Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil benda hæstv. forseta á, að það mun vera prentvilla, þar sem vitnað er í 4.–5. gr. þessara laga, því að það mun eiga að vitna hér í lögin, sem breyta á. En í trausti þess, að þetta verði leiðrétt, segi ég já.

Forseti (BSt) : Ég er ekki viss um, að þetta þurfi að leiðrétta, því að orðalagið mun vera nógu skýrt til þess að skiljist, að vitnað er í lögin, sem nú eru í gildi. Frv., svo breytt, samþ. með 7:4 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: VH, BrB, HG, KK, RÞ, StgrA, BSt. nei: ÞÞ, GJ, JJós, LJóh. BBen, EE, PZ greiddu ekki atkv. 3 þm. (FRV, GÍG, HermJ) fjarstaddir. 3 þm. gerðu svofellda grein fyrir atkv.:



Ég tel, að frv. hafi verið stórspillt með samþykkt þessarar brtt. á þskj. 283, en þar sem enn þá er e. t. v. hægt að fá þetta leiðrétt við meðferð málsins í hv. Nd., - m. a. vegna þess þá segi ég já.



Frv. er að vísu mjög bætt, eftir að brtt. á þskj. 283 hefur verið samþ., en þar sem með frv. er ákveðið, að greiða skuli skilyrðislaust úr sjóðnum, án þess að tryggja, að það sé hægt, þá sé ég ekki, að frv. sé betra en núgildandi l., og segi því nei.



Ég hef áður lýst skoðun minni á þessu frv. Það hefur nú að vísu verið stórbætt, en ég tel ekkert vit í því að binda ríkissjóði einlæga bagga, án þess að sjá fyrir tekjum á móti. Hér er enn fremur verið að efla stofnun, sem hefur það ekki fyrir sitt fyrsta hlutverk að lána út, og tel ég, að frekar hefði átt að efla Fiskveiðasjóð Íslands, ef aukið lánsfé hefði verið markmiðið. Ég segi því nei við frv.



Herra forseti. Ég skal ekki fara almennt út í málið, enda er það margrætt hér í d., svo að ég þarf ekki mikið um það að segja. Eins og frv. er, þá er ætlazt til þess, að stofnað verði nýtt embætti, og raunar upplýst í grg., að það sé búið að stofna það, en þar sem samþ. var á síðasta þingi, að ekki væru stofnuð ný embætti nema með leyfi fjmrh., þá hefði mig langað til að spyrja hæstv. fjmrh., hvort hann hefði gefið samþykki sitt á þessu, en hann er ekki við, svo að ég verð að spyrja stólinn og fæ líklega ekkert svar. Viðvíkjandi 3. gr. vildi ég beina því til hv. n., hvort ekki megi notast við þann 1æknadóm, sem til er og í eiga sæti valinkunnir læknar, þeir Vilmundur Jónsson landlæknir, dr. Helgi Tómasson yfirlæknir og Guðmundur Thoroddsen prófessor, og sleppa því alveg að búa til þennan nýja dómstól. Ég skil ekki annað en hægt sé að nota þann dóm, sem fyrir er. Þá flyt ég brtt. við 8. gr., en í gr. er ætlazt til, að menn þurfi að hafa verið búsettir í sveitarfélaginu í 5 ár til að öðlast réttindi skv. gr. Þetta tel ég óviðkunnanlegt, að hefta þannig frelsi manna og taka af mönnum réttindi, þótt þeir flytji búferlum. Þetta miðar aftur á bak í áttina til átthagafjötra, og vil ég því fella endi gr. niður, en til vara ber ég fram þá till., að viðkomandi hafi búið 2 ár í sveitarfélaginu til þess að fá réttindin. Þá flyt ég við 13. gr. brtt. um það, að ef kona á fleiri en eitt barn, þá vil ég láta mæðralaunin vera háð sömu lögum og barnalífeyri, þannig að hægt sé að krefja þau inn hjá barnsföður konunnar. Ég hef því lagt til, að við gr. bætist ný málsgrein, sem felur þetta í sér. Ég hef að vísu heyrt talað um það, að þessu fylgi vandkvæði, þar sem mæðralaunin séu mishá á 2., 3. og 4. barn o. s. frv. og erfitt mundi að fá þau handa konum, sem eiga mörg börn sitt með hvorum. En ég fæ ekki séð þau vandkvæði, því að ég hef aldrei heyrt dregið í efa, hvert væri 2., 3. eða 4. barn, sem kona á. Það held ég sé alveg greinilegt, og því finnst mér alveg sjálfsagt að hafa þetta eins og barnsmeðlögin. Við 16. gr. vil ég breyta 52 vinnuvikum í 104 vinnuvikur og geri ég þetta til þess að létta undir með hvers konar smáatvinnurekstri. Ég tel þessa till. alveg sjálfsagða og býst við, að hv. þm. geti fellt sig við hana. Nú er komið fram í febrúar, og þó að frv. verði samþ. hér fljótlega, þá á það eftir að fara í gegnum Nd., svo að trúlega verður langt liðið vetrar, þegar frv. verður að lögum. Það er því ómögulegt, að fyrir 1. júlí verði hægt að stofna alls staðar sjúkrasamlög, þar sem engin eru fyrir. Ég hef því lagt til, að í stað 1. júlí komi 1. október. Það mun þó líklega fullsnemmt og spursmál, hvort ekki er bezt að miða þetta bara við næstu áramót. Þó að þessi tímaákvörðun, 1. júlí, ýti kannske á eftir málinu, þá er hún ekki heppileg og betra, að 1. okt. 1950 sé valinn. Bæði eru festir hinir almennu hreppsbúafundir haldnir á haustin og auk þess miklu betri tími til sérstakra fundarhalda, ef ekki reynist hægt að stofna samlögin á einhverjum hinna föstu funda. Og raunverulega hef ég enga trú á, að málið verði afgreitt að vorinu. Þá vil ég benda á, að ég tel þörf á að breyta 24. gr., þó að ég hafi ekki borið fram brtt. við hana, en það er vegna þess, að mér hefur verið sagt, að n. hafi slíka breyt. í undirbúningi. Ég tel það alveg fráleitt, að skattanefndirnar séu sá aðili, sem hefur úrslitaorðið, hvort tekjum manna sé þannig háttað, að sveitarfélagi beri að greiða iðgjald hans. Helzt tel ég, að þetta úrskurðarvald ætti að liggja hjá aðilum, sem ekki eru í viðkomandi sveitarfélagi. Sömuleiðis er athugandi, hvort ekki ætti að vera réttur til málsskots í sambandi við þennan úrskurð. Brtt. minni við 30. gr. er ætlað að auðvelda framkvæmd í sambandi við skrár þær, sem 118. gr. l. gerir ráð fyrir. Mér skilst, að eftir núverandi ákvæðum frv. sé gert ráð fyrir, að tvenns konar skrár verði gerðar, það er að segja önnur um þá, sem gjaldskyldir eru, en hin svo eftir að gjöldin hafa verið ákveðin. Þessu vil ég breyta á þá leið, að fyrrnefnd skrá verði gerð í tví- eða þríriti, en síðan verði iðgjöldin færð inn á skrána af þeim, sem þann útreikning annast, og síðan verði skráin þannig útfyllt send bæði innheimtumanninum og Tryggingastofnuninni. Þetta tel ég, að ætti að geta sparað nokkra fyrirhöfn. Ég hafði tilhneigingu til að flytja fleiri brtt. við frv., sérstaklega þau ákvæði þess, sem sniðin eru með það fyrir augum að styðja að lausaleikskrökkum og lausaleik milli karls og konu, þar sem ógiftar konur hafa hærri barnalífeyri, en þær giftu. Hins vegar hef ég ekki flutt slíkar till., vegna þess að ég hef heyrt, að n. sjálf hefði slíkar breytingar í undirbúningi, og ætla því að sjá til, hvort till. um jafnræði milli giftra kvenna og ógiftra í þessu máli kemur ekki fram. Ég geymi því að koma með brtt., þar til útséð er um, hvort n. ber slíka till. fram, en vil endurtaka það, að ég tel fráleitt að hónorera lauslæti í öllum myndum, eins og ýmsir lagabálkar hér frá Alþingi hafa gert síðustu árin. Ég held ég hafi svo ekki fleiru við að bæta að þessu sinni. Ég er enn með því að breyta tilhöguninni á greiðslum til trygginganna þannig, að nokkur hluti þeirra verði lagður á tekjur, því að ég tel það réttlætismál. En þar sem allar slíkar till. hafa verið drepnar hér á Alþingi til þessa, hef ég ekki flutt brtt. í þá átt, en er hins vegar tilbúinn að fylgja slíkum till., ef breyting hefði orðið á vilja þm. í þessu efni.



