Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á almennum hegningarlögum og frv. til laga um refsiábyrgð lögaðila vegna mútugreiðslu til opinbers starfsmanns. Með þessum frumvörpum eru lagðar til nauðsynlegar breytingar á lögum svo unnt verði að fullgilda samning OECD um baráttu gegn mútugreiðslum til erlendra opinberra starfsmanna í alþjóðlegum viðskiptum sem undirritaður var í París 17. des. 1997. Þessi samningur hefur áður komið til kasta Alþingis en með þál. 2. júní sl. var ríkisstjórninni veitt heimild til að fullgilda samninginn af Íslands hálfu. Á alþjóðavettvangi hefur verið lögð rík áhersla á samstöðu þjóða um aðgerðir gegn spillingu og skipulagðri glæpastarfsemi. Mútusamningurinn er viðleitni af því tagi. Meginatriði samningsins er að finna í 1. gr. hans, en þar segir að samningsríkin skuli gera þær ráðstafanir sem nauðsynlegar eru til að gera refsiverða í löggjöf sinni þá háttsemi að bjóða, gefa eða færa erlendum opinberum starfsmanni óhæfilegar ívilnanir. Skiptir engu hvort um er að ræða fjármuni eða annað sem ætlað er starfsmanninum sjálfum eða þriðja manni, enda hafi ívilnunin þann tilgang að fá starfsmanninn til að vinna eða láta ógert að vinna einhver þau verk sem tengjast opinberum skyldum hans. Þetta þarf einnig að vera gert í því skyni að ná eða halda viðskiptum eða öðrum ótilhlýðilegum ávinningi í alþjóðlegum viðskiptum. Samningurinn leggur einnig þær skyldur á samningsríkin að þau geri þær ráðstafanir sem nauðsynlegar séu til að lögaðilar verði ábyrgir vegna mútugreiðslu til erlends opinbers starfsmanns. Þá fjallar samningurinn um framsal, refsilögsögu, meðferð mútumála, fyrningarfrest, gagnkvæma réttaraðstoð og eftirlit til að fylgjast með framkvæmd samningsins. Ísland fullnægir þegar flestum þeim skuldbindingum sem felast í mútusamningnum. Þó verður að gera nokkrar breytingar á 109. gr. almennra hegningarlaga þar sem lögð er refsing við því að múta opinberum starfsmanni. Það ákvæði er bundið við innlenda opinbera starfsmenn og því verður að kveða sérstaklega á um refsinæmi mútugreiðslna til erlendra opinberra starfsmanna. Einnig er nauðsynlegt að breyta verknaðarlýsingu ákvæðisins til samræmis við mútusamninginn. Þá verður að bæta nýjum tölulið við 6. gr. hegningarlaga þannig að unnt verði að sækja mann til saka hér á landi þótt brot sé framið erlendis. Til að mútusamningurinn verði fullgiltur er enn fremur nauðsynlegt að með lögum verði lögð ábyrgð á lögaðila vegna mútugreiðslna til erlendra opinberra starfsmanna. Tillögu um ábyrgð af því tagi er að finna í öðru af þeim frumvörpum sem ég mæli fyrir. Þar er lagt til að sett verði sérstök lög sem mæla fyrir um þessa ábyrgð en ekki þykir að svo komnu ástæða til að mæla fyrir um refsiábyrgð lögaðila í hegningarlögum sem til þessa hafa verið bundin við persónulega ábyrgð. Á þessu kynni þó að verða breyting síðar eftir því sem endurskoðun hegningarlaganna vindur fram. Herra forseti. Ég hef þá í aðalatriðum gert grein fyrir efnisákvæðum þeirra tveggja frumvarpa sem hér liggja fyrir og legg til að þeim verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og meðferðar hjá hv. allshn.