Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Halldór Blöndal Hæstv. forseti. Ég er þakklátur hæstv. forseta deildarinnar fyrir að hafa gert tilraun til að ná því fram að umræður gætu orðið í dag um frv. ríkisstjórnarinnar um skattskyldu orkufyrirtækja. Þetta mál var til umræðu á þriðjudegi fyrir viku og var þá hæstv. fjmrh. mjög í mun að þetta fyrirtæki næði fram að ganga þar sem hann taldi það mikið grundvallaratriði í stefnu sinnar ríkisstjórnar að ná fram skattlagningu sem nú er komið fram að veldur um 30% hækkun á rafmagnstöxtum heimilanna og hefur í för með sér samsvarandi hækkun á hitaveitum landsmanna. Það er eftirtektarvert að hæstv. ríkisstjórn skuli vera að beita sér fyrir slíkri hækkun á nauðþurftum almennings á sama tíma og aðilar vinnumarkaðarins eru að reyna að ná því fram að samningar takist án þess að nokkrar launahækkanir verði í raun og veru hjá fólkinu í landinu sem er talið óhjákvæmilegt vegna þess erfiða atvinnuástands sem við Íslendingar eigum nú við að búa þrátt fyrir þá miklu skerðingu á lífskjörum sem orðið hefur síðan þessi ríkisstjórn kom til valda. Ég taldi nauðsynlegt sl. þriðjudag, hæstv. forseti, að hæstv. iðnrh. Jóni Sigurðssyni gæfist kostur á því að vera viðstaddur umræðuna vegna þess að ég þekki svo til hans að ég veit að hann hefur lagt sitt af mörkum til þess að frv. um skattlagningu orkufyrirtækja gæti orðið þannig að það skilaði ríkissjóði því sem ríkissjóður ætlaði sér að fá. Ég veit að hann samþykkir ekki í ríkisstjórn frv. sem svo snertir hans eigið ráðherraembætti án þess að setja sig rækilega inn í það. Ég taldi nauðsynlegt, hæstv. forseti, að hæstv. iðnrh. yrði viðstaddur líka vegna þess að nú er komið fram að borgarfulltrúi Alþfl. í Reykjavík er fullkomlega andvígur þessari miklu skattheimtu sem lýsir sér í frv. Því miður er það svo að hæstv. ráðherra getur ekki verið viðstaddur þessa umræðu í dag heldur er hann á fundum vegna þeirra kjarasamninga sem nú er verið að vinna að. Ég vænti þess að aðilar vinnumarkaðarins geri það að skilyrði að ríkisstjórnin falli frá þessari skattheimtu og annarri þeirri nýrri skattheimtu sem nú er fyrirhuguð og er til þess fallin að skerða launakjör landsmanna og hækka verðlag í landinu. Hæstv. forseti. Ég vil líka vekja athygli á því að einstakir ráðherrar hafa boðað annir í fjh.- og viðskn. Eigi að síður hefur formaður fjh.- og viðskn. ekki séð ástæðu til þess að kalla nefndina saman eftir áramót ugglaust vegna þess að nefndin hefur ekki annað en frumvörp stjórnarandstæðinga til meðferðar. Ég hafði þó loforð um það að fyrir því yrði greitt að þau mættu koma hér á dagskrá í deildinni. Ég hygg að formaður fjh.- og viðskn. sé ekki lengur í deildinni og vil þess vegna beina því til hæstv. forseta að hann beiti sér fyrir því að nefndarstörf geti verið með eðlilegum hætti á meðan stjórnarandstaðan á mál í nefndum sem þurfa vinnu og afgreiðslu við.

Forseti (Guðrún Agnarsdóttir) Forsetinn mun að sjálfsögðu bera þessi skilaboð til fjh.- og viðskn. deildarinnar og að sjálfsögðu hlýtur nefndin að starfa að öllum þeim þingmálum sem fyrir henni liggja.

Guðmundur H. Garðarsson Virðulegi forseti. Ég vil áður en gengið er til dagskrár fá úr því skorið hvort 2. dagskrárliður verður hér til umfjöllunar á þessum fundi eða ekki og óska eftir að það komi fram. Ég vil þá fá að ræða dagskrána nánar undir þingsköpum.

Forseti (Guðrún Agnarsdóttir) Eins og kom fram í umræðum áðan eru bæði hæstv. viðskrh. og fjmrh. fjarverandi og því mun ekki unnt að halda umræðum áfram um þetta mál og verður það því tæplega tekið fyrir.

Guðmundur H. Garðarsson Virðulegi forseti. Án þess að gera athugasemd við það sem virðulegur forseti sagði áðan vil ég vekja athygli á því að fyrir viku var þess krafist af hv. þm. í þessari deild að þeir afgreiddu það mál strax sem hér er nr. 2 á dagskrá, þ.e. um skattskyldu orkufyrirtækja. Þá var mættur hér hæstv. fjmrh. og flutti ítarlega ræðu. Ráðherra var mjög stóryrtur svo að ekki sé meira sagt. Nú hefur það komið fram, m.a. í fjölmiðlum, að þessi ráðherra hyggst halda áfram þeirri, ég vil segja ruddalegu aðferð að leggja stóraukna skatta á þjóðina og þó alveg sérstaklega Reykvíkinga með þeim hætti sem fram kemur í því frv. sem ætti að vera til umræðu samkvæmt dagskrá. --- Ég sé að hv. 5. þm. Norðurl. e. Jóhannes Geir Sigurgeirsson glottir. Það er von. Það vill nú svo til, virðulegi þm., að það sem hæstv. ríkisstjórn er að gera snertir fólk svona almennt úti í þjóðlífinu. Þessi skattastefna, þessi skattníðsla, þessi ruddalega framkoma valdamanna og ráðherra í fjölmiðlum. Fólk er búið að fá nóg af þessu og það er ágætt fyrir hv. þm. að hafa það í huga áður en hann glottir hér og hlær að þeim sem eru í ræðustóli í Ed. Alþingis. Það getur vel verið að ýmsum valdamönnum líði vel á meðan hv. núv. stjórnarþm. hafa meirihlutavöld á Íslandi en þau eru ekki ljúf fyrir þolendur, þ.e. það fólk sem líður undan því og skammast sín fyrir það hvernig sumir hæstv. ráðherrar haga sér, bæði í orði og athöfnumn. Það getur vel verið að það hvernig þeir haga sér sé talið til virðingarvotts í flokki hv. þm., Framsfl., en það er ekki hjá venjulegu fólki. Virðulegi forseti. Undir þessari þingskapaumræðu óska ég eftir því að hæstv. fjmrh. verði boðaður inn í þessa deild vegna þess að það er boðað, m.a. í einu dagblaða í dag, DV, að nú ætli hæstv. ráðherra og ríkisstjórnin að láta fólkið borga sjálft fyrir þátttöku ríkisvaldsins í þeim samningum sem verið er að gera. Það segir m.a. í þeirri frétt sem ég með leyfi forseta ætla að vísa til að nú eigi lífeyrissjóðirnir að lána ríkinu 3--4 milljarða til að borga fyrir aðild ríkisins að þeim samningum sem verið er að gera. Ég óska eftir því, virðulegi forseti, m.a. með tilliti til þess dagskrárliðar sem ég hlýt að ætlast til að verði hér á dagskrá í dag, sem er skattlagning á orkufyrirtæki, að hæstv. fjmrh. mæti hér á fundi. Ég segi: Það er nóg komið í því hvernig hæstv. ríkisstjórn hagar sér. Það getur vel verið að þeir geti með kúnstum haldið völdum hér með þeim hætti sem hér er um að ræða, en það er þá eins gott að hv. þm. fái að tala við þessa hæstv. ráðherra sem eru að leiða íslensku þjóðina undir ánauð sem seint verður út úr komist ef ekki verður þegar spyrnt við fótum. Alþýðulýðveldið Ísland er skammt undan ef svo heldur áfram sem nú horfir.

