Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseli. Ég þarf litlu við það að bæta, sem í nál. meiri hl. fjhn. segir. Við meðferð málsins í hv. Nd. var því ákvæði bætt inn í frv., að 1/4 hluti söluskattsins skyldi renna í jöfnunarsjóð sveitarfélaga, og eru nánari reglur um það í 4. gr. frv. Það er nú vitað mál, að sveitarfélögunum veitir ekki af að fá auknar tekjur, en á hitt ber líka að líta, að þetta hafa verið tekjur ríkisins. Ef tekjur og gjöld ríkisins eiga að geta staðizt á og ef nokkur vissa á að vera fyrir því, þá veitir ríkissjóði ekki af þessum tekjum. Þess vegna sér meiri hl. n. sér ekki annað fært en að leggja til, að þessi ákvæði, sem hv. Nd. setti inn í frv., verði látin falla burt. En það hefur hæstv. ríkisstj. og þeir flokkar, sem hana styðja, fullkomlega viðurkennt, að líta þarf til sveitarfélaganna og mæta óskum þeirra og þörfum að nokkru í þessu efni. Vegna þess hefur það samkomulag verið gert, sem frá greinir í nál. Er ekki nokkur vafi á því, að þær ráðstafanir, sem um ræðir í nál., að verja 5 millj. kr. til þess að greiða það, sem kalla má skuldir ríkissjóðs við skólabyggingar, og 2 millj. kr. til þess að greiða upp í það framlag, sem ríkinu ber að leggja fram til hafnargerða, munu hvorar tveggja koma mörgum sveitarfélögum mjög vel. Þarna á meðal eru sveitarfélög, sem eru illa stödd fjárhagslega, með fram vegna þess, að þau hafa lagt fram bæði til skólabygginga og hafnargerða meira í bráðina en ætlazt er til, að þeirra hlutur verði. Mun það verða töluvert mikið hagræði fyrir mörg af sveitarfélögum landsins að fá þessa upphæð greidda. Ég get fullyrt það, að meiri hl. n. hefði gjarnan óskað að mæta óskum sveitarfélaganna frekar en hér er gert. Þarf ekki að taka það fram, að það er einungis vegna þarfa ríkissjóðs og vegna þess, að ekki er hægt að koma fjárlögum saman öðruvísi en að ríkissjóður haldi sínum tekjum, að þessi lausn á málinu er hér lögð til. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða meir um þetta mál, það er öllum hv. þm. vel kunnugt.

Forseti (ÞÞ): Borizt hefur nál. um frv. frá hv. minni hl. fjhn., sem ég skal lesa upp: [Sjá þskj. 504].



Herra forseti. Það ber nú heldur brátt að um afgreiðslu þessa máls. Það er að minnsta kosti mjög skrýtið, sem fram hefur komið í meðferð þess. Nefndin klofnaði mjög fljótt, og var ekki mikill tími til þess að ræða málið, enda var sýnilega búið að gera það á öðrum vettvangi, og meiri hl. þurfti því ekki neitt að ræða það. Hann var ákveðinn og vildi ekki samþ. frv. óbreytt eins og það kom frá hv. Nd., en er með þeirri breytingu, að niður falli þau ákvæði, sem um það fjalla, að 1/4 hluti söluskattsins skuli renna til bæjar- og sveitarfélaga. Ég er hins vegar algerlega andvígur málinu og legg til, að það verði fellt. Sósfl. hefur frá upphafi verið andvígur þessum skatti, sem er ekki aðeins ranglátastur af öllum ranglátum sköttum, sem nú eru innheimtir, heldur hefur líka valdið þjóðinni böli og þjóðfélagslegu tjóni. Það höfðu ekki allir áttað sig á því, þegar þessi skattur var á lagður fyrst, hversu skaðlegur hann mundi vera og hversu ranglátlega hann mundi koma niður. Þó var sýnt fram á það þá þegar af andstæðingum skattsins. Nú held ég, að flestir séu búnir að átta sig á því, nema kannske hæstv. ríkisstj. og stuðningsmenn hennar á Afþingi, en ég held allir aðrir. Það er sama, hvar haldnir eru fundir, þar sem rætt er um stjórnmál, - alltaf og alls staðar á hverjum slíkum fundi eru samþ. einróma mótmæli, harðorðuð mótmæli, gegn þessum skatti, sem sagt hér um bil alltaf einróma og næstum undantekningarlaust í einu hljóði. Þar virðast þá engir stjórnarstuðningsmenn vera til. Það er ekki ein stétt, sem stendur að öllum þessum mótmælum, heldur næstum allar stéttir í landinu. Það eru hin ólíkustu samtök og stéttir, sem kannske hafa að öðru leyti afar ólíkar skoðanir. Og þessi samtök stétta, sem eru að öðru leyti andstæðar stéttir, samþ. einróma mótmæli gegn þessum skatti. Þjóðin er sem sagt á móti þessum skatti og krefst þess, að hann verði afnuminn. Ég held, að eins og sakir standa sé þjóðin einhuga á móti söluskattinum. En þessi samkunda, sem hér er saman komin í þessum sölum Alþingis, á að vera fulltrúasamkunda þjóðarinnar. Verði þessi skattur samþ., þá er það gert algerlega gegn vilja þeirrar þjóðar, sem hefur falið hv. þm. umboð sitt. Þegar þessi skattur var lagður á fyrst, þá hét hann „ráðstafanir gegn dýrtíðinni og til þess að tryggja rekstur atvinnuveganna“ og var lagður á í þeim tilgangi, enda hétu lögin: „Lög um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna“. Rökin fyrir því, að skatturinn var lagður á, voru þau, að brýna nauðsyn bæri til þess þá að fá þennan tekjustofn til þess að halda dýrtíðinni í skefjum og til þess að greiða uppbætur á fisk, til þess að framleiðslan gæti haldið fram, til þess að hægt væri að framleiða áfram til útflutnings. Nú eru allar uppbætur á fisk niður felldar, en samt er haldið áfram að innheimta skattinn, en hann er nú ekki orðinn uppbætur á fisk, heldur eins og hver annar almennur tekjustofn ríkisins. Í fyrra fullyrti hæstv. fjmrh., að það væri alveg óumflýjanleg nauðsyn að hafa þennan skatt til þess að tryggja hallalaus fjárlög. Nú hefur reynslan talað. Tekjuafgangurinn reyndist meiri en söluskattinum nemur. Hvaða markmið hefur þá þessi skattur? Í fyrsta lagi hefur hann orðið til þess að stórauka dýrtíðina í landinu, eins og allir vita og að því er fróðir menn telja um allt að 12%. Í öðru lagi hefur hann orðið til þess að drepa niður framleiðslu landsmanna. Nýlega var hér n. frá fulltrúaráði verkalýðsfélaganna í Reykjavík, sem átti erindi við þm. Reykv. vegna hins mikla atvinnuleysis og beinlínis neyðarástands hjá fjölda fólks hér í bæ. Hún skýrði svo frá, að í Reykjavík væri á annað þúsund atvinnulausra manna. Þessi n. hafði þá sögu að segja, að fólki í 18 iðnfyrirtækjum í Reykjavík hefði fækkað um 86%, þ.e.a.s., að af 481, sem störfuðu í þessum iðnaði við síðustu áramót, hefur 411 verið sagt upp á árinu. Árið 1949 starfaði að iðnaðinum í Reykjavík um 1200 manns; nú um áramót verður það 500–600 manns. Starfandi fólki að iðnaði hér í Reykjavík hefur fækkað um meira en helming. N. rakti fyrir okkur þm. það, sem hún taldi hafa verið orsök þessarar þróunar. Eitt af þeim atriðum, sem hún taldi eiga sök á því, hvernig komið er, var söluskatturinn, og var hún þar öll sammála. Er ekki heldur að undra, þegar þess er gætt, að söluskatturinn er oft lagður margsinnis á sömu vöru og í nokkrum tilfellum, sem snerta iðnaðinn, kemst hann upp í 15–16%. Það segir sig sjálft, hvílík byrði þetta er fyrir innlenda framleiðslu, sem þarf að keppa við erlenda framleiðslu, sem hefur verið flutt inn í ríkum mæli. Kröfur þær, sem þessi n. gerði til okkar, var beinlínis neyðarkall til þm. Reykv. og annarra þm. um að duga nú til þess að bæta úr þessu ískyggilega ástandi, sem sífellt fer versnandi. Ein höfuðkrafa þessarar n. var, að söluskatturinn yrði afnuminn. Ég veit ekki, hverju þeir hv. þm. stjórnarfl., sem n. talaði við, hafa svarað þessu. En atkvgr. hér mun gefa gildasta og ótvíræðasta svarið. Þegar söluskatturinn var lagður á, var tilgangurinn með honum að vinna gegn afleiðingum dýrtíðarinnar og tryggja rekstur atvinnutækjanna. Nú er þetta beinlínis skattinnheimta til þess að auka dýrtíðina í landinn og til þess að stöðva rekstur atvinnutækjanna. Auðvitað halda fulltrúar stj. og hæstv. ráðh. því fram nú eins og fyrri daginn, að skattinnheimta þessi sé alveg bráðnauðsynleg fyrir ríkissjóð til þess að tryggja hallalaus fjárlög. Þetta er alveg það sama og hæstv. fjmrh. sagði s.l. ár, er hann taldi, að ríkissjóður kæmist ekki af án þessa skatts. Eftir þá reynslu, sem fengin er, held ég, að við höfum lært að trúa hæstv. ráðh. svolítið varlegar nú en þá. Ég held, að ef vilji er fyrir hendi, þá séu til leiðir til þess að koma saman að minnsta kosti rekstrarhallalausum fjárlögum fyrir næsta ár án þess að innheimta þennan skatt. Sú áætlun gæti staðizt, ef stefnan í efnahagsmálum væri þannig, að hægt væri að nýta til fullnustu framleiðslutækin til útflutnings. Hvað gerist, fer eftir þeirri pólitík, sem ríkir í efnahagsmálum landsins. Það má benda á, að ef söluskatturinn er ekki innheimtur, mun ríkissjóður spara sér mikið fé, svo að tugum millj. kr. næmi.