Herra forseti. Það hafa komið fram allmargar brtt. við þetta frv. sem hér er til umr., og er sjálfsagt að ræða þær og athuga, enda þótt frv. sé samið af sérstakri n. og flutt skv. ósk félmrh. Ég ætla þá fyrst að drepa á brtt. á þskj. 334, frá 1. þm: N-M. (PZ). Ég hygg, að það sé ofmælt hjá þessum hv. þm., að tryggingarlöggjöfin í landinu styðji að lauslæti í öllum myndum og þeim orðum hafi ráðið löngun þm. til að segja eitthvað skemmtilegt. Hins vegar er ég skoðanabróðir hans í því að vilja stuðla að góðu siðferði, svo að hann er ekki jafneinangraður postuli skírlífisins og hann vildi vera láta.

Þá getum við orðið sammála um breytingar.

Þá spurði þm., hvort fjmrh. hefði samþ., að skipaður yrði sérstakur heilsugæzlustjóri, og er því til að svara, að hér er ekki um neitt nýtt embætti að ræða, því að það er gert ráð fyrir, að hann komi í stað deildarstjóra sjúkratryggingadeildarinnar, en það starf verði lagt niður. Annars læt ég nægja að vísa til grg. um þetta atriði. - Þá taldi þm. óþarfa sérfræðinganefnd þá, sem frv. gerir ráð fyrir og nefnd er í því læknadómur og ætlað er það hlutverk að úrskurða örorkustig og orkutap þeirra, er sækja um slíkar bætur og ekki vilja una úrskurði lækna Tryggingastofnunarinnar. Ég held, að þessi skoðun þm. byggist á misskilningi og hann mundi fallast á þetta fyrirkomulag, ef hann kynnti sér málið nánar, enda er með þessari skipan í flestum tilfellum hægt að losna við málssókn, sem ég tel mjög æskilegt. Um fyrstu brtt. á þskj. 334, við 8. gr., að 5 ára skilyrðið um búsetu í sveitarfélaginu falli niður, er það að segja, að hún er óeðlileg vegna þess, að viðkomandi sveitarfélagi eru lagðar þarna nokkrar skyldur á herðar í sambandi við húsnæði, en ekki þykir eðlilegt að leggja slíkar skyldur á fyrr en viðkomandi hefur verið búsettur í sveitarfélaginu um nokkurt skeið, og var talið eðlilegt að miða við 5 ár, enda gæti skemmri tími haft í för með sér ýmsa erfiðleika fyrir viðkomandi sveitarfélög. Þess vegna legg ég til, að þessi brtt. verði felld og sömuleiðis varatill. Um brtt. við 13. gr., að mæðralaunin verði endurkræf hjá barnsföður, er það að segja, að ég tel hana ekki óeðlilega, en hins vegar get ég ekki neitað því, að það kemur dálítið einkennilega út, þar sem slík mæðralaun eru ekki greidd til þeirra, sem aðeins eiga eitt barn. Sá maður, sem á eitt barn, losnar því alveg við slíkar kröfur, en eigi annar maður barn með konu, þá verður hann krafður um mæðralaun. Ég er alveg samþykkur því að styðja að skírlífi með því að láta svona skemmtun vera nokkuð dýra hjá þjóðfélaginu, en ég fæ bara ekki séð, hvers vegna sá fyrsti á að sleppa. Vegna þessa og framkvæmdarerfiðleika í sambandi við þessa brtt. get ég því ekki greitt henni atkv. Þá leggur þm. til, að 16. gr. verði breytt þannig, að í stað 52 vikna komi 104 vikur, þ. e. a. s. að atvinnurekendur, sem greiða atvinnurekendagjöld af 104 vinnuvikum, skuli hafa sama biðtíma og ef um einyrkja væri að ræða. Þetta atriði var grundvallarágreiningsefni við setningu þessara laga. Ég get ekki frekar, nú en þá, fallizt á samþykkt þessarar till. Í l. er ákvæði um 26 vinnuvikur með sömu skilyrðum og launþegar hafa, en í þessu frv. er gert ráð fyrir, að það verði hækkað í 52. Það jafngildir því, að viðkomandi atvinnurekandi eða bóndi hafi einn mann allt árið í þjónustu sinni. Auk þess gilda svo sérstök ákvæði um börn, sem vinna hjá foreldrum, þar sem vinna þeirra er ekki reiknuð nema 13 vikur, en það þýðir, að viðkomandi má hafa 4 börn yfir 16 ára aldur án þess að missa rétt sinn vegna þessa ákvæðis, það er að segja, ef þeim er ekki greitt kaup sérstaklega. Ég held því, að hér sé gengið hæfilega til móts við atvinnurekendur eða þá, sem hafa fólk í þjónustu sinni, varðandi biðtíma, þegar um sjúkrabætur er að ræða, og tel því ekki ástæðu til að samþ. þessa brtt. og vil mælast til, að hv. dm. felli hana. Hins vegar vil ég mælast til, að þm. taki 4. og 5. brtt. á þskj. 334 aftur til 3. umr., svo að n. fái tækifæri til að athuga þær nánar. Ég vil þá víkja nokkuð að brtt. 4. landsk. á þskj. 329 og 330. Fyrsta till. á þskj. 329 er við 10. gr. frv. og þess efnis, að 2. og 3. málsl. 