Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GilsG): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 12. okt. 1972. Samkv. beiðni Péturs Sigurðssonar, 10. þm. Reykv., sem er á förum til útlanda í opinberum erindum, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. 1. um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Reykjavík, Birgir Kjaran hagfræðingur, taki sæti á Alþ. í fjarveru hans. Virðingarfyllst, Þorv. Garðar Kristjánsson, ritari þingflokks sjálfstæðismanna. Til forseta Nd.“ Birgir Kjaran hefur tekið sæti hér á Alþ. fyrr á þessu kjörtímabili og rannsókn á kjörbréfi hans farið fram, og býð ég hann velkominn til starfa.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra Forseti. í frv. til framkvæmdaáætlunar fyrir þetta ár óskaði ríkisstj. m.a. eftir heimild til að ábyrgjast allt að 11 millj. kr. lán vegna virkjunar Mjólkár II, og var heimild þessi samþ. einróma á Alþ., en 1. um framkvæmdaáætlun tóku gildi 25. maí í vor. Þá var hins vegar svo ástatt, að ekki var lokið samanburði á mismunandi tilhögunum á virkjun Mjólkár. Endanlegar niðurstöður um það efni bárust iðrn. frá Orkustofnun 19. júlí í sumar. Kom þá í ljós, að þrír valkostir gáfu mjög svipaðan orkukostnað, 3.2 megawatta virkjun, 4.5 megawatta virkjun og 5.7 megawatta virkjun, og var kostnaðurinn 80 aurar á kw-stund. Mælti Orkustofnunin með stærstu virkjuninni og féllst rn. á till. hennar. Á þessu var hins vegar sá meinbugur, að samkv. l. nr. 54 frá 20. apríl 1954 var Rafmagnsveitum ríkisins heimilað að virkja Dynjandisá eða Mjólká í Arnarfirði í allt að 7000 hestafla orkuveri. Það orkuver, sem nú er starfrækt, er 3800 hestöfl, en sú viðbót, sem Orkustofnun lagði til og rn. félist á, nemur 8400 hestöflum. Þannig skortir nokkuð á, að full lagaheimild væri fyrir framkvæmdum samkv. hinum nýju áformum. Við þetta bættist, að orkuspár sýna nauðsyn þess, að Mjólká II geti tekið til starfa eigi síðar en seinni hluta árs 1975. Til þess að það mætti takast, var talið nauðsynlegt að vinna að undirbúningsframkvæmdum á fjöllum uppi þegar í sumar, en þar er vinnuaðstaða erfið vegna veðurfars og aðeins hægt að starfa tiltölulega stuttan tíma. Í sumar var svo ástatt, að menn voru að störfum á vegum Vesturverks hf. við stíflugerð og miðlun í Langavatni, en ákvörðun um þær framkvæmdir var tekin 1970 í því skyni að auka orkuvinnslugetu núverandi Mjólkárvirkjunar úr 12.25 gígawattstundum í 13.75 gígawattstundir á ári. Var talið skynsamlegt að semja við Vesturverk um að hefja einnig í sumar byrjunarframkvæmdir á undirstöðum þrýstivatnspipu frá Langavatni, en þar var um að ræða 1590 metra kafla af 3870 metra heildarlengd. Ég átti þannig um tvo kosti að velja, annars vegar að fresta öllum framkvæmdum við Mjólká II, þar til gengið hefði verið frá óhjákvæmilegum lagaheimildum hér á Alþ. með þeim afleiðingum, að Mjólká II hefði naumast tekið til starfa, fyrr en á árinu 1976, eða hins vegar að gefa út brbl., láta hefja framkvæmdir í sumar og stefna að því, að virkjunin kæmi í gagnið ári fyrr. Ég bar málið undir félaga mína í ríkisstj., og voru þeir sammála mér um, að velja bæri síðari kostinn. Samkv. því voru gefin út 3. ágúst s.l. brbl. þau, sem hér eru til umr., en með þeim var framleiðslugeta Mjólkárvirkjunar aukin í 10 þús. kw. Jafnframt var samið við Vesturverk hf. um að hefja þau störf, sem ég vék að áðan, og hefur verið unnið að