Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm) : Mér hefur borizt bréf frá hæstv. forseta Ed. (ÞÞ), og er bréfið á þessa leið: „Reykjavík, 26. jan. 1949. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf., hefur sent mér svolátandi bréf : „Þar sem ég hef verið veikur og geri mér ekki von um að geta mætt á Alþingi næstu 14 daga, óska ég þess, að varamaður minn, Kristinn Guðmundsson skattstjóri á Akureyri, taki sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt til athugunar á fundi sameinaðs þings í dag. Þorst. Þorsteinsson 1. varaforseti efri deildar.“ Kjörbréf Kristins Guðmundssonar hefur áður verið rannsakað, og tekur hann nú sæti hv. 1. þm. Eyf. um sinn.



Herra forseti. Ég hef litlu við að bæta frá því, sem sagt var við fyrri umr. Öll n. er sammála um að samþ. till. lítið eitt breytta, og geri ég ráð fyrir, að hv. þm. séu sömu skoðunar, og fjölyrði því ekki frekar um málið. Í brtt. n. segir, að fullnægt skuli þörf búnaðarsambandanna með stórar vinnuvélar, en að öðru leyti verði flutt inn svo sem mögulegt er af minni vélum og verkfærum. Vænti ég þess, að þingheimur sé á sömu skoðun og n. og till. verði samþ.



Herra forseti. Ég gat þess í gær út af svipuðu máli og þessu, sem hér er til umr., að ég teldi farið inn á hættulega braut, ef Alþ. ákvæði innflutninginn í einstökum vöruflokkum. Þessi till. bindur að vísu ekki í sér tölur og er að því leyti öðruvísi en hin, en eigi að síður er skorað á ríkisstj. að flytja inn landbúnaðarvélar eftir því, sem þörf krefur. Hér er allsterklega tekið til orða, nema till. eigi að skiljast eftir niðurlagi ályktunarinnar, þar sem segir, að flytja skuli inn landbúnaðarvélar eins og frekast er unnt. Ég vil skilja þetta svo, að innflutningurinn verði að miðast við till. þeirra manna, sem bezta yfirsýn hafa yfir innflutninginn í heild, og veit ég, að þeir munu taka tillit til óska þessarar þáltill. Nú er gert ráð fyrir að veita 10 millj. kr. til innflutnings á landbúnaðarvélum, og tel ég óvarlegt að hækka þá tölu svo að nokkru nemi, án þess að dregið sé þá úr öðrum innflutningi eða annað nýtt komi til. Ég mun sem sagt leyfa mér að skilja till. þannig, að innflutningurinn verði miðaður við þá getu, sem í landinu er.



Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. samgmrh., að samþykkt till. sem þessarar mundi vera skoðuð sem ósk, svo lengi sem Alþ. tekur sér ekki vald til að ákveða vöruinnflutninginn sjálft. Og slíkt er ekki hægt, nema um leið sé tekin ákvörðun um annaðhvort að draga úr öðrum innflutningi eða bæta það upp á annan hátt. En við komumst ekki hjá að endurskoða vinnubrögð Alþ. í málum eins og þessum. Ég sé sem sagt ekki, að kjósendur séu neitt bættari, þótt svona samþykktir séu gerðar, ef engin trygging er fyrir því, að vilji samþykktarinnar verði framkvæmdur. En það verður að fjalla um þessi mál í heild. Það er ekki hægt að samþ. innflutning landbúnaðarvéla í dag, jeppa á morgun, annarra bíla hinn daginn, kaffis og vefnaðarvöru þar á eftir. Það eru engin vinnubrögð að samþykkja slíkt hér og senda það hæstv. ríkisstj. og segja svo við kjósendur: Ég gerði svona góða samþykkt í þinginu. - Alþ. afgreiðir fjárlög upp á 200–300 millj. kr., og við rífumst um, hvort einn vegur á að kosta 15 eða 20 þús. kr. En Alþ. semur ekki innflutningsáætlunina, sem er raunar miklu þýðingarmeiri fyrir fólkið. Svo rekst þetta hvort tveggja á. Slíkt eru engin vinnubrögð, og því getur enginn mælt bót fyrir sínum kjósendum. Það er ekki hægt að reikna með í dag að veita 8 millj. í bíla, en komast svo að þeirri niðurstöðu á morgun, að þær ættu að fara eitthvað annað. Þessir hlutir verða að fara saman, þannig að innflutningsáætlunin, sem fjárhagsráð undirbýr, sé lögð fyrir Alþ. með fjárlögum og afgreidd samhliða þeim. Það eru einu vinnubrögðin, sem vit er í. Auðvitað er enginn þm. á móti svona till., það er svo sem gefið mál., öll n. er með henni, allir sammála um hana. En hvar er svo tryggingin fyrir því, að þetta verði framkvæmt, hver tekur ábyrgð á því? Ég álít, að Alþ. eigi að fara fram á, að innflutningsáætlunin sé lögð fyrir það, og þá getur þingið sjálft tekið ákvarðanir sínar um það, hvað mikið skuli flutt inn af hverri vörutegund, bílum, vélum, kaffi, fatnaði o. s. frv., ákveðið, hvar þörfin er mest og hvað skuli spara, til þess að hægt sé að flytja það inn, sem talið er nauðsynlegast. Sannast að segja finnst mér anzi hart, að ég sem formaður stjórnarandstöðunnar hér í þinginu skuli þurfa að standa upp og halda hér ræðu um þetta, því að það hefði staðið stuðningsmönnum stj. nær að benda á þetta. Það er verið að gera Alþ. aftur að ráðgefandi þingi með þessum vinnubrögðum, er gefur ríkisstj. og fjárhagsráði ráðleggingar, en ræður ekki sjálft. Ég álít, að það eigi að afgreiða innflutningsáætlunina jafnhliða fjárlögum, og ég skírskota alvarlega til allra þingmanna að taka þetta upp, taka sjálfir ábyrgð á þessari áætlun og afgreiða hana með fjárlögum. Annars er þetta allt saman skollaleikur einn, leikinn fyrir kjósendur.



