Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram hefur komið í fréttum, er nú svo komið, að því sem næst allur togarafloti landsmanna hefur stöðvazt í verkfalli. Það fer ekki á milli mála, að veruleg ástæða fyrir þessu verkfalli er lagasetning héðan frá Alþ., sem sett var árið 1968, þar sem launakjörum sjómanna var raskað í grundvallaratriðum. Það liggur einnig fyrir, að deilur eru enn um launakjör sjómanna á bátaflotanum, og það er vitað, að sá ágreiningur, sem þar er uppi, er einnig vegna ákvæðanna í þessari löggjöf frá 1968. Á bátaflotanum hefur ekki verið lýst yfir verkfalli enn þá, en það er veruleg hætta á því, að til þess geti komið hvenær sem er. Eins og allir hv. alþm. muna, voru allmiklar deilur hér á Alþ. um þessa lagasetningu á sínum tíma. Við Alþb.-menn m.a. vöruðum við þessari lagasetningu, og síðan höfum við flutt till. hér á Alþ. um það, að þessi löggjöf yrði tekin til endurskoðunar með það fyrir augum að rétta nokkuð hlut sjómanna og til þess að koma í veg fyrir meiri háttar árekstra á vinnumarkaði vegna þessarar lagasetningar. Nú vildi ég spyrja hæstv. forsrh. um það, hvort hann teldi ekki ástæðu til þess, að þessi löggjöf yrði nú tekin til endurskoðunar hið skjótasta með það fyrir augum að aðstoða á þann hátt við það að leysa þá deilu, sem upp er komin, og til þess að koma í veg fyrir enn frekari deilur á okkar fiskiskipaflota. Ég tel nauðsynlegt að þetta verði gert sem allra fyrst og með sem mestum hraða, eftir því sem unnt er hér á Alþ., og álít, að það hafi þegar skapazt svo alvarlegt ástand í þessum efnum, að það sé ekki fært fyrir Alþ. að sitja hér og bíða, vegna þess að það er alveg vitað, að deilurnar snúast um ákveðna löggjöf að verulegu leyti og það er vitanlega hægt að breyta þeirri löggjöf á stuttum tíma. Það er öllum kunnugt, að allar aðstæður eru nú gerbreyttar frá því, sem var, þegar þessi lög voru sett, og þau rök, sem þá voru flutt fyrir þeirri lagasetningu, geta ekki gilt eins og nú orðið háttar. Ég vil óska þess, að hæstv. forsrh. svari spurningu minni um það, hvort hann telji ekki ástæðu til að endurskoða þessa löggjöf til að reyna að greiða úr þeim vandamálum, sem hafa upp komið vegna þessarar lagasetningar.



Herra forseti. Mér er það að sjálfsögðu áhyggjuefni eins og hv. þm., að togarafloti landsmanna skuli vera bundinn við festar. Hitt er annað mál, að ég held, að það sé mikill grundvallarmisskilningur, að það sé vegna löggjafarinnar frá 1968. Ekki skal ég hefja deilur um það, en ég hef allt aðra skoðun á því heldur en hv. þm. Þeir, sem hér eiga hlut að máli, verða og eru að reyna að jafna þessa deilu. Mér finnst auðvitað rétt, að bæði þingið og þm. og ríkisstj. leggi sinn hlut að máli, ef þess er talin þörf til þess að leysa deiluna, en hins vegar hefur það ekki verið venjulega kappkostað af ýmsum að óska eftir því, að Alþ. grípi þar inn í, en þó má vera, að það sé rétta leiðin. Við höfum þar með mismunandi skoðun á orsökum þessarar deilu, hvort það séu þessi lög frá 1968 eða ekki. Mín skoðun er sú, að ef þau lög hefðu ekki verið sett, hefði ekki verið nein togaraútgerð og ekki nein önnur útgerð á Íslandi á þessu tímabili. Svo mikill grundvallarmisskilningur er okkar á milli. Ég er þó reiðubúinn að taka þátt í því með honum og öðrum mönnum að reyna að jafna þessi deilumál.