þeim síðan. Ég vil vænta þess, að hv. alþm. fallist á, að setning brbl. hafi verið eðlileg í þessu tilviki, - og þessi ákvörðun mín sæti ekki ámæli. Virkjun Mjólkár II er við það miðuð, að hagnýtt verði fallhæðin frá Langavatni til sjávar í Borgarvogi. Fallhæð er hér um 490 metrar og afi 8400 hestöfl. Ráðgert er að koma vélunum fyrir í framlengingu af stöðvarhúsi núverandi Mjólkárvirkjunar, en það atriði auðveldar m.a. alla gæzlu stöðvanna. bíiðað við þær orkuspár, sem gerðar hafa verið fyrir Vestfirði, m.a. með allverulegri aukningu á húshitun með raforku, er áætlað að Mjólká II muni ásamt þeim virkjunum, sem fyrir eru á Vestfjörðum, nægja til ársins 1982. Stofnkostnaður Mjólkár II er áætlaður 220 millj. kr. miðað við verðlag nú. Eins og ég sagði áðan, voru uppi þrjár hugmyndir misstórar um tilhögun á virkjun mjólkár II, og var þar ekki um að ræða neinn umtalsverðan mun á kostnaðarverði raforkunnar. Því þurfti að gera upp á milli þessara kosta á öðrum forsendum, og m.a. að reyna að gera sér ríkstuddar hugmyndir um þróun fjórðungsins, byggð og atvinnulíf. Mig langar því að bæta við nokkrum almennum orðum um raforkumál á Vestfjörðum í tengslum við hugsanlega raforkunotkun. Vestfirðir eru vel settir með vatnsorku til allra almennra þarfa og til hitunar, enda þótt magn hennar sé ekki mikið borið saman við aðra landshluta. Talið er, að á Mjólkár- og Dynjandissvæðinu sé fáanleg orka, sem nemur 200 gígwattstundum á ári eða nálægt tífaldri núverand raforkunotkun á Vestfjörðum. Þetta svæði, sem liggur nálægt miðbiki Vestfjarðakerfisins, er mikilvægasta orkuforðabúr Vestfjarða. Að auki er svo nokkur orka annars staðar á Vestfjörðum. Þróun raforkunotkunar á Vestfjörðum undanfarið hefur hins vegar verið fremur hæg í samanburði við aðra landshluta. Þannig var meðalvöxtur notkunarinnar áratuginn 1960–1970 4.9% á ári borið saman við 5.6% fyrir landið í heild. Þetta er í samræmi við það, að nokkurrar stöðnunar gætti á Vestfjörðum á því tímabili. Þannig hefur fólki fremur fækkað í kaupstöðum og kauptúnum á Vestfjörðum á þessum áratug. Vel má segja, að þessi þróun ætti að hvetja til varkárni og til þess að velja fremur smærri kosti en stærri í sambandi við raforkuframkvæmdir, en hér koma til fleiri atriði. Í því sambandi er t.d. vert að minna á það, að fram til þessa hefur hitun húsa á Vestfjörðum að heita má öll farið fram með olíu, enda er lítið um jarðhita nálægt þéttbýli á Vestfjörðum. Mjólkárvirkjun II gefur góða möguleika á, að hér verði breyting á, og hitunin færist smátt og smátt yfir á raforku. Í orkuspá fyrir Vestfirði er húshitun áætluð út frá þeirri forsendu, að raforka taki smátt og smátt við hlutverki orkugjafa til húshitunar á Vestfjörðum af olíunni, sem nú gegnir þessu hlutverki. Þó er reiknað með, að olían muni um langan aldur halda nokkrum hluta núverandi hitunarmarkaðar. Er áætlað, að þessi hluti olíunnar í núverand markaði veriði 30% árið 1990, þ.e.a.s. raforkan hafi þá tekið við 70%. Auk þess er gert ráð fyrir, að raforka taki við allri aukningu hitunarþarfarinnar frá núverand stigi hennar. Er áætlað, að á árinu 1990 fari til rafhitunar 71.80 gígawattstundir og verði sú notkun þá meira en helmingur af orkunotkuninni á Vestfjörðum. Auk þessa birtist í ákvörðuninni um 5.7 megawatta virkjun trú á framtíð Vestfjarða. Ég tel fulla ástæðu til að vænta þess, að stækkun landhelginnar hleypi nýju lífi í