Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og þessu máli er nú komið, segi ég nei, enda þótt ég sé mjög fylgjandi þeirri hugmynd, sem felst í sjálfri till.



Þrátt fyrir það að ég geri ekki ráð fyrir að greiða þessu frv. atkv., sé ég ekki ástæðu til annars en að greiða atkv. um brtt. En af því að mitt atkv. mun verða af fjárhagsástæðum, þá segi ég nei. Brtt. 312,2–4 teknar aftur til 3. umr. Brtt. 246;1 samþ. með 21 shlj. atkv. 1. gr., svo breytt, samþ. með 22:1 atkv. Brtt. 327 tekin aftur til 3. umr. 2.–3. gr. samþ. með 25 shlj. atkv. Brtt. 246,2 tekin aftur til 3. umr. 4. gr. samþ. með 20 shlj. atkv. Brtt. 246,3 (ný 5. gr.) samþ. með 19 shlj. atkv. 6.– 7. gr. samþ. með 21 shlj. atkv. Brtt. 246,4 samþ. með 20 shlj. atkv. 8. gr., svo breytt, samþ. með 22 shlj. atkv. 9.–12. gr. samþ. með 22 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 23 shlj. atkv.

Frsm. (Finnur Jónsson) Allshn. flytur þetta frv. eftir beiðni atvmrh. Þær breyt., sem felast í því, stafa af því, að þau ákvæði, sem eru í núgildandi l. um þetta efni, eru sett áður en almennt var farið að afgreiða þessar vörur á sérstökum mælum eða tönkum. Ég skal svo ekki hafa aðra framsögu fyrir þessu, þar sem ég sé, að þm. eru farnir að ókyrrast í deildinni. En ég vænti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.



Þar sem flm. þessa frv. virðist hafa mjög takmarkaðan áhuga á málinu, þá sé ég ekki ástæðu til að taka þátt í atkvgr. um það og greiði því ekki atkv.



Herra forseti. Þetta litla frv. er flutt af landbn. eftir ósk veiðimálanefndar og veiðimálastjóra, en þessir tveir aðilar hafa gengið frá frv. og útbúið það til flutnings. Í frv. felst sú breyt., að leyft verði að fiska göngusilung til 15. sept. í stað 1. sept. eins og verið hefur. Það má með sanni segja, að hér sé fremur um leiðréttingu að ræða, en breytingu, því að í upphafi, þegar l. um lax- og silungsveiði voru undirbúin af mþn., var ákveðinn sami tími, sem veiða mætti þessar fisktegundir, en það var miðað við 1. sept., en við síðustu umræðu um frv. í síðari deildinni var þessu ákvæði breytt varðandi lax og heimilað að veiða hann til 15. sept., en þá láðist að taka silungsveiðina með. Þar sem allir, sem um þetta mál hafa fjallað, telja sjálfsagt og rétt, að sömu ákvæði gildi að þessu leyti um lax og göngusilung, tel ég ekki þörf á að fara um málið fleiri orðum, en vænti, að hið háa Alþ. samþ. frv. Ég vil geta þess, að þó að l. um lax- og silungsveiði væru fullkomin smíði á sínum tíma, þá þurfa þau endurskoðunar við, en sennilegt er, að frekari breytingar verði látnar bíða eftir tveimur hæstaréttardómum varðandi viss atriði, er snerta laxveiðilöggjöfina, en þar bíða úrskurðar vafaatriði, sem miklu veltur á, hvernig hæstiréttur úrskurðar. En það má ætla, að ekki dragist lengi að fá þá úrskurði, og ætti því að vera óhætt að vænta endurskoðunar á þessum lögum eftir tvö ár. Hins vegar þótti ekki rétt að biða með þessa litlu en þó sjálfsögðu breytingu svo lengi. Ég vænti svo, að málinu verði vísað til 2. umr., en þar sem málið er flutt af nefnd, geri ég ekki till. um, að því verði vísað til nefndar.