Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hefur bréf um forföll frá 1. þm. Reykv. s., Geir H. Haarde, dagsett 14. nóvember, og hljóðar svo: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 4. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður, Kolbrún Baldursdóttir sálfræðingur, taki sæti á Alþingi á meðan. Lára Margrét Ragnarsdóttir, Guðrún Inga Ingólfsdóttir og Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson, 1.–3. varamaður á listanum, geta ekki tekið sæti á Alþingi að þessu sinni.“ Forseta hafa borist bréf og tilkynningar frá 1.–3. varaþingmanni Sjálfstæðisflokksins í Reykv. s. þar sem þeir greina frá forföllum sínum. Kjörbréf Kolbrúnar Baldursdóttur hefur þegar verið rannsakað og samþykkt en hún hefur ekki tekið sæti á Alþingi áður og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Kolbrún Baldursdóttir hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Borist hefur svohljóðandi bréf, dags. 19. nóvember: „Það tilkynnist yður hér með, herra forseti, að ég undirritaður hef sagt mig úr þingflokki Samfylkingarinnar og úr Samfylkingunni. Ég mun það sem eftir lifir þessa kjörtímabils starfa á Alþingi sem óháður þingmaður utan þingflokka. Virðingarfyllst, Valdimar Leó Friðriksson, 9. þingmaður Suðvesturkjördæmis.“

Forseta hefur borist ósk frá þingflokki Samfylkingarinnar um mannaskipti í nefndum skv. 16. gr. þingskapa. Breytingarnar eru þær að Helgi Hjörvar taki sæti Valdimars L. Friðrikssonar í félagsmálanefnd og í landbúnaðarnefnd taki Einar Már Sigurðarson sæti Valdimars L. Friðrikssonar. Skoðast það samþykkt ef enginn hreyfir andmælum.

Hæstv. forseti. Þann 1. janúar árið 2005 voru gerðar umtalsverðar breytingar á forsendum í rekstri raforkufyrirtækja vegna nýrra raforkulaga. Eins og allir vita fólu þessi lög í sér aðskilnað dreifingar og orkusölu hjá orkufyrirtækjunum. Það var ljóst frá upphafi að húshitunarkostnaður mundi hækka töluvert nema til kæmu auknar niðurgreiðslur. Virðulegi forseti. Þetta eru ekki orð frá mér, heldur tekið upp úr skýrslu Orkustofnunar til iðnaðarráðuneytisins. Örlítið var átt við þetta og komið til móts við það á síðustu fjárlögum þar sem 100 millj. var bætt í niðurgreiðslu á húshitun en niðurgreiðsla á dreifingu raforku í dreifbýli var áfram 230 millj. kr. og lækkar reyndar nú í frumvarpi til fjárlaga um 25 millj. kr. frá þessum tíma. Það er ljóst, virðulegi forseti, að íbúar í dreifbýli, þar með taldir allir bændur, hafa fengið svakalega hækkun á raforkureikningum sínum frá því að þetta var gert. Það er ljóst, eins og segir í skýrslum Orkustofnunar, að orkuverð til húshitunar hefur hækkað en önnur not hafa lækkað. Samt sem áður er heildarniðurstaðan hjá fólki í dreifbýli og, eins og ég segi, hjá bændum sú að um stórhækkun er að ræða. Vafalaust hafa allir þingmenn fengið að heyra þetta frá fólki á þessum stöðum. Ég hef dæmi sem fólk hefur sent mér um 45 og upp í 65% hækkun á raforkureikningum til sveita vegna þessa. Því verð ég nú, virðulegi forseti, með tilliti til þess að við erum að fara að ræða fjárlagafrumvarp fyrir næsta ár á fimmtudaginn að spyrja hæstv. iðnaðarráðherra sem jafnframt er formaður Framsóknarflokksins hvort vænta megi tillagna frá hæstv. ríkisstjórn til að auka þessar niðurgreiðslur og koma til móts við það fólk í dreifbýli sem hefur fengið þessar svakalegu raforkuhækkanir vegna breytinga á raforkulögunum.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt, þetta er mikið vandamál víða. Mjög margir hafa fengið á sig talsverðar hækkanir. Við höfum líka upplýsingar um að allmargir búi við mjög svipað verð og enn aðrir hafa fengið lækkun. Það er verið að athuga þetta og ég fullvissa hv. þingmann um að við munum leggja okkur fram um að skoða það. Ég ítreka að þetta eru mjög breytilegar og mismunandi forsendur hjá einstökum raforkukaupendum og mjög ólíkt hvernig verð hefur komið niður. Það eru tiltölulega fáir, sýnist mér, sem eru alveg sambærilegir hver við annan þannig að þetta er flókið mál en við höfum verið að leita upplýsinga um þetta að undanförnu og munum reyna að vinna úr því.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. iðnaðarráðherra fyrir þessi svör. Í mínum huga er þetta ekkert mjög flókið mál. Reikningar hjá fólki eru dæmin sem sanna hvað hefur gerst og við þurfum ekki neina útreikninga eða meðaltöl. Þetta eru dæmi, eins og ég hef hér undir höndum, um allt að 65% hækkun hjá einum notanda við þessa breytingu. Við getum ekki, virðulegi forseti, eins og hæstv. iðnaðarráðherra segir nú beðið eftir að þetta verði skoðað áfram. Hann segir að þetta sé vandamál o.s.frv. Það er ekki hægt að bíða eftir því og það er ekki hægt að láta það líðast, virðulegi forseti, að ríkisstjórnin skili auðu í þessu sambandi hvað varðar fjárlög næsta árs. Málið er það brýnt og það alvarlegt að það verður að taka á því strax. Þess vegna spyr ég aftur hæstv. iðnaðarráðherra: Mun ríkisstjórnin leggja til, eins og Orkustofnun segir í sínum gögnum, 

Hæstv. forseti. Ég endurtek það sem ég sagði: Þetta er í athugun. Reyndar fá hlutfallslega fleiri svipað verð eða lægra en þeir sem fá hækkun og það gerir málið að því leyti auðveldara, að sjálfsögðu. Þetta verður áfram í athugun og við munum reyna að koma með tillögur svo fljótt sem við höfum tekið saman nauðsynlegar upplýsingar.

Virðulegi forseti. Ég segi enn og aftur: Í öllum þeim gögnum sem ég hef undir höndum, sama hvort um er að ræða ársskýrslu Orkustofnunar, skýrslu Orkustofnunar til iðnaðarráðherra eða önnur plögg er alls staðar tíunduð hækkun. Má ég aðeins grípa niður í skýrslu Orkustofnunar, með leyfi forseta: „Verð fyrir almenna heimilisnotkun hækkaði hjá Vestfirðingum í dreifbýli um 24% …“ „Líkanreikningar fyrir aflkaup gefa 16,3% hækkun hjá Vestfirðingum í dreifbýli …“ Svo kemur: „Vegna breytinga á töxtum, niðurfellingar og sameiningar, geta einstakir notendur fengið á sig töluverða hækkun“ umfram þetta. Virðulegi forseti. Ríkisstjórnin ætlar að athuga þetta, skoða, bíða og sjá til. Fólkið sem borgar þessa reikninga og hefur fengið á sig 40 og upp í 65% hækkun getur ekki beðið eftir úrræðaleysi ríkisstjórnarinnar.

Hæstv. forseti. Eins og allir heyrðu kom ekkert nýtt fram í þessari ræðu fyrirspyrjanda og svarið er óbreytt. 
            

Herra forseti. Eins og kunnugt er eru samgöngur eitt mikilvægasta málefni hvers byggðarlags. Það má segja að samgöngur séu undirstaða allra byggða. Það er líka kunnara en frá þurfi að segja að samfélagið í Vestmannaeyjum hefur nokkra sérstöðu umfram önnur byggðarlög því að þjóðleiðin til Eyja liggur ekki um land heldur á sjó eða í lofti. Ég vil nota þetta tækifæri og fagna þeim breytingum sem gerðar hafa verið á flugsamgöngum til Eyja að undanförnu með ótrúlega jákvæðum afleiðingum. Hins vegar stendur eftir sjóleiðin og það er gamli Herjólfur. Það heyrist æ oftar að Herjólfur sé hægfara, taki fáa bíla og haldi að sumu leyti Vestmannaeyingum og ferðamönnum í gíslingu vegna þess hvað bíladekkið er lítið. Herjólfur er að mörgu leyti barn síns tíma en það má líka segja að við Íslendingar höfum dregist aftur úr öðrum þjóðum. Þurfum við ekki annað en að fara til Færeyja og sjá nýjan Smyril sem siglir á milli Þórshafnar og Suðureyjar til að sjá hversu aftarlega á merinni við stöndum þegar ferjur eiga í hlut. Í samningum við Eimskipafélagið um rekstur Herjólfs til Eyja er ákvæði um að heimilt sé fyrir Eimskipafélagið að reka nýtt skip á þessari leið. Ég spyr því hæstv. samgönguráðherra hvort hann hyggist beita sér fyrir því að nýta það ákvæði í ljósi vaxandi umferðar og þess vaxandi þrýstings Eyjamanna að komast til lands á þeim tíma sem þeim hentar, að þeir geti tekið bíla sína með og ekki síst vegna vaxandi ferðaþjónustu sem er einn aðalvaxtarsprotinn í Vestmannaeyjum. Það er með öðrum orðum tímabært að Vestmannaeyingar geti ferðast eðlilega milli lands og Eyja sem og ferðamenn. Ég beini þessum spurningum til hæstv. samgönguráðherra.

Virðulegur forseti. Eins og hv. þm. Hjálmar Árnason veit hef ég verið óþreytandi sem samgönguráðherra að leita allra leiða til að styrkja og bæta samgöngur við Eyjar. Nú síðast var tekin ákvörðun um að semja við Flugfélag Íslands um aukið og bætt flug með sérstökum ríkisstuðningi. Fyrir ekki margt löngu var ferðum með Herjólfi fjölgað. Þær eru nú tvær á dag alla daga ársins þannig að þar hefur orðið heilmikil bragarbót. Hins vegar er það rétt sem fram kemur hjá hv. þingmanni að í samningi við skipafélagið sem sér um siglingarnar er gert ráð fyrir því að ef breytingar verða séu tækir endurskoðunarmöguleikar en þeir hafa fyrst og fremst snúið að því að gera breytingar ef aðrar og enn meiri breytingar yrðu gerðar, svo sem ef tekin yrði ákvörðun um að stytta siglingaleiðina með höfn við Bakkafjöru. Samningurinn við Eimskipafélagið er til fimm ára frá síðustu áramótum. Það liggur hins vegar fyrir að breytingar á Herjólfi til þess að gera hann e.t.v. öflugri og afkastameiri kosta mjög mikið. Nefndin sem var undir forustu Páls Sigurjónssonar komst að þeirri niðurstöðu að það væri ekki skynsamlegur kostur. Ég er þó áfram tilbúinn að skoða alla möguleika til að bæta samgöngur við Eyjar. Stóra verkefnið núna er að fá niðurstöðu í Bakkafjörurannsóknina því að ég tel að það sé nauðsynlegt áður en við tökum aðrar ákvarðanir sem lúta að samgöngum við Eyjar.

Herra forseti. Ég vil byrja á að leiðrétta mig en mér mun hafa orðið fótaskortur á tungunni áðan og sagt að menn stæðu aftarlega á merinni og af því að ég sé að hæstv. landbúnaðarráðherra situr hér þá er ekki mjög glæsilegt að standa aftarlega á merinni heldur munu menn sitja þar. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin en árétta það hins vegar að verkefnið við Bakkafjöru hlýtur að vera langtímaverkefni. Það er afskaplega kostnaðarsamt, það er undir rannsókn og sýnist sitt hverjum um það. Við erum að tala um úrræði í bráð og þar hefur einmitt verið bent á, í ljósi þeirra krafna og þarfa sem uppi eru í samfélaginu í Vestmannaeyjum, að sem verkefni og lausn í bráð þarf að fá nýja ferju milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja sem bæði gengur hraðar og hefur pláss fyrir fleiri bíla en núverandi Herjólfur en hann er sannarlega barn síns tíma. Ég vil því hvetja hæstv. ráðherra til að nýta það úrræði sem er í samningnum við Eimskip 

Virðulegur forseti. Eins og sjá má í skrifum í blöðum þessa dagana og næstum öllum umræðuþáttum fyrirfinnst nánast enginn þáttur samgöngumála að ekki sé einhver tilbúinn til að bjóða betur. Það sýnir bara hversu mikla áherslu almenningur og stjórnmálamenn í landinu leggja á samgöngumálin. Ég fagna því að sjálfsögðu  Það er ljóst að Bakkafjöruverkefninu, ef það verður niðurstaðan, þarf að vera lokið árið 2010. Það er tiltölulega stuttur tími þangað til og við þurfum því að taka skynsamlegar ákvarðanir. Ef til er einhver viðráðanleg lausn sem felst í öðru skipi og tefur ekki aðrar ákvarðanir og framkvæmdir í samgöngumálum ber að skoða það. En 

Herra forseti. Ég beini þeirri spurningu til hæstv. samgönguráðherra hvort ekki komi til greina að endurskoða eða afturkalla áform ráðherrans um að einkavæða eða hlutafélagavæða flugleiðsöguþjónustu og starfsemi á flugvöllum landsins. Síðastliðið vor voru keyrð í gegnum þingið lög sem fólu í sér stofnun sérstaks hlutafélags um flugumferðarstjórn og rekstur á flugvöllum landsins, þ.e. einkavæðingu á grunnþáttum samgangna og öryggismála. Til þessa hefur starfsemin lotið lögum um opinbera þjónustu og þeir starfsmenn sem að henni koma verið opinberir starfsmenn. Þessi verkefni verða nú afhent fyrirtækinu Flugstoðum frá og með næstu áramótum gangi áform hæstv. ráðherra fram. Rekstur flugvalla og flugumferðarstjórn er í mínum huga hluti opinberra samgangna í landinu enda lögðumst við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs gegn einkavæðingu á þessum grunnþáttum almannasamgangna. Nú berast auk þess fréttir af því að ekkert hafi gengið í að ganga frá ráðningarsamningum milli hins nýja fyrirtækis og flugumferðarstjóra eða annarra starfsmanna á flugvöllum landsins. Allt þetta var reyndar fyrirsjáanlegt og við bentum á það á sínum tíma, en sama fyrirtækið á að reka flugvelli landsins frá og með næstu áramótum, það á að stofna hlutafélag um rekstur flugvallanna á Ísafirði, Gjögri, Akureyri og Egilsstöðum sem eru grunnnet almannasamgangna. Allt er enn þá í óvissu um hvort þetta gangi einu sinni upp. Ég spyr því hæstv. ráðherra hvort ekki sé vit fyrir hæstv. ráðherra að endurskoða þessi áform, afturkalla hugmyndirnar um að hlutafélagavæða þessa starfsemi og halda henni áfram sem hluta af eðlilegu samgangnaneti landsins 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason virðist ekki hafa fylgst með því hvað er að gerast. Alþingi Íslendinga hefur samþykkt lög um breytingar á starfsemi Flugmálastjórnar Íslands. Starfseminni verður skipt upp frá og með næstu áramótum - það er unnið fullum fetum að því og sú vinna er langt komin - annars vegar á þann veg sem snýr að flugöryggissviðinu sem verður Flugmálastjórn Íslands, búið er að skipa nýjan flugmálastjóra frá og með næstu áramótum sem tekur við því verkefni að stjórna Flugmálastjórn Íslands hinni nýju, og hins vegar í hlutafélag í eigu ríkisins. Það er ekki verið að einkavæða þessa starfsemi, það er ekki verið að stofna hlutafélag um hvern einasta flugvöll í landinu, þingmaðurinn virðist ekki hafa fylgst með. Eitt félag, Flugstoðir ohf., mun sjá um þessa starfsemi. Þar er valinn maður í hverju rúmi við að undirbúa hana í góðu samstarfi. Hins vegar þarf, eins og oft vill verða, að semja um ýmislegt á lokastiginu, eins og það sem komið hefur fram og snýr að flugumferðarstjórum. Það varðar fyrst og fremst lífeyrisréttindi þeirra vegna þess að Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins þarf að koma þar að, m.a. þarf að ná samkomulagi við stjórn lífeyrissjóðsins. Ég bind miklar vonir við að þar náist góð sátt. Við höfum m.a. verið með sérfræðinga frá Eurocontrol, evrópsku flugstjórnarstofnuninni, sem hafa unnið að því að endurskipuleggja m.a. vaktakerfi hjá flugumferðarstjórum o.fl. Það starf gekk afskaplega vel. Ég á ekki von á öðru en að þetta gangi allt upp að lokum og sé ekki neitt í spilunum sem gæti leitt til annarrar niðurstöðu. En ég endurtek að það er alger misskilningur hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni að verið sé að 

Herra forseti. Mér þykir leitt það leitt en það er greinilegt að hæstv. samgönguráðherra veit ekkert hvað hann er að gera og upplýsir það hér. Það er verið að segja upp öllum starfsmönnum, bæði þeim sem eru við flugumferðarstjórn og á flugvöllum landsins og stofna nýtt fyrirtæki um starfsemina á allt öðrum og nýjum kjörum. Hið alvarlega í þessu máli er sá einkavæðingarferill sem settur er í gang. Hver er munurinn á flugvöllunum á Ísafirði, Akureyri og Gjögri? Af hverju þarf að stofna hlutafélag um þá og setja þá í hlutafélagarekstur? Ekki skila þeir svo miklum arði. Maður stofnar hlutafélag á samkeppnisgrunni um fyrirtæki sem á að skila arði en maður stofnar ekki hlutafélag um almannaþjónustu sem er í rauninni í einkarekstri eða engin samkeppni er við. Hvaða samkeppni er við flugvellina á Gjögri og Ísafirði? Nei, þetta er fullkomlega 

Virðulegur forseti. Ég er algjörlega ósammála hv. þm. Jóni Bjarnasyni að flugvöllurinn á Gjögri skili ekki arði. Hann skilar mjög miklum arði fyrir það fólk sem nýtur þjónustunnar. Það er flogið þangað í áætlunarflugi og ég tel að það sé mikill arður fólginn í því að tryggja þessar samgöngur enda þótt ekki sé greiddur út arður í formi arðs af hlutabréfum. Arðurinn felst í því að tryggja þessa starfsemi fyrir íbúana á Ströndum. Um það að öllum hafi verið sagt upp, þá liggur það í hlutarins eðli að þegar verið var að skipta upp stofnuninni og leggja gömlu flugmálastjórnina niður þurfti að framkvæma þessar breytingar. Ég hef sagt, og geri ekki ráð fyrir neinu öðru, að staðið verði við það að þeir starfsmenn sem unnu hjá Flugmálastjórn og gera ráð fyrir að fara yfir til Flogstoða ohf., svo sem eins og flugumferðarstjórarnir, 

Herra forseti. Hæstv. ráðherra hefur ekki komið með nein rök fyrir því hvers vegna hlutafélagavæða á flugvellina eða flugleiðsögustarfsemina og stofna nýtt fyrirtæki sem reka á á samkeppnisgrunni í engri samkeppni önnur en „af því bara“. Hitt vil ég láta hæstv. ráðherra vita að honum ber ekki saman við það sem ég heyri frá starfsmönnum flugvallanna. Þeir hafa fengið uppsagnarbréf miðað við uppsögn 1. desember. Hið nýja fyrirtæki á þó ekki að taka til starfa fyrr en 1. janúar 2007. Auk þess eru þessi mál öll og samskipti við ráðuneytið hvað þetta varðar með allt öðrum hætti en hæstv. ráðherra lýsir hér. Þau eru nánast engin, hafa nánast engin verið síðan í vor með formlegum hætti við ráðherra og yfirmenn ráðuneytisins eins og lofað var. Þetta er alveg dæmigert þegar lagt er út í slíkan einkavæðingarferil á grunnalmannaþjónustu eins og verið er að leggja út í hér með flugvalla- og 

Forseti áminnir hv. þingmenn um að virða takmarkaðan ræðutíma í þessari umræðu.

Virðulegur forseti. Þó að við ráðherrarnir séum valdamiklir afturköllum við náttúrlega ekki lög svona með einu orði. Lögin voru samþykkt í þinginu og eftir þeim er að sjálfsögðu unnið. Ég tel það skyldu mína að vinna á grundvelli þessara laga. Ég tel mjög mikilvægt að sú framvinda sé eðlileg og að ekki sé verið að trufla hana með svona upphlaupum eins og hér er verið að stofna til og reyna að gera málið tortryggilegt, eins og það að ráðuneytið hafi ekki komið nærri þessu. Það er hópur fólks á vegum ráðuneytisins sem vinnur að þessu máli upp á hvern einasta dag við hliðina á stjórn hlutafélagsins og það er fullkomlega eðlilegt. Starfsfólkið kemur að sjálfsögðu að því starfi. Ég held að hv. þingmaður hafi annaðhvort ekki heyrt hvað verið var að segja eða viljandi lagt þann skilning í það sem kemur fram í ræðu hans, sem er ein af ótal mörgum, þær eru allar eins, 

Hæstv. forseti. Í Morgunblaðinu sl. miðvikudag birtist grein eftir Arnar Jensson, aðstoðaryfirlögregluþjón hjá embætti ríkislögreglustjóra, sem bar heitið „Atlaga úr hulduheimi – Jón og séra Jón“. Í þessari grein er sett fram sú skoðun að mikill munur sé að verða á rannsóknum og meðferð mála sem snúa að ríkum eða valdamiklum sakborningum annars vegar og hinna venjulegu, eins og það er orðað, hins vegar. Við þessari þróun þurfi að sporna til þess að allir þegnar þessa lands sitji við sama borð þegar þeir eru undir opinberri rannsókn. Hér talar einn af æðstu yfirmönnum hjá embætti ríkislögreglustjóra og því spyr ég hæstv. dómsmálaráðherra hvort hann sé sammála þessari afstöðu aðstoðaryfirlögregluþjónsins og hvort hann telji ástæðu til að bregðast við henni með einhverjum hætti. Í greininni segir einnig orðrétt: „Við búum við þróaðar réttarreglur sem eiga að vera nægilega traustar til þess að tryggja að allir fái sömu réttlátu málsmeðferðina, hvort sem um er að ræða auðmann, fjölmiðlakóng, einstætt foreldri eða öryrkja.“ Síðan er því haldið fram að Baugsmálið sé dæmi um að svo sé ekki. Hér er í raun verið að halda því fram af háttsettum yfirmanni lögreglunnar að jafnræðisregla réttarríkisins virki ekki og að borgurunum sé mismunað í réttarkerfinu, sem eru mjög alvarlegar ásakanir sem eðlilegt er að hæstv. dómsmálaráðherra svari. Það er ástæða til að benda líka á að í Fréttablaðinu setur ritstjórinn, sem er fyrrum dómsmálaráðherra, fram þá skoðun að hafi aðstoðaryfirlögregluþjónninn rétt fyrir sér þurfi án tafar að gera reka að því að þeir dómarar sem hlut hafa átt að dómum og úrskurðum í Baugsmálinu verði leystir frá störfum og jafnframt að dómsmálaráðherra og Alþingi verði að endurreisa dómstólana með nýrri löggjöf. Svo alvarlega metur fyrrverandi dómsmálaráðherra þessar skoðanir yfirlögregluþjónsins. Því spyr ég líka: Hverju svarar núverandi dómsmálaráðherra skoðunum fyrrverandi dómsmálaráðherra í þessu máli?

Herra forseti. Ég tel að jafnræðisreglan gildi fyrir íslenskum dómstólum og hef ekki orðið var við annað en að hún gildi þar. Varðandi hins vegar réttarfarið í landinu, sérstaklega opinbera réttarfarið, liggur fyrir og hefur verið til kynningar á vef dómsmálaráðuneytisins frumvarp til laga um meðferð sakamála. Sá kynningarfrestur rann út 15. nóvember sl. Síðan verður farið yfir þær tillögur sem þar komu fram og væntanlega lagt fram frumvarp, vonandi á yfirstandandi þingi, en ráðuneytið á eftir að fara yfir þá þætti. Þar hljóta álitamál af þessum toga sem hv. þingmaður gerði að umtalsefni að koma til skoðunar.

Virðulegi forseti. Mér fannst hæstv. dómsmálaráðherra skauta fram hjá þeim spurningum sem ég beindi til hans. Má líta svo á orð hæstv. dómsmálaráðherra að hann lýsi þá með þessu trausti á dómskerfið og dómstólana? Ef hæstv. ráðherra er að því er varla hægt að líta fram hjá því að hann brigslar háttsettum lögreglumanni hjá embætti ríkislögreglustjóra um að fara með rangt mál. Embættið hlýtur um leið að setja niður þegar upplýst er að þessi háttsetti embættismaður hafi kynnt yfirmönnum sínum efni greinarinnar áður en hún var birt. Ég nefni líka að Arnar Jensson aðstoðaryfirlögregluþjónn segir að hann hafi verulegar áhyggjur ef þjóðfélag okkar er að verða þannig að þeir sem skipaðir eru af yfirvöldum til að gæta laga og réttar veigri sér við að rannsaka meint brot þeirra sem mikið eiga undir sér eða hafa greiðari aðgang að fjölmiðlum en almenningur. Ég spyr hæstv. dómsmálaráðherra hvað hann segi um það.

Herra forseti. Það ríkir skoðanafrelsi í landinu og menn geta látið skoðanir sínar í ljósi án þess að ráðherra þurfi að tjá sig um þær í þingsalnum. Varðandi hins vegar álit mitt á dómstólunum flutti ég ræðu á aðalfundi dómarafélagsins á dögunum þar sem ég fjallaði m.a. um það hvort nauðsynlegt væri að koma á laggirnar þriðja dómstiginu eða hvort það hefði verið skynsamlegt á sínum tíma að fella alla dómstóla landsins undir einn hatt í héraðsdómstólum, hvort það hefði kannski verið óskynsamlegt skref að hætta sérhæfingu dómstólanna. Ef til vill ættum við enn að hafa sérstakan sakadóm og hafa sérstakan dóm við meðferð einkamála. Þetta eru þau sjónarmið mín varðandi dómstólana sem ég reifaði á aðalfundi dómarafélagsins.

Virðulegi forseti. Ég get ekki heyrt annað en að hæstv. dómsmálaráðherra sé enn að reyna að koma sér hjá því að svara beinum fyrirspurnum sem til hans er beint, beinum ásökunum frá háttsettum yfirmanni í lögreglunni sem segir hreinlega að réttarríkið mismuni fólki við rannsókn og meðferð mála. Ef þær ásakanir sem bornar hafa verið fram af þessum háttvirta lögreglumanni eru réttar er einhvers staðar brotalöm í kerfinu sem verður að taka á. Af greininni sem lögreglumaðurinn ritaði verður ekki ráðið hvort brotalömin sé hjá ákæruvaldinu eða hjá lögreglu eða dómstólunum sem líklegast verður að telja þegar til þess er litið hvaða ásakanir komu fram. Ég held að hæstv. ráðherrann verði að tala skýrar í þessu máli en hann gerir vegna þess að er um að ræða alvarlegar ásakanir um að á þessu þurfi að taka, ekki bara frá háttsettum lögreglumanni heldur líka frá fyrrverandi 

Herra forseti. Hér hef ég verið spurður um skoðanir mínar og ég hef lýst þeim alveg skýrt og afdráttarlaust. Ég hef sagt að koma muni fram frumvarp um meðferð sakamála þar sem þingmenn geta rætt þennan þátt sem hv. þingmaður er að ræða. Ég hef kynnt á aðalfundi Dómarafélags Íslands sjónarmið mín varðandi þróun dómskerfisins. Hvaða skoðanir aðrir hafa á því eru þeirra skoðanir en ekki mínar.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um Landsvirkjun. Frumvarpið er lagt fram í kjölfar undirritunar á samningi um kaup ríkisins á hlutum Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun. Meginefni frumvarpsins er tvíþætt. Annars vegar eru lagðar til breytingar á lögum um Landsvirkjun til samræmis við það að ríkissjóður hefur keypt hluti Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í fyrirtækinu. Hins vegar er lagt til að fyrirsvar vegna eignarhalds ríkisins í Landsvirkjun færist frá iðnaðarráðherra til fjármálaráðherra. Ég vil byrja á því að fara nokkrum orðum um samning íslenska ríkisins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar um kaup á hlutum sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Að frumkvæði Reykjavíkurborgar voru viðræður hafnar í febrúar árið 2005 þegar undirrituð var viljayfirlýsing um að íslenska ríkið leysti til sín eignarhluta Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun. Þetta var gert í ljósi þeirra breytinga sem raforkulög fólu í sér en eðlilegt þótti að Reykjavíkurborg og Akureyrarbær, sem eigendur annarra orkufyrirtækja, losuðu um eignarhluta sína í Landsvirkjun. Í yfirlýsingunni var upphaflega gert ráð fyrir því að samningur um þetta skyldi liggja fyrir eigi síðar en 30. september árið 2005 og að þessar breytingar á eignarhaldi Landsvirkjunar ættu sér stað 1. janúar 2006. Samkomulag náðist hins vegar ekki um kaupin og í byrjun árs 2006 urðu aðilar sammála um að ekki væru forsendur fyrir frekari viðræðum að svo stöddu. Um mitt ár 2006 voru viðræður síðan teknar upp að nýju. Í lok október sl. náðist loks samkomulag milli aðila um kaup ríkisins á eignarhlutum Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun. Var samningur þessa efnis undirritaður miðvikudaginn 1. nóvember og er hann fylgiskjal með frumvarpinu. Með samningnum skuldbindur íslenska ríkið sig til að kaupa rúmlega 44,5% eignarhlut Reykjavíkurborgar og tæplega 5,5% eignarhlut Akureyrarbæjar í Landsvirkjun. Samningurinn öðlast gildi 1. janúar nk. en var undirritaður með fyrirvara um samþykki Alþingis, borgarstjórnar Reykjavíkur og bæjarstjórnar Akureyrar. Kaupverð eignarhlutanna nemur samtals 30,25 milljörðum kr. og skiptist þannig að Reykjavíkurborg fær um 26,9 milljarða kr. en Akureyrarbær fær um 3,3 milljarða kr. Samkvæmt samningnum greiðir ríkissjóður 1. janúar 2007 Reykjavíkurborg 3 milljarða kr. og Akureyrarbæ tæplega 370 millj. kr. Fyrir eftirstöðvum kaupverðs gefur ríkissjóður út skuldabréf til 28 ára og eru bréfin verðtryggð og bera breytilega vexti. Greiðslur af bréfunum fara annars vegar til Lífeyrissjóðs starfsmanna Reykjavíkurborgar og hins vegar til Lífeyrissjóðs starfsmanna Akureyrarbæjar til að mæta lífeyrisskuldbindingum vegna starfsmanna sveitarfélaganna. Í samningnum er kveðið á um að selji ríkissjóður eignarhlut sinn fyrir 1. janúar 2012, hvort heldur að hluta eða öllu leyti, þó að lágmarki 15%, skuli kaupverð á þeim eignarhluta sem seldur er taka leiðréttingum til hækkunar eða lækkunar, að teknu tilliti til nánar tilgreindra forsendna. Ákvæðið á einungis við selji kaupandi eignarhlut sinn beinni sölu til þriðja aðila. Eftir 1. janúar 2012 eiga hvorki kaupandi né seljendur kröfur á hendur hinum um leiðréttingu á kaupverði. Frá sama tíma falla niður ábyrgðir Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar á þeim skuldbindingum Landsvirkjunar sem stofnað hafði verið til fyrir 1. janúar 2007. Meginmarkmið frumvarpsins er að gera breytingar á lögum um Landsvirkjun til samræmis við þá breytingu sem orðið hefur á eignarhaldi í Landsvirkjun með kaupum íslenska ríkisins á hlutum Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í fyrirtækinu. Þannig er lagt til að allar tilvísanir til sveitarfélaganna tveggja verði felldar brott. Í frumvarpinu er enn fremur lagt upp með að ekki verði gerðar breytingar á rekstrarformi Landsvirkjunar. Því er lagt til að í stað Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar verði sameigandi ríkissjóðs sérstakt einkahlutafélag sem er að fullu í eigu ríkisins. Stofnað hefur verið eignarhaldsfélag, Eignarhlutir ehf., sem unnt er að nota í þessu efni. Með eign slíks félags að mjög litlum hluta í Landsvirkjun, 0,1%, má vera ljóst að einungis er verið að fullnægja kröfum um tvo sameigendur að lágmarki í sameignarfélagi. Ríkið er eftir sem áður eigandi Landsvirkjunar að fullu, beint og óbeint, og ekki til þess ætlast að eignarhaldsfélagið hafi bein áhrif á starfsemi Landsvirkjunar í krafti eignarhluta síns. Þá er gert ráð fyrir því að gildandi sameignarfélagssamningur á milli ríkisins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar falli niður en í stað hans komi nýr sameignarfélagssamningur á milli nýrra sameigenda. Fylgir hann frumvarpi þessu sem fylgiskjal II. Með þessu fyrirkomulagi er uppfyllt skilyrði um lágmarksfjölda eignaraðila að sameignarfyrirtækinu og sameignarfélaginu, og Landsvirkjun þannig við haldið. Því er ekki þörf á því að gera breytingar á rekstrarformi Landsvirkjunar. Samkvæmt gildandi lögum um Landsvirkjun falla mál er varða framkvæmd laganna og aðild ríkisins að Landsvirkjun undir ráðherra þann er fer með orkumál. Er það frávik frá þeirri skipan sem almennt var komið á meðferð slíkra eigna með 2. tölul. 5. gr. reglugerðar um Stjórnarráð Íslands en þar segir m.a. að fjármálaráðuneytið fari með mál er varða eignir ríkisins, þar á meðal verðbréf og hlutabréf, svo og fyrirsvar þeirra eigna, m.a. að því er tekur til stjórnar fyrirtækja í eigu ríkisins. Í ljósi þeirra breytinga sem orðið hafa á skipulagi raforkumála og þess að fyrirtækið starfar nú á samkeppnismarkaði er óheppilegt að handhöfn þess sé hjá sama ráðherra og fer með almenna stjórnsýslu á sviði auðlinda- og orkumála. Með hliðsjón af þessu hefur verið ákveðið að fjármálaráðherra skuli taka við eigandahlutverki ríkisins í Landsvirkjun í stað iðnaðarráðherra svo sem verið hefur. Í samræmi við framangreinda ákvörðun er í frumvarpinu leitað eftir viðeigandi breytingum á lögum um Landsvirkjun en af þeim leiðir að meðferð eigna ríkisins í fyrirtækinu færist við gildistöku laganna til fjármálaráðherra. Þetta felur m.a. í sér að fjármálaráðherra mun skipa stjórn Landsvirkjunar og samþykkja nýjar skuldbindingar og ábyrgðir vegna fyrirtækisins. Í frumvarpi til laga um breytingar á ýmsum lögum á orkusviði sem lagt er fram samhliða þessu frumvarpi er m.a. lagt til að meðferð eignarhalds ríkisins í Hitaveitu Suðurnesja, Rarik og Orkubúi Vestfjarða færist alfarið til fjármálaráðherra. Auk framangreindra breytinga er í frumvarpinu að finna ýmsar aðrar tillögur um breytingar á lögum um Landsvirkjun. Lagt er til að fækkað verði í stjórn Landsvirkjunar úr sjö mönnum í fimm. Ríkið á í dag þrjá af sjö stjórnarmönnum en við yfirtöku á hlutum sveitarfélaganna hverfa fjórir fulltrúar þeirra úr stjórn fyrirtækisins. Þá er lagt til að einungis þurfi að leita samþykkis fjármálaráðherra við nýjum skuldbindingum eða ábyrgðum sem fara fram úr 5% af höfuðstól á ári hverju. Að öðru leyti er fyrst og fremst um að ræða niðurfellingu ákvæða sem talin eru óþörf í ljósi breytinga sem orðið hafa á skipulagi raforkumála og starfsskyldum Landsvirkjunar. Má sem dæmi nefna að lagt er til að felld verði niður ákvæði um sérstakan samráðsfund, upptalningu laganna á virkjunum sem Landsvirkjun á og rekur og ákvæði sem heimila sveitarfélögum að gerast eignaraðilar að Landsvirkjun. Hæstv. forseti. Ég hef hér gert grein fyrir helstu efnisatriðum þessa frumvarps. Ég vil að lokum árétta að ég tel að kaup ríkisins á hlutum Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar hafi verið óhjákvæmilegt skref í að marka skýrari línur varðandi eignarhald opinberra aðila að raforkufyrirtækjum. Ég legg til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. iðnaðarnefndar.

Herra forseti. Mér finnst þetta frumvarp bera með sér hver forgangsröð Framsóknarflokksins er. Það á ekki að leysa úr því að fara yfir hvað hafa orðið miklar hækkanir hjá almennum neytendum við breytingar á raforkumarkaðnum. Nei, það er ekki forgangsverkefni hjá Framsóknarflokknum. Nei, það er verið að hringla við eignarhaldið og öll áherslan í einhverjum strúktúrbreytingum hjá fyrirtækinu. Mér finnst það vera furðulegt þegar málefni neytenda koma fram í óundirbúnum fyrirspurnum til hæstv. ráðherra og engin svör liggja fyrir um hversu miklar hækkanir hafa orðið, þá er komið með frumvarp þar sem er verið að hræra með einhver skipulagsmál í staðinn fyrir að svara einfaldlega hvað hækkanir hafa orðið miklar á iðnaði og neytendur í landinu. Mér finnst þetta vera stórundarlegt, að standa hér og ræða þessi mál þegar ríkisstjórnin getur ekki svarað því hvað rafmagnið hefur hækkað mikið, bæði á þá sem hita hús sín með raforku og einnig á iðnaðarfyrirtæki í landinu.

Hæstv. forseti. Ég man alls ekki til þess að það hafi komið fram nokkur fyrirspurn um hve mikið raforkuverð hafi hækkað. Það var rætt um allt aðra hluti og nú er allt annað mál á dagskrá. Ég skil hreinlega ekki þessa ræðu hv. þingmanns.

Herra forseti. Það virðist því miður vera svo að hæstv. iðnaðarráðherra fylgist ekki með þingstörfum né heldur þegar fjölmargir þingmenn leggja fram frumvörp og þingsályktunartillögur sem varða þessi mikilvægu mál. Í iðnaðarnefnd þingsins er til umfjöllunar þingsályktunartillaga sem mér finnst að hæstv. ráðherra hefði átt að kynna sér en á svari hans við fyrirspurn minni er greinilegt að hann hefur ekki gert það. Hún gengur út á það hvað hækkunin hafi orðið mikil á rafmagnsverði til almennings og til iðnfyrirtækja. Upplýsingar um það liggja ekki á lausu og mér finnst það vera stórundarlegt að hér eigi að halda áfram með einhverjar strúktúrbreytingar á raforkumarkaðnum þegar ráðuneytið hefur ekki svarað þessum einföldu spurningum um hver hækkunin hafi orðið. Ég ætla að vona að hæstv. ráðherra skilji þessa spurningu og þetta andsvar mitt.

Hæstv. forseti. Það var greinilegt á orðum hv. þingmanns í fyrra andsvari hans að hann var að tala um umræðu sem fór fram fyrr á þessum fundi og það var það sem ég átti við. Nú skil ég enn þá minna í því hvernig getur staðið á því að hv. þingmaður er að taka allt annað mál inn á þennan dagskrárlið sem nú er til umræðu.

Herra forseti. Þetta frumvarp til laga um breyting á lögum um Landsvirkjun, sem felur í sér að kaupa hlut Reykjavíkurborgar og Akureyrar út og geta síðan stofnað nýtt fyrirtæki um Landsvirkjun, er náttúrlega liður í að setja Landsvirkjun á einkavæðingarvagninn eins og forustumenn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins hafa áður lýst. Annars er ekkert að sjá í frumvarpinu um tilgang málsins. Ég hef verið að lesa greinargerð og ég hef verið að lesa skýringar með frumvarpinu og það er hvergi tilgreindur neinn annar tilgangur, þjónustutilgangur, að ætla að bæta þjónustu við almenning. Nei. Ég spyr hæstv. ráðherra: Getur hæstv. ráðherra skýrt það eitthvað nánar en kemur fram í frumvarpinu, hver er tilgangurinn með því að flytja þetta frumvarp annar en sá að setja Landsvirkjun á einkavæðingarvagn raforkumálanna sem hefur reyndar verið stefna ríkisstjórnarinnar á undanförnum árum?

