Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Um það er enginn ágreiningur, að fangelsismál Íslendinga eru í mikilli niðurlægingu og þurfa rækilegra umbóta við. Af þessu tilefni fékk ég á s.l. ári sakadómarann í Reykjavík, sem er þessum málum allra manna kunnugastur, til þess að taka þessi málefni til íhugunar og tillögugerðar, og ferðaðist hann m.a. um Norðurlönd til þess að kynnast framkvæmd i þessum efnum þar. Síðan samdi hann í samráði við dómsmrn. tvö frumvörp til úrlausnar málinu, það frv., sem nú er til umr. í hv. d., frv. til laga um ríkisfangelsi og vinnuhæli, og frv. um héraðsfangelsi, sem er hér næst á dagskrá. Þessi frumvörp voru lögð fyrir hv. Ed. í upphafl þings, og hefur hún nú samþ. þau óbreytt að efni. Samkv. þessum frumvörpum er ætlazt til, að eins og nú verði tvenns konar háttur um greiðslu kostnaðar til fangelsa, annars vegar þau fangelsi, sem ríkið standi eitt straum af, og hins vegar héraðsfangelsi, sem kostuð séu af ríkinu og sveitarfélögum í sameiningu. Ríkisfangelsin eiga samkv. þessu frv. að vera ríkisfangelsi í Reykjavík eða nágrenni hennar, vinnuhæli og unglingafangelsi, og er þá jafnframt ráðgert, að vinnuhæli verði áfram á Litla-Hrauni, eins og nú er, en stækkað verulega, hins vegar verði það hæli á Kvíabryggju fyrir afplánun óinnheimtra barnsmeðlaga, sem rekið var um sinn og nú hefur verið endurreist, lagt niður, þegar fullkomin skipan er komin á þessi mál. Segja mætti, að frekari sundurgreining fangelsa væri æskileg heldur en lögð er til í þessu frv., en miðað við aðstæður hér á landi er slíkt naumast framkvæmanlegt. Það hefur t.d. verið bent á, að æskilegt væri að hafa sérstakt kvennafangelsi. Sem betur fer, eru svo fáar konur, sem dæmdar hafa verið til fangelsisvistar að undanförnu, - og við skulum vona, að ekki verði á því nein gerbreyting, - að rekstur sérstakrar stofnunar í því skyni er ekki framkvæmanlegur. Þess vegna er ráðgert í þessu frv., að kvennafangelsi verði ein deild ríkisfangelsis. Hvað sem líður athugasemdum við einstakar greinar frv. eða einstök fyrirkomulagsatriði, þá eru allir sammála um það, sem þetta frv. hafa skoðað, að í því felst mikil umbót, þ.e.a.s. ef það kemst í framkvæmd, svo sem áætlað er. En ég vil mjög vekja athygli manna á því, að sú fjárveiting, sem ákveðin er í frv., 1 millj. kr. á ári, nær auðvitað ekki í námunda við að fullnægja þeirri þörf, sem hér er fyrir hendi. Hér er um algera lágmarksupphæð að ræða, og verður óhjákvæmilegt, að Alþingi héðan í frá veiti mun hærri fjárhæðir í þessu skyni, ef endurbætur eiga að nást á sæmilega skömmum tíma. Hins vegar þótti ekki fært að ákveða hærri upphæð í lögunum sjálfum, vegna þess að hag ríkissjóðs getur verið misjafnlega komið frá ári til árs. Eins er það ljóst, að það hlýtur að taka nokkurn tíma, þangað til hægt er að hefjast handa um framkvæmdir í þessum efnum. Þegar búið verður að samþykkja þetta frv. sem lög, verður að fara í að undirbúa athafnir, - og teikningar verða ekki gerðar nema eftir mjög rækilega íhugun, - bæði um staðarval fyrir ríkisfangelsi og unglingafangelsi og eins um athugun á því, hvernig fangelsunum sjálfum verður fyrir komið. Það er því alveg ljóst, að fyrr en á árinu 1962 er útilokað að hefjast handa um framkvæmdir í þessum efnum, og fjárveitinguna, sem veitt er í fjárlögum nú, þ.e. þessa eina milljón á ári, sem hér er ætlunin að lögbjóða, ber þess vegna frekar að skoða sem ábendingu eða áminningu um þá þörf, sem fyrir hendi er, heldur en að nokkrum hafi komið til hugar, að hún mundi nægja í þessu efni. Hér er sem sagt um ramma að ræða, sem eftir er að útfylla, bæði með miklum fjárframlögum og svo með enn frekari sérfræðilegri athugun um fyrirkomulag hinna einstöku fangelsa, sem ákveðið er að byggja. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um málið, en leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. allshn. og að frv. fái greiðan gang í gegnum þessa hv. d., svo að hægt verði að hefjast handa í alvöru um undirbúning framkvæmda á þessu ári, svo að þær þurfi ekki að dragast lengur en ég bentí til fyrr í orðum mínum.



Herra forseti. Frv. þetta er í nánu samhengi við frv., sem var til umr. næst á undan, og er hér ætlazt til, að hin sama skipan haldist um héraðsfangelsi og verið hefur að því meginatriði til, að þau séu kostuð af ríkissjóði og sveitarsjóði í sameiningu. Hins vegar er nokkru betur tryggt en áður, að fjárveitingar verði raunverulega inntar af hendi til þessara framkvæmda, eftir að búið er að ráðast í þær. En alveg eins og mjög skortir um viðunandi ríkisfangelsi, þá eru héraðsfangelsi víða allsendis ófullnægjandi. Er nú þegar búið að hefjast handa til bráðabirgðaúrlausnar hér í Reykjavík um byggingu nokkurrar fangageymslu, sem stendur yfir, en á að vera þannig háttað, að hún geti fallið inn í aðrar byggingar í þágu löggæzlunnar, vegna þess að í framtíðinni er hugsað, að slík fangageymsla hér yrði hluti af lögreglustöð, sem ætlaður er annar staður, en undirbúningi hennar er ekki komið svo langt, að fært þætti að bíða með byggingu bráðabirgðafangageymslu, þangað til henni væri lokið. En eins og við öll vitum, þá er núverandi fangageymsla í lögreglustöðinni við Pósthússtræti óboðleg, og hefur raunar verið látið við hana una lengur en sæmilegt sé. Það er ekki einungis hér í Reykjavik, sem ástandið er óboðlegt, heldur einnig víðs vegar úti um land, eins og gerð er grein fyrir í grg., sem fyrir liggur frá sakadómara og allshn. mun fá til athugunar. Þeirri aths. hefur verið hreyft, og hún er út af fyrir sig réttmæt, að eðlilegast væri, að ríkið kostaði fangelsi að öllu, vegna þess að eðli málsins samkvæmt sé löggæzla ríkismál öllu frekar en sveitarstjórnar. Þó að eðli málsins sé slíkt, þá vitum við, að sveitarstjórnir standa hér enn að verulegu leyti undir lögreglukostnaði, svo að á meðan sú skipun stendur, er ekki hægt að segja, að það brjóti á móti meginreglum íslenzkra laga, að sveitarsjóðirnir taki einnig þátt í héraðsfangelsum. En ég játa hins vegar, að ég tel, að í framtíðinni sé eðlilegast, að þessi mál komist í það horf, að allur kostnaður af löggæzlu væri lagður á ríkið. Enn hefur ekki þótt fært að gera þá breytingu og þykir ekki fært með héraðsfangelsin á þessu stigi málsins, einkanlega vegna þess, að um þau fangelsi, sem ríkið verður að koma upp og getur ekki vænzt aðstoðar annarra til að koma upp, má segja, að þörfin á þeim er svo brýn, að ekki má draga fjárveitingar, sem hægt er að fá í því skyni, til annarra skyldra þarfa, eins og héraðsfangelsa. Það eru meiri líkur til þess, að héraðsfangelsi komist fljótt upp, þar sem þeirra er þörf, með þátttöku sveitarfélaganna á þessu stigi málsins heldur en ef kostnaðurinn væri lagður á ríkið eitt, og sker það úr um það, að enn verður að halda í híð gamla fyrirkomulag, þó að ég telji, að framtiðin hljóti að verða sú, að þessi kostnaður leggist allur á ríkið. En þá er líka eðlilegt, að það verði eftir það, að sveitarstjórnir eru búnar að fullnægja þeirri skyldu, sem hingað til hefur á þeim hvílt, betur en þær enn hafa gert, því að víðast hvar hefur sáralítið verið hirt um þessi málefni. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða lengur um frv., leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. allshn. og fái greiðan framgang í deildinni.