Er ekki bezt að afnema allar ríkistekjurnar til þess?

Þetta sjónarmið sem kom fram í athugasemd hæstv. fjmrh., er eina sjónarmiðið, sem til er hjá honum. En hvað sem reikningshlið fjárl. líður, er ekki hægt að finna ranglátari og skaðlegri tekjustofn en þennan. Ég fullyrði, að ekki er hægt að finna ranglátari tekjustofn og skaðlegri fyrir allan fjárhag og atvinnulíf þjóðarinnar. Svo illir sem aðflutningstollarnir eru, var þó miklu betra að hækka þá heldur en halda áfram að innheimta söluskattinn. Ég tel það hættulega stefnu að líta einungis á tölur ríkisreikningsins án þess að láta sig nokkru skipta afkomu þjóðarinnar. Ef skattheimtan er þannig, að menn missa eigur sínar og atvinnufyrirtæki stöðvast, hlýtur svo að fara um siðir, að það kemur niður á ríkissjóði sjálfum. Þegar til lengdar lætur, fer afkoma ríkissjóðs eftir afkomu þjóðarinnar. En mér virðist af því, sem hér er búið að tala, að fullljóst sé, að skatturinn verði samþ. Þá tel ég mikla bót í máli, ef frv. verður samþ. eins og það kom frá hv. Nd., þ.e.a.s., að ekki verði felldar úr því þær gr., sem kveða svo á, að 1/4 af þessum skatti renni til jöfnunarsjóðs sveitarfélaganna. En þessa breytingu gerði hv. Nd. á frv. elns og það kom frá hæstv. ríkisstj., en nú er lagt til af hv. meiri hl. fjhn., að þetta verði fellt niður. Hefur sú yfirlýsing verið gefin af hálfu meir í hl. n., að það sé samkomulag milli stjórnarflokkanna. Það er svona, sem farið er að því að afgreiða mál á Alþingi, og samkomulagið er svona. Hluti Sjálfstfl. hafði ákveðið að afgr. þetta frv. þannig, að sveitarfélögin fengju nokkurn hluta hans. Það hafa komið fleiri frv. um þetta áður, en ekki fengið afgreiðslu. Meðal annars flutti ég frv. um það, að 1/3 af þessum skatti á síðasta ári rynni til bæjarog sveitarfélaga. Samkomulagið, sem nú hefur verið gert, er þannig, að þessi hluti Sjálfstfl. hefur gengið inn á að falla frá þessu, gefast algerlega upp og falla frá því að láta sveitarfélögin fá nokkurn hluta af þessum skatti gegn því, - og nú kemur það skrýtnasta, - að hæstv. ríkisstj. lofi því á móti, að hún skuli borga .5 millj. kr., sem vangoldnar eru úr ríkissjóði, til skóla og 2 millj. kr. til hafnargerða, þ.e.a.s. borga lítinn hluta af lögboðnum greiðslum til bæjar- og sveitarfélaga, sem enn eru ógreiddar. En hvað er þetta mikið af því öllu saman? Eftir því, sem mér hefur verið tjáð, eru þessi vangoldnu framlög hvorki meira né minna en 20.6 millj. kr. alls, sem greiða á til skóla, hafna og sjúkrahúsa, þ.e. 7 millj. kr. af rúmum 20 millj. kr., sem ríkinu ber að greiða, lofar ríkisstj. að greiða. Þeir þm., sem afstöðu sinnar vegna hafa orðið að taka tillit til krafna bæjarfélaganna, lögðu ríka áherzlu á það að fá þennan 1/4 hluta skattsins til bæjar- og sveitarfélaga og fengu það samþ. í Nd. Hæstv. fjmrh. hefur hótað að segja af sér, ef þetta verður látið standa. Ég leyfi mér að veita honum mín beztu kompliment fyrir svo fullkominn sigur. Hann stendur hér með pálmann í höndunum. Sjálfstfl: menn þeir, sem vildu koma þarna nokkuð til móts við kröfur bæjarfélaganna, hafa verið svínbeygðir. Ég veit raunar ekki, hvort rétt er að nota þetta orð. Eða er þetta kannske bara loddaraleikur? En ef þeim hefur verið nokkur alvara, þá hafa þeir verið svínbeygðir. Og aðferðin, sem notuð hefur verið í þessu máli, er líka æði skrýtin og rétt að gefa henni gaum. Þetta samkomulag milli stjórnarflokkanna mun ekki hafa verið gert seinna en í dag. Það var að minnsta kosti auðheyrt á umr. í Nd. í dag, að þetta samkomulag var þá þegar fyrir hendi, en um það veit enginn. En hvernig stendur þá á því, að það var látið eins og ekkert væri? Þetta er látið fara í gegnum Nd. eins og ekkert sé um að vera og frv. látið fara hingað óbreytt. Það er alveg augljóst, hvernig í þessu liggur. Þetta var náttúrlega nokkuð þungur kross fyrir þessa vesalinga, sem að þessu standa í hv. Nd. Og þeir hafa beðið um þetta síðast allra orða: „Ó, takið þennan kaleik frá okkur, takið frá okkur þennan kross að þurfa að snúast öndverðir gegn máli, sem við höfum barizt fyrir í deildinni og borið fram til sigurs.“ Og þessi kross, þessi kaleikur, hefur verið frá þeim tekinn. Nú hafa fulltrúar Sjálfstfl. hér í þessari hv. d. tekið á sig þennan kross. Ég veit ekki, hversu þungbær þessi kross er. Það fer eftir því, hve mikil alvara hefur verið í þessu máli frá upphafi. En þessir þm. hafa sem sagt tekið þennan kross á sig. Svo þegar málið kemur aftur til Nd., þá er eftir að vita, hvaða grein þessir hv. þm., sem fengu krossinn af sér tekinn, geta gert fyrir atkvæði sínu. Ætli þeir segi ekki eitthvað á þessa leið: „Það er búið að samþ. þetta í hv. Ed., og hvað getum við þá gert? Það verður að afgreiða þetta fyrir áramót, og við getum því ekki gert annað en að samþ. þetta, fyrst Ed. hefur farið svona með okkur.“ Svona hefur samningurinn verið. - Ég ætla svo ekki að orðlengja þetta frekar, en ég legg til, að frv. þetta verði fellt.



