Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. á þskj. 189 um breyt. á 2. mgr. 36. gr. laga um þingsköp. Að því er flm. leggja til er gert ráð fyrir að 2. mgr. þessarar greinar laganna orðist svo: „Ráðherrar mega taka til máls svo oft sem þeim þykir þurfa, til jafns við aðra þingmenn. Ráðherrar skulu njóta forgangs til að svara spurningum eða bera af sér ámæti, en þó aðeins í þrjár mínútur eða skemur hvert sinn.“ Í grg. fyrir frv. er þess getið og það nánar útskýrt, hvaða breytingar þetta mundi hafa í för með sér. Hér er aðeins um það að ræða að breyta þingsköpum í þá veru að við umr. hér á Alþingi hafi ráðherrar nákvæmlega jafnan rétt á við aðra þingmenn til að ganga inn í umræðu, en þó þannig að á hverjum tíma, þá svo sem nú er, geti ráðherrar gengið inn í umræður og rofið þannig röð ræðumanna, en þá aðeins í þrjár mínútur eða skemur í hvert sinn. Það skal undirstrikað að hér er um að ræða minni háttar breytingu, en hún miðar að því að réttur ráðh. sé nokkuð til jafns við rétt annarra þingmanna. Í grg. með frv. segir svo: „Þetta frv. er sett fram til þess að tryggja jafnrétti þingmanna í ríkari mæli en nú er. Gert er ráð fyrir því, að þó svo þingmenn séu ráðherrar skuli þeir ekki njóta eins mikilla forréttinda að því er ræðutíma varðar og þeir nú gera. Þó er gert ráð fyrir því, að ráðherrar njóti þeirra forréttinda að geta hvenær sem er kvatt sér hljóðs og vera þá næstir á dagskrá til þess að svara spurningum eða bera af sér ámæli. Flm. telja, að bæði samkvæmt þingsköpum og samkvæmt hefð njóti ráðherrar nú of mikilla forréttinda. Slík forréttindi séu til þess fallin að auka mjög hlut framkvæmdavaldsins á kostnað löggjafarvaldsins. Þessari þróun er reynt að snúa við að nokkru með flutningi þessa frv. Á það skal lögð áhersla, að réttur ráðh. er hvergi meiri en annarra þingmanna, t.d. við útvarpsumræður. Þar er réttur þeirra sem hvers annars þingmanns, en ekki meiri. Frá sjónarhorni þingræðis og þingsögu er óeðlilegt, að einn hópur þingmanna hafi meiri ræðutíma og rýmri heldur en annar á Alþingi. Ráðh. eru fyrst og fremst sveit manna og kvenna, sem löggjafarvaldið hefur kosið til að framkvæma þær lagareglur, sem Alþingi kann að setja hverju sinni. Eins má gera ráð fyrir, að þessi breyting flýti umræðum og geri þær efnismeiri en þær hafa verið nú um nokkurt skeið.“ Það skal undirstrikað, að hér er auðvitað aðeins um að ræða minni háttar efnisbreytingu á þingsköpum. Aðalatriðið er það, sem síðast er getið um í grg., að ætlast er til þess að þetta jafni í fyrsta lagi rétt þingmanna og í öðru lagi verði þessi breyting til að flýta umræðum og gera þær efnismeiri en þær hafa verið nú um nokkurt skeið.



Herra forseti. Ég tel út af fyrir sig að það frv., sem hér er flutt, sé góðra gjalda vert á marga lund og ég tel enga ástæðu til þess, að ráðherrar njóti neinna forréttinda hér í þingsölum. Ég kveð mér ekki hljóðs út af því, heldur út af þingsköpum almennt, úr því að farið er að hreyfa þeim málum hér. Ég held að reynsla okkar undanfarin ár, a.m.k. þann tíma sem ég hef verið hér, sem er ekki ýkjalangur, sýni að margt má betur fara í þingsköpum Alþingis yfirleitt. Ég held að það eigi bæði við um ræðutíma ráðherra og þingmanna, fjölda af ræðum hvers manns við hverja umræðu mála, um nefndarstörf og fjölmarga aðra slíka þætti. Ég held að þessi mál séu í rauninni ákaflega þýðingarmikil varðandi þann svip sem Alþingi hefur gagnvart landsmönnum og það sé nauðsynlegt að koma hér á reglum sem séu þannig að Alþingi haldi sem best þeirri reisn og þeim svip sem það á að hafa. Þess vegna kveð ég mér hér hljóðs að hreyfa þeirri hugmynd að formenn þingflokka og forsetar þingsins velti því fyrir sér nú á þessum vetri, hvaða lagfæringar það eru á þingsköpum sem samstaða gæti náðst um þannig að það mætti líta á þau mál á nýju þingi með haustinu. Auðvitað þýðir ekki að fara að knýja fram breytingar í þessum efnum með knöppum meiri hl. hér í þinginu. Þessi mál eru ekki þess eðlis. En ég er sannfærður um að margt í þingsköpum Alþingis er þannig að það gæti náðst samstaða um breytingar, og ég kveð mér hér hljóðs til að vekja athygli á nauðsyn þess í tengslum við það frv. sem hv. 9. þm. Reykv. var að mæla fyrir.



