og ég gat um áður erum við að hreyfa okkur innan ramma fjárlaganna, eða Alþingi, allar breytingar sem gerðar eru á frumvarpinu verða að vera innan ramma fjárlaganna. Ef menn lækka einn skatt vegna þess að í ljós kemur að hann er ekki skynsamlegur - ég vil ekki nota orðið arfavitlaus en hann kemur bara ekki vel út - þá þurfa menn í rauninni að setja nýjan skatt eða hækka einhvern annan skatt á sömu fyrirtækjagrúppuna. Þetta er eiginlega sú staða sem við erum sett í með þessari röð á verkefnum sem við vinnum, að samþykkja fyrst fjárlögin og síðan tekjuhlið fjárlaga. Það sem meiri hluti nefndarinnar gerir er að lækka gjöldin á launin því að í ljós kom að það mundi bara valda hörmungum, sérstaklega í minni stofnunum úti á landi. Eins og ég gat um er þróunin sú að fólk notar netið miklu meira en áður og þetta mun hugsanlega flýta þeirri þróun að útibúum verður lokað, þjónustan flyst inn heim í stofu til kúnnans, inn í vinnuherbergið og þar vinnur hann á tölvuna sína og við það missir fjöldi fólks vinnuna. Það er kannski versti fylgifiskur þessarar lagasetningar að hún mun væntanlega hafa í för með sér uppsagnir og þær uppsagnir munu væntanlega koma illa við launþega og ríkissjóð líka. Það er dálítið merkilegt að með því að þvinga fjármálafyrirtækin til að segja upp fólki þá fer það fólk, hvert? Annaðhvort til útlanda og hættir að borga skatta á Íslandi eða það fer á atvinnuleysisskrá og kostar þar eða það fer í háskóla og kostar ríkissjóð. Það er að segja, menn eru í rauninni að auka álögur á ríkissjóð. Svo vil ég benda á það sem kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans. Þar virðist vera ákveðin skekkja í útreikningunum því að þar er gert ráð fyrir því að lækka þennan skatt úr 10,5%, sem er náttúrlega óskaplega hár skattur á laun, niður í 5,45%. Sem sagt um rúmlega helming en samt eiga tekjurnar ekki nema að helmingast. Maður hefði haldið að tekjurnar mundu þá rúmlega helmingast að því gefnu að skatturinn hafi engin áhrif á launin. En menn eru einmitt að lækka þetta til að minna verði um það að fólki sé sagt upp. Í rauninni ættu tekjurnar að verða meiri en gert er ráð fyrir í nefndaráliti meiri hlutans, við það að lækka prósentuna um rúman helming ættu tekjurnar að lækka miklu minna. Þarna hefur nefndin væntanlega gert einhver mistök í hugleiðingu sinni. Þetta skiptir kannski ekki mjög miklu máli nema menn ákveði að hækka prósentuna á hagnaðinn í staðinn til að ná sömu tekjum og þá er ég aftur kominn inn á það sem ég gat um áðan, um spennitreyjuna, að menn verði að hreyfa sig innan fjárlaganna og eru þvingaðir til þess. Það er náttúrlega ómöguleg staða því að komið getur í ljós að það sé bara ekki hægt að leggja skatt á viðkomandi atvinnugrein sem á að bera skattinn. Frá Samtökum fjármálafyrirtækja kom umsögn og ég hef hlustað eftir því í allt kvöld hvort eitthvað sé talað um tryggingafélög en það er eiginlega hvergi talað um þau, hvorki í nefndaráliti meiri hluta né minni hluta né í umsögnum. Það er eins og þau hafi gleymst. En ég hugsa að þau séu ekkert síður berskjölduð fyrir bæði skatti á hagnað, sem er ekkert voðalega mikill, og skatti á laun og að sú lækkun sem meiri hluti hv. efnahags- og viðskiptanefndar leggur til muni eftir sem áður skaða vátryggingafélögin mjög mikið og við munum upplifa það að iðgjöld vegna bílatrygginga, heimilistrygginga o.s.frv. muni hækka. Ég veit ekki hvort menn hafa haft það í huga að telja heimilin svo burðug að þau geti staðið undir auknum greiðslum. Svo vil ég, eins og nefnt hefur verið hér áður, vitna í svar sem ég fékk frá hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra varðandi raunvexti á innlánum. Þar kemur bara í ljós, frú forseti, að allar götur frá mars 2006 til dagsins í dag hafa óverðtryggðir reikningar borið neikvæða ávöxtun, þ.e. sparifjáreigendur eru stöðugt að tapa, hvert einasta ár hafa raunvextir verið neikvæðir. Það þýðir að við erum að skera niður sparnað í landinu og hér er verið að skattleggja þessi ágætu fjármálafyrirtæki sem borga þessa vexti, þ.e. við erum að skattleggja fyrirtækin og þau geta þá enn síður borgað sanngjarna og réttláta vexti á innstæður sem ættu náttúrlega að vera fyrir ofan verðbólgu. Bæði eru vextirnir á innstæðurnar skattaðir og fyrirtækin skattlögð alveg sérstaklega aftur og aftur sem gerir það að verkum að menn eru að saga niður sparnað í landinu. Ég man þá tíð að það var engin lán að hafa neins staðar nema víxla til þriggja mánaða, og ég vil ekki sjá að börnin mín og barnabörn upplifi svoleiðis tíma.

Hæstv. forseti. Ég náði ekki alveg að koma öllum þeim atriðum að í síðustu ræðu minni sem ég ætlaði að nefna. Þau lúta kannski fyrst og fremst að því að tekin verði enn ein yfirferðin á frumvarpinu með breytingartillögum út frá lagatæknilegum forsendum. Verði það óheillaskref stigið að frumvarpið verði samþykkt sem lög frá Alþingi verði það að minnsta kosti gert þannig að frumvarpið og lögin verði skýr og skiljanleg og öllum sem eiga eftir að fara að þeim lögum sé ljóst hvernig með á að fara. Ég vék að því hverjir væru skattskyldir aðilar og hvort nægilega skýrt kæmi fram hverjir það væru. Það má til dæmis orða spurningu í því sambandi hvort skattskyldir aðilar, t.d. verktakar, eigi að greiða skattinn af mótteknu fé, hugsanlega mótteknu fé eingöngu eða af greiddu fé, t.d. því sem þeir greiða til undirverktaka. Hvaða regla á að gilda um þetta ef samningssamband aðila er með þeim hætti sem hér um ræðir, sem er hugsanlegt á ákveðnum sviðum sem undir skattskyldu virðast geta fallið miðað við upphafsákvæði frumvarpsins? Ég nefndi líka áðan gildistökuákvæði og dagsetningarákvæði sem mér sýnist að þurfi að fara eitthvað betur yfir til að það sé skýrara. Þriðja atriðið sem ég vildi nefna í þessu sambandi er orðalagið í 5. breytingartillögu meiri hlutans þar sem fjallað er um 18. gr. Í lokamálslið a-liðar segir: „Sérstaki fjársýsluskatturinn skal vera 6% af tekjuskattsstofni yfir 1.000.000.000 kr. …“ Eiga þetta að vera 6% af því sem er umfram 1.000.000.000 kr. eða af allri upphæðinni, þ.e. ef um er að ræða tekjuskattsstofn sem er 1.000.000.001 kr. á þá að borga þennan sérstaka tekjuskatt sem 6% af krónunni sem er umfram milljarðinn? Hvað er átt við með þessu? Þetta þyrfti hugsanlega að skýra nánar. Ég skora á nefndina að skoða það hvort umorða mætti þetta til að þarna leiki ekki vafi á um, vegna þess að augljóslega getur þetta skipt verulega miklu máli, hvor skilningurinn er. Ef upphæðin fer yfir 1 milljarð á þá að greiða 6% af heildarupphæðinni eða aðeins af því sem fer umfram milljarðinn? Það þarf að skerpa á því, finnst mér, þannig að ekki komi upp álitamál varðandi framkvæmdina. Síðan eru reyndar tvö atriði önnur sem ég ætla að nefna í fljótu bragði. Vikið er að þeim í nefndaráliti meiri hlutans. Annars vegar eru það athugasemdir frá fulltrúum vátryggingamiðlara og hins vegar fulltrúum slitastjórnar og skilanefndar Glitnis í tölusettum liðum á bls. 3. Í nefndaráliti meiri hlutans eru ákveðin svör við því sem fram kemur af þeim athugasemdum, en ég verð að játa að svörin, eins og þau birtast í 6. og 7. tölulið á bls. 3 í nefndaráliti meiri hlutans - ég er ekkert endilega miklu nær. Verið er að fjalla um stöðu vátryggingamiðlara, lítilla vátryggingamiðlara, og þá er sagt í nefndaráliti meiri hlutans: „Í tilefni af athugasemdum Samtaka verslunar og þjónustu fyrir hönd vátryggingamiðlara bendir ráðuneytið á“ - þ.e. fjármálaráðuneytið - „að í dönskum lögum nái hliðstæð skattheimta ekki til aðila með skattstofn undir tilgreindum mörkum.“ Hvað þýðir það varðandi túlkun þessa ákvæðis sem við erum með í frumvarpinu? Ég hef ekki hugmynd um það. Ég veit ekki við hvað er átt. Það kann að vera að ókunnugleiki minn valdi þar um en ég sé ekki að þetta tölusetta svar mundi hjálpa mikið í lögskýringum. Sama á reyndar við um það sem kemur varðandi athugasemdir slitastjórnar eða skilanefndar Glitnis í 6. tölulið í svari meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Þar er bara vísað til minnisblaðs ráðuneytisins  Ég lýk nú máli mínu, 

Til svara eru: Forsætisráðherra, iðnaðarráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra, innanríkisráðherra og velferðarráðherra.

Virðulegi forseti. Nú liggur fyrir að niðurskurður á Heilbrigðisstofnun Vesturlands leiðir til þess að 35 konum verður sagt upp. Það er kannski viðeigandi að hæstv. forsætisráðherra gengur úr salnum á meðan ég segi þessi orð.  Eins og ég segi leiðir þessi niðurskurður til þess að 35 konum verður sagt upp, konum með áratugastarfsreynslu og menntun  Stærsta einstaka aðgerðin er lokun á öldrunar- og endurhæfingardeildinni á Akranesi. Þar verður 28 konum sagt upp og atvinnumöguleikar þeirra eru litlir eða engir. Þetta er líka mjög sérkennilegt í ljósi þess að bæði á Dvalarheimilinu Höfða og Dvalarheimili aldraðra í Borgarnesi eru mjög langir biðlistar. Því hlýtur að vera eðlileg spurning til hæstv. velferðarráðherra hvort hann geti svarað spurningunni sem enginn hefur enn getað svarað: Hvað verður um þetta fólk? Hvað verður um vistmennina þegar deildinni verður lokað í vor? Það er líka ágætt að rifja það upp í þessari fyrirspurn að þetta er akkúrat fólkið sem ruddi brautina fyrir okkur sem stjórnum í dag, þ.e. braut þeirra sem stjórna í dag, fólksins sem lifir í allsnægtum, a.m.k. miðað við þetta fólk. Spurningin er þessi: Getur hæstv. velferðarráðherra svarað því hvað verður um þetta fólk? Eins spyr ég líka hver hinn raunverulegi sparnaður verður. Meðallaun þessara 35 kvenna sem verða reknar á dyr eru tæp 300 þúsund en atvinnuleysisbætur 

Hæstv. forseti. Við höfum stundum rætt áður að það er skelfilegt að þurfa að endurstokka þetta samfélag eftir það sem á undan hefur gengið. Það er skelfilegt að hafa misst fimmtu hverja krónu af tekjum ríkissjóðs og þurfa að endurskipuleggja samfélagið miðað við það. Það er erfitt að þurfa að horfa upp á að það snertir alla þætti samfélagsins. Þótt 220 milljarðar af 520 séu undir velferðarmálum kemur það þar við líka. En hvernig hefur þetta verið gert og á hvað höfum við verið að líta? Við höfum einmitt verið að endurskoða kerfi eins og heilbrigðiskerfið miðað við þann raunveruleika sem við búum við í dag, þ.e. nýja hugsun og nýtt umhverfi. Þannig hafa menn tekið á á nánast öllum heilbrigðisstofnunum í landinu og náð verulegum árangri, með því að breyta vaktafyrirkomulagi, með því að breyta verkferlum, með því að taka tillit til þess að hér eru notaðar dagdeildir í vaxandi mæli og hægt að veita þjónustuna öðruvísi. Þegar menn fengu baksjúkdóma og komu inn í bakaðgerðir lágu þeir áður inni allt upp í tíu daga án þess að mega hreyfa sig en nú eru menn teknir fram úr rúmi um leið. Á Heilbrigðisstofnun Vesturlands er verið að mæta niðurskurði frá því fyrir rúmu ári og menn aðlaga sig þar þeim fjárveitingum sem hafa verið settar þangað. Núna er verið að grípa til þeirra aðgerða. Það er ekki verið að segja þessu fólki upp en það er búið að aðvara um að það eigi að sameina öldrunardeildina öðrum deildum á sjúkrahúsinu á Akranesi. Það á að endurskoða þjónustuna á nánast öllu svæðinu, sérstaklega vaktafyrirkomulag. Það er gengið út frá því af hálfu þeirra sem stjórna stofnuninni að þarna verði áfram um að ræða dagdeildarþjónustu og áfram boðið upp á skammtímainnlagnir vegna öldrunar. Þetta verður að sjálfsögðu skoðað í samhengi við Dvalarheimilið Höfða og það hefur legið fyrir frá yfirmönnum þessarar stofnunar að engum verði kastað út af þessu sjúkrahúsi og þeim sinnt á einstaklingsgrunni sem þar hafa notið þjónustu. Tíminn leyfir mér ekki að svara öllu meira í þessari lotu 

Virðulegi forseti. Þetta var kunnugleg ræða hjá hæstv. velferðarráðherra um að það þurfi að draga saman ríkisútgjöldin. En þetta mál fjallar um forgangsröðun í ríkisútgjöldum. Það er verið að bruðla með tugi eða hundruð milljóna og jafnvel milljarða í einhver pólitísk gæluverkefni. Það væri kannski hægt að nefna við hæstv. ráðherra það sem stendur honum næst, að það er verið að ráða aðstoðarmenn ráðherra upp á tæpar 40 milljónir og það er verið að fara í breytingar á húsnæði í ráðuneytunum upp á fleiri hundruð milljónir sem skila ekki neinu. Þetta fjallar nefnilega um forgangsröðun og ekkert annað.  
            

Þetta snýst um forgangsröðun. Sá sem hér stendur stýrir núna ráðuneyti með einum aðstoðarmanni þar sem áður voru tvö ráðuneyti. Það eru helmingi færri í stjórninni á því ráðuneyti og það er búið að hagræða í því um þær prósentutölur sem lagðar hafa verið til þannig að ég held að menn ættu að finna sér eitthvað annað til að miða við frekar en að vera í einhverjum popúlískum fullyrðingum. Það kann að vera að viðkomandi þingmaður telji sig geta nefnt fullt af gæluverkefnum og þá vil ég fá þau fram. Það er búið að gera hér að umræðuefni ferðalög hjá opinberum starfsmönnum. Mörg þeirra eru samkvæmt kjarasamningum sem viðkomandi stjórnvöld hafa gert og eru búin að vera í gangi í mörg ár, m.a. í heilbrigðisgeiranum, þar sem læknar eiga rétt á því að fara í ferðir, námsleyfi og annað. Það er obbinn af kostnaðinum. Ráðuneytið hjá okkur er með 15 milljónir í kostnað vegna ferða og mikið dygði það stutt til að laga þá hluti sem hér hafa verið ræddir. Ef við skoðum heildarhagræðinguna í heilbrigðiskerfinu á þeim tíma sem liðinn er frá hruni eru þar ekki stórkostlegar tölur - sem betur fer. Það er verið að nota í velferðarmál jafnstóran hluta af tekjunum og áður, heldur stærri ef eitthvað er, og meira til 

Virðulegur forseti. Ég er alltaf að leita að tækifærum til að hrósa hæstv. forsætisráðherra og því hyggst ég grípa slíkt tækifæri núna og hrósa hæstv. forsætisráðherra fyrir afdráttarlaus og skýr viðbrögð í gær við áformum ESA um að senda Icesave-málið til EFTA-dómstólsins. Jafnframt spyr ég hæstv. forsætisráðherra hvort hún sé ekki sammála mér um að vel hafi verið haldið á málinu í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu, þar hafi verið unnið mikið starf og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra sett sig í samband við mikinn fjölda fólks, m.a. erlendra stjórnmálamenn, og rekið málið af nokkurri festu. Er þá ekki ástæða til að halda málinu áfram í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu? Er ekki hæstv. forsætisráðherra sammála mér um að það sé æskilegt að sú vinna sem hefur verið unnin í málinu undanfarnar vikur og mánuði og sú þekking sem hefur byggst upp í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu nýtist áfram í stað þess að senda málið á nýjan stað í nýtt ráðuneyti þar sem menn þyrftu að miklu leyti að byrja frá grunni í stað þess að halda áfram að byggja á þeim grunni sem lagður hefur verið í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu?

Virðulegi forseti. Það er ekki oft sem við hv. þingmaður erum sammála í ræðustól en í þetta sinn erum við sammála um að efnahags- og viðskiptaráðherra hafi haldið vel á málum og að hann hafi staðið sig þar með stakri prýði. Spurningin er um forsvar þessa máls núna. Við höfum verið að skoða það í ljósi þess hvernig haldið hefur verið á málum þegar þeim er vísað til EFTA-dómstólsins, hver fordæmin eru í því efni. 10–12 sinnum hefur málum verið vísað til EFTA-dómstólsins frá 1994, flest í byrjun og einhver á síðari árum. Í öllum tilvikum hefur utanríkisráðuneytinu eða utanríkisráðherra verið falið forsvar máls þegar þau eru komin fyrir EFTA-dómstólinn. Við eigum eftir að fara yfir þessa stöðu. Ég byrjaði bara að kynna mér í gær hvernig haldið hefur verið á málum þegar þau væru komin í þennan farveg. Þetta er niðurstaðan í því þannig að ég geri ráð fyrir að við munum hafa málið í svipuðum farvegi. Ég undirstrika að það á eftir að ræða þetta en í öllu falli, hvort sem forsvarið verður hjá utanríkisráðherra eða efnahagsráðherra, og ef litið er til fordæmis er það utanríkisráðherra, munu fjórir ráðherrar koma að þessu máli, utanríkis-, fjármála-, forsætis- og efnahagsráðherrar. Við munum fara yfir þetta mál með sérfræðingum og það verður byrjað að undirbúa í dag með sérfræðingum hvernig haldið verður á málum. Að sjálfsögðu verður haft samráð við stjórnarandstöðuna og utanríkismálanefnd um framgang þessa máls allan tímann vegna þess að við þurfum sannarlega á því að halda að sýna góða samstöðu í málinu.

Virðulegur forseti. Ég er mjög ánægður að heyra að til standi að hafa áfram samráð við stjórnarandstöðuna í þessu máli. Það er nokkuð brýnt að koma á festu í því hvernig á því verður haldið. Þar er grundvallaratriði að fyrir liggi hver fer með málið, hver hefur forustu um að halda utan um það. Því velti ég fyrir mér hvort hæstv. forsætisráðherra geti ekki staðfest hér og nú að hún telji æskilegt að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra haldi áfram utan um málið þó að aðrir ráðherrar komi þar að líka og utanríkisráðuneytið geti gegnt einhverju hlutverki í málinu, rétt eins og það gegndi hlutverki í rekstri máls fyrir EFTA-dómstólnum um gjaldeyrishöftin þar sem efnahags- og viðskiptaráðuneytið hafði á margan hátt forustu þó að utanríkisráðuneytið hefði milligönguhlutverk. Mætti ekki hafa sama háttinn á í þessu máli og vill ekki hæstv. forsætisráðherra staðfesta 

Virðulegi forseti. Í svona málum hljótum við að líta líka til reynslunnar. Forsvarið í samningsbrotamálum sem hafa verið höfðuð gegn Íslandi hafa verið á hendi utanríkisráðherra. Það er alveg ljóst að allir þessir fjórir ráðherrar sem ég nefndi áðan, ekki síst efnahagsráðherra, munu gegna verulegu hlutverki í því sem fram undan er við að undirbúa málsvörn Íslands fyrir EFTA-dómstólnum. Allur kraftur verður settur í það mál og ekkert til sparað í að ganga þannig frá því að málstaður okkar komist vel til skila. Þar mun efnahagsráðherra gegna veigamiklu hlutverki hver svo sem verður í forsvari. Við höfum bara ekki haft tækifæri til að fara yfir stöðuna, fara yfir hvernig þetta hefur verið áður og hvernig við munum halda á málinu í framhaldinu.

Virðulegi forseti. Mig langar að ræða við hæstv. innanríkisráðherra um samgöngumál, samgönguáætlun og sérstaklega jarðgangagerð sem ekki verður gert ítarlega á svo stuttum tíma. Samgöngumál skipta okkur Íslendinga, sem búum í dreifbýlu og stóru landi, mjög miklu máli og þess vegna skiptir mjög miklu máli að við höfum áætlun um það hvernig við ætlum að bæta samgöngur í landinu. Samgönguáætlunin er byggð á þarfagreiningu þar sem tekið er tillit til öryggis, styttingu leiða og byggðasjónarmiða. Þess vegna kemur það mér svolítið á óvart þegar fram kemur ný samgönguáætlun að málunum sé snúið á haus og forgangsröðun breytt. Þannig var t.d. gert ráð fyrir 1,5 milljörðum í Norðfjarðargöng á þessu ári og því næsta vegna þess að talin var þörf á þeirri samgöngubót, en allt í einu eru bara 50 millj. á þessu ári til þeirra framkvæmda og síðan ekki söguna meir. Mig langar einnig til að ræða það og vil fá skýringu á því hvað hefur breyst í þarfagreiningu, öryggi, styttingu leiða og byggðasjónarmiðum, sérstaklega hvað þetta verkefni varðar. Ég geri mér grein fyrir því að jarðgöng eru afar dýrar framkvæmdir og ég hef verið þeirrar skoðunar lengi að nauðsynlegt sé að hafa sérstakan sjóð eða með sérstaka jarðgangaáætlun og eyrnamerkt fjármagn til þess. Mig langar til að fá að heyra frá hæstv. ráðherra hvort hann sé ekki sammála mér í því og hvort hann muni ekki berjast með mér fyrir því að þegar efnahagsleg staða okkar lagast munum við gera jarðgöng fyrir austan. Við þurfum að hafa sérstaka peninga til þess og það strax á þessu ári. Þá langar mig einnig til að spyrja hæstv. ráðherra hvaða jarðgöng hann telur eðlilegast að farið verði í næst í opinberri framkvæmd. Ég vil fá að vita hvort þær forsendur sem voru í samgönguáætlun síðast standist ekki örugglega. Ég mun síðan að koma inn á önnur mál í seinni ræðu minni.

Hæstv. forseti. Forsendur frá síðustu samgönguáætlun standast að sjálfsögðu ekki einfaldlega vegna þess að hér varð bankahrun. Við byggjum áætlanir okkar, fjárhagsramma samgönguáætlunar, á þeim nýju aðstæðum sem upp eru komnar. Það sem stendur hins vegar til að gera hvað varðar stórframkvæmdir eins og jarðgöng er að taka þær út úr samgönguáætlun og fjármagna þær með sérstökum hætti. Ég hef alla tíð sagt að Norðfjarðargöng séu mjög brýn í efnahagslegu tilliti og til að bæta samgöngur á Austfjörðum. Það mundi einnig bæta og efla byggðarlög eystra. Að sama skapi þegar horft er til öryggis fólks er grundvallaratriði að fólk komist yfirleitt á milli svæða. Þar eru Vestfirðir langverst staddir þegar litið er til landsins alls. Þess vegna er samkvæmt samgönguáætlun gert ráð fyrir að verja hlutfallslega mestu fjármagni til Vestfjarða. Hv. þingmaður beinir sjónum okkar að gangagerð sem yrðu í opinberri framkvæmd og er þá væntanlega að vísa til Vaðlaheiðarganga sem yrðu hugsuð með öðrum hætti, það er alveg rétt, við ráð fyrir því að Norðfjarðargöng verði kláruð á árinu 2018. Hvers vegna flýtum við ekki framkvæmdinni og leggjum hluta af framkvæmdarkostnaðinum í framkvæmdir nú? Það er vegna þess að það er mjög óhagkvæmt að gera það. Það er hagkvæmast og ódýrast og við förum best með féð með því að hefja verkið og ljúka því, ekki að hefja framkvæmdir sem ekki munu nýtast fyrr en göngin hafa verið opnuð. 

Virðulegi forseti. Ég man ekki betur en Norðfjarðargöng hafi verið inni á stuttu áætluninni sem kom í þingið eftir að ég varð þingmaður og það var eftir hrun. Auðvitað geri ég mér grein fyrir að það varð bankahrun, en ég er að tala um öryggissjónarmið, byggðasjónarmið og annað slíkt. Mig langar til að vekja sérstaka athygli á því að Austurland hefur gengið á undan með góðu fordæmi í sameiningu sveitarfélaga, í sameiningu heilbrigðisstofnana. Nú á að fara í sameiningu stoðstofnana. Ein af forsendunum fyrir því að hægt sé að fara í svona vandaða faglega vinnu og í raun að minnka yfirbyggingu er sú að samgöngur séu góðar. Það er búið að lofa því aftur og aftur að við munum fá Norðfjarðargöng í staðinn fyrir að vera svona tilbúin að vinna saman Þess vegna voru konur á Fljótsdalshéraði og Seyðisfirði samþykkar því að fæðingarþjónusta yrði lögð niður á þeim stöðum vegna þess að búið er að lofa samgöngubótum, það er búið að lofa Norðfjarðargöngum í áratugi. Þess vegna vorum við tilbúin til að fara út í þetta. 

Hæstv. forseti. Finnst mér það í lagi að lofa og lofa og standa ekki við gefin fyrirheit? Nei. Þess vegna erum við hætt að lofa upp í ermina á okkur. Það er grundvallaratriði að við sýnum raunsæi og fyrirhyggju, að við höfum þá fjármuni til ráðstöfunar sem við lofum að verja í framkvæmdir. Það þjónar engum góðum tilgangi að tala niður þau samgöngumannvirki sem við búum við, eins og mér heyrist menn vera að gera og telja sig þá vera að tala upp móralinn á þessum svæðum, þingmenn telja sig þar með standa sig afskaplega vel í hagsmunagæslu fyrir umbjóðendur sína. Mér finnst það ekki rétt nálgun og mér finnst hún í rauninni ekki sæmandi. Við erum ekki með þessa fjármuni til ráðstöfunar. Við erum að reyna að verja þeim takmörkuðu fjármunum sem við höfum eins vel og við mögulega getum til heilbrigðisstofnana, til velferðarkerfisins, til almannatrygginga, til að tryggja kjör öryrkja og atvinnulausra 

Frú forseti. Ég tek undir með formanni Framsóknarflokksins og hrósa hæstv. forsætisráðherra fyrir skýr orð um að við Íslendingar þurfum að sýna samstöðu, hin pólitísku öfl, hin ólíku öfl í samfélaginu, þegar kemur að málsvörn okkar í Icesave-málinu. Þess vegna skiptir gríðarlega miklu máli að tryggja að sem flestir sem koma að borðinu vinni saman opið og í náinni samvinnu við alla sem hafa komið að málinu. Því verður að segja það hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra til hróss að eftir að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar lá fyrir hefur hann ekki bara virkjað ólíka pólitíska flokka heldur líka þá sem voru mjög eindregnir andstæðingar Icesave-samkomulagsins og er það vel. Hæstv. forsætisráðherra sagði áðan að efnahags- og viðskiptaráðherra mundi gegna áfram veigamiklu hlutverki. Ég held að það væri rétt af forsætisráðherra að tala mjög skýrt. Af hverju getur forsætisráðherra ekki sagt efnahags- og viðskiptaráðherra, í ljósi þess hvernig hann hefur haldið á málum eftir niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar, að forræði málsins sé í hans höndum? Að fenginni reynslu sjáum við að aðrir ráðherrar hafa ekki farið hönduglega með forræði Icesave-málsins. Við treystum á að þau vinnubrögð sem efnahags- og viðskiptaráðherra hefur sýnt í þessu verði viðhöfð. Þess vegna spyr ég í fyrsta lagi hæstv. forsætisráðherra: Af hverju getur forsætisráðherra ekki talað skýrt og sagt: Já, efnahags- og viðskiptaráðherra mun hafa forræði þessa máls? Í öðru lagi: Er ekki alveg ljóst að sú umræða sem verið hefur um hugsanlega uppstokkun í ríkisstjórninni muni veikja stöðu okkar, þ.e. ef efnahags- og viðskiptaráðherra verður ýtt út úr ríkisstjórninni? Mun það ekki veikja stöðu okkar Íslendinga þegar kemur að málsvörn í Icesave-málinu?

Virðulegi forseti. Ég heyri að hæstv. efnahagsráðherra á marga bandamenn í stjórnarandstöðunni og er það vel og ég er ekkert hissa á því.

En í stjórninni?

Hann hefur staðið sig mjög vel í þessu máli, eins og ég sagði áðan, en ég er ósammála hv. þingmanni, sem hér talar og leggur fram þessa fyrirspurn, um að aðrir ráðherrar hafi farið óhönduglega með málið, eins og hún orðar það. Ég held að hæstv. fjármálaráðherra hafi staðið sig einstaklega vel í þessu máli og lagt sig mjög fram um að hafa hagsmuni Íslands í fyrirrúmi í hvívetna, eins og hann á auðvitað að gera, allt frá því að hann tók við þessu erfiða máli. Nú er málið að færast inn í dómsalina eins og við bjuggumst við ef samningurinn yrði ekki samþykktur eins og raun varð á. Þá verðum við að taka því og vinna eins vel úr því máli og við mögulega getum. Ég vil undirstrika það sem fram kom hjá hv. þingmanni að auðvitað þarf að hafa mjög breiða samstöðu í þessu máli og vinna vel að hagsmunum Íslands. Við fengum niðurstöðuna í hendurnar í gær. Við þurfum aðeins að átta okkur á málinu og hvernig við vinnum framhaldið. Það skiptir miklu máli að vandað sé til verka. Við tökum alla sérfræðinga okkar að borðinu í þessum efnum. Ég geri ráð fyrir að við munum skoða það að fá erlenda sérfræðinga til liðs við okkur vegna þess að við ætlum að leggja allt undir til að vinna málið. En við horfum auðvitað til forsögunnar í málinu og þegar samningsbrotamál hafa farið fyrir EFTA-dómstólinn hefur utanríkisráðherra haft forræði í þeim. Það skiptir máli að við stöndum saman í þessu máli, sama hver fer með forræðið, hvort sem það verður utanríkisráðherra eða efnahagsráðherra, 

Frú forseti. Við erum einfaldlega ósammála um að hæstv. fjármálaráðherra hafi staðið vel að gerð fyrstu samninganna og ég er sannfærð um að ef hæstv. fjármálaráðherra hefði á sínum tíma viðhaft sömu vinnubrögð og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra viðhefur í dag, þ.e. þar er opið gegnsætt ferli þar sem allir koma að, ekki bara stjórnarflokkarnir heldur allir stjórnmálaflokkar á þingi og eindregnir andstæðingar Icesave-samkomulagsins, væri staða Íslands önnur en í dag. Hún er engu að síður þannig að við þurfum að sýna samstöðu og ég ítreka að að því munum við sjálfstæðismenn svo sannarlega vinna. Hæstv. forsætisráðherra svaraði hins vegar ekki seinni spurningu minni. Telur hún það ekki ógna stöðu okkar varðandi málsvörnina í Icesave ef uppstokkun verður í ríkisstjórninni á þann veg að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hverfi á brott úr ríkisstjórninni? Mun það ekki veikja stöðu okkar í þeirri mikilvægu málsvörn sem við þurfum að standa saman um á næstu mánuðum?

Hæstv. forseti. Sama hvernig stjórnarandstæðingar knýja á um svör við því hvort og þá hvernig uppstokkun verði í ríkisstjórninni, þá fá þeir engin svör úr þessum ræðustóli við því. Það verður fyrst og fremst ráðin niðurstaða um það innan Samfylkingarinnar og innan Vinstri grænna hvernig breytingar verða gerðar á ríkisstjórn. Við ræðum við félaga okkar í hvorum flokki fyrir sig. Ég vona einlæglega að hv. þingmaður hafi skilning á því. Ég spyr: Ef hún stæði í mínum sporum, mundi hún gefa mér alveg skýr og glögg svör við því hvaða breytingar hún ætlaði að fara í ef það væru áformin í þeirri ríkisstjórn sem hún veitti forstöðu? Nei, að sjálfsögðu ekki. Mér finnst ósanngjarnt hvernig vegið er að fjármálaráðherra sem staðið hefur sig mjög vel í þessu máli, alveg sama hvað þingmenn segja og hvað þeir brosa þá hefur hann staðið sig vel. Hvað sem menn segja um þessa fyrstu samninga voru þar þó lögð drög að þeirri aðferð sem við höfum 

Virðulegi forseti. Nýlega lauk samningaviðræðum strandþjóðanna um makrílskiptinguna. Því miður varð engin niðurstaða af þeim viðræðum og í raun og veru má segja að skrefið hafi frekar verið tekið aftur á bak. Það er hins vegar athyglisvert að strax í framhaldi af þessum samningaviðræðum settust þjóðir Evrópusambandsins niður til að undirbúa refsiaðgerðir á hendur íslenskum og færeyskum stjórnvöldum. Nú háttar svo til að einmitt í dag eru sjávarútvegsráðherrar Evrópusambandsríkjanna á fundi að vinna að þessu máli. Að mínu mati er um að ræða mjög alvarlegt mál. Við vitum ekki hvað út úr því kemur endanlega, við vitum hins vegar að refsiaðgerðir af þessu taginu stangast á við samninga okkar við Evrópusambandið og við vitum líka að slíkar refsiaðgerðir munu stangast á við alþjóðlegar skuldbindingar, m.a. á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar, WTO. Það sem er hins vegar mjög alvarlegt er einfaldlega sú staðreynd að þetta öfluga ríkjasamband skuli einmitt þessa dagana vera að ræða, íhuga og undirbúa refsiaðgerðir á hendur okkur vegna þess að við erum ósammála um skiptingu makrílstofnsins. Við erum auðvitað fullgildir aðilar að því máli, að skiptingu makrílstofnsins. Við erum strandþjóð í þeim skilningi og óheppilegt að milliríkjadeilur skuli vera uppi um þetta mál en það gefur ekki tilefni til þess að viðsemjendur okkar bregðist svo heiftarlega og ómaklega við. Ég spyr hæstv. forsætisráðherra: Með hvaða hætti verður brugðist við og með hvaða hætti hefur þegar verið brugðist við því að Evrópusambandið skuli vera að ræða þessi mál? Er ekki alveg ljóst að þetta er sjálfstætt tilefni til þess að við hættum þeim viðræðum sem standa nú yfir við Evrópusambandið um aðild okkar? Getur verið að við ætlum að ganga 

Virðulegi forseti. Ég held að í þessu máli séum við hv. þingmaður mjög sammála. Það er mjög ómaklegt og óeðlilegt að verið sé að ræða einhverjar refsiaðgerðir eða undirbúa þær gegn Íslandi vegna þess hvernig við höfum haldið á málum og hvernig við, réttilega, höfum tekið okkar hlut að því er varðar makrílinn þegar ekki hafa náðst samningar. Auðvitað vildum við gjarnan ná samningum þar sem eðlilega væri farið með hlut Íslands. Ég held að vel hafi verið haldið á hlut Íslands af hálfu sjávarútvegsráðherra og sjávarútvegsráðuneytisins í þessu efni. Maður vonaðist til þess að á fundinum síðasta, fyrir stuttu, næðust samningar en því miður náðust þeir ekki. Við munum því standa að málum með sama hætti og við höfum gert þannig að hlutur okkar í makrílnum verði eins og hann hefur verið áður. Boðað hefur verið til fundar í Reykjavík í byrjun næsta árs. Við skulum vona að þar fáist niðurstaða. Það er með öllu óeðlilegt að blanda niðurstöðu úr þessum samningsviðræðum með einhverjum hætti við aðildarferli okkar að Evrópusambandinu. Við munum alls staðar neita því að það sé gert vegna þess að það er mjög óeðlilegt. Þetta er sjálfstætt mál og við eigum fullan rétt sem strandþjóð að sækja okkar hlut með eðlilegum hætti í þessu efni. Við munum gera allt sem hægt er til að það náist og mótmæla auðvitað refsiaðgerðum sem við verðum beitt út af því að við séum að sækja eðlilegan hlut okkar sem strandríkis í makrílveiðunum.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það með hæstv. forsætisráðherra, mér finnst hafa verið haldið ágætlega á þessu máli og um það hefur verið mikil samstaða í þinginu. Ég spurði sérstaklega með hvaða hætti yrði núna brugðist við þegar sú nýja staða er komin upp að Evrópusambandið er að ræða þetta mál í fullri alvöru á vettvangi ráðherraráðsins. Nú eru sjávarútvegsráðherrarnir meðal annars að fara yfir þessi mál. Með hvaða formlega hætti verður brugðist við af hálfu hæstv. ríkisstjórnar? Hæstv. forsætisráðherra nefndi áðan að þessu yrði mótmælt. Verður formlega mótmælt? Verður skrifað bréf frá hæstv. utanríkisráðherra til Evrópusambandsins þar sem þessu verður mótmælt? Ég spyr enn og aftur: Er ekki mjög óeðlilegt að á sama tíma og þetta öfluga ríkjasamband er að undirbúa mögulegar refsiaðgerðir á hendur okkur skulum við ganga svipugöngin, vilja kyssa á vöndinn, svo að ég noti fleiri frasa úr munni hæstv. utanríkisráðherra, og óska eftir aðildarviðræðum að Evrópusambandinu, því sambandi sem undirbýr refsiaðgerðir 

Virðulegi forseti. Þetta eru algjörlega aðgreind mál. Ég skil ekki hvað hv. þingmaður meinar, að við göngum einhver svipugöng þótt við séum í eðlilegu aðildarferli að Evrópusambandinu. Þar gengur allt eðlilega fyrir sig.  Við ræddum makrílmálið í ríkisstjórninni á síðasta fundi og munum fara yfir það. Það verður tekið á því með viðeigandi hætti. 

Forseti. Ég tek til máls vegna þess að ég leit á dagskrá dagsins og sá að þar eru mörg mál, sem betur fer, sem þarf að ræða í dag. Flest þeirra þarf að afgreiða fyrir áramót þannig að það er eðlilegt að þingið hafi mikið að gera í dag og á morgun og kannski á laugardaginn við að afgreiða þessi mál. Þau þarf öll eitthvað að ræða, menn þurfa að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Ég tek eftir að eitt málið á dagskrá, nr. 26 sem er 4. mál á þessu þingi, þarf ekki að afgreiða af neinum ástæðum fyrir áramót. Það er engu að síður mjög merkilegt mál, um staðgöngumæðrun, sem vissulega þarf að ræða vel og lengi hér í þingsal við síðari umr. Þetta mál hefur aldrei verið rætt, það er frá því á síðasta þingi en þá náðist aldrei að ræða það í þingsal við síðari umr. Ég spyr forseta hvort ekki verði örugglega gefinn tími til þess 

Virðulegi forseti. Af því að hv. þm. Mörður Árnason nefnir þetta einstaka mál held ég að rétt sé að það komi fram að stjórnarmeirihlutinn er hvað eftir annað búinn að ganga þannig frá samkomulagi við hv. flutningsmenn að þetta mál verði tekið fyrir og afgreitt og niðurstaða komi í það. Ég held að ekkert mál hafi jafnoft verið samið um að yrði klárað og gengið til atkvæða um en þetta ágæta mál. Ég velti fyrir mér hvað vaki fyrir hv. þingmanni með þeim orðum sem hér komu fram, hvort það sé virkilega svo að enn og aftur verði allt gert sem í valdi hv. ríkisstjórnarmeirihluta stendur til að koma í veg fyrir að greidd verði atkvæði um þetta mál.

Forseti. Ég skal svara því með einföldum hætti. Það er vissulega gott af þinginu að semja um mál en fyrst og fremst á þingið að ræða mál, færa fram rök og andrök, velta fyrir sér málamiðlunum, árangri og niðurstöðum af þeim málum sem þar eru sett fram. Það er ekki nóg að málin séu rædd í þingnefnd heldur á að ræða þau í þingsal meðan menn hafa þau rök og andrök sem til þarf. Þetta var til dæmis gert með annað mál hér á dagskrá, ráðstafanir í ríkisfjármálum. Búið er að ræða það núna í þrjá daga, vonandi vel og ágætlega, og er komin niðurstaða í það og ákveðnir samningar um lok þess. Ég er ósköp einfaldlega að segja þetta: Þingmenn og almenningur og þeir sem voru beðnir að leggja inn umsagnir um þetta mál eiga skilið að þær verði ræddar, að rök séu lögð hér á borðið í þingsal. Ég verð að viðurkenna að ég tel ekki mjög heppilegt að gera það á síðustu dögum þingsins fyrir jól, en ef það er niðurstaða manna að gera það þá það. Um samkomulagið er það að segja að ég lýsti því yfir fyrir mína hönd og 

Virðulegi forseti. Ég vek bara athygli á orðum hv. þm. Marðar Árnasonar. Þetta er mjög róttækt af stjórnarþingmanni. Ég hef ekki heyrt þetta sjónarmið áður. Hv. þingmaður talaði um að það væri mjög mikilvægt að ræða mál, koma með rök í málum og gagnrök o.s.frv. Það er algjörlega á 

Virðulegur forseti. Segja má að grófari útlínur að samkomulagi um afgreiðslu mála í efnahags- og viðskiptanefnd liggi fyrir ef samkomulag næst um aðra þætti í þingstörfunum. Það lýtur að hluta til að því máli sem hér er fyrir en samkomulag er um að eðlilegt sé að sá skattur sem ætlunin er að lögfesta verði endurskoðaður að ári með aðkomu fulltrúa allra þingflokka og með hliðsjón af þeim víðtæku breytingum sem eru að verða á skattumhverfi fjármálafyrirtækja í Evrópu og þeim þrengingum sem eru á heimsmörkuðum. Það er eðlilegt að við fylgjumst vel með og aðlögum okkur að því og tökum tillit til þess í því skattumhverfi sem við búum fjármálafyrirtækjum í landinu. Þær breytingartillögur sem meiri hlutinn í efnahags- og viðskiptanefnd leggur til við fjársýsluskattinn að öðru leyti felast fyrst og fremst í því að draga úr þeirri skattlagningu sem fyrirhuguð var á laun, á störf, í fjármálakerfinu og flytja hana í staðinn yfir á mikinn hagnað og hlífa með því bæði störfunum og um leið minni fjármálafyrirtækjum sem þurfa að búa við góð skilyrði til að samkeppni megi eflast í fjármálageiranum. Upphafleg tillaga frumvarpsins laut að því að 10,5% af launum í fjármálafyrirtækjum yrðu greidd í sérstakan launaskatt, fjársýsluskatt, með sambærilegum hætti og gert er í Danmörku en þangað höfum við eins og kunnugt er í gegnum tíðina sótt mörg fordæmin í skattamálum. Röksemdin fyrir þessari skattlagningu eins og hún er útfærð í Danmörku og þegar hún kom hér fram er að eðlilegt sé að fjármálakerfið greiði í sameiginlega sjóði vegna þeirrar undanþágu sem fjármálakerfið hefur frá virðisaukaskatti. Við fjármögnum mestalla velferð í landinu með innheimtu virðisaukaskatts sem er meginuppistaðan í tekjuöflunarkerfi ríkissjóðs. Það er athyglisvert og umræðuefni í sjálfu sér, og ætti að vera það hér og ekki bara hér heldur í heiminum öllum, hvernig á því stendur að jafnöflug atvinnugrein og á löngum tímabilum ört vaxandi atvinnugrein og fjármálageirinn er skuli yfir höfuð vera undanþeginn virðisaukaskatti. Kannski væri einfaldast að fjármálageirinn greiddi virðisaukaskatt eins og allar aðrar atvinnugreinar í landinu. Það sjónarmið er uppi í því efni að það kæmi þá út í verðlagningu til neytenda en þau rök eiga við í öllum öðrum atvinnugreinum líka. Auðvitað kemur virðisaukaskattur á matvörur út í verði á matvörum og virðisaukaskattur á allri þeirri þjónustu sem heimilin í landinu þurfa á að halda kemur auðvitað á endanum út í verðinu og því skyldi það ekki gilda um fjármálaþjónustu eins og alla aðra þjónustu? Við breytum auðvitað ekki ein þessu fyrirkomulagi sem er alþjóðlegt, bæði um vátryggingarnar og fjármálafyrirtækin. Þess vegna hefur verið sótt í þá dönsku fyrirmynd að þar sem fjármálakerfið nýtur sérstakrar ívilnunar í skattamálum, borgar ekki af virðisaukanum sem verður til í þeirri atvinnugrein eins og allar aðrar atvinnugreinar í landinu þurfa að gera, sé eðlilegt að það borgi eitthvert annað gjald í sameiginlega sjóði þess í stað. Tillagan var um að greidd yrðu 10,5% af launum í fjármálafyrirtækjum enda mundu launin þar að vissu leyti endurspegla þann virðisauka sem yrði til á hverjum stað því að hann væri nátengdur bæði fjölda starfsmanna og launakostnaði yfir höfuð. Þessi útfærsla mætti mikilli andstöðu hjá Samtökum fjármálafyrirtækja sem lögðu á það áherslu í umfjöllun fyrir nefndinni að á næsta ári yrði mikið af föstum gjöldum lögð á greinina og eins yrðu sum þeirra í hámarki á næsta ári, til að mynda greiðslur þeirra vegna kostnaðar við Fjármálaeftirlitið sem sannarlega verða í hámarki á næsta ári og munu síðan fara lækkandi eftir það vegna þess að þar er verið að ljúka því að vinna úr hruninu. Kostnaður vegna umboðsmanns skuldara við úrvinnslu skuldamála verður sömuleiðis í hámarki á næsta ári. Þá er verið auka inngreiðslur í Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta og þar er um verulegar fjárhæðir að ræða. Fjármálafyrirtækin lögðu því áherslu á að réttara væri að horfa á hagnað og þá einkum hagnað hinna stærri fyrirtækja vegna þess að mikilvægt væri líka að gæta að því að leggja ekki of mikið á smærri fjármálafyrirtæki vegna samkeppnissjónarmiða í greininni. Starfsfólk fjármálafyrirtækja lagðist líka öndvert gegn þessari útfærslu skattheimtunnar vegna þess að hún mundi stuðla að uppsögnum í fjármálafyrirtækjum og fækka þar störfum af því að skatturinn legðist á launin. Kannski fyrst og fremst til að mæta þessum sjónarmiðum var niðurstaða meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar að helminga tæplega þann skatt sem leggst á laun í fjármálafyrirtækjum úr 10,5% niður í 5,45%. Teljum við að með því sé þessum sjónarmiðum að verulegu leyti mætt og að rúmlega 5% skattur á laun eigi ekki einn og sér að verða tilefni til umfangsmikilla uppsagna svo að dæmi sé tekið. Við bætist að það sætti talsverðri gagnrýni að til stóð að leggja fjársýsluskattinn á lífeyrissjóðina. Það hefði þá verið varanlegur skattur sem lífeyrissjóðirnir í landinu þyrftu að greiða sem væri óeðlilegt því að þeir eru undanþegnir skattskyldu. Sömuleiðis má auðvitað segja að þó að sjóðirnir séu undanþegnir virðisaukaskatti selja þeir ekki þjónustu þannig að það tekjutap sem ríkissjóður verður fyrir vegna virðisaukaskattsundanþágu lífeyrissjóðanna er með allt öðrum hætti en fjármálafyrirtækjanna almennt því að þeir selja ekki neina þjónustu sem mundi skila virðisaukaskatti eða tekjum sem ástæða væri til að þeir greiddu önnur gjöld af. Þess vegna leggur meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar til að lífeyrissjóðirnir sæti ekki þessari skattskyldu og endurspeglast það í breytingartillögum okkar hér við 2. umr. Það tekjutap sem af þessum breytingum verður nemur þá helmingi þeirrar fjárhæðar sem ætlað var að innheimta í skatt með þessum hætti, en það voru 4,5 milljarðar sem minnka þá að sama skapi niður í 2,25 milljarða. Þess í stað leggur meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar til að lagður verði sérstakur 6% skattur á hagnað fjármálafyrirtækja umfram 1 milljarð kr. Gert er ráð fyrir að sá skattur verði fyrir fram greiddur á næsta ári og muni skila 2,25 milljörðum í ríkissjóð og að álagning á árinu eftir muni, ef svo fer fram sem horfir, væntanlega skila svipaðri fjárhæð á því ári og þar með inn á rekstrargrunninn. Þessi skattur leiðir í aðalatriðum ekki til neinna breytinga fyrir ríkissjóð á greiðslugrunni en á honum höfum við m.a. byggt samstarf okkar við AGS í efnahagsmálum. Hann hefur hins vegar neikvæð áhrif á rekstrargrunninn því að þótt tekjurnar komi í kassann á næsta ári má ekki bókfæra þær á rekstrargrunni fyrr en á árinu 2013 og því lækka tekjur á fjárlögum eftir rekstrargrunni um samsvarandi fjárhæð, 2,25 milljarða. En í ljósi þeirra miklu hagsmuna sem undir eru við þessa breytingu og mikilvægis þess að koma til móts við sjónarmið bæði fólksins og fyrirtækjanna í greininni til að skapa sem víðtækasta sátt um þessa tekjuöflun leggur meiri hluti nefndarinnar þetta eigi að síður til.

Virðulegi forseti. Þetta er gott dæmi um skatt sem maður hefur á tilfinningunni að gengið hafi verið frá á hlaupum. Komið hefur rækilega fram, af því að hv. þingmaður vísar í fordæmið frá Danmörku, í umfjöllun nefndarinnar að embættismenn Fjármálaeftirlitsins telja að þar sé um ákveðinn misskilning að ræða. Ég held að embættismaðurinn hafi orðað það svo að hann ætlaði ekki að treysta þeirri handbók aftur sem hann komst yfir þegar verið var að semja þennan skatt. Síðan hefur verið reynt á hlaupum að bjarga því sem bjargað varð eftir umfjöllun nefndarinnar án þess að menn hafi nokkuð skoðað afleiðingar þessa skatts. Þó er alveg ljóst að þetta mun þýða að fólki verður sagt upp störfum og þá sérstaklega konum, það hefur komið rækilega fram hjá umsagnaraðilum. Það er líka annað. Með þessu frumvarpi eru störf flutt til útlanda. Það er alveg ljóst að erlendir aðilar standa betur að vígi en innlendir í samkeppni á fjármálamarkaði. Skýrasta dæmið en þó alls ekki það eina varðar viðbótarlífeyrissparnað. Það er augljóst að innlendir aðilar munu standa sig miklu verr í samkeppni við erlenda eftir að við höfum lagt þann skatt á. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort það trufli hann ekkert að ganga frá málinu núna vitandi hver staðan er í atvinnumálum okkar Íslendinga og að það muni augljóslega leiða til þess að störf færast frá Íslandi til útlanda.

Virðulegur forseti. Til að greiða fyrir atvinnuuppbyggingu í landinu er frumforsendan að fjármálum ríkissjóðs sé komið í lag þannig að hann verði lánshæfur og geti fjármagnað aðrar stofnanir samfélagsins. Þetta frumvarp þjónar því markmiði. Hvað varðar samkeppnisstöðu til dæmis séreignarsjóðanna vegna þessa máls gerir sú breyting meiri hlutans, þ.e. skattlagning á hagnað umfram 1 milljarð, auðvitað að verkum að hér er fyrst og fremst um að ræða að menn greiði 5,45% skatt vegna virðisaukaskattsundanþágu sinnar. Ég tel að í samkeppnislöndum okkar megi víða finna umtalsvert hærri launatengdan kostnað en hér er að finna og að þetta skref eigi út af fyrir sig ekki að ríða baggamuninn um hvort störf verði í einhverjum mæli til hér eða erlendis og svara ég því spurningu hv. þingmanns neitandi. Ég vil hins vegar nota tækifærið og spyrja hv. þingmann hvort honum fyndist ekki langeðlilegast að fjármálafyrirtækin skiluðu virðisaukaskatti, ekki bara hér heldur um heim allan, eins og aðrar atvinnugreinar. Sér hann einhver rök fyrir því að fjármálafyrirtæki, sem yfirleitt eru í ágætum efnum, séu sérstaklega undanþegin þessu eins og þau séu atvinnugrein sem ekki hafi neinn virðisauka eða geti borið þá skatta sem aðrar atvinnugreinar bera?

Virðulegi forseti. Fyrst út af því sem hv. þingmaður spurði mig að varðandi virðisaukaskattsskyldu fjármálafyrirtækja. Ég held að það væri langbest þegar kemur að skattlagningu almennt að við ynnum slík mál vel. Hv. þingmaður talaði um ýmislegt út frá bestu vitund og sem formaður efnahags- og viðskiptanefndar en hann veit ekkert um þetta. Af hverju veit hv. þingmaður ekkert um þetta? Vegna þess að við höfum ekkert fjallað um þetta. Ef við viljum breyta skattlagningu á fjármálafyrirtæki eða aðra starfsemi í landinu held ég að það væri mjög skynsamlegt að skoða það mál vel, bera saman t.d. á milli landa og taka síðan upplýsta ákvörðun um málið. Þegar hv. þingmaður segir að hann telji að 5,45% skattur muni ekki hafa áhrif á innlenda starfsemi í samkeppni við erlenda, að því gefnu að hagnaður sé af starfseminni, þá er skatturinn í rauninni 6,71%. Við í nefndinni komumst að því á síðustu metrunum að munur er á því sem við erum að framkvæma og hvernig þetta er í Danmörku. Við vitum ekkert um þetta, við höfum ekki skoðað hvort launakostnaður í samkeppnislöndum okkar hvað þetta varðar sé hærri. Við vitum hins vegar að álögur hafa verið stórauknar, ekki bara með þessum skatti heldur einnig auknum álögum út af FME og sérstökum bankasköttum o.s.frv. Við erum hér rétt fyrir jól að tala um hluti sem lítil þekking er á innan hv. efnahags- og viðskiptanefndar vegna þess að ekki hefur gefist tími til að fara almennilega yfir það. Ég styð það að við reynum að ná endum saman í ríkisfjármálum, en við erum komin í vítahring sem er þannig að menn leggja alltaf á meiri skatta og auka þar af leiðandi atvinnuleysi meðal annars og útgjöld ríkissjóðs í formi hærri atvinnuleysistryggingagjalda og 

Virðulegur forseti. Við skulum skoða þetta vel. Við eigum auðvitað alltaf að hafa skattumhverfið til skoðunar. Það hefur því orðið að samkomulagi að við förum sérstaklega yfir þessa hlið næsta árið, líka vegna þeirra breytinga sem eru að verða í Evrópu með tillögum um nýja skatta á fjármálafyrirtæki þar sem kunna að verða innleiddir og væri þá eðlilegt að við skoðuðum hvaða skatta við tækjum upp. Ég vil síðan nefna vegna þeirra föstu gjalda sem fjármálakerfið ber að við komum einnig nokkuð til móts við það með því að lækka nokkuð inngreiðslur þeirra í Tryggingarsjóð innstæðueigenda á komandi ári frá því sem ætlað var, þ.e. á annan milljarð króna. Ég tel að með þeim breytingum höfum við mætt að mestu þeim málefnalegu sjónarmiðum sem komu fram við umfjöllun nefndarinnar. Ég legg þó áherslu á að eitt af mikilvægustu verkefnum okkar er að leita leiða til að auka ekki álögur á almenning, venjulegt fólk, og fyrirtæki í landinu heldur leita sérstakra úrræða til þeirrar tekjuöflunar sem við þurfum á að halda. Það verður ekki fram hjá því litið að skattalegur hagnaður fjármálafyrirtækjanna, að vísu án sérstakra gjaldfærslna, gæti á yfirstandandi ári orðið allt að 40 milljarðar kr. Ég tel atvinnugreinina því ekki þannig stadda að hún geti ekki borið auknar álögur eða að minnsta kosti eitthvað sem kæmi í stað virðisaukaskattsundanþágunnar sem hún nýtur umfram aðrar atvinnugreinar.

Forseti. Mig langar að spyrja formann efnahags- og viðskiptanefndar út í breytingartillögu meiri hluta nefndarinnar þar sem lagður er sérstakur 6% fjársýsluskattur á hagnað fjármálafyrirtækja yfir 1 milljarði. Síðast þegar ég nennti að leggja hagnað bankanna frá hruni saman var hann kominn upp í 163 milljarða, sem mér finnst absúrd tala og eitthvað hefur nú bæst við. Ég hef verið með hugmyndir um að leggja einhvers konar hvalrekaskatt, eða „windfall tax“ á ensku, á hagnað bankanna. Hér finnst mér vera kominn vísir að því. Mig langar að spyrja þingmanninn hvort hann telji gerlegt að hækka þessa tölu.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Ég held út af fyrir sig að sú tala sem hér er lögð til, 6%, sé alls ekki heilög. Í raun lögðu fjármálafyrirtækin áherslu á að öll þessi tekjuöflun yrði tekin með skattlagningu á hagnað. Þessi tala er fyrst og fremst fundin út til að koma í stað þeirra tekna sem við afsölum okkur með því að lækka fyrirhugaða skattlagningu á laun í fjármálafyrirtækjunum um helming. Ef alfarið hefði verið hætt við að leggja fjársýsluskattinn á launaþáttinn hefði þessi skattlagning á hagnað umfram 1 milljarð þurft að vera 12% til að skila þeim tekjum. Tillaga Samtaka fjármálafyrirtækja snerist um að í einhvern tíma kynni slíkt að vera hægt. Vegna þeirra hagnaðartalna sem hv. þingmaður nefndi verðum við því miður að hafa í huga að eitt er sá hagnaður sem fjármálafyrirtæki tilkynna á aðalfundum sínum, í fjölmiðlum og á fjármálamörkuðum en annað er sá hagnaður sem er að finna í skattframtölum þeirra. Það er því um ólíkar stærðir að ræða og ekki hægt að gefa sér að tekjur af hinum birtu tölum skili sér í skattheimtu.

Forseti. Kostnaður samfélagsins af starfsemi fjármálafyrirtækja hefur verið gífurlegur á þessari öld. Hér er allt enn á öðrum endanum og uppbyggingin er gríðarlega kostnaðarsöm. Við sjáum ekki fyrir endann á þessu og því vil ég leggja til í umræðunni að þessi möguleiki verði skoðaður vel.

