Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Garðar Þorsteinsson): Þetta mál hefir verið til athugunar í allshn., sem hefir orðið ásátt um að mæla með því, að ernir séu friðaðir. En hún gerði þá breyt. á frv., að þar komi einnig ákvæði um friðun valsins. Þessi fugl hefir verið þjóðarstolt, ef svo mætti að orði kveða. Hann var friðaður þar til 1930, og eftir því sem ég hefi fengið upplýsingar um, þá hefir síðan verið eytt mjög miklu af þessum fugli, sérstaklega ungum hans og eggjum. Mér skilst, að ekki muni stafa sú hætta af þessum fugli, að rétt sé að koma í veg fyrir útrýmingu hans í tæka tíð. Þess vegna væri æskilegt að friða valinn þann tíma, sem frv. ákveður um friðun arnar. N. hefir einnig breytt ákvæði 2. gr. á þá leið, að ef valur eða örn verpi í friðlýstu varplandi, þá sé ráðherra heimilt að gera ráðstafanir til að verjast tjóni af völdum þeirra.



Herra forseti! Ég er hv. allshn. þakklátur fyrir, að hún hefir tekið upp í frv. þetta ákvæði um friðun fálkans. Þegar ég kom á þing fyrir 3 árum, gerði ég einmitt fyrirspurn um það, hvað liði friðunarmálum fugla. Ég fékk þær upplýsingar, að almenn friðunarlög væru á döfinni. En ég mundi fá alveg sama svar nú og fyrir 3 árum, að enn væru í undirbúningi friðunarlög fyrir fuglalíf landsins. En úr því að hér er komið fram í frv.-formi friðunarákvæði um örninn, fannst mér líka rétt að skjóta inn í ákvæði um friðun valsins. Mér er kunnugt um það, að einmitt valnum fækkar mjög ört á síðari árum. Þar, sem ég þekki til á Norðurlandi, hefir honum fækkað óvanalega mikið á síðustu 10 árum, og er einkum ungaráni um að kenna. Fálkaungum hefir verið rænt og þeir til skamms tíma verið seldir til útlanda. Auk þess hefir mönnum leyfzt að veiða lifandi fálka, og ekki eru nema 2 ár síðan Þýzkaland sendi hingað leiðangur til þess að veiða lifandi fálka. Þetta er þjóðfugl Íslendinga, og ekki lítið metnaðarmál fyrir okkur, að þessi merkilega fuglategund fái að hafa einhverja möguleika til að lifa. Þess vegna er ég þakklátur hv. allshn., að hún hefir tekið þetta ákvæði upp í frv., og mæli hið bezta með því.

*Gísli Sveinsson: Herra forseti! Hv. frsm. landbn. réðst í það í gær hér á fundi í hv. d. að mótmæla því, sem ég hafði gefið skýrslu um.

