Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Það er loksins komið að því að bera upp þessa fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra. Við erum ítrekað búin að reyna að hittast hérna og ræða um kynjaða hagstjórn en það hefur því miður ekki gengið eftir. En nú er ég hins vegar komin til að bera upp þessa fyrirspurn og hún er svohljóðandi: 1. Hvernig var staðið að innleiðingu kynjaðrar hagstjórnar við fjárlagagerð ársins 2010? Óskað er dæma um ákvarðanir við fjárlagagerðina þar sem tillit var tekið til kynjasjónarmiða. 2. Hvernig er ætlunin að standa að innleiðingu kynjaðrar hagstjórnar við fjárlagagerð ársins 2011? Óskað er dæma um ákvarðanir við fjárlagagerðina þar sem tillit er tekið til kynjasjónarmiða. Ástæðan fyrir því að ég ákvað að bera upp þessa munnlegu fyrirspurn er sú að það sló mig eilítið við síðustu fjárlagagerð að þrátt fyrir að mjög fallegur bæklingur fylgdi með fjárlögunum, þar sem einmitt var fjallað um kynjaða hagstjórn, var mjög erfitt að finna dæmi um ákvarðanir í fjárlagagerð þessa árs þar sem sérstaklega var verið að taka tillit til kynjasjónarmiða. Eitt dæmið sem ég varð vör við í menntageiranum, en ég sit í menntamálanefnd, var að menntamálaráðherra, sem er kona, tók ákvörðun um að skera niður fjárveitingar til fjarnámsnema. Það kom síðan í ljós, þegar ég aflaði mér upplýsinga frá ráðuneytinu um samsetningu nema sem stunda fjarnám, að meiri hluti þeirra er einmitt konur. Þetta kom síðan að ákveðnum dæmum eins og í Borgarholtsskóla þar sem þeir sáu fram á að þurfa að skera niður nám - ég man ekki hvort það var félagsfræðibraut - sem eingöngu konur stunda, konur sem stunda fjarnám samhliða vinnu. Þær sáu fram á það að ef þær ætluðu að klára þetta nám mundu þær væntanlega þurfa að hætta að vinna og fara í fullt nám sem var nánast ómögulegt í ljósi mikilvægra tekna þeirra fyrir heimilin. Mér skildist líka að sett hefði verið á stofn sérstök nefnd sem hefði einmitt átt að vinna að þessari kynjuðu hagstjórn við fjárlagagerðina og hún hafi ekki verið tilbúin að skila af sér þegar fjárlögin voru lögð fram í október. Ég mundi því gjarnan vilja heyra betur frá ráðherranum hvernig hann hyggst tryggja það að þessi sjónarmið verði í heiðri höfð við fjárlagagerð ársins 2011. Það er orðið ansi stutt þangað til við fáum næsta frumvarp fyrir utan það að gefa út þessi fallegu fylgiskjöl og síðan annan lítinn bækling sem við þingmenn fengum líka sendan.

Frú forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa þessu máli og fagna því að tímaplön okkar skuli loksins falla saman. Það er við bæði að sakast svo að það sé tekið fram, ekki bara þann sem hér stendur, að við höfum ekki verið á sama stað á sama tíma til að eigast við í fyrirspurnatíma. En ég trúi að við eigum það sameiginlegt að hafa áhuga á þessu viðfangsefni. Hvað varðar stöðu mála varðandi fjárlagagerð fyrir síðasta ár og fjárlög ársins í ár þá er því til svara að það var í lok apríl sem sá sem hér stendur skipaði verkefnisstjórn um stefnumótun og undirbúning að kynjaðri hagstjórn og fjárlagagerð og er það í samræmi við yfirlýsta stefnu núverandi ríkisstjórnar um að við endurreisn íslensks efnahagslífs og uppbyggingu faglegra stjórnunarhátta verði jafnrétti kynjanna haft að leiðarljósi. Hlutverk verkefnisstjórnarinnar var að vinna álit og tillögur um aðgerðir til að innleiða leikreglur kynjaðrar hagstjórnar. Verkefnisstjórnin tók til starfa í maí og þá lá að sjálfsögðu fyrir að undirbúningur fjárlagagerðar fyrir árið 2010 var löngu hafinn og rammar komnir fram. Í ljósi þess þrönga tímaramma sem fjárlagaferlinu er skorinn var útséð um að ákvarðanir í fjárlögum ársins 2010 mundu geta byggt almennt á aðferðafræði kynjaðrar fjárlagagerðar svo að neinu næmi að minnsta kosti. Til undirbúnings árinu 2011 var hins vegar ákveðið að helga kynjaðri hagstjórn sérstakan kafla í fylgiriti frumvarpsins fyrir árið 2010, samanber stefnu og horfur á bls. 43, og það kom í hlut verkefnisstjórnarinnar að annast um þau skrif. Þar er í stuttu máli reynt að útskýra hvað felst í kynjaðri fjárlagagerð og koma málinu á rekspöl. Hvað varðar seinni spurninguna, um innleiðinguna fyrir fjárlög ársins 2011, skilaði verkefnisstjórnin 1. mars sl. áfangaskýrslu um stöðu mála í vinnu sinni og þau verkefni sem hún sæi fyrir sér fram undan. Samhliða því kom út sú ágæta handbók sem hv. þingmaður vék að. Þar er að finna mjög góða leiðsögn um það hvernig þessi aðferðafræði er, hvernig þetta er hugsað, hugmyndafræðin að baki, og í hvaða áföngum er hægt að innleiða þessa aðferðafræði. Það var ein af megintillögum verkefnisstjórnarinnar í áfangaskýrslunni að fjármálaráðherra skyldi óska eftir því við tiltekna samráðherra, reyndar alla, að hvert ráðuneyti tilnefndi eitt viðfangsefni eða stofnun á sínu ábyrgðarsviði sem tæki að sér tilraunaverkefni í kynjaðri fjárlagagerð við gerð fjárlaga fyrir árið 2011. Þetta hefur verið gert með formlegu bréfi þar sem óskað var eftir því að tillögur þessa efnis lægju fyrir í síðasta mánuði. Af þessu leiðir að fyrstu verkefni ríkisins í kynjaðri hagstjórn eða fjárlagagerð munu að óbreyttu sjá dagsins ljós í óbreyttri fjárlagagerð ársins 2011 í formi slíkra valinna tilraunaverkefna. Það er þá á hendi hvers og eins ráðherra að ákveða hvar skynsamlegt sé að bera niður og byrja og mun verkefnisstjórnin veita ráðgjöf til þeirra sem í hlut eiga við mótun verkefna og framkvæmd. Það má taka það fram að þessi verkefnisstjórn vinnur ólaunað að verkefnum sínum. Það er ljóst að veita þarf aðilum sem taka þátt í þessum tilraunaverkefnum aðstoð og fræðslu varðandi það hvernig best sé að nálgast verkefnið. Hinn 2. mars sl., samhliða því að áfangaskýrsla verkefnisstjórnar um kynjaða fjárlagagerð var lögð fram í ríkisstjórn, samþykkti ríkisstjórnin þá tillögu verkefnisstjórnarinnar að ráðinn yrði sérfræðingur tímabundið í hálft til eitt ár til að sinna hlutverki leiðbeinenda við tilraunaverkefnið og það skýrir það að viðkomandi staða var ekki auglýst eins og einhverjir hafa verið mjög uppteknir af. Það er einfaldlega vegna þess um tímabundna verkefnaráðningu í þetta afmarkaða viðfangsefni er að ræða. Til verksins réðst hin mætasta kona, Katrín Anna Guðmundsdóttir, sem er master í viðskipta- og markaðsfræðum og er þar til viðbótar að ljúka námi í kynjafræði frá Háskóla Íslands. Kostnaður vegna þessarar sérfræðivinnu, sem er til að aðstoða ráðuneytin við innleiðingu þessarar aðferðafræði og til að velja með þeim eða aðstoða þau við þau tilraunaverkefni eða þær tilraunastofnanir sem núna munu í fyrstu umferð innleiða þessa aðferðafræði, skiptist á þau þrjú ráðuneyti sem að málinu koma sérstaklega, þ.e. fjármálaráðuneytið, forsætisráðuneytið og félags- og tryggingamálaráðuneytið sem fer með jafnréttismál. Það er mikilvægt að leggja á það áherslu að innleiðing kynjaðrar fjárlagagerðar er ekki eitthvað sem menn hrista fram úr erminni á einu fjárlagaári. Hér er um langt lærdómsferli að ræða og þannig hefur það verið annars staðar þar sem menn eru lengra á veg komnir en við. Með kynjaðri fjárlagagerð eru íslensk stjórnvöld að takast á hendur verkefni sem kallar á umbyltingu í hugsun og verki og þar með umbreytingu á því hvernig fjárlög eru mótuð og framkvæmd. Hjá Finnum, frændum okkar, tók verkið tíu ár en við viljum setja markið hátt og miða við að eftir fimm ár verði aðferðafræði kynjaðrar hagstjórnar óaðskiljanlegur hluti af fjárlögum ár hvert.