Herra forseti. Ég tek undir þau orð sem hæstv. félmrh. sagði í ræðu sinni. Það hefur mikið verið rætt um ýmsa annmarka á þingsköpum og hefur raunar ávallt verið svo af því að verkefni þingsins taka stöðugum breytingum eins og þjóðlífið sjálft. Hins vegar hefur Alþingi sýnt hóflega íhaldssemi við að gera miklar breytingar á þingsköpunum og má segja að tiltakanlegar breytingar hafi ekki verið gerðar nema svo sem einu sinni á áratug. Síðast voru gerðar allverulegar breytingar 1972, en aðdragandinn að þeim tók ærið langan tíma því að þingnefnd byrjaði að undirbúa þær árið 1966. Ekki tel ég þó þörf á því að slíkar breytingar taki ávallt svo langan tíma. Það vill svo einkennilega til, þegar mál þetta var tekið fyrir núna, að þá var ég með í höndunum handrit að frv. um breytingar á þingsköpum sem ég ætlaði mér að leggja inn. Það er ýmislegt sem væri athugandi og þyrfti að ræða um, en ég ákvað fyrir nokkru að gera tilraun til að setja á blað hugmyndir um breytingar á þremur meginatriðum, sem ég tel að hafi undanfarin ár vafist fyrir þingstörfum og jafnvel tafið sjálft löggjafarstarfið. Þar á ég við meðferð á þáltill., sem er flókið mál vegna þess að þær eru ólíkar, en oft og tíðum fá þær háðulega meðferð hér, eins og gerðist síðast í gær þegar hér voru rædd merk menningarmál fyrir tómum sal og var ekkert einsdæmi. Annað málið, sem ég tek fyrir í þessu frv., eru fsp., en einmitt nú í vetur hefur borið mikið á því, að þingheimur hefur gert fyrirspurnatíma að almennum eldhúsumræðum. Það nær auðvitað ekki nokkurri átt. Árangurinn hefur orðið sá, að það komast fyrir ein eða tvær fsp. í hverjum fyrirspurnatíma og allur þorri spurninga, sem þm. hafa lagt fyrir ráðh., verður að bíða óhóflega eftir afgreiðslu. Í þriðja lagi hef ég gert tilraun til að setja á blað í fyrsta skipti einhver ákvæði um umræður utan dagskrár. Um þær er ekki einn stafur í þingsköpum og þó tel ég að þær gegni ákaflega mikilvægu hlutverki og eigi fullkominn tilverurétt. Ég ræði þetta ekki frekar, því að ég mun leggja frv. fram. Þessi mál munu vafalaust fara til allshn., og ég tel að hún ætti að taka upp hugmynd hæstv. félmrh., ef hún vill ekki afgreiða það frv. sem er til umr. og önnur sem kunna að verða flutt, að setja a.m.k. í gang athugun á þingsköpunum öllum frá byrjun til enda. Um það frv., sem hér liggur fyrir, vil ég aðeins segja að það er, eins og flm. sagði, mjög einfalt, en þó ærið afdrifaríkt. Ég er í grundvallaratriðum sammála því, að það er ekki eðlilegt að ráðh. hafi sérréttindi, en staða þeirra krefst þess stundum að það sé farið örlítið öðruvísi með þá en aðra þingmenn. En þau miklu sérréttindi, sem þeir hafa haft, eru ekki í samræmi við hugsunarhátt tímans að minni hyggju.



Herra forseti. Þetta frv. til l. er að mörgu leyti góðra gjalda vert, og það er sannarlega gott að menn séu stuttorðir og gagnorðir og noti tíma sinn og annarra vel, en málfrelsið er mikill og dýrmætur réttur og þess vegna vil ég fyrir mitt leyti fara fremur varlega í það að takmarka mjög ræðutímann. Ég held að við þurfum að skoða þetta vandlega áður en við förum að takmarka mjög ræðutíma, ekki endilega bara ráðh., heldur gildir það eins um hinn almenna þingmann. Í sjálfu sér ætti sómatilfinning þingmanna að setja þeim eðlileg tímamörk þannig að menn stæðu ekki hér og töluðu, endurtækju sig og færu hring eftir hring. Sumir fyrrverandi kennarar, sem hefur skolað hér inn, vita ekki af sér fyrr en þeir eru búnir með 45 mínútur hérna í ræðustól og gætu þó kannske komist af með 10. En ég held, að það sé nauðsynlegt að endurskoða þingsköp öðru hverju og ég held, að það séu gagnlegar og mjög athyglisverðar hugmyndir sem hv. þm. Benedikt Gröndal var að hreyfa hér áðan. - Mér finnst ekki endilega þurfa að áfellast þm. fyrir að hafa farið nokkuð víða í fyrirspurnatímum á þessu þingi. Mér finnst hæstv. forseti hafa stjórnað fyrirspurnatímum vel í vetur og verið strangur með klukkuna, enda á hann að vera það. Þá geta þetta orðið fjörugar og líflegar umræður og menn geta létt á sér og hleypt út dampi án þess að fara allt of illa með tímann. Mér finnst að það þurfi miklu fremur að gá að utandagskrárumræðum og fyllilega ástæða til að setja þar tímamörk, e.t.v. ekki endilega þau sömu og í fyrirspurnatíma, en þetta þarf allt saman athugunar við og ég er ekki frá því að það megi breyta ýmsu. En samt sem áður er ég, með tilliti til málfrelsisins og hvað það er dýrmætur réttur og mikilvægur á þessu virðulega þjóðþingi okkar, nokkuð íhaldssamur á gagngerar breytingar. Mér kom nokkuð á óvart að hv. þm. Vilmundur Gylfason skyldi flytja þetta frv. Að vísu er hann sjálfur stuttorður svo að er til fyrirmyndar. Þó að hann komi hér kannske óþarflega oft er hann ekki mjög lengi í einu. Hins vegar er þetta ekki nærgætið við hv. sessunaut hans, Sighvat Björgvinsson, sem kemur hér bæði oft og dvelst tengi. En kannske ætlar hv. þm. Vilmundur Gylfason ekki að gera hv. þm. Sighvat Björgvinsson að ráðherra alveg á næstunni.



Herra forseti. Þær umræður, sem hér fara fram, eru hinar merkustu og mjög tímabærar. Það er enginn vafi á að það er orðin mikil þörf á breytingu á þingsköpum. Við urðum vitni að því í gær hvernig umræður utan dagskrár lengdust talsvert mikið „í annan endann.“ Á borðum okkar liggur ótalinn fjöldi mála sem ekki fæst útræddur á þessu þingi, það er alveg ljóst. Og vegna orða síðasta ræðumanns, hv. þm. Páls Péturssonar, um ama hans af því að takmarka ræðutíma hér á þingi, gæti ég svo sem látið mér detta í hug að þann vanda gætum við leyst með því að lengja þingtímann. Í sjálfu sér er þingið í fríi hálft árið, og það atriði í þingsköpum er mál sem er fullkomlega vert að taka upp og ræða, hvort ekki mætti lengja sjálfan þingtímann sem hefur nokkuð verið bundinn, a.m.k. fram á síðustu ár, við nauðsynleg störf bænda í sveitum. Ég tek algjörlega undir það að fyllsta þörf er á því að breyta þingsköpum, að stytta ræðutíma í umræðum utan dagskrár og reyna að draga úr þeim mikla tíma sem fer hér í fsp. á kostnað mikilvægra máta sem liggja á borðum okkar og eru ekki útrædd og verða ekki útrædd á þessu þingi. Hver sá þm. sem þau flytur verður að endurflytja þau mál á næsta þingi fái þau ekki afgreiðslu nú. Ég vil endurtaka að þessi mál eru orðin mjög tímabær til umræðu hér í þinginu og tímabært að breyta þingsköpum í þá veru sem hér hefur verið um rætt. Og ég vil bæta því við, að ég tel fullkomlega tímabært að kanna hvort ekki sé hugsanlegt að lengja setu sjálfs þingsins.



Herra forseti. Hv. þm. Páll Pétursson lítur hér á sig sem fulltrúa þeirra sem ekki vil ja neinar breytingar. Ég verð að taka undir orð síðasta hv. ræðumanns um að skoða beri hvort ekki sé ráð, eftir að menn hafa fengið allverulegar launahækkanir hér á þingi, að lengja nokkuð þingtímann, þannig að sú regla verði niður felld, að jólafrí þm. miðist við þarfir hrúta hv. þm. Páls Péturssonar og sumarleyfi þm. miðist við þarfir áa hans.