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. fjhn. á þskj. 321, fékk fjhn. þetta mál til meðferðar nokkru fyrir áramót. Það hefur verið venja um slík mál eins og þessi, þar sem ályktanir eru gerðar um aðild Íslands að alþjóðasamtökum, að þeim frumvörpum, sem um þau fjölluðu, fylgdu sjálfar stofnsamþykktirnar, og n. hlutaðist þess vegna til um að fá stofnsamþykktirnar til athugunar og hefur síðan látið fylgja nál. samninginn, bæði á íslenzku og frumtexta. Nefndarmenn eru allir sammála um, að það sé rétt, að Ísland gerist aðili að þessum samtökum. Leggur nefndin til, að frv. verði samþ., og flytur einnig þá till., sem orðuð er sem brtt. á þskj. 321, að þegar frv. er orðið að lögum og verður birt, þá komi stofnsamningurinn sem fylgiskjal með lögunum og birtist þannig. Það er ekki sýnt annað en Íslandi geti verið sómi og e.t.v. hagur að því að taka þátt í slíkum samtökum sem hér er um að ræða. Þetta er nýr vísir, sem er að vaxa út frá samstarfi þjóða í Alþjóðabankanum, og það kemur fram í innganginum að samningnum, að þær ríkisstjórnir, sem hafa undirritað þennan samning, telja, að gagnkvæmt samstarf um efnahagslegar framkvæmdir, heilbrigð framþróun efnahagsmála í heiminum og jafnvægur vöxtur alþjóðlegra viðskipta muni leiða til samskipta landa í milli, er stuðlað geti að varðveizlu friðar og farsældar í heiminum. Hljótum við að taka undir það, Íslendingar, ekki síður en aðrar þjóðir. Um markmið þessara alþjóðlegu samtaka, sem lagt er til að við Íslendingar gerumst aðilar að, segir m.a. svo, með leyfi hæstv. forseta: „Markmið stofnunarinnar er að stuðla að efnahagslegum framkvæmdum, auka framleiðni og bæta þar með lífskjör í löndum þeim, er skammt eru á veg komin og þátttakendur eru í stofnuninni, einkum með því að útvega fjármagn til þýðingarmikilla framkvæmda með kjörum, sem eru rýmri og íþyngja ekki greiðslujöfnuðinum jafnmikið og venjuleg lán, og stuðla á þann hátt að þeim markmiðum framkvæmda, sem Alþjóðabankinn til viðreisnar og framkvæmda stefnir að, svo og að auka við starfsemi hans.“ Í grg. fyrir frv. ríkisstj. er gerð grein fyrir, hvaða fjárhagslegt álag hér er um að ræða fyrir Ísland, þ.e.a.s. hvert framlag þess skuli vera, og þar er að sjálfsögðu öllu stillt í hóf, en framlögin eru í hlutfalli við stærð ríkjanna. Ber okkur ekki að leggja fram nema 100 þús. dollara, en greiðsluskyldan er að tíunda hluta i erlendum gjaldeyri, eða 10 þúsund dollarar, og má greiðast á fimm árum, og afgangurinn, 9/10, einnig á fimm árum, en í eigin gjaldeyri. Það er aðaltilgangurinn með starfsemi þessarar stofnunar, eins og fram kemur í 5. gr., að leggja fram fjármagn til þess að efla þróun á þeim landssvæðum heimsins, sem skammt eru á veg komin og aðilar eru að stofnuninni. Fjármagn það, sem stofnunin leggur fram, skal notað í því skyni, sem stofnunin telur að eigi forgangsrétt vegna þróunar með tilliti til þarfa viðkomandi svæðis eða svæða. Ber að leggja fram fé til ákveðinna framkvæmda, nema alveg sérstaklega standi á. Það er rétt að vekja athygli á því, að stofnuninni ber ekki og ekki gert ráð fyrir, að hún leggi fram fé til nokkurrar framkvæmdar, ef félagsríki, í hvers landi framkvæmdin er staðsett, leggur á móti slíku framlagi. Þá kemur fram í 6. gr. stofnsamningsins, að stofnunin á eigi né starfsmenn hennar að hafa nokkur afskipti af stjórnmálum nokkurs félagsríkis, og eigi skulu þeir heldur láta stjórnmálaeðli félagsríkis eða ríkja hafa áhrif á ákvarðanir sinar, enda ber þeim í þessu efni einungis að hafa hliðsjón af efnahagsmálum og meta þau af óhlutdrægni til þess að ná markmiðum samnings þessa. Hv. þm. hafa nú aðstöðu til þess að kynna sér, eftir að þessu þskj. var útbýtt, sjálfan stofnsamninginn. Það er rétt að vekja athygli á því, að félagsríki er hvenær sem er heimilt að segja sig úr stofnuninni með skriflegri tilkynningu til aðalskrifstofunnar, ef það síðar skyldi óska þess. Ef verður einhver ágreiningur á milli ríkjanna, eru sérstök ákvæði í 10. gr. um það, hvernig með skuli fara, og hafi félagsríki sagt sig aftur úr stofnuninni, eru þar ákvæði um, að gerðardómur skuli útkljá þær deilur eða ágreiningsmál, sem kynnu af því að rísa. Stofnfé eða hlutafé stofnunarinnar, eins og það er orðað í grg. ríkisstj., á að vera 1000 millj. dollara, og síðan eru ákvæði um það að geta aflað viðbótarfjár. Það er því full ástæða til þess að ætla, að þessi stofnun geti að verulegu leyti stuðlað að því að efla efnahagsþróunina í þeim löndum, sem erfiðast eiga, og þá í þeim tilgangi, að það verði til þess að efla í heild efnahagssamvinnu og viðskipti ríkja, eins og ég gat um áðan, sem stuðla mundu að friði og farsæld í heiminum. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en leyfi mér að leggja til fyrir hönd fjhn., að frv. verði samþ. og aðeins sú formlega breyting á gerð, sem lagt er til á þskj. 321, að sjálfur stofnsamningurinn verði á sínum tíma birtur.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér er til 2. umr., fjallar um breyt. á núgildandi lögum um loðdýrarækt, og er sú breyting fólgin í því að nema úr lögunum þau ákvæði, sem banna minkaeldi. Landbn. leggur einróma til og þá einnig hv. flm., sem átti sæti í nefndinni, þegar hún afgreiddi málið, að þessu máli verði vísað til hæstv. ríkisstj. í trausti þess, að hún láti endurskoða lögin um loðdýrarækt og leggja fyrir næsta reglulegt Alþingi frv. til laga um loðdýrarækt, þar sem svo sé ráð fyrir gert, að innflutningur minka og minkaeldi verði leyft hér á landi. Áður en n. afgreiddi málið, höfðu henni borizt umsagnir frá fjórum aðilum. Samband ísl. samvinnufélaga og Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna mæltu með því, að frv. yrði samþykkt. Stjórn Búnaðarfélags Íslands mælti hvorki með frv. né á móti því, en óskaði eindregið eftir því, að málið yrði ekki afgreitt héðan úr þinginu, fyrr en búnaðarþing hefði fjallað um það. Ef till. n. um það, að málinu verði nú vísað til hæstv. ríkisstj. til frekari athugunar og undirbúnings, verður samþ., þá getur að sjálfsögðu búnaðarþingið, sem kemur hér saman innan tíðar, tekið það til athugunar og rætt þá spurningu, hvort leyfa eigi eða ekki minkaeldi hér á landi. Í umsögn Sveins Einarssonar veiðistjóra kemur fram, að hann er ekki mótfallinn því, að minkarækt verði leyfð, ef tryggilega er frá öllu gengið að því er varðar vörzlu dýranna og um allt eftirlit með rekstri búanna, svo að hér megi verða um gagnsaman atvinnuveg að ræða, en ekki hitt, að minkaeldi, ef það yrði leyft hér á ný, leiddi til þess að auka það tjón, sem villiminkurinn hefur unnið í landi okkar. Og þetta er það sjónarmið, sem þegar kom fram í landbn., er hún tók að ræða þetta mái. N. var þegar ljóst, að fara þurfti að öllu með gát og undirbúa, svo sem kostur er á, minkaræktunina, ef hún yrði leyfð aftur. Því er það, að n. leggur nú til, að málið verði afgreitt á þennan hátt, að því verði vísað til ríkisstj. til frekari athugunar og undirbúnings. Ég geri ráð fyrir því, að ýmsir telji eðlilegt, þegar rætt er um það, hvort leyfa skuli innflutning minka og minkaeldi hér á landi, og telji sig þurfa að rifja upp ýmis atriði úr sögu loðdýraræktarinnar, meðan hún var stunduð hér á landi sem atvinnugrein. Ég ætla mér ekki að rifja upp þessa sögu, því að hún er um flest fremur óskemmtileg. Í þeirri sögu má finna mörg dæmi um mistök, um fákunnáttu í starfi og raunar dæmi um vitaverðan trassaskap. Ég vil þó taka fram, um leið og ég tek svo stór orð mér í munn, að þessi orð eiga vissulega ekki við um alla þá, sem þennan atvinnuveg stunduðu. Það voru líka til men, sem ráku loðdýrarækt af myndarskap og sér til hagsbóta. En mistökin voru mörg, og því minni ég á þau, að vitin eru til varnaðar. Ég tel það engan greiða fyrir minkaeldi, þegar það kemur nú aftur á dagskrá, að reyna að blekkja sig eða dylja fyrir sér það tjón, sem minkurinn hefur valdið hér á landi. Ég vil, með leyfi hæstv. forseta, lesa úr umsögn veiðistjóra nokkuð um þetta tjón, ekki sízt fyrir þá sök, að þegar þetta mál var til l. umr. hér í hv. d., þá kom fram ósk um það, að landbn. aflaði sér upplýsinga um, hversu þetta tjón er orðið mikið. Ég býst nú raunar við, að það sé ekki á neins manns færi að telja það tjón fram, svo að rétt sé, en ég vil, eins og ég sagði, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp, hvað veiðistjóri, Sveinn Einarsson, segir um þetta: „Tjón það, sem minkar hafa valdið hér á landi, verður ekki metið í beinum tölum. En víst er, að það er mjög mikið og snertir ýmsar mikilvægar atvinnugreinar landsmanna, eins og t.d. hænsnarækt, æðarvörp, silungs- og laxaveiði. Minkur hefur einnig gereytt svartfugli, öndum og öðrum nytjafugli á stórum svæðum. Segja má, að öllu fuglalífi landsins sé hætta búin af honum. Tjón á sauðfé af völdum minks er að vísu ekki mikið, en vitað um, að hann á auðvelt með að drepa unglömb, og í því sambandi stafar mikil hætta af villtum minkum. Það er staðreynd, að minkar gera margfalt meiri skaða hér á landi heldur en í öðrum löndum, þar sem þeir hafa mun fleira um að velja til átu. Á Norðurlöndum t.d. lifir villtur minkur mikið á ýmsum skordýrum, krabbafiski og froskum, ásamt mörgum tugum af misjafnlega gagnsömum fisktegundum í ám og vötnum og sjó.