Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta litla frv. er gamall kunningi hér á hv. Alþ. og hefur gengið 10 ár í röð, svo að það ætti að vera orðið hv. þdm. nokkuð kunnugt. Eins og það ber með sér, er þarna um að ræða 40% hækkun á tekjum samkvæmt aukatekjul. frá 1921 og stimpilgjaldsl. Fjhn. þessarar d. hefur haft þetta mál til athugunar og mælir með því, að það nái fram að ganga. Nú þykir ekki fært að skerða tekjur ríkissj. að þessu leyti. Annars gæti það verið til athugunar fyrir hv. Alþ., hvort ekki væri réttara að breyta þessum skattaálögum, þ. e. að hækka þennan skatt, sem hér er um að ræða, samkv. aukatekjul. og stimpilgjaldsl., enda þótt stimpilgjaldið sé nokkuð hár skattur, en að vera þing eftir þing að framlengja þessa viðauka. En þetta mál hefur nú gengið í gegnum báðar d., og þykir ekki ástæða til að taka þetta frekar til athugunar. Ég vil svo fyrir hönd fjhn. leyfa mér að mæla með því, að frv. nái fram að ganga. En málið gæti verið til athugunar fyrir stj. til næsta þings.



Mér hefur verið bent á, að orðalag í síðustu málsgr. 14. gr. frv. geti ef til vill orkað tvímælis í framkvæmd, en þar segir svo: „Réttur til lífeyris samkvæmt þessari gr. fellur niður, ef hinn eftirlifandi maki gengur í hjónaband að nýju, en kemur aftur í gildi, sé hinu síðara hjónabandi slitið, enda veiti hið síðara hjónaband eigi rétt til lífeyris úr sjóðnum“. Ég hygg, að það sé skoðun n. allrar, að ekkjan eigi þess völ að kjósa um, hvort hún vill heldur njóta lífeyris samkv. fyrra eða síðara hjónabandinu, en hún geti hins vegar aldrei notið hvors tveggja í einu.



Ég vil þakka hæstv. forseta fyrir þá velvild, sem hann sýndi með því að fresta þessu máli, þegar það var tekið til 3. umr., eins og ég bað hann um, vegna þess að fram þurfti að fara athugun á frv. í því skyni að ganga úr skugga um, hvort lífeyrissjóður starfsmanna Reykjavíkurbæjar gæti runnið inn í sjóðinn. Nú hefur mér skilizt, að ef starfsmenn Reykjavíkurbæjar eigi ekki að missa töluverðs í, þurfi að gera verulega breyt. á þessu frv. Það má segja, að þetta mundi verða óhagstæðara að sumu leyti en núverandi skipun þessara mála, en að sumu leyti aftur hagstæðara. Það hefur nú ekki verið talið fært að umbylta grundvelli frv. með því að bera fram brtt. En það er ljóst, að ef úr því á að verða, að starfsmenn bæjarfélagsins gangi inn í sjóðinn, þarf allvíðtæka samninga við sjóðsstj. og starfsmennina sjálfa. Heppilegast mun væntanlega vera að bíða, þangað til frv. sjálft er komið í gildi, og væri þá hægt síðar að bera fram sérbrtt. heldur en breyta frv., eins og nú háttar til. Ég hef því horfið frá því ráði að bera fram brtt. að þessu sinni, en vænti þess, að síðar megi takast samkomulag um þessa sameiningu sjóðanna. Ég vil benda á það, að fyrirsögn frv. er villandi, þar sem talað er um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, en það skiptir raunar ekki neinu máli í þessu sambandi. Hins vegar ætla ég að leyfa mér að bera fram tvær brtt. við þessi tvö frv., sem hér liggja fyrir. Sú fyrri er við frv. um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, að við 8. gr. bætist, á eftir orðinu „ríkisábyrgð“, orðin „skuldabréfum bæjar- og sveitarfélaga“. Síðari brtt. er við frv. um lífeyrissjóð barnakennara og ekkna þeirra, að sams konar breyt. verði gerð á 6. gr. þess frv. Í till. felst, að fé þessara sjóða skuli einnig mega varðveita í skuldabréfum bæjar- og sveitarfélaga, jafnvel þó að þau hafi ekki ríkisábyrgð. Þetta ætti ekki að saka, því að sjóðsstjórnin hefur í hendi sér, hvort hún lánar út fé gegn slíkum skuldabréfum, ef hún telur þau ekki nægilega trygg. Nú er það svo, að bæjar- og sveitarfélög leggja fé til þessara sjóða, til dæmis fara þangað verulegar upphæðir frá Reykjavík, og sýnist þá ekki nema sanngjarnt, að sjóðirnir megi ávaxtast á þeirra skuldabréfum. Ég vil biðja hæstv. forseta að taka við þessum skrifl. brtt. mínum og mælast til þess við hv. d., að hún samþ. þær.