Virðulegur forseti. Ég fagna því að hv. þm. Eygló Harðardóttir skuli taka þetta mál upp. Sú er hér stendur flutti fyrirspurn af þessu tagi til þáverandi fjármálaráðherra, Geirs Haarde, á sínum tíma. Á þeim tíma voru menn að byrja að feta sig inn á þá braut að fara inn í kynjaða fjárlagagerð og litu nokkuð til Noregs í því sambandi. Ég vil nota tækifærið hér og hvetja hæstv. fjármálaráðherra áfram á þessari braut. Það er alveg rétt, sem kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra, að þetta er ný hugsun. Ég veit að það gengur mjög mikið á í fjárlagagerðinni um þessar mundir en ég held að við megum alls ekki slá af þeim dampi sem þarf að vera í sambandi við að ná fram kynjaðri fjárlagagerð. Það þarf að skoða kynjasjónarmiðin þegar fjárlög eru ákveðin. Fjárlögin eru þyngsta og mikilvægasta pólitíska stefnumál hvers þings. Með fjárlögum eru línur lagðar þannig að ég vil nýta tækifærið og hvetja hæstv. fjármálaráðherra áfram að koma á kynjaðri fjárlagagerð.

Frú forseti. Það er full ástæða til að fagna því að nú verði farið í tilraunaverkefni í öllum ráðuneytum um kynjaða fjárlagagerð fyrir næsta ár. Ég held að við verðum að horfast í augu við það að innleiðing kynjaðrar fjárlagagerðar tekur tíma og ár, eins og hæstv. fjármálaráðherra tók fram. Það skiptir mjög miklu máli að fólk kunni til verka og það noti réttu vinnubrögðin við þetta eins og annað og misskilji ekki tilgang aðgerðarinnar. Fyrst ég er komin hingað upp vil ég líka minnast þess að það eru líklega 25 ár, eða um aldarfjórðungur, frá því fyrst var farið að tala um kynjaða fjárlagagerð í þessum sal. Það voru að sjálfsögðu þingkonur Samtaka um kvennalista sem gerðu það. Það er auðvitað grundvöllur femínisma og kvenfrelsissamfélags að alltaf sé tekið tillit til ólíkrar stöðu kynjanna í samfélagi sem þó kennir sig við jafnrétti.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svör hans og hv. þingmönnum Þórunni Sveinbjarnardóttur og Siv Friðleifsdóttur fyrir þeirra framlag. Ég fagna því virkilega að þetta sé komið af stað og eins og ráðherra talaði um, að búið væri að taka ákvörðun og senda út bréf um það að hvert eitt ráðuneyti mundi velja eina stofnun til að fara í svona tilraunaverkefni. Ég skal hins vegar viðurkenna að ég er stundum óþolinmóð og bráðlát og ég hefði gjarnan viljað sjá það að ráðherra hefði kannski hugsað aðeins stærra í þessu máli og ekki sagt bara til um eina stofnun. Þá stoppa ég líka við, eins og ég nefndi í framsögu minni, að ég sit í menntamálanefnd og þar eru mjög stórar stofnanir undir eins og t.d. Háskóli Íslands, það væri mjög áhugavert að sjá hvernig þeir gætu framfylgt kynjaðri hagstjórn í sinni vinnu. Í menntamálanefnd er einmitt þingsályktunartillaga flutt af þingmönnum Vinstri grænna og mig minnir endilega að það séu Auður Lilja Erlingsdóttir og Ólafur Gunnarsson sem eru flutningsmenn tillögunnar. Hún fjallar um að reyna að jafna hlut kynja í námi og hvort hugsanlega væri hægt að nota Lánasjóð íslenskra námsmanna til að ívilna þeim sem hefðu áhuga á því að fara í nám þar sem væri mjög hátt hlutfall hins kynsins. Við getum tekið sem dæmi ljósmæðranám þar sem eru meira og minna bara konur - ég veit ekki til þess að nokkur einasti karlmaður sé starfandi sem ljósfaðir, og síðan öfugt í greinum þar sem karlmenn stjórna, þar fengju konur ívilnun. En ég vil hins vegar í lokin benda á að ríkisendurskoðandi kom með þá ábendingu, fyrst ráðherra fór inn á það, að líka ætti að auglýsa tímabundnar ráðningar. Það mætti kannski hafa það í huga. Ég fagna því að við ætlum að gera þetta á aðeins styttri tíma en Finnar en tel samt að ráðherrann gæti gert kannski aðeins meira en hann talaði um.

