Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Kristinn Daníelsson Eg vil leyfa mér að stinga upp á, að 3 manna nefnd verði kosin í málið, þá er umræðunni er lokið.

Framsögumaður (Sig. Stefánsson) Ástæðurnar fyrir frumv. þessu tók eg fram við 2. umræðu. Að eins skal eg geta þess, að nefndin hefir borið fram breytingartillögur eftir bendingu hæstv. ráðherra, en það eru að eins orðabreytingar, og hefi eg ekkert frekar um þær að segja, en vona að deildin samþykki þær, og svo frumv. í heild sinni.

Framsögum. (Jósef Björnsson) Eg skal fyrst geta þess, að við prentunina er komið fram ósamræmi í háttum nokkurra sagnorða í 1. gr. Svo að samræmi fáist, þarf því að breyta orðunum: hafa, eru o. s. frv. í viðtengingarhátt. - Eins og hin háttv. deild sér á nefndarálitinu, er það einróma álit nefndarinnar, að frumv. þetta beri að samþykkja. Nefndin álítur, að með því sé stigið réttmætt spor í áttina til fullkomins jafnréttis karla og kvenna. Nefndin taldi líka rétt, að vinnuhjú fengju kosningarrétt og kjörgengi í málefnum kaupstaða og sveitarfélaga. En þótt nefndin hafi fallist á frumv. í aðalatriðum, vill hún þó gera á því töluverðar breytingar. Hún álítur að frv. verði töluvert aðgengilegra, ef upp í það eru beinlínis tekin ákvæði laganna frá 22. nóv. 1907 í stað þess að vitna að eins til þeirra. Nefndin leggur því til, að í stað 1. og 2. gr. frumv. komi 2 nýjar greinar og að tvær aðrar nýjar greinar bætist við; í 3. gr. eru talin þau lagaboð, er úr gildi ganga, ef frumv. þetta verður að lögum, en 4. gr. ákveður hve nær lögin skuli ganga í gildi, og er það eina efnisbreytingin, sem nefndin hefir gert. Hún ætlast til að lögin gangi í gildi 1. júlí 1910. Skal eg svo ekki fjölyrða um málið frekar að sinni, en vona að deildin samþykki þær sjálfsögðu og eðlilegu réttarbætur, sem í frumvarpinu felast.

Sigurður Stefánsson Mér finst óþarfi að fara að breyta sögnunum hafa, eru o. s. frv. í viðtengingarhátt. Það er brota minst að breyta orðunum »séu þeir« í »ef þeir eru«, þá getur framsöguháttur haldið sér allsstaðar.

Steingrímur Jónsson Eg er samþykkur frumvarpinu í aðalatriðum. Starf nefndarinnar álít eg gott, því nú er frumvarpið frambærilegra, en þegar það kom frá Nd. En eg hefði þó kosið, að ekki hefði verið farið lengra í þessu frumv., en farið var í lögunum frá 1907, að því er snertir Reykjavík og Hafnarfjörð. Eg skil ekki að það sé ástæða til að taka upp það nýmæli, að hjúum sé gefinn kosningarréttur og kjörgengi í sveitamálum. En vilji menn gera þá breytingu, þá er heppilegra að gera það á annan hátt, nefnilega með því að leysa vistarbandið. Kosningarréttur og kjörgengi hjúa er ósamrýmanlegt við vistarskylduna, sem nú er. Eg tel réttara að bíða með þetta mál, rýmkun kosningarréttarins fram yfir það sem gert var í lögunum frá 1907, þangað til þing og þjóð eru búin að átta sig á því, hvort þannig löguð lagaskipun er holl eða ekki. Beinlínis stór athugavert tel eg það, að gefa hjúum rétt og skyldu til að taka við kosningu. Þau verða að hafa rétt til að skorast undan kosningu, því að þau eru bundin, geta ekki tekið við henni nema með leyfi húsbónda síns. Eg vildi ekki láta hjá líða að benda á þetta. Eg álít það óþarfa byltingu, að ganga þetta lengra en lögin 1907, meðan vistarbands-skyldan er ekki af numin að öllu leyti.

