Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. 2. þm. Reykn. að leggja fram eftirfarandi fsp.: „1. Hvað líður störfum nefndar þeirrar er ráðh. skipaði 13. nóv. s.l. vegna nýrrar flugstöðvar á Keflavíkurflugvelli? 2. Hefur verið ákveðið hvernig og hvort lántaka til byggingarinnar verður nýtt? 3. Hefur verið tekin ákvörðun um áfangaskiptingu byggingarinnar? 4. Hafa verið gerðar breytingar á hönnun byggingarinnar?“ Ég tel ástæðulaust að fara mörgum orðum um þessa fsp. Hún skýrir sig sjálf. Það hefur komið fram hér á Alþingi að stjórnarsáttmálinn gerir ráð fyrir að allir samstarfsflokkar ríkisstj. samþykki að af þessari byggingu verði, og nú er svo málum komið að líklega er skammt þess að bíða að frestur sá, sem fyrir hendi er til að ákveða þessa byggingu, renni út. því er hér spurt.



Herra forseti. 1. liður þessarar fsp. hljóðar svo: „Hvað líður störfum nefndar þeirrar er ráðh. skipaði 13. nóv. s.l. vegna nýrrar flugstöðvar á Keflavíkurflugvelli?“ Svarið er þetta: Nefnd sú, er skipuð var 13. nóv. s.l. til að athuga hönnun fyrirhugaðrar flugstöðvarbyggingar og hugsanlega áfangaskiptingu, hefur starfað að þessu verkefni, aflað ýmissa upplýsinga og kynnt sér gögn. Er vonast til að nefndin skili áliti innan skamms. 2. liður fsp. er svohljóðandi: „Hefur verið ákveðið hvernig og hvort lántaka til byggingarinnar verði nýtt?“ Svarið er: Engin ákvörðun liggur enn fyrir um nýtingu lántöku, en gert er ráð fyrir því í skipunarbréfi nefndarinnar, að hún geri tillögur um á hvern hátt lántaka yrði nýtt. 3. liður fsp. er svohljóðandi: „Hefur verið tekin ákvörðun um áfangaskiptingu byggingarinnar?" Við því er þetta svar: Á fundum nefndarinnar hafa verið ræddar ýmsir möguleikar á áfangaskiptingu byggingarinnar, en tillögur eru ekki enn fullmótaðar. 4. liður fsp. er svohljóðandi: „Hafa verið gerðar breytingar á hönnun byggingarinnar?“ Þar er svarið þetta: Starf nefndarinnar hefur miðast við fyrirliggjandi hönnun og teikningar.



Herra forseti. Ég þakka þau svör sem hér hafa verið tilgreind, þó að lítið sé á þeim að græða. Ég vona samt að sú nefnd, sem vinnur að þessu máli, fari að skila áliti og tekin verði ákvörðun um að byrja á þessari byggingu. Það má ekki líða langur tími þar til það verður gert. Mönnum má vera ljóst hversu mikil nauðsyn það er að af þessum framkvæmdum verði, því óþolandi er bæði fyrir starfsfólk og alla aðstöðu á Keflavíkurflugvelli að búa við þann þrönga kost sem núverandi flugstöðvarbygging býður upp á. Því vil ég vona að af þessu verði.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að spyrja forsrh. eftirtalinna spurninga: „1. Hvenær og hvernig hyggst ríkisstj. framkvæma það ákvæði í stjórnarsáttmálanum er segir að undirbúið verði öflugt átak í atvinnumálum á Suðurnesjum? 2. Hver er árangur af starfi nefndar þeirrar er skipuð var 24. júní s.l. í þessu skyni?