Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Landbn. hefir haldið fund um þetta mál, en allir nm. voru ekki viðstaddir, og hefir því einn nm., hv. 10. landsk., óbundið atkv. um málið. Þetta frv. er fram komið eftir ósk búnaðarþings, en búnaðarþing tók málið upp vegna þess, að víða að af landinu komu kvartanir um, að síldarmjöl, sem bændur hafa fengið til fóðurs, hefir reynzt misjafnt. Og þó að það standi á því „l. fl.“ og það sé keypt sem 1. fl. vara, þá hafa efnarannsóknir sýnt, að það er oft langt frá því, að það sé 1. flokks vara. Þess vegna er það krafa bænda, að þeir fái meiri tryggingu fyrir því en þeir nú hafa, að þeir fái gott fóður, þegar þeir kaupa síldarmjöl, sem selt er sem 1. fl. mjöl. Landbn. Nd. hefir svo fundið þessa lausn á málinu, sem í frv. er farið fram á. En samtímis því, sem hún hefir tekið síldarmjölið til þess að gera svofelld ákvæði um það, hefir hún líka gert í frv. ráð fyrir samskonar ákvæðum viðvíkjandi fiskimjöli. En eftir því, sem ég hefi komizt næst, er óframkvæmanlegt að ákveða í l. slíkt mat og flokkun á fiskimjöli. Þess vegna höfum við tveir í landbn. þessarar hv. d. lagt til, að fiskimjölið verði ekki látið heyra undir þessi ákvæði, þannig að orðin „og fiskimjöl“ í a-lið og e-lið 1. gr. falli burt. Um síldarmjölið er það að segja, að ég geri ráð fyrir, að efnagreiningar á því megi framkvæma í síldarverksmiðjunum, eins og gert hefir verið, þó að ég hinsvegar geri ráð fyrir því, að fleiri efnagreiningar þurfi að gera á síldarmjölinu en þar eru nú gerðar, til þess að gera mjölið að „standard“-vöru, sem öll sé jafngóð, með sama merki. Ég er ekki - og kannske enginn hér í hv. þd. - dómbær um það, hvort teknískur möguleiki er til þess að tryggja á þann hátt, að fiskimjölið verði fullkomlega jafngóð vara. En ég held, að það sé hægt með síldarmjölið, og í því trausti hefir landbn. mælt með samþykkt þessa frv. En þó svo kynni nú að fara, að þetta, sem í frv. er gert ráð fyrir, reyndist framkvæmanlegt, þá hefir annað eins komið fyrir. og það, að breytt sé l. frá þinginu, og mætti þá líka breyta þessu, ef reynslan sýndi aðra leið heppilegri til að ná öryggi fyrir gæðum og jöfnum gæðum síldarmjöls, sem selt er undir sama merki. En við hv. á. landsk. (ÞÞ) leggjum eindregið til, að frv. verði samþ. með breytingu okkar.

*Erlendur Þorsteinsson: Ég var ekki á þessum fundi í landbn. þegar þetta frv. var til meðferðar og afgreiðslu. En hv. form. landbn. hringdi til mín og lét mig vita um þetta. Eins og hann skýrði frá, er þetta frv. fram komið að tilhlutun búnaðarþings. En nú stendur svo á, að fyrirhugað er að fresta þessu þingi til haustsins, og þess vegna finnst mér eðlilegt að fresta þessu máli til síðari hluta þingsins í haust, og að þangað til verði leitað umsagnar efnafræðings síldarverksmiðja ríkisins og stjórnar þeirra um það, hvernig hægt muni vera að koma þessu í framkvæmd og hvaða kostnað þetta muni hafa í för með sér. Ég get ekki séð, að þetta geri nokkuð til, enda þótt mjölkaup muni vera gerð fyrir 1. nóvember, því að mjölinu mun ekki vera afskipað fyrr en eftir þann tíma. Mætti því ganga frá þessum l. fyrir þann tíma, er mjölið er sent. Ég mælist því til þess við hv. 1. þm. N.- M., hvort hann geti ekki fallizt á, að þetta verði gert, til þess að sjá í sumar, hvað hægt er í þessu að gera.



