Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. kom saman á fund nú í hádeginu og fékk til liðs við sig þá Ævar Ísberg vararíkisskattstjóra, Indriða Þorláksson skrifstofustjóra og Snorra Olsen, deildarstjóra í fjmrn., og fórum við yfir frv. Í stuttu máli sagt voru allir nefndarmenn sammála um nauðsyn þess að frv. yrði afgreitt. Nefndin skiptist eigi að síður í tvo hluta og mun hv. 7. þm. Reykv. gera sérstaklega grein fyrir sinni afstöðu til málsins. Hv. 6. þm. Reykv. sat fund nefndarinnar og hv. 7. þm. Reykn. skrifaði undir nál. með fyrirvara. Ég þarf ekki að fara út í einstök efnisatriði. Þau eru hv. þingdeildarmönnum kunn svo mjög sem um þessi mál hefur verið fjallað og þarf ekki að fara nánar út í þá sálma. Ég vil þó láta í ljós sérstaka ánægju yfir því að í ákvæðinu um barnabótaaukann skuli skerðingarhlutfallið nú vera mismunandi eftir því hversu mörg börnin eru og er það mjög til bóta. Ég vil sem sagt lýsa ánægju minni yfir því. Hv. þingdeildarmönnum er kunnugt að með staðgreiðslunni hækka skattleysismörkin nokkuð. Á hinn bóginn er gert ráð fyrir svipaðri skattbyrði og áætlað var fyrir einu ári þannig að í reynd mun frv. fela í sér nokkra þyngingu skattbyrðarinnar miðað við það sem hún reyndist á árinu 1987 sem er auðvitað lýsandi fyrir hversu erfitt er að ákveða eftirágreidda skatta í miklu verðbólguþjóðfélagi. Herra forseti. Ég legg sem sagt til að frv. verði samþykkt óbreytt og þakka meðnefndarmönnum mínum fyrir mikið og gott starf í nefndinni við afgreiðslu frv.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Svavar Gestsson): Herra forseti. Á þskj. 425 birtist nál. frá minni hl. fjh.- og viðskn. sem er á þessa leið: "Í frv. þessu felast ýmsar lagfæringar á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem tengjast gildistöku staðgreiðslu skatta um næstkomandi áramót. Eru þar í flestum tilfellum á ferðinni breytingar sem milliþinganefndin lagði til að gerðar yrðu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og staðgreiðslu skatta og eru til bóta. Skattkerfisbreyting sú, sem í frv. þessu felst og fylgifrv. þess, felur í sér verulega einföldun álagningar og staðgreiðslu skatta. Þessum meginmarkmiðum er þingflokkur Alþb. samþykkur og hefur áður lagt slíkt til með flutningi frumvarpa og tillagna. Þar skilur þó á milli stefnu Alþb. og ríkisstjórnarinnar að Alþb. vill láta eitt yfir alla ganga og hefur lagt til hliðstæðar breytingar á skattlagningarreglum fyrirtækja. Því miður er ljóst að þær breytingar, sem nú verða á staðgreiðslu einstaklinga, leiða ekki til skattalækkana hjá launafólki í heild. Þvert a móti munu þær álagningarprósentur, sem ríkisstjórnarmeirihlutinn leggur til, leiða til verulega þyngri skattbyrði einstaklinga í heild miðað við tekjur á greiðsluári. Kemur hún til með að nema allt að 25% milli áranna 1987 og 1988. Þar með er einnig ljóst að það markmið að lækka eða afnema tekjuskatt af almennum launatekjum er enn jafnfjarri sem fyrr. Tillögur þær, sem þingflokkur Alþb. hefur lagt fram á Alþingi í skattamálum, bæði í formi frumvarpa og breytingartillagna við einstök skattafrumvörp og fjárlög, fela í meginatriðum í sér eftirfarandi: - Skattbyrði er færð af fólki með meðaltekjur og lægri yfir á fólk með hátekjur og eignamenn og fyrirtæki. - Skattbyrði einstaklinga í heild er lækkuð um nálægt 1500 millj. kr. með hækkun persónufrádráttar og breytingum á skattstiganum. Sú hækkun er borin uppi af auknum skattgreiðslum eignamanna, fjármagnseigenda og fyrirtækja. - Frádráttarheimildir fyrirtækja eru afnumdar, komið í veg fyrir að einkaeyðsla og risna sé færð á kostnað fyrirtækja og tekjuskattsprósenta fyrirtækjanna hækkuð til samræmis við hátekjuskattþrep einstaklinga. - Skattfrelsismörk einstaklinga hækka og skattbyrði léttist miðað við tillögur ríkisstjórnarinnar á tekjum upp að rúmlega 100 þús. kr. á mánuði. Útgjöld vísitölufjölskyldunnar eru nú áætluð nálægt 110 þús. kr. á mánuði. - Skattar á tekjum yfir 110 þús. kr. á mánuði hækka með sérstöku hátekjuskattþrepi, en samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar mundu skattar lækka á hæstu tekjur frá því sem verið hefur. Auk þess felast í tillögum Alþb. fjölmargar leiðréttingar og úrbætur í skattamálum, svo sem ákvæði um virkara eftirlit, ákvæði sem tryggja eiga hagsmuni leigjenda, sem ríkisstjórnin ætlar að setja út á klakann, og síðast en ekki síst má nefna frv. um sérstakan skattadómstól," sem liggur fyrir þessari hv. deild. "Á sérstöku þingskjali flytur undirritaður brtt. um nokkrar helstu lagfæringar sem hann telur óhjákvæmilegt að gera á frv. ríkisstjórnarinnar og lögum um tekjuskatt og eignarskatt, þ.e. þau ákvæði sem snerta skattlagningu einstaklinga. Að öðru leyti leggur minni hl. til að frumvarpið verði samþykkt." Á þskj. 426 eru brtt. undir fjórum töluliðum. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir því að um verði að ræða tvö skattþrep í stað eins. Við gerum ráð fyrir því að þrepin verði þannig að það verði greidd 26,75% af tekjum upp að 744 þús. en 38% af tekjum þar fyrir ofan. Skattstigi tekjuskatts í frv. ríkisstjórnarinnar er 28,5%. Skv. þessu frv. er gert ráð fyrir því að 1. tölul. 67. gr. laganna orðist svo: "Af tekjuskattsstofni reiknast 26,75% á mánaðartekjur upp að 62 þús. kr. en 38% á það sem er umfram 62 þús. kr." 2. tölul. á þskj. 426 gerir ráð fyrir því að um verði að ræða nokkra hækkun á persónuafslætti, þ.e. að í stað tölunnar 158 þús. og 20 kr., sem er í frv. ríkisstjórnarinnar, verði talan 188 þús. kr. á árinu. Í tölul. 3 er um að ræða tvær brtt. Annars vegar er gert ráð fyrir breytingu á húsnæðisbótum. Húsnæðisbætur skulu vera 50 þús. kr. á ári fyrir einstakling sem kaupir eða byggir íbúðarhúsnæði skv. 1. mgr. og í öðru lagi er undir þessum tölul. gert ráð fyrir að leigjendur eigi rétt til húsnæðisbóta og þeir sem sannanlega greiða húsaleigu vegna leigu á íbúðarhúsnæði til eigin nota. Tölul. 4 í brtt. minni hl. er við 14. gr. og er tvískiptur. Annars vegar er gert ráð fyrir því að felld verði niður takmörkunin sem gert er ráð fyrir í frv. á vaxtaafslættinum, en þar er gert ráð fyrir að þessi afsláttur geti verið til í allt að sex ár talið frá og með álagningarárinu 1988. Við leggjum til að þessi takmörkun verði felld niður og hygg ég að þetta sé í samræmi við brtt. sem Alþb. og Alþfl. fluttu á síðasta þingi. Í b-lið 4. tölul. þessa þskj. flyt ég till. sem er á þá leið að á eftir 4. mgr. komi ný mgr. sem orðist svo: "Skattstjóri skal áætla vaxtaafslátt samkvæmt framtali skattgreiðanda strax og umsókn berst, en þó eigi síðar en í ágúst ár hvert." Hér er m.ö.o. gert ráð fyrir að það verði heimilt að framkvæma bráðabirgðaálagningu að því er vaxtaafsláttinn varðar og að heimilt verði að greiða út samkvæmt þeirri bráðabirgðaálagningu talsvert fyrr en gert er ráð fyrir í frv. ríkisstjórnarinnar, en eins og hv. þm. vita gerir frv. ráð fyrir að vaxtaafslátturinn verði allur greiddur út í einni greiðslu í ágústmánuði svipað og húsnæðisbæturnar. Hér er m.ö.o. opnað fyrir þann möguleika að þetta verði gert talsvert fyrr. Ef það er ekki gert hins vegar þýðir það verulega skattþyngingu hjá því fólki sem er með þyngstar húsnæðisskuldir í byrjun ársins 1988. Það er mjög veruleg og tilfinnanleg skattþynging og mér er ljóst að það er ekki einfalt að koma við leiðréttingu, en hins vegar tel ég að hér sé um svo mikla skattþyngingu að ræða að það sé full ástæða til að gera þá tillögu sem hér liggur fyrir um að skattstjórar einfaldlega áætli vaxtaafslátt samkvæmt framtali skattgreiðanda strax og skattgreiðandinn sækir um það og síðan geti skattyfirvöld endurgreitt þennan vaxtaafslátt og byrjað á því fyrr en í ágúst, t.d. í mars eða svo, ef gert er ráð fyrir því að skattaframtölum verði skilað í lok janúar eða byrjun febrúar. Ég tók eftir þeirri yfirlýsingu sem fjmrh. gaf varðandi vasapeninga aldraðra og öryrkja á stofnunum. Ég hef engu við það mál frekar að bæta. Það er skýrt að á þá peninga verður ekki lagður skattur. Ég tel að það sé mjög brýnt að þetta mál verði að lögum. Neðrideildarnefndin fór rækilega yfir málið. Flokkarnir fóru einnig mjög rækilega yfir þetta mál