Frú forseti. Bara aftur aðeins um ráðninguna, hún er algerlega samkvæmt þeim reglum sem yfirleitt er farið eftir þegar um er að ræða tímabundið og afmarkað verkefni þar sem þarf á tiltekinni sérfræðiþekkingu að halda og þar sem menn vilja komast af stað með hlutina. Þetta er í fullu samræmi við góðar venjur þannig að um það er ekki meira að segja. Ég treysti því að hv. þingmaður fagni því að þarna var vösk manneskja ráðin til verksins. Það má segja að í einfaldleik sínum felist markmið um kynjaða fjárlagagerð, sem að sjálfsögðu byggja á grundvallarsjónarmiðum um samþættingu kynja- og jafnréttissjónarmiða, í því að afla tekna og útdeila opinberu fé þannig að það stuðli að jafnrétti kynjanna; í einfaldleik sínum er hugmyndafræðin þannig. En þetta er viðamikið ferli og það varð einfaldlega niðurstaðan að fylgja leiðsögn verkefnisstjórnarinnar hvað varðar aðferðafræðina og innleiðingu hennar í áföngum. Tillagan var sú að reyna að velja í öllum ráðuneytum tilraunaverkefni þannig að öll ráðuneyti byrjuðu hjá sér. Það komu upp hugmyndir á einu stigi um að velja kannski eitt ráðuneyti sem einbeitti sér sérstaklega að þessu en það hefði haft þann galla að önnur ráðuneyti hefðu þá ekki lagt af stað samtímis. Það er rétt að fram komi að heilbrigðisráðuneytið og hæstv. heilbrigðisráðherra, Álfheiður Ingadóttir, lýsti sig áhugasama um að heilbrigðisráðuneytið yrði í fararbroddi í þessum efnum. En niðurstaðan varð að fylgja tillögum verkefnisstjórnarinnar og við höfum algerlega orðið við þeim hugmyndum sem þar komu fram, þar á meðal að setja nokkra fjármuni aukalega inn í þetta á þessu ári sem þrjú ráðuneyti sameinast um að leggja af mörkum til að hægt sé að veita faglega ráðgjöf og aðstoð og koma verkefninu áfram. Ég vona að við stígum næsta skref í þessu ferli í fjárlagagerðinni á þessu ári og að þess muni sjá stað í fjárlögum ársins 2011. Ég þykist vita 

Frú forseti. Það getur verið ánægjulegt að bera fram nokkrar fyrirspurnir á sama ráðherra, þá getur maður fylgt því eftir sem hæstv. ráðherra sagði í lokaorðum sínum. Ég vil benda á að hjá flestum teljast fimm ár ekki vera „tímabundið“ eða „skammtíma“ og það kom fram í svari ráðherra varðandi kynjuðu hagstjórnina að þetta væri fimm ára verkefni þannig að það hlýtur að vera þá einhver sem ætlar að sinna þessu verkefni í fimm ár. Nú skulum við fara í næstu fyrirspurn sem ég er með og hún er um vistvæn innkaup. Spurningin er einföld: „Hvernig hefur stefna ríkisstjórnarinnar um vistvæn innkaup, sem samþykkt var í mars 2009, verið innleidd hjá fjármálaráðuneytinu?“ Eins og með fyrri fyrirspurn mína hefur ráðuneytið eða undirstofnanir ráðuneytisins gefið út mjög góða stefnumörkun varðandi vistvæn innkaup og nú nýlega var haldin mjög áhugaverð ráðstefna þar sem fjallað var um það hvernig hægt væri að innleiða vistvæn innkaup. Ríkið er mjög stór aðili hvað varðar kaup á vörum, ég held að það séu um 100 milljarðar á ári sem ríkið hefur til ráðstöfunar til að kaupa alls konar vörur og þjónustu. Sett voru fram markmið um að árið 2012 ættu, held ég, um 80% af öllum útboðum að vera með vistvæn eða umhverfisvæn skilyrði. Það væri því mjög áhugavert að heyra frá ráðherranum, fyrst við vorum að tala um kynjaða hagstjórn, hvort þessi rauðgræna ríkisstjórn ætti ekki líka að setja sér markmið um að vera með kynjaða og vistvæna hagstjórn. Ég hef verið að velta fyrir mér hvar maður getur séð þetta og komið með dæmi um það hvernig þessi stefna um vistvæn innkaup hefur verið innleidd. Við í viðskiptanefnd urðum aðeins vör við þetta að inn kom ein lítil sæt setning í eigendastefnu ríkisstjórnarinnar gagnvart bönkunum, um það að bankarnir ættu að huga að vistvænum innkaupum. Ég spyr líka hvort einhverjar breytingar að ráði hafa orðið síðan þessi ríkisstjórn tók við. Að lokum, þó að það sé ekki í fyrirspurninni sem ég lagði fram, spyr ég hvernig ráðherra sér fyrir sér að við getum útvíkkað þetta þannig að við séum ekki bara að tala um vistvæn innkaup heldur hvernig við getum í meira mæli tryggt að húsnæði sem ríkið á og rekur sé vistvænt, hvernig við sem störfum á Alþingi getum betur orðið vör við það að við völd sé ríkisstjórn sem er með græna stefnu og annað það sem ráðherranum dettur í hug að svara mér hvað varðar þessa fyrirspurn.

