Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. hefur legið hjá landbn., og eins og nál. ber með sér, er n. öll sammála því að mæla með því, að frv. þetta verði samþ. með aðeins smávægilegri breyt.; þar sem n. þótti eðlilegt, að stæði kaupverð, en ekki „kostnaðarverð“. Landbn. er sammála um að mæla með því, að þetta frv. nái fram að ganga, og óskar eftir því, að því verði vísað til 3. umr.



Herra forseti. Ég vil aðeins þakka hv. landbn. fyrir að hafa afgr. þetta mál og vil taka fram, að ég hef ekkert að athuga við þá breyt., sem hv. n. flytur till. um. Ég sé ekki, að þar sé um neina efnisbreyt. að ræða, og má vera, að það orðalag sé ótvíræðara, sem hv. n. stingur upp á, heldur en hitt, sem í frvgr. er.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls var af hálfu hv. landbn. gerð nokkur grein fyrir þessu máli. - Það er síður en svo, að ég hafi nokkuð við það að athuga, að upp séu tekin ný ákvæði og endurbætt ákvæði fyrri laga um útrýmingu refa og þá eitthvað ákveðið um útrýmingu villiminka. Það er sannarlega þess vert, að reynt sé að ganga sem bezt fram í því sem hægt er að stemma stigu fyrir útbreiðslu þessara skaðræðisdýra og koma í veg fyrir það tjón, sem þau valda, ef þau ná að breiðast mikið út. - Um ákvæði frv. viðkomandi útrýmingu refanna ætla ég ekki að fjölyrða, og þar sem þetta er 2. umr. málsins, ætla ég ekki heldur að fjölyrða neitt um málið í heild sinni, heldur víkja örfáum orðum að einstökum gr. þess. Ég býst við, að það sé meining hv. landbn., að í þessu frv. eigi að felast afgreiðsla á frv. okkar hv. þm. Borgf. (PO), sem var meðflm. minn að frv. um útrýmingu villiminka og um bann við minkaeldi. Því miður hefur hv. landbn. samkv. þessu frv. ekki getað fallizt á að banna algerlega minkaeldi. Eftir till. hennar samkv. IV. kafla þessa frv., 13. gr., þá er það á valdi bæjar- og sveitarfélaga, hvort leyft verður í umdæminu eldi minka. Ég fyrir mitt leyti get látið mér mjög í léttu rúmi liggja, þó að löggjöfin sé byggð á þessum grundvelli hvað snertir sveitarfélögin, því að fyrir fram er ég alveg sannfærður um það, að ekki ein einasta sýslunefnd eða sveitarstjórn mundi innan síns umdæmis leyfa minkaeldi. Það kunnugt er orðið um landið, hvert tjón villiminkurinn gerir, að ekki þarf að fjölyrða um það, að það er ekki til neitt öryggi fyrir því af hálfu þeirra, sem þetta dýraeldi stunda, að minkar sleppi ekki úr haldi. Engri af þeim þjóðum, sem þessa dýrarækt hafa, hefur tekizt að hafa þessi dýr svo í haldi, að þau hafi ekki sloppið út, meira og minna. Og t.d. í Noregi og Svíþjóð valda þessi dýr stórtjóni, og er ekki séð fyrir endann á því, og hér er sama plágan í uppsiglingu. Nú ætla ég ekki að þessu sinni að fara langt út í það atriði, því að það á ekki við, þar sem við 2. umr. á að ræða einstakar gr., en ég geri ráð fyrir að víkja nánar að þessari hlið málsins við 3. umr. Mér þykir það miklu miður, að ætlazt er til þess hér, að bæjarstjórnirnar ráði þessu, hvort minkaeldi skuli leyft í þeirra umdæmi. Vel má vera, að bæjarstjórnir þessa lands setji sig svo í spor þeirra manna, sem eiga mikið í hættu, ef þessi dýr sleppa og auka kyn sitt og haldast villt við í landinu, að þær af þeim ástæðum leyfi ekki minkaeldi hjá sér í umdæminu hver fyrir sig. En það er, að mér finnst, samt sem áður fullmikið treyst í þessum till. á það, að þeir menn, sem með stjórnarvöld bæjanna fara, setji sig svo inn í þetta mál sem skyldi, þar sem það er nokkuð fjarstætt þeim og þeir hafa tæplega nægan kunnugleika á þessum málum, þegar þeir taka sínar ákvarðanir um það, hvort leyfa skuli eldi minkanna eða ekki. Mér finnst fullmikið treyst á þetta til þess, að það sé rétt að eiga þetta undir þeirra áliti. Stjórnarvöld bæjanna eiga líklega í flestum tilfellum annaðhvort ekkert í hættu eða þá mjög lítið, þó að minkar sleppi úr haldi og verði villtir. Það eru aðrir þegnar landsins, sem þar eiga allt á hættu. Í 14. gr. frv. er talað um fyrirkomulag við útrýmingu og hvernig greiða skuli kostnaðinn, sem af útrýmingu hvorra tveggja þessara dýrategunda leiðir. Fjallskilasjóðir eiga að greiða kostnaðinn fyrst, en svo eiga þeir að fá endurgreitt úr sýslusjóði einn þriðja hluta og úr ríkissjóði einn þriðja hluta kostnaðarins. Hvað snertir útrýmingu refanna, þá er þetta fyrirkomulag út af fyrir sig; ég hef ekki mikið að athuga við það. En það gegnir nokkuð öðru máli með útrýmingu villiminkanna hvað þetta ákvæði snertir, vegna þess að fyrir útrýmingu þeirra verður miklu meira haft. Og tjón það, sem þau dýr valda, ef ekki heppnast að uppræta þau, mun sýna sig, að verður drjúgt hér eins og annars staðar og það miklu meira, sem þarf til þess að eyða þeim dýrum. Ég ætla ekki að fara ýtarlegar út í það að þessu sinni. Við 3. umr. mun ég koma að því hirðisbréfi, sem loðdýraræktarráðunauturinn hefur sent landbn., og bera það saman við reynslu annarra þjóða í þeim efnum og bregða upp nokkurri mynd af því, hvaða þekkingu sá embættismaður hefur á þessum málum, því að ég ætla honum ekki annað en að hann hafi sagt það, sem hann vissi réttast, en því miður hefur hann ekki nægilegan kunnugleika á málinu, því að annars mundu till. hans hafa orðið allt aðrar.

Eru ekki friðunarákvæði í 5. gr.?

