Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Utanrmn. kom saman á fundi fyrr í kvöld og fjallaði um till. til þál. um viðbrögð vegna starfsleyfis fyrir THORP-endurvinnslustöðina í Sellafield sem flutt var af umhvn. Nefndin fjallaði um tillöguna og fékk á sinn fund til viðræðna um hana Össur Skarphéðinsson umhverfisráðherra, Magnús Jóhannesson, ráðuneytisstjóra í umhverfisráðuneytinu, og Jón Gunnar Ottósson, skrifstofustjóra í sama ráðuneyti. Nefndin vekur athygli á nauðsyn þess að stuðlað sé að nánu samstarfi við aðrar þjóðir þegar mótmælt er við Breta útgáfu starfsleyfis fyrir THORP-endurvinnslustöðina í Sellafield. Þá leggur nefndin áherslu á að nýtt séu öll ákvæði Parísarsamningsins um varnir gegn mengun sjávar frá landstöðvum í því skyni að bresk stjórnvöld falli frá áformum sínum. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með breytingu, sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali, og hvetur til að tillagan, þannig breytt, verði kynnt sendiherra Breta á Íslandi þegar hann verður kallaður á fund starfandi utanríkisráðherra eins og fyrirhugað er og verði fylgt eftir með þeim ráðum sem tiltæk eru. Undir álitið rita allir nefndarmenn. Herra forseti. Ég vil, með leyfi forseta, lesa tillögugreinina eins og hún orðast eftir meðferð í utanrmn. Hún er svohljóðandi: ,,Alþingi ályktar að mótmæla harðlega ákvörðun breskra stjórnvalda 15. desember 1993 að veita THORP-endurvinnslustöðinni fyrir geislavirkan kjarnorkuúrgang starfsleyfi og ganga þannig gegn samþykkt aðildarríkja Parísarsamningsins um varnir gegn mengun sjávar frá landstöðvum sem gerð var í Berlín í júní 1993. Alþingi væntir þess að ríkisstjórnin grípi til skjótra viðbragða í tilefni þessarar ákvörðunar sem ógnar lífshagsmunum íslensku þjóðarinnar vegna áhrifa á lífríki hafsins og nýtingu auðlinda þess.``

Herra forseti. Um leið og lýsi að sjálfsögðu stuðningi við þetta mál þá vil ég vekja á því athygli að að þessu sinni hefur þingið breytt um venju. Það hefur tekið upp skynsamlegri vinnubrögð en yfirleitt hafa verið viðhöfð hvað það snertir, að þegar þingnefnd flytur mál þá hefur þeim yfirleitt ekki verið vísað til nefndar. Nú var aftur á móti sá háttur hafður á að vísa máli til annarrar nefndar en flutti málið, þannig að hægt var að segja að um endurskoðun og yfirlit væri að ræða. Ég vil líta svo á að umhvn. þurfi ekki frekari endurskoðun en aðrar nefndir þingsins. Ég lít svo á að hér sé um stefnubreytingu hjá forsetum þingsins að ræða og vil þess vegna þakka fyrir þá stefnubreytingu.

Virðulegi forseti. Hér er ekki um neina sérstaka stefnubreytingu að ræða, eins og hv. síðasti ræðumaður hélt fram, heldur er um það að ræða að umhvn. flytur mál sem lýtur að samskiptum Íslands út á við og tengslum við önnur ríki, mótmælum við önnur ríki. Það er þess vegna í alla staði mjög eðlilegt að slík tillaga komi til meðferðar í utanrmn., hefði þess vegna jafnvel mátt gera það áður en málið kom fram. Það má vel vera að ef önnur mál frá öðrum nefndum eru með sama hætti tengd málefnasviði annarrar þingnefndar þá komi þessi málsmeðferð til greina. Þannig að ég held að það sé út í hött að gera athugasemdir við þetta, tala um þetta sem einhverja stefnubreytingu. Ég vek athygli á því og geri ekki ráð fyrir því að hv. þm. hafi haft tök á að kynna sér það, vegna þess að hann hefur verið mjög upptekinn á fundinum, eins og kunnugt er, að tillagan hefur tekið breytingum í meðförum utanrmn. Á henni hafa verið gerðar örfáar orðalagsbreytingar sem auðvitað sýna að það var í hátt við vandaða málsmeðferð að senda nefndinni þessa tillögu.

