Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Árið 1972 skipaði landbrh. nefnd til þess að gera till. um flokkun og bæta meðferð og nýtingu ullar og gæru. Í n. voru skipaðir dr. Stefán Aðalsteinsson, sem var formaður hennar, Agnar Tryggvason framkvæmdastjóri, Ingi Tryggvason núv. alþm., Ragnar Ólafsson forstjóri á Akureyri og Sveinn Hallgrímsson sauðfjárræktarráðunautur. Frv. á þskj. 304, sem liggur nú fyrir til 1. umr., er árangur af starfi þessarar n. og var n. sammála um málið. Lög um mat ullar eru úrelt, enda eru þau að stofni til frá 1933 og með breytingum sem gerðar voru 1947, og eru þau miðuð við heimaþvott á ull. Lagaákvæði skortir til að láta flokka alla ull frá framleiðendum. Oft er hún keypt án flokkunar þegar mikil samkeppni er um ullarkaupin. Þessi verslunarmáti hefur ýtt undir þann hugsunarhátt að mikil ullarþyngd sé aðalkeppikeflið, en minna hvatt til þess að auka gæði ullarinnar. Á síðari árum hefur ullariðnaður stóraukist í landinu. Meginuppistaðan í iðnaðarútflutningi okkar, fyrir utan stóriðju, ál og kísilgúr, er ullariðnaður og gæru. Vegna lækkandi verðs á ull til bænda á sama tíma hefur gæðum ullarinnar stórhrakað. Mikið hefur skort á að ullin kæmi öll til skila og oft laklega hirt. Rannsóknastofnun landbúnaðarins telur að á búum hennar skili hver kind 2.2 kg að meðaltali á ári. Miðað við að hver kind í landinu skilaði 2 kg af ull eða nær 10% minna en er á þessum búum ætti innlagt ullarmagn að vera þetta: Árið 1972 var innlagt ullarmagn 1400 tonn, en hefði átt að vera samkv. þessari formúlu 1572 tonn. Til innleggs vantar því 11% eða 172 tonn. Árið 1973 var innlagt magn minna þrátt fyrir fjölgun fjár um 5.4%. Innlagt magn var þá 1438 tonn, en hefði átt að vera 1657 tonn. Til innleggs vantar því 219 tonn eða 13%. Ullarverð til bænda þarf að vera hærra. Tillaga um að hækka ullarverð til bænda er í skýrslu um eflingu ullar- og skinnaiðnaðar frá iðnþróunarnefnd, enda er það ekki að ástæðulausu því að skinna- og ullarútflutningur var á árinu 1974 að verðmæti 1573.8 millj. kr., en 1975 2 milljarðar 547 millj., og voru þá landbúnaðarvörur 8% af útfluttum vörum íslendinga. Í þessum tölum er m.a. tekið tillit til þess sem selt var í gegnum Íslenskan markað og í Rammagerðinni, að því leyti sem um íslenskar vörur er að ræða. Ber því mikla nauðsyn til að efla ullarframleiðsluna og gæði ullarinnar. Talið er að með iðnaði mætti 7–8 falda verðmæti ullar og gæru til útflutnings frá því sem nú er. Með fjórföldun yrði þessi útflutningur á ull og gærum jafnhár að verðmæti og útflutningur álversins var á s. l. ári. Á þessu vil ég vekja athygli, að það þarf ekki mikið til að ná þessu marki ef vel er að staðið. Það skortir á nú, auk þess hvað ullin er illa hirt af sauðfénu, að um 20% af henni fara í lakari gæðaflokka en nauðsyn bæri til. Árið 1974 voru flutt inn 203 tonn af hreinni ull, sem svarar til 300–350 tonna af óhreinni ull. Mikið er hægt að bæta ullarframleiðsluna og auka hana með bættri meðferð og umhirðu. Vetrarrúningur gefur betri hráefni fyrir ullariðnaðinn, en kefst einnig betri fóðrunar hjá bændum og góðra útihúsa. Þessa ull þarf að greiða hærra verði til bænda ef þeir eiga að skila henni á þessum árstíma. Verðlagning og flokkun á ull er virkasta leiðin til þess að efla og bæta ullarframleiðsluna og með því að efla þann iðnað sem okkur er gagnlegur og vænlegur til gjaldeyrisöflunar. Breyting frá núv. flokkun er að