Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti. Við göngum til atkvæða um frumvarpið við 2. umr. og miðað við þann fjölda og það umfang tillagna sem fyrir liggja má segja að í rauninni standi lítið eftir af upphaflegu fjárlagafrumvarpi sem lagt var fram 1. október sl. Einhverjir velmeinandi menn hefðu kosið að orða það svo að það frumvarp væri rústir einar miðað við það sem liggur fyrir í dag. Ég legg áherslu á að þrátt fyrir þetta er frumvarpið enn hálfklárað. Ýmsar grunnforsendur eru enn á mjög veikum grunni. Þingflokkur okkar sjálfstæðismanna hefur lagt fram aðrar leiðir, aðra nálgun að þeim erfiðu viðfangsefnum sem við er að glíma og ég tek fegins hendi því boði sem rétt var fram í gær um að fjárlaganefnd Alþingis muni fara yfir þær tillögur af fullri einurð milli 

Virðulegi forseti. Nú greiðum við atkvæði um breytingartillögur við frumvarp til fjárlaga ársins 2011 og nái þær fram að ganga hefur frumvarpið tekið miklum breytingum í meðferð þingsins. Sérstaklega hafa heilbrigðismálin tekið miklum breytingum eftir samráð við stofnanir og sveitarfélög. Einnig er dregið úr niðurskurði í menntamálum og löggæslu án þess að svigrúminu sem efnahagsáætluninni til ársins 2013 sé raskað. Betri árangur í efnahagsstjórn landsins en áætlað var gerir þetta mögulegt. Markmiðið er jákvæður frumjöfnuður á árinu 2011 og við það er staðið.

Virðulegi forseti. Eins og hagvaxtarspár Hagstofunnar, OECD og Evrópusambandsins gefa til kynna hefur vinstri stjórninni mistekist það ætlunarverk sitt að auka hagvöxt. Tekjur verða rýrari og hagkerfið hefur kólnað. Þingflokkur framsóknarmanna hefur lagt fram útfærðar leiðir til að auka tekjur ríkissjóðs, örva hagvöxt og koma hjólum atvinnulífsins af stað. Við viljum líka vernda heilbrigðiskerfið og ég er þeirrar skoðunar að þær tillögur sem meiri hluti fjárlaganefndar hefur lagt til gangi einfaldlega ekki nógu langt. Núna á að fara í gagngera kerfisbreytingu á heilbrigðiskerfinu en í staðinn fyrir að það verði gert á einu ári á að gera það á 2–3 árum og ég mótmæli því eindregið.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um fjárlagafrumvarpið. Hér birtist hugmyndafræði Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og hér kemur hún til framkvæmda á Íslandi. Almenningur sem hefur þurft að beygja sig undir kvaðir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hvar sem er í heiminum hefur aldrei riðið feitum hesti frá því. Þannig er komið fyrir Íslendingum í dag með stuðningi ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri grænna. Það er mjög margt að þessu frumvarpi og það gengur ekki upp röklega séð. Þetta er í rauninni alger vitleysa. Starfið í nefndinni hefur verið ágætt en samt hefur verið furðulegt að sjá með hvaða hætti menn ætluðu að endurskipuleggja heilbrigðiskerfi alls landsins í gegnum fjárlögin í upphafi. Þannig á ekki að vinna. Það á að gera stefnumótun í heilbrigðisáætlun fyrst og framfylgja henni svo. Vinnan í nefndinni hefur samt verið góð. Formaður nefndarinnar hefur staðið sig með stakri prýði og ég legg til að það verði gert að venju í fjárlaganefnd að formaður nefndarinnar verði með reynslu sem skólastjóri. Það hefur gefist vel í þau ár sem ég hef verið í fjárlaganefnd. 
            

Forseti. Við greiðum atkvæði við 2. umr. um fjárlagafrumvarp ársins 2011. Það ber þess skýr merki að afleiðingar efnahagshrunsins í kjölfar falls íslensku bankanna haustið 2008 ásamt langvarandi óstjórn í fjármálum ríkisins eru nú að koma fram af fullum þunga um samfélagið allt. Fjárlagafrumvarpið ber þess einnig merki að unnið sé samkvæmt þeirri efnahagsáætlun sem kynnt var á Alþingi á síðasta ári og felur í sér að frumjöfnuður verði orðinn jákvæður á næsta ári og að á árinu 2013 skuli jöfnuði í ríkisfjármálum vera náð. Sá árangur sem þegar hefur náðst í ríkisfjármálum á undanförnum tveim árum á að vera okkur hvatning til að halda áfram á sömu braut og hvika ekki frá settum markmiðum. Nú reynir því á alþingismenn alla að standa vörð um íslenskt samfélag og skapa þau skilyrði sem nauðsynleg eru til að endurbyggja íslenskt efnahagslíf sem er forsenda þess að hægt sé að skapa það velferðarsamfélag sem við öll viljum búa í. Fjárlagafrumvarpið sem hér er til umræðu mun skapa þau skilyrði nái það fram að ganga þótt það sé þungbært að mörgu leyti fyrir okkur mörg.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði eftir 2. umr. um fjárlagafrumvarpið fyrir árið 2011 og stærstu breytingarnar eru þær að nú er búið að hrinda aðför hæstv. ríkisstjórnar að heilbrigðismálum á landsbyggðinni. Sérstaklega ber að fagna því að þau áform hæstv. ríkisstjórnar gengu ekki eftir. Hins vegar er mjög mikilvægt og bersýnilegt að skattahækkanir og skattpíningarstefna vinstri stjórnarinnar ganga ekki að upp. Þess vegna er mikilvægt að milli 2. og 3. umr. verði rætt í hv. fjárlaganefnd af heilindum um þær tillögur sem við sjálfstæðismenn höfum lagt fram um að skipta hér um kúrs og gera þetta með öðrum hætti til að koma efnahagslífinu í gang aftur til þess að hægt sé að rísa undir þeirri velferð sem nauðsynleg er. Það er mjög mikilvægt að menn átti sig á því hvaða afleiðingar þessi stefna er búin að hafa og fari nú að kveikja á þeim ljósum sem nauðynlegt er þannig að menn snúi af braut og hætti þessari skattpíningarstefnu gagnvart heimilunum og fyrirtækjunum í landinu.

Virðulegi forseti. Þegar ríkisstjórn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna tók við var halli ríkisins nærri 200 milljarðar kr. Nú tæpum tveimur árum síðar erum við í allt annarri stöðu. Við höfum náð undraverðum árangri í ríkisfjármálunum, enda er sjálfbærni ríkissjóðs lykilatriðið í viðspyrnu efnahagslífsins. Við hefðum þurft að ná slíku, hvort sem við værum í samstarfi við AGS eða ekki, en hins vegar eru verkefnin miklu auðveldari í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Það þarf hugrekki til að hækka skatta eða skera niður,  
            

Frú forseti. Ég varð fyrir miklum vonbrigðum og er afar ósáttur við þann niðurskurð sem var í fjárlagafrumvarpinu til heilbrigðis- og löggæslumála, sérstaklega á landsbyggðinni. Þær leiðréttingar sem gerðar hafa verið milli 1. og 2. umr. eru til bóta en að mínu mati ónógar, það blasa við uppsagnir, einkum kvenna í heilbrigðisstéttum. Það er óásættanlegt í þessum niðurskurði, það er tilfærsla á kostnaði. Ég skora á þingið í heild sinni, fjárlaganefnd og ríkisstjórnina, að laga þetta til í sameiningu 

Frú forseti. Alþingismenn hafa nú sett far sitt á fjárlagafrumvarpið og gert margar endurbætur á því. Það er vel. Miklu slysi hefur verið forðað í heilbrigðismálum hringinn í kringum landið og fagna ég því sérstaklega, en jafnframt að aðlögunarkrafa í menntamálum hefur verið milduð sem nemur 640 millj. kr. sem mun hjálpa mjög því samfélagi sem við búum í í dag. Nefni ég þar Háskóla Íslands sérstaklega og framhaldsskólana og eins fisktækninám í Grindavík svo dæmi séu nefnd. Við þurfum að fjárfesta í menntun núna en við megum heldur ekki ganga of langt í niðurskurði til heilbrigðismála vegna þess að þar er réttur fólks til heilsu og hann tökum við ekki af fólki.

Virðulegi forseti. Ef okkur á að takast að tryggja hagvöxt á næsta ári er afar brýnt að brugðist verði við sífellt dekkri hagvaxtarhorfum á næsta ári með því að fara hægar í niðurskurð ríkisútgjalda og þá hægar en efnahagsáætlun AGS gerir ráð fyrir. Hægt er að fjármagna meiri hallarekstur ríkissjóðs með því að flýta skattlagningu séreignarsparnaðar og með því að leggja skatt á útstreymi fjármagns um leið og gjaldeyrishöftin eru afnumin. Frú forseti. Að mínu mati ganga breytingartillögur meiri hluta fjárlaganefndar ekki nógu langt gegn niðurskurðinum í fjárlagafrumvarpinu. Ég mun við atkvæðagreiðsluna á eftir ekki greiða atkvæði gegn þessum breytingartillögum heldur sitja hjá í þeirri von að meiri hluti fjárlaganefndar dragi verulega úr fyrirhuguðum niðurskurði fjárlaga milli  
            

Virðulegi forseti. Þetta er líklega erfiðasta fjárlagafrumvarp sem hér hefur verið til meðferðar. Það er rétt að vekja athygli á því að eins og það er í dag er það innan efnahagsrammans sem kynntur var í júní árið 2009 og þykir mér það sýna að stjórnarmeirihlutinn er staðráðinn í að ná tökum á efnahagslífinu og skulum við rétt vona að það gangi eftir. Ég vil sérstaklega lýsa ánægju minni með að formaður fjárlaganefndar hyggst halda áfram að bæta alla vinnu við fjárlagagerðina og strax í upphafi næsta árs kalla saman tvær nefndir, annars vegar nefnd til að hætta hinum illræmdu, sem ég kalla, safnliðum sem hér eru í fjárlagafrumvarpinu og hins vegar við allan undirbúning fjárlagafrumvarpsins. 
            

Frú forseti. Þær breytingartillögur sem lagðar eru hér fram eru margar hverjar ágætar. Ég held hins vegar að þær neikvæðu hagvaxtarhorfur sem blasa við okkur séu áhyggjuefni. Það er nokkuð sem við eigum raunverulega að skoða og velta fyrir okkur hvort við séum að lenda þar inn á neikvæðari braut. Þetta er sagt án persónulegrar gagnrýni á hendur einum eða neinum en okkur ber skylda til að skoða þetta. Hvað varðar breytingartillögurnar styð ég þær flestar en þegar kemur að heilbrigðismálum áskil ég mér sama rétt og hv. þm. Atli Gíslason nefndi áðan. Við höfum viðrað ákveðnar tillögur í þeim efnum en ég mun ekki greiða atkvæði með þeim breytingartillögum sem lúta að heilbrigðismálum og vonast til að þær verði skoðaðar milli 2. og 3. umr.  
            

Virðulegur forseti. Það fer ekki fram hjá neinum að þessi fjárlagagerð hefur verið gríðarlega erfið og hún hefði orðið erfið alveg sama hvaða flokkar hefðu verið við stjórnvölinn í dag. Mikið hefur verið rætt um heilbrigðismálin og mig langar að segja af því tilefni að heilbrigðisráðuneytið fékk þá kröfu að skera niður í heilbrigðismálum um 4,7 milljarða kr. Það er búið að lækka þá kröfu niður í 3 milljarða kr. Þetta eru eitthvað um 3,9%, ef ég man rétt. Sá hæstv. ráðherra sem fékk það verkefni að skera svona mikið niður var hv. þm. Álfheiður Ingadóttir sem hefur að mínu mati legið mjög undir ámæli fyrir þessar tillögur. Hins vegar tók annar ráðherra við, hæstv. ráðherra Guðbjartur Hannesson, og ég held að það sé rétt að halda því til haga að það er mjög óréttmætt að ráðast eins mikið að einum fyrrverandi ráðherra og hér hefur verið gert, að hv. þm. Álfheiði Ingadóttur, út frá þeirri stöðu sem sá hæstv. ráðherra var í. Það er búið að laga þessar tillögur mjög mikið með  
            

Frú forseti. Í þessum fjárlögum og öðrum aðgerðum ríkisstjórnarinnar birtast efnahagsáherslur ríkisstjórnarinnar. Við höfum ekki gagnrýnt niðurskurðinn í fjárlögunum. Við höfum gagnrýnt hvernig að honum hefur verið staðið og hvernig hann hefur verið undirbúinn, hver forgangsröðunin er og hvernig samráðinu hefur verið háttað við þá sem þar eiga allt sitt undir, hvort sem er úti á landi eða á höfuðborgarsvæðinu. Við höfum hins vegar sérstaklega gagnrýnt tekjuhlið þessa frumvarps, þær skattahækkanir sem hér eru kynntar til sögunnar og við sjáum á tekjuhliðinni og síðan aðrar aðgerðir ríkisstjórnarinnar sem með skattahækkununum eru að draga allan þrótt hér úr efnahagskerfinu. Hingað koma m.a.s. stjórnarliðar og lýsa yfir áhyggjum af því að hagvöxtur hefur ekki tekið við sér. Nýjustu spár eru einmitt eins og hv. þm. Lilja Mósesdóttir vakti athygli á rétt áðan, þær eru allar hallandi, þær eru allar niður á við, síðasta spáin innan við 1%. Það er það sem er alvarlegt. Það mun eflaust 

Hæstv. forseti. Allir landsmenn átta sig á því að það eru erfiðir tímar og það er krafa og þörf fyrir að skera niður. Það er hins vegar ekki sama hvernig það er gert, það þarf að forgangsraða og ég vona svo sannarlega að allir þingmenn hafi lært það á þessum kollhnísum sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa farið varðandi heilbrigðismálin í landinu að það þarf að forgangsraða, gera það í samráði við þá aðila sem starfa í þessum greinum og þannig að landsmenn allir upplifi stefnu stjórnvalda þannig að menn sitji við sama borð og að það sé það leiðarljós sem menn hafa í huga. Þannig komumst við fyrr í gegnum þetta og í meiri sátt við alla menn. Við sjálfstæðismenn höfnum skattahækkunaráformunum ríkisstjórnarflokkanna. Við munum ekki skattleggja okkur út úr kreppunni. Það er ekki leiðin. Það er hins vegar von og hún felst í tillögum okkar sjálfstæðismanna. Við skulum vaxa upp úr kreppunni. Tillögur okkar liggja hér frammi og ég hvet alla þingmenn til að kynna sér þær.

