Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um þetta frv. um breyt. á almannatryggingalögunum. Hér er um að ræða álagningu sjúkratryggingagjalds með sama hætti og verið hefur undanfarin ár. Má segja að eina breytingin sem gerð er í þessu frv. er að skattleysismörkin eru hækkuð um 25% eða sem nemur hækkun skattvísitölunnar. Ég sé ekki ástæðu til að fjalla frekar um þetta frv. Nefndin leggur einróma til að þetta frv. verði samþykkt. Að vísu rita einstakir nm. undir með fyrirvara sem fram kemur á nál. Það er ekki gert ráð fyrir að skattbyrði aukist vegna þessa gjalds, síður en svo. Mér sýnist fremur að dragi úr skattbyrðinni en hitt, a.m.k. miðað við það sem fram kemur í grg. eða aths. með þessu frv. þá er áætlað að tekjur hækki um lægri prósentu en sem svarar hækkun skattleysismarka en áætlun um hækkun tekna er um það bil 20% en skattleysismörkin hækka um 25%. Heilbr.- og trn. leggur sem sagt til að frv. verði samþykkt.



Virðulegi forseti. Við skrifum hér nokkur undir þetta nál. með fyrirvara. Ég ætla að skýra frá því að sá fyrirvari markast af því að nú hefur verið lagður á mjög illvígur sjúklingaskattur þar sem sjúklingum ber að greiða um 4–5 sinnum meira fyrir hina ýmsu þjónustu sem þeir þurfa að njóta. Við höfum talið að sjúkratryggingagjaldið ætti að nægja sem framlag til þessara mála og annað kæmi úr ríkissjóði en við vildum tilgreina það með þessum fyrirvara að við erum mjög andvíg þeirri þróun sem átt hefur sér stað með þessari skattlagningu, aukaskattlagningu á sjúkt fólk.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Virðulegi forseti. Ég vil út af orðum hv. síðasta ræðumanns, 6. landsk. þm., óska eindregið eftir að þm. kynni sér reglugerðir um þau gjöld sem einstaklingar eiga að greiða og þau mörk sem sett eru á, en haldi ekki áfram þessu tali um gegndarlausar álögur á þetta fólk. Það eru komin inn í reglugerð ný ákvæði um gjaldskyldu þeirra sem þurfa að fara til læknis eða í rannsókn á göngudeild. Þó að rannsóknin sé margföld, t.d. röntgengreining, blóðrannsókn o.fl. þá er aðeins um eitt gjald að ræða. Ef við bærum þetta saman t.d. við iðgjöld til almannatrygginga árið 1971 og færðum til verðgildis í dag þá eru þetta smámunir á við það. Breytingar hafa orðið verulegar til hækkunar allra bóta, en engar á þessu nema til lækkunar. Ef við höldum okkur við hámarksfjöldann sem er kominn á, að það má ekki taka gjald nema 12 sinnum á ári, þá er það lækkun frá því sem var áður. En alltaf er einblínt á ákveðinn hluta til hækkunar en ekki hvað breytt er að öðru leyti. Það hefur t.d. aldrei verið farið lægra með hlutdeild ellilífeyrisþega og öryrkja en nú með breyttri reglugerð. Það hefur verið helmingur, nú er það komið niður fyrir helming. Nú er það 150 kr., 100 kr. og svo 50 kr. Þetta er lægra hlutfali en nokkru sinni fyrr. Ég vildi því í fullri vinsemd óska eftir því að hv. þm. kynnti sér þetta áður en hann skrifaði undir svipuð frumvörp með fyrirvara. Ég er viss um að ef hann vill kynna sér þetta og skilja það mun hann lýsa yfir ánægju sinni með þær breytingar.



Virðulegi forseti. Mér kom þessi ræða hæstv. ráðh. nokkuð á óvart. Sú hækkun sem varð á sjúkrakostnaði og læknisvitjunum og lyfjakostnaði í vor var ein aðferðin til að fylla fjárlagagatið margfræga. Nú segir hæstv. ráðh. að í raun og veru hafi verið um lækkun að ræða á öllu saman.. 



Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. síðasta ræðumanni að mér kom á óvart þessi ræða heilbrmrh. Það er greinilegt, sem við reyndar vissum, að hann hefur hopað af hólmi. Gengið var þannig frá málum að sjúklingar voru skattlagðir svo hrikalega að engu tali tók, við mikil mótmæli þeirra sem fyrir urðu og stundu menn þungan undan því. Ég virði það vissulega við ráðh. að hann skuli hafa farið að kröfum okkar stjórnarandstæðinga og séð að sér að nokkru, en okkur þótti nauðsyn að minna á hvað skeð hefur í þessum málum. Það verða ekki aftur tekin þau óþægindi sem öldruðu fólki, sjúklingum og öryrkjum voru gerð í sumar.