bændum er ætlað að flokka ullina og gera sér betri grein fyrir meðferðargöllum á henni við það. Ódýrara er, ef vel tekst til, að nota þessa aðferð. Gert er ráð fyrir flokkun á ull við móttöku, en nú er það gert hjá þvottastöðunum löngu eftir að varan er afhent af bændum. Yfirullarmatsmenn skulu vera fjórir á landinu og ákveðin svæði. Ullarmatsformaður skal vera skipaður af ráðh. Þetta er mjög líkt því fyrirkomulagi sem er með kjötmatið. Kostnaður við kjötmatið á s. l. ári var rúm 1 millj. kr., en kostnaður við ullarmatið var um 100 þús. kr. Með þessum orðum hef ég, herra forseti, gert grein fyrir þessu frv. Ég vil endurtaka það, að brýna nauðsyn ber til að koma þessum málum í fast horf og flokka ullina til gæðamats á þann hátt sem hér er lagt til og ganga í það að ull verði betur hirt en nú er gert. Hér er um hagsmunamál fyrir framleiðendurna að ræða og fyrir þjóðarbúið í heild, því að ull er að verða verulegur útflutningur í ullariðnaði og skinn eru að verða verulegur útflutningsiðnaður ef vel er á málum haldið. Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn. Ég leyfi mér að vona að hv. n, vinni að þessu máli með þeim hraða að við getum tekið þessi mál til meðferðar þegar ekki er mikið að gera í þinginu, því að eins og kunnugt er fæst nóg af málum í þinglokin. En þetta er einmitt gott mál til meðferðar á þessum tíma þinghaldsins.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa formála fyrir þessu frv. því að það er samið af sömu nefndarmönnum og sömdu frv. það sem ég talaði fyrir áðan, um mat á ull. Hér er um að ræða mat á gærum í frv. á þskj. 305 sem hér er nú til 1. umr. Lög um gærumat eru frá árinu 1942 og fjalla þau um meðferð á gærum viðslátrun, söltun, geymslu og frágang til útflutnings. Þá var meginhluti gæranna fluttur úr landi óunninn. Af útfluttum gærum, sem voru 900 þús. á árinu 1975, fóru rúmlega 350 þús. óunnar til útflutnings, en afgangurinn með meiri og minni háttar vinnslu innanlands. Gærusútun og skinnaiðnaður hefur farið í vöxt á síðari árum og aðferðir við slátrun og fláningu hafa breyst, frágangur á gærum einfaldast við sölu, geymslutími þeirra innanlands lengst og hráefnakröfur aukist. Iðnaðurinn óskar eftir hreinni litum í gærum og betra ullarfari. Mikill mismunur er á vöndun við fláningu og meðferð gæranna á geymslu án þess að verðið taki sérstaklega til þess. Mikil verðmæti tapast við slæma vinnslu. Flokkun og mat á gærum eru fyrirhuguð við móttöku kindarinnar í sláturhús og við afhendingu á gærunni frá sláturhúsi. Innleggjandinn, bóndinn, á ekki að bíða skaða af lökum vinnubrögðum í sláturhúsi né hagnast á því, sé hann með lakara fé til frálags við þessa framleiðslu en að meðaltali. Gærur eru mjög viðkvæm vara í meðferð. Þörf er á lögskipuðum matsmönnum, er setji reglur um og fylgist með vinnslu á gærum í sláturhúsum, til að koma í veg fyrir meðferðargalla og skaða af þeim. Skemmd getur komið á öllum stigum framleiðslu: við slátrun, geymslu og flutning. Mjög mikil rýrnun er á gærum vegna afskurðar sem við sútun þarf að gera vegna verkunargalla. Við sláturhúsin skulu starfa gærumatsmenn, skipaðir af lögreglustjóra, en vera á launum hjá sláturhúsunum eða þeim sem taka á móti gærum af bændum. Yfirgærumatsmenn skulu vera fjórir og gærumatsformaður sé einn á landinu, launaður af ríkissjóði. Þetta er líkt og er með kjötmatið, aukakostnaður fyrir ríkissjóð er vegna yfirmatsins. Kostnaður við kjötmatið á s. l. ári var rúml. 1 millj. kr., en kostnaður af gærumatinu var sama og enginn, eins og áður hefur verið fram tekið. Ekki orkar það tvímælis, að það mun margborga sig að koma á þessu mati á gærunum. Hér er um verðmæt hráefni í iðnaði okkar íslendinga að ræða, og auðvitað eigum við að stefna að því að vinna okkar gærur allar til fullnaðar, en selja þær ekki úr landi sem hráefni. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinn vísað til 2. umr. og hv. landbn., og það er einnig von mín, að þetta mál fái fljóta meðferð hjá n. svo að Alþ. geti afgreitt það nú þegar það hefur minna að gera en síðar verður.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Frv. á þskj. 306, sem hér er nú til 1. umr., er til breyt. á l. nr. 42 frá 1969, um afréttarmálefni, fjallskil o.fl. Þetta frv. var eitt af þeim frv. sem landgræðslunefnd samdi á sínum tíma og ég lagði það fyrir hv. Alþ. á síðasta þingi, en það varð ekki útrætt þá. Ástæðan til þess, að það varð ekki, var einmitt sú, að það þótti rétt, að Búnaðarþing fengi þetta mál til meðferðar, og þess vegna var frestað að afgreiða það. Nú er það hins vegar lagt hér fyrir til þess að það geti farið til Búnaðarþings til umsagnar, en þetta mál getur verið að einhverju leyti hagsmunamál sem menn vilja fjalla nánar um en þau tvö frv. sem ég ræddi um áðan. Hér er um að ræða að beita ítölu í sambandi við landsnotkun, og er hugsað með því að tryggja sem hagkvæmasta notkun landsins með því að beit og landvernd fari saman. Það, sem á að gera í þessu sambandi, er að fylgjast betur með nýtingu landsins, og eiga fjallskilafélög eða sveitarstjórnir að vera þar vel á verði, og eru þessir tveir aðilar gerðir ábyrgari en áður hefur verið. Einnig er gert ráð fyrir því, að sérstökum aðilum hjá Búnaðarfélagi Íslands verði falið beitareftirlit og beitarrannsóknir sem þetta frv. er miðað við, þar sem hér er um að ræða í sambandi við ítölu að telja í land í samræmi við hvað beitarþol er mikið, að byggja þessa ákvörðun á rannsóknum um beitarþol og mat á beitinni. Ítala þarf ekki endilega að þýða að takmarka þurfi búfjárfjölda frá því sem er, en hún getur hins vegar þýtt það. En það, sem mestu máli skiptir, er að nýta beitarhagana eins og frekast er hægt og á hagkvæmastan hátt. Það er nú þegar fyrir hendi að ítölum hafi verið beitt. Það mun hafa verið gert í Mýrdal, eins á Landmannaafrétti, og verið er að vinna að ítölu í Mývatnssveit eða á löndum Skútustaðahrepps og, ef til vill víðar, svo að þetta hefur átt sér stað. Bændur hafa því áhuga á að koma þessum málum hagkvæmilega fyrir, enda hafa þeir mikilla hagsmuna að gæta. Það skiptir náttúrlega öllu máli fyrir þá að fénaður þeirra hafi sem hagkvæmasta beit meðan hann er á fjöllum uppi, og það er orðið meira áberandi en áður, að síðla sumars fara bændur að girðingum til þess að fylgjast með því hvort féð er komið að þeim, og hefur það þá verið tekið niður og fært inn á láglendið, eins og átt hefur sér stað í Borgarfirði og víðar. Með þessari rannsókn á beitarþoli á að vera hægt að fylgjast betur með þessum efnum en gert hefur verið, og frv. ráðgerir að láglendi verði betur nýtt í sambandi við beit en áður hefur átt sér stað. Einnig væri með þessum skipulega hætti hægt að ákveða um það, hvenær fé yrði rakið á fjall og hvenær það yrði þaðan tekið. Sömuleiðis er þegar farið að útiloka stóðhross úr beitilöndum sauðfjár, og mundi það verða gert í ríkari mæli ef um hættu væri að