Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Samkomulag náðist ekki í fjhn. um þetta mál, og liggja fyrir þrjú nál. um frv. 1. minni hl. n. hefur lagt fram álitið á þskj. 534. Við, sem stöndum að því áliti, hv. þm. Hafnf. og ég, mælum með því að frv. verði samþykkt, en við flytjum í samráði við ríkisstj. nokkrar brtt. við frv. Eru þær prentaðar með nál. okkar á þskj. 534. 1. brtt. er aðeins lagfæring á orðalagi. 2. brtt., viðbót við 3. gr., er ekki heldur efnisbreyting, en til nánari skýringar. 3. brtt. er við 7. gr. frv. Er þar lagt til, að ákvæði verði sett um, að grunnlaun sjómanna samkvæmt ákvæðum kjarasamninga um kauptryggingu þeirra skuli hækka frá 1. júní n. k, eftir því, sem ákveðið er í 52. gr., en sú grein fjallar um hækkun á launum. 4. brtt., við 12. gr., er leiðrétting. Þar á að koma 15. maí í stað 14. maí. Þá er 5. brtt. við 18. gr. frv. Sú grein frv. er um greiðslu vátryggingariðgjalda af fiskibátum fyrir tímabilið 1. jan. til 14. maí þ. á. Í brtt. er lagt til, að ríkisstj. skuli heimilt að ákveða, að útflutningssjóður greiði einnig vátryggingariðgjöld af bátunum fyrir hinn hluta ársins eftir reglum, sem þar eru settar. 6. brtt. er við 26. gr. Er brtt. um það, að vextir af útlendum yfirdráttarlánum og öðrum erlendum lausaskuldum þeirra banka, er verzla með erlendan gjaldeyri, skuli vera undanþegnir yfirfærslugjaldi og að bankarnir skuli ekki heldur fá yfirfærslubætur á vaxtatekjur af erlendum innstæðum og verðbréfum. Í 32. gr. frv. segir, að vinnulaun erlendra ríkisborgara hér á landi til 14. maí 1958 skuli vera undanþegin yfirfærslugjaldi samkv. 21. gr. Í 7. brtt. okkar er lagt til, að í stað 14. maí komi 1. júní. Hefur verið á það bent, að samningar við útlendinga, sem starfað hafa við sjávarútveg hér í vetur, hafi verið bundnir við 1. júní. 8. brtt. er um það, að bætur samkvæmt lögunum um atvinnuleysistryggingar skuli hækka um sama hundraðshluta og bótaupphæðir samkvæmt 2. kafla laganna um almannatryggingar, en ákvæði um þetta eru í 53. gr. frv. Þá er loks 9. og síðasta Brtt. á þskj. 534. Hún er við 56. gr. Í brtt. segir, að við útreikninga á verðlagsgrundvelli landbúnaðarvara 1958 skuli laun bónda og verkafólks hans ákveðin 5% hærri en þau hefðu orðið, ef ekki hefði verið ákveðin 5% hækkun á grunnlaunum samkv. 52. gr. frv. Er talið, að með þessu orðalagi sé ákvæðið gert skýrara, en það er nú í frvgr. og þannig, að engum misskilningi geti valdið. Eins og tekið er fram í aths. með frv. þessu, miðar það að þrennu: 1. Að stuðla að hallalausum rekstri útflutningsatvinnuveganna og ríkisbúskaparins. 2. Að jafna aðstöðu þeirra atvinnugreina, sem afla þjóðarbúinu gjaldeyris, frá því, sem verið hefur, og gera framkvæmd nauðsynlegs stuðnings við þær einfaldari. 3. Að draga úr því misræmi í verðlagi, sem skapazt hefur innanlands undanfarin ár, bæði milli erlendrar vöru og innlendrar og milli erlendra vörutegunda innbyrðis. Ef rekstur útflutningsatvinnuveganna dregst saman eða stöðvast vegna hallarekstrar, veldur það almennum vandræðum í þjóðfélaginu, atvinnuleysi og skorti. Slíkt má ekki koma fyrir. En til þess að afstýra þeim vandræðum eru óhjákvæmilegar nýjar ráðstafanir, og þess vegna er frv. þetta borið fram. Mikið hefur þegar verið rætt og ritað um málið, en