Virðulegi forseti. Félmn. hefur haft þetta mál til athugunar og eins og fram kemur mælir nefndin eindregið með því að frv. verði samþykkt. Þetta er afskaplega einfalt mál að allri gerð, en skv. 26. gr. laga um tekjustofna sveitarfélaga, 8. mgr. þeirrar gr., er gert ráð fyrir því að þær fjárhæðir sem hér er um að ræða breytist í samræmi við breytingar á skattvísitölu. Hér er í fyrsta lagi um að ræða fastan frádrátt, í öðru lagi frádrátt vegna barna og í þriðja lagi um fjárhæðir sem ekki eru innheimtar, þ.e. ef útsvar er innan ákveðinna marka. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt.

Frsm. (Eyjólfur Konráð Jónsson) Hæstv. forseti. Hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar hefur rætt þetta mál allmikið og reynt að komast til botns í því hverjar afleiðingar þess kynnu að verða og hvert samræmi væri í þessari löggjöf við ýmiss konar önnur vafaatriði og ýmiss konar misræmi í skattalögum, sem alltaf hlýtur að verða en kannske þó mest á umbrota- og verðbólgutímum eins og við höfum lifað. Þess vegna er málið kannske ekki alveg eins einfalt og það lítur út við fyrstu sýn. Engu að síður erum við sammála um að mæla með samþykkt þess og það sé réttlætismál í flestum tilfellum að þeir, sem láti af störfum, verði skattfrjálsir árið eftir að þeir ljúki sinni meginatvinnu jafnvel þó þeir starfi eitthvað lítils háttar áfram. En þetta gildi þó ekki nema í eitt skipti eins og frv. gerir ráð fyrir. Við komumst þó að þeirri niðurstöðu að það væri óeðlilegt að hafa þessa lagaskyldu alveg ótvíræða og algilda því að það getur vel verið að einhver einstaklingur hafi mjög háar tekjur eitthvert einstakt ár og kannske árum saman. Við getum hugsað okkur mann sem rekur atvinnurekstur í eigin nafni. Hann kann að hafa mjög háar tekjur, jafnvel svo mörgum milljónum eða jafnvel milljónatugum skipti, og þá er ekki eðlilegt að hann verði alveg skattfrjáls þegar hann lætur af störfum. Af ýmsum öðrum ástæðum geta menn haft mjög miklar tekjur einstök ár þótt þær séu minni önnur. Þess vegna leggjum við til að sett verði þak á þessa upphæð, ef svo má að orði komast, og að miðað yrði við 1 millj. kr. í hreinar launatekjur en mundi síðan breytast með breyttu verðlagi eins og aðrar upphæðir í skattalögum verði frv. þetta samþykkt. Jafnvel þótt það verði nú einungis afgreitt úr þessari hv. deild mundi verða flutt brtt. við annað frv. um tekju- og eignarskatt, sem einmitt er hér til meðferðar í hv. fjh.- og viðskn. og verður væntanlega afgreitt út úr henni á morgun, um lögfræðilega tæknilegar brtt. til þess að sama gilti um þessa upphæð og aðrar að þær breyttust með verðlagi. Ég skal ekki fjölyrða um þetta frv. en einungis víkja lítillega að brtt. sem fram hefur komið frá hv. þm. Ragnari Arnalds o.fl. um að láta lög þessi verða gild að því er einstaklinginn varðar þegar hann hefur náð 55 ára aldri. Ég er mjög eindregið andvígur þessari till. og ber þar margt til. En við höfum einnig rætt þetta mjög ítarlega í nefndinni og raunar á nefndarfundum hér í hornunum líka. Við þekkjum hvers annars sjónarmið og ekkert er sjálfsagðara en að þessi brtt. gangi hér undir atkv. hv. þm. Ég býst ekki við að neinn sé bundinn af flokksfyrirmælum í því efni. Mín afstaða byggist á því að lægstu mörk, sem þekkt eru að því er varðar lífeyrisgreiðslur hér á landi, eru einmitt 60 ár að því er sjómenn varðar. Ég mundi einmitt halda að þetta lækkaða mark gæti leitt til þess að menn færu að hugsa hvort það ætti nú að verða almenn regla í þjóðfélaginu að hættu kannske vinnu 55 ára gamlir, hversu mikið starfsþrek sem þeir hefðu. Menn segja kannske að þetta sé