23. gr. falli niður. Aðra till. flytur þm. Barð. (GJ) á þskj. 331. Þau ákvæði 10. gr. frv., sem hér er átt við, fjalla um takmarkanir á barnalífeyri til mæðra óskilgetinna barna og fráskilinna kvenna. Ákvæði frv. um þetta efni er nokkuð á milli þeirra brtt., sem hér eru fram bornar, eða að bæturnar skuli greiddar í þrjú ár eftir að ekkja eða barnsmóðir giftir sig, og eftir atvikum tel ég það sanngjarnt. Þm. Barð. færði þau rök fyrir sinni brtt., sem fer í þá átt að stytta bótatímann í eitt ár, að með núverandi fyrirkomulagi væri raunverulega um hvítt mansal að ræða, og því til sönnunar benti hann á, að 24 þúsund kr. þætti harla góður heimamundur, en það er sú upphæð, sem 10 barna móðir fengi með núverandi ákvæðum eða nálægt því. Ég vil nú svara þessu þannig, að ég öfunda ekki sérstaklega þann mann, sem tæki að sér ekkju með 10 börn, jafnvel þó að hann fengi með henni 24 þúsund kr. Ég held því, að þriggja ára greiðslan sé réttlát og eðlileg, enda er hún nokkuð á milli þeirra öfga, sem framkoma í brtt. Ég vildi því leggja til við hv. dm., að þeir felldu báðar þessar brtt. og héldu sér við frvgr. eins og hún er. - Þá leggur hv. 4. landsk. til, að upphæð mæðralaunanna samkvæmt 13. gr. verði breytt verulega. Frv. gerir ráð fyrir, að einstæðar mæður með eitt barn fái aðeins barnalífeyri, en mæðralaun byrja með öðru barni og hækki með hverju barni upp í 4 börn, en ekki úr því. Því vill hv. 4. landsk. breyta þannig, að mæður með eitt barn fái 600 kr. í mæðralaun á 1. verðlagssvæði, auk barnalífeyrisins, það samsvarar í mæðralaun 1.800 kr. á ári. En ég verð að telja þetta fullkomna ofrausn í sambandi við aðrar bætur. Mjög margir karlmenn verða að sætta sig við það hlutskipti að sjá fyrir konu og 3 börnum af tekjum sínum, án þess að fá nokkurn styrk frá Tryggingastofnuninni eða hinu opinbera. Þvert á móti verða þeir að greiða skatta sína og skyldur eins og aðrir. Og ung og hraust kona, sem á eitt barn og er fullvinnandi á allan hátt, hún fær 200 kr. á mánuði með barninu frá tryggingunum eða barnsföðurnum. Ég verð að segja, að miðað við að ætla karlmanni að sjá fyrir 5 börnum með sinni vinnu er slíkri stúlku ekki ofætlað að vinna fyrir einu barni með barnalífeyri 200 kr. á mánuði. Ég veit, að það tekur sinn tíma fyrir einstæðar mæður að annast, þótt ekki sé nema eitt barn, en hér er þó um ofrausn að ræða. Allt annað er, ef um fleiri, en eitt barn er að ræða. Þá er augljósi, að slíkt dregur mjög úr tekjumöguleikum móðurinnar. Samkvæmt opinberum skýrslum voru hér 911 einstæðar mæður með einu barni á framfæri sínu árið 1947, og það gerir rösklega 1,6 millj. kr. til þeirra á ári, ef veita ætti þeim mæðralaun samkvæmt till. hv. 4. landsk., en sú upphæð er miklu hærri, en gert er ráð fyrir samkv. frv., að verja þurfi til mæðralauna í heild. - Um hækkun mæðralaunanna að öðru leyti er alltaf matsatriði. Hv. þm. leggur til, að allt hækki. Ég skal játa, að það væri æskilegt að hafa mæðralaunin hærri. En ég tel, með hliðsjón af öðrum bótagreiðslum, sem frv. gerir ráð fyrir, að þá sé þetta of langt gengið hjá hv. 4. landsk. Hv. þm. Barð. ber einnig fram brtt. við 13. gr., og hann vill lækka mæðralaunin frá því, sem gert er ráð fyrir í frv. til mæðra, sem eiga 3 börn og þaðan af fleiri. Fljótt á litið virðist mér till. hv. þm. lækka mæðralaunin í heild um 180–190 þús. kr., ef samþykktar væru, svo að hér er ekki um stórfellda breytingu að ræða, má segja. En ég get sagt það sama um þessa till. og till. hv. 4. landsk., að það er matsatriði, hvaða upphæðir eru hæfilegar. Ég álit, að hv. 4. landsk. fari hærra, en sambærilegt er við önnur ákvæði frv. og l. og að hv. þm. Barð. tilnefni aftur of lágar upphæðir. Till. n. eru hér aftur mitt á milli, og styður það þá skoðun, að þær séu nærri réttu lagi. Þá flytur hv. 4. landsk. brtt. á þskj. 330, þess efnis, að bráðabirgðaákvæðið, sem heilbr.- og félmn. bætti aftan við lögin um 10% uppbót á ellilífeyri, örorkulífeyri og makabætur, ákveði í staðinn 20% uppbót. Þetta mál hefur verið rætt í Sþ. í sambandi við tillögu þar. Meginatriðið hygg ég vera það, að eftir að Alþ. hafði samþ. til bráðabirgða fyrir jólin í vetur 20% launauppbót til opinberra starfsmanna, þótti óhjákvæmilegt að færa þar til samræmis bótagreiðslur trygginganna. Nú hafa þegar verið hækkaðar lífeyrisgreiðslur til gamalmenna og öryrkja um 10%. Því leggur n. til, að þessar greiðslur verði nú auknar um 10%, þannig að samanlagt og miðað við gildistöku l. og 300 stiga vísitölu verði uppbótin hin sama, frá 1. júlí 1949 til jafnlengdar í ár, og opinberir starfsmenn hafa fengið til bráðabirgða. Hins vegar er till. hv. 4. landsk. eiginlega um 30% hækkun, eða 20% ofan á þá hækkun, sem þegar hefur verið samþykkt. Ég skal játa, að æskilegt væri, að hægt væri að framkvæma þá hækkun, en það er ekki hægt, og því er ég ekki með brtt. á þskj. 330. Ég vil mjög taka undir það með hv. þm. Barð., að það er ekki gott að hækka svo uppbætur og bótagreiðslur til bráðabirgða, að síðan þurfi að lækka þær aftur, því að það er alltaf illa séð, þegar á að fara að lækka. Uppbætur til opinberra starfsmanna hafa ekki verið ákveðnar til frambúðar, og ég tel óhyggilegt að samþykkja brtt. hv. 4. landsk. á þskj. 330, en vil ráða dm. til að samþ. till. n. hér að lútandi á þskj. 308. Ég tel, að ekki eigi að breyta till. n., því að þær nái hlutfallinu, sem venjulega hefur verið miðað við milli almennra tekna og bótagreiðslna. Ég mæli enn fremur gegn brtt. hv. þm. Barð. Þá vil ég minnast á þá brtt. hv. þm. Barð. á þskj. 331, að síðari málsgr. 