Forseti (Guðrún Agnarsdóttir) Áður en ég gef hv. 5. þm. Norðurl. e. orðið um þingsköp vil ég tilkynna að ég hef þegar látið gera gangskör að því að kanna hvort hægt er að fá hæstv. fjmrh. á þennan fund.

Jóhannes Geir Sigurgeirsson Hæstv. forseti. Ég ætla að byrja á því að biðja hv. 14. þm. Reykv. afsökunar á því að mér skyldi hafa orðið það á að --- hann sagði glotta, ég glotti ekki, ég skellti upp úr þegar hann tók þannig til orða án nokkurra frekari skýringa að það væri ruddaskapur af ríkisstjórn að leggja á skatta og lái nú mér hver sem vill.

Með þeim hætti sem gert er, sagði ég.

Hv. 14. þm. Reykv. hafði hér stór orð um okkur stjórnarþm. og ráðherra hér. Ég ætla ekki að fara að verja ráðherra. Það væri hins vegar líka hægt að hafa hér stór orð um framkomu einstakra þm. í stjórnarandstöðu. 

Halldór Blöndal Hæstv. forseti. Þegar ég sá hv. 5. þm. Norðurl. e. fara að hlæja út af skattheimtunni, þá hélt ég að hann væri að hlæja að aumingjadómnum í sjálfum sér þegar hann þóttist hafa skoðun á virðisaukaskattsmálinu og þegar þessi hv. þm. þóttist ætla að beita sér fyrir því í Framsfl. og á Alþingi að tvö þrep yrðu í virðisaukaskatti. Það stóð ekki lengi það þrek sem hann hafði í því máli. Og ég hélt satt að segja að þegar hann skellti upp úr áðan væri hann að hlæja að barnaskapnum í sjálfum sér, að halda að hann skipti einhverju máli í sambandi við þær umræður sem eru hér á Alþingi um skattheimtu og yfirleitt um stefnu þessarar ríkisstjórnar. Og honum fannst hann bara hafa góðan húmor. En svo kom í ljós, eftir að hann hafði gefið sínar skýringar, að honum finnst það blátt áfram hlægilegt að nokkur skuli amast við því að nú standi til að hækka rafmagnsverð í landinu um 30% þegar launþegar standa frammi fyrir þeim nöturlegu staðreyndum að ekki er hægt að hækka laun þeirra um nokkurn skapaðan hlut. Ég kalla ekki 1,5% launahækkun nokkurn skapaðan hlut nú. Það er bara rétt fyrir hækkuninni á tekjuskattinum sem hv. 5. þm. Norðurl. e. samþykkti nú um áramótin þegar hann samþykkti það að tekjuskatturinn skyldi fara úr 38 í 40%. Þessi litla hækkun sem nú er verið að tala um, 1,5%, er svona rétt fyrir þessum 2% sem meiri hlutinn samþykkti að hækka tekjuskattinn um um áramótin. Það er von að framsóknarmenn hlæi að skattheimtunni, nema framsóknarmenn hafi verið að hlæja að þeim mönnum sem nú eru að reyna að koma sér saman um einhverjar aðgerðir til þess að koma í veg fyrir frekari kjararýrnun. Þessi mál eru ekkert skemmtileg. Ég var staddur á fundi Byggðastofnunar nú um hádegið. Þar kom fram að einungis varðandi þau útgerðarfyrirtæki og fiskvinnslufyrirtæki úti á landi sem eru verst stödd sé nauðsynlegt að leggja fram hundruð milljóna, ýmist með beinum framlögum eða í gegnum A-deild Hlutafjársjóðs. Hæstv. forsrh. lýsti því yfir í áramótaávarpi sínu til ríkisstjórnarinnar að björgunaraðgerðum ríkisstjórnarinnar væri lokið. Nú þyrfti ekki meira um fyrirtækin að hugsa, þau væru sjálfbjarga. Það var sagt hér í deildinni og það var sagt í fjh.- og viðskn. á sl. ári að ekki þyrfti til þess að koma að Hlutabréfasjóður fengi frekari heimildir í A-deildinni með ríkisábyrgð. Það er ekki liðinn mánuður og samt er farið að tala um að auka þurfi nýjar heimildir af þessu tagi um hundruð milljóna og við horfum upp á það að ýmis atvinnufyrirtæki úti á landi eru að missa skipin sín, fólkið atvinnuna, fólkið húsin sín og þorpin standa eftir dauð. Og þá er hlegið á Alþingi þegar til stendur að hækka skatta og menn eru að undrast það að það skuli vera hækkaðir skattar á þjóðinni undir þessum kringumstæðum. Þessi hv. þm. var að finna að því að ég hefði neitað að taka þátt í umræðum fyrir viku um frv. um skatt á orkufyrirtæki nema viðskrh. Alþfl., Jón Sigurðsson, væri við. Nú er komið í ljós, ef menn lesa blöðin, ef menn lásu Morgunblaðið á föstudaginn var, að þessi ágæti orkumálaráðherra telur að frv. um skattlagningu á orkufyrirtæki sé afskaplega illa unnið, á því séu ýmsir agnúar og ýmsir gallar sem nauðsynlegt sé að laga í meðferð þingsins, væntanlegir margvíslegir agnúar sem hinir ráðherrarnir í ríkisstjórninni vildu ekki hlusta á, eða hvað, og treystir nú okkur þm. best til þess að kippa í lag. Það var þess vegna auðvitað fullkomin ástæða til þess, hæstv. forseti, að við gæfum ráðherranum kost á að segja aðeins frá því sem honum fannst og ég hygg að þm. Framsfl. megi vera mér þakklátur fyrir að ég skyldi hafa gefið ráðherra hans tækifæri til að koma hér upp í stólinn og skýra frá því sem honum finnst að í sambandi við orkuskattinn. Nema það sé kannski þannig að Framsfl. finnist þetta allt í lagi. Nú sé ég, hæstv. forseti, að ráðherrum er að fjölga. Það er kannski svo að ríkisstjórnarfundinum sem átti að byrja kl. 2 sé lokið og þrátt fyrir allt sé þá hægt að hafa umræður um orkuskattinn og þeir séu þá kannski viðlátnir, bæði orkumálaráðherrann og fjmrh. Ekki mundi skaða að fá utanrrh. hingað líka. Hann er vanur að hafa sínar skoðanir og það er auðvitað miklu skemmtilegra fyrir okkur sjálfstæðismenn í deildinni að fá hann hingað inn til okkar þannig að hann fái tækifæri til að standa fyrir máli sínu en þurfi ekki alltaf að tala bara prívat svona undir dimmu ljósi og dökku eða þegar hann fer í prívatviðtal hjá blaðamönnunum sem hafa óskaplega gaman af því að spyrja hann út úr. Hæstv. utanrrh. er afskaplega mælskur maður, hugrakkur maður, kjarkmikill, svo að það væri afskaplega skemmtilegt að fá hann hingað í deildina og heyra hann gaspra. Svo væri líka gott að fá hæstv. forsrh. því að kominn er upp alvarlegur ágreiningur. En mest gaman þætti mér að vita hvað hv. 5. þm. Norðurl. e. segir um orkuskattinn. Hann samþykkti orkuskattinn daginn sem vantraustið var til umræðu hér í þinginu. Hann gumaði af því fyrir norðan að við sjálfstæðismenn hefðum ekki haft rök fyrir því að bera fram vantraust á ríkisstjórnina. Nú hefur hann tækifærið til að sýna fram á að hann hafi greitt atkvæði á móti vantraustinu á réttum forsendum. Skyldi hv. 5. þm. Norðurl. e. hafa kjark í sér til að standa hér upp og segja: Ég styð frv. um skattlagningu orkufyrirtækja eins og það liggur fyrir? Er þetta frv. eins og hann vill hafa það? Vill hann láta skattleggja Hitaveitu Akureyrar eins og gert er ráð fyrir í frv.? Vill hann láta leggjast á Hitaveitu Dalvíkur, Ólafsfjarðar og Húsavíkur? Vill hann hækka um 30% rafmagnið hjá þeim á Raufarhöfn og Þórshöfn? Ég hlakka til að heyra hv. 5. þm. Norðurl. e. koma hér upp og segja það hlæjandi að þeir hafi gott af því fyrir norðan að borga þennan skattviðauka til ríkisstjórnarinnar eins og nú stendur á.