Frú forseti. Svo að ég blandi þessu örlítið saman má segja að við séum að ræða hér sumpart skylt verkefni því sem ræddum áður, þ.e. spurningu um fræðslu og uppeldi og ferli sem tekur sinn tíma og þarf að nálgast sem slíkt. Það stekkur ekki alskapað fram á einum degi vegna þess að það eru svo margir sem þurfa að innleiða það í daglegum athöfnum sínum og ákvörðunum. Allt frá árinu 2002 hefur fjármálaráðuneytið leitast við að fara eftir þessum markmiðum og leiðbeiningum sem settar eru fram í innkaupastefnu ríkisins og samþykktar voru af ríkisstjórn Íslands það ár. Grunnur þeirrar innkaupastefnu byggir á því að ávallt skuli leitast við að gera hagstæðustu innkaup þar sem leitast er við að hámarka ávinning innkaupa jafnframt því að lágmarka kostnað. Í stefnunni segir m.a. að við innkaup skuli tekið tillit til umhverfissjónarmiða jafnt sem kostnaðar og gæða. Þetta er nánar útfært og miklu nánar útfært nú í sérstakri stefnu um vistvæn innkaup ríkisins sem fjármálaráðherra og umhverfisráðherra undirrituðu 27. mars 2009. Þeirri stefnu hefur m.a. verið fylgt eftir með ráðstefnu sem fjármálaráðuneytið og umhverfisráðuneytið stóðu fyrir 5. mars sl. Vistvæn innkaup snúast ekki aðeins um virðingu fyrir umhverfinu sem slíku í þröngum skilningi heldur einnig um hagkvæmni og sjálfbærni þegar horft er til langs tíma. Innkaupin sjálf eru aðeins upphafið að löngu ferli. Þau fela í sér margs konar ávinning fyrir kaupendur, birgja og samfélagið allt. Til dæmis draga vistvæn innkaup úr umhverfisáhrifum, þau geta minnkað kostnað, aukið gæði, aukið vistvæn innkaup, þannig að framboð á slíkum vörum vex og markaður myndast fyrir þær og það er þjónusta sem nýtist samfélaginu í heild. Þannig munu fjölmargir aðrir njóta góðs af í leiðinni þegar ríkið ryður brautina í þessum efnum ásamt með t.d. stórum sveitarfélögum sem mörg hver eru sömuleiðis að taka á í þessum efnum. Í stefnu ríkisins um vistvæn innkaup er fjallað um hvernig samþætta á umhverfissjónarmiðin innkaupum hjá ríkinu almennt. Íslenska ríkið kaupir vörur, þjónustu og verk fyrir meira en 100 milljarða kr. á ári hverju. Með því að hafa umhverfissjónarmiðin til hliðsjónar við þessi innkaup getur ríkið komið mjög miklu til leiðar í umhverfismálum. Með skýrum kröfum um umhverfissjónarmið stuðlar ríkið að því að markaður bjóði fram nýja og betri valkosti til að mæta kröfum um minna álag á umhverfið. Þar sem vitund manna um að vernda þurfi umhverfið eykst ár frá ári um heim allan getur þessi stefna leitt af sér bættari samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja sömuleiðis á alþjóðavettvangi bregðist markaðurinn við kröfum ríkisins um umhverfisvænni valkosti. Það sama er að gerast í öðrum löndum og við getum átt sóknarfæri í þessu eins og fleiru. Hagsmunir ríkisins og einkamarkaðarins og þar með samfélagsins alls fara tvímælalaust saman þegar kemur að því að taka aukið tillit til umhverfisins við opinber innkaup. Samkvæmt markmiðum ríkisstjórnarinnar verða umhverfisskilyrði sett í 60% útboða á vegum ríkisins á næsta ári og 80% útboða árið 2012. Í stefnunni um vistvæn innkaup kemur fram hversu mikilvægt er að greina raunverulega þörf og einblína ekki á ákveðna vöru heldur á virkni hennar. Vistvæn innkaup snúast nefnilega ekki alltaf um að kaupa vistvænar vörur heldur geta þau snúist um að draga einfaldlega úr innkaupum eða velja aðrar leiðir. Það eru líka vistvæn innkaup að átta sig á því að sumu geta menn einfaldlega sleppt. Innleiðing fjármálaráðuneytisins á stefnu ríkisstjórnarinnar um vistvæn innkaup hefur einkum snúið að þessum mikilvæga þætti. Undanfarið hefur ráðuneytið sjálft þurft að grípa til niðurskurðar í rekstri eins og aðrir og m.a. gert það með samdrætti í innkaupum á rekstrarvörum. Auk þess hefur rík áhersla verið lögð á betri nýtingu vara en áður. Þetta hefur leitt til almennrar umhverfisvakningar meðal starfsmanna. Einnota umbúðir og rafhlöður hafa verið flokkaðar um árabil og í haust var tekið upp nýtt fyrirkomulag sorplosunar sem felur í sér að komið var upp endurvinnslufötum víðs vegar um ráðuneytið. Nær öllum pappír sem fellur til og má henda er fleygt í þessar fötur. Það er dregið almennt úr pappírsnotkun, starfsfólk hefur verið sérstaklega hvatt til þess að prenta ekki nema það sem nauðsynlegt er og prenta þá að sjálfsögðu báðum megin á síðurnar eins og ég var að sýna með því að lesa hér báðum megin af þessu blaði. Þá er sömuleiðis hafinn undirbúningur að því - sem er mikilvægt - að sækja um til Þjóðskjalasafns Íslands um rafræn skil á gögnum. Í slíku eru fólgnir miklir möguleikar til að spara prentun og pappírsnotkun. Fjármálaráðuneytið ætlar sér að fylgjast grannt með því starfi sem er unnið að almennt varðandi innleiðingu stefnu um vistvæn innkaup sem hluta af innkaupastefnu ríkisins og efla greiningu á eigin innkaupum og fylgjast með innkaupum annarra og leggja þannig traustan grunn að árangri í þessum málum almennt.

Virðulegur forseti. Ég vil í þessu máli eins og í hinu fyrra hvetja hæstv. fjármálaráðherra áfram. Ég held að það sé gríðarlega mikilvægt að innleiða þennan hugsunarhátt með vistvæn innkaup og ég heyri að hæstv. fjármálaráðherra er hér að nefna töluleg markmið sem menn ætli að ná í prósentum varðandi það. Það er hægt að gera margt mun betur en nú er gert og ég get nefnt það hér að á Alþingi hafa menn stigið nokkur ágæt skref í þessum málum. Sem dæmi get ég nefnt að á sínum tíma voru öll skjöl prentuð fyrir alla þingmenn og þeim var dreift á öll borð. Núna er það ekki gert, nú eru skjöl bara sett fram í rekkann þannig að það sparast alveg gríðarlegur pappír, en það er örugglega hægt að gera betur. Ég heyrði að hæstv. ráðherra var að tala um að hann hefði lesið af blaðinu báðum megin. Best er auðvitað að tala blaðalaust, en það er kannski ekki alltaf hægt. Ég vil hvetja hæstv. fjármálaráðherra áfram á þessari braut, að ná þessum tölulegu markmiðum og enda helst í 100% vistvænum innkaupum.

