Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Magnús Jónsson) : Þetta frv. var lagt fyrir Nd. og er upphaflega bráðabirgðal., sem voru útgefin í janúarmán. síðastl. af ríkisstj.. samkv. 23. gr. stjskr. Eins og menn muna, var farið fram á það í bráðabirgðal. að taka 5 millj. kr. innanríkislán í þeim tilgangi að segja upp láni í Bretlandi og greiða með þessu innanríkisláni hluta þess. Og þannig var þetta lagt fyrir Alþingi. Þetta brezka lán er miklu stærra, og fer um upphæð þess eftir gengi sterlingspundsins á þeim tíma, þegar það greiðist. Margir vildu taka hærra innanríkislán en 5 millj. til þess að geta greitt sem mest af þessu brezka láni nú þegar. Þetta var nokkuð rætt í bankaráði Landsbankans í des. síðastl., og mælti bankaráðið með því, að tekið yrði allt að 8 millj. kr. innanríkislán í þessu skyni, en taldi það hins vegar ekki hollt fyrir peningamarkaðinn að far a hærra eins og á stóð. - Brezka lánið, sem hér um ræðir, var upphaflega full 500 þús. sterlingspund, og vildu sumir greiða allar eftirstöðvar þess nú. En ríkisstj. leitaði sér með útgáfu bráðabirgðal. aðeins heimildar til að taka 5 millj. kr. lán, en hefur vitanlega hugsað sér að.. greiða. eftirstöðvarnar eins fljótt og auðið var. Fjhn. Nd. hækkaði þessa heimild ríkisstj. upp í 10 millj. kr., og. var málið samþykkt í Nd., og þannig kom það hingað í þessa hv. d. Fjhn. Ed. sendi bankaráði Landbankans frv. til umsagnar í þessu nýja formi. En sem svar fékk n. aðeins útskrift úr fundargerðabók bankaráðsins þ. 24. des. síðastl., þar sem mælt var með 8 millj. kr. lánsheimild. Af þessu má sjá, að ekki eru skiptar skoðanir um nauðsyn og réttmæti þessarar lántöku út af fyrir sig, heldur hafa menn viljað fara mishátt með þessa heimild til handa stj. Vegna þess að enginn ágreiningur var um meginatriði málsins, þá taldi fjhn. sér rétt að mæla með því, að frv. yrði samþ. í þessu formi. Enda er ríkisstj. á engan hátt skuldbundin til að nota þessa 10 millj. kr. heimild til fulls, ef henni virðist það ekki tímabært eða heppilegt. Og í framkvæmdinni hefur hún óbundnar hendur um að miða lántökuna við 8 millj. Því að þessi heimild er aðeins hámark upp á við, en ekki niður á við, fremur en réttmætt kann að þykja. - Álit Landsbankans hefur ekkert breytzt á málinu. Hins vegar taldi n. rétt að hafa þessa heimild nægilega rúma, ef fært þætti að nota hana alla. En vera má, að þrátt fyrir hana fáist e. t. v. ekki nema 5 millj., Þegar lánið er boðið út, ef tekið er tillit til þeirra stöðugu sveiflna og óvissu, sem nú ríkir á öllum sviðum. N. leggur því til, að frv. verði samþykkt óbreytt, eins og það kom frá Nd.



Í grg. frv. er tekið fram, að nm. í fjhn., sem frv. flytur, áskilji sér óbundin atkv. um einstök atriði þess. Ég skal geta þess, að n. hefur ekki haldið fund um málið síðan hún flutti það, en frv. er flutt samkv. beiðni hæstv. fjmrh. Nú kvaddi ég mér ekki hljóðs til að boða sérstakar brtt., en þó vildi ég benda á það, að áður en málið er útrætt hér í hv. d., ber að ræða það í n., eins og önnur mál, sem til hennar er vísað. Ég hef að vísu ekkert við það að athuga, að málið gangi nú til 3. umr., en mælist til þess við hæstv. forseta, að því verði ekki hraðað svo til 3. umr., að n. geti ekki athugað það á ný, því að verið gæti, að ástæða þætti til að koma með einhverjar brtt. Mun Framsfl. hafa hug á því, ef samkomulag næðist um það, að koma fram tollalækkunum á nauðsynjavörum í sambandi við þetta mál, og því hreyfi ég þessu hér.

