Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um klukkan 11 í dag, að loknum dagskrárliðnum Störf þingsins, fer fram umræða utan dagskrár um atvinnumál og atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar. Málshefjandi er hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir. Iðnaðarráðherra, Katrín Júlíusdóttir, verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Frú forseti. Það hefur ekki farið fram hjá neinum þær miklu umræður sem hafa verið í samfélaginu og í sölum Alþingis í síðustu viku um hina svokölluðu Icesave-reikninga og þau gjöld og þær skuldbindingar sem munu fyrirsjáanlega lenda á íslenska ríkinu, verði það samkomulag efnt sem íslenskir samninganefndarmenn hafa sett stafina sína undir í viðræðum við bresk stjórnvöld. Það hefur líka komið fram í þessum umræðum að það virðist vera svo að draga megi í efa að meirihlutavilji sé á Alþingi fyrir slíku samkomulagi. Ég vil því beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra hvort ríkisstjórnin hafi, þegar samningamönnunum var heimilað að setja stafina sína undir þetta samkomulag, verið búin að ganga úr skugga um að það væri meiri hluti á Alþingi fyrir slíkri gjörð. Ég vísa m.a. til þess að fyrr í vikunni var beint fyrirspurn til hv. formanns þingflokks Vinstri grænna og það var ógerningur að ráða af því svari hvort nægilega margir þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs styddu þetta mál til þess að hægt væri að mynda meiri hluta hjá stjórnarliðinu fyrir slíkum samningi. Það er því ástæða í ljósi mikilvægis þessa máls að hæstv. forsætisráðherra geri þinginu grein fyrir því hvort búið hafi verið að ganga úr skugga um það í þingflokkum þessara flokka þegar samninganefndarmennirnir fengu þetta umboð að nægilega margir þingmenn stjórnarliðsins hygðust styðja þennan gjörning þannig að fyrir honum væri meiri hluti á Alþingi.

Hæstv. forseti. Icesave-málið var vitaskuld rætt í þingflokkum stjórnarflokkanna og reyndar stjórnarandstöðuflokkanna líka áður en gengið var frá þessu samkomulagi. Mér er auðvitað kunnugt um að það voru að einhverju leyti skiptar skoðanir í þingflokki Vinstri grænna um málið en mér er ekki kunnugt um og hefur ekki verið tjáð annað af formanni Vinstri grænna en að málið hafi fylgi ríkisstjórnarinnar og að stjórnarfrumvarp um þetta mál verði lagt fram. Ég verð auðvitað að treysta því að málið hafi fullan stuðning stjórnarflokkanna þegar þetta kemur til atkvæðagreiðslu.

Frú forseti. Þetta var ekki fullnægjandi svar frá hæstv. forsætisráðherra. Ég spurði að því sérstaklega hvort gengið hafi verið úr skugga um það þegar samningamönnum Íslands var fengið það umboð að skrifa undir að það væri meirihlutavilji í sölum Alþingis fyrir slíkri undirskrift. Með öðrum orðum, að það væru nægilega margir þingmenn stjórnarliðsins að baki slíkri ákvörðun. Það eitt og sér dugar ekki t.d. að meiri hluti þingmanna Vinstri grænna hafi gefið grænt ljós á þessa ákvörðun, það verður að hafa verið þannig að nægilega margir þingmenn hafi verið að baki. Því spyr ég enn og aftur: Var gengið úr skugga um það af hálfu forsætisráðherra og ríkisstjórnarinnar að slíkur meiri hluti væri til staðar í þinginu þegar samningamönnunum var heimilað að setja stafina sína undir þetta samkomulag? Þetta skiptir miklu máli.

Virðulegi forseti. Stjórnarflokkarnir hafa 34 þingmenn í meiri hluta á móti 29 hjá stjórnarandstöðunni og ég trúi ekki öðru en það dugi til að tryggja þetta mál í höfn. Ég hef líka fulla trú á því að a.m.k. einhverjir þingmenn sjálfstæðismanna styðji þetta mál miðað við forsögu málsins.

Frú forseti. Þó að ekki sé langt um liðið frá því að ríkisstjórnin kynnti svokallað Icesave-samkomulag er þegar farið að koma í ljós að allar þær forsendur sem gefnar voru eða þau rök sem fram voru færð fyrir því að þetta væri æskileg niðurstaða sem þinginu bæri að greiða atkvæði með, eru nú að falla. Ein sú veigamesta var sú að það mundi styrkja gengi krónunnar að leysa þá óvissu sem fylgdi því að vera ekki búin að tapa í Icesave-málinu. Nú hefur það komið í ljós frá því að þetta samkomulag var kynnt að krónan hefur hríðfallið og hefur ekki verið veikari á árinu. Svo var okkur kynnt það á utanríkismálanefndarfundi í morgun að skuldbindingarnar í erlendri mynt væru í raun ívið hærri en ríkisstjórnin hefur haldið fram fram að þessu svo nú er þessi ríkisábyrgð að nálgast 700 milljarða og allt útlit fyrir það að með þessu samkomulagi sé verið að festa í sessi veikt gengi krónunnar um a.m.k. tveggja áratuga skeið. Þegar menn hafa hangandi yfir sér slíka skuldbindingu í erlendri mynt er ekki nema eðlilegt að krónan haldist veik við þær aðstæður. Hvað gerist svo þegar kemur að því að greiða þetta? Hvernig á íslenska ríkið að geta aflað þess gjaldeyris sem gert er ráð fyrir að þurfi til að standa undir þessu? Vegna þess að til að það ætti að vera hægt þyrfti samt, við þær aðstæður þegar krónan er varanlega veik og hagkerfið er í rúst, að afla meiri gjaldeyris en við höfum nokkurn tíma getað gert í sögunni. Þessir samningar gera því ekki annað en valda hér efnahagslegri óáran næstu árin, koma í veg fyrir að við náum okkur upp úr kreppunni og valda síðan algeru hruni íslensk efnahagslífs ef fram heldur sem horfir, og það hafa ekki verið færð nein rök fyrir því að sú verði ekki raunin.

Frú forseti. Hv. þingmaður er svona endranær heldur skýr í máli, en ég gerði mér ekki alveg grein fyrir því hvort hv. þingmaður væri hér með almennar hugleiðingar eða hvort hann væri að varpa spurningu til utanríkisráðherra. Það var enga spurningu að finna í máli hv. ræðumanns. 

Frú forseti. Erindið er ekki að draga þróttinn úr þjóðinni. Erindið er að koma ríkisstjórninni frá því að þessi ríkisstjórn er stórhættuleg framtíð þjóðarinnar. Ef þetta samkomulag verður undirritað kemur á daginn í þessu eins og í svokölluðum dómsdagsspám, sem ráðherra kallar svo fram að þessu, að því miður verður svarta myndin ofan á. Það er alveg rétt sem ráðherrann sagði, Íslendingar hafa miklu meiri tækifæri en flestallar aðrar þjóðir til að vinna sig upp úr vandanum en það er háð því að það vinni með okkur, sem er okkar stærsti styrkleiki í þessari efnahagskreppu, að það eru ekki lentar á þjóðinni þær skuldir sem yfir henni hanga. Ef ríkisstjórnin ætlar að kippa í spottann svo það farg sem yfir okkur hangir falli ofan á þjóðina, verður ekki aftur snúið, þá þýðir ekki að reyna að bjarga efnahagsástandinu með einhverju bjartsýnishjali. Ef við hins vegar tökum á vandanum eru tækifærin til staðar en þessi ríkisstjórn mun ekki að gera það.

Frú forseti. Ég held að hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson ætti að taka kollega sinn í forustu Sjálfstæðisflokksins sér til fyrirmyndar. Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagt fram tillögu sem verður rædd síðar í dag þar sem er að finna mjög skynsamlegar hugmyndir um það hvernig íslenska þjóðin á að vinna sig út úr þeim vanda sem hún er í. 

Frú forseti. Ég vil beina fyrirspurn minni til hæstv. forsætisráðherra vegna ummæla Evu Joly, ráðgjafa sérstaks saksóknara, í Kastljósi í gærkvöldi. Þar kom fram að hún teldi rannsókn á bankahruninu í uppnámi vegna þess að ekki væru veittir nægilegir fjármunir í rannsóknina. Sagðist hún jafnframt ekki muni leggja nafn sitt við áframhaldandi vinnu ef úr þessu yrði ekki bætt. Ég sé síðan haft eftir hæstv. dómsmálaráðherra í fjölmiðlum í morgun að hún taki þessa gagnrýni alvarlega. Það er auðvitað gott svo langt sem það nær. Ég tel afar mikilvægt að taka þessar athugasemdir Evu Joly alvarlega enda nýtur hún trausts bæði innan lands og utan fyrir störf sín. Það er mikilvægt að nýta krafta hennar og reynslu og það er ljóst að margir binda miklar vonir við störf hennar. Hún telur rannsóknina á íslenska bankahruninu einhverja mikilvægustu rannsókn allra tíma í Evrópu og því ljóst að hér eru gríðarlega miklir hagsmunir í húfi. Hún telur jafnframt nauðsynlegt að ríkissaksóknari víki með öllu vegna vanhæfis. Því vil ég jafnframt spyrja hæstv. ráðherra um skoðun hennar á því máli. Það er ljóst að mikil tortryggni ríkir í samfélaginu og rannsókn á bankahruninu er liður í því að byggja aftur upp traust milli manna í okkar ágæta samfélagi. Hér mun aldrei nást sátt eða verða hægt að byggja aftur upp traust nema þeir sem sökina bera verði fundnir og sóttir til saka. Almenningur treystir Evu Joly og því er það mín skoðun að við eigum að gera allt sem við getum til að tryggja henni þá starfsaðstöðu sem hún telur ásættanlega fyrir framgang rannsóknarinnar. Spurning mín er því þessi: Hvað hyggjast hæstv. forsætisráðherra og hæstv. ríkisstjórn gera í þessu máli?

Hæstv. forseti. Það er alveg ljóst að ríkisstjórnin mun gera allt sem í hennar valdi stendur til þess að tryggja viðunandi starfsaðstöðu Evu Joly hér á landi og þess fólks sem hún kemur með til þess að vinna að rannsókninni. Það er grundvallaratriði og ég tel hverri einustu krónu vel varið sem varið er til þess að efla það að hún hafi þá starfsaðstöðu sem hún telur sig þurfa. Það er fullkomin samstaða í ríkisstjórninni um að tryggja Evu Joly þá starfsaðstöðu. Komið hafa fram athugasemdir hennar við starf ríkissaksóknara og hefur hæstv. dómsmálaráðherra sagt að það sé í skoðun hvernig á því verður tekið. Ég get tekið undir allt sem fram hefur komið hjá Evu Joly og ég hef heyrt hana segja um það sem vantar á upp á starfsaðstöðu og að skipaðir séu þrír sérstakir saksóknarar í rannsókn á bönkunum. Ég get líka tekið undir það sem hún segir varðandi vanhæfi ríkissaksóknara og á því verður að taka. Hæstv. dómsmálaráðherra er að vinna að undirbúningi á frumvarpi um þessi mál til að taka á þeim með þeim hætti sem Eva Joly óskar eftir. Ég tel það vera grundvallaratriði. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður segir að það er mjög mikilvægt að gera allt sem í valdi ríkisstjórnarinnar og Alþingis stendur til þess að byggja upp traust á nýjan leik meðal þjóðarinnar og að hún hafi trú á þessari rannsókn, að allt sé gert sem hægt er í þessu efni. Ég fullvissa hv. þingmann og þingheim um að svo verður gert af hálfu þessarar ríkisstjórnar. 
            

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. forsætisráðherra kærlega fyrir þessi skýru og afdráttarlausu svör sem hún gefur við fyrirspurn minni. Ég tel þetta afar mikilvæga yfirlýsingu sem hér er veitt af hálfu hæstv. forsætisráðherra og ríkisstjórnarinnar til þess að eyða þeirri tortryggni og vantrú sem virtust hafa skapast meðal almennings í kjölfar frétta sem bárust í gær eftir viðtalið við Evu Joly. Ég þakka því hæstv. ráðherra enn og aftur fyrir skýr og afdráttarlaus svör og er þess fullviss að með þessari yfirlýsingu muni hæstv. ríkisstjórn veita það fjármagn sem þarf til þess að þessi rannsókn verði gerð með fullnægjandi hætti og í anda þeirra krafna sem Eva Joly hefur sett fram.

Frú forseti. Nú vill svo skemmtilega til að fyrirspurnin sem ég hafði hugsað mér að beina til hæstv. forsætisráðherra hefur komið fram og hún hefur svarað henni af röggsemi.  En ég hef hins vegar aðra spurningu sem ég vel borið fram til hæstv. forsætisráðherra um annað málefni.  Það er ekki alveg nýtt. Það er saga sem við þekkjum 20 ár aftur í tímann, að embættismenn og ráðuneytisstjórar eru færðir til í ráðuneytum eða reynt að koma þeim fyrir í öðrum störfum, þeir sendir til útlanda um tíma og stundum til langdvalar. Mér finnst þetta fyrirkomulag vera gengið sér til húðar, virðulegi forseti. 
             Ég vil inna hæstv. forsætisráðherra eftir því hvort ekki sé orðið tímabært að taka þetta fyrirkomulag til rækilegrar endurskoðunar. Við höfum upplifað það aftur og aftur að stöður ráðuneytisstjóra eru stundum hápólitískar stöður. Í öðrum tilfellum eru þær algjörlega faglegar og embættislegar. Ég er þeirrar skoðunar að þær þurfi að vera annaðhvort. Annaðhvort eigi ráðuneytisstjórarnir að vera ráðnir sem embættismenn algjörlega á faglegum forsendum eða að þeir eigi að koma og fara með ráðherrum meira á pólitískum forsendum. Það verður að vera alveg skýrt á hvaða forsendum menn starfa. Það fyrirkomulag og þær aðstæður sem við búum við núna eru óviðunandi og ég vil inna hæstv. forsætisráðherra eftir því hvort hún telji ekki koma til álita að taka þetta fyrirkomulag til rækilegrar endurskoðunar þannig að við búum til framtíðar við eitthvert 

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir það með hv. fyrirspyrjanda að það fyrirkomulag sem við búum við að því varðar þessar embættisveitingar er óviðunandi. Ég vil líka taka undir það með hv. fyrirspyrjanda að það fyrirkomulag þarf að endurskoða. Það hefur reyndar verið gert og á nú árinu 2009 eimir enn eftir af því að hér séu æviráðningar hjá embættismönnum og lítið hægt að hagga við þeim. Það dugar auðvitað ekki og þarf að endurskoða. Þetta er eitthvað sem við þurfum að taka til endurskoðunar ásamt því að skoða allar embættisveitingar í stjórnkerfinu alveg frá grunni, hvernig taka á á þeim. Það á auðvitað að auglýsa stöður embætta í stjórnkerfinu og standa faglega að málum. Ég tel að þessi ríkisstjórn hafi gert það og minni þar t.d. á stöðu seðlabankastjóra. 
             Að því er varðar þá tvo ráðuneytisstjóra sem hér um ræðir var þetta niðurstaðan sem ég hygg að aðilar verði, miðað við aðstæður, að una við og geti unað við. Ég sá það í Morgunblaðinu í dag að sá ráðuneytisstjóri sem var í forsætisráðuneytinu unir sæmilega við það hlutverk sitt að vera orðinn ráðuneytisstjóri í félagsmálaráðuneytinu. En það eru ráðuneytisstjórarnir sem eru ráðnir með þau kjör sem þeir hafa, og reyndar fleiri, sem ráða raunverulega ferðinni í þessu máli. Það er ekki hægt að taka á þessum málum öðruvísi en með margra milljóna og tugmilljóna króna starfslokasamningi ef viðkomandi ráðherra telur nauðsynlegt af einhverjum ástæðum að breyta um ráðuneytisstjóra. Það er óviðunandi fyrirkomulag þannig að ég tek undir það með hv. fyrirspyrjanda 

Forseti vill minna á að hafa einn fund í gangi í salnum.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir þessi svör og fagna því að hún er þeirrar skoðunar að þessi mál þurfi að taka til endurskoðunar. Ég er afdráttarlaust þeirrar skoðunar að hvað ráðuneytisstjóra varðar eigi að flytja sig yfir í það fyrirkomulag að ráðuneytisstjórar komi og fari með ráðherrum. Þeir eru nánustu trúnaðar- og embættismenn viðkomandi ráðherra og að mínu mati á að flytja sig yfir í það kerfi, það séu bara hreinar línur og það viti allir. Það gangi enginn gruflandi að því. Það fyrirkomulag sem hér hefur fengið að þróast í undanfarna áratugi hefur verið einhvers konar samsuða af hvoru tveggja og ég tel að engum sé greiði gerður með því. Svo vil ég minna hæstv. forsætisráðherra á að í dag, að ég hygg, hefur verið dreift frumvarpi til breytinga á lögum um Stjórnarráð Íslands sem gefur að sjálfsögðu tækifæri til að taka þetta mál til skoðunar því að um það er fjallað í umræddum lögum.

Frú forseti. Ég er með fyrirspurn til hæstv. utanríkisráðherra á þessa leið: Með hvaða hætti hyggst ráðherrann velja í samninganefnd Íslands um hugsanlegar aðildarviðræður að Evrópusambandinu með hliðsjón af því að nýjasta afrek Íslands í samningagerð á alþjóðavettvangi var hraksmánarlegt? Sendinefndin var ekki skipuð neinum sérfræðingum að málinu, hafði greinilega ekki reynslu og hefði sendinefnd nánast valin af handahófi úr símaskrá gert betur. Í öðru lagi: Verða erlendir sérfræðingar fengnir til ráðgjafar í þessum samningaviðræðum? Við teljum sýnt að þetta verkefni sé það risavaxið að sú sérþekking sé ekki til staðar hér á landi.

Frú forseti. Málið er nú í höndum þingsins og ég hyggst ekkert gera í því fyrr en vilji þingsins liggur fyrir. Ekki verður skipuð nein samninganefnd fyrr en það liggur fyrir að Alþingi er samþykkt því að menn fari þá leið að sækja um aðild að Evrópusambandinu með það fyrir augum að koma heim með samningsniðurstöðu og leggja í þjóðaratkvæði. Hins vegar kom fram, hv. þingmaður, þegar við ræddum þetta hér fyrir tíu dögum eða svo að það væri alveg ljóst af minni hálfu að leitað yrði til þeirra sem við getum kallað faglega sérfræðinga. Ég held að í ræðu sinni hafi hv. þingmaður einmitt fjallað töluvert um það hvaða kostum þeir þyrftu að vera búnir. Ég var alveg sammála hv. þingmanni. Það verða því menn og konur í þeirri samninganefnd sem ekki verður hægt annað en að fallast á að búi yfir sérfræðiþekkingu og langri reynslu í þessum efnum. Það fólk er að finna í utanríkisráðuneytinu og líka annars staðar. Varðandi seinni spurningu hv. þingmanns um hvort leitað verði til erlendra faglegra sérfræðinga hefur það líka legið fyrir af minni hálfu hér í umræðunum að það verði gert. Ég sagði við umræðurnar að ég mundi gera mér far um að hafa sem nánast samráð um þessa hluti. Ég tel t.d. að þegar menn fara í að skipa svona mikilvægar nefndir þurfi að hafa samráð um það við þá sem málinu tengjast. Þar á meðal tel ég að viðhorf Alþingis um hvers eðlis þeir eigi að vera sem skipa samninganefndina, megi gjarnan liggja fyrir. Ég sagði það hér í umræðunum að ég mun hlusta mjög grannt eftir því sem Alþingi og utanríkismálanefnd segja og eins þeir flokkar sem eiga hér sæti.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir skýrt og greinargott svar og jafnframt þakka ég hæstv. forsætisráðherra fyrir ráð hennar varðandi Evu Joly. Komið hafa fram nokkur skýr svör við fyrirspurnum í morgun sem er svolítið óvanalegt hér í þinginu. Það gefur tilefni til þess að velta því fyrir sér hvort það sé einhvers staðar ljóstíra sem hægt er að horfa á í framhaldinu.  
            

Frú forseti. Mér finnst alla vega að hin frísklega Borgarahreyfing hafi þrátt fyrir allt haft nokkur áhrif hér í þessum sölum. Hún hefur að minnsta kosti tryggt málfrelsi utanríkisráðherra. Ég er algjörlega sammála hv. þm. Þór Saari um að það er ljóstíra í þessum sal, meðal þingmanna og líka í efnahagsmálunum. Varðandi það mál sem við ræddum hér, þ.e. hugsanlega umsókn að Evrópusambandinu, hefur það komið algjörlega skýrt fram af minni hálfu að ég vil hafa sem breiðast samráð við sem flesta stjórnmálaflokka, við þær nefndir þingsins sem um það véla. Ég hef sagt það alveg skýrt að eitt af því sem þarf að gera er auðvitað að fá aðstoð hlutlausra faglegra sérfræðinga frá útlöndum ef menn telja það nauðsynlegt til þess að tryggja að málinu vindi vel fram. Sömuleiðis er ég þeirrar skoðunar og er sammála hv. þingmanni um að þarf líka að tryggja það, ef í þetta ferli verður farið eftir að Alþingi hefur afgreitt málið, að öll upplýsingamiðlun verði með sem hlutlægustum hætti. Ég er alveg reiðubúinn til þess að hlusta á hið háa Alþingi varðandi með hvaða hætti það er gert. Hv. þingmaður hefur sett fram ákveðnar skoðanir á því. Aðrir á þinginu hafa sett fram örlítið mismunandi skoðanir en ég er þeirrar skoðunar að upplýsingamiðlun skipti mjög miklu máli. Frú forseti. 

Virðulegi forseti. Við Íslendingar stöndum á tímamótum, við stöndum frammi fyrir því verkefni að endurreisa efnahag landsins. Við það starf er þörf á hugrökku fólki sem þorir að taka ákvarðanir og þeir sem halda um stjórnartaumana bera mikla ábyrgð gagnvart þjóðinni og framtíð hennar. Enginn Íslendingur hefur farið varhluta af þeim efnahagsþrengingum sem geisað hafa hér á landi. Fjöldi manns hefur misst atvinnu sína og í dag eru atvinnulausir um 19 þúsund talsins. Atvinnuleysi er ekki þolandi og við skulum aldrei sætta okkur við að það verði viðvarandi. Í stjórnarsáttmála vinstri flokkanna kemur fram að þegar hafi verið ráðist í aðgerðir til að sporna gegn atvinnuleysi. Þær aðgerðir eiga að skila 6 þúsund ársverkum á næstu mánuðum og missirum. Jafnframt kemur fram í atvinnumálakafla stjórnarflokkanna að allar aðgerðir taki mið af ólíkri stöðu kynjanna og mismunandi áhrifum á byggðir landsins. Í máli hæstv. iðnaðarráðherra í umræðu um stefnuræðu forsætisráðherra á Alþingi á dögunum kom fram að aðgerðir til að uppfylla það markmið að skapa þessi 6 þúsund störf væru þegar farnar að skila árangri. Í ljósi þessa beini ég þeirri fyrirspurn til hæstv. iðnaðarráðherra: Hversu hátt hlutfall þessara 6 þúsund starfa er þegar komið til, hvernig skiptast þau með tilliti til ólíkrar stöðu kynjanna og byggðar landsins og í hvaða atvinnugreinum hafa störfin skapast? Virðulegi forseti. Ég tel að við Íslendingar eigum fjölmörg tækifæri til að byggja hér upp sterkt og öflugt atvinnulíf til framtíðar. Forsenda þess að við náum tökum á verkefninu er að sjálfsögðu sú að ríkisstjórnin einbeiti sér að þeim verkefnum sem fyrir liggja, í fyrsta lagi að ná tökum á ríkisfjármálunum og í öðru lagi að ljúka við endurreisn bankanna. Hlúa þarf að þeim fyrirtækjum sem þegar eru starfandi og eru rekstrarhæf en jafnframt þarf að sækja fram og leita nýrra tækifæra sem geta skapað meiri gjaldeyristekjur. Sóknin til framtíðar verður byggð á okkar helstu styrkleikum sem eru aldurssamsetning þjóðarinnar, að menntunarstig er hátt hér á landi, innviðir þjóðfélagsins eru sterkir, grunnatvinnuvegirnir eru sterkir og við eigum gnótt af orku í iðrum jarðar. Aldrei í sögu lýðveldisins hefur verið mikilvægara að koma á frekari atvinnuuppbyggingu hér á landi. Erlendir fjárfestar hafa sýnt mikinn áhuga á að koma hingað til lands að sinna ýmsum verkefnum tengdum orkufrekum iðnaði. Fjárfestar reka sig hins vegar á ýmsar hindranir í íslenskri stjórnsýslu gegn því að verkefnin komist í framkvæmd. Brýnt er að taka á þessu sem fyrst og liðka til fyrir því að erlent fjármagn streymi til landsins til að byggja upp atvinnutæki framtíðarinnar og skapa auknar gjaldeyristekjur. Helstu hindranirnar felast í því að ekki liggur fyrir rammalöggjöf um ívilnanir. Óvissa er um skattumhverfið sem veldur óróa meðal fjárfesta. Óvissa er um framboð orku sem veldur ákveðnum vanda og jafnframt er umhverfismatsferlið óljóst, tímafrestir ekki virtir og þetta hefur þegar leitt til þess að fjárfestar hafa horfið héðan með stór verkefni sem virkilega hefði skipt máli að hér væru til staðar í dag. Nú hefur hæstv. iðnaðarráðherra að því er mér skilst í fjölmiðlum sett á fót sérfræðingahóp til að leggja fram áætlun að því hvernig megi greiða fyrir þessu máli og hópurinn á að skila niðurstöðum sínum um áramót. Ég leyfi mér að halda því fram að sá tími sem hópurinn hefur til umfjöllunar sé of langur og leiði til þess að við töpum af enn fleiri tækifærum. Virðulegi forseti. Ef maður skoðar verk ríkisstjórnarinnar í heild virðist atvinnustefna hennar felast í ákveðinni óvissu. Sá skaði sem áform ríkisstjórnarinnar um að fara svokallaða fyrningarleið í sjávarútvegi hefur valdið miklum skaða nú þegar í þeirri grein og vegið að rótum okkar grundvallaratvinnugreinar. Þá ríkir jafnframt óvissa innan landbúnaðargeirans vegna áforma Samfylkingarinnar um að ganga inn í Evrópusambandið. Afgreiðsla umsóknar ORF Líftækni um sáningu á erfðabreyttu byggi sem gæti skapað okkur miklar gjaldeyristekjur til framtíðar, hefur verið dregin á langinn. Hugmyndir orkufyrirtækjanna um aðkomu krónubréfaeigenda að fjárfestingum, t.d. í Búðarhálsvirkjun, fá ekki undirtektir eða svör í fjármálaráðuneytinu. Erindi Heilsufélags Reykjaness til heilbrigðisráðherra vegna atvinnusköpunar í heilsutengdri þjónustu er ekki svarað. Virkjunaráform í neðri hluta Þjórsár eru í frysti vegna afskipta umhverfisráðherra af skipulagsmálum sveitarfélaga. Útgáfa rannsóknarleyfa vegna hugsanlegrar orkunýtingar framtíðarinnar eru ekki gefin út. Óneitanlega vakna áhyggjur og spurningar um það hvert sé stefnt. Er einhver stefna í gangi? Allt eru þetta verkefni sem geta skapað þjóðarbúinu gríðarlegar gjaldeyristekjur. Því spyr ég hæstv. iðnaðarráðherra: Í hverju er atvinnustefna ríkisstjórnarinnar fólgin?

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. málshefjanda fyrir að taka atvinnumálin upp á Alþingi enda er um gríðarlegt hagsmunamál að ræða, bæði fyrir fyrirtækin í landinu og þó ekki síst heimilin. Eins og í öllum löndum sem hafa gengið í gegnum fjármálakreppu með miklum samdrætti þjóðartekna og innlendrar eftirspurnar upplifum við gríðarlega erfiðleika í atvinnulífinu og við höfum verið að horfa upp á aukið atvinnuleysi þó að nýjustu tölur sýni að það sé þó að hægja á þeirri aukningu. Til viðbótar við afleiðingar fjármálakreppu búum við við gríðarlega erfiða gjaldeyriskreppu svo verðgildi krónunnar er stutt höftum, háum vöxtum og inngripum Seðlabankans. Gjaldeyriskreppan torveldar hefðbundnar örvunaraðgerðir, svo sem mjög hraðar vaxtalækkanir og aukningu ríkisútgjalda. Við þessar aðstæður er mikilvægasta einstaka aðgerð ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum sú efnahagsáætlun sem fylgt er við að ljúka endurreisn bankakerfisins og koma á jafnvægi í ríkisfjármálum. Þannig skapast forsendur fyrir meiri gengisstöðugleika, afnámi gjaldeyrishafta í áföngum og mun hraðari lækkun stýrivaxta í takt við minni verðbólgu. Nú í sumar erum við að ná nokkrum mikilvægustu áföngunum og leggja þannig grunn að endurreisninni. Ég nefni sérstaklega stöðugleikasáttmála við aðila á vinnumarkaði enda vitum við öll að framtíðarlausnin felst í verðmætasköpun í atvinnulífinu, störfin verða til hjá fyrirtækjunum, okkar er að skapa forsendurnar. Við þurfum að horfa til lengri og skemmri tíma. Til skemmri tíma, eins og fram kom í máli hv. málshefjanda, hefur verið hrint af stað sérstöku átaki í atvinnumálum með fjölbreyttum verkefnum upp á u.þ.b. 6 þúsund ársverk sem ætlað er að draga úr atvinnuleysinu yfir mesta samdráttarskeiðið. Iðnaðarráðuneytið er þessa dagana að taka saman þann fjölda starfa sem þegar er orðinn til vegna átaksins. Þær tölur verða lagðar fram í ríkisstjórn í næstu viku og þá getum við farið ítarlega fyrir bæði heildina og sundurliðunina sem kallað var eftir. Ég vil nefna örfá atriði sem ég tel rétt að komi fram og liggja nú þegar fyrir. Ef ég vík að byggingariðnaðinum eru vísbendingar um að sá liður áætlunarinnar muni skapa fleiri ársverk en þau 1.700 sem gert er ráð fyrir þar. Þá má nefna að Alþingi hefur samþykkt heimild fyrir fjárfestingarsamningi vegna álvers í Helguvík. Þar verða 4 þúsund ársverk á framkvæmdatímanum svo ekkert eitt verkefni mun vega þyngra. Nýsköpunarmiðstöð og iðnaðarráðuneytið beittu sér strax fyrir opnun þriggja nýrra frumkvöðlasetra í samstarfi við fyrirtæki og tvö hafa bæst við, þannig að nú eru þegar orðin átta um landið allt. Nýlega heimsótti ég þekkingar- og frumkvöðlasetrið Eldey í Reykjanesbæ, sem er kjördæmi hv. þingmanns. Meðal frumkvöðlanna þar er fyrirtækið HBT sem líkt og Marorka vinnur að orkusparnaði fyrir skipaflotann. Það eru margar góðar fréttir í atvinnumálum og þetta fyrirtæki er dæmi um það vegna þess að þar eru starfsmenn orðnir 16 og fjölgar um annað eins á árinu, telja menn þar, enda veltan áætluð um 2 milljarðar þegar á þessu fyrsta starfsári. Við þurfum að halda góðum fréttum eins og þessum til haga. Um 100 einstaklingar af skrá yfir atvinnuleitendur starfa nú við nýsköpun og þróun í yfir 50 fyrirtækjum gegnum verkefnið Starfsorku sem iðnaðarráðuneytið setti á laggirnar í samstarfi við Vinnumálastofnun. 14 sveitarfélög hafa staðfest þátttöku í samstarfsverkefni Skógræktarfélags Íslands, samgönguráðuneytisins og sveitarfélaganna. Það þýðir 312 störf og enn er að bætast þar við. Hvað stöðu stærri verkefna í iðnaði varðar get ég sagt að í tengslum við stöðugleikasáttmála aðila á vinnumarkaði er rætt um mögulega aðkomu lífeyrissjóðanna að fjármögnun verkefna. Þar er Búðarhálsvirkjun nærtæk, enda öll leyfi þar fyrir hendi, og gríðarlega mikilvægt að það starf fari af stað vegna þess að það er rík eftirspurn eftir orku. Framkvæmdir eru hafnar við húsnæði fyrir netþjónabú Verne Holding í Reykjanesbæ og nýlega undirritaði ég samkomulag við aðstandendur sólarkísilverksmiðju í Helguvík en þeir vinna nú að fjármögnun verkefnisins. Síðar á árinu er einnig að vænta ákvörðunar um hvort ráðist verður í byggingu hreinkísilverksmiðju í samstarfi við Strokk Energy. Í síðustu viku skoðuðu síðan fulltrúar Greenstone ásamt mjög stórum bakhjarli, Blönduós, Egilsstaði og fleiri staði sem mögulega staðsetningu fyrir stórt netþjónabú, líklega eitt það stærsta sinnar tegundar. Þetta er það sem ég hef tínt til hvað varðar verkefni til skemmri tíma, en auðvitað er stóra verkefnið líka að horfa til lengri tíma. Ríkisstjórnin er núna að vinna að sóknarstefnu í atvinnumálum með áherslu á græn gildi. Tillögur um bætt starfsumhverfi nýsköpunarfyrirtækja munu liggja fyrir á næstu vikum og á vegum ráðuneytisins er einmitt að hefjast vinna við að móta heildstæða orkustefnu sem ætlað er að vinna saman við þessa heildstæðu atvinnustefnu. Þar eigum við að horfa til þeirra verkefna sem vilja nýta okkar endurnýjanlegu orku en hafa hvert um sig mun minni orkuþörf en hefðbundin stórverkefni á borð við álver. Ríkur vilji er til þess að einhver þessara verkefna verði að veruleika sem allra, allra fyrst. Erlend nýfjárfesting er okkur mjög mikilvæg núna og það eykur mér bjartsýni að í ráðuneytinu hefur aldrei verið jafnmikil traffík af aðilum sem horfa til okkar sem staðsetningarkosts. 

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu um atvinnumál sem hér hefur farið fram. Ég vil byrja á að taka undir með hæstv. iðnaðarráðherra um að það sé nauðsynlegt að halda á lofti góðum hugmyndum, ekki síst í atvinnumálum. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur sagt okkur frá um 6 þúsund starfa átaki og sundurliðun þeirra starfa sem unnið er að í ráðuneytinu og mun koma fram í næstu viku, vonandi. Svolítið hljómar þetta þó eins og margt annað sem við höfum heyrt frá ríkisstjórninni, eins og t.d. um endurreisn bankanna sem hefur alltaf verið á döfinni í næsta mánuði eða í þar næstu viku. Vonandi mun ríkisstjórnin standa við þessi áform, það er afar mikilvægt og ekki síst fyrir atvinnulífið. Við þurfum auðvitað að sjá fleiri hugmyndir um atvinnuuppbyggingu koma fram og það er ánægjulegt að í iðnaðarráðuneytinu skuli vera fleiri hugmyndir en oft áður, en við þurfum fyrst og fremst að sjá þær verða að veruleika. Það er líka nauðsynlegt að ríkisstjórnin tali einum rómi og sé samstiga í slíkum málum. Við höfum ekki efni á að horfa upp á atvinnutækifærin gufa upp eða glutrast niður vegna þess að stjórn og ráðherrar tali hver í sína áttina. Við höfum ekki efni á að sjá aftur afgreiðslu þáverandi hæstv. umhverfisráðherra Samfylkingarinnar að senda 500 störf kísilflöguverksmiðjunnar, sem rísa átti í Þorlákshöfn, til Kanada vegna þess að ekki var hægt að ákveða hvort umhverfismat tæki eitt, tvö eða þrjú ár. Við höfum ekki efni á að horfa upp á misvísandi yfirlýsingar hæstv. ráðherra um uppbyggingu í Helguvík, og þá á ég ekki við hæstv. iðnaðarráðherra heldur ýmsa aðra ráðherra. Við höfum heldur ekki ráð á því að sumir ráðherrar ríkisstjórnarinnar setji fótinn fyrir uppbyggingu á Bakka á meðan heimaaðilar berjast þar við að halda áfram ótrauðir sínu starfi. Við verðum, frú forseti, að hafa ríkisstjórn sem talar skýrt og stendur 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér atvinnumál. Atvinnumissir er ein alvarlegasta afleiðing kreppunnar og því hefur ríkisstjórnin ráðist í brýnar aðgerðir til að sporna við atvinnuleysi sem skila eiga um 6 þúsund störfum á næstu mánuðum og missirum. Góðu fréttirnar eru þær að atvinnuleysistölur eru að síga niður fyrir 9% og að námsmönnum hefur gengið betur að fá vinnu í sumar en reiknað var með. Sérstök áhersla verður lögð á að koma í veg fyrir langtímaatvinnuleysi með því að virkja fjölþætt úrræði Vinnumálastofnunar og stuðla að endurmenntun atvinnuleitenda. Sóknarfærin í atvinnusköpun í landinu liggja í frumatvinnuvegum okkar og nýsköpun í sprotafyrirtækjum. Með stuðningi við uppbyggingu þessara fyrirtækja mun fjöldi nýrra starfa verða til og aukinna gjaldeyristekna aflað fyrir þjóðarbúið. Íslenskur sjávarútvegur mun gegna lykilhlutverki í endurreisn atvinnulífsins. Lögð verður áhersla á að skapa greininni sem best rekstrarskilyrði og mótuð verður heildstæð fullvinnslustefnu í nánu samráði við alla hagsmunaaðila. Frjálsar handfæraveiðar í sumar eru liður í því að auðvelda atvinnusköpun í sjávarbyggðum. Mikill hugur er í ferðaþjónustuaðilum og mikil sóknarfæri fram undan. Ársverk í greininni eru 8.200 og hefur fjöldi erlendra ferðamanna aukist um 66% frá árinu 2000. Efld verður markaðssókn í ferðaþjónustu með sameiningu landkynningarmála undir merkjum nýrrar Íslandsstofu. Kannanir sýna að Ísland sem áfangastaður ferðamanna hefur ekki beðið tjón vegna bankahrunsins. Stórt verkefni er í sjónmáli en það er bygging nýs háskólasjúkrahúss sem skapa mundi fjölda ársverka í byggingariðnaði og vinnu fyrir arkitekta og verkfræðinga. Eitt stærsta verkefnið sem við stöndum frammi fyrir nú er að leita allra ráða til að verja þau mikilvægu störf í mennta- og velferðarkerfinu sem við mögulega getum. 

