Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum nr. 30 28. apríl 1966, um meðferð, skoðun og mat á sláturafurðum, með síðari breytingum, eins og það liggur hér fyrir eftir breytingu sem á því var gerð í Nd. Frv. var þar flutt til staðfestingar á brbl. um að framlengja tímabundna undanþágu fyrir sláturleyfi í sláturhúsum sem ekki eru svo úr garði gerð að löggilding geti farið fram á þeim. Brbl. gerðu ráð fyrir að þessi heimild gilti í eitt ár, til 31. maí á þessu ári, en í Nd. var gerð sú breyting á að leyfið var framlengt í tvö ár í viðbót, en í nál. sem landbn. Nd. lagði fram leggur hún áherslu á að sá tími, þau tvö ár sem þarna verða til viðbótar, verði notaður til að koma betra skipulagi á sláturhúsamálin. Við vitum að það hafa verið að gerast miklar breytingar á síðustu árum á þessu sviði. Fé hefur fækkað á sama tíma sem samgöngur batna, en kröfur til þessara bygginga fara vaxandi og er því nauðsynlegt að hagræða þessum málum eins og kostur er til að gera framkvæmdina ódýrari fyrir framleiðendur og neytendur. Að því verður unnið á þessum tveimur árum og þá mun tekið tillit til niðurstöðu sem fram kemur í skýrslu nefndar sem ég skipaði og skilaði áliti á sl. ári um nauðsyn hagræðingar á þessu sviði. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um heimild til að hækka hlutafé Íslands í Alþjóðabankanum. Þetta frv. hefur þegar verið samþykkt í hv. Nd. Samkvæmt frv. yrði ríkisstjórninni heimilt að semja um hækkun á hlutafé Íslands í Alþjóðabankanum úr 68 í 125,8 millj. bandaríkjadollara miðað við gullgengi dollarans 1. júlí 1944. Íslendingar hafa áður tekið þátt í hækkun á hlutafé í bankanum, síðast með lögum frá árinu 1982, en á grundvelli þeirra laga var hlutafé Íslands í bankanum rúmlega þrefaldað. Með því frv. sem ég mæli hér fyrir er leitað eftir heimild fyrir ríkisstjórnina til þess að um það bil tvöfalda hlutafé Íslands í Alþjóðabankanum eins og fram kom í upphafsorðum mínum. Aðeins lítill hluti af þessari fjárhæð er innborgunarfé eða um 90 millj. kr. sem greiðast á sex árum, árunum 1988–1993. Greiðsla innborgunarfjárins skiptist þannig að á þessu ári skal greiða 11 millj., síðan 22 millj. árið 1989 og loks 14 millj. á hverju ári fram til 1993. Hæstv. forseti. Ég tel að starfsemi Alþjóðabankans og þátttaka Íslands í henni sé einmitt dæmi um skynsamlega aðferð fyrir fámennt ríki en vel megandi til þess að taka þátt í þróunaraðstoð í heiminum einfaldlega vegna þess að með því að taka þátt í fjölþjóðasamstarfi komumst við hjá því að eyða allt of miklu af hinum takmörkuðu fjárveitingum til þróunaraðstoðar í stjórn og skipulag heima fyrir, en eins og við vill brenna þegar um litlar fjárveitingar er að ræða vilja þær meira og minna fara í sjálfar sig. Hæstv. forseti. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins. Með þessu frv., sem hér er mælt fyrir, er lagt til að opna nýja leið í húsnæðismálum. Kaupleiguíbúðir eru skv, frv. þessu íbúðir byggðar eða keyptar á þeim forsendum að íbúar eigi kost á að velja um leigu eða kaup á íbúðum með jöfnum mánaðarlegum greiðslum. Í frv. er lagt til að kaupleiguíbúðir verði með tvennum hætti: félagslegar kaupleiguíbúðir og almennar kaupleiguíbúðir. Ég vil fyrst taka fyrir félagslegar kaupleiguíbúðir. Félagslegar kaupleiguíbúðir verða eingöngu skv. frv. á vegum sveitarfélaga eða félagasamtaka sem þurfa að byggja kaupleiguíbúðir fyrir láglaunafólk eða aðra þá sem af félagslegum ástæðum þurfa aðstoðar við húsnæðisöflun. Gert er ráð fyrir að Byggingarsjóður verkamanna láni til félagslegra kaupleiguíbúða 85% lán til 43 ára