Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (S. E.) Það er fremur óvenjulegt að leggja á skatta með bráðabirgðalögum og stjórnin lítur svo á, að þá aðferð eigi ekki að viðhafa, nema því að eins, að einhverjar sjerstakar ástæður sjeu fyrir hendi. En nú stendur líka sjerstaklega á. - Þannig er ástatt í landinu að ýmsir útgerðarmenn áttu fyrirliggjandi miklar tunnubirgðir er kostað höfðu of fjár, í samanburði við þær, er nú flytjast til landsins, og hefðu þeir útgerðarmenn er svo var ástatt um, ekki getað staðist samkepni við erlenda útgerðarmenn, er engar tunnur áttu fyrirliggjandi. Lögin voru því nauðsynleg til þess að vernda innlenda útgerðarmenn auk þess sem þau afla landinu rjettmætra tekna. Það er ekki auðið að segja, hve miklu þetta innflutningsgjald muni nema, en ekki er ólíklegt, að svo kunni að fara, að ríkissjóður fái alt að 300 þús. kr. Þar sem ástæðurnar eru svo brýnar, að vernda síldarútgerðina annars vegar, en hins vegar að afla landinu tekna, þá vænti jeg þess, að háttv. deild taki frv. vel, ekki síður en háttv.Nd., og vísi því til 2. umr.

Guðmundur Ólafsson Fjárhagsnefnd taldi sjálfsagt, að frv. þessu yrði vísað til hennar og hefir hún því orðið fyrri til að athuga það. Nefndin hefir orðið sammála hæstv. stjórn og leggur til, að frv. nái fram að ganga.

Fjármálaráðherra (S. E.) Stjórninni er kunnugt um, að ekki eru svo fáir, sem mótfallnir eru lögum þeim, sem nú eru til umr. Jeg fyrir mitt leyti sje ýmsa galla á þeim, en hins vegar er það skoðun mín og allrar stjórnarinnar, að á þessu þingi vinnist ekki lími til að endurskoða skattalöggjöfina. Hins vegar var það ómögulegt fyrir stjórnina að vera búna að endurskoða skattalöggjöfina nú, því tíminn til þess var svo stuttur, en 2 þing síðasta sumar, og inflúensan síðasta haust. En þótt tími hefði verið til, þá hefði þó eigi verið rjett að endurskoða skattalöggjöfina á þessu þingi. Nú er alt í óvissu, og því ekki rjett að tefla fram ýmsum skattaprincipum og láta þau heyja stríð. Gæti svo farið, að ríkissjóður misti tekjur í þeirri orrustu, en því má hann síst við nú. Aðalhlutverk þessa þings er að afla ríkissjóði nægilegra tekna. Jafnvel þó ekki verði fundin heppilegasta leiðin, að þessu sinni, verður þó að sjá ríkissjóði farborða.

Halldór Steinsson Fjárhagsnefnd hefir orðið á undan tímanum við meðferð þessa máls. Hefir hún athugað frv., án þess að því hafi verið vísað til hennar, og aðhylst það. - Ræður nefndin hv. deild til að samþ. frv. og mælist til þess, að því verði vísað nefndarlaust til 2. umr.

Fjármálaráðherra (S. E.) Þeir tekjustofnar, sem hjer er lagt til að hækkaðir verði og mestu máli skifta, eru tollur á tóbaki og vindlum. Að vísu er vindla- og tóbakstollurinn hár, en stjórnin lítur svo á, að hjer sje að ræða um ónauðsynjavörur í eiginlegum skilningi, er rjett sje að tolla hátt enda svo gert með öðrum þjóðum. Auknar tekjur, sem af hækkun þessari leiða fyrir ríkissjóð, mun óhætt að meta ca. 170 þús. kr. Jeg finn ekki ástæðu til að fjölyrða meir um frumvarp þetta: vil þakka fjárhagsnefnd fyrir það, hversu vel hún hefir tekið í hin frv., og vænti þess, sjerstaklega með tilliti til þess, hversu tekjuþörfin er brýn, að frv. þetta sæti jafngóðum viðtökum.

Magnús Torfason Fjárhagsnefnd hefir athugað mál þetta, þó ekki hafi því enn verið vísað til hennar og sjerstaklega hefir vaknað sú spurning við athugun hennar á 2. málsgr. 2. liðs. hvort ekki væri rjett að taka einnig toll af þessum vínanda, þar sem hann, þó hann eigi að vera óhæfur til drykkjar, er talsvert drukkinn, og því ekki eingöngu notaður í þeim tilgangi, sem undantekningin er bygð á. Vil jeg spyrja hæstv. ráðherra (S. E.), hvað hann muni segja um þessa breytingu, og eins hitt, hvort hann álíti, að greinin megi vera svo orðuð, sem hún nú er, því tvírætt geti verið, hvort undir hana fjelli vínandi, sem innfluttur væri til iðnaðar, en næði þó ekki 16° styrkleika. Jeg veit ekki, hvort slíkur vínandi er notaður í því skyni, en vænti upplýsinga hæstv. ráðherra (S. E.) um þessi atriði.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg held, að ekki sje fluttur inn til eldsneytis og iðnaðar annar vínandi en sá, er nær 16°; er þó ekki viss um það. Ákvæði þetta er tekið upp úr eldri lögum og mætti athugast betur. Ástæðan til þess, að stjórnin hefir ekki lagt til, að skattur verði talinn af þessum lið er sú, að mestur hluti þess vínanda sem þar er talinn, er notaður til eldsneytis og iðnaðar, og því nauðsynlegur. Því miður mun hann einnig nokkuð notaður til drykkjar, og væri ekkert á móti því að tolla þann vínanda mjög hátt, en gallinn er sá, að ekki er hægt að greina á milli. Jeg fyrir mitt leyti mun ekki spyrna við lágum skatti á þessum lið. en tel mjög varhugavert að leggja háan skatt á hann.

Halldór Steinsson Hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) taldi varhugavert að leggja háan skatt á þennan lið, og gat sem ástæðu fyrir því, að vínandi sá sem þar er nefndur, væri að mestu notaður til iðnaðar. Jeg vil leyfa mjer að benda á það, að meðalaspíritus er eins mikið notaður til iðnaðar, sbr. áfengisbækur smiða o. fl., og jafnvel meira.  (G. B.: Mikið meira.) Jeg skil ekkert í þeirri gleymsku stjórnarinnar, að gleyma þessum stóra lið. 
             . Og tel jeg fyrir mitt leyti miklu meiri ástæðu til að tolla þennan lið og legg því til, að sá tollur verði a. m. k. jafnhár tollinum á meðalaspíritus.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg leyfi mjer að stinga upp á því, að máli þessu verði vísað til fjárhagsnefndar, og vildi gjarnan tala við hana um þetta atriði, en tek það fram, að jeg vara við of háum tolli.

