Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál, sem hér er til umr. nú, var flutt á þingi í fyrra, en dagaði þá uppi í þinglokin. Þá fjallaði fjvn. um málið og var efnislega meðmælt till., en lagði hins vegar til, að henni yrði breytt að orðalagi. Og nú hefur málið verið tekið upp aftur á þessu þingi og þá í því formi, sem fjvn. lagði til í fyrra, og er skemmst af því að segja, að fjvn. hefur ekkí breytt afstöðu sinni til þessa máls og leggur til, að till. verði samþ. eins og hún liggur fyrir á þskj. 78. En eins og orðalag till. ber með sér, er stefnt að því að láta nú í sumar gera athugun á því, hvort ekki sé grundvöllur fyrir stofnun garðyrkjuskóla á Akureyri eða í nágrenni Akureyrar. Ég held, að óhætt sé að fullyrða, að það sé verulegur áhugi á því á Norðurlandi, að garðyrkjuskóli megi rísa á Akureyri. M.a. hafa kvenfélögin norðanlands látið þetta mál mjög til sín taka og hvatt til aðgerða í því, enda er málið að nokkru leyti flutt fyrir áskorun frá þeim samtökum. Aðstæður til garðyrkjukennslu á Akureyri eru góðar. Þar er ræktunaráhugi og ræktunarmenning, sem stendur traustum fótum, og kennslukraftar eru fyrir hendi til þess að kenna þær greinar, sem þörf er á í slíkum skóla. Og einnig má benda á það, að á Akureyri er „grasgarður“ svokallaður, sem óhætt er að segja að sé eins og lifandi kennslutæki við slíka stofnun. Ég vil geta þess, sem raunar hefur komið fram, þegar þetta mál var til umr. hér fyrr á þingtímanum, að garðyrkjukennsla fór fram á Akureyri um mjög langt skeið, ég hygg ein 30 ár, hér áður fyrr á vegum Ræktunarfélags Norðurlands, og ef garðyrkjuskóli yrði aftur stofnaður á Akureyri, er raunverulega um að ræða endurreisn fyrri starfsemi í þessari grein, og færi vel á því, að slík endurreisn mætti verða að veruleika. Ef þessi till. verður samþ., hygg ég, að þar sé um að ræða mjög mikilsverðan áfanga á þeirri braut, að aftur verði tekin upp garðyrkjukennsla á Akureyri. Ég vil að lokum sem einn flm. þakka meðnm. mínum í fjvn. fyrir ágætar undirtektir undir þetta mál og vænti þess, að málið eigi greiðan gang í gegnum þingið. En sem sagt,fjvn. leggur til, að málið verði samþ. eins og það var sett fram nú og er í því horfi, sem fjvn. lagði til í fyrra.



Herra forseti. Till. þessi er áskorun á ríkisstj. að láta fara fram athugun á því, hvort eigi sé grundvöllur fyrir stofnun garðyrkjuskóla á Akureyri eða í grennd, og skal þeirri athugun lokið fyrir næsta Alþ. eins og sjá má, er fjvn. sammála um þessa till. og má þess vegna ætla, að hún verði samþykkt. Þá er vitanlega sjálfsagt að verða við því að láta þessa athugun fara fram. Um það, hvort grundvöllur er fyrir því að stofna hér annan garðyrkjuskóla og reka tvo garðyrkjuskóla, skal ég ekkert fullyrða nú. Ég vil hins vegar benda á það, að garðyrkjuskóli ríkisins hefur starfað í Hveragerði nú um 30 ára skeið eða nærri því og þessi skóli hefur búið við fjárskort og í lélegum húsakynnum. Nú er uppbyggingu þessa skóla vel á veg komið, þannig að þegar húsakosturinn hefur verið aukinn og kominn í það horf, sem honum er ætlað að vera, er hægt að taka fleiri nemendur þangað, og það hefur einnig verið fyrirhugað að koma upp við garðyrkjuskólann á Reykjum fullkominni tilrauna- og kennslustöð í garðrækt. En fram að þessu hefur garðyrkjustöðin í Hveragerði verið að talsverðu leyti miðuð við það, að skólinn gæti selt sér til hagnaðar framleiðsluna. Nú má vel vera, þar sem garðyrkja er orðin svo mikill og stór þáttur í framleiðslu okkar og á eftir að verða enn stærri þáttur með aukinni þekkingu á garðrækt, að það sé eðlilegt, að það verði 2 garðyrkjuskólar. Ég vil ekki dóm á það leggja. En ég mundi segja, að ef ekki væri fjármagn til að búa vel að tveimur skólum, þá væri betra að hafa einn skóla, sem fengi öll tæki í hendur og aðstöðu til fullkominnar kennslu, en að hafa tvo skóla, sem ekki væri unnt að láta fá það, sem nauðsynlegt væri, svo að góður árangur næðist. Það verður þess vegna að ætla, að ef hv. Alþingi kemur til með að samþykkja, að hér verði tveir garðyrkjuskólar, annar í Hveragerði og hinn fyrir norðan, verði séð fyrir fjármagni, til þess að báðir þessir skólar verði reknir þannig, að að gagni geti komið. Og að sjálfsögðu verður þetta allt saman vegið og metið, eftir að sú rannsókn hefur fram farið, sem hér er gert ráð fyrir að verði framkvæmd. Ég vildi aðeins taka þetta fram og vekja athygli á því, sem hefur gerzt og er að gerast í samþandi við garðyrkjuskóla ríkisins, og að það fylgir því að sjálfsögðu sú skylda að útvega nægilegt fé til rekstrar garðyrkjuskóla fyrir norðan, ef til hans verður stofnað, og þá án þess að skerða þær fjárveitingar eða draga úr því, sem sjálfsagt er að veita núverandi skóla. En ég vil ekki gera lítið úr garðyrkjunni. Það er ung atvinnugrein í landinu, sem að sjálfsögðu á fyrir sér að vaxa og verða enn þýðingarmeiri þáttur en hingað til hefur verið.



Herra forseti. Ég skil hæstv. landbrh. ekki svo, að hann leggi á móti till., eins og hún er orðuð, og er það vel, enda vil ég vekja athygli á því, að hér er alls ekki um að ræða neina fyrirskipun frá Alþ. um það, að stofna skuli þennan skóla, heldur er farið fram á, að þetta mál verði athugað til næsta þings. Og ég vil geta þess, að í upphafi var till. miklu fortakslausari um þetta, en fjvn. breytti orðalagi hennar í það horf, sem hún er nú, og voru allir fjvn.-menn sammála um það. Flm. að þessari till. eru allir þm. úr Norðurl. e., 7 talsins, og úr öllum flokkum, og vil ég enn vekja athygli á því, að hér er aðeins farið fram á það, að athugun verði gerð á þessu máli, en alls ekki um að ræða neina fyrirskipun af hálfu Alþingis um það, að þessi skóli skuli stofnaður.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja á þskj. 311 fsp. til hæstv. viðskmrh. um verðlagsmál. Fsp. er svo hljóðandi: 1. Hvaða flokkar vöru og þjónustu hafa frá 1. marz 1960 og þar til nú verið leystir undan verðlagsákvæðum? 2. Á hvaða flokkum vöru og þjónustu hafa ákvæði um álagningu í heildsölu og smásölu verið rýmkuð frá 1. marz 1960 og þar til nú, og hverjar eru breytingarnar í hverjum flokki? 3. Á hvaða flokkum vöru og þjónustu hafa ákvæði um álagningu í heildsölu og smásölu verið þrengd frá 1. marz 1960 og þar til nú, og hverjar eru breytingarnar í hverjum flokki? 4. Hvert er áætlað heildarsöluverðmæti til neytenda, miðað við sömu flokka og áður er spurt um: a) þeirrar vöru og þjónustu, sem leyst hefur verið undan verðlagsákvæðum, b) þeirrar vöru og þjónustu, sem verðlagsákvæði hafa verið rýmkuð á, c) þeirrar vöru og þjónustu, sem verðlagsákvæði hafa verið þrengd á?“ Tilgangur minn með þessari fsp. er að sjálfsögðu sá að fá fram í dagsljósið nokkur þau atriði verðlagsmálanna, sem verulegu skipta, þegar reynt er að meta þær breytingar, sem yfirstjórn þeirra hefur beitt sér fyrir og framkvæmt síðustu árin og flestum mun vera ljóst, að eru mjög veigamiklar. Heildaryfirlit yfir þessar breytingar hefur ekki, svo að mér sé vitanlegt, verið birt almenningi, og enn síður hafa verið fyrir hendi tölulegar upplýsingar um þá fjárhagslegu tilfærslu, sem átt hefur sér stað sem bein afleiðing breyttra verðlagsákvæða, - tilfærslu, sem öll hefur verið á einn veg, - og það leiðréttist þá við svör hæstv. ráðh., ef svo er ekki, - að auka hlut verzlunarinnar á kostnað neytendanna í landinu. Á slíkum upplýsingum er brýn þörf, þar sem hér er vafalaust um að ræða eina og ekki veigaminnstu orsökina fyrir þeirri óhagstæðu verðlagsþróun, sem nú er orðin viðvarandi í landinu. Skýr svör við fsp. minni mundu að vísu ekki gefa fullkomna mynd af því, sem verið hefur að gerast í þessum efnum, en ættu hins vegar að geta verið nokkur vísbending til gleggri skilnings á því, hvern þátt breytt stefna í verðlagningarmálunum hefur átt í þessari óhagstæðu þróun. Ég hef miðað fsp. mína við breytingarnar frá 1. marz 1960. Ástæðan fyrir þeirri tímaviðmiðun er sú, að eftir gengisfellinguna í ársbyrjun 1960 var álagning lækkuð í hundraðshlutum vegna hins gerbreytta álagningargrundvallar, sem af gengislækkuninni leiddi, en þó þannig, að sízt var á verzlunina hallað. Verðlagsnefnd mun hafa komizt að þeirri niðurstöðu, að verzlunin stæði jafnrétt eftir gengisfellinguna, ef hún fengi sem svaraði óbreyttri álagningu á 23% af hækkuninni, sem af gengisfellingunni leiddi. Niðurstaðan varð þó sú, að reiknað var út frá óbreyttri prósentuálagningu á 30% hækkunarinnar, og var því mjög ríflega fyrir því séð, að verzlunin fengi að fullu bættan allan aukinn tilkostnað vegna gengisbreytingarinnar, á sama tíma og launamenn urðu að taka á sig beina kauplækkun þrátt fyrir gífurlegar verðhækkanir. Með breytingu á álagningarreglum, sem verðlagsnefnd gerði í febr. 1960, var því fullkomlega gert upp við verzlunina og ekki um neina þrengingu verðlagsákvæða að ræða, því að þrátt fyrir nokkuð lækkaða álagningarprósentu var fremur um hækkaða álagningu og bættan hlut verzlunarinnar að ræða. Af þessum ástæðum er viðmiðunartíminn 1. marz rökréttur. Fyrsta stórbreytingin, sem síðar var gerð, var í ágústmánuði 1961, en þá var nýafstaðin önnur gengisfelling núv. hæstv. ríkisstj. Með þessari breytingu var full álagning í hundraðshlutum leyfð á hinn hækkaða álagningargrundvöll, nokkrir vöruflokkar undanþegnir verðlagsákvæðum og bein hækkun leyfð á öðrum. Gengisfellingin sjálf var ekki látin nægja sem hefndarráðstöfun, heldur kné látið fylgja kviði með stórhækkaðri álagningu. Í febr. 1964 er svo næsta stóra lotan tekin. Fjöldi vörutegunda er þá leystur undan verðlagsákvæðum og prósentuálagning yfirleitt hækkuð í hið sama og verið hafði í gildi fyrir viðreisnina, en þá við allt annan og lægri álagningargrundvöll og því ekki sambærilegan. Auk þessara tveggja stórbreytinga, þ.e.a.s. í ágúst 1961 og í febr. 1964, hafa svo verið gerðar margs konar aðrar breytingar með einstökum ákvörðunum, sem samanlagðar skipta verulegu máli og allar eru sama hækkunarmarkinu brenndar. Sú breyting hefur svo einnig verið gerð á þessu tímabili, sem hér er rætt um, á skipun verðlagsnefndar, að Alþb. hefur verið útilokað frá því að eiga þar fulltrúa og fylgjast þar með gangi mála. Er verðlagsnefnd nú svo skipuð, að þar á aðeins einn maður sæti, sem talizt getur málsvari opinberra afskipta af verðlagsmálum. Allir aðrir nm. eru yfirlýstir andstæðingar þeirra afskipta, sem þeim eru þó þar falin, og er þá sízt að undra, þó að ákvarðanir þeirra, sem vafalaust eru teknar í fullu samráði við hæstv. ríkisstj., beri þess ljósan vottinn. Hér er ekki ráðrúm til þess að ræða frekar þessa fsp., sem hér liggur fyrir, né heldur til þess að ræða þá reynslu, sem fengin er af auknu verðlagningarfrelsi. Ég verð því að láta mér nægja að lýsa von minni um skýr svör hæstv. viðskmrh. við spurningum mínum og þá ekki sízt við 4. lið fsp.



