Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál er flutt sumpart vegna fjárþarfar ríkissjóðs, en líka til þess að verð á tóbaki sé í samræmi við annað verðlag í landinu. Eins og þm. er kunnugt, var fjárlagafrv. afgr. til 3. umr. með 30 millj. kr. greiðsluhalla. Afleiðingin af þeirri afgreiðslu er sú, að finna þarf tekjur til þess að jafna þennan halla, og er þetta frv. einn liður í þeirri tekjuöflun. Það er nú svo með mál eins og þetta, að loka verður tóbakseinkasölu ríkisins meðan leitað er til Alþingis um samþykki á þessari hækkun, sem hér er farið fram á. Ég vil því leyfa mér að óska þess, að málinu verði hraðað í gegnum d., ef alþm. vilja aðhyllast þá hækkun, sem hér um ræðir.



Herra forseti. Það er auðskilið mál, að ríkissjóður þarf að fá leiðir til tekjuöflunar, til þess að hægt sé að láta enda fjárl. ná saman. Það er líka vel skiljanlegt, að gripið sé til þess að hækka tóbak, og út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga. En ég vil vekja athygli á því, hvort ekki er rétt að hafa þessa heimild víðtækari, svo að ekki þurfi að leita samþykkis Alþ. í hvert skipti, sem breyt. er gerð á þessu verði. Þetta mun vera í þriðja skiptið nú á skömmum tíma, sem heimildar til hækkunar hefur verið leitað, og mér virðist, að svo gæti farið, eftir öllu útliti nú, að enn þyrfti að leita tekna með þessari leið, þó að þessi hækkun fengi samþykki. Ég vil aðeins benda á þetta, en að sjálfsögðu er vel farið, ef ríkisstj. telur sig ekki þurfa meiri hækkun á þessari vöru. Annars virðist mér ráðh. ekki taka djúpt í árinni, ef hann telur ekki vanta nema 30 millj. á tekjur ársins, því að sé tekið tillit til ábyrgðarverðsins á fiskinum með hliðsjón af þeim samningum, er gerðir hafa verið við Breta, þá skilst mér, að ríkissjóð vanti a.m.k. 40 millj. í tekjum á þessu ári. Hafi ráðh. hins vegar hugsað sér aðrar leiðir, sem hann telur betra að grípa til, en meiri hækkunar á tóbaki, þá tel ég gott, ef ekki þarf að höggva frekar í þann knérunn.



Herra forseti. Út af ræðu 1. þm. N–M. (PZ) vil ég taka fram, að það voru ekki mín orð, að ríkissjóður þyrfti ekki meira en 30 millj. kr. teknaviðbót við það, sem gert er ráð fyrir á fjárl. Ég sagði aðeins, að fjárl. hefði verið skilað til 3. umr. með 30 millj. kr. halla. En í sambandi við það mál, sem hér liggur fyrir, skal ég geta þess, að sá rammi, sem í frv. er ákveðinn, er gerður af starfsmönnum við stofnunina og eftir till. þeirra, og þykir þar vera ákveðin hófleg prósentuálagning, miðað við aðstæður. En auk þess hefur þótt tilhlýðilegt, að Alþ. fylgist með þessum málum, og þykir mér það ekki óeðlilegt, enda til þess að gera ekki óviðráðanlega fyrirhöfn fyrir Alþingi eða viðkomandi ráðh., að sá háttur sé á hafður. Annars getur 1. þm. N–M. flutt um þetta brtt., ef hann vill, og gæti vel svo farið, að ég yrði breyt. hlynntur. En eins og frv. var búið í mínar hendur af mönnum, sem þessum málum eru kunnugir, hef ég lagt málið fyrir. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara að ræða um fjármálin almennt í þessu sambandi og vil óska, að málið verði ekki tafið að óþörfu.



Herra forseti. Ég vil óska fjmrh. til hamingju með þennan nýja stuðningsmann, sem vil] sleppa við hann þessum málum án nokkurs aðhalds af þinginu. Hins vegar álít ég, að þessar einkasölur séu svo hættulegar, að nauðsyn sé að rammskorða þær og samþykkis Alþingis verði að leita í hvert skipti, sem hækka á verð. Mér þótti næsta skoplegt, þegar ráðh. var að tala um hóflega álagningu, 35%, en venjulegar verzlanir fá í hæsta lagi að leggja á 20%.

