Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti við frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 87/1992, um gjaldeyrismál, frá meiri hluta viðskiptanefndar. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jónínu S. Lárusdóttur, Jón Þór Sturluson og Þóru Margréti Hjaltested frá viðskiptaráðuneytinu, Sigríði Logadóttur og Tómas Örn Kristjánsson frá Seðlabanka Íslands, Ragnar Hafliðason og Árna Huldar Sveinbjörnsson frá Fjármálaeftirlitinu, Högna Kristjánsson og Sesselju Sigurðardóttur frá utanríkisráðuneytinu, Björn Rúnar Guðmundsson frá forsætisráðuneytinu, Gylfa Arnbjörnsson frá ASÍ, Vilhjálm Egilsson frá Samtökum atvinnulífsins, Eddu Rós Karlsdóttur hagfræðing, Ásgeir Jónsson hagfræðing og Ingólf Bender hagfræðing. Tilgangur frumvarpsins er að stuðla að stöðugleika á gengi íslensku krónunnar, draga úr hættu á óeðlilegri gengislækkun og tilheyrandi erfiðleikum fyrir þjóðarbúið í heild. Fram kom hjá nefndinni að með frumvarpinu væri ætlað að leiða í lög þær hömlur á gjaldeyrisviðskiptum sem leiða af sameiginlegri áætlun ríkisstjórnar, Seðlabanka og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um efnahagsmál. Í frumvarpinu felst að gjaldeyrishöftum, öðrum en þeim er tengjast viðskiptum með vöru og þjónustu, verði viðhaldið með þeim hætti sem kemur fram í frumvarpinu. Frumvarpið er því mikilvægur liður í heildaráætlun til að koma auknu jafnvægi á íslenskt hagkerfi. Meginefni frumvarpsins varðar heimildir til handa Seðlabanka Íslands til að takmarka gjaldeyrisviðskipti tímabundið vegna fjármagnsviðskipta. Koma heimildirnar til viðbótar þeim úrræðum sem bankinn hefur til að stemma stigu við útflæði fjármagns þegar möguleikar á gjaldeyrisviðskiptum aukast. Tekið er fram að aðgerðirnar beinast ekki að vöru- og þjónustuviðskiptum heldur fyrst og fremst að gjaldeyrisviðskiptum sem standa í tengslum við fjármagnsviðskipti. Í raun afléttir frumvarpið núverandi höftum af vöru- og þjónustuviðskiptum og fagnar meiri hluti nefndarinnar því. Stofnunum Evrópska efnahagssvæðisins verður tilkynnt um þessa ráðstöfun í samræmi við ákvæði EES-samningsins. Er það mat stjórnvalda að aðgerðir sem frumvarpið kveður á um rúmist því innan heimilda 43. gr. EES-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpinu kemur fram að 3. gr. laga nr. 87/1992, um gjaldeyrismál, veiti heimild til að takmarka tiltekna flokka fjármagnsflutninga. Heimildin er tímabundin og einskorðuð við skammtímahreyfingar fjármagns en er ekki talin duga til að sporna við útflæði fjármagns við ríkjandi aðstæður. Þess vegna þarf að leiða í lög fyllri lagaákvæði um þetta efni. Þá eru í frumvarpinu ákvæði um viðurlagaheimildir Fjármálaeftirlitsins vegna brota á lögum um gjaldeyrismál og er þeim ætlað að treysta þau úrræði sem Seðlabankinn hefur samkvæmt lögunum. Ákvæði þessi byggjast á sams konar ákvæðum í lögum um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002. Við umfjöllun nefndarinnar var ýmsum sjónarmiðum hreyft um frumvarp þetta og markmið þess. Meðal þessara sjónarmiða voru ákvæði til bráðabirgða sem skylda útflutningsaðila til þess að skila erlendum gjaldeyri inn í landið. Nokkuð var rætt um áhrif þessarar skyldu á útflutningsfyrirtæki og almenning í landinu. Vert er að taka það fram að ekki er um að ræða söluskyldu á gjaldeyri heldur einungis skyldu til að koma erlendum gjaldeyri inn í landið. Þá kom einnig til umræðu sú tímalengd sem frumvarpið gerir ráð fyrir að takmarkanir Seðlabankans geti varað, þ.e. til 30. nóvember 2010, sem er tímalengd sameiginlegrar áætlunar ríkisins og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um efnahagsmál. Fram komu áhyggjur af því að tíminn væri of langur. Nefndin telur hins vegar mikilvægt að stjórnvöld og Seðlabanki hafi lagaheimildina út þennan tíma, þótt ljóst sé að þörf fyrir beitingu hennar verði endurmetin reglulega. Einnig var rætt um sjónarmið í tengslum við skuldbindingar Íslendinga að EES-samningnum um frjálst fjármagnsflæði en það var mat fulltrúa utanríkisráðuneytisins að önnur Evrópulönd muni sýna ráðstöfunum okkar skilning. Nefndin vill að reglur þær sem getið er um í bráðabirgðaákvæði frumvarpsins og Seðlabankinn gefur út að fengnu samþykki viðskiptaráðherra verði endurskoðaðar eigi síðar en 1. mars 2009 og ber þá aftur að fá samþykki viðskiptaráðherra. Nefndin leggur ríka áherslu á hraða afgreiðslu þessa máls í ljósi eðlis málsins en mikilvægt er að afgreiða frumvarpið sem fyrst svo að markaðsaðilar geti ekki nýtt sér upplýsingar um fyrirhugaðar breytingar á lögum sér til hagsbóta en þjóðarbúinu til tjóns. Nefndin leggur til eftirfarandi breytingar á frumvarpinu: Í fyrsta lagi er lögð til viðbót við ákvæði til bráðabirgða á þann hátt að við bætist tilvísun í 9. gr. laga um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri, nr. 34/1991. Í ákvæði þessu er kveðið á um að erlendur aðili, sem fjárfestir í atvinnurekstri hér á landi, skuli eiga rétt á að fá yfirfært í hvern þann erlenda gjaldmiðil sem Seðlabanki Íslands annast reglubundna skráningu á, móttekinn arð eða annan hagnaðarhlut og söluandvirði fjárfestingar. Í greinargerð með ákvæðinu kemur fram að þar sé kveðið á um rétt aðila til að flytja arð og söluandvirði eða annað endurgreiðsluverð úr landinu að nýju. Ljóst er að gera þarf undantekningu frá þessu ákvæði til að unnt verði að setja reglur sem kveða á um takmörkun á þessum rétti. Í öðru lagi er lögð til breyting á bráðabirgðaákvæði sem felur í sér að lagt er til að Seðlabanka Íslands verði veitt heimild til að veita undanþágur frá takmörkunum á fjármagnshreyfingum sem kunna að verða settar í reglum á grundvelli 1. mgr. ákvæðisins. Við málsmeðferð slíkra mála gilda ákvæði stjórnsýslulaga. Slíkar ákvarðanir Seðlabanka eru kæranlegar til viðskiptaráðherra sem fer með framkvæmd laga um gjaldeyrismál. Einnig er lagt til að ekki verði innheimt leyfisgjald ef undanþágur eru veittar. Meiri hluti nefndarinnar leggur því til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er grein fyrir á sérstöku þingskjali. Undir þetta álit skrifa Ágúst Ólafur Ágústsson, Ásta Möller, Ólöf Nordal, Björk Guðjónsdóttir, Árni Páll Árnason og Birgir Ármannsson. Að lokum, herra forseti, vil ég bæta því við að undanfarnar vikur hafa einmitt gjaldeyrisviðskipti verið takmörkuð með þessum sérstöku tilmælum Seðlabankans vegna skorts á gjaldeyri. Það er því nokkur hætta á því, að óbreyttu, að mikið fjármagnsflæði fari úr landi um leið og skilyrði til gjaldeyrisviðskipta batna. Það gæti leitt til verulegrar viðbótarlækkunar á gengi krónunnar. Vegna skuldsetninga heimila og fyrirtækja getur slíkt valdið stórskaða fyrir efnahag þjóðarinnar og aukið á samdráttinn í efnahagslífinu. Við breytingar á lögum um gjaldeyrismál sem við mælum hér fyrir er Seðlabankanum veitt tímabundin heimild til þess að takmarka þessar tilteknu fjármagnshreyfingar sem ekki snerta viðskipti með vöru og þjónustu. Ég vil taka fram að við erum í raun að aflétta hömlum á alþjóðaviðskiptum með vöru og þjónustu sem hafa í raun gilt. Þetta frumvarp er því nauðsynlegt sem fyrsta aðgerð til að koma á eðlilegum gjaldeyrisviðskiptum á Íslandi á ný og byggja undir stöðugt gengi krónunnar. Við reynum að lágmarka líkur á frekari gengislækkun og óstöðugleika. Þessi heimild Seðlabankans er tímabundin og nær gildistíminn til sama tíma og efnahagsáætlun stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eins og ég gat um áðan. Þess er þó vænst að hömlur á fjármagnshreyfingar gildi í sem skemmstan tíma. Strax á morgun stendur til af hálfu Seðlabankans eftir samþykkt viðskiptaráðherra að birta þessar nýju reglur um gjaldeyrismál og á grundvelli þeirra laga sem við vonandi samþykkjum á eftir. Herra forseti. Það er margt óvenjulegt við þetta mál og hvernig við unnum það. Ég vil draga tvö atriði fram í blálokin. Þetta mál er hluti af skilyrðum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Með því að leggja stein í götu þessa máls setjum við aðkomu og aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins í uppnám. Með því að setja aðkomu IMF, Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, í uppnám setjum við aðkomu okkar nágrannaríkja einnig í uppnám. Mér finnst því ábyrgðarhluti að samþykkja ekki þetta frumvarp í ljósi þeirra upplýsinga sem við fengum hjá nefndinni um að þetta væri skilyrði og krafa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Ég held að þingmenn þurfi að gera sér grein fyrir því. Í öðru lagi er tíminn hér atriði eins og ég gat um áðan. Auðvitað er óvenjulegt að vinna svona frumvarp mjög hratt og það er ekki æskilegt að vinna löggjöf svo hratt á vettvangi þingsins en stundum höfum við ekki val um annað. Í raun og veru skiptir miklu máli að afgreiða þetta mál áður en markaðir opna almennt á morgun, áður en menn geta farið að spekúlera í þessum ákvæðum sem hafa nú þegar komið fram í dagsljósið, ef við gerum þau þá ekki að lögum í kvöld. Við erum auðvitað ekki að gera lögin afturvirk. Þess vegna skiptir máli að þetta sé haft í huga. Þetta er löggjöf sem þarf að koma fram bæði eftir lokun markaða og fyrir opnun markaða, ef svo má segja. Hér eru einfaldlega talsverðir hagsmunir á ferð. Þetta er mikilvægur liður í að auka stöðugleika í okkar blessaða hagkerfi og reyna að hjálpa íslensku krónunni að komast aftur á lappirnar. Þess vegna tel ég þetta vera mál sem þingheimur ætti - og vonandi gæti sameinast um - að hleypa í gegn hratt og vel.