enginn hefur borið brigður á, að atvinnuvegirnir hefðu þörf fyrir þann stuðning, sem þeim er ætlaður í frv. Þvert á móti halda ýmsir því fram, að einstakar atvinnugreinar þurfi á meiri aðstoð að halda. Af þessu er ljóst, að úr aðstoðinni er ekki unnt að draga, og þá einnig hitt, að tekjuöflun þá, sem ráðgerð er í frv., má ekki skerða. Málið er þess eðlis, að það hefði þurft að fá skjóta afgreiðslu í þinginu, og var lögð áherzla á það af hálfu hæstv. stjórnar, þegar hún lagði frv. fram. Nú er liðið á aðra viku síðan og drátturinn á afgreiðslu frv. þegar orðinn til tjóns. Mun það enn aukast og því meira sem lengur dregst að ljúka afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þá brtt., sem hv. heilbr.- og félmn. gerir við frv. sjálft, en brtt. n. er á þskj. 503. Till. mín er þess efnis, að nokkur hækkun verði gerð á rekstrarstyrk fjórðungssjúkrahúsa, svo sem lagt er til af nefndinni að gert verði varðandi styrk til annarra sjúkrahúsa. Hv. frsm. heilbr.- og félmn. gerði grein fyrir því við upphaf þessarar umr., að talin hefði verið brýn nauðsyn að hækka þennan rekstrarstyrk nokkuð, en till. n. er um það, að hann verði hækkaður sem svarar 5 kr. á legudag fyrir þær tvær tegundir sjúkrahúsa, sem þar eru tilgreindar, eða tvo sjúkrahúsaflokka. En aftur á móti hefur n. ekki séð sér fært að gera ráð fyrir nokkurri hækkun á styrk til fjórðungssjúkrahúsa. Þetta virðist mér næsta einkennilegt. Þvi er að vísu haldið fram, að rekstrarafkoma þess fjórðungssjúkrahúss, sem hér er að svo stöddu eitt um að ræða undir þessum flokki, fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri, hafi verið það sæmileg, að ekki þyki ástæða til þess að hækka styrkinn af þeim sökum. Ég hygg nú, að við nánari athugun á rekstrarhag og afkomu þess sjúkrahúss muni það fljótt koma í ljós og geti naumast hafa dulizt fyrir nm., að því fer fjarri, að hagur þess sjúkrahúss sé sérstaklega góður, og miðað við þann stórvaxandi kostnað, sem er við allan slíkan rekstur, þá er það augljóst mál og enda vitað eftir upplýsingum, sem fyrir liggja frá forráðamönnum þess sjúkrahúss, að þar er um að væri að gera ráð fyrir, að tilkostnaður á fjórðungssjúkrahúsum væri mun meiri en á öðrum sjúkrahúsum. Till. sú, sem ég flyt hér um þetta efni, er mjög hófsamleg að minni hyggju, því að miðað við það hlutfall, sem áður var talið eðlilegt á milli sjúkrahúsanna, fjórðungssjúkrahúsa annars vegar og annarra sjúkrahúsa hins vegar, þá hefði hækkunin átt að verða mun meiri, ef sama hlutfall hefði átt að ráða. Ég hef hins vegar í till. minni miðað við þá mjög hófsamlegu hækkun, að hér yrði aðeins um að ræða 5 kr. hækkun á legudag eins og hjá öðrum sjúkrahúsum, þó að viðurkennt hafi verið upphaflega, að eðlilegt væri og að gera ráð fyrir, að tilkostnaður á fjórðungssjúkrahúsum væri mun meiri, en á öðrum sjúkrahúsum, Það var tekið fram af hv. frsm. n., að kostnaður á legudag í landsspítalanum eða halli af rekstri hans væri á annað hundrað kr. á legudag, sem ríkið yrði að greiða. Það getur því naumast neinum manni dulizt, að þess er ekki að vænta, að fjórðungssjúkrahús og það fjórðungssjúkrahús, sem hér er um að ræða á Akureyri, er mjög fullkomið sjúkrahús í fleiri deildum, að það geti búið við aðeins 20 kr. á legudag, þannig að auðið sé að