Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er lagt fram um breyt. á l. nr. 30/1970, um Húsnæðismálastofnun ríkisins, miðar að því að húsnæðismálastjórn verði veitt heimild til að veita sveitarfélögum, launþegasamtökum og öðrum félagslegum aðilum lán til byggingar dagvistarheimila fyrir jafnt yngri sem eldri borgara. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að dagvistarheimili hafa setið mjög á hakanum í þjóðfélaginu. Þjóðfélagsþróunin hefur orðið sú, að konur hafa undanfarin ár í vaxandi mæli tekið meiri þátt í atvinnulífinu. Þar kemur einkum tvennt til: Þröngur fjárhagur heimilanna samfara vaxandi dýrtíð og verðbólgu ýtir konunum meira og meira út á vinnumarkaðinn auk þess sem þátttaka kvenna í langskólanámi hefur aukist verulega undanfarin ár og þær hafa því engu minni þörf fyrir að nýta þekkingu sína á hinum ýmsu sviðum þjóðlífsins. En þjóðfélagið hefur ekki að sama skapi komið til móts við að þessi aukna þátttaka kvenna í atvinnulífinu krefst þess einnig, að samhliða verði stóraukin uppbygging dagvistarheimila og leikskóla. Einnig er það veigamikið atriði, að réttur barnanna verði ekki fyrir borð borinn, því að uppeldi þeirra er vísirinn að farsælu þjóðfélagi. Hagur þeirra og velferð verða því ævinlega að sitja í fyrirrúmi. Enn fremur, þegar minnst er á rétt barnsins, verður að miða uppbyggingu t.d. leikskóla við að ekki eingöngu börn foreldra, sem bæði þurfa að vinna úti, geti notið þeirra, heldur ættu öll börn að eiga þess kost. Það hlýtur að efla bæði persónulegan og félagslegan þroska hvers barns að skapa þeim þau skilyrði, að þau geti verið hluta úr degi á leikskólum og notið leiðbeininga sérmenntaðs starfsliðs í uppeldismálum, og ætti það að vera ótvíræður réttur þeirra. Ég tel ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þá nauðsyn, sem er á uppbyggingu dagvistarheimila, aða þann skýlausa rétt, sem hvert barn ætti að hafa til þess að þjóðfélagið skapi því þá aðstöðu, að það geti hluta úr degi dvalið á dagvistarheimili, sem óumdeilanlega hlýtur að örva þroska þess og gegnir því mikilvægum þætti í uppeldi þess. Ég vil þó í örfáum orðum draga upp mynd af því, hve brýn nauðsyn er hér á stórátaki með tilliti til þess hve mikið vantar á að eftirspurninni eftir dagvistarheimilum og leikskólum sé fullnægt. Þær tölur, sem ég hef, eru þó eingöngu fyrir Reykjavíkurstæðið, en ég tel að þær séu samsvarandi tölum fyrir hin einstöku byggðarlög. 1. des. 1977 voru börn á aldrinum 0–2 ára 3913 og 3–5 ára 4251, eða samtals 8164. Á árinu 1977 voru tæplega 780 börn á dagheimilum og tæplega 1700 á leikskólum eða samtals tæplega 2500 börn, þ.e.a.s. um 30% barna á forskólaaldri. Samkv. upplýsingum Félagsmálastofnunar Reykjavíkurborgar voru nú í nóv. samtals 345 börn á biðlista á dagvistarheimili, en það gefur þó engan veginn rétta mynd af þörfinni, því að börn, sem tekin eru á dagvistarheimili allan daginn, eru eingöngu börn svokallaðra forgangshópa, þ.e. einstæðra mæðra eða námsfólks. Auk þess eru svo 1200 börn á biðlista á leikskóla. Sú tala um biðlista fyrir leikskóla segir þó ekki nema hálfa sögu um þá miklu auknu þörf, sem er á plássum fyrir börn á forskólaaldri á leikskólum. Fjölmargir foreldrar, sem bæði vinna úti, reyna ekki að sækja um dagvistun fyrir börn sín vegna langra biðlista og reyna því að leysa vandræði sín á annan hátt. Og þá er einnig ótalinn sá hópur barna, sem eru börn heimavinnandi húsmæðra sem vegna uppeldislegs þroska ættu líka að hafa rétt á slíkri dagvistun hluta úr degi. Þetta frv. gerir einnig ráð fyrir að það fé, sem veitt yrði að láni úr Byggingarsjóði ríkisins, næði einnig til uppbyggingar dagvistarheimila fyrir aldrað fólk. Öldruðu fólki, sem skilað hefur sínu dagsverki, er nauðsyn að geta haft eitthvað fyrir stafni, ef það hefur heilsu til. Slík dagvistarheimili gætu haft aðstöðu fyrir ýmsa tómstundaiðju eða jafnvel létta vinnu fyrir aldraða. Vegna fjárskorts ríkissjóðs og sveitarfélaga hefur þessum nauðsynlegu verkefnum verið ýtt til hliðar, en ekki verið sett á bekk með nauðsynlegum forgangsverkefnum í þjóðfélaginu, eins og þau tvímælalaust ættu að vera. Fjárframlög ríkis eða sveitarfélaga hafa hvergi nærri nægt til þess að mæta þeirri brýnu þörf, sem er á uppbyggingu slíkra heimila, og litlar sem engar horfur á að unnt verði að ráðast í byggingu þeirra að einhverju marki nema alger stefnubreyting verði. Þess vegna mun að öllu óbreyttu dragast mjög á langinn að viðunandi lausn fáist þar á verði ekki til annarra ráða gripið. Með frv. þessu er lagt til að húsnæðismálastjórn fái heimild til þess að veita sveitarfélögum, launþegasamtökum og öðrum félagslegum aðilum lán úr Byggingarsjóði ríkisins til byggingar slíkra heimila. Hér er um mikið hagsmunamál að ræða, bæði fyrir hið opinbera, atvinnufyrirtækin og siðast en ekki síst launþegana sjálfa. Gert er ráð fyrir, að ekki verði notað það fjármagn, sem Byggingarsjóður hefur nú undir höndum og notar til lánveitinga vegna íbúðabygginga og kaupa á eldri íbúðum, heldur verði notað til þess það fjármagn, sem hann getur aflað sérstaklega í samvinnu við lífeyrissjóðina í landinu með sölu skuldabréfa til þeirra, einkanlega lífeyrissjóði stéttarfélaganna. Ekki er óeðlilegt að slík samvinna gæti tekist því að hér er um mikið hagsmunamál að ræða, bæði fyrir yngri og eldri félaga í hinum ýmsu stéttarfélögum. Reynslan sýnir að lífeyrissjóðirnir hafa í vaxandi mæli keypt skuldabréf af Byggingarsjóði ríkisins, og hafa t.d. á þessu ári keypt skuldabréf af honum langt umfram það sem lánsfjáráætlun ríkisstj. frá því í des. 1977 gerði ráð fyrir. Var þar reiknað með að sjóðurinn fengi að selja lífeyrissjóðunum skuldabréf fyrir 500 millj. kr., er hann notaði í almennar lánveitingar, en nú mun hann hafa selt þeim skuldabréf fyrir 800–900 millj. kr. Er talið að áður en árið er úti hafi hann selt þeim skuldabréf fyrir 1300–1400 millj. kr. Vegna þessara auknu skuldabréfakaupa gæti verið um að ræða fé sem ætla mætti að lífeyrissjóðirnir kynnu vel að meta að notað yrði til þess að komið yrði upp þeim félagslegu byggingum sem dagvistarheimili yngri og eldri borgara eru og eru mjög í þágu þeirra eigin félagsmanna. Flm. leggja til að í reglugerð verði um þetta settar nánari reglur, og leggja til að m.a. verði Húsnæðismálastofnun ríkisins gert skylt að leggja á það ríka áherslu að fylgjast með og tryggja það, að hönnun og framkvæmd þessara bygginga verði með sem allra hagstæðustum hætti. Benda má á að gegnum skuldabréfakaup lífeyrissjóðanna hefur Byggingarsjóði reynst kleift í nokkrum mæli að lána fé til íbúðarbygginga dvalarheimila aldraðra víðs vegar í landinu, sem ella væri ekki komið eins vel á veg. Með sama hætti gæti frv. þetta, ef að lögum verður, orðið sú lyftistöng sem nauðsynleg er til þess að hraða uppbyggingu dagvistarheimila. Herra forseti. Ég vil svo að lokum vona að þetta brýna mál hljóti jákvæðar undirtektir þm. og verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Þetta mál er fram komið vegna brýnnar þarfar á byggingu fleiri dagvistarheimila en nú eru til í landinu, og kom þetta raunar fram í máli hv. frsm. þessa frv. Ég vil minna á, að lög um dagvistarheimili frá því 1973 gerðu ráð fyrir því, að ríkið tæki þátt í kostnaði við bæði byggingu og rekstur þessara heimila um land allt. Þessi lög höfðu þau áhrif, að dagvistarheimilum fjölgaði meir en nokkurn tíma áður á jafnskömmum tíma á landinu. Hins vegar var Adam ekki lengi í Paradís, því árið 1976 svipti þáv. ríkisstj. sveitarfélögin aðild ríkisins að rekstrinum, og eru afleiðingar þess nú að koma í ljós þar sem mikill afturkippur hefur orðið í þessum málum. Það er því afskaplega skiljanlegt, að menn leiti leiða til þess að bæta hér úr. Ég lít svo á að þetta frv. sé þess vegna fram komið. Þetta frv. mun ég styðja. En ég vil þó benda á að ég tel að þessi leið muni ekki veita neina varanlega úrlausn á þessum málum. Ég minni á, að það er m.a. vegna fátæktar sveitarfélaga sem þau hafa kippt að sér hendinni í uppbyggingu þessara mála á allra síðustu árum, og þó þeim verði veitt heimild til þess að taka lán hjá húsnæðismálastjórn eiga þau eftir sem áður eftir að endurgreiða þau lán. Kostnaðarþunginn hvílir því eftir sem áður að öllu leyti á sveitarfélögunum. Ég minni á að fyrir Alþ. liggur frv. til l. um breyt. á l. um byggingu og rekstur dagvistarheimila, þar sem lagt er til að tekin verði aftur upp sá háttur, sem ákveðinn var með lögum árið 1973. Þetta frv. flytja þrír þm. Alþb. 1. flm. var Soffía Guðmundsdóttir, en meðflm. eru Kjartan Ólafsson og Eðvarð Sigurðsson. Ég bendi á að það, sem þm. Alþb. leggja til í sínu frv., sem er 67, mál, þskj. 73, er að mínu viti eina raunhæfa lausnin, sem gæti varað til frambúðar. Þess vegna legg ég áherslu á að Alþ. beini kröftum sínum að því frv. og þeirri lausn, sem þar er lögð til. Ekki er þar með sagt að ég telji þetta frv., sem hér er til umr., óþarft. Það gæti verið ágætt að hafa slíka heimild sem frv. gerir ráð fyrir í bakhöndinni ef eitthvað gengi úrskeiðis, en ég held að það sé fráleitt að það geti talist varanleg lausn fyrir sveitarfélögin.