Ég þakka hv. þingmanni fyrir ábendinguna. Það er um leið ástæða til að segja frá því að á fundum efnahags- og viðskiptanefndar og við umfjöllun um þetta mál kom raunar úr ranni fjármálafyrirtækjanna sú hugmynd að eðlilegt væri að leggja mat á þann kostnað sem hlotist hefði af áföllunum í fjármálakerfinu og um leið mat á því hvaða viðbótarkostnað bankakerfið hefur tekið á sig í framhaldinu. Ef löggjafinn vísaði til þess kostnaðar sem af þeim hefði hlotist lægi fyrir mat á kostnaðinum og menn gætu síðan skoðað hverju fjármálakerfið væri að skila til baka. Ég held að það sé út af fyrir sig ágæt hugmynd.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að fara aðeins yfir og svara því sem hér hefur komið fram í máli hv. framsögumanns og formanns hv. efnahags- og viðskiptanefndar og lesa upp hvað Samtök starfsmanna í fjármálastarfsemi og bankastarfsemi segja um fullyrðingar um skattlagningu á fjármálafyrirtæki. Í umsögn Samtaka starfsmanna fjármálafyrirtækja segir, virðulegi forseti: „Skattur á launakostnað fjármálafyrirtækja: Sá skattur sem nú er rætt um að leggja á launakostnað fjármálafyrirtækja er í raun skattur á vinnuafl sem ekki á neina sök á bankahruninu, en ekki á starfsemi fjármálafyrirtækja og hefur því engin stýrandi áhrif á starfsemi þeirra önnur en þau að hvetja til fækkunar starfsmanna og bjaga launaþróun. Í Danmörku var þessi skattur innleiddur 1988 og þar má finna skýr dæmi um áhrif af skattlagningu sem þessari. Hlutfall starfsmanna í fjármálageiranum í Danmörku lækkaði um 20% frá árinu 1991–2001. Þess má geta að nú þegar greiða íslenskir bankar tryggingagjald, sem er ekkert annað en launaskattur, en það gera danskir bankar ekki. […] Skattur á launagreiðslur fjármálafyrirtækja er óstöðug tekjulind fyrir ríkissjóð þar sem hvati fyrirtækjanna er talsverður til að fækka starfsmönnum og draga úr launagreiðslum til að minnka skattbyrði. Þetta getur leitt af sér eins konar vítahring þar sem ítrekað þarf að hækka skatta til að viðhalda tekjustofninum. Skattur á launagreiðslur til starfsmanna getur leitt til hærri útgjalda samfélagsins vegna aukins fjölda atvinnulausra sem missa störf í greininni sem og í afleiddum störfum.“ Einnig kom umsögn frá Samtökum fjárfesta þar sem farið var yfir þær röksemdir að þetta komi í stað virðisaukaskattsgreiðslna. Í umsögn Samtaka fjárfesta segir, með leyfi forseta: „Sú forsenda stenst ekki þar sem öll aðkeypt þjónusta fjármálafyrirtækja er með virðisaukaskatti sem dregst ekki frá sem innskattur þegar fjármálafyrirtækið selur þjónustu. Álagning af þessu tagi kemur í veg fyrir að fjármálafyrirtæki verði sett á markað því fjármálafyrirtæki verða ekki aðlaðandi kostur fyrir hugsanlega fjárfesta, hvort heldur innlenda eða erlenda.“ Virðulegi forseti. Við verðum auðvitað að tala um þessa hluti eins og þeir eru. Það sem þetta frumvarp gerir er að það færir störf til útlanda. Það umbunar stærri aðilunum á kostnað hinna minni og ljóst er að þetta mun koma mjög hart niður á minni fjármálafyrirtækjum, sérstaklega sparisjóðum. Það var ekkert verið að skafa af hlutunum í umfjöllun nefndarinnar af þeim aðilum sem þar voru og töluðu fyrir hönd lífeyrissjóðanna. Þeir töldu að það frumvarp sem lagt var upp með í byrjun mundi ríða sparisjóðunum að fullu. Og þó svo að þessi útfærsla sé væntanlega skárri fyrir sparisjóðina þýðir það ekki að það muni ekki hafa áhrif. Það er alveg ljóst, virðulegi forseti, að þetta mun leiða til þess að fólki verður sagt upp og þá sérstaklega konum á landsbyggðinni. Við fórum yfir þetta, virðulegi forseti, og tókum nokkra þætti sem við töldum að vert væri að vekja athygli á í nefndaráliti frá 1. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Í fyrsta lagi minntumst við á að ekki hefur verið metið nægjanlega hver áhrif af samþykkt frumvarpsins muni verða á starfsumhverfi fjármálafyrirtækjanna. Ég held að nægjanlega sé afskaplega hógvært orð í þessu samhengi vegna þess að það hefur ekki verið metið og ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að við erum að fara yfir þessar stóru skattkerfisbreytingar á síðustu dögum þingsins. Og jafnvel þó að við gætum komist að þeirri niðurstöðu við þessar skattkerfisbreytingar og aðrar að þær hafi mjög skaðleg áhrif, það má færa full rök fyrir því, þá eru hendur okkar algerlega bundnar. Í það minnsta er það túlkun hv. þingmanna stjórnarmeirihlutans að sökum þess að búið er að ganga frá útgjaldahluta fjárlaganna sé ekkert annað að gera en að klára tekjuhlutann með einhverjum hætti. Og þótt eitthvað kæmi fram í umfjöllun nefndarinnar sem gerði það að verkum að jafnvel hv. stjórnarþingmenn hefðu áhyggjur af gangi mála, þá hafa þeir ekki sveigjanleika til að breyta því. Þetta er bara verklag ríkisstjórnarmeirihlutans. Í öðru lagi liggur alveg fyrir að þetta mun fækka störfum í fjármálageiranum. Það liggur fyrir og hefur margoft komið fram. Nú veit ég ekki hvort það var ætlunin. En almenna reglan er sú, og er það tiltölulega einfalt orsakasamhengi, að ef verið er að setja skatt á laun og hann er í prósentum - til að borga þann skatt þurfa náttúrlega að vera greidd út laun. Við uppsagnir fá færri laun og þar af leiðandi mun það hafa áhrif á þá skattprósentu sem kemur til ríkisins. Í þriðja lagi hefur það margoft komið fram hjá umsagnaraðilum að þeir sem munu missa störfin eru konur, sérstaklega á landsbyggðinni. Vegna þess að launaskattur sem þessi mun leiða af sér fækkun útibúa og útibúin eru fyrst og fremst kvennavinnustaðir. Í fjórða lagi er erlendum aðilum hyglað á kostnað innlendra. Við erum í samkeppni við erlenda aðila á fjármálamarkaði á mörgum sviðum, sem mun væntanlega aukast í náinni framtíð, en er þó mjög áberandi í viðbótarlífeyrissparnaðarmálum, en það er í rauninni kannski eini sparnaður okkar Íslendinga, almennings, þ.e. viðbótarlífeyrissparnaðurinn, þá segir það sig sjálft að því meira sem innlendir aðilar eru skattlagðir, þeim mun erfiðara verður fyrir þá að keppa við erlenda aðila. Í fimmta lagi er gengið nærri sparisjóðunum og öðrum smærri fjármálafyrirtækjum. Þetta eru ekki einu ótekjutengdu álögurnar og gjöldin á fjármálafyrirtæki. Það er sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki, gjald í Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta, ég ræði það aðeins betur á eftir, kostnaður við rekstur Fjármálaeftirlitsins og umboðsmanns skuldara, tímabundið álag til að standa undir sérstökum vaxtaniðurgreiðslum og tryggingagjald. Þetta hefur allt aukist verulega á undanförnum árum. Þetta eru ekki einu ótekjutengdu gjöldin, því fer víðs fjarri. Þvert á móti hafa þau aukist verulega og það segir sig bara sjálft að ótekjutengdu gjöldin eru tekin einhvers staðar, þau eru tekin meðal annars í vaxtamuni, þar sem þar er helsti tekjustofn viðkomandi fjármálafyrirtækja þá eru þau tekin þar. Það minnkar svigrúm fyrirtækjanna til skuldaniðurfellingar og það leiðir til uppsagna þegar um beina skatta á launatekjur er að ræða. Ég hef vakið athygli á því að kostnaður við embætti umboðsmanns skuldara verður núna, eftir að við höfum gengið frá tekjuáætlun og gjöldum til umboðsmanns skuldara, sem er fjármagnað af fjármálafyrirtækjum að langstærstum hluta, 2,5 milljarðar. Kostnaðurinn við það embætti samsvarar því að við hefðum deilt honum á skuldaniðurfellingar á 500 fjölskyldur, þ.e. 5 milljónir á hverja fjölskyldu. Ég held að þegar við erum komin á þennan stað, virðulegi forseti, og rekstrarkostnaður umboðsmanns skuldara er fyrst og fremst til hinnar ágætu stéttar lögfræðinga, sé rétt að setjast niður og hugsa: Er ekki hægt að gera þetta með einfaldara móti? Eru þeir fjármunir sem fara í þennan kostnað virkilega að koma heimilunum til góða? Er þetta fyrst og fremst að fara í milliliði, en eftir sitja heimilin með sárt ennið? Við höfum frekar farið flóknari leiðir en einfaldar þegar kemur að skuldamálum heimilanna og jafnvel skuldamálum fyrirtækjanna. Menn hafa ekki horfst í augu við eða tekið ákvarðanir um þætti sem nauðsynlegt er að gera og kostnaður eykst með hverju árinu og það kemur niður á öllum með einhverju móti. Í sjötta lagi er stórum aðilum hyglað á kostnað hinna minni sem gerir nýsköpun á þessu sviði mjög erfiða. Þrátt fyrir allt hafa lítil fjármálafyrirtæki sprottið upp, þau eru ekki mörg, þau eru ekki stór, en það er þó vísir að slíkum fyrirtækjum. Það verður mjög erfitt og snúið fyrir þau, og hefur alltaf verið, að keppa við stóru viðskiptabankana þrjá. En það segir sig sjálft að því fleiri ótekjutengdu gjöldin sem sett eru á slíka starfsemi, því minni líkur eru á að starfsemin lifi af, ég tala nú ekki um að þau nái að blómstra. Það verður auðvitað til þess, að því gefnu að Íslendingar muni enn lifa í nútímasamfélagi og nýta sér fjármálaþjónustu, að hún verður annaðhvort hjá þessum stóru íslensku aðilum eða hjá erlendum aðilum. Svo einfalt er það. Í sjöunda lagi gæti frumvarpið truflað verulega starfsemi þeirra sem eru með blandaða starfsemi og reka sig á vaxtamuninn, eins og viðskiptabankarnir. Algengt er að smærri aðilar á fjármálamarkaði byggi reksturinn á ráðgjafarstarfsemi sem er nú þegar virðisaukaskattsskyld. Viðbótarskattinn sem lagður er til með frumvarpinu ætti því eingöngu að leggja á þann hluta fjármálastarfsemi sem ekki er virðisaukaskattsskyld. Stóra einstaka málið er það að við höfum ekki, og það tengist nú fyrsta atriðinu, metið hvaða áhrif þetta hefur á starfsumhverfi fjármálafyrirtækja og höfum faktískt ekki tæmt þann þátt málsins. Í áttunda lagi er þeim aðilum sem ekki eru eftirlitsskyldir hyglað á kostnað þeirra sem eru eftirlitsskyldir. Gjöld til Fjármálaeftirlitsins hafa hækkað stórlega. Fjármálaeftirlitið er núna í þeirri stöðu að þrátt fyrir að íslenska bankakerfið sé um 3% af danska bankakerfinu þá er íslenska Fjármálaeftirlitið 47%, ef við tökum bara veltutölu, af stærð danska fjármálaeftirlitsins. Þeir sem greiða fyrir þetta eru fjármálafyrirtækin. Það eru auðvitað gríðarlega há gjöld sem fyrirtækin greiða til þessa eftirlits og miklu hærri en gengur og gerist í öðrum löndum. Það sem þetta frumvarp mun gera er að menn munu útvista þessum verkefnum annað og til þeirra aðila sem eru ekki eftirlitsskyldir. Þeir aðilar sem munu fá verkefni í kjölfar þessa eru erlendu aðilarnir og þeir sem eru ekki eftirlitsskyldir því að í bankastarfsemi geta menn sett ýmsa starfsemi - þeir geta haft hana innan húss, þeir geta haft hana annars staðar og ef hún er annars staðar þá er viðkomandi starfsemi ekki eftirlitsskyld af hálfu Fjármálaeftirlitsins. Í níunda lagi samrýmist frumvarpið ekki áformum sem uppi eru um skattlagningu fjármálageirans á alþjóðavettvangi. Þá hefur 1. minni hluti bent rækilega á að frumvarpið byggist á allt öðrum forsendum en hliðstæð skattlagning í Danmörku. Ég vísaði í það, virðulegi forseti, að prýðisembættismaður hjá fjármálaráðuneytinu, og fólk þar er auðvitað eðli málsins samkvæmt að gera sitt besta, orðaði það þannig að hún mundi ekki treysta aftur þeirri handbók sem hún hefði fengið til viðmiðunar þegar þau hjá fjármálaráðuneytinu voru að semja frumvarpið. Stóra einstaka málið er að þegar menn eru að vinna að málum með þessum hraða - ef þetta væri nú eina málið sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd væri með þá væri svo sem hægt að ganga frá þessu og svara helstu spurningum og kannski langflestum á þeim tíma sem nefndin hefur haft, en við erum með röð af stórum málum sem hafa komið mjög gölluð til hv. efnahags- og viðskiptanefndar. Það eru allir meðvitaðir um og þess vegna höfum við reynt að sníða mestu agnúana af. En því fer víðs fjarri að við séum að skoða þessi mál eins og ætti að skoða þar sem menn vilja vanda sig og vinna faglega. Í tíunda lagi er með tillögum meiri hlutans lagt til að inngreiðslur í Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta verði lækkaðar um 1,2 milljarða. Hér er um athyglisverða hluti að ræða vegna þess að Tryggingarsjóður innstæðueigenda, sem kallaður er TIF alla jafna, er sá sjóður sem á að grípa til ef fjármálastofnun fellur. Þetta er innstæðutryggingakerfi sem við höfum þurft að taka upp út af því að við erum aðilar að Evrópska efnahagssvæðinu. Þetta er eitthvað sem við Íslendingar þekkjum ekki af góðu einu, heldur þvert á móti. Við þekkjum þetta af biturri reynslu. Í grófum dráttum er þetta þannig eftir því sem ég best veit, þetta er fyrirmynd frá Bandaríkjunum, að það er gríðarlega mikill fjöldi af innstæðustofnunum eða fjármálafyrirtækjum sem taka við innstæðum. Hugmynd þeirra var, sem þeir framkvæmdu, að setja upp tryggingakerfi þannig að þegar er mikið af stofnunum sem allar greiða inn í einn sjóð þá gengur það alveg upp. Við skulum segja að um sé að ræða þúsund stofnanir, ef ein og ein fellur þá eru til fjármunir í viðkomandi innstæðutryggingarsjóð til að greiða út fyrir viðkomandi fjármálastofnun. Þetta heitir tryggingarsjóður. Þetta er bara eins og tryggingakerfi, alveg eins og þegar við tryggjum bílana okkar þá eru þúsundir og tugþúsundir sem greiða iðgjöld og þó að tjón verði hjá hundruðum eða jafnvel þúsundum manna þá hafa þeir með iðgjöldunum greitt upp í sjóð sem getur síðan bætt tjónið. Nákvæmlega sama hugsun er uppi með íslenska tryggingarsjóðinn, ef undanskilið er að Evrópusambandið útfærir þetta þannig með tilskipun sinni, sem við innleiddum eftir að við gengum inn í EES, að viðkomandi ríki þyrfti að setja upp sjóð sinn í sínu landi. Það gæti hugsanlega gengið upp í praktíkinni í landi eins og Þýskalandi þar sem 80 milljónir manna búa. Þar eru í það minnsta hundruð fjármálafyrirtækja sem taka á móti innstæðum. En á Íslandi erum við með fjármálafyrirtæki sem eiga yfir 90% af innstæðunum, og þau eru þrjú. Það er ekki tryggingakerfi sem getur gengið upp með því að þrír aðilar borgi sambærilegt iðgjald og gert er ráð fyrir í stóru tryggingakerfi, sem er eðli málsins samkvæmt lágt, sem dekkar þá ef eitthvað kemur upp hjá þessum þremur viðskiptabönkum. Með öðrum orðum, þetta tryggingakerfi gengur ekki upp í rauninni og gekk auðvitað alls ekki upp þegar menn voru að koma upp bankastarfsemi á milli landa, en menn sáu það kannski ekki alveg fyrir þegar þetta innstæðutryggingakerfi var sett upp á sínum tíma. Icesave-málið allt saman er komið til vegna gallaðrar tilskipunar Evrópusambandsins. Við ræddum það mál í gær. Við sjáum ekki enn fyrir endann á því öllu saman. En hvað sem því líður erum við með Tryggingarsjóð innstæðueigenda og sú leið var farin, virðulegi forseti, að hækka iðgjaldið verulega inn í sjóðinn einfaldlega vegna þess að hann er tómur eftir bankahrunið. Það hafa verið rök hv. þingmanna í meiri hlutanum að mjög mikilvægt væri að greiða mikið í þann sjóð svo að eitthvað væri til staðar ef eitthvert íslenskt fjármálafyrirtæki mundi falla. Virðulegi forseti. Það er allt satt og rétt að meðan við höfum þetta kerfi eins og það er verða að vera til peningar einhvers staðar ef eitthvert fjármálafyrirtæki mundi falla. Þessi sjóður mun seint eða kannski aldrei geta tekið á einu eða neinu nema hugsanlega litlu fjármálafyrirtækjunum, en þeim fer fækkandi. Þetta frumvarp gengur út á það að fækka litlum fjármálafyrirtækjum. Og þegar menn hafa áhyggjur af því að þessi skattlagning muni koma illa niður á fjármálafyrirtækjunum þá ákveða þeir að spara inngreiðsluna í Tryggingarsjóð innstæðueigenda. Þetta er tryggingarsjóður, þetta er tryggingarfé ef eitthvað kemur upp á og tjón verður. Menn viðurkenna augljósa galla við frumvarpið með því að fara þessa leið. Menn viðurkenna að þessi gjöld á fjármálafyrirtækjunum eru of há, þau ganga ekki upp, og þá ætla menn að spara með því að taka þá áhættu að ekkert komi upp í fjármálafyrirtækinu á næstu árum eða áratugum og vilja spara greiðslur inn í Tryggingarsjóð innstæðueigenda. Það gæti verið að við eða börnin okkar lentum seinna í vandræðum út af þessum gjörningum, því að ekki er ólíklegt að þetta muni halda áfram. Við höfum tekið umræðu um smærri fjármálafyrirtækin, sérstaklega sparisjóðina, á þinginu. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. ríkisstjórn hafa komið með mjög skýr skilaboð í orði og vilja halda sparisjóðakerfinu. Við höfum að vísu kallað eftir því alveg frá því að ríkisstjórnin tók við hvers konar rekstrarumhverfi menn ætli að útbúa sparisjóðunum og hvernig ríkisstjórnin sér framtíð sparisjóðanna fyrir sér. Lítið hefur verið um svör en hins vegar mikið um allra handa yfirlýsingar þar sem hv. stjórnarandstæðingar hafa svo sannarlega fengið að heyra það, og bara með því að velta þessum spurningum upp væru menn að tala gegn sparisjóðunum og jafnvel hinum dreifðu byggðum. Virðulegi forseti. Hver er niðurstaðan? Sparisjóðunum hefur fækkað jafnt og þétt, og þetta frumvarp sérstaklega gæti riðið þeim að fullu ef marka má umsagnir. Vissulega má segja að þetta skatthlutfall launaskattsins hafi verið lækkað, fór úr 10,5% í 5,45%, en ef fjármálafyrirtæki skilar hagnaði þá er þetta í rauninni eins og 6,71% skattur vegna þess að fjársýsluskatturinn er ekki dreginn frá kostnaði líkt og gildir um tryggingargjaldið. Þarna er um að ræða enn eitt flækjustigið í skattamálum. Þetta er alveg þvert á framkvæmdina í Danmörku, af því að vísað hefur verið til þess að menn séu að taka upp danskt fyrirkomulag. Það er ekki einu sinni rétt að menn séu að taka upp danskt fyrirkomulag. Ofan á allt eru menn að flækja skattkerfið og kannski er það til þess að fela það að í mörgum tilfellum er þessi skattur ekki 5,45% heldur 6,71%. Hann hefur ekki lækkað úr 10,5% í 5,45%, því að þar sem hagnaður er á fyrirtækjum hefur hann lækkað úr 10,5 í 6,71%. Virðulegi forseti. Vegna stefnuleysis í málefnum sparisjóðanna eru menn á hlaupum til að reyna að bjarga ríkisfjármálum fyrir horn. Vegna stefnuleysis í efnahagsmálum hafa sparisjóðir landsins orðið virkilega illa úti. Allar þær yfirlýsingar sem hafa komið frá stjórnarliðum um sparisjóðina og framtíð þeirra hljóma afskaplega ótrúverðugar þegar menn skoða afleiðingarnar og reyndina. Ég get algerlega tekið undir það að mjög mikilvægt er að ná endum saman í ríkisfjármálum og get algerlega tekið undir að það er afskaplega mikilvægt að greiða niður skuldir. Virðulegi forseti. Þetta frumvarp er birtingarmynd vítahrings efnahagsstefnu eða efnahagsstefnuleysis ríkisstjórnarinnar. Hún kemur fram í því að menn hafa verið að kæfa atvinnustarfsemi, vegna þess að menn hafa ekki skilning á mikilvægi efnahagslífsins og mikilvægi þess að koma hjólum atvinnulífsins af stað og því eru menn alltaf að elta skottið á sér. Menn gera það með því að setja aukna skatta á það efnahagslíf sem er þó til staðar, sem kæfir það smátt og smátt. Við fengum að heyra það, virðulegi forseti, mjög skýrt frá þeim sem sendu umsagnir að þetta mundi kæfa ákveðna tegund fjármálastarfsemi. Þetta kemur illa niður á innlendri starfsemi gagnvart samkeppni við erlenda aðila, þetta kemur illa við smærri fjármálafyrirtækin í samkeppni við stærri og þá sérstaklega sparisjóðina. Eðli málsins samkvæmt mun þetta leiða það af sér að þegar menn setja mikið af ótekjutengdum gjöldum á fjármálafyrirtækin kemur það líka niður á almenningi í landinu. Það kemur meðal annars niður á almenningi ef gengið er fram gagnvart allri atvinnustarfsemi, hvort sem það er fjármálastarfsemi eða annað, með slíkri skattlagningu að störfum fækkar og færri verða til þess að greiða skatta. Fólk flytur jafnvel úr landi eins og við þekkjum. Það mun þýða að minni tekjur verða í ríkiskassanum. Ef menn halda alltaf áfram að minnka kökuna verður sú sneið sem fer í ríkiskassann alltaf minni og það skiptir ekki máli þó að menn stækki hana hlutfallslega, hún minnkar samt sem áður. Virðulegi forseti. Lokaorð hjá okkur hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni hljóma svo, með leyfi forseta, í þessu nefndaráliti: „Fyrsti minni hluti bendir á að hreinn launaskattur af því tagi sem felst í frumvarpinu leiðir til aukins launakostnaðar og rekstrarkostnaðar, fækkunar starfa, fátíðari nýráðninga og samdráttar í rekstri þeirra fyrirtækja sem um er að ræða, auk innbyggðs hvata til útvistunar verkefna og færslu starfa út fyrir landsteinana. Frumvarpið þýðir einnig að þrátt fyrir að fyrirtæki sé rekið með tapi þurfi það að bera þennan aukna kostnað.“ Þetta er það sem liggur fyrir. Við verðum að rjúfa þann vítahring sem íslenskt efnahagslíf er í út af efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar. Við verðum að koma hjólunum af stað. Frumvarp þetta fer þvert á þau markmið. Hér hefur verið bent á að fjölga þurfi störfum, það þarf að auka sparnað og fjárfestingu, en þetta frumvarp hjálpar ekki til að ná þeim markmiðum, þvert á móti, það vinnur gegn öllum þeim markmiðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Mér fannst birtast í henni það sem fram hefur komið á undanförnum dögum að Sjálfstæðisflokkurinn neitar einhvern veginn að horfast í augu við veruleikann eins og hann blasir við þjóðinni. Það er eins og hér hafi ekki orðið hrun í ríkisfjármálum og að ekki þurfi að bregðast við versnandi stöðu sem upp kom haustið 2008. Forsenda þess að hægt sé að ná viðspyrnu í þjóðfélaginu, hvort sem er hjá heimilum eða fyrirtækjum, er betri staða ríkissjóðs. Við stöndum alltaf frammi fyrir því vandamáli að einhvers staðar þurfum við að sækja fjármuni til að standa skil á þeim útgjöldum sem ríkið vill ráðast í. Annaðhvort er um að ræða skatta eða útgjöld, tekjur eða útgjöld, og það er ríkisstjórnarflokkanna að takast á við vandamálið, ná halla ríkissjóðs niður og þar hefur reyndar náðst undraverður árangur á undanförnum árum. Mig langar að rifja upp fyrir þingmanninum að samkvæmt alþjóðlegum skýrslum, til dæmis í skýrslu frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sem kom út í júní 2010, bera fjármálafyrirtæki hlutfallslega minni skatta en aðrar atvinnugreinar, meðal annars vegna undanþágu þeirra frá álagningu virðisaukaskatts. Ef við horfum aukinheldur á þá staðreynd að við höfum þurft að taka umtalsverða fjármuni úr sameiginlegum sjóðum okkar til að styðja við bakið á fjármálafyrirtækjunum að loknu hruni, hljótum við að horfa til þess að kannski sé eðlilegt að þessi fyrirtæki, í gegnum beina og óbeina skatta, aðstoði við endurreisn ríkissjóðs og aðstoði við það verkefni sem við þurfum að vinna, að viðhalda velferðarkerfi í landinu. Þann veruleika verða stjórnmálamenn allra flokka að horfast í augu við.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Magnúsi Orra Schram fyrir andsvar hans. Hann er skyndilega orðinn helsti talsmaður Samfylkingarinnar fyrir hækkun skatta og það hefur verið mjög áberandi í umræðunni undanfarna daga. Hann hefði hins vegar kannski ekki átt að segja að það sé eins og við hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins lítum ekki á veruleikann eins og hann blasir við almenningi. Ég held að sá sem gengur lengst í að horfast ekki í augu við veruleikann sé hæstv. forsætisráðherra og formaður Samfylkingarinnar. Síðustu ummæli hæstv. forsætisráðherra um brottflutning fólks eru gott dæmi um það. Hv. þingmaður segir: Þú gleymir því að hér varð bankahrun. Enginn hefur gleymt því. Og menn hafa alls ekki gleymt hverju var lofað af þeim flokkum sem nú eru í ríkisstjórn fyrir kosningarnar í kjölfar bankahrunsins. Öllum er að verða ljóst að það stendur ekki til að standa við eitt eða neitt af þeim loforðum. Annaðhvort hafa menn aldrei ætlað sér að efna þau eða menn vissu ekkert út í hvað þeir voru að fara. Stóra einstaka málið er þetta: Það verður að koma hjólum atvinnulífsins af stað. Það verður að leiðrétta skuldir, bæði hjá fyrirtækjum og almenningi. Við eigum sömuleiðis að lækka vexti. Við munum aldrei geta skattlagt okkur út úr kreppunni, það er bara ekki hægt, það er fullkomlega útilokað. Menn standa hér alltaf og ræða þetta vegna þess að hjólin hafa ekki komist af stað. Hv. þm. Magnús Orri Schram veit það betur en flestir aðrir hver hefur komið í veg fyrir að hér skapist skilyrði fyrir nýsköpun og störfum í landinu. Það er ríkisstjórnin. Menn munu aldrei ná árangri, virðulegi forseti, með því að reyna að skattleggja þá atvinnustarfsemi sem fyrir er, sama hver hún er, aðeins meira. Menn verða að koma hjólum atvinnulífsins af stað.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á þeim breytingum sem hafa orðið á frumvarpinu í meðförum efnahags- og viðskiptanefndar. Við höfum minnkað vægi launaskattshlutans frá því sem var í upphaflegum hugmyndum fjármálaráðherra. Í upphafi var gert ráð fyrir að 10% viðmið yrði sett á laun sem greidd eru í fjármálakerfinu. Það hlutfall hefur verið lækkað í rétt rúm 5% en helmingurinn af þeim áætluðu tekjum sem þessi skattlagning á að færa í ríkissjóð eða 4,5 milljarðar, á að koma af ofurhagnaði, sem við getum kallað sem svo, innan fjármálakerfisins. Viðmiðunartalan er allur hagnaður sem myndast umfram einn milljarð. Í fyrsta lagi vil ég nýta það tækifæri sem ég hef hér í andsvari til að fagna þessum breytingum enda styð ég þær. Ég vil líka velta því upp við þingmanninn hvort ganga eigi lengra í því viðmiði sem notað er, hvort sem það verði gert að þessu sinni eða í framtíðinni þegar við íhugum og förum í heildarendurskoðun á skattlagningu á fjármálakerfinu. Nefndin leggur til að farið verði yfir það heildrænt hvers konar skattlagning eigi að gilda á starfsemi fjármálafyrirtækja og hvaða viðmið eigi að gilda. Ég tel að við eigum frekar að horfa til þess hagnaður sem er að myndast í bankakerfinu í dag heldur en þá tölu sem miðast við launin sem greidd eru í fjármálakerfinu. Ég tel að sá ofurhagnaður sem myndast sé betra viðmið. Þess vegna fagna ég þeim breytingum sem nefndin leggur til og tel að það viðmið eigi að liggja til grundvallar þegar við skoðum skattlagningu á fjármálafyrirtæki til frambúðar.

Virðulegi forseti. Í meðförum nefndarinnar hefur skattprósenta launaskattsins lækkað úr 10,5% í 5,45% sem í rauninni útleggst sem 6,71% ef um hagnað er að ræða hjá fyrirtækjum. Það er vegna þess að hér er verið að fara þá leið að búa til flækjustig þannig að menn geti ekki dregið þetta gjald frá rekstrarkostnaði eins og ef um tryggingagjald væri að ræða og eins og gert er með launaskattinn í Danmörku. Ofurhagnaður fyrirtækjanna er fyrst og fremst til kominn vegna þess að í viðskiptabönkunum er verið að endurmeta eignir. Stóra einstaka málið fram til þessa hefur náttúrlega verið að þær leiðréttingar hafa ekki skilað sér jafn vel og maður hefði viljað en það er lykillinn að því að hlutirnir fari af stað. Það er alveg sama um hvaða atvinnustarfsemi er að ræða; ef settir eru of háir launaskattar þýðir það uppsagnir á fólki. Það þýðir að þessir launaskattar verða ekki innheimtir. Við vitum að þetta mun líklega hafa þau áhrif að bankastarfsmönnum verður sagt upp. Til að einfalda hlutina skulum við segja að bankastarfsmenn séu þúsund talsins núna og þeir verði 800 eftir uppsagnir í kjölfar þessa frumvarps. Þá er ekki lengur tekinn launaskattur af þúsund manns heldur bara 800. Ef við ætlum að hækka launaskattana enn meira til að ná því sem skattur af þúsund manns hefði náð, mun fólkinu fækka úr 800 í 600. Þessi skattaleið gengur ekki upp. Það er ekki hægt að skattleggja okkur út úr þessum vanda. Aðrar þjóðir sem lentu í sambærilegum hlutum hafa lækkað skatta til að koma hlutunum af stað og ýtt undir fjárfestingu. Stóra einstaka vandamálið við þessa ríkisstjórn er að hún fer ekki þá leið. Þetta frumvarp er bara enn ein birtingarmynd þess.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um fjársýsluskatt sem hefur verið í meðferð efnahags- og viðskiptanefndar á þessu hausti. Sitt sýnist hverjum um þennan skatt sem hæstv. fjármálaráðherra hefur talað fyrir og leggja á á fjármálafyrirtækin í landinu. Í fyrsta lagi virðist málið hafa verið frá upphafi byggt á ákveðnum misskilningi. Þegar málið var kynnt hér og í þingnefndinni var sagt að verið væri að fara hina svokölluðu dönsku leið, skatturinn væri að danskri fyrirmynd. Síðan hefur komið í ljós að sú reifun var byggð á misskilningi því að umhverfi fjármálafyrirtækja hér á landi er einfaldlega allt annað en í Danmörku og ekki hægt að bera þennan nýja skatt, með tilliti til þátta í umhverfi fjármálafyrirtækja hér á landi, saman við danska fyrirmynd. Þetta var strax slegið út af borðinu í umræðunni og við erum þess vegna að ræða um hreinræktað afkvæmi hinnar norrænu velferðarstjórnar í skattamálum, þ.e. útgáfu af fjársýsluskatti sem hvergi á sér hliðstæðu í heiminum vegna þess að umhverfið er öðruvísi þar. Það kom glögglega fram af hálfu fjármálafyrirtækjanna og starfsfólks þeirra að ef þessi skattur sem er 10,5% á laun starfsmanna fjármálafyrirtækja yrði að veruleika mundi starfsmönnum að öllum líkindum fækka um 400–500 manns og af því að þessi skattur er launatengdur þá mundu trúlega einingar sem eru kannski ekki hvað arðbærastar innan fjármálafyrirtækjanna leggjast fyrst af. Þá horfðu menn til þess að fjármálastofnanir eða útibú banka vítt og breitt um landið mundu leggjast af. Þar á ég við mikilvægar starfsstöðvar vítt og breitt um landið þar sem langflestir starfsmenn eru kvenkyns. Það er ljóst að þetta hefði haft í för með sér gríðarlegar uppsagnir í bankastofnunum um allt land og bitnað sérstaklega á konum þar sem konur eru 70–75% af starfsmönnum fjármálafyrirtækja. Eins og við höfum rætt í efnahags- og viðskiptanefnd á þessu hausti hafa margvíslegar álögur verið lagðar á fjármálafyrirtækin. Þar má nefna að embætti umboðsmanns skuldara er orðið miklu stærra en áætlanir gerðu ráð fyrir og bankarnir standa straum af þeirri starfsemi, einnig að starfsemi Fjármálaeftirlitsins hefur vaxið svo um munar og bankarnir standa undir því. Fleiri álögur mætti nefna, svo sem innstæðutryggingarsjóð þar sem fjármálafyrirtæki þurfa að setja fjármuni inn til að standa straum af uppbyggingu sjóðs ef það kæmi annað bankahrun. Reyndar er enn unnið að því á Alþingi, í Evrópu og um allan heim að finna út hvernig hægt verður að byggja slíkan sjóð upp og hverjir eigi á endanum að bera ábyrgðina á fjármálakerfinu. Það er margt óljóst í þessu en ég held því ekki fram að ekki megi leggja auknar álögur á starfsemi fjármálafyrirtækjanna. Að sjálfsögðu þurfa þau í kjölfar efnahagshrunsins frá árinu 2008 að taka þátt í endurreisnarstarfinu og skila samfélaginu fjármunum þannig að við getum byggt velferðarkerfið aftur upp. Velferðarkerfinu hefur því miður hnignað í kjölfar hrunsins og með óbreyttri stefnu í atvinnu- og efnahagsmálum er ég hræddur um að við eigum langt í land með að snúa vörn í sókn. Þessi breyting og það sem hér er lagt til er enn eitt dæmið um hringlandahátt í skattbreytingum ríkisstjórnarinnar. Þetta frumvarp eins og það var fyrst lagt fram var harðlega gagnrýnt af helstu hagsmunaaðilum, starfsfólki fjármálafyrirtækja og nefna mætti fleiri. Þess vegna hefur verið ákveðið að hverfa frá þessum skatti að stóru leyti, þ.e. að 10,5% launaskatturinn verði 5,45% launaskattur og síðan verði lagður sérstakur tekjuskattur á hagnað fjármálafyrirtækja umfram 1 milljarð kr. Það mun væntanlega leiða til þess að það verða einkum stóru bankarnir þrír sem munu greiða sérstakan tekjuskatt verði umframhagnaður meira en milljarður kr. Maður veltir því fyrir sér hvaða hugsun lá að baki hjá hæstv. ríkisstjórn og hæstv. fjármálaráðherra þegar þetta frumvarp var lagt fram vegna þess að þegar við skoðuðum í haust álögur á sparisjóðakerfið í landinu kom í ljós að opinberar fastar álögur á starfsemi sparisjóðanna í landinu, ef öll skattstefna ríkisstjórnarinnar hefði náð fram að ganga, væru um 450 millj. kr. á ári. Má í því samhengi nefna, virðulegi forseti, að starfsmenn sparisjóðanna í landinu eru 150. Það er því verið að leggja 3 millj. kr. opinberar álögur á hvert einasta starf í sparisjóðunum í landinu. Við skulum hafa hugfast að margir sparisjóðanna hafa staðið af sér hrunið. Þeir sparisjóðir, eins og til dæmis Sparisjóður Suður-Þingeyinga, hafa ekki fengið lánasöfn eða einhverja skiptingu á milli gömlu og nýju bankanna líkt og stóru bankarnir þrír, þeir fengu lánasöfn á 50% afslætti þegar þau voru flutt úr gömlu bönkunum yfir í þá nýju. Þessar litlu fjármálastofnanir hafa því einfaldlega staðið hrunið af sér á meðan þær nýju, stóru bankarnir þrír, hafa fengið verulegar afskriftir í kjölfar hrunsins. Með þessu frumvarpi átti enn að auka álögur á sparisjóðakerfið í landinu þrátt fyrir að í orðu kveðnu á Alþingi hafi stjórnmálamenn úr öllum flokkum sagt að styðja ætti við sparisjóðakerfið í landinu. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir fjölbreytni á fjármálamarkaði en ekki fábreytni. Sú framtíðarsýn að í landinu eigi einungis að vera þrjár stórar bankastofnanir er ekki framtíðarsýn að skapi okkar í Framsóknarflokknum. Það er þess vegna fagnaðarefni að við skyldum hafa náð þeim árangri í efnahags- og viðskiptanefnd þingsins að breyta hugmyndum um sérstakan fjársýsluskatt, sem hefði bitnað sérstaklega á smáum fjármálastofnunum líkt og sparisjóðirnir eru, í rétta átt og lækka hann úr 10,5% í 5,45%. Ég dreg í efa að sparisjóðirnir muni á næstu árum skila hagnaði sem er umfram 1 milljarður kr. þannig að með þessum breytingum er verið að hlífa smáum fjármálafyrirtækjum og það er fagnaðarefni í sjálfu sér. Hins vegar gafst ekki tími til þess í störfum nefndarinnar að fara ítarlegar yfir hvort við gætum með einhverjum öðrum hætti breytt skattumhverfi fjármálafyrirtækjanna. Ég er ekki alls kostar sáttur við þennan skatt því að hann er þó enn 5,45% skattur á öll fjármálafyrirtæki, þ.e. á launagreiðslur þeirra, og það mun hafa áhrif á starfsemi fjármálafyrirtækja í landinu. Þau munu því fækka starfsfólki og það er eðlilegt að draga þá ályktun að með 5,45% skatti verði starfsfólki fækkað um 5,45%. Það eru um 240–250 manns ofan á þær hagræðingarkröfur sem bankarnir gera nú þegar í dag og 70% af þeim starfsmönnum eru konur. Í starfi nefndarinnar hefur komið fram að hlutfallslega gæti þetta orðið mjög erfitt á landsbyggðinni. Það er því ástæða til að rifja upp stefnumið ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur um svokallaða kynjaða hagstjórn. Í henni felst víst, ég hef ekki alveg skilið hvað þetta orð felur í sér í ljósi þeirra frumvarpa sem við ræðum hér og kannski sérstaklega þess sem ég ræði núna, að gera eigi úttekt á þeim frumvörpum sem lögð eru fram af hálfu ríkisstjórnarinnar og taka sérstakt tillit til þess hvaða áhrif þau hafa á einstakar starfsstéttir og sérstaklega á kynin. Hér er verið að gera atlögu að kvennastétt, leggja álögur á starfsstétt þar sem 70% starfsmanna eru konur. Það er því erfitt að ná einhverjum jafnréttisvinkli á þetta eða sjá þetta í ljósi kynjaðrar hagstjórnar sem ríkisstjórnin talar um á tyllidögum. Það er greinilega ekki alltaf að marka það sem stendur í stjórnarsáttmála eða í stefnum stjórnmálaflokkanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eða Samfylkingarinnar. Þetta mál er enn eitt dæmið um þann hringlandahátt sem ríkisstjórnin ástundar þegar kemur að rekstrarumhverfi fyrirtækjanna í landinu. Hugmyndum er kastað fram, oft illa ígrunduðum og án alls samráðs. Þegar þetta frumvarp var lagt fram kom í ljós að ekkert samráð var haft við helstu hagsmunaaðila. Það er eins og með svo margar aðrar breytingar á skattumhverfi atvinnulífsins sem þessi ríkisstjórn hefur lagt fram að staðreynd málsins er sú að við höfum ekki náð að fjölga störfum í samfélaginu heldur hefur þeim fækkað á undanförnum árum. 6 þúsund manns hafa flutt úr landi og 11–12 þúsund manns eru án atvinnu. Margir hafa farið til frekara náms sem er jákvætt í sjálfu sér, en það er ljóst að við erum ekki að ná þeirri viðspyrnu sem nauðsynleg er. Virðulegi forseti. Í þessu máli er alveg ljóst að við erum á rangri braut þegar kemur að því hvernig við högum störfum okkar á Alþingi og kannski sérstaklega í ráðuneytunum, og ákvarðanatöku um atvinnusköpun í landinu. Við náðum þeim áfangasigri að helminga þennan skatt þannig að trúlega verður færra fólki, færri konum á landsbyggðinni og höfuðborgarsvæðinu, sagt upp en ef hið upphaflega frumvarp ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur hefði náð fram að ganga. Það er áfangasigur út af fyrir sig. En við höfum hins vegar ekki náð að breyta þeirri stefnu sem ríkisstjórnin hefur haldið sig við undanfarin tvö og hálft ár sem felst í að stórauka álögur á heimilin og atvinnulífið og skera stórkostlega niður í málefnum heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni. Og enn skal haldið áfram. Vegið er að undirstöðugreinum velferðarkerfisins. Við höfum horft upp á mjög sársaukafullan niðurskurð til að mynda gagnvart heilbrigðisstofnunum í landinu og þetta hnígur allt í sömu átt. Fólk veltir fyrir sér hvernig standi á þessu. Staðreyndin er einföld. Atvinnustefnan er ómarkviss og hringlandaháttur í skattamálum atvinnulífsins hefur verið með eindæmum. Gerðar hafa verið meira en 140 breytingar á rekstrarumhverfi atvinnulífsins sem hafa leitt það af sér að færri störf hafa orðið til í íslensku samfélagi. Þess vegna horfum við upp á að sjö manns flytja úr landi á degi hverjum. Reyndar finnst hæstv. forsætisráðherra það ekki tiltökumál, gerir í raun og veru lítið úr því að tvær fjölskyldur á degi hverjum flytji til Noregs vegna þess að hér er ekki atvinnu að fá. Hæstv. forsætisráðherra finnst það ekkert tiltökumál. Þegar sagt er að 6 þúsund manns hafi farið af landi brott er þar ekki átt við alla þá hundruð eða jafnvel þúsundir Íslendinga sem fara nú út tímabundið, einkum til Noregs og vinna þar í einn, tvo, þrjá mánuði, koma síðan heim í tiltekinn tíma og fara síðan aftur út án þess að flytja lögheimili sitt. Þetta fólk er ekki á atvinnuleysisbótum þannig að færa má fyrir því sterk og gild rök að við höfum misst yfir 20 þúsund störf á undangengnum þremur árum. Því er ekki að undra að ríkissjóður greiði til Atvinnuleysistryggingasjóðs yfir 20 milljarða kr. á ári hverju sem gætu farið í eitthvað annað eins og að efla heilbrigðiskerfið, efla menntakerfið eða bæta kjör þeirra sem lægstu launin hafa líkt og aldraðra eða öryrkja. Þessi forgangsröðun og glíman við þá stöðu sem hér er uppi hefur leitt af sér að tekjur ríkissjóðs hafa farið minnkandi. Þetta er að verða spírall þar sem hlutirnir fara hratt niður á við, þ.e. tekjurnar fara hlutfallslega minnkandi, þær gætu verið miklu meiri. Þess vegna þarf að minnka útgjöldin og þá skal skorið niður, skorið niður til samgöngumála, menntamála og heilbrigðismála. Þessi sveltistefna leiðir af sér að við náum ekki að snúa vörn í sókn í efnahags- og atvinnumálum eins og við framsóknarmenn höfum ítrekað lagt til að gert verði í tillögum okkar á Alþingi Íslendinga á undangengnum árum. Þriðja leiðin er nefnilega til. Þriðja leiðin er að hætta þessum hringlandahætti og gerbreyta ekki rekstrarumhverfi atvinnulífsins, standa ekki að tilviljanakenndum skattbreytingum sem eru lítt eða ekkert ígrundaðar og verða til án samráðs við þá aðila sem hvað best þekkja til málsins, hagsmunaaðilana, heldur ákveður hæstv. fjármálaráðherra að henda tillögunum fram og prófa hvaða áhrif þær hafa og athuga hvaða viðtökur þær fá. Þetta leiðir til þess að orðspor Íslands, meðal annars sem lands þar sem æskilegt er að fjárfesta og hefja atvinnustarfsemi, laskast. Nú er það orðið svo að við erum aðhlátursefni víða um heim vegna þess hvernig við stöndum að því að gera umhverfi atvinnulífsins meira aðlaðandi og hvernig ríkisstjórnin tekur á móti þeim sem vilja þó fjárfesta hér á landi og vilja hefja atvinnustarfsemi. Við getum tekið sem dæmi starfsemi í ferðaþjónustu á norðausturhorni landsins. Það var ekki einu sinni rætt við þann aðila sem vildi fjárfesta fyrir milljarða króna og skapa hundruð nýrra starfa í umhverfisvænni ferðaþjónustu. Hann var ekki virtur viðlits. Ríkisstjórnin berst nú innbyrðis þar sem einn vill ekkert með þessa uppbyggingu hafa en annar vill skoða málin betur og reyna að leiða þau til lykta. Hringlandahátturinn er með ólíkindum þegar kemur að atvinnuuppbyggingu í landinu og stefnuleysið heldur áfram. Í rúm tvö ár hafa menn í undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar, sjávarútveginum, glímt við að vita ekki hvað framtíðin ber í skauti sér í rekstrarumhverfi greinarinnar. Það þýðir að forsvarsmenn sjávarútvegsins hafa haldið að sér höndum við fjárfestingar í þessari mikilvægu atvinnugrein, lítil sem engin fjárfesting hefur átt sér stað. Þar á ég við kaup á húsnæði eða lagfæringu á húsnæði, kaup á tækjum, tólum eða skipum - skipaflotinn er orðinn mjög gamall - en vegna þess að ríkisstjórnin getur ekki ákveðið hvernig umhverfi sjávarútvegsins eigi að vera til framtíðar litið stendur allt í stað. Fjárfestingin er nær engin og þeir sem þjónusta sjávarútveginn hafa því mun færri verkefni en ella. Sama er hægt að segja um orkuauðlindir þjóðarinnar. Þar eru vannýtt tækifæri en ljóst er að lítill vilji er hjá stjórnvöldum til að hleypa af stað atvinnuskapandi verkefnum þar sem nýttar eru umhverfisvænar náttúruauðlindir þjóðarinnar. Það er einfaldlega mjög takmarkaður vilji til þess. Allt þetta leiðir af sér þá staðreynd að fjárfesting á Íslandi í dag er 13% af landsframleiðslu en meðaltalsfjárfesting síðustu áratugi hefur verið 21%. Það vantar, virðulegi forseti, heil 8% upp á að fjárfesting sé í meðallagi hér á landi, 8% af landsframleiðslu sem þýðir ríflega 1.800 milljarða. Ef fjárfesting væri í meðallagi á næsta ári mundu fjárfestingar í samfélaginu aukast um 140 milljarða kr. Það mundi leiða af sér að ríkissjóður fengi meira í tekjuskatt, fengi miklar tekjur af virðisaukaskatti, sveitarfélögin fengju greitt aukið útsvar, fleiri störf yrðu til samhliða þessum fjárfestingum þannig að tekjur heimilanna mundu hækka, atvinnulausu fólki mundi fækka og þá værum við kannski ekki að greiða, virðulegi forseti, meira en 20 milljarða kr. á ári í atvinnuleysisbætur. Meiri umsvif mundu auka svigrúmið og þá þyrfti kannski ekki að standa í öllum þessum blóðuga niðurskurði sem virðist vera forgangsmál þessarar norrænu velferðarstjórnar. Af því að hæstv. innanríkisráðherra er kominn í salinn held ég að hæstv. ráðherra hefði verið ánægður ef efnahagsstefnan hefði verið þannig að hann hefði úr meiri fjármunum að spila til að mynda við gerð samgönguáætlunar. Ég fletti samgönguáætlun í gær og það er ágætt að sjá að nokkrir þingmenn Norðausturkjördæmis eru í salnum, því það var með ólíkindum að sjá þann litla texta sem er í áætluninni um vegabætur í Norðausturkjördæmi og þá fátækt sem einkennir þær og reyndar á landinu öllu á næstu árum þegar við þurfum að auka umsvifin og standa vörð um íslenskt atvinnulíf. Þessi sveltistefna og þessi efnahags- og atvinnustefna er þannig að hún er farin að stórskaða samfélagið.  Ég ætla að láta þessari ræðu minni lokið um fjársýsluskattinn og umhverfi atvinnulífsins í dag. Sá hringlandaháttur sem einkennir störf og stefnu ríkisstjórnarinnar er fyrir löngu farinn að hafa stórskaðleg áhrif á íslenskt samfélag. Við þurfum að breyta þessu. Það þarf að breyta um stefnu, breyta um ríkisstjórn. Vonandi mun nýtt ár leiða það af sér að einhverjir aðrir taki við störfum fyrir hönd þjóðarinnar þannig að við förum að sjá alvöruverðmætasköpun í samfélaginu sem mun hafa góð áhrif á hag heimilanna, fyrirtækjanna, sveitarfélaganna og kannski ekki hvað síst fyrir mjög skuldugan íslenskan ríkissjóð.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir prýðilega ræðu sem gaf góða innsýn í afleiðingar af fjársýsluskattinum og hann fór vel yfir afleiðingar af skattstefnu ríkisstjórnarinnar í heild sinni. Eins og þingmaðurinn benti á hefur skattkerfinu verið breytt 142 sinnum á þessu kjörtímabili.  Mig langar til að spyrja hv. þingmann að einu vegna þess að hann er frá Siglufirði, því mæta plássi. Þar er mikil bakvinnsla fyrir frjálsu lífeyrissjóðina sem eru í Arion banka og fyrir Arion banka. Þar vinna 40–50 manns. Með þessu frumvarpi er boðað að leggja 5,45% launaskatt á þetta fólk sem þýðir að segja þarf upp fólki 

Virðulegi forseti. Það er verulegt áhyggjuefni ef til slíkra uppsagna mun koma vegna þess að í Fjallabyggð gegnir Sparisjóður Siglufjarðar umfangsmiklu hlutverki, bæði við að styðja við félagasamtök og menningarlíf sem hefur aukist og er með miklum blóma í sveitarfélaginu. Ef til uppsagna kæmi á þeim vinnustað sem er einn sá stærsti í sveitarfélaginu væri það mikið áhyggjuefni og við vonum að sjálfsögðu að til þess komi ekki þrátt fyrir þessa ríkisstjórn. En ég ætla að benda á annað sem ágætt væri að fá viðbrögð hv. þingmanni við. Við ræddum í fyrradag og í gær allar þær breytingar sem ríkið er að gera á tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins. Rætt er um lækkun á frádrætti iðgjalda vegna séreignarlífeyrissparnaðarins úr 4% í 2%. Forsvarsmenn lífeyrissjóðanna hafa bent á að með þessu geri ríkisstjórnin aðför að séreignarlífeyrissparnaði í landinu. Á umræddum vinnustað vinna tugir einstaklinga við að skrá og færa starfsemi séreignarlífeyrissjóða. Það er því verulegt áhyggjuefni ef menn ætla að vega að þessu sparnaðarformi. En það er líka áhyggjuefni ef menn ætla að vega að sparnaði almennt í samfélaginu. Ég spyr hv. þingmann hvað honum finnist um þessa tillögu ríkisstjórnarinnar í skattamálum, annars vegar hvað sparnaðarformið sjálft ræðir, séreignarlífeyrissparnaðinn, og hins vegar um almennan sparnað í samfélaginu.

Virðulegi forseti. Nú vill svo skemmtilega til að andsvör breytast í yfirheyrslur en ég skal reyna að svara hv. þingmanni Birki Jóni Jónsson sem hefur mælt hér af miklu viti um fjársýsluskattinn. Ég verð að segja að mér finnst þær ráðstafanir sem ríkisstjórnin hefur gert og er að gera með þeim frumvörpum sem eru hér til umfjöllunar þessa dagana, vega að sparnaði í þjóðfélaginu. Þær vega að eftirlaunum fólks vegna þess að þetta er ekki skattur á eignir eins og stjórnarliðar vilja halda fram heldur er verið að skattleggja réttindi venjulegs fólks, réttindi sjómannsins, iðnaðarmannsins, verslunarmannsins og -konunnar náttúrlega. Ég er þeirrar skoðunar að þetta séu afleitar ráðstafanir sem ríkisstjórnin boðar og hefur reyndar boðað með skattstefnu sinni síðan hún tók við völdum 1. febrúar 2009. Hvað varðar fjársýsluskattinn sérstaklega er ljóst, eins og hv. þingmaður hefur minnst á og við höfum rætt aðeins í andsvörum, að hann mun vega að sparisjóðakerfinu um allt land. Það er veikt fyrir í kjölfar hrunsins en nú er enn frekar vegið að því. Við hv. þm. Birkir Jón Jónsson sem ferðumst um landið vegna vinnu okkar og hittum fólkið sem vinnur í þessum stofnunum, vitum að þetta er sérstök aðför að landsbyggðinni. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann geti fjallað aðeins um hlutverk sparisjóða sem vinnustaða á landsbyggðinni.

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þingmaður þurfi svo sem ekki að spyrja sérstaklega um það hvernig vinnustaðir sparisjóðirnir eru, ég held að hv. þingmaður þekki það ágætlega, en fyrst hann spyr …  Ég minntist á það í ræðu minni að margir af þessum sparisjóðum hafa ekki fengið neina leiðréttingu á eignasafni sínu eins og stóru bankarnir þrír í kjölfar hrunsins. Sparisjóðirnir hafa reynt að draga fram lífið en þá kemur hin norræna velferðarstjórn og leggur sérstakan launaskatt á starfsemi þeirra.

Hina köldu skattahönd.

Hin kalda skattahönd, segir hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson. Ég vil minna þingheim á að þessi sama ríkisstjórn hefur talað fyrir því að efla sparisjóðakerfið. En við erum því miður að tala um frumvarp sem hefur þveröfug áhrif.

Virðulegur forseti. Kjarninn í breytingartillögum efnahags- og viðskiptanefndar við tekjuöflunarfrumvarp til 2. umr. er að draga úr sköttum á laun, því að það eru störf sem við þurfum á að halda í landinu, og við aukum heldur álögur á mikinn hagnað í fjármálakerfinu. Það er sérstök ástæða til að lýsa ánægju með lækkun á tryggingagjaldi eins og hún kom fram í frumvarpinu. Það hækkaði talsvert með auknu atvinnuleysi fyrir nokkrum missirum en nú gefst sem betur fer færi á að byrja á ný að lækka það og verður mikilvægt að ná frekari áföngum í því eftir því sem okkur tekst að vinna á atvinnuleysinu. Í breytingartillögunum er helst að geta um breytingar á séreignarsparnaðarákvæðunum sem tryggja þar langtímahagsmuni í kerfinu og hækkun á neðri þrepamörkunum í tekjuskatti umfram bæði verðlag neysluvöru og þróun launa sem er mikilvægt fyrir lægstlaunuðu hópana og meðaltekjufólk í landinu.

Frú forseti. Í þessari atkvæðagreiðslu um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum eru í hverju málinu á fætur öðru lagðar auknar byrðar á almenning í þessu landi. Tekjumörkin í frumvarpinu leiða til þessarar niðurstöðu. Það sama gerir frumvarpið hvað snertir kolefnisgjald á dísil og bensín, það sama á við um áfengi og tóbak og enn fremur um skattlagningu á séreignarsparnað. Hvert dæmið á fætur öðru sýnir að almenningur í þessu landi mun bera auknar byrðar eftir að þetta mál hefur verið samþykkt af stjórnarmeirihlutanum. Þannig er það og þannig á að tala um þetta mál en ekki beina umræðunni inn á rangar brautir undir þeim formerkjum að skattar séu ekki að hækka á allan almenning í þessu landi. Það er alrangt, það er eina rétta túlkunin á þessu máli.

Frú forseti. Þessar tillögur eru áframhald á þeim vítahring sem ríkissjóður er í og hæstv. fjármálaráðherra virðist ekki komast út úr. Þetta eru skattahækkanirnar sem komu í kjölfarið á niðurskurðinum í fjárlagafrumvarpinu. Það er einfaldlega kominn tími til að menn átti sig á að ríkissjóður og ríkið kemst ekki út úr þessum vítahring með sífelldum skattahækkunum og niðurskurði í heilbrigðis- og velferðarmálum. Það þarf að nálgast þessi mál öðruvísi en gert er. Það er enn verið að hækka skatta á almenning í landinu. Gjaldskrár- og skattahækkanir í þessu frumvarpi einar saman munu meðal annars leiða til þess í gegnum verðtryggingarkerfið að skuldir heimilanna munu hækka um nærri 5 milljarða kr. Ástæðurnar fyrir gjaldskrárhækkununum eru að þær hafa ekki fylgt verðlagshækkunum undanfarið. Það er dapurlegt að menn skuli ekki löngu búnir að sjá þann vítahring sem þeir eru að halda áfram með ár eftir ár.

Virðulegi forseti. Það sem af er kjörtímabili hafa verið framkvæmdar 142 skattkerfisbreytingar á Íslandi.  Þetta frumvarp boðar skattahækkanir, gjaldskrárhækkanir og auknar byrðar á atvinnulífið. Við sjálfstæðismenn verðum á móti öllum skattahækkunum sem boðaðar eru í þessu frumvarpi og við munum ekki koma fram með neinar breytingartillögur. Ástæðan er að það er ekki hægt að bæta þetta frumvarp vegna þess að það vantar allan botninn í bátinn. Þetta er hriplekt og ekki hægt að bæta það þannig að við munum ekki reyna það. Eins og ég segi munum við segja nei við öllum skattahækkunum 

Frú forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar og þá stefnu ríkisstjórnarinnar að halda áfram að hækka álögur á heimilin og fyrirtækin í landinu. Það er komið nóg af því að auka álögur á skuldsett heimili og skuldsett atvinnulíf á Íslandi í dag. Sú stefna sem ríkisstjórnin hefur rekið núna í tvö og hálft ár, sem byggist fyrst og fremst á því að hækka gjöld á heimilin og fyrirtækin ásamt því að standa í blóðugum niðurskurði en einbeita sér ekki fyrst og síðast að því að auka atvinnu í landinu með jákvæðum breytingum á skattkerfinu, er einfaldlega röng. Við framsóknarmenn höfum mælt fyrir stefnu í efnahags- og atvinnumálum sem liggur fyrir þinginu og þess vegna munum við greiða atkvæði gegn hækkunum á heimilin og fyrirtækin í landinu og halda áfram að tala fyrir þeirri stefnu sem við höfum lagt fram í þinginu.

Virðulegi forseti Við greiðum atkvæði um I. kafla frumvarpsins sem fjallar um tryggingagjaldið og það gefur okkur tilefni til að velta vöngum yfir stöðu atvinnumálanna. Vissulega er það sá málaflokkur þar sem er kannski mest þörf fyrir samhenta vinnu okkar í þinginu á komandi ári, en rétt er að vekja athygli á því að okkur hefur miðað talsvert áfram frá bankahruni. Atvinnuleysið er komið úr 9% niður í 7% og það gefur okkur færi á því að færa núna tryggingagjaldið niður. Það hefur þær afleiðingar að það er hægt að færa 8 milljarða kr. frá ríkissjóði og yfir til fyrirtækjanna í atvinnulífinu aftur. Það munar um minna og gefur okkur byr í seglin í því verkefni sem fram undan er, að ná atvinnuleysinu enn frekar niður. Það þarf að gera með auknum fjárfestingum og með samstilltri stjórn efnahagsmála hér eftir sem hingað til.

Virðulegi forseti. Ég er komin hingað upp til að skora á meiri hlutann að taka þessa tillögu sem var afturkölluð til skoðunar. Tillagan gengur út á það að hækka fjárhæðarmörk 2. og 3. skattþreps ekki bara um 3,5% eins og gert er í fjárlagafrumvarpinu heldur um 8% og það er þá hækkun í samræmi við lög. Hækkun um 8% á fjárhæðarmörkum skattþrepa þýðir að skattbyrði þeirra sem eru með yfir 230 þúsund á mánuði þyngist ekki. Til að fjármagna þessa hækkun á fjárhæðarmörkunum þá leggjum við til fjórða skattþrepið sem er við 1.200 þús. á mánuði og mun bera staðgreiðsluskatt sem nemur 49%. Frú forseti. Ég skora enn og aftur á meiri hlutann að íhuga þessa tillögu um að hækka fjárhæðarmörkin í samræmi við launavísitölu.

