Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um breyt. á l. nr. 40 14. apríl 1954, um aukatekjur ríkissjóðs, er flutt af hæstv. fjmrh. fyrir hönd ríkisstj. og hefur verið til athugunar í fjhn. þessarar deildar. Hér er um það að ræða að breyta ákvæðum þessara laga til samræmingar við þá breytingu, sem gerð hefur verið á ákvörðun launa opinberra starfsmanna, en í gildandi lögum voru þau gjöld, sem hér er um að ræða, ákveðin með tilliti til flokka launalaga. Með breytingum á því fyrirkomulagi, sem var á ákvörðun launa opinberra starfsmanna, sem fólust í 1. um kjaradóm, hefur orðið nauðsynlegt að breyta ákvæðum þessara l. til samræmis. Það er ekki um neina breytingu á peningaupphæðum, þ.e. gjöldunum sjálfum, í þessu frv. að ræða, heldur aðeins breytingu til samræmis við kjaradómslögin. Nefndin hefur athugað þetta frv. og ekkert fundið við það athugavert og leggur til, að það verði samþ. óbreytt, eins og það var flutt.



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá hv. Ed. og var þar samþykkt með shlj. atkv., eftir að hv. menntmn. þeirrar d. hafði mælt shlj. með samþykkt frv. Efni þess er mjög einfalt, það eitt að framlengja það álag, sem um langt skeið undanfarið hefur verið innheimt á skemmtanaskatt. Sú breyting ein felst í þessu frv. frá því, sem áður hefur átt sér stað, að undanfarið hefur sá siður skapazt að framlengja þetta álag til eins árs, frá ári til árs, en hér er gert ráð fyrir, að það sé ekki framlengt til eins árs, heldur um ótakmarkaðan tíma. Hið háa Alþingi hefur að sjálfsögðu eftir sem áður alveg í hendi sinni að breyta upphæð skemmtanaskattsins, hækka hann eða lækka, og hefur þetta auðvitað engin áhrif á það, en hitt hefur ríkisstj. og hennar embættismönnum þótt óeðlilegt, að flytja þing eftir þing frv. um framlengingu á gjöldum, sem áratugahefð er komin á að innheimta. Sem sagt, í frv. felst engin breyting á upphæð skemmtanaskattsins, heldur eingöngu ótímabundin framlenging á innheimtu skattsins, á sama hátt og hún hefur tíðkazt um mjög langt skeið undanfarið. Ég vona, að þessi hv. d, geti orðið sammála um afgreiðslu þess frv. eins og hv. Ed., og leyfi mér að leggja til, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Heilbr: og félmn. hefur orðið sammála um að mæla með frv. til skipulagslaga með þeim brtt., sem prentaðar eru á þskj. 383. Tveir nm. hafa þó áskilið sér rétt til að flytja eða fylgja frekari brtt. Við 1. umr. þessa máls gerði hæstv. félmrh. frv. ýtarleg skil, þannig að ekki á að vera þörf á að rekja efni þess til hlítar að þessu sinni, en með því að langt er um liðið frá 1. umr., mun ég rifja upp nokkur atriði í stuttu máli. Frv. er í flestum atriðum samhljóða frv., sem skipulagsnefnd ríkisins samdi og lagt var fyrir Alþingi 1961-1962 til kynningar og til þess að tækifæri gæfist til athugunar á efni þess milli þinga. Hafa bæði einstök sveitarfélög og Samband ísl. sveitarfélaga þannig haft góðan tíma og tækifæri til þess að koma á framfæri aths. sinum við frv., og á 5. landsþingi sambandsins s.l. sumar var kosin 5 manna nefnd í málið, sem hefur fjallað ýtarlega um það ásamt stjórn sambandsins, og mun ég síðar víkja að aths. Sambands ísl. sveitarfélaga við frv. Skipulagsnefnd ríkisins hefur einnig haft frv. í núverandi mynd til umsagnar, og segir svo í bréfi hennar, dags. 10. des. s.1., til heilbr.- og félmn., með leyfi hæstv. forseta: „Á frv. því, sem nú liggur fyrir, hefur verið gerð ein meginbreyting af félmrn., þar sem fellt hefur verið niður það heimildarákvæði að skipta landinu í 8 sérstök skipulagsumdæmi með nokkuð sjálfstæðum skipulagsnefndum á þeim stöðum, þar sem tæknilega þjálfaðir starfskraftar eru fyrir hendi. Skipulagsnefnd ríkisins er ljóst, að þetta heimildarákvæði getur enn sem komið er tæpast komið til framkvæmda nema hér í Reykjavik, og þótt nefndin telji það mjög miður, að breyting þessi skuli hafa verið gerð á frv., telur hún önnur nýmæli, sem í því felast, það þýðingarmikil, að nauðsyn beri til að afgreiða það á þessu þingi.“ Undir þetta rita Hörður Bjarnason, Sigurður Jóhannsson og Aðalsteimi Júlíusson, og kemur þarna fram, hver er sú meginbreyting, sem gerð hefur verið á upphaflegu frv. skipulagsnefndarinnar, og afstaða skipulagsnefndarinnar til þeirrar breytingar og til frv. í heild. Það er sem sé horfið frá hugmyndinni í eldra frv. um 8 skipulagsumdæmi, er fylgi núgildandi kjördæmaskipun, en í þess stað er lögð áherzla á, að stofnaðar verði samvinnunefndir sveitarfélaga um skipulagsmál, sbr. 3. gr. þessa frv., þar sem svo hagar til, að skipulag eins sveitarfélags verður ekki farsællega ákveðið, án þess að tillit sé tekið til skipulags í nærliggjandi sveitarfélagi eða sveitarfélögum, eins og segir í aths. þessa frv. Verður ekki annað séð en að slíkar samvinnunefndir geti leyst þau verkefni, sem hugsað var að falin yrðu stjórnum hinna 8 skipulagsumdæma, og í eldra frv. var einnig gert ráð fyrir samvinnunefndunum. Virðist vera óþarft að gera ráð fyrir hvoru tveggja og umrædd breyting frá eldra frv. þess vegna eðlileg, enda er hugmyndin um skipulagsumdæmin naumast framkvæmanleg enn sem komið er nema hér í Reykjavík, eins og skipulagsnefnd ríkisins bendir réttilega á. Flestar aðrar breytingar, sem rn. hefur gert á frv. skipulagsnefndar, eru afleiðing af þeirri breyt., sem ég hef nú rætt, og skal ég nú víkja nánar að efni frv. í heild. Núgildandi skipulagslög eru að mestu frá árinu 1921. Flestar breytingar, sem gerðar hafa verið síðar á 1., eru minni háttar, að því undanskildu, að árið 1938 er ákveðin núgildandi skipun á skipulagsnefnd ríkisins og skapaður vísir að embætti skipulagsstjóra. Einnig hefur sú breyting á orðið, að í stað þess, að skipulagsskyldan náði áður til allra staða, þar sem voru 500 íbúar eða fleiri, nær hún til staðar með 200 íbúa eða fleiri. Þeir staðir eru nú taldir vera 72, og fullfrágengið skipulag hafa 36 þeirra, að því er hæstv. félmrh. upplýsti við 1. umr. um þetta frv., en skipulag hinna 36 staðanna er komið vel á veg. Árið 1951 var gerð smábreyting á 1., og síðan hefur staðið til að ganga frá heildarendurskoðun þeirra. Nýtt frv., sem borið var fram 1958, náði ekki fram að ganga og var vísað til ríkisstj. Fól félmrh. skipulagsnefnd að endurskoða það, og er frv., sem lagt var fram á þinginu 1961-1962, árangur þeirrar endurskoðunar og þá enn fremur það frv., sem hér liggur fyrir. Tilgangur skipulagslaga er fyrst og fremst sá að tryggja hagkvæma niðurröðun byggða á ákveðnum svæðum miðað við sennilega þróun mála, en að sjálfsögðu skapast ný skipulagsvandamál við það, að þéttbýlir staðir taka að vaxa saman, og þau vandamál er samvinnunefndunum ætlað að fjalla. um samkv. þessu frv., eins og áður er að vikið. I. kafli þessa frv. er um stjórn skipulagsmála. Er nú gert ráð fyrir 5 manna stjórn í stað 3 áður. Verður þá stjórnin þannig skipuð: húsameistari ríkisins, vegamálastjóri, vitamálastjóri, einn maður skipaður samkv. tilnefningu Sambands íslenzkra sveitarfélaga og einn skipaður af félmrh. Þessu ákvæði óskaði Samband íslenzkra sveitarfélaga að fá breytt þannig, að ráðherra skipi í stjórnina einn verkfræðing, einn arkitekt, tvo menn samkv. tilnefningu sambandsins og einn án tilnefningar. Nefndin hefur ekki viljað fallast á þessi tilmæli, enda þótt ljóst sé, að áhrif sveitarfélaga á skipulagsstörfin muni fara