Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á gamlársdag voru gefin út brbl. um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu. Frv. til staðfestingar á þeim brbl. var lagt fyrir Alþingi þegar það kom saman að nýja eftir jólahlé. Frv. var lagt fyrir hv. Ed. og hefur hún nú lokið afgreiðslu þess. Var það í gær samþykkt þaðan óbreytt og afgreitt til þessarar hv. deildar. Á gamlársdag sendi ríkisstj. frá sér tilkynningu um stefnumótun í efnahagsmálum eða um efnahagsáætlun ríkisstj. Nokkur atriði hennar eru fest í því frv. sem hér liggur fyrir. Þess er fyrst að geta, að þessar efnahagsaðgerðir ríkisstj. mótast af þremur meginsjónarmiður, en þau eru: 1) Að efla atvinnulíf og tryggja landsmönnum næga vinnu. 2) Að draga úr hraða verðbólgunnar. 3) Að tryggja kaupmátt launafólks. Í þessu frv. fjallar 1. gr. um verðstöðvun, og til nánari skýringar á framkvæmd þessa ákvæðis vil ég taka það fram, að hæstv. viðskrh. ritaði verðlagsráði svohljóðandi bréf: „Með tilvísan til brbl. um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu, nr. 87 frá 31. des. 1980, þar sem kveðið er á um verðstöðvun á tímabilinu frá 1. jan. til 1. maí 1981, beinir viðskrn. þeim tilmælum til verðlagsráðs og Verðlagsstofnunar að fylgt verði mjög strangri stefnu í verðlagsmálum á umræddu tímabili og mun strangari en að undanförnu. Ráðuneytið beinir því til verðlagsráðs, að ráðið framfylgi almennri verðstöðvun sem meginstefnu fram til 1. maí n. k. og samþykki ekki verðhækkanir nema í algjörum undantekningartilvikum að undangenginni ítarlegri athugun Verðlagsstofnunar.“ Þetta bréf hæstv. viðskrh. var rætt á fundi verðlagsráðs og þar gerð svohljóðandi samþykkt: „Með hliðsjón af tilmælum viðskrn. samþykkir verðlagsráð að fresta um sinn umfjöllun hækkunarbeiðna annarra en þeirra sem byggja á verulegri hækkun helstu kostnaðarþátta í rekstri fyrirtækja.“ Í 2. gr. þessa frv. er fjallað um verðtryggingu sparifjár og inn- og útlána. En í lögum frá 1979 um stjórn efnahagsmála var svo á kveðið, að fyrir árslok 1980 skyldi komið á verðtryggingu sparifjár og inn- og útlána. Til þess að fullnægja þessu ákvæði var talið að vextir hefðu þurft að hækka um s. l. áramót um 10% eða um það bil. Ríkisstj. taldi alveg útilokað að fallast á hækkun vaxta, svo þung sem vaxtabyrðin er þegar bæði fyrir einstaklinga og atvinnulíf. Hafði þetta sjónarmið ríkisstj. raunar komið fram í því, að á s. l. ári hafði hún hafnað tillögum um vaxtahækkanir nema í eitt skipti, í júní, þar sem hún féllst á nokkra vaxtahækkun að tillögu Seðlabankans, en hafnaði hins vegar vaxtahækkun 1. mars, 1. sept., 1. des. og í lok ársins. Var því talið með hliðsjón af þessu nauðsynlegt að breyta þessu tímamarki verðtryggingar. Er það samkvæmt þessu ákvæði flutt fram um eitt ár þannig að í stað ársloka 1980 koma árslok 1981. Í 3. gr. frv. segir að stofna skuli til verðtryggðra sparireikninga í bönkum og sparisjóðum, þar sem binda má fé til sex mánaða. Í stjórnarsáttmálanum var svo ákveðið, að verðtryggðum sparireikningum skyldi komið á fót í bönkum og sparisjóðum þar sem sparendur fengju fulla verðtryggingu síns sparifjár. Ríkisstj. taldi þegar við stjórnarmyndunina mjög mikilvægt að til slíkra sparireikninga yrði stofnað þegar á síðasta ári, en engir slíkir sparireikningar höfðu þá verið til í innlánsstofnunum. Það var skoðun okkar að slík ráðstöfun væri líkleg til að auka sparnað í landinu. Margir eru þeir, sem hafa á undanförnum verðbólguárum flýtt sér að nota það fé, sem þeir kynnu að hafa aflögu, til kaupa á erlendum vörum, bifreiðum, heimilistækjum eða öðru, eða til þess að festa í fasteign. Með því að opna þannig verðtryggða sparireikninga gat fólk, með fullri vissu um að verðgildi sparifjárins héldist, hætt við eða frestað um sinn slíkum innkaupum eða fjárfestingu og lagt féð í staðinn á hina verðtryggðu reikninga. Með þessum hætti var hugsað að auka mætti sparifé, draga úr eftirspurn eftir erlendum gjaldeyri og draga úr vexti verðbólgu. Þegar þessir reikningar voru opnaðir 1. júlí var svo á kveðið að ráði Seðlabankans, að fé, sem inn á þá yrði lagt, skyldi bundið í tvö ár fyrst, en síðar eitt ár. Reynslan sýndi að hér var um of langan binditíma að ræða þannig að þessir reikningar voru notaðir miklu minna en vonast hafði verið til. Af þessari ástæðu var þetta ákvæði sett inn í brbl., að binditíminn skyldi verða sex mánuðir í staðinn fyrir tvö ár. Þessir sex mánaða reikningar voru síðan opnaðir um miðjan febrúarmánuð. Og þó ekkert sé enn hægt að segja um reynsluna af þeim, þá held ég að sá stutti tími, sem liðinn er síðan, bendi til þess, að þeim hafi verið vel tekið og líkur séu til að verulegt fé komi inn á þessa sparireikninga. Í næstu greinum frv. eru ákvæði um vísitölu framfærslukostnaðar og verðlagsbætur. Er efni þeirra m. a. það, að við greiðslu verðbóta 1. mars n. k. skuli miða verðbætur við þá hækkun framfærsluvísitölu sem orðið hefur frá áramótum, en þá var ákveðið að breyta útreikningi vísitölu þannig að miða við 100 frá og með 1. janúar, þó þannig að verðbætur skyldu ekki verða lægri en 7% minni en orðið hefði ef óbreytt ákvæði hefðu gilt, og miðað við verðhækkanir í nóv., des. og jan. Einnig var ákveðið í samræmi við áskorun síðasta Alþýðusambandsþings að breyta verðbótaákvæðum á þá lund að afnema svokölluð skerðingarákvæði önnur en þau er lúta að verði áfengis og tóbaks. Rétt er að geta þess áður en lengra er haldið og í sambandi við vaxtamálin og hina verðtryggðu reikninga, að þegar litið er yfir aukningu sparifjár og innlána á s. l. ári, þá var því spáð af ýmsum að sú ákvörðun ríkisstj. í stjórnarsáttmálanum að fallast ekki á hækkun vaxta 1. mars og að gæta hófs í vaxtahækkun, eins og ég greindi frá áðan, mundi draga úr sparifjármyndun. Niðurstaðan hefur ekki orðið sú, heldur hefur aukning innlána á árinu 1980 orðið hlutfallslega töluvert meiri en á árinu 1979, sem þótti þó gott ár í þeim efnum. Þá er svo kveðið á í 7. gr. frv., að ríkisstj. sé heimilt að fresta framkvæmdum í tvenns konar tilgangi. Annars vegar er þá miðað við ef nauðsynlegt kann að þykja einhvern tíma á árinu til þess að draga úr hættu á ofþenstu sem kynni að valda aukinni verðbólgu, en hins vegar til þess að afla fjár til ýmissa ráðstafana og aðgerða í sambandi við framkvæmd efnahagsstefnunnar. Í sambandi við efnahagsáætlunina er skráning krónunnar að sjálfsögðu grundvallaratriði. Það hefur löngum verið talið og verið kenning hagfræðinga, að lækkun á gengi íslensku krónunnar verki þannig á vísitölu og verðbólguþróun, að fyrir hverja prósentu, sem gengið hækkar, aukist verðbólgan um 1/3 úr prósenti. Reynslan hefur sýnt að í verðbólguþróun undanfarinna ára stenst þessi skoðun ekki nema að nokkru leyti. Hún mun vera rétt að því leyti, að þessi þriðjungsáhrif koma yfirleitt fram mjög skjótlega í verðlagsmálum. En þegar frá líður verða áhrifin af lækkun krónunnar miklu meiri. Þannig hefur Þjóðhagsstofnun t. d. metið það, og meðal margra dæma, sem hún reiknaði út, taldi hún að 4% lækkun krónunnar um áramótin mundi þýða aukningu verðbólgunnar um 5% áður en árið væri á enda. Af þessu má sjá hversu víxlverkanir í þjóðfélaginu magna mjög þessi áhrif gengislækkana. Var því ljóst að forsenda og eitt meginsjónarmið í sambandi við efnahagsáætlunina hlyti að vera að draga úr þessari hættu. Var ákveðið að freista þess að halda genginu og verðgildi krónunnar óbreyttu eða stöðugu, a. m. k. fyrstu mánuði þessa árs. Ríkisstj. ákvað því að höfðu samráði við Seðlabankann að lækkun krónunnar eða svokölluðu gengissigi, sem mjög hefur tíðkast undanfarin ár, skyldi hætt og skráningu krónunnar haldið sem mest óbreyttri frá áramótum fram eftir ári. Það er talað um næstu mánuði í efnahagsáætluninni. Þegar ríkisstj. hafði tekið þessa afstöðu var það ætlun hennar og vilji, að viðmiðunin væri „vegið meðalgengi“ sem svo er kallað. Við skráningu gjaldmiðils er nokkur vandi við hvað á að miða, og fyrst spyrja menn: Er einhver fastur punktur til sem hægt er að miða við? Fyrr á árum var miðað við gull. Lækkun og hækkun gjaldmiðils var þá miðuð við gull. Fyrir löngu er horfið frá þeirri viðmiðun og hún ekki möguleg nú. Þá var talið um nokkurt skeið að í staðinn væri öruggast að miða við Bandaríkjadollar, og m. a. var það alllengi svo, að íslenska krónan og margir aðrir gjaldmiðlar voru við hann miðuð. En fyrir nokkrum árum var einnig horfið þessu sem föstum punkti, enda hefur það verið svo um nokkurra ára skeið, að dollarinn, sem áður fyrr var talinn mjög traustur og fastur gjaldmiðill, fór að breytast og lækkaði verulega. Hefur hann svo tekið ýmsum sveiflum síðustu árin, lækkað að gildi verulega frá því sem áður var, en svo nú á þessu ári eftir á móti stefnt upp á við og hækkað verulega, sérstaklega í þessum mánuði og síðari hluta janúarmánaðar. Gengisviðmiðun getur í rauninni ekki byggst á gulli eða dollar nú, heldur telja menn að það, sem helst verði þá við að miða til að fá sem réttasta mynd, sé hið svokallaða „vegna meðalgengi“ sem Seðlabankinn reiknar út á hverjum tíma. Er þá miðað við gjaldmiðla í helstu viðskiptalöndum okkar, miðað við mikilvægi þeirra í viðskiptum okkar, bæði innflutningi og útflutningi. Miðað við þetta vegna meðalgengi hefur krónan haldið gildi sínu þannig að hún er nú í sama gildi og söm að verðmæti og hún var í byrjun þessa árs. Hitt hafði náttúrlega engum dottið í hug, að gengi íslensku krónunnar ætti að miðast við einhvern tiltekinn gjaldmiðil, hvort sem hann færi upp eða niður að verðmæti. Ég held að varla hafi nokkrum manni dottið í hug í alvöru að við hefðum til þess aðstæður nú í okkar þjóðfélagi að framkvæma raunverulega gengishækkun íslensku krónunnar, eins og það mundi þýða hefði krónan fylgt óskorað gengi dollarsins. Þessar ákvarðanir, sem ríkisstj. tók og ýmsar koma fram í þessu frv. og það byggist á, þó að ýmis ákvæði og forsendur þessara efnahagsaðgerða komi ekki fram í frv.,-þessar aðgerðir stóðu einnig í beinu sambandi við gjaldmiðilsbreytinguna, þegar tekin voru tvö núll aftan af krónunni og nýkróna tók gildi 1. jan., hundraðfalt verðmeiri en sú sem áður var. Það þótti sjálfsagt að nota þá möguleika, sem gjaldmiðilsbreytingin hefði í för með sér, til þess að gera efnahagsráðstafanir. Þegar litið er yfir þróunina þá tæpa tvo mánuði sem liðnir eru síðan, þá er engum blöðum um það að fletta, að veruleg áhrif hafa þegar orðið annars vegar af gjaldmiðilsbreytingunni og hins vegar af efnahagsaðgerðum ríkisstj. Þessi áhrif hafa m. a. komið fram í meiri stöðugleika í efnahagslífinu, m. a. í meira jafnvægi í gjaldeyrisviðskiptum en áður. Það hefur dregið úr hinni miklu eftirspurn eftir gjaldeyri. Eftirspurnin hefur a. m. k. breyst í verulegum efnum. Um verðbólguþróunina nú er erfitt að segja, þar sem enn liggur fyrir aðeins ein tala, þ. e. hverjar verðhækkanir hafi orðið í janúarmánuði. En í febrúarbyrjun fór fram verðkönnun - reyndar fyrst í janúarbyrjun vegna þess að vísitalan var ákveðin 100, og síðan í febrúarbyrjun. Það kom í ljós við þessar kannanir, að framfærsluvísitalan hækkaði í janúarmánuði um 1.6%. Það var nokkru minni hækkun en gert hafði verið ráð fyrir. Menn höfðu reiknað með a. m. k. um 2.5%. Nú vil ég engar ályktanir af þessu draga þar sem hér er aðeins um einn mánuð að ræða. En síðasta spá, sem gerð hefur verið um verðlagsþróunina á þessu þriggja mánaða tímabili, febrúar, mars og apríl, sem kemur þá fram í vísitölunni fyrir maímánuð og ræður um verðbætur 1. júní,-nýjasta spáin sem Hagstofa Íslands hefur gert, að sjálfsögðu með öllum venjulegum fyrirvörum þar sem spáin er gerð í rauninni í upphafi þessa þriggja mánaða verðbótatímabils, sú spá er um 8.7% hækkun á þessu þriggja mánaða tímabili. Nú skal ég að sjálfsögðu ekkert um það fullyrða, hvort þessi spá - eða eins og hagfræðingar vilja stundum kalla slíkt: ágiskun - hvort hún stenst eða hvort hækkunin verður meiri. Hins vegar hefur ríkisstj. fullan hug á því að finna leiðir til að reyna að draga úr þessari hækkun, en um það er ekki hægt að skýra frá neinum niðurstöðum enn. Ef við hins vegar miðum við þessar tölur, annars vegar 1.6% hækkun í janúarmánuði, sem liggur fyrir, og svo þessa spá um 8.7% næstu þrjá mánuði, - þegar þessir fjórir mánuðir eru þannig teknir saman og byggt á þessum tveim tölum, þá táknar það um 35% verðbólgu á ársgrundvelli. Ég hef að sjálfsögðu alla fyrirvara um hvernig þetta reynist. Við þekkjum það öll og ástæðulaust að vera um það að deila, að óteljandi spár hafa verið og eru gerðar sem staðist hafa misjafnlega, enda byggðar oft á misjöfnum forsendum. En þannig horfa þessi mál við nú í dag á þeim forsendum sem ég nefndi. Það er von okkar, sem stöndum að ríkisstj., að efnahagsaðgerðirnar beri árangur. Að sjálfsögðu verður reynt að fylgja þeim eftir þannig að verulegur árangur náist og meginmarkmiðum verði náð: að draga verulega úr verðbólguhraðanum, tryggja næga atvinnu í landinu og treysta kaupmátt launafólks. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Á dagskrá er frv. til l. um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu, en frv. þetta er, eins og kunnugt er, staðfesting á brbl. sama efnis er út voru gefin 31. des. 1980. Þingmönnun er í fersku minni sú umr. sem fram fór hér á þingi fyrir jólaleyfi þm., þar sem rætt var um hvort ríkisstj. hygðist fresta Alþingi í þeim tilgangi að setja brbl. er hefðu inni að halda alhliða efnahagsráðstafanir. Við sjálfstæðismenn mótmæltum slíku verklagi, eins og kunnugt er, og töldum að hér væri ekki rétt að farið og Alþingi óvirðing sýnd. Það hefur komið á daginn að við höfðum rétt að mæla, og bera brbl. og það frv. þeim til staðfestingar, sem nú er til umr., Vitni um það. Í 1. gr. þessa frv. er kveðið á um verðstöðvun, en í þessari grein er ekkert það sem ekki var fyrir í lögum áður. Ríkisstj. hefur með þessari grein engar frekari heimildir eða meira vald til þess að kveða á um verð vöru og þjónustu en hún hafði áður en þessi brbl. voru sett. Eina nýmælið í þessari grein frá því, sem gilti fyrir setningu brbl., er að kveðið er á um að verðstöðvun skuli lokið 1. maí n. k., án þess að frá því sé í raun skýrt, hver ætlun ríkisstj. sé að þá taki við. Það er því ljóst að ekki þurfti að setja nein brbl. til þess að koma efni 1. gr. að. Í 2. gr. er um að ræða framlengingu aðlögunartíma vaxta og verðbólgu samkv. 33. gr. laga nr. 13 frá 1979, um stjórn efnahagsmála, þ. e. svokallaðra Ólafslaga. Framlengingin tekur til tveggja missera, þ. e. yfirstandandi árs. Það er einkennandi fyrir ríkisstj., að hún setur þessi lög eða kveður á um framlengingu aðlögunartímans á síðasta degi ársins þegar allt er komið í óefni. Í raun og veru hefur ríkisstj. það að kennimerki sínu að gera aldrei neitt nema á síðustu stundu, ef hún þá hefur sig til þess. Okkur er minnisstætt hér á þingi um þetta leyti í fyrra, að athygli ríkisstj, var vakin á því, að hún fylgdi ekki ákvæðum 33. gr. Ólafslaga varðandi aðlögun vaxta og verðbólgu. Þá var gefin út mjög hátíðleg fréttatilkynning frá ríkisstj. og Seðlabankanum, að engar breytingar skyldu gerðar á vöxtum, enda væru mál þessi til umfjöllunar hjá ríkisstj. og Seðlabanka og m. a. kæmi til greina að framlengja aðlögunartímann samkvæmt 33. gr. Enn endurtekur sagan sig í maímánuði á síðasta ári, nema með þeirri undantekningu að þá voru vextir hækkaðir í landinu um 2–4, ef ekki 4.5%, mismunandi eftir ýmsum útlánagreinum. Þessi hækkun vaxta átti sér staða þvert ofan í málefnasamning ríkisstj. þar sem þvert á móti var komist svo að orði: „Verðbótaþáttur vaxta hækki ekki 1. mars og fari síðan hækkandi með hjöðnun verðbólgu.“ Vextir voru óbreyttir 1. mars, en fóru síðan hækkandi, enda fór verðbólgan vaxandi. Það er rétt að rekja það enn fremur, að í ágústmánuði s. l. var enn birt fréttatilkynning frá Seðlabanka og ríkisstj., að nú skyldi áfram tekið til við umræður um aðlögun vaxta og verðbólgu og framtengingu aðlögunartímans. En ekkert skeði. Og sömuleiðis var þetta endurtekið líklega í fjórða sinn í nóv. s. l. Bæði í nóv. og des. vöktum við í stjórnarandstöðunni athygli ríkisstj. á því, að nauðsynlegt væri að setja lög um framlengingu þessa aðlögunartíma samkv. 33. gr. Ólafslaga. En ríkisstj. daufheyrðist við þeim ábendingum og hafði sig ekki í aðgerðir fyrr en síðasta dag ársins. Þetta ákvæði er í raun og veru einasta ákvæðið í brbl., sem segja má að nauðsyn bæri til að setja, og er eina ákvæðið í brbl., sem þannig fullnægir skilyrðum stjórnarskrárinnar til þess að gefa megi brbl. út, þ. e. þegar brýna nauðsyn ber til. Í 3. gr. er talað um stofnun verðtryggðra sparifjárreikninga í bönkum og sparisjóðum, þar sem binda má fé til sex mánaða. Þetta lagaákvæði var algjörlega óþarft, enda minnist ég þess ekki, að sett hafi verið nein sérstök lög þegar stofnað var til verðtryggðra sparireikninga á miðju síðasta ári, þar sem fé var bundið til 12 mánaða. Stofnun þeirra reikninga var í samræmi við og samkvæmt heimild í Ólafslögum, verðtryggingarákvæðum þeirra laga. 3. gr. var því efnislega ekkert nýmæli sem gaf tilefni til útgáfu brbl. Í 4. gr. er kveðið á um útreikning nýrrar kaupgjaldsvísistölu, og má segja að þar sé um verklagsreglu að ræða, sem hefur ekki heldur í för með sér þörf fyrir útgáfu brbl., vegna þess að ríkisstj. gat auðvitað látið reikna vísitölu framfærslukostnaðar miðað við verðlag í janúarbyrjun 1981 og fengið síðan heimild Alþingis til þess að miða við þann útreikningsdag. Í 5. gr. er ákvæði um það, að kaup skuli lækka um 7% 1. mars, verðbætur skuli vera 7% lægri en hefði orðið samkvæmt ákvæðum Ólafslaga. Það liggur í augum uppi að tími var nægur til að leggja frv. til laga þessa efnis fyrir Alþingi þegar Alþingi kom saman, jafnvel þótt óbreyttur samkomudagur Alþingis hefði verið 26. jan. s. l. Það munar ekki miklu að þetta frv. verði afgreitt fyrir mánaðamót, og verður e. t. v. afgreitt fyrir mánaðamót hvort eð er, þótt meðferð í þingnefndum hafi tekið töluverðan tíma, eins og eðlilegt má teljast að vissu leyti. En að hinu leytinu er sú skýring, að gögn, sem hefðu átt að vera til hjá ríkisstj., voru það ekki og þurftu því ýmsar stofnanir nokkurn tíma til að safna þeim saman samkv. beiðni nefndarmanna. Það er því ljóst, að 4. og 5. gr. gáfu ekki tilefni til útgáfu brbl. Það hefði verið hægt að leggja frv. til l. fram með eðlilegum hætti þegar Alþingi kom saman og samt sem áður ná þeim tilgangi sem ríkisstj. sýnist miða við. Þá er 7. gr. frv., um heimild til að fresta framkvæmdum þrátt fyrir ákvæði fjárlaga og sömuleiðis að endurskoða lánsfjáráætlun, með eindæmum afkáraleg, þar sem fjárlög höfðu verið samþykkt tíu dögum áður eða svo og lánsfjáráætlun hafði ekki einu sinni verið lögð fyrir Alþingi. Þess vegna var undarlegt af fara fram á heimild til þess að fresta framkvæmdum þrátt fyrir ákvæði í lánsfjáráætlun sem hafði ekki séð dagsins ljós og var því algjörlega á valdi ríkisstj. hvernig yrði þegar hún væri lögð fram. Það er því ljóst, að enga brýna nauðsyn bar til útgáfu brbl. að þessu leyti. Ég rek þetta til þess að sýna það, að ríkisstj. hefur brotið í bága við það skilyrði stjórnarskrárinnar að brýna nauðsyn beri til þess að brbl. verði gefin út. Efnislega hefði ríkisstj. sömuleiðis getað náð þeim tilgangi, er hún stefndi að, með því að leggja þetta mál fyrir þing með venjulegum hætti, eins og vera ber. Þá er rétt að víkja að efnishlið málsins og ræða á fyrst 1. gr. frv. þar sem greint er frá verðstöðvuninni. g hygg raunar að fulltrúar Sjálfstfl. í Ed. hafi gert grein fyrir skoðun okkar sjálfstæðismanna í þeim efnum og brtt., sem þeir fulltrúar Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. Ed., Lárus Jónsson og Eyjólfur Konráð Jónsson, hafa flutt þar, greina frá. Við viljum leggja áherslu á það, að verðstöðvun er í raun og veru óraunhæf leið eins og stendur til þess að koma í veg fyrir verðbólguþróun. Það er hugsanlegt að verðstöðvun geti gert sitt gagn um skamman tíma, en eins og kunnugt er hefur verðstöðvun verið í gildi frá haustinu 1970, og þó hafa verðhækkanir aldrei verið meiri en á þessum rúma áratug sem síðan er liðinn, verðbólgan aldrei alvarlegri, og staðnæmst löngum í 50–60% verðbólgu á milli ára, með nokkrum undantekningum þó þegar verðbólgan var um eða yfir 30% milli ára. Þessi reynsla sýnir að verðstöðvun getur ekki verið tæki í baráttu gegn verðbólgu þegar til lengdar lætur. Það verður að horfast í augu við staðreyndir efnahagslífsins og raunverulegt verð vöru og þjónustu ef menn vilja ekki stöðva atvinnufyrirtækin og innleiða atvinnuleysi. Það er þess vegna í samræmi við þessa skoðun okkar sjálfstæðismanna að brtt. þeirra hv. þm. Lárusar Jónssonar og Eyjólfs Konráðs Jónssonar fjallar um það, að frá og með 1. maí n. k. skuli taka gildi 8. og 12. gr. laga nr. 56 frá 1978, en það eru þau lög sem samþykkt voru vorið 1978, eftir að þáv. stjórnarflokkar, Sjálfstfl. og Framsfl., höfðu varið mjög töngum tíma til undirbúnings þeirra. Þau fela það í sér, að þar sem samkeppni er nægileg skuli verðlag gefið frjálst. Við erum þeirrar skoðunar, að samkeppni um hylli neytenda sé ein til þess fallin að lækka verð vöru og þjónustu og bæta um leið þjónustu við neytendur almennt. Ég vil þá víkja að vaxtamálum og verðtryggingarmálum sem um er rætt í 2. og 3. gr. Þar er annars vegar um framlengingu aðlögunartíma samkv. Ólafslögum að ræða. Sú framlenging hefur það í för með sér að öllu óbreyttu, að í stað þess að vextir hefðu þurft að hækka um 10% um síðustu áramót ættu vextir að fara smáhækkandi á yfirstandandi ári um þau 10%, miðað við þá verðbólguspá sem Þjóðhagsstofnun hefur gefið út. Út af fyrir sig var það ekki óeðlilegt úr því sem komið var. Hins vegar segir efni 3. gr. - þar sem rætt er um stofnun verðtryggðra sparifjárreikninga þar sem binda má fé til sex mánaða - að þessi hækkun fjármagnskostnaðar og vaxta muni væntanlega eiga sér stað örar ef einhver veruleg aukning verður í innlánum á slíkum verðtryggðum sparifjárreikningum, meðan verðbólguþróunin er sú sem spáð er bæði af hálfu Þjóðhagsstofnunar og raunar fleiri aðila í þjóðfélaginu, eins og hagdeilda Verslunarráðs Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands. Þannig er í raun nokkur mótsögn varðandi efni 2. gr. annars vegar og 3. gr. hins vegar. Hvort tveggja mun hafa í för með sér hækkun vaxta og/eða fjármagnskostnaðar, og eftir því sem árangur verður meiri af stofnun verðtryggðra sparifjárreikninga til sex mánaða verður þessi vaxtahækkun og hækkun fjármagnskostnaðar örari. Heyrst hefur að hækka eigi vexti um næstu mánaðamót um 1–2% á einstaka útlánum. Það er að vísu í samræmi við efnahagsáætlun ríkisstj. sem út var gefin samhliða brbl. á gamlársdag, þar sem komist var svo að orði, að „stefnt skuli að lækkun vaxta“. En ég vek athygli á því, að þar er ekki stigið nema að hálfu leyti eða tæplega það til baka það skref sem stigið var til hækkunar vaxta um mitt síðasta ár, þvert ofan í málefnasamning ríkisstj. í upphafi ferils hennar. Og þar sem samhliða er boðað að hækka skuli þjónustugjöld banka og lánastofnana, þá er hér um algera sýndarmennsku og sjónarspil að ræða. Lántakendur og viðskiptamenn banka eiga a. m. k. að greiða jafnmikið eða meira en áður til bankastofnananna og lánastofnananna samkv. því sem boðað hefur verið. Í raun og veru stendur ekkert annað eftir af brbl. ríkisstj., sem efnisþýðingu hefur, en ákvörðun um að verðbætur á laun verði 7% lægri en orðið hefði samkv. Ólafslögum 1. mars n. k. Og þar komum við auðvitað að mjög athyglisverðu atriði, að í brbl. var ekki að einu eða neinu leyti getið um það, að greiðslur til elli- og örorkulífeyrisþega skyldu vera undanþegnar, né heldur rætt um að tekjutrygging og heimilisbætur skyldu vera undanþegnar þessari skerðingu. En það kemur fram í álitsgerð hagstofustjóra, sem fylgir nál. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. í Ed., að hann telur það vera venju að bætur þessar fylgi launaákvörðunum, þegar um það sé að ræða að skerða verðbætur, taki það og til slíkra bóta nema skýrt sé tekið fram að svo verði ekki. Þess vegna var flutt brtt. af hálfu sjálfstæðismanna, 1. minni hl. fjh.- og viðskn. Ed., að skerðing verðbóta hinn 1. mars 1981 nái ekki til bóta Tryggingastofnunar ríkisins og skuli þær hækka í samræmi við breytingar á vísitölu samkv. Ólafslögum. Þessar brtt. voru kynntar í fjh.- og viðskn. Ed. fyrir 10 dögum eða hálfum mánuði án þess að neinna viðbragða yrði vart af hálfu málsvara stjórnarsinna. Það er ekki fyrr en í gær, þegar 2. umr. fer fram í Ed. um frv. þetta, að stjórnarsinnar hafa tekið sig á og áttað sig á því gerræði sem þarna væri um að ræða ef ákvæði brbl. væru óbreytt að þessu leyti. Og þá kemur fram tilkynning af hálfu ráðh. um að ætlunin sé að tekjutrygging og heimilisuppbót skuli hækka um 5.95% eins og önnur laun, en enn fremur um 8%, þ. e. til þess að vega upp á móti 7% skerðingunni sem áður hafði verið á komin. En ég vek athygli á því, að ellilífeyrisþegum og örorkulífeyrisþegum almennt, sem ekki njóta tekjutryggingar, er ætlað að þola þá skerðingu verðbóta sem launþegar almennt verða að gera nú um n. k. mánaðamót. Það er þess vegna fullkomið tilefni til þess að flytja hér í Nd. þá brtt. sem þm. Lárus Jónsson og Eyjólfur Konráð Jónsson fluttu í Ed. Ég kemst ekki hjá því að víkja nokkuð að skerðingu verðbóta samkv. þessari grein og þá einkum og sér í lagi að því, að Alþb. hefur varið þátttöku sína í ríkisstj. - frá 1978 og til þessa dags með nokkru hléi - með því, að það væri að verja launþega í landinu fyrir kaupskerðingu, þátttaka þess í ríkisstj. réttlætist af því, að það væri með þeim hætti að koma í veg fyrir kaupskerðingu og skerðingu kaupmáttar. Ég hef áður vakið athygli á því hér á Alþingi, að frá því að Alþb. tók þátt í ríkisstj., frá 1. sept. 1978 og til þessa dags, hafa fulltrúar Alþb. staðið að hverri kaupskerðingunni á fætur annarri. Í des. 1978 tóku þeir þátt í því að skerða verðbætur launa um 8%. Í apríl 1979 tóku fulltrúar Alþb. þátt í því að setja ákvæði Ólafslaga, en samkv. því, sem formaður Alþb., hæstv. félmrh., hefur sagt opinberlega, hafa áhrif Ólafslaga á verðbætur á laun orðið til þess að þær hafa verið skertar um 16.6% til þessa dag. Þetta eru lög sem Alþb.