Lárus H. Bjarnason Í þessu frumvarpi er stofnað til þeirra nýmæla, að hjú fái bæði kosningarrétt og kjörgengi til sveitastjórna. Engin ástæða er til að meina hjúum kosningarrétt. Þau eru skyld að greiða útsvar, og því er sjálfsagt, að þau hafi einhver áhrif á það, hvernig fénu er varið. Hitt er annað mál, hvort rétt sé að veita þeim kjörgengi að svo stöddu; að minsta kosti yrði þá að áskilja samþykki þeirra til að þau yrðu kosin, eins og háttv. 4. kgk. tók fram. Og hvað sem öðru líður, þá er engin ástæða til að láta hjú í Reykjavík og Hafnarfirði búa við lakari kosti, eins og mér skildist sami háttv.þm. gjöra ráð fyrir; það er sjálfsagt að annað hvort hafi öll hjú á landinu þenna rétt eða engin.

Framsögum. (Jósef Björnsson) Eg get fallist á athugasemdir háttv.þm. Ísf. um leiðréttingu á ritvillunni í 1. gr. frumv. Nefndin mun taka þær til greina. Um það er háttv. 4. kgk. þm. sagði þarf eg ekki að fara mörgum orðum. Hann játaði að kosningarréttur hjúa væri í sjálfu sér eðlilegur, en áleit betra að leysa vistarbandið. En þó það væri gert, mundu margir ráða sig sem hjú samt sem áður, og hefðu þeir þá ekki kosningarrétt, svo að það kæmi ekki að fullum notum. Um það gæti og verið skoðanamunur, hvort núverandi kringumstæður leyfa að leysa vistarbandið til fulls. Um það skal eg ekki deila, enda liggur það mál ekki fyrir hér. En eins og nú stendur á, er það fullkomlega réttmætt, að hjú hafi þennan kosningarrétt í sveitamálum og bæjarmálum. Þau bera víða töluvert af gjöldum til sveita, og úr því sú skylda hvílir á þeim, að leggja fram sinn skerf til sveitarþarfa, er það eðlilegt að þau hafi atkvæðisrétt í málefnum sveitanna. Sami háttv.þm. sagði, að það væri nauðsynlegt, að tekið væri fram í lögunum, að hjú væru ekki skyldug að taka við kosningu. Vinnukonur gætu, sem aðrar konur, skorast undan, svo að það gæti aðeins komið til tals um vinnumenn, en af þeim myndu þeir einir verða kosnir, sem samið gætu við húsbændur sína um að mega taka við kosningu. Samt hefir þessi athugasemd háttv.þm. töluvert til síns máls, og nefndin finnur vafalaust ástæðu til að yfirvega, hvort ekki væri rétt að láta vinnumenn hafa undanþágurétt eins og vinnukonur.

Steingrímur Jónsson það er misskilningur hjá háttv. 5. kgk. þm., að eg vilji gera hjúum í Reykjavík og Hafnarfirði hærra undir höfði en annarstaðar. Eg álít sjálfsagt, að gera aðra staði á landinu jafn réttháa sem Reykjavík og Hafnarfjörð. En eg álít ekki ástæðu til að fara lengra, en farið var í lögunum 1907 fyrir þessa tvo bæi. Í þeim lögum var hjúum ekki veittur kosningarréttur né kjörgengi, en hér er farið fram á, að þeim sé veitt hvorttveggja. Eg gerði grein fyrir því á síðasta þingi, að eg áliti ekki vel við eigandi, að vistarband og kosningarréttur hjúa í sveitamálum færi saman. Vistarbandið útilokar að minni hyggju rétt þeirra til kosninga. Húsbóndi getur eftir hjúalögunum neitað hjúum um að neyta kosningarréttarins. Þess vegna er betra að afnema fyrst vistarbandið. Annars neita eg því alls ekki, að hjú hafi rétt til að fá kosningarrétt, en eg álít ekki heppilegt, að veita þeim hann eins og nú stendur. Svo benti eg á það, að nauðsynlegt væri, að hjúum væri ekki gjört að skyldu að taka við kosningu. Annars verða lögin bein mótsögn við hjúalögin; því samkvæmt þeim getur húsbóndi neitað hjúum að taka kosningu. Þó það kæmi sjaldan fyrir, væri það samt ekki heppilegt. En það getur líka komið oft fyrir. Auk þess má búast við, að þessi stétt, ef hún á annað borð á skilið að fá þennan rétt og veruleg þörf er fyrir hann, fari að halda fram mönnum úr sínum flokki til kosninga; og vinnufólk og lausafólk mundi vafalaust fylgjast að málum. Hvort þetta hefði heppileg áhrif á stjórn sveitamála, læt eg ósagt; það er tvent til í því efni.