vaxandi. Telur n., að með þeirri skipan, sem frv. gerir ráð fyrir, sé sýndur skilningur á sjónarmiðum sambandsins, með því að því gefst nú kostur á að tilnefna einn mann í skipulagsstjórnina og félmrh., sem hvort tveggja heyrir undir, skipulagið og sveitarstjórnarmálin, skipar annan manninn af þeim, sem bætast við í skipulagsstjórn samkv, því, sem frv. gerir ráð fyrir. Einnig verður að lita svo á, að eðlilegt sé, að skipun hinna þriggja stjórnarmannanna verði bundin við húsameistara ríkisins, vegamálastjóra og vitamálastjóra, svo sem verið hefur, þar eð þessir embættismenn hafa sem slíkir manna mest með skipulagsmál að gera. Þá eru í I. kaflanum ákvæðin um samvinnunefndirnar, sem ég minntist á áðan. Verksvið þeirra er að gera tillögur um skipulagsuppdrætti, en úrslitavaldið um gerð skipulagsuppdráttarins er eftir sem áður hjá hverri sveitarstjórn um sig og hjá skipulagsstjórn ríkisins. II. kafli frv. er um skipulagsskyldu og eftirlit með framkvæmd hennar. Er skipulagsskyldan í frv. miðuð við svæði með 100 íbúa eða fleiri í stað 200, eins og nú gildir. III. kafli, um mælingar skipulagsskyldra staða, er lítið breyttur frá því, sem nú gildir, og IV. kafli, um gerð skipulagsuppdrátta, er einnig að mestu óbreyttur. V, kafli er um framlagningu skipulagstill. og samþykkt þeirra og staðfestingu. Er þar mælt fyrir um, hvernig skipulagstill. skuli auglýstar, áður en endanlega er frá þeim gengið, þannig að unnt sé að gera við þær aths., en felld er niður sú skylda, sem ákveðin var í 12. gr. l. nr. 55 1921, að senda skriflegar tilkynningar öllum eigendum þeirra lóða, sem uppdrátturinn breytir tilfinnanlega. Er talið ógerlegt að slá föstu, hverjum senda eigi slíka tilkynningu. VI. kafli er um framkvæmd skipulags eldri hverfa, og er þessi kafli alger nýsmíði í frv. Nýmælið er fólgið í því, að þegar sveitarstjórn telji þörf á að endurbyggja einhvern tiltekinn reit og ha.fi gert um það ályktun, skuli eigendum eða umráðamönnum fasteigna á umræddu svæði tilkynnt sú ákvörðun skriflega og þeim gefinn kostur á að taka þátt í endurbyggingunni, ef þeir óska þess. Síðan fer fram félagsstofnun um málið, ef þátttaka er nægileg, en þeir, sem gerast ekki þátttakendur, geta átt von á því, að fasteignir þeirra á svæðinu verði teknar eignarnámi af sveitarstjórn. Er þá sveitarstjórn heimilt að binda eignarnám því skilyrði, að þeir, sem eru aðilar að félaginu, skuldbindi sig til að kaupa viðkomandi eignir fyrir það verð, er sveitarsjóður verður að hlíta, þannig að hann verði skaðlaus. Jafnframt er sveitarstjórn skylt að bjóða aðilum, sem tjáð hafa sig fylgjandi félagsstofnun, forkaupsrétt, en sé hann ekki notaður, getur sveitarsjóður selt hverjum þeim, sem gengst undir skuldbindingar um þátttöku í endurbyggingu, með þeim skilmálum, sem sveitarstjórn setur. Þegar undirbúingi að félagsstofnun er lokið, skal fara fram mat allra fasteigna á byggingarreit þeim, sem á að endurbyggja. Félagsformið fer eftir samkomulagi, en skal vera hlutafélag, ef samkomulag næst ekki um annað, og skal hlutdeild hvers um sig í hlutafélaginu miðuð við það lóðarandvirði, matsverð, sem hann leggur fram. Andvirði mannvirkja á reitnum verður hins vegar talið til byggingarkostnaðar, nema öðruvísi semjist milli aðila. Með þessum nýju ákvæðum er að því stefnt að auðvelda bæjarfélögum að endurbyggja gömul húsahverfi. Fram að þessu hefur verið gert ráð fyrir, að bæirnir keyptu upp allar eignir og lóðir á reitum, þar sem fyrirhugað hefur verið að endurbyggja, en til þessa þarf geysimikið fjármagn, a.m.k. í stærri kaupstöðum landsins og í höfuðborginni, svo að ekkí hefur reynzt unnt að framkvæma endurbygginguna með þessari aðferð, þó að hún hafi viða erlendis gefizt vel. VII. kaflinn er um forkaupsrétt, eignarnám og skaðabætur. Í frv. til skipulagslaga frá 1948 og 1958 voru sérstakir kaflar um forkaupsrétt sveitárfélaga að fasteignum, en hér er látið nægja að vísa til l. nr. 22 frá 1932, um forkaupsrétt kaupstaða og kauptúna á hafnarmannvirkjum o.fl., þ.e.a.s. á fasteignum innan lögsagnarumdæmis sveitarfélaganna. Með heimild til eignarnáms á landssvæðum er að því stefnt, að bæirnir eignist sjálfir allt ónotað byggingarland, ef þeir þurfa á að halda. Hefur sveitarfélagið þá betri tök á þróun byggðarinnar, og framkvæmd skipulagsins verður auðveldari en þegar bæjarlandið er í eigu margra aðila. VIII. kafli er um lóðaskrár. Þar koma nú almenn ákvæði um lóðaskrár, en áður hafa gilt lög um lóðaskrár fyrir einstaka staði. Gerir frv. ráð fyrir, að ráðh. verði heimilað að gera öllum skipulagsskyldum stöðum það að skyldu, að þeir haldi sérstakar lóðaskrár. IX. kaflinn er um greiðslu kostnaðar o.fl. Skal kostnaður við mælingar og skipulagningu, sem skipulagsstjóri framkvæmir, greiddur úr ríkissjóði, en skylt er sveitarfélagi að endurgreiða helming slíks kostnaðar. Ef sveitarfélag annast sjálft mælingar, er ríkissjóði skylt að endurgreiða því helming kostnaðarins. og ef sveitarstjórn annast fyrir eigin reikning undirbúning og gerð skipulagsuppdrátta, er ráðh. heimilt að endurgreiða úr ríkissjóði helming kostnaðarins. Tekjuöflun til að standa undir framkvæmd skipulagsmála er samkv. 35. gr. skipulagsgjald, er má nema allt að 3%, 3 af 1000, af brunabótaverði hverrar nýbyggingar á skipulagsskyldum stað, og er það sama gjald og nú gildir. Samband ísl. sveitarfélaga óskaði þess, að þessum kafla frv. yrði breytt verulega, og var það ein veigamesta breytingin, sem sambandið óskaði eftir, að gerð væri á frv. Að athuguðu máli taldi heilbr: og félmn. þó ekki fært að fallast á till. sambandsins að þessu leyti, en ég tel rétt, að hér komi fram, hverjar þær eru. Till. eru svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta, - þær eru í bréfi, dags. 14. jan. 1964, til heilbr.- og félmn. Nd. Alþingis, það er brtt. sambandsins við 33. gr., greinin orðist svo: „Stofna skal sérstakan sjóð, skipulagssjóð ríkisins, til þess að standa straum af kostnaði við framkvæmd skipulagsmála samkv. lögum þessum. Ríkissjóður leggur sjóðnum stofnfé, 4-5 millj. kr. Innheimta skal sérstakt gjald, skipulagsgjald, sem renna skal í skipulagssjóð. Gjaldið skal nema allt að 5% af brunabótaverði hverrar nýbyggingar, sem reist verður á skipulagsskyldum stað, og fellur það í gjalddaga, þegar brunabótavirðing hefur farið fram. Það hefur lögveð í eigninni og gengur fyrir öllum öðrum veðkröfum, er á henni hvíla. Innheimta má gjaldið með lögtaki. Sýslumenn og bæjarfógetar, í Reykjavík tollstjóri, innheimta gjaldið hver í sínu umdæmi. Ríkissjóður leggur sjóðnum árlega upphæð, sem svarar 40% af skipulagsgjöldum næstliðins árs. Skipulagsstjórn ríkisins hefur á hendi stjórn skipulagssjóðs, en ráðh. setur nánari ákvæði um reikningshald sjóðsins, upphæð skipulagsgjalda og annað, er máli skiptir, í reglugerð, að fengnurri till. skipulagsstjórnar.“ Og við 34. gr., greinin orðist svo: „Kostnaður við mælingar og skipulagsstörf, sem skipulagsstjórn annast eða sveitarfélag hefur fengið leyfi til að annast samkv. 2. gr., skal greiddur að 3/4 úr skipulagssjóði ríkisins samkv. 33. gr. Sama gildir um kostnað vegna starfa samvinnunefndar samkv. 3. gr. Ef ágreiningur verður um greiðsluskyldu, sker ráðh. úr.