Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og nál. meiri hl. fjhn. á þskj. 582 ber með sér, hefur afgreiðsla málsins í n. orðið sú, að við þrír, sem að nál. stöndum, mælum með því, að það verði samþ. óbreytt. Minni hl. n., þeir hv. 1. og 5. þm. Norðurl. e., hafa hins vegar tjáð sig þessu frv. ekki andvíga út af fyrir sig, en hafa óbundnar hendur að öðru leyti með flutning frekari brtt. Efni frv. er í stuttu máli það, að útflutningsgjald það, sem ákveðið var með l. um efnahagsmál, lækki um helming, eða úr 5% niður í 21/2% . Tilgangurinn með því að leggja þennan útflutningsskatt á var sá að afla á þennan hátt fjár til þess að greiða hluta af skuldbindingum útflutningssjóðs frá fyrri árum. Gert er þá ráð fyrir því, að ef þessi lækkun á útflutningsskattinum verði framkvæmd, þá muni útflutningsskatturinn koma til að standa þeim mun lengur, svo að sú regla, sem gert var ráð fyrir í lögunum, að fjár til að greiða umræddar skuldbindingar yrði aflað á þennan hátt, stendur óbreytt. Það mun hafa verið eindregin ósk útvegsmanna, að þessi breyt. yrði á gerð, og hefur hæstv. ríkisstj. og stuðningsflokkar hennar talið eðlilegt, að við þeim tilmælum yrði orðið, þar sem það skv. áður sögðu breytir ekki öðru en því, að útflutningsskatturinn lækkar að vísu, en kemur til með að standa þeim mun lengri tíma.



Herra forseti. Afstaða mín í fjhn. í þessu máli var sú, sem hv. frsm. meiri hl., form. n., sagði frá hér áðan. Og af því að hún var á þá leið, sá ég ekki ástæðu til að skrifa neitt nál. Ég impraði á því í n., hvort nm. mundu vilja ljá máls á því að styðja brtt. við frv., og var ekki undir það tekið. Og nú hef ég leyft mér að leggja fram brtt. á þskj. 589, sem hér liggja fyrir. Þetta eru sams konar brtt. og fluttar voru af fjhn.-manni Nd., Skúla Guðmundssyni, og þess vegna er líklegt, að nm. fjhn. og einnig aðrir hv. þdm. séu þeim ekki alveg ókunnugir. Með tilliti til þess og einnig með tilliti til þess, að nú er orðinn svo naumur tími til fundarhalda, þar sem þinglok eru ákveðin á föstudag, vil ég hafa mál mitt sem stytzt hér og tel mig geta gert það. Brtt, eru lagðar fram af mér hér í trausti þess, að hugsazt gæti, þar sem nú er farið að leiðrétta efnahagslöggjöfina með frv. því, sem fyrir liggur, að fleira geti komið til mála að fáanlegt sé að nú verði leiðrétt heldur en áður var. Það hefur komið í ljós, að ýmis ákvæði efnahagsmálafrv. mælast illa fyrir hjá þjóðinni og hafa áhrif, sem geta ekki talizt æskileg fyrir atvinnulíf þjóðarinnar. 1. till. er um það, að eftir 1. gr. frv. komi 4 nýjar greinar, í a-, b-, c- og d-liðum hér á þskj. Fyrst kæmi 2. gr., sem yrði breyt. á 3. málsgr. 8. gr. laganna, þannig, að við hana bætist nýr liður: „ Ríkisstj. getur ákveðið, að útflutningssjóður eða ríkissjóður greiði sérstakar bætur á smáfisk, á tilteknar fisktegundir og fisk veiddan á vissum tímum árs. Bætur þessar skal miða við ákveðna upphæð á hvert kg af fiski, sem vinnslustöð tekur á móti.