Virðulegi forseti. Ég var alinn upp við þá dyggð að reyna að spara pappír. Ekki bara þannig að maður prentaði beggja megin á pappírinn heldur að reyna að gæta þess að skrifa helst á umslögin sem maður fengi til þess að nýta pappírinn sem allra best. Þessi lífsreynslusaga var ekki aðalerindi mitt í ræðustól að þessu sinni heldur að færa inn í þessa umræðu áhugavert sjónarmið sem gamall flokksbróðir hæstv. fjármálaráðherra vakti einu sinni athygli mína á, mikill skógræktarmaður og frumkvöðull á þeim sviðum. Hann taldi einfaldlega að allt tal um að spara pappír væri tóm vitleysa frá umhverfislegu sjónarmiði. Svarið væri einfaldlega það að ef það vantaði meiri pappír mundi maður bara planta út meiri trjám og efla skógræktina og það væri sjálfbært og þess vegna væri þetta allt saman tóm vitleysa, sem við höfum oft verið að ræða um, að það væri svo ákaflega umhverfisvænt að spara pappírinn. Þvert á móti ættum við bara að hyggja að því að efla okkur í skógræktinni. Ég er sammála því að efla skógræktina. 
            

Hæstv. forseti. Fyrir nokkrum dögum var hér utandagskrárumræða að mínu frumkvæði við hæstv. umhverfisráðherra um forgangsröðun ríkisstjórnarinnar í umhverfismálum. Það sem kom fram í orðum ráðherrans var það að umhverfismál væru málaflokkur hinna stóru áætlana. Fyrrverandi umhverfisráðherra, hv. þm. Siv Friðleifsdóttir, kom hingað upp í ræðustól líka og tók mjög undir það að það væri mjög mikilvægt í umhverfismálum að horfa þverpólitískt yfir alla málaflokkana um það hvernig hægt væri að ná árangri í umhverfismálum. Ég benti líka á þar að það sem mér fyndist kannski hafa einkennt umræðu hér á Íslandi í umhverfismálum á undanförnum árum væri það sem ég vildi miklu frekar kalla náttúruvernd en endilega umhverfisvernd í sjálfu sér þar sem við erum að fókusera mjög mikið á mjög takmarkaðan hluta af þessum risastóra málaflokki. Ég held að það sé mjög mikilvægt fyrir okkur þingmennina að huga svolítið að því sem kannski liggur okkur aðeins nær, eins og við vorum að ræða hér varðandi hagstjórn, varðandi fjárlagagerð, hvernig við getum notað þau stjórntæki sem við erum með til þess að innleiða vistvænni eða umhverfisvænni hugsun inn í samfélagið. Það var ástæðan fyrir því að ég spurði sérstaklega um fjármálaráðuneytið því að fjármálaráðuneytið er með mjög stóran hluta af þessu undir hjá sér sem kemur raunar ekki inn á borð umhverfisráðherra. Það er náttúrlega innkaupastefna ríkisins og ég veit ekki til þess að ný innkaupastefna hafi verið samþykkt hjá ríkisstjórninni frá því að ráðherrann tók við. Það er starfsmannastefnan, hvernig er hægt að innleiða betur gangvart starfsmönnum að taka upp þessa hugsun. Svo má ekki gleyma því, af því að mér skilst að það sé líka stofnun undir ráðuneytinu sem heitir Framkvæmdasýsla, að þar sé líka haft í huga þegar er verið að fara í framkvæmdir að hafa vistvæn sjónarmið mjög í huga. Ég ítreka því það sem ég benti á að kannski sé kominn tími til að gefa út nýjan bækling með næstu fjárlögum sem heitir Kynjuð og vistvæn hagstjórn.

Frú forseti. Ég tek út af fyrir sig undir það og m.a. vegna eljusemi hv. þingmanns hef ég verið að spyrjast fyrir um það hvað sé í gangi til þess að halda þessu betur á lofti og kynna þetta. Það má ugglaust gera eitthvað betur í þeim efnum og ég hyggst stuðla að því að svo verði. Það var út af fyrir sig rétt hjá hv. þm. Siv Friðleifsdóttur að auðvitað er enn umhverfisvænna að tala bara alveg blaðalaust og sleppa því að prenta hlutina út. Ég hef gert dálítið af því um dagana satt best að segja og ekki alltaf verið með skrifaða ræðu í þessum ræðustóli þannig að ég hef reynt að leggja mitt af mörkum. Varðandi skógræktina og hráefnið í pappírinn er það út af fyrir sig gilt sjónarmið frá okkar gamla, góða vini, sem mun hafa gaukað þessu sjónarmiði að hv. þm. Einar K. Guðfinnssyni, að það er alls ekki óumhverfisvænt í sjálfu sér að menn planti trjám. Sjálft hráefnið í pappírinn, að því tilskildu að um sjálfbæra skógrækt sé að ræða, er kannski ekki það sem menn horfa á heldur fremur vinnslan og efnanotkun við vinnsluna í ákveðnum mæli og fleira í þeim dúr. Talandi um timbur rifjast upp fyrir mér sagan af vandræðum verslunarstjórans í KL á Þórshöfn, Jónsa frænda míns, þegar það varð timburlaust eitt vorið á Þórshöfn. Bændur voru eðlilega óhressir með þetta, kvörtuðu sáran og töldu verslunarstjórann ekki standa sig. Hann greip til þess í vörn sinni að segja að þetta væri nú ekki auðvelt þegar skógarnir væru allir að verða búnir í Finnlandi. En sem betur fer var það nú ekki svo heldur var það bara afsökun verslunarstjórans. Á Íslandi stefnir í gjörbreyttar aðstæður í þessum efnum þar sem er ljóst að við getum í vaxandi mæli á komandi áratugum orðið sjálfum okkur næg um allt sem til þarf í öflugan og blómlegan trjávöruiðnað. Að lokum tek ég undir það sem kom fram hjá hv. málshefjanda að mikilvægt er að samþætta þetta inn í allan rekstur ríkisins og að sjálfsögðu horfa menn á stóru aðilana sem annast um stærstu innkaupin og hafa mest umleikis í þessum efnum, eins og Ríkiskaup eða Ríkisspítalana eða aðra slíka mjög stóra aðila. Þar skiptir miklu máli að 