“ Og í grg. Sambands ísl. sveitarfélaga með þessum till. segir svo; og það tel ég einnig rétt, að komi hér fram: „Það er meginsjónarmið sambandsins, að allar tekjur af skipulagsgjöldum renni óskiptar til skipulagsframkvæmda. Því fer víðs fjarri, að svo hafi verið hin seinustu ár, enda þótt mjög brýn verkefni bíði óleyst í skipulagsmálum. Þessi verkefni fara ört vaxandi frá ári til árs og þar af leiðandi þörfin fyrir aukið fjármagn til skipulagsvinnu í sveitarfélögunum víðs vegar um land. En þau hafa veigrað sér við að taka skipulagsmálin nægilega föstum tökum vegna þess, hve fjárhagsgetu þeirra hefur verið þröngur stakkur skorinn. Fyrirsjáanlegt er, að á næstu árum verður að leysa af hendi mikil störf á þessu sviði í kaupstöðum og reyndar í kauptúnum líka, m.a. með hliðsjón af lagningu varanlegra gatna, svo sem þjóðvega gegnum kaupstaði og kauptún, en það eru framkvæmdir, sem fylgja munu í kjölfar hinna nýju vegalaga. Til að standa straum af kostnaði við aukna skipulagsvinnu er lagt til, að öll skipulagsgjöld renni í sérstakan skipulagssjóð. Heimild til handa ráðh. að ákveða skipulagsgjaldið er jafnframt rýmkuð, hámarkið bundið við 5%, en gjaldið yrði að öðru leyti reglugerðarákvæði. Til viðbótar skipulagsgjöldunum er lagt til, að ríkissjóður leggi sjóðnum framlag, sem nemur 40% af heildarupphæð skipulagsgjalda í landinu á næstliðnu ári, þ.e. árið áður en fjárlagafrv. hvers árs er samið. Þá er enn fremur lagt til, að ríkissjóður leggi skipulagssjóðnum stofnfé, 4.5 millj. kr., og er upphæð þessi ákveðin með hliðsjón af þeim tekjuafgangi, sem tekjur af eftirliti með skipulagi bæja og þorpa umfram gjöld hafa numið s.l. 5 ár, á árunum 1958–1962, samkv. ríkisreikningi. Samkvæmt upplýsingum ríkisbókhaldsins hefur tekjuafgangur þessi verið sem hér segir: Árið 1958 604554 kr. (ég sleppi aurum) Árið 1959 595823 - Árið 1960 723726 - Árið 1961 1399626 - Árið 1962 1242551 - Samtals 4566282 kr. Með stofnframlaginu, 4.5 millj., er hugmyndin að reyna að tryggja, að sjóðnum yrði ekki fjár vant fyrstu árin, þótt útgjöld eitthvert árið færu fram úr árlegum tekjum.“ Enn fremur er gerð svo hljóðandi grein fyrir þeirri till. að breyta skiptingunni á kostnaðarhlutfallinu: „Ástæðulaust er annað en að láta sömu reglur gilda um skiptingu kostnaðar vegna mælinga og annarrar skipulagningar„ og eru því ákvæði 33. gr. og 34. gr. frv. sameinuð. Sú breyting er gerð á gildandi hlutföllum við skiptingu kostnaðarins við skipulagningu og mælingu, að lagt er til, að skipulagssjóðurinn beri kostnaðinn að 3/4 hlutum og, viðkomandi sveitarsjóður að 1/4 hluta. Þessi till. er fram borin vegna stóraukinnar þarfar fyrir skipulagsvinnu í landinu og með hliðsjón af þeim auknu fjárráðum, sem skipulagssjóðurinn fær samkv. brtt. við 33. gr., miðað við það fjármagn, sem til ráðstöfunar hefur verið til skipulagsstarfa til þessa. Frv. gerir aftur á mótí ráð fyrir óbreyttu fyrirkomulagi að þessu leyti, að þeirri reglu verði áfram fylgt, sem verið hefur, að hvor aðili um sig, sveitarsjóður og ríkissjóður, greiði helming kostnaðarins. Tilhögun sú er að vorum dómi ekki fullnægjandi.“ Þannig lýkur þessari grg. Sambands ísl sveitarfélaga, sem ég taldi rétt, að hér kæmi fram í þessu sambandi. Eins og þarna kemur fram í grg. Sambands ísl. sveitarfélaga, hefur ríkissjóður haft nokkurn tekjuafgang af skipulagsgjaldinu, og virðist því enn sem komið er ástæðulaust að hækka gjaldið, eins og sambandið óskar, enda þótt fyrirsjáanlegt sé, að verkefni á sviði skipulagsmála muni fara vaxandi. Að því verður einnig að gæta, að gjaldið, 3% leggst á síhækkandi matsverð bygginga og kemur af þeirri ástæðu til með að gefa auknar tekjur. Loks er svo það, að þótt ekki verði horfið að því ráði samkv. till. sambandsins að láta þetta gjald renna í sérstakan sjóð, aðallega til þess að tryggja, að því verði öllu varið til skipulagsmála, verður að líta svo á, að ríkissjóði beri að verja því öllu þannig, ef þörf krefur, þótt sú þörf komi til, eftir að gjaldið hefur verið innheimt í ríkissjóð. Þá er þess einnig að geta, að samkv. frv. ber ríkíssjóði að greiða kostnaðinn við framkvæmd skipulagsmála, einnig þótt hann fari fram úr þeim tekjum, sem skipulagsgjaldið gefur. Að þessu athuguðu m.a. hefur n. ekki séð sér fært að fallast á umræddar till. Sambands ísl. sveitarfélaga. Eins og fram hefur komið hér að framan, eiga sveitarfélögin þess kost samkv. þessum kafla að annast sjálf um gerð skipulagsuppdrátta, en það er annað höfuðatriðið, sem Samband ísl, sveitarfélaga hefur lagt áherzlu á, að næði fram að ganga. X. kafli frv. er um refsiákvæði. Þar gerir heilbr: og félmn, þá brtt. við 36. gr., að beita megi allt að 1000 kr. dagsektum í stað þess, að það skuli fortakslaust vera 1000 kr. Um brtt. n, að öðru leyti þarf ekki að fjölyrða. Þær snerta ekki meginatriði frv. Fyrsta brtt. er við 2. gr. og felur það í sér, að skipulagsstjóri skuli leita úrskurðar ráðh., ef hann telur, að byggingarleyfi brjóti í bága við samþykkt eða fyrirhugað skipulag, í stað þess að frv. gerir þarna aðeins ráð fyrir heimild. Einnig leggur n. til, að ráðh. skuli leita umsagnar bæði skipulagsstjórnar og sveitarstjórnar, í stað þess að í gr. er eingöngu gert ráð fyrir, að leitað sé umsagnar skipulagsstjórnar. Þá er því bætt þarna við, að þessir aðilar skuli senda umsagnir sínar innan hæfilegs frests, sem ráðh. tiltekur. 2. brtt. n. er við 3. gr., 2. mgr. Þar gerir frv. ráð fyrir, að skipulagsstjóri sé formaður samvinnunefndar sveitarfélaga um skipulagsmál. Lagt er til, að skipulagsstjórn skipi oddamanninn í nefndina og skuli hann vera formaður hennar. Þetta mundi þó ekki hindra það, að skipulagsstjóri gegndi formennsku í slíkum nefndum, þar sem hægt er að koma því við. 3. brtt. er við 12. gr. og er aðeins breyting á orðalagi. Með 4. brtt. er lagt til, að 2. mgr. 15. gr. falli niður, en hún er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Ef sveitarstjórn gerir brtt., ákveður skipulagsstjórn, hvort skipulagstill. skuli lögð fram með breytingu sveitarstjórnar eða án hennar.“ Samband ísl. sveitarfélaga óskaði eftir niðurfellingu þeirrar mgr., og hefur n. tekið upp þá till. 5. og 6. brtt. eru nánast leiðréttingar, og við 18. gr. er gerð sú brtt. að lengja frest þann, sem sveitarstjórnunum er ætlaður til þess að skila aths. við skipulagstill., úr 4 vikum í 8 vikur. Ég leyfi mér, að svo mæltu, herra forseti, að leggja til, að frv. verði samþ. með þessum breyt., sem heilbr: og félmn. hefur borið fram á þskj. 383. Áður hafa í sambandi við endurskoðun skipulagslaganna risið hér á Alþ. deilur um verðhækkunarskatt, og munu þær deilur hafa átt einhvern þátt í því, að endurskoðun l. hefur dregizt á langinn. Ég vona, að menn geti nú að athuguðu máli fallizt á, að slíkur skattur, sem vissulega á mikinn rétt á sér, eins og högum er háttað í þjóðfélagi okkar í dag, er mál út af fyrir sig, sem ekki er nauðsynlegt að tengja við skipulagslögin. Í sambandi við þau þarf einungís að tryggja hæfilega tekjuöflun til að standa undir kostnaði við framkvæmd skipulagsmálanna, eins og frv. gerir ráð fyrir. Allsherjar verðhækkunarskattur er hins vegar miklu stærra og flóknara mál, sem réttara væri þá að bera fram sérstaklega, og þarf samþykkt þessa frv. á engan hátt að standa í vegi fyrir því, að bornar verði fram tillögur um verðhækkunarskatt. En staðfesting nýrra skipulagslaga er orðin mjög aðkallandi og þess vegna æskilegt, að þetta frv. verði að lögum á þessu þingi.