á síðasta þingi þannig að þeir sem voru á síðasta þingi þekkja þetta mál mjög vel. Efrideildarnefndin eyddi ekki löngum tíma í að fara yfir þetta mál, en ég hygg að hún hafi þó farið yfir það eins og hægt er að ætlast til miðað við þær aðstæður sem nú eru á hv. Alþingi. Ég held að hér sé um að ræða mikið framfaraspor í íslenska skattakerfinu, verulega mikið framfaraspor, og skipti miklu máli um að það takist vel til um framkvæmdina og ég held að kynningarstarfið þurfi að taka til sérstakrar skoðunar. Ég er sannfærður um það reyndar að til að byrja með mun hið nýja kerfi valda margvíslegri óánægju og misskilningi. Það er mjög nauðsynlegt að allt embættismannaliðið og allir starfsmenn skattstofanna sýni lipurð og aðgát við framkvæmd á þessu kerfi, annars gæti illa farið. En ég óttast að það sé fyrst og fremst einn hópur sem fer mjög illa út úr kerfisbreytingunni. Það er misgengishópurinn. Hann fer mjög illa út úr kerfisbreytingunni alveg örugglega frá janúar og fram í júlí á næsta ári þangað til vaxtaafslátturinn verður greiddur út. Ég er sannfærður um að þessi hópur mun hækka verulega í sköttum frá því sem var á síðasta hluta ársins 1987 núna í janúar strax og af dæmum sem hv. þm. geta sett niður á blað fyrir framan sig eftir bráðabirgðaákvæði I í frv. er alveg ljóst að þessi skattþynging getur numið um 15 þús. kr. á mánuði, hið mesta að vísu, sem er býsna mikil skattþynging þegar um er að ræða að fólk sem ella hefði 25 þús. á mánuði í skatta fær eftir þessa kerfisbreytingu 40 þús. kr. á mánuði í janúar, febrúar, mars, apríl, maí, júní, júlí. Þetta er gífurleg þynging á þessu fólki og ég legg á það mjög mikla áherslu að allt verði reynt sem hægt er til að þetta verði sem sársaukaminnst. Ég játa alveg að ég hef ekki aðferðina, hvernig á nákvæmlega að framkvæma það, en ég er viss um að það verður svo víðtæk óánægja og sárindi í þessum hópum að nauðsynlegt sé að hafa þá sérstaklega í huga, ekki síst þegar þess er gætt að í störfum félmrh. og fjmrh. sitja einstaklingar sem gáfu giska hátimbruð fyrirheit varðandi stuðning við misgengishópinn fyrir síðustu kosningar og ég er viss um að eftir því verður leitað að við þau fyrirheit verði staðið.



Herra forseti. Sem fulltrúi Borgarafl. í hv. fjh.- og viðskn. Ed. hef ég skrifað undir álit meiri hl. nefndarinnar með fyrirvara. Í fyrirvara mínum felst aðallega tvennt. Ég óttast viss neikvæð áhrif þessarar skattkerfisbreytingar. Ég vil þó flýta mér að taka fram að ég tel að þrátt fyrir allt eigi þessi kerfisbreyting rétt á sér. Hún felur í sér vissa einföldun á skattkerfinu sem er mjög kærkomin. En ég held engu að síður að við megum ekki gleyma að horfast í augu við viss neikvæð áhrif sem mjög auðveldlega geta komið fram og eiga áreiðanlega eftir að koma fram á næsta ári. Í fyrsta lagi þekktu menn gamla skattkerfið mjög vel og vissu að hverju þeir gengu þar ár hvert þegar var verið að leggja á skatta miðað við þær tekjur sem þeir höfðu á fyrra ári. Það sem getur gerst í staðgreiðslukerfi er einfaldlega að verði mikil verðbólga hér, sem allt virðist nú benda til, því miður, að verði á næsta ári, er mjög fljótt í að skattbyrði verði verulega hærri með staðgreiðslukerfi skatta en var með gamla kerfinu. Þannig höfum við látið reikna út áhrif verðbólgu með því að taka nokkra ákveðna markhópa skattgreiðenda, t.d. fjölskyldu með eða án húsnæðisbóta, og kannað hvernig skattbyrði þessarar fjölskyldu hefði orðið miðað við gamla skattkerfið og borið það saman við skattbyrðina eins og hún verður í staðgreiðslukerfinu miðað við mismunandi verðbólgustig. Það kemur þannig út að þegar verðbólgan er farin að nálgast 25 og 30% og þar yfir, og því miður verð ég að endurtaka að það er ýmislegt sem bendir til þess að þetta geti einmitt orðið verðbólguþróunin á næsta ári, þá er alveg ljóst að skattbyrðin fyrir meginþorra skattgreiðenda verður meiri í staðgreiðslukerfinu en í gamla kerfinu. Þessi skattkerfisbreyting hefur fyrst og fremst verið seld launþegum með þeim slagorðum að hér væri um mikla einföldun á skattkerfinu að ræða og