“ Þetta, sem felst þarna á bak við, er nú nokkuð rætt mál hér á Alþingi í vetur. Þá var að vísu ekki léð máls á því að taka upp breytingar á efnahagslöggjöfinni í þessa átt, en hins vegar minnist ég þess, að um það var talað í hv. fjhn. þessarar d., að ríkisstj. mundi vilja athuga þetta efni, þó að það væri ekki afgreitt í sambandi við efnahagslöggjöfina þá. Nú er hér till. um, að ríkisstj. fái heimild til þess að greiða úr útflutningssjóði eða ríkissjóði, ef hún telur það heppilegra, bætur á þennan fisk, sem veiddur er meðfram ströndinni víðs vegar frá heimahöfnum, og hefur ákaflega mikla þýðingu fyrir þjóðina, að þau mið, sem hann veiðist á, séu hagnýtt, enda fiskurinn ágæt vara, þó að hann sé nokkuð dýr í vinnslu og vinnslustöðvar telji sig þess vegna ekki geta gefið fyrir hann sama verð og stórþorskinn, sem veiðist meira annars staðar, á sérstökum miðum. Ég vil vænta þess, að þessari till. verði ekki illa tekið, og það því frekar, sem hér í þessari hv. d. eiga sæti menn, margir hverjir, sem eru fulltrúar einmitt fyrir fólkið á ströndinni, sem lifir á því að afla þessa fisks. Þá er b-liðurinn um það, að niður falli 31. gr. laganna, c-liðurinn um, að 32. gr. laganna falli niður, d-liðurinn um, að 33. gr. laganna breytist. Þessar greinar, sem eru eiginlega IV. kafli efnahagslöggjafarinnar allur, eru sá kafli, sem mikið hefur verið deilt um og er settur inn í þessa löggjöf til breyt. á annarri löggjöf. Ég vil vænta þess, að síðan þessi ákvæði voru sett, hafi þingmenn orðið þess varir, að þessi lagasetning, sem felst í umræddum kafla, kemur mjög illa við þjóðina, mælist illa fyrir og getur orðið til þess að koma í veg fyrir það, að almenningur í landinu geti risið undir þeim erfiðleikum, sem honum eru skapaðir með slíkri lagasetningu og framkvæmd hennar. Þarna er um að ræða vextina og heimildina til að hækka þá, sem nú hefur verið notuð, og enn fremur er hér um að ræða, að heimild er til þess að breyta lánakjörum að fleira leyti, sem verður til þess að skapa kreppu. Þá eru hér ákvæði um það, að taka megi fé af innlánsdeildum kaupfélaga og binda það, enn fremur af Söfnunarsjóði Íslands. Hér er einnig vísað til ákvæða í lögum frá 1957, sem nú hafa verið tekin til framkvæmda, þ.e.a.s. að því er snertir það að taka hluta af aukningu sparifjár, sem kemur fram í sparisjóðum landsins. 5. gr. er miðuð við það, að fellt sé niður úr lögunum frá 1957 ákvæðið um, að heimilt sé að taka af innlánsfé sparisjóða og flytja það í ríkisbankann. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara frekar út í þetta hér á þessu stigi núna, vegna þess að málin hafa mikið verið rædd, svo mikið rædd, að það ættu að hafa orðið hughvörf hjá þeim, sem áður settu þessi ákvæði í efnahagsmálalöggjöfina. Svo er 2. till. Hún er við 2. gr., sem verður þá 6. gr. þegar búið er að samþykkja hinar till. Við hana bætist: Um leið koma í gildi lög nr. 75/1952, um breyting á lögum nr. 73/1933, um bann við okri, dráttarvexti o.fl.“ Þegar búið er að fella burt IV. kaflann, sem sprengdi okurlögin, er sjálfsagt, að þau komi aftur í gildi, og við það miðast þessi till. Ég vona, að hv. þd. fallist á að samþykkja þessar till. og leiðrétta þannig að mjög verulegu leyti efnahagsmálalöggjöfina nýju, sem, eins og ég sagði áðan, er byrjað að leiðrétta með því frv., sem stjórnin sjálf hefur flutt og hér liggur fyrir.