Það voru örfá orð út af því, sem hv. frsm. minni hl., hv. 1. landsk., tók fram. Það er þá fyrst það, að hann sagði, að þetta væri ranglátur skattur, en ég vil minna hv. þm. á, að þegar hann var sjálfur í ríkisstj., þá var farið inn á þá braut að leggja á almennan umsetningarskatt, sem var svipaður þessum skatti. Ég veit, að hægt er að fá samþ. andmæli gegn tollum og sköttum og þá ekki sízt söluskattinum, sem mætt hefur mikilli andúð. En ég vil benda hv. þm. á, að allar nágrannaþjóðir okkar hafa lagt á söluskatt, og bendir það til þess, að ekki verði komizt hjá þessum skatti. Það er ekki hægt að innheimta allar tekjur ríkisins með beinum sköttum og innflutningsgjöldum. Það er einfalt að fá samþ. mótmæli gegn skattinum, og það er sagt, að óþarfi sé að taka söluskattinn í ríkissjóð, en ég er sannfærður um. að þessar samþykktir væru ekki gerðar, ef réttar upplýsingar væru gefnar um nauðsyn hans fyrir ríkissjóð. Hv. þm. sagði, að í fyrra hefði fjmrh. fullyrt, að nauðsynlegt væri að leggja á söluskatt, en að stjórnarandstaðan hefði verið á móti því. Nú hefði komið í ljós, að fjmrh. hefði haft rangt fyrir sér, en stjórnarandstaðan rétt. Ég vil benda hv. þm. á, að ef söluskatturinn hefði ekki verið lagður á, hefði orðið stórfelldur greiðsluhalli þrátt fyrir óvenjumikinn innflutning og þar af leiðandi auknar tollatekjur. Það var því ekkert vit í því að vera á móti söluskattinum. Ef farið hefði verið að ráðum stjórnarandstöðunnar, hefðu hlotizt af því stórslys og fullkomið öngþveiti. Hv. þm. sagði, að söluskatturinn hefði óheppileg áhrif á iðnaðinn og gæti komizt upp í 15%. En þetta er alveg út í bláinn, enda er öllum ljóst, að söluskatturinn er algert aukaatriði í sambandi við vandamál iðnaðarins og að það væri engin lausn á þeim, þó að skatturinn væri afnuminn. Það þarf ekki annað en að hafa það í huga, að í fyrra var söluskatturinn jafnhár og nú, en þá voru fyrirtækin rekin með miklum blóma. Það hlýtur því að vera eitthvað annað en söluskatturinn, sem hér kemur til greina. Viðvíkjandi nauðsyn þess, að skatturinn verði innheimtur á næsta ári, þá geta hv. þm. sjálfir dæmt um það. Á fjárlagafrv. nú eru útgjöldin áætluð 37 millj. kr., en vegna hækkana, sem þarf að gera, verða þau um 380 millj., og þau fara ævinlega eitthvað fram úr áætlun, svo að það er sennilegt, að þau verði um 400 millj. kr. Með hvaða tekjuliðum á að mæta þessum útgjöldum? Það vita allir, að við getum ekki gert ráð fyrir jafnmiklum innflutningi á næsta ári og í ár, er sérstakt framlag fékkst til þess að standa undir birgðasöfnun. Það er því teflt á tæpasta vaðið eins og nú er og þarf allt til, og gæti farið svo, að ríkisbúskapurinn yrði ekki greiðsluhallalaus. Ef framleiðslan verður minni næsta ár en á þessu ári eða eins, er hætta á því, þar sem ekki verður um birgðasöfnun að ræða. Það þarf því betra ár, ef vel á að fara. Mér vitanlega er enginn ágreiningur um það, að málin standa þannig, og þess vegna hefur stj. staðið saman um þetta mál, og þeir, sem vilja breyta frv. í Ed. nú, eru á sömu skoðun. Það er þess vegna út í bláinn, að hér sé verið að leggja fyrir peninga. Og það má minna hv. þm. á, að af tekjuafganginum nú verður 88 millj. kr. ráðstafað til bráðnauðsynlegra framkvæmda. Svo klykkti hv. þm. út með því, að það væri sparnaður fyrir ríkissjóð að afnema söluskattinn. Með sama rétti mætti segja, að það væri sparnaður að afnema verðtollinn, og ef þessi röksemd væri yfirleitt nokkurs virði, ætti ríkissjóður að afnema allar tekjur sínar til þess að spara sér útgjöld. Þá er það varðandi þá afgreiðslu málsins, sem hv. meiri hl. n. hefur lagt til. Hv. 1. landsk. sagði, að þetta væri einkennilegt samkomulag, þar sem ríkisstj. féllist á að greiða framlög, sem henni væri skylt að greiða hvort sem væri. Þetta er algerlega út í bláinn talað. Ríkisstj. er ekki skylt að greiða til skóla eða hafnargerða meira en það, sem veitt er til þessara framkvæmda á fjárlögum. Þó að einhverjir leggi fé í skóla og hafnargerðir, þá geta þeir ekki komið með reikningana upp í stjórnarráð. Alþ. ræður því, hvenær ríkið greiðir þessi mótframlög. Hér er fallizt á, að Alþ. veiti aukafjárveitingu til þess að greiða þessi framlög, og verður það gert með sérstökum l. um ráðstöfun tekjuafgangsins. Annars væri það óheimilt. Þetta vildi ég taka fram, og með þessu falla um sjálf sig öll gífuryrði og hæðiyrði hv. þm.