“ Það eru að vísu áhöld um hvort eðlilegt er að spyrja forsrh. um atvinnumál á Suðurnesjum, því að þegar þeir settu saman þann stjórnarsáttmála sem núv. ríkisstj. starfar eftir hafa þeir ekki vitað betur eða verið betur að sér um mannlíf á Suðurnesjum en svo að þeir flokkuðu atvinnumál þar um slóðir sem utanríkismál. Í einum kafla stjórnarsáttmálans, er nefnist utanríkismál, segir: „Undirbúið verði öflugt átak til atvinnuuppbyggingar á Suðurnesjum.“ Ekki hefur enn bólað á neinu hvað varðar framkvæmd þessa ágæta fyrirheits og eru Suðurnesjamenn því vissulega áhyggjufullir hvað varðar atvinnumálin. Sú var tíðin, að atvinna var næg á Suðurnesjum. Fiskveiðar og fiskvinnsla stóð í blóma. Þar var vaxtarbroddur útgerðar á Íslandi. Nú er svo komið að hvert fyrirtækið af öðru hættir rekstri og atvinna minnkar. Fyrir nokkrum árum voru starfrækt ellefu frystihús í Keflavík, en nú eru þau aðeins þrjú og er atvinna þar stopul, enda ekki starfrækt með fullum afköstum. Þá má geta þess, að eitt helsta fyrirtæki þar um slóðir, Fiskiðjan, hefur nú verið lagt niður og tapar þar fjöldi manns atvinnu, menn sem hafa haft þar góðar tekjur. Verst hefur þó ástandið verið í vetur og fjöldi atvinnulausra aldrei verið meiri. Ég hef undir höndum nýtt yfirlit frá Vinnumiðluninni í Keflavík. Þar kemur fram að allan febrúarmánuð s.l. voru 132 menn atvinnulausir. Tekið skal fram að afli var svipaður í febrúarmánuði nú og í fyrra. Í fyrra, þ.e. árið 1981, voru 57 skráðir atvinnulausir í febrúar, en árið 1980 voru aðeins 16 skráðir atvinnulausir. Þessar tölur sýna að sífellt sígur á ógæfuhliðina. Fyrir nokkrum árum hefðu fáir trúað því, að í febrúarmánuði, þegar vertíð er í fullum gangi, skyldu á annað hundrað manns ganga atvinnulausir í Keflavík. Skylt er að geta þess, að nú þessa dagana hefur aðeins rofað til, en síðasta föstudag greiddu verkalýðsfélögin 75 manns atvinnuleysisbætur. Atvinna í öðrum byggðarlögum á Suðurnesjum hefur verið ágæt nú um hávertíðina, hvað sem verður. Vandinn virðist mestur í Keflavík. Það er mikil nauðsyn að gera öflugt átak í atvinnumálum á Suðurnesjum. En til þess þarf vilja, framkvæmdir og fjármagn. Íbúar syðra hafa að mestum hluta lifað af vinnslu sjávarafla. Aftur á móti hafa ókunnugir oft í huga að á Suðurnesjum lifi menn á varnarliðsvinnu eingöngu, þar sé ekkert annað fyrir hendi. Svo er auðvitað ekki og svo má aldrei verða. Á þessu svæði verður að tryggja fólki fulla atvinnu, eins og annars staðar á landinu. Það ástand, sem nú ríkir, má ekki vera til frambúðar, enda óþolandi. Óttast ég að þegar vertíð lýkur verði ástandið mjög alvarlegt. Við þeim vanda verður að bregðast af raunsæi. Ég vona að ráðh. boði framkvæmdir eða efndir á umræddu fyrirheiti í stjórnarsáttmálanum í svari því er hann gefur hér á eftir.



Herra forseti. 24. júní 1981 skipaði ríkisstj. nefnd til að vinna að framkvæmd þess ákvæðis stjórnarsáttmála ríkisstj. frá 8. febr. 1980, að undirbúið verði öflugt átak til atvinnuuppbyggingar á Suðurnesjum. Í þessa nefnd voru skipaðir: Finnbogi Björnsson framkvæmdastjóri, formaður, Geir Gunnarsson alþm. og Jóhann Einvarðsson alþm. Mér hefur borist skýrsla frá nefndinni. Er hún dags. 22. mars og er svohljóðandi: „Nefndin hóf störf 2. júlí 1981. Hún hefur m.a. rætt við allar atvinnumálanefndir á