Nei, ekki skýrslunni

. Að vísu skal ég láta það óátalið, að svo miklu leyti, sem hann viðurkenndi, að skýrslan væri ekki aðeins réttilega fram borin, heldur og líka að öðru leyti rétt. Og með því að ég gæti ímyndað mér, að fleiri en þessi hv. þm. hefðu fyrirvara um, að þessi skýrsla væri rétt, sem hv. þm. tók sig nú á með, en ég hefi ekki sérstaka ástæðu til að ætla annað um, þá er því að svara, að skýrslan er fengin frá fjmrn., og ég geri fastlega ráð fyrir, að það gefi rétta skýrslu. Og eins og skýrslan greinir, er ástandið hið hörmulegasta. Það má nú segja, að þeim hv. þm. sé það nokkur vorkunn, sem mest hafa fengizt við þessi mál, þótt þeir í ýtrustu lög reyni að halda í því horfi, sem l. hafa ætlazt til. En þeir játa, og það er rétt, að margt hefir farið öðruvísi í höfuðatriðum - meiri höfuðatriðum en þessu - en l. virðast ætlast til og heldur en nokkur þm. gat ímyndað sér. Og ég býst við, þegar þetta mál verður rannsakað, ef ekki á að halda þeirri ógegnd við lýði, þá muni koma í ljós, að til þessara framkvæmda hefir verið stofnað með gáleysi og framkvæmdin frámunaleg. Hv. þm. Mýr. gat þess, að þetta 10 aura gjald á kind hefði verið sett að yfirlögðu ráði og ekki sætt neinum mótmælum. Frá upphafi mótmælti ég þessu og fleiri hv. þm., og við komum fram með brtt., sem miðuðu að því, að ekki væri hægt að innheimta með slíku ranglæti gjald til þessara hluta. N. tók ekki þessi mótmæli til greina og lítilsvirti þau, en tókst að klína á héruðin alveg að ófyrirsynju og saklaus þessu gjaldi, er ekkert höfðu til saka unnið annað en kannske það, að mæðiveikin hefir ekki borizt þangað. Nú er það svo, að þótt mæðiveikin hafi ekki komizt þangað, er þar önnur veiki í sauðfé og sýki, en hefir ekki fengið ríkisstimpil á sig, sem allt verður að lúta. Nú er þangað komin garnaormaveikin, og þetta hefir sama upphaf allt saman og á síðan eftir að verða dæmt á líkan veg, hvernig sem hinar mismunandi pestir eru tilkomnar og afleiðingar þeirra. En þetta gjald er svo ranglátt sem verða má, vegna þess að sum héruð, sem ekki hafa fengið þessar sérstöku pestir, ef þær eru þá nokkuð sérstakar, hafa fengið aðrar líkar að því leyti, að þær leggja féð að velli. Þeir fá engar bætur fyrir féð, sem missa það úr annari pest. Þetta gjald skiptir þús. kr. á hvert hérað landsins. En þegar hv. frsm. slær því föstu, að hér sé ekki um neitt að sakast af hálfu þeirra héraða, sem heilbrigð hafa verið - þau hefðu þó ekki þessa veiki - „því að fénu hefði verið varið“, sagði frsm. „til þess að verja þessi héruð fyrir útbreiðslu mæðiveikinnar“. En það var búið að skýra frá því, að þetta fé er ekki komið ennþá inn. Hvernig getur svo frsm. slegið föstu, að því fé hafi verið varið til þessara hluta, sem ekki hefir innheimzt? Því að það er svo langt frá því, að það hafi innheimzt í sumum heilbrigðum héruðum. Sum hafa ekki litið við því að greiða gjaldið, sum greitt nokkurn hluta af því, en sum héruð, þar á meðal Vestur-Skaftafellssýsla, hafa greitt það allan tímann alveg upp í topp. Ef þessi heilbrigðu héruð hefðu greitt eins og V.