arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Eins og kunnugt er, mæla l. svo fyrir, að reglulegt Alþingi 1946 komi saman eigi síðar en 1. okt. Nú líður óðum að þeim degi, en þar sem ég tel það hagkvæmari vinnubrögð að ljúka afgreiðslu þeirra mála, sem liggja fyrir þessu þingi, þá leyfi ég mér að leggja til í þessu frv., að samkomudegi reglulegs þings 1946 verði breytt og það hefjist ekki fyrr en 10. okt. Áður en ég ákvað að bera fram þetta frv., reyndi ég að kynna mér afstöðu flokkanna í þessu máli, og leyfi ég mér að vona, að málið fái skjóta afgreiðslu hér eins og í hv. Nd., og vildi ég óska, að það þyrfti ekki að ganga til n.

Forseti (StgrA): Það er ósk hæstv. forsrh., að málinu þurfi ekki að vísa til n., og ef enginn hv. dm. gerir till. um annað, skoða ég sem samþ., að málið gangi þannig áfram.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég ætla alls ekki að mótmæla því, að þetta frv. verði samþ., enda var ég samþykkur brbl., sem sett voru. En hins vegar vil ég vekja athygli þeirrar n., sem kemur til með að fjalla um þetta mál, á því, hvort ekki sé rétt að breyta l. nokkuð. Það hefur komið tvisvar fyrir nú undanfarið, að alþingiskosningar og sveitarstjórnarkosningar hefur borið upp á sama dag. Það er víða þannig háttað, að þetta er varla framkvæmanlegt hvort tveggja sama daginn, þar sem þá þarf allt upp í 6 kjörstjórnir. Mér dettur því í hug, hvort ekki væri rétt að breyta þannig, að sveitarstjórnarkosningar færu fram 1. eða 2. dag júlímánaðar. Ef þetta stendur eins og nú er og ekki yrðu kosningar fyrr en eftir 4 ár, þá rekst þetta aftur á. Ég vildi aðeins henda viðkomandi nefnd á þetta.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BG): Áður en fundarstörf hefjast, vil ég minnast nokkrum orðum nýlátins fyrrv. þingmanns og gagnmerks manns, Guðmundar Hannessonar prófessors, sem andaðist hér í bænum í nótt, áttræður að aldri. Hann var 1. þm. Húnvetninga á þingunum 1914 og 1915 og átti þá sæti í neðri deild. Guðmundur Hannesson fæddist 9. sept. 1866 að Guðlaugsstöðum í Blöndudal, sonur Hannesar bónda þar Guðmundssonar alþm. á Guðlaugsstöðum Arnljótssonar og konu hans Halldóru Jónsdóttur bónda á Hvassahrauni á Vatnsleysuströnd Jónssonar. Hann útskrifaðist úr lærða skólanum í Rvík 1887 og lauk læknaprófi í Kaupmannahafnarháskóla 1894. Á sama ári var hann settur héraðslæknir í Skagafirði og gegndi því embætti í tæp tvö ár, en þá var hann settur og skömmu síðar skipaður héraðslæknir í Eyjafirði. Í því embætti var hann í 11 ár, til 1907, en þá var hann skipaður héraðslæknir í Reykjavík og jafnframt kennari við læknaskólann. Þegar Háskóli Íslands var stofnaður 1911, var hann skipaður þar prófessor og hafði það embætti á hendi til 1936. Jafnframt því embætti gegndi hann og um skeið embætti landlæknis. Af öðrum störfum, sem honum voru falin í almenningsþarfir, má nefna, að hann var yfirskoðunarmaður landsreikninganna 1914–1915 og í skipulagsnefnd um 20 ára skeið, frá því er sú nefnd var sett á stofn samkvæmt lögum, er hann var frumkvöðull að, um skipulag kauptúna og sjávarþorpa. Guðmundur Hannesson var hér frumherji og forustumaður á mörgum sviðum. Hann var frábær læknir og síðar læknakennari, einn hinna þriggja húnvetnsku Guðmunda, sem sköruðu fram úr í þeim efnum og tóku heilbrigðismál landsins allt öðrum tökum en verið hafði. Um þau mál ritaði Guðmundur bæði bækur og fjölmargar ritgerðir og bæklinga til fræðslu og vakningar. En hann einskorðaði sig ekki við fræðigrein sína. Hann lét fjölmörg önnur þjóðmál til sín taka og sparaði hvorki tíma né vinnu til þess að koma skoðunum sínum á framfæri. Eins og getið hefur verið, átti hann frumkvæði að lagasetningu um skipulag bæja, ritaði bók um þau mál, og um húsagerð ritaði hann margt og mikið, síðast sögu húsagerðar á Íslandi, sem út kom 1943. Mannfræðirannsóknir og mannamælingar hóf hann hér fyrstur manna og ritaði um niðurstöður sínar í því efni bók á þýzku 1925. Fyrir starfsemi hans á þessu svíði sæmdi Háskóli Íslands hann doktorsnafnbót 1941. Um stjórnmál hugsaði hann og skrifaði margt. Minnisstæðast verður þjóðinni í þeim greinum rit hans frá 1906, „Í afturelding“, sem markaði skýrt takmarkið, að landið yrði með öllu sjálfstætt ríki og að stefna bæri að fullum skilnaði við Dani. Guðmundur Hannesson var maður óvenju fjölmenntaður, sílesandi og sístarfandi alla ævi. Þjóðin mun lengi minnast og njóta atorku og eljusemi þessa gáfaða og mikilhæfa manns og hinna margþættu brautryðjandastarfa hans. Ég vil biðja hv. deildarmenn að votta minningu hans virðingu sína með því að rísa út sætum. - Allir dm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Allshn. hefur athugað þetta frv. og orðið sammála um að leggja til, að það verði samþ. óbreytt. Hér er um að ræða staðfestingu á brbl., sem eru þess eðlis, að verkanir þeirra eru þegar komnar fram. Þeirri hugsun var hreyft við meðferð þessa máls, að æskilegt væri að gera hér varanlega breyt. á l. um sveitarstjórnarkosningar varðandi kjördag í kauptúnum og í sveitum, sem mundi girða fyrir nauðsyn slíkra brbl. í framtíðinni með því að þá mundi séð fyrir því, að þær mundu þá ekki rekast á við kjördag til alþingiskosninga. En sú breyt., sem hér um ræðir, má segja, að eigi rætur sínar að rekja til þessara tveggja kjördaga, kjördagsins til alþingiskosninga annars vegar en kjördags til sveitarstjórnarkosninga hins vegar. En þar gæti einnig komið til greina að breyta kjördegi til alþingiskosninga til þess að ná þessum sama tilgangi, á þessu stigi málsins. En eins og nál. ber með sér, sáu nm. ekki ástæðu til að víkja nú frekar að þessu atriði, að stofna til breyt. í þessu skyni, og hafa því lagt til, að frv. verði samþykkt óbreytt.