Sigurður Stefánsson Eg get að vissu leyti fallist á það, sem háttv. 4. kgk. þm. sagði, að það væri eðlilegra að leysa vistarbandið, og eg skal taka það fram, að á þingi 1907 var eg því meðmæltur. En þau lög hafa mælst miður vel fyrir hjá bændum; þeim þykir að mörgu leyti varhugavert, að afnema vistarbandið alveg, þar sem það myndi leiða til enn meiri vinnufólksskorts en nú er, og er þó ekki á það bætandi. Hins vegar er ekkert á móti því, að sömu ákvæði séu sett inn í lögin um hjú, sem um konur, að þau geti skorast undan kosningu. Samt hygg eg, að það mundi sjaldan koma til óþæginda, þó það ákvæði væri ekki. Fyrst um sinn yrði það varla títt, að hjú yrðu kosin. Auk þess er vegurinn til lausamenskunnar orðinn svo auðveldur nú, að það ætti engum vel vinnandi manni að vera ókleift, að leysa sig undan vistarbandinu, ef hann þættist betur geta neytt réttinda sinna með því móti. Kosningarréttinn hafa hjú skilyrðislausan. Sárfáir húsbændur mundu neita hjúi sínu um að neyta kosningarréttar síns. Að vísu má ef til vill segja, að þeir hafi réttinn til þess, en nú er sú breyting orðin á hag hjúanna, að þau eru ekki lengur skoðuð ófrjálsir menn, sem húsbændur hafi alt vald yfir. Breytingin hefir gengið í þá átt, að auka frelsi þeirra, og húsbændur gera nú að vilja hjúa sem auðið er.

Steingrímur Jónsson Eg vildi aðeins taka það fram, að það sem eg vildi benda á áðan var, að húsbóndi hefir eftir hjúalögunum rétt til að neita hjúum að neyta kosningarréttarins. Hann mundi ef til vill neita þeim um það, ef þau væru í öðrum flokki en hann, en leyfa þeim, ef þau tilheyrðu sama flokki og hann.

Sigurður Hjörleifsson Mér sýnist allir vera sammála um það, að húsbóndi geti samkvæmt hjúalögunum bannað hjúi að neyta kosningarréttar síns. Hv. 4. kgk. þm. áleit bezta ráðið vera að leysa vistarbandið. Mér finst það einfaldast, að setja inn í þessi lög ákvæði um, að húsbóndi geti ekki neitað hjúi að nota kosningarrétt sinn. Það liggur í hlutarins eðli, að það verður, um leið og rétturinn er gefinn, að tryggja að hjúin geti neytt hans. Víða er kosningardagur jafnvel skoðaður frídagur. Eg vil skjóta því til nefndarinnar, hvort hún vill ekki taka þessa athugasemd til greina.

Lárus H. Bjarnason Eg hélt eg hefði skilið háttv. 4. kgk. þm. rétt, en annars skal eg ekki karpa við hann um það. Háttv. þm. Ak. sagði, að það mundi þurfa að taka fram í þessum lögum, að húsbóndi megi ekki meina hjúi að neita kosningarréttar síns. Eg held þess þurfi ekki. Verði hjúum veittur þessi réttur með lögum, felst í því að mínu áliti, að húsbóndi geti ekki neitað þeim að neyta hans. Eg álít því ekki að það sé nauðsynlegt að taka það fram.

