Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Hjörleifsson Kvaran Um þetta, er hjer liggur fyrir, er það að segja, að nefndin hefir átt nokkuð erfitt með að átta sig á því og ekki orðið sammála nema um nokkra liði; atkvgr. er því óbundin. 1. gr. er till. um 5,500 króna launauppbót handa sendherranum í Kaupmannahöfn. Ef sendiherra á að hafa, þá er fjeð ekki nægilegt. En aftur á móti má deila um það, hvort skipa eigi hann strax eða ekki. Ef ekki á að skipa hann á þessu ári, þá er engin þörf fyrir fjárveitinguna. Jeg álít, að ekki eigi að fara að ræða, hvort hann eigi að skipa eða ekki núna, og mun því ekki greiða þessum lið atkv. mitt. 2. liður fer fram á 20,000 króna fjárveitingu til að skipa ræðismann á Spáni eða Ítalíu ef þurfa þykir. Þetta hefir komið frá stjórninni, af því að henni hafði verið tilkynt, að ræðismannsstaðan í Genua væri laus, og Íslandi boðið að skipa þar ræðismann. Annars eru skiftar skoðanir hvort betra sje að hafa ræðismann á Spáni eða Ítalíu. Um fje þetta er það að segja, að svo framarlega sem slíkur maður reynist vel, þá er víst, að það svarar kostnaði að borga þessar 20 þús. kr., þar sem þar eru seldar aðalafurðir landsins. Þessi liður var samþyktur af fjárveitinganefnd. og vil jeg mæla með honum. Í 3. lið er farið fram á dýrtíðaruppbót af launum, sem eru ákveðin í fjárlögunum handa manni, sem enga dýrtíðaruppbót hefir fengið, og getur ekki fengið eftir launalögunum. Hann hefir verið haldinn mjög illa, setið við sveltulaun, en altaf unnið í þarfir þjóðarinnar. Hann er fjölskyldumaður og á örðugt uppdráttar. Nefndin hefir komist að þeirri niðurstöðu, að rjett væri að samþykkja liðinn, svo hann fengi dýrtíðaruppbót, eins og aðrir starfsmenn landsins. Það væri skrítið, ef þessi eini maður væri settur hjá. 4. liður. Ef þessi liður verður ekki samþyktur, þá mun það, sem hjer er farið fram á, verða veitt af styrk þeim, er Búnaðarfjelagið fær frá Alþingi. Spurningin er þá, hvort skerða eigi styrk Búnaðarfjelagsins eða ekki. Nefndin var sammála um að mæla með þessari fjárveitingu. 5. liður er um viðbót til vjelbátaferða við Ísafjarðardjúp. Í fjárlögunum eru ákveðnar 9 þús. á ári, en eðlilega hefir enginn bátur fengist fyrir svo lítið, þegar öll útgerð er svo dýr. En með því, að þetta fjellu niður, þá fjellu einnig niður póstferðir, sem landinu er skylt að halda uppi. Það er því sjálfsagt að veita styrkinn. Í sambandi við þetta er hægt að minnast á 8. lið. Þar er farið fram á 80 þús. króna fjárveitingu til ferða á flóum og fjörðum. Hann er þannig til kominn, að fyrirsjáanlegt var, að styrkur, er veittur var með síðustu fjárlögum, hefir fallið niður, og á þessi styrkur að koma í staðinn fyrir hann. Fjárveitinganefnd hefir ekki getað orðið á eitt sátt um liðinn; atkvæðagreiðsla því óbundin. Mjer finst, að ekki ætti að vera áhorfsmál að samþykkja liðinn, því að við höfum altaf verið að sökkva dýpra og dýpra á þessum síðustu og verstu stríðsárum, af samgönguleysi Það verður að álíta, að því fje, er varið er til samgöngumála, sje vel varið. Í sambandi við þetta dettur mjer í hug samtal, er einn af okkar merkustu mönnum átti einu sinni við Englending. Íslendingurinn spyr Englendinginn, hvað það sje, er Íslendinga vanhagi mest um. Englendingurinn svarar: „Samgöngur“. Íslendingurinn spyr, hvað þá vanhagi næst mest um. Englendingurinn svarar: ,.Samgöngur“. Íslendingurinn spyr, hvað þá vanhagi þar næst mest um. Englendingurinn svarar: „Samgöngur“. Englendingurinn