Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Gísli Sveinsson) Jeg hafði ætlað það, og þóst mega ráða af sólarmerkjum í vetur, að landsstjórnin mundi leggja fram frv. í þessa átt. En þar sem það hefir ekki orðið, þá höfum við 3 þm. leyft oss að bera það fram af sjálfsdáðum, og liggur það nú fyrir, eins og sjá má. Frv. fer fram á það í 1. lagi að skifta bæjarfógetaembættinu. Orsökin er sú, að embættið er mikils til ofumfangsmikið, að því verði þjónað af einum manni, svo að fullvel sje. Embættið er eitt hið erfiðasta á landinu, argsamt svo, að einn maður, hvað hæfur sem hann væri, getur ekki haft auga á öllu, og því síður tekið beinan þátt í framkvæmd verkanna. Það er reynsla, að ef stöður eru ofhlaðnar, þá hefnir það sín og verður þjóðfjelaginu til tjóns; þótt hitt kosti meira að hafa fleiri menn, þá er það þó þjóðinni ágóði. Það er svo með öll störf, ekki síst áríðandi störf, að ætlast verður til þess, að þau sjeu vel af hendi leyst, og ef embættismaður stendur ekki vel í stöðu sinni, þá er honum ámælt. Nú þótt þessi skifting kostaði meira, þá leiðir af henni trygging fyrir meira og betra eftirliti en ýmsum þykir nú eiga sjer stað, en sjerstaklega legg jeg áherslu á það, að koma má nýjum áríðandi störfum inn undir. Þetta embætti er langtekjumesta embættið, svo að ekki stendur í neinu hlutfalli við önnur embætti, er margfalt tekjumeira en tekjumestu sýslumannsembættin. Það er nú ekki sanngjarnt, að eitt embætti sje svo vel launað, að það yfirgnæfi margfaldlega hvert annað embætti, með því líka að engin algild trygging er fyrir því, að í embættið sjeu skipaðir þeir menn, sem hæfastir eru til þess að leysa starfið vel af hendi. Ef nú litið er á tímann, þá stendur vel á að skifta því nú, með því að það er nú laust, og rjettast að nota tækifærið til framkvæmdar á því, sem margir hafa fundið til, sem sje að stofna sjerstakt eftirlit með tollunum, tollgæslu, er sje lögð undir annað það nýja embætti, sem lagt er til að stofna, sem sje tollstjóra. Á þinginu 1914 var samþ.till. til stjórnarinnar um að rannsaka og koma fram með frv. um tollgæslu í Reykjavík. Þar var farið fram á fleira, sem nú er komið í kring, en höfuðatriði till. var þetta. Rökin þarf jeg ekki að rekja. 1915 var þessi till. árjettuð með fyrirspurn til ráðherra, hvað hann hefði gert í málinu. Ráðherra svaraði því, að þessu viðvíkjandi hefði ekkert verið gert, en samt virtist hann vera á því, að málinu þyrfti að sinna. Síðan hefir ekki neitt verið gert í málinu. Jeg þarf ekki að lýsa þeirri nauðsyn, sem er á tollgæslu; hingað flytjast inn ógrynni af vörum, og nú af sjerstökum ástæðum meira en ella, en samt voru og þegar fyrir stríðið farin að dragast mjög hingað til Reykjavíkur verslunarviðskifti landsins. Hjer voru komnir umboðssalar, sem deildu vörunni út um landið. Og í framtíðinni verður hjer miklu meira vörumagn heldur en var fyrir stríðið. Liggur það bæði í því, að líklegt er, að sambandið við Ameríku fari vaxandi, og við það einnig vörur, sem hjer leggjast og fara eiga út um land. Auk þess má telja