Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þorv. Garðar Kristjánsson (um atkvæðagreiðslu) : Herra forseti. Það var lagt til hér áður í umræðunni að þessu máli yrði vísað til hv. allshn. Ég tel að það sé ekki við hæfi að gera það vegna þess að hér er um að ræða frv. til laga um breytingar á stjórnarskránni. Það hefur verið viðtekin venja að vísa slíkum málum til sérnefndar, svokallaðrar stjórnarskrárnefndar. Ég geri það því að tillögu minni að málinu verði vísað til sérnefndar, til stjórnarskrárnefndar, og það fari fram atkvæðagreiðsla um það. Ef haldið verður við aðra tillögu fari fyrst fram atkvæðagreiðsla um það hvort málinu skuli vísað til fastanefndar eða sérnefndar.

Guðmundur Ágústsson (um atkvæðagreiðslu) : Virðulegi forseti. Tillaga hv. 4. þm. Vestf. kemur verulega á óvart þar sem í Nd. var málinu vísað til allshn. Ég tel enga ástæðu til að hafa annan hátt á í Ed., að vísa til einhverrar sérstakrar og óskilgreindrar stjórnarskrárnefndar sem er ekki vitað um hverjir eiga sæti í. Það væri, held ég, mjög slæmt á þessu stigi.

Þorv. Garðar Kristjánsson (um atkvæðagreiðslu) : Herra forseti. Hv. 5. þm. Reykv. sagði að sér kæmi mjög á óvart að ég hefði lagt til að þessu frv. yrði vísað til sérstakrar nefndar, til stjórnarskrárnefndar. Hann sagði að það hefði verið hafður sá háttur á í Nd. að vísa málinu til allshn. Ég vék að því í minni frumræðu í umræðum um þetta mál og fann að því. Og þó að þau vinnubrögð hafi verið viðhöfð í hv. Nd. er það ekkert afgerandi um það hvað hv. Ed. gerir því að það er gert ráð fyrir því að svo geti farið að máli sé vísað til mismunandi nefnda í deildum. Það er ekki reglan en það segir í þingsköpum að að jafnaði skuli vísa til sömu nefndar. En þá er átt við fastanefndir þingsins og breytir ekki því að það er það eina eðlilega í þessu tilfelli sem hér um ræðir að vísa málinu til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Ég vil til áréttingar þessu láta það koma hér fram sem ég sagði að væri viðtekin venja. Ef litið er á það kemur í ljós að stjórnarskrárbreytingin samkvæmt stjórnskipunarlögum nr. 16/1903 var afgreidd með þeim hætti að vísa til stjórnarskrárnefndar. Stjórnskipunarlög nr. 12/1915 voru afgreidd á þann hátt að málinu var vísað til stjórnarskrárnefndar. Frv. um stjórnarskrá, að lögum nr. 9/1920, stjórnarskrá konungsríkisins Íslands, var vísað til stjórnarskrárnefndar, sérstakrar nefndar. Stjórnskipunarlögum nr. 22/1934 var vísað til sérnefndar, til stjórnarskrárnefndar. Stjórnskipunarlögum nr. 78/1942 var vísað til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Stjórnskipunarlögum nr. 97/1942 var vísað til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Frv. að lögum um stjórnarskrá, nr. 33/1944, lýðveldisstjórnarskránni, var vísað til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Stjórnskipunarlögum nr. 51/1959 var vísað til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Stjórnskipunarlögum nr. 9/1968 var vísað til allshn. Stjórnskipunarlögum nr. 65/1984 var vísað til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Ég hef hér farið yfir allar breytingar á stjórnarskránni sem hafa verið gerðar á þessari öld og í öll skiptin hefur frv. að þessum breytingum verið vísað til sérnefndar, til sérstakrar stjórnarskrárnefndar, nema í einu tilfelli sem ég nefndi. Það var árið 1968, en þá var sú breyting gerð á stjórnarskránni, sú ein, að kosningaaldur var færður niður um eitt ár, úr 21 ári í 20 ár. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta. Ég legg áherslu á það að það er ekki við hæfi, þó að ekki sé tekið sterkara til orða, ef þessu frv., sem við nú höfum til meðferðar, er ekki vísað til sérnefndar, stjórnarskrárnefndar. Það hefur alltaf verið venja --- í tilefni af því sem hv. 5. þm. Reykv. sagði --- að þegar búið er að samþykkja að vísa máli til sérnefndar, hvort sem það er stjórnarskrárnefnd eða önnur sérnefnd, þá fer fram kosning í þá nefnd sem stofnuð hefur verið.

