Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um gjaldeyrismál, lögum um meðferð krónueigna sem háðar eru sérstökum takmörkunum og lögum um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki, fjárstreymistæki til að draga úr neikvæðum áhrifum fjármagnsinnstreymis. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu og Seðlabanka Íslands. Á hátt í tveggja tíma löngum fundi hér fyrr í kvöld gafst nefndarmönnum tækifæri til að fara ítarlega yfir málið, spyrja spurninga og kynna sér efnið í þaula. Ég ætla ekki að rekja orð fyrir orð það sem stendur í nefndarálitinu. Með málinu fylgdi allítarleg greinargerð sem er skýr og góð. Í þessu knappa áliti er ekki gerð tillaga að neinum efnislegum breytingum heldur gerir nefndin aðeins breytingu við tilvísun sem henni var bent á, að í 1. gr. komi fram tilvísun sem þurfti að leiðrétta og er ekki efnisleg breyting. Því frumvarpi sem hér er til umræðu er ætlað að veita Seðlabanka Íslands stjórntæki til að draga úr áhættu tengdri óhóflegu fjármagnsflæði til landsins. Þetta er að mati nefndarinnar mikilvægt tæki og tímabært að það sé fært í lög. Það varð dálítil umræða um hvort nauðsynlegt væri að þær reglur sem eru hluti af þessu tæki og reglur sem Seðlabankinn setur þurfi að liggja fyrir strax í fyrramálið við opnun markaða. Það komst a.m.k. til tals og afstaða þess sem hér stendur er að það sé ákaflega mikilvægt að þessar reglur liggi fyrir, að þetta sé allt saman tilbúið og taki gildi fyrir opnun markaða í sjálfu sér verði frumvarpið að lögum hér á eftir. Ég vil ekki orðlengja þetta frekar. Nefndin gerir ekki efnislegar breytingar. Í nefndarálitinu kemur fram það helsta, á þskj. nr. 1492, en ég vil nota tækifærið til að þakka nefndarmönnum fyrir góða vinnu í málinu og að greiða götu þess. Þetta er ákaflega mikilvægt mál, mikilvægt stjórntæki sem núna færist í verkfæratösku Seðlabankans til að verjast mögulegu innflæði á fé, eins ótrúlegt og það má virðast. Í heiminum eru nokkuð óvenjulegar aðstæður þar sem eru neikvæðir vextir í meira og minna öllum löndum í kringum okkur en tiltölulega háir vextir hér og bjartir tímar. Því er að mati sérfræðinga veruleg hætta á að hérna gæti reynt á slíkt tæki. Ég ætla ekki að hafa mál mitt lengra að sinni. Undir álitið skrifa eftirfarandi nefndarmenn: Frosti Sigurjónsson, formaður og framsögumaður, Brynjar Níelsson, Sigríður Á. Andersen, Birgir Ármannsson, Willum Þór Þórsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Guðmundur Steingrímsson, Valgerður Bjarnadóttir og Katrín Jakobsdóttir.

Virðulegi forseti. Mikilvægasta nýmælið í þessu frumvarpi felst í því að gefa Seðlabankanum tæki til að binda fjármagn sem hér flæðir inn og getur haft neikvæð áhrif á efnahagsstærðir. Við vitum af fenginni reynslu í aðdraganda hruns hversu hættulegt óheft innflæði kviks fjármagns getur verið og það er von okkar eftir þær upplýsingar sem gefnar hafa verið að hér sé um að ræða tæki sem geti skilað fullnægjandi árangri í þessu efni. Ef svo reynist ekki vera kann að þurfa að sækja frekari lagaheimildir til frekari aðgerða en hér er í öllu falli verið að búa til möguleika á því að verjast innflæði af þessum toga. Það er vel og mjög mikilvægt í framhaldinu, nú þegar vaxtamunur milli Íslands og annarra landa fer vaxandi.

Herra forseti. Þó að óskandi hefði verið að meira samráð hefði verið haft um þetta mál styð ég það og við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Við bentum raunar á það í nefndaráliti okkar þegar samþykkt voru lög um sérstaka meðferð krónueigna fyrir tveimur vikum að þörf væri á lagasetningu gegn vaxtamunarviðskiptum til að taka á spákaupmennskuinnstreymi inn til landsins. Þetta hefur legið fyrir. Þessar raddir hafa víða heyrst og að sjálfsögðu hefði verið heppilegt að taka á þessu þá, en við styðjum málið nú þegar það kemur inn enda engin ástæða til að gefa opin færi á stöðutöku gagnvart íslensku krónunni. Þess vegna munum við styðja þetta mál þó að auðvitað hefði verið æskilegra að fá aukið samráð og aukinn tíma til umfjöllunar um málið.

