Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er á dagskrá, hefur hlotið meðferð hv. Nd. Alþingis. Frv. fjallar um heimild til að greiða hreyfihömluðum uppbót á bensínkostnað ef brýna nauðsyn ber til, eins og það er orðað í frvgr. Hér er um að ræða mál sem um allmargra mánaða skeið hefur verið mjög góð samstaða um hér á hv. Alþingi. Ég tel að ekki eigi að vera þörf á því að mæla mjög nákvæmlega fyrir því. Ég vil geta þess, að í grg. frv., eins og það var lagt fram í upphafi, var við það miðað að sú uppbót, sem hér er um að ræða, gæti kostað í kringum 60–65 millj. kr. á ári. Með tilliti til þeirrar góðu samstöðu, sem verið hefur um málið vil ég vænta þess, að hv. Ed. sjái sér fært að afgreiða málið á yfirstandandi þingi þó ekki sé langur tími til þingslita. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og heilbr.- og trn.



Herra forseti. Félmn. hefur fjallað um þetta frv. til l. um breyt. á lögum nr. 51/1972, um Bjargráðasjóð, sbr. lög nr. 110/1976 og lög nr. 41/1977. Hér er um að ræða staðfestingu á brbl. sem sett voru 9. nóv. 1979 og gerðu ráð fyrir að breyting væri gerð á lögum Bjargráðasjóðs, þar sem sjóðsstjórninni væri heimilt að kveða á um kjör á lánunum, þar með talið um lánstíma, vexti og hvort lánin skulu bundin verðtryggingu. Nefndin fjallaði um þetta frv. og leggur til að það verði samþ. og staðfest óbreytt.



Herra forseti. Allshn. Ed. hefur haft til umfjöllunar frv. til l. um veitingu ríkisborgararéttar. Það voru einnig athugaðar nýjar umsóknir sem bárust eftir að frv. var lagt fram. N. er sammála um að mæla með að 41 manni verði veittur ríkisborgararéttur að þessu sinni samkv. till. sem kemur fram á sérstöku þskj. sem er nr. 373.



Herra forseti. Það frv., sem hér er flutt, er byggt á viðræðum sem hafa átt sér stað milli fjmrn. annars vegar og Reykjavíkurborgar hins vegar. Í þessum viðræðum kom það fram af hálfu Reykjavíkurborgar, að óskað væri eftir því að borgin annaðist sjálf mat fasteigna innan borgarmarkanna, en samkv. núgildandi lögum um skráningu og mat fasteigna, nr. 94 frá 1976 er það Fasteignamat ríkisins sem ákvarðar allt matsverð fasteigna á landinu. Hins vegar er sveitarfélögunum gert að annast ýmiss konar upplýsingastarfsemi í þessu skyni. Með frv. því, sem hér er til umr., er verið að koma að nokkru til móts við þær óskir Reykjavíkurborgar sem ég nefndi. Meginbreytingin, sem lögð er til með frv., kemur fram í 3. mgr. 1. gr., sem er viðbót við núgildandi 6. gr. laganna. Samkv. henni er lagt til að ráðh. sé heimilt að fela einstökum sveitarfélögum eða samstarfsstofnunum þeirra að annast tiltekin störf til undirbúnings að mati fasteigna. Það er ljóst að með þessu er hugsanlega kleift að ná fram greiðara mati og endurskoðun mats en unnt er með þeim mannafla og aðstöðu sem Fasteignamat ríkisins hefur nú yfir að ráða. Í því sambandi skal einnig bent á að gert er ráð fyrir að heildarendurskoðun á matsverði allra fasteigna í landinu sé a. m. k. tíu ára verkefni og ekki vafi á því að slíkt endurmat er afar brýnt, m. a. vegna þess að mikils ósamræmis gætir í aðalmatinu sem var framkvæmt á árunum 1965–1970 og enn er að verulegu leyti byggt á sem stofni að framreikningi fasteignamats, sem samkv. núgildandi lögum fer fram ár hvert. Með slíkri samvinnu Fasteignamats ríkisins og sveitarfélaganna er væntanlega unnt að hraða þessu viðfangsefni, hraða undirbúningi þess að fasteignamat verði samræmt um land allt. Önnur breyting, sem hér er lagt til að verði gerð, er reyndar minni háttar og kemur fram í 2. mgr. 1. gr. frv., þar sem fjallað er um heimild til að fela þar til greindum aðilum skráningu fasteigna. Breytingin felst í orðunum: „eða einstaka þætti hennar,“ þ, e. að fela þeim skráningu aðeins að hluta eða í áföngum eftir því sem henta þykir hverju sinni. Ég legg á það áherslu að með 3. mgr. 1. gr. er alls ekki verið að leggja til að sveitarfélögunum sé falin hin endanlega matsstarfsemi. Það er ekki ætlunin að hverfa frá því að fasteignamat í landinu sé samræmt heildarmat á vegum eins opinbers aðila, þ. e. Fasteignamats ríkisins. Tilgangurinn er fyrst og fremst að ná fram greiðara mati og endurskoðun þess en er kleift samkv. núgildandi lögum og koma með þessu til móts við óskir stærsta sveitarfélags landsins. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði máli þessu vísað til fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég get tekið undir þau sjónarmið sem hæstv. fjmrh. lét falla hér. Þegar þessi mál voru til umræðu í ríkisstj. Alþfl. á sínum tíma þótti okkur einsýnt að það mundi verða til bóta að heimila, að sveitarfélögunum væri falið að vinna að mati fasteigna, og það mundi geta greitt fyrir því að matið væri bæði réttara og gengi fljótar fyrir sig. Við erum sannfærðir um það, Alþfl.-menn, að þetta sé spor í rétta átt, og styðjum frv. eindregið.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að fá að segja hér nokkur orð utan dagskrár og beina þá máli mínu til hæstv. forsrh., sem ég þakka fyrir að fá að eiga orðastað við hér um það mál sem ég ætla að ræða. Hæstv. forsrh. viðhafði ummæli í sjónvarpsþætti í gærkvöld um verðbólguhorfur á þessu ári sem ég tel mjög villandi og fjarri því að vera rétt, miðað við fyrirliggjandi upplýsingar, ef ekki koma til nýjar aðgerðir ríkisstj. í efnahagsmálum aðrar en hin fræga niðurtalning. Hann taldi verðbólgu líklega verða frá ársbyrjun til ársloka 40% og ekki hærri en 45%. Útreikninga sem birst hefðu í blaði um 53–54% meðaltalsbreytingu á verðlagi milli 1979 og 1980 taldi hann „ekki rétta.