Ég vil miklu frekar mæla með því fyrir mína parta, að frv. verði samþ. nú. Hér eiga ekki síldarverksmiðjur ríkisins einar hlut að máli. Í landinu eru margar fleiri verksm., sem framleiða síldarmjöl, og án þess að ég skuli fara út í það, hvaða síldarmjöl það er, sem reynzt hefir slæmt, þá eru síldarverksmiðjur ríkisins a. m. k. ekki verstar í því tilliti. Merkið á pokunum frá þeim sýnir, hvaðan mjölið er, en það er ekki hægt að segja um mjölið frá öllum verksmiðjum á landinu, sem framleiða síldarmjöl og setja ekki einu sinni verksmiðjumerki á pokana. Og það lítur út fyrir, að sumt síldarmjöl, sem selt er til fóðurs, sé úrgangs síldarmjöl, sem alls ekki á að vera fóður. Þess vegna vil ég, að frv. verði samþ. nú, jafnvel þótt ég viðurkenni, að betur hefði átt að ganga til verks um þetta en hér er gert um það, hvernig öruggast sé að koma þessu fyrir í framkvæmdinni.

*Erlendur Þorsteinsson: Mér finnst harla einkennileg rök hjá hv. 1. þm. N.-M, ef hann viðurkennir, að kannske illmögulegt eða ómögulegt sé að framkvæma þessi l., og það eiga að vera rökin fyrir því, að það eigi að afgr. málið nú fyrir þingfrestun. Mér finnst sú meðferð málsins sérstaklega öfug, ef það liggur fyrir, að framkvæmd þessara l. virðist erfið og að það þurfi samvinnu víð verksmiðjurnar um þetta mál. Þá finnst mér sjálfsagt að fresta afgreiðslu þessa frv., þar sem sú frestun mundi ekki hafa í för með sér neina takmörkun á framkvæmd um slíkt eftirlit, sem l. samkvæmt ber að framkvæma. Mér dettur ekki í hug, að síldarverksmiðjur ríkisins geri í þessu efni upp á milli manna. En mér virðist eðlilegast að vísa þessu máli til athugunar og umsagnar efnafræðings þeirra, af því að síldarverksmiðjur ríkisins eru skyldar til þess að afgr. til bænda svo og svo mikið af síldarmjöli á hverju ári. Ég get bætt því við, að frá lítilli verksmiðju, sem ég að nokku leyti veitti forstöðu á síðastl. ári, hefir verið selt nokkrum bændum síldarmjöl, og þeir létu prýðilega yfir því. Af því að mér virðast nokkur tormerki muni vera á að framkvæma þessa efnarannsókn, og þegar það er viðurkennt, tel ég, að sú viðurkenning sé rök fyrir því, að málið eigi ekki að ganga fram á þessum hluta þingsins.

* Frsm. (Ingvar Pálmason): Þetta frv. er komið aftur frá Nd., og hefir það tekið þar þeirri breyt. að bætt hefir verið við einum umsækjanda. Það stóð þannig á með þann umsækjanda, þegar málið var til meðferðar í þessari d., að hann vantaði hegningarvottorð til þess að fullnægja skilyrðum l. Nú hafa þessi hegningarvottorð verið lögð fram og þessu skilyrði því verið fullnægt. Ég geri ráð fyrir, að allshn., þótt það hafi ekki verið borið undir hana, sé með því að samþ. frv. eins og það liggur hér fyrir, því ástæðan til þess, að þessi maður var ekki tekinn upp, var engin önnur en sú, sem ég hefi þegar greint.

* Frsm. (Páll Hermannsson): Þetta frv. hefir hlotið afgreiðslu í hv. Nd. ágreiningslaust og með mjög litlum breyt. frá því, sem það var lagt fram. Það stuðlar að því, að framvegis verði betra eftirlit með raforkuvirkjum og raflögnum heldur en verið hefir áður, bæði að því er snertir gæði og endingu þessara vara og einnig viðkomandi öryggi gagnvart eldhættu, sem nú er, eins og vitað er, alltaf býsna mikil. Dálítill aukinn kostnaður fylgir þessu eftirliti samkv. þessu frv. frá því, sem verið hefir, en ekki meiri en það, að það eru líkur til þess, að sá aukni kostnaður muni margborga sig. Iðnn. þessarar hv. d. hefir athugað frv. og komizt að þeirri niðurstöðu, að hún vildi mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt.

* Frsm. (Erlendur Þorsteinsson): Herra forseti! Þetta frv. er flutt í því skyni, að hætt sé að líma á stimpilfrímerki, þegar kvittað er fyrir verðtolli, heldur sé látin nægja kvittun innheimtumanna. Þessi stimpilmerki hafa áður gilt sem peningar, en sumt starfsfólk hjá lögreglustjórum og öðrum, sem hafa haft með innheimtu verðtolls að gera, hefir ekki gert sér grein fyrir, að hér væri um peninga að ræða, og hefir það stundum valdið tjóni, fyrir utan það, að það hefir skapað mikla vinnu. Fjhn. Ed. hefir orðið sammála um að mæla með því. að frv. verði samþ.