-menn bera ábyrgð á. Nú bæta þeir gráu ofan á svart og ganga enn lengra á bak orða sinna með því að skerða verðbætur á laun um 7%. Samtals er þetta skerðing um 32–34%, auðvitað meiri skerðing í raun, vegna þess að þetta bætist hvað ofan á annað. En á þessu tímabili hafa grunnkaupshækkanir verið fyrst 3% á árinu 1979 og síðan um 10% á s. l. ári. Hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, sem sat ábúðarmikill 10 mánuði síðasta árs við að semja um grunnkaupshækkanir og tókst að ná fram um 10% grunnkaupshækkun, er hins vegar á síðasta degi ársins að draga þessa grunnkaupshækkun til baka í einu vetfangi. Þessi hv. þm., sem barði sér á brjóst og kallaði 1978: „Samningana í gildi“ og „kosningar eru kjarabarátta“ - hann hefur sýnt umbjóðendum sínum hvaða gildi það hefur að kjósa hann og hans líka á þing. Árangurinn er sem sagt um 30–35% skerðing verðbóta á laun meðan launþegar fá 10–13% grunnkaupshækkun. - Árangurinn er sem sagt skerðing kaupmáttar. Og þetta lætur þessi hv. þm. eins og aðrir hv. þm. Alþb. sér vel líka.  Það er því alveg ljóst að það stendur ekki á Alþb., þegar á að skerða verðbætur á laun, og yfirlýsingar Alþb.-ráðherra eru einskis virði í þeim efnum. Það má skjóta því hér inn, að það eru einstaka menn sem segja að það sé ágætt að láta Alþb. éta ofan í sig eitt og annað. Það hefur verið talað um slíkt ofaníát í sambandi við varnarmálin, eins og kunnugt er, en þeir eru matlystugir Alþb.-mennirnir í fleiri efnum, og í kaupgjaldsmálum sýna verkin merki. Það er auðvitað rétt og verður ekki fram hjá því gengið, að kaupgjald í landinu hefur áhrif á verðlag og verðbólguþróun, og þegar um það er að ræða að berjast gegn verðbólgunni hlýtur kaupgjald að koma til álita og hvernig við skuli bregðast breytingum þess. En hitt er með öllu gagnslaust, að snúa sér eingöngu að kaupgjaldinu og ekki að öðrum þáttum efnahagslífsins. Hér verður að vera um samræmdar ráðstafanir að ræða. En í þessum lögum er það eina, sem upp úr stendur, lækkun verðbóta á laun um 7% 1. mars n. k. En hér komum við líka að ákaflega skoplegum þætti þessara brbl. Það er sá þáttur og sú áhersla sem Alþb.menn leggja nú að það að afnema skuli viðmiðun verðbóta við viðskiptakjör. Eftir að hafa tíundað að m. a. vegna skerðingu verðbóta vegna versnandi viðskiptakjara séu verðbætur á laun um 16–17% minni frá því að Ólafslög tóku gildi, þá skeður það núna þegar viðskiptakjör fara heldur batnandi - það mælist að því er mig minnir um 0.9% hækkun launa 1. mars vegna batnandi viðskiptakjara - þá er viðmiðunin við viðskiptakjör afnumin, Ef þessi þróun heldur áfram, sem við allir þm. vonum og allir landsmenn vona, að viðskiptakjör fari batnandi, þá njóta launþegar ekki góðs af batnandi viðskiptakjörum, þó að þeir hafi þurft að þola skerðingu verðbóta þegar viðskiptakjör versnuðu. Svo vísdómsleg er forsjá þeirra Alþb.-manna fyrir launþegum í landinu. Og hún er enn þá merkilegri fyrir þá sök, að vera kann að 1. júní og 1. sept. n. k. muni þeir, sem hafa hærra kaup en 725 þús. gkr. á mánuði, fá hækkað kaup á þann hluta kaupsins sem fram yfir þá tölu er, meðan hinir lægra launuðu fá enga slíka hækkun. Það er alveg furðulegt að hv. þm. Alþb. skuli hafa geð í sér til þess að standa að slíkri lagasetningu. En reynslan sýnir, eins og ég hef getið um, að það er ekkert bannorð í þeirra huga að skerða laun, ef þeir eru þar með að tryggja setu í ráðherrastólum til þess að nálgast sem mest það stjórnarfyrirkomulag sem þeir dá mjög í austantjaldsríkjum. En ég held að Íslendingar frábiðji sér slíkt. Það er ekki þörf á því að fara fleiri orðum um það ákvæði brbl. sem 7. gr. hefur inni að halda. Við sjálfstæðismenn erum þeirrar skoðunar, að það sé skylda ríkisstj. að leggja fram á Alþingi till. sínar um frestun framkvæmda eða lækkun fjárveitingar til framkvæmda samkv. fjárlögum eða lánsfjáráætlun, sé það nauðsynlegt, og við viljum ekki binda þessa lækkun útgjalda einungis við framkvæmdir, heldur miklu fremur leggja áherslu á að rekstrarkostnaður lækki. Það er svo nauðsynlegt, þótt þessi brbl. kveði ekki á um gengisskráningu, að fjalla nokkuð um þann þátt mála, einnig í tilefni af ummælum hæstv. forsrh. Festing gengis í 50–60% verðbólgu er auðvitað tómt mál, og fyrirsjáanlega bíður slík stefna skipbrot. Hæstv. ráðh. sagði að ríkisstj. hefði um áramót miðað skráningu íslensku krónunnar við dollar, en horfið frá því þegar dollarinn tók að hækka.  Ég held að þetta séu svo augljós sannindi að það að telja sér trú um allt annað er mikil sjálfsblekking. En auðvitað er núverandi ríkisstj. meistari í sjálfsblekkingu, og þess vegna er engin von til þess, að hún sé fær um að ráða fram úr erfiðleikunum. Það er ljóst, að fast gengi undir þessum kringumstæðum, í 50% verðbólgu, er falskt gengi, enda standa málin svo nú, að búið er að ákveða útborgunarverð fyrir sjávarafurðir, sem að vísu nægir ekki til að standa undir rekstrarkostnaði, en er samt sem áður 5–6% yfir því sem fæst fyrir afurðir okkar erlendis. Þarna er ætlunin, eins og segir í efnahagsáætlun ríkisstj., að útvega fé til þess að borga þennan mismun. Við höfum hvað eftir annað spurst fyrir um það, hvernig eigi að útvega þetta fjármagn, en ekkert svar fengið. Það hafa verið ýmsar hugmyndir í stjórnarliðinu um þetta, m. a. að taka svo og svo mikið af gengishagnaði Seðlabankans og blekkja sjálfa sig með því, að hækkun á verði dollarans þýði aukningu á eign Seðlabankans, sem er fjarri sanni. Eins og ég hef nefnt hér áður á sá maður ekkert meira, sem á 1000 dollara um áramótin 1979–80, sem þá voru jafngildi 400 þús ísl. kr., þótt hann eigi enn 1000 dollara um síðustu áramót, sem þá voru skráðir á 625 þús. ísl. kr. Það er og sagt í efnahagsáætlun ríkisstj., að útvega skuli iðnaðinum fjármagn til þess að búa við falskt gengi. Með hvoru tveggja þessu er farið inn á styrkja- og uppbótakerfi, millifærsluleið sem skekkir allt okkar hagkerfi, dregur úr framleiðni og afköstum framleiðslu atvinnuveganna og er síst til þess fallið að vera leið til þess að vinna bug á verðbólgunni. Hér ber og að hafa í huga að það eru ýmsir aðrir atvinnuvegir sem bíða hnekki af fölsku gengi, t. d. ýmiss konar þjónustuatvinnuvegir eins og samgöngur, ferðamál, verslun og viðskipti, og falskt gengi mun vissulega auka spákaupmennsku fyrr en síðar. Það er því alveg ljóst, að þegar saman fer í efnahagsráðstöfunum ríkisstj. að verðstöðvun gildir án þess að samkeppni sé örvuð, að gengið er sett fast og komið á föstu gengi og hávaxtastefnan er höfð í hávegum, þá hlýtur svo að fara, að ríkisstj. verði að gefa eftir í öllum þessum þáttum. Eða - ef hún heldur fast við stefnu sína - munu hjól atvinnulífsins stöðvast og atvinnuleysi halda innreið sína. Það eru þess vegna alger öfugmæli þegar í forsendum efnahagsáætlunar ríkisstj. er sagt að ráðstafanirnar séu gerðar í fyrsta lagi til þess að tryggja atvinnu landsmanna, í öðru lagi til þess að vinna gegn verðbólgunni og í þriðja lagi til þess að tryggja kaupmátt launa. Ég hef þegar fjallað um að stefna ríkisstj. mun ekki tryggja atvinnu í landinu heldur miklu frekar, ef fast verður við hana haldið, leiða til atvinnuleysis. Hvað verðbólguþróun snertir er í forsendum efnahagsáætlunarinnar talað um að verðbólga eigi að nást niður í 40%, en allar spár Þjóðhagsstofnunar og annarra aðila sýna fram á að verðbólgustigið verður milli 50 og 60% á þessu ári eftir þær efnahagsaðgerðir sem boðaðar hafa verið og nú eru m. a. til umræðu. Það er athyglisvert að rifja upp hvaða samræmi hefur verið í fyrirheitum vinstri stjórna frá 1978 til þessa dags hvað snertir verðbólgu og hjöðnun hennar. Þegar Ólafslög voru sett í apríl 1979 var gert ráð fyrir að þau hefðu þau áhrif að verðbólgan yrði ekki meiri en 35% á því ári, en verðbólgan varð 60%. Þegar núv. ríkisstj. tók við völdum fyrir rúmu ári undirbjó hún fjárlög og fékk þau samþykkt á þeim grundvelli að verðbólgan yrði 31% á síðasta ári, frá upphafi til loka ársins. Hæstv. forsrh. hélt því fram í apríl að hún yrði ekki nema 40%, í ágúst að hún yrði undir 50%, en hún varð 60% frá byrjun árs til loka árs. Nú er sem sagt ætlunin að koma verðbólgunni í 41%. Allar spár segja að verðbólguvöxturinn verði a. m. k. milli 50 og 60%. En ef sama samræmi verður milli fyrirheita og framkvæmda og áður hvað snertir löggjöf vinstri stjórna um efnahagsmál, þá er allt eins líklegt að verðbólgan verði töluvert yfir því marki. Rétt er að rifja upp í því sambandi að samkvæmt stjórnarsáttmálanum var markmiðið að verðbólgan væri 10–15% um næstu áramót. Þannig eru þessar efnahagsráðstafanir víðs fjarri að ná því markmiði. Hvað kaupmáttinn snertir liggja fyrir skýrslur um það, að kaupmáttur hafi rýrnað um 4–5% á síðasta ári miðað við árið 1979, og á þessu ári mun ekki ósennilegt að kaupmáttarrýrnunin verði álíka mikil. Það er svo athyglisvert, að stjórnarliðar eru ekki sammála um framhald málsins. Ráðherrar Framsfl. segja að ekki sé nóg að gert og frekari ráðstafanir verði að gera. Ráðherrar Alþb. segja hins vegar að það velti á Framsfl. og fulltrúum hans í ríkisstj., hvort árangur verði af þessum efnahagsaðgerðum eða ekki. Þeir hafa sagt það hér opinberlega, að það séu ráðherrar Framsfl. sem fari með verðlagsmál og það sé undir þeim komið hve fast og vel sé á þeim málum haldið, verðstöðvun og framkvæmd verðstöðvunar. Þeir hafa sagt að það séu ráðherrar Framsfl. sem fari með vaxtamálin og það sé undir Framsfl. komið hvort vextir lækki. Og þeir hafa sagt að það séu ráðherrar Framsfl. sem fari með sjávarútvegsmálin og því sé undir Framsfl. komið hvort sjávarútvegurinn verði rekinn með sæmilegum hætti. Ég hygg að þessi orðaskipti milli framsóknarmanna og Alþb.- manna sýni hve óvænlega horfi að þessi ríkisstj. sé fær um að ráða við þann vanda sem við er að glíma, enda sýnir þróun mála allt frá því að hún var mynduð að í upphafi var ekkert samkomulag um ráðstafanir til úrlausnar þeim vandamálum sem þá voru fyrirsjáanleg og voru raunverulegt viðfangsefni stjórnarmyndunarinnar. Og því samkomulagi, sem í orði kveðnu tókst með harmkvælum síðasta dag ársins, er þann veg farið, að það nær ekki tilgangi sínum eins og honum hefur verið lýst. Við sjáum, ef best lætur, þriðja árið í röð með 60% verðbólgu. Hér er ljóst að brjóta verður í blað, og brtt. okkar sjálfstæðismanna í Ed. við þessi brbl. sýna hvernig við viljum varða þann veg endurreisnar sem nauðsynlegt er að fara ef við eigum að vinna bug á verðbólgunni. Við gerðum þær brtt. við brbl., að dregið skyldi úr skattheimtunni. Það er ljóst að núv. ríkisstj. hefur aukið skattbyrði landsmanna um 40–45 milljarða gkr., þar af um 24 milljarða með fjárlagafrv., sem afgreitt var fyrir jól, og ýmsum þeim skattafrv. sem samþykkt hafa verið nýverið. Við viljum þess vegna í fyrsta lagi breyta skattvísitölunni í samræmi við tekjuhækkun milli ára, því að þegar tekjur hækka á milli ára um 53% er það auðvitað stórkostleg skattaþynging að skattvísitalan skuli ákveðin 145. Við viljum í öðru lagi afnema sérstakt tímabundið vörugjald, eins og það var ákveðið hér síðast fyrir jólin, og lækka sérstakt vörugjald af innfluttum vörum og innlendri framleiðslu niður í 18%. Og í þriðja lagi viljum við fella niður 2% söluskattsauka. Við teljum að með þessum hætti sé dregið úr heildarskattheimtu landsmanna og einstaklingum og atvinnufyrirtækjum veitt aukið svigrúm til að byggja sig upp og auka framleiðsluna og verðmætasköpunina í landinu, sem auðvitað er eina leiðin til þess að ná verðbólgunni niður. Það er nauðsynlegt að leggja áherslu á almenna atvinnuuppbyggingu í landinu, standa að öflugri orku- og iðnaðarstefnu, en orkuframkvæmdir og iðnaðarframkvæmdir eru drepnar í dróma af núv. hæstv. ríkisstj. og einkum og sér í lagi núv. hæstv. iðn.- og orkumrh. Við leggjum áherslu á að endurskoðun á ríkisútgjöldum og samdráttur í skattheimtu og ríkisumsvifum er alger forsenda fyrir því, að við náum okkur út úr þeim vítahring verðbólguhringiðunnar sem við erum lentir í. Við leggjum áherslu á að örvun samkeppni og frjáls verðmyndun er til þess fallin að skapa fyrirtækjum og atvinnustarfsemi grundvöll til þess að bæta þjónustu sína og auka framleiðni. Við leggjum áherslu á að stefna að jafnvægisvöxtum, þ. e. að framboð og eftirspurn lánsfjármagns verði til þess að lækka fjármagnskostnað í landinu og létta af atvinnurekstrinum og húsbyggjendum í landinu þeim drápsklyfjum sem hávaxtastefna núv. ríkisstj. hefur á lagt. Herra forseti. Ég skal nú láta staðar numið, en fulltrúar okkar sjálfstæðismanna í fjh.- og viðskn. munu fjalla nánar um málið í nefnd og þ. á m. taka til meðferðar þær till. sem fram komu í Ed. í gær varðandi tekjutryggingu og heimilisuppbætur og varðandi afnám sjúkratryggingagjalds á tekjur allt að 6.5 millj. gkr. Hið fyrra hef ég þegar rætt um, en hvað hið síðara snertir er í raun og veru alls ekki komið fram að það fullnægi því að auka kaupmátt launa um 1.5%, eins og yfirlýsing ríkisstj. bendir á. Í því sambandi viljum við sjálfstæðismenn benda á það, að væntanlega hefur afnám 1.5% sjúkratryggingagjalds ekki einu sinni svo mikil áhrif að vega upp á móti þeirri skattþyngingu sem felst í því, að skattvísitalan er lægri en tekjuhækkun á milli ára. Og augljóst er að fljótlega mun þetta valda skattaþyngingu á hærra kaup en 6.5 millj. kr. Ég skal svo aðeins að lokum leggja áherslu á það, að ef við meinum eitthvað með því sem við segjum, að verðbólgan sé vágestur sem við verðum að vísa á bug, þá verður annað og meira að koma til en ráðstafanir eins og þær, sem þetta frv. hefur inni að halda, eða þær óljósu, almennt orðuðu yfirlýsingar sem gengið hafa fram af munni hæstv. ráðh.