Herra forseti. Það er ýmislegt, sem er til bóta í þessu frv., og hefði ekki veitt af, að fyrr hefði tekizt að fá samþykkt hér á Alþingi lög, sem koma í staðinn fyrir gömlu lögin frá því fyrir 40 árum. Þróun þjóðfélagsins hefur veríð ákaflega hröð og ekki sízt þróun bæjanna og alveg sérstaklega þróun Reykjavíkur. Ég held þó, að með þessu lagafrv. séu stigin spor, sem gangi skemmra en var í því frv., sem lagt var fyrir 1948, og ég held, að það sé óheppilegt, að ekki séu nú, þegar þessi mál eru afgreidd, gerðar róttækari ráðstafanir en þær, sem í þessu frv. felast. Ég skal sérstaklega gera hér 4–5 atriði að umtalsefni. Það er í fyrsta lagi í sambandi við 1. gr. um sjálfa stjórn skipulagsmála. Þar er haldið þessu gamla ákvæði, að húsameistari ríkisins, vegamálastjóri og vita- og hafnarmálastjóri skuli vera sjálfskipaðir í þá nefnd. Ég held, að þetta sé ekki rétt. Það snertir hvorki þá menn, sem fyrr hafa verið í þessu embætti né síðar, en það að binda það við ákveðin embætti, að einmitt mennirnir, sem í þeim eru, skuli vera sjálfskipaðir í skipulagsstjórn ríkisins, held ég, að sé ekki orðíð í samræmi við þróun byggðarinnar í landinu. Ég held, að það sé orðið óhjákvæmilegt, að ef á að skipa sérstaka skipulagsnefnd, sé öruggt, að í henni séu einhverjir menn, sem hafa sérþekkingu í þessum efnum. Það er vitanlegt, að eitt af því, sem í öllum erlendum borgum t.d. er og þykir sjálfsagt um slíkt, er, að þeir menn, sem um þetta fjalli, séu sérstaklega menntaðir til þess, og menn eru sérstaklega menntaðir nú, m.a. við háskóla erlendis, til þess að vera skipulagsfræðingar um skipulag borga og kauptúna og bæja, og enn fremur er það, að byggingarfræðingar læra alltaf meira og minna í þessum efnum, og það mætti þess vegna gjarnan tryggja það, að í stjórn þessara mála, eins og sjálfri skipulagsstjórn ríkisins, væru beeði menn, sem væru menntaðir sem skipulagsstjórnendur, og arkitektar og byggingarmeistarar eða annað slíkt. Ég held þess vegna, að þetta hefði bæði hæstv. ríkisstj. og hv. n. átt að taka til alvarlegrar athugunar. Þá er í öðru lagi í sambandi við 2. gr., þ.e. um skipulagsstjóra ríkisins. Alveg án tillits til þess, hver nú er skipulagsstjóri, þá er það mikil spurning, hvort á ekki í sambandi við svona embætti að setja ákvæði um það, að menn séu sérstaklega menntaðir til þeirra. Það er gert við þorrann allan af embættum ríkisins, og hví skyldi það ekki vera um annað eins og þetta líka, að til þess þurfi einhverja sérstaka kunnáttu? Ég skal ekki fara ýtarlega út í þær mörgu greinar, sem hér eru viðvíkjandi sjálfum skipulagsuppdráttunum og öðru slíku, enda hef ég ekki þekkingu til þess, en vil gera sérstaklega að umtalsefni nokkuð, sem snertir VI. og VII. kafla, annars vegar um framkvæmd skipulags eldri hverfa og hins vegar um forkaupsrétt, eignarnám og skaðabætur. Ég held, að það hljóti að vera viðurkennt af öllum, sem um þessi mál hugsa, og sérstaklega hvað snertir helming byggðarinnar í landinu, Reykjavík og nágrenni, að höfuðspurningin og höfuðerfiðleikinn í sambandi við skipulagningu á þessum málum er einstaklingseignarrétturinn á lóðum. Aðalþröskuldurinn í götu skynsamlegrar skipulagningar, sérstaklega í Reykjavík, er nú orðinn einstaklingseignarrétturinn á megininu af lóðum innan Hringbrautar. Bæirnir úti um land hafa sumir verið svo heppnir, meira að segja frá upphafi, að eiga landið, sem þeir eru byggðir á, eða kaupa það mjög snemma, og aðrir bæir hafa átt það forsjála stjórnendur, eins og t.d. Akureyri, að þeir lögðu sig snemma eftir því að kaupa allt landið, sem þar var í kring. Það er Oddeyrin ein, sem þar varð út undan og lenti um tíma öðruvísi. Hér í Reykjavík aftur á móti hefur óhamingjan viljað það, að eftir aldamótin lendir meginið af því, sem er innan Hringbrautar, í einkaeign. Ég man eftir, að allar þessar lóðir innan Hringbrautar voru metnar á eitthvað 30 millj. kr. 1932, en hins vegar vár bærinn þá með forsjálni búinn að eignast allar lóðirnar svo að segja utan við. Og síðan hefur skipulagningin í Reykjavík gengið þannig fyrir sig, að það, sem raunverulega hefur verið skipulagt, er það, sem er utan Hringbrautar, af því að þar hefur bærinn sjálfur átt lóðirnar. En það, sem stendur eins og fleinn í holdi manna enn þá, er skipulagningin innan Hringbrautar, af því að þar eiga einstaklingar þetta, og það er verið að káka við að samþykkja efna og eina lóð, byggja á einni og einni lóð, venjulega í vitleysu, einu og einu horni, og venjulega án alls samræmis, allt saman vegna þess, að Reykjavíkurbær á ekki þessar lóðir. Þess vegna er það í raun og veru höfuðforsendan í sambandi við skipulagslög, að þessu sé breytt, og þetta er ekki mál, sem er utan við skipulagslög og skipulagsþarfir, heldur er fremsta mál alls skipulags. Landið þarf að vera í eigu bæjarfélagsins, og þetta hefur Alþ. hvað eftir annað viðurkennt með alls konar aðstoð við bæi úti um landið, eignarnámi og öllu mögulegu þess háttar og eignarnámslögum, en hvað snertir aftur á móti Reykjavík, þá hefur þetta gengið miklu erfiðlegar. Þar hefði verið nauðsynlegt, að gerðar hefðu verið frá upphafi ráðstafanir til þess, að bæjarfélögin gætu eignazt þessar lóðir og það með sérstaklega heppilegu móti. Í því frv., sem lagt var fyrir Alþingi 1948 og var þskj. 20 þá og lagt var fram af þáv. félmrh. og forsrh., Stefáni Jóh. Stefánssyni, sem stjórnarfrv., var gengið mjög miklu lengra í þessum efnum. Sú stjórn, sem þá sat að völdum, sem var sú stjórn, sem bæði Sjálfstfl., Framsfl. og Alþfl. skipuðu, tók mjög miklu dýpra í árinni en núna er gert í þessum lögum. Þar var m.a. ákveðið í 28. gr. í því frv., með leyfi hæstv. forseta: „Til fjáröflunar í því skyni að greiða kaupverð fasteigna, er sveitarstjórn kaupir, til þess að skipulagsbreytingu verði komið í framkvæmd, þ. á m. til greiðslu bóta fyrir eignarnám, er sveitarstjórn heimilt að gera samþykkt um stofnun skipulagssjóðs fyrir bæjar- eða hreppsfélagið. Og þetta er til ýtarlegri skýringar einmitt á VI. kaflanum, sem var um eignarnám og skaðabætur. Síðan er lagt til, að ákveðið sé þar í 30. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Í samþykkt um skipulagssjóð er heimilt að kveða svo á, að sjóðnum skuli afla tekna með árlegu gjaldi af öllum fasteignum í umdæminu, öðrum en fasteignum annarra ríkja, sem notaðar eru í þjónustu þeirra. Upphæð gjaldsins má vera jafnhá fasteignaskatti samkv. l. nr. 67 12. apríl 1945 og skal ákveðin í samþykktinni til 5 ára í senn.“ Og enn fremur er í 32. gr.: „Við fasteignamat skal meta sérstaklega fyrir hverja fasteign þá verðhækkun, sem á henni er orðin frá síðasta fasteignamati og telja má, að stafi af skipulagsbreytingu, hvort sem sú skipulagsbreyting er þegar komin til framkvæmda eða aðeins ráðgerð á staðfestum skipulagsuppdrætti. M.ö.o.: í löggjöfinni var gengið út frá því, að það skyldi reyna að taka eignarnámi meginið af þeim lóðum, sem byggja þyrfti á. Það skyldi leggja á sérstakt fasteignagjald og það skyldi leggja á sérstakan verðhækkunarskatt, sem skyldi renna í sjóð til bæjarfélaganna, til þess að borga þessar lóðir. Og enn fremur voru ákvæði í 23. gr. um eignarnám og skaðabætur, með leyfi hæstv. forseta: „Þó getur sveitarstjórn ákveðið með samþykki ráðh., að allt að helming eignarnámsverðs skuli greiða með skuldabréfum tryggðum með ríkisábyrgð, og heimilast ríkisstj. að veíta slíka ábyrgð, enda er þá skylt að bera undir ríkisstj., hvort yfirmat skuli fram fara eða hvort áfrýja skuli til venjulegs eða sérstaks yfirmats.“ M.