Herra forseti. Mér hefur ekki enn unnizt tími til að skila nál. mínu um þetta frv., en vildi samt segja um það nokkur orð núna og hef reyndar látið það í ljós við forseta, að ég mundi ekki gera neinar kröfur í sambandi við það, að málinu yrði frestað, þó að stuttur tími hafi verið til þess að skila um það áliti, og ég mun ekki heldur lengja mjög þennan fund nú á síðustu dögum þingsins, þegar ærið er að starfa. En mér finnst samt, að þetta frv. sé þess eðlis, að ekki sé hægt annað en að segja um það nokkur orð, áður en það verður að lögum, sem væntanlega verður innan skamms. Ég vil þá fyrst minna á það, að eitt meginloforða núv. ríkisstj. við valdatöku hennar var það, að hún ætlaði að koma atvinnuvegunum á það sem hún kallaði „traustan og heilbrigðan grundvöll“. Í upphafsorðum áróðursbæklingsins, sem ríkisstj. lét bera inn á hvert heimili í landinu á öndverðu þessu ári, er vikið að því, að höfuðeinkenni allra þeirra ráðstafana, sem gripið hafi verið til árlega að undanförnu, hafi verið það, að þær hafi allar verið til bráðabirgða, og hafi vegna þeirrar óvissu, sem slíkt skapaði, dregið mjög úr afköstum þjóðarbúsins. Nú sé því höfuðatriðið að skapa traustan, varanlegan og heilbrigðan grundvöll undir atvinnuvegina og tryggja þannig bæði atvinnuöryggi og aukna þjóðarframleiðslu og batnandi lífskjör. Þó að enn sé ekki liðinn nema ársfjórðungur, frá því að hin nýju efnahagslög voru sett, má þó af ýmsu sjá glögg merki um, hvert hald hefur reynzt í þessum fyrirheitum ríkisstjórnarinnar, og varanleik ráðstafananna má m.a. marka af flutningi þessa frv. Ríkisstj. hefur sem sé ekki tekizt að ljúka svo fyrsta þinginu í valdatíð hennar, að ekki yrði óhjákvæmilegt að breyta rekstrargrundvelli sjávarútvegsins þannig að hann fengi 2.5% verðhækkun á afurðum frá því, sem löggjöfin ákvað. Það skiptir auðvitað engu í því sambandi, þó að þessi hækkun sé fengin með lækkun áður lögbundinna gjalda. En eins og menn minnast sjálfsagt allir enn þá, var gengisfellingin algerlega miðuð við afkomu báts á þorskveiðum, eftir því sem ríkisstj. sagði, og allir útreikningarnir miðaðir við það. En þessi staðreynd, að ríkisstj. telur nauðsynlegt að hækka þannig nú þegar, innan 3 mánaða frá því að löggjöfin var sett, verðið til útvegsins, er enn þá athyglisverðari staðreynd, þar sem kunnugt er, að mjög verulegar verðhækkanir hafa orðið á flestum tegundum útfluttra sjávarafurða frá því, að efnahagslöggjöfin var sett. Nú er að vísu verið að halda því fram og kom m.a. fram í útvarpsumræðunum í gærkvöld, að ástæðurnar fyrir því, að hið þungbærasta í efnahagsaðgerðunum yrði sennilega að standa enn þá lengri tíma, séu þær, að verðfall hafi orðið, frá því að löggjöfin var sett, og þetta frv. hefur líka verið rökstutt með þeirri fullyrðingu. En það rétta er, að frá því að efnahagslöggjöfin var sett, hafa orðið verðhækkanir á skreið, á saltfiski, á fiskimjöll og ef til vill fleiri tegundum sjávarafurða. Nú er látið í það skina, að við gengisfellinguna hafi ekki verið gert neitt fyrir því, sem síldarmjöl og annað fiskimjöl hefur lækkað í verði frá s.l. árí. En í grg. með efnahagsmálafrv. er