Herra forseti. Það voru aðeins nokkur orð í tilefni af ræðu hv. 1. landsk. - Ég vil geta þess, að í fjvn. kom fram till. um það frá stjórnarandstöðunni að fella söluskattinn alveg niður. Þessi till. var felld, og er það sönnun þess, að stuðningsmenn stj. vildu ekki láta skattinn falla niður. Þá var þess óskað, að stjórnarandstaðan bæri fram till. til lækkunar, sem næmu upphæð söluskattsins. Þær till. voru bornar fram, en samkv. þeim hefði orðið 20 millj. kr. greiðsluhalli á fjárl. Þessar till. þóttu ekki aðgengilegar og voru því felldar, og við afgreiðslu fjárl. í Sþ. voru þær einnig felldar. Það er því ekki um neinn snúning í málinu að ræða. Það er skoðun þm., að ekki sé hægt að afgr. fjárl. án söluskattsins. Ég vil benda á, að meðan þetta mál var rætt, kom nefnd frá Sambandi íslenzkra sveitarfélaga og óskaði þess. að einhver hluti af tekjunum af söluskattinum yrði afhentur sveitarfélögunum. Ég lýsti því þá yfir, að það kæmi ekki til mála, að neitt af tekjum ríkissjóðs yrði afhent sveitarfélögunum, enda æskilegra, að þau fengju meira af ógreiddum hluta ríkisins til skólabygginga og hafnargerða heldur en hluta af tekjum ríkissjóðs. Ég taldi, að sveitarfélögin mættu vel una við þá lausn á málinu og að ekki væri hægt að afgr. jafnstórt mál og þetta á einu þingi. Þessu var ekki mótmælt, og nefndin fór þannig, að hún gat ekki haft neinar vonir um þetta. Ég hef því ekki snúizt í þessu máli, - þetta hefur alltaf verið mín skoðun, og það er skoðun meiri hl. fjvn. Þetta þykir mér rétt að komi fram. Ég vil svo víkja að því, sem hv. þm. sagði, að þetta væri ranglátur skattur og að betra væri að innheimta þetta með tollum. Ég vil benda á það, að ef innheimta ætti þessar 77 millj. kr. með tollum, sem lagðir væru á innkaupsverð, þá kæmi þar ofan á meðalálagning, sem ekki mun vera undir 30%. Til þess að ríkissjóður fengi þessa upphæð, yrðu því neytendurnir að greiða til milliliðanna 23.1 millj. kr. í viðbót. Ég tel því, að það mundi vera ranglátara gagnvart neytendum. Ég tel, að ríkisstj. hafi gert rétt, er hún ákvað að veita þessar 8 millj. kr. til skólabygginga, hafnarmannvirkja og til veðdeildar Búnaðarbankans. Með þessu er bætt úr margri aðkallandi þörf, þó að vandræði bæjar- og sveitarfélaganna séu ekki leyst með því, en þau verður að leysa í sambandi við endurskoðun skattalöggjafarinnar. Ég held því, að n. þurfi ekki að vera óánægð með þessa afgreiðslu. - Þetta þótti mér rétt, að kæmi hér fram.



