Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir þáltill. á þskj. 61, sem ég flyt ásamt nokkrum öðrum þm. Framsfl., um rafvæðingu dreifbýlisins. Í þáltill. segir: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að sjá svo um að á næstu tveimur árum, 1983 og 1984, verði nægjanlegt fjármagn tryggt svo ljúka megi rafvæðingu býla í sveitum sem miðist við að samveita nái til allra býla landsins með allt að 6 km eins vírs linu samkv. áætlun orkuráðs frá 14. apríl 1982. Jafnframt verði gerð og lögð fram áætlun um lausn á raforkumálum þeirra býla sem ekki hafa verið tengd samveitu að áætlunartímabili loknu.“ Í grg. segir m.a. svo: „Á undanförnum árum hefur tekist að koma rafmagni frá samveitum til mikils meiri hluta allra sveitabýla í landinu. Árið 1971 voru um 930 býli án rafmagns. Nú eru þau býli, sem þessi till. til þál. fjallar um og lagt er til að verði tengd samveitu, nálægt 25–30. Í því þjóðfélagi sem við lifum í sjá allir og skilja hversu mikilvægt það er að raforka sé fyrir hendi þar sem mannlíf á annað borð er. Við Íslendingar erum svo lánsamir að eiga gnægð vatnsorku. Okkur ber skylda til að nýta þá orku er í fallvötnum landsins býr, en spara þess í stað innflutta olíu bæði til raforkuframleiðslu og upphitunar. Því er skynsamlegt og hagkvæmt að ljúka rafvæðingu dreifbýlisins sem fyrst.“ Mér er það ljóst að mörgum þeim er við þær aðstæður búa að hafa ekki fengið býli sín tengd samveitukerfinu hefur fundist biðin löng. Stjórnvöld hafa á hverjum tíma sem þessi mál hafa verið á dagskrá borið við fjármagnsskorti og af þeim sökum hefur þessum annars sjálfsögðu framkvæmdum miðað svo sorglega seint. Í þeirri þáltill. sem hér er mælt fyrir er lagt til að þessu verki ljúki á næstu tveimur árum. Sýnist það vera viðráðanlegt ef vilji og skilningur er á annað borð fyrir málinu. Ég hef orðið þess var, eftir að þáltill. þessi var lögð hér fram, að nokkrum aðilum hefur fundist of skammt gengið þar sem lagt er til að aðeins um eins vírs línu sé að ræða og vegalengd sé bundin við 6 km. Því er til að svara að í þeim áætlunum, sem vitnað er til, er í nokkrum tilfellum áætlað að leggja meira en eins vírs línu. Hins vegar er aukinn kostnaður svo gífurlega mikill við að leggja þriggja víra línu, að ég sé það í hendi mér að slík framkvæmd mundi kosta margra, margra ára drátt á framkvæmdum og nær ógerlegt að bíða eftir slíku. Eins vírs lína á hins vegar að koma að notum til allra venjulegra nota rafmagns, svo og til upphitunar og súgþurrkunar. Það er að vísu rétt að mótorar, sem nota þarf, eru um helmingi dýrari ef um eins fasa mótora er að ræða. Verð á 15 hestafla eins fasa mótorum, sem notaðir eru í um 60% tilfella, t.d. við súgþurrkun, er rétt rúmar 27 þús. kr., en þriggja fasa aftur um 13 600 kr. Sá verðmunur breytir því ákaflega litlu hér um. Skynsamlegra væri að bæta þann mun á annan hátt. Því má svo bæta við, að við hljótum að ætla að áfram verði unnið að styrkingu dreifikerfisins, og þessi býli munu þá trúlega njóta þeirra framkvæmda. Einhverjir munu sjálfsagt spyrja hvers vegna ekki sé lagt hér til að öll býli landsins verði tengd samveitukerfinu í þessum áfanga. Meginástæða þess er - eins og ég hef sagt hér að framan - sá kostnaður sem hér um ræðir og svo hitt, að vissulega koma aðrir möguleikar til greina til að rafvæða þau býli sem fjær standa. Í þáltill. segir m.a.: „Jafnframt verði gerð og lögð fram áætlun um lausn á raforkumálum þeirra býla sem ekki hafa verið tengd samveitu að áætlunartímabilinu loknu.“ Megintilgangur þessarar þáltill. er að hraða svo sem frekast er kostur rafvæðingu dreifbýlisins. Ég treysti því að sú nefnd, er fær þetta mál til umfjöllunar, hraði svo störfum að mál þetta megi sem fyrst ná fram að ganga. Herra forseti. Ég legg til að máli þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjvn. og 2. umr.



Herra forseti. Vegna þeirrar þáltill. sem hér er til umr. vil ég segja örfá orð. Það munu vera nálægt 60 jarðir í landinu, sem þannig háttar um, að þær eru ekki tengdar samveitum. Heldur hefur sú tala farið lækkandi á undanförnum árum, en mjög hægt miðar í þeim efnum vegna ónógra fjárveitinga. Það hefur verið frá ári til árs lagt til af hálfu iðnrn. að meira fé yrði ráðstafað í þessu skyni heldur en fengist hefur undir liðnum sveitarafvæðing í fjárlagafrv. Þannig liggur fyrir að á yfirstandandi ári er ekki nema óverulegt fjármagn til þess að tengja nýjar jarðir við landskerfið, en að því hefur þó verið unnið. Það er rétt að menn átti sig á að í sambandi við þennan fjárveitingalið, sveitarafvæðingu, er ekki eingöngu og engan veginn í meginatriðum um að ræða fjárveitingu til nýlagningar á jarðir, sem ekki eru í tengslum við landskerfið, heldur falla undir þennan fjárveitingalið viðbætur við eldri veitur. Megnið af því fé, sem Alþingi hefur ákveðið í þessu skyni á undanförnum árum, hefur farið í slíkar tengingar jarða sem liggja við eldri veitur. Er þá um að ræða styrk í sambandi við tenginguna. Á árinu 1983 er gert ráð fyrir samkv. áætlun að í þessu skyni þurfi um 8 millj. kr., til þess að tengja jarðir við eldri veitur. Samkv. þeim tölum, sem eru inn í fjárlagafrv., er þannig um mjög óverulegt fé að ræða, ef nokkuð, til þess að bæta við býlum sem einangruð eru og ekki njóta rafmagns frá samveitum. Hins vegar hefur árlega verið gert ráð fyrir styrk til einkarafstöðva, til dísilrafstöðva fyrir slíkar jarðir og þar hafa menn notið tiltölulega hagstæðra kjara. Vegna þess að í þetta verkefni hefur ekki fengist það fjármagn sem þurft hefur til að leysa þennan vanda á undanförnum árum, þá sneri iðnrn. sér til Byggðasjóðs fyrir tveimur árum með erindi þar að lútandi, að Byggðasjóður kæmi inn í þetta verkefni, veitti lán og stæði undir fjármagnskostnaði í sambandi við úrlausn í þessum efnum. Jákvæðar undirtektir hafa ekki fengist frá Byggðasjóði enn sem komið er í þessu efni, en málið hefur verið þar til meðferðar. Á s.l. vori óskaði stjórn Framkvæmdastofnunar eftir heimild til að taka erlend lán, mig minnir að upphæð nálægt 13 millj. kr., til að setja í þetta verkefni, sem hugsað var sem lántaka utan við lánsfjáráætlun og ekki á vegum Byggðasjóðs. Við þessu var ekki orðið. Það þótti ekki fært. Þetta tengdist fleiri erindum frá stjórn Byggðasjóðs um viðbót við erlendar lántökur og það þótti ekki fært að taka þannig á málinu. Hins vegar veitti fjárlaga- og hagsýslustofnun og fjmrn. Framkvæmdastofnun heimild til lántöku nálægt 2 millj. kr. til að verja í þessu skyni á yfirstandandi ári til þess að leysa vanda nokkurra jarða sem næstar eru taldar standa slíkri tengingu. Ég hef orð manna hjá Framkvæmdastofnun og innan stjórnar Byggðasjóðs fyrir því, að þeir muni lita á þetta mál áframhaldandi. Ég tel mjög eðlilegt að Byggðasjóður komi inn í lausn þessa máls og vona að svo verði þegar varðandi næsta ár. Svör þar að lútandi liggja hins vegar ekki fyrir. Ég tel nauðsynlegt að úr því fáist skorið fyrr en seinna, hvað fjárveitingavaldið er reiðubúið að ganga langt í þessu skyni, til þess að skera úr óvissu, sem ýmsir búa við og er mjög óheppileg fyrir þá sem jarðir sitja, sem ekki hafa fengið frambúðarúrlausn í sambandi við sín raforkumál. Það er vissulega ekkert á móti því að gera áætlanir um þessi efni eins og þáltill. gerir ráð fyrir. En ég vek athygli á að gögn málsins liggja í rauninni fyrir, m.a. um hvaða jarðir er að ræða upp að þessari meðaltalsfjarlægð, 6 km milli jarða. Það liggur allt fyrir og í tiltekinni röð með ábendingum frá orkuráði þar að lútandi. Fyrir utan þessa meðaltalsfjarlægð eru um 25–30 jarðir, að mig minnir, sem eru enn einangraðri en þessar jarðir. Þar er nauðsynlegt að leita sem hagkvæmastra leiða í sambandi við raforkuöflun, hvort sem það er með lánum til einkarafstöðva eða öðrum úrræðum eins og með vindorku, svo sem til athugunar hefur verið. Fleiri þættir geta komið inn í athugun þessa máls. Þetta vildi ég að fram kæmi til upplýsingar um málið.