“ Og enn fremur segir í umsögn veiðistjórans, með leyfi hæstv. forseta: „Það, sem hér hefur verið sagt um skaðsemi minksins, sannar, að það er ekki að ástæðulausu, að nokkurs uggs gæti hjá mönnum vegna hins nýja frv., því að öllum er kunnugt, hve hörmulega til tókst með minkaeldi hér áður, og eðlilegt, að menn óttist, að hið sama endurtaki sig nú. Höfuðskilyrði fyrir því, að svo verði ekki, er, eð sett verði ströng ákvæði um vörzlu dýranna og þeim ákvæðum framfylgt. Útbúnaður á minkabúrum mun nú víða orðinn það vandaður, að ekki ætti að vera mikil hætta á, að dýrin sleppi úr haldi. Þó tel ég vissara að gera ráð fyrir, að það kunni að koma fyrir, og er því ekki ráðlegt að leyfa minkaeldi í þeim landshlutum, sem enn eru lausir við villta minka. Væri að mínum dómi meira öryggi í því að hefja minkaeldið í stórum stíl á fáum stöðum heldur en gera það frjálst öllum, sem vilja, hvar sem er á landinu. Við þau skilyrði yrði bæði erfitt og kostnaðarsamt að framfylgja því eftirliti, sem nauðsyn er á. Þetta segir veiðistjórinn, Sveinn Einarsson, í umsögn sinni. Og nú spyrja menn ef til vill: Hvernig getur nokkur maður mælt með því, að minkaeldi sé aftur leyft, eftir að hann hefur hlýtt á skýrslu sem þessa og veit, að hún er sönn? Því einu er til að svara, að villiminkurinn er til í landinu. Honum verður ekki útrýmt með neinum þeim ráðum, sem við kunnum enn, - og hvaða ástæða er þá til þess að banna mink í búrum? Mér finnst þetta eðlilegt sjónarmið. Og sem betur fer, hefur okkur tekizt á síðustu árum, eftir að verðlaun fyrir veiddan mink voru hækkuð og eftir að tekið var að nota minka hunda, að halda villiminknum allvel í skefjum. Við, sem búum úti í sveitunum og sjáum þess gleðilegan vott, að fuglalíf glæðist á ný, þar sem það var áður nær horfið vegna minkaplágunnar, vitum, að þessu er þannig farið. Ég vil einnig í þessu sambandi skýra frá því samkvæmt þeim upplýsingum, sem veiðistjórinn lét n. í té, að kostnaður við minkaeyðingu hefur verið á undanförnum árum um 900 þús. kr. á hverju ári, og þar af hefur ríkissjóður greitt 2/3 hluta eða um 600 þús. kr. Á eyðingu villiminksins má að sjálfsögðu ekki slaka, enda þótt hún kosti mikið fé, en ef til vill er ekki óhugsandi, ef vel tekst til um minkaeldið, að það geti að einhverju leyti a.m.k. borið uppi þann kostnað, sem eyðing villiminksins hefur í för með sér. Um minkaeldið sem framleiðslugrein er í rauninni ekki mitt að ræða. Á því hef ég að sjálfsögðu mjög takmarkaða þekkingu. En ég vil leyfa mér að benda hv. þm. á skýrslu þá, sem fylgir nál. okkar, skýrslu Árna G. Eylands um minkaeldi í nágrannalöndum okkar, Danmörku, Noregi og í Svíþjóð. Þar er okkur sagt, eins og við raunar vissum áður, að í öllum þessum þremur löndum er þetta mikilsverð atvinnugrein, - atvinnugrein, sem gefur af sér miklar tekjur og það tekjur í dýrmætum gjaldeyri. Hver um sig flutti þessi þjóð út minkaskinn á árinu 1959 og raunar hafa þær gert það á undanförnum árum - fyrir upphæðir, sem nema mörgum hundruðum milljóna króna í okkar gjaldeyri. Að þessar þjóðir hafa náð svo glæsilegum árangri í þessum atvinnuvegi, virðist mér af skýrslu Árna G. Eylands vera fyrst og fremst því að þakka, að unnið hefur verið að minkaræktinni með samstilltum samtökum og skipulagi og þar hefur ekkert handahóf verið látið ráða, heldur þekking og kunnátta. Í skýrslu Árna G. Eylands segir m.a. frá því, að einmitt nú sé verið að vinna að því að efla minkaræktina í Norður-Noregi, og þar sem mér sýnist, ef til minkaræktunar kemur hér, að þá geti það orðið lærdómsríkt fyrir okkur að fylgjast með því, hvernig frændur okkar, Norðmenn, vinna að þessum málum þar heima hjá sér, þá vil ég leyfa mér að vekja athygli hv. þm. enn nánar á þessu með því að lesa upp - með leyfi hæstv. forseta - nokkrar málsgreinar úr skýrslu Árna G. Eylands, en þar segir svo, þar sem ræðir um þessi mál í Norður-Noregi: „Nefnd manna hefur verið skipuð þar á norðurslóðum til þess að leggja á ráðin um, hvernig sé hægt að efna til og skipuleggja minkarækt með góðum árangri. Það, sem talið er að hái minkarækt í nyrztu fylkjum Noregs mest, er vöntun á samvinnu um öflun og nýtingu fóðurs. Er mjög athyglisvert það, sem sagt er um þá hluti. Stór minkabú, þar sem eru í eldi yfir þúsund dýr eða meira, geta við réttar aðstæður staðið á eigin fótum við fóðurkaup og geymslu. Þau hafa ráð á því að hafa frystigeymslur og afla fóðurs með stórum tökum og tryggja þannig reglubundna og jafna fóðrun, sem er mjög áríðandi. Smærri minkabú, einstök, eiga oft við mikla erfiðleika að etja um fóðuröflun og geymslu. Betur hentar, að slík bú séu fleiri og nokkuð mörg á takmörkuðu svæði í sama byggðarlagi og hafi með sér full samtök um fóðuröflun og frystigeymslu eða hafi sameiginlegt samband við frystihús. Þannig telja þeir, er að þessum málum vinna í Norður-Noregi, mjög áríðandi, að ekki sé látið skeika að sköpuðu með það, hvar og hvernig efnt er til minkaeldis. Hér þarf samtök og skipulag til þess að tryggja örugga og góða framleiðslu án óþarfa kostnaðar. Annað atriði, sem mikið er rætt, er þekking og kunnátta. Norðlendingar eða réttara sagt forráðamenn þeirra í þessum málum gera sér ljóst, að án kunnáttu, mikillar kunnáttu og starfsþekkingar, er voði að efna til minkaeldis í verulegum mæli. Minkaeldið krefst nákvæmni og þekkingar, þar má ekkert reka á reiðanum. Í þessu sambandi er þess að geta, að mjög er um það rætt að efna til loðdýraeldis með kennslusniði við bændaskóla Finnmerkur í Tana, til þess að þar sé hægt að efna til námskeiða og halda uppi kennslu í öllu, er varðar þessa atvinnugrein. Ef allt fer að líkum, mun minkaeldi sem atvinnuvegur þróast þannig í beinu og óbeinu sambandi við fiskveiðar og fiskiðju í Norður-Noregi á næstu árum, að annars vegar rísa upp stór minkabú í beinu sambandi við fiskiðjuna og í nágrenni fiskiðjuveranna og hins vegar smærri minkabú, víðast nokkuð í hverfum, nálægt fiskiþorpum og fiskiðjuverum, hafandi með sér félagssamtök um fóðurkaup og öflun. Kemur þar jafnvel til „félagsleg matargerð“ fyrir minkabúin, eins konar minkaeldhús. Slíkur háttur hefur verið tekinn upp á nokkrum stöðum í Noregi, þar sem þéttbýlt er að minkabúum, og þykir gefast vel. Mér virðist ljóst vera, að um tvennt megum vér á Íslandi líta til þess sama og gert er í Norður-Noregi varðandi væntanlega minkarækt: að staðsetja búin skynsamlega með tilliti til fóðuröflunar og gera oss það fullljóst, að það þarf kunnáttu til þess að fást við minkaeldi. Hennar þarf að afla þegar í upphafi. Það getur orðið dýrt að læra eingöngu af eigin reynslu.“ Þetta var úr þessari skýrslu Árna G. Eylands, sem ég raunar þurfti ekki að vera að lesa upp, því að hún er prentuð hér sem fylgiskjal, en mér sýnist hún vera eftirtektarvert innlegg í þessu máli. Og það er augljóst af þessu, sem hér segir, að Norðmenn leggja áherzlu á þetta: Búin þurfa að vera stór. Með því geta þau verið sjálfum sér nóg um fóðuröflun og frystigeymslur. Ef um minni bú er að ræða, þá verða þau að vera staðsett á takmörkuðu svæði, til þess að þau geti haft samtök sín á milli um fóðurkaup og frystigeymslur, verkun skinnanna og fleira, sem þessu við kemur. Og Norðmenn leggja höfuðáherzlu á, að því er minkaræktunina snertir, að það þurfi að viðhafa samtök og skipulag og þekkingu. Ég tel því mjög athugandi þá hugmynd, sem fram kemur einmitt í skýrslu Árna G. Eylands, að komið verið upp litlu minkabúi, einhvers konar kennslubúi, við bændaskólana, t.d. á Hvanneyri, þar sem kennd verði meðferð dýranna og annað það, er þessum atvinnuvegi við kemur. Við Íslendingar eigum í landi okkar mikið af góðu minkafóðri, sem er fiskúrgangurinn frá hraðfrystihúsunum og innmaturinn, sem fellur til í sláturhúsunum. Að þessu leyti stöndum við vel að vígi að taka upp minkarækt aftur hér á landi sem atvinnuveg. En okkur skortir ýmislegt annað, sem ég hef nú þegar bent á, - annað, sem verður að vera fyrir hendi, ef þessi framleiðslugrein verður aftur upp tekin. Því er það, að við nm. í landbn. teljum ekki tímabært að samþykkja þetta frv., og við væntum þess, að hv. þd. geti fallizt á það sjónarmið okkar, að réttast sé að vísa því til hæstv. ríkisstj. til frekari undirbúnings. Ég vil svo geta þess að lokum, að landbn. hefur aflað sér ýmissa gagna um þessi mál frá hinum Norðurlöndunum, t.d. laga og reglugerða og ýmislegs annars, og ætti það að greiða fyrir því, að þessi athugun geti farið fram sem fyrst.



