Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hefði kosið að fleiri af hv. þm. væru viðstaddir. Ég er ekki hér með neina till., heldur stutt mál um áfengisböl og vandamál þeirra samtaka sem berjast gegn því. S.l. fimmtudag tók ég ásamt þrem öðrum þm. boði Landssambands gegn áfengisbölinu að sitja fund, er haldinn var að Hótel Loftleiðum, þar sem áfengisvandamál þjóðarinnar voru rædd af reynsluríku fólki og fagmönnum í baráttu okkar gegn áfengisbölinu, sem lýstu aðdraganda að drykkjusýki frá fyrsta sopa þar til neysla áfengis verður að ávana og vandamáli, bæði einstaklingsins og þjóðfélagsins. Það var fróðlegt að hlusta á Jóhannes Bergsteinsson lækni, Tómas Helgason lækni og Ólaf Hauk Árnason áfengisvarnaráðunaut. Þeir lýstu störfum sínum og niðurstöðum. Kom fram í málflutningi þeirra allra, að tilfinnanlega skortir fjármagn til þess að vinna fyrirbyggjandi störf. Allir þeir, sem töluðu á þessum fundi, beindu þeirri ósk til Alþ. að sýna skilning á þessu þjóðarböli með því að styrkja víðtækari fyrirbyggjandi starf gegn neyslu áfengis, bæði í skólum landsins og vísindalegar rannsóknir. Tekjur ríkisins af áfengissölu eru ótrúlega miklar. Því spyr ég: Væri ekki hægt að taka myndarlegan hundraðshluta af þeim til byggingar og rekstrar leitarstöðva sem hefði að aðalmarkmiði fyrirbyggjandi starfsemi á breiðum grundvelli? Mér er ljóst að ríkissjóður þarf sínar tekjur. En varla erum við svo háð tekjum af áfengi að ef hluti ágóðans færi til áfengisvarna mundi það setja ríkissjóð úr skorðum. Sé það hins vegar staðreynd erum við illa á vegi stödd. Fjárlög eru nú í smíðum. Fjvn. situr að störfum. Ég kem því hér með á framfæri við þm., að góðir læknar og margt áhugafólk vinnur merkileg störf í baráttunni við eitt mesta böl þjóðarinnar, áfengisbölið. Þetta fólk þarf á aðstoð fjárveitingavaldsins að halda og nú þegar. hetta fólk lítur til Alþ. í von um skilning og forustu. Barátta þess er hörð. Við megum ekki bregðast þeim vonum sem tengdar eru við störf okkar á Alþ. í þessum málum. Við verðum að taka saman höndum og snúast gegn þessum vanda, - vandanum sem fæðir af sér afbrot og ólgu í þjóðfélaginu. Ég held að við gerum það best með samstöðu við þær forustusveitir sem berjast gegn þessu böli úti í þjóðlífinu. Vona ég að sá boðskapur, sem þessum fáu orðum er ætlað að flytja, nái til alþm. almennt og þá ekki síst þeirra sem fara með fjárveitingavaldið.



Herra forseti. Ég átti þess ekki kost að sitja þessa ráðstefnu, en þetta er að sjálfsögðu mikið merkismát og mikið heilbrigðismál og eitt af okkar allra stærstu félagslegu vandamálum. Vegna þess að hér var minnst á fjárskort þeirra sem að þessum málum vinna, þá langar mig til að vekja athygli á því, að á næstsíðasta þingi flutti ég frv. um tekjustofn til áfengisvarna sem átti að verða á þá lund að greiða 100 kr. af hverri þriggja pela flösku sem seld væri af Áfengisverslun ríkisins. Þetta frv. fékk allsögulega afgreiðslu. Það var samþ. í Ed., en var svo vísað til ríkisstj. frá Nd. Það liggur því í athugun hjá ríkisstj. Ég fyrir mitt leyti held að markaður tekjustofn í þessu skyni sé það mesta öryggi sem við getum fengið fyrir þessar áfengisvarnir til þess að tryggja fjárhag þeirra. Það hefur margsinnis sýnt sig að veiting á fjárl. er erfið. Við höfum haft Gæsluvistarsjóð á annan tug ára a.m.k. og framlög úr Gæsluvistarsjóði hafa hvergi nærri fylgt verðlagi, og enda þótt allmikið hafi verið hækkuð nú síðustu tvö ár sú fjárhæð sem úr Gæsluvistarsjóði kemur til áfengisvarna, þá er fjarri því að það sé nóg. Eitt af því, sem getið var um í þessu frv., var að það skyldi setja á stofn eins konar slysavarðstofu fyrir bráða áfengissjúklinga. Það álít ég vera eitt af okkar stærstu verkefnum, að koma á eins konar slysavarðstofu þar sem hægt er að taka á móti þeim sem eru í vímu, annaðhvort vegna neyslu áfengis eða fíkniefna. Þetta er í raun og veru sjálfsagður hlutur og nauðsynin er mikil. Slysavarðstofan hér í Reykjavík er gersamlega að kikna undan þessu verkefni, vegna þess að hún neyðist til þess að taka við þessu fólki án þess að vera undir það búin. En það er mitt mat á þessu, að þessi mál yrðu best leyst með því að fá þeim markaðan tekjustofn og áhugafélög fengju það verkefni að sjá um þær fyrirbyggjandi aðgerðir, sem nauðsynlegar eru, og koma á stofn þessari slysavarðstofu sem ég tel algera nauðsyn. Þá á ég von á því, að þegar Vífilsstaðahælið er nú tekið til starfa, þá mundu þessi mál a.m.k. komast á allmiklu betri rekspöl en nú er í dag.



