Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. 30. jan. s.l. var frv. til l. um jarðgufuvirkjun við Kröflu eða við Námafjall í S: Þing. vísað til iðnn. þessarar hv.d. Síðan hefur málið ekki fengið afgreiðslu frá n., þrátt fyrir það að brýna nauðsyn beri til þess, að þetta lagafrv. verði sem fyrst afgr., til þess að jarðhitadeild Orkustofnunar geti sett á fullan kraft þær rannsóknir og þann virkjunarundirbúning, sem fyrirhugaður er við Kröflu eða við Námafjall. Þegar hæstv. iðnrh, mælti fyrir þessu frv., komst hann m.a. svo að orði, með leyfi hæstv. forseta: „Með hliðsjón af orkumálum á Norðurlandi telur ríkisstj. æskilegt að afla sér nú þegar heimildar til að reisa og reka jarðgufuaflstöð á öðru hvoru þessara jarðhitasvæða og leggja þaðan orkuveitu til tengingar við meginorkuflutningskerfi Norðurlands. Þessi heimild er nauðsynleg, til þess að hægt sé að hraða framkvæmdum eins og unnt er.“ Eins og fram kemur í þessum ummælum hæstv. ráðh., er heimild Alþingis til þessara virkjana algjör forsenda þess, að unnt sé að hraða framkvæmdum eins og unnt er. Ég vil í því sambandi minna á, að nefnt hefur verið, að með því að láta undirbúning virkjana við Kröflu eða Námafjall hafa algjöran forgang, sé hugsanlegt, að unnt kunni að vera að taka slíka jarðgufuvirkjun í notkun síðast á árinu 1976 eða á árinu 1977, miðað við það, að frumhannanir slíkrar virkjunar yrðu gerðar í lok þessa árs. Hins vegar virðist svo nú sem horfið hafi verið frá því að hraða málinu eins og unnt er, og er nú rætt um það af Orkustofnun, að þessi virkjun verði ekki tilbúin fyrr en í fyrsta lagi á árinu 1978, og það sé þó mjög vafasamt. Ég vil benda á í þessu sambandi, að enn liggur ekkert fyrir um það, með hvaða jarðbor verði haldið áfram virkjunarborunum á jarðhitasvæðinu við Kröflu á sumrinu 1975, ef jákvæður árangur fæst af þeim rannsóknarborunum, sem fram eiga að fara í sumar. Mér er kunnugt um, að jarðhitadeild Orkustofnunar hefur haldið að sér höndum í þessu efni, á meðan heimildin frá Alþingi kemur ekki. En um leið og slík heimild lægi fyrir og ljóst væri, að það væri raunverulegur áhugi fyrir því af stjórnvöldum að hraða þessari virkjun, mundi jarðhitadeildin að sjálfsögðu þegar í stað gera ráðstafanir til þess að fá leigðan eða keyptan bor, sem mundi henta til slíkra borana. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa þessi orð lengri. Ég átel þann seinagang, sem hefur orðið í þessu máli hjá iðnn., því að hér er um brýnt hagsmunamál fyrir alla Norðlendinga að tefla. Það er talað um að leysa orkuskortinn á Norðurlandi nú með byggðalínu, sem eigi að leggja norður. Slík byggðalina hefur þó ekki fengið samþykki Alþingis, er enn ekki fullhönnuð og algjörlega óvist, hvenær hún verður tilbúin, m.a. vegna langs afgreiðslufrests. Ég vænti þess, að hv. iðnn. og form. hennar, sem er ekki við hér, því miður, muni taka tillit til þessara óska um að hraða þessu frv. vegna þeirra brýnu hagsmuna, sem hér eru annars vegar fyrir hinar norðlensku byggðir.