ræða á að land væri ofbeitt. Þetta frv. beinist því fyrst og fremst að því að gera ákvörðun um ítölu skýrari, einfaldari í framkvæmd og tengja öðrum gróðurverndaraðgerðum. Það yrðu í flestum tilfellum bændurnir sjálfir sem mundu beita sér fyrir sérstökum aðgerðum til þess að halda landgræðslunni og landverndinni. Hins vegar er gert ráð fyrir því í frv. að Landgræðslan geti gripið þar inn í ef þessum málum er ekki fullsinnt að hennar dómi af þeim aðilum sem eiga að sinna þeim, sveitarstjórnum og stjórnum afréttarlanda. Ég sé ekki ástæðu til þess við þessa umr. að fara frekar út í þetta mál. Þetta er eins og ég gat um í upphafi máls míns, einn þátturinn í því að vernda land okkar, bæta það og nýta á hagkvæman hátt. En það er sú stefnumörkun, sem gerð var með ályktuninni á Þingvöllum hinn 28. júlí 1974. Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn. og vænti eins og í hinum málunum góðrar fyrirgreiðslu af hálfu nefndarinnar.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Frá því í haust hefur í fjmrn. verið unnið að endurskoðun á frv. til 1. um skráningu og mat fasteigna. Frv. þetta er á þskj. 121. Eins og hv. þm. rekur ef til vill minni til, var lagt fram í hv. deild haustið 1973 af þáv. hæstv. fjmrh., Halldóri E. Sigurðssyni, hliðstætt frv., en málið fékkst ekki afgr. á því þingi. Forsaga þessa máls er þó mun lengri og víl ég leyfa mér að rekja hana hér í nokkrum orðum. Aðalmat fasteigna 1970, sem þáv. fjmrh. staðfesti á árinu 1971, var gert samkv. l. nr. 28 1963, um fasteignamat og fasteignaskráningu. Skipulagslega var allur undirbúningur og framkvæmd aðalmatsins 1970 annað en verið hafði við fasteignamat fyrr, einkum hvað snerti gagnasöfnun sem var mun umfangsmeiri og víðtækari en áður hafði þekkst, sérstaklega í Reykjavík. Auk þess var gerð alvarleg tilraun til þess að láta matsfjárhæðir spegla raunverulegt gangverð eigna á þeim tíma sem matið miðaðist við, og er matsverð fasteigna miðað við gangverð þeirra um áramótin 1969–1970. Það, sem gerði kleift að ráðast í þá umfangsmiklu upplýsingasöfnun, sem áður hefur verið lýst, var að nýjasta tækni við vörslu og vinnslu slíkra gagna hafði gert meðhöndlun svo mikils magns upplýsinga viðráðanlega bæði tæknilega og fjárhagslega. Hefur í framhaldi af því verið leitast við að halda við þessu upplýsingasafni eftir því sem frekast hefur verið kostur. Lengi hafði verið ljóst að lagagrundvöllur aðalmats 1970 gæti ekki dugað sem frambúðarstefna um þróun þessa viðfangsefnis sem hefur geysimikla þýðingu fyrir fjölmarga aðila, þeirra á meðal sveitarfélögin í landinu, en upplýsingasafn þetta hefur verið grundvöllur álagningar fasteignaskatta samkv. lögum um tekjustofna sveitarfélaga. Hafa verið gerðar þrjár tilraunir til samningar lagafrv. um þetta efni og var það síðasta lagt fyrir Alþ., eins og fyrr segir, 1973, en fékkst þá ekki afgreitt enda þótt ekki virtist á þeim tíma teljandi efniságreiningur um þá stefnu sem mörkuð var í því frv. Ráðuneytisstjóri fjmrn., Jón Sigurðsson, hafði aðallega unnið að gerð þess frv. Öll þau verk, sem unnin hafa verið á þessu sviði, hafa átt þátt í að móta þá stefnu rn. sem fram kemur í þessu frv., en frv. er að meginstofni til byggt á fyrra frv. um sama efni sem fyrr var að vikið, en þó er í nokkrum atriðum um frávik að ræða, aðallega í framkvæmd matsins sjálfs. Þess er fastlega vænst, ef frv. verður að lögum, að það leysi til nokkurrar frambúðar úr þeim