Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Magnús Jónsson) : N. varð ekki alveg sammála um þetta mál. Eins og sjá má, hefur einn nm. gefið út sérnál. og leggur á móti því, að frv. verði samþ., en meiri hluti n. leggur til, að frv. verði samþ. breytt eða óbreytt. Einn nm. hefur, eins og nál. á þskj. 379 ber með sér, skrifað undir með fyrirvara, sem mun felast í því, að hann óskar eftir, að nokkrar breyt. verði gerðar á frv. Frv. þetta hefur legið ákaflega lengi hjá fjhn. Ég ætla, að á 5. mánuð sé liðið síðan málinu var vísað til nefndar. Hins vegar var það afgr. frá n., að ég hygg, 19. des. Sá nm., sem skrifaði undir með fyrirvara, hreyfði nokkrum breyt. á frv. í n., og ég fyrir mitt leyti hefði ekki verið fjarri því að vera með breytingum á frv., en á hinn bóginn get ég vel samþ. það óbreytt og býst ég við, að svo sé um meiri hluta n., einkum þar sem svo afar langur tími er liðinn síðan frv. var gefið út. Ég vil því mæla með því, að málið fái afgreiðslu. Brbl. eru nú komin í framkvæmd, og ég sé ekki, að þingið geti sóma síns vegna setið yfir málinu lengur. Tel ég því rétt að afgr. málið breytingalaust og láta atkv. skera úr um brtt., sem kynnu að koma fram. En afgreiðslu verður málið að fá bráðlega. Um nál. minni hl. skal ég ekki mikið ræða, fyrr en frsm. sjálfur hefur mælt fyrir því, og kannske heldur ekki þá. Mér virðist nál., sem er nokkuð langt, vera mótað af stjórnarandstöðu og bera á sér mikinn eldhúsdagsbrag. Í því er verið að sýna fram á, hvað hæstv. ríkisstj. hafi komið illa fram í málinu, og býst ég við, að hæstv. ráðh. verði fyrir svörum varðandi það fyrir hönd meiri hl. nefndarinnar. Varðandi þetta mál, þá hefur víst minni hl. orðið fyrir vonbrigðum, þar sem ýmsar hrakspár hans hafa ekki rætzt. Ég mismælti mig nú hér, - hv. minni hl. hefur eflaust orðið glaður vegna þessa. Eftir því, sem ég hef heyrt, þá lítur mjög vel út með það, að öll framleiðslan seljist innan lands á þessu ári þrátt fyrir verkföll á Akureyri. Með söluna gengur vel, og er það gleðilegt. Mér sýnist hv. minni hl. ekki færa mikil rök móti því, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, og breyt. á því komu ekki fram í nál. frá honum. Ég læt þetta svo nægja að svo komnu máli og mæli með því, að hv. d. gangi frá málinu, svo að brbl. fái lögmæta staðfestingu sem fyrst.



Herra forseti. Ég ætla ekki að þreyta neinar kappræður um þetta mál, og er það af tveim ástæðum. Í fyrsta lagi vegna þess, að þegar málið var hér til 1. umr. í haust, ég ætla það hafi verið 8. okt., þá lét ég álit mitt í ljós um það. Og þó að hv. 1. þm. Reykv. segði í sinni ræðu, að ég mundi hafa orðið fyrir vonbrigðum vegna þess að mínar hrakspár rættust ekki  Eins og hv. frsm. gat um, legg ég til, að þetta frv. verði fellt. Eru til þess einkum tvær ástæður. Í fyrsta lagi hafa þessi brbl. gefizt illa, einkum að því leyti, sem ég þegar gat um í haust, að þau urðu beinlínis til þess að spilla fyrir sölu á kjöti frá sláturshúsunum, vegna þess dráttar, sem á þeim varð. Og í öðru lagi tel ég það hafi ekki verið nauðsyn að gefa þessi brbl. út. En stjórnarskráin mælir svo fyrir, að ekki séu gefin út brbl. nema brýna nauðsyn beri til þess.