Herra forseti. Hér er hreyft merkilegu máli í till. þeirri til þál. um rafvæðingu dreifbýlisins sem við ræðum nú. Að vísu er það ekki nýtt mál. Það hefur verið rætt allmikið á hverju einasta þingi í ýmsum samböndum um margra ára skeið. Með tilliti til þess þykir mér það skjóta dálítið skökku við, sem sagt er í þessari till., þegar talað er um að ljúka eigi rafvæðingu býla í sveitum sem miðist við að samveita nái til allra býla landsins með allt að 6 km meðalvegalengd og eins fasa línu samkv. áætlun orkuráðs frá 14. apríl 1982. Mér þykir þetta nokkuð kyndugt orðalag af því að þetta hefur legið fyrir. Þessi áætlun, sem vitnað er í, var gerð síðla árs 1975 í orkuráði. Á grundvelli þessarar áætlunar, sem var gerð 1975, hefur verið í fyrsta lagi unnið að framkvæmd sveitarafvæðingarinnar og umr. hér á Alþingi hafa í öðru lagi mjög snúist um þessa áætlun og verið að mestu á grundvelli þessarar áætlunar frá 1975. Þetta kom óbeint fram hjá hæstv. iðnrh. sem veit þetta manna best. Hann sagði að það lægi fyrir hjá orkuráði röð framkvæmda í sveitarafvæðingunni. Þessi röð hefur legið fyrir síðan 1975 að áætlunin var gerð. Það var eins og talað er um í þessari þáltill., gert ráð fyrir að samveitur næðu til allra sveitabýla þar sem fjarlægð færi ekki yfir 6 km lengd að meðaltali. Mér þykir rétt að vekja athygli á þessu, svo að við séum ekki að ræða þessi mál eins og við höfum ekki fylgst með hvað hér hefur verið að gerast á undanförnum árum, eða hvað við höfum verið að tala um þessi mál hér í þinginu á undanförnum árum. Þó að ég segi þetta, þá er það ekki gert til þess að gera lítið úr þessari tillögu eða mæla gegn henni, því að till. er í sjálfu sér jákvæð. Hún er um það að ljúka á næstu tveim árum þessari sveitarafvæðingu sem gerð var áætlun um 1975 í orkuráði. Það sem við höfum verið að ræða um þessi mál á undanförnum árum hefur einmitt verið það að ljúka áætluninni. Árið 1978 gerði orkuráð tillögu um það að á næsta ári yrði þeirri áætlun lokið sem nú er verið að tala um að í ljúka á næstu tveim árum. Orkuráð gerði till. um það. En sú till. hlaut ekki náð fyrir augum ríkisstj. Síðan hefur orkuráð ítrekað á hverju ári tillögur um fjárveitingar til sveitarafvæðingar, sem miða að því að ljúka verkinu á komandi ári. Á undanförnum árum hafa verið svo fáir bæir eftir að orkuráð hefur lagt áherslu á að ekki væri annað við hæfi en að ljúka loksins þessari áætlun. Eins og kom fram bæði hjá 1. flm. till., hv. 3. þm. Norðurl. v., og raunar líka hjá hæstv. iðnrh., þarf að létta af þeirri óvissu sem bændur sem búa á hinum óraflýstu bæjum búa við, því að það er ekki gott fyrir þá að lifa alltaf í voninni um rafmagn en sjá ekki framkvæmdir. Ég gæti talað alllangt mál ef ég færi að rifja upp allar þær tilraunir sem hafa verið gerðar til að hrinda þessu máli í framkvæmd á hverju ári fyrir sig undanfarin ár. Þetta hefur verið gert með því að bera fram till. við fjárlagagerð um aukningu á fjármagni til sveitarafvæðingar. Ég hef ár eftir ár borið þessar till. fram, en þær hafa verið felldar af stjórnarliðum. Og með því að það er fjármagn sem þarf til þess að gera hlutina, þá hefur ekkert - eða svo lítið verið gert í þessu efni sem raun ber vitni um. Í nokkur ár hefur tala órafvæddra sveitabæja hlaupið á 25–35 bæjum eða eitthvað slíkt. Nú liggur fyrir frv. til fjárlaga fyrir árið 1983 og enn er sömu sögu að segja. Ég er ekki hér með fjárlagafrv. og skal ekki heldur fara að þreyta menn með að lesa þessar tölur, en ég er með fyrir framan mig fjárlagatillögur Orkusjóðs fyrir árið 1982, árið sem nú er að líða, og fjárlagafrv. sem samþykkt var að þessu leyti óbreytt sem fjárlög fyrir þetta ár. Orkuráð taldi nauðsynlegt að veita á þessu ári, 1982, 21 millj. kr. til sveitarafvæðingar og gerði það að sinni till. til fjárlaga. Fjárlagafrv. gerir ráð fyrir 7.2 millj. kr. Og meginhlutinn af þessari 7.2 millj. kr. upphæð fer, eins og hæstv. iðnrh. vék að, ekki til nýlagninga heldur til svokallaðra heimtauga á sveitabæi sem byggðir eru á veitusvæðum. Þetta er um hina eiginlegu sveitarafvæðingu. Hv. 3. þm. Norðurl. v. vék að styrkleika þeirrar línu, sem ætti að leggja til þeirra sveitabæja sem eftir eru, og talaði um einfasa línu, eins og hefur verið lagt á sveitabæina yfirleitt. Ég er honum sammála um þetta, enda hefur verið gert ráð fyrir því í till. orkuráðs allan tímann, að þarna væri um einfasa línu að ræða. En það er alveg rétt, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. segir, að það þarf að hafa í huga styrkleika línunnar. Og það er ekki bara fyrir þessa 25 eða 30 bæi, sem eftir eru, heldur þarf að hafa í huga í þessu efni alla sveitabæi landsins, sem rafmagn hafa, því að á síðari árum hefur alltaf komið betur og betur í ljós þörf fyrir sterkari línulögn en fæst með einfasa línu. Það kemur til af því, að bændur nota í æ ríkara mæli margs konar rafmagnsáhöld, ég tala nú ekki um ef um er að ræða í sveitum landsins léttan iðnað, eins og sums staðar er og er frekar að verða vísir að. Þess vegna er það aðkallandi verkefni að styrkja dreifikerfi rafmagns í sveitum. Ég hef alltaf litið þannig á, að það ætti að ljúka hinni eiginlegu sveitarafvæðingu og taka þessa fáu bæi sem eftir eru, en jafnframt þyrfti að vinna að styrkingu dreifikerfis í sveitum almennt. Með tilliti til þessa lét orkuráð á sínum tíma vinna ítarlega áætlunargerð um þetta verk. Það voru fengnir færustu sérfræðingar til að vinna að því. Orkustofnun kom þar við sögu og þá ekki síst orkumálastjóri. Árið 1978 samþykkti orkuráð áætlun til átta ára um styrkingu dreifikerfis í sveitum. Þessi áætlun var að sjálfsögðu send ríkisstj. og lögð mikil áhersla á þessa framkvæmd, en til hennar þurfti mikið fjármagn. Það kemur öllum saman um að hér sé um hið brýnasta verkefni að ræða fyrir sveitir landsins. Orkuráð hefur á hverju ári gert tillögur um fjárveitingar til þessara framkvæmda samkv. áætlun orkuráðs frá 1978. Málið hefur fengið þá viðurkenningu, að á hverju ári síðan hefur verið sérstök fjárveiting á fjárlögum í þessu skyni, en hvergi nærri nógu mikil til að mæta þeirri fjárþörf sem þurfti til þess að ljúka áætlun orkuráðs á tilskildum tíma. Ég gæti hér, eins og ég sagði, varðandi hina eiginlegu sveitarafvæðingu rifjað upp það sem hefur verið gert til þess að fá þetta leiðrétt. Ég hef á hverju ári borið fram brtt. við fjárlagafrv. um það efni. En ég skal ekki fara að þreyta menn á þessu. Ég hygg líka að mönnum sé þetta nokkuð kunnugt. Ég vil aðeins láta þess getið, að samkv. tillögum orkuráðs þarf 98 millj. kr. á næsta ári til styrkingar rafdreifikerfis í sveitum. Það er tillaga orkuráðs.  Ég hygg að það sem ég hef nú sagt ætti að nægja til þess að öllum ætti að vera ljóst að það er ekki vanþörf á að ljúka hinni eiginlegu sveitarafvæðingu á næstu tveimur árum eins og þessi þáltill. gerir ráð fyrir. En orkuráð hefur leyft sér að leggja til að til þess fari skemmri tími. Nú er ágætt að fá þessa till. samþykkta. Ég veit að þessir ágætu framsóknarmenn, sem hafa raðað sér á þessa till., meina það sem þeir segja í þessu efni og ég treysti þeim til að fylgja brtt. frá mér og öðrum, sem mun koma fram við afgreiðslu fjárl., um að gera þetta og lítið eitt betur. Þá kemst þetta strax í framkvæmd. En ég er ansi hræddur um að það geti eitthvað vafist fyrir mönnum um framkvæmd jafnvel þó að við samþykkjum þessa þáltill. Hæstv. iðnrh. sagði að af hálfu iðnrn. hefði á undanförnum árum verið lagt til að veita meira fé til sveitarafvæðingarinnar en gert hefur verið. Og ég veit að þetta er rétt. En mér hefur fundist skorta á að fylgt væri eftir af meiri festu þessum till. rn. Hæstv. iðnrh. sagði að það hefði verið á þessu ári leitað til Byggðasjóðs um að fá fjármagn til sveitarafvæðingarinnar og þá ljúka hinni eiginlegu sveitarafvæðingu. Mér er kunnugt um þetta og ég hef fyrir mitt leyti verið ákaflega hvetjandi þess að þessi leið væri farin, því að ég hygg að fátt heyri betur undir verkefni Byggðasjóðs en einmitt stuðningur við slíki verkefni sem hér er um að ræða. Ég ætla nú ekki að fara að rekja söguna af viðskiptunum við Byggðasjóð. En ég hef staðið í þeirri meiningu - og hef vel fylgst með þessum málum - að það hafi verið fullkominn skilningur hjá stjórn Byggðasjóðs fyrir þessu máli. Ég dreg ekki í efa vilja hæstv. iðnrh. í þessum efnum, en ég tel að ríkisstj. hafi tekið á þessu máli með hálfum hug og er þá ekki mikið sagt. Hæstv. iðnrh. tæpti á því að Byggðasjóður hefði farið fram á heimild til þess að taka erlent lán á þessu ári til að verja til sveitarafvæðingarinnar. Þetta er rétt. Hæstv. ráðh. sagði að þessi beiðni hefði tengst öðrum beiðnum um erlendar lántökur. Það er líka rétt. Ég hef reynt að ýta á þetta mál og ég hef heyrt þetta sem hæstv. iðnrh. sagði. En hver trúir því, ef hæstv. ríkisstj. hefði verið nokkur alvara í þessu máli, að við hefðum ekki getað afgreitt þetta þó að í sama bréfi til ríkisstj. hafi verið talað um önnur lán í öðrum tilgangi? Þetta er svo augljóst yfirskin að það tekur því ekki að minnast á það. Við verðum að viðurkenna þá staðreynd að það hefur ekki verið nægilegur áhugi hjá stjórnvöldum til að hrinda þessu máli í framkvæmd - og mér liggur við að segja þessu lítilræði sem eftir er að framkvæma af hinni miklu allsherjarsveitarafvæðingu, sem við höfum verið að vinna að á undanförnum áratugum. Það er ömurlegt. Ég hefði að sjálfsögðu tilefni til að ræða um margt fleira við hæstv. iðnrh. um þessi mál. Það vill svo til að á dagskrá fyrri fundar, sem var verið að slíta rétt áðan, var fyrirspurn frá mér til iðnrh. varðandi sveitarafvæðinguna á þessu ári. Eins og ég sagði áðan, þá voru það smámunir sem hægt var að verja til nýlagningar í sveitum, hreinustu smámunir. En það er skylda orkuráðs að gera tillögur um hvernig á að verja þessu fjármagni, jafnvel þó að litið sé. Og orkuráð gerði sínar tillögur í apríl s.l. En það er ekki nægilegt að orkuráð geri tillögur. Það er gert ráð fyrir að iðnrh. samþykki þessar tillögur. Í framkvæmd hefur þetta verið formið eitt svo lengi sem elstu menn muna eftir og ég hygg alla tíð, að ráðh. hefur samþykkt það sem orkuráð hefur lagt til. En það hefur ekki fengist nú samþykki enn. Ég vil ekki fara frekar út í þetta mál núna. Ég geymi það þangað til kemur að fsp. En ég geri ráð fyrir að menn hafi tekið eftir því, að þegar ég hef viljað taka kannske frekar upp í mig um aðgerðarleysi í þessum málum, þá hef ég nefnt ríkisstj. í heild frekar en hæstv. iðnrh. Ég efast ekki um að hæstv. iðnrh. hafi fyrir sitt leyti viljað gera betur. Þess vegna hefur mér nú komið spánskt fyrir sjónir að hann skuli ekki hafa samþykkt þetta lítilræði til sveitarafvæðingarinnar í ár. En ég lofaði áðan að fara ekki að ræða það núna. Við ræðum það síðar.