Virðulegur forseti. Ég fagna því að uppi skuli vera umræða um atvinnumál. Það eru um 18 þúsund atvinnulausir á Íslandi í dag og er mikið atriði að finna þeim eitthvað að gera. Ég hef heyrt sömu gömlu klisjurnar um miðstýrða risaiðnaðaruppbyggingu sem gekk sér til húðar í Sovétríkjunum árið 1950. Þetta er dapurlegur skortur á hugmyndaflugi og dapurlegur skortur á frumkvæði. Seinasta risaverkefni af þessum toga setti samfélagið á hausinn og efnahagskerfið á hliðina og endaði í því að skapa 630 störf með afleiddum störfum á Reyðarfirði. Það er allt og sumt þar sem hvert starf kostaði 230 millj. Það er alveg botnlaus sóun á auðlindum og fé að standa í þess konar atvinnuuppbyggingu. Borgarahreyfingin leggur því einfaldlega til að þessu álversæði verði hent og farið verði að gera eitthvað betra og meira skapandi. Eitt af því sem hægt er að gera strax á morgun og hefði verið hægt að gera fyrir löngu síðan er að hægt er að fara inn í atvinnuleysisskrána eins og hún er í dag, leita að sérfræðingum, bjóða þeim að stofna verkefnahópa um einhver einstök mál, bjóða þeim störf sem verkefnastjórar kannski á einum og hálfum atvinnuleysisbótum og láta þá sjálfa fá einhverja peninga til að búa til ný fyrirtæki og ný störf. Það er borðleggjandi að gera þetta svona. Það má lækka raforkuverð til garðyrkjubænda, það má lækka raforkuverð til iðnaðar. Vegagerð er ekki mannaflsfrek framkvæmd, það er tækjafrek framkvæmd. Það er ekki heldur framkvæmd í anda jafnréttisáætlunar því að það eru tómir karlar sem starfa í því. Það er því kominn tími til að vanda sig 

Virðulegi forseti. Það er áhugavert að hlusta á hv. þingmann Borgarahreyfingarinnar tala um að það eigi að hætta öllum stóriðjuframkvæmdum og gera eitthvað annað í staðinn eða þá að hlusta á hæstv. iðnaðarráðherra tala um að helsti áfanginn í atvinnumálum sé stöðugleikasamkomulag aðila vinnumarkaðarins og að reisa eigi netþjónabú. Það er fyrst og fremst Samfylkingin sem á heiður af því að tækifæri til atvinnuuppbyggingar hafa glatast á undanförnum árum, tækifæri sem í dag hefðu haft úrslitaáhrif á atvinnuþróun í landinu. Við eigum einstaka möguleika til eflingar á atvinnulífinu. Stjórnmálamenn þurfa að hafa kjark til að nýta þau tækifæri sem liggja fyrst og fremst í virkjunarmöguleikum okkar. Nokkrir valkostir eru þar augljósir og þurfa ekki að bíða þeirrar rammaáætlunar um virkjunarkosti sem Samfylkingin notar til að réttlæta aðgerðarleysi sitt. Við höfum einfaldlega ekki efni á því að bíða, virðulegi forseti. Það eru einkunnarorð þessarar vinstri stjórnar, að bíða og skoða málin en kjarkur og úrræðaleysi eru frekar réttnefni á stefnuleysi þeirra. Iðnaðarráðherrar ríkisstjórnarinnar, hæstv. samfylkingarráðherrar Össur Skarphéðinsson og Katrín Júlíusdóttir, hafa verið óþreytandi að tala um öll tækifærin sem liggja á borði ráðuneytisins, þau hafi aldrei verið fleiri en nú. Nú þurfa þjóð og þing að upplifa aðgerðir á þessum vettvangi frekar en á þeim innihaldslausa fagurgala samfylkingarráðherranna sem okkur hefur verið boðið upp á fram að þessu. Það eru öflugir og stöðugir atvinnuvegir sem standa undir aukinni verðmætasköpun og eflingu þjóðarframleiðslunnar og verða lykillinn að viðreisn samfélagsins. Undirstaða þess er skynsamleg nýting náttúruauðlinda okkar sem okkur hefur tekist vel með á undanförnum áratugum. Það er tímabært að þessi ríkisstjórn vinstri flokkanna geri sér grein fyrir því að efling atvinnulífsins og aukin útflutningsverðmæti verða grunnurinn að því að þessi þjóð nái vopnum sínum aftur en ekki aukinn ríkisrekstur og frekari skattpíning.

Frú forseti. Ríkisstjórnin tekur í arf atvinnuleysi í sögulegu hámarki og atvinnulíf í miklum þrengingum í kjölfar hruns fjármálakerfisins. Atvinnustefna innan ríkisstjórnarinnar byggir á jafnræði atvinnugreina, jafnrétti kynjanna, heilbrigðum viðskiptaháttum og grænni atvinnuuppbyggingu í samræmi við hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar. Þegar ég tala um sjálfbæra þróun meina ég ekki bara á sviði umhverfismála heldur líka á sviði atvinnumála. Ég vil víkja þar sérstaklega að ferðaþjónustunni. Hún getur gegnt lykilhlutverki við endurreisn atvinnulífs okkar. Atvinnugreinin er atvinnu- og gjaldeyrisskapandi en hins vegar má búast við því að hefðbundin ferðaþjónusta sé í vörn á heimsvísu og því er mikilvægt að Ísland bregðist við með einhverjum hætti. Innan ferðageirans er horft til heilsutengdar ferðaþjónustu en almenningur virðist síður spara við sig þegar kemur að því að sinna sjálfum sér andlega og líkamlega í heilsubótar- og í lækningaskyni. Ef við viljum byggja upp gott atvinnulíf á Íslandi þýðir ekki fyrir okkur að koma með stórar skyndilausnir. Margir og fjölbreyttir sprotar leiða til miklu sterkari undirstöðu en ef atvinnulífið þarf að treysta á eina atvinnugrein og afurðaverð innan hennar. Umræðan um heilsulandið Ísland sýnir að náttúra landsins getur gegnt lykilhlutverki við uppbyggingu atvinnulífs, að gæta náttúru landsins og ímynd þess er þannig stærsta hagsmunamál þeirra sem vilja fjölga störfum á Íslandi. Það er villandi nálgun að setja fjölgun starfa og verndun umhverfis upp sem tvo andstæða póla í stjórnmálaumræðu. Frú forseti. Við þingmenn og ráðherrar í miðju- og vinstri flokkum vorum öðrum þræði kosnir inn á þetta þing til að koma með nýjar lausnir. Við skuldum því kjósendum okkar að koma með leiðir sem horfa til nýrrar sóknar í atvinnumálum. Við verðum að geta staðið frammi fyrir hv. þingmönnum og fleirum í haust og vetur og mætt óskum þeirra um aðgerðir með ákveðnum hætti. En við umhverfissinnar og stuðningsmenn ferðaþjónustunnar ætlum einhvern tíma að geta staðið keikir, verið fastir fyrir og svarað andstæðingum okkar getum við ekki alltaf spilað á tilfinningar. Við verðum að tala tungumáli atvinnulífsins, tala um arðsemi og vísa til fjármuna en ekki til verndunar, tala um fjölda starfa á sama hátt og virkjunarsinnar tala um störf og afleidd störf. Hér á ríkið að koma inn með afgerandi hætti. Ef það er með hagrænum hvötum, uppfinningu lífeyrissjóðanna til arðbærra fjárfestingarverkefna í ferðaþjónustu, raunhæfum aðgerðum til að fá Orkustofnun að verkefnum í ferðaþjónustu, vil ég sjá slíkar aðgerðir strax.

Frú forseti. Ég vil líkt og aðrir þakka fyrir þessa umræðu sem er mjög mikilvæg. Það hljómar mjög vel þegar hæstv. iðnaðarráðherra segir úr ræðustóli Alþingis að ríkisstjórnin ætli sér að skapa 6 þúsund störf. Síðan koma aðrir stjórnarliðar og tala fyrir mikilli umhverfisvernd en 2 þúsund af þessum 6 þúsund störfum eru fólgin í atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð er á móti og einhver hluti Samfylkingarinnar. Í dag eru 19 þúsund Íslendingar atvinnulausir og við bíðum eftir áætlunum ríkisstjórnarinnar um það hvernig koma eigi til móts við þessa einstaklinga. Hæstv. ráðherra segist í næstu viku ætla að koma með sundurliðun á þessum 6 þúsund störfum. Það er heldur seinna en áætlað var en það er ekki eina frestunin sem við þurfum að horfast í augu við. Það er ekki enn búið að endurskipuleggja íslenskt bankakerfi. Það átti að gera það í upphafi þessa árs en nú er árið hálfnað og við þurfum að heyra um endalausa fresti frá hæstv. ríkisstjórn. Við borgum því miður mjög háar greiðslur vegna aðgerðaleysisins, vegna þess m.a. að þessi ríkisstjórn hefur ekki mótað sér trúverðuga stefnu í efnahagsmálum þannig að stýrivextir Seðlabanka Íslands eru enn með þeim hæstu í heiminum og fyrir það geldur íslenskt atvinnulíf. Íslenskt atvinnulíf mun ekki vaxa og dafna í þeim stýrivöxtum sem blasa við okkur og íslenskt atvinnulíf mun heldur ekki vaxa og dafna þegar bankarnir hafa ekki verið endurskipulagðir en því hafa núverandi stjórnvöld frestað ítrekað um margra mánaða skeið. Það er mjög dýr pakki aðgerðaleysis þessarar ríkisstjórnar sem blasir við íslensku atvinnulífi, íslenskum heimilum. Þegar hæstv. utanríkisráðherra talar um að við þingmenn Framsóknarflokksins höfum einhverja kolanámusýn og bregst illa við því aðhaldi sem við erum að reyna að veita 

Virðulegi forseti. Á tímum sem þessum hlýtur það að vera forgangsverkefni stjórnvalda að sporna við atvinnuleysi en í febrúar á þessu ári nam atvinnuleysi 8,2% og var þá í sögulegu hámarki eftir hrun fjármálakerfisins. Samkvæmt nýjustu upplýsingum frá Vinnumálastofnun er atvinnuleysi í dag 9% og fer aðeins sígandi sem er mikið fagnaðarefni. Það er gríðarlega mikilvægt að fjöldi Íslendinga verði ekki óvirkir á vinnumarkaði til lengri tíma því að það getur haft alvarlegar félagslegar afleiðingar í för með sér. Í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs kemur fram að meginverkefni ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum verði að draga úr atvinnuleysi með markvissum aðgerðum og að lögð verði áhersla á að skapa fjölbreytt atvinnulíf. Að mínu mati mun þó aðeins lítill hluti nýrra starfa verða til hjá hinu opinbera. Það er hins vegar verkefni stjórnmálamanna að verja þau störf sem til staðar eru og skapa skilyrði fyrir og stuðla að fjölbreyttri atvinnuuppbyggingu. Við verðum alltaf að muna að velferðarmál eru atvinnumál og því er mjög brýnt að standa vörð um velferðar- og menntakerfið. Starfsfólkið í velferðarkerfinu er að yfirgnæfandi meiri hluta konur. Samdráttur og skerðing í velferðarþjónustunni bitna því harkalega á kvennastéttum. Mikilvægt er að allar aðgerðir hins opinbera í þágu atvinnulífs taki mið af ólíkri stöðu kynjanna og mismunandi áhrifum á byggðir landsins. Það er þó alveg sama hversu fögur fyrirheit stjórnvalda eru í atvinnumálum. Það mun ekkert af þeim verða ef vextir fara ekki að lækka allverulega. Eins og alþjóð varð vitni að voru stýrivextir Seðlabankans hækkaðir í 18% í kjölfar samstarfs fyrri stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem var komið á. Stýrivextir hafa nú verið lækkaðir niður í 12% en betur má ef duga skal. Ég bind miklar vonir við að þær aðgerðir í ríkisfjármálum sem lagðar verða fram nú á næstu dögum muni skila árangri hvað þetta varðar og hvetja til vaxtalækkana. Ég trúi því að vextir eigi eftir að geta lækkað hratt á næstu mánuðum og jákvæða hliðin á krónunni er þó að gengið hefur sjaldan verið eins hagstætt fyrir útflytjendur og innlenda framleiðslu. 
             Frú forseti. Að lokum vil ég segja að það er sannfæring mín að íslenskt atvinnulíf eigi eftir að rétta úr kútnum 

Frú forseti. Mig langar að árétta að einhverju leyti það sem ég sagði áðan að áframhaldandi ríkisvæðing atvinnulífsins er ekki farsæl leið út úr þessu atvinnuleysi eða sem atvinnustefna. Að ríkið sé í stórframkvæmdum út og suður, gangist í ábyrgðir fyrir Landsvirkjun og fleiri fyrirtæki til að hægt sé að fara út í fleiri álversframkvæmdir er einfaldlega ekki farsæl leið. Það er hægt að gera hlutina miklu betur og á miklu uppbyggilegri hátt. Það þarf að búa til alvöruvirðisaukandi atvinnulíf. Það þarf ekki að eyða peningum í einhverjar fráleitar samgönguframkvæmdir eins og t.d. Sundabraut á þessu stigi. Hún skapar ekki mikinn virðisauka. Það er það sem þarf í dag. Það þarf að fara inn í atvinnuleysisskrána, það þarf að bjóða fólki sem er á atvinnuleysisskrá að finna sér eitthvað til að hafa fyrir stafni einfaldlega með því að skipuleggja verkefnastjórnendur og verkefnahópa sem bjóða fólki þá auknar atvinnuleysisbætur á meðan það er að koma sér af stað út í samfélagið aftur. Langvarandi atvinnuleysi og rannsóknir í nágrannalöndum hafa sýnt að fólk sem er atvinnulaust jafnvel í sex mánuði á oft og tíðum mjög erfitt með að koma sér aftur út á vinnumarkaðinn til frambúðar. Hér höfum við allt í kringum okkur kynslóðir atvinnulausra þannig að það er brýnt að tekið verði á þessum málum sem fyrst, ekki að beðið verði eftir einhverri hugsanlegri stóriðju. Við vitum að sú efnahagsstefna að keyra efnahagslífið upp í topp með einni framkvæmd, svo hrynur allt aftur og þá er farið út í næstu og keyrt upp í topp, skapar einfaldlega ójafnvægi. Meiri áliðnaður í íslensku atvinnulífi veldur einfaldlega meiri ójöfnuði því að það þarf að skjóta undir það fleiri stoðum. Það á ekki að skjóta undir það færri og stærri stoðum heldur fjölbreyttari stoðum.

Virðulegi forseti. Ég vil færa þeim sem lagt hafa orð í belg varðandi atvinnumál þakkir fyrir góða og gagnlega umræðu. Hins vegar var ekki öllum spurningum svarað um atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar þar sem greinilega er ekki alveg einhugur þar á bænum um það hvort við eigum að lifa á okkar landi og nýta tækifærin hér eða ekki. Ég hlakka virkilega til að sjá þá sundurliðun sem iðnaðarráðuneytið er að vinna að varðandi 6 þúsund störfin og hrósa ráðherranum fyrir að leggja í þá vinnu og að ætla að leggja hana fram vonandi í næstu viku. Þá er gott að heyra það að ég og hæstv. ráðherra deilum þeim væntingum til rammalöggjafarinnar varðandi ívilnanirnar að þær komi fram fyrr en áætlanir gera ráð fyrir. Og það er virkilega von mín að svo verði vegna þess að án þeirra eigum við eftir að tapa tækifærum. Jafnframt langar mig að óska eftir því að ráðherrann upplýsi okkur um hvers vegna undirritun varðandi álverið í Helguvík er ekki lokið. Það er hægt að koma ferlinu lengra af stað. Það þarf ekki að bíða eftir ESA. Það kom fram hjá hv. þm. Magnúsi Orra Schram að heilsutengd ferðaþjónusta væri framtíðin. Þess vegna væri ágætt að fá svar við þeirri spurningu: Hvers vegna leggur hv. þingmaður ekki sín lóð á vogarskálina til að flýta fyrir því að erindi heilsufélagsins á Suðurnesjum verði svarað í heilbrigðisráðuneytinu? Ég hvet þingmanninn til að beita sér í því máli. Þar er vissulega um einkaframkvæmd að ræða og kannski er hæstv. heilbrigðisráðherra ekki tilbúinn að ljá því lið. Hér er jafnframt kallað eftir vaxtalækkun af hálfu þingmanna stjórnarliða. Vissulega erum við öll sammála um að það þarf vaxtalækkun, en það þarf fyrst að hafa hugrekki til að taka á í ríkisfjármálum. Það er númer eitt, tvö og þrjú. Jafnframt þarf að endurreisa bankana. Þetta eru stóru verkefnin og menn verða að átta sig á því. Virðulegi forseti. Ég hef trú á því að við Íslendingar eigum eftir að byggja upp öflugt atvinnulíf að nýju og við eigum eftir að koma sterk út úr þessu. Ég hef trú á því vegna þess að hér býr hugrakkt fólk með öflugar hugmyndir og það eru einstaklingarnir sem koma til með að endurreisa efnahag landsins.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram. En það er alveg nauðsynlegt þegar þingmenn fara með tölur um atvinnuleysi að þeir fari rétt með vegna þess að hér kepptust hv. þm. Þór Saari og hv. þm. Birkir Jón Jónsson við að hækka tölur hvor annars. Hv. þm. Þór Saari hélt því fram að hér væru um 18 þúsund manns atvinnulausir og hv. þm. Birkir Jón Jónsson hélt því fram að þeir væru 19 þúsund. Það rétta er og það ánægjulega er að við erum að sjá breytingar í þessu og atvinnulausir eru rúmlega 16 þúsund. Þar af, þ.e. af heildinni sem skráð er á atvinnuleysisskrá, eru um 3 þúsund í hlutastörfum. Og af því að hv. þm. Þór Saari nefndi að við þyrftum að koma fólki í verkefni, þá eru 3 þúsund í hlutastörfum, 1.500 nýta sér þau úrræði sem ég fór yfir í ræðu minni að flokkast m.a. undir verkefni Starfsorku og líka undir sérstök átaksverkefni og starfa með atvinnuleysisbæturnar með sér í fyrirtækjum í landinu. Þetta eru vissulega ánægjulegar tölur og atvinnuleysið stendur í stað og er að minnka ef eitthvað er, eins og hér hefur komið fram. Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst, fannst mér, af ræðum hv. þingmanna, margra, að þær voru skrifaðar eða punktarnir teknir niður áður en ég flutti mína ræðu í dag vegna þess að í ræðu minni kom skýrt fram að við erum að leita fjölbreyttra úrræða í atvinnumálum. Við viljum skjóta fjölbreyttum stoðum undir íslenskt atvinnulíf til framtíðar. Við erum að grípa til skammtímalausna og það er ekki þannig að það sem ég mun kynna í næstu viku sé einhver áætlun um hvernig við ætlum að ná þessum 6 þúsund störfum, heldur verður þetta árangursmat sem birt verður. Ég fór yfir það í ræðu minni að við höfum náð gríðarlegum árangri varðandi atvinnuleysið og við ætlum að halda áfram á sömu braut - það vantar ekki kjark og það vantar ekki vilja hjá ríkisstjórninni eða þeim iðnaðarráðherra sem hér stendur til að gera það sem gera þarf í þeim efnum - og þá erum við bæði að horfa til 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar sem þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hefur lagt fram um nauðsynlegar aðgerðir vegna alvarlegs ástands efnahagsmála. Það má segja að þrjár meginástæður séu fyrir því að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins gerir þetta á þessum tímapunkti. Í fyrsta lagi til að undirstrika mikilvægi þess að nú verði brugðist hratt, ákveðið og örugglega við þeim mikla vanda sem að okkur steðjar og við vekjum athygli á því í þingskjalinu og höfum verið að gera það undanfarna daga í umræðunni að ella mun safnast upp mikill aðgerðaleysiskostnaður. Í öðru lagi er þessum tillögum um aðgerðir í efnahagsmálum teflt fram til að ýta undir þá nauðsynlegu samstöðu sem við teljum að sé nauðsynleg um þessar mundir vegna þess að við vitum öll, sem höfum verið að kynna okkur ástandið í efnahagsmálum, stöðu heimilanna, skuldastöðu þeirra og greiðsluvanda, stöðu atvinnustarfseminnar og auðvitað ekki síður hið mikla tekjufall ríkisins, að það bíða okkar ekkert nema óvinsælar ákvarðanir. Sameiginlega stöndum við þó öll að verkefninu til að láta gott af okkur leiða. Við þessar mjög svo erfiðu aðstæður er mikilvægt að reyna að skapa sameiginlega sýn á forgangsröðun, sameiginlega sýn á mikilvægi helstu verkefna sem við þurfum að glíma við. Í þessari þingsályktunartillögu er leitast við að koma til móts við þá miklu þörf. Í þriðja lagi er að finna í þessari þingsályktunartillögu bæði beinar tillögur um aðgerðir sem við teljum skynsamlegt að grípa til en einnig hugmyndir um vinnuhópa og þverpólitískt samráð um einstök mál sem við teljum nauðsynlegt að taka til sérstakrar skoðunar. Í þingsályktunartillögunni er þeim aðgerðum sem við teljum nauðsynlegt að grípa til skipt í grófum dráttum upp í fimm meginflokka. Ég ætla að leyfa mér á þeim tíma sem ég hef til framsögu að renna aðeins yfir það helsta sem fellur undir hvern flokk. Ég byrja þá á heimilunum eins og gert er í þingskjalinu. Það er skoðun okkar að rýmka þurfi verulega skilyrði þess fyrir heimilin að þau geti lækkað greiðslubyrði sína. Á þinginu og í ráðuneytunum líka hafa verið teknar ákvarðanir um að þróa leiðir til þess að þeir sem eru í fjárhagslegum erfiðleikum geti fengið aðstoð, t.d. með frystingu lána, með því að lengja greiðslutíma. Hér hafa verið lögfest úrræði sem gera ráð fyrir því að þeir sem ekki geta notið góðs af hinum almennu úrræðum fari fyrir héraðsdóm og fái skipaðan tilsjónarmann. Við teljum einfaldlega að heilt yfir sé vandinn svo umfangsmikill að leiðirnar sem nú þegar eru til staðar séu of flóknar. Við teljum þess vegna mikilvægt að skilyrðin verði rýmkuð verulega og fleirum verði þannig gert kleift með einföldum hætti að óska eftir greiðsluhléi á hluta húsnæðislána sinna, við búum til þriggja ára aðlögunarferli og á því tímabili sé hægt að lækka greiðslubyrðina um allt að 50%, um allt að helming vegna húsnæðislána. Á móti eru lánin lengd. Við vekjum jafnframt athygli á því að við teljum að vandinn sé það umfangsmikill að ekki verði hjá því komist að lækka höfuðstól lána. Það eru öll merki á lofti um að það muni þurfa að gera þrátt fyrir þær umfangsmiklu aðgerðir sem nú þegar hafa verið lögfestar og hægt er að bæta við. En slíkt er að okkar áliti ekki skynsamlegt að gera án þess að um það hafi tekist þverpólitísk sátt með hvaða hætti það verði gert og það á einungis að gera í þeim undantekningartilvikum þegar hin almennu úrræði duga ekki til. Við viljum, sem dæmi um það sem þarf að gera fyrir heimilin, líka afnema stimpilgjöld. Vextir munu lækka og smám saman munu opnast möguleikar til endurfjármögnunar og þá er mikilvægt að þættir eins og stimpilgjöld séu ekki í veginum fyrir því að heimilin geti endurfjármagnað sig með ódýrari hætti. Og þau eru líka jafnframt til trafala í öðru samhengi fyrir heimilin, t.d. þegar um er að ræða eignaskipti og fólk er að minnka við sig til að sýna ráðdeild, þá eru stimpilgjöldin skattur á þær hagræðingaraðgerðir hjá fjölskyldunum. Við lítum á það sem aðgerð í þágu heimilanna að það verði sérstaklega spornað við atvinnuleysi með fjölbreyttri uppbyggingu til að mynda í orkufrekum iðnaði. Við megum aldrei, við lausn á þeim vanda sem við erum að kljást við núna, missa sjónar á því að atvinnumálin eru eitt stærsta hagsmunamál heimilanna. Heimili geta ekki staðið í skilum ef engin er atvinnan og ef engin er atvinnan mun ríkið ekki hafa neinar tekjur. Þannig getum við lent í óstöðvanlegum spíral eins og margar þjóðir í Evrópu ef okkur mistekst að halda uppi háu atvinnustigi í landinu. Þess vegna höldum við því sérstaklega til haga í þessari þingsályktunartillögu að við þurfum að halda áfram að stuðla að skynsamlegri auðlindanýtingu. Það er hægt að grípa til margra úrræða eins og t.d. skattalegra hvata og skapa hagstætt umhverfi til nýsköpunar til að hvetja fyrirtæki til að verja fjármunum sínum í rannsóknir og þróun. Þetta er hægt að gera með því að auka skattafslátt vegna rannsóknarútgjalda og með þessum hætti leggjum við það í hendur atvinnustarfseminnar í landinu að ákveða hvar fjármununum er vel varið. Við lítum á þetta sem fjárfestingu til framtíðar sem muni gagnast þjóðinni allri. Ég þarf að fara dálítið hratt yfir alla þessa flokka og ég ætla að fara í fyrirtækin næst. Við teljum algjörlega nauðsynlegt að nú verði gripið til heildarendurskipulagningar skulda atvinnulífsins með gagnsæjum hætti. Það liggur fyrir að skuldirnar hjá atvinnustarfseminni í landinu eru miklu meiri en reksturinn stendur undir. Og eitt stóra verkefnið er þetta: Hvernig ætlum við að leiða fram þær afskriftir sem nauðsynlegar eru í eignasafni nýju ríkisbankanna? Gleymum því ekki að við höfum gengið út frá því í allri umræðu í vetur að ríkið stofni nýju ríkisbankana með því að kaupa eignasöfnin á verulegum afslætti. Það þýðir að búið er að byggja inn væntingar um að það þurfi að afskrifa lánin í stórum stíl. Og nú þurfum við að fara að svara þeirri spurningu: Ætlum við að gera það með því að fara með hefðbundnum hætti í innheimtuaðgerðir á þessum lánum? Tökum sem dæmi lán sem er upp á 100 millj. en keypt hefur verið af nýja ríkisbankanum á 50 millj. Hvernig ætlum við að leysa úr þeirri stöðu að lánið stendur í 100 millj. á fyrirtækið en ríkisbankinn hefur fengið það á 50 millj.? Ætlum við að fara í hefðbundnar innheimtuaðgerðir? Við segjum nei, það er ekki hægt að gera það. Við erum ekki að tala hér fyrir flötum prósentuniðurskurði á öllum lánasöfnum, við erum að segja að núna þarf að grípa til samræmdra aðgerða, tryggja gagnsæi og jafnræði og við megum engan tíma missa við að endurskipuleggja skuldastöðuna. Þetta er verkefni sem er vel hægt að framkvæma og ef vel tekst til munum við bjarga fjöldanum öllum af störfum. Og við skulum ekki gleyma hvatanum sem nauðsynlegt er að viðhalda hjá stjórnendum fyrirtækjanna. Þeir verða að sjá, eins og menn ræddu hér undir öðrum dagskrárlið í morgun, einhverja ljóstíru, einhverja von. Það þarf að viðhalda von og hvötum hjá atvinnulífinu. Allt tengist þetta því að við megum ekki halda áfram á þeirri braut að störfum haldi áfram að fjölga meira hjá hinu opinbera en í einkageiranum. Um leið teljum við mikilvægt vegna þess að það verður óumflýjanlegt að ríkisbankarnir taki þrátt fyrir þessar aðgerðir yfir eignarhlut í mörgum fyrirtækjum og það er nú þegar byrjað að gerast. Við getum nefnt Morgunblaðið sem dæmi, ríkisbankarnir fengu það fyrirtæki í hendur og seldu aftur. Icelandair er annað dæmi og þau eiga eftir að verða fleiri. Penninn-Eymundsson, það gamalgróna félag, er nú í raun undir eignarhaldi ríkisins.  Við fjöllum um fjármál hins opinbera. Það verður strax að bregðast við þannig að við söfnum ekki að óþörfu viðbótarhalla á þessu ári, á yfirstandandi fjárlagaári, eins og vísbendingar eru um að sé að gerast. Það er algjörlega óviðunandi og reyndar rifjar upp að við höfum í allt of mörg ár fengið ábendingar frá ríkisendurskoðanda um að við förum ekki eftir fjárlögum. Allt of margir fjárlagaliðir fara fram úr ár eftir ár eftir ár. Ef einhvern tímann er mikilvægt að standast fjárlög þá er það við þær aðstæður sem eru uppi núna þar sem við höfum ekki efni á því að fara fram úr. Við leggjum fram hugmyndir sem geta stóraukið tekjur ríkisins án þess að ganga á ráðstöfunartekjur heimilanna. Þar þarf til að koma afar víðtækt samráð við aðila vinnumarkaðarins en þetta er hugmynd sem við leggjum í púkkið. Þetta er hugmynd sem undirstrikar það að við viljum vera lausnamiðaðir við endurreisn efnahagslífsins og hún sker sig frá öðrum hugmyndum sem verið hafa í umræðunni að undanförnu að því leytinu til að þarna er bent á leið sem getur stóraukið tekjur ríkisins án þess að leggja auknar byrðar á heimilin eða atvinnustarfsemina í landinu. Við teljum að með kerfisbreytingu á skattlagningu lífeyrissjóðsgreiðslna geti skapast tekjur fyrir ríkið sem geta numið allt að 40 milljörðum. En ég ítreka að um þetta verður að ríkja víðtæk sátt eins og reyndar um allar aðrar aðgerðir og aðra valkosti sem við stöndum frammi fyrir. Því að nákvæmlega sama mun eiga við um þann mikla niðurskurð sem við stöndum frammi fyrir og mun þurfa að eiga sér stað þrátt fyrir að menn fari þessa leið og að sjálfsögðu gildir það líka um þær skattahækkanir sem stjórnvöld eru farin að boða að við eigum von á að fá inn á þingið. Það litla sem gert hefur verið hingað til í því efni er okkur alveg næg vísbending um það hversu mikill órói og ósátt getur verið um aðgerðir af þessum toga. Við teljum að meðal þess sem við eigum að læra af því sem gerst hefur hér undanfarin ár sé að meiri samhæfingu þurfi í fjármál ríkis og sveitarfélaga og tryggja að þau styðji betur við peningamálastefnuna. Og við skulum ekkert vera að draga það að bregðast við þessum lærdómi. Ljóst er að þarna skorti alla samhæfingu undanfarin ár og við skulum nú þegar hefjast handa við að tryggja það að hún verði meiri til lengri tíma vegna þess að allt mun þetta hafa áhrif á vaxtastig og gengi krónu á komandi árum. Varðandi fjármálamarkaðina þá teljum við einfaldlega að það hafi tafist of lengi að endurreisa bankakerfið. Við teljum hins vegar vel hægt að gera það en gæta þarf að því að ríkið taki ekki á sig of mikla áhættu og of miklar skuldbindingar við endurreisnina og við bendum á leiðir sem við teljum raunhæfar til að koma á fót starfhæfu bankakerfi. En þarna erum við líka að benda á að við eigum að draga lærdóm af því sem gerst hefur. Við skulum fara yfir regluverk fjármálamarkaðarins, tryggja meira gagnsæi, ekki koma bönkunum aftur í hendur einkaaðila án þess að tryggja dreifðari eignaraðild. Við skulum sjá til þess að eigendur bankanna séu ekki í jafnvíðtækum viðskiptum við sína eigin banka og verið hefur undanfarin ár vegna þess að það er án vafa meðal þess sem við eigum að læra af því sem gerðist hér að regluverkið um þessa þætti var of losaralegt. Og varðandi endurskoðun peningamálastefnunnar, sem ég hygg að jafnvel þrjár síðustu ríkisstjórnir hafi haft á dagskránni hjá sér og núverandi ríkisstjórn er með í farvatninu uppi í Seðlabanka, þá teljum við mikilvægt að ekki einungis þeir sem eru ábyrgir fyrir framkvæmd peningamálastefnunnar komi að því máli heldur líka utanaðkomandi aðilar. Við teljum rétt að taka með í þá skoðun möguleikana á því að vera áfram með krónu. Það er rétt, eins og forsætisráðherra hefur lagt upp með, að skoða áhrifin af því að ganga inn í myntbandalag Evrópu en við skulum ekki útiloka möguleikana á því að hér verði tekinn upp annar gjaldmiðill. 

Frú forseti. Ég ætla að koma með stutt innlegg. Ég lofa frumkvæði Sjálfstæðisflokksins í þessum efnum. Mér finnst þetta ítarleg og góð vinna sem hér hefur farið fram án þess að ég taki afstöðu til einstakra þátta. Þetta er mikilvægt innlegg í þá vinnu sem nú á sér stað á mörgum vígstöðvum í þjóðfélaginu og við nýir þingmenn lofuðum okkur sjálfum að líta upp úr flokksræðinu, upp úr þeim hjólförum sem flokkakerfið hefur skapað okkur. Ég held að við ættum öll að hugsa vandlega um efnahagsmálin og taka á móti öllum hugmyndum í þá veru og skoða þær vandlega og yfirvegað. Ég vil t.d. benda á að þær hugmyndir sem eru fram settar um fyrirtækin og lausnir í vandamálum þeirra eru t.d. til umræðu í efnahags- og skattanefnd um þessar mundir. Þar ríkir þverpólitísk sátt um þær aðgerðir sem menn horfa til.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir innlegg hans og ítreka það sem ég sagði áðan varðandi atvinnustarfsemina, fyrirtækin og erfiða skuldastöðu fyrirtækjanna, að við erum að nálgast hengiflugið þar, við erum að nálgast bjargbrúnina varðandi fyrirtækin. Við megum engan tíma missa við að koma á skýrum reglum um það hvernig taka á á skuldavanda þeirra, með hvaða hætti stendur til að vinna með eigendunum. Stendur til að fara í aðgerðir sem leiða til þess að ríkisbankarnir muni meira eða minna leysa til sín fyrirtækin áður en afskriftir eiga sér stað? Við skulum hafa það í huga að skuldirnar á fyrirtækin í landinu, þau sem munu lifa af þær hamfarir sem við erum nú að ganga í gegnum, verða á endanum afskrifaðar eins langt niður og þörf krefur og reksturinn getur borið, hvort sem það gerist áður en ríkisbankarnir taka fyrirtækin yfir eða án þess að ríkisbankarnir taki fyrirtækin yfir, það mun verða gert. Það gerist ávallt og spurningin er einungis þessi: Hversu mörg af fyrirtækjunum lifa og halda áfram að skapa störf og tekjur fyrir ríkið og standa undir greiðslugetu heimilanna vegna húsnæðislána og framfærslu, eins og við vitum öll að er mikilvægt?

Frú forseti. Ég vil eins og hv. þingmaður og kollegi minn úr Samfylkingunni, Magnús Orri Schram, þakka hv. þingmanni úr Sjálfstæðisflokknum fyrir þessa tillögu. Þetta er mjög jákvæð nálgun sem hér er lögð fram og ég er mjög sáttur við tóninn bæði í tillögunni og í málflutningi hv. þingmanns. Hann er ekkert að skafa utan af stöðunni eins og hún er núna en hann segir jafnframt: Það þarf að skapa víðtæka sátt um margar erfiðar aðgerðir. Hv. þingmaður segir það sem er mála sannast að okkar bíða ekkert nema mjög óvinsælar aðgerðir. Hv. þingmaður, sem ég hlustaði líka á í prýðilegu samtali í gær á Stöð 2, virðist vera fallinn frá því sem mér fannst upphaflega vera stefna hans, að vilja fara í flatan niðurskurð bæði á skuldum þeirra sem eiga í erfiðleikum vegna húsnæðisskulda og líka vegna fyrirtækja. Ég ætla ekki að spyrja hann út í það núna en kannski í ræðu minni hér síðar í dag. Hv. þingmaður sagði eðlilega að það skipti mjög miklu máli að halda fyrirtækjunum gangandi, draga úr atvinnuleysi, búa til störf vegna þess að það er e.t.v. þegar allt er skoðað mesta hagsmunamál heimilanna. Hv. þingmaður reifar það hér í ræðu sinni og í greinargerð með þessari ágætu þingsályktunartillögu að skoði maður fyrirtækin liggi það fyrir að þriðjungur þeirra er að mati sérfræðinga mjög illa staddur og hugsanlega gjaldþrota eins og staðan er núna. Þriðjungur þeirra er þó ekki verr staddur en svo að með samræmdum aðgerðum er hægt að koma þeim verulega til hjálpar. Þriðjungur er kannski í lagi. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hvað á hann við þegar hann fer yfir sinn ágæta fyrirtækjakafla og talar um að tryggja þurfi jafna meðferð skuldara? Ég misskil kannski stöðuna og hv. þingmann en þarf ekki einmitt að grípa til einhverra sértækra aðgerða sem miðast að þeim fyrirtækjum sem eru verr stödd en hin? Hvað á hv. þingmaður við þegar hann talar um jafna meðferð skuldara undir sínum ágæta fyrirtækjakafla?