Herra forseti. Ég skal nú ekki taka upp neinar deilur við hæstv. forsrh. um það, hversu nauðsynlegt það muni hafa verið, að umrædd löggjöf var sett árið 1968. Það er málefni út af fyrir sig. Sú deila, sem nú er háð, er að verulegu leyti bundin við þá lagasetningu, sem hér er um að ræða. Ég vitna til þess, að við í þingflokki Alþb. fengum bréf frá samtökum þeirra aðila, sem nú standa í verkfalli, og ég ætla, að aðrir þingflokkar hafi fengið sams konar bréf, þar sem beinlínis var farið fram á það - það var áður en til verkfallsins kom - að þessum lögum yrði breytt, svo að grundvöllur gæti skapazt til eðlilegra samninga um þessi mál. Og eins og ég sagði áður, það, sem skiptir hér aðalmáli, eru þær kringumstæður, sem eru nú, hvort það er réttmætt að halda ákvæðum þessara laga eins og nú er komið. En hitt getur svo áfram verið deilumál aðila á milli, hvort það hafi verið rétt að setja þessi lög á sínum tíma. En aðalatriðið er auðvitað það að gera sér grein fyrir því, um hvað er deilt í dag og hvernig er hægt að leysa það. Ég vænti þess, að hæstv. forsrh. kynni sér það sérstaklega, hvort hér er ekki rétt með farið af minni hálfu, að það séu fyrst og fremst ákvæði þessara laga, sem deilunni valda.



Herra forseti. Hinn 11. janúar 1971 var gefið út svo hljóðandi forsetabréf : Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið samkv. till. forsrh., að Alþ. skuli koma saman til framhaldsfunda mánudaginn 25. janúar 1971, kl. 14.00. Gert í Reykjavík, 11. janúar 1971. Kristján Eldjárn. Jóhann Hafstein.“ Samkvæmt þessu hefjast nú framhaldsfundir Alþingis. Ég leyfi mér að óska hæstv. forseta og hv. alþm. og starfsfólki þingsins gleðilegs árs og þakka þeim fyrir liðin ár, um leið og ég býð þau velkomin til þingstarfa á ný og læt í ljós þá ósk og von, að störf okkar megi verða landi og lýð til blessunar.

Forseti (BF): Samkvæmt forsetabréfi því, sem hæstv. forsrh. hefur nú kunngert, hefjast fundir Alþingis að nýju. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forsrh. fyrir góðar óskir í minn garð og hv. alþm. og ég óska honum og þingheimi öllum velfarnaðar á nýbyrjuðu ári.



Herra forseti. Í fjarveru framsögumanns, hv. 3. þm. Austf., vil ég segja örfá orð um þetta nál. Þáltill. um stuðning við æðarrækt var flutt á síðasta þingi, en varð þá ekki útrædd. Snemma á þessu þingi var sams konar till. flutt af mér ásamt nokkrum öðrum hv. alþm. Allshn. hefur nú fjallað um þetta mál. Nm. urðu allir sammála um, að hér væri um þjóðnytjamál að ræða og beita þyrfti ákveðnari og sterkari aðgerðum til þess að koma í veg fyrir fjölgun svartbaks og annarra vargfugla og efla að öðru leyti stuðning við æðarrækt á allan hátt. Samkvæmt þessu mælir allshn. einróma með því, að till. verði samþ.