Hæstv. forseti. Eins og kom greinilega fram í framsögu minni þá er þetta áfangi á löngu samningaferli við sveitarfélögin í framhaldi af setningu nýrra laga um raforkumarkaðinn til að koma í veg fyrir hagsmuna- og trúnaðarárekstra í þeirri mótun raforkumarkaðar sem nú stendur yfir.

Herra forseti. Það er eitt sem ég vil vekja athygli hæstv. ráðherra á, þ.e. að hann talar um sameignarfélag. Mér vitanlega er Landsvirkjun sameignarfyrirtæki með sérlögum þannig að það er ekki hægt að vísa í einhver almenn lög um sameignarfélög. Það er ekki um það að ræða í þessu tilviki. Ég skil orð hæstv. ráðherra þannig að þetta sé liður í því að liðka fyrir að setja Landsvirkjun og reyndar orkukerfið allt, Orkubú Vestfjarða og Rarik öll saman í eitt fyrirtæki til að hægt sé að setja það allt á einkavæðingarmarkað. Auðvitað er það sjónarmið af hálfu Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins en ég er algerlega á móti því og spyr: Hvernig er hægt að heimfæra eitthvað af þessum aðgerðum þannig að þær þjóni almenningi betur, að þær gefi lægra raforkuverð eða betri þjónustu, sem hlýtur að vera markmið af hálfu ríkisstjórnarinnar?

Hæstv. forseti. Það þjónar augljóslega hagsmunum alls almennings og líka ríkisvaldsins sem eiganda þessara fyrirtækja að hreinsa vel til og hafa það alveg skýrt að ekki verði hagsmuna- og trúnaðarárekstrar á markaði.

Virðulegi forseti. Það var tvennt sem ég vildi inna hæstv. ráðherra iðnaðarmála eftir. Annað sem lýtur að verðmætinu á fyrirtækinu og það mun ég spyrja um í seinna andsvari mínu en hitt lýtur að eignarhaldi á fyrirtækjum. Það má segja að það hafi skaðað þennan málsferil í fyrra þegar hæstv. þáverandi iðnaðarráðherra var með mjög óheppilegar og óábyrgar yfirlýsingar um einkavæðingu fyrirtækisins og framtíðareignarhald á Landsvirkjun af því að þetta mál lýtur almennt að auðlindanýtingu okkar Íslendinga og sameignum okkar á helstu og mestu auðlindum okkar. Því vildi ég spyrja hæstv. iðnaðarráðherra hvort hann fortaki algerlega fyrir að þetta sé fyrsta skref, þeir séu að komast yfir fyrsta þröskuldinn að einkavæðingu Landsvirkjunar. Þessu halda margir fram og það gerði málið tortryggilegt hvernig hæstv. forveri iðnaðarráðherra í starfi gekk fram og kom með mjög óheppilegar yfirlýsingar um það. En spurning mín er: Fortekur hæstv. núverandi iðnaðarráðherra fyrir það að þetta sé vegferð yfir fyrsta þröskuldinn í átt að einkavæðingu Landsvirkjunar?

Hæstv. forseti. Ég held að það sé misskilningur að ummæli fyrrverandi iðnaðarráðherra hafi lotið að einkavæðingu. Þau lutu að breytingu á réttarformi og hugsanlegri aðild t.d. lífeyrissjóða og annarra félagslegra aðila að þessum fyrirtækjum. Sú breyting sem nú verður hefur engin áhrif á það. Hún er einfaldlega liður í þessari hreinsun eignaraðstæðna milli mismunandi aðila á orkumarkaðnum, eins og ég sagði áðan. Hún stuðlar hvorki að né hindrar aðra þróun á orkumarkaði. Hún er á engan hátt liður í neinu einkavæðingarferli.

Virðulegi forseti. Ég tek yfirlýsingar hæstv. ráðherra sem fortakslausa yfirlýsingu um að ekki eigi að einkavæða Landsvirkjun hvort sem hægt er að snúa út úr því með því að hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra talaði um það að einkavæða fyrirtækið og koma því í hendur annarra aðila. Þá vildi ég spyrja hæstv. ráðherra um verðmætið á fyrirtækinu. Í bókunum minni hlutans í borgarstjórn Reykjavíkur komu fram mjög öflugar röksemdir í fjórum meginþáttum fyrir því að verðmætið væri allt of lágt og skipti allt að tug milljarða kr., m.a. með spám út af raforkuverði til framtíðar, í öðru lagi út af áhættu í áliðnaði, í þriðja lagi út af óhagstæðu smæðarálagi og í fjórða lagi vegna framtíðarmöguleika Landsvirkjunar á orkunýtingum. Hér er um að ræða mjög alvarlega ásökun, alvarlega röksemdafærslu fyrir því að verðmætið hafi verið allt of lágt, að ríkið hafi verið að hýrudraga Reykjavíkurborg með mjög óeðlilegum hætti. Hvað segir hæstv. iðnaðarráðherra Íslendinga allra við þessu?

Hæstv. forseti. Ég fullyrði að það liggur mjög vönduð vinna sérfræðinga að baki því verðmati sem samkomulag varð um. Í því felst að sjálfsögðu, eins og alltaf er í viðskiptum, að það er til mismunandi mat, mismunandi skoðanir og mismunandi áherslur, eins og gengur. Um þetta varð hins vegar málefnalegt mjög vandað samkomulag. Ég hef enga ástæðu til annars en treysta því að það sé á traustum grunni.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að tjá mig um að ég er sammála efni þessa frumvarps en ég er samt sem áður með eina fyrirspurn sem mig langar að koma á framfæri. Aðdragandinn að þeirri spurningu er að á sínum tíma fengu Íslendingar, íslenska ríkið og Reykjavíkurborg svokallaða Marshall-hjálp og fyrir hana byggði ríkið m.a. Áburðarverksmiðju ríkisins sem síðar var seld og þá fékk ríkið þá fjármuni til sín. Nú langar mig að spyrja: Í þeim samningi sem gerður hefur verið við Reykjavíkurborg um kaup á hlut borgarinnar í Landsvirkjun, hvorum megin hryggjar liggur sú Marshall-aðstoð sem við Íslendingar fengum á sínum tíma til þess að byggja Sogsvirkjanir sem gengu svo inn í Landsvirkjun?

Hæstv. forseti. Mér er ekki kunnugt um að sú sögulega athugun á þessum viðskiptum hafi farið fram sem greiði úr því á öllu því árabili sem liðið er síðan Marshall-aðstoðin var greidd út til að unnt sé að rekja þá reikninga nákvæmlega. Mér er ekki kunnugt um það en sjálfsagt er hægt að vinna þá vinnu. Hins vegar er í þessum samningum ekki farið að grafast fyrir um sögulegar forsendur með slíkum hætti. Þessi samningur fjallar aðeins um að gerð eru skipti milli þessara sveitarfélaga og ríkisvaldsins og hefur ekki verið efast um lagalegar forsendur þess.

Að fengnu þessu svari finnst mér eðlilegt að Alþingi óski eftir því að það verði upplýst hvorum megin hryggjar þeir fjármunir liggja, sem var Marshall-hjálpin, sem fór óvefengjanlega til byggingar á Sogsvirkjun á sínum tíma. Og hvort íslenska ríkið er að borga þá fjármuni til baka til Reykjavíkurborgar.

Hæstv. forseti. Ég hef ekki tilefni til að fjalla um þessa tillögu sérstaklega, hvorki amast við henni né taka undir hana. En ég geri ráð fyrir að það verði býsna flóknir reikningar og ýmsir liðir bæði í debet og kredit í því.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að fagna því að mistökin sem voru gerð á sínum tíma þegar Reykjavíkurborg og Akureyrarbær voru gerð að sameigendum ríkisins að Landsvirkjun eru leiðrétt þó að það kosti æðidrjúgan skilding. Því sannleikurinn er auðvitað sá að ef þeim aðilum hefði ekki verið hleypt inn í Landsvirkjun á sínum tíma ætti ríkissjóður Landsvirkjun í heilu lagi og hefði ekkert lagt meira til eða lítið meira en það sem fyrir liggur að lagt hefur verið til. Ég er þó ekki að halda því fram að Reykjavíkurborg og Akureyrarbær hafi ekki lagt eitthvað til Landsvirkjunar. Ég fékk svar við fyrirspurn líklega á árinu 1992 eða 1993 og aftur árið 2003, þar sem farið var yfir framlög eigenda til fyrirtækisins. Þau eru vissulega fyrir hendi. Reykjavíkurborg lagði t.d. til nokkur framlög líklega á 7. og 8. áratugnum þegar Landsvirkjun gekk sem verst. En þeir aðilar fengu líka og hafa fengið allan tímann, eða í þó nokkuð mörg ár er öllu heldur réttara að segja, framlög eða greiðslur frá fyrirtækinu vegna eigendaábyrgðar. Verulegir fjármunir eru þar á ferðinni. Ég held að ef dæmið er gert upp séu framlög Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar því ekki mjög há. En það verður að horfast í augu við staðreyndirnar. Reykjavíkurborg og Akureyrarbær áttu þessa hluti. Þá verða menn að vinna með það. Það var hins vegar afar óheppilegt að þessir eigendur væru að Landsvirkjun ásamt ríkinu. Það varð enn erfiðara og óheppilegra eftir að menn lögðu af stað í þær breytingar á raforkumarkaðnum sem hefur staðið yfir á undanförnum árum. Það þurfti þess vegna líka af þeim ástæðum að taka á þeim málum. Þess vegna fagna ég því að niðurstaða skuli vera komin og að leyst verði úr þeim eignarhaldsvanda sem búinn er að vera á Landsvirkjunarhlutunum fram að þessu. Ég vil í upphafi ræðu minnar, vegna þeirra orðaskipta sem urðu hérna áðan um einkavæðingu Landsvirkjunar eða ekki einkavæðingu, grípa niður í þann samning sem gerður var milli Reykjavíkurborgar, Akureyrarbæjar og ríkisvaldsins um kaup á þeim hlutum. Ég vil til upplýsingar fyrir umræðuna, með leyfi forseta, vitna í samninginn. 5. gr., undir fyrirsögninni Leiðrétting kaupverðs, gengur út á að útskýra hvað eigi að gera ef Landsvirkjunarhlutir verða seldir í meira mæli en sem svarar 15% á næstu árum. Ég ætla ekki að lesa það allt saman, en vil, með leyfi forseta, vitna aðeins í samninginn. Þar stendur: „Ákvæði þetta um leiðréttingu kaupverðs á einungis við selji kaupandi eignarhlut sinn beinni til sölu til þriðja aðila. Það skal ekki eiga við (i) þótt um sé að ræða sameiningu Landsvirkjunar við önnur fyrirtæki í eigu kaupanda,“ - sem er náttúrlega ríkið - „(ii) þótt Landsvirkjun verði breytt í hlutafélag,“ - það er þó alla vega hugmynd að Landsvirkjun verði breytt í hlutafélag - „(iii) þótt annað fyrirtæki sé sameinað Landsvirkjun, hvort heldur með samruna eða kaupum, þar sem gagngjaldið er einungis eignarhluti í Landsvirkjun, …“ Hvað þýðir þetta? Þetta þýðir að nýr aðili getur komið inn í Landsvirkjun þar sem menn færa eignir á milli, eftir því sem ég skil best og ég verð þá leiðréttur ef annað er upp á teningnum, þ.e. ef þriðji aðili gerist eigandi að Landsvirkjun, aðrir en eru núna. Talað er um einn aðila í viðbót, sem er reyndar bara sýndaraðili að eignarhaldinu til að halda megi sig við það sameignarfyrirkomulag sem um ræðir. Ef þriðji aðili verður eigandi gildir ekki þetta undanþáguákvæði, þ.e. ef einungis er skipt á eignarhlutum í viðkomandi fyrirtæki við Landsvirkjun. Einhverjar hugmyndir hljóta að vera á bak við það þegar menn setja svona fyrirvara í samning. Síðan segir, með leyfi forseta: „… (iv) þótt stofnfé Landsvirkjunar verði aukið og þriðji aðili leggi það viðbótarstofnfé inn til Landsvirkjunar.“ Hvað þýðir það? Þetta þýðir að opna á fyrir þann möguleika að einhverjir aðrir verði eigendur að Landsvirkjun. Á bak við þetta hljóta að vera einhverjar hugmyndir um hvað geti gerst eða hvaða möguleikar eru í stöðunni. Vel að merkja, þetta gildir aðeins í fimm ár. Það er því svolítið merkilegt að menn séu að gera ráð fyrir öllum þessum möguleikum þegar ekki er gerð undanþága til lengri tíma en fimm ára. Mér finnst yfirlýsing hæstv. ráðherra um að ekkert af þessu tagi standi til, þ.e. engin einkavæðing sé á dagskránni, þá er merkilegt að einungis til fimm ára skuli menn hafa alla þessa fyrirvara og undanþágur frá ákvæðinu um leiðréttingu á kaupverði sem ég vitnaði til. En þá ætla ég aftur að upphafi ræðu minnar sem ég hóf með því að tala um eignarhlutina. Mikil ástæða er til að gera breytingar á þessu. Í fyrsta lagi er Landsvirkjun gríðarlega mikilvægt fyrirtæki. Fyrirtækinu hefur verið trúað fyrir að nýta einhverjar bestu og hagkvæmustu orkulindir sem til eru í landinu. Orkukosti sem menn hafa valið fremst í röðina til virkjunar á undanförnum áratugum. Þess vegna er það afar mikilvægt hvað menn gera við þá kosti í framtíðinni. Þetta hljóta menn að þurfa að setja í samhengi við þá umræðu sem fer fram í samfélaginu núna um auðlindir í almannaeigu, auðlindir í þjóðlendum og hvernig eigi að fara með þær auðlindir, sem við gerum að minnsta kosti flest öll ráð fyrir að verði gerðar að þjóðareign til framtíðar. Það er skoðun mín að ýmsar af þeim auðlindum sem Landsvirkjun hefur núna undir höndum eigi að vera hluti af þeim þjóðarauðlindum sem varðveita á sem þjóðareignir til framtíðar. Þess vegna er mikilvægt að þær eignir skuli vera komnar í hendur ríkisvaldsins til að hægt sé að fjalla um þetta allt saman, með öðrum auðlindum, t.d. í þjóðlendum og á hafsbotni og hvar sem er, hvernig eigi að koma þeim fyrir til framtíðar litið. Hinn hluti málsins er samkeppnisvæðing á raforkumarkaðnum sem stjórnvöld hafa staðið fyrir og talað fyrir á undanförnum árum, sem auðvitað er ekki hægt að framkvæma nema búa til einhvers konar samkeppnisumhverfi. Það hlýtur að vera furðulegt í augum fólks sem hefur hlustað á slíkar yfirlýsingar á undanförnum árum, að sjá þær tillögur koma frá ríkisvaldinu, frá ríkisstjórninni, þ.e. að verið er að kaupa Landsvirkjun. Gott og vel. En tillögurnar um að sameina síðan Landsvirkjun og önnur fyrirtæki á orkumarkaðnum fylgja með, og allt hangir þetta saman. Það hlýtur að vera mikið umhugsunarefni hvers vegna menn gera þetta. Mér finnst hæstv. ráðherra og fyrirsvarsmenn ríkisstjórnarinnar ekki hafa útskýrt það með neinum þeim hætti að hægt sé að skilja hvers vegna ríkisstjórnin, sem taldi sig nauðbeygða til að fara í þessa för, þ.e. koma á samkeppnisumhverfi í raforkugeiranum vegna þess að við höfum gert samning um Evrópska efnahagssvæðið og að þrýstingur væri þess vegna á okkur að koma á samkeppni, hvernig það getur svo stemmt saman að koma með tillögur um að sameina öll stærstu orkufyrirtæki í eitt. Af hverju gera menn þetta? Hvers vegna telja menn sig nauðbeygða til þess? Þær útskýringar verða að koma fram í umræðunni. Ekki er hægt að bjóða upp á annað. Fram kemur í gögnunum að þetta muni auka eigið fé Landsvirkjunar sem hefur staðið í miklum fjárfestingum á undanförnum árum, en ekki er sagt að það sé aðalástæða þess að svona sé að farið. Ég held að hæstv. ráðherra verði að útskýra það á hv. Alþingi hvort það sé aðalástæðan. Ef það er aðalástæðan, hvers vegna í ósköpunum treysti ríkissjóður sér ekki til að koma með öðrum hætti að þessu máli en þeim að sameina eignarhaldið á öllum raforkufyrirtækjunum sem ríkið á í staðinn fyrir að reyna að búa til trúverðugt samkeppnisumhverfi á raforkumarkaðnum? Ég segi það alveg hiklaust að hægt er að sjá fyrir sér aðra eignaraðila að einhverjum hluta þeirra eigna sem hér er um að ræða. Þá er ég ekki að tala um Landsvirkjun sjálfa, heldur hin fyrirtækin sem hafa, eins og Orkubú Vestfjarða, verið í eigu annarra aðila. En ríkið keypti. Ríkisvæðing raforkugeirans er orðin gríðarleg núna. Ég geri ráð fyrir að hv. þm. Pétur Blöndal sé mér sammála um það. Fyrst með kaupunum á Orkubúi Vestfjarða og síðan núna með helmingskaupunum á Landsvirkjun. En það má búa til úr þessu einhvers konar eða að minnsta kosti skárra samkeppnisumhverfi á raforkumarkaðnum en fyrir hendi er og að er stefnt með þeim tillögum sem við erum að sjá. Ég ætla aðeins að ræða um kaupverðið. Það er skoðun mín að margt sé rétt í því sem minni hlutinn hjá Reykjavíkurborg hefur verið að segja um kaupverðið, að vel geti verið að í sjálfu sér hefði mátt reikna verðið mun hærra en gert var. En ég ætla ekki að kvarta undan því. Ég tel það hið besta mál að ríkissjóður geri góð kaup. Ég er sannarlega á þeirri skoðun að ríkissjóður sé að gera prýðileg kaup í samningnum við Reykjavíkurborg og Akureyrarbæ um helmingshlut af Landsvirkjun. Þetta er gríðarlega verðmætt fyrirtæki. Þó svo ég sjái pínulítið eftir þessum aurum verð ég þó að viðurkenna að úr því að Reykjavíkurborg og Akureyrarbær áttu þennan hlut þá verði auðvitað að greiða fyrir hann þá fjármuni sem samkomulag gat orðið um. Ég er á þeirri skoðun að ríkisvaldið, ríkissjóður og Alþingi þess vegna fyrir hönd hans, geti prýðilega unað við þá niðurstöðu sem nú liggur fyrir. Mér finnst að það hafi verið nokkuð vel sannað með þeirri yfirferð sem liggur fyrir frá þeim sem nú eru í minni hluta hjá Reykjavíkurborg. Hæstv. forseti. Það eru fleiri mál hér undir. Ég ætlaði að reyna að aðskilja umræðuna um það sem hangir utan í þessu, þ.e. skipulagsbreytingarnar, og ég ætlaði reyndar ekki að hafa þær mikið inni í þeirri ræðu sem ég flyt nú um kaupin á Landsvirkjun og breytingarnar á lögunum sem fylgja þeim kaupum. Ég og við í Samfylkingunni erum að mörgu leyti sammála því að þurft hafi að leysa úr þessum eignarhaldsvanda. Það er gert með þessum hætti. Kaupverðið er prýðilega vel við unandi frá hendi ríkisvaldsins að mínu mati. Ég ætla ekki að hafa ræðu mína lengri en mun ræða þessi mál betur þegar kemur að hinum málunum sem fylgja með. Ég fæ tækifæri til að fara yfir málin í iðnaðarnefnd. Þar þurfum við að fá svör við ýmsum spurningum. Ég sé alveg ástæðu til þess að til fróðleiks fari menn yfir upphafið að þessu. Ég held að líka sé ástæða til að menn kalli til sérfræðinga í því hvernig á að meta svona eignir eins og þessar því þarna eru á ferðinni gríðarlega miklar eignir. Ég set því aðeins fyrirvara við orð mín um það sem ég hafði yfir hér áðan, að ef sannara reynist þá auðvitað viðurkennir maður það. En með fljótlegri yfirferð og skoðun á því sem fyrir liggur sýnist mér að ríkið hafi gert býsna góð kaup.

Hæstv. forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breyting á lögum um Landsvirkjun. Eins og komið hefur í ljós í ræðum þeirra sem talað hafa á undan mér eru hér ýmsir þættir sem menn vilja gera að umtalsefni og hefur svo sem talsvert af því verið umfjöllunarefni nú þegar á síðum dagblaðanna og í ljósvakamiðlunum. Ég sé ekki betur, hæstv. forseti, en að hér séu í raun og veru tvö meginmarkmið í gangi hjá ríkisstjórninni. Annað markmiðið með því að leysa til sín eignarhlut borgarinnar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun er óneitanlega það að hleypa Landsvirkjun inn á smásölumarkað í raforku. Hingað til hefur Landsvirkjun verið með heildsöluhlutverk og framleiðslu á raforku en hefur ekki getað staðið í smásölunni. Nú er ríkisstjórnin hins vegar í kjölfarið á hinni svokölluðu markaðsvæðingu raforkumarkaðar að tryggja það að Landsvirkjun hafi hlutverk á smásölumarkaði. Hitt meginatriðið í mínum huga með þessum gjörningi er að laga eiginfjárstöðu Landsvirkjunar um 17 milljarða. Og hvers vegna er eiginfjárstaða Landsvirkjunar slæm? Hún er slæm vegna óráðsíunnar sem farið var út í þegar ákveðið var að reisa Kárahnjúkavirkjun. Eiginfjárstaða Landsvirkjunar er veik, Landsvirkjun hefur étið upp eigið fé sitt í þeim framkvæmdum sem staðið hafa yfir og nú er reynt að bjarga því sem bjargað verður með því að gera Orkubú Vestfjarða og Rarik að dótturfyrirtækjum í Landsvirkjun. Sá gjörningur sem hér er talað fyrir er hluti af þessu ætlunarverki ríkisstjórnarinnar. Nú er það alveg skýrt hver afstaða Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er í þessum efnum. Þann 1. nóvember, þegar tilkynnt var um kaup ríkisins á þeim eignarhlutum sem um ræðir, gaf borgarstjórnarflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs út yfirlýsingu og mig langar til að fá að lesa hana hér, með leyfi forseta: „Borgarstjórnarflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs mótmælir harðlega fyrirhugaðri sölu á hlut borgarbúa í Landsvirkjun. Með undirskrift borgarstjóra í dag er stigið skrefi nær þeim markmiðum stjórnvalda, með Sjálfstæðisflokkinn í fararbroddi, að einkavæða Landsvirkjun. Sameiginlegt eignarhald ríkis og tveggja sveitarfélaga í Landsvirkjun hefur einmitt tryggt að þessi mikilvæga starfsemi væri í höndum samfélagsins. Nú skal hins vegar haldið inn á braut einkavæðingar, í samræmi við stefnu stjórnarflokkanna sem er að mola niður samfélagsþjónustuna og koma henni í síauknum mæli í hendur einkaaðilum. Salan á hlut borgarinnar og Akureyrar í Landsvirkjun er liður í þessari yfirlýstu einkavæðingarstefnu Sjálfstæðisflokksins sem samstarfsflokkar hans í ríkisstjórn, borgarstjórn og bæjarstjórn Akureyrar gangast nú undir. Vinstri græn mótmæla einnig dæmafáu offari meirihlutaflokkanna í borgarstjórn sem hafa farið á bak við borgarráð og borgarstjórn í málinu. Í júlí sl. hét borgarstjóri því í borgarráði að gera ráðinu grein fyrir framvindu málsins en hefur síðan ekki vikið að því einu orði fyrr en nú kemur fullbúinn samningur þar sem búið er að afsala Reykvíkingum dýrmætri sameign án þess að um það hafi verið fjallað af kjörnum fulltrúum og sjónarmið reifuð. Hér gerir meiri hlutinn sig sekan um yfirgang og ólýðræðisleg vinnubrögð sem því miður eru ekki einsdæmi á stuttum valdatíma nýrrar borgarstjórnar. Með þessum gjörningi er vegið að hagsmunum Reykvíkinga, bæði í bráð og lengd og ákvörðun um sölu á hlut borgarinnar í Landsvirkjun við þessar aðstæður leiðir til þess að raforkureikningar borgarbúa og landsmanna allra munu hækka stórlega í kjölfarið. Fulltrúar Vinstri grænna leggjast hér eftir sem hingað til gegn þeim einkavæðingarleiðangri sem staðið hefur yfir undir stjórn Sjálfstæðisflokks á annan áratug með stuðningi flokka sem setja hagsmuni valds og áhrifa í öndvegi.“ Þetta var yfirlýsing frá borgarstjórnarflokki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og hún er dagsett 1. nóvember, sama dag og tilkynnt var um þann gjörning, þann samning sem fylgir með þessu frumvarpi sem fylgiskjal. Nú er alveg ljóst á hvaða forsendum við vinstri græn höfum ævinlega varað við þeirri markaðsvæðingu á raforkusölu sem ríkisstjórnin hefur verið í ákveðinni krossferð fyrir. Það er jú okkar sjónarmið að raforkuframleiðslan og flutningur og dreifing á raforku sé fyrst og síðast samfélagslegt verkefni sem eigi að reka og sýsla með af samfélagslegum stofnunum í eigu okkar allra. Við höfum ástæðu til að ætla, þjóðin öll hefur ástæðu til að ætla, að hér búi meira að baki en það sem hæstv. ráðherra hélt fram áðan, við teljum augljóst að hér eigi að ganga lengra og við höfum því máli okkar til stuðnings m.a. ummæli hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra, Valgerðar Sverrisdóttur, úr umræðum sem við áttum hér á 131. löggjafarþingi þegar málefni Landsvirkjunar voru til umfjöllunar. Þetta voru umræður sem fóru fram örfáum dögum eftir að borgarstjórn Reykjavíkur hafði lýst yfir vilja til þess að setja af stað, eða samþykkti öllu heldur að undangengnum þrýstingi, umræður um að losa um hlut Reykjavíkurborgar í Landsvirkjun. Þær viðræður áttu að hefjast snemma árs 2005 og í kjölfarið komu hér inn á borð þingmanna mál sem hæstv. þáverandi iðnaðarráðherra Valgerður Sverrisdóttir talaði fyrir. Í umræðum á Alþingi þann 22. febrúar 2005 þegar hæstv. iðnaðarráðherra hafði verið þráspurð um hugmyndir ríkisstjórnarinnar um mögulega einkavæðingu í framhaldi af breytingum á lögum um Landsvirkjun sagði hún, með leyfi hæstv. forseta: „Einnig hefur komið fram sú stefnumörkun að sameinuðu fyrirtæki“ - sem þá var verið að fjalla um í þingsölum, sameinuðu fyrirtæki Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða, sem nú eru orðin eins og við vitum dótturfélög - „verði breytt í hlutafélag, þó eigi fyrr en árið 2008. Með hlutafélagavæðingu eru sköpuð skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu,“ sagði hæstv. iðnaðarráðherra Valgerður Sverrisdóttir 22. febrúar 2005. Hún heldur áfram: „Ástæðan fyrir því að rekstrarforminu verður ekki breytt fyrr en eftir 2008 er fyrst og fremst sú að ekki er talið ráðlegt að fara í svo umfangsmiklar breytingar á meðan á byggingu Kárahnjúkavirkjunar stendur. Rökin fyrir hlutafélagavæðingu hins nýja fyrirtækis eru helst tvenn. Í fyrsta lagi er hlutafélagaformið langalgengasta form atvinnurekstrar hér á landi og það sem er líklegast til að stuðla að aukinni samkeppnishæfni fyrirtækisins. Í öðru lagi skapar hlutafélagaformið möguleika á því að fá inn aukið hlutafé frá fjárfestum og öðrum aðilum.“ Það kemur auðvitað fram, hæstv. forseti, í því frumvarpi sem hæstv. iðnaðarráðherra Jón Sigurðsson talar hér fyrir að það er markmiðið, að fá inn aðra fjárfesta að þessu borði, og þar með erum við auðvitað að tala um að Landsvirkjun verði innan fárra ára - að öllum líkindum færri en okkur grunar hér - komin á markað og seld í hendur einkaaðila. Þar með eru öll áform og allar hugmyndir framsóknarmanna, ef þær hafa einhvern tíma verið einlægar, fokin út í veður og vind. Þess vegna vara ég þjóðina og kjósendur Framsóknarflokksins við þeim áformum sem hér er talað fyrir. Ég tel að hér sé á ferðinni úlfur í sauðargæru. Máli mínu til stuðnings vil ég m.a. nefna það sem fram kemur í 2. tölulið athugasemda við þetta frumvarp, að það eigi að búa til mikinn málamyndagjörning til þess að hægt sé að fóðra það að lögunum um Landsvirkjun verði ekki breytt strax, henni verði ekki breytt strax í hlutafélag. Þá er búinn til sá málamyndagjörningur að búa til lítið eignarhaldsfélag sem á að heita Eignarhlutir ehf. Það á að vera sameigandi ríkisins í Landsvirkjun með 0,1% í sinn hlut, og með þessu er að sögn hæstv. ráðherra, eins og stendur í athugasemdunum „sameignarfélaginu Landsvirkjun viðhaldið og ekki þarf því að gera umfangsmiklar breytingar á rekstrarformi Landsvirkjunar“. Hæstv. iðnaðarráðherra til upplýsingar verður nú að segja eins og er að það er hálfhlálegt að hæstv. ráðherra skuli í byrjun athugasemdanna við þetta frumvarp kalla Landsvirkjun sameignarfélag en það er Landsvirkjun ekki. Landsvirkjun er sameignarfyrirtæki samkvæmt sérlögum og um það gilda ekki lög um sameignarfélög. Það lítur út fyrir að hæstv. ráðherra sé hér að kasta ryki í augu fólks með því að í inngangi athugasemdanna við lagafrumvarpið talar hann um sameignarfélagið Landsvirkjun. Úr því að svo er finnst mér vera hér atriði sem við þurfum að skoða nánar og eðlilegt að spyrja hæstv. ráðherra hvers vegna sé ekki bara farið inn á þá braut að breyta rekstrarforminu strax í opinbert hlutafélag. Við höfum rætt um opinbert hlutafélag hér í öðru samhengi þar sem Ríkisútvarpið er en ég spyr hæstv. forseta - ekki það að ég sé sérstakur talsmaður opinberra hlutafélaga, síður en svo: Hvers vegna er ekki farið út á þá braut að gera Landsvirkjun að opinberu hlutafélagi með þessu? Í öllu falli mundi það opna félagið meira en þær breytingar sem hér eru lagðar til og ég rifja upp að eftir að við breyttum hlutafélagalögunum og settum inn í þau ákvæði um opinber hlutafélög er kveðið á um það í 63. gr. þeirra að í stjórn opinbers hlutafélags skuli það tryggt að í stjórninni sitji „sem næst jafnmargar konur og karlar“. Ljómandi ákvæði sem ekki verður hér inni í þessum breyttu áformum ríkisstjórnarinnar samkvæmt þessu frumvarpi. Sömuleiðis má nefna það að í opinberum hlutafélögum, samkvæmt hlutafélagalögum, er gert ráð fyrir að stjórnarmenn og framkvæmdastjórar skuli gefa stjórninni skýrslu um eign sína í félögunum skipti það máli varðandi starf þeirra. Annað atriði sem mætti svo sem vel heimfæra upp á breytta Landsvirkjun. Einnig má nefna ákvæði úr hlutafélagalögunum í 70. gr. þar sem talað er um að starfsreglur stjórna opinberra hlutafélaga skuli birtar á vef félagsins ef slíkur er til staðar. Mér finnst það líka vera eitt af þessum opnu ákvæðum sem eðlilegt væri að giltu um það form sem hér er verið að setja á hvað Landsvirkjun varðar. Einnig má nefna ákvæði úr hlutafélagalögunum í 80. gr. þar sem fjallað er um aðkomu fjölmiðla sem á að vera, samkvæmt henni, heimilt að sækja aðalfund. Einnig er þar tekið fram að kjörnum fulltrúum eigenda, þingmönnum ef ríkið er eigandi og viðkomandi sveitarstjórnarmönnum ef sveitarfélag er eigandi, sé heimilt að sækja aðalfund með rétt til að bera fram skriflegar fyrirspurnir. Loks ber ég niður í 88. gr. hlutafélagalaga en þar er talað um að í samþykktum opinbers hlutafélags skuli kveðið á um að ætíð skuli boða stjórnarmenn, framkvæmdastjóra og endurskoðendur félagsins á hluthafafund, svo og fulltrúa fjölmiðla á aðalfund. Þetta eru allt atriði sem eru þeirrar náttúru að þau eiga að tryggja ákveðið gagnsæi í störfum opinberra hlutafélaga. Ég hefði haldið að það væri einboðið að slíkt gagnsæi ætti að vera til staðar hér með þeirri breytingu sem verið er að gera en ég sé ekki betur en að hér séu sniðgengin þessi ákvæði, það sé verið að fara inn á braut frekari lokunar og að það eigi að vera allt annað upp á teningnum en það að opna og gera hluti gagnsæja. Eitt af því sem hefur vakið athygli og hefur verið til umfjöllunar í fjölmiðlum varðandi þennan gjörning allan er sú staðreynd að í 5. gr. samningsins sem gerður var á milli aðila, ríkisins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar, kemur fram, eins og hv. þm. Jóhann Ársælsson gat um í ræðu sinni, að í fimm ár sé í gildi ákveðin sérregla sem felur það í sér að ef kaupandi, þ.e. ríkið, losar um eignarhlut eða selur eignarhlut sinn fyrir 1. janúar 2012, hvort heldur er að hluta eða öllu leyti, þó að lágmarki 15%, skuli kaupverðið samkvæmt þeim samningi sem hér um ræðir á þeim eignarhluta sem seldur er taka leiðréttingum til hækkunar eða lækkunar. Svo segir að hagnaður eða tap af sölu þess eignarhlutar skuli miðast við heildarvirði eigin fjár fyrirtækisins skv. 1. mgr. 4. gr. samningsins. Nú spyr maður að tvennu og það er óhjákvæmilegt að hæstv. ráðherra svari því í þessari umræðu. Í fyrsta lagi: Hvers vegna þessi dagsetning? Hvers vegna er heimildin bundin við þessa dagsetningu, 1. janúar 2012? Einhver rök hljóta að vera fyrir því, varla getur það verið bara einhvers konar hugdetta sem ræður þessum fimm árum, hvers vegna er ekki lengri tími gefinn til þessarar heimildar? Svo er líka athyglisvert og eðlilegt að spyrja um það: Ef ríkið ákveddi nú að selja 15% við lægra verði - segjum sem svo að ríkisstjórnin sjái ástæðu til að selja einhverjum einkavinum sínum ákveðinn hlut og það verði bara gert við lægra verði - munu Reykjavíkurbúar og Akureyrarbúar þurfa að endurgreiða ríkinu það sem á milli er án þess að hafa nokkru sinni komið að þessari ákvörðun. Þetta yrði ákvörðun ríkisins eins sem eiganda Landsvirkjunar en þetta gildir hvort heldur fengist hærra verð eða lægra. Mér finnst vera afar mikill ágalli í þessari 5. gr. sem ég held að eigendur Landsvirkjunar sem hafa verið fram að þessu að hluta til íbúar í Reykjavíkurborg og Akureyrarbæ hljóti að þurfa að átta sig á því að hér geti verið maðkur í mysunni. Svo má líka nefna gagnrýnisatriði sem hafa komið upp vegna þeirrar ákvörðunar að setja þetta allt saman í eitt skuldabréf sem á að vera hugsað til greiðslu á lífeyrisskuldbindingum. Gagnrýnisraddir hafa heyrst um að það geti verið óheppilegt að greiða fyrir þennan hlut Reykjavíkurborgar í Landsvirkjun með bréfum sem hægt væri að selja á markaði og sömuleiðis hefur verið fjallað um það að form þessa bréfs sé með þeim hætti að ekki sé ljóst hvort það haldi verðgildi sínu til framtíðar miðað við núvirði. Hér hafa verið nefndir afar alvarlegir ágallar á þessum gjörningi og ég held að hæstv. ráðherra verði að svara fyrir um það, um skuldabréfið eina og núvirði þess, og um málamyndagjörninginn sem búinn er til hér með því að eignarhaldsfélagið Eignarhlutir ehf. er búið til. - Bara svona í neðanmálsgrein er það náttúrlega alveg ótrúlega ófrumlegt nafn á þessu eignarhaldsfélagi, Eignarhlutir ehf., sem er bara búið til svo að hægt sé að kalla Landsvirkjun áfram sameignarfyrirtæki en að öðru leyti algerlega gert til málamynda. Mér finnst það koma fram í orðalaginu á bls. 5 í greinargerðinni þar sem segir að stofnað hafi verið „eignarhaldsfélag, Eignarhlutir ehf., í fullri eigu ríkisins, sem unnt er að nota í þessu efni“. Það er verið að búa til einhvers konar skálkaskjól fyrir ríkisstjórnina til að nota í þessum leiðangri sínum sem er auðvitað, þegar upp verður staðið, að markaðsvæða Landsvirkjun. Það er alveg sama hvernig hæstv. iðnaðarráðherra reynir, eins og hann gerði í andsvörum áðan, að sverja af sér þá undirliggjandi þrá ríkisstjórnarinnar, það er búið að segja of margt í þeim efnum. Það hefur verið kveðið misfast að orði en undirliggjandi er sú þráhyggja þessarar hægrisinnuðu ríkisstjórnar að koma öllum ríkiseigum meira eða minna út á markað sem mögulegt er og það þarf ekki mikið ímyndunarafl til að sjá að peningamenn sæju ýmis tækifæri í því að komast í þetta fyrirtæki, Landsvirkjun, sem er enn öflugra með dótturfyrirtækjunum Orkubúi Vestfjarða og Rarik. Það gefur augaleið inn á hvaða braut er verið að fara og ég segi fyrir okkur, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs: Við komum til með að berjast á hæl og hnakka gegn þessum áformum eins og við höfum gert hingað til. Okkur er engin launung á því að þegar það varð ljóst að Framsóknarflokkurinn stefndi að þessu leynt og ljóst árið 2005 hægðum við á viðræðuferlinu. Það var fyrir okkar tilstilli að það varð þyngra undir fæti í viðræðuferlinu en ella hefði getað orðið. Við stöndum vaktina og komum til með að móast við í þessu máli sem endranær.