leit svo á, að samgöngurnar væru undirstaðan, og það er alveg rjett; þær eru undirstaða undir þroska atvinnuveganna. Þá kem jeg að 6. lið. Eins og menn vita, er læknisnemum gert að skyldu að sækja nám til útlanda í yfirsetukvennafræði. Fyr meir höfðu þeir til þess Kommunitetsstyrk, en nú er hann afnuminn með sambandslögunum. Þess vegna er sanngjarnt að veita þennan styrk. Jeg skal geta þess, að úr sáttmálasjóði háskólans geta að eins tveir menn fengið styrk, vegna þess, að þar er ekki um meira fje að ræða. En nú er ráðgert, að 10 læknisnemar þurfi að fara utan. Þessir menn verða að fá styrk, og upphæðin til hvers eins verður síst talin of há eins og hún er sett hjer. Þá kem jeg að 7. lið, barnakennurunum. Jeg játa, að þetta er vandræðamál. Jeg er alveg samþykkur hv. formanni fjárveitinganefndar (Jóh. Jóh.)um það, að hjer sje með þingsál.till. reynt að breyta lögum og sýnist það vera lítt leyfileg aðferð. Það virðist svo, sem mátt hefði orða till. öðruvísi en svo, að hún væri breyting á lögum. Eins og till. liggur fyrir, er hún svo orðuð, að mjer þykir vafasamt, hvort stjórnin muni taka hana til greina. Um efni liðsins er það að segja, að nefndin var ekki sammála um það. Sumir voru hlyntir því, og hefir skoðun þeirra við allmikil rök að styðjast, því að sjálfsagt þurfa kennararnir uppbótar. Eftir upphaflegum tillögum stjórnarinnar skyldu kennararnir fá launabót eftir þjónustualdri. En þessu breytti Nd. þannig, að uppbótin var að eins ætluð föstum kennurum. Til þess að bæta úr misfellum, sem af þessu leiddu, var þessi till. borin fram í Nd., og liggur hjer fyrir yfirlýsing flutningsmannsins um það, að till. hafi verið heldur ætluð til þess að herða á því, að launabæturnar væru reiknaðar eftir þjónustualdri. Jeg fyrir mitt leyti er nú á þeirri skoðun, að stjórnin hafi ekki getað hagað sjer öðruvísi í þessu máli en hún hefir gert. En hins vegar er málið svo mikið vandræðamál, að jeg hygg, að ekki verði hægt að gera neina ályktun um það fyr en stjórnin hefir tekið það til gagngerðrar athugunar. Atkvæði nefndarmanna um þennan lið eru því alveg óbundin.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg skal ekki fara út í mörg atriði, með því að tíminn er knappur. Jeg skal að eins minnast lítils háttar á 1. lið till, launabót til sendiherrans. Jeg fyrir mitt leyti legg ekki áherslu á það, hvort viðbótin verður samþykt eða ekki. Ef hún verður ekki samþykt, þykist jeg mega ráða það, að hv. deild sje ekki kappsmál að senda sendiherrann þegar í stað. Hins vegar hefir stjórnin skýlausa heimild til þess að senda hann hve nær sem henni þykir henta. Annars tel jeg þessa viðbót alt of litla. Annars mun jeg athuga kostnaðarhliðina við sending sendiherra rækilega þegar jeg væntanlega fer til Kaupmannahafnar næst, enda má vera, að málið alt þurfi betri undirbúning. Jeg hefi lagt áherslu á það við skrifstofustjóra stjórnarráðsins í Kaupmannahöfn, að losa herbergi þau, sem skrifstofan hefir þar nú ókeypis í húsum dönsku stjórnarráðanna, en það hefir ekki tekist enn. Það kom til tals í fyrra að kaupa hús handa væntanlegum sendiherra og fyrir skrifstofur, en það var svo dýrt, að ekki þótti tiltækilegt. Það er annars ekki líklegt, að sendiherrann þurfi mjög dýra íbúð, og gæti jafnvel komið til mála, að íbúð hans væri utan við bæinn. Jeg skal að eins láta þess getið, að jeg tel varhugavert að samþykkja 7. liðinn, um launabót barnakennara. Ef vel væri, þyrfti að athuga lögin um laun barnakennara.