Herra forseti. Ég þarf sáralítið fram að taka, sökum þess að bæði hæstv. fjmrh. og hv. þm. Barð. hafa svarað ræðu hv. 1. landsk., frsm. minni hl. n. Ég ætla því að spara mér svarið og víkja aðeins að einu atriði í ræðu hv. þm., sem oft heyrist frá honum og hans flokki og raunar fleirum. Langur kafli í ræðu hv. 1. landsk. var um það, að söluskatturinn væri óvinsæll. Ég efast ekki um það, en það er ekkert sérstakt um söluskattinn. Hvaða skattar eru það, sem ekki eru óvinsælir? Ekki er tekjuskatturinn vinsæll. Ef þetta er hinn rétti mælikvarði að áliti hv. þm., þá hlýtur hann að vera fylgjandi frv. hv. þm. Barð. um að afnema tekju- og eignarskatt. - Hann talaði um, að fólkið krefðist þess, að söluskatturinn væri afnuminn, en samtímis koma líka fram aðrar kröfur um útgjöld úr ríkissjóði. Það er hægt að vera á móti öllum tekjuöflunarleiðum og með öllum útgjöldum, en það er stjórnmálastefna, sem þægilegt er að halda fram, en enginn flokkur getur fylgt í framkvæmd. Og það ætla ég, að austur í Rússíá séu einhverjir skattar og sumir ekki betri en söluskatturinn. Það er ekki óvenjulegt, að sami fundur krefjist alls konar útgjalda fyrir sína sveit, en sé á móti öllum sköttum. Og það nú minna hv. þm. á það, að þegar hann var sjálfur í ríkisstj., þá voru líka lagðir á skattar. Ég man ekki betur en að þá væri lagður á skattur, sem var ákaflega líkur söluskattinum. Hann bar ekki sama nafn, en var sama eðlis, og ég man ekki betur en að hv. þm. hafi verið með honum. hað kvað vera skopleikur á ferðinni í Reykjavik, sem heitir: „Þetta er ekki hægt“. Ég vildi líka segja í þessu sambandi: þetta er ekki hægt. Ríkissjóður verður að hafa sínar tekjur á móti útgjöldunum. Ef ekki er samræmi milli þessa, er búið að vera með heilbrigðan fjárhag ríkissjóðs og hætt við, að sama verði um atvinnuvegina og einstaklingana. Það hefur enginn gaman af því að samþ. að leggja skatta á fólk, en það er óhjákvæmilegt, og það er vert að lita á það, að fá þjóðfélög í heiminum munu, að því er ég hygg, taka að sér eins mikla þjónustu fyrir almenning og íslenzka þjóðfélagið gerir. Fólkið fær töluvert í aðra hönd fyrir þá skatta, sem það greiðir, og það mega allir vita, að ef það á að afnema þennan skatt eða aðra skatta yfirleitt, þ.e. að lækka tekjur ríkissjóðs, þá hlýtur eitthvað af því að hverfa, sem ríkið nú leggur fram til almenningsheilla. Og ég efast um, að hv. þm. geti bent á leið til þess að gera hvort tveggja í einu, sem virðist vera stefna hans og hans flokks, að lækka tekjur ríkissjóðs, skatta og tolla, en auka útgjöldin. Þætti mér fróðlegt að sjá hann sem fjmrh. eftir svona tvö ár, ef þeirri stefnu væri framfylgt. Ég mun svo ekki þreyta umr. um þetta öllu lengur, ég álít þær fremur tilgangslitlar, en gat ekki stillt mig um að benda á þetta.



Herra forseti. Hv. þm. Barð. lét svo um mælt í ræðu sinni áðan, að það yrði stórum dýrara, ef söluskatturinn yrði felldur niður og lagður á innflutningstollur í staðinn, að greiða þann toll, því að auk sjálfs tollsins yrði að greiða a.m.k. 30% verzlunarálagningu á tollinn sjálfan, en þessu væri ekki til að dreifa að því er söluskattinn snerti, því að ekki mætti leggja verzlunarálagningu á söluskatt. Ég vil fullyrða, að þessar málsbætur söluskattinum til handa eru nú ekki lengur fyrir hendi. Það er rétt, að þegar söluskatturinn upphaflega var lagður á til þess að greiða uppbót á útfluttan fisk og bæta þannig afkomu útvegsins, þá var þetta ákvæði sett inn í l. En meðan þessi l. voru í gildi, var verðlagseftirlit og hámarksálagning í l. Nú er því ekki til að dreifa nema í örfáum tilfellum, þannig að ekki er lengur hægt að koma við þessu eftirlíti. Þess vegna er nú sama um söluskattinn eins og hverja aðra tolla, innflutningstolla, að þar sem ekki er verðlagseftirlit, er lagt á söluskattinn á sama hátt og aðra tolla, sem eru greiddir af hendi. Má því strika út þennan sparnað, sem leiðir af söluskattinum. Hæstv. ráðh. sagði í sinni fyrstu ræðu, að allar nálægar þjóðir legðu á söluskatt. Ég er nú ekki kunnugur því, hvort þetta er fyllilega rétt, ég veit, að hann er lagður á í ýmsum nálægum löndum, en veit ekki til, að hjá nokkurri þjóð sé lagður á söluskattur á sama hátt og hjá okkur. Ég held, að söluskattur á brauðvöru sé lagður á þrisvar sinnum, fyrst á innkaupsverð efnisins til Rúgbrauðsgerðarinnar, þar næst þegar Rúgbrauðsgerðin selur vöruna til heildsala og svo loks, þegar heildsalar selja hana út í brauðsölubúðirnar. Ég vil fullyrða, að hvergi annars staðar í heiminum tíðkast önnur eins álagning á slíka vöru sem brauð. - Eins og hv. þm. Barð. er kunnugt, er í Englandi söluskattur á lagður allt niður í 2% og yfir 100°á og flokkaður eftir tegund vörunnar, eftir því, hvort um er að ræða þarfavöru, óhófsvöru eða nauðsynjavöru. Í Noregi er söluskatturinn jafnhár á öllum vörum og er þar ekki lagður á nema einu sinni og aðeins í smásölu. Hér getur hann komizt upp yfir 15% með álagningu, þegar skattur er lagður á skatt, sem áður er búið að leggja á, því að það er ekki eingöngu, hversu óeðlilegur söluskatturinn er í heild, heldur er hann einnig lagður hér á með þeim hætti, að það lítur út fyrir, að leitazt sé við að láta hann koma sem allra ranglátast niður, og allar þær hömlur, sem settar voru fyrir því í byrjun, að honum yrði ranglega beitt, hafa gersamlega verið þurrkaðar út. Ég held því, að tilvitnun til annarra þjóða í þessu efni veiti ekki þessu frv. hæstv. ríkisstj. mikinn stuðning. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri gersamlega úr lausu lofti gripið, að söluskatturinn gæti haft nokkur áhrif á starfsmöguleika íslenzkra iðnaðarfyrirtækja, vegna þess, sagði hann, að á fullunninni vöru væri 72% verðtollur og væri einn veigamesti þátturinn í verðinn, en söluskatturinn hefði þar ekkert að segja. - - - Ég er að vísu sammála hæstv. fjmrh. um, að það beri að afgr. greiðsluhallalaus fjárl. Nú hefur reynslan sýnt, að tekjuafgangurinn hefur farið fram úr þeirri áætlun um 15–20 millj. kr., sem hann var áætlaður áður en endurskoðun fór fram í des., en þá var hann áætlaður 10.7 millj. Þegar fjárl. voru undirbúin, reyndi hæstv. ráðh. að fullvíssa þm. um, að það yrði aldrei svo mikill tekjuafgangur. Þegar seinustu fjárl. voru til umr., lézt hæstv. ráðh. sannfærður um, að ekki væri nóg til fyrir öllum gjöldum, þó að hann vissi fullvel, að svo væri. Svo á að friða menn með því að úthluta 7 millj. kr. Þetta er gert af þeim flokki, sem jafnan þykist hafa borið mál sveitarfélaganna fyrir brjósti. Með þennan tekjuafgang geta hæstv. ráðh. og ríkisstj. komið og tilkynnt Alþingi, að nú séu allar dyr lokaðar. - Svo fæst loks ráðstafað 7 millj. kr. til sveitarfélaga, þó að alltaf sé verið að tala um það hér á Alþingi, hversu illa þau séu stödd. En þetta breytir ekki afstöðu Alþfl. til þessa frv. Afstaða hans var strax skýrt mörkuð í Nd., og er hún enn sú sama, að okkur finnst að ríkisstj. eigi að láta 1/4 hluta þessa skatts renna til sveitarfélaganna, þar sem vitað er, hversu illa þau eru stödd fjárhagslega. - Svo skal ég láta þetta nægja, þó að vissulega væri margt fleira um þessi vinnubrögð að segja.