Herra forseti. Í sambandi við efnahagsráðstafanirnar í febr. 1960 voru sett ný verðlagsákvæði. Í þeim fólst lækkun á hundraðshluta álagningar til samræmingar við þá hækkun álagsgrundvallar, sem leiddi af gengisbreytingunni. En þá voru flestar vörur háðar verðlagsákvæðum og innflutningur að mestu háður leyfum eða bundinn við vöruskiptalönd. Eftir gengisbreytinguna í ágústbyrjun 1961 var verðlagsákvæðum breytt aftur. Höfuðbreytingin fólst þá í því, að nokkrar vörutegundir voru undanþegnar verðlagsákvæðum. Höfðu flestar þessar vörur verið á innflutningsfrílista frá því í maí 1960. Var þess vegna talið, að stóraukið vöruframboð skapaði aukna samkeppni og væri af þeim sökum mögulegt að undanþiggja þessar vörur verðlagsákvæðum. Helztu vörutegundirnar, sem undanþegnar voru verðlagsákvæðum í ágúst 1961, voru þessar: Niðursoðnir ávextir, aldinmauk, niðursoðið grænmeti, kryddvörur alls konar, snyrtivörur, ytri fatnaður, sokkar, kvenskór, búsáhöld úr leir og gleri, baðker og vaskar, lampar, ljósakrónur, skrifstofuvélar og armbandsúr. Á árunum 1962 og 1963 var verðlagsákvæðum breytt lítils háttar vegna lækkunar á tollum, þ.e. hundraðshluti álagningar var þá hækkaður lítið eitt til samræmis við lækkaðan álagningargrundvöll. Hér var um hið gagnstæða að ræða og átti sér stað í sambandi við gengisbreytinguna 1960. Var hér um að ræða eftirtaldar vörutegundir: Vefnaðarvörur, þ.e. metravöru innan vefnaðarvörunnar, pappír, vatnskrana, blöndunartæki, hljóðfæri, bifreiðavarahluti, reiðhjól og barnavagna. Þessi breyting hafði eingöngu þann tilgang að tryggja verzluninni óbreytta álagningu í krónum talið. Um áramótin 1963-1964 báru samtök kaupsýslumanna, Samband ísl. samvinnufélaga og Kaupfélag Reykjavíkur og nágrennis fram eindregnar óskir um, að verðlagsákvæðum yrði breytt, og rökstuddu þær óskir með því, að verzlunarkostnaður, einkum þó laun, hefði hækkað stórlega frá því að þágildandi verðlagsákvæði voru sett eða 1961. Eflir að kjaradómur verzlunarmanna kvað upp úrskurð sinn í febr. 1964, ítrekuðu kaupmenn og kaupfélög enn óskir sínar. Kaupmenn og kaupfélög töldu, að verzlunarkostnaður hefði hækkað um 60-70% frá 1961. Efnahagsstofnuninni var þá falið að gera athugun á afkomu verzlunarinnar, og var niðurstaða þeirrar athugunar í meginatriðum sú, að verzluninni nægði ekki lægri álagning en gilt hafði 1958, til þess að afkoma hennar yrði svipuð og þá var. Var verðlagsákvæðum breytt í samræmi við niðurstöður þessarar athugunar Efnahagsstofnunarinnar og nokkrar fleiri vörutegundir undanþegnar verðlagsákvæðum í samræmi við stefnuna í innflutningsmálum að auka innflutningsfrelsið ár frá ári. Helztu vörutegundir, sem verðlagsákvæði voru þá afnumin á, voru þessar: Kex, ávextir, bæði nýir og þurrkaðir, handverkfæri, leðurvörur, þ.e. töskur og veski, rafknúin heimilistæki, fittings, lím, vatnskranar og blöndunartæki. Á þessu ári hafa kaupmenn enn óskað þess, að verðlagsákvæðum verði breytt vegna hækkunar á verzlunarkostnaði, sem þeir telja, að orðið hafi frá því í marz 1964, þegar núgildandi verðlagsákvæði voru sett. Er það mál nú í athugun hjá verðlagsyfirvöldum og viðskmrn. Á tímabilinu 1960-1965 hafa verðlagsákvæði verið afnumin á eftirtalinni þjónustu: Á útseldri vinnu bifreiðaverkstæða, á leigu fyrir stórvirkar vinnuvélar, á flutningsgjöldum á sjó, öðrum en fyrir flutning á olíu innanlands, og út- og uppskipunargjöldum og pakkhúsleigum hjá skipaafgreiðslum, á akstri leigu- og sendibifreiða, á steinsteypu og þjónustu rakara og hárgreiðslustofa. Með þessu vona ég, að í aðalatriðum sé svarað 1.-3. lið fsp. Ég gæti að sjálfsögðu lesið miklu ýtarlegri skýrslu um þetta efni, nánari sundurliðun á þeim vöruflokkum, sem ég hef nefnt, og þær breytingar á hundraðstölu álagningar eða krónuupphæð, sem gerðar hafa verið. Það mundi hins vegar vera of langur lestur, að ég tel, fyrir hv. Sþ., svo að ég hef kosið að leggja ekki út í hann, en er að sjálfsögðu reiðubúinn til að afhenda hv. fyrirspyrjanda nákvæmar skrár um þessi efni, þannig að hann geti kynnt sér þær. Sömuleiðis ef aðrir hv. þm. hafa áhuga á því að kynna sér sundurliðun á þeim upplýsingum, sem ég hef nú gefið almenna grg. um, er ég reiðubúinn til að láta þeim hv. þm., sem þess kynnu að óska, slíkar skrár í té. Hins vegar get ég því miður ekki veitt upplýsingar um 4. lið fsp., vegna þess að engar skýrslur eru fyrir hendi, sem geri mér kleift að veita þær upplýsingar, sem þar er um beðið, og niðurstaða embættismanna hefur einnig verið sú, að frumgögn muni skorta, til þess að bægt sé að safna þeim upplýsingum, jafnvel þó að í slíka rannsókn yrði lagt, en það mundi taka mikinn tíma og vera mjög fyrirhafnarsamt. Ég hefði þó verið reiðubúinn til þess að efna til hennar, ef embættismenn hefðu ekki tjáð, að a.m.k. mjög hæpið mætti teljast, að nægilega örugg frumgögn lægju fyrir, til þess að unnt væri að gera þá umfangsmiklu skýrslu, sem þar er farið fram á að gerð verði. Í tilefni af orðalagi 2. og 3. spurningar hv. fyrirspyrjanda, þar sem spurt er um, hvaða álagning hafi verið rýmkuð eða þrengd, tel ég rétt að taka fram og benda á, að þrátt fyrir nokkra hækkun hundraðstölu álagningar til þess að mæta hækkuðum verzlunarkostnaði, munu bæði kaupmenn og kaupfélög vera þeirrar skoðunar, að þó að álagningarhlutfallstala hafi verið hækkuð, þ. e. álagningin hafi verið rýmkuð, svo að þau orð séu notuð, sem hv. fyrirspyrjandi notar, munu bæði kaupmenn og kaupfélög telja, að þar hafi sízt verið um rýmkun að ræða í þeim skilningi, sem þeir vilja leggja í orðið, þ.e. raunverulega hækkun á álagningu, þar eð bæði kaupmenn og kaupfélög munu telja, að hækkun kostnaðar við verzlun hafi á undanförnum árum orðið mun meiri en sú tekjuaukning, sem hækkaður álagningarhundraðshluti hafi haft í för með sér. Ástæða er til að leggja á það sérstaka áherzlu, að í skiptum verðlagsyfirvalda og viðskmrn. við verzlunaraðila hefur jafnan verið um að ræða mikla, ef ekki algera samstöðu á milli kaupmanna og kaupfélaga. Þær óskir, sem ég gat um áðan, að fram hefðu verið bornar við verðlagsyfirvöld um hækkaða álagningu, og þær óskir, sem nú liggja fyrir, eru fram bornar bæði af fulltrúum kaupmanna og fulltrúum kaupfélaga. Varðandi að síðustu það, sem hv. þm. gat um, að í verðlagsnefnd ætti nú ekki sæti neinn fulltrúi frá þingflokki Alþb., er þess að geta, að ástæðan til þess, að fulltrúi Alþb. náði ekki kjöri í hópi hinna þingkjörnu fulltrúa í n., þegar síðast var í hana kjörið, var bein afleiðing þeirrar breytingar, sem varð á flokkaskipun Alþ. eftir síðustu alþingiskosningar, þannig að tveir fulltrúar Framsfl. hlutu kosningu, en enginn fulltrúi Alþb. Ég get gjarnan notað þetta tækifæri til þess að láta í ljós þá skoðun mína, að ég tel þetta óheppilegt og þá breytingu, sem með þessu móti varð á samsetningu verðlagsnefndar, ekki hafa verið til bóta. Ekki svo að skilja, að ég sé með þessum orðum að amast neitt við þeim viðbótarfulltrúa, sem þingflokkur Framsfl. fékk kjörinn í n., heldur láta hitt koma skýrt fram, að ég tel óheppilegt, að einn þingflokkanna skuli engan fulltrúa eiga í jafnmikilvægri nefnd og þeirri, sem verðlagsnefndin hlýtur að teljast, þar sem hún fjallar um opinbert verðlagseftirlit og verðlagsákvarðanir. Nokkrar breytingar hafa verið gerðar, síðan síðustu kosningar fóru fram, á ýmsum 5 manna n. í því skyni að tryggja, að allir þingflokkar eigi þar sæti, og án þess að ég hafi borið mig saman um það við minn eigin flokk eða ríkisstj. í heild, get ég sagt það sem mína persónulegu skoðun og segi það eingöngu á eigin reikning, að ég tel vel geta komið til greina þess konar breyt. á verðlagslögunum, að allir þingflokkar eigi fulltrúa í verðlagsnefnd, eins og upphaflega var gert ráð fyrir, þegar verðlagslögin voru sett.