Mér þótti þetta mjög góð ræða hjá hv. 2. þm. Reykv., og ef ég hefði talað hér um jeppainnflutninginn í gær, mundi ég hafa sagt eitthvað svipað þessu. Ég hafði einmitt ætlað mér að skora á hæstv. viðskmrh. að birta innflutningsáætlun fjárhagsráðs sem fyrst, af því að það er skoðun mín, að með því yrði leitt í ljós, að það er varhugavert af Alþ. að samþykkja að flytja inn svo og svo mikið af tilteknum vörum án þess að hafa gert sér þess ljósa grein, hvað þarf af öðrum vörum. Segjum t. d., að Alþ. samþ. að flytja inn landbúnaðarvélar á árinu fyrir 20 millj. kr., en í innflutningsáætluninni væri ekki gert ráð fyrir nema 10 millj. kr. í þessu skyni. Ef áætlunin væri birt, hefðu þm. skilyrði, annars ekki, til að benda á, hvaða innflutningsliðir þyrftu þá að lækka til að vega upp á móti auknum innflutningi landbúnaðarvéla, svo að innflutningur og útflutningur stæðust á. Með því hins vegar að birta þm. ekki áætlunina, þá koma þeir með tiliögur, sem eru stundum alveg út í loftið. Ég vil ekki segja, að innflutningsáætlunin sé plagg, sem ekki megi breyta eða hrófla við, en að baki hennar liggur margra mánaða vinna fjárhagsráðs, og þeir, sem hafa samið hana, hafa reynt að gera sér sem allra ljósasta grein fyrir einstökum liðum hennar og byggt þar á beztu upplýsingum, sem fáanlegar eru hér á landi. Ríkisstj. var send áætlun þessi upp úr áramótunum, og hún er þar enn til athugunar. Ég held nú, að ekki ætti að leggja þessa innflutningsáætlun fyrir Alþ. í því skyni, að það afgr. hana. Til þess þyrfti fyrst að breyta lögunum um fjárhagsráð, en aðalmótbáran er sú, að slík áætlun verður að vera mjög teygjanleg, en ekkert svipuð lagaákvörðunum frá Alþ. T. d. hefur verið mikið kvartað um það, að það vantaði vörur fyrir útgefnum skömmtunarseðlum. Nú mun vera meiningin á þessu ári að auka vefnaðarvöru í landinu, auka þær birgðir af vörum, sem skömmtunarseðlarnir eru ávísun á. Enn fremur hefur verið gert ráð fyrir, að ríkið hefði sérstakar tekjur af innflutningi ýmissa vörutegunda, og er tekið tillit til þeirrar tekjuöflunar í áætluninni, eða reynt að gera það. En jafnvel þótt samin sé áætlun og frá henni gengið í nóvember, eða ekki fyrr en um áramót, eins og nú var gert, þá getur ýmislegt komið fyrir, sem gerir það að verkum, að nauðsynlegt reynist að breyta þeirri áætlun og meira en svo, að Alþ. geti afgreitt hana. Það þarf að gera breytingar á þessari áætlun eftir þörfum, og ástæðurnar geta verið þær, að meira eða minna þarf að nota af þessari eða hinni vörutegund, þegar kemur fram á árið. En langveigamesta ástæðan til þess, að áætlunin þarf að vera teygjanleg, er óvissan um útflutning okkar, um hann er svo erfitt að segja fyrr en líður á árið. Annars ætla ég ekki að fara að gera þessa áætlun að umtalsefni í einstökum atriðum, enda liggur hún ekki hér fyrir Alþ. En ég vil benda á eitt nærtækt dæmi, sem sýnir glöggt, hve útflutningurinn er breytilegur, og þá jafnframt, hvað innflutningsáætlun þarf að vera teygjanleg, en ekki fastskorðuð. Ég ætla að benda á það, að fyrstu tvo mánuði ársins í fyrra var flutt út faxasíld fyrir 50–60 millj. kr., en nú í ár hefur engin faxasíld veiðzt, og er raunar séð fyrir endann á því, að hún kemur ekki að þessu sinni. Segjum að annar útflutningur í ár yrði svipaður og í fyrra, togarafiskurinn, hraðfrysti fiskurinn, Norðurlandssíldin o. s. frv., en þó svo yrði, væri heildarverðmæti útfluttrar vöru landsmanna 50–60 millj. kr. minna en í fyrra. Að vísu áttu bankarnir 26 milljónir í sjóði núna um áramótin umfram ábyrgðir, en þegar þess er gætt, að gjaldeyriseyðsla þjóðarinnar er 1,1 millj. kr. á degi hverjum, þá sjá menn að 26 milljónir hrökkva skammt, ef ekki kemur annað til. Í samræmi við það, sem ég hef nú sagt, vildi ég á þessu stigi málsins mjög vara hv. þm. við því að gera samþykktir um innflutning, sem væru e. t. v. þýðingarlausar, er til framkvæmdanna kæmi. Ég hef mikla samúð með því að flytja inn landbúnaðarvélar, og vélar og nýsköpunartæki yfirleitt, enda er það svo, að í lögunum um fjárhagsráð er ákveðið, að leggja skuli a. m. k. 15% af útflutningstekjunum á nýbyggingarreikning til uppbyggingar atvinnuveganna. Á síðasta ári voru lögð fram a. m. k. 30% í þessu skyni, og á þessu ári mun verða lagt til hliðar miklu meira en 15% í þessu skyni og notað til innflutnings á byggingarvörum. Ég er þess fullviss, að fjárhagsráð mun fara svo langt í því efni að flytja inn tæki til atvinnuveganna sem frekast er unnt að yfirsýn þess. En þegar þess er gætt, að við vitum þegar, að við missum í ár útflutningslið, sem var mjög stór í fyrra, þ. e. faxasíldina, og að eini möguleikinn til að vinna það tap upp er, að sumarsíldin verði meiri en í fyrra eða að faxasíld komi að haustinu, þegar þess er gætt, er það vissulega athugavert og varhugavert af Alþ. að taka á þessum tíma ákvarðanir um verulega aukinn innflutning frá því, sem fjárhagsráð kann að hafa hugsað sér eða áætlað. Ég tel að þegar stj. hefur gengið frá innflutningsáætluninni, væri rétt, að hún væri látin þm. í té til afnota, bæði í sambandi við þessar tillögur hér í þinginu um aukinn innflutning og eins vegna þess, að svo stendur á um ýmsar framkvæmdir einstaklinga, að þær verða að fara eftir því, hvað ríkið ákveður af sínum framkvæmdum. Því meira sem ríkið byggir, því minna byggja einstaklingar. Það er rétt hjá hv. 2. þm. Reykv., að fjárlög og innflutningsáætlun verða að vera í nokkru samræmi, og þm. gerðu vel í því að gera sér ljóst, að á meðan takmarka þarf innflutninginn, fara framkvæmdir einstaklinga mikið eftir því, hvað ríkið ákveður af sínum framkvæmdum, og þá verða þm. að ákveða, í hvaða hlutföllum framkvæmdir þessara aðila, húsabyggingar eða hvað annað, skuli standa innbyrðis. Æskilegast væri, að fjárlagafrv. gæti fylgt hrein áætlun um ríkisbúskapinn í stórum dráttum, bæði búskap ríkisins og einstaklingsrekstur. En því miður eru hagskýrslur þannig, að á þessu er enginn kostur, og til þess að svo mætti verða, yrði að eiga sér stað gerbreyting á skýrslum hagstofunnar. Það verður því að láta nægja að leggja fram útflutnings- og innflutningsáætlun við afgreiðslu fjárlaganna.

Frsm. (Ingólfur Jónsson) Hæstv. viðskmrh. sagði hér nokkur orð í sambandi við þessa till., og hann vildi skilja hana dálítið öðruvísi, en hún hljóðar. En ég bið hv. þingmenn að lesa tillgr. eins og hún er orðuð á þskj. 247, og þá munu þeir komast að raun um, að það er ekki neitt hættulegt að samþ. hana með því orðalagi og skilja hana eftir orðanna hljóðan. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Á næsta ári verði fluttar til landsins landbúnaðarvélar, eftir því sem þörf krefur, svo sem jarðýtur, skurðgröfur og aðrar stórvirkar vélar, til að fullnægja þörf búnaðarfélaga og ræktunarsambanda. Einnig minni dráttarvélar og aðrar búvélar, eftir því sem frekast er unnt.“ Litlar dráttarvélar og aðrar búvélar munu verða miklu fyrirferðarmeiri í innflutningnum en stórvirku vélarnar, enda stendur aðeins í till., að minni vélarnar skuli fluttar inn eftir því, sem unnt er. Það liggur því engin hætta í því að samþ. tillgr. og skilja hana eftir orðanna hljóðan. Ég geri ráð fyrir, að flestir þm. vilji fullnægja þörf búnaðarfélaga og ræktunarsambanda fyrir stórvirkar vélar á þessu ári. Tillgr. miðast víð að flytja þær vélar inn eftir þörfum, og sannast að segja eru það ekki svo ýkja margar stórvirkar vélar, sem þarf að flytja inn. Sá innflutningur verður miklu minni, en innflutningur á minni dráttarvélum og öðrum búvélum. Hæstv. samgmrh. minntist á það í ræðu hér í gær, að landbúnaðurinn hefði dregizt saman á síðustu árum. Það er rétt, og það stafar aðallega af tveimur ástæðum. Í fyrsta lagi er það fólksfækkunin, og í öðru lagi er ræktunin of lítil og framþróunin of hægfara á því sviði. Enn er heyjað með orfum og hrífum, tækjum, sem eru orðin úrelt og þyrftu að hverfa úr sögunni, og enn er heyjað á útengi, þótt svo þyrfti að vera í haginn búið, að allur heyskapur væri tekinn á ræktuðu landi, og það þarf að verða svo sem allra fyrst. Ég er því vitaskuld fyllilega sammála, að miða þurfi innflutninginn við gjaldeyrisöflunina hverju sinni. En þótt fjárhagsráð hafi í áætlun sinni gert ráð fyrir 10 millj. kr. til innflutnings landbúnaðarvéla, þá dettur mér ekki í hug, að ekki megi hreyfa við þeirri áætlun. Einmitt af því, að gjaldeyririnn er naumur, þarf vel að vega og meta, hvað helzt á að ganga fyrir um innflutning, og er ég þá ekki í neinum vafa um, að þar kæmu landbúnaðarvélar og tæki fremst í flokki. Ef þeirri þörf væri fullnægt, væri hægt að hætta innflutningi á smjöri og að tala um mjólkurskort í stórum stíl. Ég vil því eindregið mæla með því, að þessi till. verði samþ. og skilin eins og hún hljóðar, enda var allshn. ekki í neinum vafa um, hvernig ætti að skilja hana, hún var öll sammála um, að fullnægja bæri þörf búnaðarfélaga og ræktunarsambanda í þessu efni. Þetta vildi ég aðeins segja við hæstv. samg.- og viðskmrh. Ég veit ekki, hvort ég á að fara að eyða orðum við hv. 2. þm. Reykv. Hann talaði um það með miklum málalengingum, að það væri ekkert vit í því og engin vinnubrögð hjá Alþ. að samþykkja þessa till. til þál. Hvenær öðlaðist hann slíkan skilning á ályktunum Alþ.? Hefur hann haft þennan skilning, er hann hefur sjálfur flutt þáltill., sem ekki hefur sjaldan borið við, eða er yfirborðsmennskan svona mikil? Ég legg allt annan skilning í slíkar tillögur. Ef Alþ. samþykkir till., sem er svo greinileg, að hún verði ekki misskilin, þá sé ég ekki, að það sé gert til annars en að fara eftir því. Ég fæ ekki skilið, að það séu engin vinnubrögð. Hv. þm. hefur hingað til talið þál. skipta máli. - Ég held, að það sé með öllu óþarft að fjölyrða um þetta. En ég taldi rétt að svara athugasemd hæstv. viðskmrh., og ég held, er hann athugar þetta nánar, að hann geti með góðri samvizku verið með þessari till.



Herra forseti. Eins og skýrt var frá í gær, er fjárhagsráð búið að semja innflutningsáætlun sína, en ríkisstj. á eftir að leggja síðustu hönd á hana. Það er rétt, að þar er gert ráð fyrir að flytja inn landbúnaðarvélar fyrir 10 millj. kr. Minni hluti ráðsins hefur þó gert till. um hækkun á þessari upphæð og eins um að auka jeppainnflutning frá því, sem gert er ráð fyrir í áætluninni, og jafnframt hefur sami minni hluti gert till. til lækkunar á öðrum innflutningsliðum til mótvægis, og verður gengið frá þessum ágreiningi í stjórninni. Hér hafa komið fram raddir um það, að þessi áætlun verði lögð fyrir Alþ. Ég er nú ekki viss um, að það bætti nokkuð vinnubrögð Alþ. að gera það að eins konar innflutningsnefnd. Hitt væri ekki nema gott, að þm. kynntust þessari áætlun svo fljótt sem unnt er, og ekki tilgangslaust, að þessi mál væru rædd hér í stórum dráttum, þó að aðrir aðilar verði að leiða þau til lykta. Ég tel, að viljayfirlýsing Alþ. sé góð og gild og að hana beri að taka alvarlega og framkvæma, eftir því sem tök eru á. Ég tel, að ríkisstj. verði að gera sitt ýtrasta til að framkvæma yfirlýstan vilja Alþ., og ef þessi till. nær samþykki, er hún greinileg yfirlýsing Alþ., sem ríkisstj. er rétt og skylt að framkvæma, eftir því sem tök eru á.