ö.o.: í því frv., sem lagt var fyrir af þáv. ríkisstj., var gengið út frá því að gera bæjarfélögunum kleift að taka eignarnámi allar einstaklingslóðir, sem bærinn áliti að væri nauðsynlegt, og greiða eignarnámsverðið að hálfu leyti í skuldabréfum til svo og svo langs tíma. Og þetta voru sanngjörn og nauðsynleg ákvæði. Hér í Reykjavík, ef við tökum bara Austurstræti, Bankastræti, Laugaveg, skiptir það hundruðum milljóna, sem lóðirnar við þessar götur kosta nú, ef á að selja þær með því uppsprengda verði, sem er á þeim núna, - það skiptir hundruðum millj. Og þessu verðmæti, sem felst í þessum lóðum nú, hafa eigendur þeirra aldrei unnið fyrir og ekkert lagt fram til þess að skapa þetta verðmæti, þannig að þetta er óverðskuldað verðmæti, sem eingöngu er til orðið fyrir starf þjóðfélagsins sem heildar, fyrir byggingu Reykjavíkur og annað slíkt, þannig að það er að öllu leyti óréttmætt og er skattur, sem lagður er á allar framkvæmdir í þjóðfélaginu, að fara að greiða til þeirra landeigenda, sem eiga þessar lóðir, gífurlegt verð. Það er skattur, sem leggst síðan á þjóðfélagið í heild, skattur, sem alls ekki á að eiga sér stað, - skattur einstakra manna og skattheimta þeirra á þjóðfélagið í heild. Þess vegna er nauðsynlegt, að gerðar séu nógu harðar ráðstafanir til þess að tryggja rétt þjóðfélagsins í þessu efni. Þorri af þjóðfélögunum hefur gert þetta með verðhækkunarskatti. Hefði það verið gert nægilega snemma á Íslandi, jafnvel þótt það hefði ekki verið gert fyrr en 1948, hefði meira en helmingurinn af öllu lóðaverðinu þarna núna áreiðanlega runnið beint sem verðhækkunarskattur til bæjar- eða ríkissjóðs. Það verður ekki skipulagt af neinu viti, fyrr en búið er að framkvæma þetta, vegna þess að við sjáum það, sem fylgjumst nokkurn veginn með, þegar verið er að gera till. um skipulagið í Reykjavík nú, að þeir, sem till. gera, reikna með eigendum lóðanna eins og þeir eru núna og taka tillit til þeirra, og það er einmitt sá hlutur, sem má ekki eiga sér stað. Þegar verið er að skipuleggja, má ekki taka neitt tillit til þeirra, sem eiga lóðirnar. En þeim finnst þeir þurfa þess, bæði vegna þess, að það er það dýrt að eyðileggja þær, en það gæti verið alveg nauðsynlegt, bærinn yrði að borga þær kannske hvort sem er, eins og nú er, þannig að það er í sambandi við skipulagsmálin nauðsynlegt að gera þarna ákveðna hluti. Ef eitt ríki væri ákveðið í þessum hlutum, getur það gert ýmislegt líka til þess að gera sér þetta ódýrara. Það getur ákveðið, að það megi ekki byggja á svona lóðum, fyrr en þær eru komnar í eigu ríkisins, það skuli alls ekki tekið til með skipulagningu á þessu og eigi ekki að byggja á þeim, þannig að ríkíð standi almennilega að vígi þá í samningum við þessa aðila. En það getur ekki gengið að skapa svona sérréttindi í þjóðfélaginu til handa einstökum lóðareigendum og láta þá fara að innheimta, - líklega verða það milljarðar til samans, sem lóðirnar í allri Reykjavík koma til með að kosta, ef á að kaupa þær á endanum allar saman upp. Ég held þess vegna, að það hefði verið miklu heppilegra, að þessi gömlu ákvæði hefðu nú verið tekin upp í þessi skipulagslög og þessi kafli, sem var í frv. ríkisstj. 1948, hefði verið tekinn upp nú, VI. kaflinn, um eignarnám og skaðabætur, og VII. kaflinn, um skipulagssjóðinn. Það er slæmt, að það, sem hæstv. þáv. félmrh. gat lagt fram, skuli máske þykja orðið allt of róttækt nú, til þess að hægt sé að leggja það fyrir Alþingi, og ég vil alvarlega skjóta því til hv. þm., að þeir taki þetta til athugunar. Ég er ekki reiðubúinn til þess að koma fram með brtt. nú þegar við þessa umr., en mundi þá reyna það undir þá næstu, en ég vil benda mönnum á, hvílík gífurleg verðmæti hér eru í húfi. Þá vildi ég að síðustu minnast á það, að ég hef lagt hér fram frv., sem liggur fyrir þessari hv. d. og líklega fyrir hv. heilbr.- og félmn., um heildarskipulagningu miðbæjarins í Reykjavík. Við vitum, að þessi heildarskipulagning stendur að miklu leyti í veginum fyrir öllum framkvæmdum. Hún er engin til, og það eru engar ákvarðanir í sambandi við þessi skipulagslög nú, sem að neinu leyti mundu tryggja það að flýta því máll. Ég veit ekki, hvort sú hv. n. hefur nokkuð athugað það frv., sem er á þskj. 277, nú þegar, en ég er hræddur um, ef ekki næst samkomulag um, að einhverjar sérstakar ráðstafanir séu gerðar milli 2. og 3. umr, um það mál, að þá mundi ég e.t.v. sjá ástæðu til að bæta við sérstökum kafla, alveg fyrir utan máske aðra kafla í þessum lögum, og það sé um heildarskipulagningu miðbæjarins í Reykjavík alveg sérstaklega. Ég hef áður mælt fyrir því í þessari hv. d., hvaða ástæður liggja til þess, og ég álít satt að segja, að það öngþveiti, sem þau mál eru í, hefði átt að gefa hv. heilbr.- og félmn. ástæðu til þess að taka þessi mál heldur róttækari tökum en hún hefur tekið. Ég mun hins vegar ekki að svo stöddu gera þetta frekar að umtalsefni, en mundi þá áskilja mér heldur undir 3. umr. að gera brtt við þetta frv.



Herra forseti. Þegar lögin um húsnæðismálastofnunina o.fl. voru sett 1957, var einn þátturinn í þeirri fjáröflun, sem lögin gerðu ráð fyrir, nokkur skyldusparnaður, sem skyldi lagður til hliðar og notaður til lána hjá húsnæðismálastjórn, samtímis sem vitaskuld þeim, sem lögðu þessa peninga til hliðar, var þar með gefinn kostur á að eignast nokkra upphæð, sem var laus til íbúðarkaupa eða íbúðarbyggingar, þegar viðkomandi hafði náð 26 ára aldri eða hafði gift sig og stofnað heimili. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir, að upphæð skyldusparnaðarins, sem var og er í 1. nú 6%, verði hækkuð upp í 15%. Það er í fyrsta lagi gert til þess að afla húsnæðismálastjórn nokkurra viðbótartekna við það, sem hún hefur. Það er líka meiningin með frv., að unglingarnir, sem leggja þessa peninga til hliðar, geti þar með verið betur undir það búnir að greiða vexti og afborganir af lánum, sem þeir þurfa að taka í sambandi við húsbyggingar, og vera þannig betur undir það búnir að geta staðizt þann kostnað, sem af því leiðir. Með þeim tilkostnaði, sem nú er á íbúðabyggingum, og þeim vöxtum, sem greiddir eru af lánum til þeirra, er oft og tíðum erfitt fyrir þá, sem litlar eða mjög takmarkaðar eignir eiga, að standa undir þessum gjöldum öllum, en það ætti að verða þeim léttara, þegar þessi upphæð verður hækkuð á þann veg, sem hér er gert ráð fyrir. Tekjur manna hafa upp á síðkastið vaxið verulega í krónutölu, og er þess vegna ekki ástæða til að ætla, að það valdi þessum ungmennum verulegum erfiðleikum að leggja þetta fé til hliðar, en með því er, eins og ég segi, sköpuð veruleg trygging fyrir þá, að þeir geti betur staðið að húsbyggingum, þegar til þess kemur. Þessum skyldusparnaði fylgja nokkur og raunar mjög veruleg fríðindi. Ég vil fyrst nefna, að það fylgja honum þau fríðindi, að hann er vísitölutryggður, þannig að verði verðhækkun á þessu tímabili, sem peningarnir eru lagðir fyrir á, verða þeir greiddir út í lokin með þeirri hækkun eða viðbót, sem af hækkun vísitölu framfærslukostnaðar leiðir. Þetta er náttúrlega mjög þýðingarmikið atriði, því að þær verðbreytingar, sem verða nú og hafa orðið á undanförnum árum, eru mjög örar og hafa dregið úr gildi sparifjárins, en með þessu er komið í veg fyrir, að sparifé rýrni, en haldi þvert á móti sínu gildi, hvernig sem verðlagsbreytingarnar í landinu verða. Í öðru lagi er gert ráð fyrir því, að þetta fé, sem sparað er á þennan hátt, sé undanþegið tekjuskatti og útsvari. Þetta eru líka talsvert mikil hlunnindi fyrir þá, sem þetta fé leggja til hliðar. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir því í þessu frv., að þeir, sem leggja fram fé á þennan hátt með skyldusparnaði, hafi skýlausan forgangsrétt að lánum hjá húsnæðismálastjórn. Í lögum þeim, sem um þetta gilda nú, er gert ráð fyrir, að þeir hafi forgangsrétt „að öðru jöfnu“. Hefur þetta ákvæði orðið til þess, að minna hefur orðið úr því, að þessi forgangsréttur væri notaður og þessir skyldusparendur gengju fyrir. Þessi orð „að öðru jöfnu“, eru nú numin úr l. með þessu frv., sem þýðir þá um leið, að þeir hafa forgangsrétt fram yfir aðra umsækjendur. Í fjórða og síðasta lagi er svo gert ráð fyrir því, að þau lán, sem þessir menn fá hjá húsnæðismálastjórn, megi nema allt að 25% hærri upphæð en það, sem aðrir fá. Þessi fjögur atriði eiga að tryggja það, að menn, sem í þetta leggja og safna saman fé á þennan hátt, njóti mjög verulegra hlunninda samanborið við aðra sparifjáreigendur í landinu. Ég held, að frv. sé svo einfalt, að ég þurfi ekki að hafa um það miklu fleiri orð, en ég legg áherzlu á, að þetta mál nái fram að ganga á þessu þingi. Að vísu verður það að segjast, að með þessu er ekki vandi húsnæðismálanna leystur að fullu, það er langt í frá, heldur er þetta spor í þá átt að tryggja húsnæðismálastjórn meira ráðstöfunarfé en hún hefur haft. Ég leyfi mér svo að leggja til, herra forseti, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv, heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Framsfl, átti á sínum tíma þátt í því, að innleiddur var skyldusparnaður. Við teljum reynsluna sýna, að þar var farið inn á rétta braut. Við teljum, að verðtryggður skyldusparnaður sé heppilegt úrræði til þess að létta ungu fólki stofnun heimilis. Mætti færa fyrir því margvísleg rök, sem ég læt ógert, vegna þess að ég veit, að þetta mun mörgum vera ljóst. Aðalfundur miðstjórnar Framsfl., sem nýlega var haldinn, samþykkti, að flokkurinn beitti sér fyrir auknum skyldusparnaði. Ég mæli þess vegna með þessu frv., sem hæstv. ráðh. hefur lagt hér fyrir. Á hinn bóginn má vera, að einstök atriði þess þurfi nánari athugunar við, og verður það að sjálfsögðu gert í nefnd.