Herra forseti. Ég þarf ekki að taka margt fram í sambandi við ræðu hæstv. fjmrh. Hann sagði, að söluskatturinn hefði verið lagður á, þegar ég átti sæti í ríkisstj. Það var allt annar skattur, og að vísu ekki sambærilegur. Það var veltuskatturinn. Hann var ekki sambærilegur við þann skatt, sem nú er innheimtur og getur orðið 15%. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri gersamlega úr lausu lofti gripið, að söluskatturinn gæti haft nokkur áhrif á starfsmöguleika íslenzkra iðnaðarfyrirtækja. Hæstv. fjmrh. veit það að vísu fullvel, hversu þungur baggi þessi söluskattur hefur verið á þjóðinni, þó að hann tali svo. Hann veit það líka, að framlenging söluskattsins er til þess að draga allan mátt úr þjóðinni og iðnaðinum. Hæstv. ráðh. segir, að tekjuafgangur hefði enginn orðið, ef söluskatturinn hefði verið afnuminn í fyrra. Þetta er alls ekki rétt hjá hæstv. ráðh. Nú hefur reynslan sýnt, að tekjuafgangur ríkissjóðs mun verða hátt á 2. hundrað millj. kr. á þessu ári, og er það allnokkur tekjuafgangur. Eins og ég sagði, mun tekjuafgangurinn verða hátt á 2. hundrað millj. kr. Söluskatturinn var hins vegar áætlaður 50–60 millj. kr. Tekjuafgangurinn verður því miklu meiri en söluskatturinn var áætlaður eða tekjurnar af honum reyndust. Ég hefði því haldið, að það hafi verið hægt að komast hjá því að leggja þennan bagga á þjóðina í viðbót við alla hina þungu skatta, sem á henni hvíla. - Er það þetta, sem hæstv. ráðh. kallar að spara? Hvað er það, sem hann kallar að spara? Ef til vill það að leggja alltaf sífellt þyngri skatta og álögur á þjóðina. Er það sparnaður fyrir þjóðina að borga 80 millj. kr. í skatt, sem engin þörf er að leggja á? Svo á að friða bæjar- og sveitarfélögin, sem berjast í bökkum, með því að verja 7 millj. kr. til greiðslu á vangoldnum gjöldum. Þessi vangoldnu gjöld eru vegna framkvæmda, sem ríkissjóði ber raunverulega skylda til að styrkja. Það er sennilega þetta, sem hv. 1. þm. Eyf. kallar, að fólkið fái í aðra hönd fyrir þá skatta, sem það verður að greiða. Þá talaði hv. 1. þm. Eyf. um óvinsældir skatta. Ég ætla ekki að fara að rökræða það, en ég get ekki skilið, að það detti nokkrum í hug að halda því fram, að söluskatturinn sé vinsæll skattur. Það eru allir skattar óvinsælir, og söluskatturinn er þeirra ekki vinsælastur. Það er nú vitað af öllum, að tollarnir samtals eru nú orðnir 8 þús. kr. að jafnaði á hverja 5 manna fjölskyldu í landinu, ef jafnað er niður. Og hvernig er svo afkoma þeirra þegna, sem eiga að greiða þessa geysilega háu skatta, sem að mestu leyti eru nefskattar, sem koma jafnt niður á alla, og þó að það séu þegnar, sem hafa þung heimili? Nú er ástandið þannig hér í Reykjavík, og það er langt frá því, að það sé eitthvað sérstakt, að ef atvinnan brestur, þá beinlínis sveltur fólkið. Hér á Alþingi - í hv. Nd. - hefur verið sagt frá einu dæmi um, að hringt hafi verið til lögreglunnar frá einn heimili og hún beðin um að taka börnin og flytja þau á spítala, vegna þess að þau liðu af hungri. Þetta dæmi er samtvinnað þessum þungu skattaálögum. En það kemur einnig dálítið málinu við, hvernig ástandið er í atvinnulífinu í landinu, þegar lagðir eru á skattar og tollar. Það kemur málinu við, hvort atvinnutækin ganga með hálfri afkomu eða fullri. Og eftir því fer einnig, hvernig hagur ríkissjóðs er og hvað þarf að leggja á háa skatta. Þetta er ekki bara mál ríkisreikninganna, heldur mál, sem snertir efnahagsafkomu þjóðarinnar. Þegar tekjur af tekjuskattinum minnka vegna vaxandi fátæktar almennings, og þegar tollar minnka vegna þess, að kaupgeta manna minnkar, þá er ráðið hjá hæstv. fjmrh., að hann bara hækkar skattana og tollana á almenning, - aðeins eitt ráð. Þegar tekjurnar minnka vegna vaxandi fátæktar, þá er bara að hækka skatta og tolla, - allt í lagi, að það geti bara verið færður hallalaus rekstur á ríkisreikningunum. Þetta hefur svo aftur á móti í för með sér enn meiri tekjurýrnun og minni kaupgetu. Og þá þarf aftur að hækka skatta og tolla og svo koll af kolli. - Þetta er eina ráðið, sem hæstv. fjmrh. virðist kunna til þess að sjá fjárhag ríkissjóðs borgið. M.ö.o., ríkisstj. er í kapphlaupi við fátæktina, sem hún sjálf hefur skapað. Og með skattinnheimtunni skapar hún alltaf meiri og meiri fátækt. Spurningin er ekki um afkomu ríkissjóðs, ekki heldur um innheimtu skatta og tolla, heldur um afkomu þjóðarinnar, þ.e.a.s. spurning um sjálfa trygginguna í efnahagsmálum þjóðarinnar. Ef þjóðin er velmegandi, þá er hag ríkissjóðs einnig vel borgið.