8. gr. frv. falli niður, en hún er um lífeyrishækkun og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Heimilt er tryggingaráði að binda hækkun samkvæmt þessari grein því skilyrði, þegar um einstæðingsskap er að ræða að stjórn þess sveitarfélags, þar sem lífeyrisþeginn á heima, sjái honum fyrir viðunandi húsnæði gegn leigu, sem ekki fari fram úr 25% af lífeyrisupphæðinni, enda hafi hann verið búsettur í sveitarfélaginu óslitið eigi skemur, en 5 s. l. ár.“ Ég skal játa, að svo geti farið, að erfitt verði að framkvæma þetta ákvæði undir sumum kringumstæðum og það komi ekki að verulegu haldi, og mþn., sem samdi frv., var ekki á eitt sátt um það. Það, sem fyrir henni vakti með þessari málsgr., var það, að eins og húsnæðismálum, sérstaklega í Reykjavík, er háttað, er ekki útilokað, að lífeyrisþegar greiði svo háa húsaleigu, að jafnvel 50% hækkun á lífeyri væri ekki nóg til þess að þeir hefðu eitthvað afgangs til að tóra fyrir. Hæsta lífeyrisgreiðsla er 450 kr. á mánuði, og eru þess dæmi, að lífeyrisþegar hafa orðið að greiða 300–400 kr. í leigu fyrir eitt herbergi á mánuði, og er þá sama og ekkert eftir af lífeyrinum, þegar þeir eru búnir að greiða húsaleiguna. Umrætt ákvæði á að tryggja, að bæjarfélög og sveitarfélög hlaupi undir bagga með lífeyrisþegum, ef um þessi ókjör er að ræða, og bærinn sjái þá með einhverju móti fyrir ódýru húsnæði. Erlendis er það víða þannig, að bæirnir sjá lífeyrisþegum fyrir húsnæði með þolanlegu verði. Ég mæli ekki með þessari brtt. hv. þm. Barð., þótt ég játi, að ákvæðið, sem hann vill fella niður, geti haft í för með sér erfiðleika í framkvæmd. Hugleiðingum hv. þm. Barð. almenns efnis um tryggingarnar er ég að mestu sammála, að stilla bótakröfunum svo í hóf á hverjum tíma, að ekki þurfi að lækka þær greiðslur öðru hverju og stefna fjárhag Tryggingastofnunarinnar í tvísýnu, því að á erfiðu árunum, sem alltaf hljóta að koma öðru hverju, þarf stofnunin að vera viðbúin og hafa þá sveiflurúm eða svigrúm. Ég er hv. þm. mjög sammála um þetta atriði. Ég neyðist þá til að víkja að greinargerð hv. fjmrh., og leiðist mér, að hann skuli ekki vera hér viðstaddur. En áður en ég vík að skjali því, er hann las hér upp, vil ég víkja að öðru, sem hæstv. ráðh. hélt hér óhikað fram. Hann sagði, að hækkað framlag til sjúkrasamlaganna á fjárlögum yfirstandandi árs næmi 2,6 millj. kr. Þetta er fjarri öllum sanni - og sannleika, liggur mér við að segja. Það er gert ráð fyrir rétt 11% hækkun á fjárlögum á framlagi til sjúkratrygginga. Það framlag er áætlað 3,4 millj., og samkvæmt því ætti sú 11% hækkun að nema 360–370 þús. kr., en ekki 2,6 millj., eins og hæstv. ráðh. taldi. Hins vegar má benda á, að sjúkrasamlagsiðgjöld eru mjög lág, og búast má við, að nokkur hækkun verði á þessum lið á þessu ári, sökum þess að gert er ráð fyrir að lögbjóða stofnun sjúkrasamlaga, þar sem þau eru ekki þegar starfandi, og það er eingöngu í sveitum, og þar eru lægri iðgjöld. Má því vera, að nærri láti, að framlag ríkissjóðs til sjúkratrygginganna eða samlaganna á þessu ári nái 4 millj. kr. á fjárlögum. En að hækkunin fari 2,6 millj. kr. fram úr því, sem nú er áætlað á fjárlögum, nær engri átt og er hreinn misskilningur. En það er ekki nóg. Öll greinargerð fjmrn. byggist á sama misskilningnum. Í grg. telur ráðuneytið, að þar sem ákveðið sé í l., að framlag ríkissjóðs til tryggingasjóðs skuli taka inn í fjárl. samkv. áætlun tryggingaráðs, þá leiði af því, að sú upphæð, sem tekin er inn á fjárl., sé áætlunarupphæð, sem ráðun. geti dregið frá og lækkað, eftir því sem það sér ástæðu til. Það hefur verið bent rækilega á, að þetta er ekki rétt, því að sú áætlunarupphæð, sem talað er um í þessari gr., er áætlunarupphæð tryggingaráðs, sem verður föst upphæð, skv. 116. gr., allt hvað hún fer ekki fram úr því hámarki, sem 116. gr. l. ákveður. Og undanfarin ár hefur alltaf verið tekin lægri upphæð, en í gr. segir. Þá er enn fremur haldið fram í grg., að Tryggingastofnunin telji, að það sé alveg á valdi tryggingaráðsins að ákveða framlagið til Tryggingastofnunarinnar, allt hvað það fari ekki fram úr 7½ millj. kr., og Alþ. hafi ekkert um það að segja. Þetta er fjarstæða, því að Alþ. getur alltaf breytt l. um þetta. Og til þess er bent í 116. gr., að ef útkoma trygginganna verði slík, að það þyki nauðsynlegt, þá skuli það gert. Eitt af því, sem lögð var mest áherzla á, bæði af hálfu Tryggingastofnunarinnar og eins í þeirri grg., sem hér var flutt, er það, að svo var upphaflega ráð fyrir gert, þegar l. voru sett, að kostnaður við tryggingarnar skiptist í ákveðnum hlutföllum á milli þeirra fjögurra aðila, sem undir þeim standa: ríkissjóðs, sveitarsjóða, atvinnurekenda og hinna tryggðu. Og þau