Herra forseti. Mig undrar það ef hv. þm., Geir H. Haarde, hefur getað misskilið mín orð á þann veg að ég væri að gagnrýna störf þingsins. Ég var einmitt að undirstrika það að hér hefði farið fram endurskoðun og ég teldi það af hinu góða. En ég undirstrikaði það líka að ég liti ekki svo á að þessi einstaka nefnd þyrfti á einhverri endurskoðun að halda frekar en aðrar. Það er nefnilega of algengt að mál séu sett inn í þingið af nefnd, ekkert skoðuð, afgreidd með afbrigðum og samþykkt. Þetta eru vinnubrögð sem sýna að það er jákvætt að vísa máli sem flutt er af nefnd til nefndar áður en það er afgreitt.

Virðulegi forseti. Ég bar fram í fyrri ræðu minni fyrirspurnir til hæstv. dómsmrh. Það greiðir ekki fyrir gangi mála í þinginu, virðulegi forseti, þegar hæstv. ráðherrar eru spurðir einfaldra spurninga sem þeir geta svarað með einföldu jái eða neii, að þeir kveðji sér ekki hljóðs og við sem berum fram þessar spurningar neyðumst til þess að kveðja okkur hljóðs á nýjan leik og endurtaka efnið. Ég hélt satt að segja að hæstv. ráðherrar hefðu áhuga á að greiða fyrir afgreiðslu mála. Ég setti líka fram þá ósk, virðulegi forseti, að þessari umræðu yrði frestað til þess að við gætum átt orðastað við hæstv. fjmrh. Og eftir því sem ég skoða þetta mál meira, virðulegi forseti, eftir því tel ég brýnna að fá hæstv. fjmrh. til þessarar umræðu áður en henni lýkur. Satt að segja er ég kominn í þá stöðu að þurfa að óska eftir því að gert verði hlé á umræðunni í ræðu minni svo ég geti átt orðastað við hæstv. fjmrh. í þessari umræðu. Og vegna þess að ég veit að hæstv. forseti er meðal þeirra þingmanna sem mesta kunnáttu hafa á ríkisfjármálum þá ætla ég að lesa fyrir hæstv. forseta hvað segir í umsögn fjmrn. um þetta frv. Það fylgir með frv. umsögn sem fskj. frá fjmrn. Með leyfi forseta, segir svo í umsögn fjmrn.: ,,Í 4. gr. er gert ráð fyrir að stjórn prestssetrasjóðs verði heimilt að kaupa og selja prestssetur eða réttindi sem tengjast þeim. Þau viðskipti eru háð samþykki kirkjuþings og dóms- og kirkjumálaráðherra. Vakin skal athygli á`` --- og bið ég forseta að hlýða vel á það sem kemur hér á eftir --- ,,eins og gert er í athugasemdum við lagafrumvarp þetta að kirkjunni eru ekki afhentar prestssetursjarðir og prestsbústaðir til eignar. Þær eignir verða áfram eign ríkissjóðs. Í 3. tölul. 7. gr. er gert ráð fyrir að söluandvirði prestssetra teljist prestssetrasjóði til tekna. Hér skal þess getið að ákveðnar prestssetursjarðir hafa að geyma verðmætan virkjunarrétt auk annarra hlunninda. Þá skal bent á að ákvæði 4. gr. ber að skoða`` --- virðulegir forsetar,  Þau lög sem fjmrn. vísar hér í, auk þess að vísa í 40. gr. stjórnarskrárinnar, eru lög um opinber innkaup þar sem kveðið er á um að Innkaupastofnun ríkisins annist innkaup á vörum og þjónustu fyrir ríkisstofnanir og ríkisfyrirtæki, rannsaki sameiginlegar þarfir á vörum og þjónustu og beiti sér fyrir