-Skaftafellssýsla og nokkur önnur héruð, hefði mátt orða það svo, að þessu gjaldi hefði verið varið til þessa. En það er nokkuð hart að krefjast þessa gjalds í því yfirskini, að það ætti að nota til þess að verja þessi héruð fyrir veikinni. Það er ekki hægt að framkvæma neinar verulegar varnir fyrir það fé, sem komið er inn frá þessum héruðum, því að það eru ekki nema örfá þús. kr. Það hefir verið látið viðgangast, að héruðin greiddu ekki þetta fé. Þau héruð, sem eru sýkt, og í öðru lagi héruð, þar sem einn eða tveir bæir eru sýktir, hafa skotið sér undan því að greiða þetta gjald með þeim forsendum, að sýkin væri í því héraði. Og eins og ég tók fram, eru nokkur heilbrigð héruð, sem ekkert gjald hafa greitt. Það er þess vegna villandi að segja það, að þessu fé hafi verið varið til þess að koma í veg fyrir, að veikin kæmi í hin ósýktu héruð. Og þar að auki hefir miklu fé verið varið til annara hluta en til þess að verja héruðin, sem ósýkt eru, því að aðalvarnarstöðvarnar eru aðeins tvær, við Héraðsvötn og Þjórsá. Hitt eru aukavarnir milli einstakra hluta í héruðum, og snertir það þá ekki beint það atriði, sem hér um ræðir. Annars virtist hv. frsm. að lokum viðurkenna, að það væri eðlilegt, að ég og aðrir hv. þm. bærum fram slíkar till. sem þessar. Annars var hann búinn að slá því föstu, að það væri nærri því skortur á þegnskap manna, en hv. þm. er nú búinn að taka það aftur með síðari yfirlýsingu sinni. Því að ég álít ekki hægt að væna þessi héruð um vöntun á þegnskap, og álít, að til sanns vegar megi færa, að Vestur-Skaftafellssýsla hafi sýnt „loyalitet“ gagnvart því opinbera. Ég held, að landbn. hefði ekki komið fram með þessar brtt., ef hún hefði kynnt sér þau gögn, sem varða þetta mál, og hún myndi hafa sannfærzt um það, að rétt hefði það ekki verið að hafa þetta gjald áfram í l., því að það verður ekki kleift að innheimta það hjá héruðunum, og ætti hv. frsm. að hafa gagn af að trúa sinni heilbrigðu skynsemi og umsögn minni og annara, sem þekkja þetta miklu betur en hv. þm. Ef landbn. tekur ekki þá stefnu að sinna þessu, þá heldur ranglætið áfram. En það var alltaf varasamt að fara inn á þessa braut, og það hefir líka sýnt sig, að það er ranglátt, hvernig innheimta þessara gjalda hefir verið framkvæmd. Hv. þm. Mýr. taldi, að það væri sízt ástæða til að tala um þetta nú, einmitt þegar féð eða afurðir þess hefðu hækkað svo mjög í verði. Í raun og veru er þetta gjald, 10 aurar á hverja kind, ekki svo fjarska mikið, þó að það verði talsvert, þegar það kemur saman. Og þetta verður að vera að forminu til þannig í héruðunum, að sýslusjóðirnir greiða þetta fyrst, og hreppssjóðir greiða síðan sýslusjóði. Nú getur hreppsn. haft tvennskonar hátt um þetta gjald, og byrja þannig erfiðleikarnir. Hreppsnefnd getur jafnað þessu gjaldi niður með útsvörum, en þó er það hæpið, því að þetta er, ef ekki nefskattur, þá er það bundið við ákveðnar eignir.

