Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Laust fyrir miðnætti í gær lögðu þingflokkar Pírata og Samfylkingar fram vantrauststillögu á hendur dómsmálaráðherra. Ástæða tillögunnar eru þau ítrekuðu brot sem dómsmálaráðherra hefur framið í starfi, endurteknar tilraunir hennar til að losa sig undan ábyrgð og algjör skortur á vilja til að leita uppbyggilegra leið og lausna í takt við góða stjórnarhætti. Einhverjir vilja kalla það formstagl að krefjast þess að farið sé að lögum, en krafan um að ráðherrar fari að lögum í störfum sínum er miklu meira en krafa um form. Það er grundvallarkrafa í stjórnskipun landsins og í réttarríkinu að stjórnvöld fari að landslögum. Krafan um ábyrgð er bæði eðlileg og réttmæt. Við lítum svo á að dómsmálaráðherra hafi starfað á hátt sem er almenningi á Íslandi ekki bjóðandi. Það er ekki tækt að ráðherra dómsmála hafi verið dæmd af æðsta dómstól landsins fyrir brot á lögum við skipan dómara og sitji áfram sem ráðherra. Slíkt ýtir undir þá ímynd sem margir hafa af stjórnvöldum í samfélaginu um að aðrar reglur gildi um valdastéttina en um almenning. Uppgjör við þá ímynd er þjóðþrifamál. Samkvæmt nýrri mælingu Gallups hefur traust almennings til dómskerfisins hrapaði um 7% á einu ári og stendur nú í 36%, en með því skipar Ísland sér í hóp með þeim ríkjum sem neðst mælast í Evrópu. Traust til Alþingis hefur mjakast lítillega upp á við og stendur nú í 29%. Það er mjög jákvætt en nú þarf Alþingi að gjöra svo vel og standa undir því trausti. Þetta var ekki auðveld ákvörðun fyrir okkur. Það leikur sér enginn að því að leggja fram vantrauststillögu. Þótt vissulega hafi þetta mál, og aðrar embættisfærslu ráðherra, verið lengi rætt í ljósi þeirra ákvarðana sem dómsmálaráðherra hefur tekið þá höfum við lagt áherslu á að fá fram niðurstöður dómstóla, upplýsingar í gegnum stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, umsögn umboðsmanns Alþingis og í hvívetna gert allt til að tryggja góða málsmeðferð. Við höfum hvorki áhuga á pólitískum aftökum né stundum við þær. Nei, forseti. Það sem við höfum áhuga á er gott stjórnarfar á Íslandi. 
            

Herra forseti. Búnaðarþing var sett í gær við hátíðlega athöfn. Í setningarræðu sinni lýsti formaður samtakanna yfir þungum áhyggjum yfir tollasamningi íslenskra stjórnvalda og ESB um landbúnaðarvörur, sem tekur gildi 1. maí nk. Samningurinn er mjög óhagstæður bændum. Hann var gerður án samráðs við hagsmunaaðila. Samningurinn var gerður af þáverandi landbúnaðarráðherra, Sigurði Inga Jóhannssyni, og svo virðist sem ráðherrann hafi gert hann upp á eigin spýtur. Samningurinn kom bændum í opna skjöldu og nú blasir veruleikinn við þegar innflutningur á kjöti og ostum frá ESB hefst af fullum krafti. Samningurinn endurspeglar ekki gífurlegan stærðarmun markaðanna. Evrópa telur rúmar 500 milljónir manna en Ísland aðeins 340 þúsund. Ekki er tekið tillit til samkeppnisfærni íslensks landbúnaðar í ESB. Engin úttekt fór fram á afleiðingum samningsins fyrir íslenskan landbúnað. Þetta sýnir hversu óvönduð samningsgerðin var Verulega hallar á okkur í ostum, ESB fær að flytja til Íslands 610 tonn en við til ESB aðeins 50 tonn. Öll ríki vernda landbúnað sinn. Landbúnaður er mikilvæg atvinnugrein á Íslandi, framleiðir hágæðavörur, veitir fjölda fólks atvinnu um allt land og treystir byggðir landsins. Bændur vilja samkeppni en hún á að vera á jafnræðisgrunni. Tollasamningurinn á að færa íslenskum bændum sömu möguleika í Evrópu og ESB fær hér á landi. Það gerir samningurinn ekki. Þolinmæði bænda gagnvart Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki í þessu máli er undarleg. Framsóknarflokkurinn hefur gefið sig út fyrir að vera sérstaklega hliðhollur bændum. Í þessu stóra máli eru það hrein öfugmæli. Ríkisstjórnin á að segja tollasamningnum við ESB upp og semja upp á nýtt. Það má rökstyðja með því að Bretar eru að ganga úr ESB. Okkar stærsta og besta markaðssvæði er því horfið úr samningnum.