atvinnulíf í Vestfjarðarfjórðungi þannig, að þróunin í raforkunotkun á yfirstandandi áratug verði mun örari en 1960–1970. Í orkuspám, sem gerðar hafa verið fyrir Vestfirði, er þannig reiknað með 6% árlegum vexti notkunarinnar í stað 4.9% á síðasta áratug. Ég tel, að Vestfirðingar séu þannig settir, að þess megi vænta, að fullvinnsla á sjávarafurðum eigi að geta aukizt þar til muna á næstunni, ekki sízt hvers konar lagmetisframleiðsla. En auk þess verður að leggja áherzlu á, að á Vestfjörðum fari fram aukning á iðnaðarframkvæmdum, og í því sambandi er það mjög ánægjulegt, að einmitt um þessar mundir virðast vera að opnast möguleikar á því að flytja út verulegt magn af hreinsuðu og þurrkuðu þangi frá Reykhólum. Ef sú áætlun yrði að veruleika, mundi það efla mjög atvinnuþróun á Vestfjörðum að minni hyggju. En þetta hvort tveggja, húshitunin og hugmyndir um auknar atvinnuframkvæmdir á Vestfjörðum, voru forsendur þess, að ákveðið var að velja stærsta kostinn í sambandi við virkjun Mjólkár. Með þessari tilhögun á virkjun Mjólkár er talið, að orka árinnar sé nokkurn veginn fullvirkjuð. En þá er Dynjandissvæðið eftir. Nokkrar athuganir hafa farið fram á því, einkum að því er varðar hugsanlegar samvirkjanir þess með Mjólkársvæðinu. Frá slíkri samvirkjun er nú horfið, þar eð kostnaður við hana hefði orðið mjög mikill í hlutfalli við ávinning. Verður því Dynjandi virkjuð út af fyrir sig. Rækileg könnun á heppilegustu tilhögun virkjana í Dynjandi og nálægum vatnsföllum hefst nú fljótlega. Við virkjun Dynjandi verður að taka tillit til náttúruverndarsjónarmiða. Er gert ráð fyrir, að útlit Fjallfoss haldi sér, þrátt fyrir virkjun og er talið, að slíkt megi vel takast, enda þótt það kosti að fórna verði nokkru af orkuvinnslugetunni. Ég hygg því, að Vestfirðingar þurfi engu að kvíða í raforkumálum, ef þær áætlanir, sem nú hafa verið gerðar, standast. En fyrst ég er farinn að tala um raforkumál Vestfirðinga almennt, þá langar mig í lokin að geta þess, að á Vestfjörðum eru nú miklar framkvæmdir í samhandi við sveitarafvæðinguna. Á þessu ári hefur verið og er unnið að lagningu heimtauga að 72 býlum, og er heildarkostnaður áætlaður á þessu ári um 19.5 millj. kr. á næsta ári er áformað að leggja heimtaugar að 41 býli fyrir rúmlega 18 millj. kr. Og samkv. áætluninni er ráðgert að leggja heimtaugar að 38 býlum á árinu 1974 og verja til þess rúmlega 14 millj. kr. Alls er þarna um að ræða heimtaugar að 151 býli fyrir 51 millj. kr., og er hér um að ræða mjög miklar framkvæmdir eins og marka má af því, að á árabilinu 1947–1971 eða á aldarfjórðungi vorn lagðar heimtaugar að 196 býlum á Vestfjörðum. Nú er sem sé áformað að framkvæma á þremur árum verk, sem slagar hátt upp í það, sem áður var gert á einum aldarfjórðungi. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði að lokinni 1. umr. vísat til 2. umr. og hv. iðnn.



Herra forseti. Ég vildi gera nokkuð að umræðuefni, ekki beint það frv., sem hér liggur fyrir, heldur raforkumál Vestfjarða og að nokkru leyti ræðu hæstv. iðnrh. ég vil taka fram í upphafi, að sjálfsögðu er ég mjög ánægður með, að skriður er kominn á framkvæmdir í raforkumálum Vestfjarða, og ég er mjög ánægður með, að ákvörðun hefur verið tekin um þessar framkvæmdir, því að ég verð að segja það eins og er, að við höfum orðið að bíða alllengi eftir ákvörðun um stórvirkjun á Vestfjörum, þó að þar hafi á undanförnum