líklegt, að landið fari að taka að sjer flutninga á ýmsum vörum til landsins, sem þá koma fyrst hingað til Reykjavíkur. Þannig styður alt að því, að vörumagnið flytjist hingað fyrst og að hjer verði þá greiddir mestir tollarnir. Enn fremur er sjálfsagt mörgum kunnugt um, að hjer ímynda menn sjer alment, að farið sje í kringum tolllögin, enda er hjer að eins tollheimta, en engin gæsla. Hjer hafa komið fyrir allstórkostleg tollsvik, og hefir það komist upp af tilviljun, en vel getur verið, að fleiri hafi átt sjer stað en uppvíst er orðið um, hvort sem þeim mönnum eru svikin sjálfráð eða um handvömm er að ræða; en þetta mundi alls ekki, eða þá að mjög litlu leyti, geta komið fyrir, ef hjer væri um örugga tollgæslu að ræða. Auk þess er hjer og annarskonar gæsla á vöru, sem bannað er að flytja inn, á áfengi, og er grunur á, að það sje hjer innflutt ólöglega, sumir halda mest hjer í Reykjavík, sem eðlilegt er, af því að hjer er verslunin stærst og hjer ægir öllu saman og hjer eru mest viðskifti. Ef mönnum þykir ilt, að lög þessi sjeu brotin, þá má girða fyrir brotin með þessu frv. Það hagar svo til, að undir verkahring tollgæslumanns fellur að athuga þetta, því að um leið og hann athugar, hvað tollskylt er, þá athugar hann hitt um leið, hvort inn flytjist nokkuð, sem ekki er leyft. Það er gert ráð fyrir því í frv., að bæjarfógetaembættinu sje skift í tvent, dómaraembætti, er undir leggist öll dómstörf og lögreglustjórn, en til hins leggist tollheimta, tollgæsla og skattheimta. Aftan við frv. er sýnishorn, sem sýnir í aðaldráttunum, hvernig má haga skiftingunni. Auðvitað má haga henni á annan hátt, því að stjórnarráðinu er falið að skifta málunum í nánari atriðum. Það gæti verið spurning um ýmislegt smávægilegt, t. d. að fleiri skýrslugerðir væru faldar tollstjóra, sem hjer eru taldar með störfum dómara (eða bæjarfógeta, sem hann ef til vill hjeti eftir sem áður). Hjer er og prentað fgskj. um launakjör aðstoðar- og skrifstofumanna. Hjá dómara er gert ráð fyrir einum fulltrúa og einum föstum skrifara. En vera má, að stjórnarráðið vilji t. d. hafa 2 fasta skrifara o. s. frv. Tollstjóranum er ætlaður einn fulltrúi, einn skrifari og 2 tollverðir, og þar að auk ríflegur skrifstofukostnaður. Laun aðalmannanna verða að vera rífleg, t. d. byrja með 5000 kr., er hækki upp í 6000 kr. Þetta er ekki ofhátt, því að gera ber ráð fyrir því, að í embættin verði skipaðir vel hæfir menn, með því að um vandasöm verk er að ræða og á tollstjóranum hvílir mikil ábyrgð, svo að vel þarf að launa, en hins vegar má telja launin eftir frv. fullsæmileg. Tekjur embættisins nálgast nú 30 þús. kr. Fyrir stríðið voru þær milli 20 og 30 þús. kr., en 1916 kr. 28721,50. Það mætti nú segja, að verið gæti, að tekjurnar yxu ekki svo fljótt, og auk þess sjeu ýmsir tekjuliðir orðnir sáralitlir, en þeir mundu fljótt vaxa aftur eftir stríðið, t. d. afgreiðsla fiskiskipa, sem nam um 5000 kr. 1914, en 1916 um 900 kr. Eftir þessu verður enginn umframkostnaður til embættanna, þótt skifting fari fram, heldur hrökkva þær tekjur til