“ Ég skýrði frá því í útvarpsumr. á mánudagskvöld, að í bréfi, sem borist hefði frá Þjóðhagsstofnun til fjvn., væri að finna nýjar upplýsingar um verðbólguhorfur á þessu ári. Þessar nýju áætlanir, sem gerðar voru að ósk fjvn., bentu til þess að uggvænlega horfði um verðbólguþróun á árinu. Í áætlun Þjóðhagsstofnunar, sem gerð er í samvinnu við Hagstofu, kemur fram að framfærsluvísitala hækkar á morgun, 1. maí, líklega um 13.18% og hækkun verðbótavísitölu á laun í samræmi við það er talin verða um 11–11.5% hinn 1. júní. Í bréfi Þjóðhagsstofnunar segir í framhaldi af þessu: „Sé þessi þróun framlengd út árið miðað við óbreytt verðbótavísitölukerfi og á þeirri forsendu að aðrar kostnaðarbreytingar hafi áhrif á verðlag á líkan hátt og verið hefur gæti vísitala framfærslukostnaðar hækkað um nálægt 9% frá maí–ágúst og vart undir 10% frá ágúst–nóv.“ Dæmið lítur þá þannig út í samanburði við niðurtalningu hæstv. ríkisstj.: 1. maí átti niðurtalningin að hafa efri mörk 8%. Niðurstaðan er 13.2%. 1. ágúst áttu niðurtalningarmörkin að vera 7%, en verða vísitöluhækkun um 9%. 1. nóv. áttu niðurtalningarmörkin að vera 5%, en vísitöluhækkun framfærslukostnaðar verður þá ekki undir 10%, svo orðrétt sé vitnað í bréf Þjóðhagsstofnunar. Verðbólgan skeytir því engu um niðurtalningarmörk hæstv. ríkisstj. og er tvöföld miðað við niðurtalninguna síðustu þrjá mánuði þessa tímabils sem þegar er ákveðið um þessa frægu niðurtalningu. Í framhaldi af þessu er fróðlegt að gera sér grein fyrir því, að í fyrra á sama tíma, frá 1. nóv. til 1. maí, hækkaði framfærsluvísitala um 17.7%, en nú hækkar framfærsluvísitalan á jafnlöngu tímabili um 23.3%. Hér er því greinilega um það að ræða að verðbólgan fer sínu fram þrátt fyrir niðurtalningaráform hæstv. ríkisstj. og er því miður dökkt fram undan í þessu efni. Þetta sýnir að það er auðvitað markleysa að ætla sér með stjórnvaldsákvörðunum að telja niður kaupgjald og verðlag, en láta jafnframt vaða á súðum í ríkisfjármálum, peningamálum erlendum lántökum o. fl., eins og hæstv. ríkisstj. gerir. Áætlun Þjóðhagsstofnunar og Hagstofu, sem samkv. reynslu er alltaf varlega unnin og hefur því miður oftar en hitt reynst allt of bjartsýn, þýðir nákvæmlega reiknað 48% verðbólgu frá 1. nóv. í fyrra til 1. nóv. í ár og hún þýðir að framfærslukostnaður hækkar að meðaltali á árinu um 53–55% fram yfir meðaltalshækkunina á árinu 1979. Allt það, sem ég hef sagt um þetta mál í útvarpsumr., og það, sem eftir mér var haft í blöðum, þó ekki væri á það minnst í Vísi í gær, er rétt miðað við þær forsendur sem ég geng út frá, sem eru áætlanir Þjóðhagsstofnunar. Ég vil í sambandi við þetta mál vekja athygli á að þessi áætlun er miðuð við verulegan niðurskurð gjaldskrárhækkana fyrir Hitaveitu Reykjavíkur, Strætisvagna Reykjavíkur og Rafmagnsveitu Reykjavíkur nú fyrir 1. maí, og eftir því sem ég best veit eru gjaldskrárhækkanir annarra opinberra fyrirtækja miðaðar við niðurtalninguna síðar á árinu sem ekki stenst, eins og ég hef hér rakið. Einnig er þessi áætlun byggð á óbreyttu grunnkaupi hjá öllum launþegum í landinu á þessu ári og því miklu meiri kjaraskerðingu en í fyrra, og var hún þó talsverð þá. Menn geta því á þessum forsendum séð hvort hér er um van- eða ofáætlun að ræða hjá Þjóðhagsstofnun og Hagstofu. Spurning mín til hæstv. forsrh. er sú að þessu gefna tilefni: Hvernig skýrir hæstv. ráðh., að verðbólguhorfur séu um 40% og ekki meira en 45%, í ljósi upplýsinga sem ég hef hér tíundað og hann hlýtur að hafa undir höndum? Hvernig rökstyður hann að 53–55% meðalhækkun vísitölu framfærslukostnaðar milli ára, byggð á framangreindum forsendum, sé ekki réttur útreikningur? Þá vil ég spyrja hæstv. ráðh. um annað alvörumál. Samkv. nýjum upplýsingum, sem ég óskaði eftir frá Seðlabankanum í síðustu viku, verður greiðslubyrði afborgana og vaxta af erlendum lánum 16–17% af útflutningstekjum þjóðarinnar í ár, en miðað við 90 milljarða kr. erlendar lántökur, sem vart verða miklu minni samkv. fregnum af lánsfjáráætlun, verður þessi greiðslubyrði hvorki meiri né minni en 18.2% á næsta ári. Samsvarandi tala var 13.1% af útflutningstekjum 1978, og voru þá uppi ýmsar gagnrýnisraddir um að hér væri úr hófi keyrt. Hér er því meira en um uggvænlega þróun að ræða á skömmum tíma, þegar haft er í huga að nú er metafli, kannske meiri afli en ýmsir telja óhætt að taka úr sjónum, og verð á erlendum mörkuðum er það hæsta sem við höfum fengið. Hvað skeður um greiðslubyrði á erlendum lánum ef afli bregst eða verðfall verður? Í málefnasamningi ríkisstj. segir: „Erlendar lántökur verði takmarkaðar eins og kostur er og að því stefnt, að greiðslubyrði af erlendum skuldum fari ekki fram úr u. þ. b. 15% af útflutningstekjum þjóðarinnar.“ Spurning mín er í framhaldi af því sem ég hef sagt um þetta og vakti athygli á í útvarpsumr., en hæstv. viðskrh. sá ekki ástæðu til að minnast á í tveimur ræðum sem hann hélt á eftir mér. Ég spyr því í framhaldi af þessu: Hvað ætlar ríkisstj. að gera til að standa við þetta ákvæði í málefnasamningnum, sem mér sýnist vera eitt af gagnlegustu ákvæðum þessa merkilega samnings?



