Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. gerir ráð fyrir tveimur breytingum á lögum um Verðlagsráð sjávarútvegsins. Önnur þessi breyting er að Verðlagsráð skuli framvegis ákveða verð á síldarúrgangi, en ákvörðun verðs á honum hefur ekki heyrt undir Verðlagsráð til þessa. Um verð á síldarúrgangi hefur verið samið milli síldarsaltenda og þeirra aðila sem kaupa þennan úrgang. Meðan leyfð var veiði á síld til bræðslu varð það samkomulag milli aðila, að verð á síldarúrgangi skyldi vera ákveðið hlutfall að verði síldar til bræðslu. Eftir að veiðar á síld voru leyfðar að nýju til manneldis fyrir þremur árum hafa veiðar til bræðslu hins vegar verið bannaðar og verða það vafalaust um mörg ár. Af þeim sökum hefur verð á síld til bræðslu ekki verið ákveðið undanfarin ár og framangreind hlutfallsregla um verð á síldarúrgangi því verið ónothæf. Komið hefur í ljós að töluvert misræmi hefur verið á því verði, sem greitt er fyrir þennan síldarúrgang á ýmsum stöðum. Síldarsaltendur hafa sérstaklega óskað eftir því að Verðlagsráð ákveði verð á síldarúrgangi framvegis, og hefur Verðlagsráð fallist á það fyrir sitt leyti. En með þessu frv. er leitað heimildar fyrir Verðlagsráð til að verða við þessari beiðni. Ekki þykir ástæða til að breyta skipulagi ráðsins að öðru leyti en því, að í stað fulltrúa fisksöluaðila í fiskúrgangsdeild komi fulltrúi síldarsaltenda við verðlagningu á síldarúrgangi. Hin breytingin er sú, að lifur frá veiðiskipum verði framvegis verðlögð í fiskúrgangsdeild. Fulltrúar í fiskideild Verðlagsráðsins eru fyrst og fremst fulltrúar söluaðila að því er varðar lifur,en lifrarkaupendur hafa lýst því yfir, að þeir eigi erfitt með að sætta sig við þetta fyrirkomulag. En ekki þykir ástæða til að setja á stofn sérstaka deild vegna þessarar verðlagningar, enda munu lifrarkaupendur sætta sig við að fulltrúar kaupenda í fiskúrgangsdeild gæti hagsmuna þeirra. Það eru m. ö o. þessi tvö atriði sem þetta frv. fjallar um og fylgja þessu meðmæli Verðlagsráðsins - allra aðila Verðlagsráðsins - að þessar breytingar verði gerðar á lögunum. Herra forseti. Að lokinni þessari umr. legg ég til að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Þetta frv. um breytingu á lögum um Fiskimálasjóð gerir ráð fyrir því, að hámarkslán Fiskimálasjóðs megi hækka úr 600 þús. kr. hvert lán í 2 millj. kr. Lögin hafa bundið hverja lánveitingu við tiltekna hámarksupphæð og hefur ekki orðið breyting á hámarksupphæð frá árinu 1971. er lögunum um Fiskimálasjóð var breytt. Stjórn Fiskimálasjóðs er sammála um að geta sjóðsins og aðrar aðstæður leyfi að þessi upphæð verði hækkuð í 2 millj. Mælir hún því með að þessi breyting verði gerð. Herra forseti. Að lokinni þessari umr. legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Hlutverk Sölustofnunar lagmetisiðnaðarins er að efla framleiðslu og útflutning á niðursoðnum og niðurlögðum sjávarafurðum. m. a. með því að annast sölu og dreifingarstarfsemi á þessum afurðum og skipuleggja markaðsleit og markaðsöflun erlendis með upplýsinga-, auglýsinga- og þjónustustarfsemi, eins og nauðsynlegt telst og fjárhagsgeta leyfir hverju sinni. Með lögum um stofnunina frá 1972 var henni tryggt 25 millj. kr. árlegt framlag úr ríkissjóði í 5 ár, í fyrsta sinn 1973. Enn fremur kváðu lögin á um stofnun sérstaks sjóðs, Þróunarsjóðs lagmetisiðnaðar, er hefur það verkefni að efla niðursuðuiðnaðinn, auka tilraunir með nýjar vörutegundir og afla markaða erlendis. Svo var kveðið á í lögunum, að lagmetisiðnaðurinn skyldi undanþeginn útflutningsgjöldum af niðursoðnum og niðurlögðum sjávarafurðum og söltuðum grásleppuhrognum. en þó skyldi innheimta þessi útflutningsgjöld til ársloka 1977 og skyldu þau renna til Þróunarsjóðsins. Það frv., sem