Virðulegur forseti. Hér gerir meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar tillögu um að neðri mörkin í tekjuskattinum hækki um 9,8% og verði 230 þúsund á næsta ári, þ.e. hækki meira en reiknað er með að verðlag og laun hækki á næsta ári. Það er ákaflega mikilvægt, bæði fyrir meðaltekjuhópana sem eru fyrir ofan þessi mörk og fyrir láglaunafólk og lífeyrisþega sem eru rétt undir þessum mörkum, að þessi mörk almennt fylgi launaþróun til lengri tíma þannig að skattbyrði láglauna- og meðaltekjufólks í landinu þyngist ekki frá því sem verið hefur. Persónuafslátturinn mun sömuleiðis auðvitað taka hækkunum eftir neysluvísitölu nú um áramót og því mun fólk af sömu krónutölu í tekjum greiða tæplega 3 þús. kr. minna í tekjuskatt á mánuði eftir áramót en fyrir.

Frú forseti. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir því að þrepin í skattkerfinu hækki samkvæmt þróun launavísitölu. Við náðum þeim árangri í störfum nefndarinnar að neðra þrepið verur hækkað úr 209 þús. kr. upp í 230 þús. kr., sem er góður árangur ekki hvað síst fyrir þá sem lökust hafa kjörin. Að sjálfsögðu hefðum við viljað gera betur en í ljósi þess að við höfum þó náð þessum árangri og þessu stefnumiði okkar fram, við höfum þokað málum í rétta átt, munum við greiða atkvæði með þessari breytingu. Hins vegar munum við ekki styðja það að önnur þrep skattkerfisins hækki ekki í samræmi við launaþróun, það er verið að hækka skattbyrðina á þeim hópum, það getum við ekki stutt.

Virðulegi forseti. Eins og menn vita fór hæstv. ríkisstjórn að flækja skattkerfið með þessari þrepaskiptingu. Menn fara mjög mikinn núna og tala um að hækkunin nemi hvorki meira né minna en 9,8% í lægsta skattþrepinu. Við báðum um upplýsingar um þau áhrif sem það hefði á ráðstöfunartekjur og fengum svarið frekar seint frá fjármálaráðuneytinu. Það barst í gær og ég tel rétt að upplýsa hv. þingheim um hversu gríðarlega mikið þetta er. Samkvæmt upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu munar þetta engu fyrir þá sem hafa tekjur undir 210 þús. kr. og engu fyrir þá sem eru með 220 þús. kr. Þetta fer hæst í 0,15% aukningu fyrir 230 þús. kr. en síðan fer þetta lækkandi og er tiltölulega fljótt, áður en komið er að meðallaunum, komið í 0,05% aukningu. Auðvitað ber að gleðjast yfir því sem vel er gert en ég held að menn ættu ekkert að missa sig.

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um lækkun á sköttum á aðila með takmarkaða skattbyrði á Íslandi. Þegar þessi skattur var tekinn upp vöruðum við sjálfstæðismenn strax við því að komin væri upp ósamkvæmni og að þetta mundi leiða til þess að aðilar með takmarkaða skattbyrði mundu hrekjast úr landi sem reyndist verða raunin. Við bentum þess í stað á að ef fara ætti út í slíka skattlagningu væri betra að notast við dönsku leiðina svokölluðu. Hér er fyrsta skrefið í að breyta í átt til dönsku leiðarinnar, þar sem þetta er lækkað úr 18–20% niður í 10%. Jafnframt er boðað að danska leiðin verði skoðuð og verði aðlöguð á næstunni. Þetta er til mikilla hagsbóta þrátt fyrir að við séum ekki komin alla leið þannig að við greiðum atkvæði með þessari tillögu.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um lækkun á hinum svokallaða afdráttarskatti. Hér er um að ræða leiðréttingu á einni af þeirri skattbreytingu sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram sem var illa ígrunduð. Við erum að leiðrétta mistök sem stjórnin hefur gert í breytingum á skattkerfinu og þess vegna munum við framsóknarmenn samþykkja 6. gr. frumvarpsins enda horfir þetta að öllu óbreyttu til þess að tekjur ríkissjóðs munu hækka með þessari breytingu.

Virðulegur forseti. Sá skattur sem hér er verið að lækka - og það er alltaf gott að geta lækkað skatta - er tekinn af þeim sem eru að taka vaxtatekjur úr landi. Hann hefur á þessum erfiðu tímum, þessi nýi skattur, skilað ríkissjóði Íslands milljörðum á milljarða ofan. Það eru milljarðar sem þess vegna hefur ekki þurft að leggja á íslenskan almenning eða venjuleg fyrirtæki í landinu. En hann hefur óæskileg áhrif til lengri tíma og þess vegna er það gleðilegt að það megi lækka hann um helming en það mun draga úr tekjum af honum um á annan milljarð á næsta ári. Það sýnir vel hversu mikilvægt tæki þetta hefur verið í að brúa bilið í gegnum erfiðustu árin í ríkisbúskapnum á Íslandi án þess að það bitnaði á almenningi í landinu.

Virðulegi forseti. Í tilefni af orðum hv. formanns efnahags- og viðskiptanefndar er rétt að taka fram að þeir vextir sem verið var að flytja úr landi og skattleggja voru vextir sem íslensk fyrirtæki greiddu til erlendra aðila og komu beint, vegna ákvæða í lánasamningum, til greiðslu hjá íslenskum aðilum aftur og hækkuðu vaxtakostnað hjá þeim sem latti fjárfestingu, minnkaði atvinnu og leiddi til þess að kostnaður fyrirtækjanna varð meiri. Mér fannst nauðsynlegt að taka þetta fram hér vegna orða hv. þingmanns.

Forseti vill hvetja hv. þingmenn til að gera grein fyrir atkvæði sínu en vera ekki með andsvör við fyrri atkvæðaskýringar.

Frú forseti. Hér er verið að bæta við nýju þrepi í auðlegðarskattinn sem á þá væntanlega að vera til að reka þann flótta auðmanna sem er úr landi vegna þessara skatta. Jafnframt er verið að svíkja fyrirheit sem gefin voru þegar auðlegðarskatturinn var innleiddur á sínum tíma vegna þess að verið er að framlengja hann. Í 8., 9. og 10. gr. eru þessi verk framin ef við getum sagt sem svo. Þetta eru svik, eins og ég segi, og við munum greiða atkvæði gegn þessu.

Virðulegi forseti. Sameiginlegur sjóður landsmanna er í erfiðri stöðu. Þrátt fyrir mikla vinnu stjórnarliða horfum við samt fram á 20 milljarða halla á ríkissjóði, en hann er þó kominn úr 216 milljörðum. Mikilvægt er að ná niður hallanum og hefur t.d. tekist að minnka vaxtakostnað ríkisins um 17 milljarða kr. Auðlegðarskattur sem hér hefur verið fjallað um gefur 7 milljarða kr. á næsta ári og gefur okkur að skera þarf minna niður en ella. Flótti fólks er heldur orðum aukinn, enda hefur það komið fram í nefnd að á undanförnum tveimur árum hafa einungis 60 manns af þeim 4.500 sem greiða auðlegðarskatt flutt af landi brott.  Þá vil ég sömuleiðis ítreka að tímasetning þessa skatts hefur breyst, en hann hangir nú saman við gjaldeyrishöft og gildir þess vegna út árið 2013.

Virðulegi forseti. Það er alltaf jafnánægjulegt að hlusta á helsta skattahækkunarbaráttumann Samfylkingarinnar, hv. þm. Magnús Orra Schram, fara hér yfir mál. Það væri réttara ef menn bentu á þá staðreynd að í umsögn í nefnd kom fram hjá öllum þeim endurskoðunarfyrirtækjum sem voru kölluð fyrir að tugir manna væru að fara úr landi út af þessum skatti. Þessi skattur er á eignir, hann er ekki á tekjur. Honum hefur verið líkt við skattlagningu sem austur-þýskir kommúnistar voru með eftir seinna stríð,  Ef hv. stjórnarþingmenn eru svona sannfærðir um ágæti þessa skatts hljóta þeir að stíga næsta skref sem er að setja lífeyrisréttindi í þennan skattstofn. Þar eru réttindi sem eru svo sannarlega eignfærð og hægt að reikna upp. 

Frú forseti. Í þessari grein eru breytingar vegna auðlegðarskatts. Það sem af er þessu ári hafa 28 Íslendingar sem borga auðlegðarskatt flutt úr landi. Það hljómar ekki sem há tala en þessir 28 hafa flutt eða munu flytja með sér 3,6 milljarða sem verða þá ekki notaðir til uppbyggingar hér á landi. Jafnframt munu þessir efnuðu einstaklingar ekki lengur greiða skatta á Íslandi. Þeir munu ekki greiða óbeina skatta og þeir munu ekki greiða tekjuskatta. Það er því beinn missir fyrir Ísland að þetta fólk flytji úr landi, ekki til að leita sér að vinnu heldur til að flýja 

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um breytingartillögu meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar þess efnis að við þá breytingu sem nú verður gerð tímabundið í þrjú ár, að draga skuli að hámarki 2% af iðgjaldsstofni þeirra sem greiða í séreignarlífeyrissjóði, verði fyrirkomulagið með þeim hætti að ekki þurfi að breyta þúsundum samninga með tilheyrandi vinnu, fyrirhöfn og vandræðum fyrir þá sem þar eiga hlut að máli, heldur verði um sjálfvirka breytingu að ræða. Þessi aðgerð er líka afar mikilvæg til að tryggja að eingöngu verði um tímabundnar afleiðingar að ræða í ljósi þess að við þurfum á því að halda að byggja upp tekjustofna ríkisins. Að loknu þessu tímabili, eftir árið 2014, mun fyrirkomulagið aftur hverfa til fyrra horfs. Það er afar mikilvægt til að tryggja að þetta sparnaðarform haldist til framtíðar.

Frú forseti. Með þessari tillögu meiri hlutans er verið að festa í sessi þá stefnumörkun ríkisstjórnarflokkanna að vega að séreignarlífeyrissparnaði í landinu. Honum var komið á fyrir um það bil tíu árum og hefur hann skipt mjög miklu máli. Við framsóknarmenn styðjum ekki þessa aðför norrænu velferðarstjórnarinnar að séreignarlífeyrissparnaði þjóðarinnar og viljum stuðla að því að honum verði viðhaldið og því styðjum við ekki þessa breytingartillögu.

Virðulegi forseti. Hér er verið að setja tímabundinn skatt og rétt áðan vorum við að framlengja annan tímabundinn skatt. Þetta hefur af ástæðu sem komið hefur fram verið kallað aðför að viðbótarlífeyrissparnaðarkerfinu og fannst enginn umsagnaraðili sem mælti með þessu í umfjöllun hv. efnahags- og viðskiptanefndar. Mikið hefur verið lagt upp úr því að þessar breytingar og þetta fjárlagafrumvarp gangi út á að auka sparnað og fjárfestingu. Ekkert gengur jafnaugljóslega þvert gegn þeim markmiðum og þessar breytingar. Það er ekki hægt að ganga lengra gegn sparnaði og aukinni fjárfestingu í þjóðfélaginu en hæstv. ríkisstjórn gerir hér og hv. stjórnarþingmenn. Eðlilega segjum við nei.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um það óhæfuverk ríkisstjórnarinnar að afnema tengingar fjárhæðarmarka í tekjuskattsþrepunum við launavísitölu. Þetta er gert til að hægt sé að lækka efri skattþrepin minna en segir í lögum þannig að þau verði einungis hækkuð um 3,5% í staðinn fyrir 8% og mun það auka skattbyrðina á alla Íslendinga sem hafa tekjur yfir vissum mörkum. Við segjum auðvitað nei við þessu.

Jæja, þar kom að því. Með þessari breytingartillögu meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar greiðum við sjálfstæðismenn atkvæði okkar. Hér er verið að fella út hin arfavitlausu ákvæði um að hefja eigi skattlagningu kolefnis í föstu formi. Þetta hefði orðið til þess að járnblendiverksmiðjunni á Grundartanga hefði verið lokað. Þetta hefði orðið til þess að ekki hefði verið farið út í kísilverið í Helguvík. Þetta hefði orðið til þess að kísilverið sem fyrirhugað er á Húsavík kæmi ekki til framkvæmda. 

Frú forseti. Það er alltaf ánægjulegt að ná árangri. Nú höfum við náð þeim árangri að ekkert verður af þeirri hugmynd sem hæstv. fjármálaráðherra varpaði fram, að setja sérstakan kolefnisskatt á iðnað í landinu, sem hefði valdið því að mörg hundruð störf töpuðust, járnblendið á Grundartanga hefði til að mynda þurft að hætta starfsemi sinni og fyrirhugaðar kísilverksmiðjur á Bakka við Húsavík eða á Suðurnesjum - þau verkefni hefðu farið í algjört uppnám. Nú höfum við náð því fram eftir mjög markvissan málflutning, bæði á þingi og í nefndum þingsins, að ekkert verður af þeirri skattlagningu sem hæstv. fjármálaráðherra vildi að lögð yrði á þessa atvinnugrein þannig að við höfum komið í veg fyrir aukið atvinnuleysi hér á landi. Það er mikið gleðiefni að geta sagt já við sumum breytingartillögum við þetta frumvarp. Það er með mikilli gleði sem við framsóknarmenn erum á græna takkanum í þessu máli.

Eftir af hugmyndum fjármálaráðherra stendur að hækka eigi kolefnisgjald á fljótandi eldsneyti. Sagt er í greinargerð að verið sé að hækka gjaldið til samræmis við það sem gildir innan Evrópusambandsins, úr 75% í 100%. Þegar þetta var upphaflega lagt til kostaði kolefniskvóti í Evrópu í kringum 13 evrur. Hann lækkaði síðan niður í 10 evrur og í gær kostaði hann á markaði úti í Evrópu 6 evrur. Ef þetta verður samþykkt sitjum við Íslendingar uppi með næstum því helmingi hærra kolefnisgjald á eldsneyti en bræður okkar annars staðar í Evrópu. 

Með því að segja já við þessari breytingartillögu eru ríkisstjórnarflokkarnir að hækka álögur á heimilin og atvinnulífið í landinu. Hækkun á eldsneyti mun trúlega verða rúmar 4 kr. um áramótin verði þessar tillögur ríkisstjórnarinnar að veruleika. Það kemur ofan á það að dísilolía hefur hækkað um 13% á þessu ári og bensínið um 7% og enn á að bæta í. Enn á að hækka álögur á heimilin og fyrirtækin. Hverju veldur þessi breytingartillaga? Hvaða áhrif mun hún hafa til að mynda á skuldug heimili? Þetta mun fara út í vísitöluna, þetta mun hækka lán skuldugra heimila. Þetta er kannski stefna ríkisstjórnarinnar í hnotskurn við þessa umræðu og um fjárlagafrumvarp fyrir árið 2012.

Hér er um að ræða sérstakar vaxtaniðurgreiðslur sem er tímabundin aðstoð við skuldug heimili landsins. Lagt er til að sérstakur skattur verði lagður á fjármálafyrirtækin til að standa undir hluta af þeim skatti. Við framsóknarmenn höfum ítrekað sagt að við teljum að það sé svigrúm hjá fjármálafyrirtækjum til að koma til móts við skuldug heimili og fyrirtæki. Því greiðum við því atkvæði að fjármálafyrirtækin taki þátt í þessari vaxtaniðurgreiðslu vegna þess að það er svo nauðsynlegt að koma til móts við skuldug heimili og fyrirtæki. Þess vegna greiðum við atkvæði með þeirri breytingu sem við ræðum hér.

Frú forseti. Hér greiðum við atkvæði um 75% hækkun á tóbaksgjaldi á neftóbak sem mun þýða 30% hækkun á útsöluverði neftóbaks. Þetta er skref í rétta átt. Frá aldamótum hefur neftóbaksnotkun aukist þrefalt, úr 10 tonnum í 27 tonn á þessu ári. Aukningin er ekki hjá gömlum körlum til sveita eða hjá körlum á Alþingi Íslendinga,  
            

Virðulegur forseti. Neftóbak er bannað víðast hvar og helst hefðum við átt að ná samstöðu um að banna neftóbak á Íslandi. Reyndar héldum við að það væri óþarfi. Við héldum að þetta yrði úrelt fyrirbæri og að þessir gömlu góðu neftóbakskarlar mundu falla eins og eðlilegt er að lokum. 

Forseti. Hér er verið að staðfesta þá breytingu sem gerð var á fjárlagafrumvarpinu við lokaafgreiðslu þess. Stigið er örlítið skref í þá átt að leiðrétta þá skerðingu sem sóknir þjóðkirkjunnar og önnur trúfélög hafa orðið fyrir á síðustu árum. Hér er verið að verðbæta með þessum 90 millj. kr. framlag sem var í fjárlögunum fyrir árið 2012, en eftir stendur að ef þetta framlag hefði hlotið verðbætur eins og flestir aðrir liðir, sem þó hafa verið skertir í íslenskum fjárlögum, hefði þessi hækkun þurft að vera 530 milljónir. Hér er einungis um fyrsta skrefið að ræða. Ég treysti því að þetta verði gert betur í framhaldinu. Í trausti þess greiðum við atkvæði með þessari tillögu.

Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um að fresta í raun gildistöku lána um stimpilgjald, það er spor í rétta átt. Ég mun greiða þessari grein atkvæði mitt í trausti þess að innan tíðar taki Alþingi fyrir afnám stimpilgjalda almennt, bæði til einstaklinga og fjölskyldna sem og fyrirtækja. 
            

Virðulegi forseti. Skattar geta oft orðið skrýtnir. Hér er um að ræða gistináttaskatt. Verið að taka út aðila eins og stéttarfélög og aðra slíka þannig að þeir þurfa ekki að greiða skattinn. Aðili í ferðaþjónustu benti mér á að það væri ákveðin kaldhæðni í því að ef fjölskylda gistir í hótelherbergi eða tjaldi þarf hún að greiða mun lægra gjald en hún greiðir í skála, a.m.k. hjá einkaaðilum. Hann rekur ferðaþjónustu sem býður bæði upp á tjaldstæði og skála. Nú horfir hann fram á það, virðulegi forseti, að ef kalt er í veðri er það ekki einungis vont fyrir fólkið að því leyti til að það þarf að fara í skálann, heldur hækkar skatturinn úr 100 kr. á nótt á hverja fimm manna fjölskyldu upp í 500 kr. Þetta er svona dæmi um hvernig skattar virka þegar ekki er vel hugsað út í mál.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um fjársýsluskatt. Þessi nýi skattur hefur verið þó nokkuð mikið til umræðu og er sagður eiga fyrirmynd í Danmörku, jafnvel Frakklandi, og hefur verið bent á að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi hvatt til upptöku skatts af þessu tagi. Skatturinn eins og hann hljóðar í frumvarpinu átti að skila ríkissjóði um 4,5 milljörðum. Hann átti að byggjast þannig upp að 10,5% mundu leggjast á laun starfsmanna í fjármálastarfsemi og var sagður vera til kominn vegna þess að ekki væri innheimtur virðisaukaskattur á fjármálastarfsemi. Ef litið er til Danmerkur og fyrirmyndin skoðuð ber þess að geta að fyrir nokkuð mörgum árum var innleiddur nýr skattur þar á alla starfsemi sem ekki ber virðisaukaskatt. Var sá skattur lagður á laun. Um leið og skatturinn var lagður á var launaskattur svipaður og tíðkast hérna afnuminn. Brúttó hefur þessi skattur á fjármálastarfsemi í Danmörku verið í kringum 9% ofan á laun. Ef við skoðum fyrirkomulagið á Íslandi er launaskattur hér 8,65%, þ.e. tryggingagjald vegna atvinnuleysistryggingasjóðs. Með því að bæta 10,5% við værum við komin upp í skatt sem næmi 19,15%. Það er því ljóst að strax og maður ber saman skattprósenturnar annars vegar á Íslandi og hins vegar í Danmörku miðað við það sem er lagt til í frumvarpinu kemur fram mikið ósamræmi. Skatturinn er helmingi lægri í Danmörku. Hvað þýðir þetta? Þetta gerir það einfaldlega að verkum að samkeppnisstaða íslenskrar fjármálastarfsemi miðað við þá dönsku skekkist og mun ódýrara verður að reka fjármálafyrirtæki í Danmörku. Við vitum að fjármálastarfsemi er mannaflsfrek. Hér á landi vinna nú í kringum 4.500 manns við fjármálastarfsemi. Þá spyr maður sig: Er kannski verið að koma á jafnræði milli greina eins og í Danmörku og Frakklandi, þ.e. greina sem borga virðisaukaskatt og greina sem ekki borga virðisaukaskatt? Svo er ekki vegna þess að á Íslandi er eingöngu verið að leggja þetta á starfsemi í fjármálageiranum. Þannig að öfugt við Danmörku þar sem allir geirar voru undir er það bara fjármálastarfsemi hér. Í Danmörku er skatturinn eingöngu lagður á þá starfsemi fjármálafyrirtækis sem er undanþegin virðisaukaskatti. Hér á landi á að leggja þetta á blandaða starfsemi, t.d. ráðgjöf og annað slíkt. Það eru heldur engin stærðartakmörk á þeim fjármálafyrirtækjum sem á að leggja skattinn á. Þetta mundi t.d. skekkja mjög samkeppnisstöðu ráðgjafa í fjármálageiranum, en eins og við vitum flest ber ráðgjöf í fjármálageiranum virðisaukaskatt, því að um tvöfalda skattlagningu væri að ræða eða meira. Ef þetta verður að lögum verða um það bil 18 milljarðar kr. óbeinir, óafkomutengdir skattar lagðir á fjármálafyrirtæki. Hvað skyldu fjármálafyrirtækin gera til að reyna að ná til baka þessum kostnaði sem er ótengdur afkomu og því hvernig gengur í raun og veru? Jú, fjármálafyrirtæki yrðu að velta þessum kostnaði einhvern veginn út í vaxtamuninn. Talið var að þetta gæti leitt til allt að 1/3 hækkunar á vaxtamun, að vaxtamunurinn færi úr 3% í 4%. Sumir hafa verið hógværir í mati og talað um ¾ úr prósenti, en það er sama hver hefur metið þessi áhrif, þau eru öll í sömu áttina, vextir munu hækka á Íslandi. Ef matið er rétt, að þetta séu ¾ úr prósenti til 1%, verður vaxtahækkun vegna þessara óbeinu gjalda svo mikil. Það sem við þurfum síst á að halda núna eru hærri vextir. Við þurfum lægri vexti vegna þess að við þurfum meiri fjárfestingu. Við þurfum lægri vexti vegna þess að heimilin í landinu búa við mjög skertar ráðstöfunartekjur eftir þau áföll sem dunið hafa yfir undanfarin ár og eftir meðferð ríkisstjórnarinnar á heimilunum eins og með skattlagningu, með því að hefta með öllum ráðum atvinnustarfsemi og uppbyggingu o.s.frv. Það sem við þurfum síst á að halda er að auka vaxtabyrðina enn meira. Í upphaflega frumvarpinu var þessi skattur, fjársýsluskattur, lagður á lífeyrissjóðina líka og laun þeirra sem starfa í lífeyrissjóðunum. Áhrifin af því yrðu bein skerðing á réttindum sjóðfélaga. Skatturinn, þótt göfugur væri að mati þeirra sem hann settu fram, hefði verið bein skattlagning á réttindi lífeyrisþega eða eigendur réttinda í lífeyrissjóðunum. Sem betur fer hvarf ríkisstjórnin frá villu síns vegar, eða réttara sagt blandaði efnahags- og skattanefnd sér í málið og leiðrétti þetta, þannig að lífeyrissjóðir verða undanþegnir fjársýsluskattinum. Það er ljóst að fjársýsluskatturinn, eins og hann var hugsaður í frumvarpinu, hefði verið gríðarlega erfiður fyrir minni fjármálafyrirtæki og fyrir sparisjóðakerfið. Skatturinn hefði leitt til þess að kostnaður við rekstur sparisjóða hefði hækkað mikið og rekstrargrunninum hefði verið kippt undan sparisjóðunum. Jafnframt hefði skatturinn leitt til þess að viðskiptabankar hefðu leitað allra leiða til hagræðingar til að ná kostnaðinum til baka. Þeir hleypa væntanlega ekki öllum kostnaði út í vaxtamuninn því að sem betur fer ríkir einhver samkeppni hér á fjármálamarkaði þó svo að hún sé ekki mikil um þessar stundir. En augljósustu fórnarlömbin hefðu verið útibú og sérstaklega útibúin út um hinar dreifðu byggðir. Niðurstaðan af skattinum eins og hann var upphaflega hugsaður hefði að öllum líkindum orðið sú að minni fjármálafyrirtæki, sparisjóðir og útibú viðskiptabankanna, hefðu misst rekstrargrundvöllinn. Það hefði leitt til þess að fjöldi starfa hefði tapast. Hverjir eru það sem vinna í sparisjóðunum að stærstum hluta? Hverjir eru það sem vinna í útibúunum út um hinar dreifðu byggðir? Jú, það eru konur. Hin kynjaða hagstjórn ríkisstjórnarinnar hefði því leitt til þess að konur hefðu umvörpum misst vinnuna. Í efnahags- og skattanefnd varð mjög snemma ljóst að ekki gekk að setja skattinn á eins og fjármálaráðherra hafði lagt til. Efnahags- og skattanefnd er þeim kostum búin að nefndarmenn velta fyrir sér því sem kemur frá fjármálaráðherra og reyna að lappa upp á það eins mikið og hægt er. Þar voru gerðar veigamiklar breytingar á málinu. Í fyrsta lagi var launaskatturinn á fjármálafyrirtæki lækkaður niður í 5,45%. Það er vel. Skatturinn var lækkaður um næstum því helming. Í öðru lagi var sagt að til að bæta okkur upp þetta tekjutap yrði lagður skattur á svokallaðan umframhagnað í fjármálafyrirtækjum. Umframhagnaður í fjármálafyrirtækjum var skilgreindur sem 1 milljarður. Þau fjármálafyrirtæki þar sem hagnaður fer yfir 1 milljarð á næsta ári munu borga 6% umframskatt af þeim hagnaði sem er umfram 1 milljarð. Síðan hefur heyrst og m.a. verið talað um það í nefnd að til að bæta fjármálafyrirtækjum upp þennan skatt verði komið til móts við fyrirtækin með því að lækka hjá þeim tryggingaframlögin, þ.e. framlögin í Tryggingarsjóð innstæðueigenda, um 1,2 milljarða minnir mig frekar en 1,4. Þetta er ráðstöfun sem kemur ekki niður á ríkissjóði vegna þess að tryggingarinnstæðusjóðurinn er sjálfseignarstofnun sem stendur utan ríkissjóðs og þar af leiðandi kemur þetta ekki fram í ríkisreikningi. Aftur á móti leiðir þetta til þess að fjármálafyrirtækin verða ekki jafn vel tryggð og þau væru ef gjaldið rynni allt í sjóðinn. En hvað um það. Þarna er raunverulega verið að auka á vantryggingu í fjármálakerfinu, þ.e. innstæðutryggingarkerfisins, til að ríkissjóður geti hrifsað til sín meiri skatta. Skatturinn á umframhagnaðinn, sem á að verða 2,2 milljarðar að mig minnir, reiknast á áætlaðan hagnað sem verður á næsta ári og fyrirtækin eiga að borga hann út á næsta ári. Hvaða áhrif hefur það? Það hefur þau áhrif að hagnaðarskattur eins og þessi, sem er jafnan borgaður árið eftir að hagnaðurinn verður og fjármálafyrirtækin hefðu með réttu átt að greiða út árið 2013 í stað 2012, mun í ríkisbókhaldi virka á greiðslugrunni eins og skattinnheimta á árinu en á rekstrargrunni, sem er sú aðferð sem við notum til að gera upp hið opinbera, mun hann mynda skuld hjá ríkissjóði við fjármálafyrirtækin upp á 2,2 milljarða og hallinn á næsta ári verður þá 2,2 milljörðum meiri en ella. Síðan munu þeir sem taka við stjórnartaumunum árið 2013, og við skulum vona að Sjálfstæðisflokkurinn verði þar í fararbroddi, missa tekjur sem nemur 2,2 milljörðum vegna þessa úrræðis. Þetta er ekki einsdæmi hjá núverandi ríkisstjórn. Hún samdi við stóriðjufyrirtækin um að borga fyrir fram árið 2010, 2011 og 2012 1.200 milljónir á ári sem gerir samtals 3,6 milljarða. Það virkar sem auknar tekjur fyrir ríkissjóð í áðurgreindum greiðslugrunni en á rekstrargrunni myndast skuld. Þessir 3,6 milljarðar koma til frádráttar sköttum á árunum þar á eftir þannig að fyrir þá ríkisstjórn sem tekur við detta út úr ríkissjóði 3,6 milljarðar vegna þessa. Við höfum 2,2 milljarða árið 2013 vegna fjársýsluskattsins og 3,6 milljarða vegna fyrir fram greidda tekjuskattsins af stóriðjunni. Til að toppa það er núna verið að gera samkomulag milli lífeyrissjóðanna og fjármálaráðuneytisins um að almennu lífeyrissjóðunum verði bætt upp sú skattlagning sem þeir verða fyrir vegna sérstöku vaxtabótanna sem verið er að leggja á núna í sérstöku frumvarpi. Hvað er það mikið? Á næstu tveimur árum eru það 1.200 milljónir hvort ár, þ.e. 2,4 milljarðar. Þannig að við getum bætt því við þá tölu sem ég nefndi áðan. Með einfaldri samlagningu sem ég skal bara gera hér í ræðustól kemur í ljós að 8,2 milljarðar af framtíðartekjum hafa verið færðir inn í ríkissjóð núna sem mun þýða að sú ríkisstjórn sem tekur við mun þurfa að glíma við að afla þeirra tekna vegna þess að núverandi ríkisstjórn er búin að taka þá skatta fyrir fram til að nota núna - til að stoppa upp í halla, segir hæstv. fjármálaráðherra og hreykir sér af því að búið sé að snúa við stöðu ríkissjóðs. Það má vel vera að staðan líti betur út á blaði, sé þokkalegri, en skatttekjur framtíðar hafa verið teknar og færðar til dagsins í dag, búið er að taka þær frá ríkissjóði næstu árin. Þau stjórnvöld sem verða við völd hér eftir næstu kosningar munu þurfa að glíma við að stoppa upp í þetta gat, 8,2 milljarða. Ofan á það bætist að þeir skattar sem lagðir hafa verið á tímabundið, eins og auðlegðarskatturinn sem er 7 milljarðar og aðrir skattar sem nema ef til vill 6–7 milljörðum í viðbót, gera það að verkum að allt að 25 milljarða gat mun myndast í framtíðinni vegna ráðstafana núverandi ríkisstjórnar. Það verður gat að stoppa í. Eins og ég sagði áðan mun Sjálfstæðisflokkurinn að öllum líkindum taka við eftir næstu kosningar og sjálfstæðismenn munu glaðir takast á við það verkefni að leiðrétta þetta fals í ríkisbókhaldi Íslands sem má nú kenna við grískt 

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp til að gera athugasemd við eitt atriði í ágætri ræðu hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar. Hann talaði um ákvarðanir sem gera að verkum að minna verður til skiptanna fyrir þá ríkisstjórn sem mun sitja í landinu eftir þingkosningarnar 2013 og taldi að tölur þess efnis gætu verið af stærðargráðunni 8–9 milljarðar kr. Þá rifjaðist upp fyrir mér að ég hélt einmitt bókhald af þessu tagi á árunum 2006–2007, þá fylgdist ég með þeim ákvörðunum sem þáverandi ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks tók á lokametrunum á því kjörtímabili sem þá stóð yfir. Það verður að segjast eins og er að mann sundlaði eiginlega þegar maður fór yfir samtöluna af þeim fjölmörgu ákvörðunum sem voru teknar á síðustu mánuðum fyrir kosningar. Þetta var tímabilið frá nóvember 2006 og fram að kosningum sem voru haldnar um vorið 2007. Niðurstaðan var sú að þegar allt var talið kostuðu ýmsar ákvarðanir um hin og þessi verkefni ríkissjóð á milli 70 og 80 milljarða kr. Mér finnst þetta sýna betur en nokkuð annað þau vinnubrögð og það viðhorf til ríkisfjármálanna sem einkenndi þetta tímabil sem átti mjög stóran þátt í því að við vorum afar illa sett þegar kom að stöðu ríkisfjármálanna eftir hrun, nánar tiltekið var fjárlagahallinn 216 milljarða kr. sem nú hefur þó tekist að ná niður í innan við 50 milljarða og 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Skúla Helgasyni fyrir ágætis athugasemd. Ég starfaði á engan hátt í stjórnmálum á þeim tíma sem þingmaðurinn rifjaði hér upp þannig að ég þekki ekki nákvæmlega til þessara hluta. En aftur á móti get ég sagt hv. þingmanni eitt að ríkissjóður var á þeim tíma rekinn með gríðarlega miklum afgangi. Lykillinn að spurningunni sem fólst í athugasemd þingmannsins felst raunverulega í því sem hann sagði sjálfur: Þetta voru verkefni sem kostuðu 70–80 milljarða kr. Ég er ekki að vísa til verkefna þegar ég segi að búið sé að færa til um 8–9 milljarða af skatttekjum, færa úr framtíðinni til dagsins í dag til að stoppa upp í gat sem menn hreykja sér svo af að þeir séu að loka, nákvæmlega eins og þingmaðurinn gerði sjálfur. Síðan er annað með þennan meinta 210 milljarða halla  En varðandi 70–80 milljarðana. Lykillinn er sá 

Virðulegi forseti. Vissulega voru þetta verkefni. Þetta voru ákvarðanir sem þáverandi ríkisstjórn tók þegar umboð hennar var að renna út, ákvarðanir sem bundu hendur þeirrar ríkisstjórnar sem tók við að loknum kosningum, drógu úr svigrúmi hennar um 70–80 milljarða, og munar sannarlega um minna. Um þetta snýst málið og það siðferði sem liggur þar að baki. Við hv. þingmaður erum algjörlega sammála um að það voru reginmistök sem áttu sér stað í Seðlabankanum og tengdust ástarbréfunum síðustu mánuðina fyrir hrun, en þá hlýtur maður að benda á að þar réði ríkjum fyrrverandi formaður sama stjórnmálaflokks og stýrði fjármálaráðuneytinu allar götur frá 1991–2008.

Virðulegi forseti. Ég veit að hv. þingmaður er mjög vandaður maður og ég mundi aldrei bera það upp á hann að hann væri að snúa út úr orðum mínum. Það sem ég sagði var að það hefðu verið reginmistök að afskrifa bréfin í ríkisreikningi, það hefði átt að skilja þau eftir í Seðlabankanum, vegna þess að þegar Seðlabanki er með neikvæða eiginfjárstöðu í eigin mynt þá skiptir það ekki neinu máli. Þetta hefði mátt vinna til baka á fimm til tíu árum eða svo og hefði ekki þurft að kosta þann mikla sársauka fyrir ríkissjóð eins og raun hefur orðið á. Það er annað mál hversu mikil mistök það voru að vera með þessa lausafjárfyrirgreiðslu í bankakerfinu. Ég vil halda því fram að sú lausafjárfyrirgreiðsla sem íslenska bankakerfið fékk hafi síst verið mistök. Þetta er svipað og gert hefur verið í öllum þeim löndum sem hafa lent í fjármálakreppu, en það var aftur á móti klaufalega staðið að þessum ástarbréfum því að ekki var aflað betri trygginga en raun bar vitni. Ég get upplýst þingmanninn um að eitt af því sem ég lagði til meðan ég var efnahagsráðgjafi forsætisráðherra var að afla betri trygginga. Varðandi aðdraganda kosninganna 2007 þá hef ég ekki þessar tölur á takteinum eins og hv. þingmaður, en ég get aftur á móti fullvissað þingmanninn um að eftir að Samfylkingin kom í ríkisstjórn misstu menn fyrst tök á fjármálunum. Þá var dælt allt of miklum peningum í alls konar gæluverkefni og alls konar eyðslu 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um fjársýsluskatt. Ég ætla ekki að endurtaka hina ágætu yfirferð hjá formanni efnahags- og viðskiptanefndar í framsöguræðu hans um nefndarálit meiri hluta nefndarinnar en ég vil þó vekja sérstaka athygli á þeirri breytingu sem nefndin gerir, að fara með skatthlutfall fjársýsluskattsins sem frumvarpið byggir á úr 10,5% í 5,45%, og ná þeim tekjum til baka sem ríkissjóður verður af við þá breytingu með sérstökum 6% skatti á hagnað fjármálafyrirtækja umfram 1 milljarð kr. Ég tel að þetta sé afar mikilvæg breyting. Hún er gerð til að koma til móts við þau sjónarmið sem komu frá fjármálafyrirtækjunum, ekki síst þeim sem hafa minna umleikis, að þarna væri verið að fara út í aðgerð sem gæti haft neikvæð áhrif fyrir atvinnustig í bönkum og fjármálafyrirtækjum, sérstaklega minni fjármálafyrirtækjum vítt og breitt um landið. Þetta eru sjónarmið sem við hljótum að taka alvarlega í því efnahagsástandi sem hér ríkir eftir fjármálahrunið þegar mjög miklu skiptir að reyna að standa vörð um atvinnustigið í landinu. Ég vil segja að fyrir minn hatt tel ég að við eigum að skoða sérstaklega það sem sumir hafa kallað ofurhagnað hjá fjármálafyrirtækjum og stíga jafnvel stærri skref þar á komandi árum. Það eru ákveðnar takmarkanir á að geta gert það í þessum umgangi þar sem fjárlög hafa þegar verið samþykkt. Við höfum séð verulegar hagnaðartölur í bönkunum á undanförnum árum. Niðurstöðutalan árið 2009 var 58 milljarða hagnaður fyrir skatta af reglulegri starfsemi, 84 milljarðar 2010 og síðan 44 milljarðar á fyrri hluta þessa árs. Ég vil síðan vekja athygli á því að ég tel að meginforsenda þessa frumvarps, að skattleggja sérstaklega fjármálafyrirtæki í því ljósi að þau eru undanþegin virðisaukaskatti, gefi okkur tilefni til að fara vel í gegnum fyrirkomulag virðisaukaskattsins í landinu og skoða sérstaklega þær greinar sem núna eru undanþegnar þeim skatti. Ég mundi vilja sjá tilteknar greinar sem núna njóta undanþágu koma inn í virðisaukaskattskerfið, en það verði gert með þeim formerkjum að virðisaukaskattshlutfallið lækki samsvarandi.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér enn meiri skatta, skatta sem ég veit ekki númer hvað eru í röðinni, hvort það er 186 eða 197 eða hvað það er.  Við þingmenn erum stundum spurðir hvort við höfum yfirsýn yfir allar þær skattbreytingar sem er verið að gera og ég verð að viðurkenna að það er mjög erfitt að hafa kontról á því öllu saman þegar skattasérfræðingarnir úti í bæ, eins og sagt er, spyrja mann þessarar spurningar. Nú ræðum við fjársýsluskatt. Fjársýsluskattur er nýr skattur sem fjármálaráðherra vill leggja á til að auka tekjur ríkissjóðs. Gert hefur verið ráð fyrir að um 4,5 milljarðar komi í ríkiskassann. Þessi skattur er algjörlega ótengdur afkomu fjármálafyrirtækjanna ef miðað er við þær hugmyndir sem uppi hafa verið, hann leggst í raun á heildarlaunagreiðslur. Það má alltaf ræða hvaða aðferðir eru bestar til setja á skatta þegar menn vilja fara í þá vegferð. Samtök fjármálafyrirtækja komu á fund hjá þingflokki framsóknarmanna og fóru yfir sína hlið á þessu máli. Auðvitað verða menn að túlka svolítið það sem kemur fram á slíkum fundum og ég gat ekki túlkað orð þeirra á annan hátt en að þeir skildu að þeir yrðu að taka á sig einhverja skatta en þetta væri ekki rétta leiðin. Horft hefur verið til þess hvort ekki sé rétt að skattleggja frekar þann hagnað sem er hjá fjármálastofnunum í stað þess að leggja skatt á launagreiðslur. Það er líka mikilvægt að hafa í huga að fjármálastofnanir, hvort sem það eru bankar, tryggingafélög, sparisjóðir eða einhverjir aðrir sjóðir, eru mismunandi að burðum, með mismunandi þjónustustig, umhverfi og annað slíkt. Það verður að segjast strax í upphafi, frú forseti, að þetta mál er mun betra en þegar það kom fyrst fram. Fram hefur komið að ætlunin sé að hlífa litlu stofnununum, þ.e. sparisjóðunum, að einhverju leyti í það minnsta. Ef sú verður raunin fögnum við því að sjálfsögðu því það er mjög mikilvægt fyrir okkur að hafa val í fjármálageiranum. Þessu tengdu vil ég lýsa því að ég hef miklar áhyggjur af því hvernig þróun sparisjóðakerfisins verður. Nú höfum við þingmenn kallað eftir því frá kosningum að fjármálaráðherra og ríkisstjórnin upplýsi hvernig þau hyggjast standa við stóru orðin sem voru látin falla, að menn stæðu vörð um sparisjóðakerfið, og í það minnsta ef ekki er hægt að standa vörð um það í þeirri mynd sem það var að endurreisa það þá með einhverjum hætti. Ég verð að viðurkenna að ég sakna þess að sjá ekki hvernig á að gera það. Nú hefur t.d. einn af stóru viðskiptabönkunum, Arion banki, sent stofnfjáreigendum í AFL-sparisjóði kauptilboð og ýtir fast á að að því verði gengið og að þeir sem eiga stofnbréf í sparisjóðnum þarna fyrir norðan láti bréf sín af hendi. Sá er hér stendur á líklega 10.000 kr. í þessum sparisjóði og mun ekki láta það af hendi, ekki selja það til Arion banka. Ég held hins vegar að raunin verði sú að viðskiptabankarnir fari hringinn í kringum landið og leysi til sín sparisjóðina. Þá hlýtur að skapast grundvöllur fyrir því að einstaklingar, fyrirtæki og sveitarfélög taki sig saman og stofni eða endurreisi sparisjóði með einhverjum hætti og verði þar af leiðandi í samkeppni við viðskiptabankana. Þetta segi ég ekki af því að viðskiptabankarnir séu slæmir heldur vegna þess að það er mikilvægt að hafa valkosti, hafa samkeppni. Víða úti á landi hafa sparisjóðirnir skipt mun meira máli en svo að þeir séu eingöngu lánastofnun eða bankastofnun. Þeir hafa spilað mjög mikilvægt og stórt hlutverk í samfélögum fyrir innviði viðskiptasvæðis síns, látið töluvert fé af hendi rakna til góðgerðarmála, til íþrótta- og æskulýðsstarfs, menningar og lista. Það yrði því ekki bara slæmt fyrir fjölda starfa eða efnahag samfélaganna að þessar stofnanir legðust af heldur líka fyrir alla samfélagsgerðina. Það er mjög mikilvægt að við fáum sem allra fyrst vissu um það hvernig fjármálakerfið og þá sparisjóðirnir verða starfræktir í framtíðinni. Svo er hitt, ef við færum okkur í þéttbýli höfuðborgarsvæðisins og á suðvesturhornið þá vilja vitanlega mjög margir þar eiga viðskipti við sparisjóðina út frá þeirri grundvallarhugsun sem í þeim felst. Sú hugsjón sem sparisjóðakerfið byggir á er að mínu viti mjög göfug. Ég held að það hafi verið rangt að breyta þessum stofnunum í hefðbundin fjármálafyrirtæki, enda kom það á daginn. Ég vil þar af leiðandi ítreka það sem ég sagði áðan að leiðir til að viðhalda sparisjóðakerfinu verði að koma fram. Mér þykir stjórnvöld hafa verið allt of værukær í því að koma fram með tillögur eða leggja áherslu á hvernig það yrði gert. Mér sýnist á öllu miðað við að stóru viðskiptabankarnir eru farnir að seilast í stofnfé sparisjóðanna að ekki hafi verið rétt staðið að samningum við þá þegar þeir voru stofnaðir og uppgjörið var gert. Ekki nóg með að ekki var gætt að hagsmunum heimilanna sem skulduðu þessum fyrirtækjum, þ.e. sá afsláttur sem varð til þegar eignasöfnin voru flutt á milli rataði ekki til fólksins, til heimilanna, heldur finnst mér margt benda til þess að ekki hafi verið hugað að litlu einingunum, sparisjóðunum, þegar bankakerfið var endurreist. Því horfum við upp á viðskiptabankana reyna að ná þessum stofnunum til sín. Sparisjóðirnir eru eins og ég nefndi gríðarlega mikilvægir í allri samfélagsgerðinni en hugmyndafræðina sem þeir standa fyrir vil ég einnig leggja áherslu á, frú forseti. Í ágætu nefndaráliti hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar er einmitt minnst á sparisjóðina þar sem fyrirhugaður skattur mun lenda mjög harkalega á þeim. Því er ánægjulegt að heyra að það eigi að leita leiða til að hlífa þeim. Það er fagnaðarefni. Hér er einnig minnst á Bankasýsluna sem fræg er orðin eins og allir vita. Bankasýslan hefur að vísu lítið verið í fréttum undanfarið. Hún er að sjálfsögðu hluti af fjármálakerfinu þar sem hún fer með hlut ríkisins í fjármálastofnunum. Yfirmaður Bankasýslunnar er hæstv. fjármálaráðherra. Það verður að teljast mjög undarlegt að í allri þeirri orrahríð sem varð nú fyrir skömmu út af ráðningu framkvæmdastjóra þeirrar stofnunar að hæstv. fjármálaráðherra þyrfti aldrei að svara fyrir það mál þótt hann bæri ábyrgð á því sem yfirmaður þeirrar stofnunar og héldi utan um þau bréf sem stofnunin á að sinna. Í nefndaráliti hv. þingmanns eru leiddar líkur að því að sá kostnaðarauki sem verður af þessari skattlagningu á fjármálafyrirtæki leiði til þess að þjónustugjöld á viðskiptavini muni hækka, vextir hækki og þess háttar. Einnig er á það bent að líklegt sé að stærstur hluti þeirra sem þetta mun snerta, þ.e. ef gripið verður til fækkunar starfsfólks í fjármálageiranum vegna þessa skatts, verði konur vegna þess hvernig samsetning starfshópsins í þessum geira er. Þetta stangast enn og aftur á við öll þau fögru fyrirheit og allar yfirlýsingarnar sem ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir hafa haldið á lofti í þingsölum og annars staðar um að vernda eigi réttindi hinna og þessara, þar á meðal að standa vörð um réttindi kvenna. Farið var af stað með slagorðið kynjuð hagstjórn og gert mikið úr því. Síðan sjáum við í raun hvernig framkvæmdin hefur verið á þeim hugmyndum; eins þann blóðuga niðurskurð sem hefur verið ráðist í á heilbrigðisstofnunum þar sem konur hafa í miklum meiri hluta misst vinnuna. Stefnan er fáránleg og mikill blekkingaleikur í gangi af hálfu ríkisstjórnarinnar að telja fólki trú um að hún gæti hagsmuna þeirra sem minna mega sín, öryrkja og aldraðra, og kvenna en vegi þvert á móti að þessum hópum. Síðan er bent á í nefndaráliti hv. þingmanns að fyrirmyndin sé sögð vera sótt til Danmerkur. Eitthvað hefur það misskilist því að frumvarpið virðist vera í grundvallaratriðum ólíkt hinni dönsku fyrirmynd, m.a. höfum við tryggingagjald á Íslandi sem er lagt á fyrirtæki hér en ekki í Danmörku. Í nefndaráliti 1. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar er sömuleiðis farið gagnrýnum augum yfir frumvarpið. Þar eru vinnubrögðin við gerð fjárlaga og skattbreytinga í fyrsta lagi gagnrýnd, sem við þingmenn þekkjum vel og höfum mikið gagnrýnt, og það að ekki hefur nægilega verið metið hver áhrifin kunna að verða á fyrirtækin. Það er einfalt að horfa á efnahagsreikninga eða ársreikninga þessara fyrirtækja og segja að þau græði svo mikið að þau geti alveg tekið þetta á sig. Áhrifin geta hins vegar orðið þau að fyrirtækjunum, sérstaklega viðskiptabönkunum af því að kröfuhafar eiga þá að stærstu leyti og gera kröfu um að þeir fái það fé til sín sem verður afgangs, verði skipað svo fyrir að hagræða til að kröfuhafar missi ekki spón úr aski sínum og þar af leiðandi verði starfsfólki fækkað, dregið úr þjónustu o.s.frv. Þessi áhrif hafa ekki verið metin. Það er ámælisvert að setja slíkt fram án þess að gera sér nokkra grein fyrir afleiðingunum. Það er ekkert nýtt að núverandi ríkisstjórn gangi fram með fyrrgreindum hætti, frú forseti. Við sjáum það t.d. af endurreisn bankanna og Icesave-málinu svokallaða sem er enn og aftur komið til okkar. Fjármálakerfið er nátengt því ólukkans máli og hvernig á því var haldið. Það er sérstakt að verða svo var við það hér, frú forseti, að þeir sem voru þar fremstir í flokki reyna að breyta sögunni þegar þeir koma í ræðustól og tala um að alltaf hafi verið gert ráð fyrir að þetta yrði svona og svona þegar hér var borinn á borð stórvarasamur, beinlínis þjóðhættulegur samningur sem var sem betur fer hafnað. Það þarf ekki að spyrja að því hvað hefði þurft að hækka skatta mikið á fjármálafyrirtæki ef þau hefðu átt að standa undir þeim samningi. Það er mjög mikilvægt úr því að ég er farinn að tala um Icesave-málið, frú forseti, að við tryggjum það á Alþingi, sendum þau skilaboð til framkvæmdarvaldsins, að við líðum ekki neitt hálfkák meir. Við munum standa saman að því að halda málinu í þeim farvegi sem það hefur verið undanfarið. Efnahags- og viðskiptaráðherra hefur haldið mjög vel á því máli eftir síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu þegar málið fluttist til hans. Ég tel að mikill meiri hluti sé í þinginu fyrir því að svo verði áfram. Það kann hins vegar að vera að einhver lögformlegur ferill segi að málið eigi að vera undir hatti utanríkisráðuneytisins. Gott og vel, en það er mikilvægt að hin eiginlega vinna fari fram á þeim stað þar sem hún hefur verið unnin hingað til þótt fleiri kunni ugglaust að vera kallaðir til. Stjórnarandstaðan þarf að koma að því máli ásamt því að fá að tilnefna til þess fulltrúa þannig að áfram ríki sátt og traust um ferlið allt. Það er mjög óheppilegt ef einhver hætta er á því að þetta mál blandist saman við önnur utanríkismál eða aðrar deilur við erlend ríki, hvort sem það eru ríkin sem koma að þessu Icesave-bixi öllu saman eða önnur ríki Evrópusambandsins. Við þurfum að varast að blanda Icesave-málinu saman við t.d. deilur um aðild að Evrópusambandinu eða að þau mál tvinnist saman. Þá á ég við hagsmuni sem kunna að vera af því að leysa eða leysa ekki Icesave-málið, en einnig hagsmuni sem kunna að vera af öðrum utanríkisdeilum. Ég legg áherslu á það í þessu sambandi því að málin tengjast að sjálfsögðu. Í áliti 1. minni hluta er líka minnst á konurnar, sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson nefndi í nefndaráliti sínu. Síðan er hér fjallað um erlenda og innlenda aðila, hverjum sé hyglað með þessu og hverjum ekki. Minnst er á sparisjóðina sem við höfum flest miklar áhyggjur af. Þá er einnig bent á að skattlagning kunni að skarast á við þær hugmyndir sem uppi eru varðandi alþjóðafjármálageirann. Það er nokkuð sem hlýtur að vera til viðmiðunar því að það er varasamt að vera með reglur sem setja Ísland mögulega út af borðinu í einhvers konar samanburði, mögulega samkeppni, við erlendar fjármálastofnanir. Hvað sem okkur finnst um fjármálastofnanir á Íslandi og hvernig þeim tókst til þá á vitanlega það sama við um flestar fjármálastofnanir í flestöllum öðrum löndum. Svo virðist vera sem einhver lönd hafi nánast sloppið við hið svokallaða efnahagshrun, má þar nefna Kanada sem hefur staðið mjög vel fram að þessu. Við vonum að sjálfsögðu að vinir okkar þar standi þetta allt af sér. Kanadamenn hafa sýnt mikla fyrirhyggju í sínum málum, verið með stranga löggjöf um fjármálakerfið og haldið vel á spöðunum. Við ættum að læra af þeim og taka mögulega upp eitthvert samstarf við Kanada í fleiru en nú er, enda eiga þjóðirnar margra sameiginlegra hagsmuna að gæta þegar kemur að norðrinu, eins og sagt er, og líkt efnahagslíf að mörgu leyti. Í lokaorðum nefndarálits hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar er farið yfir gagnrýni á ríkisstjórnina og minnst á að þær breytingar sem hér er lagt upp með séu nauðalíkar fyrri breytingum sem ríkisstjórnin hefur ungað út og komið með í þingið og hafa því miður flestar - ég ætla ekki að segja allar, það er einum of - verið samfélaginu til óþurftar. Það er mjög mikilvægt að leggja til hliðar áformaðar skattahækkanir og niðurskurð. Skattbreytingarnar nálgast, eins og einhver benti á í dag, 200 þegar búið er að samþykkja allt sem hér er á ferðinni. Það hefur algjörlega mistekist af hálfu stjórnvalda að búa til þannig umhverfi fyrir fyrirtæki, hvort sem þau eru fjármálafyrirtæki eða fyrirtæki á öðrum vettvangi sem vilja fjárfesta í nýsköpun eða öðru, að trúnaður og traust ríki og er það t.d. vegna óvissu um skattamál - þetta er nýjasta dæmi um það - og óvissu um stefnu stjórnvalda varðandi fjárfestingar, varðandi fyrirtæki, óvissu um það hvort þeir sem koma hingað og fjárfesta, útlendir aðilar eða innlendir, verði beittir eignaupptöku séu stjórnvöld ósátt við viðkomandi o.s.frv. Þetta er ekki staða sem við getum nýtt til að byggja samfélag okkar upp. Skattar á fjármálafyrirtæki sem leggjast mjög þungt á konur og eina starfsstétt væntanlega leiða ekki til neins góðs. Málið er skárra en það var í upphafi en ekki þannig að hægt sé að una við það eða samþykkja það eins og það er.

