Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 35 hef ég leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. samgrh. um það, hvenær megi vænta þess að ákvörðun verði tekin um tengingu Djúpvegar við aðalþjóðvegakerfi landsins. Nokkuð langur tími er liðinn síðan hafist var handa um vegagerð við Ísafjarðardjúp með það fyrir augum að tengja Vestfirðina við aðalakvegakerfi landsins. Það má segja að nú í nokkurn tíma hafi verið með hörmungum hægt að fara þessa leið, en enn liggur ekki fyrir, það ég best veit, hvaða leið kunni að verða farin til þess að tengja varanlega Ísafjarðardjúp við aðalakvegakerfið. Undanfarin ár hafa átt sér stað snjómælingar á heiðarvegum á Vestfjörðum. Mér skilst að Vegagerðin sé nú tilbúin að leggja fram tillögu um vegarstæði fyrir varanlega tengingu Djúpvegar við þjóðvegakerfið, og þessi fsp. er fram borin með það fyrir augum, að það fáist helst úr því skorið eða vitneskja um það, hvenær þess sé að vænta að ákvörðun um þessa framkvæmd verði tekin. Vestfirðinga er farið að lengja eftir því, að í þessar framkvæmdir verði ráðist, því að sannleikurinn er sá, að það er aðeins um klukkutíma akstur sem gerir það að verkum að Vestfjarðakjálkinn er úr tengslum við aðalakvegakerfið þetta frá 7–9 mánuði á ári. Það liggur því ljóst fyrir og er ekki nema eðlilegt að á það sé knúið, að farið verði að taka ákvörðun um vegarstæði varðandi varanlega tengingu. Fsp. mín er því fram borin með það í huga, að væntanlega liggi nú fyrir allar þær upplýsingar sem þarf til þess að hægt sé að taka ákvörðun um tengingu Djúpvegar við aðalakvegakerfið.



Herra forseti. Á þskj. 35 er fsp. frá hv. 5. þm. Vestf. um það, hvenær megi vænta þess, að ákvörðun verði tekin um tengingu Djúpvegar við aðalþjóðvegakerfi landsins. Svar við þessari fsp. er fengið hjá vegamálastjóra, sem ég leyfi mér að lesa hér: „Í maí 1976 gaf Vegagerð ríkisins út álitsgerð um tengingu Djúpvegar við Vestfjarðaveg í Austur-Barðastrandarsýslu. Í henni kemur fram, að hagkvæmasta lausnin sé annaðhvort um Þorgeirsdal eða nálægt núverandi vegi um Þorskafjarðarheiði. Á þessum leiðum hafa undanfarandi ár verið gerðar snjómælingar og er talin þörf á framhaldi á þeim, þar sem m.a. tveir síðustu vetur hafa verið óvenjulegir hvað snjóalög snertir, þ.e. hafa verið snjóléttir. Á Fjórðungsþingi Vestfirðinga, sem haldið var í Reykjanesi haustið 1976, var samþykkt sú niðurröðun verkefna í vegagerð, að tenging sveita við markaðsstaði innan Vestfjarða skyldi hafa forgang, en næst kæmi tenging byggðarlaganna við aðalvegakerfi landsins. Í samræmi við þessa samþykkt veittu þm. Vestfj. fé í vegáætlan 1977–1980. Ákvörðun um tengingu ætti því að vera hægt að taka áður en sú áætlun rennur út, svo að veita megi fé í hana á næstu vegáætlun.“



Herra forseti. Það er rétt, sem hæstv. samgrh. sagði í sambandi við ályktun Fjórðungssambandsþings Vestfjarða frá 1976, að forgang skyldu hafa samkv. óskum heimamanna tenging sveita við markaðssvæði og tenging byggðarlaga innan fjórðungsins. Þetta er rétt. Að vísu hafa orðið nokkuð skiptar skoðanir um þetta heima á Vestfjörðum síðan þessi samþykkt var afgreidd á fjórðungsþingi. En ég hef staðið í þeirri meiningu, að tenging Djúpvegar við aðalvegakerfi landsins væri mál út af fyrir sig, sem ekki kæmi beint við innanhéraðsmálum að því er samgöngur snertir, heldur skoðaðist tenging Djúpvegar sem hluti af aðalhringvegaframkvæmdum. Ég vitna hér í, þó að ég hafi nú ekki við höndina umr. frá Alþ. frá árinu 1974, á sumarþingi þá, að þá kom það greinilega fram í máli hæstv. samgrh. og hafði raunar komið fram hjá fyrrv. samgrh., Hannibal Valdimarssyni, að tengingu Djúpvegar bæri að skoða sem hluta hringvegarins. Ég fagnaði þessari yfirlýsingu þá, og ég vildi gjarnan heyra staðfestingu á því nú frá hæstv. ráðh., að þetta væri réttur skilningur. Þess vegna er það trú mín að það sé ekki gerlegt að biða með framkvæmd á tengingu Djúpvegar þangað til öllum þeim miklu verkefnum er lokið sem fyrir liggja samkv. ályktun fjórðungssambandsþings. Og ég spyr hæstv. samgrh.: Megum við ekki vænta þess, vegna þess líka að nú er mikið lagt upp úr fullri framkvæmd hringvegarins, að tenging við Vestfirði komi þar alveg ótvírætt inn í?



Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svar hans, þó að ég hins vegar harmi það eins og það var hér sett fram. Ég vil í fyrsta lagi taka undir það, sem kom fram hjá hv. 9, landsk. þm„ að ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar, að tenging Vestfjarðakjálkans við aðalþjóðvegakerfi landsins eigi að vera innan hringvegarins, og mér vitanlega hefur ekki verið um annað talað en svo ætti að vera. Samkv. þessu svari hæstv. ráðh, sýnist mér það liggja fyrir, að það er í fyrsta lagi 1980 sem vænta má þess að ákvörðun verði tekin um tengingu Djúpvegar, þ.e.a.s. 3 ár enn, hafi ég skilið rétt. Ég harma það, ef á að láta Vestfirðinga bíða í 3 ár enn eftir því, að ákvörðun verði tekin um hvaða leið skuli farin við tengingu Djúpvegar við aðalþjóðvegakerfið. Hæstv. ráðh. las hér upp svar frá Vegagerðinni, þar sem vitnað er til samþykktar Fjórðungsþings Vestfirðinga í Reykjanesi haustið 1976, og rétt er það, að samþykktin var á þá leið eins og hér var gert ráð fyrir og túlkað í svari Vegagerðarinnar. En ég vil láta það koma skýrt fram, að ég var andvígur þeirri samþykkt. Ég taldi að með slíkri samþykkt væri verið að gefa stjórnvöldum og þeim aðilum í landinu, sem ákvörðun ættu að taka í þessum efnum, það upp, að heimaaðilar væru í sjálfu sér ekki að knýja á um þessa lokatengingu. Nú hefur þessu verið breytt á Fjórðungsþingi Vestfirðinga á þessu hausti. Þá var gerð önnur samþykkt sem fór á annan veg heldur en sú sem gerð var haustið 1976. Sé svo, að þessi samþykkt Fjórðungsþings Vestfirðinga hafi á þennan hátt átt hlut að því, að ákvarðanatöku um tengingu Djúpvegar hafi verið skolið á frest, þá harma ég það. En ég vil að það komi skýrt fram, að þeirri samþykkt var ég andvígur og taldi að þar væri rangt að farið. Ég vil aðeins ítreka það, að eftir því sem ég best veit eftir upplýsingum frá Vegagerðinni, þá er hún nú tilbúin að leggja fram till. um hvaða leið verði valin til þess að tengja Vestfirði við aðalþjóðvegakerfi landsins. Sé þetta rétt, sem ég hef ekki ástæðu til þess að rengja og vil a.m.k. hafa sem rétt þangað til annað kemur fram, þá er það einungis að menn eru að skjóta sér undan því að taka ákvörðunina og ætla að gera það næstu þrjú árin. Það verður því ekki fyrr en 1980 sem Vestfirðingar mega vænta þess að ákvörðun verði tekin í þessu efni, og það harma ég sérstaklega. Það þarf ekki að ítreka það hér, það hefur komið fram í opinberum plöggum, síðast frá Framkvæmdastofnun ríkisins, að Vestfirðir eru einangraðasti landshlutinn eins og málum er ná háttað, hvernig sem á samgönguhliðina er litið. Það er því að mínu viti ekki forsvaranlegt að draga það í 3 ár til viðbótar að ákvörðun verði tekin um það, hvaða leið skuli farin til þess að tengja Vestfirði við aðalþjóðvegakerfið. Ég vænti þess að þessi ákvörðun verði endurskoðuð, og það mætti raunar vænta þess, að það væri hægt að taka ákvörðun í þessu efni við endurskoðun vegáætlunar annaðhvort nú fyrir jólaleyfi, eins og ráðgert var, eða strax í upphafi þess að þing komi saman eftir jólaleyfi.



Herra forseti. Út af því, sem fram kom hjá hv. 9. landsk. þm. og hv. 5. þm. Vestf., vil ég taka það fram, að það er rétt sem hv. 9. landsk. þm. sagði, að á Djúpveg var litið sem hluta af hringvegi, og framkvæmdin var líka miðuð við það. Hins vegar kom þá ekki inn í það mál tengingin við aðalþjóðvegakerfi landsins, en það mál getur verið til ákvörðunar þegar fyrir liggur hvaða leið skuli fara í þeim efnum. Hitt er ljóst, að það liggur ekki fyrir. Ég hef ekki trú á því, að upplýsingar, sem ég hef frá vegamálastjóra, séu rangar. Ég leyfi mér að telja slíkar ásakanir á algerum misskilningi byggðar. Ef hv. þm. hefur talið að ég eða einhver annar hafi beðið um slíkt svar, þá getur hann spurt vegamálastjóra um það, og ég veit hvaða svar hann fær við því, því að hann lét mér þetta svar í hendur og ég veit að það er gefið, eins og venja er, eftir bestu samvisku og byggt á rökum. Hitt segir ekki svarið, að ákvarðanataka þurfi að bíða til 1980. Ef fyrir liggja við endurskoðun á heildarvegáætluninni á næsta ári betri athuganir á snjóalögum þar vestra heldur en vegamálastjóri telur nú liggja fyrir, þá er ekkert því til fyrirstöðu að þeir, sem þá kunna að sitja hér á þingi, ákveði það. Hér er ekki verið að slá málinu á frest til ársins 1980, ef hv. þm. sýnist annað. Það hefur verið venja að lítið hefur verið tekið inn af nýjum verkefnum við endurskoðun á vegáætlun, eins og hv. 5. þm. Vestf. veit. Þess vegna hefur vegamálastjóri orðað þetta með fullkominni varfærni. En lokaorð mín eru þau, að fyrst er að kynna sér málið fullkomlega, hvar best er að leggja vegi. Eftir það verður það ákvörðun Alþ. hvernig og hvenær það skuli gert.