Herra forseti. Dagana 11., 12. og 13. sept. 1967 var haldin í New York alþjóðleg ráðstefna, sem 500 fulltrúar frá 34 þjóðlöndum sátu, og var umræðuefnið reykingar og heilsufar. Dr. Luther L. Terry, vel þekktur bandarískur skurðlæknir og landlæknir í Bandaríkjunum í eina tíð, hélt þar m.a. mjög athyglisverða ræðu, en einmitt þessi maður hefur á undanförnum árum beitt sér fyrir því, bæði í sínu heimalandi og eins annars staðar, að menn drægju úr sígarettureykingum, og hefur haft í frammi mörg og þung rök um skaðsemi sígarettureykinga á heilsu manna. Á þessu þingi sagði hann m.a.: „Við erum nú staddir á tímamótum í sögu reykinga og heilsugæzlu. Tímabil efasemdanna er nú liðið. Vafalítið munu vísindamenn okkar halda áfram á næstu árum að reyna að svara spurningunni, hvers vegna sígarettureykingar séu hættulegar heilsu manna, en enginn minnsti vafi er á því lengur, að þær eru bein ógnun við heilbrigði manna. Við vitum þegar með vissu, að lungnakrabbi, sem nú vex óðfluga um veröld víða, er beint tengdur sígarettureykingum. Við vitum þegar, að ört vaxandi dánartala þeirra, er deyja úr hjartasjúkdómum á bezta aldri, stendur í beinu orsakasamhengi við sígarettureykingar.“ Þessi orð hins heimsþekka læknis vöktu á sínum tíma mikla athygli þeirra, er á hlýddu, og má raunar telja þetta heimsþing upphaf þeirrar baráttu, sem háð hefur verið síðan undir forustu lækna og ýmissa mætra manna víða um heim, baráttu, sem ætlað er að draga úr sígarettureykingum í fyllingu tímans. Markmiðið er að sjálfsögðu að vekja almenning til vitundar um, að sígarettur út af fyrir sig eru eitur og menn þurfi að ritarka afstöðu sína til þeirra með þeirri vitund. Allar vísindalegar rannsóknir, sem gerðar hafa verið á síðustu árum, benda eindregið til þessarar niðurstöðu. Þeir, sem gerst þekkja til, hafa líka margir hverjir breytt sínum eigin lífsvenjum til þess að verða fyrirmynd öðrum, sem síður vissu um hættur sígarettureykinganna, og sennilega er eitt frægasta dæmið í þeim efnum, þegar nokkur hundruð brezkra lækna ákváðu fyrir nokkrum árum að hætta sígarettureykingum algerlega. Um það var skrifað mikið í brezku blöðin, og nokkrir þættir voru fluttir í brezka sjónvarpinu í tilefni af þessari ákvörðun brezku læknanna, og vakti þetta allt mikla athygli. En þrátt fyrir þessar augljósu staðreyndir um skaðsemi sígarettureykinga, er staðreyndin því miður sú, að þær hafa enn þá farið vaxandi, bæði hér á landi og eins erlendis, víðast hvar a.m.k. Ekki hvað sízt er það áhyggjuefni margra, hve unglingar byrja nú fyrr að reykja en áður var. Það er orðið nokkuð algengt, að unglingar um fermingaraldur, bæði hér og erlendis, séu farnir að reykja í miklum mæli, og veit ég til þess, að í sumum skólum er þetta mjög verulegt vandamál, sem kennararnir hafa áhyggjur af. Á Íslandi er nú vaxandi áhugi á því að herða baráttuna gegn sígarettureykingum. Landssamtökin Hjartavernd ásamt ýmsum fleiri félögum og einstaklingum hafa lagt fram drjúgan skerf í þeirri baráttu. En betur má, ef duga skal. Sú þáltill., sem ég mæli hér fyrir, um varnir gegn sígarettureykingum, er flutt af fimm hv. alþm., einum úr hverjum þingflokki. Hún er flutt og samin í samráði og í samvinnu við nokkra lækna hér á landi, sem sérstaklega hafa lagt sig fram í baráttunni gegn sígarettureykingum. Með henni á að freista þess m.a. að vekja forsvarsmenn hins opinbera, - en eins og menn vita, hefur ríkið einkasölu