Virðulegur forseti. Hér ræðum við enn eina skattahækkunarhugmynd ríkisstjórnarinnar. Ég ekki kominn með nýjustu tölur um hversu oft skattar hafa verið hækkaðir og þeim breytt í tíð þessarar ríkisstjórnar en talan var komin í 142. Hundrað fjörutíu og tvisvar sinnum hafa verið gerðar breytingar á skattkerfinu, yfirleitt til hækkunar að sjálfsögðu, en nú er verið að innleiða fjöldann allan af sköttum, skattahækkunum og gjaldskrárhækkunum sem mér skilst að geti farið með þessa tölu hátt í 200. Einn af þessum sköttum er hinn svokallaði fjársýsluskattur sem við ræðum hér. Í tilviki fjársýsluskattsins, eins og annarra skatta, hafa menn gleymt að huga að heildaráhrifunum. Þeir reikna með því að hægt sé að leggja nýja og töluvert háa skatta á fyrirliggjandi skattstofn og það hafi engin önnur áhrif en að skapa tekjur, það verði ekki til neinn kostnaður á móti annars staðar hvað þá að skattstofninn dragist saman. Þó ætti ríkisstjórnin að vera farin að læra af reynslunni því að það hefur einmitt gerst aftur og aftur, það hefur orðið afleiðing skattstefnu ríkisstjórnarinnar öll undanfarin ár, en menn læra ekki af reynslunni og finna stöðugt upp nýja skatta. Hugmyndin var víst að ná 4,5 milljörðum kr. í ríkissjóð með þessum nýja fjársýsluskatti. Hann er algjörlega ótengdur eða átti að vera ótengdur afkomu fjármálafyrirtækja en leggjast þess í stað á laun, það átti að hækka skatta á laun starfsmanna fyrirtækjanna í stað þess að líta til þess hver hagnaðurinn væri. Þetta er ákaflega óheppileg skattlagning og ekki hvað síst á þessu sviði þar sem gríðarleg fækkun hefur orðið á starfsfólki nú þegar og mikil hætta á að verulegum fjölda fólks verði sagt upp til viðbótar vegna þess hversu mikið banka- og fjármálakerfið hafði vaxið. Enn er það töluvert stórt að umfangi, starfsmenn margir miðað við fólksfjölda í landinu og því jákvætt að svo margt fólk skuli hafa haldið vinnunni fram að þessu. Með þessum skattlagningarhugmyndum er ríkisstjórnin beinlínis að senda þau skilaboð til banka og fjármálafyrirtækja, tryggingafyrirtæki þar meðtalin og lífeyrissjóðir, að þau eigi að fækka starfsmönnum, segja upp fólki. Með því - til viðbótar við tryggingagjaldið sem hefur að sjálfsögðu verið hækkað aftur og aftur og er sérstakur skattur á laun, mannaráðningar - er verið að leggja þennan nýja skatt á laun starfsmanna fjármálafyrirtækja. Frá því að stóru bankarnir féllu árið 2008 hafa hátt í 2.000 manns misst vinnuna í íslenskum fjármálafyrirtækjum. 70–80% af þeim eru konur. Verði þessar skattlagningarhugmyndir að veruleika er því miður hætta á því að enn missi fleiri konur sem starfa í fjármálafyrirtækjum vinnuna einfaldlega vegna þess hversu stór hluti af starfsmönnum þær eru. Yfir þetta allt hefur verið farið í efnahags- og viðskiptanefnd og bent á að óhjákvæmilega yrði hlutfall kvenna sem missa vinnuna áfram hátt einfaldlega vegna þess hversu stór hluti starfsmannanna þær eru. Þetta er því sérkennilegt innlegg í hina svokölluðu kynjuðu hagstjórn ríkisstjórnarinnar sem hefur nú fyrst og fremst reynst kynleg hagstjórn. Í nefndaráliti hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, sem myndar í þessu máli 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar, segir að með frumvarpinu sé í raun verið að hengja bakara fyrir smið. Ætlunin sé sú að refsa þeim fjármálastofnunum sem nú eru starfandi fyrir það sem bankarnir hafi gert í fortíðinni - aðrir bankar, önnur fyrirtæki - og það sé óneitanlega sérkennileg nálgun. Verst er þó, eins og bent er á í nefndarálitinu, að þessi skattur bitnar fyrst og fremst á litlum fyrirtækjum, sparisjóðunum, nýjum fjármálafyrirtækjum, sem eru að reyna að hasla sér völl og mynda samkeppni á íslenskum fjármálamarkaði og það veitir svo sannarlega ekki af því, og skapi þannig mikið ójafnvægi og styrki samkeppnisstöðu risanna, þeirra stóru, gagnvart þeim litlu sem í raun megi alls ekki við þessum skatti. Þetta skapi beinlínis hættu á því að sparisjóðakerfið leggist af, að sparisjóðirnir komist í þrot vegna þess að þeim sé gert ókleift að hafa fólk í vinnu og reka samkeppnishæf fyrirtæki. Allt vinnur þetta gegn markmiðum sem maður taldi að væri almenn samstaða um, og er auðvitað sérstaklega bagalegt ef drepa á öll ný fyrirtæki og koma í veg fyrir að til verði samkeppni á íslenskum fjármálamarkaði. Það er sérstaklega áhugavert að lesa í nefndaráliti bæði 1. og 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar að fjölmargir aðilar sem komu og veittu nefndinni álit sitt á þessu frumvarpi vöruðu sérstaklega við frumvarpinu. Hverjir voru það? Það voru meðal annars margumrædd Bankasýsla ríkisins, sem telur að skoða þurfi af kostgæfni hvaða áhrif fyrirhuguð skattlagning hefur á afkomu fjármálafyrirtækja og bendir einnig á að skatturinn mun leggjast þungt á sparisjóðina og mögulega framtíðarrekstrarhæfi þeirra. Þarna er Bankasýsla ríkisins, stofnun á vegum fjármálaráðuneytisins, að benda á að það þurfi skoða betur hver verði áhrifin af fyrirhugaðri skattlagningu. Því miður er það tilfellið í þessu máli eins og svo mörgum skattamálum sem frá ríkisstjórninni koma að menn hafa ekki einu sinni haft fyrir því að leggja mat á hin raunverulegu áhrif. Kastað er fram einhverri tölu, 4,5 milljörðum í þessu tilviki, og ekkert haft fyrir því að leggja mat á hvaða áhrif hinn nýi skattur og lagabreytingarnar hafi. Það voru fleiri en Bankasýslan sem vöruðu við þessu, Fjármálaeftirlitið benti á að engin tilraun hefði verið gerð til að leggja mat á möguleg áhrif skattsins á fjármálamarkaði. Aftur er þarna varað við því að menn leggi á nýjan skatt og breyti lögum án þess að hafa lagt mat á hverjar afleiðingarnar af því verði. Jafnframt er ítrekað að ekki hafi verið hugað að því hvaða áhrif þetta hafi á neytendur. Fjármálaeftirlitið telur skattlagninguna varasama. Fjármálaeftirlitið beinir því til Alþingis að sú skattlagning sem við ræðum hér sé varasöm. Hverjir fleiri? Það má nefna sjálfan ríkisskattstjóra. Hér er verið að ræða það sem sjálfur ríkisskattstjóri varar við. Í áliti frá 2. minni hluta efnahags- og skattanefndar, hv. þm. Birki Jóni Jónssyni, segir, með leyfi forseta: „Ríkisskattstjóri er heldur ekki hrifinn af þessu framtaki og segir að nauðsynlegt sé að hafa samráð við aðila sem frumvarpið tekur til.“ Samráð, já, það er orð sem ríkisstjórnin hefur mikið notað, sérstaklega á fyrri stigum, en þó að hún hafi notað orðið mikið hefur hún ekki gert mikið með það sem orðið stendur fyrir. Það hefur verið ósköp lítið um samráð um þetta mál og önnur og kannski þess vegna meðal annars er afleiðingin sú að fjölmargir aðilar vara við því að lagt sé fram frumvarp sem ekki sé búið að meta hvaða áhrif hafi, enda hefur vantað allt samráð. Ég gríp, með leyfi forseta, aftur niður í nefndarálit 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Þar segir: „Mikill kostnaðarauki vegna óafkomutengdra skatta leiðir til þess að vaxtamunur eykst, starfsfólki fækkar og tekjur ríkissjóðs minnka þegar til langs tíma er litið. Skatturinn mun fyrst og fremst bitna á viðskiptavinum í formi hærri vaxta og þjónustugjalda auk þess mun útvistun verkefna aukast og í kjölfarið uppsagnir starfsfólks. Talið er líklegt að starfsfólki fjármálafyrirtækja muni fækka um allt að 10% en nú þegar hafa tæplega 2.000 manns misst vinnuna hjá fjármálafyrirtækjum frá árinu 2008 …“ Virðulegur forseti. Þarna er verið að benda á að þessar skattlagningarhugmyndir hafi í raun öfug áhrif miðað við það sem til er ætlast. 1. minni hluti efnahags- og viðskiptanefndar telur upp nokkur atriði til viðbótar, varar við fjölmörgum fyrirsjáanlegum afleiðingum þessarar skattlagningar. Þeir byrja þó á því að vara við því sem umsagnaraðilarnir, sem ég nefndi hér áðan, hafa bent á, að ekki hafi einu sinni verið haft fyrir því að leggja mat á áhrifin af skattlagningunni. Svo er farið yfir það að þetta muni knýja á um fækkun starfa, það sé óhjákvæmilegt, verið sé að senda þau skilaboð til fjármálafyrirtækjanna að þau eigi að fækka verulega hjá sér starfsfólki og það geti kostað mörg hundruð manns vinnuna. Þeir benda líka á það, 1. minni hluti efnahags- og skattanefndar, eins og ég nefndi áðan að konur séu stór hluti þeirra sem muni þá missa vinnuna. Svo vekja þeir athygli á áhugaverðu atriði - sem er eitt af þeim atriðum sem þeir sem leggja fram þetta frumvarp virðast ekki hafa leitt hugann að - að þetta stuðlar að því að starfsemi og rekstur þessara fyrirtækja flytjist í auknum mæli til útlanda. Með öðrum orðum, svo ég vitni beint í nefndarálitið, með leyfi forseta: „Er þar um að ræða hina innbyggðu hvata til útvistunar verkefna og færslu starfa út fyrir landsteinana.“ Það er ekki bara það að fólki verði sagt upp og starfsmönnum fyrirtækjanna fækkað, heldur muni menn í auknum mæli sjá sér hag í því að láta starfsfólk erlendis vinna vinnuna. Svo er varað við því, sem ég talaði mikið um áðan, að þetta bitni fyrst og fremst á sparisjóðum og smærri fjármálafyrirtækjum og, eins ég nefndi líka, að verið sé að skekkja samkeppnisstöðuna. Síðan vil ég vekja sérstaka athygli á sjöunda atriðinu sem 1. minni hluti efnahags- og skattanefndar vekur athygli á og leyfa mér að vitna beint í nefndarálitið, með leyfi forseta: „Í sjöunda lagi gæti frumvarpið truflað verulega starfsemi þeirra sem eru með blandaða starfsemi og reka sig ekki á vaxtamun eins og viðskiptabankarnir. Algengt er að smærri aðilar á fjármálamarkaði byggi reksturinn á ráðgjafarstarfsemi sem er nú þegar virðisaukaskattsskyld. Viðbótarskattinn sem lagður er til með frumvarpinu ætti því eingöngu að leggja á þann hluta fjármálastarfsemi sem ekki er virðisaukaskattsskyld.“ Þarna verðum við enn og aftur vör við það að verið sé að koma inn tví- og jafnvel þrísköttun. Þetta er auðvitað mjög bagalegt og mjög órökrétt að ég tali nú ekki um ósanngjarnt að leggja sífellt til skattkerfisbreytingar sem fela í sér margsköttun á sömu upphæðunum. Menn hafa víðast hvar reynt að útrýma slíku úr skattkerfum landa en hér virðist stefnan nánast vera sú að innleiða tvísköttun sem annars staðar er beinlínis talin galli á skattkerfi og stórskaðleg. Í áttunda lagi bendir 1. minni hluti á að þeir aðilar sem ekki eru eftirlitsskyldir fái hér ákveðið forskot á eftirlitsskylda aðila. Svo er komið inn á mál sem hefur reyndar verið svolítið til umræðu í tengslum við þennan skatt. Bent er á að ekki sé rétt sem haldið hefur verið fram að hann samræmist skattlagningu annars staðar - Danmörk hefur sérstaklega verið nefnd í því sambandi - þvert á móti gangi þetta gegn þeim reglum sem menn eru að innleiða á alþjóðavettvangi og forsendur séu allt aðrar fyrir þessum skatti en þær forsendur sem lagðar eru til grundvallar í Danmörku. Og það er rakið ágætlega að þetta muni minnka sveigjanleika fyrirtækja til skuldaleiðréttingar. Þetta er auðvitað atriði sem er mér mjög hugleikið, því að í stað þess að þrýsta á um það að fjármálafyrirtækin, bankarnir og önnur fyrirtæki sem hafa lánað heimilunum, ráðist í nauðsynlega leiðréttingu skulda er með þessum lögum verið að gera þeim erfiðara fyrir. Ég hef bent á að ein af þeim leiðum sem megi nota til að ná einhverri sátt við þessi fyrirtæki um að ráðast í almennar aðgerðir sé að veita einhvern stöðugleika hvað varðar skattumhverfið á móti. Það er eðlilegt að hluti af samkomulagi um leiðréttingu lána, almenna skuldaleiðréttingu, sé að þessi fyrirtæki búi við ákveðinn stöðugleika af hálfu ríkisins og geti lagt mat á það hversu mikið svigrúm er til staðar. Með þessu er verið að gera það erfiðara án þess að leiða til lykta álitamálin um skuldaleiðréttingu. Í ofanálag er þetta svo til þess fallið að auka vaxtamun og auka þannig enn kostnað heimilanna. Bent er á að þetta skapi ákveðna óvissu varðandi réttindi sjóðfélaga í almennum lífeyrissjóðum sem eru auðvitað skattlagðir með þessum hætti. Hvernig á að fjármagna það? Væntanlega með því að skerða lífeyrisréttindin sem nemur skattlagningunni eða að segja upp starfsfólki, eða það sem líklegast er; blöndu af þessu tvennu. Nú veit ég ekki hversu mikið svigrúm lífeyrissjóðirnir hafa til að segja upp starfsfólki en það er varla svo mikið að menn komist hjá því að skerða að einhverju leyti lífeyrisréttindi ef af þessari skattlagningu verður. Nú ætla ég að leyfa mér að vitna aftur beint í álit 1. minni hluta þar sem segir og komið er inn á þær breytingartillögur sem fyrirhugaðar eru: „Með breytingartillögum meiri hlutans eru settar hindranir í götu skattlagningaráætlunar fjármálaráðherra með því að taka lífeyrissjóðina út fyrir sviga“ - hér er verið að lýsa þeim endurbótum sem menn eru að reyna að gera á frumvarpinu - „í þessu máli svo ekki verði bein áhrif á almennu lífeyrissjóðina eða framkallað misvægi milli þeirra og hinna opinberu lífeyrissjóða. Þá er lagt til að glórulaust skatthlutfall fjársýsluskattsins verði lækkað úr 10,5% í 5,45% …“ Þetta er sem sé það sem menn ætla að reyna að gera til að laga málið, Svo er bent á það að í rauninni verði hlutfallið ekki 5,45% heldur 6,71% - skatthlutfall sem bætist ofan á aðra launaskatta. Ég mun lesa hér stutta klausu sem útskýrir ástæðu þess, með leyfi forseta: „Fyrsti minni hluti bendir á að við umfjöllun nefndarinnar kom fram að raunveruleg áhrif fjársýsluskattsins verði 6,71% þegar um er að ræða fjármálafyrirtæki sem rekin eru með hagnaði. Þá verður fjársýsluskatturinn ekki dreginn frá kostnaði, líkt og gildir um tryggingagjaldið o.fl.“ Með öðrum orðum, enn og aftur erum við að upplifa þessa tvísköttun sem eins og ég nefndi er reynt að eyða annars staðar en hér er nánast rekið sem stefna ríkisstjórnarinnar í skattamálum. Svo er farið ágætlega yfir það sem ég kom inn á áðan sem er hættan á því að starfsemin flytjist í auknum mæli til útlanda og verði skattlögð þar. Það hlýtur að vera umhugsunarefni þegar menn leggja fram svona frumvarp að fjölmargir aðilar vari við frumvarpinu, bendi á nauðsyn þess að leggja mat á áhrif þess áður en lengra er haldið og vari sérstaklega við frumvarpinu, m.a. Bankasýsla ríkisins, Fjármálaeftirlitið og ríkisskattstjóri. Þetta ætti að nægja til þess að menn stöldruðu við og gæfu sér að minnsta kosti tíma til að reikna út hver áhrifin af þessu frumvarpi kynnu að verða. Því miður er því ekki að heilsa eða hefur ekki verið að heilsa í þessu tilviki eins og svo mörgum öðrum skattlagningaráformum ríkisstjórnarinnar. Einhverju er kastað fram, það er leitt í lög og svo sjá menn bara til hvaða áhrif það hefur. Með þessum hætti á ekki að reka ríki.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hann kom víða við í ræðu sinni og benti á þá galla sem fylgja skattstefnu ríkisstjórnarinnar en ég veit ekki hversu margar ræður þarf að halda til að vinstri menn skilji að þetta er ekki hægt að framkvæma svona. Frá því að þessi vinstri ríkisstjórn kom til valda og fór að boða skattahækkanir hendir hún alltaf fram einhverju stóru og miklu og svo dregið aðeins í land. Þegar búið er að fara aðeins yfir mesta ruglið og vitleysuna í þessu draga menn aðeins í land. Þetta hefur alltaf verið gert svona áður en þetta kemur til umræðu í fjölmiðlunum. Það er eins og að þetta sé einhvern hvati til þess að fólk halli sér aftur í sætum sínum og segi: „Úff, það var þó ekki meira en þetta“ - þegar búið er að draga úr mestu vitleysunni. Mig langar að minnast á það sem hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni. Ein mesta öfugmælavísa þessarar vinstri stjórnar er kynjuð fjárlagagerð, en sumir hv. þingmenn hafa talað um það í áraraðir og áratugi að þeir séu femínistar eins og kallað er, og einmitt þegar kemur að því að vinstri stjórn stýrir landinu er það helsta markmið hennar að skera þannig niður hjá ríkinu að það sé nánast alveg öruggt að konur séu reknar úr störfum. Síðan fara þeir þá leið, eins og hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni, að skattleggja með þessum hætti og það mun hafa í för með sé enn frekari uppsagnir hjá konum. Ég velti því fyrir mér, af því nú er verið að eyða miklum peningum í ráðuneytunum í það að mynda kynjaða hagstjórn, hvort það geti verið að ríkisstjórnin vilji ganga þannig fram að það sé ekki nokkur einasta kona í vinnu loksins þegar hægt verður að vinna eftir kynjaðri hagstjórn og svo sé hægt sé að ráða þær aftur þegar 

Virðulegur forseti. Fyrst að fyrra atriðinu. Þetta er auðvitað alveg rétt. Ríkisstjórnin beitir þessari taktík og það er ekkert annað en taktík að varpa fram einhverju nógu ógnvænlegu til að geta síðan dregið aðeins úr því og sagt: „Sjáiði, við erum búin að laga þetta, þetta var þá ekki svo slæmt á endanum.“ Þetta er auðvitað vel þekkt pólitísk brella. Við skulum hafa í huga að þessi ríkisstjórn fékk í arf allar gömlu spunavélar Samfylkingarinnar og hefur verið að beita þeim mjög reglulega og mjög mikið. Þetta er klassískt spunabragð að senda út eitthvað sem lítur nógu illa út til þess að geta síðan státað sig af því að hafa lagað það. Hugsa sér það að setja út eitthvað nógu slæmt og segja svo: „Sjáiði, við löguðum þetta.“ Og hreykja sér af því. Þetta er samt aðferð sem fólk er farið að sjá í gegnum vegna þess hversu oft er búið að beita henni og vegna þess að menn sjá að lækkunin, þ.e. þegar menn draga aðeins í land, kemur bara til í næsta skrefi eins og með skattlagningu á eldsneyti svo ég nefni dæmi. Menn senda kannski út einhverjar meldingar um að það eigi að hækka eldsneyti verulega en hækka það svo aðeins minna. Það þýðir bara að eldsneyti er hækkað aftur nokkrum mánuðum seinna. Á endanum er engu bjargað með þessu. Hvað varðar kynjuðu hagstjórnina þá er þetta náttúrlega alveg stórfurðulegt, eins og hv. þingmaður bendir á, að það séu ekki hvað síst kvennastörf, sérstaklega í heilbrigðisgeiranum og í fjármálafyrirtækjum, sem verða fyrir barðinu á þessari ríkisstjórn. Ég var nú ekki búinn að velta fyrir mér þeirri kenningu sem hv. þingmaður teflir hér fram, að það sé hugsunin að segja upp sem flestum konum til að geta síðan í lokin ráðið fleiri konur, en það væri í 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég heyri að hann deilir áhyggjum með mér hvað varðar þessa skattstefnu. Ég hef líka verið að velta fyrir mér því sem menn nota til að réttlæta þetta. Ég held að það sé hárrétt sem hv. þingmaður benti á í ræðu sinni að nú eigi í raun og veru að refsa þeim bönkum sem eru starfandi í dag og voru reistir á rústum gömlu bankanna fyrir yfirsjónir gömlu bankana. Mig langar því að spyrja hv. þingmann um eitt af því að ég get ekki séð það í frumvarpinu og það mundi í rauninni ekki virka hvort sem er. Maður heyrir suma hv. stjórnarliða tala um að það sé jú farið að greiða mjög há laun aftur í bankakerfinu en eftir því sem maður hefur séð í fjölmiðlum virðast hæstu greiðslurnar vera til svokallaðra skilanefnda. Ég geri fastlega ráð fyrir að þessi skattur nái ekki yfir þær vegna þess að þetta eru verktakasamningar og gefnir út af fyrirtækjum. Er þá eðlilegt, ef menn ætla að leggja á skatta með þessum hætti, sem er reyndar ekki skynsamlegt að gera, að sleppa einmitt til að mynda skilanefndunum, því að þar er verið að greiða eftir því sem manni sýnist, a.m.k. í fjölmiðlum, hæstu launin í bankakerfinu í dag? Síðan langar mig líka að spyrja hv. þingmann um hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að það sé búið að lesta þetta svo mikið. Þetta er endalaust. Það er Fjármálaeftirlitið, það er umboðsmaður skuldara, hækkun á tryggingagjaldi, sérstakar vaxtabætur og koll af kolli. Hv. stjórnarliðar virðast halda að þetta komi bara af himnum ofan og það sé bara gott að ná í þetta hjá þessum stóru vondu bönkum. En auðvitað kallar þetta á uppsagnir, þetta getur þýtt að menn fari að gera verktakasamninga og jafnvel út fyrir landsteinana, eins og bent er á í nefndaráliti. Og í þriðja lagi, eins og hv. þingmaður benti á, þá eykst vaxtamunurinn og í reyndina endar þetta að sjálfsögðu á almenningi. Er hv. þingmaður sammála mér um það?

Virðulegur forseti. Jú, því miður er það yfirleitt raunin að svona skattlagning endar á viðskiptavininum sem er almenningur - þetta er ágætlega rakið í nefndarálitum 1. og 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar - vegna þess að þetta birtist meðal annars í auknum vaxtamun. Í því liggur gríðarlega mikill kostnaður fyrir íslensk heimili. Svo er spurningin um skilanefndirnar. Það er mjög áhugaverð spurning hvers vegna þær koma ekki við sögu hér. Ég velti því fyrir mér hvort það hafi verið rætt í nefndinni. Það væri áhugavert að heyra af því hér í umræðunni frá nefndarmönnum í hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Eins og hv. þm. Ásbjörn Óttarsson bendir á eru greidd himinhá laun í þessum nefndum, miklu hærri en víðast hvar annars staðar í samfélaginu. Þar miða menn ekki við þetta forsætisráðherrahámark sem aðrir þurfa að sætta sig víða annars staðar eins og í heilbrigðisgeiranum. Þetta er oft og tíðum og yfirleitt hugsa ég í formi verktakagreiðslna sem eru ekki skattlagðar á sama hátt. En þetta er bara enn eitt dæmið um það að menn hafa ekki skoðað þetta mál í heild sinni eins og svo margir umsagnaraðilar bentu á. Að þetta mál hefði ekki fengið almennilega umfjöllun, það hafi skort allt samráð, það hefði vantað mikið upp á að áhrif þess væru metin. Þetta er bara enn ein áminning um mikilvægi þess að fara betur yfir málið áður en þetta er leitt í lög.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um fjársýsluskatt og þrjú nefndarálit, frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar og 1. og 2. minni hluta um þennan nýja skatt sem leggja átti á laun í fjármálafyrirtækjum. Þetta hefur verið rætt mikið hér og í nefndarálitunum, sérstaklega frá minni hlutunum, er ítarlega farið í gegnum það hvaða afleiðingar þessi skattur hefur. Svo virðist sem ríkisstjórnin sleppi því að athuga hvaða afleiðingar skattahækkanir og skattbreytingar sem hún gerir hafi á skattstofninn. Það er eins og vinstri menn trúi því enn þá að skattstofninn breytist ekki við breytingar á skattprósentu eða álögum á skattstofninn. Það er löngu vitað að skattstofninn bregst mjög fljótt við öllum breytingum á skattprósentu og yfirleitt alltaf í öfuga átt, þ.e. það verður til þess að skatttekjur verða ekki eins miklar og menn reikna með með flötum stærðfræðilegum aðferðum heldur gefur skattstofninn eftir og útkoman getur jafnvel orðið tap fyrir ríkissjóð, þ.e. tekjur ríkissjóðs geta minnkað. Nokkur dæmi eru um það í síðustu tíð á Íslandi. En það er líka þekkt að þegar skattar eru lækkaðir geta tekjur ríkissjóðs hækkað. Þegar menn lækkuðu til dæmis tekjuskattinn þegar Sjálfstæðisflokkurinn var einn við völd í 18 ár stækkaði skattstofninn mjög mikið, tekjur einstaklinga hækkuðu mjög mikið í kjölfarið. Bent hefur verið á ýmsar afleiðingar af þessum skatti og 1. minni hluti telur upp hvorki meira né minna en níu atriði. Ég ætla reyndar ekki að rekja þau en það sem maður veltir kannski mest fyrir sér í frumvarpinu og breytingartillögum meiri hlutans er aukinn skattur á laun. Aukinn skattur á laun gerir starfsfólkið dýrara. Það þýðir að verið er að skattleggja atvinnu vegna þess að stjórnendur fyrirtækjanna fara strax að hugleiða hvernig þeir geti minnkað þennan kostnað í bókhaldi fyrirtækisins. Allir góðir framkvæmdastjórar, bankastjórar, lífeyrissjóðsstjórar og aðrir eru uppteknir af því að halda kostnaði niðri og þegar launakostnaður vex svona fara menn að velta fyrir sér hvort ekki sé hægt að segja upp einhverju af fólkinu. Það er einmitt það sem gerist, til viðbótar við þá 2 þúsund starfsmenn sem þegar hefur verið sagt upp í fjármálageiranum. Þær uppsagnir voru kannski nauðsynlegar vegna þess að sá geiri var orðinn allt of stór en það er viðbúið fækkun á starfsfólki þar verði enn meiri. Það sem kannski er hættulegast í þessu er ákveðin tæknileg þróun. Ég hef ekki farið í bankaútibú í sennilega þrjú eða fjögur ár. Af hverju ekki? Vegna þess að ég sinni öllum mínum bankaviðskiptum á netinu. Þetta er ákveðin þróun sem á sér stað og sem yngra fólk sérstaklega, ég er kannski ekki í þeim hópi, hefur tileinkað sér, að vinna allt sitt á netinu og bankaútibúin verða alltaf minni og minni. Fólkið sem þar vinnur horfir náttúrlega á þessa þróun með ákveðnum ugg. Þetta frumvarp mun væntanlega flýta þeirri þróun vegna þess að bankarnir munu væntanlega loka fleiri útibúum og reyna að flytja vinnsluna yfir til kúnnans því að þegar ég vinn í netbankanum mínum er ég kominn í sjálfboðavinnu hjá bankanum, ég fæ engin laun fyrir að færa inn á reikning minn, millifæra o.s.frv. Þetta er ákveðin þróun sem getur verið mjög skaðleg fyrir útibú úti á landi en þau eru enn til vegna þess að viðskiptavinirnir eru íhaldssamir og mæta í sitt útibú. Ef útibúin loka eru það einkum konur sem missa vinnuna, það hefur sýnt sig. Það er það sem menn óttast mest, að við þessar aðgerðir missi einkum konur vinnuna. Í umræðunni hefur verið bent á að þetta sé í rauninni mjög kynjuð hagstjórn sem hér á sér stað, þ.e. afleiðingarnar verði uppsagnir á störfum kvenna. Einnig hefur verið bent á að þetta hefur áhrif á samkeppnisstöðu fyrirtækja, til dæmis varðandi séreignarsparnað. Nú er verið að minnka sparnaðarprósentuna úr 4% í 2% sem hefur áhrif á fyrirtæki sem hafa haslað sér völl á sviði séreignarsparnaðar. Við skulum ekki gleyma því að markaðssetning hefur heilmikil áhrif á það hvort fólk sparar eða ekki. Ég hygg að sá mikli vöxtur á séreignarsparnaði sem hefur orðið síðustu tíu ár eða síðan hann var tekinn upp sé að þakka markaðsátaki fyrirtækjanna sem starfa í þeirri grein. Hér hafa komið inn erlendir aðilar og haslað sér völl á sviði séreignarsparnaðar, svo sem lífeyrissjóðir og bankar. Þetta frumvarp, líka eftir breytinguna á því, skekkir stöðu þeirra aðila sem starfa í þessum geira vegna þess að erlendu aðilarnir borga ekki launaskatt starfsmanns sem vinnur úti í heimi við að fjárfesta og gera allt sem gera þarf varðandi sparnaðinn, svo sem að færa bókhald og annað slíkt. Hann lendir ekki í þessum skatti. Sömuleiðis er hagnaður þessara fyrirtækja ekki skattaður. Þannig að erlendir aðilar sem vinna með séreignarsparnað munu sleppa við þetta, ég held að fullu, nema kannski þeir starfsmenn sem vinna hérna, mér hefur ekki gefist tími til að kanna það nákvæmlega. Hins vegar munu innlendir aðilar þurfa að borga og til viðbótar að mæta því að viðskiptin dragast saman um helming þar sem frádráttur fer úr 4% niður í 2%. Þarna er hoggið tvisvar í þann knérunn. Svo er viðbúið að ýmislegt sem menn geta útvistað, bókhald og margt fleira, verði útvistað. Ég nefni til dæmis þrif á bankastofnunum því að þessi skattur leggst náttúrlega líka á laun þess fólks sem þrífur bankastofnanir. Viðbúið er að enn meiri vöxtur verði í útvistun á ýmislegri starfsemi banka og fjármálafyrirtækja og þá sleppur hún undan skattinum. Og þegar menn byrja á þeim leik að kanna hvar ódýrast er að útvista er ekkert sem hindrar menn í að fara til útlanda með viðkomandi starfsemi. Í dag er hægt að vinna ótrúlega marga þætti í starfsemi fyrirtækja út um allan heim. Til dæmis vinna nokkrir verkfræðingar á Íslandi að verkefnum sem snerta Ísland á engan hátt, þeir eru bara að vinna á einhverri verkfræðistofu í Kína eða annars staðar. Þetta gerist öfugt líka þannig að þegar svona skattur er lagður á laun á Íslandi getur vel verið að háu launin í útlöndum verði samkeppnisfær og menn fari þá að útvista starfsemi þangað og þá hverfur skattstofninn. Þannig að afleiðingarnar eru margar sem menn þurfa að hafa í huga. Svo er annað, frú forseti, sem ég benti á í umræðum í gær um bandorminn, að við hv. þingmenn vinnum innan ákveðinnar spennitreyju. Fjárlög hafa verið samþykkt, ákveðnar tekjur eiga að koma af ákveðnum skattstofni og þegar í ljós kemur að skattstofninn er mjög slæmur, eins og skatturinn á laun í fjármálageiranum var, verður meiri hluti nefndarinnar eða alþingismenn yfirleitt að finna einhvern nýjan skatt til að halda tekjunum. Þess vegna datt mönnum í hug að hækka skatta á hagnað bankanna um 6% og færa hann úr 20% í 26%. Menn urðu að fara þá leið af því að við erum í þeirri úlfakreppu að við getum í rauninni ekki fellt niður tekjustofna. Það gengur eiginlega ekki upp, að menn verði að finna bara eitthvað til að skattleggja og helst í sama geira þannig að ekki verði mikil breyting á þeim sem borgar og nýsamþykkt fjárlög haldi. Ég má til með að koma inn á eitt, frú forseti, sem hefur verið töluvert mikið í umræðunni og er að mínu mati mikill misskilningur. Það er ofurhagnaður bankanna. Nú hef ég svo sem enga sérstaka samúð með eigendum bankanna og skilanefndirnar eiga bankana beint eða óbeint. En þeir aðilar njóta eignarréttar nákvæmlega eins og við njótum eignarréttar, hér heima og í útlöndum. Við viljum njóta eignarréttar í útlöndum, til dæmis þegar við ferðumst til útlanda viljum við helst ekki að einhver geti hirt töskuna okkar og sagt að eignarrétturinn gildi ekki Við viljum halda eignarrétti hvar sem er í heiminum. Ef við lítum á Ísland utan frá sem kröfuhafi, sem er mjög sjaldan gert, til dæmis þýskur banki sem fjárfesti hér fyrir sparifé Þjóðverja, þýskra heimila, sem þeir höfðu nurlað saman með því að fresta ferðalögum, bílakaupum og öðru slíku með sparsemi og ráðdeild, þá kemur í ljós að helmingurinn af þeim fjárfestingum sem þýskir bankar lánuðu til Íslands hefur tapast. Það eru 8 þúsund milljarðar sem er gífurlega há tala. Ég reikna með að þýskum bönkum þyki það ekki skemmtilegt. Þegar menn stóðu frammi fyrir því, stuttu eftir hrun, að mynda nýja banka til að bjarga verðmætum voru allir hlynntir því, í raun kröfuhafarnir líka. Þeir voru hlynntir því að reksturinn gæti haldið áfram í staðinn fyrir að allt færi í bál og brand á Íslandi og hér mundi bresta á hungursneyð af því að greiðslukerfið mundi hrynja. Ég veit ekki, frú forseti, hvort menn hafi áttað sig á því hvað það þýðir. Ég hugsa að fæstir geti ímyndað sér hvað það þýðir ef menn geta ekki borgað í verslunum. Fyrst borga menn með úrinu sínu o.s.frv. og öðru lauslegu fyrir mjólk og slíkt en þegar bóndinn fær ekki lengur greitt hættir hann að framleiða mjólk. Innan mjög skamms tíma, ef greiðslukerfið hrynur, er komin upp skelfileg staða. Til að bjarga greiðslukerfinu voru sett neyðarlög, og það held ég að hafi verið kraftaverk neyðarlaganna, það mun sýna sig í framtíðinni, það tókst að halda greiðslukerfinu gangandi með því að stofna nýja banka og ég held að allir hafi verið sammála um að gera það. En þá var spurningin: Hversu mikið fé átti að fylgja þeim kröfum eða innlánum sem voru í bönkunum? Hve digrir afskriftasjóðir áttu að fylgja með? Kröfuhafarnir vildu að sjálfsögðu hafa þá eins litla og hægt var. En ef bankarnir hefðu verið með magra afskriftasjóði hefðu þeir verið mjög veikir. Þá duttu menn niður á það, og ég átti þátt í að koma þeirri hugmynd að, að láta kröfuhafana eignast nýju bankana, þ.e. í Kaupþingi og Glitni. Það gekk ekki í Landsbankanum því þar voru kröfuhafarnir breska fjármálaráðuneytið og það hollenska og þau höfðu engan áhuga á því að eignast banka á Íslandi. Með þeirri leið var hægt að hafa afskriftasjóðina mjög digra af því að bankarnir áttu þá hvort sem er og engin hætta var á því að menn mundu rífast um það í áratugamálaferlum hversu digrir eða magrir afskriftasjóðirnir hefðu átt að vera eða hve miklar eignir hefðu átt að fylgja skuldbindingunum af innlánunum. Þess vegna sömdu menn um að hafa bankana mjög sterka með því að hafa mjög safaríka afskriftasjóði sem mundu skila sér í mjög góðum hagnaði. Það var vitað. Það var innbyggt í kerfið að mjög mikill hagnaður yrði af bönkunum því að hann rennur til eigendanna sem eru skilanefndirnar og gömlu bankanna sem kröfuhafarnir eiga. Þannig að kröfuhafarnir eiga í rauninni þennan hagnað. Þess vegna geta menn ekki sagt aftur og aftur: Nú skulum við góma þennan hagnað, það er óheyrilegt að hafa þennan gífurlega hagnað, þetta er ofurhagnaður o.s.frv. Þetta var sett svona upp eingöngu til að hindra að hér yrðu áratugamálaferli, í gegnum Hæstarétt allt til Mannréttindadómstóls Evrópu, til að komast að niðurstöðu um hversu lítill afskriftasjóðurinn gæti verið til að bankarnir yrðu starfhæfir. Ef íslenska ríkið hefði átt bankana hefði í fyrsta lagi þurft að leggja heilmikið fé með þeim en það þurfti ekki því þeir voru mjög sterkir með þessa safaríku afskriftasjóði og íslenska ríkið slapp við að leggja fram marga tugi eða hundruð milljarða í nýju bankana og við losnuðum við málaferli. Þess vegna geta menn ekki sagt enn og aftur: Við ætlum að ná í þennan hagnað. Hann er inni í dæminu, hann er í uppsetningunni á þessu módeli. Ég ætla að koma því að, svona til að hafa sagt það, að við þurfum að gæta að því að ef við skattleggjum með óeðlilegum hætti eignir erlendra kröfuhafa sem hafa tapað á Íslandi helmingnum af 12 þúsund milljörðum, er náttúrlega hugsanlegt að þeir segi að íslenska ríkið sem hefur þetta í hendi sér, sé að hirða af þeim eignirnar eftir á. Það gæti endað í málaferlum og íslenska ríkið gæti orðið skaðabótaskylt á grundvelli eignarréttarins vegna þess að hann gildir fyrir útlendingana líka. Þeir munu vísa til þess að þeir hafa tapað 6 eða 7 þúsund milljörðum hvort sem er og ekki sé ástæða til að þeir tapi meiru. Og þetta eru gífurlegar tölur, þetta er margföld þjóðarframleiðslu, fimm- eða sexföld þjóðarframleiðslu Íslands því að lánveitingarnar voru galnar á sínum tíma. Auðvitað geta þeir sjálfum sér um kennt, ég kallaði þá einu sinni vitleysingja sem lánuðu vitleysingjum. Þeir áttu að passa miklu betur upp á að bókhaldið væri rétt fært. Íslensku bankarnir sýndu gífurlegan hagnað, gífurlegt eigið fé, en svo kom í ljós að þetta var allt saman „feik“ og endurskoðendur og ársreikningar sýndu þetta ekki. Ég vildi rétt koma inn á þetta vegna þess að hér er verið að seilast í þetta fé með þeim rökum að hagnaður bankanna sé svo mikill og sjálfsagt að skatta hann. Ég hugsa að þessi skattlagning sé kannski ekki svo þungbær en þegar skattprósentan er komin upp í 26% af hagnaði getur þó verið að menn segi: Við náum ekki til baka eigninni okkar sem átti að fylgja með sparifénu vegna þess að skatturinn er svo mikill, þegar við gerðum samkomulagið var skattað um 10% en nú er prósentan komin í 26%. Í staðinn fyrir að sjá 90% hagnað til skilanefndanna sjáum við núna 74% af hagnaðinum. Þess vegna þurfa menn dálítið að gæta sín hvað þeir ganga langt í þessari skattlagningu. Það er ekki þannig að menn geti lagt 100% skatt á hagnaðinn. Ég vara við þessu frumvarpi vegna þess að með því er verið að skattleggja laun. Ég óttast að netvæðingin verði miklu hraðari í kjölfarið, ýmsum útibúum verði lokað og fólk missi vinnuna og fari af launaskrá hjá bönkunum og útibúum yfir á launaskrá hjá Atvinnuleysistryggingasjóði, svo maður tali nú ekki um þann harmleik sem gerist þegar menn missa vinnuna. Það er ekki skemmtilegt hlutskipti og sérstaklega ekki þegar það gerist í kjölfar vanhugsaðra aðgerða frá hæstv. ríkisstjórn eins og þessi skattur er.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frumvarp til laga um fjársýsluskatt sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur til meðferðar og er í rauninni hluti af því verki að stilla af lagafrumvörp við það fjárlagafrumvarp sem samþykkt var fyrir rúmri viku síðan. Lagasetningin við þá gjörð, þ.e. fjárlagagerðin og lögfesting frumvarpsins, lifði sem sagt ekki af nema nokkra daga þar til farið var að gera á henni breytingar. Við umræðu um fjárlögin var á það bent að tekjugrein þeirra væri lítt og illa rýnd og til marks um það var nefnt að fram til þessa hefur verið viðtekin venja að efnahags- og skattanefnd þáverandi, nú efnahags- og viðskiptanefnd, gæfi umsögn sína til þingsins um tekjugrein fjárlaga. Þetta er allt umsnúið og komið í annan búning en áður var. Í sjálfu sér er ekki nauðsyn á að gera stórar athugasemdir við það að öðru leyti en því að þetta nýja verklag ber ekki vott um mikil gæði, því miður. Eðlilegra hefði verið í þessari vinnu að skattáformin, breytingar á skattkerfi hvort sem þær eru til hækkunar eða lækkunar, einföldunar eða til að auka flækjustigið, væru komin fram, þess vegna komin í gegnum þingið og orðin að lögum áður en fjárlagafrumvarpinu væri að endingu lokað og það væri þá lagað að þeim áformum sem fram kæmu í vinnu ríkisstjórnar og stjórnarmeirihlutans á Alþingi. Sú er ekki raunin og því sitjum við uppi með að á síðustu dögum fyrir jól er verið að prjóna til áformin sem birtust í fjárlagafrumvarpinu og hafa verið staðfest í fjárlögum. Nú er farið að snikka þetta til með þeim hætti að í framhaldinu þarf væntanlega með fjáraukalögum að gera breytingar á fjárlögum. Þetta er sá veruleiki sem við horfum upp á, um vikugömul lög eru þegar farin að taka breytingum og þær tillögur sem hér liggja fyrir bera þess vott að nauðsynlegt verði að gera nokkrar breytingar á því sem afgreitt var fyrir viku. Þetta er mjög miður. Menn hafa kennt því um að við höfum tekið í gagnið ný þingsköp og það taki tíma að koma þeim til fullrar virkni. Það er engin afsökun fyrir því hvernig við vinnum þetta. Það má til dæmis nefna að í þessu máli um fjársýsluskattinn sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur til umfjöllunar er lögskipað - það eru beinlínis fyrirmæli um það í þingsköpum Alþingis - að áður en frumvarpið kemur frá nefndinni til þingsins á að liggja fyrir umsögn og álit fjárlaganefndar Alþingis. En það liggur ekki fyrir. Efnahags- og viðskiptanefnd hefur ekki kallað eftir því áliti. Engin tilraun hefur heldur verið gerð til þess í fjárlaganefnd að efna í slíkt álit þannig að Alþingi er hér að ræða frumvarp sem ekki er fellt inn í lögskipaðan farveg sem Alþingi sjálft ákvað að skyldi viðhafður þegar mál sem þetta kæmi inn. Þetta eru ekki vönduð vinnubrögð, þetta er ekki í samræmi við þær miklu kröfur sem gerðar hafa verið til vinnulags, ekki bara á þinginu heldur úti um allt þjóðfélag. Það er raunar með ólíkindum að menn þurfi alltaf að vinna þessa hluti með hendurnar fyrir aftan bak, svo maður taki ekki sterkar til orða. Við sjáum það líka í þeim álitum sem liggja fyrir að frumvarpið sem ríkisstjórnin gekk frá til þingsins hefur verið óvandað að flestri gerð. Það er alveg ljóst af þeim nefndarálitum sem hér liggja fyrir frá meiri hluta efnahagsnefndar, 1. minni hluta nefndarinnar og 2. minni hluta að í umsögnum gesta sem komu á fund nefndarinnar og tjáðu sig um innihald frumvarpsins og í umsögnum sem nefndinni bárust annars staðar frá eru athugasemdir flestar á einn veg. Þetta er ekki í samræmi við það sem upp er lagt í frumvarpinu sjálfu heldur gengur þvert á móti markmiðum þess. Meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar er því nokkur vorkunn þegar hann reynir að laga atriði í frumvarpinu sem nefndin hefur fengið til meðferðar með þeim tillögum sem henni er ætlað að gera og þær bera þess vott að stjórnarmeirihlutinn í nefndinni er að reyna að draga úr þeim ágöllum sem frumvarp ríkisstjórnarinnar bar með sér og það er gott. En þar sem tími er knappur til vinnu í ljósi þeirra aðstæðna sem ég nefndi áðan kann að vera að þær breytingartillögur sem stjórnarmeirihlutinn í nefndinni hefur reynt að gera séu ekki heldur nægilega vandaðar. Þegar maður les lýsingu á efni frumvarpsins sem nefndin fékk til meðferðar er sagt að markmiðið með því sé í fyrsta lagi að reyna að skapa meira skattalegt jafnræði á milli annars vegar fjármálaþjónustu sem er undanþegin virðisaukaskatti og hins vegar annarra atvinnugreina sem eru virðisaukaskattsskyldar og í öðru lagi er markmiðið að reyna að draga úr óæskilegri áhættusækni innan fjármálageirans. Síðan eru tilteknir fleiri þættir sem frumvarpinu er beint að. En ef við skoðum sérstaklega þá tvo þætti sem ég nefndi, jafnræði innan fjármálaþjónustunnar og á milli hennar og annarra atvinnugreina og það markmið að halda aftur af óæskilegri áhættusækni, er viðurkennt í bæði tillögum meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar og í umsögnum sem liggja fyrir frá minni hlutanum að ekki virðist vera nokkur vegur að fá þetta til að ganga upp. Þess ber þó að geta að öllum þremur nefndarálitunum ber saman um að því hafi ekki verið nægilega sinnt að meta áhrif þess að samþykkja frumvarpið eins og það liggur fyrir. Það eru ekki neinar smákanónur sem tjá sig í þá veru. Það er í fyrsta lagi margumrædd Bankasýsla ríkisins. Hún telur að fara þurfi yfir frumvarpið af mikilli kostgæfni og athuga hvaða áhrif sú skattlagning sem þar er gerð tillaga um muni hafa á afkomu fjármálafyrirtækja. Bankasýslan bendir einnig á að skatturinn muni leggjast þungt á sparisjóði og muni að öllu óbreyttu hafa óhjákvæmilega mikil áhrif á framtíðarrekstrarhæfi þeirra. Í öðru lagi bendir Fjármálaeftirlitið sömuleiðis á það í athugasemdum sínum að engin tilraun hafi verið gerð til að leggja mat á möguleg áhrif skattsins á fjármálamarkaði né heldur á neytendur á fjármálamarkaði, þ.e. þá sem eiga viðskipti við fjármálastofnanir af ýmsum toga. Niðurstaða Fjármálaeftirlitsins, eftir yfirferð á frumvarpinu, er einfaldlega sú að skattlagningin sem þar er lögð til sé varasöm. Það er niðurstaða FME. Sumir kunna að segja að þessar tvær stofnanir, Bankasýslan og Fjármálaeftirlitið, séu ekki endilega dómbærastar á þetta þar sem þær lifi og hrærist á þessum markaði. Fjármálaeftirlitið á uppruna sinn, tekjur sínar og störf frá skattlagningu á þennan atvinnurekstur. En vitna má líka til orða ríkisskattstjóra sem er ekki heldur á þeim buxunum að blessa þetta frumvarp heldur er hann þvert á móti lítt hrifinn og telur nauðsynlegt að samráð við þá aðila sem frumvarpið tekur til þurfi að eiga sér stað. Það eitt og sér vekur mann til umhugsunar um þær starfsreglur sem settar hafa verið. Vilji er einnig til þess að leggja mat á þau lagafrumvörp sem koma frá ríkisstjórninni fyrir þingið. Upp á lagt er og reglur kveða á um að öllum frumvörpum fylgi mat í þeim anda sem hér hefur verið lýst og þessar þrjár ríkisstofnanir sem ég gat um hafa kallað eftir því, en því er ekkert sinnt. Það er þannig á ýmsum sviðum sem vinnubrögð við þetta mál eru síst of góð. Það er raunar komist þannig að orði í áliti 2. minni hluta að hér sé á ferðinni hreinræktað afkvæmi hinnar norrænu velferðarstjórnar sem sé byggt á misskilningi og mistökum. Ég vil ekki taka endilega svo djúpt í árinni heldur harma ég fremur að verklagið sem hér er viðhaft ber vott um óvönduð vinnubrögð, ekki endilega illan vilja heldur trassaskap við vinnu, hér er kastað til höndunum og það þykir mér mjög miður. Ég vil nefna að þegar við ræðum um annað af þeim tveimur markmiðum sem sett eru fram fyrir réttlætingu á þeim skatti sem hér um ræðir, aukið jafnræði, er langur vegur frá að það gangi eftir ef menn horfa til þess í hvaða átt tillögur meiri hlutans liggja. Strax eru dregin til baka þau áform sem uppi voru um að leggja hátt í 200 millj. kr. skatt á lífeyriseign landsmanna sem geymd er í því sem kallaðir eru lífeyrissjóðir. Í umræðunni ber oft og á því að menn telji lífeyrissjóðinn vera eitthvert fyrirbæri sem hægt sé að ráðskast með. Þessi áform um sérstaka skattlagningu í fjársýsluskattinum eru sem betur fer dregin til baka í tillögum meiri hlutans en um leið hefur það þau áhrif að þetta svokallaða og æskilega jafnræði raskast þó ekki væri nema í því sem tekur til íbúðalána. Lífeyrissjóðir eru með um 15% af þeim markaði, bankarnir um 27% og síðan er Íbúðalánasjóðurinn með það sem út af stendur. Samkvæmt tillögum meiri hlutans eiga bankar og sparisjóðir eiga að greiða skatt en lífeyrissjóðirnir verða undanþegnir honum. Þetta hlýtur að raska því æskilega, að mati ríkisstjórnarinnar, jafnræði sem markmið hafa verið sett um. Annað sem lýtur að markmiðum þessa frumvarps af hálfu ríkisstjórnar er að halda aftur af óæskilegri áhættusækni. Það geta flestir tekið undir það að áhættusæknin á þessum markaði var gríðarleg á árum áður og enginn vill sjálfsagt upplifa það aftur en að flestra mati hefur dregið verulega úr þessu sem betur fer. Við getum þess vegna spurt okkur að hverjum þetta beinist. Ef áhættusæknin felst í því að menn taki stöðu á ýmsum sviðum og eyði um efni fram o.s.frv., getur maður líka með sama hætti spurt sig hvort þessi skattlagning sem verður að sjálfsögðu velt yfir á fólk og fyrirtæki og lendir fyrir rest á herðum þeirra sem nýta sér þjónustu á fjármálamarkaði, sé ekki enn ein fjölin í þann vegg sem reistur er til að reyna að draga úr því að fólk og fyrirtæki hafi það svigrúm sem nauðsynlegt er til að skapa og byggja upp starfsemi sem getur leitt til meiri verðmætasköpunar í landinu en raun ber vitni. Spyr sá sem ekki veit. Ég hef oft og tíðum undrast mjög tillögur ríkisstjórnarinnar í þessum efnum og oftar en ekki fara orð ekki saman við efndir. Ég held að við getum fullyrt það. Ég vil undir lok ræðu minnar nefna sérstaklega það atriði sem lýtur að sparisjóðum landsins og þeim áhrifum sem frumvarpið mun hafa að mati Sambands íslenskra sparisjóða. Sparisjóðirnir eru og hafa verið taldir hornsteinar í hverri byggð og nauðsyn á fjármálaþjónustu er þar mikil. Eins og þetta frumvarp liggur fyrir er mat Sambands íslenskra sparisjóða að það vegi svo harkalega að rótum þess kerfis að það muni leiða til mikilla uppsagna í kerfinu. Það er þó kannski ekki stærsta athugasemdin heldur efasemdir forsvarsmanna sparisjóðanna um að litlu sparisjóðirnir muni lifa þetta af. Ef það gengur eftir munu væntanlega eftir lifa þrjár stórar bankastofnanir á fjármálamarkaði, eins konar risar, og ég hefði talið að það væri ekki sá veruleiki sem við flest vildum sjá. Við höfum þvert á móti reynt að tala fyrir því …  Af hálfu ríkisstjórnarinnar hafa verið uppi fögur og góð áform um endurreisn sparisjóðakerfisins og markmið frumvarpsins er að mati þessa sama kerfis þess eðlis að það gangi gegn markmiðum ríkisstjórnarinnar sjálfrar. Í því sambandi mætti segja að frumvarpið, eins og það kemur út, sé samið með svipuðum hætti og þegar sá illi les hina góðu bók.

Nefndu hann.

Hæstv. ráðherra gargar út í salinn fram hjá mínum eyrum um nöfn en ég ætla í þessari umræðu að forðast að nefna þau. Það er svo margt í þessu frumvarpi sem gengur gegn þeim markmiðum sem því er beint að, að ég kalla eftir og skora á allar góðar vættir að ganga til þess verks að snúa og sníða af því þá agnúa sem hér hafa verið raktir, ekki endilega af mér heldur í þeim ágætu nefndarálitum sem liggja fyrir bæði frá meiri hluta og minni hluta í nefndinni. Ég kýs að túlka þau álit sem ég hef lesið að mikill vilji sé meðal allra fulltrúa í efnahags- og viðskiptanefnd 

Hæstv. forseti. Kærar þakkir til hv. þingmanns fyrir þetta yfirlit. Ég áttaði mig samt ekki alveg á skoðunum hv. þingmanns á þessu frumvarpi. Hann las mest upp tillögur og skoðanir annarra. Fyrst um athugasemdirnar við vinnubrögð. Nú eru reyndir þingmenn í salnum og geta þá kannski leiðrétt mig ef þetta er misskilningur hjá mér en það er eins og mig minni að þetta verklag hafi oft verið viðhaft áður. Menn samþykkja fjárlög og síðan í framhaldi koma nokkurs konar viðbætur við þau til að laga sig að þeim forsendum. Ég held að það sé örugglega þannig. Mig langar hins vegar að vita hvort hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni finnist óeðlilegt að bankastofnanir og fjármálafyrirtæki leggi eitthvað af mörkum í því ástandi sem er núna. Það kom fram hjá honum að þessi fyrirtæki eru undanþegin virðisaukaskatti og þetta er leið til að fá þau til að leggja í púkkið. Ég skil auðvitað áhyggjur hans af tilvist sparisjóðanna en það er auðvitað líka á ábyrgð þeirra í hvaða stöðu þeir eru. Ég held reyndar að það álit hans að engin hætta sé á áhættusækni þessara fyrirtækja í náinni framtíð sé ekki rétt, ég held að allt of skammur tími sé til að ætla það. Mér finnst einmitt ýmislegt benda til að þessi fyrirtæki séu aftur farin að verða áhættusækin þannig að ég held að það borgi sig að hafa varann á. Fyrst og fremst langar mig að vita hvort hv. þingmanni finnst óeðlilegt að fyrirtækin komi með í þetta verkefni og þá með hvaða hætti.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Þar sem hann nefndi, að ég hefði mestan part lesið upp úr álitum nefndarinnar, þá vill nú svo til að við skiptum með okkur verkum í þinginu og skoðanir mínar í þeim efnum sem rakin eru í þessum þremur nefndarálitum fara einfaldlega saman við áherslur nefndarinnar. Ég sé ekkert óeðlilegt við að menn nýti sér þá vinnu sem unnin er á vettvangi þingsins. Til þess erum við með nefndirnar, til að hægt sé að sérhæfa sig og fara í gegnum þau flóknu mál sem þar eru undir og þetta er eitt þeirra. Ég deili skoðunum ekki bara með minni hlutanum í þessu efni heldur líka, þegar maður er búinn að rúlla í gegnum þetta, með stjórnarmeirihlutanum í nefndinni. Hann er að mínu mati í þeirri stöðu að hann nær ekki að breyta frumvarpi ríkisstjórnarinnar um fjársýsluskattinn jafnmikið og hann vill, það les ég út úr áliti hans. Með öðrum orðum, frumvarpið er meingallað að mínu áliti og ég finn rökstuðning fyrir því í nefndarálitunum þremur. Hv. þingmaður spyr hvort ég sjái eitthvað því til fyrirstöðu að fjármálafyrirtækin taki þátt í að greiða úr þeim vanda sem við er að glíma. Ég vil minna hv. þingmann á að þau gera það með sérstökum skatti á fjármálafyrirtækin, gjaldi í tryggingasjóð, umboðsmanni skuldara, Fjármálaeftirlitinu. Þetta er milljarður á milljarð ofan, hvar ætla menn að stoppa? Að mati ríkisstjórnarinnar er endalaust hægt að ganga í þennan sama sjóði en ég held að flestir séu orðnir sammála um að þetta sé að verða fullgott. 