Herra forseti. Mér kom dálítið á óvart, hvernig hv. 2. þm. Rang. tók minni ræðu. Hann virtist vera að reyna að leggja mikið upp úr því, að það væri að mínu áliti þýðingarlítið að samþykkja þáltill. í sameinuðu þingi. Það, sem ég var að tala um, var það, að það væri betra, að Alþ. tæki sjálft ákvarðanir og hefði vald til að ráða yfir hlutunum, heldur en að samþykkja till. um að óska eftir, að þetta og þetta yrði gert. Ég veit ekki, hvort hv. 2. þm. Rang. kallaði það góða afgreiðslu á vegamálum Rangárvallasýslu að samþykkja ályktun um það, að það ætti að gera vegi í Rangárvallasýslu eftir því, sem þörf krefði, og síðan ætti að treysta ríkisstj. og vegamálastjórninni til að sjá um, að það yrði gert. Ég býst við, að hv. 2. þm. Rang. þætti betra að hafa í fjárl. ákveðinn póst um þennan veg og ákveðinn póst um hinn veginn. Það var þetta, sem ég var að bera saman, og mér finnst það undarlegur hlutur hjá hv. þm., að geta ekki fallizt á, að það væri heppilegra; að Alþ. sjálft tæki ákvörðun um þessa hluti og hefði vald til þess, heldur en að samþ. þessa þáltill. Hv. 8. þm. Rang. komst svo að orði, að þegar væri verið að tala um ýmsa liði innflutningsáætlunarinnar, þá yrði að meta, hvað nauðsynlegt væri. Hvernig vill hann láta meta þetta? Vill hann láta Alþ. meta það, eins og það gerir t. d. viðvíkjandi vegaframkvæmdum, eða vill hann láta fjárhagsráð og ríkisstj. meta það? Ég skil það svo, að hv. 2. þm. Rang. vilji láta sér nægja þessa samþykkt, sem hér er til umr., og dreg ég ekki úr gildi hennar almennt, en hitt er annað mál, að lagaákvörðun frá Alþ. hefur meira gildi. Ef hann vill láta sér nægja að gera svona ályktun, þá þýðir það þar með, að hann vill fela ríkisstj. og fjárhagsráði allan veg og vanda og lætur allt sitt traust til þeirra í þessum efnum, og þá er það hann, sem frammi fyrir sínum kjósendum ber ábyrgð á því, að þetta er afgreitt svona og hvernig ríkisstj. afgreiðir þetta, því að honum stendur til boða, að Alþ. sjálft ákveði, hvað mikið verður flutt inn af landbúnaðarvélum. Hv. þm. verður að velja á milli þess að ákveða, hvað þetta á að vera mikið á ári, og hins, að óska eftir með þál., að ríkisstj. geri það, sem þörf krefur. Við skulum taka dæmi. Það er nú upplýst af hæstv. atvmrh., að í fjárhagsráði sé ekki einu sinni samkomulag um afgreiðslu á þessum lið, þ. e. a. s. um landbúnaðarvélar. Fjárhagsráð er klofið. Meiri hlutinn vill hafa þetta 10 millj., en minni hlutinn að líkindum eitthvað meira. Lýsir þá hv. 2. þm. Rang. því hér með yfir, að hann felli sig við það, sem meiri hl. fjárhagsráðs ákveður í þessu máli, og sé ánægður með það? Það virðist mér hann gera, þegar hann álítur nóg að samþ. þessa þáltill. og leggur þar með allt sitt traust á ríkisstj. og fjárhagsráð. Ég álít þess vegna, að því fari fjarri, að það sé rétt af hv. 2. þm. Rang. að vera að tala á móti því, sem ég minntist á, ég held þvert á móti, að hann ætti að taka undir það. Ég vil í því sambandi benda honum á raunhæft atriði, sem þarna liggur fyrir. Við skulum segja, að það séu till. frá meiri hl. fjárhagsráðs um að flytja inn landbúnaðarvélar fyrir 10 millj. kr. á þessu ári, enn fremur að það sé till. frá fjárhagsráði um að flytja inn bíla fyrir 8 millj. kr., og nú skulum við segja, að það væri sagt við hv. 2. þm. Rang. sem þm., sem hefði vald í þessu máli: Ef þú vilt fá meira af landbúnaðarvélum en fyrir 10 millj., þá verður þú að ganga inn á að skera niður eitthvað af bílainnflutningnum. Ég gæti þá hugsað mér, að hv. 2. þm. Rang., sem ber alveg sérstaklega hag landbúnaðarins fyrir brjósti, hvað stórar landbúnaðarvélar snertir, mundi segja, að ef búnaðarfélögin hefðu þörf fyrir vélar fyrir 16 millj., þá vildi hann heldur, að bílarnir yrðu skornir niður sem því svarar. En þetta gæti hann, sem og aðrir þm., tekið ákvörðun um, ef innflutningsáætlunin væri lögð fyrir Alþ., og það er sannarlega þýðingarmeira fyrir okkur að greiða atkv. um það, hvort eigi að flytja inn landbúnaðarvélar fyrir 10–15 millj., heldur en að við greiðum atkv. um veg fyrir 15–20 þús. kr. á þessu ári. Ég held þess vegna, að það fari fjarri því, að það sé rétt af hv. 2. þm. Rang. að vera að fjandskapast út af því, sem ég sagði, - ég held þvert á móti, að hann ætti að endurskoða afstöðu sína og taka afstöðu með því, sem ég sagði um þetta. Við 2. umr. fjárl. í fyrra benti ég á það, og undirstrikaði það, að ég áliti alveg óhjákvæmilegt, að innflutningsáætlunin lægi fyrir um leið og fjárl. og þingið tæki ákvörðun um hana um leið og fjárl. Ég hef aldrei sagt, að það væru engin vinnubrögð að samþ. þáltill., en ég hef sagt, að Alþ. ætti að hafa vald til þess að ákveða innflutningsáætlunina sjálft. Viljayfirlýsing frá Alþ. er ágæt, en l., sem ákveða valdið, eru betri. Hv. þm. Ísaf. minntist á það í sinni ræðu, að það mundu vera vissir erfiðleikar í sambandi við afgreiðslu innflutnings- og útflutningsáætlunar eða þjóðarbúskaparáætlunar. Ég efast um, að það mundu vera svo miklir erfiðleikar á slíkri afgreiðslu. Ég held, að okkar vinnutíma hér á Alþ. væri ekki illa varið, þó að við ynnum að því að ganga frá slíkri áætlun eins og fjárl. Ég veit ekki betur en að í norska Stórþinginu sé afgreidd slík þjóðarbúskaparáætlun samtímis fjárl., fjmrh. leggur þjóðarbúskaparáætlunina fyrir þingið um leið og ríkisfjárl., og þingið getur gert sínar brtt., enda er komið svo hjá flestum þjóðum, að þessar ákvarðanir, um innflutning og útflutning, eru eins þýðingarmiklar eða þýðingarmeiri en fjárl., og það fer svo saman, að ógerlegt er að afgreiða þetta hvort út af fyrir sig, það mundu ella verða svo margir árekstrar þarna á milli. Ég sé ekki annað, en að með þeim tekjuöflunum, sem ríkisstj. fór inn á á síðasta ári, sé óbeint ýtt undir að flytja inn ýmsa hluti til landsins vegna þess, að það gefur hátt gjald í ríkissjóð, þó að þeir kosti mikinn gjaldeyri og séu ekki í samræmi við aðra hagsmuni ríkissjóðs. Þar rekast á hagsmunir þjóðarbúskaparins og hagsmunir ríkissjóðs. Þegar gera á upp, hvernig gjaldeyrinum skuli varið, þá er eðlilegt, að Alþ. taki endanlega ákvörðun um þetta sem heild, en ekki aðeins tekjuöflunarl. og fjárl. Þess vegna álít ég, að vinnubrögðin væru bezt með því, að þetta sé sameiginlega afgreitt. Hins vegar benti hv. þm. Ísaf. á, að það væru þeir erfiðleikar, að innflutningsáætlunin þyrfti að vera teygjanleg, og það er rétt. Nú vitum við, að fjárl. undanfarin ár hafa þótt furðanlega teygjanleg. Ég man ekki betur, en að meiri hl. Alþ. hafi gert þá samþykkt í sambandi við fjárlög á síðustu árum, að heimila fjmrh. að skera niður allt að 35% vissa liði, ef sérstaklega stæði á, og það er litlum efa bundið, að Alþ. mundi í sambandi við slíkar innflutnings- og útflutningsáætlanir geta gert sínar áætlanir, og í erfiðum árum mætti skera niður einhverja ákveðna liði, þannig að Alþ. flokki þetta í sundur, eins og gert er á fjárl., og væri þá hægt að spara hluti, sem Alþ. legði minna upp úr. Það eru því engir erfiðleikar á slíkri afgreiðslu, og það væri áreiðanlega hægt að skapa teygjanleik í sambandi við slíka afgreiðslu hér á Alþ. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. Ísaf. sagði um útflutninginn, þá er það engum efa bundið, að það er hægt að auka útflutninginn, og ég tek undir það með Morgunblaðinu, að fiskútflutningurinn gæti verið meiri, ef af hálfu yfirvaldanna hefðu ekki verið gerðar róttækar ráðstafanir til að hindra það. Ég stóð upp aðeins til að minnast á þetta, að ég álít, að Alþ. eigi að taka innflutningsáætlunina fyrir í sambandi við fjárl. og afgreiða hana eins og l. Ég álít, að það sé rétt, að það þurfi að gera breyt. á fjárhagsráðsl. En þetta eru þau einu vinnubrögð, sem ég álít, að sé viðunandi fyrir Alþ., og fyrir þá, sem bera fram þessa þál., þá álít ég að þetta sé eina lausnin, sem sé trygging fyrir því, að það, sem þeir vilja gera, verði framkvæmt, þannig að þeir beri þá ábyrgð á því, hvað er skorið niður af öðrum liðum til að tryggja innflutning á landbúnaðarvélum, eins og hér er gert ráð fyrir.