Herra forseti. Efni þeirrar þáltill. sem hér er til umr. er að sjálfsögðu ekki nýtt af nálinni, eins og fram kom hjá hv. 4. þm. Vestf. sem hér talaði síðast. Hér er um að ræða mjög brýnt hagsmunamál fyrir þá aðila sem hlut eiga að máli og ekki vansalaust af hálfu löggjafar- og framkvæmdavalds að hafa ekki betur staðið að þessu á undanförnum árum og reynt að þoka þessum málum lengra áleiðis. Hv. 4. þm. Vestf., sem hér var að ljúka máli sínu, nefndi það að honum finnst skjóta skökku við að í þáltill. væri vísað til áætlunar frá orkuráði dags. 14. apríl 1982. Það kann að vera að hér sé ekki rétt að málum staðið. En til skýringar vil ég segja honum og öðrum að hér er átt við áætlun frá orkuráði dags. 14. apríl 1982, þar sem línurnar, 17 talsins, eru taldar upp og gerð grein fyrir áætluðum kostnaði á verðlagi í mars 1982 við að ljúka þessum verkefnum. Auðvitað hafa verið gerðar áætlanir um þetta fyrr. Hér er aðeins vísað til þessa ákveðna plaggs, þegar þessi þál. er sett upp, og þá eins verið að gera grein fyrir því hvaða línur eða bæir eru eftir og þeirri kostnaðaráætlun, sem liggur fyrir frá orkuráði varðandi málið. Hv. þm. sagði að áætlanir hefðu legið fyrir síðan 1974 eða 1975 um málið og jafnframt hafi áætlun um röð framkvæmda líka legið fyrir. Ég er hér með svipaða áætlun, frá orkuráði líka, sem dags. er 15. maí 1981. Frá henni og til þeirrar áætlunar sem ég vísaði til áðan hefur röð verið breytt. Ekki veit ég hvort það er fyrir tilviljun eða hvort nýjar upplýsingar hafa komið fram. Mig langar þó að geta þess, að sú lína sem á fyrri áætluninni var nr. 3 og nefnd Selárdalslína er þar talin vera með fimm bæi. Nú á nýrra plagginu er hún fyrst á blaði og talin vera með átta býli. Þetta þýðir auðvitað það að kostnaður á hvert býli verður minni og kannske þess vegna breytist röð í viðkomandi áætlun. Mig langar til að geta þess í því sambandi, að ég er hér með upplýsingar varðandi Blikalónslínu, sem jafnframt er ein af þeim sem hér er óunnið við og talin er hafa fimm býli. Ég er hér með undirskriftalista frá níu aðilum, sem hafa hug á að taka rafmagn inn ef sú lína yrði lögð, og þar að auki er á því svæði Rauðanúpsviti sem ekki er ólíklegt að mundi líka taka inn rafmagn. Þarna er hugsanlega um að ræða 10 aðila og þá mundi röðin eitthvað breytast ef þetta er af hálfu orkuráðs talin einhver forgangsröð eða bindandi röð um framkvæmdir. Þetta vildi ég að hér kæmi fram. Mig langaði einnig að spyrja hv. 4. þm. Vestf., sem að vísu gekk nú úr salnum, um eitt atriði ef hann kemur í salinn aftur áður en ég hef lokið máli mínu. Í sambandi við þessa áætlun vil ég minna á það, að fyrir tveimur árum samþykkti Alþingi áætlun um lagningu sjálfvirks síma. Hefur sú framkvæmd tekist vel og verið til fyrirmyndar. Ég álít þess vegna eðlilegt að við reynum að koma okkur niður á áætlun um sveitarafvæðinguna og reynum að ljúka þessu verkefni, að tengja við samveitur þau 30 býli sem hugsanlegt er að sé hagkvæmt eða mögulegt að tengja samveitum á þennan hátt. Eins og kom fram í máli hæstv. iðnrh., þá munu það líklega vera um 60 jarðir sem ekki hafa verið tengdar. Þá eru þarna um það bil 30 jarðir, sem ekki falla undir þessa áætlun okkar, og þarf að sjálfsögðu, eins og till. gerir ráð fyrir, að huga að málum þeirra einnig. Hér er talað um að jafnframt verði gerð áætlun um lausn á raforkumálum þeirra býla sem ekki hafa verið tengd samveitum að áætlunartímabili loknu. Eru það þau býli þar sem fjarlægð er meiri en 6 km á milli. Varðandi það vil ég geta þess, að t.d. á Grímsstöðum á Fjöllum hefur verið brugðist nú þegar við þessu að nokkru leyti samkv. svokallaðri Hólsfjallaáætlun. Þar er olía til raforkuframleiðslu greidd niður þannig, að búendur greiða svipað verð fyrir sína orku eins og ef þeir hefðu raforku frá samveitum. Eins er verið að gera tilraunir með að nýta vindorkuna úti í Grímsey. Það er að vísu enn sem komið er stefnt að því að hita upp vatn til þess að hita síðan með hús, en ef vel tekst til má hugsanlega einnig framleiða raforku með vindorkunni. Þar sem hv. 4. þm. Vestf. hefur nú gengið í salinn langar mig aðeins að spyrja hann um eitt atriði. Hann sagði frá því í sinni ræðu áðan, að hann hefði lagt fram tillögur um viðbótarfjármagn við afgreiðslu fjárlaga á undanförnum árum og þær verið felldar af stjórnarliðum. Mig langar að spyrja hann hvort það sama hafi átt við frá því að þessi áætlun var samþykki 1974 eða 1975 til ársins 1978, meðan hann var að ég hygg stjórnarliði, hvort hann hafi þá lagt fram þessar till. og þær hafi þá einnig verið felldar af stjórnarliðum. Ég vil aðeins að lokum ítreka það að ég tel að hér sé um mjög brýnt mál að ræða. Við verðum að takast á við það að ljúka þessari svokölluðu sveitaratvæðingu. Ég vil þó geta þess í sambandi við þær upphæðir, sem nú liggja fyrir í fjárlagafrv. til að vinna að þessu verkefni, að þar er gerð tillaga um 11.5 millj. kr. Tillaga Orkusjóðs var upp á 22 millj. til að leggja nýjar veitur og 8 millj. í viðbætur við eldri veitur í sveitum, samtals 30 millj. kr. Nú er það nokkuð ljóst, að af þessum 11.5 millj. sem áætlun er um í frv. þurfa þessar 8 millj. að nýtast til að bæta eldri veitur í sveitum. Það er ekki líklegt að hægt verði að draga mikið úr því. Þá eru aðeins 3.5 millj. eftir til að vinna að þessu brýna verkefni. Það er að sjálfsögðu ljóst að hér er um of litla upphæð að ræða til þess að nokkuð miði í þá átt sem æskilegt væri. Sú áætlun sem ég gat um áðan, dags. 14. apríl og á verðlagi í mars 1982, gerir ráð fyrir því að heildarkostnaður við að ljúka þeim 17 línum, sem þar eru upp taldar, verði rúmar 16.5 millj. svo að okkur miðar skammt með aðeins 3.5 millj. til framkvæmda á næsta ári. Þess vegna vonast ég eindregið eftir því að við afgreiðslu fjárlaga nú takist okkur að þoka þessu máli eitthvað upp á við, eitthvað áleiðis. Hugsanlegt er að gera það með lántökum, annaðhvort í gegnum Byggðasjóð, eins og hér hefur verið nefnt, eða eftir einhverjum öðrum leiðum. Við vitum það líka, a.m.k. þeir sem sæti eiga í fjvn., að í fjárlagagerðinni er við ýmsan vanda að glíma. Þetta er, eins og hæstv. fjmrh. hefur orðað það, frv. að kreppufjárlögum sem nú er í meðferð. Okkur mun því sjálfsagt veitast erfitt að auka þetta fjármagn verulega, en ég ítreka það að ég vonast til þess að okkur takist að þoka málunum áleiðis og að við getum með nokkrum sóma lokið þessu verkefni á t.d. tveimur næstu árum eins og till. til þál. gerir ráð fyrir.