Virðulegi forseti. Við atkvæðagreiðslu um A-hluta fjárlagafrumvarpsins, tekjuhlutann, sitjum við sjálfstæðismenn hjá, ekki vegna þess að ekki sé hægt að styðja ýmsa þá skatta sem þar er fjallað um og reiknuð eru út áhrifin af heldur vegna þess að okkur er hvorki stætt á því að styðja né vera á móti kaflanum í heild sinni. Við sitjum hjá og lýsum ábyrgð á honum í heild sinni á hendur ríkisstjórninni en við afgreiðslu á bandorminum og þeim einstöku skattatillögum sem hér eru útreiknuð áhrif af munum við vera á móti. Það gildir líka um eignarskattana sem hér eru teknir upp að nýju af þessari ríkisstjórn meðan þeir eru alls staðar annars staðar á undanhaldi, kolefnisgjald, olíugjald, áfengisgjald, tóbaksgjald og hvaðeina annað sem hér er verið að kynna 

Virðulegi forseti. Þingflokkur framsóknarmanna lagðist gegn skattahækkunum ríkisstjórnarinnar í fyrra, enda hefur það sýnt sig að sá tekjustofn hefur skilað mun minna í ríkiskassann en talið var að yrði. Þær tillögur sem hér koma fram eru annars eðlis. Við byggjum hugmyndafræði okkar á hófsamlegri og ábyrgri miðjustefnu. Við vitum vel að það þarf að sækja tekjurnar annars staðar. Þess vegna munum við sitja hjá við þær tillögur sem við teljum neikvæðar fyrir hagvöxtinn en segja já við öðrum.

Virðulegur forseti. Á árinu 2009 þurfti að taka erfiðar ákvarðanir um skattahækkanir sem fólk fann fyrir alls staðar í íslensku samfélagi vegna þess að í góðærinu höfðum við á Alþingi lækkað óábyrgt skatta án þess að hafa efni á því. Það er þess vegna fagnaðarefni að í þessum fjárlögum þarf að ráðast í óverulegar breytingar á sköttum og það tekst að halda óbreyttri tekjuskattsprósentu og óbreyttri virðisaukaskattsprósentu. Áhrif skattbreytinga á vísitölu eru í lágmarki, þ.e. um 0,2%. Hitt er svo athyglisvert að af hálfu Sjálfstæðisflokksins virðist það nokkuð ráðast af því hvort þeir eru í meiri eða minni hluta hjá hinu opinbera hvort þeir fylgja skattahækkunum eða ekki.

Frú forseti. Það er mjög mikilvægt að laga stöðu ríkissjóðs. Sú stefna sem ríkisstjórnin tók strax í byrjun var að skattleggja, skattleggja, skattleggja og skera niður. Vandi þessarar þjóðar er skortur á atvinnu og það eru hættuleg merki í gangi um að fjárfesting sé í lágmarki. Við verðum að stuðla að fjárfestingu og þess vegna erum við á móti eignarsköttum, fjármagnstekjuskatti, skatti á hagnað fyrirtækja, tryggingagjaldi o.s.frv. Alveg sérstaklega erum við á móti þeirri gífurlegu flækingu á skattkerfinu sem þessi ríkisstjórn hefur tekið upp og kostar þjóðina heilmikið. Við erum á móti því, en við erum hins vegar með hugmyndir um að laga þetta allt saman með því að skattleggja séreignarsjóðina og falla frá öllum þeim skattahækkunum sem vinstri stjórnin hefur tekið upp og öllu því flækjustigi sem hún hefur búið til þannig að hér fari að skapast atvinna og fólk geti borgað af lánum sínum og leigu.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um tekjuhlið fjárlaganna. Þar hefur því miður ekki tekist nægjanlega vel til, ekki bara að mati okkar í stjórnarandstöðunni heldur allra greiningaraðila, enda sýnir það sig að sú stefna sem ríkisstjórnin hefur rekið með stöðugum skattahækkunum, allt of miklum álögum á atvinnulíf og heimili kemur einfaldlega mjög illa við okkur. Ég vil minna hv. þingmenn á að þær skattahækkanir sem samþykktar voru af ríkisstjórninni í fyrra áttu á þessu ári að skila 56 milljörðum kr. í auknum tekjum. Staðreyndin er sú að tekjuaukinn er einungis 29 milljarðar kr. Það vantar 27 milljarða kr. þar upp á þannig að þetta módel og þessir útreikningar sem ríkisstjórnin gefur sér, að endalausar skattahækkanir muni skila sér í samsvarandi tekjum, ganga hreinlega ekki upp. Nú er mál að linni. Við þurfum að hefja samráð um nýja stefnu hvað þetta varðar. Samráð var boðað í haust en ég hef ekki verið boðaður 

Virðulegi forseti. Síðan vinstri stjórnin tók við hafa verið hækkaðir ýmsir skattar, skattkerfisbreytingar gerðar og nýir skattstofnar fundnir. En þetta hefur ekki allt verið gert af mikilli hugsun. Ég ætla að nefna eitt örlítið dæmi. Það er búið að nefna dæmi um hvernig skattar á atvinnulífið hafa leitt til minni hagvaxtar en ég ætla að nefna eitt annað dæmi. Þann 1. janúar sl. var tóbaksskattur hækkaður um 10%. Þetta hefur leitt til þess að tóbakssala hefur minnkað um 12,08% og tekjur ríkisins hafa lækkað um 413 millj. kr. 

Virðulegur forseti. Hér er í 5. lið á bls. 3 talað um skatta á vörur og þjónustu. Við sjáum reiknaðar tölur þeirra hækkana í bandormi sem enn hefur ekki verið afgreiddur út úr nefnd. Flestar þessara hækkana fara beint inn í lán fólksins í landinu. Það eru öfugmæli, frú forseti, að koma með stórar og miklar tillögur um skuldavanda heimilanna og leggja svo fram fjárlagafrumvarp sem eykur skuldavanda heimilanna. 
            

Frú forseti. Þar sem við erum að fara að ákveða tekjuhlið fjárlaga stenst ég ekki mátið að benda á að það eru ýmsar matarholur. Ég styð að sjálfsögðu tekjuhluta frumvarpsins en bendi á að við hefðum kannski átt að hugleiða betur og taka alvarlega hugmyndir um verulega aflaaukningu og gjaldtöku fyrir viðbótaraflaheimildir og ná þar með inn í ríkissjóð 3–6 milljörðum kr. núna þegar við stöndum í erfiðum niðurskurði hjá ríkisstofnunum og í ríkisfjárlögum. Ég mælist til að ég geti treyst því að við afgreiðslu næstu fjárlaga, þegar við stöndum hér að ári, verði búið að búa svo um hnútana að ríkissjóður hafi umtalsvert meiri og styrkari tekjustofn til að vinna úr, m.a. á grundvelli breytinga á fiskveiðistjórnarkerfinu.  
            

Virðulegi forseti. Það dylst engum sem kynnir sér þetta frumvarp að í því felst auðvitað aðför að fólki og fyrirtækjum í landinu Í þessu skattpíningarfrumvarpi eru gamlir skattar hækkaðir, nýir búnir til og afnumdir skattar snúa til baka. Tíundin er t.d. elsti skattur Íslandssögunnar sem varði um aldir, einhver ósanngjarnasti og óeðlilegasti skattur sem þekkst hefur í íslenska skattkerfinu, 

Virðulegi forseti. Þar sem hér er fjallað um alla skatta í einu er ég hingað komin til að gera grein fyrir atkvæði mínu um erfðafjárskattinn, þá sérstaklega skatt á gjafafé. Ég hef í hyggju að leggja fram breytingartillögu milli 2. og 3. umr. hvað þetta varðar því að ég tel að í ljósi ástandsins í samfélaginu sé aldrei meiri þörf en akkúrat nú á því að styðja vel við hjálparsamtök, góðgerða- og líknarfélög. Þegar maður leitar í gögnum Alþingis rekst maður á ýmis góð mál, m.a. breytingartillögu frá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, Jóhönnu Sigurðardóttur og Ögmundi Jónassyni um að ekki yrði lagður skattur á gjafafé úr dánarbúi til góðgerðafélaga, líknarfélaga og menningarstofnana sem stunda vísindastörf. Ég treysti því að þessir þingmenn muni styðja breytingartillögu mína.

Frú forseti. Ég tel ástæðu til að benda á og fagna því að fjárlaganefnd skuli í lið 00-201 sem snertir Alþingi hafa tekið tillit til þeirra óska sem fram komu af hálfu forseta þingsins og forsætisnefndar. Þetta er tákn um að fjárlaganefnd sé sammála því sem við greiddum atkvæði um í septemberlok um sjálfstæði þingsins. Ég legg áherslu á að fyrir góða hluti á að þakka og mér finnst þetta vera skref í rétta átt. Væntanlega gerir Alþingi sjálft síðar fjárhagsáætlun fyrir Alþingi sem löggjafarvald en ekki framkvæmdarvaldið.  
            

Virðulegi forseti. Ég vek máls á því að við erum í samfélagi sem þarf að endurreisa eftir hrun fjármálakerfisins og að mikilvægi menntunar og fræðslustarfsemi í landinu er aldrei meira en einmitt við aðstæður eins og núna. Við þurfum að leggja aukna áherslu á nýsköpun og fjárfestingar í atvinnulífinu og móðir allrar nýsköpunar er öflugt samfélag háskóla og framhaldsskóla. Ég vil því lýsa yfir ánægju með þær breytingar sem koma fram í tillögum fjárlaganefndar þar sem niðurskurður til framhaldsskóla er að einhverju leyti mildaður frá fjárlagafrumvarpinu og sömuleiðis niðurskurður til Háskóla Íslands. Betur má þó ef duga skal. Ég vek sömuleiðis athygli á og hvet fjárlaganefnd til þess milli 2. og 3. umr. að skoða sérstaklega framlög til Kvikmyndamiðstöðvar Íslands. Það liggur fyrir að hver króna sem sett er í kvikmyndagerð í landinu skilar sér tvöfalt til baka í formi framlaga úr erlendum kvikmyndasjóðum þannig að þetta er bæði atvinnuskapandi 

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hv. þm. Skúla Helgasyni og fagna því jafnframt að ekki verður hafinn mikill niðurskurður gagnvart Alþingi eins og til stóð. Í skýrslu rannsóknarnefndar kemur mjög skýrt fram hve mikilvægt eftirlitshlutverk þingsins er og að það hafi í raun og veru brugðist. Það er t.d. mjög slæmt að hafa ekki aðgengi að starfsmönnum á nefndasviði í eftirvinnu út af niðurskurði o.s.frv., sér í lagi fyrir minni hlutann. Ég fagna því að fjárlaganefnd hafi staðið með þinginu og jafnframt tek ég sérstaklega undir orð hv. þm. Skúla Helgasonar um kvikmyndagerðina.

Hæstv. forseti. Hér er gert ráð fyrir fjárveitingu til stjórnlagaþings upp á samtals 236 millj. kr. á næsta ári. Þegar hefur verið varið til þessa verkefnis í heild sennilega einhvers staðar á bilinu 300–350 millj. kr. og allar líkur eru á að vegna framlengingar á starfstíma stjórnlagaþingsins sem kjörnir stjórnlagaþingsfulltrúar hafa boðað bætist við a.m.k. 140 millj. Ég vek athygli á þessu við umræðuna nú vegna þess að hér koma þingmenn hver á fætur öðrum tárvotir út af niðurskurði á hinum ýmsu sviðum ríkisfjármálanna en þarna er greinilega um næga fjármuni að ræða.

Virðulegi forseti. Við efnahagshrunið varð ljóst að ýmislegt var að í stjórnkerfinu okkar. Áðan auðnaðist okkur að ná samstöðu á Alþingi um að styrkja löggjafarvaldið. Hér erum við að greiða atkvæði um að styrkja stjórnlagaþing. Það er einn af þeim þáttum sem við ætluðum að nota til að styrkja kerfið okkar og breyta stjórnarskránni. Ég var á því að við gætum rökrætt hvort kosningin hefði tekist eða ekki. Ég bind hins vegar miklar vonir við að stjórnlagaþingið skili af sér jákvæðum tillögum og þess vegna segi ég já við þessari aukningu.

Frú forseti. Mig langar að minna á mikilvægi þess að stjórnlagaþingið fái það svigrúm sem það þarf til að skila okkur nýjum samfélagssáttmála, að taka á öllum álitamálum varðandi stjórnsýslu okkar og ég tek undir orð hv. þingmanns um að við bindum vonir við stjórnlagaþingið og afskrifum það ekki þrátt fyrir hvernig sumir hafa gagnrýnt kosninguna til þess. Ég held að það sé mjög mikilvægt að við gerum okkur grein fyrir því að við erum í ákveðinni endurbyggingu á samfélaginu. Hér hrundi allt og það er gríðarlega mikilvægt að við horfumst í augu við að það kostar að hafa virkt lýðræði.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þau orð sem hér hafa fallið um mikilvægi þess að Alþingi Íslendinga styðji vel við bakið á stjórnlagaþinginu. Ég vil líka benda á að frá 1944 hefur Alþingi Íslendinga ítrekað reynt að endurbæta stjórnarskrána. Nánast um leið og búið var að greiða atkvæði um stjórnarskrána lá fyrir að það þyrfti að endurskoða hana. Það hefur hins vegar gengið mjög erfiðlega að koma raunverulegum grundvallarbreytingum í gegnum þingið og verða þeir stjórnmálaflokkar sem eiga hlut að því að taka það til sín. 
            

Ekki vandamál.


             Kannski stoppar maður þess vegna eilítið við það þegar athugasemdir koma um þennan kostnað. Ef menn hefðu verið viljugri til að taka undir tillögur annarra stjórnmálaflokka hefðum við kannski geta sparað okkur þennan kostnað. 
            

Virðulegi forseti. Ég fagna þessum fjárlagalið og tel að stjórnlagaþingið eigi eftir að verða þessari þjóð til góðs og mikils sóma. Það var tími til kominn að ráðist yrði í alvarlegar breytingar og endurskoðun á stjórnarskránni. Ég hefði kannski átt að gera það áðan en ég vil líka segja að ég vona að þar sem Alþingi hefur fengið aukafjárveitingu geti það séð af aðeins meiri peningum í umboðsmann Alþingis sem er mjög mikilvæg stofnun sem þarf að styrkja á þessum erfiðu tímum. 
            

Frú forseti. Við sjálfstæðismenn greiddum atkvæði gegn því að lagt yrði af stað í þann leiðangur sem hér er verið að veita fjárveitingu fyrir. Í samræmi við það styðjum við ekki að fjárlagaliður þessi sé afgreiddur með þeim hætti sem lagt er til, en auk þess verður að gera athugasemd við það að sá kostnaður sem hér er reynt að mæta í fjárlögum er m.a. til kominn vegna þess að sá saksóknari sem hér var kosinn virðist vinna með varasaksóknaranum sem mátti skilja af lögunum að ætti að starfa sjálfstætt og til vara. Nú hefur það verklag verið tekið upp að þeir virðast standa saman sem að mínum dómi leiðir til enn meiri kostnaðar en lögin gerðu ráð fyrir. Við erum mótfallin þessu og styðjum þess vegna ekki liðinn.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um aðalskrifstofu forsætisráðuneytisins. Athugasemd mín lýtur að aðalskrifstofum ráðuneyta almennt. Við samanburð á fjárlögum 2010 og fjárlagafrumvarpi 2011 kemur í ljós að aðalskrifstofur ráðuneytanna ná ekki þeirri sparnaðarkröfu sem stjórnsýslustofnun er ætlað að ná. Í frumvarpinu er gerð almenn 9% sparnaðarkrafa til stjórnsýslustofnana. Ég tel því eðlilegt að sparnaðarkrafan til aðalskrifstofanna almennt verði aukin, að við náum þar með markmiðum fjárlagafrumvarpsins um hagræðingu og sækjum okkur auknar tekjur.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um að auka fjárveitingu um 10 millj. kr. til forsætisráðuneytisins. Í greinargerð með þessari breytingartillögu kemur fram að þessu sé m.a. ætlað að mæta útgjöldum við sóknaráætlun 20/20 sem er nátengd Evrópusambandsumsókn Íslendinga. Á síðasta ári fóru 25 millj. kr. í téða sóknaráætlun til viðbótar 5–6 millj. kr. 