þeirra beggja, sem nú fylgja embættinu einu. Ágóðinn af tollgæslunni yrði þá aukalegur. Mun mega telja það vel farið. Jeg býst nú ekki við, að jeg þurfi fleira að mæla með frv., til þess að byrja með. Það gefur sjálft til kynna, hvernig fyrirkomulagið er hugsað, og mun jeg einnig vera fús til skýringa, ef þess er leitað. Jeg býst við að hlýða þyki að vísa málinu til einhverrar nefndar, og sje jeg þá enga nefnd líklegri en allsherjarnefnd, og geri það að till. minni, að því sje vísað þangað.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg skal fyrst geta þess, að jeg býst ekki við, að ráðuneytið hafi gefið háttv.flm. (G. Sv.) neitt tilefni til að ætla, að stjórnarfrv. í þessa átt mundi koma fyrir þingið. Jeg veit ekki til, að stjórnin hafi sjeð neina ástæðu til að koma með slíkt frv., síst nú, án alls undirbúnings. Jeg held líka, að málið sje nokkuð lítið undirbúið af háttv. flutningsmönnum. Þegar þetta mál var á ferðinni í hv.Ed. fyrir 4 árum, ljet jeg þess getið, að jeg mundi ekki láta málið taka til mín, heldur fara eftir óskum þingsins. Jeg skal ekki heldur nú fara mikið út í þetta frv. Jeg vil að eins leyfa mjer að geta þess, að eins og þessu embætti er nú hagað, er litlu eða engu ljett af bæjarfógetanum sjálfum, þótt þessi breyting yrði gerð, því að flest þau mál, sem talin eru upp á þgskj. 37 að ljetta eigi af honum, eru framkvæmd af fulltrúum, auðvitað með einhverju eftirliti, og svo er alstaðar erlendis með slík embætti. Eiginlega er bæjarfógetaembættið ekki ofstórt fyrir 1 mann, borið saman við samskonar embætti annarsstaðar en hjer og aðra bæi á stærð við Reykjavík. Jeg skal reyndar játa, að hjer í Reykjavík er ýmislegt flóknara en í erlendum bæjum jafnstórum, svo að það er ekki að miða eingöngu við fólksfjöldann. Það, sem að mínu áliti gerir þetta embætti flóknast, er lögreglustjórastarfið, og væri því mikið til bóta, ef því væri ljett af. Meðan lögreglustjórnin er samfara dómsmálunum munu flestir bæjarfógetar vanrækja lögreglustjórnina, eftir því sem fólk gerir kröfu til þess starfs. Sannast að segja er varla hægt að heimta svo mikið fje af bæjarsjóði, sem þyrfti til nægilegrar löggæslu. Það hefir áður verið farið fram á það hjer á þingi, að landssjóður legði fram fje til framkvæmda lögregluþjónustunni hjer í Reykjavík. Það fekst ekki þá, og jeg veit ekki, hvort það fengist nú. Ef embættinu yrði tvískift, má búast við, að störfunum yrði gegnt svo, að ekki þyrfti að kvarta, en meðan dómsmálin eru samfara lögreglustjórninni, finst mjer ekki veita af, að bæjarstjórnin leggi meira fje fram til lögregluþjónustunnar, t. d. nóg fje til að launa vel lögreglufulltrúa. En framkvæmdir lögreglustjórnarinnar getur bæjarfógetinn ekki haft, þótt embættinu verði skift.  (G. Sv.: Ekki síður en nú)  . Ekki fremur en nú, því að tollstjórnin er framkvæmd af fulltrúa. Það getur vel verið, að tolleftirlitið yrði lítið eitt betra ef embættinu yrði skift. Hitt, að embættin sjeu skipuð hæfum mönnum, er aldrei full trygging fyrir, en segja má um bæjarfógetann eins og Eiríkur gufa sagði: Ef hann er ekki hæfur maður, þá gefi guð honum hæfan fulltrúa.  (S. S.: Ef hann kann þá að velja)  . Ef tollgæsla er sett á fót, er það mikil bót í máli, en það er ekki gert með þessu frv. Einir 2 menn sem tollverðir gera lítið gagn. Tollgæsla getur aldrei orðið trygg hjer á meðan ekki er til sjerstök tollbúð. Hingað flyst mikið af dóti, sem á slæmu máli er kallað »stykkjagóss«, og ekki er hægt að rannsaka öðruvísi en í húsum inni. Hingað flytjast líka ósköpin öll af farþegagóssi, sem líka er ómögulegt að rannsaka undir beru lofti eða úti á skipum. Jeg er ekki að mæla á móti því, að embættinu verði skift, en vil að eins benda á, að ef gagn á að hljótast af því, þarf að gera meira en frv. ætlast til, eða skifta því á annan hátt og kosta meiru til; annars verður skiftingin kákkend. Hjer í frv. er efalaust altof lág áætlun um skrifstofukostnað, en það skiftir litlu máli, ef á annað borð þarf að skifta, því að þá munar varla um nokkrar þúsundir. Jeg skil ekki í, hvernig dómari á að komast af með 1 fulltrúa og 1 skrifara, því að veðmálabækurnar einar þurfa hjer um bil heilan mann. Svo sje jeg ekki annað en að útvega verði báðum skrifstofunum húsnæði. Það getur verið, að að því reki hvort sem er, en ef skift verður, er það alveg óhjákvæmilegt. Jeg á bágt með að hugsa, að gott verði að fá skrifstofur fyrir tvö svo stór embætti, öðruvísi en með afararkostum. Það er þó óverulegt, ef menn eru staðráðnir í að ljetta lögreglustjórninni af dómaranum og gera tollgæsluna vel úr garði. Jeg skal viðurkenna, að það væri mikil bót að því, að því er aðflutningsbannið snertir, ef hjer væri tollgæsla, en ef hún er bara í Reykjavík, geri jeg ráð fyrir, að áfengi yrði flutt í land í Hafnarfirði og þaðan landveg til Reykjavíkur, eða þá í Viðey, eins og þráfaldlega hefir komið fyrir, og síðan flutt hingað. Háttv. flutnm. (G. Sv.) tók fram, að skifting sú, sem stungið er upp á í frv., væri ekki bindandi, en þá held jeg, að 1. gr. frv. sje ekki nógu varlega orðuð, því að þar stendur: »Sje annað dómaraembætti, og heyri því til m. a. uppboðs-, skifta- og fógetagerðir, svo og lögreglustjórn bæjarins«. Það lítur út fyrir, að það sjeu að eins dómsstörf og lögreglustörf, en er miklu meira.  (G. Sv,: Það stendur »meðal annars«)  . Það stendur dómsstörf- og lögreglustjórn.  (G. Sv.: Þess vegna er fylgiskjalið með, að frv. er ekki nákvæmlega orðað)  . Jæja - hv. flutnm. (G. Sv.) viðurkennir, að frv. sje ekki heppilega orðað. Það er sjálfsagt heppilegt að vísa málinu til allsherjarnefndar. Jeg vil benda henni á, að í frv. er gert ráð fyrir, að bæjarstjórn taki við innheimtu bæjargjalda af bæjarfógetaskrifstofunni, en hún hefir nú sama sem enga innheimtu fyrir bæinn, heldur að eins innheimtu á hafnargjöldum. Jeg veit ekki hvað átt er við, ef dómari á ekki að hafa innheimtu á bæjargjöldum, því að það er að eins lögtaksgjöld, og ef ekki er tekið lögtaki, er það bara af hlífð. Þetta er því enginn ljettir fyrir dómarann. Sem sagt, jeg sje ekki nauðsyn til að skifta, nema sett sje um leið regluleg tollgæsla.