það hins vegar mjög greinilega tekið fram, að þegar gengið hafi verið ákveðið, hafi líka verið gert ráð fyrir því verðfalli, sem orðið var á fiskimjöli. En síðan um áramót hefur sem sagt það gerzt, að í þeim sölum, sem síðar hafa orðið á fiskimjöli, hefur verðlagið hækkað. Ef allt hefði því verið með felldu um hátíðleg loforð til handa útveginum um jafngóðan rekstrargrundvöll og gilti s.l. ár, en það var einnig sagt, að svo ætti að vera, og hæstv. sjútvmrh. lýsti þessu mjög hátíðlega yfir fyrir áramótin, þegar hann mætti á landsfundi útvegsmanna, - ef allt hefði verið með felldu um þetta, þá er alveg víst, að nú væri engin ástæða til þess að ívilna þessari atvinnugrein um 60 millj. kr. á ári, eins og nú er gert með þessu frv. Varanleik efnahagsaðgerðanna fyrir útveginn má svo enn marka af því, að útvegsmenn hafa þegar lýst því yfir, að þeir muni ekki hefja vertíð að nýju, án þess að haldbetri tryggingar fáist um fiskverð og rekstrargrundvöll yfirleitt heldur en loforð sjútvmrh. og ríkisstj. reyndust um s.l. áramót. Og enn hygg ég, að megi kenna varanleikinn í því, að aðgerðir ríkisstj. hafa leitt til þess, að allir samningar, bæði sjómanna og verkafólks, sem við útveginn vinnur, um kaup og kjör eru nú opnir í flestum greinum og raunverulega engir samningar til í landinu. sem ákveða útveginum útgjöld í því sambandi, og enn þá algerlega ófyrirséð, hve miklu þær hækkanir kunna að nema, sem sjómenn og annað verkafólk telur sér nauðsynlegt að knýja fram til mótvægis þeirri miklu kjaraskerðingu, sem það hefur orðið fyrir. Með efnahagslöggjöfinni var það grundvallarverð, sem útflutningnum var skapað í heild, afhent útflutningshringunum, sem síðan, ásamt stærstu fiskvinnslustöðvunum, sitja yfir hlut útvegsmanna og yfir hlut sjómanna og verkafólks, eins og glöggt má sjá af hinum athyglisverða samanburði á fiskverði til sjómanna og útvegsmanna hér og aftur í Noregi, þar sem það kemur í ljós, að norskir sjómenn og útvegsmenn fá allt að því fimm sinnum hærra verð fyrir fiskinn en íslenzku fiskimennirnir. En gjaldeyrisandvirðið er síðan afhent verzlunarvaldinu, með ótakmörkuðu umboði til ráðstöfunar og væntanlega gróða. Traustleika og heilbrigði hins nýja atvinnugrundvallar má svo marka af vaxandi og hættulegum markaðserfiðleikum, sem blasa við, ef áfram verður fylgt þeirri stefnu, jafnvel stundinni lengur; í verzlunarmálum, sem er ein helzta undirstaðan í efnahagsaðgerðunum og þeim almenna samdrætti, sem nú þegar er orðinn áberandi í atvinnuuppbyggingunni og í ýmsum atvinnugreinum, en á þó áreiðanlega eftir að koma miklu skýrar fram, eftir því sem tímar líða, ef ekki verður spyrnt við fótum í tíma. Í þessu sambandi er það t.d. kunnugt þeim, sem fást við bæði innflutning og við markaðsleit, að það væri unnt fyrir okkur t.d. að selja ýmsar sjávarafurðir í miklu ríkari mæli en áður til Tékkóslóvakíu, en þar hafa nú að undanförnu hlaðizt upp innstæður vegna þess, hvað verzlunarinnflutningur þaðan hefur dregizt saman, og þeir eru ekki til viðtals við okkur um nein frekari viðskipti. En á sama tíma eru Tékkar nú í fyrsta skipti að gera verzlunarsamninga við