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til að Háskóla Íslands verði lagðar til um 140 millj. kr. sem er til komið vegna þess að það hefur verið bætt við nemendum, um 200 stykkjum, og ég fagna þessari viðbót.

Frú forseti. Það er vel að verið er að bæta 200 nemendaígildum til Háskóla Íslands en engu að síður þarf Háskóli Íslands að taka 1.200 nemendur inn í háskólann án þess að fá greitt fyrir. Að sjálfsögðu stendur þá háskólinn frammi fyrir því að gæðunum sé ógnað. Leiðin sem við sjálfstæðismenn viljum fara varðandi háskóla og menntamálin almennt, rannsóknir og vísindi, er að efla menntakerfið í heild sinni, vísindakerfið og rannsóknirnar. Við teljum það rétta forgangsröðun. Af hverju? er þá spurt. Jú, af því að þá komumst við fyrr út úr kreppunni. Við viljum svo sannarlega læra af reynslu annarra þjóða, til að mynda Finna. Þeir komust fyrr út úr sinni kreppu með því að efla menntakerfið, rannsókna- og vísindasamfélagið. Ég tel að sú forgangsröðun hefði verið rétt.

Virðulegur forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um nokkra liði saman. Ég vek sérstaka athygli á lið í 13.a, Nýjungum í skólastarfi. Þessi liður er til kominn vegna fundar ríkisstjórnarinnar og samþykktar um sérstakar aðstæður á Suðurnesjum þar sem segir í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar eftir fundinn að rekstrargrundvöllur menntastofnana á Suðurnesjum verði tryggður og samstarf þeirra sérstaklega styrkt. Það hefur verið sagt að fjallið hafi tekið jóðsótt og þá fæddist lítil mús. Hér er verið að leggja til að rekstrargrundvöllur menntastofnana verði tryggður. Lögð er til 16 millj. kr. fjárveiting til að tveir sérfræðingar geti farið yfir námsframboð. Ég vil hins vegar geta þess að þingmenn kjördæmisins áttu fínan fund með hæstv. menntamálaráðherra og forstöðumanni einnar menntastofnunar í gær, Keilis, þar sem fyrirheit voru gefin um að 

Frú forseti. Ég vildi nefna undir þessum lið eins og hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir áðan að við erum að skoða sérstaklega stöðu menntastofnunarinnar Keilis sem er framhaldsskóli, frumgreinadeild og veitir ýmiss konar aðra menntaþjónustu en grunnur skólans hefur aldrei verið skýrður almennilega, við hvað á að miða, nemendaígildi og annað sem á að miða forsendur og framlög hans við. Þessi óvissa hefur valdið skólanum erfiðleikum í rekstri og þess vegna áttum við þingmenn Suðurkjördæmis mjög góðan fund í gær með hæstv. menntamálaráðherra og Hjálmari Árnasyni, skólameistara Keilis, þar sem staða skólans var sett í ákveðinn farveg, sérstaklega með hliðsjón af Suðurnesjayfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um menntastofnanir á Suðurnesjum o.fl. Við bindum öll vonir við að það fái farsælan endi og þess vegna er sá skóli ekki á þessum lið 

Virðulegi forseti. Ég vil nefna sérstaklega lið 11 og hluta af lið 17. Það hefur lengi verið mín skoðun að Háskóli Íslands hafi alls ekki staðið sig í stuðningi við landsbyggðina hvað varðar menntun. Alþingi hefur farið þá leið að byggja upp fræðslu- og símenntunarmiðstöðvar og háskólasetur hringinn í kringum landið til að koma til móts við það að Háskóli Íslands hefur ekki staðið sig, að mínu mati. Þetta sjáum við endurspeglast í þessum liðum. Þarna er bætt við framlög til Þekkingarseturs Vestmannaeyja, Háskólaseturs Vestfjarða og Þekkingarnets Austurlands. Jafnframt því fagna ég því að þarna er verið að setja aukaframlag í rannsóknir og lokaverkefni námsmanna sem skipta mjög miklu máli fyrir þá námsmenn sem fá styrki úr þeim sjóði.

Virðulegi forseti. Undir þessum dagskrárlið greiðum við m.a. atkvæði um liðinn 11.c sem er Háskólasetur Vestfjarða. Þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram þann 1. október gat að líta tölur um háskólasetrið sem fólu í sér 30% niðurskurð á fjárheimildum til setursins. Þar af voru felld algerlega brott framlög frá iðnaðarráðuneyti sem höfðu skapað þessari merku og mikilvægu menntastofnun grundvöll. Nú er að vísu gengið að nokkru til baka með þennan niðurskurð og fyrir það fær meiri hluti fjárlaganefndar einn fyrir viðleitni. Engu að síður er staðan sú að þrátt fyrir þetta er verið að skera niður um 16% í háskólasetrinu, langt umfram það sem verið er að gera á öðrum háskólasviðum í landinu. 30% niðurskurður var boðaður í upphafi, nú eru það 16%. Það liggur fyrir að þetta er ígildi þriðjungs launakostnaðar háskólasetursins eða leigukostnaðar háskólasetursins á heilu ári. Það gefur 

Frú forseti. Hér eru nafnabreytingar í frumvarpi hæstv. menntamálaráðherra um fjölmiðlalög. Það er ekki lengur talað um Fjölmiðlastofu, heldur fjölmiðlanefnd. Hins vegar er ekkert í þeim stjórnsýslupakka sem breytir stöðunni frá því sem upphaflega var áætlað um eftirlitshlutverk Fjölmiðlastofu. Hér eru eingöngu skipti á nöfnum. Það að hér séu dregnar frá 11,5 millj. kr. er einfaldlega vegna þess að svokölluð fjölmiðlanefnd tekur ekki til starfa fyrr en lögin taka gildi sem verður líklega 1. maí eftir því sem fram kemur í frumvarpinu. Hér er í sjálfu sér um engan niðurskurð að ræða og engar breytingar á Fjölmiðlastofu. Fjölmiðlanefndin er sama eftirlitsstofnunin og Fjölmiðlastofu var hugsað að verða. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Þegar breytingar á fjölmiðlafrumvarpinu voru kynntar fyrir okkur í menntamálanefnd var talað um að verið væri að gera umfangsmiklar breytingar á þeirri stofnun sem ætti að hafa eftirlit með fjölmiðlum. Þegar við fórum hins vegar að lesa frumvarpið betur kom í ljós að þessar umfangsmiklu breytingar fólust fyrst og fremst í því að nafninu var breytt úr Fjölmiðlastofu í fjölmiðlanefnd. Að öðru leyti breyttist ekki stafur í frumvarpinu um verkefni stofunnar. Þetta finnst mér mjög ámælisverð vinnubrögð. Frumvarpið er illa unnið, illa skrifað og ég er mjög ósátt við það. Ég tel að þau verkefni sem hugsanlega væri hægt að fela Fjölmiðlastofu gætu fallið vel undir Póst- og fjarskiptastofnun og þess vegna finnst mér mjög einkennilegt að sjá að hér leggjum við til að skera niður framlag til Póst- og fjarskiptastofnunar. Við vitum öll hvernig staðan er á íslenskum fjölmiðlum í dag, þeir mega ekki við því að fá á sig aukakostnað frá 

Frú forseti. Sem endranær greiði ég atkvæði gegn heiðurslaunum listamanna vegna þess að ég tel að þeir listamenn sem hafa staðið sig vel njóti árangurs af því og hafi notið árangurs af því. Ég er á móti því að borga fólki sem ekki þarf endilega á því að halda. Ef þetta er spurning um heiður getum við haft þetta 1 kr. á mánuði. Það er jafnmikill heiður. Á meðan við búum við það að atvinnuleitendur eru í mjög erfiðri stöðu og fólk sem hefur misst vinnu eða lækkað í launum flýr land er ég á móti þessum lið og segi nei. 
            

Frú forseti. Við erum að greiða atkvæði um svokallaða safnliði. Ég vil láta í ljós óánægju mína með þau vinnubrögð sem viðhöfð eru. Ég hef setið hér frá árinu 2007 við afgreiðslu slíkra liða og ég vil láta enn frekar í ljós óánægju mína með það að þegar svokallaðar fagnefndir hafa tekið afstöðu til mála og sent inn til fjárlaganefndar með hvaða hætti þær vilja vinna verkið tekur fjárlaganefnd sig til, frú forseti, og lagfærir eftir því sem henni hentar best. Þetta eru óásættanleg vinnubrögð með öllu. Hvernig við úthlutum fjármunum ríkisins í þessa svokölluðu safnliði er með öllu óásættanlegt. Því fyrr sem tekin er ákvörðun um að breyta og ekki bara talað um að breyta, því betra. Það hefur verið talað um að  
            

Frú forseti. Ég kem upp til að fagna því að þetta er í síðasta sinn sem hið háa Alþingi afgreiðir svokallaða safnliði í fjárlagafrumvarpi með þeim hætti sem við erum að gera hér. 

Forseti. Ég tek 100% undir með þeim þingmönnum sem töluðu á undan. Ég vil bæta við að það skortir gífurlega á eftirlitshlutverk þingsins með því í hvað þessir peningar fara, hvort þessir viðburðir og verkefni verði að veruleika. Það er ekki nokkur maður sem athugar það. Ég var með fyrirspurn í þinginu í fyrravetur um styrki til útgáfumála og í ljós kom að milljónatugum hafði verið varið í styrki á bókum sem aldrei hafa litið dagsins ljós.

Virðulegi forseti. Það má vel vera að það sé hægt að úthluta þessum fjármunum með öðrum hætti en við gerum, en það er ákaflega mikilvægt að menn geri sér grein fyrir því að hér erum við að tala um fjármuni sem renna til lítilla stofnana, gjarnan á landsbyggðinni, sem skipta gríðarlega miklu máli. Í því sambandi langar mig að nefna að þegar verið er að úthluta fjármunum upp á 2–2,5 millj. kr. getur það verið undirstaða þess að eitt háskólastarf komist á hvern stað. Ég bendi til að mynda á og beini því til meiri hluta fjárlaganefndar að hún skoði úthlutanir til Kötlu Geopark, sem er nýr garður, Kötluseturs og Kirkjubæjarstofu því að þarna gæti verið um að ræða þrjú háskólastörf í sveitum sem eiga verulega undir högg að sækja. Ég held hins vegar að áhugi þingmanna almennt ætti að vera meiri á tölum upp á milljarða frekar en 100 þúsundköllum og 1–2 millj. kr.

Virðulegi forseti. Það er lenska sumra hv. þingmanna að tala niður til safnliðanna, smáu verkefnanna um allt land. Það er ekki gott. Það er mikilvægt  
            

… á þingi.

Það er eðlilegt að þessari vinnu ljúki fyrir 3. umr. Hún hefur oft verið þannig unnin bæði fyrir 2. og 3. umr. 

Virðulegi forseti. Hér er verið að fjalla um þessa sígildu safnliði. Það er vel að breyta úthlutunarkerfi þessara mála og ég lagði það til í ræðu minni seint í gærkvöld að þessum málum yrði komið út til héraðanna, út til landshlutasamtakanna. Það á ekki að miðstýra menningunni úr Reykjavík endalaust.

Heyr, heyr.

Það á að koma þessum hlutum til þeirra sem þekkja best til þarfa og þeirra mála sem hér um ræðir. Gleymum því ekki, kæru þingmenn og frú forseti, að menningin í Reykjavík og á suðvesturhorninu er samvaxin spenanum. 
            

Virðulegur forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um millifærslu af lið Varnarmálastofnunar yfir á liðinn varnarmál. Hvers vegna skyldum við vera að því? Jú, vegna þess að vinstri stjórnin lagði niður Varnarmálastofnun frá og með 1. janúar, byrjaði á því og ætlaði svo að koma verkefnunum fyrir víðs vegar um stjórnkerfið. En viti menn, nákvæmlega eins og varað var við oft og ítrekað við umræðuna og vinnslu þessa máls hefur þeirri vinnu ekki verið lokið. Þremur vikum áður en formlega á að leggja stofnunina niður vitum við ekkert hvert þessi verkefni eiga að fara og allt logar í bullandi ágreiningi. Það kemur ekki á óvart og ég fordæmi þessi vinnubrögð. Svo er annað sem er líka hér á ferð og kemur kannski ekki beint fram í þessari atkvæðagreiðslu, það að þrátt fyrir að verið sé að færa þetta yfir á þennan biðreikning gátu vinstri grænir ekki setið á sér að kroppa af varnarmálaliðnum til þess að setja - hvert? Jú, til upplýsingamiðstöðvar um Evrópusambandsaðildina. 

Virðulegi forseti. Það getur vel verið að okkur finnist ýmislegt fyndið við breytinguna á þessu máli en það eru hins vegar 50 einstaklingar sem starfa við Varnarmálastofnun sem finnst ekkert fyndið við þennan lið. Þau eru í mikilli óvissu um það hvernig störfum þeirra verður háttað. Það er mikill ágreiningur innan verkefnastjórnarinnar sem var sett á stofn með lögum frá Alþingi. Það sem meira er er að þetta fólk hefur miklar áhyggjur af öryggis- og varnarmálum Íslands. Það hefur áhyggjur af því hvernig við ætlum að standa okkur sem þjóð meðal þjóða, hvernig við ætlum að standa við þær alþjóðlegu skuldbindingar sem við höfum tekið að okkur. Þetta varðar hagsmuni þjóðarinnar og við getum ekki látið ágreining milli ráðuneyta taka völdin enn á ný. Menn verða að komast að niðurstöðu og samkomulagi um hvernig á að hátta öryggis- og varnarmálum Íslendinga.

Forseti. Þetta er eiginlega mesta sjokkið í fjárlagafrumvarpinu. Þegar Varnarmálastofnun var lögð niður var það gert á þeim forsendum að það ætti að spara og hagræða, en það er nánast enginn sparnaður og hagræðingin er nánast engin vegna þess að þessir fjármunir liggja núna einhvern veginn inni. Ég væri alveg reiðubúinn að vera fluga á vegg hjá hæstv. utanríkisráðherra og dómsmálaráðherra þegar þeir ræða sín á milli um það hvernig þeir ætla að skipta þeim fjármunum sem hér er úthlutað.  
            