hnút sem málefni fasteignamatsins hafa verið í síðustu missiri. Þar sem frv. er hins vegar nýsmíði á kerfi, sem ekki hefur verið reynt verður reynslan að skera úr um hvort einhverjar breytingar verði nauðsynlegar til þess að hin nýja tilhögun skili þeim árangri sem að er stefnt. Eins og frv. er lagt fram, felur það í sér einfalt kerfi til að viðhalda og leiðrétta fasteignaskrá eins og hún er á hverjum tíma. Framkvæmd skráningar byggist í megindráttum á gagnasöfnun aðila sem þegar eru starfandi á því sviði og þurfa að skrá hjá sér sambærilegar upplýsingar hvort sem er. Í frv. felst m. a. sú breyting, ef borið er saman við gildandi lög, að aðaláhersla laganna hvílir á haldgóðri skráningu fasteigna og upplýsinga um þær, en mat á verðmætum þeirra kemur í annarri röð. Í gildandi lögum er þessu öfugt farið, því að þar er ákvörðun um matsverðmæti fasteigna meginmarkmið laganna. Þessi áherslumunur ber vott um að skráning upplýsinga um fasteignir hefur sívaxandi gildi fyrir æ fleiri aðila í nútímaþjóðfélagi, ekki einungis í sambandi við skattheimtu og fjármál, heldur og í vaxandi tengslum við önnur atriði í stjórn málefna opinberra aðila, áætlunargerðar og skipulagningu, svo og í viðskiptum einkaaðila og við rannsóknir. Notagildi véltækra gagna af þessu tagi í tengslum við aðrar skrár, svo sem þjóðskrá og fyrirtækjaskrá, er einnig geysimikið og vaxandi. Frv. gerir ráð fyrir sífelldri matsstarfsemi, þ. e. að eignir séu teknar til mats jafnharðan og þær verða til eða breytast, í stað þeirrar tilhögunar sem ríkir skv. gildandi lögum sem gerir ráð fyrir aðalmati á vissu árabili, en millimatskerfi þess á milli. Slík samfelld matsstarfsemi, sem á að leiða til þess að skráning og verðmætismat fasteigna sé á hverjum tíma eins nálægt sanni og kostur er, gerbreytir upplýsingagildi matsins og verður nánast að teljast markmið í sjálfu sér. Er með því opnaður möguleiki fyrir því að fasteignamatið komi í stað annars mats á ýmsum sviðum og hægt verði að nota það í hvers konar verðmætisviðmiðun. Sú breyting er gerð í framkvæmd matsins frá fyrra frv. að horfið er frá sjálfstæðu matsmannakerfi, sem þá var gert ráð fyrir að starfaði skipulega innan Fasteignaskrár, en í stað þess er gert ráð fyrir að Fasteignaskrá annist mat fasteigna. Á hinn bóginn er gert ráð fyrir heimild til að komið verði á fót sérstöku trúnaðarmannakerfi eftir kjördæmum sem aðstoði Fasteignaskrá við mat og/eða skoðun fasteigna. Verður reynslan að skera úr um hvort nauðsynlegt teljist að ráðist verði í uppsetningu slíks kerfis. Skipun yfirfasteignamatsnefndar skv. frv. úr hópi 10 manna, sem Hæstiréttur tilnefnir, er að því leyti til frábrugðin fyrirkomulagi gildandi laga, að henni má jafna til dómkvaðningar, í stað þess að nú er n. skipuð af fjmrh. beint. Felur þessi breyt. í sér tilraun til að flytja matsstarfsemi með þessum hætti á einn stað í stað þeirra fjölmörgu aðila sem fást við mat fasteigna með mjög ósamræmdum hætti eftir sérstakri dómkvaðningu hverju sinni. Frv. gerir ráð fyrir að Fasteignaskrá yfirtaki allar eignir og gögn Fasteignamats ríkisins í Reykjavík og utan. Hér er um formbreytingu að ræða, en ekki raunverulega verið að setja á fót nýja stofnun. Ekki er gert ráð fyrir að kostnaður ríkissjóðs vegna þessara breytinga aukist frá því sem verið hefur. Þó má búast við auknum kostnaði vegna sérskráningar sérgreindra eignarhluta fasteigna sem Alþ. hefur sýnt áhuga á að geti orðið og