árum verið unnið að undirbúningi þessara mála, og vil ég í því sambandi nefna, að á sínum tíma var Almenna byggingafélaginu falið að kanna virkjunarmöguleika á Vestfjarðavirkjunarsvæðinu, og skilaði félagið ýtarlegri grg. um þessar athuganir í júní 1967 ásamt áætlun um virkjun Mjólkár II. Á þeim árum voru erfið ár í efnahagslífi þjóðarinnar, og þessum athugunum og áætlunum var haldið áfram. Yfirmenn orkumála töldu bezt séð fyrir orkuþörfinni á Vestfjörðum með því að setja sífellt upp fleiri dísilstöðvar í flestum kauptúnum Vestfjarða, og skilningur þeirra var nú ekki meiri en það, að í fundargerð, opinberu plaggi, sem ég hef hér undir höndum og greinir frá fundi forstöðumanna fyrirtækis, sem Virkir heitir, með fulltrúum Rarik á s.l. ári. Þar segir verkfræðingur Rarik, að hann telji, að það sé ekki aðkallandi þörf á að fara í virkjunarframkvæmd á Vestfjörðum vegna þess, að það sé hægt að anna eftirspurn eftir raforku þar með enn fleiri dísilstöðvum. Til þess að sýna þingheimi betur fram á heldur en kannske kom í ljós í ræðu hæstv. iðnrh., þá þykir mér rétt að geta þess, að virkjunarsvæðið það, sem ráðh, gerði að umræðuefni, nær ekki til allra Vestfjarða vegna þess, að virkjunarsvæðin eru í raun og veru tvö aðalsvæði, þ.e. virkjunarsvæði hinnar svokölluðu Þverárvirkjunar í Strandasýslu, sem veitir raforku um þann hluta Strandasýslu, sem þegar hefur verið tengdur samvirkjun og sömuleiðis aftur Austur-Barðastrandarsýslu eða að verulegu leiti Austur-Barðastrandarsýslu, en vestustu hreppar Austur-Barðastrandarsýslu hafa ekki enn fengið raforku frá samveitum. Hitt svæðið er aftur Mjólkársvæðið eða Mjólkárvirkjunin, sem nær frá Patreksfirði og nú á þessu hausti um Barðastrandarhrepp og norður að Ísafjarðardjúpi utanverðu eða til Ísafjarðarkaupstaðar og kauptúnanna við Ísafjarðardjúp. Auk þess eru minni virkjanir, sem hefur verið ráðizt í Ísafjarðardjúpi að norðanverðu, í Snæfjallahreppi, sem er héraðsveita, sem nú er verið að stækka með annarri virkjun, sem nær til Nauteyrarhrepps, sem er þá annar hreppurinn af fjórum í Ísafjarðardjúpi, sem kemur til með að fá raforku frá minni virkjun. Á þessu stóra virkjunarsvæði Vestfjarða, sem nær frá Barðastrandarhreppi og að Ísafjarðardjúpi, hafa því fleiri en einn aðili þessa orkuöflun með höndum, því að orkuver sveitarfélaganna eru samtals með um 2300 kw. afl, en Rafmagnsveitur ríkisins eru að ég hef talið með 3700 kw. afl, en ég heyrði, að hæstv. ráðh. sagði, að það væru 3800. Í vatnsorkuverum er um 4000 kw. afl, en dísilaflið hefur verið um 2000 kw. Orkuvinnslan var 19.4 gígawattstundir árið 1969 og því 2 millj. gígawattstunda framleitt með dísilvélum. Þróunin hefur orðið sú, að orkunotkun á Vestfjörðum hefur verið minni en víðast hvar annars staðar á landinu, þó sérstaklega á Suðurlandi og á Reykjanessvæðinu, en hins vegar er aftur atvinnulíf Vestfjarða með orkufrekan iðnað, sem eru frystihúsin, sem eru auðvitað fullkomlega til jafns og meiri en víðast hvar annars staðar, en þessi mikla dísilorka hefur gert það að verkum, að neyzla eða kaup á orku á hinum almennu heimilum hefur verið minni en víðast hvar annars staðar. Ég fagna því mjög innilega, að ákvörðun hefur verið tekin um þessa virkjun, en ég vil benda á það, að við þm. Vestf, fluttum á Alþ. till. til þál. og við stóðum þar að þeirri till. allir Vestfjarðaþm., sem þá voru, en það voru fulltrúar frá 4 