Herra forseti. Ég skal nú ekki tefja tímann með löngum ræðuhöldum. En ég get ekki stillt mig um að minnast á einstök atriði, sem komu fram í ræðu hv. 1. landsk. þm. Hann minntist á veltuskattinn, sem ég minntist á áðan. Hann sagði, að það skipti nokkuð öðru máli um þennan skatt en söluskattinn, aðallega vegna þess, sagði hv. þm., að veltuskatturinn hefði ekki komið á almenning, heldur á veltu verzlunarfyrirtækja. Þetta minnir svo skemmtilega á þann skollaleik, sem leikinn er af kommúnistum. Aðferðin er að leggja á veltuskatt og svo tekið fram í l., að ekki megi leggja á vöruverðið. En á sama tíma er verzlunum leyft að leggja svo mikið á, að þau þoli að borga veltuskattinn. Hver borgar þennan veltuskatt? Ætli það séu ekki þeir, sem borga háa vöruverðið, sem er meðal annars til þess, að fyrirtækin þoli að borga skattinn? Ég veit, að hv. 1. landsk. þm. er ekki svo skyni skroppinn, að hann sjái ekki þennan skollaleik. Auk þess koma svo þessir skattar sem beinir skattar á alla þegnana. Svo þykist þessi hv. þm. vera algerlega á móti öllum sköttum á neyzluvörum, nema því aðeins, að þeim sé komið svo fyrir, að almenningur borgi ekki neitt, heldur fyrirtækin. En fyrirtækin verða samt sem áður að hafa þær tekjur, að þau þoli að borga skattinn. Við skulum taka annað dæmi með iðnaðinn og söluskattinn. Árið 1950 var greiddur söluskattur, þá var iðnaðurinn rekinn með blóma. Árið 1951 var greiddur jafnhár söluskattur, en þá fer að halla undan fæti fyrir iðnaðinum. Það þriðja, sem þessi hv. þm. talaði um, er samkomulagið um greiðslu til þeirra sveitarfélaga, sem hafa byggt skóla og hafnir, en hafa ekki fengið ríkisstyrk greiddan, en það sé svo bara út í bláinn, vegna þess að þessir aðilar geti bara gengið upp í stjórnarráðið og sóti: þangað peninga. Þetta eru svigurmæli og deilur á þá, sem standa að þessum framkvæmdum. Hvað sýnir framkvæmd þessa hv. þm. sjálfs, þegar hann var menntmrh.? Taldi hann sér þá skylt að greiða bæjar- og sveitarfélögum samstundis þann hluta, sem ríkið átti að greiða? Nei, hann greiddi aðeins það, sem fjárlögin ákváðu, og ekki meira. Og þegar ég tók við menntamálunum af hv. þm., þá voru stórar fjárhæðir ógreiddar til sveitarfélaganna, vegna þess að hv. þm. hafði ekki talið sér skylt að greiða þær. Enginn ráðh. hefur talið skylt að greiða þannig. Og aldrei hefur nokkur ráðh. álitið skylt að greiða það, sem reikningarnir sýndu, heldur aðeins eftir því, sem fé var veitt á fjárlögum. Og þessi þm. gerði það líka, þegar hann var ráðh. Samt sem áður notar hann þessa röksemdafærslu nú. Fjórða dæmið, sem ég nefni, er, að hv. þm. stendur hér og talar um, að það sé fátækt í landinu. Ég veit, að það er veruleg fátækt og að það hafa ekki allir atvinnu eins og þeir þyrftu að hafa. En hvernig er úrræðið, sem þessi hv. þm. og flokkur hans benda á og eru með uppástungur um? Það er að hætta að leggja á söluskatt, sem þýðir 80 millj. kr. tekjurýrnun fyrir ríkissjóð og mundi þá þýða, að tekjuhalli yrði á fjárlögum og stór stöðvun á verklegum framkvæmdum. Heldur hv. þm., að fyrir þá, sem eiga örðugt uppdráttar, af því að þeir hafa ekki. næga atvinnu, sé betra að fella niður söluskattinn? Heldur hv. þm., að það bæti nokkuð úr fátæktinni? Ég held ekki.

(Fjmrh.: Það sýndi sig, hvernig það var.) Það sýndi sig, að álagningin hækkaði ekki vegna veltuskattsins. Þessi skattur þýddi, að álagning á vöruna minnkaði. Og hann kom ekki á almenning. Þetta veit hæstv. ráðh. vel. Og að bera þennan skatt saman við söluskattinn er fjarstæða. Í öðru lagi talaði hæstv. ráðh. um söluskattinn og iðnaðinn. Það gæti ekki verið, að söluskatturinn mundi valda því, að iðnaðurinn myndi niður vegna aðgerða ríkisstj. Ég hef aldrei haldið því fram, að aðeins söluskatturinn mundi valda því, að iðnaðurinn hryndi saman, heldur aðrar ráðstafanir þessa ráðh., sem valda fátækt hjá fólki - ekki aðeins í Reykjavík, heldur um allt landið, og svo lánsfjárkreppan, sem enn fremur er skipulögð af þessari ríkisstj. En söluskatturinn er stórt atriði. Það þýðir ekki að segja, að skattur, sem nemur allt að 15%, hafi enga þýðingu fyrir iðnaðinn hér í Reykjavík. Hvaða iðnrekanda er hægt að telja trú um það. að enga þýðingu hafi fyrir afkomu hans fyrirtækis, hvort hann þarf að borga allt að 15 % af vöru eða ekki?

Það er ekki svo mikið.

Það getur komizt upp í 15%. Þá er spurningin um, hvort ríkissjóði er skylt að greiða lögboðið framlag til skólanna. Hæstv. ráðh. getur ekki neitað því, að ríkissjóði er skylt að greiða þetta framlag samkvæmt lögum.

Ekki þegar féð er ekki veitt á fjárlögum.

Það er það, sem hæstv. viðskmrh. vildi fá í lög í fyrra, en var neitað um það. Hann vissi, að skylt var að greiða þetta. En þetta hefur ekki verið gert. Það er annað, að skyldan hefur ekki verið uppfyllt. Ég gerði allt, sem í mínu valdi stóð, til þess að þetta lögboðna framlag væri hækkað. En ég réð ekki yfir ríkisreikningunum þá. Og að því leyti var þetta lögboðna framlag ekki greitt að fullu, og þá var ríkissjóður laus við þá skyldu, sem honum ber samkvæmt lögum. Þá var fjórða atriðið, að ráðh. fullyrti enn einn sinni, að það mundi þýða stórkostlegan greiðsluhalla á fjárlögum, ef söluskatturinn félli niður, og það mundi draga verulega úr framkvæmdum. Það hefur enginn haldið því fram. að það ætti að afgreiða fjárlögin með rekstrarhalla. En ég held ekki fram, að á þessum tíma sé nauðsynlegt að afgreiða fjárlögin endilega greiðsluhallalaus. En það hefur ekki nokkur haldið því fram, að það ætti að afgreiða þau með rekstrarhalla. Hefur það komið í ljós við afgreiðslu fjárlaganna. Og það er engin þörf, úr því sem komið er, að afgreiða þau nú fyrr en eftir nýár. En það mundi ekki standa á mér að taka það til athugunar, hvernig ætti að jafna niður, annaðhvort með því að draga úr útgjöldum, sem ég er sannfærður um, að hægt er með góðum vilja, eða með því að draga úr verklegum framkvæmdum eða þá með því að finna einhverja nýja tekjuöflun, sem áreiðanlega þyrfti ekki að vera nema lítið brot af söluskattinum. En ég hef margsýnt fram á, að þessi söluskattur er ranglát og skaðvænleg tekjuöflun.



