Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þar sem gert er ráð fyrir því í þessu frv., að fram fari frekari endurskoðun á löggjöfinni um skipun prestakalla, þá tel ég verr farið, að þetta sé samþ. nú, og segi því nei.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta frv. til athugunar, og eins og fram kemur í nál. á þskj. 722, þá mælir meiri hl. n. með því, að frv. verði samþ. - Nú hefur verið útbýtt nál. frá minni hl. fjhn., þ.e.a.s. öðrum þeim hv. þm., sem á sæti í n. og ekki stendur að meirihlutaáliti n., og geri ég ráð fyrir, að hann geri grein fyrir því. Hins vegar hefur ekki borizt enn álit frá hv. 2. þm. Reykv.



Herra forseti. Ég hef látið útbýta sérstöku nál. og borið fram þrjár brtt. - Ég vil í sjálfu sér ekki setja mig á móti því, að ríkisstj. fái heimild til lántöku til fjárfestingar. Að vísu bráðliggur nú ekki á, þar sem ekki mun hafa verið leitað fyrir sér enn þá um lánsmöguleika. En ef slíka heimild á að gefa, tel ég, að það þurfi að hafa eitthvert jafnvægi á því, hvernig lánsfénu á að útdeila í lánum innanlands. Mín till. er því sú, að Búnaðarbankinn fái að láni af því, sem hér verður tekið að láni, 12 millj. kr., og allt að 7 millj. kr. til byggingar verkamannabústaða og samvinnubyggingarfélaga í kaupstöðum, því að það má ekki alveg vanrækja þá þörf, sem þar er fyrir hendi um byggingu íbúðarhúsa, og að 6 millj. kr. fari til iðnlánasjóðs, þannig að stofnlánaþörf frá iðnlánasjóði verði fullnægt nokkuð. Eins og hér var flutt skýrsla um fyrir nokkru hefur ríkissjóður lagt fram til iðnaðarins um 2 millj. kr. á sextán árum, meðan ausið hefur verið fé í aðra atvinnuvegi. Ég tel því, að þessi heimild fyrir ríkisstj. vegna iðnaðarins sé sízt of há, ef ríkisstj. tekst að afla lána, innan lands eða utan. - Það má vel vera, að till. mínar hefðu átt að vera með öðrum hætti eða ýtarlegri en þær eru hér. - Ég hef líka viljað bæta í þetta því, að lán mætti taka með ábyrgð ríkisstj. til þess að breyta kyndingu í gömlu togurunum eða gera tilraun um breyt. á kyndingu gömlu togaranna úr kolakyndingu í olíukyndingu. Mönnum ber ekki saman um, hvað þetta mundi kosta. Mönnum ætti að vera kleift - eða maður skilur ekki í öðru en að það ætti að vera kleift - að reka svo ódýr skip sem gömlu togarana með því að breyta þeim, samanborið við það verð, sem er á nýsköpunartogurunum, eins og nú er komið. A.m.k. er svo komið í mörgum þorpum hér á landi nú um atvinnulífið, að ég vil telja skylt að gera tilraun um breyt. á gömlu togurunum og sjá, hvort hægt væri að láta þá bera sig með nokkurum hætti. Ég hef ekki í þessari till. sett í þessu tilliti fram nein skilyrði. Hæstv. ríkisstj. verður að sjá, hvaða tryggingu hún getur fengið og hvernig hún getur notað þessa heimild, meðan þetta er á tilraunastigi. Ég hef svo ekki öllu fleira að segja um þessar till. mínar. Þó að heimildin sé þarna hækkuð nokkuð eftir till. mínum, og ætlunin að gera það vegna þess, að fara skuli víðtækar í ráðstafanir fyrir þetta lán, þá er það til þess að raska ekki alveg því jafnvægi, sem þarf að haldast um atvinnuvegi og stéttir.



