Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti samgn. um frv. til laga um breytingu á lögum um stjórn og starfrækslu póst- og símamála, nr. 36/1977, sem liggur fyrir á þskj. 899 og brtt. á þskj. 900. Nefndin hefur rætt þetta frv. og kallað til viðræðu Ólaf Tómasson póst- og símamálastjóra, Jennýju Jakobsdóttur, formann Póstmannafélagsins, Ragnhildi Guðmundsdóttur, formann Símamannafélagsins, og Ragnhildi Hjaltadóttur og Halldór Kristjánsson frá samgrn. Þetta frv. var mjög einfalt í sniðum. Eins og kom fram þegar mælt var fyrir málinu hér í hv. deild var það lagt fram til þess að losa um þannig að hægara væri að hagræða starfsháttum Póst- og símamálastofnunar án þess að breytingar þyrftu að fara fyrir Alþingi í formi lagabreytinga. Það þótti of þungt í sniðum. Eigi að síður fannst nefndinni eftir skoðun á frv. ástæða til að kveða skýrar á um nokkur atriði eins og fram kemur í brtt. nefndarinnar á þskj. 900. Breytingartillögurnar eru: Í fyrsta lagi er í a-lið lagt til að á undan 1. gr. komi tvær nýjar greinar er orðist svo að 1. gr. laganna orðist þannig að samgrh. fari með yfirstjórn póst-, síma- og annarra fjarskiptamála; þar sé kveðið skýrt á um yfirstjórn hans. Í b-lið að 2. gr. laganna orðist svo: "Póst- og símamálastofnunin er sjálfstæð stofnun sem fer með framkvæmd póst- og símamála samkvæmt lögum þessum og öðrum lögum og reglum sem gilda um póstmál og fjarskipti." Þarna er lögð áhersla á sjálfstæði stofnunarinnar. Önnur brtt. er að 1. gr., sem verður 3. gr., orðist svo: "5. gr. laganna orðist svo: Starfsemi Póst- og símamálastofnunarinnar greinist í meginatriðum í stjórnunarhluta og rekstrarhluta. Stjórnunarhluti stofnunarinnar skiptist í aðalsvið. Rekstrarhluti stofnunarinnar skiptist í póst- og símaumdæmi. Hverju aðalsviði stjórnar framkvæmdastjóri, en umdæmisstjóri hverju umdæmi." Þarna er kveðið skýrar á en frv. gerir ráð fyrir um umdæmisskiptingu Pósts og síma. Þriðja brtt. er að 2. gr., sem verður 4. gr., orðist þannig að 6. gr. laganna orðist svo: "Framkvæmdastjórar aðalsviða vinna að stefnumörkun í störfum stofnunarinnar, áætlanagerð, eftirliti, almennum fyrirmælum og öðrum heildarstefnumálum. Umdæmisstjórar annist rekstur póst- og símstöðva, verkstæða, birgðastöðva og annan þann rekstur á vegum Póst- og símamálastofnunarinnar í umdæminu sem þeim er falinn samkvæmt rekstraráætlunum og öðrum fyrirmælum er gilda um stofnunina." Hér er kveðið á um starfssvið umdæmisstjóranna. Síðan er lagt til að 7. gr. laganna falli brott. Í 7. gr. er kveðið á um mörk umdæma, en með þessari lagasetningu er losað um umdæmamörkin og það er sett í vald stofnunarinnar að ákveða störf þeirra þannig að ef þurfa þykir þá má breyta umdæmamörkum en þau ekki skorðuð í lögum eins og nú er. Fimmta brtt. kveður á um að 1. málsl. 8. gr. laganna orðist svo: "Póst- og símamálastjóri skal eigi sjaldnar en ársfjórðungslega kalla saman fund með framkvæmdastjórum aðalsviða og umdæmisstjórum stofnunarinnar." Sjötta brtt.: "1. mgr. 10. gr. orðist svo: Í stofnuninni skal starfa starfsmannaráð skipað fulltrúum samtaka starfsmanna stofnunarinnar og forstöðumönnum tiltekinna þátta í stofnuninni." Og sjöunda brtt.: "Á eftir 2. gr. komi ný grein (verður 8. gr.) er orðist svo: 4. mgr. 11. gr. laganna orðist svo: Tekjur samkvæmt gjaldskrá skulu nægja til að rekstrarjöfnuður náist, miðað við að rekstur og fjárfestingar fari eftir meginstefnu 1. mgr. 3. gr. og fyllsta aðhalds sé gætt." Þetta er samhljóða núverandi lögum og er til þess að undirstrika fjárhagslegt sjálfstæði þessarar stofnunar. Nefndin mælir með samþykkt frv. með þessum brtt. sem hún fylgir á þskj. 900 og ég hef nú gert grein fyrir, en einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. ef fram koma.



Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingar á lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins. Þau lög voru sett árið 1962 og eins og þeir muna sem þá fylgdust með málum varð sú löggjöf tilefni til mikilla deilna, sérstaklega innan landbúnaðarins og reyndar líka á Alþingi. Framsfl., sem þá var í stjórnarandstöðu, beitti sér mjög gegn þessari lagasetningu og þá sérstaklega vegna framleiðendagjaldsins sem þá var tekið upp og tekjur deildarinnar voru á vissan hátt grundvallaðar á. Þetta frv. kveður á um, ef að lögum yrði, að framleiðendagjaldið, sem er 1% af verði allrar búvöru, yrði lagt niður. Það hefur verið viðleitni í þá átt, eins og fram kemur í grg., að afnema þetta gjald. Þannig var þegar lögin voru fyrst endurskoðuð árið 1971 kveðið á um að afnema gjaldið í áföngum og reyndar líka árið 1973, en þetta reyndist í þessum tilvikum óframkvæmanlegt vegna þess að hagur deildarinnar leyfði ekki slíkar breytingar. Ástæðan fyrir því var sú að deildin varð að taka fjármagn að láni sem var lánað út á betri kjörum en hið aðfengna fjármagn var miðað við. Síðan kom að því 1973 að heimildum var breytt til ákvörðunar á lánskjörum og upp úr því fór deildin að lána út verðtryggð lán, fyrst til vinnslustöðvanna og síðan til bænda. Sú skipan mála var tekin upp árið 1976 og síðasta breytingin var svo gerð árið 1979 þegar tekin var ákvörðun um að lána öll lán deildarinnar út verðtryggð. Þar með má segja að teningnum hafi verið kastað. Landbúnaðurinn hefur síðan greitt fyrir fjármagn frá Stofnlánadeild landbúnaðarins á kostnaðarverði og þar af leiðandi eru ekki sömu rök fyrir því að framleiðendagjaldið verði áfram markaður tekjustofn eins og áður var. Það kemur líka fram í skýringum við þetta frv. að tekjur deildarinnar hafa aukist umtalsvert á síðustu árum og rekstrarhagnaður hefur verið fjögur ár í röð og ráðstöfunartekjur deildarinnar hafa aukist enn þá meira en þeim tekjuafgangi nemur. Af þessu tilefni er lagt til að þetta gjald verði afnumið sem mundi þýða um 3% launahækkun hjá bændum. Þetta gjald nemur trúlega á þessu ári einhvers staðar ekki mjög langt frá 100 millj. kr. og munar að sjálfsögðu um minna en losna við þá greiðslu. Frv. gerir ráð fyrir öðrum og reyndar líka veigamiklum breytingum, en 2. gr. frv. fjallar einmitt um það, þess efnis að aftan við I. kafla laganna komi nýr kafli um stofnfjárreikninga. Þar er höfð til hliðsjónar sú skipan sem viðhöfð er í sjávarútveginum og mjög byggt á þeirri fyrirmynd sem þar er lögð til grundvallar við stofnfjárreikninga fiskiskipa. Með þeirri tilhögun sem hér er lögð til er gert ráð fyrir að 2% af greiðslum afurðaverðs verði innt af hendi inn á þessa stofnfjárreikninga og verði sem greiðsla til að standa skil á viðskiptum við stofnlánadeildina frá hverjum og einum bónda. Í frv. og skýringum við það er kveðið nánar á um hvernig þetta uppgjör mundi fara fram. Tafla 4 sýnir hvernig vanskil hafa aukist við stofnlánadeildina allt frá 1980-1985 af 37% áfallinna árgjalda og upp í 60% eins og verið hefur á síðustu árum. Með því að stofna til þeirra stofnfjárreikninga, sem hér er kveðið á um, á að vera mun auðveldara fyrir deildina að ná inn áföllnum afborgunum og vöxtum sem auðvitað á að verða til þess að bæta rekstrarstöðu deildarinnar. M.ö.o.: frv. gerir ráð fyrir að deildin muni tapa þeim tekjum sem framleiðendagjaldið hefur fengið henni, en aftur á móti kæmi þar á móti lögboðinn sparnaður af hendi framleiðenda sem gengi til greiðslu á afborgunum af lánum og mundi þannig styrkja rekstur deildarinnar. Þetta er meginefni frv. og með því að hér er nú komið að þinglokum er augljóst mál að frv. verður ekki að lögum á þessu þingi. Hins vegar verður því dreift til umsagnar og þá fást viðbrögð við þessu frv. og hlýtur það að verða nokkur vísbending um í hvaða ljósi menn kunna að meta þessi mál. Ég ætla svo ekki, virðulegi forseti, að tefja fundinn með frekari skýringum á þessu frv., en legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til landbn. og 2. umr.



Virðulegi forseti. Mér sýnist að nú sé verið að dreifa þskj. varðandi þau mál sem ætlunin er að taka fyrir á kvöldfundi. Ég vil í fullri einlægni mælast til þess að forseti athugi hvort ekki er framkvæmanlegt að halda þann fund sem ætlunin var að halda kl. 21.00 í kvöld t.d. eftir 15 mínútur eða 20 mínútur og ljúka þessum verkum okkar af ef mögulegt er. Ég bendi á að það hafa verið kvöldfundir undanfarin tvö kvöld og allar líkur á því að það verði mikið um kvöldfundi eftir helgina. Þó að þm. séu fúsir til að vinna hér á kvöldin ber okkur líka skylda til að taka eðlilegt tillit til starfsfólks þingsins. Ég vil mælast til þess að forseti athugi þennan möguleika.



Vegna athugasemda hv. 5. landsk. þm. skal upplýst að það er í samráði við starfsfólk þingsins að þessi tilhögun hefur verið ákveðin um fundarhöld í dag, þ.e. að það verði gert hlé á fundum kl. 18.00, að vísu eru tíu mínútur enn til stefnu, og að starfsfólkið hafi hlé til að sinna störfum þangað til kl. 21.00 í kvöld. Þetta er einmitt gert með tilliti til starfsfólksins. Að vísu er það rétt, sem kom fram hjá hv. 5. landsk. þm., að hér hafa verið tveir kvöldfundir í þessari viku, á miðvikudagskvöldi og svo aftur í gærkvöldi, en eins og kunnugt er voru fundarhöld í gær aðeins að kvöldinu en ekki í eftirmiðdaginn. Væntir forseti þess að hv. þingdeildarmenn geti sætt sig við þessa tilhögun sem hefur verið ákveðin með tilliti til þess að verið er að reyna að greiða fyrir þingstörfum til þess að hægt verði að ljúka þeim á fimmtudag í næstu viku eins og stefnt er að.