Mér þótti rétt að vekja athygli á því atriði í n., sem hv. frsm. hefur nú minnzt á. Nú skilst mér, að n. hafi ekki séð sér fært að taka þessa breyt. til nánari meðferðar, og þar sem svo er, mun ég ekki leggja áherzlu á, að það verði gert, og mun ég ekki bera fram brtt. í samræmi við það, sem ég þó hefði álitið, að tiltækilegt væri og rétt. Mun ég því ekki hreyfa því atriði frekar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þegar þetta mál var hér til umr. síðast, benti hv. þm. Vestm. á, að hér á landi hefðu menn unnið sér inn stórar fjárupphæðir án þess að hafa dvalið hér í 3 mánuði, og hann benti á, hvort ekki væri rétt að hafa l. þannig, að þau næðu til þeirra, sem dvalið hefðu hér skemur en 3 mánuði, en unnið sér inn meira en þeir, sem dvalið hafa hér lengur og minna hefðu haft upp úr starfi sínu. Ég benti þá á, að það mætti laga þetta atriði með brtt. við 2. gr. frv. og þannig ná til þessara manna. Nú er mér sagt, að n. hafi ekki haldið neinn fund um málið, og þess vegna vil ég bera hér fram brtt. við 2. gr. frv., að á eftir orðunum „3 mánuði eða lengur“ komi: eða hafi unnið sér inn 10 þús. kr., þó á skemmri tíma sé. - Þetta er í samræmi við margt annað hér á landi, að menn geta orðið skattskyldir á skemmri tíma en almennt gildir, ef þeir hafa unnið sér inn það atórar upphæðir. Mér finnst ekki eðlilegt, að menn, sem koma hingað, geti unnið sér inn á einni viku eða hálfum mánuði hátt á annað hundrað þús. kr. og sloppið við að greiða skatt, en til dæmis menn, sem koma hingað af því að okkur vantar menn til að vinna, eins og margir Færeyingar gera, og vinna sér inn 3–4 þús. kr. á máske hálfu ári, þurfi aftur að borga skatt. Mér finnst ástæðulaust, að menn, sem hingað koma t.d. til þess að sýna listir sínar eða syngja í 4–5 skipti og raka saman stórfé, fari með allan sinn gróða heim án þess að borga af honum skatt.