Noreg og kaupa nú af þeim verulegt magn af fiskflökum. Þetta er bara eitt dæmi um það, hvernig markaðsmálum okkar er stefnt í voða með hinu svokallaða verzlunarfrelsi. Þetta frv. er auðvitað ekki nein lausn á þeim vanda sjávarútvegsins, sem efnahagsaðgerðir ríkisstj. hafa sett hann í. Það þarf vissulega og áreiðanlega öðrum og meiri aðgerðum að beita og þó fyrst og fremst þeim að tryggja útveginum markaði með gerbreyttri stefnu í verzlunarmálum og með því að létta á honum þeim okurvöxtum og lánahömlum, sem á honum hvíla. En ríkisstj. hefur sannað með afstöðu sinni til þeirra brtt., sem þm. Alþb. í hv. Nd. fluttu við þetta frv., að hún er enn ákveðin í því að halda fast við öll heimskulegustu og hættulegustu ákvæði efnahagslöggjafar sinnar, enda þótt reynslan hafi þegar sannað, að kerfi hennar fær ekki staðizt í reynd, eins og m.a. má marka af þessu frv. og einnig af því undanhaldi, sem hún hefur verið á varðandi lánamálin. Það er t.d. kunnugt, að í sambandi við uppgjör bátaflotans fyrir síðustu vertíð í Vestmannaeyjum varð það hlutskipti núv. efnahagsmálaráðunautar ríkisstj., Jónasar Haralz, í bankaráði Útvegsbankans að þverbrjóta þær lánareglur, sem ákveðnar höfðu verið, en meginástæðan til þess var sú, að nokkrir og kannske aðallega einn af sérstökum gæðingum ríkisstj. átti þar sérstakra hagsmuna að gæta. Vegna afstöðu stjórnarflokkanna til brtt. þm. Alþb. í Nd. við þetta frv. tel ég sýnt, að frekari tilraunir en þegar hafa verið gerðar til þess að leiðrétta verstu ákvæði efnahagslöggjafarinnar verður að telja vonlausar nú. Á hinn bóginn má það teljast athyglisvert tímanna tákn, að það skuli verða eitt af síðustu verkum stjórnarflokkanna á þessu þingi að samþykkja þetta frv. og viðurkenna þar með falska undirstöðuútreikninga aðgerða sinna, taka upp útflutningsbætur eða jafngildi þeirra og hefja bein afskipti ríkisvaldsins af kjarasamningum útvegsmanna við fiskvinnslustöðvarnar. En það er kunnara en frá þurfi að greina, að ástæðan til þessa frv. var sú ein, að samningar gátu ekki gengið saman milli útvegsmanna og vinnslustöðvanna, nema þessi breyting, sem hér er fyrirhuguð, yrði gerð.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera hér fram brtt. við það frv. um verðlagslög, sem hér liggur fyrir. Það hefði að sjálfsögðu verið eðlilegra, að ég hefði borið þær fram við 2. umr., en ég varð of síðbúinn með þær, og þess vegna koma þær nú ekki fyrr en við 3. umr., en þessar breyt., sem hér er um að ræða, varða skipun verðlagsdóms. Samkv. núgildandi ákvæðum laga og eins og gert er ráð fyrir í frv., þá er verðlagsdómur þannig skipaður, að í honum eiga sæti tveir menn, þ.e.a.s. hlutaðeigandi héraðsdómari, sem er formaður dómsins, og einn meðdómandi, skipaður með þeim hætti, sem þar nánar segir. Síðan er svo tekið fram í 16. gr. frv., og það ákvæði er líka raunar samhljóða því, sem er í núgildandi lögum, að ef ágreiningur verður á milli dómara, skeri atkv. formanns úr. Ég legg til, að þessu verði breytt á þá lund, að í verðlagsdómi skuli eiga sæti þrír menn, hlutaðeigandi héraðsdómari, sem er formaður dómsins eftir sem áður, og tveir