Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og ég gat um við 2. umr. hér í þessari hv. d. í gær, höfum við nú, minni hl. fjhn. þessarar d., flutt hér tvær brtt. við dagskrármálið. Ég sé ekki ástæðu til að eyða löngu máli til þess að kynna þessar till., með því að þær hafa áður verið ræddar nokkuð. Önnur þeirra er við 2. gr., og þar er gert ráð fyrir því, að í kaupstöðum, þar sem íbúatalan er yfir 3000, verði virðing á fasteignum til eignarskatts eins og frv. gerir ráð fyrir, en í öðrum kaupstöðum og kauptúnum, sé aðeins miðað við fasteignamatið sexfaldað. Þá segir í till., að virðing á bújörðum með tilheyrandi íbúðar- og peningshúsum og öðrum mannvirkjum fari fram eftir fasteignamatinu margfölduðu með þremur og að ákvæði þessarar gr. skuli aðeins gilda, þangað til nýtt fasteignamat hefur tekið gildi. Ástæðan fyrir þessum greinarmun, sem við viljum gera hér á virðingarverðinu, er augljós. Hún er sú, að víða er þannig ástatt, að eignir eru í svo lágu verði á frjálsum markaði, að það nær ekki einu sinni þessari fjárhæð, sem ætlazt er til að leggja til grundvallar við útreikning eignarskattsins. Það teljum við ranglátt. Síðari mgr. lýtur að því, að lög þessi, sem nú á að setja, gildi aðeins, þangað til nýtt fasteignamat hefur farið fram. Það hefur að vísu verið talað um það hér af hendi hæstv. fjmrh., að vitanlega yrði að endurskoða skattstigann, þegar nýtt fasteignamat kæmi, en hvergi er það þó ákveðið í lögum, en það teljum við að ætti að gera. Síðari brtt. er við 3. gr. og lýtur að því, að sú fjárhæð, sem undanþegin skuli vera eignarskatti, verði 400 þús. kr. í stað 200 þús. kr., eins og gert er ráð fyrir í frv. Þetta mál hefur áður borið hér á góma, og ég sé ekki ástæðu til að tefja tímann með framsögu um það. Þar sem þessum till. hefur ekki enn verið útbýtt, verð ég að leggja þessar brtt. fram skriflega, og fer fram á það við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða.



Herra forseti. Fjhn. þessarar hv. d. hefur fjallað um þetta frv., og hæstv. fjmrh. hefur veitt n. ýmsar upplýsingar. N. hefur ekki getað orðið ásátt um afgreiðslu frv. Meiri hl. leggur til, að það verði samþ., en efni þess er, eins og kunnugt er, að felld sé niður undanþága fyrir póst- og símaþjónustu frá söluskatti, þannig að söluskattur verði greiddur af henni svo sem annarri hliðstæðri þjónustu. Hæstv. fjmrh. hefur þó veitt þær upplýsingar, að það fari eftir atvikum, hvort hann mundi veita pósti og síma undanþágu eftir sem áður skv. þeirri heimild, sem hann hefur í l. um söluskatt í þeim efnum. Þannig er spurningin um það, hvort hv. d. vill fallast á að veita fjmrh. þessa heimild og leggja það í hans vald, hvort um greiðslu söluskatts verður að ræða af þessari þjónustu. Meiri hl. fjhn. taldi rétt að veita hæstv. ráðh. þessa heimild. Persónulega vil ég láta í ljós þá skoðun mína. að ástæða sé til þess að kanna, hvort rekstur á vegum þess opinbera eigi ekki í víðtækari mæli en nú að greiða opinbera skatta og gjöld. Þótt segja megi, að verið sé að flytja á milli vasa hjá sama aðila, gæti af þessu skapazt betri grundvöllur til samanburðar á hagkvæmni opinbers reksturs og þjónustu á ýmsum sviðum.