á tóbaki hér á landi, - vekja forustumenn ríkisvaldsins til betri vitundar um þær skyldur, sem þeir hafa vegna þessarar einkasölu sinnar við landsmenn almennt og þá ekki sízt unga fólkið í landinu. Þáltill. hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj., að eftirfarandi ráðstafanir verði gerðar til þess að draga úr tóbaksreykingum og þá sérstaklega sígarettureykingum: 1. Víðtæk upplýsingastarfsemi um skaðsamlegar afleiðingar sígarettureykinga verði hafin í dagblöðum, hljóð- og sjónvarpi. Höfuðáherzla verði lögð á þær skyldur, sem foreldrar og kennarar hafa. 2. Í skólum verði hafin reglubundin kennsla um heilsufarslegar hættur sígarettureykinga. 3. Regluleg fræðsluerindi (námskeið) verði haldin fyrir kennara og kennaraefni um þessi mál. 4. Stofnaðar verði „opnar deildir“ (poliklinik), sem stjórnað sé af sérfróðum læknum, og þar geti reykingamenn fengið aðstoð til þess að hætta reykingum. 5. Stofnað verði ráð lækna og leikra, sem hafi eftirfarandi hlutverk: a) að safna upplýsingum um, hversu víðtækar reykingar séu, t.d. meðal skólabarna og unglinga, b) að stjórna vísindalegum rannsóknum um áhrif reykinga, c) að vera yfirvöldum til ráðuneytis um þessi mál. Kostnaður við starfsemi ráðsins verði greiddur úr ríkissjóði.“ Ég gat um það áðan, að síðan heimsþingið var haldið í New York fyrir þrem árum, hefðu vísindalegar rannsóknir allar leitt til einnar niðurstöðu um skaðsemi reykinga og þá fyrst og fremst sígarettureykinga. Hér á Íslandi hefur síðustu tvö árin fyrst og fremst verið mikið rætt og ritað um þessi mál. Í Læknablaðinu frá því í júní 1970 er m.a. að finna grein um tóbaksreykingar. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Á 23. þingi Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar, sem haldið var í Genf í maí í ár, var lögð fram skýrsla aðalforstjóra stofnunarinnar varðandi takmörkun tóbaksreykinga. Skýrslu þessa höfðu samið tveir af ráðunautum Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar, og nefnist hún á ensku Smoking and Health. Segja má, að í skýrslu þessari felist raunar fátt nýtt varðandi skaðsemi tóbaksreykinga fyrir heilsu manna. Hins vegar er röksemdafærsla sú, sem fram kemur í skýrslunni, gagngerðari en flest, ef ekki allt, sem hefur birzt að þessu lútandi hingað til. Þykir því rétt að draga fram og leggja áherzlu á í þessum dálkum þau sjö meginatriði, sem telja má niðurstöðutölur og ályktunarorð skýrslunnar. 1. Dánarhlutfallstala (mortality ratio) þeirra manna, sem reykja sígarettur, er 30–80% hærri en þeirra, sem ekki reykja. 2. Dánarhlutfallstalan eykst með auknum sígarettureykingum. 3. Aukning dánarhlutfallstölunnar meðal sígarettureykingamanna er tiltölulega meiri á aldrinum 45–54 ára en á aldursskeiðunum fyrir og eftir. 4. Aukning dánarhlutfallstölu er meiri meðal þeirra, sem byrja ungir að reykja, en meðal þeirra, sem byrja síðar á ævinni. 5. Dánarhlutfallstalan er hærri meðal sígarettureykingamanna, sem segjast anda að sér reyknum, en meðal þeirra, sem gera það ekki. 6. Dánarhlutfallstalan er lægri meðal sígarettureykingamanna, sem hætt hafa að reykja, og þess vegna því lægri sem lengra er um liðið síðan þeir hættu að reykja. 