Herra forseti. Það eru nokkrar leiðréttingar út af því, sem komið hefur hér fram. Hv. 4. þm. Reykv. vildi reyna að vefengja það, að ekki væri lögð verzlunarálagning á söluskattinn. Og ég spyr: Hvernig veit hann það? Ég veit ekki annað en allmiklar deilur hafi verið um það, hversu mikil álagningin skyldi vera á ýmsum vörum. Og ég spyr hv. 4. þm. Reykv.: Hefur hann þetta frá verzlunarlögunum, að það sé lögð álagning á söluskattinn? Ég veit, að hann hefur það ekki þaðan, því að útilokað er, að það sé lagt á hann. Hv. þm. átaldi hæstv. ráðh. fyrir tekjuöflunina á síðasta ári. Mér þykir rétt að svara nokkrum þeim átölum. Ég tel ósanngjarnt að átelja ráðh. einan fyrir þessa áætlun. Og ég skammast mín ekkert fyrir það að taka með honum ábyrgðina í þessu máli. Það var fullkomið samkomulag í meiri hl. fjvn. um, að það skyldi ganga þannig frá tekjuáætluninni, að öruggt væri, að skilað yrði greiðsluhallalausum rekstrarreikningum, þó að ekki yrði breytt verzlunarálagningunni í landinu. Hv. þm. sagði einnig. að hann væri viss um, að tekjurnar færu langt yfir 400 millj. kr. Ég vil taka undir það með ráðh., að það er alveg útilokað, að það þurfi ekki meira en 400 millj. kr. til þess að skapa hallalausan ríkisrekstur á næsta ári. Það er þegar vitað, að gjöldin á þessu ári verða hátt upp undir 400 millj. kr. á ríkisreikningunum. Og það er ekki útlit fyrir, að minni útgjöld verði hjá ríkissjóði á næsta ári, svo að ábyrgðarleysi er að ætla sér að afgreiða nú fjárlögin ekki hallalaus, þar sem tekjurnar eru ekki 400 millj. kr. Þá var hv. 1. landsk. þm. að tala um skyldur ríkissjóðs um að greiða framlag til skóla, og vil ég þá, að hv. þm. fái upplýsingar um það, úr því að hann veit ekki betur og þó að hann sjálfur hafi verið ráðh. og hafi haft þetta með höndum. Það er tekið fram í stjórnarskránni, að það megi enga greiðslu inna af hendi, nema standi í fjárlögum. Þess vegna væri ómögulegt að greiða þessi framlög, nema það standi í fjárlögum. Ætlast hv. þm. til, að ég geti breytt stjórnarskránni? Ég hef prófað, að þeir menn, sem vilja telja sig ábyggilega menn, halda því fram, að það sé ekki skylda að leggja fram umframgreiðslur í fjárlögum. Ég vil einnig í sambandi við það, sem hefur komið fram hjá minni hl., hv. 1. landsk. þm., í sambandi við afgreiðslu fjárlaganna, henda á, að hann hefur hvað eftir annað lagt til, að söluskatturinn félli niður eða 77 millj. kr., og hvað eftir annað talað um, að þeir eða hans flokkur vildu feila niður svo og svo mikið af rekstrargjöldum ríkissjóðs. Og þessi hv. þm., sem er formaður kommúnistaflokksins og á að hafa einhvern snefil af ábyrgðartilfinningu, bar um daginn fram till. á þskj. 336 um að leggja á ríkissjóð meira en 60 millj. kr. byrði á næsta árs fjárlögum, m.ö.o. að fella niður greiðslur til almannatrygginganna frá einstaklingum og láta ríkissjóð taka við þeim, en það næmi 60 millj. kr. á ári. Svo er þessi maður að tala um, að það þurfi enga skatta og tolla í landinu. Hvaðan ætlar hann að taka þetta fé? Ætlar hann að láta því rigna niður úr himninum? Ég skil ekki, hvernig þm. getur komið með svona fjarstæðu og ætlað mönnum að taka hana gilda. Ég ætla aðeins að benda á það til að sýna þá fjarstæðu, sem hér kom fram, þegar hv. 1. landsk. þm. sagði, að lagðar séu þúsundir króna á hvern bita og sopa, sem fátæklingarnir í landinu kaupa. Það er ekki lítið, þegar allt er komið saman, ef lagðar eru þúsundir króna á hvern bita og sopa, sem hver fátæklingur neytir í landinu. - Þetta eru rökin, sem við eigum að mæta í þessu máli.



Herra forseti. Mér dettur ekki í hug að halda fram við hv. þm. Barð., að það sé nein ástæða til að flýta þessari löggjöf. Hv. þm. Barð. gaf hér mjög misskildar upplýsingar. Hann heldur því fram, að það sé stjórnarskrárbrot, ef greitt sé úr ríkissjóði meira en heimilað er á fjárlögum. Það hafa þá margir brotið stjórnarskrána, og lýsi ég sök á hendur mér. Og ég tel, að það brot hafi fleiri gert. Stjórnarskráin hefur þá verið margbrotin. Ég held, að hv. þm. Barð. mætti gæta sín.  Hv. þm. sagði, að ég hafi verið með till. um 60 millj. kr. álag á ríkissjóð á næsta ári. Ég vil biðja hv. þm. að nefna þskj., þar sem þetta er prentað. Ég kannast alls ekki við þetta. Ég hef ekki komið með neinar till. um milljónaálögur á þjóðina. Það, sem hv. þm. virðist eiga hér við, mun vera afnám greiðsluskyldu hinna tryggðu, sem kemur þá til framkvæmda á árinu 1953. Útgjöldin í sambandi við þetta eru heldur ekki 60 millj. Það er allt of há upphæð. Hér er um að ræða árið 1953, en ekki árið 1952. Það þarf að innheimta þetta fé af fólkinu, en það er óréttlátt að innheimta þetta með nefskatti. Það er því ekki fyrr en á árinu 1953, sem kæmi til kasta Alþingis varðandi það mál.