Herra forseti. Því verður ekki neitað, að þegar núv. hæstv. ríkisstj. tók við völdum fyrir rétt rösku ári tók hún við ýmsum erfiðum viðfangsefnum sem hún ætlaði sér að leysa. Þau viðfangsefni eiga sér gamla sögu, því vandann má í eðli sínu rekja allt aftur til ársins 1971, þegar Alþb. og Framsfl. komust til valda í þessu þjóðfélagi eftir að hafa verið utan stjórnar um margra ára skeið. Má segja að kaflaskipti hafi orðið árið 1971 í stjórn efnahagsmála með þessari þjóð. Þá kvöddum við tíma, sem einkennst höfðu af hófsemd og ró í efnahagsmálunum en við tók verðbólga af þeim toga sem við höfðum ekki áður haft kynni af. Ekki verður því um kennt, að ytri aðstæður hafi verið slæmar fyrir þau öfl sem þá fóru að stjórna landinu, því á árunum eftir 1971 og fyrri helming áttunda áratugarins voru bestu aðstæður og mest uppgrip sem verið hafa í íslenskum efnahagsmálum. Mjög mikill afli barst þá á land og tekjuaukning varð gífurlega mikil. En þrátt fyrir það að ytri aðstæður voru með þessum hætti hagstæðari en þjóðin átti að venjast var þannig haldið á málum að í miðju góðærinu var gengið á sjóði þjóðarinnar, stofnað til stórkostlegrar skuldasöfnunar við útlönd, þannig að þegar á bjátaði, t. d. með miklum olíuverðshækkunum, seinni hluta áratugarins höfðu Íslendingar ekki í neina varasjóði að hverfa og verðbólgan, óðaverðbólgan sem sköpuð hafði verið af ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar eftir árið 1971, óx og magnaði. Þetta er vandi sem undanfarnar ríkisstjórnir hafa reynt að ráða við, en engri tekist. Við þessu erfiða viðfangsefni tók núv. hæstv. ríkisstj. fyrir u. þ. b. einu ári. Og það vantaði ekki aldeilis á það þá að hæstv. ríkisstj. og þeir aðilar, sem að henni stóðu, þættust ætla að gera mikið á stuttum tíma. Hæstv. forsrh. sagði í ræðustól á Alþingi að ekki aðeins ætti ríkisstjórn hans að bjarga heiðri og sóma íslensku löggjafarsamkundunnar, heldur ætlaði ríkisstj. og þeir aðilar, sem að henni stóðu, einnig að ná á skemmri tíma meiri árangri í efnahagsmálum en nokkur önnur ríkisstj. hefði náð á þessum áratug sem ég ræddi um áðan. Og hæstv. ríkisstj. lagði fram bæði í athugasemdum með fyrstu fjárlagagerð sinni og eins í stjórnarsáttmálanum nokkuð nákvæmlega útfærðar hugmyndir sínar um - ekki hvað hún ætlaði að gera, heldur hverjar ættu að verða niðurstöður af aðgerðum hennar. Menn muna t. d. að hæstv. ríkisstj. setti fram, fyrst í stjórnarsáttmálanum og síðan í athugasemdum með fyrsta fjárlagafrv. sínu, nákvæm ársfjórðungsleg mörk verðhækkana á árinu 1980. Þar lýsti hæstv. ríkisstj. því, hverjar yrðu frá ársfjórðungi til ársfjórðungs afleiðingarnar af þeim ráðstöfunum sem hún hugðist beita. Hins vegar varð nokkur bið á því, að þessar ráðstafanir kæmu fram. Hæstv. ríkisstj. reyndist sem sé ekki hafa náð samkomulagi um neitt nema niðurstöðurnar. Og þó að hæstv. ríkisstj. sé ekki búin að sitja lengi að völdum, eru þær nú orðnar ansi margar, yfirlýsingarnar frá hæstv. forsrh. um það sem hann ætlaði ríkisstj. sinni að gera á þessum tólf mánuðum. Í athugasemdum með fjárlagafrv. og forsendum fjárlagafrv. boðaði ríkisstj. Gunnars Thoroddsens þannig að hún mundi halda svo á málum á árinu 1980, að verðhækkanir frá upphafi til loka þess árs færu ekki fram úr 31%. Hæstv. ríkisstj. setti síðan fram nákvæm ársfjórðungslega mörk þessara verðhækkana, sem áttu að lýsa því hvernig þetta mundi gerast. Þegar leið að vori, örfáum vikum eftir að hæstv. ríkisstj. hafði lagt fram þessa óskadrauma sína fór fram hér í Ed. Alþingis mjög hörð umr. milli hæstv. forsrh. og stjórnarandstæðinga í deildinni. Þar fullyrti hæstv. forsrh. að hvað sem hver segði væri ríkisstj. búin að ákveða að beita sér fyrir því, að verðbólgan á árinu 1980 færi ekki fram úr 40% frá upphafi til loka ársins. Með því var hæstv. forsrh. að vísu fallinn frá þeim boðskap sínum, sem hann tiltók nokkrum vikum áður, að verðbólgan á árinu 1980 ætti ekki að fara fram yfir 31% frá upphafi til loka ársins, var kominn með verðbólguna upp í 40%, en hann - liggur mér við að segja - lagði heiður sinn og sinnar ríkisstj. að veði fyrir því, að hvað svo sem aðrir segðu mundi verðlagsþróunin ekki fara yfir 40% á árinu. Um mitt s.l. sumar skýrðu dagblöðin frá nýjum spám Þjóðhagsstofnunar um líklega verðlagsþróun á árinu. Þeim spám mótmælti hæstv. forsrh. sem röngum í samtali við blöð og sagði að það mætti vel vera að þessar spár gengju eftir ef ekkert yrði að gert, en ríkisstj. ætlaði nú aldeilis að hafast að. Ríkisstj. ætlaði að tryggja það, að verðbólgan færi ekki fram úr 45–50% á árinu. Síðla s. l. vetur talaði hæstv. forsrh. um 31% verðbólgu, í vor talaði hann um að verðbólgan færi ekki fram úr 40%, en um mitt sumar talaði hann um að ríkisstj. mundi tryggja að verðbólgan færi ekki yfir 45–50%. - En það gerðist aldrei neitt. Það eina, sem gerðist hjá hæstv. ríkisstj., var að fyrst var skipuð nefnd, ráðherranefnd, síðan var ráðherranefndin lögð niður og skipuð efnahagsnefnd, síðan lauk efnahagsnefnd sínum störfum og skilaði af sér og þá var skipuð ný ráðherranefnd til þess að yfirfara störf efnahagsnefndarinnar og svona koll af kolli. Þríbjörn togaði í Tvíbjörn, Tvíbjörn í Einbjörn o. s. frv., en aldrei gekk rófan. Aldrei kom nein niðurstaða frá hæstv. ríkisstj. önnur en ný yfirlýsing frá hæstv. forsrh. á svo sem eins og tveggja mánaða fresti, þegar hann taldi verðbólguna upp um nokkur prósentustig frá síðustu yfirlýsingum sjálfs sín. Það er það eina sem hæstv. forsrh. hefur gert í þessu máli - fyrir utan það að sjálfsögðu að ráða sér tvo aðstoðarmenn í ráðuneyti sitt til að hjálpa sér við þessa merkilegu stefnumótun. Auðvitað verða menn að horfa til reynslu liðins tíma, en ekki að deila um mismunandi óvissar spár fyrir framtíðina. Þess vegna er dálítið athyglisvert að gera sér grein fyrir því, hver hefur orðið verðbólguferillinn á árinu 1980. Þegar hæstv. ríkisstj. tók við völdum hafði verðbólgan á síðasta verðbótatímabili áður en ríkisstj. tók við, á tímabilinu frá 1. nóv. 1979 til 1. febr. 1980, numið 9.1%. Það samsvarar verðbólguhraða sem hefði skilað um það bil 42% verðbólgu á heilu ári. Þannig var ástandið þegar hæstv. ríkisstj. tók við. En strax eftir að hæstv. ríkisstj. kom til valda breyttist þessi mynd. Hæstv. ríkisstj. ætlaði að telja þessa verðbólgu niður og boðaði það m. a. í forsendum fjárlagafrv., að á fyrsta verðbótatímabili eftir að hún tæki við völdum, þ. e. frá 1. febr. til 1. maí, mundu verðhækkanir ekki verða meiri en 8%. Ríkisstj. mundi sjá til þess. Hún mundi telja verðbólguna niður með þeim hætti að verðbólgan, sem - verðbótatímabilið áður en ríkisstj. tók við völdum var 9.1%, mundi lækka ofan í 8% á fyrsta verðbótatímabilinu eftir að hæstv. ríkisstj. tók við. En því var ekki aldeilis að heilsa. Verðbólgan á þessu fyrsta tímabili ríkisstj., frá 1. febr. til 1. maí, nam ekki neinum 8% eins og hæstv. ríkisstj. boðaði, því er nú verr og miður. Hún nam 13.2%. Verðbólgan varð á þessu fyrsta verðbótatímabili u. þ. b. 60% meiri en hæstv. ríkisstj. boðaði. Á öðru verðbótatímabili ársins 1980 hafði ríkisstj. boðað að verðhækkanir mundu aðeins nema 7%, vera 1% lægri en verðbótatímabilið þar á undan. Þetta var tíminn frá 1. maí til 1. ágúst s.l. ár. En það gekk nú ekki aldeilis eftir. Verðhækkanir á þessu tímabili voru ekki 7%, eins og hæstv. ríkisstj. boðaði, heldur 10.1%. Þriðja verðbótatímabilið átti svo niðurtalning Framsfl. heldur betur að vera farin að segja til sín. Áttu verðhækkanir þá aðeins að nema 5% samkv. yfirlýsingum ríkisstj., á tímabilinu frá 1. ágúst s. l. til 1. nóv. En því var ekki aldeilis að heilsa. Þá nam verðbólgan ekki 5%, heldur 10.9%. Verðbólguhraðinn var sem sé á því tímabili rösklega tvöfaldur á við það sem hæstv. ríkisstj. hafði spáð og hafði gefið yfirlýsingar um að hún mundi tryggja. Það er von að hæstv. forsrh. þurfi að gefa nýjar yfirlýsingar í þessum málum á tveggja mánaða fresti. Og síðasta verðbótatímabilið, það sem nú er nýliðið, frá 1. nóv. s. l. til 1. febr. s. l., námu verðhækkanir ekki neinum litlum 5%, eins og mér heyrðist forsrh. vera að gefa í skyn áðan, heldur hvorki meira né minna en 15%. Verðbólguhraðinn á þessu síðasta verðbótatímabili, frá 1. nóv. í haust til 1. febr. í vetur, nemur því, að verðbólgan á ársgrundvelli sé komin upp í tæplega 75% eða 74.9%. Á þessu eina ári hefur verðbólguhraðinn hjá ríkisstj. þannig farið vaxandi frá verðbótatímabili til verðbótatímabils. Þegar hæstv. ríkisstj. tók við var verðbólguhraðinn aðeins 9.1% á heilu verðbótatímabili, sem samsvarar um 42% verðbólgu á heilu ári. Þegar ríkisstj. skilaði uppgjöri sínu 1. febr. s. l. var verðbólguhraðinn á heilu tímabili kominn upp í 15%, sem samsvarar 75% verðbólgu á heilu ári. Þetta var nú allur afraksturinn. Verðbólguhraðinn hafði aukist í meðförum hæstv. forsrh. og félaga hans í ríkisstj. á einu ári úr u. þ. b. 42% á heilu ári upp í 75%. Þetta kallar Framsfl. að telja niður. Þetta hygg ég að allir aðrir kalli að telja upp. Og það er einkar athyglisvert fyrir t. d. þá Alþb.- menn, sem sögðust hafa farið inn í þessa ríkisstj. fyrst og fremst til þess að varðveita kaupmátt launa, að á þessu eina ári, frá 1. febr. 1980 til 1. febr. 1981, hefur verðlag í landinu hækkað um rösklega 59%. Á þessum sama tíma, á þessu sama eina ári hafa verðbætur á laun hins vegar aðeins hækkað um 40%. Á sama tíma og dýrtíðin hefur aukist um 59% hafa verðbætur á laun aðeins hækkað um 40%. Bilið, sem þarna er á milli, hafa menn reynt að brúa í samningum um hækkað grunnkaup. Hjá sumum hefur þetta bil verið brúað til fullnustu, þeim sem mestar beinar og duldar hækkanir hafa fengið, en hjá öðrum, sérstaklega láglaunafólkinu sem hefur átt erfitt með að sækja sinn hlut, hefur þetta bil alls ekki verið brúað þrátt fyrir grunnkaupshækkanir sem orðið hafa á tímabilinu. Og það er einkar athyglisvert fyrir Alþb.- menn að hyggja að því, að niðurstaðan af öllu þeirra brölti s.l. eitt ár í ríkisstj. skuli vera sú, að á sama tíma og dýrtíðin jókst um tæplega 60% hækkuðu verðbætur á laun aðeins um rúmlega 40%, og til þess að brúa þetta bil hefur verkalýðshreyfingin þurft að standa í erfiðri kjarabaráttu og knýja fram grunnkaupshækkanir, sem skilað hafa sumum mismuninum, þeim í launþegahópnum sem best voru staddir fyrir, en láglaunafólkið hefur setið eftir. Þannig hefur nú, herra forseti, ferill þessarar ríkisstj. verið s. l. eitt ár. Það hefur verið mikið um stór orð og hástemmdar yfirlýsingar, en það hefur ekkert gerst fyrr en þá á gamlársdag þegar hæstv. forsrh. kom í sjónvarp og útvarp og tilkynnti þjóðinni að nú væri ríkisstj. búin að bjarga málinu. Það er einkar athyglisvert, að það hefur komið í ljós í yfirlýsingum annarra ráðherra, t. d. ráðherra Framsfl., að eftir að ríkisstj. hafði setið á rökstólum frá því 6. febr. og fram undir jól, þá var ekkert til, hafði ekki náðst samkomulag um neina úrlausn og ekkert verið sett á pappír á Þorláksmessu. Þegar fólk fór heim til þess að halda jól eftir að ríkisstj. hafði setið að störfum síðan 6. febr., þá var ekkert tilbúið. Það var ekki búið að ná samkomulagi um eitt né neitt og það var ekki fyrr en örfáum klukkustundum áður en hæstv. forsrh. átti að fara í sjónvarpið að halda sína áramótaræðu, sem mér heyrðist að hv. þm. Matthías Bjarnason hefði gefið nafnið áramótaskaup áðan, aðeins nokkrum klukkustundum áður en hæstv. forsrh. fór upp í sjónvarp til að flytja ræðu sína náðist samkomulag milli stjórnarflokkanna um hvað gera ætti. Þess vegna var það ekki árangurinn af alvarlegum umr. sem kynntur var í ræðu hæstv. forsrh. í sjónvarpinu á gamlársdag. Lausnin, ef lausn skyldi kalla, var framkölluð af klukkutifinu á borðinu í stjórnarráðinu. Klukkan var að falla á hæstv. ríkisstj. og hún varð eitthvað til bragðs að taka. Og það, sem hún tók til bragðs, er frv. það til laga sem við fjöllum nú um. Í áramótaræðu hæstv. forsrh. flokkaði hann með réttu hinar svonefndu aðgerðir ríkisstj. í tvennt. Annars vegar voru það brbl., hins vegar svonefnd efnahagsáætlun ríkisstj. Ef við víkjum fyrst að efnahagsáætluninni, þá er ekki hægt að flokka það plagg undir aðgerðir, því að aðgerðir eru að sjálfsögðu ekki annað en það sem aðhafst er. Í efnahagsáætluninni er ekkert aðhafst. Í efnahagsáætluninni setja menn fram