Herra forseti. Ég tek undir það, sem hér hefur komið fram, að það er að sjálfsögðu fagnaðarefni að þessi till. skuli hafa verið lögð hér fram á hv. Alþingi. Og það eru sannarlega nokkur tímamót í þessu máli að það skuli vera 10 þm. Framsfl. sem flytja till. Allir eru þeir nátengdir sveitum og dreifbýli og vita mætavel hvar þar kreppir skórinn að. Ég vil mega lita svo á að hér sé alvara á ferð, þetta sé viðleitni þessara hv. þm. allra til þess að þoka áfram sanngjörnu en mikilvægu máli fyrir þá aðila sem það snertir. Ég ætla að vísu ekki að leyna því, að eftir að hafa hlýtt á ræðu síðasta ræðumanns, hv. þm. Guðmundar Bjarnasonar, fóru að vakna með mér efasemdir um að menn legðu eins mikinn þunga á þetta mál og tillögugerðin gerir ráð fyrir. Hann gerði m.a. að umræðuefni stöðu málsins í fjvn. Því ætla ég að sleppa. Ég ætla hins vegar að minna á að í till. Orkusjóðs til fjvn. er gert ráð fyrir að þetta verk verði unnið á næsta ári, ef ég man rétt, og að hluta til fyrir lánsfé. Ég held satt að segja að annað sé ekki sæmandi ef menn vilja sýna virkilegan áhuga í þessum efnum. Ég geri ekkert með það hvort hægt er að tína einhverja fleiri aðila inn á vissar línur til þess að breyta röðun framkvæmda, heldur hitt að reynt verði að takast á við þetta viðfangsefni í einu lagi og ljúka því. Nógu lengi er það búið að dragast. Hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson, sá þm. sem á undanförnum árum og um langa tíð hefur sýnt þessum málum hvað mestan áhuga, hefur hér gert grein fyrir því hvernig málið hefur borið að á undanförnum þingum og við fjárlagaafgreiðslu. Ef mér bregst ekki minni, þá féll þó þar úr eitt atriði sem er ákaflega mikilvægt. Hæstv. orkuráðh. Hjörleifur Guttormsson hefur nefnilega leitað eftir liðsinni við fjárlagagerð. Hann hefur leitað eftir því og beint þeim tilmælum til fjvn. Alþingis, í umr. hliðstæðum þessum, að reynt yrði að taka nokkuð myndarlega á þessu verkefni við fjárlagagerð. Það hefur hins vegar ekki verið gert. Tillögur, sem Þorv. Garðar Kristjánsson hefur flutt, hafa verið felldar. En nú hefur hæstv. iðnrh. sannarlega fengið svar við sinum fyrri liðsbónum hér á Alþingi. Honum hefur að sjálfsögðu ekki nægt það að við sjálfstæðismenn stæðum með þessu máli, að því er ég hygg allir sem einn, það hefur ekki nægt. Nú hafa hins vegar bæst í hópinn tíu framsóknarmenn, meira en hálfur þingflokkur Framsfl. Og hvað er þá að? Ég vek athygli á því að tveir fjvn.menn Framsfl. eru flm. að þessari till. Dettur nokkrum manni með fullu viti í hug að menn leggi hér fram þáltill. um framkvæmdir í tilteknu máli, sem að hálfum hluta á að ganga frá við næstu fjárlagagerð, og þeir muni síðan ekki standa við þá afgreiðslu? Það verður fróðlegt að fá vitneskju um það. Ég verð að segja það, að miðað við mín persónulegu kynni af þessum hv. þm., m.a. 1. flm. þessarar till., get ég ekki látið mér detta til hugar að nokkur slík staða komi upp. Menn geta þess vegna í rauninni bókað það - og hv. þm. Guðmundur Bjarnason getur sleppt öllum úrtölum í sambandi við fjárlagagerð í þeim efnum - að svo fremi sem framsóknarmenn meina það í alvöru að þetta verk eigi að vinna á tveimur næstu árum, þá verður þó a.m.k. að fjármagna fyrri hlutann, þ.e. þær framkvæmdir sem verða unnar á árinu 1983, á næstu fjárlögum. En ég vil nú vona, m.a. með tilliti til þess sem hér hefur komið fram og með tilliti til tillagna Orkusjóðs um lántöku og með tilliti til ábendinga og orða hæstv. iðnrh., að menn stígi nú þetta skref að fullu og verkið verði unnið á árinu 1983. Það er rétt að geta þess til að fyrirbyggja misskilning í þá átt að mínum brýningum og ábendingum í sambandi við þennan tillöguflutning fylgi einhverjar pólitískar meiningar, að ég lit svo á, og mæli þá fyrir munn þeirra alþm. sem telja sig sérstaklega fulltrúa hinna dreifðu byggða landsins síns og setja það framar mjög mörgu öðru að íslenskar sveitabyggðir geti haldist, að þetta mál sem slíkt standi utan og ofan við allt pólitískt þras og flokkadrætti. Í þessum efnum eigum við samleið. Nú hafa tíu þm. Framsfl. kastað teningnum í þessu máli að því leyti, að þeir hafa lýst því yfir með þessum tillöguflutningi að við næstu fjárlagagerð ætli þeir a.m.k. að standa að því að unnt verði að ljúka þessari óunnu sveitarafvæðingu, sem till. gerir ráð fyrir, á næsta ári. Og það hvarflar ekki að mér að þeir víki frá þeirri yfirlýsingu.



Herra forseti. Það er nú komið glögglega fram að efnislega hefur þetta mál iðulega borið hér á góma á hv. þingi. Má fara svo langt aftur sem ég man. Ég hafði hér setu fyrir 12 árum. Til umr. kom þá margt spaugilegt, m.a. sú hugmynd að ekki væri rétt að miða lengd linu við leið yfir fjallvegi heldur ætti að taka beina loftlínu. Brostu þá sumir í kampinn. Menn hafa m.ö.o. komið með ýmsar hugmyndir til lausnar þeim vanda að koma samveitu á um allt land. En fram hjá þeirri staðreynd verður ekki gengið að það hefur verið góður áhugi hér á hv. Alþingi til að þoka málinu áleiðis. En það hefur þó tekið þennan tíma. Vegna hvers tekur það langan tíma? Af því að það kostar mikla fjármuni. Við höfum orðið nauðugir viljugir að raða fjármunum eftir getu og forgangskröfu og það er í mörg horn að líta. Hins vegar hef ég hér áður lýst því yfir, og það mætti einnig gefa gaum að því mjög glögglega - vegna þess að það kostar margfalt, margfalt minna, en er viðkvæmt deilumál þó - að hjálpa bændum eða jafnvel gefa þeim fullkomna dísilsamstæðu til þess að þeir fengju rafmagn á sína bæi og gætu notað hana í 5–10 ár. En menn hafa jafnan haldið sig við þetta orðalag, að þeir kæmust í samveitu, og ekki hugleitt hitt alvarlega. Ég vil því enn einu sinni vekja athygli á þeirri staðreynd að enn liggja utan þessara áætlana allmörg býli, enda segir hér í seinasta lið þessarar ályktunar: „Jafnframt verði gerð og lögð fram áætlun um lausn á raforkumálum þeirra býla sem ekki hafa verið tengd samveitu að áætlunartímabili loknu.“ Það hefur ekki komið fram ennþá hjá frsm. né öðrum flm., hv. þm. Guðmundi Bjarnasyni, hve mörg býli lægju hér utan við og hvort mögulegt væri að hjálpa þessum býlum - e.t.v. hefur það ekki verið athugað-með að kaupa eða lána með mjög hagkvæmum kjörum dísilrafstöð. Það er auðvitað, eins og hv. síðasti ræðumaður gat um, óviðunandi - ég held að við stöndum allir saman, í því - að menn hafi ekki rafmagn núna á sveitabýlum á Íslandi. Það er nánast háðung. Fer ég þó ekki út í pólitíska deilu um það hvers vegna það er ekki gert, né að hlakka yfir því að hér skuli tíu hv. framsóknarmenn bera þessa till. fram. Þetta er svo gamalt mál að við höfum allir staðið að því sitt á hvað að leggja þessu lið. Ég vil aðeins vekja athygli á því að þetta kostar fjármagn og mun kosta tugi mill j. að koma þessu í gegn. Þess vegna vil ég í leiðinni að það sé hugleitt ósköp rólega og yfirvegað hvort hægt er að hjálpa mönnum með rafmagn mun fyrr með dísilrafstöðvum, því að þær eru orðnar mjög góðar, hávaðalausar miðað við fyrri tíma og þægilegar í öllu öryggi og rekstri vegna aukinnar tækni á þessu sviði. Ég held að þm. ættu að spara sér stóryrði á báða bóga í þessu efni og mynda heldur samstöðu, sem virðist vera nokkuð góð, um að taka hér myndarlega á gagnvart árinu 1983 og 1984. Hv. 5. þm. Norðurl. e. drap réttilega á að hér verður að vera ákveðin forgangsröð. Það verður ekki hægt að komast hjá því. Við verðum bara að vera menn til þess að raða hlutunum eins og heppilegast er til lausnar en ekki upphrópunar. Ég vildi, herra forseti, láta þetta koma fram, að ég tel að hér sé góð samstaða um að þoka málinu sómasamlega áfram, gegn því að menn hafi ekki öfgar uppi í tali sínu.