Virðulegur forseti. Ég vil gera hér að umtalsefni fækkun opinberra starfa á landsbyggðinni sem sums staðar eru að verða á við fjölda hvítra hrafna. Nú bætast við uppsagnir starfa við sýslumannsembættið á Vesturlandi þar sem tveimur starfsmönnum af þremur var sagt upp í starfsstöð sýslumannsins í Búðardal og ekki á lengur að vera löglærður fulltrúi við sýslumannsembættið á Akranesi. Markmiðið með sameiningu sýslumannsembættanna var þríþætt. Í fyrsta lagi að ná fram sparnaði með minni yfirbyggingu, í öðru lagi að þjónusta borgarana yrði tryggð og í þriðja lagi að efla stjórnsýsluna og gera hana í stakk búna til að taka að sér aukin verkefni. Það þarf ekkert að fjölyrða um að það er verið að skerða þjónustu fólks sem býr á þessu svæði. Í nútímasamfélagi má ætla að þjónusta sem þarf að sækja persónulega á ákveðið heimilisfang minnki með aukinni tækni. En það er ekki staðreyndin með fjölda opinberra starfa í landinu í heild heldur þjappast þau á lægri póstnúmeraröð. Hér er ekki verið að gera athugasemd við að leitað sé allra leiða til að ná fram hagræðingu eða nýta sér tæknina til að auka fjölbreytni í þjónustu. En ég vil benda á þá staðreynd að lítið sem ekkert hefur verið gert í að nýta sér sterkari stjórnsýslu með sameiningu embætta til að færa verkefni frá ráðuneytum til embætta úti á landi. Það var hreinlega fest í lög að engir starfsmenn við sýslumannsembættið ættu að missa starfið vegna hagræðingar heldur ætti að tryggja embættunum aukin verkefni til að sýsla við. Ekki hefur verið staðið við þau loforð og enn fjölgar tómum fasteignum ríkisins um landið sem þarf að greiða af skatta og skyldur og hita upp. Með aukinni tækni væri hægt að flytja mörg verkefni því eins og hefur verið bent á þá virkar tæknin í báðar áttir. Ríkið má ekki vera frumkvöðull í að draga úr litrófi atvinnulífsins um landið.