Það má nú kannske segja. En þetta á nú aðeins við refina, þar sem stendur svo, með leyfi hæstv. forseta: „Óheimilt er öðrum en þeim, sem til þess eru ráðnir samkv. 4. gr., að vinna greni eða taka yrðlinga, nema svo hafi staðið á, að ekki hafi náðst til skotmanns í tæka tíð.“ En þetta er nú ekki sett fram sem friðunarákvæði hjá hv. landbn., þó að það kunni fyrir sumum að líta svo út við fyrstu sýn, og þetta er ekki alveg út í loftið. Það hagar sem sé víða svo til við greni, að það er illt að vinna þau nema hafa nokkur tækifæri til þess og góð tök á því. Og þá er forðazt, þar sem menn hafa ekki slíkan útbúnað, að koma nærri greninu, til þess að dýrið styggist ekki frá, þar til nauðsynleg tæki eru til staðar til þess að vinna grenið. Það mun vera vegna þess, sem þetta ákvæði er sett inn í frv. af hv. landbn. og er dálítið sérstaks eðlis. En e.t.v. mætti setja þetta ljósar fram, svo að menn misskildu ekki ákvæðið. Ég geri ráð fyrir, að við hv. þm. Borgf. freistumst til þess að bera nú fram brtt. við þetta frv. við 3. umr., til þess að gera tilraun til að gera frv. þannig úr garði hvað snertir útrýmingu minkanna, að leitazt verði við að framkvæma hana eftir beztu getu. - Ég ætla svo ekki að þessu sinni að gera málið frekar að umtalsefni. En ég vil beina því til hv. frsm., hvort það sé ekki svo að skilja, að þetta frv. eigi að vera afgreiðsla á okkar máli, hv. þm. Borgf. og mín um útrýmingu minka. Ég hef tekið það svo.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls hér í þessari hv. d. benti ég á verulegan galla, sem mér fannst vera á frv., sem er í 10. gr. þess, að ætlazt til þess, að sú ábending yrði tekin til greina hjá hv. landbn., sem flytur frv. Ég sé, að n. hefur ekki sinnt þessu að neinu leyti, og sé ég mér þá ekki annað fært, en að koma með brtt. við þessa gr. frv. við 3. umr. En það, sem ég benti á og gat nú um, er um eitrun fyrir refi, og tel ég þar stefnt svo djarft, að til stórhættu gæti orðið, ef framkvæmt væri það ákvæði frv. eins og það er óbreytt. Það hafa heyrzt raddir um það úr ýmsum áttum, að hundar hafi orðið fyrir refaeitri, sem hafi orðið þeim að bana, þar sem eitrað hefur verið svo gáleysislega eins og víða hefur verið gert um landið. Og ekkert form er fyrir því, hvernig eitrið er lagt út fyrir refina. Og ef það á að vera lagaskylda að eitra í heimalöndum, þó að það séu víðlend heimalönd, þá getur verið spurningin þessi: Hvað eru víðlend heimalönd? Og ef ætti að fara að eitra þar, mundi nú vera hætt við, að fleiri yrðu fyrir eitrinu, ekki aðeins hundar, heldur jafnvel féð sjálft, þar sem eitrið gæti runnið ofan í kindurnar með drykkjarvatninu. Það er því stórhættulegt að hafa þetta í löggjöfinni og má ekki eiga sér stað. Ég lýsi því yfir hér með, að ég neyðist til að koma með brtt. við þessa gr. til 3. umr., ef ekki verður öðruvísi ráðið fram úr þessu máli.



Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. 1. þm. Árn. (JörB), hvort það sé ætlun landbn., að með þessu frv. sé líka afgr. frv. hans og hv. þm. Borgf. (PO) um bann gegn minkaeldi, vil ég taka fram, að það er einmitt svo. Það er ætlun n., að það frv. fái um leið afgreiðslu, þótt það sé ekki tekið sérstaklega fram. Í rauninni held ég, að það sé alveg þýðingarlaust, að við förum hér mikið að þrátta um þessi mál. Það er engum vafa bundið, að bæði öll landbn. og flm. að hinu frv. hafa sameiginlega fullan vilja og áhuga fyrir því, að reynt sé að koma með sem heppilegust ráð til varnar því tjóni, sem af þessum dyrum stafar og þetta frv. fjallar um. Og sannleikurinn er sá, að mér fannst ekki miklar aths. koma fram hjá hv. 1. þm. Árn. við þá leið, sem landbn. hefur hér farið inn á með þessu frv. Aðallega fannst mér honum þykja of skammt gengið í því að banna ekki að fullu allt minkaeldi. Nú er þarna nokkru lengra gengið, en á sér stað með þeim l., sem nú gilda um þessi atriði. Samkv. loðdýraræktarl. þurfa allir, sem vilja rækta loðdýr, að fá leyfi sveitarstjórna eða bæjarstjórna. Nú er lagt til samkv. þessu frv. landbn., að það sé á valdi ekki beint sveitarstjórna í héruðum landsins, heldur sýslunefnda og bæjarstjórna að banna með öllu eldi á minkum, og við erum þeirrar skoðunar, að það sé heppilegasta leiðin úr þeim ágreiningi, sem um þessi mál hefur verið. Aðalatriðið í þessum efnum er ekki eldi þeirra dýra, sem lokuð eru inni í traustum búrum, heldur að útrýma hinum villta stofni, sem er orðinn til mikils tjóns í þessu landi. Refirnir hafa verið til tjóns um langt skeið, minkarnir hafa verið það um nokkurra ára skeið, og virðist það tjón fara mjög vaxandi, sem af þeim stafar. Hv. 1. þm. Árn. sagðist vera viss um, að allar sýslunefndir mundu tafarlaust samþykkja það að banna minkaeldi, ef þetta næði fram að ganga, og við þá hlið málsins hafði hann ekki neitt að athuga, en óttaðist, að bæjarstjórnir, sem þetta kynni að heyra undir, kynnu vegna öðruvísi aðstöðu að lita öðrum augum á þetta mál, vegna þess að þær og þeir aðilar, sem þar eiga hlut að máli, ættu ekkert á hættu varðandi þau