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka þær undirtektir sem þetta mál hefur hér fengið. Í sjálfu sér kemur mér það ekki á óvart því að vissulega brennur þetta mál á mönnum. Ég get staðhæft það að a.m.k. við þm. sem úr dreifbýlinu komum finnum vissulega fyrir þessu máli. Ég vil aðeins þakka hv. 11. landsk. þm. fyrir umfjöllunina og varðandi það sem hann spurði um, hvort það væri virkilega alvara á ferðum í þessu máli, vil ég segja honum það eitt fyrir mig - og ég vil meina að það sé eins með þá meðflm. mína - að við erum ekki að þessu að gamni okkar. Það er vissulega alvara á ferðum og við erum ákveðnir í að standa við það sem við höfum hér sagt. A.m.k. get ég talað fyrir mig, ég hef ekki eytt tíma þessarar virðulegu stofnunar til að tala um einskis nýta hluti. Þegar ég hef komið hér upp, þá hef ég yfirleitt meint það sem ég segi og ég geri það hér enn. Hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson fjallaði nokkuð um þetta mál. Ég verð að segja það, að ég hrökk nú hálfvegis við í fyrstu, þegar ég heyrði í honum tóninn, en svo lagaðist þetta allt saman. Ég er viss um, eins og kom hér fram hjá einhverjum rétt áðan, að við munum eiga samleið, enda hélt ég að við gætum átt samleið í þessu máli. Í mínum huga skiptir það ekki nokkru máli þó að orkuráð hafi fjallað um þetta árið 1975 og ég ætla ekki að fara að metast um það hér hvað var gert og hvað menn sögðu hér einhvern tíma áður fyrr. Ég vil að við horfum fram í þessu máli og hættum að kýta um það sem var. Við skulum heldur reyna að einbeita okkur að því að leysa þau mál sem fram undan eru. Ástæðan fyrir því að ég vitna í þessari till. til samþykktar orkuráðs frá 14. apríl 1982 er einfaldlega fundargerð, sem ég hafði undir höndum, fundargerð orkuráðs frá 14. apríl 1982, þar sem talin eru upp þau býli sem eru innan þess ramma sem till. segir til um, sem sé innan þessara 6 km. Það er ástæðan fyrir því að ég vitna til þeirrar samþykktar. Svo getur vel verið að það hafi verið búið að samþykkja þetta árið 1975 og svo kannske ætíð síðan. Það bara skiptir mig ekki nokkru máli. Ég vona bara að menn fari ekki að tefja sig á slíku. Það er einnig rétt, eins og kom fram hjá hv. þm. Þorvaldi Garðari, að ég velti vissulega mikið fyrir mér hvort hér ætti að segja: með eins vírs línu, eða hvort við ættum bara að segja: að ljúka þessari sveitarafvæðingu, eða hvort við ættum að segja: með þriggja fasa línu. Vissulega var það kitlandi að segja: að ljúka þessari sveitarafvæðingu. En ég skal vera fullkomlega hreinskilinn: þá hefði ég ekki verið að segja það sem ég meinti. Staðreyndin er sú, að ef við ætlum að leggja þetta með þriggja fasa línu, þá verður þetta ekki gert á tveimur árum. Það er alveg rétt, sem kom hér fram hjá hv. 6. þm. Norðurl. e., Jóni Árm. Héðinssyni, að við erum auðvitað að reyna að raða niður framkvæmdum, og mér er í jóst að það er svo gífurlegt fjármagn sem þarf til að gera þá hluti, að það er ekki inni í kortinu í dag, eins og ég sagði hér í framsögu minni, að vera þá að tala um tvö ár. Hins vegar er það mín meining að rafvæðing þessara býla skipti höfuðmáli og eigi að þjóna þeim í flestum eða a.m.k. í langflestum tilfellum. Ég hygg þess vegna að það hafi verið skynsamlegur kostur að binda þetta við þessa vegalengd. Og ég tel líka að það sé framkvæmanlegt að gera þetta á tveimur árum. Svo vildi ég benda á að í skýrslu orkuráðs, sem ég vitnaði þarna til, er tekið fram að það er ekki alls staðar átt við eins vírs línu, það er ekki alls staðar, svo að ég held að menn þurfi að athuga það betur. En við skulum ekki fara að þrátta um það. Það er held ég ekki verulegt ágreiningsatriði í málinu. Hv. þm. Jón Árm. Héðinsson minntist á hvað það væru margir bæir sem væru eftir utan við samveitu þegar þessi býli hefðu verið tengd. Ég held að ég hafi skilið það rétt. Ég held að það sé rétt að það séu um 25–30 býli. Og ég held meira að segja að hæstv. iðnrh. hafi getið um það hér áðan. Hv. þm. var að velta því fyrir sér hvernig við ætluðum að leysa það og las einmitt niðurlag þessarar þáltill., þar sem við leggjum til að gerð verði grein fyrir hvernig að því skuli staðið. Það er um ýmsa kosti að velja. Hv. þm. Guðmundur Bjarnason minntist t.d. á eina leið, sem ég held að sé ástæða fyrir okkur að gefa meiri gaum en gert hefur verið, þ.e. með vindorku, og reyna hugsanlega að nýta hana. Það kemur vissulega mjög til greina þarna að einhverju leyti. En ástæðan til þess að við leggjum ekki til í till. að allir bæir landsins fái sterkari línu, eins og mér fannst Þorvaldur Garðar nefna hér áðan, er einfaldlega kostnaðurinn við að framkvæma þetta verk. Við höfum ekki næga peninga. Ég held að við verðum að stilla framkvæmdum í hóf. Mér finnst þetta þess vegna, eins og ég hef áður sagt, skynsamlegur kostur. Mér fannst einnig hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson, 4. þm. Vestf. segja: Orkuráð leggur til skemmri tíma. Það getur vel verið að orkuráð leggi til skemmri tíma, en mér er þá bara ókunnugt um það. Og í sjálfu sér skiptir það mig ekki nokkru máli hvort orkuráð leggur til skemmri tíma. Í till. er miðað við tvö ár og ég hef rökstutt vegna hvers. Ég segi það, að þetta hefur tekið þó þennan tíma að þoka þessum málum áleiðis, og þegar sagt er hér og nú að þetta skuli gert á einu ári, finnst mér að það sé kannske um eitthvert yfirborð að ræða. Þá er ekki um raunhæfan kost að ræða að mínu mati. Að endingu vil ég þakka hæstv. iðnrh. innlegg hans í þessar umr. Ég efast ekki um áhuga hans á því að þetta mál nái fram. Ég vil aðeins geta þess, vegna þess að hér var vikið að Byggðasjóði og leitað hefði verið til hans á seinasta ári til að ljúka rafvæðingunni, að mér er kunnugt um það. Ég á sæti í stjórn Framkvæmdastofnunar ríkisins, og þetta kom einmitt á borð okkar og Framkvæmdastofnun ríkisins samþykkti, eins og hér hefur komið fram, að óska eftir heimild til erlendrar lántöku til að ljúka þessu verki. En það fékk ekki náð fyrir augum ríkisstj. Ríkisstj. vildi ekki fallast á að Byggðasjóði yrði veitt heimild til lántöku til þessara framkvæmda, því miður. En menn verða að átta sig á því að það gengur ekki upp að stjórnvöld óski eftir stórkostlega miklum fjárframlögum frá Byggðasjóði á sama tíma sem framlög til Byggðasjóðs fara stórum minnkandi. Kostir Byggðasjóðs voru í þessu tilviki ekki aðrir en samþykktin varð. Hins vegar get ég sagt það hér að menn voru einhuga í þessu máli og vildu vissulega vinna að framgangi þess. Ég þakka mönnum hér fyrir undirtektirnar og ég vonast til þess að málið fái jákvæða afgreiðslu.



