Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Enda þótt frv. það, sem hér liggur fyrir, hafi tekið miklum stakkaskiptum til hins betra frá því, að það var hér til 1. umr., - en þá lýsti ég mig andstæðan því í öllum aðalatriðum - þá hefir afstaða mín til frv. ekki breytzt enn. Ég hefi ekki enn fengið svör við þeim spurningum, sem ég þá spurði um, m.a., hvernig væri háttað með 1. lið a. í frv., en þar er ákveðið, að lækka megi framlag byggingar- og landnámssjóðs um 35%. En í 2. gr. l. nr. 76 frá 1936 er tekið fram, að sjóðurinn skuli fá 200 þús. kr. á ári. Áður erum við svo búnir að samþ. á þessu þingi l., sem heita l. um bráðabirgðabreyt. nokkurra 1., og 9. liður þeirra hljóðar svo, að á árinu 1941 skuli framlag ríkissjóðs til byggingar- og landnámssjóðs lækka niður í 125 þús. kr. Á sama þingi lækkum við því þetta 200 þús. kr. framlag með tvennum l. Í öðru laginu samþ. við 35% lækkun á því, en í hinu laginu 75 þús. kr. Ég geri ráð fyrir, að það yrði sú lækkunin, sem lengra gengur, er myndi eiga að gilda, eða 75 þús. kr. lækkunin. En þá skil ég ekki, til hvers er verið að taka þetta upp í þetta frv. aftur, nema það sé meiningin að lækka framlagið um meira en 75 þús. kr. En það má ekki samkv. l. um bráðabirgðabreyt. nokkurra l. Ég benti á við umr. hér áður, að þetta væri brigðmælgi af hálfu hæstv. fjmrh., þar sem hann á þinginu í vetur, þegar ég talaði um það þá, hvort lækka ætti þennan lið meira er um 75 þús., lofaði, að það skyldi ekki gert, eftir að ég hafði bent á, að sjóðurinn væri búinn að lofa svo miklum lánum, að hann gæti ekki staðið við skuldbindingar sínar, nema hann fengi að halda öllu því framlagi. Þá sagði hæstv. fjmrh., að sjóðurinn gæti fengið lán úr sparisjóðseild bankans árið 1940, því að á árinu 1941 yrði ekki byggt svo mikið, að hann þyrfti á öllum sínum tekjum að halda til útlána. Þetta sætti ég mig við á þeim grundvelli, að fjárframlagið yrði ekki lækkað meira en niður í 125 þús. kr. og mætti því 1941 greiða sparisjóðsdeild það, sem þaðan yrði lánað 1940. Ég ég segi enn, að það séu svik við gefin loforð, ef lækka á þennan lið um meira en 75 þús., sem gert er með bráðabirgðabreyt. nokkurra laga. Þá get ég ekki heldur fallizt á b-lið 1. liðs frv., sem er um styrk til endurbygginga íbúðarhúsa í sveitum. Það er búið að lofa styrk til þessara húsa og leggja í kostnað við þau, og nýbýlanefnd, sem lofað hefir ákveðnum mönnum styrknum, verður svikari við þessa einstaklinga, sem byggt hafa á því loforði, ef hún fær ekki þessa fjárhæð, án þess hún sé skorin niður. Ég get því ekki enn verið með frv., þótt tvær af þeim ástæðum, sem voru til þess, að ég lýsti mig andvígan því, hafi nú fallið niður. Það er að vísu búið að taka út úr því nýbýli og samvinnubyggðir, enda var óþarfi að setja þau undir þetta 35% ákvæði, nema meiningin hefði verið að skera niður styrk til einstaklinga. Á þetta benti ég við fyrri umr., og það hefir verið tekið til greina. Jarðræktarstyrkinn benti ég líka á, og það hefir einnig verið tekið til greina. Ég benti líka á, að hæstv. fjmrh. sagði, að þótt ekki þyrfti e.t.v. að halda á þessum greiðslum, þá væri gott að hafa lækkunarheimildina, ef á þessu fé þyrfti að halda til annars, sem meiri þörf væri fyrir, og verið gæti meiri þörf fyrir að skera niður eina upphæðina frekar en aðra. Þetta hefir einnig verið tekið til greina og verið flutt brtt., sem orðaði um 1. gr. a. II, og get ég sætt mig við það svona. En ég óska enn að fá svar við spurningum mínum um a. I. Það er vitað, að l. segja, að leggja eigi 200 þús. kr. í sjóðinn, en nú er búið að breyta því með tvennum l., öðrum á þskj. 84 undir tölul. 9 og svo þessum. Hvernig á að breyta l.? Hvort ákvæðið á að gilda sem breyt. á l.?