Frsm. (Karl Einarsson) Frv. þetta er orðrjett eins og bráðabirgðalögin 30. nóv. 1918. Það var nauðsynlegt að gefa þau lög út eins og þá var komið, að kveðinn var upp úrskurður um íslenskan farfána. Það er því síður ástæða til þess að breyta þessum lögum, sem nú liggur fyrir frv. um skrásetning skipa, og gilda þessi lög þá til 1. jan. næstkomandi, þangað til þau taka við.

Magnús Kristjánsson Þegar mál þetta var til 2. umr. hjer í hv. deild, þá gerði jeg grein fyrir skoðun minni á því, einkum þó um fyrri lið brtt., svo jeg finn ekki ástæðu til að endurtaka það, en jeg vil þó bæta því við, að mjer hefði þótt viðkunnanlegra, þegar þessu er breytt, að þá væri öðrum svipuðum ákvæðum í öðrum lögum og breytt í sömu átt, því jeg lít svo á, að sektir fyrir brot á lögreglusamþyktunum eigi að vera í hlutfalli við sektir fyrir brot á öðrum lögum. Um síðari hluta brtt. hefi jeg ekki talað áður. Jeg vil þó láta mjer nægja að taka það fram, að það er hart, og illa framkvæmanlegt, að foreldrar sæti refsingu fyrir það, sem börn þeirra aðhafast í hugsunarleysi eða af vanþekkingu. Jeg hygg það muni mjög oft vera erfitt fyrir dómara að gera sjer fullkomlega ljósa grein fyrir því, hve nær á að gefa foreldrunum sök á því. Sem dæmi þessa skal jeg benda á það, ef börn safnast saman einhversstaðar í útjaðri bæjarins og mölva rúður með grjótkasti, eða ef eldsvoða ber að höndum af því að barn hefir farið óvarlega með eldspýtur. Mjer líst það vera hart að hegna foreldrunum fyrir þetta, og erfitt fyrir þau að koma í veg fyrir það. Hingað til hefir verið sagt, að yfirsjónir feðranna komi niður á börnunum, en nú á að snúa því við, og yfirsjónir barnanna að koma niður á foreldrunum, en jeg hygg, að hvorttveggja sje fjarstætt. Ströng refsiákvæði, sem þetta, er stríða á móti mannúð og rjettlæti, en innræta þrælsótta við lögin, eru síst til þess fallinað verða undirstaða að aukinni siðmenningu og andlegum þroska þjóðarinnar.

Forsætisráðherra (J. M.) Það má vel vera, að það sje rjett hjá hv.þm. Ak. (M. K.), að ástæða hefði verið til að athuga fleiri sektarákvæði en þetta, en til þess að athuga það, svo vel væri, þarf rækilega umhugsun um málið og góðan tíma, en stjórnin hafði ekki tíma til þess. Og þó að sú endurskoðun sje æskileg. þá er ekki rjett að hindra framgang þessa máls fyrir það, að henni er ekki lokið. Jeg hygg, að það hafi ekki verið rjett af nefndinni að færa hámark sektanna niður úr 1000 kr. í 500 kr. Jeg var þá ekki við, er það var gert, og gat því ekki tekið þátt í umræðunum um það. Annars legg jeg ekki mikla áherslu á þetta atriði, því það er mjög sjaldan dæmt í hæstu sektir, en það er með öllu ástæðulaust að vera hræddur við hátt sektarákvæði vegna þess, að það taki svo langan tíma að „sitja þær af“. Jeg vona þó að minsta kosti, að þetta atriði hafi verið ákveðið til fullnustu við 2. umr. og hámarkið verði ekki hækkað frekar en þá var gert. Að færa hámarkið niður í 200 kr. tel jeg alt of lágt, og þá næst ekki tilgangur bæjarstjórnarinnar, að hækka sektirnar í hlutfalli við peningagildi fyr og nú. Í fljótu bragði lítur svo út, sem hitt atriðið í brtt.hv.þm. Ak. (M. K.) sje meira virði, en mjer heyrðust orð hans falla á þá lund, að það leit út fyrir, að hann hefði ekki fyllilega lesið ákvæðið sjálft í frv., því þar er sagt, að foreldrarnir beri ábyrgð á brotinu, ef skortur sje á hæfilegri umsjón, og ef svo er, er rjett að refsa foreldrunum fyrir það, en að refsa foreldrum fyrir öll brot barnanna, eins og hv.þm. (M. K.) virtist halda fram, dettur engum í hug. Hjer er í sjálfu sjer ekki gerð önnur breyting á gildandi lögum en að aldurstakmark barnsins er fært upp, og það getur ekki haft gagngerð áhrif á ákvæðið. Þetta ákvæði kemur því, eins og jeg hefi tekið fram, að eins til, þegar foreldrarnir hafa látið skorta á nauðsynlega umsjón með barninu. Þetta veit jeg að allir sjá að er rjettmætt, og ætti eigi að þurfa langa tölu um jafneinfalt atriði.

Halldór Steinsson Jeg vil að eins gera örstutta athugasemd við ummæli hæstv. forsætisráðherra (J. M.). Mjer skildist svo, að frv. væri aðallega borið fram vegna þess, að peningar hefðu lækkað í verðmæti. En frv. gengur út frá, að peningar hækki ekki aftur, þar sem hámark sektanna er miðað við núverandi gildi peninga. En það er rangt að byggja á því fyrir framtíðina. Það má altaf deila um það, hvað sje „hæfileg umsjón“ með börnunum, og jeg tel það því lítið bæta, þótt svo sje að orði komist. Jeg er samþykkur hv.þm. Ak. (M. K.) um, að það sje ekki rjett að hafa hámarkið mjög hátt, því fátæklingar, sem yrðu brotlegir - má ske fyrir lítilfjörleg brot - og gætu ekki greitt þessar háu sektir, en yrðu að sitja lengi í fangelsi til að afplána þær, mundu bíða við það meira og minna atvinnutjón, og verð jeg að telja það óheppilegt.