Herra forseti. Þó að það sé ekki beint í sambandi við þetta mál, sem hér var verið að vekja athygli á, sé ég í sambandi við vinnubrögð í n. ástæðu til þess að taka til máls. Ég tel það fyrir neðan allar hellur, hvernig vinnubrögð eru í n. við að skila málum, sem komin eru til n., og það megi ekki eiga sér stað, að það séu söltuð mál og ekki skilað áliti um þau til þingsins. Vitanlega geta verið skiptar skoðanir um einstök mál. Alltaf er í þinginu andstaða við frv., sem flutt eru, en að það réttlæti það, að mál, sem flutt eru, séu söltuð ár eftir ár og ekki skilað áliti frá n., slíkt er ekki hægt að láta óátalið. Í þessu sambandi vil ég sérstaklega víkja að frv., sem ég flutti um miðjan desembermánuð, ásamt hv. 6. þm. Sunnl. um breyt. á l. nr. 67 1971, um almannatryggingar. Þetta frv. var flutt mjög svipað að efni til á síðasta þingi og þá sjálfsagt sent til umsagnar, þannig að það hefði átt að ganga greiðara fyrir sig nú að afgreiða málið frá n. Samt sem áður bólar ekkert á, að málið fái afgreiðslu eða komi hingað til þingsins aftur. Ég tel þetta alveg óforsvaranleg vinnubrögð. Það geta, eins og ég sagði, verið skiptar skoðanir um málið, en ég tel, að hér sé um nauðsynjamál að ræða, og við hv. 6. þm. Sunnl., leiðréttingu varðandi þátttöku hins opinbera í að greiða kostnað við lyf og annað þess háttar, sem kemur sérstaklega þungt niður á öldruðu fólki og fólki, sem á við langvarandi vanheilsu að stríða og er því háð mikilli lyfjanotkun. Ég vænti þess því, að hv. form. þessarar n. láti ekki undir höfuð leggjast að afgreiða nú málið sem fyrst, svo að Alþingi geti þá tekið afstöðu til málsins, hvort sem um er að ræða með eða móti.



Herra forseti. Mér skilst, að hv. þm. Halldór Blöndal sé farið að leiðast eftir Kröflufrv. Ég vil róa hann með því, að það er fundur í iðnn. í fyrramálið, boðaður kl. 91/2 og ég geri ráð fyrir, að á þeim fundi verði það frv. afgreitt. Þegar n. tók málið fyrir, var rætt um það, hvort þörf væri á, að senda frv. út til umsagnar. Okkur þótti sjálfsagt, að það hlyti skjóta afgreiðslu, en við nánari athugun var talið rétt að leita umsagnar nokkurra aðila, fyrst og fremst Norðlendinga. Ég var síðan fjarverandi nokkurn tíma. Þegar ég kom heim, athugaði ég málið, og þá voru umsagnir ekki komnar. Þær eru komnar núna og ekkert því til fyrirstöðu, að málið verði afgreitt. Ég sé ekki betur en málið sé tímanlega á leið þannig, að ekkert eigi að stöðva afgreiðslu þess á þessu þingi. Það kemur fyrir þessa deild strax eftir næstu helgi.



Herra forseti. Það er víst ekki samkv. venju, að stjórnarandstæðingar svari fyrir stjórnarliða. En í sambandi við þá eðlilegu og réttmætu umkvörtun að mínu viti, sem hv. þm. Jón Árnason kom með varðandi frv., sem hann flutti varðandi almannatryggingar, þá vil ég aðeins upplýsa það, því að ég sé að form. þeirrar hv. n., hv. þm. Helgi Seljan, sem málið er hjá, er ekki mættur, að í gærmorgun var ákveðið á fundi n. að senda sér í lagi 3. gr. þess frv., sem hv. þm. ræddi um, til umsagnar Tryggingastofnunar ríkisins. Eftir þær umr., sem fram fóru á nefndarfundinum, var upplýst, að 1. og 2. gr. frv. munu vera meðal till. þeirrar u., sem nú endurskoðar tryggingalöggjöfina, og málið ætti því að því leyti að vera komið allvel áleiðis. En sér í lagi um 3, gr. var talið nauðsynlegt að fá umsögn Tryggingastofnunarinnar, og þannig standa mál þessi nú. Ég sé, að form. n. gengur nú í salinn, þannig að hann hefði getað svarað þessu, en ég vildi, að það lægi fyrir, að þannig standa nú mál um þetta frv.