Virðulegi forseti. Það eru ýmis atriði í þessu máli sem vert er að leiða hugann að og fjalla almennt um og gagnrýna. Ég tel fulla ástæðu til ítarlegrar umræðu um ýmsa þætti í stefnumörkun í raforkumálum hér á landi. Auðvitað mætti margt segja um fyrirhugaða sameiningu orkufyrirtækjanna þriggja, Landsvirkjunar, Orkubúsins og Rariks. En ég mun spara mér það þar til það frumvarp verður rætt síðar. Það er aðskilin umræða en ég einbeiti mér þess í stað að Landsvirkjun og álitamálum sem ég sé tengjast henni. Ég vil fyrst setja spurningarmerki við þá breytingu í frumvarpinu að fyrirsvar vegna eignarhalds ríkisins í Landsvirkjun færist frá iðnaðarráðuneyti til fjármálaráðuneytis. Það hefur stundum verið ákveðið með lögum að fjármálaráðherra fari með hlutabréf í fyrirtækjum sem ríkið á hlut í en fagráðherrar hafa hins vegar engu að síður farið með málefnið, stjórn fyrirtækisins, stefnumörkun þess og annað sem lýtur að afskiptum af stofnun eða fyrirtæki. Þarna virðist mér nýmæli sem kannski þyrfti að fara betur yfir og rökstyðja. Ég átta mig ekki á hvers vegna nauðsynlegt er að fela fjármálaráðherra stjórn þessa orkufyrirtækis í þessu tilviki, ekki bara ákvörðun um eignarhaldið, um meðferð hlutabréfa eða slíkt heldur ákvörðun sem fyrirtækið tekur um uppbyggingu, aðra stefnumörkun, verðlagningu og annað. Það er allt fært í hendur fjármálaráðherra ef ég skil þessa breytingu í frumvarpinu rétt. Mér finnst þurfa frekari rökstuðning fyrir slíkri tilhögun. Mér finnst eiginlega fagráðherrann aftengdur í þessu máli og ætlað það hlutverk eitt að taka við kærumálum eða úrskurða um álitamál sem varða viðkomandi fyrirtæki. Ef þetta er almenn lína í stjórnskipuninni, sem ég held að sé ný enda man ég ekki eftir að hafa séð þetta áður, þá hlýtur hún að eiga við á fleiri sviðum. Til eru ýmis félög, þar á meðal hlutafélög, sem heyra undir samgönguráðuneytið og landbúnaðarráðuneytið. Ég spyr mig því hvort þess megi vænta að mönnum finnist að fjármálaráðherra eigi að fara með stjórn þeirra fyrirtækja. Það ætti væntanlega að vera miðað við þá tillögu sem hér liggur fyrir, nema mér hafi yfirsést eitthvað í röksemdafærslunni. Vonandi verður það þá skýrt betur þannig að ég átti mig á hvers vegna þetta er haft svona. Ég staldra dálítið við þetta, ekki síst vegna þess að fjármálaráðherra kemur úr þeim stjórnarflokknum sem er ákveðinn í og hefur sem afgerandi stefnu að einkavæða Landsvirkjun. Það hlýtur að breyta heilmiklu um framkvæmd stefnu ríkisstjórnarinnar þegar fyrirsvar málsins færist á milli flokkanna. Ég hef því efasemdir um þessa breytingu. Ég tel reyndar eðlilegast að fagráðherrann fari með stjórn þessa fyrirtækis meðan ríkið á það, eins og verið hefur. Ég tel a.m.k. að reiða þurfi fram röksemdir eða frekari skýringar á því hvers vegna menn fara þessa leið í þessu tilviki. Í öðru lagi - það undirstrikar áhyggjur mínar af þessari breytingu - hefur ríkisstjórnin haft stefnu sem ég hef haft nokkrar áhyggjur af á þessu kjörtímabili. Sú stefna birtist m.a. í tilkynningu um skipulagsumbætur á raforkumarkaði, fréttatilkynningu sem iðnaðar- og fjármálaráðuneytið gáfu út saman 17. febrúar á síðasta ári. Þar er greint frá áformum ríkisins um að sameina Landsvirkjun Rafmagnsveitum ríkisins og Orkubúi Vestfjarða eftir að hafa leyst til sín eignarhluta sveitarfélaganna í Landsvirkjun með því að sameina eigur ríkisins í eitt fyrirtæki. Í fréttatilkynningunni segir, með leyfi forseta: „… að gert sé ráð fyrir að sameinuðu fyrirtæki Landsvirkjunar, Rafmagnsveitna ríkisins og Orkubús Vestfjarða hf. verði breytt í hlutafélag, þó eigi fyrr en á árinu 2008. Með hlutafélagavæðingu eru sköpuð skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu.“ Í bæklingi sem iðnaðarráðuneytið gaf út í febrúar 2005 undir heitinu Meginverkefni og áherslur á sviði iðnaðar- og viðskiptamála 2003/2005, stefnumið og framkvæmdir, segir á bls. 10 nákvæmlega það sama og ég las upp úr fréttatilkynningunni, að gert sé ráð fyrir því að fyrirtækinu verði breytt í hlutafélag og sköpuð verði skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu. Í viðtali við Morgunblaðið, 18. febrúar 2005, skýrði iðnaðarráðherra þessa stefnumörkun á þá lund að það væru áform um að breyta fyrirtækinu í hlutafélag eftir þrjú ár og enn fremur sagði iðnaðarráðherra, með leyfi forseta: „Á þeim tímapunkti verður að meta hvenær er rétt að opna fyrirtækið fyrir nýjum eigendum. Það er búið að móta þá stefnu að til þess muni koma.“ Þannig hefur stefna ríkisstjórnarinnar verið kynnt, að þetta nýja fyrirtæki eigi að vera hlutafélag og það sé búið að móta þá stefnu að það eigi að opna það fyrir nýjum eigendum. Ég sé það í frumvarpinu að samningurinn við Reykjavíkurborg og Akureyrarkaupstað er á þá lund að hann er í fullu samræmi við þá stefnumörkun sem ég rakti úr fréttatilkynningu iðnaðarráðuneytisins og fjármálaráðuneytisins og bæklingi iðnaðarráðuneytisins frá því á síðasta ári. Það segir einmitt í samningnum milli aðila, eins og minnst hefur verið á fyrr í umræðunni, það er sérstakt ákvæði í 5. gr. samningsins um leiðréttingu kaupverðs sem er til komið til þess að taka á því að ríkið sem eigandi Landsvirkjunar muni selja eignarhlut sinn að hluta eða öllu leyti, í beinni sölu til þriðja aðila. Þarna er þetta því áréttað enn í þessu ákvæði, áformin um að selja hlut í Landsvirkjun. Það er reyndar svo nákvæmlega tíundað að það er tekið fram að ákvæðin um leiðréttingu kaupverðs eigi ekki við ef Landsvirkjun verði breytt í hlutafélag, sem auðvitað ítrekar enn fyrri stefnumörkun um að breyta fyrirtækinu í hlutafélag, og að ákvæðin um leiðréttingu eigi heldur ekki við þó að þriðji aðili leggi til viðbótarstofnfé inn í Landsvirkjun. Með öðrum orðum, þá áskilur kaupandinn, ríkið, sér rétt til þess að geta breytt Landsvirkjun í hlutafélag og fengið nýjan aðila inn í Landsvirkjun með hlutafé án þess að ákvæðið um leiðréttingu kaupverðs verði virkt. Síðan getur komið til þess að ríkið selji hlutabréfin. Þau áform sem lýst var á síðasta ári eru því greinilega enn í fullu gildi. Ég vil segja, virðulegur forseti, að ég hef ekki verið í hópi þeirra þingmanna sem tala fyrir því að Landsvirkjun verði seld. Ég skal ekki segja hvort þurfi nokkuð að amast við því að breyta fyrirtækinu í hlutafélag, ég er svo sem ekkert sérstakur áhugamaður um það þótt út af fyrir sig þurfi það ekki að vera svo slæmt, en mér finnst aðalatriðið í stefnumörkuninni vera það að fyrirtækið verði áfram í opinberri eigu, ekki endilega vegna þess að ég telji að fyrirtækið eigi að vera það, heldur vegna þess að Landsvirkjun er yfirgnæfandi fyrirtæki á raforkumarkaði. Það hefur algjöra sérstöðu varðandi markaðshlutdeild. Með því að sameina þessi þrjú fyrirtæki undir einn hatt hefur það líka algjöra sérstöðu varðandi eign á virkjunum og möguleika á virkjunarkostum, það hefur því í raun og veru algjöra einokunaraðstöðu. Það að ríkið eigi fyrirtæki sem er í þessari stöðu getur gengið meðan ríkið gætir almennra hagsmuna viðskiptavina fyrirtækisins, en það er auðvitað allt annað uppi á teningnum þegar menn hleypa nýjum aðilum inn sem eru komnir eingöngu á þeim forsendum að hagnast og huga fyrst og fremst að arðsemi síns fjár, sem eðlilegt er, því þá eru neytendurnir, viðskiptavinir fyrirtækisins í þeirri stöðu að þeir eiga sér engar varnir gagnvart þessum einokunarrisa. Þess vegna geta menn auðvitað keypt hlutafé í Landsvirkjun dýrum dómum vegna þess að menn geta haft nokkuð trygga aðstöðu til þess að verðleggja vöruna sem fyrirtækið selur á því verði að dugi til að standa undir kaupunum og álitlegum arði. Það vantar samkeppnisþáttinn inn í málið, það vantar þá aðstöðu sem þarf að vera á svona markaði, að það sé samkeppni á milli aðila sem heldur aftur af því að seljandinn nái í rauninni sínum peningum upp úr vösum neytendanna, eins og það er við þessar aðstæður. Þetta er svipað og er á fjarskiptamarkaði þar sem kaupin eða sala ríkisins á Landssímanum, sem var seldur á mjög háu verði, eru einmitt vegna þess að fyrirtækið hefur svo sterka stöðu á markaði og það er svo lítil samkeppni að kaupandinn gat leyft sér að borga hátt verð og verið nokkuð viss um að geta innheimt það af neytendum fyrirtækisins í gegnum verðið af þjónustunni sem seld er. Afstaða mín byggist þar af leiðandi á því að ég tel að neytandinn í þessu máli sé óvarinn og á meðan sú staða er uppi á þessum markaði þá sé ekki heppilegt að hleypa öðrum aðilum inn í fyrirtækið og ekki heldur arðsemissjónarmiðunum. Ég vil svo segja líka, virðulegi forseti, og það er sérstakur þáttur í málinu að ríkið er að kaupa af tveimur sveitarfélögum eignarhlut á 30 milljarða kr. Ég legg ekkert mat á verðmæti í því, ég hef svo sem ekkert sett mig inn í hvað er eðlilegt og óeðlilegt verð fyrir þennan hlut. Ég vek bara athygli á því að þarna er ríkið í raun og veru að leggja tveimur sveitarfélögum til feiknarlega mikla peninga sem raska innbyrðis stöðu sveitarfélaganna og það sveitarfélag sem best stendur á landinu fær þarna nærri 30 milljarða kr. Hvernig halda menn að sveitarfélag annars staðar á landinu eða jafnvel bara annars staðar á höfuðborgarsvæðinu standi í samanburði við Reykjavíkurborg eftir þessa innspýtingu? Ég er ekkert að efast um lagalegt gildi þess, ég er bara að draga fram að þarna verður mikið misvægi á milli sveitarfélaganna. Það má kannski með einföldum hætti búa til röksemdir fyrir því að segja að þarna sé ríkið í raun og veru með eina mestu byggðaaðstoð sem um getur í Íslandssögunni, það er hægt að færa rök fyrir því. Ég vil kannski gera það svolítið í lokin, virðulegi forseti, og spyr: Hvað lögðu þessi sveitarfélög til sem nú selja hlut sinn til Landsvirkjunar? Hvað lögðu þau mikið af mörkum af skattpeningum sínum til þess að búa til þá eign sem þau selja núna? Það merkilega er þegar maður skoðar þá sögu, sem má finna m.a. í þingskjölum á 130. löggjafarþingi, þskj. 1667, sem er svar iðnaðarráðherra við fyrirspurn minni um Landsvirkjun, og í þingskjölum á 121. löggjafarþingi, þskj. 560, sem var nefndarálit um frumvarp um Landsvirkjun sem þá var til meðferðar á Alþingi. Þar kemur fram, og reyndar í fleiri þingskjölum sem ég nefni ekki að sinni, að framlög eigendanna, Reykjavíkurborgar, ríkisins og Akureyrarbæjar, voru metin eða hafa verið metin á verðlagi ársins 1995 á 7,2 milljarða kr. Af þeim peningum voru liðlega 5,3 milljarðar eignir, þ.e. Sogsvirkjun og Laxárvirkjun. Um ¾ af framlögum eigendanna voru þessar virkjanir. Aðeins um 2 milljarðar kr. voru peningaframlög eigendanna og Reykjavíkurborg hafði lagt fram um 1.200 millj. kr., í peningum á verðlagi ársins 1996. Þeir peningar voru ekki lagðir fram af skattfé Reykjavíkurborgar heldur Rafmagnsveitum Reykjavíkur, sem lögðu fram þessi framlög Reykjavíkur. Þeirra peninga, eftir því sem ég best veit, var aflað með tekjum af rekstri rafmagnsveitnanna, þ.e. raforkukaupendur í Reykjavík borguðu það hátt verð fyrir raforkuna að fyrirtækið gat hagnast og haft þennan pening til að leggja fram sem framlag Reykjavíkurborgar. Á móti þessu framlagi hefur t.d. Reykjavíkurborg, af því að ég nefni framlag hennar, 1.253 millj. kr., fengið fram til ársins 2003 um 1.200 milljónir í ábyrgðargjald og um 1.300 milljónir í arðgreiðslur. Í raun og veru á móti sínum peningalegu framlögum hefur Reykjavíkurborg fengið nánast tvöfalt til baka í arðgreiðslum og ábyrgðargreiðslum. Í sjálfu sér hefur því borgin aldrei lagt neitt fram heldur fengið út til baka frá viðskiptavinum Landsvirkjunar, þ.e. ekki bara almenningi í Reykjavík, heldur almenningi um allt land. Þá kemur næsta spurning: Hver borgaði Sogsvirkjun og Laxárvirkjun, sem eru uppistaðan í framlögum Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar? Þegar maður skoðar það þá voru það bandarískir skattgreiðendur sem lögðu það til, um 77% af því fjármagni sem Marshall-aðstoðin var var gjafafé, það var ekki rukkað til baka. Það rann í Mótvirðissjóð og hann lánaði síðan peninga til þess að reisa Sogsvirkjun og Laxárvirkjun. Mótvirðissjóður lánaði um 117 millj. kr. af þeim 194 sem Sogsvirkjun kostaði, um 43 millj. kr. af þeim 62 sem Laxárvirkjun kostaði, þ.e. Marshall-aðstoðin fjármagnaði um 60% af Sogsvirkjun og 70% af Laxárvirkjun. Fyrirtækin borguðu síðan þetta lán til baka, það voru ekki „eigendurnir“ sem borguðu það, það voru raforkukaupendurnir, það var almenningur sem borgaði þá peninga. Þegar maður því rýnir ofan í þetta þá koma allir peningarnir frá þeim sem borguðu orkureikningana, ekki frá sveitarfélögunum og ekki frá ríkinu, heldur frá þeim sem borguðu raforkureikningana þannig að þegar það er haft í huga er það nú svolítið óeðlilegt að sveitarfélag fái 30 milljarða kr. fyrir það sem aðrir borguðu í raun.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að segja að mér finnast vangaveltur hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar um það hver hafi siðferðilegan rétt til að selja hverjum vera fullkomlega eðlilegar og fullkomlega réttmætar, vegna þess að við lítum á raforkugeirann og raforkufyrirtækin í landinu sem eign allra landsmanna. Það er vitað mál, og við þekkjum það öll, að þar sitja ekki allir við sama borð. Það er ekki sama að búa á Vestfjörðum og í Reykjavík hvað þetta snertir. Ég vil því byrja á því að taka undir með hv. þingmanni hvað þetta snertir. Hvað varðar það frumvarp sem hér liggur fyrir, um kaup ríkisins á hlut Reykjavíkurborgar og Akureyrar í Landsvirkjun, þá langar mig til að staðnæmast við þrjú atriði sem reyndar hafa einkennt umræðuna undanfarna daga. Í fyrsta lagi við verðlagið, verðið sem greitt er til Reykjavíkurborgar og Akureyrar fyrir hlut þeirra í Landsvirkjun. Í öðru lagi langar mig til að spyrja örlítið út í Landsnetið og hafa uppi vangaveltur hvað það snertir. Og í þriðja lagi það sem hæstv. ráðherra vék að, að hér væri um að ræða áfanga á lengri vegferð. Mig langar til að spyrjast fyrir um þá vegferð og hvert henni sé heitið. Fyrst um verðlagið, það er umræða sem hefur fyrst og fremst farið fram í Ráðhúsi Reykjavíkur og hjá Akureyringum einnig. Ég ætla í sjálfu sér ekki að fara nákvæmlega í saumana á þeim málum en vek athygli á því að þetta gerist, það er gengið frá þessu samkomulagi nánast umræðulaust. Enda segir Svandís Svavarsdóttir, oddviti okkar í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði í Reykjavík, í fyrirsögn í grein sem hún skrifaði í Morgunblaðið í byrjun nóvember, „Seld án umræðu“. Hún segir frá því í greininni að hún hafi lesið um það í blöðum hvernig þetta hafi gengið fyrir sig og þeim hafi síðan verið stillt upp, minni hlutanum, frammi fyrir gerðum hlut.  Þetta er umræða út af fyrir sig, þ.e. verðið, og ég ítreka að það er hægt að horfa á það frá ýmsum sjónarhornum. Það er líka hægt að skoða það út frá hagsmunum raforkukaupenda. Margir hafa áhyggjur af því að þetta hafi ekki verið klók viðskipti af hálfu Reykvíkinga því þetta komi til með að hækka raforkuverð í Reykjavík. Á móti hefur verið fullyrt að Reykvíkingar komi til með að verða sjálfum sér nógir í raforkuframleiðslu en við höfum ekki séð ítarleg gögn um það þannig að það er erfitt að gera sér fyllilega grein fyrir því hver staðan verður hvað þetta snertir. Enn einn þátturinn sem menn hafa vísað til er eignarhluturinn í Landsneti og hvaða áhrif það komi til með að hafa vegna þess að Landsvirkjun á drjúgan hlut í Landsneti eða kemur til með að eiga, um 80% ef ég veit rétt, og helminginn af því áttu Reykvíkingar og Akureyringar. Hvaða þýðingu hefur það að verða af þessari eign? Þetta eru atriði sem á eftir að upplýsa og eru nokkuð á huldu en þetta eru þættir sem kjörnir fulltrúar í Reykjavík hefðu viljað ræða í opinni lýðræðislegri umræðu. Þegar hæstv. iðnaðarráðherra talar um að þetta sé gert í góðu samkomulagi er það ekki á traustari grunni en svo að menn þorðu ekki að fara með málið í opna lýðræðislega umræðu í borginni heldur var gengið frá því í bakherbergjum og síðan komið með frumvarpið inn í þingið. Þá gerist það náttúrlega eins og venja er að stjórnarþingmönnum er stillt upp við vegg og þeir látnir ganga sín svipugöng eins og venjulega og greiða atkvæði með ákvörðunum sem teknar eru í Stjórnarráðinu. Þetta eru vinnubrögðin. Varðandi Landsnetið þá langar mig til að beina spurningu til hæstv. ráðherra: Hvernig sjá menn eignarhaldið á Landsneti í framtíðinni? Talað er um að Landsnet eigi að vera í opinberri eigu, að það sé sá þáttur raforkukerfisins sem eigi að vera á vegum hins opinbera, þannig hef ég skilið það, en verður það í gegnum Landsvirkjun eða í gegnum aðra aðila? Hvernig er þetta hugsað? Þetta er eðlileg spurning, ekki síst í ljósi þess að uppi eru áform um að einkavæða Landsvirkjun. Það er ekki rétt sem hæstv. ráðherra sagði að forveri hans í embætti, hæstv. ráðherra Valgerður Sverrisdóttir, hafi ekki léð máls á þessu. Hún gerði það, hún hefur talað um það. Það er rétt sem núverandi hæstv. ráðherra segir að það var m.a. vísað í lífeyrissjóðina en lífeyrissjóðir eru líka einkaaðilar og haga sér nákvæmlega eins og fyrirtæki á markaði með fjárfestingar sínar. Þar erum við einmitt komin að þriðju spurningunni, sem er: Hvert er förinni heitið? Og ég ætla eina ferðina enn, ég er búinn að gera það oft áður, að vitna í ummæli forvera hæstv. ráðherra í embætti, hæstv. ráðherra Valgerði Sverrisdóttur, sem tjáði sig í Kastljóssþætti 17. febrúar árið 2005. Þar var þetta mál rætt og spurt út frá ákvörðunum um að ganga til samninga við Reykjavíkurborg og Akureyri um sölu á hlut þeirra í Landsvirkjun. Fréttamaður spurði út í viljayfirlýsingu ríkisstjórnarinnar og sagði, með leyfi forseta, og ætla ég að lesa þetta viðtal upp: „Fréttamaður: En þessi viljayfirlýsing, sem var undirrituð í dag, er þetta eins og er talað er um fyrsta skrefið í átt að einkavæðingu Landsvirkjunar? Valgerður Sverrisdóttir: Já, það eru uppi áform um það, að síðan breyta þessu fyrirtæki sem verður til í hlutafélag, hugsanlega árið 2008. Þá erum við komin í gegnum Kárahnjúkauppbygginguna og eftir að fyrirtækið er orðið hlutafélag að þá er ekki ólíklegt og reyndar áform uppi um það að aðrir aðilar geti komið að fyrirtækinu. Þetta er náttúrlega gríðarlega verðmætt fyrirtæki. Vonandi verður ekki síður verðmætt á þessum tíma og það er engin sérstök ástæða til þess að ríkið haldi eitt utan um það. Fréttamaður: Sérðu fyrir þér hverjum verði boðið að kaupa hluti í þessu hlutafélagi sem þá verður stofnað um Landsvirkjun? Getur almenningur keypt eða verður þetta boðið út einhvern veginn öðruvísi? Valgerður Sverrisdóttir: Við erum náttúrlega bara ekki komin svo langt. Þetta er svo langt frammi í framtíðinni, en almennt hefur það verið þannig þegar ríkið hefur verið að selja eignir sínar að þá hefur það verið gert allt mjög faglega, vil ég halda fram. Og það hefur svo sem gengið ágætlega, það sem við höfum einkavætt fram að þessu.“ Er þetta ekki alveg skýrt? Er ekki verið að tala um einkavæðingu, áform um að einkavæða Landsvirkjun? Síðan hefur hæstv. ráðherra verið að reyna að hlaupa frá þessum ummælum en þau eru alveg kýrskýr, það er alveg kýrskýrt að um þetta hefur verið rætt. Hæstv. forsætisráðherra Geir H. Haarde hefur líka talað um að það sé æskilegt að einkavæða Landsvirkjun. Hv. þm. Kjartan Ólafsson - ég nefni dæmin af handahófi nánast - sagði í umræðu um Rarik á sínum tíma, hlutafélagavæðingu Rariks, og hv. þm. Pétur H. Blöndal tók undir það, að að sjálfsögðu yrðu þessi fyrirtæki seld ef gott verð fengist fyrir þau. Ég held að það hafi einmitt verið orðað á þennan veg, að sjálfsögðu yrðu þau seld. Það er þetta sem við erum orðin svo þreytt á, að ráðist sé í kerfisbreytingar undir fölskum merkjum, undir fölsku flaggi. Það á ekki við um hv. þm. Pétur H. Blöndal, sem hefur talað um að stuðningur sinn við Ríkisútvarpið eða hlutafélagavæðingu þess byggi á því að þar með sé verið að auðvelda sölu þess. Ég hefði gaman af að heyra hv. þm. Pétur H. Blöndal staðfesta það í ræðustól að nýju að svo sé. Íhaldsþingmennirnir tala alveg hreint út en Framsókn lötrar alltaf á eftir þeim í dulargervi. Og því miður heyrðum við hæstv. iðnaðarráðherra segja það aftur núna áðan að það væru engin áform uppi um að einkavæða en það gæti jú komið til tals að lífeyrissjóðir kæmu að málinu. Gerir hæstv. ráðherra sér grein fyrir því - ég efast ekki um að hann gerir það enda öllum hnútum kunnugur á því sviði - að lífeyrissjóðirnir eru lögþvingaðir til að fjárfesta aðeins í þeim fyrirtækjum og framkvæmdum sem gefa af sér bestan arð að því tilskildu að um örugga fjárfestingu sé að ræða? Þetta þýðir að lífeyrissjóðirnir eru mjög óheppilegir eignar- og rekstraraðilar að almannaþjónustu. Þeir eru mjög varasamir fjárfestar á því sviði. Hvers vegna? Ef á móti blæs eru þeir farnir. Lögum samkvæmt eru þeir farnir. Almannaþjónustan þarf að byggja á miklu meiri stöðugleika en markaðurinn getur nokkurn tíma boðið upp á, en það er svo undarlegt að heyra málsvara ríkisstjórnarinnar, þá sem hafa talað fyrir markaðsvæðingu grunnþjónustunnar, tala um þetta nánast eins og það sé forskrúfuð hugmyndafræðileg skrúfa á sálinni. Það er ætíð neitað að horfa á reynsluna. Hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra sagði t.d. fyrir fáeinum mánuðum, með leyfi forseta: „Almennt séð, þá hefur þetta gengið vel, ef við tölum um Evrópu, þessi markaðsvæðing raforkukerfanna. Og það held ég sé nú svona almenn skoðun.“ Þetta væri allt í lagi ef einhver rök væru fyrir þessu en á sama tíma og þetta var sagt var staddur hér á landi framkvæmdastjóri Evrópusambandsins á sviði orkumála, Andris Piebalgs, sem lýsti því yfir að þetta hefði gengið í gagnstæða átt, mjög illa. Samkeppnin á raforkumarkaðnum væri miklu minni en menn hefðu gert ráð fyrir og verðlagið hefði hækkað miklu meira. En á sama tíma kemur iðnaðarráðherra okkar fram og segir að þetta sé allt í lukkunnar velstandi og það sé almenn skoðun að þetta hafi gefið góða raun. Eru þetta blekkingar eða hafa ráðherrar einfaldlega ekki kynnt sér málið? Og áfram skal haldið. Ég hef áður vitnað í matsfyrirtækið Fitch sem í febrúar á þessu ári gerði úttekt á raforkufyrirtækjum erlendis og komst að þeirri niðurstöðu að opinberu fyrirtækin stæðu sig miklu betur en einkafyrirtækin. Ég er með útdrátt úr þessari skýrslu, ég hef lesið úr henni áður. Þegar rafmagnið fór af nokkrum fylkjum og stórborgum í Bandaríkjunum spurðu margir og m.a. í þessum sal: Hvers vegna að leita okkur fyrirmynda hjá þeim sem geta ekki haldið ljósunum logandi í stað þess að horfa til þeirra sem hafa staðið sig vel? Nákvæmlega það sama er að gerast á Norðurlöndunum, þar hefur markaðsvæðingin leitt til hærra verðs, hærra verðlags. Þegar vakin var athygli á þessu - það hefur oft blossað upp mikil umræða um þetta, t.d. í Noregi - þá segja menn, hugmyndafræðingarnir með skrúfuna á sálinni: „Ja, markaðurinn er bara ekki enn farinn að virka. Fólk er enn ekki farið að átta sig á því að hægt er að velja um fyrirtæki.“ En raforka er bara ekki svona, þessi markaður hagar sér ekki svona. Menn fara ekki að sofa á kvöldin með þeim ásetningi að þegar þeir vakni á morgnana þurfi þeir endilega að vita hvar besti prísinn á raforkumarkaði sé þann dag. Þannig reyndist þetta líka á fyrirtækjamarkaði t.d. í Bretlandi. Það voru allt aðrir þættir sem réðu för, þar á meðal stöðugleikinn. Kennir fákeppnin á olíumarkaði okkur ekkert? Ekki neitt um samráðið? Og þá er komið að spurningunni: Hvert er förinni heitið, hæstv. ráðherra? Hver er framtíðarsýnin? Hvað sjá menn í kortunum? Verða hér eitt, tvö eða þrjú orkufyrirtæki? Nú er verið að gera Rarik og Orkubú Vestfjarða að dótturfyrirtækjum. Fylgir Norðurorka í kjölfarið? Sameinast Orkuveitan og Hitaveita Suðurnesja? Verður þetta allt að einu fyrirtæki? Hver er framtíðarsýn? Hvert erum við að stefna? Til hvers er leikurinn gerður? Þegar nýju raforkulögin voru samþykkt og nokkrir mánuðir liðnir lýsti hæstv. iðnaðarráðherra því yfir að þetta væri allt á tilraunastigi. Þegar fréttirnar fóru að berast um 35% hækkum milli áranna 2004 og 2005 til ferðaþjónustubænda, þegar forsvarsmenn orkuveitnanna, Norðurorku, og ég man ekki betur, Hitaveitu Suðurnesja og Orkuveitu Reykjavíkur, kvörtuðu yfir lagabreytingunum og sögðust ekki þekkja til nokkurs einasta manns sem teldu þær hafa verið til góðs, þá hélt hæstv. ráðherra sínu striki. Meira að segja hún var að framfylgja hugmyndafræði. En ef hugmyndafræðin leiðir út í þessar ógöngur þarf þá ekki að endurskoða hana? En spurning mín er sú og raunar tvíþætt - í fyrsta lagi var ég búinn að nefna það að fá svör frá hæstv. ráðherra um eignarhaldið á Landsneti, hvort það verði beint frá hinu opinbera eða í gegnum fyrirtæki sem hugsanlega verður einkavætt - en í öðru lagi: Hver er framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar? 
            

Frú forseti. Hv. þm. Ögmundur Jónasson bað mig um að lýsa afstöðu minni til hlutafélagavæðingar RÚV. Ég skal gera það þótt það sé dálítið utan dagskrár, frú forseti. Ég leyfi mér það. Ég er hlynntur því að hlutafélagavæða RÚV vegna þess að það auðveldar það að selja fyrirtækið. En það verður að sjálfsögðu ekki gert nema meiri hluti sé fyrir því á Alþingi. Þá breytir í sjálfu sér ekki miklu hvort búið er að hlutafélagavæða það eða ekki. Sé meiri hluti á Alþingi fyrir að selja RÚV þá yrði það gert hvort sem það er orðið hlutafélag eða ekki. Varðandi málið sem við ræðum hér þá langar mig að spyrja hv. þingmann, sem er formaður BSRB, um hvernig hann lítur á málið gagnvart félagsmönnum sínum hjá Reykjavíkurborg sem eru í B-deildinni og hinum í A-deildinni. Þetta rennur eiginlega eingöngu til B-deildarinnar. Nú man ég það ekki nákvæmlega en ef ég man rétt eru þeir um 2.000–3.000, þ.e. borgarstarfsmenn. Þarna er þá um að ræða um 10 millj. kr. á hvern borgarstarfsmann í Reykjavík. Ef helmingurinn er í B-deildinni eru þetta 20 millj. kr. á hvern þann sem þessa nýtur. Þetta borga að sjálfsögðu allir skattgreiðendur í Reykjavík. Það sem ég ætla að spyrja hv. þingmann um er: Hvernig líst honum á að mismuna opinberum starfsmönnum með þessum hætti?

Hæstv. forseti. Hér er ekki um að ræða greiðslur til einstaklinga. Hér er um að ræða greiðslur sem borgin hefur skuldbundið sig til að standa skil á. Munurinn á milli þeirra tveggja deilda sem hv. þingmaður vísar til er sá að önnur byggir á eins konar gegnumstreymisfyrirkomulagi en hin byggir á því að vera sjálfbær. Iðgjaldið inn í hana er hærra og hugsunin sú að hún rísi undir sjálfri sér. Hæstv. forseti. Mér þótti athyglisvert að heyra þingmann Sjálfstæðisflokksins staðfesta það eina ferðina enn í ræðustól Alþingis að ástæðan fyrir því að hann styður hlutafélagavæðingu Ríkisútvarpsins sé sú að hún auðveldi sölu þess. Hitt vitum við að sjálfsögðu að meiri hluta þarf á Alþingi til að samþykkja söluna. En þessar yfirlýsingar hv. þingmanns og annarra þingmanna finnst mér mikilvægar. Þarna tala menn heiðarlega og hreint út, sem er meira en sagt verður um ýmsa kollega þeirra á þingi.

Frú forseti. Það er enginn vandi fyrir mig að lýsa því yfir að það eigi að selja RÚV. Ég skil bara ekki í því að nokkur maður vilji að ríkið standi í fjölmiðlarekstri. Ég skil það ekki. En það er margt sem maður ekki skilur og maður verður bara að kyngja því. En varðandi greiðslur til lífeyrissjóða opinberra starfsmanna þá er engu að síður verið að greiða inn fjármuni, 30 milljarða, 27 milljarða til Reykjavíkurborgar sem renna til lífeyrissjóðsins til að greiða laun opinberra starfsmanna. Þeir sem njóta þess eru 1.500, svona um það bil, eftir minni. Það getur verið að það muni einhverju. En það eru þá um 20 millj. kr. á mann sem hver þeirra nýtur. Það þýðir að þeir sem eru með lífeyrisréttindi fá núna greidd lífeyrisréttindi upp á 20 millj. kr. á mann. Í staðinn fyrir að allir Reykvíkingar njóti þessa, sem eiga jú Landsvirkjun eða svo er sagt, er gerð upp skuld við opinbera borgarstarfsmenn sem ekki hefur verið gert hingað til. Nú vill svo til að hjá ríkinu hafa þessar skuldbindingar vaxið þvílíkt síðustu fimm eða tíu árin síðan aðlögunarsamningarnir voru gerðir, sem ég barðist mikið fyrir á sínum tíma, að öll sala á ríkisfyrirtækjum síðan, Síminn, bankarnir og allt það, hefur ekki dugað til að greiða hækkun á skuldbindingum. Þannig má segja að ríkisstarfsmenn hafi hirt öll ríkisfyrirtæki sem seld hafa verið hingað til.

Hæstv. forseti. Þessi umræða er fullkomlega út í hött og byggir á ótrúlegri vanþekkingu sem ég hefði ekki búist við frá tryggingastærðfræðingnum Pétri H. Blöndal, hv. þingmanni. Um er að ræða samningsbundnar og, hvað ríkið varðar, lögbundnar greiðslur úr lífeyrissjóðum. Við skulum ekki gleyma því að lífeyrissjóðir opinberra starfsmanna voru fyrr á tíð að verulegum hluta gegnumstreymissjóðir. Þessir sjóðir voru notaðir að stórum hluta vaxtalaust til ýmissa samfélagslegra verkefna. Hv. þingmaður veit að ef við síðan skoðum þetta í samhenginu almannatryggingar og greiðslur úr lífeyrissjóði þá koma allt aðrir hlutir út. Eða er hv. þingmaður að gefa í skyn að Reykjavíkurborg eða ríkið eigi að svíkja skuldbindingar sínar, ekki framfylgja skuldbindingum sínum og skerða samningsbundnar tekjur úr lífeyrissjóðum? Hv. þingmaður setur dæmið í alrangt samhengi og virðist ekki skilja samhengi hlutanna.

Frú forseti. Það hlýtur að vera erfitt fyrir forustu Framsóknarflokksins að sitja undir ræðum frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins sem tala beinlínis um að þeir vilji hlutafélagavæða ríkisfyrirtæki eins og Ríkisútvarpið og Landsvirkjun, beinlínis til að greiða fyrir sölu þeirra. Ég kem þó ekki hingað til að deila á þingmenn Sjálfstæðisflokksins fyrir það. Ég vil hins vegar segja að ég deili áhyggjum hv. þm. Ögmundar Jónassonar um að hér sé beinlínis stigið fyrsta skref að því að einkavæða Landsvirkjun. Hv. þingmaður flutti góða ræðu þar sem hann rakti margvíslegar vísbendingar um þau áform ríkisstjórnarinnar. Ég held líka að það sé rétt hjá hv. þingmanni að þetta sé hinn raunverulegi tilgangur Sjálfstæðisflokksins. Ég tel líka rétt hjá honum að draga eigi Framsóknarflokkinn í enn eitt skiptið til að liðsinna við einkavæðingu. Frú forseti. Ég segi þetta vegna þess að borgarfulltrúar Samfylkingarinnar í Reykjavík lögðust gegn þeim gjörningi sem er fóturinn undir þessu frumvarpi. Fyrir því höfðu þeir ýmis rök. Í bókun sem Dagur B. Eggertsson, borgarfulltrúi, og fleiri borgarfulltrúar flokksins lögðu fram voru einkum þrenn rök sem hnigu að því að um rangan gjörning væri að ræða. Ein þeirra voru að fyrirvarar um einkavæðingu halda ekki. Það liggur fyrir að fyrrverandi iðnaðar- og viðskiptaráðherra, núverandi hæstv. utanríkisráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, sagði í viðtali að þetta væri áfangi á leið að því að einkavæða fyrirtækið. Það er ljóst og það var bara kippt í hana til að koma í veg fyrir að málið stoppaði af þeim sökum. Þarna birtist enn einn klofningurinn í Framsóknarflokknum um þetta. En mér þykir merkilegt að hv. þm. Ögmundur Jónasson, þó skýr sé, skuli ekki sjá að í þessu frumvarpi eru enn ein rökin fyrir því að það eigi að einkavæða. Þar segir beinlínis á bls. 4 að heimild sé til þess að breyta verðinu í samningnum ef ríkissjóður selji eignarhlut sinn fyrir 1. janúar 2012. Ég spyr hv. þingmann: Tók hann ekki eftir því? Er hann mér ósammála um að þetta sé enn ein röksemdin fyrir hinum raunverulegu 

Hæstv. forseti. Jú, ég tók eftir þessu ákvæði í lagafrumvarpinu. Reyndar hafði ég skoðað það í öðru samhengi, út frá hagsmunum seljanda, Reykvíkinga annars vegar og Akureyringa hins vegar. Þetta kom til umræðu á fundi sem við áttum í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Hitt hafði mér ekki hugkvæmst, sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson bendir réttilega á, að með þessu er sýnt hvað vakir fyrir frumvarpshöfundum, að selja þetta fyrirtæki og koma því á markað. En ég sakna þess að við höfum ekki fengið fulltrúa ríkisstjórnarinnar, hæstv. ráðherra, til þess að tjá sig um þá vegferð sem flokkurinn og ríkisstjórnin er á. Ég tek undir með hv. þingmanni Össuri Skarphéðinssyni, að það er athyglisvert að hlusta á yfirlýsingar frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins um að þeir styðji þessi frumvörp fyrst og fremst vegna þess að með því sé búið í haginn fyrir einkavæðingu, fyrir sölu þessara fyrirtækja. Ekki aðeins raforkufyrirtækja, heldur einnig Ríkisútvarpsins. Hér var það staðfest eina ferðina enn að stuðningur ýmissa þingmanna Sjálfstæðisflokksins ... 

Frú forseti. Hv. þingmaður varpar þeirri spurningu til mín hvort hægt sé að segja það um Framsóknarflokkinn að hann sé heiðarlegur í þessu máli að því er varðar áform um einkavæðingu. Mitt svar er nei. Ástæðan er eftirfarandi: Forusta Framsóknarflokksins heldur því alveg stíft fram að ekki sé fyrirhugað að einkavæða Landsvirkjun. Eigi að síður mælir formaður Framsóknarflokksins, hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra, hér fyrir frumvarpi þar sem málum er svo skipað í greinargerð að þar er beinlínis gert ráð fyrir þeim möguleika að eigi að síður kunni fyrirtækið að verða selt. Þar er reifaður sá möguleiki að kaupverði verði breytt ef svo fer að fyrir árið 2012 verði hlutur úr fyrirtækinu, að lágmarki 15%, seldur. Það bendir til þess að forusta Framsóknarflokksins sé sér meðvituð um þennan möguleika. Ég er hins vegar undrandi á mínum ágæta félaga úr stjórnarandstöðunni, hv. þm. Ögmundi Jónassyni, að hann skuli leita langt yfir skammt, að hann skuli seilast aftur til ársins 2005 til ummæla, að vísu mjög merkra, hjá hæstv. utanríkisráðherra sem þá fór með þessi mál og tína til alls konar rök því til staðfestingar að það sé líklegt að að baki vaki einkavæðingaráform þegar í sjálfu frumvarpinu er að finna handfasta sönnun þess að Framsóknarflokkurinn talar gegn betri vitund. Hann segir að sá möguleiki sé ekki uppi í stöðunni að það eigi að einkavæða fyrirtækið. Það kemur samt fram svart á hvítu í greinargerðinni að forusta Framsóknarflokksins sem hlýtur að hafa lesið sitt eigið frumvarp - þó að það kunni að hafa verið skrifað af einhverjum kansellíherrum í ráðuneytinu - gerir ráð fyrir þeim möguleika að til þess kunni að koma fyrir árið 2012. Þá finnst mér nú skýrum skjöplast þegar hv. þingmaður og formaður BSRB veifar ekki þessu tré eins og öðrum, og öllum réttum þó.