Frsm. (Jóhannes Jóhannesson) Allsherjarnefnd hefir athugað brtt. þær sem bornar eru fram, og hefir komist að þeirri niðurstöðu, að halda fast við ákvæði sitt um sektarupphæðina, 500 kr., því það er beinlínis rjett að hækka sektarákvæðið, þegar verðmæti peninga hefir breyst svo mjög, en hún lítur og svo á, að það megi ekki hærra vera nú, því ákvæðum um afplánun sekta hefir ekki verið breytt. Efnamenn gætu raunar eins greitt hærri sekt, en hinir, sem fátækir eru, og þeir brjóta líka lögreglusamþyktina, yrðu að afplána sektina og þyrftu til þess langan tíma, og biðu því atvinnutjón við það í sambandi við þetta skal jeg benda á það, að það er heppilegt, að hámark sektarinnar sje fremur hátt, því oft er álitamál, hvort brot heyrir undir lögreglusamþyktina eða hegningarlögin, og er þá gott, að sektarákvæðið sje hátt, svo eigi þurfi frekar en hitt að reka málið sem sakamál. Jeg vil benda hv.þm. Ak. (M. K.) á, að ákvæðið um það, að refsa megi foreldrum fyrir skort á eftirliti með börnum sínum, er ekki nýtt. Það hefir verið í lögum síðan 1800, og hefir aldrei risið nein óánægja út úr því. Ef svo væri ekki, þá gætu foreldrarnir haft börn sín til að erta nágranna sína á ýmsan hátt, og væri ekki hægt að hegna fyrir það, vegna þess að börnin væru of ung. Sjá allir, að það væri óheppilegt. Jeg vil því, fyrir hönd allsherjarnefndar, mæla eindregið á móti brtt.hv.þm. Ak. (M. K.).

Karl Einarsson Jeg vil að eins mæla með því, að brtt.hv.þm. Ak. (M. K.) verði samþykt. Jeg sje enga ástæðu til að hækka hámark sektanna meira en upp í 200 kr. Það er oft vafasamt, hvort brot heyrir undir lögreglusamþykt, eða það á að fara með það sem sakamál, og þegar svo er, þá er hægt að hafa sektirnar bæði háar og lágar, því sektarákvæði hegningarlaganna eru svo rúm, og um flest stærri brot mun vera hægt að fá nóg önnur lög til að dæma eftir. 200 kr. sekt virðist vera fullhá fyrir smærri lögreglusamþyktarbrot, sem oft eru saklaus í eðli sínu. Hina breytinguna tel jeg meinlausa, því aðalatriðið er, að hegningin komi rjett niður. Ef foreldrar, eins og hv.frsm. (Jóh. Jóh.) tók fram, nota börn sín til að láta þau erta nágranna sína, þá má hegna þeim eftir gildandi lögum. Jeg legg enga áherslu á, hvort sú breyting verður samþykt eða ekki.

Magnús Kristjánsson Jeg tel mjer skylt að bera fram þessa brtt., en þar fyrir er ekki víst, að hún verði samþykt, því hið rjetta verður oft að lúta í lægra haldi. Mjer skilst, að þetta mál sje ekki neitt sjerstakt áhugamál hæstv. stjórnar, og því muni hún ekki láta sig miklu skifta, hver afdrif þess verða, nema hvað persónulegar skoðanir einstakra ráðherra á því snertir. En áður en brtt. mínar eru drepnar vil jeg með fáum orðum sýna fram á, hversu það er óheppilegt að hafa hátt sektarákvæði. Þetta er aðalatriðið, að menn geti ekki greitt sektirnar, og verði því að afplána þær. Hver verður afleiðingin af því? Það yrði tilfinnanlegt vinnutjón fyrir viðkomanda að sæta langri fangelsisvist. Það gæti numið 1–2 þús. krónum, þó ekki sje auðvelt að meta slíkt til peninga. Auk þess yrði það alltilfinnanlegur kostnaður fyrir landssjóð að eiga að kosta fangelsisvistina. Og enn hefði barinn engar tekjur af brotinu, svo sem þó virðist vera ætlast til í frv. Þetta er nú alt ilt út af fyrir sig, en hið versta af öllu er þó ótalið. Hið langversta er, að fangelsisvistin mundi koma mjög hart niður á aðstandendum eða fjölskyldu þess, er hneptur væri í varðhald og að varðhaldsvistin yrði jafnan skoðuð sem blettur á mannorði hans; svo mundi vera litið á fangelsisvistina af öllum almenningi, þó lagalega sjeð sje ekki um mannorðsmissi að ræða. Þetta tvent, er jeg taldi síðast, eru fyrir mjer aðalatriðin í þessu máli.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg skal geta þess í tilefni af ræðu hv.þm. Snæf. (H. St.) að hækkun sekta vegna verðfalls peninganna er einmitt aðalástæðan, sem fram kemur í greinargerðinni við frv. Fyrir mörgum eru 500 kr. nú ekki meira en 100 kr. voru 1890. Tekjur manna og peningavelta hefir tekið slíkum stakkaskiftum síðan. Hitt efast enginn dómari um, að þegar ákveða ber upphæð sektar, ber að leggja miklu hærri sekt að krónutali á ríka en fátæka. Ef dómurum er á annað borð treyst til nokkurs, þá verður að treysta þeim til að hafa vit á svo einföldu máli sem þessu. Þessu vildi jeg beina til háttv.þm. Ak. (M. K.). Hans ástæður eru því að eins gildar, að dómarar eigi skilið megnasta vantraust.  (M. K.: Þá ætti að standa í frv.: „eftir efnum og ástæðum“)  . Það er óþarfi að gefa svo sjálfsagða bendingu, auk þess sem fyrir getur komið, að leggja verði hæstu sekt á fátækan mann, ef hann til dæmis hefir rýnt sjerstaka þrjósku. Það er engin átæða til að hlífa þeim, sem margsinnis hefir brotið þær reglur, er bæjarfjelagið hefir sett sjer til varnar, þó fátækur sje. Þeir sem þekkja ekki vel til hjer í Reykjavík, ef þeir hræðast að lögleiða hjer þær sektir sem frv. felur í sjer. Vera kann, að háttv.þm. Ak. (M. K.) vilji verja Akureyri fyrir samskonar breytingum á lögreglusamþykt og er honum það þá í lófa lagið. En hví má þá bæjarfjelag Reykjavíkur ekki verja sig á þann hátt, sem þar á best við? Vera má, að þessi sektarákvæði ættu ekki heldur við í Vestmannaeyjum. Jeg skal um hvorugt segja. En háttv.þm. Vestm. (K. E.) ætti ekki að þurfa að berjast af neinu kappi á móti þeim. Þar sem það mun standa í hans valdi hvernig þeim verður beitt í Vestmannaeyjum, að minsta kosti fyrst um sinn. Það er að vísu rjett, sem háttv.þm. Ak. (M. K.) sagði að frv. þetta er ekkert sjerstakt kappsmál stjórnarinnar, en stjórnin getur ekki sjeð, hvaða ástæða gæti verið til að meina Reykjavíkurkaupstað að verja sig á þann hátt, sem best á við þar.