Virðulegi forseti. Þegar ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingar fékk framgengt því ætlunarverki sínu að sækja um aðild Íslands að Evrópusambandinu blasti við að fyrr en síðar hlytu menn að þurfa að takast á við ýmis erfið pólitísk úrlausnarefni. Það vita allir að sá eldmóður sem fylgdi umsókninni af hálfu margra áhugamanna er ekki til staðar í dag, það hefur kulnað í hugsjónaglæðunum. Áfram strita menn þó við að semja sig til aðildar. Það sem hefur helst frést af þessu máli er að framkvæmdastjórn Evrópusambandsins brást 24. febrúar sl. við málaleitan íslensku ríkisstjórnarinnar. Álit framkvæmdastjórnarinnar birtist okkur nýverið. Það kemur fátt á óvart í málaflokkum landbúnaðarins og sjávarútvegsins, álitið var eins konar samandregin skoðun á kunnum viðhorfum sambandsins til þeirra mála. Þetta plagg Evrópusambandsins varð mér tilefni til þess að óska eftir sérstökum fundi í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd Alþingis sem haldinn var fyrr í vetur til þess að fara yfir sjávarútvegs- og landbúnaðarmálin. Það var fróðleg en nauðsynleg yfirferð sem varpaði skýru ljósi á málið allt. Það sem blasir við í landbúnaðarmálum er í rauninni heilmikið. Aðild okkar að Evrópusambandinu mun fela í sér að það þarf í rauninni að falla frá þeirri landbúnaðarstefnu sem hér hefur verið fylgt. Það skal minnt á að sú stefna hefur verið mótuð og hún framkvæmd með atbeina allra stjórnmálaflokka hér á Alþingi um langa hríð. Það er ljóst mál að það verður að hverfa frá stuðningsfyrirkomulagi því sem hefur ríkt hér, hvort sem um er að ræða í mjólkurframleiðslu eða sauðfjárrækt. Sá stuðningur hér á landi er í veigamiklum atriðum framleiðslutengdur. Það rímar hins vegar alls ekki við landbúnaðarpólitík Evrópusambandsins, aðild að Evrópusambandinu yrði þess valdandi að það yrði að láta af slíkum stuðningi. Í annan stað er ljóst að tollverndin í landbúnaði hyrfi með ESB-aðild. Ytri tollar bandalagsins mundu gilda og ná til landbúnaðarins eins og annars. Það þarf ekki að orðlengja neitt um áhrifin á landbúnaðarframleiðsluna, það yrði hægt að flytja inn tollfrjálsar landbúnaðarvörur frá Evrópusambandsríkjum við aðild. Í þriðja lagi er ljóst að umsýslukostnaður mundi snaraukast. Það staðfestir raunar hæstv. utanríkisráðherra í orðaskiptum okkar á Alþingi nú fyrr í vetur. Ég vil síðan nefna kröfu Evrópusambandsins, afdráttarlausa kröfu, um innflutning á lifandi dýrum. Við þekkjum það að Evrópusambandið hefur lengi verið að hamast við að fá þessu framgengt en við Íslendingar höfum hafnað því af góðum og gildum ástæðum sem ég ætla í sjálfu sér ekki að rekja núna. Þetta eru allt saman grundvallaratriði, þetta eru ekki spurningar um útfærsluatriði né eru hér á ferðinni umsemjanleg framkvæmdaatriði. Þetta eru sjálf meginefnin í Evrópusambandinu, Evrópuréttinum sjálfum. Menn þurfa ekkert að ganga hér að neinu gruflandi. Nú er þess vegna komið að því að íslensk stjórnvöld þurfa að fara að svara, láta af þögninni. Hér þarf einfaldlega að krefjast afdráttarlausra svara. Hæstv. utanríkisráðherra sagði að það ríkti fullkominn einhugur í ríkisstjórninni varðandi framgang Evrópusambandsumsóknarinnar. Það kom dálítið á óvart því að látið hefur verið í veðri vaka að svo væri ekki. Nú vitum við þá a.m.k. þetta. Það er þess vegna mjög áríðandi að ráðherrarnir í ríkisstjórninni svari þeim stórpólitísku spurningum sem fyrir þá eru lagðar með ákvörðun um að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Nú dugir ekki að tala með óljósum hætti, það er einfaldlega komið að því að þessum spurningum sé svarað, 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina um aðildarviðræður að Evrópusambandinu og kröfur þar að lútandi af hálfu Íslendinga. Spurt er: „Kemur til álita að fallast á að hverfa frá núgildandi landbúnaðarstefnu, heimila innflutning á lifandi dýrum og aflétta tollvernd gagnvart landbúnaðarafurðum, samanber álit framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins frá 24. febrúar sl.?“ Áður en ég svara fyrirspurninni vil ég vekja athygli á hvar í samningaferlinu við erum stödd. Eins og kom fram felur álit framkvæmdastjórnarinnar frá 24. febrúar sl., sem háttvirtur þingmaður vitnar til, í sér það mat framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins að Ísland uppfylli skilyrði til að teknar verði upp samningaviðræður um aðild. Formleg ákvörðun ráðherraráðsins hefur þó ekki verið tekin. Eftir að hún liggur fyrir fer ákveðinn tími í að greina frekar mismun á löggjöf Íslands og löggjöf ESB um landbúnað áður en formlegar samningaviðræður eða aðildarviðræður hefjast. Áðurnefnt álit framkvæmdastjórnarinnar á umsókn Íslands að Evrópusambandinu frá 16. júlí 2009 er mikil vísbending um þá stefnubreytingu í landbúnaði sem Evrópusambandið mun krefja okkur um. Ég vil, með leyfi forseta, nefna að í niðurstöðum álitsins um landbúnað segir m.a.: „Íslensk landbúnaðarstefna samræmist ekki lögum og reglum ESB og breytinga er þörf áður en til aðildar kemur. Þetta á sérstaklega við um stuðningsaðgerðir sem margar hverjar brjóta í bága við reglur ESB um samkeppni og ríkisaðstoð. Breyta þarf landbúnaðarstefnunni, m.a. með því að aftengja stuðningsaðgerðir frá framleiðslu.“ Enn fremur segir: „Ísland þarf að styrkja stjórnsýsluna.“ - Þetta segir okkur líka m.a. að auk þess að taka upp aðra landbúnaðarstefnu munu stjórnsýsluverkefni á sviði landbúnaðarmála aukast með viðeigandi fjölgun starfa hjá ráðuneyti og undirstofnunum og menn hafa verið að tala þar um meira en hundrað manns. Rétt er að minna strax á þær girðingar sem Bændasamtök Íslands hafa krafist, sem eru eftirfarandi með leyfi forseta: Í fyrsta lagi kemur svæðaskipting landsins með tilliti til landbúnaðar ekki til álita og tekið verði sérstakt tillit til veðuraðstæðna og ríkra krafna til aðbúnaðar búfjár og vinnuverndar. Í öðru lagi verði áfram byggt á 13. gr. EES-samnings um rétt Íslands til verndar heilsu manna og dýra. Í þriðja lagi hafi Ísland og íslensk stjórnvöld fullt frelsi frá reglum og stefnu ESB til stuðnings landbúnaði og innlendum úrvinnsluiðnaði. Í fjórða lagi verði áfram heimilt að leggja tolla á búvöru frá löndum ESB. Í fimmta lagi verði félagsleg staða bænda tryggð og afkoma þeirra. Þá verði sérstakur markaðsforgangur sóknarafurða tryggður, t.d. ýmiss grænmetis, kornafurða og ávaxta sem framleiða má hér heima, þar sem nýttir eru endurnýjanlegir orkugjafar, gnægð vatns og/eða ræktarlands svo og ábyrg nýting bújarða. Hliðstæða umfjöllun um hagsmuni íslensks landbúnaðar má einnig finna, með leyfi forseta, í nefndaráliti á þskj. 249, 38. mál, frá 2009, um tillögu til þingsályktunar um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Í nefndarálitinu er lögð áhersla á þýðingu landbúnaðar fyrir matvæla- og fæðuöryggi þjóðarinnar. Enn fremur segir að ljóst sé að íslenskur landbúnaður í heild sinni sé lykillinn að fæðuöryggi landsins. Þannig er lögð áhersla á að ekki dragi úr framleiðslu á landbúnaðarafurðum á Íslandi við hugsanlega ESB-aðild. Texti álitsins felur beint í sér m.a. að eftirfarandi samningsskilyrði verði sett að lágmarki af hálfu Íslands. Þar er tíundað, frú forseti: Að tryggja með varanlegum undanþágum, sem heimila sértækan stuðning við íslenskan landbúnað, að samkeppni frá ríkjum ESB víki ekki íslenskri landbúnaðarframleiðslu til hliðar. Að tekið sé fram að tryggja þurfi að stuðningi við landbúnað verði sem minnst raskað þótt ljóst sé að ákveðin breyting í uppbyggingu styrkjakerfis muni eiga sér stað með aðild að Evrópusambandinu. Meiri hlutinn áréttar að hefðbundinn landbúnaður á Íslandi og hið íslenska fjölskyldubú er hluti af menningu og sögu landsins sem þörf er á að varðveita. Því þarf að verja þær greinar sem slíkur landbúnaður byggist á, svo sem mjólkurframleiðslu og sauðfjárrækt. Að takmarka rétt þeirra sem ekki hafa lögheimili og fasta búsetu á landinu til þess að eignast fasteignir hér á landi með tilliti til þess að viðhalda búsetu í sveitum með hliðsjón af sérreglum sem veittar hafa verið t.d. á Möltu og í Danmörku. Að krefjast þess að heilbrigðisundanþágum fyrir Ísland verði haldið áfram óbreyttum. Þegar aðildarumsókn Íslands var samþykkt á Alþingi 16. júlí 2009 lá að sjálfsögðu ekki fyrir álit framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins frá 24. febrúar um nauðsynlega stefnubreytingu á íslenskri landbúnaðarlöggjöf til að nálgast hugsanlega aðild. Nú liggur þetta álit fyrir og eru línurnar farnar að skýrast í þeim efnum, frú forseti, og ég kem að því enn frekar í seinni ræðu minni.