Herra forseti. Fréttaskýringaþátturinn Kveikur fjallar ítarlega um ýmis mál og þann 21. nóvember sl. var fjallað um Fiskistofu og hvernig sú stofnun rækir sitt lögbundna hlutverk. Þar voru sögð mjög alvarleg tíðindi af starfsemi Fiskistofu. Erfitt er að túlka orð fiskistofustjóra sem féll í þættinum á annan veg en þann að stofnunin geti ekki sinnt hlutverki sínu og að sjávarútvegsráðuneytinu sé kunnugt um það. Fiskistofa virðist hreinlega hafa gefist upp á að rækja skyldur sínar. Rannsóknir benda til umfangsmikilla brota en Fiskistofa hefur ekki fylgt öllum málum eftir og ekki rannsakað stór mál í fimm ár. Eðlilegt er að spyrja hvort hæstv. sjávarútvegsráðherra leggi blessun sína yfir það eða þingið almennt. Hvati er innbyggður til að svindla ef eftirlitið er veikt og regluverkið sem stjórnvöld setja hjálpar ekki stofnuninni til að rækja hlutverk sitt. Einnig kom fram í Kveik að umtalsverður munur sé iðulega á lönduðum og unnum afla, menn viti að ísmagn sé falsað við vigtun og að útilokað sé að hafa eftirlit með endurvigtun. Lögin segja til um vigtun afla á hafnarvog en einnig um endurvigtun - og endurvigtunin ræður. Mér finnst augljóst að eitthvað er athugavert við það ef kaupandi, seljandi og sá sem vigtar er einn og sami aðilinn. Og hvaða áhrif hefur meint misferli á mati á raunverulegri stöðu auðlindarinnar á laun sjómanna og tekjur hafna? Eftirlitsmönnum Fiskistofu hefur fækkað á undanförnum árum úr 44 í 24 og fjármagn til rekstrar skorið niður. Nauðsynlegt er að skoða þessi mál ofan í kjölinn og vonandi munu hv. þingmenn úr öllum stjórnarflokkum samþykkja skýrslubeiðni 

Virðulegi forseti. Það fer ekki hjá því að maður blygðist sín ögn vegna nýlegra frétta af því að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins hafi kvartað við erindreka ÖSE, Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu, hér á landi yfir fréttaflutningi fjölmiðla af lögbanni á fréttir af fjármálaumsvifum þáverandi forsætisráðherra hérlendis og erlendis, en einkum þó aflendis í aðdraganda hrunsins. Flátt er fagurt, fagurt flátt, segja nornirnar í Macbeth. Svipaðan útúrsnúning sjáum við hjá ýmsum af ófyrirleitnustu stjórnmálamönnum nútímans úti í heimi sem kalla sannar fregnir af sjálfum sér jafnan lygafréttir og grafa sífellt undan trúverðugleika fjölmiðla sem starfa í almannaþágu frekar en að ganga erinda eigenda sinna eða pólitískra afla. Fulltrúar ÖSE fara um lönd og hlýða á frásagnir af margvíslegum ofsóknum. Þeir heyra af fangelsunum og líkamsmeiðingum og margvíslegum hótunum, skertu fundafrelsi, hindrunum sem settar eru upp til að koma í veg fyrir að fólk fái að kjósa. Þeir heyra um skerðingu á málfrelsi, þeir heyra um ritskoðun og þar fram eftir götunum. En þegar þessir fulltrúar koma til Íslands fá þeir hins vegar að heyra umkvartanir stjórnarflokks yfir umfjöllun fjölmiðla sem þeim flokki finnst óþægileg. Virðulegi forseti. Í ýmsum löndum Evrópubúa búa blaðamenn við ofsóknir ríkjandi stjórnvalda en hitt er fáheyrt, að ríkjandi stjórnvöld búi við ofsóknir blaðamanna.

Virðulegur forseti. Mig langar að eyða nokkrum orðum á Mílu og fleiri fyrirtæki sem ég ætla að nefna hér, gagnaveitu Farice, og stinga upp hugmyndum. Öll snúa fyrirtækin að netmálum. Þannig er háttað í sumum löndum í kringum okkur að allt er viðkemur neti, annars vegar ljósleiðara og aðgangi að internetinu, og hins vegar netinu er snýr að raforku, er skilgreint sem öryggismál. Sums staðar er það hluti af þjóðaröryggisstefnu, að mikilvægt sé að tryggja öllum íbúum hvers lands aðgang að þessum nauðsynlegu fyrirbærum í nútímasamfélagi. Ég velti því upp hvort hæstv. ríkisstjórn ætti ekki að fara að huga að þessum málum. Uppi eru metnaðarfull áform um að klára ljósleiðaravæðingu landsins og er það vel. En ég held að það gæti verið einnar messu virði að setjast yfir þessi mál og skoða hvort ekki þurfi að setja undir sama hatt fyrirtæki sem ég taldi hér upp á undan, sem mundi kalla á víðtækt samráð við þá aðila sem að rekstri og eignarhaldi þeirra fyrirtækja koma. Á næstunni munum við taka til umræðu breytingar á lögum um Landsnet. Þar þarf að skýra mjög sjálfstæði eiganda og væri alveg þess virði að setja undir sama hatt að skoða það í þessu samhengi. Þetta hefur verið skilgreint víða sem öryggismál. Það er ekki síst mál sem snýr að lífsgæðum, að tryggja að allir íbúar landsins hafi tryggt öryggi af annars vegar interneti og hins vegar raforku.

