Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Nefndinni þótti rétt að gera við þetta frv. tvær brtt., en er eiginlega alveg samþykk efni þess, þrátt fyrir það þótt brtt. séu gerðar. Brtt., sem er við 1. gr., er í því fólgin, að eins og greinin var, mátti skilja það svo, að íslenzkir menn, sem færu í áframhaldandi flugi í gegnum Keflavíkurflugvöll, ættu ekki aðgang að þessum veitingum, þar sem sett var: „til erlendra farþega“. Til að komast fram hjá þessu og láta vera skýrt, að allir þeir, sem færu í gegnum völlinn í framhaldsflugi, hefðu þessi réttindi, var orðalagi 1. gr. breytt lítils háttar. Þá þótti líka rétt að breyta örlítið orðalagi 2. gr. Það er vitað mál, að þeir vellir, sem þessar útsölur hafa, hafa þar margt fleira á boðstólum, en vín og tóbak, og að því er einhver vísir þarna, um bréfsefni, um póstkort o.fl., og ef aðstæður yrðu þær í framtíðinni, að betri skilyrði yrðu til slíkrar sölu og væri hægt að víkka þau eitthvað út, þá þótti rétt að taka inn í það heimild til þess. Þess vegna var bætt aftan við: „og hvers konar aðrar vörur“ í 2. mgr. En afleiðingin af þessu varð svo sú, að fyrirsögninni á frv. varð að breyta lítils háttar. Þetta eru engar efnisbreytingar að heitið geti, og með þessum breytingum leggjum við til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um frv. til l. um veitingu ríkisborgararéttar, sem komið er frá Nd. Það, sem valdið hefur dálitlum erfiðleikum í sambandi við meðferð þessa máls, er það, að stöðugt hafa verið að berast umsóknir um veitingu ríkisborgararéttar, eftir að frv. var upphaflega lagt fram. Seinasta umsóknin barst fyrir nokkrum dögum. Í meðförum Nd. fjölgaði þannig umsækjendum um ríkisborgararétt skv. frv. úr 57 upp í 67. Það gefur að skilja, að það er dálítil áhætta að taka inn marga nýja umsækjendur nú, þegar svo langt er liðið á þing, að því er ætla má, því að nokkur hætta getur verið á því, að frv. kunni þá að daga uppi, en slíkt má ekki henda, þar sem þetta er réttlætismál margra umsækjenda, sem fullnægja öllum skilyrðum. Á hitt er enn fremur að líta, að það er ekki gott að þurfa að neita mönnum, sem senda umsóknir í fullkomnu lagi og uppfylla öll skilyrði til þess að öðlast þennan rétt. Að athuguðu máli hefur allshn. Ed. orðið sammála um að mæla með samþykkt þessa frv. með tveim breytingum. Hún leggur til, að teknir verði upp í frv. þrír menn, er bætist inn í gr. í stafrófsröð. Þar er fyrst Jónmundur Jensen, annar Agnar Jensen og þriðji Knud Larsen. Einnig er gert ráð fyrir því, að orðin „fær réttinn 7. apríl 1958“ í 66. tölulið frv., eins og það kom frá Nd., verði felld niður, þar sem 7. apríl er nú liðinn. Með þessum breytingum leggur n. einróma til að frv. verði samþykkt.