Hæstv. forseti. Þessu tré verður veifað. Ég vil leggja áherslu á það að yfirlýsingar sem hafa verið gefnar í þessum sal úr ræðustóli um hvað raunverulega vaki fyrir stjórnvöldum þegar hlutafélagavæðing hefur verið annars vegar hafa oftar en ekki verið sviknar. Ég man eftir heitstrengingunum öllum í sambandi við hlutafélagavæðingu Landssímans á sínum tíma, ekki bara innan veggja þingsins heldur utan einnig. Það sama gilti reyndar um ríkisbankana. Þar var bara verið að breyta formi. Síðan var allt svikið.

Það lá nú fyrir.

Það lá nú fyrir, segir hv. þm. Össur Skarphéðinsson varðandi bankana. Nei, þessar yfirlýsingar voru gefnar en hins vegar skal ég taka það fram að mér finnst ekki saman að jafna að öllu leyti bönkunum annars vegar og Landssímanum hins vegar. Varðandi Landssímann var þetta mjög afdráttarlaust. Síðan var allt svikið. Þannig hefur það gengið fyrir sig. Við erum mörg hver orðin mjög þreytt á þessum endalausu svikum af hálfu ríkisstjórnarflokkanna, Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins. Ætli ég láti þetta ekki gott heita að sinni.

Frú forseti. Hér hefur hæstv. iðnaðarráðherra mælt fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um Landsvirkjun og við höfum rætt þetta frumvarp í dag. Það felur í sér, eins og komið hefur fram, að ríkið vill kaupa hluti Reykjavíkurborgar og Akureyrar í Landsvirkjun og komast þannig yfir fyrirtækið í heild sinni eins og hér hefur rækilega verið rakið. Það er hluti af stefnu ríkisstjórnarinnar á undanförnum árum, ríkisstjórnar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, um að geta sameinað hin opinberu orkufyrirtæki sem ríkið hefur eignarhald á, Landsvirkjun, Rarik og Orkubú Vestfjarða, í eitt fyrirtæki til þess síðan, eins og hér hefur ítarlega verið vakin athygli á, að koma þessum fyrirtækjum sameinuðum á markað. Það þvælist fyrir í markaðsvæðingu ríkisstjórnarinnar ef það eru fleiri en einn eigandi að þessum þjónustustofnunum og þess vegna er þetta liður í því að koma orkufyrirtækjum ríkisins á einkavæðingarvagninn. Ég hygg að flestum komi á óvart að á síðasta vetri fyrir kosningar skuli Framsóknarflokkurinn láta teygja sig áfram - ef það þarf að teygja hann, ef þetta er ekki sjálfviljugt - í markaðsvæðingu á opinberum fyrirtækjum og þjónustustofnunum og út í sölu á þeim. Ég hélt að flokkurinn ætti nóg með að verja aðgerðir sínar við einkavæðingu og sölu Landssímans. Einkavæðing og sala bankanna fór fram og eftirköstin af því, sérstaklega hvernig það var gert, bæði verðmat, tilhögun og annað, eru ekki enn búin og því fer fjarri að þau mál öll hafi verið skýrð með þeim hætti að allir séu sáttir við. Í rauninni ríkir enn þá fullkomin ósátt um hvernig staðið var að einkavæðingu og sölu bankanna. Við ræddum fyrr í dag um hlutafélagavæðingu á flugvöllum landsins, flugleiðsöguþjónustunni í landinu. Á örfáum dögum í vor var afgreitt frumvarp til laga um að setja alla flugvelli landsins í hlutafélag sem lýtur bara lögum um samkeppnisrekstur, láta það fá alla flugvelli landsins til umsjár og rekstrar, flugvellina sem eru stór hluti af samgönguneti landsmanna. Hingað til hefur ekki verið ætlunin að flugvellirnir skiluðu í sjálfu sér peningalegum arði til eiganda síns, heldur fyrst og fremst verið til þjónustu fyrir umferð um þá flugvelli alveg eins og vegir og brýr. Þess vegna hélt margur þegar það var keyrt í gegn í vor með stuðningi Framsóknarflokksins að menn mundu láta þar við sitja í bili á þeim bæ. Fyrir sameinaðan styrk stjórnarandstöðunnar hér á þingi var hlutafélagavæðing RÚV, Ríkisútvarpsins, dregin til baka í vor. Ég hélt satt að segja að Framsóknarflokkurinn teldi nóg að gert í einkavæðingu og markaðsvæðingu. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, sem hefur reynt að halda á lofti góðum og gömlum gildum flokksins við litla þökk flokksforustunnar, hefur bent á þetta. Hann hefur bent á það hvernig flokksforustan virðist heillum horfin gagnvart sínum gömlu dyggðum, þeim sígilda hugsjónagrundvelli sem Framsóknarflokkurinn eitt sinn byggði á. Hann hefur bent á þetta, rækilega, og nú síðast fyrir fáum dögum. Hann undrast að Framsóknarflokkurinn skuli enn ganga þennan einkavæðingarveg en svo virðist sem það sé það eina sem þessi forusta Framsóknarflokksins sér. Margur hélt meira að segja að breyting yrði á þegar nýr formaður kæmi í Framsóknarflokkinn. Allir þekkja viðhorf fyrrverandi formanns Framsóknarflokksins, Halldórs Ásgrímssonar, hann lýsti þeim iðulega og var einn helsti talsmaður fyrir einkavæðingu og markaðsvæðingu á opinberri þjónustu. Ég minnist orðaskipta við þáverandi forsætisráðherra Halldór Ásgrímsson, fyrrverandi þingmann, einmitt um Símann þegar hann dásamaði sölu Símans. Ég benti honum á að þetta hefði verið eitt af fósturbörnum íslensks samátaks á sínum tíma, Landssíminn. Meira að segja á þeim dögum, akkúrat þegar verið var að ganga frá sölu Símans, sýndu skoðanakannanir trekk í trekk, aftur og aftur, að yfirgnæfandi meiri hluti þjóðarinnar var andvígur því að Síminn væri seldur með öllu grunnfjarskiptakerfinu. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs lögðumst alfarið gegn því, það væri hættulegt fyrir íbúa landsins hvað varðaði bæði jöfnuð í verði og aðgengi í þessari grunnþjónustu. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði lítum svo á að hvort sem það er grunnfjarskiptaþjónusta eða raforka sé þetta í eðli sínu grunnalmannaþjónusta og eigi í sjálfu sér ekki að vera rekin á viðskiptalegum grunni í þá veruna að reyna að ná sem mestum peningalegum arði til eigenda sinna - sem á að vera þjóðin - heldur fyrst og fremst fyrir atvinnulífið, heimilin, fólkið í landinu sem á að njóta þessarar þjónustu á jafnréttisgrunni sér til atvinnusköpunar o.s.frv. Þarna bara skilur á milli Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem vill treysta hin góðu gildi sem hafa mótað samfélagsgrunn okkar um áratugi, hvort sem er sameign á Símanum, fjarskiptum, raforkunni, vegunum, þjóðvegunum, eða flugvöllunum. Þetta hefur verið grunnstefna okkar og reyndar samfélags okkar um áratugi sem aðrir flokkar víkja nú frá. Margur hélt nú að Framsókn sem einu sinni kenndi sig við samvinnuhugsjónina mundi aðeins slá af og hægja á sér í markaðs- og einkavæðingarferlinu. Svo er ekki, við fáum hér inn á borð frumvarp til laga um Landsvirkjun og í framhaldi af því einnig frumvarp til laga um breytingar á eignarhaldi og meðferð eignarhalds á Rafmagnsveitum ríkisins og Orkubúi Vestfjarða. Það er viðurkennt að það er bara liður í því að farið verði í einkavæðingu. Það er reyndar annars merkilegt að hugsa til þess að fyrir nokkrum árum, árið 2003, voru innleidd ný raforkulög. Þá var það gert til að efla samkeppni á raforkumarkaðnum. Það var meira að segja tilgreint að við þyrftum að taka upp einhverja Evróputilskipun í að koma á samkeppni á raforkumarkaðnum og það ætti að vera kominn grunnur til þess. Hvað þarf til til þess að samkeppni verði? Þá þurfa að vera til fyrirtæki, fleiri en eitt og fleiri en tvö, fleiri en þrjú og fleiri en fjögur, til að halda uppi eðlilegri samkeppni. Á grunni samkeppni er hægt að ætlast til þess að hægt sé að bjóða fram þjónustu á sem hagstæðustu verði og halda uppi þjónustustigi. En hvað er verið að gera hér? Þveröfugt. Hér er verið að gera þveröfugt. Það er fróðlegt. Ég fletti aðeins upp í ræðum þáverandi hæstv. iðnaðarráðherra, Valgerðar Sverrisdóttur, eins af forustumönnum Framsóknarflokksins, sérstaklega í markaðs- og einkavæðingarmálum, ræðum þar sem hún lagði mikla áherslu á markaðsvæðingu raforkukerfisins. Að efla og innleiða virka samkeppni, sagði ráðherrann á einum stað, yrði neytendum til sérstakra hagsbóta. Þetta mætti þá skilja svo að það hefði verið alveg ófært eins og það var. Við vorum með Rafmagnsveitur ríkisins, Orkubú Vestfjarða, Landsvirkjun, allt sem átti að miða að því að reka þennan geira á félagslegum og sameignarlegum grunni. En nú er verið að steypa öllu saman þannig að þessi kollhnís í einkavæðingarferli ríkisstjórnarinnar, sérstaklega Framsóknarflokksins sem hefur dregið einkavæðingarvagninn, er mjög merkilegur. Ég vil svo í lokin koma að því sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson minntist á. Hvernig varð Landsvirkjun til? Það finnst mér að hæstv. iðnaðarráðherra ætti að fara rækilega í gegnum í umræðum á Alþingi, frammi fyrir alþjóð. Hvernig varð Landsvirkjun til? Hvernig mynduðust þessir eignarhlutar í Landsvirkjun, annars vegar ríkisins, hins vegar Reykjavíkurborgar og Akureyrar? Á hvaða sanngirnisgrunni eru þessar eignir nú verðmetnar og keyptar af tveim sveitarfélögum í landinu, sveitarfélögum sem hafa í sjálfu sér ekkert lagt til með beinum hætti í eignarhluta þess enda eru þetta bara íbúar landsins? Það er enginn munur á því hvort íbúinn býr í Reykjavík eða annars staðar á landinu. Þetta eru allt íbúar landsins, íbúar Akureyrar, íbúar Reykjavíkurborgar, íbúar landsins alls. Hvort síðan mönnum fannst, eins og hér hefur stundum verið nefnt, tæknilega hagkvæmt að hafa þetta með þeim hætti að eignarhaldinu væri skipt á milli þessara aðila er álitamál. Í fyrirspurn sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson vitnaði til áðan og las upp kemur fram að það er varla ein einasta króna sem Reykjavíkurborg eða Akureyri hafa lagt fram en þau sveitarfélög eiga núna að fá tugi milljarða. Hvaða réttlæti er þetta gagnvart þjóðinni? Hvers eiga íbúar Hafnarfjarðar að gjalda? Hvers eiga íbúar Mosfellsbæjar að gjalda? Hvers eiga íbúar Akraness að gjalda, íbúar Ísafjarðarbæjar og Sauðárkróks? Svo mætti áfram telja. Með hvaða sanngirni tekur ríkið eignir sem raunverulega eru samfélagslegar, og var af tæknilegum ástæðum skipt með þessum hætti, og borgar tveimur aðilum út? Ætli það séu ekki líka opinberir starfsmenn eða starfsmenn sveitarfélaga á Ísafirði eða í Stykkishólmi eða á Sauðárkróki? Ætli þar séu ekki líka einhverjar lífeyrissjóðsskuldbindingar sem getur þurft að standa við? Ég held að hæstv. ráðherra þurfi að gera rækilega grein fyrir því á hvaða siðferðislegu forsendum gengið er fram með þeim hætti að greiða tveim sveitarfélögum fyrir hlut í almannaþjónustufyrirtæki en ekki öðrum. Frú forseti. Þessi sala á Landsvirkjun kom líka með furðulegum hætti inn í fjárlaganefnd á föstudaginn fyrir viku. Þá kemur inn í afgreiðslu fjáraukalaga að setja þurfi 29 eða nærri 30 milljarða kr. inn í fjáraukalög til að greiða hlut sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Skýringar fylgdu engar. Þetta var tekið til umræðu í fjárlaganefnd. Ég bað um skýringar. Hvað liggur á bak við þetta? Hvernig er þetta metið? Á ríkissjóður eða eigum við hér á Alþingi ekkert að fá að vita um það? spurði ég þá. Nei, það þótti ekki ástæða til og málið var afgreitt út úr fjárlaganefnd á 10 mínútum, einir 30 milljarðar vegna Landsvirkjunar án þess að nokkur þar inni virtist vita hvað væri um að ræða annað en það sem hafði heyrst í fréttum. Þarna var líka sótt um heimild upp á 5 milljarða kr. ríkisábyrgð vegna skulda Landsvirkjunar af umframkostnaði við Kárahnjúkavirkjun. 5 milljarðar, af hverju var þetta svona slétt tala? Ég spurði: Hvað liggur á bak við þessa 5 milljarða? Af hverju voru þetta ekki 5.150.000.672 kr. ef þetta er svona nákvæmt?  Við köllum sjúkrahússtofnanir fyrir ef okkur finnst eitthvað óljóst. Ef maður kaupir þrem rúmum of mikið og hefur ekki heimildir til þess er hann kallaður inn á teppi fjárlaganefndar og fjármálaráðuneytis. Þegar kemur 5 milljarða beiðni inn vegna umframkostnaðar við Kárahnjúkavirkjun þykir engin ástæða til að spyrja um neitt. Frú forseti. Þetta er heldur döpur vegferð sem Framsóknarflokkurinn er hér á í einkavæðingarferli sínu á orkugeiranum og nú Landsvirkjun. Hún er slík að sveitarfélögum er meira að segja stórlega mismunað. Landsvirkjun var byggð upp sem sameign þjóðarinnar þó að hin tæknilega útfærsla væri á sínum tíma um eignarhald. Að mati okkar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er raforkan og raforkukerfið 

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingar á lögum um Landsvirkjun, með síðari breytingum. Frumvarpið er afskaplega rökrétt skref og ágætt sem slíkt. Það er mjög óeðlilegt í samkeppni sem búið er að setja á í raforkugeiranum, að meðeigendur fyrirtækis séu jafnframt í samkeppni við það. En þannig er það því Reykjavíkurborg á Orkuveitu Reykjavíkur, sem er í mjög mikilli og góðri samkeppni við Landsvirkjum. Nokkuð hefur verið rætt um verðleiðréttinguna sem er í frumvarpinu. Ég hugsa að ef hún hefði ekki verið þá hefðu menn líka gagnrýnt það og ekki síður og miklu meira. Þá hefðu menn sagt: Það kemur ný ríkisstjórn með allt öðrum flokkum, sem við vitum ekki einu sinni hverjir eru í dag, sem vilja endilega selja fyrirtækið. Þeir mundu selja þetta á miklu hærra verði, og hvers eiga þá seljendurnir að gjalda? Það hefðu menn sagt, einmitt sömu menn sem nú eru að gagnrýna að þarna skuli vera ákvæði til vonar og vara um verðleiðréttingu. Ég skil þetta í rauninni ekki. Þetta er sjálfsagt atriði í svona samningi, sérstaklega þar sem seljendurnir bera ábyrgð áfram á skuldbindingunum að hluta.  Ég er óhress með ýmislegt í þessu frumvarpi. Það er í fyrsta lagi þessi lagasniðganga, ég hef búið til það orð í samræmi við skattasniðgöngu, að menn eru að búa til eitthvert hlutafélag til að þetta geti verið sameign. Reyndar er sagt í frumvarpinu að þetta sé bara tæknilegt atriði, en menn eru þarna að fara í kringum lögin um sameignarfélög. Ég skil ekki af hverju menn tóku ekki skrefið til fulls og breyttu þessu í ohf., opinbert hlutafélag, þar sem eigandi getur verið einn. En það má vel vera að það hafi kostað meiri átök við starfsmenn og þýtt einhverjar breytingar þar. Frú forseti. Það sem ég hef líka á móti og vil benda á er að þetta verður mikið bákn. Það er einn aðili sem á Landsvirkjun og það á að setja Rarik og Orkubú Vestfjarða undir Landsvirkjun. Það er verið að stækka báknið sem þó var með meginhlutann af framleiðslu á raforku í landinu. Ég er ekkert voðalega hrifinn af því, þó þetta séu allt saman eftir sem áður opinber fyrirtæki. Hér hefur nokkuð verið rætt um framlag eigenda til Landsvirkjunar. Ég hef nefnt það áður við annað tækifæri að menn hafa í rauninni lagt afskaplega lítið til. Reykjavíkurborg fékk Marshall-aðstoðina til að byggja Sogsvirkjun á sínum tíma. Það varð þó eign Reykjavíkurborgar, sú aðstoð. Hún var ekkert sérstaklega skilgreind og var ætluð fyrir landsmenn alla, en þetta gerðist svona. Það sama má segja með flugvöllinn sem Bretar byggðu í miðri Reykjavíkurborg og hefur að margra mati skaðað Reykjavíkurborg mjög mikið. Það var líka ákvörðun sem hefur þá skaðað, en reyndar er landið afskaplega verðmætt sem bæði Reykjavíkurborg og ríkið eiga í Vatnsmýrinni. En það sem ríkið lagði inn í dæmið var virkjanaaflið í Þjórsá. Það er mjög öflug á og hefur skaffað vel. Nú veit ég ekki nákvæmlega, ég er ekki sagnfræðingur, en ég held að það tengist eitthvað Titan-félaginu fyrir margt löngu. Þetta fyrirtæki hefur myndað eigið fé. Hvað hefur myndað eigið fé? Það er í fyrsta lagi ef til vill of hátt orkuverð á landinu sem neytendur hafa greitt, að mestu leyti kannski Reykvíkingar til að byrja með þegar þetta var bara fyrir Reykvíkinga og nærliggjandi sveitarfélög, höfuðborgarsvæðið. En svo má ekki gleyma því að þetta er náttúrlega auðlindin. Þetta er auðlindin sem hefur verið að skaffa þessa miklu eign upp úr engu. Það að menn skuli hafa nýtt auðlindina, skaffað eignina. Hefði aldrei verið farið út í virkjunina á sínum tíma, eins og sumir virkjunarandstæðingar núna vilja, að ekki sé neitt virkjað, hefðu þessir 60 milljarðar aldrei orðið til. Þeir hafa orðið til vegna þess að auðlindin var nýtt og vegna þess að í öllum útreikningum er gengið út frá 40 ára endingartíma virkjana og ákveðnum vöxtum sem yfirleitt eru í lægri kantinum, miðað við það sem reyndin verður, þá myndast geysimikið eigið fé. Eftir 40 ár halda þessar virkjanir áfram alveg óbrotnar, vita ekki að þær séu allar afskrifaðar og halda áfram að skaffa. Þannig geta þær gert það í 100 ár eða lengur. Þetta verður að gullmola. Það má líta á vatnsorku okkar Íslendinga og heitavatnsorkuna líka, varmaorkuna, sem ígildi auðlinda sem aðrar þjóðir hafa, eins og olíu og kol. Hátt orkuverð er þess vegna eitthvað sem við Íslendingar eigum að gleðjast yfir því við flytjum núna út jafnmikla orku og við flytjum inn. Orkan sem við flytjum út er í formi áls. Við erum farin að hagnast á því núna þegar orkuverð hækkar í heiminum. Það ættu menn að hugga sig við, þeir sem borga háa orkuverðið við bensínstöðina. En það sem ég er óhressastur með í frumvarpinu er þessi ríkisvæðing. Því ríkið er að kaupa Landsvirkjun af reyndar opinberum aðilum, þ.e. sveitarfélögum. Þetta er engu að síður ríkisvæðing. Ríkið er að eignast fyrirtækið. Þetta er eins konar þjóðnýting. Reyndar er borgað fullt verð fyrir en það er þjóðnýting engu að síður og þar af leiðandi að mínu mati neikvætt. Hin mikla framkvæmd Kárahnúkavirkjun, sem ég var mjög hlynntur, hafði einn stóran ágalla að mínu mati. Þann að það var ríkið, opinberir aðilar, sem byggðu hana. Það var eini stóri ágallinn við þá virkjun. En núna er Jökla farin að skaffa fyrir okkur, frú forseti. Hún er byrjuð að skaffa og byrjuð að vinna fyrir okkur og það er gott mál. Ég vil að Landsvirkjun verði einkavædd. Ég tek fram að þetta er mín skoðun. Ég er ekki að tala fyrir neinn flokk. Ég er að tala fyrir sjálfan mig. Það geri ég yfirleitt. Ég vil að fyrirtækið verði einkavætt en fyrst verði því skipt upp. Ég vil að Þjórsárvirkjanirnar myndi einn hluta, sem heita þá Þjórsárvirkjanir hf., með þá væntanlega höfuðstöðvar á Hellu eða Selfossi. Það hefur sýnt sig að menn hafa yfirleitt höfuðstöðvar nálægt virkjunum þegar um er að ræða virkjanafyrirtæki. Annar hluti er Austurlandsvirkjanir, þessi stóra, mikla framkvæmd við Kárahnjúka. Þar væru væntanlega höfuðstöðvarnar á Egilsstöðum eða Reyðarfirði. Svo mundu menn mynda þriðja fyrirtækið sem væri þá restin, þ.e. Rarik, Orkubú Vestfjarða og það sem eftir situr. Svo yrði þetta selt. Þetta er mín hugljómun. Þá næðum við því að virkja einkaframtakið eins og við höfum séð í bönkunum. Þeir hafa blómstrað á þvílíkan hátt að engum hefði einu sinni dottið í hug að það væri hægt eftir að þeir voru einkavæddir. Ég hygg að það sama mundi gerast með þessi þrjú orkufyrirtæki sem ég er að leggja til og þau blómstri þannig að þau muni búa til samkeppni á þessum markaði þar sem frekar lítið fer fyrir samkeppni í dag, því miður. Það sem menn þurfa að hafa í huga og ganga að með opnum huga í því sambandi er að við værum þá að selja einkaaðilum aðgang að auðlindinni. Það er spurning hvort menn haldi auðlindinni utan við dæmið, með því t.d. að leigja hana til 100 ára eða 150 ára eða eitthvað slíkt. Því 100 ár er ekki langur tími í sögu þjóðar en mjög langur tími í sögu fyrirtækja og einstaklinga. Eftir það yrðu menn að semja upp á nýtt og leigja aftur orkuréttindin. Eða hvort menn séu þá með opnum huga við það, bæði kaupendur og seljendur, að verið sé að selja auðlind þjóðarinnar og verðið sem því nemur þá hátt. Þetta vil ég að menn viti nákvæmlega. Ég kom inn á það í andsvari við hv. þm. Ögmund Jónasson að opinberir starfsmenn eða lífeyrisréttindi þeirra séu að gleypa allan hagnað ríkisins af sölu ríkisfyrirtækja. Segja má að þetta hafi myndast þegar aðlögunarsamningarnir við opinbera starfsmenn voru gerðir fyrir um það bil átta eða tíu árum. Áður voru ríkisstarfsmenn með lág laun og mjög góðan lífeyrisrétt sem þá var metinn til launa. Svo voru launin hækkuð, aðlöguð greiddum launum á markaðnum, en það gleymdist að aðlaga lífeyrisréttindin. Ég vildi fara þá leið á þeim tíma að ríkisstarfsmenn gætu valið um að vera með góð laun og venjuleg lífeyrisréttindi eins og aðrir borgarar landsins eða þá lægri laun og þessi góðu lífeyrisréttindi. En þeir fengu hvort tveggja, því miður. Þetta hefur kostað ríkissjóð óhemju fé, frú forseti, og blikna þá allar tölur aðrar sem við sjáum og erum að tala um alla daga. Sennilega hefur skuldbindingin vaxið um 100, 200 milljarða, vegna þess að laun opinberra starfsmanna hafa hækkað mjög mikið og máttu alveg við því. En lífeyrisréttindin fylgja þá án þess að fyrir þau hafi verið greitt iðgjald. Það sýnir sig að síðan þessi ákvörðun var tekin hafa lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna hækkað miklu meira en sem nemur söluverði á bönkunum, Símanum og þó að Landsvirkjun yrði seld með frá ríkinu. Opinberir starfsmenn hjá Reykjavíkurborg munu vera 2.525, í starfsmannafélagi Reykjavíkurborgar og voru á kjörskrá og greiddu atkvæði við einhverja samþykkt kjarasamninga, og það eru þá rétt um 10 milljónir á hvern starfsmann í starfsmannafélaginu. Ef reiknað er með að B-deildin sé enn þá helmingur þeirra, nú veit ég ekki um það, þá eru þetta um 20 milljónir á mann sem hver maður fær, eins og ég gat um áðan. Þetta eru miklir peningar og það væri vel að opinberir starfsmenn kynnu að meta þessi geysimiklu hlunnindi í allri umræðu um laun. En mér finnst fara frekar lítið fyrir því. En frumvarpið í sjálfu sér er gott þrátt fyrir þá vankanta sem ég nefndi. Það er nauðsynlegt, vegna þeirrar samkeppni sem er í gangi í dag, og ef vilji myndast fyrir því í Alþingi, ég undirstrika að ég sagði, ef vilji myndast fyrir því í Alþingi að selja fyrirtækið þá auðveldar það söluna. En auðvitað þarf vilja meiri hluta Alþingis til þess.

Hæstv. forseti. Ég tók eftir að hv. þingmaður virtist ekki vera alveg viss um hvort væri betra að leigja þessar eignir, þ.e. orkulindirnar, til fyrirtækjanna á þessu sviði eða selja þær. Nú liggur fyrir að ríkisstjórnin hefur gert um það samkomulag að sett verði ákvæði inn í stjórnarskrána um auðlindir í þjóðareign, þ.e. auðlindir sjávar. Fyrir liggja tillögur frá auðlindanefndinni sálugu frá því árið 2000 og reyndar fleiri hugmyndir og tillögur líka um að til verði auðlindir í þjóðareign og auðlindir í þjóðareign eru líka til í formi þjóðlendna. Og einnig reyndar í formi eigna í auðlindum á hafsbotni og víðar. Nú langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann telji ekki að varðveita þurfi inn í framtíðina þessar eignir sem sameign þjóðarinnar, þannig að börnin okkar og barnabörnin eigi líka eitthvað af þessu landi í framtíðinni. Hvort ekki sé þá miklu heppilegra að þau fyrirtæki sem fá orkulindir í hendur til nýtingar og til að hafa með afraksturinn af þeim viðskiptum við þjóðina eða fyrirtæki í framtíðinni, að betri leið sé að menn varðveiti þetta handa komandi kynslóðum frekar en að þetta verði allt saman selt og einkavætt, eins og sumir vilja nú reyndar gera? Hvor leiðin er hv. þingmanni þóknanlegri?

Frú forseti. Ég nefndi þetta í ræðu minni til að menn vissu af þessu, menn vissu að þeir væru að selja auðlindina, vissu að þeir kostir væru í stöðunni, annaðhvort að leigja til mjög langs tíma, t.d. til 100 ára, menn byggja nú ekki virkjun fyrir minna, eða þá að þetta sé selt endanlega. Eitt sinn voru Íslendingar flestir bændur og landeigendur. Síðan fluttu margir á mölina og nú er þannig komið að það eru ekki nema örfáir Íslendingar hlutfallslega sem eru bændur og landeigendur. Afgangurinn af þjóðinni er landlaust fólk. Það hefði einu sinni þótt vera algjörlega fráleitt að meginhluti þjóðarinnar ætti ekkert land. Núna þykir það allt í lagi og enginn sér neitt athugavert við það. Ég er ekki viss um að eignarréttur þurfi endilega að vera á hendi ríkisins eða hins opinbera. Ég er þeirrar skoðunar reyndar að einkaeignarréttur sé alltaf betri en opinber eignarréttur vegna þess að ábyrgðin á eigninni er næst manninum sjálfum, þeim sem stýrir eigninni, og þar af leiðandi sé umgengnin og arðurinn meiri en ella. Þetta hefur maður séð á fjöldamörgum dæmum. Eitt augljósasta dæmið er náttúrlega salan á bönkunum sem áður skiluðu engum arði, aldrei, og kostuðu meira að segja, það þurfti að veita þeim víkjandi lán á sínum tíma. En eftir að þeir voru seldir og einkavæddir hafa þeir skilað svoleiðis gífurlegum fjármunum, bæði eigendum sínum og ríkissjóði í formi skatta, að það liggur við að eftir nokkur ár sé fyrirséð að þeir muni borga á hverju ári góðan hlut af upprunalegu söluverði sínu. Ég hugsa að til lengri tíma litið sé betra fyrir þjóðina að eignir séu í einkaeign, enda er það stefna flokks míns að svo sé, að sem flestar eignir séu í einkaeign. Ég er á því. En ég vildi varpa fram þessari spurningu til að menn vissu af því hvað þeir væru í rauninni að kaupa og selja.

Hæstv. forseti. Það er óvanalegt að hv. þingmaður sé ekki viss í sinni sök. Mér fannst eins og hann talaði svolítið þannig í ræðu sinni. Ég nefndi dæmi um að flokkur hans hefði gert samkomulag við hinn flokkinn í ríkisstjórninni um að setja eigi auðlindir í þjóðareign inn í stjórnarskrána. Þar hefur verið talað um auðlindir sjávar. Það liggja líka fyrir niðurstöður. Flokkurinn er búinn að vera í ríkisstjórn, þ.e. flokkur hv. þingmanns. Niðurstöður liggja fyrir um þjóðlendur. Ég hef ekki heyrt það fyrr að Sjálfstæðisflokkurinn stefni að því að einkavæða þær þjóðlendur. Það er þá alveg nýtt ef það er orðin stefna flokksins. Þess vegna langar mig til að fá upplýsandi umræður um þetta eignarhald til framtíðar. Ég er algjörlega ósammála hv. þingmanni hvað það varðar. Ég tel að það sé ákaflega hættuleg leið ef menn ætla hana, þ.e. að gera öll lönd og auðlindir að einkaeign í landinu. Því við erum ekki að tala um lítið. Við erum að tala um öll lönd og auðlindir sem eru í þjóðlendunum. Við erum að tala um allan hafsbotninn í kringum landið og auðlindir á honum. Við erum að tala um hafsvæðin í kringum landið, lífríkið í hafinu. Það er mér að minnsta kosti ekki hugnanlegt að menn tali um að einkavæða þetta allt saman og ég tel ekki að saga eignarhalds í einkaeign sé neitt sérstaklega góð til að færa fram rök fyrir því. Það hefur vel sést á því hvernig einkaaðilar hafa eyðilagt auðlindir úti um allan heim og sú saga er til í hverju einasta landi, líka á Íslandi

Frú forseti. Fyrst varðandi það að einkaaðilar hafi eyðilagt auðlindir þá hafa þeir ekki átt þær sjálfir. Það er kannski akkúrat meinið. Einkaaðilar hafa eyðilagt auðlindir sem aðrir áttu eða enginn átti. Ef menn eiga þær sjálfir þá rækta þeir það, þá gæta þeir sín á því að eyðileggja ekki auðlindina  En varðandi það að ég sé ekki ákveðinn í þessu máli og sé ekki búinn að finna sannleikann þá hafa nú sumir sagt að þeir sem hafi fundið sannleikann séu hættulegt fólk en þeir sem leiti hans séu gott fólk. Auðvitað þurfa menn að ræða kosti og galla hluta. Ég er að ræða hérna kosti og galla og ég vil að sú umræða verði meira ríkjandi, þ.e. að menn ræði kosti og galla þess að ríkið eigi þessa auðlind til frambúðar og leigi hana til mjög langs tíma eða einkaaðilar eigi hana eins og bændur og jarðeigendur eiga landið. Ég vil að menn ræði kosti og galla þess. Yfirleitt er það þannig eða þ.e. minn flokkur og það fólk sem hefur slíka heimssýn, að þeir trúa því að einkaeign gefist yfirleitt betur en almannaeign eða ríkiseign. Varðandi fiskinn í sjónum þá er eitt vandamál með hann sem er öndvert við það þegar bóndi á foss - ég bendi á að bændur eiga fossa í dag sem þeir geta nýtt - öndvert við það er að fiskurinn syndir um sjóinn og það er ekkert hægt að afmarka hann því hann getur synt til annarra landa. Það er ekki hægt að afmarka hann við ákveðinn blett eða svið og þess vegna er eignarhaldið svo erfitt á þeirri auðlind. Hins vegar er fossinn á sínum stað og vatnið. Svo lengi sem jöklarnir eru til staðar og bráðna verður vatnsorkan til staðar og getur vel verið einkaeign nákvæmlega eins og landið sem við leigjum hérna í Reykjavík.

Hæstv. forseti. Hér ræðum við frumvarp um kaup Landsvirkjunar á eignarhlut Reykjavíkurborgar og Akureyrar í Landsvirkjun. Um það fjallar þetta mál efnislega. Síðan er viðhaldið sameignarfélaginu með því að til verður nýtt hlutafélag um eignarhlut sem er 0,1%. Þetta er nokkuð sem að hefur verið stefnt markvisst og var í raun kynnt sem áform þegar raforkulögin voru til umræðu hér á sínum tíma árið 2003 og reyndar nokkru áður. Niðurstaðan er sem sagt sú að nú er Landsvirkjun að eignast þessa eignarhluti. Síðan er stefnt til þess að gera Landsvirkjun, Rarik og Orkubú Vestfjarða að einu fyrirtæki. Um þetta hefur svo sem verið rætt í hv. Alþingi. Það hefur legið fyrir að þetta væri sú vegferð sem ríkisstjórnin hefur viljað fara í þessum málum þegar farið var að tala um að lögfesta hér svokallaða samkeppni á raforkumarkaði sem hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra Valgerður Sverrisdóttir stóð sérstaklega fyrir í sínum málflutningi að því er varðaði raforkulagafrumvarpið á sínum tíma. Það muna sennilega allir það ferli allt. Það var nokkuð skrautlegt. Í raun voru lögin samþykkt í hv. Alþingi, þó þannig að setja þurfti sérstaka nefnd í raforkulögin til að finna út það fyrirkomulag sem menn vildu hafa á samkeppnisumhverfinu og uppskiptingu dreifiveitna og sölu fyrirtækja og annarra fyrirtækja sem áttu að starfa í sérdeildum, uppskiptum deildum á raforkumarkaði. Hæstv. forseti. Í frumvarpi til raforkulaga var aðalmarkmiðið, eins og stóð í 1. gr. þess, að stuðla að þjóðhagslegri hagkvæmni raforkukerfisins og efla þannig atvinnulíf og byggð í landinu. Kannast einhver við svona orðalag, þ.e. að efla atvinnulíf og byggð í landinu? Það er einhver hliðstæða til einhvers staðar nefnilega. Hún er sennilega efnislega í lögunum um stjórn fiskveiða, í einhverjum umdeildustu lögum sem hér hafa verið sett og sem því miður hafa ekki náð þeim markmiðum sem að var stefnt, þ.e. að efla mannlíf og byggð í landinu. Því miður verður það að segjast alveg eins og er að það sem að hefur verið stefnt í raforkumálum almennt hjá þessari ríkisstjórn hefur ekki fært landsmönnum þann ávinning sem að var stefnt. Við í Frjálslynda flokknum vöruðum mjög við því á sínum tíma að það væri engan veginn tryggt að landsmenn högnuðust á þeim breytingum sem leiddu til samkeppni á raforkumarkaði sem ríkisstjórnin stefndi til og um það hafa auðvitað staðið talsverð átök og sitt sýnst hverjum. En því miður er staðreyndin sú víða á landsbyggðinni að raforkuverð hefur hækkað verulega og það þar af leiðandi vegið að stöðu byggðanna í landinu sem er algjörlega andstætt meginmarkmiði raforkulaganna. Í framhaldinu af þessu verður svo Landsvirkjun, Rarik og Orkubúinu spyrt saman í eitt fyrirtæki. Sá sem hér stendur sagði af þessu tilefni um raforkulögin - það er rétt að draga það hér fram - þann 14. mars árið 2003 að eigi yrði séð annað en og að ég óttaðist mjög að reyndin yrði sú að hér yrði vegið að landsbyggðinni og vegið að kjörum fólks á landsbyggðinni. Þetta sagði ég í ræðu, hæstv. forseti, um raforkulögin á þeim tíma. Við þessu brást þáverandi iðnaðarráðherra Valgerður Sverrisdóttir með andsvari sem ég ætla að leyfa mér að vitna í niðurlagið á. Það hljóðaði svo, með leyfi forseta: „... að það sé minn vilji, sem legg fram þetta frv. og ber ábyrgð á því, að níðast á landsbyggðinni. Það er ekki rétt. Það verður séð til þess, því skal ég lofa, að það gangi ekki eftir sem hv. þm. talaði um í ræðu sinni.“ Þar á hún við að ég hafði sagt að þetta mundi vega að hagsmunum hinna dreifðu byggða og raforkuverð mundi þar verða hærra og kjör fólksins versna. Þrátt fyrir þessi skörulegu loforð sem ég vitnaði hér í og komu fram í orðum hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra þá höfum við þingmenn landsbyggðarinnar samt sem áður staðið uppi með það að fá iðulega í hendur upplýsingar um að kjör fólks varðandi raforkuna hafa versnað og raforkan hækkað. Þannig er þessi vegferð, hæstv. forseti. Það er ekki hægt að draga fjöður yfir það að því miður hefur þetta farið með þessum hætti. Ég fæ ekki séð, hæstv. forseti, að samkeppnin sem átti að innleiða og átti að gera það að verkum að fólk gæti valið sér raforkusala meðal annars í þeim tilgangi að leita eftir lægra orkuverði, hafi virkað. Núna sýnist mér að við munum fækka samkeppnisaðilum eins og staðið er að málum, sem er reyndar alveg í samræmi við þá stefnu sem ríkisstjórnin lýsti yfir á sínum tíma. Hv. þm. Ögmundur Jónasson vitnaði í orð hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra Valgerðar Sverrisdóttur í Kastljóssþætti hjá ríkissjónvarpinu þar sem fyrrverandi iðnaðarráðherra lýsti því yfir skýrt og skorinort að það stæði til að einkavæða Landsvirkjun, selja hana á markaði, sennilega um árið 2008 þó að erfitt væri svo sem að spá um tímasetningar varðandi það. En markmiðið var alveg skýrt. Ef ríkisstjórnin fær að ráða málum til framtíðar, sem vonandi verður ekki eftir næsta vor, verður sem sagt stefnt að því að raforkugeirinn verði að langmestu leyti einkavæddur. Þar held ég að við séum að stíga mjög varhugaverð skref, hæstv. forseti. Það er eitt sérkennilegt í þessu frumvarpi sem er nú reyndar bara um þessi kaup Landsvirkjunar á hlut Reykjavíkurborgar og Akureyrar í Landsvirkjun. Það er ákvæði til bráðabirgða II. Þar segir, með leyfi forseta: „Reykjavíkurborg og Akureyrarbær bera einfalda ábyrgð með ríkissjóði á öllum skuldbindingum Landsvirkjunar sem stofnað er til fyrir árslok 2006. Skal sú ábyrgð sveitarfélaganna tveggja á skuldbindingum Landsvirkjunar haldast þar til skuldbindingarnar hafa að fullu verið efndar, en íslenska ríkið mun eftir 1. janúar 2012 tryggja Reykjavíkurborg og Akureyrarbæ skaðleysi ábyrgðar á þeim skuldbindingum Landsvirkjunar sem á þau kunna að falla eftir þann tíma.“ Við kaup Landsvirkjunar á þessum eignarhlutum skulu sem sagt Reykjavíkurborg og Akureyrarbær enn þá bera skuldbindingar að því er varðar Landsvirkjun, þ.e. skuldbindingar sem stofnað hefur verið til með langtímalánum eða öðrum slíkum skuldbindingum. Þrátt fyrir að ríkið yfirtaki Landsvirkjun á ábyrgðin að sitja eftir hjá þessum tveimur sveitarfélögum, alla vega fram til 2012. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að mér finnst þetta virkilega undarleg niðurstaða, þ.e. að ef sveitarfélag eða einhver annar selur sína eign þá skuli ábyrgðin sitja eftir hjá seljandanum. Mér finnst þetta vægast sagt einkennileg niðurstaða. Ég hefði talið sjálfsagt þegar ríkið yfirtekur þessa eignarhluti að þá færðist ábyrgðin alfarið yfir á ríkið að því er varðar þessar skuldbindingar. Hæstv. forseti. Ég vil láta þess getið að í borgarstjórn Reykjavíkur hefur F-listi Frjálslynda flokksins mótmælt því að svona skuli vera staðið að málum og krafist þess að skuldbindingum vegna Landsvirkjunar verði þegar í stað aflétt af Reykjavíkurborg í samræmi við það að það er Reykjavíkurborg sem er að selja fyrirtækið eða sinn hluta í fyrirtækinu. Ég held að það sé réttlætismál, hæstv. forseti, að þannig sé að málum staðið. Ég minnist þess ekki að ég hafi séð marga viðskiptasamninga, ef nokkra, þar sem um slíkar ábyrgðir er samið eins og hér hefur verið gert þannig að ábyrgðirnar sitji eftir á þeim aðila sem selt hefur eign sína. Væntanlega mun Landsvirkjun hirða allan arð af fyrirtækinu frá og með 1. janúar 2007 og hefði þar af leiðandi líka átt að bera allar ábyrgðir samfara því. Þannig tel ég að viðskiptunum hefði átt að vera háttað, hæstv. forseti. Ég vil í lok ræðu minnar lýsa því yfir að ég tel að ferlið sem farið hefur af stað í raforkumálunum í heild sinni hér á landi frá því að lagt var fram frumvarp um raforkulög á árinu 2002 hafi í raun engan veginn þjónað þeim markmiðum raforkulaga sem að var stefnt, þ.e. að lækka orkukostnað almennings og efla atvinnulíf og byggð í landinu. Ég held að það sé alveg á hinn veginn því miður og tel að fyrirtæki, einstaklingar og íbúðareigendur á landsbyggðinni hafi einmitt borið skarðan hlut frá borði við setningu þessara laga. Við stjórnarandstöðuflokkarnir höfum beðið um sérstaka skýrslu um þróun raforkuverðs eftir landsvæðum og eftir kaupendum, þ.e. hvort um sé að ræða heimili, sveitabýli, minni fyrirtæki eða stærri rekstraraðila, til að leiða í ljós hvernig málin hafa þróast frá setningu raforkulaganna því nauðsynlegt er fá það fram ekki síst í ljósi þess að Valgerður Sverrisdóttir lofaði, eins og ég vitnaði til áðan þegar ég lýsti áhyggjum mínum af því að þetta mundi bitna á landsbyggðinni, að þær áhyggjur sem ég hafði vikið að í ræðu minni gengju aldrei eftir, hæstv. forseti, og færi nú betur að menn standi við orð sín.