Virðulegi forseti. Við ræðum fjársýsluskattinn og þau þrjú nefndarálit sem koma hingað fyrir 2. umr. frá meiri hlutanum og 1. og 2. minni hluta. Mig langar að byrja á að ræða aðeins það sem við hv. þingmaður áttum orðaskipti um hér á undan í sambandi við vönduð vinnubrögð og hvernig var staðið að þessu máli eftir að það kom inn í þingið. Það má ugglaust hafa á því margar skoðanir en það kemur hins vegar bersýnilega í ljós í nefndarálitum bæði 1. og 2. minni hluta að ekki hafði verið gert nóg í að vanda vinnubrögð og ganga úr skugga um hver áhrif samþykkt frumvarpsins kynnu að verða, sérstaklega á starfsumhverfi fjármálafyrirtækjanna. Enn eina ferðina eru fingraförin á þeim skattbreytingum sem við fjöllum um kunnugleg. Breytingarnar eru eins og þær sem hæstv. ríkisstjórn hefur verið að gera þau ár sem hún hefur starfað. Hent er fram miklu hærri tölum með miklu alvarlegri afleiðingum fyrir bæði fjölskyldur og fyrirtæki en síðan er dregið í land og spunavélarnar fara í gang. Í raun og veru gengur þetta út á að telja fólki og fyrirtækjum trú um að breytingarnar séu þó með þeim hætti að verulega hafi verið dregið úr þeim og að menn geti nú andað léttar, þetta hefði getað orðið miklu verra. En auðvitað er þetta löngu hætt að virka ef það hefur einhvern tíma virkað. Það sem er líka að þessu máli er trúin á það hvernig skattstofnarnir bregðast við auknum álögum. Það er ekkert samasemmerki milli þess að hækka skattprósentuna og þess að þá komi sjálfkrafa úr skattstofninum hærri tala. Það virkar ekki þannig heldur dragast skattstofnarnir saman og við ákveðin skilyrði, þegar skattar eru lækkaðir er niðurstaðan sú að meiri tekjur koma inn í ríkissjóð. Þetta vilja vinstri menn ekki skilja og ég er farinn að halda að það séu trúarbrögð hjá vinstri mönnum að skattahækkanir virki eins og þeir halda. Fyrst þegar byrjað var að ræða allar þessar skattkerfisbreytingar, strax á árinu 2009 eftir að núverandi ríkisstjórn tók við, var ákveðinn hópur hv. þingmanna, sérstaklega í Samfylkingunni, sem hafði miklar efasemdir um að æskilegt væri að fara fram með þeim hætti sem hefur verið gert. Þá var sagt bæði í gríni og alvöru að þeir fáu sem efuðust væru einu kratarnir sem eftir væru í Samfylkingunni. Mér sýnist á þeirri vegferð sem við erum á að þeir séu búnir að gefast upp á verkefninu eða orðnir þreyttir á að reyna að koma vitinu fyrir hina. Sumir þeirra hv. þingmanna eru farnir að tala fyrir því að þetta sé gert svona. Síðan er mjög merkilegt þegar menn ræða aðra skatta sem eru kynntir hér og skattahvata eins og í átaksverkefninu Allir vinna, sem er mjög gott verkefni, þá segja þeir að endurgreiðslan skili sér til baka og komi sér betur fyrir ríkissjóð. Menn halda því í raun og veru fram og trúa því þá væntanlega að það sé mismunandi eftir því hvernig skattstofninn er hvernig hann bregst við álögum. Það er mjög merkilegt. Þegar hæstv. fjármálaráðherra hafði mælt fyrir þessu frumvarpi, um fjársýsluskattinn, og það kom inn í hv. efnahags- og skattanefnd reyndi meiri hluti nefndarinnar að tjasla eitthvað við það. Menn geta svo sem tekist á um hvort það teljist vönduð eða óvönduð vinnubrögð. Það má líka halda því fram að sú vinna og þær breytingar að draga að minnsta kosti úr skaðanum í meðförum nefndarinnar teljist vönduð vinnubrögð af hálfu þingsins og nefndarinnar, þ.e. eftir að framkvæmdarvaldið hefur sett málið í nefnd séu gerðar á því bragarbætur til að draga sem mest úr skaðanum sem af frumvarpinu hefði hlotist. Meiri hlutinn lagði í fyrsta lagi til með þeim breytingartillögum sem fylgja meirihlutaálitinu að þessi skattur legðist ekki á lífeyrissjóðina. Ég tel það mjög jákvætt. Það er alveg með eindæmum hugmyndaflugið að leggja endalaust meiri álögur á lífeyrissjóðina, alveg sama í hverju þær felast, fjársýsluskatti eða sérstökum vaxtabótum sem reyndar stendur mikill styr um og gæti stefnt í að samningum yrði sagt upp ef fram heldur sem horfir og ekki verður frá gengið. Þetta er með ólíkindum, sérstaklega að ætla yfir höfuð að skattleggja lífeyrissjóðina en líka út af þeirri mismunun sem það þýðir gagnvart hinum almenna launagreiðanda eða þeim aðilum sem eru í opinberu sjóðunum. Skuldbindingar ríkisins gagnvart opinberu sjóðunum eru rúmir 400 milljarðar. Það þýðir að þegar ríkið skattleggur opinberu sjóðina eykur það skuldahalann í hinn endann. Ég tel eins og ég sagði í upphafi að breytingartillaga meiri hlutans um að taka lífeyrissjóðina út og leggja ekki þennan fjársýsluskatt á þá sé í raun og veru jákvæð breyting og vönduð vinnubrögð af hálfu meiri hluta nefndarinnar. Það sjá auðvitað allir. Það er mikilvægt að gera sér grein fyrir því að ekki hafa allir starfsmenn sem vinna hjá hinu opinbera aðgang að opinberu sjóðunum, það eru bara sumir sem hafa aðgang að þeim. Það er fullt af fólki sem vinnur hjá ASÍ sem borgar í almennu sjóðina þótt það starfi hjá ríkinu. Síðan fara menn að fikta í þessu því að af umsögnum má sjá um þetta mál að margir vara við afleiðingum þess verði frumvarpið að lögum. Þá er höfuðið bitið af skömminni og reynt að bæta úr og lagt til að hinn svokallaði fjársýsluskattur á laun, sem við fjölum hér um, lækki úr 10,5% niður í 5,45%. Hver skyldi hafa verið ástæðan fyrir því að meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar ákvað það? Ég tel hana vera augljósa. Þegar menn setja á launaskatt með þessum hætti ofan á mikla hækkun á tryggingagjaldi dregur það úr störfum, fækkar störfum. Það hlýtur að vera undirrótin hjá meiri hlutanum í nefndinni sem lækkar skatthlutfallið úr 10,5 í 5,45% að forðast það. En það þýðir að fyrirhugaður skattstofn skreppur saman um helming, sem átti að skila 4,5 milljörðum en er áætlað að skili eftir þetta um það bil 2,25 milljörðum. Síðan er reynt að vega upp á móti því vegna þess að það er búið að samþykkja fjárlögin. Tekjuliðir eru samt enn í lausu lofti og það þarf svo sem ekki að eyða löngum tíma í að fara yfir það hversu fáránleg sú staða er sem komin er upp í þinginu út af tekjuhlið frumvarpsins. Samkvæmt þingsköpum á fjárlaganefnd að gefa efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um tekjuhliðina en það var ekki gert vegna þess að það þykir fyrst og fremst fáránlegt en eigi að síður á það að vera þannig samkvæmt þingsköpum. Ég tel mjög mikilvægt, eins og ég sagði fyrir nokkrum dögum í umræðunni um fjárlögin, að þessu verði breytt þannig að menn vinni þetta eins og áður, að hv. efnahags- og viðskiptanefnd fari í gegnum tekjuhlutann og skili síðan tillögunum til hv. fjárlaganefndar sem hefur umsjón og eftirlit með framkvæmd fjárlaga, hvort heldur sem er tekjuhlið eða útgjaldahlið. Til að vega upp á móti þessari helmingslækkun á skattinum er farin sú leið að setja 6% skatt á hagnað fjármálafyrirtækja umfram tiltekin mörk. Þá er miðað við hagnað sem er umfram 1 milljarð. Þar á að bæta upp það tekjutap sem ríkissjóður verður fyrir með því að lækka skatthlutfallið úr 10,5 niður í 5,45%. Til að lina þjáningarnar af þessu er farin enn ein leiðin og lagt til að dregið verði úr föstum álögum á fjármálakerfið með lækkun gjalds í Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta á komandi missirum, þ.e. taka á til baka hluta af álögum á hagnað fjármálafyrirtækjanna umfram 1 milljarð. Þetta er nokkuð merkileg aðgerð og tel ég að með þessu séu menn enn eina ferðina að ýta vandanum á undan sér vegna þess að við vitum öll hver staða Tryggingarsjóðs innstæðueigenda er, hann er tómur. Það er verið að fresta vandanum. Við erum með pólitíska yfirlýsingu um að allar innstæður á Íslandi séu tryggðar þó að í raun og veru megi stórlega efast um það og væntanlega nánast fullyrða að ef bankakerfið færi aftur á hausinn þá mundi ríkissjóður ekki standa undir því að leggja aftur fé inn í bankana til að tryggja allar innstæður. Það er því spurning hvort ekki hefði verið nær fyrir hv. efnahags- og viðskiptanefnd og þá náttúrlega fjármálaráðherrann í upphafi að leggja frekar til eitthvert ábyrgðargjald fyrir þá yfirlýsingu að allar innstæður séu tryggðar þótt hún sé ekki bundin í lög og í raun og veru bara pólitísk yfirlýsing hæstv. fjármálaráðherra. Mig langar aðeins að koma inn á hverjar afleiðingarnar geta hugsanlega orðið og fara aðeins yfir það hvað ég tel að geti gerst. Eins og ég nefndi í upphafi máls míns breytast skattstofnarnir við auknar og minnkandi álögur. Það liggur alveg fyrir að fyrirtæki í fjármálastarfsemi eins og bankar og sparisjóðir muni í fyrsta lagi fækka launþegum, þ.e. segja upp fólki, til að sleppa við launaskatt og í öðru lagi gæti komið upp sú staða að menn færu að gera verktakasamninga, þ.e. færa ákveðna þætti úr starfsemi bankanna og fela einhverjum öðrum að gera þá, jafnvel fyrir utan landsteinana. Ákveðin umsýsla innan bankanna sem er ekki mjög einfalt að gera rafrænt yrði falin verktökum. Þá slyppu fjármálafyrirtækin við þennan skatt og flyttu jafnvel atvinnu úr landi. Síðan gefur augaleið að hefðbundin bankastarfsemi er nánast alls staðar rekin með mjög litlum hagnaði vegna þess að ekki eru mikil tækifæri fyrir bankakerfið til að lána út. Það er mikið um innlán, það eru mjög háar tölur, yfir 2 þús. milljarðar liggja inni í viðskiptabönkunum vegna stefnu hæstv. ríkisstjórnar sem leggur stein í götu allrar atvinnuuppbyggingar, sama hver hún er. Ef einhvers staðar skyldi vera von er strax hlaupið í það að finna stærsta steininn sem ríkisstjórnin getur lyft til að setja í veg fyrir þá atvinnuuppbyggingu sem væri eðlilegt að bankakerfið lánaði fyrir til að ávaxta peningana og geta þá greitt þeim sem eiga inneignirnar vexti. Þessi vettvangur er þar af leiðandi ekki fyrir hendi fyrir bankastofnanirnar og innstæðurnar eru því lagðar inn í Seðlabankann. Þá gefur augaleið að vaxtamunur verður á því sem Seðlabankinn greiðir bönkunum af inneigninni og því sem bankarnir greiða innstæðueigandanum, þ.e. einstaklingnum, lífeyrissjóðunum eða hverjum sem á innstæðu í bankanum. Sá vaxtamunur er búinn til í bankakerfinu til að geta staðið undir því að borga vexti Seðlabankans, sem er nánast eins og ríkissjóður, og til verður eins konar gegnumstreymiskerfi sem endar þannig að ríkissjóður þarf að greiða inn í Seðlabankann til að hann geti greitt vaxtamuninn og þá verður ríkissjóður að fá tekjur og fara aftur þennan hring og skattleggja annaðhvort einstaklinga, fyrirtæki eða lífeyrissjóðina til að hægt sé að loka hringnum. Þetta er því mjög óbjörgulegt. Það sem er líka alvarlegt í þessu máli beinist enn og aftur að því sem ég var að velta upp áðan í andsvari við hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson. Flestir ef ekki allir hv. þingmenn sem styðja stjórnarmeirihlutann blása sig út yfir kynjaðri fjárlagagerð og kynjaðri hagstjórn. Það er hins vegar gengið í þveröfuga átt við það þegar skorið er niður í ríkisútgjöldunum. Þá er nánast öruggt og jafnvel gengið út frá því að konum verði sagt upp. Við þekkjum þetta af heilbrigðisstofnunum. Síðan er farið af stað með skattlagningu af þessu tagi sem mun þýða uppsagnir kvenna. Til að þetta gangi allt saman upp hjá hv. stjórnarliðum þegar búið er að hræra í málinu á aðalskrifstofum ráðuneytanna og eyða í það mörgum tugum milljarða að vinna einhverjar skýrslur með flokksgæðingum um kynjaða fjárlagagerð og búið að hrekja margar konur úr starfi velti ég fyrir mér þegar menn kynna stefnuna hvort þeir segi að störfunum muni fjölga, spunavélarnar fari í gang og hugmyndafræðin verði: Nú erum við farin að vinna eftir þessu nýja merkilega plaggi, kynjaðri hagfræðistjórn og kynjaðri fjárlagagerð, og hér sést árangurinn: Það er búið að fjölga störfum kvenna - en þær höfðu allar verið reknar áður úr vinnu. Það er líka áhyggjuefni, eins og hefur komið fram hér, hvernig vegið hefur verið að minnstu fjármálastofnununum eins og sparisjóðunum í landinu sem hafa oft verið kallaðir hornsteinar í héraði. Sparisjóðir sem ég þekki til hafa margir hverjir lánað og eflt atvinnu í byggðarlögum þar sem þeir starfa. Það eru mörg dæmi um einstaklinga sem ætla að hefja atvinnurekstur og fara í stóru bankana til að fá lán en þar hafa menn ekki þá þekkingu sem liggur heima í héraði hjá þeim sem stýra sparisjóðakerfinu og er þeim umsvifalaust hafnað. Síðan geta þessir einstaklingar komið sér á lappirnar og stofnað fyrirtæki, skaffað fólki atvinnu því að þeir hafa fengið lán og fyrirgreiðslu frá sparisjóðunum sem hafa staðið undir því nafni að vera hornsteinn í héraði. Mörg fyrirtæki hafa einmitt orðið til á þann hátt og eru í raun og veru þau fyrirtæki sem bera uppi starfsemi viðkomandi byggðarlaga. Það er mjög mikilvægt. Síðan er orðið mikið umhugsunarefni og ég held að hv. stjórnarliðar þurfi að hugsa það mjög vel hvað hægt er að lesta fjármálastofnanir mikið. Það er alltaf verið að klína meiru og meiru á þær hvort heldur sem það er Fjármálaeftirlitið, umboðsmaður skuldara, hækkun á tryggingagjaldinu eða sérstakar vaxtabætur. Þetta gerir það að verkum að fjármálafyrirtæki munu einfaldlega ekki geta hjálpað þeim einstaklingum sem eru í viðskiptum hjá þeim og gefið þeim afslætti af skuldum þeirra því að með þessu eru þeim takmörk sett. Það gefur augaleið og er mikil blekking ef menn trúa því að svo sé ekki. Ég held að það sé líka sérstakt rannsóknarefni sú réttlæting sem maður heyrir í máli sumra hv. stjórnarþingmanna, að þetta stóra, ljóta, vonda bankakerfi hafi setti allt á annan endann. Menn verða að sjá að þær bankastofnanir starfa ekki lengur og nýjar eru teknar við. Eins og kemur fram í einu nefndarálitinu er í raun og veru verið að hengja bakara fyrir smið. Það væri vel athugandi og hugsandi að menn útfærðu þennan fjársýsluskatt á skilanefndirnar. Ef hv. stjórnarliðar hafa áhyggjur af þeim launakjörum sem bjóðast í bankakerfinu held ég að þeir ættu frekar að skoða, miðað við fréttir undanfarnar vikur, launakjörin í skilanefndunum. Þar eru tölurnar margfalt hærri.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður hefur farið yfir þetta skattamál, sem er eitt af tæplega 200 skattbreytingum sem á að gera, ef ég skil þetta rétt. Hv. þingmaður talaði töluvert í ræðu sinni um áhrifin á starfsmenn og á stéttina, þ.e. þá sem vinna hjá þessum fyrirtækjum, og nefndi það réttilega að stærsti hluti þeirra eru konur, þannig að ef gripið verður til þess að hagræða á móti þessu, t.d. með uppsögnum, mun það lenda á þeim hópi sérstaklega. Þá vaknar sú spurning hvort hv. þingmaður hafi heyrt þau sömu rök og ég frá Samtökum fjármálafyrirtækja að uppsagnir, sem kunna að verða vegna hækkaðra skatta og minnkandi tekna þá um leið hjá fjármálafyrirtækjum, verði í rauninni í hlutfalli við þá starfsmenn sem þar eru. Þar af leiðandi munu jú fleiri konur missa vinnuna en karlar. Annað hefur líka komið fram að í yfirstjórnum fjármálafyrirtækja hefur fækkað mjög mikið. Það eru stórar deildir sem eru í því má segja að fara í gegnum lánasamninga og það allt saman. Þær deildir munu smám saman fara út úr bönkunum, en ekki er komið að því að fyrirtækin fækki því fólki þar sem enn þá er svo mikið óuppgert af málum. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort þeir punktar sem ég hef nefnt séu ekki í rauninni undirstrikun á því sem þingmaðurinn hélt fram í ræðu sinni, þ.e. að þeir sem þurfa að víkja úr fjármálastofnunum, ef þarf að beina þessari hagræðingu þangað, séu konur.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé staðreynd vegna þess að fram hefur komið hér og í umsögnum að þar sem meiri hluti þeirra sem starfa í fjármálastofnunum eru konur þá muni þetta bitna fyrst og fremst á þeim og þeim verði sagt upp. Það er einu sinni þannig að þegar menn setja álögur eins og þessar, þetta er launaskattur og launaskattur þýðir bara eitt, hann þýðir að störfum mun fækka. Um það er ekki mjög mikið deilt, held ég, nema hjá þeim hv. þingmönnum sem hafa þau trúarbrögð að eðlilegast sé að ríkið hirði nánast allar tekjur. Ég veit eiginlega ekki hvað hv. stjórnarliðar eru tilbúnir að ganga langt, margir hverjir. Ég held að hugmyndafræði þeirra nái jafnvel svo langt að þeir vilji bara taka tekjur allra landsmanna og skammta þeim síðan þá mola sem detta út af borðbrúninni. Auðvitað segir það sig sjálft að þetta gerist með þeim hætti. Ég hef líka verulegar áhyggjur af öðrum atriðum, og það kom fram á fundi með forsvarsmönnum þessara stofnana eins og ég fór yfir í ræðu minni, en þau eru uppsagnir starfsfólks, hluti af starfsemi fjármálafyrirtækja er færður út í svokallaða verktakasamninga, aðrir eru látnir sjá um verk með verktakasamningum og þá þarf ekki að borga launaskatt af því. Það gæti þýtt, eins og kemur reyndar fram í nefndaráliti 1. minni hluta, að störf munu flytjast úr landi. Sleginn er varnagli við það. Síðan gerist það að ef menn fara ekki aðra hvora leiðina, eða hugsanlega hluta af þeim báðum, þá þarf til viðbótar að auka vaxtamuninn á innlánum í viðkomandi fjármálastofnunum og inneignum í Seðlabankanum. Þá gefur augaleið að það eru náttúrlega fjölskyldurnar og lífeyrissjóðirnir 

Virðulegi forseti. Nú er það þannig að ég hef enga trú á að fjármálafyrirtækin eða eigendur þeirra skulum við segja, og þá vil ég helst nefna viðskiptabankana sem eru að stærstum hluta í eigu erlendra kröfuhafa - það eru litlar líkur á að þeir aðilar séu tilbúnir til að gefa eitthvað eftir af hagnaði sínum eða þeim gróða sem þessar stofnanir eru að skaffa þeim í dag. Ég velti fyrir mér hvort það séu þá ekki líkur á að - ef ekki duga uppsagnir, ef farin verður önnur leið - kostnaðinum við þetta verði velt með einhverjum hætti á viðskiptavini, og að fyrirtækin og einstaklingarnir sem skipta við þessar stofnanir muni á endanum borga þennan kostnað, þ.e. ef ekki verður farið í þær aðgerðir að segja upp fólki eða fara í verktakasamninga eða eitthvað slíkt. Ég hef enga trú á að fjármálastofnanir muni sitja með hendur í skauti og láti aukinn kostnað fara af mögulegum hagnaði sínum. Ef við viljum að fjármálageirinn borgi meira til samfélagsins - reyndar er ég þeirrar skoðunar að það hefði verið nær að taka eignasöfnin þegar nýju bankarnir voru stofnaðir, og sem skapa þeim mikinn gróða, og veita því til samfélagsins og lækka lán heimilanna - þá má spyrja hvort það sé betri leið að skattleggja meira mögulegan hagnað þessara fyrirtækja en launahlutann eins og nú er - hvort tveggja er reyndar ekki gert, virðist vera, þ.e. að sleppa alveg launahlutanum og fara bara í hagnaðinn.

Virðulegi forseti. Eins og hv. þingmaður veltir upp eru margir fletir á þessu máli. Ég held hins vegar að niðurstaðan sé sú, eins og hv. þingmaður kom aðeins inn á í andsvarinu, að ef ekki er farin sú leið að segja upp starfsfólki vegna áhrifa skattsins þá mun, eins og hv. þingmaður benti réttilega á, þetta gerast með þeim hætti, eins og ég fór yfir í ræðu minni, að annað hvort muni draga úr vaxtamuninum á innlánunum frá bankastofnuninni, fjármálastofnuninni, og seðlabankainnstæðunnar, það sem maður borgar til viðkomandi einstaklinga eða lífeyrissjóða. Í öðru lagi, ef viðskiptabankinn gerir þetta ekki með þeim hætti sem hv. þingmaður er að spyrja mig um, mun hann jú auka álagið á vextina þegar hann lánar út annaðhvort til fyrirtækja eða einstaklinga. Og það sjá allir að ef þú eykur álagið - vextir hafa nú aldrei verið lágir á Íslandi, alla vega ekki í mjög, mjög langan tíma - og lánin verða dýrari þá dregur það úr getu aðila að fara í stofnun og rekstur á fyrirtækjum þegar einmitt þarf að byggja upp atvinnulífið, skapa störf og auka fjárfestingu. Það kemur auðvitað þá í hinn endann og dregur úr því að sköpuð verði störf, þannig að þetta snýr allt að því. Síðan geta menn rætt endalaust, og ég kom aðeins inn á það í ræðu minni, hvort æskilegt hefði verið að menn skoðuðu það betur, af því að nú er þessi pólitíska yfirlýsing, þó að hún sé ekki formlega samþykkt í lögum á þinginu, um að það sé ríkisábyrgð á innstæðunum. Ég hefði talið miklu gáfulegra að menn hefðu þá rætt um einhvers konar ábyrgðargjald vegna þess að þá væri það á innstæðunum hjá þeim aðilum sem ættu þær, og þá þyrftu þeir að borga það. Ef einstaklingur ætti 200 milljónir í banka og þyrfti að borga fyrir það ábyrgðargjald væri það á inneigninni og eigninni sem hann á, en ekki einhver veltuskattur, fjármálaskattur á atvinnu fólks sem vinnur í bankanum. Ég hefði talið að það hefði átt að skoða mun frekar.

Virðulegi forseti. Ég hef lengst af haldið að stjórnmál snerust ekki endilega um markmiðin heldur miklu frekar um leiðirnar, við værum almennt öll sammála um að það sem fyrir okkur vakti væri að skapa betra mannlíf í landinu, bæta lífskjörin, fjölga störfum, búa þannig um hnútana að betra yrði að búa á Íslandi en verra. Hér gætu fleiri fengið störf við sitt hæfi, hér gætum við reynt að vinna að því að bæta lífskjörin þó að við værum ósammála um það hvernig við ættum að fara að því. Sjálfstæðismenn hafa lagt áherslu á minni ríkisafskipti, lægri skatta. Vinstri menn hafa viljað fara aðrar leiðir. Hér hafa verið fluttar miklar og lærðar ræður um að hægt sé að sýna fram á að það sé miklu betri leið, til dæmis við þær aðstæður sem við búum við núna, að hækka skatta og nota fjármuni frá ríkinu til að drífa upp atvinnustarfsemi sem ríkið hefði með einhverjum hætti atbeina að eða gæti beint kröftum sínum að. Mig rekur til dæmis minni til að í greinargerð með einhverri af 200 skattatillögum ríkisstjórnarinnar sem litið hafa dagsins ljós á þessu kjörtímabili hafi verið flutt mjög mikil og sannfærandi rök fyrir þá sem vilja trúa slíku að það sé einmitt betra að hækka skatta til að ná því markmiði að bæta umhverfið í landinu, ekki bara til að jafna lífskjörin heldur líka til að búa til störf og bæta þannig lífskjörin. Þess vegna hef ég alltaf trúað því að átökin í stjórnmálum snerust ekki um markmiðin sem væru þau að bæta lífskjör og fjölga störfum svo dæmi sé tekið heldur snerist þetta um hvort við værum sammála eða ósammála um leiðirnar sem fara skyldi. Nú liggur hins vegar fyrir merkilegt frumvarp, frumvarp til laga um fjársýsluskatt, þar sem segja má að farið sé miklu opinskár í þessa hluti. Hér er ekkert verið að skafa utan af því. Hér er ekki verið að halda því fram að með þessu sé verið að reyna að búa til störf eða bæta lífskjör, alls ekki. Þvert á móti er greint frá því í athugasemdum við frumvarpið að bókstaflega sé verið að stefna að því að gera lífskjörin verri eða fækka störfum. Ég ætla að lesa aðeins upp úr þessari greinargerð, með leyfi virðulegs forseta. Þar segir: „Loks er viðbúið að fjársýsluskattur hafi áhrif á þróun atvinnugreinarinnar í heild. Auknar álögur af þessu tagi færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi nær því sem aðrar greinar atvinnulífsins búa við og eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum. Fjársýsluskattur mun því draga úr líkum á óæskilegri þenslu innan greinarinnar.“ Þetta getur ekki verið skýrara. Markmiðið með fjársýsluskattinum eins og hann var kynntur í frumvarpinu er í fyrsta lagi að draga úr nýráðningum, sem þýðir hvað? Fækka störfum. Við vitum að í þessari atvinnugrein er starfsmannavelta eins og öllum öðrum greinum og það að draga úr eða koma í veg fyrir nýráðningar leiðir til þess að störfum fækkar. Með öðrum orðum, það liggur fyrir að markmið frumvarpsins er að fækka störfum í landinu. Í öðru lagi er sagt að skatturinn sé til þess fallinn að draga úr launahækkunum. Með öðrum orðum, það sem frumvarpið segir okkur er þetta: Við viljum reyna að koma í veg fyrir að launin í fjármálastarfseminni hækki eða hækki að minnsta kosti minna en ella. Hér má því segja að maður geti vitnað í fræga barnagælu þar sem segir að litli putti spilamann hafi kjaftað frá. Hér er nefnilega kjaftað frá. Hér er okkur sagt purkunarlaust og umbúðalaust að markmiðið með frumvarpinu sé nákvæmlega það að fækka störfum og lækka laun. Nú þurfum við ekki lengur að rífast um það hvort ríkisstjórnin hafi að markmiði sínu að bæta kjör. Það hefur hún ekki samkvæmt þessu. Við þurfum heldur ekki að rífast um hvort ríkisstjórnin vilji fjölga störfum, það vill hún ekki samkvæmt því sem segir í athugasemdum við frumvarp sem ríkisstjórnin stendur öll að og stjórnarflokkarnir hafa skrifað upp á. Nú þarf ekki frekari vitnanna við. Vitnið hefur verið leitt fram. Það er ríkisstjórnin. Hún hefur sagt okkur frá því að tilgangurinn sé að lækka laun og fækka störfum og þá bara vitum við það. Þá þurfum við ekki að fabúlera um það lengur. Þá opnast auðvitað fyrir manni ákveðin sýn. Þá fer maður að gera sér grein fyrir því til hvers refirnir voru skornir, af hverju ríkisstjórnin fylgir atvinnustefnu af því taginu sem við stjórnarandstæðingar og almenningur almennt í landinu höfum gagnrýnt. Við sjáum að þetta er allt saman hluti af víðtækri stefnumótun sem hefur þetta að markmiði. Þessa gætir auðvitað víðar. Verið er að leggja á sérstakan skatt í sjávarútvegi sem allir vita að mun hafa í för með sér að fyrirtækjum fækkar, þau munu sameinast, störfum mun fækka sem hefur þau áhrif að launin í fyrirtækjunum munu lækka því fyrirtækin verða að freista þess að draga úr öllum kostnaði sínum og þar fram eftir götunum. Það vekur athygli mína nú þegar við ræðum þetta frumvarp að það lýtur að þriðju fjárlagagerð núverandi ríkisstjórnar. Það verður því ekki sagt að ríkisstjórnin hafi þurft að vaða fram í óðagoti án þess að hafa haft tóm eða tækifæri til að skoða afleiðingar þess sem boðað er í frumvarpinu. Ríkisstjórnin hefur haft nægan tíma til að íhuga það. Hún hafði það kannski ekki haustið 2009 en hún hefur sannarlega haft það fyrir haustið 2011. Þegar maður skoðar hins vegar í fyrsta lagi meginatriði umsagnanna sem meiri hluti hv. nefndar dregur fram og mat hans á þeim, blasir við að það er eins og menn hafi flaustrað mjög að undirbúningi þessa máls. Það verður enn þá betur ljóst þegar við förum yfir breytingartillögur meiri hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar. Þær segja okkur það og sýna að nefndin hefur komist að þeirri niðurstöðu, sem er hyggileg, að draga verulega úr ýmsum af þeim neikvæðu áhrifum sem frumvarpið í raun og veru boðaði. Ég ætla aðeins að fara yfir hvernig meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar dregur fram meginatriði þessara neikvæðu áhrifa og byggir þar á umsögnum sem bárust nefndinni. Í fyrsta lagi er sagt að frumvarpið muni auka vaxtamuninn, þ.e. vextir á útlánum þurfa væntanlega annaðhvort að hækka eða innlánsvextirnir að lækka. Hvort tveggja hefur sömu áhrif, að auka vaxtamun. Bankarnir þurfi sem sagt að taka meira til sín af viðskiptum við einstaklinga og fyrirtæki. Þeir sem taka lán þurfa þá að búa við hærra vaxtastig og þeir sem leggja inn peninga til ávöxtunar þurfa að sæta lægri ávöxtun. Nú vitum við að eins og sakir standa eru vextir á innlánum afar lágir, og áhrif annarrar skattheimtu eins og t.d. fjármagnstekjuskatts sem nú hefur verið hækkaður eins og allir vita, tvöfaldaður frá því sem hann var, og jafnframt áhrif af auðlegðarskatti, eignarsköttum, og fleiru sem við getum nefnt, valda því að ávöxtun á innlánum er í mörgum tilvikum, sennilega jafnvel flestum, neikvæð. Þeir sem leggja inn peninga geta ekki lengur sagt: Græddur er geymdur eyrir, heldur þvert á móti. Við heyrðum líka frá Alþýðusambandi Íslands að vandinn á Íslandi væri að hér væri vaxtastig of hátt. Hljóta menn þá ekki í skattalegri stefnumótun að reyna að minnsta kosti að tryggja að sú stefnumótun hafi þær afleiðingar í för með sér að vextir lækki fremur en hækki? Það er líka sagt í samantekt meiri hlutans að frumvarpið muni leiða til minni hagræðingar og stuðla að verra samkeppnisumhverfi fjármálageirans. Það muni síðan hafa áhrif á fjárfestingarnar í landinu og auka á atvinnuleysið. Jafnframt til viðbótar er vakin athygli á því í greinargerð meiri hlutans að samkvæmt því sem umsagnaraðilar hafa bent á muni frumvarpið ekki samrýmast áformum sem uppi hafa verið um skattlagningu fjármálageirans á alþjóðlegum vettvangi. Þar hafa menn líka horft til þess að reyna að ná auknum tekjum af fjármálageiranum með tilteknum hætti en hér er bent á að það muni ekki takast vegna þess að við séum að fara allt aðrar leiðir en stefnt er að í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi. Meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar áttar sig auðvitað á því að sitthvað er rotið í ríki Dana í þessum efnum og ýmislegt í frumvarpinu er þannig að ekki er hægt að búa við það. Þess vegna hefur meiri hlutinn sett fram tillögur til að reyna að koma í veg fyrir ýmislegt af þeim neikvæðu áhrifum sem óbreytt frumvarp hefði sannarlega haft í för með sér. Nú skulum við fara yfir hvað meiri hlutinn leggur til. Í fyrsta lagi var ætlast til að þessi nýi fjársýsluskattur næði til lífeyrissjóðanna. Það var auðvitað bent á neikvæðar afleiðingar þessa fyrir lífeyrissjóðina og jafnframt bent á að hugsunin á bak við frumvarpið samrýmdist ekki því að láta skattinn ná til lífeyrissjóðanna. Meiri hlutinn leggur sem sagt til að horfið verði frá því að hann nái til lífeyrissjóðanna. Einhverjir bakþankar hafa greinilega komið upp varðandi skattprósentuna sem lagt var af stað með. Í upphafi var lagt til að skatthlutfall fjársýsluskattsins yrði 10,5% en meiri hlutinn leggur til að hann lækki hér um bil um helming og verði 5,45%. Hér munar ekki neinu smáræði. Það vekur auðvitað athygli í ljósi þess að ríkisstjórnin hefur haft þrjú ár til að undirbúa þessa hugsun sína en eitthvað hafa heilasellurnar gengið hægt við undirbúning málsins því að þegar hinir vísu menn í meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar skoða þessi mál komast þeir að því að ekki sé vit í því að hafa 10,5% skatthlutfall heldur 5,45% og munar nú dálitlu. Það segir manni þá sögu að farið hafi verið af stað í fullkomnu óðagoti og hugsunarleysi. Afleiðing þessa er síðan sú að skattheimtan sem átti að gefa ríkissjóði 4,5 milljarða mun gefa 2,25 milljarða; helmingi minni tekjur en menn höfðu áætlað í upphafi. Nú má auðvitað segja sem svo að það sé bara jákvætt að Alþingi vinni með sjálfstæðum hætti, skoði mál af þessu taginu og ég ætla ekki að gagnrýna það út frá þeirri forsendu. En fyrst og fremst eru breytingartillögur meiri hlutans áfellisdómur um allt þetta verklag, undirbúning og hugsun, ef hugsun skyldi kalla, í frumvarpinu eins og það var þegar það fyrst leit dagsins ljós. Það er líka gríðarleg hugsanavilla í frumvarpinu almennt. Ég veit að á bak við lá sú hugsun og hún hefur oft komið fram, að hægt væri að ná í meiri peninga frá fjármálastofnunum okkar, bönkunum okkar, í ljósi þess að þeir hafa verið að sýna glæsilegar uppgjörstölur. Stóru bankarnir þrír sem nú eru algerlega ráðandi á markaði, Arion banki, Íslandsbanki og Landsbankinn, ráða ekki helftinni heldur nánast öllu í bankaþjónustu hér á landi og hlutur þeirra fer vaxandi í viku hverri, liggur mér við að segja. Þegar þeir voru stofnaðir var vel gefið á garðann, eins og við munum. Þá var tekin sú ákvörðun að færa lánasafn úr gömlu, föllnu bönkunum yfir til nýrra banka sem var verið að stofna. Það var gert þannig að fyrst voru eignirnar færðar myndarlega niður í bókum bankans og síðan kemur smám saman á daginn að eignirnar eru meira virði en þær höfðu verið bókfærðar í upphafi. Þegar það kemur í ljós verður til tekjufærsla í rekstrarreikningi bankans sem skilar sér núna í þessum margra milljarða hagnaði hjá hverjum banka fyrir sig í hverjum einasta ársfjórðungi. Þetta voru menn að horfa á en menn gættu ekki að einu. Þetta átti bara við risabankana þrjá. Þetta átti ekki við um litlu fjármálastofnanirnar okkar eins og t.d. sparisjóðina úti um landið. Þeir hrundu líka og voru endurreistir en fengu ekki veðgjöf af þessu taginu þar sem hægt var að vænta þess að eignirnar hefðu verið færðar á svo lágu, bókfærðu verði að það gæti skilað sér í stórkostlegum ávinningi í rekstrarreikningi bankans og síðar auðvitað á efnahagshliðinni líka. Sparisjóðirnir þurfa einfaldlega að slást í þessu erfiða umhverfi án þess að hafa fengið þessa meðgjöf, enda sjáum við núna hvert stefnir, hvað er að gerast. Sparisjóðirnir sem einu sinni voru öflugar þjónustueiningar, staðbundnar fjármálastofnanir út um allt land, eru að týna tölunni. Þjónustustöðvum sparisjóða á Íslandi hefur fækkað um rúmlega helming á einu ári, þær voru 47 árið 2010 en eru núna orðnar rúmlega 20 og fer fækkandi. Tveir sparisjóðir að minnsta kosti eru í sölumeðferð núna og hverjir halda menn að séu líklegustu kaupendurnir? Hverjir hafa burði til að bjóða í þessa sparisjóði? Hverjir hafa fengið forskot til að bjóða í þá? Það eru auðvitað stóru viðskiptabankarnir þrír. Þeir einir eiga þennan góða séns. Aðrir munu örugglega freista þess en það kæmi mér ekki á óvart að það yrðu stóru viðskiptabankarnir þrír sem kæmu höndum yfir þá tvo sparisjóði sem nú eru í sölumeðferð. Það væri svo sem fróðlegt, virðulegi forseti, að inna eftir því t.d. hjá hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hvað væri að frétta af sölu þessara sjóða. Það er alllangt um liðið síðan tilboðsfrestur í þá, annars vegar í Eyjafirði og hins vegar á Austurlandi, rann út en enn þá hefur ekkert spurst til þess hvað hafi síðan gerst. Við vitum líka að fleiri sparisjóðir eru í sigtinu, ef við getum orðað það þannig, og allt virðist þetta kerfi mala á einn og sama veginn, að mylja undir sig sparisjóðina, fækka þeim, draga úr þeirri fjölbreytni sem var í fjármálalífi okkar, draga úr þeirri samkeppni sem hefði verið svo nauðsynleg að veita stóru bönkunum á þeim sviðum sem sparisjóðirnir hafa sérstaklega sérhæft sig í, þ.e. á sviðum sem lúta að þjónustu við einstaklinga, þjónustu í nærumhverfinu, þjónustu við einstök fyrirtæki, ekki síst minni fyrirtæki, þar sem menn hefðu getað nýtt sér þessa viðskiptalegu staðarþekkingu til að þjónusta atvinnulífið og almenning á þeim svæðum sem sparisjóðirnir hafa starfað. Því verður sennilega ekki að heilsa. Ég óttast mjög að þessi þróun muni halda áfram og enginn vafi er á því að þetta frumvarp mun leggja þeirri þróun lið. Það ber auðvitað að játa að svona hættulegustu vígtennurnar að sumu leyti hafa verið dregnar úr frumvarpinu með þeim breytingartillögum sem meiri hlutinn leggur til en engu að síður mun þessi skattur, þegar til lengri tíma er litið, veikja þessar fjármálastofnanir. Ég ætla að vekja athygli á því sem ég hef áður minnt á að frá árinu 2008 og miðað við óbreytt frumvarp eins og það hefði virkað á næsta ári má segja að það hefði í raun og veru leitt til þess að óbreyttu að gjaldtaka ríkisins, skattheimta ríkisins af hvaða toga sem væri, hefði fjórfaldast frá árinu 2008. Var stefnt að því? Er hugsunin sú að leggja sérstaklega gildrur fyrir litlu sparisjóðina þannig að þeir ættu sér ekki viðreisnar von? Ég sé reyndar af tillögu meiri hlutans að á menn hafa runnið tvær grímur og skal nú engan undra en hugsunin, ef hugsun skyldi kalla, var greinileg, stefnan var greinilega mörkuð. 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir yfirgripsmikla ræðu þar sem hann fór vel ofan í helstu þætti þessa máls og það sem er gagnrýnivert við það. Hv. þingmaður fór vel ofan í málefni sem tengjast sparisjóðunum og mikilvægi þeirra fyrir mörg hinna dreifðu byggðarlaga. Eins og hann kom réttilega inn á eru sparisjóðirnir og hafa verið í gegnum tíðina hornsteinn í héraði og hafa gegnt gríðarlega mikilvægu hlutverki og miklu fjölþættara hlutverki en hefðbundnar fjármálastofnanir almennt gera, til að mynda á höfuðborgarsvæðinu. Hjá þeim er oft mikil tenging inn til samfélagsins og samfélagsleg vitund sparisjóðanna er mun, mun meiri, þeir koma alla jafna fremur að verkefnum í samfélaginu og starfa á allt öðrum grunni. Hv. þingmaður talaði um að hættulegustu vígtennurnar hefðu verið dregnar úr frumvarpinu, en frumvarpið er gagnrýnt mjög í minnihlutaáliti, bæði frá þingflokki sjálfstæðismanna og frá þingflokki framsóknarmanna. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því hvernig hann telur að sparisjóðakerfinu muni vegna almennt nái þetta frumvarp fram að ganga. Hefur hv. þingmaður ekki áhyggjur af því mikla skilningsleysi sem ríkir á mikilvægi sparisjóðanna og heildarumgjörð í kringum þá eins og hefur ítrekað komið fram í tíð núverandi ríkisstjórnar?

Virðulegi forseti. Það er örugglega ofmælt hjá mér ef ég hef sagt að allar hættulegustu vígtennurnar hefðu verið dregnar úr þessu frumvarpi varðandi sparisjóðina. Reyndar held ég að ég hafi slegið varnagla í framhaldi af því sem ég sagði í þeim efnum. Að vísu er búið að milda áhrifin á sparisjóðina, það er kannski miklu réttara orðalag, og er auðvitað gert með lækkun skattprósentunnar og með því að breyta ákvæðunum varðandi skattlagninguna, sérstaklega fólk með undir 400 þús. kr. í laun. Við vitum að í mörgum tilvikum eru mjög margir af starfsmönnum þessara litlu stofnana ekki hálaunafólk. Það breytir ekki því að hugsunin og hugmyndafræðin er söm, eins og kemur svo glögglega fram í greinargerð með frumvarpinu, hún er sú að halda aftur af launahækkunum og mögulegum vexti fjármálastofnananna. Með öðrum orðum þá er reynt að koma í veg fyrir atvinnusköpun á þessum sviðum. Ég ítreka líka að það er gríðarlegt áhyggjuefni að fylgjast með þróuninni. Þjónustustöðvar sparisjóðanna voru 47 árið 2010, þær eru 23 í dag og kannski eru þær orðnar færri, ég hef ekki nýjustu tölur. Tveir sparisjóðir eru nú í sölumeðferð. Það er langlíklegast að stóru viðskiptabankarnir geti hrammsað þessa sparisjóði til sín og við vitum að bankarnir hafa augastað á fleirum. Allt þetta hefur auðvitað í för með sér að smám saman er grafið undan kerfinu í heild. Sameiginlegi kostnaðurinn deilist á færri herðar og fer að íþyngja litlu sparisjóðunum. Þeir eiga smám saman í erfiðleikum með að útvega sér fjármagn o.s.frv. og allt hefur þetta sömu virkni. Þetta frumvarp mun ýta undir þá þróun, engin spurning. Þetta veikir þessar stofnanir, þær geta ekki ýtt af sér þessum kostnaði með hækkun á vaxtamun, þær geta ekki gert það nema þá hugsanlega með því að reyna að fækka fólki. Það mun draga úr þjónustuframboði og þá verða sparisjóðirnir ekki eins eftirsóknarverðir til viðskipta. Smám saman hefur skatturinn þessi áhrif og ég 

Frú forseti. Við hv. þingmaður deilum miklum áhyggjum af því hvert þessi ríkisstjórn er að leiða okkur í þessu máli sem og fleirum og einkum þeim sem snúa að stöðu landsbyggðarinnar. Nú veit ég að hv. þingmaður er landsbyggðarþingmaður rétt eins og ég, og kemur úr litlu byggðarlagi vestur á fjörðum. Við vitum báðir hvert mikilvægi sparisjóðakerfisins hefur verið í gegnum tíðina. Sparisjóðakerfið hefur gegnt gríðarlega mikilvægu byggðalegu hlutverki og það er mjög alvarlegt þegar verið er að veikja ítrekað grunninn undir því og gera í raun að engu möguleikana til að halda kerfinu og byggja það upp á nýjan leik. Enda hefur ítrekað komið fram einbeittur vilji hjá núverandi ríkisstjórn í gjörðum hennar gagnvart sparisjóðakerfinu til að draga beinlínis úr vægi þess. Við getum sett þetta í samhengi við þær tillögur sem við höfum glímt við og horft upp á síðastliðin tvö ár, til að mynda gjörbyltingu á stefnu í heilbrigðismálum og nú síðast hvernig ákvörðun var tekin um að sveitarfélög úti á landi, smærri sveitarfélög, mundu þurfa að bera stærri hluta en önnur af bankahruninu með þeirri ákvörðun að skerða aukaframlag til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Það má líka nefna að bensínskattarnir og hækkun á olíugjaldinu koma gríðarlega illa við mörg dreifðari byggðarlög. Deilir hv. þingmaður ekki áhyggjum sveitarstjórna vítt og breitt um landið af því sem virðist vera æ skýrara og snertir dreifbýlið í heild sinni að ríkisstjórnin vinni á margan hátt beinlínis markvisst gegn uppbyggingu landsbyggðarinnar? Er þetta frumvarp ekki liður í því?

Virðulegi forseti. Menn gætu kannski ályktað sem svo að eitt og sér mundi frumvarp af þessu taginu ekki velta stærsta steininum varðandi landsbyggðina. En þegar við setjum þetta í þetta samhengi eins og hv. þingmaður gerði sjáum við heildarmyndina, þá sjáum við mósaíkið allt. Þá sjáum við hvernig þetta birtist. Það er verið að veikja landsbyggðina á svo mörgum sviðum og hér er vegið að þessari atvinnugrein sem skiptir miklu máli. Auðvitað má segja sem svo að sparisjóðir eins og aðrar bankastofnanir hafi fyrst og fremst það hlutverk að vera þjónustueining á fjármálasviði fyrir einstaklinga og fyrir fyrirtæki. Það skiptir mjög miklu máli fyrir okkur að hafa slíka staðbundna þjónustu þar sem menn þekkja til aðstæðna og geta metið hlutina með allt öðrum hætti. Til viðbótar hafa sparisjóðirnir gegnt samfélagslegu hlutverki, þeir hafa komið til skjalanna við margs konar uppbyggingu bæði á sviði heilbrigðismála, velferðar, menningar o.s.frv. og haft þar mikla þýðingu. Síðast en ekki síst er þetta atvinnustarfsemi. Við vitum að í gegnum tíðina byggðist upp heilmikil starfsemi á fjármálasviði og þá er ég ekki að tala um miklu bóluna sem varð í kringum útrásina heldur almennt í gegnum árin, og landsbyggðin sat mjög eftir í þeirri uppbyggingu. Bankastarfsemin byggðist að langmestu leyti upp á höfuðborgarsvæðinu. Ef við vegum að stoðum þessara litlu stofnana okkar á landsbyggðinni á fjármálasviðinu hefur það auðvitað þau áhrif að slíkt atvinnuframboð verður ekki til staðar og fólkið sem áður vann þarna getur ekki fundið vinnu við sitt hæfi og einfaldlega fer. Það sem er svo alvarlegt í þessu frumvarpi er að hér er verið að stórauka skattheimtu sem ekki er afkomutengd. Ég ætla að taka dæmi. Sparisjóður Þingeyinga borgaði í heildarálögur árið 2008 13 millj. kr. Ef þetta frumvarp hefði náð fram að ganga væru það 57 millj. kr. Það er sem sagt fjórföldun, rúmlega fjórföldun, á skattlagningu þessa sparisjóðs 

Virðulegi forseti. Við ræðum enn eitt skattahækkunarfrumvarp og mætti segja, frú forseti, að þetta sé frumvarp um nýsköpun í skattahækkunum frá hæstv. ríkisstjórn. Fyrr í dag var atkvæðagreiðsla um hinn svokallaða bandorm þar sem fram komu ýmsir nýir skattar og hér er enn einn nýi skatturinn. Við í stjórnarandstöðunni höfum gagnrýnt þessa ríkisstjórn talsvert fyrir hugmyndaleysi og skort á frumkvæði en ég verð að segja að ekki vantar ríkisstjórnina hugmyndir þegar kemur að nýrri skattlagningu. Hér er skattur sem heitir því frumlega nafni fjársýsluskattur. Við höfum rætt um auðlegðarskatt sem er náttúrlega ekkert annað en gamli eignarskatturinn sem var afnuminn vegna þess að hann þótti ósanngjarn og tvísköttun fólst í honum. Hann var endurvakinn undir heitinu auðlegðarskattur og svona mætti lengi telja, við erum með sturtuskatt og kolefnisgjald og kolefnisskatt og þar fram eftir götunum. Það er með ólíkindum að horfa á þetta og upplifa þetta og það er líka með ólíkindum að sjá hvernig nafngiftum er beitt í þessari skattlagningu. Ríkisstjórnin talar ekki um skattahækkanir. Hæstv. fjármálaráðherra sver af sér allar skattahækkanir. Hér eru engar skattahækkanir nei, þetta kallast breytingar á tekjuhlið. Og núna síðast í bandormsumræðunum þegar hækkuð voru áfengisgjöld, tóbaksgjöld, bensíngjöld og olíugjöld hét það ekki skattahækkanir. Nei, þá var bara verið að láta skattstofnana halda sjó. Hvernig væri að kalla hlutina sínum réttu nöfnum? Hér er verið, með ótrúlegri hugmyndaauðgi, að búa til nýja skatta, hækka skatta sem fyrir eru og seilast æ dýpra í vasa íslenskra skattborgara, bæði heimila og fyrirtækja. Sú hefur verið mantran við þessa fjárlagagerð. Nú ræðum við tekjugrunn fjárlaganna sem samþykkt voru í síðustu viku. Mantran hefur verið sú að hér sé ekki verið að hækka skatta á venjulegt fólk, hæstv. fjármálaráðherra hefur haldið því fram algerlega svellkaldur úr þessum ræðustól að ekki sé verið að hækka skatta á almenning. Ég leyfi mér að halda því fram að skattur á fjármálafyrirtæki sem hefur ekkert með hagnað fjármálafyrirtækisins að gera eins og þessi skattur sem verið er að leggja á hér heldur er bara kostnaðarauki sem er algerlega óháður því hvernig til tekst í rekstrinum, sé ekkert annað en skattahækkun á almenning í landinu. Því hvernig mun fyrirtækið reyna að hafa upp í þennan aukna kostnað? Auðvitað með því að hækka þjónustugjöldin á fólkið, á viðskiptavini bankakerfisins, á mig og þig, á alla viðskiptavini hvort sem það eru stóru bankarnir, sparisjóðirnir sem voru til umræðu hjá hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni sem talaði á undan mér, tryggingafélög, lífeyrissjóðir og þar fram eftir götunum. Fólk er nefnilega í viðskiptum við þessi fyrirtæki. Það er algerlega óþolandi að heyra vinstri stjórnina og talsmenn hennar tala eins og það séu bara einhverjir hlutir úti í bæ sem skaffi tekjurnar og fólk komi ekki nálægt því. Þetta er alger vitleysa. Og skattkerfið undir stjórn þessa fólks er orðið svo flókið og illskiljanlegt að það er algert brjálæði að reyna að fylgjast með því hvaða breytingum það tekur frá degi til dags. Í umræðunni og við atkvæðagreiðsluna kom fram að með þeim breytingum sem voru samþykktar í dag væru skattbreytingar þessarar stjórnar að nálgast 200. Ein í viku var það fyrir daginn í dag, ætli þær séu þá ekki orðnar 1,5 í viku núna. En þetta skilar sér ekki í auknum tekjum vegna þess að það virkar ekki þannig. Það er ekki endalaust hægt að kreista skattstofninn vegna þess að hann er kvikur. Fólk breytir hegðun sinni, þegar útgjöld aukast á einum stað dregur fólk saman í útgjöldum annars staðar. Þetta er því ekki einföld jafna, það er ekki svo að með því að hækka skatta um 10% fái ríkissjóður auknar tekjur sem því nemur. Það má margt um þennan nýja fjársýsluskatt segja og margt hefur þegar verið sagt í umræðunni. Þetta er stórt frumvarp og flókið og upphaflega var gert ráð fyrir að skatturinn skilaði hátt í 5 milljörðum í tekjum. Við lestur umsagna kemur algerlega gegnumsneitt fram að umsagnaraðilar eru mjög neikvæðir í garð þessa skatts. Ég ætla að grípa niður í nokkrar umsagnir. Hér segir í umsögn Fjármálaeftirlitsins sem er heilar fjórar línur, með leyfi forseta: „Fjármálaeftirlitið bendir á að engin tilraun er gerð til að leggja mat á möguleg áhrif fjársýsluskattsins á þau fyrirtæki sem um ræðir og fjármálamarkaðinn í heild sinni. Þá er heldur ekki lagt mat á möguleg neikvæð áhrif skattsins á neytendur. Fjármálaeftirlitið telur umrædda skattlagningu varasama af framangreindum ástæðum.“ Ég held að Fjármálaeftirlitið hefði ekki þurft meira en þessar fjórar línur til að sannfæra velflesta um að þessi skattlagning er ekki að gera sig, niðurstaða þess er að skattlagningin sé „varasöm“. Höfum við ekki hlustað á hæstv. ríkisstjórn tala um mikilvægi þess að styrkja Fjármálaeftirlitið, gera því kleift að sinna eftirlitshlutverki sínu? Við höfum tekist á um fjárveitingar til Fjármálaeftirlitsins. Af hverju í ósköpunum hlustaði hæstv. ríkisstjórn ekki á varnaðarorð Fjármálaeftirlitsins sem eru meitluð í fjórar línur? Þetta eru ekki bölsýnisraddir frá stjórnarandstöðunni, þetta er Fjármálaeftirlitið. Önnur umsögn vakti athygli mína, frá Bankasýslu ríkisins. Hún er heldur ekki hluti af stjórnarandstöðunni. Bankasýsla ríkisins er einmitt það apparat sem hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon setti á laggirnar til að halda rekstri bankanna í vissri fjarlægð frá ríkisstjórninni, vera faglegt apparat til að fara með eignarhlut ríkisins í fjármálastofnunum og undirbúa þær undir sölu og koma þeim í hendur einkaaðila á ný. Í umsögn sinni byrjar Bankasýslan á að rekja fyrri hækkanir á álögum á fjármálastofnanir í tíð þessarar ríkisstjórnar og nefnir fyrst lög nr. 155/2010, um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki, þar sem gjaldstofninn var heildarskuldir fjármálafyrirtækja, síðan auknar álögur vegna aukinna inngreiðslna í Tryggingarsjóð innstæðueigenda. Eftir að farið hefur verið í gegnum þennan aukna kostnað og erfitt rekstrarumhverfi fjármálafyrirtækja segir hér, með leyfi forseta: „Af ofangreindu er ljóst að fjármálafyrirtæki eru misvel í stakk búin að takast á hendur greiðslur af skatti þeim sem lagður er til í frumvarpi til laga um fjársýsluskatt.“ Síðan er rætt í þessari sömu umsögn um afkomu sparisjóðanna. Því var gerð góð skil í ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar. Hér kemur annar mikill aðdáandi sparisjóðanna í salinn, hv. þm. Kristján Þór Júlíusson. Það er Bankasýslan sem talar í gegnum hv. ræðumann, ég er að lesa úr umsögn frá Bankasýslunni þar sem áhyggjur hennar af málefnum sparisjóðanna koma fram. Þar segir, með leyfi virðulegs forseta: „Afkoma margra sparisjóða er neikvæð. Skattur þar sem ekki er tekið tillit til hagnaðar fyrirtækisins samhliða launakostnaði mun leggjast þungt á sparisjóðina og því mögulega hafa áhrif á framtíðarrekstrarhæfi þeirra.“ Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson fór vel yfir það áðan: Er markmiðið að drepa þá fáu sparisjóði sem eftir standa? Hér er að minnsta kosti enn einn naglinn í kistu þeirra. Síðan segir í lok umsagnar Bankasýslunnar og ég vek sérstaka athygli á þessu, þetta vakti athygli mína: „Að mati Bankasýslunnar er mikilvægt að skoða af kostgæfni hvaða áhrif fyrirhuguð skattlagning hefur á afkomu fjármálafyrirtækja, sérstaklega þeirra sem ekki hafa tekið yfir eignasöfn hvers endurmat hefur jákvæð áhrif á afkomu tímabundið.“ Þarna segir Bankasýslan að ekki sé búið að skoða hver áhrif þessarar fyrirhuguðu skattlagningar eru eða bendir að minnsta kosti á að það þurfi að gera. Það er algerlega í samræmi við það sem fram kemur í umsögn fulltrúa Sjálfstæðisflokksins í efnahags- og viðskiptanefnd. Þar er sérstaklega talað um að ekki liggi fyrir mat á því hver áhrif samþykkt þessa frumvarps kunni að vera á starfsumhverfi fjármálafyrirtækja sérstaklega. Bankasýslan bendir hér á í umsögn sinni að afar mikilvægt sé að skoða af kostgæfni áhrif þess. En að sjálfsögðu er vaðið í þessa skattlagningu, vaðið af stað án þess að menn geri sér nokkra einustu grein fyrir hver áhrifin af henni geta orðið. Bankasýslan endar umsögn sína á að benda á ákveðna staðreynd sem henni er að sjálfsögðu eðlislægt að benda á vegna þess að hlutverk Bankasýslunnar er að fara með eignarhlut ríkisins eins og ég sagði áðan. Í lok umsagnarinnar segir, með leyfi forseta: „Á það skal bent að ríkissjóður er stór hluthafi í íslenskum fjármálafyrirtækjum og viðbótarskattlagning á þann flokk fyrirtækja kann að hafa neikvæð áhrif á seljanleika og verðmæti eignarhluta ríkissjóðs.“ Þarna er bent á að með þessari skattlagningu sé verið að rýra verðmæti eigna ríkisins. Ég mundi segja að þarna sé verið að færa úr einum vasa yfir í annan eða á skiljanlegra máli, það er einfaldlega verið að pissa í skóinn sinn vegna þess að þær tekjur sem gætu komið inn af þessum skatti eru fljótar að verða að engu þegar verðgildi þeirra eigna sem ríkissjóður hefur bundið mikið fjármagn í rýrnar. Mér finnst hreint með ólíkindum að ríkisstjórnin hlusti ekki á ráðleggingar frá þessum tveimur opinberu stofnunum, eftirlitsstofnunum. Maður skyldi ætla að ríkisstjórnin hlustaði á þær. En nei, þær eru algerlega hunsaðar og litið fram hjá varnaðarorðum þeirra. Þær skattbreytingar sem orðið hafa í tíð þessarar ríkisstjórnar hafa gert að verkum að skattkerfið er fullkomlega óskiljanlegt og við sjáum afleiðingarnar af því á hverjum einasta degi. Erlend fjárfesting er í algeru sögulegu lágmarki og það er ekki vegna þess að hér varð hrun, ekki vegna þess að við erum í efnahagslegum erfiðleikum. Nei, það er út af pólitískum óstöðugleika. Það er út af endalausum hringlandahætti, meðal annars með löggjöf um skattkerfið en líka vegna inngripa ríkisstjórnarinnar, ríkisvaldsins, stjórnvalda, í gerða samninga, vegna hótana um þjóðnýtingu og annarra slíkra atriða sem fæla erlenda jafnt sem innlenda fjárfesta frá því að veðja á íslenskt atvinnulíf sem hefur þó upp á svo gríðarlega mikið að bjóða. Við höfum endalausar auðlindir. Við höfum tækifæri, hér drjúpa tækifærin af hverju einasta strái. En með einbeittum vilja hefur ríkisstjórninni tekist að þrýsta fjárfestingarhlutfallinu niður í sögulegt lágmark. Rétt í lokin langar mig að rifja upp, frú forseti, þegar ég flutti mína fyrstu ræðu á Alþingi, jómfrúrræðu mína. Ég tók þá þátt í umræðu um álverið í Straumsvík en það óskaði eftir því við íslensk stjórnvöld að vera leyst undan þeim fjárfestingarsamningi eða þeim skattasamningi innan hvers það hafið rekið starfsemi sína um áratugaskeið, í um fjóra áratugi. Árið 2007, ár sem menn hafa stundum í flimtingum og gantast með að hlutirnir séu svo mikið 2007 og það er skammaryrði, það ár var staðan þannig að álverinu í Straumsvík þótti staða sín betri innan íslenska skattkerfisins heldur en með sérsamningum sem gerðir höfðu verið fyrir áratugum síðan, uppfærðir reglulega og áttu að vera bestu kjör. Það var vegna þess að þáverandi stjórnvöld höfðu haft einbeittan vilja til að laga íslenskt umhverfi að því sem gerðist best í heiminum. Vinstri stjórnin og stjórnarliðar nota hvert tækifæri til að koma hingað upp og tala af mikilli vandlætingu um að þetta hafi verið ástæða þess að bankarnir hrundu. En ég vil neita því og ég hef gert það áður í þessum ræðustól og geri það enn, það hafði ekkert með það að gera. Ég skal endurtaka það hvar sem er og hvenær sem er, að einfalt, skýrt, skiljanlegt og gegnsætt skattkerfi þar sem menn vita að hverju þeir ganga og ekki er verið að hringla með er margfalt betra til árangurs fallið en þetta óskiljanlega, þrepaskipta, ömurlega kerfi sem ríkisstjórninni hefur því miður tekist að byggja upp á ekki lengri tíma. Það er í rauninni sorglegt að sjá hversu mikið er hægt að skemma á stuttum tíma. Það er afrakstur þessarar vinstri stjórnar og þessi nýi fjársýsluskattur á ekki eftir að gera neitt annað en að fækka störfum, hrekja starfsemi úr landi sem við höfum svo auðveldlega tækifæri til að sinna og inna af hendi sjálf. Við höfum fólkið, við höfum þekkinguna. Eina vandamálið er að stjórnvöld vilja ekki þessa starfsemi í landinu, það er greinilegt því eins og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson sagði áðan er markmiðið með þessu frumvarpi beinlínis að fækka störfum. Markmiðið hlýtur þá líka að vera, með kynjuðu hagstjórninni, að fækka kvennastörfum vegna þess að það eru ekki bankastjórarnir sem munu missa vinnuna út af þessu frumvarpi, það verða gjaldkerarnir, 

Virðulegi forseti. Í ræðu minni áðan um fjársýsluskatt ræddi ég töluvert stöðu sparisjóðanna og þær breytingar sem hafa orðið á því umhverfi. Skattar á lítil fjármálafyrirtæki geta haft meiri áhrif en skattar á þau stærri þó svo að eflaust finni allir fyrir nýjum sköttum. Maður hlýtur líka að velta fyrir sér hverjar forsendurnar fyrir skattlagningunni eru. Er það vegna þess að fjármálakerfið brást, hið fyrra fjármálakerfi, og nú eigi þeir sem tóku við að borga brúsann? Að sumu leyti geta þau rök gengið, að þeir aðilar eigi að taka þátt í endurreisn landsins umfram þá skatta og skyldur sem þeir borga að öðru leyti. Það verður hins vegar að útfæra þá skattheimtu á þann hátt að hún komi ekki niður á starfsfólki þessara stofnana og því verði sagt upp. Það á heldur ekki að mínu viti að koma niður á kjörum viðskiptavinanna því að þeir eru margir í þeirri stöðu að geta illa borgað mikinn kostnað af viðskiptum sínum við fjármálastofnanir, sem er þó ærinn í dag. Einnig hefur komið fram í umræðum hér að ef horft er til heildarskattahugmyndanna og þeirra breytinga sem verið er að vinna að, þá er víða komið við og fjársýsluskatturinn er eingöngu einn skattur af mörgum sem verið er að skoða. Jákvætt er, eins og ég nefndi áðan eða fyrr í kvöld, að lagt er upp með málið með ögn mildari hætti varðandi litlu sparisjóðina en áður var og er það að sjálfsögðu mjög gott. Hins vegar stendur það eftir að við höfum ekki enn þá fengið neina vissu eða hugmyndir um það hvernig ríkið eða stjórnarflokkarnir hyggjast endurreisa sparisjóðakerfið, eins mikið og fjálglega og um það var talað. Ein hugmynd hefur verið rædd og hún er um það hvernig staðið verði að innheimtu og í rauninni álagningu á innanlandsflug, þ.e. kolefnisgjald. Nú hafa hins vegar komið fram breytingar varðandi það, þ.e. að halda í horfinu, nota sömu krónutölu og sama viðmið og er á árinu sem er að líða fyrir næsta ár. Er það að sjálfsögðu mjög gott að sá skattur verði ekki hækkaður því að það mundi fara, eins og varað var við í fyrri umræðum, út í verð á flugmiðum og skaða væntanlega í framhaldinu ferðaþjónustu og annað því um líkt. Sá skattur sem við ræðum nú, fjársýsluskatturinn, getur haft svipuð áhrif eins og hér hefur verið marglýst. Það sem er kannski mest hægt að deila á í þessu er að undirbúningurinn virðist vera eitthvað gloppóttur, í það minnsta hafa áhrifin mögulega ekki verið metin. Enda hefur það komið fram á fundum þingflokka, sumra hverra í það minnsta, með fulltrúum fjármálafyrirtækja að mjög óljóst er hvar fyrirtækin munu þurfa í rauninni taka þá fjármuni sem þau þyrftu að borga í þennan skatt. Hann er vissulega lagður á laun og virðist þar af leiðandi sjálfgefið að reynt verði að lækka launakostnað. Eins og hér hefur margoft verið bent á verður það líklega fólkið á gólfinu, konur, sem mun fara hvað verst út úr því. Það er einhvern veginn þannig að þær hugmyndir sem hafa komið fram varðandi skattlagningar og niðurskurð bitna einna helst á kvennastéttum og þeim sem konur eru að sinna fyrir þjóðina, fyrir samfélagið, og það er mjög miður. Það hangir allt saman, þegar ég segi þetta, þessi staðreynd og þær ákvarðanir sem hafa verið teknar varðandi heilbrigðisstofnanir og ýmislegt annað. Á sama tíma er rætt um að hækka skatta á samgöngur, þ.e. bensín- og olíuskatta. Við verðum að sjá á næstu klukkutímum og sólarhringum hvort tekst að breyta því með einhverjum hætti. Ég nefndi hér fyrr og hvatti ríkisstjórnina til þess að halda áfram með átakið Allir vinna, að endurgreiða hluta af þeim kostnaði sem hlýst af kringum það verkefni. Mér sýnist að stjórnarflokkarnir hafi áform uppi um að gera það og vil ég leyfa mér að nota tækifærið og fagna því verði það að veruleika. Maður staldrar við þegar nýjar skattahugmyndir koma, þegar nýr skattur er lagður á. Reynslan sýnir vitanlega að erfiðara er að afnema skatta en að koma þeim á. Það er væntanlega þá verkefni þeirra sem munu taka við eftir 15 mánuði að endurskoða það prógramm eða þær breytingar sem ríkisstjórnin hefur farið í með það að markmiði að reyna að gera samfélagið þannig að peningarnir sem eru þó að rúlla í því nýtist sem best. Það má líka velta fyrir sér hvort þeir skattar sem verið er að leggja á núna séu einhvers konar úttekt á framtíðarsköttum, mögulegum, ef ekki er staðið rétt að málum. Þá á ég við að ef yfirlýsingar eða ef einhvers konar samkomulag er gert með þeim hætti að við stöndum frammi fyrir því að búið sé að lofa einhvers konar leiðréttingu eða þess háttar er vitanlega verið að grípa fram fyrir hendurnar á komandi stjórnvöldum. Í nefndarálitum sem hafa verið skrifuð og sett fram varðandi fjársýsluskattinn hefur ýmislegt verið gagnrýnt. Á það er bent sem ég hef ekki nefnt áður eða ég hef ekki farið með tölur, réttara sagt, ég hef minnst á það áður varðandi uppsagnir, að talið er líklegt að fólki í fjármálafyrirtækjum muni fækka um allt að 10%, en nú þegar hafa 2 þús. manns misst vinnuna. Það er að sjálfsögðu mjög stór hluti ef af verður. Þetta er eiginlega neikvæður spírall sem ríkisstjórnin er að búa til. Með því að hrekja fólk út af vinnustöðum og á atvinnuleysisbætur eykst krafan um aukna fjármuni í atvinnuleysistryggingakerfið og hugsanlega skólakerfið. Þeir sem hafa tækifæri geta farið í nám en það þarf þá að vera hægt að taka við þeim inn í skólana. Á sama tíma státar ríkisstjórnin af því að vera að auka fjármuni til velferðarmála sem felast fyrst og fremst í auknum framlögum til atvinnuleysistrygginga vegna atvinnuleysis. Það mun svo væntanlega verða að þegar atvinnuleysi minnkar og búið verður að leiðrétta eitthvað alla þessa skatta sem breytt hefur verið, þ.e. fólk fer af atvinnuleysisskrá og fer að vinna í fjármálafyrirtækjunum aftur eða einhvers staðar annars staðar, þá mun því örugglega vera haldið fram að verið væri að skera niður í velferðarmálum. Það er mikilvægt að mínu mati, frú forseti, að nefna þetta hér upp á framtíðina, upp á það sem ég er nærri því viss um að verður sagt í þessum sal innan fárra ára. Fjársýsluskatturinn er nýr skattur sem mun leiða til enn meiri vandræða varðandi kvennastörf 

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðu hans og þá yfirferð um það frumvarp sem hér liggur fyrir og tilvitnanir í þau nefndarálit sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur sett saman um málið. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því hvort hann gæti tekið undir þau sjónarmið sem ég hef sett fram í umræðu um málið að þau nefndarálit þrjú sem liggja fyrir séu í megindráttum efnislega samhljóða. Maður sér á nefndaráliti meiri hlutans að verið er að gera tillögur um umtalsverðar breytingar á frumvarpinu sem kom frá ríkisstjórninni. Ég þóttist skynja það í gegnum þann texta sem settur er á blað í nefndaráliti meiri hluta nefndarinnar að vilji væri til þess að gera frekari breytingar en stjórnarmeirihlutinn í nefndinni treysti sér til að gera. Mig langar að heyra sjónarmið hv. þingmanns varðandi það hvort hann gæti verið sammála mér í þeim efnum og þá sérstaklega þeim þáttum sem mér finnst standa eftir ef við horfum til tillagna meiri hlutans, hvaða þættir þar væru á ferðinni og hv. þingmaður gæti hugsað sér að knýja betur á um. Ég hjó líka eftir því að hann hefur áhyggjur af þeirri fækkun starfa sem verður, sérstaklega í sparisjóðakerfinu, á grundvelli þeirra hugmynda sem þar koma fram. Og þar sem töluvert er um þær stofnanir í kjördæmi hv. þingmanns vil ég gjarnan heyra mat hans á áhrifum þess ef það gengi yfir óbrjálað, þ.e. tillögur 

Virðulegi forseti. Tillögur stjórnarflokkanna hafa vissulega tekið breytingum og breytingartillögur hafa verið lagðar fram er laga málið að einhverju leyti. En það er svo að enn er verið að leggja á þennan nýja skatt og í rauninni mjög vandséð hvaða áhrif hann mun hafa þegar upp er staðið. Það er hins vegar alveg ljóst, úr því að hv. þingmaður nefndi sparisjóðina og hvaða áhrif óbreyttar tillögur geta mögulega haft, þá verð ég bara að upplýsa að það lítur út fyrir að innan skamms verði lítið um sparisjóði í landinu yfirleitt, held ég, því að Arion banki hefur nú gert kauptilboð í stofnfé Afls sparisjóðs, gengið mjög hart eftir að fá það keypt, og hyggst sameina þann sjóð bankanum sem mun til framtíðar litið vitanlega hafa skerta þjónustu á því starfssvæði. Í því tilfelli þarf kannski ekki fjársýsluskattinn til. En hann mun að sjálfsögðu hafa áhrif á fjármálastofnanirnar, ekki síst þær minni, og draga úr möguleikum þeirra til að sinna þeim viðskiptum sem þær sinna í dag nái frumvarpið fram að ganga þó svo að það hafi verið lagað að einhverju leyti. Það sem maður hefur miklar áhyggjur af hvað varðar skattatillögurnar er að hugmyndaauðgin virðist hvergi stoppa við að leggja á nýja skatta og það virðist illa ígrundað hvaða áhrif þeir kunni að hafa.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið - og þar sem ég sé að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra gengur í salinn hef ég hér undir þessari umræðu að minnsta kosti tvo öfluga þingmenn úr sama kjördæmi sem við getum í rauninni horft til þegar við horfum fram á áhrifin af því sem hv. þingmaður nefndi í andsvari sínu, þ.e. að hann gerði sér ekki fyllilega grein fyrir því hvar þetta endaði allt saman í þeirri aðför, ef svo má kalla, að grunnstoðum atvinnulífsins í landinu. Þrátt fyrir að staða mála í sparisjóðakerfinu innan vébanda kjördæmis hv. þingmanns sé með þeim hætti sem hann greindi eru ýmsir þættir aðrir sem við höfum reynt að mynda samstöðu um að reyna að verja, tvímælalaust, og óþarfi að hafa fleiri orð um heilbrigðiskerfið, sem svo mjög var vegið að ákveðinni stofnun í kjördæmi hv. þingmanns. Aðrir þættir sem að þessu lúta ganga inn á afkomu fólks með öðrum hætti og þá eru mér sérstaklega í huga þær tillögur sem fyrir liggja varðandi skattheimtu úr lífeyrissjóðunum. Maður sér það sem betur fer í tillögum meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar að dregin eru til baka þau áform þar, en svo eigum við eftir óleyst vandamál á öðrum sviðum, sem við köllum svo, þ.e. áframhaldandi skattlagning upp á 1.400 milljarða á lífeyrissjóðina og eignaupptöku fólks þar. Ég vil því gjarnan í tengslum við þær hugmyndir sem liggja fyrir kalla eftir viðhorfum hv. þingmanns til þeirra mála.