Flm. (Gísli Sveinsson) Hæstv. forsætisráðherra hefir gert nokkrar athugasemdir við frv. mitt, og er það ekki meira en jeg bjóst við, úr því að hæstv. landsstjórn kom ekki með svipað frv., sem jeg tel henni hafa verið skylt að gera, þótt ekki væri nema vegna þingsályktunartill. frá 1914, sem var ítrekuð á þingi 1915. Jeg tel rangt að skilja þingsályktunartill. bindandi eingöngu fyrir þáverandi stjórn, því að vitanlega er hún bindandi fyrir hvaða stjórn sem er. Jeg bjóst sjerstaklega við líku frv. og þessu frá þeirri stjórn, sem nú situr að völdum, af því, að nú á í henni sæti sem forsætisráðherra sá maður, sem sjálfsagt er best kunnugur þessu embætti og þörfinni á að skifta því. Ef stjórnin hefði lagt málið fyrir þingið, væri ekki óhugsandi, að það væri betur úr garði gert, því að hún hefir betri tök á því en einstakir þingmenn, sem ef til vill eru að bíða í lengstu lög eftir því, að stjórnin geri skyldu sína. Það var frá mínu sjónarmiði afsakanlegt, að 3 menn þytu upp í stjórnina, ef meira yrði gert, og málin betur undir þingin búin en verið hefir. Hæstv. forsætisráðherra taldi málið illa undirbúið. Það er nú svo. Athugasemdir hans báru þó ekki með sjer, að það væri illa undirbúið. Orð hæstv. forsætisráðherra hnigu sem sje að því, að skiftingin gæti verið heppilegri en gert er ráð fyrir í frv., en frv. sjálfu mótmælti hann ekki. - Eins og jeg gat um áður er upptalningin í 1. gr. ekki bindandi, nema hvað dómsstörf, rjettarstörf og lögreglustjórn snertir. Hæstv. forsætisráðherra taldi sama sem engu ljett af bæjarfógetanum, þótt embættinu væri skift, þar sem aðalverk tollstjórans mætti framkvæma á bæjarfógetaskrifstofunni, án þess að það snerti nokkuð sjálfan embættismanninn, sem á að bera alla ábyrgðina á því. Það getur verið að hann skilji það svo og hafi haft það svo þegar hann var bæjarfógeti, að þau mál ættu ekki að íþyngja honum sjálfum, heldur að eins lúta einum fulltrúa, enda þótt þau væru undir yfirumsjón hans sjálfs. En jeg tel það miður farið og óheppilegt, að svo áríðandi mál sjeu framkvæmd af skrifstofunni, án þess að íþyngja embættismanninum, sem ber ábyrgð þeirra. Hæstv. forsætisráðherra taldi embættið ekki ofstórt, eins og það er nú. Jeg býst við, að fáir kunnugir verði honum sammála um það. Það getur verið, að hæstv. forsætisráðherra hafi ekki þótt það ofstórt handa sjálfum sjer, en jeg tel óvíst, að hann verði svo heppinn að veita það sjer jafnhæfum manni. Hæstv. forsætisráðherra gat um, að tollmálin hefðu bara verið framkvæmd af skrifstofunni, og sýnir það, að embættið er stórum ofvaxið einum manni, ef bæjarfógetinn tæki tollmálin að miklu leyti í sínar hendur, eins og flestir munu álíta að hann beri skylda til, þótt hann láti aðra reikna fyrir sig. Eitt aðalatriði taldi hæstv. forsætisráðherra vera að ljetta lögreglustjórastarfinu af dómaranum. Einmitt það; ef hann hefir hingað til getað annað því með tollmálunum og öllu öðru, og býst jeg við, að honum þyki því embætti hafa verið þjónað sæmilega, þá ætti ekki síður að vera hægt að anna því án tollmálanna o. fl., sem af embættinu yrði ljett. Jeg skal sjerstaklega benda á annað, sem hæstv. forsætisráðherra drap á, sem sje, að það gæti