Frú forseti. Hér erum við að ræða frumvarp til laga um breyting á lögum um Landsvirkjun, þ.e. um breytingu á skipulagi Landsvirkjunar. Markmið frumvarpsins er að búa til umgjörð um fyrirhugaða sölu á hlut Reykjavíkur og Akureyrar til ríkisins. Að einhverju leyti mun eignarhaldið á Landsvirkjun einfaldað og því komið á eina hönd, til ríkisins. Við vitum náttúrlega hvað býr að baki. Það hefur m.a. komið fram í máli fyrrum iðnaðarráðherra að markmiðið sé að einkavæða viðkomandi fyrirtæki. Í andsvari beindi ég fyrirspurn til hæstv. iðnaðarráðherra um hvort þetta væri það verkefni sem væri hvað brýnast að leggja í, að einfalda eignarhaldið. Að einhverju leyti virðist sú fyrirspurn mín ekki hafa skilist. Ég veit nú ekki hvers vegna en ef til vill er maður ekki á nægilega háu þekkingarstigi til að hæstv. ráðherra nái svo einfaldri fyrirspurn. En ég ætla að endurtaka hana og vonast til að hæstv. ráðherra sjái sér fært að svara. Fyrirspurnin var um hvort ekki væri rétt, áður en farið er í að breyta eignarhaldi og skipulagi hvað varðar raforkumarkaðinn og Landsvirkjun, að fá á hreint hvað rafmagnsverð hefur hækkað til neytenda og til fólks á landsbyggðinni. Það hefur verið nefnt í umræðunni að orðið hafi gífurlegar hækkanir. Í skýrslu sem fyrrum iðnaðarráðherra dreifði kom ekkert fram hver hækkunin hefði orðið. Mér finnst furðulegt að ráðuneytið og hæstv. iðnaðarráðherra ætli að ráðast í enn frekari skipulagsbreytingar án þess að gera fólki grein fyrir afleiðingum fyrri breytinga. Það er í raun óþolandi að ekki skuli gert hreint í þessu máli. Það væri hægt að hafa mörg orð um frumvarpið sjálft en það sem mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í er m.a. 7. gr. Þar kemur fram að lagðar eru sérstakar hæfiskröfur á stjórnarmenn í fyrirtækinu. Það væri fróðlegt að fá að vita hjá hæstv. ráðherra hvort það sé í framhaldi af því að menn hafa gengið beint inn í stjórnir raforkufyrirtækja. Í því sambandi vil ég nefna mann sem gerði ákveðin tæknileg mistök og þurfti að gjalda fyrir það en var um leið og hann hafði tekið út dóm settur inn í stjórn Rariks. Það væri fróðlegt að fá að vita hvort þetta sé einhver leið til þess að koma í veg fyrir að menn sem hafa gert tæknileg mistök fari í stjórn Landsvirkjunar. En þetta varðar kannski ekki beint efni frumvarpsins. Mér finnst að þegar við erum að ræða raforkumál og samkeppnismál þá eigi ekki að vera hægt að hlaupa yfir það, þótt eignarhaldið á Landsvirkjun verði einfaldað, að við sitjum enn uppi með einokunarþáttinn, þ.e. Landsnetið. Við síðustu breytingar átti að verða samkeppni á framleiðslunni en hins vegar átti að vera einokunarfyrirtæki sem sæi um flutninginn og einokunarfyrirtæki hvað varðar dreifinguna. Af þessum þremur þáttum átti að vera samkeppni á sviði orkuframleiðslunnar. Það er svo furðulegt að þegar menn gera breytingar á þessu sviði, sem eiga að tryggja samkeppni, þá fer Reykjavíkurborg sem á orkuframleiðslufyrirtæki út úr Landsvirkjun, sem er í samkeppni. En þá taka menn ekki á meginvandanum sem hlýtur að vera sá að orkuframleiðslufyrirtækin, Landsvirkjun þar fremst, eiga einokunarþáttinn, þ.e. sjá um flutninginn. Mér finnst svolítið furðulegt að Landsnet, sem er í eigu Landsvirkjunar, skuli skilið eftir. Ætti það að vera svo ef menn ætluðu sér í raun og veru að tryggja samkeppni? Ég get ekki séð að menn hafi áhyggjur af því. Það kom fram hugmynd hjá hv. þm. Pétri Blöndal um að skipta þyrfti Landsvirkjun upp í þrjú fyrirtæki til að tryggja samkeppni. Það mætti eflaust taka undir þessar hugmyndir ef það væri í raun ætlunin. En þetta sýnir kannski að málið snýst ekki um samkeppni, enda hafa framsóknarmenn voðalega lítinn áhuga á samkeppni. Við getum bara nefnt Samkeppnisstofnun, að þegar hún tók á málum var hún lögð niður og búið til nýtt fyrirtæki, Samkeppniseftirlitið, þ.e. ríkisstofnun. Þegar spurt var út í hvort það hefði orðið hraðari gangur á afgreiðslu mála við það þá kom í ljós að það var alls ekki svo heldur hefur málum fjölgað sem bíða afgreiðslu hjá Samkeppniseftirlitinu eftir að það tók til starfa. Það er af og frá að þetta mál snúi að því að tryggja hag neytenda eða samkeppni eins og látið er að liggja. Nei, að baki býr einungis að koma fyrirtækinu í söluhæfan búning og selja það. Ég er sannfærður um að öllum þeim sem nota rafmagn, fyrirtækjum og einstaklingum, er mest umhugað um verðið á rafmagninu. Það skiptir minna máli hver selur þeim raforkuna. Þær breytingar sem Framsóknar- og Sjálfstæðisflokkurinn hafa staðið að á umliðnum árum hafa einungis hækkað raforkureikninginn. Ekki nóg með það heldur er svo komið að fólk skilur ekki rafmagnsreikningana sína. Þetta eru miklir reikningar, jafnvel á mörgum blöðum og það er ekki nokkur leið fyrir fólk að skilja hvernig menn komast að niðurstöðunni á reikningum, sem er hærra verð víðast hvar. Ég vona að hæstv. ráðherra skilji spurningu mína sem var: Hvers vegna er ekki forgangsverkefni að tryggja að neytendur skilji reikningana sína og hve mikil hækkunin á raforkunni er í stað þess að leggja í þessa vegferð? Maður er furðu lostinn að verða vitni að því. En eflaust ætla menn að reyna að komast hjá því að svara spurningum um hve mikið þetta hefur hækkað rafmagnsreikninginn hjá fólki. Það er óumdeilt að víða er hægt að sjá tugprósenta hækkun. Bakarar landsins hafa talað um 50% hækkun. Hvers vegna ekki að líta á vandamálið, t.d. bakara sem hafa orðið varir við 50% hækkun? Í stað þess að spyrja hvernig stendur á þessu þá leggja menn fram frumvörp um einhver skipulagsmál, og alls ekki skipulagsmál sem snúa að því að tryggja samkeppni. Enda er Framsóknarflokkurinn langt frá því að hafa það í forgangi eins og sagan sýnir. Framsóknarflokkurinn hefur haft annað í forgangi, þ.e. einkavæðingu. Það má ekki gleyma því að S-hópurinn,  Maður spyr sig: Hver er hugsunin með þessu frumvarpi? Eitt er víst, að ekkert sýnir fram á að tryggja eigi hag neytenda með þessu frumvarpi. Hvað þá að tryggja samkeppni. Framsóknarflokkurinn er í raun rúinn trausti þegar kemur að því að leggja fram með frumvörp sem geta haft í för með sér einkavæðingu. Í rauninni finnst mér að Sjálfstæðisflokkurinn ætti líka að hugsa sinn gang þegar skipulagsbreytingar og möguleg einkavæðing á raforkumarkaði verða með þessum ólíkindahætti, að opinber fyrirtæki eiga að fara í samkeppni. Síðan eykst til muna opinber eftirlitskostnaður með þeirri samkeppni opinberra fyrirtækja og rafmagnsreikningurinn hækkar. Fólk fær ekkert að vita hve mikið rafmagnið hækkaði í raun. Það fær ekki svör við því heldur fara menn eins og kettir í kringum heitan graut, líkt og í óundirbúnum fyrirspurnum í morgun. Þeir segja að málið sé í athugun. Þetta ætti ekki að vefjast fyrir mönnum en það vefst fyrir þeim vegna þess að þeir vita að niðurstaðan er flokknum í óhag. Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þessa ræðu lengri. Mér finnst þetta óneitanlega sérkennileg forgangsröðun hjá stjórnarflokkunum, að vilja í raun ekki grennslast fyrir um hversu mikið rafmagnsverð hefur hækkað. Þess í stað skal farið í skipulagsbreytingar sem virðast miða að einkavinavæðingu.

Hæstv. forseti. Mig langar til að bæta fáeinum orðum við það sem ég sagði fyrr í dag um þetta mál. Það er aðallega vegna þess að ég flutti ekki þá ræðu sem ég hef stundum áður flutt hér um önnur sveitarfélög en þau sem áttu hlut í Landsvirkjun. Aðrir hafa svo sem talað um það mál hérna núna, það sem ég vil kalla mistök ríkisvaldsins, þ.e. að láta tvö sveitarfélög í landinu njóta þess að hagnast gríðarlega á því að nýta auðlindir eins og þetta ber vitni um. Menn þurfa ekki annað en að horfa á tölurnar sem liggja fyrir. Þær hljóta að kalla á svör við þeim spurningum hvort önnur sveitarfélög þurfi þá ekki með einhverjum hætti að fá að njóta sambærilegra hluta og þarna hafa gerst. Ég held að það beri prýðilega í veiði, af því að hæstv. ráðherra iðnaðarmála er líka ráðherra byggðamálanna, að fá fram skoðanir hans á þessu atriði. Reykjavíkurborg og Akureyrarkaupstaður fá þarna gríðarlega mikla fjármuni en vel er hægt að halda því fram að þau sveitarfélög hafi ekki lagt fram mjög stórar fjárhæðir til að skapa verðmætin. Ég er ekki að gera lítið úr þeirra hlut í þessu máli öllu en ég segi bara að þarna voru gerð ákveðin mistök og spurningin er hvort ekki sé eðlilegt að þau verði leiðrétt með einhverjum hætti. Ég hef haldið því fram hér áður og held því fram aftur hér og nú að eignarhlutir ríkisins í öðrum fyrirtækjum eins og Rarik eða Orkubúi Vestfjarða gætu vel verið notaðir sem hluti í því að leiðrétta þann halla sem þarna myndast í eignum og stöðu sveitarfélaganna. Mér finnst að þau sveitarfélög sem í raun og veru hafa skapað þann auð sem liggur t.d. hjá Rarik væru vel að því komin að eignast hlut í því fyrirtæki. Það er ekkert sjálfsagt að ríkissjóður hirði það fyrirtæki allt saman í sína vörslu sem eign eins og hér er stofnað til. Mér finnst að eignarhlutur sveitarfélaganna í landinu í raforkufyrirtækjunum, annaðhvort dreifingarfyrirtækjunum eða hinum fyrirtækjunum, komi prýðilega til greina, og komi ekki bara til greina heldur hljóti að verða skoðað sem hluti af því máli sem hér er verið að vinna að. Það hlýtur að verða hluti af þeirri yfirferð sem nú er farin í framhaldi af þessum samningi hvort ganga eigi til móts við önnur sveitarfélög í landinu til að rétta þarna dálítið af. Það er mín skoðun og ég hef sett hana fram hér áður, oftar en einu sinni, og ég endurtek að það er full ástæða til að gefa þessu gaum. Mér finnst ekki vansalaust að forsvarsmenn sveitarfélaga í landinu skuli ekki hafa haldið þessu máli til haga með skýrari hætti en raun ber vitni. Það er annar hlutur sem mig langaði til að bæta hér við. Ég mun auðvitað tala fyrir því í iðnaðarnefnd að kallaðir verði til aðilar frá sveitarfélögunum í landinu til að ræða þessi mál ásamt öðrum sem tengjast því stóra máli sem við erum hér að fjalla um. Þá kemur auðvitað fram hvaða vilja forsvarsmenn sveitarfélaganna hafa og hvaða skoðanir þeir hafa þá á því hvort einhverja hluti þurfi að gera til að rétta af stöðu sveitarfélaganna í tilefni af því sem hér er um að ræða. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra til viðbótar við það sem ég talaði um hér í dag um þetta ábyrgðargjald. Mér finnst svolítið furðulegt að fyrrverandi eigendum Landsvirkjunar, til helmingshlutar í Landsvirkjun, skuli vera haldið inni í málinu með þeim hætti sem gert er. Þar er gert ráð fyrir því að eftir 2012 liggi fyrir yfirlýsing ríkisvaldsins um að þar verði tekin full ábyrgð á öllum ábyrgðum sem nú eru sameiginlegar með Landsvirkjun vegna skulda Landsvirkjunar. Ríkissjóður tekur sem sagt fulla ábyrgð. Var ekki mögulegt að ríkissjóður tæki bara strax fulla ábyrgð á þessum skuldbindingum? Hvað var að því að gefa slíka yfirlýsingu, hvað var í veginum með að það væri gert? Hvers vegna fara menn þessa leið og þurfa þar af leiðandi að borga Akureyrarkaupstað og Reykjavíkurborg verulega fjármuni vegna ábyrgða fram til ársins 2012? Mig langar a.m.k. til að fá að vita hvernig stóð á því að ekki var hægt að klára þennan hluta málsins núna og spyr þess vegna um það. Svo langar mig bara fyrir forvitni sakir að spyrja hvers vegna 7. gr. í þessu máli er breytt með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir. Í frumvarpinu segir, með leyfi forseta: „Stjórnarmenn, aðal- og varamenn, skulu vera lögráða, bú þeirra skal ekki hafa verið tekið til gjaldþrotaskipta, þeir skulu hafa óflekkað mannorð og skulu í störfum sínum eingöngu hafa að leiðarljósi hagsmuni Landsvirkjunar.“ Þegar maður les lögin sem gilda núna um Landsvirkjun er þetta hvergi inni. Er einhver sérstök ástæða fyrir því að menn vilja núna setja það inn í þessa lagagrein að menn sem taka sæti í stjórn skuli hafa óflekkað mannorð? Ég spyr bara af því að ég rakst á þetta þegar ég var að bera saman textana. Síðan langaði mig í framhaldi af þeim orðaskiptum sem ég átti við hv. þm. Pétur Blöndal að bæta örlitlu við það sem ég sagði þá. Hv. þm. Pétur Blöndal talaði um að einkaaðilar færu betur með auðlindir en hið opinbera. Ég er hreint ekki sammála þessu, þess eru auðvitað dæmi að stjórnvöld hafi ekki staðið sig, en það eru líka til ótal dæmi um að einkaaðilar hafi ekki staðið sig. Einkaaðilar eru oft mjög skammsýnir í mati sínu á því hver hagnaður þeirra er. Ákvarðanir einkaaðilanna geta ráðist af mjög miklum skammtímasjónarmiðum þegar um er að ræða t.d. auðlindir sem eru ekki endurnýjanlegar og reyndar aðrar auðlindir líka, einfaldlega vegna þess að viðkomandi aðilar gera ekki ráð fyrir því að eiga viðkomandi auðlindir mjög lengi heldur að þeir muni losa sig við þær áður en skerðing á endurnýjanleikanum hefur komið fram í verði á viðkomandi auðlind. Ég verð að segja alveg eins og er að ég held að þeirrar umræðu sé virkilega þörf hvort í okkar agnarsmáa landi, Íslandi, geti menn tekið þá áhættu að láta einkaaðila eignast allar auðlindir. Það fyndist mér fráleitt. Ég má ekki til þess hugsa að ýmsar auðlindir þjóðarinnar geti þannig komist í eigu einkaaðila að þeir geti bókstaflega haft í hendi sinni hreinlega möguleika þjóðarinnar til framtíðar, að þeir geti átt fiskimiðin við landið eins og gæti stefnt í miðað við þetta einkaeignarhald sem menn halda þar uppi, að þeir gætu átt það sem er í hafsbotninum og undir honum, og orkulindirnar í landinu. Það er eitthvað sem ég get ekki sætt mig við að hugsa til.

Hæstv. forseti. Ég vil í nokkrum orðum fara yfir frumvarp til laga um breyting á lögum, nr. 42/1983, um Landsvirkjun, með síðari breytingum, sem rætt hefur verið í dag. Það er alveg ljóst að Vinstri hreyfingin – grænt framboð mun greiða atkvæði gegn frumvarpinu eins og það liggur fyrir og þeirri hugmyndafræði sem því liggur að baki. Fram kom hjá fulltrúum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs við sölu á eignarhlut Akureyrarbæjar og Reykjavíkurborgar, sem þetta frumvarp byggist á og er til komið vegna þess að Landsvirkjun hefur gengið frá samningum við þessi tvö stóru sveitarfélög um kaup á eignarhlut þeirra í Landsvirkjun, með þeim fyrirvara að það sé samþykkt með þessu frumvarpi. Einnig er ljóst að með því að taka upp EES-tilskipunina um fyrirkomulag raforkusölu, sem við komum í raforkulög 2002, tókum við upp lagaumhverfi sem ég og við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði teljum aldeilis óviðunandi fyrir eyland sem er það langt frá öðrum mörkuðum að ekki er í náinni framtíð möguleiki á að koma svo hagkvæmt sé rafstreng frá landinu yfir til annarra meginlanda, staða eða landsvæða þar sem væri þá hægt að tala um samkeppni á raforkumarkaði. Landið er víðfeðmt. Við erum fá og hér innan lands er mjög erfitt að koma á virkri samkeppni eins og EES-tilskipunin byggir á, sem sé samkeppni og markaðsvæðingu á raforkumarkaði. Hugsanlega er hægt að stuðla að slíkum markaði á meginlandi Evrópu og víðar þar sem hægt er að koma á samkeppni milli landa og milli stórra fyrirtækja. En við höfum ekki slíkar aðstæður hér á landi. Í samanburði við hinn evrópska markað höfum við hér á landi Rarik, Landsvirkjun, Orkuveitu Reykjavíkur, Norðurorku og Orkubú Vestfjarða sem hafa af litlum burðum getað verið á samkeppnissviði innan lands en það hefur bara ekki virkað. Að útiloka slíka samkeppni þó í litlum mæli sé með því að halda síðan áfram að sópa undir Landsvirkjun fleiri fyrirtækjum, eins og Rarik og Orkubúi Vestfjarða, er náttúrlega alveg með ólíkindum, hæstv. forseti. Að sama ríkisstjórn skuli byggja hugmyndafræði sína á samkeppni en á sama tíma í raun að útiloka þá litlu möguleika sem við höfum. Það að hafa síðan undir raforkusölu Landsvirkjunar til stóriðju hér á landi í þeim mæli sem hefur verið og fyrirsjáanlegt er að stefnt er að og skella síðan öllu saman undir sama hatt með dótturfyrirtækjunum eins og Rarik og Orkubúi Vestfjarða, sem yrðu þá að sjá bæði um raforkusöluna á innanlandsmarkaði og til stóriðju, þá spyr maður sig: Hvar er styrkur eftirlitsaðilans að fylgjast með hvar mörkin eru? Hvar liggur orkuverðið? Hvernig er það yfirfært á milli sviða? Ljóst er að markmiðum orkulaganna frá 2002 hefur ekki verið náð. Rafmagnsverð bæði til neytenda og til lítilla og meðalstórra fyrirtækja hefur hækkað svo um munar. Það er sorgarsaga að fylgjast með því hvernig hvert fyrirtæki á fætur öðru, lítil og meðalstór fyrirtæki, eru að fara frá raforkunotkun og yfir í olíubrennslu til að ná niður kostnaðarverði. Þetta er öfugþróun þar sem við höfum möguleika á að sjá landsmönnum fyrir vistvænni orku og möguleikum á að styrkja þá atvinnustarfsemi sem líður fyrir það í dag að vera ekki samkeppnishæf út af raforkuverði, eins og t.d. bændur sem eru með ylrækt eða gróðurhús. Þetta hefur margoft komið fram. Við erum að stefna í öfuga átt. En verst þykir mér þó, hæstv. forseti, að þetta frumvarp til laga skuli vera lagt enn og aftur fram undir þeim formerkjum Framsóknarflokksins að þetta sé eingöngu til að bregðast við áorðnum hlut en ekki eigi að selja Landsvirkjun. Samt er það meiningin. Það er alveg ljóst í framhaldi af þessu að ef frumvarpið verður að lögum verður auðveldara að selja hluta eða fyrirtækið í heilu lagi eða í bútum. Vonandi náum við í næstu kosningum að komast út úr þeirri markaðshyggju sem nú ríður hér röftum að selja Landsvirkjun í heilu lagi. Nógu margir eru þeir sem hafa mikinn áhuga á og fylgjast grannt með hvenær hægt verði að kaupa hlut eða komast að kjötkötlunum þar sem Landsvirkjun, ef frumvarpið verður að lögum, verður mjög eftirsóknarverður kostur fyrir fjárfesta. Landsvirkjun býr yfir orkuöfluninni, hefur Landsnetið, hefur möguleika á frekari virkjunarkostum og á miklar eignir og landeignir. Til framtíðar litið er þetta fyrirtæki sem getur gefið góðan arð ef hugsað er eingöngu út frá hag fyrirtækisins og þar er sannarlega hægt að ná út miklum gróða ef svo skipast að eignir fyrirtækisins og eignarráð komast í hendur einkaaðila eða fyrirtækja sem eru á markaðsvellinum. Hæstv. forseti. Það þarf ekkert að vera að spá inn í framtíðina, því að í greinargerðinni segir, með leyfi forseta: „Í samningnum“ - verið er að vísa til samningsins um kaup Landsvirkjunar á hlut Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar - „er kveðið á um að selji ríkissjóður eignarhlut sinn fyrir 1. janúar 2012, hvort heldur að hluta eða öllu leyti, þó að lágmarki 15%, skuli kaupverð á þeim eignarhluta sem seldur er taka leiðréttingum til hækkunar eða lækkunar, að teknu tilliti til nánar tilgreindra forsendna.“ - Sem vísað er til hér á undan. - „Ákvæðið á einungis við selji kaupandi eignarhlut sinn beinni sölu til þriðja aðila.“ Það er hreinlega gert ráð fyrir því í greinargerðinni að það geti komið til sölu á hluta eða öllu fyrirtækinu. Ég óska eftir því, eins og hv. þm. Jóhann Ársælsson, að fá svör við því hvers vegna Reykjavíkurborg og Akureyrarbær eru látin hafa áfram ábyrgð á þeim veðum og samningum sem hafa verið gerðir fram til 2006. Hefði ekki verið eðlilegra að aflétta þeim kvöðum á þeim tíma sem frumvarpið tekur gildi, ef það gerir það? Það er margt við þetta að athuga eins og það, hæstv. forseti, að mér hugnast ekki frekar en hv. þm. Pétri H. Blöndal, að verið sé í raun að skrumskæla lagasetningu á hinu háa Alþingi. Verið er með eins konar trixi, í staðinn fyrir að fara fyrst að lögum, að búa til örfyrirtæki sem heitir Eignarhlutir ehf. til þess að slá saman við Landsvirkjun svo hægt sé að halda sama eignarhaldsformi og er í dag. Um Landsvirkjun gilda sérlög. Landsvirkjun er sameignarfyrirtæki. Það er ekki sameignarfélag og verið er að halda því sameignarfyrirtæki inni með því að búa til örfyrirtæki sem heitir Eignarhlutir ehf. Þótt ég hafi lesið frumvarpið nokkrum sinnum yfir get ég ekki með nokkru móti séð hvernig eða hvort þetta litla fyrirtæki, það er trúlega ekkert lítið miðað við mörg önnur fyrirtæki í landinu en á lítinn hlut í Landsvirkjun, á að vera. Er hægt að búa til sérstakt fyrirtæki, ehf., án þess að það hafi þá sérstaka stjórn eða sérstök ákvæði gildi um það? Er hægt að búa það bara til á pappírnum og láta svo stjórn Landsvirkjunar vera yfir hvoru tveggja? Ég óska eftir að hæstv. iðnaðarráðherra fari aðeins yfir þetta og upplýsi okkur hvernig fyrirtækið, sem á að eiga 0,1% af hlut Landsvirkjunar, eigi í rauninni að starfa. Er þetta pappírsfyrirtæki? Er verið að fara í kringum lögin til að halda þessu eignarformi? Er þetta raunverulegt félag eða fyrirtæki, ehf., með sérstjórn sem hvergi kemur fram? Það er líka verið að þrengja aðkomu almennings að stjórn Landsvirkjunar. Verið er að fækka stjórnarmönnum úr sjö í fimm og segja má að þar sé verið að fækka um fulltrúa Akureyrarbæjar og Reykjavíkurborgar. Einnig er verið að færa fyrirtækið úr forsjá iðnaðarráðherra til fjármálaráðherra og það er fjármálaráðherra einn og sjálfur sem á að skipa alla fulltrúana í stjórn. Ef til fundar er boðað með lögmætum hætti eru það þrír stjórnarmenn sem geta farið með allt ákvörðunarvald Landsvirkjunar Mér finnst þetta vera þrenging og þrenging að aðkomu almennings að fyrirtæki sem er þó eign íslenska ríkisins og almennings til að byrja með að minnsta kosti. Mér finnst þetta ákaflega lokuð stjórn og alvarleg þróun sem á sér stað. Það er margt sem hægt væri að segja um frumvarpið núna í upphafi. Ég tel að fara þurfi mjög vel yfir það og með sveitarfélögunum og eins til að skoða hvaða áhrif EES-tilskipunin, raforkulögin frá 2002 sem áttu að tryggja samkeppni og lægra raforkuverð, hefur haft í för með sér og hvort þá megi áætla að enn frekari samþjöppun verði enn eitt skrefið í þá átt að koma hér á einokun í landinu. Að minnsta kosti er samkeppnin ekki höfð þar að leiðarljósi en markaðsvæðingin er aftur á móti á fullu skriði. Ég öfunda ekki þingflokk Framsóknarflokksins og framsóknarmenn að fylgja frumvarpinu til enda, því svo margar breytingar höfum við gert á lögum og á rekstrarformi, t.d. hjá Símanum og bönkunum, þar sem Framsóknarflokkurinn stóð hér og sór og sárt við lagði að ekki stæði til að selja, einkavæða eða breyta rekstrinum. En það hefur samt verið gert. Einnig er ljóst hvað verðlag varðar og þjónustu að hvort tveggja hefur farið á verri veg. Það er lakari þjónusta á mörgum sviðum hjá Símanum og fyrirheitin um notkun á söluandvirði Símans að byggja upp dreifkerfið vítt og breitt um landið, það bólar ekki á því enn þá þó svo sveitarstjórnarmenn og fleiri kalli eftir svörum um hvernig eigi að nota Fjarskiptasjóð og hvernig eigi að nota sjóðinn til að bæta þjónustuna. Það bólar ekki á því enn þá. Hæstv. forseti. Í staðinn fyrir að koma hreint til verks þá er ég hrædd um að enn og aftur sé verið að hola að innan þessa stofnun, eins og aðrar sem hafa verið algerlega áreynslulaust í eigu landsmanna og verið sé að undirbúa markaðsvæðingu á fyrirtækinu, enda eru nógu margir það fjáðir og það skynsamir að sjá hvaða gullkálfur er hugsanlega að koma á markaðinn innan fárra ára.

Hæstv. forseti. Ég spurði í fyrri ræðu minni í dag hvert ferðinni væri heitið. Mér finnst skipta miklu að við fáum ákveðnar vísbendingar um það. Ég hef því miður trú á að hve góður sem ásetningur hæstv. núverandi iðnaðarráðherra kann að vera - ég hef engar efasemdir um að hann sé góður - þá held ég að hann ráði ekki för þegar sterk fjármálaöfl hafa tekið völdin, studd stjórnmálaflokkum og öflum sem vilja fara með þær eignir áfram út á markaðstorgið. Þess vegna hlusta ég mjög grannt þegar þingmenn Sjálfstæðisflokksins tala og segjast styðja þessi áform vegna þess að þau auðveldi einkavæðingu. En við erum ekki bara að tala um einhverja teoríu. Þetta eru ekki kenningar út í loftið. Við erum að tala um veruleika á Íslandi sem er þess eðlis að einstaklingar og smáir hópar hafa milli handanna gríðarlega fjármuni og af því að Framsóknarflokkurinn stendur fyrir þessu væri vert að rifja upp afskipti Framsóknarflokksins af einkavæðingunni, hvernig einstaklingar nátengdir Framsóknarflokknum hafa hagnast á einkavæðingunni, þar á meðal Búnaðarbankanum. Mig langar til að vitna í sjónvarpsviðtal frá 10. janúar árið 2006. Þar kom m.a. fram, með leyfi forseta: „Fyrir einu og hálfu ári ákváðum við að efla fjárfestingar okkar utan Íslands og fara í frekari útrás en við þegar höfum verið í á undanförnum árum. Núna metum við það svo að ástandið á íslenska markaðnum, efnahagsástandið, sé afar hagstætt og verði það vonandi næstu árin. Jafnframt að Olíufélagið sé til þess búið að fara í frekari verkefni hér heima, svo sem í orkugeiranum hvort sem það er í vatni eða rafmagni og skapa sér nýja stöðu þar eða í smásölu eða heildsölu. Við teljum að nú sé áhugaverður tímapunktur fyrir nýja aðila að gefa sig fram sem hafa metnað til þess að fara áfram með fyrirtækið.“ Þetta sagði Ólafur Ólafsson, sem þá var stjórnarformaður Olíufélagsins. Ég hef fylgst svolítið með fjárfestingum hans og ýmissa annarra sem tengst hafa einkavæðingu Framsóknarflokksins og séð hvernig gullið hefur hlaðist upp. Mig langar að lesa aðeins úr Morgunblaðsfréttum frá árinu 2005. Þann 17. mars segir, með leyfi forseta: „Kjalar ehf., félag í aðaleigu Ólafs Ólafssonar, stjórnarformanns Samskipa, hefur eignast 55,7% hlut í Keri hf., sem er aðaleigandi Olíufélagsins hf. Félagið átti áður 41% í Keri …“ Þann 14. júní í Morgunblaðinu segir síðan, með leyfi forseta: „Kjalar ehf. hefur í dag keypt hlutabréf í Eglu hf. að nafnverði kr. 2.562.043 eða 23,12% eignarhlut í félaginu. Kaupverð hlutanna var kr. 5.501.000.000. Eigendur Eglu hf. eftir viðskiptin eru Ker hf. 68,04%; Kjalar ehf., 27,93%; og Fjárfestingarfélagið Grettir hf., 4,03%.“ Í Morgunblaðinu 2. nóvember segir, með leyfi forseta: „Straumur-Burðarás Fjárfestingabanki hf. hefur selt alla eignarhluti sína í Keri hf. og Eglu hf. Um er að ræða liðlega 34% hlut í Keri hf. og rúmlega 4% hlut í Eglu hf. Kaupandi að hlut Straums-Burðaráss í Keri er félagið sjálft, en kaupin eru liðir í lækkun hlutafjár. Söluverð er trúnaðarmál … Straumur-Burðarás Fjárfestingabanki hf. hefur jafnframt selt alla eignarhluti sína í Eglu hf. til félagsins sjálfs … Eftir viðskiptin á Kjalar ehf., félag í aðaleigu Ólafs Ólafssonar, stjórnarformanns Samskipa, nærri 87% hlut í Keri. … Helstu eignir Kers hf. eru Olíufélagið ehf. og stórir hlutir í Samskipum hf., SÍF hf. og Iceland Seafood International ehf. Þá á Ker 68% hlut í Eglu hf. sem er eignarhaldsfélag um 10,88% hlut í Kaupþingi banka hf. Kjalar ehf., félag Ólafs Ólafssonar, á nærri 28% hlut í Eglu. Jafnframt á Ker um 56% hlut í fasteignafélaginu Festingu ehf. sem varð til árið 2003, við skiptingu Kers, þegar fasteignir Olíufélagsins voru færðar yfir til Festingar og síðar sömuleiðis fasteignir Samskipa og eignir frá Sundi. Festing hefur nú keypt alla hluti Sunds ehf. og J&K eignarhaldsfélags ehf. í Festingu, rúmlega 19% hlutafjár, ásamt því sem félagið hefur leyst til sín hluti Angusar ehf. í sjálfu sér. Kaupverðið er trúnaðarmál.“ Hvað erum við að tala um hér? Við erum að tala um að einstaklingar greiða út fimm og hálfan milljarð kr. Það kostar töluverða vinnu að ná í slíka peninga. Þetta er veruleikinn sem menn hafa skapað á Íslandi. Í skjóli einkavæðingar ríkisstjórnarinnar á undanförnum árum hafa einstaklingar og hópar einstaklinga safnað saman auði og völdum. Þess vegna spyr ég, þegar við erum að stíga skref sem gætu fært þessar stóru, verðmætu sameignir þjóðarinnar út á markaðstorgið, hvort menn hafi hugsað alveg til enda hvert ferðinni er heitið. Ég bara spyr. Ég veit það ósköp vel að það er gert af góðum hug þegar menn horfa til lífeyrissjóðanna. Þá hugsa menn sem svo að þar sé samfélagslega ábyrgt afl, þetta er sameign þorra þjóðarinnar sem hún vilji fara vel með. En þannig er þessu ekki farið. Lífeyrissjóðirnir hugsa á nákvæmlega sama veg, því miður segi ég, og hörðustu fjárfestar á markaði. Ætlum við virkilega að taka raforkugeirann, vatnið og aðra þætti almannaþjónustunnar og hrinda út á markaðstorgið þannig að einstaklingar, eins og sá sem ég vísaði til hér geti haft þjónustuna að féþúfu? Þetta eru staðreyndir lífsins. Ég vísa í tölur og staðreyndir sem einkenna orðið íslenskt samfélag. Það eru fjármálamenn sem ráða orðið lögum og lofum. Síðan búum við við ríkisstjórn sem ætlar að halda áfram á þessari braut. Hún er nú að taka hinn verðmæta raforkugeira, rífa hann frá þjóðinni og henda út á markaðstorgið. Finnst mönnum þetta saklaust? Þurfa stjórnmálamenn og stjórnmálaflokkar sem standa fyrir þessu ekki að gera betur grein fyrir máli sínu? Ég ætla að hlusta á hvað hæstv. iðnaðarráðherra hefur til málanna að leggja, hvernig hann svarar þessum spurningum mínum og ekki síður, hvað hv. þm. Hjálmar Árnason hefur til málanna að leggja. Ég hef trú á að hann sé næstur á mælendaskrá.

Hæstv. forseti. Hér hefur í allan dag staðið umræða um eitt og sama málið, þ.e. frumvarp til laga um breyting á lögum um Landsvirkjun, með síðari breytingum. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að mér finnst þessi umræða í raun hafa verið afskaplega einkennileg, svo ekki sé meira sagt. Umræðan um breytingar á lögum um Landsvirkjun hefur farið eins og kvikuhlaup út og suður. Hér hafa hv. þingmenn hver á fætur öðrum talað um mál sem sum hver eru tengd frumvarpinu en aðrir hafa fjallað um allsendis óskyld mál. Mál sem hafa ekkert með þetta frumvarp að gera. Einstakir hv. þingmenn hafa jafnvel gengið svo langt, sem ég tel grafalvarlegt, að saka beinlínis heilan þingflokk og heilan stjórnmálaflokk um þjófnað.  En um hvað snýst þetta frumvarp? Þetta frumvarp snýst ekki um annað en samkomulag sem núverandi eigendur Landsvirkjunar hafa gert með sér. Um það snýst frumvarpið og ekkert annað. En hér er talað um allsherjaruppstokkun í fyrirtækinu, um einkavæðingu fyrirtækisins og þar fram eftir götunum. Málið snýst hins vegar um samkomulag sem ríkisvaldið og tvö sveitarfélög hafa komist að. Eigendur Landsvirkjunar. Það samkomulag hefur tekið nokkurn tíma. Eins og í öllum viðskiptum þá ganga menn missáttir frá borði. En þetta er samkomulag. Um það snýst frumvarp þetta og ekkert annað. Í því sambandi er þeim mun undarlegra að heyra hv. þingmenn fjalla um allsendis óskylda hluti. Ég ætla að leyfa mér að gera athugasemd við nokkur af þeim atriðum sem hér hafa komið fram. Í fyrsta lagi vekur athygli mína að flestir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar sem hér tala hafa fjallað um fyrrverandi iðnaðarráðherra. Ég endurtek að þeir hafa fjallað um fyrrverandi iðnaðarráðherra. Það er mikið að þeir skuli ekki ganga lengra aftur og rekja iðnaðarráðherra í gegnum söguna.

