Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki. Tilgangurinn með frumvarpinu er að lögleiða sérstakt varnarþingsákvæði sem skuli gilda um riftunarmál vegna fjármálafyrirtækja sem tekin hafa verið til slita hér á landi og að framlengja frest til að höfða riftunarmál vegna gerninga fjármálafyrirtækja. Frumvarpið er lagt fram í kjölfar ábendinga sem hafa borist ráðuneytinu frá slitastjórn Landsbanka Íslands hf. vegna dóms Hæstaréttar í máli nr. 379/2011 sem kveðinn var upp 7. júlí sl. Dómurinn komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri unnt að höfða riftunarmál gagnvart erlendum aðilum hérlendis, á heimilisvarnarþingi Landsbankans, án samþykkis viðkomandi aðila. Af niðurstöðunni má draga þá ályktun að veruleg þörf sé á að tryggja að varnarþing við höfðun riftunarmála vegna fjármálafyrirtækja sem tekin hafa verið til slita með úrskurði íslenskra dómstóla skuli vera hér á landi. Ljóst er að verulegir hagsmunir eru í húfi fyrir bú fjármálafyrirtækja sem tekin hafa verið til slita hérlendis að lögleidd verði sérstök varnarþingsregla vegna riftunarmála og þannig tryggt að mögulegt verði að beita íslenskum lögum við úrlausn riftunarmála. Þá þykir brýna nauðsyn bera til að riftunarfrestur verði lengdur í 30 mánuði, en undirbúningur vegna riftunarmála við slitameðferð fjármálafyrirtækja getur verið gríðarlega umfangsmikill. Heimildir laga um riftun gerninga hafa það að markmiði að gæta jafnræðis kröfuhafa þannig að einstakir kröfuhafar séu ekki betur settir en aðrir vegna ráðstafana fjármálafyrirtækis áður en slitameðferð hófst. Í ljósi umfangs þeirra fjármálafyrirtækja sem nú eru í slitameðferð má telja víst að verði frestur til að koma fram málshöfðun til riftunar á gerningum ekki lengdur séu miklar líkur á að markmið um jafnræði kröfuhafa fari forgörðum, en nauðsynlegt er að slitastjórnir fái tækifæri til að gæta hagsmuna búa bankanna með sem bestum hætti. Sem dæmi má nefna að almennur frestur fyrir slitastjórn Landsbankans til að höfða riftunarmál mun renna út í lok október, en ljóst er að birting stefnu erlendis getur tekið nokkra mánuði þar sem Ísland hefur skuldbundið sig til að framfylgja reglum Haag-samningsins frá 15. nóvember 1965, um birtingu erlendis á réttarskjölum og utanréttarskjölum í einkamálum og verslunarmálum. Til að koma í veg fyrir að sú staða komi upp að frestur fjármálafyrirtækja í slitum til að höfða riftunarmál renni út án þess að tekist hafi að birta stefnu í tæka tíð er því lagt til að hann verði framlengdur um sex mánuði. Markmið breytinganna sem lagðar eru til í frumvarpinu eru að tryggja jafnræði kröfuhafa fjármálafyrirtækja í slitum með því að framlengja riftunarfrestinn og tryggja að riftanlegar ráðstafanir verði metnar eftir sömu reglum, burt séð frá því hvort um innlenda eða erlenda aðila sé að ræða. Með því að tryggja að úr ágreiningi verði leyst eftir innlendum reglum yrði samræmi við úrlausn riftunarmála tryggt, en í tilskipun 2001/24/EB, um endurskipulagningu og slit lánastofnana, er gert ráð fyrir því að endurskipulagning og slit fjármálafyrirtækja skuli fara eftir lögum eins ríkis. Þá má einnig benda á að um augljóst hagræði væri að ræða fyrir slitastjórnir sem þyrftu ekki að leggja út í umtalsverðan sérfræðikostnað við málshöfðun erlendis, auk þess sem dómsúrlausnir mundu stafa frá innlendum dómurum sem búa yfir þekkingu á XX. kafla laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991, og beitingu þeirra í dómaframkvæmd. Loks yrði aðgengi að dómstólum tryggt og komið í veg fyrir hugsanlega frávísun/heimvísun málsins innan Evrópska efnahagssvæðisins. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar til umfjöllunar. Það er æskilegt að hraða meðferð þess ef kostur er, enda eins og kom fram eru horfur á því að málshöfðunarfrestir renni út í lok þessa mánaðar að óbreyttu.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ágæta ræðu um þetta mál, um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki sem er að fullu réttmæt og nauðsynlegt að koma í gagnið. Ég sakna þess þó að menn eru ekki enn búnir að taka á því sem ég tel að sé einn af þáttunum sem ollu hruninu, raðeignarhaldi, krosseignarhaldi og þótt ekki væri nema lán til starfsmanna. Það er enn þá í hlutafélagalögunum, sýnist mér, og ég spyr hæstv. ráðherra hvort ekki standi til að laga þá lagasetningu. Ef einhverjir skyldu slysast til að kaupa hlutabréf í framtíðinni eiga þeir ekki að þurfa að sjá hlutafélögin sín holuð að innan eins og gerðist í hruninu. Ég bíð í óþreyju eftir því að ráðuneytið geri eitthvað í þessu. Reyndar er ég á móti því að löggjafarsamkundan ákalli ráðuneytið um lausnir en það er ljóst að hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur ekki sýnt frumkvæði í því að laga þennan galla í hlutafélagalögunum. Þar sem ég átti sök á því að þetta ákvæði fór hér í gegn að beiðni ESA með mínu tilstilli og hæstv. fjármálaráðherra, ég hef nú beðist afsökunar á mínum parti en hann ekki á sínum, bíð ég í ofvæni eftir að menn afnemi þetta ákvæði.

Virðulegi forseti. Andsvarið lýtur reyndar að öðrum málum sem hv. þingmaður hefur mikinn áhuga á, umbótum á hlutafélagalögum. Ég vil gjarnan eiga orðastað um það við hann sérstaklega og sjálfsagt að koma á framfæri ítarlegu yfirliti sem ég hef því miður ekki handbært nú, um allar þær úrbætur sem gerðar hafa verið á hlutafélagalögum frá hruni, til þess einmitt að bregðast við athugasemdum af þessum toga. Flestar breytingarnar sem gerðar hafa verið eru, ef ég man rétt, gerðar á lögum um fjármálafyrirtæki en það er mikill vilji til þess að gera almennar breytingar á lögum um hlutafélög líka til að styrkja minnihlutavernd og góða viðskiptahætti og koma í veg fyrir kennitöluflakk svo nokkuð sé nefnt.

Frú forseti. Ég má nú biðja hæstv. ráðherra forláts á að hafa komið inn á þetta mál, en hér fjöllum við um breytingar á lögum um fjármálafyrirtæki og það voru þau sem fóru verst út úr þessu. Þau eru hlutafélög og falla þar af leiðandi undir hlutafélagalög. Í þeim lögum er ákvæði í 79. gr. sem segir að hlutafélag megi lána starfsmönnum eða tengdum aðilum til kaupa á hlutabréfum þannig að menn geta stofnað hlutafélag um sinn hlut eins og menn gerðu. Af því að það er ekkert hámark á þessu geta menn látið milljarð fara í gegn í staðinn fyrir milljón og það skiptir ekki máli. Þetta held ég að hafi búið til margar eignir sem ekki voru raunverulegar, enda hrundi eigið fé íslenskra fyrirtækja með þvílíkum ósköpum að eigið fé þeirra fyrirtækja eða hlutafélaga sem sendu inn rafrænt bókhald voru 7 þús. milljarðar í árslok 2007, sem sagt fimmföld þjóðarframleiðsla. Það voru 50 milljarðar, núllföld þjóðarframleiðsla, í árslok 2008 og það voru mínus 1.400 í árslok 2009, þ.e. hrundi úr fimmfaldri þjóðarframleiðslu niður í mínus einfalda þjóðarframleiðslu sem sýnir mér að það er eitthvað að ársreikningunum sem og ársreikningalögunum og hlutafélagalögunum. Ég bíð í ofvæni eftir því að menn leysi þetta einhvern veginn þannig að við þurfum ekki að vænta þess, litlir hluthafar, að hlutafélögin okkar verði holuð að innan fyrir framan nefið á okkur og ársreikningarnir sýni eitthvað allt annað. Það er sem sagt galli bæði í löggjöfinni um ársreikninga og í löggjöfinni um hlutafélög.