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á almennum hegningarlögum þar sem lagt er til að lögfestar verði almennar reglur um refsiábyrgð lögaðila. Almenn hegningarlög eru bundin við persónulega refsiábyrgð og persónubundin viðurlög og gera þau ekki ráð fyrir því að lögð sé refsiábyrgð á lögaðila, þ.e. ópersónulega aðila sem geta átt réttindi og borið skyldur. Aftur á móti hefur í öðrum lögum um nokkurt skeið verið mælt fyrir um refsiábyrgð lögaðila. Með frv. þessu er lagt til að sett verði í hegningarlög almenn ákvæði um tilhögun þessarar ábyrgðar þar sem mælt verði fyrir um skilyrði slíkrar refsiábyrgðar, hverjir geti sætt henni og hvaða viðurlög komi til greina. Þetta mun stuðla að samræmingu við lagasetningu og túlkun sérrefsilaga. Við samningu frv. hefur verið höfð hliðsjón af norrænum lögum um refsiábyrgð lögaðila. Samkvæmt frv. verður lögaðila ekki refsað nema þegar lög mæla svo fyrir skýrt og afdráttarlaust. Þannig gerir frv. ekki ráð fyrir almennri refsiábyrgð til lögaðila til jafns við refsiábyrgð manna. Frv. felur því ekki í sér sjálfstæða heimild til að leggja refsi\-ábyrgð á lögaðila heldur setur það almennt skilyrði um að slíka heimild verði að finna í öðrum lögum. Með frv. er lagt til að lögaðilum verði refsað með fésektum eða sviptingu starfsréttinda. Í frv. er einnig tekið fram að refsiábyrgðin gildi um sérhvern ópersónulegan aðila. Þó er refsiábyrgð stjórnvalda bundin við brot sem framin eru í einkaréttarlegri starfsemi á vegum ríkis eða sveitarfélaga sem er í samkeppni við eða á annan hátt sambærileg starfsemi einkaaðila. Í frv. er refsiábyrgð lögaðila bundin því skilyrði að fyrirsvarsmaður lögaðilans, starfsmaður hans eða einhver annar á hans vegum hafi með saknæmum hætti unnið refsinæman eða ólögmætan verknað í starfsemi lögaðilans. Frv. gerir hins vegar ráð fyrir því að í sérrefsilögum megi kveða á um frávik frá þessu skilyrði, ýmist þannig að refsiábyrgð lögaðila sé ekki háð sök starfsmanns eða sett séu önnur skilyrði svo sem að refsiábyrgð sé háð því að brot hafi verið framið til hagsbóta fyrir lögaðila. Þá er ekki nauðsynlegt samkvæmt frv. að staðreynt hafi verið hvaða maður á vegum lögaðilans hafi gerst sekur um verknaðinn heldur nægjanlegt að sýnt hafi verið fram á að refsiverður verknaður hafi verið unninn af einhverjum á hans vegum. Auk þeirra nýmæla sem er að finna í frv. og ég hef rakið er lögð til sú breyting á viðmiðunarreglu 1. mgr. 51. gr. laganna að hafa skuli hliðsjón af þeim fjárhagslega ávinningi eða sparnaði sem leiddi af broti eða stefnt var að. Ég hef þá, herra forseti, gert grein fyrir meginatriðum í frv. þessu og legg til að því verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og meðferðar hjá hv. allshn.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum um mannanöfn og frv. til breytinga á hjúskaparlögum. Þessum breytingum er ætlað að færa efni laganna til samræmis við hækkun sjálfræðisaldurs úr 16 árum í 18 ár með nýju lögræðislögunum sem tóku gildi um síðustu áramót. Lagt er til að nafnalögum verði breytt þannig að foreldrar barna undir 18 ára aldri þurfi að standa að umsókn um nafnbreytingu. Þessi tillaga er reist á samhljóða tillögu lagaskoðunarnefndar sem skipuð var