útúrsnúningur og víst má segja að það er ekki það sem verið er hér að ákveða, heldur að menn geti valið þetta skattfrjálsa ár þegar eftir 55 ára aldur þegar flestir eru sem betur fer í fullu fjöri og margir kannske með meira starfsþrek en oft áður, eða a.m.k. meiri reynslu og því kannske meiri möguleika á að afla sér hárra tekna eða láta eitthvað gott af sér leiða og fá þá borgað fyrir það eins og venja er eða á að vera í atvinnulífinu. Ég tel sem sagt að menn eigi ekki að fá þessi réttindi fyrr en sextugir. Það er miklu frekar að það þurfi að hjálpa fólki sjúkleika vegna og ég tala nú ekki um þegar fyrirvinna kannske fellur frá. Þá er sjálfsagt mál að skattar falli niður af tekjum fyrirvinnunnar, sem kannske hefur unnið fyrir stóru heimili, miklu frekar en að hver og einn geti þegar hann hefur náð 55 ára aldri kannske þrælað eitt ár, kannske líka hagrætt sínum tekjum, kannske líka samið við sinn vinnuveitanda eitthvað um það að fá mjög mikla aukavinnu þetta ár o.s.frv. og náð sér þar í skattfrjálsar tekjur í gusuþjóðfélagi þar sem vel árar stundum og verr aftur annað árið. Allt er það nú mannlegt að reyna að borga ríkinu ekki meiri skatta en þörf er á. Þetta opnar áreiðanlega ýmsar leiðir og ekki verður það til að bæta siðferðið að fara að lækka þessa upphæð. Ég sagði áðan að mál þetta væri ekki eins einfalt í heild sinni burtséð frá aldursmarkinu og menn kannske héldu við fyrstu sýn. Auðvitað gildir það sem ég var að segja núna rétt áðan líka þegar maðurinn hefur náð 60 ára aldrinum, en þó er það ólíklegra að menn geti hagrætt tekjum sínum eins þá og þegar þeir eru yngri og þróttmeiri. Gagnrökin þekki ég og virði þau líka. Það er sjálfsagt að hlýða á rök og við fáum vafalaust að hlýða á þau hér frá hv. tillögumönnum sem brtt. flytja. Hver og einn metur það svo fyrir sig hvað hann gerir í því. En ég held að það sé mjög óheillavænlegt að lækka þetta aldursmark og það boði ekkert gott. Ég mun, eins og ég sagði áðan, greiða atkv. á móti brtt.



Virðulegi forseti. Eins og fram kom hjá hv. frsm. n. er full samstaða í n. um að afgreiða þetta mál sem allir nm. töldu mjög til bóta. Eins var það sameiginlegt álit manna að nauðsynlegt væri að setja ákveðna takmörkun á þessa heimild eins og fram kemur í brtt. sem nefndin flytur öll. Hins vegar kemur það fram í nál. að einstakir nm. áskilja sér rétt til að fylgja eða flytja brtt. og það hafa sem sagt þrír nm. gert á þskj. 247 ásamt nokkrum öðrum þm. deildarinnar. Flm. þessarar till. eru auk mín fulltrúi Bandalags jafnaðarmanna á fundum nefndarinnar, en hann á ekki kjörið sæti í nefndinni, einnig fulltrúi Alþfl. í nefndinni, hv. þm. Eiður Guðnason, og fulltrúi Samtaka um kvennalista, hv. þm. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir. En auk okkar eru hv. þm. Davíð Aðalsteinsson og Haraldur Ólafsson flytjendur till. Eins og hér kemur fram er till. flutt af þm. allra flokka annarra en Sjálfstfl. En þó hygg ég að ekki sé nein flokksleg afstaða hjá Sjálfstfl. að vera á móti þessari till. þó að það hafi nú farið svo að enginn þm. Sjálfstfl. gerðist meðflytjandi till. Ég vil í því sambandi sérstaklega láta þess getið að hæstv. fjmrh. sem eins og kunnugt er er einn af forustumönnum sjálfstfl. og flytur þetta frv., var mjög eindregið hlynntur þessu máli þegar ég ræddi það við hann og sagðist hiklaust mundu styðja till. af þessu tagi. En hann taldi eðlilegra að till. kæmi annaðhvort frá nefndinni eða einstökum nm. eða einstökum þm. úr því sem komið væri. Hann sem sagt var því mjög hlynntur að frv. væri breytt í það horf sem hér er gerð till. um. Ég vil í þessu sambandi sérstaklega