Halldór Steinsson Hæstv. forsætisráðh. (J. M.) hefir ekki tekið rjett eftir orðum mínum. Jeg nefndi það ekki, að verðfall peninga væri ekki talið sem aðalástæða í athugasemdunum við frv. Hitt lagði jeg áherslu á, að þess væri hvergi getið, að þetta væri bráðabirgðalög. Það er að vísu rjett, að 100 kr. voru 1800 vart minna en 500 kr. eru nú. En þetta hlýtur að breytast, og eftir 10–20 ár verður gildi peninga ef til vill tvöfalt við það, sem það er nú.

Kristinn Daníelsson Jeg vil að eins beina þeirri spurningu til háttv frsm. nefndarinnar (Jóh. Jóh.). hvort reynsla bæjarfjelags Reykjavíkur hafi ekki gefið ástæðu til, að frv. þetta var flatt og sjerstaklega hvort það hafi komið á daginn að það gæti verið hagnaður að brjóta sum ákvæði lögreglusamþyktarinnar. Þetta virðist mjer vera aðalatriðin, og vildi jeg því æskja upplýsinga um þau.

Karl Einarsson Jeg hafði ekki búist við slíku svari, sem raun varð á, frá hæstv. forsætisráðh. (J. M.), eins vægt og jeg talaði um frv. Vitanlega hafði jeg í huga alla kaupstaði landsins, er jeg mintist á sektarákvæðið. Jeg hefi aldrei verið í vafa um, að dómarar hafa næsta gott svigrúm til að beita þeim hegningarákvæðum, er þeir álíta best við eiga, eftir kringumstæðum. En það vildi jeg benda á, að „tendensinn“ í frv. væri óheppilegur; þið, að fara úr 100 kr. upp í 1000 kr., er altof geist farið. Ef skaði hefir verið unninn einhverjum með broti á lögreglusamþykt, bætast skaðabætur við sektirnar. Svo 100 kr. hámarkið er í raun og veru ekki gildandi nema þegar enginn hefir beðið tjón af brotinu. Það má og telja víst, að peningar hækka aftur í verði á næstu árum, svo jeg tel nógu langt farið að hækka sektarhámarkið um helming.

Frsm. (Jóhannes Jóhannesson) Jeg vil svara hátt v. þm. Ak. (M. K.) því, að ekki er ætlast til að útvega bæjarfjelaginu tekjur með auknum sektum, heldur er farið fram á að hækka þær til þess, að meiri trygging sje fyrir því, að lögreglusamþyktum sje hlýtt. Það er auðvitað, að það bakar ríkissjóði kostnað, ef menn sitja í varðhaldi til að afplána sekt, en það má ekki horfa í það fje, sem gengur til að halda uppi löggæslu og löghlýðni. Lágmark sekta er látið haldast, svo það mun sjaldan koma til, að hæstu sektarákvæðunum verði beitt. En dómarar verða að hafa gott svigrúm til að geta kveðið upp rjettláta dóma eftir málsástæðum. Það verður að vera langt bil á milli hæsta og lægsta sektarákvæðis, til þess að sektir geti verið hlutfallslegar við stærð brota og efnahag sökudólganna. Viðvíkjandi spurningum háttv. 2. þm. G.-K. (K. D.) skal jeg geta þess, að jeg hefi ekki verið svo lengi hjer í Reykjavík, að jeg sje orðinn kunnugur öllu ástandi. En vafalaust hefir bæjarstjórn haft fulla ástæðu til að koma fram með óskir um hækkun sekta. Það virðist og auðsætt, að ágóði af brotum í einstökum tilfellum geti verið meiri en nemur sektum. t. d. ef menn versla gegn ákvæðum reglugerðarinnar.

Magnús Torfason Jeg á bágt með að skilja mótþróann, sem komið hefir fram gegn þessu frv. Jeg lít svo á, að þó engin breyting hefði orðið á verðgildi peninga frá 1890, þá hefði samt verið sjálfsagt að hækka sektarákvæðin. Ástæðan til þess er sú mikla breyting, sem orðið hefir á efnahag manna; efnahagurinn hefir yfirleitt batnað svo stórkostlega. Menn finna nú ekki til, þó þeir fái 50–60 kr. sekt. Þeir hlæja að því, þegar þeir ganga út frá dómaranum, því peningarnir eru nú fyrir mörgum einskis virði. En meðan við höfum 100 kr. hámarkið er ekki leyfilegt að sekta um 100 kr. nema fyrir stærstu brot. Menn hafa fundið að því, hve lágar sektir eru oft, en athuga þá ekki, að það er að kenna úreltum lögum, en ekki dómurunum. En það er engin ástæða til að halda, að þessi hækkun komi illa niður á fátæklingunum. Til er nokkuð, sem heitir áminning og láta dómarar oft nægja með hana við fyrsta brot. Svarar það að nokkru, til skilyrðisbundinna hegningadóma. Láta menn oft áminningar sjer að kenningu verða, og það ákvæði því orðið að stórmiklum notum. Menn mega ekki halda, að lögreglumál fari yfirleitt í dóm. Meðan lögreglustjórar eru ekki betur launaðir en nú er, og launum þeirra er þann veg háttað, að þau verða því minni, sem þeir hafa meira starf, þá mun svo fara um allflest lögreglumál, að þau verða leidd til lykta með sætt, og þá mjög lágum sektum. Annað sem jeg vildi benda á er það að þó ekki þurfi að hegna þungt fyrir sjálft lögreglubrotið, sem málið rís af, getur verið nauðsynlegt að hegna fyrir önnur brot, svo sem óvirðing sýnda lögregluþjónum. Ef alt slíkt væri dregið fram, yrði nóg að gera, t. d. hjer í Reykjavík. Enn fremur verður að muna eftir þeim mikla útlendingavaðli, sem hingað streymir. Hækkun sekta er ekki síst nauðsynleg vegna þeirra. Þegar þeir brjóta lögreglusamþyktina, koma þeir oft líka nærri öðrum lögum. Málið þarf þá langa og nákvæma rannsókn, ef til dóms á að fara. En ef þeim er haldið, kemur það kann ske niður á öðrum, ósekum. Ef það er skipstjóri eða háseti, verður skipið að bíða. Eftir samkomulagi við stjórnarráðið hefir þeim því oft verið slept með því móti, að þeir borguðu hærri sekt en lögreglusamþykt leyfir. Þetta er í sjálfu sjer ekki rjett að farið, og væri gott að þurfa ekki að taka til þess. Í þau 15 ár, sem jeg hefi verið dómari, hafa ekki komið nema 1–2 lögreglumál til dóms. Sektir hafa ekki verið ákveðnar hærri en það, að þær fengust greiddar. Og yfirleitt mun það vera reynslan alstaðar, að sektir eru ekki svo háar, að þær komi til afplánunar, enda væri það engum til góðs.

