Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tók eftir því í sambandi við þetta mál, að hreppsnefnd annars hreppsins a.m.k. setti það sem skilyrði, að hreppsnefndin a.m.k. vissi af því, ef jörðin væri seld. Nú er það ekki ljóst í grg. þessa máls, hvort það er aðeins átt við þá sölu, sem þarna er verið að heimila, eða hvort þetta á að vera kvöð áfram, og ég verð nú að segja, að mér finnst það almennt séð rétt, að sú kvöð sé lögð á, ef verið er að selja ríkisjarðir, að viðkomandi hreppsnefnd hafi forkaupsrétt, þegar jarðirnar séu seldar aftur. Ef það á endilega að gera, sem ég er nú fyrir mitt leyti búinn að tala á móti, ef það á að vera að selja jarðir, þá ætti þó a.m.k. að tryggja, að þegar þessar jarðir fari að ganga kaupum og sölum, þá hafi þó viðkomandi hreppsnefnd forkaupsrétt til þeirra, ef jörðin er aftur seld. Það má vel vera, að í því sambandi, sem hér er um að ræða, komi þetta ekki eins. mikið að sök, af því að þetta er í allafskekktri byggð, en alls staðar þar sem þéttbýll er mundi þessi regla a.m.k. vera mjög þýðingarmikil. Ég sé, að það þýðir ekki að reyna að feila þetta frv., og vil þess vegna leyfa mér að hera fram svo hljóðandi brtt., að aftan við 1. gr. bætist: Sú kvöð skal fylgja þessum jörðum við sölu framvegis, að hreppsnefnd viðkomandi hrepps hafi forkaupsrétt, ef jörðin verður aftur seld. Ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir þessari brtt.



Herra forseti. Út af framkominni brtt. frá hv. 2. þm. Reykv. vil ég geta þess, að það er ekki heimilt að selja jarðir nema því aðeins að bjóða viðkomandi hreppi eða hreppsnefndum þær til kaups áður, og fari svo, að þær jarðir verði síðar seldar, sem hér er verið að heimila sölu á, þá getur ábúandi ekki selt þær samkvæmt þeim lögum, sem nú gilda, nema því aðeins að leitað verði samþykkis viðkomandi hreppsnefndar, og að því leyti er þessi tili. hv. þm. óþörf.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 487, er komið frá hv. Ed. Sjútvn. þessarar hv. d. hefur haft það til athugunar og leggur til, að það verði samþykkt.



Herra forseti. Það voru aðeins tvö atriði, sem ég vildi svara hv. 2. þm. Reykv. út af því, sem hann sagði hér áðan. Hann talaði um það, að þetta gjafabréf hefði verið mjög merkilegt og byggt á mikilli framsýni á sínum tíma, og ég vil taka undir þau ummæli hjá honum, að þetta gjafabréf hefur verið gert af mikilli framsýni og einmitt gefendurnir að þessari jörð hafa verið það framsýnir, að þeir hafa gert ráð fyrir, að það þyrfti ef til vill að breyta gjafabréfinu eitthvað, og því aðeins sett það í gjafabréfið, að því skyldi breytt af Alþingi og ekki öðrum. Þetta kalla ég framsýni og fyrirhyggju, og það er eftir þeirra fyrirheiti og að þeirra óskum, að ég hygg, sem þessu gjafabréfi verður breytt nú, því að ég get ekki hugsað mér, að það hafi verið meining þessara merku hjóna, að þeirra ábýlisjörð færi fyrr eða síðar í auðn. Ég hygg, að þau hafi unnað landbúnaðinum það mikið og vel, að þau hafi ætlazt til þess, að jafnan væri vel setin sú jörð, sem þau áttu, og því aðeins hafa þau látið setja það í gjafabréfið, að því skyldi breytt af Alþingi, ef á þyrfti að halda, og það hefur líka sýnt sig nú, að það er þörf að breyta þessu gjafabréfi, og ég ætla, að við séum að gera þeirra vilja, um leið og við fylgjum þessu frv. hér í þessari hv. deild. Þá minntist hv. þm. á, að það væri ekki gott, ef jarðir, sem svona væru gefnar, færu í brask. Sá er þó munur á með þessa jörð og fjölda annarra, að hún er gefin heilli sveit, en ekki einstaklingi, og ég ætla, að þar sem heill hreppur á um þetta mál að fjalla, sé ekki að óttast, að þessi jörð liggi oft undir hamarshöggi, því að það er vissulega þeirra, sem eiga, og þeirra, sem var gefin jörðin, að sjá um, að svo verði ekki, og ég ber engan kviðboga fyrir þeim hlutum. Ég hygg, að við séum einmitt að gera bæði að vilja gefendanna og einnig að vilja hreppsins, sem á jörðina, um leið og við samþykkjum þetta frv. hér í þessari hv. deild.



Herra forseti. Þetta frv. um félagsheimill hefur legið fyrir tveim síðustu þingum og ekki fengið afgreiðslu, en í því er aðeins sú breyting frá gildandi lögum, að inn í upptalningu í 1. gr. hefur verið tekið orðið „verkalýðsfélög“. Frv. hefur legið hjá heilbr.- og félmn. síðan í þingbyrjun nálega, en nú fyrir nokkrum dögum fékkst samkomulag um afgreiðslu málsins með þeirri breytingu einni, að inn í upptalningu 1. gr. bættist orðið „búnaðarfélög“, og mætti þá vænta þess, að málið færi hraðbyri í gegnum þingið og fengi sína afgreiðslu. Málið er smávægilegt, en það væri nokkur ánægja fyrir verkalýðsfélögin að vera metin þess að mega þó nefnast með öðrum menningarfélögum.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. heilbr: og félmn. fyrir afgreiðslu þessa máls, þó að nokkuð seint sé, og eins og hv. frsm. hefur þegar getið um, er hér um smávægilega breytingu að ræða, en gæti orðið nokkur vísir að því, að verkalýðsfélögin yrðu viðurkennd í þessum byggingarmálum eins og önnur menningarfélög. Og þó að áliðið sé nú þessa þings og við því búizt, að innan skamms muni því slitið, þá vænti ég þess, að þar sem n. mælir nú með frv. einróma eftir tveggja þinga umr. áður, megi málið nú sigla hraðbyri í gegnum þingið, eins og hv. frsm. gat um.