taka það fram að ég tel ekki að þessi heimild, sem hér er gerð till. um, tengist endilega lífeyrisaldri. Það er miklu eðlilegra að líta svo á að hér sé um að ræða að verið sé að losa menn undan þeirri kvöð að greiða skatt af tekjum þegar verulegur tekjustallur myndast einu sinni á ævinni og það niður á við. Það er aðeins í eitt skipti sem menn fá að njóta þessarar heimildar og það er þegar verulegur tekjustallur myndast hjá þeim frá því að hafa haft miklar tekjur og yfir í það að hafa litlar tekjur. Þetta getur verið þegar menn hætta störfum. Það getur verið þegar menn komast á lífeyrisaldur, en það getur líka vel verið að þetta sé áður en menn komast í lífeyrisaldur og tengist ekki lífeyrisaldri að einu eða neinu leyti. Ég vil bara nefna hér nokkur dæmi svo að menn átti sig á kjarna þessa máls. Við skulum hugsa okkur bónda sem er kennari eða skólastjóri og er þar af leiðandi í tvöföldu starfi. Hann er með verulegar launatekjur og tekjur af búi sínu, en getur að sjálfsögðu ekki til langframa stundað svo mikla vinnu sem þessu hvoru tveggja fylgir. Hann ákveður því, þegar hann er farinn að reskjast, að hætta kennarastarfinu, hætta því starfi sem hann gegnir við hliðina á búskapnum. Ef ekki er gerð sú breyting, sem hér er gerð till. um, er í raun og veru verið að segja við þessa menn: Þið verðið að gegna kennarastarfinu eða skólastjórastarfinu þangað til þið eruð orðnir 60 ára gamlir. Þá fyrst getið þið notið ávinningsins af efni þessa frv. Við, sem flytjum till. leggjum til að hér sé slakað eilítið á, að efni frv. sé gert sveigjanlegra með því að menn geti notið þessa frá 55 ára aldri. Okkur finnst það meiri sanngirni og að það geti vel komið upp þau tilvik að menn þurfi á því að halda að sleppa við skatt vegna tekjustalls af þessu tagi jafnvel áður en þeir hafa náð 60 ára aldri. Auk þess sem það virðist ekki sérlega skynsamlegt í þjóðfélaginu að ýta á eftir mönnum með að gegna mjög miklum ábyrgðarstöðum sem vel eru launuð eða tvöföldu starfi ef þeir sjálfir hafa tilfinningu fyrir því að kraftarnir séu farnir að þverra og ástæða sé fyrir þá að draga eitthvað saman seglin, því að auðvitað er þá ákjósanlegra að yngri menn komist að, að yngri kynslóðin fái að taka til hendinni. Við getum tekið annað dæmi. Við getum hugsað okkur iðnaðarmann hér á Reykjavíkursvæðinu sem er farinn að reskjast. Hann er í tvöföldu starfi, vinnur 80 tíma á viku hverri og hefur meginþorra tekna sinna af eftirvinnu og næturvinnu. En hann er í þessum sama vítahring og allir aðrir, sem í þessu lenda, að hann getur ekki hugsað sér að hætta að vinna svona mikið vegna þess að þá lendir hann í vandræðum með að borga skattinn. Ef frv. er samþykkt óbreytt er verið að segja við þennan mann: Ja, þú verður að hanga í allri þessari eftirvinnu eða næturvinnu alveg þangað til þú ert sextugur. En með því að gefa hér slaka er mönnum gert kleift að láta þennan tekjustall niður á við koma aðeins fyrr, t.d. á aldrinum 55–60 ára. Hann þarf þá ekki endilega, þegar hann er sextugur, að hætta algerlega að vinna. Þetta bið ég menn að athuga gaumgæfilega, að það er ekkert sem segir í frv., eins og það er nú, að menn hætti almennt að vinna þegar þeir hafa notað þessa heimild. Það gera þeir ekki endilega. Þeir halda sjálfsagt áfram að sinna ýmsum störfum. Og ef við lítum t.d. á iðnaðarmanninn, þá mundi hann hugsanlega vera í hálfu starfi, jafnvel heilu starfi með 40 tíma, en hann hefði hins vegar minnkað það verulega við sig tekjurnar að hann væri sennilega ekki lengur tekjuskattsskyldur. Þess vegna hefði hann fyrst og fremst haft not og gagn af þessari breytingu þegar