Frsm. (Magnús Jónsson) : Það er rétt hjá hv. 1. þm. Eyf., að n. hefur ekki haldið fund um málið síðan það var borið fram, og stafar það af því, að lítill tími hefur unnizt til þess síðan, og eins af hinu, að n. er ekki fullskipuð. Er óviðkunnanlegt að halda fund í n., sem hefur ekki nema þrjá meðlimi, þegar einn er fjarverandi. Væri ef til vill æskilegt, að hæstv. forseti hlutaðist til um, að sá flokkur, sem þennan mann á, tilnefndi annan í hans stað. - En svo er annað: Tilefni hefur ekkert gefizt til að halda fund, og n. hafa ekki borizt óskir um, að breytingar séu gerðar. Hins vegar er ég fús til að halda fund fljótlega, og vil ég ekki, að svo sýnist sem ég hafi spyrnt. á móti því, að fundur væri haldinn og brtt. ræddar. Annars er það svo um tollskrána, líkt og vegal., að ef farið er á stað með breytingar, þá er varla til sá maður á Íslandi, sem ekki hefði einhverjar brtt. að gera, en menn vara sig ekki á því, að sérhver breyting veldur mikilli röskun á heildarlöggjöfinni. Er það verkefni milliþn., sem ynni þá að málinu mjög kostgæfilega, að gera slíkar brtt., en ekki einstakra þm.

Forseti (EÁrna) : Ég teldi rétt, eftir því, sem fram er komið; að fresta umr.

Nei, það má ljúka umr., því að 3. umr. er eftir

.



Það er greinilegt, hvert stefnir hjá hv. frsm. n., sérstaklega ef athugað er frv. hans um lækkun á tekju- og eignarskatti. Það á að lækka gjöldin á efnamönnum, en aftur á móti á að halda tollunum á nauðsynjum almennings, svo að menn verði að borga háa tolla fyrir allar nauðsynjar, og að þeir hvíli jafnt á öllum, er þeirra þurfa, jafnt fátækum og ríkum. Þeir, sem hafa á aðra milljón kr. í tekjur, eiga að fá tekjuskattsívilnun, en að hætta að nota þá heimild, sem er í tolllögunum, við innheimtu tolla af stríðsfrögtum, og að leggja til að lækka tolla af lífsnauðsynjum, svo dýrtíð í landi hér minnki, það hugkvæmist n. ekki. Henni hugkvæmist það eitt að lækka skatta á þeim, sem nógar hafa tekjurnar. Og svo fæst hún ekki einu sinni til þess að halda fund. Ég vil leyfa mér að mælast til, að þetta mál verði tekið af dagskrá að þessu sinni og komi ekki á dagskrá aftur, fyrr en n. hefur komið sér saman um að lækka tolla á kornvörum og sykri og hætta að láta reikna tolla af stríðsfrögtum.



Ég vil taka það fram, að í orðum mínum áðan átti ekki að felast nein ádeila á form. n. fyrir að hafa ekki tekið málið til meðferðar, því að til þess hefur enginn tími verið. Málið var hér til 1. umr. rétt fyrir bænadagana, en síðan hefur ekkert tóm verið til þess fyrir hv. n. að fjalla um það, enda hefur hún einnig haft öðru að sinna. Ég vakti því ekki máls á þessu í ásökunarskyni, en vildi aðeins vara við því, að málinu væri hraðað svo mjög út úr hv. d., að ekki gæfist tóm til að athuga það nógu vel, því að þó að n. taki mál til flutnings fyrir ráðh., þarf oft fram að fara frekari athugun á þeim. Svo vil ég taka undir með hv. form. n. um það, að þriggja manna n. er ekki vel starfhæf, nema allir nm. séu starfandi, og væri því æskilegt, að séð væri um, að þriðja manninum yrði bætt í n. í stað þess, sem vantar.