Virðulegi forseti. Mig langar til að byrja á því að segja að ég hef ekki verið talsmaður þess að við færum í flatan niðurskurð. Við höfum hins vegar talað um það bæði fyrir kosningar og í langan tíma að höfuðstólslækkanir væru það sem biði okkar og við höfum talað fyrir því að menn skoði það með opnum hug en fyrri ríkisstjórn sló það nánast algjörlega út af borðinu. Hvað er átt við með jafnri meðferð við endurskipulagningu skulda fyrirtækjanna? Hér er auðvitað verið að snerta eitt allra viðkvæmasta málið í efnahagsuppbyggingunni sem við blasir. Við hljótum að vera sammála um að t.d. fyrirtæki sem eru álíka stödd mega ekki fá algjörlega ósambærilega meðferð í kerfinu þegar þau eiga í samskiptum við ríkisbankana. Við þurfum því að auka gagnsæið og setja skýrar reglur. Það er búið að vera að tala um það í langan tíma að bankarnir komi sér upp verklagsreglum. Kúnstin í þessu verður auðvitað alltaf sú að viðhalda samkeppninni, gefa bönkunum hæfilegt svigrúm til þess að meta getu stjórnenda félaganna til þess að endurreisa þau og leggja sjálfstætt mat á trúverðugleika þeirra viðskiptaáætlana sem liggja frammi án þess þó að gengið sé á það jafnræði sem nauðsynlegt er að ríki. Ég held að við náum því jafnræði best með því að reglurnar séu mátulega gagnsæjar en á sama tíma almennar. Það skortir almennar verklagsreglur um það hvaða heimildir bankarnir hafa t.d. til þess að fella niður skuldir á móti nýju eiginfjárframlagi frá eigendunum. Þarna er t.d. átt við þátt sem mjög auðvelt er að æsa upp mikla mótstöðu gegn, vilji menn fara þá götuna, þ.e. að gera núverandi eigendum fyrirtækja kleift með nýju eiginfjárframlagi að fá felldar niður skuldir. Það eru gríðarlega viðkvæm mál, 

Frú forseti. Ég held að það sé rangt hjá hv. þingmanni bæði hvað varðar fasteignaveðlánin og eins lán fyrirtækja að fyrri ríkisstjórn - nema hann eigi þá við ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar - hafi kastað út af borðinu hugmyndum eða leiðum sem gætu leitt til þess að höfuðstóll skulda væri minnkaður. Ég held að það sé algjörlega rangt. Í öllu falli skil ég það svo hjá hv. þingmanni og er honum ekki ósammála um að þær gagnsæju almennu reglur sem þurfa að liggja til grundvallar lausnum gagnvart fyrirtækjum fela eigi að síður í sér klæðskerasniðnar lausnir fyrir hvert einstakt fyrirtæki. Ég held að það sé ekki hægt annað ef menn ætla að fara í þetta á annað borð en að taka hvert mál fyrir sig út frá þessum almennu reglum sem hv. þingmaður er að tala um en að það verði að meta stöðu hvers fyrirtækis fyrir sig. Ég held að það verði að beita klæðskerasniðnum lausnum alveg eins og ég held að þurfi gagnvart þeim sem verst eru staddir í hópi fjölskyldna og einstaklinga varðandi þessi fasteignaveðlán. Það getum við kannski rætt frekar síðar í dag. Almennt er ég þeirrar skoðunar að þessar tillögur séu mjög gott innlegg og að fjalla eigi um þær 

Virðulegi forseti. Verið er að drýgja hetjudáð í fyrirtækjunum á hverjum degi með því að bjarga störfum, þrátt fyrir vaxtastigið, í óvissu sem að mínu áliti er að vissu leyti sköpuð af ríkisstjórninni, t.d. með fyrningarleiðinni, en líka vegna þess tafist hefur um of að setja reglur. Þegar í janúar á þessu ári voru bankarnir byrjaðir að smíða verklagsreglur um það hvernig þeir ætluðu að taka á skuldavanda fyrirtækjanna. En nú er kominn júní og það verður að koma þessum reglum á án tafar. Og jafnsammála og ég er hæstv. utanríkisráðherra um að skynsamlegt sé að við látum á það reyna að tekist geti þverpólitísk sátt um það með hvaða hætti þessar reglur eru útfærðar held ég að það sé jafnvel mikilvægara að það komi reglur án tafar, sem allra fyrst vegna þess að ella mun fyrirtækjunum blæða út og ef ekkert verður að gert fjarar undan þeirri von og þeirri trú sem þó er enn til staðar í atvinnufyrirtækjunum. Það er annað sem einnig er byrjað að gerast og við skulum bara horfast í augu við, það verður 

Virðulegi forseti. Ég vil nú fyrir það fyrsta hæla sjálfstæðismönnum fyrir að setja fram þessa tillögu og þá kannski sérstaklega þá greinargerð sem fylgir tillögunni. Þegar ég les kaflann um peningamálastefnuna sé ég að skuldaskilanefnd Sjálfstæðisflokksins kemur fram með nýja sýn á pappírum sínum. Núverandi forusta Sjálfstæðisflokksins er að gera upp við þá gömlu. Ég get tekið undir hvert einasta orð sem stendur í kaflanum um peningamálastefnuna. Og frá Sjálfstæðisflokknum kemur lýsing á þeirri stefnu, þessi iðja leiddi til þenslu, með leyfi forseta: „Peningastefnan beit í skottið á sér.“ Virðulegi forseti. Ég ítreka það sem ég sagði, ég þakka forustu Sjálfstæðisflokksins fyrir þau skuldaskil sem hér eru sett fram. Það vantar í raun og veru ekkert nema: Við biðjum þjóðina afsökunar á þessari kolröngu stefnu sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið að framfylgja öll þessi ár.  Ég kem betur inn á þá tillögu í ræðu minni á eftir, en spurning mín til hv. þingmanns, núna formanns Sjálfstæðisflokksins, er þessi: Voru það mistök sem gerð voru varðandi húsnæðislánakerfið árið 2004 að hækka lánshlutfallið?

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir innlegg hans. Hæstv. ráðherra er rétt að hefja sitt þriðja ár í ríkisstjórn og hefur því haft þann tíma sem liðinn er frá því að hann settist þar til þess að hafa áhrif á aðgerðir ríkisstjórnarinnar til að styðja við og styrkja peningamálastjórnina. En við skulum ekki eyða tíma okkar um of í liðna tíma. Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar og viðrað hana opinberlega að það hafi ýmislegt farið úrskeiðis í peningamálastefnunni, m.a. þegar ríkisstjórnirnar reyndu að gera of margt á of skömmum tíma. Það er kannski stóri lærdómurinn af því sem gerðist hér undanfarin ár að sígandi lukka er best. Það er ekki hægt að taka út jafnmikinn lífskjarabata og við reyndum að gera á árunum í kringum 2000 og þar til hrunið varð hér á Íslandi. Það snertir einmitt spurninguna sem hæstv. ráðherra ber upp um það hvort það hafi verið mistök að hækka lánshlutfallið hjá Íbúðalánasjóði upp í 90%. Það eitt og sér var ekki mikill örlagavaldur í þeirri þenslu sem hér varð. En ásamt öllu hinu sem verið var að gera á sama tíma var þetta óraunhæf aðgerð. Þess vegna held ég að hún hafi út af fyrir sig verið misráðin vegna þess að hún kom ofan á svo margt annað sem ekki var til þess fallið að styðja við peningamálastefnuna. Og það sem var að gerast í Seðlabankanum á þessum tíma varð til þess að auka á þensluna sem Seðlabankinn var á sama tíma reyna að slá á. Þess vegna vil ég nú svara þessu hálft í hvoru játandi. Ein og sér hefði þessi aðgerð ekki verið neitt glapræði en ásamt öllu hinu sem var að gerast á þeim tíma var þetta óskynsamleg aðgerð.

Virðulegi forseti. Áfram heldur hv. þingmaður og formaður Sjálfstæðisflokksins að gera upp við fortíðina á þann hátt sem hann gerir nú og ber að þakka sérstaklega fyrir þá hreinskilni sem kemur þar fram. Hv. þingmaður talaði um óraunhæfar aðgerðir, að sú tillaga sem Framsóknarflokkurinn setti fram á sínum tíma og keypti sér stuðning við í kosningunum til að halda lífi, hafi verið misráðin aðgerð. Ég ítreka það sem ég sagði áðan varðandi kaflann um peningamálastefnuna og uppgjöf hvað hana varðar, hér hefur þá komið fram mjög hreinskilnislegt svar varðandi húsnæðislánin. Þá skil ég það þannig og það er seinni spurning mín til hv. þingmanns hvort hann eigi þá við að allt sem gert var á þessum tíma. Var skattalækkunin sem sett var fram óraunhæf og misráðin, eins og hv. þingmaður talar um? Var það líka óraunhæft og misráðið hjá ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks á þessum tíma að minnka bindiskylduna? Hún hafði nefnilega mikil áhrif 

Virðulegi forseti. Fyrst hæstv. ráðherra vill nota tímann sem við höfum til þess að ræða um efnahagstillögur sem fyrst og fremst horfa til framtíðarinnar, til þess að gera upp við atburðarásina í tengslum við hækkun húsnæðislána, get ég nú varla staðist að rifja upp að hæstv. forsætisráðherra var meðal þeirra þingmanna á þeim tíma sem hvað helst barðist fyrir því að málin næðu fram að ganga. Hún vildi jafnvel ganga lengra í nefndarstarfi á þinginu.

Og öll Samfylkingin.

Ég held að þegar öllu er á botninn hvolft hafi það eftir atvikum helst verið þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem guldu varhuga við þessari leið. Ég man vel eftir þingflokksfundum okkar sjálfstæðismanna þegar við vorum að afgreiða málið. Það voru miklar efasemdir um að við færum fram af nægilega mikilli varkárni og fengum m.a. ágæta ráðgjöf frá núverandi hv. þm. Tryggja Þór Herbertssyni  
            

Hv. þm. Bjarni Benediktsson hefur farið þokkalega ítarlega yfir tillögur okkar. En það sem mig langar til að gera er aðeins að fara yfir bakgrunninn. Sú vinna sem við lögðum í var gerð í því ástandi sem við upplifum núna þar sem þúsundir - nálgast annan tug þúsunda - fólks er á atvinnuleysisskrá. Skuldavandi heimila og fyrirtækja eykst dag frá degi. Ríkisfjármálin eru í algjörum ólestri og bankakerfið er í lamasessi. Afleiðingin af því er sú að íslenska þjóðin hefur fyllst vonleysi og vantrú á framtíðina. Við heyrum ungt fólk tala um að flytja til útlanda. Við heyrum fólk tala um að hætta að greiða af lánunum sínum o.s.frv. Það sem við vildum gera var að reyna að koma fram á uppbyggilegan hátt með eitthvert andsvar við þessu. Við reyndum að skilgreina hvert verkefnið væri og komumst að því að í fyrsta lagi þyrfti að bæta stöðu heimila og fyrirtækja. Það þyrfti að endurheimta tiltrú á íslenskt efnahagslíf og, það sem mikilvægt er, það ætti að skapa sameiginlegan skilning á mikilvægi aðgerða. Þess vegna gera margar tillagnanna ráð fyrir samráði stjórnmálaflokkanna eða eru gerðar í samráði við hagsmunaaðila. Það er gert til þess að tryggja skilning á mikilvægi aðgerðanna. Jafnframt var leiðarljós okkar það að skapa þyrfti hvata til atvinnusköpunar og þar af leiðandi til hagvaxtar. Ef atvinnurekendur, fyrirtækjaeigendurnir, hafa ekki trú á framtíðinni fjárfesta þeir ekki. Þá skapa þeir ekki ný störf. Þeir framleiða ekki meira eða auka ekki framleiðslu sína. Þar af leiðandi kemst hagvöxtur ekki af stað. Við erum föst í vítahring. Ein af forsendunum sem við studdumst við var hið endanlega markmið, að skapa á ný skilyrði til þess að Ísland verði á ný í hópi samkeppnishæfustu þjóða heims. Það er gríðarlega mikilvægt til þess að efla trú fólks, hvort sem það varðar heimilin eða atvinnurekendur, á framtíðina. En það er eitt sem er mjög mikilvægt að komi fram, það er að hlutina þarf að gera í réttri röð. Við verðum að byrja á því að setja fram raunhæfa áætlun í ríkisfjármálum. Eins og staðan er núna stefnir framúraksturinn á fjárlögum jafnvel í 40 milljarða kr. Við höfum hingað til talað um 20 milljarða en mér skilst að það stefni jafnvel í 40 milljarða en við eigum eftir að fá staðfestingu á því hvort sú tala er rétt. En aðalatriðið er að við þurfum að sýna Íslendingum og umheiminum fram á hvernig við ætlum að loka þessu 150 milljarða gati sem m.a. er fjallað um í samstarfsáætluninni við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Samningurinn við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn er í frosti núna vegna þess að þessi áætlun liggur ekki fyrir. Peningamálastefnunefndin segir: Við getum ekki lækkað vexti út af óvissu. Við vitum ekki hvað ríkisstjórnin hyggst taka til bragðs. Það er því algjörlega lífsnauðsynlegt að þessi áætlun liggi sem fyrst fyrir. Við þurfum líka að ljúka uppbyggingu bankakerfisins. Við þurfum að skapa umhverfi til þess að afnema gjaldeyrishöft og lækka vexti. Þessar aðgerðir verða allar að haldast í hendur og við verðum að takast á raunhæfan hátt við vanda heimila og fyrirtækja í landinu, undan því verður ekki skorast. Við þurfum að endurskoða hagstjórnina og þær reglur sem unnið er eftir á fjármálamarkaði til þess að tryggja þann trúverðugleika sem íslenskt efnahagslíf þarfnast svo mjög til langframa til þess að það verði eitthvert ljós við enda ganganna. Ég minnist áðan á að það þyrfti að skapa skilning á því að aðgerðir verða að koma í réttri röð. Og í samhengi við þá þingsályktunartillögu gáfum við út smábækling sem mig langar til, með leyfi forseta, að lesa örlítið upp úr: „Ein meginforsenda þess að hér verði umskipti í efnahagslífinu er sú að gera sér grein fyrir því að þær aðgerðir sem grípa þarf til verða að koma í réttri röð. Ef ekki liggur fyrir skynsamleg áætlun í ríkisfjármálum og traust bankakerfi er ekki hægt að mynda þann trúverðugleika sem þarf til að afnema gjaldeyrishöft og lækka vexti.“ Þar erum við sammála bæði Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og peningamálastefnunefnd. „Jafnframt er ekki nema að takmörkuðum mætti hægt að takast á við vanda heimila og fyrirtækja fyrr en bankakerfið er orðið starfhæft. Þá þarf að endurskoða hagstjórnina og þær reglur sem unnið er eftir á fjármálamarkaði til að tryggja trúverðugleika íslensks efnahagslífs til langframa. Ef ekki ríkir traust er hætta á fjármagnsflótta, að fyrirtækin fjárfesti ekki og að erlendir fjárfestar sniðgangi landið í enn meira mæli en nú er.“ Meginniðurstaða okkar eftir að hafa sett þessar tillögur fram er að ef rétt er á málum haldið sé engin ástæða til að ætla annað en að okkur takist að vinna okkur fljótt og örugglega út úr kreppunni. En lykilatriðið hérna er: Við verðum að hefjast handa. Við verðum að hefjast handa nú þegar. Þess vegna höfum við sett okkur mjög ströng tímamörk í flestöllum aðgerðum sem hér eru settar fram, þ.e. að það liggi fyrir ákvörðun fyrir 15. júlí næstkomandi. Í öðrum aðgerðum eins og endurskoðun á peningastefnunni og endurskoðun á reglum um fjármálamarkaði gefum við okkur lengri tíma vegna þess að þar þarf að fara fram mjög ítarleg vinna sem tekur hliðsjón af þeirri þróun sem er annars staðar í heiminum. Allar þjóðir eru nú að endurskoða reglur sínar. Sú tímasetning er 1. október. Nokkrir þættir vinna með okkur: Í fyrsta lagi að aldurssamsetning þjóðarinnar er hagstæð, við höfum mikið innstreymi í lífeyrissjóði. Við höfum stóran vinnumarkað með ungu fólki og er tiltölulega ódýrt að veita elstu aldurshópunum þjónustu miðað við hvernig það er hjá öðrum þjóðum. Menntunarstigið er gott. Lífeyrissjóðirnir eru fullfjármagnaðir og við höfum reglur sem sjá til þess að þeir séu alltaf fullfjármagnaðir. Innviðir þjóðfélagsins eru sterkir. Þrátt fyrir að hafa lent í þessari óáran sem fylgdi í kjölfar hrunsins á fjármálamarkaði eru þeir innviðir áfram sterkir. Vegirnir verða ekki plægðir upp. Það verður ekki steypt upp í jarðgöng. Ljósleiðarar verða ekki rifnir upp úr jörðinni aftur. Það er þó komið til langframa. Rekstur grunnatvinnuveganna er í þokkalegu góðu horfi fyrir utan efnahagsreikninginn. Eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson benti á er það efnahagsreikningurinn sem er vandamálið, hann þandist út við hrunið á fjármálamarkaði. Að lokum, við eigum við gnótt náttúruauðlinda en það verður að nýta þær. Það þarf að gera eins fljótt og auðið er.

Frú forseti. Ég hef þegar sagt fyrr í umræðunni að mér finnst sú nálgun sem er að finna í þessari tillögu vera mjög jákvæð. Ég held að það skipti miklu máli af hálfu okkar stjórnmálamanna að við sjáum ekki bara svartnættið eitt þrátt fyrir þá erfiðu stöðu sem við erum í, heldur leyfum okkur líka þann munað að sjá tækifærin. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson fór vel yfir þau og ég var sammála öllu sem hann sagði um innviðina og grunngerð samfélagsins. Hún er í góðu lagi. Við búum sömuleiðis við ákaflega sterkar náttúruauðlindir og mikla möguleika til að nýta þær til að skapa bæði störf og það sem við þurfum ekki síður á að halda, gjaldeyri. Hv. þingmaður sagði jafnframt um orkuauðlindirnar að við yrðum að nýta þær. Þar stendur hnífur í hinni margfrægu kú. Staðan er auðvitað þannig að við höfum fullan vilja til að nýta þessar orkuauðlindir og ég er algerlega sammála því sem kemur fram í tillögunni um fjölbreytta notkun náttúruauðlinda. Ég er líka sammála því sem segir í þessari tillögu, að menn eigi ekki bara að einblína á ál. Það er í fyrsta skipti sem Sjálfstæðisflokkurinn tekur svo til orða. En hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins vita jafn vel og ég að við höfum átt í miklum erfiðleikum með að fjármagna orkuframkvæmdir. Þess vegna hef ég sagt, með vísan til þeirra ágætu laga sem samþykkt voru að tilhlutan ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar, að við eigum að leita allra leiða í þeim efnum, t.d. að kanna hvort einkamarkaður geti komið inn í það. Lögin heimila það nú með skýrari hætti en áður. Sömuleiðis tel ég að við eigum að reyna að skoða hvort þeir sterku sjóðir sem hv. þingmaður talaði um áðan, lífeyrissjóðirnir, geti með einhverjum hætti komið inn í það. Ég hef spurt hvers vegna lífeyrissjóðir sem þurfa að láta fé sitt vinna með þokkalega góðri ávöxtun til að sjá um umbjóðendur sína í framtíðinni skyldu ekki velta fyrir sér að fjármagna, þess vegna eiga og jafnvel reka, a.m.k. um einhvern tíma, framkvæmdir eins og Búðarhálsvirkjun. Við vitum að hún liggur á borðinu með öll leyfi, okkur vantar hana, okkur vantar þau 85–100 megavött. Það sem skiptir máli er að menn sjái ljós í myrkrinu og það skiptir máli að menn tali upp stöðuna. Það verður að gefa fólkinu líka von. Það má ekki bara tala það niður. Fyrir okkur sem stjórnmálamenn skiptir tvennt máli. Við verðum að geta sýnt umheiminum og sjálfum okkur fram á það að við höfum trúverðuga áætlun til að koma okkur út úr kreppunni og erfiðleikunum. Í öðru lagi þurfum við líka að geta sýnt umheiminum fram á að við höfum tækifæri til að ná aftur fyrri styrk og koma jafnvel út úr kreppunni með dreifðari áhættu í atvinnulífinu en áður. Ég er þeirrar skoðunar að við þurfum að taka fimm skref til að koma okkur út úr þessari kreppu. Við höfum þegar tekið fyrsta skrefið. Sá samningur sem við gerðum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn var algjör forsenda þess að okkur tækist að leggja í þennan leiðangur. Í öðru lagi er ég þeirrar skoðunar að það skipti mjög miklu máli fyrir okkur að ljúka samningum um Icesave og klára það verk sem Alþingi fól okkur 5. desember með þingsályktun. Það hefur ríkisstjórnin gert fyrir sitt leyti. Alþingi á eftir að samþykkja það mál, eða fella eftir atvikum, en þetta er skref nr. tvö. Í þriðja lagi verða ríkisstjórnin og Alþingi að samþykkja áætlun um niðurskurð og tekjuöflun sem gerir það að verkum að innan 3–4 ára rekum við ríkissjóð án halla. Þar stendur upp á ríkisstjórnina. Þær tillögur munu verða sýndar í næstu viku. Ég er þeirrar skoðunar að þær merku tillögur sem hér eru og aðrar sem fram hafa komið eigi að vinna saman í nefndinni með þeim hugmyndum sem koma í frumvarpsformi frá ríkisstjórninni. Í fjórða lagi er síðan endurskipulagning bankakerfisins. Hún skiptir óskaplega miklu máli. Það er það sem síðustu þrjár ríkisstjórnir hafa unnið að með takmörkuðum árangri. Nú loksins hillir undir lok þess verks. Um bankana vil ég segja að þeir starfa undir gríðarmiklu álagi og við stjórnmálamenn höfum það sem plagsið að skamma bankana, skamma það fólk sem stýrir þeim og situr í stjórn þeirra. Ég segi fyrir mig að ekki treysti ég mér til að taka betur þær ákvarðanir sem þeir taka frá degi til dags. Ég held að í því efni verðum við líka að gefa bönkunum vinnufrið. Þær áætlanir sem koma hér fram varðandi fyrirtæki, banka og fjármálamarkaði eru allar jákvæðar en fæst af því hefur ekki verið sagt áður. Þetta er fjórða skrefið. Fimmta skrefið sem við þurfum síðan að taka og ákveða, og það er kannski það erfiðasta þegar fram líða stundir, er með hvaða hætti við ætlum að haga myntinni okkar í framtíðinni. Ég hef verið þeirrar skoðunar og hef ekkert legið á því að ég tel að einn af helstu ávinningunum við það að sækja um aðild og ganga í Evrópusambandið sé að taka upp evruna. Ég veit að margir eru annarrar skoðunar. Einn af lærdómum okkar síðustu árin er sá að það er mjög erfitt að halda úti sjálfstæðri örmynt í samfélagi sem vill vera alþjóðlegt og verður að vera alþjóðlegt vegna þess að Ísland lifir á því að geta flutt út afurðir sínar og flutt inn vörur. Þetta eru þau fimm skref sem ég tel í stórum dráttum nauðsynlegt að taka. Sú áætlun sem við eigum síðan að kynna fyrir umheiminum um framtíð okkar felst í því að sýna fram á það sem við getum gert úr auðlindum okkar. Við höfum sjávarútveginn og hann er þrátt fyrir allt, fyrir utan efnahagsreikninginn eins og hv. þingmaður sagði hér eins og hann væri tiltölulegt smáatriði, í góðu lagi. Fréttir úr hafinu eru þrátt fyrir allt góðar. Þorskstofninn er á hægri uppleið, annar tveggja í heiminum. Við erum að veiða nýja stofna sem hafa flutt sig inn í efnahagslögsöguna, makríl og líka nýja stofna sem við höfum ekki borið gæfu til að fara í áður, eins og ýmsar þær 

Ert það þú?

Já. Við höfum síðan  Ég nefni síðan þau ríflega 200 hátæknifyrirtæki, sprotafyrirtæki sem hér eru á Íslandi. Ekki þurfa mörg þeirra að ná þeim vexti sem nafni minn, Össur, og Marel og Actavis náðu til að hér verði á nokkrum árum, kannski áratug, til 10.000–15.000 störf í hátækniiðnaði sem eru vel launuð. Ég ætla svo ekki að þreyta hv. þingmann en kannski gleðja hv. þm. Kristján Þór Júlíusson með því að við eigum leynivopn inn í framtíðina sem er olíulindir okkar. Ísland verður olíuþjóð. 
             Varðandi þær tillögur sem hér liggja fyrir og ég tala heldur vel um er ein tillaga sem er ný en hún er mjög hugvitsamleg.

Þær eru fleiri.

Nei, það er ein tillaga hér sem maður hefur ekki séð áður. Hitt er samantekt á mörgum góðum hugmyndum sem margir menn í ýmsum góðum og misvondum flokkum hafa haft, 

Án þess að hækka skatta.

Það má gera það kannski líka. Þessa tillögu þarf að skoða mjög vel og mér líst vel á hana. Ég ímynda mér að hún njóti ekki mikils brautargengis hjá lífeyrissjóðunum miðað við það hvernig ég hef kynnst viðhorfum þeirra.

Hverjir eiga lífeyrissjóðina?

Að öðru leyti segi ég að það er mikill samhljómur með þessari tillögu og mörgu því sem ríkisstjórnin er að gera sem mun koma fram hjá ríkisstjórninni á allra næstu dögum og vikum. 

Frú forseti. Hæstv. ráðherra lét að því liggja fyrr í dag að Framsóknarflokkurinn væri ekki með nein úrræði og hefði í raun mjög takmarkaða framtíðarsýn og eyddi miklum tíma í að gagnrýna ríkisstjórnina. Það er ekki að ósekju vegna þess að í febrúarmánuði lagði þingflokkur Framsóknar fram efnahagstillögur í 18 liðum sem hæstv. ráðherra tók mjög vel í. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Af hverju hefur nánast ekkert verið gert af því sem við í þingflokki Framsóknarflokksins lögðum fram í febrúarmánuði? Ég spyr ráðherrann: Hefur lífeyrissjóðum verið veitt heimild til gjaldeyrisviðskipta? Hefur verið lokið við stofnun nýju bankanna? Hafa kröfuhafar fengið hlut í bönkunum? Hafa verið gerð drög að fjárlögum til ársins 2012? Hefur verið komið á fót samráðsvettvangi með útflutningsfyrirtækjum og atvinnugreinum? Ég gæti haldið áfram þessari upptalningu. Því miður einkennist starf núverandi ríkisstjórnar, eða aðgerðaleysi, af því að vandanum er alltaf frestað. Núna stöndum við í júnímánuði með margra mánaða gamlar efnahagstillögur Framsóknarflokksins og horfumst í augu við það að nánast ekkert hefur verið gert af hæstv. ríkisstjórn til að koma þeim tillögum í framkvæmd 

Frú forseti. Flestar af þeim tillögum sem hv. þingmaður taldi upp eru í vinnslu eins og ég hef sagt, og hæstv. forsætisráðherra á síðustu dögum: Niðurstöðu í sumum þeim verkum er að vænta á næstu dögum og vikum. Fram hefur komið að undir lok næstu viku munu menn sjá hugmyndir okkar um hvernig á að brúa hið margfræga bil og áætlunina til 2012. Það rangt hjá hv. þingmanni að ég hafi talað um að Framsóknarflokkurinn hafi enga framtíðarsýn. Það er einhver minnimáttarkennd hjá hv. þingmanni.

Nei, nei, nei.

Munurinn á framsóknarmönnum eins og þeir tala og sjálfstæðismönnum er sá að þeir tala þjóðina niður. Framsóknarflokkurinn hefur síðustu vikur og daga einbeitt sér að því að sjá ekkert nema svartnætti og myrkur og sjá bara það sem neikvætt er. Það er fullt af hlutum sem eru mjög erfiðir. Við erum í kreppu. En það eru líka jákvæðir hlutir og það sem sker þessa tillögu frá málflutningi Framsóknarflokksins er hin jákvæða nálgun og mér finnst bara sjálfsagt að segja það.

Frú forseti. Framsóknarflokkurinn hefur á þessu sumarþingi lagt fram tillögur í efnahagsmálum, m.a. um leiðréttingu á skuldum heimila og fyrirtækja sem ríkisstjórnin hefur því miður ekki tekið nægjanlega vel í, en eitthvað virðist nú tónn hjá hæstv. ráðherrum vera að breytast. Ríkisstjórnin er kannski fyrst núna að átta sig á þeirri grafalvarlegu stöðu sem blasir við. Við framsóknarmenn höfum haldið þeim málflutningi á lofti um margra mánaða skeið að ástandið í samfélaginu væri mun erfiðara en ríkisstjórnin gerði sér grein fyrir. Nú virðist ríkisstjórnin eitthvað vera að vakna af dvalanum og ég held að hæstv. ráðherra ætti að virða það við okkur framsóknarmenn að við höfum talað mjög einarðlega í efnahagsmálum og við höfum þorað að benda á þá hluti sem við þurfum að takast á við. Við höfum komið fram með tillögur í þeim efnum og ég hafna því algjörlega að við höfum einungis verið að benda á það sem miður hefur farið í samfélaginu og aðgerðaleysið, því að sá sem hér stendur hefur í mörgum ræðum 

Frú forseti. Framsóknarforustan hefur síðustu daga notað þennan ræðustól til þess að kalla út í þjóðfélagið boð um það að allt væri að fara til andskotans, að Icesave muni taka börn þessa samfélags og leggja þau í skuldafjötra eins og ánauðugt fólk. 

Þú ert að skuldsetja þjóðina.

Ég get vel fallist á það hjá hv. þingmanni að menn eins og hann tala oft með jákvæðum hætti en boð flokksins hafa verið mjög neikvæð og hafa talað niður kjarkinn í þjóðinni. Munurinn á þessari tillögu og málflutningnum síðustu daga hjá Framsóknarflokknum er sá að Framsóknarflokkurinn bókstaflega boðar bara svartnætti á meðan þingmenn Sjálfstæðisflokksins, sem hér hafa talið til þessa, hafa verið gagnrýnir á ríkisstjórnina en þeir hafa leyft sér þann munað að benda 

Þetta er bara að verða vandræðalega hlýtt faðmlag sem maður fær hér en samt fínt, þakka þér fyrir, hæstv. utanríkisráðherra, hvað þú tekur vel í þetta hjá okkur. Af því að við komum inn á nýtingu orkuauðlindanna er þrennt sem stendur upp á ríkisstjórnina að taka á. Það er í fyrsta lagi að við verðum að fá rammalöggjöf um erlenda fjárfestingu og við þurfum að fá hana sem fyrst. Við þurfum að fá áætlun um orkuafhendingu vegna þess að við fáum ekki erlenda fjárfesta með því að segja þeim: Þið fáið kannski orku eftir þrjú, fjögur, fimm ár. Í þriðja lagi þarf að endurskoða allt það ferli sem er í kringum mat á umhverfisáhrifum vegna þess að það er allt of tafsamt og það fælir fjárfesta frá. Mig langar líka til að segja: Liggur fyrir mat hjá Samfylkingunni á því hvenær 

Varðandi síðustu spurninguna man ég ekki betur en að merkur fræðimaður sem líka praktíserar sín fræði í efnahagsmálum hafi sagt opinberlega í gær að það gætu liðið fjögur ár þar til við gætum tekið upp evruna. Það er kannski fullsnemmt fyrir það sem ég taldi en ég legg það hér fyrir. Um hitt er ég ósammála að matskerfið sé miðað við lögin og reglurnar tafsamt. Hitt er rétt hjá hv. þingmanni að stofnanirnar standa ekki við fresti. Ég vil einnig segja hvað varðar erlenda fjárfestingu að verið er að vinna að því einmitt sem hér er o-liður í þingsályktunartillögunni, þ.e. að breyta reglum þannig að nýjar erlendar fjárfestingar falli ekki undir gjaldeyrishömlur. Sömuleiðis eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson hefur túlkað þörfina fyrir skattarammann, eins og ég hef skilið hann, hefur það fyrst og fremst verið um nýsköpunarfyrirtæki og ákveðnar skattaívilnanir þar og það er í vinnslu líka.

Virðulegi forseti. Ég vil gera smáathugasemd við það að lög og reglur um hvernig umhverfismati er háttað séu í góðu lagi vegna þess að það er allt of tafsamt ferli. Það eru allt of miklir möguleikar til þess að tefja það ferli út í hið óendanlega. Það sem jafnframt er alvarlegt eru hlutir eins og gerðust hérna í fyrra þegar fyrirtæki sem var langt komið með að ákveða fjárfestingu, stóra fjárfestingu, var stöðvað í þeirri ætlan sinni með því allt í einu að setja virkjun og verksmiðju í samræmt umhverfismat, eins og umhverfisráðherra Samfylkingarinnar gerði á sínum tíma. Við verðum að koma í veg fyrir slík slys. Því er mjög brýnt að skoða þessa þrjá hluti sem ég talaði um áðan og stytta ferlið til að við fáum sem fyrst fjárfestingar inn í landið, hæstv. utanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Sú ákvörðun fyrrverandi umhverfisráðherra sem hv. þingmaður vísar til hefði ekki seinkað þeirri framkvæmd um einn einasta dag.

Annað segir fyrirtækið.

Staðan í því máli er -  Hv. þingmaður sagði áðan, og ég gat ekki svarað því, að það þyrfti stefnu um orkuafhendingu. Þar kem ég aftur að hnífnum sem stendur í kúnni, að okkur skortir getu til þess að fá fjármagn til að ráðast í virkjanir, eins og t.d. fleiri holur og orkuöflun á Þeistareykjasvæðinu, og að ganga frá Búðarhálsvirkjun. Við höfum hana ekki í dag. Þess vegna talaði ég um þann möguleika sem fólst í einkamarkaðnum og lífeyrissjóðunum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að taka svona vel í þessar tillögur og við skulum bara segja hlutina eins og þeir eru, það er afskaplega hressandi að hlusta á ráðherrann. Eini gallinn er sá að ráðherrann er í ríkisstjórn sem talar meira en hún framkvæmir. Þessir fimm þættir sem hæstv. ráðherra minntist á eru allir góðir og gildir en hér er því miður ekkert að gerast. Það er mikill kostnaður, aðgerðaleysiskostnaðurinn er mjög mikill sökum þess að menn vinna ekki í fjármálunum, menn vinna ekki í ríkisfjármálunum, og núna um mitt árið er í fyrsta skipti verið að koma með tillögur um það sem snýr að fjármálum þessa árs.

Er það komið?

Nei, það er ekki komið enn, virðulegi forseti. Ég ætla að spyrja hæstv. ráðherra, hann segir að þetta sé ekkert mál, allt sé tilbúið til að virkja. Eru menn sammála um það í ríkisstjórninni og ætla menn að henda út öllu í stjórnarsáttmálanum sem mun tefja það ferli? Ætla menn að gera það því að það er margt sem mun tefja það ferli? Það er fyrsta spurningin. Hin er um lærdóminn: Finnst hæstv. ráðherra að við getum ekkert lært 

Varðandi hið síðasta held ég að ég verði bara að senda hv. þingmanni þær ræður sem ég flutti t.d. í EES-ráðinu upp á síðkastið um þau mál. 
            

Ég vil biðja hv. þingmann að ávarpa forseta - hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson er ánægður með viðtökur mínar við þessu. Mér finnst þetta almennt vera jákvætt, en ég sagði líka - til þess aðeins að dempa ánægju Sjálfstæðisflokksins, virðulegi forseti - að það er fyrst og fremst ein tillaga sem er splunkuný þarna, ein tillaga sem ég hafði aldrei séð áður, sem mér finnst vera mjög hugvitsamleg. Um vilja ríkisstjórnarinnar til þess að afla orku liggur alveg ljóst fyrir að ríkisstjórnin vill nýta orkulindir með skynsamlegum hætti. Hún vill t.d. afla orku fyrir norðan til þess að koma í græna stóriðju eins og menn hafa nefnt það í okkar ágætu stefnuyfirlýsingu.

Nærri Þjórsá.

Ég veit ekki betur en ég sé búinn að halda hér tvær eða þrjár ræður í dag um nauðsyn þess að ráðast í Búðarhálsvirkjun þar sem öll leyfi eru til.

Virðulegi forseti. Ég hef ekki lesið þær ræður hæstv. ráðherra og það er gott og örugglega upplýsandi fyrir þá sem fylgjast með umræðunni að hæstv. ráðherra ætli að senda mér ræðurnar sínar. Ég spurði hann einfaldlega að því hvort hann teldi ekki að við gætum lært eitthvað af því að hafa tekið gagnrýnislítið upp tilskipanir Evrópusambandsins. Það er spurningin.

Meingallaðar.

Sem eru algerlega meingallaðar og skýrasta dæmið er kannski Icesave-málið. Virðulegur forseti. Hæstv. ráðherra sleppur ekki svona frá þessu varðandi orkuna, það er bara ekki þannig. Í stjórnarsáttmálanum tala menn um að taka upp Árósasamkomulagið inn í íslenskan rétt. Eins og vinstri grænir hafa túlkað það mun það tefja allan framgang alveg gríðarlega. Það er allt sett á stopp varðandi orkuöflun þangað til rammaáætlun liggur fyrir og það er óvíst að vita hvenær það gerist. Það er algerlega ljóst að við getum ekki nýtt núna tækifærin á næstu vikum eða mánuðum, jafnvel ekki árum ef menn ætla að halda sig við stjórnarstefnuna. Spurning mín er, virðulegi forseti: Ætla menn að breyta þessu?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður eldist hratt og minni hans reskist allverulega. Hv. þingmaður nefndi rammaáætlunina og Árósasamkomulagið. Frú forseti. Hvort tveggja voru partar af stefnuyfirlýsingu sem ég tók þátt í að semja á Þingvöllum 2007. Rammaáætlunin er partur af þeirri stefnu sem Sjálfstæðisflokkurinn studdi. Hún er ekki í neinni töf.

Þetta er rangt.

Nei, það er rétt. Hún er ekki í neinni töf. Sagt var frá því að á þessu ári ætti henni að ljúka. Þannig var það þegar við vorum saman í stjórn hérna fyrir tveimur árum  Staðreyndin er sú að við og Sjálfstæðisflokkurinn gerðum ákveðið samkomulag um hvernig ætti að vinna þau mál. Það samkomulag hefur verið tekið upp 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir málefnalega ræðu. Ég vil líka þakka honum fyrir að viðurkenna að hann hafi verið í stjórn með Sjálfstæðisflokknum í tvö ár. Það er ákveðin viðurkenning.

Fyrir hvern?

En ég vil átelja hæstv. ráðherra fyrir að taka upp töfrasprotann og segja: Ef við göngum í Evrópusambandið fáum við evru. Er hæstv. ráðherra ekki kunnugt um að við þurfum að uppfylla Maastricht-skilyrðin og að fjármálaráðuneytið hafi metið það svo að það tæki okkur 30 ár að uppfylla þau skilyrði? Er þetta ekki ábyrgðarlaust tal að lofa þjóðinni evru ef við göngum í Evrópusambandið? Er það ekki ábyrgðarlaust að segja við fólk: Göngum í Evrópusambandið, þá fáum við evru - þegar vitað er að við fáum hana ekki fyrr en eftir 30 ár? Og dugar það eitthvað í dag?

Frú forseti. Ég vona að ég sé ekki ómálefnalegur þegar ég leyfi mér að halda því fram að þetta andsvar hv. þingmanns sýni stefnubreytingu hjá honum, þ.e. hann virðist vera að kalla eftir evrunni. Ég taldi alltaf að hv. þm. Pétur H. Blöndal 

Frú forseti. Ég er ekki að veifa töfrasprota, ég er ekki með ódýrar lausnir á öllum vanda, jafnvel á vondu veðri, það er ekki ég sem segi: Ef við göngum í Evrópusambandið þá minnkar ofbeldi á Íslandi. Þetta er stefna Samfylkingarinnar, hún er endalaust að lofa og lofa. Málið er það að ég vil ekki taka upp evru, ég vil ekki ganga í Evrópusambandið. En hæstv. ráðherra er að lofa því eins og öll Samfylkingin að ef við göngum í Evrópusambandið þá fáum við evru eins og skot og allur vandi er leystur, bara nánast allur vandi þjóðarinnar. Mér finnst ábyrgðarlaust að koma með þetta aftur og aftur. Og hæstv. ráðherra segir að fjármálaráðuneytið, þ.e. hæstv. fjármálaráðherra, að það sé ekkert að marka sem hann gefur út, að það taki 30 ár að ná í evruna. Ég trúi því reyndar að það tæki okkur ekki nema tíu ár að uppfylla Maastricht-skilyrðin og við eigum svo sem að stefna að því, en ég vil ekki ganga í Evrópusambandið. Það er röng ályktun hjá hæstv. ráðherra. Hann sagði sjálfur að ef við gengjum í Evrópusambandið fengjum við evru.

Frú forseti. Ég sagði í fyrri ræðu minni þegar ég taldi upp þau fimm skref sem ég taldi að við þyrftum að stíga til að geta sýnt fram á trúverðuga stefnu fyrir Ísland inn í framtíðina að það væri t.d. að ganga í Evrópusambandið til þess m.a. að geta tekið upp evruna. Ég sagði ekki að við gætum tekið hana upp á fjórum árum. Hins vegar var í fjölmiðlum í gær fræðimaður sem taldi að það yrði hægt. Ég sagði í ræðu minni áðan að ég teldi að það væri fullbjartsýnt en hugsanlegt er það. Hitt er alveg ljóst og dæmi eru um að þegar þjóðir hafa gengið til samstarfs við Evrópusambandið geta þær í aðdragandanum tekið upp samstarf sem mundi styrkja mjög stöðugleika okkar gjaldmiðils og koma meiri kyrrð og ró á efnahagslíf okkar. 
             Eins og komið hefur fram hjá hv. þm. Trygga Þór Herbertssyni skiptir eitt verulega miklu máli og það er að draga úr þeirri óvissu sem lykur um allt efnahagskerfið. Það skiptir máli og það er ég að reyna að gera. Ég hef ekki dregið dul á að afstaða mín 

Virðulegi forseti. Mikil þörf er á því um þessar mundir að telja kjark í þjóðina og ekki síður í ríkisstjórnina - ekki síður í ríkisstjórnina vegna þess að ríkisstjórnin er fallin fyrir borð í þeim verkefnum sem hún hefur ætlað sér að vinna. Sú tillaga sem sjálfstæðismenn leggja nú fram markar ákveðin tímamót í vinnubrögðum á Alþingi til seinustu áratuga. Ígrunduð, markviss og metnaðarfull tillaga um að ganga til verka og létta á þeim vanda sem hvílir á íslenskri þjóð í dag. Það eru nýmæli til margra áratuga að stjórnarandstöðuflokkur komi með slíkan gullklump að borði ríkisstjórnarinnar til að vinna úr.