Herra forseti. Það er stórmál að athuga vinnutíma Alþingis yfir árið. En það er ekki bara þingskapamál, það mundi verða að athuga í sambandi við stjórnarskrárákvæði líka, og við skulum koma því til stjórnarskrárnefndar, að hún taki það fyrir. Ég er að þessu sinni sammála hinum íhaldssama formanni þingflokks Framsfl. - og íhaldssemina viðurkenndi hann sjálfur að fyrra bragði - um það að málfrelsið er mikilvægt, við verðum að fara vel með það. Ég veit ekki um neitt þing í veröldinni þar sem málfrelsi er eins takmarkalítið og það er hér á Alþingi. Sumar greinar þingstarfa eru að vaxa öðrum yfir höfuð. Þess vegna er gersamlega óhjákvæmilegt að við verðum að setja okkur einhverjar reglur um þetta. Það er þegar fyrir því næg reynsla að menn gera það ekki af sjálfsdáðum. Og ég vil minna hv. þm. á að oft eru það þeir menn, hvort sem það eru kennarar eða aðrir, sem tala í 45 mínútur án þess að muna nokkuð um það, sem með sínum löngu ræðum hindra að aðrir komist að. Þess vegna verður að tryggja sem allra mest jafnvægi í þessum efnum, og við megum ekki vera hrædd við að setja sjálfum okkur reglur. En við skulum gæta þess, að einmitt þau atriði, sem eru aðalverkefni Alþingis, löggjafarstarfið og meginstjórnsýslan, fái sem bestan tíma og þar séu sem allra minnstar takmarkanir á ræðutíma manna. Það eru ýmsir aðrir fyrirferðarmiklir liðir sem við skulum skoða betur.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Það hefur komið fram hjá hv. þm., sem hér hafa talað, að fsp. utan dagskrár hafi tafið þingstörf, og er m.a. vitnað í fsp. utan dagskrár sem var hér til umræðu í gær. Nú vil ég taka undir það með hv. þm. Benedikt Gröndal og undirstrika það, að fsp. utan dagskrár eru bæði eðlilegar og réttlætanlegar undir vissum kringumstæðum og kannske sér í lagi þegar þing hefur ekki verið að störfum í margar vikur. Og þá kem ég að því, sem hér hefur borið á góma h já mönnum, að þeir telja að þinghald sé of stutt. Nú var það vitað mál í des., að nær helmingur þingmanna vildi nýta tíma þingsins og þingmanna betur en niðurstaða varð og koma saman strax á nýbyrjuðu ári til að ræða þau mál, sem fyrir lágu hjá þinginu þá, og að sjálfsögðu önnur sem upp mundu koma á því tímabili sem í hönd fór. En við það var ekki komandi, m.a. af hv. þm. Páli Péturssyni, hann mátti ekki heyra það né hans ráðherrar. Mér datt það í hug, þegar þessar umræður hófust áðan - og það er leiðinlegt að enginn skuli hafa gert það hér úr ræðustól á Alþingi - að þakka hv. þm. Benedikt Gröndal, 4. þm. Reykv., fyrir þau fræðsluerindi sem hann flutti fyrir landslýð í hljóðvarp á s.l. ári, sem voru fræðandi og upplýsandi. Ég hlustaði á þau og hafði bæði gagn og gaman af. Ég held, að þau ættu vissulega erindi inn í skóla landsins, og tel fulla ástæðu fyrir þingið að beita sér fyrir því til þess að kynna unglingum störf Alþingis í dag. Og undir hans orð vil ég taka. Ég hef verið fylgjandi því á mínu þingsetutímabili að endurskoða þingsköp. Það er sjálfsagt að gera það öðru hverju, skoðanir manna breytast í sífellu með nýjum kynslóðum sem koma hér til setu og starfa á Alþingi. Það er eðlilegt að slík endurskoðun fari fram öðru hverju, og vonandi þarf þessi næsta endurskoðun ekki að taka jafnlangan tíma og var á þeim árum þegar hér voru til umfjöllunar þær breytingar sem síðast voru samþykktar. Ég er sammála því sem hér hefur komið fram og kom fram hjá flm. frv., að það er engin ástæða til þess að ráðherrar hafi lengri ræðutíma almennt heldur en þingmenn. Ég tala nú ekki um þegar ráðherrarnir eru orðnir tíu. Ef svo heldur áfram með þetta stjórnarmynstur, þá getum við búist við að þeir verði 15 næst og 20 þar á eftir. Svo mun fara ef þessir sömu menn verða við stjórn, t.d. á 110 ára afmæli hæstv. forsrh., að þingmenn sitji í stólunum sem ráðherrar eru í í dag, en ráðherrar í hinum almennu sætum.



Ég vil upplýsa vegna orða hv. 1. landsk. þm., að forsetar Alþingis hafa samþykkt að prenta og gefa út á vegum Alþingis hin fræðandi erindi hv. 4. þm. Reykv.



Herra forseti. Hv. þm. Árni Gunnarsson taldi bunkana hérna á borðunum okkar vera óþægilega stóra, og hann var raunamæddur yfir því, að þetta yrði kannske ekki afgreitt allt saman í vetur. Ég vil nú bara segja: guði sé lof, því að það gerir ekkert til þó sumt af því sé látið liggja. Sum mál verða náttúrlega fram að ganga. Sumt af því þarf nánari meðferð og tapar ekkert á því að bíða, en sumt af því er þannig lagt fyrir að það gerir ekkert til þó það komi aldrei til framkvæmda. Hvað varðar það að þingtíminn mætti vera lengri, þá hefur það bæði sína kosti og sína galla. Ég vissi reyndar ekki að hv. þm. Árni Gunnarsson eða hv. þm. Sighvatur Björgvinsson teldu sig vera iðjulausa þó að þingfundir væru ekki. Ég veit ekki betur en þeir þykist alltaf vera eitthvað að starfa sem þm. eða fyrir flokkinn sinn, a.m.k. þiggja þeir laun á sumrin líka. Ef þingið væri lengt skapast ein hætta enn, þ.e. að það yrði afgreitt meira af vitleysu heldur en þó er núna. Ég man þess dæmi, að á síðustu dögum þings hafi menn í ógáti hespað í gegn mátum sem hefðu mátt bíða eða jafnvel sofna alveg.  Hv. þm. Pétur Sigurðsson var að harma það, að þingið hefði ekki komið saman strax í janúarbyrjun. Ef ég væri sjálfstæðismaður mundi ég ekki vera neitt að harma það. Það er ekki endilega víst að ykkur hefði lánast að vinna ykkur mikið til frægðar öllum þó að þið hefðuð komið hér strax á þrettándanum eða hvenær það nú var. En hv. þm. Sighvati Björgvinssyni vil ég benda á það, að jólin eru út af fæðingarhátíð frelsarans, en ekki út af hrútunum mínum.