Frsm. meiri hl. (Björgvin Jónsson) : Herra forseti. Árið 1949 skipaði þáv. samgmrh. mþn. til þess að endurskoða lög nr. 21 frá 1926, um veitingasölu, gistihúsahald o. fl. N. skipuðu þessir menn: Brynjólfur Ingólfsson stjórnarráðsfulltrúi, sem var form. n., Jón Sigurðsson borgarlæknir í Rvík, voru þeir báðir skipaðir án tilnefningar, Böðvar Steinþórsson frá Sambandi matreiðslu- og framreiðslumanna, Hörður Ólafsson lögfræðingur, tilnefndur af Sambandi veitinga- og gistihúsaeigenda, og Sigurjón Danivalsson, tilnefndur af ferðaskrifstofu ríkisins. Þessi nefnd samdi frv. að lögum um veitingasölu, gistihúsahald o. fl., og var það lagt fyrir Alþingi 1951, en varð ekki útrætt á því þingi. Samgmrh. hefur nú látið endurskoða þetta frv. og gert á því nokkrar breytingar, eins og um getur í grg., er því fylgir. Núgildandi lög um þessi mál eru meira en 30 ára gömul, og orkar það vart tvímælis, að brýn þörf er orðin á því að endurskoða þau. Frv. þetta miðar að því að bæta úr þeim göllum, sem vera þykja á gildandi veitingalögum, koma á betra eftirliti, en nú er með rekstri gisti- og veitingastaða og skapa grundvöll undir reglugerð um flokkun gististaða eftir gæðum og hreinlæti og aðbúnaði í þeim, í því skyni, að bættri skipan verði komið á slíka starfsemi. l. kafli frv. felur í sér orðaskýringar. Þær sýna m. a., að ákvæði þessa frv. eru víðtækari en samsvarandi ákvæði voru í frv. 1951 og ná m. a. til gistiheimila og söluskýla. Í II. kafla frv. er kveðið svo á, að enginn megi gera sér gististaðahald né veitingasölu að atvinnu, nema hann hafi til þess leyfi lögreglustjóra. Áður en lögreglustjóri veitir leyfið, skal hann leita álits sveitarstjórnar og heilbrigðisnefndar. Til þess að geta fengið leyfið þarf umsækjandi að vera fjárráða, hafa forræði á búi sínu, hafa óskert borgaraleg réttindi, vera heimilisfastur á Íslandi og hafa ekki hin síðustu þrjú ár verið dæmdur til refsingar fyrir óleyfilegan innflutning, sölu eða veitingu á áfengi. Í II. kafla frv. eru ákvæði um, að ráðuneytinu sé heimilt að flokka gistihús eftir gæðum og auðkenna þannig, að hægt sé að átta sig á, í hvaða flokki þau eru, Lagt er til, að heitið „gistihús“ verði lögskipað sem heiti á gististöðum vissrar stærðar og með ákveðnum búnaði. Í reglugerð, sem ráðuneytið setur, skal setja fyllri reglur um búnað gistihúsa. Samkvæmt frv. mega þau fyrirtæki ein bera gistihúsanafn, hvort sem er einstakt eða í samsettu heiti, er hlotið hafa til þess sérstakt leyfi lögreglustjóra og þannig fengið viðurkenningu á því, að þau fullnægi vissum lágmarkskröfum um stærð og búnað. Jafnframt því að heimila gistihúsarekstur felur gistihúsaleyfi einnig í sér heimild til að reka veitingastarfsemi fyrir dvalargesti og aðra í sambandi við gistihúsið. Um vínveitingar fer þó eftir áfengislögum. Skilyrði fyrir því að fá gistihúsleyfi eru m. a. samkvæmt þessu frv., að í gistihúsinu starfi að staðaldri maður, er hafi öðlazt viðurkenningu á því að hafa sérþekkingu til þess að starfa í gistihúsi með því að hafa lokið burtfararprófi í matreiðslu, framreiðslu eða gistihúsastjórn á innlendum