Suðurnesjum, hverja í sínu byggðarlagi, einnig við atvinnumálanefnd Suðurnesja sem er skipuð formönnum slíkra atvinnumálanefnda á Suðurnesjum. Fram hafa komið góðar ábendingar, sem unnið er frekar að, en nefndin litur á það sem einn meginþátt í verkefni sínu að styðja frumkvæði heimamanna til nýrrar eða aukinnar atvinnustarfsemi. Þá hefur nefndin unnið að og óskað eftir upplýsingum um eftirtalin málefni m.a.: 1. Úttekt á jarðhitasvæðum á Reykjanesi sem Orkustofnun hefur með höndum, jafnframt því sem nefndin hefur beitt sér fyrir því að fé yrði veitt til rannsóknar á háhitasvæðum. 2. Úttekt á hafnarstæðum á Suðurnesjum, m.a. með tilliti til efnaiðnaðar á svæðinu. 3. Nefndin hefur látið vinna frumáætlun um hugsanlega áfangauppbyggingu sjóefnasamstæðu á Reykjanesi, þ.e. saltverksmiðju, natríumklóratverksmiðju, klór- og alkalíverksmiðju, ammoníakverksmiðju og magnesíumverksmiðju. Samkv. áætluninni gætu 950 manns starfað við þær. 4. Framkvæmdastofnun ríkisins hefur tekið að sér að ósk nefndarinnar að endurvinna upplýsingar um rekstur, búnað og fjárfestingu í frystihúsum á Suðurnesjum, sem unnar voru 1978, með athugun á því, hverra umbóta er þörf nú. Telur hún að fiskvinnslu verði að færa til hagkvæmari og nýtískulegri hátta. Í því sambandi hafa nefndarmenn ásamt fulltrúum Framkvæmdastofnunar nú heimsótt 10 hraðfrystihús og fiskvinnslustöðvar á Suðurnesjum og skoðað aðstæður. 5. Þá er Iðntæknistofnun að beiðni nefndarinnar að gera úttekt á hagkvæmni þess að reisa plasttunnuverksmiðju og steinsteypueiningaverksmiðju á Suðurnesjum. Er þar m.a. jarðhiti hafður í huga við framleiðslu. 6. Nefndin er nú að ræða við forvígismenn fiskimjölsverksmiðja á Suðurnesjum og víðar um hugsanlega sameiginlega verksmiðju, m.a. á grundvelli skýrslu er unnin var að tilstuðlan sjútvrn. s.l. ár. Þótt slík verksmiðja sé ekki atvinnuaukandi, séu aðrar lagðar niður, eykur hún hagkvæmni og leysir ýmsan vanda á svæðinu, svo sem mengun. Nefndin setti sér í upphafi þær starfsreglur að einbeita sér að þeim aðgerðum sem mættu verða til að auka hagkvæmni í rekstri fyrirtækja og styðja hugmyndir sem miðuðu að nýrri og aukinni atvinnustarfsemi, hagkvæmni í rekstri og endurskipulagningu þar sem við yrði komið. Nokkuð hefur verið um óskir um að reyna að greiða úr rekstrarfjárvanda fyrirtækja, en nefndin hefur ekki talið slíkt starfssvið sitt nema saman fari við áðurnefnd markmið. Svo sem fyrr segir hafa ýmis mál verið skoðuð, m.a. eftir góðar ábendingar. Mesta þörfin virðist vera fyrir aukna iðnstarfsemi á svæðinu. Tekið skal fram, að upptalning verkefna nefndarinnar er með áðurgefnum upplýsingum hvergi tæmandi. Starf það, sem nefndin vinnur að, verður ekki unnið á skömmum tíma, þar sem leita þarf eftir og kalla fram frumkvæði heimamanna til að ráðast í nýja atvinnustarfsemi og framkvæma þarf síðan athuganir og rannsóknir á hagkvæmni rekstrar og tryggja fjármagn sem þarf til framkvæmda. Nefndin væntir þess að þetta teljist fullnægjandi.“ Svo hljóðar skýrsla hinnar þriggja manna nefndar frá 22. mars, - nefndar sem hóf störf 2. júlí s.l.