Herra forseti. Ég verð víst samkv. venju að þakka hæstv. viðskmrh. fyrir svör hans, um leið og ég lýsi ánægju minni yfir þeirri breytingu, sem á er orðin, að hann virðist nú fús til þess að stuðla að því, að þingflokkur sá, sem ég á sæti í, eignist fulltrúa í verðlagsnefndinni. Hins vegar verð ég að segja það um svör hæstv. ráðh., að þau eru ekki a.m.k. miklu ýtarlegri en svo, að auðvelt hefði verið að afla sér þeirra með öðrum hætti en bera fram spurningu um það hér á hv. Alþingi. Og það má öllum vera ljóst, sem fyrirspurn mína sjá, að þar er vitanlega aðalatriðið 4. spurningin, þar sem spurt er um það, hvert sé áætlað söluverðmæti þeirra flokka, sem hafa verið leystir undan verðlagsákvæðum, og þeirra flokka, sem álagning hefur verið hækkuð á. Sem sagt það, sem ég er fyrst og fremst með fsp. minni að seilast eftir, eru einhverjar tölulegar upplýsingar, þótt ekki væru nema áætlanir, um það, hvað sú tilfærsla er raunverulega mikil eða stórkostleg, sem þarna hefur átt sér stað. Og undrar mig það ekki, að hæstv. ráðh. kinokar sér við því að lesa hér upp allar þær breyt., sem hér hafa verið gerðar, svo gífurlegar sem þær hafa verið, né heldur að reyna að koma fram með nokkrar ágizkanir um það, hversu mikil tilfærsla hefur hér átt sér stað frá neytendum og til verzlunarinnar. En öll merki eru áreiðanlega uppi um það nú og hafa verið síðustu árin, að þessi tilfærsla sé gífurleg. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri hald kaupmanna og samvinnufélaga, að þrátt fyrir aukna hækkun í prósentutölu stæði verzlunin ekki betur að vígi en áður. Í því sambandi er nokkuð fróðlegt að kynna sér það, hvernig sjálfur álagningargrundvöllurinn hefur breytzt og hversu haldlítil sú mótbára er, sem hér kom fram hjá hæstv. ráðh., að tollalækkanirnar hafi haft gífurleg áhrif til þess að rýra hlut verzlunarinnar. Ég er hér með tölur, sem eru byggðar á verzlunarskýrslum og Hagtíðindum nm þetta, og þær eru þannig, að 1959 er álagningargrundvöllurinn, þ.e. aðfluttar vörur og opinber gjöld á þær, 1870 milljónir, en á árinu 1964 er þessi grundvöllur kominn upp í 6153 milljónir eða hefur hækkað um 229%, og tollalækkanirnar, sem talað er um, hafa ekki haft meiri breytingu í för með sér í þeim efnum en það, að innflutningurinn hefur hækkað á þessu tímabili um 231.7%, en opinberu gjöldin um 220.5%, þ.e.a.s. aðflutningsgjöldin haldast svo til alveg í hendur við innflutninginn. Þess vegna hefur engin sú breyting átt sér stað í þessum efnum, sem væri hægt að nota sem röksemd fyrir hækkun álagningar í prósentutölu. Á þessu tímabili, sem hér um ræðir, hefur það svo gerzt, að fjárfesting í verzluninni hefur samkv. opinberum heimildum a.m.k. þrefaldazt að krónutölu, en tvöfaldazt hlutur hennar í heildarfjármunamyndun þjóðarinnar. Mannafli hefur á þessu tímabili aukizt í verzluninni úr 11.9% í 14.2%, og er það vissulega glöggt dæmi um það, hvaða aukin ráð verzlunin hefur fengið á þessu tímabili, en bendir hins vegar líka á þann vítahring, sem skapast með auknu álagningarfrelsi, því að þegar álagning er hækkuð, gerist það, að þenslan vex í verzluninni, það koma upp fleiri verzlanir, sem leiðir svo til óhagstæðari verzlunarrekstrar almennt, sem aftur krefst meiri kostnaðar og hærri álagningar, og þarna er einmitt meginástæðuna að finna fyrir því, að mínu viti, að samvinnufélögin t.d. þykjast ekki komast af miklu betur nú en áður þrátt fyrir aukna álagningu. Það fer í aukna fjárfestingu og aukinn mannafla, og ástæðurnar fyrir því er að mjög miklu leyti að rekja einmitt til rýmkunar á verðlagsákvæðunum, því að reynslan hefur í öllum tilfellum orðið sú með auknu álagningarfrelsi, að álagningin hefur stóraukizt. Það munu vera mörg dæmi þess, að heildsöluálagning hefur á einstökum vörutegundum og þeim ekkert fáum af þeim vörum, sem undanþegnar hafa verið verðlagsákvæðum, þrefaldazt á þessu tímabili, og f smásöluverzluninni hefur reynslan alls staðar orðið sú, að um mjög verulegar hækkanir hefur verið að ræða, kannske litlar í fyrstu, en alltaf upp á við með hverju árinu sem líður á þeim vörutegundum, sem ekki eru undir verðlagsákvæðum. Þær vörur aftur á móti, sem undir verðlagsákvæðum eru, eru yfirleitt seldar á hámarksverði. Allt þetta sýnist mér sanna, að það sé þörf á að taka verðlagningarmálin allt öðrum tökum en verið hefur. Hitt er svo hörmulegt til að vita, að ekki skuli hafa verið gerð nokkur tilraun til þess af hálfu hæstv. ríkisstj. að draga það fram, að sannprófa það, að láta sínar hagstofnanir rannsaka það, hversu mikil sú fjármunalega tilfærsla er, sem hér hefur átt sér stað.



Herra forseti. Ég skal gjarnan taka undir það með hv. þm., að það er í sjálfu sér mjög miður, að íslenzk hagskýrslugerð skuli ekki vera fullkomnari en svo, að ógjörningur skuli vera að fá tiltölulega fljótlega svör við þeim atriðum, sem er spurt um í 4. lið fsp. hans. En það verður að játa hvern hlut eins og hann er, að það eru ekki fyrir hendi neinar upplýsingar, íslenzk hagskýrslugerð er ekki þannig uppbyggð, að unnt sé að veita svör við þessum fsp., nema efnt sé til alveg sérstakrar rannsóknar, sem mundi verða tímafrek og fyrirhafnarsöm, í því skyni. Verðlagsstjóri segir um þetta atriði í bréfi til viðskmrn., með leyfi hæstv. forseta, um 4. tölulið: „Mjög teldi ég æskilegt, að fyrir lægju upplýsingar, sem gerðu fært að svara þessu atriði fsp. Þær eru hins vegar ekki fyrir hendi, svo að mér sé kunnugt.“ Hins vegar vildi ég í tilefni af ívitnun hv. þm. í innflutningsskýrslur fyrr og nú aðeins benda á, að aukning heildarinnflutnings gefur í sjálfu sér ekkert áþreifanlegt til kynna um það, hver vera kunni aukinn hlutur verzlunarinnar vegna viðskipta með innflutninginn. Hann er samsettur af svo mörgum og gerólíkum liðum, sem um gilda svo ólíkar verzlunarvenjur, svo ólíkar verzlunarleiðir og svo gerólíkar álagningarreglur, að breyting á heildarinnflutningnum segir ekkert, sem neinar skynsamlegar ályktanir er hægt að draga af. Langstærsti einstakur þáttur innflutningsins er olíur og benzín, eins og öllum er kunnugt, sem um gildir alveg sérstakur innflutningsmáti og sérstakar verðlagningarreglur. Á þessum lið hefur orðið hvað mest aukning af öllum einstökum liðum innflutningsins, og áhrif hans á heildina eru svo mikil, að engar ályktanir er hægt að draga af heildinni í því sambandi. Um þá meginniðurstöðu og meginstaðhæfingu hv. þm., að hlutdeild verzlunarinnar í þjóðartekjunum hljóti að hafa aukizt mjög á undanförnum árum, er það að segja, að úr því, hvort svo er eða ekki, verður ekki skorið nema með allsherjarrannsókn á þjóðartekjunum og skiptingu þeirra, og ég er hv. þm. alveg sammála um, að það er mjög æskilegt, að íslenzk hagskýrslugerð verði bætt með þeim hætti, að unnt sé að ganga að skýrum upplýsingum um það ár frá ári, ekki aðeins hverjar heildarþjóðartekjur eru og ekki aðeins hvernig þær skiptast á atvinnustéttir, eins og á síðari árum er þó hægt að fá upplýsingar um í grófum dráttum, heldur einnig hvernig þær skiptast á einstakar atvinnugreinar og undirgreinar hinna einstöku atvinnugreina, og helzt þannig, að þær væru sundurliðaðar í kostnaðarþætti og ágóða. Þannig er hagskýrslugerð komið hjá þeim þjóðum, sem hafa hana fullkomnasta, svo sem á sér stað í nokkrum löndum Vestur-Evrópu, þó engan veginn öllum, og í Bandaríkjunum. Þar liggja fyrir opinberar skýrslur um skiptingu þjóðartekna á tiltölulega mjög sundurliðaða þætti atvinnulífsins og greint á milli kostnaðar og hagnaðar. En því miður óttast ég mjög, að við eigum langt í land hér með að koma okkar hagskýrslugerð í það horf, að unnt væri að fá þessar upplýsingar, en þangað til svo er, verður í raun og veru ekki efnisatriðum 4. fsp. svarað, svo að óyggjandi megi teljast. Varðandi þá almennu gagnrýni, að létt hafi verið verðlagsákvæðum af ýmsum vörum, eins og ég gat í svari mínu, vil ég að síðustu segja þetta : Ég er þeirrar skoðunar, að þegar um innflutningshöft er að ræða, þegar utanríkisviðskipti þjóðar eru bundin innflutningshöftum og innflutningur er takmarkaður, þannig að ávallt megi búast við vöruskorti, a.m.k. á vissum sviðum, séu almenn verðlagsákvæði tvímælalaust nauðsynleg og raunar alveg óhjákvæmileg til þess að koma í veg fyrir, að vöruskortur og takmarkaður innflutningur veiti þeim, sem með vöruna verzla innanlands, skilyrði til óeðlilegs hagnaðar á kostnað neytenda. Hins vegar er ég jafnframt þeirrar skoðunar, að ef tekst að tryggja frjálsa innflutningsverzlun og raunverulega frjálsa samkeppni með innfluttar vörur, séu verðlagsákvæði á þeim sviðum í raun og veru óþörf. Þessa sömu skoðun virðist ríkisvald í öllum löndum Vestur-Evrópu hafa haft, algerlega án tillits til þess, hvort við stjórnvölinn hafa setíð flokkar, sem venjulega eru kenndir við hægri stefnu, eða flokkar, sem venjulega eru kenndir við vinstri stefnu. Þess má t.d. geta, að á Norðurlöndunum öllum, þar sem jafnaðarmenn hafa verið við stjórn um langt skeið í öllum löndunum til skamms tíma a.m.k., var nákvæmlega sömu stefnu fylgt í þessum efnum og núv. ríkisstjórn hefur fylgt undanfarin 6 ár, að láta rýmkun verðlagsákvæða sigla hægt í kjölfar rýmkaðra innflutningstakmarkana, rýmkaðra hafta á innflutningsverzluninni. Fyrst hefur það komið, að afnumin hafa verið höft á innflutningsverzluninni. Þegar í kjölfar þess hefur siglt nægilega mikið aukið vöruframboð og nægilega mikil samkeppni, hefur þótt fært og að sumu leyti jafnvel til bóta að létta smám saman, hægt þó, á verðlagshömlunum, sem voru sjálfsagðar, meðan innflutningur var takmarkaður að meira eða minna leyti. Ég vil staðhæfa, en játa að vísu, að þar er um að ræða staðhæfingu á móti staðhæfingu, sem ég get ekki sannað frekar en hv. þm. getur sannað sína vegna skorts á upplýsingum, sem ég var að tala um, - ég vil staðhæfa, að það afnám verðlagsákvæða, sem smám saman, hægt og hægt hefur verið heimilað á undanförnum árum, hafi ekki orðið til þess að færa verzluninni óeðlilegan hagnað. Einu rökin, sem ég get fært fyrir því, að þessi skoðun sé rétt, er sú, að afkoma ýmissa almannafyrirtækja, sem við verzlun fást, bendir ekki í þá átt, að um óeðlilegan hagnað hafi verið að ræða. Hér á ég t.d. við langstærsta verzlunarfyrirtæki landsins, sem er Samband ísl. samvinnufélaga, sem ber höfuð og herðar yfir öll önnur fyrirtæki, sem við verzlun og viðskipti fást í landinu hvað stærð snertir og hvað snertir fjölda þeirra vörutegunda, sem með er verzlað. En á undanförnum árum, t.d. á árinu 1964, sem opinberir reikningar þegar liggja fyrir um, er það alveg ljóst, að afkoma Sambandsins hefur verið mjög slæm, í raun og veru mjög slæm, ef miðað er við heildarveltu Sambandsins. Og svipað virðist vera um ýmis kaupfélög að segja, ekki hvað sízt þau samvinnufélög, sem fást við hreina verzlun í kaupstöðum, svo sem Kaupfélag Reykjavíkur og nágrennis, að afkoma þess virðist engan veginn benda til þess, að um nokkra óeðlilega gróðamyndun sé að ræða, ekki í smásöluverzluninni, jafnvel þrátt fyrir það afnám verðlagshafta, sem leyft hefur verið undanfarin ár. Ef svo væri, að í verzluninni almennt væri um óeðlilega gróðamyndun að ræða, eins og hv. þm. virtist telja í ræðu sinni áðan, hlyti það að koma fram í góðri afkomu jafnstórs og umfangsmikils heildsölufyrirtækis og Samband ísl. samvinnufélaga er, og ef um væri að ræða almennan óeðlilegan hagnað í smásöluverzluninni, finnst mér, að það hlyti að koma fram í afkomu jafnstórs fyrirtækis á smásölusviðinu og KRON í Reykjavík er, en það er eitt stærsta vörudreifingarfyrirtæki í höfuðstaðnum. Þessar staðreyndir, sem mér eru vel kunnar og hægt væri að skýra nánar frá, ef tilefni gæfist til, - þessar staðreyndir um afkomu t.d. Sambands ísl. samvinnufélaga, stærsta heildsölufyrirtækis landsins, og KRON, einnar stærstu smásöluverzlunar í landinu, virðast mér eindregið benda til þess, að það sé rétt, sem ég hef staðhæft um þetta, en hins vegar á misskilningi byggt, sem hv. fyrirspyrjandi hefur staðhæft um það, að afnám verðlagsákvæða hafi ekki leitt til neins, sem kalla mætti óeðlilega gróðamyndun í verzlun landsmanna.