staðið til, að sjerstakur lögreglufulltrúi yrði skipaður, sem bærinn launaði. Þá yrði það, ekki síst frá sjónarmiði hæstv. forsætisráðherra, hreinasti barnaleikur að fást við dómarastörfin með lögreglustjórninni. Þótt það yrði ekki, þá gætu menn hugsað sjer að breyta megi til og láta lögreglustjórnina heyra undir tollstjórann. Það álít jeg þó ekki betra, því að lögreglustjórinn yrði að vera lögfræðingur, og hann góður, en það þyrfti tollstjórinn ekki endilega að vera. Hæstv. forsætisráðherra taldi enn fremur ólíklegt, að dómarinn kæmist af með 1 fulltrúa, en það hygg jeg að sje misskilningur. Það á að heita svo, að nú sjeu 2 fulltrúar við þetta mikla embætti, en er í raun og veru ekki nema einn, því að annar starfar aðallega í stjórnarráðinu, og þessi eini er aðallega upptekinn af tollmálunum. - Þegar nú bæjarfógetinn getur komist af með 1 fulltrúa, sem aðallega er upptekinn af tollmálunum, ætti dómarinn að geta komist af með 1 fulltrúa, þegar tollmálin væru tekin undan, og þá ef til vill 2 skrifara. Hæstv. forsætisráðherra vjek að því, að ef embættinu á annað borð væri skift, þyrfti að þrískifta því, til þess að líkur yrðu fyrir, að því yrði vel gegnt. Jeg get ekki neitað því, að þetta vakti fyrir mjer, en jeg komst að þeirri niðurstöðu, að þess þyrfti ekki, að minsta kosti ekki í bráð. Ef því væri þrískift, skiftist það í dómara-, lögreglustjóra- og tollstjóraembætti. Jeg tel, eins og frv. sýnir, vel hlíta að skifta því í tvent. Hæstv. forsætisráðherra taldi hjer í frv. ekki farið fram á verulega tollgæslu; en það er ekki fyllilega rjett. Þótt sjerstök tollbúð yrði reist, þá er ekki þeim peningum á glæ kastað. Ef bygt er gott hús á góðum stað í bænum, er ekki með því varpað fje í sjóinn, eins og sumir virðast ætla um það fje, sem rennur til starfsmanna landsins. Húsið hækkaði fremur en lækkaði í verði, eins og öll önnur góð hús á góðum stað, og landssjóður gæti haft góðar rentur af því, þótt það yrði selt aftur. Jeg vil geta þess, að landið hefir þegar ráðist í að byggja stórhýsi fyrir landssjóðsvörurnar, og hefir það orðið alldýrt, en ekki væri meira að ráðast í að reisa tollbúð. Spursmál er, hvort ekki ætti einmitt að nota þetta stórhýsi fyrir tollbúð. Það gæti líka verið gróðavegur að byggja annað. Undir öllum kringumstæðum væri það engin eyðsla á landsfje. Byggingin yrði góð eign, sem landið ætti. Hjer í frv. er gert ráð fyrir skrifstofukostnaði, og er í honum meðal annars húsaleiga fyrir skrifstofurnar. Væru þær hafðar í einhverri opinberri byggingu, yrði þetta ekki tilfinnanlegt. Forsætisráðherra játaði, að mikið væri unnið fyrir bannlögin með tollgæslunni. Þá ætti Reykjavík að minsta kosti að vera trygg. Hvað menn mundu flytja annarsstaðar á land veit jeg ekki, en ofdjúpt held jeg að hæstv. forsætisráðherra hafi tekið í árinni. Ef vínflutningur á land í Hafnarfirði og Viðey væri jafnalgengur og sjálfur lögreglustjórinn sagði - sem hann reyndar vildi nú leiðrjetta aftur -, skyldi maður halda, að menn vissu meira opinberlega um þau efni, en raun er á, t. d. að lögbrotamenn hefðu verið sektaðir o. s. frv. En síðar á dagskránni er mál, sem hægt verður að minnast nánar á þetta í sambandi við.