Herra forseti. Ég þakka svar forsrh., sem var sú skýrsla sem umrædd nefnd hefur tekið saman. Mér sýnist á þeirri skýrslu sem lítið hafi í raun verið gert. Það hefur verið safnað saman upplýsingum um málefni sem menn þar syðra hafa vitað að hafa verið til umhugsunar. En það fólk, sem nú gengur atvinnulaust og hefur gengið atvinnulaust og mun sennilega ganga atvinnulaust að óbreyttu, hefur litla atvinnu af því sem hér er upp talið, og hræddur er ég um að bráðar aðgerðir þurfi til að koma ef úr á að bæta. Eins og ég gat um áðan voru í febrúarmánuði á annað hundrað manns atvinnulausir og 75 manns fengu atvinnuleysisbætur s.l. föstudag. Menn vona að sjálfsögðu að þetta lagist núna í aprílmánuði, en þegar vertíðinni lýkur veit ég ekki hvað er fram undan. Ég veit að ástandið er alla vega alvarlegt. Ég hygg að af því, sem hér er nefnt og er næsta rýrt, verði ekki neitt nema tryggt verði fjármagn til að framkvæma það sem þarna er um talað, og vissulega skortir það til að hleypa nýju lífi í atvinnulíf á Suðurnesjum. Eins og ég gat um áðan er hvert fyrirtækið á eftir öðru að hætta rekstri þar. Ekkert nýtt virðist á döfinni. Það, sem þessi skýrsla gefur til kynna, er ekkert sem getur komið til í náinni framtíð. Við skulum vona að það verði ekki langt þangað til, en það, sem núna þarf, eru úrbætur nú þegar. Vona ég að ríkisstj. sjái sóma sinn í að sinna þessu svæði betur en hér virðist vera um að ræða. Það er vissulega furðulegt að ríkisstj., sem búin er að sitja þennan tíma, skuli fyrst 24. júní s.l. láta sér detta í hug að kalla saman nefnd til að skrifa upp svona upplýsingar eða hugmyndir sem hafa verið til umræðu hjá sveitarstjórnum á Suðurnesjum að eigin frumkvæði. Frá ríkisins hálfu virðist sáralítið eða ekkert fyrirhugað eða ekkert frumkvæði koma.



Herra forseti. Á þskj. 455 hef ég leyft mér að bera fram fsp. til sjútvrh. um útgáfu fiskikorta, en hinn 15. mars 1977 var samþykkt svohljóðandi ályktun á hinu háa Alþingi um útgáfu fiskikorta, með leyfi hæstv. forseta: „Alþing ályktar að skora á ríkisstj. að hlutast til um, að nú þegar verði hafinn undirbúningur að útgáfu sérstakra fiskikorta með Lóran-C staðarlínum í og öðrum þeim upplýsingum, sem að gagni mega koma við fiskveiðar. Við undirbúning fjárlaga fyrir næsta ár verði tekið tillit til þess kostnaðar, sem útgáfa slíkra korta hefur í för með sér.“ Mér er kunnugt um að nokkur fiskikort hafa verið unnin. Það eru kort með lóranlínum um ástand sjávarbotns og eru það kort af hafsvæðum út af Reykjanesi og Vestfjörðum. Á hinn bóginn virðist sem þessi kortagerð hafi dregist úr hömlu, en skilningur á notagildi þeirra hefur farið mjög vaxandi og þekkja sjómenn best til þess. Ég sé þess vegna ástæðu til þess, eins og hér liggur fyrir, að bera þessa fsp. fram til að fá nákvæmari útlistun á stöðu málsins hjá hæstv. sjútvrh.



Herra forseti. Sjútvrn. hefur aflað sér upplýsinga frá Sjómælingum Íslands um útgáfu umræddra fiskikorta og vil ég, með leyfi forseta, lesa bréf Sjómælinga: „Vísað er til bréfs rn., dags. 17. þ. m., varðandi fsp. til sjútvrh. um framkvæmd þál. frá 15. mars 1977 um útgáfu fiskikorta. Fiskikort, sem gerð eru í samræmi við þál. frá 15. mars 1977, eru gefin út af Sjómælingum Íslands í samvinnu við sjútvrn. Eftir að tekist hafði að sigrast á ýmsum tæknilegum erfiðleikum voru fyrstu þrjú kortin gefin út árið 1980. Á s.l. ári voru gefin út fimm kort til viðbótar af fiskislóð við Suðuvestur- og Vesturland. Nú er verið að vinna að átta nýjum kortum yfir fiskislóð við Suðausturland sem verða gefin út á þessu ári, og verður þá búið að gefa út samtals 16 fiskikort. Sala kortanna var fremur treg til að byrja með, en hefur glæðst upp á síðkastið. Sjómælingar Íslands sjá um tæknilega vinnslu kortanna, prentun og sölu, en starfsmaður sjútvrn. safnar upplýsingum um festur og fiskislóðir, sem merktar eru í kortin. Þrátt fyrir ítrekaða beiðni Sjómælinga um aukna fjárveitingu vegna þessa starfs hefur fjárveitingavaldið ekki séð sér fært að leggja neitt verulega af mörkum til þess að hraða útgáfu kortanna.