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur rætt þetta frv. á allmörgum fundum og var sammála um, að efni frv. væri til bóta. Hins vegar þótti n. ákvæði 1. gr. nokkuð óljós, svo að jafnvel mátti skilja, að svipta ætti bæjarfélögin styrknum, svo að hún leggur til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., að 1. gr. orðist þannig: „Ríkissjóður greiðir bæjarfélögunum allt að tveim fimmtu kostnaðar, en öðrum sveitarfélögum allt að tveim þriðju kostnaðar af að reisa almenn sjúkrahús, sjúkraskýli eða læknisbústaði, sem reistir verða samkvæmt ákvæðum laga þessara, enda fallist ráðherra á þörf þeirra framkvæmda og meti þær við hæfi.“ Við frv. lá fyrir brtt. frá hv. þm. V-Sk., og finnst mér, að með brtt. n. sé hún tekin til greina, og vona, að flm. hennar megi þar við una.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar flm. þessa frv. þakka heilbr.- og félmn. fyrir afgreiðslu málsins, enda þótt hún hafi dregizt nokkuð. Það kann að vera rétt hjá hv. frsm., að það hafi mátt fá það út úr frv., að svipta ætti bæjarfélögin styrknum, en það var alls ekki ætlun okkar flm. Verð ég að ætla, að n. hafi gert orðalagið nógu greinilegt, og mæli með því, að brtt. n. verði samþ., og vænti þess, að frv. fái greiðan gang í gegnum hv. d.



Herra forseti. Ég flutti á þskj. 107 brtt. við þetta frv., þar sem farið er fram á að létta undir með fámennustu héruðunum til þess að reisa læknisbústaði, sjúkrahús og sjúkraskýli. Fór ég fram á, að ríkissjóður greiddi 4/5 af kostnaðarverði þeirra bygginga. Það hefur verið þannig með aðstoð hins opinbera við embættismenn, að læknar virðast helzt hafa orðið á hakanum, en þeir eru embættismenn, sem ég og fleiri teljum sérstaklega brýna þörf að halda á í fámennum, strjálbýlum héruðum. Heilbr.- og félmn. hefur ekki gengið að fullu inn á brtt. mína, en þó það langt, að ég get sætt mig við það. Hún hefur gengið fyllilega til hálfs móts við mína till., og vænti ég þess, að brtt. hv. n. verði samþ.



Herra forseti. Mér finnst það frv., sem hér liggur fyrir til umr., spor í rétta átt, ef samþ. verður, því að það er vitað mál, að í landinu er mikill skortur á sjúkrahúsum og sjúkraskýlum. Í heilum landshlutum er svo að segja sjúkrahúslaust. Á öðrum stöðum, þar sem sjúkrahús hafa verið reist, eru þau ófullkomin, því þótt þau hafi verið fullkomin í upphafi, þá eru þau nú úr sér gengin. Það er því vissulega spor í rétta átt, að Alþingi samþ., að bæjarfélög og læknishéruð skuli njóta styrks frá ríkissjóði til að koma upp sjúkrabyggingum, en eins og þetta frv. er, þá er farið inn á þá braut að styrkja slíkar byggingar allríflega og ríflegar en verið hefur. En aðalatriði málsins er engan veginn það að samþ. á Alþingi, að ríkissjóður greiði ákveðinn hundraðshluta af byggingarkostnaði þessara mannvirkja, vegna þess að hv. þm. er kunnugt, að á undanförnum árum hefur verið samþ. fjöldi laga, þar sem ríkissjóði eru lagðar þær byrðar á herðar að styrkja ýmiss konar framkvæmdir með fjárframlögum. Framkvæmd margra þessara laga hefur strandað vegna fjárskorts ríkissjóðs. Það er því að bera í bakkafullan lækinn að samþ. ný lög, er miða við það eitt að leggja til, að auknar byrðar séu lagðar á ríkissjóð, án þess að sjá honum fyrir tekjum á móti. Það er því blandin ánægja mín út af þessu frv., enda þótt málefnið sé gott. Það, sem blasir