með sömu vaxtakjörum og almennt gilda hjá sjóðnum. Framkvæmdaaðili skal sjá um að útvega 15% fjármögnun, en bent er á þann möguleika að lífeyrissjóðirnir aðstoðuðu sveitarfélögin við þá fjármögnun með sölu skuldabréfa þeirra. Sá sem fær úthlutað félagslegri kaupleiguíbúð getur valið um að gera kaupsamning strax í upphafi eða gera leigusamning með kauprétti. Skv. frv. hefur leigjandi a.m.k. fimm ára umhugsunarfrest varðandi kaup á íbúðinni. Þeir sem koma til greina við úthlutun félagslegra kaupleiguíbúða verða að uppfylla skilyrði 44. gr. núgildandi laga um Húsnæðisstofnun ríkisins, en þar eru almenn skilyrði varðandi tekjumörk og eignastöðu þeirra sem eiga kost á félagslegum íbúðum. Leiga í félagslegri kaupleiguíbúð greiðist mánaðarlega og miðast við afborganir og vexti af láni Byggingarsjóðs verkamanna, auk vaxtakostnaðar af 15% framlagi framkvæmdaaðila að viðbættum almennum rekstrarkostnaði. Gert er ráð fyrir að framkvæmdaaðili miði þau vaxtagjöld af 15% framlaginu sem renna í leigu við þau vaxtakjör sem gilda hjá Byggingarsjóði ríkisins, en á móti því kemur sú eignamyndun framkvæmdaaðila sem verður við afborgun 85% lánsins. Ef hins vegar leigjandi festir kaup á íbúðinni og gerir samning við framkvæmdaaðila um endurgreiðslu 15% framlagsins er gert ráð fyrir að miðað sé við sömu vaxtakjör og framkvæmdaaðili býr við gagnvart lánardrottnum sínum, enda fá þeir sem kaupa íbúðir sérstaka aðstoð, húsnæðisbætur fyrir milligöngu skattakerfisins. Leigjandi á kost á að kaupa íbúðina á kjörum Byggingarsjóðs verkamanna að því tilskildu að skilyrðum varðandi lánveitingar úr sjóðnum sé fullnægt. Kaupandinn gerir þá samning við sveitarfélagið eða félagasamtök um endurgreiðslu á 15% framlaginu. Lagt er til að endurgreiðsla geti farið fram á allt að 30 árum með mánaðarlegum greiðslum sem er þá eins konar viðbót við leigu. Þegar kaupandi hefur endurgreitt framkvæmdaaðila framlag hans fær viðkomandi afsal fyrir íbúðinni og yfirtekur eftirstöðvar áhvílandi lána. Mikilvæg nýmæli varðandi félagslegar íbúðir eru ákvæði um endurskoðun vaxtakjara. Lagt er til að átta árum eftir að kaup eru gerð skuli endurskoða vaxtakjör á lánum úr Byggingarsjóði verkamanna með hliðsjón af tekjum viðkomandi. Ef kaupandi er kominn yfir tekjuviðmiðun félagslega kerfisins þegar endurskoðun fer fram skal breyta vaxtakjörum lánanna til samræmis við gildandi kjör á almennum lánum Byggingarsjóðs ríkisins. Endurskoðun vaxtakjara fer fram átta árum eftir undirritun kaupsamnings eins og áður sagði en síðan á fimm ára fresti. Þetta er gert til að tryggja að hin mikla niðurgreiðsla vaxta sem á sér stað í félagslega kerfinu fari sem mest eftir þörfum og verði hætt þegar hagur íbúðareiganda gefur tilefni til þess og lúti þá ákvæðum vaxtakjara í Byggingarsjóði ríkisins. Gert er ráð fyrir að félagslegar kaupleiguíbúðir lúti flestum skilyrðum sem sett eru um aðrar lánveitingar til félagslegra íbúða úr Byggingarsjóði verkamanna. Í þessu sambandi má nefna kaupskyldu sveitarfélaga og félagasamtaka sem gildir í 15 ár og síðan forkaupsréttur. Þessi skilyrði eru eins og kunnugt er til að tryggja að félagslegar íbúðir þjóni áfram tilgangi sínum í þágu láglaunafólks. Í frv. er lögð rík áhersla á skýr ákvæði um ábyrgð framkvæmdaaðila. Frumkvæði framkvæmdaaðila að byggingu félagslegra kaupleiguíbúða og ábyrgð þeirra eru í frv. mjög samtvinnaðir þættir. Fyrirkomulag þetta er með öðrum hætti en í verkamannabústaðakerfinu, en þar er gert ráð fyrir að frumkvæði og framkvæmd verði á vegum stjórnar verkamannabústaða, en í félagslegum kaupleiguíbúðum er