Þeir borga skemmtanaskatt

. Það er allt annars eðlis. Ég hef þá lýst þessari brtt., og skal ég Skrifa hana Og afhenda hæstv. forseta.



Herra forseti. Ég skal aðeins láta þess getið, að eftir að 2. umr. hafði farið fram og eftir að hreyft var því máli af hv. þm. Vestm., sem hv. 1. þm. N.-M. ber nú fram brtt. við, gerði ég tilraun til þess að fá upplýsingar um, hvernig þessu mundi vera háttað í nágrannalöndunum. En ég hef því miður ekki getað fengið upplýsingar um það enn. Ég held, að það væri varfærnara af okkur að komast eftir því, hvernig slíkri skattaálagningu væri þar hagað. Gæti það ekki valdið okkur vandræðum, ef við færum langt frá þeirra venjum í þessu efni? En af því að ég hef ekki enn getað fengið þessar upplýsingar, - skattstjórinn mun hafa skroppið úr bænum, en hann mun sennilega geta gefið upplýsingar um þetta, - þá vildi ég mælast til við hæstv. forseta, að hann taki málið nú af dagskrá.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifl. brtt. við 2. gr. frv. um, að á eftir orðunum „3 mánuði“ komi: eða unnið sér inn kr. 10 þús., þó á skemmri tíma sé. Brtt. er skrifl. og of seint fram komin. Þarf því tvöföld afbrigði til þess, að hún verði tekin til meðferðar.

Forseti (StgrA): Samkv. ósk hæstv. fjmrh. verður umr. frestað og málið tekið út af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BG): Þessi verður síðastur fundur deildarinnar á þessu þingi. Ég mun, svo sem venja er til, undirskrifa þessa síðustu fundargerð ásamt skrifara, og tel ég það samþ., fyrst ekki koma fram andmæli. Ég þakka hv. deildarmönnum góða og að mestu leyti ánægjulega samvinnu á liðnu þingi og árna þeim allra heilla.



Ég vil af hálfu þdm. þakka hæstv. forseta lipra og ágæta fundarstjórn og prýðilega framkomu og óska honum alls velfarnaðar. - Deildarmenn risu úr sætum.

Forseti (BG): Ég þakka hv. þm: Borgf. vinsamleg viðurkenningarorð og hlýlegar óskir um hv. þdm. undirtektir þeirra. - Segi ég svo þessum síðasta fundi deildarinnar slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm): Þá er eiginlegum störfum þessa þings lokið, því að á síðasta fundinum, sem settur verður eftir fáar mínútur, munu eingöngu fara fram þinglausnir. Skal ég leyfa mér að leita leyfis hæstv. ríkisstj. og samþykkis þingsins til þess að bregða að þessu sinni út af fyrirmælum þingskapa um að útvarpa þinglausnum.