Herra forseti. Fsp, þessi er borin fram vegna þáltill. er fram kom á síðasta þingi um framkvæmd lagaákvæðis um ókeypis símaafnot aldraðs fólks og öryrkja með lágmarkstekjur. Í till. var vitnað í lög um breyt. á l. nr. 30 frá 1941, um fjarskipti, er samþykkt voru á Alþ. 16. maí 1975. Þessi þáltill. kom til umr. undir lok þings í fyrra og var vísað til ríkisstj. Um hana urðu allmiklar umr., og rök fyrir því, að hún var ekki samþykkt, því að hún naut almenns stuðnings í þinginu, voru þau, að þetta mál þyrfti nákvæmari athugunar við. Það þótti einsýnt, að hægt mundi að misnota slíka heimild, og þess vegna lýsti hæstv. samgrh. því yfir, að málið yrði tekið til athugunar á vegum fjögurra rn.: fjmrn., samgrn., heilbrrn. og menntmrn., er fjalla skyldu um þessi mál og reyna að komast þar að niðurstöðu um heildarskipulag á þessum málum. jafnframt gaf hæstv. ráðh. það í skyn, að inn í þessa athugun skyldu koma einnig mál fatlaðra að því er varðar kaup á bifreiðum. Það er kunnugt að öryrkjum hefur verið veittur stuðningur til bifreiðakaupa í formi niðarfellingar á aðflutningsgjöldum. Öryrkjar hafa nú á síðustu árum kvartað mjög yfir því, að þessi stuðningur hafi rýrnað mjög í báli verðbólgunnar, og fara fram á endurskoðun á þessum reglum og aukinn stuðning. Nú hljóðar fsp. einfaldlega um það, hvað þessi fjögurra rn. n. hafi gert og hvað liði störfum hennar og hvenær megi vænta niðurstöðu af þeim störfum.



Herra forseti. Á þskj. 43 er fsp. frá hv. 9. landsk, þm. um ókeypis símaafnot aldraðs fólks og öryrkja. Þar er spurt um hvað liði störfum n. á vegum samgrn., fjmrn., heilbrrn., og menntmrn., er fjalla skyldi um ókeypis símaafnot aldraðs fólks og öryrkja með lágmarkstekjur og bifreiðakaup fatlaðra, og enn fremur hvenær megi vænta niðurstöðu af störfum n. Við þessari fsp. vil ég gefa svo hljóðandi svar: Við umr. í Ed. um frv. til I. um Póst- og símamálastofnun s.l. vor sagði ég vegna brtt. um talstöðvar í bifreiðar fatlaðra, að það hefði orðið að samkomulagi á milli samgrh., fjmrh., heilbrrh. og menntmrh., en alla þessa ráðh. snerta þessi mál, að setja í það n. manna, sem færir eru til að fjalla um þessi mál, og sameina þetta þá í eitt og sama málið og finna leið til þess að greiða úr fyrir þessu fólki, sem sannarlega er þörf á að gera og gera það á einn og sama hátt, þ.e. að einn og sami aðilinn annist framkvæmdina. Þetta ítrekaði ég svo við umr. í hv. Nd. um þáltill. um símaafnot aldraðs fólks. Þessi ummæli mín eru í samræmi við þá skoðun, sem ég hef áður lýst hér á hv. Alþ., að rangt sé að einstakar stofnanir, svo sem útvarp eða póstur og sími, taki á einn eða annan máta við hlutverki Tryggingastofnunar ríkisins, enda er það sannfæring mín, að fjárhæð sú, er þjóðin greiðir þeim er minna mega sín, hvort sem það er fyrir sakir elli eða sjúkdóma, skuli á hverjum tíma nægja fyrir þeim útgjöldum sem eðlileg teljast og almennt eru viðurkennd, án allra skuldbindinga um hvernig fénu sé varið. Fleiri atriði tengjast þessu máli, svo sem bifreiðakaup fatlaðra, eins og raunar kemur fram hjá hv. fyrirspyrjanda. Með hliðsjón af þeim rökum, sem hér hafa komið fram, var ákveðið að heilbrrh. skipaði umrædda n. Hafa þegar verið tilnefndir fulltrúar viðkomandi rn., og eru þeir þessir sem störfin annast: Jón Ingimarsson skrifstofustjóri í heilbrrn., og er hann formaður n., Halldór Kristjánsson deildarstjóri í samgrn., Jón Böðvarsson deildarstjóri í fjárlaga- og hagsýslustofnun og Knútur Hallsson deildarstjóri í menntmrn. Um þetta mál er ekkert frekar að segja en það, að n. er að störfum, og ég get ekki svarað því á þessu stigi málsins hvenær hún lýkur þeim, en ég vonast til að hún hraði störfum sínum og finni þá lausn sameiginlega sem hér er um rætt.

Magnús Kjartansson Hæstv. forseti. Framkoma hæstv, símamálaráðh. í þessu máli er einhver herfilegasta valdníðsla sem ég hef fylgst með síðan ég fór að fylgjast með störfum Alþingis. Það hefur að vísu ágerst mjög síðustu árin, að ráðh. taka ekkert mark á þáltill. sem samþ. eru hér á Alþ., þó þær fell í sér mjög skýra stefnumörkun, og mér finnst þingið hafa sýnt furðumikið langlundargeð við að þola ráðh. slíka framkomu. En hér var ekki um þál. að ræða. Hér var um að ræða frv. um breyt. á lögum um fjarskipti. Ég flutti þetta frv. á árinu 1974, ef ég man rétt, og það var samþ. árið 1975 einróma hér á hinu háa Alþ. Ég veit ekki hvort hæstv. símamálaráðh. var viðstaddur til þess að greiða atkv., en hann lét ekki í ljós neina andstöðu. Þetta var haft í því formi, að hæstv. ráðh. var heimilað að sjá um framkvæmd þessa vilja Alþingis. Alþingi gekk ekki frá reglum hvernig ætti að framkvæma þetta. Hæstv. ráðh. var falið það. En vilji Alþ. var algjörlega ótvíræður, og hæstv. ráðh. hefur gengið í berhögg við þennan vilja. Þetta er í þriðja skiptið sem þetta mál kemur til umr. á hinu háa Alþingi. Þegar fyrst var spurt um efndir hæstv. ráðh. á áskorun Alþingis, þá svaraði hann á mjög hrokafullan hátt og taldi að hann sæi ekki neina ástæðu til að framkvæma þetta. Á síðasta þingi kom fram till. um þetta efni, og þá urðu viðbrögð hæstv. ráðh. þau að láta skipa embættismannanefnd, eins og hann greindi frá í ræðu sinni áðan, til þess að fjalla um þetta óvenjulega flókna vandamál. Það kom fram í ræðu hv. frummælanda, að það væri hægt að misnota slíka heimild. Ég held að það sé algjörlega fráleitt. Það er hægt að binda slíka heimild við ákveðna upphæð, þannig að enginn geti misnotað símann til að hringja t.a.m. til Timbúktú eða eitthvað slíkt. Það er hægt að binda þetta við ákveðna upphæð sem geri öldruðu fólki og fötluðu, sem er bundið eitt á heimilum sínum, kleift að hafa samband við umhverfi sitt. Hér er um algjöra lífsnauðsyn að ræða fyrir þetta fólk, ef það vill geta lifað eðlilegu lifi á heimilum sínum og einnig ef það vill gera viðvart ef það lendir í háskalegum vanda, eins og oft kemur fyrir. Hæstv. ráðh. sagði að rangt væri að láta útvarp og sjónvarp taka á sig fjárhagsbyrðar af slíkum ástæðum. Það hefur áður verið samþ. hér á hinu háa Alþ., einnig samkvæmt till. frá mér raunar, að hægt væri að undanþiggja aldrað fólk og öryrkja með lágmarkstekjur því að greiða afnotagjald fyrir útvarp. Framkvæmdin hefur verið afar þröng. En þetta hefur verið í framkvæmd, og það er talsvert ískyggilegt að þessi hæstv. ráðh. skuli lýsa því yfir að þessi aðferð sé hæpin. Í sambandi við símann held ég að það skipti ekki ákaflega miklu máli hvernig framkvæmd yrði háttað fjárhagslega. Sími er það algengur, að ef símagjöld yrðu hækkuð til þess að létta þessari byrði af því fólki sem mest þarf á síma að halda, en hefur ekki peninga til þess að hafa síma, þá hugsa ég að það kæmi ósköp svipað niður og ef síminn gerði reikning til ríkissjóðs. Það er hægt að framkvæma þetta á hvorn háttinn sem er, og hér er ekki um að ræða nein vandamál. Hér er aðeins um að ræða skort á vilja. Ég álít að þessi aðgerð hæstv. ráðh. sé brot á stjórnarskránni - valdníðsla og brot á stjórnar skránni. Og ég vil greina hæstv. ráðh. frá því, að ef hann hlítir ekki vilja Alþingis í þessu máli mjög fljótlega, þá mun ég reyna að kanna leiðir til þess að á það reyni, hvort hæstv. ráðh. hefur ekki verið að brjóta stjórnarskrána með athafnaleysi sínu á þessu sviði.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans. Ég hlýt þó að viðurkenna að ég varð fyrir nokkrum vonbrigðum með það, hve litlu þessi n. hefur enn sem komið er áorkað og að ekki er sýnt hvenær niðurstöður muni liggja fyrir. Þar fyrir held ég að hv. 3. þm. Reykv. hafi nú tekið nokkuð mikið upp í sig. Ég var ein þeirra sem á s.l. vori töldu einsýnt að þessa heimila mætti misnota. Það er augljóst mál. Og því miður er fólki þannig háttað, að það getur lagst svo lágt að nota sér ákvæði sem eiga að koma til góða meðbræðrum í þjóðfélaginu sem hjálpar þurfa með, nota sér vandræði þeirra og þær samfélagslegu ráðstafanir sem gerðar eru í þeirra þágu. Fram hjá þessu verður því miður ekki gengið, og því er fyllilega eðlilegt að athuga þessi mál vel.  Ég tek heils hugar undir það sem fram kom hjá hv. 3. þm. Reykv., að hér er um mikið nauðsynjamál og mikið réttlætismál og mikið öryggismál að ræða. Ekki síst þar sem svo háttar til að aldrað fólk býr eitt í íbúð, þá er að sjálfsögðu nauðsynlegt að það hafi síma og óverjandi að það hafi hann ekki. En símaafnotagjald er nú svo hátt að það er nokkuð tilfinnanlegt fyrir aldraðan einstakling sem ekki hefur á öðru að byggja en ellilífeyri, þó svo að tekjutrygging bætist við. Ég vil því skora á hæstv. ráðh. að flýta þessu máli og einnig athugun á bifreiðum fatlaðra. Enda þótt við séum í fjárhagslegum vanda stödd megum við ekki láta það bitna meira en alltaf hlýtur að verða á þessum einstaklingum í þjóðfélaginu, sem við hljótum að bera fyrir brjósti meira en þá sem eru fullfrískir og þess umkomnir að ráða fram úr vanda sínum sjálfir. Ég endurtek: ég vænti þess að störfum þessarar n. verði hraðað sem kostur er og út úr því komi niðurstaða sem við getum við unað.