Það er höfðatölureglan

. En reynslan sýnir, að það er ókleift að innheimta þetta gjald, því að löggjafarnir hafa ekki séð fyrir því, að þessum gjöldum fylgdi lögtaksréttur því að það er ekki hægt að koma þeim undir lögtaksrétt nema með útsvörum. Ég vil vænta þess, að hv. þm. sjái, að hér er mál á ferðinni, sem þarfnast leiðréttingar, vægast talað, sem verður ekki gert á annan hátt en þann, að færa þetta í annað horf með því að samþ. brtt. á þskj. 201, sem fer fram á, að fellt verði niður þetta héraðagjald.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Herra forseti! Ég þarf ekki að bæta mörgum orðum við það, sem ég sagði hér í gær um þetta mál. Hv. þm. V.-Sk. deildi mjög á ráðstafanirnar allar í mæðiveikivörnunum og taldi, að til þeirra hefði verið stofnað með gáleysi og framkvæmdirnar hefðu farið í ólestri, eða eitthvað á þá leið. Ég vil ekki viðurkenna, að til þeirra hafi verið stofnað með gáleysi. Ef um gáleysi er að ræða í þeim efnum, er það helzt, að til þeirra framkvæmda var of seint stofnað. Eftir að veikin hafði náð svo mikilli útbreiðslu, var erfitt að sporna við henni, og hún er komin í fleiri sýslur. Um það, að framkvæmdirnar hafi verið í ólestri, skal ég viðurkenna, að margt hefir misheppnazt og farið illa, eftir að byrjaðar voru varnir, sem stafar af því, að of seint var hafizt handa í þeim efnum. En svo mikið hefir hafizt upp úr þessum ráðstöfunum, að a. m. k. í bili hefir tekizt að hefta útbreiðslu veikinnar um Þjórsá annarsvegar og Héraðsvötn hinsvegar. Nú hefði farið betur, ef hægt hefði verið að stöðva hana á minna svæði en þessu. Þegar til þessara varna var stofnað, var það álitið ekki ranglátt, að þeir menn, sem ættu að njóta varnanna og væri verið að verja hjá féð fyrir veikinni, legðu skatt á sig, sem er aðeins lítill hluti af þeim skatti, sem önnur héruð hafa orðið fyrir vegna veikinnar. Hv. þm. V.-Sk. hafði ekki rétt eftir mér, að þessu fé „hefði verið“ varið, en ég sagði, að „ef þetta fé hefði innheimzt, hefði því verið varið“ til þessa. Það, sem innheimt er nú, og það, sem innheimtist, á að nota í þessu skyni. Það eru þær einu rökréttu afleiðingar, sem hæstv. Alþ. á að draga af þeirri skýrslu, sem hv. þm. V.-Sk. las hér upp áðan á fundi, að þetta gjald verður að innheimtast, og það verður að láta jafnt yfir alla ganga, en ekki að fella gjaldið niður. Því að þau héruð, sem hv. þm. er sýslumaður í, hafa greitt þetta gjald og sýnt það, að ef röggsamlega er gengið eftir því að innheimta gjaldið, þá er það unnt, og vitanlega er sjálfsagt að ganga eftir því. Ég taldi í gær, að hv. þm. hefði ekki borið fram brtt. sínar af því, að hann vildi fella niður þetta gjald, heldur til þess að vekja eftirtekt á því, hvaða sleifarlag er á innheimtu þess og hve mikil þörf er að bæta úr því. Og það er það, sem þarf að gera, en ekki að fella gjaldið niður. En mér finnst óviðeigandi á þessum tímum, þegar útlit er fyrir, að sauðfjárbúskapurinn í hinum heilbrigðu héruðum, sem hafa ekki orðið fyrir miklum skakkaföllum, gefi góðan arð nú eins og stendur, að þá fari þeir menn, sem tekizt hefir að verja féð hjá fyrir veikinni, fram á það, að létt verði af þeim þessu litla gjaldi, sem þeir samkv. l. eiga að greiða og varið er til þess að verja þeirra héruð fyrir veikinni. Það er sagt, að fleiri pestir hafi gert vart við sig í sauðfé landsmanna. Það er alveg rétt, en þær hafa ekki aðeins verið í þeim héruðum, sem ekki hafa fengið mæðiveikina, heldur hafa einnig á mæðiveikisvæðunum verið fleiri pestir í sauðfé, sem gert hafa mikið tjón. Svo að það virðist sízt mæla með því að leggja niður þetta gjald. Ég ætla svo ekki að orðlengja þetta frekar, en skal lýsa því hér enn yfir, að landbn. hefir ekki orðið ásátt um, að rétt væri að fella niður þetta gjald. Hinsvegar er hún á einu máli um það, að sú skýrsla, sem hv. þm. V.-Sk. las upp, væri þörf á þessu stigi málsins og eigi að hafa þau áhrif, að gjaldið gangi jafnt yfir alla fjáreigendur á heilbrigðu svæðunum.

*Gísli Sveinsson: Herra forseti! Ég hefi að vísu ekkert frekar fram að færa viðvíkjandi þessu máli en ég hefi þegar gert. En það er alveg misskilningur hjá hv. form. landbn., ef hann telur að hægt sé að innheimta þetta gjald. ef gengið sé að því röggsamlega. Það eru engin ráð til gagnvart héruðunum.