eða erlendum skóla, sem ráðuneytið viðurkennir. Í IV. kafla frv. eru ákvæði um veitingahús, gistiheimili, gistiskála og greiðasölu og söluskýli. Samkvæmt frv. gildir nafnið veitingahús um veitingastaði af tiltekinni stærð, útbúna til að láta í té þjónustu um veitingasölu og hafa fyrirskipaðan búnað. Gistiskáli nefnist staður, þar sem er aðstaða til gistingar, en takmörkuð þjónusta er látin í té. En gistiheimili eru samkvæmt frv. þeir gististaðir, er selja gistingu og greiða í atvinnuskyni, en eru að einhverju eða öllu leyti í sambandi við heimili gestgjafa. Nafnið greiðasala er samheiti um alla þá staði, þar sem seld er næturgisting. Söluskýli er staður, þar sem seldir eru gosdrykkir, öl, sælgæti og salan er ekki háð reglum sölubúða um lokunartíma og annað. Í reglum, sem ráðuneytið setur, verður greint nánar, hvaða kröfur skuli gerðar til gististaða og hvers flokks þeirra um sig. Sjálfsagt er að gera kröfu til þess, að á öllum gististöðum sé gætt hreinlætis og hollustuhátta, en að öðru leyti verður að gera minni kröfur til hinna smærri gististaða, en gistihúsa um þjónustu og allan búnað. Í V. kafla frv. er lagt til, að ferðaskrifstofa ríkisins hafi með höndum eftirlit með starfsemi gisti- og veitingastaða. Í VI. kafla frv. eru ákvæði um gjald fyrir leyfi, sem veitt eru til þeirrar starfsemi, sem frv. fjallar um. Gert er ráð fyrir, að leyfin verði endurnýjuð á fimm ára fresti gegn 200 kr. gjaldi hverju sinni. Á það að auðvelda aðstöðu lögreglustjóra til þess að hafa yfirumsjón með starfsemi leyfishafa í hverju lögsagnarumdæmi um sig og opna honum leið til þess að fylgja eftir aðfinnslum, ef þurfa þykir. Það nýmæli er í þessum kafla frv. að veita ráðherra heimild til að ákveða sameiginlegan opnunar- og lokunartíma fyrir alla veitingastarfsemi. Er talið nauðsynlegt, að hægt sé að tryggja, að gisti- og veitingastaðir loki ekki almennt, t. d. á hátíðisdögum, en að því hafa verið nokkur brögð, viðskiptavinum til mikils óhagræðis. Ákvæði 21. og 22. gr. miða að því að tryggja, að þessi löggjöf raski ekki tilfinnanlega aðstöðu þeirra manna, sem nú stjórna eða vinna við gististaðahald og veitingastarfsemi. Þar eru m. a. ákvæði um það, að hver sá, sem við gildistöku þessara laga rekur gistihús með eigi færri en 20 rúmum fyrir gesti, geti fengið útgefið sér til handa bráðabirgðaleyfi til að halda rekstrinum áfram á sama stað til ársloka 1962, þótt gistihúsið fullnægi ekki þeim skilyrðum, sem sett verða um stærð og búnað. Með því er núverandi leyfishöfum veittur frestur til þess að ráða bót á því, sem á skortir, eða að öðrum kosti að breyta um nafn fyrirtækisins og falla undir þá flokka, sem veita minni þjónustu og minna er krafizt af. Samgmn. þessarar deildar hefur rætt frv. þetta á þremur fundum sínum. Telur meiri hl. n., hv. þm. Barð., hv. þm. Ak. og ég, að frv. sé til mikilla bóta, og mælir því með því, að það verði samþykkt. Einstakir nm. áskilja sér þó rétt til þess að flytja og fylgja brtt. Minni hl. samgmn., þeir hv. þm. N-Ísf. og hv. þm. V-Sk., skilar séráliti um málið og mun gera grein fyrir því álíti sínu.



