Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um þessa till. á þskj. 19 og sent hana ýmsum aðilum til umsagnar. Svör þá rust frá fimm þessara aðila. Landssamband ísl. útvegsmanna, Tryggingastofnun ríkisins og Samband íslenzkra tryggingafélaga tóku ekki beina afstöðu til málsins, en ræddu nokkuð um erfiðleika, sem væru á eftirliti með framkvæmd þeirra slysatrygginga, sem hér er rætt um, og innheimtu á iðgjöldum, bentu á bað, að það er alls ekki lögskráð á þá ta undir 12 tonnum og því getur verið erfitt að finna upp kerfi til þess að hafa eftirlit með því, að l. sé framfylgt. Í svari Sjómannasambands Íslands, sem hér er prentað sem fskj. með nál. allshn., var bent á auðvelda leið til að tryggja það, að þessum lögum yrði komið í framkvæmd, ef sem sagt væru gerð lög um þetta atriði, bent á auðvelda leið til að halda uppi eftirliti og skorað á hv. Alþingi að samþykkja till. Í svari Alþýðusambands Íslands er m.a. á það bent, að nú sé búið að flytja þetta nauðsynjamál þrívegis og að tími sé til kominn, að það nái fram að ganga. Í allshn. var fjallað um þetta mál og gerð sú breyting á till., að í stað þess að segja, að ríkisstj. verði falið að undirbúa lagafrv. um þetta mál, er hæstv, ríkisstj. falið að láta athuga, hvernig bezt megi tryggja framkvæmd málsins, og eftir ósk flm. var einnig sett nokkur tímatakmörkun um það, hvenær athugun skyldi vera lokið, og er í till. allshn. gert ráð fyrir, að athugun sé lokið fyrir þinglok vorið 1965. Með þessum breytingum mælir allshn. með því , að till. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég leyfi mér að þakka hv. allshn. fyrir það, að hún hefur afgreitt þáltill. okkar hv. 5. þm. Vestf. um sérstakar örorku- og dánarbætur til sjómanna á íslenzkum skipum. Við flm, höfðum áður á tveimur þingum flutt frv. um, að öllum íslenzkum sjómönnum yrðu tryggðar sérstakar dánarbætur og örorkubætur, án þess að þau frv. fengjust afgreidd, og þótti mér þá óvænlega horfa um skilning hv. Alþingis á þessu hagsmunamáli íslenzkra sjómanna og aðstandenda þeirra. Eftir að nauðsyn aðgerða í þessu máli var átakanlega staðfest við hörmuleg sjóslys fyrir tæpu ári, þegar 16 sjómenn fórust á sex skipum, sumir tryggðir með 200 þús. kr. sértryggingu og aðrir ekki, þá satt að segja trúði ég ekki öðru en þetta hagsmunamál sjómanna og réttlætismál fengist afgreitt á hv. Alþingi, ef enn væri reynt á vilja þingsins til að leysa þetta mál þótt ég hefði fremur kosið, að þáltill. yrði samþ. óbreytt eða hún yrði nokkru ákveðnari en hv. allshn. leggur til með sinni brtt. og að miðað væri við, að athugun málsins yrði lokið fyrir þingbyrjun, þá er ég samt sem áður ánægður með afgreiðslu málsins nú tveimur árum eftir að það var fyrst flutt. Aðalatriðið er, að með samþykkt þáltill. er staðfest, að það er vilji hv. Alþingis, að öllum íslenzkum sjómönnum verði tryggðar sömu sérstöku örorku- og dánarbætur umfram bætur almannatrygginga, eigi lægri en 200 þús. kr. miðað við fulla örorku eða dauða. Ég efast ekki um og hef aldrei efazt um það, að tilhögun slíkra bóta er leysanlegt vandamál, - vandamál, sem hægt er að leysa farsællega, eftir að með þál. hefur fengizt fram yfirlýsing um, að það er vilji Alþingis, að allir sjómenn á íslenzkum skipum njóti sérbótanna.