Herra forseti. Mér er ánægja að því að svara fsp. hv. þm. Í bréfi sem Þjóðhagsstofnun ritaði fjvn. eftir beiðni hennar fyrir nokkru var gerð grein fyrir því, hvernig verðlagsþróunin gæti orðið á þessu ári. Eins og tekið er fram í bréfi Þjóðhagsstofnunar er þessi áætlun gerð á þeirri forsendu að aðrar kostnaðarbreytingar hafi áhrif á verðlag á líkan hátt og verið hefur og þá gæti vísitala framfærslukostnaðar hækkað sem þar greinir. Þessar hækkanir, sem hér er um að ræða, eru í fyrsta lagi, sem staðreynd er, frá febrúar 9.1%, í maímánuði um 13%, en í ágústmánuði 9%, og nóvember 10%. Þegar þessar fjórar tölur eru reiknaðar saman til að sjá hver hækkunin yrði á því tólf mánaða skeiði sem hér er um að ræða, þ. e. frá nóv. 1979 til nóv. 1980, en þessar tölur eru miðaðar við það tímabil, og þegar þessar fjórar tölur eru lagðar saman og þær síðari reiknaðar ofan á þær fyrri, eins og vera ber, kemur út talan 47.8%. Mundi vísitalan þá hækka sem því nemur á þessum tólf mánuðum, miðað við þær forsendur sem hér voru greindar. Þessi tala, 47.8%, er ekki aðeins útreiknuð og staðfest af Þjóðhagsstofnun, heldur liggur það í augum uppi og auðvelt fyrir hvern mann að reikna það út. Ef hins vegar á að miða við hækkun frá byrjun árs til ársloka 1980 yrði hækkun vísitölunnar samkvæmt upplýsingum Þjóðhagsstofnunar í dag 45% frá 1. jan. til 31. des. þessa árs, byggt á sömu forsendum. Þegar ég var spurður í sjónvarpi í gærkvöld um þá fregn sem birtist í blaði í gær gaf ég auðvitað svör í samræmi við þá útreikninga sem ég hef og eru óyggjandi. Þessi fregn í blaðinu Vísi í gær, sem mun byggð á upplýsingum frá hv. fyrirspyrjanda eða tekin upp úr ræðu hans í fyrradag, er á þessa leið yfir þvera forsíðu: „Spá Þjóðhagsstofnunar um hækkun vísitölu á árinu: Um 55% óðaverðbólga verður á þessu ári.“ Út af þessu viðhafði ég þau orð, að þetta væru ekki réttir útreikningar. Ætla ég að ekki sé hægt að hafa vægari orð um málflutning og fréttaflutning eins og hér erum að ræða. Ekki er aðeins að birt sé röng spá, heldur Þjóðhagsstofnun borin fyrir þessum ranga útreikningi. Auðvitað ber blaðið ábyrgð á þessu, en að því er mér er tjáð er fréttin byggð á upplýsingum frá hv. fyrirspyrjanda. Það liggur alveg ljóst fyrir, að þær tölur, sem ég gat um, eru réttar miðað við þessar áætlanir Þjóðhagsstofnunar, sem sagt tölurnar 9.1, 13, 9 og 10. Þá er samtalan þessi þetta tólf mánaða tímabil: 47.8% frá nóv. til nóv. En ef miðað er við árið í ár frá byrjun til enda er samtalan 45%, þ. e. hækkun verðbólgunnar á þessu tímabili. Þær tölur, sem hv. þm. og blaðið eru með, eru því rangar. Hins vegar finnst mér rétt að leggja áherslu á að hér sem oftar eru umbeðnar skýrslur og áætlanir frá opinberum stofnunum rangtúlkaðar. Hér eru teknar til forsendur í áætlun Þjóðhagsstofnunar, þær forsendur að kostnaðarbreytingar hafi áhrif á verðlag á líkan hátt og verið hefur. Nú er hins vegar augljóst að það er ætlun ríkisstj. og stefna að breyta til og er sú starfsemi þegar hafin. Hún kemur m. a. fram í því, að 1. maí verða ekki leyfðar hjá opinberum stofnunum jafnmiklar hækkanir og þær hafa farið fram á og venja hefur verið að leyfa. Sá málflutningur er hafður, að þar sem framfærsluvísitalan muni hækka um ca. 13% nú og ríkisstj. hafi í stjórnarsáttmála sinum miðað við 8% sé þar með stefna ríkisstj. hrunin í þessum efnum. Hv. fyrirspyrjandi hefði átt að geta þess í fsp. sinni, að í stjórnarsáttmálanum er alveg sérstakt ákvæði um að sérstaklega skuli afgreiddar hækkunarbeiðnir fyrirtækja og stofnana sem nauðsynlegar kunna að teljast til þess að verðbreytingar slíkra aðila geti síðan fallið innan þess ramma sem framangreind mörk setja. Hér er sem sagt, um leið og sú stefna var mörkuð að almennt yrðu ekki leyfðar á tímabilinu febr., mars, apríl meiri verðhækkanir en 8%, gerð undanþága út af hinum geymda eða samansafnaða vanda sem fyrrv. ríkisstj. hafði í mörgum greinum ýtt á undan sér. Þetta var öllum ljóst, og þess vegna átti það einnig að vera öllum ljóst að framfærsluvísitalan mundi verða hærri 1. maí en 8% þegar þessi geymdi vandi kæmi þar inn í. Þó að sá geymdi vandi hafi orðið og reynst nokkru meiri en menn hefðu óskað er fjarri öllu lagi að tala um að fyrirætlanir ríkisstj. og yfirlýst stefna hennar í stjórnarsáttmálanum sé hrunin af þeim ástæðum. Þetta ætti hverjum manni að vera ljóst. Það hefði verið réttari málflutningur hjá hv. fyrirspyrjanda að sleppa ekki þessu skýra ákvæði í stjórnarsáttmálanum. Það er ætlun ríkisstj. að halda áfram þeirri stefnu sem mörkuð er í stjórnarsáttmálanum, þannig að á næsta þriggja mánaða tímabili verði viðmiðunin 7% og þar næsta tímabili 5%. Miðað við að takist að framfylgja þessu stefnumarki gerir Þjóðhagsstofnun ráð fyrir að verðbólgan frá byrjun til loka þessa árs yrði um 40%. Á þessum áætlunum og útreikningum eru byggðar þær tölur sem ég notaði í gær í viðtali mínu við sjónvarpið, m. ö. o. miðað við að tækist að framkvæma þessa stefnu, sem ég vænti fastlega að takist, mundi verðbólgan verða um 40%, en yfir 45% ætti hún tæpast að fara. Sú tala er í samræmi við þær tölur, sem Þjóðhagsstofnun hefur gefið fjvn. og hv. fyrirspyrjandi byggir á, þó að hann hafi reiknað skakkt niðurstöðuna þegar hann leggur saman. - Ef verðbólgan í ár yrði þannig 40–45% , þó maður taki hærra markið, er auðvitað ljóst að hér er um verulega breytingu að ræða frá síðasta