Herra forseti. Söluskattur mun fyrst hafa verið lagður á 1947, en það er ekki fyrr en hann er búinn að vera 28 ár í gildi að í einu skattumdæmi á landinu er lagður söluskattur á rekavið og vinnslu úr rekavið og þá 4 ár aftur í tímann, fyrir árin 1970 til 1974. Með þessu frv. er lagt til að undanskilja söluskatti alfarið rekavið og vinnslu á rekavið, sem er unnin af eigendum eða rétthafa rekans, og enn fremur er lagt til í ákvæði til bráðabirgða, að fjmrh. sé heimilt að endurgreiða álagðan söluskatt árin 1975 til 1978, að báðum árum meðtöldum, á unnin rekavið til eiganda eða rétthafa rekans ef hann færir sönnur á að kaupandi hafi ekki greitt söluskatt. Eins og fram kemur í grg. með þessu frv. er hér um að ræða vinnu sem unnin er við erfið skilyrði. Væri síst minni ástæða til þess að undanþiggja hana alfarið söluskatti en byggingarvinnu á byggingarstað eða aðra mannvirkjagerð. Sömuleiðis er ekki söluskattsskylda á seldu heyi eða öðru því sem bændur vinna og selja. Þess vegna er í samræmi við þetta að fella niður söluskatt af þessari vöru og vinnslu. Skattumdæmi tekur sig til allt í einu, eftir að söluskattur hefur verið í gildi í 28 ár, og reiknar söluskatt af þessari framleiðslu og stenst það vafalaust lögum samkv. En þetta frv. er flutt til þess að taka af allan vafa og undanskilja þessa starfsemi söluskatti. Sífellt er minna unnið úr rekavið og af færri mönnum en áður. Er sjálfsagt að mínum dómi að undanþiggja þessa starfsemi söluskattskyldu og á þann hátt að nýta það efni, sem rekur á fjörur, og spara gjaldeyri fyrir þjóðfélagið. Því tel ég eðlilegt að þetta sé alfarið undanskilið söluskatti eins og það hefur verið í reynd með þessari einn undantekningu. Herra forseti. Ég legg svo til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það eru ekki stórir né fjölmennir landshlutar, sem bjóða upp á að þar séu nýtt þau hlunnindi sem rekaviður er. Nokkuð víða nýta menn rekaviðinn til eigin nota, en það er ekki á mörgum stöðum sem hann er nýttur til sölu. Fyrst og fremst mun það vera gert í Árneshreppi í Strandasýslu og er þar mikilsverður þáttur þess að haldist byggð. Nokkur rekaviðarvinnsla mun líka vera á Skaga, á Sléttu og á Langanesi. Auk þessara staða er einnig umtalsverð rekaviðarvinnsla í Grunnavíkurhreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu, en hún er fyrst og fremst unnin af mönnum sem koma þangað yfir sumarmánuðina til að nýta þessi hlunnindi. Þeir staðir, sem rekaviður er unninn á, eru fyrst og fremst þau svæði, sem eru útverðir byggðar á Íslandi, en einnig sá hluti landsins, sem fallið hefur úr byggð. Nýting rekaviðarins ríður sums staðar baggamuninn að byggð haldist. Það mun rétt vera, sem fram kemur í grg. þessa frv., að þeim fari fækkandi sem nýta þessi hlunnindi. Tek ég undir það. að síst sé ástæða til þess að skattleggja þá fáu sem gera það sérstaklega. Ég geri ekki ráð fyrir því að þeir Reykjarfjarðarbræður, sem mér finnst að tilvitnunin, sem kemur fram í grg., sé frá komin, né aðrir þeir, sem nýta rekaviðarhlunnindi Hornstranda, kæri sig um styrk frá opinberum aðilum til þess að nýta þessi hlunnindi. Réttara þætti mér að þessir menn væru ekki skattlagðir fyrir að bjarga þarna verðmætum. En það er þó ekki skattlagningin á þessa fáu menn, sem koma yfir sumarmánuðina á Hornstrandir til þess að bjarga þar verðmætum, sem skiptir höfuðmáli í sambandi við framlagningu þessa frv., þótt það frv., sem hér liggur fyrir, beri að samþykkja og um réttmæti þess þurfi ekki að fjölyrða. Það eru önnur atriði sem framlagning þessa frv. minnir á. Í fyrsta lagi er það túlkun skattstjóra á álagningarreglum. 1 grg. frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: „Allt frá þeim tíma sem lög um söluskatt tóku gildi hefur, að því er flm. þessa frv. veit best, ekki verið lagður söluskattur á rekavið, hvorki unninn né óunninn, þar til í des. 1975 var a.m.k. í einn skattumdæmi á landinu lagður söluskattur á þá sem nytjað höfðu rekavið, unnið úr honum og selt.“ Ég held að það sé ekki ástæða til þess að lesa lengra. En þetta bendir einmitt á það, að svo virðist sem ákveðnir skattstjórar noti vissa geðþóttareglu til þess að leggja á skatta. Geðþóttareglu er svo beitt á hinn furðulegasta hátt. Ekki er henni aðeins beitt til álagningar á því ári er hún er fyrst notuð, heldur 5 ár aftur í tímann. Mér virðist liggja í augum uppi, að ef geðþóttareglum er beitt á einu sviði, þá sé það alveg eins gert á öðru, og ef geðþóttareglum sé beitt við skattálagningu, þá sé stutt í slumpareikninginn. Eftir lestur þessarar grg. hvarflar að manni, að þetta eða hitt sé gert í a.m.k. einu skattumdæmi, en sé látið vera í öðru. Ég geri ekki ráð fyrir að allir skattstjórar landsins vilji liggja undir því, að þeir vinni þannig að þeir noti heimildir, sem legið hafa ónotaðar í 28 ár, þegar þeirra geð býður þeim það. Ég lít svo á að framlagning margnefndrar grg. sé, um leið og hún er grg. fyrir frv. um breytingu á söluskattslögunum, áskorun til hæstv. fjmrh. um að hann láti kanna hvort skattstjórar beiti mismunandi álagningarreglum hver í sínu umdæmi og hvort þeir beiti þeim þá að eigin geðþótta. Það væri sérstaklega gaman að fá að vita hvort það hefði verið geðþóttaákvörðun skattstjóra Vestfjarðaumdæmis 1975 að leggja söluskatt á sölu rekaviðar eða hvort fjmrn. hefði skipað svo fyrir og þá hvort aðrir skattstjórar hefðu farið að fyrirmælunum eða ekki. Annað atriði, sem ég vil benda á, er það, að álagning og innheimta söluskatts á rekavið hefur fyrst og fremst bitnað á íbúum Árneshrepps í Strandasýslu. - Ég þekki íbúa þessa hrepps og landkosti þar mjög vel. - Í grg. kemur nefnilega fram. að íbúar þessa hrepps hafi verið sérskattaðir undanfarin 8 ár, án þess að forsvarsmenn þeirra hér á hinu háa Alþingi hafi reynt að reisa þar rönd við. Árneshreppur er nokkuð þekkt byggð og kemur þar ýmislegt til. Meðan síld og þorskur héldu sig í Húnaflóa og hákarlalýsi var eftirsótt markaðsvara var mikið um að vera í Arneshreppi. Þó urðu umsvifin mest upp úr 1934 og fram undir 1950. Árneshreppur var sá staður á Íslandi áratuginn 1935–1945 þar sem einkaframtakið fékk að njóta sín að fullu. Á þessum árum voru byggðar tvær mjög fullkomnar síldarverksmiðjur eða feitfiskverksmiðjur, eins og nú er sagt í hreppnum, sjálfsagt þær fullkomnustu í víðri veröld á þeim tíma. Eigendur fóru þangað norður tíma og tíma yfir sumarið til að sjá hvernig fjármagnið rentaðist og til að sýna sig. En þetta stóð aðeins rúman áratug. Verksmiðjurnar hættu að snúast og eigendurnir sáust ekki meir. Eftir stóðu breyttir atvinnuhættir. Myndast hafði vísir að þéttbýli, sérstaklega við aðra verksmiðjuna, en atvinnuuppbyggingin var engin önnur en verksmiðjubáknið. Þeir, sem fara um Arneshrepp, taka gjarnan eftir rekaviðnum og ekki síst eftir því, að á verksmiðjustöðunum, Djúpuvík og Ingólfsfirði, sjást gjarnan stórir staflar af girðingastaurum unnum úr rekavið. Þeir, sem settust að á þessum stöðum með það fyrir augum að hafa framfæri sitt af stórverksmiðjurekstrinum, hafa nú vinnslu rekaviðar sem einn þátt atvinnu sinnar. Að því má færa mikil rök, að ef rekaviður og vinnsla hans væri ekki fyrir hendi væru líkur fyrir því, að byggð, sem helst í Árneshreppi, minnkaði. Þetta snertir jafnt byggðina í öllum hreppnum. Ekki síður er rekinn stuðningur við búskapinn og þá, sem hann stunda, en þá, sem ég nefndi áðan. Það er því sjálfsögð skylda þeirra allra, sem vilja stuðla að því að byggð haldist í Árneshreppi, og það vona ég að allir hv. alþm. vilji, að styðja þetta frv. og hjálpa til við að það komist sem fyrst í gegnum þingið. Að lokum langar mig til að segja þetta: Það, að hv. alþm. Vestfjarðakjördæmis hafa látið það eiga sig að fá leiðréttingu þessara mála fyrir Árneshreppsbúa í 3 ár, leiðir hugann að því, að þeir hafa ekki gert mjög mikið fyrir þessa byggð hér á hinu háa Alþingi. Hvernig er með bryggjuna á Norðurfirði? Eru hafnarframkvæmdir og bryggjugerð enn á vegum einstaklingsframtaks á Djúpuvík og á ríkið ekkert að koma nálægt þeim stað? Á sú gamla verstöð Gjögur að líða undir lok vegna þess að þar er ekkert gert til þess að bæta hafnaraðstöðu? Er rétt að láta stóra báta frá fjarlægum stöðum girða grásleppumið Árneshreppsmanna, sem flestir eru á smábátum, svo að grásleppan komist ekki á þeirra mið? Á sama máta og með söluskattsinnheimtunni hafa íbúar Árneshrepps verið beittir rangindum í öllum þeim málum, sem ég nefndi hér að framan. Þeir eiga sama rétt - og jafnvel meiri - til hafnarbóta en aðrir landsmenn, en þær hafa þeir ekki fengið. Þeir eiga rétt á því að fiskimið þeirra verði vernduð fyrir þá sjálfa. Þau eru mörg, rangindin sem fólkið í Árneshreppi verður við að búa önnur en þau, sem ég hef nefnt. En það býr líka við ýmis gæði, sem við njótum ekki. En verði þeir þættir, sem ég hef nefnt, látnir bíða í 3 ár án aðgerða líkt og söluskatturinn á rekaviðarstaurana, þá er ég hræddur um að söluskattsbreytingin, ef að lögum verður, skipti litlu máli. En ég vona að með þessu frv. hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar sé aðeins verið að stíga fyrsta skrefið til hagsbóta fyrir íbúa Árneshrepps.



Herra forseti. Ég vil lýsa fylgi mínu við þetta frv, um afnám söluskatts á rekavið. Ég vil hins vegar segja það, að það er ekki oft sem maður heyrir hv, þm. úr öðrum kjördæmum taka upp hanskann fyrir íbúa Árneshrepps eða íbúa annarra kjördæma. Þó ég geri ráð fyrir því að hv. þm. þekki þar nokkuð til, þá held ég að hann hafi ekki kynnst því sem þar hefur gerst á síðustu árum.a.m.k. þóttu mér ummæli hans ekki bera þess vott. Það er alveg rétt, að fyrir Árneshrepp mætti vitanlega gera miklu meira en verið hefur, en við þm. Vestf. höfum þó æðioft hugsað til Árneshrepps í þeim opinberu framkvæmdum sem almennt er gengist fyrir. Vil ég nefna t.d. vegamál og Árneshreppsáætlun sem hefur gerbreytt öllum landbúnaði í Árneshreppi. Vil ég benda hv. þm. á að skreppa þangað norður og sjá býlin eins og þau líta nú út. Rafmagn er komið í Árneshrepp, og fleira þess háttar mætti nefna. Hv. þm. nefndi sérstaklega hafnargerð. Hafnargerð í Norðurfirði er á hafnaáætlun og er að mati heimamanna það hafnarstæði sem þeir vilja helst fá. Ég geri varla ráð fyrir því, að hv. þm. ætlist til þess að þrjár hafnir verði byggðar í Árneshreppi, - ég trúi því varla.

Jú, jú, jú.

Jú, jú, jú, segir hv, þm. Ætli það yrði þá ekki ærið bólgin hafnaáætlun, ef við ætluðum um land allt að byggja þrjár hafnir fyrir 200 íbúa eða jafnvel innan við það? Ég held að Árneshreppsbúar ætlist ekki til slíks og mundu líta á það sem yfirboð. Ég vil jafnframt upplýsa, að á þingi 1975–1976 flutti ég till. til þál. um samræmingu á álagningu söluskatts og yfirleitt í skattamálum almennt af þeirri ástæðu sem kemur fram í grg. með þessu frv., að mjög er þörf á slíkri samræmingu og ljóst að söluskattur, t.d. á það sem hér um ræðir, rekavið, er ekki lagður á í ýmsum öðrum kjördæmum landsins. Mér er ekki kunnugt um að slíkur söluskattur sé á lagður t.d. á Norðurlandi eystra. Ég get hins vegar upplýst að sá söluskattur, sem á var lagður 1975, mun ekki hafa verið innheimtur af neinum krafti, enda um aðgerð að ræða sem áreiðanlega var mjög vafasöm, Ég tel að t.d. hafi ekki í Strandasýslu verið gengið eftir greiðslu söluskatts af rekavið sem lagður var á fyrir 1975. Hins vegar mun ríkisskattstjóri hafa úrskurðað, að söluskatt yrði og ætti að greiða af þessari framleiðslu, rekaviðnum. og hefur hann verið á lagður síðan. En ég tel mjög tímabært að létta þessu af, ekki síst vegna þeirrar samræmingar, sem sjálfsögð er á þessu sviði, en ekki hefur úr orðið þrátt fyrir loforð á þinginu 1975–1976 um breytingar þar á. Ég vildi láta þetta koma hér fram um leið og ég þakka að vissu leyti umhyggju hv. þm. fyrir Árneshreppsbúum, en mótmæli jafnframt að til þeirra hafi ekki oft verið hugsað og mikið þar gert.