Herra forseti. Till., sem ég flyt hér ásamt 3 hv. þm., er á Þskj. 199, um endurskoðun laga um eignarrétt og afnotarétt fasteigna. Þessi þáltill. var flutt af okkur sömu þm. á síðasta þingi, en till. var þá ekki útrædd. Hún var send lagadeild Háskóla Íslands til umsagnar, en þingi var slitið, áður en lagadeildinni ynnist tími til að afgreiða umsögn um málið. Ef máli þessu verður eftir þessa umræðu vísað til allshn., tel ég víst, að hún muni óska eftir að fá umsögn um málið frá lagadeild, sem áður var um beðið. Með því að ég hafði framsögu fyrir þessu máli á síðasta þingi og það fylgir málinu allýtarleg grg., þá þarf ég ekki að fara um málið mörgum orðum. Flestar þjóðir munu hafa allýtarlega löggjöf um það, hvaða skilyrðum þurfi að fullnægja, til þess að útlendir einstaklingar eða félög megi eignast fasteignir í hlutaðeigandi landi og hafa afnotarétt af þeim. Við Íslendingar höfum þessi ákvæði í lögum nr. 63 frá 28. nóv. 1919, um eignarrétt og afnotarétt fasteigna. Í lögunum frá 1919 er sett sú aðalregla, að þeir einstaklingar, sem eiga heimilisfang í landinu, hafi réttindi til að eiga fasteignir í landinu og hafa afnotarétt fasteigna í landinu. í lögunum er það ekki gert að skilyrði, að einstaklingurinn sé íslenzkur ríkisborgari og ekki einu sinni hafi dvalizt tiltekið árabil í landinu sjálfu. Það virðist ekkert vera því til fyrirstöðu, að útlendingar eignist hér fasteignir, ef þeir uppfylla það skilyrði eitt að vera hér búsettir. Ef um félög er að ræða og hver félagi ber fulla ábyrgð á skuldbindingum félagsins, er það einnig nægilegt, að þeir séu búsettir á Íslandi. Sé um hlutafélög að tefla eða stofnanir, er það skilyrði eitt sett, að félagið eða stofnunin eigi hér heimilisfang og hafi hér varnarþing í landinu og stjórnendur stofnunarinnar eða hlutafélagsins eigi hér heimilisfang. Frekari skilyrði en þau, sem ég hef nú greint, virðast ekki sett fyrir því, að útlendingar eigi hér fasteignir. Það er eftirtektarvert, að íslenzk löggjöf setur engin skilyrði um hlutafjáreign íslenzkra ríkisborgara. Þótt hlutafjáreign sé að miklum hluta í höndum útlendinga, er það löglegt samkv. íslenzkum lögum. Mér virðist það liggja í augum uppi, að ákvæði laganna frá 1919 eru ekki mikill hemill á það, að útlendingar geti eignazt hér fasteignir, og ætti það að liggja ljóst fyrir samkv. því, sem ég hef nú rakið. Það er þess vegna brýn nauðsyn til þess að áliti okkar flm., að þessi lög séu endurskoðuð. Ég hef ekki kynnt mér að ráði löggjöf annarra þjóða um þetta efni, en tel mig þó geta fullyrt, að hjá flestum öðrum þjóðum eru skilyrðin fyrir því, að útlendingar geti eignazt fasteignir, miklu strangari en hér á landi. En ég tel rétt og raunar alveg nauðsynlegt, að við, sem erum fámenn þjóð, höfum a.m.k. eins ströng ákvæði því til varnar, að útiendingar geti keypt hér fasteignir, eins og nokkur önnur þjóð. Efni till. er einnig um endurskoðun lagaákvæða um atvinnuréttindi útlendinga hér á landi. Við flm. álítum, að rétt sé, að ákvæði þessu viðvíkjandi séu athuguð í sambandi við þetta mál. Það kann að vera, að ýmsir segi sem svo, að þessarar löggjafar sé ekki mikil þörf eða endurskoðunar á henni, þetta hafi allt gengið sæmilega, útlendingar hafi ekki keypt hér fasteignir. Það er rétt, þeir hafa ekki keypt hér fasteignir að ráði. En við verðum að gæta þess, að tímarnir eru breyttir. Við höfum lifað í einangrun, og það hefur verndað okkur í þessu efni. Nú lifum við í þjóðbraut, og tímarnir eru að því leyti breyttir, og þeir eru breyttir að öðru leyti. Mörg aðstaða til atvinnurekstrar, sem áður var lítils