vegna hækkunar sjálfræðisaldurs. Fyrir þessu færði nefndin þau rök að forsjárforeldrar eigi rétt á og beri skylda til að velja barni sínu nafn við upphaflega nafngjöf. Því verði að telja eðlilegt að forsjárforeldrar skuli einnig leggja fram umsókn um breytingar á nafni barnsins. Með tillögu um breytingu á hjúskaparlögum er lagt til að dómsmrn. afli afstöðu forsjárforeldra áður en börnum yngri en 18 ára er veitt leyfi til að stofna til hjúskapar. Þykir rétt að foreldrar komi að svo mikilvægri ákvörðun sem stofnun hjúskapar er en almennt verður að gera ráð fyrir því að ráðuneytið veiti ekki slík leyfi gegn vilja forsjárforeldra. Ég hef þá, herra forseti, rakið efni þessa frv. og legg til að því verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og til meðferðar hjá hv. allshn.

Virðulegur forseti. Það frv. sem ég flyt um gæludýrahald hefur verið flutt á nokkrum undanförnum þingum og ég geri mér vonir um að eftir umræðu sem farið hefur fram um málið í hv. umhvn. á liðnum þingum megi takast að afgreiða það frá nefndinni á yfirstandandi þingi. Þetta mál hefur vakið talsvert umtal og athygli og yfirleitt verið frekar jákvæð viðbrögð við því, bæði af hálfu margra sem halda gæludýr og samtaka um dýravernd sem og þeirra sem hafa áhuga á því að koma þessum málum í sem best horf. Þessi lög eru hugsuð sem rammalöggjöf um málið. Það er búið að setja lög eiginlega á flestum sviðum um dýr, dýrahald, dýravernd, villt dýr, búfjárhald í þéttbýli o.s.frv. Þetta frv. fer ekki inn í á svið búfjárhalds í þéttbýli, um það gilda sérstök lög. En um gæludýrahald hafa ekki verið í gildi nein rammalög. Það eru ákvæði í lögum um hollustuhætti sem sveitarstjórnir hafa stuðst við til að gera samþykktir um gæludýrahald, sérstaklega hafa verið settar samþykktir víða um hundahald og reyndar kattahald í vaxandi mæli. Á því er ekki ætlað að verði breyting með þessu frv. Gert er ráð fyrir víðtækum heimildum til sveitarfélaga til að gera samþykktir um þetta á sínum vegum en þá innan ramma þessarar löggjafar eða með tilliti til þessarar löggjafar, ef frv. yrði samþykkt. Markmiðið með frv., virðulegur forseti, kemur fram í 1. gr., að lögfesta reglur um gæludýrahald í þéttbýli, kveða á um réttarstöðu eigenda þeirra og annarra og veita sveitarfélögum skýrar heimildir til að setja nánari reglur í samþykktir um gæludýrahald. Síðan er þetta markað frekar í greinum sem á eftir fara. En það er gert ráð fyrir að þetta taki til gæludýra sem einstaklingar halda sér til afþreyingar og hleypt er út undir bert loft um lengri eða skemmri tíma. Þessu er ekki ætlað að taka til gæludýra sem eingöngu eru haldin í húsum inni. Réttarstaðan er skýrð með ákvæðum 4. gr. þar sem gert er ráð fyrir að eigendur gæludýra skuli gæta þess að þau gangi ekki á annarra manna lendum og sjá til þess að dýrin valdi öðrum hvorki óþægindum né tjóni. Einnig er kveðið á um bótaskyldu og gert ráð fyrir því hins vegar, ef tjónþoli hefur á einhvern hátt stuðlað að því að tjón varð að heimilt sé að lækka bætur eða láta þær niður falla. Það er gert ráð fyrir að gæludýr verði auðkennd eða merkt eiganda sínum í samræmi við nánari ákvæði í samþykkt sveitarfélags. Ég stikla hér