stjórnmálaflokkum, Sjálfstfl., Alþfl., Framsfl. og Alþb. En þá áttu þessir flokkar allir fulltrúa á Alþ. frá Vestfjörðum. Þessi þáltill. var samþ. á Alþ. 5. apríl 1971, og í henni segir, að „ Alþ. ályktar að skora á ríkisstj. að taka hið fyrsta ákvörðun um aukningu vatnsaflsvirkjana á samveitusvæði Vestfjarða og stefna að því, að framkvæmdir verði hafnar eins fljótt og framast er auðið. Stærð fyrirhugaðra virkjana verði miðuð við, að nægileg orka fáist frá vatnsaflsvirkjunum til þess að fullnægja raforkuþörf á orkusvæðinu, og þá tekið tillit til sennilegrar aukningar á raforkuþörf næstu 10 ár og jafnframt séð fyrir nægilegri raforku til upphitunar húsa. Jafnhliða þessum athugunum verði kannaðar óskir sveitarfélaga um þátttöku í virkjunarframkvæmdum með það fyrir augum að stofna sameignarfyrirtæki ríkisins og sveitarfélaganna á samveitusvæðinu: Þessi till. var samþ. shlj. hér á Alþ. 5. apríl 1971. En ég varð mjög var við það, að eftir að við fluttum þessa till., var mjög brugðið við um það að hraða undirbúningi að framkvæmdum í þessum málum og eftir samþykkt þessarar till. lét þáv. iðnrh. mjög reka á eftir því, að till. kæmu frá þeim embættismönnum, sem hér áttu hlut að máli. En áður en lengra er haldið vil ég geta þess, að í nokkur ár hefur verið starfandi rafvæðingarnefnd Vestur-Barðastrandarsýslu, sem hefur haft mikinn hug á virkjun Suðurfossár á Rauðasandi og látið gera undirbúningsathuganir í sambandi við þá virkjun og áætlanir um virkjunarkostnað, sem Virkir h.f. hefur gert. Álit Rafmagasveitna ríkisins var sent þáv. iðnrh. að mig minnir 5. maí 1971 eða nákvæmlega mánuði eftir að þessi þáltill. var samþ. í áliti Rafmagnsveitna ríkisins kemur fram, að þær halda mjög fram, að það sé hagkvæmara að virkja Mjólká II heldur en fara út í virkjun Suðurfossár á Rauðas., og skal ég ekki gera það mál að umræðuefni hér, því að það yrði of langt mál, en eins og raunar kom fram hjá hæstv. iðnrh. hér áðan, þá var sumarið 1970 byrjað á vegalagningu upp að fyrirhugaðri miðlun við Langavatn, sem hann gerði hér að umræðuefni, og á s.l. ári eða í tíð fyrrv. iðnrh. var tekin ákvörðun um að byggja miðlunarstíflu við Langavatn og þessi miðlun átti strax að auka framleiðslugetu Mjólkárvirkjunar þeirrar, sem fyrir er, um 1.2 millj. kwst, á ári. Það má því segja, að eftir þeim athugunum var talið, að hægt yrði, ef fjármagn væri fyrir hendi, að ljúka byggingu á Mjólká II árið 1973, og þá var talið, að aflið mundi aukast um 2800 kw. og framleiðslugetan um 24 millj. kwst. á ári. Eftir að þetta bréf kom í hendur þáv. iðnrh. 5. maí 1971, þá skrifaði það fyrirtæki, sem hafði með athuganir að gera á virkjun Suðurfossár, iðnrn. og gerði ýmsar aths. við útreikninga og skýrslu Rafmagnsveitna ríkisins, og þar bar mönnum ekki saman, þótt sérfræðingar séu. Þessar áætlanir og þessar aths. hafa legið fyrir. Rafvæðingarnefnd Vestur-Barðastrandarsýslu og m.a. þá sýslunefnd Vestur-Barðastrandarsýslu, en hún er nú svo lánsöm að eiga einn af sýslunefndarmönnum sínum hér á Alþ., hafa gert samþykktir, ég held fleiri en eina, um virkjun Suðurfossár og hafa hent á það, að könnun á Mjólkársvæðinu og þar af leiðandi líka á Dynjandisvæðinu væri ekki nógu langt á veg komnar og miðlunarstífla ásamt byggingu Suðurfossárvirkjunar mundi verða lausn á raforkumálum Vestfjarða næstu 2–3 árin. Nú ætla ég ekki að gerast dómari um það, sem ég hef ekki kunnugleika