Herra forseti. Eins og fram kom hér við 1. umr. þessa máls, þá voru ýmsir á því - og jafnvel flestir - að engan veginn væri gott fyrir þjóðina að þurfa að taka útlend lán. Þó væri það sök sér, ef um væri að ræða að kaupa fyrir slíkt lán framleiðslutæki eða að verja því til arðbærra fyrirtækja, ekki sízt ef þau framleiddu gjaldeyri. Ég lét enn fremur þá skoðun í ljós þá, að ef sérstaklega stæði á, þá gæti líka orðið rétt fyrir okkur og jafnvel óhjákvæmilegt að taka lán til íbúðarhúsabygginga, ef afstýra þyrfti neyð í landinu. Nú er svo komið, eftir þeim upplýsingum, sem fram hafa komið við umr. um þetta mál við 1. umr. og sömuleiðis a. n. l. við umr. um till. um frelsi Íslendinga til að byggja íbúðarhús að það virðist í raun og veru lítið annað eftir skilið fyrir okkur, ef við eigum að fá að vinna að því af sæmilegum krafti að bæta úr húsnæðisþörf og atvinnuleysi, en að ráðast í erlendar lántökur. Það er hart, að svo skuli vera komið. En ég vil strax taka það fram, að ég fæ ekki séð, að það sé komið svo vegna þess, að Íslendingar gætu ekki leyst þessi mál án lántöku. Til þess að geta byggt þurfum við tvennt, vinnuafl og útlent efni. Og ég vil taka það fram, að ég álít mögulegt að útvega nægilegt útlent byggingarefni, svo framarlega sem við fengjum sjálfir að vera í friði með að hagnýta okkar framleiðslutæki, sem gjaldeyri skapa, flytja út og kaupa inn slíkar nauðsynjavörur í staðinn. Ég álít, að það, að við getum það ekki, sé af því í fyrsta lagi, hvernig framleiðslugeta okkar er lömuð vegna einokunar í landinu, þannig að við fáum ekki að hagnýta þau miklu framleiðslutæki og þá miklu markaði og hækkandi verðlag, sem hefur verið á okkar afurðum. Og í öðru lagi er nægilegt vinnuafl innanlands til þess að vinna að þessu, og meira að segja svo, að meiri hluti vinnuaflsins fæst ekki nýttur. Meiri hluti byggingarverkamanna gengur nú atvinnulaus. Og það er auðsjáanlega svo, að það er ekki látíð í okkar valdi, hvort við fáum að hagnýta þetta vinnuafl. Það liggur fyrir meira að segja á Alþ., að yfirlýsing hefur komið frá fjárhagsráði til allshn. Sþ., þar sem fjárhagsráð upplýsir, að það sé skilyrði fyrir því að fá að nota mótvirðissjóð til Sogsvirkjunarinnar og Laxárvirkjunarinnar og áburðarverksmiðjubyggingar, að haldið sé ákveðnu og að því er virðist alllágu hámarki á fjárfestingarstarfsemi í landinu. Og þar sem fjárfestingarstarfsemin frá sjónarmiði þeirra manna, sem þessu ráða nú, er talin of há, - þó hún sé það síður en svo frá mínu sjónarmiði -, þá virðist það eiga að koma niður á húsabyggingum, sem landsmenn í raun og veru ekki geta að mínu áliti komizt hjá að framkvæma, að landsmenn séu að leggja í það að framkvæma viðbótarvirkjanir við Sogið og Laxá og byggingu áburðarverksmiðju nú sem stendur. Það er auðséð af upplýsingum, sem komu fram í þessari hv. d. frá hv. 3. landsk. þm., sem hefur færi á að geta eitthvað meira vitað um, hvað fjárhagsráð hugsar sér í þessum efnum heldur en aðrir, að það mun ekki vera hugsað að byggja meira en 300 íbúðir á þessu ári. Þegar vitað er, að Reykjavík ein saman þarf á að halda 500 til 600 íbúðum til viðbótar á þessum tíma, ef halda ætti í sæmilegu horfi, þá má ljóst vera, að þetta er allt of lítið. Þessi ákvörðun virðist vera tekin af fjárhagsráði út frá samningum, sem það ráð hefur gert við erlend stjórnarvöld. Og út frá þessum tilraunum til samninga og skilyrðum, sem erlend stjórnarvöld hafa sett, eigum við svo að sætta okkur við að geta ekki bætt úr