Herra forseti. Það var aðeins út af því, sem hæstv. viðskmrh. talaði um hagskýrslurnar og upplýsingar viðvíkjandi gróða og auðskiptingu. Það hefur hvað eftir annað hér á Alþingi verið farið fram á það, að hæstv. ríkisstj. léti rannsaka, hver gróðamyndunin og gróðaskiptingin og auðskiptingin í landinu væri. Það er búið að gera þetta í meira en áratug. Það er hins vegar svo, að stjórn, sem styðst fyrst og fremst við auðmannastéttina og rekur pólitík, sem samsvarar hennar hagsmunum, virðist hafa lítinn áhuga á því að velta slíkar upplýsingar. Erlendis er nokkurn veginn hægt að ganga að svona upplýsingum, vegna þess að þar þykir skattaframtal yfirleitt það heiðarlegt, við skulum segja t.d. í Bandaríkjunum, að þar getur maður bókstaflega flett upp í skattskýrslum og séð gróða þeirra stóru hringa og séð hins vegar, hvað þeir borga í laun. Hérna aftur á móti hefur íslenzk auðmannastétt sína bókfærslu þannig, að hún dylur þetta eins og hún getur, og þær ríkisstjórnir, sem setið hafa að völdum, hafa reynt að hylma yfir þetta með henni. Það hefur verið svo mikið af sérfræðingum í þjónustu hæstv. ríkisstj., að hefði hún haft áhuga á því að kynna almenningi, hvernig auðskiptingin í landinu væri og hvernig gróðamyndunin væri og hvernig sá gróði skiptist, þá hefði það verið hægt. Það eina, sem maður hefur getað séð, það er nokkurn veginn, hvernig t.d. verzlunin hefur sogað til sín í æ ríkari mæli lánsféð frá bönkunum og aukið hjá sér einnig meira en til samans hjá iðnaði og sjávarútvegi, og það hefur ekki farið fyrst og fremst til samvinnuverzlunarinnar. Ég skal ganga út frá því, að mikið af þeim gróða, sem skapast í heildverzluninni núna, sé ólöglegur gróði, og ríkisstj. gæti kannske gefið upplýsingar viðvíkjandi bæði tekjuskattinum og slíku, hvað hún telur líklegt, og söluskattinum. Hins vegar býst ég við, að kaupfélögin yfirleitt skili söluskattinum. Það er þess vegna svo, að það þarf að gera sérstakar ráðstafanir til þess að fá hugmynd um, hvern gróða íslenzk auðmannastétt hefur, hvernig auðskiptingin í landinu er. Þetta er margoft búið að fara fram á, og þetta er hægt að gera. En ef menn hins vegar hafa áhuga á því að dylja hann, er minnstur vandi fyrir eina ríkisstjórn að segja: Þetta er því miður svo erfitt, að það verður líklega langt þangað til við getum þetta. - En það er bara vegna þess, að viðkomandi ríkisstj. tekur ekki auðmannastéttina í landinu því taki, sem þarf. Bankarnir og aðrir slíkir geta fyllilega veitt aðgang að þessu, ef um það væri að ræða. Það er alveg hægt að grennslast eftir þessum hlutum, ef það væri gengið dálítið fast fram í því. En þegar vinnudeilurnar nálgast, hvað verður þá sagt? Þá verður sagt, að atvinnulífið þoli ekki það, sem verkamenn fara fram á, og það er sungið ár eftir ár. Og ár eftir ár, þegar um það hefur verið rætt, höfum við fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar beðið um að fá skýringar um þetta, hvernig atvinnulífið standi, og það fæst aldrei. Svo segir sjálfur hæstv. viðskmrh.: Þetta er svo erfitt að rannsaka, og við höfum ekki næga sérfræðinga. Okkar sérfræðingar halda, að þetta sé næstum því ómögulegt. - En þeir geta reiknað allt mögulegt annað út, sem þeim er falið að gera. Við skulum aðgæta það, að þetta er mál, sem snertir mjög þau praktísku stjórnmál í landinu. Allt sem heitir að reyna að dylja, hvernig gróðaauki íslenzku auðmannastéttarinnar er, gerir það að verkum, að verkalýðurinn hlýtur að verða því ákafari í sínum kröfum að knýja fram kauphækkanir, sem hann veit ósköp vel að atvinnulífið þolir. Við þurfum ekki nema líta á, hvernig menn lifa hér í Reykjavik í yfirstéttinni og hvernig heildsalarnir láta afskrifa í sambandi við sín skattaframtöl allan sinn lúxus, á meðan verkamenn verða að þræla 10-12 tíma á dag og hlaðið er síðan á þá vísitölulánum, eins og núna er gert í sambandi við húsnæðið. Þessi þrældómur kemur ekki til með að ganga öllu lengur. Það eru þessir menn, sem halda þjóðfélaginu uppi með sínu starfi, og ef það á að koma fram, þegar vinnudeilurnar nálgast í sumar, að atvinnulífið beri það ekki, þá er það annað, sem atvinnulífið ekki ber, og það er lúxuslíf yfirstéttarinnar í Reykjavík. Ef hæstv. ríkisstj. treystir sér ekki til þess að koma með skýrslu um þetta, sem sé hægt að líta á sem hlutlausa skýrslu, verður stéttabaráttan einu sinni enn að ganga sinn gang og hver staðhæfir sitt.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Reykv, talaði mjög um það hér s.l. miðvikudag, að hann væri reiðubúinn til þess að fræða þm., sem vildu leita fræðslu hjá honum, og kunnu menn vitanlega mjög vel að meta þann mikla menntunaranda og þekkingu og hógværð, sem lýsti sér í öllum þeim ummælum. En það er alveg ljóst, að frá því að hv. þm. talaði úr þessum sama ræðustóli fyrir hálfum mánuði, hefur hann fengið alveg nýja fræðslu og allt annað viðhorf til mála. Þá gaf hann mjög skorinorða yfirlýsingu hér um það, að Ísland væri, þrátt fyrir það að það væri ekki með allra auðugustu þjóðum heims, - þá væri landið sérstakt að því leyti, að allur almenningur hefði hér háar og miklar tekjur, þ.e.a.s. hversu vel hefði tekizt um eignaskiptingu og tekjuskiptingu í þessu landi. Hv. þm. taldi þetta vera svo frábært afrek og einstætt, að hann vildi, að við gerðum sérstakar ráðstafanir til að kynna þetta fyrir þróunarlöndunum svokölluðu, færum á þing Sameinuðu þjóðanna, ræddum þetta þar og í framhaldi af því hefðum sérstakt samband við þessar þjóðir, sem væru á eftir okkur. Hv. þm. fjölyrti þá um það, að Íslendingar hefðu verið kúgaðir í 600 ár, eins konar nýlenduríki. Nú hefðum við á fáum áratugum brotizt svo fram, að við í dag, eins og hann sagði, værum til sérstakrar fyrirmyndar. Það tjáir ekki fyrir hv. þm. að segja, að þessi hans boðskapur gæti staðizt, vegna þess að hér væri miðað við heildarþróun og allt hefði tekizt verr hin allra síðustu ár heldur en áður, allt það, sem vel hefði farið, væri að þakka því, að hann hefði sjálfur haldið hér ræðu fyrir 20 árum og upplýst, hvernig fara ætti að því að koma öllum hlutum í lag. Nú vil ég ekki gera lítið úr ráðleggingum þessa hv. þm. Hann segir oft skynsamlega hluti, þó að það komi fyrir inn á milli, að það slái út í fyrir honum, eins og í dag. En við skulum játa, að við eigum allir, allir Íslendingar, allir þingflokkar og allar stéttir, mikinn þátt í þeirri miklu umbreytingu, sem orðið hefur í þessu landi, og okkur væri sæmra að viðurkenna það og hælast um af því sameiginlega afreki, í stað þess að vera að reyna að sá sæði tortryggni og rógs, eins og hv. þm. gerði hér áðan. Vitanlega standast þessar hans fullyrðingar engan veginn, miðað við það, sem hann sagði fyrir hálfum mánuði. Það er óumdeilanlegt og verður ekki með nokkru móti hrakið, að þó að hér hafi verið samfelldar framfarir alla þessa öld, getum við sagt, með nokkrum afturkippum þó af ýmsum ástæðum á vissum tímabilum, sem ég skal ekki fara að rekja, hafa framfarirnar aldrei verið meiri en það sem liðið er af sjöunda tug aldarinnar, og allur almenningur í landinu hefur aldrei átt við betri kost að búa. Og því fer svo fjarri, að á hann hafi verið hallað, að einmitt það undursamlega og það, sem er til fyrirmyndar, er það, sem hv. þm. lagði á ríka áherzlu hér fyrir hálfum mánuði: Hin mikla umbreyting í lífi almennings, sú almenna tekjuaukning, sem gerir það að verkum, að íslenzkur almenningur á við betri kjör að búa en flestir aðrir. Við þennan lærdóm hefði hv. þm. átt að halda sér, en ekki lepja upp slúðrið, sem hann heyrði úr kommunum úti í Osló fyrir 10 dögum.



Herra forseti. Því miður duga nú ekki 5 eða 10 mínútur til þess að eiga að fræða hæstv. forsrh. þannig, að hann hefði eitthvert vit á efnahagsmálum. Þar þyrfti lengri tíma til. En minna vil ég hæstv. forsrh. á, af því að hann var nú að tala um alla þessa öld og hvílíkar framfarir hefðu verið, að hann var nýlega að segja þá ágætu setningu hér í þessum þingsal, að munurinn á því, sem hefði verið nú síðustu áratugina hjá okkur, síðustu tvo áratugina, og því, sem var fyrir 1940, hefði verið álíka munur og á helviti og himnaríki, þannig að það er nú ekki langt síðan alþýða Íslands fór að búa við það að losna úr atvinnuleysisprísundinni, sem hún bjó hér undir og varð að slást við bæjarstjórn Reykjavíkur til þess að reyna að rýmka ofurlítið um sína fjötra. Eftir að verkalýðshreyfingin varð nægilega sterk í kringum 1942 til þess að bæta sinn hag, gerbreyttist þetta. Hvernig er þetta svo í dag? Jú, við erum búnir að skapa gífurlegar heildartekjur fyrir þessa þjóð, þannig að miðað við aðrar þjóðir í veröldinni stöndum við tiltölulega vel. Það þýðir m.a., að við höfum gert okkar yfirstétt mjög ríka og við höfum skapað mjög efnaða millistétt hérna, og með því að vinna 11-12 tíma á dag árið um kring getur verkalýðurinn haft mjög sæmilega afkomu. En raunverulegt tímakaup hans í dag, miðað við 8 tíma vinnudag, er sama og það var fyrir 20 árum, vegna þess að af hálfu valdhafanna í landinu hefur verið séð um að auka dýrtíðina þannig að sama skapi og kaupgjald hefur hækkað, að verkalýðurinn verður að bæta við sig í yfirvinna til þess að ná í þær heildartekjur, sem ég lýsti yfir að væru mjög sæmilegar. Maður var nýlega kallaður fyrir skattayfirvöld, eins og hér var upplýst, út af því, að hann hafði ekki talið fram nema 120-130 þús. sem árstekjur. Það er það, sem mönnum er ætlað að lifa af, 5 manna fjölskyldu. Það þótti svo ótrúlegt. Við verðum að gá að því, að misskiptingin á auðnum í landinu hefur vaxið á síðustu árum. Hún er meiri núna og hún er að vaxa, og það er það, sem gerir, að hæstv. ríkisstj. mun ekki hafa áhuga á því að gefa upplýsingar um, hver gróði íslenzkrar auðmannastéttar er og hversu gróðinn hefur skipzt. Þess vegna verðum við, þegar til vinnudeilnanna kemur, að berjast í blindni, af því að því er haldið fram þá í áróðri, að atvinnulífið þoli ekki þetta og þetta, en ekki fást neinar skýrslur lagðar fyrir. Þess vegna er það, sem ég hef sagt í þessum efnum, rétt. Við höfum gert stórátak, Íslendingar, og verkalýðshreyfingin og verkalýðsstéttin hefur ekki látið sitt þar eftir liggja. En hún hefur borið skarðan hlut frá borði, og hún neyðist til þess að bæta sér upp þennan skarða hlut með því að þræla lengur en nokkur önnur verkalýðsstétt í Evrópu.