Forseti (Guðrún Agnarsdóttir) Ég vil upplýsa hv. þm. um það að formenn stjórnarflokkanna eru uppteknir á fundi vegna kjarasamninga og geta ekki sótt þingfund. Það eru þeirra skilaboð.

Jóhannes Geir Sigurgeirsson Hæstv. forseti. Ég mun ekki fara hér út í efnislega umræðu um mál sem ekki er á dagskrá. Ég mun halda mig við umræðu hér um þingsköp. En eitt get ég sagt hv. 2. þm. Norðurl. e. að eins og hans framganga hefur hér því miður verið í þessari hv. deild síðustu daga hljóma orð úr hans munni í minn garð um aumingjaskap og ræfildóm sem ljúfustu hrósyrði. Ég er tilbúinn til að taka upp umræðu við hann hvenær sem er og þegar kemur að umræðu um orkumálin, um orkuskattinn, en ég ætla ekki að fara út í það hér í umræðum um þingsköp. En eitt ætla ég að segja honum: Lái mér hver sem er þó að mér blöskraði áðan þegar hv. 14. þm. Reykv. gerði kröfu til þess að orkuskattsfrv. yrði tekið hér til umræðu á þeim forsendum sem hv. 2. þm. Norðurl. e. hafnaði algjörlega fyrir viku síðan. Lái mér það hver sem vill.

Halldór Blöndal Hæstv. forseti. Ég skil vel að hv. 5. þm. Norðurl. e. skuli vilja segja sem minnst núna í sambandi við skattana. Hann er búinn að læra af því nú á þinginu að það borgar sig ekki að segja of mikið því að hann veit ekki með hverju hann verður að greiða atkvæði að síðustu. Auðvitað þykir honum gott ef hann getur frestað því um einn eða tvo daga að lýsa afstöðu sinni til frv. um skatt á orkufyrirtæki, en hann hefði verið meira karlmenni ef hann hefði getað skýrt frá því hér hver væri hans skoðun, hvort hann væri samþykkur frv. eða vildi breytingar á því. Karlmennska er fólgin í því að þora að segja skoðun sína. Ég sé að formaður fjh.- og viðskn. er kominn í salinn og það var þess vegna sem ég kvaddi mér hljóðs. Ég hef vakið athygli á því að ekki er búið að kalla saman fund í fjh.- og viðskn. það sem af er þessu ári. Þar eru til meðferðar mál stjórnarandstöðunnar og ég þekki það af reynslunni, ekki síst ef fulltrúi Alþfl. er við í fjh.- og viðskn., að það getur verið torvelt fyrir stjórnarandstöðuna að koma sínum málum að og ég spyr þess vegna hvernig á því megi standa að ekki hafi verið boðaður fundur í fjh.- og viðskn. til þess að við getum unnið okkar skylduverk.

Guðmundur H. Garðarsson Virðulegi forseti. Hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson virðist ekki vilja skilja það sem ég sagði hér áðan. Ég var með athugasemdir við þær aðferðir í skattheimtu sem núv. hæstv. ríkisstjórn viðhefur og ég var með sérstakar athugasemdir vegna þeirrar skattlagningar sem á að leggja á orkufyrirtækin. Ef það er eitthvert gamanmál fyrir hv. þm. að það þarf að hækka raforkuverð til almenningsveitna um 46%, ef það er eitthvert gamanmál fyrir hv. þm. að það á að skattleggja með þessum hætti orkufyrirtæki um tæpa 2 milljarða, þá skil ég ekki almennilega fyrir hverju hv. þm. berst. Er hann kominn hér inn á þing til þess að berjast fyrir því að tryggja Framsfl. völd á Íslandi til að skattpína íslenskan almenning? Er hv. þm. kominn hér inn á þing til þess að óvirða, ég vil segja virðulega, heiðarlega þingmenn eins og hv. þm. Halldór Blöndal er? Ég kannast við það frá fortíðinni, þegar maður glaptist á það sem unglingur að lesa skrif Jónasar frá Hriflu, að þá tíðkuðust einmitt svona vinnubrögð, svona talsmáti og svona viðhorf til andstæðinganna. Hriflu-Jónas á greinlega enn þá taugar inn í Framsfl. og það virðist sem hin yngri kynslóð, sem er að koma upp í Framsfl., hafi tileinkað sér þann hugsunarhátt sem Hriflu-Jónas praktiseraði á sínum tíma þegar hann var að glíma við andstæðinga sína. Það heyrðist stundum þá að þetta kynni eða gæti verið satt en það þurfti ekki að vera satt. Nei, virðulegi forseti. Ég hlýt auðvitað að fá að fjalla um þetta hér og ég endurtek ósk mína um það að hæstv. fjmrh. og hæstv. iðnrh. mæti hér vegna þess að það er bara ekki nægilegt fyrir mig að segja að formenn þingflokkanna eða einstakir ráðherrar séu uppteknir við það að ganga frá samningum. Ég þarf einmitt að fá að tala við þessa herra í dag vegna þeirra atriða sem þeir eru að fjalla um, vegna þess að ef þessir flokkar sem nú ráða völdum á Íslandi ætla að halda áfram uppteknum hætti endar það með því að það verður ekkert frjálst, hvorki samningsatriði milli verkalýðsins og vinnuveitenda né önnur atriði í samskiptum manna á Íslandi. Þeir stefna að því núna, hugsanlega með samstarfsmönnum sínum sem ráða töluverðu í Alþýðusambandi Íslands og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, að setja á lögþvingun. Þeir þurfa ekki einu sinni samþykki vinnuveitenda til þess að geta komið því í gegn á Alþingi að neyða t.d. lífeyrissjóðina til þess að lána 3--4 milljarða til að borga niður þessa smánarsamninga, þessar smánarprósentur sem fólkið á að fá í samningum núna. Þeir geta gert það með lögum eins og þið hafið gert hingað til, hv. þm. Skúli Alexandersson. Þið hafið framkvæmt hér verknað sem brýtur í bága við frjálsa samninga.

Er ekki Vinnuveitendasambandið ...