við mér og öðrum hv. þm., er það, að hér er verið að samþ. lög, sem leggja auknar skyldur á herðar ríkissjóði, en möguleikarnir til þess að koma í framkvæmd því, sem frv. gerir ráð fyrir, aukast ekkert. Alþingi hefur að vísu látið í ljós þann vilja sinn, að fleiri sjúkrahús verði reist og með auknum ríkisstyrk, en það situr bara við þessa frómu viljayfirlýsingu, því að Alþingi gerir sér ekki það ómak að sjá fyrir tekjustofnum í þessar framkvæmdir. Ég sé ástæðu til að benda á þessa hlið málsins, því að það er ástæðulaust fyrir Alþingi að gera sér í hugarlund, að það stuðli eitthvað að framgangi mála að gefa út eintómar viljayfirlýsingar, en gera raunverulega ekkert til þess, að úr framkvæmdum megi verða. Ég sé alveg sérstaka ástæðu til að benda á þetta, af því að þegar hv. Alþingi sá framan í till., sem tryggði öruggan tekjustofn til sjúkrahúsbygginga, hvað gerðist þá? Hver var áhugi hv. þm. á framgangi málsins þá? Það er útlátalítið að samþ. lög og orða frómar till., en það er meiri vandi að standa við þær og sjá svo um, að viðkomandi framkvæmdir komist upp. Því segi ég, að lagasetning eins og þessi, sem miðað er að með þessu frv., byggist á of mikilli léttúð hv. þm. Það er útlátalítið að segja, að ríkissjóður eigi að gera þetta eða hitt. Hitt skiptir meiru, að benda á, hvar afla skuli fjár í þær framkvæmdir, sem gera á. Ég skal ekkert vera að fara í kringum þetta. Ég minni á, að á síðasta Alþingi flutti ég, ásamt hv. 1. þm. Skagf. og hv. þm. Ak., frv., þar sem bent var á ákveðinn, öruggan tekjustofn til þess að standa undir byggingu sjúkrahúsa. Ég veit, að hv. þm. muna, hvað þá gerðist. Hv. þm. muna öll þau köll og hróp, allan þann yfirborðshátt og hræsni hjá andstæðingum þess frv. Það sæmir sér svo vel, að Alþingi komi nú og samþ. lög sem þessi, og sérstaklega sæmir það sér vel fyrir þá, sem börðust eins og ljón gegn því, að sjúkrahúsbyggingarnar fengju örugga tekjustofna. Ég segi við slíka menn, að það fer glansinn af velvild þeirra í garð þessara mála, þegar þeir samþ. svona frv. út í bláinn, hafandi áður fellt að sjá þeim fyrirtækjum, sem þeir þykjast vilja koma upp, fyrir öruggum tekjustofnum. Ég spyr: Hvar ætla þeir að taka féð til þessara framkvæmda? Hv. þm. hafa séð, að það hefur orðið að fresta framkvæmd ýmissa laga vegna fjárskorts. Þessi lagasetning má þó hafa þýðingu, ef annað tveggja batnar hagur ríkissjóðs, eða þá, að Alþingi láti ekki sitja við þessa lagasetningu eina, heldur sjái fyrir tekjum til þeirra framkvæmda, sem frv. gerir ráð fyrir. Það hefur þegar verið gengið nógu langt í þessum skrípaleik, sem sumir hv. þm. virðast aldrei þreytast á að leika. Ég mun að líkindum leggja síðar á þessu þingi fram till. um tekjustofna handa þessum fyrirtækjum. Ég skal ekki fullyrða, að það verði sami tekjustofn og ég lagði til í fyrra, því að hann fékk daufar undirtektir hv. þm., en það er næsta skrefið til að tryggja framgang þessara mála, og nauðsynlegt er, að hv. þm. geri sér ljóst, að lög, sem hér eru samþ., byggjast á ábyrgðarleysi og yfirborðshætti, ef ekki er tryggt, að fé sé fyrir hendi til þeirra framkvæmda, er um ræðir. Ég vildi láta þetta sjónarmið koma hér fram. Ég mun fylgja frv. í trausti þess, að Alþingi sjái síðar fyrir tekjustofnum, svo að snúast megi af auknum krafti að byggingu sjúkrahúsa og sjúkraskýla víðs vegar um land.