Herra forseti. Aðeins örfá orð út af því sem hv. 4. þm. Vesturl. sagði. Ég vil leiðrétta að það séu liðin svo 3 ár að þm. Vestf. hafi ekkert gert í sambandi við þessa söluskattsálagningu. Framkvæmdin var með þeim hæfi, að í árslok 1975 fengu þessir aðilar flestir tilkynningu um þessa söluskattsálagningu. Þessi álagning var svo kærð. Kæran gekk í gegnum hið þunglamalega kerfi okkar, og það er ekki fyrr en á s.l. sumri sem ríkisskattanefnd kveður upp þann úrskurð að þessi söluskattsálagning sé lögum samkv. Þá fyrst gríp ég til þess ráðs að flytja hér frv., þar sem fjmrh. sagðist ekki hafa heimild til þess að fella þetta niður nema þá í sérstökum tilfellum. En þá hafði alltaf verið hægt að halda áfram þessari söluskattsálagningu. Því er þetta fyrsta tækifærið sem gefst til þess að fá leiðréttingu. Að öðru leyti ætla ég að bæta við það sem hv. 2. þm. Vestf. sagði. Margt er ógert í Árneshreppi, það er hárrétt hjá hv. 4, þm. Vesturl. En það hefur líka margt verið gert. Stærsta átakið á síðustu árum er lagning rafmagns frá samveitu. - Það er mikil ánægja fyrir okkur þm. Vestfirðinga að fá jafngóðan liðsauka úr öðrum kjördæmum sem við vissulega metum í baráttunni fyrir þennan afskekkta hrepp sem og aðrar afskekktar byggðir á landinu.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er lagt fram um breyt. á 1. nr. 67/1971, um almannatryggingar, og flutt er af meiri hl. hv. heilbr.- og trn. Nd., miðar að því að greiða ferðastyrki til psoriasissjúklinga, sem nauðsynlega þurfa að mati sérfræðinga að njóta loftslagsmeðferðar, sem komi í stað sjúkrahúsvistar. Psoriasis- og exemsjúklingar eru fjölmargir hér á landi, eða milli 4 og 5 þús., en flestir þeirra eru þó haldnir sjúkdómnum á fremur lágu stigi. Samt sem áður er hluti þeirra, eða 60–70 manns, haldnir húðsjúkdómnum psoriasis á svo háu stigi að þeir þurfa á að halda stöðugri meðferð á sjúkrahúsi. Ekki er vitað af hverju þessi sjúkdómur stafar, og enn hefur ekki fundist nein varanleg lækning við honum, en venjulega þjáist fólk af þessum sjúkdómi allt sitt líf. Fyrir psoriasissjúklinga hefur það reynst ótrúlega mikil lækning, bæði andlega og líkamlega, að breyta um loftslag, sérstaklega að njóta sólar og sjóbaða, og telja læknar það eitt af því besta sem hægt sé að gera fyrir þá, telja slíka ferð jafnvel betri en þá meðferð sem þeir hljóta á sjúkrahúsi. Þar þurfa þeir að gangast undir tjörumeðferð, sem er óþægileg aðgerð og gefur ekki eins varanlegan bata og ef þeir geta notið sólar og sjóbaða. Þeir sjúklingar, sem eru með þennan sjúkdóm á háu stigi, standa mjög höllum fæti fjárhagslega, því að sjúkdómurinn veldur verulega skertri starfsorku. Gefur því auga leið að þeim er illmögulegt að fara í slíka lækningameðferð til sólarlanda nema fjárhagsleg aðstoð komi til. Á hinum Norðurlöndunum hefur aukist verulega skilningur á nauðsyn þess hjá hinu opinbera að greiða fyrir slíkum lækningaferðum psoriasissjúklinga og hafa verið samþ. lög þar að lútandi í Noregi, Danmörku, Svíþjóð og Finnlandi. Sænsku og norsku psoriasissamtökin hafa einnig leigt stofnun sem annast meðferð slíkra sjúklinga. Nefnist stöð þessi Panorama og er í Puerto del Cammen, en þangað hafa verið ráðnir sænskir og norskir hjúkrunarfræðingar. Psoriasissamtök í öðrum löndum hafa einnig lagt mikið kapp á að koma sjúklingum sínum .í þennan stað og er nú verið að byggja við stöðina. Bæði læknum og sjúklingum kemur saman um að best sé fyrir psoriasissjúklinga að njóta þessarar loftslagsmeðferðar að vetrarlagi, því að á þeim tíma herjar sjúkdómurinn mest á fórnarlömb sín, og fyrir psoriasissjúklinga á Íslandi ætti það ekki síður að vera nauðsyn þar sem okkar stuttu og sólarlitlu sumur gefa þessum sjúklingum lítil tækifæri á nauðsynlegri sólarmeðferð hér á landi. Í sambandi psoriasis- og exemsjúklinga hér á landi eru 600 manns, en talið er að milli 60 og 70 þeirra séu haldnir þeim sjúkdómi á svo háu stigi að þeir þurfi að verareglulega í meðferð á húðsjúkdómadeild Landsspítalans. Þessir sjúklingar þurfa að dvelja þar 3–5 vikur í einu og sumir dvelja þar oftar en einu sinni á ári. Daggjald á sjúkrahúsi fyrir þessa sjúklinga er um 30–35 þús. kr. á dag. Má því ætla að hér sé ekki um minni kostnað vegna sjúkrahúsvistar þeirra að ræða en 70–100 millj. kr. á ári. Samtök psoriasis- og exemsjúklinga hafa lengi barist fyrir því, að þessum sjúklingum yrði veittur ferðastyrkur til lækningaferða til sólarlanda, sem þá leiddi til þess að þeir þyrftu ekki að leggjast inn á sjúkrahús í meðferð. Gert er ráð fyrir í þessu frv., að tryggingaráð setji nánari reglur um úthlutun styrkja, upphæð ferðastyrks og fjölda styrkþega, auk þess sem styrkirnir væru aðeins fyrir þá, sem annars þyrftu að leggjast inn á sjúkrahús, og samráð haft um það við húðsjúkdómalækna. Leitað hefur verið álits og umsagnar Félags ísl. húðlækna á umræddri meðferð og mæla þeir eindregið með henni og telja ósennilegt að nokkur þyrfti að fara oftar en einu sinni á ári. Félag húðlækna hefur einnig staðfest, að hér sé aðeins um 60–70 manns að ræða sem árlega þyrftu að njóta þessarar fyrirgreiðslu, og bendir jafnframt á að sú meðferð, sem psoriasissjúklingar fá á sjúkrahúsi, komi ekki að sama gagni fyrir þá og dvöl í sólarlöndum. Auk þess benda þeir á að þetta mundi létta verulega á starfsemi húðlækningadeildarinnar og yrði þá mögulegt að taka inn sjúklinga með aðra húðsjúkdóma en psoriasis, en þeir hafa hingað til oft setið á hakanum. Ekki er ráð fyrir gert með þessu frv., að greiddur verði allur kostnaður sem af slíkri ferð leiddi, heldur yrði aðeins sú aðstoð veitt sem tryggði að sjúklingum þessum yrði gert kleift að fara slíka ferð, t.d. með því að greidd væru ca. 50% af ferðakostnaði, eða um 150 þús. kr. fyrir hvern sjúkling á ári á núgildandi verðlagi. Er þarna því um að ræða kostnað sem nemur um 10–11 millj. kr. ári, en eins og áður er getið er sjúkrahúsvist þessara sjúklinga margfalt dýrari. Hér yrði því um sparnað að ræða sem nemur tugum millj, á ári, auk þess sem loftslagsmeðferð hlýtur að hafa bæði andlega og líkamlega betri áhrif á psoriasissjúklinga en óþægileg mánaðarmeðferð á sjúkrahúsi. Herra forseti. Eins og áður sagði stendur meiri hl. hv. heilbr.- og trn. Nd. að þessu frv. Hann væntir að því verði vel tekið af hv. þdm. og því verði síðan að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Ég vil nota tækifærið til að mæla eindregið með samþykkt þessa frv. Eins og kom fram hjá hv. 1. flm. er um að ræða gjöld upp á 7–8 millj. á ársgrundvelli miðað við þær tölur sem lagðar voru til grundvallar, en sparnaður gæti numið 70–100 millj. kr. fyrir ríkissjóð. Þegar af þeirri ástæðu er rétt að taka þetta mál til mjög gaumgæfilegrar athugunar. Þar við bætist svo auðvitað hitt, sem er aðalatriðið, að fólkinu líður miklu betur. Þetta mál hefur verið rætt af og til í heilbrrn., og menn hafa verið sammála um að sjálfsagt sé að gera eitthvað í þessa átt, en aftur á móti hafa menn látið í ljós nokkurn ugg um að það mundu kannske fleiri á eftir fylgja, þ.e.a.s. það vanti nokkuð öruggar reglur um það, hverjir fái að fara og hverjir ekki. Forsvarsmenn þessara sjúklinga vilja miða við að enginn fái stuðning nema hann sé það veikur að hann eigi að leggjast inn á sjúkrahús. Einhverja slíka fasta reglu þarf að hafa til þess að þetta verði ekki misnotað. Ég endurtek svo fullan stuðning minn við þetta frv.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að kynna frv. til l., á þskj 128, sem ég flyt ásamt Jóhönnu Sigurðardóttur, hv. 12. þm. Reykv., um sérstakan dómara og rannsóknardeild í skattamálum og bókhaldsmálum. Ég vil segja það fyrst, að þegar sérstaklega hefur þótt bera við, þá hafa sérdómstólar þótt gefa góða raun, bæði hérlendis og víða annars staðar. Ég vil sérstaklega nefna svokallaðan fíkniefnadómstól, sem hér hefur verið í nærri því áratug. Ég vil vekja athygli á mjög sérstæðu ástandi, sem hafði skapast í fíkniefnamálum, og jafnframt reifa þá sannfæringu mína, að þessi dómstóll hafi unnið mjög fyrirbyggjandi starf í fíkniefnamálum. Eins og fram kemur í grg. með þessu frv. er það að mjög verulegu leyti sniðið eftir lögum um fíkniefnadómstól. Ástæðan fyrir því, að þessi tiltekni málaflokkur er tekinn út úr og lagt til að settur sé upp sérdómstóll að því er tekur til skatta- og bókhaldsmála, er auðvitað einfaldlega sú, að á undanförnum árum hefur hið almenna dómskerfi lítt dugað til þess að fást við mál af þessu tagi. Þar kemur auðvitað margt til. Í fyrsta lagi það, að sérhæfðan starfskraft hefur vantað, en einnig hitt, að það er á stundum eins og það hafi, að manni finnst, vantað pólitískan vilja til þess að fylgja þessum málum eftir með þeim hætti og af þeim krafti sem nauðsynlegt hefði verið. Ég held að það sé ekki sagt neitt leyndarmál þegar það er fullyrt, að skattsvik á Íslandi eru mjög veruleg. Þau eru auðvitað með ýmsum hætti, bæði með hreinum lagabrotum og eins með öðrum hætti sem kalla mætti meiri takmarkatilfelli. Dæmi um hið síðara, sem við höfum stundum nefnt neðanjarðarhagkerfi, er einfaldlega sú aukna tilhneiging sem virðist vera í samfélaginu til þess að þeir, sem fyrir fyrirtækjum ráða, skrái meira eða minna alla einkaneyslu sína, bílana sem ekið er í, húsin sem byggð eru, jafnvel matinn sem er etinn, á rekstrarliði þessara fyrirtækja. Og það segir sig alveg sjálft, að með aukinni verðbólgu, slævðu fjármálalegu siðferði, eins og hefur ævinlega í öllum löndum fylgt slíku ástandi, hafa tilhneigingar í þessa átt mjög aukist. Það er sannfæring mín, að ef sérstakur dómstóll væri settur upp í þessum efnum, sem hefði það beinlínis að verkefni að snúast til varnar gegn þessum efnahagslega vágesti, þá mundi sá dómstóll fá miklu meiru áorkað en verið hefur undanfarin ár. Annar þáttur þessara mála, sem hér er lagt til að sé settur undir þennan dómstól einnig, er svokölluð bókhaldsbrot eða efnahagsleg afbrot. Ég held að það sé líka ljóst, að það hefur verið aukin tilhneiging í samfélaginn til slíkra brota. Ég nefni aðeins blaðafregnir undanfarnar vikur, þar sem eru fréttir um afbrot þeirra sem stunda viðskipti með bifreiðar. Einhvern veginn er það svo, að hvort sem þetta hefur verið stundað um lengri eða skemmri tíma, þá er eins og skyndilega hafi vaknað skilningur á því að þarna er alvara á ferðum. - Þetta er auðvitað aðeins einn þáttur efnahagslegra afbrota. Íslenskir blaðalesendur vita mætavel, að á undanförnum árum hefur athygli almennings verið vakin mjög rækilega á því, að þetta eru vandamál í samfélaginu, sem okkur ber að snúast gegn af fullri hörku, en þó auðvitað þannig að alls hófs sé gætt. Það er ekki vilji okkar, sem að frv. þessu stöndum, að dómskerfið fari offari, og það er ekki vilji okkar, að of hart sé fram gengið. En það er vilji okkar, að á afbrotum sé tekið af fullri hörku og að fyrir afbrot sé refsað, því refsingar eiga að vera fyrirbyggjandi, koma í veg fyrir að slík afbrot breiðist út. Ég er þeirrar skoðunar, að á