aðeins á nokkrum þáttum í þessu frv., þeim atriðum sem skipta kannski mestu máli. Þar sem málið hefur áður verið rætt í þinginu þá ætla ég ekki að orðlengja það eða fara ítarlega yfir ákvæði frv. að öðru leyti. Í fskj. er að finna yfirlit um könnun sem gerð var í Reykjavík varðandi óþrifnað af völdum katta og er vitnað til þess. En grg. sem fylgir málinu lýsir nánar stöðu mála, fjölda slysa eða óhappa sem skráð hafa verið af völdum dýra, þar á meðal bitsára, og ýmislegt fleira. Ég vil taka það fram, virðulegur forseti, að ég tel að gæludýrahald sem er mjög vaxandi sé eðlilegur þáttur í lífi manna í þéttbýli sem dreifbýli þar sem rýmra er um. Þessu er ekki á neinn hátt stefnt gegn slíku dýrahaldi heldur fyrst og fremst til að kveða á um ábyrgð eigenda og réttarstöðu að öðru leyti. Ég hef fylgst með þróun samþykkta hjá sveitarfélögum á undanförnum árum um hunda- og kattahald. Þær eru nokkuð misjafnar þessar samþykktir en sumar þeirra býsna víðtækar og ítarlegar og gera einnig ráð fyrir gjaldtöku. Nokkur brögð hafa verið að því að löggæsluyfirvöld sinni ekki þessum málum sem skyldi og verið undan því kvartað. Auðvitað þarf að hafa reiðu á dýrahaldi af þessu tagi eins og öðru sem snertir lög og reglur og skiptir miklu að þetta fari sem best fram og verði ekki til ama fyrir fólk þannig að grannaréttur sé virtur og heilbrigðisákvæði séu virt, þ.e. að ekki þurfi að angra nágranna þó að menn haldi gæludýr. Ég legg til, virðulegur forseti, að að lokinni umræðu um málið verði frv. vísað til hv. umhvn.

Herra forseti. Ég flyt till. til þál. á þskj. 142, um rekstur almenningssamgöngukerfis í Eyjafirði, sem er 142. mál. Meðflutningsmenn mínir eru hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson og hv. þm. Margrét Frímannsdóttir. Tillagan hljóðar svona, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela forsætisráðherra að láta Byggðastofnun gera tilraun um rekstur almenningssamgöngukerfis í Eyjafirði í samstarfi við sveitarfélög á svæðinu. Verkefnið verði tilraunaverkefni til fimm ára og stutt með framlögum úr ríkissjóði.`` Í grg. með frv. segir, með leyfi forseta: ,,Á undanförnum missirum hafa verið mótaðar hugmyndir um rekstur almenningssamgöngukerfis í Eyjafirði. Áætlað er að keyrt verði á tveggja tíma fresti, frá kl. 7.00 árdegis til kl. 24.00 á miðnætti, á þremur leiðum: 1. Akureyri--Hjalteyri--Hauganes--Árskógssandur--Dal\-vík--Ólafsfjörður. 2. Akureyri--Kristnes--Hrafnagil--Laugaland. 3. Akureyri--Svalbarðseyri--Laufás--Grenivík.`` Við leggjum til að þetta verði tilraunaverkefni í fimm ár, stutt með framlögum úr ríkissjóði á móti sveitarfélögunum. Form svona reksturs er í raun og veru opið. Þetta gæti hugsanlega verið byggðasamlag en það er líka hægt að hugsa sér að um stofnun raunverulegs einkafyrirtækis yrði að ræða þar sem til kæmu stuðningsframlög. Byggð á svæðinu mundi styrkjast með greiðari samgöngum fyrir alla íbúa. Ungmenni sem sækja framhaldsskóla á Akureyri geta fremur búið heima. Hafa ber í huga að það tekur t.d. ekki lengri tíma að fara frá Akureyri til Dalvíkur en úr miðbæ Reykjavíkur frá Lækjartorgi og upp í Breiðholt. Það er sannfæring okkar að það sé svæðinu til stórkostlegs