Forseti (StgrA): Hv. 6. þm. Reykv. hefur afhent mér skrifl. brtt., svo hljóðandi: [sjá þskj. 303]. Það þarf að veita tvenn afbrigði frá þingsköpum til þess, að brtt. þessa megi taka til meðferðar, og mun ég nú leita þeirra.

Forseti (StgrA): Það hefur enginn kvatt sér hljóðs, og er þá umr. lokið. Verður nú gengið til atkv.



Herra forseti. N. hefur athugað þetta frv., bæði eins og það var, þegar það kom frá flm. (á þskj. 44), og eins, eftir að því hafði verið breytt (á þskj. 167), og leggur n. til, að það verði samþ. óbreytt, eins og það kom hingað til d. Það var dálítið rætt um það í n., hvort það væri nauðsynlegt að setja inn breyt. um það, að sérstök hreppsfélög gætu notið þessara hlunninda, og að athuguðu máli leit n. svo á, að það væri innanhéraðsmál á milli hreppa og sýslun., og væri því ekki nauðsynlegt að setja um það sérstakt lagaákvæði. N. vill því mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það kom frá neðri deild.

Frsm. (Bjarni Benediktsson) : Allshn. hefur haft þetta frv. til athugunar, og eins og nál. ber með sér, stendur hún óskipt að því að mæla með, að það nái fram að ganga. Það var rædd aths., sem fram kom við 1. umr., en n. þótti ekki ástæða til að breyta frv. af þeim orsökum. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta mál, það var skýrt við 1. umr., en n. mælir einhuga með því og vonast til, að það verði samþ.



Ég hef ásamt hv. þm. Str. leyft mér að flytja þetta litla frv., og get ég alveg látið mér nægja að vísa til þeirrar stuttu grg., sem fylgir frv. - Ég býst við, að það sem ekki skiptar skoðanir um það, að það komi ekki til greina að láta kröfuréttindi, sem erlendir menn kunna að eiga á íslenzka ríkisborgara, sem hér eru búsettir, falla niður fyrir það ástand, sem skapazt hefur við styrjöldina. Hitt gæti fremur verið álitamál, hvernig úr þessu á að bæta. Hér hefur verið valin sú leið að láta fyrningartímann haldast óbreyttan, en aðeins kveða svo á, að þessar kröfur falli ekki niður, fyrr en ár er liðið, frá því að styrjaldarástandið er stöðvað og eðlilegar póstsamgöngur komnar á milli þessara landa og Íslands. Það hefði einnig verið hægt að fara hina leiðina að kveða svo á, að sá tími, frá því að póstsamgöngur stöðvuðust og þangað til þær verða teknar upp aftur, skyldi ekki teljast til fyrningartíma. Ég geri það að till. minni, að frv. verði vísað til hv. allshn., og ætlast ég þá til, að hún taki það til athugunar, hvor leiðin sé heppilegri. En mér fannst að athuguðu máli, að þessi leið, sem hér er valin, væri óbrotnari og eðlilegri, og hún á að tryggja kröfuhafa jafnvel og hin leiðin, því að eitt ár er nægur tími, til þess að kröfuhafi geti komið fram rétti sínum. Ég vil svo vænta þess, að frv. verði að lokinni umr. vísað til hv. allshn.