atvinnuskorti og húsnæðisskorti hjá okkur. - Það hafði komið fram yfirlýsing frá hæstv. landbrh. hér í þinginu fyrir nokkru um það, að þessi fjárfestingaráætlun hefði verið afhent ríkisstj. og væri í henni gert ráð fyrir fjárfestingu, sem næmi 520 millj. kr. Fjhn. þessarar hv. d. hefur farið fram á að fá að sjá þessa fjárfestingaráætlun, en hefur ekki fengið það. Því var þá borið við, að þetta væru þannig frumdrög, að ekki væri hægt að sýna það. En þegar hæstv. landbrh. talaði um þessa áætlun hér í þinginu, var það að heyra, að þetta væri ekki aðeins frumdrög, heldur áætlun um ákveðnar upphæðir og samtals vissa ákveðna upphæð. Og hv. þm. virðast vita, hve margar íbúðabyggingar þarna eigi að vera í áætluninni, en það virðist ekki mega liggja skýlaust fyrir hæstv. Alþ. Og þó eru ákvæði um það í lögum um fjárhagsráð, að áður en fjárlög séu samin, og það þýðir áður en þau séu afgr. frá fjvn., skuli fjárhagsráð hafa skilað fjárfestingaráætluninni. - Það er sem sé svo komið, að við fáum ekki leyfi til þess fyrir okkar eigin yfirvöldum að hagnýta til fulls það vinnuafl og þá möguleika, sem við hefðum hér innanlands til að framkvæma húsbyggingar, sem bráðnauðsynlegar verða að teljast, vegna þessara skilyrða, sem þarna virðast hafa verið sett. Og þá er ekki annað eftir skilið til þess að mæta þessari þörf heldur en ef mögulegt er fyrir okkur að fá lán utanlands, sem losuðu okkur við að þurfa að hlíta þeim skilyrðum, sem þessi mál snerta, sem ég hef talað um. Ég beindi því til hæstv. landbrh., kannske í sambandi við frv. um byggingarfrelsi, hvort það mætti þá vinna fyrir erlendar lántökur. að byggingum, án þess að taka tillit til þessarar fjárfestingaráætlunar fjárhagsráðs, því að þar væri ekki að tala um aukna fjárfestingu, nema fyrir aukið fjármagn og lánsfjárveltu, - og svaraði hæstv. ráðh. því játandi, þó að það sé undarfeg hagfræði. En fyrst það er eini möguleikinn fyrir okkur til þess að fá að byggja, þá er ekki um annað að ræða en að reyna að nota sér þann möguleika. Ég hef þess vegna farið hér inn á þá leið í sambandi við þetta frv. að leggja til, að lánið sé hækkað, þ.e. að bætt sé hér við lánsheimild fyrir ríkisstj., heimild til að taka 12 millj. kr. lán, til þess að þeirri viðbót verði varið til þess að lána þeim byggingarsjóðum verkamanna, sem hið opinbera veitir lán, byggingarsjóði verkamanna, byggingarsamvinnufélögum og sveitarfélögum þeim, er byggja til þess að útrýma heilsuspillandi íbúðum. Ég býst við, að hv. þm. séu sammála um, að það sé full nauðsyn á þessu, og þá sé aðeins spurningin um það, hvort menn álíti rétt að leggja út í að taka erlent lán til þessara framkvæmda. Ég hef leitt rök frá mínu sjónarmiði að því, hvernig ég álit það óhjákvæmilegt, því miður, eins og stjórnarfari er háttað nú, ef á að byggja nokkuð, sem heitir, í viðbót við það, sem fjárhagsráð hefur hugsað sér að leyfa. Hins vegar vil ég taka fram, að ég álit heppilegast, að verkamannabústaða- og byggingarsamvinnufélög, sem kynnu nú að geta tekið þetta upp, haldi áfram að framkvæma l. um heilsuspillandi íbúðir og fengju þetta fé að sjálfsögðu til umráða í erlendum gjaldeyri til kaupa á sínu byggingarefni. Og ég álit bezt að setja það beinlínis inn í l. Að vísu þarf þá að bæta við ýmsum frekari ákvæðum, því þetta mundi veita þessum byggingarfélögum sérstakan rétt, sem þau hafa ekki sem stendur nema að mjög litlu leyti. Þau eiga mjög mikið undir högg að sækja að fá gjaldeyrisleyfi beint hjá fjárhagsráði fyrir sínum