Herra forseti. Með frv. þessu er lagt til, að skyldusparnaður unglinga, sem í lögum hefur verið síðan 1957, verði hækkaðaður mjög verulega eða úr 6% upp í 15%. Eftir því sem segir í grg. frv., er reiknað með því, að é þennan hátt fái húsnæðismálakerfið um 30 millj. kr. á ári í aukið starfsfé fyrstu árin, en að þessi upphæð muni hins vegar fara nokkuð minnkandi, eins og gefur að skilja, þegar aftur fer að bera á því, að þetta fé verður tekið út aftur af þeim, sem það koma til með að greiða. Hér er sýnilega um mjög verulega hækkun á þessum skyldusparnaði að ræða, umtalsverða, og verður því ekki neitað, að hér er stigið æðistórt skref varðandi fjáröflun til þessa kerfis, miðað við þennan einstaka lið, sem hér er fengizt við. Þegar lögin um skyldusparnað, voru sett á árinu 1967, stóðum við Alþb.-menn að þeim lögum. Þá var Sjálfstfl. hér á Alþingi á móti ákvæðunum um skyldusparnað, taldi þeim flest til foráttu. En nú virðast sjálfstæðismenn standa hér að frv. um að hækka þennan skyldusparnað um 150% frá því, sem hann hefur verið. Við erum á þeirri skoðun, Alþb. menn, að það sé ástæða til þess að hækka þetta skyldusparnaðargjald nokkuð. Hins vegar getur leikið nokkur vafi á því, hvað á að hækka gjaldið mikið, og við erum á þeirri skoðun, að það sé erfitt að taka þennan lið einan út af fyrir sig og hækka hann svona mikið, án þess að nokkrar aðrar ráðstafanir verði gerðar um leið. Það eru ekki aðeins unglingarnir í landinu einir saman, sem eiga að leggja fram fé það, sem þarf að nota nú í dag til húsbygginga. Það geta vissulega fleiri komið hér til að eiga að leggja fram fé til þess að leysa þennan vanda. Ég held því, að það sé brýn nauðsyn á því, eins og húsnæðismálin standa nú í dag, að það séu gerðar miklu víðtækari breytingar en þær, sem felast í þessu frv. Það er vel hægt að fallast á það að hækka skyldusparnaðinn svona mikið, eins og lagt er til í þessu frv., ef ýmsar aðrar ráðstafanir eru gerðar um leið gagnvart ýmsum öðrum aðilum. Það hefur lengi verið einn aðalvandi húsnæðismálakerfisins, að sjálft kerfið hefur ekki haft nægilega mikið af eigin tekjum til þess að lána út. Starfsemin hefur að langmestu leyti verið rekin á þeim grundvelli, að útvega hefur þurft lán til stofnunarinnar frá öðrum, og hún hefur síðan framlánað þau lán til húsbyggjenda, en það ástand hefur vitanlega haldið þessari stofnun alltaf í sama vandanum eða jafnvel í vaxandi vanda, eftir því sem kröfurnar hafa orðið meiri um lánveitingar úr þessu kerfi, á meðan ekki hefur tekizt að byggja upp eigin fjárhag þessa útlánakerfis. Þegar skyldusparnaðurinn var lögtekinn árið 1957 og l. um húsnæðismálastjórn voru sett, var gerð tilraun til þess að afla þessu kerfi nokkurra tekna, og skyldusparnaðarókvæðið var aðeins eitt af þessum ákvæðum, sem þá voru lögfest. Þá var t.d. ákveðið, að hið nýja kerfi skyldi fá allmikil framlög, óafturkræf framlög frá ríkissjóði. Ríkissjóður hafði áður veitt nokkur lán, sem síðan höfðu verið framlánuð húsbyggjendum, en með þessum lögum var ákveðið að breyta þeim lánum í óafturkræf framlög, sem húsnæðismálastofnunin þar með eignaðist sem sitt eigið fé. Í öðru lagi var svo ákveðið í þessum lögum, að 2/3 hlutar af stóreignaskattinum, sem þá v ar verið að leggja á og áætlað var að mundi nema í kringum 60 millj, kr., skyldu renna sem óafturkræft framlag til húsnæðismálakerfisins. En reynslan hefur nú orðið sú, að þeir, sem með völdin fara í landinu í dag, hafa gert þetta ákvæði að engu með því að innheimta ekki stóreignaskattinn nema þá að sáralitlu leyti, og þannig hafa þeir orðið þess valdandi að svipta févana húsnæðismálakerfi þessum tekjustofni. Það virtist sem sagt koma heldur óþægilega við suma aðila í landinu að láta stóreignamenn í landinu borga nokkurn skatt í þessu skyni, þó að þeir geti hins vegar verið með því í dag að hækka nokkuð skyldusparnaðarákvæði á unglinga. Þegar þessi lög voru sett, var auk þess lögfestur ákveðinn tekjustofn handa húsnæðismálakerfínu, sem nam 1% af innheimtum tollum og sköttum til ríkissjóðs. Og í fjórða lagi kom svo ákvæðið um skyldusparnaðinn, sem þá nam 6%. Það var því alveg augljóst, að þegar þetta ákvæði var sett í lög, var það aðeins einn liður af fleirum, sem áttu að byggja upp fjárhag þessarar stofnunar. En það hefur lengi verið þörf á því að stíga hér viðbótarskref við þau, sem þarna voru stigin 1957. Það hefur lengi verið þörf á því að efla húsnæðismálakerfið enn meira en þarna var gert, ekki sízt vegna þess, að húsnæðismálakerfið var svipt stóreignaskattsframlaginu, sem gert hafði þó verið ráð fyrir. En um það er ekkert að villast, að húsnæðismálakerfið hefur þó byggt að mjög verulegu leyti á þessum tekjustofnum, sem þarna voru lögfestir á sínum tíma, og ólíkt hefði gengið verr að leysa þennan vanda á undanförnum árum, ef þessir tekjustofnar hefðu þó ekki verið ákveðnir með l. á þessum tíma. S.l. ár mun húsnæðismálakerfið hafa haft yfir að ráða kringum 100 millj. kr. til útlána. Af þessu fé hafði stofnunin sjálf af eigin tekjum kringum 50 millj. kr., en fékk svo til viðbótar frá atvinnuleysistryggingunum kringum 40 millj. kr. En framlög frá ýmsum öðrum aðilum, sem oft hafa verið tilnefndir að ættu að leggja hér fram nokkurt viðbótarfé, eins og frá ríkissjóði og frá vátryggingakerfinu í landinu og bönkum landsins, - framlag frá þessum aðilum hefur verið. sáralitið. Mér skilst, að frá tryggingafélögunum í landinu hafi þetta kerfi fengið á s.l. ári 1.9 millj. kr. og frá bankakerfinu í landinu hafi það á s.l. ári fengið 700 þús. kr., ekki 1 millj. Eftir því sem mér skilst, hefur skyldusparnaðarkerfið, sem í gildi hefur verið, tryggt húsnæðismálakerfinu á undanförnum árum milli 70 og 80 millj. kr. til útláns. Það er enginn vafi á því, að það er þörf á því að auka við tekjustofna húsnæðismálakerfisins og þessi leið, sem hér er minnzt á í þessu frv., kemur til greina sem ein leið. En það er ekki hægt að víkja sér undan þeim vanda, að það verður að gera meira en lagt er til í þessu frv., og það er varla sanngjarnt að hækka þetta gjald svona mikið eins og þarna er lagt til, á sama tíma sem ekkert frekar er gert í málinu. Það er ekki heldur hægt að una öllu lengur við það misrétti, sem raunverulega á sér stað með lánveitingar úr þessu kerfi, eins og það hefur verið rekið, því að um það er ekki að villast, að þeir aðilar í landinu, sem búa við þá aðstöðu að geta fengið lán úr hinum almennu lífeyrissjóðum, sem eru orðnir býsna margir, njóta í framkvæmdinni algerrar sérstöðu um lán úr hinu almenna veðlánakerfi. Það mun vera orðið svo, að hinir almennu lífeyrissjóðir í landinu lána út nú á hverju ári kringum 160 millj. kr. En þeir aðilar, sem þau lán hafa úr lifeyrissjóðum sínum, geta einnig komið í hið almenna veðlánakerfi og fengið mikinn hluta af þeim 150 þús. kr. lánum, sem þaðan eru veitt til hvers húsbyggjanda. En þeir fjölmörgu aðilar í landinu, eins og t.d. verkamenn, iðnaðarmenn og sjómenn yfirleitt, sem eiga ekki aðgang að neinum lífeyrissjóðalánum og verða að láta sér nægja það hámarkslán, sem veitt er úr almenna veðlánakerfinu, 150 þús. kr. lán, komast vitanlega afskaplega skammt með slík lán til þess að komast yfir venjulegar íbúðir, eins og þær kosta nú. En þrátt fyrir það, þó að svona sé, hefur þannig verið haldið á málunum, að það er einmitt sjóður þessara aðila, sem hér er verst á vegi staddur, það er einmitt sjóður verkamanna og almennra sjómanna og iðnaðarmanna. Atvinnuleysistryggingasjóðurinn, sá sjóður, sem þessir aðilar hafa byggt sér upp, verður að leggja af mörkum megnið af því fé, sem hið almenna veðlánakerfi hefur til útlána, en síðan gengur til þeirra aðila að mjög verulegu leyti, sem hafa sérstöðu um möguleika til lána til húsbygginga. Þetta atriði, eins og mörg önnur fleiri í sambandi við rekstur þessarar veðlánastarfsemi, er þess eðlis, að það er ekki hægt að una við þetta miklu lengur. Það verður að gera á þessu breytingar. Um leið og fjár er aflað til kerfisins, þá verða þarna að verða mjög verulegar breytingar. Enginn hefur vitanlega treyst sér til þess að leggja það til, að þeir aðilar, sem njóta lána úr lífeyrissjóðunum, verði útilokaðir frá því að fá lán úr hinu almenna veðlánakerfi, vegna þess að lán þeirra, þó að úr báðum stöðunum komi, eru sízt of há. En þetta kallar þá bara enn þá meira á það, að hlutur hinna, sem nú er lakastur fyrir, verði réttur. Af því er það, sem við höfum margsinnis á það bent, að það er full ástæða til þess, að það té, sem kemur frá atvinnuleysistryggingunum og er ætlað til íbúðalána, verði alveg sérstaklega lánað þeim aðilum, sem eiga þann sjóð og nú standa höllustum fæti í sambandi við þessi íbúðabyggingamál. Auðvitað er vandi húsbyggjenda alltaf að verða meiri og meiri, það gerir hin sífellda verðlagshækkun í landinu. Það er ekkert um það hægt að deila, að sú hefur orðið niðurstaðan nú á síðustu árum, að verðhækkunin hefur orðið svo mikil við húsbyggingar, að verðhækkunin á meðalíbúð á síðustu 4 árum nemur mun meira en því, sem hámarkslán veðlánakerfisins