Skrökvar þá forsetinn?

Forsetinn segir ekkert annað en það, sem viðkomandi ráðh. segir, eins og kóngurinn áður. Hann trúir ráðherranum, eins og kóngurinn áður. Annars ætlaði ég að segja, að ég fellst á, að nauðsyn hafi verið að halda niðri vísitölunni, úr því að ekkert ráð tókst að finna til að halda niðri dýrtíðinni sjálfri. En hæstv. ríkisstj. hafði áður heimild til þess að halda niðri vísitölunni með niðurgreiðslum úr ríkissjóði. Þess vegna eru þessi brbl. ekki gefin út vegna þessarar nauðsynjar, heldur er þetta aðeins fyrirkomulagsatriði að því er kjötið snertir. Í öðru lagi, eins og ég hef vikið að í sambandi við þetta mál, þá var ríkisstj. vitanlegt þegar frá þeim tíma, er hún tók við völdum, að til ýmiss konar ráðstafana þyrfti að taka út af verðlagi innanlands 15. sept. í haust. Og þar sem hún vissi þetta fyrirfram, þá bar henni að kalla Alþ. saman fyrir þann tíma, svo að Alþ., hið reglulega löggjafarvald, gæti sett l. um þetta mál, en ekki gefa út brbl. Þetta hef ég rætt í sambandi við annað mál og skal því ekki fara nánar út í það. Það er ekki nema sanngjarnt, að ég sé spurður að því, hvað ég álíti, að við eigi að taka, ef að mínum ráðum er farið í þessu máli og frv. fellt. Ég skal segja það strax, að ég tel, þótt frv. sé fellt, þá beri ríkissjóði skylda til þess að greiða niður þann hluta af kjötverðinu, sem þegar hefur verið keypt. Brbl. eru l. meðan þau gilda, og það verður vitanlega að taka afleiðingunum af þeim l. meðan þau eru í gildi. Þetta álít ég klárt mál, þótt brbl. falli úr gildi. Í annan stað álít ég, að greiða yrði niður verðið á kjötinu um einhvern stuttan tíma, svo að vísitalan hækki ekki af þessum sökum. En eins og ég hef gert till. um í sambandi við annað mál, þá verður að gera aðrar ráðstafanir viðvíkjandi dýrtíðarmálunum en þessar bráðabirgðaráðstafanir, sem þetta frv. fjallar um og ýmis önnur brbl. og frv., sem fyrir þinginu hafa legið. Um þetta mun hæstv. ríkisstj. sannfærast fyrr eða síðar. Ég gerði till. um það í sambandi við hina almennu heimild um niðurgreiðslur úr ríkissjóði á vörum, að skipuð yrði n. allra flokka til þess að athuga leiðir til þess að fá dýrtíðina stöðvaða innanlands og helzt færa hana eitthvað niður. Mér kom á óvart, þegar þessi till. mín var felld, því að henni hafði verið tekið vel t. d. af ráðh. og fleiri hv. dm., sem svo síðar greiddu atkv. á móti henni. En ég hugsa, að það líði nú óðum að því, að eina ráðið sé að fara svipaða leið og par er lagt til: reyna að koma á samkomulagi allra flokka og þjóðfélagsstétta um að gera tilraun til að spyrna raunverulega við fótum. Og ég hef lýst yfir ekki einasta fyrir mig persónulega, heldur fyrir þann flokk, sem ég tilheyri, að hann mun alltaf vera reiðubúinn til að taka þátt í ráðagerðum um þau efni. Ég tel þá víst, að þó að fyrst yrði sjálfsagt að greiða niður kjötið eins og mjólkina, ef að ráðum mínum yrði farið um að fella þetta frv., þá yrði næsta stigið það að reyna að koma sér niður á raunhæfar ráðstafanir til þess að gera slík l. sem þessi óþörf. Hv. 1. þm. Reykv., frsm. meiri hl. n., sagði, að nál. mitt væri mótað af stjórnarandstöðu. Það má alltaf taka þannig til orða, og sízt kemur mér til hugar að neita því, að ég er í stjórnarandstöðu eins og nú horfir. En ég held ekki, að hv. þm. hafi neina ástæðu til að halda því fram, að mér sé ekki algerlega alvara með þá afstöðu, sem ég hef í þessu máli.



