Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér skilst á frv., að tilgangur þess sé að opna iðngreinirnar hér í Rvík fyrir meiri fjölda manna en áður, og í grg. frv. er talað um, að of mikið hafi þótt að því kveða, að takmarkaður hafi verið aðgangur ungra manna inn í iðngreinarnar. Og undanfarið hefir því verið haldið á lofti í blöðum, einkum blöðum Framsfl., að verið væri að loka iðngreinunum fyrir fólki. Aðalatriði þessa frv. er að svipta sveinafélögin rétti og valdi til að hindra offjölgun nemenda í iðngreinum og þar með hindra vaxandi atvinnuleysi. Það er alveg rétt, að það er hart að horfa upp á það, að fjölda manna langar til að læra einhverja iðngrein, en getur ekki komizt að. Það er sama fyrirbrigðið og að fjölda ungra manna langar að komast í skóla, en komast það ekki, og að fjöldi manns, sem vill vinna. fær enga vinnu. En það er bara alveg rangt, að úr þessu yrði bætt með því að breyta iðnnáminu og opna iðngreinarnar. Það er langt frá því, að gildandi lög um iðnaðarnám séu orsökin til þess, að atvinnuleysi skuli vera hér. Það er auðvaldsskipulagið sjálft, sem er undirrót atvinnuleysisins, og aðgerðir sveinafélaganna er ein af þeim ráðstöfunum, sem verkalýðurinn reynir, til að verja sig. Hver yrði afleiðingin, ef farið væri að stefna í þá átt, sem frv. bendir til? Afleiðingin yrði sú a. m. k., að skammsýnustu meistarar mundu reyna að fjölga iðnnemum. Og út frá hvaða sjónarmiði? Til að gera þeim færara að læra? Nei, heldur með tilliti til þess að geta fengið ódýran vinnukraft á kostnað þess, að segja sveinunum upp. Svo að loknum námstíma er iðnnemunum sagt upp. Núna tíðkast þetta nokkuð, en ef frv. það, sem hér liggur fyrir, yrði að l., mundi þetta verða algengt. Sveinarnir yrðu atvinnulausir, iðnnemum mundi fjölga, kaupið yrði pint niður, afköstin yrðu minni, vinnan lélegri og kennslan verri. Þannig yrði fjöldi verkamanna látinn ganga undir nafninu „iðnnemar“, og meistararnir einir mundu hagnast - í bili. Ef á að ráða bót á því, að fjöldi manna gengur atvinnulaus, verður að auka atvinnuna. Sjá til þess, að verkefnum verði fjölgað. Ég skal viðurkenna, að það eru til iðngreinar, þar sem takmarkanirnar hafa gengið mjög langt, en eflaust er alltaf hægt að komast að samningum, eins og t. d. hjá prenturum. Ég álít því, að stefnt sé í öfuga átt með þessu frv. Það eina, sem getur bætt ástandið, er að auka atvinnuna, en ekki að skapa meiri samkeppni í vinnunni. Ég er því eindregið á móti frv.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Þetta mál er, eins og í grg. segir. flutt í þeim tilgangi að bæta úr skorti einstakra sveita og sveitarhluta í Mýrasýslu á afréttarlöndum. Það hefir legið fyrir þinginu oftar en einu sinni áður, en ekki náð fram að ganga, af því að þingið hefir litið svo á, að það væri ekki komið á það stig heima í héraði, að tímabært væri að afgr. það með l. Nú hafa farið fram fundahöld í héraði, og málið er komið á þann rekspöl, að óhætt er að segja, að sú lausn þess, sem hér er lögð til, muni jafna að mestu leyti þann ágreining, sem um það hefir verið undanfarin ár. Aðalágreiningurinn stafar af því, að afréttarlönd. sem Borghreppingar hafa haft þörf fyrir, hafa legið innan Stafholtstungnahrepps og verið eign Stafholtskirkju. En nú hafa farið fram makaskipti milli eiganda Svignaskarðs og forráðamanna kirkjujarðasjóðs á nokkrum hluta þessa afréttarlands, og hefir hinn nýi eigandi landsins leigt Borgarhreppi það og tryggt honum landið til eignar eftir sinn dag. Auðvitað hefir þarna borið á nokkurri misklíð, bæði af hálfu Stafholtstungnamanna og í Borgarhreppi sjálfum, þar sem Borghreppingar óskuðu að eignast landið. En til þess að bæta úr skorti á afréttarlandi fyrir Stafholtstungnamenn, er í gr. frv. heimild til að selja upprekstrarfél. Brekkuréttar - en í því eru þeir menn í Stafholtstungnahreppi, sem vantar afréttarlönd, afréttarlönd, sem Stafholtskirkj, á í Norðurárdalshreppi. Í síðari hluta gr. er ákveðið, að um næstu 8 ár skuli mönnum, með tilliti til mæðiveikinnar, gefinn frestur á að nota kaupréttinn. Þá er í 3. gr. heimild til að selja Borgarhreppi og Borgarneshreppi í Mýrasýslu jörðina Grísartungu í Stafholtstungnahreppi, en hún hefir til skamms tíma verið byggð. Í 5. gr. er ákvæði um girðingu til öryggis því, að fé af afréttunum renni ekki á heimalönd Stafholtstungnamanna. Í 7. gr. er ákvæði um, hvað gera skuli, ef ekki verður samkomulag um bætur. Þær skulu metnar af þriggja manna n. Ég vil vænta þess, að frv. verði samþ. til 2. umr. og afgr. frá þessu þingi, því að það yrði, eins og ég hefi tekið fram, til að útkljá deilur í héraði um þetta mál.