Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Síðast þegar breytt var reglum um greiðslu verðlagsuppbótar á kaupgjald í landinu, var ákveðið af hv. Alþingi eftir till. ríkisstj., að sömu reglur skyldu gilda um greiðslu verðlagsuppbóta á laun opinberra starfsmanna. Þessi regla var þá lögfest til 1. des. n.k. Nú þykir sanngjarnt að framlengja þetta, og með þessu frv. er stungið upp á því, að þessi regla verði nú lögfest til 1. des. 1954. Ég leyfi mér að óska eftir því, að málinu verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari umræðu.



Herra forseti. Menntmn. hefur haft til umsagnar þetta frv. til l. um breyt. á og viðauka við l. um laun háskólakennara, 17. mál, þar sem farið er fram á, að prófessorum í laga- og hagfræðideild fjölgi um einn, þ.e., að prófessorarnir verði fjórir í stað þriggja, sem þeir hafa verið frá upphafi. Grg. sú, er með frv. fylgir, skýrir glögglega frá, hvernig nemendafjöldi og kennsluhættir hafa breytzt frá fyrstu tíð, og skyldi engum koma á óvart, miðað við aðra þróun, sem orðið hefur á öllum sviðum frá þeim tíma, enda hefur ósk um aukningu kennara komið fram oft áður og síðast á þinginu 1952. Var sams konar frv. og nú liggur fyrir lagt fram í Nd. Þáverandi menntmrh. fylgdi frv. úr hlaði á 3. fundi í Nd., 3. okt., og lagði til, að það yrði samþykkt. Síðan var það tekið fyrir til 2. umr. í Nd., og mælti þá 7. þm. Reykv. (GTh) eindregið með því, að það yrði samþ., en minni hl. menntmn. mælti með því, að því yrði vísað frá með rökstuddri dagskrá. Var sú rökstudda dagskrá samþ. með eins atkv. meirihlutamun, og þar með var frv. úr sögunni og fór ekki lengra. Menntmn. er einhuga um það, að það sé ekki æskilegt að fjölga embættum við Háskóla Íslands eða annars staðar, nema brýna nauðsyn beri til. N. hefur haldið 3 fundi um þetta mál, og m.a. hefur háskólarektor mætt á fundi n. og gefið henni mikilvægar upplýsingar til viðbótar því, sem grg. lætur í té. Prófessorar lagadeildar kenna 17 greinar lögfræðinnar og þurfa að sjálfsögðu að eyða mjög löngum tíma vegna prófa hjá svo mörgum nemendum sem nú eru í lagadeild, og er því ekki undarlegt, þó að nauðsyn sé á því að bæta við kennslukröftum. - Einn nm. hefur skrifað undir nál. með fyrirvara, með þeim forsendum, að það sé ekki siður æskilegt að fjölga prófessorum í læknadeild, og eru nm. yfirleitt, að ég hygg, sammála um það. En það er ekkert frv., sem liggur fyrir um þetta í bili. Það lá fyrir á síðasta þingi, en hefur ekki komið fram enn, en mér er ekki grunlaust um, að það sé von á því í annarri hvorri deildinni. Fleira hef ég ekki að segja um þetta.



Herra forseti. Hv. frsm. hefur nú gert grein fyrir fyrirvara mínum. Hann er þess efnis, eins og nál. ber með sér, að ég tel, að nauðsynlegt sé, um leið og þessi breyting er gerð á lögunum, að athuga einnig nauðsynina á fjölgun kennara í læknadeild háskólans. Ég tel enn fremur, að jafnframt sé nauðsynlegt að athuga kennaraskipun í heild og verkaskiptingu við háskólann. Ég vil ekki mæla því í gegn, að full nauðsyn sé á þeirri aukningu við lagadeildina, sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Hins vegar held ég nú, að hún sé ekki það aðkallandi, að hún gæti ekki beðið eftir því, að fram færi athugun á fjölgun við aðrar deildir og þá sérstaklega læknadeildina. Ákjósanlegast tel ég það væri, að skipun kennara og verkaskipting þeirra við háskólann í heild yrði tekin til athugunar sem fyrst. Ég mun þó greiða þessu frv. atkv. nú við þessa umr. og sjá, hvort nokkuð bólar á till. um það efni, sem hér hefur verið drepið á, en vil ekki leyna því, að sé þetta frv. samþ. eins og það nú er, þá tel ég alveg sjálfsagt, að einnig verði fjölgað í læknadeildinni. Ég ber þó ekki fram tillögu um það að svo stöddu, tel rétt að bíða þess, hvort till. berast frá háskólanum eða hæstv. ríkisstj. um það efni.