Herra forseti. Hér hefur verið spurt um eitt mjög mikilvægt atriði varðandi efnahagsmál þjóðarinnar, og hæstv. viðskmrh. hefur vikið sér undan að svara þessari spurningu. Og hann hefur borið því við, að það væru ekki tök á því að gefa svör við fsp. í þessa átt, vegna þess að ekki lægi fyrir nægilega traust hagskýrslugerð í sambandi við þessi mál. Ég tel, að hér hafi verið gripið á svo þýðingarmiklu máli, að hæstv. ríkisstj. megi ekki komast undan því að gefa sómasamleg svör við þessum spurningum, enda held ég, að hæstv. viðskmrh. hafi skotið sér undan því að svara þessu atriði, sem hér hefur verið rætt um, vegna þess að það hafi að verulegu leyti vantað vilja til þess að finna út það svar, sem hér átti að koma. Um það var spurt, hve miklu mundi nema verðmæti þeirrar vöru og þjónustu, sem heimiluð hefur verið ákveðin álagningarhækkun á á undanförnum árum eða undanþegin hefur verið álagningarákvæði. Það er eflaust rétt hjá hæstv. viðskmrh., að það liggja ekki fyrir neinar glöggar skýrslur um það, svo að hægt sé að sækja svörin alveg beint í tilteknar töflur um þetta. En það er enginn vafi á því, að ríkisstj. getur látið vinna þetta svar út án þess að leggja þar mjög mikla vinnu í. Ég minni á það, að hæstv. viðskmrh. var í n. fyrir nokkrum árum með tveimur öðrum þekktum hagfræðingum landsins, í svonefndri hagfræðinganefnd, sem hér starfaði og gaf út allýtarlegt álít einmitt varðandi þessi mál. Þar var gerð allrækileg grein fyrir því, hverju öll smásöluálagning í landinu mundi nema á hverju ári og hverju öll heildsöluálagning í landinu mundi nema á hverju ári. Eins og þessi n. gat á sínum tíma gert sómasamlegar áætlanir í þessa átt, er vitanlega hægt að gera grein fyrir því, hverju muni nema álagningin á tilteknum vöruflokkum, sem hafa nú verið undanþegnir verðlagseftirliti. En það er rétt, það þarf vitanlega að setja aðila til þess að taka þetta saman. En það skiptir mjög miklu máli, að þessum spurningum sé svarað. Því vil ég nú fyrir mitt leyti skora á hæstv. viðskmrh. að láta vinna að athugunum á þessum málum, svo að skýr svör fáist um það, hvað miklu þessi álagningarhækkun nemur samanlagt á þeim vöruflokkum, þar sem um álagningarhækkun hefur verið að ræða, og eins á þeim vöruflokkum, þar sem álagningin hefur verið gefin frjáls. En það ætti líka að vera auðvelt fyrir ríkisstj. að láta kanna það með eðlilegum hætti, hver álagningin er nú, eftir að álagningin hefur verið gefin frjáls. Ég fyrir mitt leyti uni ekki við það, að þegar spurt er um jafnþýðingarmikið atriði og þetta, sé svarað nánast út í hött. Svör um það, að einstaka kaupfélög sýni ekki of góða útkomu, m.a. Kaupfélag Reykjavíkur og nágrennis hafi ekki sýnt mikinn hagnað og það bendi þá líklega helzt til þess, að það sé jafnvel óhætt að hækka enn þá meira álagninguna, til þess að þeir geti bætt reikninga sína e.t.v. eitthvað frá því, sem nú er, slíkt er að svara út í hött. Hæstv. viðskmrh. veit það manna bezt, að Kaupfélag Reykjavíkur og nágrennis og mörg önnur kaupfélög í landinu verzla að mjög miklum hluta með þær vörur einmitt, brýnustu nauðsynjavörur, sem enn eru undir verðlagsákvæðum. Það mun vera hartnær helmingur af umsetningu ýmissa kaupfélaga í landinu, sem er landbúnaðarvörur, sem enn eru undir verðlagsákvæðum og þar sem vitað er, að álagningunni hefur verið haldið tiltölulega lágri borið saman við álagningu á fjöldamargar aðrar vörutegundir. Það var einkum þetta, sem ég vildi leggja áherzlu á hér í þessum stutta tíma, að ég vildi ítreka það við hæstv. viðskmrh., að hann léti finna út þessi svör, sem hann hefur verið hér beðinn um, því að þau skipta mjög miklu máli varðandi efnahagsmál okkar í heild.



Herra forseti. Hv. ræðumenn Alþb. hafa látið að því liggja, að ástæðan til þess, að ég hafi ekki svarað 4. fsp. hv. þm., sé sú, að til þess vanti mig vilja. Ég vil aðeins endurtaka, að svo er alls ekki. Ég tók það fram þegar í upphafi svars míns, að ég teldi mjög æskilegt að geta einmitt veitt þær upplýsingar, sem þar er beðið um, en grundvöllur fyrir því væri hins vegar ekki fyrir hendi. Íslenzk hagskýrslugerð væri ekki á því stigi, að unnt væri að sækja þangað upplýsingar til svars við þessari fsp. og ég vil undirstrika aftur vegna endurtekinna ummæla hv. síðasta ræðumanns um þetta efni, að þetta er ekki aðeins skoðun mín, heldur einnig þeirra embættismanna, sem að þessum svörum ættu að vinna, og þá fyrst og fremst verðlagsstjóra, og ég læt mér ekki detta í hug, að hv. þm. væni þann ágæta embættismann um viljaleysi til að veita þær upplýsingar, sem hér er um beðið. Varðandi þau ummæli hv. þm., að við fjórir hagfræðingar höfum á sínum tíma í skýrslu, sem við sömdum, álíti hagfræðinganefndar, gert vissa útreikninga á heildarálagningu í smásöluverzlun og heildverzlun á Íslandi á ákveðnu tímabili, er það rétt, að við gerðum slíkar áætlanir. Ég vildi fremur kalla það áætlanir en útreikninga. En það kostaði okkur mikla vinnu og ýmsa aðstoðarmenn. Við unnum að samningu þessa rits, sem siðar var gefið út, í marga mánuði allir 4 með aðstoð nokkurra ágætra aðstoðarmanna. Hér er hins vegar borin fram fsp., sem ætlazt er til að svarað sé með viku fyrirvara, og vona ég, að gefi auga leið, að ógerningur er að efna til neins konar víðtækrar rannsóknar eða athugunar á þeim tíma, sem ráðh. er ætlað að svara fsp., sem fram eru bornar. Hins vegar endurtek ég það, að ég hef áreiðanlega ekki minni áhuga á því en hv. fyrirspyrjandi og ræðumenn Alþb., að sem ljósastar upplýsingar liggi fyrir um einmitt þau atriði, sem um er spurt í 4. liðnum, og ég skal gjarnan hafa það til áframhaldandi athugunar í viðskmrn. og hjá verðlagsyfirvöldunum, hvort unnt sé að efna til athugunar, sem leiði þau meginatriði í ljós, sem þarna er óskað vitneskju um. Varðandi það, að hv. síðasti ræðumaður tók mjög sterklega undir þá skoðun, sem fram kom hjá fyrirspyrjanda og hv. 3. þm. Reykv., að hagur kaupsýslustéttanna muni hafa batnað óeðlilega mikið í kjölfar afnáms verðlagsákvæða á ýmsum vörum á undanförnum árum, vildi ég minna á, að það eru ekki nema 7-8 ár síðan við áttum saman sæti í ríkisstj., hv. síðasti ræðumaður og ég. Hann fór þar með viðskiptamál, en flokksbróðir hans í ríkisstj., núv. hv. formaður Alþb., hv. 5. þm. Vestf., fór hins vegar með verðlagsmál í þeirri ríkisstj. Á síðasta starfsári þeirrar ríkisstj. voru sett ný verðlagsákvæði, á árinu 1958. Sú ráðstöfun var nokkuð umdeild á sinum tíma. En það er rétt að minna á það, sem áreiðanlega oft hefur komið fram opinberlega, - minna á það sérstaklega í þessu sambandi, að um margra ára skeið eftir 1960 var það stöðug ósk, að ég ekki segi krafa bæði kaupsýslumanna og samvinnufélaga, að verðlagsákvæðum væri breytt í það horf, sem þau urðu 1958. Þeir töldu verðlagsákvæðin þegar á árinu 1961 vera orðin mun þrengri en þau voru samþ. á valdaárum stjórnar Hermanns Jónassonar og hafandi hv. þm. Hannibal Valdimarsson sem verðlagsmálaráðh. Þeir töldu verðlagsákvæðin þegar á árinu 1961 vera orðin mun þrengri en þau verðlagsákvæði, sem stjórn Hermanns Jónassonar eða verðlagsnefnd undir yfirstjórn hennar hafði samþykkt. Það er ekki fyrr en á árinu 1964, og það er síðasta breytingin, sem gerð er á verðlagsákvæðum, - 1964 er loksins ákveðið að undangenginni mjög ýtarlegri rannsókn Efnahagsstofnunarinnar að hækka verðlagsákvæðin í það horf, sem þau voru raunverulega 1958, svo að segja má, að þau verðlagsákvæði, sem nú eru í gildi og hafa verið síðan 1964, séu að efni til sömu verðlagsákvæði og samþ., voru undir yfirstjórn Hannibals Valdimarssonar 1958. Þau þykja nú orðin of þröng vegna þess kostnaðarauka og þeirrar verðbólgu, sem átt hefur sér stað síðan, og er það mál enn til athugunar. Hafi þess vegna verið á þessum árum um mjög óeðlilega gróðamyndun í viðskiptum landsmanna að ræða, á árunum eftir 1960-1961, má segja, að efnt hafi verið til óeðlilegrar og ískyggilegrar gróðamyndunar með ákvörðunum vinstri stjórnar Hermanns Jónassonar 1958.