Herra forseti. Ég fagna því, að frv. um virkjun við Kröflu eða Námafjall skuli loksins fá afgreiðslu úr n., og vona, að form. n. standi við það, svo að málið geti fengið afgreiðslu úr d. sem fyrst. Sá dráttur, sem hefur orðið á afgreiðslu frv., hefur þegar valdið verulegum töfum í þessu máli, vegna þess að engin alvara er á bak við það hjá stjórnvöldum að reyna að greiða fyrir þessu máli. Þess vegna er nauðsynlegt, að þingið láti til sín heyra um það og veiti þegar í stað þessa heimild, til þess að nauðsynlegur skriður komist á virkjunarframkvæmdirnar fyrir norðan til að bæta úr þeim orkuskorti, sem þar er.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umr. frekar, en þetta sýnir, hvað það var rétt, sem ég hélt fram hér áðan. Vinnubrögðin í n. eru fyrir neðan allar hellur, að það skuli hafa tekið þrjá mánuði að ákveða að senda frv. til umsagnar, - frv., sem búið er að liggja hér fyrir í þinginu fyrir einu ári, alveg hliðstætt frv. Síðan fréttir maður í dag, að það sé fyrst í gær verið að taka ákvörðun um að senda það til umsagnar. Það er ekki von, að það gangi vel með afgreiðslu mála hér á Alþingi með svona vinnubrögðum, það verð ég að segja.



Herra forseti. Út af þessum ummælum í sambandi við vinnubrögð í n. vil ég leyfa mér að mótmæla þeim harðlega varðandi þá n., sem ég veiti forstöðu, þó að mér sé málið skylt. Það er auðvitað enginn mælikvarði á það, þótt frv. hafi verið lagt fram í des. og síðan bætt við þeim mánuði frá miðjum des. og fram yfir 20, jan., sem þarna er um að ræða. Þar af leiðandi má nú segja, að þarna sé um tvo mánuði að ræða, en ekki þrjá, eins og ræðumaður sagði hér áðan. Í öðru lagi var ég, form. n., fjarverandi í mánuð, og á meðan var enginn fundur haldinn í þessari n., enda mun þetta hafa verið eina málið, sem þar lá fyrir. En það, sem skiptir máli, er það, að þessi n. mun sennilega hafa hvað hreinastan skjöld allra n. í þinginu. 



Herra forseti. Á þskj. 460 er frv. til l. um breyt. á l. nr. 31 5. maí 1970 um dýralækna, síðasta mgr. 9. gr. þeirra laga orðist svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ráðherra setur reglugerð um framkvæmd eftirlits þessa og nauðsynlegar ráðstafanir til að stöðva sölu á mjólk, sem vegna sjúkdóma eða óþrifnaðar gæti talist varasöm fyrir heilbrigði neytenda.“ Þetta er efni frv., og ástæðan til þess, að það er flutt, er sú, að eitt af verkefnum dýralækna- er að fylgjast með framleiðslustöðum mjólkur og heilbrigði nautgripa. Mjólkin er vandmeðfarin matvara, eins og kunnugt er, og við framleiðslu hennar verður að gera hinar ströngustu kröfur um hreinlæti og heilbrigði gripa. Nauðsynlegt er, að dýralæknar hafi heimild að lögum til þess að stöðva sölu á mjólk frá þeim stöðum, sem fullnægja ekki kröfum laga og reglugerða um hreinlæti og heilbrigði. Heimild dýralækna til slíkra aðgerða hefur verið véfengd, og til þess að taka af öll tvímæli er þetta frv. flutt. Á ekki að orka tvímælis, að þetta er hlutverk dýralækna. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar, en leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Frv. á þskj. 461, sem flutt er sem breyt. á l. nr. 61 19. maí 1971 og breyt. á eldri l. um mat og skoðun á sláturafurðum, er flutt vegna þess, að um s.l. áramót rann út frestur sá, sem ráðh. hafði heimild til að veita slátrun í ólöggiltum sláturhúsum. Þó að mikið hafi áunnist í endurbyggingu sláturhúsa, er fyrirsjáanlegt, að enn um sinn verður að leyfa slátrun í ólöggiltum húsum, þar sem slátrun verður framkvæmd á viðunandi hátt að maí yfirdýralæknis og héraðsdýralæknis. Ber því brýna nauðsyn til að framlengja heimild ráðh. til þess að leyfa slátrun í slíkum sláturhúsum. Þá er í frv. gert ráð fyrir, að samhljóða meðmæli yfirdýralæknis og viðkomandi héraðsdýralæknis þurfi að vera til grundvallar undanþáguleyfi til slátrunar. Ákvæði þetta er að þessu leyti aftur samhljóða 2. málsgr. 2. gr. l. nr. 30 frá 1966, en greininni var breytt með l. nr. 61 1971 á þann veg, að nægjanlegt var þá talið, að annaðhvort yfirdýralæknir eða héraðsdýralæknir mælti með slátrun í viðkomandi húsi, til þess að ráðh. gæti veitt slíkt sláturleyfi. Það þykir hins vegar henta, að það sé hvort tveggja héraðsdýralæknir og yfirdýralæknir, sem mæli með því, að þetta leyfi sé gefið. Efni frv. er ekki annað, en það, sem ég hef hér greint. Ég vil því leggja til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Þetta frv., sem er um breyt. á l. um meðferð, skoðun og mat á sláturafurðum, er með eðlilegum hætti hér fram borið, þar sem fyrri ákvæði um þetta efni eru fallin úr gildi, en þau þarf að framlengja, því að talið er, að hin löggiltu sláturhús geti ekki annað öllum verkefnum sláturhúsanna. Þess vegna er nauðsynlegt að framlengja þær undanþágur, sem áður hafa verið í gildi. Ég er því ekki að andmæla því, að þetta lagafrv. sé fram horið, og ég mun styðja það. En ég átta mig ekki vel á því, vegna hvers þarf að breyta orðalagi, sem á þessari grein var í þeim lögum, sem giltu. Ég sé ekki neina sérstaka ástæðu til þess. Næst hér áður var mælt fyrir frv. um breyt. á l. um dýralækna. Þar er getið um það, að verkefni dýralækna sé að fylgjast með framleiðslustöðum mjólkur og heilbrigði nautgripa. En þá er ekki talin þörf á að kveðja til nema einn dýralækni, og er það þó miklu viðameira málefni að ganga úr skugga um það, hvernig þar er ástatt um, heldur en það, hvort eitt sláturhús, sem notað hefur veríð, sé þess megnugt að ganga sómasamlega frá sláturafurðum. Ég vildi mælast til þess, að það yrði ekki brugðið frá því orðavali, sem var á þessari lagagrein í lögunum frá 1971. Annað erindi átti ég ekki í ræðustólinn að þessu sinni.