mistök, ef minkar kynnu að sleppa. Því er nú alls ekki þannig varið, því að bæjarfélögin eiga alveg eins mikið í hættu og sveitirnar, ef áfram heldur það tjón, sem af þessum dýrum hlýzt. Eins og kunnugt er, hefur það tjón, sem af þessum dýrum hefur hlotizt, orðið einna magnaðast þar, sem þau hafa lagzt á hænsni og aðra fugla, sem vissulega eru jafnalgengir innan bæjarfélaganna og í sveitunum. Að svo miklu leyti sem hætta stafar af þessum dýrum fyrir fiskistofninn, heyrir það líka undir bæjarfélögin. Annars skal ég ekki mikið út í þetta fara. Ég sé ekki ástæðu til að hefja um þetta miklar þráttanir, því að það er áreiðanlega vilji allra aðila að ráða þar á þær bætur, sem heppilegastar eru. Varðandi þær aths., sem komu hér fram frá hv. þm. Ak. (SEH) um eitrunarákvæði þessa frv., skal ég taka fram, að í þessu frv. er heimild til eitrunar mjög takmörkuð frá því, sem er í eldri lögum, því að undanförnu hefur verið eitrað á ári hverju og a.m.k. annað hvert ár og í reglugerðum margra héraða lögð áherzla á að láta eitrunina verða sem rækilegasta. Í þessu frv. er því slegið föstu, að ekki skuli eitrað nema þriðja hvert ár. Ég veit sjálfur af eigin raun og annarra, að dýrmætir fjárhundar hafa komizt í eitur. En hér er ekki um gott að velja, ef menn vilja þá ekki á annað borð banna alla eitrun. Ég skal taka fram, að við skulum ræða þetta mál við hv. þm. Ak., áður en 3. umr. fer fram, ef okkur gæti komið saman um að setja þarna gleggri ákvæði varðandi þær takmarkanir, sem þarna skyldu vera, því að aðalatriðið er það, að hér sé eins varlega að farið og unnt er, svo að ekki sé eins mikil hætta á því, að nytjadýr yrðu fyrir því tjóni að komast í eitrið. Nú er það svo varðandi þetta frv. allt, að það byggist á því, að því fylgi reglugerð, þar sem nánari ákvæði eru tekin fram um framkvæmd l., og þetta atriði, um eitrunina, er einmitt eitt þeirra atriða, sem miklu nánari ákvæði þarf um og yrði þá að vera reglugerðarákvæði. - Ég vona, að hv. þm. Ak. láti sér þetta nægja, og verður þá að sýna sig með tímanum, hvort samkomulag getur orðið um frekari takmarkanir varðandi það atriði. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um málið.

Pétur Ottesen Hv. frsm. landbn. þessarar d. hefur nú gefið yfirlýsingu um það, að með frv. því, sem hér liggur fyrir, um eyðingu refa og villiminka, eigi af hálfu n. að fylgja afgreiðsla á frv. því, sem við hv. 1. þm. Árn. fluttum hér snemma þings og vísað var til landbn. og búið er að vera þar þrjá mánuði eða lengur. Nú, þegar komið er að þinglokum, kemur fram þetta frv. frá landbn., sem felur í sér, eftir því sem mér virðist, ákaflega litla úrlausn að því er snertir útrýmingu villiminka. Aðalefni þessa frv. er að taka upp ákvæði, sem nú eru í gildi í sýslufundarsamþykktum um eyðingu refa og án þess að þar séu gerðar neinar verulegar breytingar frá því, sem víða gildir í landinu. Aðalkafli þessa frv., III. kaflinn, sem er um eyðingu villiminka, felur því ekkert í sér fram yfir það, sem nú er í framkvæmd, sem að vísu styðst ekki við nein lagaákvæði, heldur reglugerð, sem landbrh. hefur sett um það efni og hefur fengið viðurkenningu Alþingis fyrir með þeim hætti, að samþ. hefur verið fjárframlag til eyðingar villiminka. Í sambandi við þessa reglugerð er loðdýraræktarráðunaut falin framkvæmd þessa máls, þannig að í þessum III. kafla frv. er ekkert um framkvæmd þessa máls umfram það, sem nú er starfrækt. Raunar segir, að hreppsnefndir skuli hafa þessa framkvæmd á hendi - og mun það vera svo nú eftir þeirri framkvæmd, sem á þessu er, - og loðdýraræktarráðunautur setja reglugerð um þetta. Hreppsnefndaroddvitar, sem borga út þessi verkalaun, fá þau aftur endurgreidd fyrir milligöngu loðdýraræktarráðunautar. Mér finnst þess vegna, að hér sé að litlu leyti orðið við því, sem í frv. okkar felst og almennar óskir og kröfur landsmanna standa á bak við. Það eru ekki tekin upp nein bein ákvæði um það, hvernig haga skuli eyðingu þessa vargs, auk þess sem algerlega er fram hjá því gengið, sem segja má, að sé meginatriðið, ef nokkurn tíma á að takast að útrýma villiminkinum, en það er að útrýma minkaeldi í landinu. Því að þótt frsm. segi, að þessi dýr séu í traustum búrum, er traustleikinn ekki meiri en svo, að þau hafa sloppið úr búrunum og veldið sívaxandi tjóni, þannig að æðarvarp er að eyðileggjast gersamlega þar, sem það er á landi eða í eyjum, sem eru ekki svo langt undan landi, að sundfærni þessa vargs dugi ekki til. - Þannig les ég þetta frv. og get ekki annað úr því fengið. Ég vil í sambandi við þetta benda á, að í okkar frv. er sagt í ekki færri en 10 gr. um það, hvernig útrýma eigi þessum skaðsemdardýrum. Þar eiga hreppsnefndirnar að hafa á hendi framkvæmdirnar, en sýslumaðurinn í hverri sýslu á að vera þar einnig að verki og aðstaða hans sú, að hann geti tryggt, að fram fari að minnsta kosti tvisvar á ári útrýmingarstarfsemi gegn þessum dýrum og hvar sem þeirra verði vart, skuli hreppsnefndir hafa tiltæka menn til þess að vinna á þeim. Það er þessi mikli munur