Því miður, hv. þm. Skúli Alexandersson, því miður hefur hv. þm. tekið þátt í því að skerða samningsfrelsi á Íslandi. Ég efast ekki um að framsóknarmenn láta sig ekki muna neitt um það. Þeir hafa aldrei verið neinir sérstakir vinir verkalýðsins eða láglaunafólksins. Þess vegna eru þeir fylgissnauðir í verkalýðshreyfingunni og munu verða um ókomna framtíð. Ég vildi þess vegna, virðulegi forseti, fá að ræða það hér við hæstv. ráðherra með hvaða hætti þeir ætla að niðurgreiða samninga með lánsfé frá fólkinu, úr lífeyrissjóðum fólksins. Það hefði verið nær að hv. stjórnarþm. legðu hér fram frv. um það hvernig ætti að bæta lífeyristryggingar þessa fólks en ekki hvernig ætti að þjóðnýta það fé sem er í lífeyrissjóðunum með þeim hætti sem hér um ræðir. Það er fullkomlega tímabært að íslenskir fjölmiðlar fari að átta sig á því hvað hér er að gerast. Þetta er nákvæmlega eins og að segja við starfsmann sem maður stæði í samningum við áður en maður gengi frá samningi um að hækka kaupið hans: ,,En heyrðu vinur, áttu svo ekki bankabók?`` Jú, hann á bankabók. Og segði síðan: ,,Ja, þá skaltu lána mér það sem ég ætla að hækka launin þín um.`` Þetta er nákvæmlega sami hluturinn. Og ég segi ekki annað en það, hv. þm. Skúli Alexandersson, að ég mundi skammast mín fyrir það að hafa fyllt flokk þeirra manna í gegnum tíðina, eins og Eðvarðs Sigurðssonar og fleiri, og haga sér svo með þeim hætti sem Alþb. gerir nú. Nú er allt gert fyrir völdin. Fólkið skiptir ykkur engu máli, því miður. Það var þó gott að eiga bandamenn stundum í góðum og heiðarlegum alþýðubandalagsmönnum, en þeir fyrirfinnast greinilega ekki lengur.

Forseti (Guðrún Agnarsdóttir) Forseti hefur þegar gert orð til ráðherra um ósk þingmanna að þeir mæti hér á fund og það stendur ekki í valdi forseta að gera meira en að koma þessum orðum áleiðis. Það eru engin ráð í þingsköpum til að særa menn á þennan fund, hvorki ráðherra né þingmenn ef þeir ekki kjósa eða geta mætt.

Guðmundur Ágústsson Virðulegi forseti. Vegna orða hv. 2. þm. Norðurl. e. um að ekki hafi verið kallaður saman fundur í fjh.- og viðskn. get ég upplýst það hér að í þessari viku stendur til að kalla saman fund, ekki vegna þessara orða heldur vegna þess að fyrr hefur ekki þótt ástæða til að halda fund. Að vísu eru nokkur frumvörp fyrir nefndinni en ég held að samkomulag sé um það meðal flestra nefndarmanna að afgreiða þau mál á næsta fundi nefndarinnar. Ég vildi þess vegna frekar hafa fleiri mál á dagskrá og afgreiða þá fleiri mál í einu. Vegna þeirra umræðna sem hér hafa orðið vítt og breitt um kjarasamningana sem nú er unnið að, vegna skattafrv. sem átti að vera hér á dagskrá og ég er nú feginn að var ekki, ég átti von á að hér yrði friðsamt í dag  Þessi umræða hefur ekki þjónað nokkrum tilgangi og þessar þingskapaumræður ekki heldur. Það sem hér hefur farið fram er kannski það sem við eigum von á að gerist hér á morgun þegar hv. þm. Sjálfstfl. ætla að gera lokaatlögu að ríkisstjórninni áður en henni tekst að gera þá kjarasamninga sem nú eru á lokastigi. Ég held að þessir kjarasamningar sýni það, ef þær upplýsingar eru réttar sem ég hef fengið, að hér muni skapast grundvöllur undir það að taka á þeim raunverulegu vandamálum sem við höfum verið að glíma við og þetta fari svona hryllilega í taugarnar á þessum blessuðu mönnum.

Halldór Blöndal Hæstv. forseti. Það er ekki hægt annað en mótmæla því að þessi ríkisstjórn sem nú situr sé að gera kjarasamninga. Ég held að þeir viti það mjög vel sem hafa fylgst með umræðum nú upp á síðkastið að framkoma ráðherra hefur ekki verið þannig að það hafi greitt fyrir samningum, því miður, hvorki í beinum viðræðum við samningsaðila og heldur ekki með málflutningi sínum hér á Alþingi eins og þetta frv. sem við höfum verið að tala um sýnir. Og ótal önnur mál bíða afgreiðslu þannig að þeir samningar sem nú er unnið að að gera nást e.t.v. fram og þá þrátt fyrir ríkisstjórnina. En því miður verður það að segjast eins og er að framkoma ráðherra hefur verið þannig að ekki hefur greitt fyrir málum, hvorki viðræður þeirra við samningsaðila né heldur ummæli þeirra á Alþingi né málatilbúnaður þeirra.

Frsm. allshn. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá allshn. um frv. til laga um laun forseta Íslands. Í þessu frv. felst að gert er ráð fyrir að sameina í ein lög gildandi lög um laun forseta Íslands, nr. 3 frá 6. mars 1964, og lög nr. 26 frá 2. maí 1969, um eftirlaun forseta Íslands. Meginatriði þessara laga beggja eru sameinuð í þessu frv. með örfáum undantekningum. Þær eru í fyrsta lagi að fellt er niður það skilyrði um eftirlaun forseta Íslands að forseti skuli hafa náð 65 ára aldri eða vera öryrki þegar hann lætur af störfum. Í öðru lagi er sú breyting að þar sem fjallað er um eftirlaun ekkju forseta er því breytt í eftirlifandi maka. Það er mat allshn. að hér sé um eðlilegar og sjálfsagðar breytingar að ræða og leggur hún því til að frv. verði samþykkt óbreytt. Undir nál. rita allir nefndarmenn.