Herra forseti. Ég finn ástæðu til þess að gera grein fyrir skoðun minni á þessu máli, því að hún mun nokkuð sérstæð og ekki í samræmi við aðra flokksmenn mína. Ég vil þá fyrst benda á það, að hér er um þáltill. að ræða, en ekki lög. Þál. eru viljayfirlýsingar, lög eru fyrirmæli. Það liggur fyrir um það hæstaréttardómur, að ríkisstjórn sé ekki skyldug að fara eftir þáltill., og þar sem til eru nokkur lög, sem vitað er, að ekki er farið eftir af núverandi ríkisstj., geri ég ekki ráð fyrir, að hún fari mikið eftir þáltill. Það skiptir því litlu, hvort till. verður samþ. eða ekki. Þá tel ég ekki heppilegt, að Alþ. taki einstaka vöruflokka út úr heildarinnflutningsáætlun fjárhagsráðs og geri um þá samþykkt. Ég lít þannig á, að það þurfi að skoða og meta hvern einstakan vöruflokk í innflutningsáætlun fjárhagsráðs í samanburði við hina og heildina og því sé það óhyggilegt að samþ. þessa till. Það er kunnugt, að það hefur orðið ágreiningur um það í fjárhagsráði, hve miklu fé sé hægt að ráðstafa á árinu 1949 til landbúnaðarvéla, og þeim ágreiningi hefur verið skotið til ríkisstj., sem nú hefur málið til úrskurðar. Minni hlutinn - framsóknarmennirnir í ráðinu - hafa viljað verja til þess meira, en hinir telja mögulegt. Ég vil ekki með samþykkt þessarar till. styðja að því að nota mætti hana sem skálkaskjól til þess að minnka innflutninginn frá því, sem hann gæti orðið mestur, þegar tekið er tillit til allra aðstæðna á áætluninni, en til þess mætti nota till., ef samþ. yrði. Þá er þess enn að geta, að ég tel, að nauðsynlegt sé, að á milli þeirrar nýræktar, sem gerð er í landinu ár hvert, og þess áburðar, sem inn fæst fluttur, þurfi að vera samræmi. Það er ekki gagn að nýræktinni, nema hún komist í rækt, en til þess þarf áburð. Ég vil því fá að vita, hvort séð er sæmilega fyrir áburðarinnflutningnum, áður en ég get fylgt þessari till., svo og kynnast innflutningsáætluninni í heild. Enn má fjvn. ekki gleyma því, að því meira fé, sem ætlað er til verkfærakaupa handa ræktunarsamböndum, því meiri styrk þarf að ætla til þeirra í fjárlögum, og vænti ég, að þessa verði gætt við samþykkt fjárlaga. Þá var sagt hér í gær af þm. A-Húnv. undir umræðum um 21. mál og í dag af þm. Rang., að landbúnaðarframleiðslan væri að dragast saman. Þetta er ekki rétt. Það er rétt, að fólki í sveitunum hefur fækkað og býli hafa lagzt í eyði, en þrátt fyrir það hefur mjólkurframleiðslan aldrei orðið meiri, en árið 1948, og þótt kjötframleiðslan þá yrði minni en 1947, þá var hún meiri en áður og því ekki hægt að tala um samdrátt. Og garðmatur og grænmeti hefur ekki í annan tíma orðið meiri en 1948, enda stöðugt að aukast ár frá ári, þótt misjafnt árferði geri uppskeruna nokkuð misjafna. Og þetta kemur af því, að afköst einstaklinganna hafa aukizt, og það vegur meira, en fólksfækkunin. Þetta kemur sumpart af umbótunum, af jarðabótum, og því er bændum vitanlega lífsnauðsyn að fá verkfæri til að framkvæma þær með. En þetta kemur líka af meiri tækni, betri verkfærum o. fl., og þess vegna er þess þörf að flytja inn af þeim eins og frekast er mögulegt miðað við annað, sem líka er nauðsynlegt. En af nýræktinni hefur enginn gagn, nema hún komist í rækt, og þess vegna þarf framkvæmd hennar og innflutningur áburðar að vera í samræmi hvað við annað. Ég mun ekki geta fylgt þessari till., fyrr en ég sé, hvað koma á af tilbúnum áburði til landsins og hvernig innflutningsáætlunin að öðru leyti er, því að þar verður að meta saman hina einstöku vöruflokka, áður en hægt er að taka einn út úr heildinni og ákveða hve miklu skuli verja til hans.



Áður en greitt er atkv. um þessa till., vildi ég gjarnan fá upplýst hjá hv. frsm., hvort skilningur minn á till. muni falla saman við skilning hans og hv. allshn. á henni, eins og hún er hér á þskj. 247. Þar skilst mér, að aðalmarkmið till. sé fyrst og fremst að flytja inn jarðýtur, skurðgröfur og aðrar stórvirkar vélar, svo að það fullnægi ræktunarsamböndum, eins og hann tók fram, en það er ekki upplýst hér, hvað mikil fjárhæð þetta kann að vera. Síðar í þessari till. er því einnig slegið föstu, að jafnframt skuli séð fyrir nægilegum varahlutum, væntanlega til þeirra véla. Þetta tvennt felur till. í sér að eigi að ganga fyrir öðrum innflutningi á búvélum. Nú vil ég spyrja um það, hvort þessi upphæð muni nema eins miklu eða meiru en sú upphæð, sem sett er inn af fjárhagsráði, 10 millj. kr., og hvort ætlazt er til, að haldið sé fast við þennan innflutning, og minni dráttarvélar eigi ekki að koma til greina. En þessi hlýtur skilningurinn að vera á till. eins og hún liggur fyrir, hún verður ekki skilin öðruvísi, en að ríkisstj. skuli stuðla að því fyrst og fremst að flytja inn stórar vélar eftir þörfum og alla varahluti, sem einnig fullnægi eftirspurninni, en síðan komi svo minni dráttarvélar eftir því, sem gjaldeyrir er til á hverjum tíma. Ég vildi gjarnan fá þessar upplýsingar hjá hv. þm. Þegar athuguð er sjálf þáltill., þá sést, að flm. hafa lagt áherzlu á að fá 500 smærri dráttarvélar, en nú er það sett til hliðar hér á þskj. 247. Ég veit ekki, hvort þetta er gert í samráði við flm., en það getur hv. frsm. upplýst. Að vísu má segja, að þetta þrennt í frumtill. sé jafnrétthátt, en það verður ekki skilið af till. á þskj. 247, því að þar er þessi skilgreining gerð eins og ég hef lýst. En úr því að ég stóð upp í sambandi við þetta mál, þá vil ég minnast á ummæli hv. frsm. Hann sagði, að hann ætlaðist ekki til þess að Alþ. samþ. tillögur nema farið væri eftir þeim, þannig að þær yrðu ekki aðeins ómerkilegt plagg. Mér skildist einnig á hans ræðu, að það væri tilgangurinn með samþykkt þessarar till., að hún yrði ekkert ómerkilegt plagg, ef hún yrði samþ. Nú vil ég spyrja: Er það álit hv. flm., sem eru margir, að gera með þessu merkilega plaggi ákvæði fjárhagsráðsl. að ómerkilegu plaggi, en það er alveg sjálfsagt, að ef staðið er fast á þeirri skoðun, að þessi þál. sé merkilegt og gilt plagg, þá verði hitt plaggið að víkja til hliðar, ef það fer aðrar leiðir, en þetta nýja plagg, sem verið er að gefa út nú. Það er nokkuð alvarlegt mál, að hvenær sem rætt er um verzlunarmál og viðskiptamál hér á þingi, þá skuli koma frá einhverjum stuðningsmanni ríkisstj., eða ríkisstj., hrein og bein klögun á fjárhagsráð. Það voru ekki minna en 3 ráðh., sem klöguðu undan fjárhagsráði á síðasta Alþ., og nú er komin fram kvörtun um, að þeir fái ekki að ráða málum, og það koma fram fleiri till. um að skora á ríkisstj. að beita sér fyrir því, að aðrar leiðir verði farnar í innflutningi, en fjárhagsráð fer. Virðist þá vera kominn tími til að athuga, hvort þm. eigi ekki að taka sig saman um að gera breyt. á þessum l. Ég kom með breyt. á fjárhagsráðsl. á síðasta Alþ., þar sem lagt var til, að fjárhagsráð yrði lagt niður. Þessi till. mín var felld, en ég sé, að nú skýtur upp daglega þessum ásökunum á þessa stofnun, og held ég því, að það sé kominn tími til að athuga, hvort ekki eigi að minnka vald þessarar stofnunar og leggja innflutningsáætlunina fyrir Alþ. Ég sé, að fundartími er úti, og þótt margt mætti ræða frekar um þetta atriði, þá skal ég ekki tefja fundinn í dag, en þetta er svo alvarlegt mál, að það veitti ekki af að taka það til athugunar.