misjafnlega almennt orðaðan óskalista um hluti sem menn eru að tala um eða hefur dottið í hug um leið og þeir settu stafina á pappír. Í efnahagsáætluninni er ekki eitt atriði sem menn geta fest hönd á, og komið hefur í ljós síðar hjá hæstv. ráðh. að mjög mörg atriði, sem minnst er á í efnahagsáætluninni, eru menn ýmist að hugleiða eða skoða, en þau eru algjörlega órædd í ríkisstj. Þetta er pappírsplagg sem búið var til á nokkrum mínútum, rétt áður en hæstv. forsrh. hljóp niður í sjónvarp, til þess að hann hefði þó eitthvað í höndunum til að sýna þjóðinni. Það eina, sem hægt er að segja að fáist út úr þessari efnahagsáætlun, er sú aðgerð í gengismálum sem hv. þm. Geir Hallgrímsson ræddi um áðan og ég ætla ekki að fara frekari orðum um. Það gefst tækifæri til þess síðar. En ég held að öllum sé ljóst, ekkert síður ráðherrum og stuðningsmönnum ríkisstj. en öðrum, að sú aðgerð, sem þar er lagt út í, er vægast sagt harla vafasöm og skammgóður vermir. Hinar raunverulegu aðgerðir, þ. e. það sem gert er, felast í brbl. sem nú eru hér til meðferðar. Þessar aðgerðir brbl. felast í sjö efnisgreinum auk gildistökugreinar, þannig að hér er um að ræða lesmál sem kæmist fyrir á einni vélritaðri pappírsörk. Merkilegri er nú ekki niðurstaðan hjá ríkisstj. eftir 11 mánaða umþóttunartíma: Sjö efnisgreinar sem kæmust fyrir á einni vélritaðri pappírsörk. Í þessum sjö efnisgreinum er fjallað um fjögur atriði. Það er í fyrsta lagi atriði sem kemur fram í 1. gr. frv., um framlengingu á verðstöðvun sem gilt hefur raunar í landinu lítið eða ekki breytt í heilan áratug. Í öðru lagi er ákvæðið um vaxtamál í 2. og 3. gr. Í þriðja lagi er ákvæðið um frestun framkvæmda í 7. gr., og síðast er meginefni laganna sem er lækkun kaupgjalds með lögum um 7% 1. mars n. k. Þetta er að sjálfsögðu þungamiðja aðgerða ríkisstj., það eina sem skiptir máli í sambandi við verðbólguspár Þjóðhagsstofnunar. Þjóðhagsstofnun treystir sér ekki til þess að meta neitt af hinum atriðunum þremur til áhrifa á verðbólguþróunina í landinu. Samkv. þeim gögnum, sem við höfum fengið frá Þjóðhagsstofnun, metur hún öll atriði brbl. þannig að það er aðeins eitt, aðeins kauplækkunin ein, sem hún telur að hafi einhver reiknanleg áhrif á verðbólguþróunina. Hin atriðin þrjú, sem brbl. fela í sér, eru þannig að Þjóðhagsstofnun og aðrir þeir aðilar, sem eru ríkisstj. og Alþingi til ráðuneytis, treysta sér ekki til að segja til um að þau hafi nokkur minnstu áhrif á feril verðbólgunnar. Það er aðeins kauplækkunin ein sem Þjóðhagsstofnun segir að hafi einhver áhrif á það vandamál sem hæstv. ríkisstj. þykist vera að fást við. Ef við förum í örstuttu máli yfir þessi fjögur efnisatriði og skiljum kauplækkunina eftir þar til síðast, þá er fyrst ástæða til að minnast á það síðasta, þ. e. efnisatriði í 7. gr. brbl., þar sem ríkisstj. er heimilt að fresta einhverjum ótilteknum framkvæmdum fyrir einhverjar ótilteknar fjárhæðir þrátt fyrir ákvæði fjárlaga fyrir árið 1981 eða lánsfjáráætlun fyrir sama ár. Það er ekkert óvanalegt að ríkisstj. sé veitt heimild til þess að fresta framkvæmdum þrátt fyrir ákvæði samþykktra fjárlaga. Slíkt var t. d. gert við afgreiðslu fjárlaga frá Alþingi nú í desembermánuði. Þá var hæstv. ríkisstj. veitt heimild til þess að spara útgjöld samkv. afgreiddum fjárlögum um allt að 3 milljarða gkr.  Fundarhlé. Herra forseti. Þegar líður á ræðu mína á ég þess von að þurfa að spyrjast fyrir um þær aðgerðir hæstv. ríkisstj. í skattamálum og tryggingarmálum sem við alþm. höfum verið að lesa um í blöðum í dag. Og þá væri viðkunnanlegra að einhver úr hinni fjölmennu ríkisstjórn dr. Gunnars Thoroddsens væri viðstaddur. 
             Herra forseti. Ég var þar kominn máli mínu að byrja að ræða um þau fjögur efnisatriði, sem í þessum brbl. eru fólgin, og ætlaði að ræða þá fyrst um síðasta efnisatriðið, sem fram kemur í 7. gr. þessa frv. Þar er ríkisstj. veitt heimild til að fresta ótilteknum framkvæmdum fyrir ótilteknar fjárhæðir þrátt fyrir ákvæði fjárlaga fyrir árið 1981 svo og lánsfjáráætlun fyrir sama ár. Nú er það ekkert óvanalegt, að hæstv. ríkisstj. séu veittar slíkar heimildir til frestunar á framkvæmdum sem búið er að samþykkja með afgreiðslu fjárlaga héðan frá Alþingi. Það er mjög vanalegt að slíkt sé gert jafnhliða fjárlagaafgreiðslunni, þannig að í heimildagrein fjárlaga sé ríkisstj. veitt heimild til tiltekinnar frestunar á framkvæmdum eða sparnaðar í ríkisrekstri. Þetta var einnig gert við afgreiðslu fjárlaga nú. Í heimildagrein er hæstv. ríkisstj. veitt heimild frá Alþingi til þess að fresta framkvæmdum og skera niður útgjöld ríkisins sem samsvarar allt að 3 milljörðum gkr. Þessa heimild hefur hæstv. ríkisstj. í hendi sér, og mér er ekki kunnugt um að hæstv. ríkisstj. hafi enn notað þá heimild, ekki einu sinni byrjað að nota hana. Fyrst svo er, hvaða nauður rak þá hæstv. ríkisstj. til þess að veita sér umframheimild í þessu skyni með brbl.- setningu? Ég furða mig á því, að ríkisstj. skuli hafa gert slíkt, því að ég fæ ekki séð hvers vegna hæstv. ríkisstj. þurfti að veita sjálfri sér slíka heimild með brbl.setningu þegar hún hafði í höndunum heimild frá Alþingi til þess að fresta framkvæmdum og lækka útgjöld um allt að 3 milljarða gkr. Í stjórnarskrá íslenska lýðveldisins segir að því aðeins megi setja brbl. að brýna nauðsyn beri til. Til þess að ríkisstj. geti sett brbl. verður þar tvennt til að koma: Í fyrsta lagi að Alþingi sitji ekki að störfum, og í öðru lagi að brýna nauðsyn beri til að lög séu sett utan starfstíma Alþingis, þannig að ekki gefist tími til þess að kalla þingið saman til starfa. Nú spyr ég: Hvaða brýna nauðsyn bar til þess, að ríkisstj. þurfti að veita sjálfri sér heimild til að fresta framkvæmdum í samþykktum fjárlögum þrátt fyrir að hún hafði þegar í höndum lögformlega heimild til þess arna, sem hún hefur ekki enn byrjað að nota? Auðvitað getur verið að ríkisstj. þurfi skyndilega að taka ákvörðun um framkvæmdafrestun utan starfstíma Alþingis, jafnvel í jólaleyfi þm., og geti af þeim sökum ekki beðið eftir því að Alþingi komi saman til að veita slíka lögformlega heimild. Slíkar aðstæður gætu réttlætt það að slík heimild yrði veitt í brbl. En nú liggur það fyrir, að hæstv. ríkisstj. hefur ekki einu sinni rætt slíka framkvæmdafrestun. Hæstv. fjmrh. hefur skýrt frá því í útvarpi, og raunar hér á Alþingi líka, að það sé allsendis óvíst hvort ríkisstj. muni nota þessa heimild til frestunar á framkvæmdum og fari svo að ríkisstj. noti heimildina, þá muni það ekki gerast fyrr en eftir mitt ár. Miðað við þessa yfirlýsingu hæstv. ráðh. gengur það ekki saman í mínum huga hvernig ríkisstj. getur réttlætt brbl.- setningu um veitingu slíkrar heimildar sem fyrir liggur að ekki eigi að nota fyrr en eftir mitt ár. Auðvitað eru engin rök sem mæla með því, herra forseti, að brbl. séu sett á svo veikum grunni. Og þetta, eitt af mörgu, gerir það að verkum, að stuðningur hlýtur að fara vaxandi við að sú breyting sé gerð á stjórnarskrá lýðveldisins við endurskoðunina núna, að brbl.-valdið verði með einum eða öðrum hætti tekið af ríkisstj. Ég vil taka það sérstaklega fram, að þar á ég ekki aðeins við þessa ríkisstj., heldur er það orðinn plagsiður allra ríkisstjórna, sem verið hafa í landinu nú a. m. k. hm síðari árin, að reyna að leysa flestöll meiri háttar vandamál þjóðfélagsins með þeim hætti að bíða með úrlausn málanna þangað til Alþingi situr ekki og taka síðan á málum með brbl.-setningu. Þegar jafnvel er farið að tíðka það - og ekkert frekar endilega af þessari ríkisstj. en öðrum - að setja brbl. um atriði, sem er jafnfráleitt að hægt sé að rökstyðja með brýnni þjóðarnauðsyn eins og það sem hefur verið gert hér, þá rennir það enn frekari stoðum undir það að afnema eða a. m. k. takmarka mjög mikið vald ríkisstj. til þess að setja brbl. Og það er ekki gott, eins og fram hefur komið í umr. hér á Alþingi, þegar bókstaflega er haldið þannig á af hálfu ríkisstj., sem hefur tæpan þingmeirihluta, að bíða með að afgreiða torleyst mál þangað til alþm. eru farnir heim, ekki vegna þess að hæstv. ríkisstj. eigi þar í erfiðleikum með harkalega stjórnarandstöðu, heldur vegna hins, að hæstv. ríkisstj. á í erfiðleikum með að fá eigið þinglið til að samþykkja ráðstafanir sem hún hyggst gera. Þetta hefur m. a. komið mjög fram hjá núv. hæstv. ríkisstj. Ég er alveg sannfærður um að ef Alþingi hefði setið að störfum kringum jólin, þá hefði hæstv. ríkisstj. aldrei náð fram neinni lagasetningu, ekki vegna þess að hún hefði þurft að sæta svo mikilli andstöðu stjórnarandstöðunnar að hún hefði ekki komið slíkum lögum fram, heldur fyrst og fremst vegna hins, að hæstv. ríkisstj. hefði ekki getað fengið sitt eigið þinglið til að sameinast um neinar niðurstöður. Auðvitað er þetta á vitorði allra þm., þar á meðal hæstv. ráðh., að ráðið við þessu hjá ríkisstj. er að bíða með allar afgreiðslur mála þangað til þingi er lokið, ekki til þess að losna við stjórnarandstöðuna, heldur fyrst og fremst til þess að losna við eigin stuðningsmenn úr röðum stjórnarflokkanna og grípa síðan á málinu með brbl.-setningu. Herra forseti. Ég sé ekkert við það að athuga að veita hæstv. ríkisstj. heimild til þess að fresta framkvæmdum þrátt fyrir ákvæði fjárlaga umfram þá framkvæmdafrestun sem hún öðlaðist með samþykki fjárlaga og heimildargrein þar um í samþykktum fjárlögum nú um áramótin. Mér þykir ekkert athugavert við að veita hæstv. ríkisstj. slíka heimild, þó ég fái ekki séð að nauðsyn hafi borið til þess að setja brbl. þar um, eins og ég rakti áðan. En ég held að Alþingi hljóti að krefjast þess annaðhvort að ríkisstj. gefi Alþingi einhverjar hugmyndir um frestun þeirra framkvæmda, sem á döfinni eru, ellegar þá hitt, að Alþingi leggi fyrir ríkisstj. að framkvæmdafrestunarheimildin sé miðuð við einhverja tiltekna fjárhæð, eins og t. d. framkvæmdafrestunarheimildin í heimildagreinum fjárlaga er, og jafnframt að frestun framkvæmda taki ekki gildi nema um hana hafi verið fjallað í fjvn. Nú er það eitt af meginverkefnum fjvn., sem hún vinnur að allt haustið hér í þinginu, að reyna að raða framkvæmdum í forgangsröð og taka ákvarðanir um hvernig að einstökum framkvæmdum skuli staðið. Það er mjög óeðlilegt, eftir að Alþingi og fjvn. hafa eytt mjög miklum starfstíma í þetta erfiða verkefni, að þá skuli ríkisstj. vera veitt heimild til ótiltekinnar framkvæmdafrestunar fyrir ótiltekna fjárhæð án þess að hæstv. ríkisstj. þurfi nein samráð að hafa við fjvn. Alþingis um hvernig hún standi að slíkri frestun, vegna þess að segja má að ef ekki komi til slíkt samráð sé allt verk fjvn. að hausti og allt verk Alþingis við afgreiðslu fjárlaga unnið fyrir gýg. Þá er eins hægt að ætlast til þess af ríkisstj. strax við upphaf fjárlagaumræðu að hún leggi fram erindi til Alþingis þess efnis, að sama sé hvað Alþingi hyggist afgreiða með fjárlagaafgreiðslunni, þá hafi ríkisstj. heimild til þess að breyta því. Þess vegna tel ég nauðsynlegt að gera þá breytingu á 7. gr., annaðhvort að tiltaka þá upphæð, sem framkvæmdafrestunin heimilar mesta, ellegar þá - eða hvort tveggja, að taka fram að framkvæmdafrestunin öðlist ekki gildi nema hæstv. ríkisstj. hafi haft um það samráð við fjvn. Annað efnisatriði úr 7. gr. er broslegt. Það er það efnisatriði, að ríkisstj. skuli veitt heimild til þess að fresta framkvæmdum samkvæmt lánsfjáráætlun fyrir árið 1981. Hvers vegna er þetta ákvæði broslegt? Jú, vegna þess að engin lánsfjáráætlun hefur verið afgreidd. Við erum með í þinginu núna lánsfjárheimildarlög í vinnslu sem í raun réttri átti að afgreiða fyrir áramót. Það var hins vegar aldrei gert. Og með þessari grein, eins og hún er nú, verðum við núna að afgreiða frá Alþingi heimild til ríkisstj. til að fresta ótilteknum framkvæmdum samkvæmt lánsfjáráætlun sem ekki er til, sem ekki hefur verið afgreidd. Það er auðvitað alveg fráleitt að standa þannig að málum, að veita ríkisstj. fyrst heimild til ótiltekinnar framkvæmdafrestunar samkvæmt lánsfjárlögum ég ætla síðan þegar sú heimild hefur verið veitt, að fara að fjalla um lánsfjárlögin sjálf. Auðvitað gæti svona heimild átt erindi, en þá á hún erindi í lánsfjárlögunum sjálfum, en ekki með þeim hætti sem hér er stofnað til. Þá mætti eins leggja fram í upphafi hvers þings frv. einhvern veginn á þá lund, að þrátt fyrir þær ákvarðanir og lagasetningar, sem Alþingi kynni að eiga eftir að ákveða á þessum vetri, væri hæstv. ríkisstj. veitt heimild til að gera hverjar þær breytingar þar á sem henni þætti hlýða. Það er slíkur afgreiðslumáti sem hafður er í 7. gr., þar sem á að afgreiða heimild til ríkisstj. til frestunar á framkvæmdum samkvæmt lánsfjáráætlun sem er óafgreidd og verið er að fjalla um hér í þinginu. Svona geta menn að sjálfsögðu ekki staðið að afgreiðslu mála. Þetta ákvæði um lánsfjáráætlunina á ekkert erindi í þessa lagasetningu. Það ber að strika út úr þessari grein. En ef hæstv. ríkisstj. vill engu að síður hafa slíka heimild, þá á hún erindi inn í lánsfjárheimildalögin sem nú eru til meðferðar hér í þinginu, en alls ekki að gerast með þeim hætti sem hér er stofnað til. Herra forseti. Ég hef fjallað hér nokkuð um þennan efnisþátt laganna, sem skiptir í sjálfu sér ákaflega litlu máli um þá verðbólguþróun, sem þessi lög eiga að vinna gegn, og er atriði sem maður fær ekki séð að neitt erindi eigi inn í brbl.