Flm. (Guðmundur H. Garðarsson) Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Meðflm. með frsm. eru Salome Þorkelsdóttir, Eyjólfur Konráð Jónsson og Halldór Blöndal. Í frv. segir svo í 1. gr.: ,,Við 81. gr. laganna bætist svohljóðandi málsgrein: Eignarskatt af íbúðareign einstaklinga skal reikna með sama frádrætti og af eign hjóna. Eignarskattur af íbúðareign barns, sem er innan 16 ára aldurs á tekjuárinu, skal reiknaður með sama hætti.`` Þegar lög nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, voru samþykkt á sínum tíma fólu þau í sér ýmsar breytingar frá því sem áður hafði verið. Miklar umræður höfðu orðið um misræmi á tekjuskatti einstaklinga og hjóna þar sem hjón höfðu ekki haft sömu möguleika á frádrætti vegna tekjuskattsálagningar og einstaklingar. Með lögunum var þessi munur á tekjuskattsgreiðslum hjóna og einstaklinga jafnaður að mestu. Jafnframt var gerð breyting á álagningu eignarskatts sem olli því að óþolandi misræmi varð á greiðslum hjóna og einstaklinga sem áttu sambærilegar skattskyldar eignir. Tekin var upp sú álagningarregla að í stað þess að miða skattlagningu á eign við verðmæti eignarinnar eða skattgjaldseign var fundinn sérstakur eignarskattsstofn fyrir hjón með því að leggja saman allar eignir þeirra og deila þeim til helminga áður en eignarskatturinn var lagður á. Þannig varð eignarskattsstofn hjóna helmingi lægri en eignarskattsstofn einstaklinga. Hefur þetta vafalaust orðið fyrir áhrif af umræðunni um jöfnun tekjuskatts milli hjóna og einstaklinga. Breyting þessi vakti ekki athygli þá því að eignarskattur var aðeins 0,3% og 0,6% eftir fyrstu þrjár milljónirnar. En hin gífurlega hækkun á eignarskatti, sem á var lagður á árinu 1989, varð til þess að gjaldendur áttuðu sig á þeim óþolandi mismun sem er á skattlagningu á eign hjóna og einstaklinga. Með framlagðri breytingartillögu er nú reynt að jafna þennan aðstöðumun að því er varðar íbúðarhúsnæði, en takmarkið er auðvitað að afnema skattlagningu á eignir, en um þá margsköttun og eignaupptöku ætla ég ekki að fjalla nú. Gífurlegt ranglæti ríkir í skattlagningu eigna með hliðsjón af skattalegri stöðu einstaklings. Eins og dæmi í fylgiskjali með þessu frv. sýna greiðir einstaklingur rúmlega helmingi hærri eignarskatt en hjón samkvæmt gildandi skattalögum af sambærilegri eign. Þótt færa megi gild rök fyrir því að skattleggja skuli sameiginlegar eignir hjóna með þeim hætti að eignarskattsstofni skuli skipt að jöfnu milli þeirra og reikna síðan eignarskatt af hvorum helmingi fyrir sig breytir það ekki þeirri staðreynd að í núverandi fyrirkomulagi felst mikið ranglæti gagnvart einstaklingum, sérstaklega með tilliti til ákveðinna eignarforma, eins og t.d. í sambandi við íbúðareign sem viðkomandi hefur til eigin afnota. Það er gjörsamlega óviðunandi að einstaklingar skuli búa við það skattalega ranglæti sem felst í gildandi lögum, ekki hvað síst þegar haft er í huga að heildartekjur einstaklings eru í flestum tilfellum mun lægri en sameiginlegar tekjur hjóna. Þá ber að hafa í huga að í íslensku nútímaþjóðfélagi munu um 70-80% kvenna vera útivinnandi. Greiðslustaða einstaklings til að mæta háum eignarsköttum er því mun lakari en núverandi álagningarreglur bjóða upp á. Þessi íþyngjandi mismunur kemur einkar skýrt í ljós við þá skattaníðslustefnu sem núverandi ríkisstjórn hefur hrint í framkvæmd. Þetta frumvarp felur í sér skattalega leiðréttingu á álagningu eignarskatts á húsnæðis- og íbúðareign einstaklinga sem er orðið brýnt mál til að tryggja eðlilega réttarstöðu þeirra þúsunda einstaklinga sem hafa orðið fyrir barðinu á því óréttlæti er ríkir í þessum efnum. Áhrif þessa frumvarps, verði það að lögum, hefur það m.a. í för með sér að í stað þess að greiða á sl. ári á grundvelli gildandi laga 135 þús. kr. af skuldlausri íbúðareign að verðmæti 10 millj. kr. mundi viðkomandi einstaklingur hafa greitt 60 þús. kr. eða hið sama og hjón. Ef frv. til laga um breytingu á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum, en það er 106. mál sem Geir H. Haarde og fleiri þm. Sjálfstfl. hafa lagt fram í Nd. yrði samþykkt, þá gæti dæmið litið út sem hér segir: Álagning eignarskatts skv. gildandi lögum vegna ársins 1989 á skuldlausa eign upp á 10 millj. kr.: Hjá einstaklingi 135 þús. kr., hjónum 60 þús. kr. Skv. lögum sem giltu fyrir árið 1988, skuldlaus eign 10 millj.: einstaklingur 57 þús. 21 kr., hjón 38 þús. 43 kr. Með þessu frv., virðulegi forseti, er fskj. sem sýnir fleiri dæmi um skattlagningu miðað við mismunandi nettóeign og vísast til þess. Það er óþarft að fjölyrða frekar um það mikla ranglæti sem felst í gildandi lögum um skattlagningu eigna. Í þessum efnum hefur ekki ríkt jafnrétti milli þegnanna og er vafamál hvort sá háttur sem hefur tíðkast í þessum efnum brjóti ekki í bága við stjórnarskrá lýðveldisins Íslands um jafna stöðu þegnanna í skattalegu tilliti hvað varðar eigna- og tekjugrundvöll. Ég mun ekki fjölyrða frekar um þetta frv. né rök með því. Ég vil, virðulegi forseti, leggja til að að lokinni umræðu verði því vísað til fjh.- og viðskn. deildarinnar.

Guðrún Agnarsdóttir Hæstv. forseti. Þetta frv. tekur á raunverulegum vanda margra einstaklinga, þeirra sem búa einir, og er Kvennalistinn sammála því að á þessu máli þurfi að taka. Við lögðum reyndar fram tillögur okkar til að mæta þessum vanda þegar umræða um breytingar á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, fór fram fyrir áramótin. Þær eru að sumu leyti líkar því sem hér er verið að ræða. Okkur fannst að misræmis eða óréttlætis gætti í því að einstaklingar og einstæðir foreldrar skuli ævinlega reiknaðir aðeins hálft ígildi hjóna. Þó að eðli málsins samkvæmt sé venjulega einum fleira í heimili þar sem hjón eru eða sambýlisfólk er kostnaðurinn við að reka heimilið oft og tíðum nærri því jafnmikill fyrir einstakling. Ýmis útbúnaður í sambandi við stofnun heimilis er dýr og er hann jafndýr hvort sem um hjón eða einstakling er að ræða og oft ekki hægt að helminga þann kostnað. Þess vegna lögðum við til að einstaklingur eða einstætt foreldri sé 60% ígildi hjóna í samanlögðum eignarskattsstofni þeirra. Þannig þótti okkur réttlátt að mæta þessum vanda en á því eru auðvitað ýmsar aðrar hliðar. Hv. frsm. hefur einmitt kynnt okkur þær hugmyndir sem liggja til grundvallar þeirri lausn sem hann leggur til ásamt meðflm. sínum. Verður áhugavert að fjalla um þetta mál í hv. fjh.- og viðskn. þar sem ég reikna með að það fái meðferð. Auðvitað gildir það sama og ekki síður um börn undir 16 ára aldri sem þarna er tekið tillit til. Get ég fúslega tekið undir þá hugmynd að geta þess sérstaklega í frv. hv. frsm. og hans meðflm. Ég vildi bara lýsa yfir því að við viljum sýna þessu máli stuðning og reyna að leita sameiginlegra úrræða í nefndinni til þess að komast að einhverjum þeim lausnum sem munu duga.