Herra forseti. Þetta mál, um breytingu á lögum um gjaldeyrismál, með síðari breytingum, sem hér er komið til 2. umr. er um margt athyglisvert . Ég vil víkja að þeim orðum framsögumanns nefndarinnar, hv. þm. Ágústs Ólafs Ágústssonar, um að þetta sé ein af kröfum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og með því að undirgangast ekki þessar kröfur væri í raun allt samkomulagið eða aðkoma gjaldeyrissjóðsins í uppnámi. Ekki síst í ljósi þess að enn er til meðferðar á Alþingi tillaga til þingsályktunar um fjárhagslega fyrirgreiðslu hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum þ.e. þeir skilmálar sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur sett fyrir aðkomu sinni að stuðningi við fjármálakerfi Íslands. Sú tillaga er óafgreidd og verður ekki annað séð en hún sé nú þegar orðin sögulegt plagg því að farið er að vinna og afgreiða lagafrumvörp á grundvelli þess að sú tillaga sé samþykkt, sem sagt að Alþingi hafi staðfest þetta samkomulag sem er forsenda þess að hægt sé að leggja fram þessi lög. Það var alveg ljóst í umræðunni í nefndinni að það er í raun Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sem setur reglurnar, skipar fyrir. Meira að segja var óskað eftir því þegar menn vissu ekki hvort fulltrúar Seðlabanka eða forsætisráðuneytið færu rétt með skilaboð frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum að fulltrúar hans kæmu sjálfir til að fá skilaboðin milliliðalaust og einn af aðilunum sem komu á fund nefndarinnar hringdi svo í Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, í fulltrúa þar, til að vita hvort fulltrúar Seðlabanka og forsætisráðuneytis færu með rangt mál.  Meðan ég sat þarna og heyrði þessa rökræðu fór ég að hugsa að þarna værum við bara að taka á móti tilskipunum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og velti þá fyrir mér ýmsum sparnaðarleiðum. Það væri greinilega miklu fljótvirkara að upplýsingafulltrúi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins kæmi bara sjálfur beint á fund nefndarinnar og gerði grein fyrir því sem af okkur væri krafist, bara milliliðalaust, og það hefði kannski gengið enn fljótar þannig. Þá velti ég því fyrir mér hvort ekki væri hægt að ná fram sparnaði. Getum við ekki bara sagt forsætisráðherranum upp og sparað svolítið? Þetta kemur allt hvort eð er næstu tvö árin frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum eins og greint var frá. Þetta er tveggja ára samningur sem var gerður.  Þetta er hina nakta staðreynd, enda kom það svo rækilega fram í nefndinni að ein af ástæðunum fyrir því frumvarpi sem við fjöllum hér um er sú að íslenskum stjórnvöldum er ekki treyst betur en svo að setja þarf þessi hörðu lög og takmarkanir á gjaldeyrisviðskiptum, íslenskum stjórnvöldum var ekki treyst betur. Það var að vísu athyglisvert að fulltrúum Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands kom á óvart krafan um þessi gjaldeyrishöft en þeir höfðu áður verið miklir talsmenn fyrir aðkomu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Samt stendur þetta alveg klárt í hinni frægu 19. gr. sem áður hefur verið vitnað til hér varðandi vaxtahækkunina. Þar stendur einmitt, með leyfi forseta: „Við erum reiðubúin að beita tímabundnum gjaldeyrishöftum á fjármagnsviðskipti.“ Þetta þurfti því ekki að koma á óvart. En það er athyglisvert, herra forseti, að þær aðgerðir sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur látið koma hér til framkvæmda að sinni kröfu hafa komið öllum aðilum á óvart, fyrst stýrivaxtahækkunin í 18% sem aðilar sem fagnað höfðu aðkomu gjaldeyrissjóðsins töldu algjörlega óþarfa og jafnvel stórhættulega og svo nú þessi gjaldeyrishöft. Ég vil minnast á það hér, herra forseti, hve lítill trúnaður er í allri meðferð á þessu máli. Því var dreift hér í kvöld og þrátt fyrir ágæt viðbrögð þeirra sem komu á fund viðskiptanefndar var fjarri því að þeir treystu sér til að fjalla efnislega um málið með svo stuttum fyrirvara. Málið er keyrt í gegn á miklum hraða án þess að hægt sé að fá um það viðhlítandi umsagnir eða mat á áhrifum þess. Það var mjög afdráttarlaus andstaða við frumvarpið frá Samtökum atvinnulífsins og Alþýðusambandi Íslands, og þeir vöruðu mjög við því. En að öðru leyti er umfjöllun um málið mjög takmörkuð og Alþingi í sjálfu sér ekki til sóma. Ég vil þess vegna ítreka að þetta er hluti af skilmálum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem ríkisstjórnin hefur valið að hafa sem leiðtoga lífs síns í efnahags- og fjármálum næstu missirin og við höfum heyrt þau afdráttarlausu skilyrði sjóðsins að þetta verði að samþykkja annars sé allt í uppnámi, þar af leiðandi líka aðkoma annarra ríkja að fjármögnun eða lánveitingum til íslenska ríkisins. Þess vegna er málið mjög alvarlegt. Þetta er hluti af þessum pakka ríkisstjórnarinnar og er á ábyrgð hennar og meiri hluta Alþingis ef að líkum lætur og þetta verði samþykkt hér. Ég lýsi yfir því að við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs getum ekki stutt þetta mál, við höfum ekki átt aðild að undirbúningi þess, við höfum ekki haft tíma til að fara yfir það með eðlilegum hætti. Þetta byggir líka á þingsályktunartillögu sem er ekki afgreidd frá Alþingi og við vísum því allri ábyrgð á málinu á hendur ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni fyrir um margt athyglisverða ræðu. Það var von okkar í stjórnarmeirihlutanum að um málið gæti náðst þverpólitísk samstaða en svo virðist ekki vera. Það eru nokkur atriði í ræðu hv. þingmanns sem mér finnst ástæða til að gera athugasemdir við. Í fyrsta lagi er það umfjöllun hans um tengsl þessa máls við þingsályktunartillögu sem hér er til umræðu, um fjárhagslega aðstoð IMF. Nú er alveg ljóst að þetta frumvarp og þær breytingar sem í því felast eru sjálfstæð ákvörðun, þær skýrast hins vegar af þeirri stefnumörkun sem hefur verið ákveðin af hálfu ríkisstjórnarinnar í sambandi við samskiptin við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Og eins og kom raunar fram í ræðu hv. þm. Jóns Bjarnasonar eru þær ráðstafanir sem hér eru hugsaðar unnar í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn þannig að með því að samþykkja þetta mál erum við vissulega að stíga skref í þá átt að vinna að framgangi þeirrar áætlunar sem unnin hefur verið í samráði við sjóðinn. Hins vegar hangir þetta frumvarp ekki saman við þingsályktunartillöguna, þarna er um að ræða sjálfstæðar ákvarðanir. Ég held að mikilvægt sé að halda því til haga. Svo má geta þess í leiðinni að það var auðvitað ekki skylda að flytja þingsályktunartillögu um þessa yfirlýsingu gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum í þinginu. Það má segja að ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir hafi verið að koma til móts við þingið með þeirri umfjöllun umfram það sem skýra skyldu ber til. Hins vegar vildi ég nota tækifærið í þessu andsvari til að inna hv. þingmann eftir því hver efnisleg afstaða hans til frumvarpsins er, hver efnisleg 