Virðulegi forseti. Í Kastljósi í gær sagði hv. þm. Páll Magnússon ýmislegt áhugavert en mig langar til að nefna tvennt sem ég hnaut um. Í fyrsta lagi hvatti hann stjórnarandstöðuna til þess að bíða með vantrauststillögu því ráðherrar ríkisstjórnarinnar ættu örugglega eftir að gera stærri mistök en að klúðra skipun dómara í heilt nýtt dómstig. Ef traust hv. þingmanns á ráðherrum ríkisstjórnarinnar er ekki meira en það þá hlýtur hann að grípa tækifærið að fyrra bragði, kannski of seint núna, að leggja til vantraust á ríkisstjórnina til að koma í veg fyrir að þau mistök verði að veruleika. Þetta er mjög áhugaverð hótun til þjóðarinnar. Stærri mistök eru á leiðinni. 
             Í öðru lagi sagði hv. þingmaður að ábyrgðin væri ráðherra. Ég velti því fyrir mér: Hver er sú ábyrgð? Ekki er ráðherra að greiða þær miskabætur sem hún olli úr eigin vasa. Þær eru greiddar úr ríkissjóði, vasa allra landsmanna. Þar geldur almenningur fyrir persónulega geðþóttaákvörðun ráðherra. Hér hefur nefnilega áður verið spurt: Hvað væri öðruvísi ef ráðherra bæri ábyrgð? Væri þá kannski annar ráðherra en þingmaðurinn Sigríður Á. Andersen? Axlar þingmaðurinn Sigríður Á. Andersen ábyrgð með því að taka aftur að sér embætti dómsmálaráðherra? Hvernig virkar það eiginlega? Við þingmenn þurfum að spyrja okkur mjög einfaldra spurninga. Þegar ráðherra fer gegn áliti sérfræðinga, viðvörunum þingmanna, brýtur lög um jafn alvarlegt mál og skipun dómara og viðurkennir að það hafi verið hennar ákvörðun og að ábyrgðin sé hennar en gerir svo ekkert til að axla þá ábyrgð, verður þingið þá ekki að stíga inn í? Ef það er ekki vantraustsvert að klúðra skipun heils dómstigs, hvað er það þá? 
            

Herra forseti. Kolefnisspor og kolefnishlutleysi eru hugtök sem okkur verða sífellt tamari og skilningur manna á þeim hefur aukist undanfarin misseri. Hugmyndin um að við eigum ekki að auka á kolefnisnotkun og stuðla að bindingu sem nokkurs konar gjald fyrir þá notkun sem við stöndum fyrir verður æ almennari. Bændasamtökin hafa til að mynda nýverið sett af stað mjög metnaðarfullar áætlanir um kolefnisjöfnun íslensks landbúnaðar. Hugmyndin um svokallað „slow food“ hefur einnig rutt sér til rúms, þ.e. sú hugmynd að menn eigi að neyta fæðu sem er framleidd nálægt neyslustað og að þannig séum við að stuðla að því að minnka kolefnisspor enn meir og stuðla að betra umhverfi og auk þess að öðru jöfnu sé þá væntanlega um ferskari matvæli að ræða og þá að öðru óbreyttu heilnæmari. Hinum megin á þessum ás er svo hin svokallaða krafa samtímans um að geta hvenær sem er keypt og neytt hvaða fæðu sem er óháð staðbundnu framboði eða framleiðslu óháð árstíðum. Slík neysluhyggju hefur óhjákvæmilega í för með sér aukið kolefnisspor, sérstaklega á landi eins og okkar sem liggur frekar fjarri framleiðslu- og ræktunarstöðvum nágrannalandanna. Til að draga úr kolefnisspori hafa menn komið með alls konar hugmyndir og ein þeirra er að setja kílómetragjald á matvæli sem flutt eru til landsins með flugvélum eða skipum og þá kannski í fyrsta hring að hugleiða hvort slíkt væri hægt í umhverfisverndartilgangi. Og sérstaklega þegar um er að ræða afurðir sem hægt væri að framleiða hér á landi með minna kolefnisspori. Slíkt kynni að vera árstíðabundið en ég held að fullt tilefni sé til að skoða þetta. Slíkt gjald gæti til að mynda hvatt menn til að stýra innflutningi þannig að þeir horfðu í það um hve langan veg matvæli ferðuðust áður en þau kæmu til landsins og veldu þá frekar að flytja inn matvæli sem væru framleidd nær og því minni umhverfismengun af flutningi þeirra hingað.