Herra forseti. Ég var einn af þeim sem tóku þátt í þeim umr. sem fram fóru á síðasta þingi varðandi þetta mál. Eins og hér hefur komið fram, urðu allmiklar umr, um þetta og allhart deilt á hæstv. ráðh, fyrir að hafa ekki orðið við þessari einróma samþykkt Alþingis. Það liggur fyrir alveg einróma viljayfirlýsing Alþingis í þessu máli. Og ég tek undir þá gagnrýni, að það er erfitt fyrir Alþ. þegar það hefur samþ. einróma að eitthvað skuli framkvæmt, að sætta sig við það, hvort sem það er hæstv, samgrh. eða einhver annar einstaklingur í stjórnkerfinu sem liggur síðan á því máli. Hér er enn eitt dæmið um það, hversu vald Alþ. er í raun og veru orðið lítið í reynd. Það getur svo að segja hver og einn ráðh., að því er virðist með hliðsjón af þessu, virt að vettugi einróma viljayfirlýsingu Alþ. um framkvæmd í tilteknu máli. Mér finnst ástæða til þess að mótmæla slíku sérstaklega. Það getur enginn alþm. setið undir því, að einróma vilji þingsins sé virtur að vettugi, hvaða hæstv. ráðh. eða einstaklingur sem þar á hlut að máli. Ég vil því mótmæla slíkum seinagangi og slíkum vinnubrögðum. Það er ekki sæmandi að það skuli líða mörg ár án þess að farið sé að einróma viljayfirlýsingu Alþingis í þessu máli sem og öðrum.



Herra forseti. Út af því, sem hv. 5. þm. Vestf. sagði, er það minn skilningur, þó að hans skilningur sé kannske ofar og æðri, að heimild sé heimild, bein lagafyrirmæli lög, og af því sé ákvæði sett sem heimild í lög, en ekki fyrirmæli, að það eigi að meta hvort heimildina skuli nota eða ekki. Ég hef áður látið í ljós þá skoðun, að það sé ekki eðlilegt að láta einstakar ríkisstofnanir bera uppi slíkar greiðslur af aflatekjum sínum, það eigi að vera ríkisvaldið sjálft sem það annist. Ég minnist þess, og ég hygg að hv. 5. þm. Vestf. hafi verið einn af þeim sem töldu það til verri hluta í sambandi við kjaradeilur á s.l. vori hvað símgjöld væru há. En Landssíminn hefur ekki aðrar tekjur en þær sem hann aflar, og fyrir það verður hann að framkvæma það sem gert er. Þetta vona ég að hv. 5. þm. Vestf. skilji og virði þegar hann hugsar málið rólega, en lætur ekki kappið hlaupa með sig.

Magnús Kjartansson Hæstv. forseti. Hæstv. ráðh. kom með þá lagaskýringu áðan, að heimild sé heimild og lög séu lög, og virtist vera að leggja dýpri skilning í lagasetningu á Alþ. með þessu móti. Þetta er mál sem ég hef rætt við einn þann mann sem ég veit löglærðastan í þessu landi. Hann segir mér að orðalag, sem tíðkast hér á Alþ., sé sumt arfur frá því að Alþ. var með dönskum einvaldskonungi og menn töluðu mjög kurteisislega við fulltrúa þessa einvaldskonungs. En hann segir mér einnig, að ef vilji Alþingis komi fram á ótvíræðan hátt, þá skipti þetta orðalag engu máli, það sé skylda ráðh. að framkvæma vilja Alþingis, hvernig sem hann sé orðaður. Það er einmitt rangtúlkun eins og hæstv. ráðh. reyndi að hafa hér uppi sem veldur því, að orðafar í þingsölunum hér á Alþ. er farið að breytast, í staðinn fyrir heimild er farið að skylda ráðh. til að gera eitt og annað. En þetta er ekki í samræmi við túlkun löglærðustu manna á starfsreglum Alþingis og á stjórnarskrárákvæðum, að ráðh. hafi nokkra heimild til þess að gera upp á milli ákvarðana Alþingis eftir orðalagi þeirra. Hæstv. símamálaráðh, ber skylda til að framkvæma einróma vilja Alþingis í þessu máli. Á meðan hann gerir það ekki er hann að brjóta í bága við þann eiðstaf sem hann undirritaði þegar hann tók að sér ráðherrastörf.



Herra forseti. Ég vil undirstrika það, að ég tel, að það eigi að framfylgja þessari samþykkt sem allra fyrst, og skil ekki af hverju þetta tekur svona langan tíma. Einnig vildi ég óska þess, að Alþ. fengi að vita um hve marga síma væri hér að ræða. Skiptir það svo miklu máli í hinu mikla fjármálabákni ríkisins, að við getum ekki ráðið við það núna við afgreiðslu fjárlaga? Það kom einnig fram í máli hæstv. ráðh., að þetta væri nokkuð flókið, og jafnvel að Tryggingastofnunin ætti að leggja nægilega mikla fjarmuni til þessa fólks. En hvað um margt af þessu fólki sem er komið yfir sjötugt? Hefur ekki ríkisvaldið látið eigur þess brenna upp í verðbólgunni án þess að spornað hafi verið nægilega við? Sumt af þessu fólki hefur átt nokkurn sparieyri undanfarin ár, en hann er allur horfinn. Og við treystumst ekki einu sinni til þess að veita því eðlilegan lífeyri. Ég vil fá hér á borðið sem allra fyrst hugsanlega tölu þessara síma, svo Alþ. geti mótað afstöðu sina nú við afgreiðslu fjárlaga. Annað er ekki sæmandi. Og það er óverjandi að láta þetta dragast ár frá ári. Ég vil leggja mikla áherslu á það.



Herra forseti. Sú n., sem hér hefur verið til umr., n. embættismanna úr fjórum rn., er orðin til vegna brtt. sem ég bar fram við frv. um Póst- og símamálastofnun og fjallaði m.a. um fjarskiptamál öryrkja. En símamál eru þó annar aðalþáttur þessarar fyrirspurnar, og það er ekki bara fjárhagsatriði fyrir aldrað fólk og öryrkja að hafa síma í sínum íbúðum, það er ekki síður öryggisatriði. Það er mikill áhugi ráðamanna víða einmitt á því að þessir aðilar geti látið frá sér heyra ef eitthvað er að hjá þeim. Með það í huga hefur verið að störfum n. á Norðurlöndum sem nú að reyna að finna tæki til þess að tryggja að það komi í ljós, ef t.d. aldraður íbúi getur ekki látið frá sér heyra og þarf á hjálp að halda. Till. hefur komið fram um það, að ísskápar þessa fólks verði þannig útbúnir, að ef þeir eru ekki opnaðir innan 12 klukkustunda hringi bjalla á lögreglustöð eða einhvers staðar annars staðar. Nú er komin fram till. um að koddar verði útbúnir á sérstakan hátt, þannig að ef ekki væri lagst á þá innan ákveðins tíma, þá gerist hið sama. Eins er um stóla. Af þessu er Sýnilegt, að það er mikið áhugamál margra að aldraðir geti verið heima í íbúðum sínum eins lengi og mögulegt er, jafnvel þó þeir séu einir, og enn fremur að gerðar séu ráðstafanir til þess að þeir geti látið vita um sig. Enn fremur hefur síminn að sjálfsögðu þá kosti, að hann er tæki til þess að afla sér félagsskapar, fólk getur talað við einhverja og einmannakenndin verður minni. Allt þetta er þess valdandi, að það er mikil nauðsyn að þessi till. verði framkvæmd. En það er ekki þar með sagt, eins og kom fram hjá síðasta ræðumanni, að póstur og sími þurfi að greiða þessi gjöld. Það má alveg eins hugsa sér að hann sendi einhverjum opinberum aðilum reikning fyrir þeim kostnaði, sem af þessu leiðir, og hann verði greiddur af þeim aðilum. Hins vegar er það vitað mál, að þótt tryggingabætur yrðu hækkaðar þannig að samsvaraði þeirri upphæð sem síminn kostar, þá mundi nokkur hluti af þeim, sem hér um ræðir, ekki nota þá fjármuni til þessara hluta vegna þess, að bætur verða alltaf þær lágmarkstekjur, að það verður nóg fyrir þá að gera við peningana annað en borga síma.