“ Undir þetta skrifar Gunnar Bergsteinsson, forstöðumaður Sjómælinga Íslands. Ég hef jafnframt kynnt mér þetta mál nokkru nánar og mér er tjáð að það standi ekki lengur á ýmsum upplýsingum, sem eins og kemur fram í bréfinu töfðu dálítið útgáfu kortanna til að byrja með. Mér skilst að verulegt magn af slíkum upplýsingum liggi fyrir þannig að unnt væti að hraða útgáfu kortanna, en mér hefur einnig verið tjáð að óskir Sjómælinga Íslands, bæði til síns ráðuneytis og við fjvn., um aukna fjárveitingu í þessu skyni hafi, eins og fram kemur reyndar í bréfinu, fengið takmarkaðan hljómgrunn þótt nokkurt fjármagn hafi nú verið veitt í þessu sambandi. Reyndar var mér jafnframt tjáð að menn hefðu gert sér vonir um meiri sölu kortanna og því verið talið að minni fjárveitinga kynni að vera þörf. Salan hefur glæðst upp á síðkastið og kann það eitthvað að hjálpa til í þessari fjárhagsstöðu, en þó er það skoðun mín, að ef hraða á verulega útgáfu kortanna verði að koma til verulega aukin fjárveiting í þessu skyni.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. sjútvrh. svör hans. Það athyglisverðasta, sem fram kom í svari hans, var auðvitað að þessi bráðnauðsynlega útgáfa fiskikorta hefur mætt litlum skilningi hjá fjárveitingavaldinu, og það var einkum það sem ég vonaðist til að fá að heyra frá hæstv. ráðh., að hann mundi beita sér fyrir breytingum í þeim efnum. Sala á þessum kortum hefur farið hægt af stað að vísu. Það á þær skýringar að sjálfsögðu að menn þurfa tíma til að komast upp á lag með að nota þau, en hún hefur aukist. Er hægt að nefna sem dæmi að Mikla norræna ritsímafélagið keypti allstórt upplag af þessum kortum af Reykjanessvæðinu vegna legu sæsímans þar. Þyrfti að kanna sérstaklega hvort ekki gæti verið um ýmis fleiri tilvik að tefla í því sambandi, að gera mætti hér aukinn markað vegna legu sæsíma, rafstrengja o.s.frv. Ef að verulegu gagni á að koma, sér í lagi fyrir togaraflotann, þarf að endurskoða þessi kort reglulega, en nákvæmni þessara miðana og þessara korta er með ólíkindum og stórkostlegur sparnaður, t.a.m. í veiðarfærum, sem af þessu verður því að menn geta staðsett sig svo nákvæmlega að kannske munar skipsbreidd og fært inn á þessi kort flök af skipum og aðra festu sem til stórtjóns hafa orðið. Hér er fimm ára þál. og búið er að gefa út níu fiskikort alls af að vísu þýðingarmiklum svæðum. En bæði er það, að þetta gengur allt of hægt, og enn fremur hafa þeir ekki fengið fangs á að endurskoða kortin reglulega, en þess er alveg brýn þörf ef að fullum notum á að koma. Ég fer nú eindregið fram á það við hæstv. sjútvrh. að hann beiti sér fyrir því, að hert verði á þessari framkvæmd. Sannleikurinn er reyndar sá, að fjárlaga- og hagsýslustofnun, sem hefur litinn skilning haft á þessu máli, hefur auðvitað ekkert leyfi til annars eftir ákvörðun Alþingis en að sinna þessu eins og vera ber. Alþingi sjálft hefur tekið sína ákvörðun. Enn og aftur kem ég að þessu sama, hversu daufir framkvæmdamenn okkar, sem starfa í umboði okkar, hæstv. ráðh., eru að fylgja eftir beinum fyrirmælum hins háa Alþingis. Þyrfti hæstv. fjmrh. sérstaklega að leggja við hlustir í þessu efni og minnast þess að taka í lurginn á þeim þar uppi í fjárlaga- og hagsýslustofnun og sjá svo um að það verði nægilegt fé til að hraða útgáfu fiskikorta.