Herra forseti. Þegar þetta mál var hér til 1. umr., þá lét ég þess getið, að síðast þegar hér hefði verið rætt nm fjölgun prófessora í háskólanum, þá hefði þessi hv. d. tekið alleindregna afstöðu, að vísu ekki varðandi lagadeild háskólans, heldur læknadeild, og mæltist ég til þess þá við hv. n., sem þetta mál fengi til meðferðar, að hún athugaði þessa sögu málsins. Nú er málið fram komið við 2. umr., eins og hér segir, og hef ég tekið eftir því, að hv. frsm. sagði, að háskólarektor hefði gefið n. mjög mikilsverðar upplýsingar varðandi skipun prófessoranna, en mér fannst vanta á, að þær upplýsingar væru látnar ná til þessarar hv. d. Nú talaði hér næstur á undan mér hv. 4. þm. Reykv. og taldi, að einmitt í læknadeildinni væri ekki síður þörf á nokkrum breytingum heldur en í lagadeild. Ég skal engan dóm á það leggja og vil ekki á neinn hátt leggja stein í götu fyrir þetta frv. og mun greiða því atkv. til 3. umr., en ég vil láta í ljós þá skoðun, að mér þætti það gott og mikils um vert, ef till. eins og hv. 4. þm. Reykv. boðaði kæmu hér fram, annaðhvort í sambandi við þetta frv. eða sjálfstæðar. Vitaskuld er líka tími til að koma með brtt. við þetta frv. við 3. umr. og engin ástæða til að tefja framgang þess nú eins og er. Ég skal lauslega geta þess, að þau einu afskipti, sem ég hef haft af prófessoraskipunum eða frv. þar að lútandi varðandi þá mikilvægu stofnun, sem hér er um að ræða, er það, að á þinginu 1951 flutti ég hér brtt. við svipað frv., sem að vísu snerist þá eingöngu um fjölgun læknaprófessora, um að sá læknir, sem hefur röntgen- og geislalækningakennslu á hendi, yrði skipaður prófessor. Þá horfði nú málið þannig við, að það mundi hafa einhvern kostnað í för með sér, en nú horfir málið öðruvísi við að því leyti til að það mundi ekki auka neitt á útgjöld ríkissjóðs frá því, sem er, en vera eingöngu til þess, að þessari grein læknavísindanna yrði gert jafnhátt undir höfði og öðrum greinum þeirra vísinda er gert í dag, þar sem prófessor er í lyfjalækningafræði og prófessor í handlækningum. Það mundi þess vegna vera miklu aðgengilegra að gera röntgen- og geislalækningafræðinni jafnt undir höfði núna heldur en það var á þeim tíma, svo að læknir sá, sem hefur þessa kennslu á hendi, fengi og hans fræðigrein sömu aðstöðu hvað þetta snertir við háskólann eins og aðrar nauðsynlegar fræðigreinar í heilsubótarkennslu landsmanna. Ég skal ekki orðlengja um þetta, en vildi aðeins nota tækifærið til að benda á þessa staðreynd, að þótt sú breyt. væri á gerð nú, að prófessorat væri stofnað, eða héti svo, þá kostaði það ekkert meira fyrir ríkissjóðinn heldur en það, sem hann geldur í dag samkv. þeim beztu upplýsingum, sem ég hef fengið í þessu máli. Eins og ég sagði áður, þá er það ekki mín meining að spilla fyrir framgangi þessa máls, og mikil lagavísindi eru vissulega til í landinu og sjálfsagt ekki vanþörf á, að þau séu vel lærð og kennslan sé vel af hendi leyst. Ég mun þess vegna fyrst um sinn fylgja þessu máli til 3. umr., en tel ekki örgrannt um, eftir því sem orð hafa fallið hér, að einhver breyting kunni á að verða, annaðhvort í sambandi við þetta mál ellegar þá með nýjum till. Ég tel það ekki mitt mál að taka upp nýjar till. í þessu máli, öðruvísi en ef það væri brtt., því að það er miklu frekar þeirra manna mál, sem hafa yfirstjórn heilbrigðismálanna í landinu, að sjá því farborða, að fræðigreinum sé ekki mismunað hvað þetta snertir, fræðigreinum, sem talið er nauðsynlegt að iðka til að halda við heilbrigði landsmanna. Það væri náttúrlega eðlilegast, að slíkar till. kæmu fram frá þeim ráðh., sem hefur með læknamálin í heild sinni að gera.



Herra forseti. Út af tveim síðustu ræðum, sem fluttar hafa verið hér um þetta mál, vil ég aðeins benda á, að menntmn. hefur ekki tekið neina afstöðu um annað en það frv., sem til hennar var vísað, og mælir hún með því, eins og sést á nál. á þskj. 147. Mér hefur fundizt þess kenna í þessum tveimur síðustu ræðum, að jafnvel sá skilningur ríkti, að menntmn. deildarinnar hefði að vísu mælt með þessu atriði, sem frv. fjallar um, en þar með lýst sig andvíga öðrum breytingum. Það kom nú að vísu skýrt fram hjá hv. frsm. n., að sá skilningur er ekki hinn rétti, en af því að þessar ræður voru fluttar, eftir að hv. frsm. talaði hér, þá finn ég ástæðu til þess að benda á það, að n. hefur alls enga afstöðu tekið sem slík til þeirra atriða, sem hér hefur verið talað um síðan, heldur aðeins til frv., sem fyrir liggur. Þess vegna, þó að hv. 4. þm. Reykv. hafi einn skrifað undir nál. með fyrirvara, þá ber vitanlega að skilja það svo, þar sem ekkert er farið út í önnur atriði í nál. og engin till. hefur legið fyrir um önnur atriði, að auðvitað eru nm. alveg óbundnir um till., sem fram kynnu að koma um fleiri atriði varðandi Háskóla Íslands. Ég fann ástæðu til að taka það skýrt fram út af þeim ummælum, sem fallið hafa, að það er síður en svo, að menntmn. hafi á nokkurn hátt fyrir fram lýst sig andvíga till., sem fram kynnu að koma. Hún á eftir að taka afstöðu til þess.