undanförnum árum hafi þessu ekki verið svo farið með skattsvik og með efnahagsleg afbrot. Ég er þeirrar skoðunar, að þeir, sem hafa stundað slíkt, hafi hagnast á því og að dómskerfið hafi hvergi dugað til að snúast gegn þessu. Enn eitt, sem við leggjum til í þessu frv., er að þessi dómari eða dómstóll og þar með rannsóknardeild í skattamálum eða skattrannsóknastjóri, sem nú er kallaður, verði allt flutt undir einn hatt, flutt undir dómsmrn. Ástæðan fyrir þessu er m.a. sú, að undirstrika þá skoðun stjórnkerfisins að hér sé um afbrot að ræða. Skattsvik eru eins og hvert annað afbrot, eins og hver annar þjófnaður, og eiga að fá meðhöndlun samkv. því. Slík áherslubreyting stjórnvalda hygg ég að mundi verða mjög til bóta í átt til bæði meira efnahagslegs réttlætis í samfélaginu og í átt til þeirrar einföldu reglu, að þeim skal refsað, sem brjóta leikreglur samfélagsins. Ég hygg að það sé sögulega svo, að það hefur skort vilja stjórnvalda til þess að snúast gegn efnahagslegum afbrotum, hvort sem um venjuleg fjársvik hefur verið að ræða eða brot á skattalögum. Það hafa verið fluttar hér till. - nú síðast fyrir nokkrum dögum var flutt till. til þál. um það, að gegn þessum málum skuli snúist, - en þrátt fyrir þetta og þrátt fyrir yfirlýsingar allra stjórnmálaflokka, og a.m.k. þekki ég engan stjórnmálamann eða konu sem ver skattsvik í sjálfu sér, þá einhvern veginn hefur það samt verið svo, að þennan vilja stjórnkerfisins hefur vantað þegar á hefur reynt. Með því að breyta eins og við erum hér að leggja til, þá held ég að sköpuðust forsendur til þess að snúast bæði gegn skattsvikum og gegn efnahagslegum afbrotum, og þjóðfélagið þarf á slíku að halda. Undanfarin ár er það auðvitað svo, að hér hefur geisað óðaverðbólga, meiri óðaverðbólga en nokkru sinni fyrr samfellt í sögu þjóðarinnar. Skaðsemi þessa þekkja auðvitað allir. Kannske er alvarlegast, að efnahagslegt og fjármálalegt siðferði meðal þjóðarinnar allrar er í stórfelldri hættu. Aukin skattsvik, aukin efnahagsleg afbrot eru nátengd þessu ástandi. Hér er verið að leggja til að snúast með ákveðnum hætti gegn þessari þróun, og ég vænti þess, að þetta frv., kannske að einhverju leyti í breyttri mynd, nái fram að ganga. Ég vil svo að lokum. herra forseti, leyfa mér að leggja til að málinu verði vísað til 2. umr. og til allshn.



Herra forseti. Í frv. þessu kemur fram lofsverð viðleitni til þess að taka alvarleg afbrotamál í þjóðfélagi okkar fastari tökum. Við það hef ég sannarlega ekkert að athuga og tek undir það. Ég get einnig tekið undir það, sem kom fram hjá hv. frsm., að skattsvik eru tvímælalaust allt of mikil. Ekki skal ég segja hvort það er rétt tala sem komið hefur fram, að skattsvik séu 27 milljarðar. Ég hef að vísu, eftir að ég heyrði þá tölu, reynt að afla mér upplýsinga um hana, en ekki getað fengið hana staðfesta hjá neinum fróðum manni um þessi mál. Raunar verðum við að hafa í huga, að mikið af því, sem við köllum skattsvik eða óeðlilega skattgreiðslu, má eflaust rekja til skattalaganna, þar sem því miður finnast, þrátt fyrir ítrekaða viðleitni, ýmsar glufur sem ýmsum tekst að sleppa í gegnum að því er virðist. Ég vona því að töluvert af þessari ískyggilegu upphæð sé þannig til komið og megi lagfæra með ítrekaðri athugun á skattalögunum. Engu að síður eru skattsvik allt of mikil og sérstaklega alvarlegt að iðulega tekur meðferð þeirra nokkuð langan tíma í því kerfi sem við búum við, og auðvelt er að sýna fram á í verðbólguástandi eins og okkar að skattsvik geta jafnvel verið arðvænleg, þ.e.a.s. ef málarekstur tekur langan tíma og sektir eru ekki nógu miklar. Nú er það hins vegar staðreynd, að í þeim lögum, sem koma til framkvæmda eftir áramótin, er tekið miklu harðar á þessu en áður var og skattsvik færð undir svipuð ef ekki sömu refsiákvæði og önnur skyld afbrot. M.a. er í lögunum heimild til fangelsunar eftir ítrekuð brot, ef ég man rétt í allt að 6 ár. Ég hygg því, að segja megi að refsiákvæði séu orðin fullnægjandi eins og þar er gert ráð fyrir. Núverandi ástand er þannig, að þessi mál fara um hendur skattayfirvalda og skattsektanefnd úrskurðar um refsiákvæði við skattsvikum. Gert er ráð fyrir að leggja hana niður og sameina hana ríkisskattanefnd. Hvort það breytir þessu ástandi eitthvað skal ég ekki um segja. Þó hygg ég að það hljóti að gera það, því að nefndin verður föst stofnun með fast starfslið og á að hafa meiri möguleika til þess að hraða meðferð þeirra mála sem þangað koma. Síðan geta mál að sjálfsögðu farið fyrir dómstóla. Undan því hefur verið kvartað að mál, sem fara fyrir dómstóla, sem eru mjög fá, - ég bið menn að taka eftir því að þau mál eru mjög fá, sem áfrýjað er til dómstóla, - taki þar langan tíma og skattsvik fái ekki þar þá meðferð sem nauðsynleg er, jafnvel í þessum fáu tilvikum. Þar hygg ég að sé fyrst og fremst um tvennt að ræða. Álag er ákaflega mikið á saksóknara ríkisins sem fær slík mál, og hjá dómstólum. sem fjalla um málin, er ekki sú sérfræðiþekking fyrir hendi, sem nauðsynleg kann að vera í þessu sambandi. Nú er það spurningin, hvernig eigi að ráða bót á þessu. Í þessu frv. er gert ráð fyrir að setja á fót sérstakan dómstól sem fjalli um rannsókn og dæmi í slíkum málum. Ég hef lýst því áður opinberlega, að ég er mótfallinn því að setja á fót sérstakan dómstól. Ég tel að þetta megi leysa með því að skapa þá sérfræðiþekkingu hjá saksóknara og dómstólum, sem nú eru, að hraða megi meðferð slíkra mála. Ég óttast og reyndar veit að sérstakur dómstóll muni hafa í för með sér miklu meiri kostnað. Það liggur í hlutarins eðli, en þyrfti að skoðast nánar, m.a. í tengslum við þetta frv. Upplýsingar þurfa að koma fram um slíkan kostnað. Sérhver sérstakur dómstóll hefur meiri kostnað í för með sér en efling þeirra dómstóla og stofnana innan ríkiskerfisins sem þegar eru fyrir. Einnig hefur athygli verið vakin á því, að mál sem þessi eru einnig oft flækt inn í önnur afbrotamál, sem þá mundu ekki falla undir slíkan dómstól. Því yrði málið að vera mál fleiri aðila, kannske fleiri rannsóknaraðila og fleiri aðila í dómsmeðferð, sem að sjálfsögðu mundi verða þyngra í vöfum. Auk þess gengur þessi hugmynd gegn þeirri hugmynd. sem fylgt hefur verið upp á síðkastið, að aðskilja rannsókn og dóm, en um það hefur verið almenn samstaða. Hygg ég að allir, sem að þessum málum starfa nú, séu mjög á þeirri skoðun, að sá aðskilnaður, sem orðinn er á þessu með rannsóknarlögreglu ríkisins nú, sé verulega til bóta og stuðli að hraðari meðferð mála í rannsókn og betri rannsókn þeirra. Ég lýsi því einnig efasemdum mínum um það atriði að sameina beri rannsókn á skattsvikamálum og dómsmeðferð. Ég vil þó endurtaka að lokum að þessi mál þarf vitanlega að lagfæra og þau þurfa að fá ákveðnari meðferð í kerfinu. Þau eru ekkert betri afbrotamál en hver önnur fjársvik og mér virðist að því miður hafi ekki verið þannig á málin litið í ýmsum tilfellum.a.m.k. bera sektir ekki vott um það, finnst mér. Þetta þarf vitanlega að breytast. Þetta er þjófnaður, engu betri en hver annar þjófnaður í þjóðfélaginn. Því hafa þessi mál nú verið tekin til endurskoðunar. Frsm. sagði að allir stjórnmálaflokkar hefðu lofað bót og betrun. Ég skal ekkert segja um það, en ég vil leggja á það áherslu, að dómsmrn. er ákveðið því að stuðla að endurbótum á þessu sviði. Fulltrúi þess vinnur með fulltrúum skattyfirvalda og fjmrn. að þessari skoðun nú, og ég geri mér fastlega vonir um að niðurstöður af þeirri athugun liggi fljótlega fyrir. Getur þá sú n., sem þetta mál fær til meðferðar, að sjálfsögðu fengið aðgang að þeim. Ég geri jafnframt ráð fyrir því að þær niðurstöður leiði til stjfrv. um bætta meðferð á þessum málefnum.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að taka það fram, að ég hef ekki á móti því að sérstakur dómari og rannsóknardeild í skattamálum og bókhaldsmálum verði sett á laggirnar og allt verði gert til þess að koma í veg fyrir afbrot, hvort sem þau eru í skattframtölum eða framin á annan hátt. En það hefur gengið sú alda yfir landið og þjóðina um nokkuð langan tíma, sérstaklega frá ungum mönnum komin, að báknið skuli burt, og það hefur verið kosningamál bæði Alþfl.-manna og sjálfstæðismanna af yngri árgöngum. Mér þætti gaman að vita hvað flm. gera ráð fyrir að þessi sérstaka rannsóknardeild í skattamálum ætti að verða stór. Kemur hún í staðinn fyrir eitthvað af því, sem er í núgildandi kerfi, og minnkar kostnað? Það er kannske enginn aukakostnaður við þetta, engin stækkun á bákninu. Við erum í vandræðum með að koma saman fjárlögum. Óskhyggja þessara yngri manna, bæði hér innan Alþ. og utan, og fjárlögin stangast á. Annars vegar vilja þeir báknið burt, en koma svo með hverja till. á fætur annarri, sem saman komnar kosta þjóðfélagið ekki hundruð millj. á fjárl., heldur miklu meira en það. Auk þess er ýmislegt í grg. þessa frv. sem ég á erfitt með að sætta mig við án frekari skýringa. Þeir segja í 2. mgr.: „Það er skoðun þeirra,“ sem sagt prívatskoðun þeirra „sem þetta mál flytja, að skattsvik og bókhaldsafbrot hafi valdið miklu tjóni á undanförnum árum, bæði efnahagslegu og ekki síður siðferðislegu.“ - Hvað styður þessa skoðun? Við vitum að það hafa komið upp skattsvikamál og afbrotamál. En hér á að gera þetta að stóru máli, að skattsvikin og þessi siðferðislegu áhrif séu það mikil að það kosti sérstaka deild í ríkiskerfinu! Ég efast um að flm. geti rökstutt þá hugsun sína með tölum, þó auðvelt sé að finna nokkur áberandi og stór dómsmál sem hafa komið upp í okkar litla þjóðfélagi. Síðan er haldið áfram og fullyrt, að dómskerfið „hefur reynst allsendis ófært um að snúast gegn þessum vandamálum, bæði vegna þess að á slík mál hefur ekki verið lögð sérstök áhersla, dómskerfið almennt hefur verið seinvirkt“ o.s.frv. - Er það nú rétt? Hefur íslenskt dómskerfi reynst allsendis ófært? Ég held ekki. Enn er haldið áfram og notað þetta fræga orð: Neðanjarðarhagkerfið, sem svo hefur verið kallað, er umfangsmikið á Íslandi.“ - Hvaðan hafa flm. þessar upplýsingar? Ég er búinn að vera í viðskiptum frá því 1956 að ég sneri til baka frá útlöndum, og ég verð að segja alveg eins og er að ég þekki ekki þetta neðanjarðarhagkerfi og hef ekki heyrt talað um neðanjarðarhagkerfi fyrr en þetta orð var fundið upp. Og hvað er það, ef komið er sérstakt hagkerfi? Það er þá orðið hagkerfi við hliðina á öðru. Það getur ekki verið neitt neðanjarðarhagkerfi, það er alveg útilokað. Það hlýtur að vera alveg augljóst, að það væri þá tvenns konar stjórnsýsla í landinu. Ég vildi gjarnan fá betri skýringar á þessu. En þeir segja í grg., að þar komi til atriði, sem augljóslega séu brot á skattalögunum, og eins atriði, þar sem óljóst sé, vegna óljósra heimilda, hvort verið sé að brjóta skattalög. Ég hef aldrei orðið var við að það væru einhver óljós mörk þarna á milli. Annaðhvort er verið að brjóta lög eða það er ekki verið að brjóta lög. Ef það er einhver vafi, þá skulum við a.m.k. hafa það eins og hjá siðmenntuðum þjóðum, að ef það sannast ekki á mann glæpur sé hann a.m.k. saklaus þangað til eitthvað sannast á hann. Síðan heldur áfram: „Má þar til taka hina augljósu tilhneigingu þeirra, sem að rekstri standa, til þess að skrá meira eða minna af einkaneyslu sinni á rekstur fyrirtækjanna.