mun auðveldara væri fyrir launþega að fylgjast með sköttum sínum, hvað þeim bæri að greiða í skatta og hvaða tekjur þeir hefðu til ráðstöfunar að greiddum sköttum. Það er alveg rétt að í gamla kerfinu var þetta ekki eins ljóst. Þó má segja að langflestir launþegar greiddu einhvers konar staðgreiðsluskatt í gamla kerfinu vegna þess að atvinnurekendum var skylt að halda eftir af launum vegna fyrirframgreiðslu skatta fyrri hluta árs og seinni hluta árs eftir að álagningin var ljós bar atvinnurekendum að halda eftir af launum launþeganna skatthlutanum. Þannig er þetta í sjálfu sér ekki mjög mikil breyting fyrir langflesta launþega að öðru leyti en því að ég tel að margir munu vakna upp við vondan draum þegar þeir skyndilega ekki njóta skattlausu mánaðanna, þ.e. janúar og júlí, sem mjög margir launþegar notuðu einmitt í gamla kerfinu til að rétta við fjárhag sinn. Það var mjög algengt að menn gátu loksins andað aðeins léttar einmitt í janúar og svo aftur í júlí og þannig náð áttum á nýjan leik með því að notfæra sér þessa tvo skattlausu mánuði til að ná landi í skuldasúpunni sem því miður þjáir marga launþega hér á landi vegna allt of lágra launa. En eins og ég hef sagt eru líkur á því að skattbyrði í nýja kerfinu verði óþarflega há og mun hærri en í gamla kerfinu strax og verðbólgan fer á hreyfingu. Þá er ég ekki viss um að hvernig skattbyrðin dreifist á mismunandi launþega í samræmi við tekjur þeirra sé sanngjarnt eða hvort hún gæti ekki öllu heldur verið sanngjarnari, svo að ég orði það þannig. Við höfum látið kanna ýmsar leiðir. M.a. höfum við athugað hvaða áhrif það hefði að breyta bæði persónuafslætti og heildarskattprósentu frá því sem liggur fyrir í frv., en þær tölur voru reyndar orðnar nokkuð ljósar á síðasta þingi. Í frv. er gert ráð fyrir að persónuafslátturinn, sem hver einstaklingur fær til frádráttar sköttum þegar búið er að reikna þá út, verði um það bil 14 700 kr., þegar búið er að reikna persónuafsláttinn út miðað við 1. des. í ár, og skattprósentan, sem einnig inniheldur útsvarið til sveitarfélaganna, hefur endað í tölunni 35,2%. Þetta þýðir ákveðinn feril skattbyrði miðað við mismunandi tekjur einstaklinga og sambýlisfólks. Það væri hægt að hugsa sér að auka persónuafsláttinn verulega, t.d. fara með hann upp í 30 þús. kr., og auka skatthlutfallið samtímis því. Þannig höfum við skoðað mismunandi ferla fyrir skattbyrði sem fall af tekjum miðað við tölur eins og ég gat um, 30 þús. kr. í persónuafslátt og 45–48% heildarskattálagningu. Slíkir skattbyrðisferlar virðast koma mun sanngjarnar út fyrir launþega og sérstaklega lágtekjufólk því að þeir eru að því leyti frábrugðnir þeim skattbyrðarferli sem frv. gerir ráð fyrir að þar verða almennar launatekjur nánast skattlausar, skattleysismörk verða nærri 80 þús. kr. fyrir einstaklinga, en skattbyrðin eykst verulega hjá þeim sem hafa tekjur umfram við skulum segja 1,8 til 2 millj. kr. á ári. Nú er það að vísu rétt, en við höfum ekki haft nægilegar upplýsingar þó að þær liggi nú orðið fyrir í áliti milliþinganefndar, að hafa þarf inni í þessum útreikningum sem hliðarskilyrði að ríkissjóður skuli ná inn sömu skatttekjum í báðum tilvikum, þ.e. með þeim skattferli sem lagður er til grundvallar í frv. og þeim skattferlum sem við höfum verið að skoða. En þar er einmitt komið að kjarna málsins. Um árabil hafa stjórnmálaflokkarnir, a.m.k. sumir hverjir, lofað því að almennar launatekjur skuli verða skattlausar. En ég er ansi hræddur um að með staðgreiðslukerfinu takist að loka fyrir þann möguleika í eitt skipti fyrir öll. Ég er hræddur um að við eigum aldrei eftir að heyra framar í kosningabaráttunni loforð sem þessi, að launamannaskatturinn skuli burt. Einkum hefur Sjálfstfl. verið duglegur við að lofa þessu í undanförnum kosningum og hafa þeir tekið ýmis heljarstökkin til að reyna að sýna kjósendum fram á að þetta markmið hafi náðst. Það er hins vegar víðs fjarri að þetta markmið hafi náðst. Eftir sem áður verða miðlungs launatekjur með töluvert þungri skattbyrði. Við höfum lagt fram brtt. við frv. í