Þið eruð nýbúnir að skipta um ráðherra.

En hér er verið að ræða frumvarp sem núverandi hæstv. iðnaðarráðherra mælir fyrir og flytur og ber ábyrgð á. En það er eins og hv. þingmönnum þóknist ekki að ræða um nútímann eða framtíðina, hvað þá að ræða við þann hæstv. ráðherra sem flytur þetta frumvarp í þingsal. Nei, þeir beina spjótum sínum til fortíðar. Þeim er líklega best lýst þannig að þeir horfa ávallt til fortíðar, enda fortíðarhyggjufólk á mörgum sviðum.

Þetta er mjög málefnaleg ræða.

Ég bið hv. þingmann um að hafa hemil á sér. Hann þarf að þola að honum sé svarað því hann getur ekki staðið ítrekað í ræðustól  Sá sem flytur þetta frumvarp, hæstv. iðnaðarráðherra Jón Sigurðsson, hefur ítrekað sagt, eins og samþykkt þingflokks Framsóknarflokksins ber með sér, að þetta frumvarp feli ekki í sér undirbúning einkavæðingar, feli ekki í sér þá ætlun að selja enda stendur það ekki fyrir dyrum. Ef slíkt stæði fyrir dyrum þá segðu menn það.

Nei.

Hv. þingmenn Vinstri grænna neita þessu enda telja þeir sig vita betur. Ég vek athygli á því ef hv. þm. Ögmundur Jónasson telur hæstv. iðnaðarráðherra ómerking þá ætti hann að segja það umbúðalaust. Hæstv. iðnaðarráðherra er maður þekktur að heiðarleika og hann flytur frumvarp sem er afskaplega skýrt.

Hvers konar tal er þetta eiginlega?

Virðulegi forseti. Ég óska eftir því að 

Ég óska líka eftir að hv. ræðumaður gæti orða sinna.

Já, hann mun gera það. Í annan stað vil ég nefna ræður hv. þm. Péturs Blöndals. Hann hefur komið upp, ekki í fyrsta sinn og ekki í það síðasta, og lýst því að hann sé fylgjandi því að Landsvirkjun verði seld og fylgjandi því að Ríkisútvarpið sé selt. Af þessum yfirlýsingum hv. þingmanns Péturs Blöndals draga hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar þá ályktun að menn geti séð að ætlunin sé að selja Ríkisútvarpið, þrátt fyrir þá staðreynd að flutningsmaður frumvarpsins um Ríkisútvarpið, hæstv. menntamálaráðherra, hafi lýst því yfir að ekki standi það fyrir dyrum, hvorki af hálfu Sjálfstæðisflokksins né höfum við í Framsóknarflokknum sagt að það standi fyrir dyrum. Til þess er enginn vilji. Það er hins vegar kunnara en frá þurfi að segja að einstakir þingmenn Sjálfstæðisflokksins, svo sem hv. þm. Pétur Blöndal og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, hafa lýst því að þeir telji það æskilegt. En á því er mikill munur og samþykkt, ákvörðun, heils þingflokks, þ.e. bæði þingflokks Sjálfstæðisflokksins og þingflokks Framsóknarflokks. Það stendur með öðrum orðum ekki fyrir dyrum. En hv. þm. Ögmundur Jónasson og fleiri halda áfram að hamra á orðinu einkavæðing. Það er sambærileg aðferð og var þekkt í Þýskalandi að hamast nógu oft þangað til að almenningur væri farinn að trúa. En menn fara þar beinlínis með rangt mál í þeim efnum. Líklega vísvitandi.  Verst af öllu þykir mér þegar hv. þingmenn saka þá sem standa að þessu frumvarpi um óheiðarleika. Það kom fram hér m.a. í andsvörum sem hv. þm. Ögmundur Jónasson og hv. þm. Össur Skarphéðinsson áttu sín á milli. Þar notuðu þeir afskaplega ógeðfelld orð þar sem þeir væna m.a. heilan stjórnmálaflokk og flutningsmenn þessa frumvarps um óheiðarleika. Þeir halda því að verið sé að blekkja, fara á bak við, undirlægjuháttur, svik og blekkingar. Ég vil gera athugasemd við það sem hér hefur komið fram, að með þessu frumvarpi sé eignarhaldið á Landsvirkjun fært yfir á fjármálaráðherra. Nokkrir hv. þingmenn hafa gert mál úr því. En því er til að svara að þetta er í raun það sem hefur verið að gerast að undanförnu og er eðlilegt. Það er eðlilegt að greina eignarhaldið frá hinum daglega rekstri og faglegri stjórn á stofnunum. Það er það sem er verið að gera með þessum hætti. Það er eðlilegt í alla staði. Tilgangur þess er sá að gera einstakar stofnanir sjálfstæðari og greina stjórnsýsluna, hina daglegu stjórnsýslu í einstökum fyrirtækjum, frá eignarhaldinu. Það er eðlileg stjórnsýsla. Það er gegnsærri stjórnsýsla og hún eykur á sjálfstæði einstakra stofnana. Mér finnst ástæðulaust að túlka breytinguna með þeim hætti sem hér var gert. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson taldi sig hafa fundið mikinn sannleika á bls. 11 í greinargerð með frumvarpinu. Þar er vikið að, með leyfi forseta, því sem heitir Leiðrétting kaupverðs. Þar segir: „Aðilar eru sammála um að selji kaupandi eignarhlut sinn fyrir 1. janúar 2012, hvort heldur að hluta eða að öllu leyti, þó að lágmarki 15%, skuli kaupverðið samkvæmt samningi þessum á þeim eignarhluta sem seldur er taka leiðréttingu til hækkunar eða lækkunar.“ Þarna taldi hv. þm. Össur Skarphéðinsson sig hafa fundið sannleikann. Þarna sæist svart á hvítu að það ætti að selja Landsvirkjun. Undir það tók hv. þm. Ögmundur Jónasson. Því er til að svara að það sem ég las upp, þessi sönnun hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, byggir á samningi á milli Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar um Landsvirkjun í þeim sölusamningi sem hér er til umræðu. Af hverju skyldi þetta standa þarna inni? Það er að kröfu sveitarfélaganna, að kröfu Reykjavíkurborgar, bæði hjá núverandi meiri hluta og ekki síður hjá fyrrverandi meiri hluta í Reykjavík þar sem R-listinn var við völd. Sveitarfélögin vildu fá þetta ákvæði inn vegna þess að ef þær breytingar yrðu á eignarhaldi í Landsvirkjun þá vildu þeir slá þennan varnagla til að eiga þá hlut til hækkunar eða lækkunar. Það er ekki að kröfu ríkisvaldsins, ekki að ósk ríkisvaldsins sem þetta fer inn, heldur að kröfu sveitarfélaganna. Virðulegi forseti. Um þetta þarf í sjálfu sér ekki að segja mikið meira. Það er rétt að árétta að með þessu frumvarpi fer Landsvirkjun ekki til almennrar uppstokkunar, eins og hér hefur verið látið að liggja að öðru leyti en því að það er verið að skipta um eignaraðila. Eignarhaldið færist til og hér er verið að ríkisvæða, færa eignarhald frá sveitarfélögum til ríkisvaldsins. Um það snýst þetta frumvarp. Hvort menn hafa einhvern tímann í framtíðinni aðrar ætlanir með Landsvirkjun hefur ekkert með þetta frumvarp að gera. Ekki nokkurn skapaðan hlut. Þetta hins vegar mun fá eðlilega og vonandi góða umfjöllun í iðnaðarnefnd.

Hæstv. forseti. Ósköp var þetta eitthvað rýr ræða. Ég var að vonast til að við heyrðum framtíðarsýn Framsóknarflokksins á skipulag raforkugeirans á Íslandi. Nei, það fór óskaplega lítið fyrir slíkum lýsingum eða umræðu um sjálft málefnið heldur var vísað í samkomulag sem gert hafi verið milli Reykjavíkurborgar, Akureyrarbæjar og ríkisins og að þetta mál snúist einfaldlega um það. Þetta mál snýst um það hvert við ætlum að fara með raforkugeirann á Íslandi. Hv. þingmaður gaf til kynna að ég hefði sagt eða gefið í skyn að ég teldi að núverandi hæstv. iðnaðarráðherra væri ómerkingur og hvers vegna ég segði það þá ekki. Ég gaf ekkert slíkt til kynna, enda fjarri því að mér finnist það. Ég færði hins vegar rök fyrir því að með þessu móti væri verið að auðvelda sölu á Landsvirkjun. Og hvers vegna vísaði ég í fyrrverandi hæstv. iðnaðarráðherra? Vegna þess að hún gaf yfirlýsingar í þá veru. Hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, gaf yfirlýsingar í þessa veru. Ég las þær yfirlýsingar upp áðan. Eru það dylgjur? Nei, það er raunveruleiki. Loks um ásakanir sem ég hafi borið fram á hendur einstaklingum og hópum. Við getum kallað það ásakanir, við getum líka kallað það söguskýringar, en þetta eru staðreyndir. Ég vísa í staðreyndir, ég nefni nöfn, ég tala um upphæðir, ég vísa á heimildir mínar. Eru það dylgjur? Nei, þetta er tilraun til þess að að efna til málefnalegrar umræðu um þann raunveruleika sem við hrærumst í og eigum að ræða. Ég læt Framsóknarflokkinn aldrei skipa mér að 

Virðulegi forseti. Ekki hvarflar að mér eitt augnablik að hvorki ég né Framsóknarflokkurinn munum stoppa umræður hv. þm. Ögmundar Jónassonar. Ég fagna því hins vegar að hann skuli vera farinn að draga í land með þær alvarlegu ásakanir sem hann viðhafði hér gagnvart hæstv. iðnaðarráðherra. Ég vek líka athygli hans á því, og endurtek það enn og aftur, að það er ástæða til þess þegar er verið að fjalla hér um frumvörp að hv. þingmaður hlusti á og lesi greinargerðina sem hæstv. iðnaðarráðherra, sá sem stendur að þessu frumvarpi, flytur með frumvarpinu. Það er stefnuyfirlýsingin, það er stefnan, það er þangað sem menn ætla sér. Hvað gerðist í fortíðinni, hvað aðrir hafa komið með, hvers lags yfirlýsingar aðrir hafa komið með kemur þessu máli ekki við. Núverandi hæstv. iðnaðarráðherra ber ábyrgð á þessu máli og hann er maður til að standa undir því. Það er það sem hv. þingmaður ætti að hlusta á og það sem hv. þingmaður ætti að einblína á. Hvað varðar það sem hv. þingmaður kemur inn á um sölu bankanna þá skil ég ekki hvers vegna verið er að draga það inn í umræðu um þetta mál, af því að það snýst ekki um sölu. Þetta frumvarp snýst ekki um einkavæðingu frá ríki, það snýst um samkomulag milli ríkis og sveitarfélaga, það snýst um ríkisvæðingu. En af því að hv. þingmanni eru bankarnir svona hugleiknir vekur það athygli mína að hann tilnefnir ávallt nokkra einstaklinga en gleymir því m.a. að þegar Búnaðarbankinn var seldur keyptu hann um 90 þúsund manns, það voru um 90 þúsund manns sem högnuðust á því. Hann gleymir því eflaust að KB-banki, sem er orðinn einn af stærri bönkum á Norðurlöndum og einn af stærri bönkum í Evrópu, hefur fært þúsundum einstaklinga verulegan hagnað. Hann veitir hundruðum ef ekki þúsundum einstaklinga störf, velmenntuðum einstaklingum, ekki síst íslenskum einstaklingum í góðri útrás. Hv. þingmanni finnst það ugglaust bölvað að bankinn skuli vel rekinn, skuli skapa mörg störf og færa þúsundum eigenda sinna ágætar tekjur.

Hæstv. forseti. Ég gleymi engu. Ég hef lagt fram spurningar á þingi til að fá fram sannleikann um einkavæðingu Búnaðarbankans. Ég fékk svör sem ég tel ekki vera fullnægjandi og ég mun ganga eftir þeim svörum í þinginu fyrir næstu kosningar. Hv. þingmaður má vita að ég hef engu gleymt og ég vil fá allar þessar staðreyndir upp á borðið. Varðandi bankana og vel rekna banka þá snýst þetta mál ekki um það. Það snýst um stjórnvaldsaðgerðir og hvernig stjórnvöld hafa staðið að einkavæðingu í landinu og hvaða einstaklingar og hópar, og þá í og með og ekki síst þeir sem staðið hafa í skjóli Framsóknarflokksins, hafa hagnast á henni. Það er lýðræðinu og sannleikanum nauðsynlegt að leiða það fram í dagsljósið. Að ég sé að draga í land varðandi ummæli mín gagnvart hæstv. iðnaðarráðherra þá er ég síður en svo að gera það. Ég hef fært rök fyrir máli mínu, ég hef óskað eftir því að hæstv. ráðherra geri okkur grein fyrir því hvert þessi vegferð muni leiða okkur. Ég minni hv. þm. Hjálmar Árnason á að við settumst saman á þing vorið 1995 og ég hygg að það hafi verið árið eftir að umræða hófst um hlutafélagavæðingu Landssímans. Man hv. þingmaður eftir þeirri umræðu? Ég stóð þá klukkutímum saman, dögum og vikum saman í umræðu um það efni. Ég man eftir öllum heitstrengingunum, öllum loforðunum sem síðan voru öll svikin af Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki. Og þegar ég heyri núna hv. þm. Hjálmar Árnason segja: „Gleymum þessu, horfum nú bara til framtíðarinnar“, 

Frú forseti. Ekki efa ég að efasemdir hv. þingmanns muni haldast enn um hríð. Ég vildi að rétt væri hjá hv. þingmanni að allar þær þúsundir einstaklinga sem eiga í og starfa í kringum KB-banka væru allt saman framsóknarmenn, eins og hann hefur gefið í skyn, en grun hef ég um, illu heilli, að svo sé ekki. Ég held að eigendur KB-banka sé fólk úr öllum stjórnmálaflokkum, kannski ekki Vinstri grænum, ég veit það ekki, þó er ég viss um að einhverjir vinstri grænir eiga hlut þar í, enda voru það starfsmennirnir sem áttu þess kost að kaupa í Búnaðarbankanum þegar hann var seldur og þeir gerðu það. En enn og aftur kemur hv. þingmaður upp í umræðu um samkomulag sem gert er á milli ríkisins og tveggja sveitarfélaga og talar um einkavæðingu og aftur einkavæðingu. Það minnir óneitanlega á heldur ógeðfelldar aðferðir sem notaðar voru um miðbik síðustu aldar einmitt til að hamra á og telja fólki trú um annað en veruleikinn sagði. Það vekur líka athygli mína að hv. þingmaður skuli koma ítrekað upp í ræðustól og víkja sér undan því að vitna í framsöguræðu hæstv. iðnaðarráðherra, sem er þó framsöguræða með því frumvarpi sem hér er til umræðu en ekki um þau frumvörp sem flutt hafa verið í sögu Alþingis. Það frumvarp er til umræðu og það er frumvarpið sem hæstv. núverandi iðnaðarráðherra er að fjalla um og við erum að fjalla um, aðrir en hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar.

Frú forseti. Mér finnst ótrúlega aumt af hv. þm. Hjálmari Árnasyni að ætla að reyna að telja okkur trú um að komin sé ný ríkisstjórn þótt skipt hafi verið um formann Framsóknarflokksins. Þótt fyrrverandi formaður hrökklaðist frá og kominn sé annar er ekki þar með sagt að búið sé að breyta um stefnu og ríkisstjórn. Honum finnst að þess vegna eigi ekkert að velta fyrir sér hvað fyrrverandi iðnaðarráðherra hafi sagt og hvað fyrrverandi forætisráðherra hafi sagt vegna þess að það sé komin ný ríkisstjórn, búið að skipta um formann Framsóknarflokksins, hann sé orðinn iðnaðarráðherra og þá sé nýtt upp á teningnum. Ég veit ekki betur en þetta sé sama ríkisstjórn og tók við 1995 og hefur verið allt of lengi.  Mér er ofboðið. Hvað sem menn segja um það sem flokkurinn gerir rangt og vitlaust þá vita flestallir í þjóðfélaginu að stefna Framsóknarflokksins í einkavæðingarmálum er gengin fram af fólki. Af hverju á samt að svíkja félaga sína og segja að komin sé ný stefna? Ég leyfi mér að spyrja þingmanninn: Hver er aftur tilgangurinn með þessu frumvarpi sem við ræðum um hérna, um að breyta eignarhaldi á Landsvirkjun? Hann hefur hvergi komið fram. Hins vegar er það yfirlýst stefna af hálfu fyrrverandi ríkisstjórnar Framsóknarflokksins, ef hv. þingmaður vill telja að nú sé komin ný ríkisstjórn, að leysa til sín eignarhlut 

Hæstv. forseti. Ég átta mig ekki á hvað hv. þingmaður var að fara með athugasemd sinni að öðru leyti en hinni gömlu tuggu hans um einkavæðingu, gamalkunnugum áróðri hans um einkavæðingu og aftur einkavæðingu. Hins vegar kom fram draumur hans um að núverandi ríkisstjórn fari frá. Það er vel skiljanlegt að hv. þingmaður vilji þessa ríkisstjórn frá hafandi í huga að frá 1995, þegar var hér mikið atvinnuleysi, stöðnun og lítið að gerast í atvinnulífinu, hefur atvinnuleysið blessunarlega horfið, hagvöxtur orðið meiri hér en nokkurs staðar í samkeppnislöndum sem við miðum okkur við. Efnahagurinn hefur verið með því móti að á alþjóðavísu skorum við verulega hátt. Það er von að hv. þingmaður vilji ekki sjá meira af þessu. Hv. þingmaðurinn furðar sig á því að ég skuli benda á að í ræðum hans og fleiri hv. þingmanna er stöðugt vísað til fyrrverandi iðnaðarráðherra. Ég er hissa á því, af því að menn eru svona í sögunni, að þeir skuli ekki ganga lengra aftur í tímann og þylja upp alla þá iðnaðarráðherra sem hér hafa starfað. Við erum einu sinni að fjalla um frumvarp sem núverandi hæstv. iðnaðarráðherra flytur. Núverandi hæstv. iðnaðarráðherra boðar þar sína stefnu og ábyrgð sem iðnaðarráðherra í núverandi ríkisstjórn. Þess vegna er það eiginlega óskiljanlegt að hv. þingmaður skuli vera svo fastur í fortíðinni. En kannski kemur það ekki á óvart.

Frú forseti. Hvað sem segja má um fyrrverandi iðnaðarráðherra Valgerði Sverrisdóttur, eins og hún hefur kynnt stefnu Framsóknarflokksins, þá gerði hún það að mínu viti einarðlega. Hún hefur sagt að hún sjái ekki eftir því sem hún hafi gert. Síðan kemur hv. þm. Hjálmar Árnason og vill ekki einu sinni viðurkenna fyrrverandi iðnaðarráðherra sinn og reynir að segja Alþingi að búið sé að skipta um skoðun af því að kominn er nýr iðnaðarráðherra. Leyfið mér að taka upp hanskann fyrir Valgerði Sverrisdóttur, fyrrverandi iðnaðarráðherra. Hún stóð á sínum málum og gerði það af myndugleik þótt við værum gjörsamlega ósammála henni. Hún kveinkaði sér ekki undan því að hún væri gagnrýnd fyrir stefnuna sem hún framfylgdi af hálfu Framsóknarflokksins. Svo kemur hv. þm. Hjálmar Árnason og vill ekki viðurkenna fyrrverandi iðnaðarráðherra eða það sem hún hefur sett fram í nafni ríkisstjórnarinnar. Mér finnst það aumt. Maður getur deilt um málin og verið annarrar skoðunar en að halda því fram að það breyti um stefnu hjá Framsóknarflokknum að nýr iðnaðarráðherra taki við finnst mér dapurlegur málflutningur. Hvað segir hv. þingmaður við því að tæknilega fá tvö sveitarfélög, Reykjavíkurborg og Akureyri, skipt á milli sín 30 milljörðum kr. af almannafé? Hvað segir hann um það í ljósi þess sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson þingmaður Framsóknarflokksins lýsti fyrr í dag, að fjármagn sem þau hefðu að litlu leyti eða ekki lagt til, skuli úthlutað þeim? Skyldi það vera af því að þarna sitja framsóknarmenn og sjálfstæðismenn alls staðar kringum borðið? Eru það ekki framsóknarmenn og sjálfstæðismenn sem ráða Reykjavíkurborg? Eru það ekki sjálfstæðismenn  En ég tek upp hanskann fyrir Valgerði Sverrisdóttur, frú forseti.

Hæstv. forseti. Ég fagna þeirri óvæntu umhyggju hv. þm. Jóns Bjarnasonar fyrir hæstv. utanríkisráðherra, fyrrverandi. iðnaðarráðherra, Valgerði Sverrisdóttur. Það er óvænt umhyggja  Ég vil hins vegar taka það fram að hæstv. utanríkisráðherra Valgerður Sverrisdóttir er manneskja til að standa fyrir sínu máli og hefur ávallt verið.  Svo vil ég vekja athygli á því, af því að hv. þingmaður hefur áhyggjur af því, hvað verði um allt þetta fé. Þetta eru engir smápeningar sem um er að tefla. Löglegir eigendur fyrirtækisins Landsvirkjunar sem hafa komist að niðurstöðu um að ríkisvæða Landsvirkjun. Reykjavíkurborg og Akureyri selja sinn hlut ríkinu og ríkið borgar þeim. Hvert skyldi nú sá peningur renna? Ég hvet hv. þm. Jón Bjarnason til að spyrja formann BSRB að því hvert sá peningur fer. Ef ég veit rétt fer hann í að styrkja lífeyrissjóð og það hlýtur að vera fagnaðarefni. En hv. þingmaður skal kanna það innan raða BSRB.

Hæstv. forseti. Sú umræða sem hér hefur farið fram og hefur tekið býsna langan tíma er að sumu leyti byggð á misskilningi og að sumu leyti sjálfsagt að einhverju leyti á útúrsnúningum. Hér hefur mest verið rætt um sölu á eignarhlutum ríkisins, hugsanlega sölu, fyrirætlanir um sölu einhvern tíma í framtíðinni, en málið sem við erum að ræða fjallar um kaup á eignarhlutum. Frumvarpið sem er til umræðu er ekki um sölu á eignarhlutum ríkisins heldur um kaup ríkisins á eignarhlutum tveggja sveitarfélaga. Tilvitnanir í ummæli fyrrverandi hæstv. iðnaðarráðherra eru sama marki brenndar. Þær hafa verið teknar úr eðlilegu samhengi og rangtúlkaðar. Hún var að tala um framtíðarþróun orkumarkaðarins, hugsanlega sölu, hugsanlegt söluferli. Við erum núna að tala um frumvarp sem fjallar um kaup á eignarhlutum. Hér eru ýmis atriði sem hefur verið getið um og ég tel mér skylt að víkja stuttlega að eftir því sem tími leyfir. Það var spurt um frekari eigendabreytingar í því sameignarfyrirtæki sem áfram verður um Landsvirkjun og það er rétt að taka fram að það fer þá fram eftir almennum reglum eins og lýst er og þá þarf auðvitað aðild Alþingis þar sem um einkenni sameignarfélags eða sameignarfyrirtækis í ríkiseigu er að ræða. Hér var líka vikið að eiginfjárstöðu Landsvirkjunar og það er hægt að upplýsa það, eins og menn vita, að hún er traust. Margir ræðumenn hafa vikið að dagsetningunni 1. janúar 2012. Um það er einfaldlega það að segja að hér er um niðurstöðu í viðskiptalegum samningum að ræða og er alþekkt í viðskiptalífinu og í slíkum samningum. Það var nokkur misskilningur hjá ræðumönnum um eigandaumboð fjármálaráðherra og það er ástæða til að nefna það að málefnisstjórnsýsluumboð iðnaðarráðherra um iðnaðar- og orkumál breytist ekki þrátt fyrir þetta. Hér hafa ýmis orð fallið um réttarform og rekstrarform fyrirtækja og ég hlýt að lýsa áhyggjum mínum yfir þeim einkennilegu viðhorfum sem hér hafa komið fram um hlutafélög og einkahlutafélög. Því er til að svara að sameignarfélög, hlutafélög, einkahlutafélög, samvinnufélög og fleiri rekstrarform sem nefna mætti eru auðvitað skilvirk sjálfsábyrg réttarform fyrirtækja sem getur verið mjög vel við hæfi að velja í hvers konar rekstri. Það er enginn árekstur þar við samfélagslegt hlutverk eða samfélagsþjónustu sem liggur í sjálfu réttarforminu. Það er vel hægt að iðka og þjóna samfélagi og samfélagslegum hlutverkum í öllum þessum réttarformum og rekstrarformum en það er eðlilegast að velja þar úr eftir því sem hæfir hverju sinni. Á sama hátt hlýt ég að lýsa áhyggjum af þeim úreltu viðhorfum sem hér hafa komið fram til markaðarins. Það er alveg það sama með markaðinn. Hann er auðvitað það fólk sem þar starfar og þar á viðskipti. Hann getur vel þjónað almennum neytendum, ekkert síður og jafnvel í flestum atvikum miklu betur en þar sem er ríkisforsjá. Það var talað um eignarhald á Landsneti. Það hefur áður komið fram að það kemur vel til greina að önnur fyrirtæki og stofnanir á þessum markaði verði þar aðilar að en það er ekki á dagskrá nú. Hér var oftar en einu sinni vikið að rekstrarformi Ríkisútvarpsins. Það er rétt að ítreka að það eru samhengislítil orð og algerlega ótengd þeirri umræðu sem hér fer fram. Það er meira að segja tekið skýrt fram í því lagafrumvarpi um Ríkisútvarpið sem nú er til vinnslu á Alþingi að ekki kemur til greina að það verði selt eða sundur bútað. Ég hlýt tímans vegna að vísa til þess sem ég sagði áður í svari við fyrirspurn um þróun á eignarhlutum Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar frá árum Marshall-aðstoðarinnar og ég hlýt líka að vísa til þess svars sem ég veitti um raforkuverð, að upplýsingar sem ég hef fengið benda til þess að fleiri kaupendur raforkuverðs hafi fengið lítt breytt eða lækkað verð heldur en þeir sem takast á við hækkað verð. Það er alveg ljóst að við þurfum að starfa, eins og hér hefur líka komið fram, í samræmi við reglur Evrópska efnahagssvæðisins og vinna hér að frekari mótun og þroska orkumarkaðar. Þá hljótum við auðvitað að taka síðari ákvarðanir um rekstrarform, réttarform, skipulag, samkeppnisaðstæður og fleira, annars vegar á viðskiptalegum grundvelli og forsendum og hins vegar í samræmi við þau samfélagslegu hlutverk sem þessum markaði er ætlað að rækja. Um ákvæðið í 7. gr. hlýt ég að segja að þar sé einfaldlega um almenn viðhorf að ræða um hæfisskilyrði. Um fyrirtækið Eignarhlutir ehf. sem hér var nefnt vil ég segja að þetta er einfaldlega alsiða til að tryggja að um óbreytt réttarform og rekstrarform sé að ræða og alþekkt í viðskiptalífinu að nota þá lítil fyrirtæki með sem eignaraðila eða aðila að viðskiptum eða rekstri. Ég hlýt að harma það sem hér var sagt áðan um einkavæðingu bankanna. Ég hef kynnt mér skýrslur sem Ríkisendurskoðun hefur skrifað um það mál og þar koma ekki fram þær ástæður sem hér voru nefndar. Ég hlýt líka að harma það sérstaklega að hér voru nafngreindir menn, einstaklingar úti í þjóðfélaginu og fyrirtæki, að tilefnislausu. Að miklu leyti hefur umræðan farið langt út fyrir efnið eins og komið hefur fram. Það sem við erum hér að ræða er aðeins afmarkaður skilgreindur áfangi innan orkumarkaðarins samkvæmt þeim skilmálum sem Evrópska efnahagssvæðið og annað markar okkur. Hér er um að ræða augljós skipulagsmál. Efni frumvarpsins og tillögur eru algerlega hlutlausar varðandi frekari þróun markaðarins, viðskiptalegar forsendur, viðskipti við aðra aðila, lánardrottna og aðra slíka og það tengist alls ekki á nokkurn hátt einkavæðingu, hvorki fyrr né síðar. Þetta er alveg opið og gegnsætt ferli Að lokum hlýt ég að hafna og vísa á bug þeim fráleitu ummælum sem hér hafa fallið um þá alhliða framfarastefnu og framfarasókn sem hér hefur ráðið að undirlagi framsóknarmanna í ríkisstjórninni sem skilað hefur sér hvarvetna í vaxandi framlögum til velferðarmála, í atvinnuástandi sem á sér varla sinn líka í sögunni og mjög glæsilegri þróun í kaupmætti almennings.

Hæstv. forseti. Þetta frumvarp fjallar ekki um sölu, heldur um kaup. Það er alveg rétt. Einn aðili selur og annar kaupir. Reykjavíkurborg selur, ríkið kaupir. Efasemdir um söluna voru m.a. byggðar á því hjá Reykvíkingum mörgum að þeir vissu ekki hvað vekti fyrir stjórnvöldum, hvaða áform væru uppi um Landsvirkjun og raforkugeirann í framtíðinni. Í því sambandi hlustuðu menn á hvað fulltrúar ríkisstjórnarinnar, þar á meðal og ekki síst fyrrverandi hæstv. iðnaðarráðherra, segðu um það efni. Þess vegna vísa menn í ummæli hennar og ég spyr hæstv. ráðherra þegar hann segir að þau hafi verið tekin úr samhengi á hvern hátt það hafi verið gert. Hér er væntanlega vísað til þess sem ég sagði um það efni. Hæstv. ráðherra segir að það sem við höfum haft til málanna að leggja sé annaðhvort misskilningur eða útúrsnúningar. Við höfum óskað eftir því að fá að vita hvaða hugmyndir hæstv. ráðherra og ríkisstjórn hafa um framtíðarskipan þessara mála. Þegar hæstv. ráðherra vísar í úrelt viðhorf til markaðarins er hann væntanlega að vísa í ummæli okkar, og þar á meðal mín sem hef fært rök fyrir því að markaðsvæðing raforkugeirans hafi leitt til fákeppni og hærra raforkuverðs víðast hvar þar sem sú leið hefur verið farin. Þetta er málefnaleg umræða og aldeilis ekki úrelt en það er óskað eftir því að fá málefnaleg viðbrögð en ekki að viðmælendur hæstv. ráðherra séu afgreiddir á þann hátt að þeir annaðhvort misskilji hlutina eða snúi út úr.

Hæstv. forseti. Það er augljóst. Það sem ég átti við er að slitið er úr samhengi þegar tekin eru örfá orð úr lengra máli fyrrverandi iðnaðarráðherra þar sem talað er um sölu og framþróun markaðarins en við erum hér aðeins að tala um kaup ríkisins. Í öðru lagi hefur það greinilega komið fram hjá mér, bæði núna í mínum síðustu orðum og líka í frumræðunni, að við viljum vinna að eðlilegri framþróun orkumarkaðar, bæði á viðskiptalegum grundvelli og með tilliti til þeirra samfélagshlutverka sem hann á að gegna.

Hæstv. forseti. Það voru ekki slitin úr samhengi örfá orð. Ég las upp úr heilu viðtali við hæstv. fyrrverandi iðnaðarráðherra. Ég get látið núverandi ráðherra fá frekari viðtöl og yfirlýsingar frá hæstv. ráðherra. Menn verða að kannast við eigin yfirlýsingar og eigin orð. Síðan geta menn dregið í land eða breytt um skoðun, gott og vel, en þetta voru engu að síður staðreyndir. Yfir í annað. Hæstv. ráðherra segir að hér hafi menn verið nafngreindir að tilefnislausu. Ég mótmæli þessu. Ég vísaði í orð eins helsta fjárfestis á Íslandi sem sá orkumarkaðinn og vatnsmarkaðinn vera að opnast fyrir fjárfesta, menn af sínu sauðahúsi. Hér rakti ég fjármagnstilfærslur í íslensku efnahagslífi þar sem einstaklingur, í þessu tilfelli, reiddi fram 5,5 milljarða króna. 

Hæstv. forseti. Vitanlega er það slitið úr samhengi þegar verið er að ræða um sölu í umræðu um kaup. Í öðru lagi átti ég ekki við þau orð sem þessi nafngreindi maður hafði um áhuga sinn á fjárfestingum, heldur átti ég við ummæli hv. þingmanns um hann nokkrum mínútum áður í hans máli.s

Hæstv. forseti. Hæstv. ráðherra talaði um að eiginfjárhlutfall Landsvirkjunar væri traust. Þá endurtek ég það sem ég spurði um í ræðu minni: Hverjar eru ástæðurnar fyrir því að það er verið að sameina öll þessi fyrirtæki á raforkumarkaðnum? Ég vil spyrja annars líka og fá betur fram hjá hæstv. ráðherra. Við fórum í þann leiðangur að koma á samkeppnisumhverfi á raforkumarkaðnum m.a. vegna þess að við höfðum skrifað undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Er hæstv. ráðherra á þeirri skoðun að þessi gríðarlega samþjöppun á markaðnum sem ríkisvaldið stendur fyrir núna geti farið saman við þau viðhorf sem eru á bak við það að koma á einhvers konar samkeppnisgrundvelli á þessum markaði? Ég spyr að því. Síðan spurði ég hæstv. ráðherra og hann svaraði því ekki í ræðu sinni hvort hann sem ráðherra byggðamála teldi ekki ástæðu til þess að þær gríðarlegu eignir sem nú færast í fjármunum til Reykjavíkurborgar og Akureyrarkaupstaðar gefi tilefni til þess að menn velti fyrir sér, þótt ekki væri nema til að skoða málið, að önnur sveitarfélög geti notið sambærilegra hluta og þessum sveitarfélögum einum var boðið upp á, hvort veisluborðið væri í raun og veru bara fyrir þessi tvö sveitarfélög eða hvort fleiri kæmu þar til greina.

Hæstv. forseti. Í frumvarpinu er aðeins gert ráð fyrir breytingum á fyrirkomulagi sömu eignar ríkisins sem gefur þessum fyrirtækjum möguleika á því að skipuleggja sig betur, nýta fjármagnið betur og styrkir þau þannig. Við verðum að gera okkur grein fyrir því að þessi markaður er í mótun þannig að það er of fljótt að fella dóm um samþjöppun á honum. Þar eru líka aðrir aðilar eins og Orkuveita Reykjavíkur, Hitaveita Suðurnesja og fleiri mætti nefna. Ég sagði í fyrra svari mínu í dag að það geti reynst næsta flókinn reikningur að reyna að rekja allt aftur til Marshall-aðstoðarinnar hvað hver hefur fengið og hvað hver hefur greitt í viðskiptum Reykvíkinga og Akureyringa á orkumarkaðnum og það kom einmitt fram í umræðunum áðan að þeir sem hafa staðið undir öllum þeim kostnaði og allir þeirri fjármagnsuppbyggingu eru einmitt greiðendur orkunnar, þar á meðal þá auðvitað Reykvíkingar og Akureyringar. Ég amast ekkert við því að þetta sé rætt eða athugað, ég bendi aðeins á að það er hættulegt að gera sér í hugarlund að útreikningurinn sé einfaldur.

Hæstv. forseti. Ég geri ekki ráð fyrir því að það sé einfalt að reikna þessa hluti út. Ég er hins vegar á þeirri skoðun að það sé vel hægt að skoða þessi mál út frá þeim sjónarmiðum sem hæstv. ráðherra nefndi, þ.e. hvar þessi verðmæti urðu til. Þau urðu til í viðskiptum á þessum markaði. Sá markaður er víðar en á höfuðborgarsvæðinu og Eyjafjarðarsvæðinu þannig að það er alveg ástæða til að menn skoði það. Síðan verð ég að segja eins og er að ég átta mig alls ekki á því að það séu nein rök fram sett af hálfu hæstv. ráðherra hvað varðar þennan markað ef sú samþjöppun sem hér er boðuð á markaðnum á að þýða að hér geti orðið eitthvert eðlilegt ástand. Þá segi ég bara pass, ég get ekki skilið það.

Hæstv. forseti. Ég vil aðeins endurtaka og ítreka það sem áður hefur komið fram. Hér er ekki um skipulagslega sameiningu, formlega sameiningu eða samruna að ræða. Það er þvert á móti gert ráð fyrir því að Rarik og Orkubú Vestfjarða haldi áfram að gegna hlutverkum sínum eins og verið hefur.

Frú forseti. Í síðari ræðu sinni tekur skólamaðurinn í hæstv. ráðherra yfir þegar hann fer að gefa umræðunni hér einkunn og segir að hún hafi að hluta byggst á útúrsnúningum. Ég mótmæli því. Ég hef hlustað á alla umræðuna hér í dag og það er ekki rétt hjá hæstv. ráðherra að málið sé svo þröngt að hér megi einungis ræða um kaup. Hér má nefnilega líka ræða um sölu, og við hv. þingmenn þurfum ekki leyfi þessa hæstv. ráðherra til að reyna að sjá hlutina í stóru samhengi, til þess að víkka sjóndeildarhringinn og horfa á hlutina frá eins víðum sjónarhóli og hægt er. Það er sjálfsögð skylda okkar sem hingað erum kosin að gera það, og betur væri ef hæstv. ráðherra léti sér segjast í þessum efnum og ræddi hina stóru drætti í þessari mynd, ræddi framtíðarstefnu þessarar ríkisstjórnar í raforkumálum. Hann er ófús til að gera það og ég skil það vel. Ég hef þá kenningu að það sé vegna þess að hann hafi eitthvað fyrir okkur að fela, hann vilji ekki fara út í að ræða við okkur þessa stóru drætti vegna þess að við höfum komið með vísbendingar um það að ríkisstjórnin ætli sér meira á þessum markaði en gefið hefur verið út. Þess vegna hefur m.a. verið dregin hérna fram sú staðreynd að Olíufélagið hefur gefið það út að það sé núna tilbúið til þess að losa um ákveðnar eignir hjá sér til þess að eiga meiri möguleika á að koma inn í orkugeirann og fjárfesta þar, hvort sem er í vatni eða rafmagni. Þessar yfirlýsingar eru búnar að liggja fyrir af hálfu Olíufélagsins allt þetta ár og það er alveg eðlilegt að þessir hlutir séu dregnir hér inn. Varðandi eiginfjárstöðu Landsvirkjunar svaraði hæstv. ráðherra því eingöngu til að hún væri traust. Ég veit ekki betur en að eiginfjárstaða Landsvirkjunar hafi farið dalandi og versnað, 

Hæstv. forseti. Ég var rétt áðan að segja, og ég get endurtekið það, að afstaða ríkisstjórnarinnar er sú að við þurfum að vinna að því að þroska og þróa orkumarkað sem uppfyllir viðskiptaleg skilyrði, fullnægir þeim samfélagslegu þjónustuhlutverkum sem honum er ætlað og er í samræmi við reglur Evrópska efnahagssvæðisins. Þetta er algjörlega skýrt svar og ég kinoka mér alls ekki við því að ræða hina breiðu framtíðarmynd í þessum málum.