reka sjúkrahúsið á þeim grundvelli. Ég vildi því mjög eindregið fara þess á leit og treysta á stuðning hv. n. til þess að fá því framgengt, að þessi smávægilega hækkun yrði gerð á fjórðungssjúkrahúsum. Það getur ekki munað nema hverfandi lítilli upphæð fyrir ríkissjóðinn, þó að þetta yrði samþykkt, þar sem hér er aðeins um eitt sjúkrahús að ræða. Það er að vísu gert ráð fyrir fleiri slíkum sjúkrahúsum, en ég held, að þessi ósk verði að teljast fullkomlega sanngjörn. Hugsunin með því að koma upp fjórðungssjúkrahúsum byggist einmitt á því, að í hverjum fjórðungi verði komið upp fullkomnu sjúkrahúsi, sem geti leyst þann vanda, sem hin smærri sjúkrahús í fjórðungnum ekki geta leyst, af því að þau eru ekki jafnfullkomin, og þannig hægt að koma í veg fyrir það, að þurfi með alla sjúklinga að leita til landsspítalans hér í Reykjavík. Ég hygg, að öllum hv. þm. sé kunnugt um, að þetta fjórðungssjúkrahús á Akureyri er mjög fullkomið og vandað sjúkrahús, búið fullkomnustu tækjum, Það ber vissulega að fagna því, að það hefur tekizt eftir öllum atvikum að reka það á hagkvæman hátt. En ég þori að fullyrða, að þess er engin von, að það sé hægt að fleyta því áfram með óbreyttum rekstrarstyrk, svo sem gert er ráð fyrir í núgildandi lögum. Ég get vel fallizt á að taka þessa till. mína aftur til 3. umr., svo sem hv. frsm. n. benti á, þó að það væru að vísu ekki hans tilmæli í nafni nefndarinnar, í trausti þess, að hv. n, sæi sér fært að kanna til hlítar, hvort ekki væri hægt að ná samkomulagi um það við hæstv. ráðh., að einnig yrði gengið að þessu leyti á þennan hátt til móts við nauðsyn fjórðungssjúkrahúsanna eða í þessu tilfelli fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. - Ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja frekar um málið, það liggur ljóst og einfaldlega fyrir, en mun við atkvgr. við þessa umr. taka till. aftur til 3. umr.



Herra forseti. Það liggur hér fyrir, að gerðar verði nokkrar breytingar á framlagi ríkissjóðs til sjúkrahúsarekstrar í landinu. Þessar breytingar fela í sér nokkra hækkun á þessum rekstrarstyrk, auk þess sem grundvellinum fyrir skiptingu styrksins er nokkuð breytt frá því, sem er í gildandi lögum um þetta efni. Ég hef þess vegna flutt hér brtt. viðvíkjandi þeirri skipan, sem hér er lagt til að gerð verði um framlag ríkissjóðs, að þá verði látið sama ganga yfir framlag til fjórðungssjúkrahúsa og sjúkrahúsa bæjar-, sýslu- og sveitarfélaga, sem að dómi landlæknis eru vel búin tækjum og hafa a. m. k. tvo fastráðna lækna, yfirlækni og 1. aðstoðarlækni. Þessi sjúkrahús, sem ég nú lýsti, eiga að fá skv. till. 15 kr. styrk á legudag, en fjórðungssjúkrahúsið aftur á móti 20 kr. á legudag. Og til skýringar á því í þessum brtt., sem hér liggja fyrir frá heilbr.- og félmn., er um skilgreininguna á því, hvað séu fjórðungssjúkrahús, vitnað til 10. gr. laganna um þetta efni, en þar segir svo, að það er talað um fjórðungssjúkrahús, eitt á Vestfjörðum, annað á Norðurlandi og þriðja á Austurlandi. Nú hef ég fengið um það upplýsingar hjá hæstv. félmrh., að eigi sé viðurkennt fjórðungssjúkrahús nema sjúkrahúsið á Akureyri, eins og sakir standa nú. Hitt hefur ríkisstj. svo á valdi sínu, að ákveða um það, hvert af sjúkrahúsunum á Vesturlandi og Austurlandi skuli