Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



* Þetta mál er eitt af þeim fáu, sem ekki hefir náðst samkomulag um á milli deilda. Þykist jeg vita, að miklar umr. um málið muni ekki hafa mikla þýðingu, því að öllum er ljóst, hver ágreiningsatriði eru á milli deildanna. Deildirnar eru sammála um það, að efla þurfi tekjur sjóðanna til bráðabirgða, með því að búast má við, að róttækar breytingar verði bráðum gerðar á fyrirkomulagi þeirra, og að meiri hl. af tekjum sjóðanna skuli úthluta en áður. Er aðeins um stigmun að ræða í því, hvað deildirnar vilja ganga langt í þessu efni. Hinsvegar greinir deildirnar á um það, hverjir skuli vera gjaldendur til sjóðanna. Deildirnar eru sammála um að hækka gjaldið, sem greitt er úr ellistyrktarsjóðunum um 50%, og að koma skuli hækkaðar tekjur á móti, en munurinn er sá, að hv. Ed. vill taka þennan tekjuauka frá bæjar- og sveitarsjóðunum, en Nd. frá ríkissjóði. Auk þessa ætlast hv. Ed. ekki til, að l. gangi í gildi fyrr en eftir eitt ár, en Nd. vill láta þau ganga strax í gildi. Afstaða Nd. er sú, að hún vill ekki breyta tekjustofnunum, og er ástæðan sú, að henni þykir óviðkunnanlegt að leggja útgjöld á aðilja, sem ekkert atkv. hefir hjer um, auk þess sem það virðist tæplega rjettmætt að auka útgjöld sveitarsjóðanna, því að það er vitanlegt, að þeir eru hlaðnir gjöldum fyrir og hafa ekkert vald yfir tekjustofnunum til þess að auka tekjur sínar. Hinsvegar virðist það ekki nema eðlilegt, að þetta framlag á móti iðgjaldahækkuninni komi frá ríkissjóði, þar sem hann hefir ákvörðunarrjettinn, ef hann vill nota hann, og vald yfir öllum tekjustofnum. Jeg hefi þá rakið í stuttu máli þann ágreining, sem er á milli deildanna í þessu máli, og sje ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri. En jeg vænti þess, að ef Alþingi er alvara með að efla ellistyrktarsjóðina, muni það ekki láta þennan ágreining valda því, að málið nái ekki fram að ganga. * Ræðuhandrit óyfirlesið.



* Þetta frv. liggur hjer fyrir eins og hv. Nd. gekk frá því, og höfum við Efrideildarmenn ekki borið fram neinar brtt. við það. Get jeg skýrt frá því, að sumir þeirra, sem kysu heldur, að frv. væri í þeim búningi, sem Ed. hafði gert því, munu þó greiða því atkv. eins og það liggur fyrir, heldur en að eiga það á hættu, að málið falli. Jeg skal ekki hallmæla frv. frekar, en það eru missmíði á einni gr. þess, sem lítil ástæða var til að hafa, þar sem svo er ákveðið, að l. skuli ganga í gildi á miðju reikningsári, því að þetta verður ekki hægt að framkvæma eftir bókstafnum fyrr en á næsta gjaldári. *Ræðuhandrit óyfirlesið.



* Jeg vil lýsa ánægju minni yfir því að heyra, að hv. Ed.-menn, sumir að minsta kosti, muni fallast á frv., eins og það er nú, þótt þeir hefðu kosið að hafa það eins og þeir sjálfir gengu frá því. Að það sje missmíði á frv., að það eigi að ganga strax í gildi, fæ jeg með engu móti sjeð. Ellistyrktarsjóðsgjaldið er innheimt á manntalsþingi, og jeg veit ekki til, að manntalsþingið sje um garð gengið. Úthlutun fer ekki fram fyrr en seinni hluta árs, svo að nú er langur tími þangað til. * Ræðuhandrit óyfirlesið.



* Jeg skal ekki halda langa ræðu. Jeg vil beina því til hv. frsm., hvernig hann getur lagt þann skilning í þetta, að framkvæmd þessara l. geti komið á þessu ári, þar sem skýrslur allar þessu viðkomandi hafa verið samdar fyrir nokkrum mánuðum og þær innfærðar í þær bækur, sem þeim eru ætlaðar. Það hlyti því að valda allmiklum ruglingi, ef ætti að fara að breyta því úr þessu. * Ræðuhandrit óyfirlesið.