frumkvæði, ábyrgð og úthlutun íbúða á vegum framkvæmdaaðila sem ætla má að séu í flestum tilfellum sveitarfélögin. Með frv. þessu, ef að lögum verður, er opnað fyrir nýja möguleika á samstarfi sveitarfélaga og einstaklinga eða félagasamtaka og fleiri aðila um lausn húsnæðisvandans á landsbyggðinni. Leiguíbúðir byggðar á félagslegum forsendum eru ekki eingöngu bundnar við þá sem af félagslegum ástæðum þurfa aðstoð við húsnæðisöflun. Lögð er áhersla í frv. á nauðsyn þess að sveitarfélög geti boðið leiguíbúðir fyrir aðkomufólk sem ekki er viðbúið því að fjárfesta um leið og það flyst á viðkomandi stað en hefði þann möguleika opinn án þess að þurfa að skipta um íbúð. Jafnframt er í frv. lagt til grundvallar mikilvægi þess að nýtt fyrirkomulag taki mið af eðli fasteignamarkaðar á landsbyggðinni og þeirri áhættu sem fylgir íbúðarfjárfestingu ef viðkomandi hefur ekki staðfastan ásetning um framtíðarbúsetu á staðnum. Tillögur frv. um almennar kaupleiguíbúðir byggja mjög á þeim viðhorfum sem eru uppi um að leysa húsnæðisvandann á landsbyggðinni. Gert er ráð fyrir lánum úr Byggingarsjóði ríkisins í þessu skyni. Auk þess sem íbúar geti valið um kaup eða leigu á íbúðum fjármögnuðum úr Byggingarsjóði ríkisins er gert ráð fyrir að leigjandi geti tryggt sér afnotarétt af íbúð með því að kaupa hlut í íbúðinni. Framkvæmda- og ábyrgðaraðilar að almennum kaupleiguíbúðum geta verið sveitarfélög, félagasamtök og fyrirtæki eða þessir aðilar í sameiningu. Lagt er til að fyrrnefndir framkvæmdaaðilar, sem þurfa af sérstökum tilgreindum ástæðum að auka framboð íbúðarhúsnæðis í sveitarfélaginu, eigi kost á 70% hámarkslánum úr Byggingarsjóði ríkisins til að kaupa eða byggja almennar kaupleiguíbúðir, auk viðbótarláns úr sama sjóði. Í þessu skyni er gerð tillaga um að stofnaður verði sérstakur lánaflokkur í Byggingarsjóði ríkisins, lán til almennra kaupleiguíbúða, ætlaður sveitarfélögum eða öðrum framkvæmdaaðilum sem þurfa af sérstökum tilgreindum ástæðum að auka framboð húsnæðis í sveitarfélaginu. Gert er ráð fyrir að lánað verði allt að 15% kostnaðar samkvæmt þessum lánaflokki og lánstíminn verði 25 ár. Framkvæmdaaðili skuldbindur sig til að útvega 15% kostnaðar- eða kaupverðs og er gert ráð fyrir að fjárins verði aflað með t.d. sölu skuldabréfa til lífeyrissjóða eða annarra aðila. Samkvæmt tillögum frv. getur sá sem fær úthlutað almennri kaupleiguíbúð valið um leigu eða kaup á íbúðinni. Sá sem velur leigu strax í upphafi hefur a.m.k. fimm ára umþóttunartíma til að ákveða kaup, en sveitarfélag eða framkvæmdaaðili getur framlengt leigutíma ef það kýs svo. Herra forseti. Ég get farið að stytta mál mitt. Ég vil að lokum nefna einn kost í þessu nýja húsnæðisformi, sem eru leiguíbúðir með hlutareign í almenna kerfinu, en þær eru útfærðar með svipuðum hætti og nú er fyrir hendi í félagslega kerfinu skv. 33. gr. laga um Húsnæðisstofnun ríkisins. Fjölmenn sveitarfélög og félagasamtök bentu á nauðsyn þess að hafa þennan kost í almenna kerfinu. Þetta fyrirkomulag hentar vel hvað varðar fjármögnun og rekstur íbúða fyrir aldraða og öryrkja. Fyrir aldraða sem vilja aðlaga húsnæðismál sín breyttum forsendum á efri árum og komast í sérhannaðar íbúðir fyrir aldraða verða íbúðaskiptin auðveldari með þessum hætti. Hlutareign gefur þá jafnframt möguleika á þátttöku leigjenda í stjórn og rekstri íbúðanna og sameinar þannig kosti eignar- og leigufyrirkomulags. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að hafa frekari orð um það frv. sem hér er á dagskrá og legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. félmn.