-setningu. Annað atriði, efnisatriði brbl. og frv. sem flutt er til staðfestu á þeim, er í 1. gr. frv., þar sem í raun réttri er með lögum verið að ákveða verðstöðvun ofan á verðstöðvun sem fyrir er. Ég veit ekki hvort menn halda að verðstöðvun haldi eitthvað betur, sé eitthvað endingarbetri, ef menn setja um hana tvennar lagasetningar, - þá endist hún betur en ef verðstöðvun sé ákveðin með einni. Að öðru leyti hef ég ákaflega lítið um þetta að segja. Hér er um að ræða tilraun til verðstöðvunar sem hefur staðið yfir nú í áratug. Slík tilraun getur staðist um stutta stund til þess að veita ríkisstj. umþóttunartíma til að grípa til annarra ráðstafana. Hins vegar vitum við allir Íslendingar að verðstöðvun í heilan áratug, eins og við höfum búið við, er ekkert annað en skrípamynd af raunverulegri verðstöðvun og ákvæði þessarar greinar breyta engu um það. Skýrasta dæmi um það, að ákvæði þessarar greinar breyti engu, er fordæmi opinberra stofnana sjálfra. Menn minnast þess, að áður en þessi verðstöðvun ofan á verðstöðvun var í lög leidd með brbl. nú um áramótin ákvað ríkisstj. 10% hækkun á gjaldskrá ýmissa opinberra stofnana og fyrirtækja. Og eftir að þessi verðstöðvun ofan á verðstöðvun hefur verið í lög leidd hefur ríkisstj. heimilað t. d. Skýrsluvélum ríkisins og Reykjavíkurborgar hvorki meira né minna en 25% hækkun á þjónustu sinni. Skýrsluvélar ríkisins og Reykjavíkurborgar hafa núna eftir áramótin hækkað verð á þjónustu sinni um hvorki meira né minna en 25%. Þannig ganga ríkisstofnanir á undan og láta svo sem þær viti ekki einu sinni af þessu ákvæði sem hér er fjallað um í 1. gr., og hæstv. ríkisstj. virðist lítið sem ekkert gera til að stuðla að því, að ríkisstofnanir, stofnanir sem hún sjálf stjórnar, hagi sér eftir lögunum. Enda, herra forseti, af þeim gögnum, sem við höfum fengið frá Þjóðhagsstofnun og öðrum ráðunautum ríkisstjórnar og Alþingis um efnahagsmál, verður ekki annað séð en að þessir aðilar treysti sér alls ekki til að gefa okkur alþingismönnum neinar upplýsingar um að ákvæði 1.. gr. komi að nokkru gagni í baráttunni við verðbólguna. Af þeim gögnum, sem fram hafa verið lögð frá Þjóðhagsstofnun, Seðlabanka og öðrum slíkum stofnunum, verður ekki séð að ákvæði 7. gr. og ákvæði 1. gr. brbl., tvö af fjórum efnisatriðum laganna, hafi hin minnstu áhrif á verðlagsþróunina í landinu. Sem ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu eru þessi tvö efnisatriði að mati þessara aðila hreinlega gagnslaus. Þriðja efnisatriði kemur síðan fram í 2. og 3. gr. frv., þar sem ákveðnar eru tilteknar breytingar á lánamálum og vaxtamálum. Þessar greinar stangast hins vegar algjörlega á. Í 2. gr. er verið að fresta því, að verðtryggingu sparifjár og inn- og útlána verði á komið. Frestun er veitt um eitt ár. En í 3. gr. er verið að stefna að því að aukaverðtryggingu innlána í bönkum og sparisjóðum. Auðvitað segir það sig sjálft, að ef verðtryggð spariinnlán aukast í bönkum og sparisjóðum hljóta bankarnir og sparisjóðirnir að auka að sama skapi verðtryggingu útlána sinna. Og ekki er það líklegt til að slá á frest verðtryggingu fjárskuldbindinga, eins og á þó að gera samkv. 2. gr. Þannig stangast tilgangur 3. gr. á við markmið 2. gr. og þessar tvær greinar ganga ekki saman. Ef verðtryggð sparifjárinnlán aukast í bönkum og sparisjóðum hlýtur verðtrygging á útlánum þessara sömu stofnana að aukast að sama skapi. Það sér hver heilvita maður. En þetta efnisatriði, þetta þriðja efnisatriði frv. hefur ekki heldur nein merkjanleg áhrif á spár efnahagsráðunauta ríkisstj. um líklega verðlagsþróun á yfirstandandi ári. Ég hef hér lýst þremur efnisatriðum í frv. til viðnáms gegn verðbólgu sem ekki hafa nein áhrif á verðbólguna, jafnvel þótt svo sé látið heita í fyrirsögn þessa frv. Og þá er aðeins ein aðgerð eftir sem raunverulega hefur áhrif á verðbólguna á árinu 1981. Það eru aðgerðirnar sem felast í 4., 5. og 6. gr. frv. og eru einvörðungu um að lækka almenn laun í landinu um 7% frá og með 1. mars n. k. Auðvitað eru það engin ný tíðindi, að það hefur áhrif á verðbólguþróun hvort laun eru hækkuð eða lækkuð. Ef laun í landinu hækka almennt án þess að nokkur innistæða sé fyrir þeirri launahækkun, þá er um að ræða innihaldslitlar peningalaunahækkanir sem hverfa jafnóðum aftur í aukinni verðbólgu. Ef engin innistæða er fyrir almennum launahækkunum þýða slíkar hækkanir einvörðungu aukna verðbólgu. Þetta þekkjum við Íslendingar af langri reynslu. Meðal annars þess vegna hafði Alþfl. þá afstöðu við gerð kjarasamninganna nú í haust, þeirri afstöðu var fylgt eftir af Alþfl.-mönnum í verkalýðshreyfingunni, að í staðinn fyrir að berjast fyrir innihaldslitlum peningalaunahækkunum, sem yrðu jafnóðum teknar aftur annaðhvort af ríkisvaldi eða aukinni verðbólgu, ætti að leysa málefni láglaunafólksins með lækkun á tekjuskatti og úrbótum í tryggingamálum. Þar væri um að ræða raunhæfar kjarabætur sem enginn gæti aftur tekið eftir að þær hefðu verið settar á. Því miður náði sú stefna Alþfl. ekki fram að ganga í þessari kjarasamningagerð. Samið var um launahækkanir á bilinu frá 3–10%, og ætli launahækkanirnar hjá ýmsum öðrum hærra launuðum hópum hafi ekki verið nokkru meiri en þessu nemur? En hvað svo sem um það má segja, þá er ljóst að þær launahækkanir, sem samið var um í haust, hafa nú verið teknar aftur. Hæstv. ríkisstj. tók þær aftur með brbl. sem hún setti nú um áramótin. Og hefði hæstv. ríkisstj. ekki tekið þær aftur með þeim hætti, þá hefðu þessar sömu launahækkanir horfið engu að síður í þeirri óðaverðbólgu sem hefði fylgt í kjölfarið og Þjóðhagsstofnun spáði að gæti orðið á bilinu 65–70%. Þannig standa menn uppi eftir þessa kjarasamningalotu engu nær. Samt sem áður er það alveg ljóst og menn vita og hafa ávallt vitað og viðurkennt að breytingar á peningalaunagreiðslum gætu haft áhrif á verðbólguna. Ef peningalaunagreiðslur eru hækkaðar án þess að innistæða sé fyrir hendi fyrir þeirri launahækkun hlýtur verðbólgan að vaxa. Með sama hætti er hægt að draga úr verðbólgu tímabundið með því að lækka peningalaun, t. d. með lögum eins og núv. hæstv. ríkisstj. hefur gert. Þetta er alkunna, því að svo margar ríkisstjórnir á Íslandi hafa beitt þess konar aðferðum. Það var aðferðin sem ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar beitti vorið 1978. Hún miðaðist svo til einvörðungu við að lækka peningalaun með lögum til þess að hafa áhrif á verðlagsþróunina í landinu. Og við vitum af reynslunni að slíkar ráðstafanir hafa áhrif á verðlagsþróunina, en aðeins um mjög stuttan tíma, aðeins um fárra mánaða skeið. Ef ekkert er gert annað en þetta eilífa krukk í kaupið, þá skilar það árangri fyrstu 3–6 mánuðina eftir að aðgerðin er framkvæmd, en síðan fellur allt í sama farið aftur og verðbólgan kemst aftur upp í sín 50–70%. Þetta eru engin ný sannindi. Þetta er reynslan sem Íslendingar hafa fyrir augunum. Þetta er reynslan sem undanfarin ár hafa fært okkur heim sanninn um. Nákvæmlega eins verður þetta núna. Efnahagsaðgerðir ríkisstj., sem fólgnar eru í þessu frv., eru raunar aðeins ein aðgerð: kauplækkun, lækkun launa um 7% frá og með 1. mars n. k. Hin þrjú efnisatriði frv., sem ég ræddi um áðan, hafa engin áhrif á verðbólguþróunina í landinu. Þetta er eina ráðstöfunin sem hefur áhrif. Og hún hefur þessi gamalkunnu áhrif sem við þekkjum af reynslunni. Hún dregur úr hraða verðbólgunnar í svipinn, næstu 3–6 mánuði, svo fellur allt í sama farið aftur. Ef til vill ætti frv. frekast að heita frv. til laga um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu fram yfir landsfund Sjálfstfl. Það væri raunverulega rétt heiti á frv., því að þessar aðgerðir eru sennilega ekki til neins annars gerðar heldur en að geta velt á undan sér vandanum fram yfir landsfund Sjálfstfl. Þær duga fram yfir vor og fram undir sumar. Og þær ættu að heita frv. til laga um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu fram yfir landsfund Sjálfstfl.  En þetta er því miður staðreyndin sem við þekkjum af sögunni, af reynslunni, og bítið er að segja hæstv. ríkisstj. af öllum hennar ráðunautum. Þessi aðgerð skilar tímabundnum árangri, hún kemur í veg fyrir að verðbólgan æði strax upp í 70%. Hún mun skila nokkrum árangri á næsta verðbótatímabili, en síðan fellur allt í sama farið aftur, og í septembermánuði nú í haust munum við standa í nákvæmlega sömu sporum hvað verðbólguna varðar og við stóðum í septembermánuði á s. l. hausti. Þá verðum við aftur komin í 50–53% verðbólgu. Og hvar er þá nokkuð sem vinnst? Við höfum unnið okkur smátíma, fram yfir landsfund Sjálfstfl., þeir sem hafa áhuga á því, en að landsfundinum loknum kemur aftur haust og þá stöndum við í sömu sporum í verðbólgumálunum og við stóðum á s. l. hausti. Eini ávinningurinn, sem við höfum haft út úr þessu, er 5–6 mánaða frestun á tilteknum vanda sem hæstv. ríkisstj. hefur ekki getað leyst. Það er margoft, af mörgum ríkisstj., búið að gera tilraun til að leysa verðbólguvandann með því einvörðungu að kákla í kaupið. Og reynslan hefur alltaf orðið sú sama. Slíkar aðgerðir skila mjög takmörkuðum árangri. Þær skila árangri í 3–6 mánuði, síðan fellur allt í sama farið aftur. Þess vegna var það sem við Alþfl.menn lögðum á það áherslu vorið 1978, þegar við neituðum því ekki að það gæti þurft að grípa til lagasetningar um frestun á greiðslu verðbóta, breytingu á vísitölukerfi eða niðurfellingu á verðbótagreiðslum, að öllum slíkum ráðstöfunum yrðu að fylgja úrræði um gjörbreytta efnahagsstefnu, - til þess að sú fórn, sem væri þar verið að láta fólk færa gæti skilað einhverjum árangri - yrði jafnframt að fylgja ný stefna í atvinnumálum til þess að tryggja áframhaldandi framfarir í landinu og fulla atvinnu. Það yrði að breyta stefnunni í ríkisfjármálum. Það yrði að lækka skattana. Það yrði að taka upp nýja stefnu í félagsmálum, í fjárfestingarmálum, í peninga- og lánamálum o. s. frv. Við þm. Alþfl. höfum þrisvar á þessum stutta tíma síðan 1978 lagt fram ítarlegar till. um það, hvað slík gjörbreytt efnahagsstefna ætti að feta í sér. Og nú á Alþingi í vetur hafa þm. Alþfl. lagt fram hvert frv. og hverja þáltill. á eftir annarri einmitt um slíka stefnumótun. Við höfum lagt hér fram till. til þál. um stórátak í virkjunarmálum og stóriðju. Við höfum lagt fram till. um að breyta stefnunni í landbúnaðarmálum, hverfa frá fjárfestingu í hefðbundnum búgreinum, sem ekki skila neinum arði, en taka í staðinn upp myndarlegar fjárveitingar til nýrra hliðarbúgreina og búgreina sem eru líklegar til að geta skilað góðum arði. Við höfum lagt fram till. og frv. um stóreflingu fiskræktar, bæði á vatnafiskum og sjávarfiskum. Við höfum lagt fram frv., sem nú eru til meðferðar í Ed. Alþingis, um stórbreytingu á fjárfestingarmálum í sjávarútvegi og fiskvinnslu. Við höfum lagt fram frv. m. a. hér í Nd. um lífeyrismál, um málefni aldraðra o. s. frv., o. s. frv. Við höfum lagt fram frv. um nýja stefnu í lánamálum, nýja stefnu í vaxtamálum o. s. frv. Þetta teljum við að verði að fylgja aðgerðum í vísitölumálum. Ríkisstj. verður fyrst að ganga á undan með góðu fordæmi um að hún vilji af sinni hálfu leggja eitthvað nýtt fram í baráttunni gegn verðbólgunni. Þá fyrst þegar ríkisstj. hefur