Sigurður Hjörleifsson Eg tók þetta fram af því, að hv. 4. kgk. þm. var búinn að segja, að þessi tvö ákvæði færi í bága hvað við annað. Geri þau það ekki, er uppástunga mín óþörf. Eg læt lögfræðingana um að deila um það. En eg talaði aðeins út frá skilningi háttv. 4. kgk. á þessu atriði.

Sigurður Stefánsson Frumvarp þetta, sem hingað er komið frá háttv.Nd., verður víst upphaf stærri tíðinda. Þar eru á ferðinni fleiri frv. um verzlun og viðskifti, og þar sem þetta eru alt mjög þýðingarmikil mál, tel eg sjálfsagt, að nefnd sé sett hér í deildinni til þess að íhuga þau. Eg sting því upp á, að kosin sé í mál þetta 5 manna nefnd, þá er umræðunni er lokið. Og má þá vísa til þeirrar nefndar öðrum frumvörpum líks efnis, er þau koma frá neðri deild.

Framsögumaður (Hálfdan Guðjónsson) Það liggja ekki fyrir aðrar breyt.till., en þær sem nefndin hefir gert, og fram koma í nefndarálitinu. Nefndarálitið gerir annars grein fyrir tilgangi frv., og rekur einnig að nokkru sögu þeirra hlunninda, er í frumv. felast. Skal eg því ekki fjölyrða um það nú. Þó vil eg minnast á lánsheimildina, sem getið er um í síðustu málsgrein 21. gr. frumv. Þar segir svo, að alt að 10 þús. kr. lán megi veita úr viðlagasjóði til forðabúranna. Eg þykist nú vita, að fleiri en eg muni viðkvæmir fyrir fjárframlögum, en það munar miklu, hvort farið er fram á lánsheimild, eða beint fjárframlag. Hér er að eins talað um lán - með vöxtum - til góðs og þarflegs fyrirtækis. Nefndin er því hlynt þessu. Sumir hafa þó verið þessu mótfallnir fyrir þá sök, að lögin muni gripa of mjög inn í framkvæmdir einstaklingsins, og sé þetta ófrjálslegt (að tryggja það með lögum). En eg tek það fram, að þessu er ekki þannig varið, hér er að eins að ræða um heimild í aðaldráttum, umgerð, sem samþyktirnar eiga að fylla út i. Hlutaðeigendur eru því alveg sjálfráðir, hvort þeir vilja koma þessu í framkvæmd eða ekki. Lögin eru engan veginn tæmandi og er samþyktunum ætlað að gera nánari ákvæði. Engin af breyt.till. nefndarinnar er veruleg efnisbreyting, flestar að eins orðabreytingar. Það er helzt 2., 3. og 6. br.till., er ástæða væri að tala um. Í 2. breyt.till. er vikið að því, að betur þyki fara, að sýslunefndir skuli ekki einráðar um það, hvenær stofna skuli forðabúrið, heldur eigi hlutaðeigandi héruð þar frumkvæðið að, og feli svo sýslunefndinni málið til meðferðar. Um 3. breyt.till. er lítið að segja, en greinilegra þótti að hafa fundarmanna í staðinn fyrir fundarins. Í 6. breyt.till. er ráðið til að bætt sé inn í lögin nýrri grein um það, að í þeim sé trygging fyrir því, að samþyktirnar annist árlegt reikningshald forðabúrsins. Undir því er starfsemi og velferð forðabúranna komin, að góð skil séu gerð af framkvæmdum þeirra. Ef ofmikið yrði til slakað, myndi alt verða í ólagi. Vér höfum því ekki þorað annað, en að hafa þetta ákvæði í lögunum. Eg gleymdi að geta þess, er eg mintist á 3. gr., að nefndin hefir, auk þeirra breytinga, er eg gat um, lagt til, að í stað: »að ári liðnu«, komi: »á næsta aðalfundi sýslunefndar«. Aðalfundir sýslunefnda eru ekki ætíð á árs fresti; þar getur munað nokkuru, eftir því sem á stendur. Eg þarf ekki að tala frekara um þetta; vona eg að háttv. þingd. fallist á breyt.till. nefndarinnar og frv. í heild sinni.