Herra forseti. Ég er sammála hv. frsm. landbn. um það, að ekki sé tímabært að samþykkja það frv., sem hér liggur fyrir um breytingu á lögunum um loðdýrarækt. Og ég get einnig verið því samþykkur eftir atvikum, að málinu verði vísað til ríkisstj., og greitt atkvæði með því. En ég vil taka það fram a.m.k. fyrir mitt leyti, og geri ég raunar ráð fyrir, að það liggi í augum uppi, að í atkvgr. um það að vísa þessu máli til ríkisstj. felst engin atkvgr. um hugleiðingar hv. landbn. í nál. á þskj. 355 og engin afstaða til þeirra hugleiðinga, sem þar koma fram. Það er nú ekki mjög langt síðan mjög var rætt um minkarækt hér í hinu háa Alþ., og ég býst við, að ýmsum, sem hér eiga nú sæti, séu þær umr í fersku minni, sem þá fóru fram. Niðurstaða þeirra umr, varð sú, að minkarækt hér á landi var bönnuð með lögum og hefur verið síðan. Og það þarf ekki að rekja þær ástæður, sem færðar voru fyrir þessu lagaboði. Það var svo mikið rætt og ritað um minkinn hér á landi á þeim tíma, að það þarf ekki að skýra þær ástæður. Nú er hins vegar komið það viðhorf hjá ýmsum hér í landinu, að rétt sé að aflétta þessu banni á minkarækt og minkainnflutningi, og svo er komið, að frv. um það efni liggur nú hér fyrir í þessari hv. deild, og mundi ýmsum hafa þótt saga til næsta bæjar á þeim tíma, þegar verið var að samþykkja hér bannið gegn minkarækt. Ég geri ráð fyrir því og þykist skilja, að ástæðan til þess, að slíkum tillögum er nú hreyft, sé verðfallið, sem orðið hefur á fiskmjöli og er mjög tilfinnanlegt fyrir sjávarútveginn, eins og sakir standa, og svo sögur, sem mönnum hafa verið sagðar frá öðrum löndum um mikla hagnaðarvon af þessum búpeningi, eins og nú er farið að kalla minkinn í ræðu og riti. Og það er ekki nema eðlilegt, þegar slík áföll koma fyrir, eins og verðfallið á fiskmjöli, að þá leiti menn úrræða. Að svo komnu máli ætla ég ekki að fara langt út í þetta mál, enda ekki ástæða til þess, þar sem hér liggur fyrir sú till. frá nefndinni, sem ég nefndi áðan. En mig langar til þess, áður en þessari umr. lýkur, að spyrja hv. frsm. landbn. örfárra spurninga til upplýsingar þessu vandamáli. Ég vil þó, áður en ég geri það, geta þess, að ég tók svo eftir hjá hv. frsm., að frv. hafi verið sent Búnaðarfélagi Íslands til umsagnar og að Búnaðarfélag Íslands hefði farið þess á leit, að umsögn þess mætti dragast, þangað til það hefði getað ráðgazt við búnaðarþing, sem á að koma saman nú í febrúarmánuði. Ég vona, að ég hafi skilið þetta rétt, að frsm. segði svo frá. Ég verð að segja það, að ef ég hef skilið þetta rétt, og sérstaklega þar sem um hv. landbn. er að ræða, þá þykir mér það bera vott um nokkra óþolinmæði hjá nefndinni, að hún skyldi ekki doka við þennan tíma, sem ekki er mjög langur, þangað til búnaðarþing kemur saman, til þess að fá álit búnaðarþings á þessu máli, því að hingað til hefur verið litið á það sem landbúnaðarmál og virðist vera litið enn, fyrst og fremst, þar sem því var í þessari hv. deild vísað til landbn. Og ég vildi þá spyrja um það, hvernig á því standi, að nefndin skuli ekki hafa séð sér fært að bíða eftir áliti búnaðarþings, úr því að hún hafði í huga till. um afgreiðslu, sem ætti ekki að þurfa að taka langan tíma hér á Alþ.? Í öðru lagi vildi ég spyrja um það, hvort leitað hafi verið umsagnar náttúrufræðinga um þetta mái. Ég held, að það hafi verið gert hér áður, þegar málið var á döfinni, a.m.k. hafa þeir látið þetta mál töluvert til sín taka, sem eðlilegt er, því að koma minksins hingað virðist hafa haft töluverð áhrif á það dýralíf, sem fyrir var í landinu og hefur verið. Ég vildi spyrja um þetta, hvort leitað hafi verið álits íslenzkra náttúrufræðinga og þá sérstaklega þeirra náttúrufræðinga, sem venjulega eru beðnir að segja álit sitt um slík mál. Enn fremur vildi ég spyrja um það, hvort það sé álit veiðistjóra, sem nefndin virðist hafa haft viðræður við og fengið umsögn hjá, að ekki sé hægt að útrýma villiminknum úr landinu, - hvort hann hafi látið það álit í ljós við nefndina og hvaða rök hann hafi fært fyrir því, að það sé ekki hægt. Ég sé, að þessu nál. fylgir ýtarleg grg. eða skýrsla frá íslenzkum manni búsettum í Noregi um minkarækt í Noregi, Svíþjóð og Danmörku. Þetta er allýtarleg grg. og sagt þar frá mörgu. Þetta virðist vera mjög fróðlegt, og fylgja því talnatöflur, sem þessi höfundur virðist hafa tekið saman. Þarna sé ég upplýsingar um félagsskap minkaeigenda í þessum löndum, um útflutning og útflutningsverðmæti, um tölu þessa búpenings í löndunum o.s.frv. Það er tekið fram hér í nál. á 1 bls., að Svíar hafi árið 1959 flutt út minkaskinn fyrir 79 millj. sænskra króna, Danir fyrir 75,5 millj. d. kr. og Norðmenn fyrir 72,2 millj. n. kr., og nefndin kemst að þeirri niðurstöðu, að þetta séu háar upphæðir og sýni, eins og það er orðað í nál., að hér sé um að ræða gagnsama atvinnugrein fyrir þessar þjóðir. Síðan segir nefndin, að þessi atvinnugrein muni að vísu vera háð tízkufyrirbrigðum og verðsveiflum og geti af þeim sökum orðið áhættusöm, en sama megi segja um ýmsar aðrar atvinnugreinar og oft mundi litið aflast, ef á ekkert væri hætt. Rétt er það, að útflutningsframleiðsla okkar Íslendinga er háð verðsveiflum, en ég held, að framleiðsla okkar, sem yfirleitt er matvælaframleiðsla, sé ekki sérstaklega háð tízkufyrirbrigðum. En þessi fyrirhugaða framleiðsla á skinnum er óneitanlega að flestra dómi háð tízkufyrirbrigðum. Og ég vildi spyrja nefndina um það, hvort hún eða þeir, sem hún hefur ráðgazt við, telji ekki, að það geti verið, að tízkan breytizt, og jafnvel þó að tízkan breytist ekki í sjálfu sér og minkaskinn verði góð og gild, hvort það kunni þá ekki að vera hætta á offramleiðslu á þessari vöru. Þeir virðast, frændur okkar í Noregi, Svíþjóð og Danmörku, leggja mikla alúð við þessa búgrein og fjölgun þessa búpenings. Þeir virðast nú orðið kunna gott lag á því, eftir því sem segir í álitsgerðinni, að framleiða góða vöru. Og þar af leiðandi hafa þeir áhuga á að fjölga þessum búpeningi sínum. En telja ekki þeir menn, sem hv. landbn. hefur rætt við, hættu á því, ef við Íslendingar bætumst nú í hópinn og þessar eldri loðdýraræktunarþjóðir halda áfram að fjölga sínum búpeningi, að þá verði um offramleiðslu að ræða á þessari tízkuvöru, jafnvel þó að ekki verði hætt að nota minkaskinn? Annars er mörgum það í fersku minni, hvernig farið hefur með íslenzk refaskinn. Ég man eftir því fyrir 40 árum, að þá var hægt að selja falleg skinn af mórauðum refum, villirefum, sem unnir voru á víðavangi, fyrir 3–4 hundruð krónur, ef ég man rétt, og af hvítum refum fyrir 100–150 kr. Þetta svarar til nokkuð hárrar upphæðar nú. En nú mun varla vera hægt að selja þessi skinn, alveg sams konar skinn, fyrir hærri upphæð í krónum en hægt var að selja þau fyrir í krónum fyrir 40 árum, þrátt fyrir breytingu á verðgildi krónunnar. Svona hefur farið um þetta tízkufyrirbrigði. Þetta var það, sem mig langaði til að fá upplýsingar um, ef það er á valdi nefndarinnar að veita þær. En sé það ekki og telji nefndin ekki þörf á því nú, þegar málinu verður vísað til ríkisstj., að veita svör við slíkum spurningum, má skoða þetta sem ábendingar um atriði, sem ég tel a.m.k. að þörf sé á að íhuga gaumgæfilega, áður en farið verður að nema úr gildi þær ráðstafanir, sem gerðar voru fyrir nokkrum árum hér á hv. Alþ.