á. Ég segi nú eins og hæstv. iðnrh., að ég hef nú verið svona heldur líka stór í sniðum í sambandi við, í hvaða framkvæmdir eigi að fara, og ég hygg, að um það verði ekki deilt, að við Vestfirðingar viljum fá það mikla aukningu á raforku, að við þurfum ekki að búa við raforkuskort. En það er eitt mjög mikilvægt atriði, sem þeir Vestur-Barðstrendingar hafa bent á, að fallvötnin öll á Vestfjörðum eða á þessu virkjunarsvæði eru norðan Arnarfjarðar og rafmagnið er leitt með sæstreng yrir Arnarfjörð, sem er mjög breiður og mikill flói, og það hefur sýnt sig, að þar hafa orðið bilanir og þar hefur því verið mikið öryggisleysi í raforkumálum þeirra, sem búa sunnan Arnarfjarðar, og það hefði ég talið vera nokkuð þungt á metunum. En þetta eru auðvitað ákvarðanir, sem sérfræðingar yrðu að taka og síðan iðnrh. og ríkisstj. og höggva á þann hnút, og það hafa þeir gert með útgáfu þeirra brbl., sem hér eru nú lögð fram til staðfestingar á Alþ. Hitt er annað mál, að ég tel, að samþykkt þáltill. okkar þm. Vestf. á árinu 1971 er í fullu gildi, henni hefur ekki verið breytt með nýrri samþykkt, en þar segir, að jafnhliða þessum athugunum verði kannaðar óskir sveitarfélaga um þátttöku í virkjunarframkvæmdum með það fyrir augum að stofna sameignarfyrirtæki ríkisins og sveitarfélaganna á samveitusvæðum. Ég vil t.d. minna á till. og grg., sem Samband ísl. sveitarfélaga samþykkti í jan. 1970 í sambandi við raforkumálin, en þar segir með leyfi forseta: „Í raforkumálum virðist eðlilegt að stefna að neðangreindu skipulagi: 1. Orkuöflun og höfuðdreifing verði í höndum sameignarfélaga ríkisins og viðkomandi sveitarfélaga. 2. Smásöludreifing raforku verði í höndum sveitarfélaganna, ýmist einstakra sveitarfélaga eða í sannvinnu tveggja eða fleiri sveitarfélaga eftir atvikum. Óski sveitarfélag eða félög í tilteknum landshlutum ekki eftir því að annast sjálft raforkudreifingu í smásölu, virðist eðlilegt, að Rafmagnsveitur ríkisins hafi slíka dreifingu með höndum, enda verði tryggð aðild viðkomandi sveitarfélaga að stjórn fyrirtækisins á viðkomandi svæði. 3. Með beinum framlögum úr ríkissjóði og sérstöku verðjöfnunargjaldi mætti bæta aðstöðu þeirra orkuveitusvæða, sem búa við erfiðar ytri aðstæður.“ Með tilliti til samþykktar þessarar þáltill. okkar Vestf., þá hefði ég talið, að hæstv. iðnrh. hefði átt að kanna til hlítar, hvort ekki væri möguleiki á að stofna sameignarfyrirtæki ríkisins og sveitarfélaganna á þessu samveitusvæði. Það liggja fyrir áskoranir í þessum efnum og samþykktir, og það sem ég kvarta um er það, að mér finnst, að hæstv. iðnrh. hefði átt að hafa samráð við þessar sveitarafveitur á Vestfjörðum og við okkur þm. Vestf., áður en þessi ákvörðun var tekin. Hæstv. iðnrh. sagði hér áðan, að þetta hefði ekki legið fyrir við þinglok. Hitt má segja, að þessar tili. hefðu auðvitað mátt liggja fyrir fyrir þinglok og ríkisstjórnin getað aflað sér lagaheimildar, áður en þing lauk störfum á s.l. vori. Ég vil t.d. nefna það, að í samhandi við framkvæmdaáætlun ríkisstj., þegar það frv. var lagt hér fram seint á síðasta þingi, var ekki ætluð króna til framkvæmda á þessu orkusvæði, en hins vegar var tekið upp í till. fjhn. Nd. 11 millj. kr. framlag til Mjólkárvirkjunar, sem Alþ. samþykkti ásamt öðrum brtt. við framkvæmdaáætlun ríkisstj. Ég hefði talið, að það hefði verið miklu skemmtilegri og eðlilegri leið að hafa fund með