Herra forseti. Á þessum vetri hafa alloft átt sér stað umr. hér á hv. Alþingi um nauðsyn þess að bæta aðstöðu iðnaðar, sem á í harðri samkeppni við iðnað erlendis, bæði iðnað vegna innflutnings til landsins svo og vegna útflutnings á okkar eigin iðnaðarvörum. Þegar hæstv. ríkisstj. kynnti hér á Alþingi skýrslu um aðgerðir í efnahagsmálum voru í þeirri skýrslu ýmis atriði sem virtust lofa nokkuð góðu um að skilningur hæstv. ríkisstj. á ýmsum vandamálum iðnaðarins væri að aukast og nauðsynlegt væri að létta af iðnaðinum ýmsum gjöldum sem á honum hvíla. Til dæmis var boðað og síðan um það samþykkt hér frv. að launaskattur skyldi lækka um 1% eða úr 3.5% í 2.5%. Boðað var að endurskoðuð yrði tollheimta af tækjum til atvinnurekstrar til að bæta möguleika á framleiðniaukningu í þessum greinum. Ýmislegt fleira var tilgreint sem talið var nauðsynlegt að gera til að bæta aðstöðu iðnaðarins. Einn liður í aðgerðum hæstv. ríkisstj. í efnahagsmálum í vetur var að leggja á sérstakt tollafgreiðslugjald. Þegar reglugerð var sett um þetta gjald kom það nokkuð á óvart að svo virtist sem aðföng til iðnaðar, bæði hráefni svo og tæki og vélar til iðnaðar, væru látin greiða þetta tollafgreiðslugjald. Þetta hygg ég að hafi komið flestum á óvart, ekki síst miðað við þau orð sem voru látin falla hér á hv. Alþingi þegar þessi mál voru hér til umr. Ég hef því af þessu tilefni lagt fram ásamt hv. 10. þm. Reykv., Friðrik Sophussyni, fsp. á þskj. 430 til hæstv. fjmrh. sem hljóðar svo: „1. Að hve miklu leyti er tollafgreiðslugjald lagt á aðföng til iðnaðar samkv. reglugerð sem sett hefur verið um það efni? 2. Hvað er gert ráð fyrir að tollafgreiðslugjald á aðföng til iðnaðar gefi ríkissjóði mikið í tekjur á þessu ári?“



Herra forseti. Hv. þm. Birgir Ísl. Gunnarsson og Friðrik Sophusson spyrja í fyrsta lagi um að hve miklu leyti tollafgreiðslugjald sé lagt á aðföng til iðnaðar samkv. reglugerð sem sett hefur verið um það efni. Svarið er, að í þessum efnum er fylgt ákvæðum laganna. Meginreglan varðandi aðföng til iðnaðar er sú, að á þau er lagt krónutölugjald miðað við tiltekna fjárhæð. Er það 50 kr. ef tollverð vörusendingarinnar er innan við 5000 kr., en 200 kr. sé tollverð vörusendingarinnar 5000 kr. eða meira. Fast tollafgreiðslugjald takmarkast þó við þá vöruflokka sem tollfrjálsir eru samkv. 1. gr. tollskrárlaga og jafnframt eru undanþegnir sérstöku tímabundnu vörugjaldi samkv. 1. gr. vörugjaldslaga. Sama gildir um vörur sem tollar hafa verið felldir niður af, m.a. samkv. 12. tölul. 3. gr. tollskrárlaga. Aðföng, sem njóta tollfríðinda samkv. ákvæðum fríverslunarsamninga EFTA og Efnahagsbandalagsins, eru undanþegin tollafgreiðslugjaldi fyrst um sinn, meðan ekki er lagt krónutölugjald samkv. lögum um tollafgreiðslugjald á svonefndar fríverslunarvörur, en það verður ekki fyrr en að nokkrum vikum liðnum, eins og áður hefur komið fram. Ráðuneytið hefur einnig ákveðið, að meðan ekki er lagt neitt tollafgreiðslugjald á innfluttar iðnaðarvörur frá EFTA og Efnahagsbandalaginu verði ekki lagt neitt tollafgreiðslugjald á þau aðföng iðnaðar sem flutt eru inn frá löndum EFTA og Efnahagsbandalagsins, þótt aðföngin flokkist ekki undir svonefndar fríverslunarvörur, enda séu þessi aðföng tollfrjáls og án vörugjalds af einhverjum öðrum ástæðum. Annar liður fsp. er svohljóðandi: „Hvað er gert ráð fyrir að tollafgreiðslugjald á aðföng til iðnaðar gefi ríkissjóði mikið í tekjur á þessu ári?