Herra forseti. Ég veit ekki af hverju hæstv. ráðh, fór að draga kjaradeiluna á s.l. sumri inn í þessar umr. hér með því að segja að líklega hefðu mér þótt nógu háir símareikningarnir í sambandi við það, nema þá að það sé meiningin að skella því á verkalýðshreyfinguna, að það sé hennar sök að þetta mál hafi ekki náð fram að ganga. Ef verið er að láta í það skina, þá mótmæli ég því harðlega. Það hefur ekki mér vitanlega nokkurn tíma komið fram, hvorki í þessari kjaradeilu, sem var á s.l. sumri, né áður, að það væri andstaða hjá verkalýðshreyfingunni gegn því að þessi einróma vilji Alþ. næði fram að ganga. Og mér finnst það nær hlægilegt þegar hæstv. ráðh. ætlar að skjóta sér á bak við það, að hér sé aðeins um heimild að ræða. Það liggur fyrir einróma viljayfirlýsing þingsins um það, með hvaða hætti þetta mál skuli leyst, og þá ber að gera það. Ef þetta er stórt fjárhagsmál, hvort sem það yrði Póst- og símamálastofnun, sem það greiddi, eða einhver annar aðili í ríkiskerfinu, þá vil ég til ábendingar fyrir hæstv. ráðh. leggja til að það verði ekki nema helmingurinn af símakostnaði sem alþm. fái greiddan. Hinum helmingnum verði varið til þess að borga niður símaafnot aldraðs fólks, ef það er fjárhagsatriði ríkissjóðs sem stendur í vegi fyrir því að málið nái fram.



Herra forseti. Ég hef á þskj. 101 leyft mér að beina til hæstv. heilbrrh. svo hljóðandi fyrirspurn: „Hvernig stendur á því að enn hefur ekki verið sett reglugerð um rekstur heilsugæslustöðva, þ. á m, starfsskyldu lækna sem við þær starfa?“ Ástæðan til þessarar fyrirspurnar er sú, að mér er kunnugt um að ekki gengur allt sem skyldi í heilsugæslustöðvunum. Fólk kvartar um að læknar, sem þar eru komnir til starfa, oft af yngri kynslóð, hafi annan skilning á starfi sínu heldur en þeir eldri. Kveður rammt að þessu stundum. Ég veit dæmi þess, að fárveikt fólk hefur orðið að fara langan veg að vetrarlagi í kuldatíð til læknanna, vegna þess að þeir hafa lagt niður siði hinna gömlu, að fara á bæina þegar þeir eru beðnir þess, vefengja iðulega ástæðurnar, telja að sjúklingar eigi að koma að því er virðist í nær öllum tilfellum til þeirra. Einhver orðaði þetta þannig, að það bæri orðið minna á þjónustu læknanna við fólkið, nú væri ætlast til þess að fólkið þjónaði kerfinu. Þegar spurt er um ástæðurnar til þessa fær maður oftast það svar, að ein aðalástæðan sé sú, að enn hefur ekki verið sett reglugerð um rekstur heilsugæslustöðva. Það skýtur sér hver bak við annan. Eitt er nú t.d. það, að enginn má heita yfirlæknir. Og vald þeirra manna, sem skipa stjórnir heilsugæslustöðvanna, er líka oft á tíðum mjög óljóst. Fólk álítur, að þetta kæmist í betra lag ef sett væri reglugerð um rekstur heilsugæslustöðvanna.



Herra forseti. Í lögum um heilbrigðisþjónustu, nr. 56 1973, þá eru allgreinargóð ákvæði nm starfsemi heilsugæslustöðva og fjallar raunar allur III. kafli laganna um það efni. Í 21. gr. er tekið fram, hvaða þjónustu skuli veita á heilsugæslustöð, en þar segir svo: „Á heilsugæslustöð skal veita þjónustu, eftir því sem við á, svo sem hér segir: 1. Almenna læknisþjónustu, vaktþjónustu og vitjanir til sjúklinga. 2. Lækningarannsóknir. 3. Sérfræðilega læknisþjónustu og tannlækningar. 4. Heilsuvernd, svo sem: a) Mæðravernd. b) Ungbarna- og smábarnavernd. c) Heimahjúkrun. d) Skólaeftirlit. e) Íþróttaeftirlit. f) Atvinnusjúkdómaeftirlit. g) Berklavarnir. h) Kynsjúkdómavarnir. i) Geðvernd, áfengis- og fíknilyfjavarnir. j) Félagsráðgjöf. k) Hópskoðanir og skipulagða sjúkdómaleit. l) Sjónvernd og heyrnarvernd. Aðrar heilsuverndargreinar eftir ákvörðun ráðh. Ráðh. getur og ákveðið, að heilbrigðiseftirlit hafi aðstöðu í heilsugæslustöð.“ Í þessari grein er einnig tekið fram, að ráðh. setji með reglugerð ákvæði um stærð heilsugæslustöðvar og fyrirkomulag, læknafjölda og sérmenntað starfslið, tækjabúnað og starfsháttu og fyrirkomulag heilsuverndarstarfs á hverjum stað, þ. á m. um móttöku sjúklinga utan stöðva. Eins og hér hefur verið rakíð, er ekki gert ráð fyrir því í þessari grein og hvergi annars staðar í lögunum, að ráðh. setji reglugerð um rekstur heilsugæslustöðva. Í 22. gr. segir, að rekstrarkostnaður heilsugæslustöðva svo og kostnaður vegna aðstöðu lækna utan stöðva, annar en launakostnaður lækna, hjúkrunarfræðinga og ljósmæðra, greiðist af þeim sveitarfélögum, sem hlut eiga að máli. Og í 23. gr. er stjórn heilsugæslustöðva falin að meiri hluta þeim sveitarfélögum sem að henni standa. Það er því ekki gert ráð fyrir að setja beri reglugerð um rekstur heilsugæslustöðva og vafasamt hvort sveitarfélög þyrftu að lúta slíkri reglugerð yrði hún sett. Um þau atriði, sem setja á í reglugerð, þ.e.a.s. um stærð og fyrirkomulag stöðva, fjölda sérmenntaðs starfsliðs, vil ég hins vegar fara nokkrum orðum, því að reglugerð hefur enn ekki verið sett um þessi atriði enda þótt af rn. hálfu hafi verið verulega um þau fjallað. Í þessu sambandi vil ég í fyrsta lagi benda á rit rn.: Leiðbeiningar um hönnun heilbrigðisstofnana, sem er rit heilbr: og trmrn. nr. 1/1976 og kom út í jan. það ár. Í þessu riti er lýst hvernig byggja á upp heilsugæslustöð, hvaða starfsaðstaða þarf að vera þar fyrir hendi, um stærðir einstakra eininga svo og um fyrirkomulag starfsins, og er ritið bæði ætlað þeim, sem taka þátt í hönnun heilbrigðisstofnana, einkum heilsugæslustöðva, en samið þannig að það getur einnig komið að gagni þeim sem starfa við þessar stofnanir og annast rekstur þeirra. Með ritinu er í raun lögð stefnumörkun rn. um fyrirkomulag og starf heilsugæslustöðva. Í skýrslu þeirri, sem ég lagði fram á síðasta þingi um heilbrigðismál og birt var sem rit heilbr.- og trmrn. nr. 1/1977, er á hinn bóginn gerð ítarleg grein fyrir því, hvaða húsnæði þurfi á hverjum stað fyrir heilsugæslu samkv. lögum um heilbrigðisþjónustu, hvaða starfsfólk þurfi til að annast þessa þjónustu á hverjum stað, bæði lækna, hjúkrunarfræðinga og ljósmæður, og hvaða íbúðarhúsnæði þurfi að byggja til þess að ákvæðum laga um heilbrigðisþjónustu sé fullnægt. Vil ég í þessu sambandi vitna til þess rits, bls. 48–53, en þar eru þessi mál rakin mjög ítarlega. Ég vil einnig geta þess, að á árinu 1974 var í sameiningu af hálfu rn. og landlæknisembættisins unnið að því að gera drög að reglugerð eða starfsleiðbeiningum fyrir heilsugæsluna. Allmikið starf var unnið á því ári að þessu máli, án þess að því yrði lokið og án þess að afstaða væri tekin til þess, hvor kosturinn yrði valinn þegar reynsla væri fengin, að setja rammareglugerð um starfsemi heilsugæslu og gefa síðan út sérstakar starfsleiðbeiningar, eða hvort hin leiðin yrði valin, að sett yrði reglugerð fyrir hverja heilsugæslustöð um sig. Á s.l. sumri sendi landlæknir þau drög, sem hér um ræðir, til umsagnar svæðafélaga Læknafélags Íslands og er gert ráð fyrir að þetta mál verði tekið upp að nýju nú á þessum vetri. Af því, sem hér hefur verið sagt, má vera ljóst að á vegum heilbr.- og trmrn. og í samvinnu við landlækni hefur verið unnið að því að móta stefnu í heilsugæslumálum landsins. En það hefur ekki verið lögð á það áhersla að gefa út reglugerðir fyrr en veruleg reynsla væri komin í heilsugæslumálefnum að allra dómi. Í fyrirspurn sinni ræðir fyrirspyrjandi um sérstaka starfsskyldu lækna sem starfa við heilsugæslustöðvar. í þessu sambandi er rétt að minna á að erindisbréf héraðslækna frá 6. mars 1964 er í fullu gildi hvað snertir læknisstörf á heilsugæslustöðvum, eftir því sem við getur átt, svo og reglur læknalaga, nr. 80 frá 1969. Hins vegar verður að minna á það, að að öðru leyti fer um starfsskyldur lækna, hjúkrunarfræðinga og ljósmæðra eftir samningi fjmrh. og Læknafélags Íslands annars vegar og hins vegar kjarasamningum fjmrh. og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, svo sem er um aðra starfsmenn ríkisins. Þessu til viðbótar er gert ráð fyrir því í lögum um heilbrigðisþjónustu, að sérstakir samningar séu milli Stéttarfélags lækna og Tryggingastofnunar ríkisins um almenn læknisstörf, og eru slíkir samningar nú í gildi. Eins og ég sagði áður, þá er ekki gert ráð fyrir því, að sett sé reglugerð af hálfu heilbr.- og trmrh. um rekstur heilsugæslustöðva. Ég vil hins vegar lýsa þeirri skoðun minni, að til greina kemur að breyta ákvörðun um stjórn heilsugæslustöðva þannig, að heilbr.- og trmrn. eigi fulltrúa í stjórninni. Sérstaklega tel ég þetta eðlilegt ef breytt verður ákvæðum laga um skyldu ríkisins til þess að taka þátt í viðhaldskostnaði fasteigna stöðvanna og endurnýjunarkostnaði tækjabúnaðar.