samræmdum innkaupum o.s.frv. og stofnunin ráðstafar eigum ríkisins sem ekki er lengur þörf fyrir. Hvers vegna er fjmrn. í þessari umsögn að vitna í lögin um Innkaupastofnun ríkisins til að ítreka að það skuli vera Innkaupastofnun ríkisins sem á að fara með þessar eignir? Svo víkur fjmrn. einnig í þessari umsögn að lögunum um skipan opinberra framkvæmda frá 1970 þar sem segir alveg skýrt að ákvæði laganna taki einnig til kaupa á eignum eftir því sem við getur átt. Hér er sem sagt ljóst að fjmrn. vitnar í fyrsta lagi í 40. gr. stjórnarskrárinnar, í öðru lagi í lögin um Innkaupastofnun ríkisins, um opinber innkaup, og í þriðja lagi um skipan opinberra framkvæmda. Það virðist vera að fjmrn. sé í þessum texta að segja að það sem stendur í frv. sé rugl, svo ég orði þetta á hversdagslegu máli, standist ekki stjórnarskrána, standist ekki önnur lög og sé í eðli sínu í mótsögn vegna þess að eignirnar sem sjóðurinn á samkvæmt 4. gr. að geta selt verði áfram eignir ríkisins. Það stendur alveg skýrt í umsögn fjmrn. að prestssetur sem selt er aðila A verði samt sem áður áfram eign ríkisins. Ég hef fengið orðsendingu um það að formaður nefndarinnar vilji skoða þetta mál milli 2. og 3. umr. Það er kannski eina tilboðið sem hér er sett fram. Mér finnst það ekki vera viðunandi, ég vil segja það alveg hreint út, vegna þess að þetta er slíkt alvörumál í ljósi umræðna sem hafa verið á Alþingi á sl. fimm til sex árum um meðferð opinberra eigna og aðferðir við sölu á eignum ríkisins og þátt þingsins í því, sem ég hef tekið þátt í ásamt m.a. hv. þm. Pálma Jónssyni og ýmsum öðrum um nokkurt árabil, að ég skil ekki hvers vegna er ekki orðið við þeirri einföldu ósk minni að fá tækifæri til að ræða þetta mál. Ég hef boðið upp á að það þurfi ekki að vera í ræðustól, heldur utan fundar, við hæstv. fjmrh. og kynna mér betur túlkanir á þessum athyglisverða texta fjmrn. sem hér er í frv. áður en umræðu lýkur. Ég verð að segja alveg eins og er, mér finnst það ekki sanngjarnt, mér finnst það ekki eðlilegt, sérstaklega í ljósi þess sem hér hefur farið fram á undanförnum árum varðandi þennan þátt í málinu. En samkvæmt þingsköpum hef ég auðvitað ekki rétt til þess að tala oftar en hér og nú, en ég ítreka þá ósk mína að þessari umræðu verði frestað í minni ræðu. Ég er reiðubúinn að falla frá orðinu ef ég fæ tæmandi skýringar utan þingfundar hjá hæstv. fjmrh. Ég hef engan sérstakan áhuga á að knýja á um ræðuhöld af hans hálfu, en ítreka ósk mína um að þessari umræðu verði frestað á þann hátt að ég fresti minni ræðu og hafi þannig tækifæri til þess að skoða málið.

Ef það má verða til þess að þessari umræðu geti lokið fljótlega eftir að hv. þm. hefur rætt við fjmrh. þá telur forseti eðlilegt að verða við þeirri ósk að umræðunni verði frestað í miðri ræðu hv. þm. og væntir þess að það muni verða til þess að þetta mál geti leyst farsællega.

Ég þakka forseta fyrir þá afstöðu.