Herra forseti. Ég verð að biðja afsökunar á því, að ég er þegjandi hás. En ég hef leyft mér að beina til hæstv. atvmrh. fyrirspurn á þskj. 177, og hljóðar hún svo: „Hvað líður sjálfvirku símstöðinni á Akureyri, og hvenær má vænta þess, að hún verði sett upp?“ Að þessari fsp. er nú ekki lengur neitt nýjabragð; hún kom fram hér á Alþ. fyrir nýár, og var frestað að taka hana fyrir 15. desember, og svo kom hið langa þinghlé. Eigi að siður tel ég mikilsvert að fá nú greinargóð svör. Ég geri ráð fyrir því, að flestir þm. viti, að staðið hefur til og hefði átt að vera búið að koma upp sjálfvirkri símstöð á Akureyri. Í því skyni hefur verið reist stórhýsi fyrir póst og síma á Akureyri, pósturinn fluttur strax í það og síðan gamla símstöðin, og ákveðið var af símamálastjórninni með vilja og vitund ráðherra fyrir tveimur árum að panta sjálfvirkar vélar. Fyrstu vélarnar komu svo í byrjun des. s.l., en það hefur hins vegar staðið í mesta þófi með gjaldeyrisleyfin og synjanir borizt hvað eftir annað og einu gilt, þótt annars vegar væri hin virðulega stofnun póst- og símamála og undirskrift hæstv. ráðherra. Út af þessum drætti ríkir hin megnasta óánægja, ekki aðeins á Akureyri, heldur og um Austur- og Norðurland, þar sem stöðin er í raun og veru fyrir þessa landshluta. Það getur ekki gengið svo lengi, að þessari pöntun sé ekki bjargað, því heldur sem ekki er nú um hærri upphæð að tala en 280 þús. kr. eða 160 þús. kr. sænskar. Ég vil því eindregið óska þess, að hæstv. ráðh. upplýsi, hvernig á því stendur, að þessi dráttur verður á, að jafnmikið nauðsynjamál nái fram að ganga.



Herra forseti. Þessi fsp. hefur legið óafgreidd um tíma eins og hv. fyrirspyrjandi tók fram, en ég vil geta þess, að það er ekki mín sök. Strax eftir að fsp. kom fram, sneri ég mér til póst- og símamálastjórnarinnar til þess að fá málið upplýst og fékk loks um það greinargerð, sem dagsett er 10. des. 1948, og skal ég nú rekja efni hennar, með leyfi hæstv. forseta: „Alllangt er síðan sjálfvirk símstöð á Akureyri var tekin á áætlun Landssímans um fyrirhugaðar símaframkvæmdir. Fyrsti þáttur í þeirri framkvæmd var bygging nýs símahúss á Akureyri, en það var reist árið 1944–45 (samkvæmt fjárveitingu). Annar þátturinn var endurbætur og aukning bæjarsímakerfisins á Akureyri, sem fram hafa farið 2 síðustu árin  (fært á eignabreytingalið II: Viðauka símakerfa)  . Nokkuð er þó eftir, sem ætlazt er til, að gert verði næsta sumar og síðan smám saman. Þriðji þátturinn er vélar og tæki o.fl. í sjálfa miðstöðina, og var ætlazt til, að sú framkvæmd yrði gerð með lánsfé. Stöðin var pöntuð á miðju ári 1946 með samþykki ráðherra og samtímis send umsókn til viðskiptaráðs um innflutnings- og gjaldeyrisleyfi. Var það sami háttur og á hafði verið hafður þá undanfarið um innkaup símans og fram að þeim tíma ekki komið að sök. En nú bar svo við, að viðskiptaráð og nýbyggingarráð fóru að kasta þessu máli á milli sín, án þess að úr yrði leyfisveitingu. Þegar svo fjárhagsráð var stofnað, var að sjálfsögðu sótt um fjárfestingarleyfi. Hafa leyfisbeiðnir síðan verið endurnýjaðar og viðskmrh. eindregið mælt með leyfisveitingu. Eins og áður var sagt, var upphaflega gert ráð fyrir, að stöð þessi yrði gerð fyrir lánsfé, ásamt ýmsum öðrum símaframkvæmdum. En svo fór, þegar til kom, að ekki fékkst meira lán en það, sem fór til símaframkvæmda á árinu 1946 (jarðsími til Hrútafjarðar o.fl.). Var þá upphæð sú (kr. 1.400.000), sem nauðsynleg var til Akureyrarstöðvarinnar, tekin (1947) upp í tillögur póst- og símamálastjórnarinnar til fjárlaga fyrir 1948 og heimild veitt í þessu skyni í 22. gr. núgildandi fjárlaga. Þegar svo var sýnt, að ekki yrði nema nokkur hluti vélanna tilbúinn á þessu ári (þetta er skrifað fyrir áramót), var upphæðin aftur tekin upp í tillögur póst- og símamálastjórnarinnar til fjárlaga 1949, þótt ekki næði hún að verða tekin upp í sjálft fjárlagafrv. Liggja þær till. nú fyrir hjá fjvn., og er þess að vænta, að eins og hér stendur á sjái hún sér fært að taka þessa fjárveitingu upp í tillögur sínar. Þess var upphaflega vænzt, að greiðlega gengi með leyfisveitingu fyrir þessari stöð, með því að hér var um aðkallandi nauðsynjamál að ræða og nýsköpunin þá (1946) efst á baugi og auk þess langur frestur þangað til vélarnar yrðu tilbúnar. Póst- og símamálastjórnin væntir þess enn, að fjárhagsráð sjái sér fært að veita hin nauðsynlegu leyfi á næstunni, og hefur fyrir sér fyrirheit fjárhagsráðs um að taka málið til meðferðar við áætlunina fyrir næsta ár (1949), sem nú er verið að vinna að. Fyrir nokkru síðan tilkynnti verksmiðjan, að rúmlega 1/3 af stöðinni yrði tilbúinn til sendingar á þessu ári, en þar sem innflutningsleyfi hefur enn ekki fengizt, hefur afskipun þessa efnis ekki getað farið fram. Póst- og símamálastjórnin þykist þess fullvíss, að verksmiðjan væri fús að bíða með greiðslu þangað til á næsta ári, ef innflutningsleyfi fengist nú, svo að uppsetning gæti hafizt sem fyrst. Hvenær stöðin getur verið komin upp, fer að sjálfsögðu fyrst og fremst eftir því, hvenær leyfi og fjárveiting fæst. En fáist þetta nú strax, má sennilega gera ráð fyrir, að uppsetningu sjálfrar stöðvarinnar geti orðið lokið seint á næsta ári.“ Við þessa skýrslu hef ég engu verulegu að bæta. Ég vil aðeins út af því, sem sagt er í bréfinu, að vélarnar hafi verið pantaðar á árinu 1946, áður en endanlega var gengið frá leyfisveitingu, taka það fram, að það var gert vegna skýlausrar samþykktar Alþ. Hvorki nýbyggingarráð né viðskiptaráð voru heldur á móti því, heldur taldi hvort um sig, að veitingin heyrði undir hitt. Afgreiðslutíminn var þar á ofan langur, svo að ekki þótti fært að bíða með pöntun, þar sem álitið var, að leyfið mundi fást. Vitanlega er nú erfitt um ýmsan innflutning og vafasamt að leggja meira í fjárfestingu, en gert hefur verið að undanförnu. En þar sem þessum framkvæmdum er þegar lokið að verulegu leyti - eins og húsinu og bæjarsímakerfinu, tel ég, að ekki verði komizt hjá að veita leyfið, enda ætla ég, að þetta hafi verið tekið til athugunar hjá fjárhagsráði, er það samdi áætlun sína fyrir þetta ár. Þessi dráttur er heldur til hins verra, en hann er þó ekki meiri, en sem svarar einum mánuði, því að það er fyrst seinni hluta árs 1948 (í nóv., ef ég man rétt), sem það liggur fyrir frá verksmiðjunni, að nokkuð sé búið af vélunum. Ég vona, að það takist mjög fljótlega að fá leyfið og að Alþ. endurnýi núgildandi heimild sína til framkvæmdanna.



Herra forseti. Það hefur nú upplýstst, að þær tafir, sem orðið hafa á leyfisveitingum, hafa ekki seinkað framkvæmdum í þessu máli nema kannske í mánaðartíma. Hitt kemur nokkuð spánskt fyrir, að embættismenn ríkisins skuli gera stórar pantanir án þess að fyrir liggi leyfi frá viðkomandi yfirvöldum. Ég skil þörf Akureyrar í þessu efni; en hitt þykir mér undarlegt, að lagt skuli vera í svo kostnaðarsamar stórframkvæmdir á meðan símalínur í sumum landsfjórðungum virðast vera orðnar hér um bil ónýtar, og ekki er hafizt handa um að ráða þar bót á. Það hefur t.d. verið símasambandslaust við Vestfirði upp undir mánuð í vetur, og annaðhvort er, að símalínurnar eru ónýtar, eða viðhaldið er mjög slælega framkvæmt, nema hvort tveggja sé. Ég vildi því alvarlega skora á hæstv. viðskmrh. að kynna sér, hvernig á því stendur, að Vestfirðir hafa verið svo lengi símasambandslausir í vetur, og reyna að ráða bót á því á sumri komanda.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. greið og góð svör hans. Þau bjóst ég raunar við að fá, en ég verð þó að segja, að þau hafa vakið hjá mér nýtt traust á því, að málið fái greiða afgreiðslu. Hins vegar þaut öðruvísi í persónulegum skjá hv. þm. Ísaf., enda mun hann einkum hafa staðið á móti því í fjárhagsráði, að þetta mál næði fram að ganga, af hreinum hreppapólitískum metingi. Hann talar um bilanir á Vestfjarðalínunum, en hann veit, að þær hafa orðið í óvenjulegum harðindakafla, og hann má ekki vera svo þröngsýnn, að hann misnoti aðstöðu sína góðum málstað til tjóns, þar sem hann getur hjálpað. En hans veldi er nú reyndar lokið í fjárhagsráði sem betur fer.