Herra forseti. Það er rétt, sem hv. frsm. meiri hl. sagði, að nefndin hefur ekki getað orðið sammála um þetta mál. Hv. meiri hl. vill samþykkja frv. óbreytt og telur það, eins og hv. frsm. meiri hl. sagði, „til mikilla bóta“, en við í minni hl., ég og hv. þm. V-Sk., teljum, að vísa beri málinu til hæstv. ríkisstjórnar. Fyrir hv. samgmn. Nd. lá álit frá Sambandi veitinga- og gistihúsaeigenda, sem að sjálfsögðu hlýtur að bera bezt skyn á það, hvað henti í þeim efnum, sem hér um ræðir. Í þessu áliti var þeirri skoðun m. a. lýst, að þetta frv. væri gallað og ófullkomið, að lögfesting þess, eins og það liggur nú fyrir, væri lítt eða ekki til bóta. Jafnframt fór stjórn veitingamannasambandsins fram á það, að horfið yrði frá að samþ. frv. á yfirstandandi Alþingi, en hins vegar yrði að nýju hafin athugun á málinu og samtökum veitingamanna og gistihúseigenda þá gefið tækifæri til þess að vera með í þeirri athugun. Ef hins vegar yrði ekki fallizt á þessa ósk, taldi sambandið nauðsynlegt, að verulegar breytingar yrðu gerðar á frv. Við í minni hl. samgmn. þessarar hv. deildar höfum talið rétt að fallast á þessi rök veitingamannasambandsins og teljum, að ekki sé rétt að setja löggjöf um þessi mál, sem gangi í berhögg við vilja þeirra manna, sem hafa veitingasölu og gististaðahald að aðalatvinnu. Við teljum, að þessir menn eigi að hafa bezta aðstöðu til þess að vita, hvað henti í þessum efnum. Við leggjum því til, að frv. verði vísað til ríkisstj. til frekari undirbúnings málinu í heild og að þá verði haft samráð við fyrrgreind samtök. Ef þessi till. okkar verður hins vegar ekki samþykkt, munum við freista þess að fá nokkrar breytingar gerðar á frv. við 3. umr. þess. Á þessu stigi málsins tel ég ekki rétt að fara út í að ræða efnislega þær breyt., sem æskilegt væri að fá gerðar á frv., en vil fyrst fá úr því skorið, hver stefna hv. d. er gagnvart frv., en vil að lokum endurtaka þá skoðun okkar hv. þm. V-Sk., að við teljum, að fráleitt sé að setja löggjöf um svo víðtækt efni, sem hlutaðeigandi samtök telja lítt eða ekki til bóta og mjög ófullnægjandi og gallaða.



Herra forseti. Ég vil aðeins með örfáum orðum gera grein fyrir afstöðu minni til þessa frv. Ég verð að segja það, að mér finnst frv. ekki svo vel úr garði gert sem vera skyldi. Mér finnst það í heild bera vott um hroðvirkni í störfum. Það kann að liggja nokkuð í því, að fyrst fjallar nefnd um þetta mál og semur frv., síðan kemur önnur nefnd og pillar eitthvað lítils háttar í það frv., sem hin nefndin hafði samið, og niðurstaðan orðið sú, að frv., sem hér liggur fyrir, ber mjög keim af hroðvirkni. Mér er ljóst, að það er nauðsyn á endurskoðun löggjafar um þetta efni, en þar fyrir tel ég ekki rétt, að málið sé afgr. eins og það liggur fyrir nú. Ég hallast helzt að því að vísa málinu til ríkisstj., þannig að hún geti skipað n. að nýju til að fara vandlega yfir það og undirbúa frv., sem boðlegt sé.

Frsm. meiri hl. (Björgvin Jónsson) : Herra forseti. Við höfum í samgmn., eins og ég sagði áðan, rætt þetta frv. á þremur fundum fram og aftur. Ég verð að viðurkenna, að ég hef ekki þá sérþekkingu á rekstri veitinga- og gististaða, að ég geti örugglega sagt um, hvort frv. sé hroðvirknislega úr garði gert, en ég verð að benda á það, að samtök matsveina og veitingaþjóna hafa eindregið mælt með því, að þetta frv. næði fram að ganga, og eins benda á hitt, að þær sérstöku aths., sem Samband veitinga- og gistihúsaeigenda gerir við þetta frv., virðast ekki við fljóta yfirsýn vera mikilvægar. Ég