Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo sem kunnugt er hafa nú verið felldar tillögur minni hl. iðnn. Ed. Alþingis og þær till. sem voru fluttar hér af stjórnarandstöðunni, en þar fólust einmitt mikilvægustu ákvæði varðandi framgang Fljótsdalsvirkjunar. Það hefur komið mjög greinilega í ljós og reyndar verið á allra vitorði um langan tíma, að forsenda Fljótsdalsvirkjunar væri sú, að stóriðja yrði tekin upp í allríkum mæli í nágrenni þeirrar virkjunar. Hversu stór sú iðja þarf að vera fer eftir því, hversu mikill hluti af raforku frá Fljótsdalsvirkjun færi inn á kerfið til hinna almennu nota, og mundi þannig að verulegu leyti markast af því, hvar sú virkjun verður sett inn í lög. Um hitt þarf ekki að deila, að virkjun í Fljótsdal án stóriðju þar í grennd er nánast útilokuð. Það hefur komið mjög greinilega fram í umfjöllun iðnn. Ed. um önnur mál er snerta orkunýtingu, og þá sérstaklega það sem fjallaði um steinullarverksmiðju, að þeir sérfræðingar, sem þar voru til viðræðu við nefndina, töldu að venjulegar samningaviðræður um kaup á framleiðslu slíkra verksmiðja gengju ekki sem grundvöllur að ákvarðanatöku. Til þess að hægt væri að taka ákvarðanir um framkvæmdir þyrftu að liggja fyrir ákveðnir viðskiptasamningar. Það er þess vegna alveg nauðsynlegt að hafist verði handa í sambandi við Fljótsdalsvirkjun og að þegar í stað verði gerðar ráðstafanir til þess að leita eftir orkukaupanda í sambandi við áformaða stóriðju staðsetta við Reyðarfjörð. Stjórn Sambands sveitarfélaga á Austurlandi fór þess bréflega á leit við alþm. af Austurlandi, að þeir flyttu till. til þál. hér á Alþingi sem hnígur nálega alveg í sömu átt og þessi till. Má því segja að hún sé flutt m. a. í beinu framhaldi af þeirri málaleitan og svo vegna þeirra margháttuðu skýringa sem fram hafa komið við umfjöllun hér á Alþingi um það, að þegar verði tekið til handanna í fullri alvöru við að leita eftir orkukaupanda í sambandi við stóriðju við Reyðarfjörð og skapa þannig grundvöll að þeirri virkjunarframkvæmd. Af þessari ástæðu og með tilliti til þess, að þær tillögur, sem hafa mjög hnigið í þessa átt, hafa nú verið felldar, hef ég ásamt hv. þm. Kjartani Jóhannssyni lagt hér fram skriflega tillögu sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Við 2. gr. Á eftir 2. mgr. komi ný mgr. er hljóði svo: Ríkisstj. skal þegar leita eftir samningum um sölu raforku til orkufreks iðnaðar með stóriðju staðsetta á Reyðarfirði fyrir augum.“ Ég vænti þess, herra forseti, að þd. veiti afbrigði til að þessi till. megi koma hér til afgreiðslu.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv, til l. um raforkuver. Till. er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Á eftir 5. gr. komi ný gr. sem verði 6. gr. og orðist svo: Samkv. ákvæðum 5. gr. skal ráðh. beita eignarnámsheimild vegna fyrirhugaðrar Blönduvirkjunar takist ekki samkomulag við landeigendur fyrir 1. ágúst 1981.“ Ég þarf ekki, herra forseti, að hafa um þetta mörg orð. Það er alkunna, að deila hefur verið uppi og er uppi um land það sem fara mun undir vatn þegar miðlunarlón koma upp á heiðum í sambandi við væntanlega Blönduvirkjun. Það er alkunna, að hagsmunir bænda rekast þarna á við virkjunarhagsmunina. Hagsmunir fáeinna sauðfjárbænda rekast á við hagsmuni verulegs hluta þjóðarinnar. Það gefur auðvitað auga leið, að þegar svo háttar til að fáeinum mönnum tekst, - með því að að nafninu til eru þeir taldir eiga landssvæði sem í rauninni og eðlis síns vegna ætti að vera almannaeign þó að bændur nýti það og hafi nýtt það, - þegar fáeinum mönnum tekst með þessum hætti að koma í veg fyrir að þjóðþrifa- og þarfamál nái fram að ganga, þá hlýtur auðvitað sú staðreynd að vekja margvíslegar spurningar um eðli þess eignarréttar sem þarna er um að tefla. Þarna er um afrétt að ræða sem eingöngu er nýttur í þessu skyni. Ég minni á það í þessu sambandi, að Alþfl. hefur margsinnis flutt hér frumvörp til laga um eignarráð yfir landinu, gögnum þess og gæðum. Þegar svo háttar til eins og þarna gerist, að fáeinir menn koma í veg fyrir að þjóðþrifamál nái fram að ganga, hlýtur það að kalla á endurskoðun á þeim ákvæðum sem gilda um eignarrétt á landi eins og þessu. Það hlýtur að teljast eðlilegt, að land eins og hér um ræðir sé eign allrar þjóðarinnar, fáeinir sérhagsmunamenn geti ekki stöðvað framgang mála eins og Blönduvirkjunar með þvergirðingshætti og þeirri staðreynd að þetta land er notað sem beitarland fyrir fáeinar sauðkindur. Þess vegna held ég að um það geti varla verið ágreiningur, að ef einhvern tíma eigi að beita eignarnámsheimildum sé það einmitt í tilvikum eins og þessu. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þessa till., en legg til að hún verði samþykkt.