teljast fjórðungssjúkrahús. Ríkisstj. hefur heimild til þess að ákveða, að öll þessi sjúkrahús skuli teljast fjórðungssjúkrahús, þó að svo sé ekki gert í frv. Það mundi þess vegna verða nokkur ásókn um það frá viðkomandi sjúkrahúsum, að svo yrði gert, með tilliti til þess, að þeim er ætlaður allmiklu hærri styrkur á hvern legudag, en öðrum sjúkrahúsum. Nú er það vitað, að það eru ýmis sjúkrahús hér á landi, sem eru allmikið stærri en t. d. sjúkrahúsin á Austurlandi a. m. k. Mér er kunnugt um þau sjúkrahús, sem þar eru stærst, á Seyðisfirði og Norðfirði, að þar er ekki rúm nema fyrir 23–25 sjúklinga í hvoru húsi. Aftur eru það ýmis önnur sjúkrahús, sem hafa yfir að ráða miklu fleiri sjúkrarúmum, eins og t. d. á Akranesi, og öðrum útbúnaði í sambandi við það. Mér skilst, að á Akranesi muni verða tiltæk núna á þessu ári allt upp í 40 sjúkrarúm, þegar búið er að flytja yfirlækninn úr spítalanum og hjúkrunarkonurnar, sem þar búa nú, því að það er verið að ljúka við byggingu húss, sem þetta fólk flytur i. Þess vegna virðist mér, með tilliti til þeirrar þýðingar, sem slík sjúkrahús hafa, sem hafa tvo lækna og öll fullkomnustu tæki, að þau ættu að njóta öll þess hæsta styrks, sem ákveðinn er. Það er vitað um þessi sjúkrahús, eins og t. d. sjúkrahúsið á Akranesi, að þangað sækja sjúklingar hvaðanæva af landinu. Það sjúkrahús hefur á að skipa góðum læknum og hjúkrunarfólki, sem vakið hefur mikið traust, og er ásókn um að komast á þetta sjúkrahús og fá aðgerðir þar miklu meiri, en hægt er að sinna. Nú er það svo almennt um sjúkrahúsareksturinn í landinu, að það hefur ekki frekar en á landsspítalanum tekizt að leggja á eða þótt fært að innheimta þau sjúkragjöld, að ekki verði ávallt meiri og minni halli á rekstri þessara sjúkrahúsa. Það virðist því vera sanngjarnt og eðlilegt um þau sjúkrahús, sem svo eru búin og inna af hendi verk, er snertir fólk í öllum byggðum þessa lands, að þau njóti nokkuð ríflegs styrks til síns rekstrar, þannig að kostnaðinum umfram það, sem hægt er að krefjast af því sjúka fólki eða þeim, sem að því standa, verði sem allra mest dreift. Og við þetta er brtt. mín miðuð. Það má vel vera, að rétt sé, að sjúkrahúsið á Akureyri sé stærst sjúkrahúsa hér á landi, þegar frá eru tekin sjúkrahúsin í Reykjavík, og að sjálfsögðu innir það af hendi starf, sem snertir margar byggðir í þessu landi. En það eru líka önnur sjúkrahús, sem nokkuð slaga upp í þetta og inna af hendi sams konar eða hliðstærð hlutverk, að mér skilst, og þar ætti ekki að gera upp á milli, auk þess sem ríkisstj. hefur í hendi sér að ákveða, að sjúkrahús á Vesturlandi og Austurlandi komist einnig undir ákvæði fjórðungssjúkrahúsanna. En eins og ég hef áður lýst, þá eru þau, a. m. k. sjúkrahúsin á Austfjörðum, allmiklu minni ,en mörg önnur sjúkrahús, sem búa nú við lægra framlag, en fjórðungssjúkrahúsið, sem nú er, og máske önnur fjórðungssjúkrahús, sem samkv. ákvæðum laganna er hægt að beita þessum ákvæðum við. Ég vildi þess vegna vænta þess, að hv. d. gæti litið á þessi mál líkt því, sem ég hef nú reifað hér, og ég mun að sjálfsögðu eins og hv. 2 þm. Eyf., sem einnig á brtt. við þetta frv., taka aftur mína till. til 3. umr., svo að þeirri nefnd, sem hefur málið með höndum, gefist einnig færi á að athuga hana.