Ég vil leyfa mér af minni hálfu og annarra þingmanna að þakka hæstv. forseta árnaðaróskir hans svo og samvinnu alla á þessu þingi og röggsamlega og viturlega stjórn þingstarfa. Óska ég honum alls góðs í framtíð og bið hv. þm. að taka undir það með því að rísa úr sætum. - [Þingheimur reis úr sætum ]

Forseti (JPálm): Ég þakka hv. 1. þm. S–M. vinsamlegar og góðar óskir hans og hv. þm. öðrum undirtektir þeirra. Á 15. fundi í Sþ., s. d., las forseti svofellt yfirlit um störf þingsins : Þingið hefur staðið frá 22.–25. júlí og frá 19. sept. til 9. okt. 1946, eða alls 25 daga. Þingfundir hafa verið haldnir: Í neðri deild 14 - efri deild 15 - sameinuðu þingi 15 Alls 44 þingfundir þingmál og úrslit þeirra : I. Lagafrumvörp: 1. Stjórnarfrumvörp: a. Lögð fyrir neðri deild .. 5 b. efri deild 2 7 2. Þingmannafrumvörp: Borin fram í neðri deild 2 9 Þar af : a. Afgreidd sem lög: Stjórnarfrumvörp 6 Þingmannafrumvarp 1 alls 7 lög g b. Ekki útrædd : Stjórnarfrumvarp 1 Þingmannafrumvarp l 2 9 II. Þingsályktunartillögur: Allar bornar fram í sameinuðu þingi . . 4 Þar af a. Á1yktanir Alþingis 3 b. Ekki útrædd 1 4 III. Fyrirspurnir: Bornar fram í efri deild ....... . ...... ... ... 2 Hvorugri svarað. Mál til meðferðar í þinginu alls .......... 15 Tala prentaðra þingskjala alls 67.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm): Háttvirtu alþingismenn. - Þetta aukaþing hefur staðið nokkru lengur en til var ætlazt í upphafi. Má og segja, að það, sem eftir það liggur, sé ekki næsta mikið að vöxtum. En því þýðingarmeiri eru þau mál, sem það hefur haft til meðferðar og afgreitt. Á fyrri hluta þessa þings var samþykkt, að Ísland skyldi sækja um upptöku í bandalag hinna sameinuðu þjóða, og á síðari hluta þingsins hefur verið samþykktur samningur við stjórn Bandaríkja Ameríku um niðurfelling herverndarsamningsins frá 1941 o.fl. Bæði þessi mál hafa valdið miklum ágreiningi, sem kostað hefur verulegan tíma. Mun ég ekki víkja hér að þeirri hlið þessara mála. En um það er ekki að villast, að afgreiðsla þessara mála hefur mikla þýðingu fyrir land okkar. Að því leyti er ólíku saman að jafna, að samningurinn við Bandaríkin er til nokkurra ára, en hluttaka Íslands í bandalagi hinna sameinuðu þjóða er hugsuð til langs tíma. Vonandi verður hann mjög langur, því að víst er um það, að framtíð þjóðfélags okkar og flestra annarra veltur ekki sízt á því, að þessu merka þjóðabandalagi. auðnist að fullnægja tilgangi sínum og ná því marki að vernda um ár og aldir frið og frelsi, menningu og mannréttindi. Því aðeins er hægt að vonast eftir því, að okkar hrjáði heimur, sem nú flakir í sárum eftir ægilegustu styrjöld sögunnar, geti á komandi tímum notið þeirrar miklu þekkingar, sem nútímamenn hafa öðlazt, og orðið viðunandi verustaður fyrir siðmenntaðar þjóðir. Ég óska þess einlæglega, að afgreiðsla Alþingis á þeim málum, sem hér hafa verið nefnd, verði Íslandi og þjóð okkar til gæfu. Þá mun brátt gróa yfir þær sprungur, sem deilurnar um þau hafa valdið. Ég leyfi mér svo að þakka hæstv. ríkisstj., hv. alþingismönnum og starfsmönnum Alþingis góða samvinnu við mig sem forseta á þessu liðna þingi. Ég óska ykkur öllum til hamingju og gleði á komandi þingi og framvegis.