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að ræða ölfrv. við hv. þm. N-Ísf., en ég skil mæta vel tilfinningar hans í þessu máli. Það eru efnisatriði málsins, sem ég vildi gera fyrirspurn um til hv. n. Fram til þessa hefur það verið svo, að byggingarstyrkurinn, sem ríkissjóður hefur veitt til sjúkrahúsa og sjúkraskýla, hefur verið jafn fyrir öll sveitarfélög. Nú er aftur á móti gert ráð fyrir að skilja þarna í sundur og veita hærri styrk til sveitahéraða eða hreppsfélaga, en bæjarfélaga. Nú eru hér engan veginn glögg skil á milli, t.d. nær læknishérað í mörgum tilfellum yfir bæði kaupstað og hreppsfélag eða félög. Ég vil því spyrja hv. frsm. n., hvað n. hugsi sér, þar sem svo stendur á, að kaupstaður og hreppsfélög séu saman í læknishéraði og byggi sjúkrahús sameiginlega. Á þá að veita hærri eða lægri styrkinn til slíks sjúkrahúss? Ef menn vilja greina hér á milli, þá verður að hafa ákvæðin skýr, og ef þetta er ekki fyllilega ljóst, þá verð ég að fara fram á, að hv. n. athugi málið betur.



Herra forseti. Út af ræðu hv. þm. V-Sk., þá er rétt, að við tókum ekki alveg fullt tillit til brtt. hans, en eins og hann tók fram, gengum við mjög til móts við hana. Út af ræðu hv. þm. N-Ísf., þá er það mikið rétt, að ríkissjóður á í vök að verjast og á erfitt með að uppfylla skyldur sínar, og var n. þetta ljóst, en meðan Alþingi telur, að ríkissjóður hafi efni á að byggja yfir ýmsa embættismenn þeim að kostnaðarlausu, þá þótti n. a.m.k. ekki ósanngjarnt, að læknisbústaðir og sjúkrahús væru styrkt að 2/3, því að n. telur, að þeir aðilar eigi ekki skilið verri aðbúnað, en aðrir. Nú, út af orðum hans að öðru leyti, þá hef ég enga trú á, að ölfrv. hefði tryggt tekjur í þessar framkvæmdir. Sannleikurinn er sá, að á þessu þingi hafa komið ýmsar till. fram, án þess að bent hafi verið á tekjur á móti þeim útgjöldum, sem þær hafa gert ráð fyrir. Þá var hér á ferðinni í d. till. frá hv. þm. N-Ísf. og fleirum um undirbúning að stofnun hressingarhælis við Ísafjarðardjúp. Það, sem þar er farið fram á, kostar stórfé, en ég man ekki til þess, að nein till. kæmi þar á móti, sem gerði ráð fyrir tekjum til þeirra framkvæmda. Það eru þess vegna fleiri en þeir, sem hér eiga hlut að máli, sem bera fram till. á þennan hátt. Það virðist vera mjög sanngjarnt, að ríkið greiði 2/3 hluta til þeirra læknisbústaða, sem hér um ræðir, þar sem aðrir slíkir bústaðir eru greiddir að öllu leyti af ríkinu. Viðvíkjandi því, sem hv. 2. þm. S-M. var að tala um, þá hefur þetta ekki verið athugað sérstaklega, en það eru ákvæði um þetta í löggjöf frá 1935, sem farið hefur verið eftir. Ég skil með því, að þegar talað er um bæjarfélög, þá sé átt við stærri kauptún, sem hafi kaupstaðarréttindi og bæjarstjóra. Ég býst við, að í framkvæmdinni sé þetta þannig, að með bæjarfélagi sé átt við eingöngu stærri kaupstaði, eins og t.d. Reykjavík, Akureyri, Siglufjörð og Seyðisfjörð, enda hafa allir þessir staðir nokkra sérstöðu um sjúkrahúsbyggingar. Þannig er minn skilningur um þetta efni, og ég býst við, að hann sé nokkuð svipaður skilningi þeim, sem meðnefndarmenn mínir hafa um þetta efni.