Herra forseti. Í fyrsta lagi vil ég leiðrétta misskilning hjá hv. þingmanni, að þetta séu ekki tengd mál, tillaga til þingsályktunar um fjárhagslega fyrirgreiðslu hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og þetta frumvarp til laga. Það er misskilningur hjá hv. þingmanni því það er meira að segja vísað til ákveðinnar greinar í þingsályktunartillögunni og vísunin notuð sem forsenda og rökstuðningur fyrir frumvarpinu sem lagt er fram. Auk þess kom skýrt fram í máli framsögumanns, hv. þm. Ágústs Ólafs Ágústssonar, að þetta væri hluti af þeim kröfugerðarpakka eða skilmálapakka sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn setur og er lagður fyrir Alþingi til umfjöllunar, hvort sem hann er tæmandi eða ekki. Hv. þingmaður hefur kannski ekki áttað sig á því. Eins og ég vísaði efnislega til áðan er þetta frumvarp hluti af þessum aðgerðapakka og verður að skoðast sem slíkt. Sá tími sem við höfum haft til að fjalla um það efnislega hefur verið mjög skammur og það er fjarri því að öll kurl séu komin til grafar í þeim efnum. Varðandi þverpólitíska afstöðu til málsins þá sýndist mér vera ærið verk fyrir Sjálfstæðisflokkinn og Samfylkinguna að ná þverpólitískri samstöðu innbyrðis og ekki er alveg séð í hversu margar fylkingar það greindist. 

Herra forseti. Það er misskilningur hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni að ég hafi sagt að þarna væri um að ræða óskyld mál. Þau eru auðvitað tengd eins og kom fram í fyrra andsvari mínu. Hins vegar er um að ræða sjálfstæða ákvörðun sem Alþingi stendur frammi fyrir varðandi að samþykkja þetta frumvarp eða ekki. Það er sjálfstæð ákvörðun sem Alþingi getur tekið eða hafnað eftir atvikum og það var það sem ég vildi leggja áherslu á. Það stendur ekki í einhverjum lögbundnum tengslum við þá þingsályktunartillögu sem hv. þingmaður vísaði til. Varðandi tímann sem hefur verið gefinn til þess að fjalla um þetta mál þá er hann vissulega stuttur. Ég held að ég tali fyrir munn allra þingmanna sem að þessu máli hafa komið að auðvitað er vont að vera í þeirri stöðu að þurfa að afgreiða málið með svo skjótum hætti. Hins vegar á það sér skýringar eins og kom fram í máli hv. formanns allsherjarnefndar áðan. Þetta mál er þess eðlis að því verður að ljúka áður en markaðir opna þannig að aðilar geti ekki reynt að spekúlera eða hagnýta sér í fjármagnshreyfingum að frumvarpið sé komið fram og þær áætlanir sem þar birtast. Ég hygg að hv. þm. Jón Bjarnason hljóti að hafa skilning á að það er nauðsynlegt að koma í veg fyrir að einhverjir aðilar nýti sér slíkar upplýsingar til þess að spekúlera vegna þess að afleiðingar þess gætu verið skaðlegar. Það skýrir hversu hratt þarf að vinna þetta mál hér í þinginu. Hins vegar eru efnisatriðin sem frumvarpið felur í sér ekkert afskaplega flókin. Það felur í sér ákveðnar hömlur á fjármagnsflutningum, ákveðnar gjaldeyrishömlur, og 

Herra forseti. Ég ítreka að þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hefur ekki tafið framgang þessa máls, án þess að ég ætli að hæla mér neitt af því. Það var ákvörðun sem tekin var í ljósi alvarleika málsins en ekki út frá því hvert efni þess var. Ef ætlun þingmannsins er að væna okkur um það er það alveg ástæðulaust en ég tók það reyndar ekki svo. Hitt er það að deilt er um hversu árangursrík þessi aðferð er til að ná upp stöðugleika á gjaldeyrismarkaði og hvort aðrar aðferðir gætu verið hentugri. Menn velta fyrir sér stöðu þess fjármagns sem erlendir aðilar eiga inni í íslenskum peningastofnunum og þingmaðurinn vísaði til að þeir gætu haft áhuga á að fara með það úr landi. Það má velta því fyrir sér, eins og kom fram á nefndarfundinum, hvort ætti að leyfa þeim sem vildu að fara bara með þetta fjármagni strax eða mjög fljótlega, hvort það væri alveg eins gott að taka þann slag. Ég get ekki metið það efnislega. Ég kom ekki að vinnu frumvarpsins og þær upplýsingar sem komu fram á fundinum voru mjög á reiki. Mér heyrðist að flestir sem tóku til máls bæru væntingar til að þetta skilaði árangri. Á þeim forsendum er þetta mál í rauninni rekið, á væntingum um að þetta skili árangri. 