Frú forseti. Vinstri grænir unnu kosningasigur í síðustu alþingiskosningum með því að vera á móti Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, með því að hafna því að samþykkja Icesave og með því að vera á móti því að ganga í Evrópusambandið. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðherra Jón Bjarnason hvort hann sé ekki örugglega að vinna ötullega að því að koma Íslandi í Evrópusambandið, í öðru lagi hvort breyta þurfi landbúnaðarstefnu á Íslandi áður en samningaferlið hefst og í þriðja lagi hvort sameining ráðuneyta sé þáttur í þessu ferli. Ég vil líka spyrja hann hvort hann sé ekki örugglega þingmaður Vinstri grænna.

Og ráðherra líka.

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir þessa fyrirspurn frá hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni. Mig langaði að beina spurningu til hæstv. landbúnaðarráðherra: Í ljósi þess að nú liggur fyrir að verið er að fara í gang með aðlögun að regluverki Evrópusambandsins - það kemur fram í gögnum frá utanríkismálanefnd að samningaferlinu hefur verið breytt í þá veru að það þarf að aðlaga töluverðan hluta af regluverkinu fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna, langar mig að spyrja að því hvort einhverjar kröfur hafi verið gerðar á það að einhverjar slíkar aðlögunaraðgerðir fari fram á sviði landbúnaðarmála áður en til þjóðaratkvæðagreiðslu kemur. Ef svo er, hvort hægt sé að treysta því að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra leggi ekki fram nokkrar breytingar fyrir þingið, frumvörp eða annað sem þessu tengjast, fyrr en að aflokinni þjóðaratkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Það er svolítið kostulegt þegar hv. þingmenn, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal, spyr hvort hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sé þingmaður fyrir Vinstri græna.

Hann brýtur eiginlega öll loforð þeirra.

Það vita allir að í stjórnarsáttmálanum er sérstakt ákvæði um aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Ég hélt að þingmenn almennt vissu að stjórnarsáttmálar hafa ákveðið gildi, eiga að hafa það. Ég vildi gera stutta athugasemd við það hvernig hæstv. ráðherra fer í að svara þeirri spurningu sem komið hefur fram. Hæstv. ráðherra kom og las heilmikið upp úr nefndaráliti sem við erum löngu búin að skoða í þinginu á fyrri stigum og endaði svo með því að segja: Nú eru línur að fara að skýrast en ég kem að því í seinna svarinu. Við þingmenn getum alls ekki, þó að við vildum gjarnan tala um það sem er að gerast, ef það er eitthvað sérstakt, tekið þátt í þeirri umræðu af því að það kom ekkert fram í svari hæstv. ráðherra. Ég geri athugasemd við það þegar hæstv. ráðherrar koma málum í þann farveg að þingmenn geta ekki brugðist við, ekkert nýtt kemur fram. Mér finnst þetta svolítið sérstakt og mér finnst þetta reyndar svolítið alvarlegt.