Herra forseti. Ég þakka fyrir að mér skuli veitt orðið, ég hafði reyndar ekki beðið um það, en hingað er ég kominn.  Ég hef ekki kynnt mér fyllilega þessa fyrirspurn, ég er nýkominn hingað og var ekki alveg við þessu búinn, en ég er þeirrar skoðunar að hér sé e.t.v. minna mál á ferðinni en ætla mætti. Hér er á ferðinni nýskipan, eins og ég veit að hv. fyrirspyrjandi gerir sér grein fyrir, og þessi mál eru enn þá í þróun. Ég býst við að enn þá skorti nokkuð á að nægir starfskraftar séu fyrir hendi í hinum einstöku heilsugæslustöðvum, því eins og fram kom hjá hæstv. ráðh., þá er gert ráð fyrir í lögum mjög víðtækri starfsemi í heilsugæslustöðvunum, og ég er þeirrar skoðunar, að þar séu, hvergi nærri starfskraftar enn þá til þess að sinna því öllu saman. Ég býst við að það verði aldrei hægt að reka heilsugæslustöðvar eða lækningar yfirleitt öðruvísi en að fram komi einhverjar kvartanir. Það verður aldrei gert svo að öllum líki. En ég er þeirrar skoðunar, að starfsbræður mínar og þá ekki síst þeir, sem ungir eru, séu í rauninni ákaflega ólatir að fara til fólks og veita því þjónustu hvenær sem er. En þeir verða auðvitað að reyna að meta það með fólkinu hverju sinni, hvort ástæða er til þess að hlaupa upp um miðja nótt eða hvenær sem er. Stundum mega hlutirnir biða og jafnvel hægt að sinna þeim betur við önnur og hagstæðari skilyrði. Ég hygg að þetta atriði eigi sér stað í tiltölulega fáum tilvikum og gefi ekki tilefni til þess að taka það upp sérstaklega. Við eigum þó áreiðanlega langt í land að ganga þannig frá öllum málum í heilsugæslustöðvunum, að þar verði sinnt öllu því starfi sem ráð er fyrir gert að þar verði í framtíðinni. Hins vegar er ég sannfærður um að þetta er rétt skipan mála, og ég er viss um að þetta mun verða farsælt, þegar fram í sækir. - Svo þakka ég hæstv. forseta.

Magnús Kjartansson Hæstv. forseti. Ég vil, fyrst þetta mál ber á góma, víkja annarri fyrirspurn til hæstv. ráðh. Í lögum þeim um heilbrigðismál, sem samþ. voru í tíð fyrrv. ríkisstj. voru ákvæði um það, að hæstv. ráðh. skyldi láta gera áætlun um framkvæmdir á vegum heilbrigðismála, 10 ára áætlun sem síðan skyldi endurskoðuð með tveggja ára millibili í samræmi við þá reynslu sem fengist hefur. Þessi áætlun hefur ekki enn þá séð dagsins ljós. Í tíð fyrrv. ríkisstj. var ráðinn sérstakur starfsmaður í heilbrrn. til þess að vinna einmitt að þessari áætlunargerð. Þessi starfskraftur hætti störfum þar, en engu að síður var það skylda hæstv. ráðh. að sjá um að þetta verk væri unnið. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. hvernig gangi framkvæmd þessa skýlausa lagaákvæðis. Það er ekki um heimild að ræða, eins og menn voru að tala um hér áðan. Það er um skyldu að ræða. Þetta hefur ekki verið framkvæmt enn. Ég tel þetta vera ákaflega mikið stórmál, vegna þess að okkur Íslendingum hættir mjög við því að framkvæma hluti í glundroða. Það var gert á sviði heilbrigðismála í mjög langan tíma, að settar voru smáupphæðir í heilbrigðisstofnanir út og suður, sem dugðu ekki til þess að fullgera nokkurn skapaðan hlut. Ef við viljum vinna skipulega að þessum málum, eins og nauðsynlegt er, verðum við að vera menn til þess að raða verkefnum. En því miður er aftur farið að falla í gamla framkvæmdahorfið. Samkvæmt áformum fyrrv. ríkisstj. átti geðdeildin við Landsspítalann í Reykjavík að vera fullbúin á næsta ári - algjörlega fullbúin, en ég sé ekki annað en að það gerist á næsta áratug. Einnig áttu framkvæmdir við Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri að vera fullgerðar á næsta áratug, en ég sé ekki betur en að fjárveitingar stefni til þess að það verði ekki fyrr en á næstu öld. Þetta eru vinnubrögð sem eru herfileg. Þegar talað er um að það sé háð ástæðum í þjóðfélaginu að vera að binda peninga í félagslegum framkvæmdum, þá er það vissulega alveg rétt, að það er það vitlausasta sem hægt er að gera við peninga að festa þá í steinsteypu sem ekki kemur að notum. Það er ákaflega mikið stórmál að unnið sé skipulega að framkvæmd þessara merku laga og að verkefnum sé raðað og þau séu síðan fullgerð á sem allra skemmstum tíma. Ég vil sem sé beina fyrirspurn til hæstv. ráðh. um það, hvernig þessi mál standi, hvað sé komið langt gerð þessarar áætlunar sem er skylda hæstv. ráðh. að láta semja.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans. Þar kom fram, að að einhverju leyti gætti e.t.v. misskilnings hjá því fólki, sem hefur tekið að sér stjórn heilsugæslustöðva, eða því fólki, sem á að njóta góðs af þeim - nokkurs misskilnings varðandi stöðu rn. í þessum málum. Hitt kom líka fram, að hæstv. ráðh. hefur aðstöðu til þess að hafa þarna áhrif á, og ég vænti þess, að hann geri það og þá til góðs. Það er rétt hjá hv. 10. þm. Reykv. að með heilsugæslustöðvunum er komin á rétt skipan mála. Menn mega ekki misskilja mig og telja að ég sé að gagnrýna þessa skipan. Það er líka rétt hjá hv. þm., að eflaust er margt af því, sem miður fer í rekstri heilsugæslustöðvanna, byrjunarörðugleikar. En það ætti þá ekki að saka að þeir örðugleikar væru ræddir og reynt að finna leiðir til að bæta þar úr. Og það var einmitt það sem vakti fyrir mér með þessari fyrirspurn, sem ég reyndar lagði fram að beiðni nokkurra forustumann í sveitarfélögum í Borgarfirði. Ég hitti þá fyrir skömmu á fundi þar sem þeir voru að ræða þessi mál.



Herra forseti. Ég vil út af orðum hv. fyrirspyrjanda aðeins benda á það, að sé eitthvað ábótavant í sambandi við starfsmenn ríkisins á heilsugæslustöðvum ber auðvitað að gera umkvartanir um þau efni til landlæknis sem þá hefur samráð við rn. Ég skal heita því, að ef einhverjar slíkar umkvartanir koma, þá skulu þær verða kannaðar til hlítar og reynt að bæta úr því sem kann að fara úrskeiðis. En út af ummælum hv. 3. þm. Reykv., hvað liði gerð áætlunarinnar, 10 ára áætlunarinnar um uppbyggingu heilbrigðismála, sem hafin var með ráðningu starfsmanns í rn. í ráðherratíð hans, þá lá ekkert eftir þennan hæstv, ráðh. í þessari áætlunargerð, þó hann hafi haft sérstakan starfsmann á þessu sviði. Það, sem gerðist eftir að lögin um heilbrigðisþjónustu voru afgreidd á árinu 1973, en þau taka ekki gildi fyrr en 1974, frá 1. janúar, er það, að þá eru ákveðnar framkvæmdir upp á ekki nokkur hundruð milljóna króna, heldur milljarða króna, þrátt fyrir þau ákvæði laganna að tiltekin héruð, sem væru verst á vegi stödd í þessum efnum, ættu að sitja fyrir. Þannig var umhorfs þegar ég kom þar að. Þetta var nú öll skipulagningin sem hv. fyrrv. heilbrrh, er að guma af í þessum efnum. Það eru í fleiri lögum ákvæði um að það eigi að gera áætlun, og það hafa verið gerðar áætlanir um kostnað við byggingu heilsugæslustöðva, hverrar fyrir sig. En það datt engum manni í hug, hvorki mér, ráðuneytisstjóra né öðrum í heilbrrn., að byrja á því að gera áætlanir um uppbyggingu heilsugæslustöðva um landið eða stækkun sjúkrahúsa, fyrr en búið væri að ræða við viðkomandi forsvarsmenn í hinum ýmsu byggðarlögum um hvað ætti að byggja þar og hvernig ætti að byggja. Þetta hefur tekið langan tíma og er raunar ekki búið enn, þó að það sé komið langt á veg. Áætlun í þessum efnum, þó lögin geri ráð fyrir henni, hefði því verið algjörlega út í bláinn. Öll þau ár, sem bæði hann, fyrrv. heilbrrh., fór með heilbrigðismál og þau ár, sem ég hef farið með þau, hafa ekki fengist þær fjárveitingar til þessara mála sem viðkomandi rn. hefur lagt til. Og það er ekkert einstakt með heilbrigðismál í þessu sambandi. Við vitum það, bæði hann og ég og aðrir hv. þm., að það eru skornar niður fjárveitingar í velflesta málaflokka í raun og veru alla málaflokka. Það er aldrei faríð að öllu leyti eftir till. rn, í þessum efnum. Og ég tel að með því að fara af stað með stórframkvæmdir og dýrar framkvæmdir hér á þéttbýlissvæðunum hafi verið komið í veg fyrir að það væri hægt að sinna því verkefni, sem lögin gerðu ráð fyrir, og á þann hátt hafi verið byrjað að brjóta lögin, og það er engum einum manni um að kenna. Það má kenna Alþ. um það á hverjum tíma eða meiri hl. Alþingis. Meðan ég er ráðh. þessara mála þá ætla ég ekki að standa að því að byggja algjörlega út í loftið áætlun um uppbyggingu, þó það standi í löggjöf. Það er líka í skólalöggjöfinni og búið að vera öll þessi ár að gera eigi langtímaáættan. En við vitum hvernig slíkar áætlanir fara í okkar landi þar sem ekki ræðst betur við verðbólguna en hér hefur verið allt frá stríðslokum. Ég tel að það fáa fólk, sem vinnur í heilbrrn., hafi unnið sérstaklega mikið, og gott starf öll þessi ár. Það er nú komið að lokum þess að vita, hvað er verið og hvar á að byggja upp. Ég vil líka benda á það, að lög um heilbrigðisþjónustu hafa, samkvæmt ákvörðun Alþ., ekki enn þá tekið gildi, ekki að öllu leyti. En væntanlega kemur fram hér frv. í næsta mánuði um breytingu laga um heilbrigðisþjónustu, þar sem lagt er til að allir kaflar laganna, sem tóku gildi 1974, komi til framkvæmda í fyrsta skipti.