framdráttar að setja upp almenningssamgöngukerfi líkt þeim kerfum sem sett hafa verið upp á landsbyggðinni í t.d. Skandinavíu og á Jótlandi í Danmörku, þar sem sú hefur orðið raunin. Við ímyndum okkur að hagræðing verði í skólaakstri og allri þjónustu við stofnanir, svo sem eins og Kristnesspítala. Sumar stofnanir og sveitarfélög stunda sjálf skólaakstur sem mundi ganga inn í þetta kerfi og stofnanir eins og t.d. Kristnesspítali kaupa akstur á starfsfólki og að einhverju leyti sjúklingum. Það er því hugsanlegt að þetta kerfi gæti nýst þessum rekstraraðilum. Stóra málið e.t.v. í þessari hugmynd um almenningssamgöngukerfi í Eyjafirði er þjónusta við ferðamenn. Eins og við vitum hefur einkatúrismi vaxið á undanförnum árum. Það er borðleggjandi að út frá Akureyri mundi almenningssamgöngukerfi á tveggja tíma fresti nýtast ferðamönnum og gera þeim allan aðgang að svæðinu miklu auðveldari. Síðast en ekki síst vil ég nefna að aðgerðin er orkusparandi. Það fer allt of lítið fyrir slíkum umræðum í samgöngumálum okkar á Íslandi. Þó vil ég nefna að í gær flutti hv. 1. þm. Vestf., Einar Guðfinnsson, þáltill. um athugun á því hvort hyggilegt væri að beita vegtollum í orkusparandi tilgangi. Umræðan um orkusparnað í samgöngukerfinu er því að byrja að mínu áliti og þetta er innlegg í það. Við nefndum í umræðunum í gær, og það tengist þessu, hugmyndir um strætó eða almenningssamgöngukerfi, rafmagnsbíla og vegtolla til þess að jafna eða draga úr orkunotkun o.s.frv. Málið hefur verið kynnt embættismönnum í forsrn. Eins og öllum er kunnugt þá fer forsrn. með byggðamál og í okkar huga er þetta fyrst og fremst tilraun til byggðastyrkingar. Aðkoma Byggðastofnunar að málinu er fyrst og fremst til þess að gera úttekt á því hvernig til tekst á þessum fimm árum sem tilraunin á að taka. Ef vel tækist til þá yrði þetta módel e.t.v. nothæft fyrir önnur landsvæði. Í umræðum um þessi mál á Eyjafjarðarsvæðinu sem sveitarstjórnarmenn og hagsmunaaðilarallir hafa komið að, bæði í ferðaþjónustu og þeir sem eru nú með sérleyfisaksturinn, hafa nágrannar okkar í Þingeyjarsýslum, t.d. sérleyfishafi Húsavíkurleiðar, lýst miklum áhuga á því að fá að tengjast kerfinu þegar og ef góð reynsla verður af því og það gæti jafnvel verið innan þessara fimm ára sem er talað um. Ég vona að þessi tillaga til þál. fái góðar undirtektir og að litið verði á þetta sem verkefni til byggðastyrkingar í Eyjafirði, tilraunaverkefni með framlagi úr ríkissjóði til fimm ára. Að þeim tíma liðnum er það að sjálfsögðu okkar von að kerfið geti verið sjálfbært og staðið undir sér.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. fyrir þessa tillögu sem hann mælti fyrir. Ég tel að hérna sé hreyft mjög þörfu máli og ekki aðeins vegna Akureyrarsvæðisins og Eyjafjarðar heldur vegna almenningssamgangnanna yfirleitt. Það vill reyndar þannig til að í þessu kjördæmi, byggðarlaginu sem við erum stödd í, eru almenningssamgöngur mjög gildur þáttur í öllum rekstri borgarsamfélagsins. Því miður hefur hið opinbera, þ.e. ríkið, að öðru leyti ekki fengist til að horfa á almenningssamgöngurnar á þann hátt að um sé að ræða umhverfisvænar samgöngur sem skipta miklu máli til þess að