tekjustallurinn stóri kom, þegar hann hætti algerlega að sinna eftirvinnu og næturvinnu. Ég held að það hafi verið skynsamlegt að nefndin gerði brtt. um það að setja á þetta hámark, 1 millj. kr. Ég held að það hafi verið nauðsynlegt að setja slíka takmörkun. En ég verð að viðurkenna að auðvitað hefði getað komið til greina að hafa á þessu einhverjar frekari takmarkanir, t.d. þær að það væru aðeins tekjurnar sem raunverulega féllu niður, sem væru skattlausar, en ekki allar tekjur mannsins á árinu. Svo að ég útskýri þetta betur getum við t.d. tekið bóndann og kennarann sem ég var að nefna áðan. Hann ætlar að hætta kennarastöðunni en halda áfram sem bóndi. Samkvæmt frv. sleppur hann við skatt af öllum tekjunum, bæði kennarastarfinu og tekjum sínum af búskapnum, jafnvel þótt hann haldi búskapnum áfram. Það má þess vegna velta því fyrir sér hvort ekki sé eðlilegt að menn sleppi fyrst og fremst við skatt af þeim tekjum sem falla niður. Hann gæti sem sagt hugsanlega verið með meiri skattskyldar tekjur árið eftir að þessi heimild er notuð. En ég tel nú að þetta sé minni háttar atriði sem skipti ekki kannske öllu mál. Þegar verið er að afnema tekjuskatt af almennum launatekjum, þá er greinilegt að hér er fyrst og fremst um það að ræða að verið er að losa menn úr þeim vítahring, sem menn lenda í með sínar topptekjur, með kúfinn af sínum tekjum, að menn geti sem sagt minnkað verulega við sig tekjurnar án þess að fá á sig verulegan tekjuskatt sem menn geta ekki staðið undir. Með þessari brtt. er verið að skapa vissan sveigjanleika, sem ekki er fyrir hendi í frv., en um leið viðurkenni ég að það kynni að hafa verið eðlilegt að hafa vissar takmörkunarreglur eins og ég hef nú gert grein fyrir varðandi tekjurnar sem ekki falla niður. Eins hefði verið hugsanlegt að áskilja að þær tekjur, sem menn væru skattlausir af, hefðu verið hjá viðkomandi skattþegn undangengin ár, t.d. seinustu 5 ár áður en heimildin er notuð, þannig að ekki komi til þess að menn geti notið þessarar ívilnunar vegna einhverra skynditekna á einu ári, sem aldrei hafa verið hjá viðkomandi skattþegn fyrr en á þessu einstaka ári. Það hefði getað komið til greina að setja undir leka af þessu tagi. En eins og ég sagði hér áðan, þá tel ég að þetta skipti minna máli þegar haft er í huga að verið er að afnema tekjuskatt af almennum launatekjum. Hv. formaður fjh.- og viðskn. taldi það helsta ókostinn á brtt. sem við flytjum við frv. að menn gætu notað þetta í sviksamlegum tilgangi, t.d. með því að gera einhvern samning við atvinnurekandann um að hagræða framtalinu þannig að tekjurnar lentu fyrst og fremst á því ári sem um væri að ræða. En ég vil benda á að eins og frv. er almennt úr garði gert verður ekki komið í veg fyrir þetta. Það getur þá alveg eins gerst við 60 ára aldur eins og 55 ára aldur eða 57 ára aldur. Þetta eru ekki nein rök gegn till. sem við flytjum hér. Þetta getur alltaf gerst. Það má velta fyrir sér hvort ástæða væri til að reyna að setja undir leka af þessu tagi, eins og hv. þm. var að gera grein fyrir hér, en það verður ekki gert með því að fella brtt., því að hún kemur þessu atriði ekkert við. Ég læt þá rökstuðningi fyrir þessari till. lokið. Vegna þess að hæstv. ráðh. er ekki hér nærstaddur vek ég athygli á því að hann lýsti yfir stuðningi sínum við þessa till. að okkur mörgum áheyrandi þegar málið var rætt við hann ekki alls fyrir löngu. Ég tel að þetta sé ekki neitt flokkspólitískt mál, eins og hv. formaður fjh.- og viðskn. tók reyndar réttilega fram, og ég vænti þess mjög eindregið að allra flokka menn treysti sér til að standa að samþykkt þessarar till.