Herra forseti. Þetta eru orðnar nokkuð langar umr. um þetta mál og er vissulega ástæða til þess að það sé rætt hér. Það er eitt atriði, sem ég vil ekki láta hjá líða að leiðrétta, sem fram hefur komið hér í máli manna að nokkurs misskilnings gætir um. Það er í sambandi við hlutdeild Byggðasjóðs í sambandi við þetta efni og óskir sem frá Framkvæmdastofnun komu á liðnu vori. Upphaf athugana Byggðasjóðs varðandi þetta var erindi, sem iðnrn. sendi til Framkvæmdastofnunar og Byggðasjóðs, ég má segja veturinn 1980–1981, með ósk um það að athugað yrði að Byggðasjóður kæmi inn í lausn þessa máls, vegna þess að sýnilega miðaði fremur hægt með þeim fjárveitingum sem fengjust árlega hér í þinginu. Það komu ekki nein afdráttarlaus viðbrögð frá Framkvæmdastofnun eða stjórn Byggðasjóðs um málið. Þó var farið yfir þetta sameiginlega af nefnd, þar sem Framkvæmdastofnun átti fulltrúa og iðnrn., og sett upp ákveðin röðun af þeim hópi, hvernig að þessu yrði staðið. Það var nokkuð önnur röðun heldur en fram kom hjá orkuráði á sama tíma. En á þetta reyndi ekki frekar vegna þess að fjárframlög komu ekki frá Byggðasjóði. Þetta var ítrekað á s.l. vetri. Ég hef nú ekki gögnin hér við höndina, en ég hygg að það hafi verið í maímánuði, eftir að lánsfjárlög voru afgreidd hér á hv. Alþingi, að ósk kom frá Framkvæmdastofnun um að Framkvæmdasjóður - ekki Byggðasjóður, heldur Framkvæmdasjóður - mætti taka lán upp á talsvert stórar upphæðir til nokkurra sundurgreindra verkefna, þar á meðal vegna sveitarafvæðingar upp á röskar 12 millj. kr. að mig minnir. Ég var að vona að á bak við þetta erindi fælist það viðhorf og sú afgreiðsla hjá stjórn Byggðasjóðs, að hann óskaði eftir þessari lántöku og ætlaði sér að standa undir fjármagnskostnaði ef lánið yrði heimilað. Við eftirgrennslan málsins hjá framkvæmdastjóra Framkvæmdastofnunar kom í ljós að svo var ekki. Hér var ekki um að ræða að biðja um það að bæta í lántökur í þessu skyni og það tengt fleiri erindum. Þegar þetta lá fyrir var ekki talið fært að verða við þessum óskum og þeim pakka, ef svo má nefna það, sem þarna kom fram af hálfu Framkvæmdasjóðs í sambandi við lántökur. Þó má vera að undantekningar hafi verið gerðar í sambandi við vegamál. Ég vil ekki neitt um það fullyrða. En í framhaldi af þessu óskaði ég eftir því við fjárlaga- og hagsýslustofnun og fjmrn. að þessir aðilar veittu Byggðasjóði heimild til lántöku að upphæð 2 millj. kr. vegna þess sem Byggðasjóður stæði undir fjármagnskostnaði af, til þess að unnt væri að ljúka á þessu ári við tvö tiltekin verkefni, sem eru efst á skrá Orkuráðs frá því í mars og raunar líka frá 14. apríl s.l., þ.e. Selárdalslínu í Vestur-Barðastrandarsýslu og Njarðvíkurlínu í Norður-Múlasýslu, en til þess að ljúka mætti þessum verkefnum, sem varða átta jarðir, hefði þurft þessa lántöku. Þessi lántökuheimild var framsend til stjórnar Byggðasjóðs og hefur legið þar fyrir frá því snemma í septembermánuði. Viðbrögð hafa engin komið frá stjórn Byggðasjóðs við þessu. Hef ég þó ítrekað ýtt á eftir afgreiðslu málsins við Framkvæmdastofnun og stjórnarmenn Byggðasjóðs hafa ekki alls fyrir löngu fengið þetta erindi hver og einn, til að þeir hefðu það handa á milli. En svar hefur sem sagt ekki komið. Það er því ekki rétt, sem hér hefur komið fram í umr., m.a. frá hv. 4. þm. Vestf. og hv. 3. þm. Norðurl. e., að Byggðasjóður hafi verið að óska eftir lántöku á liðnu vori í þessu skyni. Því miður lá málið ekki þannig. Betra hefði verið að sú hefði verið reyndin, því allt hefði verið léttara undir fæti ef Byggðasjóður hefði ætlað að standa undir þessu. Nú hefur stjórn Byggðasjóðs heimild til 2 millj. kr. lántöku til að bæta þarna í, og það er búið að bíða eftir svari stjórnar Byggðasjóðs við því hvort hún ætlar að nota þessa heimild í ár, til þess að unnt verði að standa undir kostnaði við tengingu átta jarða, lagningu Selárdalslínu vestra og Njarðvíkurlinu eystra. Þá fækkaði jörðum á skrá orkuráðs frá 14. apríl s.l. úr 32 í 24, sem þá væru eftir. Þetta tel ég nauðsynlegt að fyrir liggi, svo að ekki ríki um þetta efni misskilningur. Og ég vænti þess enn að jákvæð viðbrögð komi frá stjórn Byggðasjóðs varðandi þetta efni. Svo ætla ég til frekari skýringar aðeins að draga saman hver er stærð viðfangsefnisins. Í vor voru þetta 32 jarðir með innan við 6 km meðaltalsfjarlægð. Þessi listi mun styttast með tengingu Selárdals og þeirra jarða sem þar eru, því að framkvæmdinni má heita lokið þó að eftir standi vandi vegna þess, að hún hefur kostað meira en gert var ráð fyrir. En ég vænti að sá vandi verði leystur fyrir lok þessa árs, og óskin til Byggðasjóðs tengdist m.a. lausn hans. Þá standa eftir 24 jarðir. Samkv. fjárlaga frv. er gert ráð fyrir að ráðstafa megi 3,5 millj. kr. á næsta ári til þessa verks umfram það að tengja jarðir við eldri veitur. Eitthvað mun þessu því miða áfram. Þetta er þó sennilega ekki hærri upphæð en sem svarar til að tengja fjórar jarðir eða svo við samveitur, því að eins og fram kom hér hjá hv. þm. Jóni Árm. Héðinssyni kostar þetta fé, þetta er nokkuð dýrt, sérstaklega fyrir einangraðar jarðir. Upphæðin var á verðlagi í mars fyrir þessi 32 býli 16 345 700 kr. nákvæmlega reiknað. Í því erindi sem við sendum frá iðnrn. til fjmrn. í sambandi við fjárlagagerð var gert ráð fyrir að til að leysa þennan vanda á einu ári þyrfti 22 millj. kr. á verðlagi næsta árs. Við það bættust svo 8 millj. vegna tengingar við eldri veitur og 2 millj. vegna einkarafstöðva. Samtals voru það 32 millj. vegna sveitarafvæðingar. Þá eru utan við þetta 25–30 jarðir sem ekki hafa enn verið tengdar við samveitu. En við skulum hafa í huga að þrátt fyrir allt eru engir sem eiga þess ekki kost með sæmilegu móti að búa við rafmagn til sveita á Íslandi, þó þeir séu ekki tengdir samveitum. Eins og hér kom fram hjá hv. þm. Jóni Árm. Héðinssyni þá eiga menn - að vísu ekki alveg ókeypis, en á mjög hagstæðum kjörum - aðgang að fjármagni til að kaupa olíurafstöðvar. Það eru allnokkrir sem við það búa, að vísu með meiri tilkostnaði en ella væri, fyrir utan Hólsfjallabyggðina, en þar hefur verið gengið frá sérstökum kjörum sem Hólsfjallabúar hafa notið, sem betur fer, um nokkurra ára skeið. Á vanda þessara jarða þarf að líta. Þetta vænti ég að hafi skýrt vissan þátt, sem virtist eitthvað á reiki, í sambandi við þátttöku Byggðasjóðs í málinu. Ég vona að Byggðasjóður sjái sér fært að sinna þessu máli, þó með lántökum verði, ef hann er reiðubúinn að standa undir fjármagnskostnaði og dreifa því á nokkurn tíma. Hins væri einnig óskandi, að hægt verði að bæta í þá upphæð sem gert er ráð fyrir samkv. fjárlagafrv. í þessu skyni, þannig að lengra miði á næsta ári í þessu efni. Hv. 4. þm. Vestf. minntist hér á fyrirspurn sem ekki kom til umr. í dag. Það var síðasta fsp. á dagskrá og ég hafði ekki búið mig sérstaklega undir að svara henni hér. Þó er henni í rauninni auðsvarað. Það er rétt að taka fram að það er samkv. lógum iðnrh. sem á að staðfesta tillögur orkuráðs. Hvort lagafyrirmæli eru formsatriði eða ekki, það getur menn greint á um. Hvað sem öðru liður eru það lög sem kveða á um það. Og það voru vissar ástæður fyrir því að ég hef dregið að staðfesta afgreiðslu orkuráðs. Ég ætla ekki að fara meira út í það. Það liggur engin óvild að baki því verkefni sem þar blasir við heldur þvert á móti vonin um að hægt væri að tryggja aukið fjármagn til þess fyrir árslokin. Og það er tryggt að fyllilega verður nýtt - og sýnilega meira en fullnýtt það fjármagn sem til ráðstöfunar er í þessu skyni samkv. fyrirliggjandi heimildum fjárlaga í ár.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Norðurl. v. hrökk við þegar ég byrjaði að tala áðan. Og að því er skilið verður þá hafði það helst verið af því að ég hafði sagt að það væri ekki rétt að tala um áætlun orkuráðs frá 1982 heldur 1975. Það er búið að ræða kannske óþarflega mikið um þetta atriði. Hv. 5. þm. Norðurl. e. vék líka að þessu og það var svo að skilja á honum að áætlun frá 1982 væri ný áætlun af því að breytt hefði verið einhverri röð í upptalningu á sveitabæjum. Eitthvað fleira af þessu tagi hefur komið fram í þessum umr. og hv. þm. Norðurl. v. hefur hnykkt á þessu með því að vitna í bréf orkuráðs frá 14. apríl. 

Það er það nýjasta.