get fyrir mína hönd lýst því hér yfir, að ég mundi t. d. fylgja brtt., ef fram kæmi, sem miðar að 1. liðnum, sem þeir tala um, veitingamennirnir, þar sem þeir telja óæskilegt, að fellt sé niður ákvæði um, að leita verði leyfis til þess að leyfa gistingu og veitingu um borð í skipum, eftir að þau eru komin á ákvörðunarstað. Hvað 2. tölul. viðvíkur, þá finnst mér alveg sjálfsagt, að það séu skýr ákvæði í veitingalögum í sambandi við áfengismál. Við vitum, að í veitingahúsum fer fram mikið af samkomum, og það verður að girða fyrir það alveg örugglega í löggjöf, að veitingamenn stundi á nokkurn hátt leynivínsölu, og ég get ekki séð, að það sé á nokkurn hátt móðgun við veitingamannastéttina, þó að löggjafinn girði fyrir það í upphafi, að um nokkra misnotkun á því geti verið að ræða. Um 3. aths. Sambands veitinga- og gistihúsaeigenda er það að segja, að það eru víst í þessari löggjöf svipuð ákvæði hvað viðkemur erlendum ríkisborgurum og í lögum um aðrar atvinnugreinar, og við töldum ekki ástæðu til að taka upp í þennan lagabálk sérákvæði. Hvað 4. aths. viðvíkur hygg ég, að við gerum okkur allir grein fyrir því, að ástandið í gistihúsamálum hjá okkur hér á landi er alls ekki jafngott og það ætti að vera, að það er örugglega fullkomin ástæða til þess, að sérstakri stofnun eins og ferðaskrifstofu ríkisins, sem er sá aðili, sem á að hafa forgöngu um t. d. að gera landið að ferðamannalandi, sé falið að hafa eftirlit með því, að gististaðir og veitingahús séu eins úr garði gerð og gert er ráð fyrir í löggjöf. Við vitum, að á ýmsum hinna smærri staða er ákaflega erfitt ýmissa hluta vegna fyrir lögreglustjóra og heilbrigðisnefndir að hafa þetta eftirlit á hendi. Þar kemur margt til, þó að ekki sé annað en sveitarígur og annað slíkt, sem getur gert þetta eftirlit gagnslítið. Um 5. aths. get ég aðeins vísað til þess, sem ég sagði um þá fjórðu. En ég tel og við í meiri hl. n., að það sé ákaflega mikils virði, að þessi lög séu endurskoðuð. Og þó að svo færi, að það kæmi í ljós, að lögin væru ekki alfullkomin, þá hefur víst annað eins komið fyrir og þó að till. um einhverjar breyt. á lögunum kæmu fram á næsta þingi, eftir að reynslan fer að skera úr um í framkvæmd. Ég vil mæla eindregið með því, að þessu máli verði vísað til 3. umr., tek það fram, eins og segir í nál. okkar, að við nm. erum óbundnir eða getum fylgt eða flutt brtt., ef hægt er að sýna okkur fram á, að þær séu til bóta.



Herra forseti. Alkunna er, að hér á landi er tilfinnanlegur skortur gistihúsa. Þessi skortur gistihúsa er mjög tilfinnanlegur vegna erlendra ferðamanna, sem heimsækja landið, enda er það svo, að það er dautt mál að vera að tala um Ísland sem ferðamannaland, meðan gistihúsaástandið er eins og nú er. Í flestum sveitum landsins er ástandið þannig, að það er ekki um nein gistihús að ræða í þess orðs merkingu. Aðeins eru þar hús, sem opin eru þrjá sumarmánuði eða svo og taka á móti gestum. Rekstur þessara húsa getur ekki talizt atvinnurekstur, heldur eru þar starfrækt í sambandi við búrekstur eða annan atvinnurekstur. En þau eru engu að síður mjög gagnleg og nauðsynleg. Ástandið er þannig á heimilum víðast hvar í sveitum, að þar er ekki kleift að taka á móti gestum, svo að nokkru nemi. Það er fólksfæðin, sem þessu veldur. Af þessari ástæðu er brýn nauðsyn, að sumargistihús séu starfrækt, sem veita gestum móttöku, enda er það víða í sveitarfélögum og jafnvel sýslufélögum, að þau veita þessum húsum eða þeim mönnum hlunnindi á ýmsa lund, er vildu taka að sér rekstur