Frú forseti. Hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni mundi örugglega farast vel úr hendi það hlutverk að vera fluga á vegg í utanríkisráðuneytinu. Hann gæti þá borið þinginu þau boð, ef hann hlustaði á samtöl mín og hæstv. dómsmálaráðherra, að það er ekki ágreiningur á milli okkar. Það er tóm vitleysa sem hér er haldið fram að það ríki ágreiningur milli þessara ráðuneyta um skiptinguna. Eins og fram kemur í lögunum sem samþykkt voru í júní sl. á þessu að vera lokið fyrir áramót og það er í fullum gangi. Hugsanlega verður ákvörðunarferlinu lokið í þessari viku. Að því er varðar síðan þær staðhæfingar að þetta hafi ekki leitt til hagræðingar mun það koma í ljós á næsta ári þegar þetta ár verður gert upp. Það kemur nefnilega í ljós að það hefur verið hægt að hagræða gríðarlega í þessum málaflokki, spara stórar upphæðir án þess að nokkuð sé gefið eftir varðandi  
            

Forseti. Örstutt skýring. Það hefur verið umræða um safnliði alllengi og mönnum sýnist sitt hverjum í þeim efnum. 

Virðulegi forseti. Ég ætla að skýra út atkvæði mitt vegna liða 36 og 37, þ.e. Fiskistofu og Matvælastofnunar. Það hefur komið fram í umræðum í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að þessar stofnanir hafa ásamt ráðuneytinu beðið um allt að 50–60 millj. kr. í ár og á næsta ári vegna aðildarviðræðna við Evrópusambandið, þ.e. þrjá til fjóra starfsmenn hvor stofnun og ráðuneytið. Þess sér ekki stað í þessu plaggi heldur er áfram 9% niðurskurður áætlaður á þær stofnanir og þetta ráðuneyti. Reyndar er Matvælastofnun aðeins undanskilin því þar sem hún á við það að etja að innleiða matvælalöggjöf Evrópusambandsins. Það er kostnaðarsamt, og kostnaðarsamara eftirlit en við höfðum áður og þess vegna er hún aðeins undanþegin. Ég spyr hvort meiri hlutinn muni koma með breytingartillögu við 3. umr. eða hvort samningsstaða þessara tveggja stærstu liða sem þurfa að eiga við Evrópusambandið eigi að vera 

Virðulegi forseti. Ég vildi vekja athygli þingheims, og þá meiri hluta fjárlaganefndar, á því að með þessum hætti er verið að leggja niður Framleiðnisjóð landbúnaðarins og þar með að stóru leyti rannsóknarfé til þeirra sem starfa í þeim geira. Þeir sem starfa hjá Landbúnaðarháskólanum og í tengdum verkefnum sækja gjarnan í þennan sjóð. Það hefði auðvitað verið eðlilegra að fyrir lægi stefnumörkun í þessum geira áður en fjárlaganefnd tæki sig til og legði slíkan sjóð niður.

Virðulegi forseti. Hér er lagt til að bæta aðeins í þessa tvo liði, annars vegar til Hæstaréttar um rúmar 23 millj. kr. og hins vegar til héraðsdómstólanna um rúmar 64 millj. kr. Þetta snýst um það að fjölga starfsfólki í Hæstarétti og dómurum við Héraðsdóm Reykjavíkur. Ég styð þessa tillögu, það er aukið álag á dómskerfið og ég fagna því að því sé mætt með þessum hætti.

Virðulegi forseti. Ég styð að sjálfsögðu þessa aðgerð ríkisstjórnarinnar þó að enn vanti fjármagn í dómstólana. Dómstólar eiga að vera sjálfstæðir og óháðir öllum aðilum, þeir verða að sýna fram á sjálfstæði sitt og þess vegna verður Alþingi að tryggja þeim fjármagn til starfa sinna. Þetta er þjóðþrifamál og nú verður þessi ríkisstjórn að forgangsraða upp á nýtt. Þetta er fyrsti hlutinn af því þó að það sé ekki nærri nógu mikið fjármagn lagt í þetta að þessu sinni.

Virðulegi forseti. Hér er lagt til að landsdómur fái 113,4 millj. kr. vegna kostnaðar við málaferli yfir Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra. Nú þegar hefur verið lagt út í gríðarlegan kostnað á Alþingi við undirbúning þessa máls. Hér sjá menn hversu mikinn kostnað þau réttarhöld munu hafa í för með sér fyrir ríkissjóð, 113,4 millj. kr. fyrir eitt réttarhald. Ég hygg að þegar upp verður staðið verði kostnaðurinn við landsdómsmálið mun meiri, en það er a.m.k. ljóst að heiftin er dýr og hún verður dýr  
            

Virðulegi forseti. Hér er lagt til að hagræðingarkrafan á lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu verði minnkuð. Fjárframlag er aukið um 58 millj. kr. og það er vel. Mig langar samt að hafa nokkur orð um löggæsluna almennt í landinu. Við leggjum til í áliti okkar að bætt verði í þennan lið og munum leggja fram tillögur milli 2. og 3. umr. í þá veru. Það liggur fyrir að álag á lögregluna víðs vegar um landið jókst við efnahagshrunið. Það er þannig komið núna að það hefur reynst erfitt að manna vaktir og halda uppi lágmarksþjónustu til að tryggja öryggi þegnanna. Það hefur líka komið fram að það þarf að forgangsraða betur innan þessa kerfis. Við framsóknarmenn munum því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu og leggja til að löggæslan á landinu verði efld.

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar. Við þingmenn Framsóknarflokksins sitjum hjá við þessa liði er varða lögregluna. Það er ekki nærri nóg að gert. Ríkisstjórnin verður að forgangsraða. Lögreglan er hornsteinninn, lögreglan er sá aðili sem sér um að lögum og reglum sem þessi stofnun setur sé framfylgt. Það verður að gera meira fyrir lögregluna varðandi fjárheimildir. Þetta er ekki nærri nóg, þetta er yfirklór og þessi mál verður að endurskoða. Ég skora á hæstv. dómsmálaráðherra í framhaldinu að koma málefnum lögreglunnar í lag.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á tölulið 65, fjárlagalið 07-101. Þetta er fjárlagaliður sem varð til á ríkisstjórnarfundinum í víkingaskipinu forðum daga. Þarna er lagt til að varið verði 10 millj. kr. til að styrkja aðalskrifstofu félagsmálaráðuneytisins til að ráða starfsmann sem annist samstarf og samráð við sveitarfélög á Suðurnesjum um sértæk mál er varða íbúa svæðisins. Ég mun koma með breytingartillögu við 3. umr. þess efnis að þetta starf verði ekki til á aðalskrifstofu félagsmálaráðuneytisins heldur að þetta verði þá a.m.k. framlag ríkisstjórnarinnar til að vinna bug á atvinnuleysi á Suðurnesjum. Sköpum þetta starf þar.

Virðulegi forseti. Í fyrra ákvað ríkisstjórnin að stokka upp kerfi sýslumanna. Hér eru fjölmargir liðir sem snerta sýslumannsembættin víðs vegar um land. Þeim hefur verið fækkað. Ég held að sú aðgerð hafi verið mistök en fagna því þó að hér er verið að auka aðeins í frá því sem kom fram í fjárlagafrumvarpinu. Ég tel að það þurfi að endurskoða kerfið og mun því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Frú forseti. Hér er lagt til að leggja umboðsmanni skuldara til 100 millj. kr. og veitir svo sannarlega ekki af því í ljósi þess hversu umfangsmikill vandi er hjá heimilunum í landinu. Við þessa atkvæðagreiðslu sýnir sig kannski hvað best hvað aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar í skuldamálum heimilanna er farið að kosta samfélagið. 

En aðgerðir fyrri ríkisstjórna?

Aðgerðir fyrri ríkisstjórna, kallar hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir fram í. Ég held að hún ætti að líta sér nær og horfa á hrópandi aðgerðaleysið sem við höfum þurft að horfast í augu við allt frá hruni og nú er það svo að vegna þessara flóknu lausna 

Frú forseti. Ég minni á að þessi liður er til kominn vegna þess að stjórnvöld fyrri ára komu þjóðinni á lánafyllirí ef svo má segja. Við erum að súpa seyðið af því, timburmennirnir eru áberandi. 
             Ég hvet ráðamenn hér fyrir aftan mig í þinghúsinu til að koma á fót skrifstofum umboðsmanns skuldara víðar en í Reykjavík. Það er ekki sanngjarnt að skuldugt fólk á Patreksfirði, Raufarhöfn og í Vestmannaeyjum þurfi að leggja leið sína alla leið til Reykjavíkur með ærnum tilkostnaði til að leita sér ráða. Þess vegna hvet ég hæstv. ráðherra til að koma á fót skrifstofum víðar en í Reykjavík. Eru þar nægar skrifstofur fyrir.

Frú forseti. Í fyrrasumar vann hv. félagsmálanefnd afskaplega mikið að því að finna lausn á vanda þeirra heimila sem eru í mestum vanda. Upp úr því spratt umboðsmaður skuldara og hér erum við að leggja til aukin fjárframlög til þess starfs. Hins vegar var felld tillaga frá mér og fleirum um að gera umsóknarferlið mjög einfalt. Allar þær upplýsingar sem umboðsmaður skuldara krefst eru nefnilega til í kerfinu og í rauninni er nóg að fólkið komi með kennitöluna. Umboðsmaður hefur heimild til að leita að öllu hinu. Í stað þess er fólk núna látið bisa með margar möppur af skjölum með upplýsingum sem eru til á rafrænu formi. Þess vegna get ég ekki greitt atkvæði með þessu, þessi kostnaður er búinn til af stjórnarmeirihlutanum.

Virðulegi forseti. Það er mikið álag á umboðsmanni skuldara og þar eru um þúsund mál í vinnslu. Það endurspeglar þann vanda sem við stöndum frammi fyrir og því miður hefur ríkisstjórnin ekki náð að vinna úr skuldavanda heimilanna eða fyrirtækjanna í landinu. Ég fagna því þó að ég heyri þær raddir innan stjórnarmeirihlutans að menn skynji vandann og séu reiðubúnir að gera enn betur en gert hefur verið. Mig langar til að taka undir með hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni. Það er vel hægt að stofna útibú frá umboðsmanni skuldara annars staðar á landinu. Við höfum barist fyrir því lengi að fá útibú frá Ráðgjafastofu um fjármál heimilanna á Akureyri sem mundi sinna öllu Norðurlandi og Austurlandi. Því miður hefur okkur ekki verið sýndur nægilegur skilningur í félagsmálaráðuneytinu en vonandi verður breyting þar á.

Virðulegi forseti. Hér er verið að seilast enn frekar í vasa eldri borgara í landinu og þeim er gert að taka enn frekari þátt í að greiða fyrir dvöl sína á öldrunarstofnunum sem nemur aðeins um 1.260 millj. kr. til viðbótar. Þetta er rúmlega þreföldun á því sem eldri borgarar þurfa að greiða í dag fyrir dvöl á öldrunarstofnunum. Hér er verið að þrefalda þá upphæð. Til upprifjunar eru þær kjaraskerðingar sem eldri borgarar og örorkulífeyrisþegar hafa fengið á þessu ári, 2010, 4 milljarðar kr. umfram það sem gert var ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu 2010. Það sýnir fram á það að aðgerðir ríkisstjórnarinnar á sínum tíma gegn þessu fólki voru mun harðari en ráð var fyrir gert og síðan koma hæstv. ráðherrar fram og kalla sig velferðarstjórn.

Virðulegi forseti. Það er öllum ljóst eftir þessi tvö ár að Vinstri grænum er ekki treystandi til að fara með heilbrigðismálin. Við erum búin að missa þessi tvö ár núna, þau hafa farið í súginn í þessum mikilvæga málaflokki. 
             Það hefur verið mikið slökkvistarf í gangi hjá núverandi hæstv. ráðherra en auðvitað ber þetta starf m.a. einkenni þess að hér er um að ræða tilfærslu á vanda. Það er kaldhæðnislegt, virðulegi forseti, að ríkisstjórn undir forustu hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur sé að færa fjármuni úr Framkvæmdasjóði aldraðra til þess að reka heilbrigðisstofnanir. Ég vildi bara vekja athygli á þessu og ítreka að það er mikilvægt að vanda til verka, hafa samráð við fólk og 

Virðulegur forseti. Hér er verið að heimila það að færa fjármuni úr Framkvæmdasjóði aldraðra yfir í rekstur á hjúkrunarrýmum. Framkvæmdasjóður aldraðra hefur staðið fyrir byggingum á hjúkrunarrýmum, þ.e. staðið fyrir steypunni ef svo má að orði komast. Eins og ég hélt að þingheimi væri ljóst erum við með tiltölulega mörg hjúkrunarrými í landinu. Það er ekki þörf á að byggja upp mjög mörg í viðbót á næstunni sem hefur komið fram í svari til hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar nýlega. Það var mjög gott svar og gott að fá það fram að nú er ekki tími steypunnar í þessum málum. Það er að mínu mati skiljanlegt að menn vilji taka hluta af fjármagninu og færa það yfir í rekstur á rýmunum og sinna þá þjónustunni áfram. Ég gagnrýni ekki þessa ráðstöfun heldur sit hjá.

Hæstv. forseti. Ég tel mikilvægt að taka fram að hér er óskað eftir því við Alþingi að menn fái leyfi til að nýta Framkvæmdasjóð aldraðra til að nota til greiðslu við hjúkrunarrými til að milda þann niðurskurð sem boðaður hafði verið í frumvarpinu um heilbrigðismálin í heild. Þetta á ekki að skerða á einn eða neinn hátt það framkvæmdafé sem sjóðurinn hefur, þ.e. menn hafa getað sinnt þeim umsóknum sem hafa borist. Ég held að það sé mikilvægt að menn átti sig á að eingöngu er verið að nýta fjármuni til gagns við aldraða í landinu til að milda niðurskurðinn. Ég vona að menn geti sæst á að það sé góð leið.

Virðulegi forseti. Hér ber að fagna mjög merkilegum tímamótum í opinberri þjónustu á Íslandi. Málefni fatlaðra eru að fara heim í hérað og hefði betur verið gert fyrr því að þetta er að sjálfsögðu afskaplega mikilvæg nærþjónusta og á heima hjá fólkinu í sveitarfélögunum, ekki hjá miðstýringarvaldinu í Reykjavík. Þetta er viðkvæm þjónusta og varfærin og þess vegna vonast sá sem hér stendur til að ríki og sveitarfélög gangi frá samningsborðinu stolt og ánægð með sitt verk og að nægum fjármunum verði varið til þessa málaflokks í þeim samningum. Það má ekki deila hér um mannanna verk.