“ - Ég verð að gefa það svar við þessari spurningu, að engar tölulegar upplýsingar eru fyrirliggjandi um það sérstaklega hverjar tekjur tollafgreiðslugjald á aðföngum til iðnaðar muni gefa ríkissjóði á þessu ári. En ég vek á því athygli, sem er ljóst af lögunum um tollafgreiðslugjald, að á aðföng til iðnaðar, sem eru tollfrjáls af öðrum ástæðum, er ekki lagt 1% tollafgreiðslugjald. Þau eru sem sagt undanþegin þessu sérstaka eina prósentugjaldi, en á aðföngin leggst hins vegar lágt krónutölugjald, eins og fram kom hér á undan í svari mínu, og þó ekki fyrst um sinn á aðföng til iðnaðar sem keypt eru frá Efnahagsbandalags- og EFTA-löndum. Mér sýnist því auðvelt að fullyrða að hér verði um heldur smávaxna upphæð að ræða.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir svör hans. Hann sagði að að því er snertir tollafgreiðslugjald á aðföng til iðnaðar væri fylgt ákvæðum laganna. Það getur vel verið að hægt sé að teygja þau reglugerðarákvæði, sem hér um ræðir, undir lagaákvæðin eins og þau eru. En ég held engu að síður að hér sé um að ræða töluvert stærra mál en hæstv. fjmrh. vill vera láta. A.m.k. hafa samtök iðnaðarins tekið þetta mál sérstaklega upp og telja að hér sé um að ræða verulega skattlagningu á aðföng til iðnaðar, bæði hráefni og ýmsar vélar og varahluti sem notað er í iðnaði hér á landi, og það svo mikið í sumum tilvikum að 1% launaskattslækkunin hverfi að miklu eða jafnvel öllu leyti í sumum tegundum fyrirtækja vegna þessa tollafgreiðslugjalds sem fyrirtækin þurfi að greiða. Ég hygg því að þó að hæstv. fjmrh. vildi gera lítið úr þessu sé hér um töluvert meira mál að ræða. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að þessi þáttur reglugerðarinnar um tollafgreiðslugjald sé tekinn til sérstakrar endurskoðunar í ráðuneytinu. Ég hygg að þegar þm. voru að samþykkja lögin um tollafgreiðslugjald hér á sínum tíma hafi menn ekki reiknað með að ýmis aðföng, bæði hráefni, vélar, varahlutir og fleira, yrðu álagningarstofn tollafgreiðslugjalds.



Herra forseti. Ég tel að hv. þm. Birgir Ísl. Gunnarsson ætti ekki að trúa sögusögnum eins og þeim sem hann var að lýsa í svarræðu sinni. Það er alveg ljóst að fullyrðingar af því tagi, sem hann bar fyrir sig, eru fjarstæðukenndar. Það er líka alveg ljóst að í lögunum kemur skýrt fram hvernig á að leggja toll á aðföng til iðnaðar. Ég er undrandi á því, að hv. fyrirspyrjandi skuli ekki hafa kynnt sér lögin betur en svo, að hann telur að þm. hafi staðið í einhverri ákveðinni meiningu, allt annarri en segir alveg skýrt og klárt í lögunum. Það stendur alveg skýrt og klárt í lögunum, að aðföng til iðnaðar skuli ekki fá á sig 1% gjald, en hins vegar skuli þau fá á sig þetta sérstaka krónutölugjald, þetta stendur eins skýrt og nokkuð getur verið í þessum lögum. Ég veit ekki hversu margir þm. hafa lesið þessi lög eða frv. áður en þeir samþykktu það, en þeir, sem það gerðu, áttu að vita hvað þeir voru að gera.