Ekki er það nú alveg.

Ekki eru önnur dæmi þess að slíkt sé lagt fram á því stigi sem nú er. Oft hafa menn komið með ýmsar tillögur en þarna er komið með lausn sem er skilvirk til allra þeirra þátta sem á brennur. Hæstv. ríkisstjórn hefur verið að véla um hluti og þætti en ekki síður að komast hjá því að véla um atriði og þætti sem veldur því að íslensk þjóð er nú að fara úr kreppu yfir í kaos. Úr kreppu yfir í kaos. Þetta eru tvö þung orð en það síðara er verra vegna þess að þar kemur verkleysi á bak við og skortur á verkviti. Og það er kannski það sem vantar í stjórn landsins í dag, það er verkvit, reynsla og verkvit sem skilar árangri. Þrek og þor til að taka ákvarðanir og horfast í augu við vanda en standa ekki bara og bíða eftir örkinni frá Evrópu. Það gerir hæstv. ríkisstjórn í dag, hún bíður eftir örkinni frá Evrópu. Ég veit ekki hvort hæstv. samgönguráðherra sé búinn að marka einhverja leið í þeim efnum fyrir örkina.  Það var svolítið sérstakt að heyra hvað hv. þm. hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson fagnaði þessum tillögum. Honum fer reyndar oft vel að horfa mót sólfarsvindunum en hann hefur kannski áttað sig á því núna að hann á líklega hvergi annars staðar heima í hinu pólitíska litrófi en í Sjálfstæðisflokknum, stærsta og einlægasta jafnaðarflokki Íslands. Það er nú það sem blasir við. Í tillögu sjálfstæðismanna er tekið á atriðum sem snúa að meginkjarna vandans sem blasir við, vanda heimilanna og fyrirtækjanna, fjármálum hins opinbera, fjármálum á mörkuðum og peningastjórn. Auðvitað eru margar fleiri tillögur og hugmyndir en hér liggja fyrir sem vert væri að skoða og fylgja eftir en þarna er reynt að hnýta saman á markvissan hátt þau atriði sem brýnast er að koma til verka. Þessar tillögur fela í sér að hægt er að ganga að meginþorra þessara verkefna á næstu fjórum vikum ef hæstv. ríkisstjórn hefur döngun í sér til að bretta upp ermar og spýta í lófana og taka á verkum í staðinn fyrir að láta tímann líða og vandamálin flæða yfir. Hin atriðin sem fjallað er um í tillögu sjálfstæðismanna ættu að vera komin til niðurstöðu eftir ítarlega skoðun innan þriggja mánaða. Það er ekki seinna vænna að fara að vinna í þessum málum og taka á þeim en gefa ekki tommu eftir og þora að taka á. Þau þrjú atriði sem lúta að heimilunum sjálfum, lækkun greiðslubyrði húsnæðislánanna um allt að 50% á þremur árum, afnám stimpilgjalda, drifkraftur og fjölbreytt uppbygging í orkufrekum iðnaði ásamt fleiri þáttum í auðlindastýringu eru þættir sem mest brennur á um leið og bankakerfið verður að komast í gang. Það er sorglegt að þurfa að segja að bankakerfið er í tómri tjöru, það fúnkerar ekki, það er engin hugsun í því. Menn bíða þar með skálmarnar niður á tám og vita ekkert hvað þeir eiga að gera. Á sama tíma vogar hæstv. ríkisstjórn sér að hóta íslenskri þjóð með fyrningarleið sem er ekkert útfærð einfaldlega vegna þess að ekki er hægt að útfæra hana og síst af öllu við þær aðstæður sem nú eru. Hæstv. ríkisstjórn er með þeirri boðun að hóta að færa kreppuna úr þéttbýlinu yfir í dreifbýlið og nú reynir á talsmenn dreifbýlisins sem hafa verið þekktir fyrir að verja hag hinna dreifðu byggða landsins. Virðulegi forseti. Nú reynir á hversu fast þeir standa í ístaðinu. Kynningin á fyrningarleiðinni er svo alvarleg að það er ekki hægt fyrir neina ríkisstjórn að setja slíkt fram án þess að hafa ígrundaða stefnu þar að baki, ígrundaðar leiðir, ígrundaða fyrirvara á mörgu sem hlýtur að koma fram ef slíkt gengi yfir. Við kvörtuðum yfir því að Bretar settu á okkur hryðjuverkalög. Að mínu mati, virðulegi forseti, er hugmyndin um fyrningarleiðina eins og hún hefur verið kynnt hryðjuverkaárás á Ísland. Það getur vel verið að slátrun sjávarútvegsins mundi gefa peninga í einhverja mánuði en ekki lengur. 50–60% af tekjum Íslendinga koma frá sjávarútveginum þó að það hafi verið feimnismál, endalaust feimnismál í sögu Íslands af því að því fylgir slorlykt. Fyrningarleiðin mundi slátra sjávarútveginum, stöðu sjómanna, fiskvinnslufólks, sveitarfélaga, bæjarfélaga og ríkis vegna þess að þar er ekki hugsað neitt til enda. Þær tillögur sem hér eru til umræðu eru 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Johnsen fyrir ræðu hans en það var eitt efnisatriði sem hann kom inn á sem ég ætlaði að bregðast við, þegar hann segir að þetta séu tímamót, að það séu nýmæli í þingstörfum að stjórnarandstaða komi með ítarlegar tillögur í efnahagsmálum af þessu tagi. Í fljótu bragði mundi ég eftir a.m.k. tveimur þingmálum sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa flutt á undanförnum árum. Á 133. löggjafarþingi, 2006–2007, var flutt þingsályktunartillaga um aðgerðir til að endurheimta efnahagslegan stöðugleika sem allur þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs á því þingi flutti. Þar var lagt til að fela ríkisstjórninni að grípa til ýmissa aðgerða til að endurheimta efnahagslegan stöðugleika. Og á 135. löggjafarþingi, 2007–2008, flutti allur þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs frumvarp til laga um ráðstafanir í efnahagsmálum. Við höfðum á þeim tíma gert okkur grein fyrir hvert stefndi í efnahagsmálum þjóðarinnar og lögðum þess vegna ríkt á um að gripið yrði til aðgerða af hálfu stjórnvalda. Það eru því fordæmi fyrir því að stjórnarandstaða flytji þingmál, þingsályktunartillögu eða frumvörp í þessu efni. Það sem kann kannski að vera nýtt núna er að sitjandi ríkisstjórn hlusti á það sem stjórnarandstaðan hefur fram að færa og hér gerist það að þingmál Sjálfstæðisflokksins hefur verið tekið til umræðu örfáum sólarhringum eftir að því er dreift. Í tilvikum þingmála okkar, Vinstri grænna, fengum við ekki að mæla fyrir fyrra málinu sem ég nefndi, 14. þingmáli, og hitt málið kom til 1. umr., var vísað til nefndar og sofnaði þar. Nýmælin núna kunna kannski fyrst og fremst að felast í viðbrögðum stjórnarþingmanna. Ég get ekki betur heyrt en almennt hafi þessu þingmáli verið tekið vel þótt menn áskilji sér allan rétt til að hafa skoðanir á einstökum atriðum í þeirri tillögugerð.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað alveg rétt að oft og tíðum hafa ýmsir stjórnarandstöðuflokkar komið með ábendingar og tillögur. En þær tillögur sem hv. þingmaður vitnar til voru langt í frá jafnítarlegar í útfærslu, tímasetningu og yfirgripsmiklar og hér um ræðir. Hér er í rauninni á borðinu pakki sem hentar ríkisstjórninni, sem hentar Alþingi með öðrum tillögum sem komið hafa fram, til að mynda frá Framsóknarflokknum. Úr þessu þarf að vinna, úr þessu þarf að taka smjörið og þétta það þannig að það skili árangri, ekki að karpa um smáatriði. Auðvitað eru menn ekki endilega 100% sammála um öll atriði. Þannig hlýtur það alltaf að vera en kjarni málsins er sterkur, öflugur og brúklegur og á að vera hvatning fyrir íslenska þjóð í þeirri stöðu sem við erum og á líka að vera hvatning fyrir hæstv. ríkisstjórn.

Frú forseti. Ég var kannski einkum og sér í lagi að benda á að menn verða náttúrlega að eiga það sem þeir eiga. Í þeim þingmálum sem ég gat um frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði á sínum tíma voru að sjálfsögðu lagðar til allítarlegar tillögur sem ég skora á hv. þingmann að kynna sér. Það skiptir kannski ekki öllu máli núna. Á þeim tíma vorum við reyndar í allt annarri stöðu en við erum við þær aðstæður sem nú eru uppi en þær tóku engu að síður mið af þeim veruleika og þeim aðstæðum sem þá voru uppi og voru allítarlegar. Ég bendi bara á þetta til marks um að slíkar tillögur hafa verið fluttar en það hefur því miður verið allt of algengt í störfum Alþingis að tillögur frá stjórnarandstöðuþingmönnum og almennum þingmönnum yfirleitt, en ekki síst úr stjórnarandstöðunni, hafa jafnvel ekki fengið umfjöllun í þingsal eða þingnefndum. Sú tillaga sem hér liggur fyrir frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins er þess eðlis að mínu viti að þar er um margt mjög góðra tillagna að ræða. Ég held að um margar þeirra séu áreiðanlega skiptar skoðanir, verulega skiptar skoðanir en um aðrar getur áreiðanlega tekist góð samstaða. Ég fagna því að sjálfsögðu að Sjálfstæðisflokkurinn, sem ábyrgur stjórnmálaflokkur, skuli leggja fram sínar hugmyndir í það púkk sem við þurfum öll á að halda að verði sem breiðast og innihaldi sem flestar hugmyndir um hvernig við getum unnið okkur út úr þeirri stöðu sem við erum í. Að mínu viti er það skylda stjórnvalda að kalla alla að því borði, líka stjórnarandstöðuflokkana. Það hefur reyndar verið gert og fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna hafa verið í viðræðum við ríkisstjórnina, aðila vinnumarkaðarins og fleiri til að leita leiða úr þeirri alvarlegu stöðu sem íslensk þjóð býr við. Það hlýtur að vera frumskylda okkar allra sem hér störfum að vinna þannig að málum, burt séð frá hvar í flokk við skipum okkur.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir orð hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar. Það skiptir öllu máli í þeirri stöðu sem nú er að menn vinni saman. Sjálfstæðismenn hafa vonandi sýnt gott fordæmi í því að opna þar dyr ásamt öðrum í stjórnarandstöðu og þá skiptir miklu máli að samstaða náist, samræða og breidd til að komast að niðurstöðu, taka ákvarðanir. Eitt af því sem er kannski brúklegast við þessar tillögur, auk þess að vera mjög vel ígrundaðar, er tímasetningin. Það er tímasetning sem er strax, að ljúka þorra tillagnanna til afgreiðslu og framkvæmda á fjórum vikum og síðan koma þættir eins og peningastefnan, gjaldmiðilsskoðun og fleira sem er ætlað að ljúka á þremur mánuðum. Það er þannig sem þarf að vinna. Það gengur ekki að hafa einhverja umræðupólitík eins og er að ryðja sér til rúms í tísku stjórnmálanna undanfarin ár. Það gengur að taka af skarið strax og þar vil ég líka taka undir orð hv. þm. Sigmundar Davíðs, formanns Framsóknarflokksins, sem hefur hvatt til að það sé tekið á, áratökin verði snörp og skörp, stefnan verði tekin, kúrsinn verði tekinn að það verði siglt að stefnunni.

Ég bið hv. þingmenn um að nota föðurnöfn þegar þeir ávarpa þingmenn.

Virðulegi forseti. Ég tók eftir því í ræðu hv. þingmanns að hann talaði um að hér þyrfti reynslu og verkvit og ég tók það þannig að hann hefði verið að tala um að það væri eingöngu hjá Sjálfstæðisflokknum, hann hagaði málflutningi sínum í þá veru. Á bls. 8 í þeirri þingsályktunartillögu sem hér er til umræðu er fjallað um peningamálastefnuna. Meðal annars segir þar, með leyfi forseta: „Seðlabankinn brá því á það ráð að halda niðri innflutningsverðlagi og þar með verðbólgu með því að halda krónunni sterkri og var það meðal annars gert með því að laða að erlenda fjárfesta – hvetja til svokallaðra vaxtamunarviðskipta. Í meginatriðum fólust þessi vaxtamunarviðskipti í því að erlendir bankar hófu útgáfu skuldabréfa í íslenskum krónum sem síðan voru seld til erlendra fjárfesta.“ Virðulegi forseti. Mín spurning til hv. þingmanns er eingöngu þessi: Var það reynsla og verkvit hjá þeirri ríkisstjórn sem sat og gerði þetta, þ.e. Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks og þeim ráðherrum sem stýrðu þar efnahagsmálum - og líka að við förum ekki ofan í Seðlabankann og tölum um seðlabankastjóra sem hafa setið í krafti Sjálfstæðisflokksins - sem komu fram í þessari peningastefnu?

Virðulegi forseti. Það kemur svolítið á óvart að hæstv. samgönguráðherra, sem er maður framtíðarinnar, skuli í allri þeirri umræðu sem hefur farið fram hingað til í dag, hafa verið á neikvæðum nótum. Hann er kolfastur í fortíðinni. Það er eins og Færeyingar segja, það er allt kjaftsvart í kringum hann. Það er blindaþoka. Það er margt sem má finna að í stjórn landsins undanfarin ár, ekkert síður hjá sjálfstæðismönnum en öðrum, samfylkingarmönnum, framsóknarmönnum og öðrum sem hafa tekið þátt í stjórn landsins. Það þýðir ekkert að einblína alltaf á það að kenna einhverjum einum um, finna einhvern einn blóraböggul. Það er bara ekki það sem blasir við í dag. Það sem blasir við í dag er að horfa til þeirra verka sem eru fram undan og þeirra vandamála sem eru fram undan. Ég vona að hæstv. samgönguráðherra komist úr því hjólfari sem hann er kominn í með allt kjaftsvart í kringum sig. Það hæfir ekki hæstv. ráðherra og fer honum illa. Hann er baráttumaður og verkglaður að öllu jöfnu, Siglfirðingur. Það eru hlunnindi.

Virðulegi forseti. Ég vil ekki taka undir orð hv. þingmanns vegna þess að í andsvari mínu við formann Sjálfstæðisflokksins, Bjarna Benediktsson, 1. flutningsmann að þessari tillögu, sagði ég að hér kæmi margt lofsvert fram og að margt væri athyglisvert og flest af því væru gamalkunnug ráð. Ég ætla að ræða um það á eftir í ræðu minni. En það er nauðsynlegt, virðulegi forseti, að fara yfir þessa þætti og þess vegna vil ég ítreka það sem ég sagði áðan og mér finnst líka koma fram í máli hv. þm. Árna Johnsens, að fara aðeins í fortíðina til að gera hana upp. Það er sama hvort það er að brennt barn forðast eldinn eða hvað en við þurfum að hyggja að fortíðinni til að byggja framtíðina. Það er grundvallaratriði. Þess vegna hef ég sagt það hér og skal segja það einu sinni enn: Það er virðingarvert af sjálfstæðismönnum hvernig þeir setja ýmislegt fram í greinargerð með þessari þingsályktunartillögu þar sem þeir gera upp við fortíðina. En það eru líka staðreyndir sem vert er að draga fram vegna þess að vítin eru til varnaðar, þetta getum við ekki gert áfram. Ég neita því að tala um að það sé eitthvert svartagallsraus eða eitthvað þess háttar og að of mikið sé litið til fortíðar þegar mann eru að gera þessa þætti upp. En mér finnst virðingarvert, virðulegi forseti, og ég ítreka það, að sjálfstæðismenn skuli vera að gera upp við fortíðina á þann hátt sem hér er gert vegna þess að í þessari greinargerð er mjög mikil ádeila á störf Sjálfstæðisflokksins undanfarin ár, á þeim tíma sem hann hefur verið að hreykja sér af því að hafa verið í ríkisstjórn og leitt ríkisstjórn. Ég gerði þetta eingöngu að umtalsefni vegna þess að hv. þingmaður talaði um reynslu og verkvit og allt það en við skulum fara yfir þessa þætti betur á eftir.

Virðulegi forseti. Hæstv. samgönguráðherra lætur ekki deigan síga og ber höfðinu við steininn. Við höfum engan tíma í dag til að ræða um fortíðina, hvort sem það eru raunveruleg vandamál eða umdeild atriði, við höfum engan tíma til þess. Við höfum tíma til þess og skyldur til þess að fjalla um verkefnin sem liggja fyrir og eiga að skila árangri fyrir íslenska þjóð.

Það er ríkisstjórnin að gera.

Ríkisstjórnin þarf að taka á sig að gera og þora að vinna verkin sem þarf að vinna en hún gerir það ekki. Það er það sem skelfir þjóðfélagið í dag að menn sitja auðum höndum og ganga um með hendur í vösum.

Við erum skilanefnd.

Hæstv. ráðherra er fljótur að taka hendurnar úr vösum núna. Ríkisstjórnin þarf að gera það og láta hendur standa fram úr ermum, taka á vandanum, klára málin. Það er vilji þorra þingmanna hér að vinna að því saman og taka á því saman og þá er mikilvægt að nýta þann vilja, nýta þá möguleika sem eru fyrir hendi og hafa ekki verið fyrir hendi fyrr á Alþingi um langt árabil, að menn vinni saman að hlutunum.

Frú forseti. Tillögu þingflokks Sjálfstæðisflokksins um nauðsynlegar aðgerðir vegna alvarlegs ástands efnahagsmála ber að fagna eins og öðru sem lagt er fram til þess að reyna að vinna á þeim mikla efnahagsvanda sem þjóðin er í. Að langmestu leyti get ég tekið undir þessa tillögu. Helst hefði ég viljað sjá meira um framkvæmdina á tillögunum en reyndar er gert ráð fyrir því að myndaðir verði hópar og farið í þá vinnu sem þarf til þess að framkvæma þetta. En mörg mál eru líka þess eðlis og lögð er áhersla á að þau mega ekki bíða. Þar tek ég undir með þeim sem talað hafa á undan mér um mikilvægi þess að þessi mál séu ekki látin bíða. Nú hafa nokkrir stjórnarliðar tekið jákvætt í þessar tillögur og rætt um að þær skuli fá afgreiðslu fljótt og vel. Ég veit hins vegar ekki í ljósi reynslunnar hvort menn hafi ástæðu til að vera bjartsýnir hvað það varðar. Hæstv. utanríkisráðherra talaði ágætlega á sínum tíma um sambærilegar tillögur Framsóknarflokksins sem komu nú fyrst fram í febrúar á þessu ári og svo inn í þingið. Hann talaði mjög vel um flestar þeirra tillagna en hafði reyndar smáfyrirvara hvað eina tillöguna varðar. En svo kemur hann núna og talar álíka vel um tillögur Sjálfstæðisflokksins. Hvað hefur hins vegar orðið um tillögu Framsóknarflokksins sem hæstv. utanríkisráðherra og margir aðrir töluðu um að þyrfti að ræða og vinna með? Hún fór til umræðu í efnahags- og skattanefnd 17. mars síðastliðinn og hefur ekki spurst til hennar síðan. Ég ætla að vona að það fari ekki eins fyrir þessari tillögu og jafnvel að einhver staðar geti hæstv. utanríkisráðherra og aðrir stjórnarliðar, sem nú tala um mikilvægi þess að skoða vel allar góðar hugmyndir, fundið hjá sér þessar tillögur Framsóknar og skoðað þær þá líka. Eins og ég nefndi líst mér bara vel á megnið af þessu. Hér er fjallað um mikilvægi þess að gætt sé að samkeppnisstöðu fyrirtækja í endurskipulagningu bankanna og atvinnulífsins. Það er nokkuð sem er mjög mikilvægt að ræða einmitt þessa dagana vegna þess að í bönkunum er nú verið að taka ákvarðanir um framtíð fjölmargra og í rauninni flestra íslenskra fyrirtækja. Þá er afskaplega mikilvægt að það sé gert með skipulögðum hætti og menn geti verið nokkuð vissir um að eitt sé látið yfir alla ganga, að gætt sé sanngirni. Þess vegna er ég ánægður að sjá að hér er lögð áhersla á það. Hér er fjallað um fjármál hins opinbera og mikilvægi þess að upplýsingar um stöðu ríkisfjármála og framkvæmd fjárlaga verði kynntar Alþingi. Það er svo sannarlega mikilvægt en hins vegar er ótrúlegt að það þurfi að koma fram í þingsályktunartillögu en sú er raunin. Ég viðurkenni að það er þörf fyrir að leggja þetta fram í þingsályktunartillögu vegna þess að það hefur ekki verið gert sem er alveg með stökustu ólíkindum miðað við þær aðstæður sem við erum í núna, að það þurfi að leggja fram sérstaklega í þingsályktunartillögu beiðni um að Alþingi fái upplýsingar um stöðu ríkisfjármála. Það kemur kannski ekki á óvart að ég hef dálítið aðrar áherslur hvað varðar leiðréttingu skulda eða niðurfærslu höfuðstóls en fagna því þó að í tillögu sjálfstæðismanna er opnað á lækkun höfuðstóls. En ef það er gert með sértækum aðgerðum er ekki hægt að tala um leiðréttingu heldur er þá verið að meta hvert tilvik fyrir sig. Það vantar svolítið skýringar á því hvernig slíkt geti verið framkvæmanlegt, til að mynda varðandi lán til heimilanna. En gott og vel. Það er þó fyrir öllu að menn hefjist handa við að velta þessu fyrir sér og vinna þá vinnu. Mér líst mjög vel á tillöguna um kerfisbreytingu á skattlagningu lífeyrisgreiðslna. Við í Framsókn vorum reyndar búin að láta reikna fyrir okkur það dæmi og ég tel rétt það sem ályktað er í þessari tillögu að það geti skilað töluverðum tekjum. Að vísu dregur það úr skatttekjum ríkisins í framtíðinni en það er vel réttlætanlegt við núverandi aðstæður að menn taki dálítið lán í framtíðinni því að við verðum að vona að ástandið batni þegar fram líða stundir. En það batnar ekki nema við höfum einhverja innspýtingu við þær aðstæður sem nú eru þannig að þetta er að mínu mati vel réttlætanlegt. Sá flutningur milli gömlu og nýju bankanna sem hér er getið um ætti náttúrlega að vera löngu búinn. Það er eitt af því sem er svo undarlegt í öllu í starfi þessarar ríkisstjórnar að það skuli enn dragast von úr viti. Vissulega er þetta flókið mál og vissulega er mikil áhætta sem fylgir þessu. En þá verða menn líka að þora að dreifa þeirri áhættu, fara varlega í flutning eigna á gömlu bönkunum yfir í þá nýju og taka tillit til þess að allt hagkerfið er undir. Þar af leiðandi geta menn leyft sér við flutning t.d. lánasafna úr gömlu bönkunum í þá nýju að huga að því að þau lán sem virðast þar vera hugsanlega jafngóð við eðlilegar aðstæður verði ekki endilega góð ef fram heldur sem horfir. Það þarf að hafa í huga, jafnvel í fyrirtækjum sem staðið hafa í skilum og menn sjá fram á að ættu að geta staðið í skilum áfram, að aðstæður geta breyst og stefnir reyndar í að þær breytist mjög hratt til hins verra. Það bitnar á öllum fyrirtækjum ef hér verður það sem er kallað kerfishrun í efnahagslífinu, nokkuð sem því miður stefnir í og við færumst nær dag frá degi ef ekkert er gert til þess að koma í veg fyrir það. Tvö atriði í viðbót vil ég nefna í ályktuninni sjálfri. Það eru breytingar á reglum um gjaldeyrishöft en nýjar, erlendar fjárfestingar falla ekki undir höftin. Ég tel að þetta hljóti að vera mjög erfitt í framkvæmd og mundi þá frekar vilja sjá áherslu á að höftunum yrði aflétt sem fyrst en hugsanlega þarf það að gerast í þrepum. Ég er vissulega sammála því að þróuð verði úrræði til að minnka umfang verðtryggingar og auka framboð óverðtryggðra lána en hefði viljað sjá aðeins meiri útfærslu. Hún verður þá væntanlega unnin í framhaldinu. Ég ætla að segja hér nokkur orð í viðbót um stöðu heimilanna og fá að lesa nokkrar línur upp úr greinargerð með frumvarpinu, með leyfi forseta. Þar segir: „Í ljósi þess hve vandinn er almennur er lagt til að öllum sem þess óska verði gert kleift að minnka greiðslubyrði húsnæðislána sinna um allt að 50% næstu þrjú árin. Lækkuninni verði bætt við eftirstöðvar lánsins. Hugmyndin er að eftir þrjú ár verði efnahagslegar aðstæður á Íslandi umtalsvert betri en nú eru og fólk geti þá frekar staðið við skuldbindingar sínar.“ Þessi tillaga gerir sem sagt ekki ráð fyrir að þessi ríkisstjórn sitji áfram því að hér er treyst á að ástandið verði orðið miklu betra eftir þrjú ár. Því miður stefnir ekki í að sú verði raunin. En ég vona að ég sé ekki að eyðileggja daginn enn þá meira fyrir hæstv. utanríkisráðherra með því að benda honum á staðreyndir um stöðu efnahagsmála. Nýjustu tölur í Icesave-hneykslinu eru þær að ábyrgð ríkisins er komin í 732.720 milljarða, tæplega 733 milljarða og fyrsta árs vextir komnir yfir 40 milljarða. Við fengum í morgun nákvæmari upplýsingar um upphæðina í erlendri mynt og hún reyndist vera töluvert hærri en ríkisstjórnin hafði kynnt. Því til viðbótar hefur gengi íslensku krónunnar hríðfallið frá því að tilkynnt var um þetta Icesave-samkomulag. Skyldi engan undra þegar verið er að skuldbinda ríkið svo gífurlega í erlendri mynt. Það mun þess vegna verða til þess nánast óhjákvæmilega að festa í sessi lágt gengi íslensku krónunnar í alla vega 20 ár á meðan þessi skuldbinding hangir yfir. Síðan á hún að koma til greiðslu en ekki er með nokkru móti búið að sýna fram á hvernig á að vera hægt að standa undir því og sífellt fleiri færa nú rök fyrir því að það sé ekki hægt. Ég bendi mönnum á að lesa leiðara Viðskiptablaðsins í dag þar sem útskýrt er að þó að ríkisstjórnin telji sig geta blekkt almenning og fjölmiðla með spuna í kringum þetta mál láti markaðirnir ekki blekkja sig og geri sér grein fyrir því að Íslendingar standa ekki undir þessum skuldbindingum í erlendri mynt. Það sé ekkert sem bendi til að það verði hægt. Aðrir fjölmiðlar fylgja líka málinu eftir. Í dag birtist á eFréttum.is að samkvæmt áreiðanlegum heimildum séu 50% af lánasafni Landsbankans svokölluð ABL-lán, Asset-based loans, sem voru veitt yfirveðsettum fyrirtækjum. Þó að tillögur Sjálfstæðisflokksins séu á margan hátt ágætar er ég dálítið hræddur um að þær og aðrar tillögur dugi ekki til ef þingið tekur þá afdrifaríku ákvörðun í næstu viku að taka á sig þessar Icesave-skuldbindingar því að undir þeim getum við ekki staðið.

Hæstv. forseti. Það hefur verið gaman að fylgjast með í morgun umræðum um þessa þingsályktun sem þingflokkur Sjálfstæðisflokksins flytur, fara yfir hana og hlusta. Ég ítreka það sem ég hef áður sagt í stuttum andsvörum: Mér finnst virðingarvert hjá Sjálfstæðisflokknum að setja þessa tillögu fram. Ég skal ekki nudda meira salti í sárin hvað varðar skilanefndina og uppgjörið heldur horfa til framtíðar. Það væri ágætt að allir gerðu meira af því, okkur veitir svo sannarlega ekki af því, Íslendingum, að horfa meira til framtíðar og samræma þær aðgerðir sem við þurfum að fara í eftir það hrun sem átti sér stað. Flestar af þeim tillögum sem hér eru settar fram eru auðvitað gamalkunnar og þekktar en hér er lögð fram ný tillaga sem ekki hefur verið mikið rætt um. Ég ætla að gera hana að umtalsefni hér en hún er sú að það er lagt til að skoðaðir verði kostir og gallar - tek það skýrt fram eins og stendur hér í tillögunni - á kerfisbreytingu á innheimtu skatta á lífeyrisgreiðslur. Það sem hér er sett fram er einfaldlega: Eigum við að skattleggja þessar lífeyrisgreiðslur - hér kemur fram að þær voru 162 milljarðar kr. árið 2007 núvirt með launavísitölu, sem gæti þá gefið allt að 40 milljarða í skatttekjur, þ.e. þessi kerfisbreyting ef litið er fram hjá mögulegum áhrifum persónuafsláttar sem hér hefur ekki verið gert. Þetta er að mínu mati það merkilegasta í því plaggi sem hér er sett fram, þetta er nýmæli og þetta ber að skoða. Ef hægt er að fara þessa leið og komast hjá því að fara í eins miklar skattahækkanir og e.t.v. þyrfti eða niðurskurð í velferðarkerfinu eða hvar sem er í rekstri ríkisins, tekjufærslum, framkvæmdum og öðru, er hér hugmynd sem er einnar messu virði að skoða betur. Virðulegi forseti. Mér dettur í hug að leggja fram þá spurningu - henni verður þá e.t.v. svarað af þeim sjálfstæðismönnum sem koma hér á eftir - hvort það hafi verið kannað hvort sú leið sem þarna er bent á yrði tímabundin, kannski til tveggja, þriggja ára, þannig að skatturinn sem tekinn er af þessum lífeyrisgreiðslum sé þannig settur fram að sá sem greiðir eignist það sem innstæðu hjá ríkissjóði. Þannig verður þetta ekki beinn skattur sem endanlega er tekinn af heldur hálfgert samkomulag milli lífeyrissjóðsgreiðenda, sem eru þá velflestir Íslendingar, og ríkisins um það að skatturinn af þessu, sem sjálfstæðismenn leggja hér til, komi inn í ríkissjóð á þessum erfiðleikatímum okkar og fari í reikning. Lífeyrissjóðsgreiðendur eiga hann þá inni hjá ríkissjóði og hann kemur svo til greiðslu þegar betur árar. Það verður auðvitað á næstu árum. Ekki ætlum við að lifa við þetta ástand. Vonandi heldur enginn að þetta hörmungarástand verði um aldur og ævi. Við munum vinna okkur upp úr þessu fljótt og vel og hraðar en ég held að við gerum okkur almennt grein fyrir. Ég hef ekki tíma til að fara meira út í það. Það má kannski segja að hér sé um að ræða nýtískulega útgáfu af sparimerkjunum sem voru til í gamla daga. Þá var sparnaður tekinn af fólki áður en það gifti sig, svo og svo mikið af sparimerkjum sem voru svo útleysanleg þegar fólk gifti sig. Ég man eftir því sjálfur að ég átti töluvert í sparimerkjum þegar ég gifti mig og ég man að það var mikill og góður peningur sem létti manni það sem yfirleitt gerist fyrst á eftir, menn þurfa að koma sér þaki yfir höfuðið. Sparimerkjakerfið var lagt af. Sumir segja, þeir sem hugsa til þessa gamla tíma, því miður. Í þessu tilviki mætti því segja að lífeyrissjóðseigendur ættu nokkurs konar sparimerki inni hjá ríkissjóði. Mig langar að spyrja þá sem hafa flutt þessa tillögu hvort þetta hafi verið skoðað. Virðulegi forseti. Margt annað er sett fram í þessari tillögu sem ég ætla ekki að fjalla mikið um. Mér finnst þó, og tek undir það sem hæstv. utanríkisráðherra sagði áðan, mjög merkilegt að sjá hér í fyrsta skipti í tillögu frá sjálfstæðismönnum, eins og segir í kaflanum um atvinnumál og nýsköpun, að við eigum að horfa á erlenda fjárfestingu og uppbyggingu í orku og orkugeiranum og allt það og að ekki sé eingöngu horft til uppbyggingar álvera. Það er nýmæli að sjá þetta í tillögu frá sjálfstæðismönnum -  Virðulegi forseti. Í mitt ráðuneyti, ráðuneyti fjarskiptamála, hafa komið fjölmargir aðilar til að ræða um fjarskiptin við útlönd og sæstreng til Ameríku. Sem betur fer fer lagningu Danice að verða lokið á næstu vikum og verður þá komið almennilegt gott hringtengingarkerfi og hinn gamli Farice leggst af. Þeir aðilar sem vilja koma hingað og byggja upp, sækja hér í græna orku, sækja í menntunarstig okkar, hreina orku og allt þetta spyrja hins vegar: Hvernig verður með efnahagsmálin? Hver verður framtíðargjaldmiðillinn? Það er dálítið merkilegt að þeir aðilar eru jafnvel hræddari við það en efnahagskreppuna og fjármagnsörðugleika í heiminum, þeir koma til landsins og spyrja frekar út í gjaldmiðilinn en það. Þess vegna er kaflinn um peningamálastefnuna ákaflega merkilegur en forðast kannski - þó er sagt að athugun með framtíðarfyrirkomulag gjaldmiðla verði þegar hafin. Ég minnist þess að formaður Sjálfstæðisflokksins, 1. flutningsmaður þessarar tillögu - ég veit ekki hvort það var á þessu ári eða í lok síðasta árs - hefur skrifað greinar þar sem talað var um upptöku evru, að það geti ekki gerst nema með aðild að Evrópusambandinu, sem er að sjálfsögðu hárrétt. En rétt fyrir kosningar kom nýtt útspil, þ.e. að taka upp evru í nánu samstarfi og í samvinnu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Það var líka dálítið merkilegt. Hérna opna sjálfstæðismenn á það, þó að þeir tipli í kringum það eins og kettir í kringum heitan graut þá eru sagðir hér ákveðnir hlutir í þessu. Hv. þm. Pétur Blöndal fór í andsvar við hæstv. utanríkisráðherra og spurði hvenær við héldum að evra yrði tekin upp, hann vísaði í einhverja dómsdagsspá úr fjármálaráðuneytinu um 30 ár eða hvað það var. Ég tel svo ekki vera en lokaorð mín eru þau að jafnmikilvægt og það er að reyna að mynda sem mesta þjóðarsamstöðu um þær aðgerðir sem þarf að vinna í ríkisfjármálum og öllu - víðtækt samráð við aðila vinnumarkaðarins og stjórnarandstöðuflokkana eins og þeir eru komnir að - þá er líka mikilvægt að taka þetta atriði fyrir. Ég ber hiklaust þá von í brjósti að í utanríkismálanefnd ljúki þeirri vinnu hjá fulltrúum allra flokka, að menn reyni að búa til eina heildstæða tillögu um Evrópusambandið til að leggja fram á Alþingi þannig að við getum þá samþykkt að ganga til aðildarviðræðna. Hver hefur skaðast af því að fara út í lönd og spyrja spurninga og fá svar? Virðulegur forseti. Að mínu mati er ein spurning kannski mikilvægust í því spurningaflóði sem þarf að setja fram í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Hún er þessi: Getum við Íslendingar fengið undanþágu frá Maastricht-samkomulaginu um að fá að taka upp evru fyrr en við munum uppfylla þau skilyrði sem þar eru sett? Þetta er að mínu mati eitt mikilvægasta atriðið í uppbyggingu atvinnulífsins og íslensks efnahagslífs á ný. Ef ég heyri rétt að þetta sé tillaga Sjálfstæðisflokksins 

Virðulegi forseti. Það er merkilegt að hlýða á þá umræðu sem átt hefur sér stað um þessa þingsályktunartillögu sjálfstæðismanna hér á þingi. Henni er ákaft fagnað af stjórnarliðum, þeim sem hér hafa talað, raunar fyrst og fremst frá öðrum stjórnarflokknum, Samfylkingunni, og það ber að þakka. En í ljósi þeirrar umræðu sem hér hefur átt sér stað, ekki síst í ljósi orða formanns Framsóknarflokksins, leyfir maður sér að efast um það hversu mikil heilindi eru á bak við þá mærð sem skín úr orðum stjórnarliða. En úr því að hæstv. samgönguráðherra hefur gert töluvert, bæði í andsvörum og sinni ræðu hér, úr því að þetta sé liður í því að sjálfstæðismenn séu að gera upp við fortíðina, án þess að fara mjög langt aftur í það, væri kannski æskilegt að hæstv. ráðherrar í núverandi ríkisstjórn frá Samfylkingunni gerðu upp við sína fortíð þó ekki væri lengra aftur en til febrúar - gerðu þá upp við Framsóknarflokkinn og þann stuðning sem hann veitti þáverandi minnihlutastjórn. Það væri fróðlegt að heyra það uppgjör, hvernig það mun koma til. Í tengslum við þessa umræðu hefur komið fram sá einbeitti vilji hæstv. samgönguráðherra að við gerumst aðilar að Evrópusambandinu. Það hefur verið upplýst í orðum hans að fyrirspurnum frá erlendum fjárfestum, sem flestir virðast vera sammála um að séu nauðsynlegir hér inn í landið, verður ekki svarað fyrr en við getum veitt þeim svar við þeirri spurningu hver verði framtíðargjaldmiðill þjóðarinnar og hvenær hann verði tekinn upp. Ég spyr þá hæstv. samgönguráðherra: Hver verður framtíðargjaldmiðillinn? Hvenær getur hann svarað því hvenær það liggi fyrir og undir hvaða skilmálum? Fram til þess tíma að hæstv. samgönguráðherra getur gefið fyrirspyrjendum 

Virðulegi forseti. Mér þykir leitt ef sjálfstæðismenn taka það óstinnt upp annars vegar að tillögunni sé fagnað og því sem er þar nýtt og kemur þar inn og hins vegar að minnst sé á atriði sem koma fram í greinargerðinni eins og um peningamálastefnuna sem mér finnst mjög heiðarlegt af sjálfstæðismönnum að setja fram. Mér finnst það leitt ef sjálfstæðismenn taka það svona illa upp að um þetta sé rætt. Þetta er nú einu sinni fyrsta stóra tillaga Sjálfstæðisflokksins frá efnahagshruninu eða frá því að þarsíðasta ríkisstjórn sprakk og frá kosningum. Það er töluvert heiðarlegt uppgjör sem þarna kemur fram. En ég skal ekki gera meira af því í dag að fara í andsvör og rifja það upp sem þarna stendur. Ég skal lofa sjálfstæðismönnum því, virðulegi forseti, að salta ekki meira í þau sár. Ég kannast ekki við neina skuld Samfylkingar við Framsóknarflokkinn vegna stuðnings við minnihlutastjórnina sem tók við 1. febrúar. Framsóknarflokkurinn á ekkert þar inni enda held ég held að flokkurinn hafi ekki sent neina reikninga eða greiðsluseðla fyrir því. En aðeins í lokin varðandi þá fjárfesta sem hingað eru að koma. Það má enginn skilja orð mín svo að þeir séu ekki að hugleiða að koma, en það er dálítið merkilegt hve mikil umræða fer í efnahagsmálin og gjaldmiðilinn og þegar menn draga jafnvel upp súlurit eða línurit af sveiflum íslensku krónunnar þá eru þetta oft og tíðum síðustu spurningarnar sem koma: En hvað ætlið þið að gera með gjaldmiðilinn? Hver verður framtíðargjaldmiðill íslensku þjóðarinnar? Og af því, virðulegi forseti, að hv. 4. þm. Norðaust., Kristján Þór Júlíusson, spyr mig hver ég telji að verði framtíðargjaldmiðill íslensku þjóðarinnar, þá skal ég svara því alveg klárt, 

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því að í máli hæstv. ráðherra kom fram að hann var ekki einbeittari en það að hann sagðist halda að það yrði evran. Það var ekki meiri fullvissa en það og er ég með nokkra kerskni í þessum orðum mínum og ég skal fyllilega viðurkenna það. Ég ætla ekki að innheimta af ráðherra uppfyllingu loforða gagnvart Framsóknarflokknum. Ég nefndi það í ljósi þeirra orða sem komu fram hjá formanni Framsóknarflokksins í ræðu áðan og þótti við hæfi að gera það í ljósi þeirra orða sem hæstv. ráðherra hafði um Sjálfstæðisflokkinn. Það er raunar fullyrðing sem mér finnst mjög hæpin að heyra hér og hlýða á hæstv. samgönguráðherra setja fram í ljósi samstarfs ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar að þetta væri fyrsta tillagan sem kæmi fram hjá Sjálfstæðisflokknum eftir að hrunið hófst. Það er mjög einbeittur brotavilji svo ekki sé meira sagt í ljósi þess ágæta samstarfs sem þessir tveir flokkar áttu. Ég minnist þess að fyrrverandi ríkisstjórn gaf út yfirlit um þær aðgerðir sem gripið hafði verið til frá hruni og þær voru yfir hundrað. Þannig að einhverju aðild hafa sjálfstæðismenn átt að tillögum til úrbóta í þeim efnum. Varðandi þá hugmynd sem hér hefur verið rædd mikið í dag, breytingar á greiðslum inn í lífeyrissjóði og að skattleggja iðgjaldið strax, þ.e. áður en til innborgunar kemur, þá hefði ég viljað heyra aðeins frá hæstv. ráðherra, í ljósi þeirra orða sem hann viðhafði í ræðu sinni áðan, hverjir væru helstu fyrirvarar hans á þeirri leið. Í þessari umræðu er mikið horft til lífeyrissjóðanna og vil ég leyfa mér að benda á að eigendur lífeyrissjóðanna eru nákvæmlega sömu eigendur og eiga ríkissjóð en í umræðunni er oft horft til þess að atvinnurekendur og verkalýðsfélög séu eigendur eða umráðamenn þessara sjóða. En eigendur 

Virðulegi forseti. Aðeins um það sem hv. þingmaður fjallaði um í lokin, þ.e. hvort ég væri með einhverja fyrirvara við þá hugmynd sem þarna er sett fram sem ég gerði að meginmáli í ræðu minni. Ég get ekki sagt að ég þurfi neitt meiri fyrirvara en þarna eru settir fram. Þarna er lagt til að skoðaðir verði kostir og gallar þessa og ég tek alveg heils hugar undir það, ég sé kostina. Ég ímynda mér að ýmsir muni sjá ókostina og það séu þá sjóðstjórnir í lífeyrissjóðunum og þeir sem stjórna þeim vegna þess að það rennur minna fé inn til þeirra í þau ár sem þetta varir. Við erum svo sem ekki óvön því að lífeyrissjóðirnir finni því ýmislegt til foráttu sem verið er að gera, ég minni t.d. á útgreiðslu séreignarlífeyrissparnaðarins. Lífeyrissjóðirnir tóku ekki neitt voðalega mikið undir það þegar það var sett fram. En þarna eru nokkur atriði reifuð hvað þetta varðar eins og að augljós galli við kerfisbreytinguna er að þjóðhagslegur sparnaður mundi tímabundið ekki aukast jafnhratt. Þetta er alveg rétt og þess vegna segi ég, virðulegi forseti, og það er kannski innlegg mitt í þessa umræðu, að það sé vert að skoða þetta, þetta sé tímabundin ákvörðun, ekki til framtíðar og ekki búa til tvö kerfi eins og hér er sett fram. Það má kannski segja að það sé fyrirvari minn að ég sjái ókostinn við það að búa til tvö kerfi. En ef þetta er tímabundin sértæk aðgerð eins og svo margar aðgerðir sem við erum að gera, sama hvort það eru neyðarlög, mikill niðurskurður í ríkisfjármálum eða annað, þá er vert að skoða þessa leið líka. Það eru einu fyrirvararnir sem ég hef. En get tekið undir það sem þarna kemur fram, það á að skoða kosti og galla og því er ég alveg sammála.

