Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Jakob Möller) : Herra forseti. Fjhn. hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu þessa máls, en ágreiningurinn er þannig vaxinn, að hann snertir ekki efni málsins. Um það er enginn ágreiningur. N. er sammála um, að rétt sé að lögfesta frv. og næsta frv. á dagskránni, um lífeyrissjóð barnakennara og ekkna þeirra. Ég þarf því ekki að hafa langa framsögu, enda er málið kunnugt þm., þar sem það hefur legið fyrir tveimur þingum. Því fylgdi upphaflega ýtarleg grg. frá mþn., sem undirbjó það, og frv. með þeirri grg. lá fyrir á síðasta reglulega þ. Breyt. sú, sem felst í frv. á gildandi l., er allveruleg. Í stað þess að lífeyrissjóður var áður aðeins fyrir starfsmenn ríkisins í þrengri merkingu, þ. e. þá, sem laun taka eftir launal., er nú svo til ætlazt, að aðgang að lífeyrissjóði geti átt allir starfsmenn í þjónustu ríkisins. Starfsvið sjóðsins er þar með víkkað mjög mikið og gert ráð fyrir, að aðgang að honum geti átt starfsmenn bæjar- og sveitarfél. og sjálfseignarstofnana í þágu almennings, héraðsskólakennarar o. fl., og svo er gert ráð fyrir þeirri breyt., að ríkissjóður greiði fyrst um sinn nokkru meira en til var tekið í fyrra frv., helming iðgjalda, því að nokkuð brestur á, að stofnsjóðirnir nægi til að öruggt sé, að sjóðurinn standi undir öllum skuldbindingum sínum. Í stað þess að iðgjöld séu greidd af grunnlaunaupphæð og ekki hærri en 5000 kr., gerir þetta frv. ráð fyrir, að borguð séu iðgjöld af grunnlaunaupphæð á hverjum tíma að viðlagðri verðlagsuppbót. Hámark lífeyris er 60% af meðallagslaunum síðustu 10 starfsára með uppbót, en var áður 75% af hámarksgrunnlaunum án uppbótar. Gert er ráð fyrir örorku og að lífeyrir ekkna og barna geti farið hækkandi. Í grg., sem frv. fylgdi frá n., var því nokkuð lýst, hvaða kostnað mundi leiða af þessu fyrir ríkissjóð, og var gert ráð fyrir, að í ríkissjóðs hlut kæmi að greiða 6% af 6 millj. eða 369 þús. kr. á ári að grunnlaunum til, en miðað við vísitölu 250 tæpa l millj. Mér skilst, að minni hl. geri ráð fyrir allmiklu hærri upphæð, eða allt að 2 millj., með það fyrir augum, að með séu taldar þær stofnanir, sem veittur er aðgangur að sjóðnum, auk fastra embættismanna. En ég hygg ekki, að iðgjaldagreiðslur ríkisstofnana, þó að allt sé með talið, yrðu svo miklar. Í undirbúningi hefur verið samning nýrra launal. og í því sambandi er talið, að núverandi grunnlaun allra starfsmanna ríkisstofnana nemi ekki 10 millj. eða með vísitölu 250 tæpum 25 millj., og er þá greitt af hálfu ríkissjóðs og stofnananna 1½ millj. Þess ber að gæta, að samkv. núverandi fyrirkomulagi greiðir ríkissjóður töluvert til þessara hluta, því að eins og er, mun ríkissjóður greiða verðlagsuppbót á allan lífeyri, sem greiddur er, auk þess sem ríkissjóður greiðir eftirlaun ýmsum starfsmönnum við stofnanir á vegum ríkisins, sem hafa ekki haft aðgang að lífeyrissjóði, svo að það er fjarri því, að hér sé um ný útgjöld að ræða. Auk þess er það svo, að ef það kemur í ljós, að iðgjaldagreiðslur eru meiri en nauðsyn krefur til að tryggja sjóðinn, skulu iðgjöld, sem ríkisstofnanir greiða, lækkuð á undan greiðslum starfsmanna. Ég tel ekki ástæðu til að hafa lengri framsögn. Þm. þekkja málið, ágreiningur er raunverulega enginn í n., og Ed. afgreiddi málið ágreiningslaust. En þegar hv. minni hl. hefur gert grein fyrir till. sínum, mun ég víkja að þeim.