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af þessu frv., sem nú er hér til umr., um það að fella niður þá undanþágu, sem póstur og sími hafa haft frá því að greiða söluskatt. Eins og kom fram hjá hv. frsm. meiri hl., varð ekki samstaða í fjhn. þessarar hv. d., og við þrír, sem skipum minni hl., höfum gefið út sérstakt nál. á þskj. 191, þar sem við leggjum til, að frv. verði fellt. Það er rétt, sem fram kom hér áðan hjá hv. frsm., að hæstv. fjmrh. kom á fund okkar í fjhn. í gær, þegar við vorum að fjalla um þetta frv., og gaf þar þær skýringar, að það væri atvikum háð, hvort söluskattur af póst- og símagjöldum yrði innheimtur nú eða ekki. En það mundi, eftir því sem hann upplýsti n., fara eftir því, hvort póstur og sími mundi þurfa að hækka gjaldskrá sína af öðrum ástæðum eða ekki. Ef póstur og sími þyrfti að hækka gjaldskrá, teldi ríkisstj. rétt að nota í leiðinni tækifærið til þess að bæta þar á ofan 71/2% söluskatti.  Það eru margir fyrirvarar um það, hvort þessi skattur verði innheimtur eða ekki, það er alveg rétt. Og það má vel vera, að svo kunni að fara að þessu sinni, að hæstv. fjmrh. noti ekki það vald, sem honum er hér veitt, en ég hef ekki trú á því, að það fyrirkomulag standi lengi, að í l. séu til fjáröflunarheimildir handa ríkissjóði, sem ekki eru notaðar. Mér finnst, að þróunin og reynslan hafi sýnt það þvert á móti, að allar slíkar heimildir séu fullnotaðar og sífellt verið að leita nýrra, svo að enda þótt ég efist ekkert um það, að hæstv. ráðh. meini það fyllilega, sem hann gefur í skyn, að hann muni e.t.v. ekki nota þessa heimild að þessu sinni, þá muni það aðeins gilda skamma hríð, og þess verður e.t.v. ekki langt að bíða, að póstur og sími til notenda verði hækkaður vegna þeirrar lagaheimildar, sem þessi hv. d. ætlar nú að fara að veita. Það getur vel verið rétt, að það sé sanngjarnt, í víssum tilfellum a.m.k., að taka hluta af gróða slíkra ríkisstofnana og verja þeim t.d. í þeim tilgangi, sem hæstv. fjmrh. hefur upplýst, að hér sé fyrir hendi, að draga úr byrðum og óþægindum gengislækkunarinnar. Þessi ráðagerð var uppi í sambandi við fjárlagafrv. 1968, þegar það var fyrst lagt fram hér á Alþ. Þá var ráðgert, að mig minnir, að taka talsverðan hluta af rekstrarafgangi þessarar stofnunar og verja til annarra ríkisþarfa. Ég get vel fallizt á, að þegar sérstaklega stendur á, geti verið sanngjarnt og eðlilegt, að póstur og sími - enda þótt það séu þýðingarmiklar stofnanir, þjónustustofnanir - verði að sæta þeim niðurskurði, sem hæstv. ríkisstj. hefur beitt eða viðhaft við fjárfestingar- og opinberar framkvæmdir á undanförnum árum og það sé óeðlilegt, að póstur og sími sé þar ávallt í sérflokki. En þessu takmarki er auðveldlega hægt að ná með þeirri leið, sem ráðgerð var í fjárlagafrv., og án þess að hækka gjöldin til almennings um þá fjárhæð, sem söluskattinum nemur. Ég vil mjög eindregið mælast til þess við hv. þm. í þessari d., að þeir athugi vel, hvort þeim finnst það rétt að leggja nú í kjölfar gengislækkunarinnar þær byrðar á að hækka póst- og símagjöld um 71/2%. Þessi þjónusta þykir dýr og er sannarlega talsvert dýr, og dýrtíðin er alveg nægileg í landinu, þó ekki sé verið að auka hana að ástæðulausu.