gert það getur hún sagt við launafólkið: Viljið þið nú ekki leggja ykkar skerf fram líka? Og því aðeins að ríkisvaldið sýni slíkar aðgerðir, því aðeins að það gangi á undan með góðu fordæmi og móti þá atvinnustefnu - gerbreyttu efnahagsstefnu - sem gefur okkur vonir um að ná árangri í baráttunni við verðbólguna, því aðeins að þetta sé gert er réttlætanlegt að taka á launamálum fólksins í landinu með þeim hætti sem núv. ríkisstj. er að gera. Því aðeins er það réttlætanlegt og því aðeins er það líklegt til að skila árangri. Og það er hörmulegt til þess að vita, að menn skuli gera sér leik að því, eins og Alþb. nú, að setja lög um stórskerðingu kaupgjalds, vitandi að slík aðgerð mun aðeins endast í 3–5 mánuði og síðan mun allt falla í sama farið á ný. En það er út af fyrir sig ekkert óeðlilegt, herra forseti, miðað við forsögu Alþb., þó að þessir herramenn láti sig hafa það. Það hefur nefnilega aldrei gerst að Alþb. hafi sett slík mál fram fyrir setu sína í ríkisstj. Það hefur aldrei gerst að Alþb., hafi það átt sæti í ríkisstj., hafi talið launamál mikilsverðari en stjórnarsetuna. Ýmsir aðrir, sem hafa starfað í ríkisstjórnum með Alþb., hafa sett slík mál fram fyrir áframhaldandi stjórnarsetu. Það hefur Alþb. aldrei gert. Þegar ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar rofnaði eftir þriggja ára stjórnarstörf, vegna þess að sú ríkisstj. hafði í bígerð kaupránsaðgerðir sem ASÍ mótmælti og tók afstöðu gegn, þá var það ekki Alþb. sem hvarf frá stuðningi við þær aðgerðir og hótaði stjórnarslitum. Nei, Alþb. sat kyrrt hvað sem ASÍ sagði. Það var þáv. forseti ASÍ, Björn Jónsson, og félagar hans í Samtökum frjálslyndra og vinstri manna sem sögðu nei, en ekki Alþb. Alþb. hefur aldrei tekið launamál fólksins í landinu fram yfir áframhaldandi stjórnarsetu sína, fremur en Alþb. hefur nokkurn tíma tekið varnarmál og málefni hinnar svokölluðu herstöðvar, eins og þeir orða það, fram yfir stjórnarsetu. Í huga Alþb. hefur stjórnarseta ávallt algjöran forgang fram yfir allt annað, eins og sýnir sig af því, að Alþb. er sennilega eini stjórnmálaflokkurinn á Íslandi sem aldrei í sögu sinni hefur hótað því að fara úr ríkisstj. eða farið úr ríkisstj. út af launamálum.  Herra forseti. Það er aðeins tvennt sem mig langaði til að forvitnast um hjá ráðherrum í ríkisstj. og ætla að ljúka ræðu minni með að beina fsp. til þeirra um. Í fyrsta lagi höfum við í Ed. og Nd. Alþingis fjallað að undanförnu um brbl. hæstv. ríkisstj. og haldið fundi sameiginlega um þau lög í fjh.- og viðskn. beggja deilda. Þar höfum við stjórnarandstæðingar m. a. ítrekað lagt fyrir ríkisstj. spurningar um hvernig hæstv. ríkisstj. hygðist verða við ýmsum af þeim yfirlýsingum og loforðum sem fylgdu þessum brbl., svo sem í skattamálum o. fl. Hæstv. ríkisstj. og fulltrúar hennar í fjh.- og viðskn. þingsins hafa aldrei fengist til að svara einu orði þessum spurningum okkar. Hins vegar lásum við það, þm. eins og aðrir, í blöðum í dag, að hæstv. ríkisstj. hefði ákveðið að lækka skatta um 10 milljarða kr. og teldi sig þar með hafa efnt loforð sitt um lækkun á skattbyrði um 1.5% í kaupmættinum. Nú standa mál þannig eins og flestir vita, að álagning samkv. gildandi skattalögum mun færa ríkissjóði tekjur sem nema 5.5 milljörðum gkr. umfram áætlaðar tölur fjárlaganna. Og áætlunartölur fjárlaga segja okkur að tekjuáætlun af tekjuskatti einstaklinga er þar öðrum 5.5 milljörðum gkr. of há miðað við óbreytta skattbyrði milli ára. Ef ætti að hafa skattbyrðina hina sömu á árinu 1981 og hún var í fyrra þyrfti m. ö. o. að lækka þessar áætlunartötur og gera breytingar á skattlagningu sem næmi 11 milljörðum kr. Fyrr erum við ekki búin að ná áætluðum skatttekjum ríkisins í ár af einstaklingum niður í óbreytta skattbyrði frá því í fyrra. Áður en við getum farið að lækka skattbyrðina frá því í fyrra verðum við sem sé að lækka þessar áætluðu tölur um 11 milljarða kr. Til þess að efna að fullu loforð hæstv. ríkisstj. um lækkun á sköttum sem nemur 1.5% í kaupmætti þyrfti m. ö. o. að lækka skattana í ár frá áætlunum ríkisstj. um 24 milljarða kr. Hvernig ríkisstj. telur sig vera búna að efna það loforð með tekjuskattslækkun um aðeins 10 milljarða kr., um innan við helming fjárhæðarinnar, er ofar mínum skilningi. Ég hef ekki séð neinar útlistanir á því, hvernig hæstv.ríkisstj. hyggst gera þetta, og mun að sjálfsögðu teita eftir því í fjh.- og viðskn. Nd. að hún leggi fram gögn þar að lútandi. Í annan stað vek ég athygli á því, að komið hefur í ljós í blaðafréttum í dag að þær upplýsingar, sem hæstv. ríkisstj. gaf við umr. í Ed. Alþingis í gær um almannatryggingamál, eru rangar. Þar upplýstu hæstv. ráðh. að þeir mundu hækka lífeyri gamla fólksins um rúmlega 14%. Þetta er ekki rétt. Ellilífeyririnn var ekki hækkaður, heldur aðeins tekjutryggingin. Þess vegna er ekki um að ræða þá hækkun sem hæstv. ráðh. lýstu hér í gær, heldur aðeins hluta af þeirri hækkun. Og sú hækkun, sem hæstv. ríkisstj. hrósar sér af í sambandi við þessi tryggingamál og lesa má um í blöðunum í dag, nær ekki nema til lítils hluta af þeim bótaþegum almannatrygginga sem látið er í veðri vaka að sé verið að koma til móts við. Hún nær ekki, gróft áætlað, nema til u. þ. b. fimmta hvers manns sem þiggur bætur samkv. lögum um almannatryggingar. Þetta þarf einnig að fást upplýst svo að ljóst sé hvað hæstv. ríkisstj. er hér raunverulega að gera. Og ég vek athygli á því, að eins og frv. hæstv. ríkisstj. er frágengið og eins og brbl. voru sett, þá er gert ráð fyrir því í brbl. að kauplækkunin, kjaralækkunin 1. mars n. k. taki til allra, einnig þeirra sem minnst mega sín og hafa sínar tekjur í formi bóta frá Tryggingastofnun ríkisins. Einnig þetta lágtekjufólk á samkv. brbl. að axla fulla kjaraskerðingu. Og hver eru þá orðin áhrif Alþb. í þessari frumvarpssmíði? Hver eru þá orðin áhrif hæstv. félmrh. í þessu máli, fyrst hann stendur þannig að brbl. um kjaraskerðingu að gert er ráð fyrir að hinir smæstu af þeim smáu, lágtekjufólkið sem hlýtur allar sínar tekjur í formi tryggingabóta, taki á sig fulla kjaraskerðingu? Herra forseti. Ég tel ástæðulaust að ræða málið öllu frekar við þessa umræðu, enda að því stefnt, að ég hygg, af hæstv. ríkisstj. að reyna að fá fram afgreiðslu á máli þessu í dag og á morgun. Við höfum rætt þá ósk í þingflokki Alþfl. og erum fúsir til að veita afbeina okkar til þess, að hægt sé að ljúka umræðu og afgreiðslu þessa máls frá deildinni í dag og á morgun, og munum að sjálfsögðu standa við þá afstöðu okkar. M. a. af þeim sökum mun ég ekki fara fleiri orðum um málið hér, þó svo að það sé margt í því sem er óljóst og þyrfti nánari skýringa við.



Herra forseti. Mér komu nokkuð á óvart síðustu orð hv. síðasta ræðumanns um það, að Alþfl. ætli að leggja sig fram um að hraða afgreiðslu þessa máls. Ég vil lýsa því yfir, að ég hef síður en svo á móti því, að þetta mál sé afgreitt, en afgreitt með eðlilegum hætti. Og ég get ekki tekið undir þá lipurð við ríkisstj. sem Sighvatur Björgvinsson sýnir. Þegar frsm. þessa máls, hæstv. forsrh., er horfinn undir umr. alveg sporlaust, þá sé ég ekki að það sé mikill áhugi hjá ríkisstj. að afgreiða þetta mál. Þeir koma hér einn og einn í salinn og setjast í stólinn eins og kría sest á stein. Ég sagði hér áðan: Sennilega eru þeir að kaupa farseðlana til þess að komast úr landi sem allra fyrst á Norðurlandaráðsþingið. Þetta er nú áhuginn fyrir að koma þessu máli sínu fram. Þeir eru allir á þönum út og suður nema blessaður sjútvrh. Hann kvað ætla að vera heima núna.  Í ræðu, sem Geir Hallgrímsson flutti hér fyrr í dag rakti hann ítarlega brbl. og færði rök fyrir því, að það bar enga nauðsyn til að setja brbl. á gamlársdag, það var ekkert sem knúði ríkisstj. til að leggja fram brbl. annað en það, að ríkisstj. þurfti að halda áramótaskaup á gamlársdag. Hún lagði fram þessi brbl. og svokallaða efnahagsstefnu þann dag. Og Alþb.-menn og framsóknarmenn rifust dagana milli jóla og nýárs og fram á gamlársdag um hin og þessi ákvæði brbl. með þeim afleiðingum að fresta varð upptöku í sjónvarpssal tvisvar eða þrisvar þennan dag. Og veslings forsrh., bandingi kommúnista, beið og beið með sitt spariandlit. Og það varð að taka þáttinn upp tvisvar. Það var ekki hægt að gera þetta í einu lagi. Það þurfti að endurtaka hann í stúdíóinu því þetta var enginn tími fyrir forsrh., sem er afbragðsleikari og kominn af leikurum, að ná hlutverkinu í fyrstu atrennu. Þess vegna varð að endurtaka það. Í vetur, eða frá því að þing kom saman og alveg fram að jólum, voru þessir tíu garpar spurðir, þ. e. þegar þeir voru heima svona sitt á hvað á landinu, hvað þeir ætluðu að gera í efnahagsmálum. Það fékkst aldrei neitt út úr þeim. Það var alveg eins og væri skorin úr þeim tungan. Nema þeir komu með negrakossagjaldið og gosdrykkjagjaldið rétt fyrir jólin, sem kostaði 1.5 milljarða, og einn negrakoss fyrir einn til að sitja hjá. Þetta voru afrekin í efnahagsmálunum. Það mátti ekkert segja og ekkert gera fram að jólum. En svo voru góð ráð dýr. Þetta bölvaða Alþingi var þá komið heim og þeir lausir við það. Og nú gátu þeir sett á svið þennan þátt sem var síðbúinn, eins og ég sagði áðan. Og það er margt skemmtilegt í þessu. Þeir hafa heimild í fjárlögunum til þess að skera niður framkvæmdir upp á 3 milljarða gkr. og þeir hafa enn fremur samkvæmt þessu heimild til enn frekari niðurskurðar. Þeir hafa getað glímt við þessa 3 milljarða gkr. frá 20. des., að þeir losnuðu við þingið, til 25. febr., en við frekari niðurskurð frá áramótum eða frá gamlársdegi. Það væri fróðlegt að fá upplýsingar um það hjá fjmrh., hvað hann væri nú búinn að skera niður, hvað liggi nú eftir kappana eftir allan þennan tíma, hvar sé allur sparnaðurinn og hvað þeir ætti að gera, en ekki afla sér alltaf heimilda ofan á heimildir. Sennilega getur engin ríkisstj. í allri veröldinni státað sig af öðru eins og þessi, þegar hún gefur út brbl. á gamlársdag um heimild til að skera niður lánsfjáráætlun ríkisstj. sem hefur ekki enn þá séð dagsins ljós hér á Alþingi. En þeir töldu brýna nauðsyn bera til að fá heimild á gamlársdag til þess að skera niður lánsfjáráætlun sem hefur ekki verið lögð fram 25. febr. Og það eru tveir lagaprófessorar í ríkisstj. Ég tala nú ekki um hina átta. Þetta er afrek sem verður tekið eftir í heimspressunni. Flokkurinn, sem ræður öllu í ríkisstj., Alþb., hefur haft harða og ákveðna stefnu í kjaramálunum. Það er flokkur sem hefur ekki verið að klípa utan af því hvað þeir ætluðu að gera þegar þeir kæmu til áhrifa. Eins og eftir útflutningsbannið 1978, þá kom út glansútgáfan af stefnuskránni. Og þar segir að ríkisvaldinu beri að hafa náið samráð við samtök launamanna, sjómanna og bænda um allar aðgerðir, sem snerta hagsmuni þeirra, og styðja þessi samtök í sókn til bættra lífskjara og réttlátara þjóðfélags. Það er þetta sem réð t. d. afstöðu ríkisstj. til fiskverðsákvörðunar Verðlagsráðsins fyrir skömmu. Og það er ekki fyrr en flotinn er að sigla í höfn að þeir leggja niður rófuna, þessir garpar. Samningsfrelsi og verðbætur á laun eru prentaðar hérna með rauðu, yfirskriftin, með uppáhaldstílnum. Og síðan kemur: „Stéttarsamtökin skulu hafa fullt frelsi til samninga um kjör félaga sinna. Gerða samninga ber skilyrðislaust að virða.“ Þetta eru þeirra orð, ekki mín. „Stuðla ber að launajöfnuði og tryggja raunverulegt launajafnrétti karla og kvenna. Launamenn eiga réttláta kröfu til þess að laun séu verðtryggð samkvæmt samningum hverju sinni.