ári, þar sem verðbólgan frá upphafi til loka árs varð 61% . Þá vék hv. fyrirspyrjandi að erlendum lántökum og greiðslubyrði. Það fer eins og í fyrri fsp. hv, þm., að hann býr sér til tölu sem hann svo byggir á. Hann gengur út frá því að erlendar lántökur verði 90 milljarðar á þessu ári. Sú tala er ekki rétt. Varðandi hins vegar greiðslubyrðina er óhjákvæmilegt að skýra það mál nokkru nánar. Í fyrsta lagi: Í stjórnarsáttmálanum er rætt um erlendar lántökur og að stefnt sé að því að takmarka þær eins og kostur er og að því stefnt að greiðslubyrði af erlendum lánum fari ekki fram úr u, þ. b. 15% af útflutningstekjum þjóðarinnar á næstu árum. Síðan segir, og það er eins og fyrri daginn að hv. fyrirspyrjandi sleppir því af ásettu ráði sem skiptir hér e. t. v. meginmáli: „Efri mörk erlendrar lántöku verði þó ákveðin nánar með hliðsjón af eðli framkvæmda með tilliti til gjaldeyrissparnaðar og gjaldeyrisöflunar.“ - Það, sem hér er haft í huga, er auðvitað að eins og nú standa sakir þurfa Íslendingar að leggja alveg sérstaka áherslu á orkuframkvæmdir, bæði til raforkuframleiðslu og ekki síst til hitaveitna. Því er beinlínis gert ráð fyrir að þessi hlutfallstala gæti orðið hærri af þeim ástæðum. Þar stöndum við frammi fyrir margvíslegum vanda. Meginhlutinn af þeim erlendu lántökum, sem verða á þessu ári, eru til orkuframkvæmda. Þegar við sjáum nú að hitaveituframkvæmdir, sem ýmist eru í miðjum klíðum eða fyrirhugaðar, spara margar hverjar beinlínis í gjaldeyri á fyrsta eða öðru ári jafnmikið eða meira en nemur vöxtum og afborgunum af erlendum lánum til þeirra, þá hlýtur heilbrigð skynsemi hvers manns að mæla með því að ekki sé frestað slíkum gjaldeyrissparandi framkvæmdum vegna þess að ekki megi fara yfir þetta tiltekna mark, 15% af útflutningstekjum. Þess vegna er það ekki sæmilegur málflutningur að nefna hér aðeins 15%, en sleppa þessu meginatriði, sem í stjórnarsáttmálanum er nefnt, að hin efri mörk skuli miðast við að e. t. v. þurfi að taka erlend lán vegna gjaldeyrissparandi eða gjaldeyrisaflandi framkvæmda. Hins vegar er rétt að gera þingheimi grein fyrir því, að þessi viðmiðun erlendra skulda og greiðslubyrði við útflutningstekjur eða hlutfall af útflutningstekjum er að dómi sérfræðinga hæpin og hæpnari nú en nokkru sinni áður. Þetta hefur komið fram í grg. bæði frá Seðlabanka og Þjóðhagsstofnun nú í seinni tíð. Ástæðurnar eru margvíslegar. Ein ástæðan er sú, að vextir erlendis hafa farið hækkandi og þar með hækkar greiðslubyrðin og þessi prósenta fer upp fyrir 15% af útflutningstekjum þó að engin ný erlend lán verði tekin. Í annan stað tekur þessi viðmiðun við útflutningstekjur ekki mið af hinum mjög svo gjaldeyrissparandi orkuframkvæmdum. Þess vegna má segja að áður fyrr hafi þótt eðlilegt og stundum kannske rökrétt miðað við jafnvægi í efnahagsmálum og stöðuga vexti erlendis að hafa slíka viðmiðun og hún átt við rök að styðjast. Þetta hefur verið ríkjandi kenning hagfræðinga og hagstofnana og m. a. þess vegna nefnd sú tala í stjórnarsáttmálanum. En þó er ljóst að menn voru nokkuð farnir að efast um að þetta ætti að vera algild regla, eins og fram kemur í þessum fyrirvara í stjórnarsáttmálanum. Ég held að það sé e. t. v. ekki orðin ríkjandi skoðun, en hefur mjög rutt sér til rúms, að skynsamlegra sé að miða erlendar skuldir við þjóðarframleiðsluna, þannig að þegar menn meta, hversu miklar erlendar skuldir ríkið þoli eða geti staðið undir, sé öllu eðlilegri viðmiðun að taka hlutfall erlendra skulda í heild af þjóðarframleiðslu. Áður fyrr stóð það yfirleitt nokkuð jafnt að mati hagfræðinga að 15% af útflutningstekjum sem greiðslubyrði og svo erlendar skuldir u. þ. b. 35% af þjóðarframleiðslu væru nokkuð hliðstæðar tölur. Nú hefur fyrri viðmiðunin vegna margvíslegra breytinga og sérstaklega mikilla vaxtabreytinga á erlendum markaði orðið að mörgu leyti óheppileg viðmiðun. Hins vegar er talið að hin síðari viðmiðun sé nú eðlilegri. Sé hún viðhöfð mun niðurstaðan vera sú, að á síðasta ári hafi heildarskuld ríkisins verið um 35% af þjóðarframleiðslu og verði nú í ár, miðað við fyrirætlanir ríkisstj. um erlendar lántökur, um eða heldur lægri en 35% . Þetta er rétt að komi fram í þessu sambandi, en verður skýrt nánar síðar. Ég hef svarað tveim meginfyrirspurnum hv. þm. og gert þeim skil. Ég vil aðeins draga það saman á þá lund, að miðað við áætlun Þjóðhagsstofnunar, byggða á því að haldið verði áfram verðhækkunum svipað og verið hefði, gæti verðbólgan orðið 45% frá byrjun til loka þessa árs, en ekki 55, eins og hv. þm. hefur talað um og Vísir gefið í skyn í gær með stórfyrirsögn. Ef hins vegar tekst í meginatriðum að fylgja stefnu ríkisstj., sem hún er staðráðin í að gera, eru líkur til að verðbólgan á þessu ári verði um 40% í stað 61% í fyrra. Og hinar erlendu lántökur verða ekki 90 milljarðar, eins og hv. þm. býr sér til í forsendum sínum. Í ádeilu sinni á stjórnvöld fyrir að nú fari greiðslubyrðin upp yfir 15%, eins og hafi verið í stefnuskrá ríkisstj., sleppir hann gersamlega þeim viðauka sem ég las um hinar gjaldeyrissparandi framkvæmdir. Auk þess er sú viðmiðun að því leyti óheppilegri nú, að vegna hækkunar á erlendum vöxtum gæti hún leitt til þess að greiðslubyrðin færi hlutfallslega hækkandi þó að íslenska ríkið tæki ekki á þessu ári einn einasta eyri til viðbótar í erlendum lánum.