Frsm. (Karl Einarsson) Frv. þetta, sem stjórnin hefir lagt fyrir þingið, er eðlileg afleiðing sambandslaganna, sem gengu í gildi 1. des. 1918. Breytingarnar eru nálega eingöngu þær, að að eins íslenskum skipum er heimilt að sigla undir íslenskum fána; aðrar breytingar, sem gerðar eru, standa í sambandi við það. Í núgildandi lögum eru skilyrðin fyrir að fá skip skrásett hjer á landi annaðhvort innborinna manna rjettur eða búseta. Hjer er ekki krafist innborinna rjettar, en hlutaðeigandi verður að hafa haft eins árs heimilisfestu hjer á landi, en flytji hann af landi burt, missir hann rjettinn, og er það ákvæði eins og í núgildandi lögum. Nefndin vill ráða hv. deild til að samþykkja frv. óbreytt að efni til. Fyrsta brtt. nefndarinnar er eingöngu orðabreyting, og önnur brtt. er að eins til að skýra ákvæði greinarinnar betur. Þriðja breytingin er um, að þau skip, sem voru skrásett hjer fyrir 1. des. síðastliðið ár, haldi þeim rjetti. Fjórða brtt. er bein afleiðing af hinum. Jeg ætla svo ekki að fjölyrða um þetta mál meir, en legg til, að hv. deild samþykki frv. með á orðnum breytingum.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg þakka hv. nefnd fyrir, að hún í öllum aðalatriðunum hefir fallist á frv. stjórnarinnar. Þrjár brtt. hefir nefndin gert við frv. Aðalbreytingin, og sú sem nokkru skiftir, fer í þá átt, að skip, sem skrásett voru fyrir 1. des. 1918, megi halda áfram að vera í skipaskránni, þó þau fullnægi ekki skilyrðum laganna. Jeg vil ekki setja mig gegn þessari brtt., því nokkur sanngirni er í henni, og hún undirstrikar fastlega muninn á íslenskum og dönskum skipum eftir fullveldisviðurkenninguna. Hinar brtt. eru að eins orðabreytingar.

Flm. (Guðjón Guðlaugsson) Frv. er stutt, svo að menn verða fljótir að glöggva sig á því, enda sjá menn tilgang þess af greinargerð þeirri, sem því fylgir. Það getur nú vel verið, að margir sjeu á móti bifreiðum yfirleitt og þyki því eigi ástæða til þess að veita nokkra undanþágu. En jeg get ekki sjeð, að þessi undanþága fái valdið nokkrum skaða. Jeg er þeirrar skoðunar, að ekki sje meiri hætta, þó að ungir menn stýri bifreiðum heldur en þó að gamlir menn geri það. Og yfirleitt fara menn varla að læra bifreiðaakstur mjög gamlir. Undanþága sú, sem hjer um ræðir, lýtur að svo kölluðum „prívat-bílum“, þ. e. bifreiðum einstakra manna, sem ekki ætla sjer að hafa bifreiðaakstur að atvinnu, heldur að eins nota þær fyrir sig og sitt fólk. Það er síst hætt við, að þessar bifreiðar gangi þar, sem hættulegt er eða miklar vagnaferðir, heldur meir heima hjá eigöndunum. Það er ekki ólíklegt, að menn hjer í Reykjavík, sem mikil lönd eiga, þyki ódýrara að hafa bifreiðar en hesta. Jeg legg ekki mikið kapp á þetta frv., en jeg vona, að hv. deildarmenn sjái, að hjer er ekki um hættuspil að ræða, heldur lítilfjörlegan greiða handa þeim, sem svo er ástatt fyrir, sem jeg hefi nú lýst, þegar þar á ofan bætist það, að frv. ætlast til, að stjórnin veiti undanþáguna eftir því mati, sem það telur rjett. Því að menn geta enga kröfu átt til þessarar undanþágu eftir frv. Á þessu er engin hætta, þegar stjórnarráðið veitir undanþágur. Þær verða ekki veittar, nema komið sje fram með nægileg skilríki fyrir því, að maðurinn sje að öllu leyti hæfur til að vera bifreiðarstjóri að öðru leyti en því, að hann nær ekki aldurstakmarkinu. Jeg fyrir mitt leyti sting ekki upp á því, að málinu verði vísað til nefndar; læt aðra ráða því.

Halldór Steinsson Jeg er ekki samþ. þessu frv., aðallega af því, að með því eru gerðar misjafnar kröfur til þeirra manna, sem stýra flutningabifreiðum, og þeirra, sem stýra „privat“-bifreiðum. Ef óhætt er að fela 18 ára gömlum manni að stýra „privat“-bifreið fullri af fólki, þá fæ jeg ekki sjeð annað en að fela megi sömu mönnum að stýra öðrum bifreiðum. Jeg gæti ef til vill fallist á, að aldurstakmarkið væri lækkað, en hitt get jeg ekki felt mig við, að undanþágur sjeu veittar þeim, er stýra „privat“-bifreiðum. Málið er þess vert, að því sje vísað til nefndar, og vona jeg, að væntanleg nefnd athugi þetta atriði.

