Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf: ,,Þar sem ég leggst inn á sjúkrahús í dag og ligg þar í nokkra daga óska ég eftir því, sbr. 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að varamaður minn, Soffía Gísladóttir félagsmálastjóri, taki sæti mitt á meðan. Halldór Blöndal, 1. þm. Norðurl. e.`` Soffía Gísladóttir hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa á ný.

Herra forseti. Ég leyfi mér að kveðja mér hljóðs um störf þingsins vegna þeirra miklu og alvarlegu stöðu sem er varðandi útbreiðslu á sjúkdómnum gin- og klaufaveiki víða um heim. Kallaðir hafa verið saman neyðarfundir í mörgum löndum, neyðarfundir ríkisstjórna og þjóðþinga til þess að ráðgast um hvernig við megi bregðast, hvernig megi hefta útbreiðslu veikinnar. Matvælastofnun Sameinuðu þjóðanna hefur varað við hættunni af gin- og klaufaveiki og segir að sjúkdómurinn geti breiðst út um allan heim og stofnunin skorar á allar þjóðir að gera strangar ráðstafanir. Herra forseti. Hér er mikið alvörumál á ferðinni og því leyfi ég mér að spyrja: Mun þetta mál koma til kasta þingsins eins og það gerir víða í löndum út um allan heim og til hvaða ráðstafana hefur ríkisstjórn Íslands gripið til að hindra að þessi sjúkdómur geti borist hingað til lands? Herra forseti. Ég tel að hér sé svo alvarlegt mál á ferðinni að það sé nauðsynlegt að Alþingi Íslendinga fái að fylgjast með og verði þátttakandi í hvernig megi verjast því að sjúkdómurinn berist hingað til lands.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir að taka þetta mál upp á Alþingi í dag. Þetta er stórmál og varðar raunar heimsbyggðina alla og mikið og stórt mál fyrir okkur Íslendinga að verjast og gera strangar kröfur. Auðvitað hafa verið haldnir margir neyðarfundir í ráðuneyti mínu. Málið hefur hvað eftir annað borið á góma á ríkisstjórnarfundum en mér finnst mjög mikilvægt að þingið fylgist með málinu, bæði hvað varðar gin- og klaufaveiki svo og kúariðu. Ég vil í upphafi segja frá því að það var ákveðið í morgun að í dag færi auglýsing frá yfirdýralækni svohljóðandi: ,,Vegna gin- og klaufaveiki sem greinst hefur í Stóra-Bretlandi og Frakklandi hefur yfirdýralæknir ákveðið að ekki verði mælt með innflutningi frá löndum Evrópusambandsins eða EFTA, eða frá öðrum löndum þar sem sjúkdómurinn hefur greinst, á vörum sem smitefnið getur borist með og falla undir stafliði a) og b) í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 25/1993, um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim.`` Það þýðir sem sé að innflutningur verður ekki heimilaður á hráu kjöti eða ýmsum vörum sem smithætta er af frá Evrópusambandinu. Svo þekkja allir að margar fleiri aðgerðir eru í gangi. Það eru komnar mottur með sótthreinsilegi í flugstöðina í Keflavík og á flugstöðvar úti um land og allt gert til að fræða, bæklingar gefnir í flugvélar. Það hafa verið umræður við tollyfirvöld varðandi skip sem koma til landsins og flutninga, um að fyllsta öryggis sé gætt þar. Það er því mikil vinna í gangi hjá landbrn. og embætti yfirdýralæknis til að verjast þessum válega gesti. Ég heiti á alla Íslendinga að standa fast með okkur í þessari miklu baráttu.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni fyrir að hafa tekið þetta mál upp. Full ástæða er til þess að fylgst sé með þessu máli á hv. Alþingi. Ég verð hins vegar að segja að ég treysti yfirvöldum ágætlega fyrir því að standa vel að þessu máli. Mér finnst það hafa komið fram að undanförnu að það hafi allt verið gert sem mönnum hefur bókstaflega getað flogið í hug til þess að reyna að koma í veg fyrir að þessi smit berist hingað. Ég vona að það verði það sem menn halda áfram að gera, að bregðast við með öllum þeim ráðum sem menn sjá til þess að gera þessa hluti eins vel og mögulegt er. En það er sannarlega ekki sloppið fyrir hornið enn hvað þetta mál varðar því að nýjar og nýjar fréttir koma daglega af þessum sjúkdómum sem eru að koma upp allt í kring og því miður er áhættan fram undan örugglega mikil. Því er full ástæða til að menn hafi allan vara á sér.