Herra forseti. Það var ekki ætlun mín að fara að ræða þetta mál á almennum grundvelli eða almennt um efni þessa frv., heldur aðeins víkja örfáum orðum að afgreiðslu hv. landbn. á þessu máli. Megintill. n. er um það, að frv. verði ekki samþ. að þessu sinni heldur verði því vísað til ríkisstj. Ég fyrir mitt leyti get verið samþykkur því. En það kemur fram í afgreiðslu n. og er tekið fram mjög skýrt, að n. leggur til, að þessu máli verði vísað til ríkisstj. til þess, að hún undirbúi frv. um málið og leggi það fyrir Alþingi með tilliti til þess, að innflutningur minka og minkaeldi verði leyft hér á landi, eins og stendur í grg. Ég óttast það nokkuð líka vegna þess, hvernig orð féllu hér hjá frsm. landbn., að það kunni ef til vill að vera ætlun þeirra, sem mikinn áhuga hafa á að fá frv. lögfest, að slá því föstu, að hér hafi verið tekin afstaða á Alþingi um það, hvort menn vilji láta lögfesta efni frv. um að leyfa minkaeldi í landinu eða ekki, og að frv. hafi fengið þá afgreiðslu hér á Alþingi, að því hafi verið vísað til ríkisstj. með fyrirmælum um það, að ríkisstj. legði fyrir Alþingi frv. um að heimila minkaeldi, og ættu þm. eftir að standa frammi fyrir því nokkru síðar, að þeir hafi sjálfir tekið afstöðu til þess á Alþingi að óska eftir því, að lög yrðu sett um það, að minkaeldi yrði leyft hér. Ég vil fyrir mitt leyti taka það fram, að ég þykist vita, að það sé það mikill ágreiningur meðal alþingismanna enn eins og reyndar áður um það, hvort rétt sé að leyfa hér minkaeldi eða ekki, og ég tel með öllu óviðeigandi, að tekin sé efnisafstaða um slíkt mál sem þetta á þennan hátt, ef það er ætlun einhvers með því orðalagi, sem þarna kemur fram í ályktunarorðum hv. landbn. Ég mun fyrir mitt leyti greiða atkv. með því að vísa þessu máli til ríkisstj., en vil undirstrika það um leið, að þar með hef ég ekki á nokkurn hátt tekið afstöðu til þess, hvort rétt sé að lögfesta minkaeldi eða ekki, og ég vil líta svo á, að samþykkt þess að vísa þessu máli til ríkisstj. feli ekki í sér neina yfirlýsingu frá Alþingi um afstöðu til efnis málsins. Það er mín skoðun á þessari atkvgr.



Herra forseti. Mér fannst gæta nokkurs uggs í huga hv. 3. þm. Norðurl. e., ef leyfa ætti minkaeldi aftur hér á landi. Ég skil mætavel sjónarmið hv. þm., og ég álasa honum alls ekkert fyrir það, því að sannleikurinn var sá, að þessa sama uggs gætti mjög í landbn. Þess vegna er það, að við leggjum til, að farið sé með gát í þessu máli. Hv. 3. þm. Norðurl. e. bar fram 2–3 fyrirspurnir. Sú fyrsta var út af umsögn Búnaðarfélagsstjórnarinnar. Það var með þessa umsögn, eins og ég skýrði frá áðan, að Búnaðarfélagsstjórnin svaraði þannig, að hún óskaði eftir, að málið yrði lagt fyrir búnaðarþing, en sagði hins vegar ekkert um það, hvort hún væri með eða móti þessu frv. En eins og ég gat um áðan, þá sýnist mér opin leið fyrir búnaðarþing að fjalla nm þetta mál, ef það fær þá afgreiðslu, sem nefndin leggur til. Vitaskuld getur búnaðarþingið tekið þetta mál til athugunar á næsta þingi og sagt þar um það sitt orð. Ég vil því álíta, að það hafi ekki verið um neina óþolinmæði að ræða hjá landbn. og enn síður ókurteisi við Búnaðarfélagsstjórn og búnaðarþing. Þessi hv. þm. spurði um, hvort landbn. hefði sent málið til umsagnar náttúrufræðinga. Þetta gerðum við ekki. Það kom aðeins til tals í n., þá er við tókum málið fyrst til meðferðar og ræddum um, hverjum við ættum að senda það til umsagnar, en samkomulag varð um að senda málið þeim fjórum aðilum, sem ég skýrði frá áðan. Það var Sambandið, Sölumiðstöðin, Búnaðarfélagið og svo veiðistjórinn. Þá spurði hv. þm., hvert væri álit veiðistjóra um það, hvort hægt væri að útrýma þessu dýri úr landi okkar eða ekki. Það kemur ekkert fram um þetta í umsögn veiðistjórans. En mér er nær að halda og mig minnir fastlega, að það hafi komið fram í viðtali, sem ég átti við hann, að hann væri sömu skoðunar og ég um það, að minknum yrði ekki útrýmt úr landinu, meðan við þekktum engin önnur tæki til þess en við þekkjum nú. En eins og ég sagði, þá er nú svo málum komið, að við getum haldið minknum allvel í skefjum. Það sé ég glögglega, þegar ég lít heim til míns héraðs. Fuglalíf var nær þorrið af eylendi Skagafjarðar fyrir 3–4 árum, en eftir að menn fóru að veiða minkinn með hundum og eftir að verðlaun voru hækkuð, þá hefur svo brugðið við, að minkurinn er mikið til horfinn úr þessu héraði og fuglalíf orðið mikið í Skagafirði, og ég vænti þess, að sama verði reynslan víðast í landinu. Að vísu mun vera mjög miklu hægara að veiða þessi dýr í Skagafirði en í hraunlendum, eins og t.d. í Mývatnssveit og hér á Reykjanesskaga. En það er eins og ég sagði áðan, ég fæ ekki skilið það, úr því að við höfum þennan djöful að draga, hvers vegna við þurfum þá endilega að vera að banna að ala mink í búrum. Það var eitthvað fleira, sem hv. þm. minntist á. Já, hann minntist á offramleiðsluna. Vitaskuld getur orðið offramleiðsla í þessari atvinnugrein eins og í svo mörgum öðrum atvinnugreinum. Þess er skemmst að minnast, að offramleiðsla á vörutegund hefur mjög komið við okkur Íslendinga. Þar á ég við fiskmjölið. Þannig getur þetta vitaskuld orðið í ótalmörgum framleiðslugreinum, að við eigum við að glíma offramleiðslu. Ég vil leyfa mér út af þessum orðum hv. þm. að benda honum á orð á 5. bls. í skýrslu Árna G. Eylands, þar sem hann einmitt minnist á offramleiðsluna. Þar stendur svo, með leyfi hæstv. forseta : „Verði samkeppni og framleiðsla svo mikil að verð lækki, verður það tvennt, sem mestu ræður um afkomu loðdýraræktarinnar í hinum ýmsu löndum. Annað er fóðrið, hvaða lönd standa bezt að vígi með gnótt af góðu og ódýru fóðri. Á því sviði ætti hlutur íslenzkra loðdýraræktarmanna að geta verið flestum betri. Hitt atriðið er þekking og kunnátta.“ Hér er okkur bent á, að ef til þessarar atvinnugreinar kemur í þessu landi, þá stöndum við alveg sérstaklega vel að vígi með annað höfuðatriðið, hvað snertir einmitt offramleiðsluna, en það er það, hvað við eigum mikið af ódýru og góðu fóðri. Hitt er svo annað, sem við þurfum að afla okkur, og einmitt af þeim sökum er afgreiðsla hjá okkur í landbn. á málinu slík, - við þurfum að afla okkur þekkingar og kunnáttu. Hv. þm. minntist eitthvað á tízkuna. Vitaskuld vitum við það eins vel og hann, að tízkan breytist. Hún er alltaf að breytast. Við það fáum við aldrei ráðið. En mín hyggja er sú, að a.m.k. í okkar norðlæga heimi og það í kringum allan hnöttinn verði grávara ætíð mikið notuð og í miklu verði. Ég var hálfhissa á orðum hv. 4. þm. Austf. Það, sem nefndin leggur til, er að ríkisstj. láti undirbúa frv. og leggja fyrir næsta þing. Það frv. kemur vitaskuld fyrir þingið, og þá greiða menn um það atkv. Mér virðist, að ef ætti að fara eftir skoðun hans, þá þyrfti ekkert að leggja það frv. fyrir þingið, ef þessi till. okkar yrði nú samþ. En vitaskuld verður það frv. lagt fyrir þingið, og þá hafa auðvitað þm. alveg óbundnar hendur, hvort þeir samþykkja það frv. eða ekki.