virði hér á landi, er nú orðin mikils virði, og er tvímælalaust, að útlendingar renna til þeirra réttinda hýru auga. Það er þess vegna að okkar áliti nauðsynlegt, að sett sé ýtarleg löggjöf um þessi efni að ýtarlegri rannsókn lokinni, eins og gert er ráð fyrir í þessari till. Við hina breyttu aðstöðu, sem ég minntist á áðan, að við erum nú í þjóðbraut, en vorum áður afskekktir, bætist það, að mörg lönd eru nú fullsetin, og það er leitað eftir hverjum auðum bletti, sem opinn stendur, og við getum gert ráð fyrir því, að það verði einnig hér á landi. Það er því, eins og ég hef tekið fram, álit okkar flm., að þetta mál þurfi ýtarlega rannsókn og að henni lokinni þurfi að setja löggjöf um þetta efni, sem er a.m.k. eins trygg og löggjöf sú, sem flestar aðrar þjóðir setja um þetta efni. Ég legg til, að eftir þessa umr. verði málinu vísað til allshn.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að beina til hæstv. raforkumrh. þremur spurningum, sem varða jarðhitaleit á Norðurlandi og einkum þó stóra Norðurlandsborinn svonefnda, sem nú hefur verið fluttur suður til Vestmannaeyja til þess að bora þar eftir neyzluvatni. Ákvörðunin um að flytja Norðurlandsborinn frá Húsavík virðist hafa verið tekin af nokkurri skyndingu, a.m.k. kom fréttin um ákvörðun þessa nokkuð flatt upp á borgara í Húsavíkurkaupstað og raunar engu siður bæjaryfirvöld þar. Er sú saga nokkuð kunn af blaðafréttum og vafalaust enn í fersku minni flestum hv. þm. Ég skal því ekki rekja það mál nánar. Hitt vil ég taka fram og undirstrika, að þessi ákvörðun um flutning borsins frá Norðurlandi til Vestmannaeyja hefur ekki síður vakið athygli í öðrum byggðarlögum á Norðurlandi, og ég vil einnig undirstrika það, að þær spurningar, sem ég hef hér borið fram við hæstv. ráðh., eru einmitt þær spurningar, sem almenning norðanlands fýsir að fá svör við. Almenningur á Norðurlandi lítur svo á, að stóri Norðurlandsborinn hafi verið keyptur í þeim tilgangi að vinna að jarðhitarannsóknum á Norðurlandi, en í þeim efnum er geysimikið starf óunnið í öllum sýslum Norðlendingafjórðungs, þó að alkunna sé, að jarðhitasvæði eru mörg og dreifð um allar sýslur fjórðungsins, Húnavatnssýslu, Skagafjörð, Eyjafjörð og Þingeyjarsýslur. Ég held, að það geti ekki farið milli mála, að sú skoðun var rétt og er rétt, að stóri Norðurlandsborinn var keyptur til landsins til þess að vinna með honum að jarðhitarannsóknum á Norðurlandi einvörðungu. í 22. gr. fjárl. fyrir árið 1959 er að finna ákvæði, sem segir orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „ Ríkisstj. er heimilt að kaupa í samráði við jarðhitadeild raforkumálaskrifstofunnar jarðbor, sem notaður verði til jarðhitarannsókna á Norðurlandi.“ Þessi heimild var að vísu ekki notuð þá þegar, en málinu var haldið vakandi, einkum fyrir tilstuðlan þm. á Norðurlandi, og á fjárlögum 1960 voru veittar 2 millj. kr. til kaupa á bornum. Í ársbyrjun 1961 kom borinn til landsins, en var ekki tekinn til notkunar á Norðurlandi fyrr en komið var fram á sumar 1962, en þá var hafin borun í Ólafsfirði í leit að auknu vatni fyrir hitaveitu kaupstaðarins. Bar sú borun mjög góðan árangur að segja má, og því mátti segja, að borinn hefði þegar í stað sannað nauðsyn sína og gildi. Að lokinni borun í Ólafsfirði var borinn fluttur austur í Þingeyjarsýslu, fyrst í Námaskarð og síðan til Húsavíkur. Árangur af borun í Húsavik var því miður ekki sá, sem vænzt hafði verið, og fer þó fjarri, að búið sé að gefa upp vonina um, að heitt vatn finnist þar sem þess virtist helzt að leita. Og ég treysti mér auðvitað ekki til