Herra forseti. Ég skal nú ekki fara langt út í þetta deilumál, fyrst og fremst vegna þess, að hér er mjög ójafn ræðutími og eðlilegra, að ég deili við hv. 3. þm. Reykv., þegar hann getur notið sinnar miklu mælsku alveg ótruflaður af forseta, svo að ég skal ekki fara að eltast langt við hans mál, þó að ég komist ekki hjá að benda á það mikla ósamræmi, sem var í hans málflutningi nú miðað við það, sem hann sagði fyrir réttum hálfum mánuði. Þá sagði hann orðrétt standandi í þessum stóli: „Verandi núna með fremstu löndum veraldar hvað efnahag snertir, a.m.k. árstekjur almennt, þó kannske að ríkidæmið sé ekki á við aðrar þjóðir.“ Þetta er alveg rétt hjá hv. þm. Íslendingar eru ekki rík þjóð miðað við það, sem gengur og gerist í Vestur-Evrópu eða Norður-Ameríku. En árstekjur almennt eru a.m.k. fyllilega sambærilegar við það, sem gerist í Vestur-Evrópu, og það er mikið þrekvirki, sem unnið hefur verið til þess að koma þessu fram. Hv. þm. gat ekki látið vera að koma fram í sinu gamla kennarahlutverki, sem ég vil segja, að honum fer ekki allt of vel. Menn kunna sannast að segja ekki við þann menntamannshroka, sem allt of oft lýsir sér í ræðum hv. þm. Þetta segi ég sem góður kunningi hans og virðandi hann að mörgu leyti. En hv. þm. ætti að kunna sig betur sem gamall og reyndur og ljúflyndur maður í eðli heldur en að rjúka upp og lýsa yfir þessum sínum miklu kennarahæfileikum, hvenær sem honum finnst einhver annar vera á skoðun, sem honum líkar ekki. Hv. þm. sagði, og það er rétt, að ég væri ekki ýkjavel að mér í efnahagsmálum, - ég skal ekki fara að þræta um það, - og vildi segja, að það væri ósamræmi í því, sem ég hefði sagt, að hér hefði verið lengst af samfelld þróun fram á við, það sem af er þessari öld, með nokkrum afturkippum þó. Ég efast ekki um, að hv. þm. er svo vel að sér, að hann veit, að þetta er rétt, sem ég segi. Það hefur verið stöðug framþróun hér á þessu tímabili, en með nokkrum afturkippum, og alvarlegastí afturkippurinn var á tímabilinu milli 1930 og 1940. Þetta vitum við ofur vel, og ég veit, að hans stjórnmálaafskipti hafa mótazt að verulegu leyti af því ástandi, sem þá var, eins og mínar skoðanir líka. Hvorugur okkar vill svo illt, að sams konar ástand komi yfir almenning í þessu landi aftur, alveg eins og ég er viss um, að jafnvel þeim, sem þá áttu við bág kjör að búa, leið miklu betur en almenningi á Íslandi t.d. á tímabilinu milli 1850 og 1900, enda sýna dánartölur það ótvírætt, flótti úr landi og margar aðrar skýrslur. Ég vil engan veginn gera lítið úr áhrifum verkalýðshreyfingarinnar í þeirri framþróun, sem hér hefur orðið. Ég sagði það áðan, að í henni eiga allir landsmenn sinn hlut, verkalýðshreyfingin eins og atvinnurekendur, allir flokkar, hver með sinum hætti, eins og í lýðræðisþjóðfélagi er. Við viðurkennum lýðræðisþjóðfélag einmitt af því, að við teljum, að þessi framþróun verði þá bæði tryggust og örust og bezt, ef allir kraftar fá að njóta sín með þessum hætti. En auðvitað er það ótalmargt annað en verkalýðshreyfingin, sem hér hefur ráðið úrslítum, og það er fyrst og fremst tækniþróunin, sem Íslendingar fyrst fá að njóta í upphafi þessarar aldar með tilkomu fyrst þilskipa, raunar nokkuð á síðasta hluta 19. aldarinnar, en aðalbreytingin verður með tilkomu togara, síðan síma, innlendri verzlun, auknum samgöngum og öllum þeim efnum, sem við þekkjum, og þar á togstreitan um skiptingu arðsins sáralítinn þátt í. Hin mikla tekjuaukning fæst fyrst og fremst fyrir tilkomu tækni og vísinda, þegar við komumst inn í nútímaheim. Síðan hefur það gerzt, að í stað þess, að hér myndaðist þjóðfélag fárra ríkra og margra fátækra, hefur, eins og hv. þm. lagði áherzlu á í ræðu sinni fyrir hálfum mánuði, tekizt að láta allan almenning fá mjög háar tekjur, þó að þjóðfélagið sjálft yrði ekki mjög ríkt. Þetta eru slíkar höfuðstaðreyndir, að þegar hv. þm. fer að tala í allt öðrum dúr, verður að mótmæla þeirri villukenningu, því að hann hefur lært upp sinn kommúníska barnalærdóm á fundinum í Osló fyrir 10 dögum, og sannaðist þá enn, að dregur hver dám af sínum sessunaut. Jafnvel hv. 5. þm. Reykv. er hollari honum en félagarnir að austan, sem hann þar var í samsulli með. Hitt skulum við svo játa, að okkur vantar ýmsar hagfræðilegar upplýsingar hér, eins og þessir þm. hafa nú getið um. Það er engin nýjung. En ég segi: einnig í þessum efnum hefur orðið stórkostleg breyting til bóta á hinum allra síðustu árum. Með tilkomu Efnahagsstofnunarinnar, áður þeirrar starfsemi, sem Framkvæmdabankinn hafði, en einkanlega með tilkomu Efnahagsstofnunarinnar, með hagfræðideild Seðlabankans, með kjararannsóknanefnd, svo að nokkur dæmi séu tilfærð, er nú hægt að hafa handbæran fjölda upplýsinga, sem menn áður skorti, svo að hægt er að átta sig í fljótu bragði á mörgum staðreyndum, sem nauðsynlegar eru til þess að skilja þróunina og átta sig á, hvert stefnir. Með meiri mannafla er vafalaust hægt að afla fleiri upplýsinga. En ég vil algerlega mótmæla þeim getsökum, sem hv. 3. þm. Reykv. hefur í frammi um, að tekjumismunur og eignamismunur fari vaxandi í þessu landi. Eins og hann hefur öðru hverju manna ákveðnast bent á, er þetta ekki rétt, enda er það alveg víst, að allar skýrslur, sem fyrir hendi eru, sýna, að það er rétt, sem hann sagði fyrir hálfum mánuði, en ekki nú, þegar hann heldur hinu gagnstæða fram. Og ég spyr: Hvaðan hefur hv. þm. það, og hvernig getur hann staðið við það að bera það á heila stétt eins og kaupmenn, að þeir steli frekar undan söluskatti en kaupfélög? Hvernig leyfir hv. þm. sér að koma hér og slá þessari fullyrðingu fram? Eru til nokkur gögn, sem sanna þetta, sem heimila honum að bera þetta á borð? Hafa fleiri kaupmenn verið teknir af þessum sökum og fundnir sannir að sök heldur en kaupfélög? Hefur verið rannsakað hjá öllum þessum aðilum? Hvenær hefur bv. þm. orðið sá hjartnanna og nýrnanna rannsóknari, að hann geti gefið slíkar yfirlýsingar?

Vill forsrh. ganga inn á að setja rannsóknarnefnd hér í þinginu til þess að athuga þetta?

Setja rannsóknarnefnd í þinginu til þess að rannsaka þetta? Hv. þm. var nú einu sinni í rannsóknarnefnd, sem heldur lítið kom út úr. Þessi mál eru til rannsóknar hjá réttum yfirvöldum landsins, og við skulum halda okkur að því, sem þar kemur fram. Ég er ekki sérstaklega hrifinn af þeim rannsóknarréttarhugsunarhætti, sem hv. þm. öðru hverju er haldinn og allt of mikið minnir á Stalín-réttarhöldin og lýsingar Nóbelsverðlaunaskáldsins Halldórs Kiljans á sinni eigin villu áður fyrr, meðan hann var sjálfur viðstaddur rannsóknarréttinn, og hans fordæmingu á þeim vinnubrögðum nú eftir á. En það væri sök sér, að hv. þm. bæri fram slíkar fullyrðingar, eftir að rannsókn hefði farið fram, ef hann hefði setið í rannsóknarnefnd, sem hefði staðreynt þetta. En meðan engin slík rannsókn hefur átt sér stað og hv. þm. talar af fullkomnu þekkingarleysi, ætti hann ekki að bera fram slíka fullyrðingu, um leið og hann belgir sig upp yfir því, að hann einn viti allt eins og einvaldskonungarnir forðum. Það fer betur aðeins meiri hógværð í þeim efnum, og þessum ljúflynda manni væri betra að halda sig að sínu íslenzka uppeldi og innræti, en læra minna af rannsóknarherrunum austur í Moskva.



Herra forseti. Það er deilt hér um þjóðarauð, þjóðartekjur og skiptingu þeirra. Eins og hæstv. forsrh, ekki að tilefnislausu minnti á, bar þessi mál á góma fyrir hálfum mánuði, þegar málefni þróunarlandanna voru hér til umr., en við allir, sem tókum þátt í þeim umr., vorum sammála um það, sem líka er í samræmi við staðreyndir, að þjóðartekjur okkar Íslendinga eru með þeim hæstu hér í Evrópu. Ég vil til fyllri áréttingar, af því að enginn okkar mun hafa farið með tölur í því efni, vitna hér í skýrslu Efnahagsstofnunar Evrópu, sem útbýtt hefur verið á borð hv. alþm. Samkv. henni er sú þjóð Evrópu, sem hæstar þjóðartekjur hefur, Svíar, sem hafa árlega á mann 2280 dollara. Næstir eru Svisslendingar, sem hafa 2190 dollara. En þeir þriðju í röðinni af Evrópuþjóðum samkv. þessari skýrslu eru Íslendingar með 2110 dollara á mann. Næstir koma svo Danir með 1890 dollara, og aðrar Vestur-Evrópuþjóðir eins og Þjóðverjar og Englendingar eru þar lægri. Nú má vel vera, að þjóðarauður okkar Íslendinga sé ekki eins mikill samanborið við aðrar þjóðir og verðmæti þjóðarframleiðslunnar bendir til. En almennt er álitið, að þjóðarframleiðsla og þjóðartekjur séu réttari mælikvarði á lífskjör og afkomu þjóðanna heldur en þjóðarauðurinn, og þess vegna minni áherzla lögð á það að gera hann upp. Hv. þm. Alþb., sem hér hafa talað, hafa að vísu ekki gert ágreining um þetta atriði, en segja sem svo, að aðstaða verkalýðsins hér á landi sé óviðunandi vegna þess, að tekjuskiptingin sé svo ójöfn. Nú mættu upplýsingar um tekjuskiptinguna vissulega vera fullkomnari en þær eru, um það er ég fullkomlega sammála hv. 3. þm. Reykv. og ýmsum öðrum, sem hér hafa talað. En þær ófullkomnu upplýsingar, sem við höfum, finnst mér að bendi síður en svo til þess, að tekjuskipting sé hér ójafnari en gerist t.d. í nágrannalöndum okkar. Mér finnst, að þessar upplýsingar bendi frekar til hins gagnstæða. Í nóvember-Hagtíðindum á s.l. ári er yfirlit, sem hagstofan hefur birt yfir tekjuskiptinguna, að vísu samkv. skattaframtölum. Samkv. þessu yfirliti er sú starfsstétt, sem hæst er á blaði, læknar og tannlæknar, sem hafa haft 360 þús. kr. árstekjur. Næstir eru svo yfirmenn á fiskiskipum með 290 þús. kr. árstekjur. En lægstir eru bændur og gróðurhúsaeigendur með 161 þús. kr. árstekjur. Munurinn á þeim lægstu og þeim hæstu er samkv. þessu ekki nema um það bil tvöfaldur.

En reiknað í meðaltali?

Já, þetta er meðaltal ....

Nei, meðaltal af því, sem þjóðin hefur.

Nei, þetta eru meðaltekjur kvæntra karla, 25-66 ára. Ófaglærðir verkamenn hafa frá 172 þús. upp í 184 þús. kr. tekjur. Vinnuveitendur og forstjórar hafa samkv. þessu 247 þús. kr. tekjur. Þetta virðist ekki benda til þess, að tekjuskipting sé hér ójafnari en gerast mun í nágrannalöndunum, heldur þvert á móti hins gagnstæða. Nú veit ég, að við þessu verður sagt, að skattframtölin sé ekki að marka, og vissulega eru miklir örðugleikar á því að fá fullnægjandi upplýsingar um tekjuskiptinguna í heild. Að því mun þó unnið af hagstofunni, og má vænta árangurs í þeim efnum. En ég get ekki látið hjá líða, - einmitt í sambandi við þetta, sem ég skal játa, að sérstaka rannsókn þyrfti að framkvæma til þess að fá um upplýsingar, - að minna á, að það hafa verið gerðar margar tilraunir til þess að framkvæma slíka rannsókn, og ég vil leyfa mér í því sambandi að minna á, að það var fyrir 10 árum, á síðasta þingi áður en vinstri stjórnin var mynduð, að samþ. var, ég má segja í Nd. Alþ., þáltill. um að skipa í það sérstaka rannsóknarnefnd með öllu því valdi, sem slíkar þn. hafa, að rannsaka milliliðagróða. Þessi n. var skipuð, hún réð sér framkvæmdastjóra, og auðvitað hafa þeir flokkar, sem þá skömmu síðar stofnuðu vinstri stjórnina, haft þar öruggan meiri hl. Sem framkvstj. var af n. ráðinn Bergur Sigurbjörnsson viðskiptafræðingur, sem er alkunnur dugnaðarmaður og mun ekki vera áhugalaus um það að fá þessi mál upplýst. En það hefur ekki nokkur stafur sézt eftir þessa n. Nú skyldi maður ætla, að einmitt vinstri stjórnin hefði haft sérstakan áhuga á því að fá þessi mál upplýst. En mér er ekki kunnugt um það, að nokkur stafur hafi sézt eftir þessa n., og ætti það að vera órækt dæmi um það, að örðugleikar á því að framkvæma þessa rannsókn eru töluvert miklir, og það er ekki ástæða til þess að ásaka núv. hæstv. ríkisstj. fyrir það, þó að hún hafi ekki komið þessum málum e.t.v. í það lag, sem æskilegt væri. En ég býst við, að það sé einmitt meira og betur unnið að því nú en verið hefur.