Frsm. heilbr.- og trn. (Karl Steinar Guðnason): Herra forseti. Heilbr.- og trn. hefur rætt frv. um eiturefni og hættuleg efni og fékk nefndin Ingólf J. Petersen, deildarstjóra lyfjamáladeildar heilbr.- og trmrn., til viðræðu um málið. Nefndin taldi að lokinni athugun rétt að mæla með samþykkt frv. eins og það liggur fyrir.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til læknalaga á þskj. 964 sem er 116. mál Nd. Á síðasta Alþingi var lagt fram frv. til nýrra læknalaga. Frv. var að mestu leyti samhljóða tillögum stjórnskipaðrar nefndar sem fékk það hlutverk að endurskoða gildandi læknalög nr. 80/1969, með síðari breytingum, en lögin eru að stofni til frá 1932. Frv. fékk ítarlega umfjöllun í heilbr.- og trn. Ed. þá og voru gerðar á því nokkrar breytingar í samráði við ráðuneytið, Læknafélag Íslands og læknadeild Háskóla Íslands. Var frv. þannig búið lagt fyrir Nd. rétt fyrir þinglok en því miður vannst ekki tími til þess að ræða frv. í deildinni. Frv. er því lagt fram að nýju á þessu þingi að höfðu samráði við áðurgreinda aðila með smávægilegum breytingum frá því sem það kom til Ed. að fengnum tillögum landlæknis. Um er að ræða breytingar er varða síðustu málsgr. 2. gr. þar sem láðist að geta landlæknis sem matsaðila og í 19. gr. þar sem hnykkt er á eftirlitsskyldu landlæknis með ávísun lækna á ávana- og fíknilyf. Að öðru leyti er frv. óbreytt frá því sem það var afgreitt frá Ed. á síðasta þingi rétt fyrir þingslit. Í nefnd þeirri sem falið var að gera tillögur að nýjum læknalögum áttu sæti Ólafur Ólafsson landlæknir, sem jafnframt var formaður nefndarinnar, Ingimar Sigurðsson, lögfræðingur í heilbr.- og trmrn., Ólafur Bjarnason prófessor, sem tilnefndur var af læknadeild Háskóla Íslands, María Pétursdóttir skólastjóri, sem tilnefnd var af samtökum heilbrigðisstétta, og Guðmundur Oddsson læknir, sem tilnefndur var af Læknafélagi Íslands. Við endurskoðun laganna hugaði nefndin sérstaklega að eftirfarandi atriðum: 1. Reynslunni af framkvæmd gildandi læknalaga sem að stofni til eru frá 1932 eins og áður segir og hafa lítið breyst frá þeim tíma. 2. Áhrifum frá tilkomu annarra heilbrigðisstétta á framkvæmd læknalaga, en nú njóta á milli 20 og 30 heilbrigðisstéttir lögverndunar en þær voru sárafáar árið 1932. 3. Breytingum á læknalögum annarra Norðurlanda, en Ísland hefur frá því árið 1979 verið aðili að norrænum samningi um sameiginleg starfsréttindi lækna á Norðurlöndum þannig að löggjöf einstakra Norðurlanda hefur bein áhrif á framkvæmd þess samnings. Nefndin lauk störfum í byrjun árs 1983 er hún lagði fyrir ráðuneytið tillögur í búningi lagafrv. Náði nefndin samstöðu um flest efnisatriði og byggði frv. sem lagt var fram í fyrra á þeim atriðum sem ekki var ágreiningur um, með örfáum undantekningum. Læknafélag Íslands, samtök heilbrigðisstétta og læknadeild Háskóla Íslands fjölluðu um frv. á meðan það var í smíðum og kom fram stuðningur við það og ábendingar sem margar voru teknar inn í tillögur nefndarinnar. Frv. fjallar um réttindi og skyldur lækna og má í stuttu máli segja að eftirtaldir þættir lýsi inntakinu best: 1. Réttindi lækna sem skiptast í réttinn til þess að stunda almennar lækningar, til þess að nota aðstoðarfólk, til þess að skorast undan að framkvæma aðgerðir sem ekki eru unnar í lækningaskyni og réttinn til þess að ávísa lyfjum. 