að gagnrýna það í sjálfu sér, að borun skyldi hætt í bili í Húsavík, eins og árangri starfsins var háttað til þessa. En hins vegar gat ekki hjá því farið, að spurningar vöknuðu um það, hvers vegna ekki var búið að undirbúa borun annars staðar á Norðurlandi, þannig að tryggt væri, að borinn yrði jafnan notaður í Norðlendingafjórðungi, þar sem verkefni eru næg og þar sem Alþ. hafði ætlað bornum að starfa, svo lengi sem verkefni væru fyrir hendi. Ég vil ekki hafa þessi formálsorð lengri. Fyrirspurnir mínar eru, að ég held, svo skýrar, að þær geta ekki valdið neinum misskilningi. En ég vil endurtaka það, að þessar spurningar eru einmitt þær sömu sem almenningur norðanlands fýsir mest að vita í sambandi við Norðurlandsborinn og jarðhitamálin á Norðurlandi, en þessar fyrirspurnir eru þannig: „1) Hvaða verkefni eru Norðurlandsbornum ætluð að lokinni borun í Vestmannaeyjum? 2) Hvað er áætlað, að borunin í Vestmannaeyjum taki langan tíma? 3) Hvaða áætlanir liggja fyrir um jarðhitaleit á Norðurlandi nú og í næstu framtíð?“ Ég vænti þess, að hæstv. raforkumrh. geti veitt fullnægjandi svör við þessum fsp.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig eðlilegt, að fsp, komi fram um mál eins og þetta og svara sé óskað við því, sem ekki kann að vera kunnugt í þessu mál. Það er þá fyrsta spurning: „Hvaða verkefni eru Norðurlandsbornum ætluð að lokinni borun í Vestmannaeyjum? Það er fljótt því til að svara, að það eru margs konar verkefni Norðanlands, sem bíða og er nú unnið við undirbúning að, áður en heppilegt þykir að taka Norðurlandsborinn þar í notkun, eins og ég mun víkja að síðar. Og önnur spurning: „Hvað er áætlað, að borunin í Vestmannaeyjum taki langan tíma?" Það er áætlað, að það geti tekið 3-4 mán. Og þriðja spurning: „Hvaða áætlanir liggja fyrir um jarðhitaleit á Norðurlandi nú og í næstu framtíð?“ Það eru margar áætlanir um það, og skal ég koma að því og lesa nokkuð úr skýrslu Gunnars Böðvarssonar um það atriði, en hann hefur unnið að þessum málum, eins og kunnugt er, og má ætla hann fróðastan um jarðhita hér á landi. Og ég vil upplýsa það, að það var í samráði við hann, sem borinn var fluttur til Vestmannaeyja, því að þótt það sé í aðalatriðum rétt, sem hv. fyrirspyrjandi sagði hér áðan, að þessi bor hafi verið ætlaður sérstaklega til jarðhitarannsókna Norðanlands, þá verður þó að segja, að það var gert með það í huga, að hann væri ekki staðbundinn á Norðurlandi, ef það hentaði að flytja hann til, og eins og núna er, þá þótti ekki heppilegt að bora meira á Húsavík með þessum bor, fyrr en athugun hefði farið fram. Hins vegar er gert ráð fyrir, að það verði haldið áfram borun á Húsavík með smærri borum. Í Akureyrarlandinu, þar sem gera má ráð fyrir að næst verði borað með Norðurlandsbornum, er enn ekki lokið undirbúningi og rannsóknum, áður en borunin getur hafizt, því að það þurfa að fara fram allvíðtækar rannsóknir, áður en borunin hefst, til þess að gera sér grein fyrir því, hvað er líklegast að ná árangri, og að þessu er unnið. Þess vegna má segja það, að á næstu vikum var ekki verkefni hentugt fyrir Norðurlandsborinn fyrir norðan. Hins vegar var tekin ákvörðun um það að leita að vatni í Vestmannaeyjum, og Norðurlandsborinn þótti sérstaklega hentugur við það verk, því að það er gert ráð fyrir að bora þar miklu dýpra en hinir minni borar ná til, en Reykjavíkurborinn hins vegar of stór. Ég hygg, að þegar menn athuga þetta, verði engin óánægja út af því, þó að þessi flutningur hafi átt sér stað á bornum. Borinn er vitanlega eign landsmanna allra og til þess ætlazt, að hann