Fjármálaráðherra (M. G.) Jeg stend aðallega upp út af 7. lið till. Það er mín skoðun, að endurskoða þurfi lögin um laun barnakennara í heild sinni. Það sýnist því svo, sem till. sje óheppileg. Það sýnist koma í bág við anda laganna, að uppbótin komi þeim til góða, sem að eins einhverja stund hafa haft kenslu á hendi. Það er svo oft, að kennarar byrja með 5, 6 eða 7 stunda kenslu á viku og hækka svo eftir því, sem þeir reynast. En ef þessi till. nær fram að ganga, á að miða uppbótina við það, hve nær þeir fyrst urðu stundakennarar. Nú gildir það, að 30 stundir á viku er sett sem lágmark fyrir því, að kennarar komist undir ákvæði kennaralaganna, og standi kenslan 6 mánuði á ári. b-liður till. fer beint í bága við anda laganna. Þar er gert ráð fyrir mismunandi hækkunarreglum um kaup kennara. Jeg sje ekki, hvernig það fær staðist að reikna eftir þjónustualdri, hvernig sem kennari hefir verið fluttur til; látum vera flutning frá farskóla til kaupstaðarskóla, en flutningur frá kaupstaðarskóla til farskóla gati naumast átt sjer stað, nema kennari sá, er í hlut á, hafi reynst illa. Það gleður mig að heyra, að hv. 2 þm. S.-M. (S. H. K.) telur stjórnina hafa skýrt lögin rjett, enda er jeg í engum vafa um það. En jeg verð að herma það eftir viðtali við flutningsmann till. í Nd., að hann gerði ekki ráð fyrir þjónustualdursuppbót á þessu ári, og er það harðara en stjórnin hafði ráð fyrir gert. Lágmarkslaun barnakennara eru nú á 5. þús. kr. fyrir 7 mánaða kenslu, og er þetta ekki svo lítið, saman borið við laun annara starfsmanna, en sumir kennarar komast hærra, á 6. og 7. þús. kr. Loks er þetta form mjög óviðkunnanlegt, að ætla sjer að breyta lögum með þingsályktun, enda er það ekki hægt, eins og tekið hefir verið fram. Það er að sjálfsögðu undir stjórninni komið, hvort hún notar sjer slíka heimild, en líklega mundi hún telja sjer skylt að gera það, í því trausti, að á næsta þingi kæmi fram lagabreyting í sömu átt. Jeg skal að eins geta þess um 1. lið till., að jeg er samþykkur honum. Mjer hefir jafnan þótt nauðsynlegt að hafa þennan sendiherra, því að jeg sje ekki, hvernig hægt er að fela Dönum umboð vort gagnvart sjálfum sjer, þótt við getum falið þeim að koma fram fyrir vora hönd gagnvart öðrum þjóðum.