Herra forseti. Það var út af svari hv. frsm. heilbr.- og félmn. við fyrirspurn, sem ég gerði, sem ég vildi segja nokkur orð. Það er augljóst mál, að hv. frsm. hefur alveg misskilið það, sem ég sagði, og var þetta í rauninni ekkert svar við því, sem ég vildi fá upplýst. Ég þarf ekki að biðja um upplýsingar um, hvað sé kaupstaður og hvað sé hreppsfélag. Ég veit skil á því, og það vita allir, svo að þar er ekkert um að villast. Hins vegar er svo hitt atriðið, þar sem hér stendur, að ríkissjóður greiði bæjarfélögum allt að 2/5 kostnaðar, en öðrum sveitarfélögum 2/3 kostnaðar af að reisa almenn sjúkrahús, sjúkraskýli eða læknisbústaði. En þegar svo háttar til, að í sama læknishéraðinu er kaupstaður og 2–3 sveitarhreppar, sem allir byggja sama sjúkrahús fyrir sitt læknishérað eða sama læknisbústaðinn fyrir sinn héraðslækni, þá þarf svar við því, hvort í þessum tilfellum á að greiða ríkisstyrk að 2/3 hlutum eða 2/5 hlutum. Það er augljóst mál, að ætti að haga þessu þannig, að bara vegna þess, að lítill kaupstaður er í læknishéraði með 3–4 sveitarhreppum, þá eigi þeir sveitarhreppar ekki að verða þessa hækkaða styrks aðnjótandi, þá skapast þarna mikið misræmi. Það er ekki hægt að vísa til l. eins og þau hafa verið framkvæmd frá 1935, vegna þess að þá var eitt og sama hlutfall gildandi fyrir alla aðila, þá fengu allir, sem byggðu sjúkrahús, sjúkraskýli eða læknisbústað, 2/5 kostnaðarverðs, en nú á að fara að gera þarna mun á kaupstöðum og öðrum sveitarfélögum. Þetta er alveg glöggt þar, sem glöggar markalínur eru um þetta, en þar sem þessir aðilar byggja saman, hvort eiga þeir að fá greiddan 2/3 kostnaðar eða 2/5? Ég þykist sjá, að þetta hefur ekki verið athugað af n. Það þarf að liggja fyrir yfirlýsing um það, hvernig þetta á að framkvæmast. Þess vegna teldi ég mjög æskilegt, að heilbr.- og félmn. tæki þetta til athugunar, a.m.k. milli umræðna, til þess að taka af allan vafa. Ég vænti, að ég hafi nú skýrt þetta svo, að hv. frsm. hafi skilið, hvað ég á hér við.



Herra forseti. Mín afstaða er glögg í þessu máli. Ef bæjarfélag, eins og l. tala um, gengst fyrir því að reisa sjúkrahús, sjúkraskýli eða læknisbústað, þá lít ég svo á, að það eigi að fá greidda 2/5 hluta kostnaðar, enda þótt innan vébanda þess kunni að vera 1 eða 2 sveitarhreppar, sem er ekki mikið um. Undantekningarlitið eru stærri kaupstaðir út af fyrir sig, en þó kunna að vera í einstöku tilfellum 1 eða 2 sveitarhreppar með kaupstaðnum í læknishéraði. Ég lít svo á, að sé sjúkrahúsið byggt í bæjarfélagi, þá eigi það að fá greidda 2/5 kostnaðar, en sé það reist í kauptúni, þá fái það 2/3 kostnaðar. Ég held, að þetta sé ekki ósanngjarnt, þegar litið er á það, að bæjarfélög eiga miklu hægara með rekstur slíkra stofnana. Þetta er minn skilningur í þessu máli, en ég get gert það hv. 2. þm. S-M. til geðs að láta athuga þetta innan n. fyrir 3. umr.