Kristinn Daníelsson Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að máli þessu verði vísað til samgöngumálanefndar.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Jeg býst við, að hv.þm. hafi athugað frv. það, er hjer liggur fyrir, en mjer finst samt rjettara að minnast sjerstaklega á hinar einstöku greinar þess. - 1. gr. frv. er nokkurn veginn orðrjett 2. gr. í ábúðarlögunum frá 1884. Eina breytingin er ákvæðið um, að ekkja skuli halda ábúðarrjetti manns síns, eins þó að hún giftist aftur, og er þessi breyting að eins gerð til að koma á fullu jafnrjetti milli karls og konu í þessu efni. 2. gr. kemur í stað 6. gr. í gömlu ábúðarlögunum. Hjer er gerð sú breyting, að landeigandi skal skyldur að láta jörðinni fylgja öll hús, sem nauðsynleg eru til ábúðar á henni. Mörgum kann að þykja, að hjer sje landeigendum lögð mikil byrði á herðar. En nú er ástandið þannig, að leiguliðar fá oft alveg óviðunandi hús með jörðunum og fá sínar eigin húsabyggingar litlu eða engu hættar, er þeir flytja. - Verð jeg að líta svo á, að leiguliðar eigi rjett á að njóta aðgerða sinna á jörðunum, og að á það beri að leggja talsverða áherslu. 3. gr. kemur aðallega í stað 20. gr. í núgildandi lögum, og eru þar litlar breytingar gerðar aðrar en þær, sem koma fram í 6. gr. - Ein aðalbreytingin er í 4. gr., sem kemur í stað 16. og 7. gr. núgildandi laga. Í frv. er ætlast til, að skemdir af völdum náttúrunnar, eða eldsvoða, er leiguliða verður eigi kent um, komi eingöngu niður á landeiganda. Virðist vera eðlilegast, að hver beri sjálfur það tjón, er hlýst af skemdum á eigin eign. 5. gr. er ný að því leyti, að hún er eigi til í núgildandi lögum, en hún er tekin upp úr frv., er borið var fram í hv.Nd. árið 1917. Aðalatriðið er að skilja að fasteign og lausafjáreign, þannig, að ábúandinn eigi alt lausafje á jörðinni. Eins og nú er ástatt, eru kúgildin ábúandanum oft til mikilla þyngsla. Nefndinni þótti hjer gengið of nærri rjetti landeigenda, og kom fram með brtt. á þgskj. 116. Dregur hún að vísu mikið úr greininni, en gerir hana þó að mínu áliti ekki alveg ónýta. - Einkum mun hún geta orðið leiguliðum á landssjóðsjörðum að liði. 6. gr. kemur í stað niðurlags 20. gr. í núgildandi lögum. Eru þar reglur um mat á jörðinni, er leiguliði hættir ábúð, og eru þær að mun skýrari og að minni hyggju rjettlátari í garð leiguliða en núgildandi ákvæði. Yfirleitt er tilgangur frv. sá, að tryggja leiguliða endurgjald fyrir þær umbætur, er hann gerir á ábúðarjörð sinni. Hefi jeg lagt aðaláhersluna á þetta atriði, og vona jeg, að hv. deild sje mjer samdóma í því. Vil jeg svo að lokum mæla sem best með, að frv. þetta nái fram að ganga.

Fjármálaráðherra (S. E.) Samkvæmt tillögu stjórnarinnar var lagt til, að lagt væri 3 kr. útflutningsgjald á hverja síldartunnu, en hv.Nd. hækkaði það um 1 kr. á hverja tunnu, upp í 4 kr. Eftir áætlun stjórnarinnar átti tekjuauki af frv. þessu að verða 375 þúsund krónur, og var þá gert ráð fyrir, að 150 þús. tunnur öfluðust, en útflutningsgjaldið hefir áður verið 50 aurar af hverri tunnu. Eftir breytingu þá, er hv.Nd. hefir gert á frv., ætti tekjuaukinn að verða um miljón, og hefir stjórnin fallist á þessa breytingu. Jeg veit, að mörgum kann að þykja gjaldið fullhátt, en hins er þó gætandi, að skattstofn þessi virðist vel til þess fallinn að bera há gjöld. Íslendingar hafa stórgrætt á síldinni undanfarin ár, svo þá munar ekki svo mikið um að greiða skattinn, en hitt er þó meira um vert, og það er, að mikill hluti hans kemur rjettilega niður á erlendum þjóðum, sem sópa saman fje hjer við strendur landsins. Mál þetta hefir verið rætt svo oft hjer á Alþingi, að jeg finn ekki ástæðu til að lengja mál mitt, en leyfi mjer að stinga upp á því, að því verði vísað til fjárhagsnefndar.