hlutföll voru hér um bil þau, að 50% hvíldu á ríkissjóði og sveitarsjóðum og er framlag sveitarsjóða innheimt með sköttum, eins og aðrar tekjur þessarar stofnunar, en helmingurinn hvíldi á iðgjaldagreiðendum og tveir þriðju hlutar af því á hinum tryggðu, en einn þriðji hlutinn á atvinnurekendum. Í grg. er dregið í efa, að þessi skipting hafi verið lögð til grundvallar, og í því sambandi hefur verið bent á grg., sem fylgdi frv. til l. um almannatryggingar, þegar það var lagt fyrir Alþ. 1945–1946. Í sambandi við þær upplýsingar, sem hæstv. ráðh. flutti um það, vil ég geta þess, að þær tölur, sem hann sýndi að, að nokkru skeikaði frá því, sem nú er ákveðið um skiptinguna, voru þannig, að sveitarsjóðir og ríkissjóður skyldu greiða 55% og atvinnurekendur og hinir tryggðu 45%. Þessar tölur voru upp teknar úr frv., eins og það var lagt fyrir áður greint þing, en á Alþ. var þessum ákvæðum breytt þannig, að framlög sveitarfélaganna og ríkissjóðs voru lækkuð. Og eftir að sú lækkun hafði verið gerð og tilsvarandi lækkun á útgjöldum trygginganna, þá voru hlutföllin orðin þannig, að 50% voru greidd af hvorum aðilunum, annars vegar ríkissjóði og sveitarfélögunum, en hins vegar iðgjaldagreiðendum, eins og ég áðan sagði. Þá gerði ráðh. einnig grein fyrir því, eða ráðuneytið, að í kostnaði Tryggingastofnunarinnar og framlögum til hennar nú væri ekki talin ríkisframfærsla, berklavarnir og styrkur til sjúkra manna og örkumla, og fullyrti, að ef þessar greinar væru teknar með, mundi útkoman verða sú sama og í frv. væri gert ráð fyrir, og las hæstv. ráðh. upp töflu, þessu til sönnunar. Við athugun á þessari töflu hefur komið í ljós, að þar er um hreina ágizkun að ræða út í bláinn, svo að ég ekki segi tilbúnar tölur. T. d. er talið, að hinir tryggðu greiði árið 1947 23 millj. kr. og 1948 23,6 millj. kr. Hvernig þessar tölur hafa verið fundnar út, get ég ekki sagt um. En þeir tryggðu hafa greitt á þessum árum 27,1 millj. og 27,4 millj. kr. Á sama hátt skeikar einnig framlag sveitarsjóða þessi ár svo nokkrum milljónum skiptir. Ég mun að sjálfsögðu koma leiðréttingum á þessum tölum til hæstv. ráðuneytis. En mér þótti rétt að láta þetta koma fram hér í umr., þannig að þessum tölum væri þar ekki ómótmælt. Sama er að segja um þá skýrslu, sem sett er upp á bls. 6, um hundraðshlutaframlag þeirra einstöku aðila eftir þeirri skiptingu, sem ég áðan greindi. Þá er í grg. allýtarlega um það rætt, hvílík fjarstæða það væri, að tryggingasjóðurinn færi að lána út fé sitt. Ég er alveg sammála þessu og alveg undrandi á því, hvers vegna fjmrn. ræðir um þessi efni, því að það hefur aldrei komið til orða, að ég held, að tryggingasjóðurinn lánaði út sitt fé. Þessum sjóði er ætlað að standa undir daglegum rekstri trygginganna og mæta greiðsluhalla. Það verður ekki annað séð af þessu bréfi, en að ráðun. hafi ekki hugmynd um það haft, að stofnunin hefur 40 millj. kr. varasjóð og úr honum er lánað til einstakra aðila eins og lög mæla fyrir um. Þar á meðal er loforð um lán til sjúkrahúsbyggingar hér í Reykjavík, 12 millj. kr. Það er beinlínis ákveðið í l., að varasjóðurinn skuli lána fé sitt til slíkra stofnana. Ráðuneytið telur, að ofgreitt muni verða úr ríkissjóði til trygginganna á árinu 1950 alls frá árinu 1947 um 30 millj. kr. Ég veit ekki, á hverju hæstv. ráðh. byggir þessa ágizkun, en ég þori að fullyrða, að þessi upphæð er of há. Þar að auki er það á fullum misskilningi byggt, að um ofgreiðslu til Tryggingastofnunarinnar sé að ræða. Þá er og þess að gæta, að á þessu ári, að samþykktum frv. sem fyrir liggja, bætast útgjöld við hjá tryggingunum, sem nema um 5 millj. kr. á ári, og af því er gert ráð fyrir, að hægt verði að taka þrjár til fjórar millj. kr. af tekjum stofnunarinnar, en hitt verður líklega að taka af tekjuafgangi fyrri ára. Ég hirði ekki, þó að ég hefði gjarnan viljað það, að ræða fleira um þetta hér, þar sem hæstv. ráðh. er ekki til andsvara. En ég vil taka fram, að því miður er þessi grg., sem hér hefur verið lögð fram, að verulegu leyti byggð á misskilningi, og þar að auki eru þær skýrslur og tölur, sem þar eru birtar, ekki réttar í ýmsum mjög þýðingarmiklum atriðum. Ég skal svo láta máli mínu lokið að þessu sinni. En ég vildi mega vænta þess, að hv. þdm. sæju sér fært að greiða till. n. atkv., en veita að öðru leyti þeim till., sem ég hef drepið á, þá afgreiðslu, sem ég hef gert grein fyrir í ræðu minni. Einni brtt. gleymdi ég, brtt. frá hv. þm. Barð., um fæðingarstyrkinn, að hann skyldi vera hinn sami um allt land, 200 kr. í grunn. eða 600 kr. fyrir hverja fæðingu. Ég vildi mælast til þess, að hv. þm. vildi taka þessa brtt. aftur til 3. umr., því að það er til athugunar í n., eins og hann drap á, hvort ekki þurfi, ef þessi breyt. er gerð, að breyta einnig l. um meðlag til óskilgetinna barna.