Herra forseti. Eins og einhvers staðar stendur, lengi getur vont versnað. Það sem við ræðum hér um miðja nótt, aðfaranótt föstudags, er breyting á lögum um gjaldeyrismál þar sem eftirfarandi er lagt til, með leyfi forseta: „Með frumvarpi þessu er lagt til að Seðlabanka Íslands verði í samráði við viðskiptaráðherra heimilt fram til 30. nóvember 2010 að setja reglur sem takmarka eða stöðva tímabundið tiltekna flokka fjármagnshreyfinga.“ Á íslensku þýðir þetta að við erum að taka aftur upp skömmtun og höft, höft sem munu kalla á meiri höft, við erum að hverfa aftur til fortíðar, því miður. Það úrræði sem ríkisstjórnin hefur nú lagt fyrir þingið er í raun og veru neyðarúrræði í mjög erfiðri stöðu en ég tel að það sé að verulegu leyti við ríkisstjórnina að sakast hvernig fyrir málum er komið. Virðing framkvæmdarvaldsins, ríkisstjórnarinnar, fyrir löggjafarþinginu þaðan sem hún á að sækja sitt vald er engin. Við vorum boðuð hingað til fundar klukkan átta í kvöld og á fund í hv. viðskiptanefnd í framhaldi af því um hálfníu. Þar var okkur tilkynnt að þetta frumvarp, sem stjórnarflokkarnir höfðu reyndar farið yfir áður en við höfðum ekki fengið aðgang að, stjórnarandstæðingar, ætti að gjöra svo vel að klára á þessu kvöldi eða í nótt. Kallaðir voru til gestir og fulltrúar framkvæmdarvaldsins komu á fund nefndarinnar og lýstu því yfir að það væri mjög nauðsynlegt að gera þetta og fóru ágætlega yfir það. En þegar næsti hópur gesta var kallaður inn, sem voru hvorki meira né minna en forustumenn Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins, brá manni heldur betur í brún vegna þess að ekkert samráð hafði verið haft við forustumenn stærstu launþegahreyfinganna í landinu og atvinnulífsins. Í raun og veru er það dálítið merkilegt í ljósi þess að þeir hafa allt frá fyrsta degi átt í mjög góðum samskiptum við ríkisstjórnina, hafa þeir tjáð okkur, varðandi þau vandamál sem hafa blasað við okkur á síðustu tæpum tveimur mánuðum. Fulltrúar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins voru kallaðir til fundar í síðustu viku og þá voru haldnir fundir, væntanlega með fulltrúum ríkisstjórnarinnar og Seðlabankans. En fulltrúar atvinnulífsins, aðilar vinnumarkaðarins, voru ekki kallaðir til fundar við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn þvert á það sem áður hefur tíðkast því að aðilar vinnumarkaðarins hafa leikið lykilhlutverk í því að koma að erfiðum málum nú um þessar mundir og það er því illskiljanlegt. Látum vera þó að ríkisstjórnin ákveði að hunsa litlu stjórnarandstöðuna á Alþingi en að kasta stríðshanskanum með þessum hætti til aðila vinnumarkaðarins er með ólíkindum. Ég upplifði fund viðskiptanefndar þannig í kvöld að friður væri rofinn á vinnumarkaðnum með framferði ríkisstjórnarinnar. Hverjir hafa ekki sagt í ræðustóli Alþingis að nú sé nauðsynlegt að allir gangi í takt? Við hljótum að spyrja: Hvers vegna í ósköpunum var því ekki haft samráð við þá aðila sem gegna lykilhlutverki í því að leiða nýja þjóðarsátt og byggja upp nýtt Ísland? Ég held að stjórnaraðilar verði að svara því í þessari umræðu því að hér er um mjög stór mistök að ræða að mínu mati og aðilar vinnumarkaðarins hefðu þurft að koma fyrr að þessu máli. Af hverju grípum við til þessa? Ég sagði í upphafi máls míns að ég teldi að ríkisstjórnin bæri ákveðna ábyrgð á því hvernig komið er fyrir málum.  Ég ætla að rifja það upp að við lásum það í DV, við þingmenn, hver skilyrði Alþjóðagjaldeyrissjóðsins voru, niðurlæging þingsins í því máli var algjör. Í þessu máli fengum við ekki að ræða við fulltrúa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Stjórnarliðar sögu að það væri ekki tími til þess að vinna málið frekar og kalla til fleiri gesti. Ef stjórnarliðar hefðu haft einhvern vott af vilja til að vinna að málinu með stjórnarandstöðunni hefði verið hægur vandi að boða til fundar í viðskiptanefnd klukkan fjögur í dag þegar markaðir lokuðu. Það hefði verið hægt að kalla til fjölbreyttan hóp gesta en ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir ákváðu að bíða fram í myrkur með fundarhöld og staðreyndin er sú að ég tala hér þegar klukkuna vantar kortér í fjögur að nóttu. Þetta eru hin lýðræðislegu  Hæstv. forseti. Ég ætla að rifja það upp enn einu sinni að forseti Alþýðusambands Íslands hefur þurft að bera blak af ríkisstjórninni í alþjóðlegum fjölmiðlum og kannski síðast en ekki síst af blessuðum Seðlabankanum sem Samfylkingin treystir svo vel. Sjá stjórnarliðar virkilega ekki að stokka þarf upp í íslensku stjórnkerfi þannig að stjórn íslenskra efnahagsmála njóti einhvers trúverðugleika á alþjóðlegum vettvangi? Eru stjórnarliðar þeir einu sem ekki sjá að þar er hlegið að ríkisstjórninni og bankastjórum Seðlabankans? Hér er um mjög alvarlegt mál að ræða og ég ætla að halda því til haga í þessari umræðu að ríkisstjórnin ber sína ábyrgð á því neyðarúrræði sem hér þarf að grípa til og það er dálítið merkilegt að horfa hér til hv. þingmanna Sigurðar Kára Kristjánssonar og Birgis Ármannssonar sem eru við það að fara að samþykkja að setja höft á viðskipti Íslands við alþjóðasamfélagið, höft og aftur höft. Og það verður leiðtogi lífs þeirra, seðlabankastjórinn Davíð Oddsson, sem mun hafa þar töglin og hagldirnar. Samfylkingin má eiga það að hún er að auka pólitísk völd Seðlabanka Íslands sem hún ber svo mikið traust til. Það er verið að gera með þessu frumvarpi. Síðan þráspurðu stjórnarliðar okkur stjórnarandstæðinga í nefndinni hvort við ætluðum ekki að samþykkja þetta frumvarp. Að sjálfsögðu eigum við að samþykkja þetta frumvarp, það treysta allir Seðlabankanum, er það ekki? Nei, 90% þjóðarinnar treysta ekki yfirstjórn Seðlabankans og það kemur ekki til greina að stjórnarandstaðan axli ábyrgð á þeim hrikalega afleik sem hér fer fram í dag og ríkisstjórnin hefur staðið fyrir síðustu daga, hrikalega afleik. 
             Hæstv. forseti. Þegar við ræðum þá leið sem við lásum um í DV að ríkisstjórnin fór varðandi skilyrði gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum þá hélt ég að hún mundi hafa dug og döngun í sér til að standa að þeirri leið með trúverðugum hætti. En hver er staðreynd mála? Forustumaður ríkisstjórnarflokkanna á Alþingi Íslendinga, formaður efnahags- og skattanefndar, Pétur H. Blöndal, hefur lýst yfir miklum efasemdum um þessa leið. Hver er þá trúverðugleiki ríkisstjórnarinnar í því að hún ætli sér að framfylgja þessari IMF-leið að einhverju marki? Ríkisstjórnin hefði þurft og þarf að sýna ábyrgð og festu og fylgja þessari leið markvisst en ég gat ekki heyrt, eftir stutt samtal sem við áttum við gesti í nefndinni í kvöld, að það hefði verið ófrávíkjanlegt skilyrði af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að fara þessa leið. Ég heyrði engan mann á fundum nefndarinnar fullyrða það. Þarna eiga sér stað viðræður og því hefði verið nauðsynlegt að senda almennilegt lið í þær viðræður þannig að við mundum ná almennilegum árangri en ekki því verki sem við ræðum hér og stjórnarmeirihlutinn mun trúlega samþykkja, því miður. Síðan er sérkapítuli, hæstv. forseti, framsetningin á þessum hildarleik. Ég held að talað sé um fangelsisvist og sektir í nærri því hverri einustu grein meira og minna, refsigleðin er þvílík. Ég bíð eftir því að þetta verði þýtt á erlend tungumál því að við erum svo sannarlega að senda þeim erlendu aðilum sem eiga hér fjármagn tóninn. Það kom reyndar fram á fundi nefndarinnar að trúlega gæti það orðið blómleg atvinnugrein í framhaldinu að byggja eins og nokkur fangelsi á grundvelli þessara laga því að refsigleðin væri slík. Nei, framsetningin er meira að segja ómöguleg. Ríkisstjórnarflokkarnir hefðu getað sýnt að þetta væri hluti af ákveðinni vegferð sem ríkisstjórnin væri á en því miður er stefnuleysið algjört hjá ríkisstjórnarflokkunum í þessu stærsta hagsmunamáli þjóðarinnar. Við erum að ræða um að fara að taka upp höft og aftur höft, skömmtun á gjaldeyri, við ætlum að hverfa marga áratugi aftur í tímann. Og það er dálítið magnað, hæstv. forseti, að það skuli vera Sjálfstæðisflokkurinn og Samfylkingin sem standa frammi fyrir þessu. Svo eru hv. þingmenn þessara flokka  Hæstv. forseti. Ef útgöngudyrum er lokað kemur enginn inn og það kemur enginn inn á markað ef hann kemst ekki þaðan út aftur. Það er því mjög stórt skref sem við ætlum að stíga hér og ég tek undir með þeim sem hafa sagt að hér verði að vera um mjög skammvinnt ástand að ræða. Það kemur enginn inn á markað ef hann kemst ekki út af honum aftur, við hljótum öll að sjá það. Ef Ísland ætlar að skera sig úr í Evrópu og einangra sig mun ég aldrei styðja það til framtíðar. Það getur vel verið að til séu stjórnmálaflokkar sem vilja slíka einangrun að pólitíkusar hafi líf þegnanna í hendi sér og við hverfum aftur um áratugi þannig að stjórnmálamenn setjist í bankaráð ríkisbankanna og alþingismenn fari að hafa veruleg áhrif á það hvernig einstaka fjölskyldum úti í samfélaginu líður. Það er ekki Ísland framtíðarinnar að mínu mati. Það er í raun og veru ótrúlegt og sorglegt og þyngra en tárum taki að sjá hversu létt er yfir sumum stjórnarliðum hér í kvöld þegar við ræðum þetta raunalega mál og nefni ég þar sérstaklega hv. þm. Árna Pál Árnason samfylkingarmann. Það er alveg eins og þetta sé einhver draumsýn. Við skulum bara tala um hlutina eins og þeir eru, hér er um grafalvarlegt mál að ræða. Mér er hreint og beint ekki skemmt yfir því að þurfa að taka þátt í þessari umræðu. Við getum velt því fyrir okkur hvað fólk hugsar þegar það stendur í þessu frumvarpi að það sé valdheimild hjá Seðlabankanum til að loka á gjaldeyrisreikninga. Hvað þýðir þetta fyrir venjulegt fólk? Á fólk að treysta því að leggja inn á gjaldeyrisreikninga og síðan loki stjórnvöld bara á reikningana? Nei, við hljótum öll að vera sammála um að hér verði að vera um afskaplega stutt tímabil að ræða og ég ræddi það á fundi nefndarinnar hvort ekki þyrfti að stytta þetta tveggja ára ákvæði. Það fékk því miður ekki hljómgrunn á vettvangi nefndarinnar. Reyndar er það svo að mörgum finnst eðlilegt að Alþingi Íslendinga afsali valdi sínu sem mest til framkvæmdarvaldsins þannig að ráðherrarnir geti hagað sér að eigin geðþótta. Hæstv. forseti. Margt er hægt að segja um stöðuna eins og hún er og það var kannski átakanlegast að heyra það á fundi nefndarinnar eins og við höfum orðið vitni að á síðustu dögum hversu alvarleg staðan er hjá íslenska þjóðarbúinu og meira að segja stöndugustu fyrirtækjum íslenska ríkisins. Alþjóðlegir lánamarkaðir eru því miður að lokast og það er grafalvarleg þróun ef við horfum upp á það að fyrirtæki eins og Landsvirkjun, Orkuveita Reykjavíkur og Hitaveita Suðurnesja geta ekki fjármagnað sig með eðlilegum hætti af því að þau eru íslensk. Að sjálfsögðu verðum við að taka þessa þróun mjög alvarlega, þetta er spírall sem snýst mjög hratt þessi missirin. Við skulum þá líka spyrja okkur að því: Hvers lags bakhjarl er íslenska ríkið á bak við bankana? Það kom fram á fundi nefndarinnar að sumir efuðust um að íslenska ríkið væri einfaldlega nægilega burðugt til að standa á bak við íslensku bankanna. Ef svo er að bakhjarl íslensku bankanna er ekki nægilega trúverðugur verða menn að leita nýrra lausna. Því miður finnst mér ríkisstjórnarflokkarnir ekki tala í lausnum. Það er alltaf verið að reyna að ná utan um einhver vandamál sem koma upp þann daginn, það er engin skýr framtíðarsýn og engar lausnir boðaðar, enda eru þetta svo hrikalega ólíkir flokkar að þeir geta ekki komið sér saman um einföldustu hluti. Ég ætla ekkert að fara út í hvaða hlutir það gætu verið en við hljótum að gera þá kröfu til þessara stjórnmálaflokka að ríkisstjórnin sé með skýra framtíðarsýn. Það er annað sem við verðum vitni að á fundum viðskiptanefndar og það er að við fáum því miður ekki seðlabankastjóra á fundi nefndarinnar. Ég hefði haldið að í eins umsvifamiklu máli og þetta er ætti bankastjórn Seðlabankans að koma á fund nefndarinnar en það varð ekki en ég á von á að yfirstjórn bankans hljóti að koma og hitta nefndina að máli á næstu dögum í ljósi nýliðinna atburða. Ég tel, hæstv. forseti, og ætla að ljúka ræðu minni á því, að birtingarmynd þessa máls sé sú að framkvæmdarvaldið er að valta yfir löggjafarvaldið með dyggum stuðningi 43 þingmanna. Þetta er hinn stóri og mikli meiri hluti Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks, ráðherraræðið er algjört, því miður. Beiðnir um að fá fleiri aðila á fund nefndarinnar, jafnvel að hringja símtöl eru virtar að vettugi og þetta er allt mjög dapurlegt, sérstaklega í ljósi þess hversu mikilvægt mál þetta er. Við erum að tala um grundvallarbreytingar á íslensku samfélagi og ef menn eru að tala um nýja Ísland og nýtt upphaf vil ég ekki sjá að þetta sé upphafið að þeirri vegferð. Við framsóknarmenn munum því ekki styðja vinnubrögð ríkisstjórnarinnar í þessu máli. Ég ætla að minna á það aftur að ríkisstjórnin var harðlega gagnrýnd á fundi viðskiptanefndar í kvöld af forustumönnum Samtaka atvinnulífisins og Alþýðusambands Íslands. Skyldi það vera einhver tilviljun að allir þessir aðilar láti heyra í sér og sýni mikla óánægju? Eða er það bara þannig að Alþýðusamband Íslands, Samtök atvinnulífsins og öll stjórnarandstaðan hafi rangt fyrir sér, hér hafi verið staðið svo vel að málum undanfarna daga? Ég held ekki. Og ég hef miklar áhyggjur af því, hæstv. forseti. Ef við ætlum að sigla í gegnum þennan brimskafl á næstu tveimur árum er nauðsynlegt að við höfum Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands með okkur í þeirri sjóferð. Það er mikilvægt að allir standi saman og fyrir því höfum við framsóknarmenn talað í þinginu en því miður heyrði ég á forsvarsmönnum þessara samtaka að þeim var verulega brugðið við þessi viðbrögð ríkisstjórnarinnar og þessi vinnubrögð og þau eru að mínu mati með öllu óásættanleg. En ég vona svo sannarlega að við höfum hagsmuni þjóðarinnar að leiðarljósi og það grói um heilt í samskiptum ríkisstjórnarinnar og aðila vinnumarkaðarins því að það er sameiginlegt verkefni okkar allra að takast á við þetta. Ég undirstrika enn og aftur að vandræðagangur ríkisstjórnarinnar og stjórnar Seðlabankans er m.a. valdur að því sem við ræðum hér í kvöld, því miður. Þetta er svartur dagur í sögu Íslands.