Virðulegi forseti. Því er fljótsvarað hvort aðgerðin geti orðið tímabundin. Svo gæti ekki orðið, þetta er það víðtæk kerfisbreyting á skattlagningu lífeyrissjóða að það gæti aldrei orðið tímabundið. Hvað varðar þau rök sem hér var minnst á að sparnaður mundi ekki vaxa jafnhratt og áður, þjóðhagslegur sparnaður. Næsta setning var að það verði sennilega vegið upp með því að skuldir verði greiddar hraðar niður og ekki þurfi að taka jafnmikil lán. Varðandi sparimerkin, vandamálið í sambandi við rekstur hins opinbera núna er hallinn, það vantar tekjur eða að lækka kostnað, sparimerki yrðu aldrei annað en lán eða fjármögnun til ríkisins. Hæstv. samgönguráðherra nefndi að það væri eitt nýtt í þingsályktunartillögu okkar. Mig langar til að benda honum á að það sem ég tel vera nýtt og það sem ég tel vera verðmætast í þessari tillögu er að þetta er heildstætt plan sem hefur tilgang. Tilgangurinn er algjörlega skýr og skýrt sett fram hvert verkefnið er. Tilgangurinn er að íslenskt efnahagslíf öðlist trúverðugleika á ný, að komið verði til móts við vanda heimila og fyrirtækja, að bankakerfið verði endurreist og reglugerðir á fjármálamarkaði verði endurskoðaðar.

Forseti áminnir hv. þingmenn um að ávarpa hver annan með viðeigandi titlum en ekki persónufornöfnum.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson, sem ég ímynda mér að sé einn af höfundum þessarar tillögu fyrir hönd þingflokks Sjálfstæðisflokksins, telur að það verðmætasta í þessari tillögu sé að þetta sé heildstætt plan. Virðulegi forseti. Efast einhver um það eitt augnablik að það sem hæstv. ríkisstjórn er að gera og það sem menn hafa verið að gera undanfarið, að menn séu að reyna að vinna heildstætt plan?

Já, það er heila málið.

Nei, það er aldeilis ekki, virðulegi forseti. En það getur vel verið, virðulegi forseti, að menn hafi ekkert voðalega mikið verið að vinna heildstætt plan fyrst eftir hrunið og því fór sem fór. Sú ríkisstjórn sem mynduð var 1. febrúar og tók við af ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks sem sprakk hefur verið að vinna heildstætt plan og setja það fram. Hvað annað er verið að gera með viðræðum við aðila vinnumarkaðarins? Hvað annað er verið að gera með því að mynda víðtækt samráð við aðila vinnumarkaðarins og búa til nokkurs konar þjóðarsátt eins og helst þyrfti að gera? Hvað annað er verið að gera með því að bjóða stjórnarandstöðunni að koma að því borði? Hvað annað er verið að gera með því m.a. að við stjórnarliðar tökum hluta af þessum tillögum og erum að ræða hann á hinu háa Alþingi núna, virðulegi forseti, nokkrum dögum eftir að tillagan kemur fram? Þetta er nýtt, þetta eru ný vinnubrögð. Það sem verið er að gera og það sem lagt er til í þessari tillögu og talið upp í tillögunni sjálfri, þ.e. aðgerðir fyrir heimilin, fyrirtækin, fjármál hins opinbera, fjármálamarkaði og peningamálastjórn, allt þetta er verið að gera þó að misjafnlega vel gangi. Eins og hér hefur komið fram þegar rætt er um peningamálastjórnina - ég held að það hafi komið fram hjá hv. þm. Bjarna Benediktssyni, formanni Sjálfstæðisflokksins - hafa sennilega þrjár ríkisstjórnir haft það á stefnuskrá sinni að breyta peningamálastjórninni en það hefur ekki tekist, því miður.

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að farið var út í þá vinnu sem núna liggur fyrir þinginu er sú að það var ekkert heildstætt plan. Það var heila málið. Ástæðan fyrir því að við fórum út í þetta var að okkur fannst ríkja ráðaleysi, dugleysi og hugleysi. Þess vegna var farið út í þetta, það var eina ástæðan. Þegar ég sá þessa punkta, hvað voru það, 50 punktar á 100 dögum? eða hvað það var, þá hugsaði með mér: Guð minn almáttugur, er þetta það sem bjóða á þjóðinni upp á sem lausn á þeim vandamálum sem íslenska þjóðin á við að glíma núna? Ég býst við að svarið við því sé já. Síðan eru liðnir 45 dagar og nú er allt kerfið að fara í sumarfrí. Það verður meira rosalega punktaflóðið sem verður hér fyrstu dagana í ágúst ef á að nást að uppfylla þetta. Þetta var algjörlega óraunhæft plan og óhugsað, eða þetta var ekki plan, þetta var hrúga af punktum þar sem lausn á efnahagsvanda þjóðarinnar var að taka kvótann af útgerðunum sem hefur komið sjávarútveginum í stórkostlegt uppnám og komið í veg fyrir framþróun. Ég og hv. þm. Kristján Þór Júlíusson vorum saman úti í kjördæminu í gær að tala við menn þar í sjávarútvegi. Það kom bersýnilega í ljós að þeir héldu að sér höndum út af óvissu, þeir sögðu það bara beint. Þeir sögðu: Ef ekki væri fyrir þetta værum við á gaddaskónum hlaupandi að leita okkur að tækifærum til að byggja upp og vaxa. 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé hluti af fortíðarvanda Sjálfstæðisflokksins, vandanum sem hann þarf að gera upp við sig sjálfur eins og hann er að gera í þessari tillögu um ýmsa aðra þætti, og brýt ég nú það samkomulag að strá meira salti í sárin en get ekki annað þegar hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson segir að það sé ekkert verið að gera. Það er verið að gera mjög marga hluti. Svo getum við haft skoðanir á því hvort þeir gangi of hægt, það er annar handleggur. 

Forseti vill beina þeim tilmælum til hv. þingmanna að hafa hljóð á meðan ræðumaður talar.

Mér finnst ekkert óeðlilegt við það, virðulegi forseti, þótt þeir þrír sjálfstæðismenn sem grípa hér mest fram í séu dálítið órólegir núna þessar stundir þegar verið er að gera upp við fortíðina, þegar skilanefnd Sjálfstæðisflokksins er í raun og veru að skila af sér með þessari þingsályktunartillögu.

Virðulegi forseti. Af því að hv. þingmönnum varð tíðrætt um heiðarlegt uppgjör í þessu plaggi - ég geri þá ráð fyrir að vitnað sé til hinnar snilldarlegu setningar sem ég ætla, með leyfi forseta, að vitna í og er í greinargerð með þingsályktunartillögu þessari. Þar segir: „Eftir nánast samfelldan hagvöxt frá árinu 1995 kveður við nýjan tón.“ Þetta er uppgjörið við ömurlega hagstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks og einkavinavæðingu bankanna og þess hruns sem í kjölfar þess varð. Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það sem fram hefur komið í máli mjög margra þingmanna, jafnt stjórnarþingmanna sem stjórnarandstöðuþingmanna, að þetta plagg er mjög jákvætt innlegg inn í þá umræðu sem við erum í og þurfum að vera í á næstu árum í endurreisn íslensks efnahags og samfélags. Auðvitað er ég ekki fullkomlega sammála öllu sem hér stendur en margt af því er í anda þess sem þegar er í gangi hjá ríkisstjórninni og ég held að það skipti miklu máli að við eigum góða samvinnu á þeirri vegferð. Mig langar, virðulegi forseti, að koma örstutt inn á þær aðstæður sem ríkja í samfélaginu. Eins og við höfum þörf á að líta til framtíðar til að komast út úr þessum ógöngum þá erum við enn bundin af fortíðinni. Við erum að fást við vanda innan bankakerfisins, í efnahagsstjórninni og í fjármálum heimilanna sem hindrar okkur í að horfa til framtíðar. En við verðum náttúrlega að horfa til framtíðar því án framtíðarvonar verður ekki mikið úr áformum okkar. Þess vegna vil ég fagna sérstaklega andsvari hæstv. forsætisráðherra við fyrirspurn hv. þm. Steinunnar Valdísar Óskarsdóttur sem tók af öll tvímæli um það að Evu Joly yrði gert kleift að starfa hér áfram sem ráðgjafi. Jafnframt, út af þeirri tortryggni sem gætir í samfélaginu, og það kannski ekki að ástæðulausu, er full ástæða til þess að við sem förum með löggjafarvald veitum framkvæmdarvaldinu aðhald og séum gagnrýnin á meðferð mála í stjórnkerfinu. Virðulegi forseti. Ef við lítum til þeirrar framtíðar, sem ég held að við viljum móta hér sameiginlega og í sem mestri sátt, og snúum okkur að efni þessarar þingsályktunartillögu, þá eru hér tillögur varðandi heimilin, þ.e. að myndaður verði sérfræðingahópur og rýmkuð verulega skilyrði fyrir því að heimilin geti lækkað greiðslubyrði húsnæðislána. Yfirlýsing hefur komið frá ríkisstjórninni og hæstv. forsætisráðherra um að þessi mál verði skoðuð eftir því sem upplýsingar birtast um stöðuna. Í málstofu Seðlabanka Íslands klukkan þrjú í dag verður farið yfir rannsókn þeirra á stöðu heimilanna. Það eru mjög mikilvægar upplýsingar til að hægt sé að taka ákvarðanir á grundvelli þeirra svo að aðgerðir í þágu heimilanna verði markvissar. Varðandi fjármál hins opinbera tek ég heils hugar undir það að tryggja þurfi framkvæmd fjárlaga ársins 2009, að þar verði ekki viðbótarhalli, og verið er að vinna að því að skerpa ráðuneytin í að halda sig innan fjárlagaramma. Um að upplýsingar um stöðu ríkisfjármála og framkvæmd fjárlaga verði kynntar Alþingi þá eru þetta náttúrlega upplýsingar sem eru stöðugt til umræðu í fjárlaganefnd og ég get ekki séð annað en að þær séu aðgengilegar þeim sem það vilja í þinginu.  Ég ætla einnig áður en ég kem að tillögunni um lífeyrissjóðina að taka undir það að settar verði fjármálareglur fyrir ríki og sveitarfélög til að veita samhæfingu og styðja sem best við peningastefnuna. Það hefur staðið til lengi. Vinna hefur verið í þá átt en ég tek heils hugar undir það að þetta er eitthvað sem verður að gera. Ég veit að það kemur ekkert fram um fjármálareglur sveitarfélaga nema í lögum um sveitarfélög og ég veit að sveitarfélögin eru tilbúin í þessa vinnu af fullum hug. En ég held líka að fara þurfi ítarlega yfir tekjustofna sveitarfélaga, sérstaklega á næstu árum þegar mjög mun reyna á þau í nærþjónustu og velferðarþjónustu við heimilin í landinu. Svo tel ég að það sem kemur hér fram um fjármálamarkaði og peningamálastjórnina sé meira eða minna í gangi og það er ánægjulegt að Sjálfstæðisflokkurinn skuli vera farinn að sjá ljósið sem við samfylkingarfólk sjáum svo sannarlega við enda ganganna sem er aðild að Evrópusambandinu og upptaka evru. Ég hef ákveðnar efasemdir um tillöguna er varðar lífeyrissjóðina, en mér finnst samt sem áður hún vera þess eðlis að hana beri að skoða mjög gaumgæfilega. Við erum ekki í þeirri stöðu að geta slegið út af borðinu tillögur sem geta verið raunhæfar. Ég veit, virðulegi forseti, að bæði Samtök atvinnulífsins og aðrir, verkalýðshreyfingin, hafa áhyggjur af þessari tillögu en virðast þó tilbúnir til að ræða hana að einhverju leyti. Við þurfum samt að gera okkur grein fyrir því að tillagan felur það í sér að það dragi úr fjárfestingargetu lífeyrissjóðanna og ef við förum að eiga við þetta kerfi þá þurfum við líka að finna lausn sem tryggir að réttindamismunur verði ekki ýktur á milli opinberra starfsmanna og starfsmanna í almennum lífeyrissjóðum. Við megum ekki gleyma því að opinberir starfsmenn njóta ríkisábyrgðar á sínum lífeyrisréttindum sem starfsmenn á almenna markaðnum gera ekki. Það er því mjög mikilvægt að hafa það í huga þegar á að fara að vinna með hugmyndir um þessi kerfi. Virðulegi forseti. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson talaði um það að honum hefði þótt skorta á heildstætt plan. Ég upplýsi hv. þingmann um það að til grundvallar stjórnarsáttmálanum sem nú er í gildi þá er m.a. ritið Skal gert til. Ég get útvegað honum það rit sem er heildstæð áætlun Samfylkingarinnar um endurreisn íslensks samfélags, mun ítarlegri en þessi ályktun. Þegar við förum að ræða þessa þingsályktunartillögu í efnahags- og skattanefnd þá væri ánægjulegt ef hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefði kynnt sér það rit einnig og þá gætum við farið í enn ítarlegri og málefnalegri umræðu.

Frú forseti. Hv. þingmaður fór í gegnum söguna og það vildi svo til að Samfylkingin var víst ekkert í ríkisstjórn og hefur ekki verið neitt fyrr en 1. febrúar sl. En það vill nú svo til að hæstv. utanríkisráðherra viðurkenndi áðan að hann hefði verið í ríkisstjórn. Samfylkingin með Sjálfstæðisflokknum, ég vil nú að hv. þingmaður muni það. En það sem ég vildi gera athugasemd við er það sama og ég gerði athugasemd við hjá hæstv. utanríkisráðherra um. Það er þetta töfrasverð eða töfrasproti eins og Harry Potter, að veifa því að ljósið í göngunum sé ef við göngum í Evrópusambandið og tökum upp evru. Það vill svo til að fjármálaráðuneytið hefur sagt ef við göngum í Evrópusambandið þá taki það 30 ár að taka upp evru. Það er þeirra mat. Ég reyndar tel að það taki svona 10–15 ár. Þá uppfyllum við loksins Maastricht-skilyrðin vegna þess hvernig Evrópusambandið er búið að fara með Ísland. Þeir kúguðu Ísland í haust, notuðu afl sitt og mátt til að skuldsetja Ísland alveg niður í botn þannig að við megum ekki taka upp evru. Þó að við gengjum inn í Evrópusambandið fyrir hádegi á morgun og fengjum aðild þá tökum við ekki upp evru fyrr en eftir mörg mörg ár, áratugi. Og ég ætla að biðja hv. þingmenn Samfylkingarinnar að hætta að veifa þessu töfrasverði. Hætta að veifa því töfrasverði að ef við göngum inn í Evrópusambandið og tökum upp evru sé allur vandi okkar leystur, meira að segja veðrið á Íslandi batnar á veturna.

Virðulegi forseti. Ég er ekki sammála hv. þm. Pétri Blöndal þegar hann segir að við veifum töfrasprota þegar við tölum um aðild að Evrópusambandinu og upptöku evru. Því fer fjarri. Við tölum um að þetta sé löng vegferð en þetta sé vegferð sem við þurfum að hefja því að hún sé nauðsynleg til þess að Ísland megi til framtíðar búa við stöðugan efnahag og í samfélagi evrópskra þjóða. Varðandi ábyrgð Samfylkingarinnar á því ástandi sem hér er þá skirrumst við ekki við að játa það að að sjálfsögðu vorum við hér í ríkisstjórn á þessum tíma og vorum undir lokin á þessu tímabili, hinna myrku markaðsára, við völd. En ástandið var náttúrlega orðið þannig um sumarið 2007 að það var erfitt að vinda ofan af vandanum. 

Frú forseti. Það er nú ágætt að þingmenn Samfylkingarinnar gangast við því að þeir hafi verið í ríkisstjórn. En það var ekki nóg með það heldur var yfirmaður Fjármálaeftirlitsins, hæstv. viðskiptaráðherra þess tíma, samfylkingarmaður, og ég tel að sú stofnun hafi helst brugðist. Það vildi svo til að þessi ákveðni yfirmaður talaði ekki við Seðlabanka Íslands í heilt ár, hann viðurkenndi það og sagði það. Þannig að það var heilmikið að í ráðstöfunum hæstv. ráðherra Samfylkingarinnar. Að ætla sér svo núna að koma og segja: Við komum þarna í lok tímabils og berum ekki ábyrgð á þessu. Þetta er ábyrgðarleysi. Ég vil minna á það talandi um töfrasprota að hv. þingmaður sagði: Lausnin á þessu og ljósið í myrkrinu er það að ganga í Evrópusambandið og taka upp evru. 
            

Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu er Samfylkingin óhrædd við að axla ábyrgð og í valdastöðum eðlilega þar sem við vorum í ríkisstjórn var samfylkingarfólk. Það liggur í hlutarins eðli og ég læt svar mitt frá fyrra andsvari duga hvað það varðar. Ég ítreka að við segjum ekki Evrópusambandið sé töfralausn. Við segjum að það sé -  En virðulegi forseti. Ég geri þá að lokaorðum mínum orð sem við ættum kannski að hafa oftar yfir. Ég legg til að lögð verði sem fyrst fram tillaga um það að Ísland fari í aðildarviðræður við Evrópusambandið og við getum í kjölfar viðræðna og góðs samnings tekið hér upp evru. Og ég held að það séu ekki 10–15 ár, eins og hv. þm. Pétur Blöndal heldur fram - það er kannski óskhyggja hans þar sem hann er ekki áhugamaður um upptöku evru. En það verða auðvitað nokkur ár í það. En fram að þeim tíma vinnum við saman hér í þinginu að því að greiða úr efnahagsmálum og reisa upp íslenskt efnahagslíf. Það verður mun auðveldara þegar heimurinn öðlast trú á okkur þegar við verðum búin að leggja fram trúverðugt plan í ríkisfjármálum. Það mun hafa áhrif á peningastefnuna. Það mun auðvelda okkur aðgengi að erlendu fjármagni samhliða því sem við lýsum yfir ósk um aðildarviðræður að Evrópusambandinu.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér tillögu okkar sjálfstæðismanna um nauðsynlegar aðgerðir í efnahagsmálum vegna alvarlegs ástands efnahagsmála. Umræðan hefur að mestu leyti verið ágæt með nokkrum undantekningum þó. En ég ætla ekki að fara yfir það og ég ætlaði í sjálfu sér ekki að fara efnislega yfir einstaka þætti tillögunnar. Það hefur verið gert hér af þeim sem fyrr hafa talað og gert það ágætlega. Ég vil aðeins fara yfir það af hverju við erum yfir höfuð að leggja þetta fram. Hvað er það sem rekur okkur sjálfstæðismenn áfram í stjórnarandstöðu þar sem við höfum nú ekki upplifað að það sé of mikið hlustað á þær annars góðu hugmyndir sem við höfum fram að færa? Af hverju erum við að leggja þær fram hér á Alþingi? Hvað vakir fyrir okkur? Það sem minnst hefur verið á áður, það sem ég hræðist mest í núverandi ástandi, er ekki hvort okkur takist að komast út úr þessu, ég hef nú fulla trú á því. Það er ekki að við getum ekki komið okkur á einhvern hátt saman um það einhvern tíma. Það sem ég orðin hrædd við er vonleysi íslensku þjóðarinnar. Ég er hrædd við vonleysi og vantrú íslensku þjóðarinnar á framtíðinni. Ég heyri það mjög oft hjá því fólki sem ég tala við. Við fórum öll í gegnum kosningabaráttu fyrir ekki svo löngu og þá talaði ég við mjög marga. Þá fannst mér þetta ekki vera svo ríkjandi viðhorf eins og ég finn núna. Það vil ég útskýra með niðurstöðu kosninganna en það er ekki víst að allir þeir sem hér eru í þessum sal taki undir það. En ég held að vonleysi á framtíðina hjá íslensku þjóðinni sé út af því að íslenska þjóðin upplifir ekki að ríkisstjórn sú sem nú er komin til starfa valdi þessu verkefni. Verkefnið er sannarlega stórt og sannarlega ærið. Við þurfum öll að leggjast á árarnar og þess vegna fórum við sjálfstæðismenn í þá vegferð að leggja gríðarlega mikla vinnu í að búa til tillögur sem eru framkvæmanlegar, algerlega raunhæfar og munu koma okkur út úr þessum vanda. Það er mjög hættulegt þegar þrótturinn fer úr samfélaginu og það er ekki í okkar anda. Við erum dugleg, við vitum það, og við höfum oft séð það mjög svart. Við höfum oft séð, eins og kollegi minn úr Suðurkjördæmi, hv. þm. Árni Johnsen mundi segja, bara bjargið fram undan. Það er engin brekka, það er bara bjarg. En við höfum líka yfirstigið ótrúlegar hindranir, það er í þjóðarsálinni. Við höfum óbilandi vilja til að yfirstíga hindranir með kjarki og þrjósku og ekki síst með góðar hugmyndir að leiðarljósi. Þannig höfum við náð að koma okkur upp úr ótrúlega erfiðum aðstæðum í fortíðinni og þess vegna verðum við að útrýma þessu vonleysi. Þess vegna höfum við sjálfstæðismenn lagt fram tillögur okkar í þessu efni ekki bara sem innlegg, heldur trúi ég því og treysti og vona það svo heitt og innilega að þessar tillögur verði teknar til gagngerrar skoðunar. Við bjóðum fram krafta okkar til þess að vinna með stjórnvöldum að því að koma þeim í framkvæmd vegna þess að við trúum því heitt og innilega að þessar tillögur munu hjálpa okkur við það og koma okkur úr þessum vanda. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram og stjórnarflokkarnir hafa haldið fram að ýmislegt hefur verið gert. Ég dreg það svo sem ekki í efa. Ég held bara að það séu ekki alltaf réttu hlutirnir sem gerðir eru og ég tel að búið sé að gera allt of flókna hluti. Einhver sagði, ég held að það hafi verið formaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarni Benediktsson, að íslenska vísitölufjölskyldan á næstu árum yrði pabbi, mamma, tvö börn og tilsjónarmaður. Það er ekki að ástæðulausu sem það er sagt. Þessi greiðsluúrræði og hvað það heitir allt saman, eru allt of flókin og þau miða að því að aðstoða fólk sem þegar er komið í vanskil, sem komið er á þann stað að grípa verður til einhverra neyðarúrræða. Með tillögum okkar, og þá sérstaklega aðaltillögu okkar til aðstoðar heimilunum í landinu, leggjum við til úrræði sem stöðvar þróunina. Það hjálpar fólki sem ekki er komið í vandræði, er enn þá í skilum en er að sligast undan hækkandi greiðslubyrði og jafnvel lækkandi tekjum. Við komum til móts við það fólk með því að leggja til í 50% niðurfellingu á greiðslubyrði af íbúðalánum til þess að koma því í gegnum þau þrjú ár sem við teljum að við þurfum til þess að ná aftur jafnvægi. En við þurfum að stöðva þróunina og koma í veg fyrir að við þurfum að fara í enn frekari björgunaraðgerðir. Þessi aðgerð er auðveld miðað við það sem hún lagfærir, hún er tiltölulega auðveld í framkvæmd. Og það besta er að það er hægt að gera hana strax. Við þurfum ekki að fara á málstofur í Seðlabankanum eins og hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir talaði um að við þyrftum nú öll að gera til að vita hvernig heimilin standa. Við vitum að þau standa illa og við vitum að við þurfum að koma þeim til hjálpar og það strax. Þess vegna hvet ég hæstv. ríkisstjórn til þess að skoða þessar tillögur og við lýsum okkur algerlega tilbúin til þess að koma til aðstoðar, leggja okkur öll fram vegna þess að það er okkur öllum í hag að íslenskt samfélag reisist við svo fljótt sem auðið er. Annað sem ég vildi nefna sem er í tillögum okkar er áherslan sem ég sé því miður að í þeim tillögum sem ég les um, reyndar í fjölmiðlum. - Ég hef ekki orðið svo fræg að fá að vera þátttakandi í þessu ágæta samráði sem verið er að tala um úti um allan bæ. - En þær fréttir sem þaðan berast eru um skattahækkanir og niðurskurð. Jú, við erum með stórt fjárlagagat og það þarf að brúa það með einhverjum hætti. En ég leyfi mér að fullyrða að ef ríkisstjórnin ætlar sér að fara þá leið eina að hækka skatta og skera niður í ríkisútgjöldum munum við þá fyrst tryggja að kreppan vari hér að eilífu. Við verðum að hugsa þetta í stærra samhengi og þess vegna leggjum við til þá leið sem verið hefur mikið til umfjöllunar, að huga að breytingum á skattlagningum í lífeyrissjóðina sem samkvæmt áætlunum gæti gefið okkur 40 milljarða í tekjur núna í staðinn fyrir að tekjurnar komi inn eftir að lífeyrisgreiðslur hefjast. Þetta er eitthvað sem hefur bæði kosti og galla og gæti dregið úr þjóðhagslegum sparnaði. En ég er mjög hlynnt því að þetta verði skoðað af fullri alvöru vegna þess að þetta er ný leið til þess að við getum dregið úr skattahækkunum sem munu drepa niður allt sem heitir frumkvæði og getu þeirra heimila sem þó geta staðið í skilum. Við verðum að passa upp á skattstofnana. Nú hljómar þetta mjög stofnanakennt. Við verðum að fjölga skattgreiðendum, tryggja að til sé fólk til að borga skatta og það gerum við ekki með því að hækka skattana á þá sem enn eru aflögufærir vegna þess að þeir verða það ekki endalaust. Það er ekki hægt að kreista úr þeim steini mikið lengur. Virðulegi forseti. Ég held að tillaga okkar sjálfstæðismanna sé annað og meira en bara innlegg í umræðuna. Þetta eru fullburða, mótaðar tillögur sem eru margar hverjar róttækar. Sumar hafa verið settar fram áður og eru kunnuglegar en við þurfum að leita allra leiða til þess að koma okkur út úr þeirri kreppu sem við erum í og það gerum við bara með því að leggjast á eitt. Þess vegna hvet ég hv. þingmenn - verst að hæstv. samgönguráðherra Kristján L. Möller er farinn úr salnum - til að horfa nú til framtíðar og leggjast á eitt við að koma okkur út úr þessu vegna þess að það er ekkert fengið með því að standa hér endalaust og karpa um fortíðina. Þetta viljum við gera. Þetta eru tillögur Sjálfstæðisflokksins í efnahagsmálum og ég hvet þingheim allan til þess að kynna sér þær og hjálpa okkur sjálfstæðismönnum við að koma þeim í framkvæmd.

Frú forseti. Ég vil lýsa yfir mikilli ánægju með þá þingsályktunartillögu sem við ræðum hér og flutt er af þingflokki Sjálfstæðisflokksins. Ég man í febrúarmánuði þegar þingflokkur Framsóknarflokksins lagði fram svipaðar hugmyndir, reyndar í mun fleiri liðum, urðum við þess heiðurs aðnjótandi að hæstv. fjármálaráðherra tók þátt í þeirri umræðu. Það var ágætt innlegg og eins gerði hæstv. utanríkisráðherra sér sérstaka leið niður í þing að kvöldi til til að ræða um efnahagstillögur okkar þá. Eins og fram hefur komið í þessari umræðu var vel tekið í þessar tillögur að mestu leyti og það veldur mér því miklum áhyggjum að heyra sama tón hjá hæstv. ráðherrum í ríkisstjórn gagnvart þeirri þingsályktunartillögu sem við ræðum hér. Þegar við skoðum þá þingsályktun sem framsóknarmenn lögðu fram fyrir nokkrum mánuðum í 18 liðum kemur upp úr dúrnum að nær ekkert af því sem kveðið er á um í þeirri þingsályktun hefur verið framkvæmt þrátt fyrir mikinn fagurgala og þá sérstaklega hjá hæstv. utanríkisráðherra Össuri Skarphéðinssyni. Ég spurði hæstv. ráðherra í andsvari fyrr í dag hvernig stæði á þessu og fékk það svar að verið væri að vinna að hlutunum. Enn er verið að vinna að því að ljúka við stofnun á nýju bönkunum sem margsinnis hefur frestast. Ekki hefur verið veitt heimild handa lífeyrissjóðum til að eiga gjaldeyrisviðskipti þótt þær hugmyndir séu enn uppi og maður les um í blöðum að séu til viðræðu í Karphúsinu. Það er ekki búið að gera drög að fjárlögum til ársins 2012 og þar af leiðandi er ekki búið að móta trúverðuga efnahagsstefnu. Það hefur leitt það af sér að við búum enn við eina hæstu stýrivexti í heimi, 12% stýrivexti. Þrátt fyrir fyrri yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um að undir árslok verði stýrivextir komnir niður í 2–3% er ekki margt sem bendir til þess að ríkisstjórninni og Seðlabankanum takist það ætlunarverk sitt frekar en svo margt annað þegar kemur að efnahagsmálum. Þessir tveir flokkar, Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur, mega þó eiga að þeir hafa lagt hér fram heildarpakka, tillögur í efnahagsmálum. En þegar ráðherrum í ríkisstjórninni er tíðrætt um samráð og samvinnu er ekkert hlustað á þær tillögur og verkin tala einungis í þeim efnum. Það er ekki nóg að taka vel í þessar þingsályktunartillögur rétt eins og tillögur okkar framsóknarmanna í febrúarmánuði, það hefur einfaldlega ekkert verið farið eftir þeim. Mér finnst hól ríkisstjórnarinnar við tillögum okkar framsóknarmanna ekki boða gott. Þingmenn hafi útbúið ásamt færustu sérfræðingum þjóðarinnar ályktun um tillögur í efnahagsmálum og síðan er ekkert farið eftir þeim. Hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra tóku sér einungis nokkrar klukkustundir í að kynna sér afskriftaleiðina sem við settum fram í febrúarmánuði, áður en þau slógu þær hugmyndir út af borðinu sem er gamaldags pólitík, skotgrafahernaður. Að mati sumra eru hugmyndir frá öðrum flokkum fyrir fram ómögulegar. Við heyrum reyndar í umræðunni núna að hæstv. forsætisráðherra talar um að leiðrétta þurfi skuldir heimilanna og jafnvel fyrirtækjanna. Við getum velt fyrir okkur hvernig staðan væri ef við hefðum brugðist hratt við og þorað að taka ákvarðanir í febrúar eða mars, komið til móts við skuldug heimili og fyrirtæki. Værum við þá í eins miklum erfiðleikum í dag og raun ber vitni? Við töluðum fyrir því á sínum tíma að mikilvægt væri að fara í fyrirbyggjandi aðgerðir. Mánuðir og vikur hafa liðið. Mörghundruð fyrirtæki hafa orðið gjaldþrota. Þúsundir einstaklinga hafa misst vinnuna og því miður er efnahagsstefna ríkisstjórnarinnar ekki enn komin fram. Hún er í vinnslu eins og á undangengnum vikum og mánuðum og ég veit ekki hvenær við megum vænta þess að hún líti dagsins ljós. En á meðan það liggur ekki fyrir er alveg ljóst að stýrivextir Seðlabankans munu ekki lækka. Það má því færa óyggjandi rök fyrir því að aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar kosti íslenskt atvinnulíf og heimili fleiri milljarða í hverri viku í ljósi þess að við búum við eina hæstu stýrivexti í heimi. En forsendan fyrir því að lækka þá er sú að ríkisstjórnin komi með almennilegar tillögur í efnahagsmálum. Mér finnst, líkt og hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, formanni Framsóknarflokksins, ekki hægt að ræða um efnahagsmál í þessari umræðu án þess að ræða það sem yfir okkur vofir, svokallaðar Icesave-skuldbindingar. Og eins og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson minntist á í ræðu sinni um þær gríðarlegu skuldbindingar sem ríkisstjórnarflokkarnir virðast ætla að steypa yfir íslenska þjóð höfum við fengið mjög misvísandi upplýsingar um stærðir í því samhengi. Á fundi í utanríkismálanefnd í morgun sem hv. þingmaður sat kom í ljós að verði skrifað undir þetta samkomulag undirgöngumst við 732.720 milljarða kr., sem sagt tæpa 733 milljarða kr. sem Íslendingar bera ábyrgð á í framhaldinu. Á fundi efnahags- og skattanefndar í morgun kom í ljós verði þessir samningar samþykktir og verði skrifað undir þá, munu vextirnir reiknast frá og með síðustu áramótum. Þvílík samningatækni sem þar er vegna þess að þá liggja einhverjir inni á reikningum erlendis sem hafa verið frystir, reyndar án vaxta, sem við hefðum getað borgað strax inn á höfuðstólinn og lækkað skuldir. En sú samninganefnd sem við sendum út í heim hefur skrifað upp á það og kemur heim með þann samning að við skulum borga vexti frá og með síðustu áramótum. Það er gjörsamlega óásættanlegt og það sér hver heilvita maður að þeir samningar sem verið er að leggja á okkur eru með öllu óásættanlegir. Vaxtakostnaðurinn af þessum okurvöxtum, 5,55%, eru 41 milljarður kr. fyrsta árið. Ef við setjum þetta í samhengi - þetta er svo stór upphæð og það er erfitt að gera sér grein fyrir henni - væri fyrir 42 milljarða kr. hægt að reka Háskóla Íslands, Háskólann á Akureyri, Landbúnaðarháskóla Íslands, Hólaskóla, Háskólann á Bifröst og Háskólann í Reykjavík í tæp þrjú ár, bara fyrir vaxtakostnaðinn fyrsta árið. Fyrir þessa 42 milljarða væri hægt að reka Háskóla Íslands og Landspítala – háskólasjúkrahús í eitt ár þar sem vinna fleiri þúsund manns og taka á móti fleiri þúsund sjúklingum. 
             Maður veltir því fyrir sér hvaða áhrif samkomulag sem þetta muni hafa á íslensku krónuna og við hljótum líka að velta því fyrir okkur hvort það eignasafn sem er á bak við þessar skuldbindingar sé traust. Hér vitna ég í skrif í vefriti sem heitir eFrettir.is, með leyfi forseta: „Samkvæmt áreiðanlegum heimildum Efrétta, eru 50% af lánasafni Landsbankans svokölluð ABL-lán (Asset Based loans) sem voru veitt yfirveðsettum fyrirtækjum. Í því safni eru lánasöfn galdþrota fyrirtækja eins og Woolworths upp á 500 milljón punda sem gerir um 100 milljarða króna.“ Ég og fleiri í efnahags- og skattanefnd höfum kallað eftir því að við fáum að sjá þetta eignasafn og hvaða skuldbindingar við undirgöngumst. Þetta er allt voðalega mikið leyndarmál og ég velti því fyrir mér í ljósi þess að margir stjórnarþingmenn hafa á undangengnum dögum sagt að þeir muni styðja þetta samkomulag án þess að vita í raun og veru hvað liggur þarna að baki. Ég tel það vera algjört ábyrgðarleysi og óábyrgt að stjórnmálamenn sem ekki hafa fengið aðgang að þessum grunnupplýsingum skuli fyrir fram vera búnir að lýsa yfir stuðningi við undirskrift að Icesave-skuldbindingunum. Hér er um háalvarlegt mál að ræða og þrátt fyrir þingsályktunartillögu sjálfstæðismanna og tillöguna sem við framsóknarmenn lögðum fram í febrúarmánuði held ég að íslensk þjóð verði mjög skuldug á næstu árum ef þessar skuldbindingar verða samþykktar. Við þurfum að vega mjög mikið að heilbrigðis-, velferðar- og menntakerfinu, eitthvað sem við höfum ekki efni á. Með þessari undirskrift er verið að draga Íslendinga marga áratugi aftur í tímann til fátæktar og við munum, fáum við tilstyrk til þess frá einhverjum stjórnarliðum  Ég vil þakka hv. þingmönnum 