Virðulegi forseti. Ég tel að þessi umræða sé algerlega ótímabær. Samningaviðræður við Evrópusambandið hafa ekki hafist og Evrópusambandið hefur ekki samþykkt að þær væru hafnar en það verður þó vonandi gert í næsta mánuði eða þarnæsta. Það hefur komið skýrt fram á Alþingi að það þarf að verja byggðir í sveitum landsins. Hins vegar er mjög líklegt að það komi til að styrkjauppbyggingu í landinu verði breytt og sannast að segja held ég að það sé hið besta mál vegna þess að sú styrkjauppbygging sem er við landbúnaðinn í landinu leiðir ekki til þess að hagkvæmni sé höfð að leiðarljósi. Ég held að það sé hið besta mál eins og reyndar það að skoða margt annað, sérstaklega landbúnaðinn og önnur svið, byggðastefnu og annað, sem mun leiða af því þegar við hefjum samningaviðræður við Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þær umræður sem hafa skapast en ég get ekki þakkað hæstv. ráðherra fyrir svörin. Hæstv. ráðherra gerði það eitt að lesa bókanir frá Bændasamtökunum, sem ég er mjög vel með á, og síðan upp úr nefndaráliti utanríkismálanefndar frá því í fyrra, sem við ræddum ítarlega þegar verið var að fjalla um þessi mál. Þetta er ekki boðlegt svar og getur ekki gengið og hæstv. ráðherra boðar síðan að það komi skýrara svar í síðari ræðu hans þegar ég hef ekki möguleika að tjá mig aftur og bregðast við. Þetta gengur ekki og virðulegur forseti verður þá að skapa svigrúm til að slík umræða geti farið fram þótt síðar verði. Mér var engan veginn ljóst hvað hæstv. ráðherra var að fara. Hann var þó fyrst og fremst að árétta þau atriði sem lúta að því að reyna að verja hagsmuni íslensks landbúnaðar. Kjarni málsins er mjög einfaldur. Ef við föllumst á það sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins segir um landbúnaðarmálin, og það eru grundvallaratriði í landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins, þá er það algerlega ljóst mál að það hefur mjög víðtæk og neikvæð áhrif á íslenskan landbúnað. Hagsmunir íslensks landbúnaðar eru ósamrýmanlegir því sem verið er að leggja upp með af hálfu framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Þetta er ekki flóknara en það. Evrópusambandið er í rauninni að segja: Hendið burtu íslenskri landbúnaðarstefnu. Evrópusambandið er að segja: Við ætlumst til að þið heimilið innflutning á lifandi dýrum. Evrópusambandið segir líka: Að sjálfsögðu fer allt þetta tollaverk burtu og öll tollvernd íslensks landbúnaðar gagnvart Evrópumarkaði. Þetta er ekki eitthvað sem menn geta snyrt til með snjöllum samningamönnum sem eru sendir til Brussel. Þetta eru grundvallaratriðin í Evrópuréttinum sjálfum og menn vita þetta og vissu þetta algerlega frá upphafi. Þess vegna var verið að skrifa þessa fyrirvara alla saman inn í álit utanríkismálanefndar. Kjarni málsins er þessi: Er fagráðherrann á sviði landbúnaðarmála tilbúinn til að falla frá þessu öllu saman til að hægt sé að ná samningum við Evrópusambandið? Hæstv. ráðherra verður að svara því.

Frú forseti. Ég get svarað því alveg klárt að ég er ekki reiðubúinn að falla frá þeim fyrirvörum sem settir eru, bæði af hálfu Bændasamtakanna og af hálfu Alþingis. Þeir hafa verið rauður þráður eins og málið var lagt upp. Hitt er alveg rétt að það var Alþingi sem samþykkti að hefja þessar aðildarviðræður. Ég greiddi atkvæði gegn því. Það var samþykkt með meiri hluta atkvæða. Það er alveg ljóst að af hálfu Vinstri grænna liggur það fyrir að flokkurinn er ekki samþykkur því að vera aðili að Evrópusambandinu.  „Nefndin hefur ítarlega fjallað um þá meginhagsmuni sem stjórnvöldum ber að hafa að leiðarljósi í aðildarviðræðum við ESB“ - sem ég var að telja upp að framan. „Mat meiri hlutans er að það sé fullnægjandi veganesti fyrir stjórnvöld og að tiltekin skilyrði í umboði ríkisstjórnarinnar muni ekki skila neinu umfram það. Á hinn bóginn leggur meiri hlutinn áherslu á að ríkisstjórnin fylgi þeim leiðbeiningum sem gefnar eru með áliti þessu um þá grundvallarhagsmuni sem um er að ræða. Að mati meiri hlutans verður ekki vikið frá þeim hagsmunum án undanfarandi umræðu á Alþingi.“ Ég starfa sem ráðherra samkvæmt meirihlutavilja Alþingis en það er mitt mat að verði vikið frá þeim grundvallarhagsmunum sem þarna eru tilgreindir þá eigi sú umræða að koma inn á Alþingi. Það er alveg ljóst, úr því að hér var minnst á sameiningu ráðuneyta, að innan landbúnaðar og sjávarútvegs er mest andstaða við þessar aðildarviðræður og það hefur legið fyrir í fjölda ályktana og liggur alveg fast fyrir. Það liggur líka ljóst fyrir að ég greiddi atkvæði gegn því að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Afstaða þessara aðila liggur fullkomlega ljós fyrir. Ég vinn hins vegar sem ráðherra í ráðuneyti mínu samkvæmt  
            

Virðulegi forseti. Ég fann að því áðan að spurningum mínum var ekki svarað við fyrri umferð þessa máls. Ég hafði ekki möguleika á að bregðast við því sem fram kom síðar í máli hæstv. ráðherra sem skýrði þó málið nokkuð. Hæstv. ráðherra sagði nefnilega að hann væri ekki tilbúinn til að falla frá þeim fyrirvörum sem utanríkismálanefnd og Bændasamtökin hefðu gert varðandi landbúnaðarmálin. Þetta er ákaflega mikilvæg yfirlýsing og ástæða til að undirstrika hana. Hún kemur frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Fyrirvararnir, til að mynda þeir sem Bændasamtökin gerðu, eru mjög skýrir og afdráttarlausir. Þeir eru í samræmi við það sem ég var að fiska eftir með spurningunum sem ég lagði fram áðan. Það var síðan mjög athyglisvert að hæstv. ráðherra kaus að vekja athygli á því að uppi væru áform um, að kröfu samstarfsflokks hans í ríkisstjórninni, að breyta uppbyggingu stjórnkerfisins, leggja sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið niður í núverandi mynd. Hann tengdi þetta líka Evrópusambandsaðildinni og umsókninni og það var mjög athyglisvert að það var gert.

Forseti vill taka fram að það er alfarið á ábyrgð ráðherra með hvaða hætti þeir svara fyrirspurnum.