Herra forseti. Ég vil nefna eitt efnisatriði sem varðar frv. þetta. Í þessu frv. er á engan hátt verið að skerða ræðutíma, eins og kom fram hjá hv. 1. þm. Norðurl. v., Páli Péturssyni. Það er aðeins gert ráð fyrir því, að á mælendaskrá hér á Alþingi gangi ráðherrar inn í röð þeirra, sem á mælendaskránni eru, alveg eins og um hverja aðra þm. sé að ræða. Það er aðeins í því tilviki þegar um frávik frá þessari röð er að ræða, þá komast ráðherrar strax að þegar þeir óska þess, en þá aðeins í þrjár mínútur. M.ö.o. er ekki verið að skerða málfrelsi, það er aðeins verið að jafna rétt eða leggja til að réttur manna sé jafnaður. Það eru þessi forréttindi sem takmörkuð verða ef þessi litla breyting, sem ég vil nefna svo, nær fram að ganga.



Ég vil aðeins upplýsa í þessu sambandi, að ráðherra nýtur ekki forgangs á mælendaskrá nema í þeim málaflokkum sem undir hann heyra. Þó á þetta ekki við um hæstv. forsrh., sem jafnan nýtur forgangs. En t.a.m. hæstv. dómsmrh, nýtur ekki forgangs um orðið í landbúnaðarmálum o.s.frv. Þetta á aðeins við um forgang þeirra þegar um málaflokk viðkomandi ráðherra er að tefla, nema - eins og ég sagði - þar sem lýtur að hæstv. forsrh. sem jafnan hefur forgang.



Herra forseti. Þar sem farið er að ræða starfshætti Alþingis og hér hefur verið bryddað á þeirri hugmynd, hvort ekki sé rétt að Alþingi sitji allt árið, þá vil ég mjög taka undir að það mál sé athugað í fullri alvöru og því fylgt eftir með viðeigandi breytingum á stjórnarskránni. Við höfum orðið vör við það nú á s.l. ári, að tvívegis voru gefin út brbl. Í annað skiptið voru það brbl. varðandi fóðurbætisskatt, sem fyrir lá á þeim tíma að ekki hefðu náð fram að ganga á Alþingi, ef þing hefði setið, þar sem m.a. hv. 2. þm. Norðurl. e., Stefán Valgeirsson, lýsti sig andvígan þeim fóðurbætisskatti þá strax, og ástæða er til að ætla að fleiri þm. Framsfl. hefðu a.m.k. ekki stutt það frv. Ég vil enn fremur benda á það, að í brbl., sem gefin voru út hinn síðasta dag desembermánaðar s.l., er í 5, gr. gert ráð fyrir að breyta verðbótareglum á laun hinn 1. mars n.k. Það er náttúrlega augljóst, að enga nauðsyn bar til að breyta þessu ákvæði með brbl. þá þegar. Eðlilegra hefði verið að leggja fram frv. þess efnis nú, þegar þingið er komið saman, og verður fróðlegt að fylgjast með því, hvort Alþingi fær að fjalla um þetta mál og afgreiða það áður en skerðingin á kaupgjaldinu kemur til framkvæmda. Ég hef ástæðu til þess að ætla að ríkisstj. ætli sér ekki að láta þetta mál ná fram að ganga á Alþingi fyrir 1. mars, og meira að segja hafa tveir af stuðningsmönnum ríkisstj. sagt við mig að enga nauðsyn beri til að afgreiða þessi brbl. áður en skerðingin gengur í gildi. Kannske eigum við eftir að lifa það, að þessi skerðing verðbótavísitölunnar 1. mars verði aldrei samþykkt á Alþingi. Kannske verður þetta látið danka fram í maí og þá afgreitt með hvers konar hrossabrögðum. Ég vil ennfremur minna á það, að sumarið 1979 voru sett brbl. um gerðardóm á sjómenn. Þessi brbl. komu aldrei til afgreiðslu Alþingis. Það reyndi aldrei á hvort meiri hluti Alþingis stóð á bak við þá lagasetningu. Það er hægt að fallast á það, að á sínum tíma hafi verið nauðsynlegt að láta ríkisstj. hafa vald til útgáfu brbl. Eins og samgöngum er nú háttað eru viðhorf í því efni gerbreytt, og ég álít að það sé óhjákvæmilegt fyrir alþm. - vegna þess hversu mikil lausung hefur ríkt í útgáfu brbl. - að taka það til vandlegrar íhugunar, hvort ekki sé rétt að svipta ríkisstjórnir í eitt skipti fyrir öll valdi til að gefa út brbl. Þannig hefur misbeitingin á þessum rétti verið á undanförnum árum, sívaxandi lausung og óheilindi, sem síðan hefur bitnað á fólkinu sjálfu, grafið undan trausti á þingræði í landinu og orðið til lítils sóma fyrir þá menn sem hafa verið hálfa ævina formenn stjórnarskrárnefnda í nýju lýðveldi hér á landi. Ég vil þess vegna mjög taka undir þau ummæli sem hér hafa fallið um það, að Alþingi eigi að vera að störfum sem mestan hluta ársins. Ef nauðsyn ber til að setja nýja löggjöf er sjálfsagt að kalla Alþingi saman til þess að fjalla um þá löggjöf. Reynslan hefur sýnt að ef á liggur stendur ekki á alþm. að láta hendur standa fram úr ermum. Ég vil einnig minna á það, að mjög vaxandi eru þær raddir og háværar í þjóðfélaginu sem telja eðlilegt að ráðherrar láti af þingmennsku um leið og þeir setjast í ráðherrastólana. Með því mundi sparast sá aragrúi af vararáðherrum og alls konar sérfræðingum, starfshópum og nefndum sem hreiðrað hafa um sig hér uppi í Stjórnarráðinu, en á hinn bóginn yrði þingræðið tryggara í landinu. Það gefur t.d. skrýtna mynd af störfum Alþingis nú, að ef einn af þeim ráðherrum sem nú sitja forfallaðist, veiktist, þá mundi ríkisstj. um leið verða óstarfhæf vegna þess að sá sem kæmi inn í staðinn, er í stjórnarandstöðu. Þetta lýsir með öðru hvernig þingræðið er orðið. Og eins og ég sagði áðan eru þau brbl., sem út hafa verið gefin, til þess fallin að grafa undan trausti á lýðræðinu.