innflutningi. En ég álít bezt, að þau fengju það beint. Enn fremur vil ég taka það fram, að langheppilegast muni vera, að þessar 12 millj. kr. yrðu eingöngu notaðar til innkaupa á byggingarefni. Þá er að vísu eftir að sjá fyrir allmiklu lánsfé öðru, sem ég hef ekki gert þarna ráð fyrir, til að greiða vinnuafl og annan innlendan kostnað. Ástæðan til þess, að ég bar ekki fram við þessa umr. till. um það, er sú, að ég álít, að svo framarlega sem þetta fengist samþ. við 2. umr., mundi allmikill möguleiki á að semja um viðbót viðvíkjandi innlenda fjármagninu. Það er sem sé enginn vafi, að ef Alþ. léti sinn vilja í ljós um það, að taka skuli erlent lán til kaupa á byggingarefni, yrði ákaflega erfitt að standa á móti því, að sá hluti fjármagnsins fengist, sem þyrfti til að borga t.d. vinnuaflið og slíkt. Ég efast ekki um, að sá þrýstingur, sem skapaðist við slíka samþykkt Alþ., mundi verða nægilega sterkur til þess, að Landsbankinn fyrst og fremst yrði að láta undan hvað snertir innlent fjármagn. Ég held þess vegna, að ef þm. gætu fallizt á þessa till. nú, ætti að verða auðvelt að komast að samkomulagi til að knýja betur á viðvíkjandi innlendu fjármagni undir 3. umræðu. Hvað snertir sanngirni í þessari till. þá vil ég aðeins benda á, eins og raunar hefur áður komið fram, bæði nú hjá hv. þm. V-Ísf. og kom líka fram við 1. umr., að ekki er nema eðlilegt, þegar farið er fram á allmikið lán til byggingar í sveitum, að nokkuð sé hugsað líka viðvíkjandi bæjunum. Ekki sízt þar sem stjórnarflokkarnir hafa með afnámi húsaleigulaganna gert ráðstafanir til þess að setja fólk út á gaddinn í stórum stíl, þannig að það ætti að vera engum skyldara en þeim, sem láta þau lög bitna á almenningi, að samþ. þær kröfur, sem fram hafa komið um aukna byggingu íbúðarhúsa í bæjum og kaupstöðum. Ég sé, að hv. þm. V-Ísf. hefur lagt fram till., sem líka fer fram á að auka lánsheimild, sem verður því að nokkru leyti til hins sama, og er það vel farið. Og ég býst við, að sá háttur mundi verða hafður á við þessar till., að mín yrði að öllum líkindum borin upp á undan, af því að þar felst hærri upphæð, þó að till. séu að nokkru leyti sín hvors eðlis. Og ég mun auðvitað verða með till. á þskj. 724 að minni frágenginni. Ég vil taka fram, að í samþ. á lánveitingu felst, eins og ég geri grein fyrir í nál., síður en svo „prinsipielt“ samþykki á upphæð nefndra lána. Ég hef áður gert grein fyrir því, að með því stjórnarfari, sem við höfum við að búa í landinu, álít ég ekki, að hægt sé annað en að verða við þessu með þeim breyt., sem hér er lagt til að gera. Og ég vil vonast til þess, að Framsfl. muni eftir., hverju hann lofaði við síðustu kosningar um byggingar í Reykjavík. Ég vona sem sagt, að stjórnarfl. sjái sér fært að samþ. þessa aukningu, sem kemur fram í tveimur mismunandi formum frá stjórnarandstöðunni.



Í niðurlagi 2. gr. frv. er gert ráð fyrir að verja allt að 3 millj. kr. af umræddum lánum til iðnlána, enda ákveðið með lögum um tilhögun iðnlánanna. Nú hefur þessi hv. d. afgr. frá sér frv. um stofnun iðnbanka Íslands. Ég tel því eðlilegt, að þessar 3 milljónir verði tengdar við þá bankastofnun, og hef leyft mér að flytja brtt. með hv. þm. A-Húnv. og hv. þm. N-fsf. um, að niðurlag gr. verði á þessa lund, að allt að 3 millj. kr. verði varið til stofnunar iðnbanka. Þessi till. er í prentun enn þá, en ég taldi rétt að lýsa henni nú þegar. Ég þarf ekki að fara um hana fleiri orðum, en get vitnað til umr. í fyrra um iðnbankafrv.