Halldór Steinsson Jeg skal lýsa yfir því, að jeg er óánægður með það, að tillögur, sem leiða til svo mikilla fjárútláta, skuli útkljáðar á stuttu aukaþingi eins og þessu, fjárútlát, sem, ef vel er aðgætt, alls ekki eru bráðnauðsynleg. Þau virðast nema, að fráskildum 7. lið, nálægt 150 þús. kr., en alls á 3. hundrað þús. kr. Um einstaka liði skal jeg geta þess, að þótt þeir yfirleitt mættu bíða, eru þeir þó mismunandi nauðsynlegir. Jeg er ekki samþykkur 1. lið, af því að á síðasta þingi var jeg andvígur því, að stofna sendiherraembætti í Kaupmannahöfn. Jeg hefi altaf litið svo á að þetta embætti væri ekki svo bráðnauðsynlegt, að ekki væri hægt að komast af án þess, og því síður að hækkuð væri laun hans. Mjer skildist einnig á hæstv. forsætisráðh. (J. M ) að honum eða stjórninni væri þetta ekki kappsmál. Um 2. lið er nokkuð öðru máli að gegna. Jeg verð að telja þetta nauðsynlegasta liðinn á till. Ef vjer eigum nokkursstaðar að hafa erindreka, þá eigum vjer að hafa þá þar, sem vjer kaupum og seljum vörur, ekki síst suður í löndum, þar sem fiskimarkaður vor er aðallega. Mjer dylst það ekki, að þessi fjárveiting muni hafa mikla paktiska þýðingu, og þess vegna er jeg með henni. 3. liður er svo smár, að jeg legg ekkert kapp á hann. Um 4. lið er sama að segja, að jeg legst ekki beint á móti honum. Annars fekk Búnaðarfjelagið svo ríflega uppbót á síðasta þingi, að svo virðist, sem ekki hefði þurft að koma fram beiðni um nýja styrkveitingu svo fljótt. 5. liður, styrkur til vjelbátaferða um Ísafjarðardjúp. Það verður varla komist hjá því að samþykja þann lið, af því að hjer stendur svo sjerstaklega á. Hjer er að eins 1 bátur og hefir hann póstflutning, en ef styrkurinn væri ekki veittur, myndi póstflutningurinn verða að leggjast niður. 6. liður fer fram á svo litla fjárhæð, að jeg get ekki amast við honum. Um 7. lið verð jeg að vera alveg á sama máli og háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) og hæstv. fjármálaráðh. (M. G.) Jeg get ekki verið með því, að einni stjett sje kipt út úr launalögunum og kjör hennar bætt. Hitt er nær, að laga öll lögin nú á næstunni. Þá kem jeg að síðasta liðnum, sem mjer er skyldast að minnast á sem formanns í samgöngumálanefndinni hjer. Fyrir nefndinni lágu ýmsar málaleitanir, um styrk til báts milli Reykjavíkur og Eyrarbakka, til Lónsbáts, Austfjarðabáts, Eyjafjarðarbáts og Ísafjarðarbáts. Samtals námu styrkbeiðnirnar 72 þús. kr. Samgöngumálanefndir beggja deilda hafa athugað þessi mál á nokkrum fundum sameiginlega og komist að þeirri niðurstöðu, að sanngirni mælti með flestum beiðnunum, en þó misjafnlega mikil. En það varð þó ofan á að taka þær ekki til greina, bæði af því, að ekki væri rjett á aukaþingi að veita stórar fjárhæðir, enda myndu og þá hafa komið fram samskonar beiðnir frá mörgum fleiri stöðum. Það var samþykt í samvinnunefndinni með 7:5 atkv. að taka beiðnirnar ekki til greina, aðrar en styrkinn til Ísafjarðarbátsins, sem jeg hefi vikið að áður. Þegar þessar styrkbeiðnir komu fram í hv.Nd., varð það úr að vísa þeim á ný til samgöngumálanefnda. Varð það loks ofan á í nefndunum með litlum meiri hluta að heimila stjórninni 80 þús. kr. viðbótarstyrk til strandferða. Jeg vil vera á móti þessum lið, ekki af því, að hjer sje um þarfleysu að ræða, því full þörf er á auknum samgöngum, heldur af því, að jeg efast um, að stjórnin úthluti þessum styrk þar sem þörfin er brýnust, en bindi sig eingöngu við þær umsóknir, sem liggja fyrir. Gætu á þennan hátt t. d. Breiðafjörður og Vestfirðir orðið án aukins styrks, en þar er, sem kunnugt er, einna brýnust þörf á að bæta samgöngur á sjó, þótt fulltrúar þeirra hjeraða hafi kynokað sjer við á þessu aukaþingi að fara fram á aukinn styrk til samgangna. Jeg mun því greiða atkvæði mitt móti liðnum í þessu formi.