Herra forseti. Nú hefur búnaðarþing verið sett þar sem fulltrúar félagasamtaka bænda hittast og ræða sín á milli um þau mál sem á þeim brenna. Þar var af mörgu að taka í ræðu formanns Bændasamtakanna. Meðal annars gerði hann stöðu sauðfjárbænda að umtalsefni. Formaðurinn benti á að sauðfjárbændur væru fjölmennasta stétt bænda. Sauðfjárbú eru hringinn í kringum landið og eru oft og tíðum afar mikilvægur þáttur í öryggisneti ferðalanga um landið. Það er alltaf ljós á næsta bæ. Ríkisstjórnin kom með myndarlegt framlag á fjáraukalögum til að koma til móts við vanda sauðfjárbænda, en auðvitað leysir það ekki allan þann vanda sem stéttin stendur frammi fyrir. Það er nauðsynlegt að búa þannig um hnútana að sauðfjárræktin þrífist hér almennilega og það gerir hún ekki við núverandi skilyrði. Nú, þegar löggjafinn horfir til framtíðar, þarf að hafa það á hreinu af hverju við veitum fjármuni til sauðfjárræktar. Er það til að tryggja byggð í landinu? Er það til að jafna kjör bænda við aðrar sambærilegar stéttir? Er það pólitísk ákvörðun um að við viljum framleiða lambakjöt til að vernda ákveðið búsetulandslag og menningu auk búfjárstofnsins? Þessi markmið kunna öll að vera mikilvæg en það er ekki víst að þau séu samrýmanleg. Og hvað er mikilvægast? Hugsanlega er hægt að reikna út að það sé þjóðhagslega hagkvæmt að flytja inn lambakjöt frá Nýja-Sjálandi, skyr frá Hollandi og mjólk með fraktflugi frá Danmörku. En er það umhverfislega hagkvæmt og skynsamlegt? Það var að heyra á bændum á fundi sem við áttum með þeim í gærkvöldi að þeir væru fúsir til að leggjast á árarnar með okkur í því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. En það er langtímamarkmið, eins og við þekkjum, að Ísland verði kolefnishlutlaust með því að draga úr losun einni saman. Þess vegna þarf að ræða við vörslumenn landsins, bændur, hvernig haga skuli bindingu kolefnis, með trjám, með því að græða upp eyðimerkur þessa lands og fylla upp í skurði sem ekki eru nýttir í landbúnaðarframleiðslu, eða hvað annað. Samtalið ber að taka á forsendum beggja aðila.