7. Dánarhlutfallstala þeirra, sem reykja pípu eða vindla, eykst í heild sinni lítið eða ekkert. Svo virðist sem pípureykinga- og vindlareykingamenn séu yfirleitt hófsamir reykingamenn, sem anda ekki að sér reyknum. Hins vegar virðist vera ástæða til þess að ætla, að dánarhlutfallstala þeirra, sem reykja mikið pípu eða vindla og anda að sér reyknum, aukist um 20–40%. Af framansögðu má beinlínis ráða, að sígarettureykingar stofna lífi og heilsu fjölda manna á bezta aldursskeiði í voða. Er vandfundið nokkurt annað einstakt atriði í líferni nútímamanna, er stenzt samanburð við sígarettureykingar í þessu tilliti. Augljóst má því vera, að brýna nauðsyn ber til þess að draga úr og stórminnka sígarettureykingar.“ Í desembermánuði s.l. var haldinn blaðamannafundur hér á Íslandi að undirlagi fyrirsvarsmanna Hjartaverndar. Þar voru m.a. staddir Sigurður Samúelsson prófessor og Hrafnkell Helgason læknir, en við báða þessa mætu lækna höfum við flm. þessarar till. haft hina beztu samvinnu og þegið góð ráð við samningu hennar. Á þessum blaðamannafundi sagði Sigurður Samúelsson prófessor m.a., að allir kransæðasjúklingar, sem lagðir hefðu verið inn á lyfjadeild Landsspítalans s.l. 3–4 ár og voru undir 50 ára aldri hefðu verið reykingamenn. Hann sagði enn fremur á þessum fundi, að í hópi kransæðasjúklinga væri meðalaldur reykingamanna um 11.4 árum lægri en þeirra, sem ekki reyktu. Fleira fróðlegt kom fram á þessum fundi, sem ég tel óþarft að rekja nánar hér. Um þessi mál hefur, eins og ég gat um í upphafi, mjög mikið verið ritað síðustu mánuðina, og skal ég því ekki taka mér langan tíma þingsins til þess að fara út í það, því að ég geng út frá því, að mönnum hér inni sé það almennt ljóst, því að þeir hafi fylgzt með þeim skrifum, auk þess sem með þáltill. þessari fylgir sem fskj. m.a. mjög fróðleg ræða, sem Hrafnkell Helgason læknir hélt árið 1969 og í er að finna óyggjandi upplýsingar um vissar staðreyndir í sambandi við sígarettureykingar. Vænti ég, að hv. þm. hafi lesið það fskj. Að endingu vil ég aðeins segja það, að það er mat flestra, að nú sé mál til komið, að Íslendingar og þá fyrst og fremst hið opinbera hafist eitthvað að til þess að draga úr þeirri geigvænlegu hættu, sem orðin er í þjóðfélagi okkar, hættu, sem steðjar að hjá sífellt stækkandi hópi þjóðfélagsborgara, sem verður sígarettunum háður. Er tillaga sú, sem ég er hér að mæla fyrir, flutt í þeim tilgangi og í þeirri von, að hún verði samþ. og þar með verði mótuð stefna hins opinbera frá afskiptaleysi því, sem nú ríkir, yfir í markvissa forustu til þess að draga úr sígarettureykingum. Við leggjum megináherzlu á, að mestum hluta þeirrar baráttu, sem fyrir höndum er í þessum efnum, verði beint að skólum, þar sem unglingarnir eru, sú kynslóð, sem nú er að vaxa upp í landinu og bráðum tekur við af okkur, og þeim verði gert það vel ljóst, hversu hættulegt það getur verið að byrja á því að fikta við sígarettureykingar, og að auðveldara sé að byrja þann leik aldrei en að reyna að hætta, þegar menn hafa vanið sig á þetta eitur. Ég held, að það sé ekki úr vegi að enda þessi fáu orð með því að vitna til ræðu, sem haldin var á þingi því, sem ég gat um í New York, en hún hafði mikil áhrif á þingfulltrúa. Þessa ræðu flutti maður, sem öllum hér inni er af afspurn kunnur, Robert Fitzgerald Kennedy, fyrrverandi öldungadeildarþingmaður í Bandaríkjunum. Hann sagði m.a. um þetta efni: „Á hverju ári deyja fleiri Bandaríkjamenn af völdum sígarettureykinga en féllu í heimsstyrjöldinni fyrri, Kóreustríðinu og í Víetnam. Og næstum eins margir og féllu í allri heimsstyrjöldinni síðari. Á hverju ári deyja fimm sinnum fleiri Bandaríkjamenn af völdum sígarettureykinga en farast árlega í umferðarslysum í Bandaríkjunum. Á hverju ári deyja jafnmargir úr krabbameini í lungum og farast úti á vegum. Sígarettur hefðu verið bannaðar með lögum fyrir mörgum árum, ef ekki kæmi til hið gífurlega fjármálavald tóbaksframleiðenda. Ef auður sígarettuframleiðenda væri svipaður og þeirra, sem framleiða marijúana, þá væru sígarettur vissulega ólöglegar nú og sala á þeim refsiverð að lögum.