Flm. (Guðmundur H. Garðarsson) Virðulegi forseti. Þótt þessi skæru ljós sem hér eru í salnum fari oft frekar illa með augun í mér þegar þau eru viðvarandi allan daginn, þá eru þau til þess að sjónvarpið geti fylgst með málum og gefið þjóðinni kost á því að fylgjast með því hvernig störfum er háttað hér í deildinni sem og í Nd. og er það vissulega af hinu góða. Ég segi þetta að gefnu tilefni, virðulegi forseti, vegna þess að nú er við völd á Íslandi ríkisstjórn sem kennir sig við félagshyggju og jafnrétti. Hér er til umræðu frv. til laga sem felur í sér mikið jafnrétti, eins og bæði kemur fram í efni frv. sjálfs sem og grg. og kom einnig fram í ræðu hv. þm. Guðrúnar Agnarsdóttur. Viljum við flm. þakka fyrir þann stuðning og það sem kom fram í máli hennar, að kvennalistakonur vilja skoða þetta frv. vel í nefnd með tilliti til þess að það jafnrétti yrði tryggt sem frv. gerir ráð fyrir. Það er hins vegar sorglegt en jafnframt eftirtektarvert að aðeins tveir stjórnarþm., virðulegur forseti og hv. þm. Framsfl. sem hér er staddur, eru viðstaddir þegar verið er að fjalla um þetta jafnréttismál. Ég vil undirstrika það, virðulegi forseti, að það lýsir nokkru. Og þó áðan hafi farið fram umræða vegna athugasemda við þingsköp, um að hæstv. ráðherrar væru svo uppteknir af því, að því er sagt er, að tryggja hag láglaunafólks, tryggja jöfnuð og jafnrétti, þá láta þeir ekki svo lítið, hvorki hv. stjórnarþm. né hæstv. ráðherrar, að fjalla um mál sem þetta á hinu háa Alþingi. Það segir auðvitað sína sögu um það hvernig að málum er staðið af hæstv. ríkisstjórn. Ég vænti þess, virðulegi forseti, eins og hv. þm. Guðrún Agnarsdóttir, að þetta mál fái afgreiðslu í fjh.- og viðskn. deildarinnar. Og ég meira en vænti þess, ég geri kröfu til þess að stjórnarþm. leggist ekki á jafnréttismál sem þetta í nefndarstörfum með þeim hætti sem því miður hefur allt of oft gerst eftir að núv. ríkisstjórn komst til valda. Það gefst tækifæri til þess síðar að ræða um hvernig þessi ríkisstjórn starfar og hver er meginstefna og tilgangur hennar, sem allir landsmenn vita að er fyrst og fremst að viðhalda valdi fyrir þá flokka sem standa að baki ríkisstjórninni og sérstaklega fyrir ákveðna hæstv. ráðherra. Það þarf ekki að flytja þann boðskap í ræðu úr sölum Alþingis. Íslenska þjóðin gerir sér fullkomlega grein fyrir því í hverju þetta er fólgið. Skoðanakannanir eru mjög vísandi um það hvert er álit fólks á þessum valdamönnum. En hvað sem því líður hljótum við hv. þm. að gera kröfu til þess að frv. sem þetta, sem stefnir að auknu jafnrétti, hljóti skjóta og góða afgreiðslu á hinu háa Alþingi.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Ég er meðflm. að þessu frv. og ætla ekki að fara efnislega í það hér við 1. umr., enda hefur frsm. og 1. flm. frv., hv. 14. þm. Reykv., gert því það góð efnisleg skil. En vegna þess sem kom fram í máli hans þar sem hann vakti athygli á því hversu fáir hv. þm. væru staddir í þingdeildinni þegar þessi umræða fer fram, og þá ekki síst stjórnarandstöðuþm., þótti mér rétt að taka undir það.

Stjórnarþm.

Stjórnarþm., ætlaði ég að segja, ég þakka hv. 14. þm. Reykv. fyrir að leiðrétta mig því að ég ætlaði svo sannarlega fyrst og fremst að nefna að það er athyglisvert að þeir sjá ekki ástæðu til að taka þátt í þessari umræðu og láta í ljósi álit sitt á því þýðingarmikla máli sen hér er verið að flytja. Það ber að harma að hæstv. fjmrh. hefur ekki haft tök á því að vera hér í dag en komið hafa skýringar á því hvers vegna svo er og auðvitað taka þm. tillit til þess. En það hefði verið mjög æskilegt að heyra viðhorf hans til þessa frv. og gefa honum kost á því að skýra mál sitt sem snýr að þessum mikilvæga þætti í skattamálum og hvaða viðhorf hann hefur til þess réttlætismáls sem hér er verið að flytja. Ég ætlaði einnig að vekja athygli á því að hv. 5. þm. Reykv. hafði gefið sér tíma til að skjótast hér inn í deildina á þennan fund en var ekki hér inni í deildinni þegar þessi umræða fór fram. Hins vegar vissi ég ekki að hann sat hér í hliðarsal og ber að fagna því að hann hafði tækifæri til að fylgjast með þessari umræðu og tekur þá væntanlega til greina að þetta mál verði tekið til afgreiðslu í hv. fjh.- og viðskn. Hann kom hér upp áðan í þingskapaumræðu og lét heldur óviðurkvæmileg orð falla, eins og við var að búast, um Sjálfstfl. sem hann á ákaflega erfitt með að sætta sig við hvað er sterkt stjórnmálaafl í þessu þjóðfélagi. Fannst mér heldur lítið leggjast fyrir kappann í máli hans. Ég gat ekki látið hjá líða að nefna þetta hér en vænti þess, þrátt fyrir að það eru þm. Sjálfstfl. sem flytja þetta mál, að hann gefi sér tíma til að boða til fundar í fjh.- og viðskn. og taka þetta mál til afgreiðslu þar.

Guðmundur Ágústsson Virðulegi forseti. Það hefur aldrei staðið á mér sem formanni fjh.- og viðskn. að halda fundi. Ég held að menn hafi frekar kvartað undan því að ég haldi of marga fundi en hitt. Það kemur ekki til með að verða mikil bið á því að fundur verði haldinn í þessari hv. nefnd. Öll mál sem fyrir þá nefnd hafa komið hafa fengið mjög málefnalega og góða afgreiðslu. Ég hef ekki heyrt menn kvarta undan því að mál hafi verið tekin þar út með ofbeldi eða á annan þann hátt sem ótilhlýðilegur er. Ég geri ráð fyrir því, eins og ég sagði, að þetta frv. fái sína meðferð og talað verði við þá menn sem æskt verður eftir að verði kallaðir fyrir nefndina og umsagna verði leitað hjá þeim aðilum sem álit hafa á þessu máli. En varðandi það sem fram kom síðar í máli hv. 6. þm. Reykn. Salome Þorkelsdóttur um Sjálfstfl. og hvað hann er orðinn sterkt afl held ég að menn ættu að passa sig á því að ofmetnast ekki þrátt fyrir skoðanakannanir. Menn verða að líta til þess að skoðanakönnun er bara skoðanakönnun en það sem gildir er það sem kemur úr kjörkössunum að kosningum loknum. Ég held að sjálfstæðismenn ættu einmitt að minnast þess að fyrir síðustu kosningar var þeim spáð töluvert miklum sigri en þegar búið var að telja úr kössunum reyndist sigurinn heldur betur snúast í tap.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Það var algjör misskilningur hjá hv. 5. þm. Reykv. að orð mín hafi fallið vegna þess að ég hafi verið með einhverja skoðanakönnun í huga. Það er fjarri því. Mér skilst að á Stöð 2 hafi verið skoðanakönnun í gær sem hafi komið glæsilega út fyrir Sjálfstfl. en hún sneri að væntanlegum borgarstjórnarkosningum. Sjálf hef ég enga möguleika á að fylgjast með því sem gerist á Stöð 2 því skilyrðin heima hjá mér eru þannig að þar sjáum við ekki Stöð 2 og getum ekki fylgst með því sem þar gerist. Það er því algjör misskilningur, og var ekki í tilefni af skoðanakönnunum að ég lét þessi orð falla. Þetta eru aðeins staðreyndir og þetta er ekki neitt sem er nýorðið, heldur staðreyndir. Ég er alveg sammála hv. þm. í því að menn eiga ekki að miklast af slíku, og það er svo langt í frá að við sjálfstæðismenn gerum það. Við miklumst ekki af neinu. Það eru staðreyndirnar sem tala.