“ - Ég verð að segja alveg eins og er, að ég er steinhissa á, af hve miklu reynsluleysi og þekkingarleysi á viðskiptum flm. tala. Ég held að skattstofan og þeir, sem vinna að skattamálum hér, séu mjög samviskusamt fólk, og ég veit að niður í smáatriði hafa skattstofurnar gert aths. við skattframtöl bæði smárra og stórra fyrirtækja. Ég held að það sé einmitt mjög mikið leitað eftir því, að ekki sé sett inn í bókhald fyrirtækja eða rekstraraðila það sem ekki á heima þar, svo sem einkaneysla manna. Ég held að það sé miklu meira úr þessu gert heldur en efni standa til, af því að það skal berja það inn í þjóðina, hvort sem hún vill eða vill ekki, að hér séu ekkert annað en skattsvikarar og, eins og ég orðaði það um daginn, „bandítar“ sem stunda sjálfstæðan og frjálsan verslunarrekstur eða atvinnurekstur yfir höfuð. Þetta skal niður í hvern einasta mann, hvort sem hann vill gleypa það eða gleypa það ekki. Og það er kominn tími til þess kannske sérstaklega að þeir ungu menn, sem eiga að erfa landið, geri sér það ljóst að þeir geta ekki haldið áfram að berja tortryggni inn í fólk. Það er alveg útilokað. Þessu má ekki halda áfram. Síðan heldur áfram: „Að því má leiða nokkur rök, að það hefur ekki verið pólitískur vilji þess meiri hl., sem stjórnað hefur samfélaginu á hverjum tíma, að hafast að gegn skattsvikum og bókhaldsafbrotum.“ -Hvers konar ásakanir eru þetta? Á ég að trúa því, að nokkur þm. eða nokkrir þeir, sem hafa farið með stjórnvöld á Íslandi, vilji leggja þessum skilningi lið, að það hafi ekki verið vilji pólitískra yfirvalda að fara að lögum og vinna gegn þeim sem gera tilraunir til skattsvika eða bókhaldsafbrota? Ég trúi ekki að til séu nein rök hjá flm. sem styðja þessar fullyrðingar. Ég er alveg sammála því, sem síðar kemur hér fram, að ef það er skortur á aðgerðum gegn skattsvikum hjá stjórnvöldum, þá þarf að eiga sér stað viðhorfsbreyting og þá þurfa þau að viðurkenna að skattsvik og bókhaldsafbrot eru sjúkdómseinkenni á samfélaginu. En ég trúi því ekki að stjórnvöld hafi ekki alltaf álitið það vera sjúkdómseinkenni á þjóðfélaginu eða á einstaklingnum að brjóta lög og svíkja og pretta. Hér neðst á blaðinu segir svo: „Samspil verðbólgu, aukinna skattsvika og aukinnar tilhneigingar bókhaldsafbrota er vafalaust mikið.“ - Er það mikið? Er það ekki mikið? Þetta er ágiskun flm. Það hlýtur að vera mikið. Það hlýtur að vera 27 milljarðar, eins og hæstv. ráðh. sagði áðan. Hann hafði heyrt það einhvers staðar í umr. Það er vafalaust mikið, er sagt hér. Þetta finnst mér ekki hægt að leggja fyrir Alþ. Það verður að vera miklu ákveðnara þegar ásakanir koma á fólk sem er bókhaldsskylt, og það er yfirleitt það fólk sem viðheldur atvinnuvegunum á Íslandi - því sem enn þá er í höndum annarra en opinberra aðila, ríkis eða sveitarfélaga. Ég er ekki að mæla á móti þessu frv. Ég sé ekkert athugavert við það, að rannsókn á skattamálum og bókhaldsmálum sé mikið hert, ef það er hægt. Hvort það er rétt að gera það með nýju bákni skal ég láta ósagt. En af hverju endilega að tiltaka þá sem hafa rekstur? Af hverju ekki t.d. að taka stéttir eins og stétt 1. flm., kennarastéttina. Gefa þeir allt upp? Er það alveg ljóst mál, að þeir gefi upp öll sín laun, aukatekjur af einkatímum o.fl.? Ég vil ekki segja að þeir geri það ekki, en ef það á að fara að rannsaka, þá á að rannsaka hagi fólksins alls, hvar sem það hefur tekjur. Ég skal ekkert segja um það, hvort kennarar, sem skrifa í blöðin, gefa upp tekjur sínar skilvíslega til skatts eða ekki, - það þarf kannske að rannsaka það, - eða þegar þeir blaðra í útvarp eða sjónvarp. Ég sé ekkert minni ástæðu til þess að athuga það en athuga þá aðila sem viðhalda vinnumarkaðinum á Íslandi. Eins og hv. þm. heyra, hef ég talsvert mikið við grg. að athuga. Hún er full af fullyrðingum. órökstuddum stóryrðum. sem ekkert mark er takandi á. En ég hef ekkert á móti því, að skatteftirlit sé hert og bókhaldseftirlit sé stórhert. En ég vildi gjarnan fá að vita, af því að það eru stjórnarþm. sem flytja þetta frv.: Hvað þýðir þetta á fjárl.? Ekki nákvæmlega, heldur nokkurn veginn. Við vitum að ríkisstj. og þá stjórnarflokkarnir eiga í miklum erfiðleikum með að koma saman fjárl. En tvö síðustu mál, sem nú eru á dagskrá hér, - frv. til I. um sérstakan dómara og rannsóknardeild í skattamálum og bókhaldsmálum - er annað þeirra - eru gríðarlega kostnaðarsöm fyrir ríkið. Ég er alveg sannfærður um að það, sem kemur út úr rannsóknunum í auknum greiðslum vegna skattsvikamála, sem upp komast, stendur ekki undir slíku bákni. Það er gersamlega útilokað. Miðað við þá veltu, sem er í þjóðfélaginu, er það útilokað. Næsta mál hér á undan var um stóraukinn kostnað við psoriasissjúklinga, sem er kannske alveg nauðsynlegt og ég er alls ekki að mæla því á móti, - en hvað kostar það? Er nú rétti tíminn til að flytja slíkt mál? Óska flm. eftir að þessi mál verði samþ. snarlega, þannig að starfsemin, sem þarna er gert ráð fyrir, komi inn á fjárlög núna? Eða er þetta bara sýndarmennska til að fullnægja kosningaloforðum og glamri sem við hefur verið haft? Ég vil ljúka þessum orðum mínum með því að undirstrika þær aths. sem ég hef gert við grg. En áður en ég treysti mér til að samþykkja þetta frv. vil ég vita af hvaða stærð þetta nýja bákn er og hvaða bákn á að fara í burt í staðinn, vegna þess að það hefur verið prédikun bæði Alþfl.-manna og sjálfstæðismanna, eins og ég tók fram, að báknið skuli burt. En það er auðséð að þeir vilja ekki skilja eftir neina eyðu þegar það bákn fer í burtu, þeir vilja bara að það komi nýtt. Og hvað kostar það um það bil.



Herra forseti. Það er nú kominn upp í mér kappreiðadómarinn. Ég er svo lukkulegur, að mér hefur af góðum félögum mínum í hestamannastétt verið falið um nokkuð langt árabil að vera dómari á ýmsum góðum hestamannamótum. - Það mátti ekki seinna vera, að hv. þm. Alþfl. kæmu í mark. Þeir náðu öðru sætinu með sóma. Fyrsta sætið hlaut að þessu sinni hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson sem flutti á þskj. 123 till. til þál. um herferð stjórnvalda gegn skattsvikum. Þessi till. er flutt í Sþ. og vonandi gefst okkur tækifæri til þess að ræða hana seinna og taka til skoðunar, en út á þetta fékk hann fyrsta sætið. Annað sætið fellur sem sagt í hlut hv. þm. Vilmundar Gylfasonar og hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur fyrir frv. til l. á þskj. 128. Það fer nú að liggja eftir hlutur okkar framsóknarmanna. Ég verð að játa það, þó að dómarar á kappreiðum eigi að vera óhlutdrægir, að ég bíð með önd í hálsinum eftir skattafræðingi okkar framsóknarmanna, hv. þm. Jóni Helgasyni. Kemur hann ei senn? Hann er nefnilega formaður þeirrar nefndar, sem ríkisstj. hefur að störfum við endurskoðun skattalaganna. Þessa nefnd skipa - mönnum til upplýsingar ef það vita það ekki allir: Fulltrúi Alþb. hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, sem raunar tók forustuna eins og ég hef áður lýst, annar nm. er hv. þm. Ágúst Einarsson, flokksbróðir þeirra hv. þm. Vilmundar og Jóhönnu, sem eru búin að rétta rækilega hlut hans, en hv. þm. Jón Helgason, og fjmrh. eru seinastir. Ég vil nú geta þess, að ég geri ráð fyrir því að þeir muni fá knapaverðlaunin, því að þeir koma nú sennilega fallegast að marki.  Ég er efnislega samþykkur því, að skattsvik eru slæmur glæpur og það eru vafalaust mikil brögð að skattsvikum í þessu þjóðfélagi. Hve mikil brögð eru að þeim veit ég ekki, hvort þau eru 27 milljarðar eða eitthvað annað. Ég verð að játa það, að ég þekki ekki þetta neðanjarðarhagkerfi heldur, ég er ekki kunnugur þar. Ég er ekki heldur kunnugur meðal huldufólks eða álfa, sem ég hef líka heyrt sagt að væru til og m.a.s. vildi gjarnan trúa að væru til, en er reyndar ekki alveg viss um. Í grg. þessari, sem síðasti ræðumaður gerði mjög að umræðuefni, er þó nokkuð þungum steinum kastað, m.a. að starfsmönnum skattstofa. Á þeirri skattstofu þar sem ég þekki til, skattstofunni í Norðurlandskjördæmi vestra, á Siglufirði, vinnur samviskusamt fólk, og ég held að það vinni býsna gott starf. Það er kastað þungum steinum að dómskerfinu, en það hefur nú verið gert fyrr af sumum hv. þm. og raunar áður en þeir urðu þm. Þetta, að tala um getuleysi dómskerfisins og hvað það sé nú mikið vandræðabarn og hvað óskaplega mörg brot viðgangist nú til og frá um þjóðfélagið, minnir mig á söguna af stráknum - það var smali - sem sat yfir kindum suður í Alpafjöllum, og honum leiddist. Hann var einn og hann langaði til þess að láta á sér bera. Honum datt þá í hug að æpa: „úlfur, úlfur.“ Þá kom fólk hlaupandi úr þorpinu til þess að hjálpa stráknum og gá að úlfinum. En það var enginn úlfur. Það sneri nú heim og var hálfergilegt yfir þessu. Nokkrum dögum seinna kallar strákurinn aftur: „úlfur, úlfur“, og þá koma þó nokkrir hlaupandi, en sneru við því að enginn úlfur var á ferðinni. Í þriðja sinn kom úlfurinn, og ég undirstrika að það getur vel verið að úlfurinn sé á ferðinni, en þá var búið að hvekkja fólkið, það tók enginn mark á stráknum og déskotans úlfurinn át strákinn. Það eru nokkuð miklar sakfellingar í þessari grg. og komist þannig að orði, að ég er ekki alveg samþykkur því, T.d. segir hér, með leyfi forseta: „Jafnljóst er, að stjórnkerfið hefur reynst mikið til ófært um að snúast gegn þessari þróun. Alkunn eru dæmi um að mál af þessari tegund hafa verið á ferðinni fyrir dómstólum á annan áratug. Fjölmörg mál af þessu tagi, sem um hefur verið fjallað í opinberri blaðamennsku samtímans, hafa hins vegar tafist mjög fyrir dómstólum.“ - Miklir menn erum við, Hrólfur minn, í þessari opinberu blaðamennsku samtímans. Ég er að nokkru leyti sammála hv. síðasta ræðumanni, Albert Guðmundssyni, um að það sé ósmekklegt að láta að því liggja að skattsvik þrífist hvergi nema hjá atvinnurekendum, eins og mér virðist tónninn í þessari grg. gefa nokkurt tilefni til. Það getur vel verið að atvinnurekendur svíki undan skatti, ég er ekki að mótmæla því. En það eru fleiri smugur á skattalögunum en svo, að atvinnurekendur hafi einir möguleika á að hagnýta sér þær. Þess vegna vona ég, þegar þeir flokksbræður mínir koma að marki, að takist að gildra upp í eitthvað af þeim götum. Ég óska sem sagt hv. flm. þessa máls til hamingju með annað sætið. Ég endurtek andstöðu mína við skattsvikasvínaríið í landinu. En ég vil, með leyfi forseta, fá að fara með eina setningu, sem er merkileg að mínum dómi, úr grg. með till. til þál. á þskj. 123 frá Ólafi Ragnari Grímssyni og fleirum. Þar segir með leyfi forseta: „Aldrei fæst neinn botn í allsherjarupprætingu tiltekinna afbrota.“ - Ég er dauðhræddur um að svo verði enn um sinn.