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svörin þó að ég hafi ekki búist við því að hæstv. ráðh., sem er gamalreyndur í þingsölum, mundi svara mér með jafnstrákslegum hætti og hann gerði, að væna mig um að ég kynni ekki að leggja saman og draga frá. Ég hélt að hæstv. ráðh. væri upp úr því vaxinn að fara með slíkan málflutning. - En ég skal víkja efnislega að því sem hæstv. ráðh. sagði um þessi mál. Í fyrsta lagi vil ég víkja að því sem hann sagði um greiðslubyrðina. Mér var fullkunnugt um þann fyrirvara sem var í málefnasamningi ríkisstj., en ég var svo barnalegur að halda að hæstv. ríkisstj. hefði sett þessa tölu í málefnasamning sinn til þess að það yrði eitthvert mark á henni tekið. Það er greinilegt að hæstv. ríkisstj. ætlar ekki að gera það og hún ætlar að fara algerlega í kringum þessa tölu eins og köttur í kringum heitan graut. Hann sagði að ég hefði búið mér til tölu um 90 milljarða kr. erlendar lántökur samkv. lánsfjáráætlun. Það var athyglisvert, að hæstv. ráðh. minntist ekkert á hversu mikil frávik hér væri um að ræða frá því sem væri ætlun ríkisstj. Ég vil leggja á það þunga áherslu í sambandi við þetta mál, að frá því árið 1978 hefur greiðslubyrði þjóðarinnar vaxið um rúm 5% vegna vaxta og afborgana í hlutfalli af útflutningstekjum á næsta ári ef að líkum lætur. Ég er hér með undirskrifað skjal frá Seðlabanka um þá áætlun, að greiðslubyrðin verði yfir 18% 1981. Metafli er á þessu ári og verð er með besta móti á erlendum mörkuðum. Spurning mín var þessi og hæstv. ráðh. svaraði henni ekki: Hvað skeður ef annað hvort bregst eða kannske hvort tveggja? Ég held að við séum þarna - og það hryggir mig að hæstv. ráðh er ekki á sama máli og ég - að tefla á tæpt vað í fjárhagslegu sjálfstæði þjóðarinnar gagnvart erlendu peningavaldi, þótt við séum öðrum þræði að byggja hér upp gjaldeyrissparandi iðnað og ýmislegt sem skilar arði. Ég er hæstv. ráðh. alveg sammála um að slíkar framkvæmdir ættu að njóta algers forgangs. En spurningin er hvort við verðum ekki að spyrna við fótum á þessu sviði. Ég vildi vekja athygli á því að hæstv. ríkisstj. stefndi langt út fyrir þau mörk sem hún setti sjálfri sér í þessu efni. Ef hún hefði ekki talið að þyrfti að setja nein mörk að þessu leyti, hvers vegna í ósköpunum var þá þessi tala sett inn í málefnasamning hæstv. ríkisstj.? Ég get verið nokkuð stuttorður um hinn þáttinn. Hæstv. ráðh. byggði á tvennu í málflutningi sínum þegar hann svaraði mér um verðbólguna. Hann sagði að þessar tölur væru rangar og það hefði verið reiknað skakkt. Nú skal ég upplýsa hæstv. ráðh. um að það á ekki að leggja þessar tölur saman eins og hann sagði. Þegar verið er að reikna út vísitölu frá ársbyrjun til ársloka setur maður vísitöluna 100 þegar byrjað er og margfaldar síðan tölurnar. Maður margfaldar 109.1 með 113.2 og útkomuna með 109.0 og svo 110.0, en leggur ekki saman eins og hæstv. ráðh. sagði. Ég vona að hæstv. ráðh. kunni þetta framvegis. Í annan stað sagði hæstv. ráðh. að þessar tölur, og endurtók það margsinnis, væru rangar og ég hefði rangtúlkað skýrslur. Ég vil benda hæstv. ráðh. á að ég sagði að ég væri að tala þarna um 53–55% meðaltalshækkun verðbólgu milli ára. Veit hæstv. ráðh. ekki hvað meðaltalsverðbólga er á milli ára? Veit hæstv. ráðh. ekki að fjárlög hans eru gerð upp á 47.5% meðaltalshækkun verðbólgu milli ára, sem er hærri tala en hann álítur að verðbólgan verði á þessu ári frá ári til árs? Við erum að tala þarna um tvo hluti sem eru ólíkir: meðaltalsverðbólgu milli ára og verðbólgu frá ári til árs. Fjárlög miða við að verðbólga frá ársbyrjun til ársloka verði rétt rúm 30%, en að meðaltatsverðbreyting miðað við framfærslukostnaðarvísitölu milli áranna 1979 og 1980 verði 47.5%. Þessi tala er komin upp í 53–55%. Það er því algerlega rangt og sýnir vankunnáttu hæstv. ráðh. á þessu sviði sem hann sagði hér um hvernig ég hefði reiknað. Hér er nákvæmlega rétt reiknað. Vegna þess að hæstv. ráðh. talaði á svona strákslegan hátt um reikningskunnáttu mína get ég ekki stillt mig um að segja honum í bróðerni að hann þyrfti að kynna sér þennan reikning nánar. Hæstv. ráðh. gerði mikið úr því að það væri geymdur vandi, sem hann væri að kljást við í verðbólgumálunum. Hæstv. forsrh. talaði þarna um geymdan og lengdan vanda, og mér datt í hug að það vantaði bara geymdan, lengdan og togaðan vanda. Að sjálfsögðu er hér um að ræða vandamál sem er ekkert annað en að víxlhækkun kaupgjalds og verðlags er í fullum gangi og ekkert er gert til að hefta þann skrúfugang, eins og hv. fyrrv. þm. Lúðvík Jósepsson sagði einu sinni. Ríkisfjármálunum er þannig stjórnað að þau hafa engin áhrif þar á, frekar að þau ýti undir. Eins er með erlendar lántökur. Nú stefnir í 15–20 milljarða kr, viðskiptahalla, sem gerir það að verkum að taka þarf eyðslulán að auki til þess auðvitað að hella olíu á verðbólgubálið. Allt er þetta þannig, að víxlgangur kaupgjalds og verðlags er í fullum gangi og á meðan þannig er verður þessi vandi fyrir hendi. Ég óska hæstv. ráðh. til hamingju með að lesa þessa umr. eftir nokkra mánuði og sjá hvað hér hefur farið fram. Það er kannske rétt að enda á því að segja að reynslan er ólygnust. Og ég er algerlega óhræddur að láta reynsluna dæma hvor okkar hæstv. ráðh. hefur farið hér með rétt mál. En ég tel mjög alvarlegt þegar þjóðin er beinlínis blekkt í málum sem þessum, eins og hæstv. ráðh. gerði í sterkasta fjölmiðli þjóðarinnar.