er forsenda álagningar fasteignagjalda eftir eigendum svo og vegna árlegs framreiknings yfirfasteignamatsnefndar. Á móti kemur hins vegar að kostnaður við millimatið fellur niður. Það hins vegar ætti að tryggja að kostnaður við rekstur stofnunarinnar fari ekki fram úr því sem fjárlög gera ráð fyrir, að sérstakt ákvæði kveður á um að verðlagning á þjónustu Fasteignaskrár skuli miðast við endurheimt kostnaðar Fasteignaskrár að því marki sem fjárlög á hverjum tíma gera ráð fyrir. Skv. fjárl. ársins 1976 er gert ráð fyrir að sá kostnaður nemi 31 millj. kr. Ég hef orðið var við að nokkrum mönnum er nafn stofnunarinnar þyrnir í augum. Að nokkru leyti er hér um smekksatriði að ræða, en ég vil þó gefa skýringu á nafngiftinni. Eins og fram hefur komið í þessu frv. er lögð áhersla á skráningu upplýsinga um fasteignir, en matið kemur í annarri röð. Þótti því eftir atvikum rétt að frekari áhersla yrði lögð á þetta í nafngift stofnunarinnar. Þá hafa margir tilhneigingu til að hengja orðið „ríkisins“ aftan við heiti stofnunar á vegum ríkisins. Slíkt er smekksatriði, en þó ekki algild regla, sbr. t. d. Þjóðskrá. Ekkert er því til fyrirstöðu að þessu verði breytt að vel athuguðu máli. Eins og ég drap á áður er hér um fjórðu tilraunina að ræða til samningar lagafrv. um þetta efni og annað skiptið sem málið er lagt fyrir Alþ. Sá dráttur, sem orðið hefur á mótun frambúðarstefnu um skráningu og mat fasteigna, hefur valdið ýmsum erfiðleikum og ljóst er að við svo búið má ekki öllu lengur standa. Um leið og ég legg til, herra forseti, að máli þessu verði að umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. vil ég mega mælast til þess við þá n. eða formann hennar að við yfirferð og upplýsingasöfnun vegna þessa frv. verði haft samstarf við hv. fjh.- og viðskn. Nd. Þannig væri hægt að auðvelda framgang málsins og tryggja að allar upplýsingar um þetta mál fáist, en það þurfi ekki að tefja málið, þegar það kemur til Nd., að þá þurfi að endurtaka það upplýsingastreymi inn til fjh.- og viðskn. Nd. sem þegar hafi farið fram hjá hv. fjh.- og viðskn. Ed.



Herra forseti. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því að lagt er fram að nýju frv. um skráningu og mat fasteigna. Mönnum er fullljóst, a. m. k. öllum þeim sem nokkuð hafa fjallað um fasteignamat og uppbyggingu þess eða notagildi fyrir sveitarstjórnir og aðra aðila, að nú er nokkur hætta á því að sú verðmæta vinna, sem lögð var í síðasta aðalmat fasteigna, fari forgörðum og gildandi mat og skráðar upplýsingar komi ekki að notum við endurnýjun fasteignamatsins, svo að ganga þurfi að nýju til umfangsmikillar vinnu við skoðun mannvirkja og annarra eigna. Er því mikilvægt að reyna, áður en lengra líður, að tengja þetta betur því framtíðar- og frambúðarskipulagi sem á skráningu og mati fasteigna verður. Eins og fram kom hjá hæstv. fjmrh. hefur nú liðið nokkuð á þriðja ár frá því að frv. um skráningu og mat fasteigna var lagt fram í þessari hv. d. og fékk reyndar þá afgreiðslu, en náði ekki fram að ganga í Nd. Það er því ekki vonum fyrr að þetta mál kemur hér á dagskrá að nýju. Ég vil strax undirstrika það, að ég tel frv. í því formi, sem það nú er lagt fram, taki nokkuð fram því frv. sem við fjölluðum um fyrir tveimur og hálfu ári. Ekki síst tel ég vera kost að fallið er frá því matsmannakerfi sem þá var gert ráð fyrir að yrði í gildi áfram, en var nokkuð gagnrýnt hér í deildinni og þó sérstaklega