Herra forseti. Það hafa ýmsir tekið eftir því í þjóðfélaginu, að stjórnmálamenn hafa verið nokkuð hugmyndaríkir að finna upp ýmis nýyrði. Það var einhver sem sagði við mig fyrir stuttu, að sennilega yrði verðbólguvandinn best leystur með samræmdri notkun á þeim nýyrðum sem stjórnmálamenn hefðu fundið upp, þ.e.a.s. að kasta „verðbólguófreskjunni“ á „verðbólgubálið“ og kalla svo til „verðbólguholskefluna“ til að slökkva í. Það mál, sem hér er til umr., er frv. til l. um sérstakan dómara og rannsóknardeild í skattamálum og bókhaldsmálum. Ég ætla ekki að gera grg. þessa frv. að umtalsefni, það hafa aðrir gert, en í sambandi við skattamálin almennt, og þetta frv. kemur þar inn í, eru nokkur atriði sem skipta verulegu máli. Það er náttúrlega í fyrsta lagi löggjöfin sjálf á sviði skattamála. Á hana hafa menn lagt mjög mikla áherslu á undanförnum árum, en hins vegar tiltölulega minni áherslu á framkvæmd þeirrar löggjafar, sem fyrir er. Ég hef því enga fullvissu fyrir því, að það, sem fyrst og fremst vanti á sviði skattamála, sé ný og ný löggjöf. Það eru til mörg dæmi þess, að ný löggjöf hefur beinlínis spillt fyrir eðlilegri framkvæmd skattamála. Má í því sambandi vísa til hinna fjölmörgu undanþáguákvæða sem hafa verið sett af Alþ. Hér var nú fyrir stuttu verið að mæla fyrir einn nýju. Þó að það út af fyrir sig geti verið ágæt réttlætismál, þá hafa þessi undanþáguákvæði í söluskattslöggjöfinni mjög torveldað eðlilega framkvæmd þessara laga, þótt rekaviður á Ströndum sé að sjálfsögðu þar ekkert aðalatriði. En ég er t.d. fullviss um að þau undanþáguákvæði, sem nú nýlega eru komin á, torvelda eðlilega framkvæmd skattalaganna og auðvelda mönnum að svíkja undan skatti. Einnig gerir þetta bókhald þessara aðila miklu flóknara og þar með erfiðara að fylgjast með því. Einnig verðum við að hafa það í huga, að það er verulegur skortur á mönnum í þjóðfélaginu til þess að veita leiðbeiningar og annast þetta bókhald í þjóðfélagi eins og okkar, sem er að mestu leyti byggt upp af smáfyrirtækjum, sem hafa oft og tíðum ekki mikla peninga til þess að hafa starfsmann í fullri vinnu á þessu sviði. Í fyrirtæki vinna kannske 1–2 menn. Það er ljóst, að þetta fyrirtæki hefur ekki fjármuni til þess að kosta til að hafa sérstakan mann í bókhaldinu, hvort sem væri þörf á því eða ekki. Menn ræða um að setja upp nýjan dómstól til þess að greiða fyrir framkvæmd skattalaga, þ.e.a.s. hér er um að ræða að samþykkja ný lög, sem flm. telja að muni bæta mjög úr í framkvæmd skattalaganna. Um það vil ég ekki fullyrða. Það hefur komið hér fram, að refsiákvæði skattalaganna eru talin fullnægjandi, og ég er þeirrar skoðunar. Hins vegar er ég þess fullviss, að það má bæta mjög um varðandi skipulagningu í framkvæmd skattamála. Það hefur nokkuð verið gert í þessa átt. T.d. var sett hér upp skattalögregla fljótlega eftir 1960, og menn urðu mjög greinilega varir við að það var mikil bót að tilkomu þessarar skattalögreglu í þjóðfélaginu. Ég held að menn hafi almennt, sem unnu að þessum málum eða í kringum þessi mál, orðið greinilega varir við það, hvort sem það hefur verið í skattkerfinu eða hjá endurskoðendum og öðrum aðilum sem koma nálægt þessum málum, og það varð að mestu upphaf að ákveðinni hugarfarsbreytingu sem ekki hefur samt orðið nægileg. Við þurfum fyrst og fremst hugarfarsbreytingu í þessum málum, þannig að skattsvik séu fyrst og fremst álitin þjófnaður. Ég held að það, sem sé þýðingarmest, ef menn vilja ná sem mestum árangri á þessum sviðum, sé ekki beint dómstigið. Ég er viss um að þar má ýmislegt bæta, en það, sem ég held að sé mikilvægast á þessu sviði, ef menn vilja ná langt, er frumstigið, þ.e.a.s. efling skattstofanna og aukinn starfskraftur á skattstofunum til þess að vera í daglegu eftirliti. Við höfum orðið vör við það í þessu þjóðfélagi, að orðið hefur gífurleg hugarfarsbreyting varðandi landhelgisbrot. Landhelgisbrot þóttu fyrir nokkrum árum ekki neitt sérstaklega alvarleg brot. Þeir þóttu oft menn með mönnum, sérstaklega stórir menn, sem skruppu oft inn fyrir til þess að ná sér í aukaafla. Það má vel vera að einhverjir skipstjórar í þjóðfélaginu hafi hreinlega verið reknir, vegna þess að einn var duglegur að fiska í landhelgi og varð aflakóngur, en hinn var alltaf utan við línu og fiskaði aldrei neitt. Það má vel vera að einhver skipstjóri hafi orðið fyrir því að vera rekinn fyrir það að fiska aldrei í landhelgi. Á þessu hefur orðið gífurleg breyting. Og vegna hvers er það? Það er vegna þess að Landhelgisgæslan m.a. hefur stóraukið eftirlit, hið daglega eftirlit, og einnig hefur umræðum í þjóðfélaginu verið háttað þannig, að mönnum er miklu betur ljóst en áður hversu takmarkaðar auðlindir okkar eru. Það þykir orðið alvarlegt í augum almennings að fremja landhelgisbrot. Með daglegu eftirliti á flugvélum geta skipstjórnarmenn alltaf átt von á að sjá Landhelgisgæsluna, og það er mjög fátítt, leyfi ég mér að fullyrða, að landhelgisbrot séu framin á Íslandi í dag. Það er kannske þess konar jákvætt eftirlit, - það hefur verið jákvætt eftirlit af hálfu Landhelgisgæslunnar, - sem menn þurfa fyrst og fremst á að halda úti í umdæmunum, að menn komi í fyrirtækin í eftirlitsferðir og leiðbeini þá einnig þeim mönnum sem þar starfa, komi ekki bara með því hugarfari að finna einhvern mann sem þurfi að draga fyrir lög og dóm, heldur til að framfylgja slíku jákvæðu eftirliti. Að sjálfsögðu ber að refsa mönnum, sem brjóta skattalög og framkvæma skattsvik, en þessi framkvæmd skattamálanna, þ.e.a.s. lífandi eftirlit, tel ég að sé það sem menn þurfa fyrst og fremst á að halda. Þess vegna hefði ég haldið að það væri hlutverk þeirrar nefndar, sem var skipuð á vegum stjórnarflokkanna í sambandi við skattamál, að finna leiðir til þess að bæta framkvæmd skattalaganna. Ég sá í fjárlagafrv. fyrir næsta ár, að þar er gert ráð fyrir 75 millj. kr. í þessu sambandi, og það er afskaplega mikilvægt hvernig þessum fjármunum verður varið. Ef menn komast að þeirri niðurstöðu, að þeim verði best varið í nýjan dómstól, þá er sjálfsagt að verja þeim þannig. En við, skulum líka hafa í huga, að við höfum dómstól á sviði skattamála sem á að fá víðtækari verkefni nú um næstu áramót, og það er ríkisskattanefnd. Eins og ríkisskattanefnd verður sett upp með nýjum lögum um tekju- og eignarskatt, þá er ríkisskattanefnd mjög keimlík dómstól og verður vart annað en dómstóll, því að mál, sem vísað er til ríkisskattanefndar, eru ekki send til héraðsdóms, heldur fara þaðan beint til Hæstaréttar. Ríkisskattanefnd er þarna það millistig sem héraðsdómurinn er í hinu almenna dómskerfi, þannig að ríkis-skattanefnd er ekkert annað en dómstóll á sviði skattamála. Við höfum því þennan dómstól fyrir. Aðeins er spurning um það: Vilja menn breyta þeim dómstól, sem ríkisskattanefnd er? - Ég vildi aðeins benda flm. á að þarna er fyrir hendi dómstóll. Það er ýmislegt fleira í gangi í þjóðfélaginu varðandi hert eftirlit með bókhaldi fyrirtækja. Það var hér á Alþ. s.l. vetur samþ. mjög ítarleg löggjöf um hlutafélög. Þessi hlutafélög mörg hver, miðað við ákveðna veltu, verða skyldug til þess að skila reikningum sínum árituðum af löggiltum endurskoðanda sem hefur mikla ábyrgð með tilvísun til þeirrar áritunar. Þetta hefur einnig verulega þýðingu. Það er sem sagt ekki aðalatriðið að koma upp sem mestu eftirliti á vegum ríkisins. Þarna eiga að vera óháðir aðilar sem eiga að framkvæma visst eftirlit sem bæði kemur skattyfirvöldum til góða, hinum almenna hluthafa og þeim sem skipta við þessi félög. Þetta verðum við allt að hafa í huga. Þó að þetta út af fyrir sig komi ekki þessum dómstól við vildi ég aðeins benda á það. Þá er eitt vandamál varðandi eftirlit skattamála sem er einnig verulegt, og það er að fá til starfa sérhæfða starfskrafta. Þetta hefur verið verulegt vandamál. Jafnvel þótt skattstofur og rannsóknardeild ríkisskattstjóra hafi til þess heimild að ráða starfsmenn, þá hefur það oft og tíðum reynst þeim erfitt að fá sérhæft starfsfólk til þessara starfa vegna þess að þessum mönnum er oft betur greitt annars staðar í þjóðfélaginu en er á vegum ríkisins. Það er sem sagt ekki nóg að koma upp nýjum og nýjum stofnunum. Það verður einnig að liggja ljóst fyrir, að mögulegt sé að fá þar sérhæft starfsfólk til starfa. Mér hefur verið sagt, að það hafi gengið erfiðlega að fá sérhæft starfsfólk á sviði bókhaldsmála til starfa hjá Rannsóknarlögreglu ríkisins. Þess vegna verður einnig að hyggja að því, að það reynist mögulegt að fá slíkt fólk til starfa við þennan nýja dómstól verði hann settur upp. Skattsvik eru örugglega nokkur í þjóðfélaginu, og við verðum sennilega aldrei fær um að útiloka þessi svik algerlega, en það hlýtur að vera markmiðið að þau verði eins lítil og mögulegt er. Í þessu sambandi er alltaf spurning hversu langt á að ganga í því að fylgjast með högum manna. Það er hægt að fylgjast miklu nánar með högum manna í þjóðfélaginu en gert er, fylgjast miklu betur með einkaneyslu þeirra. Það er sjálfsagt ekkert vandamál að fara í bókhald þess eina millilandaflugfélags sem er hér á landi, fá lista yfir það, hverjir fara til útlanda, og setja miða um það inn í skattframtal hvers einasta manns. Það er ekkert vandamál að fá lista um það frá gjaldeyrisdeildum bankanna, hverjir fá gjaldeyri til þess að ferðast til útlanda. Það er ýmislegt hægt að gera. En það er sem sagt spurningin: Hvað á að ganga langt í því að Fylgjast með högum hvers einasta einstaklings í þessu þjóðfélagi? Það eru takmörk fyrir því, jafnvel þótt við gætum fengið stórbætt skattaeftirlit með því, sem er ekki nokkur vafi. Menn mega ekki skilja þetta svo, að ég sé að mæla á móti skattaeftirliti. Ég hef oft áður hér á Alþ. lagt á það áherslu að bæta framkvæmd skattamála og bent á, að það væri mönnum betra að Leggja meiri áherslu á það en vera alla tíð að breyta löggjöf um skattamál. Hins vegar verðum við að hafa það í huga varðandi þessi mál eins og önnur, að það eru vissulega takmörk fyrir því, hvað við gætum gengið langt í þessum efnum.