þarna á, að við bættu því, sem ég minntist á áðan, að gengið er í þessu frv. fram hjá því, að banna skuli eldi villiminka. Það hefði þess vegna ekki þurft að taka svona langan tíma hjá landbn. að sinna þessu máli að því er villiminkana snertir, þar sem því eru ekki gerð svo mikil skil. Eins og hv. 1. þm. Árn. minntist á hér, eru þau ákvæði sett inn í þetta frv., að sýslunefndir og bæjarstjórnir geti bannað minkaeldi. Ég vil taka undir það með hv. 1. þm. Árn., að ég tel lítið öryggi í því að fela bæjarstjórnum þetta atriði, einmitt vegna þess, eins og hann tók fram, að það snerta bæjarfélögin yfirleitt svo lítið þær skemmdir, sem stafa af villiminkum. Innan bæjarfélaganna flestra er þannig ástatt, að þar er litið af þeim nytjum, sem villiminkar verða að tjóni. Varplönd eru þar víðast engin og ekki heldur silungur eða laxár, þegar frá eru teknar Elliðaárnar hér í Rvík. Frsm. landbn. vildi halda fram, að bæjarstjórnir væru í nokkurri hættu í þessum efnum, en það er í svo hverfandi litlum mæli, enda ekki gert ráð fyrir í þessu frv., að bæjarstjórnir hafi á hendi framkvæmd á eyðingu refa eða villiminka, og sýnir það bezt álit landbn. á því, hve mikið sé í húfi fyrir þá, sem í bæjarfélögunum búa. Við munum að sjálfsögðu reyna að koma fram endurbótum á þessu frv. við 3. umr., hvernig sem því kann nú að verða tekið af öðrum en þeim, sem í landbn. sitja. Við verðum að vænta, að fram komi hjá þeim betri skilningur á eðli þessa máls en ákvæði þessa frv. benda til, að finna sé hjá landbn. Viðvíkjandi ákvæðum 10. gr., sem þeir deildu um hv. þm. Ak. og hv. frsm., þá vil ég taka undir það, að það sé síður en svo dregið úr ákvæðunum um eitrun fyrir refi, og það er vitanlega líka alveg sjálfsagt að gera það sem oftast og alltaf þegar nauðsyn krefur, til þess að halda þessum bitvargi í skefjum, sem að vísu er miklu viðráðanlegri en minkurinn, og auk þess er skaðsemi hans tengd við miklu þrengra svið en skaðsemi minksins, sem er jafnhættulegur bæði á landi og í vötnum. Ég vil enn fremur benda á það í sambandi við 11. gr., sem lýtur að eyðingu villiminka, að það er nokkuð valt að ætla að byggja allt sitt traust á loðdýraræktarráðunautnum um leiðbeiningar um þetta efni, því að það er kunnugt, að uppi eru raddir um það, í sambandi við ráðstafanir til sparnaðar á rekstrarútgjöldum ríkissjóðs, að leggja niður þessa starfsemi, sem nú er orðin mjög þýðingarlítil og svarar engan veginn til þess kostnaðar, sem af henni leiðir. Loðdýraræktin í landinu hefur mjög minnkað og sums staðar algerlega lagzt niður, og starf loðdýraræktarráðunautarins er ekkert orðið samanborið við það, sem áður var. Og verði þetta starf lagt niður, eru þessi ákvæði í frv. algerlega þýðingarlaus, því að þá er enginn, sem hefur neinar skyldur til þess að gefa bendingar eða ráðleggingar um það, hvernig haga skuli eyðileggingu á þessum vörgum. Til þessa verður að taka tillit í sambandi við lagasetningu um þetta efni, að framkvæmdin verður að byggjast á miklu traustari grundvelli en þarna hefur átt sér stað. Ég skal svo ekki lengja þessar umr. að sinni. Eins og hv. 1. þm. Árn. hefur tekið fram, munum við reyna að gera hér á breyt. til batnaðar og freista þess, hvort við getum ekki fengið samkomulag við n. um að ganga nokkurn veginn sómasamlega frá þessum kafla frv. og svo frv. í heild.



Herra forseti. Ég hafði nú reyndar ekki beðið um orðið, en ég þakka forseta fyrir þá hugulsemi að veita mér það. Ég vildi svara hv. frsm. landbn. í nokkrum atriðum. Ég þakka hv. n. fyrir þann velvilja að hafa við mig viðræður fyrir 3. umr. málsins. Hv. þm. vill halda því fram, að ekki fari mikið milli mála. Það eru þó aðallega hin víðlendu heimalönd, sem ég vildi láta afréttar- og upprekstrarlönd koma í staðinn fyrir í l. Ég mundi fella mig mun betur við, að þessi orð kæmu í stað orðanna „víðlend heimalönd“, því að annars væri hætt við misnotkun í sambandi við þetta. Þá gat hv. frsm. um, að ekki væri mikil breyting í þessu frv. frá því, sem er í eldri löggjöf, en hún er nú bara sú, að hér er það skylda, sem áður var aðeins heimild. Og ekki getur ráðh. breytt með reglugerð frá því, sem lagastafur er fyrir. Ég er reiðubúinn að ræða við n. um lagfæringar og breyt. á frv. og þakka enn hv. frsm. fyrir þá vinsemd og heiður, er hann hefur sýnt mér með því að bjóða mér að sitja fund um þessi mál með hv. nefnd.



Herra forseti. Það er nú langur tími liðinn síðan málinu var vísað til hv. fjhn. Minni hl. hefur gefið út álit á þskj. 416, en ekki er enn komið álit frá hv. meiri hl. n. En e. t. v. er þess ekki langt að bíða. Með frv. fylgir alllöng og ýtarleg greinargerð, og einnig var það skýrt við 1. umr. málsins, svo að ég sé eigi ástæðu til þess að fjölyrða um það að sinni, nema tilefni gefist, en legg til, eins og segir á þskj., 416, að frv. sé samþ. Á þskj. 97 flytur hv. þm. A-Húnv. allmargar brtt. og sumar þannig, að ég legg á móti því, að þær verði samþ. Annars hefur hv. flm. ekki gert grein fyrir brtt. sínum enn þá, svo að ég mun eigi ræða þær að sinni.