Herra forseti. Ásamt hv. þm. A.-Húnv. hef ég skilað sérstöku áliti á þskj. 620. Það er rétt hjá hv. frsm. meiri hl., að það er ekki ágreiningur um það í fjhn., að rétt sé að gera lífeyristryggingar opinberra starfsmanna fullkomnari en þær eru nú, en að því er stefnt með þessu frv. N. er sammála um þörfina á því. Það hefur komið í ljós undanfarin ár, að lífeyrir, sem starfsmenn fengu eftir l. frá 1921, hefur verið í mörgum tilfellum ófullnægjandi, og Alþ. hefur orðið að ákveða þessum starfsmönnum viðbótarlífeyri, til þess að þeir gætu komizt sómasamlega af. Fjhn. er á einu máli um, að það sé eðlilegt, að allir starfsmenn ríkis og ríkisstofnana séu tryggðir hjá þessum sjóði. Ágreiningurinn í n. var um það, hver ætti að vera afstaða þessara manna, sem fá slíka sértryggingu, til Lífeyrissjóðs Íslands, sem er stofnaður með alþýðutryggingal. Í þeim l., frá 1937, er ákveðið, að þeir, sem tryggðir eru hjá lífeyrissjóði embættismanna og lífeyrissjóði barnakennara, skuli vera undanþegnir tryggingaskyldu hjá Lífeyrissjóði Íslands. Þetta ákvæði er enn í l. En eftir að alþýðutryggingal. voru sett, hafa þessi undanþáguákvæði verið gerð víðtækari. Ári síðar en l. voru sett voru gerðar þær breyt., að starfsmenn tveggja banka, Landsbankans og Útvegsbankans, skyldu líka vera lausir við tryggingarskyldu hjá Lífeyrissjóði Íslands. Þessir tveir bankar hafa stofnað sérstakan eftirlaunasjóð fyrir sína starfsmenn, og greiða bankarnir nokkurn hluta iðgjaldanna, eins og hér er ætlazt til, að ríkið geri. Nú eru fleiri stofnanir, sem eins og bankarnir hafa stofnað eftirlaunasjóði fyrir sitt starfsfólk, t. d. Eimskipafél. Ísl., Samband ísl. samvinnufél., Kaupfélag Eyfirðinga á Akureyri, og ég geri ráð fyrir, að það séu fleiri fyrirtæki en þessi, sem nú hafa stofnað sérstaka eftirlaunasjóði fyrir sitt starfsfólk. En starfsfólkið við þessar stofnanir býr ekki við sömu kjör og starfsmenn bankanna, hvað snertir iðgjaldagreiðslur, að hafa undanþágu frá iðgjaldagreiðslum til Lífeyrissjóðs Íslands. Starfsmenn þessara stofnana verða að greiða full iðgjöld til Lífeyrissjóðs Íslands, þó að þeir séu í þessum sérstöku lífeyrissjóðum jafnframt. Það stendur alveg eins á um þessa menn og starfsmenn bankanna, en þeir eiga við önnur kjör að búa, að því er snertir viðskiptin við Lífeyrissjóð Íslands. Þarna er um að ræða misrétti, sem óhjákvæmilegt er að lagfæra. Það er vitanlega ekki hægt fyrir Alþ. að láta það vera svo áfram, að starfsmenn við eina stofnun, sem mynda sérstakan lífeyrissjóð, séu með öllu undanþegnir skyldum við hinn almenna lífeyrissjóð, en starfsmenn við aðrar stofnanir séu tryggingarskyldir hjá honum. Nú er það að vísu svo, að starfsmenn, sem hafa sértryggingasjóði, eiga samkvæmt alþýðutryggingal. að fá endurgreiðslu á iðgjöldum frá Lífeyrissjóði Íslands, ef þessir sjóðir eru viðurkenndir, en þeir fá aðeins endurgreitt sem svarar meðaliðgjöldum lífeyrissjóðsins, en það mun venjulega minna en það, sem þessir sömu menn hafa orðið að greiða í iðgjöld til almenna sjóðsins, þannig að margir starfsmenn þessara stofnana verða að greiða allverulega upphæð til hins almenna lífeyrissjóðs auk þess, sem þeir greiða iðgjöld til sértryggingasjóðsins. Það ætti öllum að vera ljóst, að hér er ekki nema um tvær leiðir að ræða. Annaðhvort verður að undanþiggja alla þá, sem tryggðir eru hjá sérstökum lífeyrissjóðum, greiðslum til hins almenna lífeyrissjóðs eða þá, að allir meðlimir í sértryggingasjóðum verða að greiða iðgjöld til almenna sjóðsins eftir nákvæmlega sömu reglum. Það er ekki nema þetta tvennt til. Hitt getur alls ekki staðizt, að sumir þeir starfsmenn einstakra stofnana, sem hafa sértryggingasjóði, verði að greiða iðgjöld til lífeyrissjóðs Íslands, en aðrir, sem eins stendur á um, séu að fullu lausir við það. Er þá næst að athuga það, hvora leiðina muni heppilegra að fara. Ef sú leiðin verður valin, að veita öllum þeim, sem hafa tryggingu hjá sérstökum lífeyrissjóðum, undanþágu frá tryggingaskyldu og iðgjaldagreiðslum til hins almenna lífeyrissjóðs, þá má búast við því, að svo fari, áður en langt líður, að tekjur almenna lífeyrissjóðsins lækki mjög verulega, þar sem búast má við því, að sérsjóðum þeim, sem einstakar stofnanir eða félög setja upp, fari fjölgandi á næstu árum. Það má enn fremur búast við því, að það verði yfirleitt þeir menn í þjóðfélaginu, sem betur eru staddir fjárhagslega og hafa öruggari tekjur, sem mynda þessa sérstöku lífeyrissjóði. Og ef allir þeir menn, sem mynda slíka sérsjóði, verða framvegis lausir við gjaldskyldu til almenna lífeyrissjóðsins, þá er hætt við því, eins og áður segir, að svo fari, áður en langt líður, að tekjur almenna lífeyrissjóðsins lækki verulega, og gæti þá svo farið, að í hinum almenna lífeyrissjóði væru eingöngu fátækari hluti þjóðarinnar, þeir, sem minnst geta lagt af mörkum til ellitrygginganna, en hafa jafnframt mesta þörf fyrir lífeyri á gamals aldri. Ég tel því þessa leið mjög varhugaverða, því að sú aðferð, sem nú er viðhöfð, að gera rétt manna misjafnan með því að láta suma. sem tryggðir eru hjá sérsjóðum, greiða iðgjöld til almenna sjóðsins, en aðra ekki, það er auðvitað ófær leið. Ég skal nefna fleiri dæmi til að sýna, hvað fráleitt þetta er, þegar gerður er samanburður á aðstöðu starfsmanna bankanna og annarra stofnana. Ég skal taka t. d. ljósmæður og hjúkrunarkonur. Samkvæmt l. frá 1938, um lífeyrissjóð ljósmæðra, eiga ljósmæður nú að greiða iðgjöld til almenna lífeyrissjóðsins og sama máli gegnir um hjúkrunarkonur, ef það frv. verður að l., sem nú var verið að samþ. hér við 3. umr., (frv. til l. um lífeyrissjóð ljósmæðra). Hvorug þessara stétta verður laus við tryggingar- og gjaldskyldu hjá hinum almenna lífeyrissjóði. Ég vænti þess, að allir sjái, að það er ekkert vit í því, að ljósmæður, sem eru ríkisstarfsmenn og launaðar af ríkinu, séu gjaldskyldar til hins almenna lífeyrissjóðs, þó að þær hafi sérstakan lífeyrissjóð, en aðrir starfsmenn ríkisins, svo sem barnakennarar, sem einnig er ætlazt til, að hafi sértryggingarsjóð, séu með öllu lausir við greiðslur til almenna lífeyrissjóðsins. Við í minni hl., ég og hv. þm. A.-Húnv., leggjum til, að sú leiðin verði farin að gera öllum landsmönnum skylt að greiða iðgjöld til almenna lífeyrissjóðsins eftir sömu reglum, eins þeim, sem hafa tryggingu hjá sérstökum lífeyrissjóðum. Við viljum samþ. þetta frv. Við viljum láta ríkisstarfsmenn hafa á tryggingu, sem þarna er gert ráð fyrir, en viljum, að þeir verði þrátt fyrir það látnir greiða iðgjöld til hins almenna lífeyrissjóðs. Það er stórt hagsmunamál fyrir alla þjóðina, að hinn almenni lífeyrissjóður verði sem fyrst svo öflugur, að það sé hægt að veita öllum gamalmennum í landinu viðunandi lífeyri. Og að þessu ber að stefna. Ef mikill fjöldi landsmanna er með öllu undanþeginn tryggingaskyldu og gjaldskyldu til hins almenna lífeyrissjóðs, má búast við því, að það verði langt þangað til, að hinn almenni lífeyrissjóður geti innt af höndum það hlutverk, sem honum er ætlað í alþýðutryggingal. Ef þeirri reglu verður fylgt, sem meiri hl. n. virðist hallast að, að allir þeir, sem hafa tryggingu hjá sérstökum lífeyrissjóðum, verði undanþegnir greiðslum til hins almenna lífeyrissjóðs, má búast við því, að sá hópur, sem hefði undanþágur, færi stækkandi á næstu árum, og þá væri að verulegu leyti kippt stoðunum undan hinum almenna lífeyrissjóði. Það er ekki hægt að koma þessu máli, lífeyristryggingunum, í viðunandi horf, nema allir landsmenn sameinist um það, og það verður ekki hægt að ná æskilegu takmarki í þessum efnum á næstu árum ef mjög mikill hluti af þjóðinni leggur ekkert af mörkum til hins almenna lífeyrissjóðs. Ég sé ekki annað en það sé réttlátt, að þeir landsmenn, sem fá aukatryggingu hjá sérstökum sjóðum, taki þátt í því með öðrum að efla almenna lífeyrissjóðinn, svo að hann geti sem fyrst innt það hlutverk af höndum, sem honum er ætlað. En það er aðeins hægt með sameiginlegu átaki allrar