sé notaður hverju sinni eftir því, sem ætla má, að hann nýtist bezt. Ég vil lesa hér nokkuð upp úr skýrslu Gunnars Böðvarssonar um næstu verkefni á Norðurlandi í sambandi við jarðhitaleit. Gunnar Böðvarsson segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Með nýrri tækni hafa vinnslumöguleikar aukizt. Gufubor ríkisins og Reykjavíkurborgar og Norðurlandsborinn geta gert holur niður í allt að 2000 m dýpt. Djúpvatnsvinnsla er að sjálfsögðu talsvert fyrirtæki og kostnaður vatnseiningar tiltölulega mikill. Þannig mun vinnslukostnaður í Reykjavík vera um 150 þús. kr. á hvern lítra á sekúndu af vatni, miðað við frjálst rennsli úr borholum. Undirbúningskostnaður getur skipt milljónum, og kostnaður einn af borholum niður á 1000 m dýpt mun nú vera 1.52 millj. kr. Er því augljóst, að vinnsla af þessu tagi kemur aðeins til greina fyrir meiri háttar kaupstaði, minni notendur verða enn að sætta sig við hin takmörkuðu afnot jarðvarma frá laugum eða úr efstu jarðlögum. Djúpboranir koma naumast til greina á þeim stöðum. Varmaveitur eru í Ólafsfirði og á Sauðárkróki. Á þessum stöðum eru vinnsluaðstæður tiltölulega auðveldar, einkum við Sauðárkrók. Gera má ráð fyrir því, að auknar boranir muni á báðum stöðum auka nýtilegt vatnsrennsli og því megi stækka þessar veitur nokkuð. Í Húsavík er greinilega jarðhiti, og jarðhitadeildin hefur verið þeirrar skoðunar, að þar mætti tiltölulega auðveldlega ná nægilegu rennsli af 60 gráðu til 100 gráðu heitu vatni til hitunar Húsavíkurkaupstaðar. Fyrir skömmu var tilraunaborun gerð í Húsavík. Dýpt hennar er 1560 m. En árangur var þó enginn, þótt borun hafi gengið greiðlega. Þessi neikvæði árangur er að vísu bagalegur, en jarðhitadeildin telur þó engan veginn ástæðu til þess að örvænta um árangur á Húsavík og telur rétt að halda boruninni áfram. Í umræddri borholu er um 90 gráðu hiti á 400 m dýpt, og bendir ýmislegt til þess, að á þessari dýpt megi vinna heitt vatn. Deildin telur því horfur á því, að Húsavikurkaupstaður muni á næstu árum geta komið upp varmaveitu. Meginverkefni jarðvarmarannsókna á Norðurlandi er að kanna, hvort vinna megi heitt vatn fyrir Akureyri og Siglufjarðarkaupstað. Akureyri virðist nægilega stórt veitusvæði til þess að bera djúpvatnsvinnslu. Um Siglufjörð verður ekkert fullyrt að sinni, en málið er til athugunar. Auk þessa eru ýmis minni háttar verkefni, þ.e. rannsóknir fyrir einstaklinga og minni kauptún. Einkum má nefna verkefni fyrir Dalvík, en nokkur jarðhiti er í nágrenni kauptúnsins. Þeim jarðhitarannsóknum, sem unnið er að, má skipta í tvo flokka, þ.e. almennar rannsóknir á hita, leka og gerð berggrunnsins á Norðurlandi og leit að jarðhita í efri berglögum á ákveðnum stöðum. Hér skal í stuttu máli greint frá þessum athugunum. Gerðar hafa verið víðs vegar á landinu grunnar borholur til þess að mæla hita og varmastraum í jörðu. Tvær slíkar holur eru á Norðurlandi, ein á Vaðlaheiði og ein á Vatnsskarði í Skagafirði. Þessar athuganir hafa enn ekki borið árangur, og mælingarnar á Vaðlaheiði eru ekki í samræmi við niðurstöður á flestum öðrum stöðum á landinu. Hitinn á Vaðlaheiði virðist vera tiltölulega lágur, og er nauðsynlegt að kanna þetta betur. En ef notaðar eru niðurstöður frá öðrum stöðum slíkra mælinga, virðist hiti í bergi á 1000 m dýpt vera frá 40 og allt í 150 gráður. Um Eyjafjarðarsvæðið er enn ekki vitað með fullri vissu. Tilgangur hinna almennu rannsókna er að kanna, hvort djúpvatnsvinnsla komi til greina á Norðurlandi og þá einkum á svæðinu umhverfis Akureyri. Að svo stöddu verður ekkert fullyrt um möguleika, en þó