Herra forseti. Ég verð að lýsa talsverðum vonbrigðum mínum með undirtektir hæstv, ráðh. Ég bar fram einfalda fyrirspurn og átti ekki von á því, að hann færi að svara með einhverri þykkju. En hann gerði það, og það kom fram í máli hans að hann getur ekkert um það sagt, hvenær sú áætlun verði fullgerð sem fyrir er mælt í lögum að gerð skuli. Hann lýsti alls konar örðugleikum í sambandi við að gera slíka áætlun, og mér er fullkomlega ljóst að um slíka örðugleika hlýtur að vera að ræða. En það er lagaskylda að gera þetta, og því aðeins getum við varið fjármunum til heilbrigðismála á skynsamlegan hátt að við vinnum þannig að þessu. Ég vil minna í því sambandi á vegáætlun sem Alþ. hefur unnið eftir mjög langan tíma. Fyrir þann tíma var sá háttur á hafður, að það voru fluttar hér endalausar till. við fjárl. um smásporslur í vegarspotta út og suður um landið sem gerðu ákaflega takmarkað gagn. En eftir að vegáætlun var búin til hefur verið unnið miklu skynsamlegar að þessum málum. Sama máli gegnir um heilbrigðismál. Þar er ákaflega mikið verk óunnið og verður að vinna skipulega að því að framkvæma þau verkefni sem þar eru brýnust. Hæstv. ráðh. talaði af fyrirlitningu um framkvæmdir sem gerðar hefðu verið á þéttbýlissvæðinu. Hann hlýtur að eiga þar við geðdeild Landspítalans í Reykjavík. En hún er ekki byggð fyrir fólk á þéttbýlissvæðinu, hún er byggð fyrir landið allt, og þar er um að ræða eitthvert brýnasta heilbrigðisvandamál sem liggur á okkur hér á Íslandi, að tekið sé á þeim málum af fullri festu og alvöru. Sá háttur hæstv. ráðh. að binda þar peninga í steinsteypu án þess að ljúka verkinu er sóun á fjármunum, hrikaleg sóun á fjármunum, ekki síst á hrikalegum verðbólgutímum eins og við lifum nú m.a. fyrir tilstilli þessarar ríkisstjórnar. Ég sé að hæstv. ráðh. er farinn, svo það er ekki ástæða til þess að ég þusi lengur yfir honum, og mínum tíma er lokið.



Herra forseti. Eins og kunnugt er eru samgöngur milli landshluta mjög misgóðar. Ég held ég fullyrði ekki of mikið þó ég segi að Vestfirðir séu hvað verst settir í þessum efnum, einkum og sér í lagi hvað varðar vöruflutninga. Mikinn hluta ársins eru vöruflutningar til Vestfjarða landleiðis útilokaðir og sömuleiðis vöruflutningar landleiðis milli fjarða. Þetta á að sjálfsögðu fyrst og fremst við um vetrarmánuðina, en þá þurfa Vestfirðingar fyrst og fremst að treysta á Skipaútgerð ríkisins til vöruflutninga. Skipasamgöngur Skipaútgerðarinnar hafa oft verið mjög strjálar og erfitt um vik með vöruflutninga til fólksins á Vestfjörðum. Eru mörg dæmi þess, m.a. um stærstu kaupstaðina á Vestfjörðum, að jafnvel jólavarningur, sem pantaður hefur verið í verslanir fyrir jól og átti að koma fyrir jól, hefur ekki borist fyrr en talsvert var liðið af nýju ári. Að sjálfsögðu gefur það auga leið, hversu erfitt er fyrir fólk að þurfa að una slíkum samgönguháttum, því að enda þótt nauðsynlegt sé að flutningar fólks til og frá stöðum úti á landi séu viðunandi, þá er ekki síður nauðsynlegt að vöruflutningar séu með skaplegum hætti. Á síðasta Alþ. flutti ég till. til þál. sem í senn var nýtt mál og gamalt mál endurflutt. Á mörgum þingum hafa ýmsir þm. Vestfirðinga hreyft þeirri hugmynd, að Skipaútgerð ríkisins geri út sérstakt skip til siglinga á Vestfirði, og einnig hefur þeirri hugmynd verið hreyft að Skipaútgerð ríkisins geri með svipuðum hætti út sérstakt Austfjarðaskip. Þáltill. sú, sem ég flutti á síðasta þingi, gerði ráð fyrir því, að þetta mál yrði endurvakið, það er að segja að athugaður yrði möguleikinn á því, að Skipaútgerð ríkisins ræki sérstakt Vestfjarðaskip til vöruflutninga milli Reykjavíkursvæðisins annars vegar og Vestfjarðahafna hins vegar. Nýmæli, sem í till. fólst, var að jafnframt þeirri athugun yrði gerð könnun á samstarfi milli Skipaútgerðarinnar annars vegar og landflutningafyrirtækja á Vestfjörðum hins vegar, þannig að Skipaútgerðin annaðist flutninga á vörum frá Reykjavikursvæðinu til Vestfjarða, en landflutningafyrirtæki Vestfirðinga tækju við vörunni í uppskipunarhöfn og sæju um að koma henni áleiðis til neytenda. Með þessu samstarfi hefði unnist tvennt: Í fyrsta lagi hefði verið hægt að tryggja öruggar og greiðar vöruflutningasamgöngur. Í annan stað hefði það unnist við þessa skipun mála, að hægt hefði verið að nýta fjármagn mun betur en nú er gert. Komist hefði verið hjá því, að landsflutningafyrirtækin þyrftu að leggja í mjög fjárfreka og dýra flutninga, eins og flutningar á landi svo langa og erfiða leið sem hér um ræðir hljóta að verða, og jafnframt komið í veg fyrir að Skipaútgerð ríkisins missti mjög verulega spón úr aski sínum hvað varðar vöruflutninga á sumrin. Sú nýja hugmynd, sem fólst í þáltill. þeirri sem ég flutti í fyrra, var á þá leið, að reynt yrði að taka upp samstarf um þessi flutningamál milli Skipaútgerðar ríkisins annars vegar og landflutningafyrirtækjanna á Vestfjörðum hins vegar. Nú er mér kunnugt um að nýr forstjóri Skipaútgerðar ríkisins hefur mikinn áhuga á því að sinna vel málefnum Skipaútgerðarinnar, einkum hvað varðar flutninga á vörum. Ég er einnig sannfærður um að hæstv. samgrh, hefur áhuga á því að bæta vöruflutninga Skipaútgerðar ríkisins og sjósamgöngur yfirleitt. Því hef ég leyft mér að flytja til hans svo hljóðandi fyrirspurn á þskj. 53. „Hvaða áætlanir eða hugmyndir eru uppi hjá forráðamönnum Skipaútgerðar ríkisins um að bæta sjósamgöngur við Vestfirði?“