Herra forseti. Við fyrri umr. þessa máls hreyfði ég nokkurri gagnrýni varðandi það, hvernig málið er undirbúið, og skal ekki endurtaka það hér. Hins vegar hef ég ásamt tveimur öðrum nm. lagt til, að frv. verði samþ., eins og fram kemur á nál. 176. Mínar aths. við frv. við fyrri umr. voru efnislegar að nokkru leyti, - þær sömu og hér komu fram frá hv. þm. V-Ísf., að í frv. sjálfu væri ekki nægilega gætt þess jafnvægis, sem æskilegt væri varðandi lánsfjárútvegun milli einstakra stétta og starfsgreina. Ég átti og viðræður við einstaka ráðh. um þetta og hefði gjarnan kosið að koma að brtt. á þessu frv. En eins og málið stendur og komið er mjög nálægt þinglokum, lítur ekki út fyrir, að auðvelt verði að koma slíkum breyt. fram. Tveir nm., hv. þm. V-Ísf. og hv. 2. þm. Reykv., hafa komið með brtt. við frv. Hins vegar finnst mér, að í því gæti nokkurs ósamræmis hjá a.m.k. hv. 2. þm. Reykv., sem hefur látið í ljós jafnmiklar efasemdir um það, að rétt væri að stofna til erlendrar lántöku, þar sem hann byggir nú sína brtt. á því, að hækkuð sé lánsheimild, sem í frv. felst, á sama hátt og gert er ráð fyrir að hækka í brtt. hv. þm. V-Ísf. Hvorugri þessari till. treysti ég mér til að fylgja, af þeirri ástæðu, að þær byggja á þessari hækkunartill. fyrst og fremst um heildarupphæð lána. En þá finnst mér skorta nokkra nánari athugun á málinu í heild. Ég óttast þá skort á eðlilegu jafnvægi, eins og ég hef áður vikið að um þetta frv. Út af viðræðum innan míns flokks og við ráðh. leizt mér ekki þannig á, að auðvelt væri að fá meiri hl. þingfylgi fyrir breytingartillögum. Vildi ég því freista þess að setja fram þau sjónarmið, sem fyrir mér vakti, og er það gert í þáltill., sem útbýtt er. En þar er gert ráð fyrir, að fram fari athugun á þeirri nauðsyn að auka lánsféð, og stjórninni falið að undirbúa málið. Þegar mál koma fram á 41. stund, er undir hælinn lagt, hvort afgreiðsla fæst tímans vegna. Tel ég þá betra, ef þingvilji væri fyrir því að hann kæmi fram í áskorun í garð ríkisstj. Ég hygg hins vegar, að þó að svo fari, að þetta mál nái ekki afgreiðslu, sem ég þó vona, ef nokkur tími vinnst til, þá sé samt sem áður ekki loku fyrir skotið að ná eyra ríkisstj. um efnislega meðferð málsins fyrir næsta Alþ. Væri hægt að freista þess t.d. í samvinnu við bæjarstj. Reykjavíkur, sem á hér mikilla hagsmuna að gæta. Ég vildi aðeins setja þetta fram, áður en til atkvgr. kemur um þetta mál. Og að lokum þetta: Ég tel mig ekki bundinn við að fylgja allsendis einni breyt. á frv. Í brtt. þeirri, sem hv. 7. þm. Reykv. hefur nýlega lýst, tel ég ekki efnisbreyt. felast, og mun þess vegna að henni fram kominni fylgja henni við atkvgr.