spara fjármuni á öðrum sviðum, eins og hv. þm. gat um. Ríkissjóður innheimtir t.d. verulega skatta, þrátt fyrir margar tillögur sem við höfum flutt gegn því á undanförnum árum, af strætisvögnum sem eru fluttir hingað inn vegna Strætisvagna Reykjavíkur og annarra almenningssamgöngufyrirtækja. Ríkissjóður hefur ekki fengist til að taka á þeim málum sérstaklega m.a. vegna þess að menn hafa talið að það gæti boðið heim misnotkun vegna þess að erfitt væri að greina á milli bíla sem ætti að nota fyrir almenningssamgöngur hér og almenningssamgöngur af öðru tagi, milli byggðarlaga en ekki bara innan þeirra. Engu að síður hafa Strætisvagnar Reykjavíkur, sem eru ákaflega merkilegt fyrirbæri, haldið uppi myndarlegum samgöngum sem þó mætti gera miklu betur. Það er alveg augljóst að umferðarþunginn er orðin heilmikið vandamál í Reykjavík í þeim skilningi að það kostar gífurlega fjármuni að greiða úr honum. Þannig háttar t.d. til að hin miklu umferðarmannvirki sem hafa verið byggð uppi á Vesturlandsvegi og verða síðan gerð hér niður Ártúnsbrekkuna, eins og menn þekkja, nú á gatnamótum Skeiðarvogs og Miklubrautar og síðan gatnamótum Kringlumýrarbrauar og Miklubrautar o.s.frv., munu kosta tugi milljarða kr. þegar allt er lagt saman. Síðan er meiningin að leggja þessa miklu Sundabraut frá Kleppi og yfir á nesin hér vestur af, m.a. til að tengja saman þessa hluta Reykjavíkur sem nú eru orðnir, þ.e. Reykjavík hina gömlu og Kjalarnesið. Allt eru þetta gríðarlegir fjármunir og nú orðið eru þeir greiddir af hinum almennu skattpeningum ríkissjóðs að talsverðu leyti því að þessir fjármunir koma á vegáætlun að langmestu leyti. Menn hljóta að velta því fyrir sér af fjárhagslegum ástæðum hvort ekki kæmi til greina að nýta þessa fjármuni að einhverju leyti til að efla, treysta og styrkja almenningssamgöngur og hvort menn gætu ekki séð þetta sem eina heild, þ.e. annars vegar almenningssamgöngurnar og hins vegar endurnýjun umferðarmannvirkjanna eins og hún hefur verið. Þá kemur að þeirri spurningu hvort ekki þurfi að skoða almenningssamgöngurnar, flutninga á fólki í landinu öllu, í samfellu. Þá er ég að tala um á sjó, á landi og ég er líka að tala um flugið, að til verði samþætt samgönguáætlun með almenningssamgönguvinkil þar sem verði tekið á málunum út frá þörfum almennings, út frá kostnaðarástæðum en líka út frá umhverfismálunum, eins og hv. þm. nefndi sérstaklega, vegna þess að auðvitað er ljóst að ef við ætlum að taka okkur tak í umhverfismálunum, ef við ætlum að draga úr koltvíoxíðútblæstri hér á landi, þá verður það langbest gert með verulegu átaki í samgöngumálunum. Ef við ætlum að hafa borð fyrir báru til að geta hafið framleiðslu á vetni á næstu öld í verulegum mæli, sem hefur mikil og jákvæð áhrif á umhverfismálin í heild, þá þurfum við jafnframt að eiga leiðir til að taka á þeim málum sem lúta að almenningssamgöngunum vegna þess að það verða þau samgöngutæki sem munu kannski nota vetnið í stórum stíl þegar kemur á næstu öld frekar en einkabílarnir, því að brennslutækin fyrir þetta efni verða það dýr og flókin að erfitt verður að koma þeim í einkabíla nema það kosti svo mikið að erfitt verði að ráða við það og þess