hv. Nd. og við höfum leyft okkur að endurflytja þessar brtt. við frv. í hv. Ed. Langar mig til að greina í örstuttu máli frá þeim hugmyndum sem liggja til grundvallar brtt. Okkur þótti í fyrsta lagi að 2. gr. frv., þar sem er verið að fjalla um gjafir til líknarstofnana og ýmissa annarra stofnana sem gætu orðið skattlausar, væri dálítið illa orðuð þannig að það væri ekki alveg ljóst hvernig ætti að túlka hana. En þetta er ekki mikið ágreiningsmál af okkar hálfu. Hins vegar höfum við lagt til viðamikla breytingu á 5. gr. þar sem við leggjum til að persónuafsláttur færist óskertur milli maka. Þetta á ekki síst við þegar um er að ræða að annar makinn sjái um heimilið og hinn makinn um að afla allra tekna fyrir heimilið. Þar teljum við rétt og skynsamlegt að persónufrádráttur þess makans sem ekki hefur neinar atvinnutekjur færist óskertur yfir til hins makans sem aflar teknanna. Nú er okkur tjáð að þetta kosti ríkið of mikið þannig að það sé alveg fráleitt að gera þetta. Eins og frv. gerir ráð fyrir færast 80% af ónýttum persónuafslætti makans til þess maka sem hefur allar tekjurnar. Það mun vera allt of dýrt að færa þennan persónuafslátt yfir að fullu. Það skal viðurkennt að við höfum ekki látið reikna þetta út, enda gerum við ekki ráð fyrir því að þessar brtt. okkar verði samþykktar, en þær eru samt settar hér fram í þeim tilgangi að vekja menn til umhugsunar. Ég er ekki í nokkrum vafa um að á næsta þingi munum við eiga eftir að slást við staðgreiðslufrv. einu sinni enn vegna þess að þá koma í ljós alls kyns agnúar og ambögur sem mönnum hafa yfirsést. Þá liggur reynslan fyrir eftir eitt ár og ég er ekki í nokkrum vafa um að við þurfum enn á ný að taka til við að lagfæra lög nr. 75 frá 1981, um tekju- og eignarskatt, með síðari breytingum, og lagfæra ýmsa þá agnúa sem kunna að koma í ljós þegar reynslan kemur fram. Þá höfum við lagt til að það verði alvarlega hugsað um að foreldrar njóti barnabóta og barnabótaauka fyrir börn sem eru á heimili þeirra allt fram til 18 ára aldurs. Þetta er í samræmi við þá þjóðfélagsbreytingu, sem er að eiga sér stað núna seinni árin, að börn og unglingar dveljast lengur á heimilum en var fyrir við skulum segja 10–15–20 árum. Þetta er vegna þess að húsnæðisvandamál ungs fólks eru orðin svo gífurleg að ungt fólk reynir að vera eins lengi heima og það getur. Það er eðlilegt vegna þess að 16–18 ára unglingar eiga ekkert heimangengt. Þeir geta hvergi fengið húsnæði sem er viðráðanlegt fyrir þá. Það segja allir sem ég hef talað við að það sé sameiginleg reynsla þeirra að börnin dveljast nú orðið lengur á heimilum en var fyrir svo sem 10–15 árum. Þarna hefur orðið mjög merkileg breyting sem ég tel að stafi af því að húsnæði er orðið svo miklu, miklu dýrara en var áður. Þess vegna væri ekkert á móti því að láta heimilin njóta góðs af þessu, enda er það ljóst að börn eru lengur á framfæri fjölskyldna sinna en var áður. Þá höfum við lagt til, reyndar var það tillaga sem hv. 5. þm. Reykv. Albert Guðmundsson, þáv. fjmrh., beitti sér fyrir, að fólk sem er að ljúka starfsævi sinni þyrfti ekki að greiða skatta af síðasta starfsári sínu. Í staðgreiðslukerfinu er ekki gert ráð fyrir þessu því þeir sem eru að ljúka starfsævi sinni greiða staðgreiðsluskatt af síðustu tekjum sínum. Ég sé ekki að það sé neinn munur þarna á. Hvort menn greiða skattinn eftir á eða þeir greiða hann samtímis því að þeir afla teknanna síðasta starfsárið skiptir í mínum huga ekki meginmáli. Ég tel þess vegna, og við höfum lagt fram brtt. þar að lútandi, að maður sem er að ljúka starfsævi sinni eigi rétt á því að fá endurgreiddan þegar greiddan tekjuskatt síðustu tólf mánuði fyrir starfslok. Ég þykist vita að viðbrögð stjórnarliða verði með þeim hætti að þetta sé allt of dýrt og komi ekki til greina. Gott og vel. Við því er ekkert að gera. En ég vonast þá til þess að menn hugsi um þessar hugmyndir og velti þeim fyrir sér því eins og ég gat um er alveg ljóst að við þurfum áreiðanlega að taka til við að gera ýmsar breytingar á þessum sömu lögum á næsta haustþingi.