Forsætisráðherra (J. M.) Að eins stutt athugasemd. Jeg þarf að vera í báðum deildum í einu og get því ekki fyllilega fylgst með í málunum. Ekki heyrði jeg, hvað hv.þm. Snæf. (H. St.) sagði um sendiherrann, en jeg býst við, að hann hafi lagt kapp á að sporna við, að þessi liður yrði samþyktur. Eins og jeg hefi áður tekið fram, er viðbótin of lítil. Jeg hefi búist við, að það þyrfti talsvert meira fje. Og hvernig sem færi með þessa fjárveitingu, held jeg mig hafa heimild til að senda sendiherra, ef ráðuneytinu þætti við þurfa.

Guðmundur Guðfinnsson Jeg var í minni hluta í samgöngumálanefnd. Þar voru allir á því að auka sem minst útgjöldin. Tel jeg það rjett vera og held mjer fast við það nú. Jeg held því fram, að 6. liður till. sje mjög þarfur og praktiskur, eins og nú er ástatt. Kolavandræðin sverfa að, og útlit er fyrir, að þau fari fremur vaxandi. Aftur fæst nóg steinolía. Má því ætla, að mótorbátaferðir aukist að mun, eftir því sem gufuskipaferðir verða strjálli. Jeg held því ekki, að menn geti kipt að sjer hendinni um þennan lið. Samgöngumálanefnd hafði einnig allan vilja á að spara þennan styrk sem mest, og því var það, að jeg kom ekki fram með beiðni um hækkun á styrk, sem ætlaður er báti, er gengur fyrir Rangársandi. Bátur þessi á að ganga eftir vissum áætlunum, en verður oft teptur sökum brims, og gengur því fremur óreglulega; hefir það aukinn kostnað í för með sjer. Menn hafa talað um að bæta úr samgönguleysinu á landi með því að veita fje til bátaferða. Jeg vildi þó ekki koma fram með beiðni þessa í samgöngumálanefnd, þar sem liðurinn hækkaði talsvert við það. En nú fer jeg þess á leit við deildina, að 1000 kr. sjeu veittar til einstakra ferða báts þess, sem gengur fyrir Rangársandi. Vil jeg sjerstaklega leggja áherslu á, að það eru einstakar ferðir, en ekki áætlaðar, er þessi styrkur á að ganga til.

Atvinnumálaráðherra (P. J.) Áður en 8. liður fæddist, lá fyrir deildinni fjöldi einstakra styrkbeiðna. Var það auðsætt, að ef farið var eftir þeim, eins og þær lágu fyrir, myndi það hafa mikinn kostnað í för með sjer, auk þess sem það hlaut að koma ójafnt niður á hina ýmsu landshluta. Mjer datt því í hug, að ef þingið vildi trúa stjórninni fyrir nokkru fje í þessu augnamiði, mundi hún geta haft umsjón með því, að það yrði að sem bestum notum. Engin vissa er heldur fyrir því, að þessir fyrirhuguðu bátar sjeu fáanlegir. En ef svo væri, er sýnilegt að stjórnin getur ekki verið rígbundin við umsóknir, en að hún verði að fara eftir því, hvar þörfin er brýnust. Mjer dylst engan veginn, hvílíkur vandi það er, en jeg býst við, að stjórnin myndi breyta í því, sem öðru, eftir bestu vitund. Jeg kysi helst, að stjórnin hefði óbundnar hendur í þessu máli, því verið gæti, að veita yrði fje til ferða á landi í bráð. Jeg vil því næst benda lítillega á 7. tölulið. Mjer finst, að hann hafi verið settur inn með nokkuð mikilli fljótfærni, þar sem ekki munaði nema 1 atkv., sem hann flaut á. Hæstv. fjármálaráðh. (M. G.) hefir talað nægilega um hann. Skal jeg að eins geta þess, að mjer finst ekki afhættis, þó hann bíði næsta reglulegs Alþingis og kæmi þá fram í frv.formi, sjerstaklega þar sem svo lítill atkv.munur var, 13 gegn 12. Enda er ekki hægt að breyta lögunum með þingsál.till. Það mætti gera þeim mönnum einhverja úrlausn, er fyrir skakkaföllum yrðu. Jeg býst við, að hægt væri að rjettlæta það á einhvern hátt.