Virðulegi forseti. Ef ég er með þessa hluti á hreinu er hugmyndin sú að lífeyrissjóðirnir greiði ekki þennan fjársýsluskatt. Hins vegar er tillaga um að leggja sérstakan skatt á lífeyrissjóðina enn þá í fullu gildi. Það sem mér finnst einna alvarlegast í því er að það virðist vera gert í algjöru ósætti við lífeyrissjóðina. Lífeyrissjóðirnir hafa, að mínu mati, verið að mörgu leyti mjög stífir þegar kemur að því að semja um hluti, gert miklar kröfur og verið ósveigjanlegir þegar kemur að því til dæmis að leiðrétta lán heimila og þess háttar. Þetta er vitanlega hugsað sem hluti af því að reyna að fá þá til að taka þátt í því með því að greiða niður vexti eða vaxtabætur eða hvað þetta kallast nú. En það er svo skrýtið að ríkisstjórnin virðist vera einkar lagin við að setja hlutina í hnút, að ná ekki að gera þá í sátt við þá sem í hlut eiga. Nú ætla ég ekkert að segja til um það, það getur vel verið að fram hafi farið mjög ítarlegar og miklar umræður milli ríkisstjórnarinnar og lífeyrissjóðanna um hvernig hægt væri að gera þetta en ekki náðst samkomulag. Það er hins vegar ljóst að lífeyrissjóðirnir og verkalýðshreyfingin og aðrir í atvinnulífinu eru að miklu leyti búnir að fá nóg af ríkisstjórninni. Það er vitanlega líka afar slæmt að við skulum ekki geta horft til framtíðar og sagt að samkeppni verði á fjármálamarkaði á Íslandi, þ.e. að mjög fjölbreytt val verði úti á landi og annars staðar. Við þekkjum það mætavel, margir þingmenn, 

Frú forseti. Það hefur verið fróðleg umræða í dag um þetta frumvarp og mörg sjónarmið hafa komið fram og mikil gagnrýni á heildarstefnuna og heildarsýnina, ekki bara í þessu máli heldur almennt þegar kemur að skattlagningu. Í upphafi vil ég fara aðeins yfir málið sem við ræðum. Á því er svolítið sami blær og á öðrum tillögum sem hafa verið hér til umræðu varðandi skattahækkanir. Svo virðist vera sem þær séu lítt hugsaðar áður en þær eru lagðar fram og oft er slegið fram einhverjum fullyrðingum um að þær samræmist einhverju sem gengur og gerist erlendis, séu ekkert óeðlilegar í alþjóðlegu samhengi og annað slíkt. Síðan þegar málin eru tekin til skoðunar kemur á daginn að flestar þessara fullyrðinga eiga ekki við nokkur rök að styðjast. Í gær vorum við með til umræðu tvísköttun á kolefni, sem stjórnarmeirihlutinn dró reyndar til baka, en í þeirri umræðu hafði verið fullyrt að það væri ekkert óeðlilegt að orkufyrirtækin legðu sitt af mörkum og hér yrði ekki nein skattaparadís fyrir iðnaðarfyrirtæki. En síðan þegar farið var ofan í það mál kom í ljós, frú forseti, að þetta stóðst enga skoðun. Það átti að fara fram tvísköttun á iðnaðarfyrirtæki, fyrirtæki eins og Elkem á Grundartanga, án þess að ræða við einn eða neinn. Því miður gerist þetta í allt of miklum mæli með þau frumvörp sem komið er fram með og manni sýnist á því frumvarpi sem nú er til umræðu að vinnubrögðin séu hin sömu. Komið er inn á þetta í báðum minnihlutanefndarálitum. Mig langar að vitna aðeins í nefndarálit 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar frá hv. þm. Birki Jóni Jónssyni. Þar er einmitt fjallað um það að hæstv. fjármálaráðherra hafi talað um að sú skattheimta sem lögð væri til í þessu frumvarpi væri að danskri fyrirmynd og ekkert óeðlileg. Síðan þegar farið var að skoða málið í nefnd kom fram að þetta var misskilningur hjá hæstv. fjármálaráðherra sem sló því upp sem réttlætingu fyrir þessari skattheimtu að hún væri að danskri fyrirmynd og ekkert óeðlilegt við hana. Þetta er kunnuglegt. Í umræðunni hér í gær var með nákvæmlega sama hætti búin til réttlæting fyrir aukaskattheimtu hvort sem var á fyrirtæki eða einstaklinga. Mig langar, með leyfi forseta, að vitna aðeins í nefndarálitið sem fjallar um þetta: „Í Danmörku er t.d. ekki lagt tryggingagjald á fjármálafyrirtæki en þar er skattur lagður á laun og hlunnindi auk þess sem skatturinn telst til rekstrarkostnaðar og er þess vegna frádráttarbær frá tekjuskatti. Í Danmörku greiða fyrirtæki ekki launaskatta en þau fyrirtæki sem ekki greiða virðisaukaskatt, t.d. af útgáfustarfsemi og heilbrigðisþjónusta, greiða þennan skatt auk fjármálafyrirtækja. Hér er farið rangt með og ekki tekur betra við þegar vísað er til tillagna á vegum AGS og ESB.“ Frú forseti. Allt of oft eru tillögur, hvort sem það eru tillögur eins og þessar eða aðrar, þannig að búnar hafa verið til einhverjar ástæður fyrir þeim og réttlætingar sem standast ekki nokkra skoðun. Það gengur ekki. Eins og fram hefur komið í umræðunni hefur þetta frumvarp verið gríðarlega gagnrýnt líkt og önnur. Gagnrýnin í umræðunni í dag hefur ekki síst snúið að því að þessi skattur skuli vera algjörlega ótengdur afkomu fjármálafyrirtækja og leggjast á heildargreiðslur þeirra. Fram kom að þetta yrði mjög erfitt fyrir minni fjármálastofnanir og voru sparisjóðirnir sérstaklega nefndir í því samhengi. Maður hlýtur að velta því fyrir sér, frú forseti, hvers sparisjóðakerfið á að gjalda með stefnu sitjandi ríkisstjórnar. Sparisjóðirnir eins og við þekkjum þá hafa verið hornsteinar í mörgum héruðum og mikilvægi þeirra í byggðarlögum landsins hefur verið óumdeilt. Það var fróðlegt að fylgjast með til að mynda ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar hér fyrr í dag þegar hann fór yfir það hversu mikið þjónustustöðvum sparisjóðanna hefði fækkað, að árið 2010 hefðu verið um 47 þjónustustöðvar en væru nú komnar niður undir 20. Maður hlýtur að spyrja sig að því hver sé stefna núverandi ríkisstjórnar varðandi sparisjóðakerfið. Hver er stefnan? Það blasir alla vega við að það sem lagt er til í þessu frumvarpi kemur einstaklega illa niður á sparisjóðakerfinu. Eins og hefur komið fram í umræðum í dag er þetta atriði eitt og sér kannski ekki til þess fallið að ganga algjörlega frá sparisjóðakerfinu en það er brot í þeirri mósaíkmynd. Ef við tökum þetta í stærra samhengi, mikilvægi sparisjóðanna í hverju byggðarlagi, þá er það sem þessi dreifbýlu héruð þurfa að þola undir stefnu núverandi ríkisstjórnar að verða nær óbærilegt. Eitt dæmi er í þessu frumvarpi. Í fjárlagafrumvarpinu er ekki hægt að segja annað en að þar sé gengið mjög harkalega nærri landsbyggðinni. Nærtækt er að nefna niðurskurðinn í heilbrigðismálum, Jöfnunarsjóð sveitarfélaga og aukaframlagið sem var tekið af þeim sveitarfélögum sem verst standa. Má einnig nefna að af þeim gríðarlega fjölda skattkerfisbreytinga sem hafa verið framkvæmdar hefur engin af þeim hundruð skattbreytingum sem hafa verið gerðar í tíð núverandi ríkisstjórnar miðað að því að styrkja á einhvern hátt landsbyggðina. Ríkisstjórnin fór um öll kjördæmi fyrir síðustu alþingiskosningar og sagði að nú yrði snúið til sóknar þegar kæmi að landsbyggðinni, landsbyggðin hefði mátt þola of mikið. Síðan horfum við upp á hvert skrefið á fætur öðru sem miðar að því að minnka samkeppnishæfni eða draga úr möguleikum landsbyggðarinnar og draga tennurnar úr þeim byggðarlögum sem verst hafa farið út úr þeim uppgangstíma sem var í íslensku samfélagi á árunum 2006–2008 eða 2004–2008. Á þeim tíma glímdu mörg þessi byggðarlög við gríðarlega erfiðleika. Maður hlýtur ítrekað að velta því fyrir sér á hvaða vegferð ríkisstjórnin er í þessu máli. Sparisjóðirnir eru oft nátengdir starfi sveitarstjórna og hafa gegnt samfélagslegu hlutverki, ekki hvað síst í sínum byggðarlögum með þátttöku í ýmsum verkefnum. Þeir eru á margan hátt hugsaðir á svolítið annan hátt en stóru fjármálastofnanirnar. Margar sveitarstjórnir hafa af því gríðarlegar áhyggjur hversu mikið skilningsleysi er á viðkvæmni samfélags þeirra og hversu illa leikið það verður. Það er af mjög litlu að taka. Eftir niðurskurðinn sem á undan er genginn horfum við upp á að loforð um endurreisn sparisjóðakerfisins eru ítrekað að engu gerð af ríkisstjórninni. Hér í umræðum á Alþingi hefur það ítrekað komið fram að lítill vilji sé hjá ríkisstjórninni til að grípa til einhverra ráðstafana til handa sparisjóðakerfinu eða móta einhverja stefnu þar til framtíðar. Þetta á kannski að enda þannig að hér verði þrjár stórar fjármálastofnanir en engin smærri fjármálafyrirtæki eins og sparisjóðirnir, ég skal ekki segja. Gagnrýnisraddir á þetta frumvarp hafa ekki hvað síst verið út af þessum þætti. Það er ekki skrýtið því að ótekjutengdar álögur og gjöld á fjármálafyrirtæki, svo sem sérstakur skattur líkt og hér er komið inn á, koma sér mjög illa fyrir lítil fjármálafyrirtæki eins og sparisjóðina og rekstraraðilar þeirra hafa gríðarlegar áhyggjur af því hvaða áhrif innihald frumvarpsins hefur. Auk þess er hægt að gagnrýna fleiri þætti í frumvarpinu. Konur eru til dæmis mikill meiri hluti þeirra starfsmanna sem mundu fyrirsjáanlega fá uppsagnarbréf vegna áhrifa frumvarpsins að mati þeirra sem hafa gefið umsögn um frumvarpið. Þetta kemur fram í nefndarálitum sem liggja hér frammi. Þetta vekur alveg sérstaka athygli því að þar stangast frumvarpið algjörlega á við áform ríkisstjórnarinnar um kynjaða hagstjórn. Raunar höfum við mátt upplifa það með fleiri þætti að aðgerðir ríkisstjórnarinnar, hvort sem er varðandi tekjuöflun eða niðurskurð, hafa því miður bitnað á kvennastörfum. Niðurskurður í heilbrigðismálunum og þær uppsagnir sem hafa verið allt í kringum landið og stefnir í að haldi áfram - þar er um stóran hluta af kvennastörfum að ræða. Þetta er með sama hætti því að staðreyndin er sú að hærra hlutfall kvenna en karla mun missa vinnuna. Maður veltir því fyrir sér í allri umræðu undanfarinna daga bæði hvað snertir þetta mál og önnur mál sem tengjast skattahækkunum að svo virðist vera sem það vanti alla heildarsýn, alla yfirsýn yfir hvert við stefnum. Ég vil þó segja að sá sem hér stendur er enginn sérfræðingur á þessu sviði en þetta virðist einkennast um of af handahófskenndum aðgerðum og að alla jafna viti hægri höndin ekki hvað sú vinstri er að gera. Við sjáum það í þessu frumvarpi og í bandorminum og raunar í fleiri tillögum allt of oft að það er engin skýr framtíðarsýn og ef menn sjá möguleika til að ráðast fram með einhvers konar skattahækkanir eða annað er bara vaðið af stað án þess að skoðað sé hverjar afleiðingarnar verða, án þess að haft sé nokkurt samráð við einn eða neinn sem málinu tengist og jafnvel reynt að lauma hlutum inn á síðustu metrunum þvert gegn öllu sem áður hefur verið sagt, þvert gegn samkomulagi. Þetta gerðist líka hvað varðar tvísköttunaráform á iðnað, sem voru reyndar að hluta til dregin til baka. Aðilar töldu sig hafa náð samkomulagi við iðnaðarráðherra og fjármálaráðherra um að ekki yrði ráðist í frekari skattheimtuaðgerðir  Það er, frú forseti, óþolandi að á sama tíma og það ætti að vera keppikefli stjórnvalda hverju sinni að skapa umgjörð sem gerir það að verkum að bæði heimili og fyrirtæki geti gert einhverjar áætlanir skulum við ítrekað horfa upp á handahófskenndar tillögur sem með lágmarksgrundvallarvinnu hefði verið hægt að koma í veg fyrir. Ég man fyrsta daginn sem ég kom á þing, þá var okkur afhent ágætt rit sem heitir Handbók um undirbúning og frágang lagafrumvarpa þar sem farið er lið fyrir lið yfir það hvernig lagafrumvörp skuli vinna, að samráð skuli vera haft við þingflokka og hagsmunaaðila. Af hverju erum við að setja lög eða gera breytingar á lögum? Hvaða afleiðingar hafa þær breytingar? Þetta þarf allt að leggja fram og allri þessari vinnu þarf að vera lokið áður en ríkisstjórnin eða viðkomandi leggur fram lagafrumvarp. Það er, frú forseti, gert í þeim tilgangi að koma í veg fyrir að tillögur sem standast enga skoðun komi ítrekað fram. Þetta er eitt af því sem horft er til þegar verið er að skoða og flokka þjóðríki niður eftir pólitískum stöðugleika. Því miður verðum við vitni að því að Ísland færist neðar og neðar á lista yfir ríki með pólitískan stöðugleika. Staðreyndin er sú að þeir sem eru í atvinnurekstri geta engar áætlanir gert. Einstaklingar og heimili geta jafnvel engar áætlanir gert vegna handahófskenndra vinnubragða þegar kemur að mótun umgjarðar, þ.e. skattlagningu, niðurskurði og starfsaðferðum sitjandi ríkisstjórnar. Maður batt miklar vonir við að á þessu yrði breyting. Maður hefur heyrt af því að slík vinnubrögð hafi verið stunduð á hinu háa Alþingi allt of lengi, en staðreyndin er auðvitað sú að maður batt vonir við að einhver breyting yrði á þessu eftir bankahrunið. En því miður held ég að ástandið hafi aldrei verið verra hvað þetta snertir. Heimili og fyrirtæki geta ekki gert nokkrar áætlanir, það er ómögulegt að átta sig á því hvað er handan við hornið, það er ómögulegt að átta sig á því hvað morgundagurinn ber í skauti sér, menn geta átt von á hverju sem er. Það sannast af mörgum þeim skattkerfisbreytingum sem ráðist hefur verið í án nokkurs samráðs við einn eða neinn. Það er eins þegar kemur að útgjaldahliðinni og niðurskurðinum. Ef við lítum t.d. á niðurskurðurinn í heilbrigðiskerfinu, undir hvern hefur hann verið borinn eða við hvern hefur verið haft samráð áður en lagt hefur verið af stað í algjörar kerfisbreytingar á heilbrigðiskerfinu allt í kringum landið? Ekki nokkurn einasta mann, þess í stað er hann birtur í fjárlögum ár hvert. Þar eru grundvallarbreytingar birtar án þess að haft sé samráð við einn eða einn. Þjónusta í einstökum byggðum er jafnvel sett í algjört uppnám og svo kemur ríkisstjórnin hlaupandi og hendir einhverju örlitlu inn á milli umræðna en eftir situr fólkið í viðkomandi samfélögum og veit ekkert hvaðan á það stendur veðrið. Frú forseti. Þar sem ég kom svolítið inn á sparisjóðakerfið hérna virðist þetta frumvarp vera með svipuðu sniði hvað snertir vinnubrögð og það sem almennt hefur gerst í niðurskurðinum og á fleiri sviðum.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni yfirgripsmikla ræðu sem kom með dálítið nýjan vinkil í þetta mál, sjónarhorn landsbyggðarinnar. Nú þekkti ég sparisjóðakerfið nokkuð vel. Þar voru reyndar gerð mjög mikil mistök af hálfu yfirstjórnanna en starfsfólkið á gólfinu var frábært. Ég get fullyrt að það hafði mjög góð tengsl við venjulega fólkið, tengsl sem stóru bankarnir höfðu miklu minni áhuga á á þeim tíma. Ég held að það hafi verið mikil mistök hjá núverandi ríkisstjórn að láta hvern sparisjóðinn á fætur öðrum fara á hausinn í stað þess að bjarga rekstrinum, t.d. SPRON. SPRON var sett á hausinn jafnvel eftir að kröfuhafar höfðu gert samning um að halda rekstrinum áfram því að rekstur SPRON var mjög verðmætur, reksturinn og sú viðskiptavild sem SPRON naut hefur sennilega verið margra milljarða króna virði. Þetta frumvarp sem hér er lagt fram getur skaðað litlu sparisjóðina sem eftir eru, það er rétt hjá hv. þingmanni og ég get tekið undir það. En það sem sparisjóðirnir höfðu og mér fannst hv. þingmaður ekki koma alveg nógu vel inn á það, var staðbundin þekking á stöðu manna úti um land. Ég man eftir því að þegar menn ætluðu að kaupa skuldabréf af einhverjum manni úti á landi var alltaf byrjað á því að hringja í sparisjóðinn og spyrja: Hver er þetta? Og það stóð ekki á því að sparisjóðurinn sagði strax: Þetta er öndvegismaður og hann stendur alltaf í skilum - eða sagði eitthvað allt annað sem gerði það að verkum að skuldabréfið var ekki keypt. Sparisjóðurinn vissi mjög vel hver staða manna var á hverjum stað. Þessi þekking er að glatast vegna þess hvernig ríkisstjórnin 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. þingmanni um staðbundna þekkingu sparisjóðanna á starfssvæðum þeirra. Sparisjóðirnir hafa í rauninni verið og eru um margt ólíkir þeim fjármálastofnunum sem við þekkjum á höfuðborgarsvæðinu. Þeir hafa oft verið hryggjarsúlan í samfélögunum og gegnt gríðarlega mikilvægu hlutverki í atvinnuuppbyggingu og í samfélagslegri uppbyggingu á sínum svæðum. Ég fullyrði að mörg landsvæði væru ekki svipur hjá sjón ef þau hefðu ekki í gegnum tíðina haft sparisjóðina sem hafa haft gríðarlega góða þekkingu á innviðum samfélagsins, sóknarmöguleikum samfélagsins í heild, einstakra fyrirtækja og hafa tekið mjög öflugan og virkan þátt í að byggja upp samfélög sín. Það er þess vegna gríðarlegt áhyggjuefni, og ég vil taka undir með hv. þingmanni hvað það snertir, að sú hugsun sem bjó að baki í þessum fjármálastofnunum sé almennt að glatast. Það er að gerast einmitt núna í tíð þessarar ríkisstjórnar. Þessi rekstur sparisjóðanna, sú viðskiptavild sem hv. þingmaður talaði um, þekkingin, reynslan, sú sýn og sú hugsun sem þar er ríkjandi, fullyrði ég að er að glatast í allt of miklum mæli. Ég tel að til lengri tíma litið verði það mjög neikvætt fyrir mörg byggðarlög. Að því leytinu tek ég undir með hv. þingmanni að það var raunar með ólíkindum að ekki skyldi hafa verið gripið til neinna ráðstafana til að bjarga sparisjóðakerfinu og einmitt þeirri hugsun sem býr að baki því.

Frú forseti. Ég þakka svörin en hv. þingmaður fór ekki inn á það sem ég nefndi til dæmis um SPRON, verðmætið sem var fólgið í rekstrinum og sem ríkisstjórnin í klaufaskap sínum eyðilagði aftur og aftur, hvern sparisjóðinn á fætur öðrum. Sparisjóðirnir geta verið mjög illa settir en kröfuhafarnir voru yfirleitt tilbúnir til að slá mikið af kröfum sínum til að bjarga rekstrinum því að þá var þó eitthvert verðmæti eftir. Sparisjóðirnir fengu ár eftir ár þá einkunn í skoðanakönnunum að þeir væru vinsælastir allra fjármálastofnana. Mig langar til að spyrja hv. þingmann um annað. Eftir breytingu á frumvarpinu er gert ráð fyrir því að skattur á laun, tryggingagjaldið, fari niður í 7,7%, það er lækkað og það er náttúrlega vel, en svo er bætt við 10,5% tryggingagjaldi samkvæmt þessum breytingum og það þýðir 18,8% tryggingagjald eða kostnað á laun. Sér hv. þingmaður fyrir sér að hægt sé yfirleitt að reka fyrirtæki sem þarf að borga svona mikinn skatt á laun? Er þetta ekki í rauninni aukaskattlagning á atvinnu í landinu og sérstaklega úti á landi þar sem þetta mun hrekja fólk úr vinnu, minnka atvinnu í landinu enn frekar en orðið er? Ég vil spyrja hann hvort ekki sé slæmt fyrir ríkissjóð ef fólkið fer úr störfum sem til dæmis sparisjóðirnir borga og fer svo á atvinnuleysisbætur sem ríkið borgar.

Frú forseti. Ég vil byrja á að taka undir með hv. þingmanni, það kom ekki fram í fyrra andsvari mínu, um að mikilvægt hefði verið að bjarga þessum rekstri og þeirri viðskiptavild sem þarna var. Ég hef kannski ekki nægilega þekkingu til að svara því nákvæmlega hvaða áhrif þetta hefur, en þeirri spurningu hefði einmitt átt að vera svarað áður en þetta frumvarp var lagt fram og hefði átt að gerast í meðförum nefndarinnar. Þá langar mig, með leyfi frú forseta, að lesa upp úr nefndaráliti 2. minni hluta þar sem segir: „Fjármálaeftirlitið bendir á að engin tilraun er gerð til að leggja mat á möguleg áhrif skattsins á fjármálamarkaðinn né heldur á neytendur og telur skattlagninguna „varasama“. Ríkisskattstjóri er heldur ekki hrifinn af þessu framtaki og segir að nauðsynlegt sé að hafa samráð við aðila sem frumvarpið tekur til.“ Þetta er eitt af því, frú forseti, sem hefur verið gagnrýnt í umræðunni, þ.e. þær breytingar sem felast í frumvarpinu, jafnvel þó að verið sé að taka eitthvað af þeim handahófskennt til baka, að það liggur á engan hátt fyrir hver áhrif frumvarpsins verða á þá þætti sem hv. þingmaður kom inn á í andsvari sínu. Það eru auðvitað vinnubrögð af verstu gerð sem klárlega munu koma mjög illa við einmitt litlu fjármálastofnanirnar, jafnvel þó að gerðar hafi verið þessar breytingar. Heildaráhrifin af frumvarpinu hafa ekki verið metin og liggja ekki fyrir. Það hefði kannski verið betra ef frumvarpið hefði komið fyrr fram eða ef betur hefði verið unnið að því áður en það var lagt fram, en það var ekki gert. Nefndin gefur sér síðan ekki tíma til þess heldur. Þetta er vinnulag 

Frú forseti. Við höfum rætt í dag frumvarp til laga um svonefndan fjársýsluskatt og eins og fram kom fyrr í dag, m.a. í máli fulltrúa okkar sjálfstæðismanna í efnahags- og viðskiptanefnd, að þar höfum við farið yfir 142 skattkerfisbreytingar. Við skulum ekki draga dul á það að þetta eru allt saman skattkerfisbreytingar sem eru annars vegar til þess fallnar að flækja kerfið og hins vegar til að auka álögur á fólk, fjölskyldur og atvinnufyrirtæki. Það liggur ljóst fyrir að þetta er náttúrlega bara ein birtingarmynd þeirra mála sem skilja mjög á milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Þá á ég við að það er skýr stefna okkar sjálfstæðismanna að öllu máli skiptir að lækka skatta og gera skattkerfið einfaldara, eins og segir meðal annars í ályktunum okkar frá síðasta landsfundi, en ekki síður hitt að koma fólki til vinnu. Þetta er enn eitt dæmið um mál af hálfu ríkisstjórnarinnar þar sem hún gerir þveröfugt, þ.e. eykur skattálögur á fólk og fyrirtæki. Þegar menn fara yfir frumvarpið er alveg skýrt að það mun hafa í för með sér fækkun starfa, og þá aðallega starfa kvenna, hversu kúnstugt sem það kann nú að vera frá ríkisstjórn sem hefur lýst sér sem ríkisstjórn hinnar kynjuðu hagstjórnar. Við sjáum það í hverju málinu á fætur öðru, frú forseti, að farið er þvert gegn þeirri yfirlýstu stefnu ríkisstjórnarinnar. Allt tal um jafnrétti er hjóm eitt þegar kemur í reynd að stefnu ríkisstjórnarinnar í jafnréttismálum. Margítrekað hefur verið hér að breyta þurfi verklagi og það er náttúrlega svolítið merkilegt að ekki síst var mikið talað um það eftir að skipt var um ríkisstjórn. Ég get tekið undir að margt þyrfti að breytast, það er ekki málið. Einkum átti vinnulagið í kringum fjárlagagerðina að breytast en ef eitthvað er hefur sú breyting ekki orðið til hins betra heldur til hins verra. Af hverju segi ég það? Jú, af því að það liggur alveg skýrt fyrir að þegar við samþykkjum fjárlög var tekjuhlið frumvarpsins enn og aftur algjörlega órædd. Þess vegna segi ég að þetta undirstriki hugmyndafræðilegan ágreining á milli stjórnarflokkanna og Sjálfstæðisflokksins, við teljum að einfalda þurfi skattkerfið allt saman, einfalda kerfið, og koma styrkari höndum á vinnulagið og verklagið varðandi fjárlagagerðina alla. Til að mynda hefur verið bent á að við erum ekki að afgreiða ríkisreikning fyrir árið 2010 fyrr en seint og um síðir, núna á þessu ári, og sérstaklega hefur verið rætt um að það verklag þurfi að taka til endurskoðunar, fjárlaganefnd þingsins hefur ályktað um það. Það er ágætt en þá þarf að koma því í verk, ekki síst innan dyra hjá fjármálaráðuneytinu, í samræmi við vilja og anda þingsins. Þess hefur verið getið að ríkisstjórnin hafði ekki vegið og metið áhrifin af þessu frumvarpi. Mér segir svo hugur um að ríkisstjórnin hafi metið það svo að það væri fínt að koma með frumvarp til laga um fjársýsluskatt á þessi vondu fjársýslu- og fjárumsýslufyrirtæki, það megi, eins og ágætur norðanmaður orðar svo fallega, pönkast á þeim og fólk muni taka undir það. Að mínu mati er það ekkert annað en ákveðið áróðursbragð hvernig menn hækka skatta og álögur á fjármálafyrirtæki. Það hefur í raun í för með sér, eins og ég gat um áðan, fækkun starfa. Menn skulu ekki halda að auknar álögur á fjármálafyrirtækin þýði ekki að vextir til viðskiptavina fjármálafyrirtækjanna muni hækka. Þeir munu einfaldlega hækka. Og hverjir eru viðskiptavinir fjármálafyrirtækjanna? Það eru fólk og fyrirtæki í bænum og það sem fólk og fyrirtæki þurfa síst af öllu í dag eru auknar álögur. Tel ég skýrt að þetta mun þýða hærri vexti og aukin þjónustugjöld fyrir viðskiptavini bankanna. Ríkisstjórnin treystir sér einfaldlega ekki til að segja blákalt: Jú, við erum að leggja fram enn eitt dæmið um skattahækkunarfrumvarp - eins og nefnt var eru skattkerfisbreytingarnar orðnar 142 - og þetta frumvarp hefur í fyrsta lagi í för með sér að störfum mun fækka, það verður aðallega sagt upp konum og vextir og þjónustugjöld viðskiptavina fjármálafyrirtækjanna hækka. Þetta mun líka þýða færri nýráðningar innan fjármálafyrirtækjanna og minni sveigjanleiki verður til skuldaleiðréttinga hjá fólki og fyrirtækjum. En þetta segir hæstv. ríkisstjórn náttúrlega ekki þegar hún kynnir þessi frumvörp heldur reynir að fela sig á bak við auknar álögur á þessi hræðilegu fjármálafyrirtæki sem eiga að vera starfandi hér á landi. Annars vegar reynir hún að réttlæta þetta og fá fólkið með sér á þeim grundvelli og hins vegar setur hún þetta fram undir merkjum norrænnar velferðarstjórnar. Ríkisstjórnin reynir að skýla sér á bak við hvernig málum hefur verið háttað í Danmörku. En margoft hefur verið sýnt fram á að við nánari skoðun kemur í ljós að það sem fjármálaráðherra vísaði til í upphafi, að þessi skattheimta væri að danskri fyrirmynd, var algjör misskilningur hjá ráðherranum. Hann hafið sem sagt ekki unnið heimavinnuna sína, hann sá einhvern skatt úti í Danmörku sem hann taldi sig hugsanlega geta notfært sér en vann síðan ekki eftir þeirri raunverulegu dönsku fyrirmynd sem er til staðar. Í Danmörku er til dæmis ekki lagt tryggingagjald á fjármálafyrirtæki en þar er skattur lagður á laun og hlunnindi auk þess sem skatturinn telst þar til rekstrarkostnaðar og er þess vegna frádráttarbær frá tekjuskatti. Þetta er auðvitað mikilvægt. Í Danmörku greiða fyrirtæki ekki launaskatta en þau fyrirtæki sem ekki greiða virðisaukaskatt, t.d. í útgáfustarfsemi og heilbrigðisþjónustu, greiða þennan skatt auk fjármálafyrirtækja. Ríkisstjórnin fer því rangt með þegar hún segir að þetta sé að danskri fyrirmynd. Allt ber að sama brunni. Ríkisstjórnin telur að hún geti ekki farið aðra leið en að hækka skatta, hún treystir sér ekki til að leiðrétta útgjöld þannig að sómi sé að heldur beitir sér frekar fyrir flötum niðurskurði. Mér finnst þetta oft vera spurning um hvort kemur á undan, eggið eða hænan. Við sjálfstæðismenn höfum margoft ítrekað að nýta þarf fjármunina betur og við höfum meðal annars sýnt það í efnahagstillögum okkar sem komu fram fyrr í vetur, við gerðum það á síðastliðnum vetri og þar áður líka. Við höfum lagt fram tillögur um hvað hægt er að gera til að draga úr ríkisútgjöldum annars vegar og hins vegar til að mæta þeim tímabundnu erfiðleikum sem við eigum í í efnahagsmálum. Þá þýðir ekki að fara í þær stórfelldu skattahækkanir sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir. Í því samhengi langar mig, með leyfi forseta, að draga fram ummæli Magnúsar Þórs Ásgeirssonar, fráfarandi framkvæmdastjóra Atvinnuþróunarfélags Eyjafjarðar, í viðtali við vikublaðið Akureyri sem kom út í vikunni. Mér finnst hann draga fram nákvæmlega það sem forsvarsmenn fyrirtækja hafa undirstrikað og ASÍ, Samtök atvinnulífsins og aðilar vinnumarkaðarins en ríkisstjórnin virðist akkúrat ekkert hlusta á. Miklu frekar að forustumenn ríkisstjórnarinnar fari einfaldlega í vont skap ef þessir aðilar leyfa sér að gagnrýna áætlanir ríkisstjórnarinnar og benda vinsamlega á að þær geti meðal annars hleypt kjarasamningum í uppnám. Á þessar gagnrýnis- og efasemdarraddir er einfaldlega ekki hlustað. Hvað sagði Magnús Þór Ásgeirsson? Hann sagði meðal annars þetta, með leyfi forseta: „Ég hef séð í hælana á fjárfestum sem voru tilbúnir að koma hingað með fjárfestingar og atvinnustarfsemi, vegna umræðu ríkisstjórnarflokkanna um þjóðnýtingu fyrirtækja og eigna.“ Hann hefur sem sagt séð á eftir einstaklingum og fyrirtækjum, fjárfestum sem hafa hætt við að fjárfesta hér á Íslandi vegna þjóðnýtingarumræðu forsætisráðherra. Síðan segir hann, með leyfi forseta: „Geðþóttaákvarðanir, lögbrot ráðherra og endalausar og yfirvofandi breytingar á skattalögum gera það að verkum“ - þetta er mikilvægt - „að fyrirtæki treysta sér ekki til að fjárfesta á Íslandi í dag. Nýjasta upphlaupið vegna kolefnisskatts segir allt sem segja þarf.“ Þetta sagði Magnús Þór Ásgeirsson og reyndar margt fleira. Hann kom inn á athyglisverða þætti í tengslum við Grímsstaðamálið, sem taka má undir, með leyfi forseta: „Ég hef bara séð vanþekkingu, útlendingahræðslu og uppblásinn þjóðernissósíalisma.“ Þetta er náttúrlega efni í aðra umræðu sem ég ætla ekki að taka undir þessum lið. Engu að síður dregur Magnús Þór fram í fyrri hluta viðtalsins að þessi skattstefna, þessi skattapólitík sem ríkisstjórn Íslands rekur, vinstri stjórnin, fælir erlenda fjárfesta frá því að fjárfesta hér með öflugum hætti og innlenda fjárfesta líka vel að merkja. Innlendir fjárfestar halda að sér höndum, erlendu fjárfestarnir koma ekki hingað. Enda er samkeppnin við Ísland næg. Við skulum ekki halda að þó að við séum raunverulegt eyland séum við það á hinum alþjóðlega grundvelli. En það er með það eins og svo margt annað, það er eins og ríkisstjórnin undirbúi það markvisst að gera Ísland að eylandi þegar kemur að fjárfestingartækifærum í uppbyggingarmálum varðandi fyrirtæki og fjölgun atvinnutækifæra. Þar er hægt að taka mörg dæmi, til dæmis eins og af hverju í ósköpunum er ekki hægt að taka þá ákvörðun að fara einfaldlega af stað með Helguvíkurframkvæmdina. Þrátt fyrir að ríkisstjórnarflokkarnir séu ósammála um þá mikilvægu framkvæmd verði farið af stað í hana því að það mundi skapa ótal störf og spara ríkissjóði um leið útgjöld og tekjur ríkissjóðs vegna beinna og óbeinna skatta mundu aukast verulega. Í þessu efni sem öðru vantar ákvarðanir og ýmislegt í þessum efnum humma menn fram af sér til stórkostlegs kostnaðar fyrir íslenskt atvinnulíf. Hér í dag samþykktum við líka fleiri skatta og ég held að ekki séu ekki liðnir nema fimm, sex tímar síðan samþykkt var af hálfu meiri hluta þingsins, stjórnarflokkanna og ýmissa fleiri, að hækka álögur á tóbak, bensín o.fl. Það þýðir um 3–4 milljarða í auknar álögur á heimilin í landinu. Þetta er bara gert sisvona og ekki má einu sinni ræða þetta. Það má ekki undirstrika hvaða áhrif þetta hefur á verðlag og vísitölu og um leið áhrif á lán einstaklinga, fjölskyldna og fyrirtækja. Eina takmark ríkisstjórnarinnar virðist vera að koma með eins fjölbreytta skattstofna og hægt er, gera kerfið eins ógegnsætt og hægt er þannig að enginn átti sig á út á hvað þetta gangi annað en að koma sem mestu fjármagni í ríkissjóð og síðan verði útgjöldin löguð að tekjunum í staðinn fyrir að menn átti sig betur á hvernig útgjöld ríkisins eigi að vera. Eins og ég gat um áðan höfum við sjálfstæðismenn ítrekað lagt fram tillögur um hvernig markvisst megi takmarka útgjöld ríkissjóðs. Á þær tillögur hefur ekki verið hlustað og okkur hefur verið klappað vinsamlega á kollinn og síðan veður ríkisstjórnin bara áfram og ekkert er látið reyna á samvinnu. Það þarf nefnilega að þora að fara í uppstokkun á kerfinu til að um raunverulegan sparnað sé að ræða. Þess í stað þarf ríkisstjórnin náttúrlega að fjármagna ýmis gæluverkefni sem hún hefur beitt sér fyrir og nú síðast fjölgun aðstoðarmanna. Þó að þar séu ekki um háar fjárhæðir að ræða eru það engu að síður 40 millj. kr. á ársgrundvelli. Það má nefna fjölmiðlanefnd og ýmis verkefni sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir útgjaldamegin, að mínu mati verkefni sem eru á engan hátt í forgangi. Stjórnmálamenn dagsins í dag verða að þora að segja hvernig þeir vilja forgangsraða. Það höfum við sjálfstæðismenn meðal annars viljað gera. Í ályktun okkar um efnahags- og skattamál, og reyndar er komið inn á það í ályktunum okkar um menntamál, er meðal annars sagt að ekki þurfi eingöngu heildstæða stefnumótun í skóla- og heilbrigðismálum og fjölga rekstrarformum heldur beri einmitt að skoða gaumgæfilega kosti þess að stytta námstíma til stúdentsprófs með því að endurskoða framhalds- og grunnskólanám. Þetta hefur að sjálfsögðu verið gert og við vitum að Ísland, sem er innan OECD, útskrifar stúdenta miklu eldri en allar aðrar þjóðir. Það eitt að þora að segja: Já, við ætlum að taka það skref að fjölga stúdentum á skemmri námstíma en nú er, mun hafa stórkostlegan sparnað í för með sér fyrir ríkissjóð, um leið og ég fullyrði að ef þess er vandlega gætt að farið verði að þeim lögum sem nú eru í gildi mun menntunarstig á engan hátt versna við það. Við verðum að vera samkeppnishæf á öllum sviðum og þetta er meðal annars það sem við höfum bent á að muni skila raunverulegum fjárhæðum í sparnað í ríkisrekstri til lengri tíma. Við sjálfstæðismenn höfum líka lagt mikla áherslu á að útgjöld hins opinbera skuli miðuð við skýr, mælanleg markmið og um leið verði til staðar ákveðinn hvati til árangurs. Við höfum líka bent á, en fjármálaráðherra hefur reynt að tala í kringum, að skatttekjur ríkisins og sveitarfélaga í hlutfalli við landsframleiðslu, og ég vil sérstaklega taka fram að það er að meðteknum lögbundnum iðgjöldum í lífeyrissjóði, eru með þeim allra, allra hæstu innan landa OECD. Fjármálaráðherra vill helst ekki taka með þessi lögbundnu iðgjöld í lífeyrissjóð af því að þá værum við neðar á því þrepi. En auðvitað verðum við að taka iðgjöldin með og það sem við greiðum og þetta leiðir til þess að skatttekjur hins opinbera í hlutfalli við landsframleiðslu eru með þeim allra hæstu innan landa OECD. Það er óumdeilt, hvað sem menn segja og telja, að skattar breyta hegðun og hafa áhrif á ákvarðanatöku einstaklinga, fjölskyldna, fjárfesta, stjórnenda og launafólks almennt. Þess vegna segjum við sjálfstæðismenn að ofurskattar, tekjutengingar og flókið skattkerfi eins og felst í þessu máli í dag, flækja kerfið. Það þýðir ekkert að segja, eins og um auðlegðarskattinn, að þetta sé hugsanlega bara tímabundið af því að ekki er hægt að treysta því. Það er ekki treysta því þegar vinstri stjórn er við völd og þess vegna þarf að kjósa. Ofurskattar, tekjutengingar og flókið skattkerfi bitna nefnilega helst á þeim sem minna mega sín og eins og við vitum festir það fjölda fólks í fátæktargildru og hvetur ekki síður til svartrar atvinnustarfsemi. Við sjáum enn skýrari teikn á lofti um að þessi svarta atvinnustarfsemi sé að aukast, við erum að breyta hegðun í þessum efnum og fara 20 til 30 ár aftur í tímann. Er það það sem við viljum? Við sjálfstæðismenn höfum margoft sýnt fram á að með einföldu skattkerfi verður hvatinn til að stunda svarta atvinnustarfsemi nánast enginn. Einfalt skattkerfi leiðir til aukinna umsvifa fyrirtækja, svo eitthvað sé nefnt, sem leiðir síðan til aukinna tekna í ríkissjóð og ríkissjóður vex frekar en hitt. Við sjálfstæðismenn höfum ítrekað þá skoðun okkar að breyta beri þeirri skattstefnu sem nú ríkir, fyrst og fremst með það að leiðarljósi að auka samkeppnishæfni Íslands og framleiðni efnahagslífsins. Þetta er stóra myndin að mínu mati. Þetta frumvarp, eins og ég segi enn og aftur, er birtingarmynd hreint ömurlegrar skatt- og efnahagsstefnu sem ríkisstjórn Íslands hefur beitt sér fyrir á þeim tæpu þremur árum sem hún hefur verið við völd. Þetta er stefna sem við þurfum að berjast gegn af öllu afli og það gerum við sjálfstæðismenn.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um svokallaðan fjársýsluskatt sem er ein þeirra nýju skattbreytinga ríkisstjórnarinnar sem er til umræðu í dag. Það kom meðal annars fram í ræðum hv. þingmanna að frá því að ríkisstjórnin tók við væri búið að gera rúmlega 140 breytingar á skattkerfinu og með þeim sem stjórnin og stjórnarmeirihlutinn samþykkti í dag varðandi tekjuhlið fjárlaga og bandorminn svokallaða var talið af einhverjum að nú væru skattkerfisbreytingarnar komnar yfir 200. Er þá rétt að minna á orð hæstv. fjármálaráðherra, með leyfi forseta: You ain't seen nothing yet - eða: þið eruð rétt byrjuð að sjá breytingarnar, þegar hann fjallaði um þetta á fundi á skattadegi hjá Price Waterhouse Coopers fyrir tveimur árum. Það hefur greinilega verið laukrétt hjá hæstv. ráðherra. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir því að það væri skynsamlegra að vera með einfaldara og skilvirkara skattkerfi og höfum talið að hér væri gengið of langt og farið allt of geyst í að sækja tekjur til almennings í landinu og fyrirtækja sem eru nú þegar aðþrengd vegna stökkbreyttra skulda eftir hrunið en líka vegna þess að í landinu er enginn hagvöxtur og öll fyrirtæki landsins, fyrir utan þau sem stunda útflutning á auðlindum okkar eins og fiski og öðrum afurðum, búa við síminnkandi umsvif. Hér er enginn hagvöxtur heldur stöðnun og afturför í hagkerfinu. Þessi fjársýsluskattur er eins og ég sagði áður einn af fjölmörgum nýjum sköttum sem ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn hefur lagt á. Fyrir nokkrum vikum komu fram hugmyndir hjá hæstv. fjármálaráðherra um að leggja svokallaðan kolefnisskatt á fast kolefni, þ.e. á hráefni iðnfyrirtækjanna í landinu, ekki kolefnisgjald á fljótandi eldsneyti heldur á hráefni fyrirtækjanna sem er algjörlega galin aðgerð, ekki síst í því ljósi að sá skattur átti að taka fyrst gildi á árinu 2013 og var kynntur til sögunnar hér vegna þess að ríkisstjórnin hafði gert samkomulag við stóriðjuna um fyrir fram greidda skatta út árið 2012, þ.e. 2010, 2011 og 2012. Á árinu 2013 átti svo að taka við evrópskt kerfi, svokallað ETS-kerfi, um losunarheimildir þar sem losun á kolefni yrði mæld og fyrirtækin, stóriðjan, mundu þurfa að kaupa sér kvóta sem yrði þá skatturinn. Aðrir sem ekki er hægt að mæla kolefnisútstreymið hjá og mengunina, eins og bílar og minni fyrirtæki, mundu greiða kolefnisskatt. Þetta kerfi er fyrirhugað að setja upp í Evrópu og hefur verið rætt um það á alþjóðlegum vettvangi um langa hríð. Ríkisstjórninni og hæstv. fjármálaráðherra datt sem sagt í hug að leggja skatt á hráefni fyrirtækjanna. Þetta hefði í stuttu máli þýtt að járnblendið á Grundartanga hefði smátt og smátt gefist upp á rekstrarstarfsemi hér með tilheyrandi minnkandi hagvexti, auknu atvinnuleysi og minni útflutningstekjum. Auk þess voru þetta enn ein neikvæð skilaboð til fyrirtækja sem hugðust hefja starfsemi hér á landi, eins og kísilverið í Helguvík sem var komið með útboðsgögn í hendur og átti að bjóða út í sömu viku og þetta var kynnt. Það verk var komið á dagskrá, búið var að fjármagna það og semja við alla banka, en þá urðu menn einfaldlega að bakka og tefja þar af leiðandi verkefnið og sannfæra fjármögnunaraðila og alla þá sem tengdust verkefninu um að þetta hlyti að breytast, ríkisstjórnin hlyti að skipta um skoðun. Þessi umræða kom auðvitað inn á þing og gat hæstv. fjármálaráðherra ekki í þessum ræðustól lýst því yfir án nokkurs vafa að þessi skattur yrði ekki lagður á og það kæmi ekki til greina heldur skildi hann málið eftir í þoku og óvissu. Málið var því tekið upp í atvinnuveganefnd þar sem við fengum öll fyrirtækin á okkar fund til að ræða það. Það verður að segjast eins og er að þau skilaboð sem komu úr fjármálaráðuneytinu voru eftir sem áður óskýr, en í því minnisblaði sem hæstv. fjármálaráðherra hafði sýnt á fundi með Samtökum atvinnulífsins stóð skýrum stöfum það sem síðan varð niðurstaðan í vinnu efnahags- og viðskiptanefndar, ekki síst hjá minni hlutanum og meiri hlutinn gerði það að sínu, að afturkalla þennan skatt. Þetta er dæmi um eina af þeim mörgu skattbreytingum sem hefðu haft ótrúlega neikvæð áhrif í för með sér. Ég verð líka að nefna skatt á eldsneyti. Í fjárlagafrumvarpinu í fyrra minnir mig að hafi verið gert ráð fyrir að umferð mundi aukast um 2% og þar með tekjur af eldsneyti. Staðreyndin er sú að umferð dróst saman um nærri 5%, eða 4,9%, vegna þess einfaldlega, frú forseti, að eldsneyti var orðið of dýrt, skattlagningin var orðin of mikil og fólk hreinlega dró við sig að fara á milli staða eða fara í heimsóknir og margir hverjir sem hafa þurft að keyra um langan veg til vinnu hafa þurft að velta því fyrir sér og jafnvel þurft að taka þá ákvörðun að skynsamlegra sé að gefast upp á þeirri vinnu eða flytja annað eins og svo margir hafa reyndar gert, því miður. Ansi margir hafa valið að flytja til Noregs. Það kom fram fyrir nokkrum dögum að þetta ár - þrátt fyrir orð hæstv. forsætisráðherra sem taldi að sjö einstaklingar sem fara úr landi á dag væri bara eins og í venjulegu ári - er næstmesta fólksflóttaár héðan sem við höfum lifað. Flestir fara til Noregs og ég heyrði það í fréttum um daginn þegar verið var að tala við mann sem hafði búið þar í þrjú ár að tekjuskattsprósentan þar væri 36%. Hins vegar fara Norðmenn þá leið að vera með lægri prósentu fyrstu tvö árin fyrir þá sem flytja inn í landið, þ.e. 28% sem hækkar síðan í 32%, þannig að Norðmenn eru svo sannarlega að laða að öflugt og gott fólk til að viðhalda hagvexti hjá sér og tryggja að störf séu mönnuð. Margir Íslendingar hafa eðlilega stokkið á það. Hér hefur ríkisstjórnin aftur á móti farið þá leið að hækka alla skatta, bæði nýja skatta eins og þann fjársýsluskatt sem hér er til umfjöllunar sem og aðra skatta. Það er rétt sem fram hefur komið og kom m.a. fram í ræðu hv. þm. Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur hér áðan og fleiri þingmanna sem hafa rætt að skattprósentan hér sé með því hæsta sem þekkist ef við leggjum lífeyrisiðgjöldin við. Við getum þá borið hana saman við til að mynda skattprósentuna sem ég nefndi í Noregi, en auðvitað vantar þar inn útsvar sveitarfélaga. Þannig er ástandið, frú forseti, að þessar skattbreytingar hafa einfaldlega dregið allan mátt úr atvinnulífinu og seilst hefur verið ofan í vasa heimilanna í landinu sem voru illa stödd fyrir þótt ekki sé sífellt verið að auka álögur á þau, sem er svo sannarlega verið að gera í bandorminum sem við samþykktum hér í dag. Um fjársýsluskattinn verður að segjast eins og er að þegar bæði umsagnir og nefndarálit sem liggja fyrir eru skoðuð virðast menn einfaldlega ekki, eins og því miður svo oft áður, allt of oft, hafa eytt nægilegum tíma og vinnu í það að athuga og skoða hver áhrif af samþykkt frumvarpsins kynnu að verða, sérstaklega á starfsumhverfi fjármálafyrirtækja. Fram hefur komið að það muni koma sérstaklega hart niður á minni fyrirtækjum, sparisjóðunum ekki síst. Þá munum við halda áfram þeirri vegferð ríkisstjórnarinnar að segja fyrst og fremst upp konum eins og við þekkjum úr heilbrigðisgeiranum þar sem yfir 80% þeirra sem misst hafa störf vegna niðurskurðarins þar undanfarin þrjú ár voru konur. Það verður að segjast eins og er, frú forseti, að þessi „kynjaða hagstjórn“ ríkisstjórnarinnar er ákaflega kynjuð. Ég hélt upphaflega að þessi kynjaða hagstjórn, sem er m.a. í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, mundi snúast um að auka hér bæði jafnrétti og ekki síst launajafnrétti, en þessi kynjaða hagstjórn virðist fyrst og fremst hafa beinst að því að fækka konum í störfum hjá hinu opinbera, sem er ákaflega sérkennilegt. Ég nefndi sparisjóðina og svo að ég vitni hér í nefndarálit 2. minni hluta, hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, fulltrúa framsóknarmanna í efnahags- og viðskiptanefnd, þá segir hann, með leyfi forseta: „Fyrirhugaður launaskattur mun hafa mikil áhrif á rekstur bankanna og skattlagning sem er ótengd afkomu kemur harðast niður á minnstu fyrirtækjunum, einkum litlum sparisjóðum. Sparisjóðirnir í landinu borga ekki nein ofurlaun og þessi skattur mun hugsanlega gera út af við sparisjóðina. Sparisjóðirnir eiga að vera hornsteinar í hverju byggðarlagi en með þessari skattlagningu er líklegt að starfsemi þeirra leggist af.“ Frú forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar þegar hann spyr í sínu nefndaráliti: „Hvað varð um loforð ríkisstjórnarinnar um endurreisn sparisjóðakerfisins?“ Voru það orðin tóm eins og svo margt annað sem menn tala um á fallegum dögum í ræðustólum hingað og þangað en engar eru efndirnar og jafnvel, eins og í þessu máli, akkúrat hið gagnstæða? Framsóknarmenn hafa lýst því yfir að þeir vilji sjá fjölbreytni á fjármálamarkaði en ekki fábreytni og fákeppni þriggja stórra banka eins og allt stefnir í. Svo að ég vísi aðeins í umsagnir aðila við hugmyndir hæstv. fjármálaráðherra og meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar - t.d. umsögn Bankasýslu ríkisins sem var sett af ríkisstjórninni til að koma bönkunum armslengd frá stjórnvöldum. Það hefur reyndar margt gerst í því máli sem gerir það að verkum að menn hljóta að spyrja sig hvort það sé raunin því að þegar fjallað var um nýjan forstöðumann Bankasýslunnar virtist hlaupa veruleg pólitík í málið og þáverandi stjórn Bankasýslunnar varð á endanum að segja sig lausa frá starfinu og forstöðumaður eða forstjórinn sem þá var ráðinn gerði það einnig. Spurningin er hvort þeir sem voru ráðnir, frú forseti, í kjölfarið henti pólitískt betur núverandi stjórnvöldum og hvort það sé þá ekki lengur þessi armslengd á milli stjórnmálanna og umsýslu með bankastarfsemi í landinu, þ.e. Bankasýslunnar. Bankasýslan taldi í umsögn sinni, svo að ég vitni til hennar, að skoða þyrfti af kostgæfni hvaða áhrif fyrirhuguð skattlagning hefði á afkomu fjármálafyrirtækja og sagði að skatturinn mundi leggjast þungt á sparisjóðina og mögulega framtíðarrekstrarhæfi þeirra. Í umsögn Fjármálaeftirlitsins er bent á að engin tilraun hafi verið gerð til að leggja mat á möguleg áhrif skattsins á fjármálamarkaðinn né heldur á neytendur og er skattlagningin talin varasöm. Þetta sannar það sem ég sagði fyrr í ræðunni að ekki hefði verið kannað nægilega hver áhrifin kynnu að verða af þessu frumvarpi. Ríkisskattstjóri er heldur ekki hrifinn af þessu uppátæki hæstv. fjármálaráðherra og meiri hlutans og segir að nauðsynlegt sé að hafa samráð við aðila sem frumvarpið tekur til, en skortur hefur verið á því. Það sem þó má segja meiri hlutanum til hróss er að í meðförum nefndarinnar, en minni hlutinn hefur auðvitað lagt sitt til þar og við framsóknarmenn sem höfum haldið sparisjóðunum hátt á lofti og þeirra rekstrarumhverfi, hafa verið lagðar fram breytingar sem eru sannarlega til bóta og lækka launaskattinn niður í 5,45% úr 10,5% og taka út það sem út af stendur eða það sem vantar upp á til að ná þeim tekjum sem fyrirhugaðar voru af þessum nýja skatti af umframhagnaði stóru bankanna, þ.e. hagnaði umfram 1 milljarð. Vonandi milda þessar aðgerðir fyrirhugaðar uppsagnir sem annars væru fram undan í sparisjóðakerfinu og hjá minni aðilum og fjármálafyrirtækjum. Þetta er nokkuð sem við hreinlega vitum ekki, frú forseti, vegna þess að það hefur einfaldlega ekki verið kannað nægilega vel. Þegar þessar hugmyndir voru upphaflega lagðar fram var vísað til þess að skattheimtan væri að danskri fyrirmynd. En þegar frumvarpið var síðan skoðað af efnahags- og viðskiptanefnd og þingmönnum á Alþingi kom fljótlega í ljós að frumvarpið samrýmdist ekki hliðstæðri skattlagningu í Danmörku og byggði á allt öðrum forsendum. Frumvarpið samrýmist heldur ekki þeim áformum sem eru uppi á alþjóðavettvangi um skattlagningu fjármálageirans. Því hljótum við að spyrja hvort þarna sé um gönuhlaup fjármálaráðuneytisins og hæstv. fjármálaráðherra að ræða eða hvort tilgangurinn helgi meðalið, þ.e. „you ain't seen nothing yet“, þannig að ríkisstjórnin komist hreinlega ekki út úr þeim vítahring sem hún er í að leggja skatta á alla mögulega og ómögulega hluti og það sé einfaldlega heil deild í því að velta fyrir sér hvar sé hægt að bera niður næst til að finna nýjar matarholur. Það hefur komið fram hér í þinginu, frú forseti, í ræðum einstakra stjórnarþingmanna að eitt af því sem telja megi ríkisstjórninni til hróss sé hvað hún er dugleg að finna nýjar matarholur, þ.e. að finna nýjar leiðir til að skattleggja bæði heimili og fyrirtæki. Varðandi þessa dönsku leið, svo að ég vitni enn og aftur til nefndarálits hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, fulltrúa framsóknarmanna í efnahags- og viðskiptanefnd, þá segir hann, með leyfi forseta: „Í upphafi vísaði fjármálaráðherra til þess að þessi skattheimta væri að danskri fyrirmynd. Við nánari skoðun kom í ljós að það var misskilningur hjá ráðherranum, frumvarpið er í grundvallaratriðum öðruvísi en hin meinta danska fyrirmynd. Í Danmörku er t.d. ekki lagt tryggingagjald á fjármálafyrirtæki en þar er skattur lagður á laun og hlunnindi auk þess sem skatturinn telst til rekstrarkostnaðar og er þess vegna frádráttarbær frá tekjuskatti. Í Danmörku greiða fyrirtæki ekki launaskatta en þau fyrirtæki sem ekki greiða virðisaukaskatt, t.d. af útgáfustarfsemi og heilbrigðisþjónusta, greiða þennan skatt auk fjármálafyrirtækja.“ Það er sem sagt allt annað kerfi, allt aðrar forsendur og hefur í raun og veru ekkert með þessa tillögu hæstv. fjármálaráðherra að gera. Hér er sem sagt farið rangt með og ekki tekur betra við eins og ég sagði áðan þegar vísað var til tillagna annarra alþjóðastofnana eins og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Evrópusambandsins. Við framsóknarmenn höfum ítrekað það hér á þingi á undanförnum missirum að stefna ríkisstjórnarinnar sé röng, ekki sé hægt að komast út úr kreppunni með sífelldum niðurskurði og síauknum álögum á heimilin og fyrirtækin í landinu, skattahækkunum, þjónustugjöldum og gjaldskrárhækkunum, það sé ekki leiðin. Við höfum lagt fram tillögur sem við köllum plan B sem eru efnahagstillögur en einnig þingsályktunartillaga um sókn í atvinnumálum þar sem við leggjum til, frú forseti, að farin verði önnur leið, þ.e. að efla efnahag landsins, auka hér hagvöxt, fækka atvinnulausum með því að fjölga atvinnutækifærum og efla fyrirtækin sem fyrir eru í landinu því að aðeins þannig komumst við út úr 