Frú forseti. Í nokkuð langan tíma hefur það legið fyrir að málefni fatlaðra flytjast um næstu áramót yfir til sveitarfélaganna. Það er brýnt að það verkefni takist vel, enda tel ég að Akureyrarmódelið sýni að þessum málaflokki er betur fyrir komið hjá sveitarfélögunum. Það er hins vegar ákveðið undrunarefni miðað við skýrslu Ríkisendurskoðunar hversu mjög félagsmálaráðherrar síðustu missira undir forustu Samfylkingar hafa dregið lappirnar við undirbúning þessa máls. Nú er málið hins vegar komið á skrið í þinginu og þá er mikilvægt að við, þingmenn á Alþingi Íslendinga, tökum höndum saman um að færa þennan málaflokk þannig að það verði vel úr garði gert. Þessi málaflokkur má ekki verða bitbein stjórnmálamanna heldur verði honum komið yfir til sveitarfélaga sem að mínu mati munu sinna þessu vel miðað við þá reynslu sem við höfum að norðan.

Frú forseti. Eftir þrjár vikur og tvo daga flytjast málefni fatlaðra yfir til sveitarfélaganna og það er ekki enn búið að samþykkja lögin. Félagsmálanefnd vinnur mjög hart núna að því frumvarpi sem hér liggur fyrir. Þetta er mjög ámælisvert og er áhyggjuefni. Hins vegar vonum við öll að þetta gangi vel. Hér er líka liður um að leggja niður svæðisskrifstofu málefna fatlaðra og það fólk sem þar vinnur veit ekki enn þá þrem vikum fyrir áramót hvort það verður samþykkt eða ekki og hvort það haldi vinnunni eða haldi henni ekki. Þetta er ekki boðlegt, frú forseti.

Frú forseti. Í þessari fagurgrænu atkvæðatöflu birtist m.a. fagurgrænn stuðningur okkar framsóknarmanna við tilflutning á málefnum fatlaðra til sveitarfélaganna. Þeim stuðningi verða þó að fylgja bæði viðvörunarorð og nokkur gagnrýnisorð. Ég gagnrýni það eins og aðrir sem hafa gert grein fyrir atkvæði sínu hversu seint frumvarpið er fram komið. Það er enn þá til meðhöndlunar í hv. félags- og tryggingamálanefnd með ýmsum álitamálum. Fjölmargar athugasemdir hafa borist frá notendum þjónustunnar, sveitarfélögum og öðrum. Það er óviðunandi en við munum samt auðvitað klára þetta, enda er þetta mjög mikilvægt mál. Svo verða þessum stuðningi líka að fylgja viðvörunarorð vegna þess að margt bendir til þess að auðvitað sé verið að færa of lítið fé yfir til sveitarfélaganna svo þau geti sinnt þessum málaflokki almennilega. Ég vil sérstaklega nefna stofnkostnað í þessu sambandi. Margt bendir til að sveitarfélög sem mörg hver eiga í miklum fjárhagslegum vanda muni ekki geta sinnt nauðsynlegum stofnkostnaði til að sinna þessum málaflokki almennilega.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða málaflokk sem verður að leggja mikla rækt við og mikla alúð. Það þarf líka að tryggja það í breytingunum að jafn sé samningsréttur þeirra aðila sem reka sjálfstæða þjónustu í þessum efnum og þá í samvinnu og samstarfi við ríkið. Ég nefni til að mynda Sólheima í Grímsnesi sem eru á heimsmælikvarða í þjónustu hvað varðar aðbúnað við það fólk sem þar er. Þetta þarf að tryggja í framgangi málsins. Ég treysti að svo verði og greiði því atkvæði með þessum lið.

Frú forseti. Ég fagna því að það sé svo rík samstaða um það í þinginu að flytja málefni fatlaðra yfir til sveitarfélaga. Það er rétt sem fram kom í máli hv. þm. Péturs H. Blöndals að við vinnum undir mikilli tímapressu en við erum jafnframt að vinna þetta eins vel og við mögulega getum. Við sem löggjafi ætlum okkur að tryggja að það verði vörður á leiðinni þannig að ekki verði gengið á réttindi fatlaðra með þessari yfirfærslu og að allt kapp verði lagt á að fullgilda samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðra og bæta lífsgæði og mannréttindi þess hóps Íslendinga sem býr við fötlun.

Frú forseti. Ég fagna því að áætlaður niðurskurður í atvinnuleysistryggingum hefur verið dreginn til baka að flestu leyti og ég vek sérstaka athygli þingheims á því að við erum tímabundið að bæta við ári í réttinn til töku atvinnuleysisbóta til að koma til móts við þann stóra hóp sem missti störf sín í aðdraganda hruns bankanna og þeirrar stöðnunar sem það olli í efnahagskerfinu.

Frú forseti. Ég vek athygli þingheims á því að hér er horfið frá þeim tillögum sem komu fram í fjárlagafrumvarpi um skerðingu á fæðingarorlofi. Sem formaður félags- og tryggingamálanefndar fagna ég því, enda hefur nefndin þurft að standa að mikilli skerðingu á fæðingarorlofi hingað til og við töldum að ekki yrði lengra gengið. Ég fagna því mjög að ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir ætla að standa vörð um fæðingarorlofskerfið.

Frú forseti. Það er full ástæða til að styðja það að hér sé bakkað með áður fyrirhugaða skerðingu á fæðingarorlofsgreiðslum með tilheyrandi kerfisbreytingum sem hefðu líklega stútað sjóðnum. Það er líka full ástæða til að geta þess af því tilefni að sjóðurinn er auðvitað mjög laskaður eftir þrjár atlögur að honum í niðurskurði á skömmum tíma á undanförnum árum. Það er ákaflega mikilvægt, og hin háa félags- og tryggingamálanefnd hefur lagt mikla áherslu á það, að farið verði í að endurskoða grundvöll Fæðingarorlofssjóðs á grunni laganna vegna þess að Fæðingarorlofssjóður á að hafa sérstakan tekjustofn í tryggingagjaldi. Það er algjörlega ástæðulaust að krukka þess vegna í Fæðingarorlofssjóð í kreppu. Hann á að geta sinnt því hlutverki sínu að Íslendingar geti lagt drög að barneignum og átt börn áhyggjulaust, hvort sem það er kreppa eða góðæri. Hann er þannig uppbyggður.

Frú forseti. Ég tek undir atkvæðaskýringu hv. síðasta ræðumanns. Það sem skiptir mestu máli er að við tryggjum að þau prinsipp sem voru grundvöllur lagasetningarinnar á sínum tíma, þ.e. að jafn réttur beggja foreldra, föður og móður, til að taka fæðingarorlof sé tryggður og réttur barnsins til að hafa foreldra sína hjá sér. Það þarf að passa upp á þessi prinsipp. Ég trúi ekki öðru en að við séum öll sammála um þessi grundvallaratriði sem voru sett inn í lögin á sínum tíma. Þess vegna er mikilvægt að hringlanda þessa árs og síðasta árs með Fæðingarorlofssjóðinn ljúki og að öll þessi stefnumótun verði skoðuð með það í huga hvernig við getum styrkt sjálfstæði sjóðsins með framtíðina í huga.

Virðulegi forseti. Ég vek sérstaka athygli á því að hér er verið að veita fjármuni til ýmissa mjög mikilvægra félagasamtaka er lúta að heilsu og velferð fólks. Ég nefni þar sérstaklega Landssamtökin Þroskahjálp og vek athygli fólks á því að þau samtök standa utan lottókerfisins. Ríkið einkaver hagsmuni Ungmennafélags Íslands, Öryrkjabandalagsins og ÍSÍ hvað lottóið varða en mörg þessara félaga komast ekki inn í þann sjóð og eiga því mjög erfitt með að afla sér fjár utan hins lögvarða og einkavarða lottókerfis, þar á meðal Landssamtökin Þroskahjálp sem þurfa með þessum hætti að leggjast á hnén gagnvart ríkisvaldinu og þiggja litla peninga.

Virðulegi forseti. Hagsmunasamtök heimilanna spruttu upp úr kerfishruninu, bankahruninu, en hafa sýnt og sannað að þeirra var fyllilega þörf. Það þurfti samtök til að gæta að heimilunum í landinu og þau voru ekki til staðar. Í þessum safnlið er lagt til að þeim verði útvegaðar um 2,5 millj. kr. í rekstur. Nánast hver einasta nefnd Alþingis hefur beðið Hagsmunasamtök heimilanna um álit. Þau hafa einnig verið kölluð til samráðs og í samráðshópa, nú síðast þegar farið var yfir þær tillögur sem ríkisstjórnin lagði til. Í þeim samráðshópi voru þau einu launalausu aðilarnir sem þó lögðu til ekki síðra framlag en aðrir sem voru þarna á háum launum. Ég held að við þurfum að gera betur. Við verðum að átta okkur á því, Alþingi og alþingismenn, að við þurfum að tryggja það að hagsmunasamtökin fái nægilega styrki til að 

Frú forseti. Á þskj. 414, liðum 77–103, eru framlög til heilbrigðisstofnana leiðrétt. Þetta eru, vonandi, erfiðustu fjárlög okkar tíma sem við erum að vinna hér, hin eiginlegu hrunfjárlög, en ef þau verða samþykkt geta þau gert þau fjárlög sem á eftir koma auðveldari viðfangs. Ég fagna því sérstaklega að verulega hefur verið dregið úr niðurskurðarkröfu í heilbrigðisþjónustunni. Eins og fram kom reyndar í greinargerð með frumvarpinu sjálfu er ljóst að hún þurfti endurskoðunar við. Sú vinna sem fram hefur farið milli 1. og 2. umr. hefur tekist vonum framar. Niðurskurðarkrafan hefur verið lækkuð úr 5% í 3%, þ.e. úr 4,7 milljörðum kr. niður í 3 milljarða kr. Þetta má telja góðan árangur. Ég óska hæstv. heilbrigðisráðherra hjartanlega til hamingju með hann 

Virðulegi forseti. Hér kemur til atkvæða liður 79 sem snertir eingöngu sjúkrahúsið á Akureyri. Þar er talað um 4 millj. kr. framlag, það er hækkun og ég styð hana. Þetta er til að tryggja að sjúkrahúsið geti fengið til sín læknanema. Það er gríðarlega mikilvægt og gerir það að verkum að það verður auðveldara að manna læknastöður í framtíðinni. Það blasir við á sjúkrahúsinu á Akureyri að mönnunin er erfið og þess vegna hefur fjárlaganefnd ákveðið að leggja þessar 4 millj. kr. til Ég óska hins vegar eftir því hér og nú að við séum ekki endalaust að leggja þessar 4 millj. kr. til, þetta verði einfaldlega tryggt til framtíðar þannig að það verði auðveldara að manna sjúkrahúsið á Akureyri og önnur þau sjúkrahús sem taka til sín læknanema.

Forseti. Það er ástæða til að nefna það undir þessum lið að það er hálfdapurlegt að það þurfi að sérmerkja þetta verkefni. Engu að síður er það staðreyndin eftir að fimm ára samningur rann út um það nám sem þarna er veitt. Við þetta tilefni þakka ég sérstaklega varaformanni fjárlaganefndar vasklega framgöngu við að gera þetta að veruleika.

Virðulegi forseti. Hérna undir eru hin ýmsu framlög til góðgerða- og líknarfélaga, svo sem Félag nýrnasjúkra, Gigtarfélag Íslands, HIV-Ísland, alnæmissamtökin á Íslandi, Hjartaheill, Kraftur, Ljósið, endurhæfingar- og stuðningsmiðstöð fyrir krabbameinsgreinda og aðstandendur þeirra og MS-félag Íslands. Allt eru þetta mjög góð verkefni og þörf og unnin meira og minna af sjálfboðaliðum og þeim sem láta sig þessi málefni varða. Það sem ég tel að við á Alþingi ættum miklu frekar að horfa til er hvernig við getum hvatt fólkið í samfélaginu til að styðja við þessi félög. Því hef ég í hyggju að leggja fram breytingartillögu við bandorminn sem kemur væntanlega fljótlega frá efnahags- og skattanefnd sem gerir það að verkum að þegar einstaklingar eða lögaðilar leggja fé til þessara félaga fái þeir skattaívilnun. 

Virðulegi forseti. Mér heyrðist vera ákveðinn misskilningur í gangi hjá hv. þingmanni áðan þegar ég var með atkvæðaskýringu um að þingheimur yrði að vita þegar við erum að taka úr Framkvæmdasjóði aldraðra. Það er að gefnu tilefni því að hér er ýmislegt undir, m.a. hinar ýmsu öldrunarstofnanir. Það er ekki vegna þess að nógir peningar séu til í Framkvæmdasjóði aldraðra, það er vegna þess að það verður að fara aðra leið, það þarf að fara svokallaða leiguleið. Menn þurfa að vera meðvitaðir um að við erum þá að dreifa kostnaðinum við framkvæmdirnar til lengri tíma og það er afskaplega mikilvægt, virðulegi forseti, af fenginni reynslu að við sem förum með fjárveitingavaldið séum meðvituð um staðreyndir mála og fögnum ekki að ósekju. Hér erum við að taka lán frekar en að nýta þá fjármuni sem eru til staðar til stofnfjárkaupa.

Hæstv. forseti. Við erum komin inn í þann kafla í fjárlagafrumvarpinu, við 2. umr., þar sem verið er að gera verulegar breytingar á aðhaldskröfunum í sambandi við heilbrigðismálin. Eins og hér hefur áður komið fram fékk fyrrverandi hæstv. heilbrigðisráðherra það verkefni að skera niður um 5%. Það hefur tekist að breyta því og lækka þá aðhaldskröfu niður í 3%, úr 4,7 milljörðum kr. niður í 3 milljarða kr. Það var ákveðið í þeirri endurskoðun að þessi breyting ætti sér fyrst og fremst stað á 13 heilbrigðisstofnunum sem eru dreifðar víðs vegar um landið þar sem átti að skera niður um 3 milljarða kr. og þeirri tölu breytt í 1,3 milljarða kr. Það er um að ræða verulega lækkun. Í framhaldinu hefur verið ákveðið að sett verði á fót samráðsnefnd sem mun fylgjast með framkvæmdinni á þessu og endurskoða þær aðgerðir sem þarna er verið að grípa til, hafa stöðugt eftirlit með því og undirbúa þannig fjárlög fyrir árið 2012. Ég vona að í framhaldi af þessari vinnu náist meiri sátt um heilbrigðiskerfið því að við þurfum á því að halda að það sé öflugt og starfi vel um hinar dreifðu byggðir. 

Virðulegur forseti. Í þeim lið sem við erum að fara að greiða atkvæði um eru ýmsar aðgerðir um heilbrigðismálin. Það er verið að draga til baka að talsverðu leyti boðaðan niðurskurð og er það mjög vel. Það var farið yfir þetta mál í heilbrigðisnefnd og lagt mat á þörf á þjónustu víðs vegar um landið. Það var reynt að leiðrétta gjöld fyrir rými og það var líka tekið tillit til smærri eininga og svokallaðra útstöðva og lagt mat á stöðugildi sem þarf til að sinna þjónustunni. Það er mitt mat að miðað við hvernig frumvarpið lítur út núna sé hægt að halda uppi eðlilegri heilbrigðisþjónustu í landinu á næsta ári. Ég tel hins vegar að það þurfi að gera mjög miklar kerfisbreytingar í heilbrigðisþjónustunni, sérstaklega í stofnanakerfinu, að það þurfi að sameina mun meira stofnanir en gert hefur verið og að til þess þurfi gríðarlega pólitískan kjark, bæði hjá ríkisstjórnarflokkunum og líka hjá stjórnarandstöðunni. 