Ég lýsti við 1. umr. þessa máls nokkuð undrun minni yfir þeirri stefnubreyt., sem virðist hafa orðið hjá ríkisstj., þar sem er farið fram á að taka stórt erlent lán, án þess að það sé ætlað til ákveðins hlutar, heldur ótiltekið afhent Búnaðarbankanum að nokkru leyti og til iðnlána að miklu leyti, en hvort tveggja óákveðið. Ég ætla ekki að endurtaka það, sem ég sagði við 1. umr. Málið virðist á þeim rekspöl nú, að stuðningsmenn ríkisstj. í fjhn. hafa skilað nál. og lagt til, að frv. verði samþ. Svo að það virðist sýnilegt, að það eigi að ná fram að ganga. En ég vil aðeins geta þess, að við 1. umr. málsins benti ég á það einnig, að afleiðing af þessu hlyti að verða sú, að það komi fram krafa frá öðrum aðilum en þeim, sem hér um ræðir, um aðstoð við ýmis önnur mjög aðkallandi atriði, sem þarfnast úrlausnar. En menn hafa ekki talið, að það ætti, eins og sakir standa, að fara fram á erlend lán. Þegar því hins vegar er slegið föstu, að þessi stefna er upp tekin að taka lán, er ekki óeðlilegt, að þeir láti nú til sín heyra. Ég segi þetta af því sérstaka tilefni, sem hér er gefið í þessu skyni af nál. minni hl. fjhn. á þskj. 724, þar sem hv. þm. V-Ísf. leggur til, að ábyrgðarheimildin verði hækkuð nokkuð og henni varið öðruvísi en í frv. greinir. Ég er efnislega því fylgjandi, að ef út í þetta verður farið, verði hækkað framlag til iðnaðar, og að þá verði einnig bætt við 7 millj. kr. til verkamannabústaða, eins og þar er lagt til. En alveg sérstaklega vil ég leiða athygli að 3. lið brtt., þar sem segir, með leyfi hæstv. forseta, að á eftir 2. gr. komi ný gr., svo hljóðandi: „ Ríkisstj. er heimilt að ábyrgjast lán til breytingar á kolakyndingu gömlu togaranna í olíukyndingu fyrir þá kaupstaði, kauptún eða einstaklinga, sem sótt hafa um nýsköpunartogara, en ekki fá úrlausn.“ Útgerð gömlu togaranna, sem svo eru nefndir, er mikið vandamál. Þeir hafa legið ónotaðir nú um æði langan tíma flestir, ekki allir að vísu; en vitað er, að ef hægt er að gera þá út undir einu formi eða öðru, mundi skapast mjög mikil aukning atvinnu í landinu og bætt úr atvinnuleysi, sem hefur gert vart við sig. Því hefur verið haldið fram, að þetta væri hægt að gera með því að breyta kyndingaraðferðinni yfir í olíukyndingu. Og það lítið ég hef kynnt mér málið er ég þeirrar skoðunar, að þetta sé hægt. Þetta er að vísu ekki rannsakað til hlítar. Liggur fyrir Alþ. till. um, að þessi athugun fari fram. Leiði hún í ljós, að þetta muni takast, er ætlazt til, að ríkisstj. veiti aðstoð sína til, að út í þetta verði hægt að fara. Þessi aðstoð er að vísu að því leyti öðruvísi en önnur lán, sem gert er ráð fyrir að veita hér, að allar líkur eru til, að þegar skipin mundu, að henni veittri, komast af stað, öfluðu þau nægilegs gjaldeyris til að standa undir þeim erlendu lánum, sem til þess verða tekin. Mér er ekki fullkunnugt, um hvað stóra upphæð er að ræða. En ég hygg. að ef gert er ráð fyrir, að 10 skip þurfi þessarar aðstoðar við, mundi ekki þurfa miklu meira en 5 millj. kr. í allt, eða um 1/2 millj. kr. á skip. Og ef það er unnt, þá er því fé vel varið. Það verður ekki einasta til þess að bæta úr atvinnuleysi, sem hér er í landi, heldur líka til þess að gera þessi verðmæti, sem togararnir eru, varanlega arðbær. En það hafa þeir ekki verið um langan tíma. Mér þykir sá galli á till., að þar er eingöngu gert ráð fyrir, að þessi aðstoð verði veitt kauptúnum og kaupstöðum, sem sóttu um nýsköpunartogara, en fengu ekki úrlausn. Nú er vitað, að allir eða flestir þessara gömlu togara, sem hér um ræðir, eru í Reykjavík eða Hafnarfirði. Það eru a.m.k. 4–5 togarar í Hafnarfirði og álíka margir í Reykjavík eða fleiri. Báðir þessir staðir hafa, að ég ætla, sótt um að fá einn eða fleiri af nýju togurunum og fengið þá, og mundu þess vegna ekki, ef till. verður samþ., koma til greina með aðstoð til aðgerðar á gömlu togurunum samkv. till. Ég vildi leyfa mér að leggja til, að till. yrði breytt þannig, að þetta ákvæði, sem takmarkar ábyrgðarheimildina, verði fellt niður og till. orðuð á þessa leið: Ríkisstj. er heimilt að ábyrgjast lán til breyt. á kyndingu gömlu togaranna í olíukyndingu. Í samræmi við það ber ég fram skrifl. brtt., að niðurlag málsl. frá orðunum „fyrir þá kaupstaði“ o.s.frv. falli niður. Ég vildi mega vænta þess, að þeir, sem að frv. standa, taki þessa till. til velviljaðrar athugunar. Því að ég hygg, að það sé með fáu móti hægt að auka atvinnulíf í landinu betur með litlum tilkostnaði en með því að koma einmitt gömlu togurunum á veiðar. Væri hægt með ekki meira en 5 millj. kr. að koma 10 togurum á veiðar, mundi það bæta mjög úr því erfiða atvinnuástandi, sem hér er. Ég skal að öðru leyti ekki fjölyrða um frv. og afgreiðslu þess, ekki endurtaka það, sem ég hef sagt fyrr um málið, en leyfi mér að leggja fram skrifl. brtt. og bið hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir hana.