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hv. þingmaður kom inn á það að menn hefðu haft áhyggjur af stöðu sparisjóðanna í landinu, sérstaklega þeirra minni sem eru hornsteinn í héraði, eins og oft er sagt. Því langar mig að bera það undir hv. þingmann hver skoðun hans sé, vegna þess að nú eru sparisjóðirnir með lítil útibú dreifð víðs vegar um landið, hvort hv. þingmaður hafi áhyggjur af því, sem ég hef reyndar sjálfur persónulega, að þetta gæti orðið til þess að mörgum litlum útibúum sparisjóðanna á litlum stöðum úti á landsbyggðinni verði lokað. Ekki þarf að fara mörgum orðum um það hvaða áhrif það hefði á samfélögin og uppbygginguna og samfélagssamsetninguna. Það er líka mikilvægt að rifja upp að margir sem hafa farið til stóru bankanna og óskað eftir að fá þar fyrirgreiðslu til að hefja atvinnurekstur og skapa þar með störf og byggja upp samfélögin sem þeir búa í úti á landsbyggðinni hafa oft og tíðum fengið neitun. En þekkingin á heimahögunum hefur einmitt verið mikil í þessum litlu útibúum þar sem menn hafa haft trú á einstaklingsframtakinu og getu einstaklinganna til að fara í ákveðnar framkvæmdir og hafa þess vegna lánað þeim að hluta til út á það, ábyrgum mönnum. Það hefur nefnilega oft gerst að þeir einstaklingar sem hafa fengið liðsinni til að mynda hjá sparisjóðunum en fengið höfnun í stóru bönkunum hafa oft á tíðum verið stólpar eða undirstaðan í atvinnuuppbyggingu á viðkomandi svæðum. Spurningin er því þessi: Hefur hv. þingmaður ekki áhyggjur af því að hugsanlega muni lítil útibú sparisjóðanna á landsbyggðinni leggjast af?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Ég tek algjörlega undir það að ég óttast það mjög. Í ræðu minni kom ég inn á það að ég held að þessi fjársýsluskattur muni einmitt leggjast þyngst á sparisjóðina og helst þá minnstu. Ég þekki það frá uppgangi stóru bankanna að þá reiknuðu þeir það einfaldlega þannig út að þær einingar sem ekki skiluðu sem mestum hagnaði á uppgangsárunum - og það var auðvitað galin arðsemi sem menn fóru fram á - að þeim útibúum var lokað víða um land. Ég þekki mörg dæmi þess. Ég þekki líka dæmi þess, eins og hv. þingmaður nefndi, að í mörgum byggðarlögum þar sem sparisjóðirnir eru kjölfestan hafa menn gert minni arðsemiskröfur og hafa meiri þekkingu á þeim sem sækja sér lán til að byggja upp atvinnulífið einmitt á þeim stað. Ég óttast að lokun útibúanna hafi ekki það einasta í för með sér, eins og ég nefndi áðan, að enn fleiri konur missi störf, meiri fábreytni verði á vinnumarkaði fyrir konur á viðkomandi svæðum, heldur muni þetta einmitt hafa þau áhrif, eins og hv. þingmaður ýjaði að, að erfiðara verði fyrir atvinnulífið í viðkomandi byggðarlagi að halda áfram að byggjast upp. Ég þekki dæmi þess bæði frá sjálfum mér og öðrum að vera með afar góðar hugmyndir um atvinnuuppbyggingu þar sem viðskiptamódelið var mjög gott og menn horfðu á það björtum augum í stóru bönkunum á höfuðborgarsvæðinu, en þegar menn uppgötvuðu að fyrirtækið átti að hafa starfsemi úti á landi urðu þeir hugsi og tvístigu og spurðu síðan að lokum: En eigið þið engar eignir hérna á höfuðborgarsvæðinu sem hægt er að veðsetja? Vegna þess að á góðæristímanum voru þeir einfaldlega ekki tilbúnir til þess að lána þó að viðskiptamódelið væri pottþétt, arðsemin væri góð, eðlileg en ekki galin, þ.e. allt of há, heldur bara eðlileg, þá treystu menn sér ekki til að lána slíkum fyrirtækjum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég heyri að við erum svo sem sammála um þessa hluti. Það er nú einu sinni þannig að eitt fyrirtæki sem er burðarás nánast í einum landshluta, held ég að ég geti fullyrt, fékk einmitt svona trakteringar hjá stóru bönkunum en fór síðan í minni bankann og jók peningana til að setja inn í fyrirtækið og er síðan burðarás í viðkomandi landshluta. Þetta viðhorf er oft gagnvart landsbyggðinni, eins og hv. þingmaður nefndi, að menn spyrja: Eru ekki einhverjar eignir eða eitthvað annað sem menn geta sett að veði og er á höfuðborgarsvæðinu? Það gildir nefnilega annað þegar menn koma upp fyrir Ártúnsbrekkuna. Það er annað sem mig langar að spyrja hv. þingmann um og ég hef velt fyrir mér. Fram kemur í umsögnum, bæði frá 1. og 2. minni hluta, að ekki sé nógu vel rýnt af hálfu hv. efnahags- og viðskiptanefndar í þessi áhrif. Ég verð að segja fyrir mína parta að hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur alla mína samúð. Ég tel að meiri hlutinn í þeirri nefnd hafi reynt að sníða af mestu agnúana sem fyrirsjáanlegt var að mundu valda mestum skaðanum, til að mynda gagnvart skattlagningu á lífeyrissjóðina, og menn hafi reynt að breyta þessu í þá veru að draga úr sem mestum skaða. En síðan eru farnar aðrar leiðir til að reyna að halda tekjustofnunum innan þess sem reiknað er með til að tekjuhlið fjárlaganna standist. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort við þyrftum kannski að breyta þessum vinnubrögðum að því leyti til að frumvörpin kæmu miklu fyrr til efnahags- og viðskiptanefndar til að menn hefðu þar meiri og rýmri tíma til að fara yfir málin, því að það er jú þingið að reyna að gera, og þeir hv. þingmenn sem þar sitja, að betrumbæta málið. Og hvort ekki væri mikilvægt að breyta þessu í þá veru að menn fjölluðu um þessi mál með þeim hætti að ekki væri í hverri umsögninni á fætur annarri nefnt að málið 

Frú forseti. Svo ég haldi aðeins áfram með það sem frá var horfið í fyrra andsvari þar sem við ræddum sparisjóðina þá er það einfaldlega þannig að við framsóknarmenn höfum talið að það sé ákaflega mikilvægt að hafa sem fjölbreyttast úrval af fjármálafyrirtækjum á markaði og við teljum að sparisjóðirnir séu algjörlega nauðsynlegir á þeim markaði. Það hefur líka komið ítrekað í ljós á síðustu árum í skoðanakönnunum eða vinsældakosningum þeirra sem nýta sér þjónustu fjármálafyrirtækjanna að sparisjóðirnir hafa ævinlega unnið og verið taldir bestu þjónustufyrirtækin á þeim markaði. Varðandi það að efnahags- og viðskiptanefnd eigi samúð þingmannsins vegna þess að hún fái einfaldlega ekki nægan tíma og málið sé ekki nægilega vel skoðað, eins og kemur fram í nefndarálitum 1. og 2. minni hluta, er það auðvitað alveg rétt, ég tek undir það. Það er almennt vandamál hérna í þinginu að við gefum okkur of lítinn tíma, það er of mikill asi á að klára mál. En það er kannski ekki skrýtið þar sem núverandi ríkisstjórn var búin að gera fyrir bandorminn yfir 140 breytingar á skattkerfinu og kannski yfir 200, eins og nefnt hefur verið, eftir þær breytingar sem voru gerðar í dag. 

Forseti. Það mál sem nú er rætt er þannig úr garði gert af hálfu hæstv. ríkisstjórnar, eins og ágætlega hefur komið hér fram í andsvörum, að efnahags- og viðskiptanefnd er nokkur vorkunn að fá það í hendur. Það verður að taka undir þau orð sem hér hafa fallið að með ólíkindum er hversu þó hefur tekist til við að vinna úr málinu í nefndinni og þau nefndarálit sem liggja fyrir um þennan svokallaða fjársýsluskatt. Nefndarálitin eru þrjú og eru öll meira og minna ágætlega samhljóða í grunninn, bæði í athugasemdum frá 1. og. 2. minni hluta og því áliti sem meiri hlutinn setur fram og tillögum hans til breytinga og ábendinga. Hvers vegna er nefndinni og stjórnarmeirihlutanum þar vorkunn að fá þetta í hendur? Jú, þetta frumvarp sem stafar frá fjármálaráðherra og ríkisstjórn Íslands, er með þeim ólíkindum gert að það er í öllum meginatriðum í andstöðu við yfirlýsta stefnu ríkisstjórnar Íslands, svo furðulegt sem það nú er. Frumvarpið sem ríkisstjórn Íslands býr til er í andstöðu við þá stefnu sem hún hefur komið sér saman um að fylgja. Því segir maður að efnahags- og viðskiptanefnd sé nokkur vorkunn að vinna úr þessari þverstæðu. Hvað á ég við með þessu? Ég nefni dæmi sem lýtur að sparisjóðum landsins. Yfirlýst stefna ríkisstjórnarinnar og stjórnarmeirihlutans er að vinna að endurreisn sparisjóðakerfisins. Engu að síður leggur þessi sama ríkisstjórn fram frumvarp sem er beinlínis aðför að sparisjóðakerfinu. Þetta eru ekki orð stjórnarandstöðunnar heldur koma þau beint frá Sambandi íslenskra sparisjóða, forustumönnum þess kerfis sem töldu sig eiga bandamenn í ríkisstjórn Íslands. Nei, svo ber við að ríkisstjórnin sjálf leggur fram frumvarp sem felur í sér nokkuð sem gengur þvert á það sem hún hefur lýst yfir. Það er í sjálfu sér ekkert nýmæli að stjórnin breyti afstöðu sinni frá þeirri boðuðu stefnu eða stjórnarsáttmála sem hún kom sér saman um. Það er hins vegar nýtt að þetta birtist með svo samansúrruðum hætti eins og raun ber vitni um í því frumvarpi sem hér er til umfjöllunar. Annað má nefna sem lýtur að því hvernig hv. efnahags- og viðskiptanefnd tekur til varna fyrir málið í tillögu um fjármögnum á þeim breytingum sem hún gerir á þessu annars laskaða frumvarpi. Til hvaða ráða er gripið? Jú, að ganga gegn markaðri stefnu í fyrirliggjandi löggjöf sem ríkisstjórnin hafði ekki svo lítið fyrir að koma í gegnum þingið, þ.e. að byggja upp Tryggingarsjóð innstæðueigenda. Hér er lögð fram tillaga frá meiri hluta nefndarinnar um að lækka inngreiðslur í þann sama tryggingarsjóð um 1,2 milljarða kr. Þetta gengur þvert á löggjöfina, stefnuna, sem ríkisstjórnin lagði upp með. Þetta er ekki allt. Nefnt hefur verið í umræðunni að áhrifin af þessum skatti snerti minni fjármálastofnanir sérstaklega. Þannig háttar til að bróðurpartur starfsfólksins sem þar vinnur eru konur. Í athugasemdum Sambands íslenskra sparisjóða, og raunar fleiri gesta nefndarinnar, koma fram verulegar áhyggjur af því að þau áform sem birtast í frumvarpinu muni hafa í för með sér uppsagnir fjölda starfsmanna, sérstaklega hjá minni fjármálastofnunum, og þá sérstaklega sparisjóðunum. Hvernig rímar þetta við áherslur ríkisstjórnarinnar? Maður kynni að halda að það gerði það mjög vel. Þvert á móti, þetta getur engan veginn fallið að markaðri stefnu ríkisstjórnarinnar um kynjaða hagstjórn, ekki nema sú hin sama ríkisstjórn sé búin að breyta um skilning sinn á innihaldi þeirrar stefnumörkunar og áherslur hennar í kynjaðri hagstjórn gagnist þá sérstaklega karlkyninu. Að mati þeirra sem um þessi mál hafa vélað munu þessi áform nefnilega fremur styrkja karlana í þessari atvinnugrein, fjármálastarfsemi, en að konur muni styrkjast þar í störfum. Það er mat manna á frumvarpinu sem hér liggur fyrir. Það er mjög miður að ríkisstjórnin geti ekki einu sinni verið sjálfri sér samkvæm þar sem hún hefur þó náð því fram að marka í lög stefnu sína, hún virðist ekki einu sinni fær um að fylgja þeirri línu lengur en örfáar vikur. Ég vil geta þess líka sérstaklega í tengslum við umræðuna að ekki verður of oft ítrekað að ekkert mat hefur verið lagt á afleiðingarnar af þessari lagasmíð sem ríkisstjórnin fer fram á við Alþingi að það inni af hendi, ekkert mat er lagt á áhrif þess að fullnusta þau áform sem birtast í frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Hver eru áhrifin af því að leggja þennan skatt á sparisjóðakerfið, kvennastörfin, eins og hér hefur verið nefnt? Ekki er gerð ein einasta tilraun, ekki í nokkurri einustu línu, til að reyna svo mikið sem að nálgast mat á áhrifum þessa. Þvert á móti ýta menn þessu frá sér og vonast til að í þeim darraðardansi sem venjulega ríkir á þingi fyrir jól gleymist þetta eða verði lítið rætt og falli í skuggann af öðrum málum. Svo er ekki og ég hvet hv. efnahags- og viðskiptanefnd, milli umræðna um þetta mál, að gefa þessum tveimur atriðum sérstakan gaum. Í andsvari við fyrri ræðu mína í þessu máli innti stjórnarþingmaður mig eftir því hvort mér þætti ekki eðlilegt að fjármálastofnanir legðu eitthvað til við að taka á þeim vanda sem við væri að glíma í ríkisfjármálum. Sú spurning átti að vera réttlæting á þessu frumvarpi um nýjan fjársýsluskatt á fjármálastofnanir. Því er til að svara að allar þær fjármálastofnanir sem hér heyra undir, þó svo að sú breyting hafi verið gerð að taka lífeyrissjóðina undan þessum skatti, eru þátttakendur í því að leggja inn í ríkissjóð á grundvelli ýmissa laga sem samþykkt hafa verið um að skattleggja fjármálastofnanir. Stærstu efnin í þeim þætti máls eru sérstakur skattur á fjármálafyrirtækin, gjald í Tryggingarsjóð innstæðueigenda, kostnaður við rekstur Fjármálaeftirlitsins og kostnaður við umboðsmann skuldara o.s.frv. Eitt lítið dæmi vil ég nefna um útþensluna í þeim efnum. Ég vil nefna sérstaklega að umboðsmaður skuldara er um þessar mundir að stækka við sig í húsnæði og gerir það þannig að hann yfirbýður leigu frá einkaaðilum á markaði. Þetta er ríkisstofnun sem er fjármögnuð af skattfé, sértekjum, og í þessu embætti umboðsmanns skuldara er sú staða uppi að hann er að vaxa, þarf til sín aukið fé og hann yfirbýður leigugreiðslur frá einkaaðilum úti á markaði til að koma sér fyrir. Þetta er í mínum huga óeðlileg þróun og ber að reyna að snúa af þessari braut sem fyrst.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Ég heyrði reyndar ekki fyrri ræðu hans í þessari umræðu en hv. þingmaður talaði um að þetta frumvarp og raunar fleiri en þó sérstaklega þetta, væri aðför að sparisjóðakerfinu, sem rétt er, og að Samband íslenskra sparisjóða hafi látið þau orð falla. Enda kemur efni frumvarpsins einna harðast niður á litlu fjármálastofnunum. Við hv. þingmaður sátum saman í fjárlaganefnd á síðasta ári þar sem rætt var um að láta fara fram sérstaka úttekt á byggðaáhrifum fjárlagafrumvarpa. Nú er það svo að ríkisstjórnin hefur mikinn áhuga á kynjuðum fjárlögum en engum dylst, eins og hv. þingmaður fór inn á, að þetta frumvarp gengur þvert gegn þeirri stefnu. Auk þess hefur ríkisstjórnin talað um mikilvægi þess að styrkja og efla byggðir landsins, en það verða einkum kvennastörf á landsbyggðinni sem munu gjalda fyrir efni þessa frumvarps og með því er sparisjóðakerfið sett í uppnám og þetta verður enn einn naglinn í líkkistu sparisjóðakerfisins ef ríkisstjórnin fær að halda áfram þessari vegferð. Mig langaði að velta upp við hv. þingmann, þar sem ekki liggja neinar niðurstöður fyrir í þeirri byggðaúttekt sem fjárlaganefnd óskaði eftir á síðasta ári, á fjárlögum yfirstandandi árs, hvort hann telji ekki að ef fram færi byggðaúttekt á fjárlagafrumvarpinu væri jafnvel hægt að koma í veg fyrir frumvörp sem þetta, og hvort hann telji ekki að slík úttekt mundi leiða í ljós neikvæð byggðaáhrif af þessu frumvarpi.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Við áttum ágætissamstarf í fjárlaganefnd, ekki eingöngu um þá byggðaúttekt á fjárlagagerðinni sem hann gerði að umtalsefni, heldur líka í fleiri málum sem varða fjárhag ríkisins svo sem Icesave, svo ég nefni eitt dæmi. Hv. þingmaður nefnir að ríkisstjórnin hafi áhuga á kynjuðum fjárlögum. Ég er ekki sammála því.  Ég get svarað spurningu hv. þingmanns játandi. Ef slík úttekt lægi fyrir væru vissulega líkindi til að ríkisstjórnin færi eftir henni en ég verð að segja alveg eins og er að ég hef miklar efasemdir um að hæstv. ríkisstjórn sé fært að fylgja leiðbeiningum sem settar hafa verið niður á blað. Þvert á móti tel ég að henni gangi betur að sveigja stefnu sína eftir því hvernig vindurinn blæs hverju sinni.

Frú forseti. Í ljósi þess að allir flokkar í fjárlaganefnd féllust á það á síðasta ári að gerð yrði sérstök byggðaúttekt á fjárlagafrumvarpi hvers árs, eins og hv. þingmaður kom inn á, þar sem m.a. yrðu skoðuð byggðaleg áhrif fjárlagafrumvarpsins á einstök byggðarlög, er ótrúlegt að sjá frumvarp eins og þetta koma fram þar sem beinlínis er ráðist, vil ég segja, mjög harkalega gegn undirstöðum sparisjóðakerfisins sem öllum er ljóst að er máttarstólpinn í mörgum dreifðum byggðum. Og þetta kemur ofan í niðurskurð í heilbrigðiskerfinu, ofan í breytta forgangsröðun varðandi Jöfnunarsjóð sveitarfélaga þar sem harkalegast er vegið að litlum og meðalstórum sveitarfélögum á landsbyggðinni. Hvaða aðferðir telur hv. þingmaður mögulegar til að breyta vinnulagi innan þingsins þegar þingnefnd á borð við fjárlaganefnd samþykkir að fram fari úttekt á byggðaáhrifum frumvarpa, þ.e. að sú úttekt fari fram? Hér er um að ræða frumvarp sem sannarlega hefði þurft að fara í gegnum slíka úttekt áður en það yrði samþykkt. Hvernig telur hv. þingmaður að hægt sé að koma því við að mál eins og þetta sem þingnefnd hefur samþykkt sé yfir höfuð unnið? Það er mjög alvarlegt þegar við horfum ítrekað upp á að menn slái einu fram í orði en öðru á borði. Hvernig náum við að snúa þessu við, hvernig getum við breytt um vinnubrögð hvað þetta snertir sérstaklega og hindrað að mál sem þessi komi fram í svona mynd?

Forseti. Ég ætla að reyna að svara hv. þingmanni í tiltölulega einföldum skeytum. Þegar hv. þingmaður spyr hvaða möguleika ég sjái til að breyta starfsháttum núverandi ríkisstjórnar, bæta verklagið og breyta vinnulaginu, er svarið í mínum huga tiltölulega einfalt. Því væri best komið með þeim hætti að fleiri þingmenn úr liði stjórnarinnar á þingi færu að dæmi hv. þingmanns og yfirgæfu stjórnarfleytuna. Þetta er annar kosturinn. Hinn kosturinn er að ríkisstjórnin sjái að sér og viðurkenni að hún er komin langt út fyrir markaða stefnu sína, farin að reka eftir vindum, berast undan ölduföldum og er í raun komin inn í skerjagarðinn. Ég held að vænlegra væri fyrir forsvarsmenn hæstv. ríkisstjórnar að fara að skjóta upp einu neyðarblysi eða svo og boða til sín björgunarlið sem kæmi henni klakklaust að landi, en það verður ekki gert nema með því að fólk fái tækifæri til þess að kjósa. Við höfum fleiri dæmi um þetta, ekki bara að gengið sé yfir samþykktir fjárlaganefndar eða annarra nefnda heldur er líka gengið yfir Alþingi sjálft og þá lagasetningu sem það hefur gert. Ég ætla bara að nefna dæmi sem lýtur að þingsköpum. Það er ekki farið að þingsköpum þegar fjallað er um tekjugrein fjárlaga því að þetta frumvarp um nýjan fjársýsluskatt er hluti af tekjugrein fjárlaga og bundið er í þingsköp að fjárlaganefnd þingsins skuli gefa efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um öll frumvörp sem lúta að tekjugrein fjárlaga. Slík umsögn liggur ekki fyrir 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson endaði síðara svar sitt hér áðan með tilvísun til vinnubragðanna sem átt hafa sér stað í sambandi við afgreiðslu á tekjugrein fjárlaga og þeim frumvörpum sem eru lögð fram til að byggja undir hana. Ég tek undir gagnrýni hans í þessum efnum. Það er ljóst að þó að margt hafi í sjálfu sér verið gagnrýnisvert á undanförnum árum og að lengi hafi verið þörf á því að bæta vinnubrögð í sambandi við afgreiðslu fjárlaga, skattalagafrumvarpa, hér í þinginu held ég að ástandið hafi aldrei verið jafnfurðulegt og á þessum desemberdögum, fjárlögin afgreidd í síðustu viku, gert ráð fyrir tilteknum tekjum frá tilteknum gjöldum, sem síðan koma fram í frumvörpum sem meira og minna komu ekki fram fyrr en um síðustu mánaðamót, mælt fyrir þeim í síðustu viku og nú er verið að afgreiða þau í snarhasti. Eins og ég gat um í umræðum um bandorminn svokallaða, frumvarpi um ráðstafanir í ríkisfjármálum, í gær er þetta frumvarp þó skárra en mörg af þeim frumvörpum sem við fjöllum um þessa dagana að því leyti að það kom þó fram fyrir mánuði, það kom fram um mánaðamótin október/nóvember. Til að gæta sanngirni er rétt að geta þess að hæstv. fjármálaráðherra stóð sig betur en hann hefur stundum gert áður í sambandi við skattafrumvörpin, hann kom með þau nokkrum vikum fyrr inn í þingið en hann gerði 2010 og 2009; og ástæða til að hrósa honum fyrir það. Þar með er hrósinu eiginlega lokið því að flest annað í sambandi við þetta mál og aðdraganda þess er gagnrýnisvert. Ég ætla ekki að eyða löngum tíma í að ræða það en mér finnst hins vegar óhjákvæmilegt að geta þess að þetta frumvarp, eins og reyndar mörg önnur frumvörp sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram á síðustu missirum, stenst engan veginn þær kröfur varðandi undirbúning og aðdraganda sem á yfirborðinu, í orði kveðnu að minnsta kosti, er samkomulag um að eigi að ríkja varðandi frumvörp frá ríkisstjórn. Eins og bent var á í umræðum um bandorminn í gær uppfyllti það frumvarp eiginlega ekki nein af þeim skilyrðum sem er að finna í gátlista í ágætri handbók um undirbúning og framsetningu lagafrumvarpa frá 2007 - og það sama má segja um þetta frumvarp. Nú er það ekki svo að þegar handbókin var gefin út fyrir fjórum árum hafi hún verið sérstaklega umdeild, það fögnuðu henni allir. Hún var gefin út í samstarfi forsætisráðuneytis, dómsmálaráðuneytis og skrifstofu Alþingis og allir fögnuðu, bæði stjórnarþingmenn þáverandi og stjórnarandstöðuþingmenn.  Ríkisstjórnin sem nú situr hefur reyndar sett sér sínar eigin verklagsreglur í þessu sambandi sem að einhverju leyti eru byggðar á handbókinni en eru léttari eða einfaldari útgáfa af þeim viðmiðunum sem þar koma fram. Þetta var gert í september 2009, ef ég man rétt. Þau frumvörp sem við erum að ræða hér, skattafrumvörpin, þau uppfylla heldur ekkert þessi skilyrði sem ríkisstjórnin sjálf setti sér varðandi samráð, undirbúning, mat á áhrifum o.s.frv. Þetta er nauðsynlegt að taka fram. Gagnrýnin á þessi frumvörp hlýtur að verða harðari en ella þegar þannig er staðið að málum. Enda, eins og getið hefur verið um í þessari umræðu, var nánast samhljóða gagnrýni frá öllum þeim aðilum sem um þetta frumvarp fjölluðu og sendu umsagnir til þingnefndarinnar. Gagnrýnin var margvísleg, hörð og vel rökstudd og hefur leitt til þess að meiri hlutinn í hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur séð sig knúinn til að breyta frumvarpinu í veigamiklum atriðum. Ég er hins vegar ekki endilega farinn að átta mig á því hvort það er svo mikil breyting til bóta þó að um breytingu sé að ræða. Við fyrstu sýn er auðvitað skárra að horfið sé frá þeirri gríðarlega háu prósentu sem var í upphaflegu frumvarpi, 10,5% í skatt, sem átti að leggjast ofan á launagreiðslur til starfsmanna fjármálafyrirtækja. Sú leið var geysilega slæm, geysilega hættuleg og hafði fyrirsjáanlega þau áhrif fyrst og fremst að leiða til þess að fjármálafyrirtæki leituðu leiða til að losa sig við starfsfólk og varla hefur það verið markmiðið. Auðvitað er skárra að sjá töluna 5,45% skattur í staðinn fyrir 10,5%. Engu að síður er um að ræða álögur sem bætast ofan á launakostnað fyrirtækja þannig að þó að hvatinn fyrir fjármálafyrirtæki til að segja upp starfsfólki sé ekki jafnmikill og var í upphaflegu frumvarpi er hann engu að síður enn fyrir hendi. Þetta er býsna þungt þegar horft er til allra annarra álaga sem fjármálafyrirtæki og raunar önnur fyrirtæki í landinu þurfa að standa undir. Þarna er viðbót sem leggst sérstaklega á launakostnað starfsmanna. Með þessu móti eru starfsmennirnir gerðir dýrari en ella og hvatinn til að fækka starfsmönnum er aukinn. Það má raunar velta því fyrir sér hvort það er yfir höfuð eitthvert samhengi, einhver skynsemi, í því að binda skattlagningu af þessu tagi eitthvað sérstaklega við starfsmenn eða laun þeirra. Ég held að það sé atriði sem eigi að varast. En þarna hefur verið stigið skref til baka, þ.e. meiri hlutinn í efnahags- og viðskiptanefnd bakkar að þessu leyti og það er ágætt svo langt sem það nær. Í staðinn á reyndar að bæta við 6% skatti á hagnað fjármálafyrirtækja umfram tiltekin mörk eins og þar segir. Þar er á margan hátt um að ræða eðlilegri skattstofn, þ.e. það er á margan hátt eðlilegra að horfa til hagnaðar þessara fyrirtækja eins og fyrirtækja almennt þegar verið er að velta fyrir sér skattlagningu frekar en að horfa til þess hvað þau borga starfsmönnum sínum í laun. Ég hef hins vegar nokkrar áhyggjur af því að sú hugmynd sem kemur hér inn á síðustu stigum málsins í þinginu sé ekki alveg skoðuð, þ.e. hvernig samspil þessara þátta verður og samspil við aðra skatta sem þessi fyrirtæki þurfa að standa skil á. Ég hef því áhyggjur af því að menn séu hér að taka ákvarðanir, verði þetta niðurstaðan, án þess að sjá fyrir hver áhrifin verða, hver áhrifin á þessi fyrirtæki verða, hver áhrifin á starfsfólkið verða, hver áhrifin á viðskiptavini þessara fyrirtækja verða, því að auðvitað leiða álögur á atvinnulífið afar oft til þess að verð á vöru og þjónustu gagnvart viðskiptavinum hækkar. Það er afar oft þannig. Þó að fyrirtækin standi skil á skattinum, greiði skattinn, eru það oft viðskiptavinirnir sem raunverulega bera skattinn. Skatturinn hefur þegar upp er staðið fyrst og fremst áhrif á viðskiptavinina. Þetta eru atriði sem ég tel að þurft hefði að skoða gaumgæfilega. Það má í raun og veru velta því fyrir sér, eins og gert hefur verið í þessari umræðu hér í dag, hvernig á því stendur að þessi leið er farin í skattheimtu. Þeirri kenningu hefur verið haldið á lofti að ríkisstjórnarflokkarnir hafi kannski fyrst og fremst sett í skotlínuna skattgreiðendur sem telja mætti að ættu sér fáa vini í opinberri umræðu, stæðu illa gagnvart almenningsálitinu og væru þess vegna ólíklegri til að geta unnið stuðning eða samúð við sín sjónarmið. Menn hafa nefnt að skotmörkin í skattahrinunni sem nú stendur yfir, í þessum mánuði, séu í þessi tilviki fjármálafyrirtækin, í öðru tilviki stóriðja, í þriðja tilvikinu einstaklingar með sterka eignastöðu og í fjórða lagi sjávarútvegurinn. Það má vera að þetta sé leiðin hjá hæstv. ríkisstjórn, að reyna að finna hópa sem ekki njóta vinsælda í skoðanakönnunum, hjóla í þá og reyna að kreista sem mesta peninga út úr þeim óháð því hvaða efnahagslegu áhrif skattlagningin hefur. Ég ætla svo sem ekki að staldra lengur við þann þátt en ég verð þó að segja að þó að ríkisstjórnin sem nú situr hafi sætt gagnrýni fyrir ýmsa hluti, aðgerðaleysi á ýmsum sviðum, hugmyndaskort og skort á frumkvæði og framtaki, þá er ekki hægt að ásaka hana fyrir slíkt á sviði skattamála. Hugmyndaauðgin á sviði skattamála hefur verið gríðarlega mikil eins og birtist í þessum skatti og fleiri sköttum sem hafa verið fundir upp, ef svo má segja, alla vega í íslensku samhengi, hér á síðustu missirum. Menn hafa búið til nýja skatta, í þessu tilviki er reyndar sagt að fyrirmyndin sé erlend, fyrirmyndin að frumvarpinu hafi verið danskur skattur, en bent hefur verið á það í meðferð málsins að töluverður munur er á. Þó að skatturinn hafi yfir sér sama yfirbragð og skattur með svipuðu nafni í Danmörku er hér um heimasmíð að ræða og sama má raunar segja um ýmsa aðra af þeim sköttum sem hæstv. ríkisstjórn hefur fundið upp á nú á síðustu missirum. Við höfum verið að leika okkur að því, þingmenn stjórnarandstöðunnar, að skjóta á hversu margar skattbreytingar hafi verið gerðar í tíð núverandi ríkisstjórnar og talningin var komin vel á annað hundrað. Ég læt það liggja milli hluta, ég hef ekki talið þetta nýlega saman sjálfur. Ég held hins vegar að sú fullyrðing standi sem ég hef áður haft á orði að um er að ræða afar mikinn fjölda skattbreytinga. Varla er til sá skattur í landinu sem ekki hefur verið hækkaður á undanförnu tveimur og hálfu ári og að auki hafa verið fundnir upp nýir skattar með nýjum nöfnum sem ekki voru til áður og eru notaðir til að auka álögur á einstakar greinar, á atvinnulífið eða á einstaklinga, og hafa þó nokkur hugmyndaauðgi, framtak og ákveðin klókindi birst í því. Afleiðingarnar af þessari skattstefnu eru hins vegar þess eðlis sem við þekkjum, hv. þingmenn, að atvinnulífið í landinu er því miður enn þá í hægum snúningi. Það má segja að við séum kannski hætt að síga niður á við, við erum hætt að fara niður brekkuna, en hvenær getum við farið að spyrna við og spyrna okkur upp aftur? Nýjustu hagtölur sem menn hafa bent á og byggja annars vegar á nánast einskiptisútflutningstekjum af makríl og einhverju slíku og hins vegar af aukinni einkaneyslu eru ekki varanleg forsenda hagvaxtar hérna. Það er ekki varanleg forsenda þess að atvinnulífið skapi meiri verðmæti. Það er ekki varanleg forsenda þess að hér verði meira til skiptanna fyrir alla, fyrir einstaklingana, borgarana, heimilin, fyrirtækin og þá á endanum líka hið opinbera, ríkissjóð. Kakan er eiginlega ekkert að stækka, það er ekki verið að bæta í, það er ekki verið að auka verðmætasköpunina, það er ekki verið að leggja grunninn að verðmætasköpun sem getur gert það að verkum að við Íslendingar náum okkur upp úr öldudalnum á næstu árum, því miður. Þó að sá skattur sem hér er á ferðinni sé ekki stór í heildarsamhenginu er hann enn einn bagginn, enn einn böggullinn, ef við getum orðað það svo, sem lagður er á skattgreiðendur í landinu og þar af leiðandi enn eitt skrefið í ranga átt, hæstv. forseti. Þó að breytingar sem hv. meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar hefur gert séu trúlega til bóta þegar upp er staðið, að einhverju leyti til að flækja þetta en að einhverju leyti til bóta skulum við segja, eru menn með því að samþykkja þessa skattheimtu, þennan nýja skatt, að tefja fyrir, nánast með opin augun, uppbyggingu íslensks atvinnulífs sem við þurfum svo sárlega á að halda. Þetta er atriði sem tefur og truflar uppbygginguna í landinu en hjálpar ekki til, svo mikið er víst. Sama á við um svo marga af þeim sköttum sem hæstv. ríkisstjórn hefur beitt sér fyrir að væru samþykktir í þinginu á tveimur og hálfu ári. Ég hef nefnt að skattahækkunarhrinurnar af völdum núverandi ríkisstjórnar hafi verið fjórar, þetta er fjórða hrinan. Við upplifðum skattahækkunarhrinu í júní 2009, desember 2009, desember 2010 og svo núna. Og þó að þetta skref, eða sá pakki sem við erum að takast á við þessa dagana, sé ekki stór í samhenginu, kannski heildartekjuöflun fyrir ríkið upp á 9 eða 10 milljarða, er engu að síður um að ræða álögur sem bætast við þær skattahækkanir sem hafa verið á undanförnum árum. Þetta er ekki í staðinn fyrir þær, þetta er ekki í staðinn fyrir neitt, þetta er viðbót. Það er búið að hlaða upp skattahækkunum á síðustu árum og hættan er sú að ef við höldum áfram á sömu braut náum við okkur ekki upp úr öldudalnum, við náum okkur ekki á strik, við náum ekki að búa til þá viðspyrnu sem íslensk þjóð, íslenskt efnahagslíf, þarf á að halda til þess að bæta hér lífskjörin, bæta starfsskilyrði atvinnulífsins, bæta kjör heimilanna og þegar upp er staðið bæta stöðu ríkissjóðs með varanlegum hætti til framtíðar. Staðreyndin er sú að ríkissjóður getur ekki lifað góðu lífi til langs tíma nema skattstofnarnir séu traustir, nema skattgreiðendur hafi það gott, svo að við tölum mannamál, hvort sem um er að ræða einstaklinga, fjölskyldur eða fyrirtæki. Ef einstaklingarnir, fyrirtækin og heimilin hafa það gott nýtur ríkissjóður þess þegar upp er staðið, en ef ríkissjóður gengur of hart fram í því að skattleggja heimilin og fyrirtækin í landinu er hann að vissu leyti að eyðileggja forsendurnar fyrir velferð sinni og hagsæld til framtíðar. Til þess að stuðla að varanlegri velferð, til að stuðla að varanlega sterkum stoðum fyrir þá þjónustu sem við viljum greiða úr sameiginlegum sjóðum verðum við að gæta hófs í skattlagningu. Það hefur núverandi ríkisstjórn, núverandi ríkisstjórnarmeirihluti hér í þinginu, alls ekki gert.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna sem var mjög góð. Hann fór vel yfir málið og þá óvissuþætti sem eru í því og almennt um vinnubrögðin og heildarstefnu ríkisstjórnarinnar í þessu og fleiri málum. Hv. þingmaður byrjaði að fjalla um hve ótrúlegt það væri í rauninni hvernig við verðum ítrekað vitni að því - sem er alveg hárrétt - að farið er gegn öllum vinnubrögðum við vinnslu lagafrumvarpa og vitnaði hann til bókarinnar Handbók um vinnslu og frágang lagafrumvarpa. Í umsögnum um þetta mál er það mjög gagnrýnt. Við sjáum það ítrekað hér, og sáum það ekki síður í bandorminum svokallaða sem var afgreiddur í morgun og hefur verið ræddur hér undanfarna daga, þessi handahófskenndu vinnubrögð sem hv. þingmaður fór svo vel inn á í ræðu sinni. Við sáum það til að mynda í kolefnisskattinum þegar ætlunin var að tvískatta fyrirtæki sem skipta gríðarlega miklu máli. Það birtist í frumvarpi án þess að fólk vissi af því, stjórnarþingmenn virtust ekki vita af þessu. Ekkert samráð var haft við umrædd fyrirtæki eða þá aðila sem þetta snerti. Það lá ljóst fyrir þegar farið var að kafa ofan í málið að þetta stóðst enga skoðun og um tvísköttun væri að ræða sem hefði stórlega skert samkeppnishæfni þessara fyrirtækja og í rauninni sett hundruð starfa í uppnám með beinum hætti og þúsundir með óbeinum hætti. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvernig hann teldi mögulegt við þær aðstæður sem nú eru - það er erfitt að koma ríkisstjórninni frá, við höfum séð það - að koma því við að breyta þeim vinnubrögðum sem hér hafa ríkt 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Ásmundur Einar Daðason spyr mikilvægra spurninga, í raun og veru þyrfti ég aðra ræðu til að svara þeim. Ef ég ætlaði að reyna að svara af einhverri dýpt eða einhverju viti því sem hann spyr um þyrfti ég töluvert lengri ræðutíma. Ég get tekið undir þau sjónarmið sem birtast í andsvari hans, þær áhyggjur sem birtast meðal annars af því hvaða áhrif skattstefna eða handahófskennd skattapólitík af því tagi sem við höfum upplifað núna undanfarin missiri hefur haft á fjárfestingu og atvinnulífið. Það er eitt af þeim atriðum, auðvitað ekki það eina, en eitt af þeim atriðum sem fjárfestar bæði innlendir og erlendir horfa til, hvort þeir geta vænst þess að skattumhverfið sé hagstætt og stöðugt en hvorugt skilyrðið er fyrir hendi á Íslandi í dag. Það mun taka okkur nokkurn tíma að endurvinna traust að því leyti. Við Íslendingar og íslenskt atvinnulíf þurfum að hafa mikið fyrir því að ávinna okkur traust að nýju eftir hrunið haustið 2008, við skulum horfast í augu við það. En skattapólitík af því tagi sem rekin hefur verið núna í nærfellt þrjú ár er allra síst til þess fallin að auka það traust sem nauðsynlegt er að stjórnvöld og löggjafi í landinu njóti þegar kemur að skattamálum, alls ekki. Þetta er alls ekki til þess fallið að auka traustið heldur þvert á móti.

Frú forseti. Já, það eru orð að sönnu, eins og hv. þingmaður kemst að orði, að þetta sé vægast sagt handahófskennd skattapólitík sem er ríkjandi hér. Það veit bókstaflega ekki nokkur maður á hverju hann á von, hvort heldur það eru einstaklingar eða fyrirtæki. Menn vita aldrei á hverju þeir eiga von, bara í næstu viku. Þetta birtist okkur ítrekað í lagafrumvörpum og virðist vera laumað inn á síðustu metrunum. Frú forseti. Það er gengið svo langt að meira að segja hagfræðingar sem alla jafna hafa haldið málstað ríkisstjórnarinnar á lofti og hafa ekki verið gagnrýnir á hana - t.d. lét Guðmundur Ólafsson eftir sér hafa ummæli nú í vikunni sem vart eru hafandi eftir í þingsal Alþingis í lýsingum sínum á skattstefnu ríkisstjórnarinnar. Því er ekki með nokkru móti hægt að segja að hér sé um einhvers konar gagnrýni að ræða sem ekki er málefnaleg. Meira að segja menn úr röðum stjórnarflokkanna hafa verið að gagnrýna þetta. Það sem mig langar að spyrja hv. þingmann um og kom fram meðal annars í máli þess ágæta hagfræðings, Guðmundar Ólafssonar, í útvarpinu í vikunni þar sem hann gagnrýndi þetta mjög og sagði að vandi ríkisstjórnarinnar og félaga hans í ríkisstjórn væri sá að búið væri að skattleggja svo mikið að tekjurnar lækkuðu samfellt og þetta leiddi bara til þess að hækka yrði skattana meira á næsta ári. Erum við ekki löngu búin að ná þeim mörkum sem mögulegt er að fara yfir? Er ekki trúlegt að allar þær skattahækkanir sem verið er að leggja til núna muni einfaldlega hafa þau áhrif, eins og umræddur hagfræðingur sem hefur verið svo gjarn á að verja ríkisstjórnina bendir á, að við erum farin að elta skottið á okkur fyrir löngu síðan?

Hæstv. forseti. Varðandi síðustu spurningu hv. þingmanns óttast ég það. Ég óttast að skattlagningin sé farin að hafa skaðleg áhrif og muni hafa slík áhrif á tekjustofnana að þeir vaxi ekki og í sumum tilfellum jafnvel rýrni þegar til lengri tíma er litið. Þetta er hættuleg skattstefna að mínu mati. Varðandi annað atriði sem hv. þingmaður vék að í andsvörum sínum og lýtur að vinnubrögðum og aðferðum held ég að nýrrar ríkisstjórnar bíði mikið verkefni, ekki bara við að vinda ofan af skattahækkununum sem slíkum heldur líka við að laga lagasafnið, laga skattalagasafnið, einfalda það, gera það skiljanlegra og skýrara, gera það notendavænna, svo ég taki mér orð í munn sem mér líkar ekki alls kostar við en lýsir þessu ágætlega, það verði þægilegra fyrir skattborgarana hvort sem þeir eru einstaklingar eða ábyrgðarmenn fyrir fyrirtæki og að þeir eigi auðveldara með að fylgja skattalögunum, flækjurnar verði minni. En þetta frumvarp, eins og svo mörg frumvörp sem frá hæstv. ríkisstjórn hafa komið, er þvert á móti til þess fallið að flækja skattframkvæmdina, skattlagninguna, gera hana ógagnsærri og erfiðari viðureignar fyrir þá sem eftir henni þurfa að fara.

Virðulegi forseti. Ég komst ekki hjá því að heyra andsvör og svör þeirra þingmanna sem voru að ræða saman núna rétt í þessu. Þar veltu menn því upp, meðal annars vegna þessarar skattaáráttu ríkisstjórnarinnar, vinstri stjórnar, hvort hin fyrsta hreina vinstri stjórn mundi endast kjörtímabilið. Ég hef sagt það nokkuð lengi að mjög mikilvægt er að stjórnin sitji út kjörtímabilið þannig að Íslendingar, þjóðin, fái að kynnast því á eigin skinni hvernig hrein vinstri stjórn starfar. Við sjáum það á því máli sem við höfum fjallað um í dag, um fjársýsluskattinn. Fjársýsluskatturinn er vitanlega bara ein af þeim breytingum sem gerðar hafa verið. Ég velti því upp í framhaldi af þeirri umræðu sem var hér áðan að þegar settur er á nýr skattur sem þessi, þó að í orði kveðnu sé hann tímabundinn, hvort nýr fjársýsluskattur sem ætlaður er fjármálakerfinu kunni að hafa neikvæð áhrif víðar út fyrir fjármálaheiminn, fjármálaumhverfið. Þegar fyrirtæki, hugsanlega í nýsköpun eða iðnaði eða hvoru tveggja, sjá að settur er á skattur með mjög stuttum fyrirvara má velta því fyrir sér hvort umhverfið sem boðið er upp á, eins og rætt var um áðan, sé traustvekjandi þó svo að þeim skatti sé beint á mjög á sértækan geira, ef ég má orða það þannig. Hver eru þá skilaboðin? Vegna þess að við höfum svo oft fengið þær upplýsingar að þau skilaboð sem Alþingi, eða ríkisstjórnin réttara sagt - Alþingi ber náttúrlega ekki ábyrgð á þessu sem heild - er að senda séu mjög bagaleg.

Hæstv. forseti. Ekki er hægt að bregðast við þessum orðum hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar öðruvísi en að taka undir þau. Hann setur þetta fram í spurningarformi og það er vissulega hægt að gera þá spurningu að fullyrðingu og segja: Áhrif skattheimtu og skattlagningar af þessu tagi eru auðvitað víðtækari en beinlínis kveðið er á um í því frumvarpi sem hér um ræðir. Það er hárrétt. Það er alveg hárrétt að hér er um að ræða mjög vond skilaboð út í samfélagið, út í atvinnulífið. Þetta eru skilaboð um það, eins og hv. þingmaður nefndi, þótt í spurnarformi væri, að menn geta átt von á því að forsendum reksturs sé breytt í verulegum atriðum án fyrirvara og án samráðs. Það eru ekki góð skilaboð. En það er líka vert að hafa í huga að svona skattlagning hefur náttúrlega áhrif á fleiri en bara þá sem þurfa að standa skil á skattinum og greiða hann. Það er ekki þannig að fjármálafyrirtækin sitji endilega uppi með álögurnar, við getum orðað það svo, sem eru lagðar á þau. Það er ekki endilega svo því að hættan er auðvitað sú, eins og alltaf þegar atvinnurekstur er skattlagður, að skattlagningin muni leiða til hærra verðlags, kannski verri þjónustu á einhverjum sviðum, að minnsta kosti er sú hætta raunhæf. Það er raunhæf hætta á því að skattlagningu af þessu tagi verði með einum eða öðrum hætti velt út í verðlagið. Ég óttast því að á endanum verði það íslenskur almenningur sem þurfi að borga brúsann.

Virðulegi forseti. Það er að sjálfsögðu held ég flestum ljóst að hin hreina vinstri stjórn sem nú situr er á þeirri vegferð að leggja álögur á atvinnulífið með þeim hætti að það á enga aðra kosti en að velta þeim út í verðlagið, yfir á viðskiptavinina. Við heyrðum í fréttum í kvöld viðtal við framkvæmdastjóra Flugfélags Íslands sem vitnaði í nýframlagða samgönguáætlun þar sem gert er ráð fyrir lendingargjöldum á Reykjavíkurflugvelli upp á 250 milljónir, ef ég man rétt, einhvern tíma á næstu árum. Það kom einfaldlega fram hjá framkvæmdastjóranum að ekki væri hægt annað en að velta þeim áfram út í fargjöldin og þann kostnað sem farþegar bera. Það held ég að sé nokkuð ljóst. Því hefur gjarnan verið haldið fram að kerfið sem verið er að fjármagna sé einfaldlega of dýrt og of stórt. Árið 2007 tóku tveir flokkar við völdum, Sjálfstæðisflokkur og Samfylking. Það vill gjarnan gleymast að Samfylkingin var í ríkisstjórn og hefur verið í ríkisstjórn frá þeim tíma. Þá hófst tímabil mikillar útþenslu í ríkisrekstri þar sem ég geri ráð fyrir að eitt af skilyrðum stjórnarsamstarfsins hafi verið það að þenja út ríkisreksturinn af hálfu Samfylkingarinnar og við því er verið að bregðast núna. Ég velti því fyrir mér hvort sú aðgerð sem var þá væntanlega farið í vegna kröfu Samfylkingarinnar, að þenja út ríkisreksturinn og sú staðreynd að við erum með kerfi sem virðist vera of dýrt því umhverfi sem við búum við í dag, hvort ekki sé einfaldara að blása til sóknar tekjulega í staðinn fyrir að reyna að skattleggja, og skera sig út úr þeim vanda og búa til fleiri tekjustofna fyrir ríkissjóð.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson kom inn á punkt sem ég verð að játa að er dálítið viðkvæmur fyrir mig. Nú hef ég setið á þingi í rúmlega átta ár og er í meginatriðum nokkuð sáttur við veru mína hér og það sem ég hef gert á þingi. En það eru ákveðnir þættir sem ég vildi hafa gert öðruvísi. Einn af þeim er sá að ég ásamt öðrum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, meðan við vorum í ríkisstjórn, bar ábyrgð á því að útgjöld hins opinbera fóru mjög vaxandi, mestan part auðvitað til voðalega góðra mála, það eru alltaf góð mál sem um er að ræða, en við vorum ekki nægilega fastir fyrir, stóðum ekki nægilega fast á bremsunni, hvorki þegar við vorum í ríkisstjórn með flokki hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar né eftir að við hófum samstarf við Samfylkinguna árið 2007. Það er alveg rétt sem kom fram í máli hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar að útgjöldin jukust mjög mikið eftir þá breytingu á árunum 2007 og 2008. Við voru óvarkárir fyrir en eftir að Samfylkingin kom inn í ríkisstjórn í stað Framsóknarflokksins fór eiginlega allt úr böndunum. Það verður að segjast eins og er. Á því berum við þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem þá sátum auðvitað okkar ábyrgð, þó við reyndum kannski af veikum mætti að sporna eitthvað á móti, þá var það engu að síður svo að við tókum ásamt Samfylkingunni sameiginlega ábyrgð á 