Hvaða ráð hafði hv. þm.?

. Það er annað mál, en það eru samt engin ráð til þrátt fyrir það. En ef við lifum að ári, hv. þm. Mýr. og ég, segi ég honum þá um þetta leyti, að verði ekki bót ráðin á þessu, þá muni haldast þetta ranglæti, sem nú er. Hinsvegar vil ég geta þess, að sýslusjóður er lögskyldur til þess að greiða þetta gjald og innheimta það svo hjá hreppsfélögum. Rangáravallasýsla á að greiða eftir fjártölu 5 þús. kr. á ári, og það var greitt fyrir árið 1937. Svo gáfust þeir upp, og eru náttúrlega eins heilbrigð héruðin þar eins og í V.-Skaftafellssýslu. Svo þetta er í raun og veru eins og kom á daginn, að ekki er hægt að deila um það, að innheimta þessa fjár í héruðunum fer að verða leiðinlegt viðfangsefni og hvorki vinnandi eða verjandi að halda því við, þegar svona gengur með að innheimta það. Eina bótin, sem hægt er að ráða á þessu, er að láta landið greiða þetta allt. Að vísu er ákveðið, að sameign allra landsmanna, bjargráðasjóður, eigi að greiða nokkuð af þessu. En það er ekki ástæða til að halda þessu gjaldi til málamynda út um héruð landsins, sem er rangsleitnin ein.

*Sveinbjörn Högnason: Mig langar til að gera örstutta aths. við ræðu hv. 4. þm. Reykv. Það gætir oft í ræðum hans einstakrar einsýni, þannig að manni finnst á allmörgum köflum í ræðum hans, að varla sé hægt að finna út, við hvað sé átt. En með ræðu sinni um þetta mál, sem hér liggur fyrir, finnst mér hann hafa sett alveg einstakt met í þessum efnum. Hann sagði sem sé, að fjárþröng bæjar- og sveitarfélaga væri, að mér skildist, eingöngu að kenna ráðstöfunum Alþ. og hinu sósíalistíska stjórnarfari á undanförnum árum. Nú vil ég spyrja hv. þm., hversu mikil útgjöld Reykjavíkurbæjar séu vegna álaga þingsins á bæjarfélagið undanfarin ár. Það er sérstaklega hart að heyra slíka einsýni og blindni um þau mál, sem verið er að fást við, hjá þeim manni, sem falið hefir verið að standa fyrir stærsta bæjarfélagi landsins. Það verður að telja sérstaklega furðulegt, að heyra þennan hv. þm. segja það, að allar ráðstafanir, sem gerðar hafi verið að undanförnu, hafi orðið bæjar- og sveitarfélögum til bölvunar, og að það sé eingöngu hinu sósíalistíska stjórnarfari að kenna, hvernig komið sé. Ég veit ekki betur en að það sé búið að verja allmiklu fé úr ríkissjóði að undanförnu til þess að styðja bæjar- og sveitarfélögin. Ég veit ekki betur en að búið sé að koma á jöfnunarsjóði með stórkostlegu framlagi ríkissjóðs hvert ár, til þess að koma bæjar- og sveitarfélögunum á réttan kjöl. En allt þetta á að vera bæjar- og sveitarfélögunum til bölvunar og til að koma þeim á kné eftir málflutningi hv. 4. þm. Reykv. Allir erfiðleikar bæjar- og sveitarfélaga hafa verið af völdum hins sósíalistíska stjórnarfars í landinu, eftir kenningu hv. 4. þm. Reykv. Það kann að vera, að það sé hægt að tala svona við einhver íhaldsbörn eða fyrir félögum einhverrar barnadeildar hér í Reykjavík. Það kann að vera, að það séu til þau börn, sem taka mark á svona ræðum, enda er þessi hv. þm. sjálfsagt einn af leiðtogum þeirra félaga hér í bænum, sem telja það ómaksins vert að hlusta á svona ræður. En að heyra slíka einsýni borna fram á Alþ., er vægast sagt hin mesta firra, og þó að maður hafi oft setið þegjandi undir slíkum ræðum þá er eins og maður fái óvirðingu á því að heyra slíkar firrur bornar fram hér á Alþ. Ég skal segja það rétt til gamans, að undir þessari ræðu hv. 4. þm. Reykv. fór ég að hugsa hvað andlegir innviðir væru í manni, sem talaði á þennan hátt, hvaða andleg stefna það væri, sem hefir yfirhöndina hjá honum. Það sagði einhver hv. þm. fyrir skömmu, að hv. 4. þm. Reykv. hefði verið borði á brýn, að hann væri „kommúnisti“, og mér virtist þessi ræða hans vera svo öfgakennd, að hún sýni mjög mikinn andlegan skyldleika við öfgastefnurnar, sem uppi eru í heiminum. Enda staðfesti hv. þm. kommúnista, sem síðast talaði, hið sama. Hann upplýsti, að eini þm., sem hefði verið á móti þessar lagasetningu í Ed., hefði verið þm. kommúnista. Þetta sýnir alveg ljóslega, að hv. 4. þm. Reykv. á mjög skylt við þær öfgastefnur, sem um ræðir , hvort það er nazismi eða kommúnismi, skal ég ekki segja um, enda er það nákvæmlega sama stefnan, eins og nú er orðið í heiminum. Það er einkennilegt að heyra þennan hv. þm. segja það, að eftir þessu frv. verði það beinlínis keppikefli fyrir bæjar- og sveitarfélögin að komast undir eftrlit hins opinbera. Ég fyrir mitt leyti þekki enga sveitastjórn sem ég gæti hugsað mér að óskaði eftir því að komast undir eftirlit . Ég er alveg vissum, að hverri sveitarstjórn þykir vansæmd að því að komast undri eftrilit hins opinbera; þær munu reyna að sýna sjálfsbjargarviðleitni, svo framarlega sem þær eru ekki sýktar af hinni andlegu pest, sem hv. 4. þm. Reykv. virðist vera svo gripinn af