Skúli Guðmundsson Hæstv. forseti. Af því nál., sem hér liggur fyrir á þskj. 355, virðist mér alveg ljóst, að þeir, sem sæti eiga í hv. landbn. nú, séu ekki í neinum vafa í þessu máli. Það kemur ótvírætt fram í niðurlagsorðum þeirra í nál., að þeir telja það alveg sjálfsagt, að hér verði stofnað til minkaeldis, svo fljótt sem unnt er. Þeir tala um, að það megi ekki hraða málinu svo, að ekki gefist tóm til þess að undirbúa innflutninginn og framkvæmd minkaræktarinnar svo vandlega sem kostur er á og af þeirri kunnáttu, sem til þarf. Það er aðeins þetta, sem stendur á. Þeir telja ekki hægt að samþykkja frv. á þessu þingi, vegna þess að enn skortir þennan undirbúning. En þeir eru ekki í nokkrum minnsta vafa um það, ef maður virðir fyrir sér orðanna hljóðan, að þetta sé það, sem koma skuli, að leyfa innflutning á minkum og taka hér upp minkaeldi. Þeir leggja til, að frv. sé vísað til ríkisstj. í trausti þess, að hún láti endurskoða lög um loðdýrarækt, svo og lög um innflutning búfjár, og leggja fyrir næsta reglulegt Alþingi frv. til laga um þetta efni með tilliti til þess, að innflutningur minka og minkaeldi verði leyft hér á landi. Það er glöggt, hvað þessir menn vilja. Ég er ekkert að ásaka þá fyrir það, þótt þeir láti sitt álit og sína skoðun koma fram hreinlega á málinu. Það er virðingarvert. En ég lít svo á, að það sé ekki hægt fyrir aðra að greiða atkv. með þessari till. n. en þá, sem eru jafnsannfærðir og nm. um það, að það eigi að taka upp minkarækt hér á landi. Það er ekki hægt fyrir aðra en þá að greiða atkv. með því að leggja fyrir ríkisstj. að undirbúa frv. um minkaeldi. Hv. frsm. sagði, að það hefði gætt uggs hjá n. og hún hefði viljað fara gætilega. En uggurinn hefur þó ekki verið meiri en þetta, að þeir eru reiðubúnir til að slá því föstu nú þegar, að þetta skuli gert, að hefja hér minkaeldi. Nú kom það fram í ræðu hv. frsm., hv. 2. þm. Norðurl. v., að ein af þeim aðilum, sem nefndin hefði leitað eftir umsögn hjá um málið, væri Búnaðarfélag Íslands. Þetta sést að vísu ekki í þeirra nál., - ég held, að þeir láti þess ekki getið þar, - en hv. frsm. segir, að Búnaðarfélagsstjórnin hafi lagt áherzlu á það, að búnaðarþing fengi að fjalla um málið, áður en ákvörðun væri tekin. Og mér skildist á hv. frsm., að hann teldi eðlilegt, að búnaðarþing fengi málið til athugunar. En er þá ekki óviðfelldið af Alþingi að samþykkja það, örfáum dögum áður en búnaðarþing kemur saman, að ríkisstj. skuli undirbúa fyrir næsta Alþingi frv., sem feli það í sér að leyfa hér minkainnflutning og minkaeldi? Ég tel, að það væri eðlilegra, ef menn annars meina það, að þeir vilji, að búnaðarþing fjalli um málið, og ætla að líta eitthvað á það, sem kann að koma fram á búnaðarþingi, að það væri ekki, áður en þeirra álit liggur fyrir, tekin hér raunveruleg ákvörðun um, að það skuli stefna að því eða a.m.k. undirbúa það, að lög verði sett á næsta þingi um innflutning minka og minkaeldi. Ég hefði vel getað fallizt á það að vísa þessu máli til hæstv. ríkisstj., en aðeins með því móti, að óskað væri eftir, að ríkisstj. léti athuga málið nánar, án þess að segja nokkuð um það, hvaða stefnu hún skyldi taka í málinu. Það finnst mér ekkert óeðlilegt, og þá gæti hæstv. stjórn m.a. fengið umsögn búnaðarþings og fleiri aðila, ef henni sýndist. Ég vildi því skjóta því til hv. frsm. landbn. og n., hvort hún vildi nú ekki taka málið til nánari athugunar, hvort hún gæti t.d. ekki hugsað sér að breyta þessu á þann veg að leggja til, að málið yrði afgreitt með rökstuddri dagskrá, sem fæli aðeins í sér það að óska eftir, að ríkisstj. léti athuga málið og m.a. leitaði um það umsagnar búnaðarþings, en því væri á engan hátt slegið föstu, hvaða stefnu ríkisstj. ætti að taka í málinu, eins og óneitanlega er gert í nál. hv. n. Ég vildi beina því til hv. frsm., hvort hann gæti ekki á það fallizt, að n. tæki þetta til nánari athugunar einmitt á þessum grundvelli.



Herra forseti. Landbn. hefur nú skilað sameiginlegu áliti um það frv., sem flutt var hér í byrjun þings um að nema úr lögum bann við minkaeldi. Landbn. hefur viljað afla sér upplýsinga um þetta mál, eftir því sem hún hefur getað, og Árni Eylands, sem var falið af landbrn. að kynna sér minkarækt á Norðurlöndum, hefur sent hér allmikla greinargerð, sem vissulega er mikill fróðleikur í. Ég er sammála hv. síðasta ræðumanni, sem talaði hér áðan, að það er eðlilegt, að búnaðarþing fái að segja sitt álit á þessu máli, og það ætlast hv. landbn. líka til með þessari afgreiðslu. Ég er sannfærður um það, að búnaðarþing vill láta fara fram athugun á þessu máli til hlítar, án þess að hafa nú gert sér fulla grein fyrir því, á meðan ekki liggja fyllri upplýsingar fyrir, hvort sjálfsagt er að taka minkaeldi upp hér á landi. Og mér dettur ekki í hug að halda, að nokkur hv. þm. vilji ekki, að þetta mál sé rannsakað til hlítar. Ég trúi því ekki, að nokkur hv. þm. sé fyrir fram ákveðinn í því að vera á móti þessu máli, hvaða rök sem fram kynnu að koma við athugun málsins, sem mæla með því. Ég get sagt fyrir mitt leyti, að mér finnst það dálítið freistandi, þegar maður sér þessar háu tölur, sem Danir, Norðmenn og Svíar fá fyrir útflutt minkaskinn, fyrir okkur Íslendinga að taka þennan atvinnuveg upp. Hins vegar er ljóst, að það ber að fara að öllu með gát hvað þetta snertir, og ég tel, að þeir, sem vilja fara með fyllstu varúð í þessu máli, geti með góðri samvizku verið samþykkir þeirri afgreiðslu, sem hv. landbn. leggur til, því að það, sem hv. landbn. leggur til, er það, að ríkisstj. láti endurskoða tvenn lög varðandi þetta mál og afli sér allra þeirra gagna og upplýsinga, sem nauðsynleg eru til þess að geta myndað sér rétta skoðun á málinu. Og hv. landbn. leggur til, að að þessari athugun lokinni verði lagt fram frv. á Alþingi. En það er vitanlega undir því frv. komið og þeim upplýsingum, sem því fylgja, hver afstaða hv. þm. verður til málsins. Það er þess vegna hreinn misskilningur, ef einhver hv. þm. heldur því fram, að hann væri bundinn í málinu með því að greiða atkvæði með hv. landbn. Vissulega ekki. Afstaða hv. þm. til málsins á næsta Alþingi, þegar frv. verður lagt fram með fyllri upplýsingum en nú eru fyrir hendi, hlýtur að markast ekki aðeins af því, hvernig frv. er, heldur og miklu fremur af þeim gögnum, sem frv. fylgja, og því, hvort hv. þm. telja, að mögulegt sé að búa þannig um hnútana, að minkaeldi hér á landi verði ekki í annað sinn bölvaldur í landinu. Það er rétt, sem hv. 2. þm. Norðurl. v. sagði hér áðan, að við erum komnir nokkuð áleiðis í því að útrýma villiminknum. Það hefur verið sótt á í því efni. Villiminknum hefur fækkað. En það má ekki slaka á þeirri sókn, og það má ekki taka upp minkaeldi hér í landi til þess, að minkunum verði aftur hleypt út úr búrunum. En það er villiminkur í Noregi, og það er villiminkur í Svíþjóð og ég hygg líka í Danmörku. En þessir frændur okkar, sem eru duglegir á mörgum sviðum að færa sér í nyt þau gæði, sem boðið er upp á, hafa ekki látið sér detta í hug að hætta við minkaeldi, þrátt fyrir það þótt villiminkur sé í landinu. En þeir hafa lært af reynslunni og búið þannig um hnútana, að það mun vera einsdæmi, að minkur hafi sloppið út hin síðari ár hjá þeim, eftir að hert var á eftirliti og öðru slíku. Spurningin er, hvort við Íslendingar getum lært af þeirri reynslu, sem fengin er í þessu efni og hvort okkur er trúandi til þess að fara með þeirri gætni og varúð, sem aðrir hafa fært sér í nyt. Ég lít svo á, að ef afgreiðsla hv. landbn. verður samþ., þá beri ríkisstj. að láta fara fram enn víðtækari athugun á þessu máli og að semja frv., sem lagt verði helzt fyrir næsta Alþingi, í þessu efni, og að því frv. fylgi glögg grg. og rökstudd athugun á þessum málum, svo að það verði enn ljósara þá en nú og hægara fyrir hv. alþm. að gera sér glögga grein fyrir því, hvort rétt sé að gera tilraun með að hefja þessa atvinnugrein hér að nýju. Ég lít ekki svo á, þótt hv. þm. greiði atkv. með þessu nál. hér, að þeir séu bundnir við að fylgja því frv., sem kynni að verða lagt fram á næsta þingi. Afstaða þingmanna hlýtur á næsta þingi og við nýtt frv. að markast af því, hvað hefur upplýsts í málinu. - Hvað hefur upplýsts í málinu? Hafa verið fengnar upplýsingar málinu til styrktar? Eða hafa nýjar upplýsingar leitt til þess að minnka trú manna á þessu? Ég vil ekki að svo stöddu fullyrða neitt í þessu efni. En þegar ég les þá töflu, sem fylgir grg. Árna Eylands, þá vil ég segja: Það er talsverð freisting að taka þennan atvinnuveg upp hér, ef nákvæm athugun leiðir ekki í ljós, að það muni vera áhættusamt fyrir okkur með tilliti til allra aðstæðna hér.