Já, það er það nýjasta. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta. Það er náttúrlega alveg rétt, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. sagði, að í þeirri umr. sem hér fer fram er þetta ekki aðalatriðið. Við skulum bara ganga út frá því. En til þess að menn standi ekki í þeirri meiningu að það sem ég hef verið að segja í þessu efni sé einhver misskilningur, þá vil ég lesa hérna upp úr fundargerðinni, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. er að vitna í, plaggið sem þar fylgir með. Þar er talað um þessa röð sveitabæja sem hann vitnar til. Þar stendur með leyfi hæstv. forseta: „Samkvæmt áætlun orkuráðs um rafvæðingu sveitanna, sem miðast við að samveita nái til allra býla landsins með allt að 6 km eins vírs línu á býli, er eftirtöldum verkefnum ólokið.“ Þar er talið upp það sem er ólokið af þessari heildaráætlun. Ég held að þetta skýri þetta atriði og þurfi ekki frekar að ræða það. Í sambandi við áætlunina, sem gerð var 1972, er rétt að taka fram að þá var gert ráð fyrir, eins og ég reyndar kom inn á áðan, að þörfum þeirra bæja sem höfðu meiri vegalengd á milli sín en að meðaltali 6 km yrði svarað á annan veg en að tengja þá samveitum. Það var alltaf gert ráð fyrir þessu í upphafi, þegar þessi áætlun var gerð. Þá var þetta nákvæmlega metið af sérfræðingum eftir mjög ítarlega athugun, hvar ætti að setja mörkin fyrir bæi sem kæmu inn á samveitur annars vegar og bæi sem ekki kæmu inn á samveitur hins vegar. Og þá voru fundin út þessi 6 km mörk. En það var alltaf frá upphafi gert ráð fyrir því að sérstakar ráðstafanir yrðu gerðar til þess að svara þörfum þeirra sem afskekktari voru og náðu ekki til samveitna. Hv. 6. þm. Norðurl. e. var að tæpa á því að það gæti verið rétt að gefa bændum dísilstöðvar í stað þess að tengja býli þeirra við samveitur. Ég skal ekki fara út í þetta. Það má sjálfsagt finna einhver rök sem hníga í þessa átt, en málið er nú kannske ekki alveg svo einfalt. Þegar orkuráð á sínum tíma var að ræða og hefur margoft rætt um síðan hvaða ráðstafanir skuli gera fyrir þá bændur, sem eru utan við samveitur, þá var ýmislegt fleira sem kom til greina heldur en þetta úrræði. Hv. 6. þm. Norðurl. e. talar um að það eigi að hugsa rólega og alvarlega um þetta. Ég get fullvissað hann um það, að þeir menn, sem ég hygg að hafi hugsað mest um þetta og rannsakað það best, hafi bæði verið rólegir og alvarlegir í gerðum sínum. Hv. 5. þm. Norðurl. e. kom með ágæta spurningu, í hvaða tilgangi sem það skyldi nú hafa verið. Hann spurði hvort í tíð ríkisstjórna fyrir árið 1978, að mér skildist á tímabilinu 1974–1978, hefði verið orðið við óskum mínum um fjármagn til sveitarafvæðingar. Hvort það hefði þá verið fellt eins og ég sagði að hefði verið gert síðar. Ég veit nú ekki alveg hvaða þýðingu þetta hefur fyrir umr. hér í dag eða lausn á þeim verkefnum sem við stöndum frammi fyrir núna. En eitthvað vakir fyrir hv. 5. þm. Norðurl. e. með þessari spurningu. Ég vil því leitast við að svara henni af fyllstu samviskusemi. Í tíð ríkisstjórnar Geirs Hallgrímssonar voru gerð mestu átökin í þessum efnum á síðari árum. Það er einmitt því að þakka hve vel hefur miðað áfram. Ég var ákaflega ánægður með vinnubrögð þá - með einni undantekningu. Ég vil líka skýra frá því. Síðasta árið sem sú ríkisstj. var við völd gerði hún ekki eins vel í þessu efni og hún hefði átt að gera og ég hef margoft lýst. Það er svo einkennilegt að það var eins og þá væri það komið yfir menn sem þurfti yfir menn að ganga á eftir, að sýna þessu máli ekki þann áhuga sem ég tel að hefði átt að gera. Ég nefndi stjórn Geirs Hallgrímssonar. Það vill nú svo til, að framsóknarmenn voru í þeirri stjórn og studdu þá stjórn, svo að þeir þurfa ekki að fyrirverða sig fyrir það sem gert var í þá tíð. En það er dálítið athyglisvert að þegar Framsfl. kom svo í stjórn á eftir með öðrum en sjálfstæðismönnum, þá fellur yfir þá framsóknarmenn doði og sinnuleysi í þessum málum sem ekki varð vart við meðan þeir voru undir stjórn sjálfstæðismanna. Það var eitt sem hv. 3. þm. Norðurl. v. sagði og gerði dálítið úr og kom mér á óvart. Hann virtist standa í þeirri meiningu að ég hefði verið að deila á þá þáltill. sem hér er til umr. á þeirri forsendu, að ekki væri lagt þrífasa rafmagn á þá bæi sem talað er um að rafvæða á næstu tveim árum. Hv. þm. lagði út af þessu. Ég vil aðeins segja að þetta er allt hreinn misskilningur. Ég tók einmitt mjög skýrt fram að ég og þeir sem hafa staðið að þeim till. sem ég hef verið fylgjandi gerðu ráð fyrir einfasa línu og orkuráð hefur alltaf reiknað með að hinni eiginlegu sveitarafvæðingu væri lokið með einfasa línu. Allt það sem hv. þm. sagði á þeim grundvelli að ég hefði verið á annarri skoðun í þessu efni en hann sjálfur er alger misskilningur. Hv. 3. þm. Norðurl. v. hafði eftir mér að orkuráð legði til að þetta verkefni sem við ræðum væri framkvæmt á skemmri tíma en þáltill. gerir ráð fyrir. Hv. þm. sagði: Ja, ég veit ekkert um það. Og hann sagði líka: Mér kemur það ekkert við. Okkar till. er um að framkvæma þetta á tveim árum og að tala um eitthvað annað  Hæstv. iðnrh. hefur nú vikið af fundi. Það gerir kannske ekki mikið til. Ég ætlaði ekki að segja margt um það sem hann lagði til mála í sinni ræðu. Hann ræddi aðallega um Framkvæmdasjóðinn og Byggðasjóðinn og taldi að það hefði komið fram hér í umr. einhver misskilningur á því, hvort það væri Framkvæmdasjóðurinn eða Byggðasjóðurinn, sem væri til þess búinn að leysa þann vanda sem við stöndum frammi fyrir í sveitarafvæðingarmálinu, þ.e. að útvega fjármagn til að ljúka þessu verkefni þegar. Ég sé enga ástæðu til að fjölyrða um það, hvort það er Framkvæmdasjóður eða Byggðasjóður sem hæstv. iðnrh. bindur vonir við í þessu máli. Frá mínu sjónarmiði skiptir það ekki máli. Það skiptir máli að fá þessa peninga og mér er nákvæmlega sama hvort það er gegnum Framkvæmdasjóð eða Byggðasjóð. Engin formsatriði skipta hér nokkru máli. Það sem skiptir mestu máli er að af stjórnvöldum og undir forustu hæstv. iðnrh. séu þegar í stað fengin úrslit í þessu máli, það sé ekki lengur beðið og beðið án þess að nokkur hlutur gerist, því að allt er undir því komið að fá fjármagn til þeirra verka sem við erum að tala um. Hæstv. iðnrh. orðaði það svo: Það kostar fé að rafvæða sveitabæi. Það er alveg rétt, það kostar fé. En ég hef litið svo á að það væri mörkuð stefna, sem a.m.k. engin ríkisstjórn frá 1975 hefur mótmælt eða sagt að hún fylgdi ekki, að rafvæða alla sveitabæi sem eru innan við 6 km fjarlægðarmörkin og tengja við samveitu. Ef menn meina eitthvað með þessu, ef stjórnvöld meina eitthvað með þessu, þá á þeim ekki að verða skotaskuld úr því að leysa þetta mál. Það má ekki henda að ríkisstj. eða hæstv. iðnrh. bíði lengur eftir svari sem hann á að fá og varðar framkvæmd þessa máls.



Herra forseti. Það leynir sér ekki að þessi mál eru ofarlega í hugum hv. þm. sem eðlilegt er. Það er alveg rétt, sem kom fram hjá hv. 4. þm. Vestf., að þetta eru mál sem oft hafa verið rædd hér á hv. Alþingi án þess að árangur yrði eins jákvæður og búast mætti við miðað við þær umr. sem hafa farið hér fram. Ég held að það fari framhjá mörgum, sem um þetta ræða, að það er einn hnútur í þessu máli, sem hefur oftar en einu sinni komið upp á yfirborðið, og það er að sveitarafvæðingin og styrking dreifilína í sveitum eru gjarnan flokkaðar undir félagslegar framkvæmdir Rafmagnsveitna ríkisins. Þar stendur hnífurinn í kúnni vegna þeirrar einföldu ástæðu, að fjöldi manna í okkar þjóðfélagi og fjöldi hv. þm. vill ekki fallast á að flokka þessar framkvæmdir undir félagslegar framkvæmdir, þ.e. að sveitarafvæðing og styrking dreifilína í sveitum séu framkvæmdir greiddar úr sameiginlegum sjóði. Þetta er höfuðorsökin fyrir því að ekki hefur náðst samkomulag hér á hv. Alþingi um að ljúka þessu verkefni eins og þó hefði átt að gera fyrr. Ég fagna því sérstaklega sem einn af flm. þessarar þáltill., að á hv. Alþingi hafa menn úr öllum flokkum lýst stuðningi við þetta verkefni. Ég vonast satt að segja til þess, að í umr. sem eftir eiga að fara fram í fjvn. verði reynt að ná allsherjarsamkomulagi um að falla frá þeirri skoðun að óeðlilegt sé að sveitarafvæðing sé félagslegar framkvæmdir. Ég mun kalla eftir því að við það verði staðið þegar að því kemur. Það væri lausn á málinu. Það er ég alveg sannfærður um. Það kom fram hér að það eru nokkur býli, um 30 býli, sem ekki eiga þess kost að tengjast samveitu miðað við lengra en 6 km vegalengd. Mér fannst bera á ókunnugleika hjá hv. 6. þm. Norðurl. e. í því sambandi því að það er aðgangur að fjármagni til að setja upp dísilrafstöðvar fyrir þessa staði. Það hefur sem betur fer víða verið gert. Hins vegar er það ekkert tilhlökkunarefni fyrir viðkomandi fólk að þurfa að kynda upp með olíu. Ég vil einnig leggja áherslu á annað sem er ákaflega nauðsynlegt í sambandi við styrkingu á dreifikerfi í sveitum. Það stendur núna byggð víða fyrir þrifum að ekki er hægt að nýta þriggja fasa rafmagn. Ég veit um dæmi þess. T.d. eru heimamenn á Arnarstapa á Snæfellsnesi að reyna að styrkja búsetu þar með því að setja upp léttan iðnað, framleiðslu á einangrunarefni úr vikri, sem þeir hafa mikinn markað fyrir, en þetta mál stendur núna fast vegna þess að ekki er hægt að fá þriggja fasa lögn út að Arnarstapa. Það er ekki fjármagn til hjá Rafmagnsveitum ríkisins til að framkvæma þetta. Svona er þetta víða í sveitum. Því er mjög áhugavert mál að hægt sé að finna sameiginlega möguleika á því að fjármagna slíkar framkvæmdir. Ég ætla ekki að tefja umr., herra forseti. Ég vildi aðeins láta þetta koma hér fram, en ég vil benda á það, sem kom fram hér hjá hv. 5. þm. Norðurl. e., að við höfum fyrir okkur ákaflega góða reynslu af ákvörðun sem Alþingi tók í svona viðkvæmu máli, ákvörðun um lagningu sjálfvirks síma um landið. Þá var samþ. með lögum framkvæmdaáætlun sem ekki er hægt að víkja frá og þegar er búið að vinna að, tveimur árum síðar, með þeim árangri sem að var stefnt. Þess vegna er vissulega umhugsunarefni hvort Alþingi á ekki einmitt í svona erfiðum byggðamálum að fara inn á þá braut að gera fyrir fram ákveðna áætlun um hvernig framkvæma skuli og setja um það lög sem ekki er hægt að víkja frá. Þetta var gert varðandi lagningu sjálfvirks síma og innan þriggja ára verður því verkefni lokið. Þess vegna tek ég undir þá hugmynd, ef þessi þáltill. verður samþykkt, að þetta sé ein leiðin til að tryggja að rafvæðingu sveita verði lokið innan tveggja ára. Ég ætla ekki að segja meira, herra forseti, en ég legg áherslu á að þetta er félagslegt vandamál sem allir verða að vera samtaka um að leysa.