Herra forseti. Ég vil taka undir orð hv. þm. Halldórs Blöndals, sem hér var að ljúka máli sínu, að það nær náttúrlega ekki nokkurri átt og þm. eiga ekki að geta unað því, að flest meiri háttar viðfangsefni, sem stjórnvöld þurfa með að fara, telji þau nauðsynlegt að bíða með að leysa þangað til að þing situr ekki að störfum. Dæmigert um þetta er afgreiðsla núv. hæstv. ríkisstj. á kauplækkuninni sem gerð var með brbl. á gamlársdag, eftir að menn höfðu setið hér síðan 10. okt. og varta hafði liðið sú vika að ekki hefði verið óskað eftir því við hæstv. ríkisstj., að hún legði einhverjar till. fyrir hv. Alþingi um aðgerðir í efnahagsmálum. Hæstv. ríkisstj. beið með allar till. þangað til Alþingi var komið heim. Þá greip hún til þess ráðs, um leið og Alþingi var farið, að koma fram með úrræði sín og binda þau með brbl. Meira að segja var svo langt gengið, að eitt atriði í þessum brbl., í 7. gr. laganna, er um heimild handa ríkisstj. til að fresta framkvæmdum. Nú segir svo í stjórnarskrá lýðveldisins, að brbl. megi aðeins gefa út ef brýna nauðsyn beri til, og er átt við að þá þurfi að taka á málum sem ekki er af einhverjum ástæðum hægt að láta bíða þar til þing getur komið saman til eðlilegra starfa. Nú hefur hæstv. fjmrh. lýst yfir opinberlega að hæstv. ríkisstj. hafi ekki svo mikið sem rætt hvaða framkvæmdum eigi að fresta, ef til kemur, og hæstv. fjmrh. hefur meira að segja lýst því í útvarpsviðtali, að það geti meir en vel verið að þessi heimild verið ekki notuð. Hvaða nauður rekur þá ríkisstj. til þess að veita sér slíka heimild til framkvæmdafrestunar með brbl. sem aðeins má setja ef brýna nauðsyn ber til? Ríkisstj. hefur sjálf upplýst að hún hafi ekki einu sinni rætt um hvort hún mundi vilja nota slíka heimild og þá hvernig. Samt sem áður telur hún ósköp eðlilegt og sjálfsagt að veita sér slíka heimild með brbl. sem hún veit ekki hvort hún ætlar sér að nota. Og samkvæmt orðanna hljóðan í stjórnarskrá lýðveldisins Íslands er það auðvitað alveg ljóst, að ríkisstj. getur ekki réttlætt það að setja brbl. um heimild til slíkrar framkvæmdafrestunar nema nauðsynlegt hafi verið að fresta einhverjum tilteknum framkvæmdum á þeim tíma sem Alþingi sat ekki að störfum. Slíkt hefur ekki verið gert. Það hefur ekki einu sinni verið rætt. Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands heimilar ríkisstj. ekki að gefa út slík brbl., en samt sem áður hefur hæstv. ríkisstj. gert þetta án þess að hafa - a.m.k. í þessum þætti brbl. - nokkur rök. Hún hefur engin rök fyrir þessum þætti brbl., þó hún kunni að hafa einhver rök fyrir öðrum þáttum þeirra. En það, sem kom fram hjá hv. þm. Páli Péturssyni, formanni þingflokks Framsfl., sýnir hvílíkur valdahroki býr með hæstv. ríkisstj. og stuðningsmönnum hennar, eins og hv. stjórnarþm. Guðrún Helgadóttir lýsti fyrir almenningi í viðtali í útvarpinu núna um jólaleytið. Hv. þm. tók þar sérstaklega fram hvílíkum valdahroka ráðherrar í hæstv. ríkisstj. væru haldnir, og þessi valdahroki kom fram hjá hv. þm. Páli Péturssyni, formanni þingflokks Framsfl. hér áðan, þegar hann gaf í ræðustól í þinginu þá yfirlýsingu, að þeim mun styttri tíma sem Alþingi sé látið sitja þeim mun betra. Ég verða að spyrja, herra forseti: Ber að skoða þetta sem stefnuyfirlýsingu frá þingflokki Framsfl., að þeim mun skemur sem Alþingi situr að störfum, þeim mun betra. Þeim mun fyrr sem hv. þm. komist til að sinna hrútum sínum og skepnum, þeim mun betra fyrir þjóðina? Þeim mun minna sem hann aðhefst hér á Alþingi, þeim mun betra? Þeim mun meira sem hæstv. ríkisstj. sniðgengur Alþingi sem löggjafarstofnun þjóðarinnar og stjórnar með brbl., þeim mun betra?  Hv. þm. Páll Pétursson hefur getið sér sérstakt orð hér í þinginu fyrir afturhaldssjónarmið í öllum málum. Hann er fulltrúi þeirra íhaldssömustu afla sem hér sitja. Hann er alltaf á móti öllum breytingum, öllum umbótum og öllu því sem til framfara má horfa. Nú vitum við það t.d., að í kjördæmi hans eru samkvæmt opinberum skýrslum einna lægstar meðaltekjur manna í landinu. Samt sem áður stendur hann þver gegn því, þverastur allra manna, að launþegar á Íslandi geti notið góðs af því að nýta hið hvíta gull landsins, orkuna í iðrum jarðar og fallvötnum, til þess að setja á fót iðnað sem gæti skilað betri lífsafkomu. Nú standa yfir kaupgjaldssamningar við starfsmenn ríkisverksmiðja. Kröfur starfsmanna ríkisverksmiðjanna eru að fá sömu laun og greidd eru í stóriðjuverunum tveimur. Verði þeirri kröfu sinnt mun það þýða um 30% launahækkun til þessa fólks. Þessar stóru verksmiðjur, sem áttu að innleiða láglaunasvæði á Íslandi - eins og þm. og Alþb. sögðu og Páll Pétursson hefði sjálfsagt haldið fram ef hann hefði setið hér á þingi, -þær greiða núna um það bil 30% hærri laun en greidd eru í verksmiðjum ríkisins. Og þessi fulltrúi tekjulægsta kjördæmisins á Íslandi á Alþingi Íslendinga, hann leggst mjög eindregið gegn því að þetta tekjulága fólk í kjördæmi hans geti nokkurn tíma gert sér vonir um að fá svipaða starfsaðstöðu og fólkið býr við sem vinnur í þessum tilteknu iðjuverum og nýtur góðs af þeirri orku sem Ísland á. Ber þá að líta á þetta sem stefnu þingflokks Framsfl.? Er t.d. hv. þm. Jóhann Einvarðsson sammála þessu - eða hv. þm. Guðmundur G. Þórarinsson - eða hv. þm. Halldór Ásgrímsson? Telja þessir þrír þm. að málflutningur formanns þingflokks þeirra sé flokknum til sóma? Að standa þver, liggja flatur þversum gegn öllum nýjungum, öllum breytingum, og fullyrða síðan hér úr ræðustól að það sé þeim mun betra, því skemur sem Alþingi situr að störfum, þeim mun meira sem hægt er að beita bráðabirgðalagasetningu af 10 ráðherrum.  Ég ætla ekki að fara fleiri orðum um þetta, sjálfsagt á hv. þm. ágæta skýringu á því eins og öðru, en ég ætla að biðja hæstv. forseta um að hlífa mér við frammíköllum frá Snorrabúð.