Herra forseti. Hæstv. viðskmrh. vildi láta orð liggja að því hér, að á tímum vinstri stjórnarinnar hefðu verzluninni verið áætlaðar svo ríflegar álagningarreglur, að hún hefði í mörg ár á eftir eða nú alveg fram undir síðustu ár verið að fara fram á það að fá slíkar álagningarreglur aftur eins og hún hafði haft þá. En hæstv. viðskmrh. skaut því bara undan, að það, sem gerðist í millitíðinni, var það, að árið 1960 felldi núv. ríkisstj. gengi krónunnar, hækkaði verð á erlendum gjaldeyri um það bil 70% og vitanlega gerbreytti þannig þeim grundvelli, sem álagningin er miðuð við. Hefði verzlunin fengið eftir gengisbreytinguna miklu að leggja á jafnháa prósentutölu í álagningu, hefði verzlunin vitanlega fengið stórkostlegan hag af gengisbreytingunni beint. Þetta þótti vitanlega nauðsynlegt að færa nokkuð til baka, en hins vegar er nú svo komið, að nú er auðvitað búið að fá þetta allt saman upp unnið og meira til, þar sem hún hefur fengið alveg ótakmarkaða álagningarheimild á fjöldamörgum vöruflokkum. Þetta vitanlega hlýtur hæstv. viðskmrh. að vita, þó að hann skyti því undan og fyndist það betur viðeigandi. Það kom auðvitað önnur gengislækkun aftur árið 1961, sem enn gerði það að verkum, að hagur verzlunarinnar í þessum efnum batnaði. Það er vitanlega ekki tími til þess í 5 mínútna ræðutíma að víkja að þeim atriðum, sem hér hafa komið fram. Og þó að hæstv. forsrh. segði, að hann skildi, að það væri ekki réttmætt af honum og öðrum ráðh. að halda hér langa ræðu yfir þeim, sem hefðu aðeins 5 mínútna ræðutíma, þegar ráðh. hafa ótakmarkaðan tíma, gleymdi hann því, þegar sótti fram í ræðuna, og talaði langt mál og talaði yfir þeim, sem voru búnir að missa allan sinn ræðutíma, og það vitanlega um algerlega óskyld mál þeim, sem hér voru raunverulega til umræðu. Allt tal um það, að tekjur Íslendinga séu miklar, þjóðartekjur okkar séu háar og fyllilega sambærilegar við aðrar þjóðir og þjóðartekjurnar hafi aukizt nú síðustu árin, koma vitanlega ekki því máli við, sem hér er verið að ræða um. Og það er vitanlega hinn mesti misskilningur, sé svo, að hæstv. forsrh. haldi það, að núv. ríkisstj. eigi einhvern verulegan þátt í því, að þjóðartekjurnar hafa vaxið jafnmikið og raun er á á síðustu árum. Ríkisstj. á engan þátt í því, að síldarstofnarnir við Ísland hafa aukizt. Hún á engan þátt í því, að síldveiðarnar hafa orðið okkur jafntekjudrjúgar og þær hafa orðið nú á síðustu árum, það veit hún mætavel. Og hún á heldur engan þátt í þeirri verðhækkun á okkar útflutningsvörum, sem orðið hefur, svo að það er vitanlega alveg þarflaust fyrir ríkisstj. að tala um það, að batnandi þjóðarhagur nú síðustu árin sé eitthvað hennar pólitík að þakka. Hér er svo verið að nefna það, að samkvæmt opinberum skýrslum séu meðaltekjur á hvern Íslending 2110 dollarar. Það þýðir, að meðaltekjur á hvert mannsbarn í landinu séu þá um 90 þús. kr., en það þýðir á 5 manna fjölskyldu 450 þús. kr. Hefur verið samið um eitthvert slíkt kaup fyrir venjulega erfiðismenn í þessu landi, um 450 þús. kr.? Nei, við vitum það - 



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. í tveimur liðum á þskj. 365 til hæstv. menntmrh. varðandi fjármál íþróttasjóðs. Íþróttalögin og þar með íþróttasjóður áttu 25 ára afmæli á síðasta ári. Setning íþróttalaganna markaði tímamót í íþrótta- og menningarmálum Íslendinga. Með þeim viðurkenndi löggjafinn stöðu íþróttanna í þjóðfélaginu og fjárhagslegan stuðning við þau mannvirki, sem þeim eru nauðsynleg. Áður hafði verið veittur styrkur til einstakra mannvirkja og einkum sundlauga, en um það voru engar fastar reglur né heildarkerfi. Tæknilegur undirbúningur og eftirlit voru oft af skornum skammti, enda sagði það oftlega til sín, þegar frá leið. Með setningu íþróttal. 1940 hættir Alþ. að veita fé í einstakar framkvæmdir, en tekur upp eina fjárveitingu til íþróttasjóðs, sem ráðstafað skyldi af íþróttanefnd ríkisins og íþróttafulltrúa, en þeir aðilar hófu störf sín samkv. íþróttalögunum. Með tæknilegri aðstoð og fjárhagslegum stuðningi íþróttasjóðs hafa verið byggð eða eru í byggingu 167 íþróttamannvirki þennan aldarfjórðung. Þau skiptast þannig eftir tegundum: 54 sundlaugar, 68 íþróttavellir og hlaupabrautir, 22 skíðamannvirki, 14 baðstofur, 9 íþróttahús. Mannvirki þessi hafa kostað í heild um 160.5 millj. kr. Framkvæmdir þessar og fyrirheit ríkisins um fjárhagslegan stuðning við þær hafa leyst úr læðingi óhemjustarf og mikla fjármuni einstakra félaga og félagasamtaka, bæjar- og sveitarfélaga og einstaklinga í þágu hinna ýmsu íþróttamannvirkja. Er vafasamt, að slíkt hefði átt sér stað í jafnríkum mæli án íþróttal. og stuðnings þeirra. Greiddar hafa verið úr íþróttasjóði til umræddra framkvæmda 23.6 millj. kr. samkv. reglum, sem farið hefur verið eftir við úthlutun styrkja, en þær eru 40% til sundlauga, íþróttahúsa, baðstofa og héraðsíþróttavalla, 30% til íþróttavalla einstakra félaga og íþróttaáhalda og 20% til skíðamannvirkja. Nokkur fjárhæð hefur á hverju ári gengið í sérfræðilega aðstoð, fyrir teikningar, bæði til arkitekta og verkfræðinga, en samkv. íþróttal. ber að greiða hana úr íþróttasjóði. Það ákvæði er vafalaust sett í íþróttal. til að tryggja það, að teikningar og annar tæknilegur undirbúningur og eftirlit sé í fyllsta lagi. Þá hefur enn fremur nokkrum fjárhæðum verið varið til stuðnings íþróttakennslu hinnar frjálsu íþróttastarfsemi í landinu. Eftir var að greiða frá íþróttasjóði til allmargra mannvirkja 26.4 millj. kr., er úthlutun ársins 1965 lauk, og er þá miðað við þá reglu, sem áður er getið um. Upphæð þessi skiptist þannig samkv. tegundum íþróttamannvirkja: Sundlaugar 10 millj. 357 þús., íþróttavellir 9 millj. 259 þús., íþróttahús og baðstofur 5 millj. 670 þús., skíðamannvirki 1 millj. 143 þús., íþróttaáhöld 15 þús., eða alls 26 millj. 446 þús. kr. Fjárveiting Alþ. til íþróttasjóðs er nú 3.4 millj. kr. Af þeirri upphæð ganga ca. 2.5 millj. til mannvirkja, hitt fer í sérfræðilega aðstoð og til styrktar íþróttakennslunni. Með sömu fjárhæð tæki það íþróttasjóð 10-11 ár að greiða þá skuld, sem nú hvílir á sjóðnum, þótt ekkert nýtt mannvirki bættist við, en slíkt er vitanlega alveg óhugsandi. Þótt margt hafi áunnizt á liðnum aldarfjórðungi, eru samt enn mikil verkefni áleyst, sem aðkallandi verða á næstu árum. Fjárveiting Alþ. til íþróttasjóðs hefur hæst komizt í 4 millj. kr., var lækkuð í fyrra í 3.4 millj. og ekki hækkuð úr þeirri upphæð í ár. Á sama tíma, sem fjárl. hafa hækkað um hundruð milljóna, stendur umrædd fjárveiting í stað eða er lækkuð. Með ört vaxandi byggingarkostnaði verður fjárveiting Alþ. æ minna hlutfall af þörfum íþróttasjóðs, ef framkvæmdir halda áfram með svipuðum hætti og áður. Sem dæmi um þróun þessara mála vil ég benda á eftirfarandi: Árið 1955 var fjárþörf íþróttasjóðs 5 millj., fjárveiting Alþ. 1 millj. eða 20% af fjárþörfinni. 1960 var fjárþörf íþróttasjóðs 14.9 millj., fjárveiting Alþ. 2 millj. eða 13.4% af fjárþörfinni. 1965 var fjárþörf íþróttasjóðs 29.7 millj., fjárveiting Alþ. 3.4 millj. eða 11.4% af fjárþörfinni. Og í ár, 1966, er fjárþörf íþróttasjóðs talin vera 34 millj., fjárveiting Alþ. er 3.4 millj. eða 10% af hinni raunverulegu fjárþörf. Þetta eru rúmlega víxilvextir af þörf sjóðsins. Af þessu yfirliti mætti Alþ. vera ljóst, að mál þessi eru komin í fullkomið ófremdarástand, og það versta er, að hvergi verður vart viðleitni af hálfu stjórnarvaldanna til að ráða fram úr vandanum. Alþ. hefur oft, þegar svipað hefur staðið á með ýmsa aðra málaflokka, t.d. skólamál, hafnarmál, sjúkrahúsmál o.fl., gert ráðstafanir með sérstökum fjárveitingum til að stytta skuldahalann og jafnframt komið fjármálunum á betri rekspöl til frambúðar. Á meðan þetta er ekki gert, líða einstök félög og félagasambönd, mörg bæjar- og sveitarfélög, og aðkallandi framkvæmdir dragast lengur en viðunandi er. Þetta tel ég mig geta dæmt um og fullyrt af rúmlega 20 ára starfi í íþróttanefnd ríkisins og nánu samstarfi við marga þá aðila, sem ríka þörf hafa haft fyrir hraðari afgreiðslu hjá íþróttasjóði á styrkjum. Ég efast ekki um, að hæstv. menntmrh. er kunnugt um þetta vandamál og sennilega ríkisstj. allri og á það bendir m.a. skipun n. 23. febr. 1963 af hæstv. menntmrh. til að endurskoða lagaákvæðin um íþróttasjóð. Nú leyfi ég mér með vísun til þess, sem að framan er sagt, að spyrja hæstv. menntmrh.: „1. Hvaða ráðstafanir hyggst ríkisstj. gera til að greiða úr fjárhagsvandræðum íþróttasjóðs? 2. Hvað liður störfum þeirrar n., sem menntmrh. skipaði í febr. 1963 til þess að endurskoða lagaákvæði um íþróttasjóð?“



