Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég mun nú gefa yfirlit yfir störf Alþingis: Þingið hefur staðið frá 10. des. til 21. des. 1979 og frá 8. jan. til 29. maí 1980, alls 155 daga. ÞINGFUNDIR hafa verið haldnir: Í neðri deild 91 Í efri deild 106 Í sameinuðu þingi 70 Alls 267 ÞINGMÁL og úrslit þeirra: I. Lagafrumvörp: 1. Stjórnarfrumvörp: a. Lögð fyrir neðri deild 44 b. Lögð fyrir efri deild 41 c. Lögð fyrir sameinað þing 2 87 2. Þingmannafrumvörp: a. Borin fram í neðri deild 22 b. Borin fram í efri deild 14 36 123 Úrslit urðu þessi: a. Afgreidd sem, lög: Stjórnarfrumvörp 52 Þingmannafrumvörp 11 63 b. Vísað til ríkisstjórnarinnar: Stjórnarfrumvörpum 2 Þingmannafrumvörpum 2 4 c. Ekki útrædd: Stjórnarfrumvörp 34 Þingmannafrumvörp 22 56 123 II. Þingsályktunartillögur: Bornar fram í sameinuðu þingi 62 Úrslit urðu þessi: Ályktanir Alþingis 15 Ekki útræddar 47 62 III. Fyrirspurnir Í sameinuðu þingi 44. Sumar eru fleiri saman á þingskjali svo að málatala þeirra er ekki nema 25 Allar voru fyrirspurnir þessar ræddar eða svarað skriflega nema einni, sem var tekin aftur. Mál til meðferðar í þinginu alls 210 Skýrslur ráðherra voru 8 Tala prentaðra þingskjala 655 Yfirlit þetta sýnir þann fjölda mála, sem lögð hafa verið fyrir Alþingi, það sem nú er að ljúka störfum, og hverja afgreiðslu þau hafa hlotið, en að öðru leyti segir það lítið um þingstörfin. Þegar þingið hófst skömmu fyrir jól sat að völdum starfsstjórn sem hafði ekki stuðning meiri hl. Alþingis. Tveir fyrstu mánuðir þingtímans fóru að mestu í viðræður utan þingfunda um myndun nýrrar ríkisstj. Þó voru á þeim tíma samþykkt allmörg ný lög sem meiri hl. þm. var sammála um að ekki mætti dragast að afgreiða. Við myndun ríkisstj. urðu miklar breytingar á skipan manna í fastanefndir þingsins og hafði það nokkur áhrif á störf sumra þeirra. En stærsta verkefnið, sem beið þá afgreiðslu, var setning fjárlaga sem dregist hafði þangað til, og var það aðalviðfangsefni þingsins fram að páskahléi. Síðan hefur verið unnið að afgreiðslu annarra efnahagsmála, svo sem vegáætlunar og lánsfjárlaga, auk margra annarra. Þar má m. a. nefna tvo lagabálka á sviði félagsmála: lög um öryggi og hollustuhætti á vinnustöðum og lög um Húsnæðisstofnun ríkisins. Í þinglokin komu landhelgismál einn sinni enn á dagskrá þar sem lögð var fram og samþykkt þáltill. um staðfestingu á samningum við Norðmenn um Jan Mayen. Þau mál, sem Alþingi hefur nú fjallað um, eru því fjölbreytt eins og jafnan áður og snerta hag og afkomu hvers Íslendings og þjóðarheildarinnar á margvíslegan hátt. Það er því eðlilegt að um þau séu skiptar skoðanir og ýmislegt gagnrýnt, bæði utan þings og innan. Slík gagnrýni er líka nauðsynleg, enda væri virðing Alþingis ekki mikil hjá þjóðinni ef ekki væri talið sjálfsagt að gera meiri kröfur til þess en tekst að uppfylla hverju sinni. Ég er líka sannfærður um að hjá hverjum þm. býr einlægur vilji og ósk um að lengra megi ná í framtíðinni. En að þessu sinni er löggjafarsamstarfinu lokið. Ég þakka hæstv. ríkisstj. og hv. alþm. ánægjulegt samstarf á þessu þingi og umburðarlyndi í minn garð. Sérstakar þakkir færi ég varaforsetum sem jafnan hafa veitt mér bestu aðstoð. Skrifurum þingsins þakka ég ágætt starf. Skrifstofustjóra og öllu starfsfólki Alþingis flyt ég kærar þakkir fyrir mikið og gott starf og ánægjulega samvinnu. Að lokum óska ég hv. alþm. og fjölskyldum þeirra gæfu og gengis og góðrar heimkomu og heimferðar. Það er von mín að öll megum við hittast heil til starfa á næsta þingi. Landsmönnum öllum óska ég árs og friðar.