Herra forseti. Það er stundum sagt að sókn sé besta vörnin. Hæstv. ráðh. hefur greinilega ætlast til þess að ná betri stöðu í þessu máli með því að sækja fast á og benda á að þm. hafi ekki vitað hvað þeir voru að gera þegar þeir samþykktu ákveðin lög. En ég held að það skilji allir, sem eitthvað hafa um þessi mál fjallað, að hér er verið að ræða um iðnaðinn, sem hefur ákveðna sérstöðu, og til þeirrar sérstöðu átti að taka sérstakt tillit við þær efnahagsaðgerðir sem hæstv. ríkisstj. efndi til nú um daginn. Það verður að skoða þetta mál í því ljósi sem nú skal nefnt. Í fyrsta lagi hefur hæstv. ríkisstj., sérstaklega hæstv. fjmrh. og þeir sem hafa farið með fjármálastjórnina, gjörsamlega svikist um að fara eftir því sem hv. Alþingi bauð þeim að gera vorið 1979, þegar vísað var til ríkisstj. lagafrv., sem flutt var af fulltrúum allra stjórnmálaflokka, um að gera breytingar á tollskrárlögum svo að aðföng til iðnaðar yrðu ekki aðflutningsgjaldsskyld. Þetta liggur fyrir. Eftir þessu hefur ekki verið farið. Hæstv. iðnrh. hefur haft þessa stefnu á sínum snærum, boðað hana þrisvar á Alþingi í þáltill. Ekkert gerist hjá hæstv. fjmrh. Þvert á móti grípur hæstv. fjmrh. tækifærið, þegar hann vorið 1980 neyðist til að lýsa yfir stuðningi við tollkrít vegna þess að hæstv. forsrh. sagði hér á hv. Alþingi að þá um haustið, haustið 1980, mundi koma frv. um tollkrít fram á Alþingi, - þá grípur hæstv. ráðh. tækifærið loks þegar það mál er komið í eindaga og ákveðin nefnd hefur skilað skýrslu til hæstv. ráðh., nefnd sem hann sjálfur skipaði um tollkrítarmálin. Í þeirri nefndarskýrslu er gert ráð fyrir að hæstv. ráðh. komi með lagafrv. inn á Alþingi fyrir s.l. áramót. Hvað gerir hæstv. ráðh., hvað gerir hæstv. fjmrh. annað en það sem honum einum mundi hafa dottið í hug? Hann leggur á sérstakt gjald, tollafgreiðslugjald, undir því yfirskini að bráðum komi tollkrítarfrv„ en það á að koma á næsta ári. Herra forseti. Mér þótti vera ærin ástæða til þess, að þetta kæmi fram í þessum umr. hér, til þess að undirstrika hvaða stöðu hæstv. ríkisstj. lítur á í sambandi við iðnaðinn og hvernig hæstv. fjmrh. notfærir sér einhverjar framtíðarspekúlasjónir til þess að heimta sífellt meira fé af atvinnuvegunum.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég vil rifja það upp vegna ummæla hv. þm. Friðriks Sophussonar, að í ársbyrjun 1981 var tekin ákvörðun um lækkun aðflutningsgjalda á aðföngum til iðnaðar. Þessi ákvörðun er talin hafa lækkað tekjur ríkissjóðs á liðnu ári um 10 millj. kr., 1 milljarð gkr., og á því ári, sem nú er að líða um samsvarandi upphæð að breyttu breytanda. Það er því mesti misskilningur að ekkert hafi verið gert í þessum málum. Hitt er annað mál, að þessi aðflutningsgjaldamál almennt eru mjög flókin og víðtæk og hafa verið til nánari athugunar. Það getur verið uppi ágreiningur um hvað eigi að teljast aðföng til iðnaðar og hvað ekki, og það er ekki útilokað að frekari spor verði stigin í þessa átt. En það er alrangt hjá hv. þm. að ekkert hafi verið gert á þessu sviði. Hvað tollkrítarmálið snertir, þá er rétt að það hefur nokkuð dregist að frv. yrði lagt fram hér í þinginu. Það er líklega ekki í fyrsta skipti sem dregst að koma frv. fram. Það vill nú stundum gerast og í þessu tilviki hefur þar orðið nokkur dráttur. En ég get huggað hv. þm. með því, að tollkrítarfrv. mun sjá dagsins ljós hér í þinginu áður en vikan er úti.



Herra forseti. Ég vakti athygli á þessum málum vegna þess að þau ber að skoða í ljósi þeirrar fsp. sem hér var borin upp af hv. þm. Birgi Ísl. Gunnarssyni. Það er alveg rétt, sem kemur fram hjá hæstv. ráðh., að gerð var breyting með auglýsingu snemma árs 1981. En það breytir ekki því, að Alþingi Íslendinga fór þess á leit við hæstv. fjmrh., reyndar þann sem þá sat, að samið yrði frv. - ég endurtek: frv. til breytinga á tollskrárlögum til að ná fram þeirri hugsun sem kom fram í frv. okkar fjórmenninganna. Auglýsing frá hæstv. fjmrh., þótt voldugur sé, getur aldrei verið í frumvarpslíki.