Ég vil að gefnu tilefni taka fram að þetta litla frv. og umr. snýst um þingsköp, en ekki jólahald og fengitíð.



Herra forseti. Það er ekki á hverjum degi sem við horfum upp á það, að Alþfl.-þm. drepi frv. fyrir sjálfum sér. En við höfum fengið að horfa á það sjónarspil nú. Hér er á dagskrá ákveðið málefni. Flm. eru Vilmundur Gylfason, Jóhanna Sigurðardóttir, Ágúst Einarsson og Sighvatur Björgvinsson. Svo bregður svo merkilega við, að sá síðast nefndi hefur hér upp langar tölur um allt annað en það sem er á dagskrá. Hann varðar ekkert um það þó að forseti segi að það eigi að ræða þessi mál, hann er stór maður og vill ræða allt annað. Hann vill ræða um hrútana á Höllustöðum. Og hver ætlar að fara að taka málfrelsi af þessum hv. þm. þegar hann hefur áhuga á að ræða önnur mál en þau sem forseti leggur til að rædd séu í deildinni? Það væri nú aldeilis hroki ef forsetinn tæki upp á slíku. Þvílík ósvífni! Það er kannske rétt að ræða þessi mál út frá því sjónarhorni sem hv. flm. vildu leggja til, þ.e. að auka jafnræði á milli þm. Væri þá ekki rétt að setja kvótakerfi á þann tíma sem þm. töluðu hver og einn hér í sölum þingsins, er það ekki jafnræði? Þá fengju menn það upp gefið á haustdegi, hversu mikið þeir mættu taka af tíma þingsins hver og einn. Ég er ekki viss um að það halli svo svakalega á það lið sem hér er efst á blaði. Væri ekki ráð að skoða það í þingtíðindum hvort þeir hefðu þagað að undanförnu? Nei, þetta frv. er dæmigert stjórnarandstöðufrv., þetta hefði starfsstjórninni aldrei dottið í hug að leggja til. Þá hefði ekki komið til mála af hálfu þeirra, sem hér skrifa á nöfn sín, að stytta ræðutíma ráðh. Nei, það hefði ekki verið vit í slíku frv. Samt sem áður hefðu þeir trúlega undir þeim kringumstæðum átt miklu meiri möguleika á því að fá þm. til að taka þá alvarlega heldur en með því að flytja þetta nú. Engu að síður, þó að umræður hafi nú snúist á þennan veg, þá langar mig að ræða hér efnislega um þá hluti sem ég tel þinginu til vansa, mikils vansa, gagnvart þingsköpum. Ég á hér við þá áráttu þm. þegar þeir biðja um orðið út af þingsköpum. Ef menn fá ekki orðið um það málefni, sem þeir vilja tala um, hefur það verið tískufyrirbrigði að biðja um orðið út af þingsköpum. Í mínum huga þýðir það, að þeir vilji gera athugasemd við ákvörðun forseta um röðun mála á dagskrá. En í reynd eru þessar umræður flestar um málefni, ekki um störf forseta eða röðun mála á dagskrá. Það er þessi misnotkun á frelsi til umræðna um þingsköp sem mjög oft verður til þess að eyðileggja eðlilegar umræður hér á Alþingi. Þess vegna held ég að eðlilegt væri að forseti fengi mun meira vald til þess að stöðva umræður um þingsköp. Þannig mætti stöðva þær umræður sem eru þinginu til lítils sóma. Það er líka rétt að hugleiða það í þessu sambandi, hvort forseti eigi ekki mun oftar að grípa inn í og gera athugasemdir við mál manna þegar þeir steinhætta að ræða það málefni sem er á dagskrá. Ef forseti líður mönnum ótakmarkað að tala um það sem þeim dettur í hug hér í ræðustólnum, þá er náttúrlega tómt mál að vera að leggja fram einhverja ákveðna dagskrá í byrjun þingfundar og svo snúist umræður um allt annað, hver eldhúsdagurinn eftir annan kemur í Sþ. eða í deildum. En af því að ég er farinn að fara í taugarnar á einum ágætum vestfirskum þm. sem telur sennilega að það hafi verið hallað á félaga sinn -  Eitt þótt mér merkilegt í ræðu hv. 3. þm. Vestf. Það var það - af því að ég hélt að hann væri sæmilega fróður um sauðfé - hvaða erindi hann telur Pál sérstaklega eiga í fjárhúsin um fengitímann. Mér er ekki alveg ljóst hvort þarna er um vanþekkingu hjá hv. þm. að ræða, en það eru svo furðulegir hlutir sem koma upp á að ég minnist þess, að það var prestur í Dalasýslu sem færði það í tal við fjármann sinn, hvort ekki væri hægt að ljúka tilhleypingunni af á einum eða tveimur dögum ef þeir færu allir í það, eins og hann orðaði það. Það má vel vera að það sé þessi hugsun, sem vaki á bak við hjá hv. 3. þm. Vestfjarða.



Já, það kann að vera rétt, að forsetinn sé ekki nógu strangur að halda mönnum við umræðuefnið, og nú síðast fór það eitthvað úr böndunum. En ég vil að gefnu tilefni taka það fram, að vald forseta er mjög mikið til þess að skera niður umræður, taka mál af dagskrá og setja menn úr ræðustól, ef svo ber undir. En ég bið menn að minnast þess, að málfrelsið er ákaflega mikilvægt og það sé ekki takmarkað um of. Þetta er dýrmætur réttur sem þm. hafa, og menn mega gá að sér að hann verði ekki skertur nema sem minnst. Hv. 1. þm. Norðurl. v. hefur kvatt sér hljóðs, en hann hefur þegar talað tvisvar og nú er spurningin hvort hann álítur bera nauðsyn til að bera af sér sakir.

Ég álít það vera nauðsynlegt.

Þá hefur forseti heimild til að gefa honum orðið í þriðja skiptið til að bera af sér sakir. Og tekur hann nú til máls.