Herra forseti. Í gær birtist könnun í Fréttablaðinu meðal Reykvíkinga um Reykjavíkurflugvöll í Vatnsmýrinni. Þar kemur fram að 59% Reykvíkinga vilja halda flugvellinum í Vatnsmýrinni, 11% eru hlutlaus og þeir sem vilja að völlurinn fari eru um 30%. Í sambærilegri könnun Fréttablaðsins frá því í haust meðal allra landsmanna kom fram að 74% landsmanna vilja hafa flugvöllinn áfram í Vatnsmýrinni. Á næstu dögum mun ég leggja fram tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Spurningin sem ég hyggst leggja fram er: Vilt þú að flugvöllur og miðstöð innanlandsflugs, -kennslu og sjúkraflugs verði áfram í Vatnsmýrinni í Reykjavík uns annar jafn góður eða betri kostur er tilbúinn til notkunar? Við gefum þannig þjóðinni möguleika á að segja já eða nei við þessari einföldu spurningu. Ég hyggst koma með þessa tillögu á næstu dögum og mun senda hana öllum þingmönnum, gefa öllum þingmönnum kost á að vera meðflutningsmenn að þessari þingsályktunartillögu.

Hæstv. forseti. Nú stendur yfir búnaðarþing og bændur ræða sín mál. Ég var svo heppinn að hitta nokkra þeirra í gær og eiga tal við þá. Af því merkti ég ekki annað en að hugur sé í mönnum þrátt fyrir brekkuna sem bændur klífa nú. Það kemur ekki á óvart því að svo sannarlega hafa íslenskir bændur staðið vaktina, ræktað landið og framleitt gæðafæðu, sem vissulega nýtur nokkurrar sérstöðu þar sem t.d. má nefna að hér er lyfjanotkun hvað lægst í heiminum og bann er við notkun á erfðabreyttu fóðri í sauðfjárrækt. Markmið landbúnaðarkerfisins falla öll í þá átt að tryggja landsmönnum heilnæm matvæli í hæsta gæðaflokki sem uppfylla ýtrustu skilyrði um aðbúnað dýra. Engin merki eru sjáanleg um að einhver tilslökun sé í boði. Hæstv. forseti. Fram hefur komið að bændur eru uggandi vegna nýlegs dóms EFTA-dómstólsins sem heimilar innflutning á ferskum landbúnaðarvörum frá Evrópuríkjum. Þær áhyggjur eiga fyllilega rétt á sér því að innflutningi fylgir hætta á smiti auk þess sem stóraukinn innflutningur mun líklega höggva skörð í raðir bænda. Þá erum við að tala um verulega búseturöskun því að landbúnaður er hryggjarstykkið í byggðum landsins og sá þáttur sem heldur mörgum samfélögum saman. Hæstv. forseti. Það skýtur skökku við að í öðru orðinu tölum við stolt um hátt menntunarstig þjóðarinnar en í hinu orðinu tökum við bara mark á fræðimönnum okkar þegar það hentar. Vísa ég þá til orða dr. Margrétar Guðnadóttur sem varaði alvarlega við innflutningi á kjöti og lifandi gripum. Með því vildi hún vernda heilsu bústofna og landsmanna. Ef við erum í alvörunni að tala um óheftan innflutning þá skulum við alla vega að gera sömu kröfur um aðbúnað búfjár, vinnuumhverfi bænda og verkafólks, hreinleika afurðanna, rekjanleika allrar framleiðslunnar og kolefnisfótspor. Liggi þetta allt ljóst fyrir óttast ég ekki samanburð við íslenskan landbúnað. Samkeppnin verður að vera á jafnréttisgrunni.