Herra forseti. Það veldur óneitanlega nokkrum vonbrigðum, að hæstv. dómsmrh. skuli ekki vera samþykkur þeirri hugmynd sem hér er verið að leggja til. Það hefur komið fram, að í sambandi við stjórnarmyndunarviðræðurnar s.l. sumar voru þessi mál einmitt rædd og reifuð, og það er rétt, að það var áherslumunur af því tagi sem hér hefur verið gerður að umræðuefni. Við í mínum flokki vorum þeirrar skoðunar, að þetta væri skynsamleg og fær leið, en í flokki hæstv. dómsmrh. voru menn annarrar skoðunar. En hvað sem því líður er það eðlileg leið að reyna að koma þessu með þinglegum hætti fram. Hæstv. dómsmrh. sagði, að þetta mundi verða dýrt. Auðvitað er það rétt. Það hefur orðið samkomulag um að það verði eins og síðasti ræðumaður raunar gat um, 75 millj. kr. varið sérstaklega til aukins skatteftirlits á nýjum fjárlögum sem hér hafa verið til umr. Og þar sem sérstakri fjárveitingu er að þessu sinni varið til þessa verkefnis, þá hygg ég að það væri skynsamlegt ef hægt væri að nota þetta fjármagn, sem þegar hefur verið gerð till. um, til þess að fara nýjar leiðir og byrja á nýjum aðferðum til þess að snúast gegn þessum vágesti. Það er sannfæring mín, að þó að þetta sé auðvitað dýrt - 75 millj. kr. eru miklir fjármunir - sé þetta á hinn bóginn í þessu tilfelli fjármagn sem áreiðanlega mundi margfalt skila sér aftur. Út af fyrir sig hygg ég því, að þetta mundi, þegar fram líða stundir, vera ríkissjóði ábatasamt í beinum peningalegum skilningi. En þar fyrir utan þjónar það markmiðum bæði siðferðis og réttlætis, að svo sé búið um hnútana að því er tekur til skattamála að menn geti ekki stundað það í ábataskyni að svíkja undan skatti, eins og hæstv. dómsmrh. sagði og sagði áreiðanlega réttilega að hér hefði verið gert um langt skeið og er einkenni á þessu samfélagi. Hæstv. dómsmrh. gat um að það væru margir í dómskerfinu þeirrar skoðunar, að þetta væri ekki skynsamlegt. Um þetta eru skiptar skoðanir. Ég vísa til þess, að í sjónvarpsþætti fyrir tveimur eða þremur vikum var einmitt skattrannsóknastjóri þeirrar skoðunar, að þetta mundi vera viturleg og árangursrík leið. En það er auðvitað rétt, að um þetta eru skiptar skoðanir meðal sérfróðra manna. Sjálfur hef ég rætt um þetta við fjölmarga sem við þessi störf vinna, og annars vegar þykir mér það vera samdóma niðurstaða, hvað þetta er mikið vandamál hér í samfélaginu, og svo hitt, að það verði með einhverjum hætti að snúast gegn þessu eftir öðrum og árangursríkari leiðum en við höfum gert undanfarið. Hæstv, ráðh. gat um það í umfjöllun sinni um þessi mál, sem annars var afar vinsamleg, að það væri jafnvel verið að leggja til að flækja þetta kerfi. Um það er ég honum ekki sammála, vegna þess að töluvert kjaraatriði þessa máls er að þessi mál verði öll flutt undir eitt rn., verði flutt undir dómsmrn. Það spor út af fyrir sig held ég að væri til einföldunar og ekki til þess fallið að flækja þessi mál. Hv. 1. þm. Reykv., Albert Guðmundsson, fór nokkrum orðum um þetta frv. Hann talaði um að menn hefðu verið að blaðra í útvarpi og sjónvarpi. Ég verð nú að segja eins og er, að það er hægt að blaðra víðar en í útvarpi og sjónvarpi, m.a. í ræðustól á Alþingi, eins og mér þótti má! hans bera rækilegt vitni um. Það hefur aldrei verið skoðun eða stefna Alþfl., að báknið skyldi fara burt. Við töluðum gjarnan um að bæta báknið, og það er vissulega margt sem þar þarf að bæta. Það er hins vegar misskilningur að þetta sé einhver sameiginleg stefna þessa tveggja flokka. Í framhaldi af því spurði hv. 1. þm. Reykv., hvað gert væri ráð fyrir að þetta væru stórar upphæðir. Í fjárlagafrv., sem legið hefur hér á borðum, er talað um 75 millj. kr. til þessa tiltekna verkefnis. Það eðlilega hangir saman við þessa hugmynd, að ef þetta yrði að lögum, þá geri ég ráð fyrir að þeim fjármunum yrði til þess varið eða mestum hluta þeirra. Hv. 1. þm. Reykv. fór nokkrum orðum um þá grg., sem þessu frv. fylgir, og þ. á m. með ívitnanir í svokallað neðanjarðarhagkerfi, sem mér skildist að hann þekkti ekki eða vissi ekkert af. Ég held að þeir, sem hafa augu sem sjá og eyru sem heyra í þessu þjóðfélagi, viti það mætavel, að úti um samfélagið allt er iðulega hrópandi misræmi á milli uppgefinna tekna fjölmargra einstaklin a annars vegar og hins vegar lifnaðarhátta þessa fólks. Ég verð að segja það alveg eins og er, að þeir, sem ekki þykjast um þetta vita og aldrei hafa um þetta heyrt, eru annaðhvort blindir eða heyrnarlausir - nema hvort tveggja sé. Þetta er svo áberandi einkenni á efnahagslífi í samfélagi okkar, að ég hefði haldið að um það þyrfti ekki að deila að þetta væri til, heldur um hitt, hversu háar upphæðir þetta væru og með hverjum hætti væri skynsamlegast að uppræta þetta. Ég fullyrði það, sem í þessari grg. segir, að þrátt fyrir almennar yfirlýsingar, sem iðulega hafa orðið almennt hjal, hefur ekki verið pólitískur vilji meiri hl. hér til þess að snúast gegn þessu, því að ef svo hefði verið - við skulum segja á s.l. tveimur áratugum eða lengur, þá væri þetta ástand ekki eins alvarlegt og það er. Með þessu frv. er verið að gera alvarlega tilraun til þess að löggjafinn snúist gegn þessu með áþreifanlegum aðferðum. Ef fleiri eru sömu skoðunar og hv. 1. þm. Reykv., að raunverulega sé þetta svo lítið að varla þurfi um það að tala, þá geri ég auðvitað ráð fyrir að umbótaviðleitnin muni ganga hægt. Hv. 1. þm. Reykv. fjallaði um það í nokkrum orðum líka, að í grg. með þessu frv. væri sérstaklega snúist gegn atvinnurekstri. Ég fullyrði að þetta, sem við höfum kallað neðanjarðarhagkerfi og er m.a. það, hvernig einkaneysla er skráð sem rekstrarkostnaður við fyrirtæki, er sérstaklega áberandi hjá rekendum fyrirtækja eðli málsins samkvæmt. Og ég endurtek, að það er eðli málsins samkvæmt. Hvort einhverjir kennarar t.a.m. taka aukatíma og gefa ekki upp til skatts, - ég efa ekki að það er eitthvað um það líka, og það er lögbrot alveg sams konar náttúru og það sem hér hefur verið lýst. Ég fullyrði hins vegar að fjárupphæðirnar þar eru miklum mun minni en í því dæmi, sem fyrr var um getið. Ég verð að segja alveg eins og er, að mér þykja ræður eins og þær, sem hv. 1. þm. Reykv. flutti hér áðan, vera til þess fallnar að draga úr viðleitni eins og þeirri sem hér er verið að reyna að hafa í frammi, og ég dreg enga dul á að mér leiðist að þurfa að sitja undir slíku. Ég hef á tilfinningunni að verið sé að gera lítið úr þeim vandamálum sem hér eru, og þar held ég að sé rangt að staðið hjá hv. 1. þm. Reykv. Hv. þm. Páll Pétursson talaði hér á eftir hv. þm. Albert Guðmundssyni og sagði alkunna dæmisögu íhaldsmanna allra tíma, söguna um úlfinn. Þessi saga virðist alltaf vera sögð af náttúrlegum íhaldsmönnum. þegar þeir snúast gegn umbótum af því tagi sem hér hafa verið gerðar að umræðuefni. En vandinn í sögunni var óvart sá, að úlfurinn var til og það endaði á því að hann át strákinn. Hann er nú búinn að éta u.þ.b. helminginn af stjórnmálaflokki hv. þm. Ég satt að segja sting upp á því við hann í fullri vinsemd, að hann hverfi frá þessari brandaralegu íhaldssemi sinni og fari heldur að snúa sér að alvörumálum. Það reyndist vera svo, að úlfurinn var til. Það er alveg eins með neðanjarðarhagkerfið: úlfurinn er til. Þó að menn snúist gegn hugmyndum af þessu tagi, eins og þm. raunverulega var að gera, finni þeim allt til foráttu, en segist svo almennt vera samþykkir þeim engu að síður, þá er málflutningur af því tagi ekki fallinn til þess að bæta um í samfélaginu. Að lokum vil ég segja að ég er sammála hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni þegar hann segir að þrátt fyrir allt sé kjarni málsins sá, að hér þurfi að koma til hugarfarsbreyting. Þetta er rétt. Ég held að það sé líka rétt hjá honum, að á miðunum að því er tekur til landhelgisbrota hafi verulegur ávinningur orðið á s.l. árum, vegna þess fyrst og fremst að það hefur farið fram hugarfarsbreyting. Til að vitna í alkunn orð: Brot af þessu tagi eru litin alvarlegri augum en gert var fyrir nokkrum árum. Sams konar breyting verður að fara fram í samfélaginu að því er tekur til skattsvika. Hvort sem menn vilja afneita því, að þau séu til, eins og hv. 1. þm. Reykv, var raunar efnislega að gera, eða menn vilja verja þau með fimmaurabröndurum, eins og hv. þm. frá Norðurl. v. gerði, þá sér samfélagið allt að þetta er til og þetta er mikið vandamál. En ég vil samt taka undir með hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni, að mikilvægari en allar kerfisbreytingar er sú breyting að það fari fram hugarfarsbreyting í samfélaginu sjálfu, að stjórnvöld hafi um það nánast forgöngu að rækta hugarfarsbreytingu, að rækta þá afstöðu manna, að skattsvik og efnahagsleg afbrot af öðru tagi séu tekin alvarlega, þau séu ekki vægari brot en önnur afbrot. Þetta er ein tegund þjófnaðar og gegn þessum atbrotum ber að snúast sem slíkum. Eigi þessi hugarfarsbreyting sér stað, - það hefur ekki gerst enn, en eigi hún sér stað, - þá verður mikið af vandanum yfirunnið, en aðrar breytingar eru minni háttar miðað við það sem hér hefur verið lýst.