Jón Ólafsson Herra forseti! - Eg er sömu forlögum háður nú og við 2. umr. þessa máls, að eg mæli fyrir hönd ritara og framsögumanns þessa frumv. (M. Bl.), sem er veikur. Nefndin þóttist komast að raun um, að ritara hefði eitthvað yfirsést, því í frumv. var ýmislegt, er nefndin hafði talið betur fara á annan hátt, svo vér höfum leyft oss að koma með breytingartill. við þessa staði, en það eru einungis orðabreytingar, að heita má. Breytingar þessar eru við 1., 3., 8., 13. og 14. gr. en allar smávægilegar. Þannig í 8. gr. í stað orðanna: »liggur við. . . vörukönnun« komi: »liggur við . . . eða þegar birgðakönnun«. Ætla eg ekki að fara frekari orðum um frumv. þetta, sem eg álít mjög til bóta.

Sigurður Sigurðsson Þótt breyt.till. nefndarinnar séu margar, eru þær eigi svo víðtækar, sem eg hefði á kosið. Hefi eg borið þetta frumv. saman við lög frá 16. sept. 1893, og sé eg eigi, að þetta sé neitt til bóta frá ákvæðum gildandi laga. Eg held meira að segja, að þau séu í sumum tilfellum óaðgengilegri en ákvæði gömlu laganna. Álít eg, að hin háttv. deild gerði réttast í að fella þetta frumv., því fátt nýtt er í því, sem tekur nokkuð fram, er þýðingu hafi. í 13. gr. eru ákvæði, sem ekki eru í gömlu lögunum, um ágreining milli nemanda og vinnuveitanda og skulu hvorir tilnefna tvo menn, en bæjarfógeti velur oddamann. Tek eg þetta fram af því, að eg álít með þessu tylt undir þann sterkara, því í slíkum gerðardómum mun meira tillit tekið til vinnuveitanda en nemanda. Það væri ókurteist af mér að kvitta ekki fyrir lofið, en eg ætla að gera það að hætti 2. þm. S.-Múl. (J. Ó.), sem altaf hnýtir í menn. Það er svo langt frá, að eg ætli að fara að lasta hann, þvert á móti; því ef hann hefði fjallað meira um mál þetta frá byrjun, myndi það miklu betur úr garði gert, En nú eru það kaupmenn, sem samið hafa þetta umrædda frumv., og er ekki líklegt, að þeir halli á sjálfa sig. í frv. er talað um, að nemendur skuli hafa vikufrí á sumrum, en hingað til hefir verið sagt, að þeir ættu að hafa 10 daga frí. Er slíkt ekki til bóta. Sama má og segja um hinar verklegu æfingar við skrifstofustörf, að hægt mundi vera að telja til þeirra að færa »kladda«. Annars hefir viðkomandi háttv.þm. játað, að honum sé þetta ekki kappsmál og tel eg hann að mann meiri.

Jón Ólafsson Herra forseti! Er nefndin samdi þetta frv. var það auðvitað von hennar, að þetta gæti orðið til bóta og hún myndi gera til hæfis öllum, sem vit hafa á máli þessu. En að því er háttv. 2. þm. Árn. (S. S.) snertir, var slíkt ómögulegt, því hann hefir ekkert vit á þessu. Í nefndinni sátu 4 verzlunarfróðir menn, sem vita ættu betur en hann, hvað bezt hentar í þessu máli. Er mjög einkennilegt að bera fram annað eins og að ekkert nýtt eða til bóta sé í frumv. þessu, og kveðst hann hafa borið þetta saman við lög frá 16. sept. 1893. Nú vill svo óheppilega til fyrir háttv.þm., að breytingarnar eru allar til hagsmuna og tryggingar fyrir nemendur, t. d. takmörkun vinnutímans. Vinnuveitanda er og gert að skyldu að veita nemanda fræðslu; sé verzlunarskóli á staðnum skal nemendum veittur nægilegur tími til náms og séð fyrir ókeypis kenslu. Enn fremur virðist gerðardómurinn muni styrkja afstöðu nemenda, þar eð í honum sitja jafnmargir af hvorum flokki, kaupmanna og verzlunarmanna, með bæjarfógeta sem stak, og ætti það ekki að veikja veikara partinn. Held eg að blindur dæmi um lit, er háttv.þm. segir slíkt; sýni hann fram á með rökum, að hann fari með rétt mál, en láti sér að öðrum kosti sem minst um munn fara af slíkri heimsku. Sé eg ekki ástæðu til að fara fleirum orðum um þetta, fyr en eg hefi heyrt röksemdir 2. þm. Árn. (S.S.).