Herra forseti. Í nafni okkar alþm. þakka ég hæstv. forseta fyrir góðar og hlýjar óskir í okkar garð. Jafnframt vil ég þakka honum einkar ánægjulegt samstarf, réttláta fundarstjórn og greiðvikni við okkur þm. Hið mjúkláta vald, sem hæstv. forseta er svo lagið að beita, hefur greitt fyrir störfum á annars nokkuð óvenjulegu þingi. Þá vil ég einnig nota þetta tækifæri til að flytja skrifstofustjóra Alþingis og starfsliði öllu okkar bestu þakkir fyrir vel unnin störf. Ég óska hæstv. forseta og fjölskyldu hans alls hins besta á sumrinu fram undan og vona að við hittum hann við góða heilsu á næsta þingi. Ég bið þingheim að taka undir þakkir og árnaðaróskir með því að rísa úr sætum. - 
            



Ég þakka hv. 3. þm. Reykn., Ólafi G. Einarssyni, fyrir hlý orð og vinsamleg í minn garð og minnar fjölskyldu. Einnig þakka ég hv. alþm. undirtektir þeirra og endurtek óskir mínar til hv. alþm.

Forseti Íslands (Kristján Eldjárn) Hæstv. ríkisstjórn og alþingisforsetar. Hv. alþingismenn. Hratt flýgur stund, það er gamall og nýr sannleikur. Á þessum þinglausnadegi er sú hugsun áleitin, þegar ég tala til yðar úr þessum ræðustóli í síðasta sinn, að því er ætla verður. Á þessum vettvangi er þetta kveðjustund. Ég hef sagt að tólf ár séu drjúgur hluti úr starfsævi manns, en nú finnst mér þau stundum eins og svipur einn. Allir kannast við þvílíkar sjónhverfingar, en almanakið segir sína sögu. Hver sá, sem býðst til að vera forseti Íslands ef landsmenn vildu svo hafa, mun gera sér grein fyrir því, að hann tekst á hendur mikla ábyrgð. Í þeirri ábyrgð felst meðal annars það að stuðla að stöðugleika í þjóðfélaginu með því að hverfa ekki á brott af neinni skyndingu ef ekkert óviðráðanlegt knýr til þess og ástæða er til að ætla að þorri landsmanna æski þess helst, að ekki sé breyting á gerð. Sú stund hlýtur þó alltaf að koma að einn leysi annan af hólmi. Nú finn ég og veit með sjálfum mér að nógu lengi er setið. Allt síðastliðið ár hef ég styrkst í þeirri vissu að ég ætti ekki að vera í framboði við forsetakosningarnar í sumar. Ég finn að persónulega er sú ákvörðun rétt, en hitt skiptir þó meira máli að ekki verður séð að hún gæti valdið neinu því sem þjóðinni stafaði hætta af. Tíð forsetaskipti eru ekki æskileg og ber margt til þess. Aldrei hefðum við hjón boðist til að vera húsbændur á Bessastöðum nema með þeim fasta ásetningi að skiljast ekki við þann vanda á neinn þann hátt sem kenna mætti við brotthlaup í ótíma. Nú þegar hillir undir eðlileg leiðarlok er mér það hugfró að okkur hefur auðnast að standa við þetta, og ég met það mikils að landsmenn hafa ekki látið annað á sér skilja. Um það er að vísu engin einhlít regla, hversu lengi forseti gegnir embætti, en mér er nær að halda að sannast muni að fáir gerist til að vera lengur en þrjú kjörtímabil. Hér er ekki staður né stund til að fjölyrða um embætti