Herra forseti. Einungis örfá orð og kannske aðallega vegna þess að ég þarf að leiðrétta það sem ég sagði í fyrri ræðu minni. Þar talaði ég um að það væru tveir af fjvn.-mönnum Framsfl. flm. að þessari till., en mér yfirsást því að þeir eru þrír. Allir þm. Framsfl. sem eiga sæti í fjvn. Alþingis flytja þessa till. Verð ég alveg sérstaklega að biðja þann mann afsökunar á þessu sem síðast talaði af því að ég taldi rangt ekki svo löngu áður. Ég vona satt að segja að hann verði ekki frekar en hinir heiðursmennirnir, sem reyndar eru báðir úr Ed., kenndur við sýndarmennsku í tillöguflutningi þegar að afgreiðslu fjárlaga kemur. En það er svo um þennan hnút. Hv. síðasti ræðumaður var að tala um að það væri sérstakur hnútur á í þessu efni vegna þess að þetta væri flokkað undir félagslegar framkvæmdir. Ég hef ekki séð þá flokkun nema hjá Rafmagnsveitum ríkisins. Þær tala um þetta sem félagslegar framkvæmdir. Það er farið að kalla allt félagslegar framkvæmdir sem ekki skilar arði í því fjármálaöngþveiti sem er í þessu þjóðfélagi, og þyrfti í raun helst að afskrifa allan stofnkostnað af rekstri til þess að hér verði hægt að reka fyrirtæki. Það mætti alveg eins til sanns vegar færa að atvinnuvegirnir og þarfir þeirra í sambandi við fjármagn ættu að flokkast undir félagslegar framkvæmdir. En peningarnir eru nú eins í laginu hvort heldur sem menn tala um félagslegar framkvæmdir eða eitthvað annað í sambandi við þetta. Hér er það fyrst og fremst vilji manna og áhugi á þessu máli sem ræður. Ég vil taka það alveg skýrt fram hér og undirstrika það út frá því sem tveir hv. ræðumenn hafa látið koma hér fram, að hér væri tekin hliðsjón af lögum um lagningu sjálfvirks síma, að málið er bara ekki svo einfalt, vegna þess að við erum að tala um framkvæmdir á næsta ári og þá í allra síðasta lagi á árinu 1984. Við erum að tala um afgreiðslu á máli sem að verulegu leyti ræðst af afgreiðslu næstu fjárlaga. Það er af þessari ástæðu sem við megum ekki drepa málinu á dreif með þáltill. Hún er þó jafnmikilvæg fyrir það og ég er jafnþakklátur flm. þessarar till. eftir sem áður og þá sérstaklega 1. flm., sem ég geri mér alveg ljóst að hefur haft forgöngu um þetta mál. Till. sem slík er búin að ná sínum árangri, ná sínu takmarki. Hún er búin að gefa sín fyrirheit. Það er alveg augljóst mál, að það liðsinni sem þessir tíu dreifbýlisþingmenn Framsfl. hafa nú heitið við fjárlagaafgreiðslu er það sem hér skiptir máli - ekki áætlun til tveggja ára heldur hvernig málið verður afgreitt við næstu fjárlagagerð. Það er þungamiðja þessa máls, eins og ég hef áður sagt. Ég er þakklátur fyrir flutning þessarar till. og sérstaklega 1. flm. hennar. Ég fagna því, sem hann sagði hér áðan, og ég veit að það er alveg fyllilega mark á því takandi að hann er ekki að flytja mál til að vekja athygli á sjálfum sér, heldur mál sem hann hefur áhuga á að kæmist áfram. En nú reynir á hina níu við næstu fjárlagagerð og afgreiðslu.



Herra forseti. Það verður örstutt ræða út af atriðum sem til mín hefur verið beint í umr. Hv. 11. landsk. þm. Egill Jónsson, sem hér var að ljúka máli sínu, sagði í sinni fyrri ræðu að honum fyndist að í huga mér væru einhverjar efasemdir um þann þunga sem ég teldi að bæri að leggja á mál þetta. Ég vil reyna að fullvissa hann um að svo er ekki. Það eru engar efasemdir í huga mér um þá þýðingu sem rafvæðing hefur fyrir þetta fólk sem býr við þær aðstæður að hafa ekki rafmagn frá samveitu. Það eru engar efasemdir í huga mér um hvað þetta er mikils virði fyrir það fólk. Varðandi það, sem hann sagði einnig, að hann ætlaði að sleppa allri umfjöllun um stöðu mála í fjvn. og öllum úrtölum um málið, þá er það rétt hjá honum að ekki er ástæða til að vera hér að fjalla um stöðu í fjvn., en ég vil samt leyfa mér að vera það raunsær í minni hugsun að vera ekki búinn að gleyma því sem ég ræði þar um á morgnana þegar ég kem upp í ræðustól úti í þingi eftir hádegi. Ég held að við eigum að hafa í huga hvernig ástandið er þar. Ég sagði áðan að ég vonaðist jafnan til þess að það næðist samstaða um að lagfæra þetta mál eitthvað svo hægt yrði að þoka málunum í þá átt sem við höfum lagt til í þessari þáltill. Væri hægt að gera þetta á einu ári væri auðvitað vel. Ég leyfi mér að efast um að svo verði. Það kostaði á áætlun í mars s.l. um 16.5 millj. Við vitum að vísu samkv. upplýsingum frá hæstv. iðnrh. að eitthvað hefur verið unnið nú þegar þannig að nú hefur um hægst, þ.e. að ekki eru eins miklar framkvæmdir óunnar, en auðvitað verður þetta verk miklu dýrara á næsta ári. Upphæðin verður þá auðvitað miklu hærri.  Hv. 11. landsk. þm. sagði einnig að það væri ekki mikils virði að vera að tína til fjölda notenda til að breyta röð á áætluninni. Ég get fallist á að það hefur kannske ekki mikinn tilgang. Þó er kostnaður á býli frá 300 þús. og upp í 700 þús. á hvert einstakt býli deilt með fjölda notenda. Ég býst því við að það sé nokkurs virði að vita hvað kostar fyrir hvert einstakt býli að tengja það við samveiturnar og þykir ekki ólíklegt að það muni hafa einhver áhrif á röð verkefna, ef ekki tekst að klára þetta allt á næsta ári, sem hann hefur þó látið í ljós að væri auðvelt. Ekki er ég alveg sannfærður um að svo sé, en sjálfsagt væri æskilegt, ef menn dyttu í slíkan sjóð, að geta framkvæmt rafvæðinguna á svo skömmum tíma. Varðandi þær tvær áætlanir sem ég gat um í minni fyrri ræðu og hv. 4. þm. Vestf. vék að aftur í sinni seinni tölu, þá kann að vera að á þeim sé enginn forgangshraði. Ég býst við að það sé rétt. Þó röð þeirra hafi eitthvað breyst innbyrðis, önnur er dags. 15. maí 1981 og hin 14. apríl 1982 - er ekki þar með sagt að þar sé endilega verið að raða upp í forgangsröð. Þá er það misskilningur hjá mér, hafi ég álitið fyrr að svo væri. Hv. 4. þm. Vestf. var líka eitthvað að velta fyrir sér í hvaða tilgangi ég hefði spurt um afstöðu hans til þessara mála á árabilinu 1974–1978. Það skal ég segja honum. Það var spurt aðeins vegna þess að hann sagði í sinni fyrri ræðu að hans brtt við afgreiðslu fjárl. s.l. 2 eða 3 ár hefði verið felld af stjórnarliðum. Þess vegna spurði ég um afstöðu hans og annarra stjórnarliða á því árabili. Hvaða tilgangi það þjónaði í umr.? Það má kannske liggja á milli hluta. Það var spurt fyrir forvitni sakir af minni hálfu. Sjálfsagt hefur stundum verið spurt óviskulegar og um eitthvað sem hefur verið fjær umr. en þessi spurning  Á framboðsfundum fyrir kosningarnar til Alþingis 1979, þegar ég fór fyrst að hugleiða þessi mál verulega í alvöru, var ég á fundi austur á Melrakkasléttu, þar sem þessi mál brenna heitt á ýmsum ábúendum jarða. Þeir lögðu mikla áherslu á að þessum málum yrði fylgt fram. Á svipuðum fundi næsta vor, eftir að ég hafði setið á þingi frá því í desember 1979 og fram til vors 1980, var ég að því spurður hvað ég vissi um málið. Ég gaf þær upplýsingar að ég hefði fengið þau svör hjá orkuráði að nú væri þetta allt í rétta átt. Þetta væri komið í forgangsröðun og lína til þeirra væri á þriðja áfanga í áætlun orkuráðs. Þá vildi svo til að þeir þar austur frá hlógu að mér og sögðu að ég hefði líklega ekki spurt hversu lengi það verk væri búið að vera á þriðja áfanga og hversu langan tíma tæki að framkvæma. Þeir afhentu mér bréf, sem ég vitnaði til áðan, með undirskriftum 9 eða 10 aðila sem höfðu skorað á orkuráð að hraða framkvæmdum. Bréfið er dags. 27. okt. 1977 og ég er með það fyrir framan mig, þeir sögðu mér að þá hefðu þeir fengið það ágæta svar að þetta væri allt að koma, þetta væri á þriðja áfanga. Hvort það hefur verið á þriðja áfanga á áætlun hjá orkuráði öll árin, frá 1974–1978, veit ég ekki. Það fylgdi ekki með. En ég vildi aðeins að þetta kæmi hér fram.