Hæstv. forseti. Ég kýs eins og fleiri að koma upp undir þessum lið og nefna það að í því mikla efnahagshruni sem við höfum staðið frammi fyrir og erum að vinna okkur út úr núna, með þeirri efnahagsáætlun ríkisstjórnarinnar um að ætla að ná jöfnuði í fjármálum 2013 og sjálfbærni í ríkisfjármálunum, séu fjárlög næsta árs, 2011, þau erfiðustu sem við munum ganga í gegnum. Það var mjög erfitt fyrir fyrrverandi heilbrigðisráðherra að fá það hlutverk að vera innan þess ramma að skera niður um 4,7%, 4,8 milljarða kr., á næsta ári enda kom fram í frumvarpinu að það yrði endurskoðað milli 2. og 3. umr. Það er verið að gera það, það er vel og ég vitna til þeirra atkvæðaskýringa sem hér hafa verið fluttar og til 

Virðulegi forseti. Fjárlagafrumvarp er eðli málsins samkvæmt lagt fram á ábyrgð ríkisstjórnarflokka hverju sinni. Í því fjárlagafrumvarpi sem við erum núna að afgreiða við 2. umr. var m.a. gert ráð fyrir því að skerða mjög heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni. Þessu var mætt af fyllstu hörku af íbúum landsbyggðarinnar, talað um aðför að landsbyggðinni í því sambandi og atlögu að heilbrigðisþjónustunni. Það leið ekki nema vika frá því að fjárlagafrumvarpið hafði verið lagt fram þar til ljóst varð að ekki var þingmeirihluti fyrir þeirri stefnumótun sem þar birtist. Nú sjáum við að það er að takast að brjóta a.m.k. að miklu leyti á bak aftur þá stefnumótun sem birtist í fjárlagafrumvarpinu varðandi heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni. Þó er ekki nægilega mikið að gert. Hér er það boðað að skoða fáeinar stofnanir sem verða teknar til sérstakrar meðhöndlunar. Í því sambandi vek ég athygli á því hvað áhrærir t.d. sjúkrahúsið á Sauðárkróki að það mun búa við 12% skerðingu 

Virðulegi forseti. OECD hefur gert úttekt á heilbrigðiskerfi þjóðarinnar og sú stofnun mat það svo að það væri ekki bara lofsvert heldur væri líka hver króna nýtt til hins ýtrasta, 

Hæstv. forseti. Hér er sannarlega verið að greiða atkvæði um erfitt fjárlagafrumvarp enda fer tíminn í það eftir því. Hér erum við komin að liðunum um heilbrigðismál sem miklar deilur hafa verið um í þjóðfélaginu upp á síðkastið, eftir að fjárlagafrumvarpið kom fram. Sú stefnumótun sem þar var kynnt hafði aldrei verið rædd og slík stefnubreyting verður ekki gerð að mínu mati með því að setja hana fram í fjárlögum. 

Virðulegur forseti. Á Íslandi höfum við búið við mjög góða heilbrigðisþjónustu og munum gera áfram. Ég tel að við getum verið mjög stolt af henni til framtíðar þó að við séum að gera alls konar breytingar núna. Það er hægt að nýta fjármagnið betur. Við munum gera það í stofnanarekstrinum en við þurfum líka að gera aðrar breytingar, m.a. að koma hér á valfrjálsu tilvísanakerfi þannig að við nýtum betur fjármagnið sem fer til sérfræðiþjónustunnar. Að mínu mati er hægt að gera stórkostlega góða hluti í heilbrigðisþjónustunni með kerfisbreytingum. Það þarf hins vegar pólitískan kjark til að koma þessum breytingum á. Það var hægt að velja þá leið að skera flatt og það hefði kannski verið léttast fyrir ríkisstjórnina. Að mínu mati hefði sú leið ekki verið góð. Það hefði ekki verið gott að skera flatt. Þá er betra að reyna að forgangsraða og það hefur verið reynt. Það hefur hins vegar verið gengið allt of bratt fram. Nú er búið að draga það að talsverðu leyti til baka og engin stofnun fær meiri niðurskurð en 12% nema St. Jósefsspítali sem fær reyndar tæplega 40%. 

Virðulegi forseti. Við eigum að geta haft efni á menntun, heilbrigðismálum og öryggi og við skerum þar allra minnst niður í þeirri efnahagslægð sem nú blasir við okkur. Ég galt mjög varhuga við þeirri leið sem farin var í fjárlagafrumvarpinu og lýst sem aðför að heilbrigðisöryggi hringinn í kringum landið. Ég mótmælti því hressilega í ræðu og riti og geri enn. Ég tel að hér hafi verið gengið til baka og það varanlega og þessari kerfisbreytingu hrundið. Við munum hins vegar ekki geta breytt tvennu hér þótt við getum e.t.v. hagrætt inn í framtíðina, við getum ekki breytt íslensku landakorti og við getum ekki breytt íslensku veðurlagi. Þess vegna þurfum við á umdæmissjúkrahúsum að halda hringinn í kringum landið, á Ísafirði, Norðfirði og í Vestmannaeyjum, og þurfum líka sakir hagkvæmni að geta haft fólk á legudeildum heima í héraði. Ég gef þessu atkvæði mitt í trausti þess 

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um mjög erfitt fjárlagafrumvarp af því að við ætlum ekki að verja stórum hluta fjármuna okkar í vaxtagreiðslu næstu árin. Hér erum við að tala um heilbrigðisþjónustu. Allir Íslendingar hafa búið við mjög fína heilbrigðisþjónustu en auðvitað verðum við að horfast í augu við að þar þarf líka að spara. Það sem var erfiðast við að horfa á niðurskurðinn í heilbrigðisþjónustunni sem birtist í fjárlagafrumvarpinu var sá skortur á samráði sem þar kom fram og að niðurskurðurinn skyldi koma flatt upp á starfsfólk heilbrigðisstofnana um allt land. Úr því hefur nú verið bætt um leið og umtalsvert meira fjármagn hefur verið sett inn í þjónustuna. Áframhaldandi samráði hefur líka verið lofað og ég vona að við gerum þetta vel svo við fáum góða þjónustu um allt land á sem hagkvæmastan hátt. Gleymum því ekki að hér er líka um byggðamál, atvinnumál og jafnréttismál að ræða. Þess vegna verðum við að vanda okkur í þessu máli.

Frú forseti. Sú stefna sem ríkisstjórnin boðaði í fjárlagafrumvarpi sínu er að mínu mati algjört virðingarleysi við fólk sem býr í hinum dreifðu byggðum. Það var einfaldlega ekki hægt að una við svo „drastískar“ hugmyndir um stórfelldan niðurskurð hjá heilbrigðisstofnunum á landsbyggðinni. Það var fólkið í landinu sem stóð upp, sagði nei og hafnaði þessari stefnu. Nú hefur verið dregið úr þessu höggi en talsmenn ríkisstjórnarinnar hafa bætt við að það eigi samt að halda áfram á þessari braut, ekki sé um stefnubreytingu að ræða. Þess vegna ætla ég ekki að sitja hjá í þessari atkvæðagreiðslu. Þess vegna ætla ég að segja nei við þessari framtíðarsýn. Við búum í dreifbýlu landi. Ég skora á þingmenn hvar í flokki sem þeir standa 

Frú forseti. Ég sé ástæðu til að fagna þeim farsælu breytingum sem eru að verða á þessum liðum fjárlaganna og þakka fyrir að hæstv. velferðarráðherra skuli hafa sýnt þann ríka skilning sem hann hefur sýnt á þeirri gagnrýni sem fram kom á fyrstu drög fjárlagafrumvarpsins og þá það hvernig niðurskurðurinn kom niður á heilbrigðisstofnunum á landsbyggðinni. Það er hins vegar alveg rétt sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir hefur bent á, við getum ekki skorast undan því að fara í róttækar kerfisbreytingar og heildstæða stefnumótun í málefnum heilbrigðisþjónustunnar. Það mun krefjast kjarks og heildarsýnar vegna þess að, eins og hv. þm. Jónína Rós Guðmundsdóttir benti líka á, þetta er ekki aðeins velferðarmál heldur byggðamál, atvinnumál og mannréttindamál. 
            

Hæstv. forseti. Það er ágætt að menn dragi aðeins úr þeim misheppnuðu sparnaðarkröfum sem lagðar eru á þessar mikilvægu heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni. Það vekur athygli að hv. þingmaður og varaformaður fjárlaganefndar, Björn Valur Gíslason, sem taldi þetta mjög fínar hugmyndir í upphafi sé búinn að skipta um skoðun. Það er ágætt að menn láti segjast. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem hafa talað um að við skulum ekki láta hér staðar numið, við skulum ekki samþykkja að það verði farið í þessa stefnubreytingu þannig að talað sé um þessar heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni eins og um einhverja litla landspítala. Sumir talsmenn ríkisstjórnarflokkanna hafa leyft sér að segja það. Þetta er alrangt, og ljóst að menn vita ekkert um hvað þeir eru að fjalla. Það er þá ágætt að þessi mál hafa fengið þetta mikla umfjöllun. Hins vegar hef ég áhyggjur af því að með þessu útspili ríkisstjórnarflokkanna hafi athyglin verið dregin frá öðrum 

Frú forseti. Ég tek undir með fyrrverandi hæstv. heilbrigðisráðherra, hv. þm. Álfheiði Ingadóttur, sem sagði áðan að það væri ánægjulegt að fundist hefði svigrúm til að draga allverulega úr áformum um niðurskurð í heilbrigðismálum þannig að hlífa megi þessari viðkvæmu þjónustu. Hér eru greidd atkvæði um Heilbrigðisstofnun Suðurlands og Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Þar er dregið úr áformuðum 16–22% niðurskurði niður í 5,6% og eitthvað í kringum 8%. Það er mjög ánægjulegt að það tókst að færa hagræðinguna niður í þær tölur og samkvæmt upplýsingum frá báðum þeim stofnunum núna í dag sér hvorug þeirra fram á að þurfa að segja upp starfsfólki út af þessum tillögum heldur geta þær náð þessari hagræðingu fram með öðrum hætti. Auðvitað er það mikið fagnaðarefni af því að hér er um að ræða viðkvæma þjónustu, jafnréttismál, öryggi allra íbúa Íslandsbyggðarinnar til grunnþjónustu í heilbrigðismálum. Við hljótum öll að taka undir þakkir og árnaðaróskir til heilbrigðisyfirvalda 

Frú forseti. Ég minni á þann fyrirvara sem ég gerði við upphaf atkvæðagreiðslunnar og um leiðréttingar milli 2. og 3. umr. Ég tek líka undir orð þeirra sem hvetja til þess. Það er boðaður 3% niðurskurður yfir heildina en hann kemur misjafnlega niður. Hann kemur meira niður á landsbyggðinni en hér. Dæmi hafa komið fram um það og þau þarf að skoða mjög vandlega. Ég vil líka gera að umtalsefni hér um Heilbrigðisstofnun Suðurnesja að á Suðurnesjum er atvinnuástand hvað bágbornast á Íslandi. Slíku atvinnuástandi fylgja félagsleg, læknisfræðileg og heilbrigðisleg vandamál. Það verður að horfa til fleiri átta þegar menn skoða aðstæður heilsugæslustöðva. Ég minni líka á yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá fundi á Suðurnesjum um að styrkja menntakerfi, atvinnukerfi þar og aðra þjónustu við íbúana.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram, það er illskárra að horfa á þessar tillögur eins og þær standa núna en þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram. Ég vil aftur gera athugasemdir við þau vinnubrögð. Um alllanga hríð hefur óöryggi og óvissa verið aðaleinkenni starfsemi þessara tveggja heilbrigðisstofnana, á Suðurnesjum og Suðurlandi, og allra þeirra fjölmörgu sem voru líka með slíkar hagræðingarkröfur gerðar á sig í fjárlagafrumvarpinu. Það er algjörlega óboðlegt fyrir þessar stofnanir, fyrir þessi samfélög sem treysta á mikilvæga þjónustu þessa heilbrigðiskerfis, að búa við þetta óöryggi. Jafnvel þó að þessi niðurskurður hafi verið dreginn til baka sem þessu nemur núna 

Virðulegi forseti. Í dag erum við að tala um tölur og á bak við þessar tölur er fólk víðs vegar um land. Við sem ræðum pólitík fjöllum um stefnumótun og ríkisstjórnarflokkarnir segja okkur og hafa sagt okkur í fjárlagafrumvarpinu hvert þeir vilja stefna með heilbrigðismál þjóðarinnar. Það var gert án samráðs, það var gert án undanfarandi umræðna. Hér segja þingmenn stjórnarflokkanna að þeir séu bara tiltölulega ánægðir með að dregið sé úr hagræðingunni. Það á hvergi að hvika frá þeirri stefnu sem var boðuð í fjárlagafrumvarpinu. Ég sat á borgarafundum með mörgum þessara hv. þingmanna sem lofuðu að þeir mundu berjast gegn þessari stefnu í fjárlaganefnd en standa ekki við þau orð í dag. Mér finnst það miður, það er ljótt að lofa svona upp í ermina á sér og ég mun enn á ný segja nei við þessari stefnu.

