Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB) : Ríkisstj. hefur óskað þess, að frv. þetta megi ganga hindrunarlaust gegnum þrjár umr. nú þegar. Of skammt er liðið frá útbýtingu þess, og verður því að veita afbrigði frá þingsköpum, svo að það megi taka til meðferðar á þessum fundi.



Herra forseti. Ég tel ekki nauðsyn á að hafa langan formála fyrir frv. þessu, þar sem farið er fram á að gefa Tóbakseinkasölu ríkisins heimild til þess að hækka álagningu á tóbaki meira en verið hefur. Ríkisstj. telur ekki heppilegt að binda álagningu á tóbaki við 10–50% og telur rétt að heimila að leggja 10–150% á sumar tegundirnar, eftir því sem ástæða þykir til. Ég leyfi mér að fara fram á, að mál þetta verði ekki sett í nefnd, heldur megi fá fullnaðarafgreiðslu í dag, þar sem það gæti valdið truflunum, ef afgreiðsla málsins tæki lengri tíma. - Að svo mæltu sé ég ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum.



Herra forseti. Það virðist eiga að taka hér upp nokkuð ströng og ákveðin vinnubrögð, þegar stj. ætlast til þess, að þetta frv. gangi gegnum þrjár umr., án þess að það fari til n. og þá án þess að um það verði nokkrar umr., og ég held, að sumir hv. þm. hafi ekki átt þess kost að sjá þetta frv. enn þá, a. m. k. hefur það ekki komið á mitt borð, og ég hef ekki séð það. Ég heyri, að það er um að ræða að hækka álagningu á tóbaki. Mig langar til að spyrja: Hvers vegna? Hver er tilgangurinn? Ég geri ekki ráð fyrir, að horfið verði að þessu ráði, nema tryggt sé nokkurn veginn, að nota eigi þennan tekjuauka í einhverjum ákveðnum tilgangi. Það væri líka gott að fá að heyra það hjá hæstv. ráðh., hvað hann áætlar, að þessar tekjur muni nema miklu fyrir ríkissjóð. Ég verð sem sagt að lýsa yfir því, að meðan ekki liggja nánari upplýsingar fyrir, þá sé ég mér alls ekki fært að taka afstöðu til málsins. Hér er aðalatriðið, hver tilgangurinn er, til hvers á að verja þessu fé, sem ríkisstj. kann að áskotnast fyrir þessa hækkun. Að svo stöddu vil ég ekki fjölyrða meira um þetta, - vona að fá fullnægjandi svör frá hæstv. ráðh.



Ég var að vonast eftir, að hæstv. ráðh. mundi svara þessari fyrirspurn, sem fram var borin á þessari stundu, því að sumt í henni er það sama, sem ég gjarnan vildi fá upplýst. Ég hef ekki heyrt getið um þetta mál, fyrr en hæstv. forseti tilkynnti um það áðan, og skilst mér það eiga að fara áfram með óvenjulegum hraða og nokkurri leynd, þar sem það má ekki komast út til almennings sem stendur. Þessa nýju tekjuöflun ber þannig að, að maður skyldi ætla, að verið væri að forða frá einhverjum aðsteðjandi voða. Nú hef ég ekki heyrt á það minnzt, að hagur ríkissj. sé neitt bágborinn, heldur hið gagnstæða. Og þess vegna finnst mér þetta bera mjög undarlega að. Maður sér ekki, hvað þetta muni verða mikil fjárhæð, og hæstv. ráðh. virðist ekki heldur vilja svara því. Ekki hefur neitt heyrzt um það, hvort búizt er við, að ríkissj. verði fyrir svo miklum skakkaföllum í náinni framtíð, að stofna þurfi til nýrrar tekjuöflunar fyrir hann. Og manni virðist, að álögurnar séu þó nokkurn veginn komnar í það horf, að telja verður það fyllsta, sem leggjandi er á þegnana. Allt ber þess vegna þannig að, að ég fæ ekki skilið. Hæstv. stj. virðist ekki vilja gefa í heyranda hljóði frekari skýringu á þessu máli, því að það er vitanlega engin skýring að segja, eins og í grg. frv., að stj. telji ekki heppilegt að binda álögurnar við þetta eða hitt. Fyrst svona ber að, þá finnst mér sjálfsagt, að málið fari til fjhn., og getur stj. þá gefið þeirri n. þær skýringar, sem nauðsynlegar þykja, ef hún vill síður láta neitt koma opinberlega fram.



Ég tel rétt, að það komi fram, út af þeim orðum, sem fallið hafa, að hæstv. ríkisstj. tilkynnti formönnum flokkanna á laugardaginn var, að hún hefði í hyggju að flytja slíkt frv., sem hér liggur fyrir. Ég gerði tilraun til að ná saman fundi í þingflokki sjálfstæðismanna í morgun, og þann fund sóttu allmargir þm., en ekki allir, og þar á meðal ekki hv. 7. þm. Reykv. Ég hef ekki umboð til þess að segja neitt sérstakt um þetta mál fyrir hönd Sjálfstfl. En eftir þeirri hugmynd, sem ég hef gert mér um málefnalega afstöðu á grundvelli þeirra upplýsinga, sem ég hef fyrir mér um málið, þá mun ég fyrir mitt leyti styðja það, að stj. fái þessa heimild. Og eðli málsins er nú þannig, að ef þingið á annað borð vill veita þessa heimild, er bezt, að það sé gert tafarlaust, því að ég tel, að meðan málið liggur fyrir þinginu, sé heppilegast, að hægt væri að halda Tóbakseinkasölu ríkisins - og jafnvel áfengisverzluninni - lokaðri, því að annars mundu menn gera tilraun til þess að birgja sig upp, áður en verðhækkun kæmi fram. Ég endurtek, að ég mun persónulega fylgja málinu og að ég mun einnig greiða fyrir því, að það fái fljótan framgang á Alþ., með þeim rökum, sem ég gat um.