*Einar Olgeirsson: Mig langar til að gera smáaths. við þessa síðustu ræðu. Þessi hv. þm. þóttist vera að sanna það, að hv. 4. þm. Reykv. væri kommúnisti. Nú ætla ég með rökum hæstv. félmrh. að sanna, að hv. 1. þm. Rang. sé líka kommúnisti. Hér liggur fyrir álit frá hv. allshn., og í þessu áliti er tekið fram, að hæstv. félmrh. sé gefið allt of víðtækt vald yfir bæjar- og sveitarfélögum. Undir þetta álit skrifar m. a. hv. 1. þm. Rang., og fordæmir n. með mjög sterkum orðum, að hæstv. ráðh. sé gefið svo víðtækt vald yfir sveitarfélögunum. N. segir, að um frelsisskerðingu sveitarfélaganna sé að ræða, ef frv. þetta nái fram að ganga. Það er nákvæmlega hið sama, sem kemur fram í þessu nál., og það, sem ég sagði við 1. umr. þessa máls hér í hv. Nd. Þá svaraði hæstv. félmrh. með þessum orðum: „Er það eingöngu fávizku og barnaskap um að kenna, þegar fulltrúar kommúnista í báðum d. tala um, að hér sé um stórkostlega frelsisskerðingu á stjórn bæjar- og sveitarfélaga að ræða.“ Ég vona, að það sé af þessu ljóst, að það eru ekki eingöngu kommúnistar, sem álíta, að það sé frelsisskerðing, er felst í frv. hæstv. félmrh. Þegar þess vegna hv. 1. þm. Rang. sem málsvari allshn. segir, að þetta sé allt of víðtæk frelsisskerðing, þá hefir hann þar með látið í ljós sama álit á málinu og við kommúnistar, og ætti hann þess vegna eftir hans eigin röksemdafærslu gagnvart hv. 4. þm. Reykv. að vera kommúnisti. Ég tek þetta sem dæmi til þess að sýna fram á, að í raun og veru er enginn maður lengur öruggur fyrir því að verða ekki stimplaður kommúnisti. Svo að ég tali um skilning á lýðræðinu í sambandi við þetta frv., þá skal ég leyfa mér að vitna til ummæla hæstv. félmrh. um þetta mál í Ed., þegar það var þar til umr. Ég skal nú, með leyfi hæstv. forseta, lesa ummæli hæstv. félmrh. Hann segir: „Ég hefi fáu að svara hv. 1. landsk. Það er mér ekkert hryggðarefni þó að hann sé sérstaklega andvígur þessu frv.; ég geri ráð fyrir, að það sé ekki óheilla fyrir þær sakir, heldur þvert á móti. Mér virðist ræða hans samskonar þeirri, er flokksbróðir hans hélt í Nd. á síðasta þingi. Þar gætir hins mesta misskilnings, sem hugsazt getur, og hann á eflaust rót sína að rekja til mismunandi skoðana á því, hvað kalla má lýðræði. Ég ætla hér ekki að gefa hv. 1. landsk. kennslustund um það atriði og hefi ekki ástæðu til að svara honum frekar. En ég fullyrði, að þetta frv. er byggt á fullkomnu lýðræði í öllum greinum.“ Ég geri ráð fyrir, að hæstv. félmrh. finnist 29. gr. þessa frv. vera ímynd hins fullkomna lýðræðis, sem hann ætlar að beita sér fyrir. Það eina, sem þessi hæstv. ráðh. hefir svo til að vitna í, eftir þá meðferð, sem frv. fær í nál., er það, að þetta sé heldur strangara í norskum og sænskum l. Það er kominn tími til þess, að hæstv. Alþ. fari að gera þessum hæstv. ráðh. ljóst, að hann er ekki ráðh. hér yfir sænskum eða norskum hreppum.