vegna hljóti menn að leggja áherslu á almenningssamgöngurnar. Ég kvaddi mér hljóðs, herra forseti, til að þakka hv. þm. og öðrum flutningsmönnum fyrir þá tillögu sem hér er flutt. Mér finnst að í henni felist mikil almenn framtíðartilvísun fyrir málflutning á Alþingi, fyrir utan það að hún snertir sérstaklega það byggðarlag sem hv. þm. er fulltrúi fyrir. Að vísu hefur það oft komið fyrir áður að við höfum tekið svipuð mál hérna fyrir. Við höfum flutt svipaðar tillögur. Við höfum flutt tillögur um að fella niður gjöld af bílum, innfluttum bílum til Strætisvagna Reykjavíkur o.fl. En hér er hreyft mjög stóru máli og ég þakka hv. þm. fyrir það og ég vona að hv. þingnefnd taki vel þeim hugmyndum sem hann hefur hér hreyft.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. flm. og flutningsmönnum þessarar tillögu fyrir að leggja hana fram. Mér finnst hún vera allrar athygli verð og tel reyndar að svæðið sem um ræðir, Akureyri og Eyjafjarðarsvæðið, falli ákaflega vel að þessu verkefni ef út í það yrði farið. Það sem kom m.a. fram í máli síðasta hv. ræðumanns í sambandi við almenningssamgöngur almennt og að skoða þær í samhengi þá er mikið rétt að það þyrfti að gera. En mér finnst að það sé mál sem hafi verið rætt alveg síðan ég kom hingað fyrst fyrir tólf árum, að þarna þyrfti að horfa meira á hlutina í heild sinni en ekki einangrað, þ.e. umferð á vegum, sjó og í lofti. Ég get tekið undir allt það sem hv. þm. nefndi í framsöguræðu sinni sem rök með því að þetta verði gert og út í þessa tilraun verði farið. Hann nefnir m.a. framhaldsskólana á Akureyri. Það hefur sýnt sig í þeim könnunum sem gerðar hafa verið af hálfu Byggðastofnunar um ástæður þess að fólk flyst af landsbyggðinni, að þar er kostnaður við að senda börn í framhaldsskóla verulega stór þáttur. Þess vegna finnst mér það sterk rök með tillögunni að með þessu móti gæti ungt fólk við Eyjafjörð búið heima í stað þess að þurfa að dvelja um veturinn á Akureyri, og kannski ein meginástæða fyrir því að þessi tilraun er áhugaverð. Í sambandi við ferðamenn og ferðamannaþjónustu við Eyjafjörð þá er náttúrlega um stórt mál að ræða og sífellt vaxandi fjöldi ferðamanna heimsækir þetta svæði sem er mikilvægt. Sem dæmi um það er Laufás við Eyjafjörð, sem yrði einn af þeim áfangastöðum sem kæmu til greina. Þar er ferðamannafjöldi orðinn tíu til ellefu þúsund á ári hverju, sem er alveg geysileg breyting frá því sem var fyrir örfáum árum. Það hefur svo sem áður verið reynt að fara út í skipulagðar áætlunarferðir á þessu svæði og eitthvað er um það í dag að þær séu í gangi. En það er svolítið annað að vera með áætlunarferðir, sem eru ekki nógu vel auglýstar eða ekki nógu ljóst hvenær þær eru, en að taka upp skipulagða starfsemi þar sem mætti alltaf stóla á ferðir með svo þéttu millibili. Vegasamgöngur fara mjög batnandi á þessu svæði. Á aldamótaárinu ætti að verða komið bundið slitlag á öllu svæðinu. Það er einnig stór þáttur sem varðar þetta mál og þar af leiðandi ætti að verða auðveldara að fara um svæðið allan ársins hring. Svæðið er að þróast sem eitt atvinnusvæði og sér maður með hverju árinu sem líður skref tekin í þá átt. Ég vil þó segja í lokin að það er