þjóðarinnar að ná þessu takmarki innan skamms. Hv. frsm. meiri hl. gerði nokkrar aths. við það, sem stendur í nál. okkar minni hl., um það, hvað útgjöld ríkisins samkv. þessu frv. mundi verða mikil, ef það verður samþ., og hann var að tala um 1½ millj. kr. Við höfum sagt í nál., að við teldum ekki fjarri sanni, að árleg útgjöld ríkisins samkvæmt frv. mundu verða um 2 millj. með núverandi launagreiðslum. Ég held, að samkvæmt fjárlfrv., sem nú liggur fyrir og sennilega verður afgr. næstu daga frá þinginu, séu launagreiðslur, sem gert er ráð fyrir á næsta ári hjá ríkinu og ríkisstofnunum, röskar 30 millj., og skakkar þá ekki miklu frá því, sem við áætlum árleg útgjöld ríkisins vegna lífeyristrygginganna. Það má að sjálfsögðu gera ráð fyrir því, að þeir starfsmenn, sem taldir eru í 4. gr, frv., þ. e. a. s. starfsmenn við ríkisstofnanir, sem sérstakan fjárhag hafa, starfsmenn bæjar-sýslu- eða sveitarfélaga og starfsmenn við sjálfseignarstofnanir, er starfa í almennings þarfir, muni verða þátttakendur í þessum lífeyrissjóði, eftir að frv. er orðið að l., og eru það þannig margfalt fleiri, sem verða þátttakendur í þessum sjóði, en áður voru í lífeyrissjóði embættismanna, en um leið verður þeim mun meira dregið úr vaxtarmöguleikum almenna lífeyrissjóðsins, ef allir þessir starfsmenn verða undanþegnir gjaldskyldu til hans. Ég vil vekja athygli á því, að aftast í nál. okkar er prentvilla í lausa skjalinu, sem væntanlega verður leiðrétt í skjalaparti. Þar stendur: „Við hefðum talið eðlilegt, að þetta mál hefði verið afgr. samhljóða nýjum launal.“, en á að vera: „samhliða“ o. s. frv. Við hefðum talið eðlilegast, að þetta frv. hefði orðið samferða frv. til nýrra launal. gegnum þingið, vegna þess að hér er í rauninni um að ræða nokkra launauppbót til opinberra starfsmanna frá því, sem áður hefur verið, því að ríkið leggur engin iðgjöld fram til lífeyrissjóðs embættismanna eða barnakennara, heldur eru þau iðgjöld eingöngu greidd af þessum starfsmönnum sjálfum. Hér er gert ráð fyrir, að ríkið leggi fram til að byrja með meiri hlutann af iðgjöldunum og í framtíðinni helminginn. Við höfum samt ekki, minni hl., gert þetta atriði að ágreiningsmáli. Við teljum það ekki skipta svo miklu. Við viljum mæla með samþ. frv. nú, ef um leið verða numin úr alþýðutryggingal. öll ákvæði um að undanþiggja þá, sem tryggingu fá hjá þessum lífeyrissjóði, gjaldskyldu til almenna lífeyrissjóðsins í framtíðinni. Ég býst við því, að meiri hl. n. haldi því fram, að það sé ekki sanngjarnt að láta þessa ríkisstarfsmenn og aðra, sem hafa tryggingu í sérsjóðum, greiða iðgjöld til almenna sjóðsins vegna þess, að það sé hæpið, að þeir njóti nokkru sinni lífeyris frá almenna lífeyrissjóðnum. Nú getur það komið fyrir, að þeir njóti góðs af hinum almenna lífeyrissjóði, en jafnvel þótt svo væri ekki, vil ég benda á það, að nú greiða margir landsmenn iðgjöld til almenna lífeyrissjóðsins, án þess að það sé nokkur trygging fyrir því, að þeir njóti lífeyris úr honum síðar meir. Í 55. gr. alþýðutryggingal. frá 1937 stendur: „Réttur til þess að fá útborgaðan fullan árlegan elli- eða örorkulífeyri er bundinn því skilyrði, að aðrar árlegar tekjur þess, sem í hlut á, reiknaðar samkv. reglum í 3. málsgrein, fari eigi fram úr 1/3 af árlegri lífeyrisgreiðslu. Ef tekjurnar eru meiri, skal draga frá lífeyrinum 60% af þeirri upphæð, sem árstekjurnar eru umfram þriðjung fullrar lífeyrisupphæðar.“ Það getur verið, að í framtíðinni verði 55. gr. breytt og sett önnur ákvæði um lífeyrissjóðinn en þar eru nú, en það er sýnt, að fjöldi landsmanna, sem greiðir stórar fjárhæðir í almenna lífeyrissjóðinn, mun ekki fá lífeyri úr sjóðnum. Ég fæ þá ekki séð, að það sé ranglátt, þó að aðrir landsmenn, sem hafa tryggingar í sérstökum sjóðum, verði einnig að greiða iðgjöld til almenna lífeyrissjóðsins, jafnvel þó að það væri vafi á því, að þeir myndu njóta nokkurs úr honum síðar meir. Menn munu ef til vill vitna til þess í þessu máli, að nú sé starfandi mþn. til að endurskoða alþýðutryggingal. Þessi n. hefur ekki enn skilað áliti um þann hluta alþýðutryggingal., sem er um lífeyristryggingar. Nú kann einhver að segja sem svo, að rétt væri að láta þetta atriði bíða, þar til er mþn. hefði lokið störfum. En ég sé ekki ástæðu til þess. Ég vil fá því slegið föstu, um leið og þetta frv. verður samþ., að undanþágurnar verði numdar úr 1. Það er engin ástæða til að bíða með það, þá væri eins hægt að segja, að rétt væri að láta þetta frv. bíða eftir því, að alþýðutryggingal. verði endurskoðuð, þar sem þetta grípur svo hvað inn í annað, eins og ég hef gert grein fyrir. Þess vegna viljum við í minni hl. gera þetta mál upp í einu lagi. Um leið og þetta frv. er samþ., viljum við fá úr því skorið, hvort til þess er ætlazt af meiri hl. Alþ., að allir þeir, sem fá tryggingu hjá sérsjóðum, verði framvegis undanþegnir greiðslum til hins almenna lífeyrissjóðs, því að vitanlega væri ómögulegt annað en sú undanþága gilti fyrir alla, sem hafa tryggingu hjá sérstökum sjóðum. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þessa brtt., sem við flytjum á þskj. 620, en eins og fram er tekið í nál., fer fylgi okkar við frv. eftir því, hverja afgr. sú brtt. okkar fær. Þá vil ég minnast nokkuð á eitt atriði í frv., sem ég tel, að fjhn. þyrfti að taka til nánari athugunar, og vil ég geyma mér rétt til að bera fram brtt. um það við 3. umr. Ég hafði einnig ráðið það af orðum hv. 3. þm. Reykv. á nefndarfundum, að hann teldi, að þetta atriði þyrfti athugunar, en það er 12. gr. frv. Þar segir í 2. málsgr., með leyfi hæstv. forseta: „Upphæð ellilífeyrisins er hundraðshluti af meðallaunum hlutaðeigandi sjóðfélaga síðustu 10 starfsár ævi hans, og er hundraðshluti þessi hækkandi eftir því, sem starfstíminn verður lengri, svo sem hér segir:“ Síðan er ákveðið, að hundraðshlutinn fari hækkandi eftir því, sem starfstíminn verður lengri. Þegar starfstíminn er 10 ár, fá þeir 12½% af meðalárslaunum, síðan er þetta hækkað eftir lengd starfstímans, þannig að þeir, sem starfað hafa 30 ár eða lengur, fá 60% af meðaltalslaunum síðustu 10 ára. Nú lifum við á miklum verðbreytingatímum, og nú sem stendur fá starfsmenn ríkisins og annarra þeirra stofnana, sem hér eiga hlut að máli, í viðbót við sín grunnlaun 160% í ofanálag samkvæmt vísitölu. Samkvæmt þessu frv. eiga iðgjöldin til lífeyrissjóðsins að miðast við öll launin, grunnlaun með öllum uppbótum. Nú skulum við hugsa okkur, að þessi dýrtíð, sem hefur verið mismunandi mikil í nokkur undanfarin ár, verði eftir 2–3 ár komin nokkuð niður aftur, t. d. úr 160% niður í 50%. Liggur þá í augum uppi, að dýrtíðaruppbótin hlýtur að vega mjög mikið, þegar farið verður að reikna út ellilífeyri handa þeim mönnum, sem starfað hafa þetta verðbólgutímabil, en láta af störfum í lok þess. Ég sé ekki betur en svo gæti farið samkvæmt frv. óbreyttu, að þeir starfsmenn, sem hætta störfum á næstu árum, en síðustu starfsár þeirra eru verðbólguár, fái miklu hærri ellilífeyri en þeir, sem hætta í byrjun stríðs. Það gæti jafnvel farið svo, að ellilífeyrir þeirra yrði hærri en laun starfandi manna á sama tíma. Ég tel því óhjákvæmilegt að gera breytingu á 12. gr. Mér kemur í hug, að við þessu mætti gera með því að setja í gr. ákvæði um, að ellilífeyrir skuli aldrei nema meira en t. d. 60% af starfslaunum í viðkomandi launaflokki. Hins vegar gæti komið til mála, að þörf yrði á að bæta þetta eitthvað upp til samræmis við laun á hverjum tíma. En um þetta atriði ætti að mega ræða á milli umræðna, svo að ekki þyrfti að fresta 2. umr. þess vegna. Verði brtt. okkar minni hl. á þskj. 620 samþ., leggjum við til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt. á 19. gr., að í stað „1. júlí 1944“ komi: 1. jan. 1945. Við teljum eðlilegt og heppilegt, að gildistaka laganna sé bundin við áramót. En við teljum þó, að ekki sé gerlegt að miða við næstu áramót, þar eð frv. felur í sér breyt., sem þurfa nokkurn undirbúning.