Herra forseti. Hv. þm. Ísaf. sagði, að sér kæmi það spánskt fyrir, að pöntunin á hinum sjálfvirku vélum hefði verið gerð áður en leyfi hefði verið veitt. En það var alsíða á þessum dögum, að pöntun væri gerð á vörum, áður en leyfi væri formlega veitt, ef fyrir lá vissa um vinsamlega afstöðu viðkomandi yfirvalda, einkum þegar um var að ræða hluti, sem afgreiða varð með alllöngum fyrirvara, eins og raun var á með þessar vélar. Þá sagði hv. þm., að símasambandið við Vestfirði væri svo slæmt, að tæpast væri verjandi að gera neinar framkvæmdir annars staðar, fyrr en því væri kippt í lag. Nú er það svo, að á áætlun ársins 1946 voru framkvæmdirnar á Akureyri og líka breytingar á Vestfjarðasambandinu og. fékk það samþykki Alþingis. Ég skal fúslega viðurkenna, að sambandið við Vestfirði er ekki gott, en einkum hefur keyrt um þverbak í þessum harðindakafla. Það er kunnugt, að oft er símasambandslaust við Vestfirði, og heyrist ákaflega illa þangað og þarf mikið að gera þar til bóta, en eins og kunnugt er og hv. þm. Ísaf. veit, er hugsuð gagngerð breyting með því að byggja símastöðvarhús í Hrútafirði og nýjar línur vestur, en það verður að taka tillit til þess, að það er Alþ. á hverjum tíma, sem ákveður hvað mikið er unnið. Það er ekki fyrir mig eða mitt ráðuneyti að gera neitt annað en fara eftir því, sem Alþ. samþykkir hverju sinni. Ég tel því sjálfsagt, þegar fyrir liggur samþykki frá Alþ., að hefja framkvæmdir við sjálfvirku stöðina á Akureyri. En meðan Alþ. hefur ekki samþ. frekari aðgerðir í málinu, verður ekki frekar aðhafzt.



Þegar fjárhagsráð tók til starfa, lá ekki fyrir frá viðskiptanefnd og nýbyggingarráði neitt um það að veita leyfi til sjálfvirku stöðvarinnar á Akureyri, og þeir menn, sem sæti áttu í viðskiptaráði og eins nýbyggingarráði, hafa ekki kannazt við, að neitt slíkt hafi farið fram. Ég er hins vegar ekki að rengja, að eitthvað hafi verið um þetta rætt, en leyfi hefur aldrei verið gefið fyrir þessu verki, og þess vegna mun um algerlega nýja umsókn að ræða til fjárhagsráðs. Þessar vélar hefðu ekki verið tilbúnar til afgreiðslu fyrr en í nóv., og er bágt að skilja þann hamagang, sem út af þessum málum hefur verið á Akureyri. Leyfisveitingar fjárhagsráðs hafa á engan hátt tafið þetta mál. Akureyringar hafa komizt svo að orði, að það sé ekki lifandi á Akureyri, ef sjálfvirka stöðin komist ekki upp. Ef svo er á Akureyri, þá er alveg víst, að það eru staðir á landinu, sem erfiðara verður að lifa á, en þar. Það, sem ætti að leggja mesta áherzlu á í sambandi við símamálin, enda þótt viðurkennd sé þörfin á Akureyri fyrir sjálfvirka stöð, er það, að fyrst og fremst sé reynt að haga símaframkvæmdunum þannig, að langlínurnar verði í fullkomnu lagi. Þegar svo er komið, að aðstaða landshluta eins og Vestfjarða er sú, að þeir mega heita sambandslausir lengri tíma eða mikinn hluta af árinu, þá fer nú skörin að færast upp í bekkinn, ef framkvæmdir hinna einstöku staða eiga að ganga fyrir umbótum á langlínum, og það var þetta, sem ég vildi minnast á við hæstv. viðskmrh., að hann beitti sér fyrir því, að gert yrði við línuna vestur. Hæstv. viðskmrh. sagði, að það væri verið að gera við línuna vestur og meðal annars væri fyrirhugað nýtt símastöðvarhús í Hrútafirði, og er mér kunnugt um það, en það, sem mér finnst þurfi fyrst að gera og leggja mesta áherzlu á, er að koma línunni sjálfri í lag vestur, áður en farið er út í dýrar framkvæmdir með því að byggja sérstakt símastöðvarhús í Hrútafirði. Menn gætu sætt sig við að bíða svolítið lengur eftir sjálfu símastöðvarhúsinu í Hrútafirði, ef línan sjálf væri bætt, og jafnvel þó að liðu nokkur ár, en að bíða í nokkur ár þar til sjálf línan væri komin í fullkomið lag, er ákaflega erfitt. Það, sem ég undrast, er, hve mikil áherzla er lögð á sérstaka staði og bætt sé inn sveitum eða bæjarkerfum áður en sjálf línan er tekin. Það þarf enginn að segja mér, að það er stórkostlegt tekjutap fyrir símann, að heilir landshlutar séu úr sambandi við hann svo mánuðum skiptir eða jafnvel heilt ár. Ég þykist vita, að það mundi vera farið að þjóta í tálknunum á Akureyringum, ef þeir hefðu orðið fyrir einhverju slíku. Hv. þm. Ak. vildi halda því fram, að ég hefði sérstaklega tafið fyrir þessum framkvæmdum á Akureyri. Það er algerlega ósatt, og getur hv. þm. gengið úr skugga um það, ef hann vill afla sér upplýsinga um það. Ég vil ítreka það við hæstv. viðskmrh., að hann láti fara fram sérstaka athugun á þessu máli og beiti áhrifum sínum í þá átt, að aðallínan verði látin ganga fyrir framkvæmdum, sem ekki eru eins bráðnauðsynlegar.



Fyrst er það út af umsókn um leyfi fyrir þessum fjárfestingum. Í bréfi frá póst- og símamálastjóra segir svo, eftir að hann hefur lýst viðskiptum sínum við viðskiptaráð og nýbyggingarráð, með leyfi hæstv. forseta: „Þegar svo fjárhagsráð var stofnað, var að sjálfsögðu sótt um fjárfestingarleyfi og beiðnin síðan endurnýjuð.“ Ég get ekki skilið af þessu annað en að póst- og símamálastjóri hafi sótt um nokkurn veginn eins og l. gera ráð fyrir að þurfi að gera. Um línuna og bilunarhættu á henni er allt rétt, sem hv. þm. Ísaf. sagði, og bilunin verður mest fyrir vestan Hrútafjörð og vestur, en ég er ekki tæknilega nægilega vel að mér í því, hvernig þetta nýja fyrirkomulag er hugsað, en mér hefur þó skilizt, að til þess að línan vestur gæti komið að notum, þyrfti að koma upp símastöðvarhúsinu í Hrútafirði og sú stöð að vera komin upp, til þess að hægt verði að koma nýju jarðsímasambandi suður, sem ætti að verulegu leyti að bæta úr þessu ástandi. Það er áreiðanlegt, að ástandið batnar ekki, þó að ný lína sé lögð út af fyrir sig frá Ísafirði og í Hrútafjörð, ef ekki verður séð um að komast lengra en í Hrútafjörðinn, því að línan frá Ísafirði nú liggur allt annars staðar. Og línunni hinni er ætlað að vera allt annars staðar, og sú lína á að verða höfuðlínan og koma í samband við jarðsímann suður, og eru þær framkvæmdir tengdar við byggingu símahússins í Hrútafirði, og það, sem hefur staðið á, er að koma upp þessu símastöðvarhúsi í sambandi við jarðsímann og línuna vestur, eða þannig hef ég skilið það.



Hér er að vísu um tvö ólík atriði að ræða, annars vegar framkvæmd á togarakaupum ríkisins og hins vegar viðvíkjandi gæzluskipi. Við umr., sem kannske fara fram í dag um landhelgisgæzlu, mun ég gera grein fyrir því, að þessi skipakaup, sem hér er talað um, nýtt gæzluskip, er í raun og veru brot á eldri samþ. Alþ., sem við höfum lifað eftir um alllangan tíma. Það gæti vel komið til mála að auka þann skipastól, þó að reynslan sýni, að það sé lítil bót. 100 tonna bátar duga bezt til þessara starfa, en hin stærri skip eru ekki heppileg, eins og allir vita, og mig undrar stórlega, að ríkisstj. skyldi láta sér detta í hug að semja um smíði á slíku skipi, þegar tillit er tekið til þeirra miklu peningavandræða, sem ríkisstj. er nú í, nema því aðeins að hún hafi einhvern aðgang að fjármunum erlendis í einhverju formi, sem þm. vita ekki um. Við vitum um þau miklu skipakaup, sem átt hafa sér stað hingað til, og hvernig hefur gengið með þau, en mig langar til að vita nú, hvernig ríkisstj. hugsar sér kaupin á hinum 10 nýju togurum, sem lýst hefur verið hér á Alþ., og enn fremur hvernig landhelgismálarh. ætlar sér að borga hið nýja gæzluskip í Danmörku. Mér er kunnugt um, að landið er enn í vanskilum vegna Skjaldbreiðar, Herðubreiðar og Heklu, af því að það eru ekki til peningar erlendis. Ég vænti, að hæstv. ráðh. muni láta þingið vita um þessar aðstæður.