Virðulegi forseti. Það eru ansi stór orð að þetta sé svartur dagur í sögu Íslands. Hér ræðum við frumvarp til laga sem á að heimila gjaldeyrishömlur og viðhald þeirra. Það er hins vegar alveg ljóst að bæði umfang þessara gjaldeyrishamla og tímalengd þeirra er ekki klöppuð í stein. Það er alveg ljóst líka ef hv. þingmaður hefði haft fyrir því að lesa nefndarálit meiri hlutans að þar kemur skýrt fram að vonast er til að þessar hömlur þurfi hvorki að vera jafnvíðtækar að umfangi og lögin kveða á um né standa í jafnlangan tíma og heimildin kveður á um, heldur þvert á móti að unnt verði að draga úr hvoru tveggja eins fljótt og unnt er. Allir sem lesið hafa skýrslu starfsliðs Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sjá að hinn stóri vandi sem íslenskt efnahagslíf stendur frammi fyrir núna er hættan á verulegu gengishruni krónunnar. Það er hugsunin að baki þessari aðgerðaáætlun, að draga úr hættunni á því til hagsbóta fyrir heimili og fyrirtæki í landinu. Það er gríðarlegt áhyggjuefni sem öll heimili og öll fyrirtæki standa frammi fyrir núna, sú stóra áhætta að þegar frjáls viðskipti með gjaldmiðla opnast verði hér verulegt verðfall á gjaldmiðlinum sem valdi verulegri hækkun á verðtryggðum skuldum heimilanna og gríðarlegu áfalli fyrir þau heimili og fyrirtæki sem eru með gengistryggð lán. Þessar ástæður valda því að við erum að reyna að setja hömlur á gjaldeyrisútflæði úr landinu, það er bakgrunnurinn.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Páli Árnasyni fyrir málefnalegt andsvar. Það var ekki bein spurning í því til mín en ég var ánægður með það sem hv. þingmaður sagði í málflutningi sínum, auðvitað vonum við öll að þetta ástand vari ekki lengi. Ég vil spyrja hv. þingmann af því að hann sagði að hinn stóri vandi íslensks efnahagslífs væri staða krónunnar og gjaldmiðilsins - ég er einfaldlega ekki sammála honum í því - ég held að stærsti vandi íslensks efnahagslífs sé í raun og veru hversu lítil tiltrú er á stjórn Seðlabankans og ríkisstjórninni. Við þurfum ekki annað en að lesa alþjóðlegar fréttaskýringar um hvernig alþjóðasamfélagið lítur á það. Ég spyr því hv. þingmann hvort hann telji ekki að endurskipuleggja þurfi með einhverjum hætti stjórnkerfið þannig að íslenskt efnahagslíf og íslensk stjórnvöld njóti tiltrúar á alþjóðlegum vettvangi. Það er lykillinn að því að við getum unnið áfram að styrkingu krónunnar af því að ímynd íslenskra stjórnmála og peningamálastefnan er náttúrlega grunnurinn að því að við byggjum krónuna upp á ný.

Virðulegi forseti. Ég tel engra aðgerða þörf til að auka tiltrú á ríkisstjórn Íslands, hún fékk 42 atkvæði í þinginu í traustsyfirlýsingu síðastliðinn mánudag vegna misráðins gönuhlaups hv. þingmanns og félaga hans í Framsóknarflokknum  Það sem mér finnst standa upp úr þegar maður horfir á þetta mál er að Framsóknarflokkurinn, sem barði sér mjög á brjóst fyrir að taka þátt í að styðja við aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, skorast nú úr leik. Hann ætlar ekki að taka þátt í þeim aðgerðum sem eru nauðsynlegar. Með öðrum orðum, Framsóknarflokkurinn er að bila, hann bilar undir álagi.  Virðulegi forseti. Framsóknarmenn segja hér og hv. þm. Birkir Jón Jónsson að ekki hafi verið komið til móts við fulltrúa framsóknarmanna í nefndinni. Hv. þingmaður vissi að það lá mikið á að afgreiða þetta mál í nótt og það yrði að afgreiða það fyrir opnun markaða í morgun. Hann kom klukkan tíu mínútur fyrir tvö í nótt með lista upp á 17 gesti sem hann taldi algjörlega nauðsynlegt að yrðu kallaðir fyrir nefndina í nótt. 

Hæstv. forseti. Ekki var þetta andsvar eins gott og það fyrra, en látum það vera. Þegar hv. þingmaður heldur því fram að Framsóknarflokkurinn hafi ekki þorað að taka óvinsælar ákvarðanir í aðdraganda þessa efnahagshruns fer hann einfaldlega með rangt mál. Framsóknarflokkurinn stóð að því að setja neyðarlögin með ríkisstjórninni. Var einhver rosalegur meðbyr með þeirri ákvörðun? Nei. Þvert á móti sögðum við hér í umræðunni að við værum fús til samstarfs og nú væri brýnt að allir stæðu saman, hvort sem það væru stjórnmálaflokkar hér á Alþingi eða aðilar vinnumarkaðarins. Ríkisstjórnin hefur einfaldlega fallið á því prófi, bæði gagnvart stjórnarandstöðunni og síðast en ekki síst gagnvart öllu atvinnulífinu í landinu og verkalýðshreyfingunni. Maður hlýtur að spyrja sig hvað sé í gangi þegar flokkur eins og Samfylkingin, sem á sterkar rætur í verkalýðshreyfingunni, hunsar grasrótina í flokknum með þeim hætti. Auðvitað eru ekki allir samfylkingarmenn sem eru innan vébanda Alþýðusambands Íslands en ég ætla bara að minna á það að forustumenn Alþýðusambandsins eru áhrifamenn í Samfylkingunni, en það virðist sem forusta Samfylkingarinnar, þingmenn og ráðherrar, sé ekki í neinum tengslum við þann raunveruleika hvað er að gerast innan vébanda Alþýðusambands Íslands. Það var raunalegt að horfa upp á það í dag hvernig ríkisstjórnin hefur komið fram við aðila vinnumarkaðarins á þeim tímum sem við þurfum svo sannarlega að standa saman. Ég er alveg viss um að aðilar tengdir Samfylkingunni innan Alþýðusambands Íslands hljóta að hugsa sig um hvernig þessi flokkur hagar sér í mjög 