Forsætisráðherra (J. M.) Mig furðar dálítið á því, hvað háttv. flm (G. Sv.) hefir tekið illa upp orð mín, því að ekki hæddi jeg smið hans. Jeg átti ekki von á því, að hann myndi afbaka orð mín á margan hátt. Jeg sagði ekki, að aðalverkið væri framkvæmt af fulltrúum. Jeg sagði, að störfin, sem ljetta ætti af dómaranum, væru aðallega framkvæmd af fulltrúum, og svo er það annarsstaðar. Jeg veit ekki, hvernig það gæti öðruvísi verið. Þegar dómarar verða að segja upp dóma í málum svo að tugum skiftir á einni viku, er ekki tími til margs annars. Það er að eins eftirlitið með öllu, sem embættismaðurinn hefir. Það var óþarfi að vonskast út af þessum orðum mínum.  (G. Sv.: Jeg var ekkert vondur)  . Jeg sagði ekkert annað en það, sem rjett er, og við gengst annarsstaðar. Jeg sagði ekki heldur, að starfið væri ofmikið fyrir einn mann. Jeg sagði, að lögreglustjórnin yrði út undan, nema bæjarfógeti fengi aðstoð. Það er líka álitamál, hve stór embættin megi vera, svo að nokkurn veginn hæfur maður komist yfir að þjóna þeim. Óþarfi var það af flutningsmanni (G. Sv.) að vera að minnast á, hvort jeg hefði þjónað betur eða ver bæjarfógetaembættinu. Jeg fer ekki að verja mig sem bæjarfógeta hjer, á þessum stað. En jeg hygg, að þó að skift verði embættinu, eins og ætlast er til í þessu frv., muni litlu vera ljett af bæjarfógeta. Annars get jeg gefið flm. (G. Sv.) þær upplýsingar, þótt honum sje náttúrlega kunnugt um það áður, að t. d. í Danmörku er það altítt, að dómarar hafi ekkert annað en dómsmálin sjálfir; framkvæmd annara mála fela þeir fulltrúum, og hafa bara eftirlit með. Jeg sagði áður, að dómaranum myndi ekki nægja einn fulltrúi; jeg stend við það. Fulltrúi þarf altaf að vera viðstaddur á skrifstofu dómarans, vegna almennings, og fulltrúa þarf, að minsta kosti hálfan daginn til að framkvæma lögtak. Jeg get trúað, að nú sem stendur verði komist af með einn fulltrúa, en síðast þegar jeg var bæjarfógeti hafði jeg þrjá, eða 2½, ef háttv.þm. V.-Sk. (G. Sv.) vill heldur, að það sje orðað svo. Þessi hálfi vann 4 klst. á dag, og jeg held, að hann hafi komist yfir töluvert verk á þeim tíma. Þess má og geta, að auk lögtakanna eru uppboð mjög tíð. Jeg skal játa, að ekkert af þessu er neitt höfuðatriði, en háttv.flm. (G. Sv.) talar hjer um hluti, sem honum eru ekki nógu kunnugir. Aðalatriðið í þessu máli er, hvort lögreglustjórnin væri skilin frá dómaraembættinu. Um það eitt myndi muna. En jeg legg ekki til, að hún væri fengin í hendur tollstjóranum. Þá væri ofóskyldum störfum blandað saman. Fleira skal jeg ekki telja til við þessar umræður. Hvað snertir ávítur háttv.flm. (G. Sv.) í garð stjórnarinnar, fyrir að hún bjó mál þetta ekki til þings, þá vil jeg geta þess, að hann hefir ekki áður reynst mjer ósanngjarn. En nú er hann mjög ósanngjarn. Hann ætti þó að skilja, að ekki er mikill tími fyrir stjórnina, frá í febrúar til marsloka, til að athuga mörg stórmál, auk fjármála og annars, sem sjálfsagt er. Jeg hjelt, að það væri einsætt, að þm. gætu ekki búist við mikilli lagasmíð af stjórninni á jafnstuttum tíma. Það var ekki hægt að ætlast til, að stjórnin bæri fram annað en venjuleg stjórnarfrumvörp.

Flm. (Gísli Sveinsson) Jeg vildi koma með örstutta athugasemd í tilefni af síðustu orðum hæstv. forsætisráðherra. Tvær ástæður liggja til þess, að jeg gat búist við, að stjórnin byggi þetta mál til þings einmitt nú. Bæði er núverandi forsætisráðherra manna kunnugastur þessum hnútum, og svo er embættið laust nú sem stendur. Af þessum ástæðum vonast jeg til, að menn telji ekki sjerlega ósanngjarnt af mjer að búast við, að stjórnin flytti nú frv. samskonar því, sem jeg og fleiri flytja hjer.