þessum aðilum, áður en þingi lauk og leggja frv. þá fyrir Alþ., því að það hefði auðvitað fengizt afgreitt á einum eða tveimur dögum, og það hefði verið heppilegra og skynsamlegra og líka að svara þeim aðilum, sem hafa sent ákveðnar óskir og áskoranir til ríkisstj. í þessum efnum, lofa þeim að sjá og heyra þau endanlegu rök sérfræðinganna fyrir þessari ákvörðun, sem hæstv. iðnrh. hefur tekið og ríkisstj. hefur samþ. með því að gefa út þessi brbl. Þó að ég láti þessar aths. koma hér fram, þá auðvitað vil ég taka það fram til þess að fyrirhyggja allan misskilning, að þær eru í raun og veru ekki það mikils virði á við það að fara út í stóra og mikla framkvæmd. En það hefði verið, eins og ég sagði áðan, eðlilegra og viðfelldnara að hafa þennan hátt á að lófa þessum aðilum, sem hér eiga hlut að máli, að sjá þessi gögn, áður en þessi ákvörðun var tekin um að gefa út þessi brbl.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni fyrir mjög öflugan stuðning við þá stefnu, sem kemur fram í þessu frv., og að sjálfsögðu er það sá stuðningur, sem skiptir meginmáli. Ég kynntist honum vel á fundi, sem ég mætti á í Fjórðungssambandi Vestfirðinga. Þar var almenn ánægja með þessa ákvörðun. Um það atriði, sem hv. 2. þm. Vestf. gerði aths. við, að það hefði verið viðfelldnara og skemmtilegra, að ráðh. hefði haft samráð við heimamenn, þ. á m. þm. kjördæmisins, áður en þessi lög voru sett, get ég verið honum fullkomlega sammála. En eins og ég rakti hér áðan, lágu niðurstöður Orkustofnunar um valkosti í þessu sambandi ekki fyrir fyrr en 19. júlí í sumar, og minn vandi var sá, að ef framkvæma átti eitthvað í sumar, varð að taka þessa ákvörðun á fáeinum dögum. Ég taldi það skipta svo miklu máli fyrir kjördæmið, að hafizt yrði handa í sumar um vinnu á þessu sviði, að þess vegna hafði ég ekki þetta samráð, sem hv. þm. réttilega telur, að hefði átt að hafa. Ég skal fúslega á það fallast, að þetta hefði mátt vinnast betur, en mér fannst nauðsynin knýja þannig á mig, að ég gæti ekki skotizt undan henni. Hv. þm. vék hér að þáltill., sem samþ. var hér á þingi fyrir nokkrum árum og rakti efni hennar. Ég fæ ekki annað séð en núv. ríkisstj. sé að framkvæma öll atriði þessarar ályktunar. Þar er í fyrsta lagi farið fram á auknar framkvæmdir í raforkumálum á Vestfjörðum, og sú ákvörðun hefur verið tekin. Það var óskað eftir því, að stefnan yrði miðuð við það að fullnægja raforkuþörf Vestfirðinga næstu 10 árin, og fæli í sér aukna notkun á raforku til húshitunar. Það felst einnig í ákvörðunum um Mjólká Il. Og í þriðja lagi var það í þessari þáltill., að kanna skyldi óskir sveitarfélaganna í sambandi við það, að stofnað yrði sameignarfyrirtæki ríkis og sveitarfélaga til orkuframleiðslu og aðalflutninga. Eins og menn vita, felst einmitt þetta atriði í þeirri stefnuyfirlýsingu ríkisstj. í raforkumálum, sem kynnt var á síðasta þingi. Þar var kynnt sú stefna, að í öllum landsfjórð. skyldu rísa landshlutafyrirtæki, sem yrðu sameignarfyrirtæki ríkisins og sýslu- og sveitarfélaga, sem þess kynnu að óska á hverjum stað. Að framkvæmd þessarar stefnumörkunar er nú unnið, og að sjálfsögðu verður að því unnið að kanna óskir sveitarfélaganna á Vestfjörðum í þessu sambandi. Ég hygg, að einmitt á Vestfjörðum eigi breyting í þessa átt að verða auðveldari en á flestum öðrum stöðum. Ég ítreka svo enn þakkir mínar til hv. þm. fyrir stuðning við þetta frv.