Herra forseti. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson kom víða við í ræðu sinni en af og til rötuðust honum sönn orð á munn. Sérstaklega hjó ég eftir því þegar hann lýsti því frumvarpi sem hér er til umræðu sem neyðarráðstöfun í erfiðri stöðu. Ég get eindregið tekið undir það sem hann sagði í þeim efnum, hér er auðvitað um að ræða neyðarráðstöfun í erfiðri stöðu. Ég kem fyrst og fremst í andsvar vegna þess að hv. þingmaður vék örfáum orðum að mér og fleiri flokksfélögum mínum í Sjálfstæðisflokknum vegna þeirra hafta sem felast í þessu frumvarpi.  Ég hafði lengi vel væntingar um að Framsóknarflokkurinn hefði ábyrgðartilfinningu til að gera það líka, en óvæntur umsnúningur framsóknarmanna hér í kvöld gefur ekki tilefni til þess að það megi treysta á þá í framtíðinni í þeim 

Hæstv. forseti. Ég kann vel að meta þá hreinskilni sem hér kom fram. Að sjálfsögðu hljóta það að vera mjög þung skref fyrir hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson og Birgi Ármannsson  Af því að hv. þingmaður vék að Framsóknarflokknum og meintu ábyrgðarleysi hans hér í þessari umræðu er það einfaldlega þannig að Framsóknarflokkurinn hefur ekki fengið neina aðkomu að ákvarðanatöku í þessu máli  Hæstv. forseti. Ég sagði hér áðan að það væri trúlega mjög erfitt fyrir viðkomandi þingmann að taka þessa ákvörðun og ég kann að meta það sem hann sagði hér áðan um að það væru erfiðir tímar. En að ætlast til þess að Framsóknarflokkurinn axli ábyrgð á því sem seðlabankastjórar og ráðherrar í ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks eru að gera, þar er farið fram á fullmikið.

Herra forseti. Já, það er sennilega til of mikils mælst að Framsóknarflokkurinn axli ábyrgð í þessu, það verður að hafa það þannig. Ríkisstjórnarflokkarnir taka ábyrgð á þessu máli og víkja sér með engum hætti undan því. Um er að ræða erfiðar aðgerðir sem vonandi eiga eftir að verða skammvinnar. Það kemur skýrt fram í þeirri yfirlýsingu sem liggur til grundvallar fjárhagslegri aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að um verði að ræða tímabundin höft á gjaldeyrismarkaði, tímabundin höft á fjármagnsfærslum og það er lykilatriði í þessu sambandi. Hér er ekki verið að koma á varanlegu fyrirkomulagi, heldur er um að ræða tímabundnar aðgerðir til að bregðast við því óvenjulega neyðarástandi sem við eigum við að stríða þessa dagana. Ég hafði ímyndað mér að Framsóknarflokkurinn hefði skilning á því og hefði haldið að Framsóknarflokkurinn, eins og hann sýndi ábyrgð þegar við samþykktum neyðarlögin, hefði til að bera þá ábyrgðartilfinningu að taka þátt í því að afgreiða þetta mál. Það hefur komið skýrt fram í umræðum hvernig á því stendur að þetta mál ber brátt að hér í þinginu og hvers vegna nauðsyn ber til að afgreiða það hratt. Skýringar hafa komið á því og ég hef ekki heyrt sjónarmið sem vega á móti þeim rökum sem þar búa að baki. Ég hef heldur ekki heyrt af hálfu hv. þingmanns rök gegn þeim efnisatriðum sem felast í frumvarpinu. Þarna eru ákveðnar ráðstafanir sem eru til þess að bregðast við neyðaraðstæðum og ég hef ekki heyrt rök frá hv. þingmanni sem vega gegn þeim rökum sem knýja okkur til þess að samþykkja breytingar af þessu tagi, sem vissulega eru óskemmtilegar. Það er óskemmtilegt að þurfa að taka þátt í þessu en aðstæðurnar 

Hæstv. forseti. Þegar hv. þingmaður innir Framsóknarflokkinn eftir afstöðu hans til þess frumvarps sem hér liggur fyrir vil ég minna hv. þingmann á að málið er vanreifað. Við höfum ekki haft aðkomu að samningaborði gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Við vitum ekki hvað fór fram á þeim fundum. Það vita hins vegar væntanlega stjórnarliðar hér í þingsal. Að ætlast til þess að Framsóknarflokkurinn axli ábyrgð á gjörðum stjórnarliða í þessu máli er einfaldlega að fara fram á fullmikið. Það væri í raun og veru ábyrgðarleysi að samþykkja þetta frumvarp og treysta gjörðum ríkisstjórnarinnar og Seðlabankans í ljósi þess hvernig haldið hefur verið á málum á síðustu vikum. Því hafna ég því algjörlega að Framsóknarflokkurinn sýni eitthvert ábyrgðarleysi í þessari umræðu eða Frjálslyndi flokkurinn eða Vinstri hreyfingin – grænt framboð. Við höfum einfaldlega ekki fengið aðkomu að þessu máli, við höfum ekki fengið að ræða til að mynda eins og í síðustu viku við fulltrúa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við báðum fulltrúa í meiri hlutanum um að fá að heyra sjónarmið Alþjóðagjaldeyrissjóðsins milliliðalaust, það hefði strax auðveldað einhverja ákvarðanatöku, en við fengum synjun um það. Það eru mjög málefnaleg rök fyrir því hjá stjórnarandstöðunni að sitja hjá í þessari umræðu og við megum þó eiga það að við höfum ekki staðið í vegi fyrir því að þetta mál yrði afgreitt hér. 