Herra forseti. Ég ætla aðeins með örfáum orðum að gefa nokkra skýringu á einu atriði, sem fram hefur komið, en alls ekki að gera grein fyrir afstöðu minni til hinna mörgu brtt., sem fram eru komnar. Ég vil aðeins drepa á þetta vegna þess, að hv. þm. Barð. hefur miðað till. sína um upphæð mæðralauna við upphæð, sem nefnd er í till. frá landsfundi Kvenréttindafélags Íslands, og skýra frá því hér, að mér er kunnugt um, hvernig þessar tölur eru til komnar, af því að ég átti þátt í þessum till. Þetta var ekki nefnt sem upphæðir, er stungið væri upp á, heldur sett fram sem listi til skýringar á því, hvað eðlilegt þætti, að mæðralaunin færu stighækkandi. Og til sönnunar þessu vil ég benda á, að þá, eins og nú, var landinu skipt í tvö verðlagssvæði. Þarna var ekki nema þriðjungur Reykjavíkurkonur. Hitt voru konur úti um allt land, svo að það hefði verið ómögulegt fyrir okkur að finna sameiginlega upphæð fyrir þau tvö verðlagssvæði. Það er því ekki óeðlilegt, að upphæðin, sem nefnd var, sé sú, sem væri ætlað að gilda á H. verðlagssvæði. - Ég vildi láta þetta koma fram, vegna þess að hv. frsm. n. virtist eitthvað leggja upp úr þessum tölum, sem þarna eru nefndar í till. kvenréttindafélagsins. En þetta var ekki upphæð, sem beinlínis var lagt til, að lögð væri til grundvallar, heldur sett fram til þess að tákna, að það væri meiningin að borga meira með fleiri börnum, en færri. Ég vil svo að endingu lýsa ánægju minni, fyrir hönd kvenna yfirleitt, yfir því nýmæli sem mæðralaunin eru. Það hefur lengi verið baráttumál kvennasamtakanna að fá þessar sérstöku tryggingar, og ég mun fylgja þeim till., sem fram hafa komið til framfara í þessu efni. Að öðru leyti ætla ég ekki að gera till. að umtalsefni hér.



Herra forseti. Hv. frsm. heilbr.- og félmn. hefur nú talað hér í annað sinn og yfirleitt mælt á móti þeim brtt., sem fluttar hafa verið hér af einstökum þm., og ráðlagt hv. d. að fella þær flestar. Það gildir einnig um þær brtt., sem ég hef flutt hér, að hann hefur mælt í gegn þeim öllum og óskað eftir því, að þær væru ekki samþ. Hins vegar hafa þau rök, sem hann hefur flutt fram fyrir þessari ósk sinni, yfirleitt verið á þann veg, að ég get ekki á þau fallizt og tel þess vegna ástæðu til þess að fara um þau nokkrum orðum. Viðvíkjandi fyrri brtt. á þskj. 329 þarf ég þó ekki að vera fjölorður. Hv. frsm. benti á það, að jafnframt því sem ég flytti brtt. um að náð yrði því samræmi, sem þar er um að ræða á milli ekkna og fráskilinna kvenna annars vegar og ógiftra mæðra hins vegar, og ég flytti till. um að auka rétt ógiftra kvenna, þá legði hv. þm. Barð. fram till. um, að þessi réttur yrði verulega rýrður. Og mér skildist, að hv. frsm. drægi þá ályktun af þessu, að þá væri það nokkurn veginn rétt meðalhóf, sem felst í frv., um að ná samræminu á þann hátt, sem þar er lagt til. Ég tel þetta ekki sterk rök út af fyrir sig. Ég vil í þessu sambandi benda á það, að ég tel, að það sé mjög fráleit skoðun og fráleit túlkun, sem haldið er fram í sambandi við þetta, og sérstaklega af hv. þm. Barð., að með þessu sé Tryggingastofnunin að veita einhverja sérstaka og þá ríflega meðgjöf með þeim konum, sem í því og því tilfelli væru að gifta sig. Það er síður en svo, að þetta sé nokkur meðgjöf með konum. Eins og allir hv. þm. vita, er þarna um að ræða barnalífeyri, þ. e. a. s. fé, sem nota á til þess að létta undir með uppeldi barnanna, en alls ekki um að ræða nokkurt framfæri konunnar. Og ég held, að uppeldi barnanna sé svo þýðingarmikið mál, að það sé síður en svo nokkuð athugavert við það, þó að Tryggingastofnunin, úr því að hún starfar og menn eru sammála um, að hún sé nauðsynleg stofnun, á þennan hátt greiði fyrir því, hvort sem það er ekkja eða ógift móðir, sem er með fleiri eða færri börn á sínu framfæri og síðan giftist, að uppeldi barnanna sé tryggt betur, en ella mundi. Og þetta gildir því fremur, ef menn vilja halda sér við það dæmi, sem hv. þm. Barð. hefur lagt hér fram, ef börnin eru fleiri, allt upp í 10 eins og hann talaði um, því að sá maður þyrfti að hafa meira en meðaltekjur, a. m. k. vinnandi maður, ef honum ætti að vera kleift aðeins af launum sínum að framfæra þessi tíu börn, sem hann í því tilfelli tæki að sér með konunni. Ég held, að það ætti að vera augljóst, að í svona tilfellum ætti að vera þörf á því - og það mikil þörf -, að sá maður, sem þannig giftist, héldi þeim lífeyri, sem þeim börnum væri ætlaður til framfæris, og það því fremur sem vitað er, að þessi lífeyrir, eins og annar lífeyrir samkv. tryggingal., er alveg ófullnægjandi til þess að framfleyta þeim, sem hann fær, ef ekki kemur annað til. Ég held því, að það sé full ástæða til þess að halda því ákvæði, sem nú er í l. varðandi rétt ógiftra mæðra um greiðslu barnalífeyris, þó að þær giftist, og það sé þess vegna eðlilegt, að þegar reynt er að fá samræmi, hvað þetta snertir, á milli þeirra og ekknanna, þá sé þetta samræmt upp á við, sem ég legg til, en ekki niður á við, eins og felst í frv. Og því fjarstæðara er, að meir sé dregið úr rétti mæðranna, eins og felst í brtt. hv. þm. Barð. Þá er það viðvíkjandi mæðralaununum. Hv. frsm. orðaði það eitthvað á þá leið, að það væri fullkomin ofrausn, sem felst í tillögu minni varðandi mæðralaunin, það er að segja, að greidd skuli mæðralaun þegar með fyrsta barni. Og hann reiknaði það út, að ef fylgt væri till. minni um þetta efni, þá mundu viðkomandi mæður, sem hefðu eitt barn á framfæri sínu og fengju samkv. minni till. 600 kr. í grunn og síðan barnalífeyri 800 kr. í grunn, fá í tekjur 4.200 kr., og það er rétt, það er þessi upphæð. En ég er ekki sammála hv. frsm. um það, að það sé ofrausn, þó að konan fengi frá Tryggingastofnuninni þessar tekjur, annars vegar til framfæris barninu og hins vegar til að mæta því vinnutapi, sem hún yrði fyrir vegna þess, að hún þarf að sinna barni sínu. Hv. frsm. talaði mikið um það, að ungri og frískri og fullvinnandi konu, sem hefði aðeins eitt barn á framfæri sínu, væri engin ofætlun að vinna fyrir sínu eigin framfæri, og taldi, að sá tími, sem hún þyrfti til þess að annast um þetta eina barn, væri ekki það mikill, að hún hefði ekki tíma til