Herra forseti. Með vísan til þess, sem ég sagði við hið fyrra nafnakall við afgreiðslu þessa máls, segi ég nei.



Herra forseti. Þessi till. er flutt til samræmis við óskir Austfirðinga. Í atkvgr. kemur fram hver svör eru gefin við þeirri málaleitan. Ég styð þessar óskir Austfirðinga og segi já.



Herra forseti. Það er misskilningur, að þessi till. sé flutt í samræmi við óskir Austfirðinga. Austfirðingar hafa fyrst og fremst lagt áherslu á það að fá að njóta jafnréttis í ákvörðunum um virkjanir. Hins vegar hafa nokkrir þm. hér í vetur, með Egil Jónsson og Sverri Hermannsson í broddi fylkingar, gert ítrekaðar tilraunir - og nú síðast hér í dag - til þess að skilyrða ákvörðun um Fljótsdalsvirkjun því, að þá þegar sé búið að semja um nýtingu orkunnar. Slík stefna mundi jafngilda því, að ákveðið væri hér og nú að ráðast í aðrar virkjanir á undan Fljótsdalsvirkjun, t. d. að Blönduvirkjun yrði á undan Fljótsdalsvirkjun. Ég tel, að slík afstaða sem hv. þm. Egill Jónsson o. fl. hafa barist fyrir sé ekki í samræmi við hagsmuni eða sjónarmið Austfirðinga, og vil styðja að því, að virkjunarmál Austfirðinga fái áframhaldandi skoðun á jafnréttisgrundvelli við aðra landshluta, og segi því nei.



Þar sem þetta mun verða síðasti fundur í þessari hv. deild á þessu 103. löggjafarþingi vil ég nota þetta tækifæri til þess að færa hv. þdm. einlægar þakkir fyrir hið ágætasta samstarf í öllum greinum og mikið umburðarlyndi í minn garð sem forseta. Ég færi skrifurum deildarinnar bestu þakkir fyrir vel unnin störf og samviskusemi þeirra í þeim störfum. Sömuleiðis þakka ég varaforsetum deildarinnar þeirra ágæta liðsinni og alla lipurð í minn garð. Skrifstofustjóra Alþingis og öllu starfsfólki þessarar stofnunar færi ég hlýjar kveðjur fyrir þeirra góðu störf í þágu okkar hv. þdm. og Alþingis um leið. Velfarnaðar og góðs gengis óska ég ykkur öllum á sumrinu og færi fram þá ósk að öll megum við hittast heil að hausti.



Herra forseti. Fyrir hönd okkar þdm. vil ég þakka forseta góðar óskir í okkar garð. Jafnframt vil ég þakka honum fyrir hönd okkar allra umburðarlyndi við okkur og í senn röggsama og réttláta fundarstjórn. Skrifstofustjóra Alþingis og starfsfólki öllu ber ég einnig þakkir okkar þdm. Starfsfólki þingsins, hæstv. forseta og fjölskyldu hans óska ég alls velfarnaðar á sumrinu. Ég bið hv. dm. að taka undir þá ósk og staðfesta hana með því að risa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.



Ég vil þakka hv. 3. landsk. þm. fyrir hlý orð hans og góðar óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og hv. þdm. fyrir að taka þar undir. Ég endurtek velfarnaðaróskir mínar ykkur öllum til handa og segi fundi slitið.