Frsm. meiri hl. (Jakob Möller) : Ég þarf ekki að svara þessu miklu. Ég skal taka það fram, að ég er þm. V.-Húnv. sammála um þau atriði, er hann dró fram úr 12. gr. viðvíkjandi meðallaunum síðustu 10 ára. Ég hef síðan talað við tryggingafræðing um þetta. Hann sagði, að vegna ýmissa örðugleika hefði hann ekki talið aðra leið færa. En ég er reiðubúinn að athuga þetta og færa í lag, ef auðið er. En út af aðaldeiluefninu, sem orsakaði klofningu n., þá er það ekki vegna ákvæða þessara l., heldur alþýðutrygginganna. Það var því ekki af því að meiri hl. væri á móti þessum atriðum, að hann tók sína afstöðu, heldur af því, að þetta viðkemur alþýðutryggingunum. Annars er ég brtt. ekki fullkomlega fylgjandi í ýmsum atriðum, en ég tel, að það komi þessu máli ekki við, og legg því þessa till. fram, ekki eingöngu af því að ég sé á móti efni brtt., heldur af því að hún á ekki við það atriði, sem hér um ræðir.

Frsm. minni hl. (Skúli Guðmundsson) Hv. 3. þm. Reykv. segir, að ágreiningurinn í n. sé ekki um þetta frv. Má vera, að þetta sé rétt. En þetta frv. er svo nálægt lagaákvæðunum um Lífeyrissj. Íslands, að erfitt mun að greina þar á milli. Og þegar þetta er afgreitt, þá tel ég nauðsynlegt, að hvort tveggja sé tekið til athugunar í einu, og það verður bezt gert með því að samþykkja brtt. minni hl. eða fresta málinu, þangað til að unnt verður að taka alþýðutryggingarnar fyrir. En við þm. A.-Húnv. vildum ekki tefja frv., ef þessi atriði yrðu færð í lag. Það má vera, að hér sé um auknar byrðar að ræða, en það eru einnig aukin hlunnindi. Menn verða að borga meira, en þeir njóta líka meiri fríðinda. Annars skilst mér, að meiri hl. hafi ekki tekið neina endanlega afstöðu til sértryggingasjóðanna í framtíðinni. Ef gjaldendur í sértryggingasjóðunum eru undanþegnir tryggingarskyldu hjá almenna sjóðnum, má búast við, að gjaldendum til almennra sjóða fækki óðum. Hitt er eðlilegra, að þeir, sem betur mega, styðji þá, sem lakar eru settir. Að öðrum kosti mundi þeim, sem mesta þörfina hafa, reynast erfitt að standa undir tryggingunum. Mér þótti vænt um það, sem 3. þm. Reykv. sagði um 12. gr. frv., og ég vænti, að auðið verði að komast að samkomulagi um nauðsynl. breyt. á henni.