nemur. Aðstaða húsbyggjenda hefur því stórkostlega versnað írá því, sem áður var, og var hún þó nógu léleg fyrir. Það er vitanlega alveg þýðingarlaust að nefna í þessum efnum tölur um það, að hið almenna veðlánakerfí hafi lánað út heldur fleiri krónur nú en gert var fyrir nokkrum árum, þegar kostnaður við byggingarnar er orðinn svona miklum mun meiri en hann var, kostnaðaraukinn er miklum mun meiri en sem nemur öllu láninu, sem veitt er. Það er því orðin brýn nauðsyn á því í þessum efnum einnig, að lán húsnæðismálakerfisins verði hækkuð til muna frá því, sem áður var, og það heimtar auðvitað, að það komi til miklu fleiri nýir tekjustofnar en sá, sem hér er minnzt á í þessu frv. Ég vil því leggja á það áherzlu nú hér við 1. umr. þessa máls, að ég álít, að það sé í rauninni ómögulegt að taka á þessu vandamáli á þann hátt að ætla sér að einangra afgreiðslu málsins við þennan þátt einan, sem hér er fjallað um í þessu frv. Það er engin sanngirni að taka þannig á málinu, og það leysir svo sáralítið af vandanum, að það er ekki viðunandi. Hér verður að velja úr þeim till., sem fram hafa komið, og margsinnís hafa verið ræddar hér á Alþingi, um tekjuöflunarmöguleika handa þessu kerfi og breytingar á kerfinu um leið. Ég skal nefna hér nokkrar leiðir, sem hér hefur verið minnzt á. Það kann vel að vera, að það séu ekki allir algerlega sammála um það, hvernig fé til kerfisins skuli koma, en á þessar leiðir hefur verið minnzt hér, till. hafa verið fluttar um þær, og það ber að takast á við þennan vanda og velja úr þessum till. Í fyrsta lagi hafa komið hér fram ýmsar till. um það, að þetta kerfi eigi að fá beint framlag frá ríkissjóði árlega. Og það er suðvitað alveg útilokað, að ríkið skjóti sér undan þessum vanda á þann hátt, að afgreidd séu hér fjárlög upp á nærri 3000 millj. kr., án þess að gert sé ráð fyrir því að leggja til lausnar á slíku vandamáli eins og þessu 50–100 millj. kr. á ári. Um minni upphæð má þar í rauninni ekki vera að ræða. Það hefur verið lagt til í öðru lagi, að til komi sem tekjur fyrir húsnæðismálakerfið nokkur hluti af gróða bankanna á ári hverju. Það hefur í þriðja lagi verið minnzt á það að leggja nokkurt prósentugjald á fasteignir í landinu, á öll hús og lóðir, og miða við fasteignaverðmæti þeirra. Fasteignir hafa farið verulega hækkandi í verði, og þeir, sem þær eiga, hafa verið að græða á undanförnum árum vegna verðlagsbreytinga í landinu. Það hefur verið minnzt á það í fjórða lagi, að atvinnurekendur í landinu yrðu látnir borga eitthvert lítið gjald árlega til þess að byggja upp tekjur þessarar stofnunar. Í fimmta lagi hefur það verið lagt til, að vátryggingafélögin í landinu yrðu skylduð með lögum til þess að leggja nokkurt fé fram til þessa kerfis. Í sjötta lagi hefur það komið fram hér að skylda bankakerfið í landinu til þess að leggja fram, sem lán að vísu, vissan hluta af sparifjáraukningunni, sem verður í landinu á hverjum tíma. Og í sjöunda lagi hafa svo komið fram till. um það, að atvinnuleysistryggingasjóðurinn leggi fram nokkurt fast árlegt framlag eða lán til kerfisins með hagstæðum kjörum og þá alveg með sérstöku tilliti til þess, að það fé kæmi til góða meðlimum þess sjóðs, sem nú standa, eins og ég hef sagt áður, alveg sérstaklega höllum fæti í þessum efnum. Í áttunda lagi hafa svo verið till. um það, að lífeyrissjóðakerfið í landinu legði hér fram nokkurn hluta til uppbyggingar á hinu almenna veðlánakerfi, á meðan allir lífeyrissjóðsþegar eiga rétt á lánum úr þessu kerfi, eins og aðrir. Fleiri till. hafa eflaust komið fram, en þessar hafa m.a. komið fram, og þá á að velja úr þeim og skapa veðlánakerfinu eðlilegar, árlegar tekjur, svo að hægt sé að hækka lánin, lengja lánin frá því, sem nú er, og gera lánskjörin almennt séð hagstæðari eða betri. Og svo kemur auk þess til sú tekjuöflun, sem minnzt er á í þessu frv. og ég álít, að sé réttmæt, þó að um það megi nokkuð deila, hvað á að hækka þetta gjald mikið. Hér er farið í býsna mikla hækkun, að fara alveg upp í 15%, og getur auðvitað óneitanlega komið nokkuð hart við í sumum tilfellum, því að þótt svo sé ástatt í mjög mörgum tilfellum, - það skal játað, - að ungmenni á þessum aldri, frá 16 árum upp í 25 ár, eyði fjármunum sínum á gálauslegan hátt, fari illa með fé, þá verður hinu ekki heldur neitað, að þau ungmenni eru líka til æðimörg í landinu, sem leggja meginhlutann af tekjum sínum til að halda uppi heimili, til þess að aðstoða foreldra sína og aðra við að byggja yfir heimilin, slík dæmi eru mörg, eða við að aðstoða heimílin á annan hátt, og það er býsna mikill skattur á slíka aðila að láta taka 15% af þeirra kaupi og binda það þennan tíma. En þó mundi ég ekki mæla gegn því, að það yrði gert, ef þetta yrði einn liður af mörgum í sambandi við alhliða fjáröflun til þessa kerfis, til þess að leysa þetta nauðsynjamál, sem íbúðabyggingarnar eru. En að ætla sér að taka þannig á þessu mikla vandamáli að hækka aðeins þetta gjald, en láta hitt allt saman óleyst, bæði varðandi fyrirkomulag og starfsemi kerfisins og eins viðvíkjandi tekjuöflun þess, nær auðvitað engri átt og allra sízt eins og ástandið er núna í verðlagsmálunum, þegar byggingarkostnaður m.a. fer ört hækkandi frá degi til dags. Ég vil því vænta þess, að sú nefnd, sem tekur þetta mál nú til athugunar, hugleiði þetta og komi fram með brtt. á þessu frv., og auk þess vildi ég alveg sérstaklega beina þeim óskum til hæstv. ráðh., sem með þetta mál hefur að gera, að hann vildi stuðla að því, að málið yrði leyst á miklu víðtækara grundvelli hér í meðförum þingsins en gert er ráð fyrir í þessu frv.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að ræða sérstaklega um það frv., sem hér liggur fyrir, vegna þess að ég býst við, að um það verði nokkurn veginn samkomulag á Alþingi. Nú er hér á Alþingi önnur og ábyrgari stjórnarandstaða en sú, sem var, þegar skyldusparnaður var upphaflega tekinn upp í sambandi við þessar framkvæmdir. En ég man ekki betur en sú stjórnarandstaða, sem þá var, beitti sér mjög á móti því, að skyldusparnaður væri þá upp tekinn, þó að sá aðili sé því nú fylgjandi, að skyldusparnaður verði hækkaður. En í sambandi við þetta mát vildi ég leyfa mér að beina nokkrum fsp. til hæstv. félmrh. Það er þá í fyrsta lagi sú fsp., hvort ekki séu væntanlegar frá ríkisstj. á þessu þingi till. um frekari fjáröflun fyrir byggingarsjóð en sú, sem felst í þessu frv. Í öðru lagi vildi ég spyrja hæstv. ráðh. um það, hvaða áætlanir ríkisstj. hefði um það fjármagn, sem hún ætlaði byggingarsjóði að hafa til umráða á þessu árl. Það er nú það langt komið á þetta ár, að ríkisstj. ætti að vera búin að gera sér það nokkurn veginn ljóst, hve mikið fé hún ætlar byggingarsjóði að hafa til lánveitinga á þessu ári, og væri mjög fróðlegt að fá upplýsingar um það, og enn fremur, hvernig ríkisstj. ætlar að haga þessum lánveitingum, á hvaða tíma ársins þetta fé mundi koma til ráðstöfunar hjá húsnæðismálastjórn, því að það er mjög heppilegt fyrir þá, sem eiga von á þessum lánum, að hafa nokkra vitneskju um það, hvenær þeir geti átt von á þeim. Í þriðja lagi vildi ég spyrja hæstv. ráðh. um það, hvort ríkisstj. hefði ekki í hyggju að hækka eitthvað lán þau, sem byggingarsjóður veitir nú, en hámark þeirra er ekki nema 150 þús. kr. Það þarf ekki að færa rök að því hér, hvílík nauðsyn það er, að þessi lánsupphæð verði hækkuð. Ég minnist þess í þessu sambandi, að eitt dagblaðanna í dag birtir ræðu eftir einn af nm. í húsnæðismálastjórn, sem telur það algert lágmark, að þessi lán verði hækkuð upp í 300 þús., en ég veit þó, að aðrir nm. í húsnæðismálastjórn telja þörf á enn meiri hækkun og að þessi lán ættu ekki að vera undir 400 þús., ef farið væri eftir hinni svonefndu Hoffmannsskýrslu, sem hefur verið útbýtt hér fyrir nokkru og kennd er við norskan sérfræðing, sem kynnti sér þessi mál. Ég vildi sem sé spyrja um það, hvort ríkisstj. hefði það ekki í undirbúningi að hækka verulega þá lánsupphæð, sem byggingarsjóður ríkisins veitir einstaklingum. Í fjórða lagt vildi ég svo spyrja hæstv, ráðh. um það, hvort ríkisstj. hefði ekki hugsað sér neinar sérstakar ráðstafanir vegna þeirra íbúðaeigenda, sem eiga það á hættu að missa íbúðir sínar vegna lausaskulda, en þeir eru því miður margir. Það eru margir, sem hafa ráðizt í byggingar á undanförnum árum, en orðið að sæta því, að áætlanir hafa ekki staðizt vegna þess, hversu fljótt eða ört byggingarkostnaður hefur vaxið og framkvæmdir hafa þess vegna orðið miklu dýrari en gert var ráð fyrir í upphafi, þegar í þær var ráðizt. Það er þegar búið að veita útgerðarmönnum og bændum sérstaka aðstoð vegna lausaskulda, sem hafa orðið til af þessum ástæðum, og nú á þessu þingi mun í ráði að veita iðnaðinum alveg sérstaklega fyrirgreiðslu á þennan hátt, og þess vegna væri ekki óeðlilegt, þó að íbúðarbyggjendur fengju einhverja svipaða fyrirgreiðslu og þessa, þ.e.a.s., að lausaskuldum, sem þeir hafa stofnað til vegna íbúðabygginga, yrði breytt í föst lán eða þeim veitt úrlausn með einhverjum öðrum hliðstæðum hætti.