2. Skyldur lækna sem eru fólgnar í upplýsingaskyldu gagnvart sjúklingi eða aðstandendum og greina frá undantekningum frá reglunni um upplýsingaskyldu. Ábyrgð læknis vegna réttar sjúklings til þess að skorast undan aðgerð og skyldu læknis til hjálpar, þagnarskyldu, ábyrgð læknis vegna mistaka eða vanrækslu í starfi. Helstu nýmæli frv. eins og það liggur fyrir hér eru: 1. Nýskipan mála við mat á lækningaleyfum. 2. Skýrari ákvæði um mat á menntun og um kröfur sé menntun fengin erlendis. 3. Starfi læknanemi sem læknir, þ.e. með tímabundið lækningaleyfi, skal hann starfa með fullgildum lækni. 4. Skýrari ákvæði eru um réttindi lækna og í hverju þau skuli fólgin, sbr. það sem ég hef sagt hér á undan. 5. Hnitmiðaðri ákvæði eru um skyldur lækna og þeim deilt niður eftir viðfangsefnum. Meðal nýmæla er ótvíræð tilkynningaskylda læknis til landlæknis verði hann var við mistök og eða vanrækslu sem rekja má til starfa heilbrigðisstétta. 6. Miklu ítarlegri ákvæði eru um þagnarskyldu. 7. Önnur skilgreining er á hugtakinu "skottulækningar", þ.e. að það nái aldrei til lækna. 8. Lækni er óheimilt að leggja nafn sitt við lækningastarfsemi nema hún fari að fullu fram á hans ábyrgð, samkvæmt ráðleggingum hans og undir eftirliti hans. 9. Lækni er óheimilt að reka sjálfstæða lækningastarfsemi eftir 75 ára aldur nema að fengnu leyfi ráðherra. Þetta ógildir ekki lækningaleyfið sem slíkt. 10. Hægt er að svipta lækni lækningaleyfi tímabundið en skv. gildandi lögum er einungis heimilt að beita sviptingu að fullu. 11. Frv. gerir ráð fyrir að læknalög taki svo til eingöngu til lækna en ekki annarra heilbrigðisstétta nema þar sem ákvæði hljóta samkvæmt eðli starfanna að vera þau sömu. Í dag taka læknalög að meira eða minna leyti til allra heilbrigðisstétta. 12. Þáttur lækna Læknafélags Íslands, þ.e. afskiptaréttur af starfsemi lækna og skipulagningu starfsins, er tryggður, en í gildandi lögum er hann enginn. Auk þessa, sem ég hef áður talið upp, eru ákvæði læknalaga færð í nútímalegra horf og til samræmis við önnur lög sem sett hafa verið á undanförnum árum á sviði heilbrigðismála. Má þar nefna sérstaklega lög um heilbrigðisþjónustu nr. 59 frá 1983. Ég sé ekki ástæðu til að tíunda frekar efnisatriði frv. hér heldur vísa til ítarlegrar grg. með frv. Þar er m.a. fjallað um lagasetningu um lækna, réttindi og skyldur lækna og helstu nýmæti frv. eins og grg. birtist með frv. sem lagt var fram í fyrra. Í Nd. voru gerðar nokkrar breytingar á frv. Má kannski segja að sumar þeirra hafi nánast verið orðalagsbreytingar þar sem tillögur frá læknadeild Háskóla Íslands eru skilgreindar nokkuð öðruvísi en var í frv. og þar sem kveðið er einnig á um það, eins og segir í 4. gr. frv., að ef nauðsyn krefur má ráðherra eftir meðmælum landlæknis fela læknanemum að gegna tilgreindum læknisstörfum um stundarsakir o.s.frv. Þar hefur ákvæðunum um læknanema verið breytt í "læknakandídötum eða læknanemum sem lokið hafa 4. árs námi". Þá var gerð sjálfsögð breyting sem varðaði gildistöku laganna þar sem ákvæði frv. kváðu á um gildistöku um sl. áramót en brtt. sem samþykkt var í Nd. gerir ráð fyrir að lögin öðlist gildi 1. júlí nk. Þetta voru þær breytingar sem gerðar