Herra forseti. Ég hef ekki tíma til að ræða um stóriðjumál við Sighvat Björgvinsson núna, ég er tilbúinn að gera það síðar. Þessi umræða var upphaflega hafin um þingsköp og það er ekki mér að kenna að hún hefur farið svo á dreif sem hún hefur gert. Hinum ágætu þm. Vestf. vil ég segja það, að hrútarnir mínir sjá um æxlunarverk þarna í fjárhúsunum og þeir þurfa ekkert að hafa áhyggjur af því. Hvað varðar horfurnar á 110 ára afmæli forsrh., sem hv. þm. Pétur Sigurðsson var að fílósófera um áðan að þá yrðu ráðherrar komnir hérna við borðin og hinir óbreyttu þingmenn bara í þessi 10 sæti hérna á bak við mig, þá verð ég að segja að stjórnarandstæðingar eru ekki mjög bjartsýnir á fylgisþróun sína á næstunni. Það er kannske lítill vegur að trúa því að forsrh. verði 110 ára. Það eru talsverðar líkur á því að stjórnarsamstarfið endist þangað til. En ég trúi því tæplega að stjórnarandstæðingar í Sjálfstfl. og kratar verði komnir ofan í 10 menn þá. Þeir mega aldeilis halda á spöðunum við að tæta af sér fylgið ef það á að takast. Hvað varðar setningu brbl., þá er óhjákvæmilegt að ríkisstj. á hverjum tíma hafi rétt til að setja brbl. Ég er ekki að mæla með því að hún sé að nota þann rétt að óþörfu eða í tíma og ótíma. En ég hef horft upp á hv. þm. Geir Hallgrímsson setja brbl., nauðsynleg og gagnleg brbl. Ég hef horft upp á hv. þm. Benedikt Gröndal, þegar hann var forsrh., setja brbl., nauðsynleg og gagnleg og óhjákvæmileg brbl., sum þeirra a.m.k. Það er útúrsnúningur hjá hv. þm. Sighvati Björgvinssyni, að ég hafi verið að segja hér að því skemur sem Alþingi sæti, því betra. Auðvitað þarf Alþingi eðlilegan starfstíma, en sá starfstími getur keyrt úr hófi, sannarlega keyrt úr hófi. Og það getur verið hægt að ljúka verki á sómasamlegan hátt á þessum tíma ef tíminn er notaður vel. Mér er það alveg ljóst, að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson mun ekki vera fæddur í fjárhúsi þó að hann hafi kannske verið lagður í kratajötuna á sínum tíma, en hálfpartinn finnst mér nú stundum eins og hann sé kominn innan úr kú.