þess að vinna fyrir sínu framfæri. Hins vegar færi miklu meiri tími hjá móður til barnaumönnunar, ef börnin væru tvö, og því meiri sem börnin væru fleiri. Ég held, að þetta sé alger misskilningur hjá hv. frsm. Ég held, að það fari nákvæmlega sami tími í það hjá móður að sjá um eitt barn og t. d. fjögur börn, ef heimilisástæður hennar eru á annað borð þannig, að hún þarf að vera heima yfir barninu, en getur ekki komið því yfir á einhverja aðra að sjá um það. Og þegar verið er að setja löggjöf um þetta, verður að ganga út frá því, að ekki komi þarna aðrir aðilar til en móðirin sjálf. Sem sagt, tíminn, sem til þess fer að líta eftir einu barni, verður alveg sá sami og fer í að líta eftir tveimur eða þremur börnum. Hins vegar verður það því meiri vinna og erfiði að líta eftir börnunum sem þau eru fleiri, og því eðlilegt, að mæðralaunin hækki eftir því, sem börnunum fjölgar. En grundvöllurinn undir minni till. er sá, að með fyrsta barninu er móðirin hindruð frá því að geta stundað vinnu utan heimilis, og þess vegna verða mæðralaunin að koma til framfæris, að mínu áliti, fyrst og fremst við fyrsta barn, og á þessu byggjast mínar till. um þetta efni. Það má hins vegar segja, að ef móðirin verður alveg hindruð frá því að stunda vinnu utan heimilis, vegna þess að hún sé bundin yfir einu barni, þá nægi engan veginn 600 kr. í grunn henni til framfæris. En það er a. m. k. verulegur styrkur að þessu framlagi og gæti gert móður kleift að standa straum af þeim kostnaði, sem af því leiddi að koma barninu í gæzlu með einum eða öðrum hætti, svo að hún gæti stundað vinnu utan heimilis, en það tel ég, að séu alveg rétt rök fyrir þessari brtt. minni, að mæðralaunin eigi fyrst og fremst að koma til með fyrsta barninu. Hitt má síðan auðvitað alltaf deila um, hversu háar upphæðirnar eigi að vera. Og eins og ég tók fram þegar í minni fyrri ræðu, þá álít ég, að þær upphæðir, sem ég legg til, - þó að þær séu nokkru hærri en í frv., - séu of lágar, en ég hef hins vegar orðið að miða þær nokkuð við þær bótagreiðslur aðrar, sem ákveðnar eru í almannatryggingal., og hef þess vegna bundið hámarkið við fullan lífeyri, eða 1.200 kr., og ekki séð mér fært að fara hærra, og hef þess vegna líka orðið að stilla fyrstu upphæðinni í hóf, með tilliti til þess. Ég vil vænta þess, að þrátt fyrir þessi andmæli hv. frsm. þá vilji hv. þdm. leggja það á sig að meta það, hvor okkar hafi sterkari rök í þessu efni. Og hver sem niðurstaðan verður við atkvgr. um frv. í þetta sinn, þá geri ég nú ráð fyrir því, að það muni fara kannske um þetta efni eins og nú þegar er þó orðið um sjálfa hugmyndina um mæðralaunin, að þegar hún var flutt fram af okkur sósíalistum við setningu l. hér 1946, þá fékk hún ekki viðurkenningu, en till. okkar þar um felldar. Nú hefur hugmyndin fengið þá viðurkenningu, sem kemur fram í frv., eins og það liggur fyrir. Og mér þykir ekki ósennilegt, að það muni fara svo, hvort sem það verður fyrr eða síðar, að þessi rök verði viðurkennd, sem ég flyt nú fram fyrir þessari till. minni, á þann veg, að það beri einnig að láta mæðralaunin koma til þegar við fyrsta barn, en ekki láta þau bíða, þangað til börnin verða fleiri. Viðvíkjandi þriðju brtt., sem ég flyt á þskj. 330, í sambandi við uppbætur á ellilífeyrinn og annað, sem þar greinir, lítur út fyrir, að erfitt sé að koma þar við nokkrum rökum. Því er stöðugt haldið fram, að búið sé að hækka þessar greiðslur um 10%, þótt það sé bláköld staðreynd, ef miðað er við gildistöku l., að þá hafa þessar greiðslur verið lækkaðar. Ég þóttist taka þetta nægilega skýrt fram í minni fyrri ræðu, en þrátt fyrir það þá heldur hv. frsm. fram því gagnstæða. Það var ákveðið við gildistöku l. að greiða á þetta fulla vísitölu, en nú er vitað, að vísitalan er hærri en 315 stig, og er því raunverulega búíð að lækka þessar greiðslur. Í sambandi við þetta tók hv. frsm. að vísu fram, að á ellilífeyrisgreiðslurnar væri greitt með vísitölu 315, en á laun almennt með vísitölu 300. En honum er það eins vel kunnugt og okkur, að þegar vísitalan var bundin, illu heilli, þótti ekki fært að greiða minna á ellilífeyrinn en 315 vísitölustig, því að svo voru þessar greiðslur annars skornar við nögl. Þess vegna þótti ekki fært að fara neðar með þessar greiðslur. Það liggur líka í augum uppi, þegar meta á afkomumöguleika ellilífeyrisþega og annarra launþega, að það er gengið mun nær hinum fyrrnefndu með stýfingu vísitölunnar í 315, en hinum síðarnefndu með stýfingu niður í 300 vísitölustig. Það er því alveg fráleit röksemdafærsla, að búið sé að bæta ellilífeyrisþegunum upp það tap, sem þeir urðu fyrir með stýfingu vísitölunnar, þótt þeim sé nú greitt með 315, og þykir mér furðulegt, að hv. frsm. n., sem er þó þessum málum mjög vel kunnugur, skuli nota slíkt undir meðferð málsins. Þykir mér einkennilegt, ef á þetta verður fallizt í hv. d. - Hitt þykir mér og jafnfráleitt, að telja það sem hækkun á ellilífeyrinum, þegar Tryggingastofnunin tekur að sér að greiða sjúkrasamlagsgjöld fyrir þetta fólk, eins og ákveðið er í heilsugæzlukafla l. Það, sem verið er að gera með þessu, er aðeins það, að ekki er verið að svíkja ellilífeyrisþegana um það, sem þeim og öðrum hafði verið lofað við setningu l. Það er því alveg fjarstæða að nota slíkt sem þetta sem röksemd á móti mínu máli. Frá mínu sjónarmiði séð hafa ellilífeyrisgreiðslurnar því verið lækkaðar síðan l. voru sett, þótt greitt sé á lífeyrinn með 315 vísitölustigum og sjúkrasamlagsgjöldin einnig greidd. Ég vil því fastlega vænta þess, að hv. frsm. geti fallizt á að greiða 20% uppbót til þessa fólks og gera þar með þess hlut ekki rýrari en annarra, sem þegar hafa fengið þá uppbót. Ég skal nú ekki eyða tíma hv. d. í að ræða aðrar brtt., sem fram hafa komið, en mér sýnist þær flestar vera þannig, að ég geti ekki greitt þeim atkv. En mér virðist sem sagt ekki vera ástæða til þess að ræða það frekar en ég gerði í upphafi í sambandi við brtt. hv. þm. Barð., sem yfirleitt ganga í þá átt að rýra bótagreiðslurnar. Það er mín skoðun, sem og hefur komið fram í þessum umr., að ég tel bæturnar of lágar og því ástæðu til að hækka þær frekar en hið gagnstæða.