Herra forseti. Ég er sannast sagna undrandi á þeim ósæmilegu ummælum hv. fyrirspyrjanda að telja að ég hafi farið með blekkingar og ósannindi í fjölmiðli, sjónvarpi, í gær. Hver einasta tala, sem ég nefndi þar, stendur fyllilega. Ég nefndi þar tvær tölur í sambandi við verðbólgu. Ég sagði að ég vonaðist til þess að hún yrði ekki hærri á þessu ári en 40%, a. m. k. yrði hún ekki yfir 45%. Síðari talan er byggð á þessum áætlunum, sem við höfum hér rætt um, frá Þjóðhagsstofnun, sem aftur á móti byggjast á því að verðhækkanir haldi áfram eins og verið hefur, en ætlunin er í þess stað að breyta til um vinnubrögð. Út af því, að í fjölmiðlum var sagt frá því að á þessu ári mundi verðbólgan verða 55% og Þjóðhagsstofnun borin fyrir því, sagði ég auðvitað, sem rétt er, að þetta væru ekki réttar tölur. Hv. þm. veit ákaflega vel að þessar tölur, sem Þjóðhagsstofnun hafði nefnt í sinni áætlun, leiða til annarra talna. Þær leiða til þess að frá nóv. í fyrra til nóv. er verðbólga 47.8%, en miðað við ársbyrjun til ársloka 45%. Dagblaðið Vísir, sem birti þessa frétt og hv. fyrirspyrjandi er heimildarmaður að, segir svo, eins og ég las upp áðan, að spá Þjóðhagsstofnunar sé 55% óðaverðbólga á þessu ári. Síðan eru taldar þessar tölur og sagt að niðurstaðan sé þessi. Þetta er alrangt, eins og ég hef gert hér grein fyrir og þarf ekki að fara um það fleiri orðum. Hins vegar er það næsta furðulegt, að hv. þm. skuli ekki doka við með umr. eins og þessar um erlendar lántökur þangað til lánsfjáráætlun liggur fyrir. Þá er hægt að ræða hvort erlendar lántökur séu of miklar eða ekki.1 stað þess fer hv. þm. af stað utan dagskrár, örfáum dögum áður en lánsfjáráætlun verður lögð fyrir þingið, býr sér til tölu um erlendar lántökur, sem stjórnin hafi ákveðið, og byggir svo áætlanir sínar og ádeilur út frá því. Það væri auðvitað full ástæða til að spyrja þennan hv. þm., ef honum finnst þær lántökur verða of miklar sem fyrirhugaðar eru, hvort hann ætli að leggja til að lækkaðar séu lántökur t. d. til Hitaveitu Akureyrar, svo að ég nefni eitt dæmi. Þegar hann er að deila á ríkisstj. fyrir að stefna í of miklar lántökur væri eins gott að fá fram hvaða framkvæmdir það eru sem hv. þm. vill fresta eða hvað hann á við með þessu eða hvort þetta er bara innantómt tal. Varðandi hins vegar umr. um erlendar lántökur og framkvæmdir er sjálfsagt að bíða þess að málið komi formlega til umr. á þingi.