voru á frv. í Nd. Að öðru leyti var full samstaða um málið. Ég minni á að frv. var til meðhöndlunar á síðasta þingi í Ed. og hlaut þá einnig fullnaðarafgreiðslu en ekki tókst að koma því í gegnum Nd. Herra forseti. Ég legg því á það áherslu að frv. þetta nái fram að ganga á yfirstandandi þingi, enda samdóma álit landlæknis, Læknafélags Íslands og læknadeildar Háskóla Íslands að nauðsyn endurskoðunar læknalaga sé brýn. Jafnframt ítreka ég að náðst hefur samstaða með þessum aðilum og ráðuneytinu um frv. eins og það kemur hér fram. Ég vona því að til efnislegs ágreinings þurfi ekki að koma og ætti því frv. nú að geta fengið tiltölulega hraða afgreiðslu í þessari hv. deild þó að ég viðurkenni að auðvitað sé tíminn orðinn mjög naumur. Herra forseti. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. heilbr.- og trn.



Virðulegi forseti. Eins og kom fram í máli hæstv. heilbrmrh. var þetta frv. eða svipað frv. lagt fyrir Nd. á síðustu dögum síðasta þings og kom þá til kasta okkar þar. Í umræðu um þetta mál þá, nokkuð ítarlegri, gerði ég athugasemdir við nokkur atriði sem mér fannst þyrfti að laga. Þau hafa nú öll verið löguð í umfjöllun Nd. þar sem frv. var lagt fram nú og geri ég engan ágreining um þetta mál en tek undir það, sem hæstv. ráðherra sagði, að það er mikil þörf á því að koma þessu máli í gegnum þingið ef nokkur kostur er. Ég á sæti í hv. heilbr.- og trn. þessarar deildar og gefst því tækifæri til að gaumgæfa málið betur við afgreiðslu þar, en ég geri engan ágreining um málið eins og það liggur fyrir núna eins og ég hef best getað kynnt mér.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Virðulegi forseti. Ég verð líklega að biðjast afsökunar á því að ég ræddi áðan alltaf um herra forseta. Ég hafði ekki veitt því athygli að forsetaskipti hefðu átt sér stað meðan ég var að lesa framsöguna. Ég mæli fyrir frv. til l. um greiðslur Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fiskvinnslufólks sem er 444. mál Nd. á þskj. 794. Hinn 26. febr. 1986 voru gerðir kjarasamningar milli aðila á almennum vinnumarkaði í landinu. Hluti þeirra samninga var samkomulag milli Verkamannasambands Íslands, Vinnuveitendasambands Íslands og Vinnumálasambands samvinnufélaganna um málefni sérhæfðs fiskvinnslufólks. Í þessu samkomulagi fólst m.a. fyrirheit um aukið atvinnuöryggi fiskvinnslufólks, en alkunna er að uppsagnir starfsmanna í fiskiðnaði hafa verið tíðar á tímum hráefnisskorts. Við slíkar aðstæður kom til kasta Atvinnuleysistryggingasjóðs að greiða bætur. Við gerð kjarasamninganna hinn 26. febr. 1986 lágu fyrir tillögur hagsmunaaðila og urðu þær tillögur meginstofn stjfrv. sem flutt var í aprílmánuði það ár um þetta efni og varð að lögum 23. apríl 1986 sem lög nr. 55/1986. Í grg. með frv. til þeirra laga sagði svo: "Frv. felur í sér umfangsmiklar breytingar á núverandi tilhögun atvinnuleysisbóta í fiskvinnslu. Það eru flókin og erfið viðfangsefni sem reynt er að leysa með frv. Þess vegna er ákaflega mikilvægt að sú skipan mála sem hér er gerð tillaga um verði endurskoðuð í ljósi reynslunnar að nokkrum tíma liðnum. Því er gert ráð fyrir að lögin verði tímabundin og gildi fram til 31. maí 1988." Af þessum ástæðum skipaði ég nefnd hinn 20. jan. sl. sem í áttu sæti sömu aðilar og