Herra forseti. Eins og fram kom í máli mínu í morgun tel ég mikilvægt að þessu máli verði hraðað í gegnum þingið áður en því lýkur núna fyrir jólahléið. En ég vil þó í stuttu máli kynna þær hugmyndir sem Kvennalistinn hefur komið fram með í málinu til að reyna að hafa áhrif til að bæta það. Það var nokkuð vel unnið að því í Nd. Okkur hefur gefist mun skemmri tími til þess í Ed. vegna ýmissa aðstæðna. En hv. þm. Kristín Halldórsdóttir skilaði nál. þar sem hún átti aðild að fjh.- og viðskn. Nd. Í þessu nál. kom fram að þótt kvennalistakonur hefðu verið fylgjandi því og hafa reyndar verið fylgjandi því lengi að staðgreiðslukerfi skatta yrði komið á höfðum við ýmislegt við þá lagasetningu að athuga sem samþykkt var á þinginu í fyrra og studdum að heildarendurskoðun skattalaganna fylgdi í kjölfarið á þeirri samþykkt, en henni hefur því miður verið slegið á frest og teljum við það miður. Við áttum reyndar fulltrúa í milliþinganefndinni, eins og kom fram hjá mér í morgun, og hennar mat og okkar var að margt hefði tekist að færa til betri vegar í þeirri nefnd, en eins og kom fram í þeim fyrirvara sem ég las í morgun, sem fulltrúi Kvennalistans hafði um álit nefndarinnar, voru þar nokkur atriði sem ekki náðist samstaða um og önnur sem fékk ekki að reyna á vegna tímaskorts og einnig vegna skilgreiningar á hlutverki nefndarinnar. Meiri hluti milliþinganefndarinnar taldi nefnilega ekki í sínum verkahring að fjalla um hátekjuskatt né heldur skattlagningu á fjármagns- og eignatekjur, en þetta voru að okkar mati vænlegar fjáröflunarleiðir fyrir ríkissjóð. Auk þessa gerði fulltrúi Kvennalistans ágreining um tilhögun barnabótagreiðslna og framreikning persónuafsláttar sem ég mun víkja lítillega að síðar. Við afgreiðslu frv. í Nd. freistaði Kvennalistinn að fá fram þær lagfæringar á lögunum sem við teljum brýnar um leið og við áréttuðum þá skoðun að endurskoðun skattkerfisins í heild væri nauðsynleg. Í brtt., sem við höfðum lagt fram bæði í Nd. og einnig nú í Ed. og ég kynnti á fundi nefndarinnar áðan, felast eftirfarandi atriði: Skattþrepin verði tvö þar sem tekjur yfir 2,5 millj. kr. á ári bera 33% tekjuskatt. Jafnframt höfum við lagt fram frv., í þessari deild er það á þskj. 423, um mishátt útsvar eftir tekjum þar sem heimilt verður að leggja allt að 9% útsvar á tekjur yfir 2,5 millj. kr. á ári. Meðflm. minn að þessu frv. hér í deildinni er Danfríður Skarphéðinsdóttir, þingkona Kvennalistans. Þetta gefur svigrúm til að hækka persónuafslátt um 5000 kr. á ári. Í öðru lagi leggjum við til að barnabætur verði greiddar til móður ef barnið er í hennar umsjá, annars þeim sem því hlutverki gegnir. Rökin fyrir þessu eru þau að barnið er í flestum tilfellum fyrst og fremst í umsjá móður. Hún þekkir þess vegna þarfir þess, veit hvað barnið vanhagar um, það sem má kaupa fyrir peninga. Hún tekur einnig á sig ómælda vinnu, sem hvergi er metin til launa, og er oftast sú sem verður fyrir tekjutapi vegna umönnunar barnsins. Og hverjar sem aðstæðurnar eru er móðirin jafnan undantekningarlaust tekjulægri en faðirinn. Að auki er hagræði að því að greiða barnabætur út óskiptar þar sem útsendingar verða falsvert færri. Ræddi ég þetta við fulltrúa fjmrn. og ríkisskattstjóra í nefndinni áðan og sáu þeir engan meinbug á þessari ráðstöfun, en töldu þetta vera pólitíska ráðstöfun fyrst og fremst en ekki ákvörðun embættismanna. Við höfðum í hyggju að flytja brtt. einnig um að endurskoða upphæðir persónuafsláttar og barnabóta mánaðarlega en ekki tvisvar á ári eins og gert er ráð fyrir, en það getur munað skattgreiðendur talsverðri upphæð hvor