Herra forseti. Þær umr., sem hér hafa farið fram, hafa nú meir snúizt um aðra hluti en beinlínis það frv., sem fyrir liggur. Þó lýsti hv. 1. þm. Austf. því yfir, að hann væri frv. fylgjandi, og er ég honum þakklátur fyrir það. En aðrir, sem til máls hafa tekið, hafa meir drepið máli sínu á dreif og rætt um húsnæðismál almennt, og ég skal þá með nokkrum orðum reyna að svara því, sem fram hefur komið og beinlínís kallar á svar. Hv. 5, þm. Austf. taldi að vísu, að þetta frv. væri til bóta, að mér skildist, að hann gæti á það fallizt, að hækkunin væri allveruleg að hans dómi, en vildi, að um leið væri tryggt, að fleiri tekjustofnar kæmu til. Ég sagði það í upphafi míns máls, að þetta frv. leysti ekki allan vanda og það væri aðeins einn liður í þeim ráðstöfunum, sem fyrirhugaðar væru, og þarf ég þess vegna ekki að svara hv. þm. frekar þessari aths., því að í því, sem ég sagði í upphafi um málið, liggur það, að þetta er einungis einn liður í fjáröflunarplani ríkisstj. handa húsnæðismálastjórn. Hann sagði eitthvað á þá leið líka, að það væri ekki sanngjarnt að hækka skyldusparnaðinn svo mikið sem hér er gert ráð fyrir, á meðan ekkert annað væri gert og ekki fram komið annað frv. en þetta. Út af þessu get ég gjarnan lýst því yfir, að það eru búnar að vera um alllangan tíma til athugunar ýmsar aðrar fjáröflunarleiðir, m.a. nokkrar þeirra, sem hv. þm. minntist hér á. Málið er ekki hvað þær snertir komið það langt, að hægt hafi verið að útbýta hér frv. eða skýra frá samkomulagi, sem orðið hefði út af þeim athugunum, en ég get gjarnan svarað fyrstu fsp. hv. 5. þm. Reykv., sem ég held að hafi verið eitthvað á þá leið, hvort frekari fjáröflunarfrv. væri að vænta á þessu þingi, að ég vonast til, að það verði hægt í framhaldi af þessu frv., sem hér hefur verið til umr. En ég vildi í þessu sambandi undirstrika það, að tilgangurinn með hækkun skyldusparnaðarins er raunverulega tvíþættur. Hann snýr öðrum þræði að húsnæðismálastjórn og auknum tekjuöflunum handa henni. En hann snýr líka að eiganda skyldusparnaðarins sjálfum og gerir honum mögulegt að standa betur að vígi við sína húsbyggingu en hann mundi hafa gert, ef þessi hækkun hefði ekki verið framkvæmd. Það er, eins og líka kom fram í ræðu hv. 5. þm. Reykv., í mörgum tilfellum erfitt fyrir menn að standa undir þeim lánum, sem þeir þurfa að taka, vegna þess, hve byggingarkostnaðurinn er orðinn mikill, og gildir þá einu, hvort lánin eru fengin hjá húsnæðismálastjórn eða annars staðar. Vexti og afborganir þarf að borga og þær greiðslur eru orðnar það miklar; að það er oft og tíðum erfitt fyrir menn að geta staðið undir þeim. En það ætti vissulega að hjálpa, ef skyldusparnaðurinn yrði það mikill, að um hann munaði verulega, þegar út í húsbyggingarnar væri farið. Ég veit ekki, hversu mikill skyldusparnaðurinn getur orðið á 10 árum, miðað við, að hann verði 15% af launatekjum, en segja mætti mér þó, að það yrði mjög veruleg upphæð. Ef maður gerði ráð fyrir, að þessir unglingar hefðu kannske 60–100 þús. kr. á ári í tekjur, þá sér hver maður, hvað út úr því mundi koma á 10 ára bili og gæti orðið það stór liður í byggingarkostnaðinum, að verulega munaði um að þurfa ekki að taka hann að láni a.m.k. Um spurningar hv. 5. þm. Reykv. skal ég að öðru leyti segja það, að þær eru þannig samsettar, að ég á ekki gott með að svara þeim á þessu stigi, vegna þess að ákvörðun hefur ekki enn verið tekin um mörg atriði, eins og t.d. um það, hvaða fjármagn verði til ráðstöfunar. Það liggur ekki fyllilega fyrir enn þá og þar af leiðandi ekki heldur, hvenær hægt er að úthluta því. Okkur er það alveg ljóst, að það er æskilegt og nauðsynlegt að geta fengíð tekna ákvörðun um þetta sem allra fyrst, og eins hitt, að úthlutun lánanna geti farið sem fyrst fram. Hvort lánin verða hækkuð, er náttúrlega undir því komið fyrst og fremst, að fé fáist til útlánanna. Að hækka lánin dugir ekki eitt út af fyrir sig, nema því aðeins að það sé aflað þess fjár, sem þarf til þess að veíta lánin. Í skýrslu Hoffmanns bankastjóra, sem minnzt var hér á áðan, er gert ráð fyrir því, að eðlileg byggingarþörf Íslandi sé í kringum 1500 íbúðir á ári, og gert ráð fyrir, að af þessum 1500 íbúðum komi helmingurinn til með að þurfa á lánum að halda hjá húsnæðismálastjórn eða 750 íbúðir. Ef lánin á hverja íbúð yrðu hækkuð, segjum tvöfölduð, eins og hér var nefnt áðan, þannig að þau yrðu 300 þús. kr. á íbúð, sem hv. 5. þm. Reykv. virtist þó telja fulllítið, þá er maður kominn upp í tvöfalda upphæð á við það, sem hæst hefur verið úthlutað hingað til, eða kominn í milli 200 og 300 millj. kr. á árl, og eins og landið liggur núna, er sú upphæð ekki til fyrir hendi, og verður auðvitað að gera sérstakar ráðstafanir til þess að afla hennar. Við þetta bætist svo það, að enn liggur óafgreiddur hjá húsnæðismálastjórn mikill fjöldi umsókna um lán og miklu fleiri en 750, sem ég nefndi áðan, að Hoffmann bankastjóri hefði talið eðlilegan, - mikill fjöldi, og sérstaklega hafa safnazt á s.l. ári margar umsóknir, sem ekki hefur verið hægt að sinna, þó að á því ári hafi verið úthlutað meira fé til þessara mála en nokkru sinni áður. Ég get þess vegna ekki svarað þessum spurningum hv. þm. núna. E.t.v. verður það hægt síðar, þegar málið liggur ljósara fyrir. Ég tel alveg sjálfsagt, að hv. heilbr.- og félmn. athugi málið frá öllum hliðum, eins og hér hefur verið óskað eftir. Það er venja n. að gera það og ekkert um það að segja nema gott, en ég vil bara í því sambandi benda á, að það eru enn ókomin nokkur frv. til viðbótar við þetta og í beinu framhaldi af því.