Frú forseti. Í haust varð hrun. Í kjölfarið kom atvinnuleysi og mjög erfið staða heimilanna vegna þess að gengi krónunnar hrundi. Þetta er ákveðin staðreynd sem liggur fyrir og ég held að enginn efist um. 1. febrúar tók við ný ríkisstjórn, eftir stjórnarskipti, og boðaði kosningar. Fyrsta verkefnið var að koma Davíð Oddssyni út úr Seðlabankanum. Það tók einhverjar vikur, mánuði, næsta verkefni var að reyna að setja á stjórnlagaþing og það tók restina fram að kosningum, eiginlega alveg fram að kosningum. Síðan kom prófkjör, kosningar og allt og það var ekki tekið á neinu. Eftir að nýtt þing kom saman er það Evrópusambandið sem tekur hug manna, hæstv. ríkisstjórnar, og núna Icesave. Menn taka ekkert á vandanum, frú forseti. Það er það sem ég er að segja. Það er ekki tekið á vandanum. Vandinn er þannig að þetta er verkefni, þetta er verkefni til að leysa, þetta er bara eitthvað sem menn eiga að horfast í augu við og sjá að þarna er atvinnuleysið svona mikið, staða heimilanna er svona, það er einmitt verið að kynna það núna, skýrsla frá Seðlabankanum sem hefði átt að liggja fyrir löngu síðan fyrir, um stöðu heimilanna o.s.frv. og ég er spenntur að sjá hvernig það er. Þetta er verkefni sem stjórnmálamenn eiga að taka á. Þeir hafa bara ekki gert það. Það er eins og það sé ákveðin verkfælni í gangi, sem er dálítið slæmt. Menn koma ekki með raunhæfar aðgerðir fyrir heimilin, menn taka ekki á ríkisfjármálum, jafnvel þó að nú sé komið fram á mitt ár, frú forseti, og vandinn er auðvitað sífellt meiri og meiri eftir því sem menn fresta því að taka á. Menn bökkuðu meira að segja með aðgerðir sem hæstv. fyrrverandi heilbrigðisráðherra hafði farið í. Það var bakkað með þær. Sá niðurskurður sem menn voru búnir að sættast á var gefinn frjáls aftur. Svo tóku menn ákvörðun um að halda áfram með tónlistarhúsið, útgjöld aftur, einhverjir milljarðar, allt í gjaldeyri eða mikið af því í gjaldeyri. Menn hafa ekki einungis látið vera að taka á vandanum í fjárlögum ársins 2009 heldur líka gefið lausan tauminn. Svo á eftir að ganga frá árinu 2010 og til 2013. Það þýðir niðurskurð o.s.frv. Það er líka verkefni, frú forseti, þetta er allt verkefni, þetta er ekki vandi, þetta er ekki vandamál. Þetta er ekki óleysanlegt, þetta er verkefni sem menn eiga að takast á við. Til dæmis gætum við tekið ákvörðun um það að bakka með velferðarkerfið meira og minna í 4–5 ár, bakka aftur til ársins 2005, eitthvað svoleiðis og segja: Við skulum bara taka til baka allar þær aðgerðir sem hafa bætt stöðu velferðarkerfisins af því að við höfum ekki efni á þeim og tökum þær upp seinna. Það þarf að skera verulega niður og það er eitthvað sem ríkisstjórnin virðist ekki ætla að gera. Það sem er mikilvægast náttúrlega fyrir utan það að koma ríkisfjármálunum í lag er að koma bönkunum í gang. Það er búið að frestast og frestast og frestast. Því þótti hv. þingflokki Sjálfstæðisflokksins nóg komið og ákvað að fara út í aðgerðir, raunverulegar aðgerðir til að taka á þessu og bjóða fram krafta sína til að finna lausn sem menn hafa ekki enn þá fundið. Ég undirstrika það að hér er tillaga til þingsályktunar sem verður vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og ég reikna með því að nefndin muni taka á því máli og hugsanlega breyta, koma með nýjar hugmyndir, koma með enn frekari aðgerðir. Ég nefndi t.d. skyldusparnað sem ég hef viljað skoða betur og þó að það séu ekki tekjur inn í ríkissjóð þá virkar það svipað og menn eiga að vera opnir fyrir öllum hugmyndum sem upp geta komið. Það sem mér virðist skorta á er að menn hafi skýra sýn til framtíðar, átti sig á að svona er staðan, þetta er vandinn, við leysum hann með þessum og þessum hætti og hafa til þess skýra sýn og þessi tillaga til þingsályktunar er skýr sýn til framtíðar. Svona ætlum við að leysa málið þannig að við stöndum með þessum hætti eftir 3–4 ár þegar versta áfallið er yfirunnið. Fyrst og fremst er stefnt að því að bæta stöðu heimilanna og ég nefni t.d. að minnka atvinnuleysið. Það er einn aðalvandi heimilanna, lækka greiðslubyrði, sérstaklega þeirra sem eru atvinnulausir og hafa litla peninga til ráðstöfunar, að menn geti bara með einfaldri tilkynningu tilkynnt: Ég ætla mér næstu þrjú árin að borga helminginn af því sem ég borgaði fyrir hrun. Það má miða við ákveðinn dag, t.d. má miða við mánuðinn ágúst - ég ætla mér að borga frá þeim tíma helminginn af því sem ég borgaði fyrir hrun og það ætla ég að gera næstu þrjú árin. Þetta væri einföld tilkynning og þetta mundi bætast við aftan við lánið, hvers lags form sem er á því láni ella. Það getur verið yfirdráttur, það getur verið íbúðarlán o.s.frv. Þetta væri sjálfgert. Um leið mundi ég leggja til að við skoðuðum líka að fella niður uppgreiðslugjald hjá Íbúðalánasjóði, alla vega ef það verður mikið um að menn fresti lánum, þá ætti Íbúðalánasjóður með nákvæmlega sama hætti að geta leyft aukainngreiðslur því að mjög margir sem hafa komið að máli við mig vilja greiða upp. Þeir vilja gera upp skuldir sínar, eiga kannski einhverja innstæðu og vilja nota hana til að gera upp. Stimpilgjaldið verður afnumið, það er náttúrlega gamalt baráttumál. Varðandi fyrirtækin er mjög mikilvægt að við þá endurskipulagningu sem nú er í gangi sé gætt jafnræðis, sanngirni og gagnsæis og það sé jöfn meðferð skuldara. Eins þegar menn byrja að selja fyrirtækin, þá er verulega mikilvægt til að það sé traust í gangi að menn fari þar rétt fram og með gagnsæjum hætti. Ég er búinn að nefna fjármál ríkisins og ég vil benda á að maður sem fær vinnu en var atvinnulaus breytist úr því að vera kostnaður fyrir ríkissjóð, þ.e. hann þáði atvinnuleysisbætur, í það að vera skattgreiðandi. Tekjur ríkissjóðs vaxa og gjöldin minnka við þessa einu breytingu. Það þýðir að staða ríkissjóðs batnar. Þess vegna á að leggja ofuráherslu á að auka atvinnu í landinu. Virkja eins og hægt er, lokka erlenda fjárfestingu inn, gera allt sem hægt er til að auka atvinnu. Þeir sem ekki vilja virkja og segja: Við getum gert eitthvað annað, endilega, gerið eitthvað annað. Komið með það líka. Það vantar svo mörg störf. Við skulum líka koma með þau störf sem menn sjá þar, t.d. í ferðamannaþjónustu o.s.frv. Fjármálamarkaðurinn. Það verður að loka efnahag bankanna. Það verður að klára að stofna bankana. Það þarf að móta framtíð fyrir bankana, hvað við ætlum að gera við þá, hvernig við ætlum að selja þá o.s.frv. Það þarf líka að auka gagnsæi á eignarhaldi á fjármálamarkaði. Það er mjög mikilvægt að byggja aftur upp traust á hlutabréfamarkaði. Það traust hefur illa brunnið í þessum átökum öllum og hluti af því er nefnilega það sem efst er á baugi núna, það er saksóknari. Það er mjög mikilvægt að þeir séu fundnir sem hugsanlega hafa brotið lög því það á að gefa það merki, ekki út af einhverri refsigleði, heldur á að gefa það merki að í atvinnulífinu brjóta menn ekki lög. Menn halda lög og reglur og þannig verður byggt upp traust. Umræðan um saksóknara er hluti af því að byggja upp traust á markaði. Það þarf að endurskoða peningastefnuna og huga að framtíðarskipulagi gjaldeyrismála. Við nefnum líka að það megi breyta reglum um gjaldeyrishöft þannig að nýjar erlendar fjárfestingar falli ekki undir höftin og það er nefnt líka að það sé hugsanlegt að gera samkomulag um að jöklabréfum svokölluðum verði breytt í ríkisbréf og svo þarf að vinna að því að minnka umfang verðtryggingar og auka framboð óverðtryggðra lána þannig að við hverfum frá þessari stefnu að vera með tvær myntir í landinu, aðra verðtryggða og hina óverðtryggða. Það er lagt til að þetta gerist allt mjög hratt. Menn þurfa að vinna hratt, bara í einn til tvo mánuði, menn þurfa að setjast niður, taka ákvarðanir og klára málin. Ég vænti þess að starfið í nefndinni verði mjög viðamikið og unnið hratt. Ég er ekkert hræddur við það að vera á fundi á hverjum einasta degi í hv. efnahags- og skattanefnd. Ég vil geta alls þessa vegna þess að mönnum finnst þetta kannski allt fullsvartsýnt, en það eru góð teikn á lofti. Frá 6. mars sl. hefur eitthvað undarlegt gerst úti í heimi. Allar vísitölur hafa hækkað, olíuverð hefur hækkað og álverð hefur hækkað, frá 6. mars virðist allt vera á uppleið. Ég vil kannski ekki vera að spá því, ég er búinn að gera það svo oft, en ég held að þetta séu ákveðin teikn sem geta verið mjög jákvæð og eiga að auka mönnum bjartsýni.

Virðulegi forseti. Við erum að fjalla um þessa ágætu þingsályktunartillögu frá þingflokki Sjálfstæðisflokksins. Hún er ágætlega rökstudd í ítarlegri greinargerð sem fylgir með og ætla ég á eftir að fara aðeins í gegnum hana. Ég vil þó í upphafi benda á, frú forseti, að núna eru tæplega 90 dagar síðan þingmenn Framsóknarflokksins lögðu fram á Alþingi þingsályktunartillögu um aðgerðir til að bregðast við fjárhagsvanda íslenskra heimila og atvinnulífs. Í tæpa 90 daga hafa þær tillögur verið til umfjöllunar hjá efnahags- og skattanefnd, þ.e. það eru 90 dagar síðan þeim var vísað til nefndarinnar, frú forseti. Vegna orða hv. þm. Péturs H. Blöndals áðan um að það þurfi að vinna hratt og hann sé ekki feiminn við að vinna veit ég það og trúi vel, enda hefur ekki annað orð farið af hv. þingmanni, en hið sama verður ekki sagt um nefndina sem slíka ef jafnveigamikil mál og þessi eru hátt í 90 daga, hátt í þrjá mánuði, í nefndinni. Ég hefði haldið fyrir fram sem nýliði á þingi að með svo stór mál ynnu menn hraðar og beittu sér af ákefð fyrir því að þær tillögur sem eru lagðar fram fengju skjóta afgreiðslu því að um gríðarlega stórt mál er að ræða. Tillaga þingflokks Framsóknarflokksins var í 18 liðum og var lögð fram, eins og kunnugt er, vegna þess að þeim hópi þótti frekar lítið koma frá ríkisstjórn þess tíma um lausnir til handa heimilum og fyrirtækjum og hvernig ætti að halda áfram með atvinnulífið og reisa efnahagslífið við. Þær tillögur sem koma síðan fram í 100 daga áætlun ríkisstjórnarinnar eru frekar fátæklegar og nú styttist sá tími hratt, þessir 100 dagar, sem ríkisstjórnin gaf sér til að koma ákveðnum málum fram. Það gengur býsna hratt á þann tíma og því miður hefur lítið áunnist í þessum stóru málum. Þess vegna ítreka ég það, frú forseti, að efnahags- og skattanefnd taki til hendinni og fjalli um þær tillögur sem vísað hefur verið til hennar vegna þessara stóru mála og afgreiði þau frá sér. Í tillögu þeirri sem þingflokkur Framsóknarflokksins lagði fram eru, eins og sagði áðan, tíunduð í 18 liðum helstu atriði sem þarf að vinna að. Það hefur komið fram fyrr í dag í máli nokkurra þingmanna hvaða tillögur þetta eru og ætla ég ekki að fara í gegnum þær lið fyrir lið en það er athyglisvert að í áðurnefndri 100 daga áætlun ríkisstjórnarinnar er að finna atriði sem eru í þessari þingsályktunartillögu sem Framsóknarflokkurinn setti fram, t.d. punkturinn um að loka skuli mikilvægum samningum til lausnar vegna erlendra eigenda krónubréfa. Ég velti fyrir mér hvar það mál sé statt því að frá febrúar hefur legið fyrir tillaga um að klára þetta mál. Síðan er mjög stórt mál í 100 daga áætluninni sem tengist efnahagsmálunum mjög sterkum böndum. Í raun er ekki hægt að ræða um efnahagsmál framtíðarinnar nema taka það mál inn í og það er, með leyfi forseta: „Lokavinna við samninga um erlendar kröfur – Icesave.“ Í rauninni er alveg furðulegt að standa hér og tala um efnahagsmálin og fjármál ríkisins án þess að hafa staðfestar upplýsingar um það hvernig staðan er á þessu blessaða Icesave-máli. Hér eru tölur uppi, tölur í fjölmiðlum og ýmislegt sagt sem passar ekki hvað við annað. Eru þetta rúmir 700 milljarðar eins og haldið er fram í dag? Svo virðist vera ef lánin eru reiknuð upp því að þá kemur í ljós að þetta er miklu hærri upphæð en ríkisstjórnin hefur látið í veðri vaka eða sagt frá. Því veltir maður fyrir sér hvort ríkisstjórnin sé ekki tilbúin til að ræða við þingmenn um lausn á þessu máli í heild, þ.e. ræða efnahagsmálin, lausnir á efnahagsvanda þjóðarinnar, svokallað Icesave-mál ásamt öðrum málum er snerta það, áður en teknar eru afdrifaríkar ákvarðanir sem geta sett efnahagslíf þjóðarinnar til framtíðar í mikla óvissu, dottið fyrir borð hreinlega eða einhvern veginn í þá veru orðaði einhver hv. þingmaður það í dag. Þessu tengist líka annað stórt mál sem er málefni heimila og fyrirtækja. Frétt á fréttamiðlinum pressan.is vakti athygli mína í gær. Þar er vitnað í tölvupóst forstjóra Kaupþings sem hann sendi starfsmönnum sínum um stöðu heimila og þá vinnu sem er í bankanum út af henni. Með leyfi forseta stendur m.a. í þessum tölvupósti: „Stjórnvöld hafa ítrekað sagt að ekki standi til að lækka skuldir heimilanna með flötum niðurskurði. Það blasir hins vegar við að þau úrræði sem þegar hafa verið kynnt munu ekki duga eða eru of þung í vöfum til að gagnast nægilega vel.“ Það er mjög mikilvægt að í umræðu um efnahagsmál, frú forseti, sé haft í huga að það verður greinilega að grípa til róttækra aðgerða til að hjálpa heimilum og fyrirtækjum. Ef þeir sem eru að vinna með þessum aðilum, fólkinu og fyrirtækjunum, segja það á prenti, svart á hvítu, að þessar aðgerðir virki ekki hljótum við að krefjast þess að komið verði fram með nýjar lausnir. Í efnahagstillögum Framsóknarflokksins sem lagðar voru fram í byrjun febrúar er einmitt tekið á þessu máli. Þá eru lagðar fram tillögur til lausnar sem munu gagnast hratt og örugglega. Hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði áðan að fjölga þyrfti skattgreiðendum. Það er alveg hárrétt, það er nákvæmlega það sem skiptir máli. Þingsályktunartillaga Sjálfstæðisflokks og sú sem framsóknarmenn lögðu fram leggur einmitt þetta til og kemur með tillögu í þá veru að geta fjölgað skattgreiðendum. Ég hef ekki trú á að við náum okkur út úr efnahagsvandanum með því að stórauka skattheimtu á fyrirtæki og einstaklinga eða eingöngu með því að skera okkur niður út úr vandanum. Það þarf að auka tekjur, og tekjur aukast með því að fjölga þeim sem eru að vinna og fjölga fyrirtækjum sem greiða skatta. Því er mikilvægt að ríkisstjórnin komi nú þegar - ekki á morgun og setji fram einhverja áætlun eða eitthvað slíkt. Nóg er komið af yfirlýsingum um áætlanir hjá þessari ágætu ríkisstjórn - og setji fram raunhæfar tillögur um það hvernig efla skuli atvinnulífið og fjölga þeim sem greiða skatta. Í þeirri ágætu þingsályktunartillögu sem þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa sett fram er margt gott sem hægt er að taka undir. Ég hefði þó viljað að í ákveðnum hlutum væri kveðið sterkar að orði, líkt og í kaflanum um heimilin þar sem rætt er um að mynda sérfræðihóp til að fjalla um leiðir til að lækka höfuðstól fasteignaveðlána. Ég held að strax þurfi að bregðast við í því. Þá kemur fram í g-lið um fjármagn hins opinbera að upplýsingar um stöðu ríkisfjármála og framkvæmd fjárlaga verði kynntar Alþingi. Þetta þarf að gera nú þegar. Síðan er hér mjög merkileg tillaga sem ég held að sé mjög mikilvægt að skoða hratt og örugglega varðandi það að skattleggja greiðslu lífeyrissjóðanna þegar við upphaf þeirra þannig að inngreiðslur úr lífeyrissjóði séu skattlagðar. Þetta mundi auka tekjur ríkissjóðs. Þetta held ég að sé mjög mikilvægt að skoða núna strax. Ekki þarf að fjölyrða um að við þurfum að klára að stofna nýju bankana. Það vita allir um það er forsenda þess að halda áfram og gjaldeyrishöftunum verður að sjálfsögðu að ljúka. Það stendur í 100 daga áætlun ríkisstjórnarinnar að gjaldeyrishöftin verði afnumin sem fyrst eða eitthvað slíkt. Ef ég tók rétt eftir er haft eftir seðlabankastjóra að í fyrsta lagi um áramót verði óhætt að fara í slíkar aðgerðir. Frú forseti. Tíminn er búinn. Ég legg áherslu á að það er ríkisstjórnarinnar að koma nú strax fram með aðgerðir og tillögur. Ef hún gerir það ekki sjálf 

Frú forseti. Þær tillögur sem hér hafa verið lagðar fram í formi þingsályktunartillögu eru eðli máls samkvæmt ekki þannig úr garði gerðar að þær leysi allan þann vanda sem íslenskt efnahagslíf stendur nú frammi fyrir. Sá vandi sem við höfum fyrir framan okkur er bæði það margbrotinn og flókinn að það mun taka langan tíma að leysa úr öllum þeim úrlausnarefnum sem koma til okkar. En ég tel að þær tillögur sem hafa verið settar fram séu mjög gagnlegar og séu ákveðinn leiðarvísir fyrir ríkisstjórnina, fyrir framkvæmdarvaldið, til að vinna eftir á næstu vikum og mánuðum. Verkefnin eru mjög brýn og því miður hefur dregist úr hömlu að leggja fram t.d. áætlanir og úrbætur í fjármálum ríkisins hvað varðar síðan endurreisn bankakerfisins eins og margir hv. þingmenn hafa komið inn á í ræðum sínum í dag. Ásamt því að við sjálfstæðismenn leggjum fram þessa tillögu til þingsályktunar höfum við einnig tekið saman efni í bækling sem við höfum dreift á fundum undir fyrirsögninni „Þetta viljum við gera - Tillögur Sjálfstæðisflokksins í efnahagsmálum“. Þar er tillaga sem ekki kemur fram í þingsályktunartillögunni, einkum vegna þess að hún þykir kannski of tæknileg til að vera talin upp hérna en er að mínu mati mjög mikilvæg. Hún lýtur að þeim möguleikum sem við höfum til að leysa þann vanda sem er uppi vegna jöklabréfanna. Það er óþarfi að fara í löngu máli yfir það hvernig sá vandi er til kominn. Ítrekað hefur verið farið yfir það hvernig stóð á því að peningamálastefna Seðlabankans olli því að allt of mikið fjármagn streymdi inn í landið, allt of mikill erlendur gjaldeyrir sem styrkti íslensku krónuna og setti hagkerfið að stórum hluta á hliðina. En gott og vel, við stöndum frammi fyrir þessum vanda og hann gerir það að verkum, þessi vandi sérstaklega, að við eigum erfitt með það að losa um hömlur á krónunni, losa um gjaldeyrishömlurnar af því að það mikið fjármagn bíður eftir því að komast út úr landinu. Ein þeirra hugmynda sem við sjálfstæðismenn höfum sett fram er að ríkið gefi út skuldabréf í erlendri mynt, í evrum, til 10–15 ára, með sömu vöxtum og eru t.d. í boði hjá Þjóðverjum plús álag, 50–100 punkta álag, þannig úr garði gert að það væri greiðslufrjálst fyrstu þrjú eða fjögur árin og síðan lægi fyrir hvernig greiðslunum yrði háttað næstu árin þar á eftir. Slíkt skuldabréf væri boðið eigendum þessara bréfa til kaups og það sem mundi vinnast með því að þeir tækju slíku tilboði hvað varðar okkur Íslendinga er að þar með væri komin kerfisbinding á það hvenær þessir fjármunir fara út úr landinu. Það er búið að dreifa því á nokkuð langan tíma. Fyrir þá sem eiga krónubréfin sem eru auðvitað í þessum skuldabréfaviðskiptum getur verið gríðarlega hagkvæmt að eyða þeirri óvissu sem er um þróun íslensku krónunnar og um gjaldeyrishöftin, hvenær þeir geta náð fjármunum sínum til baka. Með því að þeir tækju slíku tilboði á ákveðnu settu gengi væru þeir þá búnir að gera sér grein fyrir því tapi sem hefur orðið vegna gengisbreytinganna, þeir hafa þá auðvitað notið hárra vaxta en væru komnir í þá stöðu að geta séð fyrir hvenær þeir gætu endurheimt sitt fé. Þessi aðgerð tel ég að geti leitt til þess að við getum fyrr afnumið gjaldeyrishöftin af krónunni sem við búum núna við. Það er gríðarlega mikilvægt að það takist. Frú forseti. Ég vek athygli á þessari hugmynd þótt hún sé ekki beint í þeirri þingsályktunartillögu sem er til umræðu og bendi jafnframt á að það eru fleiri hugmyndir til í efnahagsmálum sem við sjálfstæðismenn leggjum fram að þessu sinni sem ekki hafa ratað inn í þingsályktunartillöguna en eru í þeim bæklingi sem við höfum gefið út með þessum efnahagstillögum. Hvað varðar síðan aðra þætti vil ég sérstaklega gera að umtalsefni þann þáttinn sem snýr að skattamálum. Ég hef af því miklar áhyggjur að skattstofnarnir muni dragast mjög hratt og harkalega saman fyrir næsta ár. Það veldur því eðli málsins samkvæmt að tekjur ríkissjóðs dragast saman og þar með verður vandinn í ríkisfjármálunum enn erfiðari. Því miður þykir mér ríkisstjórnin um of horfa á þá möguleika sem hún telur felast í því að hækka skatta til að mæta þeim halla sem er fyrirsjáanlegur á ríkissjóði. Það að reyna að hækka skatta á skattstofnum sem eru að skreppa svona saman er svipað og þegar fyrirtæki verður fyrir því að sala á vörum þess minnkar, markaðshlutdeildin minnkar og þar með tekjurnar, og þá sé rétta svarið að hækka verðið á vörunni til að reikna sér síðan inn auknar tekjur. Hættan er sú að menn fari um of í skattahækkanir og dragi þar með enn meira úr eftirspurninni í hagkerfinu. Skattahækkanir á laun almennings munu óneitanlega og óumflýjanlega gera það. Skattahækkanir á fyrirtækin draga úr driftinni í þjóðfélaginu, draga úr starfseminni. Allt mun þetta valda samdrætti í allri efnahagsstarfseminni og er þess vegna mjög óheppilegt ráð til að leysa þann mikla vanda sem ríkissjóður stendur frammi fyrir. Það er líka ljóst að það verður mjög erfitt að skera svo mikið niður ríkisútgjöldin að menn nái að mæta þeirri kröfu sem uppi er um jafnvægi í ríkisfjármálum. Ein leið sem við sjálfstæðismenn höfum bent á, sem við höfum svo sem gert okkur grein fyrir að yrði umdeild, er sú að breyta skattlagningu á lífeyrissjóðakerfinu þannig að lífeyrisgreiðslur verði skattlagðar þegar greiðslan fer inn í sjóðinn en ekki eins og nú er, þegar greiðslan kemur út úr sjóðnum. Þetta leiðir augljóslega til þess að það dregur úr þjóðhagslegum sparnaði en - og það er mikilvægt að hafa það í huga - það vandamál sem ríkissjóður stendur frammi fyrir er það mikið og það alvarlegt að þegar saman eru virt áhrif þess að draga úr þjóðhagslegum sparnaði með þessum hætti og leysa þann vanda sem ríkissjóður stendur frammi fyrir tel ég það réttlætanlega ráðstöfun að breyta skattlagningu lífeyrissjóðakerfisins svona. Það eru takmörk fyrir því hvað er skynsamlegt út frá hagvaxtarsjónarmiðum að draga úr útgjöldum til menntamála. Menntakerfið er grundvöllur að hagvexti framtíðarinnar og þessa hluti verða menn alla að virða saman, annars vegar fjárfestingargetu lífeyrissjóðanna og mikilvægi hennar, hins vegar mikilvægi þess að halda uppi öflugu menntakerfi og að lenda ekki í því að ríkið taki of mikil lán með tilheyrandi vaxtakostnaði sem síðan dregur úr öllu hagkerfinu á móti. Ef ríkið ætlar að fjármagna mikinn hallarekstur með lántöku verður auðvitað þeim mun minna eftir af fjármagni fyrir almenna markaðinn og fyrir fyrirtækin í landinu. Allt þetta þarf að vega saman og það án fordóma, án fyrir fram gefinnar niðurstöðu. Því miður hefur mér fundist nokkuð bera á því í umræðunni um þessa tillögu að menn hafa svolítið hlaupið upp til handa og fóta og sett sig í gamalkunnar skotgrafarstellingar. Ég held að við Íslendingar séum í svo alvarlegum og erfiðum málum að við höfum ekki efni á slíku. Margar aðrar tillögur höfum við lagt fram og sem hafa hér verið ræddar. Þó vil ég sérstaklega vekja athygli á þeim hugmyndum sem snúa að lækkun á greiðslubyrði húsnæðislána. Það eru mjög mikilvægar hugmyndir sem við leggjum þar fram vegna þess að þau úrræði sem við leggjum til eru manneskjuleg, einföld og fljótleg í framkvæmd og það ríður mjög á að þau úrræði sem við bjóðum heimilum í landinu séu akkúrat þannig úr garði gerð. Og það er möguleiki, án þess að það sé allt of mikill kostnaður fyrir ríkissjóð, að lækka greiðslur á verðtryggðu húsnæðislánunum niður um u.þ.b. helming í þrjú ár og hjálpa þannig heimilunum við að komst í gegnum erfiðasta hjallann, koma þannig í veg fyrir að eftirspurn í hagkerfinu dragist allt of mikið saman með tilheyrandi auknu atvinnuleysi og vandræðum fyrir allt samfélagið. Á öllum þessum þáttum höfum við snert og ég óska þess og vona að við á Alþingi, í nefndastarfi og áframhaldandi umræðum, getum nýtt okkur þessar tillögur. Þær eru lagðar fram til að hjálpa til 

Hæstv. forseti. Við ræðum hér tillögu Sjálfstæðisflokksins, þingsályktun um nauðsynlegar aðgerðir vegna alvarlegs ástands efnahagsmála eins og það heitir. Það er rétt að ég, eins og aðrir þingmenn sem hér hafa talað, fagni því að hér sé lögð fram þingsályktunartillaga með ýmsum úrræðum sem koma inn í það efnahagslega umhverfi sem við búum við í dag. Það hefur komið fram í umræðunni hér á undan, m.a. frá hv. þm. Bjarna Benediktssyni, sem var framsögumaður tillögunnar, að tilefni og ástæða þess að leggja fram þessa tillögu hafi verið að bregðast þurfi hratt og örugglega við ástandinu, ýta undir samstöðu og ná samstöðu um að taka óvinsælar ákvarðanir. Það er óhætt að taka undir þennan tilgang, það er rétt að við þurfum að bregðast hratt og örugglega við ástandinu, þ.e. að halda áfram þeirri vinnu sem þar hefur verið unnin og við þurfum að ýta undir samstöðu í þinginu. Því miður hefur orðið mikill misbrestur á því að menn hafi leitast við að hugsa í lausnum og tala í lausnum. Sumir virðast hafa haft þann tilgang einan að grugga vatnið, auka tortryggni og skapa frekari óvissu frekar en að reyna að koma með lausnir. Þess vegna ber auðvitað að fagna málefnalegum tillögum sem koma inn í umræðuna. Það er líka mjög ánægjulegt að sjá að mjög margar af þeim tillögum sem hér eru bornar fram eru í samræmi við þá áætlun sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram, m.a. í 100 daga áætluninni, þar sem kveðið er á um að draga skuli úr gjaldeyrishöftum, loka skuli mikilvægum samningum til lausnar vegna erlendra eigenda krónubréfa. Það er talað um samráðsvettvang og allir vita að í gangi er víðtækt samráð aðila vinnumarkaðarins og ríkisstjórnarinnar í sambandi við stöðugleikasátt. Það er talað um í 100 daga áætluninni að hefja viðræður við lífeyrissjóðina um það að fá þá til að koma að eflingu atvinnulífs með hinu opinbera, allt þetta er í rauninni í gangi. Það er verið að ræða um ákvörðun um eigendastefnu og eignarhald bankanna, það hefur verið tekin afstaða til þess og það kemur fram í skýringum og hefur komið fram áður að gæta skuli jafnræðis og reyna að hafa gagnsæi og heiðarleika að leiðarljósi. Það er rætt um að taka skuli ákvörðun um framtíðareignarhald nýju bankanna og mögulegt erlent eignarhald, allt er þetta í 100 daga áætluninni og margt af þessu kemur hér aftur í tillögum Sjálfstæðisflokksins. Það hlýtur að vera ástæða til að fagna því að það er samhljómur þarna á milli og ætti þar af leiðandi að vera hægt að vinna fljótt og vel úr þessum tillögum og keyra þær saman á sem flestum sviðum. Það er líka talað um að ljúka efnahagsreikningi nýju bankanna og er full ástæða til að taka undir þær áhyggjur sem hér hafa komið fram um afleiðingar þess hve seint hefur gengið að skilja á milli gömlu og nýju bankanna og stilla nýju bönkunum upp sem sjálfstæðum stofnunum og skapa þeim eigið fé. Á þessu liggur og menn hafa fengið hér ítrekað skýringar úr þessum ræðustóli á því hvers vegna þetta hefur verið en þetta er auðvitað farið að þvælast fyrir varðandi uppbyggingu atvinnulífsins. Þá er einnig í þessu skjali, 100 daga áætlun ríkisstjórnarinnar, verið að ræða um að menn þurfi að leggja fram forsendur fjárlaga fyrir árið 2010 og áætlun í ríkisfjármálum til millilangs tíma og að flutt verði skýrsla um þetta, þ.e. ríkisfjármálin fyrir 2009 og þessi þrjú ár, í þinginu. Ég get upplýst um það að sú vinna er í fullum gangi og síðast í morgun var leitað eftir samráði - eða svona til kynningar gagnvart stjórnarandstöðunni á því hvernig þeirri vinnu er hagað og óskað eftir samstarfi um að reyna að ná þar málum saman og þá að því stefnt að koma fram með slíka skýrslu í næstu viku. Það var áætlun um að koma með bandorm inn í þingið núna á föstudaginn en menn eru að tala um að reyna að sameina þetta og reyna að ná þá utan um heildina því að allir gera sér grein fyrir því að það skiptir gríðarlega miklu máli, upp á trúverðugleika ríkisins gagnvart lánardrottnum og gagnvart þeim aðilum sem við erum í samningum við, að fram komi trúverðugt plagg um ríkisfjármálin, verkefnið er ærið og stórt. Þar er rætt um sparnaðarkerfi og þar er verið að ræða um ýmsar aðgerðir sem grípa þarf til. Margt af þessu er í þessu plaggi og eins og ég segi, það ber að fagna því. Ég hef stundum sagt það í almennu umræðunni að það hefur verið svolítið undarleg aðkoma - ég kom inn á þing fyrir tveimur árum og skömmu seinna, eða eftir 18 mánuði, stóðum við frammi fyrir því bankahruni sem hér átti sér stað - að horfa upp á það þegar maður leit til baka að öll þau úrræði sem við þyrftum að grípa til núna voru notuð á þenslutímum af þáverandi ríkisstjórn. Þegar við bjuggum við það að við vorum að taka Kárahnjúkana, stórauka þenslu í landinu vegna framkvæmda, voru skattar lækkaðir á fyrirtækjum og á einstaklingum, var lánshlutfall á íbúðarhúsnæði hækkað sem enn jók á peninga í umferð og þá var bindiskyldan inni í Seðlabankanum minnkuð og þá voru settar aukafjárveitingar til opinberra framkvæmda á sama tíma. Þessi úrræði vantar okkur einmitt núna, þ.e. við hefðum átt að vera að lækka skatta, bæði á fyrirtæki og einstaklinga. Við hefðum átt að vera að bæta í í sambandi við opinberar framkvæmdir en því miður, vegna þess ástands sem við erum komin í, höfum við ekki þessi úrræði og verðum þar af leiðandi að grípa til annarra atriða. Fyrsti kaflinn í þessu plaggi er um heimilin. Þar er verið að tala um að rýmka heimildir til þess að heimilin geti lækkað greiðslubyrði húsnæðislána og þar er verið að tala um að fella þetta niður eða réttara sagt að minnka greiðslubyrðina til næstu þriggja ára, að mörgu leyti mjög athyglisverð og spennandi tillaga. Ríkisstjórnin hefur aftur á móti valið að fara varlegar í þetta vegna peningaástandsins, að fara ekki í almenna reglu sem þessa, en heils hugar skal tekið undir að miðað við þau úrræði sem við höfum kynnt nú þegar þarf að rýmka frekar til. Það er líka ástæða til að taka það fram að margir af bönkunum hafa nú þegar tekið sig til og unnið samkvæmt þessum hugmyndum til eins eða tveggja ára, farið í niðurfærslu - reyndar ekki niðurfærslu heldur frestað greiðslubyrðinni og samið við fólk. Það er gert af bönkunum og þeirra þjónustufulltrúum þar sem ekki þarf greiðsluaðlögun eða sérstök önnur úrræði. Hér er tillaga um að sérfræðingahópur fjalli um leiðir til þess að lækka höfuðstól fasteignaveðlána og ég tek heils hugar undir það. Hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins á a.m.k. að vera kunnugt um það að á sínum tíma þegar við vorum saman í ríkisstjórn, Sjálfstæðisflokkur og Samfylking, þá var slíkur hópur settur af stað til þess að skoða hvernig bæði væri hægt að færa niður fasteignalánin en einnig að grípa inn í verðtrygginguna til þess að hindra að eignarýrnunin yrði með þeim hætti sem hér er. Út úr því kom greiðslujöfnunarvísitalan sem hefur ekki dugað, ekki að öllu leyti, en hefur þó hjálpað verulega þeim sem hafa áttað sig á því að nýta hana. En mér finnst full ástæða til að skoða þennan þátt og tek heils hugar undir þessa tillögu og held einmitt að sérfræðingahópur eigi að skoða þetta og niðurfærsluhugmyndir sem Framsóknarflokkurinn hefur komið með - líka þó að mér sé fullkunnugt um að þetta hafi verið skoðað og sé til skoðunar í Seðlabankanum og hafi verið skoðað víðar held ég að það sé einmitt vegna þeirrar umræðu sem oft hefur átt sér stað að nauðsynlegt sé að þetta sé gert samræmt af sérfræðingahópi. Varðandi fyrirtækin þá nefndi ég að obbinn af þeim úrræðum sem hér eru eru í 100 daga áætluninni og ekkert nýtt í sjálfu sér í þeim. Þar af leiðandi ætti að vera auðvelt að fylgja því eftir að bankarnir vinni eftir fyrir fram ákveðnum reglum og öllu því sem þar hefur komið fram. Ein af stóru tillögunum hér varðandi tekjuöflun er um það að skattleggja lífeyrisgreiðslurnar fyrir fram en ekki eftir á. Þar vakna auðvitað ýmsar spurningar en full ástæða er til að skoða þá hugmynd, hvort þetta er skynsamlegt úrræði, hvort við erum að fresta vandanum og hvort það er þá skynsamlegt að gera það, hvort við værum að rýra lífeyrissjóðina um of miðað við það að hafa haft þá sem einu lánveitendur í íslensku efnahagskerfi á meðan við erum lokuð gagnvart útlöndum, allt þetta þarf að skoða. Bent hefur verið á að þetta geti hugsanlega aukið mismunun á milli opinberu sjóðanna og almennu sjóðanna, sem væri af hinu illa, af því að það er ríkisábyrgð á greiðslunum úr opinberu sjóðunum. Menn hafa líka bent á að þetta sé flókið í úrvinnslu vegna þess að menn þurfi að tvískipta þessu en það er ástæðulaust að vera að draga bara upp þessa drauga. Það væri náttúrlega gríðarlegur fengur að því að við gætum búið hér til 40 milljarða tekjustofn sem gæti hjálpað okkur inn í þetta erfiðleikatímabil. Það þarf líka að svara því: Er hugmyndin þá, þegar menn leggja slíkar tekjur á, að vera með persónuafslátt á þessum inngreiðslum eða ekki? Þetta eru svona ýmis atriði sem þarf að ræða, enda er tillagan um það að skoða hvort þetta sé fær leið. Mér vinnst ekki tími til þess að fara yfir öll þau atriði sem eru í þessum tillögum, það er heilmikið í þeim. Það er mjög athyglisvert að þetta var lagt fram í þinginu í gær, komið hér til umræðu strax og verður væntanlega komið til nefndar strax eftir daginn í dag þannig að ekki er hægt að segja annað en að þingið sé að bregðast mjög hratt við. Vonandi fær tillagan málefnalega og vandaða umfjöllun í nefnd og þá frekari úrvinnslu í tengslum við þá þjóðarsáttar- eða 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir þessa ræðu. Ég tel að hún hafi verið mjög málefnalegt og gott innlegg inn í umræðuna um þingsályktunartillögu okkar sjálfstæðismanna. Ég hjó eftir því að hv. þingmaður fór yfir 100 daga áætlun ríkisstjórnarinnar og að sjálfsögðu eru ýmsir þættir sem liggja þar samhliða vegna þess að mörg af þeim verkefnum sem við okkur blasa eru þess eðlis að menn ættu að geta náð saman um hvernig á að leysa þau. Það sem við höfum kallað eftir er að menn komist hraðar yfir og séu fljótari að taka ákvarðanir, að menn séu fyrri til að leggja fram áætlun sína. Sú bið og sú óvissa sem verið hefur að myndast hefur kostað samfélagið mjög mikið. Sérstaklega langar mig að leggja fyrir hv. þm. Guðbjart Hannesson spurninguna um gjaldeyrishöftin því að það er einn af þeim þáttum sem ríkisstjórnin nefndi sérstaklega í 100 daga áætlun sinni. Ég held að allir séu sammála um að menn vilja afnema höftin. Við sjálfstæðismenn höfum reyndar lagt fram hugmyndir um útgáfu skuldabréfs af hálfu ríkissjóðs í erlendri mynt, í þeim tillögum sem við höfum kynnt almennt, eins og ég lýsti í ræðu minni áðan. Það gæti verið leið til að leysa þann vanda sem hlotist hefur af veru krónubréfanna inni í hagkerfinu. Ég hefði áhuga á því að eiga orðastað við þingmanninn um þá leið, þó að ég geri mér grein fyrir að hv. þingmaður eigi kannski erfitt með að móta sér einhverja nákvæma skoðun á þessu þar sem hann hafði einungis hlýtt á ræðu mína áðan. Þar bendum við sjálfstæðismenn á útfærða leið til að flýta fyrir því að hægt sé að afnema gjaldeyrishöftin á íslensku krónuna. Það er ekki nóg að vilja afnema höftin, það þarf að koma fram með útfærðar hugmyndir.