Herra forseti. Ég ætla mér ekki að þrátta um þessar prósentur, samlagningu eða margföldun, en það vill reyndar svo til, að ef tölurnar eru lagðar saman kemur út 41.1, en ef þær eru margfaldaðar saman kemur út 47.8. Það, sem ég vil gera að umræðuefni hér, er sá málflutningur sem hæstv. forsrh. hefur tíðkað og ýmsir aðrir ráðh., að tala mjög um geymdan vanda og láta sem svo að ríkisstj. Alþfl. hafi ekki afgreitt mál. Þetta er alrangt, eins og hæstv. forsrh. á að vera ljóst. Það lá engin óafgreidd umsókn frá opinberri stofnun eftir þegar ríkisstj. Alþfl. skilaði af sér. Það sama gilti um ákvarðanir verðlagsráðsins. Þær höfðu verið staðfestar, a. m. k. allar sem voru eldri en 4–5 daga gamlar og voru þess vegna komnar á skrifborðið. Þetta er fráleitur málflutningur, sem mér finnst aumingjalegur hjá ríkisstj., að ætla sér að kenna öðrum um eigin ófarir. Það hefur oft verið tíðkað hér á Íslandi að ríkisstj. skildu illa við, og gleggsta og besta dæmið er náttúrlega ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar, sem hæstv. núv. forsrh. sat í. Hún skildi við þannig, að atvinnuvegirnir voru komnir að stöðvun og hluti viðskilnaðarins var dulin gengislækkun upp á a. m. k. 15%. En svona var alls ekki viðskilnaðurinn hjá ríkisstj. Alþfl. Þær beiðnir, sem höfðu borist frá opinberum aðilum, höfðu verið afgreiddar. Þær höfðu verið afgreiddar með samræmdum hætti og með tilliti til þess að allir stjórnmálaflokkar höfðu talað um að hafa hemil á verðbólgunni. Flestir töluðu um hafa markið í kringum 30%, það væri markið sem ætti að stefna að. Afgreiðsla ríkisstj. Alþfl. á þeim verðlagsbeiðnum, sem bárust, var í samræmi við þau markmið sem allir stjórnmálaflokkar höfðu skrifað undir. Hún var í þá veru, að verðlagshækkununum var haldið innan við 35% miðað við ársgrundvöll. Þetta var í fyrsta skipti, a. m. k. í langan tíma, sem afgreiðslur gengu greiðlega og voru allar gerðar með samræmdum hætti. Það tókst ágæt samvinna við verðlagsráðið um afgreiðsluna, að setja tiltekinn fastan ramma til að fara eftir til að hafa hemil á verðhækkununum. Og það tókst. Þetta hefði núv. ríkisstj. auðvitað átt að notfæra sér. Niðurtalningin var í raun og sannleika hafin í ríkisstj. Alþfl. og það lá ekkert eftir óafgreitt. Það var hvorki um leyndan né geymdan vanda að ræða. Þeir, sem halda því fram að þarna hafi verið um leyndan vanda að ræða, ættu að gæta að því að allar þessar ákvarðanir voru opinberar, ekki einungis ákvarðanir ríkisstj. Alþfl., heldur líka óskir allra fyrirtækjanna sem um var að ræða, þannig að það lá algjörlega ljóst fyrir og var engu leynt. Mér þykir dálítið einkennilegur málflutningur hæstv. forsrh. - eða kannske ég ætti að nota það orðfæri, sem hann var með sjálfur, og segja að sá málflutningur væri ekki sæmilegur að kenna ríkisstj. Alþfl. um eigin ófarir? Og ég get sagt það sama um þann málflutning hæstv. forsrh. að tala um það sem sérstakt stefnumið ríkisstj. sinnar núna, eins og hæstv forsrh. tók til orða, að leyfa ekki jafnmiklar verðhækkanir og farið yrði fram á og eins og venja hefur verið til. Þessu lýsir hæstv. forsrh. yfir núna sem stefnumiði sinnar ríkisstj., að sýna þarna eitthvert aðhald, fara ekki eins hátt og um er beðið og venja hefur verið til. Á sama tíma verður hann ekki skilinn öðruvísi og heldur því meira að segja fram ítrekað að ríkisstj. Alþfl. hafi ekki leyft nógu miklar verðhækkanir. Hún hefur þá ekki verið nógu venjuleg eftir þessari formúlu. Hæstv. forsrh. leyfir sér sem sagt með öðru orðinu að boða stefnu, sem hann framkvæmir ekki, um aðhald og hrósa þeirri stefnu, en að hinu leytinu að ráðast á Alþfl. fyrir að framfylgja þeirri stefnu sem forsrh. er þó að boða í hinu orðinu inn á milli. Ég tel að það sé mikill ljóður á íslenskum stjórnmálum að menn temji sér málflutning af þessu tagi. Sannleikurinn er auðvitað sá, að ríkisstj. Alþfl. skilaði af sér tiltölulega mjög góðu búi, a. m. k. eftir aðstæðum, og betra en yfirleitt hefur átt sér stað þegar ríkisstj. hafa skilað af sér. Nærtækasta dæmið í þeim efnum er auðvitað ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar, sem hæstv. núv. forsrh. átti sæti í. Ég held að það væri nær fyrir núv. hæstv. ríkisstj. að gá að því, hvað það er mikið sem hún er búin að bæta ofan á verðbólguhraðann með þeim aðgerðum sem hún hefur gripið til. Hvað skyldi vera mikið sem hún hefur bætt ofan á verðbólguhraðann vegna hækkana á áfengi og tóbaki eða vegna hækkana á vegaskatti eða vegna hækkana á söluskatti? Þetta skyldi þó ekki nema um 2%, bara þetta þrennt. En þar fyrir utan hefur ríkisstj. verið að bögglast við að boða niðurtalningu í svo langan tíma að margir aðilar í þjóðfélaginu hafa hlaupið til og komið hækkunum út í verðlagið áður en niðurtalningin hæfist. Það er þetta sem menn hafa upp úr því að boða eitt, en gera svo annað. Ég vil ítreka það, að ég tel það rangan og - svo ég noti orð hæstv. forsrh. - ósæmilegan málflutning hjá hæstv. ráðh. að kenna ríkisstj. Alþfl. um eigin ófarir. Ég tel það ósæmilegt alveg eins og hæstv. forsrh. notaði hér áðan þetta orðfæri. Sannleikurinn er sá, að málin voru öll afgreidd og þau voru afgreidd með samræmdum hætti og þannig var skapaður stökkpallur fyrir þá ríkisstj., sem tæki við, til að halda fast á þessum málum, sýna það aðhald sem forsrh. boðar, en ríkisstj. sýnir ekki.



Herra forseti. Það var eiginlega aðeins eitt atriði sem ég vildi leiðrétta í seinni ræðu hæstv. ráðh. Hann sagði að ég hefði verið heimildarmaður dagblaðsins Vísis að þeirri frétt sem birtist á forsíðu í blaðinu. Þetta er ekki rétt. Dagblaðið Vísir hafði þetta eftir mér úr ræðu minni sem ég flutti við útvarpsumr., og var ég ekki að öðru leyti heimildarmaður þess blaðs. Það kemur ekki fram í fréttinni, sem ég viðurkenni að er villandi, að þarna er miðað við meðaltalsverðbreytingu milli ára. En ég ítreka það, af því að mér varð það á í messunni áðan að segja að fjárlögin væru gerð upp á 47% meðalverðbreytingu milli ára 1979 og 1980, að rétta talan er 46.5%, og þessi meðaltalshækkun er komin upp í 53–55% eftir þær upplýsingar sem hér hafa komið fram. Þetta getur hæstv. ráðh. staðreynt og ég get sent honum plögg um það á hverju fjárlög eru byggð að þessu leyti. Þetta er sú tala sem við fjvn.-menn fengum um meðalverðbreytingu milli áranna, 46.5%. Ég sagði víst 47 áðan, en þá leiðrétti ég það. Þetta er sem sagt hærri tala en hæstv. forsrh. talaði um sem hækkun á vísitölu á þessu ári, en þá var hann að tala um annað en ég. Ég vil benda honum á að við erum að tala þarna um tvo ólíka hluti. Hann virðist ekki skilja það. Hann gerði líka aths. um að ég væri að tala um þetta greiðslubyrðarmál utan dagskrár nú. Ég gerði það einfaldlega vegna þess að ég gerði mér ekki miklar vonar um að geta átt orðastað við einn eða annan ráðh. um það þegar lánsfjáráætlun verður til umr. hér. Það hefur oftast verið svo, að hæstv. ráðh. hafa ekki látið svo lítið að vera viðstaddir umr. í hv. deildum Alþingis undanfarið, og ég býst ekki við að það verði mikil breyting á því. Mér þótti þetta svo alvarlegt mál að ég minnti á það í útvarpsumr., en þá var ekki á það minnst af hæstv. viðskrh. sem talaði á eftir mér. Mér þótti þetta aftur á móti svo alvarlegt mál að ég vildi vekja athygli á því hér. Að lokum vil ég þakka hæstv, ráðh. fyrir svörin, þó að mér hafi fundist málflutningur hans heldur strákslegur með köflum og kannske gæta of mikillar reiði. En að lokum vil ég óska honum til hamingju að ætla að taka upp meiri verðlagshöft en þekkst hafa á Íslandi.