Flm. (Gísli Sveinsson) Þótt sumum virðist kann ske þetta mál ekki standa í miklu sambandi við næsta mál á undan, þá er það svo í mínum augum. Þetta frv. er borið fram að sumu leyti af líkum ástæðum og hið fyrra. Frv. hljóðar um, að helmingur allra sekta fyrir brot á lögum um aðflutningsbann áfengis renni í sveitar- eða bæjarsjóð þar sem brotið er framið. Jeg býst við, að menn líti svo á, að hjer í Rvík verði eigi mikið um bannlagabrot, komist tollgæsla á. Jeg er nú þeirrar skoðunar, að ekki tjái, að menn sjeu hörundsárari um þessi lög en önnur. Öll lög eru brothætt, og ekki meiri ástæða til að stökkva upp á nef sjer, þótt þessi lög sjeu brotin, fremur en önnur. En valdi það hneyksli, hve mikið sje um lagabrotin, er náttúrlega altaf ástæða til að kvarta. Þetta frv. miðar til þess að tryggja það, að bannlagabrot minki eða hverfi, aðallega þó utan Reykjavíkur, en sjálfsagt líka þar. Mönnum hefir þótt, að sveitarstjórnir hafi ekki hlutast mikið til um þetta mál, þótt þær sjeu skyldaðar til þess með bannlögunum, enda er illhægt að kúga þær til þess. En hjer er gerð lilraun til að auka áhuga þeirra í þessu efni. Það er lítt hugsandi annað en að sveitarstjórnirnar láti meir til sín taka lagabrotin, ef einhver eru, þegar sveitarfjelagið græðir á, ef upp komast. Eins mundi það glæða áhuga einstaklinganna, svo að þeir kæri, en hylmi ekki yfir. Mín skoðun er, að ef tollgæslu sje komið á í Rvík og sveitarstjórnir „interesseraðar“ í málinu, þá þurfi ekki að gera fleira fyrir bannlögin. Lögin sjálf eru nógu ströng, háar sektir lagðar við brotum í hvívetna. Það er einhlítt, að lögin mundu haldast sæmilega uppi, ef framkvæmd þeirra væri í skaplegu lagi. Framkvæmdin hvílir á lögreglustjórum, og er þeim skylt að halda uppi þessum lögum, sem öðrum. En þótt þeir, sem ber skylda til þess, geri það ekki, getur það ekki verið nein ástæða til, að komið sje upp sjerstakri bannlögreglu. Ef farið er að launa sjerstakri lögreglu, sem eigi að gæta einstakra laga, er farið út á braut, sem þjóðfjelagsskipunin gerir ekki ráð fyrir. Ef menn ætluðu að girða fyrir, að nokkur dropi komist á land, yrði að hafa röð af lögregluþjónum meðfram allri ströndinni; það mundi kosta landið ekki tugi. heldur hundruð þúsunda króna. En skottulögreglu væri ekki betur treystandi en annari, nema síður sje. Dæmi eru til, að trúnaðarmenn, sem hafa verið settir á vörð á skipum, hafa bæði stungið á sig víni og helt sig fulla. Það væri mjög misráðið, ef farið væri að launa menn sjerstaklega til að gæta þessara laga, frekar en annara. Breyting sú, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., mun geta orðið alláhrifamikil, og jeg vonast til, að háttv. samdeildarmenn mínir finni, að hjer er um breytingu að ræða, sem getur komið að haldi. Að lokum vil jeg endurtaka það, að menn mega ekki vera altof hörundsárir, þótt þessi lög sjeu brotin; úr því má bæta að nokkru leyti, eins og hjer hefir verið talið, eða gera tilraun til þess, en ómögulegt er að girða algerlega fyrir, að brot eigi sjer stað. Svo er um öll lög. Jeg veit ekki, hvort þörf er á að vísa þessu máli til nefndar.  (P. J.: Jú, til fjárhagsnefndar)  . Fyrir mjer er þetta ekkert fjárhagsatriði. Fremur væri það tillaga mín, að það gengi til allsherjarnefndar.