nú þannig með okkur Íslendinga að við erum víst dálítið mikið fyrir að vera á eigin vegum en ferðast ekki með almenningssamgöngutækjum, hvað sem því veldur. Það er því ekki þar með sagt að þetta mundi heppnast, en ætla ég ekki að vera með neinar hrakspár á þessari stundu. En a.m.k. slær það mig þannig að þetta sé tilraun eða verkefni sem sé þess virði að eiga rétt á að eiga sér stað. Nefni ég umhverfismál einnig í því sambandi sem hér hafa verið nefnd. Það má ábyggilega draga úr mengun með frekari notkun almenningsvagna og gildir það náttúrlega ekki síst á suðvesturhorninu þar sem sú mengun er mest. Hv. þm. gerði ekki tillögu um nefnd í máli sínu áðan og sjálfsagt geta fleiri en ein komið til greina í þeim efnum. En mér finnst koma til greina að tillagan verði tekin fyrir í allshn. þar sem málið varðar Byggðastofnun og málefni Byggðastofnunar eru á málefnaskrá þeirrar nefndar. En þar sem um samgöngumál er að ræða tel ég líka að samgn. gæti komið til greina. Mér finnst að það mætti alveg eins hugsa sér að þessi tilraun verði gerð án þess að hún verði á vegum Byggðastofnunar. Það er ekkert skilyrði í mínum huga. Hins vegar kemur hún mjög vel til greina. En ég þakka fyrir þessa tillögu.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka fyrir góðar undirtektir hjá hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur og Svavari Gestssyni. En þó að það sé góðra gjalda vert að tala um Strætisvagna Reykjavíkur, og ég nefndi reyndar að taka þyrfti þessi samgöngumál í heild sinni í gegn og get tek undir það, þá er þessi tilraun svolítið sérstök að því leyti til að ég er sannfærður um að almenningssamgöngukerfið á landsbyggðinni er barn síns tíma. Sérleyfin þjóna ekki nútímafólki þar sem verið er að fara milli staða kvölds og morgna. Við höfum ekkert gert í því að setja okkur markmið að lagfæra þetta til að þjóna landsbyggðinni betur. Það hafa nágrannalöndin okkar öll gert. Að því leyti til er þessi tillaga svolítið sérstök þó svo að ég sé fyllilega sammála því að samgöngumálin og flutningsmál í landinu þurfi að fá meiri og betri umfjöllun. Sérleyfiskerfið er úrelt. Allir eru sammála um það. Það þjónar ekki ferðamönnum. Það þjónar ekki því sem verið er að bjóða upp á o.s.frv. Þetta er ný hugsun, tilraun til að fara í nýtt kerfi sem gerir fólki kleift að notfæra sér á reglulegu bili, tveggja klukkutíma bili, frá sjö á morgnana til tólf á kvöldin. Það er gjörbreytt staða fyrir alla notendur, bæði íbúana og ég tala nú ekki um ferðamennina sem koma inn á svæðið. Út frá þessum sjónarhóli, breytingum á almenningssamgöngukerfinu í dreifbýlinu, legg ég málið fram og vona að það geti fengið skjótvirka meðhöndlun í gegnum þingið með stuðningi frá ríkinu til að gera þessa tilraun sem samkvæmt minni sannfæringu er bráðnauðsynleg fyrir allt dreifbýlið. En ég geri ekki lítið úr og er innilega sammála því að taka þurfi þessi mál upp, líka á öllum þéttbýlisstöðunum bæði hvað varðar gjöld af rútum og strætisvögnum og þess háttar. En það er önnur umræða og mér þætti verra ef þessu máli yrði slegið saman við aðra stærri umræðu. Ég held að málið sé þess eðlis að við ættum að fara í þessa tilraun innan mjög fárra mánaða.