Ég vildi aðeins vekja athygli á því, að það er misskilningur hjá þm. V.-Húnv., að þeir fátæku verði einungis eftir í hinum almenna lífeyrissjóði. Allar líkur benda til, að hinir ríkustu verði einnig eftir, svo að hæpið er, að nokkurt tap yrði að þessu fyrirkomulagi fyrir þá fátæku.



Ég get ekki fallizt á þetta. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu, að einstaklingar þeir, er betur mega, slái sér saman og stofni sérstaka lífeyrissjóði til þess að komast hjá greiðslum til almenna sjóðsins, ef slík undanþága verður veitt þeim, er hafa sértryggingu.

Frsm. meiri hl. (Jakob Möller) : Löggjöfin getur alltaf séð við slíku misræmi. Allir þeir, sem eru í sértryggingasjóðunum, eru einnig skattskyldir þegnar, og því hægt að ná til þeirra á þann hátt.

Frsm. meiri hl. (Jakob Möller) : Herra forseti. Um þetta er svipað að segja og síðasta frv. (frv. um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins), og held ég, að framsaga geti farið fram í einu lagi.



Ég vil einungis vísa til álits okkar þm. A.- Húnv. á þskj. 620 svo og ræðu minnar um frv. til l. um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins.



Herra forseti. Eins og nál. ber með sér, er enginn ágreiningur um þetta mál frá sjútvn., og gefur það mér ástæðu til þess að hafa ekki mörg orð um málið og verða ekki til þess að tefja fyrir meðferð annarra mála. En mér þykir þó rétt að taka fram, ef menn hafa ekki kynnt sér grg. fyrir frv., að síðasta þing samþ., að skipuð skyldi n. til þess að athuga þetta mál. Það var samþ., að stj. skipaði n. til þess að gera till. um byggingu og rekstur fullkominnar skipasmíðastöðvar í Reykjavík. Það hefur verið rætt um, að aðstaða okkar til skipasmíða sé orðin lítil og það þurfi að bæta úr því, og tilætlunin er, að ríkið veiti aðstoð sína eftir því, sem n. teldi, að þurfa þætti. N. hefur skilað störfum og fengið sjútvn. Ed. til þess að flytja þetta frv. sem ávöxt af verki sínu. N. leggur til, að Reykjavíkurhöfn verði stækkuð og skipasmíðastöð verði byggð við Elliðaárvog. Breyt. við 2. gr. er sú eiginlega breyt. á hafnarl. Reykjavíkur, að við bætist hafnarsvæði til viðgerða og smíða á skipum, og hlutfallið milli þess, sem ríkið leggur fram, og Reykjavíkurhöfn er allt annað en var, þegar Reykjavíkurhöfn var byggð. Þá var ekki lagt til nema ¼, en nú er lagt til, að það verði 2/5, og þetta er af því, að þetta er ekki höfn í sama skilningi og var, heldur er þetta meira til þess að skapa þar iðnaðarstöð, sem svo er fram tekið í grg., að allir landsmenn noti og hafi sömu aðstöðu til að láta vinna þar, sem sé nýbyggingar og viðgerðir skipa. Ég held ég þurfi ekki að hafa þessi orð fleiri, en n. óskar, að frv. verði samþ. óbreytt.



Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þetta frv., og skal ég ekki verða til þess að tefja fyrir öðrum málum með því að lengja umr. um það, en mig langar til að benda á, að hér er farið inn á nýja braut í þessu frv., sem ég er ekki alveg viss um, að allir þm. hafi gert sér fyllilega ljósa. Í fyrsta lagi er slegið föstu með þessu frv., að nú hér eftir verði taldar sem styrkhæfar hafnargerðir, þegar komið er upp dráttarbrautum og þess háttar, og er ekki nema gott um það að segja, að þessi mannvirki séu talinn hluti af höfnunum og þau styrkt. En það er annað nýmæli í þessu frv., sem ég tel, að orkað geti nokkru meira tvímælis, og ég vildi aðallega vekja athygli á. Það er það, að hér er farið fram á ákveðinn styrk til hafnarvirkjunar, án þess að gerð sé tilraun til þess að gera sér grein fyrir, hvað mikið þessi mannvirki muni kosta. Í grg. stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Þá hefur n. ekki talið það vera innan síns verkahrings að leggja fram kostnaðaráætlun um byggingu þessara mannvirkja. Til þess hefði þurft mikla aðstoð, langan tíma og margvíslegar rannsóknir, sem lúta beint að framkvæmd verksins. N. telur það ekkert aðalatriði, að slík heildaráætlun um kostnað liggi fyrir nú og að undirbúningur hennar gæti jafnvel tafið fyrir brýnustu framkvæmdum, því að vitanlega mundi taka langan tíma að gera öll þau mannvirki, sem ætlað er rúm á hinu afmarkaða svæði.“ Þetta segir n., og það er víst mála sannast, að hún hefur enga tilraun gert til þess að gera sér nokkra grein fyrir því, hvað þessi mannvirki muni kosta. Í frv. er lagt til, að ríkissjóður veiti styrk, sem miðaður er við 5 millj. kr. kostnað, en þessi kostnaður getur allt eins orðið 15 millj. eða jafnvel 50 millj. eins og 5 millj., og ég tel, að það sé allvafasamt að slá föstu, að ríkið skuli leggja fram ákveðinn hluta kostnaðar af verki, sem engin áætlun er um og engin tilraun til áætlunargerðar liggur fyrir um, áður en verkið er hafið. Það hefur alltaf verið leitazt við, þegar hafnarl. hafa verið samþ. eða ríkisstyrkur ákveðinn til mannvirkja, sem átt hefur að framkvæma, að gera sér a. m. k. að einhverju leyti grein fyrir því, hve mikill kostnaður verði við framkvæmd verksins. N. hefur lýst yfir því, eins og ég las upp úr grg., að hún teldi það utan við sinn verkahring að athuga um kostnað, og eru sem sagt möguleikar á því, að kostnaðurinn geti allt eins orðið 15 millj. eins og 5 millj. Um það liggja engar upplýsingar fyrir. Mér er ekki ljóst, þó að þetta mál sé gott mál og þarft, að nauðsynlegt sé að hraða því svo, að þessar upplýsingar geti ekki legið fyrir, a. m. k. frumdrög að þeim. Ég bendi aðeins á þetta, af því að það liggur ekki fyrir og ég er ekki viss um, að allir þm. hafi gert sér ljóst, að þessi upphæð, sem nefnd er í frv., muni ekki nægja til þess að gera þau mannvirki, sem hér er farið fram á. Þetta vildi ég aðeins láta koma fram við þessa umr.



Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi taka fram í sambandi við það, sem hv. þm. Hafnf. (EmJ) mælti nú. Ég hafði náttúrlega tekið eftir, að undirbúningur kostnaðaráætlunar var mjög ófullkominn, og sama er að segja um hina nm., en ég og samnm. mínir töldum ekki rétt að láta þetta tefja framkvæmd málsins. Ég taldi frá mínu sjónarmiði þetta vera öruggt af því, sem segir í 1. gr. Og hér er ekki farið fram á ósanngjörn framlög, því að þar er ákveðið, að hámarkið skuli vera 2 millj. kr., og ekki ákveðið, að ábyrgðin skuli bundin við hlutfallslega kostnaðarupphæðina. En ég vil segja það í sambandi við það, sem þm. Hafnf., vitamálastjórinn, sagði, að ég hafði búizt við, þegar þessi n. var skipuð og sett á laggirnar, að hún mundi vinna allt öðruvísi en hún hefur gert. Ég fór til þessarar n. til þess að vita, hvar mættust verkefni okkar, sem erum í sjútvn., og þessarar n., því að Alþingi er svo örlátt á nefndaskipun, að þær verða eins og skarsúð, grípa hver upp á aðra, og getur orðið ágreiningur um, hvert sé verkefni hverrar n. fyrir sig. Við höfðum í mþn. í sjávarútvegsmálum ákveðið að láta hafnarmálin til okkar taka og höfum byrjað starfsemi með vitamálastjóra, en hún er allt of skammt á veg komin vegna þess, hve lengi Alþingi hefur setið. Ég spurði að þessu og hafði hugsað mér, að við mundum leita fyrst og fremst til tveggja manna hér á landi um undirbúning og kostnaðaráætlun við svona verk, og það er sjálfur vitamálastjórinn, sem hefur bezta möguleika til þess að vita þetta, og sá maður, sem er lærður skipasmiður og hefur mjög háa menntun í því, Bárður Tómasson, verkfræðingur frá Ísafirði. Nú álít ég, þótt þetta frv. verði samþ., að það séu ákveðin takmörk fyrir því nú í bili, hvers ríkissjóður er skyldaður til. En framhald gæti þó orðið á undirbúningi þessa verks, þannig að gengið væri til botns í því, hvað fyrirtækið mundi kosta, og mætti þá athuga, hvort ríkissjóður vildi þá síðar meir breyta framlagi sínu, ef svo reyndist, sem er ekki ólíklegt, að þetta fyrirtæki verði miklu dýrara en hér er gert ráð fyrir.



Herra forseti. Af því að ég var starfsmaður þessarar n. um tíma, finnst mér málið vera mér ofurlítið skylt og langar að segja nokkur orð um það. - Að ég varð starfsmaður þessarar n., kom til af því, að mig minnir, að í þáltill. er tekið fram, að nota skuli þá verkfræðinga eða þær skrifstofur, sem ríkið hefur, til aðstoðar n. En mér er kunnugt um, að leitað var til ríkisstofnana um aðstoð við þessa n., áður en leitað var til mín, en ríkisstofnanir þessar töldu sig ekki hafa þeim mönnum á að skipa, sem þær sæu fært, að tækju að sér þetta verk. Það, sem ég gerði fyrir n. í þessu máli, var lítilfjörlegt, því að eins og hv. þm. Hafnf. tók fram, var ekki gerð tilraun til að gera kostnaðaráætlun um málið, ekki einu sinni byrjað á slíkri áætlun, enda var ekki hægt um vik. Fyrir n. lá mikið starf, einnig í því að skipuleggja þetta svæði til skipasmíðastöðvar. Mér finnst það koma úr hörðustu átt, þegar vitamálastjóri vill stöðva málið á því, að ekki liggi fyrir kostnaðaráætlun. Eins og hv. 7. þm. Reykv. (SK) tók fram, er í 1. gr. ákveðið framlag ríkissjóðs og ákveðið, að það fari ekki fram yfir þessar 2 millj. Okkur er kunnugt um, að þegar hafnargerðir eru samþ., liggja fyrir kostnaðaráætlanir, en það er samt ekki nema stundum, sem þessar áætlanir standast, og það er alltaf sú hætta, sem þarf að reikna með. Það skal viðurkennt, að áætlun liggur ekki fyrir, en eins og málið er í pottinn búið, var ekki hægt að gera áætlun, því að kostnaðurinn var svo mikill, tíminn enginn og ekki nægilega miklum mannafla á að skipa. Ég held, að d. geti samþ. þetta. Það hafa áður verið samþ. fjárveitingar til gagns fyrir landbúnaðinn, hærri en þessi fjárveiting til skipasmíðastöðvarinnar og án þess að það lægi fyrir áætlun, og er þar skemmst að minnast uppbótanna á afurðirnar. Ég get satt að segja ekki séð, að þingið standi sig ekki við að samþykkja þessi l.