Frú forseti. 12 af 13 heilbrigðisstofnunum hafa fengið leiðréttingar á fjárlagafrumvarpinu. Ein situr eftir, St. Jósefsspítali í Hafnarfirði. Nú er heilbrigðisráðherra búinn að lýsa því yfir að það eigi að sameina St. Jósefsspítala og LSH. Ég ætla ekki endilega að mæla gegn þeirri sameiningu en hana verður að gera á ákveðnum forsendum. Það þarf að eyða óvissu fólksins og það þarf að sýna fram á að þetta sé sameining en ekki yfirtaka. Við getum lesið út úr skjölunum í dag að þetta sé yfirtaka af því að niðurskurðurinn er enn þá allur á St. Jósefsspítala en enginn á móti á LSH. Í öðru lagi vil ég geta þess sérstaklega að það þarf að gæta að því við þessar viðræður að haft sé samráð og ekki sama vinnulag og var viðhaft við gerð fjárlagafrumvarpsins um heilbrigðismálin. Við þurfum líka að passa upp á þekkinguna sem hefur byggst upp á mörgum áratugum á St. Jósefsspítala varðandi meltingarsjúkdóma 

Virðulegi forseti. Hver hefði trúað því upp á hina svokölluðu norrænu velferðarríkisstjórn undir stjórn heilagrar Jóhönnu Sigurðardóttur, hæstv. forsætisráðherra, að í þessu fjárlagafrumvarpi yrði að finna 

Virðulegur forseti. Við erum að fjalla um St. Jósefsspítala. Það er verið að milda niðurskurðinn þar eins og annars staðar. Þetta eru reyndar háar tölur, það er verið að milda hann úr 51% í 37% en það stendur líka til að sameina St. Jósefsspítala og Landspítala – háskólasjúkrahús. Það er búið að koma á laggirnar nefnd sem á að skoða það mál og ég hef þá trú að út úr því samstarfi gæti komið öflug heilbrigðisþjónusta á St. Jósefsspítala. Þá verður þar að mínu mati annaðhvort áfram öflug kvenlæknaþjónusta ásamt grindarbotnsteyminu eða öflug meltingarfæraþjónusta. Þetta er nokkuð sem St. Jósefsspítali og Landspítali eiga eftir að ræða saman um og ég hef það mikla trú á báðum þessum stofnunum að ég held að við munum fá öflugri þjónustu út úr sameinaðri stofnun en út úr þessum tveimur stofnunum eins og þær eru í dag 

Hæstv. forseti. Það hefur komið fram hjá hv. þm. Siv Friðleifsdóttur með hvaða hætti á að standa að þessari sameiningu. Það er þegar búið að skipa samráðshóp sem á að vinna að þessu, tveir frá hvorum aðila auk þess sem heilbrigðisráðuneytið á aðild að hópnum. Það er sá hópur sem á að ákveða hvorum megin maður sinnir best þjónustunni á sem hagkvæmastan hátt og hvaða verðmæti felast í aðgerðum á hvorum stað fyrir sig. Það skal ég segja að þó að ég sé ágætlega menntaður maður treysti ég öðrum betur en sjálfum mér til að meta hvorum megin hlutirnir eiga að vera þótt aðrir telji sig þess umkomna að meta það úr ræðustól án sérstakrar skoðunar. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram að það skiptir mjög miklu máli að eyða óvissu í heilbrigðismálum. Þess vegna þurfum við að móta stefnu til lengri tíma. Hér hefur verið kastað fram skýrslum eins og Kragaskýrslunni á sínum tíma. Það hefur komið fram áður við umræður um St. Jósefsspítala þannig að verkefni næsta árs er einmitt að vinna úr þessum hugmyndum, reyna að komast áfram og til botns í málinu og reyna að skapa öryggi til lengri tíma. Það er það sem verið er að leggja grunn að hér. Þessu til viðbótar vil ég bæta við um Heilbrigðisstofnun Suðurnesja sem kom ekki fram 

Virðulegi forseti. Allir þingmenn eru í því erfiða verkefni að skera niður og hér halda menn magnþrungnar ræður. Það er í sjálfu sér rétt að bak við tölurnar sem verið er að skera niður er fólk. Maður mundi þá ætla að það væri auðvelt fyrir okkur að taka það niður sem er fullkomlega óþarft. Hér er um að ræða stofnun sem er fullkomlega óþörf en meiri hlutinn ætlar að bæta peningum í hana. Þetta er stofnun að mestu leyti í kringum bankaráð Landsbankans og hún á m.a. að fylgja eftir eigendastefnu ríkisins sem henni hefur ekki tekist að gera. Öllum markmiðum stofnunarinnar er hægt að ná með öðrum hætti en að búa til bankabákn. Virðulegi forseti. Það er ekki sannfærandi þegar stjórnarþingmenn koma hingað og tala um að þeir vilji koma í veg fyrir niðurskurð hér og þar á meðan þeir auka 

Virðulegi forseti. Ég bendi bara þingmönnum á að í sambandi við þann niðurskurð á heilbrigðissviði sem við greiddum atkvæði um áðan vorum við að tala um 3 milljarða kr. sem raska öryggismörkum fólks um allt land. Hér ætluðum við að hlaupa yfir lið sem heitir ófyrirséð útgjöld upp á 3,9 milljarða kr., þ.e. um 1 milljarði kr. hærri tala en sú tala sem við erum búin að hafa mestar áhyggjur af í marga mánuði. Við höfum gagnrýnt að sú stefna sem ríkisstjórnin kom fram með hafi ekki verið í samráði við fagmenn og heimamenn um allt land. Ég vil lýsa því yfir, og hefði gjarnan viljað heyra hæstv. ráðherra lýsa því yfir líka, að stefnan er röng. Hæstv. ráðherra hefði átt að segja að menn hefðu snúið frá henni og mundu snúa sér að samráði og reyna að byggja þetta upp á nýjan hátt. En í þessum lið væri ágætt að það kæmi fram einhver stefna 

Virðulegi forseti. Eins og fyrri ræðumaður gagnrýni ég þessi ófyrirséðu útgjöld upp á tæpa 4 milljarða kr. 4 þús. millj. kr. eru skildar eftir handa ríkisstjórninni til að ráðstafa í eitthvað sem heitir ófyrirséð. Ófyrirséð útgjöld eru ófyrirséð og óvænt, eins og t.d. í gengismálum, verðlagsmálum og vegna kjarasamninga. Ég heiti á ríkisstjórnina að nota þessa peninga þá í þau óvæntu útgjöld sem hér um ræðir en ekki einhver gæluverkefni og eitthvað annað sem  
            

Virðulegi forseti. Það eru mjög margir liðir undir þessu yfirliti, m.a. Sjúkratryggingar Íslands. Hér hefur mönnum orðið tíðrætt um heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni og þá vek ég athygli þingheims á því að gert er ráð fyrir 3 þús. millj. kr. niðurfærslu hjá Sjúkratryggingum Íslands. Það hefur hvergi komið fram hvernig á að ná því fram, það á eftir að móta þá stefnu. Þetta er nákvæmlega það sama og gerðist í fyrra. Niðurstaðan varð sú að hæstv. ríkisstjórn hamaðist á forstjóra viðkomandi stofnunar og endaði með að reka stjórnina. Það náðist enginn árangur og Ríkisendurskoðun lagði sérstaka áherslu á að það væri hæstvirts ráðherra og ríkisstjórnar að koma fram með stefnu í þessu máli. Ég hvet hæstv. ríkisstjórn til að koma fram með stefnu í þessu máli 

Virðulegi forseti. Hér er gert ráð fyrir ófyrirséðum útgjöldum og tilfærslum hjá fjölda stofnana og vegna fjölda verkefna. Ég hef ekkert við það að athuga að gert sé ráð fyrir ófyrirséðum útgjöldum.  
            

Virðulegi forseti. 113. liður á í rauninni heima með 112. lið sem atkvæði voru greidd um áðan. Það sem ég vildi leggja áherslu á er að við framsóknarmenn ætlum að leggja fram breytingartillögur þar sem við boðum hækkun á þessum lið. Við teljum að það verði að gera betur vegna þess að gríðarlegur niðurskurður hefur orðið á samgöngumálum á landsvísu. Hann hefur fyrst og fremst bitnað á smærri samgönguverkefnum. Það má nefna einbreiðar brýr, olíuburð vega og almennt viðhald vega sem telja má nánast ófæra víða um land. Við teljum að hið aukna framlag muni skapa vinnu, ekki síst hjá hinum smærri verktökum sem hafa orðið afar illa úti í efnahagshruninu.

Forseti. Hér eru gerðar verulegar breytingar til bóta varðandi Jöfnunarsjóð sveitarfélaga og ég fagna því. Þar er um að ræða tvíþættar aðgerðir, annars vegar í tengslum við yfirfærslu málefna fatlaðra sem við sjálfstæðismenn styðjum af heilum hug og hins vegar er verið að leggja inn í jöfnunarsjóðinn aukið fé til að draga til baka þær fyrirhuguðu breytingar sem ætlunin var að gera á húsaleigubótum og bótakerfi landsmanna. Það er fagnaðarefni að þau áform sem birtust í fjárlagafrumvarpinu eru dregin til baka með þessum hætti.

Frú forseti. Í þessum lið eru dulin fjárframlög til húsaleigubóta. Við sjálfstæðismenn í hv. félagsmálanefnd höfum beðið um sérstakan fund um málefni þeirra heimila sem eru leigutakar. Sá hópur telur um 20 þús. heimili. Sjötta hvert heimili á Íslandi hefur fallið dálítið í skuggann af umræðu um vandamál skuldara og ég tel að það þurfi virkilega að fara að skoða vandamál þessa fólks, sérstaklega þeirra sem hafa orðið atvinnulausir vegna þess að atvinnuleysið er forsendubrestur. Fólk þarf að borga verðtryggða húsaleigu og hefur jafnvel dottið niður í tekjum um fleiri hundruð þúsund króna, sum heimili sem hafa orðið atvinnulaus, og lent í verulega miklum vanda. Ég hygg að þegar hv. félagsmálanefnd hefur skoðað þetta og séð í hvers konar ógöngum sumir leigjendur hafa lent verði að hækka 

Virðulegi forseti. Á sama hátt og við gagnrýnum harðlega það sem við teljum ábótavant í frumvarpinu er það mjög sanngjarnt af okkur framsóknarmönnum, finnst mér, að hrósa því sem vel er gert. Þarna er dregin til baka óskynsamleg niðurskurðarkrafa á sveitarfélög sem mörg hver eiga mjög um sárt að binda, ekki síst þau sveitarfélög sem eru komin á vonarvöl og til eftirlitsnefndar sveitarfélaga. Þess vegna vildi ég hrósa fyrir þetta framtak. Það er hins vegar afar mikilvægt að til framtíðar verði komið á fastri reglu í fjármálalegum samskiptum ríkis og sveitarfélaga. Þetta eru jafningjar í opinberri stjórnsýslu, tvö stig sem eiga að koma fram hvort við annað sem tveir bræður eða tvær systur.

Hæstv. forseti. Það er ánægjulegt að eftir fjölmörg ár sé loksins farið að ræða það í þingsal að flytja málefni fatlaðra yfir til sveitarfélaga. Hins vegar er mjög gagnrýnivert hversu seint frumvarpið kemur inn í þingið. Ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu vegna þess að ég tel ekki ljóst að þingið hafi farið nægjanlega gaumgæfilega yfir þetta frumvarp. Við ætluðum okkur að draga lærdóm af þeirri reynslu sem undanfarin ár hafa fært okkur um stjórnsýsluna og vinnubrögð Alþingis. Við verðum að gefa þingnefndunum færi á því að vinna mál almennilega, kynna sér þau að fullu, og að mínu mati er ekki enn útséð með það hvort hv. félags- og tryggingamálanefnd fái nægilegan tíma og svigrúm til að sinna þessu máli með þeim hætti sem nauðsynlegt er í þessum stóra og viðamikla málaflokki sem er gríðarlega mikilvægur. Það er gott að til standi að færa hann til sveitarfélaganna, hins vegar megum við ekki gleyma því að vera samkvæm 

Hæstv. forseti. Ég get ekki stutt þennan lið þar sem ég er alfarið mótfallin því að þessi stofnun verði búin til. Ég tel það fyllilega óþarft og ég tel ekki góða ráðstöfun á skattfé almenning að búa hana til. Það er hægt að koma þessum verkefnum fyrir hjá þeim stofnunum ríkisins sem þegar eru til staðar og vísa ég þá fyrst og fremst til Þjóðskrár sem heldur utan um mjög mikið efni um fasteignir, gögn fyrir byggingarfulltrúa o.s.frv. Það þarf að endurskoða þetta. Það þarf að fara vel með skattfé almennings á þessum tímum og ég hvet umhverfisnefnd til að fara vel yfir þetta og láta það ekki gerast að við förum þessa dýru leið þegar önnur leið er til staðar.

Forseti. Mér kemur á óvart að meiri hluti Sjálfstæðisflokksins skuli í þessari atkvæðagreiðslu taka afstöðu til breytinga sem við erum að gera á þinginu, bæði í skipulagslögum, mannvirkja- og brunavarnalögum. Ég skil ekki þá röksemd síðasta hv. ræðumanns að Þjóðskrá eigi að taka við eftirliti með brunavörnum á Íslandi. Mér kemur það á óvart. Við erum að vinna verk í þinginu sem sjálfstæðismenn hafa unnið með okkur, þeir sem í nefndinni eru.  
            

Frú forseti. Það er ánægjulegt að koma upp og ræða þetta mikla framfaramál. Eftir gott samstarf þingmanna úr öllum flokkum hefur málum lyktað þannig að meiri hluti fjárlaganefndar hefur lagt fram tillögu um að setja 350 millj. kr. í auknar framkvæmdir á sviði ofanflóðavarna. Það eru framkvæmdir í Neskaupstað og á Ísafirði. Með þessum aðgerðum tryggjum við öryggi íbúa í þessum byggðarlögum. Það eru heilmiklir fjármunir til í þessum sjóði. Betur má samt ef duga skal, það eru fleiri framkvæmdir sem mega ekki bíða öllu lengur. Ég get nefnt til að mynda ofanflóðavarnir á Siglufirði. Það er mikilvægt að við höldum þessu áfram og ég hvet okkur alla, hvar sem við stöndum í flokki, þingmenn, til að standa vörð um öryggi íbúða og fólks á þessum svæðum auk þess gleðilega að þetta mun skila hundruðum ársverka á næstu 

Virðulegi forseti. Við skulum ekki gleyma því að ofanflóðasjóður var á sínum tíma stofnaður til að verja mannslíf. Það sem hefur verið gert í uppbyggingu á því sviði hefur skipt gríðarlega miklu máli fyrir byggðina í landinu og íbúana. Ég ætla að fullyrða, og þekki það af eigin reynslu, að þar hefur verið vel að verki staðið. Þessi uppbygging hefur skipt gífurlega miklu máli fyrir íbúa víða um landið. Þess vegna er mjög mikilvægt að hvika í engu frá áætlunum sem hafa verið settar fram um uppbyggingu á þessu sviði og það sem hér er verið að gera með þessari fjárveitingu er viðleitni í þá átt. Ég styð þetta mál til viðbótar við það auðvitað að þetta skiptir máli í atvinnulegu tilliti. Þetta mun fjölga störfum sem skiptir máli og það munar um það á þessum tímum. Aðalatriðið er samt að við erum að búa til aðstæður til að verja mannslíf í landinu.

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til aukningu upp á 350 millj. kr. til uppbyggingar á snjóflóðavarnagörðum í Neskaupstað og á Ísafirði. Mig langaði bara að segja hér örstutt að ég fagna þeirri samstöðu og samvinnu sem átti sér stað í fjárlaganefnd þannig að þetta gæti orðið að veruleika.