Guðmundur H. Garðarsson Virðulegi forseti. Hv. 5. þm. Reykv. Guðmundur Ágústsson, sem er formaður fjh.- og viðskn., sagði áðan að þetta frv. mundi fá sína meðferð. Ég hefði vænst þess að þm. Borgfl. hér í þessari deild hefðu staðið upp með meiri reisn en þessari, ég hefði vænst þess að hv. þm. þessa flokks hefðu staðið upp og sagt: Við styðjum þetta frv. Ég vænti þess að hv. þm. standi hér upp og gefi slíka yfirlýsingu. Það atriði, að senda þurfi þetta til umsagnar, er hinn mesti misskilningur. Hverjum á að senda frv. sem þetta til umsagnar? Virðulegi forseti, ef menn lesa frv. og hafa skattalögin við höndina eða menn lesa grg. og kynna sér fskj., þá er svo augljóst hvað hér er á ferðinni. Hér er á ferðinni frv. sem felur í sér jafnrétti í skattlagningu. Þetta er frv. sem snýr að einstaklingum og er svo augljóst að ekki þarf að senda það til umsagnar út í bæ nema því aðeins að hv. þm. vilji senda þetta frv. út í bæ til að tefja fyrir framgangi málsins. Hins vegar get ég upplýst hv. þm. um það, að lítt athuguðu máli en þó nokkuð, að þetta frv. gæti hugsanlega haft þau áhrif á ríkissjóð að það mundi muna svona 200 millj. kr. Nú er skýrt frá því í dagblöðum að hæstv. ríkisstjórn ætli að láta alþýðuna, fólkið sem greiðir 10% af launum sínum í lífeyrissjóðina, lána sér fjóra milljarða til þess að geta sagt: Við, handhafar ríkisvaldsins, leystum samningana með því að auka niðurgreiðslur, með því að gera þetta og hitt, til þess að fólkið geti samið á lágu nótunum. Þess vegna get ég ekki ímyndað mér að það vefjist fyrir þessum hæstv. ráðherrum, né hv. þm. Guðmundi Ágústssyni, að taka þessar 200 millj. kr. með í pakkanum og drífa þetta frv. í gegn sem fyrst. Það vill nefnilega þannig til, hv. þm., að menn þurfa ekki að vera ráðherrar, menn þurfa ekki að njóta þess að geta ráðið sérfræðinga til að skoða íslenskt þjóðfélag til að gera sér grein fyrir því hvernig það er. Sem betur fer eru nú ekki allir þannig að þegar þeir verða ráðherrar þurfi þeir að ráða til sín 4--5 sérfræðinga til að skoða umhverfið. Við erum sjáandi sem betur fer, margir í þessu þjóðfélagi, án sérfræðiaðstoðar. Það þarf enga spekinga né athuganir eða umsagnir til að sjá að fjöldi einstæðra úti á vinnumarkaðinum, sem eiga íbúðir með þeim hætti að þeir lenda í þeirri skattlagningu sem þetta frv. vill leiðrétta, þetta kemur svo víða niður, að það er einfalt mál fyrir hv. alþm. að ganga frá þessu frv. án að leita of mikið eftir umsögnum sem mundu hugsanlega tefja málið. Þess vegna vænti ég þess að hv. þm. Guðmundur Ágústsson komi hér upp á eftir og lýsi yfir fullum stuðningi við þetta frv. og einnig lýsi hann því yfir að hann muni efna til fundar í fjh.- og viðskn. til að flýta fyrir afgreiðslu þess. En að lokum: Ef hv. þm. flokkar þetta mál undir það sem hann kallaði atlögu gegn þessari ríkisstjórn í þingskapaumræðunni áðan, þegar menn voru að gagnrýna hann og skattastefnu núverandi ríkisstjórnar, atlögu vegna þess að stjórnarandstæðingar komi með frv. inn á Alþingi, þá hef ég hina mestu samúð með hv. þm. og vona að hann átti sig á því hvað honum ber að gera.

Guðmundur Ágústsson Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að tefja þessa umræðu öllu frekar en vegna orða hv. þm. Guðmundar H. Garðarssonar um að ég fari að gefa einhverjar yfirlýsingar svona við 1. umr., tel ég það ekki ráðlegt. Ég hef ekki tamið mér að fullyrða eitt né annað um hluti sem ég skal viðurkenna að ég er kannski ekki nógu vel að mér í. Hins vegar finnst mér mjög eðlilegt að þetta frv., sem önnur frv. sem fyrir fjh.- og viðskn. koma, fái efnislega meðferð. Þau orð sem hv. þm. hafði eftir mér um að það fengi sína meðferð má ekki túlka á þann hátt að ég ætli að sniðganga þetta frv. á einn eða annan hátt. Frv. í fjh.- og viðskn. hafa verið rædd á mjög svo málefnalegan hátt og ég held, eins og ég sagði hér í fyrri ræðu minni, að enginn hafi kvartað undan því að harðræði hafi verið beitt í meðferð mála. Hafi komið fram ósk um að eitt eða annað mál sé tekið á dagskrá þá hefur verið tekið vel í það og málið tekið á dagskrá. Ég upplýsti það einnig að fyrir nefndinni liggja tvö ef ekki þrjú þmfrv. Sum þeirra hafa verið rædd. Eitt frv., sem mig minnir að hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson hafi flutt, er fyrir nefndinni. Það sem stendur í vegi fyrir að það mál hafi fengið efnislega meðferð er að ég sem formaður nefndarinnar bað einn þm. Sjálfstfl. að spyrja hv. þm. Guðmund H. Garðarsson til hvaða aðila hann vildi senda málið til umsagnar. Sá féllst á það en hins vegar hefur svarið ekki komið. Varðandi frv. sem slíkt þá get ég að vissu leyti tekið undir það að eignarskattar hér á Íslandi eru orðnir nokkuð háir og mín skoðun er sú að sem mest eigi að forðast að setja á eignarskatta. Hvort þetta frv. sem hér er hafi forgang í því efni vil ég ekki fullyrða um. Mér hefur fundist, og minn flokkur lagði höfuðáherslu á það þegar hann gekk til liðs við þessa ríkisstjórn, að svokallaður ekknaskattur yrði afnuminn og ég lít þannig á að að stórum hluta til hafi það tekist. En betur má ef duga skal og ég vænti þess að minn flokkur komi til með að berjast fyrir því að almennir eignarskattar, og þá sérstaklega stóreignarskattsþrepið, verði felldir niður. Meira vildi ég ekki segja við þessa umræðu en ég vonast eftir því þegar þetta mál, sem önnur mál sem lúta að skattamálum, verður tekið fyrir í nefndinni verði umræður og það skal ekki standa á mér að takmarka tíma nefndarmanna í því. Ætlunin er sú að flest þau frv., ef ekki öll, sem fyrir nefndina hafa verið lögð komi til 2. umr.

Guðmundur H. Garðarsson Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu enda er ég búinn að ljúka mínum ræðutíma samkvæmt þingsköpum. En vegna þess atriðis sem kom fram hjá hv. þm. Guðmundi Ágústssyni um að ekki væri hægt að afgreiða mál úr fjh.- og viðskn. vegna þess að hann hefði beðið einhvern þingmann Sjálfstfl. um að tala við flm. þess frv. sem liggur fyrir í nefndinni  Ef ég man rétt snýr þetta mál að lífeyrissjóðunum. Það snýr að því að lífeyrissjóðir fái heimild samkvæmt lögum til að taka þátt sem eignaraðilar í þjónustumiðstöðvum og hjúkrunarstofum í húsakynnum aldraðra, þ.e. í þessum stofnunum sem verið er að byggja upp núna. Ég talaði fyrir þessu máli fyrir tveimur til þremur mánuðum. Nú kemur það m.a. fram í dagblaðinu Tímanum í morgun að mikil vanhöld eru á því að þessar nýju byggingar sem verið er að byggja fyrir aldraða hafi þá þjónustu sem til er ætlast, þannig að það var fullkomlega tímabært þegar ég lagði þetta frv. fram í nóvember sl. að afgreiða það með skjótum hætti. Frv. gengur út á það, virðulegi forseti, svo ég skýri þetta nánar svo enginn misskilningur verði í þingsögunni um það, að lífeyrissjóðirnir verði eignaraðilar og auðveldi að þessi uppbygging geti átt sér stað enda er það rökrétt. Lífeyrissjóðirnir eru fyrir aldraða, fyrir þá sem byggja þá upp en ekki fyrir skattheimtumenn ríkisins, allra síst fyrir þann skattheimtumann sem núna fyllir sæti fjmrh., sem sér enga aðra leið til að bæta kjör fólksins í landinu en þá að láta fólkið sjálft lána sér peningana til að geta hækkað kaupið hjá því. Ég taldi miklu eðlilegra að þetta fólk sem hefur myndað þessa sjóði fengi að njóta þeirra í ellinni, bæði í gegnum tryggingar og einnig þá aðstöðu sem yrði í slíkum húsakynnum. Því finnst mér það broslegt, hv. þm. Guðmundur Ágústsson, að koma með þetta hér og nú. Og mér finnst það líka bera vott um afskaplega slæm vinnubrögð af hálfu nefndarinnar að hafa nú ekki það hugmyndaflug og koma því í framkvæmd að senda þetta frv. til umsagnar t.d. til Landssambands lífeyrissjóða og SAL, sem eru Samtök almennra lífeyrissjóða, og einnig til lífeyrissjóðs Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, svo einhverjir séu nefndir. Þá hefði verið eðlilegt að senda það til umsagnar Samtaka aldraðra og annarra sem koma við sögu í þessum efnum. Þannig að þessi viðbára stenst ekki. Ég óska þess vegna eftir því, virðulegi forseti, og beini því til hv. þm. Guðmundar Ágústssonar, formanns fjh.- og viðskn., að hann sendi þetta frv. til umsagnar hið skjótasta.