Herra forseti. Eins og hv. flm. tók fram, þá er nú liðinn alllangur tími síðan þetta frv. var lagt fram, og enn er ekki komið álit frá hv. meiri hl. fjhn., en hvort það stafar af því, að hæstv. ríkisstj. leggur til, að það nái ekki fram að ganga, eða það eru einhverjar aðrar orsakir, sem til þess liggja, veit ég ekki. Strax og frv. kom fram, flutti ég margar brtt. á þskj. 97. Eins og hv. þm. geta séð, þá fara þær í þá átt að gerbreyta þessu frv., sem byggt er á l. nr. 70 5. júní 1947, um fjárhagsráð, innflutningsverzlun og verðlagseftirlit. Eins og hv. þm. minnast, var ég frá upphafi andvígur þessum lögum og taldi þau ganga í þá átt að færa allt verzlunar- og viðskiptalíf í fjötra hafta og skömmtunar, auk þess sem öllum þeim nefndum, sem það gerði ráð fyrir, að yrðu stofnaðar, var gefið allt of mikið vald, og undir þeirra verndarvæng gæti þróazt alls konar óreiða og sukk, til skaðsemdar fyrir þjóðfélagið, og sú hefur einnig orðið raunin á. Þær nefndir, sem nú ráða mestu í þessum málum, eru 1. viðskiptanefnd, 2. fjárhagsráð, 3. millibankanefnd, og skipta þessar nefndir valdinu á milli sín. Reynslan hefur sýnt, að þótt leyfi hafi fengizt á einum stað, hefur verið synjað á öðrum og oft hlotizt af þessu mikil vandræði með að fá vörur til allra nauðsynlegustu þarfa. Er ekki þörf á, að ég reki þetta nánar, það er öllum hv. þm. svo vel kunnugt. Í stað þessara nefnda legg ég til í brtt. að komi aðeins ein nefnd eða ráð og kallist það fjárhagsráð. Sé það skipað með nokkuð öðrum hætti, en það fjárhagsráð, sem nú starfar, eða þannig, eins og segir í brtt., 1. lið a, að í því séu 5 menn, einn tilnefndur af bankastj. Landsbankans, og sé hann úr þeirra hópi, annar af bankastj. Útvegsbankans á sama hátt og þrír skipaðir af ríkisstj. án tilnefningar. Ráðið skal kjósa sér sjálft formann. Ég legg til, að ráðið sé þannig skipað, til þess að fyllsta samræmis sé gætt með öflun og eyðslu gjaldeyrisins og það sé aðeins ein nefnd, sem hafi valdið í þessum málum, svo að eitt þurfi ekki að reka sig á annars horn. Þessi skipan er að vísu nokkuð lík því, sem var á fyrstu árum verðlagseftirlitsins og haftanna og ekki gafst vel í fyrstu, en þó mun betur, en sú skipan, sem á þessu hefur verið síðustu árin. Í brtt. er tekið fram að fjárhagsráð eigi að vinna að því, að sá gjaldeyrir, sem þjóðin aflar, sé notaður á sem hagkvæmastan hátt til vörukaupa erlendis frá og þær vörur seldar almenningi, með sem hagstæðustu verði. Ég fellst á, að fjárhagsráð semji, eins og verið hefur, áætlanir um, hve miklum gjaldeyri sé hægt að verja til vörukaupa ár hvert og skipti innflutningnum niður í vöruflokka, og sé þá miðað við, að innflutningur á neyzluvörum sé í sem mestu samræmi við skömmtun, að svo miklu leyti sem hún er framkvæmd, en annars í sem fyllstu samræmi við notaþörf. Því, sem eftir er þá af áætluðum gjaldeyri, skal varið til kaupa á framleiðslutækjum, byggingarvörum, efnivörum til iðnaðar og þeim vörum, sem framleiðsluatvinnuvegirnir þurfa til rekstrar framleiðslunni. Út í þetta skal ég svo ekki fara nánar, því að ég hygg, að þm. hafi gert sér vel ljóst, hvaða breytingu till. mínar hafa í för með sér á frv. Hv. þm. V-Húnv. og aðrir hv. flm. þessa frv. virðast gera það að grundvallaratriði, að skömmtunarseðlarnir séu gerðir að innflutningsheimild. Almenningur gæti þá framvísað þessum innflutningsheimildum í hvaða verzlun sem væri og einstaklingurinn óskaði helzt að verzla við. Þessa aðferð tel ég mjög hættulega og hygg, að hún mundi skapa enn verra ástand í þessum málum, en nú er. Eftir minni till., sem er í samræmi við ályktun kaupstaðaráðstefnunnar frá s.l. hausti, skal fjárhagsráð úthluta leyfum til verzlunarsvæða, kaupstaða og kauptúna í réttu hlutfalli við íbúatölu á hverju verzlunarsvæði. Síðan skulu Verzlunarráð Íslands og S.Í.S. úthluta leyfunum til smásöluverzlana, kaupfélaga og verzlunarhlutafélaga. Smásalarnir og kaupfélögin hafa þannig frjálst val og alveg á valdi sínu, hvaða heildsölufyrirtæki eða innflytjanda þau láta útvega sér vöruna. Varðandi okkur kaupfélagsmenn kæmi það þannig út, að kaupfélögin færu með leyfin til S.Í.S. og létu það útvega sér vöruna, en til annarra innflytjenda, ef þau fengju betri kjör þar. Ef farið væri eftir minni till., mundi fjárhagsráð úthluta leyfum til landshluta og héraða eftir fólksfjölda og þessu þannig komið í mun fastara horf en nú er, um leið og komið væri í veg fyrir, að ákveðnir landshlutar yrðu afskiptir um þær vörur, er til landsins eru fluttar. Það getur kannske orkað tvímælis að láta Verzlunarráð Íslands og S.Í.S. skipta leyfum í sameiningu milli aðila innan ákveðinna héraða, en það legg ég til, að sé gert, vegna kunnugleika þessara aðila fram yfir aðra. Nú mætti gera ráð fyrir, að ekki náist alltaf samkomulag milli þeirra um skiptinguna, og skal þá viðskmrh. skera úr. Nú, að öðru leyti get ég gengið inn á nokkur atriði í frv., svo sem að felld sé niður skömmtun og látið sé heyra undir fjárhagsráð að koma þeirri breyt. á. Með þessum orðum hef ég nú lýst aðalatriðunum í brtt. mínum á þskj. 97, og fæ ég eflaust tækifæri til að svara andmælum gegn þeim síðar. Í stuttu máli eru aðalbrtt. mínar: 1. Ein nefnd komi í stað þeirra þriggja, sem nú sjá um innflutning, og sé hún skipuð með öðrum hætti en nú er gert. 2. Takmarkað verði svo valdsvið hennar, að hún geti ekki þanið arma sína yfir allt athafnalíf landsmanna, vegna þess að úr því verður aldrei annað en vitleysa. 3. Vöruleyfum sé úthlutað til landssvæða og verzlunarstaða eftir fólksfjölda. 4. Það sé falið Verzlunarráði Íslands og S. Í. S. að sjá um skiptingu leyfanna milli smásöluverzlana. Ég get ekki fallizt á, að það sé nein allsherjarlækning, eins og haldið hefur verið fram í blöðum, að einstaklingar fái nokkurs konar skömmtunarseðla, sem einnig séu innkaupaheimildir, heldur mundi það aðeins verða til þess að gera allt þetta kerfi mun þunglamalegra og ýta undir alls konar brask með þessar innkaupaheimildir. Hitt hygg ég vera beztu lækninguna, að láta smásalana sjálfa hafa innkaupaheimildir, og tvímælalaust einföldustu leiðina, sem hingað til hefur verið bent á. Ég skal svo að þessu sinni láta þessi orð nægja um mínar brtt. Ég skal geta þess, að ég tel það mikla nauðsyn, að ekki sé látið halda áfram það ástand, sem hefur verið og er síðan l. um fjárhagsráð voru sett.