Flm. (Haraldur Guðmundsson) : Þetta frv. er fram komið í því skyni að reyna að bæta úr einum þætti þeirra vandræða, sem öngþveitið í húsnæðismálum bæjarins hefur skapað. Það er alkunnugt, að mikill skortur hefur verið á húsnæði nú um ára bil. Á því er ekki nema ein varanleg lausn til, þ. e. aukin bygging íbúðarhúsa og skömmtun húsnæðis. Og samfara þessu verður fólk, sem býr í nýjum húsum, að sætta sig við að borga gífurlega háa húsaleigu. Þetta er afar erfitt viðfangsefni, því að því verður ekki neitað, að húseigendur þurfa að leigja dýrt, því að húsbyggingar eru gífurlega dýrar. En vér þurfum ekki annað en líta á auglýsingar í blöðum til þess að sjá, að hér er komið út í öfgar og menn eru farnir að nota sér húsnæðisvandræðin. Í þessu frv. er lagt til, að stofnaður verði miðlunarsjóður húsaleigu og að úr honum sé greiddur sá hluti af húsaleigu í húsum byggðum eftir 1. jan. 1940, sem er umfram það, er greitt var fyrir sambærilegt húsnæði á þeim tíma. Í sjóð þennan renni þær auknu tekjur bæjarsjóðs Reykjavíkur og ríkissjóðs, sem leiðir af þeirri hækkun fasteignamats í Rvík, er gekk í gildi 1. jan. 1943. Það er erfitt að segja um útgjöld sjóðsins, en ætlazt er til, að ríkissjóður borgi, ef útgjöld verða umfram tekjur. Sá mismunur, sem verið hefur á aðstöðu þeirra, sem búa í nýjum húsum og gömlum, verður að hverfa, og er ætlazt til, að þetta frv. bæti úr því að verulegu leyti. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða meir um þetta að sinni, en óska, að frv. verði vísað til 2. umr. og allshn.

Flm. (Bjarni Benediktsson) : Ég get verið stuttorður. - Málefni það, sem hér er fram borið, er sjálfsagt sanngirnis- og hagkvæmnismál fyrir kaupstaði landsins miðað við önnur sveitarfélög, og ég efast ekki um það, að hv. Alþ. muni fúslega verða við því að láta kaupstaðina í þessu njóta jafnréttis á við aðra, enda má svo segja, eins og vikið er að í grg. frv., þar sem drepið er á landsréttardóma, að sjálfur hæstiréttur hafi kveðið upp úr um það, að löggæzlan sé málefni, sem ríkisvaldinu, en ekki einstökum sveitarfélögum beri að standa fjárhagslegan straum af, og Alþ. ætti ekki að láta undir höfuð leggjast að fylgja þeim leiðarvísi og þeim ábendingum hæstaréttar, sem með þessu hefur komið fram. Um þetta meginatriði frv. held ég, að allir sanngjarnir menn hljóti að vera sammála, og ég efast ekki um, að þetta frv. muni fá góðar undirtektir hér á hv. Alþ. Hitt er svo annað mál, að það má ef til vill deila um einstök atriði frv., eins og t. d. um það, hvernig skipun lögregluþjóna skuli komið fyrir, og ef til vill um það, hvort það sé rétt að setja einn lögreglustjóra yfir allt landið, eins og sagt var, að einn setudómari hefði viljað stíla sjálfan sig. Það gæti verið athugandi, hvort taka ætti upp slíka skipun, en það er aukaatriði, sem skiptir ekki miklu máli, en gæti verið til athugunar í n. Meginkjarni frv, er alveg ljós og sanngirnin svo bersýnileg, að ótrúlegt er, að um það verði deilt. Ég legg því málið óhikað á vald hv. d. án þess að fjölyrða um það frekar, ég get þar vísað til grg. Ég vil svo mælast til þess, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til, 2. umr. og allsherjarnefndar.