Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tala hér fyrir nál. meiri hl. sjútvn. um frv. til l. um Olíusjóð fiskiskipa og olíugjald. Hér þarf í sjálfu sér ekki mörg orð um þetta frv. Hæstv. sjútvrh. ræddi frv. altítarlega þegar hann mælti fyrir því í þessari ágætu deild. Erfiðleikar útgerðar, þessarar undirstöðuatvinnugreinar okkar Íslendinga, eru margvíslegir í dag. Samdráttur í aflaverðmæti hefur verið mikill, talinn vera um 16% milli áranna 1981 og 1982 og segir það okkur meiri sögu en mörg orð. Olíukostnaðurinn einn frá árinu 1973 til dagsins í dag er mikill. Hann er talinn hafa verið um 11.5% af aflaverðmæti minni skuttogara árið 1973, en er sjálfsagt á bilinu 28–30% í dag. Fjármagnskostnaður þessarar atvinnugreinar eins og svo margra annarra hefur einnig margfaldast. Nefndin hefur athugað frv. á fundum sínum og kvatt til fundar við sig þá Ingólf Stefánsson frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Óskar Vigfússon frá Sjómannasambandi Íslands, Kristján Ragnarsson frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, Jón Júlíusson frá viðskrn. og Gunnar Þorsteinsson frá Verðlagsstofnun. Á fundi n. kom einnig Jón L. Arnalds, ráðuneytisstjóri í sjútvrn. Nefndin klofnaði í afstöðu sinni til málsins. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþykkt eins og það kemur breytt frá Nd. Undir nál. rita Stefán Guðmundsson, Guðmundur Bjarnason, Geir Gunnarsson og Gunnar Thoroddsen.



Herra forseti. Ég skal vera trúr hefð Ed. og ekki fara að setja á langar ræður svo að mál geti haft eðlilegan framgang. Við gerum okkur fulla grein fyrir því að stjórn og meiri hl. hafa fullt vald á máli þessu. En við látum sem eðlilegt er í ljós í nál. okkar efasemdir og álit á því, að þarna sé ekki verið að fara rétta leið. Það má segja að í hvert skipti sem rætt hefur verið um olíugjald síðan ég kom hér á þing hafi verið gefnar yfirlýsingar um að þetta skuli endurskoðað og fundin ný og heilbrigðari leið til úrlausnar á þessu vandamáli, en enn hefur ekkert gerst í því máli. Ég skal vissulega fyrstur manna viðurkenna það vandamál sem þarna er á ferðinni. Í mínum huga er ekki endilega um olíugjald að ræða, heldur tel ég að hér sé um að ræða kostnaðarhlutdeild í útgerð. Að skapa olíusjóð og greiða niður olíu tel ég vera mjög til hins verra og skref í ranga átt, þó það sé að vísu rétt að t. d. togararnir hafa gífurlega mikinn olíukostnað að bera, en við skulum ekki gleyma því, að bátaflotinn hefur að sama skapi oft mun meiri veiðarfærakostnað. Oft á tíðum fylgist það að. Þegar olía hækkar hækka veiðarfæri um leið, því að flest veiðarfæri eru framleidd úr olíuvöru. Við nefndarmenn, ég og Egill Jónsson, teljum að betra hefði verið að um kostnaðarhlutdeild hefði verið að ræða en ekki olíugjald. Þá leyfum við okkur að bera fram brtt. í þá átt að gera veika tilraun til þess að færa frv. til sama vegar og áður var. Við teljum óeðlilega þá breytingu, sem var gerð í Nd., um að ekki skuli greiða útflutningsgjöld af ferskum fiski sem fluttur er á erlendan markað. Við teljum að þarna sé um mjög mikið misræmi að ræða. Við teljum óeðlilegt að borga útflutningsgjald af framleiddu vörunni hér innanlands með áföllnum kostnaði og allri þeirri verðmætaaukningu sem verður. Má segja að við séum þarna að borga útflutningsgjald af vinnulaunum íslensks verkafólks og af ýmsum þeim innlendu kostnaðarliðum sem á leggjast við framleiðsluna. Aftur á móti greiðum við ekki útflutningsgjald af þeim fiski sem fluttur er ferskur á erlendan markað. Þá vil ég líka benda á það, sem mér þykir mjög óeðlilegt og varhugavert, að talsvert er um siglingar íslenskra skipa, einkum frá suðurströndinni og austurströndinni, til Færeyja. Mér skilst að þetta hafi verið 30–40 siglingaferðir á ári. Búast má við, ef ekkert sérstakt breytist á næstu árum, að þetta haldi áfram. Mér þykir líklegt að þetta muni frekar ýta undir þær siglingar en hitt, og þá erum við að greiða niður framleiðsluvörur Færeyinga sem þeir selja í samkeppni við okkur, bæði á saltfiskmörkuðum og á frystimörkuðunum í Bandaríkjunum. Það þykir okkur mjög skref til hins verra. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um þetta. Ég geymi mér það til seinni tíma til þess að málið geti haft eðlilegan framgang.



Herra forseti. Það er nauðsynlegt að afgreiða þetta frv. vegna þess að flotinn bíður eftir því að svo verði gert - eða kannske öllu heldur olíufélögin sem selja skipunum olíu. En ég er andvígur þessu frv., þeirri leið sem hér er farin. Ef þetta frv. verður samþykkt, þá er verið að sigla á fullri ferð inn í frumskóg nýs sjóðakerfis, sem var á sínum tíma mjög illræmt og sjómenn bundust samtökum um að brjóta niður. Ég tel að þessi leið komi til með að boða mikla ógæfu. Ekki liður á löngu þar til sjómannasamtökin munu enn á ný viðhafa svipaðar eða sömu aðgerðir og þau beittu 1976, að ég hygg, þar sem þess var krafist að sjóðakerfið yrði afnumið. Það versta við þetta er það, að það er verið að fara fram hjá skiptum, það er verið að breyta skiptaprósentunni í raun. Það er verið með nýrri leið að ræna fjármunum af sjómönnum, að gera hlut þeirra minni. Þetta er feluleikur sem sjómenn bæði skilja og finna á afkomu sinni og mun það koma fram á næstunni. Ég held að ég hafi ekki fleiri orð um þetta að sinni. Ég lýsi mig andvígan þessari leið, þessu frv. af þeim ástæðum að með þessu er verið að fara aftan að sjómönnum, skerða kjör þeirra, brjóta eða ógilda gerða samninga, samninga sem gerðir eru af frjálsum mönnum - að við skyldum ætla í frjálsu landi.