Ég þarf ekki mörgu að svara f. h. allshn. Þær ræður, sem hér hafa verið haldnar, hafa verið á víð og dreif um ýmis efni, sem ekki koma beinlínis þessu máli við. Það hafa verið almennar hugleiðingar um fjárhag ríkissjóðs og sveitarfélaga, og sé ég ekki ástæðu til þess sem frsm. n. að gera slíkt að mínu umræðuefni. Það er vitanlega tilgangurinn með þessu frv. að fyrirbyggja það, að vanskil eigi sér stað hjá bæjar- og sveitarfélögunum. Í öðru lagi, ef vanskil eiga sér stað, að tryggja það, að þau verði sem minnst og standi sem skemmstan tíma, og að þjóðfélagið geri ákveðnar öryggisráðstafanir til þess að bjarga við bæjar- og sveitarfélögunum. Ég sé við nánari athugun, að 20. brtt. n. er ekki nægilega ákveðin; ég skal því leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp 20. brtt. n.: „Nú er fjárhagsáætlun samin og ekki hefir verið notuð heimild 36. gr., og það kemur í ljós, að tekjur hrökkva ekki fyrir útgjöldum, og er ráðh. þá heimilt að veita aðstoð samkv. 36. gr., eða að heimila hlutfallslega hækkun útsvara.“ Þetta síðasta ákvæði, að heimila hlutfallslega hækkun útsvara, er ekki nægilega ákveðið. Ég vil því leyfa mér að bera fram skrifl. brtt. frá allshn. Hún er þannig, að í stað orðanna, „eða að heimila hlutfallslega hækkun útsvara“ komi: eða hækka útsvör hlutfallslega. - Ég vildi svo að lokum mælast til þess, að brtt. n. verði samþ. og að málið fái skjóta afgreiðslu í þinginu.