Magnús Kristjánsson Frv. þetta er eiginlega afturganga. - Jeg man ekki betur en mikið væri rætt um þessa hækkun á aukaþinginu 1916–1917, og koma hjer fram nákvæmlega samskonar ákvæði að anda til, sem þá voru í minni hluta, þótt orðalagið sje annað. Þótt jeg taki þannig til orða, er jeg þó ekki algert á móti hækkun á þessum tekjulið. En þetta þarf að athugast nokkru nánar. Fyrst er þess að gæta, að slíkir tollar sem þessi geta ekki átt við, nema þegar alveg sjerstaklega stendur á. - Svo er varið með þessa atvinnugrein, að annað árið er hagur, en hitt ef til vill stóróhagur, og fer slíkt ekki eftir neinum föstum reglum, sem hægt er að gera sjer í hugarlund fyrirfram, og því er nokkuð út í loftið að leggja háan toll á framleiðslu komandi ára. Hitt væri nær lagi, að hafa vakandi auga á þessa árs framleiðslu, og ef til vill hækka lítils háttar útflutningsgjaldið á henni, ef vel gengur. En það er þó erfitt, því óvist er enn bæði um afla og eins verðið. En þegar lengra líður á þingið, gæti svo farið, að hægt væri að sjá, hverju fram vindur, og ætti því ekki að hrapa að þessu máli. Jafnframt því, að jeg, af sjerstökum ástæðum, kynni að geta fallist á nokkra útflutningsgjaldshækkun á þessa árs framleiðslu, er jeg eindregið mótfallinn hinu gífurlega háa framtíðarútflutningsgjaldi af síld, sem fjárhagsnefnd Nd. vill lögleiða og stjórnin virðist hafa fallist á. Það getur varla skoðast öðruvísi en banatilræði við hinar smærri útgerðir, sem flestar eru ungar, efnalitlar, stórskuldugar og hafa auk þess margar beðið stórtjón hin síðustu árin, vegna aflaleysis og margvíslegrar erfiðrar aðstöðu. Þessi atvinnurekstur er nú í sárfárra stóreignamanna höndum; þeir geta keypt afla hinna smærri útgerða, sem ekki hafa efni á að liggja með tunnur og salt og annað, sem útgerðin þarfnast, og geta þannig orðið aðnjótandi alls verslunarhagnaðarins, jafnvel þótt hinir eiginlegu framleiðendur verði fyrir tjóni af útgerðinni. Hinum efnaminni mönnum er gert erfitt fyrir, og jafnvel bægt frá samkepni við stóreignamennina með tunnutolli o. s. frv. Jeg geri ráð fyrir, að ef mjög hátt útfl.gjald verður lagt á síldina í framtíðinni, geti komið til mála að endurgreiða innlendum framleiðendum nokkurn hluta þess, en býst þó við, að sú stefna, þótt rjett sje, eigi fremur erfitt uppdráttar.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg bjóst við, að fremur níundi anda kalt frá hv.þm. Ak. (M. K.) á móti frv., enda kendi og nokkurs kuls þaðan. Jeg tók það fram, að hjer væri ekki nýtt mál á ferðinni, og þurfti hv.þm. (M. K.) því ekki að tala um afbrýningu. Hitt atriðið, hvort rjett sje að leggja toll á þessa árs framleiðslu, getur verið álitamál. Enginn veit, hvernig síldveiðin gengur í ár. Það getur orðið gott ár, en getur líka orðið slæmt. Það eina, sem menn vita, er það, að útlit er fyrir, að hátt verð verði á síldinni í ár. Stjórnin hefir lagt annað frv. fyrir þingið, sem fer fram á, að síldartollurinn verði hækkaður um helming, úr 50 aurum upp í 1 krónu. Og jeg tek það fram, enn sem fyr, að ef Alþingi vill ganga inn á hærri toll á þessu ári, mun stjórnin taka vel í það, og ekkert verða athugað við það frá hennar hendi. Það er rjett, sem hv.þm. Ak. (M. K.) sagði, að það er erfitt að segja um það, hvernig síldveiðin gengur í ár, en sama gildir um hvaða ár sem er; það er aldrei hægt að segja um, hvernig hún gengur, fyr en að síldartímanum loknum. En horfurnar eru til þess, að síldarverð verði hátt bæði í ár og næstu ár; eftirspurn verður meiri og meiri eftir íslenskri síld, og ef gengið er út frá því, að verðið verði hátt í framtíðinni, er ekki svo mjög athugavert, þótt tollurinn sje lagður á. Það er einmitt gott fyrir síldveiðimenn að vita skattana fyrirfram, því að þá geta þeir strax reiknað með þeim, þegar þeir áætla útgerðarkostnaðinn. Frá því sjónarmiði er ekki athugavert, heldur hreint og beint sjálfsagt, að leggja skattinn á fyrirfram. Jeg sje ekki, að í raun og veru sje nein hætta á því, að útlendingar hætti síldveiði hjer við land, og það getur verið spurning um, hvort nokkurt óhapp væri í því, þótt þeir gerðu það; jeg tel sjálfsagt, að þeir mundu halda áfram veiðum jafnt fyrir tollinn, en mjer virðist, að það gjald, sem á þá kemur, komi rjettilega niður. En jeg get ekki verið því fylgjandi, að leggja mismunandi skatt á útlendinga og Íslendinga; tel mjög vafasamt, hvort sú „pólitík“ væri hyggileg. Hitt er annað mál, að ef við fáum svo miklar tekjur, að landssjóðurinn beri sig verulega vel, er ekki nema sjálfsagt að styrkja sjávarútveginn, sem gefur mestar tekjurnar. Þetta eru aðaltekjugreinarnar, og öllum er ljóst, að tekjuþörfin er brýn. Jeg vona því, að Alþingi taki vel í málið og lofi frv. að ganga fram. Jeg er sannfærður um, að þessar tekjur koma svo vel niður, að ekki þurfi að bera kvíðboga fyrir, að þær mælist illa fyrir.

Magnús Kristjánsson Jeg veit ekki, hvaðan kaldi gusturinn, sem hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) varð var við, er kominn, en hann stafar ekki frá mjer, því að jeg þóttist taka fullliðlega í málaleitun hans. Jeg vildi ekki spilla málinu, heldur koma því í sem best horf, svo þetta hlýtur að vera tómur misskilningur hjá hæstv. fjármálaráðherra (S. E.). Jeg held því fram, enn sem fyr, að aðferðin sje ekki rjett. Annaðhvort verður endurgreiðsla á tollinum að eiga sjer stað, þegar illa gengur, eða útflutningsgjaldið verður að ákveðast árlega á hverju þingi, þegar menn sjá, hvernig aflabrögðin eru, en það er algerlega rangt að fastákveða tollinn, 4 krónur á tunnu, fyrir næstu ár, því að þá gæti svo farið, að enginn sæi sjer fært að gera út. En þar sem gert er ráð fyrir, að þing verði haldið á hverju ári, virðist vera hægt um hönd að ákveða tollinn fyrir hverf ár í senn. Og útvegsmenn munu bera það traust til þingsins, að það muni sníða þeim stakk eftir vexti, svo engin hætta er á, að þeir drægju úr útgerðinni af ótta við of þungar kvaðir. Þar sem hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) vildi, að málinu væri sem mest hraðað, þá er jeg algerlega mótfallinn því og tel ekki rjett að fara sjer óðslega í þessu máli. Mjer virðist ekkert liggja á að samþykkja frv. fyr en liður fram á þingtímann.

Fjármálaráðherra (S. E.) Eins og jeg tók fram áður, er annað frv. á ferðinni um skatt á síld í ár, og það er alveg eins hægt að leggja hærri toll á síldina í sumar, þótt þetta frv. gangi fram. Sú ástæða hv.þm. Ak. (M. K.), til þess að tefja fyrir málinu, er því órjettmæt og ógild. Það er engin ástæða til að fresta frv., því horfurnar fyrir næsta ár eru jafnóvissar í þinglok eins og nú. En fyrir stjórnina er það nauðsynlegt að vita, hvort frv. á að lifa eða deyja, því verði það drepið, verður stjórnin að sjá fyrir nýjum tekjustofni.