Herra forseti. Hv. þm. Sighvatur Björgvinsson hefur flutt svo hljóðandi fyrirspurn: „Hvaða áætlanir eða hugmyndir eru uppi hjá forráðamönnum Skipaútgerðar ríkisins um að bæta sjósamgöngur við Vestfirði?“ Þessi fyrirspurn hv. þm. hefur verið send til umsagnar forstjóra Skipaútgerðar ríkisins, og leyfi ég mér - með leyfi hæstv. forseta, - að skýra hér frá frásögn hans. Hjá stjórn og forstjóra Skipaútgerðar ríkisins hafa verið til athugunar hugmyndir um verulegar breytingar á rekstri fyrirtækisins. Er þar um að ræða annars vegar breytingar í átt til bættrar þjónustu án verulegrar fjárfestingar og hins vegar áætlun um fjárfestingu sem mundi gjörbreyta aðstöðu fyrirtækisins og stórbæta þjónustu þess við landsmenn og um leið valda mikilli hagræðingu í rekstri þess. Bætt þjónusta án mikillar fjárfestingar er fyrri hlutinn. Nýtt leiðakerfi hefur verið í undirbúningi og var fyrirhugað að koma því á á þessu ári. En það hefur tafist vegna vinnudeilna og ónógs tækjabúnaðar útgerðarinnar. Hið nýja leiðakerfi felur í sér vikulegar ferðir skipanna Heklu og Esju, þannig að annað þeirra yrði í vikulegum hringferðum vestur um frá Reykjavík með viðkomu á tiltölulega fáum höfnum. Hitt skipið yrði í svokölluðum pendúl-ferðum, aðra vikuna til Patreksfjarðar, Þingeyrar, Ísafjarðar og Akureyrar og síðan til baka sömu leið, en hina vikuna austur um til Seyðisfjarðar eða Borgarfjarðar og til baka. Þær hafnir, sem ekki yrðu viðkomur á, yrðu tengdar hinum með flutningakerfi á landi. Þá er í undirbúningi samræming á ferðaáætlunum flóabátanna við áætlun Skipaútgerðar ríkisins til þess að bæta strandferðaþjónustuna enn frekar. Hið nýja leiðakerfi felur í sér fjölgun ferða frá Reykjavik til Vestfjarða, Norðurlands og Austfjarða í eina til tvær í viku í stað einnar ferðar á 11–14 daga fresti.“ Vegna hins lélega húsnæðis Skipaútgerðar ríkisins til vöruafgreiðslu hér í Reykjavík hefur ekki verið unnt að taka á móti vörum frá viðskiptavinum hvenær sem er. Það er ljóst að hin fyrirhugaða nýja vöruskemma útgerðarinnar í Reykjavík verður ekki tilbúin fyrr en í fyrsta lagi seinni part næsta árs, og þá að því tilskildu að fé verði veitt til hennar á því ári. Til þess að bæta eitthvað þjónustu útgerðarinnar fram að þeim tíma, að hið nýja hús verði tekið í notkun hefur verið ákveðið að taka á leigu hluta af húsi SÍS við Geirsgötu í Reykjavik. Verður þá væntanlega unnt að auglýsa vörumóttöku hvenær sem er. Þá er einnig í athugun að taka upp þá þjónustu að sækja og senda vöru til viðskiptavina og einföldun afgreiðsluhátta með því að sameina hina nýju þætti flutningskostnaðar, þ.e. út- og uppskipun, vörugjald og flutningsgjald, í eitt flutningsgjald sem innihéldi alla þessa þætti.“ Þetta er aðalþátturinn sem hefur verið unnið að til þess að bæta úr því sem hv. 8. landsk. þm. spurði um. Þau atriði önnur, sem drepið var á hér í formálanum, eru miklu stærri í sniðum, en það eru hugmyndir um fjárfestingar og ný skipakaup. Það mál tel ég svo skammt á veg komið og óvíst um hvernig með verður farið, að ég sé ekki ástæðu til að fara út í það. Hins vegar vonast ég til að það húsnæði, sem hefur verið tekið á leigu, geri það að verkum að út í þetta nýja leiðakerfi verði farið nú þegar eða í síðasta lagi um áramót. Ég hef lagt á það mikla áherslu á þessu ári að fylgja eftir áhuga forstjórans í því að breyta þessu leiðakerfi í þá átt, sem hv. 8. landsk. þm. lýsti sem sínu áhugakerfi, og þá um leið að taka landsamgöngur á milli hinna einstöku staða í þágu þessa kerfis svo það geti gengið með eðlilegum hætti.



Herra forseti. Ég vil fyrst láta í ljós ánægju mína yfir því að sjá hæstv. samgrh. aftur hér í þingsölum. Hann hefur verið nokkuð mikið fjarverandi undanfarið. Ég vil líka nota tækifærið til þess að óska honum til hamingju með niðurstöðu í prófkjöri á Vesturlandi. En ég læt um leið í ljós undrun yfir því, að hann er farinn að tala miklu lægra en hann gerði áður. Maður á stundum erfitt með að heyra til hans þegar maður situr svona langt frá ræðustólnum eins og ég. En ég heyrði nóg til þess að vita að það stendur ýmislegt til hjá Skipaútgerð ríkisins. Sannleikurinn er sá, að þau mál, sem hér eru til umr., mættu gjarnan vera oftar til umr. Það er að mínum dómi furðulegt með þjóð eins og okkur Íslendinga, sem byggir mest strendur lands síns, að við skulum ekki nota sjóinn meira til flutninga. Það ætti líka að vera sérstakt kappsmál okkar á Vesturlandi, að úr þessum málum yrði bætt að því er Vestfirðinga snertir, enda getur auga leið að ein ástæðan til þess, hversu illa er komið vegakerfi okkar, er sú, að þungaflutningar fara um Vesturlandsvegi til Vestfjarða, og reyndar annarra landshluta líka. Og að sjálfsögðu er það líka skýringin á því, hversu illa er komið vegakerfi yfirleitt, að um veginn fer allt of mikið af þungaflutningum. Ef við gætum létt þessum flutningum af vegunum yrði ástand vegakerfisins allt annað. Og ég á von á því, að hinn ungi forstjóri Skipaútgerðar ríkisins láti að sér kveða í þessum málum. Ég vænti þess, að hann sjái til þess að flutningar á sjó aukist og þar með dragi úr þungaflutningum á vegum okkar. Þar væri fengin mikil vegabót.



Herra forseti. Síst ætla ég að kvarta yfir því, þó að hæstv. samgrh. sinni málefnum síns kjördæmis, síst þegar árangur er sá sem orðið hefur, þegar í þremur prófkjörum þriggja stjórnmálaflokka harla lítið eftir fyrir aðra. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans, Það er að sjálfsögðu meginatriðið að tryggja öruggar sjósamgöngur til þeirra staða sem þurfa að treysta mjög á slíkar samgöngur til vöruflutninga. Meginatriðið er að það sé gert, en ekki endilega hvernig það er gert. Ef það næst með endurskoðun á leiðakerfi, þá er vel. Ef það næst ekki með öðru móti en með kaupum eða leigu á skipi, þá auðvitað verður til þess að taka. Ég vona að þessi endurskoðun, sem hæstv. ráðh. skýrði frá, muni skila talsverðum árangri sem a.m.k. verði hægt að una við til einhverrar framtíðar, En ég vil leggja áherslu á að það er bráðnauðsynlegt að tryggja reglulega vöruflutninga til þýðingarmestu hafna á Vestfjörðum ekki sjaldnar en tvisvar í viku. Ég legg enn fremur ríka áherslu á, að gerðir verði samningar við flóabáta og landflutningafyrirtæki á svæðinu, milli Skipaútgerðarinnar annars vegar og slíkra fyrirtækja hins vegar, til þess að tryggja í senn góða þjónustu, skynsamlega nýtingu á fjármunum og eðlilega og æskilega verkaskiptingu, því að ég tel að sú verkaskipting sé ekki eðlileg sem gerir það að verkum, að á sumrin fara skip Skipaútgerðarinnar hálftóm til þeirra hafna sem síðan þurfa að treysta á eðlilegar sjósamgöngur að vetrarlagi þegar landflutningar eru útilokaðar. Ég tel sem sé að til þess að árangur náist verði að leysa þessi mál í samvinnu milli Skipaútgerðarinnar annars vegar og heimamanna hins vegar, flóabáta og landflutningafyrirtækja. Og ég ætla að leyfa mér að vona það, herra forseti, að bæði hinn nýráðni framkvæmdastjóri Skipaútgerðarinnar og hæstv. ráðh. vilji taka höndum saman um að stuðla að því að slík lausn fáist fram.



Herra forseti. Það kom fram í máli hæstv. samgrh. að ýmislegt væri á döfinni hjá Skipaútgerð ríkisins. Það var mér raunar kunnugt um áður, og við hljótum að fagna því, að endurskipulagning og endurbætur á rekstri þessa fyrirtækis virðast vera nú á döfinni í alvöru. Hæstv. ráðh, talaði um breytta leiðatilhögun og einnig um endurbætur á aðstöðu Skipaútgerðarinnar að því er snertir vöruskemmur. Þetta er allt gott og blessað og mjög nauðsynlegt. En ég varð fyrir nokkrum vonbrigðum er ég heyrði hann lýsa því yfir, að skipakaup væru skammt á veg komin og óvíst um þau, þannig að ekki tæki því að gera þau að umræðuefni. En einmitt hugmyndir hins áhugasama nýja forstjóra Skipaútgerðarinnar um ný og mjög hagkvæm skip glæddu vonir okkar Vestfjarðaþm. um að mikil bót væri jafnvel á næsta leiti. En til þessa alls þarf að sjálfsögðu fjármuni og það töluvert mikla fjármuni og ekki við því að búast að það komi allt í einu. En að því er varðar einn liðinn í þessari endurskipulagningu Skipaútgerðarinnar, sem er í því fólginn að fækka höfnum, fækka viðkomustöðum og tengja sjóferðirnar landflutningum, þá hljótum við enn og aftur að staldra við þessa staðreynd, að landsamgöngum innan Vestfirðingafjórðungs er enn í dag ákaflega ábótavant. Hinir þröngu firðir með háum fjallgörðum á milli, sem teppast á vetrum vikum og mánuðum saman, gera þessa hugmynd kannske meira en litið hæpna sem forsendur fyrir þeim umbótum sem um er rætt. Þess vegna hljótum við auðvitað að leggja áherslu á að landsamgöngurnar hljóta að haldast í hendur við bættar samgöngur á sjó, ef sjósamgöngurnar í endurbættu formi eiga að ná tilgangi sínum. Ég vil eindregið taka undir orð hv. 5, þm. Vesturl. að auðvitað hefðum við átt hingað til að leggja meiri áherslu á sjósamgöngur. Það er staðreynd, sem ekki verður móti mælt, að vegakerfi okkar er alls ekki við því búið að taka við öllum þeim miklu þungaflutningum, sem um þá fara og hafa í rauninni gert endurbætur á vegakerfinu ákaflega miklu erfiðari en ella og í sumum tilfellum vonlausar á meðan vegunum er ekki hlíft við þessum stóru og þungu vöruflutningabílum. Ég tek undir það, sem sagt var í upphafi máls fyrirspyrjanda, að samgöngur við Vestfirði að vetrinum til eru hróplega lélegar. Það líða þrjár vikur oft á tíðum að vetrinum til, og vöruskortur og hvers konar vandræði, sem af því stafa, eru árvissir viðburður og það oft á hverjum vetri. Því eru miklar vonir við það bundnar, að þessar hugmyndir nm bættar sjósamgöngur á vegum Skipaútgerðarinnar komist sem allra fyrst til framkvæmda.