Herra forseti. Ég vona að hv. 7. þm. Reykv. eigi eftir að verða fyrir því láni, að hjá honum verði hugarfarsbreyting. Það hlýtur að vera eitthvað að hjá ungum manni sem gengur um með það sem aðalvopn á þjóðfélagið og náungann að eitthvað hljóti að vera að hjá öllum öðrum en honum sjálfum. Ég held að það verði okkur öllum í þjóðfélaginu fyrir bestu, að slíkt hugarfar breytist, sérstaklega þegar það getur haft áhrif á gang þjóðmála. Íslenska þjóðin er ekki saman sett af smærri eða stærri glæpamönnum, það verðum við allir að skilja. Ég er ekki að mæla skattsvikum bót, nema síður sé, og það vona ég að hv. 7. þm. Reykv. hafi ekki skilist á málflutningi mínum, en það skal ég viðurkenna, að oft læðist að mér sú hugsun, hvor sé brotlegri, sá sem reynir að halda að einhverju leyti í lífsviðurværi, eða hvort þjóðfélagið sjálft sé mesti þrjóturinn, þegar til innheimtu skatta er stofnað, því að skattheimta á Íslandi er nú orðið meira og þyngra böl en margan grunar. En það er annað mál. Áður en ég kem nánar að hv. 7. þm. Reykv. langar mig til þess að þakka hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni. Eins og hann á vanda til ræddi hann mjög málefnalega um skattalagafrv. og þetta frv. sem hér liggur fyrir. Ég er honum sammála um það að miklu leyti, að bæta má skipulagningu á framkvæmd skattalaganna mikið, þannig að hugmyndir eins og í þessu frv. séu óþarfar. Það má efla skattstofurnar og tryggja daglegt eftirlit. Ýmislegt er hægt að gera innan ramma þeirra skattalaga sem við höfum. Ég er ekki að segja að það hafi verið mikil bót að skattrannsóknalögreglunni. Ég held þó að það sé rétt, að hún hafi frekar gert gott en illt. Ég er alveg sannfærður um að eingöngu við tilkomu hennar hafi orðið einhver hugarfarsbreyting hjá þeim sem ætluðu sér að hagnast meira en lög leyfa á atvinnurekstri sínum. Ég skal ekkert um það segja, hvort slíkt sé útilokað. Mér er næst að halda að það sé hægt. En það, sem ég er ákaflega ósammála hv. þm. um, er einmitt það sem er í skattalögum núna og ég harma að Sjálfstfl. skyldi standa að þeim skattalögum eins og þau eru, þar sem ríkisskattstjóra eða ríkisskattanefnd - ég man nú ekki alveg hvaða nafni það kallast, - er heimilt að kalla fyrir sig einstaklinga og yfirheyra þá um hag annarra aðila, ekki þeirra eigin hagi, heldur náungans. Það finnst mér alveg fráleitt að skuli vera komið inn í íslensk lög. Og ég vil vara við þeirri hugsun, sem kom fram hjá honum, að það sé einhver algild eða örugg leið til að finna skattsvikara að fara í skrásetningarskýrslur ferðafélaga eða Flugleiða, - því að það er nú hér um bil einokunaraðstaða, allt að því átthagafjötrar, sem Íslendingar búa við, og þar af leiðandi einokunaraðstaða flugfélaganna að flytja Íslendinga á milli landa, - þá sé hægt að fara í bókanadeild Flugleiða til að sjá hvaða einstaklingar ferðast á milli landa, eða þá í gjaldeyrisdeild bankanna og sjá hverjir hafa fengið ferðagjaldeyri, og hugsa sem svo: Þar náum við skattsvikurunum, því að það hlýtur að vera stöðutákn skattsvikara að ferðast mikið. - Ég held að slíkt væri alveg röng hugsun. En ég vil ítreka það, ef það á að fara að fylgjast með einkaneyslu manna til þess að finna út hverjir lifa hærra en aðrir, að það getur verið að þeir, sem lifa mjög spart, berast lítið á, sem ég reikna með að hafi verið í huga hv. 7. þm. Reykv., hafi miklu meiri tekjur en þeir sem lífa hátt. Einn notar kannske alla sína peninga til þess að búa vel um sig, annar notar þá ekki, hann safnar þeim í sparisjóðsbækur. Þetta er svo einstaklingsbundið að það hefur ekkert með það að gera hver er skattsvikari og hver er ekki skattsvikari. Ég vil ekki viðurkenna það, að verið sé að fara nýjar leiðir með lagafrv, sem hér liggur fyrir um sérstakan dómara og rannsóknardeild í skattamálum og bókhaldsmálum, eins og kemur fram í grg. Ég gerði grg. að umræðuefni, ekki frv. sjálft. Ég var frekar að tala um hugsunarháttinn sem þarna er á bak við. Það er sagt að þar séu ekki troðnar nýjar slóðir, heldur er bent á að þessi hugmynd sé sniðin eftir lögum um dómstól í ávana og fíkniefnamálum. Nú veit ég ekki hve margir hv. þm. fylgdust með viðtali sem var haft við forstöðumann fíkniefnadeildar lögreglunnar. Hann taldi að þrátt fyrir góð störf, þrátt fyrir talsverðan kostnað við þessa deild ykist vandamálið sí og æ. Það er því ekki nema eðlilegt að ég spyrji: Hvað er reiknað með að þetta bákn, sem hér er verið að leggja til að verði stofnað, kosti í byrjun? Ég reikna með því, að ef það eru komnar 75 millj. kr. inn á fjárlög núna og það verði till. stjórnarflokkanna, þá séu þær í einhver önnur verkefni ætlaðar en það frv. sem hér liggur fyrir til laga og ekki er búið að samþykkja, nema það sé þegar orðin samstaða innan ríkisstj. um að samþykkja þetta frv. og að 75 millj., sem vitnað er í, eigi að fara til byrjunarframkvæmda í þessa átt. Ég skildi málið ekki þannig. Ég held að það verði að koma einhver fjárhagsáætlun til viðbótar við þær 75 millj. sem eru í fjárlagafrv. Því spurði ég: Hvað kostar þetta bákn? Ég skal ekki segja, hvor okkar blaðrar meira í ræðustól á Alþ. eða yfirleitt í fjölmiðlum, ég 1. þm. Reykv. eða 7. þm. Reykv. Það verður alþjóð og Alþ. að dæma um. En ég hugsa að það fari hátt í það, að hann hafi talað oftar hér á Alþ. síðan hann kom hér inn fyrir örfáum vikum en ég hef gert frá því að ég kom hér inn fyrir tæpum 5 árum. Nú er talað um og var upplýst af hæstv. dómsmrh., að skattsvik séu um 27 milljarðar. Hann hafði heyrt það einhvers staðar. Ég hafði heyrt það einhvers staðar áður en hann tók þannig til orða. Það kom fram hjá hv. 4. þm. Reykv., fyrrv. forsrh., að vandamálið, þ.e.a.s. 8% sem launþegar áttu að fá 1. des., en fá ekki strax, sé 300 milljarðar í almenn laun, 25 milljarðar í laun til sjómannastéttarinnar og ca. 15 milljarðar til bændanna. 8% af þessari upphæð eru 27.5 milljarðar. Er dæmið að ganga þarna upp? Er þetta neðanjarðarhagkerfið sem verið er að tala um? Ætlið þið að leysa efnahagsvandann og vanda ríkissjóðs með þessu? Er þetta neðanjarðarhagkerfið sem þið eruð að tala um? Það passar alveg við vandann sem verið er að glíma við. Ég skal ekki segja hvort þarna er rétt til getið hjá mér. Ég skal stytta mál mitt, herra forseti. Ég sé að klukkan er orðin 4 og komið að þeim tíma sem þingflokkarnir nota til að halda sína fundi. En ég vit vara við þeirri hugsun sem kemur fram í þessu frv. Ég vil vara við þeirri hugsun sem kemur fram í grg. Hún er stórhættuleg. Ég harma að jafnungur maður og nýr þm. skuli hafa þetta hugarfar, sjá ekkert annað en slæmt í fari manna og fyrirtækja og telja sig þurfa að koma með þrengjandi till., íþyngjandi till. á einstaklinga og fyrirtæki allan tímann, vegna þess að hann sér úlf í öllum áttum. Ég tek að því leyti undir orð hv. 4. þm. Norðurl. v., að úlfurinn hlýtur að éta í þessu tilfelli smaladrenginn.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið. Hv. frsm. sagði réttilega, að við framsóknarmenn værum ekki hlynntir þessari lausn á þessu vandamáli. Mér fannst koma nokkuð fram í þeim orðum hans að skilja mætti afstöðu okkar svo, að við vildum ekki taka á þessu máli af fullkominni hörku. Ég vil fyrirbyggja slíkan misskilning. Við teljum að á þessu beri að taka af fullkominni hörku. En við teljum að þetta mál þurfi að skoða betur, og það þarf ekki að taka langan tíma að skoða það til þess að komast að því, hvaða leið er farsælust. Ég tek undir það, sem hv. þm. Halldór Ásgrímsson sagði áðan, að þarna eru ýmsir þættir sem þarf að athuga betur. Ég hygg sjálfur, að þessum 75 millj. kr. væri betur varið til þess að styrkja frumstig skattamálanna, þ.e.a.s. skattstofurnar, þannig að rannsókn geti hafist þar fyrr, og ekki síður, eins og kom fram í ræðu hv. þm., til að auka leiðbeiningar til framteljenda, sem er áreiðanlega mjög ábótavant nú. Mér virðist einnig koma til greina, og það er nú í athugun, að styrkja skattalögregluna. Ég hef einnig sett fram þá hugmynd, að það kæmi til greina að veita forstöðumanni hennar eða ríkisskattstjóra eða sérstökum manni við þá stofnun ákæruheimild, þannig að þessir aðilar geti farið með skattamálin beint fyrir dómstóla og þau þurfi ekki að fara um hendur saksóknara ríkisins. Þetta eru allt saman atriði, sem þarf að skoða að mínu mati áður en niðurstaða og endanleg lausn er ákveðin. Ég hlýt einnig að varpa fram þeirri spurningu, ef svona lausn yrði ákveðin, sérstakur dómstóll og rannsóknardeild, hver sé þá ætlun manna um skattalögreglu ríkisins og ríkisskattanefnd, sem eins og hér hefur komið fram er dómstóll í þessum málum. Hvað á að verða um þessa aðila? Það kemur ekki fram í þessu frv. Þetta þyrfti jafnframt að athuga. Að lokum, eins og ég sagði áðan, er það skoðun mín, að þessu máli megi sinna betur en nú er gert fyrir dómstólum með því að fjölga dómendum í þeim dómstólum, sem fyrir eru, og velja þá menn með sérþekkingu á þessu sviði. Þá væri að verulegu leyti komist fram hjá þeim erfiðleikum. sem drepið er á að ég hygg, í 4, gr. frv., þegar um samtengd mál er að ræða. Þar er gert ráð fyrir því, að saksóknari ríkisins úrskurði í slíkum málum. Þess yrði ekki þörf ef einn dómstóll færi með sakamálin, bæði þessi og önnur. Ég stend upp aðeins til þess að undirstrika að það er fullur hugur í okkur að taka þessi mál föstum tökum.



Herra forseti. Að gefnu tilefni og vegna þess að hv. 1. flm. misskildi orð mín kemst ég ekki hjá því að taka til máls. Hann gerði að umræðuefni söguna um úlfinn, en hann misskildi söguna um úlfinn. Hyggnir búmenn leggja svona sögur á minnið og nota þær ef þeir fá ýtna og hávaðasama smala sem eru að vekja athygli á sér. Úlfarnir eru alls staðar á sveimi og menn geta verið hræddir um smalana, að það verði ekkert tekið mark á þeim þegar þeir loksins sjá úlfana. Þeir eiga nefnilega að passa sig, hafa augun hjá sér, en ef þeir vilja láta taka mark á sér þegar þessir voðalegu úlfar koma, þá mega þeir ekki vera búnir að gera húsbændur sína og samstarfsfólk leitt á þessum upphrópunum. Ég vil undirstrika það sem hér hefur komið fram, að viðhorf fólks til skattamála þarf að breytast. Menn þurfa að vanda framferði sitt allt og siðgæði. Hæstv. kirkjumrh. hefði getað minnt menn á hið sígilda boðorð: „Þú skalt ekki stela,“ því að það á við í þessu tilefni. Ég er ekki ánægður með það orðalag sem hér var viðhaft áðan, að stjórnvöld ættu að rækta hugarfarsbreytingu. Þetta minnir mig á innrætingarkenninguna frá í vor. Það er betra, að „kona úr Vesturbænum“ heyri ekki svona orðalag.