Frsm. (Eyjólfur Konráð Jónsson) Hæstv. forseti. Mér hefur nú orðið einhver fótaskortur á tungunni, eins og þar stendur, ef ég hef talað hér um að menn gætu stundað eitthvert sviksamlegt atferli í þessu sambandi. Ég held að ég hafi nú ekki sagt það. Ég sagði hins vegar að það væri auðvitað mjög hægt um vik fyrir mann, sem hugsaði sér að nota sér þessi fríðindi á næsta ári, að sækjast eftir mjög mikilli yfirvinnu, leggja á sig mikið erfiði á því ári og taka það því rólegar á því næsta, og semja um það við sinn atvinnurekanda, sagði ég víst. Hann gæti fengið slíka yfirvinnu og kannske einhverjar aukagreiðslur. Það þekkist nú nokkuð sem heitir á útlendu máli „golden kiss“. Ef einhver maður er að láta af störfum, þá er honum kannske greidd fyrir góð og mikil störf í áratugi einhver sérstök upphæð, og það er ekkert sviksamlegt við að gera það einmitt á þessu ári þó að maðurinn héldi svo áfram vinnu þar á eftir. En meginhættan í þessu máli kom einmitt fram hjá hv. þm. Ragnari Arnalds sem ég vék nú ekki mjög skýrum orðum að. En hún er nákvæmlega þessi sem hann sagði: Maðurinn heldur áfram að vinna. Maður í fullu fjöri heldur áfram að vinna. Við skulum bara tala hreint út úr pokahorninu. Ég er orðinn 55 ára. Gerum nú ráð fyrir að það yrðu kosningar í vor og ég félli. Ég fengi sex mánaða biðlaun o.s.frv. Auðvitað mundi ég vinna alveg fulla vinnu, vinna baki brotnu frá morgni til kvölds. Ég hef aldrei haft annað eins starfsþrek og einmitt nú. Ætti ég þá um næstu áramót að tilkynna, eins og það er orðað, tilkynna skattayfirvöldum að nú væri ég hættur að vinna þó að ég sé staðráðinn í að vinna í 20 ár í viðbót? Það er það sem verið er að segja mér að gera. Það stendur í greininni: „Menn, sem náð hafa 60 ára aldri eða öðlast rétt til eftirlauna eða ellilífeyris úr lífeyrissjóði á tekjuárinu, skulu á framtölum sínum tilgreina hvenær þeir telja sig láta af störfum vegna aldurs og skal frádráttur skv. 1. mgr. þessa tölul. við það miðaður“ o.s.frv. Það skal gert. Maður getur ákveðið þetta hvenær sem er. Auðvitað er það alveg rétt að þessi sömu rök gilda eftir sextugt, en það er þó nokkur munur á vegna þess að þá fara menn kannske almennt eitthvað að lina á störfum en sem betur fer ekki 55 ára. Menn hafa yfirleitt fullt vinnuþrek 55 ára. Það er þessi hætta í málinu sem ég var að benda á. Ég tel sem sagt mjög misfarið ef þetta yrði samþykkt. Það hefði verið aldeilis ágætt fyrir mig, eins og ég var að lýsa, og mér er nánast uppálagt að gera þetta um næstu áramót ef frv. verður svona samþykkt. Það mundu líka allir segja að ég væri asni og ætti ekki heima í siðuðu samfélagi ef ég sendi ekki þessa tilkynningu og hefði það svo virkilega huggulegt. Ég skal endurtaka þetta. Segjum að það verði kosningar í vor og ég félli eða byði mig ekki fram. Þá fengi ég biðlaun út árið, sex mánaða biðlaun. Og auðvitað mundi ég vinna baki brotnu, kannske miklu meira en ég vinn hér í þinginu, miklu meira áreiðanlega, og græða peninga í bak og fyrir. Og ég fengi alveg hiklaust þessa 1 millj. skattfrjálsa. Og það er verið að segja mér að gera þetta. Ég efast nú um, jafnvel þó að þetta verði lögfest, að ég hefði geð í mér til þess.



Virðulegi forseti. Ég skal nú ekki blanda mér mjög mikið í þessa umr. Þó er nú e.t.v. ástæða til þess vegna þess að ég er meðflm. að þeirri brtt. sem hv. þm. Ragnar Arnalds hefur kynnt hér. Ég skal viðurkenna að þetta frv., sem flutt er af fjmrh. á fyrst og fremst við um það þegar maður telur sig láta af störfum. Ég vil þó minna á í þessu sambandi, og er ég þá að hluta til á öndverðum meiði við hv. þm. Eyjólf Konráð Jónsson, að ekki eru nú allir þeir sem láta af störfum alþm. og þar með á góðum biðlaunum. Það færist hygg ég æ meira í vöxt að menn vilja skipta um störf og stundum hefur það nú verið haft við orð að það væru síðustu forvöð á þessu aldursskeiði sem við tilgreinum í okkar brtt. Ég vil halda því fram að einmitt í þann mund sem menn eru að skipta um starf, leita fyrir sér um annað starf, geti tekjur þeirra dregist allverulega saman. Og þá getur verið, eins og ég vil halda fram, mjög notalegt að fá ekki skatt á tekjum síðasta árs.