Forseti. Undanfarna daga hef ég mikið verið að velta fyrir mér ábyrgð og hvað það þýðir í raun og veru. Ég ákvað því í morgun að spyrja ónefnda leitarvél á veraldarvefnum: Hvað er ábyrgð? Niðurstaða hennar var þetta yndislega og upplýsandi skjal sem ég fann á heimasíðu leikskólans Hlíðarenda sem mig langar til að deila með ykkur, með leyfi forseta: „Hvað er ábyrgð? Ábyrgð felst í því að vanda eftir fremsta megni allt sem gert er og sagt og standa við það. Að taka afleiðingum orða sinna og gerða hvort sem það kemur fram í viðurkenningu og lofi eða gagnrýni og ákúrum. Ábyrgð er að standa við gefin loforð en sleppa því ekki eða gleyma. Ábyrgð er að taka ábyrgð á mistökum sínum, kenna ekki veðrinu um, einhverjum öðrum eða eigin gleymsku. Ábyrgð er að koma ekki með afsakanir ef eitthvað fer öðruvísi en ætlað var í fyrstu heldur útskýra hvers vegna. Ábyrgð er merki um þroska. Þeir sem sýna ábyrgð senda þau skilaboð til annarra að þeim megi treysta. Hvers vegna eigum við að temja okkur ábyrgð? Þegar við tökum ábyrgð á orðum okkar og gerðum og aðrir finna að þeir geta treyst okkur eru okkur falin fleiri verk að vinna. Ef við erum ábyrg ljúkum við því sem við höfum tekið að okkur, heimavinnan gleymist ekki, loforð eru haldin, verkefnum lokið og fólk verður ekki fyrir vonbrigðum með okkur. Þeir sem bera fyrir sig afsakanir í stað þess að taka ábyrgð gera alltaf sömu mistökin og hætta að vera trausts verðir. Við viljum geta treyst öðrum og við viljum að okkur sé treystandi. Hvort tveggja kemur af sjálfu sér þegar fólk er ábyrgt.“ Forseti. Ég held að það væri gagnlegt að velta þessum orðum aðeins fyrir okkur á meðan við hugleiðum þá vantrauststillögu sem nú liggur fyrir þinginu. Oft er sagt að við í þessum sal eigum að hætta að láta eins og leikskólabörn. Ég segi: Tökum börnin okkur til fyrirmyndar og sýnum ábyrgð.

Herra forseti. Í mánaðarskýrslu Íbúðalánasjóðs, sem birtist í dag, er að finna áhugaverðan samanburð á eignarhlut íslenskra fjölskyldna í íbúðum sínum, samanborið við eignarhlut evrópskra fjölskyldna heilt yfir. Þar kemur í ljós að vel rúmlega 60% íslenskra fjölskyldna skulda í húsnæðinu sem þær búa í, aðeins 15% búa á skuldlausu heimili. Í Evrópusambandinu, sem sumum hér inni þykir ekki til mikillar fyrirmyndar, eru þessi hlutföll 43%, sem búa í skuldlausu húsnæði, og um 45% sem búa í húsnæði með einhvers konar skuldsetningu í. Það eru með öðrum orðum þrefalt fleiri í Evrópusambandinu sem búa í skuldlausu húsnæði en hér á landi. Þetta er enn eitt merkið um það vaxtaokur sem tíðkast í skjóli þeirrar peningastefnu sem Alþingi hefur sett Seðlabankanum að vinna eftir. Þetta endurspeglar hversu miklu lengri tíma það tekur íslenskar fjölskyldur að eignast húsnæði sem þær búa í, ef þær á annað borð kjósa að kaupa, vegna þessarar gríðarlega háu vaxtabyrði. Enn og aftur er það á ábyrgð meiri hluta Alþingis hverju sinni að við búum við þetta vaxtaokur, sem hér er sífellt hælt af stjórnmálamönnum og sagt að sé vitnisburður um hvað við búum við mikinn sveigjanleika, hvað við búum við frábæra, sterka, stönduga, sjálfstæða íslenska mynt, sem reyndar kostar okkur dálítið mikið. Er ekki orðið tímabært að við tökum út hversu mikið þessi mynt kostar okkur í raun? Það er orðið ljóst að við getum ekki rekið sjálfstæða peningastefnu nema með gjaldeyrishöftum. Nú búum við við innflæðishöft sem, eins og fram hefur komið í umræðunni, eru að hækka vaxtastig verulega, bæði til heimila og fyrirtækja í landinu. Þessi peningastefna hlýtur að vera komin í algjört öngstræti þegar við þurfum viðvarandi 3–4% vaxtamun, þegar fjölskyldur þurfa með viðvarandi hætti að borga heimili sitt tvisvar til þrisvar sinnum til baka samanborið við eitt sinn í hinu bannsetta Evrópusambandi sem oft er vísað til. Ég held að það sé kominn tími til að horfast í augu við veruleikann. Það verður ekki lengra haldið með þessa peningastefnu.