Virðulegur forseti. Við í Bjartri framtíð styðjum málið. Auðvitað hefur verið kallað eftir löggjöf af þessu tagi um nokkurt skeið og þörfin fyrir svona varúðartæki er augljós, bæði í því innflæði sem er að gerast núna og eins miðað við það sem reynslan kenndi þjóðinni í aðdraganda hrunsins þar sem gott hefði verið að hafa stjórntæki af þessu tagi. Ég lít svo á að þessu sé ekki endilega rétt lýst sem skrefi í afnámi hafta, heldur glittir í veruleikann eins og hann verður eftir að höftum verður aflétt. Þetta litla krónuhagkerfi hefur tilhneigingu til að ofhitna og vextir eru oft háir. Það eru miklir hvatar til vaxtamunarviðskipta sem getur leitt okkur í ýmsar efnahagslegar ógöngur og því þarf varúðartæki af þessum toga. Það er mjög mikilvægt að árétta að þetta á ekki að bitna á eðlilegum fjárfestingum til langs tíma í íslensku atvinnulífi heldur á spákaupmennsku. Í því ljósi 

Forseti. Píratar styðja þessa aðgerð. Því miður er það þannig með þessi mál að við fáum mjög lítinn tíma til að kynna okkur þau. Mér finnst það óþægilegt og okkur pírötum finnst það. Það hefði verið betri bragur á því að við hefðum notað þessa sérstöku nefnd sem er þeim annmörkum háð fyrir nefndarmenn að þeir hafa skrifað undir trúnað. Ég skil ekki alveg þessi vinnubrögð, mér finnst þetta ekki gott vinnulag. Jafnframt tek ég undir þá gagnrýni að þetta hafi ekki verið gert fyrr og ekki samhliða lögunum sem voru sett hér nýverið. Í hvert skipti sem lög eru sett sem taka á svona ofboðslega stórum fjármagnsflutningum eða hindrun á flæði eða auknu flæði geta orðið einhverjar afleiðingar. Mér heyrist á öllu að Seðlabankinn og fjármálaráðuneytið hafi 

Virðulegi forseti. Í fjölda ára hefur verið rætt um þau varúðartæki sem í þessu frumvarpi eru, þau undirbúin í það minnsta um tveggja ára skeið og sérstaklega síðustu mánuðina. Þetta eru því merk tímamót þar sem við erum að stíga þetta skref hér í dag. Ég þakka öllum þeim sem hafa komið að undirbúningnum. Ég þakka einnig þinginu fyrir skilning á að taka svo flókið og erfitt mál til meðferðar á svo stuttum tíma, enda er hér um gríðarlega mikilvægan þjóðarhag að tefla. Mjög margir, m.a. í Seðlabanka og forustumenn ríkisstjórnar, hafa um langt skeið rætt það að nauðsynlegt væri að ákveða þetta mál. Það er því afar gleðilegt að við séum að ljúka því hér í kvöld.

Hæstv. forseti. Ég styð þetta mál og tók þátt í afgreiðslu efnahags- og viðskiptanefndar á því fyrr í kvöld. Hér er um að ræða mikilvægt mál sem er óhjákvæmilegt í ljósi aðstæðna eins og fram hefur komið. Sumir þættir þess eru í beinum tengslum við aðgerðina sem við köllum einu nafni afnám hafta, en auðvitað er varúðartækið sem er kannski meginefni frumvarpsins víðtækara en svo. Tilefni og aðdragandi þessa máls stendur í nánum tengslum við þá merku aðgerð sem nú stendur yfir og hefur gengið vel og lofar góðu, afnám hafta, sem er gríðarlega mikilvægt mál fyrir íslenskt efnahags- og atvinnulíf. Í þessu efni þarf að hugsa vel fyrir því hvaða valdheimildir opinberum stofnunum eru gefnar. Það var tekið fyrir í starfi nefndarinnar. Mitt mat er að ekki sé gengið lengra í þessu frumvarpi en nauðsynlegt er og heimilt í þeim efnum, en auðvitað ber alltaf að gæta varúðar þegar reglusetningarvald