Frsm. (Helgi Jónasson) : Herra forseti. Þetta frv. fer fram á að breyta tveim ákvæðum l., í fyrsta lagi síðari málsgr. 13. gr., sem kveður á um, að „þeir, sem við gildistöku laga þessara njóta lífeyris eða eftirlauna af opinberu fé eða úr opinberum sjóðum, er sé að minnsta kosti jafnmikill og lífeyrir samkv. 15. gr., eiga ekki rétt á ellilífeyri. Ef ellilífeyrir eða eftirlaun ná eigi þeirri fjárhæð, á hlutaðeigandi rétt á því, að Tryggingastofnunin greiði það, sem á vantar, enda hafi hann náð tilskildum aldri.“ Hv. flm. vilja breyta þessu og fella ákvæðin niður. Í öðru lagi eru ákvæði til bráðabirgða, þess efnis, að fullan elli- og örorkulífeyri skuli því aðeins greiða, að aðrar tekjur styrkþega fari ekki fram úr fullum lífeyri. En séu tekjur hærri, lækki lífeyririnn um helming þess, sem umframtekjurnar nemi, og falli niður, þegar þær ásamt lífeyrinum hafa náð upphæð, sem er jafnhá þreföldum lífeyri. Þessu vilja hv. flm. breyta svo, að í stað „um helming“ komi „um einn fjórða“ og í stað „þreföldum lífeyri“ komi „fimmföldum lífeyri“. Það er eigi ósanngjarnt að ganga að þessu, en þar eð almannatryggingal. eru í endurskoðun, féllst n. á það, að ekki væri rétt að samþykkja málið, heldur láta það bíða og sjá, hvað úr endurskoðun l. verður. Leggur hún til á þskj. 336, að frv. sé afgreitt með rökstuddri dagskrá að þessu sinni.

Forseti (BG): Fleiri hafa ekki kvatt sér hljóðs, og er umr: lokið - - 



Herra forseti. Ég skal í endurgjaldsskyni við hæstv. forseta reyna að vera stuttorður. Gekk ég af ógætni inn í hliðarherbergi, því að ég hélt, að hv. n. mundi gera frekari grein fyrir þessu. Ég sé, að hv. heilbr.- og félmn. leggur til, að málinu verði vísað frá með rökstuddri dagskrá. Færir hún fram þá ástæðu, að tryggingalöggjöfin sé í endurskoðun. Það er svona á pappírnum eigi óframbærileg ástæða. En þetta þarf skýringar við. Málið er ekki nýtt. Á hverju ári verðum við, sem í hv. fjvn. erum, að berjast við þetta mál. Þannig mun og hv. þdm. kunnugt um, að skv. tryggingal. eiga að dragast frá tekjum þeirra manna, sem að öðru leyti njóta ellistyrks og örorkubóta, tekjur þær, sem þeir fá annars staðar frá, að vissu leyti. Þetta er á tveim stöðum í l , í 13. gr., en þar segir fortakslaust, að tekjurnar eigi að dragast frá, og því næst í ákvæðum til bráðabirgða, um frádrátt af elli- og örorkubótum - auk annarra bóta. Nú virtist okkur óviðeigandi með öllu að taka tillit til þess, hvernig tekjur gamalmenna eru til komnar, láta þess gæta, þá er um frádrátt er að ræða, og því má hér eigi leggja sama mælikvarða á. En eigi að gera einhvern mun hér á, þá á síður að draga frá þeim tekjum, er reiknaðar eru sem eins konar heiðurslaun vegna