hér er lagt fram, miðar að því að tryggja áframhaldandi starfsemi Sölustofnunar lagmetisiðnaðar og miðar að því, að hún standi að loknum tæpum þremur árum, eða í ársbyrjun 1981. á eigin fótum. Að því er stefnt, að sérstök verkefni í markaðsmálum og útflutningsstarfsemi verði í ríkara mæli kostuð af Þróunarsjóði en hingað til, þar sem árlegt framlag ríkissjóðs hefur frá byrjun þessa árs fallið niður. Í grg. frv. er ítarlega rakin starfsemi Sölustofnunarinnar og Þróunarsjóðs á undanförnum árum og vikið að framtíðarverkefnum, breytingum og nýmælum frá gildandi lögum. Í grg. segir m. a., að reynslan sýni, þrátt fyrir batahorfur nú, að ekki hafi á s. l. 5 árum tekist að efla útflutning á íslensku lagmeti að því marki sem vonir stóðu til í upphafi. Þar hefur margt komið til, svo sem tollastefna Efnahagsbandalagsins gagnvart Íslendingum í kjölfar fiskveiðideilna, efnahagssamdráttur í mikilvægum markaðslöndum og ýmislegt fleira. Af þeim ástæðum hafa samtök lagmetisframleiðenda og stjórn Sölustofnunar lagmetisiðnaðarins farið þess á leit, að stofnunin njóti hin næstu 3 ár stuðnings við útflutning, vöruþróun og markaðsöflun í því formi að tekjur Þróunarsjóðs verði þetta tímabil hliðstæðar því sem nú er, en þeirra verði aflað á annan hátt. 1. og 2. mgr. 1. gr. frv. er efnislega samhljóða gildandi lögum, þ. e. a. s. lögum frá 1972 eins og þeim var breytt árið 1974. Þar er skilgreining á lagmetisiðnaðinum, sagt að hann teljist til iðnaðar eins og hann er skilgreindur í lögunum o g greiði iðnlánasjóðsgjald samkvæmt lögum og njóti þar með aðgangs að stofnlánum úr Iðnlánasjóði. Í 2. gr. frv. er fjallað um Þróunarsjóð lagmetisiðnaðarins og hlutverk hans skilgreint til samræmis við þann skilning sem lagður hefur verið í ákvæði gildandi laga. Samkvæmt því er Þróunarsjóði lagmetisiðnaðar ætlað það hlutverk að efla lagmetisiðnaðinn, m. a. með því að stuðla að tæknilegri uppbyggingu, þróun vinnsluaðferða og vörutegunda og markaðsöflun erlendis. Sérstaklega er tekið fram, að ekki sé gert ráð fyrir að verja fé sjóðsins til að ráða bót á rekstrarerfiðleikum eða fjárhagsvanda framleiðenda lagmetis eða til að standa straum af fjárfestingu í framleiðslutækjum eða mannvirkjum þeirra, eins og segir í 3. mgr. 2. gr. Í 2. gr. er kveðið svo á, að iðnrh. fari með yfirstjórn sjóðsins og setji reglugerð um starfsemi hans og heimilt sé að fela Iðnaðarbanka Íslands daglegan rekstur sjóðsins samkvæmt sérstökum samningi, svo sem um bókhald. innheimtu, útborganir og vörslu eigna. Stjórn Sölustofnunarinnar hefur sett fram áætlanir um starfsemi Þróunarsjóðsins næstu þrjú árin. Á vegum sjóðsins er nú unnið að vöruþróun, bæði fyrir hefðbundnar vörutegundir svo og vörur úr hráefni sem lítið eða ekki hefur verið nýtt til fullvinnslu hérlendis. Þá er fyrirhugað mikið átak í markaðsleit og markaðsöflun fyrir kavíar, þorskhrogn, þorsklifur og fleiri vörutegundir í Evrópu, einkum eftir að aðgangur að mörkuðum þar er orðinn greiðari að því er tolla varðar. Þá er einnig áformuð stofnun söluskrifstofu í Evrópu. en slík skrifstofa er þegar fyrir hendi í Bandaríkjunum. Reynsla síðustu ára hefur sýnt, að brýn þörf er einnig að ráða matvælafræðing til sjóðsins. Í þriggja ára áætlun um Þróunarsjóðinn, þ. e. fyrir árin 1978–1980, áætlar stjórn Sölustofnunar lagmetisiðnaðarins að verja þurfi 300 millj. kr. til margvíslegra markaðsaðgerða og þróunarverkefna. Í 3. gr. frv. er fjallað um tekjuöflun Þróunarsjóðs næstu þrjú ár. Gert er ráð fyrir að leggja 3% fullvinnslugjald á útflutt söltuð grásleppuhrogn og söltuð eða fryst þorskhrogn, sem komi í stað 6% útflutningsgjalds á útflutt grásleppuhrogn, sem runnið hefur til Þróunarsjóðs. Gjald þetta er nefnt fullvinnslugjald til að leggja áherslu á, að tekjum