Í ríkisráði í dag var gefið út svo hljóðandi forsetabréf : „Forseti Íslands gerir kunnugt: Að ég hef ákveðið, samkvæmt tillögu forsætisráðherra, að Alþingi, 65. löggjafarþingi, skuli slitið miðvikudaginn 9. október 1946. Mun ég því slíta Alþingi þann dag. Ritað í Reykjavík, 9. október 1946. Sveinn Björnsson. Ólafur Thors. Forsetabréf um þinglausnir.“ Samkvæmt þessu bréfi segi ég slitið þessu aukaþingi, sem nú hefur lokið störfum. Ég vil biðja alþingismenn að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að rísa úr sætum sínum. Þingmenn risu úr sætum, og forsrh., Ólafur Thors, mælti: „Lifi Ísland!“ Tók þingheimur undir þau orð með ferföldu húrrahrópi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA): Þar sem þetta er síðasti fundur þessarar hv. deildar á þessu þingi, vil ég láta þess getið, að ég mun ásamt skrifara staðfesta þær fundargerðir, sem ekki hefur unnizt tími til að ganga frá, og skoða ég það samþ., ef enginn mælir því í gegn. Ég þakka hv. deildarmönnum vinsamlegt og gott samstarf og prýðilega framkomu í minn garð og óska þeim árs og friðar í framtíðinni.

Forseti (StgrA): Ég þakka hv. þm. Vestm. vinsamleg orð í minn garð og deildarmönnum öllum mér sýndan sóma og endurtek árnaðaróskir mínar þeim til handa.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég verð mjög að draga í efa, að þessi aðferð sé rétt, og vil ég spyrja hæstv. forseta, við hvað hann styðjist í þessum einkennilegu ráðstöfunum hér. Og ég mun halda fast við það að heimta, að dregið verði um sæti, þar til sönnur verða færðar fyrir því, að þetta sé lögleg aðferð.

Forseti (ÞÞ): Það voru leyfð afbrigði með meiri hl. atkv., og þar sem þau eru formlega leyfð, álít ég, að það ráði úrslitum í þessu efni.



Það stendur hér í 7. gr.. þingskapa, að þegar kosning forseta og skrifara hefur farið fram, skuli hluta um sæti þm., nema þingflokkar hafi komið sér saman um að skipa sér í sæti eftir flokkum.“ Þetta er fortakslaust ákvæði og meira að segja mjög hæpið, að undantekning frá þingsköpum eigi þarna víð, því að þarna er heimilað sérstakt leyfi til að víkja frá þeim. Það er annað mál, ef þm. koma sér saman um að skipta sér eftir flokkum, en nú er það ekki, eins og skipað er sætum í hv. d. Ég varð ekki var við að nein skrifl. ósk kæmi fram um það að leita afbrigða frá þingsköpum, eins og nauðsynlegt er, ef á að fara að breyta þessari aðferð. Og eftir 7. gr. þingskapa mun þetta vera ólöglegt, og vil ég því mótmæla þeirri vitaverðu aðferð, sem hér hefur verið beitt.



Ég víl ekki blanda mér inn í þær deilur, sem hér hafa átt sér stað, um það, hvort hér sé um löglega eða ekki löglega aðferð að ræða. En þess minnist ég á undanförnum árum í þessari hv. d., að forseti hefur leitað afbrigða fyrir því frá þingsköpum að falla frá því að hluta um sæti. og má heita, að allir þm. hafi verið ánægðir með að skipta ekki um sæti. Nú hefur verið leitað slíkra afbrigða, að fallið skyldi frá þessari reglu, sem þingsköp mæla fyrir, og þar sem nú hefur verið leitað þeirra og þau samþykkt, enda verið sú venja hér í hv. deild ...

það er ekki rétt

. Jú, það er rétt. Ég hef verið hér í hv. d. á fleiri þingum en hv. I. þm. N-M.