Frsm. minni hl. (Skúli Guðmundsson) : Herra forseti. Ég sé ástæðu til að gera nokkrar athugasemdir við ræðu hv. þm. A-Húnv. Hann hóf mál sitt með því að geta þess, að hann hefði upphaflega verið á móti l. um fjárhagsráð, þegar þau voru sett. Hann taldi, að þar hefði verið of langt gengið í því að leggja höft á viðskipti landsmanna, en þrátt fyrir þetta telur hv. þm. sér ekki fært að leggja til að þessum hömlum sé af létt. Hins vegar leggur hann til, að þessu sé hagað nokkuð öðruvísi en verið hefur, þannig að það sé aðeins ein n., fjárhagsráð, sem fari með gjaldeyrismálin og úthluti innflutnings- og gjaldeyrisleyfum, og einnig að þessu verði skipað nokkuð öðruvísi en nú er. Þetta er nú í verulegu samræmi við það, sem við leggjum til í okkar frv. Samkvæmt því er gert ráð fyrir, að undirdeildir fjárhagsráðs verði lagðar niður, þ. e. a. s. viðskiptanefndin og skömmtunarskrifstofan og einnig verðlagseftirlitið sem sérstök stofnun. Hins vegar höfum við ekki gert neinar till. um, að breytt verði fyrirkomulaginu um skipun fjárhagsráðs, en þar er þó ekki um mikinn ágreining að ræða. Þá leggur hv. þm. A-Húnv. til í sínum brtt., að innflutningsleyfin fyrir vörum séu eingöngu veitt smásöluverzlunum, en engin heildverzlun né heldur einstaklingur fái slík innflutningsleyfi. Það má nú sennilega ýmislegt um þetta segja, bæði með og móti, en þó tel ég það nokkuð vafasamt, jafnvel þó að á það sé fallizt, að aðalreglan ætti að vera sú, að smásöluverzlanir fengju fremur innflutningsleyfi en heildsöluverzlanir, - að það ætti að binda þetta svo, að engir nema smásöluverzlanir geti fengið innflutningsleyfi. T. d. þegar hv. þm. telur, í 4. málsgr. 2. gr. í brtt. sínum, að innflutnings- og gjaldeyrisleyfi fyrir framleiðsluvörum, efnivörum til iðnaðar o. fl. verði veitt á sama hátt og veita eigi leyfi fyrir almennum neyzluvörum, þ. e. a. s. eingöngu smásöluverzlunum, þá tel ég vafasamt að ákveða það, að t. d. enginn mætti flytja inn skip, annar en einhver smásöluverzlun, og einnig ýmislegt, sem þarf til stærri iðnaðar: Þetta er þó ekki stærsta ágreiningsatriðið, og sé ég ekki ástæðu til að tala meira um það. Hv. þm. A-Húnv. telur þetta mikla fjarstæðu, sem lagt er til í frv., að skömmtunarseðlarnir, sem úthlutað er til almennings, verði látnir gilda sem innkaupaheimild. Þarna lítum við flm. frv. og sömuleiðis minni hl. fjhn. öðruvísi á. Hv. þm. A-Húnv. leggur það til í sínum brtt., að innflutnings- og gjaldeyrisleyfum fyrir því vörumagni, sem fjárhagsráð ákveður, að flutt verði til landsins, kornvöru, kaffi, sykri og fleiri vöruflokkum, sem upp eru taldir í 1. málsgr. 2. gr., verði skipt milli verzlunarsvæða, kaupstaða og kauptúna í réttum hlutföllum við íbúatöluna á hverjum verzlunarstað. Þetta er í samræmi við samþykkt svokallaðrar kaupstaðaráðstefnu í fyrravetur. Ég hef ekki mikið við þetta að athuga, en hitt get ég ekki fallizt á, að það sé eðlilegt fyrirkomulag, að tvær stofnanir hér á landi, Verzlunarráð Íslands og S. Í. S., eigi að ákveða skiptingu á vörunum á milli smásöluverzlananna. Það tel ég mjög óeðlilegt, að þessar tvær stofnanir, þó að góðar séu, eigi að ráða því, ef þær koma sér saman um það, hvernig vörum er skipt milli hinna einstöku smásöluverzlana um allt land. Ég tel t. d. sjálfan mig alveg eins dómbæran um það, hvar hagkvæmast sé fyrir mig að kaupa þá vöru, sem ég á annað borð get fengið frá útlöndum handa mér og mínu heimili, eins og stjórn verzlunarráðsins og S. Í. S. Ég hef það álit á mér, að ég sé eins fær um það sjálfur að sjá, hvar heppilegast er fyrir mig að kaupa þessa vöru, eins og að skjóta því máli undir dóm þessara virðulegu stofnana. Mér finnst það einkennilegt, ef hv. þm. A-Húnv. treystir þessum stofnunum, betur en sjálfum sér til að ákveða, hvar hann kaupir vörur fyrir sig og sitt heimili. Í hans kjördæmi eru til tvö kaupfélög og eitthvað af kaupmannaverzlunum. Ég fullyrði, að ég þekki svo vel til þar, að meiri hluti bænda og annarra í hans kjördæmi hafa sín viðskipti við kaupfélögin þar í sýslunni og vilja hafa sín viðskipti þar. Nú skulum við segja, að útkoman yrði sú, þegar verzlunarráðið og Sambandið færu að skipta þeim vörum, sem í hlut Austur-Húnvetninga kæmu, milli verzlana þar í héraði, að kaupfélögin fengju t. d. þriðja partinn, en kaupmennirnir hitt, þá býst ég við, að ýmsum þætti hart að vera knúðir til þess með valdboði að verzla við kaupmannaverzlanir, ef þeir vildu heldur skipta við sín eigin kaupfélög. Það má snúa þessu við. Við skulum hugsa okkur, að eitthvert sinn yrði af verzlunarráðinu og Sambandinu, eða þá viðskmrh., ákveðið, að allar vörur eða svo til allar skyldu fara til kaupfélaganna þar í sýslunni og mjög lítið til kaupmannaverzlana, en hins vegar væru allmargir menn í héraðinu, sem óskuðu að skipta við kaupmennina, en þeim væri á þennan hátt meinað að haga sínum viðskiptum eins og þeir helzt óskuðu. Þetta tel ég mjög óviðeigandi. Ég tel það yfirleitt alveg óþarft, að ríkisstj. eða einhverjar n., sem ríkisstj. og Alþ. velur, og sömuleiðis stofnanir, eins og Verzlunarráð Íslands og S. Í. S., eigi að úrskurða um það fyrir alla landsmenn, hvar þeir eigi hver og einn að hafa sín viðskipti. Ég tel það mannréttindamál, að hver og einn geti ákveðið þetta