Sigurður Eggerz Jeg skal fyrst víkja nokkrum orðum að 7. lið. Hæstv. fjármálaráðherra (M. G.) hefir minst á skýringu stjórnarinnar og tekið það rjettilega fram, að ekkert væri við hann að athuga, og mjer heyrðist hv. fjárveitinganefnd hafa verið á sömu skoðun. En annað mál er það, hvort ástæða sje til að breyta lögunum og gera þau sanngjarnari í garð kennaranna. En vitanlegt er, að þetta verður ekki gert með þingsályktunartillögu. Þingsályktunartillagan getur ekki haft aðra þýðingu fyrir stjórnina en þá, að svo framarlega sem stjórnin framkvæmir lögin á þann hátt, sem þingsályktunartillagan bendir til, þá verður stjórnin ekki af sama þinginu vítt fyrir það, og hitt, að þingið væntanlega mundi samþykkja þær breytingar á lögunum, sem þingsályktunartillagan hallast að, ef stjórnin flytti þær. Þingsályktunartillagan getur ekki heldur skoðast sem „autentisk“ skýring á lögunum, því til þess þyrfti lög. Í raun og veru er því hálfgerð ómynd að flytja þingsályktunartill. um þetta efni, en nú hefir hæstv. fjármálaráðherra (M. G.) lýst yfir því, að stjórnin mundi fara eftir henni. Um sjálft efni till. er það að segja, að mjer virðist órjett að samþykkja b-liðinn. Virðist t. d. það gegn öllum venjum, að farandkennari, sem yrði forstöðumaður barnaskólans hjer, fengi launahækkun hjer við skólann fyrir þann tíma, sem hann var farandkennari. Aftur er meiri sanngirni í staflið a, og við hann gæti jeg unað, enda geng um leið út frá, að lögin um laun barnakennara verði endurskoðuð. Þá vil jeg minnast á 1. lið þingsályktunartillögunnar. Þar er að mínu áliti um stórþýðingarmikið stefnuatriði að ræða, eins og jeg hefi oft áður sýnt fram á hjer á Alþingi. Stefnuatriðið er það, hvort vjer óskum sjálfir sem fyrst að hafa sem víðtækust áhrif á utanríkismál vor, eða hvort vjer viljum loka augum vorum fyrir þeim og láta Dani eina um þau. Afleiðingin af því afskiftaleysi voru gæti orðið þungur skattur á þjóð vora, og ábyrgðin verður þung fyrir þá, sem reyna að læða þeirri óheillastefnu inn hjá þjóðinni, undir sparnaðaryfirskini. Stefna sjálfstæðisflokksins hefir verið og verður sú, að ná sem fyrst fullum tökum á þessum málum. Jeg get að öðru leyti vísað til fyrri ummæla minna um þetta mál. Jeg er hæstv. fjármálaráðherra (M. G.) þakklátur fyrir góðar undirtektir undir málið, og munu þær ekki rýra fylgi hans. Hæstv. forsætisráðherra (J. M.) tók það rjettilega fram, að hann hefði heimildina til að senda sendiherrann, samkvæmt núgildandi fjárlögum, hvernig sem færi um þessa fjárveitingu, og er það rjett. Það er og rjett, að þessi upphæð er of lítil, en ef til vill á stjórnin völ á einhverjum efnuðum manni í stöðuna, og mætti þá ef til vill komast af með minna. Að öðru leyti endurtek jeg það, að þjóðin og þingið verður að skilja, að utanríkismál vor, eins og annara þjóða, verða altaf meðal höfuðmála vorra, og sá flokkur, sem ekki skráir það stefnuskrá sína, verður ekki langlífur í landinu. Og ekki líður á löngu, áður en allir hjer á Alþingi verða sammála um þetta.

Sigurjón Friðjónsson Háttv. þm. Snæf. (H. St.) mintist á það, að meiri hluti samgöngumálanefndar hefði viljað sporna sem mest við fjárveitingum. Vil jeg minnast nokkuð á 5. og 8. lið. Raunar þarf ekki að líta á þessa liði sem nýjar fjárveitingar, því eins og menn vita, voru á síðasta þingi veittar 100 þús. kr. til ferða fyrir Norðurlandi, en þær ferðir fjellu niður. Eins hefir orðið nokkur afgangur af því, sem ætlað var Suðurlandi. Nú vill svo til, að þeir staðir, sem styrkurinn átti að ganga til, hafa nú sótt um hann á ný, eins og t. d. Ísafjörður um 11 þús. kr. viðbótarstyrk o. s. frv. Nú er málið komið í það horf, að 11 þús. kr. eru ætlaðar til vjelbátaferða um Ísafjarðardjúp, en fyrir nefndinni lágu ekki fjárbeiðnir um meira en 70 þúsund. Hugsa jeg mjer, að þessi liður geti komið undir 8. lið, og mun jeg greiða þannig atkvæði mitt. Um 7. lið a vil jeg taka það fram, að mjer finst ekki geta komið til mála, að kennarar geti fengið launaviðbót, nema frá þeim tíma, sem þeir eru ráðnir fastir kennarar. B-lið get jeg aftur á móti fyrir mitt leyti fallist á.