af því er ætlað að stuðla að aukinni fullvinnslu þeirra hráefna sem gjaldið bera. Talið er að verðmætaaukning eða verðmætasköpun við vinnslu grásleppuhrogna í kavíar sé rúmlega tvöföldun eða 2.2. Árið 1977 var meðalverð fyrir tunnu hráefnis í útflutningi 46 500 kr., en tunna af fullunnum kavíar var seld á meðalverði fyrir 93 þús. kr. Alls voru fluttar út um 17 þús. tunnur, en unnið úr 750 tunnum. Má af þessu vera ljóst, hversu geysistórt verkefni er hér fyrir höndum, að vinna í stórauknum mæli úr þessu mjög svo verðmæta hráefni. Talið er að fyrir grásleppuhrogn sem flutt voru út, hafi fengist á s. l. ári samtals - fyrir hin óunnu hrogn og það sem unnið var úr - um 870 millj. kr. Ef allt væri þetta fullunnin vara mundi heildarverðmætið verða um 1800 millj. kr. Hér væri því um nær 1 milljarð að ræða í verðmætisaukningu ef unnt reyndist að fullvinna kavíar úr grásleppuhrognum hér heima, en kunnugt er að íslensk grásleppuhrogn eru eitthvert albesta hráefni sem í þessa vöru er fáanlegt. Væri því um mjög stórfellda gjaldeyrissköpun að ræða, ef þetta tækist, og hægt væri að vinna markaði fyrir þessa vöru. Ég skal ekki hafa fleiri orð að sinni um þetta frv., en vísa til ítarlegrar grg. og upplýsinga sem frv. fylgja. Legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr. og iðnn.



Herra forseti. Á þskj 417 er frv. til l. um breyt. á lögum nr. 120 31. des. 1976, um tollskrá o. fl., með áorðnum breytingum. Eins og hv. þm. er í fersku minni voru í des. 1976 samþ. á Alþ. ný tollskrárlög. Lögin mörkuðu framhald þeirrar tollastefnu, sem mótuð var með lögum um sama efni frá 1970 og 1974, og kváðu m. a. á um samningsbundnar tollalækkanir vegna aðildar Íslands að Fríverslunarsamtökum Evrópu og samnings Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu. Jafnframt þessum breytingum voru gerðar umfangsmiklar breytingar á undirskiptingu vöruliða í íslensku tollskránni, en breytingar á tollnafnaskrá Tollasamvinnuráðsins höfðu verið samþ. í ársbyrjun 1976 af ráðinu fyrir tilstilli Tölfræðistofnunar Sameinuðu þjóðanna. Ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, er sú, eins og ég gat um í fjárlagaræðu minni er ég gat um framlagningu þessa frv., að brýna nauðsyn ber til að samræma íslensku tollskrána þeim breytingum sem nú hafa verið gerðar á tollnafnaskrá Tollasamvinnuráðsins frá því að hún var gefin út að nýju í jan. 1977 með áorðnum breytingum. Eins og kunnugt er, var ákveðið í heildarendurskoðun tollalöggjafarinnar árið 1963 að taka upp tollskrá gerða eftir tollnafnaskrárfyrirmynd Tollasamvinnuráðsins í Brüssel, eins og skrá þessi var árið 1959. Tollnafnaskráin var áður þekkt undir heitinu Brüsseltollskráin, en upphafleg gerð hennar var frá árinu 1950 svo og alþjóðleg samþykkt um hana. Um 40 þjóðir eru í dag aðilar að samþykkt þessari, en um 130 þjóðir munu hins vegar hafa tekið upp tollskrár sem í grundvallaratriðum eru byggðar á tollnafnaskrá Tollasamvinnuráðsins. Frá árinu 1963, er Ísland tók upp fyrrgreinda tollskrá, hefur 21 breytingarskrá verið samþ. á tollnafnaskránni. Hefur verið leitast við að breyta íslensku tollskránni jafnóðum til samræmis við breytingar þessar, þannig að notið yrði þess hagræðis sem er því samfara að hafa sama tollskrárform og allar helstu viðskiptaþjóðir okkar. Við síðustu heildarendurskoðun íslensku tollskrárinnar á árinu 1976 var tollskráin þannig m. a. færð til samræmis við nýja útgáfu tollnafnaskrár Tollasamvinnuráðsins í tengslum við samræmingu þeirrar síðar nefndu við hina tölfræðilegu vöruskrá Sameinuðu þjóðanna, eins og áður getur. Jafnframt var tollskránni breytt til samræmis við breytingarskrár nr. 20 og 21 sem samþ. höfðu verið í ársbyrjun 1976. Tollasamvinnuráðið samþ. í júní 1976 umfangsmiklar