Ég vil aðeins svara fyrirspurnum hv. þm. Ég lít svo á, - og ég held, að n. geri það einnig, - að þessi l. komi hvortveggja til framkvæmda þannig, að l. um bráðabirgðabreyt. nokkurra l. verki þannig, að með henni lækki upphæðin frá því, sem hún er í fjárl., um 75 þús. kr., sem renna á til byggingar og landnámssjóðs, niður í 125 þús., og því verki þessi heimild um 35% lækkun þannig, að það verði 35% af 125 þús. kr. Það er svipað með þetta og kom fram í umr. milli hv. 10. landsk. og hæstv. fjmrh., að það eru þessar framkvæmdir, sem ómögulegt er að vænta, að verði nokkuð verulegt um á næstunni, og því þeir liðir, sem liggur næst að ákveða með l. að lækka, þar sem engar líkur eru til, að þar verði um nokkra starfsemi að ræða. En þrátt fyrir þetta koma til útborgunar milli 80 og 90 þús. kr., sem þessum sjóði er heimilt að nota. Svo er sá munur á, að í l. um bráðabirgðabreyt. nokkurra l. er fastákveðið tillag 125 þús., en hér er aðeins um heimild að ræða, sem kemur til greina, ef fjárhagsástandið verður svo erfitt, eins og það er orðað í 1. gr., „að tekjur ríkissjóðs bregðist verulega frá því, sem fjárl. gera ráð fyrir“, en við vonum allir, að til þess komi ekki, a.m.k. ekki í fullum mæli. Ég hefi skilið þetta þannig, og ég hygg, að það sé þessi skilningur, sem frv. er byggt á, að niðurfærslan gildi þá upphæð, sem búið er að samþ., að eigi til þessa að ganga.

Ég skil það á hinn veginn

. Um hinn liðinn, byggingu íbúðarhúsa, skilst mér, að hv. 1. þm. N-M. sé ekki í neinum vafa, heldur hafi hann þar aðeins lyst vanþókun sinni á því, að hann er lækkaður. Um það eru deildar skoðanir, en úr því hefir þegar verið skorið með atkvgr. við 2. umr., og þetta er nú ekki eins ógurlegt eins og menn hafa látið í veðri vaka í fyrstunni. Það er svo um flest, að því fylgja nokkrir byrjunarörðugleikar, og mun margt verða mönnum erfiðara en þótt þeir verði að doka nokkuð við eftir þessum styrk. Ég held, að það hafi ekki verið fleira, sem hv. þm. minntist á.



Ég vil vekja athygli á því, að við uppprentun frv. hefir byrjun 1. gr. fallið niður, eins og hún á að vera og var sannanlega samþ. hér í dag við síðustu umr., samkv. brtt. á þskj. 536. Það er nauðsynlegt, að þetta standi eins og samþ. var og að tilvísunin til 3. gr. laganna haldist. Mætti e. t.v. laga þetta aftur í prentun.

Forseti (EÁrna): Þetta verður lagað með því að prenta þskj. upp.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Við 2. umr. þessa máls gerði ég fyrirspurn til hv. frsm. (BSt), og þar sem henni er ósvarað, verð ég að líta svo á, að skilningur minn sé réttur, að með orðinu skófatnaður sé aðeins átt við tilbúna skó og með byggingarefni sé aðeins átt við byggingarefni, sem nauðsynlegt er til húsbygginga.

*Magnús Jónsson: Út af orðum hv. 10. landsk. um skilgreining orðanna „skófatnaður“ og .,byggingarefni“ vil ég taka fram, að í n. var alls ekki um það rætt, hve víðtækir þeir vöruflokkar gætu verið. Í verzlunarmáli býst ég við, að orðið byggingarvörur geti verið mjög víðtækt, a. m. k. hafa þeir, sem með þær verzla, margt á boðstólum, en skófatnaður mun geta átt við bæði tilbúna skó og efni í þá. Nú er ekki líklegt, að kappið verði svo mikið um, hver eigi að úthluta þessum leyfum, að mikill ágreiningur þurfi að verða um skilning orðanna. En annars hlýtur það að koma undir úrskurð stjórnarráðs, hvað eigi að teljast til hvors flokks um sig. Ég tek fram, að ég vil ekki, að neinum einhliða skilningi á því sé haldið fram hér í umr. um þetta.



Ég vil alveg taka undir orð hv. 1. þm. Reykv. viðvíkjandi fyrirspurn hv. 10. landsk. Ég taldi, að ríkisstj. yrði á sínum tíma að skera úr því, hvernig skilja beri orð frv. þessa, ef að lögum verður, og vildi því ekki f. h. n. gefa neina ákveðna túlkun á þeim. Þó að reynt væri að slá einhverju föstu um það í umr., hefði það ekkert gildi. Frá mínu sjónarmiði get ég látið í ljós, að mér finnst skófatnaður aðeins geta átt við tilbúna skó, en byggingarefni við hverskonar efni, sem ætlað er til bygginga. Annað er tilbúin vara, hitt efni til að smíða og byggja úr, hvaða efni sem þar geta komið til greina.

*Erlendur Þorsteinsson: Það er óþarfi að tala frekar um þetta, en ég vildi upplýsa, að það er ekki rétt hjá hv. form., að ekki hafi verið um þetta talað í n. Ég spurðist fyrir um þetta, en fékk þau svör, að hvorki honum né hv. frsm. væri kunnugt um, hvernig þetta væri, en mér skildist, að hann myndi ætla að afla sér upplýsinga um það, og gerði ég ráð fyrir, að þær upplýsingar myndu liggja fyrir við þessa umr. En svo er ekki, eða ekki hefir neitt slíkt komið fram. Það eru til tvennskonar skýringar á þessu, en ég og hv. 1. þm. Eyf. erum þó sammála um, að til skófatnaðar verði ekki hægt að telja annað en tilbúna skó, og við erum einnig sammála um, að til byggingarefnis verði talið efni til húsagerðar, en ekki efni, sem ætlað er til framleiðslu í trésmíðaverkstæðum eða til að byggja báta og annað þess háttar.