Hæstv. forseti. Við deilum þeirri von að við getum náð saman að fylgja eftir þeim tillögum sem við heyrum úr 100 daga áætluninni, þeim tillögum sem hér eru lagðar fram og þeim tillögum sem Framsókn kom áður með. Það er alveg hárrétt sem komið hefur fram að bið og óvissa er alltaf erfið en ég vil líka vara við því sem mér hefur fundist vera mjög áberandi á þeim stutta tíma sem þetta þing hefur starfað að hv. þingmenn vilja sumir, og er ég þá ekki að tala um hv. þm. Illuga Gunnarsson, grugga vatnið og auka óvissuna með því að draga fram atriði sem svör eiga að liggja fyrir. En varðandi það sem hann spyr mig um, hvort gefa eigi út skuldabréf og reyna þannig að ná samkomulagi við þá sem eiga þessi erlendu skuldabréf, held ég að það eigi allt að skoða. Það er rétt hjá hv. þingmanni að ég hef ekki skoðað þetta sérstaklega. Aftur á móti var mér kunnugt um að stór fyrirtæki eins og Landsvirkjun og fleiri hafa verið að skoða það að fá þessa aðila til að koma inn í fjárfestingar í íslensku atvinnulífi til langs tíma, m.a. með útboði. Leitað hefur verið samninga við suma af þessum aðilum þannig að hér hafa ýmsar aðferðir verið reyndar. Það eru líka tillögur sem koma m.a. frá sjálfstæðismönnunum um að opna með einhverjum hætti leiðir fram hjá þessum skuldabréfum, að eiga eðlileg viðskipti varðandi fjárfestingar inn og út úr landinu. Allt er það vandkvæðum háð en ég tel að það sé tilraunarinnar virði að skoða allar þessar leiðir og að reyna að ná utan um þær vegna þess að það er ítrekað búið að benda á að þessi eign inni í landinu upp á hundruð milljarða sé alltaf að þvælast fyrir okkur vegna þróunar gjaldeyrisins. Ég held að við séum sammála um að skoða eigi þessar tillögur og væri forvitnilegt að fylgjast með vinnunni sem á sér stað í nefndinni. Ég hef ekki tök á því að sjá hvernig menn bregðast við tillögum sem þar hafa komið inn.

Frú forseti. Ég þakka þetta svar hv. þingmanns og vona að menn finni sem fyrst tíma til að skoða vel þá tillögu sem við sjálfstæðismenn höfum verið að leggja fram. Ég verð að segja eins og er að ég hef ekki mikla trú á hugmyndinni um að þeir aðilar sem eiga krónubréf hafi áhuga á því að fjárfesta þau inn í einstök fyrirtæki. Það er ólíkt eðli þess rekstrar sem þessir einstaklingar standa í, þetta eru skuldabréfaútgefendur og þeir vilja ekki endilega fjárfesta í sérstökum fyrirtækjum með þeirri áhættu sem af því hlýst. En ég vil fagna þessu. Ég vil líka nota tækifærið og spyrja hv. þm. Guðbjart Hannesson varðandi úrræði fyrir heimilin, hvort hann sé ekki sammála því - ég skildi hann þannig - að nauðsynlegt sé að einfalda og gera manneskjulegra það kerfi sem við höfum verið að byggja upp til að hjálpa þeim heimilum sem lent hafa í greiðsluerfiðleikum. Það kemur fram í þeim gögnum sem við sjálfstæðismenn höfum lagt fram að vanskil aukast mjög hratt í bankakerfinu. Eignastaðan er erfið og geta fólks til að standa undir þeim skuldbindingum sem liggja fyrir, jafnvel þótt eignastaðan sé jákvæð, minnkar í mörgum tilfellum hratt og er jafnvel orðin því ofviða. Þess vegna skiptir mjög miklu máli að til séu úrræði til að við lendum ekki í fullkomnum voða, úrræði sem þó eru ekki of dýr, eru sanngjörn og hafa jafnræðissjónarmið að leiðarljósi. Að til séu úrræði sem hjálpa fólki til að komast í gegnum þetta. Hugmyndir okkar sjálfstæðismanna eru einmitt þannig vaxnar og miða að því að komast í gegnum erfiðasta hjallann næstu þrjú árin án þess þó að skera höfuðstólinn niður nema í sérstökum tilvikum. Greiðsluaðlögun að því sem fólk getur staðið undir tel ég að sé alveg gríðarlega mikilvæg. Það má ekki vera þannig kerfi að það sé allt að því niðurlægjandi fyrir fólk að fara í gegnum það ferli að geta fengið úrlausn mála sinna. 

Hæstv. forseti. Ég held að við séum alveg sammála, ég og hv. þm. Illugi Gunnarsson, um að þau úrræði sem við bjóðum upp á fyrir heimilin þurfi að vera einföld og skilvirk. Hv. þingmaður þekkir það að á sínum tíma var rætt um greiðsluaðlögunina með tvennum hætti: Tillaga var um almennt úrræði sem færi í gegnum félagsmálapakkann þar sem menn kæmu í gegnum Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna varðandi skilgreiningar á því hverjir ættu rétt á þeim úrræðum. Niðurstaðan í því samstarfi þegar við unnum að þessu haustið 2007 í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar var að fara dómstólaleiðina inn í kerfið af öryggisástæðum. Mér er engin launung á því að ég hafði bundið miklar vonir við að þetta kerfi kæmist fljótt í gang og það mundi með nokkrum fyrstu einstaklingunum sem færu í gegnum það kerfi skapa reglur sem bankarnir gætu nýtt sér og farið eftir almennum reglum án þess að það færi í gegnum dómstólakerfið. Eitt af því sem við höfum verið að glíma við í sambandi við bankana er að við gerum gríðarlega háar kröfur um gegnsæi, heiðarleika og allt þetta sem enginn á að víkja frá en það hefur kallað fram ákvörðunarfælni í mörgum tilfellum. Það hefur þýtt að menn hafa ekki þorað að höndla, hvorki varðandi fyrirtæki né einstaklinga og það er hluti af vandamálinu. Ég ætla ekki að gera lítið úr því en ég held að við eigum að reyna einmitt að nýta okkur þann „praxis“, ef má orða það þannig, sem kemur út úr greiðsluaðlöguninni í gegnum dómstólaleiðina og það þunga kerfi sem talað er um og færa það sem almennt úrræði inn í bankana vegna þess að það er hægt þegar menn hafa fundið út hvernig það er framkvæmanlegt. Við þurfum almenn úrræði ef til kemur að einhverjar niðurfellingar þurfi umfram það sem er í úrræðunum í greiðsluaðlöguninni. Þá erum við ekki búin að missa af því eftir einhvern ákveðinn tíma að skoða það vegna þess að við verðum að sjá áður en við förum að taka slíkar ákvarðanir 

Virðulegi forseti. Vegna þessara síðustu orða hv. þm. Guðbjarts Hannessonar um að við séum ekki búin að missa af því að grípa til einhverra annarra aðgerða en ríkisstjórnin hefur þegar samþykkt, kann það að vera rétt. En ég held að mörg heimili séu hreinlega að missa af því. Það er alveg ljóst að þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur samþykkt og farið í virka ekki og með leyfi forseta ætla ég aftur að vitna í grein eða frétt á Pressan.is - ég hef grun um að hv. þingmaður hafi ekki heyrt það áðan - þar sem vitnað er í tölvupóst sem forstjóri Kaupþings sendi innan húss til starfsmanna sinna. Þar segir, með leyfi forseta: „Stjórnvöld hafa ítrekað sagt að ekki standi til að lækka skuldir heimilanna með flötum niðurskurði. Það blasir hins vegar við að þau úrræði sem þegar hafa verið kynnt munu ekki duga eða eru of þung í vöfum til að gagnast nægilega vel. Því hefur viðskiptabankasvið verið að leita nýrra leiða.“ Þarna er maður sem vinnur með þetta kerfi á hverjum einasta degi eða starfsmenn hans og hann segir okkur að það virki ekki. Það er ekki hægt að bíða, það verður að grípa strax til aðgerða og það hafa komið fram hugmyndir um slíkar aðgerðir. Það er hægt að hrósa þeim sem stýra þinginu fyrir að taka mál mjög hratt fyrir eins og þessa þingsályktunartillögu frá Sjálfstæðisflokknum en það er að mínu viti alveg sjálfsagt að svo stórt mál sé tekið mjög hratt fyrir. Framsóknarflokkurinn, eins og kom fram í ræðu minni fyrr í dag, lagði fram fyrir tæpum 90 dögum 18 tillögur í efnahagsmálum. Það er reyndar lengra síðan þær voru lagðar fram en fyrir tæpum 90 dögum fóru þær til efnahags- og viðskiptanefndar og eru þar enn. Þetta eru tillögur til lausnar á efnahagsvanda þjóðarinnar og þær eru 90 dögum, tæpum þremur mánuðum síðar, í efnahags- og skattanefnd 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson sagði: Aðgerðirnar virka ekki. Það er einmitt þetta orðalag sem ég varaði við áðan. Hvað þýðir það? Það virkar engin þeirra. Það er sem sagt ekki búið að gera neitt. Þetta hefur staðið upp úr hverjum manninum á fætur öðrum í ræðustóli Alþingis og að mínu mati er þetta hluti af vandamálinu. Við tölum lausnirnar alltaf niður. Þar getum við svo orðið sammála, hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson og ég, að aðgerðirnar eru ekki nægar en það er eðlismunur á þessu tvennu. Það er einmitt það sem við höfum verið að glíma við, að skilgreina hvað þarf til til að við náum utan um vandann. Það er einmitt það sem við höfum verið að kalla eftir. Mér er fullkunnugt um það sem bankarnir hafa verið að glíma við innan húss í allri sinni vinnu og tillögum. Ég hef meira að segja séð hjá þeim glærusýningu þar sem þeir velta fyrir sér hvernig þeir ættu að koma til móts við vandann, það hefur verið mjög skapandi vinna. Auðvitað á að nýta sér það og reyna að koma því í framkvæmd. Við erum að slást við fjárlagavanda næstu 4–5 ár upp á 170 milljarða og höfum ekki efni á að bæta ýkjamiklu í það umfram það sem þegar hefur verið sett á okkur af því ástandi sem ríkt hefur í samfélaginu á undanförnum árum. Þess vegna eru menn að reyna að fara varlega. Tökum þetta ekki allt niður, segjum heldur: Það er búið að gera helling, það er mikið sem virkar, en við skulum alveg vera sammála um að það er ekki nóg og þess vegna eigum við að leita að því hvað þarf að gera frekar, til hvaða úrræða þurfum við að grípa. Hér hafa komið fram tillögur frá Sjálfstæðisflokknum og Framsókn hefur lagt fram tillögur. Það sem verið er að kvarta yfir er ekki spurningin um að afgreiða þessar tillögur með jái eða neii. Það er spurningin um að leggja saman sáttargjörðina í þeirri fjárlagavinnu sem verið er að inna af hendi, nýta það besta úr þessum tillögum, afsala sér þá höfundarréttinum og reyna að koma með 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það með hv. þm. Guðbjarti Hannessyni að höfundarrétturinn skiptir engu máli og það er alveg sama, persónulega er mér nákvæmlega sama hverjir leggja fram góðar tillögur ef þær eru teknar, skoðaðar, unnar, settar fram og - nú þarf ég að vanda mig, ég má ekki segja virka - en alla vega duga til. Ég vitnaði í orð forstjóra Kaupþings og ég vil bara nota tækifærið og hrósa Kaupþingi um leið fyrir að ætla að grípa til aðgerða innan þess fyrirtækis til að hjálpa þeim sem eru í vanda staddir. Ég ætla að leyfa mér að vitna aftur í þennan tölvupóst á öðrum stað, með leyfi forseta: „Ljóst er að æ fleiri heimili og fyrirtæki eru að sökkva dýpra í skuldavandamál. Til að taka á vanda þeirra þarf að þróa mismunandi lausnir fyrir mismunandi atvinnugreinar og finna leiðir til að útibúin geti sinnt þessu verkefni o.s.frv.“ Það er alveg ljóst, hv. þingmaður, hvaða orð sem við notum um það og ég skal nota orðið „duga“, að þær aðferðir sem ríkisstjórnin hefur gripið til og eru komnar í framkvæmd duga ekki. Þær duga ekki heimilunum, þær duga ekki fyrirtækjunum og því þarf róttækari aðgerðir eða að koma í framkvæmd hlutum sem duga. Þetta dugar ekki sem komið hefur fram nú þegar. Ég endurtek það sem ég sagði áðan, það eru u.þ.b. 90 dagar síðan tillögur Framsóknarflokksins fóru til efnahags- og skattanefndar. Það getur vel verið að þær séu svo ítarlegar og flóknar að það hafi tekið svona langan tíma að fara í gegnum þær en í þeim eru þó atriði sem eru einnig í 100 daga yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Þess vegna finnst mér að þegar núverandi ríkisstjórn er búin að vera við völd í 120 eða 130 daga eða hvað það nú er, hljóti að vera kominn tími á að eitthvað af þessu líti dagsins ljós og dugi til að laga ástandið hér.

Hæstv. forseti. Dagarnir líða hratt hjá ykkur í Norðvesturkjördæmi, þegar hv. þingmaður segir að nú, 11. júní, séu komnir 110, 120 dagar síðan við vorum kosin á þing, síðan 25. apríl, það er býsna hraustlega talið.

Ég miðaði við minnihlutastjórnina.

Já, en 100 daga áætlunin er lögð fyrir þessa ríkisstjórn og við skulum vona að hæstv. ríkisstjórn standi við þau fyrirheit sem þar eru gefin. Ég held að við hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson séum í sjálfu sér að rífast dálítið um keisarans skegg. Ég tók eftir því að hv. þingmaður sagði eftir þessum tölvupósti „munu ekki duga“ og það er munur á því. Hv. þingmaður sagði einnig: Það þarf mismunandi lausnir fyrir mismunandi atvinnugreinar. Það er nákvæmlega það sem við höfum staðið fyrir í stjórnarmeirihlutanum, að grípa til mismunandi lausna fyrir mismunandi atvinnugreinar vegna mismunandi stöðu einstaklinga í stað þess að reyna að leysa það með einhverjum almennum einföldum úrræðum sem munu duga einhverjum hluta af hópnum, en, og ég ætla ekkert að gera lítið úr því, mun skilja eftir það stóran hóp að það þarf að vinna til viðbótar. Kannski er þá búið að nota þann pening sem við þurfum til að eiga í úrræði fyrir þann hóp sem þarf sérstakar aðgerðir. Um þetta er ágreiningurinn, hann hefur ekkert verið miklu meiri en þetta. Allir eru sammála um að vinna þurfi með heimilunum, það þarf að vinna í þeirra þágu, það þarf að gæta hagsmuna barnanna, við þurfum að tryggja að fólk hafi afkomu og geti haldið húsnæði, en okkur greinir örlítið á um leiðir. Þarna eru komnar tvær tillögur, niðurfellingarleiðin og núna þetta með að fresta greiðslum fyrstu þrjú árin, aðferðir sem ríkisstjórnin hefur fengið stuðning við hjá stjórnarandstöðuflokkunum varðandi greiðsluaðlögun, greiðslujöfnun o.s.frv. Við erum bara að deila um hve mikið þurfi til viðbótar og hvernig best sé að grípa til þeirra úrræða. Auðvitað eigum við að halda þeirri umræðu áfram enda hafa verið gefið fyrirheit um það og viðurkennt 

Virðulegi forseti. Við ræður hér tillögu okkar sjálfstæðismanna um aðgerðir í efnahagsmálum. Það sem mér hefur tekist að fylgjast með umræðunni í dag þá hefur hún verið jákvæð og uppbyggileg og ánægjulegt að heyra hvernig aðrir flokkar taka í þessa tillögu okkar sjálfstæðismanna. Ég ætla ekki að endurtaka allt sem hér hefur komið fram, það sem ég ætlaði að gera var að fara stuttlega yfir helstu atriði en þó aðallega að dvelja við tvö atriði og fara dýpra í þau. Það eru annars vegar hugmyndir okkar um kerfisbreytingu varðandi lífeyrisgreiðslurnar og hins vegar um atvinnuskapandi aðgerðir og taka þá sérstaklega fyrir háskólasjúkrahúsið. Almennt má segja, virðulegi forseti, að hér sé um það að ræða að við leggjum fram hluti sem menn gætu sagt að í mjög mörgum tilfellum séu allir sammála um og það er mikið til í því. Þó eru flestar þær tillögur sem þarna eru inni tillögur sem ekki hefur verið fallist á fram til þessa og ríkisstjórnin hefur farið aðrar leiðir. Við vorum einmitt að fylgjast með orðaskiptum á milli þingmanna um hvaða leiðir væru farnar varðandi heimilin, en ég styrkist alltaf í þeirri skoðun minni að það sé afskaplega mikilvægt að fara í almennar aðgerðir fyrir heimilin í landinu og ég verð sannfærðari um það með hverjum deginum að þeim úrræðum sem nú standa til boða fylgi of mikil fyrirhöfn, ef þannig má að orði komast, það sé of mikil þrautaganga fyrir fólk að komast í þau. Það er gríðarlega mikil breyting á stöðu fólks almennt og það eitt og sér segir að við eigum ekki að fara þá leið að fólk þurfi að fara mjög langan veg til að fá úrlausn sinna mála. Ég hitti mjög margt fólk sem ekki hefur verið í vanskilum en miðað við þær aðstæður sem eru núna segir það að til að geta fengið einhverja úrlausn til að geta haldið áfram þurfi það helst að fara á vanskilaskrá. Það er ástand sem við viljum ekki sjá. Við sjáum bara að aðstæður hafa breyst mjög mikið á skömmum tíma á Íslandi. Síðan eru auðvitað praktískt mál sem við höfum áhyggjur af sem ganga allt of hægt. Við sjáum það núna, virðulegi forseti, að ef áætlanir ganga upp fáum við áætlun í ríkisfjármálum um mitt ár og það eru ríkisfjárlög fyrir árið 2009. Það að menn hafi frestað þessu - vegna þess að vandinn fer ekki - þýðir að vandinn verður hálfu meiri. Það þýðir að þjónusta mun skerðast, skattar munu hækka og fólk mun missa vinnuna vegna þess að menn tóku ekki strax á vandanum. Það þýðir lítið að tala um það núna en þetta er staðan sem er uppi. Þess vegna er afskaplega mikilvægt að fólk sem er í forustu í ríkisstjórninni - og ég fullyrði að við sjálfstæðismenn höfum ekki verið með harða stjórnarandstöðu og í rauninni ekki aðrir stjórnarandstöðuflokkar, við erum að koma fram með þessa tillögu og höfum verið að vinna þá vinnu til að reyna að hjálpa ríkisstjórninni við þessar erfiðu aðstæður og við erum boðin og búin til að gera það. Það vantar hins vegar skýra verkstjórn, það vantar pólitíska leiðsögn fyrir þá aðila sem eru að vinna verkin, hvort sem það er endurreisn bankanna eða það sem snýr að fyrirtækjunum og almenningi. Nokkur umræða hefur orðið um hugmynd okkar um kerfisbreytingu varðandi lífeyrismálin. Það skal tekið fram að sá sem hér talar er afskaplega mikill stuðningsmaður þess lífeyrissjóðakerfis sem við erum með í dag. Ég veit að aðrar þjóðir öfunda okkur vegna þess að þetta kerfi er þess eðlis að við erum að safna í sjóði fyrir komandi kynslóðir og munum ekki lenda í sömu vandræðum og þær þjóðir sem eru með gegnumstreymiskerfi og sem vegna breyttrar aldurssamsetningar horfa nú fram á gríðarlegan vanda í nútíð og framtíð. Sú leið sem við veltum hér upp breytir ekki hugsuninni eða kerfinu í grundvallaratriðum. Nú er það svo með ákveðinni einföldun að lífeyrissjóðakerfið íslenska er skyldukerfi, allir verða að greiða í það og fá greitt út í fyrsta lagi við 60 ára aldur. Það má segja að á móti komi frá ríkisvaldinu að menn séu með algjör skattfríðindi, það er enginn fjármagnstekjuskattur greiddur af lífeyrissjóðsinneign eða lífeyrissjóðsgreiðslu. Það gerir það að verkum að lífeyrissjóðssparnaður er langhagstæðasta sparnaðarformið. Áður var enginn eignarskattur greiddur af öðrum sparnaðarformum en eftir að hann var lagður niður er hvort sem heldur ekkert um það að ræða. Núna er það þannig að þegar við greiðum inn í lífeyrissjóð greiðum við engan skatt. Hins vegar þegar við fáum útgreiðsluna greiðum við tekjuskatt eins og af öðrum greiðslum. Hugmynd okkar gengur út á að snúa þessu við, að þegar við greiðum inn í sjóðinn greiðum við skattinn en þegar við fáum greitt úr honum greiðum við engan skatt. Við erum að tala um sömu skattalegu meðferð, þetta er bara spurning um á hvaða tímapunkti skatturinn er tekinn. Það sem bent hefur verið á þann stutta tíma frá því að tillögurnar voru kynntar, þá er sumt misskilningur varðandi gagnrýni á þessa hugmynd, annað er eitthvað sem þarf að skoða sem úrlausnarefni, t.d. eins og það að setja þyrfti þá sjóðasöfnun sem er í lífeyrissjóðunum núna í deild sem yrði lokað og að öllu jöfnu mundi það þýða, miðað við það umhverfi sem er núna, ákveðna réttindaskerðingu en það er hins vegar úrvinnslumál. Hægt er að ganga þannig fram að til þess þyrfti ekki að koma. Það felst ákveðið flækjustig í persónuafslættinum vegna þess að tekjuskattskerfið er í rauninni tvískipt og það er stighækkandi. Miðað við þær upplýsingar sem ég hef bestar þyrfti að gera þetta með þeim hætti að enginn skattur væri á fyrstu 200 þús. kr. af lífeyrissjóðsgreiðslu hjá einstaklingi. Þetta er úrvinnslumál sem þarf eðli málsins samkvæmt að fara í og leggjast vel yfir en það er þess virði, því að ef þetta gengur upp, sem við teljum að sé ekki spurning, mundi það auðvelda okkur mjög að takast á við ríkisfjármálin og takast á við þá skuldsetningu sem er núna. Það væri auðvitað æskilegt að þessir fjármunir væru nýttir til þess að greiða niður skuldir og að við mundum ekki heykjast á því nauðsynlega verkefni að takast á við ríkisfjármálin, en það er vandi sem menn hafa verið að ýta á undan sér og ekki tekið á og það er dýrt. Við höfum sömuleiðis velt hér ýmsu fyrir okkur varðandi atvinnusköpun. Eitt af því sem menn hafa lagt upp með og telja skynsamlegt að gera við aðstæður sem þessar, þ.e. í efnahagslægð eða kreppu - og þannig höfum við Íslendingar unnið slíka hluti, í efnahagslægð og kreppu byggðum við gamla Landspítalann, Háskóla Íslands, Austurbæjarskóla - er að byggja húsnæði yfir starfsemi sem væri góð langtímafjárfesting. Allra best væri, virðulegi forseti, ef hægt væri að fara í mannaflsfrekar framkvæmdir sem munu nýtast sem rekstrarsparnaður. Við erum með eitt slíkt verkefni og það er Landspítalinn – háskólasjúkrahús. Ég þekki það mál vel og ég ætla ekkert að fara í grafgötur með að það mál er mér nokkuð hugleikið. Ég setti það í ákveðinn farveg eftir að nýr forstjóri Landspítalans tók við og fól henni að endurskoða þessi mál þar sem hún hafði reynslu af slíku frá Noregi, hafði komið að slíkum málum þar. Hún fékk til sín norska sérfræðinga sem fóru yfir málið með það að markmiði að skoða forsendur og kanna hvort hægt væri að vinna það bæði með hagkvæmari hætti og sömuleiðis að áfangaskipta því þannig að rekstrarsparnaður kæmi fyrr fram. Niðurstaða sérfræðinganna var sú að það væri hægt og ná mætti framkvæmdakostnaðinum niður um 40 milljarða, auðvitað með því að sleppa ákveðnum hlutum eins og bílastæðahúsum og öðru slíku. En eftir stendur að menn ná því markmiði að ná fram rekstrarsparnaði hjá þessari stofnun um hvorki meira né minna en 6% á ári sem að núvirði eru í kringum 3 miljarðar. Það gerði það að verkum miðað við þá hluti sem menn eru að skoða og ég setti í gang á sínum tíma að lífeyrissjóðirnir kæmu að þessu, gætum við, ef þeir mundu fjármagna þetta, nýtt þá fjármuni sem spöruðust til að greiða niður bygginguna sem eru auðvitað kjöraðstæður. Þetta er eitt af því sem við erum með hér inni vegna þess að það er mikilvægt að skoða þetta ásamt öðru sem þarna er. Það er með vilja, virðulegi forseti, sem ég fer ekki yfir allt þar sem ég veit að menn eru búnir að fara í það hér núna en tek þessa hluti sérstaklega út. Ég legg áherslu á að við vinnum saman á þinginu, að við tölum ekki bara um þessa hluti heldur komum þeim í framkvæmd, 

Frú forseti. Það er ástæða til að koma upp í þessa umræðu um þá tillögu sem hér er til umfjöllunar um nauðsynlegar aðgerðir vegna alvarlegs ástands efnahagsmála en tillagan er flutt af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Ég vil byrja á því að hrósa þingflokki Sjálfstæðisflokksins fyrir þá vinnu sem liggur á bak við þær tillögur sem hér liggja frammi í þingsályktunartillöguformi, bæði tillögurnar sjálfar og eins ítarlega greinargerð sem þeim fylgir sem hefur að geyma margvíslegar upplýsingar og frekari rökstuðning fyrir þeim hugmyndum sem þingmenn Sjálfstæðisflokksins leggja hér fram. Það var sagt í umræðum fyrr dag að það væri einsdæmi og nýmæli að stjórnarandstöðuflokkur legði fram tillögur af þessari gerð. Ég sá ástæðu til að bregðast við því með andsvari við hv. þm. Árna Johnsen og minna á að svona í svipinn hefði ég munað eftir tveimur þingmálum frá undanförnum árum sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs fluttu. Á 133. löggjafarþingi 2006–2007 kom fram tillaga til þingsályktunar um aðgerðir til að endurheimta efnahagslegan stöðugleika, flutt af öllum þáverandi þingmönnum flokksins, var þingmál númer 14 á því þingi. Það komst því miður aldrei til umræðu eða á dagskrá. Á 135. löggjafarþingi 2007–2008 var það frumvarp til laga um ráðstafanir í efnahagsmálum. Það tókst að mæla fyrir því og það var sett í nefnd en komst ekki lengra. Ég nefni þetta aðallega til þess að draga fram þá gagnrýni sem sett hefur verið fram á störf Alþingis á undanförnum missirum, að minnsta kosti eftir að ég kom hingað og áreiðanlega áður líka, þ.e. að erfiðlega gangi að fá á dagskrá mál frá óbreyttum þingmönnum eða stjórnarandstöðu, að þingið þyrfti sérstaklega að taka á því. Ég tel að þau skjótu viðbrögð sem þessi tillaga þingmanna Sjálfstæðisflokksins fær - hún er tekin á dagskrá einum eða tveimur sólarhringum eftir að henni er útbýtt - séu til marks um að áhugi er á breyttum vinnubrögðum en hún er auðvitað líka til marks um alvarleika þess máls sem við fjöllum hér um. Þegar þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs lögðu fram sín þingmál árin 2006–2007 og 2007–2008 var ástandið í efnahagsmálum ekki orðið eins og það er orðið nú. Engu að síður voru þá blikur á lofti um stöðu efnahagsmála og margt sem benti til þess að við værum að sigla inn í erfitt tímabil með miklum óstöðugleika. Stjórnvöld hefðu þurft að bregðast við því á sínum tíma en það var því miður ekki gert. Ég er ekki viss um að sá vandi sem við stöndum frammi fyrir í dag, sem er afleiðing bankahrunsins og gjaldeyrishrunsins, væri jafngeigvænlegur ef menn hefðu gripið til ráðstafana á fyrri stigum, ef íslensk stjórnvöld og eftirlitsstofnanir hefðu verið betur á vaktinni gagnvart því sem þá var í pípunum. Í því efni er óhjákvæmilegt að nefna hina miklu söfnun fjár á innlánsreikninga íslenskra banka í útlöndum. Mig langar örstutt að koma inn á nokkur atriði í þessari tillögu. Ég vil taka það skýrt fram í upphafi að ég er mjög ánægður með að Sjálfstæðisflokkurinn skuli leggja þessa vinnu hér á borðið, sínar hugmyndir. Það þýðir ekki að maður sé endilega sammála öllu því sem þar kemur fram en margt af því eru hlutir sem er að mínu viti mjög mikilvægt að skoða nánar. Sumt af því er reyndar og hefur verið á verkefnaskrá ríkisstjórnarinnar þannig að þar fellur það ágætlega vel saman. Hvað varðar heimilin í landinu þá er hér talað um að rýmka verulega skilyrði þess að heimilin geti lækkað greiðslubyrði húsnæðislána og að stofna sérstakan hóp til þess að fjalla um leiðir til þess að lækka höfuðstól fasteignaveðlána. Það er rétt sem fram hefur komið að margar af þeim aðgerðum sem bæði núverandi og fyrrverandi ríkisstjórn undirbjuggu strax í lok síðasta árs, aðgerðir sem áttu að koma til móts við versnandi stöðu og afkomu heimilanna, eru torsóttar eða við getum orðað það sem svo að þær taki tíma og fyrirhöfn. Það má kannski líka segja að við þær aðstæður sem eru í samfélaginu í dag sé út af fyrir sig ekkert óeðlilegt að hlutirnir geti verið tímafrekir en eftir sem áður held ég að það sé margt til í því að þrátt fyrir þessar aðgerðir og þessi úrræði sé staða mjög margra heimila mjög bágborin og erfið og því verði að grípa til frekari ráðstafana í þessum efnum. Hér hefur aðeins verið talað um almennar aðgerðir - já, auðvitað þurfa aðgerðir af þessum toga að vera almennar, en við megum heldur ekki gleyma því að við verðum að horfa rækilega á það hvernig við nýtum það fjármagn sem verður nýtt í þessu skyni svo það komi til móts við þá sem raunverulega þurfa á því að halda en ekki endilega á hvern þann sem hafa vill ef svo má að orði komast. Við vitum að það eru ekki alveg allir sem þurfa á slíkri fyrirgreiðslu að halda en þetta eru auðvitað atriði sem þyrfti að setjast betur yfir og skoða. Hér er talað um atvinnuleysið og ég held að við séum öll sammála um að það er eitt mesta bölið sem við er að glíma. Í greinargerð með tillögunni er talað um að nú séu um 19.000 manns skráðir atvinnulausir. Hæstv. iðnaðarráðherra upplýsti hér í utandagskrárumræðu í dag að það væru um 16.000, þar af um 3.000 á hlutabótum. Mér finnst mikilvægt að við vitum nákvæmlega hvaða tölur eru réttar í þessu efni því að vísbendingar hafa verið um að aukning atvinnuleysis hafi í raun verið að stöðvast. Það er auðvitað gríðarlega mikilvægt. En þetta er að sjálfsögðu stóra viðfangsefnið og ég tek undir það með tillöguflytjendum að sérstaklega þarf að leita leiða til að sporna gegn því. Hér er talað um bæði fyrirtækin og bankakerfið og um það er að segja að það er í gangi vinna á vegum stjórnvalda við eigendastefnu fyrir bankakerfið, stefnu um það hvernig eigi að koma þessum eignum aftur út á markað og stefnumótun um það hvort ríkið ætlar með einhverjum hætti að vera þátttakandi í fjármálastarfsemi til millilangs tíma eða jafnvel til lengri tíma. Þetta er auðvitað álitamál sem þarf að skoða. Við þekkjum það hvernig Norðmenn og Svíar hafa farið að eða fóru að eftir bankakreppuna hjá sér og það eru leiðir sem við hefðum viljað skoða betur. Ég ætla ekki að fara hér inn í lífeyrissjóðamálið sem Sjálfstæðisflokkurinn er með í tillögum sínum, til þess er tíminn of skammur, en minni bara á að eftir því sem ég best veit hafa komið fram viðbrögð frá aðilum vinnumarkaðarins sem ekki tala beinlínis fyrir þessari leið. En við þær aðstæður sem við búum við í dag tel ég skylt að skoða allar tillögur í þaula. Af því að tíminn hleypur frá mér vil ég aðeins segja um peningamálastjórnunina: Það er markmið þessarar ríkisstjórnar - það fer saman við áherslur í tillögum Sjálfstæðisflokksins - að endurskoða peningamálastefnuna og fara yfir það hvar hún hefur brugðist, kosti hennar og galla, m.a. með tilliti til framtíðar gjaldmiðilsmála. Í sjálfu sér held ég að þarna sé enginn ágreiningur um að þetta þurfi að skoða til hlítar og þegar kemur að gjaldeyrishöftunum og vaxtamálunum þá held ég líka að í sjálfu sér sé enginn ágreiningur milli stjórnmálaflokkanna um að afnema þurfi gjaldeyrishöftin sem fyrst, en þó þannig að það raski ekki því jafnvægi sem þarf að vera á þessum markaði. Við verðum að vera viss um að þau skref sem við stígum leiði til þess sem til er ætlast. Ég vil svo rétt í lokin, frú forseti, segja það að ég tel að fullur vilji sé til þess hjá ríkisstjórnarflokkunum að taka frumkvæði af þessum toga fagnandi. Boðað hefur verið til fundar þar sem fulltrúar stjórnarflokkanna og stjórnarandstöðuflokkanna hafa setið saman við borð ásamt aðilum vinnumarkaðarins og ég tel að það sé mjög mikilvægt. Ég tel reyndar að við þær aðstæður sem nú ríkja í samfélaginu sé ekkert boðlegt fyrir þjóðina annað en að stjórnmálaöflin í landinu taki höndum saman með þeim hætti sem þau best geta með aðilum á vinnumarkaði og með atvinnulífinu, með samtökum launþega, til þess að finna þær leiðir sem eru bestar og greiðastar út úr þeirri ófæru sem við sannarlega erum í. Það verður áreiðanlega torsótt og það mun taka tíma og við þurfum að horfast í augu við það en það er mikilvægt verkefni og þar eigum við öll að leggjast á 

Frú forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni fyrir hlýleg ummæli í garð okkar sjálfstæðismanna. Það er gott að tónninn er að breytast, að þessari þöggun sem við höfum verið beitt sé loks aflétt eins og við höfum heyrt hér í þingsölum í dag. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður talaði um hér áðan, það eru til úrræði, það hafa verið sett fram úrræði og þau úrræði lúta allt of ströngum reglum. Þetta eru svipugöng sem eru niðurlægjandi fyrir þá sem þurfa að ganga þau enda sjáum við að hingað til hafa ekki nema 50 manns nýtt sér greiðsluaðlögunarúrræðin, sem nú eru eitt aðalúrræðið til þess að fá niðurfelldar skuldir, en við vitum að vandamálið er mun stærra en það. Það er eitt sem hefur alls ekki komið fram í ræðum stjórnarliða, þ.e. að tímamörk eru sett í þessum tillögupakka okkar sjálfstæðismanna. Þau tímamörk helgast af þeim bráðavanda og af því hve brýnt er að ráðast í aðgerðir, þau tímamörk eru 15. júlí. Við höfum nú heyrt um góðan vilja Samfylkingar og Vinstri grænna og það er tiltölulega skammt í að við getum borið hlýju orðin saman við 

Frú forseti. Já, bara rétt varðandi tímamörkin þá held ég að ekki sé eftir neinu að bíða hvað þetta snertir. Ríkisstjórnin hefur verið að vinna að sinni áætlun sem fyrirhugað er að birtist í skýrsluformi hér á þinginu. Í því augnamiði hafa verið fundir með aðilum vinnumarkaðarins og fleirum og m.a. stjórnarandstöðunni og ég tel að þetta eigi að vera fóður inn í þá vinnu. Þær hugmyndir sem hér eru reiddar fram eiga að vera fóður inn í þá vinnu og birtast í skýrslunni sem fyrirhugað er að leggja fram. Í því sambandi hefur verið talað um 20. júní, lok næstu viku eða byrjun þarnæstu viku - ég hygg að talað hafi verið um það af hálfu ríkisstjórnarinnar. Í sjálfu sér er því ekki eftir neinu að bíða. Ég vonast til þess að þau áform sem stjórnin hefur haft uppi um það gangi eftir og að við getum áður en langt um líður tekið þessi mál til áframhaldandi umræðu.