Herra forseti. Ástæðan til þess, að þetta var ekki tekið upp óbreytt eins og það var í eldri lögum, var sú reynsla, sem landbn. taldi, að væri fyrir hendi, að yfirleitt hefðu héraðsdýralæknir og yfirdýralæknir verið báðir í ráðum, er slík leyfi hefðu verið gefin. Ég hef hins vegar ekki haft neinn sérstakan áhuga á því, á hvern hátt þetta sé gert, og tel ekki um að efast, að n. sú, sem fær þetta mál til meðferðar, leiti álits hjá yfirdýralækni um það. Hann getur gefið þær upplýsingar, sem bestar eru um þetta mál að hafa. Rn. taldi, að þetta yrði svipað í framkvæmd eftir breyt. og áður, og því var þetta orðað á þennan hátt.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, hefur verið rætt í sjútvn. og n. orðið sammála um að mæla með því óbreyttu. Þegar lögin um veiðar með botnvörpu, flotvörpu og dragnót í fiskveiðilandhelgi voru afgreidd á Alþingi 19. des. s.l., urðu þau mistök, að ekki var tekið tillit til grunnlínupunkta, sem áður höfðu verið niður felldir. Það eru grunnlínupunktarnir Siglunes, Flatey og Lágey. Af þessari ástæðu voru þau fylgiskjöl. sem fylgdu frv., ekki í fullu samræmi við það, sem átti að vera. Það var alltaf ætlun fiskveiðilaganefndarinnar, að 12 sjómílna línan, sem getið er í 2, gr. fiskveiðilaganna, yrði sú sama og landhelgislínan var fyrir útfærsluna í 50 mílur. En eins og nú er háttað, er þetta þannig, að skapast hefur ósamræmi milli togveiðiheimilda íslenskra og breskra togara á tveimur svæðum suðaustur og suðvestur af Grímsey, þar sem íslenskir togarar njóta minni veiðiheimilda en þeir bresku. Til þess að leiðrétta þann misgáning, sem varð þarna við afgreiðslu fiskveiðilagafrv., er þetta frv. flutt, og sjútvn. hefur orðið sammála um að mæla með því óbreyttu.