* Frsm. (Steingrímur Steinþórsson): Ég hefi borið hér fram smávægilega brtt. við frv., um það, að Hafnarfjarðarkaupstað sé skylt að haga ræktun landsins og úthlutun - þar með er átt við skipulagið yfirleitt - eftir fyrirmælum Búnaðarfélags Íslands. Þessi till. er borin fram vegna þess, að það vill oft brenna við, að ef svona framkvæmdir eru ekki skipulagðar frá byrjun, þá verði ýms mistök á þeim, bæði að því er snertir framræslu og vegagerðir. Þar sem hinsvegar engin mannvirki eru á þessum jörðum nú, ætti að vera hægt að koma þar á góðu skipulagi, ef það er gert frá upphafi. Ég skal ekki hafa um þetta fleiri orð, en vænti, að hv. þm. geti fallizt á þessa till.

*Emil Jónsson: Ég vil þakka frsm. og landbn. fyrir afgreiðslu þessa máls. Ennfremur vil ég vænta þess, að ef samþ. verður till. á þskj. 328, þá megi vænta þess, að um framkvæmd hennar verði haft samráð við Hafnarfjarðarkaupstað, því ég ætla, að ef fylgt væri þeirri ströngustu orðanna hljóðan, sem felst í till., þá mætti útfæra hana allharkalega. En ég vænti þess, að ekkert slíkt liggi hér á bak við. Mér er ekki kunnugt um, hvort samskonar fyrirmæli eru í hliðstæðum l. þessum, en ég hygg, að það muni vera fágætt, að tekinn sé af eigendum landa rétturinn til að ráða fyrirkomulagi ræktunarinnar á þeirra eigin löndum. En ég fyrir mitt leyti vil í trausti þess, að samkomulag náist við Búnaðarfélag Íslands, og í samræmi við það, að bæjarstjórn Hafnarfjarðar hafði hugsað sér að leita um þetta atriði til Búnaðarfélags Íslands, fallast á, að greiða þessari till. atkv. Auðvitað kemur það ekki til mála, að Búnaðarfélag Íslands hafi ætlað sér að hafa áhrif á það, hverjir fengju þessi lönd. Slíkt væri vissulega fjarstæða, en ég vil óska þess, vegna þess hve óskýrt orðalag till. er, að flm. taki það fram, að það væri ekkert slíkt, sem átt er við með þessari till. Ég skal játa, að mér finnst þetta dálítið óvenjulegt, að taka þennan rétt af eigendum lands og fá hann í hendur Búnaðarfélagi Íslands, en til þess að stofna málinu ekki í hættu, vil ég ekki setja mig upp á móti því, að þessi till. verði samþ.

* Frsm. (Steingrímur Steinþórsson): Mér virðist hv. flm. frv. vera óþarflega hræddur við þessa brtt. Það, sem felst í þessari brtt., er einungis sú faglega hlið þessa máls. Flm. gat þess, að hann vissi ekki til þess, að hliðstæð ákvæði hefðu verið sett í l. áður. Ég efast um, að það hafi komið fyrir fyrr, að ríkið afhenti á þennan hátt nokkrum kaupstað land, en ég myndi vera alveg fylgjandi því, að hliðstæð ákvæði þessu yrðu sett, ef ríkið afhenti lönd til sveitarfélaga annarstaðar á landinu. Það kemur vitanlega ekki til mála, að Búnaðarfélagið skipti sér af því hvaða menn úr Hafnarfirði fá þessi lönd, enda liggur það ekki í till., og mér datt ekki í hug, að hv. flm. myndi skilja þetta þannig. Það er ekki í verkahring Búnaðarfélags Íslands að hafa afskipti af slíku. Ég vænti þess, að hv. flm. geti látið sér þessa yfirlýsingu nægja.