Frú forseti. Nú eru 15 ár liðin frá einhverjum hrikalegustu snjóflóðum á Íslandi, á Flateyri og í Súðavík. Það fer vel á því í ljósi þeirra mannslífa sem eru í húfi og þeirra atvinnutækifæra sem eru í boði að gefa umtalsvert í, sækja í þessa sjóði sem eru nokk digrir með allmarga milljarða innan borðs og sækja fram í öryggismálum og atvinnumálum,  
            

Virðulegi forseti. Ég fagna þessari stefnubreytingu og því að nú eigi að opna bankabókina og hefja framkvæmdir í Neskaupstað og á Ísafirði. Það sem mig langaði til að segja um þetta er að þessar framkvæmdir hafa verið tafðar með einhverri aumustu afsökun sem ég hef heyrt, að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn banni það að fara út í þessar framkvæmdir. Ég hef ekki heyrt þær aumari. Eins og ég segi fagna ég þessu gríðarlega. Ég ólst sjálfur upp í Neskaupstað og var þar þegar snjóflóðin féllu og m.a. skyldmenni mín létust þannig að ég veit að þetta skiptir miklu máli fyrir hugarástandið á þessum stöðum. Það er mikilvægt að þetta mál skuli hafa fengið framgang.

Forseti. Ég fagna þeirri tillögu sem hér er lögð fram. Ég var bæjarstjóri á Ísafirði þegar flóðin féllu á Súðavík og Flateyri og í kjölfar þeirra var ráðist í að stofna þennan sjóð með þeim hætti að leggja álögur á hvert einasta heimili í landinu. Þeir fjármunir safnast upp í þessum ofanflóðasjóði. Þessum fjármunum var ekki ætlað að bíða. Þetta var gjörð sem var samþykkt og staðfest til að verja fólk. Árlegir vextir af innstæðunni eins og hún er núna nema áætlaðri fjárveitingu. Í sjóðnum eru 7 milljarðar kr. Þeir eiga ekki að bíða eftir því að eitthvað gerist. Það á að nota þetta fé og ég fagna þessari breytingu. 
            

Hæstv. forseti. Ég fagna því sem hér er lagt til, þ.e. að auka framlög til ofanflóðasjóðs til að gefa í hvað varðar framkvæmdir. Það þekkja þeir vel, virðulegi forseti, sem hafa búið og búa á stöðum þar sem snjóflóðahætta er fyrir hendi. Þeir þekkja líka vel sem búa á stöðum þar sem byrjað er að vinna snjóflóðavarnir hversu mikilvægt þetta er. Þess vegna fagna ég því að þetta skuli loksins komið inn núna, þessar 350 millj. kr. sem verið er að gefa í til snjóflóðavarna í Neskaupstað og á Ísafirði til að hefja þær framkvæmdir. Aðrar koma svo í framhaldi af því á næstu árum vegna þess að það verður að halda áfram. Eins og hér hefur komið fram, virðulegi forseti, er þetta skattur sem allir landsmenn greiða í ofanflóðasjóð. Hann er notaður til að verja byggðir og fólk. Því verður að halda áfram. Auk þess er þetta mjög atvinnuskapandi og er einn þáttur í því sem ég hef talað um við þessa fjárlagaumræðu að muni gerast á næsta ári, þ.e. að atvinna muni aukast, þar með hagvöxtur og þá munum við sjá betri tíð með blóm í haga á næsta ári. 
            

Frú forseti. Ég fagna þessari tillögu sem á að styrkja rekstur náttúrustofa vítt og breitt um landið. Þar hefur fjárlaganefnd þingsins þurft að taka frumkvæði enn eitt skiptið. Staðreyndin er sú að forstöðumenn þessara stofnana hafa þurft að ganga bónleiðir til borgarinnar og ræða við fjárlaganefnd og við ráðherra um hvort þar eigi að auka framlög til þessara stofnana á milli 1. og 2. umr. Þessu fyrirkomulagi verðum við að fara að breyta. Þær upphæðir sem hér eru lagðar til eiga að fara inn í fastan grunn til reksturs á þessum stofum sem standa undir stórmerkilegu starfi vítt og breitt um landið, mjög mikilvægu að mínu viti. Ég hvet hv. þingmenn og þá hæstv. ríkisstjórn sem mun semja næstu fjárlög, ég er ekki viss um að það verði sú sem situr í stólunum í dag, til að breyta þessu vegna þess að þetta fyrirkomulag er gjörsamlega óþolandi.

Forseti. Það er ánægjulegt að náttúrustofurnar skuli hafa farið heldur betur út úr þessum niðurskurði en á horfðist í fyrstu. Þær gegna miklu og merku hlutverki í héraði. Þá er rétt að rifja upp að það er ekki ríkið sem rekur náttúrustofurnar heldur eru þær reknar sameiginlega af héraðinu og ríkisvaldinu. Er ekkert nema gott um það að segja, ef við hefðum meira fé ættum við að láta það renna í þennan farveg, nema það að enn einu sinni verður ein náttúrustofan út undan, nefnilega Náttúrufræðistofa Kópavogs sem vinnur mjög merkt starf á suðvesturhorninu og við Þingvallavatn. Við getum öll í miðjum þessum fögnuði tekið höndum saman um að það verði ekki áfram svo á næstu árum. 
            

Virðulegi forseti. Það er ástæða til að fagna því að það skuli reynt að rétta hlut náttúrustofanna í landinu. Náttúrustofurnar hafa mátt búa við það, eins og hér hefur komið fram, að berjast stöðugt fyrir fjárveitingum til þessara sérstöku verkefna. Það er auðvitað kominn tími til að við breytum þessu, sérstaklega í ljósi þess að það var samþykkt við afgreiðslu náttúruverndaráætlunar, í fyrra að ég hygg, að ætla náttúrustofunum í fyrsta skipti eðlilegt hlutverk í því að undirbúa og fylgja eftir náttúruverndaráætlunum. Þess vegna er óþolandi fyrir náttúrustofurnar um landið að búa við þessa fjárhagslegu óvissu. Það er eðlilegt að búinn sé til fjárhagslegur rammi af hálfu framkvæmdarvaldsins við framlagningu fjárlagafrumvarpsins sem snýr jafnt að náttúrustofunum og öðrum sambærilegum rannsókna-, þróunar- og vísindastofnunum í landinu.

Frú forseti. Hér er dæmi um fjárlagalið sem á að flytja heim í hérað. Þessir ágætu liðir sem varða náttúrustofur víða um land þiggja molana af borði miðstýringarvaldsins ár eftir ár og ég lít svo á  Fjárveitingavaldið úthlutar þessum stofum eftir sem áður og þess vegna eru þær gjörsamlega háðar miðstýringarvaldinu í Reykjavík. Fjárveitingavaldið til þessara liða á að flytja heim.

Virðulegur forseti. Umræður um fjárlagafrumvarpið á undanförnum vikum og ýmsar yfirlýsingar í dag undirstrika að eitthvert brýnasta verkefni íslenskra stjórnmála er að gera Ísland að einu kjördæmi.  
            

Frú forseti. Ég geri athugasemd við þennan lið og greiði atkvæði gegn honum. Þetta eru allt of háar upphæðir, þetta slagar upp í 20% af öllum tekjum ríkissjóðs, rétt tæp 17%. Ég tel ekki haldið rétt á skuldamálum og skuldastýringu ríkissjóðs og að það hafi ekki verið gert síðan í hruninu. Allar OECD-þjóðir utan Íslands og Danmerkur eru með sérstaka sjálfstæða stofnun sem stýrir skuldum ríkissjóða. Það er talið nauðsynlegt til að koma að faglegri sérfræðiþekkingu í málinu. Danmörk er tekin sem dæmi í skýrslum OECD um hvernig hlutirnir eiga ekki að vera. Þeir eru með skuldastýringu sína í seðlabanka sínum eins og við erum með hér. Þeir hafa ekki þorað að tjá sig um Ísland enn þá og skuldastýringu okkar en við skulum vona að það sé ekki af vondu einu saman. Þetta er atriði sem þarf að breyta því að þetta slagar upp í 20% af tekjum ríkisins. Það verður að passa 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Helga Hjörvar um að stoppa glórulausan hallarekstur ríkissjóðs. Ég bendi á að á síðasta ári var áætlað að við mundum greiða um 94 milljarða kr. í vexti. Sú tala breyttist um 24 milljarða kr., fór niður í 70 milljarða kr., en það var skýrt þannig að ónákvæmni hefði gætt í áætlanagerð fjármálaráðuneytisins. Ég vek athygli á því um hve gríðarlega háar tölur er hér að ræða og jafnvel þó að liðurinn hafi hækkað um 1,4 milljarða kr. er það í rauninni stór hluti af þeim niðurskurði sem á að taka í heilbrigðiskerfinu. Ég fagna því hins vegar að hluti breytinganna frá því á þessu ári er skýrður með því að við erum að taka minni lán frá samstarfsþjóðum í efnahagsáætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Það er það sem við framsóknarmenn höfum talað fyrir, okkur þótti óráðlegt á sínum tíma 

Virðulegi forseti. Ég vek athygli þingheims á því að að öllum líkindum er þessi liður orðinn úreltur nú þegar.

Rétt.

Nokkrir þingmenn hafa skotist fram og komist á vefinn og þar er verið að kynna fyrir öllum sem hann skoða nýjan Icesave-samning.  
            

Frú forseti. Það er rétt að þessi liður er allt of hár og við þurfum að vinna öll saman að því að ná niður halla á ríkissjóði. Við sjálfstæðismenn viljum gera það með því að stækka kökuna, með því að auka atvinnu í landinu með öllum ráðum. Það er samt ýmislegt gott í þessu. Lánshæfismat landsins hefur lækkað, vextir eru lækkandi úti í heimi og innan lands líka og krónan að styrkjast þannig að það er ýmislegt jákvætt í þessu. Það sem gæti raskað þessu allverulega er ef menn taka aftur yfir Icesave. Ég hafna því ekki alveg alfarið 

Frú forseti. Eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal benti á áðan hneykslast hv. þingmenn stjórnarliðsins á því hvers lags upphæðir við erum að tala um, yfir 70 milljarðar kr. sem ríkið þarf að greiða í vexti, um leið og blessunarlega var komið í veg fyrir að algerlega óásættanlegir samningar vegna Icesave yrðu að lögum, samningar sem hefðu kostað okkur ríflega 40 milljarða kr. á ári og væru orðnir yfir 80 milljarðar kr. í dag. Hver væri þá staða ríkissjóðs? Ég spyr að því. Blessunarlega var komið í veg fyrir það. En mér sýnist, því miður, sem sömu vinnubrögðin haldi áfram. Mér hafa verið afhentar fréttir af mbl.is, heilar tvær, þar sem greinilegt er að almenningur sem er núna heima hjá sér að lesa mbl.is veit miklu meira um þetta Icesave-samkomulag en sá þingheimur sem hér er. Þessi vinnubrögð eru 

Virðulegi forseti. Hér er verið að senda skattgreiðendum reikninginn vegna vanhugsaðrar ákvörðunar um afnám aflamarks í rækju sem þess utan er mögulega ólögleg. Eðlilegast hefði verið að falla frá þessari ákvörðun. Það er hins vegar ekki gert og því vil ég ekki standa í vegi fyrir því að Byggðastofnun verði gerð starfhæf. Með ákvörðun hæstv. ráðherra fór lögbundið eiginfjárhlutfall Byggðastofnunar niður fyrir lögbundin mörk og við því þarf að bregðast með einhverjum hætti. Það er hins vegar áhyggjuefni að reikningurinn skuli sendur skattgreiðendum. Eðlilegra hefði verið að leiðrétta ranga ákvörðun.

Forseti. Ég greiði þessum lið atkvæði mitt í því trausti að úttekt iðnaðarráðuneytisins á framtíðarfyrirkomulagi lánastarfsemi stofnunarinnar - hvað eru mörg eignarföll í þessu? - verði kynnt og hún rædd áður en þessu fé verður komið til skila. Ég tel að að þessu gerðu eigi Alþingi að rannsaka sjálft hvernig fer um Byggðastofnun í framtíðinni og þar kemur auðvitað helst til álita hvort ekki eigi að leggja stofnunina niður.

Hæstv. forseti. Hér er fjallað um Byggðastofnun og enn einu sinni þarf að gefa með henni til að koma henni í rétt CAD-hlutfall. Hér hefur verið talað um hvers vegna það hafi verið gert. Það getur vel verið að einhver hluti af því sé vegna þess að rækjuveiðar hafi verið gefnar frjálsar. Hluti af því er líka erfðagóss frá fyrri ríkisstjórn í tíð þeirra þar sem - 

Frú forseti. Þegar hv. fjárlaganefnd tekur þetta mál inn milli 2. og 3. umr. skora ég á hana að breyta þessu ákvæði. Hér stendur nefnilega, með leyfi frú forseta: „7.17 Að veita Nýjum Landspítala ohf. skammtímalán vegna undirbúnings hönnunar nýs Landspítala við Hringbraut.“ Þetta er ótakmarkað. Þetta er gjörsamlega ótakmarkað og stenst ekki 41. gr. stjórnarskrár: „Ekkert gjald má greiða af hendi, nema heimild sé til þess í fjárlögum eða fjáraukalögum.“ Það er ekki hægt að setja ótakmarkaðar upphæðir í fjárlög.

Rétt.

Virðulegi forseti. Hér er verið að veita ótakmarkaða heimild eins og kom fram rétt áðan. Hins vegar höfum við áður haft þetta mál til umræðu í fjárlaganefnd og þá var sagt að í rauninni ætti ekki að nota neitt af fé almennings vegna undirbúnings byggingarinnar. Nú er það brostið og hér er verið að leggja til skammtímalán vegna leigu á lóðum, nokkuð sem átti að vera sjálffellt. Ég held að við þurfum að endurskoða ákvörðunina í heild sinni. Það liggur líka fyrir núna að það á ekki að ráðast í samgöngumiðstöð. Borgaryfirvöld hafa rætt um að þau vilji sjá Reykjavíkurflugvöll burtu af svæðinu og þar með eru að mínu mati forsendur þess að nýr háskólaspítali verði reistur á þessu svæði brostnar. Ég vona að þetta verði rætt á faglegum grundvelli í fjárlaganefnd.

Frú forseti. Ég vil við lok þessarar atkvæðagreiðslu þakka fjárlaganefnd alveg sérstaklega fyrir mikil og vel unnin störf og ekki síst formanni hennar, Oddnýju Harðardóttur, sem er fyrsta konan sem gegnir embætti formanns fjárlaganefndar. Það spillir örugglega ekki fyrir að hún er kennaramenntuð eins og kom fram fyrr við þessa löngu atkvæðagreiðslu. Innihald þessa frumvarps er að sönnu býsna erfið birtingarmynd þeirra óskapa sem gengu yfir Ísland á árinu 2008 en það má líka segja að það sé til marks um að við erum að ná tökum á ástandinu, við erum að ná miklum árangri í ríkisrekstrinum eins og m.a. nýjar tölur eftir fyrstu 10 mánuði þessa árs bera með sér og við erum sannarlega á réttri leið út úr kreppunni og erfiðleikunum. Það sem hefur verið rætt í dag skiptir miklu máli í þeim efnum. Það urðu fróðlegar umræður um hinn þungbæra vaxtakostnaðarlið sem ég velti dálítið fyrir mér í hvaða samhengi voru við atkvæðaskýringar almennt að öðru leyti. Allir voru sammála um að það væri vont að borga 73 þús. millj. kr. í vexti