Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég ætla að gera hér litla fyrirspurn til hæstv. viðskmrh. Ég ætlaði að reyna að tala við hann áður, en vannst ekki tími til þess. Skal ég hafa þetta mjög stutt: Það er sjálfsagt flestum kunnugt, að við höfum orðið að búa hér við skort á ýmsum vörum. En það, sem er einna harðast fyrir okkur hér í Reykjavík, er það, að fjöldamörg undanfarin ár hafa mörg heimili orðið að búa við ægilegan smjörskort. Nú sá ég í blöðum bæjarins, að hér hafi flutzt inn allmikið af smjöri, fyrst frá Ameríku og síðan frá Danmörku, en fjöldi heimila situr hér uppi smjörlaus. Nú eru jólin að koma, og við eigum að sitja smjörlausir um jólin, þar á meðal fjöldi barnaheimila, og vil ég því spyrja hæstv. viðskmrh., hvað sé orðið af þessu danska smjöri, því að ekki hefur mitt heimili orðið vart við það.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Eins og ég held, að hv. 7. þm. Reykv. sé kunnugt, var tekin sú ákvörðun að skammta þetta smjör, sem fluttist til landsins. Var byrjað að skammta nákvæmlega sama smjörmagn og tekið er inn í vísitöluna, sem talið var óhætt að segja meðalnotkun fyrir ófriðinn. Þetta smjör hefur verið selt sem næst kostnaðarverði, þó hefur ríkissjóður haft ofurlítinn tekjuafgang af því. Nú, það var nú sjálfsagt skortur um tíma, í september og október, af því að það seinkaði sendingu, sem von var á frá Bandaríkjunum, en hún kom ekki fyrr en í nóvember. Um sama leyti fékk ríkisstj. innflutningsleyfi fyrir 150 tonnum af smjöri frá Danmörku, og mun það vera komið hingað til landsins núna. Af því að það var nokkurn veginn augljóst, að það smjörmagn, sem innflutt var í haust, mundi hrökkva heldur meira en fyrir þessu skammtaða magni næstu mánuði, var sú ákvörðun tekin með tilliti til jólanna og með tilliti til þess, að notkun er yfirleitt meiri á slíkri vöru um jólaleytið en á öðrum tímum, að bæta lítils háttar við skammtinn, gefa uppbót fyrir árið, og ég held, að ég fari rétt með, að sú uppbót hafi verið ½ kg á hvern mann, og er víst, að sú uppbót var látin út á einhvern stofnauka, þó að ég muni nú ekki lengur, hvaða stofnauki það var. Mér er sagt, án þess að rannsókn liggi fyrir um það enn þá, en hún getur ekki farið fram fyrr en eftir áramótin, að talsvert sé eftir enn þá af ameríska smjörinu, sem skammtað var síðast, og verða gefnir út skömmtunarseðlar eftir áramótin fyrir a. m. k. eins miklu magni og skammtað hefur verið hingað til, og e. t. v. verður látinn eitthvað meiri skammtur með tilliti til þess, að í Ed. hefur verið samþ., að skilyrði fyrir því, að lægra verð vöru, sem seld er eftir tvenns konar verði, verði tekið inn í vísitöluna, sé það, að látið sé 25% fram yfir það magn, sem látið er inn í vísitöluna, og er því sú ákvörðun tekin að láta eitthvað ríflegri skammt, því að gera má ráð fyrir, að þetta verði samþ. í þessari hv. deild. Danska smjörið er ekki komið á markaðinn enn þá, og þótti ekki ástæða til að setja það á markaðinn meðan nóg var af amerísku smjöri, en það verður skammtað strax upp úr áramótunum. Ég get ekki skilið, að ríkisstj. geti meira í þessu gert en hún hefur þegar gert, og hún hefur, sem sagt, skammtað það magn, sem tekið er inn í vísitöluna, og þó ofurlitla viðbót. Ef farið væri að flytja inn smjör í stórum stíl, þá geri ég ráð fyrir, að hætta yrði á, að innlenda framleiðslan seldist ekki, og það mundi vitanlega skapa stórkostleg vandkvæði, sem ríkisstj. yrði að ráða fram úr á einhvern hátt. Ég held, að menn séu sammála um, að eðlilegast sé að skammta áfram þetta sama magn, og þá sé a. m. k. enn sem komið er ekki hætta á, að innlenda framleiðslan seljist ekki, og ég sé ekki neinn möguleika til þess að fara nú fyrir jólin að bæta við þennan skammt. Menn hafa þegar fengið viðbótarskammt, og þó að mér sé ljóst, að það er svo lítið magn, að fara verður varlega með það, til þess að það geti enzt, er það þó óneitanlega mikil viðbrigði frá því, sem var um áramótin síðustu, þegar menn gátu naumast fengið neitt smjör til heimila sinna.