Herra forseti. Í stefnu ríkisstjórnar Vinstri grænna, Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, undir forsæti Katrínar Jakobsdóttur, hæstv. forsætisráðherra, segir svo um EES-samninginn, með leyfi forseta: „Ríkisstjórnin telur það vera eitt mikilvægasta hagsmunamál Íslands að sinna framkvæmd EES-samningsins vel og Alþingi þarf að vera virkara á því sviði.“ Í síðustu skýrslu hæstv. utanríkisráðherra um utanríkismál segir svo, með leyfi forseta: „Ef miklar tafir verða á innleiðingu EES-reglna í íslenska löggjöf er afleiðing sú að ekki er hægt að ganga að því sem vísu að sömu reglur gildi á Íslandi og annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Slíkt grefur undan meginmarkmiði EES-samningsins.“ Fyrir þingi liggja allnokkur EES-mál þar sem verið er að aflétta stjórnskipulegum fyrirvara án þess að fyrir liggi frumvörp til innleiðingar í íslenskan rétt. Ætli það þýði að hæstv. utanríkisráðherra og ríkisstjórnin líti svo á að innleiðingin skipti ekki máli? Er það þá vegna þess að íslensk stjórnvöld hafa fallist á bein réttaráhrif EES-gerða eða er þeim alveg sama um hugsanlega bótaskyldu vegna skorts á innleiðingu? Nú er verið að bæta verulega við innleiðingarhallann sem ESA, Eftirlitsstofnun EFTA, mælir með reglulegum hætti. Hvernig rímar það við stefnu stjórnvalda um betri framkvæmd EES-samningsins? Þrátt fyrir sett markmið um að ná innleiðingarhallanum inn fyrir 1% er staðreyndin sú að ekkert hefur gengið að ná þessum halla niður og ef fram fer sem horfir mun hann enn aukast. Herra forseti. Það er ekki nóg að tala um mikilvægi EES-samningsins og þau réttindi sem honum fylgja, tækifæri og réttaröryggi, en sinna því starfi ekki betur en raun ber vitni. Það er því holur hljómur í starfi hæstv. ríkisstjórnar í þessum efnum. 

Virðulegur forseti. Fyrir nokkrum dögum vorum við að ræða um ferðakostnað þingmanna, aksturskostnað. Þar vorum við að tala um hundruð þúsunda á mánuði, milljónir á ári. Á sama tíma borgum við fötluðum einstaklingi 16.583 kr. í ferðakostnað, bensínkostnað. Af þeirri upphæð fær einstæðingur til baka aðeins 1.746 kr. Þetta er ekkert annað en fjárhagslegt ofbeldi. Annar einstaklingur sem borgar tæpar 7.000 kr. í lyfjakostnað fær ekki krónu til baka. Hvernig getum við réttlætt það að setja lög á Alþingi sem brjóta mannréttindi? Hvernig getum við leyft þessum lögum að standa áfram þar sem þau geta ekki staðist stjórnarskrána? Það sem er eiginlega furðulegast við þetta er að þegar liggur fyrir frumvarp sem á að taka á þessu máli. Það hefði átt að afgreiða það bara einn, tveir og þrír miðað við annað sem afgreitt hefur verið héðan fljótt og vel. Síðan er annað alveg stórfurðulegt mál, króna á móti krónu skerðingin sem allir lofuðu að taka í burtu. Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera? Jú, hún ætlar að senda þessa krónu á móti krónu skerðingu í starfsgetuendurhæfingu. Hvað á að gera við hana þar? Efla hana þannig að hún komi tvöfalt til baka? Það er ekkert samhengi á milli krónu á móti krónu skerðingar og starfsgetuendurhæfingar. Við gerum kröfu um það, og sérstaklega þeir öryrkjar sem eru á lægstu bótum, skrimta á 200.000 kr. - og þeir einstaklingar, eins og sá sem talað var um og er að missa allan bílastyrkinn, fær 300.000 kr. útborgaðar, og hann borgar 70% af tekjunum í húsnæði.