slíkra gistihúsa. Af ástæðum þeim, sem ég hef hér nefnt, má það vera ljóst, að ekkert má aðhafast, sem torveldar rekstur þessara sumargistihúsa. En ég get hins vegar ekki séð betur en að ef þetta frv. verður gert að lögum, þá muni þetta vera torveldað. Skal ég benda hér á nokkur dæmi. Í 23. gr. frv. eru öll gistihúsa- og veitingaleyfi skv. eldri lögum felld úr gildi með gildistöku þessara laga. Þetta þýðir, að ef starfrækja á þessi sumargistihús áfram, verður að fá til þess ný leyfi og verður að greiða fyrir það 500–1.000 kr. Þar sem ég þekki til og þessi sumargistihús eru rekin, er það iðulega þannig, að það er ekki gróðavegur, heldur beint tap á rekstri þeirra. Virðist því lítið vit í því að vera að íþyngja þessum aðilum með því að skattleggja þá með því að krefjast æði mikils gjalds til þess að mega opna þau og reka þau. Í 4. lið 11. gr. er svo fyrir mælt, að á gistihúsi starfi að staðaldri maður, sem fullnægir skilyrðum 12, gr., þ. e. að hann hafi lokið brottfararprófi í matreiðslu, framreiðslu og gistihúsastjórn frá innlendum eða erlendum skóla, sem rn. viðurkenni. Að vísu nær þetta ekki til þeirra sumargistihúsa, sem nú eru starfrækt, en það nær til allra, sem vilja koma upp slíkum húsum og starfrækja þau. Sjá allir, að það er sama sem gersamlega að drepa þessa viðleitni að krefjast þess, að gistihúsið taki svo dýra menn til rekstrarins aðeins þrjá sumarmánuðina. Ég þekki það mjög vel, að góðar húsmæður eða konur, sem hafa verið fengnar til þess að reka slík gistihús, eru fullkomlega hæfar til þess, og ég tel það ekki sæmandi að útiloka þær gersamlega frá þessu starfi, ef fáanlegar eru. Ég tel nauðsynlegt, að þetta mál fái betri undirbúning. Það kallar ekkert að, að mér sýnist, til þess að afgreiða málið. Ég vil því mjög eindregið mælast til þess, að málinu verði vísað til ríkisstj. til frekari endurskoðunar, og ekki sízt með tilliti til þeirra sumargistihúsa, sem starfrækt eru og ég tel brýna nauðsyn á að starfrækja áfram. Það getur farið svo, ef Alþ. eða löggjafinn ætlar að fara að þyngja starf þessara húsa, að þeim yrði beinlínis lokað. En við vitum, að nú er mikið um orlofsferðir hér innanlands, og því tel ég alveg brýna nauðsyn bera til þess, að þau séu einmitt opin um sumarmánuðina,



Ég tel, að þá vankanta, sem kunna að vera á frv., megi vel laga við 3. umr. málsins, og segi já. 2.–9. gr. samþ. með 8:1 atkv. 10.–13. gr. samþ. með 8 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KK, PZ, SE, BjörgJ. EggÞ, FRV, FS, BSt. FÞ, GTh, JJós, JK, SB, SÓÓ, ÁG, BjörnJ greiddu ekki atkv. 1 þm. (HermJ) fjarstaddur.

Forseti (BSt) : Út af því, hvort þessar greinar hafa verið löglega samþykktar, vil ég benda á, að í 44. gr. þingskapa stendur: „Hvorug þingdeildin má gera nokkra ályktun, nema meira en helmingur þingdeildarmanna sé á fundi og greiði atkv. Þingmaður, sem er á fundi, en greiðir ekki atkv. við nafnakall, án lögmætra ástæðna, telst taka þátt í atkvæðagreiðslunni.“ Þetta sýnist mér alveg ótvírætt. Þá var vikið að því, að þetta mundi koma í bága við stjórnarskrána. Mun átt við ákvæði 53. gr., sem segir, að hvorug þingdeildin geti samþykkt mál, nema meira en helmingur þingdeildarmanna sé á fundi og greiði þar atkvæði. En ákvæði þingskapanna, sem setja nánari reglur um starfstilhögun á þinginu, segir, að sá þingmaður, sem við nafnakall greiðir ekki atkv., teljist taka þátt í atkvæðagreiðslunni. Samkvæmt þessu og samkvæmt því, sem áður hefur komið fyrir hér í Alþingi og verið úrskurðað, þá eru 10.–13. gr. frv. samþykktar.