breytingar á tollnafnaskránni sem leiða munu til verulegrar fækkunar á vöruliðum. Vöruliðir, sem falla niður vegna breytinganna, eru fyrst og fremst vöruliðir sem komið hefur í ljós við samræmingu tollnafnaskrár Tollasamvinnuráðsins og vöruskrár Tölfræðistofnunar Sameinuðu þjóðanna að eru óþarfir, þar eð vöruliðirnir taka til vara sem að magni til eru mjög lítilvægar í alþjóðlegum viðskiptum. Í bréfi Tollasamvinnuráðsins frá 12. júlí 1977 segir um breytingar þessar, að þar sem engar athugasemdir hafi borist ráðinu frá aðilum að samþykkt um vöruflokkun í tollskrám komi breytingarnar til framkvæmda frá og með 1. jan. 1978. Þá skal þess getið, að unnið hefur verið að því að undanförnu að færa öll breytt tollskrárnúmer samkvæmt framansögðu til samræmis í viðauka B við aðildarsamning að EFTA og í bókunum í samningi Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu. Af Íslands hálfu er eigi unnt að ganga formlega frá þessum breytingum nema að undangenginni breytingu á tollskrá landsins. Eins og ég gat um áðan hafði á árinu 1976 verið samþ. 21 breytingarskrá. Þeim til viðbótar hafa enn verið samþykktar breytingarskrár nr. 22 og 23. Engin þörf er að taka upp í frv. sérstakar breytingar við íslensku tollskrána vegna þessara síðast töldu breytinga, þar sem þær fela eigi í sér neinar efnahagslegar breytingar á henni og rúmast innan núverandi orðalags íslensku tollskrárinnar. Í 1. gr. frv. er m. a. gert ráð fyrir að teknar verði upp í íslensku tollskrána allar þær breytingar sem gerðar voru á tollnafnaskrá Tollasamvinnuráðsins með fyrrnefndri samþykkt ráðsins. Hér er fyrst og fremst um að ræða verulegar breytingar á flokkun vara frá því sem er samkvæmt gildandi tollskrárlögum, en gert er ráð fyrir að fjölmargir vöruliðir falli niður og vörur úr þeim verði flokkaðar að nýju undir aðra vöruliði. Þá eru í nokkrum tilvikum teknar upp fyllri skilgreiningar í athugasemdir við flokka og kafla svo og gerðar breytingar á fyrirsögnum þeirra. Um aðrar breytingar, sem felast í frv. þessu, vísa ég til þeirrar grg. sem frv. fylgir. Í sambandi við afgreiðslu þessa frv. vil ég taka fram, að ætlunin var að leggja frv. fram tímanlega fyrir áramót. Hins vegar reyndist vinna við frv.-gerðina miklu tímafrekari en búist hafði verið við og varð það því miður nokkuð síðbúið til framlagningar af þeim sökum. Þar sem skammt var til þingfrestunar var ákveðið að fresta framlagninga þess og ljúka þeirri vinnu, sem ljúka þurfti, og leggja frv. fram síðar á þinginu. Ég leyfi mér, með vísan til þess sem ég nú hef sagt, og grg. með frv., að leggja til að því verði að hokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í tilefni af því, að komið er til umr. frv. um tollamálefni. Mér er að sjálfsögðu ljóst, að þetta er frv. sem miðar að samræmingu og nánast sjálfgerðum hlutum. En þar sem þetta mál hefur nú verið opnað dettur mér í hug, hvort ekki væri mögulegt fyrir þá n., sem fær málið til umfjöllunar, að gera víðtækari breytingar á tollalöggjöf en mér sýnist að stefnt sé að með þessu frv. Þar á ég við mistök sem orðið hafa við gerð tollskrár þegar það mál var síðast til umfjöllunar í þinginu. Þá var breytt tollaflokkun á vélum til landbúnaðar, en út undan urðu mikilsverðar vélar til landbúnaðarframleiðslu. Sú lækkun, sem þá var gerð á tollum, var ekki látin taka til landbúnaðardráttarvéla, ekki til ámoksturstækja og ekki til heyhleðsluvagna. Hins vegar var þessi tollalækkun látin taka til heybindivéla sem eru hliðstæðar vélar heyhleðsluvögnum. Þetta er atriði sem ég held að hljóti að mega kippa í lag, því þetta er ekki óskaplegt fjárhagsspursmál fyrir ríkissjóð. Ég beini því til fjh.- og viðskn. hv. d., hvort hún sjái sér ekki fært að verða við ósk um leiðréttingu í þessu efni.