Herra forseti. Við erum hér á Alþ. fremur fáliðaðir sem viljum reyna að takast á við þann mikla vanda sem fylgir neyslu áfengis. Þó reikna ég með að það væri hægt að sameina þá krafta betur og tryggja meiri fjárveitingu í þessu efni. Sú ráðstefna, sem haldin var hér fyrir skömmu, er áreiðanlega góður vettvangur til að halda áfram á og taka þetta mikla vandamál nýjum tökum og líta á það sem sjúkdóm, ekki sem slæman vana, að neyta áfengis. Þetta er sjúkdómur hjá því fólki sem fyrir þessu fellur. Þannig líta margar þjóðir á vandamálið í dag. Og ef það verður viðurkennt hér á Alþ. einnig að þetta sé sjúkdómur sem þarf að fást við, þá er ekki hægt annað en veita nægilegt fjármagn til að berjast gegn þessum sjúkdómi, alveg eins og við gerum á öðrum sviðum heilbrigðísþjónustunnar. Það er gott og blessað út af fyrir sig að reisa sérstök hæli, en miklu betra er að hafa fyrirbyggjandi ráðstafanir, eins og við margir teljum að sé of lítið gert að í dag. Ég vil eindregið hvetja til þess, að við lítum á þetta vandamál sem stórt vandamál, en ekki einangruð atriði þess, að menn hafi fallið fyrir einhverju sem er slæmt, einhverjum sérstökum vímugjafa. Menn, sem verða drykkjusjúklingar, eru hreinir sjúklingar og það á að líta á þá sem slíka. Endurhæfing er auðvitað mjög mikilvæg og mjög ánægjulegt að það skuli takast að koma mönnum á rétta leið aftur. En Alþ. verður að líta á þetta í miklu víðara ljósi. Það er ekki hægt annað. Og við verðum að rétta því fólki hjálparhönd sem enn berst við þetta mikla vandamál. Böl í heiminum er svo yfirþyrmandi, þar sem þetta kemur upp, að það tekur engu tali og ekki hægt að skýra frá því hér. Það vita allmargir alþm. sem hafa fengið að kljást við þennan vanda eða verið beðnir að liðsinna í því efni, að það verður aldrei of mikið gert. Ríkissjóður hefur nú um 10% af sínum tekjum í gegnum áfengið, að því er séð verður, a.m.k. á pappírunum. Áfengisbölið kostar þjóðfélagið óhemjumikið fjármagn beint í löggæslu og margs konar afbrotum. Við verðum að rísa gegn þessu vandamáli, og það er ekki hægt annað en takast á við þetta með rausnarlegri fjárveitingum en verið hefur. Fastur tekjustofn getur veríð góður út af fyrir sig, en við verðum að sýna meiri rausn í sambandi við afgreiðslu fjárlaga til þess að mæta þessu vaxandi vandamáli í þjóðfélaginu.



Herra forseti. Ég vil aðeins taka undir með þeim ræðumönnum sem hafa minnst á þetta mikla vandamál okkar sem - eins og kom hér fram - er bæði heilbrigðismál og félagsmál. Þetta er vandamál vegna þeirra mörgu einstaklinga sem lenda í ógæfu af völdum áfengisins. Það hefur verið minnst hér á að það þurfi meira fjármagn til að berjast á móti neyslu þess og reyna að leysa vanda þeirra sem eru orðnir því háðir. Ég get vissulega tekið undir það. En mér finnst þó að það sé fyrst og fremst eitt sem muni þarna hafa a.m.k. mest áhrif, og það er að þjóðfélagið skipi áfenginu á sama bekk og þeim ávana- og fíkniefnum sem nú er verið að berjast gegn að nái fótfestu í landinu. Mér er það ljóst að slíkt verður ekki gert með löggjöf í skjótri svipan, og ég er ekki að meina það, heldur að viðhorf fólks til áfengis verði það sama og til þessara ávana- og fíkniefna, þannig að það verði talið sjálfsagt að berjast gegn neyslu þess og þar eigi ríkisvaldið að ganga á undan. Við vitum að neysla áfengis er nú talin sjálfsögð og eðlileg, og á meðan svo er er ég hræddur um að við eigum alltaf í höggi við þetta vandamál og það verði erfitt fyrir okkur að komast hjá því að það verði nokkuð stór hluti fólks, sem lendir í algerum vandræðum vegna neyslu þess.



Herra forseti. Tilgangur minn með því að vekja athygli á þessum fundi Landssambands gegn áfengisbölinu var sá, að draga athygli að þessu máli, því að allir erum við sammála um að þetta er hvað stærsta vandamálið sem við höfum við að glíma, ekki bara hér í Reykjavík, heldur um land allt. Og þó nokkur árangur hafi náðst hjá þeim mönnum sem starfa á vísindalegan hátt að fyrirbyggjandi aðgerðum gegn þessu böli, þá skortir þar samtakamátt vegna þess að þessi samtök eru févana. Það er rétt að það komi fram, að meðlimir þessara samtaka eru 30 landssamtök sem að mínum dómi spanna yfir flestalla landsmenn. Ég held að Alþýðusambandið sé í þessu sambandi, Íþróttasambandið er í því, ungmennafélögin og 26–27 fleiri landssamtök. Ég vil þakka þeim hv. þm. sem hafa tekið hér til máls, því allt tal um þetta mál dregur athygli að því og stuðlar að því að árangur náist.