Það er afskaplega notalegt.

Já, en hér er nú aðeins um áfanga að ræða í því sambandi að leggja alfarið niður tekjuskattinn og hefðu þau skref mátt vera stærri að mínum dómi. En ég vil færa fram þetta sem ég hef sagt sem rök fyrir því fyrst og fremst að ég er meðflm. að þessari till. Ég skal viðurkenna að þau tekjumörk sem fjh.- og viðskn. setur þykja mér nokkuð há. Ég mun hins vegar ekki gera um það ágreining en mér finnst tekjumörkin nokkuð há. Ég ætla ekki að tala um þetta langt mál. Það er rétt sem fram hefur komið að e.t.v. hefði verið eðlilegast að þegar aðili telur sig láta af ákveðnu starfi og tilgreinir það, þá eigi frádrátturinn aðeins við um tekjur vegna þess starfs sem tilgreint er. Hitt er rétt, að það er ekkert sem segir fyrir um það í frv. að menn megi ekki út af fyrir sig starfa áfram. Og að því leyti rekst brtt. sem við flytjum í engu á við frv. eins og það var upphaflega flutt og eins og það liggur fyrir.  Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta frekar. Ég geri fremur ráð fyrir því að brtt. verði samþykkt með vísan til þeirra raka sem komið hafa fram í þessu máli.



Virðulegi forseti. Mér finnast viðhorf hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar, 4. þm. Norðurl. v., ekki með öllu raunhæf í þessu máli og bið hann nú að hlýða vandlega á mál mitt. Ég held að hann verði að fallast á það með mér að það eru engar líkur á því að þeir mörgu sem nota sér heimild þessa frv. við 60 ára aldur séu þar með hættir störfum. Þetta viðurkennir hv. þm. og þetta hljótum við öll að viðurkenna. Það er ekki raunhæft að líta svo á. Ég held að við verðum að líta miklu frekar á orðalag laganna þannig að það merki að menn láti af hálaunuðum störfum og hverfi til starfa sem eru verulega miklu verr launuð, að það sé í þeirri merkingu sem beri að líta á orðalag laganna en ekki þannig að þeir hætti algerlega að starfa og setjist í helgan stein með bók í hönd. Frv. og efni þess fjallar fyrst og fremst um tekjustallinn, þ.e. þá verulegu breytingu sem verður einu sinni á ævinni í tekjum manna, en ekki hitt að menn láti með öllu af starfi. Það er þess vegna sem mér finnst óeðlilegt að tengja þetta á einn eða annan hátt við lífeyrisaldur, eða það að menn séu svo þrotnir að kröftum að þeir treysti sér ekki til að starfa meira, heldur einungis að menn eigi kost á því einu sinni á ævinni að sleppa við skatt þegar slíkur tekjustallur verður. Og þá ítreka ég það sem ég sagði hér áðan: það eru ekkert meiri líkur til þess að menn noti sér hagræði þessara laga með einhverjum óeðlilegum hætti, hvort sem við nú köllum það sviksamlegum hætti eða einungis hagræðingu á skattframtali eða hvernig við tökum til orða, það eru ekkert meiri líkur á því að menn noti sér þetta hagræði 57 ára gamlir en 60 ára. Á því er enginn munur. Þess vegna gerir brtt. okkar engan mun og þess vegna tel ég að menn geti vel samþykkt þessa brtt. sem skapar þarna örlitið meiri sveigjanleika fyrir menn án þess að því fylgi nokkurt óhagræði fyrir skattayfirvöld.



Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum nr. 91/1982 um málefni aldraðra með síðari breytingum. Nefndin fékk á sinn fund Pál Sigurðsson ráðuneytisstjóra. Hún telur meginatriði frv. til bóta og taka af tvímæli um hlutverk og verksvið Framkvæmdasjóðs aldraðra. Nefndin mælir með samþykkt frv. í trausti þess að heildarframlög til þessara mála verði ekki lægri að raungildi á næsta ári en fjárlög 1984 mæla fyrir um. Fjarverandi við afgreiðslu málsins var Árni Johnsen, en undir nál. skrifa auk frsm. Davíð Aðalsteinsson, Björn Dagbjartsson, Kolbrún Jónsdóttir, Karl Steinar Guðnason og Salome Þorkelsdóttir. Aðalatriði frv. voru rakin af hæstv. ráðh. í framsögu. Tekjur sjóðsins eru aðeins hinn markaði tekjustofn, sem er lagt til að hækki frá fyrra ári í samræmi við hækkun framfærsluvísitölu. Verkefni sjóðsins eru um leið skýrar afmörkuð og þau verkefni sem lúta að hjúkrunarrými, hjúkrunardeildum færð til fjárveitingavaldsins svo sem er um aðrar þær framkvæmdir í heilbrigðismálum þar sem ríkið greiðir 85% en sveitarfélögin 15%. Að vísu er heimildarákvæði um 30% af tekjum sjóðsins sem runnið geta til þessara verkefna óháð hinni hlutfallslegu skiptingu þannig að hvorugur aðili hefur hag af. Einnig er ákvæði í 2. gr. um að fulltrúi fjvn. komi inn í úthlutun fjár úr sjóðnum og þannig sköpuð tengsl á milli sem stundum hefur verið talið að skort hafi. Hins vegar leggur nefndin höfuðáherslu á að við afgreiðslu fjárlaga verði tryggt að jafnhá eða eigi lægri upphæð að raungildi renni til viðbótar sjóðstekjunum beint af fjárlögum til hjúkrunardeilda, þ.e. eigi lægri raungildisupphæð en er á fjárlögunum. Í frv. til fjárlaga er engin slík upphæð samsvarandi þessu, en þyrfti að nema minnst 30 millj. kr. ef sambærilegt ætti að vera til þessara verkefna miðað við síðasta ár skv. upplýsingum ráðuneytisstjóra heilbr.- og trmrn. Var upplýst í umr. í máli hæstv. ráðh. að á þetta skorti. Nefndin er öll sammála um að þetta verði að tryggja og stuðningur við frv. um breytingar frá núgildandi lagaákvæðum er bundinn því að við þetta verði staðið. Um Framkvæmdasjóð aldraðra og hans mörgu þörfu verkefni, sem aldrei er of vel gert við, þarf ekki að fara mörgum orðum hér. Sjóðurinn var verulegt framfaraspor og hefur miklu breytt fyrir þá mörgu sem hafa dug og áhuga að sinna þessu einu brýnasta samfélagsverkefni okkar, skuldagreiðslu okkar til þeirrar kynslóðar sem er öldruð orðin og verðskuldar sannarlega að eiga betri ævidaga og bjarta í ellinni. Ég endurtek það meginsjónarmið nefndarinnar að fjárveitingavaldið standi við sinn hlut ekki síður en áður. Nefndin telur frv. að öðru leyti til bóta og mælir með samþykkt þess. Ég vildi aðeins til frekari tryggingar óska eftir að hæstv. heilbr.- og trmrh., úr því að hæstv. fjmrh. er hér ekki en það hefði verið æskilegra, gæfi um það ótvíræða yfirlýsingu að við þetta yrði staðið. Að hann beiti sér fyrir því við fjvn. að við þessa upphæð sem þarf að vera að lágmarki 30 millj. til þessarar starfsemi verði staðið.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Virðulegi forseti. Ég hef þegar óskað eftir því við formann stjórnarinnar að hann hefði samráð við aðra stjórnarmenn í Framkvæmdasjóði aldraðra og þeir kæmu sér saman um till. til fjvn. því að fjvn. óskaði eftir viðræðum við formann stjórnarinnar í gær. Í samtali mínu við hann í morgun óskaði ég eftir því að varðandi þau fimm verkefni sem væru núna fram undan á þessum lið - tvö held ég að séu búin að vera - yrði ekki um frekari framkvæmdir að ræða og þeir tækju það upp í sína till. Ég lagði áherslu á að þeirra till. yrði um 30 millj., en vildi ekki skipta mér af því hvernig það fé skiptist innbyrðis, heldur taldi ég rétt að sjóðstjórnin fjallaði um málið, en við tækjum enga ábyrgð á ráðstöfun á gjaldinu þó að þetta frv. yrði að lögum. Ég vil til viðbótar þessu segja að frá því að þessi ákvæði komu inn í lögin um málefni aldraðra og voru þar með felld úr lögum um heilbrigðisþjónustu, þá hefur ekki verið staðið við þessi ákvæði frá hendi ríkisins. Ég legg áherslu á að það verði gert. Hér er aðallega um að ræða Borgarspítalann í Reykjavík og fjórar aðrar stofnanir á Austfjörðum, Suðurlandi og Norðurlandi. Meira get ég ekki sagt um þetta. Ég hef ekki nema eitt atkv. í Alþingi, en ég hef lagt áherslu á þetta við formann fjvn.