sjálfur, eftir því sem hann telur sér bezt henta. Og það leggjum við til í okkar frv. á þskj. 37, að fyrirkomulagið verði þannig, að hver einstakur maður fái að ráða því, hvar hann hefur sín aðalviðskipti. Hv. þm. A-Húnv. og ýmsir fleiri telja það mikla fjarstæðu að láta skömmtunarseðlana, þ. e. innkaupaheimildirnar, gilda sem innflutningsleyfi. Ef hann getur bent á annað fyrirkomulag, sem leiðir til sömu niðurstöðu, þá er ekki nema gott eitt um það að segja. Fyrst hv. þm. telur þetta fyrirkomulag ófært, að láta skömmtunarseðlana gilda sem innflutningsleyfi, en ef hann hins vegar vill á það fallast, að eðlilegt sé, að hver maður fái að ráða því, hvar hann hefur sín viðskipti, þá væri því víst þakksamlega tekið af okkur flm. frv., ef hann vildi benda á annað fyrirkomulag, sem leiddi til þeirrar niðurstöðu, að við gætum ráðið því á hverjum tíma, hjá hvaða verzlun við keyptum okkar nauðsynjar. Ég tel allt annað óviðunandi, en að ég og hv. þm. A-Húnv. og raunar allir menn í þessu landi geti ráðið þessu sjálfir. Ég held, að ég hafi þá tekið það fram, sem ég tel ástæðu til að minnast á í sambandi við brtt. hv. þm. A-Húnv., og get því látið mínu máli lokið.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Ég skal reyna að vera stuttorður, en vildi segja nokkur orð um þetta mál, áður en lengra er haldið umræðunni. Í fyrsta lagi út af afgreiðslu málsins er það að segja, að hér liggur fyrir nál. frá minni hl. fjhn. og nokkrar brtt., en ekkert nál. frá meiri hl. fjhn., sem þó hefði verið mjög eðlilegt, að fyrir hefði legið, eigi síður en álit minni hl. n. Það liggja sjálfsagt gildar ástæður fyrir því, að meiri hl. fjhn. hefur ekki skilað áliti. Ég þekki m. a. eina, og hún er sú, að ég hafði óskað eftir því við n., að ákvörðun um afgreiðslu málsins yrði frestað, þar til ég hefði getað sýnt n. frv., sem lengi hefur verið í smiðum hjá mér og ríkisstj. Frv. var raunar tilbúið fyrir alllöngu síðan, en það hefur ekki náðst fullt samkomulag um það. Þétta frv. var samið út frá nokkuð svipuðum forsendum eins og mér virðist, að frv., sem hér liggur fyrir, hafi verið gert, sem sé vegna þess, að fram hafa komið í framkvæmd fjárhagsráðsl. ýmsir annmarkar, sem æskilegt hefði verið að bæta úr og fá út úr heiminum. Eins og áður er getið, átti ég þess vegna þátt í að semja frv. um þetta sama efni, sem var tilbúið frá minni hendi upp úr síðustu áramótum. Þetta frv. hefur verið rætt allýtarlega í ríkisstj., en þó ekki náðst um það enn sem komið er fullt samkomulag. Ég veit ekki, hvort rétt er að bíða lengur með flutning þess og flytja það hér þá eins og það er. Ég hafði hugsað mér að leita frekara samkomulags og sjá, hvort hægt yrði að koma sér saman um það að lokum. Þetta er mjög viðkvæmt mál og erfitt viðfangs, eins og allir vita, sem koma nálægt því, svo að ekki er hægt að segja í skyndi, að svona skuli það vera, þetta má gera og annað ógert láta. Það eru mörg atriði, sem þarf að athuga mjög vandlega og reyna að sigla milli skers og báru til þess að fá einhverju réttlæti fullnægt. Ég gat þess, að sjálfsagt hefði fyrir flm. þessa frv. vakað eitthvað svipað og vakti fyrir mér, þegar ég fór að reyna að semja þetta frv., sem ég gat um, en það er, að komið hafa í ljós alveg óumdeilanlegir gallar við framkvæmd fjárhagsráðslaganna. Ég skal nefna nokkra þeirra. Í fyrsta lagi er það, að samstarfið milli fjárhagsráðs og undirnefnda þess hefur ekki alltaf verið eins gott og æskilegt hefði verið og bandið milli ráðsins og undirnefndanna hefur ekki verið eins traust og eðlilegt og maður hefði viljað vera láta. Það hefur komið fram, að samstarfið milli fjárhagsráðs og undirnefndanna hefur ekki verið í eins föstum skorðum og ætlazt var til. Þessu þarf náttúrlega að breyta. Það þarf að vera föst stjórn á þessum stofnunum. Þær þurfa að mínu viti að heyra undir ákveðið ráðuneyti í stjórnarráðinu, ekki sérstaklega undir mitt ráðun. eða viðskmrh., en ákveðið ráðun., sem fylgist með störfum þess, eins og er um flestar aðrar ríkisstofnanir. Nú heyrir fjárhagsráð ekki undir eitt sérstakt ráðun., heldur ríkisstj. alla. Að vísu eru bréf fjárhagsráðs og málaleitanir sendar forsrh., eins og vera ber. En hann afgreiðir þau ekki eins og sín mál, sem heyra undir hans ráðun., heldur kallar saman ráðherrafund, og það er ekki hægt að skera úr um neitt mál, sem fjárhagsráði og undirn. þess tilheyra, nema öll stj. fái þau til meðferðar á ráðherrafundi. Þetta er allt annar háttur og miklu þunglamalegra en er við stjórn nokkurra annarra ríkisstofnana. Ég tel, að fjárhagsráð þyrfti að heyra undir eitt ráðun., svo að meðferð mála þess komist í fastar skorður, en sé ekki eins þung í vöfum og seinfær og nú er. Það hefur líka komið fyrir, að á þennan hátt hefur ýmislegt farið á milli mála hjá fjárhagsráði og undirn., eitt í austur og annað í vestur. Þess vegna er að mínu viti eitt hið fyrsta, sem leiðrétta þarf, að koma fjárhagsráði og undirn. þess, ef einhverjar verða, í fastar skorður, undir fasta stjórn. Hins vegar eru svo ýmis höfuðatriði, sem ekki verða ákveðin nema af ríkisstj. í heild, eins og t. d, samning innflutningsáætlunar og fjárfestingaráætlunar o. fl., sem að eðlilegum hætti þarf að vera ákveðið af stj. allri, því að það þarf að vera