aðferðin er notuð. Reyndar flutti hv. þm. Kristín Halldórsdóttir dæmi þess í máli sínu við umræðu um frv. í Nd., þar sem hún hafði látið reikna út hvernig munurinn á þessum tveimur aðferðum hefði verið á árinu 1983 og mætti að sjálfsögðu taka önnur ár til viðmiðunar. En ég vil stuttlega gera grein fyrir því. Það var að vísu dálítið sérstakt ár og ástæða til þess að skoða það. Persónuafsláttur hefði orðið það ár á mánuði að meðaltali um 4825 kr. ef mánaðarleg endurskoðun hefði verið notuð, en 4065 ef endurskoðað hefði verið tvisvar á ári eins og frv. gerir ráð fyrir. Frá upphafi til loka þess árs munar því um 18,67%, til að vera nákvæm, sem persónuafslátturinn hefði orðið hærri ef hann hefði verið reiknaður mánaðarlega en ef hann hefði verið endurskoðaður aðeins tvisvar á ári eins og frv. gerir ráð fyrir. Munurinn hefði verið um 9000 kr. Þannig mætti reyndar skoða þetta út frá ýmsum árum, en ég læt þetta nægja tímans vegna. Við styðjum því þær till. sem liggja fyrir um þann hátt á endurskoðun. Að þessum till. okkar samþykktum leggjum við til að frv. verði samþykkt þó við hefðum í sjálfu sér ýmislegt við það meira að athuga. Í brtt. sem við hv. þm. Danfríður Skarphéðinsdóttir flytjum við frv., þær eru á þskj. 413 hér í deildinni, leggjum við til að á eftir 5. gr. frv. komi ný grein svohljóðandi: "67. gr. laganna orðist svo: Tekjuskattur manna, sem skattskyldir eru skv. 1. gr. laga þessara og hafa verið heimilisfastir hér á landi allt tekjuárið, skal reiknast af tekjuskattsstofni þeirra skv. 1. og 3. tölul. 62. gr. í tveimur þrepum sem hér segir: 1. þrep: Af þeim hluta tekjuskattsstofns, sem ekki er yfir 2 500 000 kr., reiknast 28,5%. 2. þrep: Af þeim hluta tekjuskattsstofns, sem er umfram 2 500 000 kr., skal reikna 33%. Frá þannig reiknaðri fjárhæð dregst persónuafsláttur skv. A-lið 68. gr. og sjómannaafsláttur skv. B-lið 68. gr. Sú fjárhæð, sem þannig fæst, telst tekjuskattur ársins. Tekjuskattur af þeim tekjum barna, sem um ræðir í 2. mgr. 65. gr., skal vera 4% af tekjuskattsstofni og skal barn ekki njóta persónuafsláttar." Í 2. tölul. gerum við brtt. við 6. gr. Þar leggjum við til að persónuafsláttur manna verði hækkaður úr 158 820 í 163 820 kr. Við 9. gr., sem nú er orðin eftir meðferð frv. í Nd., þar sem fjallað er um barnabætur og barnabótaauka, leggjum við til að 4. mgr. A-liðar orðist svo: "Framfærandi samkvæmt þessum staflið er móðir barnsins ef barnið er í hennar umsjá, annars sá sem gegnir því hlutverki. Sá er greiðir meðlag með barni telst ekki framfærandi í þessu sambandi." Ég hef áður rökstutt af hverju við viljum að þetta fé renni fyrst og fremst til móður og ég mun ekki orðlengja um það. Í b-staflið leggjum við til að 5. mgr. A-liðar falli brott, en hún hljóðar svo: "Hjón, sem skattlögð eru skv. 63. gr., teljast bæði framfærendur og skiptast barnabætur milli þeirra til helminga. Hið sama gildir um sambýlisfólk sem uppfyllir skilyrði 3. málsgr. 63. gr., enda þótt það óski ekki að vera skattlagt skv. þeirri grein." Þetta varðar aftur þá hugmynd að barnabæturnar renni beint til móður. Í staflið e leggjum við til að 8. mgr. A-liðar orðist svo: "Barnabætur greiðast til framfæranda barns að því marki sem eftirstöðvum nemur þegar frá hafa verið dregin vangoldin þinggjöld og sveitarsjóðsgjöld framfærandans" - Orðið "framfærandans" bætist sem sé inn í málsgreinina. - "frá fyrri árum svo og ógreidd álögð gjöld sama árs." Þarna viljum við takmarka þannig að vangoldnar skuldir eigi einungis við móður barnsins eða þann framfæranda sem þiggur barnabætur samkvæmt okkar skilgreiningu, að þar eigi ekki