unnu að upphaflega samkomulaginu og höfðu gert frumdrög að núgildandi lögum. Sú nefnd skilaði áliti 21. mars sl. og hafði náð fullkominni samstöðu um þær breytingar sem hér er lagt til að gerðar verði á gildandi lögum nr. 55/1986. Í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um efnahagsaðgerðir hinn 29. febr. sl. segir m.a.: "Ákvæði laga og reglugerða um greiðslur Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fastráðins fiskvinnslufólks verði endurskoðaðar í samráði við hlutaðeigandi samtök." Var endurskoðunarnefndinni falið að taka tillit til þessarar yfirlýsingar og eins og áður segir hefur hún nú náð samstöðu um brtt. Þær breytingar eru ítarlega raktar í grg. og eru þær helstar að skilyrði 1. gr. um stærð fyrirtækis, þ.e. að það hafi a.m.k. tíu fastráðna starfsmenn og starfi allt árið, eru felld niður. Þá eru enn fremur felldar niður þær takmarkanir á greiðslum sem fólust í 5. mgr. 1. gr. svo að nú gætu fyrirtækin átt rétt á greiðslum hvenær sem er árs. Aðrar breytingar sem lagt er til að gerðar verði má segja að séu afleiðingar af þeim sem ég nú hef nefnt. Leyfi ég mér að öðru leyti að vísa um þetta til grg. með frv. Virðulegi forseti. Ég legg til að frv. þessu verði að umræðu lokinni vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn. þessarar deildar með ósk um að það hljóti skjóta afgreiðslu.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum nr. 46/1987, um gildistöku laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, með síðari breytingum. Þetta mál er einfalt í sniðum. Í 1. gr. er kveðið á um að þrátt fyrir ákvæði 2. mgr. 68. gr. tekjuskattslaga skal óráðstafaður persónuafsláttur, sem nýtist í greiðslu eignarskatts manna á gjaldárinu 1988, ekki vera hærri en 38 021 kr. Þetta þýðir á mæltu máli að þeir sem nýta alla þessa upphæð til greiðslu eignarskatts borga ekki eignarskatt af hreinni eign allt að 6 millj. kr. hjá einstaklingi og tvöfaldri þeirri upphæð hjá hjónum. Í þessu felst einkum og sér í lagi að sá hópur skattgreiðenda sem á skuldlitla eign en hefur lágar tekjur, sem á oft og tíðum við ýmsa hópa eldri samborgara okkar, mun, ef þetta frv. verður að lögum, njóta við það bættra kjara. Þegar lögin um staðgreiðslu opinberra gjalda voru samþykkt á sl. ári var í 42. gr. laganna gert ráð fyrir því að lögin kæmu ekki til framkvæmda fyrr en Alþingi hefði sett sérstök lög um gildistöku þeirra. Þetta var nýmæli í íslenskri löggjöf, en þessi háttur hefur nokkuð tíðkast á þjóðþingum grannþjóða vorra. Frv. sem hér er til umræðu fjallar um breytingu á lögum um gildistöku staðgreiðslu opinberra gjalda. Í 2. mgr. laganna er kveðið á um að óráðstafaður persónuafsláttur nýtist ekki til greiðslu eignarskatts á árinu 1988. Þetta ákvæði var sett til samræmis við þær reglur sem gilda í staðgreiðslukerfinu, en samkvæmt þeim mundi persónuafsláttur ekki ganga til greiðslu eignarskatts. Þegar fyrirframgreiðsla á árinu 1988 var ákveðin í byrjun þessa árs kom í ljós að ýmsir aðilar fengu fyrirframálagningu vegna eignarskatts sem ekki höfðu greitt eignarskatt áður, þar á meðal ellilífeyrisþegar. Þar með var ákveðið að taka þetta ákvæði til athugunar. Herra forseti. Ég legg til að þessu frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til fjh.- og viðskn.