Herra forseti. Ástæðan fyrir því að þetta málefni er tekið upp undir dagskrárliðnum Athugasemdir um störf þingsins eru einfaldlega þær að hér er bráð vá á ferð sem má búast við að nái út um alla heimsbyggðina og kemur víða inn á löggjafarþinginu. Það er ekkert óeðlilegt að við viljum fá að vita hvort búast megi við eða hvort ástæða sé til að ætla að þingið þurfi að koma að þessu máli. Er löggjöfin á einhvern hátt þannig að það þurfi að herða hana, þannig að við höfum lagalega stoð til að setja allar þær varnir sem við höfum þekkingu á til að verja landið bæði fyrir riðuveiki og þá sérstaklega núna þessari bráðsmitandi pest, gin- og klaufaveikinni. Er eitthvað sem vantar upp á lagalega séð til að hæstv. ráðherra og yfirdýralæknir geti brugðist við eins og menn hafa bestu þekkingu til?

Hæstv. forseti. Vissulega er vá fyrir dyrum og það eru ógnvekjandi fréttir sem berast hingað frá Bretlandi og ekki er það gott að þessi alvarlegi sjúkdómur er farinn að breiðast út á meginlandið líka. Ég er vissulega á því að það eigi að grípa til eins harðra ráðstafana og unnt er í þessu sambandi. Ég treysti því að ráðuneytið sé vel á verði og hef reyndar fregnir af því. Við ræddum þessi mál í hv. landbn. í morgun og þar vorum við með frv. um dýrasjúkdóma sem hafði reyndar verið ætlunin að afgreiða út á þeim fundi en það var sent aftur í ráðuneytið ef unnt væri í tengslum við samþykkt á því frv. að setja einhver hert lög um einmitt innflutning til landsins vegna hættu á hættulegum dýrasjúkdómum. Þetta er því til skoðunar hjá ráðuneytinu og verður tekið fyrir í næstu viku. Ég verð samt að segja að mér fundust tillögur sem ég heyrði í síðustu viku um að fara að skjóta farfugla til að rannsaka hvort þeir bæru með sér gin- og klaufaveiki á fótunum nokkuð róttækar og ég verð að segja að jafnvel þó að fyndist gin- og klaufaveikissmit á fótum einhverra svana, hvað ætla menn þá að gera? Skjóta alla farfugla? Ég tel þá leið ekki færa og mæli ekki með henni jafnvel þó ég vilji að ýtrustu varúðar sé gætt.

Herra forseti. Þær umræður sem hér hafa átt sér stað og settar eru fram undir formerkjum þess að ræða um störf þingsins eiga ekki heima þar. Hér fara fram efnislegar umræður um gin- og klaufaveiki, hugsanlega um fækkun á álftum og þetta á engan veginn heima um störf þingsins. Ef það hefði hins vegar komið í ljós að sá farvegur sem er til samkvæmt þingsköpum fyrir umræður af þessu tagi hefði ekki fengist nýttur af einhverjum ástæðum þá hefði það verið eðlilegt. En það vill nú svo til að hér eru á eftir fyrirspurnir til ráðherra og ekkert er eðlilegra en að koma fyrirspurnum af þessu tagi fyrir í eðlilegum farvegi þingsins. Ég mælist til þess, herra forseti, að menn misnoti ekki umræður um störf þingsins með þessum hætti.

Herra forseti. Ég vona að það sé ekki misnotkun þó ég nefni það að í landbn. í morgun vorum við að ræða þetta mál, dýrasjúkdóma, og þar er reyndar frv. til breytinga á lögum án þess að nokkurs staðar komi fram að að skerpa þurfi eða auka við lagaheimildir. Þær eru skýrar og klárar hvað varðar sóttvarnir og varnir gegn dýrasjúkdómum og varnir gegn innflutningi á sýktum vörum. Þessar heimildir eru allar fyrir hendi hjá hæstv. landbrh. að fengnum tillögum yfirdýralæknis þannig að þó að við kæmum með frv. til breytinganna í dag eykur það ekki neitt við reglur eða lög því að það er allt skýrt og klárt fyrir. Við erum með skýrari og öruggari varnir gegn innflutningi á landbúnaðarvöru en nokkur önnur þjóð. Það er þannig að hjá okkur er innflutningur bannaður nema hann sé leyfður en hjá öðrum þjóðum er hann leyfður nema hann sé bannaður með sérstökum lögum. Ég vona að menn skilji muninn á þessu og efa það reyndar ekki. Hvað varðar álftirnar blessaðar þá er meiningin að taka saursýni og vita hvort þær beri með sér í innyflum sínum einhvern óþverra fyrir Ísland. Hitt get ég upplýst að það er enginn vandi að skjóta álftir. Menn geta hitt þær ágætlega en ég hef ekki séð þær fara inn í gripahús. Hins vegar sé ég oft litla fugla fara þangað inn. Það er bæði erfiðara að skjóta þá og taka af þeim sýni en hitt er annað mál að það hefur ekki verið upplýst hvað yfirdýralæknir hyggst fyrir eða ráðuneytið ef þessar blessaðar skepnur bera með sér sýkingarhættu.