Eins og bent hefur verið á, þá hef ég ritað undir nál. með fyrirvara. Málið hefur verið hér lengi og ýmislegt verið gert, svo að viðhorf manna hefur getað breytzt nokkuð til frv. á þeim tíma. Fyrst er þessi brbl. eru gefin út, voru þau gefin út til að leysa augnablikserfiðleikana, þegar sláturtíð hófst í haust. Ég hygg, að öllum sé ljóst, að þetta var sett af knýjandi nauðsyn. Og það skal játað, að svo virðist sem l. þessi hafi gefið betri árangur en ég hélt fyrst, og fullvíst er um, að svo verður, ef kindakjötsframleiðslan verður notuð að mestu leyti innanlands. En því er ekki að neita, að þetta er vandræðafyrirkomulag, að setja fyrst hátt verð og greiða svo til baka. Ég óttaðist, að það mundi draga úr kjötneyzlunni, en nú lítur ekki út fyrir, að svo verði, og verðlagið er hagstæðará en búizt var við. Þá hefur verið rætt um, að óánægja væri með þá flokkun á mönnum, hvort þeir fá kjötuppbætur eða ekki og endurgreiðslu á verðuppbótum. Skýrslurnar 1944 gefa ekki rétta hugmynd, og því er sjálfsagt, um leið og manntal kemur 1945, að breyta skýrslunum. Ég ætla ekki að flytja brtt., en vil segja það hér og vona, að tekið verði tillit til þess, að þessi l. og þetta frv. gerir ráð fyrir, að þessi háttur sé viðhafður um áhrif kjötverðs á vísitölu, þar til annað verður ákveðið. Og er því vafasamt að ganga svo frá þessum l., því að þetta er aðeins brbl., og því betra að hafa þau tímabundin eða að sett verði inn í þau, að þau skuli endurskoðuð innan ákveðins tíma. Mönnum hlýtur að vera ljóst, að það eru aðeins bráðabirgðaákvæði, að uppbætur skuli greiddar úr ríkissjóði. Ég ætla ekki að bera fram brtt., en vil tala við ráðh. um, að þetta verði athugað við 3. umr., en ég get greitt frv. atkv. út þessa umr.

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Það þarf ekki að fara mörgum orðum um frv. þetta. Það er búið að fara í gegnum Nd. og hefur lítið verið breytt, eða a. m. k. er það komið hingað til Ed. með einni lítils háttar breyt. Í 2. gr. frv. stendur: „Sé slíkum girðingum eigi komið upp innan árs frá gildistöku laga þessara, skal lögreglustjóri héraðsins láta setja þær upp á kostnað eigenda, og má taka kostnaðinn lögtaki.“ N. áleit, að frestur þessi ætti ekki að vera miðaður við gildistöku laganna, heldur aðvörun af hreppstjóra. Verið getur, að nokkuð sé liðið á frest þann, sem tiltekinn er í frv., áður en hlutaðeiganda berst ákvörðun sveitarstjórnar, svo að tæplega sé nægur tími til að koma upp girðingunum. N. þótti því rétt að miða frestinn við það, hvenær landeiganda berst tilkynning hlutaðeigandi sveitarstjórnar. Um efni frv. er ekki ástæða að fjölyrða. Tilgangur þess er að koma í veg fyrir slys, en þess munu mörg dæmi, að slys hafi orðið af þessum sökum. Ég vil fyrir hönd allshn. mælast til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem nál. ber með sér.