Herra forseti. Hv. 4. landsk. (StgrA) endaði ræðu sína með því að segja, að till. mínar miðuðu að því að rýra bótagreiðslurnar. Ég vil mótmæla þessu. Þær koma ekki nálægt þessu atriði, nema ef þannig ætti að skilja brtt. við 10. gr., og skal ég koma nokkuð að því. - Það fyrsta er, að ekki er búið að ákveða mæðrastyrkinn enn, svo að þar er ekki um að ræða að rýra neinar greiðslur. Hins vegar skal ég fullvissa hv. 4. landsk. um það, að ef ekki hefði verið farið að mínum till., er l. voru samþ., þá væru þau nú aðeins pappírsgagn, sem engum kæmi að haldi. En af því að Alþingi stillti greiðslunum í hóf eftir minni till., er l. voru sett, var hægt að byggja upp þessa þörfu stofnun. Það ætti hv. þm. að muna og vera mér heldur þakklátur, frekar en að vera með hnýfilyrði í minn garð. - Ég skal nú benda lítillega á rökvillur hv. þm. í sambandi við brtt. mínar við 10. gr. Hv. þm. sagði, að með ákvæðinu eins og það er í frv. væri verið að tryggja uppeldi barnanna. En hvernig er þetta þá þar sem t. d. tíu börn eru og öll í hjónabandi? Hvað er þá um þennan uppeldisstyrk, sem hv. 4. landsk. er að tala um? Og ég skal taka annað dæmi: Hvað segir hv. 4. landsk. um það, ef ekkill með börn tekur að sér konu? Þarf hann þá ekki einnig að fá fjölskyldubætur? Nei, það er sannarlega óverjandi að hafa þessa grein, nema því aðeins, að hún nái til beggja kynjanna. Það er svo fráleitt að hafa ákvæði um það, að ef kona giftist aftur, eigi hún að fá sömu greiðslu með sínum börnum. en ef karlmaður með börn giftist aftur, þá fái hann engar greiðslur. Það er nefnilega svo, að þetta byggist allt á því, að Tryggingastofnunin græðir á því, að konan giftist aftur, og það er einmitt það, sem ég hef aldrei getað fellt mig við og eiginlega aldrei getað fyrirgefið hv. frsm., að búa þannig um hnútana. En auðvitað er sú hugsun einnig á bak við þetta, að þegar konan missir mann sinn, þá kemst hún í meiri erfiðleika með að ala upp börn sín, heldur en þegar maðurinn missir konu sína. En ég vil segja, að nauðsynlegt sé, að þessi ákvæði nái einnig til ekkla, svo að þetta sé jafnt fyrir bæði kynin. Það er og sett í þessi lög. - að heimilt skuli að greiða ekklum barnalífeyri, ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi, og var það rétt að farið. - En ég mun ræða þetta mál nánar við hv. frsm. í n., úr því að málið er nú komið á þetta stig, því að fyrir honum hefur alltaf vakað að koma konunum út, þ. e. a. s. að gera Tryggingastofnunina nokkurs konar hjónabandsskrifstofu. Þá ætla ég að víkja örlítið að mæðralaununum. Það hafa engin rök verið færð fyrir því, að hlutföllin milli 1., 2. og 3. flokks séu rétt, og þess vegna hef ég gert mínar brtt., því að ég tel þau hlutföll vera röng eins og þau eru í till. n. Það hefur aldrei verið deilt um það, hvort upphæðin 400 kr. til konu með eitt barn væri of há eða of lág. En ef upphæðin til konu með eitt barn er rétt, þá er röng upphæðin til konu með tvö börn. Kona með 2 börn er mun betur sett með 800 kr. en kona með eitt barn með 400 kr. Hv. 8. þm. Reykv. (RÞ) vildi halda því fram, að það hefðu verið þessar ákveðnu greiðslur, sem vakað hefðu fyrir kvenréttindafélögunum.

Ég sagði, að það hefðu verið þessi hlutföll, en ekki greiðslur.

Jæja, en ég vil segja, að þessi hlutföll eru röng. Ef þær hafa viljað fá 400 kr. með fyrsta barni, þá er rangt að greiða 1200 kr. með fjórða. Annars vænti ég þess að fá tækifæri til að ræða þetta við hv. frsm. í n. og skal taka brtt. mínar aftur til 3. umr. til þess að reyna að fá samkomulag. Hins vegar, ef hann vill ekkert samkomulag, þá er bezt að þær komi til atkvæða hér við þessa umr. - Hv. 4. landsk. segist vera ánægður með greiðslur til konu með eitt barn, því að þá geti hún unnið úti. En hví ekki að láta hana fá það einnig í hjónabandi? Hér er þannig verið að misræma mjög mikið. Annars vakir aðeins fyrir þeim hv. þm. að krefjast fjár án þess að taka tillit til, hvaða þýðingu það hefur. Í sambandi við brtt. hv. 1. þm. N-M. (PZ) við 13. gr. vil ég taka fram, að ef hann vill taka þær aftur til 3. umr., þá skal ég fá þær ræddar í n. og athuga möguleika á að fá þær einhverjar lögfestar, því að þær eru að mörgu leyti sanngjarnar. Ég tel svo rétt að síðustu að minnast á rökþrot hv. 4. landsk. út af 20% uppbótunum til gamla fólksins. Hv. þm. heldur því fram, að tekinn hafi verið af því einhver réttur, sem það hafi átt. Ég get eigi séð, að í l. standi neitt um það að greiða því bætur með vísitölu 315, heldur stendur hér í l.: „Greiða skal bætur þessar með vísitölu eins og hún er á hverjum tíma.“ Hér er ekki átt við annað, en þá vísitölu, sem greidd er á kaup almennt, og er það því alveg rétt hjá hv. frsm., að bætt hefur verið við greiðslurnar til gamla fólksins frekar en hið gagnstæða. Auk þess væru það 360 vísitölustig, sem greidd væru á þessar bætur, ef 20% hjá hv. þm. væru samþ. - Annars er alveg óþarfi að vera að ræða þetta mál nánar, því að það eru aldrei annað, en hlægilegur áróður till. hjá þessum háttv. flokki, vitandi það, að búið er að bæta kjör þessa fólks meira en þeirra till. fara fram á, þótt hv. þm. þessa flokks séu alltaf að bæta sínar till. Ég skal svo ekki ræða þetta nánar nú, en vona, að hægt sé að samræma till. hv. 1. þm. N-M. við frv. sjálft, því að eins og áður er sagt, er margt gott við þær.