má telja réttlætanlegt að gera fyrstu könnunarboranir á svæðinu. Verða þær væntanlega gerðar á næstkomandi vori. Undanfarin ár hefur jarðhitadeildin gert athugun á jarðhita á allmörgum stöðum á Norðurlandi. Flestar þessara athugana hafa verið gerðar með það fyrir augum að kanna, hvort auka megi með borunum rennsli til afmarkaðra jarðhitasvæða. Leit að berggöngum er eitt meginverkefnið, og hefur sú leit yfirleitt borið árangur í Eyjafirði. Þar virðast nær allar laugar tengdar við bergganga. Þegar borað er eftir vatni á þessum stöðum, ber að skera gangana á hæfilegri dýpt. Þá eru efnagreiningar laugavatns þýðingarmikill liður. Einkum getur kísilsýruinnihald vatnsins gefið hugmynd um botnhita jarðhitasvæða og getur þannig gefið mjög mikilsverðar upplýsingar. Nú munu allar laugar á landinu hafa verið efnagreindar, og liggur því fyrir mjög mikið efni til úrvinnslu.“ Þetta er úr skýrslu Gunnars Böðvarssonar, og eins og fram kemur, er ljóst, að verkefni eru alimikil á Norðurlandi í sambandi við jarðhitarannsóknir, og við skulum vænta þess, að Akureyrarsvæðið svari því, að það verði talið sjálfsagt að byrja borun þar, þegar borinn verður fluttur frá Vestmannaeyjum, og eins og fram kemur í þessari skýrslu, þá kemur einnig til athugunar að nota bennan bor á Siglufirði. Húsavík, jafnvel Sauðárkróki og Ólafsfirði enn frekar en verið hefur. Ég vænti svo, að fsp. hafi verið svarað með þeim upplýsingum, sem hér hafa komið fram.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv: ráðh. svör hans. Það kom margt gagnlegt fram í hans svörum, og ég tel líka, að það hafi verið mjög til gagns, að hann birti þessa skýrslu frá raforkumálaskrifstofunni, því að ég get fullvissað hæstv. ráðh, og Alþ. um, að það er mjög fylgzt með þessu máli af hálfu almennings á Norðurlandi og áreiðanlega fylgzt vel með því, hvað verður um Norðurlandsborinn og hvar hann verður staðsettur í náinni framtíð og hvaða verkefni honum verða falin. Það er áreiðanlegt, að hvorki ég né aðrir Norðlendingar höfum neitt á móti því, að honum tækist að finna vatn í Vestmannaeyjum. En samt sem áður hljótum við að leggja á það megináherzlu, að Norðurlandsborinn var keyptur til þess að vinna með honum að jarðhitarannsóknum á Norðurlandi, og það þarf því mjög gild rök til stuðnings því, ef hann er fluttur í burtu í aðra landsfjórðunga. Út af fyrir sig fagna ég því, sem nú er unnið á raforkumálaskrifstofunni varðandi þessi mál, og ég vil þá jafnframt taka undir það, sem sagt hefur verið um nauðsyn á því, að hraðað verði undirbúningsvinnu, sem ekki virðist liggja fyrir, undir allsherjaráætlun um jarðhitaleit á Norðurlandi. Þar er um svo brýnt verkefni að ræða og áreiðanlega um margra ára vinnu að ræða í sambandi við þau mál norðanlands, allt frá Húnavatnssýslum og austur um til Þingeyjarsýslna. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þessi svör hans. Þó langar mig til þess aðeins að víkja að einu, hvort ég hafi skilið hann rétt, að líkur séu til þess, að borinn verði fluttur aftur nú að lokinni borun í Vestmannaeyjum, - hvort ég hafi skilið hann rétt, að hann verði væntanlega fluttur aftur norður í land að lokinni borun í Vestmannaeyjum, þ.e.a.s. nú í sumar. Ég vil biðja hæstv. ráðh. að svara því.



Herra forseti. Ég ætlaði að segja það svo skýrt, að það skildist, að það er meiningin að flytja borinn norður og bora á Akureyrarsvæðinu, þegar borinn hefur lokið því, sem honum er ætlað að gera í Vestmannaeyjum, en það er talið, að það taki 3-4 mánuði. Og það er og verður unnin undirbúningsvinna á Akureyrarsvæðinu á þessum tíma.