Hæstv. forseti. Þegar ríkisstjórnin undirritaði með fjármálaráðherra, borgarstjóranum í Reykjavík og bæjarstjóranum á Akureyri viljayfirlýsinguna um að íslenska ríkið leysti til sín eignarhluta Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun sagði ríkisstjórnin í yfirlýsingu sinni að hún gerði ráð fyrir að fyrirtækin yrðu sameinuð í eitt, Landsvirkjun, Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða. Því fyrirtæki yrði breytt í hlutafélag, þó eigi fyrr en á árinu 2008, og með hlutafélagavæðingunni væru sköpuð skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu. Þetta lá fyrir í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í upphafi síðasta árs. Það er ekkert skrýtið þó að við séum að reyna að ræða þetta á þessum grunni núna þó svo að ríkisstjórnin reyni að flýja í skjól með þessi fyrirtæki, Rarik og Orkubú Vestfjarða, sem einhver dótturfyrirtæki og láti að því liggja að hér sé ekki verið að sameina. Þetta var markmið ríkisstjórnarinnar þegar viljayfirlýsingin var undirrituð og við höfum ekki fengið 

Hæstv. forseti. Ég eða við í stjórnarliðinu erum alls ekki að víkja okkur undan þessari víðtæku og almennu framtíðarumræðu. Hins vegar eru hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar að reyna að koma sér undan því að ræða frumvarpið sem er til umræðu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingar á ýmsum lögum á orkusviði. Frumvarp þetta er lagt fram samhliða frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Landsvirkjun sem hér hefur verið til umræðu. Í frumvarpinu er í fyrsta lagi lagt til að gerð verði breyting á fyrirsvari ríkisins varðandi eignarhluti í Hitaveitu Suðurnesja, Orkubúi Vestfjarða og Rarik. Í öðru lagi er lagt til að fjármálaráðherra leggi allan eignarhlut ríkisins í Orkubúi Vestfjarða og Rarik inn til Landsvirkjunar sem viðbótareigendaframlag ríkissjóðs í Landsvirkjun. Í þriðja lagi er lagt til að gerð verði breyting á lögum um stofnun hlutafélags um Rafmagnsveitur ríkisins þannig að eytt verði óvissu um skattalega meðferð við stofnun hlutafélags um fyrirtækið. Samkvæmt lögum um stofnun hlutafélaga um Hitaveitu Suðurnesja, Orkubú Vestfjarða og Rafmagnsveitur ríkisins fer iðnaðarráðherra, ýmist einn eða ásamt fjármálaráðherra, með eignarhlut ríkisins í fyrirtækjunum. Er það frávik frá þeirri skipan sem almennt var komið á meðferð slíkra eigna með reglugerð um Stjórnarráð Íslands en þar segir að fjármálaráðuneytið fari með mál er varða „eignir ríkisins, þar á meðal verðbréf og hlutabréf, svo og fyrirsvar þeirra vegna, meðal annars að því er tekur til stjórnar fyrirtækja í eigu ríkisins að öllu leyti eða nokkru, nema lagt sé til annars ráðuneytis“. Með hliðsjón af þessu hefur verið ákveðið að fjármálaráðherra skuli alfarið taka við eigandahlutverki ríkisins gagnvart orkufyrirtækjum í þess eigu. Þetta er gert í ljósi þess að óheppilegt getur verið að handhöfn vegna eignarhalds sé hjá sama ráðherra og fer með almenna stjórnsýslu á sviði auðlinda- og orkumála. Hvað varðar Orkubú Vestfjarða og Rarik verður þetta fyrirsvar óbeint hjá fjármálaráðherra því í frumvarpinu er lagt til að eignarhald ríkisins í fyrirtækjunum færist til Landsvirkjunar en að fyrirsvar vegna eignarhalds ríkisins í Landsvirkjun verði hjá fjármálaráðherra. Í samræmi við framangreinda ákvörðun er með frumvarpi þessu leitað eftir viðeigandi breytingum á lögum og verði frumvarpið að lögum færist meðferð hlutafjár ríkisins í fyrirtækjunum til fjármálaráðherra um áramót. Lögð er til sú breyting á lögum um stofnun hlutafélaga um Orkubú Vestfjarða og Rafmagnsveitur ríkisins að stjórnir félaganna skuli skipaðar þremur til fimm mönnum. Á grundvelli þessarar heimildar mætti síðar fækka stjórnarmönnum úr fimm í þrjá með breytingu á samþykktum félaganna en gert er ráð fyrir að skipan stjórna félaganna verði óbreytt, a.m.k. fram að aðalfundum í félögunum á næsta ári. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir því að fjármálaráðherra leggi allan eignarhlut ríkisins, annars vegar í Orkubúi Vestfjarða og hins vegar í Rarik, inn til Landsvirkjunar sem viðbótareigendaframlag ríkisins en íslenska ríkið á og fer með 100% hlut í báðum fyrirtækjunum. Með því verða Orkubú Vestfjarða og Rarik að fullu dótturfélög Landsvirkjunar sem fer eftir það með eignarhlutina. Með breytingunni má ná fram ýmiss konar þróun í rekstri fyrirtækjanna. Í upphafi samningaviðræðna um kaup á Landsvirkjun var gert ráð fyrir að Landsvirkjun, Rarik og Orkubú Vestfjarða yrðu sameinuð í eitt fyrirtæki eftir að ríkissjóður hefði leyst til sín eignarhluta sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Með því hefði ríkið sameinað eigur sínar á raforkumarkaði í eitt fyrirtæki í framleiðslu, dreifingu og sölu. Í frumvarpinu er hins vegar horfið frá þessu og nú lagt til að Orkubú Vestfjarða og Rarik verði áfram rekin sem sjálfstæð hlutafélög en að fjármálaráðherra leggi alla eignarhluti ríkisins í Orkubúi Vestfjarða og Rarik inn til Landsvirkjunar sem viðbótareigendaframlag ríkisins eins og áður sagði. Þessi sömu fyrirtæki stofnuðu fyrr á þessu ári fyrirtækið Orkusöluna ehf. til að annast raforkusmásölu og var stofnun þess fyrsti vísirinn að framtíðarsamstarfi fyrirtækjanna. Hér er að þessu sinni stigið afmarkað skref í þróun og skipulagi þessara opinberu fyrirtækja og þar með varðandi mótun orkumarkaðarins en ekki er um sameiningu eða samruna fyrirtækjanna að ræða í eitt sameinað fyrirtæki. Miðað við fyrri umræður um þessi mál á fyrri stigum aðdragandans á umliðnum missirum er nauðsynlegt að hafa þetta í huga nú en áður hefur m.a. verið rætt opinberlega um hlutafélög og samrunaferli í þessu samhengi. Nú er aðeins stigið skref í tengslum við kaup á eignarhlutum og fyrirkomulag eigna ríkissjóðs. Afstaða gagnvart lánardrottnum og viðskiptaaðilum breytist ekki að öðru leyti enda um sama rekstrarform áfram að ræða. Frekari þróun síðar ber að meta og ákvarða út frá viðskiptalegum sjónarmiðum í samræmi við mótun raforkumarkaðarins og samkeppnisaðstæður. Hitt liggur áfram alveg ljóst fyrir að ríkissjóður er eini eigandinn og á þessi fyrirtæki að öllu leyti einn eftir þau kaup sem nú hefur verið samið um. Þetta mun ekki breytast nema með sérstakri ákvörðun Alþingis ef til slíks kemur. Í þessum áfanga er einnig stigið skref varðandi fyrirsvar fyrir þessum eignum og varðandi eignarfyrirkomulag af hálfu ríkissjóðs eins og áður segir. Lög um skattskyldu orkufyrirtækja, nr. 50/2005, tóku gildi 30. maí 2005 og koma til framkvæmda við álagningu tekjuskatts á árinu 2007 vegna tekna ársins 2006. Rafmagnsveitur ríkisins hafa samkvæmt þeim lögum verið skattskyldar frá upphafi ársins 2006 óháð stofnun hlutafélags um rekstur þeirra. Yfirfærslan sem átti sér stað 1. ágúst sl. með breytingu á rekstrarformi fyrirtækisins hefur sem slík ekki skattskyldu í för með sér. Hins vegar er lögð til sú breyting að hlutafélagið yfirtaki allar skattaréttarlegar skyldur og öll skattaréttarleg réttindi sem að öðrum kosti hefðu fallið á Rafmagnsveitur ríkisins vegna rekstrar þeirra á tímabilinu 1. janúar til 1. ágúst 2006. Er þeirri yfirtöku ætlað að taka til allra skatta, þar með talið tekjuskatts, virðisaukaskatts og tryggingagjalds. Tillaga þessi er til samræmis við það tímamark yfirtöku sem lagt var til í frumvarpi því til laga um stofnun hlutafélags um Rafmagnsveitur ríkisins sem samþykkt var á síðasta þingi. Jafnframt er lagt til að áréttað verði að yfirfærsla eigna skuli í skattalegu tilliti miðast við verðmæti eigna að gerðu endurmati samkvæmt ákvæðum 3. gr. laga nr. 50/2005. Hæstv. forseti. Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta frumvarp og legg til að því verði vísað til hv. iðnaðarnefndar og 2. umr.

Frú forseti. Hún er kúnstug tilraun hæstv. iðnaðarráðherra til að halda því fram að þessi fyrirtæki tvö, Orkubú Vestfjarða og Rarik, verði áfram sjálfstæð fyrirtæki þegar búið er að setja eignarhlutinn inn í Landsvirkjun. Landsvirkjun tekur að sér að borga skattana, Landsvirkjun fer með alla hlutina í félaginu komi til einhvers slíks fundar o.s.frv. Nú tek ég undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal, fulltrúa Sjálfstæðisflokksins, að það er miklu betra að tala hreint út heldur en að koma með hlutina svona brenglaða. En að því er virðist trúir ráðherra þessu sjálfur. Það finnst mér kannski alvarlegast. Það er náttúrlega verið að slá þessum fyrirtækjum saman, það er bara svo einfalt. Mér finnst að hæstv. ráðherra eigi að viðurkenna það, viðurkenna tilganginn með þessu en fara ekki svona á bak við hann. En ég ætla að spyrja ráðherrann út í þetta í lokin. Bæði Skagafjarðarveitur og Norðurorka sendu iðnaðarráðuneytinu bréf fyrir tveimur árum, og ítrekuðu það aftur fyrir liðlega ári, þar sem farið var fram á að fá að ræða það að kaupa hlut Rariks á viðkomandi svæðum, þ.e. Norðurorka vildi fá að kaupa hlut Rariks á starfssvæði sínu og Skagafjarðarveitur fóru fram á að fá að ræða kaup á hlut Rariks á starfssvæði sínu, sem hefði kannski líka verið í anda þess að skapa fleiri aðila á raforkumarkaði. Alla vega voru þessi bréf send þegar verið var að ræða um að breyta eignarhaldinu. Þessir aðilar hafa ekki fengið svör, að ég veit, ekki formleg svör. Ég vil spyrja hæstv. iðnaðarráðherra: Hvenær á að svara Norðurorku og Skagafjarðarveitum 

Hæstv. forseti. Það er eðlilegt að ekki hafi verið tök á því að verða við þeim erindum sem hv. þingmaður nefndi nú þar sem málin hafa verið í öðrum farvegi. Hins vegar gilda auðvitað almennar stjórnsýslureglur um svör ráðuneytisins. Ég vil aðeins endurtaka og ítreka það að vissulega voru og eru valkostir í þessu máli, þ.e. fullkominn samruni, fullkomin sameining. Sá kostur var valinn að svo yrði ekki, heldur að fyrirtækin halda formlegri stöðu sinni, verkefnum sínum og hlutverkum, en þarna er náttúrlega eftir sem áður sami eigandi. Við verðum að líta á þetta sem áfanga í þróun því að orkumarkaðurinn er í mótun einmitt núna og á viðkvæmu þróunarstigi.

Frú forseti. Því miður er þetta ekki rétt. Það eru komnir nýir lögaðilar sem hlutast til um þarna. Verið er að stofna nýtt hlutafélag sem hæstv. ráðherra minntist á, eitthvert sýndarhlutafélag í fjármálaráðuneytinu sem á að fara með þessa hluti, það er nýr lögaðili. Það eru að koma nýir lögaðilar sem fara með eignarhald og málefni Rariks og Orkubús Vestfjarða. Það er verið að hræra býsna mikið saman, þetta er bara fullkomin skrumskæling. Má ég þá biðja um fyrrverandi iðnaðarráðherra sem skammaðist sín ekkert fyrir einkavæðingaráform sín. Hún gerði það ekki, heldur kom hreint til dyranna með þau  Aftur til þeirra Skagfirðinga sem þvingaðir voru á sínum tíma, undir forustu Framsóknarflokksins, til að selja Rarik Rafveitu Sauðárkróks sem var þeim mjög dýrmæt, var þeim stoð og stytta og skaffaði ódýrt rafmagn á Sauðárkróki, þeir voru þvingaðir til að selja hana Rarik gegn því að Rarik yrði áfram hrein ríkiseign, ekki hlutafélag heldur hreint ríkisfyrirtæki. Það voru rökin á sínum tíma. Nú hafa bæði Norðurorka og Skagafjarðarveitur farið fram á - að mig minnir, ég hef nú bréfin, fyrir einu eða tveimur árum og ítrekuðu það - að ræða það að kaupa þessa hluti til baka en hafa ekki fengið svar vegna þess að hæstv. iðnaðarráðherra segir að málið sé í öðrum ferli. Já, við vitum að það er í einkavæðingarferli og það er þess vegna sem Norðurorka og Skagafjarðarveitur vilja kaupa aftur sína hluti á þjónustusvæðum sínum vegna 

Hæstv. forseti. Það er vissulega ánægjulegt að verða var við að hv. þingmaður leggi svona mikla áherslu á hagsmuni þessa hlutafélags fyrir norðan, en ég endurtek það sem ég sagði að það nýtur að sjálfsögðu jafnræðisréttar og erindi þess verða tekin til afgreiðslu eins og annarra. En ég fagna því að hér kemur fram annað sjónarmið til einkaréttarlegs fyrirtækis, þ.e. hlutafélagsins Norðurorku.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér breytingar á lögum á orkusviði og vissulega er þetta mál nátengt og samtengt því máli sem við ræddum á undan. Ég vil segja það strax að sumt af því sem hér er lagt til er mér ágætlega þóknanlegt, við höfum reyndar lagt það til áður t.d. að fjármálaráðherra fari með eignarhlutinn í þessum orkufyrirtækjum frekar en iðnaðarráðherra. Það hefur komið fram mjög sterk krafa um það frá aðilum sem eru að kljást á þessum markaði að iðnaðarráðherra verði ekki áfram sá sem hefur eignarhaldið á sinni hendi, einfaldlega vegna þeirrar stöðu sem sá ráðherra hefur gagnvart þeim fyrirtækjum sem eiga í samkeppni á markaðnum og þurfa að sækjast eftir því að fá að nýta auðlindir. Við lögðum fram tillögu um það á síðasta þingi við afgreiðslu mála að eignarhaldið yrði fært til fjármálaráðherra en sú tillaga var reyndar felld á síðasta vori. En þó svo að við séum sammála þeirri gjörð sem þarna er áætluð getum við ekki samþykkt þessar greinar, vegna þess að í þeim er líka gert ráð fyrir að eignarhlutur ríkisins í viðkomandi fyrirtækjum verði lagður til Landsvirkjunar sem viðbótareigendaframlag ríkissjóðs í Landsvirkjun. Við erum einfaldlega ekki tilbúin til að samþykkja það og við teljum að fyrir því vanti líka rök. Ég verð því að kalla enn og aftur eftir rökum hæstv. ráðherra fyrir þessari leið. Í fyrsta lagi: Hvers vegna er þörf á þessu? Hæstv. ráðherra segir að eiginfjárstaða Landsvirkjunar sé traust. Þá er ekki þörf á því að leggja þetta inn til Landsvirkjunar af þeim ástæðum að eigið fé vanti í Landsvirkjun og hvers vegna er þá verið að þessu? Ekki getur verið að það sé betra fyrir samkeppnina á markaðnum að búa til sem allra stærst fyrirtæki um eignarhaldið. Ég bið hæstv. ráðherra að fara yfir þetta í ræðu sinni og útskýra það fyrir okkur hv. þingmönnum sem hér erum og þeim sem á hlýða hver rökin eru fyrir því að sameina þessi fyrirtæki undir einn hatt. Ég spyr líka hæstv. ráðherra, sem einnig er ráðherra viðskiptamála, hvort hann hafi ekki neinar áhyggjur af kærum vegna þess samruna sem hér er fyrirhugaður á markaðnum, hvort aðilar sem taka eiga þátt í þessari samkeppni muni verða sáttir við það að búinn sé til slíkur risi, enn þá stærri risi en fyrir hendi er á þessum markaði og að hann sé bæði í heildsölunni og smásölunni. Ég fer fram á að hæstv. ráðherra skoði það og fari yfir það. Hæstv. ráðherra talar um að ríkisstjórnin vilji þroska og þróa orkumarkaðinn í samræmi við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið, en frá því að farið var að ræða þessi mál, alveg frá því að ríkisstjórnin lagði af stað í þann leiðangur að búa til samkeppnisumhverfi á raforkumarkaðnum, hafa menn talað um EES-samninginn og að í raun og veru væri þrýstingur á okkur frá því samstarfi okkar við aðrar þjóðir að búa til slíkt samkeppnisumhverfi og að þróa og þroska orkumarkað á þann hátt sem gert er í löndunum í kringum okkur. Getur verið að þetta sé rétta leiðin til þess að þróa og þroska slíkan orkumarkað og samkeppnisumhverfi á þeim markaði? Ég get ekki séð það og mér finnst að hæstv. ráðherra þurfi að leggja svolítið á sig til að útskýra það betur, bæði fyrir mér og öðrum sem hafa tekið þátt í umræðunni. Það kann vel að vera að eitthvað hafi farið fram hjá mér sem styður það að þessi leið skuli farin og ég bið þá hæstv. ráðherra að fara yfir það. Ég get svo sem vísað til þeirra ræðuhalda sem fóru fram í dag og bæði ég og aðrir höfum haft uppi um fyrra málið, því að vissulega eru þessi mál það samtengd að ekki er hægt annað en tala um sömu hlutina í tengslum við þau bæði. Ég ætla ekki að endurtaka það sem ég sagði í dag um fyrra málið en ég óska eindregið eftir því að hæstv. ráðherra útskýri þessi mál betur en mér finnst hann hafa gert fram að þessu. Hæstv. ráðherra talaði um úrelt viðhorf til markaðar, að menn hefðu verið að tala fyrir úreltum viðhorfum til markaðar. Ég tel að hæstv. ráðherra skuldi okkur svolitla skýringu á því hvers konar viðhorf hann hefur til markaða og hvernig sú leið sem hér er kynnt, með samruna eða sameiningu þessara orkufyrirtækja undir einum hatti, getur farið saman við það að ætla sér að búa til markaðsumhverfi þar sem samkeppni getur orðið um þjónustu og sölu á raforku til notenda hér á landi. Ég ætla ekki að hafa þessa ræðu lengri. Það er ekki ástæða til að endurtaka það sem komið hefur fram fyrr í dag en ég bíð spenntur eftir því að hlusta á betri rök hæstv. ráðherra fyrir þeirri leið sem hann hefur verið að kynna með þessum málum.

Frú forseti. Þetta frumvarp til laga um breytingar á lögum á orkusviði sem er eins konar fylgifrumvarp með breytingum á lögum um Landsvirkjun sem við höfum rætt hér er í sjálfu sér, má segja, framhald af stefnu ríkisstjórnarinnar og í samræmi við hana eins og hún hefur verið á undanförnum árum og ríkisstjórnin hefur kynnt hana, ríkisstjórn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, a.m.k. að meginhluta til með því að innleiða markaðskerfið í raforkugeirann og finna allar leiðir til að hækka arðsemiskröfu raforkugeirans til eigin fjár síns. Í staðinn fyrir að hafa að meginmarkmiði að skaffa notendum sínum raforku á sem lægstu verði er komin krafan um arð og arðgreiðslur sem gjörbreytir í sjálfu sér eðli þessarar starfsemi úr að vera þjónustustarfsemi í að verða arðgefandi starfsemi þar sem eigandinn hugsar um að ná peningalegum arði. Það sem mér finnst samt vekja nokkra furðu er hvernig gengið er eiginlega bakdyramegin í gegnum þetta frumvarp um að leggja Orkubú Vestfjarða og Rarik undir Landsvirkjun. Það stendur svo rækilega að Landsvirkjun fari með hlutina í viðkomandi félögum. Þar stendur að Landsvirkjun eigi þessi fyrirtæki 100%. Þar stendur að eignarhlutar Orkubús Vestfjarða og Rariks verði hluti af eignum Landsvirkjunar og einnig að hið nýja hlutafélag sem á að stofna um starfsemina á vegum ríkisins eigi að fara með önnur réttindi og skyldur eins og skattalagaskyldur og þess háttar. Í raun er verið að sameina þessi þrjú fyrirtæki. Eins er líka kveðið á um það í yfirlýsingu iðnaðarráðuneytisins og fjármálaráðuneytisins, iðnaðarráðherra og fjármálaráðherra sem þá voru Valgerður Sverrisdóttir, núna utanríkisráðherra, og Geir Haarde, nú forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins. Þar var þessu einmitt lýst yfir, eins og stendur í yfirlýsingunni, með leyfi forseta: „Ríkið ráðgerir að sameina Landsvirkjun, Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða hf. eftir að hafa leyst til sín eignarhluta sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Með því sameinar ríkið eigur sínar á raforkumarkaði í eitt fyrirtæki í framleiðslu, dreifingu og sölu raforku.“ Þarna var gert ráð fyrir að undirbúningur ætti að fylgja en af tæknilegum mistökum, eða hvað maður getur kallað það, er hann núna fyrst á ferðinni. Áfram segir í þessari yfirlýsingu, með leyfi forseta: „Gert er ráð fyrir að sameinuðu fyrirtæki Landsvirkjunar, Rafmagnsveitna ríkisins og Orkubús Vestfjarða ehf. verði breytt í hlutafélag, þó eigi fyrr en á árinu 2008.“ - Þessu hefur öllu seinkað um tvö ár eins og við vitum. - „Með hlutafélagavæðingu eru sköpuð skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu.“ Þetta er svo sem alveg í samræmi við þá stefnu sem hér er að gerast. Þó að Framsóknarflokkurinn reyni að fela eitthvað eða slá ryki í augu fólks með því að gera þarna fléttur í eignarhaldi er þetta það sem er að gerast og öllum ljóst. Það sem ég ætla líka að spyrja hæstv. ráðherra út í tengist þessu hvoru tveggja. Það er um eignir þessara fyrirtækja. Í lögunum um Landsvirkjun eru í 6. gr. í núgildandi lögum taldar upp eignir Landsvirkjunar. Það sem hefur verið talað um, með leyfi forseta, er: „Landsvirkjun reisir og rekur, samkvæmt lögum nr. 60/1981, um raforkuver, og samkvæmt sérstöku samkomulagi við ríkisstjórn Íslands, dagsettu 11. ágúst 1982, eftirtalin raforkuver að fengnu leyfi ráðherra orkumála ...“ og síðan eru taldar upp Blönduvirkjun og Fljótsdalsvirkjun. Síðan kemur áfram: „Landsvirkjun reisir og rekur, samkvæmt lögum nr. 60/1981, eftirtalin raforkuver, að fengnu leyfi iðnaðarráðherra skv. 7. gr. þessara laga: Búrfellsvirkjun, … Sultartangavirkjun, … Hrauneyjafossvirkjun, … Sigölduvirkjun, … Kröfluvirkjun, … Vatnsfellsvirkjun, … Búðarhálsvirkjun, … og Bjarnarflagsvirkjun.“ Síðan höfum við Laxárvirkjun sem var líka talin upp sem hluti af þessari eignasamstæðu. Þeir segja að samkvæmt sameignarsamningi ríkisins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar taki Landsvirkjun hinn 1. júlí 1983 við eignarhlut ríkisins í Laxárvirkjun. Við heyrðum deilur fyrr á árinu um það með hvaða hætti Laxárvirkjun væri svo sett inn í þetta nýja fyrirhugaða eða sameinaða fyrirtæki eða inn í kaup á Landsvirkjun og verðmat á því. Það sem er hins vegar athyglisvert er að þær eignir sem eru nefndar í lögum um Landsvirkjun eru felldar út úr nýju lögunum. Í nýja frumvarpinu stendur að þessi 6. gr. m.a. og einnig greinin um Laxárvirkjun séu felldar niður. Ég spyr hæstv. ráðherra hver ástæðan sé fyrir því. Er ástæðan sú að ef ekki er talið upp er hægt að selja þær aðgreint án þess t.d. að breyta lögum um Landsvirkjun? Eins og þau eru núna er þetta talið upp sem hluti í sérlögum sem gilda um Landsvirkjun en fellt niður núna. Ég spyr: Til hvers er verið að fella það burt? Er það til þess að fella burt eignirnar án þess að það þurfi að koma inn til lagabreytingar, geta selt einstakar virkjanir burt? Mig grunar það, það er í anda ríkisstjórnarinnar, einkavæðingarstefnu Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks, að geta selt þetta í sjálfu sér síðan í burtu í bútum. Sama spurning gildir reyndar einnig um Orkubú Vestfjarða og Rarik. Orkubú Vestfjarða á virkjanir og virkjanarétt, á víða dýrmætan virkjanarétt á sínu svæði. Hvernig er sú eign metin og er gert ráð fyrir hún hverfi líka inn í Landsvirkjun? Rarik á líka virkjanir og virkjanarétt sem er sértilgreindur í sérlögum þeirra. Það kemur mjög óljóst fram, svo að ekki sé dýpra í árinni tekið, hvernig fer með virkjanaréttinn þarna. Þó verður að skilja það svo að Landsvirkjun eignist sjálf, eða þetta nýja fyrirtæki sem verið er að stofna um Landsvirkjun, virkjanarétt og virkjanir þessara orkubúa, Orkubús Vestfjarða eða Rariks. Ég spyr hæstv. ráðherra hvernig þessi atriði séu í raun. Er verið að fara þarna líka bakdyramegin til að geta selt út stakar virkjanir og virkjanakosti sem núna heyra undir þessi þrjú fyrirtæki? Það er athyglisvert í ljósi umræðunnar, einmitt þegar yfirlýsingin kom frá fjármálaráðherra og iðnaðarráðherra á sínum tíma um að hugmyndin væri að sameina fyrirtæki Landsvirkjunar, Rafmagnsveitna ríkisins og Orkubús Vestfjarða í eitt hlutafélag, að þá brugðust Vestfirðingar ókvæða við. Hér er ég með úrklippu úr Bæjarins besta, blaðinu þar, sem er með yfirskriftina „Bæjarstjórn Ísafjarðar furðar sig á hugmyndum ráðherra um sameiningu orkufyrirtækja“. Þetta er ekki nýtt, þetta er frá 2005 þegar yfirlýsingin kom fram. „Áætlunin gengur í berhögg við byggðaáætlun fyrir Vestfirði,“ stendur hérna líka. Í þessari grein er því harðlega mótmælt að verið sé að sameina þessi fyrirtæki. Bæjarstjórn Ísafjarðar samþykkti ályktun þar sem furðu var lýst á að til stæði að gera samkomulag um sameiningu Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða eins og komið hafði fram í fréttum. Í umfjöllun í þessari grein er vitnað í tvo sveitarstjórnarmenn, Guðna Geir Jóhannesson og Lárus G. Valdimarsson, þar sem þeir lýsa því að þeim hefði verið lofað að þetta mundi ekki gerast, Orkubú Vestfjarða yrði ekki lagt inn í annað fyrirtæki. Hér vitna ég í viðtal við Lárus G. Valdimarsson, með leyfi forseta: „Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks lofaði því að hún mundi aldrei standa að því að sameina Orkubúið öðrum fyrirtækjum.“ Þau loforð voru gefin þegar Orkubú Vestfjarða var haft af sveitarfélögunum á sínum tíma. Að vísu voru sveitarfélögin sett í fjárhagslegu klemmu vegna stefnu ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum, í samskiptum ríkis og sveitarfélaga o.s.frv. Sveitarfélögin á Vestfjörðum voru komin í mikla fjárhagslega klemmu og þá stillti ríkið þeim upp við vegg og sagði: Jú, jú, við skulum skera ykkur tímabundið úr snörunni gegn því að þið látið okkur hafa Orkubúið. Og sveitarfélögin á Vestfjörðum höfðu í rauninni ekki neina valmöguleika. Þeim var bara stillt upp við vegg og hótað því að annars yrðu gjaldfelldar á þau skuldir sem reyndar voru gjaldfallnar vegna Íbúðalánasjóðs og fleira. Þau voru knúin til að láta Orkubúið sitt sem hafði verið aðalstoð þeirra og stytta í uppbyggingu atvinnulífs á Vestfjörðum. Það hafði m.a. skaffað notendum rafmagn á lægra verði en annars gerðist. Auk þess hafði afli þess verið beitt til að styðja við atvinnurekstur þar. Það var mikil blóðtaka fyrir Vestfirðinga að missa Orkubúið með þessum hætti inn til ríkisins. Á móti lofaði ríkið hinu og þessu, lofaði að það yrði ekki sameinað öðrum fyrirtækjum, lofaði að það yrði eflt og styrkt á eigin forsendum heima í héraði þeim til hagsbóta. Fyrr í umræðunni var minnst á loforð og efndir ráðherra en ég verð að líta svo á að þótt búið sé að skipta um einn og einn ráðherra í ríkisstjórninni sé sameiginleg ráðherraábyrgð á gjörðum hennar. Enginn getur skotið sér undan þeirri ábyrgð. Ég held að þegar farið verður yfir öll loforðin og yfirlýsingarnar sem voru gefnar á Vestfjörðum þegar Orkubú Vestfjarða var tekið af sveitarfélögunum muni mönnum finnast efndir þeirra býsna þunnar nú. Þegar Orkubú Vestfjarða er sett inn í þetta nýja fyrirtæki, eignirnar teknar af því, virkjanirnar teknar af því - ég býst við að þær séu hluti af eignunum sem þarna er verið að setja inn - virkjanarétturinn tekinn af því sem Orkubú Vestfjarða hafði býst ég við að þeim finnist þetta vera heldur furðulegar efndir á loforðinu. Hið sama gildir náttúrlega um Rarik. Rarik er í sjálfu sér fyrst og fremst byggt upp af sveitarfélögunum, af almennum notendum vítt og breitt um landið. Hefði verið réttara, ef á að fara að hræra til um eignarhald og meðferð á eignum Rariks, að þá hefði verið rætt við sveitarfélögin hvort ekki ætti að afhenda bara þeim Rarik. Ég hefði talið á ýmsan hátt eðlilegt að sveitarfélögin í landinu ættu Rarik sem þjónustufyrirtæki fyrir dreifingu og smásölu á rafmagni. Frú forseti. Það má svo sem fara um þessi frumvörp ýmsum orðum. Ég ítreka að mér finnst miklu hreinlegra af hæstv. ráðherra að hann tali hreint út, sé ekki að búa til hér einhvern rykmökk af fléttum í kringum þessi mál. Við eigum að takast á og ræða þá pólitík sem þarna er á ferðinni, þá pólitík sem hefur verið kynnt. Það er verið að sameina þessi fyrirtæki og búa þau undir að verða sett á markað eða, eins og stendur í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá febrúar 2005, skapa skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu, hinu nýja og sameiginlega fyrirtæki. Það er hið eiginlega markmið. Ég ítreka svo spurningu mína frá því áðan varðandi bæði Norðurorku og Skagafjarðarveitur. Sveitarfélaginu Skagafirði var stillt upp með líkum hætti þegar Rafveita Sauðárkróks sem malaði gull fyrir sveitarfélagið var tekin af því. Það var meiri hluti Framsóknarflokksins og Samfylkingarinnar þá í Skagafirði sem stóð fyrir því að afhenda Rarik Rafveitu Sauðárkróks. Það tókst að forða því að Skagafjarðarveitur færu á eftir, þ.e. reksturinn á hitaveitunum. Síðan hefur Rarik hirt hitaveitur af sveitarfélögum sem lent hafa í greiðsluvandræðum vegna stefnu ríkisstjórnarinnar, m.a. í þessum málum. Hitaveita Blönduóss var tekin og Blönduósi stillt upp við vegg og tekin síðan af þeim hitaveitan. Búðardalur, Dalabyggð, hvað eftir annað hefur þeim verið stillt upp við vegg og veiturnar teknar af þeim. Jafnframt hefur verið sagt að þetta sé nú allt í lagi vegna þess að þetta er bara ríkisstofnun. Rarik er bara ríkisstofnun og verður það. Það var sagt þegar þessar veitur voru teknar af þeim, sagt að þetta væri bara ríkisstofnun og óhætt að treysta ríkinu. Nú er þetta allt komið á einkavæðingarvagninn. Hversu hratt hann fer er óvíst en hann fer býsna hratt. Ég hefði talið óráðlegt hjá Framsóknarflokknum, bara flokkslega séð, að keyra á þessa einkavæðingu núna. Ég bara vona, frú forseti, að þessi frumvörp nái ekki fram að ganga og að hægt verði að stöðva þessi einkavæðingaráform, það ferli sem hér er sett í gang. Að vori hljótum við að skipta um ríkisstjórn. Þá fáum við ríkisstjórn sem ber hag almennings meira fyrir brjósti, lítur á raforkuna fyrst og fremst sem þjónustustarfsemi gagnvart byggðunum í landinu, gagnvart fyrirtækjunum og almennum notendum, en ekki tæki fyrir einkavæðingarsinnaða ríkisstjórn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins í að koma á markað og hugsanlega síðan selja í áföngum, stórum eða smáum, eins og áformin liggja greinilega fyrir.

Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta frumvarp. Við ræddum hér fyrr í dag og í kvöld annað frumvarp. Það fjallaði um kaup og sölu, „aðallega kaup,“ sagði hæstv. iðnaðarráðherra sem vildi þrengja sjónarhornið sem við hefðum á þá lagasmíð. Hann vildi að þannig ættum við að ræða málið, þ.e. á þröngan máta. Þetta frumvarp fjallar um að færa Rarik og Orkubú Vestfjarða undir regnhlíf Landsvirkjunar. Ef við ræðum málin þröngt blasir fyrst við að spyrja: Hvers vegna er þetta gert? Getur verið að það liggi á að styrkja Landsvirkjun, eigið fé Landsvirkjunar? Bókfært verð þessara stofnana, fyrirtækja, þessarar starfsemi er um 17 milljarðar kr., þ.e. Rariks og Orkubús Vestfjarða. Er leikurinn til þess gerður að styrkja stöðu Landsvirkjunar vegna þess að menn sjá einhverja erfiðleika fram undan og í stað þess að veita fjármuni úr ríkissjóði til Landsvirkjunar - nokkuð sem gæti verið pólitískt viðkvæmt - þá kjósi þeir að fara þessa leið? Þetta eru spurningar sem vakna ef við skoðum málin þröngt. En við erum ekki að skoða málin bara þröngt. Við erum að ræða um framtíð raforkugeirans á Íslandi. Það var í rauninni ágætt sem fram kom hjá hæstv. iðnaðarráðherra í andsvari undir lok umræðu um fyrra frumvarpið. Þá sagði hann á þá leið að hér væri verið að þróa og þroska samkeppnismarkað í raforkugeiranum, þó þannig að hann svaraði samfélagslegum kröfum okkar og væri í samræmi við reglur hins Evrópska efnahagssvæðis. Þetta var kjarni máls. Gott og vel. Þetta er pólitískt markmið. En eigum við ekki að setja þá nánar inn í þessa mynd hvernig menn sjá þennan markað þróast og á hvern hátt þeir stuðla að því sem þeir telja æskilega framvindu með þessari ráðstöfun, að færa Rarik og Orkubú Vestfjarða undir hlíf Landsvirkjunar? Hvernig sjá menn landslagið í framhaldinu? Hvað með Norðurorku? Nú hefur heyrst að það gæti verið æskilegt að færa hana einnig inn í þessa samsteypu. Menn hafa rætt þann möguleika að sameina Hitaveitu Suðurnesja og Orkuveitu Reykjavíkur. Mér finnst að þetta sé nokkuð sem okkur beri að ræða. Þetta eru samfélagseignir og ef það er markmiðið að þróa hér samkeppnismarkað á sviði raforkunnar þá eigum við að ræða það alveg til enda. Það er þetta sem við höfum verið að kalla eftir. Við höfum verið að kalla eftir þessari umræðu, þ.e. að menn tali alveg hreint og opið um þessi mál. Það var í því samhengi sem ég spurði um hvað vekti fyrir mönnum, ef við skoðuðum málin þröngt, með því að færa Rarik og Orkubú Vestfjarða inn í Landsvirkjunarsamsteypuna. Er það til að styrkja eigið fé Landsvirkjunar? Það væri fróðlegt að fá svör við þessu hér á eftir. Það er í þessu samhengi sem við höfum verið að reyna að framkalla málefnalega umræðu um nákvæmlega þetta módel sem hæstv. iðnaðarráðherra lýsti. Við höfum verið að vísa til reynslunnar í Evrópu, í Bandaríkjunum, á Nýja-Sjálandi og víðs vegar um heiminn, á Norðurlöndunum, og bent á að þetta módel, þetta fyrirkomulag sem hæstv. iðnaðarráðherra lýsir þannig að það sé óskalandið, hafi ekki gefið góða raun fyrir notandann, fyrir kaupanda raforkunnar. Þess vegna dugir ekki að segja við okkur sem viljum ræða málin á þessum málefnalega grunni að þetta séu forneskjuleg viðhorf og þar með sé málið afgreitt. Þetta eru ekki forneskjulegri viðhorf en svo að neytendasamtökin norsku, svo dæmi sé tekið, hafa andæft því sem er að gerast þar í landi. Sömu sögu er að segja í Svíþjóð. Þar hafa verkalýðsfélögin mótmælt þessu fyrirkomulagi og bent á veikleikana í þessu skipulagi, hvernig sífellt minna sé fjárfest í mannauði, minna hugsað til fyrirbyggjandi aðgerða þannig að þegar á reynir þurfi menn að kaupa rafmagn dýrum dómum frá Póllandi og Þýskalandi og víðar. Vegna þess að fjárfestarnir vilja hala sem mestan arð út úr starfseminni sýna þeir ekki þá fyrirhyggju sem hinn opinberi eigandi gerði áður sem ekki lét stjórnast af arðsemiskröfum. Síðan sjáum við að tilraunir okkar til að fara inn á samkeppnismarkað hafa að minnsta kosti ekki enn þá skilað okkur lægra raforkuverði og við heyrum mikla gagnrýni sem fram hefur komið. Ég hef hér í ræðustól, hv. þm. Jón Bjarnason og aðrir þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og annarra flokka, hv. þm. Jóhann Ársælsson sem hefur verið mjög ötull og vakandi í þessari umræðu - marga fleiri mætti nefna, úr Frjálslynda flokknum til dæmis og fleiri - höfum bent á þessar staðreyndir og reynt að kalla eftir málefnalegri umræðu um málið. Hér fyrr á tíð var vinstri mönnum oft núið því um nasir að þeir létu stjórnast af hugmyndafræði og neituðu að horfa til reynslunnar. Þeir svöruðu því iðulega þá til að þeir væru að búa til nýjan heim og við skyldum bara bíða þar til hann væri orðinn til og þá skyldum við meta árangurinn á grundvelli nýrrar mælistiku. Nú hefur þessu verið snúið við. Nú viljum við sem erum kenndir við vinstri stefnu horfa til reynslunnar en hugmyndafræðingar og fylgjendur harðlínumarkaðshyggju og hægri stefnu segja: Við erum að búa til nýjan heim. Bíðið með að dæma okkur þar til hægt er að bregða mælistikunni á veruleikann. - Er ekki búið að snúa heiminum svolítið á hvolf að þessu leyti? Trúa ekki stjórnvöld og ríkisstjórnin í þessu tilviki, og ekki bara hér á landi heldur er þetta að gerast víða um heim, svo grimmt á sína hugmyndafræði að þau neita að horfast í augu við veruleikann, neita að horfa til reynslunnar? Ég er búinn að taka hér í ræðustól oft og mörgum sinnum fram töflur sem sýna þróun raforkuverðsins í Evrópu og tengja það við þessa markaðsvæðingu og árangurinn er ekki sem skyldi. Ég vitnaði fyrr í dag í framkvæmdastjóra Evrópusambandsins á sviði raforkumála, sem hingað kom og talaði í þessa veru. Þetta var mjög harður markaðssinni frá einhverju Eystrasaltsríkjanna sem sagði: Sá tími mun koma að þetta mun skila okkur lægra verði og verður hagstæðara, hann er bara ekki kominn. Það viðurkenndi hann. Það er í því ljósi sem mér finnst ástæða til að beina sérstaklega orðum til Framsóknarflokksins, þessa gamla samvinnuflokks sem bar uppi samvinnuhugsjónina til sveita öðrum flokkum fremur, sem trúði því á sínum tíma og ekki að ástæðulausu að með sameiginlegu átaki gætum við lyft grettistaki. Við gerðum það. Það voru ekki bara stofnuð samvinnufélög heldur bundust menn í bæjum samtökum og tóku höndum saman um ýmis þjóðþrifamál. Það er þetta sem við erum að tala fyrir í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, að þegar kemur að almannaþjónustunni eigum við ekki að segja skilið við slíka hugsun. Við eigum að vinna saman. Við eigum að sjá á hvern hátt við getum nýtt samvinnu manna. Ég minnist þess að hlusta einhvern tíma á fyrrverandi póst- og símamálastjóra lýsa þeirri breytingu sem varð þegar símafyrirtækin á Norðurlöndum voru gerð að hlutafélögum. Hann lýsti því þannig að áður fyrr hefðu menn komið frá öllum Norðurlöndunum, sest á rökstóla, skipst á skoðunum og upplýsingum og rætt það hvernig þeir gætu hjálpað hver öðrum. Þetta var umræðan. Þetta hefði skilað góðum og miklum árangri. Við hefðum fengið mikla aðstoð frá systurfyrirtækjunum á Norðurlöndum. Ég minnist þessa líka sem starfsmaður Ríkisútvarpsins hvernig þessi samvinna, samvinnuhugsun og hugsjón var öllum til góðs. Nema hvað, fyrrverandi póst- og símamálastjóri, Ólafur Tómasson, sagði að síðan hefði orðið breyting á við hlutafélagavæðinguna. Þá skyndilega voru að ræðast við samkeppnisaðilar, og myndrænt lýsti hann þessu hvernig menn hefðu haft hnífinn uppi í erminni. Myndræn lýsing á viðhorfsbreytingu, hvernig samkeppnisaðilarnir voru núna farnir að ræðast við, ekki til að hjálpa hver öðrum, nei, nú voru þeir andstæðingar, nema þegar einn fjárfesti í öðrum. Mér finnst að við eigum ekki að gera lítið úr þeirri breytingu. Við eigum líka að ræða hana í alvöru, hvort það geti verið að okkur Íslendingum vegni betur ef við virkjum samstöðuna, að við leggjumst saman á árarnar í stað þess að leggja eins mikið upp úr samkeppninni og mér finnst ríkisstjórnin gera og hæstv. iðnaðarráðherra nefndi í markmiðslýsingu sinni áðan. Ég tel að í ljósi reynslunnar, bæði hér á landi og þess sem er að gerast erlendis líka, sé ekki hyggilegt að halda út á þessa braut, ég tel það ekki vera hyggilegt. Ég held að hér þróist fákeppnismarkaður. Hugsanlega verði það tvö eða þrjú fyrirtæki sem koma til með að skipta með sér markaðnum og komi ekki til með að berjast á grundvelli verðlags, ég held ekki, hef ekki trú á því. Reynslan sýnir erlendis frá að þetta hefur ekki orðið reyndin. Við þekkjum það á öðrum sviðum, t.d. í vatninu, þar sem vatnsfyrirtækin skipta með sér markaðnum. Þetta er að vísu öðruvísi, auðveldara er að koma við samkeppni í raforku en í vatni, þar er bara eitt leiðslukerfi en hér er möguleiki á margbreytileika. Það er vissulega auðveldara að koma á raforkusamkeppni en í vatni. Engu að síður segir reynslan það, hún segir það frá Noregi, hún segir það bara víðast hvar og kom fram í máli talsmanns Evrópusambandsins líka, að hvorki einstaklingar né fyrirtæki láta stjórnast af verðlagssjónarmiðum þegar þau velja viðskiptafyrirtæki, það eru önnur sjónarmið sem ráða, og þetta hafi ekki gefið þá raun sem menn höfðu búist við. Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa lengra mál um þetta, nema hvað mér finnst mjög hart að þegar menn reyna að leiða umræðuna út á þessar brautir og horfa jafnframt á það sem er að gerast í íslenskum veruleika, horfa á hvernig fjármálamenn og fjármagnsöfl eru að læsa klónum um stóran hluta samfélagsins, þá sé vafasamt að fara með samfélagseignir út á markað, þegar verið er að setja málin inn í þetta samhengi, þetta málefnalega samhengi, þá er þetta allt afgreitt út af borðinu sem misskilningur eða útúrsnúningur. Þetta er enginn misskilningur eða útúrsnúningur. Ég er alveg reiðubúinn að koma hér eina ferðina enn í 2. og 3. umr. um málið og koma með allar töflurnar, allar staðreyndirnar, allar verðlagsforsendurnar og ræða þær við talsmenn þessara frumvarpa, ég hef gert það mjög oft, það er orðin ansi mikil margendurtekning á því. En það er eins og útilokað sé að fá málefnaleg viðbrögð við þeirri umræðu. Það er bara öllu ýtt út af borðinu að hætti manna sem trúa mjög stíft á sína hugsun og neita að horfa til reynslunnar. Það tel ég vera mjög varhugavert.