Forseti (ÞÞ): Deildin getur veitt afbrigði frá hvers konar þingskapaákvæðum sem er, eftir því sem þingsköp segja fyrir, og með afbrigðum hefur hún leyft, að fallið skyldi frá því að draga um sæti. Og þar sem engin andmæli gegn þessum afbrigðum komu fram þá þegar, þá verð ég að lýsa yfir því, að hv. þm. halda þeim sætum sínum, sem þeir höfðu á síðasta þingi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég bað um upplýsingar um þetta mál í gær, og þar sem þetta er veigamikið mál og ég hef ekki fengið þær upplýsingar, er ég fór fram á, sé ég mér ekki fært að greiða atkv. og sit hjá. Frv. afgr. til Nd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv„ því að í grg. er tekið fram flest þar að lútandi. Aðeins skal það tekið fram, að frv. er flutt vegna almennra óska sjómanna og að tilhlutun Alþýðusambands Íslands. Samkv. núverandi l. um orlof fá hlutarsjómenn aðeins hálft orlof. Þetta telja sjómenn ósanngjarnt og krefjast fulls orlofs eins og aðrar stéttir. Um seinni breyt. skal það tekið fram, að samkv. 15. gr. orlofslaganna, eins og þau eru nú, fyrnast kröfur um orlof, ef þær hafa ekki verið viðurkenndar eða lögsókn hafin, áður en næsta orlofsár er liðið, frá því að kröfurnar voru bornar fram. Hafa margir launþegar orðið fyrir skaða vegna þessa ákvæðis. Ýmsir, sem kunnugir eru l. um fyrningu kaupkrafna, hafa reiknað með og talið sjálfsagt, að sama gilti og um önnur launalög. Með hliðsjón af þessu teljum við, að framkvæma eigi l. eins og lög almennt, þannig að kröfur fyrnist eins og í öðrum l. Ég vildi mælast til, að hv. d. taki þetta til athugunar og málinu verði vísað til 2. umr. og allshn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef flutt á þessu þingi tvær fyrirspurnir, og er önnur á þskj. nr. 19, en hin á þskj. nr. 20. Það er nú nokkuð langt liðið, síðan ég lagði þessar fyrirspurnir fram. Önnur er til ríkisstjórnarinnar, en hin til atvmrh. Nú vil ég leyfa mér að mælast til þess við hæstv. forseta, að hann geri ráðstafanir til þess, að þessar fyrirspurnir gætu orðið hér til umr. hið fyrsta. Og vil ég spyrja hæstv. forseta að því, hvort hann geti sagt nokkuð um það nú, hvort svo geti orðið, en annars, ef hann getur það ekki, mælast til þess, að hann vildi taka þessar fyrirspurnir á dagskrá næstu daga.