Magnús Torfason Jeg hefði óskað þess, að hæstv. fjármálaráðh. (S. E.) hefði sparað sjer það, sem hann sagði síðast, því með því gerði hæstv. fjármálaráðh. (S. E.) sitt til þess að eyðileggja tekjuauka landssjóðs.  Það má ekki hafa þetta útflutningsgjald með öðru útflutningsgjaldi, heldur verður að hafa sjerstök lög um það. Og jeg skil það vel, því þetta gjald er lagt á einstök hjeruð, þvert á móti þeirri stefnu, sem gildir um allan hinn mentaða heim, um gjöld af afurðum landsins. Gjald þetta hefir yfirleitt komið niður sem verslunargjald. Með lagafrv. stjórnarinnar á að sýna síldinni þann heiður, að henni er offrað sjerstökum lögum, og með þeim er henni gefin sú sjerstaða, að þótt breyting verði gerð á útflutningsgjaldslögunum, yrði engin breyting á þessum lögum því samfara, og hins vegar. Við verðum að krefjast þess, að síldin sje undir sömu lögum og aðrar afurðir landsins. Jeg tók eftir því, að hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) kvartaði undan því, að menn hefðu grætt á síldinni, en jeg skil það atriði á aðra lund. Að menn græði tel jeg ekki í sjálfu sjer böl, og síst fyrir þennan atvinnuveg, þegar jafnmiklu á að demba á hann af sköttum eins og ráð er fyrir gert. Og að minsta kosti getur það ekki talist böl fyrir hæstv. fjármálaráðherra (S. E.), sem er að stritast við að fylla landssjóðshítina. En jeg vil benda á, að öllum má ofgera, og að það má sliga klárinn. Það verður að athuga, að talsverðar álögur eru komnar á síldina, þó að álögurnar, sem þetta frv. fer fram á, bætist ekki ofan á. Tekjuskatturinn legst sjerstaklega á þennan atvinnuveg, ef gróði er verulegur. Útflutningsgjaldið á að hækka. Svo er stimpilgjaldið, sem er verðtollur. Landsverslunin hefir einokun á kolum, sem þessi atvinnuvegur þarf mikið af, og er það ekki óverulegur skattur. Nd. hefir til meðferðar frv. um skatt á salti, sem mjög kemur niður á þessum útveg, og loks er 5 kr. innflutningstollurinn á tunnum. Þar fjekk landssjóður ríflegar tekjur fyrirfram. Jeg sje ekki eftir því, en hefi viljað benda á, að síldin mjólkar landssjóði drjúgan skerf. Mjer virðist því ekki hægt að hafa á móti því, þótt nú sje um stund látið staðar numið og beðið með að hækka gjöldin, og þetta skilst mjer að fleirum finnist, þar sem þessi lög eiga ekki að ganga í gildi fyr en 1. april 1920. Jeg skil því ekki, hvað liggur á. Jeg er hv.þm. Ak. (M. K.) alveg samdóma, og mjer finst síst anda köldu frá honum móti frv., þótt hann reyni að koma vitinu fyrir menn og haga öllu á skynsamlegan hátt. Það er alt annað mál, þar sem athugasemdir hans koma nú við 1. umr., heldur en ef þær hefðu beðið þangað til við 3. umr.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg get verið stuttorður, en ræða hv.þm. Ísaf. (M. T.) gefur mjer tækifæri til að segja nokkur orð. Hv. þm. (M. T.) sagði, að jeg hefði verið andvígur brtt. um að leggja skatt á landbúnaðarafurðir. Hv. þm. (M. T.) hefir ekki fylgst með, því að jeg lýsti því skýrt og skorinort yfir, að jeg mundi ekki leggja stein í götu brtt. Fyrir núverandi stjórn hefir það vakað, að halda jafnvæginu milli þessara atvinnuvega með samsvarandi sköttum á afurðir beggja; t. d. er komin fram till. um að hækka ábúðarskattinn. Ef komið er nálægt síldinni, er eins og komið sje við hjartað í háttv.þm. Ísaf. (M. T.), en hann er ekki eins viðkvæmur, þótt hreyft sje við landbúnaðinum. Mjer er stór ánægja að því, að menn græði á síld, og vildi óska, að menn græddu sem mest, en jafnframt hafa augu mín opnast fyrir því, að þeir, sem græða, þola að greiða skatta. Hv. þm. Ísaf. (M. T.) þótti skrítið að leggja skatt á tap manna, en talaði í sömu andránni um skatt á síld, hverjir skattar kæmu niður á henni, og þá mest um tekjuskatt, en einmitt sá skattur sýnir ágóða, og samrýmist því illa hinum eilífa barlóm um tapið. - Jeg sje ekki ástæðu til að þreyta lengri umr. um málið. Stjórnin á ekki sök á, að titill þessa frv. er orðinn sá, sem hann nú er. Hv. Nd., átti þessa breytingu.

Magnús Torfason Vil að eins slá því föstu, að hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) þykist vera að leita jafnvægis í skattamálum landsins. Stend fast við það, að hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) fór þeim orðum í hv.Nd., að hann óskaði þess, að ekkert yrði gert, er gæti orðið þess valdandi, að frv. stjórnarinnar næði ekki fram að ganga. Jeg tók vel eftir þessu, og varð hlessa á. Það var óþarft fyrir hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) að lýsa yfir þessu; hann átti víst, að brtt. yrðu drepnar. Jeg hefi ekki kvartað undan tekjuskattinum; tel hann rjettlátan skatt. En hæstv. fjármálaráðherra (S. E.) verður að gæta þess, að hjeruðin þurfa líka að lifa. Auðnum, sem síldin færir einstökum mönnum, fylgja talsverð þyngsli fyrir hjeruðin. því ætti ríkissjóður ekki að tæma gjaldþol þessara manna. Jeg vil nefna það til dæmis, að 1916 fóru tekjurnar af síldarútgerðinni á Ísafirði í landssjóð, en þyngslin, sem hún hafði í för með sjer, komu niður á bæjarfjelaginu. Hæstv. fjármálaráðh. (S. E.) vildi kenna Nd. um titil frv., og skal jeg játa, að fleiri eru syndugir en hann. En jeg vil skjóta því fram, að skrifstofustjóri hans er formaður fjárhagsnefndar Nd., og dettur mjer ekki í hug, að hann hafi breytt fyrirsögn frv. án þess að ráðfæra sig um það við hann. 

Magnús Kristjánsson Jeg sting upp á því, að málinu verði vísað til sjávarútvegsnefndar.

Forseti: Málið var í fjárhagsnefnd í Nd., og verður því að fara til sömu nefndar hjer.

Flm. (Magnús Torfason) Með því að þessi fundur er orðinn langur, skal jeg að eins óska þess, að frv. verði vísað til fjárhagsnefndar.

Guðmundur Ólafsson Jeg legg til, að frv. verði vísað til allsherjarnefndar, í samræmi við það, sem gert var við samskonar mál á þinginu 1917.

Flm. (Magnús Torfason) Jeg lýsi því yfir, að jeg fell frá till. minni, um það að vísa frv. til fjárhagsnefndar.