Björn Þorláksson Eg ætla að minnast lítillega á 7. gr. síðari hluta hennar, um traðir. Þykist eg skilja, hvers vegna þetta ákvæði er sett inn, nefnilega til þess að eigi verði tjón af girðingunum á þeim stöðum, þar sem mikil umferð er, en þetta er óþörf hræðsla. Eg veit þess sjálfur dæmi, að mjóar traðir eru vírgirtar til þess að varna hestum og kúm að fara í túnin, og að aldrei hefir komið að sök. Ef nú væri bannað að hafa slíkar girðingar, myndu túnin standa girðingarlaus, eða ef garð ætti að hlaða undir vírinn, eins og lögin ætlast til, þyrfti að flytja efni að oft langar leiðir og er slíkt mikill kostnaðarauki. Óska eg helzt, að feldur væri partur aftan af greininni, eins og breyt.till. mín fer fram á. Veit eg um svona girðingar, er staðið hafa í 10 ár, að aldrei hafa þær orðið að tjóni, og er því meiningarlaust að amast við þeim. Annars finst mér þetta atriði svo lítilfjörlegt, að óþarfi sé að eyða mörgum orðum um þetta, og segi því eigi meira.

Framsögumaður (Pétur Jónsson) Eg vona, að eg þurfi ekki lengi að skýra þetta frumv. fyrir háttv. þingdeild. Frumv, er mjög líkt að formi frumv. því, sem nýlega var samþ. hér (frumv. um kornforðabúr). Hið sérstaka við þetta frumv. er það, að ef 3 menn eða fleiri eiga veiði saman í vatni, getur meiri hluti þeirra krafist, að sýslunefndin gangist fyrir samþykt um veiðina. Hér er þannig breytt frá því sem er í öðrum samþyktarlögum; í slíkum lögum er frumkvæðisvaldið optast hjá sýslunefndum, en í þessu frv. hafa þeir frumkvæðið, sem veiðina eiga. Í öðru lagi er víðast heimtað í slíkum samþyktarlögum ? atkvæða til þess að samþyktin komist á; hér er það ? atkvæða. Það getur oft staðið svo á, að hart sé að ? ráði því að samþykt kemst eigi á; svo lítill hluti getur setið yfir hlut allra hinna. Eg þorði þó ekki að leggja til, að einfaldur meiri hluti skyldi ráða, heldur fór bil beggja, ? . Í þriðja lagi er þá hið sérstaka efni samþykta þeirra, er frumv. ráðgerir og heimilar; í 7. gr. er sem sé heimilað að gera samþyktir um friðun á riðasilungi og riðastöðvum um ákveðinn tíma árs eftir staðháttum og um friðun ófullþroska silungs, enn fremur um tilhögun netja og annara veiðivéla, t. d. möskvastærð. Þetta er þá það, sem þetta frumv. hefir sérstakt móts við önnur sams konar lög. Eg vona, að menn sjái, að hér er engin hætta á ferðum um það, að einstakir menn nái valdi yfir veiðiskapnum, þar sem heimtað er að minst ? þeirra, sem í hlut eiga, séu samþyktinni fylgjandi. Því vona eg, að frumv. fái greiðan gang bæði við þessa umr. og út úr deildinni.