Forseti (Jón Helgason) : Eins og fram hefur komið í máli hv. ræðumanna var tillaga frá frsm. um að vísa málinu til allshn. eins og gert var í Nd. Hins vegar hefur hv. 4. þm. Vestf. lagt til að kosin verði sérstök nefnd um málið og þar sem sú tillaga gengur lengra, þá verður hún að sjálfsögðu borin undir atkvæði fyrst.

Menntamálaráðherra (Svavar Gestsson) : Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar að það hefði verið rétt að fela málið sérstakri nefnd eins og venja hefur verið þegar fjallað hefur verið um frumvörp til stjórnskipunarlaga, þ.e. lausanefndir sem kosnar eru samkvæmt sérstökum ákvæðum í þingsköpum. Þar sem hins vegar stendur þannig á að Nd. ákvað að fara með málið eins og komið hefur fram og allshn. hennar fjallaði um það tel ég að Ed. sé ekkert annað eftir látið en að fallast á það einnig. Þess vegna segi ég nei við tillögu hv. 4. þm. Vestf., enda þótt ég vilji láta það koma um leið fram að ég fellst á hans almennu sjónarmið.

Þorv. Garðar Kristjánsson : Herra forseti. Með tilliti til þess sem hæstv. menntmrh. sagði þegar hann gerði grein fyrir atkvæði sínu, þá vil ég vekja athygli á því að þingsköp gera ráð fyrir því að svo geti verið að sama máli sé vísað til mismunandi nefnda ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi þó að hitt sé aðalreglan að málið fari í sömu nefnd í báðum deildum. Það er tekið fram í þingsköpum með sérstöku tilliti til þess að undanþágur geta verið frá meginreglunni að hún skuli gilda ,,að jafnaði`` eins og það er orðað í þingsköpum. Þegar ég hef vakið athygli á þessu, þá segi ég það sem ég hafði ætlað að segja þegar ég kom hér upp. Ég greiði atkvæði með tillögunni og segi já.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Með vísan til greinargerðar hæstv. menntmrh. þá segi ég nei.

Guðrún J. Halldórsdóttir : Virðulegi forseti. Það vill svo til að að störfum er stjórnarskrárnefnd sem hefði sennilega verið rétt að vísa þessu máli til í upphafi. Það hefur ekki verið gert og var vísað til allshn. í Nd. Því fyndist mér a.m.k. ekki óeðlilegt að málið, verði því vísað til allshn. í Ed., yrði borið undir umsögn þessarar nefndar, sem ég fyrst nefndi, og fjallar um stjórnarskrá Íslands. Það hefði sem sagt í upphafi verið eðlilegt að bera þetta mál allt undir þá nefnd, en það var ekki gert og ég álít að kannski hafi ekki verið réttilega staðið að málinu í upphafi. Jafnframt vil ég benda á það að ef þessi lög verða samþykkt án þess að ný þingskapalög komi fram, þá stefnum við í óhæfu og á rangar leiðir. Þar af leiðandi álít ég að það þurfi mjög nauðsynlega að koma fram ný lög um þingsköp ef þessi lög eiga að geta orðið að veruleika. En í ljósi þess að svo virðist að með þessi mál hafi frá upphafi ekki verið alveg rétt farið, þá greiði ég ekki atkvæði.