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. landbn. fyrir það nál, sem hún hefur lagt hér fram á þskj. 355. Mér finnst nál. vera ýtarlegt, og ég tel, að hv. landbn. hafi tekið rétta stefnu að sýna mikla varúð, að minkaeldi verði ekki leyft, nema gerðar séu öruggar ráðstafanir í sambandi við vörzlu dýranna. Hv. alþm., sem hér hafa talað gegn samþykkt nál. af ótta við það, að þeir bindi þar með afstöðu sína til frv., sem væntanlega verður lagt fyrir hið háa Alþingi á næsta þingi, - ég tel þau andmæli byggð á röngum forsendum. Þegar þess er gætt, að nágrannaþjóðir okkar á Norðurlöndum, Danir, Svíar og Norðmenn, flytja út minkaskinn fyrir 1300 millj. íslenzkra króna á árinu 1959, og þegar við höfum það í huga, að minkabúaeigendur í þessum löndum verða að flytja svo og svo mikið af fóðri til sinna búa frá öðrum löndum, þá má það einstakt heita, að það skuli koma andmæli hér á landi gegn því, að minkaeldi verði leyft. Ég er kunnugur því, að héðan frá Íslandi eru fluttir út tugir þúsunda tonna af fiskúrgangi til Norðurlanda sem minkafóður. Ég er einnig kunnugur því, að minkabúaeigendur á Norðurlöndum eru fúsir til þess að leggja fram stórfé í minkabú hér á landi, af því að þeir telja, að aðstaða hér sé svo miklu betri en hjá þeim, bæði hvað snertir öflun fóðurs og að tíðarfar hér á landi sé hagstæðara fyrir feld dýranna en í Danmörku sérstaklega og Suður-Svíþjóð. Þrátt fyrir þessa góðu aðstöðu finnast þó menn hér á hinu háa Alþingi, sem telja alveg fráleitt, að minkaeldi sé leyft. Ég veit, að það er enginn hv. þm., sem vill meiða Búnaðarfélag Íslands eða búnaðarþing. En það undrar mig, að það hefur komið hér fram í umr. gagnrýni á því, að hv. landbn. hafi ekki beðið eftir umsögn búnaðarþings. En á meðan ekki er lengra farið en raun er á, þá tel ég engu þar um spillt, og ég er þess fullviss, að búnaðarþing, sem kemur senn saman, mun fá tækifæri til að segja álit sitt um þetta frv., sem hér liggur fyrir til meðferðar og væntanlega fær afgreiðslu samkv. nál. því, sem hér liggur fyrir. Ég vil þó sérstaklega benda á það, að hv. landbn. hefur sent frv. til umsagnar Sambandi ísl. samvinnufélaga og Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, og báðir aðilar hafa mælt með, að minkaeldi yrði leyft hér á landi. Ég verð að segja, að ég tel, með allri virðingu fyrir Búnaðarfélagi Íslands, þá komi þetta í raun og veru enn þá meira til kasta Sambands ísl. samvinnufélaga og Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna, sem hafa mjög ríkra hagsmuna að gæta í sambandi við það, hvort minkaeldi verði leyft hér á landi eða ekki. Einn hv. þm. ræddi um það, að það gæti orðið hætta á því, að það yrði offramleiðsla á minkaskinnum. Ég hef töluverða þekkingu á þessum málum, þ.e.a.s. ég hef mikið verið viðriðinn bæði minkaeldi og refaeldi hér á landi, og það er óhætt að fullyrða, að síðustu þrjátíu árin hafa engin loðskinn haldið jafnvel velli í harðri samkeppi eins og minkaskinn. Við vitum það, að silfurrefaskinn, blá- og hvítrefaskinn hafa fallið mjög á heimsmarkaðinum á undanförnum árum. En þrátt fyrir stórkostlega aukningu í framleiðslu minkaskinna hafa minkaskinn farið hækkandi ár frá ári, þar til nú á uppboðinu, sem var í desember og janúar, þá heyri ég, að þau muni hafa fallið um allt að 10%, sem er mjög lítið verðfall, þegar þess er gætt, hvað þessi skinn eru í óeðlilega háu verði, eins og kemur fram í skýrslu Árna G. Eylands, sem hv. landbn. hefur látið prenta með nál. Ég endurtek þakklæti mitt til hv. landbn. fyrir nál., og ég vona, að hv. Alþingi beri gæfu til þess að samþykkja till. nefndarinnar.



Herra forseti. Ég skal nú ekki ræða neitt hér um það, sem er stórt deilumál sjálfsagt almennt um landið, eins og það er deilumál hér á Alþingi, hvort skuli leyfa minkaeldi eða ekki. En ég kvaddi mér hljóðs til þess að segja örfá orð um afgreiðslu málsins. Hv. 1. þm. Norðurl. v. sagði, að það gætu ekki greitt atkv. með þessari till. aðrir en þeir, sem væru með því að leyfa minkaeldi. Þessu vil ég mótmæla. Þegar lagt er til að vísu einu máli til ríkisstj., þá er greitt atkv. um það og það eitt, og það er alveg hárrétt, sem hv. 3. þm. Norðurl. e. sagði, að þó að menn samþykki það að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar, þá greiða þeir ekki atkv. um hugleiðingar landbn. N. ber ábyrgð á þeim. En ef við vísum máli til ríkisstj., þá greiðum við atkv. um það og það eitt. Og ég segi fyrir mig, að ég tel mig, þó að ég geti greitt atkv. með þessari till. að vísa málinu til ríkisstj., algerlega óbundinn af því, hvort ég er með þeim hugleiðingum, sem hv. landbn leggur fram í sínu nái. Nú er það svo, að samhljóða frv. og þetta lá fyrir síðasta þingi og það lá fyrir landbn. þessarar hv. d., sem ég var þá í, og við fengum það eftir að búnaðarþing hafði setið. Við vorum búnir að fá tvær umsagnir aðsendar um þetta frv.: Aðra frá Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, sem mælti ákveðið með þessu og taldi það mikils virði til þess að fá markað fyrir vöru. Hin, var frá stjórn Búnaðarfélags Íslands, og það voru harðvítug mótmæli, eindregin. Ég tel því, að hvaða skoðun sem hv. dm. hafa á því, hvað eigi að gera í þessu máli og hvað þurfi að koma fram, þá getum við allir sameinazt um það að greiða atkv. með því að vísa því til ríkisstj., því að með því erum við allir alveg óbundnir af því, hvernig með málið verður farið framvegis. Það veltur á því, eins og hæstv. landbrh. tók fram, hvaða upplýsingar koma fram, o.s.frv. Annars er reynslan hér á þingi og reynslan í landinu þannig, að hún er engan veginn hvetjandi til þess að innleiða þetta dýr hér í stærri stíl en enn er orðið.

Ágúst Þorvaldsson Hæstv. forseti. Eins og þingmönnum mun vera kunnugt, var þetta mál hér einnig til meðferðar á Alþingi í fyrra. Þá var borið fram frv. hér á Alþ. um að stefna til minkaeldis í landinu. Landbn. þessarar hv. d. fékk það frv. þá til meðferðar, en málið dagaði uppi á Alþingi, og nál. minnir mig að væri ekki gefið út. Nú kom málið fyrir aftur, og þar sem hér er um í raun og veru stórt mál að ræða, þá taldi ég ekki og ég held enginn af nm. í landbn. sæmandi að láta málið ekki fá afgreiðslu, því að hvort sem við erum andstæðingar minksins eða við erum það ekki, þá verðum við að viðurkenna, að það er staðreynd, sem fyrir liggur, að aðrar þjóðir, sérstaklega frændþjóðir okkar á Norðurlöndum, hafa geysimiklar tekjur af eldi þessa dýrs. Og þar sem við Íslendingar vorum í fornöld allmiklir grávöruframleiðendur, á meðan veiðiskapur var stundaður hér, og útflytjendur þeirrar vöru þá, þá verð ég að segja fyrir mitt leyti, að mér finnst það ekki óeðlilegt, þó að ýmsir Íslendingar nú á dögum hinna miklu framkvæmda og framfara hugsi sér gott til glóðarinnar að gerast grávöruútflytjendur að nýju. Mér þykir þess vegna alleinkennileg sú afstaða, sem hefur komið hér fram hjá vissum hv. þingmönnum um það, að þeir vilji ekki einu sinni leyfa, að málið sé athugað, að ríkisstj. sé falið að afla allra þeirra gagna, sem hugsazt geta um þetta mál, og að hún undirbúi og leggi fram frv., þar sem gert sé ráð fyrir innflutningi eða eldi þessa dýrs í landinu. Ég segi fyrir mig, að þegar ég skrifaði undir þetta nál., já gerði ég það af því, að ég vil fá úr þessu skorið, hvort það sé hugsanlegur möguleiki á því, að við getum stofnað til minkaeldis í landinu án þess að skaða okkur á öðrum sviðum umfram það, sem við megum við gera, og það er engin afstaða frá mér um það með undirskrift minni undir þetta nál., hvort ég er með minkainnflutningi og minkaeldi eða ég er mótfallinn því. Það kemur í ljós á sínum tíma, ef ég á sæti hér á Alþingi, þegar frumvarp um slíkt efni væri komið fram, - frv., sem væri samið að undangenginni vísindalegri og nákvæmri athugun á málinu. Ég tel það ekki sæmandi af okkur Íslendingum að láta ekki slíka athugun fara fram. Og í trausti þess, að það verði gert, hef ég undirritað þetta nál. með meðnm. mínum í landbn. Það getur vel verið, að það megi toga og teygja orðalag í þessu nál. sitt á hvað. Það er svo um flest málefni, að við getum togazt á um orðalag óendanlega, og ég get vel viðurkennt, að það megi einnig gera það í þessu nál. En ég álít, að það eigi ekki að vera því til fyrirstöðu, að álitið sé samþykkt og málinu vísað til ríkisstj. á þeim grundvelli, sem hér er lagt til. Ég álít, að allir þm., sem það samþykkja, séu eftir sem áður algerlega óbundnir um afstöðu til þess, hvort hér verði komið upp minkaeldi ellegar ekki. Þetta vildi ég segja í sambandi við málið, en ætla ekki að lengja umr. um það að öðru leyti.