Herra forseti. í l. nr. 86 frá 24. nóv. 1962 var hæstv. ríkisstj. veitt heimild til lántöku í Bretlandi að fjárhæð 2 millj. sterlingspunda. Þessi lántökuheimild var notuð þá um haustið, og var lánið greitt inn á gjalddögunum 15. des. 1962, 15. febr. 1963 og 15. maí 1963. í 2. gr. laganna í 2. mgr. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „ Ríkisstj. ákveður skiptingu lánsfjárins í samráði við fjvn. Alþ., áður en reglulegu Alþ. 1962 lýkur.“` Með bréfi hinn 8. apríl 1963, sem ríkisstj. ritaði hv. fjvn. Alþ., gerir hún grein fyrir málinu og enn fremur hvernig hún leggi til, að því verði skipt til 8 málaflokka, sem eru þessir og til þeirra þessar fjárhæðir, sem ég nú skal greina: 1) Til fiskiðnaðarins í landinu 50 millj. kr., og segir þar um, að megináherzla verði lögð á það að stuðla að betri nýtingu og verðmætisaukningu fiskaflans. 2) Til iðnaðarins 10 millj. kr. og verði því varið til iðnaðarbygginga eftir nánari ákvörðun. 3) Til raforku- og jarðhitamála vegna framkvæmda fyrir árslok 1962 40 millj. kr. 4) Til raforkuframkvæmda samkv. 10 ára áætluninni 44 millj. kr. til framkvæmda á árinu 1963. 5) Til Sogsvirkjunar 10 millj. og skyldi sú lánsfjárhæð notast til þess að ljúka stækkun Írafossstöðvarinnar. 6) Virkjunarrannsóknir 6 millj. kr., og átti að nota þá fjárhæð á árinu 1963 til rannsókna. 7) Byrjunarframkvæmdir við raforkuver 20 millj. kr., og var þá gert ráð fyrir að nota það til að hefja byrjunarframkvæmdir við raforkuver á Suður- eða Vesturlandi. 8) Til hafnargerða 50 millj. kr. eftir nánari skiptingu og ákvörðun ríkisstj. í samráði við vitamálastjóra. Eins og sést af þessu bréfi, var hér lögð til skipting fjárins í stórum dráttum, og samþykkti meiri hl. fjvn. þessa skiptingu á fundi sínum 20. apríl s.l. En eins og skiptingin ber með sér, segir hún takmarkað um það, hvernig fénu hefur verið varið, og var gert ráð fyrir því af hendi okkar minni hl. í fjvn., að samráð við fjvn. færi fram með öðrum hætti. Vegna þess að hér er mjög takmarkaðar upplýsingar að finna, höfum við hv. 6. þm. Sunnl. leyft okkur að flytja á þskj. 321 fsp. til hæstv. fjmrh. um skiptingu á framkvæmdaláninu. í fyrsta lagi spyrjum við: „Til hvaða framkvæmda á vegum ríkisins var fé varið af þessu láni og hve mikilli fjárhæð varið til hverrar framkvæmdar.“ í öðru lagi: „Hvaða aðilar, fyrirtæki og einstaklingar, fengu hluta af láninu? Hve háa fjárhæð fékk hver aðili, til hvaða verks og með hvaða kjörum?“ Ég leyfi mér að vænta þess, að hæstv. fjmrh. gefi upplýsingar um þetta.



Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi hefur rakið lagaákvæði um þetta mál og meginefni bréfs ríkisstj. til fjvn. 8. apríl 1963 um skiptingu framkvæmdalánsins í stórum dráttum, og get ég því sleppt að rekja það mál hér frekar. í fsp. er spurt annars vegar um það, til hvaða framkvæmda á vegum ríkisins hafi verið varið fé af þessu láni, og hins vegar, hve miklu hafi verið varið til annarra aðila. Varðandi fyrri fsp., um ráðstafanir til framkvæmda á vegum ríkisins, er þetta að segja: I. Raforkuframkvæmdir: 1. Til raforku- og jarðhitamála vegna framkvæmda fyrir árslok 1962 40 millj. kr. 2. Til raforkuframkvæmda á árinu 1963 í samræmi við 10 ára raf- orkuáætlunina. 44 - - 3. Til virkjunarrannsókna 6 - - 4. Til byrjunarframkvæmda við raforkuver. 20 - - II. Hafnargerðir. a. Til landshafnar í Rifi. 17 - - b. Til landshafnar f Keflavik 5 - - III. Fiskiðnaður: Til síldarverksmiðja ríkisins 8.5 millj. kr. Þetta er það fé, sem ráðstafað hefur verið til framkvæmda á vegum ríkisins. Þá er 2. liður fsp. um það, hvað aðrir aðilar hafi fengið af þessu láni. Það er í fyrsta lagi Sogsvirkjunin, til þess að ljúka stækkun Írafossstöðvar 10 millj. kr. Í öðru lagi var ráðstafað til hafnargerða í heild 50 millj. kr. Af því fóru, eins og áður er greint, 22 millj. kr. til landshafna. 