Virðulegi forseti. Til að stytta mál mitt vil ég byrja á að taka undir þau sjónarmið og rök sem komu fram hjá síðasta ræðumanni, hv. þm. Birki Jóni Jónssyni,  Að öðru leyti vil ég minna þingmenn á að í upphafi stjórnarsáttmála núverandi ríkisstjórnar segir að þeir flokkar sem mynda hana, Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn, hafi komið sér saman um að mynda - hvað hét það aftur -  Hinn ágæti gestur Vilhjálmur Egilsson, sem lengi gegndi störfum sem formaður efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis og var einn helsti frammámaður Sjálfstæðisflokksins, benti á að svo víðtæk höft kölluðu á endanum á meiri höft. Þar greinir á milli okkar sem erum raunverulega frjálslynd og hinna sem hafa þau orð stundum á vörum en meina ekkert með því eða skilja ekki hugtakið.  Hvert á að stefna? Ég minntist á sementið í garðinum á Grenimelnum og innflutningsskrifstofuna. Það vill nú þannig til að nefndur Vilhjálmur Egilsson talaði um að höft sem þessi leiddu af sér víðtæka spillingu og á fundi viðskiptanefndar rakti hann með mjög glöggum hætti í hverju hún mundi felast, hvernig menn mundu hækka innflutningsverð, lækka útflutningsverð og búa til ákveðinn gengismun sem þeir gætu síðan tekið til sín. Þetta var sú reynsla sem menn höfðu og framsýnir leiðtogar Sjálfstæðisflokksins, menn eins og Bjarni Benediktsson, Ólafur Thors, Gunnar Thoroddsen og Jóhann Hafstein, hinir raunverulega frjálslyndu menn í Sjálfstæðisflokknum, stóðu fyrir að afnema með dyggum stuðningi Alþýðuflokksins, manna eins og Gylfa Þ. Gíslasonar. Það var nú í þá tíð. Á þeim tíma höfðum við innflutningsskrifstofu. Fyrstu kynni mín af Alþingi voru þau að ég var sendill hjá eina fyrirtækinu sem gat og átti möguleika á að flytja inn bifreiðar til landsins og á þeim tíma voru þrír staðir fastir í lífi sendilsins. Að fara niður í Alþingi til að ná í ákveðna pappíra hjá þingmönnum sem voru í fyrirgreiðslustarfsemi fyrir kjósendur sína, fara síðan í tollinn og síðan á innflutningsskrifstofuna til að fá pappírana stimplaða. Þegar ég sat í viðskiptanefndinni í kvöld og skoðaði þau víðtæku ákvæði varðandi gjaldeyrishömlur sem hér eru lögð til af hálfu ríkisstjórnarinnar fannst mér ég allt í einu kominn í sama umhverfið og þegar ágætur framsóknarþingmaður úr Austur-Barðastrandarsýslu - sem hafði komist inn þannig að einu atkvæði munaði, enda var þá persónukjör og virkilega gaman að fylgjast með pólitík - var mjög duglegur við að útvega kjósendum sínum gasbifreiðar, sem menn þekkja sem rússajeppa. Margir aðrir voru mjög liðtækir og út af fyrir sig ekkert athugavert við það, þingmenn eiga að vera það. Þetta var umhverfið sem var á meðan gjaldeyrishömlurnar voru. Við í Frjálslynda flokknum höfum viljað greiða fyrir þeim málum sem ríkisstjórnin hefur komið fram með til að greiða úr vandamálunum sem til eru komin vegna hruns bankanna og gjaldeyriskreppunnar. Við skoðuðum frumvarpið með jákvæðum hætti og vildum greiða fyrir því eins og mögulegt var. Við frekari skoðun á málinu kom í ljós að ekki er allt sem sýnist. Í fyrsta lagi liggur fyrir að málið er ótrúlega illa undirbúið, svo illa undirbúið að þegar fulltrúar einstakra stofnana ríkisins mæta á fund viðskiptanefndar hafa þeir hver sína skoðun á því hvað og hvernig skuli fara með og koma með mismunandi tillögur til breytinga á frumvarpinu. Þá hefði ég haldið að þegar um væri að ræða svo mikilvægt og gríðarlegt inngrip í frjálsa starfsemi markaðsþjóðfélags væri búið að tala við helstu aðila og að þeir væru alla vega með í ráðum, þau öfl sem skipta hvað mestu máli til að vinnufriður haldist í landinu og sæmileg eining um að komast út úr vandanum. Þannig hefði maður ætlað að rætt hefði verið við forustumenn Samtaka atvinnulífsins og forustumenn verkalýðshreyfingarinnar, Alþýðusambands Íslands. Hvað kemur í ljós? Nei, ekki var búið að því, og framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins segir um frumvarpið að afleiðingar þess geti orðið að peningar og eignir afskrifist í raðgjaldþrotum. Hann talar um að fyrirtækin komi til með að eiga erfitt með að fá lán og þá m.a.s. fyrirtæki eins og Orkuveitan, Landsvirkjun og Hitaveita Suðurnesja. Forseti ASÍ segir að þessi aðferðafræði bjóði upp á spillingu og að með því að fara þessa leið stöndum við frammi fyrir öðru fjármálahruni, annarri fjármálakreppu og að eigið fé bankanna hverfi í höndum þeirra og búið verði að loka öllum lánamörkuðum út á við. Vilhjálmur Egilsson fór fram á það á fundi viðskiptanefndar að frumvarpið væri einfaldlega dregið til baka hið snarasta og talaði um að með ólíkindum væri að koma með þessi mál inn og halda að hægt væri að hækka gengið með þessum hætti. Ég tel Vilhjálm Egilsson vera einn merkasta hagfræðing þjóðarinnar og hann hefur mjög víðtæka stjórnmálareynslu. Þess vegna finnst mér mjög mikilvægt að taka tillit til einhvers eins og hans sem maður treystir að fari með mál og hafi verulega mikla þekkingu á því sem um er fjallað. Maður hefði haldið að hitt hjólið undir tvíeykinu, Sjálfstæðisflokkurinn, hefði nú tekið eitthvert mark á því sem þessi fyrrverandi forustumaður í Sjálfstæðisflokknum hefði fram að færa og lagt það til einhvers grundvallar í þessum málum og með hvaða hætti eigi að stýra þjóðfélaginu út úr kreppunni. Hv. formaður viðskiptanefndar, Ágúst Ólafur Ágústsson, í annars ágætri framsögu fyrir vondu máli, gerði mjög litla grein fyrir því hvað þeir gestir, sem fundu frumvarpinu meira og minna allt til foráttu, höfðu fram að færa. Ég hef þegar nefnt ummæli aðila vinnumarkaðarins, þ.e. forseta ASÍ og framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins en einnig komu hagfræðingar frá bönkunum, Edda Rós Karlsdóttir, Ásgeir Jónsson og Ingólfur Bender, sem voru öll sammála um að stefnt væri í hið mesta óráð, hið versta mál, og komu að því með ýmsum hætti hvernig þeim fyndist þetta vera og töldu að æskilegast væri að fara aðra leið. Ásgeir Jónsson orðaði það þannig að sennilega væri besta leiðin og sú einfaldasta til þess að við gætum sem fyrst og auðveldast unnið okkur út úr vandanum að auka frelsið frekar en að auka höftin. Þá hefði maður haldið að ríkisstjórn sem kallar sig frjálslynda umbótastjórn mundi frekar leita slíkra úrræða en að fara í hálfrar aldar gömul gjaldeyrishöft þar sem meginuppleggið í lagafrumvarpinu fjallar um hvaða refsingar skuli liggja við því að brjóta gegn ákveðnum ákvæðum. Refsiákvæði og sektarákvæði eru þyngd. Af hverju? Jú, vegna þungamiðju þess sem um ræðir og kemur fram í frumvarpinu í ákvæðum til bráðabirgða, hin víðtæku gjaldeyrishöft. Vilhjálmur Egilsson benti sérstaklega á að ef grípa ætti til slíkra hafta bæri að hafa þau eins lítil og mögulegt væri og taka eingöngu til þeirra þátta þar sem menn teldu vera verulega hættu á og nefndi ákveðin atriði í því sambandi. Hann taldi hins vegar að á önnur atriði sem væru í ákvæðum til bráðabirgða væri gjörsamlega fráleitt að setja höft. Í umræðunni í viðskiptanefnd kom ekki til greina að fella eitt eða neitt niður eða takmarka með einum eða neinum hætti þá víðtæku haftastefnu sem hin frjálslynda umbótastjórn Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar leggur til. Þannig segir í 6. tölulið ákvæðis til bráðabirgða að óheimilt sé að hafa gjaldeyrisstreymi varðandi gjafir og styrki og aðrar hreyfingar fjármagns hliðstæðar þeim sem taldar eru upp í 1.–15. tölulið. Ekki er einu sinni hægt að vera með millifærslur í gjaldeyri hvað varðar gjafir eða styrki og er þá ansi langt seilst til fanga. Ljóst er að ef frumvarpið verður að lögum, er ljóst að við förum gjörsamlega á svig við skuldbindingar okkar samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, það liggur alveg fyrir. Miðað við upplýsingar sem liggja fyrir úr viðskiptanefndinni hafa engar tilslakanir verið gerðar og bandalagsþjóðum okkar ekki verið kynnt hvað eða hvernig eða hvort einhvers konar samkomulag geti legið fyrir eða vilji til að heimila þetta víðtæka inngrip í það almenna frelsi sem samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið byggir á m.a. varðandi frjálsa fjármagnsflutninga. Fulltrúar Samfylkingarinnar töluðu um fyrir síðustu kosningar að fjórfrelsið væri eitthvað heilagt, eilíft og óumbreytanlegt þannig að engu mætti raska. Þegar við frjálslynd töluðum um að íslenskur atvinnumarkaður væri í þvílíku uppnámi að nauðsynlegt væri að takmarka innstreymi erlends verkafólks ærðust sumir þingmenn Samfylkingarinnar og töldu að þetta væri hin versta atlaga að fjórfrelsinu og gjörsamlega útilokað að nokkur afsláttur fengist á þessari grein frekar en öðrum sem vörðuðu hið heilaga fjórfrelsi. Eru einhverjar meiri líkur til þess að einhver afsláttur fáist á frjálsum fjármagnsflutningum þar sem við höfum ekki einu sinni eina bókun varðandi EES-samninginn sem við höfum þó varðandi frjálsan flutning á vinnuafli? Nei, virðulegi forseti, það er nú einu sinni þannig að þetta er mjög sérstakt svo ekki sé fastar að orði kveðið. Hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson, formaður viðskiptanefndar, segir að frumvarpið sé lagt fram til að hjálpa blessaðri krónunni að komast aftur á fæturna. Af hverju þarf að hjálpa blessaðri krónunni til þess? Einfaldlega vegna þeirrar helstefnu sem Seðlabankinn og ríkisstjórnin hafa rekið og sérstaklega þá Seðlabankinn með að keyra upp stýrivexti og við glímum hér við uppsafnað vandamál vegna þess að Seðlabankinn hefur ekki verið tilbúinn til að horfa á heildarmyndina varðandi efnahagsstjórn þjóðfélagsins, heldur haldið uppi stýrivöxtum og knúið á um gríðarlega þenslu, neytt fyrirtæki til að taka lán í erlendri mynt og stuðlað með því að þeim gjaldeyrisskorti sem var frumorsök þess að viðskiptabankarnir féllu og við stöndum nú í verstu efnahagshremmingum sem við höfum upplifað, sennilega frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Hin frjálslynda umbótastjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks ætlar sér nú og hefur knúið á um þetta haftafrumvarp og keyrt það í gegnum viðskiptanefnd í andstöðu við minni hluta nefndarinnar til að reisa sér óbrotgjarnan bautastein um með hvaða hætti 