Herra forseti. Ég bið þingheim og landsmenn alla að afsaka það gáleysistal sem mér finnst vera hjá sumum þingmönnum gagnvart þessu máli. Þjóðþing landa út um allan heim, ráðherrar, það eru neyðarfundir í ríkisstjórnum, eru að fjalla um þetta. Það koma hvatningarorð og tilskipun hálfgerð frá Matvælastofnun Sameinuðu þjóðanna um að grípa til aðgerða og þeir hv. þm. sem telja að hægt sé að segja að þetta komi þinginu ekki við, gera sér ekki grein fyrir alvöru þessa máls og ættu að fá um það leiðsögn og kennslu, herra forseti. Þetta er alvörumál og fjöldi ríkja er nú að loka fyrir allan innflutning á kjöti, ekki bara frá Evrópusambandslöndunum sem ég vildi gjarnan fá að heyra hjá hæstv. ráðherra að væri þegar búið að gera. Veikin er komin upp í Argentínu og samkvæmt þeim fréttum sem Matvælastofnun Sameinuðu þjóðanna sendir nú út segir hún að ekkert land geti lýst sig örugglega frítt við veikina. Hún getur breiðst út um allan heim. Þess vegna er afar mikilvægt að við hér séum ekki að draga það að grípa til allra þeirra ströngustu ráðstafana sem við getum gert til að hindra það að veikin berist hingað til landsins og það er ekkert gáleysistal og það yrði eitt af stærri málum sem kæmi fyrir þingið ef þetta bærist inn í landið. Ég vil biðja hv. þm. að gera sér í alvöru grein fyrir því hvað þeir eru að fjalla um.

Herra forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason heyrir greinilega ekki það sem sagt er eða heyrir einungis það sem hann vill að sagt sé. Enginn hefur sagt að þetta mál komi þinginu ekki við. Hvers lags útúrsnúningur er þetta? Aðeins hefur verið bent á það hér að einmitt þar sem þetta mál kemur þinginu við þá er ákveðinn farvegur til fyrir fyrirspurnir í þessu máli. Hv. þm. hefur sjálfur ekki gefið skýringu á því hvers vegna hann nýtir ekki þá farvegi sem til eru, m.a. með því að leggja fsp. fyrir landbrh. í fyrirspurnatíma. 
            

Hæstv. forseti. Ég get auðvitað tekið undir það með hv. þm. Tómasi Inga Olrich að ég hefði, og þingið, þurft lengri tíma til að ræða þetta grafalvarlega mál. Það er rétt hjá hv. þm. En ég þakka eigi að síður hv. þm. fyrir að vekja athygli á málinu og fyrir þær umræður sem hér hafa farið fram. Þetta er gríðarlegt alvörumál sem snertir heimsbyggðina alla og okkar litlu þjóð. Ég er þakklátur fyrir þann stuðning og hvatningu sem við fáum héðan og skilning þjóðarinnar á mikilvægi þess að fara varlega og gera allt sem hægt er. Við erum og höfum verið að taka ákvarðanir með skjótum hætti um aðgerðir til að verjast þessum mikla sjúkdómi. Ég held að ég geti sagt það hér að okkur sýnist að lögin séu mjög rúm þannig að það kallar ekki á lagabreytingu, við höfum heimildir til þess frá þinginu en það verður auðvitað rætt við þingið ef það þarf að breyta löggjöf. Hitt er annað mál að verið er að skoða málið hvað kúariðuna varðar og það mál kallar áreiðanlega á lagabreytingar --- eða gæti gert það. Ég vil líka hvetja til þess að við þær aðstæður sem nú ríkja og geta ríkt í einhverjar vikur ferðist Íslendingar ekki inn á svæði þar sem kúariða er. Ég harma það ef ferðaskrifstofur halda sig við að fara inn á svæði sem eru núna að berjast við þennan sjúkdóm því jafnvel í Bretlandi er það svo að þar hafa menn sett á ferðabann milli bæja til að reyna að stöðva sjúkdóminn þannig að við þurfum að gera hér margt. Hvað blessaða álftina varðar þótti mér það auðvitað djörf ályktun hjá yfirdýralækni að fara að skjóta nokkrar álftir því að mér þykir vænt um þær. En þetta er rétt sem hv. þm. Hjálmar Jónsson sagði, það þarf að kanna ekki bara fæturna heldur saurinn einnig.  En ég fullvissa þingheim um það, hæstv. forseti, að gripið verður til allra þeirra aðgerða og hér koma engar vörur frá löndum þar sem gin- og klaufaveiki hefur greinst. Ég var að skýra frá því hér áðan hvað Evrópusambandið varðar að nú fer yfirlýsing um að ekki verði leyfðar neinar vörur frá Evrópusambandinu í heild sinni.