einhverra sérstakra starfa eða afreka í þágu hins opinbera. Mjög margt af því fólki, sem er á 18. gr. fjárl., nýtur mjög lágra fjárhæða. Þetta er fólk, sem hefur verið mjög lengi í þjónustu hins opinbera, fátækt og tekjulitíð, og hefur ekki náð að safna neinu fé. Helzt er hér um ýmiss konar matsmenn að ræða, svo sem fiskimatsmenn, ullarmatsmenn o. fl., ljósmæður, pósta, leiðsögumenn ýmsa o. s. frv., menn, sem yfirleitt hafa verið lengi í opinberri þjónustu fyrir litla þóknun og því eigi getað safnað fé. Þetta fólk kom á 18. gr., og má fremur líta á fjárhæðir þessar sem heiðurslaun, en bein framfærslulaun. Er ekki hægt að lifa af þeim. Af þeirri ástæðu er það, sem ég hef hreyft í hv. fjvn. undanfarin tvö ár, að þessi rýru laun væru tekin af fólkinu gegn vilja þeirra manna, sem komizt hafa inn á fjárlögin. Og það rennur í raun og veru til Tryggingastofnunarinnar, m. ö. o., lamb fátæka mannsins er tekið og gefið hinum ríka. En Tryggingastofnunin hefur á skömmum tíma safnað óeðlilega miklu fé og á það nú að verulegu leyti í banka. Hún hefur haft ríflegar tekjur í hlutfalli við skyldur sínar. Því er ómaklegt, að þetta litla fé sé tekið frá þeim snauðu og lagt til stofnunar þeirrar, sem er með hinum bezt stæðu í landinu. Ef frv. verður fellt, eins og hv. n. leggur til, liggur eigi annað fyrir en að taka öll hin smáu laun burt af 18. gr. fjárl. Að vísu græðir ríkið á þessu, en ömurlegt má þykja að taka aftur þetta litla, sem veitt er í smáum mæli á 18. gr. Annað atriði frv. er það, að okkur flm. virðist sá mælikvarði, sem ákvæði til bráðabirgða leggja á, hvernig aðrar tekjur skuli dregnar frá, vera nokkuð harðdrægnislegur. Það á eigi að svipta menn örorkubótum, fyrr en aðrar tekjur þeirra nema því, er einhleypur maður geti lifað af. Nú eru ellilaunin aðeins 100 kr. í grunn á mánuði, og óhugsandi er, að menn geti dregið fram lífið á þeim - hvað þá lifað sómasamlega. Ég lýsi ánægju minni yfir því, að hv. n. hefur fallizt á það í áliti sínu, að þessi breyting, sem við flm. leggjum til, að gerð sé, sé eigi óeðlileg. En ef svo er, vil ég skora á hv. þdm., að þeir fari að því, er þeir telja sanngjarnt, en eigi að hinu, að verið sé að endurskoða l. í heild, því að á því getur staðið, - svo að árum skiptir jafnvel. Slíkt og þvílíkt tekur oft langan tíma. Þó að samkomulag næðist um ákveðnar til. væri ekki rétt að láta gott mál bíða, þar til er þær till. yrðu að l. - Eins og ég tók fram áðan, vil ég endurgjalda hæstv. forseta fyrir orðið og eigi lengja umr. En málið liggur hér fyrir mönnum. Er nú um það að ræða, hvort menn vilja víkja af leiðinni aðeins vegna endurskoðunar l. eða hvort þeir vilja samþykkja sanngjarnar till. í frv.



Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um ummæli hv. flm. Ég gat þess greinilega, í hverju breytingarnar væru fólgnar. Hv. n. taldi þær ekki ósanngjarnar. En ég vil benda á, að fjölda ákvæða í l. þarf að athuga. Á Alþ. hafa verið gerðar tilraunir til, að ýmsum ákvæðum verði beitt, þeim er frestað hefur verið. En fallizt var á að bíða með þetta, þar til endurskoðun l. er lokið, en henni mun í orði kveðnu verða lokið í lok þessa árs. - Varðandi 18. gr. fjárl. er það svo, að ég fullyrði ekkert um heiðurslaunin, hvort fólk það, sem þeirra nýtur nú, eigi þau skilið fremur en aðrir. Menn geta komizt þarna inn vegna dugnaðar aðstandenda og vina. Mætti nefna menn, er ættu heima á 18. gr., en hafa aldrei verið skráðir þar. Það er því ekki hægt að tala um misrétti varðandi þær sakir. En hart er það aðgöngu fyrir uppgjafaekkjur, að sumar þeirra fá ekkert úr tryggingunum, þó að þær hafi greitt til Tryggingastofnunarinnar. Þetta verður þó tekið til athugunar og ráðin bót á því, sem ábótavant þykir. Rétt er hjá hv. flm., að varðandi 18. gr., var samið svo um við hæstv. ríkisstj., þegar l. voru sett árið 1946, að ákvæðin skyldu standa í 5 ár. En ég fer ekki fleiri orðum um þetta mál. Ég held, að hin rökstudda dagskrá sé í anda l., og má vel bíða eftir endurskoðun þeirra.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég vil mælast til þess við hæstv. forseta, að hann fresti atkvgr. um málið, meðan þessi hv. d. er ekki fullskipuð. Annars segi ég hið sama og hv. frsm. tók fram um fólkið á 18. gr. fjárl., að því ber eigi að neita, að margir fleiri verðskulduðu að vera á 18. gr. En hins vegar er það ekki rétt, sem hv. frsm. sagði, að tilviljun ráði um, hverjir komist inn, því að þeir, sem lægstlaunaðir hafa verið, eru teknir eftir vissum reglum, nefnilega allir aldraðir matsmenn, sem komnir eru yfir venjulegan starfsaldur, leiðsögumenn, póstar og ljósmæður, og alveg án tillits til aðstandenda. En allt eru þetta lág laun, er eigi má meta sem framfærslulaun, heldur sem eins konar viðurkenningu þjóðfélagsins til handa þessu fólki.



Herra forseti. Hv. sjútvn. þessarar hv. d. hefur haft málið til meðferðar. Kom það á daginn, þegar búið var að afgr. málið við 2. umr., að nokkurs ágreinings gætti milli vélstjóra og mótorvélstjóra. N. hefur því notað tímann til þess að finna lausn, sem báðir aðilar gætu sætt sig við. Nú er ekki því að heilsa, að það sé fullt samkomulag um þá lausn, sem n. leggur til, að höfð verði á þessu máli. Hins vegar er till. samin í samráði við Þorstein Loftsson, sem annazt hefur kennslu við vélstjóranámskeið víðs vegar um landið, og væntum við, að báðir aðilar megi við una, eins og sakir standa. Okkur er það vel ljóst, að fyrirkomulagið á vélstjórakennslunni er mjög óheppilegt og til þess fallið að skapa ágreining, þar sem annars vegar eru þeir, sem verið hafa 4 ár í smiðju og 3 vetur á skóla til þess að öðlast réttindi auk fullnægjandi reynslu, sem einnig er sett sem skilyrði, en hins vegar eru þeir, sem sótt hafa mótornámskeiðin og öðlazt með meiranámskeiðinu rétt til að fara með 600 hestafla vélar, en ekki fengið nein frekari réttindi, þó að þeir vinni við þetta alla ævi. Það er því hér um að ræða tvær brautir í sömu grein, sem nauðsyn ber til að samræma þannig, að mótornámskeiðin geti orðið áfangar til að ná fullum vélstjóraréttindum. Af þessum ástæðum hefur n. átt í samningum við ríkisstj. um það, að hún léti í náinni framtíð endurskoða gildandi lög um vélstjóranám, þar sem samræmdar væru þessar tvær leiðir og námskeiðin gerð að þætti í náminu í heild, og þá væri líka um leið leyst úr þeim ágreiningi, sem risið hefur í þessu máli. Þessi till. n. er því aðeins bráðabirgðalausn, sem við væntum, að aðilar sætti sig við, einkum ef vænta mætti skjótrar endurskoðunar á l. En vegna þess að ríkisstj. mun nú vera á fundi og getur því ekki gefið loforð um þetta efni, vil ég fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann sjái sér fært að fresta umr. [Frh.].