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda, að málefni íþróttasjóðs eru í hinu mesta óefni. Þau eru ekki nýkomin í það óefni, heldur hafa þau verið það um margra ára skeið. Mér er nær að segja, að þau hafi verið í óefni, frá því að sjóðurinn var stofnaður. Í íþróttal. frá 1940, nr. 25, eru fyrst sett lagaákvæði um íþróttasjóð. Þar segir, að Alþ. veiti sjóðnum árlega fé til ráðstöfunar eða sjái honum fyrir öruggum tekjum á annan hátt. Í framhaldi af þessu hafa fjárveitingar til íþróttasjóðs verið teknar árlega í fjárlög. Skömmu eftir setningu íþróttalaganna var skipuð íþróttanefnd samkv. lögunum, þriggja manna, og er hv. fyrirspyrjandi einn íþróttanefndarmanna og er því auðvitað nákunnugur málum sjóðsins. Íþróttanefnd setti sér a.m.k. mjög fljótlega þær starfsreglur, sem hann raunar gat í ræðu sinni áðan, að styrkja íþróttamannvirki með allt að 40% byggingarkostnaðar, flest með 40% byggingarkostnaðar, nokkur með 30% byggingarkostnaðar, en fáein skíðamannvirki með aðeins 20% byggingarkostnaðar. En það er skemmst af að segja, að þessar starfsreglur hafa aldrei verið í samræmi við fjárhagsgetu sjóðsins, eða ef menn vilja orða það á hinn veginn: fjárveitingar Alþ. hafa aldrei - bókstaflega ekki eitt einasta ár frá stofnun sjóðsins 1940 - verið í samræmi við þessar starfsreglur. Það hefur frá upphafi, í meira en aldarfjórðung, verið hróplegt misræmi á milli fjárveitinga Alþ. til íþróttasjóðsins og starfsreglna eða starfshátta íþróttanefndarinnar. Mér hefur verið þetta mál ljóst, síðan ég tók við forstöðu menntmrn., og átti um það marga fundi með mörgum áhugasömum mönnum um þetta efni, hvaða ráð hér væru til bjargar. M.a. skipaði ég n. þá, sem hv. ræðumaður gat um í ræðu sinni áðan, og eru niðurstöður hennar og till. til athugunar í rn. Þegar ég tók við forstöðu menntmrn. árið 1956, eða fyrir næstum 10 árum, þá þegar voru málefni sjóðsins í svo fullkomnu óefni, að ég fann ekkert ráð til þess að koma þessum málum í fullkomið lag og varð því að gera það sama, sem allir fyrirrennarar mínir höfðu gert, að fara fram á það við Alþ., að árlegar fjárveitingar væru auknar. Hefur tekizt að þoka þeim nokkuð upp á við, án þess þó að nokkuð hafi nálgazt það, að samræmi kæmist við fjárþörf sjóðsins, miðað við starfsreglur n. og fjárveitingar Alþ. Þetta skal ég skýra örlítið nánar með því að gera grein fyrir fjárveitingunum allar götur frá 1940. 1941 var fjárveitingin 40 þús. kr., en á því ári mun n. hafa sett sér þær starfsreglur að veita þann hámarksstyrk, sem hv. ræðumaður gat alveg réttilega um áðan. 1942 er fjárveitingin aukin upp í 75 þús., 1943 í 300 þús., 1944 í 450 þús., 1945 í 600 þús. og 1946 í 1 millj., svo að segja má, að á fyrstu árunum, frá 1941-1946, hafi verið um mjög myndarlega aukningu að ræða, hægt af stað farið með aðeins 40 þús., en kemst á 5 árum upp í 1 millj. Sú fjárhæð er síðan óbreytt á næsta ári, 1947, en er lækkuð á árinu 1948 niður í 700 þús., lækkuð enn 1949 ofan í 500 þús., óbreytt 1950 500 þús., síðan óbreytt í 3 ár, 600 þús., 1951, 1952 og 1953. Hún er hækkuð 1954 upp í 760 þús., kemst aftur upp í 1 millj. 1955, eins og hún hafði verið fyrir tæpum 10 árum, aukin upp í 1200 þús. 1956, upp í 1600 þús. kr. 1957, 1958 og 1959, hún er óbreytt þessi 3 ár, síðan aukin upp í 2 millj. 1960, er aftur 2 millj. 1961, aukin í 2.2 millj. 1962, í 3 millj. 1963, í 4 millj. 1964, aftur 4 millj. 1965, var þá lækkuð um 20%, eins og framlög til opinberra framkvæmda, og er sú sama í fjárl. fyrir næsta ár. En frá 1960, þar sem hún var 2 millj., hafði hún verið tvöfölduð til ársins 1965. Hitt er hverju orði sannara, sem hv. þm. sagði, að þessar fjárveitingar hafa aldrei, ekki á einu einasta ári, dugað til þess að greiða 20-40% styrk til þeirra íþróttamannvirkja, sem í byggingu hafa verið. Fyrir þá ráðh., sem með stjórn íþróttasjóðs hafa farið síðan 1940, hefur verið um það tvennt að velja að knýja á um auknar fjárveitingar af hálfu Alþ. eða skera reglur n. niður, þannig að þær samræmdust því fé, sem Alþ. veitir á hverju ári til íþróttasjóðs. Enginn minna fyrirrennara í menntmrh.-sæti vildi gera þetta, heldur vildu láta við það sitja, að fjárveltingin þokaðist eitthvað svolítið upp á við í von um, að aukningin yrði enn þá meiri á næstu árum, en hefur ekki viljað fyrirskipa íþróttan., sem ráðh. hefur auðvitað vald til, að breyta úthlutunarreglum, þ.e. lækka hlutfallslega styrkinn. Ég hef ekki heldur viljað gripa til þess ráðs, frekar en nokkur fyrirrennara minna, að fyrirskipa n. minnkaðan styrk með vísan til ónógra fjárveitinga frá hinu háa Alþ. Ég hef viljað hafa þar sama kostinn fram að þessu, að treysta á það, að fjárveitingin mundi smávegis aukast, þannig að einhvern tíma kæmi að því, að halinn gæti farið að minnka, en þyrfti ekki að aukast, eins og hann hefur gert á hverju einasta ári í 25 ár. Það vil ég þó taka skýrt fram, að ákvæði íþróttal. eru þannig, að þau heimila íþróttan. að veita allt að 40% styrk til byggingar íþróttamannvirkja. Þau skylda n. ekki til þess og þau veita engum aðila, sem byggir íþróttamannvirki, rétt til 40% styrks úr íþróttasjóði. Þetta er heimildarákvæði fyrir n. til styrkveitinga, en skapar byggjendum þeirra engan rétt. Það ráðstöfunarfé, sem n. hefur yfir að ráða, er takmarkað, og það takmarkar heimild hennar til þess að skuldbinda ríkissjóð. Þess vegna er það mikill misskilningur, sem stundum kemur fram í blöðum og skýrslum, jafnvel hálfopinberum skýrslum, að íþróttasjóður skuldi hinu og þessu íþróttamannvirki svo og svo mikið upp í vangreiddan styrk íþróttasjóðs til hlutaðeigandi íþróttamannvirkis. Hér er um algeran misskilning að ræða. Starfsreglur n. eru til leiðbeiningar, og n. hefur aldrei getað sagt annað en það, að þegar nægilegt fé væri fyrir hendi, þegar nægilegt fé væri í íþróttasjóði, mundi þessi styrkur, stundum 40%, stundum 30% og stundum 20%, verða greiddur. Íþróttalögin frá 1940 voru endurskoðuð og sett ný lög í þeirra stað 7. apríl 1956. Í þeirri löggjöf eru ákvæðin endurskoðuð að ýmsu leyti, en grundvallaratriðum þeirra þó ekki breytt. Varðandi það, hvaða ráðstafanir ríkisstj. hafi í hyggju til þess að greiða úr fjárhagsvandræðum íþróttasjóðs, er það að segja, að undanfarið hefur verið í endurskoðun gildandi löggjöf um greiðslu byggingarkostnaðar skólamannvirkja, þ.e. sú löggjöf, sem fjallar um hlutdeild ríkisins í stofn- og rekstrarkostnaði þeirra skóla, sem reknir eru sameiginlega af ríki og sveitarfélögum. Öllum hv. þm. er kunnugt, hvernig þau lög eru framkvæmd. Alþ. veitir á hverju ári fé til tiltekinna skólamannvirkja, og skólakostnaðarlögin mæla svo fyrir, að ætluð kostnaðarhlutdeild ríkisins skuli greidd á ekki lengri tíma en 5 árum, heimilt þó að greiða hana á skemmri tíma en 5 árum, en Alþ. hefur fylgt þeirri reglu að greiða áætlaða hlutdeild ríkissjóðs á 5 árum. Að því er snertir skólamannvirki er því allt öðruvísi farið að heldur en um íþróttamannvirkin. Alþ. tekur ákvörðun um, hvaða skóli skuli byggður, tekur fjárveitingu til hans inn á fjárlög og lýkur greiðslu til þessa skólamannvirkis á 5 árum. 1940 var hins vegar sú stefna mörkuð að því er snertir íþróttamannvirkin, að veitt var ein fjárveiting til þess að styrkja öll íþróttamannvirki, látið óbundið, hversu sá styrkur væri mikill, og þá auðvitað líka óbundið, til hvaða mannvirkja þessi styrkur færi. Ég vil síður en svo ásaka þá, sem að íþróttalöggjöfinni 1940 stóðu. Hún var mjög merk löggjöf á sínum tíma, og ég er algerlega sammála hv. fyrirspyrjanda um, að enginn vafi er á því, að hefðum við ekki fengið þá löggjöf, hefðu framkvæmdir í íþróttamálum ekki orðið eins miklar og öll sú starfsemi ekki orðið jafngiftudrjúg og hún raunverulega hefur orðið. En hins vegar tel ég reynsluna hafa sýnt, að ákvæði l. um kostnaðarþátttöku ríkisins hafa verið mjög ófullkomin og í raun og veru mjög misráðin, algerlega misráðin, og heppilegra hefði verið, miklu heppilegra, að sami háttur hefði verið á um hlutdeild ríkisins í greiðslu kostnaðar við íþróttamannvirki og var þá þegar um greiðslu kostnaðarhlutdeildar ríkisins í skólamannvirkjum, þó að jafnýtarlegar reglur og nú eru til hafi ekki verið komnar á 1940. Ég er því þeirrar skoðunar, að það, sem stefna beri að í þessum efnum, og hið eina, sem í raun og veru geti leyst úr því öngþveiti, sem þessi mál eru þegar komin í, sé, að hliðstæðar reglur verði teknar upp um greiðslu kostnaðarhlutdeildar ríkisins við byggingu íþróttamannvirkja eins og nú gilda um skólamannvirki. Með þessu er ég ekki að segja, að hlutfallstala kostnaðarins eigi að vera hin sama og þar er, heldur aðeins, að hliðstæðar reglur eigi að taka upp. Ég er ekki heldur að segja, að það kostnaðarhlutfall, sem íþróttan. hefur sett sér, eigi að vera bindandi fyrir Alþ. eða ríkisstj. í framtíðinni. Það, sem ég er að segja, er, að sú regla, sem fylgt er um skólana, sé skynsamleg og eðlileg og hana ætti að taka til endurskoðunar og hana ætti að hafa til fyrirmyndar varðandi bráðnauðsynlega endurskipulagningu málefna íþróttasjóðs. Þess vegna hef ég beint því til n., sem nú starfar að endurskoðun skólakostnaðarlaganna, að taka það til athugunar, hvort og með hverjum hætti það gæti talizt skynsamlegt, að hliðstæðar reglur yrðu teknar upp um styrk ríkisins til íþróttamannvirkja, og mundi þá framkvæmdin verða sú, a.m.k. um tiltekin stærri mannvirki, að Alþ. samþykkti árlega ákveðna fjárveitingu til hvers mannvirkis um sig, miðað við áætlun um heildarkostnað mannvirkisins, og síðan yrði sett ákveðið árabil, sem heildarstyrkur ríkisins skyldi greiðast á. Hitt er mér ljóst, að um mörg minni háttar mannvirki er að ræða og fjölmargar minni háttar framkvæmdir einstakra íþróttafélaga, sem ekki hentar að hafa slíka reglu um. Varðandi þau mannvirki mætti þó veita eina heildarfjárveitingu á fjárl., sem væri til úthlutunar hjá ríkisvaldinu eða íþróttanefnd. En enn sem komið er eru þetta persónulegar hugleiðingar mínar um málið, sem eru til afhugunar í skólakostnaðarnefnd. Ég vona, að hún ljúki störfum, hefur unnið mjög mikið undanfarnar vikur. Það hefur alltaf verið tilætlun mín, að frv. að nýjum skólakostnaðarlögum gæti komið fyrir þetta Alþ., og ég vona enn, að það takist, þó að reynslan af nefndarstörfunum hafi að vísu sýnt, að öll þau mál eru mun flóknari en ókunnugir kynnu að halda. Með þessu vona ég, að hv. fyrirspyrjandi telji fyrri fsp. svarað. Þá spyr hann, hvað líði störfum n., sem ég skipaði 1963 til að endurskoða lagaákvæðin um íþróttasjóð. Í þeirri n. áttu sæti Þorsteinn Einarsson íþróttafulltrúi, formaður n., séra Eiríkur J. Eiríksson sambandsstjóri Ungmennafélags Íslands, Gísli Halldórsson forseti Í.S.Í., Guðjón Einarsson formaður íþróttanefndar ríkisins, Sigtryggur Klemenzson ráðuneytisstjóri í fjmrn. og Birgir Thorlacius ráðuneytisstjóri í menntmrn. N. skilaði álíti 22. sept. 1964, og er það álit til athugunar í menntmrn. En megintillögur hennar voru þessar, með leyfi hæstv. forseta: 1. Ríkisstj. Íslands fái á Alþ. samþykkta þá heimild, að sú vangreidda, áætlaða þátttaka íþróttasjóðs, sem var að lokinni úthlutun úr sjóðnum fyrst í marz 1964 23.7 millj. kr., sú tala er komin upp í 26.4, eins og hv. þm. gat um áðan, verði greidd í jöfnum greiðslum á þrem næstu árum, þ.e. 7.9 millj. kr. ár hvert. 2. Á grundvelli þeirrar áætlunar, sem lögð var fram á 2. fundi n. um uppbyggingu íþróttaaðstöðu þjóðarinnar þessi 20 ár, sé sú stefna samþ. af ríkisstj. Íslands, að íþróttahús og sundlaugar, sem bæjar- og sveitarfélög reisi í samvinnu við íþrótta- og ungmennafélög eða samtök þeirra og fræðsluráð eða skólanefndir í þeim tilgangi, að þau nýti þau á þrennan hátt, þ.e. í skólastarfi, íþróttaiðkunum almennings og starfsemi íþrótta og ungmennafélaga eða samtaka þeirra, séu styrkt af ríkissjóði á sama hátt og önnur skólamannvirki, enda hafi fræðslumálastjórn og íþróttanefnd ríkisins samþ. gerð þeirra. Óski bæjar- eða sveitarfélag, íþrótta- eða ungmennafélög eða samtök þeirra að reisa íþróttahús eða sundlaug, sem eigi kemur í þarfir íþróttaiðkana skóla, en er talið nauðsynlegt af íþróttanefnd ríkisins, fellur styrkveiting til þess eigi undir ákvæði þessarar gr., en mannvirkið skal njóta styrks úr íþróttasjóði. Eins og sjá má, er hér um sömu meginstefnuna að ræða og ég lýsti áðan, að ég hafi rætt við skólakostnaðarnefndina, og þess vegna má segja, að það sé til athugunar, ekki aðeins í menntmrn., heldur einnig hjá skólakostnaðarnefnd. Með þessu móti vona ég, að hv. fyrirspyrjandi telji fsp. fyllilega svarað.