Ég tel eðlilegast, að ég svari fsp. á þskj. 177 varðandi kaup á þeim 10 togurum, sem samið hefur verið um kaup og smíði á frá útlöndum. Bæði nú og fyrir nokkrum árum hefur það fallið undir alla ríkisstj., en formlega undir forsrh. Þegar ég lagði fyrir Alþ: staðfestingu á bráðabirgðal. um heimild til að kaupa til landsins 10 nýja togara og láta byggja þá erlendis, þá gerði ég grein fyrir ástæðunum, að horfið var að því ráði. En ég vil aðeins beina örfáum orðum að því að svara því, sem liggur í fyrstu fyrirspurninni. Það eru þrír möguleikar, sem stjórnin hefur reiknað með og talið, að notaðir yrðu, eftir því sem ástæður leyfðu um hvern þeirra, til fjáröflunar til kaupa á þessum 10 togurum. Í fyrsta lagi brezkt exportcredit, sem þegar er nokkur ádráttur fenginn um í sambandi við samninga um smíði á þessum 10 togurum, og eru nú áframhaldandi samningatilraunir um að fá þann brezka exportcredit bæði stærri og til lengri tíma. Í annan stað, eins og öllum er kunnugt um, hefur ríkisstj. í áætlun sinni um notkun Marshall-aðstoðarinnar talið þar upp kaup á þeim 10 nýju togurum. Gert er ráð fyrir, að af því fé, sem úthlutað kann að verða á sínum tíma, kunni að verða notað eitthvað upp í þessar greiðslur, eftir því sem seinna kann að verða ákveðið. Í þriðja lagi hefur og ríkisstj. reiknað með þeim möguleika, að þeir, sem keyptu þessa 10 nýju togara, mundu sjálfir leggja fram eitthvert fé, sem þeir sjálfir kynnu að eiga eða afla sér láns fyrir að verulegum hluta af andvirði þessara togara. Hvað það verður mikið, sem talið er rétt, að kaupendur togara leggi fram, fer nokkuð eftir því, hvernig fer um þau tvö atriði, sem ég nefndi fyrst, brezka samninginn og Marshallaðstoðina. - Á þessu stigi málsins get ég ekki gefið frekari upplýsingar um það, sem spurt er viðvíkjandi þessu atriði.



Út af fyrirspurn um gæzluskip vil ég segja þetta. Sá samningur, sem gerður hefur verið um byggingu á gæzluskipi, hefur verið gerður í samráði við fjárhagsráð, og gert er ráð fyrir, að greiðslan samkvæmt samningnum komi á gjaldeyrisáætlun hvers árs eins og aðrar greiðslur vegna innfluttra tækja. Varðandi fjáröflun innanlands til kaupanna er þess að geta, að gert er ráð fyrir, að veitt verði fé á fjárlögum í 3 ár og sú fyrsta á þeim, sem nú liggja fyrir, tvær millj. kr.



Það er svo sem auðheyrt á ræðu hæstv. forsrh., að það er margt á fjármálasviðinu alveg í lausu lofti. Þetta nærri minnir mig á einn mikinn lögfræðing hér í bænum, sem var stundum í vandræðum með að borga reikninga. Þegar til hans var komið með reikning, sagði hann stundum: Kannske þér vilduð skipta honum í tvennt. Það er búið að panta skipin, en það kemur í ljós, að það er allt í óvissu, hvernig verði hægt að borga skipin eða hvort það verði hægt. Það er talað um Marshall-lán og fleiri lán, og loks er þess vænzt, að ef landið hefur ekki ráð til að borga skipin, þá geti kannske væntanlegir kaupendur komið með útlenda peninga og borgað þau. Ef ég man rétt, þá hafa kaupstaðir eins og Norðfjörður, sem skuldar 20 millj. kr., verið að panta ný skip. Siglufjörður hefur keypt togara og rekur hann alltaf með tapi, sem landið verður að borga. Það er furðu mikil bjartsýni eða barnaskapur í öllum þessum ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar. Ræða hæstv. menntmrh. var fremur stutt. Það er náttúrlega gott og blessað, að fjárhagsráð telji sér fært að borga þetta, en einhver vanmáttur er þó hjá því að greiða allar þessar skuldir, sem fyrir eru og hefðu að sjálfsögðu átt að ganga fyrir, ef nokkur úrræði væru annars fyrir hendi. En ráðstafanir um þetta skip eru þvert ofan í vilja Alþ. og líkur til, að þær geri frekar skaða en gagn.



Orð fyrirspyrjanda gefa ekki tilefni til að segja margt. Í sambandi við kaup á þessum 10 nýju togurum skal ég geta þess, að án þess að þessir togarar væru nokkuð auglýstir höfðu ríkisstj. borizt umsóknir frá 50 aðilum um kaup á þessum togurum. Þar af voru mjög margir, sem líklegir þóttu til að geta lagt fram sinn venjulega hluta af andvirði skipsins. Varðandi yfirfærslu á fé fyrir þessa togara leitaði ríkisstj. til fjárhagsráðs, sem samþ. fyrir sitt leyti að stuðla að því, að peningarnir yrðu yfirfærðir í samræmi við gerða samþykkt, og á innflutningsáætluninni, sem er í höndum ríkisstj. frá fjárhagsráði, er gert ráð fyrir greiðslu í erlendum gjaldeyri fyrir það, sem greiða þarf til þessara togarakaupa á árinu 1949, og mun svo verða áfram.



Má ég spyrja hæstv. forseta, hvort þessu máli verður svarað af utanrrh., ef svo er, vildi ég biðja um frestun á svari við henni.

Forseti (JPálm): Ég hafði reiknað með, að hæstv. forsrh. mundi svara henni.

Þetta mál heyrir undir utanrrh., sem er nú ekki hér á landi. - Atvmrh.: Mér hefur verið falið að svara henni.



Fyrirspurn þessi er um alþjóðaráðstefnur um hafrannsóknir og þátttöku Íslands í þeim á undanförnum árum, en lítið hefur komið fram um árangur af því máli fyrir almennings sjónir, og langar mig þess vegna að bera fram spurningar viðvíkjandi því. Stundum hafa þær verið allíburðarmiklar þessar aðgerðir hjá einum starfsmanni sjávarútvegsins, þar sem hann hefur verið á fundum með allmikla sveit manna með sér. Þetta hafa ef til vill verið gagnlegir fundir, en þó getur maður efazt um, að þessar ferðir hafi borið mikinn árangur. Ég hef þess vegna leyft mér að bera fram þessar spurningar, hvað margir fundir hafi verið haldnir og hverjir hafi verið fulltrúar á þessum fundum, hve mikið þátttaka Íslands hefur kostað og hverjar niðurstöðurnar hafa verið o.s.frv. Ég vil nota tækifærið til þess að benda á það, að margt, sem hefur komið fram í þessu efni, er ákaflega léttvægt. Það hefur t.d. ekki mikið verið unnið að því að fá aðrar þjóðir til þess að veiða ekki í Faxaflóa, og það hefur komið fyrir þráfaldlega, meira að segja í landhelgi.



Þessi fyrirspurn var send í mitt ráðuneyti vegna þess sérstaklega, að sá maður, sem hefur þessi mál með höndum, starfar í stofnun, sem heyrir undir það ráðuneyti. Ég mun því lesa þá skýrslu, sem hann hefur gefið mér, enda þótt umræddum fundum hafi verið lokið áður en ég kom í ráðuneytið. Ég mun lesa hina stuttu greinargerð Árna Friðrikssonar: „Út af fyrirspurn til ríkisstj. samkv. 177. þingskjali, nr. 3, frá Jónasi Jónssyni, um tilkostnað og árangur af þátttöku Íslands í alþjóðafundum í sambandi við hafrannsóknir og friðun Faxaflóa vil ég samkvæmt ósk hins háa ráðuneytis taka þetta fram: Með yfirliti því, sem hér fylgir, er svarað 1., 3. og 4. spurningu að nokkru leyti. Íslendingar hafa tekið þátt í 15 ráðstefnum þeirrar tegundar, sem um er spurt, á árunum 1938–48, og hafa þátttakendur verið 13 samtals. Kostnaðurinn hefur orðið kr. 135.079, eða rösklega kr. 12.000 á ári, og hefur hann að nokkru leyti verið greiddur úr ríkissjóði. en að nokkru af því fé, sem ætlað er til fiskirannsókna, en þá ávallt í samráði við atvinnumálaráðuneytið. Af kr. 15.000, sem veittar voru vegna ráðstefnunnar í Stokkhólmi í ágúst 1946, var kr. 3000 varið til annars í samráði við ráðh. Síðari hluta 2. spurningar er erfitt að svara nákvæmlega, en jafnaðarlega mun hafa farið um það bil mánuður til hverrar ráðstefnu að meðaltali. Þó fór miklu lengri tími í Lundúnaráðstefnuna 1943, en skemmri til ferðar minnar til Danmerkur í marz 1947 vegna prentunar á skýrslu Faxaflóanefndar. 5. spurningunni er tæplega hægt að ætlast til, að hægt sé að svara. Benda má þó á, að Íslendingar hafa svo mikilla hagsmuna að gæta um fiskveiðar, að ekki hefur þótt rétt að sitja hjá, þegar fiskveiðimál hafa verið rædd á alþjóðavettvangi. 6. Faxaflóamálið var afgreitt endanlega frá alþjóðarannsóknaráðinu á fundi þess í Stokkhólmi 1946. Var einróma mælt með friðun flóans, og er málið nú til athugunar hjá ríkisstj.“ Þetta var greinargerð Árna Friðrikssonar, og hef ég þar fáu við að bæta. Hans afskiptum af málinu lýkur svo, þegar sérfræðingafundinum er lokið, og kemur þá til kasta ríkisstjórnanna að afgreiða málið. Ekkert liggur enn fyrir um beinan árangur, og þannig virðist málið hafa strandað á vettvangi utanríkismálanna.