Herra forseti. Í 53. gr. stjórnarskrárinnar segir: „Hvorug þingdeildin getur gert samþykkt um mál, nema meira en helmingur þingdeildarmanna sé á fundi og greiði þar atkv.“ Þessi ákvæði eru alveg skýr. Og þannig var það skilið um langan aldur á Alþingi, að ef ekki fékkst meiri hluti þingmanna eða deildarmanna til þess að segja já eða nei, þá var frv. eða till. þar með fallin. Fyrir nokkrum árum var gerð sú breyting á þingsköpum með 44. gr. þeirra að túlka þetta ákvæði stjórnarskrárinnar með alveg furðulegum hætti, og túlkunin er á þá leið, að sá maður, sem greiðir ekki atkv., skuli samt teljast greiða atkv. Það er náttúrlega eftir allri heilbrigðri skynsemi ljóst, að þetta ákvæði þingskapa brýtur í bága við stjórnarskrána og fær ekki staðizt. Þegar þessi þingskapabreyting var hér á ferðinni í Alþingi, var þessu að sjálfsögðu mótmælt sem stjórnarskrárbroti. En það var keyrt í gegnum þingið engu að síður, og þannig hefur þessu verið beitt nú um alllangan aldur, svo að auðvitað er það rétt, að hæstv. forseti kveður nú upp sinn úrskurð í samræmi við það, sem tíðkazt hefur nú um nokkurra ára skeið. En hitt þótti okkur hv. þm. V-Sk. rétt að benda á, fyrst þetta tilfelli kom fyrir, sem gerist nú ekki mjög oft, að það fæst ekki helmingur þdm. til þess að greiða atkv. með eða móti. Ég er þeirrar skoðunar og hef jafnan verið, að þetta ákvæði þingskapa, þessi túlkun, sem brýtur algerlega í bága við ákvæði stjórnarskrárinnar, skýlaust ákvæði stjórnarskrárinnar, fái ekki staðizt og þess vegna séu skv. réttum skilningi á stjórnarskránni þessar greinar fallnar. Ég vildi aðeins láta þessar athugasemdir koma hér fram.

Forseti (BSt) : Ég álít, að tilhögun funda hér á Alþ. og atkvgr. verði að fara eftir þingsköpunum. Og þar sem, eins og hv. 6. þm. Reykv. viðurkennir, þetta er venja, þetta er bæði þingskapaákvæði og venja um mörg ár að fara eftir því, þá sé ég ekki annað, en þannig beri að gera. Hvað það snertir, að það komi í bága við stjórnarskrána, það get ég ekki séð, því að það er þingskapanna að segja til um það, hvað sé að greiða atkv. og hvernig eigi að greiða atkv. Ef þetta kemur í bága við stjórnarskrána, þá hafa verið til ákvæði áður í þingsköpum frá upphafi vega, sem eru alveg þau sömu, en þó ekki þannig, að áskilinn sé endilega meiri hluti þeirra, sem á fundi eru, að samþykkja mál eða málsatriði, því að lengi var það þingskapaákvæði, að þeir, sem ekki greiða atkv., teljast til meiri hlutans. Því var breytt síðar. Um nokkur ár var það svo, að það var ekkert ákvæði um þetta, sem hér um ræðir, en svo 44. gr. þingskapa sett fyrir æði mörgum árum, og hefur verið eftir henni farið. Ég sé mér ekki fært að úrskurða þvert ofan í þingsköpin og viðteknar venjur. Þess vegna lít ég svo á, að 10.–13. gr. séu samþykktar. - Svo má bæta því við, að í sjálfu sér stappar það nærri, að það sé nú skylda þm. að greiða atkv., þó að það sé ekki alveg beinlínis. 14.–15. gr. samþ. með 8 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: FS, KK, PZ, SE, BjörgJ, EggÞ, FRV, BSt. FÞ, GTh, JK, SB, SÓÓ, AG, BjörnJ greiddu ekki atkv. 2 þm. (HermJ, JJós) fjarstaddir. 16.–17. gr. samþ. með 9 shlj. atkv. 18.–25. gr. samþ. með 9 shlj. atkv. Fyrirsögn frv. og fyrirsagnir kafla þess samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr, með 9 shlj. atkv.