Það eru fáein orð út af brtt. þeim, sem hafa verið lagðar fram við þetta frv. - Það er þá fyrst í sambandi við brtt. á þskj. 724, frá 1. minni hl. fjhn., sem eru um það, að lántökuheimildin verði hækkuð um 7 millj. króna, og því láni verði varið til byggingar íbúðarhúsa; einnig um það, að hærri upphæð af láninu renni til iðnaðarins, en lánið til Búnaðarbankans lækki þá samkvæmt því. Ég vil taka fram, að ég get ekki mælt með því, að lántökuheimildin verði hækkuð frá því, sem er í frv., og er það ekki vegna þess, að ég álíti ekki nauðsynlegt. að bæta við íbúðarhúsabyggingum, heldur er það vegna þess, að við teljum ekki rétt að taka meiri erlend lán en frv. gerir ráð fyrir. Því verða menn að meta það, hvað réttast sé að láta sitja fyrir lánunum, og okkar mat er það, að landbúnaðurinn eigi að sitja fyrir í þessu sambandi að svo miklu leyti, sem frv. gerir ráð fyrir. Hér er um að ræða, hvort setja eigi fjármagnið til landbúnaðarins og auka með því atvinnureksturinn og framleiðsluna eða til íbúðarhúsabygginga. Þá er brtt. á þessu sama þskj. um það, að nýrri grein verði bætt inn í frv., og er hún þess efnis, að ríkisstj. verði heimilt að ábyrgjast En til breytingar á kolakyndingu gömlu togaranna o.s.frv. Hv. þm. Hafnf. flutti einnig brtt. varðandi þetta efni. Ég vil nú fara fram á það við hv. flm. þessara brtt., að þeir taki þær aftur til 3. umr., vegna þess að ríkisstj. er einmitt að athuga þetta mál núna og hvað eðlilegt sé að gera í því. Þetta á líka í sjálfu sér ekki heima í frv. og ekki rétt að binda það við lántökuheimildina. Ég tel því rétt að biðja hv. flm. að taka brtt. sínar aftur, svo að hægt verði að athuga þetta nánar fyrir 3. umr. Þá er það brtt. frá 2. minni hl. um það að hækka lántökuheimildina og verja þeirri upphæð á svipaðan hátt og 1. minni hl. leggur til, þó einvörðungu til að lána til bygginga íbúðarhúsa. Ég vil mæla gegn þessari brtt. með sömu rökum og brtt. 1. minni hl. um svipað efni. Hv. 2. þm. Reykv. minntist í þessu sambandi á það, að Framsfl. hefði lýst því yfir við síðustu kosningar, að hann vildi stuðla að byggingu nýrra íbúðarhúsa. Ég vil í þessu sambandi minna hv. þm. á það, að fyrir tilstilli Framsfl. voru sett ákvæði inn í gengisbreytingarlögin, sem urðu þess valdandi, að þessir sjóðir, þ.e. byggingarsjóður verkamanna og sjóðir byggingarsamvinnufélaganna, fengu á síðasta ári um 7 millj. króna. Þetta fé fengu þeir einvörðungu vegna þessara ákvæða, sem Framsfl. fékk komið inn í lögin. Svo það er ekki hægt að segja, að Framsfl. hafi ekki gert sitt til að bæta úr þessum málum, þótt hann treystist ekki til að fylgja þessari brtt. hv. 2. þm. Reykv. Loks er svo skrifleg brtt. frá hæstv. forseta um það, að tekið verði inn í þetta frv. ákvæði um það, að iðnbanki skuli vera stofnaður. Það leiðir af sjálfu sér, að ríkisstj. getur ekki mælt með þessari till. Það er tekið fram í grg. frv., að þetta mál sé í athugun hjá ríkisstj., og því er ekki viðeigandi að ákveða nokkuð í þessu efni, fyrr en sú athugun hefur leitt í ljós, hvort skynsamlegt sé að bæta við banka eða ekki. Því mælist ég til þess við hv. flm., að hann taki till. til baka til 3. umr. og þá verði reynt að komast að samkomulagi um það, hvernig þessu láni til iðnaðarins verður bezt fyrir komið.