Herra forseti. Það fór sem ég bjóst við, að erfitt mundi þykja að svara þessum fyrirspurnum, en niðurstaðan er engu að síður glögg. Hæstv. atvmrh. upplýsti, að enginn árangur hefði náðst af störfum sendimanna okkar, sem setið hafa hverja ráðstefnuna af annarri síðan 1938. En það var annað, sem Árni Friðriksson hefði átt að svara, og það var, hverjir þessir 13 menn voru, sem með honum hafa verið. Þessi starfsmaður er mestan hluta ársins erlendis frá sínum störfum, og ekki aðeins það, heldur hefur hann þá með sér heilan hóp. Það, að hann segir ekki frá því, hverjir það eru, sýnir, að hann finnur, að árangurinn hefur orðið lítill og frammistaðan ófrækileg. Þessi vísindamaður hefur nú unnið í 10 ár að vísindarannsóknum sínum og viðurkennir nú, að árangurinn hafi enginn orðið, og vinnubrögðin hjá honum og fleiri mönnum, sem nú kalla sig vísindamenn, eru furðu merkileg. Þessi vísindamaður kom til ríkisstj. fyrir nokkrum árum og heimtaði skip og sagði: Ég veit, að síldin hrygnir fyrir vestan Ísland, og ég fer þangað og veiði hana. Svo fær hann skip og menn, en fann enga síldina og við það sat. Í flestum löndum hefðu vísindamenn, sem sýnt hefðu svona frammistöðu, verið leystir frá störfum, og skýt ég því til hæstv. ráðh., að það er ekki hægt að viðurkenna ríkisstj., sem lætur slík vinnubrögð viðgangast.



Herra forseti. Ég ætla ekki að deila við hv. þm. S-Þ. um hæfni eða ekki hæfni þess vísindamanns, sem hér um ræðir. Ég vil aðeins benda á, að ganga síldarinnar og lifnaðarhættir allir eru fleiri, en Íslendingum, ráðgáta, og hafa þó aðrir ólíkt betri skilyrði en við til slíkra rannsókna. Og það er ekki að búast við því af einum vísindamanni, sem hefur takmörkuð starfsskilyrði, að hann finni lausn þessarar gátu á fáum árum. En Árni Friðriksson náði þeim eina árangri, sem hægt var að gera sér vonir um, að fá viðurkennda till. sína um friðun Faxaflóa á sérfræðingafundinum, en framhaldið hefur strandað hjá ríkisstjórnunum. - En út af þessum 13 aðstoðarmönnum Árna Friðrikssonar, þá las ég nöfn þeirra ekki áðan, því að um þau var ekki spurt. Hins vegar hef ég þessi nöfn og skal nú lesa þau. Þessir hafa aðstoðað Árna Friðriksson á þeim ráðstefnum, sem hann hefur setið á erlendis: Eiríkur Benedikz sendiráðsritari, Finnur Guðmundsson náttúrufræðingur, Hermann Einarsson fiskifræðingur, Jón Jónsson fiskifræðingur, Jakob Möller sendiherra, Loftur Bjarnason útgerðarmaður, Sveinn Björnsson núverandi forseti, Stefán Jóh. Stefánsson núverandi forsrh., Sigurleifur Vagnsson aðstoðarmaður, Stefán Þorvarðsson sendiherra, Vilhjálmur Finsen sendiherra, Þór Guðjónsson veiðimálastjóri.



Herra forseti. Ég hygg, að núverandi hæstv. forsrh. eigi heiðurinn af því að hafa komið þeirri venju á, að hér á Alþ. væri fyrirspurnum svarað nokkurn veginn skipulega. Ég tel þetta þakkarvert og ég get glatt hæstv. ríkisstj. með því, að landslýðurinn metur þetta mikils, enda oft og einatt nálega eina lífsmarkið, sem almenningur verður var við hjá þinginu. Því meiri undrun olli það, þegar bannað var að minnast á fyrirspurnirnar í þingfréttum ríkisútvarpsins. Þegar spurt var, hverju það sætti, var því til svarað, að bannið kæmi frá hærri stöðum. Á fyrirspurnirnar mátti ekki minnast. Og það verður ekki hætt að bera fram fyrirspurnir þrátt fyrir þetta, en háttvirtir kjósendur munu fá ranga hugmynd um afskipti hæstv. ríkisstj. af þessu máli, ef ekki kemur annað fram en þegar er orðið. Að lokum vildi ég segja það, að þar sem hæstv. forsrh. kom þessari heppilegu venju á, þá tel ég hann manna líklegastan til að leysa nú málið á giftusamlegan hátt, svo að almenningur fái sem áður fregnir af þeim fyrirspurnum, sem bornar eru fram á hv. Alþingi.



Herra forseti. Út af þessari fyrirspurn vil ég taka það fram, að forsrh. og ríkisstj. hafa ekki með það að gera, hvernig hagað er fréttaflutningi frá Alþingi, heldur eru það forsetar þingsins, sem sjá um slíkt. Af þessari einföldu ástæðu get ég ekki svarað þessum fyrirspurnum.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að benda hv. þm. á, að hv. fyrirspyrjandi hefur áður svarað þeirri fyrirspurn, er fyrir liggur á þskj. 177 og er nú til umr. Með leyfi hæstv. forseta ætla ég að lesa svar hans við hans eigin fyrirspurn, en það birtist í blaði hans, Landvörn, 6. des. s l. og hljóðar svo: „Stefán Jóh. forsrh. kom eitt sinn úr utanferð með þá ágætu hugmynd, að þingmenn ættu að geta spurt ríkisstj. um þjóðarhag og fengið svör einu sinni í viku. Þegar til kom og þingmenn byrjuðu að spyrja, þótti sumum fullmikið um frelsið. Undu Hermann Jónasson, Gylfi, Jóhann Hafst. og Sigurður úr Vigur illa við, að horft væri bak við tjöldin, og vildu helzt neita, að spurningar væru bornar upp á Alþ. Þegar til kom, brast þá félaga áræðið og það því fremur sem fyrirspurnirnar voru vinsælar hjá kjósendum. Loks björguðu deildarforsetarnir, Barði og Bernharð, málinu með því að banna Helga Hjörvar að minnast á fyrirspurnirnar í útvarpinu. Kjósendur eiga ekki að fá að sjá nema yfirborð stjórnmálanna. Vegna bannfæringar deildarforsetanna og ótta hinna pappírsauðugu blaða við að segja frá spurningum á Alþingi verður Landvörn að eyða nokkru rúmi til að koma bannfærðu málefnunum til almennings.“ Þannig er svar hv. þm. S–Þ. við hans eigin fyrirspurn, en á því er sá galli, að það eru gersamlega tilhæfulaus ósannindi, að deildarforsetarnir hafi skipt sér nokkuð af málinu. Þeir hafa aldrei lagt bann við því, að skýrt væri frá fyrirspurnum í þingfréttatíma útvarpsins. Hv. þm. hefði átt að snúa sér til þingfréttamanns eða skrifstofustjóra Alþingis, áður en hann bar slík ósannindi á borð fyrir lesendur sína. Ég hef að svo stöddu ekki meira um þetta að segja, því að málið hefur aldrei komið til kasta deildarforsetanna, og vænti ég þess, að hv. þm. S-Þ. sjái sóma sinn í að leiðrétta þetta í næsta tölublaði Landvarnar.



Herra forseti. Það er alveg rétt, að nokkrir hv. þm. hafa látið í ljós sterkan óhug á fyrirspurnum hér á Alþingi og höfðu við orð að breyta lögum um þetta atriði. Beiskja þeirra í sambandi við fyrirspurnirnar mun hafa staðið í sambandi við það m.a., að spurt var um mál, er snerti ýmsa af forustumönnum þjóðarinnar og nazistastjórnina þýzku, og olli þetta miklu umtali og þótti sumum óheppilegt, en nú veit þjóðin, hvaða hug nazistarnir höfðu á Íslandi. Þegar í haust bólaði á því, að þm. vildu fella niður fyrirspurnirnar, en þeim var þó haldið áfram sem áður, en allt í einu er hætt að skýra frá þeim í þingfréttum útvarpsins og sagt, að skipanir um það væru komnar frá hærri stöðum. Það var vitað, að forseti sameinaðs Alþingis átti þar ekki hlut að máli, og frá hvaða hærri stöðum átti skipunin að koma nema frá hinum yfirmönnum þingfréttanna? En sé það rétt hjá hv. 9. landsk., að deildarforsetarnir hafi ekki bannað að skýra frá fyrirspurnunum, þá er um vítaverða vanrækslu hjá þeim að ræða að láta ekki halda áfram að skýra frá þeim. Annars er vitnishæfni hv. 9. landsk. dregin það mikið í efa yfirleitt, að þetta mun athugað betur, áður en hann verður sýknaður af málinu.



Herra forseti. Hv. þm. S-Þ. segir, að sér hafi verið sagt, að bann við því að geta um fyrirspurnirnar í þingfréttatíma ríkisútvarpsins kæmi frá hærri stöðum. Það er undarlegt, að hann skyldi ekki spyrja, hverjir þeir hærri staðir væru, og hví ekki að snúa sér til hæstv. forseta Sþ. og spyrja hann um þessi máttarvöld? Svo heldur þessi hv. þm. því fram, að það sé vanræksla af hendi deildarforseta, að fyrirspurnir, sem bornar eru fram í Sþ., séu ekki birtar í útvarpinu. Hv. þm. S-Þ. ætti að vera kunnugt, að hæstv. forseti Sþ. hefur umsjón með fréttaflutningi þaðan. Annars er auðséð, hvert hv. þm. S-Þ. er að fara. Hann ber fram þessa fyrirspurn til að blekkja almenning. Hann vekur athygli á, að höft séu lögð á áróður hans, og lýgur því svo á deildarforsetana, af því að honum er einna verst við þá af þingforsetunum, að það séu þeir, sem séu að níðast á sér, - þokkapilturinn!