Herra forseti. Um leið og ég þakka hæstv. samgrh. upplýsingar um bætta þjónustu Skipaútgerðar ríkisins, sem er ákaflega mikilvægt, og mér heyrðist á þeim upplýsingum að það væri um töluverðar endurbætur á þjónustunni að ræða, verð ég að taka undir það sem kom fram hjá hv. 9. landsk. þm. Það urðu mér nokkur vonbrigði, að hugmyndir Skipaútgerðarinnar eða forstjóra þeirrar stofnunar um bættan skipakost eru ekki lengra komnar en fram kom hjá hæstv. ráðh. Ég hef haft tækifæri til þess að kynnast þessum hugmyndum lítillega og mér sýnast þær ákaflega athyglisverðar. Þar er um það að ræða að selja þau tvö skip, sem Skipaútgerðin hefur nú, og kaupa þrjú önnur töluvert minni og langtum hentugri að ýmsu leyti, T.d. krefjast þessi minni skip það miklu minni áhafna, að ég hygg að um allt að 130 millj. kr. sparnað sé að ræða á ári af þeirri ástæðu einni, auk þess sem þessi skip henta betur bæði til útskipunar og uppskipunar. Mér sýnist af þeim upplýsingum, sem ég hef séð, að með þessu móti sé unnt að koma rekstri Skipaútgerðar ríkisins á betri grundvöll en verið hefur upp á síðkastið. Því virðist mér að hér sé um svo athyglisverðar hugmyndir að ræða, að leggja verði á það mjög ríka áherslu að hrinda þeim í framkvæmd, að sjálfsögðu að undangenginni ítarlegri athugun. Ég vil treysta því, að sú athugun sé þegar í gangi og henni verði hraðað eins og frekast er unnt, þrátt fyrir ummæli hæstv. ráðh, þar að lútandi.



Herra forseti. Þegar málefni Skipaútgerðar ríkisins ber hér á góma, þá er eðlilegt að við, sem byggjum landsbyggðina, Leggjum þar orð í belg. Það er mála sannast, að áhugi Austfirðinga á bættum hag Skipaútgerðarinnar og bættri þjónustu hennar um leið er ekki minni en þeirra Vestfirðinga. Aðalmál á fundi okkar nú í haust hjá sambandi sveitarfélaga á Austurlandi var einmitt um Skipaútgerð ríkisins. Þar lýstu fulltrúar einróma yfir stuðningi við þau áform sem uppi eru hjá hinum nýja forstjóra Skipaútgerðarinnar um nýskipan allra þeirra mála sem hann kynnti á fundinum. Mikilvægi þessarar þjónustu fyrir Austfirðinga er auðvitað ekki minna en fyrir þá Vestfirðinga, og því er von að við fögnum þeim áætlunum, sem uppi eru og trúa verður að látið verði á reyna, hvort eru raunhæfar og eins trúverðugar og þær virðast okkur leikmönnum, og síðan framkvæmdar eftir því sem fremstu tök eru á. Ég vil að vísu leggja áherslu á það, að lengi hefur verið stefna okkar Austfirðinga að við ættum í auknum mæli að fá flutningana utanlands frá beint til okkar, en ekki endilega að allt ætti að ganga í gegnum Reykjavík. Sú skoðun er vitanlega uppi enn hjá okkur Austfirðingum, að sú eigi að vera framtíðarskipan okkar flutningamála í miklu ríkari mæli. En hitt er jafnvíst, að Austfirðingar hafa sýnt það, síðast með samþykktum sínum í haust, að þeir vilja gera kost Skipaútgerðar ríkisins sem bestan, vilja eflingu hennar og hafa þannig lagt mjög mikla áherslu á að hún blómgist og þjónusta hennar batni, í stað þeirra úrtöluradda sem alltaf hafa heyrst hér á Alþ. öðru hvoru um að þessa mikilvægu þjónustu við landsbyggðina ætti hreinlega að leggja niður.



Herra forseti. Hér er rætt um og spurt um sjósamgöngur við Vestfirði, og vissulega er mikilvægt að þeim sé haldið uppi. Það er aðallega rætt um nýja skipan á vegum Skipaútgerðar ríkisins um að bæta þessar sjósamgöngur. Ég bendi á að undanfarin ár hefur flóabáturinn Baldur haldið uppi ferðum frá Reykjavík til Breiðafjarðar og yfir Breiðafjörð til Barðastrandar og Vestfjarða. Það hefur oft komið fyrir, að hann hefur hlaupið í skarðið, þegar á hefur þurft að halda, og farið til Patreksfjarðar og viðar um Vestfirði. Að vetrarlagi eru áætlunarferðir Baldurs frá Stykkishólmi yfir Breiðafjörð um Flatey til Brjánslækjar og í Breiðafjarðareyjar aðeins einu sinni í viku, en fyrir nokkrum árum var svo ákveðið af samgrn., að farnar yrðu tvær áætlunarferðir á viku. Það láðist aðeins að sjá fyrir auknum tekjustofnum í þessu efni, því að vissulega þarf nokkurt fé til að standa straum af slíkum ferðum. Ég bendi í sambandi við þessar umr. á að flóabáturinn Baldur er reiðubúinn til frekari þjónustu við Vestfirðinga þegar tími er til og tækifæri leyfa.



Herra forseti. Ég mun verða að beita röddinni öllu meira en ég hef gert í dag, fyrst svo er undan því kvartað að það heyrist ekki til mín hér innan þó ekki stærri salar en þessi er. Hitt verð ég að segja út af því, sem hv. 5. þm. Vesturl. sagði, að fátt er ánægjulegra en þegar manns er saknað. Það er að vísu rétt, að ég er meira fjarverandi en almennt hefur verið af minni hálfu yfirleitt í minni þm.-tíð. En það er misskilningur hjá hv. 5. þm. Vesturl. að ég hafi sinnt kjördæmi mínu sem skyldi, því að þá einu viku, sem ég var fjarverandi, fór ég til Rómaborgar og gekk m.a. á fund páfa og fékk auðvitað fyrirgefningu syndanna. En þangað fór ég sem landbrh. og sat fund FAO og taldi mér skylt að mæta, en þar fór sú vika sem ég hafði frí héðan úr þingsölum. Ég var svo mættur hér á mánudag aftur, átti að vísu annríkt dagana á eftir. En ferðir mínar um kjördæmið urðu fyrst og fremst þannig, að ég varð að eyða í þær kvöldstundum og vökunóttum, en tel mig eiga þær stundir sjálfur. En þetta er önnur saga, og skal ég ekki eyða lengri tíma í það. Það er alveg rétt sem kom fram í ræðu hv. 5. þm. Vesturl., að vegakerfi okkar er ekki undir það búið að taka við þeim þungaflutningum sem orðnir eru. Bæði eru bifreiðarnar orðnar geysilega stórar, þeim eru farnir að fylgja tengivagnar, og allt gerir þetta að verkum að jafnvel þó að í viðhald vega sé eytt miklu meira fé en nokkru sinni fyrr og það jafnvel að raunveruleika, þá er það svo að við höfum ekki í fullu tré við þessa miklu þungaflutninga sem um þá fara. Þess vegna er það nú hugsunin að reyna að koma starfsemi Skipaútgerðar ríkisins á þann hátt fyrir að hægt sé að tengja þetta sem best saman og koma þungavöruflutningunum meira út um landsbyggðina meðfram ströndinni, en ekki eins mikið á vegunum og raun ber vitni. Að vísu er skoðun mín að breyting í þá átt muni ganga með takmörkuðum hraða, m.a. vegna þess að bílarnir eru oft daglega á ferðinni og geta því tekið þær vörur, sem fólk þarf að ná til í flýti, og minna er í kringum þetta heldur en útskipun og uppskipun og annað því um líkt. Þess vegna held ég að sú breyting, sem forstjóri Skipaútgerðar ríkisins vill hafa á að sækja og senda vörur, sé afar mikils virði. Eins held ég að það sé afar mikils virði til þess að fá samstarf við þá aðila, sem vöruflutningana annast, þessa flutninga á milli hafna til þess að skip skipaútgerðarinnar komi á færri staði og geti verið fljótari í ferðum. Ég vona að sú ákvörðun að taka húsnæði á leigu, þar sem Skipaútgerðin hefur athafnasvæði, greiði mjög fyrir og komi þessu leiðakerfi, sem forstjórinn hefur lagt grunn að, nú þegar til framkvæmda. Ástæðan til þess, að ég fór ekki út í að ræða framtíðarskipulag þessara mála, var nú fyrst og fremst sú, að ég taldi hvorki mig né aðra hafa rætt það mál nógu vel og undirbúningur þess væri með þeim hætti, að ég væri með því kannske að gefa gyllivonir sem ég vildi ekki eiga þátt í. Hins vegar er ekki þannig, að ég meti ekki mikils þessar till. og sjái að þær eru mjög skynsamlegar. Hins vegar megum við ekki gleyma því, að miklar skuldir okkar erlendis eru líka mikið ræddar núna og einnig það, að okkur skortir fé til þess að fjármagna það sem við þurfum á fjári. Það gerir að verkum að þetta mál getur tafist lengur en ástæða væri annars til. Út af því, sem hv. 2. þm. Vesturl. sagði, þá tel ég að samstarf á milli flóabátsins Baldurs og Skipaútgerðar ríkisins sé mjög gott. Og það var eitt af því, sem ég greindi frá í ræðu minni áðan, að nota meira flóabátana eða hafa við þá aukið samstarf, og það tel ég mikils virði bæði fyrir samgöngurnar og fjárhagsstöðu þeirra. Sameinað þing, 25. fundur.