meðdómendur, skipaðir með hliðstæðum hætti og þessi eini meðdómandi áður. Ég legg svo til, að 16. gr. verði breytt á þá lund, að ef ágreiningur verði í verðlagsdómi, ráði atkvæði þar úrslitum. Þessi skipun, sem nú er á verðlagsdómi, er mjög óvenjuleg skipun dóms. Ég held, að hún sé alveg einstæð. Ég held, að það sé ekki neinn annar fjölskipaður dómur hér skipaður með þessum hætti. Það er engan veginn óþekkt og hefur reyndar heldur farið í vöxt og getur verið gott eitt um það að segja, að leikmenn taki þátt í dómsstörfum, að það séu meðdómendur. En ef þeir eiga að starfa, verða þeir að mínum dómi að starfa á nokkrum jafnréttisgrundvelli með þeim reglulega héraðsdómara, því að annars gætir þeirra lítið og verður lítið gagn að því að hafa meðdómendur. Markmiðið með því að hafa meðdómanda í verðlagsdómi er auðvitað það, að almenningur geti fylgzt betur en ella með þessum dómum og beri meira traust til þess dóms en ella væri, og svo líka, eins og almennt er um meðdómendur, að með þeim hætti sé skapað nokkurt aðhald að þeim reglulega embættismanni, sem dóminn skipar. Þessum tilgangi held ég að varla verði náð með þeirri skipan, sem gert er ráð fyrir í frv. og reyndar er í núgildandi lögum, því að ég held, að þar sem meðdómandi á einn að sitja með héraðsdómara og það er fyrir fram vitað, að þótt hann geri sératkvæði, þá ræður atkvæði dómarans, komi sjaldan til þess, að slíkur einn meðdómandi geri sératkvæði, enda hygg ég, að það sé í reyndinni í þessum dómi afar fátítt, að það hafi átt sér stað. Ég held, að sú skipan, sem ég legg til í mínum brtt., sé á allan hátt eðlilegri, sé í betra samræmi við það, sem almennt gerist um skipan fjölskipaðra dóma hér, og sé líklegri til þess, að tilgangur þessa ákvæðis náist, heldur en með því fyrirkomulagi, sem frv. gerir ráð fyrir. Ég held, að þetta mál sé út af fyrir sig svo ljóst, að ég þurfi ekki að hafa fleiri orð um það. Og þar sem gerðar hafa verið breytingar á frv. í þessari hv. d., svo að það þarf hvort eð er að fara til Nd. aftur, getur það ekki staðið í vegi fyrir því, að menn samþ. þessa breyt., ef þeim sýnist hún eðlileg. Um þessa brtt. þarf ég svo ekki að hafa fleiri orð, en vona, að menn geti fallizt á, að það sé ástæða til þess að breyta þessu í það horf, sem minar brtt. gera ráð fyrir. Ég ætla nú ekki að fara að ræða þetta mál hér almennt, vildi aðeins mæla fyrir þessari brtt. Ég vil þó, úr því að ég tók til máls, benda á það ákvæði, sem nú hefur verið sett í 1. gr. um skipun verðlagsnefndar og ég verð að telja ákaflega óeðlilegt. Það er sjaldgæft, að ég hygg, jafnvel einsdæmi um 5 manna nefnd, sem kjörin er af Alþ., að það sé skotið þar við 6. manninum, sem á að eiga þar sæti samkv. sinni embættisstöðu. Það er venjulega hafður sá háttur á um nefndir, að þær eru látnar standa á stöku, ef þess er kostur. Sú breyt., sem hér var á gerð í þessu efni, var rökstudd með því, að með þeim hætti kæmi þingviljinn betur í ljós og stæði betur að baki þeirrar nefndar, sem kjörin væri, ef kosnir væru 5 í stað 4. En hvað á þá að gera við þennan 6. mann? Hvers vegna er ekki nóg að hafa 5 þingkjörna menn og ráðh. skipi svo