“ Ég legg svo til, herra forseti, að umr. um till. þessa verði frestað og henni vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að halda langa ræðu um þetta mál. Ég lýsi yfir stuðningi mínum við till. En ég vil aðeins drepa á eitt þýðingarmikið atriði, sem mér virðist vera, í sambandi við fræðslu um skaðsemi tóbaksreykinga. Það varðar ungu kynslóðina. Það er með þessi mál eins og mörg önnur, að unga fólkinu virðist, að það skorti einlægnina hjá þeim eldri, þegar verið er að tala um þau. Hér er gert ráð fyrir reglubundnum fræðsluerindum. Slík fræðsla hefur átt sér stað á undanförnum árum. Þegar ég var við kennslu, þá var það næstum árlega, að menn komu til þess að fræða um skaðsemi tóbaksreykinga. Oft var nú reyndar þannig til þessa stofnað af þeirra hálfu eða málflutningur þeirra var slíkur, að hann skírskotaði síður en svo til ungu kynslóðarinnar. Þetta var yfirleitt flutt í þvílíkum prédikunartón, sem á ekki hljómgrunn hjá því fólki og gerði oft illt verra að mínum dómi. En eitt var þó verst, og það var, að þegar kom til okkar kennaranna, þegar kom til okkar að fræða um skaðsemi tóbaksreykinganna, brýna fyrir unglingunum að reykja ekki, þá höfðu þeir alltaf svar á reiðum höndum: Hvað með kennarastofuna? Ég hef kennt við allmarga skóla, og þar hefur ekki verið sett bann - eða ég man ekki eftir, að það væri nokkurn tíma sett bann við tóbaksreykingum gagnvart kennurum, þó að það gilti yfirleitt gagnvart nemendum. Í þessu virðist unga fólkinu lítið samræmi. Þessu fólki er bannað að reykja, og margt af þessu fólki í skólunum, sem ég kenndi við, þó að það væru aðeins gagnfræðaskólar, var kannske 17–18 ára. Þessu fólki er bannað að reykja, þó að reykjarmökkurinn standi út úr kennarastofunni í hverjum frímínútum. Og unga fólkinu virðist að sjálfsögðu lítið samræmi í þessu. Það er sem sé fordæmi eldri kynslóðarinnar, sem skiptir máli. Þegar við erum að brýna fyrir ungu fólki, hver hætta fylgir tóbaksreykingum, þá leyfir það sér að vefengja málflutning okkar hinna eldri, því að það stendur okkur að því allt of marga að reykja, og jafnvel þá, t.d. kennara og aðra slíka, sem mest hafa á móti því talað. Það vantar sem sagt einlægnina í þetta og gott fordæmi gagnvart unga fólkinu. Ég er ekki að leggja það til, að tóbaksreykingar verði bannaðar í kennarastofum þessa lands, en ég held, að það væri stórt skref í áttina, ef kennarar yfirleitt tækju sig saman um það að hætta tóbaksreykingum a.m.k. í skólunum. Sama gildir, virðist mér, um lækna. Maður kemur á stofnanir, þar sem verið er að berjast gegn þeim sjúkdómum, sem tóbaksreykingar valda, og maður ræðir e.t.v. við þá lækna, sem fremst standa í slíkri baráttu, og þá eru þeir hinir sömu að reykja um leið og þeir ræða við mann um alvöru málsins. Þarna vantar sem sé líka einlægnina. Nú skilst mér að vísu, að það hafi komið fram í sjónvarpinu nýlega, að læknar hefðu dregið mikið úr tóbaksreykingum hér á Íslandi, en mér vitanlega hafa þeir þó ekki