Það var bara út af því, sem hv. 11. landsk. sagði, að það kæmi úr hörðustu átt, að ég vildi stöðva málið, þar sem til mín hefði verið leitað, en ég hefði ekki veitt aðstoð mína. Í fyrsta lagi hef ég ekki lagt til að stöðva málið, ég hef ekki, einu sinni sagt, hvernig ég muni greiða atkv., - ég bara sagði, hvað vantaði og hvaða tegund af undirbúningi málið hefði fengið. En það er uppspuni, að ég hafi viljað stöðva málið. Það er rétt, að það var leitað til mín í sumar, þegar verkfræðingar vitamálaskrifstofunnar voru ekki heima, og ég gat ekki sinnt því að undirbúa þetta mál, enda er undirbúningur þess svo mikill, að hann verður ekki framkvæmdur á einum degi eða tveimur og ekki á einni viku eða tveimur og jafnvel ekki á mánuðum. Hv. þm. veit það eins vel og ég, að þetta er ekki hægt nema á löngum tíma. Ég get líka sagt það, að sjútvn. Ed. sendi mér þetta mál til umsagnar, og mátti ég hafa einn dag eða tæplega það til þess að athuga það, og stóð í bréfinu, að væri ekki hægt að svara fyrir kl. 10 næsta dag, væri eins gott að svara ekki. Og ég náttúrlega svaraði ekki, því að ég tel, að svo naumur tími gefi ekki nokkurn tíma til umhugsunar, og ég álít betra að segja ekki neitt en segja eitthvað, sem byggt er á svo skammri athugun. Hv. þm. sagði líka, að það kæmi fyrir, að veita þyrfti viðbótarfjárveitingar. Ég veit, að það er oft svo, að það þarf að hækka framlög til hafna, en þá eru þau miðuð við, að framkvæmdirnar séu auknar frá því, sem var upphaflega, en í flestum tilfellum er reynt að gera sér grein fyrir þeim kostnaði, sem stofnað er til, þegar byrjað er á verkinu. Hér er þetta ekki gert. Það er ekkert um það, hvað fæst fyrir þessar 5 millj. og hvað það muni kosta að byggja þetta mannvirki. Þetta er alveg út í bláinn og ekkert sagt um, hvort það muni kosta 5 millj. eða 50 millj. Allar tölur eru jafneðlilegar. Frsm. n. sagði, og hv. 11. landsk. tók undir það, að það væri enginn skaði, þó að frv. n. væri samþ., því að framlög ríkissjóðs væru takmörkuð við 2 millj. En nú veit hann það, að þegar einu sinni er búið að samþ. þetta og eyða þessum 2 millj. og það sýnir sig, að þetta fé er ekki nóg, þá er það það fyrsta, sem gert verður, að bæta við þetta fé, svo að það komi að notum. Þess vegna held ég, að það sé ákaflega æskilegt, að það lægi fyrir, þótt ekki væri nema ágizkun um það, hvað heildarkostnaðurinn við þessi mannvirki mundi verða, áður en l. um þau eru samþ. Það má vel vera, að það sé nauðsynlegt að hraða svo afgreiðslu þessa frv., að ekki sé tími til þess að gera sér grein fyrir, hvort mannvirkin kosti 5 millj. eða 50, en æskilegast væri um mannvirki, sem velta á svona miklum tölum, að reynt væri að gera sér einhverja hugmynd um, hvorum megin eða nær hvorri upphæðinni þau munu verða. Landið, sem valið er, hefur, eftir því sem ég bezt veit, ekki heldur verið kannað eða rannsakað, hvernig jarðvegurinn er á þeim stað, sem með l. er slegið föstu, að byggja skuli á, en þetta getur haft mjög mikla þýðingu. Ég neita því ekki, að hér er um ákaflega mikið hagsmunamál að ræða fyrir þjóðina og gæti orðið mikil lyftistöng fyrir útveg okkar, ef skipasmíðastöð kæmist á laggirnar, en þrátt fyrir þessa nauðsyn álít ég sjálfsagt fyrir þá, sem með málin fara, að gera sér ljóst í fyrsta lagi, hvernig stofnað er til málanna, hvað skuli gert og hver kostnaðurinn verði. Ég skal taka það fram, að ég mun greiða atkvæði með málinu til 3. umr. a. m. k., ef einhverjar upplýsingar kynnu að koma fram í því.



Herra forseti: Ég hef fengið þær upplýsingar frá riturum hæstaréttar, að hæstv. dómsmrh. hafi setið sem dómari í hæstarétti í þrem málum og dæmt sem dómari, eftir að hann tók við störfum sínum sem dómsmálaráðherra. Ég er ekki að segja þetta eða vekja athygli á því vegna þess, að ég efist um hans góðu dómarahæfileika, en ég álít samt, að Alþingi beri að athuga málið, ef framkvæmdavaldið, sem er í höndum dómsmálarh., tekur sæti í hæstarétti. Eins og menn vita, er í stjskr. ákveðið, að dómsvald og framkvæmdarvald skuli vera aðskilið, og þá má segja, að dómari í hæstarétti megi ekki fara með framkvæmdavaldið. Þetta er miðað við þá, sem skipaðir eru, en ég álít, að það nái einnig til annarra dómara, þannig að sá maður, sem fer með framkvæmdavaldið, hefur ekki leyfi til þess að skipa sjálfan sig sem dómara. En jafnvel þó hægt sé að sleppa stjskr., þá er þó í l. nr. 112 frá 1935 svo að orði kveðið, að forfallist dómari í hæstarétti, þá skuli dómsmálaráðherra skipa í hans stað, eftir ábendingu dómsins, prófessor við lagadeild háskólans í fyrsta lagi, hæstaréttarmálaflutningsmann í öðru lagi eða héraðsdómara í þriðja lagi. Þó að þessi dómsmrh. hafi áður verið dómari í hæstarétti, uppfyllir hann ekki þessi skilyrði, og mér finnst það ekki rétt, að dómsmrh. skipi sjálfan sig sem dómara í hæstarétti, og það verða þá að vera aðrir kvalificeraðir dómarar til staðar. Ef þetta væri þannig, væri t. d. engar skorður við því, að meiri hl. hæstaréttar væri skipaður framkvæmdastjórum fyrirtækja. Forsrh. væri líka kvalificeraður til að vera í hæstarétti, en ef 2 menn af 3 væru skipaðir af ríkisstj., hvernig væri þá komið hæstarétti? Fyrir nokkru leyfði Alþ. sér að taka sér í hendur ákæruvaldið með því að fyrirskipa sakamálsrannsókn á ákveðna borgara, og svo kemur ríkisstj. og skipar sig í dómarasæti. Ég efast ekki um, að núverandi dómsmrh. er hæfur til að dæma mál, en principsins vegna nær þetta engri átt. Ef ekki hefðu þurft að vera kvalificationirnar samkv. l. frá 1935, gat hv. þm. S.-Þ. á sínum tíma skipað sjálfan sig, án þess að hafa lagaþekkingu. Mig langar til að vita, hvort hæstv. dómsmrh. getur gefið okkur þá skýring á þessu máli, sem sannfærir okkur um, að þetta hafi verið nauðsynlegt.