Ég vil þakka hæstv. fjmrh. fyrir það, að hann hefur gert grein fyrir afstöðu viðskiptavaldanna í þessu máli. Mér skilst, að það eigi ekki að bæta úr þeim vandkvæðum, sem hér ríkja í þessum efnum, fyrir hátíðarnar, og verður maður þá að hafa það. En ég vil við þetta bæta því, að mér er það alveg óskiljanlegt, ef smjör er fáanlegt ytra, - og það held -ég að megi fá bæði í Ameríku og eins frá Danmörku, þá er mér alveg óskiljanlegt, hvers vegna á að leggja þessa refsingu á Íslendinga og leyfa þeim ekki að borða smjör. Okkur var birt það með mikilli gleði og miklum fögnuði fyrir nokkru, að nú væri búið að kippa mjólkurmálunum alveg í lag. Ekki hefur nú þetta enzt mínu heimili til heilbrigði, en það er staðreynd, sem ég þarf ekki annarra vitneskju um, því að ég hef þar mína eigin, að ég hef ekki getað fengið smjör að neinu ráði til heimilisins nema á svörtum markaði, fyrir 28–30 kr. kg, og þótti mér það þó gott, meðan ég gat fengið það, en nú er það ekki hægt lengur. Ég vildi segja þetta, þó að ég ætli ekki að fara að deila við hæstv. ráðh., og það vantar greinargerð fyrir því, hvers vegna á að vera að halda fjölskyldum hér í smjörsvelti, ef smjör er fáanlegt frá útlöndum. Það geta ekki talizt gild rök, að þá muni eyðileggjast svartur markaður í landinú, sem ekki er hægt að komast að. Ég ætla ekki að tefja þennan fundartíma með því að ræða þetta meira, en vildi fá greinargerð fyrir þessu og láta í ljós vanþóknun mína á þessu fyrirkomulagi.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Ég veit ekki, hvaðan hv. 7. þm. Reykv. hefur þær upplýsingar, að fá megi nóg smjör til landsins. Ríkisstj. tókst ekki í haust að fá meira magn af útlendu smjöri en 150 tonn, og það er ekki mikið fram yfir það, ef nokkuð er, sem nauðsynlegt verður að skammta nú eftir áramótin. Hv. þm. hlýtur að skilja, að úr því að það ráð er tekið upp að skammta smjörið, verður ríkisstjórnin eða viðskiptamálaráðuneytið að reyna að sjá fyrir því, að nægilegt magn sé til, áður en farið er að selja það á svörtum markaði. Getur verið, að mætti fá smjör frá Ameríku, en það hefur nú stundum heyrzt kveða við þann tón, að það væri óvarlega farið með þær innstæður; sem eftir eru, og ég vil ekki stuðla að því, að farið verði að eyða þeim til þess að flytja smjör frá Ameríku. Ég held, að það sé engin ástæða til að vera að þessu.



Herra forseti. Alþingi hefur með þál. í gær veitt samþykki til að fresta fundum Alþingis fyrst um sinn, þó ekki lengur en til 1. febr. n. k. Í ríkisráðinu var í gær gefið út svo hljóðandi forsetabréf : „Forseti Íslands gerir kunnugt : Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 64. löggjafarþings, frá 21. des. 1945, enda verði þingið kvatt til framhaldsfunda eigi síðar en 1. febr. 1946. Ritað í Reykjavík 20. des. 1945. Sveinn Björnsson. Ólafur Thors.“ Samkvæmt þessu lýsi ég yfir, að fundum Alþingis er frestað frá deginum í dag og að Alþ. verður kvatt saman aftur til framhaldsfunda eigi síðar en 1. febr. n. k.

Forseti (JPálm) : Þar sem nú er ákveðið, eins og skýrt hefur verið frá af hæstv. forsrh., að fresta Alþ. til 1. febr., þá vil ég þakka hv. þm. fyrir vinsamlega samvinnu við mig sem forseta, og það því fremur sem ég er alger óvaningur í þessu starfi. Jafnframt vil ég óska þeim utanbæjarþingmönnum, sem ekki eru farnir, góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu, og öllum hv. þm. óska ég gleðilegra jóla og gleði og farsældar á væntanlegu nýári.



Ég ætla að taka mér það leyfi að þakka hæstv. forseta fyrir óskir hans til handa okkur þingmönnum. Jafnframt vil ég leyfa mér - og ég vona, að ég tali í nafni allra hv. þm., - að þakka samvinnu við hann í forsetastóli á þessum hluta þingsins og óska honum góðrar heimferðar og gleðilegra jóla, og loks óska ég þess, að við megum hittast hér heilir aftur, þegar tilsettri þingfrestun er lokið.

Forseti (JPálm) : Ég vil þakka hv. 2. þm. S.-M. fyrir vinsamleg orð í minn garð og öllum hv. þm. undirtektir undir það og vona, að við getum hitzt hér glaðir, þegar þing kemur saman á ný.



Herra forseti. Þann 3. des. s. l. var útbýtt frá mér fyrirspurn til hæstv. dómsmrh. um varðbátakaup. Þessi fyrirspurn var leyfð og send hæstv. ráðh. Spurt var, hvað hefði gerzt í þessu máli síðan og hvenær mætti vænta svars frá honum og nokkurrar skýrslu um þetta mál. Ég hef talið nauðsynlegt og jafnframt viðeigandi að beina þessari fyrirspurn hér til hæstv. ráðh., þó að í sameinuðu þingi sé. Ég hef talið æskilegt, að nú, áður en þingmenn skilja og þingi verður frestað, þá fái þm. vitneskju um það frá hæstv. ráðh., hvenær hann a. m. k. hyggst að gefa þessa skýrslu, úr því að hún hefur ekki þegar verið gefin, hálfum mánuði frá því að fyrirspurnin var leyfð og honum send. Vildi ég óska, að ráðh. gæfi um þetta nokkrar upplýsingar.

Forseti (JPálm) : Ég vil vekja athygli á því, að það var ekki meiningin, að hér ættu sér stað fyrirspurnir á þessum fundi.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson) : Þetta mál er í athugun, og vænti ég að geta svarað því á fyrsta fundi, sem haldinn verður í neðri deild.



Ég vildi aðeins þakka hæstv. dómsmrh. fyrir að hafa gefið þessar upplýsingar, og tel ég þetta fullnægjandi.