Ég sagði, að um hæfilega viðbótarálagningu væri að ræða.

Það þykir ekki allt mikið, þegar ríkið á hlut að máli. Annars eru þetta tölur, sem ekki ættu að sjást. Það er skömminni skárra að hækka tolla. Hins vegar hélt ég, að það væri stefna ríkisstj. að skera niður dýrtíðina, þó að ég skilji vel, að afla verði tekna, á meðan fylgt er sömu stefnu. En að fara að gefa stj. frjálsar hendur með hækkanir sem þessa finnst mér ekki vænlegt til bóta.



Herra forseti. Það stendur á þessu frv., að það sé flutt af fjhn., en þetta frv. er alls ekki frá fjhn. Að minnsta kosti er mér ekki kunnugt um flutning þess, enda algerlega andvígur því og mun greiða atkvæði gegn því. Ég ætla ekki að rekja ástæðurnar fyrir því. Það er sjálfsagt ein leið stj. til að afla tekna, en ég hef, eins og kunnugt er, verið á móti þeirri fjármálastefnu, sem leiðir til þess, að leggja verður enn aukna skatta á landsfólkið. Það má ef til vill segja, að þetta sé skásta leiðin til að afla tekna, þar sem tóbakið telst munaðarvara, en þó liggur nú sú staðreynd fyrir, að í „praxís“ er tóbakið nauðsynjavara hjá fjölda fólks. Þá verður líka að teljast vafasamt, hvort ríkið hefur nokkrar tekjur af þessari hækkun, því að eins má búast við, að neyzlan minnki.

Það væri það bezta.

Það getur vel verið, en ekki mundu tekjur ríkissjóðs aukast við það. - Ég vil svo endurtaka það, að ég er á móti þessu frv. og mun greiða atkv. á móti samþykkt þess.



Herra forseti. Ástæðan fyrir því, að hv. 4. landsk. vissi ekki um þetta mál í fjhn., mun vera sú, að ekki hefur náðst til hans á þeim tíma, sem var til stefnu, þar sem ég rak mjög á eftir frv. Hins vegar ætti það ekki að koma að sök, því að nm. hafa óbundnar hendur um málið. Það er hverju orði sannara, að tóbakið er ígildi nauðsynjavöru, og ég get fúslega játað, að ég hef enga ánægju af að standa að þeirri hækkun, sem hér er farið fram á. En þegar talað er um fjármálaástandið og ástæðurnar fyrir því, að þessa leið þarf að fara, þá held ég nú, að síðasti ræðumaður eigi þar sinn snara þátt, ekki síður en aðrir, og má segja, að þar eigi hver högg í annars garði, sem setið hafa á þingi síðustu ár og staðið að því, sem þar hefur verið gert, en um slíkt þýðir ekki að sakast nú.



Herra forseti. Út af því, sem 4. landsk. þm. (BrB) sagði um flutning þessa frv., vil ég taka það fram, að ég gerði tilraun til að ná í hann í sambandi við flutning þessa máls, en tókst ekki á þeim tíma, sem til stefnu var, þar sem ráðh. lagði ríka áherzlu á, að málinu yrði hraðað. Ég lít svo á, að það sé aðeins formsatriði, að n. flytji þetta mál, en að sjálfsögðu hafa allir nm. óbundnar hendur um afstöðu sína til málsins. Ég hef heldur ekkert á móti því, að n. taki málið til athugunar, ef þess verður óskað, en læt það að öðru leyti algerlega á vald d., hvort hún óskar þess.

Forseti (BSt): Þar sem ekki hefur komið fram ósk um, að málinu verði vísað til n., tel ég ekki ástæðu til, að það sé gert.

Ég óska eftir, að málinu verði vísað til n.



Ég skil þetta frv. sem einn lið í till. ríkisstj. til að koma fjárlagafrv. saman. Að vísu hefði ég heldur kosið að geta séð allar till. í þá átt í heild og tel óheppilegt að koma með þær í smábútum. En þrátt fyrir þennan ágalla greiði ég atkv. með þessu frv. og segi já.