Ég ætla ekki að fara að andmæla þessu frv., en mér finnst það einkennilegt, að þetta mál skuli vera afgr. gegnum þingið án þess að fara í nokkra n. Ég sé ekki betur en þetta mál sé nýkomið fram, því það er 89. mál, og það hefir verið hespað gegnum Nd. án þess að það færi í n. Það var einnig í þessari hv. d. látið fara til þessarar umr. án þess að því væri vísað til n. Þetta er óviðkunnanleg afgreiðsla, þar sem þetta mál er ekki svo mjög einfalt. Ég get einmitt trúað, að þetta frv., eins og mörg ákvæði í l. um verðlag á vörum, þurfi að athugast vel. Ég verð að viðurkenna hreinskilnislega. að ég sé ekki, hvað í málinu felst. Ég vildi því leggja til - því það er heimilt samkvæmt þingsköpum að vísa máli til n. á hvaða stigi sem er - að málinu verði vísað til n., og ég býst við, að það heyri þá sérstaklega undir allshn. Ég geri það því að till. minni, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til allshn.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti! Þær brtt., sem liggja fyrir við l. nr. 45 frá síðasta þingi, eru fyrst og fremst brtt., sem stafa af breyttu viðhorfi. Í 2 brtt. er ofurlítil stefnubreyt. 1. brtt. er við 6. gr. l. og er um það, að færa megi aukavarðlínur til. Nú er svo komið, að sumar af þessum varðlínum eru óþarfar þar, sem þær nú eru, en annarra er aftur þörf. Þetta gildir um varðlínuna. sem var við Blöndu, að hennar er ekki þörf nema ofan til. Sama er að segja um varðlínurnar við Brúará og á Kili, að þær þurfi að færast til. Brtt. er um það að heimila að færa til aukavarðlínur, þar sem þess er þörf. Það er búizt við, að felld verði niður varðlínan við Blöndu að neðan og upp að vatnsskarðsgirðingu og við Brúará, en gert er ráð fyrir, að hún verði flutt meðfram Hvítá, svo að hún liggi upp í Hofsjökul á mörkum afrétta Biskupstungna og Hrunamannahrepps. Einhver kostnaður verður við þessar framkvæmdir, en miklu ætti hann að vera minni en við hinar varðlínurnar, sem settar hafa verið upp á síðasta ári. Kostnaður við framkvæmdirnar ætti því að lækka að þessu leyti. Varðmönnum fækkar líka eitthvað við þetta. 2. brtt. er við 7. gr. Í henni er gert ráð fyrir, að settar verði upp girðingar, sem einstaklingar kostuðu, en fengju styrk til að setja þær upp. Það voru settar upp 3 slíkar girðingar í fyrra, fyrir Snæfellsnes, Reykjanes og svo Vatnsskarðsgirðingin. Brtt. fer fram á, að ef reynslan hefir sýnt, að engin veiki hefir komið upp á því svæði, sem takmarkast af girðingunni, árlangt, þá sé heimilt, að ríkið kosti vörzlu og viðhald á girðingunni, sem var áður á kostnað þeirra, sem hlut áttu að máli. Jafnframt því, sem þetta er tekið upp, þá er gert ráð fyrir, að þeir menn, sem þarna eiga hlut að máli og undanþegnir hafa verið 10 aura gjaldinu, greiði það nú. Það mun vega nokkuð upp á móti hinum aukna kostnaði, sem af því leiðir að taka við vörzlu með girðingunni. 3. brtt. er við 9. gr. l. þar sem ákveðið er, að þegar taka þarf land undir girðingar, þá skuli, þegar ágreiningur er um það, hvernig fara skuli með bætur fyrir landnám, fara fram mat á landinu og þær greiðast af viðkomandi sveitarsjóði. 4. brtt. er viðvíkjandi styrkveitingum. Þar er gert ráð fyrir, að styrkur til jarðabóta hækki, en það gangi aftur út yfir vegavinnuféð. Það er ekki ætlazt til, að heildarútgjöldin raskist neitt við þetta. Það á að ýta undir menn að vinna að umbótum á sinni eigin jörð frekar en sækja vegavinnu. Þá er það nýtt í 5. brtt., að þar er gert ráð fyrir, að samhliða því, sem tekið er tillit til þess tekjumissis, sem menn hafa orðið fyrir, þá sé líka tekið tillit til annarra sjónarmiða eða afkomumöguleikanna að öðru leyti. Þetta er atriði. sem deilt hefir verið um frá því fyrst, að 1. voru sett. Landbn. leggur til, að allar þessar brtt. verði samþ.