* Út af fyrirspurn hv. þm. Barð. (HK) vil jeg segja, að mjer virðist, að það mundi ekki valda miklum erfiðleikum, þó að skýrslurnar sjeu þegar tilbúnar, því að á skýrslunum er fyrst og fremst það aðal-manntal, sem sýslumenn þurfa að fá í hendur áður en þeir leggja gjaldið á eða bókfæra það til innheimtu. * Ræðuhandrit óyfirlesið.



* Lög þessi mæla sjálf fyrir um það, hvenær skrárnar yfir gjaldið til ellistyrktarsjóðsins skuli samdar. Þeir frestir eru liðnir á yfirstandandi ári og þær skrár eru fullsamdar, og því verður ekki breytt með l., sem ganga í gildi einhvern tíma í þessum eða næsta mánuði. Það er því ekki hægt á þessu ári að semja á löglegan hátt nýjar skrár yfir ellistyrktarsjóðsgjald. Annars má gjarnan bæta við, að þetta er dálítið undarlegur útreikningur á framlagi ríkissjóðs það ár, sem l. segja, sem gilda fyrri hluta ársins, að það sje 1 kr., en þau, sem gilda seinni hlutann, segja það kr. 1,50. Þetta er missmíði á frv. En jeg treysti framkvæmdarvaldi landsins til að ráða fram úr því, af því að missmíðin eru þess eðlis, að þau taka ekki nema til yfirstandandi árs. Og það tel jeg ekki næga ástæðu fyrir mig að minsta kosti, til þess að greiða atkv. á móti frv. * Ræðuhandrit óyfirlesið.



* Þetta litla mál sýnir býsna vel starfshætti þessa þings. Það er búið að ganga gegnum margar umræður, og loks er það komið í Sþ., meðan ýms stórmál liggja óafgr. og verða ekki afgr. Þetta frv. hefir verið kallað rjettilega kákfrv. En það er kákfrv. fyrir þá sök, að það fylgir þeirri meginstefnu um okkar nefskatta, að heimta ekki tryggingarfje á móti frá því opinbera. Á síðasta þingi var samþ. þáltill. þess efnis að skora á stj. að undirbúa og leggja fyrir næsta þing l. um almennar ellitryggingar. Hæstv. stj. hefir látið þetta undir höfuð leggjast, svo að hún ber mikla sök á því, að þetta mál hefir flækst fyrir þessu þingi - illu heilli. Á þessu þingi hefi jeg ásamt fleiri hv. þm. borið fram till. til þál. um að skora á hæstv. stj. að undirbúa almenna löggjöf um fullkomna, almenna tryggingu. Sú þáltill. hefir ekki fengið afgreiðslu enn, og því litlar horfur á, að hún fái afgreiðslu. En þessu máli, sem ekkert gagn gerir, en lögfestir óheillastefnu, því er svo langt komið. Í trausti þess, að hæstv. stjórn bæti ráð sitt og líti á fyrirmæli þingsins frá í fyrra um að undirbúa löggjöf sæmilega um þetta efni, vil jeg leyfa mjer að leggja til, að frv. verði vísa til stjórnarinnar. * Ræðuhandrit óyfirlesið.



Jeg hefi látið það í ljós áður, að jeg væri óánægður með þetta frv. í þeim búningi, sem það nú er. Og jeg fyrir mitt leyti get kki greitt atkv. með frv. í þessu formi. Jeg er sammála hv. þm. Ísaf. (HG), að með þessu frv. sje verið að bæta gráu ofan á svart um undirbyggingu þessara gölluðu laga, sem sje að hækka nefskatt þann, sem frv. er bygt á. Það kemur algerlega í bága við alt rjettlæti, eftir því, sem þessi lög annars eru framkvæmd Jeg er líka sammála hv. 3. landsk. (JÞ) um það, að þau missmíði eru á frv., sem hann hefir tekið fram. Þó að þetta verði að lögum nú, þá sje jeg ekki mögulegt að framkvæma þau l. á yfirstandandi ári. Það hafa verið færð ýms rök að því, að þessar skýrslur um tillögin til ellistyrktarsjóðanna í hreppunum eru fyrir löngu samdar og munu nú vera fyrir nokkuð löngu komnar til hlutaðeigandi sýslumanna, og eftir þeim skýrslum verði vitanlega þessi gjöld innheimt á manntalsþingum, og þau alt önnur en frv. gerir ráð fyrir. Jeg skal aðeins taka það fram að lokum, að jeg get vel fallist á till. þá, sem hv. þm. Ísaf. hefir hjer flutt.