Herra forseti. Það kemur fyrir í hinum merkilegustu málum, sem hér eru til umræðu, að farið er nokkuð út fyrir málið sjálft, og það er engin ný bóla. Menn hafa sumir verið að finna að því nú í þessari umræðu, þó að nokkur gamanmál hafi verið á lofti um leið. En mér finnst það ekki rétt af þeim og vil benda á það, að í kjölfar framsöguræðu hv. flm. stóð hér upp hv. 4. þm. Reykv., Benedikt Gröndal, einn reyndasti og þingvanasti þm. okkar, a.m.k. hér í deildinni, og skýrði lauslega frá hugmyndum sínum um brtt. - ef ég hef skilið það rétt - sem hann hyggst flytja við þetta frv., ef það verður þá ekki flutt sem sérstakt frv. Það er því eðlilegt að farið sé út fyrir það frv., sem hér er á dagskránni, og rætt um einn og annan agnúa sem er á þingsköpum Alþingis og okkar starfstilhögun. Það má m.a. nefna vinnutímann. Ég benti á að það hefði mátt ná a.m.k. 18 virkum dögum til vinnu hér á Alþingi ef hv. þm. Páll Pétursson og hans félagar hefðu ekki algerlega staðið gegn því og heimtað að fá okkur heim, burt héðan úr þingsölum, væntanlega til þess að við gerðum engan skaða hér. En þá hefur hann líka búist við að áhrif okkar mundu eitthvað aukast í janúarmánuði. En að sjálfsögðu má líka - án þess að gengið sé út frá lengingu þingtímans á vorin - lengja vinnutímann á dag og fjölga fundadögum. Það eru ekki þingfundir á föstudögum, en auðvitað mega þingfundir vera á föstudögum. Margar stéttir þjóðfélagsins vinna alla daga vikunnar, og margar stéttir þjóðfélagsins vinna 14 og upp í 18 tíma á sólarhring. Og hér eru þm. og ráðh. sem öfundast út í laun manna sem greidd eru fyrir slíkan vinnutíma. En af því að það var líka að því vikið af einum þm., að það hefðu orðið verulegar launahækkanir hjá þm., þá mótmæli ég þessu. Að vísu mun það hafa orðið hjá honum og öðrum utanbæjarþm. - sem eðlilegt er því að verklýðsforusta þm. er í höndum forseta sem allir eru þm. fyrir kjördæmi þar sem þeir fá sín laun greidd í öfugu hlutfalli við atkvæðamagn. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri. Mér finnst eðlilegt að drepið sé á eitt og annað í sambandi við störf þingsins þegar svona mál er flutt. Það er eðlilegt að þm. bendi á fleiri atriði en komu fram hjá flm. þessa frv., því að sjálfsögðu mun þetta mál og þær athugasemdir, sem hér hafa komið fram, koma til umræðu í þeirri nefnd sem fær málið til meðferðar. Og fyrst verið er að hrófla við þessum lögum á annað borð, þá tel ég sjálfsagt að það sé haft áhrif á fleira en þetta eina atriði, sem ég er hjartanlega sammála hv. flm. um að þurfi að breyta. Ég er sammála efni þessa frv., en það er bara margt annað til viðbótar, eins og hv. þm. Benedikt Gröndal hefur minnst á.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr. um sérstaka meðferð mála vegna rangrar notkunar stöðureita fyrir ökutæki o.fl., er nú lagt fram í þriðja sinn. Var frv. upphaflega flutt undir þinglok veturinn 1977–1978 og einnig á síðasta þingi. Í bæði skiptin var frv. vísað til nefndar, en kom ekki til frekari meðferðar á Alþingi. Frv. þetta er, eins og segir í aths., samið af réttarfarsnefnd að ósk dómsmrn. Það fjallar um umfangsmikinn þátt mála, er lögregla og dómstólar fást við, og miðar að einföldun og hraðari meðferð þeirra. Fjöldi þessara mála er mjög mikill og má nefna sem dæmi að miðar festir á bifreiðar í Reykjavík vegna vanskila á greiðslu í stöðumæli voru 77 594 á síðasta ári. Er ökumanni þá boðið að ljúka máli með greiðslu svokallaðs aukaleigugjalds. Nú lýkur ekki öllum málum með því og voru í Reykjavík gefin út 34 166 sektarboð á síðasta ári af hálfu lögreglustjóra í þeim tilvikum. Ef sektarboði er ekki tekið er máli svo vísað til dómara. Ljóst er að miklu varðar ef unnt er að einfalda meðferð þessara mála. Frv. þetta miðar að slíku. Er lagt til að hætt verði að meðhöndla mál þessi sem refsimál, málin eru .,afkriminaliseruð“, eins og það er kallað, og meðhöndluð sem einkamál. Hefur það verið gert í nágrannalöndum okkar og gefið góða raun. Frv. fjallar nánar um meðferð þessara mála, sem ég tel ekki ástæðu til að rekja hér frekar, en vísa til grg. Rétt er að geta þess, að frv. er flutt óbreytt eins og það var lagt fram í upphafi. Frv. hafði þá verið sent Umferðarráði til umsagnar og komu ýmsar ábendingar fram í umsögn þess um atriði sem talið var að koma mætti fyrir með öðrum hætti þótt meginhugsun frv. sé í rétta átt. Ábendingar Umferðarráðs voru sendar þingnefnd þeirri sem málið fékk til meðferðar. Þá mun hv. allshn., sem fékk frv. þetta til skoðunar á síðasta þingi, hafa borist umsögn skrifstofustjóra borgarstjórnar Reykjavíkur um frv. Er rétt að þingnefnd sú, sem nú fær málið til meðferðar, kynni sér ábendingar Umferðarráðs og viðhorf borgaryfirvalda, en hér er um að ræða mál sem snertir mjög hagsmuni sveitarfélaga og þá sér í lagi Reykjavíkurborgar. Herra forseti. Ég tel eigi ástæðu til að lengja mál mitt frekar og legg til að frv. verði að umr. þessari lokinni vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Eins og fram kom hjá hæstv. dómsmrh. er þetta frv. nú lagt fyrir hv. Alþingi í þriðja sinn og hefur í öll þessi skipti verið flutt hér í óbreyttri mynd. Þegar frv. var flutt hér á síðasta Alþingi gerði ég tvær athugasemdir við frv. sem ég vil ítreka hér, vegna þess að þær eru enn í fullu gildi, og geri það í þeirri von, að sú hv. þingnefnd, sem þetta frv. fær til meðferðar, muni taka þessi atriði til athugunar, en önnur þessi athugsemd fellur mjög saman við þær athugasemdir sem borgarstjórn eða þeir forsvarsmenn Reykjavíkurborgar, sem um þetta mál hafa fjallað, hafa gert. Í þessu frv. - sem ég tel að öðru leyti horfa mjög til bóta - er gert ráð fyrir því, eins og reyndar er í dag, að tvenns konar gjöld séu lögð vegna notkunar á stöðumælum. Það eru í fyrsta lagi stöðumælagjöldin, sem menn greiða þegar þeir hefja stöðuna, og í öðru lagi svonefnd aukaleigugjöld, en það eru gjöld sem lögð eru á menn á eftir-ef þeir standa lengur við mælana en heimilt er eða þeir hafa greitt fyrir. Það er gert ráð fyrir í þessu lagafrv. að sveitarstjórnir taki að sér eftirlit með notkun stöðumæla og að dómsmrh. löggildi sérstaka stöðumælaverði í þessu skyni. Hins vegar er ekki gert ráð fyrir að aukaleigugjöldin, sem eru langstærsti hluti þeirra gjalda sem fyrir stöðumælana koma, renni í sveitarsjóðinn. Það er gert ráð fyrir að stöðumælagjöldin renni í sveitarsjóð eða borgarsjóð, en hins vegar að aukaleigugjöldin renni í ríkissjóð. Þetta finnst mér mjög óeðlilegt. Ég tel rétt að sami aðili sjái um eftirlitið og hirði tekjur af innheimtu. Þetta eftirlit hefur verulegan kostnað í för með sér. Bæði kosta stöðumælarnir sjálfir mikið og sá starfskraftur sem í það fer að annast eftirlit með þeim, og þess vegna er eðlilegt að sá aðili, sveitarfélag í þessu tilfelli, sem á að annast þetta eftirlit og bera af því kostnað, fái þær tekjur sem stöðumælarnir gefa. Ég held að hér sé ekki um neinn tekjustofn að ræða fyrir sveitarfélög. A.m.k. hefur reynslan ekki verið sú hér í Reykjavík, heldur eru veruleg útgjöld þessu samfara, og hvorki stöðumælagjöldin né aukaleigugjöldin hafa nægt til þess að bera uppi þennan kostnað. Þess vegna finnst mér óeðlilegt, eins og frv. gerir ráð fyrir, að ríkissjóður ætli að taka stærsta hlutann af þeim tekjum sem þetta gefur. Ég vænti þess, að hv. þingnefnd taki þetta mál til athugunar. Hitt atriðið, sem ég vildi gera að umtalsefni, er í 7. gr. frv., en þar segir að þau gjöld, sem lögð eru á eigendur bifreiða vegna rangrar notkunar stöðureita, njóti lögtaksréttar og lögveðs í víðkomandi ökutæki. Ég hef engar athugasemdir við það, en hins vegar hef ég athugasemdir við 2. tölul. þessarar greinar, þar sem segir að lögveð samkv. þessari grein gangi á undan öllum veðum öðrum en lögveðum vegna bifreiðagjalda og iðgjalda vegna lögboðinnar ábyrgðartryggingar ökutækja. Hér er um að ræða mjög óvissar upphæðir sem kunna að falla á einstök ökutæki, en við vitum að ökutæki eru allmikið notuð í viðskiptum manna á meðal sem andlag fyrir veðsetningar, t.d. við kaup á bifreiðum. Þegar bifreiðar skipta um eigendur er iðulega lánaður hluti af kaupverðinu og veð tekið í bifreiðinni á móti, en með þessari grein mundi áhættan verða svo mikil við slík viðskipti að nánast er ólíklegt að bifreiðar verði lengur notaðar sem andlag fyrir veð í viðskiptum. Menn taka ekki veð í bifreiðum ef þeir vita aldrei hvað á þeim hvílir á undan. Með því að ætla að láta þetta lögveð ganga á undan öllum öðrum veðum finnst mér gengið of langt. Ég held að ríkissjóður hafi alveg næga tryggingu fyrir þessum gjöldum þó að lögveðin falli inn í eðlilega röð annarra veða í bifreiðinni. Ég vil láta þessar athugasemdir koma fram, áður en málið gengur til hv. nefndar, og vænti þess, að hún taki þessar athugasemdir til athugunar.



Herra forseti. Það er orðið nokkuð langt um liðið síðan þetta mál var hér á dagskrá, en í þeim umræðum, sem þá fóru fram, komu fram nokkrar athugasemdir frá nokkrum hv. þm. varðandi þetta mál. Það var þó sér í lagi frá hæstv. félmrh. Ég sé að hann er ekki staddur hér í salnum, en vildi gjarnan að hann yrði hér viðstaddur þessa umræðu vegna þess að í máli hans komu fram nokkur atriði, sem ég tel nauðsynlegt að svara og fá jafnframt svör við frá honum. Sé hann ekki staddur í húsinu vil ég gjarnan mælast til þess við forseta, að umræðu verði frestað þangað til tækifæri gefst til að tala við hæstv. félmrh.