Eins og mál þetta liggur einangrað og út af fyrir sig, þá finnst mér ekki óeðlilegt, að stj. hefði slíka heimild til þess að verðleggja tóbak. Þar af leiðandi er ég ekki á móti því, að þau ákvæði, sem frv. inniheldur, nái fram að ganga. En út af því, sem komið hefur fram í umr., skal ég geta þess, að það er Alþ. yfirleitt að ákveða, hvernig tekjum ríkisins skuli varið. Og það getur kannske komið til álita síðar á þessu þingi í sambandi við fjárl. og aðrar gerðir Alþ. að ákveða, hvert tekjuaukning af einkasölu þessari eins og aðrar tekjur, sem í ríkissjóð falla, skuli ganga. Ég mun fyrir mitt leyti greiða atkv. með þessu frv., því að mér finnst eðlilegt, að svona mál út af fyrir sig gangi dálítið fljótt gegnum þingið. Ef það færi með venjulegum hraða mála, gætu menn gert tilraunir til að hamstra tóbak.



Mér eru það ákaflega mikil vonbrigði, ef hæstv. ráðh. sér sér ekki fært að gefa okkur nánari skýringu á málinu. Það ber hér að á undarlegan - svo að ég segi ekki dularfullan - hátt, og það er á engan hátt rökstutt. Ég get ekki gert mér annað í hugarlund en ríkisstj. hafi hugsað sér að mæta einhverri - ákveðinni þörf, sem hún telur fyrir hendi, með því að afla ríkissj. þessara sérstöku tekna. Og afstaða mín til málsins - og ég geri ráð fyrir, mjög margra annarra þm. - fer algerlega eftir því, hver þessi þörf er. Mér skildist á ræðu hv. þm. G.-K., að hér mundi vera eitthvert talsvert víðtækara mál á ferð. Hann taldi það - eins og rétt er - eðlilegt og sjálfsagt að loka tóbakseinkasölunni, á meðan þetta mál væri til meðferðar. En í því sambandi nefndi hann, að líka væri rétt að loka áfengisútsölunni. Ég sé nú ekki, hvaða. rökrænt samhengi er þarna á milli. Þetta gerir málið enn dularfyllra og sýnir, að það er verið að dylja menn einhverju í sambandi við málið.

Ekki höfum við líklega á móti því, að áfengisverzluninni sé lokað!


             Ne-hei, sannarlega hef ég og hv. þm. Borgf. ekki á móti því, heldur mundum við manna fyrstir greiða atkv. með því. Og það er ekki sérstaklega sennilegt, að við værum út af fyrir sig á móti því, að verðlag á tóbaki hækkaði dálítið, ef verja á þeim tekjum, sem þannig er aflað, til einhverra skynsamlegra og nauðsynlegra hluta. Ég geri að till. minni, að þessu máli verði vísað til fjhn., svo að það geti fengið einhverja meðferð þar og kannske aflað þeirra upplýsinga, sem hæstv. stj. sýnist ekki vilja gefa þinginu.



Mér þykir leiðinlegt, ef ég hef orðið til að spilla fyrir málinu með því að drepa á möguleika þess, að áfengisútsölunni yrði lokað einhverja stund, því að það kann að snerta illa fleiri en mig, ef það á að verða til langframa! En að ég talfærði það, stafar af eðlilegu orsakasambandi milli tóbaks og áfengis. Ég áleit ríkisstj. fara fram á þessa heimild af því að hún a. m. k. hugsaði sér að nota hana. Ef tóbakið hækkar, þá geri ég ráð fyrir, að ríkisstj. láti sér einnig detta í hug einhverja hækkun á áfengi. En eftir því sem ég bezt veit, hefur stj. heimild til að hækka áfengi án þess að spyrja Alþ. sérstaklega. Og ég get ekki fallizt á, að þetta mál fái einhvern alvarlegan blæ, þótt samfara tóbakshækkuninni yrði eitthvað hækkað brennivín, sem náttúrlega er góður og gagnlegur hlutur(!) eins og tóbak, en engu að síður hlutur, sem sumum okkar tekst að komast af án. Hv. þm. kvaðst ekki vera á móti því, að tóbakið hækkaði, ef fénu yrði varið til skynsamlegra hluta. Þykist ég mega af þessu marka, að hv. þm. sé út af fyrir sig samþ. þeirri hugmynd, sem borin er fram af hæstv. stj. En varðandi hina hlið málsins, hvernig þessu fé er varið, er óhætt að taka undir það, sem hv. 4. þm. Reykv. lagði sérstaklega áherzlu á, að það er atriði út af fyrir sig og að Alþ. sjálft hefur rétt til þess að hafa um það endanlegt úrslitavald, hvernig bæði þessu fé og öðru, sem í ríkissj. berst, verði varið.