Hæstv. forseti. Þó að ég kunni að hafa mikla trú á framtíðarmöguleikum orkumarkaðar geng ég ekki svo langt í því að horfa á hina breiðu heildarmynd að líkja honum saman við allsnægtaríki sósíalismans, eins og það var túlkað hér í gamla daga en kom að nokkru leyti fram í orðum síðasta hv. ræðumanns. Ég legg þvert á móti þunga áherslu á að það er mjög viðurhlutamikið verkefni að móta orkumarkað og mjög mörg af þeim sjónarmiðum sem hv. síðasti ræðumaður nefndi koma þar einmitt til skoðunar og þess vegna er svo mikilvægt að leyfa þessum markaði að þroskast, taka skrefin hægt og varlega vegna þess að hann þarf ekki aðeins að þroskast samkvæmt viðskiptalegum sjónarmiðum heldur líka í samræmi við samfélagsleg hlutverk sín og verkefni. Það var spurst fyrir um fyrirætlanir nokkurra sjálfstæðra fyrirtækja á orkumarkaðinum. Ég get að sjálfsögðu ekki gert grein fyrir þeim því að um sjálfstæð og sjálfsábyrg fyrirtæki er að ræða. Það var spurst fyrir um erindi frá þeim fyrirtækjum til ráðuneytisins. Ég vænti þess að þau njóti jafnræðisréttinda um viðbrögð við þeim erindum ef þau koma fram. Það hefur talsvert verið rætt um ástæður þess að breyting er gerð á eignartilhögun ríkissjóðs. Sannleikurinn er auðvitað sá, eins og hér hefur margsinnis komið fram, að hér er um ýmsa valkosti að ræða. Það voru ýmsar leiðir færar. Sú leið var valin að Rarik og Orkubú Vestfjarða halda áfram að vera sjálfstæð fyrirtæki sem sinna verkefnum sínum en hins vegar er breytt til um eignartilhögun ríkissjóðs. Með þessu öðlast fyrirtækin, að því er við ætlum, sterka viðspyrnu til framtíðarþjónustuþróunar sem eflir þau. Það eru meginmarkmiðin og eins og kom fram í frumræðu minni og kemur fram í greinargerðinni er það ekki meginmarkmið að styrkja eiginfjárstöðu Landsvirkjunar og ekki talin þörf á því. Við verðum að hafa það í huga að það er sami eigandinn eftir sem áður þannig að hvað varðar samkeppnisaðstæður á þessum markaði verður ekki breyting að þessu leyti. Þetta er sami eigandinn og eftir sem áður eru fyrirtækin sérstök og sjálfstæð með sín sérstöku verkefni. Ég var spurður um viðhorf mín til markaðarins yfir höfuð og ég vil taka það fram um það að markaður verður auðvitað að uppfylla margvísleg skilyrði, þar verður neytandinn að hafa valfrelsi, raunverulegt valfrelsi þannig að um raunverulega samkeppni sé að ræða, án þess er ekki um markað að ræða. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar eins og aðrir framsóknarmenn, að markaðslögmálin eigi að lúta siðferðilegum, menningarlegum og mannúðlegum skilmálum enda setjum við manngildi ofar auðgildi. Það var spurt um upptalningu í lögum. Því er einfaldlega til að svara að það er óþarft að hafa hana. Þessi fyrirtæki hafa sérstakar ábyrgar stjórnir og þau gefa út ársreikninga og ársskýrslur. Þetta ferli er allt saman gegnsætt og opið og augljóst öllum. Ríkisstjórnin hefur ekkert að fela í þessu frekar en í öðrum málum. Öll markmið hennar og vinnubrögð eru augljós í þessum málum enda hefur hún skilað þjóðinni miklum árangri.

Hæstv. forseti. Formaður Framsóknarflokksins segir að framsóknarmenn - og alhæfir fyrir þeirra hönd - segi að markaðurinn eigi að lúta siðferðilegum lögmálum. Ja, betur væri nú ef svo hefði verið á undanförnum missirum og árum. Þar vísa ég til þess sem hefur gerst í skjóli einkavæðingar undanfarinna ára. Ég legg áherslu á að við gleymum því ekki að raforkugeirinn á Íslandi hefur verið byggður upp eins og margt annað og nánast allir þættir almannaþjónustunnar, á grundvelli samvinnu. Á þessum árum - ég er að horfa til nokkurra ára - stöndum við á tímamótum, ekki bara hér á landi heldur víða í okkar heimshluta, um val á milli tveggja leiða: Á að þroska, svo ég noti orðfæri hæstv. ráðherra, samvinnuaðferðina, hina samfélagslegu leið, eða á að halda út á braut markaðshyggju? Hæstv. ráðherra vill að við höldum hægt út á þá braut en hann vill greinilega að við höldum út á þá braut. Finnst hæstv. ráðherra og formanni Framsóknarflokksins ekki koma til álita að reyna að þróa og þroska hina samfélagslegu leið, leið samvinnunnar?

Hæstv. forseti. Ég harma þessar hálfkveðnu vísur um einkavæðingu. Einkavæðingin hefur að flestu leyti reynst vel og skilað þjóðinni mjög góðum og miklum árangri. Ég tek undir það sem gott er sagt um samvinnu en ég bendi á það að frjáls samvinna og markaður eru ekki andstæður heldur geta mjög vel dafnað saman og fer ágætlega á því.

Hæstv. forseti. Ég skal ekki vera með neinar hálfkveðnar vísur. Ég tel að einkavæðing ríkisbankanna á sínum tíma, ekki síst Búnaðarbankans en beggja bankanna, hafi verið mjög vafasöm og þar hafi gætt spillingar sem enn á eftir að upplýsa. Ég sagði hér fyrr í kvöld að ég hefði lagt fram fyrirspurn á Alþingi og fengið svör sem ég tel vera ófullnægjandi. Ég mun aftur og áður en þetta þing er úti, áður en við göngum til kosninga, ganga eftir því að fá þessar upplýsingar fram í dagsljósið. Það verða engar hálfkveðnar vísur. Það hafa hins vegar verið hálfkveðnar vísur af hálfu stjórnvalda í garð þeirra sem hafa leyft sér að gagnrýna einkavæðingu ríkisstjórnarinnar.

Hæstv. forseti. Ég harma enn og aftur þessar dylgjur og hálfkveðnu vísur og vísa til þess sem ég sagði á fundi í dag, að Ríkisendurskoðun hefur farið yfir þessi mál og skilað skýrslu um þau og þar hefur þetta allt verið hrakið.

Hæstv. forseti. Ég ætla nú ekki að reyna að spyrja hæstv. ráðherra meira, mér finnst hann ekki bregðast við með þeim hætti að ég eigi von á betri svörum en komin eru og frá minni hendi er því umræðan kannski tæmd. Ég vil þó segja að þegar hæstv. ráðherra sagði áðan að ekki hefði verið talin þörf á að styrkja eiginfjárstöðu Landsvirkjunar og fyrr í dag endurtekið að eiginfjárstaða Landsvirkjunar væri traust, að rökin fyrir því að sameina þessi orkufyrirtæki eru orðin æði fátækleg. Ég vil því ljúka máli mínu á því að segja að mér finnst að hér hafi ekki verið talað hreint út. Ég trúi því ekki að ekki séu til sterkari og betri rök fyrir því að búa til eitt fyrirtæki á þessu sviði, þ.e. orkusviðinu, úr öllum fyrirtækjum ríkisins heldur en komið hafa fram. Ég á von á því að raunveruleikinn sé sá að þarna á bak við sé það sem ég hef verið að gefa til kynna í dag og í þessari umræðu, að menn telji svona óskaplega mikla þörf á því að tryggja eiginfjárstöðu Landsvirkjunar að það þurfi að ganga frá málunum með þessum hætti. Menn eigi von á því að sú gríðarlega fjárfesting sem hefur farið fram á Austurlandi sé Landsvirkjun í raun og veru ofviða. Þess vegna sé gert ráð fyrir þessu og þess vegna sé varnaglinn í samningnum við Reykjavíkurborg og Akureyri um að þriðji aðili geti komið með eigið fé inn í Landsvirkjun innan fimm ára.

Hæstv. forseti. Ég hélt að löngu væri komið fram að við erum að tala um afmarkað skilgreint skref, afmarkaðan skilgreindan áfanga í lengri þróun. Ef hér eru einhverjar bilaðar plötur þá eru þær margar.

Herra forseti. Ég held að hæstv. iðnaðarráðherra og formaður Framsóknarflokksins ætti að hlusta á samþingmann sinn Kristin H. Gunnarsson,  En að koma fram og reyna að fela einkavæðingaráformin sem eru í frumvarpinu í einhverjum rykmekki, finnst mér ekki vera frambærilegt í sjálfu sér, og engan veginn. Menn eiga að standa við það sem þeir segja og meina en ekki að reyna að komast hjá því. Ég spurði hæstv. ráðherra um nokkur atriði. Ég spurði um virkjanirnar sem eru taldar upp í lögunum um Landsvirkjun sem hluta af eignum fyrirtækisins, en eru ekki nefnd á nafn og meira að segja kveðið svo á um að bæði 6. gr., sem lýtur að upptalningu á virkjunum, og 2. gr., sem lýtur að Laxárvirkjun, eru felldar á brott. Ég spyr: Er það til að geta selt einstakar virkjanir án þess að breyta lögunum, einfaldlega í gegnum þetta nýja eigendaform? Eins og lögin eru núna er það ekki hægt. En með breyttum lögum er það hægt. Er það markmiðið? Er það þess 

Hæstv. forseti. Ég vísa til svars míns áðan. Þau fyrirtæki hafa sína sjálfstæðu ábyrgu stjórnir, gefa út sína ársreikninga og ársskýrslur og þar eru þessar upplýsingar allar eftir sem áður.

Herra forseti. Mér er ekki kunnugt um að Blönduvirkjun hafi einhverja sérstaka stjórn. Mér er ekki kunnugt um að Búrfellsvirkjun hafi einhverja sérstaka stjórn. Mér er ekki kunnugt um að Hrauneyjafossvirkjun hafi einhverja sérstaka stjórn. Mér er ekki kunnugt um að Sultartangavirkjun hafi einhverja sérstaka stjórn. Ég hélt að þetta væru allt saman virkjanir sem væru í eign Landsvirkjunar og lytu stjórn hennar. Þessi útúrdúr hæstv. ráðherra, ég get ekki séð hvernig hann passar. Mér sýnist hann vera að víkja sér undan að svara. Þetta eru fyrirtæki. Þetta eru eignir. Þetta eru virkjanir í eigu Landsvirkjunar. Ég spurði líka um virkjanir í eigu Orkubús Vestfjarða og Rariks. Er verið að búa til lagaumhverfi til að geta selt einstakar virkjanir út úr þessari samstæðu? Er það áform hæstv. iðnaðarráðherra að svo verði? Er það tilgangurinn með því að fella þær virkjanir út úr 

Hæstv. forseti. Hv. þingmanni er ekki kunnugt um að einstakar virkjanir hafi sérstakar stjórnir. Ég hélt engu fram í því efni. Hins vegar er okkur báðum og öllum öðrum fullkunnugt um að við erum ósammála um það hvernig fara skuli með þetta lagafrumvarp.

Já, það er alveg hárrétt. … loksins … hjá þér.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Orkustofnun. Í frumvarpinu er lagt til að starfsemi vatnamælinga Orkustofnunar, en sú deild hefur verið rekin sem sjálfstæð eining innan stofnunarinnar, færist undir Íslenskar orkurannsóknir en vatnafarsrannsóknir hins opinbera verði áfram á ábyrgð Orkustofnunar svo sem verið hefur. Hins vegar er lagt til að Orkustofnun verði veittar heimildir til að krefjast gagna sem varða nýtingu á jarðrænum auðlindum, orkuframleiðslu og orkunotkun, til að sinna lögboðnu hlutverki sínu. Með lögum um Orkustofnun og lögum um Íslenskar orkurannsóknir var starfsemi rannsóknasviðs Orkustofnunar skilin frá stofnuninni og stofnuð sérstök stofnun til að vinna að verkefnum og rannsóknum á sviði náttúrufars, orkumála og annarra auðlindamála. Við undirbúning lagasetningarinnar starfaði nefnd um skipan lögbundinna verkefna Orkustofnunar. Í áliti nefndarinnar frá 16. maí 2002 var lögð áhersla á að hagsmunaárekstrar kynnu að koma upp innan stofnunarinnar milli þeirrar starfsemi sem lýtur að rannsóknum fyrir orkufyrirtæki og hins vegar stjórnsýsluhlutverksins, en það var mjög aukið með setningu raforkulaga. Þá var ákveðið að skilja eingöngu rannsóknasvið Orkustofnunar frá og flytja í sérstaka stofnun en halda vatnamælingum innan Orkustofnunar um sinn. Á næstu missirum má búast við að Orkustofnun verði falin fleiri stjórnsýslu- og eftirlitsverkefni. Því þykir ástæða til að stíga til fulls það skref sem tekið var árið 2003 í átt til aðskilnaðar rannsókna og stjórnsýslu Orkustofnunar. Í því skyni er í frumvarpinu gerð sú tillaga að vatnamælingar Orkustofnunar færist til Íslenskra orkurannsókna. Áður hefur verið kannað ítarlega hvort vatnafarsrannsóknum vatnamælinga Orkustofnunar væri betur fyrir komið með öðrum hætti, svo sem með samruna einingarinnar við aðrar stofnanir á sviði náttúrufarsrannsókna. Niðurstaðan er sú með hliðsjón af mörgum atriðum að tilfærsla til Íslenskra orkurannsókna þjóni best þeim markmiðum sem að er stefnt. Eftir þennan samruna verður til öflug stofnun á sviði hagnýtra orkurannsókna, en einnig í öðrum vatnafarsrannsóknum; stofnun sem getur auk þess haslað sér völl á sviði ýmissa umhverfisrannsókna. Þá hefur það skipt máli að rekstrarfyrirkomulag Íslenskra orkurannsókna og jafnframt núverandi vatnamælingaeiningar Orkustofnunar er með þeim hætti að reksturinn er sjálfbær. Ekki er veitt fé á fjárlögum til þessarar starfsemi, en Orkustofnun gerir samninga um verkefni fyrir hönd ríkisins um viðkomandi orkurannsóknir. Fyrirkomulag þetta hefur reynst vel og mun ekki verða breyting á við þann samruna sem hér er lagður til. Til að ítreka að vatnafarsrannsóknir verði áfram á ábyrgð Orkustofnunar eftir að vatnamælingar stofnunarinnar hafa verið fluttar til Íslenskra orkurannsókna er lagt til að tekið verði sérstaklega fram að eitt hlutverka Orkustofnunar verði að standa fyrir mælingum og rannsóknum á vatnafari landsins. Við undirbúning frumvarpsins hefur verið haft samráð við Orkustofnun, vatnamælingar Orkustofnunar og Íslenskar orkurannsóknir. Um efni frumvarpsins ríkir sátt meðal stofnananna og samþykkti stjórn Íslenskra orkurannsókna það samhljóða. Gert er ráð fyrir að öllum starfsmönnum vatnamælinga Orkustofnunar verði boðið starf hjá Íslenskum orkurannsóknum. Eru því réttindi starfsmanna vatnamælinga Orkustofnunar tryggð, þrátt fyrir færslu milli stofnana. Hliðstætt ákvæði er í lögum um Íslenskar orkurannsóknir vegna flutnings starfsmanna rannsóknasviðs Orkustofnunar árið 2003. Orkustofnun hefur samkvæmt 2. gr. laga um stofnunina, sem og öðrum lögum sem stofnunin starfar eftir, það hlutverk að safna gögnum um orkulindir og aðrar jarðrænar auðlindir, nýtingu þeirra og orkubúskap landsmanna. Mikilvægt er að stofnunin hafi fyrir hönd íslenska ríkisins samfellt yfirlit upplýsinga um vatnafar og auðlindir landsins og geti aflað gagna og upplýsinga sem kann að vanta inn í þær upplýsingar sem fyrir eru á stofnuninni. Auk þess ber stofnuninni að safna ýmsum gögnum vegna þess eftirlits með framkvæmd leyfa sem henni hefur verið falið að annast. Stofnuninni hefur gengið misvel að afla þeirra gagna sem nauðsynleg eru til að sinna hlutverkum hennar, m.a. öflun þeirra upplýsinga sem þörf er á vegna nýrra laga um að skrá losun gróðurhúsalofttegunda, nr. 107/2006, en samkvæmt þeim ber Orkustofnun að taka saman og skila upplýsingum um orkumál sem krafist er vegna bókhalds um losun gróðurhúsalofttegunda. Á síðustu missirum hefur gengið æ verr að afla þeirra upplýsinga sem nauðsynlegar eru vegna undirbúnings orkuspáa orkuspárnefndar og samantektar um orkunotkun. Er það ekki síst vegna þess að ýmis fyrirtæki hafa orðið æ tregari til að láta slík gögn af hendi og Orkustofnun hefur ekki haft úrræði til að krefjast gagnanna. Því eru gerðar tillögur um auknar heimildir stofnunarinnar og úrræði sem Orkustofnun verður heimilt að grípa til ef nauðsynleg gögn eru ekki látin af hendi af hálfu þeirra aðila sem þau hafa. Hæstv. forseti. Með sameiningu starfsemi vatnamælinga Orkustofnunar og Íslenskra orkurannsókna lýkur ferli sem hófst árið 1997 þegar jarðhita-, vatnsorku- og orkubúskapardeildir Orkustofnunar voru lagðar niður en í staðinn var stofnuninni skipt í stjórnsýsluhluta og rannsóknahluta. Að vandlega athuguðu máli og eftir viðræður við aðrar stofnanir um sameiningu vatnamælinga við þær er það niðurstaðan að best sé að sameina vatnamælingar og Íslenskar orkurannsóknir. Með þessum samruna verður til öflug stofnun á sviði hagnýtra orkurannsókna en einnig á sviði almennra vatnafarsrannsókna. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni umræðu vísað til hv. iðnaðarnefndar og 2. umr.

Hæstv. forseti. Hér eru lagðar til breytingar sem eru ekki alveg skýrar þótt maður lesi frumvarpið spjaldanna á milli. Það stendur til, eins og kom fram í máli hæstv. iðnaðarráðherra, að breyta starfsemi vatnamælinga Orkustofnunar og færa yfir til Íslenskra orkurannsókna en hins vegar eigi að skilja vatnafarsrannsóknir hins opinbera eftir og þær eigi áfram að vera á ábyrgð Orkustofnunar svo sem verið hefur. Til marks um hve hér er um óljós áform að ræða þá segir í umsögn fjármálaráðuneytis, sem er fylgiskjal með þessu frumvarpi, með leyfi forseta: „Með frumvarpinu er lagt til að vatnamælingar Orkustofnunar verði færðar undir Íslenskar orkurannsóknir en Orkustofnun mun þó áfram bera ábyrgð á vatnamælingum.“ Það á sem sagt að færa vatnamælingarnar undir Íslenskar orkurannsóknir en Orkustofnun mun áfram bera ábyrgð á vatnamælingum. Eitthvað hefur kannski skolast til hjá fjárlagaskrifstofunni en það er a.m.k. óljóst á hvern hátt vatnamælingarnar verða færðar til á milli stofnana en vatnafarsrannsóknirnar séu áfram undir hatti Orkustofnunar. Hæstv. ráðherra skýrði ekki á hvern hátt hann sæi þennan aðskilnað verða að veruleika. Við sem erum í þessum sal vitum að það er ákveðin tilhneiging hjá ríkisstjórninni, sem aðhyllist markaðsvæðingu og háeffun í afar ríkum mæli, að háeffa opinberar rannsóknastofnanir. Skemmst er að minnast háeffunar Matvælarannsókna. Við erum nú ekki búin að bíta úr nálinni með þá framkvæmd og við vitum svo sem ekki, þótt fyrstu skref Íslenskra orkurannsókna hafi tekist og þar virðist ganga vel eins og sakir standa, hversu farsæl skref ríkisstjórnarinnar eru í þessa veru. Ef það er, eins og segir í þessu frumvarpi, ætlunin að Íslenskum orkurannsóknum verði falin í náinni framtíð aukin verkefni á sviði umhverfisrannsókna tel ég fulla ástæðu til að hæstv. ráðherra skýri mál sitt frekar. Umhverfisrannsóknir eru ansi vítt hugtak. Þær hafa samkvæmt mínum skilningi fyrst og fremst farið fram á vegum Náttúrufræðistofnunar Íslands. Sú stofnun heyrir undir umhverfisráðherra. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs höfum iðulega átalið iðnaðarráðherra - hver svo sem gegnir því embætti þá stundina - fyrir að seilast í ríkari mæli inn á vettvang umhverfisráðuneytisins, inn á vettvang rannsóknastofnana umhverfisráðuneytisins. Mér sýnist að hér geti verið til staðar tilhneiging í nákvæmlega þá átt. Ég vara við þeirri tilhneigingu. Ég tel mikilvægt að hæstv. ráðherra tali skýrt við 1. umr. og við fáum að heyra á hvern hátt þessi aðskilnaður getur mögulega átt sér stað og hvaða umhverfisrannsóknir á í nánustu framtíð að fela Íslenskum orkurannsóknum. Mér finnst líka að við þurfum að heyra hvaða stjórnsýslu- og eftirlitsverkefni hæstv. ráðherra telur að fari í náinni framtíð í auknum mæli til Orkustofnunar. Á hann þá t.d. við verkefni sem talað er um í tillögum auðlindanefndar í nýlegri skýrslu. Það er ekki ólíklegt að hæstv. ráðherra eigi við þau en þá þarf hann að tala skýrt í þeim efnum. Hér ber allt að sama brunni. Stefna ríkisstjórnarinnar í háeffunum og markaðsvæðingu er svo loðin og svo óljós að fólk sem er vel að sér í þessum málum á erfitt með að skilja hvað menn eru að fara, hvað þá fólkið úti á akrinum, sem vinnur hjá þeim stofnunum sem um ræðir eða fólk sem hefur áhugans vegna viljað fylgjast með þeim umræðum sem farið hafa fram í dag. Ég er ekki viss um að margir geri sér ljósa grein fyrir því hvert Framsóknarflokkurinn stefnir í þessum efnum. Við sem hér höfum verið að andæfa í umræðunni höfum haldið því fram að þráhyggja einkavæðingar svífi þar yfir vötnum og menn séu svo illa haldnir af henni að þeir geti varla á heilum sér tekið öðruvísi en að háeffa og undirbúa einkavæðingu á sameiginlegum eigum okkar, helst í orkugeiranum auðvitað. Mér finnst þeirrar tilhneigingar gæta í svo ríkum mæli að ástæða sé til að vara þjóðina við þessari vegferð. Við höfum sagt að hinn leiðitami Framsóknarflokkur láti markaðsvæðingarstefnu Sjálfstæðisflokksins teyma sig. Maður hefur jafnvel stundum á tilfinningunni að Framsóknarflokkurinn sé farinn fram úr Sjálfstæðisflokknum í þessum efnum. Mig langar að gera eina athugasemd við orðanotkun í greinargerð með þessu frumvarpi, virðulegi forseti. Í 2. tölulið í athugasemdum við lagafrumvarpið segir, neðarlega á bls. 2: „Þá hefur það skipt máli að rekstrarfyrirkomulag Íslenskra orkurannsókna og jafnframt núverandi vatnamælingaeiningar Orkustofnunar er með þeim hætti að reksturinn er sjálfbær.“ - Það er væntanlega í þeirri merkingu að reksturinn standi undir sér því næsta setning er svohljóðandi: „Ekki er veitt fé beint á fjárlögum til þessarar starfsemi, en Orkustofnun gerir samninga um verkefni fyrir hönd ríkisins um viðkomandi orkurannsóknir.“ Ég vil koma þeirri ábendingu til iðnaðarráðuneytisins og hæstv. iðnaðarráðherra að nota ekki hugtakið „sjálfbær“ með þessum hætti. Við höfum reynt að vinna jarðveg fyrir hugtakið „sjálfbær þróun“ í alveg sérstakri merkingu sem ég held að hæstv. iðnaðarráðherra væri hollt að tileinka sér. Það er langt í frá að það hugtak eigi eitthvað skylt við það að vera sjálfbær í merkingunni að standa undir sér. Ég vara við því, á meðan verið er að reyna að vinna sess þessu hugtaki um sjálfbæra þróun, að þá sé verið að rugla þjóðina með því að nota hugtakið „sjálfbær“ í þeirri merkingu að eitthvað standi undir sér. Ég kem þessari ábendingu til skila til iðnaðarráðuneytisins. Ég tel mikilvægt að við þingmenn skiljum eða temjum okkur rétta notkun þessara hugtaka. Öðruvísi er ekki hægt að ætlast til að þjóðin skilji það sem við erum að segja. Varðandi 3. töluliðinn í athugasemdum með frumvarpinu þá koma þar fram nokkuð alvarlegar upplýsingar. Ég deili sannarlega áhyggjum hæstv. ráðherra í þeim efnum en þar kemur fram að Orkustofnun hafi gengið misvel að afla ýmissa gagna sem nauðsynleg eru til að stofnunin geti sinnt hlutverki sínu. Þar eru sérstaklega tiltekin störf er varða það að safna gögnum um losun gróðurhúsalofttegunda. Það kemur fram í textanum og í máli hæstv. ráðherra að það væri ekki síst vegna þess að ýmis fyrirtæki hefðu orðið æ tregari til að láta slík gögn af hendi og Orkustofnun hafi ekki haft úrræði til að krefjast gagna sem gerðar eru tillögur um auknar heimildir fyrir. Mér finnst það afar ámælisvert og alvarlegt ef fyrirtæki sem losa mengandi lofttegundir út í lofthjúp jarðar á Íslandi, þar sem menn státa af hreinu umhverfi og því að við séum umhverfismeðvituð. Það er slæmt ef fyrirtæki á sviði iðnaðar, skyldi maður ætla, sitja á þeim upplýsingum sem lögboðið er að Orkustofnun fái upplýsingar um svo við getum haldið úti einhvers konar skrá um þá losun sem íslensk fyrirtæki eru ábyrg fyrir. Það er sérkennilegt að íslensk fyrirtæki átti sig ekki á ábyrgð sinni í þessum efnum, að þar eigi allar tölur að liggja fyrir Orkustofnun til handa án eftirgangsmuna eða sérstakra þvingunarúrræða. Mér finnst mjög alvarlegt að þessar staðreyndir og upplýsingar skuli koma fram í máli hæstv. iðnaðarráðherra. Ég sé ekki betur en að fjölmiðlar gætu látið til sín taka í þessu máli og væru rétta aflið til að beita fyrirtækin þrýstingi til að þau átti sig á ábyrgð sinni í þessum efnum. Hér þurfum við að taka höndum saman um að dregið verði úr losun gróðurhúsalofttegunda. Það getum við ekki nema fyrirtækin séu fús og viljug til samstarfs um að láta af hendi upplýsingar um þá losun sem viðkomandi starfsemi stundar. Sé eina ráðið að gefa Orkustofnun frekari heimildir til þvingana í þessum efnum þá verður svo að vera. Ég kem til með að styðja það en mér þykir miður að grípa þurfi til slíkra aðgerða. Í 4. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir að tvö ný ákvæði bætist við, hið fyrra er svohljóðandi: „Iðnaðarráðherra ákveður í samráði við Orkustofnun og Íslenskar orkurannsóknir hvaða eignir skuli færast með vatnamælingum til Íslenskra orkurannsókna. Þó skulu allar rannsóknaniðurstöður og gagnasöfn sem unnin hafa verið á vatnamælingum Orkustofnunar og fyrir almannafé áfram tilheyra Orkustofnun og vera eign stofnunarinnar.“ Mér finnst þetta athyglisvert. Ég set mig ekki upp á móti því ef af þessum aðskilnaði vatnamælinga verður. En mér finnst að ástæðan fyrir þessu ákvæði gæti mögulega verið sú að menn ætli sér þegar fram líða stundir að losa Íslenskar orkurannsóknir undan eigu almennings, úr opinberri eigu, og menn hyggist með þessu ákvæði að tryggja að dýrmæt gagnasöfn stofnunarinnar fari ekki með í þeirri sölu. Menn hafa brennt sig illa á því soði, t.d. nægir að nefna þegar listaverkasafn Landsbanka Íslands, sem var í sameign þjóðarinnar meðan bankinn var það, var selt nánast óafvitandi. Við erum einnig minnug þess sem upphaflega var í frumvarpinu um Ríkisútvarpið, þegar segulbandasafn og safn hljóðritana sem Ríkisútvarpið hafði aflað sér með áratugastarfsemi átti að verða einn hluti af eignum Ríkisútvarpsins, sem nánast var hægt að falbjóða út úr stofnuninni. Það er búið að gera bragarbót á því frumvarpi núna en það var út af vökulu auga þingmanns okkar Vinstri grænna, Atla Gíslasonar, sem þau mál tóku breytingum og voru sett í annan farveg. Það kann að vera að hér séu merki um að ríkisstjórnin hafi þó lært að dýrmæt gagnasöfn, sem aflað hefur verið fyrir almannafé og eru í opinberri eigu, séu skilin eftir hjá þeim hluta stofnunarinnar sem ekki er ráðgert að einkavæða. En eftir standa einkavæðingarhugmyndir varðandi Íslenskar orkurannsóknir. Mér virðist 4. gr. til vitnis um það. Ég held að það sé ekki ástæða til þess að hafa fleiri orð um þetta mál að sinni. Það á eftir að fara í nefnd. Ég geri ráð fyrir að þessi umræða fylgi málinu og menn skoði þau atriði sem ég hef gert hér athugasemdir við í ræðu minni.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir undirtektirnar við þetta frumvarp. Það er svolítill misskilningur varðandi ábyrgð á vatnafarsrannsóknum. Það er tekið fram í greinargerð, til að árétta það sérstaklega varðandi 1. gr., að framkvæmdin færist með vatnamælingunum en hins vegar heldur Orkustofnun áfram að kaupa þessa vinnu, kaupa þessi verkefni og bera ábyrgð á að upplýsinga verði aflað áfram. Það er alls ekki ætlunin að seilast inn á verksvið Orkustofnunar en hins vegar er eðli þessara verkefna þannig að umhverfisþættir blandast alltaf inn í vatnafarsrannsóknir og vatnarannsóknir. Varðandi stjórnsýsluverkefni átti hv. þingmaður kollgátuna, þ.e. að þau verkefni tengjast ekki síst tillögugerð auðlindanefndar. Við höfum heyrt ábendingar hv. þingmanns um orðið „sjálfbær“. Sannleikurinn er sá að þarna er sami merkingarkjarni, að rekstur skilar því sama og til hans fer, alveg eins og gert er ráð fyrir á því merkingarsviði sem hv. þingmaður hafði orð á. En það er sjálfsagt að taka þetta til skoðunar.

Hæstv. forseti. Gott að heyra að hæstv. iðnaðarráðherra tekur þetta með sér í sarpinn varðandi ábendingu mína um hugtakið „sjálfbær“. Varðandi rannsóknir á umhverfisþáttum og rannsóknir sem mundu mögulega eiga að heyra undir Umhverfisstofnun eða Náttúrufræðistofnun Íslands dettur mér í hug að skynsamlegt gæti verið að iðnaðarnefnd óskaði eftir áliti Umhverfisstofnunar á nákvæmlega þessum þætti málsins eða sendi a.m.k. málið til umsagnar til stofnana í umhverfisgeiranum sem sinna rannsóknum. Það er eins og ég nefndi áðan kannski fyrst og fremst Náttúrufræðistofnun Íslands en eflaust Umhverfisstofnun líka, sem hefur með ákveðna þætti málsins að gera þótt hún hafi kannski ekki með rannsóknarþáttinn að gera. Varðandi aukin verkefni Orkustofnunar er kannski rétt að ég árétti það að fyrirvari minn við skýrslu auðlindanefndar var þess eðlis að ég hef ekki séð á hvern hátt þetta hlutverk Orkustofnunar kemur til með að breytast samkvæmt þeim hugmyndum sem auðlindanefndin lagði fyrir hæstv. ráðherra. Við eigum vænti ég eftir að fá að sjá von bráðar frumvarp sem byggir á tillögum auðlindanefndarinnar. Þá sjáum við kannski skýrar á hvern hátt þetta hlutverk Orkustofnunar kemur til með að breytast eða hvað kemur til með að bætast við það. Ég hef varað við að hlutverk Orkustofnunar verði svo viðamikið að það fari inn á svið umhverfisstofnananna hvað þetta varðar. Ég held að umsýsla með vatn sé viðkvæmt mál sem eigi eftir að verða æ viðkvæmara eftir því sem fram líða stundir og þar þurfi að fara að öllu með gát hvað varðar hlutverkaskiptingu.

Hæstv. forseti. Mér þóttu koma fram eðlileg tilmæli til iðnaðarnefndar. Það er rétt að staðfesta að frumvarp auðlindanefndar er í eðlilegu ferli til undirbúnings framlagningar á þingi.

Hæstv. forseti. Mig langar að fá skýrari mynd af því sem fram kemur í 4. gr. Þar stendur: „Þó skulu allar rannsóknaniðurstöður og gagnasöfn sem unnin hafa verið á vatnamælingum Orkustofnunar og fyrir almannafé áfram tilheyra Orkustofnun og vera eign stofnunarinnar.“ Þýðir þetta að Íslenskar orkurannsóknir hafi ekki aðgang til nýtingar á þessum gögnum? Þýðir þetta aðskilnað þessara gagna? Síðan langar mig að gera athugasemd við orðalagið í inngangi að athugasemdum við lagafrumvarpið. Ég verð að segja að minn skilningur á íslensku máli er með þeim hætti að mér fannst bókstaflega, þegar hæstv. ráðherra las þetta fyrir okkur og þegar ég las þetta sjálfur, að það hlyti að vera munur á starfsemi vatnamælinga Orkustofnunar og vatnafarsrannsóknum hins opinbera. Lái mér hver sem vill. En úr því að búið er að upplýsa að þarna eigi menn við sömu hlutina þá held ég að það hefði verið ástæða til þess að menn orðuðu þetta skýrar en þarna er. Orðin „hins vegar“ eru notuð tvisvar sinnum sem verður til þess að misskilningur hlýtur að koma upp þegar menn lesa þetta. Ég vildi koma þessari athugasemd á framfæri. Að öðru leyti finnst mér hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir hafa spurt um öll þau atriði sem þarna skipta mestu máli. En auðvitað fáum við að fjalla um þetta í nefndinni.

Hæstv. forseti. Ég vil einfaldlega staðfesta að að sjálfsögðu verður opinn aðgangur að þessum gögnum áfram, sem eðlilegt er.