Fjármálaráðherra (M. G.) Mjer virðast báðir liðir till. svo samanhangandi, að ekki sje gott að skilja þá að. Ef b-liðurinn er feldur burtu, kemur það sama til greina í a-lið, og ef a er feldur burtu, segir líkt í b. Aðalatriðið er, að ef till. er samþ., verður þeim kennurum gert jafnhátt undir höfði um aldurshækkun, hvort sem þeir hafa kent 2 eða 3 eða 30 stundir á viku, og hvar sem þeir hafa kent og hvernig sem þeir hafa reynst. En þetta væri harla einkennilegt rjettlæti. Báðir liðirnir eiga því að falla, því að þeir bæta ekki úr agnúum laganna um laun barnakennara, heldur fjölga þeim.

Halldór Steinsson Mjer skildist á hæstv. forsætisráðherra (J. M.), að jeg hefði rangfært orð hans. Jeg sagði, að hann hefði haldið því fram, að hann legði ekkert kapp á, að fjárveitingin til sendiherrans yrði samþykt, og hlýtur hann að kannast við, að það er rjett haft eftir honum. Háttv. 1. landsk.varaþm. (S. F.) vildi halda því fram, að sparast hefði af fje því, sem ætlað var í fjárlögum til strandferða. En þetta er misskilningur. Leigan á „Suðurlandi“ hefir orðið miklu hærri en gert var ráð fyrir, enda segir það sig sjálft, að ekki hefði þurft nú á þessu aukaþingi að heimila stjórninni 80 þús. kr. fjárveitingu í viðbót til strandferða, ef sú fjárhæð, sem áætluð var í fjárlögunum, hefði ekki öll verið notuð.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg bið afsökunar á þeim misskilningi, er jeg var valdur að; jeg þurfti sem sje að vera við umr. í hv.Nd. og gat því ekki fylgst rjettilega með í öllu.

Björn Kristjánsson Um sendiherrann er það skemst að segja, að jeg hefi frá upphafi verið á móti fjárveitingu til þess embættis. Jeg hefi álitið það meira til að sýnast, en ekki búist við „praktiskum“ notum af því. Aftur á móti er miklu nær, að gerðir yrðu út verslunarerindrekar, eins og Norðmenn gera mikið að. Þeir gera mikið gagn. En okkur er nær og við þurfum sem mest að bæta efnahaginn inn á við, áður en við förum að gera út dýr en gagnslítil embætti, þó að fín sjeu. Það mundu verða eldri menn, sem falin yrðu sú staða, en þeir mundu alveg vera óhæfir til að þola loftslagið á Spáni og Ítalíu. Hins vegar væri sjálfsagt að velja unga efnilega menn til þess að verða verslunarerindrekar, sem vendust þegar á unga aldri við að þola loftslagið í þessum löndum. 3–4 slíkir erindrekar mundu ekki kosta landið meira en þessi eini sendiherra.

Sigurður Hjörleifsson Kvaran Með tilliti til þess, hversu áliðið er orðið þingtímans, skal jeg ekki halda langa ræðu, og get því ekki svarað öllu því, sem að nefndinni hefir verið beint. Þó vil jeg undirstrika orð hv.þm. Snæf. (H. St.) um það, að styrkurinn í 8. lið hefði þurft að vera helmingi hærri. En undarlega kemur mjer það fyrir sjónir, að menn skuli þurfa að vera á móti þessu, sem þar er gert ráð fyrir, þó að ekki sje fullnægjandi, fyrst menn viðurkenna þörfina. Yfirleitt finst mjer það heppilegasta lausnin í þessu skipastyrksmáli, að láta stjórnina fá til umráða ákveðna upphæð, sem hún síðan ráðstafi, og sje jeg ekki annað en að henni ætti að vera fulltreystandi til þess. Vona jeg svo, að hv. deild leyfi máli þessu fram að ganga, þó að jeg geti ekki, með tilliti til þess, hversu áliðið er orðið þingtímans, sem fyr segir, rökrætt þetta nánar.