Skúli Thoroddsen Eg vildi að eins beina þeirri fyrirspurn til h. framsm. (P. J.) þessa frumv., hvort hann hafi bygt þau ákvæði frumv. að heimta að eins ? atkv. en ekki ?, eins og algengt er í samþyktarlögum, á nokkrum sérstökum ástæðum, t. d. á því, hvernig til hagar í Mývatnssveit?

Framsögumaður (Pétur Jónsson) Þegar í upphafi benti eg á ástæðuna. Eg hygg það muni vera svo í öllum vötnum, að riðastöðvarnar séu á litlu svæði; sá staður finst mér ætti að vera friðhelgur. Einstakir menn hafa auðvitað hag af að veiða þar, en meiri hlutinn stórtjón. Þetta frumv. fer fram á, að fyrirbyggja það, að mjög fáir eða einstaklingurinn geti rýrt hag fjöldans. í fornöld var sagt, að laxinn ætti að ganga friðhelgur frá fjöru til fjalls. Þá var slegið fastri þeirri grundvallarreglu. En engin samskonar ákvæði hafa verið til friðhelgunar framtímgun silungsins. Þetta frumv. er spor í áttina, sem ekki má hefta.

Skúli Thoroddsen Eg skal játa, að mig brestur mjög þekkingu í þessu máli; eg hefi aldrei verið þar, sem um verulega silungsveiði hefir verið að ræða. En eg tel bæði réttara og sérstaklega meiri tryggingu fyrir því, að rétti engra sé misboðið, ef áskilið er að á samþyktarfundum greiði ? veiðieigenda frumv. sýslunefndarinnar atkv., en ekki að eins ?, eins og tíðkast í öðrum samskonar lögum. Þess vegna beindi eg fyrirspurninni til h. frmsm., hvort það væri af nokkrum sérstökum ástæðum, að breytt væri frá því, sem vanalegt hefir verið, og varð eg eigi fróðari af svari hans, gat eigi fundið, að eg fengi þar fullnægjandi skýringu á því, að nauðsyn væri að breyta til. En ef til vill íhugar þm. S.-Þing. (P. J.) þessa bendingu mína betur, áður en næsta umr. um málið fer fram.

Framsögumaður (Pétur Jónsson) Mér finst ? ekki svo lítill meiri hluti í sjálfu sér. Hafi háttv.þm.N.-Ísf. (Sk. Th.), ekki skilist það, sem eg sagði, er eg fús að skýra það betur. Mér er kunnugt um, að í vötnum eru riðastöðvar oftlega á litlu svæði. Svæði þessu ræður máske einn maður eða fáir menn, og geta þeir setið yfir hlut allra annara, með því að koma í veg fyrir réttmæta friðun á riðsilungnum, sem að réttu lagi er eign allra veiðieigenda vatnsins. Eg skal geta þess og, að þessi ákvæði eru ekki hættuleg fyrir mína sveit. Annars er hér ekki um neitt stóratriði að ræða, hvort heimta skuli ? eða ? atkvæða.

Björn Kristjánsson Sökum þess að flutnm. (M. Bl.) er veikur, leyfi eg mér að segja fáein orð. Frumv. þetta gerir ákvæði um, hvaða kunnáttu þeir menn skuli hafa, er fara með vélar á gufuskipum. Mönnum hlýtur að vera ljóst, hve mikil nauðsyn er á slíkum reglum. En þar sem það nú er vitanlegt, að engin þekking er hér í þinginu í slíkum efnum, býst eg ekki við, að þetta mál geti nú orðið samþ. og að ekki liggi annað fyrir en að fela stjórninni að undirbúa það mál til næsta þings. Eg vil þó leyfa mér að stinga upp á því, að vísa málinu til verzlunar- og atvinnumálanefndarinnar.

Framsögumaður (Jón Ólafsson) Herra forseti! Af því að engar breyt.till. hafa komið fram við frumv. þetta, skal eg ekki fara fleiri orðum um það að sinni, en vona að því byrji vel hér í deildinni.