Virðulegi forseti. Hér er komið aftur á dagskrá mál sem er í rauninni framhald á neyðaraðgerðum sem ríkisstjórnin hefur ráðist í að undanförnu. Fyrst voru það neyðarlögin sem við framsóknarmenn ákváðum að samþykkja en því skal haldið til haga að við settum vissulega fyrirvara þar á. Það er því ekki alveg alls kostar rétt sem kom fram áðan í máli hv. þm. Árna Páls Árnasonar að við framsóknarmenn værum að berja okkur á brjóst. Það vill einfaldlega svo til með þau frumvörp sem við höfum samþykkt að einhvern veginn hefur allt farið á versta veg. Það virðist einhvern veginn alltaf gerast. Þá velti ég fyrir mér hvort stjórnvöld stígi nú réttu skrefin. Ef ég horfi yfir söguna og skoða það sem stjórnarliðar hafa að segja kemur í ljós að þeir hafa enga sérstaka trú á því sjálfir. Ég hef það sterklega á tilfinningunni að stjórnarliðar hafi enga sérstaka trú á því að aðgerð sú sem nú er ráðist í muni takast, þ.e. að koma einhverri mynd á krónuna, vegna þess að þeir keppast við að segja að hún sé handónýt. Hver á þá að trúa því að hér hlaupi ekki allir úr landi um leið og hún verður sett á flot? Málið snýst um að vekja tiltrú erlendra aðila á því sem hér er verið að gera. Þá spyr maður sig: Hefði ekki verið sniðugt í ljósi aðstæðna að hafa aðila vinnumarkaðarins með? Er það ekki einmitt til þess fallið að skapa tiltrú, að ræða við Samtök atvinnulífsins, Alþýðusambandið, og hafa þau með í þessari vegferð og fleiri góða hagfræðinga? Frumvarpið og lögin komu þeim algjörlega í opna skjöldu og þau settu mikla fyrirvara við málið. Fullyrt hefur verið í umræðunni að þetta séu skilyrði frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Ég tel að það sé eitthvað til í því en vil samt taka fram að efasemdir komu fram um varðandi málið. Það gæti einfaldlega verið þannig að menn frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum settu reglur og færðu okkur 50 ár aftur í tímann með því að koma aftur á gamla haftafyrirkomulaginu sem maður heyrir því miður ekkert annað en hryllingssögur um. Fljótlega kom í ljós þegar við fórum yfir málið í viðskiptanefnd að viðskiptaráðuneytið og Seðlabankinn, þeir sem eiga að framfylgja láninu, gengu ekki í takt. Það var t.d. ágreiningur um hvort Seðlabankinn þyrfti að bera málið undir viðskiptaráðherra til samþykktar. Lagt var fram minnisblað þar sem það var gagnrýnt og þess óskað að því væri breytt. Það má líka velta vöngum yfir því að svona mikið reglugerðarvald sé sett í hendurnar á Seðlabankanum, að honum sé í raun veitt svo mikið vald eins hér er gert. Hverjir hafa lýst því yfir að þeir beri enga ábyrgð á gjörðum Seðlabankans? Það er annar stjórnarflokkanna, Samfylkingin, sem bókaði það í ríkisstjórn og lak því svo út til fjölmiðla að hún tæki enga ábyrgð á gjörðum hans. Þegar ég sá frumvarpið fyrst skal ég viðurkenna að svo virtist sem setja ætti krónuna á flot. Hér ætti að veita út erlendu fjármagni en reyndar kom á daginn að það átti að vera mjög temprað. Það ætti að gera þetta í litlum skrefum en enginn gat samt útskýrt hvernig ætti að gera það. Það var bara ákveðið að hafa þetta eins vítt og opið og hægt væri þannig að hægt væri að tempra hér nánast allt, setja höft á nánast alla meðferð á gjaldeyri en ekki að setja krónuna á flot og ljúka málinu. Fram kom í máli frá Samtökum aðila vinnumarkaðarins að þeir sem talað hefðu hvað mest gegn því sem er verið að gera væru ráðherrarnir sjálfir, það væru ef til vill þeir sem hefðu eyðilagt trúverðugleika íslensks efnahagslífs. Þeir veltu líka fyrir sér hvort það gæti á einhvern hátt treyst hugmyndir útlendinga um hvað verið er að gera, að mismuna þeim þá enn frekar en gert hefur verið. Má kannski segja að útlendingum sé enn á ný gefið langt nef. Þegar við setjum svona ströng skilyrði til þess að koma í veg fyrir að fjármagn flæði út kemur enginn með fjármagn inn í landið sem ég vonaðist annars til að mundi gerast. Það mun kannski hafa í för með sér að lífeyrissjóðir muni ekki sjá ástæðu til að koma heim með eignir sínar. Vandamálið er kannski líka fólgið í því að Seðlabankinn, atvinnulífið og ríkisstjórnin hafa enga tiltrú á því sem verið er að gera. Þau hafa enga tiltrú á aðgerðum hvers annars. Því var velt upp hvort Seðlabankinn hefði komið að samningum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn eða hvort það væru einfaldlega þeir einir sem hefðu samið við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Fram kom að þeir samningar hefðu mátt vera kannski aðeins betri en reyndin varð á. Í rauninni vill enginn taka ábyrgð á „prógrammi“ IMF. Það sem gerist er að þessir 550 milljarðar, sem við þurfum á einhvern hátt að losa út úr landinu, munu bíða áfram í allt að tvö ár samkvæmt frumvarpinu á 20% vöxtum. Það verður því miklu dýrara að koma honum út ef við gerum það ekki strax. Þá er spurning: Er ekki betur heima setið en af stað farið með þetta frumvarp? Hvernig verður þá staðan á fjármálamarkaði? Verður eigið fé bankanna uppurið á tímabilinu? Upp komu vangaveltur um hvort við gætum átt von á fjármálakreppu í lok þessa tveggja ára tímabils. Ég held að hægt hefði verið að fara mun mildara í þetta mál en hér var gert. Hér allt undir og kannski var það þannig að þegar menn fóru af stað og settu ein höft sáu þeir aðra glufu og vildu setja í hana og svo þá þriðju o.s.frv. Svo virðist sem kítta eigi í allar glufur þannig að við sjáum fram á sama haftafyrirkomulag og við höfðum fyrir hálfri öld. Í frumvarpinu sjálfu kemur fram að frumvarpshöfundar telja sjálfir og viðurkenna að hér sé um að ræða brot á alþjóðlegum skuldbindingum. Í fyrsta lagi sé um að ræða brot á samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, EES-samningnum. Í öðru lagi fari það gegn samþykktum Efnahags- og framfarastofnunarinnar, OECD, og í þriðja lagi muni það brjóta í bága við skuldbindingar Íslands til að afnema höft á vöruviðskipti. Fram kemur að þegar frumvarpið er orðið að lögum eigi að tilkynna til annarra aðildarríkja hvað hér hefur verið gert. Hver ætli viðbrögðin verði? Ég held að menn séu afar bjartsýnir ef þeir trúa því að Evrópusambandsríkin muni taka þessu opnum örmum. Ég er afar svartsýnn á að það verði. Hvað gerist þá í kjölfarið? Það verður væntanlega kært, dómstólaleiðin farin. Erum við þá ekki um leið búin að koma í veg fyrir það sem við ætluðum að gera, að auka tiltrúna? Verður þá engin tiltrú á okkur að loknu þessu tveggja ára tímabil? Verður allt traust á íslensku efnahagslífi algjörlega fyrir bí? Síðan er hér ákvæði í 1. gr. a, 3. mgr., þar sem segir, með leyfi forseta: „Sektir sem lagðar eru á einstaklinga geta numið frá 10 þús. kr. til 20 millj. kr. Sektir sem lagðar eru á lögaðila geta numið frá 50 þús. kr. til 75 millj. kr.“ Er það nóg? Hér getur verið um viðskipti að ræða sem nema milljörðum króna og þá er nú lítill fórnarkostnaður í að taka einfaldlega á sig þessa 75 millj. kr. sekt. Ég velti fyrir mér: Af hverju var ekki gerð bragarbót á ef stjórnarliðar telja að hér sé um svona mikilsverða aðgerð að ræða? Það sem eftir stendur er að hér er um að ræða mjög dýra leið til þess að koma krónunni í gang, aðgerð sem fáir hafa trú á að muni heppnast, sem mjög margir setja stórt spurningarmerki við. Þetta er mál sem var unnið í andstöðu og ósætti við aðila vinnumarkaðarins. Kannski er það einfaldlega svo, eins og þeir orðuðu á fundi viðskiptanefndar áðan, að best hefði verið að málið hefði aldrei ratað út úr þingflokkum stjórnarliðanna. Við framsóknarmenn munum því sitja hjá við afgreiðslu þessa máls og lýsum ábyrgð þess algjörlega á hendur ríkisstjórninni.

Virðulegi forseti. Ekki var haft eðlilegt samráð við stjórnarandstöðuna varðandi þetta frumvarp og ljóst er að það skortir á að nægjanleg samstaða sé um með hvaða hætti var unnið að undirbúningi. Það er ljóst að frumvarpið er afgreitt án eðlilegs samráðs við aðila vinnumarkaðarins og í fullri andstöðu við þá. Við frjálslynd höfum talað fyrir öðrum leiðum í sambandi við gengismál sem væri mjög mikilvægt til þess að leiða þjóðina hratt út úr þeirri kreppu sem við erum í. Þetta frumvarp er lagt fram án samstöðu við stjórnarandstöðuna og keyrt í gegn af miklu offorsi. Við viljum ekki standa í vegi fyrir því sem gæti orðið til heilla fyrir þessa þjóð en höfum þó miklar efasemdir um þá leið sem verið er að fara. Þar sem ekki hefur verið um að ræða eðlilegan viðbúnað eða samráð og miðað við umbúnað málsins treystum við okkur ekki til að greiða atkvæði með þessu frumvarpi og munum sitja hjá.