fyrir það, að það þótti hvorki vera fugl né fiskur og það mundi ekki valda því verkefni sem því var ætlað að inna af höndum. Ég stend ekki upp hér til þess að gera aths. við efnisatriði frv. En við 1. umr., þegar fyrra frv. var lagt fram, gerði ég fáeinar aths. við orðalag eða orð, sem í frv. eru notuð, og því miður rek ég mig á það að ekki hefur verið breytt frá því sem upphaflega var í frv. þeim orðum sem ég þá gerði aths. við. Það má segja að orð hafi e. t. v. ekki allt að segja í þessu efni. Ég tel þó að við eigum hér á hv. Alþ. að kosta kapps um að viðhalda í lagafrv. málvenjum og góðum orðum sem áður hafa verið notuð af öllum almenningi um landið allt. Mér flaug í hug þá að e. t. v. væri það málvenja aðeins í mínu byggðarlagi að tala um landamerki í staðinn fyrir landamörk og þess vegna væri ekki horfið að því að tala um landamerki í þessu nýja frv., eins og mér fannst að menn væru hér yfirleitt sammála um að gera. Ég sé að það hefur ekki verið eingöngu málvenja á Suðurlandi, því að í eldri lögum um fasteignamat er talað um það í 13. gr., að „geta skal þess hvort landamerki eða lóðamörk séu ágreiningslaus“. Aftur á móti í þessu nýja frv. stendur svo í 2. gr.: „Land, þ. e. hver sá skiki lands sem vegna sérgreinds eigna- eða afnotaréttar, hagnýtingar, auðkenna eða landamarka getur talist sjálfstæð eind.“ Enn fremur í 3. gr., þar sem taldar eru upp þær upplýsingar um land sem eigi að skrá í fasteignamat, þá er í 3. lið: ,,Landamörk eða vísan til hvar þau eru skráð.“ Eins og ég hef bent hér á, gera eldri lög um fasteignamat ráð fyrir því að hafa hér yfir annað orð og er það endurtekið í þeim lögum aftur og aftur. T. d. ber 1. kafli laganna heitið „Um gerð landamerkja, merkjalýsing og viðhald.“ II. kafli í eldri lögum heitir: „Um meðferð landamerkjamála.“ Og 10. gr. ákveður að sá dómur, sem geri út um ágreining um landamerki, heiti merkjadómur. Ég vil með tilvísun til þessara atriða, sem ég hef hér tínt fram, beina því til þeirrar n., sem fær þetta frv. til meðferðar, að hún athugi hvort ekki sé rétt að hverfa til þessarar málvenju sem jafnan hefur verið viðhöfð um landamerki á Íslandi. Að öðru leyti ætla ég ekki að fjölyrða um þetta frv. að þessu sinni. Ég gat um það hér áður, þegar þetta frv. var rætt í d., að mér sýndist nokkur vafi leika á því, hvort það væri rétt að telja upp í 3. gr. jafnmörg atriði og gert er, sem ættu að taka til skráningar við hverja fasteign, hvort ekki væri eðlilegra að fella það í reglugerð, því að svo gæti farið að það þyrfti að taka upp nýjar greinar eða ný atriði til skráningar, og til þess að það væri leyfilegt yrðum við að breyta lögunum. Annars þyrfti varla annað að gera en að gefa út nýja reglugerð. Miklu minna atriði, en þó ekki algerlega þýðingarlaust, er það að hér eru nýyrði á ferð, sem ugglaust munu ryðja sér til rúms. Ég hef ekki fengið fyllilega upplýst hvort þau eru nauðsynleg á þessu stigi eða hvort það er samkomulag um að nota þau yfir höfuð í opinberum fyrirmælum. Svo segir í niðurlagi 5. gr. frv.: „Fasteignaskrá ber að annast gerð og samræmingu hvers konar greinitalnakerfa sem notuð eru um fasteignir við skráningu þeirra, þar með talin gerð staðgreinitölukerfis sem taki til landsins alls.“ Ég fellst á það, að með tölvutækninni þurfi að sjálfsögðu að taka ýmis ný orð upp í fyrirmæli og lög. En mér þykir t. d. orð eins og „staðgreinitölukerfi“ vera heldur leiðinlegt orð yfir þetta fyrirbæri.