Forseti (BG) : Út af aths. hv. 1. þm. S-M. skal ég taka fram, að hlutaðeigandi ráðh. hefur verið skrifað og þeim tilkynnt, að fyrirspurnir þessar hafi komið fram, en enn hefur ekki komið svar frá þeim. En forseti mun á næstunni athuga, hvað málunum líður og hvort ekki megi vænta þess, að hæstv. ráðh. séu tilbúnir að svara fyrirspurnunum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með þessu frv., er hér liggur fyrir, er lagt til, að gerðar verði nokkrar breyt. á l. um almannatryggingar, er samþ. voru á síðasta aðalþingi. Helztu breyt. eru á ákvæðum l. um sjúkratryggingar og slysatryggingar. Það er nú þannig, að réttur til sjúkra- og slysabóta er mjög ójafn eftir búsetu og eftir því hvort viðkomandi aflar sér tekna í annarra þjónustu eða á annan hátt. Ég hef hér lagt til, að allir hafi sama rétt til sjúkra- og slysabóta, og fjalla 3.–10. gr. frv., að báðum meðtöldum, um þessi atriði. Þá er einnig lagt til í þessu frv., að fæðingarstyrkur, sem ákvæði eru um í 34. gr. l., verði jafnhár fyrir allar mæður, hvort sem þær vinna á heimilum sínum eða utan þeirra, en á honum er gerður munur í l. Einnig er lagt til í frv., að þeir vinnuveitendur, sem eingöngu hafa í þjónustu sinni börn sín, foreldra og systkini, greiði ekki atvinnurekendaiðgjald, en um það eru ákvæði í 112. og 113. gr. l. Tel ég sanngjarnt, að þau heimili, er séð er farborða eingöngu með fjölskylduvinnu, greiði ekki þetta iðgjald auk persónugjalda. Enn fremur legg ég til, að tryggingarnefndir, sem kjósa á í tryggingarumdæmunum, verði valdar með öðrum hætti en nú er ákveðið í l., en samkv. þeim eiga sveitarstjórnir að kjósa þessar n. í hverju umdæmi. Það hefur þegar komið í ljós, að þetta fyrirkomulag á vali þeirra skapar óþarfa fyrirhöfn, að kalla skuli þurfa saman marga tugi manna í hverju umdæmi til að kjósa þessar n. Ég tel einfaldara að fela sýslun. þetta. Ég held, að ég hafi þá drepið á aðalatriðin í þessu frv., og vísa að öðru leyti til grg. Þessi tryggingarl. eiga að mestu leyti að koma til framkvæmda um næstu áramót, og þá mun reynast þörf fleiri breyt. á þeim. En áður en þau koma til framkvæmda, tel ég mikla þörf á að gera þær breyt. eða lagfæringar, er þetta frv. fjallar um, og vænti ég, að þeim verði vel tekið. Að svo mæltu legg ég til, að frv. verði vísað til 2. umr. og félmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Þetta frv. er flutt af fjhn. eftir beiðni hæstv. fjmrh. Það skal tekið fram, að nm. hafa óbundnar hendur um afgreiðslu málsins. Einn nm., Ásmundur Sigurðsson, var ekki viðstaddur, er n. ákvað að flytja málið, en hefur tjáð sig samþykkan því, að málið væri flutt af n. Það virðist sem breyt. á skattslögunum með l. frá 20. maí 1942 hafi, um leið og nokkrar breyt. voru gerðar, gengið fram hjá einum lið í l. frá 1941, ákvæðum 2. málsgr., c-liðar, sem undanskildi hlutafélög, sem ættu varasjóði, ráðstöfunartakmörkunum til að kaupa opinber verðbréf. Þetta ákvæði var í l. frá 1941, en hefur fallið niður í l. frá 1942. Þetta gerir það að verkum, að hlutafélög, sem eiga varasjóði, eru ekki frjáls að kaupa opinber verðbréf án þess að falla undir refsiákvæði skattalaganna. Þetta dregur mjög úr vilja manna til að kaupa opinber verðbréf og er síður en svo heppilegt nú, þegar brýn nauðsyn ber til, að opinber verðbréf séu keypt. Þetta frv. er því borið fram til þess að bæta inn í skattal. því ákvæði, sem féll niður við gildistöku l. frá 1942, en var hins vegar í l. frá 1941. Ég mun svo ekki orðlengja þetta miklu meir. Fjhn. sér ekki, að sú breyt., sem gerð var 1942, sé á nokkurn hátt rökstudd. Við nm. leituðum í frv. frá 1942, en fundum engin rök fyrir niðurfellingu fyrrnefnds ákvæðis. Þar sem málið er borið fram af fjhn., álít ég ekki þörf að vísa því aftur til n., enda skal ég sjá til, að málið verði rætt í n. fyrir næstu umr. Að svo mæltu óska ég, að málinu verði vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm) : Mér hefur borizt svohljóðandi bréf frá forseta Ed.: „Frá 10. landsk., Bjarna Benediktssyni, hefur mér borizt svolátandi bréf : „Með því að ég er á förum til útlanda í erindum ríkisstj. og mun dveljast erlendis næstu vikur, óska ég þess með skírskotun til 144. gr. l. nr. 80 7. sept. 1942, um kosningar til Alþingis, að varamaður minn taki þingsæti mitt í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að rannsókn kjörbréfs varamanns, Kjartans Jóhannssonar, verði látið fara fram á fundi sameinaðs þings í dag. Þorsteinn Þorsteinsson.“ Samkvæmt þessu liggur fyrir að rannsaka þetta kjörbréf, og vil ég gefa hlé um stundarsakir, svo að hv. kjörbréfan. geti athugað kjörbréfið. (Fundarhlé.]

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Nefndin hefur athugað kjörbréf Kjartans J. Jóhannssonar og hefur ekkert við það að athuga, og þar sem honum er úthlutað eina uppbótarvaraþingsæti Sjálfstfl., þá höfum við fjórir nm., sem mættir voru, verið sammála um að mæla með því, að samþ. verði að taka kjörbréf hans gilt. Og leggjum við til, að Kjartan J. Jóhannsson taki sæti hv. 10. landsk., Bjarna Benediktssonar, sem varamaður hans.

Forseti (JPálm) : Þá mun hinn nýi hv. þm., Kjartan Jóhannsson, undirskrifa eiðstaf um fylgi við stjórnarskrána. - (Kjartan Jóhannsson undirskrifaði eiðstafinn.] Þar sem Kjartan Jóhannsson hefur undirskrifað þennan eiðstaf, tekur hann sæti á Alþ., og vil ég leyfa mér að bjóða hann hingað velkominn til starfs.