Frsm. (Magnús Jónsson) : Ég skildi engan veginn hv. 1. þm. Eyf. svo, að hann væri að sneiða að mér, en ég vildi ekki láta sýnast svo af þingtíðindunum, sem einhver ágreiningur væri milli okkar. Svo vil ég endurtaka þá ósk mína, að maður verði látinn koma í nefndina frá Alþfl. Þá verð ég að segja, að ræða hv. 1. þm. N.-M. var mér hálfgerð hebreska, og skildi ég hana ekki vel. Hann gaf í skyn, að samtímis því, að ég spyrnti á móti breytingum á tollskránni, bæri ég fram frv. um lækkun á tekju- og eignarskatti. Þetta er ein flétta af vitleysum. Brtt. þær, er ég ber fram við tollskrána, eru aðallega í þá átt að lækka tollana. Hitt atriðið, stríðsfragtirnar, er spursmál fyrir sig, og býst ég ekki við, að hann eða ég ráði við það. Annars er allt of mikið gert úr því, hverju þetta nemur, og ríkisstj. hefur auk þess heimild til að fella það niður. Ætti hv. þm. að beina geiri sínum að henni um að nota þá heimild. En um hitt frv., sem hv. þm. minntist á, er það að segja, að það kemur hér bráðlega til umr., og ætti því ekki að fara að ræða það að þessu sinni. Það, sem hv. þm. sagði um það, er þó ekki rétt. Hann taldi, að það væri um lækkun á tekju- og eignarskatti. L. um þetta eru frá árinu 1935, en síðar var samþ. heimild handa stj. til að kalla skattinn inn eftir hærri skattstiga en þeim, sem ákveðinn var 1935. Það er nú ekki ætlazt til, að þessi skattstigi sé lækkaður, heldur hækkaður. En þessi frv. tvö, sem nú hefur verið útbýtt, eru samin eftir langar og erfiðar umr. og að undangenginni nákvæmri athugun. Ef menn óska einhverra breytinga á þessu tollskrárfrv., er sjálfsagt að tala um það mál, þó þannig, að hættuleg töf verði ekki að því. Vegna anna dróst það of lengi, að n. flytti frv., og vildi ég sízt, að það yrði því að fótakefli. Fulltrúi Alþfl. í n. (ErlÞ) er að vísu forfallaður enn, og maður í stað hans hefur ekki komið enn, en þó mundi það nú fyrir engu standa, ef nauðsyn ber til að kalla saman fund um þetta frv.

Forseti (EÁrna) : Ég vil fara fram á það við hv. 2. landsk. (SÁÓ), að hann taki sæti í hv. fjhn. í forföllum hv. samflokksmanns síns, og mun ekki taka þetta mál á dagskrá til 3. umr. fyrr en n. hefur gert mér aðvart.

Flm. (Brynjólfur Bjarnason) : Herra forseti! Aðalefni þessa frv. hef ég flutt áður í þessari hv. deild. Nýmæli þessa frv., sem ég flyt nú, eru í stuttu máli þau, að jarðræktarstyrkur til býla, sem hafa minna en 8 ha. véltæk tún, tvöfaldast, en styrkur til býla, sem hafa meira en 10 ha. véltæk tún, fellur niður. Þetta aðalefni frv. stefnir að því að útrýma kotabúskapnum, og er því gert ráð fyrir nokkuð ríflegri styrkveitingu til smábýla, en hinsvegar kippt að sér hendinni um styrk til þeirra býla, sem hafa að mestu leyti kapítalistískan rekstur. Ég þarf ekki að fara nánar út í þau atriði hér. Það hef ég gert allrækilega áður hér í .þessari hv. d. En skal aðeins leyfa mér að útskýra stuttlega það, sem við er bætt fyrri tillögur mínar um þetta efni. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir því, að styrkur til húsabóta sé miðaður við ásigkomulag býlis á sama hátt og jarðræktarstyrkurinn. Annars er rétt að taka það fram hér, að við prentun frv. hefur fallið úr smávegis, þar sem um þetta ræðir í 2. gr. frv. Þar stendur í niðurlagi 5. mgr.: „greiðist enginn styrkur samkv. 9. gr.“ í þskj., en á að vera : samkv. 9. gr. l. og V. - Þetta ætti tæplega að geta valdið misskilningi, en má þó misskilja það, ef vilji væri til þess, og því þótti mér rétt að benda á það hér, enda þótt ég geri ráð fyrir, að þetta verði leiðrétt í Skjalapartinum. Í öðru lagi er hér sleppt ákvæðinu um 5 þús. kr. peningahámarkið. Þetta er langveigamesta atriðið, sem bætt er við frv. mitt frá 1939, því hér er eingöngu miðað við þörf og ásigkomulag hvers býlis, en ekki hitt, hversu mikill styrkur kunni áður að hafa verið veittur. Það er gert ráð fyrir því í brtt. við 11. gr. núgildandi l., að styrkur til húsabóta á þeim býlum, sem samtals hafa fengið minna en 2000 kr., verði greiddur með 30% álagi á það, sem tiltekið er í 9. gr. I. og V. Þá eru einnig ný ákvæði um upphæð þeirrar fjárhæðar, sem greidd skuli hafa verið í styrk, áður en styrkurinn skuli aftur lækka. Þessar fjárhæðir, er takmarka nú styrkinn til hvers býlis, eru nokkuð hækkaðar, og er gert ráð fyrir því í frv., að á styrkinn sé greidd ful1 verðlagsuppbót og að sú uppbót teljist ekki með sem veittur styrkur. Enn fremur er gert ráð fyrir því, að Búnaðarfélag Íslands ákveði hámarksupphæð styrksins ár hvert fyrir hvert býli. Loks er í þriðja lagi breyt. á 9. gr. l., sem 1. gr. þessa frv. fjallar um. Þessar breyt. eru teknar óbreyttar eftir till. búnaðarþings. Þótti mér rétt að miða þær ekki við núgildandi l., heldur við vilja og till. búnaðarþings. Tók ég þær hér upp í frv., af því að ég var þeim algerlega sammála, þótt gera megi ráð fyrir, að þær verði e. t. v. fluttar hér í þinginu af einhverjum öðrum. Að lokum legg ég til, að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn. Á öðru er ekki völ, enda þótt ég búist ekki við góðu frá n. þessarar hv. d., þegar um er að ræða afgreiðslu þeirra tillagna, sem bornar eru fram af mínum flokki.