Sigurður Hjörleifsson Kvaran Jeg leyfi mjer fyrir hönd fjárveitinganefndar að minnast á frv. Hins vegar vildi jeg geta þess, að nefndin hefir haft lítinn tíma til að athuga það, en gert það eftir föngum. Hjer er aðallega að ræða um póstmenn, og utan Reykjavíkur, um hvernig skuli skilja launalögin. Það veltur á því, hvort telja eigi starfsmann eftir nýju lögunum, eða hvort hann skuli telja frá því, er þeir tóku að starfa sem póstmenn. Nöfnum hefir verið breytt; þeir er áður voru póstafgreiðslumenn verða nú póstfulltrúar. Viðvíkjandi afstöðu nefndarinnar í málinu er það að segja, að þar sem nefndinni vanst ekki tími til þess að gera nefndarálit, þá er alt óbundið hvað atkvæðagreiðslu snertir. Við höfðum ekki tækifæri að ræða það svo lengi, að við kæmumst að niðurstöðu. Jeg fyrir mitt leyti mun greiða frv. atkv. mitt.

Sigurður Eggerz Jeg er í engum vafa um, að skilningur stjórnarinnar á lögunum er rjettur. Samkvæmt launalögunum hafa verið búnar til ýmsar nýjar stöður innan póstmálanna, eins og póstfulltrúi hjer í Reykjavík og póstmeistari í sumum kaupstöðum utan Reykjavíkur o. s. frv., en aftur hefir gömlu stöðunum, eins og t. d. póstafgreiðslumaður, verið haldið, en nú eru byrjunarlaun t. d. póstfulltrúa hin sömu og lokalaun eða hámarkslaun póstafgreiðslumanna. Því er það, að póstafgreiðslumaður í elsta flokki, sem verður póstfulltrúi, fær í byrjun ekki hærri laun en hann hafði, og þar sem um nýja stöðu er að ræða, þá heimila lögin ekki annað. Jeg er með því, að frv. nái fram að ganga, af því kröfur póstmanna eru bygðar á sanngirni, en hins vegar held jeg því fast fram, að skýringar stjórnarinnar á lögunum sjeu rjettar.

Fjármálaráðherra (M. G.) Jeg býst við, að það sje rjett, að sumir póstmanna hafi orðið út undan vegna hinna nýju launalaga, en jeg vildi að eins benda á, að þetta er ekkert einsdæmi um póstmenn. Það er hægt að benda á ýms slík dæmi annarsstaðar. En þetta frv., sem hjer er um að ræða, bætir ekki úr nema svo örlitlu af þessu, og enda vafamál, hvort það er þannig orðað, að það bæti úr þar, sem því er ætlað að gera það. Rjettast hygg jeg að væri því að fella þessa till., en athuga svo fyrir næsta þing í einu lagi, hverju þarf að breyta. Jeg vildi því mega leggja það til, að þetta frv. yrði felt, með það fyrir augum, að athugað verði fyrir næsta þing, hvort veruleg nauðsyn sje á breytingum og þá hverjum. Legg áherslu á, að þetta sje athugað í einu lagi.

Jóhannes Jóhannesson Jeg er samdóma hæstv. fjármálaráðherra (M. G.) um það, að ekki sje rjett að breyta launalögunum á þessu þingi, því að þá yrði að fara út í fleira en í frv. þessu er gert. Á jeg hjer ekki einasta við kennarana, sem ef til vill eiga enn frekari kröfur til þess, að launaákvæði þeirra sjeu athuguð og lagfærð, en póstmennirnir, heldur og við hina þreföldu takmörkun dýrtíðaruppbótarinnar, sem í launalögunum er sett, og gerir dýrtíðaruppbótina því meir óþolandi, sem dýrtíðin vex meir. Frv. þetta á því að mínu áliti ekki fram að ganga, því það eru ekki mestu misfellurnar á launalögunum, sem því er ætlað að bæta úr. Tel jeg sjálfsagt, að næsta Alþingi taki launalögin til meðferðar og bæti úr göllum þeim, sem á þeim eru. Þessu frv. vil jeg hins vegar að vísað sje til stjórnarinnar og leyfi mjer að leggja til, að það verði gert.