bundizt samtökum eins og ensku læknarnir gerðu, sem hv. 2. þm. Reykn. minntist hér á áðan. Ég teldi það mjög þýðingarmikið atriði, ef t.d. stór hluti læknastéttarinnar lýsti því yfir, að hann væri hættur að reykja. Þá sýnist mér, að unga fólkið eigi erfiðara með að vefengja það, að eldri kynslóðin meini það, sem hún segir um skaðsemi tóbaksreykinga. Mér dettur nú í hug atvik í sambandi við það, sem ég nefndi áðan um skólana, þessa tvo mælikvarða, sem eldri kynslóðin hefur alltaf á takteinum, annan gagnvart sjálfri sér og hinn gagnvart yngri kynslóðinni. Það var einu sinni í skóla, að nemandi hafði verið tekinn á salerni við að reykja, og út af þessu var haldinn fundur. Skólastjórinn hélt fund og áminnti nemendur rækilega í sambandi við þetta mál, og þá fékk hann fyrirspurn utan úr salnum: Hvað þá með kennarastofuna? Og hann svaraði: „Það er allt annað, kennari á kennarastofu eða nemandi niðri á klósetti.“ En nemendunum virðist þetta ekki vera allt annað, heldur ættu að gilda um þetta allt sömu reglurnar. M.ö.o., siðferðilegar skyldur og kröfur, sem menn gera til annarra, eigi menn ekki síður að gera til sjálfra sín. Og ég ætla að lokum að benda á eitt, sem gæti orðið mjög áhrifaríkt í baráttu okkar Íslendinga gegn skaðsemi tóbaksreykinga. Ég nefni það einmitt í sambandi við þetta mál, hvort ekki mætti fylgja því t.d. eftir með samkomulagi hér innan þingsins um það, að þingmenn reyktu ekki í alþingishúsinu. Ég efast nú um, að þetta yrði samþ., en ég vil þó segja, að ef það yrði samþ., þá yrði varla völ á öllu áhrifameiri aðgerð til þess að berjast gegn skaðsemi tóbaksreykinga.



Herra forseti. Í raun og veru þarf ekki að hafa mörg orð til viðbótar orðum frsm. um þessa till., en hún er þó svo vel úr garði gerð og skynsamlega samin, að rétt er að veita henni stuðning þegar í upphafi. Ég varð til þess að flytja hér lítið frv. í Ed. um bann við tóbaksauglýsingum í háust. Ég hef orðið var við svo góðar undirtektir í því efni, að það er ástæða til þess að vænta þess, að nú sé fyrir hendi möguleiki á að gera átak í því að hefta útbreiðslu sígarettureykinganna. Raunverulega er þessi þáltill, svo vel samin, að að mínu mati mætti vel gera hana að lögum þegar í stað, því að hún sameinar svo mikið, að það er nauðsyn að fá kjarna hennar eða hana raunverulega alla tekna í lög. Það fer víða hreyfing um lönd núna vegna þeirrar staðreyndar, hversu alvarlegar sígarettureykingar eru. Þá er hreyfing víða um það að draga úr reykingum vindlinga eins og hægt er, og þá beinist baráttan aðallega að því að fá ungmenni til þess að hefja ekki reykingar. Verra er viðureignar að fá menn, sem hafa reykt í mörg ár, til að láta af vana sínum. En það er líka lagt til hér í þessari þáltill. og er sérstaklega athyglisvert, að stofnaðar verði opnar deildir, sem stjórnað væri af sérfróðum læknum, og þar gefist reykingamönnum kostur á að hætta að reykja. Núna er á hinum Norðurlöndunum uppi mjög sterk hreyfing meðal þm. um það að reyna að fá aðra landsmenn til þess að draga úr reykingum og hvetja unglinga til þess að hefja ekki reykingar, og það er meginatriðið, að við stuðlum að því, að ungmenni hefji ekki reykingar þegar á fermingaraldri eða jafnvei undir fermingu, eins og framsögumaður gat um. Þess vegna er það nauðsyn og virðingarvert, að svona till. komi fram, og hún er svo góð, - ég vil endurtaka það, - að það ætti að gera efni hennar sem fyrst að lögum.