Ég get ekki stillt mig um að segja hér örfá orð út af því, sem fram hefur komið í ræðum manna. Hæstv. landbrh. sagði nokkur orð um frv. Hann sagði, að það væri till. landbn. að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar til að athuga það vandlega og semja frv. - Það er ekkert um það í áliti landbn., að það sé óskað eftir því, að ríkisstj. athugi málið, hvorki vandlega né á annan hátt. Það er bara lagt til í nál., að henni sé falið, það sé lagt fyrir hana að semja frv. í ákveðna stefnu og leggja það fyrir þingið. Nú heyrði ég það á hæstv. ráðh., að hann vill láta athuga málið nánar, og ég skil það vel. En þykir honum þá betra að fá hér samþykkta ályktun um að vísa málinu til stjórnarinnar, þar sem honum sé sagt fyrir fram, hvernig frv. hann eigi að semja, hvað sem athuganir hans leiða í ljós? Ég er dálítið hissa á þessu. Hv. 2. þm. Vesturl. hefur mikla trú á minkarækt og vill, að hér verði tekið upp minkaeldi. Það er hans skoðun á málinu, að þetta muni verða til farsældar. En hann sagði, að það væri furðulegt, að andmæli skuli koma fram, og furðulegt að heyra menn hér á Alþingi telja það fráleitt að hefja minkaeldi. Hvaða andmæli hafa komið fram gegn málinu? Ég hef ekki heyrt þau. Ég hef hlýtt á þessar umr. hér í dag, og ég hef ekki heyrt, að neinn héldi því fram, að það væri fráleitt að hefja minkaeldi. Það hefur verið talað um, að það væri ástæða til að athuga málið nánar, áður en ákvörðun væri um það tekin. Og það er allt annað en að mæla á móti því. Hv. 4. þm. Norðurl. v. segir, að hér greiði menn atkv. um það eitt að vísa málinu til ríkisstj. Þetta er ekki rétt hjá honum. Það eru fyrirmæli um það, sem fylgja frá landbn., hvað ríkisstj. eigi að gera án frekari athugunar. Sé þetta samþ., eins og það kemur frá hv. nefnd, þá er verið að segja ríkisstj., hvað hún eigi að gera. Hún á að útbúa frv. um innflutning og eldi minka, hvað sem aðrir kynnu um þetta að segja hér eftir, eins og til dæmis búnaðarþing. Og svo kom síðast hv. 2. þm. Sunnl. og segir, að menn vilji ekki leyfa, að málið sé athugað. Hverjir eru það, sem hafa andmælt því, að málið væri athugað? Ekki hef ég gert það og ekki aðrir, svo að ég hafi heyrt. Við erum einmitt að tala um það, að málið eigi að fá nánari athugun, áður en Alþingi markar nokkra ákveðna stefnu í því. Ég beindi þeirri fyrirspurn í fyrri ræðu minni til hv. frsm., sem mun vera formaður hv. landbn., hvort hann gæti ekki á það fallizt, til þess að samkomulag yrði um afgreiðslu málsins hér frá deildinni, að nefndin gerði till. um rökstudda dagskrá, sem væri alveg hlutlaus, þ.e.a.s., þar væri hæstv. ríkisstj. falið að láta fara fram nánari athugun ú málinu, m.a. fá umsögn búnaðarþings, og í trausti þess, að þessi nánari athugun á málinu færi fram, væri því vísað til ríkisstj. Þetta finnst mér ósköp eðlileg afgreiðsla á málinu, og ég vil nú enn beina því til hv. formanns og frsm. nefndarinnar, hvort hann vilji ekki taka þetta til atliuguar. Ef hins vegar hv. nefnd vill ekkert athuga þessa málsmeðferð, þá vil ég fara fram á það við hæstv. forseta, að umræðunni verði ekki slitið núna á þessum fundi, heldur málinu frestað, þannig að mönnum gæfist þá kostur á að athuga um það að flytja till. í málinu. Ég vænti þess, að hæstv. forseti geti orðið við þeim tilmælum.



Herra forseti. Það gætir dálítils misskilnings hjá hv. 1. þm. Norðurl. v., þar sem hann heldur því fram, að hv. landbn. fari ekki fram á það, að þetta mál verði frekar athugað. Ég hygg, að allir hv. þm. hafi þskj. fyrir framan sig, en ég vil eigi að síður - með leyfi hæstv. forseta - lesa hér síðustu mgr. í nál. Þar segir: „Þegar rætt er um að leyfa á ný innflutning minka og minkaeldi, leggur nefndin höfuðáherzlu á, að því máli verði ekki hraðað svo, að ekki gefist tóm til að undirbúa innflutninginn og framkvæmd minkaræktarinnar svo vandlega sem kostur er á og af þeirri kunnáttu, sem til þarf.“ Hvað felst í þessu? Skyldi það ekki vera athugun? Skyldi það ekki vera rannsókn á því, hvað þarf að gera, til þess að það sé hættulaust fyrir þjóðina að taka upp aftur þennan atvinnuveg? Er hægt að skilja þetta öðruvísi? Ég veit, að hv. 1. þm. Norðurl. v. skilur það ekki öðruvísi. En hvers vegna þá, þótt hann hafi tekið, þessa afstöðu í fyrstu ræðu sinni, að vera að berja hér í brestina? Ég get haldið áfram - með leyfi hæstv. forseta: „Mistökin þarf að forðast og tjónið, sem af því leiðir,“ segir hv. nefnd. Hvernig er hægt að forðast mistökin og tjónið nema gera sér fulla grein fyrir því, hvað þarf að gera til þess að koma í veg fyrir það? Verður það gert nema með athugun? Ætli nokkur hv. þm. sé með því að framkvæma þetta, án þess að því fylgi athugun? Ég held ekki, nema ef það væri hv. 1. þm. Norðurl. v. Ég get haldið áfram, með leyfi hæstv. forseta, enda þótt ljósið sé dauft og ég þyrfti nú að fara að fá mér gleraugu. Hv. n. segir, að það sé nauðsynlegt að athuga lög nr. 38 8. marz 1951, um loðdýrarækt, svo og lög nr. 15 8. marz 1948, um innflutning búfjár. Það þarf að athuga lögin. Það þarf að athuga, hverju þarf að breyta, til þess að þau verði alveg pottheld og komið verði í veg fyrir þau mistök, sem áður hafa átt sér stað. Er nú hægt að kveða fastar að orði með athugun og undirbúning á þessu máli en. hv. landbn. gerir? Ég undrast það, að hv. 1. þm. Norðurl. v. telur, að það sé ekki í þessari mgr. talað um athugun og rannsókn frá hendi hv. landbn., og ég undrast enn fremur, að hv. 3. þm. Norðurl. e. kveður sér hljóðs enn á ný til þess, að ég hygg, að taka í sama streng og hv. 1. þm. Norðurl. v. Hv. 1. þm. Norðurl. v. talaði um, að það væri verið að leggja fyrir ríkisstj., hvernig frv. hún ætti að semja. Það er alveg þveröfugt. Það er það, sem hv. landbn. einmitt segir, að athuga skuli og rannsaka málið til hlítar, áður en frv. er samið, og frv. verður svo byggt á rannsókninni og athuguninni. Þá talar hv. þm. um, að það sé nauðsynlegt, að búnaðarþing fái málið til meðferðar. Það er einmitt það, sem það mun fá, og áður en frv. verður samið, þá vitanlega liggur fyrir álit búnaðarþings, sem kemur saman nú í lok þessa mánaðar. Það er ástæðulaust að vera að fjölyrða meira um þetta á þessu stigi. Það er alveg rétt, sem hv. 2. þm. Sunnl. sagði hér áðan, að það, sem nefndin leggur til, er það, að málið sé athugað nákvæmlega, að ríkisstj. láti fara fram. nákvæma athugun á þessu máli til þess að koma í veg fyrir þau mistök, sem hafa átt sér stað áður, þegar minkaeldi var hér, til þess að þessi atvinnuvegur, ef hann verður tekinn upp, geti orðið okkar þjóðarbúi til framdráttar, eins og á Norðurlöndunum, og við megum ekki leggja út í þennan atvinnuveg, nema við höfum áður girt fyrir allar hættur í þessu efni. Og ég undrast það, ef það þarf að vera ágreiningur um afgreiðslu málsins á þessum grundvelli. Vissulega ættum við að hafa annað við tímann að gera í hv. Alþ. en að vera að búa til deilur um aukaatriði.