Virðulegi forseti. Það gleður mig að hér heyrðum við jafnvel enn þrengri tímamörk en við settum okkur. Það er þá mjög brýnt að farið verði að hóa saman því fólki sem á að fjalla um þær tillögur sem menn gætu notað í þessa vinnu, sem á, samkvæmt því sem ég heyri nú í fyrsta skipti, að birta þann 20. júní. Ég vona sannarlega að sú tímasetning standist vegna þess að vandinn hleðst upp og er sífellt að verða alvarlegri. Ég á þá von á því að við sjálfstæðismenn fáum einhver skilaboð næstu daga um hvenær menn vilja hittast og setjast yfir hugmyndir.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þakkir sem hér hafa verið fram bornar til hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar fyrir ræðu hans, hún var málefnaleg og ágæt. Ég vil einungis koma hér upp og gera athugasemd við einn þátt hennar og ekki stóran, hann snýr að því hversu fljótt þingið tók þetta mál á dagskrá. Ég vil nota tækifærið og þakka kærlega fyrir það hversu fljótt málið kom inn. Það skiptir máli þegar svona mál er lagt fram að fá umræðu um það sem fyrst, rétt eins og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson benti á, sökum mikilvægis málsins og þeirra aðstæðna sem uppi eru. Það hjálpaði okkur ef til vill hvað það varðar og gerði kannski ákvörðun virðulegs forseta þingsins auðveldari að hleypa þessu máli að svona snemma að einungis fjögur mál bíða 1. umr. í þinginu, það eru breytingar á ýmsum lögum vegna tilfærslu verkefna innan Stjórnarráðsins, frumvarp um fjármálafyrirtæki, gjaldþrotaskipti og bann við nektarsýningum. Það eru þau mál sem bíða 1. umr. hér í þinginu og síðan þegar litið er til þeirra þingsályktunartillagna sem bíða er það í raun bara sú þingsályktunartillaga sem rædd var í dag. Það hjálpar til hversu fá mál eru komin inn en það breytir því ekki hversu ánægð við erum með að hafa fengið þetta mál rætt jafnfljótt og raun ber vitni. Það hvetur þingmenn til þess að leggja í svona vinnu þegar þeir sjá að hægt er að bregðast skjótt við og hleypa málunum að en það er rétt að hafa hitt í huga.

Frú forseti. Ég hef reyndar ekki yfirlit yfir hvaða mál það eru nákvæmlega sem bíða þess að komast á dagskrá þingfunda en ég hygg að hér séu, til viðbótar við það sem hv. þingmaður nefndi, m.a. ýmis mál sem komið hafa úr nefndum og hefðu að sjálfsögðu getað fengið umfjöllun. Allt eru þetta smámunir í samhengi við stóra málið sem er efni þessarar tillögu og sá vandi sem við erum að glíma í íslensku samfélagi í dag. Ég held að við ættum ekki að týna okkur í því, við hv. þingmaður, að eyða tímanum í að tala um hvað er á dagskrá, hvenær það kemst þangað og hvað kemst ekki á dagskrá, en andsvar hv. þingmanns við ræðu minni laut fyrst og fremst að því. Varðandi samstarf stjórnar og stjórnarandstöðu og þær tímasetningar sem ég hef nefnt hefur ríkisstjórnin unnið eftir því að svokallaður bandormur, lagafrumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum geti komið hér strax eftir helgina eða fljótlega eftir helgi sem einkum og sér í lagi mundu lúta að árinu 2009. Við erum öll sammála um að það þarf að gera ráðstafanir vegna ársins 2009 og mæta þeim halla sem vitað er að verður meiri en upphaflega var gert ráð fyrir, það eru áform ríkisstjórnarinnar. Sömuleiðis mun í framhaldinu vera gerð skýrsla eða áætlun um aðgerðir til lengri tíma sem m.a. mundu innihalda áform fyrir árið 2010. Þar hefur, eftir því sem ég best veit, verið talað um sirka 20. júní. Ég mun kanna sérstaklega, vegna orða hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar áðan, hvort þau áform hafi tekið einhverjum breytingum á síðasta sólarhring eða síðustu sólarhringum umfram það sem ég hef vitneskju um. Ég tel að það sé mjög brýnt og að þær hugmyndir sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur 

Virðulegi forseti. Ástæða þess að ég nefndi þetta í andsvari mínu var öðrum þræði sú að við sjálfstæðismenn höfum áhyggjur af því hversu verklítil ríkisstjórnin hefur verið. Það ber mjög á boðuðum aðgerðum, það er langur listi yfir þau mál sem ætlunin er að leggja fram. Við hefðum viljað sjá þessi mál koma fyrr, við hefðum viljað sjá hraðar unnið. Það sem ég las upp er útprentun af vef Alþingis, það sem Alþingi gefur upp um þau mál sem bíða 1. umr. Auðvitað eru mál í nefndum en þetta er það sem bíður umræðu. Ég hefði viljað að bandormurinn væri kominn fram t.d. varðandi ráðstafanir vegna ársins 2009, ég hefði viljað sjá hann fyrr. Ég hef fengið útskýringar á því hvers vegna hann dregst og gott og vel. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur setið frá því í febrúar. Vissulega tóku kosningar tíma en þetta er sama ríkisstjórnin. Það liggur á og það er þess vegna sem ég nefndi þetta. Á móti kemur að við höfðum tækifæri til þess að ræða tillögur okkar sjálfstæðismanna í dag og fyrir það erum við þakklát. Ég ítreka að við erum mjög ánægð með þau viðbrögð sem komið hafa fram hjá hv. þingmönnum varðandi þessa umræðu, okkur hefur fundist þetta vera málefnaleg umræða. Það rekur á eftir okkur, bæði sjálfstæðismönnum og öðrum þingmönnum, að við nýtum vel þann tíma sem við höfum á þingi í sumar til þess að ná að klára öll þessi ákaflega mikilvægu mál sem þarf að ljúka til þess að við getum tekist á við þann mikla vanda sem þjóðin stendur nú frammi fyrir. Nú er lag og við eigum að nota okkur það.

Frú forseti. Bara stutt um það að hlutirnir gangi hægt og ekki sé unnið nógu hratt og örugglega eða nógu mikið. Ég fullvissa hv. þingmann um að unnið er baki brotnu að þessum málum af hálfu ríkisstjórnarinnar og þingmanna stjórnarflokkanna sem hafa tekið þátt í þessari vinnu. Ég er sannfærður um að ef þingmaðurinn spyrði t.d. fjölskyldur okkar hvað við værum mikið heima við fengi hann upplýsingar um það. Ég hef haft tækifæri til þess að starfa í ríkisfjármálum sem fulltrúi í fjárlaganefnd af hálfu stjórnarflokks og ég veit að við höfum verið í því meira og minna alveg frá því snemma á morgnana og fram yfir miðnætti nánast hvern einasta dag undanfarið og allar helgar líka. Þetta er mikil vinna, eins og hv. þingmaður veit sem hefur verið þingmaður í stjórn, og þarf að ráðgast við mjög marga aðila. Starfsmenn í ráðuneytum og stofnunum hafa líka lagt í þetta mikla vinnu með okkur sem og aðilar vinnumarkaðarins og það hefur verið mikið samráð. Og nú koma stjórnarandstöðuflokkarnir að þessu samstarfi. Auðvitað hefði ég gjarnan viljað sjá það sjálfur að hlutirnir gengju hraðar fyrir sig. Ég hefði gjarnan, eins og hv. þingmaður, viljað sjá bandorminn hér ekki síðar en í þessari viku en hann dregst eitthvað fram yfir helgi úr því sem komið er. En það leggja sig allir fram, allir gera sitt ýtrasta til þess að hraða þessari brýnu vinnu eins og hægt er. Ég er þeirrar skoðunar og er örugglega sammála hv. þingmanni um að það er ekkert þingmál brýnna núna um þessar mundir en einmitt þau sem lúta að aðsteðjandi vanda í efnahags- og atvinnulífi okkar Íslendinga og þau eiga að sjálfsögðu að hafa allan forgang í stjórnsýslunni og í störfum Alþingis.

Hæstv. forseti. Sú þingsályktunartillaga sem Sjálfstæðisflokkurinn og þingmenn flokksins hafa lagt fram á þinginu er viðamikil og efnismikil og hefur verið til umfjöllunar í dag. Ber að þakka þau hlýju orð sem fallið hafa í garð þessarar tillögu af hálfu flestallra sem tekið hafa til máls. Með þingsályktunartillögunni er gerð tilraun til þess að varpa heildarsýn á það stóra verkefni sem við Íslendingar stöndum frammi fyrir sem er það að reisa við efnahag landsins. Það er stórt verkefni, það er flókið verkefni og það er erfitt en það er bara ekkert annað að gera en að bretta upp ermarnar og halda af stað, það er það sem þarf að gera. Öll sú ólga sem verið hefur hér á undanförnum mánuðum vegna þeirrar óvissu sem skapast hefur í kjölfar efnahagslægðarinnar er vissulega erfið en með því að leggja fram raunhæfar, tímasettar aðgerðir er gerð tilraun til þess að leggja fram heildarmynd þannig að hægt sé að sjá hvert stefnt er. Það er í rauninni það sem vantað hefur inn í umræðuna, það er framtíðarsýn og stefna. Það er það sem þarf að gera og það sem gert er með þessari þingsályktunartillögu. Stærstu verkefnin til þess að við náum árangri varðandi stjórnun efnahagsmála eru að sjálfsögðu þau að ná tökum á ríkisfjármálunum. Það hefur gengið afskaplega hægt að mínu mati og því brýnt að einhenda sér í að taka til aðgerða og bretta upp ermar á því sviði. Endurreisn bankanna hefur gengið hægt fyrir sig að sama skapi. Vissulega er verkefnið flókið en þau svör fengust hér í síðustu viku að hæstv. fjármálaráðherra muni leggja fram einhverjar nýjar upplýsingar varðandi stöðu mála þar í lok mánaðarins. Það er vissulega ánægjulegt en sú lausn er mun seinna á ferðinni en búast mátti við. Þegar þessi tvö stóru verkefni, þ.e. að ná tökum á ríkisfjármálunum og að endurreisa bankana, hafa komist á koppinn og náðst hefur árangur þar er fyrst hægt að ná árangri varðandi vaxtalækkun. Það mikilvægasta í þessum tillögum er að mínu mati að þær eru tímasettar, að við gefum okkur stuttan tíma til þess að hrinda þeim í framkvæmd. Það er það sem þarf að gera og það sem við Íslendingar bíðum eftir. Atvinnumálin eru þau mál sem mikið hafa verið til umræðu í dag og á þinginu á undanförnum missirum. Það er að sjálfsögðu vegna þess að ekkert er mikilvægara fyrir fólk sem gengur um landið okkar atvinnulaust en að sjá að það sé einhver von fram undan, að það sé einhverja vinnu að fá. Í dag eru um 16 þúsund manns atvinnulausir, eftir því sem hæstv. iðnaðarráðherra upplýsti hér áðan, þar af eru 3 þúsund í hlutastarfi, en það breytir ekki því að verkefnið er stórt og þurfa margir á aðstoð að halda. Til þess að við náum árangri í að útvega fólki vinnu verðum við nýta auðlindir landsins, það er algjörlega kristaltært. Við verðum að nýta þá orku sem hér býr og við verðum að gera það með skynsamlegum hætti. Við getum ekki beðið endalaust eftir því að gerðar séu áætlanir eða lögð drög að einhverjum stefnumótunum heldur verðum við að einbeita okkur að því að grípa þau tækifæri sem til staðar eru vegna þess að þau eru mýmörg. Það eru fjölmargir erlendir fjárfestar sem hafa áhuga á að koma til landsins og fjármagna verkefni hér sem tengjast flestöll orkufrekum iðnaði. Til þess að svo megi verða verður að sjálfsögðu að vera einhver orka í boði og það er það sem málið snýst um, að skapa meiri gjaldeyristekjur, að skapa möguleika til að hér verði til ný atvinnutækifæri og að sjálfsögðu að koma bönkunum á fót þannig að hægt sé að styðja við þau fyrirtæki og þá starfsemi sem fyrir er í landinu. Stærsta hlutverk okkar stjórnmálamanna er að sjálfsögðu að vekja hjá fólki von um að hér sé framtíð. Nógu margir hafa að undanförnu talað kjarkinn úr fólki en við á hinu háa Alþingi skulum ekki standa fyrir því heldur leggja fram raunhæfar tillögur og stefna að því marki að endurreisa efnahaginn. Við höfum marga góða kosti, þjóðin er ung og það er einn okkar helsti styrkleiki. Þjóðin er vel menntuð, við erum ein menntaðasta þjóð í Evrópu, það er líka einn af okkar helstu styrkleikum. Hér eru sterkar stoðir í atvinnuvegunum, sjávarútvegurinn er okkar helsta útflutningsgrein og við eigum að forðast það eins og hægt er að vega að grunni hans eins og gert hefur verið nú á undanförnum vikum með tali um fyrningarleiðina svokölluðu. Hann er sterkasta stoðin okkar og við eigum ekki að rugga bátnum, þetta er ekki tíminn til þess. Síðan er stóra verkefnið það að vinna saman að því að koma efnahagnum á réttan kjöl og fela tillögur okkar í þessari þingsályktunartillögu, sem er vel unnin og vel ígrunduð, í sér raunhæfa leið til þess að reisa við efnahag landsins.

Virðulegi forseti. Ég vil í lok þessarar umræðu þakka fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna fyrir það hvernig umræðan fór fram. Hún var málefnaleg og uppbyggileg og ég held að hún hafi lagt gott til í þá umræðu sem þarf að fara fram hér um stjórn efnahagsmála. Við leggjum áherslu á að þær aðgerðir sem gripið verður til á næstunni, sem snúa bæði að heimilunum, fyrirtækjunum, bönkunum og ríkissjóði, séu markvissar og að ráðist verði í þær án tafa vegna þess að vandinn fer vaxandi með hverjum deginum sem líður. Við vissum í upphafi að nokkrar hugmyndir mundu verða umdeildar, samanber hugmynd okkar um breytingu á skattlagningu lífeyrissjóðanna eða öllu heldur tilfærslu á skattlagningu, en um leið þarf að horfa til þess að sá vandi sem uppi er hvað varðar ríkisfjármálin er það magnaður og stór að ábyrgðarlaust væri að horfa ekki til allra þeirra möguleika og kosta sem í boði eru. Þetta er einn af þeim og við vildum vekja athygli á honum. Jafnframt höfum við útfært hugmyndir sem snúa að greiðsluvanda heimilanna, hugmyndir sem við teljum að hafi þann kost að vera manneskjulegar, einfaldar og fljótlegar og eigi að geta nýst flestum ef ekki öllum sem eru í alvarlegum greiðsluvandamálum þó að við á sama tíma gerum okkur einnig grein fyrir að það er ekki víst að hægt sé að hjálpa öllum með þeirri aðferð. Því opnum við á að það sé skoðað hvort hægt sé að fara einhvers konar niðurfærsluleið á höfuðstól þar sem það á við. Jafnframt höfum við lagt á það áherslu að gera verði allt sem hægt er til að flýta því að hægt sé að afnema gjaldeyrishöftin sem nú eru á íslensku krónunni. Í því sjónarmiði höfum við lagt fram hugmyndir, þó að það hafi ekki verið gert í þessari sérstöku þingsályktunartillögu en við gerðum það um leið og við tilkynntum hugmyndir okkar um aðferð til að leysa þann vanda sem hlýst af veru jöklabréfanna svokölluðu í hagkerfinu hér. Sú lausn lýtur að því að ríkisvaldið gefi út langtímaskuldabréf í erlendri mynt án greiðslu fyrstu árin þannig að hægt verði að bjóða eigendum jöklabréfanna upp á þann kost og eyða þar með þeirri óvissu sem er um það hvenær þessir peningar leita út úr hagkerfi okkar sem gerir það að verkum að það er nánast ógerningur að afnema gjaldeyrishöftin nú þegar. Með öðrum orðum, við höfum bæði lagt fram almenn sjónarmið en um leið líka útfærðar tillögur á því hvernig ná megi þeim markmiðum sem við setjum fram í tillögu okkar. Við erum mjög ánægð með það hversu vel ríkisstjórnarflokkarnir hafa tekið þessum tillöguflutningi og við væntum þess að tekið verði tillit til þessara hugmynda og þessara tillagna í þeirri vinnu sem nú er í gangi og mun fara fram hér á næstu dögum og vikum. Við hvetjum ríkisstjórnina til að flýta allri vinnu hvað þetta varðar, hvað varðar efnahagstillögurnar, það má engan tíma missa. Það er rétt sem hæstv. forsætisráðherra sagði á dögunum í blaðaviðtali: „Vandi ríkissjóðs er meiri en menn ætluðu.“ Það er vegna þess að með hverjum deginum sem líður, þar sem skattstofnarnir dragast saman, þar sem tekjur ríkisins verða fyrirsjáanlega minni, þar sem erfiðleikarnir aukast, það leiðir auðvitað til þess að vandi ríkissjóðs verður meiri, augljóslega. Því ríður á að við náum niður stýrivöxtum Seðlabankans og það gerum við ekki nema við höfum náð árangri annars vegar í ríkisfjármálunum og hins vegar í endurreisn bankakerfisins. Þetta eru mikilvægir hlutir, á þessu grundvallast efnahagstillögur okkar sjálfstæðismanna, það eru þessi þættir sem við horfum til, og ég ítreka enn og aftur að við sjálfstæðismenn erum reiðubúin til þess að vinna með ríkisstjórninni í öllum þessum málum. Við gerum okkur grein fyrir því að menn munu ekki taka okkar tillögur einn, tveir og þrír og framkvæma þær allar, þannig virkar það auðvitað ekki, en þetta er innlegg okkar og með öðrum tillögum sem við teljum að standi til bóta fyrir íslenskt efnahagslíf, teljum við að hæg sé að grípa til aðgerða sem nauðsynlegt er að grípa til þannig að við snúum þessari óheillaþróun við. Það er okkar sameiginlega verkefni, það er okkar sameiginlega verkefni allra sem sitjum á Alþingi, það er okkar sameiginlega ábyrgð og þetta er innlegg til þeirra mála. Ég ítreka enn og aftur þakkir mínar til forustu þingsins fyrir að taka þetta mál svo snemma á dagskrá. Það skiptir máli fyrir okkur að það var gert og skiptir máli upp á framtíðina fyrir þingmenn að þeir viti að þegar menn leggja á sig vinnu eins og þessa við að koma fram með svona tillögur sé möguleiki að taka slíkt til umræðu sem fyrst á hinu háa Alþingi.

Virðulegi forseti. Það er kannski ekki rétt að kalla það andsvar sem ég ætla að flytja hér, meðsvar frekar, því að ég tek undir það sem hv. þm. Illugi Gunnarsson sagði áðan að þetta væri þarft innlegg í þá umræðu sem nú fer fram um ríkisfjármálin eða fjárhagsrammans sem við stöndum frammi fyrir að þurfa að endurskoða fram að áramótum og fram í næsta árið. Það er mikið verkefni og ekki auðunnið og veitir ekki af sem flestum tillögum og hugmyndum hvað það varðar. Ég lít á þetta mál þingmanna sjálfstæðismanna sem gott innlegg í þá vinnu, ég tek þessa tillögu mjög alvarlega sem slíka og með mjög jákvæðum hætti og trúi því í einlægni að það fylgi góður hugur að baki. Eins og komið hefur fram í umræðunni í dag hefur stjórnarandstaðan verið boðin að þessu borði, þ.e. að viðræðum og umræðum um efnahagsmál og tillögur sem verið er að reyna að vinna og undirbúa hér varðandi þann mikla vanda sem við okkur blasir og allir vita hver er. Það veitir svo sannarlega ekki af hvatningu frá öllum, jafnt á þingi sem utan þings við að reyna að landa þeim málum. Í því ljósi vil ég líta á þessa tillögu sem gott innlegg og þarft í það verk og ég mun hvetja til þess á þeim vettvangi sem ég kem að þessum málum að allar góðar hugmyndir verði vel þegnar og teknar til gaumgæfilegrar athugunar.

Frú forseti. Ég þakka hlý orð í garð okkar sjálfstæðismanna fyrir þessa tillögugerð. Ég tel að umræðan í dag sýni að við getum einmitt rætt mjög málefnalega um þennan mikla vanda, að við getum hafið okkur upp yfir flokkapólitíkina, við getum rætt tillögurnar út frá efni þeirra, rætt kosti þeirra og galla og þannig miðað verkum okkar áfram. Það er gríðarleg eftirspurn eftir því í samfélaginu að við stjórnmálamenn vinnum með þessum hætti núna, að við tökum höndum saman og horfum á hugmyndirnar en ekki hvaðan þær koma, horfum á kosti þeirra og galla, ræðum þessa hluti öfgalaust og þannig að hagsmunir íslensku þjóðarinnar séu alltaf í fyrirrúmi. Þannig eigum við auðvitað alltaf að vinna en sjaldan hefur verið jafnmikil þörf og nauðsyn og núna að við vinnum með þeim hætti. Ég fagna enn og aftur ummælum hv. þingmanns og vona að okkur auðnist að vinna vel úr þessum tillögum og þeim tillögum sem ríkisstjórnin mun færa inn í þingið á næstu dögum og vikum. Nauðsynlegt er að slíkur efnahagspakki líti dagsins ljós á allra næstu dögum og vikum, við getum ekki beðið mikið lengur, heimilin í landinu og fyrirtækin kalla eftir því, Seðlabankinn kallar eftir því þannig að hægt sé að lækka hér vexti. Allir þessir hlutir verða að ganga saman og þeir gera það auðvitað best með því að gott samstarf sé á milli ríkisstjórnarinnar og stjórnarandstöðunnar og mér finnst sú umræða sem farið hefur fram í dag gefa mér væntingar til þess að svo sé. Þar með er ekki sagt að af séu allar deilur og umræður í þinginu. Þær eru eðlilegar vegna þess að með slíku köllum við líka fram kosti og galla en það skiptir máli hvernig það er gert. Það skiptir máli að menn láti síðan lokatakmarkið alltaf ráða för en það er að vinna þjóðinni heilt.

Hæstv. forseti. Ég flyt hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald, nr. 85/2007. Frumvarp þetta felur í sér að felld verður brott undanþáguheimild til nektarsýninga í atvinnuskyni á veitingastöðum og þá stæði eftir fortakslaust bann við því að bjóða upp á nektarsýningar eða gera með öðrum hætti út á nekt starfsmanna eða annarra sem á staðnum eru. Segja má að þetta frumvarp sé góðkunningi af því að ekki er verið að flytja það í fyrsta sinn. Það var flutt fyrst á 135. löggjafarþingi og þá var Kolbrún Halldórsdóttir, þáverandi þingmaður, 1. flutningsmaður þess. Það hlaut ekki afgreiðslu þá. Málið var endurflutt á síðasta löggjafarþingi og því var vísað til allsherjarnefndar og var afgreitt þar 30. mars sl. svo það er ekki langt síðan. Nefndin mælti með því að frumvarpið yrði samþykkt með þeirri breytingu að lögin tækju gildi 1. september 2009 þannig að það gæfist smáaðlögunarfrestur. Málið komst þó ekki til 2. umr. og er því endurflutt núna. Það sem er kannski merkilegt frá því að málið var flutt í fyrsta og annað sinn er að nú eru flutningsmenn tillögunnar úr öllum flokkum. Svo var ekki upphaflega. Núna eru þingmenn bæði frá Sjálfstæðisflokki og Borgarahreyfingunni, sem ekki hefur átt þingmenn áður, á tillögunni. Flutningsmenn fyrir utan þá er hér stendur eru hv. þingmenn Atli Gíslason, Ásta R. Jóhannesdóttir, Birgitta Jónsdóttir, Eygló Harðardóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Steinunn Valdís Óskarsdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Þuríður Backman. Þegar málið var skoðað á sínum tíma bárust umsagnir frá fjölmörgum aðilum, m.a. frá Alþjóðahúsinu, Jafnréttisstofu, Kvenréttindafélagi Íslands, Kvennaathvarfinu og Rauða krossinum. Þessir aðilar voru mjög jákvæðir og þess ber einnig að geta að enginn þeirra sem tóku ekki afstöðu í umsögnum sínum eða gerðu athugasemdir lýsti sig beinlínis mótfallinn frumvarpinu. Á sínum tíma, á 133. löggjafarþingi, var farið í heildarendurskoðun á lögum um veitingastaði og gististaði og sú endurskoðun leiddi til þess að lög nr. 85/2007 voru sett. Þá var felldur niður flokkurinn „næturklúbbar“ sem samkvæmt eldri lögum gerði ráð fyrir að legðu aðaláherslu á „áfengisveitingar og sýningu á nektardans í atvinnuskyni“. Með núgildandi lögum eru svokallaðir „umfangsmiklir áfengisveitingastaðir“ allir settir í einn og sama flokkinn. Á slíkum stöðum er hvorki heimilt að bjóða upp á nektarsýningar né með öðrum hætti að gera út á nekt starfsmanna eða annarra sem á staðnum eru, en með þeirri undantekningu þó að ef jákvæðar umsagnir fást frá umsagnaraðilum skv. 10. gr. laganna þá geti leyfisveitandi heimilað nektardans í rekstrarleyfi ef þess er óskað. Nokkrar umræður urðu um undanþáguákvæðið við 2. umr. um frumvarpið og var upplýst að fulltrúar sveitarfélaganna vildu fá staðfestan þann skilning sinn að nóg væri að einn umsagnaraðili legðist gegn því að nektardans yrði heimilaður í rekstrarleyfi veitingastaðar til þess að synja mætti um leyfið. Sá skilningur er eðlilegur af því að hér er um undanþágu frá meginreglu að ræða og því réttast að skýra hana þröngt. Frá þeim tíma hefur ríkt nokkur óvissa um rekstrarleyfi þriggja veitingastaða á höfuðborgarsvæðinu. Þessir staðir höfðu óskað eftir heimild til að bjóða upp á nektardans í endurnýjuðum rekstrarleyfum sínum. Einn slíkur staður sótti um leyfi til leyfisveitanda, sem er sýslumaðurinn í Kópavogi. Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu, sem er lögboðinn umsagnaraðili um rekstrarleyfi veitingastaða, lagðist gegn því að leyfið yrði veitt með ýmsum rökum sem lesa má í fylgiskjali með frumvarpinu og því var þessum stað synjað um leyfið. Sú ákvörðun var kærð til dómsmálaráðherra sem felldi úrskurð í málinu 15. maí 2008 og er sá úrskurður einnig fylgiskjal með frumvarpi þessu, virðulegur forseti. Í úrskurði dómsmálaráðuneytisins eru umsagnir lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem á endanum urðu tvær, sagðar hafa verið haldnar verulegum efnislegum annmörkum, sem leiddi til ógildingar ákvörðunar sýslumannsins í Kópavogi. Þá beindi ráðuneytið því til sýslumannsins að hann leitaði eftir nýrri umsögn lögreglustjórans áður en hann tæki leyfið til umfjöllunar á ný. Málinu lyktaði með því að lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu gaf út nýja umsögn þar sem í ljósi úrskurðar dómsmálaráðuneytisins þótti ekki fært annað en að mæla með því að leyfið yrði veitt. Á sama tíma hafði borgarráð Reykjavíkurborgar til umfjöllunar endurnýjuð leyfi fyrir þá tvo staði sem eru Reykjavík sem höfðu báðir óskað eftir heimild til að bjóða upp á nektardans. Þegar úrskurður dómsmálaráðuneytisins lá fyrir þótti borgarráði ekki fært annað en að veita jákvæða umsögn og gerði það á fundi sínum 28. ágúst 2008. Í bókun borgarráðs - og ég vil taka það fram, virðulegur forseti, að það er þverpólitískur stuðningur við þessa bókun - er bent á að þessi nýlegi úrskurður dómsmálaráðuneytisins veki upp áleitnar spurningar sem tengjast því að bannið við þessari starfsemi sé gagnslítið horft til úrskurðar dómsmálaráðuneytisins. Og þar segir, með leyfi forseta: „Í borgarstjórn ríkir þverpólitísk samstaða um að vinna beri gegn klámvæðingu. Því skorar borgarráð á Alþingi Íslendinga að breyta lögum þannig að sem fyrst fáist skýrar lagaheimildir til að koma í veg fyrir starfsemi nektardansstaða.“ Eins og hér má sjá hefur ríkt mjög mikil óvissa um túlkun 4. mgr. 4. gr. laga nr. 85/2007. Að mati flutningsmanna er nauðsynlegt að skýra vel hver vilji löggjafans sé og því er lagt til að undanþáguákvæðið verði fellt brott. Eftir stendur þá fortakslaust bann við því að bjóða upp á nektarsýningar eða að gera með öðrum hætti út á nekt starfsmanna eða annarra sem á staðnum eru. Kvennahreyfingar hafa einnig látið þetta mál til sín taka og ályktað í anda þessa frumvarps en ég mun ekki gera það frekar að umtalsefni hér. Virðulegur forseti. Ég vil að endingu segja að það er annað mál sem mér finnst að við ættum að skoða betur í þinginu, og má vera að sú er hér stendur geri það, og það eru hinar nýju reglur sem við settum fyrir ekki löngu síðan um að skemmtistaðir gætu verið opnir alla nóttina. Ef við horfum til annarra Norðurlanda er ljóst að þar eru skemmtistaðir opnir skemur og fólk er því ekki að veltast um á götum og strætum fram eftir allri nóttu. Þetta er nokkuð sem ég tel að við eigum að skoða. Breyta þyrfti þeim kúltúr sem hér viðgengst. Hér fer fólk afar seint út á skemmtistaði og krár og kemur þeim mun seinna heim. Það er mitt mat að þetta ýti undir m.a. fíkniefnaneyslu, það er mjög erfitt að standa í slíku skemmtanahaldi langt fram eftir morgni og erfitt að halda sér vakandi. Ég held að þetta sé ein margra ástæðna fyrir því að fíkniefni eru hér í talsverðu magni í umferð. Ég held að hv. Alþingi ætti að skoða þetta betur og ég mun jafnvel kafa betur ofan í þetta mál. Ég held að við getum afgreitt þetta frumvarp varðandi nektardansinn hratt og örugglega, það er hefur farið í gegnum umræðu nokkrum sinnum þannig að þetta er góðkunningi og að mínu mati er því óþarfi að liggja mjög lengi yfir þessu máli, virðulegur forseti.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir ánægju hv. 1. flutningsmanns þessa frumvarps, Sivjar Friðleifsdóttur, með að þetta mál skuli vera komið inn í þingið með þverpólitískum stuðningi. Það tel ég mjög mikilvægt. Hv. þingmaður fór vel yfir eðli málsins. Ég er einn af flutningsmönnum málsins og taldi og vonaði reyndar að málið yrði samþykkt á síðasta þingi en svo varð ekki þó að það væri komið út úr nefnd og inn í þingið með miklum stuðningi.

En vændið fór samt.

Já, en vændið fór samt, sagði hv. þingmaður og það var ánægjuefni. Á síðasta þingi var sú sem hér stendur félags- og tryggingamálaráðherra og lagði fram skýrslu um aðgerðaáætlun gegn mansali. Hluti af þeirri aðgerðaáætlun var einmitt að lagabreyting eins og hér er lögð fram yrði samþykkt á Alþingi. Það var niðurstaða mín þegar sú aðgerðaáætlun var samþykkt í ríkisstjórninni og lögð fram á þinginu í skýrsluformi, að ég taldi eðlilegt að þingið sjálft samþykkti breytingartillögu sem þessa enda lá þetta þingmál þá fyrir í þinginu. Ég hafði vonað að a.m.k. tvær aðgerðir inni í aðgerðaáætluninni yrðu að lögum á síðasta þingi en það varð aðeins önnur þeirra, sem var sænska leiðin í sambandi við vændi. En sú tillaga varð ekki að lögum þannig að ég legg ríka áherslu á að þetta mál verði afgreitt fljótt og vel því það er mjög mikilvægt og hluti af mun stærra máli, sem er baráttan gegn mansali. Vegna þess að hér er gert að umtalsefni að þverpólitískur stuðningur sé við þetta mál þá langar mig til að nefna að félagsmálaráðherrar í gegnum tíðina hafa haft verulegar áhyggjur af tengslum nektardans við vændi og mansal. Árið 2002 lögðu Páll Pétursson, sem þá var félagsmálaráðherra, og Sólveig Pétursdóttir, þáverandi dómsmálaráðherra, fram á fundi Norðurlandaráðs í norrænu ráðherranefndinni yfirlýsingu þar sem þau í sameiningu lýstu yfir áhyggjum sínum vegna þessara tengsla og bentu á, með leyfi forseta, að: „Ísland hefur verið notað sem viðkomuland í flutningi kvenna frá Evrópu til Bandaríkjanna og fjöldi erlendra kvenna kemur ár hvert til Íslands til þess að vinna sem nektardansmeyjar á næturklúbbum. Viðvörunarbjöllur hringdu þegar niðurstöður rannsóknar, sem gerð var að frumkvæði dómsmálaráðherra, leiddu í ljós tengsl milli nektardansstaða í Reykjavík og vændis. Athygli var beint að því að sumar hinna erlendu kvenna sem vinna sem nektardansmeyjar geti verið neyddar til að stunda vændi.“ Þetta er tilvitnun í yfirlýsingu þessara tveggja fyrrverandi ráðherra í ríkisstjórn Íslands árið 2002. Menn hafa haft áhyggjur af þessu máli lengi. Hv. þm. Siv Friðleifsdóttir benti á baráttu hinna ýmsu kvennasamtaka fyrir því að afnema þessa undanþágu enda virðist það vera ljóst að vilji löggjafans hafi þegar þessi lög voru sett staðið til þess að það yrði ekki undanþáguheimild heldur að það yrði fortakslaust bann og að undanþáguheimildin yrði ekki meginregla eins og hún virðist hafa orðið í reyndinni. Það er ánægjuefni að þetta skuli vera komið hér og ég treysti því að þetta mál fari fljótt og vel í gegnum nefnd og geti orðið að lögum jafnvel fyrir haustið. Svo vil ég í lokin, virðulegi forseti, taka undir orð hv. 1. flutningsmanns, Sivjar Friðleifsdóttur, um opnunartíma skemmtistaða. Þetta er mál sem þarf að taka á. Það er til vansa hvernig ástandið er í höfuðborginni allar nætur. Þetta er nokkuð sem við ættum að leggja af, að hafa opna skemmtistaði allar nætur og takmarka opnunartímann og hafa Norðurlöndin sem fyrirmynd hvað það varðar. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra en hvet til þess að þetta mál verði afgreitt fljótt og vel á þinginu.

Virðulegi forseti. Það er ákaflega mikilvægt í því efnahagsumróti sem nú ríkir á Íslandi að menn missi ekki sjónar af öðrum mikilvægum réttlætismálefnum sem veika rödd hafa. Því fagna ég þessu frumvarpi til laga um breytingu á lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Eins og þegar hefur komið fram var frumvarp sama efnis lagt fram á 135. löggjafarþingi og var þá flutt af hv. fyrrverandi þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur en hlaut ekki afgreiðslu. Það frumvarp sem við ræðum nú var flutt á 136. löggjafarþingi en komst þá því miður ekki til 2. umr. Þær breytingar sem við ræðum nú leiða til þess að bannað verði að bjóða upp á nektarsýningar í atvinnuskyni á veitingastöðum eða gera með öðrum hætti út á nekt starfsmanna eða annarra sem á staðnum eru. Sérfræðingar í kynferðisofbeldi hafa bent á að mansal, vændi og eiturlyfjaneysla þrífist í mörgum tilfellum í skjóli nektarstaða og með þessari breytingu náum við að má þann smánarblett sem sala og sýningar á nekt manna eru á íslensku samfélagi og efla almenna siðgæðisvitund.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir 31. máli á þskj. 31, sem áður var flutt á nýliðnu löggjafarþingi og snýr að gjaldþrotaskiptum og fyrningu riftunar. Út af fyrir sig lítið og tæknilegt mál sem ég geri ekki ráð fyrir að kalli á mikla umræðu en þess meiri og vandaðri umfjöllun hjá allsherjarnefnd. Það kunnara en frá þurfi að segja að þegar gjaldþrot verða hendir það oft og iðulega að ýmsir gjörningar sem forráðamenn félaga og þeir sem fyrir gjaldþroti verða hafa gripið til í aðdraganda gjaldþrotsins, t.d. ráðstöfun á eignum, t.d. ráðstöfun á húseignum eða öðrum eignum jafnvel til skyldra aðila, vekja upp deilur og kröfur frá kröfuhöfum. Þess eru ýmis dæmi að upp komi ásakanir um að eignum hafi verið skotið undan í aðdraganda gjaldþrots. Sá fyrningarfrestur sem hér um ræðir víkur að því að bústjórar í gjaldþrotaskiptum fái heimild til þess í framhaldi af hruninu sem hér varð, mun lengur en áður var að rifta gjörningum sem þrotamenn hafa gripið til í aðdraganda þrotsins, ef skiptastjóri telur að með þeim ráðstöfunum hafi menn verið að skjóta undan eignum. Þær aðstæður sem nú eru í samfélaginu og sá mikli fjöldi þrotamála sem verður og sú viðleitni stjórnvalda og allra aðila í samfélaginu til að lengja greiðslufresti og gefa mönnum tækifæri eins og mögulegt er til að leysa úr sínum málum mun verða til þess að það dregst að bú verði tekin til skipta. Þess vegna er mikilvægt, að mati flutningsmanna, sem eru auk mín hv. þingmenn Þórunn Sveinbjarnardóttir og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson, að skiptastjórar geti rift ráðstöfunum lengra aftur í tímann vegna þeirra fresta sem nú verða gefnir. Það er auðvitað fyrst og fremst til þess gert að lágmarka undanskot eigna og sömuleiðis til að tryggja það sem allra best að hér verði ekki mikil sár eftir þar sem almenningur skynji að menn hafi í umtalsverðum mæli komist upp með að skjóta undan eignum en skilja skuldir eftir, skuldir sem skattgreiðendur framtíðarinnar þurfa að borga. Ekki þannig að farið sé með neinum sérstökum eða óeðlilegum hætti að þrotamönnum heldur einfaldlega með því að skiptastjórar geti í fjögur ár aftur í tímann rift ýmsum ráðstöfunum hvort sem menn hafa ráðstafað húseignum til fólks skylt sér eða selt eignir á undirverði til aðila sem telja verður að tengist viðkomandi eða flutt fé út úr rekstri eða til annarra sem lögmætt væri að taka inn í skiptin. Ég legg til að frumvarpinu verði, að lokinni þessari umræðu, vísað til hv. allsherjarnefndar til umfjöllunar.