einn úr þeirra hópi formann nefndarinnar, eins og venjulegt er, þegar um þingkjörnar n. er að tefla? Hvers vegna er verið að taka þarna ráðuneytisstjórann í viðskmrn. og setja hann þarna sem 6. manninn og gera þannig tölu nm. jafna, með þeim afleiðingum, að svo verður að ákveða það, ef atkv. verða jöfn, að þá ráði þó atkv. þessa sjálfkjörna embættismanns? Ég held, að þetta sé mjög óvenjuleg skipun, og mér finnst hún satt að segja heldur óeðlileg. Úr því að þingviljinn á þarna að vera aðalatriðið, er bezt að láta hann ráða út í gegn og vera ekki að bæta við þessum ráðuneytisstjóra. Satt að segja hélt ég líka, að þessi ágæti maður, ráðuneytisstjórinn í viðskmrn., sem reyndar er jafnframt ráðuneytisstjóri í efnahagsmrn., hefði ærið á sinni könnu, þó að ekki væri þetta sett á hann til viðbótar. Og það fer ekki hjá því, að maður eiginlega leiti skýringar á því, hvers vegna er verið að setja hann á þennan varðpóst. Það er alveg áreiðanlegt, að hann hefur nóg við að fást, þó að honum sé sleppt við þetta. Ég skal ekki segja, hvaða ástæða er til þessa, en það fer ekki hjá því, að það hvarfli að manni, að það sé vilji stjórnarsinna að tengja þennan ráðuneytisstjóra, Jónas Haralz, við þetta mál með þessum hætti. Maður heyrir það í umræðum manna á milli, ekki sízt hjá stjórnarsinnum, að þeir eigna þær aðgerðir, sem heldur eru nú óvinsælar í sambandi við þessi mál, mjög Jónasi Haralz og öðrum hagfræðingum. Er það kannske meiningin, ef allt fer nú illa, sem margir ætla, að skella þá skuldinni á Jónas Haralz og aðra hagfræðinga og einmitt líka í sambandi við þessi verðlagsmál? Ég skal ekkert segja um það. En það er a.m.k. eitt víst, að þegar þennan ágæta mann ber hér á góma í umr., er það jafnan rækilega undirstrikað af sjálfstæðismönnum, að það eitt sé vitað og upplýst um flokkspólitíska afstöðu þessa ágæta manns, að hann hafi eitt sinn verið sósíalisti, en sjálfstæðismaður sé hann örugglega ekki. Það gæti bent til þess, að nefnd spá rættist seinna, ef á þyrfti að halda að koma einhverju á hann. Um þetta verðlagsmál skal ég ekki annars segja annað en það, að það er náttúrlega, eins og margtekið hefur verið fram í þessum umræðum, í æpandi ósamræmi við allt hið mikla skraf um frelsi, frelsi í viðskiptamálum, og það er eiginlega táknrænt, að það skuli verið að afgreiða þetta verðlagsmál elnmitt á þessum mikla frelsisdegi, sem nú er talinn upprunninn, því að manni skilst nú, að ef raunverulegt viðskiptafrelsi væri hér komið á, engin leyfi þyrfti til innflutnings, hver og einn gæti gengið í bankana og fengið gjaldeyri fyrir þeirri vöru, sem hann hyggst flytja inn, þá væri allt verðlagseftirlit nokkuð óþarft. Ég verð að segja það sem mína skoðun, að ég held að vísu, að það sé ekki ýkjamikið hald í verðlagseftirliti og það sé erfitt að koma því við, en ég vil þó ekki fullyrða, að það sé gagnslaust. Og þess vegna vil ég fyrir mitt leyti ekki leggja neinn stein í götu þessa verðlagseftirlits, en það haldi áfram að vera hér. En þetta frv. sýnir með vissu, að hæstv. ríkisstj. og stuðningsmenn hennar hafa ekki eins mikla trú á viðskiptafrelsinu og þeir vilja vera láta.