* Flm. (Brynjólfur Bjarnason): Ég geri ráð fyrir, að ekki sé ágreiningur um það, að greiða beri verðlagsuppbót á styrki til landbúnaðarins, svo að ekki þurfi að rökstyðja það nánar en gert er í grg. Ég sé, að í frv. um breytingu á búfjárræktarl., sem hér liggur fyrir, er ákveðin verðlagsuppbót á greiðslur samkvæmt þeim. En um leið og ég flyt frv. um breytingu á jarðræktarl., þykir mér rétt að bera fram till. þessa um verðlagsuppbót á jarðræktar styrkinn. Þessi lagaákvæði um verðlagsuppbótina tel ég eiga heima í sérstökum lagabálki. Það kann að vera, að verðlagsuppbótin verði að vera nokkuð misjöfn, eftir því, um hvaða greiðslur er að ræða, og held ég, að heppilegast sé, að það sé á valdi Búnaðarfélagsins að ákveða það í hvert sinn. Legg ég svo til, að málinu verði vísað til hv. landbn.

Flm. (Bernharð Stefánsson) : Eins og tekið er fram í grg. frv., er það flutt samkvæmt tilmælum bæjarstjórnar Siglufjarðar, en efni þess er það að veita ríkisstj. heimild til að selja Siglufjarðarkaupstað kirkjujörðina Hvanneyri, en eins og flestum hv. þm. er kunnugt, stendur mestur hluti Siglufjarðarkaupstaðar á landi þessarar jarðar. Kaupstaðurinn á nær ekkert af því landi, er hann stendur á, og er auðsætt, að þetta er að ýmsu leyti bagalegt fyrir kaupstaðinn, sem verður þá að kaupa sér land til ýmissa nota. Hins vegar eiga flestir aðrir bæir hér á landi mestallt það land, er þeir standa á. Virðist ekkert vera að athuga við það, að þessi sala fari fram, annað en það, að ríkið á sjálft ýmissa hagsmuna að gæta þarna, sérstaklega að því er snertir síldarverksmiðjurnar og annan atvinnurekstur, er ríkið hefur með höndum á Siglufirði, og ég tek það fram fyrir hönd okkar flm., að við mundum ekkert hafa á móti því, að í frv. væru settar takmarkanir, sem áskildu ríkinu allan rétt í þeim efnum, og hygg ég, að stj. Siglufjarðarkaupstaðar mundi ekki heldur leggjast á móti því. Vænti ég þess, að málinu verði vel tekið í hv. d. og legg til, að því verði vísað til allshn.