Dómsmrh. (Einar Arnórsson) : Úr því að sá óvani tíðkast að koma fram með fyrirspurnir til ráðh. þeim alveg að óvörum, skal ég svara þessu nú, þó að ég sé ekki skyldugur til þess fyrirvaralaust. Ráðh. eiga að fá að vita um slíkar fyrirspurnir með hæfilegum fyrirvara. É,g skal þá svara því, að það er rétt, að ég hef setið dóm í tveimur málum samkv. till. hæstaréttardómaranna, og ég get ekki séð, að ég hafi með því framið neitt brot, því að hafi ég verið kvalificeraður til að vera dómari áður en ég varð ráðh., geri ég ráð fyrir, að ég sé það enn. Þó að tilteknir séu ákveðnir menn í 1., er hart, ef fyrrv. dómari væri allt í einu óhæfur til að sitja í réttinum, ef ekki er til að dreifa heilsuleysi eða geðveiki. Ég sé því ekki, að um neitt lagabrot sé að ræða, svo fremi ég hafi hinar lögmæltu kvalificationir til að bera, og mun hér eftir sem hingað til verða við óskum hæstaréttardómaranna í þessu efni. Alþ. getur þá kært mig fyrir landsdómi, ef því sýnist.



Ég er ekki sammála hæstv. ráðh., engu af því, sem hann sagði. Ég er að vísu fús til að biðja afsökunar á að hafa komið fram með fyrirspurnina fyrirvaralaust, en sú venja að hafa þar á fyrirvara gildir ekki lengur, og sá ráðh., sem hefur skipað sjálfan sig sem dómara í hæstarétti, ætti að vera tilbúinn að svara fyrirspurn minni án frekari umhugsunar. Það, sem mér finnst ráðh. byggja á, er, að hann hafi farið eftir till. hæstaréttardómaranna. Með leyfi hæstv. forseta vil ég lesa upp úr gr. úr l.: „Nú verður dómur ekki fullskipaður, sakir þess að dómari eða dómarar víkja sæti í máli, og velur þá dómsmálaráðherra, að fengnum tillögum dómsins, einhvern kennara lagadeildar háskólans eða einhvern meðal hæstaréttarmálaflutningsmanna eða einhvern héraðsdómara, sem fullnægir skilyrðum þessara laga“. Við finnum hvergi, að dómsmrh. sem slíkur sé kvalificeraður. Hugsum okkur, að hæstaréttardómari láti af starfi í hæstarétti og verði framkvæmdastjóri fyrirtækis. Er hann þar með kvalificeraður til að skipa dóminn áfram? Ég þekki þennan hæstv. dómsmrh. að öllu góðu, og veit að hann er einn bezti lögfræðingur þessa lands, en hvar er komið skiptingu dómsvalds og framkvæmdavalds, ef ríkisstj. getur skipað sjálfa sig sem dómara í hæstarétti? Ráðh. verður að haga sér eftir því, sem l. mæla fyrir, hvað svo sem hann persónulega er kvalificeraður dómari, en l. taka til einungis kennara lagadeildar, hæstaréttarmálaflutningsmenn og héraðsdómara. Aðra ekki. Auk þess eru jafnvel áhöld um, hvort sá, sem hefur setið í dómsmrh.sæti og staðið að samþykkt löggjafar, ætti síðar að sitja í hæstarétti til að dæma í málum, sem snerta l., sem hann hefur sjálfur sett. Það er síður en svo, að ég vilji móðga hæstv. ráðh., en hér er um principmál að ræða.



Herra forseti. Af því ég býst við, að hæstv. forseti muni leita afbrigða fyrir 4. dagskrármál, vil ég fara fram á, að hann láti umr. um það bíða og taki fyrr mál, sem síðar eru á dagskrá, þar sem búast má við talsverðum umræðum um þetta mál. En síðar á dagskránni eru mál, sem minni umr. verða um og líkleg eru til þess að ná fram að ganga. Auk þess var minni hlutinn ekki viðstaddur síðustu umræðu.



Ég vil aðeins upplýsa, að fyrir nær þrem vikum gaf meiri hl. n. út nál. í 4. dagskrármálinu, en minni hl. hefur enn ekki skilað nál., og tel ég það ekki vel við eigandi, að minni hlutinn geti tafið mál með því að draga að gefa út nefndarálit. Óska ég, að hæstv. forseti leiti leyfis til þess að taka málið nú þegar fyrir.

Á 46. og 47. fundi í Nd., 15. og 16. nóv., var frv. tekið til 3. umr. Forseti tók málið af dagskrá.



Ég vil taka undir mál hv. 3. þm. Reykv. Þetta mál er vel undirbúið og komið frá Ed., og má búast við, að miklar umræður verði um það. Í öðru lagi óska ég, að 7. dagskrárliður verði færður fram. Það hefur dregizt nú um þrjár vikur, að það mál væri tekið fyrir. Loks vil ég benda á mál, sem ég flyt og er 6. dagskrármál. Tel ég mig eiga heimtingu á, að það komi á undan 4. dagskrárlið, sem var til umr. í gær.

Forseti (JörB) : Það er ekki þörf að fara í samanburð, þegar rætt er um það, hvernig mál eru tekin fyrir á dagskránni. Það er hægt að ræða það efni án þess að fara út í samanburð. Ég vildi aðeins gefa til kynna, að 4. dagskrármálið er eldra en það 6., sem hv. þm. Siglf. ber fyrir brjósti. En það fyrrnefnda þarf að ganga gegnum báðar deildir, en 6. aðeins gegnum eina umr. Annars á ég ekki sök á því, að 4. dagskrármál var tekið á dagskrá í dag og með afbrigðum.