“ Þetta er skýlaus stefna og ákveðin. Og þessari stefnu er fylgt fast eftir af þingmönnum Alþb. og forustumönnum í launþegastétt sem fylgja nú fast eftir hvernig eigi að tryggja samningana í gildi. Það kom hér fram í ræðu í dag, að Alþb. hefur staðið að kaupskerðingu upp á hvorki meira né minna en 34%. Þetta er framkvæmd þessarar stefnu. Þetta eru heiðarlegir menn eða hitt þó heldur. Ég er hissa að þeir skuli ekki læðast með veggjum. Hvar er svo launþegahreyfingin núna? Hvar er launajafnréttisstefna Alþb.? Lýsir hún sér í samningunum við BSRB og fjmrh. fyrir skömmu. Þá eru með annarri hendinni teknar af þeim með kaupskerðingu launauppbætur, en svo fá þeir aftur einhverja smáuppbót, og hún er með þeim hætti, jafnlaunastefnan, að þeir, sem eru í lægstu launaflokkunum, fá 1/6 á móti þeim að krónutölu sem eru í hæstu flokkunum. Og þetta segir hæstv. fjmrh. að sé launajafnréttisstefna. Forusta ASÍ er orðin nokkuð breytt núna á síðustu dögum. Hún er kölluð upp í fjmrn. í gær, og m. a. s. fjmrh., sem hefur gott samband við suma af þessum mönnum, taldi að þetta væri bara fyrsti fundur. En þeir byrjuðu, forustumenn ASÍ, að bukka sig og beygja. Og hinn notaði auðvitað tækifærið, sem var alveg sjálfsagt af honum að gera, því að hinir sögðu: Ja, þetta er ágætt, hæstv. fjmrh., við erum afskaplega ánægðir með þessa stefnu, með þessa skattalækkun, með uppbætur á bætur almannatrygginga. Og fjmrh. sagði og hugsaði sem svo: Fyrst þeir eru svona grautlinir, þá er best að ganga frá þessu strax og vera ekki að eyða lengri tíma á þessa pilta.  Svo kom ágæt frétt í gær, fyrst hér inn í þingið, í Ed. Það var fréttatilkynning frá heilbr.- og trmrn. Og þetta kemur við lok umræðna í Ed. Síðan hlaupa fréttamiðlar af stað og fjöldi af ellilífeyrisþegum í þessu landi stóð á því fastar en fótunum eftir þessar fréttir, að bætur almannatrygginga hefðu hækkað um 14.6% umfram þær verðbætur sem launamenn áttu að fá, því að fréttatilkynningin og fréttin var svona vel og haganlega úr garði gerð. Það var ekki fyrir alla. Og þm. í Ed. flöskuðu á þessu, töldu að fram komin brtt. gengi skemmra en ákvarðanir ríkisstj., og skal ég nánar koma að þessu, enda á því brýn nauðsyn. Það er brýn nauðsyn fyrir almenning í þessu landi og fyrir alla aðra að vara sig á blekkingavef þessarar ríkisstj. Allt, sem þessi ríkisstj. gerir, er gert í blekkingaskyni. Hún getur aldrei komið hreint til dyranna, hún þarf alltaf að blekkja fólkið í landinu, og m. a. s. gengur það svo langt, að þeir eru alltaf að blekkja hver annan í ríkisstj. Og jafnvel einstakir ráðherrar reyna að blekkja sjálfa sig til þess að halda sér við það að vera að blekkja. Verðuppbætur á laun áttu að hækka samkv. framfærsluvísitölu frá 2. nóv. á s. l. ári til 1. febr. um 14.32%. Frá átti svo að dragast búvörufrádráttur 1.32% og verðhækkun áfengis og tóbaks í nóv. 0.89%, eða 2.21%. Hér hefði því verið um að ræða 12.11%, en við bætast svo áhrif bættra viðskiptakjara samkv. 3. tölulið 50. gr. laga nr. 13 frá 1979, 0.84%, þannig að verðbæturnar hefðu átt að nema 12.95%. Frá þessu eru svo dregin 7% samkv. þessum brbl., þannig að verðbótahækkun launa núna frá 1. mars er 5.95%. Heilbrmrn. segir: „Á fundi ríkisstj. í gær var samþykkt tillaga um sérstaka 8% hækkun tekjutryggingar elli- og örorkulífeyrisþega. Jafnframt var samþykkt sérstök hækkun heimilisuppbótar, einnig 8%. Ofan á þessa hækkun komi síðan hækkun um 6% og skulu allar bætur lífeyrisdeildar almannatrygginga hækka um þá prósentu. Þannig verður heildarhækkun tekjutryggingar elli- og örorkulífeyris og heimilisuppbótar liðlega 14%.“ Fólk gleypti við þessari tilkynningu og hélt að hér væri um að ræða almenna hækkun ellilífeyris, tekjutryggingar og heimilisuppbótar um 14%. En það var nú aldeilis ekki. Það er rétt, að heimilisuppbótin hækkar um þessi 14.6%. En heimilisuppbótin er tiltölulega lítil uppbót, sem í árslok 1979 var greidd til 2577 manna, einstaklinga. Tekjutryggingarhækkunin er góðra gjalda verð, það skal ég alveg taka undir. Og hún er auðvitað langstærsta uppbótin, því að hún náði á sama tíma og ég nefndi áðan til 11 409 manna. En þeir, sem eru með almennan ellilífeyri, voru á þessum sama tíma 18 317. Þeir fá ekki nema 6% hækkun á þann lífeyri. Ef við tökum hjón, sem njóta tekjutryggingaruppbótar og auðvitað ellilífeyris eða örorkulífeyris, þá hækka grunnlaun þeirra í ellilífeyrinum úr 1186 nýkr. í 1257, en tekjutryggingin úr 1160 í 1329. Ef við leggjum saman grunnlífeyrinn til einstaklinga og tekjutrygginguna, þá er það samtals 2586 kr. fyrir einstakling, en 4509 kr, til hjóna - og er þá miðað í báðum tilfellum við 67 ára aldur. Þá er hækkunin 10.1%. Það eru nú öll ósköpin á sama tíma og vísitalan átti að hækka um 14.32% ef skerðingarákvæði Alþb. og félaga þess hefði ekki verið til að dreifa. M. ö. o. er verið að skerða lífskjör þessa fólks af vinum þeirra, sem eru vinir þeirra fyrir kosningar - og það heldur betur. Hvað er svo með aðrar bætur? Hvað með bætur til ekkju, ekkils, barnalífeyri, slysadagpeninga, sjúkralífeyri, vasapeningana á sjúkrahúsunum og uppbót á lífeyri til þeirra sem engar tekjur hafa, hvað með fæðingarorlofið? Það er skert eins og til annarra - og það heldur betur. Þarna ná þeir sér niðri, og forustumenn ASÍ þakka alveg sérstaklega fyrir, alveg innilega ánægðir og segja að nú hafi þeir allt á sléttu. En forustumenn ASÍ þurfa ekki að halda að þeir sleppi svona vel. Ef verið væri að gera markvissar ráðstafanir í efnahagsmálum, sem mundu hafa í för með sér að við værum að vinna bug á verðbólgunni, færa verðbólguna verulega niður og á þann hátt að styrkja stöðu þeirra sem minnst mega sín í þjóðfélaginu, þá væri ekkert við þessu að segja og sjálfsagt að taka undir þetta. En niðurstaðan af brbl. er ekkert annað en kaupskerðing. Svo er lofað á báða bóga. Við næsta tímabil verða greiddar fullar verðbætur, er sagt: 1. júní, 1. sept., 1. des. Og meira en það, það á að borga þetta til baka, þessi skerðingarákvæði. Þessu er lofað. En hvernig á að hægja á verðbólgunni með þessum loforðum einum saman? Forsrh. er horfinn. Hann sagði ekkert um það, þegar hann fylgdi málinu úr hlaði í dag, hvað væri fram undan, hvað ætti að gera í næsta skrefi. Þessu landi er stjórnað núna frá degi til dags af ráðþrota ríkisstj., af mönnum sem hafa komið sér saman um að mynda ríkisstj. með blekkingum einum saman og lifa í blekkingum síðan. Þeir ætla sér að lifa í blekkingum áfram og mega því ekki vera að því að gera tilraun til að stjórna landinu, enda rekur þetta þjóðfélag fyrir sjó og vindi. Og það er hart að launþegaforingjar í landinu skuli láta fara með sig eins og einn ónefndur þm. gerir sem hér er inni, hann veit við hvern ég á. Ég tel erfitt og í raun og veru útilokað að halda umr. áfram um þetta mál nema forsrh. sé viðstaddur. Ég veit að það er mikið og náið samband milli félmrh. og forsrh. Ég held jafnvel að þeir hefðu átt að hafa hausavíxl og senda hæstv. félmrh. upp á Akranes, því að það sér enginn tengur hvor er meiri kommi, hann eða hæstv. félmrh. Nema sá er munurinn, að félmrh. hefur vald í sínum flokki, en hinn ímyndar sér að hafa eitthvert vald og að hann sé þjóðardýrlingur af því Dagblaðið er að spila með hann, strákar þar. Honum hefði verið nær, hæstv. forsrh., að vera hér við umr. og fylgja áramótaskaupi sínu eftir. Vinnubrögð þessarar ríkisstj. eru með eindæmum. Og ef menn vilja trúa því, að almenningur í landinu telji þetta til fyrirmyndar og hann taki við hverju sem er, þá mega þeir lifa í villu og svíma sem það vilja. En það verður hægt að fletta ofan af þeim sem þannig haga sér.  Þessar skattabreytingar, sem formaður Verkamannasambands Íslands kyssti fjmrh. fyrir í gær, það er viðurkennt að þær komi illa til skila til tekjutryggingarþega. Þeir sitja eftir með skarðan hlut, þetta fólk sem hefur minnstar tekjur í landinu. Og það er það sem þeir eru að þakka núna fyrir, þessir höfðingjar.

Eru það ekki 2%?

Í yfirlýsingu fjmrh., sem dagsett er í gær, um fyrirhugaðar skattalækkanir segir svo: „Svo dæmi sé nefnt leiðir þessi breyting á tekjusköttum til 1.5–1.8% skattalækkunar á tekjubitinu 4–10 millj. kr. Þar sem þessi skattalækkun kemst hins vegar illa til skila til þeirra, sem lifa eingöngu á tekjutryggingu og heimilisuppbót Tryggingastofnunar ríkisins, hefur verið ákveðið að hækka þessar bætur 1. mars n.k. um 8% umfram þá hækkun sem verður þá á almennum launum vegna hækkunar verðbóta um 5.95%. Kaupmáttur tekjutryggingar eykst því verulega á þessu ári.“ Þvílíkt fals og blekking! Vita ekki forustumenn ASÍ að þeir, sem njóta tekjutryggingarbóta njóta jafnframt ellilífeyris eða örorkubóta? Því er ekki um kaupmáttaraukningu að ræða þegar við lítum á þessar tekjur í heild. Þarna er blekkingin uppi. Þetta er blekkingin sem fjölmiðlarnir, sérstaklega ríkisfjölmiðlarnir, báru á borð fyrir þjóðina í gærkvöld. Það kom engin skýring með. Fulltrúar beggja stjórnarandstöðuflokka fengu að tala í eina mínútu í hádegisútvarpinu. Það má segja að það ríki að vissu leyti aðeins meira frelsi hér enn þá en er austantjalds, því þar hefðu þeir ekki fengið eina sekúndu. En það kemur enginn sínum skýringum að með þessu móti. Blekkingin lifir, segir þessi ríkisstj. Hún lifir á blekkingunum. Hún nærist á þeim. Ef þeir viðhefðu ekki blekkingar mundu þeir drepast út af á örskömmum tíma. Því að þeir geta ekki breytt um fæðu, þeir eru búnir að venja sig á þetta.  Þessi ákvörðun um skattalækkun var tekin að höfðu samráði við fjóra fulltrúa ASÍ sem lýstu því yfir á fundi í fjmrn. í dag, að þeir teldu að með þessari ákvörðun hefði ríkisstj. fyllilega staðið við það loforð sitt að lækka skatta sem svarar 1.5% í kaupmætti launa. Það væri gaman að fá þá, þessa fjóra höfðingja, til að sýna útreikninga sína á kaupmætti launa með þessum aðgerðum. Það kemur ekki fram, að samkv. því sem Þjóðhagsstofnunin hefur látið frá sér fara hafa laun á milli ára hækkað um 51–52%, en skattvísitala fjárlaga er 45%. Á þann hátt tók ríkisvaldið og ætlar að taka af fólkinu í landinu mun hærri skatta en gert var á s. l. ári. Og þetta var einnig gert með samþykki þingmanna stjórnarliðsins, annars hefði það ekki náð fram að ganga. Og það er eitthvað annað en sagt var hér nokkru fyrr af ASÍ. Þá var kvartað undan þessum skerðingum. Í bréfi Alþýðusambandsins 17. febr. segir: „Stjórnvöld hafa nú ákveðið með lögum að skerða verðbætur fyrir 1. mars n. k. um 7 prósentustig. Með því er gengið þvert á mikilvæg samningsákvæði, sem eitt sér er fordæmanlegt. Á móti þessu kemur ákvörðun um að síðar á árinu verði ýmsir skerðingarliðir verðbótavísitölu afnumdir og skattar lækkaðir um 1.5% á meðaltekjum og lægri.“ Hver er lækkunin ef gengið hefði verið út frá því að tryggja óskertan kaupmátt á milli ára? Er þá hér um lækkun að ræða? Nei, það er um hækkun að ræða. Mér dettur ekki í hug að halda því fram, að forvígismenn ASÍ séu svo vitlausir að þeir hafi ekki vitað þetta. Þeir eru sekir ekkert síður en ríkisstj. Alþýðusambandið sagði líka 17. febr.: „Alþýðusambandið hefur á allan fyrirvara um þessar ráðstafanir stjórnvalda“ -það var um brbl. - „og áskilur sér fyllsta rétt til nauðsynlegra aðgerða til þess að tryggja umsaminn kaupmátt. Samtökin ítreka að jafnmikilvægt og það er að draga úr verðbólgunni er nauðsynlegt að sjá svo um að atvinnuöryggi og kaupmætti fólks með meðaltekjur og lægri verði ekki fórnað. Miðstjórn ASÍ leggur á það höfuðáherslu, að staðið verði við þá yfirlýsingu að kaupmáttur haldist óskertur, og er ljóst, að til þess að ná þeim árangri í þróun verðlagsmála, sem að er stefnt, verður fleira að koma til en þær ákvarðanir varðandi launa- og gengismál sem þegar hafa verið teknar.“ Og miðstjórn ASÍ leggur í þessu bréfi áherslu á að hraða ákvörðunum um framkvæmd aðgerðanna, jafnt til langs og skamms tíma, og þess verði að krefjast, að verkalýðssamtökin fái aðild að undirbúningi þeirrar ákvarðanatöku þegar á frumstigi. Hvaða aðild hefur ASÍ fengið að ákvarðanatöku ríkisstj.? Þeir eru kallaðir, þeir eru leiddir fyrir ráðh. og sagt að strjúka bakið á þeim. Og þeir gera það, þessir stóru og miklu baráttumenn, ábúðarfullir mjög, sem hefur farið mikið fyrir á undanförnum árum. Nú getur ekki stærri maður en Ragnar Arnalds er troðið Guðmundi J. Guðmundssyni niður í vasa sinn. Ég hugsa að hann Hjörleifur geti komið honum í vestisvasann. Þetta er nú harkan í verkalýðsforustunni á Íslandi í dag. Hún situr bara eftir með kjaraskerðinguna og verðbólguna á fullri ferð.  Við sjálfstæðismenn eru tilbúnir að halda fund á föstudag. Við erum ekkert að biðjast undan því að afgreiða þetta mál. Það er enginn að biðjast undan því. En til þess að hægt sé að afgreiða mál er ekki hægt að boða menn nema á einn fund í einu. Og það er líka skilyrði að ráðh. og þá sérstaklega forsrh. sé viðstaddur umr. í máli sem hann hefur framsögu fyrir. Þá þarf að spyrja allmargra spurninga, ekki eingöngu um þessi brbl., heldur einnig hvað á að koma á eftir. Það er það sem þjóðin bíður eftir. Enginn venjulegur maður lifir mánuðum saman á blekkingunum einum. - [Frh.].