forseta Íslands, hvorki almennt né hvernig það blasir við þegar litið er yfir þessi síðast liðnu tólf ár. Ég hygg þó að hvort tveggja sé nokkuð til umræðu manna á meðal einmitt nú, og það ekki eingöngu vegna þess að forsetakosningar eru á næsta leiti. Slík umræða er ekki nema eðlileg, hún er eins og hvert annað lífsmark í lýðræðisríki. Ef til vill er hvati hennar nú að einhverju leyti sú spurning, hversu til hefur tekist um aðdraganda og framvindu þeirra tiltölulega mörgu stjórnarmyndunarviðræðna sem orðið hafa í minni tíð. Vafasöm háttvísi væri það af minni hálfu að fara mörgum orðum um slíkt. Vel fer á að forseti sé opinskátt þakklátur fyrir viðurkenningarorð, ef eitthvað þykir hafa vel tekist, en hins vegar hafi hann sem fæst orð um ef á kreik kemst einhver slæðingur sem til gagnrýni mætti meta. Þegar ég lít yfir farinn veg finn ég það glöggt að ég á margt að þakka. Ég er forsjóninni þakklátur fyrir að geta skilist við embætti forseta Íslands í friði við samvisku míns sjálfs. Ég þakka löndum mínum fyrir alla elskusemi við okkur hjón og alveg sérstaklega þeim mönnum sem verið hafa mér hollráðir í vanda. Í ávarpi mínu við fyrstu þingsetninguna 1968 komst ég þannig að orði, að ég vænti mér góðs af samstarfi við alþm., enda væru þeir mér allir að góðu kunnir. Sú von mín hefur ræst, og mér er ljúft að minnast þess nú að tólf árum liðnum. Hún hefur ræst og það eins fyrir því þótt mikil mannaskipti hafi orðið á þingliði á þessum tíma, því tiltölulega fáir af þeim, sem þá voru á þingi, eiga þar sæti enn, en nýir menn komnir í stað þeirra sem horfið hafa. Ég minnist samskipta minna við alla þessa menn með óblandinni gleði. Um ríkisstjórnir hef ég sömu sögu að segja, enda ráðherrar allir alþingismenn. Í minni tíð hafa alls 35 menn setið í ríkisstj., þar af 6 verið forsætisráðherrar. Samstarf mitt við þá alla hefur verið ánægjulegt og kynni mín við þá persónulegur ávinningur. Á þessari stundu hugsa ég til allra þessara manna, lífs og liðinna, með vinarþeli. Að svo mæltu færi ég yður öllum, alþingismenn, þakkir fyrir hollustu og vinsemd í minn garð. Ég óska yður farsældar í mikilvægum störfum yðar. Megi hamingjan fylgja Alþingi Íslendinga í öllum þess athöfnum. Landsmönnum öllum sendi ég þakkarkveðjur og velfarnaðaróskir.



Ég þakka forseta Sþ. þessar hlýju árnaðaróskir. Ég met þær mjög mikils. Að svo mæltu les ég upp forsetabréf. Gefið hefur verið út svofellt forsetabréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Alþingi, 102. löggjafarþing, lýkur störfum fimmtudaginn 29. maí 1980. Mun ég því slíta Alþingi í dag. Gjört í Reykjavík, 29. maí 1980. Kristján Eldjárn. Gunnar Thoroddsen.

Þingheimur stóð upp, og forsrh., Gunnar Thoroddsen, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð. Ísland lifi.“ Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Var síðan af þingi gengið.