Frú forseti. Ég vil í upphafi máls míns taka undir þau sjónarmið sem fram komu hjá hv. þm. Birgi Ármannssyni um málsmeðferð og undirbúning þessa frumvarps um fjársýsluskatt. Miklu skiptir við alla löggjöf er snýr að sköttum og öðrum íþyngjandi gjöldum á borgarana að vel sé vandað til verka, fyrir liggi greining á afleiðingum gjaldtökunnar og skattheimtunnar, að menn geri sér ljósa grein fyrir því hvernig til hennar eigi að stofna, hver skattstofninn sé og áhrifum slíkrar gjaldtöku. Augljóst má vera að þegar skoðuð eru nefndarálit, bæði meiri hluta og 1. og 2. minni hluta í málinu, að í meðförum nefndarinnar hefur komið fram mjög alvarleg og rökstudd gagnrýni á frumvarpið. Ég ætla að nota tækifærið og hrósa meiri hluta nefndarinnar fyrir að hafa hlustað á og tekið til greina athugasemdir frá minni hlutanum og þeim umsagnaraðilum sem kallaðir voru til til að veita umsögn um frumvarpið. Þess má sjá stað í nefndaráliti meiri hlutans en þar eru tíundaðar tillögur til breytinga og ábendingar sem samþykktar voru og eru í sjö liðum. Þó að við tökumst oft á á vettvangi þingsins um mál sem hér koma inn má alveg hrósa því sem vel er gert, að mark sé tekið á málefnalegum og rökstuddum athugasemdum og þeim síðan fundinn búningur í lagasetningunni. Hættan er sú þegar um er að ræða slík handarbakavinnubrögð eins og við svo augljóslega urðum vitni að við framlagningu þessa frumvarps, að áhrifin, þó að þau séu leiðrétt síðar meir, séu til hins verra. Þetta sáum við til dæmis, frú forseti, þegar hér voru lagðar fram hugmyndir um skattlagningu á kolefni og koksi. Þær höfðu mjög alvarlegar afleiðingar og grófu undan og drógu úr trausti þeirra sem fjárfesta á Íslandi, drógu úr trausti á Alþingi og á ríkisstjórn og fyrirætlunum sem uppi eru í stjórn efnahagsmála. Augljóslega skiptir miklu að þeir sem fjárfesta á Íslandi geti treyst því að sérstaklega sé skattstefnan vönduð og menn fari fram með hófsemd og hafi lagt nákvæmlega niður fyrir sér tilgang skattheimtunnar og eðli hennar. Við sem hér tölum og erum í minni hluta höfum svo oft rætt það í þessum sal og er ein helsta gagnrýni okkar á ríkisstjórnina, að henni hefur ekki tekist að búa þannig um hnútana eða stýra málflutningi sínum og tillögugerð þannig að hvatt sé til fjárfestingar í íslensku efnahagslífi. Enn og aftur sé ég ástæðu til að minna á að atvinnuvegafjárfestingin á árinu 2010 var í sögulegu lágmarki og á fyrstu níu mánuðum þess árs var atvinnuvegafjárfestingin sem hlutfall af landsframleiðslu 7,7%. Á fyrstu níu mánuðum þessa árs var atvinnuvegafjárfestingin 8,4%. Augljóslega hefði þurft að verða myndarleg aukning í atvinnuvegafjárfestingunni og að heildarfjárfesting kæmist sem fyrst upp að að minnsta kosti 20% af landsframleiðslu. Meðan það gerist ekki, frú forseti, er sá hagvöxtur sem við höfum orðið vitni að það sem af er þessu ári, einkum og sér í lagi drifinn áfram af vaxandi einkaneyslu einhverra skuldugustu heimila í veröldinni, einkaneyslu sem til er komin vegna þess að heimilin í landinu eru að ganga á sparnað sinn, einkaneyslu sem til er komin vegna þess að lán hafa verið fryst, vegna þess að vextir hafa verið endurgreiddir og vaxtabætur auknar. Hagvöxtur sem byggir á slíku er auðvitað stórlega varhugaverður og ætti að vera öllum mikið umhugsunarefni. Fjárfestingin snýr jú mjög að því að aðstæður sé réttar og að skattstefnan endurspegli þær áherslur ríkisvaldsins að hvetja atvinnulífið til fjárfestinga. Það er áhugavert, frú forseti, að líta til athugasemda í greinargerð um svokallaðan bandorm sem varð að lögum í dag. Ég ætla, með leyfi frú forseta, að lesa upp úr þeim en þar stendur: „Lækkun tryggingagjaldsins ætti hins vegar að hafa jákvæð áhrif á ráðstöfunartekjur heimilanna þar sem hún leiðir til lækkunar á tilkostnaði fyrirtækja sem gerir þau betur í stakk búin að greiða hærri laun, lengja vinnutíma eða fjölga starfsmönnum.“ Með öðrum orðum, lægri álögur á fyrirtækin hafa þessar afleiðingar: Hærri laun, lengri vinnutími, fleiri starfsmenn. Það er mikilvægt við þær aðstæður sem við búum við, nú þegar meira en 11 þúsund manns eru án atvinnu og 6 þúsund manns hafa flutt frá landinu á síðustu þremur árum. Þess vegna skiptir svo miklu máli að efnahagsstefnan og sérstaklega skattstefnan endurspegli þá áherslu sem ég gerði að umtalsefni, þ.e. að allt sé gert til að hvetja til fjárfestinga. Fjárfesting dagsins í dag er atvinna morgundagsins, eru laun morgundagsins og lífskjör morgundagsins. Ef svo fram heldur sem horfir og fjárfesting atvinnuveganna verður jafnlítil og raun ber vitni - og kannski rétt að nefna að á þriðja ársfjórðungi þessa árs, þó að menn eigi að fara varlega í að draga um of ályktanir af einstökum ársfjórðungum, dróst atvinnuvegafjárfestingin saman um ein 7,7% frá fyrri ársfjórðungi. Ekki má draga of miklar ályktanir af slíku en þetta er þó enn eitt viðvörunarmerkið sem nauðsynlegt er að horfa til. Þess vegna, frú forseti, er auðvitað áhyggjuefni þegar lagt er fram frumvarp sem er eins gallað og fram hefur komið. Það er staðfest með því að breytingarnar sem meiri hluti nefndarinnar hefur lagt til eru eins viðamiklar og raun ber vitni. Nú vil ég, frú forseti, víkja að einstökum efnisatriðum frumvarpsins og kennir þar ýmissa grasa, svo sem skattlagningu á fjármálafyrirtæki. Það er rétt sem hv. þm. Birgir Ármannsson benti á, að þau eru auðvitað ekki vinsæl fyrirtæki á Íslandi og má gefa sér að fyrra bragði að fáir verði til að mæla gegn slíkri skattheimtu. Það er þó nauðsynlegt að hafa í huga að eftir því sem við aukum skattana á slík fyrirtæki minnkar svigrúm þeirra til að skrifa niður skuldir. Það minnkar möguleika þeirra til að bjóða hagstæð lán og þróa starfsemi sína sem er svo mikilvæg vegna þess að hún er grunnurinn að allri annarri efnahagsstarfsemi í landinu. Öflugt og heilbrigt fjármálalíf er auðvitað mikilvægt fyrir hverja þjóð. Það er því rétt að hafa í huga að þó að skatturinn skili sér vissulega í ríkissjóð verður svigrúm bankafyrirtækjanna minna en áður til að standa að aukinni niðurfærslu skulda. 
             Reyndar er einnig nauðsynlegt að hafa í huga, frú forseti, að okkur hefur ekki miðað nægilega hratt í þeim efnum, við höfum ekki tekið nægilega fast á skuldavanda heimilanna. Það er augljóst að skuldastaða íslenskra heimila er alvarlegt efnahagslegt vandamál. Það er ekki bara vandamál þeirra heimila sem mestar hafa skuldirnar, þetta er vandamál allra heimila í landinu, þetta er vandamál þjóðarinnar allrar, því að skuldug heimili sem varla eiga fyrir afborgunum og hvað þá öðru munu ekki taka þátt í því, ekki á neinum heilbrigðum forsendum, að auka eftirspurn í hagkerfinu. Við höfum séð að undanförnu að þau heimili hafa gengið á sparnað sinn til að geta staðið undir eðlilegri neyslu. - Ég vil þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir að loka dyrunum þannig að sæmilegt hljóð gefist í salnum til að halda áfram ræðuhöldum. Af hálfu minni hlutans er að réttu varað við öðru atriði í þessum tillögum en það er að með gjaldi af þessu tagi er hætta á að minni sveigjanleiki verði í fjármálastarfseminni og erfiðara verði að standa fyrir nýsköpun í þessari atvinnugrein. Á það hefur verið bent að stórum aðilum er hyglað umfram minni aðilana og þar með er innkoma á þennan markað gerð jafnvel erfiðari. Það er mjög mikilvægt eins og ég gat um áðan, frú forseti, að við höldum áfram að þróa fjármálamarkað okkar af því að þrátt fyrir hið hörmulega hrun á fjármálamarkaði þarf enginn að efast um mikilvægi þess fyrir atvinnulífið í landinu að það sé stutt og lagður grunnur að því með öflugum og heilbrigðum fjármálamarkaði. Sú tegund af gjaldheimtu sem hér er lagt upp með kann að hafa þær afleiðingar, eins og bent er á í áliti minni hlutans, að nýsköpun verði erfiðari. Enn og aftur, frú forseti, það sem vantar í þetta frumvarp er að skynsamlegt mat hafi verið lagt á afleiðingar þessarar skattheimtu. Jafnframt kann að vera að ein af afleiðingum þessa skatts verði sú að aukinn hvati myndist til að útvista starfsemi úr bönkunum og fjármálastofnunum. Geta menn þá velt fyrir sér hversu heppilegt það er eða óheppilegt, það fer eftir ýmsu. Á það hefur verið bent að með því hvernig skatturinn er lagður upp gæti hann haft þau áhrif að starfsmönnum fjármálastofnananna fækki og miðað við samsetningu vinnuaflsins þar geta konur frekar átt von á að lenda í uppsögnum eða niðurskurði og um leið verði þeirri starfsemi sem þarf að vinna ýtt út úr stofnunum. Þá er undir hælinn lagt hvers kyns þeir starfsmenn eru sem taka við þeirri starfsemi, en það er ekki víst að skynsamlegt sé að útvista stórum hluta af starfsemi bankanna til annarra aðila. Gjaldtaka eins og þessi kann hins vegar að ýta undir slíkt. Enn og aftur, skoða hefði þurft þessa hluti mjög nákvæmlega áður en haldið var áfram með þessa skattlagningu. Reyndar er rétt að taka fram og ég vil endurtaka þakkir mínar og hrós til meiri hlutans, að þær breytingar sem voru gerðar og samþykktar af hálfu meiri hlutans, meðal annars þær að lækka prósentuhlutfallið, draga úr þessum vanda. Það er auðvitað skynsamlegra að skattleggja hagnað en kostnað eins og laun, það er mun skynsamlegra. Úr því að ég nefndi vinnubrögðin og undirbúninginn er allt að því neyðarlegt, frú forseti, að í frumvarpinu er gert mikið úr því að þessi skattheimta eigi sér fyrirmynd í Danmörku og þetta sé því eðlileg þróun á fjármálamarkaði hér. Það kemur síðan fram í meðförum nefndarinnar að þetta sé í besta falli ofmælt og virðist vera misskilningur af hálfu þeirra sem smíðuðu frumvarpið. Þeir hafi annaðhvort ekki skilið danska fyrirkomulagið nægilega vel eða kynnt sér það nægilega vel en ekki hikað við að fullyrða í umsögnum og umfjöllunum um frumvarpið að svo væri í pottinn búið. Það er auðvitað, frú forseti, ámælisvert. Annað þessu tengt er auðvitað það samráð sem þarf að vera um frumvörp eins og það sem við ræðum hér. Það er svo mikilvægt og það á að vera hægt í okkar fámenna landi, ekki stærra hagkerfi en raun ber vitni, að standa að svona lagabreytingum í góðri sátt og góðri samvinnu. Það á að vera hægt að gera það þannig að lagafrumvörp, þegar þau koma til þingsins, standist skoðun og séu þannig úr garði gerð að við getum treyst því ágætlega að þau muni virka. Framkvæmdarvaldið hefur satt best að segja mun betri tæki, meiri fjármuni og mun fleiri úrræði til að undirbúa lagafrumvörp en við í þinginu og á auðveldara með að kalla til og kaupa sér þjónustu til að skoða slíkt o.s.frv. Við eigum því að gera kröfu til þess að fá betur unnin frumvörp en þetta, þetta er eiginlega ekki boðlegt. Það er reyndar svo að þegar kemur að samráði er saga ríkisstjórnarinnar ekki allt of góð, eins og við höfum séð í allt of mörgum málum. Þau stærstu hafa meðal annars snúið að hinum svokallaða stöðugleikasáttmála sem Alþýðusamband Íslands og Samtök atvinnulífsins lýstu margoft yfir að hefði verið brotinn af hálfu ríkisstjórnarinnar. Forsendur kjarasamninga hafa verið mjög til umræðu. Skemmst er að minnast yfirlýsinga forustumanna Alþýðusambandsins um afgreiðslu á fjárlögum og áhrif þeirra á kjarasamninga. Fyrir liggur að í forsendum kjarasamninga var gert ráð fyrir að heildarfjárfestingin næði 20% á samningstímabilinu og augljóst má vera að við erum langan veg frá því að ná því markmiði því að á fyrstu níu mánuðum þessa árs var fjárfestingin í kringum 12% af landsframleiðslu. Samráðið þarf að vera miklu meira og traust á stjórnvöldum þarf að vera miklu meira, stjórnvöld verða að standa við yfirlýsingar sínar og áform sem aðilum vinnumarkaðarins eru kynnt og eru grundvöllur að ákvarðanatöku á þeim vettvangi. Ég tel, frú forseti, að hér sé um að ræða frumvarp sem er því miður eins og mörg önnur frumvörp frá hæstv. ríkisstjórn sem hafa snúið að því að hækka álögur og gjöld á atvinnulífið, það gengur þvert gegn þeim orðum sem komu fram í athugasemdum um bandorminn, sem nú er orðinn að lögum. Þar kemur nefnilega fram sá ágæti skilningur á áhrifum þess ef til dæmis gjald eins og tryggingagjald er lækkað, þá verða fyrirtækin betur í stakk búin til að greiða hærri laun, auka vinnuframboðið, lengja vinnutímann og fjölga störfunum. Frú forseti, þetta á ekki bara við um tryggingagjaldið, þetta á við um alla aðra skatta,. það er ekkert sérstakt með tryggingagjaldið. Það er svo skrýtið að sjá úr ranni hæstv. ríkisstjórnar þennan skilning í því máli og verða síðan vitni að stefnumótuninni í þessu frumvarpi um fjársýsluskatt, sem gengur þvert gegn því sem við þurfum að gera, sem er, enn og aftur, frú forseti, ég þreytist ekki á því að segja þetta, að auka fjárfestingu atvinnuveganna á Íslandi. Það er svo mikil hætta sem vofir yfir okkur ef við náum þeirri fjárfestingu ekki upp í hærra hlutfall af landsframleiðslu, það er svo gríðarleg hætta sem vofir yfir. Ábyrgð þeirra sem leggja fram þá efnahagsstefnu sem nú er fylgt er mikil því að hún mun draga úr möguleikum okkar Íslendinga til að bjóða þjóðinni þau lífskjör sem svo sannarlega er möguleiki á að séu í boði vegna þess að næg eru tækifærin sem þjóðin býr að.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að gera smáathugasemd við ræðu hv. þm. Illuga Gunnarssonar, sem er reyndar sjaldgæft að ég geri. Hv. þingmaður vitnaði réttilega í bandorminn sem svo er nefndur, og hefur verið í gegnum tíðina. Það er mín skoðun að það sé ekki réttnefni á skattafrumvörpum ríkisstjórnarinnar, þetta eru í raun kyrkislöngur en ekki bandormar. Það er eins gott að halda því til haga, það er verið að kyrkja allt hérna; fjárhagur heimila eða atvinnulífs, það gengur allt út á að setja alla hluti í frost. Ég vil byrja á því að vekja sérstaka athygli á texta í frumvarpinu sem hæstv. fjármálaráðherra mælti fyrir. Þar segir, með leyfi forseta: „Loks er viðbúið að fjársýsluskattur hafi áhrif á þróun atvinnugreinarinnar í heild. Auknar álögur af þessu tagi færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi nær því sem aðrar greinar atvinnulífsins búa við og eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum.“ Þetta er nokkuð merkilegur texti. Við stjórnarþingmenn höfum einmitt margir hverjir haldið því fram að afleiðingarnar yrðu þær að halda aftur af nýráðningum og draga úr launahækkunum. Hvað þýðir það? Það þýðir að ráðstöfunartekjur heimilanna lækka og atvinnuleysi eykst. Það er markmiðið með þessum lögum, sem er texti skrifaður af hæstv. fjármálaráðherra, að færa starfsemi viðkomandi fyrirtækja, sem þessi skattur á að falla á, nær því sem gerist á hinum almenna vinnumarkaði. Markmiðið er þá alveg skýrt, varla þarf að deila um það, og í þessum texta felst ákveðin viðurkenning á því sem hv. þingmenn stjórnarliðsins hafa hingað til ekki viljað viðurkenna. Ég verð að vekja sérstaklega athygli á þessu. Markmiðið er alveg skýrt: Lækka laun og fækka störfum. Þetta er skrifað í fjármálaráðuneytinu sjálfu. Þetta er ekki skrifað af stjórnarandstæðingi, þetta er skrifað í fjármálaráðuneytinu sjálfu. Mér finnst það alveg skýrt hvernig þetta kemur fram með markmið laganna, að lækka ráðstöfunartekjur heimila og fækka störfum. Þetta er nokkuð merkilegur texti í frumvarpinu. Þá vil ég koma aðeins að því sem kemur fram í nefndarálitum. Það hefur valdið mér miklum vonbrigðum hvernig afgreiðsla margra mála er hér á þingi. Það er mjög dapurlegt að lesa það trekk í trekk að mál séu unnin á þann veg að mönnum gefist ekki tími til að meta þær breytingar sem gerðar eru á frumvörpum. Þegar frumvarp hefur verið lagt fram er það sent til umsagnar og þegar umsagnirnar berast reyna menn að sníða mestu agnúana af og alltaf er af nógu að taka. En þegar það er búið gefst ekki tími til að senda frumvarpið aftur til umsagnar og vita hvaða áhrif breytingarnar hafa. Verið er að gera mjög margar breytingar á þessu frumvarpi og ekki gefst tími til að gera þetta. Ég deili á þau vinnubrögð sem viðhöfð eru við lagasetningu á Alþingi; þetta er mjög dapurlegt. Þetta minnir mann á mörg önnur mál sem fara í gegnum þingið þar sem það er aldrei skoðað til enda hvaða áhrif lagasetningin mun hafa. Hægt er að nefna mýmörg dæmi í því efni. Ég vil nefna stjórnarráðsfrumvarpið sem var afgreitt með miklum bægslagangi á septemberþinginu. Þá var ekki hægt að svara til um það hvað það þýddi í útgjöldum fyrir ríkið og hver væri tilgangurinn með heimild til að fjölga aðstoðarmönnum ráðherra. Ég hafði margoft á orði að óviðunandi væri að menn gætu ekki gert sér grein fyrir því hvað sú lagasetning þýddi í útgjaldaauka fyrir ríkið. Það var aldrei hægt að fá svör við því. Frumvarpið var samþykkt en örfáum dögum eða vikum seinna kom í ljós að kostnaðurinn við að fjölga aðstoðarmönnum var 40 milljónir. Því miður sýnist mér að sömu vinnubrögð séu áfram viðhöfð í þessu máli. Við getum líka rætt um niðurskurð í heilbrigðismálum í þessu samhengi. Ég fór til að mynda yfir þessa hluti í fyrirspurn í dag hvað varðar ákveðna heilbrigðisstofnun. Á Heilbrigðisstofnun Vesturlands liggur fyrir að segja þarf upp 35 konum. Þær eru bara reknar á dyr, þær hafa nánast enga möguleika til að fá sambærilegt starf og fara því beint á atvinnuleysisbætur, sérmenntaðir hjúkrunarfræðingar og sjúkraliðar sem hafa annast um fólk á öldrunar- og endurhæfingardeildum. Það er ekkert skoðað hvaða áhrif þetta hefur. Þessar konur sem reknar eru á dyr fara beint á atvinnuleysisbætur; og hver er munurinn? Hver skyldu meðallaun þessar kvenna vera? Þau eru innan við 300 þús. kr. en atvinnuleysisbætur eru 180 þús. kr. - og sjúklingarnir hverfa ekki. Það er alltaf verið að grípa til aðgerða án þess að menn skoði hlutina til enda. Stærsta einstaka breytingin á Heilbrigðisstofnun Vesturlands er lokun öldrunar- og endurhæfingardeildar á Akranesi, þar starfa 28 manns af þeim 35 sem þarf að segja upp. Á sama tíma hefur verið niðurskurður á Dvalarheimilinu Höfða og biðlistinn hefur lengst í þann endann og líka í Borgarnesi sem er næsta sveitarfélag. Menn vita ekki hvað verður um fólkið því að engum verður hent út. Ég er ekki að halda því fram að heilbrigðisyfirvöld setji fólk út á götu en það er ekki skoðað til enda hvað verið er að gera. Menn kasta fram einhverjum breytingum, reyna að lappa upp á frumvarpið og síðan gefst ekki tími til að fara yfir það. Það er mjög slæmt. Það er mjög óþægilegt að setja nefndir þingsins í þá stöðu. Hægt er að nefna mýmörg dæmi í þessa veru og þetta eru hlutir sem við verðum að fara að breyta í lagasetningu á þinginu. Margoft í þessari umræðu hafa komið fram áhyggjur af sparisjóðunum úti á landsbyggðinni, þ.e. að þeim verði lokað. Að fjársýsluskatturinn muni hafa þau áhrif að starfsstöðvum úti á landsbyggðinni, litlum sparisjóðum, verði lokað; þetta er hreint með ólíkindum. Það kemur skýrt fram að markmið laganna er að lækka laun og fækka störfum, eins og ég gat um. Það segir hæstv. ríkisstjórn, eða fjármálaráðuneytið, að sé gert til að færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi nær því sem aðrar greinar atvinnulífsins búa við. Það er ótrúlegt að þetta skuli standa þannig í textanum en þetta er auðvitað sannleikurinn. Það felst þó ákveðin viðurkenning í þessu þó að hv. þingmenn stjórnarliðsins hafi ekki fengist til að viðurkenna þetta enn þá. Síðan má endalaust ræða hvaða áhrif þetta hefur á hag heimila því að þessi skattur mun ekki koma upp úr einhverjum skúffum eða detta af himnum ofan, honum verður dembt á viðskiptavini þeirra fjármálastofnana sem í hlut eiga, hvort heldur það eru fyrirtæki eða einstaklingar. Viðskiptavinirnir munu þurfa að bera þennan kostnað með einum eða öðrum hætti, hvort heldur sem menn hækka vexti á lánum til atvinnulífsins og heimilanna ellegar á þann veg að vaxtamunur milli Seðlabankans og fjármálafyrirtækjanna til innstæðueigenda mun aukast. Á endanum mun þetta lenda á viðskiptavinum bankanna sem eru heimilin og fyrirtækin í landinu; alltaf er hoggið í sama knérunn og fyrir löngu orðið tímabært að hætta þessari vitleysu.

Virðulegi forseti. Við ræðum enn fjársýsluskattinn og reyndar skattamál í heild. Gerðar hafa verið fjölmargar skattbreytingar og enn er verið að tala um nýjan skatt. Við þingmenn höfum verið að reyna að vekja athygli á því að sú staðreynd geri það að verkum að það dregur úr trúverðugleika landsins gagnvart fjárfestum og öðrum sem horfa til okkar. Óvissan tengd því að fjárfesta á Íslandi verður því meiri. Nú kemur þessi fjársýsluskattur sem er nýr skattur, eins og fram kemur í nefndarálitum frá efnahags- og viðskiptanefnd, og eru það enn ein skilaboðin til þeirra sem horfa til Íslands um að hér sé óstöðugleiki þegar kemur að ákvarðanatöku og stefnumörkun. Það er eitt af því sem við höfum gagnrýnt fyrir utan áhrifin sem kunna að verða af þessari ákvörðun. Ég segi „kunna að verða“ því að eins og sjá má af nefndarálitum hefur ekki verið lögð vinna í að kanna hvaða áhrif þetta mun hafa, vinna sem nauðsynlegt hefði verið að leggja í. Við höfum oft rætt um að bæta þurfi vinnubrögð til að komast hjá því að taka rangar ákvarðanir eða leggja til hluti sem hafa neikvæðar afleiðingar. Það er því mjög sérstakt að sjá að þegar þessi hreina vinstri stjórn á eftir um það bil 16 mánuði, eða hvað það er, af kjörtímabilinu eru vinnubrögðin enn ekki eftir þeim fyrirheitum sem lagt var af stað með, um gagnsæi og bætt vinnubrögð, þar sem allt væri uppi á yfirborðinu. Þvert á móti hefur vinnubrögðum jafnvel farið hrakandi frá því sem var og hlutirnir hafa verið illa unnir og á bak við tjöldin. Fjársýsluskattinum hefur verið mótmælt af mörgum aðilum. Það er óvíst hvaða áhrif hann mun hafa á það starfsfólk sem vinnur í geiranum í dag. Það er þó alveg ljóst að einhver verður að borga eða bera kostnaðinn. Það verður að teljast hæpið að erlendu kröfuhafarnir, sem eiga viðskiptabankana, þessa stóru - sem núverandi ríkisstjórn einkavæddi með eftirminnilegum hætti - gefi grið og taki þetta af þeim hagnaði sem þeir vilja taka út úr bönkunum, meira en gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Ef skattleggja á þennan geira sérstaklega þá er ég sammála þeim sem hafa sagt að betra sé að leggja það á hagnaðinn af fyrirtækjunum en leggja það á launahlutann. Það er líka eitt sem ég hef velt upp hérna og kannski ekki fengið svör við, enda ekki mikið um að stjórnarliðar taki þátt í þessum umræðum: Er búið að lofa fjármálafyrirtækjunum því að þau muni einhvern tímann fá þetta til baka, með lægri sköttum eða eitthvað slíkt? Við vitum að ríkisstjórnin er gjörn á að taka að láni frá framtíðinni, taka framtíðarskatta og nota núna til að bjarga sér fyrir horn af því að hugmyndaauðgin í að efla atvinnulíf og búa til tekjur er engin. Maður veltir því fyrir sér hvort á fleiri stöðum sé nú þegar búið að taka framtíðartekjur. Ég vil því, frú forseti, enn og aftur segja það í þessum ræðustól, þannig að það komist í þingtíðindin, að þegar lán er tekið af framtíðartekjum skapar það erfiðleika á þeim tíma þegar reiknað var með að þær tekjur skiluðu sér. Því er hætta á að eftir tvö, þrjú ár muni verða erfiðara að ná í tekjur en í dag, þar sem verið er að nota framtíðartekjurnar núna. Vonandi semst um einhverjar breytingar á skattamálum í kvöld sem verða til lækkunar. Við leggjum áherslu á það því að ekki er hægt að bjóða einstaklingum eða atvinnulífi upp á þá stefnu sem hér er í skattamálum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hv. þingmaður vék að því í lokaorðum sínum að hæstv. ríkisstjórn hneigðist til að nota framtíðartekjurnar núna og stíga síðan skref til baka í framtíðinni. Í því samhengi vil ég rifja upp umræður um fyrir fram greiddan skatt á stóriðjuna, hvernig hæstv. fjármálaráðherra var hrakinn til baka á sinni fyrstu vegferð með kolefnisgjöldin. Þá var samið við stóriðjufyrirtækin að greiða 1.200 millj. kr. á ári 2010, 2011 og 2012, 3,6 milljarða, og síðan átti að byrja að borga til baka 2013. Þá væri kjörtímabili ríkisstjórnarinnar nefnilega lokið. Hv. þingmaður sagði líka í ræðu sinni að ekki væri alveg ljóst hvaða áhrif hann hefði, þessi fjársýsluskattur. En ég verð að benda á, eins og ég fór yfir í ræðu minni áðan, þann mjög svo merkilega texta sem skrifaður er inn í frumvarpið. Þar kemur það nákvæmlega fram hver ætlunin er með þessum skatti. Ég vil, með leyfi forseta, lesa þessar línur sem skrifaðar eru í fjármálaráðuneytinu um tilgang og markmið með skattlagningunni: „Loks er viðbúið að fjársýsluskattur hafi áhrif á þróun atvinnugreinarinnar í heild. Auknar álögur af þessu tagi færa rekstrarumhverfi fyrirtækja í fjármála- og vátryggingastarfsemi nær því sem aðrar greinar atvinnulífsins búa við og eru til þess fallnar að draga úr launahækkunum og halda aftur af nýráðningum.“ Það kemur skýrt fram í textanum í frumvarpinu hver tilgangur skattsins er: Lækka laun og fækka störfum. Allt það sem við höfum talað um í sambandi við skattahækkanirnar er í raun viðurkennt í þessum texta sem staðfestur er af fjármálaráðuneytinu og hæstv. fjármálaráðherra.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á þessu. Ég hafði ekki enn komið að þessu í ræðu minni. Yfirlýsingin sem felst í þessu er vitanlega eftirfarandi: Markmiðið með þessum skatti er augljóslega að reyna að hemja laun í bankakerfinu. Hvar mun það koma niður? Ég efast um að þessi skattur muni hemja laun stjórnenda eða slíkra. Það verður einfaldlega farið í að fækka starfsfólki til að standa undir þessu. Þetta mun ekki hafa áhrif á launin að mínu viti. Þetta mun líka fækka störfum, sem virðist þá vera hitt markmiðið með þessum lögum. Áhrifin verða vitanlega þau að færri borga skatta og slíkt. Það getur vel verið að þörf sé á því að endurskoða stærð bankakerfisins en það hlýtur að vera mjög óeðlilegt að gera það í gegnum fjárlög. En það er ekkert nýtt af hálfu ríkisstjórnarinnar að gera breytingar í gegnum fjárlög, á óskyldum hlutum í rauninni. Verið er að breyta heilbrigðiskerfinu hringinn í kringum landið í gegnum fjárlögum. Nú er ljóst að markmiðið er einnig að breyta launakjörum í fjármálageiranum sem hlýtur að teljast afar sérstök og sérkennileg aðgerð. Hv. þingmaður nefndi árið 2013, að verið sé að vísa vandanum til þess árs; sú ríkisstjórn sem stjórni á árunum 2013 og 2014 muni þurfa að fara yfir þá slóð sem núverandi ríkisstjórn skilur eftir sig, setjast niður og segja: Nú, nú, það er búið að ráðstafa tekjum sem við hefðum átt að fá 2013, 2014 o.s.frv. Þessi ríkisstjórn gerir ekki ráð fyrir því að á þeim árum þurfi hugsanlega að stoppa í göt í fjárlögum en það er vegna þess að ríkisstjórnin gerir sér grein fyrir því að hún verður hér ekki lengur, það verður komin ný ríkisstjórn sem mun leysa það með öflugri atvinnustefnu.

Virðulegi forseti. Það er nefnilega nokkuð merkilegt að lesa í þeim texta sem ég vitnaði til í ræðu minni áðan og í andsvörum líka að það sé markmið lagasetningarinnar með skattlagningunni að setja umhverfi þessara fyrirtækja í sama farveg og annarra atvinnuvega hér á landi, þ.e. að lækka laun, fækka störfum. Það er mjög merkilegt að lesa. Þetta hafa hv. stjórnarliðar aldrei viljað viðurkenna. Ég spyr mig þá: Hvað um allar þær ræður sem hv. stjórnarþingmenn hafa haldið um þrepaskipt skattkerfi? Að minnsta kosti hafa þeir talað þannig hingað til að þá sé í raun og veru búið að brúa það bil, að þeir sem hafa miklar tekjur borgi miklu hærri skatt, þ.e. um 50% af laununum mundu fara í skatt. Það er réttlætingin fyrir því að búa til þrepaskipt skattkerfi að þeirra eigin mati. Þá spyr ég mig og vil spyrja hv. þingmann líka: Er þá eitthvert markmið með því að lækka laun, alveg sama í hvaða atvinnugrein það er? Í þessari yfirlýsingu hér er sagt að færa eigi þetta nær því sem aðrar atvinnugreinar búa við, sem sagt lækka laun, fækka störfum. Hver er þá tilgangurinn með því að hafa þrepaskiptan skatt ef menn ætla að fara þessar leiðir til að reyna að lækka laun, sem er náttúrlega alveg með ólíkindum ef það er markmið stjórnvalda á hverjum tíma að lækka laun í landinu, alveg sama hver atvinnugreinin er. Svo er þessu alltaf snúið á haus. Það vinna kannski þúsundir eða tugþúsundir manna en það er alltaf verið að tala um laun einhverra fimm eða tíu. Hvað um alla hina? Þetta er alltaf sett fram með þessum hætti. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hver er skoðun hans á þessu? Er það ekki mótsagnakennt hjá stjórnarliðum að gera þetta á þennan hátt?

Virðulegi forseti. Jú, auðvitað er þetta mótsagnakennt. En það sem er kannski hvað alvarlegustu skilaboðin í þessu öllu saman er sú rammsósíalíska hugsun, ég get nú varla sagt þetta orð einu sinni, sem skín þarna í gegn, að reyna að fletja út kerfið eða vinnumarkaðinn. Skilaboðin eru: Við skulum bara hafa ein laun. Ekki eigi að vera hægt að vinna sér inn hærri laun með dugnaði eða einhverju öðru heldur eiga þau að vera þau sömu, og færa eigi laun fjármálakerfisins, eða hvað þetta kallast nú, til samræmis við aðrar greinar. Þetta eru mjög sérstök skilaboð. Það kann að vera að sjónarmið þeirra er stjórna Íslandi séu þau að allir eigi að hafa 450 þús. kr. í laun, sama hvað þeir vinna mikið og lengi, hvort þeir eru búnir að mennta sig eða ekki, hvort þeir eru búnir að læra viðskiptafræði, fjármálafræði eða eitthvað slíkt þá eiga þeir allir að vera á sömu launum. Þetta er afar kommúnísk hugsun sem er mjög sérstakt að bera á borð árið 2011 á Íslandi, í hinum vestræna heimi. Það er kannski til marks um öfgarnar. Ef þetta er sú hugsun sem verið er að bera á borð erum við klárlega að sveiflast úr einum öfgum í aðrar - ég get alveg tekið undir það að býsna miklar öfgar voru í átt til óhefts frelsis og slíks sem voru kannski einum of miklar. En að fara alveg yfir á hinn kantinn í einhvers konar ríkisskilaboð í launum og öðru er algjörlega út í hött.

Frú forseti. Við ræðum og höfum rætt í dag frumvarp til laga um sérstakan fjársýsluskatt. Miklar umræður hafa verið um málið og í það heila hafa þær verið mjög góðar og efnislegar, um áhrif þess, um vinnubrögðin við hvernig það var unnið, hvernig það var kynnt, hvernig komið var fram með málið. Og almennar umræður hafa verið um vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þegar kemur að skattahækkunum sem þessum. Það sem hefur verið gagnrýnt mjög í meðförum málsins er hversu harkalega það kemur niður á sparisjóðakerfinu. Það er gagnrýnt hvernig þessi fyrirhugaða skattlagning er uppbyggð og að hún muni koma mjög illa niður á einmitt þessum litlu fjármálastofnunum, sparisjóðakerfinu. Það er, frú forseti, með ólíkindum hversu mikið sparisjóðirnir eiga að þola. Öllum er ljóst mikilvægi sparisjóðanna, mikilvægi sparisjóðakerfisins í byggðarlegu tilliti. Í sparisjóðunum er gríðarlega mikil staðbundin þekking á stöðu viðkomandi byggðarlaga sem sjóðirnir starfa í. Þessi þekking er óðum að glatast vegna þeirra erfiðleika sem sparisjóðakerfið hefur þurft að glíma við og þeirrar litlu viðleitni og áhuga sem hefur verið hjá sitjandi ríkisstjórn að bjarga því kerfi. Frú forseti. Þetta mál var gagnrýnt mjög af sparisjóðakerfinu, m.a. í umsögn sem var send inn um málið þar sem því er beinlínis haldið fram að þetta sé aðför að sparisjóðakerfinu, ósanngjörn skattlagning sem geti ógnað mjög rekstrargrunni lítilla fjármálastofnana eins og sparisjóðakerfisins. Nú er það svo að sparisjóðirnir falla kannski ekki alveg undir það sama og hinar stóru fjármálastofnanir gera, þessar stóru fjármálastofnanir þrjár sem eru að verða gríðarstórar á nýjan leik. Umgjörðin öll og hugsunarhátturinn í þeim lagafrumvörpum sem koma fram virðast eiga lítinn skilning hjá ríkisstjórninni. Sparisjóðirnir glíma við mjög krefjandi umhverfi og það er eiginlega ekki á það bætandi. Þeim hefur fækkað mikið og í rauninni er ekki útséð með að þeim fækki jafnvel enn frekar. Frú forseti. Í umsögn Sambands íslenskra sparisjóða er lýst þungum áhyggjum af stöðu þessa máls. Þar segir, með leyfi frú forseta: „Í dag standa eftir MP banki og 10 sparisjóðir sem allir eru litlir og með staðbundna starfsemi úti á landi. Sum þessara fyrirtækja hafa farið í gegnum frjálsa samninga um niðurfærslu skulda en önnur starfa án nokkurs stuðnings. Aukinn fastur kostnaður sem þessi fyrirtæki hafa deilt með sér í gegnum árin er nú borinn uppi af færri aðilum. Starfandi sparisjóðir eiga fullt í fangi með að aðlaga sig að þessari stöðu og tryggja starfs- og samkeppnishæfi sína. Því eru áform um aukna skattlagningu með þeim hætti sem lagt er til mjög íþyngjandi og í sumum tilvikum getur skatturinn orðið algerlega ráðandi um það hvort þessi fyrirtæki standa upprétt eða ekki.“ Ekki er hægt að túlka frumvarpið öðruvísi, eins og gert hefur verið í umræðunni, en sem algjöra aðför að sparisjóðakerfinu. Vissulega hafa ákveðin atriði verið löguð í frumvarpinu milli umræðna. En engu að síður er mjög gagnrýnisvert hvernig á málinu hefur verið haldið frá fyrsta degi og raunar varðandi tekjuöflunina alla, hvernig haldið er á málum sem þessu tengjast. Ég hef gagnrýnt það mjög, bæði í þessari umræðu og eins í umræðum um aðrar skattahækkanir sem voru afgreiddar fyrr í dag, hversu handahófskennd vinnubrögðin eru og þá alvarlegu staðreynd að fyrirtæki og einstaklingar geta ekki með nokkru móti gert einar eða neinar áætlanir vegna þess að það veit aldrei neinn hvað er handan við hornið hjá sitjandi ríkisstjórn. Þetta birtist okkur glögglega núna í þessu frumvarpi og birtist okkur jafnvel enn skýrar í bandorminum sem var afgreiddur fyrr í dag, þar sem laumað var inn ýmsum sköttum og tvísköttunaráformum á atvinnufyrirtæki í landinu sem gengur þvert á fyrri samkomulög sem gerð hafa verið, og hefði skert samkeppnisstöðu þessara fyrirtækja gríðarlega. Jafnvel þó þeim áformum hafi verið kippt til baka er enn gríðarleg óvissa vegna þess að rekstraraðilar þessara fyrirtækja og fleiri fyrirtækja sem hefðu hug á því að byggja upp eða sækja fram, bæði lítil og meðalstór fyrirtæki, vita engan veginn hvort þessi áform hafa verið lögð til hliðar. Er von á fleiri slíkum handahófskenndum skattahækkunum á næstunni? Frú forseti. Þær breytingar sem við tölum um, og það hefur komið fram í umræðunni, munu fyrst og fremst koma niður á kvennastörfum. Í ljósi þess hvernig skatturinn mun koma niður á sparisjóðunum mun hann koma sérstaklega illa niður á kvennastörfum einmitt á landsbyggðinni. Sé þetta sett í samhengi við sparisjóðina, við fjárlagagerðina og aðrar skattahækkanir þá er raunar með ólíkindum hvað landsbyggðin má þola hjá sitjandi ríkisstjórn. Íbúar á landsbyggðinni hafa mátt horfa upp á hvernig heilbrigðiskerfið er sett í fullkomna upplausn á hverju einasta ári í tíð sitjandi ríkisstjórnar. Lítill sem enginn skilningur virðist vera á rekstrarstöðu sveitarfélaga margra hverra og afhjúpaðist það þegar sú ákvörðun var tekin að taka aukaframlag Jöfnunarsjóðs sem alla jafna hefur verið nýtt í þeim tilgangi að greiða til sveitarfélaga, sem hafa mátt glíma við fólksfækkun, og hafa þar af leiðandi ekki átt mjög erfitt með að ná endum saman. Þessu var kippt út með einu pennastriki, helmingnum af þessu framlagi sem hafði gríðarlega mikið að segja fyrir 20–25 sveitarfélög vítt og breitt um landið í þeim tilgangi að bjarga einu sveitarfélagi á höfuðborgarsvæðinu. Nú er það ekki svo að sá sem hér stendur geri sér ekki grein fyrir að þurft hafi að hlaupa þar undir bagga en það hefði átt að gera með því að öll sveitarfélög legðu þar inn í púkkið en ekki eingöngu þau sveitarfélög sem hafa mátt glíma við fólksfækkun á undanförnum árum. Þegar þetta allt er skoðað og sett í samhengi við frumvarpið og fyrirhugaðar skattahækkanir er ekki nema von að margir séu uggandi yfir þeirri stöðu sem mörg byggðarlög eru í. Sparisjóðakerfið, velferðarþjónustan, tekjugrunnur sveitarfélaganna, þar undir er menntakerfið, það er ekki nema von að menn hafi áhyggjur og velti þessu fyrir sér. Menn spyrja sig í vaxandi mæli að því hvort það sé markmið ríkisstjórnarinnar að fara þannig með landsbyggðina að nær ógjörningur verði að snúa þróuninni við. Ja, þá vil ég segja, frú forseti, að þegar svo verður um búið að ríkisstjórnin og aðgerðir hennar hafi gengið þannig fram af landsbyggðinni er mikilvægt að þeir sem eftir eru kunni að bjarga sér og kunni að draga björg í bú. Því að það verður líklega svo að þetta muni enda með því að ríkisstjórnin geri kröfu til sjálfsþurftarbúskapar á landsbyggðinni og þá er ekki úr vegi að geta reykt sitt hangikjöt og étið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ásmundi Einari Daðasyni fyrir prýðilega ræðu. Það er augljóst hvar hjarta hans slær, það slær með hinum dreifðu byggðum Íslands. Þar þekkir hann vel til og honum var eðli málsins samkvæmt tíðrætt um stöðu sparisjóðanna. Ég sit í hv. efnahags- og viðskiptanefnd og ég get alveg sagt það að ég spurði fulltrúa sparisjóðanna beint um hvaða áhrif frumvarpið hefði á sparisjóðina. Svarið var mjög skýrt, þeir mundu ekki þola þennan skatt, sparisjóðirnir mundu ekki þola þennan skatt. Nú hefur að vísu verið komið til móts við þessi sjónarmið, ef þannig má að orði komast, þannig að þetta er ekki jafnsvaðalegt og var í upphafi hvað varðar minni fjármálastofnanir. Launaskatturinn er núna 5,45% að því gefnu að ekki sé um hagnað að ræða. Ef um hagnað er að ræða verður hann 6,71% sem er ekki langt frá þeim 10,5% skatti sem lagt var upp með. En það er alveg ljóst að þetta mun hafa gríðarlega alvarleg áhrif á sparisjóði og minni fjármálastofnanir og þegar maður sér þessi vinnubrögð, eins og hv. þingmaður vísaði til, virðast menn vera á handahlaupum við að koma fram með nýja skatta. Í þessu tilfelli var sagt að þetta væri að danskri fyrirmynd en menn þurfa ekki mikið til að sjá að þetta er ekki dönsk fyrirmynd, þótt þar sé launaskattur er framkvæmd hans allt öðruvísi. Og embættismaður sem kom fyrir nefndina sagði að hann mundi aldrei treysta þessari handbók aftur. Af því að hv. þingmaður þekkir aðeins til 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að svara fyrir Vinstri græna hvers vegna vinnubrögðin eru með þessum hætti. Hins vegar er það gagnrýnisvert að við skulum ítrekað horfa upp á að vinnubrögð séu með þeim hætti sem þau eru í þessu frumvarpi. Það er sérstaklega athyglisvert í ljósi þess að í síðustu alþingiskosningum og eftir bankahrun var því statt og stöðugt lofað að vinnubrögð við gerð frumvarpa yrðu bætt. Það væri mikilvægt að fleiri flokkar kæmu að vinnslu frumvarpa, að hagsmunaaðilum væru kynnt frumvörp og þau væru unnin í samráði við þá aðila sem þau snerta, en við höfum í allt of ríkum mæli orðið vitni að því að þetta hafi verið svikið og brotið. Frumvörp eru unnin í meiri leynd núna en áður og þetta er eitt af því sem sitjandi ríkisstjórn og þá sérstaklega Vinstri hreyfingin – grænt framboð gagnrýndi mjög áður en hún tók sæti í ríkisstjórn. Ég hef gagnrýnt þetta mjög og hef gert það allt þetta kjörtímabil, gagnrýnt mjög hvernig vinnubrögðin hafa verið. Við höfum séð þetta í mýmörgum málum. Það á ekki eingöngu við í þessu máli, það er svo varðandi alla vinnuna við fjárlögin og hin ýmsu mál, stjórnarráðsbreytingarnar, svo ekki sé minnst á Icesave-málið, Evrópusambandsumsóknina. Svona getum við þulið upp vinnubrögðin hjá sitjandi ríkisstjórn þar sem allt virðist vera sveipað einhvers konar leyndarhjúpi og öllum gert ófært að kynna sér eitt eða neitt, málum laumað inn í frumvörp á síðustu stundu. Þetta frumvarp er engin undantekning hvað það snertir.

Virðulegi forseti. Þetta er alveg hárrétt hjá hv. þm. Ásmundi Einari Daðasyni og hann taldi hér upp mál sem maður var hálfpartinn búinn að gleyma. Það eru alltaf að koma ný mál, í næstu viku verður fólk örugglega farið að ræða eitthvað annað og við hérna ef við verðum hér áfram. Ég veit það því að flest málin sem við ræðum hér, a.m.k. stærstu málin sem varða fjármál ríkissjóðs, koma úr hv. efnahags- og viðskiptanefnd og þar erum við því miður ekki búin að tæma listann yfir mál sem ekki hafa verið unnin nógu vel. Þau mál sem hv. þingmaður vísaði til eru engin smámál, t.d. Icesave-málið. Ég minni á það, ef einhver var búinn að gleyma því, að hv. þingmenn áttu ekki að fá að sjá Icesave-samkomulagið. Það kom fram á internetinu áður en hv. þingmenn fengu að kynna sér það, hv. þingmenn áttu að samþykkja samkomulagið fyrir hönd þjóðarinnar án þess að hafa skoðað það. 

Frú forseti. Nú ætla ég kannski að vera svolítið kvikindislegur, en ég held að þetta eigi sér lengri forsögu. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður kom inn á að Icesave-samningarnir áttu að fara í gegn óséðir bæði í þingflokkum og í ríkisstjórn og menn virðast ekki læra af reynslunni. Ég held reyndar að þetta eigi sér lengri aðdraganda. Ég held að vandinn geti legið jafnvel aftur til þess tíma þegar hv. þingmaður var ráðherra eða jafnvel enn lengra aftur að vinnubrögð hafi verið með þessum hætti. En það var svo að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra gagnrýndu mjög þau vinnubrögð sem viðhöfð voru á Alþingi og töluðu ávallt fyrir því að þessu yrði breytt. Þau voru hv. þingmenn í stjórnarandstöðu til fjölda ára og mín tilfinning er sú að þau hafi verið alin upp í þessari umgjörð og svo þegar þau komust hinum megin við borðið var engu breytt og jafnvel hert enn meira á þessu. Þessir hæstv. ráðherrar höfðu þráð það svo lengi að komast til valda, þeim var orðið svo mál að allt var illt sem kom annars staðar frá eftir að þau komust í valdastólana. Þetta verður æ ljósara dag hvern og þetta sjáum við í þessu máli. Við sjáum þetta í fjárlögunum og þegar bent er á þetta er því yfirleitt svarað með skætingi og hroka. Það kom best fram í umræðum hér um tvísköttunina og atvinnulífið. Hver voru viðbrögð hæstv. fjármálaráðherra gagnvart 300 störfum á Grundartanga, tveimur verkefnum sem eru að fara í gang? Það var ekkert annað en skætingur og hroki. Þetta er það sem hæstv. ráðherrar höfðu gagnrýnt en beita nú óspart 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. 9. þm. Norðvest. fyrir prýðilega ræðu. Hann staldraði nokkuð við stöðu minni fjármálafyrirtækja, ekki síst fjármálafyrirtækja á landsbyggðinni, og vísaði þar meðal annars til sparisjóðanna. Við vitum að bankar sem eru starfandi úti um landið sinna margir hverjir hlutverki sínu ágætlega. Við sáum það til dæmis þegar Landsbankinn tók yfir SpKef, hann stóð ágætlega að málum, til að mynda á Vestfjörðum þar sem ég þekki vel til. Sumir hafa haldið því fram að það sé svo sem ekkert að óttast, við eigum ekki að þrástagast á mikilvægi sparisjóðanna, þeir geti bara komið og farið. Ég varð til dæmis var við það að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hafði uppi nokkurn veginn þessi sjónarmið þegar við ræddum þessi mál í umræðu utan dagskrár eins og það hét þá, í sérstakri umræðu þar sem ég hafði frumkvæði að því að ræða um stöðu sparisjóðanna og framtíð þeirra. Eins og ég skildi hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra þá var það einfaldlega þannig að ef sparisjóðirnir gætu ekki spjarað sig við þær aðstæður sem þeim væru búnar núna mættu þeir bara sigla sinn sjó og þá væri allt eins gott að bankarnir tækju þá yfir. Ég hef hins vegar áhyggjur af því að núna er verið að setja fram skattálögur sem greinilega bitna harðast á sparisjóðunum og líklegt að þessi skattlagning, þessi stefnumótun ríkisstjórnarinnar, hraði þeirri þróun sem hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra var að ræða um. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann deili þeim áhyggjum með mér að stefnumótun af þessu tagi sé í raun og veru ekki hlutlaus, að það sé ekki verið að skapa þá stöðu að sparisjóðirnir geti keppt á jafnréttisgrundvelli. Það geta þeir auðvitað ekki vegna þess að stóru bankarnir fengu svo mikla meðgjöf. Síðan kemur hitt til viðbótar að verið er að gera breytingar á rekstrarumhverfi sparisjóðanna sem gerir þeim erfiðara fyrir og því er tómt mál að tala um 

Frú forseti. Ég vil taka undir með hv. þingmanni um það þegar Landsbankinn tók yfir SpKef að um margt hefur farið ágætt orð af því sem þar hefur gerst og starfsfólk og íbúar hafa almennt verið ánægðir með þjónustuna það sem af er. Engu að síður er þar ekki um sparisjóðakerfi að ræða. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að staða sparisjóðanna og framtíð þeirra er mjög óljós um þessar mundir. Það er raunar með ólíkindum að ríkisstjórnin skuli koma fram og segja það í öðru orðinu að hún vilji bjarga sparisjóðakerfinu en segi síðan í hinu orðinu að sparisjóðirnir verði bara að spjara sig við þessar aðstæður, eins og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur sagt, og aðstæðurnar eru síðan gerðar með það fyrir augum að það er vonlaust fyrir sparisjóðina að spjara sig. Þetta er eins og segja einhverjum að synda til Viðeyjar í kafi en það vita allir að það getur enginn synt til Viðeyjar í kafi, og segja svo við fólk: Það er ekkert mál, þér er frjálst að synda til Viðeyjar en þú verður bara að gera það í kafi. Það vita allir að þetta gengur ekki upp. Það er þetta sem er svo gagnrýnivert þegar menn eru að slá sér upp á því á tyllidögum að það sé vilji til að bjarga sparisjóðakerfinu á sama tíma og frumvörp sem þetta ganga í rauninni þvert gegn því og gera það ómögulegt að sparisjóðakerfið geti starfað. Það er þetta sem er svo gagnrýnt, að hægri höndin veit ekki hvað sú vinstri er að gera. Ég held að það sé raunverulega þannig, að hægri höndin viti ekki nokkurn skapaðan hlut hvað sú vinstri er að gera.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir greinargóð svör. Það er annað sem hefur líka vakið athygli mína í þessari umræðu og það er að þegar þetta frumvarp var lagt fram var horft til þess að verið væri að leggja byrðarnar á breiðu bökin, þ.e. bankana í landinu. Nú hefur það auðvitað komið á daginn að eins og frumvarpið var úr gerði gert bitnaði það langsamlega harðast á minni fjármálafyrirtækjum, fyrirtækjum sem til dæmis höfðu ekki notið þess forgangs sem maður getur sagt að stóru bankarnir fengu þegar eignir voru færðar úr gömlu bönkunum í hina nýju. Það átti til dæmis við um sparisjóðina. Síðan sáum við að ýmis önnur fjármálafyrirtæki sem hafa verið að spretta upp, m.a. á höfuðborgarsvæðinu, hefðu farið mjög illa út úr frumvarpinu eins og það blasti við. Það vekur athygli mína að þegar þetta frumvarp var lagt fram var mjög horft til þess að verið væri að leggja byrðar á þessi fjármálafyrirtæki til að hlífa almenningi, launþegunum í landinu. Þegar við förum hins vegar yfir umsagnirnar sjáum við að samtök starfsfólks í fjármálafyrirtækjum hefur brugðist mjög harkalega við. Formaður þeirra samtaka, Friðbert Traustason frá Flateyri, hefur til dæmis skrifað mjög góðar greinar til að vekja athygli á því hvernig samspilið er milli þessa frumvarps og þessara hugmynda og þess að stór hætta sé á að fólk missi vinnu sína. Það vakti líka athygli mína þegar Íslandsbanki var að kynna hagræðingaraðgerðir sínar að gripið var til þess ráðs að segja upp fjölda fólks, ekki síst konum og meðal annars konum sem höfðu mikla starfsreynslu. Þá var meðal annars vísað til þess að fram undan væru erfiðari tímar með þessum sköttum sem væru að stórum hluta til ótekjutengdir og óafkomutengdir og bitnuðu þess vegna mjög mikið á launaþættinum og það hefði þessi áhrif. Það sem ég er að segja og ég spyr hv. þingmann um er þetta: Er ekki alveg ljóst að þrátt fyrir að þetta frumvarp hafi verið lagt fram, sem átti ekki að koma við nokkurn einasta einstakling 

Frú forseti. Ég held að ekki leiki nokkur vafi á því að innihald þessa frumvarps hljómar auðvitað mjög vel í eyrum almennings. Fjársýsluskattur, þetta er mjög auðseljanlegt orð, eru menn á móti fjársýsluskatti? Er hv. þingmaður á móti því að bankarnir leggi sitt til samfélagsins? En þegar farið var að kafa ofan í þetta mál og það kemur raunar fram í nefndarálitum og meira að segja í nefndaráliti meiri hlutans hafa menn áttað sig á því að frumvarpið sem slíkt talar sínu máli í þessu efni. Innihald frumvarpsins er auðvitað á þá leið að fjöldi fólks mun missa vinnuna. Þetta mun koma, eins og hv. þingmaður nefndi, verst niður á litlum fjármálafyrirtækjum og í rauninni koma í veg fyrir fjölbreytni á fjármálamarkaði. Í smærri fjármálafyrirtækjum er launakostnaður hærra hlutfall en þeim sem stærri eru og þarna tapast sérstaklega mikið af kvennastörfum. Þetta sýnir í rauninni og ég ítreka það sem ég sagði áðan að hægri höndin veit ekki hvað sú vinstri er að gera. Það er farið fram með einhver popúlistahugtök sem selja mjög vel eins og ég lýsti áðan, þ.e. fjársýsluskattur. Það getur enginn verið á móti því að bankar leggi sitt til samfélagsins. En þegar farið er að rýna í það sem á bak við þetta er kemur auðvitað allt annað upp úr dúrnum eins og komið hefur fram í umræðunni og kemur fram í nefndarálitunum og í umsögnum um þetta mál. Málið er með allt öðrum hætti en reynt var að markaðssetja það fyrir þjóðinni áður en lagt var af stað.

Virðulegi forseti. Það er búið að vera ansi áhugavert að hlusta á umræðurnar, sérstaklega núna. Hér hafa tveir mjög öflugir þingmenn, báðir af landsbyggðinni, rætt mikið um sparisjóðina. Sömuleiðis var rætt um vinnubrögð og hvort vinnubrögð í þessu máli væru einsdæmi eða hvort þau hefðu verið með þessum hætti áður. Ég hef nokkra reynslu af því að vera hér áður og hef verið ráðherra. Ég held að það væri mjög æskilegt ef menn, sérstaklega fjölmiðlamenn, mundu bera saman vinnubrögð þá og nú. Ég held að það sé alveg rétt að menn hefðu getað staðið sig betur áður en ég fullyrði að í þeim málum sem núverandi ríkisstjórnin hefur verið að vinna að og keyra í gegnum þingið hefur verið unnið eftir áður óþekktri leyndarhyggju og menn hafa jafnvel vísvitandi blekkt bæði almenning og hv. þingmenn. Við ræddum ýmis mál, Icesave, ESB-málið, Stjórnarráðið og ýmislegt fleira, en burt séð frá því þótt ekki sé um sérstakan ásetning að ræða þá virðist mjög oft og sérstaklega í stórum málum unnið afskaplega ófaglega að hlutum og gengið þannig fram að oft og tíðum verða slæm mál enn verri út af því að þau eru illa unnin og ekki hugsað fyrir framtíðinni og ekki lagt mat á hvaða afleiðingar breytingar sem felast í frumvörpunum hafa. Þetta einkennir mjög störf þingsins núna. Það einkennir t.d. svör við fyrirspurnum að þau eru oft og tíðum fullkomlega út í hött og menn veigra sér ekkert við því að svara þannig. En, virðulegi forseti, ráðherrar bera ábyrgð á svörum sínum við fyrirspurnum. Ég man þegar ég var í þessari stöðu þá reyndi ég að sjá til þess að svörin yrðu vönduð því að ekki var gefinn afsláttur af því ef menn voru ekki nákvæmir eða fóru ekki rétt með. Það er allt saman liðin tíð. Núna finnst manni stundum ráðherrar segja bara það sem þeim dettur í hug í skriflegum svörum. Hv. þingmenn töluðu um sparisjóðakerfið. Ég hvet þá til að fara aðeins aftur í tímann til þess tíma þegar við hittumst sumarið 2009. Þá voru ekki lítil orð látin falla um sparisjóðina. Hv. þm. Álfheiður Ingadóttir var þá formaður hv. viðskiptanefndar og talaði svo sannarlega yfir hausamótunum á fólki, sérstaklega hv. landsbyggðarþingmönnum í Sjálfstæðisflokknum, um það hvort þeir ætluðu virkilega að þvælast fyrir björgun sparisjóðanna, hvort þeir ætluðu sér ekki að klára mál á nokkrum dögum sem sneri að björgun sparisjóðanna. Það lá svo gríðarlega mikið á að klára einhverja lagasetningu til að ná þessari björgun fram og því var lofað. Það var ekki bara hv. þm. Álfheiður Ingadóttir. Ég man að hv. þm. Jón Bjarnason hélt kynngimagnaðar ræður um mikilvægi sparisjóðanna og að aðgerðir ríkisstjórnarinnar í formi þessarar lagasetningar mundu gera að verkum að við sæjum öfluga lífeyrissjóði um allt land og sérstaklega í hinum dreifðu byggðum. Hvað er búið að gerast síðan? Það sem er búið að gerast síðan er að sparisjóðirnir hafa verið að týna tölunni. Við sáum þá sárafáu sem eftir lifa koma fyrir hv. efnahags- og viðskiptanefnd út af þessu máli og segja: Ef þið leggið þennan skatt á þá erum við búnir að vera. Í tíð núverandi ríkisstjórnar hefur aldrei verið farið í neina stefnumótun fyrir sparisjóðina. Einhver kynni að segja, virðulegi forseti: Af hverju á ríkið að fara í stefnumótun fyrir sparisjóðina? Eiga sparisjóðirnir ekki bara að bjarga sér? Við höfum verið að endurskipuleggja fjármálakerfið og eins og hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson benti á þá fengu til að mynda stóru bankarnir þrír mikla meðgjöf. Þeir eru með gríðarlega sterkt eigið fé og hafa m.a. styrkt það vegna þess að þeir hafa verið að uppreikna lán sem þeir fengu með miklum leiðréttingum inn í efnahag sinn og hafa þeir þar af leiðandi sýnt ofurhagnað á meðan sparisjóðirnir hafa ekki verið í þeirri stöðu. Sú stofnun sem var sett á laggirnar til að koma fram með hugmyndir og stefnumótun varðandi sparisjóðina hefur gert það, það er Bankasýslan. Hún hefur komið fram með hugmyndir en ekkert hefur verið gert með þær. Bankasýslan fór nákvæmlega yfir það hvernig staða sparisjóðanna væri, hvaða valmöguleikar væru og ekkert hefur verið gert með það en þess í stað á að skattleggja sparisjóðina til dauða. Ég man þá tíð þegar hv. þm. Álfheiður Ingadóttir talaði hátt, skulum við segja, til hv. þm. Einars Kristins Guðfinnssonar og spurði hann hvort hann ætlaði virkilega að koma í veg fyrir að sparisjóðirnir mundu lifa blómlegu lífi. Hvað var hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson að gera? Hann var að spyrja út í hvað sú lagasetning sem þá var lögð á borð hv. þingmanna sumarið 2009 þýddi og hvaða afleiðingar það mundi hafa að samþykkja þá lagasetningu. Það var ekki stærri glæpur sem hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson framdi. Hann var fyrst og fremst að sinna þinglegri skyldu sinni og vildi vita hvað fólst í þessari lagasetningu. Lítil var þolinmæði hv. stjórnarþingmanna þá en lítið varð um efndir miðað við þær hástemmdu yfirlýsingar sem voru hafðar uppi. Nú eru fáir sparisjóðir eftir og forsvarsmenn þeirra segja: Ef þetta frumvarp fer í gegn munu þeir ekki þola það - eins og frumvarpið lá fyrir í byrjun. Það er án nokkurs vafa skárra eftir breytingartillögur í hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Það liggur hins vegar alveg fyrir að þetta frumvarp skekkir samkeppnisstöðu minni fjármálafyrirtækja gagnvart þeim stóru. Það liggur líka fyrir að það skekkir samkeppni innlendra fjármálastofnana gagnvart þeim erlendu. Hvað þýðir það á íslensku? Það þýðir að við erum að færa störf frá Íslandi til útlanda. Þetta er ekkert flóknara. Íslenskar fjármálastofnanir keppa t.d. við erlendar um viðbótarlífeyrissparnað. Íslensku fjármálastofnanirnar þurfa að greiða miklu hærri gjöld en þær erlendu. Svo einfalt er það. Hvernig fjármagna íslenskar fjármálastofnanir sig? Alveg eins og aðrar, meðal annars með vaxtamun. Öll þessi gjöld á fjármálastofnanir - nú er ég ekki að segja að engin gjöld eigi að vera á fjármálastofnanir - koma einhvers staðar niður þegar menn ganga fram eins og núna. Það kemur niður á uppsögnum á starfsfólki, það kemur fram í vaxtamun eða minni sveigjanleika í skuldaniðurfærslum og skuldaleiðréttingum hjá fólkinu í landinu. Ég verð að viðurkenna að ég hefði viljað sjá sama áhuga hjá hæstv. ríkisstjórn á að leiðrétta skuldir heimila og fyrirtækja og að skattleggja fjármálafyrirtækin. Ef þau hefðu lagt sama kraft í það væri vel komið fyrir íslenskri þjóð og þá væru miklu meiri tekjur í ríkiskassanum því að við þurfum að leiðrétta skuldir til að fá hjól efnahagslífsins af stað og þegar við fáum umsvifin þá fáum við tekjurnar. Ef einhver kynni að segja: Hv. þingmaður er bara í stjórnarandstöðu og segir hvað sem er til að klekkja á ríkisstjórninni - þá hvet ég viðkomandi til að lesa þær umsagnir sem sendar voru inn. Það fannst engin umsögn - engin - sem mælti með þessari skattlagningu. Hvað sögðu þær stofnanir sem þekkja best til? Bankasýsla ríkisins telur að skoða þurfi af kostgæfni hvaða áhrif fyrirhuguð skattlagning hefur á afkomu fjármálafyrirtækja og segir einnig að skatturinn muni leggjast þungt á sparisjóðina og hafa mögulega áhrif á framtíðarrekstrarhæfi þeirra. Fjármálaeftirlitið bendir á að engin tilraun hefur verið gerð til að leggja mat á möguleg áhrif skattsins á fjármálamarkaðinn né heldur á neytendur og telur skattlagninguna varasama. Ríkisskattstjóri er heldur ekki hrifinn af þessu framtaki og segir að nauðsynlegt sé að hafa samráð við aðila sem frumvarpið tekur til. Virðulegi forseti. Til að koma til móts við fjármálastofnanir er þessi launaskattur lækkaður niður 5,45% að því gefnu að viðkomandi fjármálastofnun skili ekki hagnaði. Ef fjármálastofnun skilar hagnaði fer skatturinn upp í 6,71% út af flækjustigi sem er enn eitt dæmi um það að ríkisstjórnin getur ekki haft skattamálin einföld eða hefur það að markmiði að hafa þau flókin. Það er ekki hægt að draga þennan skatt frá rekstrarkostnaði eins og á við um önnur gjöld. Ef hagnaður er hjá fyrirtæki hækkar skatturinn sjálfkrafa úr 5,45% í 6,71%. Þessi framkvæmd á skattlagningu á sér enga hliðstæðu í þeim löndum sem við berum okkur saman við. Ég nefndi það áðan í andsvari og fyrr í kvöld í ræðu að þegar menn fóru að skoða fyrirmynd skattsins, sem á að vera danski bankalaunaskatturinn, sáu þeir að sú framkvæmd var með allt öðrum hætti. Samt sem áður bentu Samtök starfsmanna fjármálafyrirtækja á að afleiðing af danska bankaskattinum, sem var þó miklu vægari en sá íslenski, hefði verið sú að bankastarfsmönnum í Danmörku var fækkað um 20%. Þeir eru að vísu ekki með eins gífurlega há gjöld til fjármálaeftirlitsins og við. Við höfum þá sérstöku að íslenska bankakerfið er 3% af stærð danska bankakerfisins en íslenska fjármálaeftirlitið er 43% af danka bankaeftirlitinu. Þá er að vísu ekki tekið tillit til IPA-styrkja sem eru um 400 milljónir sem bætast ofan þá milljarða sem fara í þá stofnun. Að sjálfsögðu greiða danskar fjármálastofnanir heldur ekki til umboðsmanns skuldara en sú stofnun mun kosta íslenska skattgreiðendur þegar næsta ár er liðið 2,5 milljarða kr. og langmest af þeim kostnaði verður lögfræðikostnaður. Það er hagur tveggja stétta sem hæstv. ríkisstjórn ber sérstaklega fyrir brjósti, það eru annars vegar endurskoðendur því að hún flækir skattkerfið út í hið óendanlega til að endurskoðandi hafi enn meiri verkefni og hins vegar lögfræðingar, enda er ofurhagnaður hjá lögfræðifyrirtækjum. Ég hef ekkert á móti lögfræðingum, því síður endurskoðendum, mjög gott fólk og ég á marga vini í þessum stéttum, en það er fullkomlega galið að ganga fram eins og hæstv. ríkisstjórn gerir. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að ef þessum 2,5 milljörðum væri skipt t.d. á milli 500 fjölskyldna væri hægt að leiðrétta skuldir þeirra um 5 millj. kr. hjá hverri. Einhverja mundi muna um það. Ég fór hins vegar ekki yfir öll gjöldin, þ.e. ótekjutengdu gjöldin á fjármálafyrirtækin, ég talaði ekki um sérstaka skattinn á fjármálafyrirtækin, ég talaði ekki um gjaldið í Tryggingarsjóð innstæðueigenda, ég talaði ekki um tímabundið álag til að standa undir sérstökum vaxtaniðurgreiðslum og tryggingagjaldi. Allar þessar ótekjutengdu álögur eiga það sameiginlegt að koma einstaklega hart niður á minni aðilum. Allir sem þetta hafa skoðað, ef undan er skilin hæstv. ríkisstjórn, eru sammála um að þessi skattur þýði uppsagnir starfsfólks og þá fyrst og fremst og nær eingöngu kvenna á landsbyggðinni.