Herra forseti. Hv. þm. Lárus Jónsson skýrir fsp. sínar utan dagskrár með því að það sé erfitt að ná í ráðh. til að eiga orðastað við þá, hann búist ekki við að þeir verði hér viðstaddir þegar mikilvæg frv. koma til umr. Ég verð að segja, að ég kannast ekki við að ráðh. séu ekki viðstaddir í deildum eða Sþ. þegar mál, sem undir þá heyra, eru til umr., og tel að ekki séu rök fyrir þessum ásökunum hv. þm. Varðandi ummæli hv. 2. þm. Reykn., Kjartans Jóhannssonar, vil ég fyrst taka það fram út af hinum svokallaða geymda vanda, að hæstv. viðskrh. gerði glögglega grein fyrir því með dæmum í útvarpsumr. í þessari hv. d. fyrir tveim dögum. Þessi mál heyra nú undir viðskrn., eins og kunnugt er, og ég held að það hafi komið skýrt fram hvað hér var um að ræða. Hins vegar kom dálítið spánskt fyrir þegar hv. þm. hóf lofsöng sinn um stjórn Alþfl. Að vísu er þess að gæta að hann var ráðh. í þeirri stjórn sem næst sat á undan. En hann gat þess, að stjórn Alþfl. hefði skilað af sér góðu búi. Þessi skil á hinu góða búi birtust í því, að í lok ársins hafði verðbólgan hækkað um 61% frá ársbyrjun og hann hafði verið ráðh. allan þann tíma. Ég held að það sé ekki hægt að segja að það hafi verið gott bú sem við var tekið með þá geysilegu verðbólgu sem hér ríkti, og þess er langt að leita, trúlega áratugi hér á Íslandi, að verðbólga hafi verið eins gífurleg og þessi tala bendir til.



Herra forseti. Þegar frv. þetta, sem hér liggur fyrir til umr., var til 2. umr. í deildinni gat ég um að fram hefðu komið upplýsingar og beiðnir um að ábyrgðarheimildin vegna lántökunnar yrði hækkuð úr 850 millj. kr. í 1500 millj. kr. Ég óskaði eftir því, að fjh.- og viðskn. d. kæmi saman til fundar til að fjalla um það mál, og var það gert í morgun. Á þann fund var kallaður Magnús E. Guðjónsson framkvæmdastjóri Bjargráðasjóðs til að gera grein fyrir stöðu sjóðsins og greiðsluáætlun fyrir árið 1980. Það kom fram hjá honum, eins og vitað var fyrir, að Bjargráðasjóður þyrfti að taka meiri lán en gert var ráð fyrir til að geta staðið við þessa greiðsluáætlun. Í framhaldi af því varð n. sammála um að leggja til að flutt yrði brtt. við 3. umr. þar sem lagt yrði til að þessar upphæðir yrðu hækkaðar eins og ég gerði grein fyrir áðan. Brtt., sem er á þskj. 381, hljóðar svo: „1. gr. orðist svo: Fjmrh. fyrir hönd ríkissjóðs er heimilt að ábyrgjast með sjálfsskuldarábyrgð lán sem Bjargráðasjóður tekur, allt að 1500 millj. kr. Lánið má vera verðtryggt miðað við lánskjaravísitölu eða jafngildi 1500 millj. kr. í erlendri mynt. Ábyrgðin skal vera með þeim kjörum og skilmálum sem ráðh. ákveður og tekur hún jafnt til greiðslu afborgana, verðtryggingar, vaxta og annars kostnaðar.“ Í greiðsluáætlun Bjargráðasjóðs fyrir árið 1980 kemur m. a. fram, að gert er ráð fyrir að bæta tjón vegna uppskerubrests á kartöflum og veita lán og styrki vegna þessa uppskerubrests að upphæð 230 millj. kr. Í yfirliti, sem lagt var fyrir n., kemur fram að þetta uppskerutjón er reiknað á 440 millj. til 665 millj., eftir því hvaða forsendur eru lagðar fyrir, og sést á því að mikið vantar á að þetta tjón sé að fullu bætt. Voru nm. sammála um að koma þyrfti til meira fjármagn til að bæta þetta tjón betur en greiðsluáætlunin gerir ráð fyrir. N. lagði því til að leitað yrði eftir því við ríkisstj. eða ráðh. að þeir gæfu yfirlýsingu um það, áður en málið yrði endanlega afgreitt frá Alþ., þó það yrði við umr. um frv. þetta í Nd., að reynt yrði að bæta frekar tjónið vegna uppskerubrests á kartöflum en gert er ráð fyrir, svo og að nánari grein yrði gerð fyrir því, hvernig fyrirhugað er að lánskjör verði á þessum lánum, annars vegar þeim lánum, sem veitt verða vegna þessa uppskerubrests, svo og öðrum lánum sem Bjargráðasjóður fyrirhugar að veita vegna vorharðinda, heyskorts og annarra búsifja sem hann kemur til með að bæta. N. leggur sem sagt til að frv. verði samþ. með þeirri breytingu sem flutt er á sérstöku þskj. og ég gerði grein fyrir áðan. Fjarverandi afgreiðslu málsins var Sigurlaug Bjarnadóttir.