Herra forseti. Ég mun verða við tilmælum hæstv. ráðh. um það að taka 3. brtt. mína á þskj. 724 aftur til 3. umr. Af því leiðir að sjálfsögðu, að brtt. hv. þm. Hafnf. er líka tekin aftur til 3. umr. Ég flutti þessa brtt. vegna þess, að ég taldi rétt að gera tilraun til að dreifa togurunum og fullnægja þannig atvinnuþörfinni hjá sjómönnum og öðrum þeim, sem við sjávarútveginn vinna. En þetta kemur væntanlega nánar til umræðu við 3. umr. málsins. - Ég vil svo taka það fram í sambandi við þessa brtt., að ríkisstj. er í sjálfu sér ekki bundin við það að taka þetta lán erlendis. Ég lít svo á, að heimildina megi nota bæði innanlands og utan, og við það er mín brtt. miðuð.



Herra forseti. Ég vil ekki tefja umr. mikið úr þessu, en vildi segja nokkur orð í sambandi við yfirlýsingu hæstv. fjmrh. um það, að hann gæti ekki mælt með minni brtt. vegna þess, að í henni fælist heimild til að taka lán til að byggja íbúðarhús. Hins vegar mætti taka 12 millj. til landbúnaðarins vegna þess, að þær færu til atvinnuaukningar. Nú vildi ég mega spyrja hæstv. ráðh.: Er ekki meiningin að nota þessar 12 millj. króna meðfram til að byggja íbúðarhús í sveitum? Mér hefur skilizt, að svo væri, og það kom líka greinilega fram við 1. umr. málsins. Þannig er ríkisstj. ekki mótfallin því að verja erlendu láni til byggingar á íbúðarhúsum, heldur er hún á móti því, að þau verði byggð í bæjum. Hæstv. ráðh. minntist í þessu sambandi á það, að Framsfl. hefði fengið komið á ákvæðum nm veitingu allmikils fjár til íbúðarhúsabygginga í bæjum í sambandi við gengislækkunina. Ég skal ekkert segja um það, hvernig samningar stjórnarflokkanna hafi verið nm þetta mál, hvort Framsfl. hafi eingöngu komið þessum ákvæðum á og Sjálfstfl. hafi ekkert átt í þeim. En ef á að fara að vega þetta og meta, þá væri ekki úr vegi að fá upplýsingar um, hvað gengisbreytingin hefur gert byggingarnar miklu dýrari og hvað framlag það, sem Framsfl. þykist hafa komið á, vegi upp á móti þeirri dýrtíð, sem hann skapaði með sömu lögum. Ég held, að fjmrh. komist ekki hjá að verða var við, að ef ástandið í byggingarmálum sveitanna er svo slæmt sem hann lætur, þá er bein neyð fyrir hendi í þessu efni í bæjunum. Fyrir 22 árum voru samþ. lög um útrýmingu kjallaraíbúða, og þessi lög hafa enn ekki verið framkvæmd. Síðan hafa líka verið byggðar íbúðir, sem eru enn þá verri og bölvanlegri en kjallaraíbúðirnar. Þannig fæ ég ekki séð, hvernig hægt er að halda því fram, að svo framarlega sem sú leið er farin að taka erlend lán til byggingar íbúðarhúsa, þá sé ekki jafnnauðsynlegt að byggja þær íbúðir í bæjum sem sveitum. Þetta vildi ég aðeins segja í sambandi við ræðu hæstv. ráðh. Það sýnir sig að sjálfsögðu við atkvgr., hvert álit hv. þm. er í þessu máli. Ég bjóst satt að segja ekki við því, að loforð Framsfl. við síðustu kosningar um það, hvað þeir ætluðu að gera fyrir bæina, yrðu haldgóð, en nú reynir á þm. bæjanna, hvernig þeir standa sig í þessu sambandi.