aðrir í hlut. Einnig getur oft verið um að ræða að atvinnurekendur eigi vangoldnar skuldir og það bitni síðan á barnabótum móður. Í d-staflið leggjum við til að í stað orðanna "framfæri hjóna" í 4. mgr. B-liðar komi: heimili. Þetta varðar sömu hugmynd. Í e-staflið leggjum við til að 5. mgr. B-liðar orðist svo: "Framfærandi skv. þessum staflið er móðir barnsins, ef barnið er í hennar umsjá, annars sá sem gegnir því hlutverki. Sá er greiðir meðlag með barni telst ekki framfærandi í þessu sambandi." Í f-staflið er lagt til að 6. mgr. B-liðar falli brott, en hún er mjög samhljóða því sem við gerðum tillögu um í 5. málsgr. A-liðar og mun ég ekki hirða um að lesa hana aftur. Og í síðasta lagi g-stafliður. Fyrir aftan orðið orðið "sveitarsjóðsgjöld" í 8. málsgr. B-liðar komi: framfærandans. Hér er aftur um að ræða sömu hugmynd. Fleiri brtt. höfum við ekki gert, en áskiljum okkur vitanlega rétt til að styðja brtt. annarra sem ganga í þá átt sem okkur finnst vera til bóta á frv. Ég minntist á það þegar ég vitnaði til nál. hv. þm. Kristínar Halldórsdóttur frá Nd. að við flyttum frv. til laga á þskj. 423, Danfríður Skarphéðinsdóttir og ég. Þetta er reyndar frv. til laga um breytingu á lögum nr. 73/1980, um tekjustofna sveitarfélaga, sbr. lög nr. 38/1987. 1. gr. frv. hljóðar svo: "1. mgr. 25. gr. laganna orðist svo: Útsvar skal vera ákveðinn hundraðshluti af tekjum hvers almanaksárs, en má þó eigi vera hærra en 7,5% af tekjum manna með allt að 2,5 millj. kr. á ári og allt að 9% af tekjum manna með yfir 2,5 millj. kr. ári. 2. gr. Lög þessi taka gildi 1. janúar 1988." Í grg. frv. stendur að skv. núgildandi lögum sé innheimt útsvar ákveðinn hundraðshluti af tekjum og gildir þá einu hvort um háar tekjur eða lágar er að ræða. Sama er um tekjuskattinn. Núgildandi lög kveða á um eina og sömu skattprósentu á háar tekjur sem lágar. Kvennalistinn telur eðlilegt að beita skattalögum til tekjujöfnunar í þjóðfélaginu og leggur því til að skattþrepin verði tvö, bæði við álagningu útsvars og tekjuskatts. Kvennalistinn flytur brtt. við 179. mál, frv. um breytingu á tekjuskattslögunum. Till. felur í sér að greiddur verði 33% skattur af hæstu tekjum, þ.e. af tekjuskattsstofni yfir 2,5 millj. kr. á ári. Frv. sem hér er fram borið gerir svo ráð fyrir að útsvar af hæstu tekjum geti orðið allt að 9%. Samtals gæti því álagning á hæstu tekjur orðið 42%, en samanlagður tekjuskattur og útsvar á tekjur þar fyrir neðan getur numið allt að 36% skv. ákvæðum núgildandi laga. Það væri ýmislegt fleira, herra forseti, sem ég hefði kosið að ræða við þessa umfjöllun málsins í deildinni, en ég vil ekki lengja mál mitt né tefja meðferð þessa máls og læt því nægja að kynna þessar till. okkar í örstuttu máli í þeirri von að þær megi hafa einhver áhrif á skoðanamyndun þeirra þm. sem eiga eftir að greiða atkvæði um frv. Ég vil því ekki tefja málið lengur og læt þetta nægja. Lýk ég svo máli mínu.



Hæstv. forseti. Ég ætla aðeins að gera smáathugasemd. Það frv. sem hér liggur frammi er að vissu leyti til bóta og getur í flestum kringumstæðum komið fólki mjög vel. En ég óttast að þetta frv. hafi í för með sér skattahækkanir. Við 1. umr. rökstuddi ég það nokkuð og ætla við þessa umræðu að lýsa þeirri skoðun minni að ég mun ekki greiða atkvæði með þessu frv., en ég mun heldur ekki greiða atkvæði á móti því heldur sitja hjá við atkvæðagreiðslu. Ég byggi þetta einkum á því, sem ég sagði aðan, að ég hef vissa trú á að þetta leiði til aukningar á sköttum. Þetta er það eina sem ég vildi koma að hér og skýrir það sjónarmið mitt við atkvæðagreiðslunni sem fram fer