16.2 millj. er enn þá óskipt milli einstakra hafna, en því, sem þá er eftir, sem er 21.8 millj., var úthlutað sem hér segir: Árskógsstrandarhreppur 1 millj. kr. Bolungarvík 7.3 - - Reyðarfjörður 1.5 - - Dalvík 1.2 - - Eyrarbakki 500 þús. - Grundarfjörður 500 - - Grindavík 500 - - Haganesvík. 800 - - Hrísey 1 millj. - Húsavík. 1 - - Neskaupstaður. 500 þús. - Ólafsvík. 500 - - Sandgerði 500 - - Sauðárkrókur 1 millj. - Skagaströnd 500 þús. - Suðureyri 1 millj. - Tálknafjörður 1 - - Vestmannaeyjar 1 - - Þórshöfn 500 þús. - Samtals 21.8 millj. kr. Í þriðja lagi, til fiskiðnaðar 50 millj. Af þessari fjárhæð var ráðstafað til síldarverksmiðja 41.3 millj. Af því gengu 81/2 millj. til síldarverksmiðja ríkisins og munu aðallega hafa verið notaðar til framkvæmda á Reyðarfirði og Seyðisfirði. Afganginum, 32.8 millj., var úthlutað sem hér segir: Rauðka, Siglufirði 3 millj. kr. Hraðfrystihús Ólafsfjarðar. 1 - - Kveldúlfur h/f, Hjalteyri 3 - - Sandvík h/f, Bakkafirði 1 - - Síldar- og fiskimjölsverksmiðjan, Borgarfirði eystra 2 - - Hraðfrystihús Eskifjarðar 3 - - Síldar- og fiskimjölsverksmiðjan, Breiðdalsvík 2 - - Hraðfrystihús Vestmannaeyja. 11/2 - - Fiskimjölsverksmiðjan Vestmannaeyjum 1 millj. kr. Guðmundur Jónsson, Rafnkels- stöðum 3 - - Síldar- og fiskimjölsverksmiðjan, Reykjavík. 2 - - Ólafsvík Fiskimjölsverksmiðjan f 1 - - Dánarbú Þorbjörns Áskelssonar, Patreksfirði. 1 - - Hraðfrystihús Tálknafjarðar 1 - - Hraðfrystihús Dýrfirðinga 500 þús. - Ísver h/f, Suðureyri 800 - - Síldarbræðslan h/f, Dalvik. 3 millj. - Einar Guðfinnsson, Bolungarvík 3 - - Samtals eru þetta 32.8 millj. kr. Af áðurgreindum 50 millj. til fiskiðnaðar var einnig ráðstafað til fiskvinnslustöðva 8.7 millj. Þessum 8.7 millj, af enska láninu ásamt 12.3 millj. af öðru fé var úthlutað í einu lagi til 31 fiskvinnslustöðvar víðs vegar um land. Ekki liggur fyrir, hve mikið hver fiskvinnslustöð fékk af hvoru láninu um sig, og leiðir af því, að ekki er hægt að birta sundurliðun fyrir enska lánið sérstaklega varðandi þessar 8.7 millj. til fiskvinnslustöðva. Eins og tekið var fram í bréfi fjmrh. 8. apríl 1963 til fjvn., voru varðandi úthlutun á þessum 50 millj. til fiskiðnaðar fengnar till. frá fulltrúum Seðlabankans, Landsbankans og Útvegsbankans. Í fjórða lagi eru til iðnaðar 10 millj. kr. Hlutafélaginu Iðngörðum hefur verið úthlutað þessu fé til byggingar iðnaðarhúsahverfis í Reykjavík, en það lán hefur ekki verið afgreitt enn þá. Þá er loks varðandi lánskjörin. Skuldabréf fyrir lánunum eru í sterlingspundum. Vextir af öllum lánunum eru 71/2 %. Hver lántaki greiðir við lántöku 11/2% af lánsupphæð í lántökugjald. Hafnarlánin eru til 20 ára og endurgreiðast með jöfnum hálfsárslegum greiðslum afborgana og vaxta, annuitet. Fyrsta afborgun greiðist 1. maí 1964, en fyrsta vaxtagreiðsla var 1. nóv. 1963. Lán til síldarverksmiðja og fiskvinnslustöðva eru til 10 ára, en endurgreiðast að öðru leyti eins og hafnarlánin. Raforkulánin eru afborgunarlaus til 1, maí 1967, en endurgreiðast frá og með þeim degi á 20 árum á sama hátt og um getur hér að framan um önnur lán. Til 1. nóv. 1966 greiðast vextir af raforkulánunum á sömu gjalddögum og að framan segir. Lánið til Sogsvirkjunarinnar er til 20 ára með 71/2% vöxtum.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. fjmrh. fyrir þau svör, sem hann gaf við þessari fsp., að því leyti sem hann leysti úr þeim. Hins vegar fannst mér nokkur galli á gjöf Njarðar, að ekki skyldi gefin sundurliðuð skýrsla um lán til fiskiðjuveranna, eins og til annarra lántakenda í þessum lánaflokki. Hæstv. ráðh. taldi það vera vegna þess, að viðbótarfjárhæð hefði komið til þessara lánveitinga, og mér skilst því, að til þess að fá þá sundurliðun, þurfi þá að gera nýja fsp., sem nái yfir þennan hluta, og verður það þá að bíða betri tíma, og þakka ég fyrir.