í samræmi við stjórnarstefnuna í heild, og er æskilegt, að allir ráðh. segi sitt álit um það. Ég tek þetta fram, sem að mínu áliti er einn aðalgallinn á því, hvernig fjárhagsráð er byggt upp. Hins vegar er því ekki að neita, að fjárhagsráð hefur þrátt fyrir þetta unnið ákaflega merkileg störf síðan það tók til starfa. Það hefur verið þess verk, að nokkurn veginn jöfnuður hefur náðst á inn- og útflutningi. Það hefur líka verið þess verk að koma - ég vil segja góðu skipulagi á þau fjárfestingarmál, sem undir það hafa heyrt og voru algert nýmæli, þegar það tók til starfa. Ég hef ekki heyrt að verulegu leyti undan því kvartað að það hafi ekki tekizt eins og til var ætlazt. Fleira mætti nefna, sem það hefur vel gert, og ber að segja frá því, ekki síður en hinu, sem miður hefur farið, sem í raun og veru ekki er fjárhagsráði að kenna, heldur hvernig að því er búið með þeim l., sem það starfar eftir. Annað atriði, sem stöðugt er um deilt, ekki frekar nú síðan fjárhagsráð tók til starfa en áður, er innflutningurinn, hvernig skipta á innflutningnum milli einstakra aðila, sem við innflutning fást. Það ætla ég, að sé þungamiðjan í þessu frv. að taka skömmtunarseðlana og gera þá að innkaupaheimild fyrir vörum, ekki aðeins úr búðum, heldur gjaldeyris- og innflutningsleyfum fyrir því vörumagni, sem skömmtunarseðlarnir greina. Ég fyrir mitt leyti tel þetta ekki heppilegt fyrirkomulag af ýmsum ástæðum, sem ég mun ekki rekja hér nú, af því að hæstv. forseti benti mér á að vera ekki of langorður. Sumar þessar ástæður liggja í augum uppi, en aðrar ekki eins, en eru þó ekki siður þýðingarmiklar. Ég skil vel, hvað fyrir hv. flm. frv. vakir, sem er það, eins og hv. þm. V-Húnv. sagði, að hver og einn geti verið frjáls að verzla þar, sem hann vill helzt verzla. Ég fyrir mitt leyti tel, að því marki sé hægt að ná með öðrum og betri hætti. Hv. þm. V-Húnv. lýsti eftir till. í þá átt, og skal ég í stuttu máli segja honum, hvað fyrir mér vakir í því efni. Mín till. er sú, að stöðugt, eða a. m. k. í upphafi, yrði flutt inn nokkru meira magn af þeim vörum, sem skammtaðar eru, heldur en skömmtunin sjálf greinir, og allra sízt má flytja inn minna magn, en skammtað hefur verið, eins og komið hefur fyrir undanfarið ár, en það leiðir til vitleysu. En þetta kemur af því, að samstarfið milli skömmtunaryfirvaldanna og fjárhagsráðs er ekki eins náið og vera á. Ef þessar stofnanir væru allar undir einni og fastri stjórn, þá verður vitanlega að vera samræmi í því, sem inn er flutt, og því, sem skammtað er. Till. mín er þess vegna sú, að fyrst um sinn verði flutt inn meira magn en það, sem skammtað er, og einhverjum vissum hluta þess, við skulum segja 70–80% eða þar um bil, yrði skipt á milli innflytjendanna, sem annazt hafa innflutninginn áður og í svipuðum hlutföllum og þar hafa áður verið höfð, t. d. að miðað væri við meðaltal einhvers undanfarins árs, - en síðan yrðu þau 20–30%, sem afgangs væru, notuð til að veita nýjum mönnum, sem kæmu til sögunnar, einhvern hæfilegan innflutning, ef það þætti æskilegt, og til þess að jafna á milli þeirra, sem telja sig órétti beitta, og loks yrðu þessi 20–30% notuð til að veita þeim, sem fyrstir yrðu til að selja vöru sína, uppbót, svo að þeir geti alltaf haft vöruna á boðstólum í sínum búðum. Þetta er hægt með því að flytja inn nokkru meira af vörum en skammtað er, svo að birgðir safnist, og þá getur hver maður verið sjálfráður að því, hvar hann kaupir sínar nauðsynjar, farið í þær búðir, sem hann kýs helzt, og fengið sig afgreiddan þar, en innflutningurinn er þá veittur þeim mun meiri til þess manns, sem fyrst getur selt af þeim hluta, sem ekki er skipt eftir kvótamagni. Ég sé ekki annað en að þetta fyrirkomulag nægi, til þess að hver og einn einstaklingur geti farið í þær búðir, sem hann vill skipta við, og geti haft viðskipti þar, án þess að skömmtunarseðlarnir séu gerðir að innflutnings- og gjaldeyrisleyfum, sem ég tel að ýmsu leyti óhentugt, eins og ég sagði áðan. Þetta fyrirkomulag má „diskutera“, og eru sjálfsagt á því annmarkar ekki síður en á öðru fyrirkomulagi, en ég held þó, að með þessu mætti ekki síður ná góðum árangri en því, sem lagt er til í frv., sem hér liggur fyrir. Ég vil svo aðeins segja nokkur orð um brtt. hv. þm. A-Húnv., sem mér finnst, að í verulegum atriðum séu ekki óskyldar till. hv. þm. V-Húnv. Hann fer fram á það, að í staðinn fyrir, að gjaldeyris- og innflutningsleyfin séu veitt til einstaklinganna sjálfra, þá séu smásölunum eingöngu veitt þessi leyfi. Ég tel það orka mjög tvímælis, hvort þetta er réttari leið en hin, og ég tel, að sama árangri mætti ná með þeirri aðferð, sem ég hef hér bent á, þeirri leið að hafa leyfin að mestu leyti í sama farvegi og verið hefur, en veita þeim viðbótarinnflutningsleyfi, sem fyrst seldu og fólkið vildi verzla við. Þetta mætti „kontrolera“ með því að láta skömmtunarseðlana, sem kaupmennirnir fengju fyrir vörur, vera að nokkru leyti innkaupaheimild fyrir vörum, sem þeir fengju í staðinn frá heildsalanum, og þá gæti þetta smám saman færzt í þær skorður, að sá, sem seldi mest, fengi mestan innflutning. Þetta eru þau grundvallaratriði, sem ég tel, að ættu frekar að koma til greina en það frv. og þær brtt., sem hér liggja fyrir.