Flm. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um Landsvirkjun, nr. 42/1983, sem er á þskj. 470. Meðflm. eru hv. þm. Egill Jónsson, Skúli Alexandersson, Guðmundur Ágústsson og Danfríður Skarphéðinsdóttir. Á sl. þingi flutti ég ásamt fleiri hv. þm. till. til þál. um sameiningu Landsvirkjunar og Rafmagnsveitna ríkisins og jöfnun raforkuverðs. Markmið þeirrar tillögu var það sama og felst í þessu frv., þ.e. að koma á jöfnun raforkuverðs í landinu. Þeirri tillögu var vísað til nefndar en hún fékk ekki afgreiðslu þar. Við fyrri umræðu tillögunnar í Sþ. og reyndar einnig við umfjöllun um efnið utan þings kom fram andstaða við að sameina þessi tvö stóru fyrirtæki. Til þess að halda áfram að vinna að framgangi meginmarkmiðsins um jöfnun raforkuverðs og komast hjá því að slík sameining yrði að ásteytingarsteini við að ná því fram er nú farin sú leið að flytja frv. til laga um breytingu á 13. gr. laganna um Landsvirkjun. Skv. 1. gr. frv. er kveðið á um að við 1. mgr. hennar skuli bætast þrír nýir málsliðir, svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Þó skal veittur afsláttur af gjaldskránni þeim rafveitum sem vegna strjálbýlis eða annarra óviðráðanlegra ástæðna búa við háan dreifingarkostnað þannig að smásöluverð fyrir hverja tegund afnota verði hvergi meira en 5% hærra en vegið meðaltal á landinu öllu. Sama gildir um raforkuverð til upphitunar þar sem verð á öðrum orkugjöfum reiknast einnig inn í meðaltalið. Iðnaðarráðuneytið setur reglur um þessa verðjöfnun og annast framkvæmd hennar.`` Hér er lagt til að farin verði sama leið og gert hefur verið síðustu árin með raforku til upphitunar þar sem Landsvirkjun hefur veitt nokkurn afslátt á hverja kwst. og aðferðin því tiltölulega einföld í framkvæmd. Iðnrn. er ætlað að setja reglur og annast framkvæmd á því að meta af hverju verð á raforku hjá þeim rafveitum sem eru með hærra en landsmeðaltal stafar. Meta að hvað miklu leyti það stafar af óviðráðanlegum ytri aðstæðum. Þar sem þannig hagar til skal Landsvirkjun veita þeim rafveitum afslátt af heildsöluverði svo að þeim verði kleift að minnka þennan mismun þannig að hann verði ekki meira en 5% frá meðaltalinu. Að sjálfsögðu yrðu þar ekki tekin inn í reikninginn þau útgjöld sem unnt væri með hagræðingu og öðrum aðgerðum að draga úr. Þessi tilhögun kæmi því ekki í veg fyrir að hvert fyrirtæki legði sig fram um að gera reksturinn sem hagkvæmastan. Í grg. með frv. er bent á þau skýru og einföldu rök sem eru fyrir því að þessu skipulagi verði komið á. Landsvirkjun hefur einkarétt til raforkuvinnslu hérlendis. Það er eðlilegt að slíkum réttindum fylgi einhverjar skyldur. Í skjóli þeirra laga sem m.a. veita Landsvirkjun þessi réttindi hefur þróunin hins vegar orðið sú að smásöluverð á raforku milli landshluta er mjög misjafnt. Þó að ýmsar ráðstafanir hafi verið gerðar til að draga úr þeim mismun og hann sé nú minni en stundum hefur verið, þá hafa þær ekki reynst fullnægjandi. Það er algjörlega óviðunandi að fólk sem býr t.d. í nágrenni við orkuverin sem framleiða meginhlutann af allri raforku verði að greiða hærra raforkuverð en mikill meiri hluti þjóðarinnar sem býr þar að auki við ýmsar betri aðstæður á öðrum sviðum. Slíkt ástand minnir á það þegar nýlenduþjóðir fyrri tíma sóttu ódýr hráefni til nýlendna sinna til að standa undir eigin velmegun. Alþingi getur ekki látið slíkt viðgangast lengur. Nýlega er komin frá Húsnæðisstofnun ríkisins niðurstaða úr könnun sem hún gerði fyrir hálfu öðru ári um vilja fólks til búferlaflutninga. Þar kemur fram að við óbreyttar aðstæður megi búast við mjög örum flutningum utan af landi á höfuðborgarsvæðið sem hefði í för með sér mjög alvarlega röskun á búsetu í landinu. Um svipað leyti kom út skýrsla frá Byggðastofnun um þann kostnað sem svo örir fólksflutningar hafa í för með sér fyrir byggðarlögin á höfuðborgarsvæðinu sem taka á móti svo miklum fólksfjölda. Kemur sá kostnaður fram bæði í byggingar- og rekstrarkostnaði ýmissa þjónustustofnana fyrir viðkomandi sveitarfélög og beinlínis auknum útgjöldum fyrir íbúana vegna lengri leiða og meiri tíma til að komast milli heimilis og vinnustaðar og annarra nauðsynlegra ferða. Það er því mikilvægt fyrir þjóðfélagið í heild að koma í veg fyrir óeðlilega röskun búsetu. En eitt mikilvægasta atriðið til að vinna að því er að ríkisvaldið jafni þá aðstöðu sem það hefur í hendi sér að gera. Þetta skref sem hér er lagt til vegur þar þungt og hefur líka óbein áhrif þar sem það gefur vísbendingu um að ríkisvaldð vilji halda áfram á þeirri braut. Á fundi iðnaðarnefnda Alþingis með forráðamönnum Landsvirkjunar skömmu fyrir jól kom fram að Landsvirkjun væntir þess að geta haldið áfram næstu árin að lækka framleiðslukostnað á raforku og þar með verð í heildsölu. Þess vegna er lagt til í 2. gr. frv. að verðjöfnunin sem kveðið er á um í 1. gr. komi til framkvæmda á næstu árum þannig að lækkandi heildsöluverð frá Landsvirkjun nýtist fyrst og fremst til að lækka smásöluverðið þar sem það er hæst. Þannig yrði þessi breyting ekki til beinnar raunhækkunar á orkuverði hjá öðrum. Ég vænti þess að sem flestir hv. alþm. sjái að hér er um mjög brýnt sanngirnismál að ræða sem þar að auki er beint eða óbeint hagsmunamál þjóðarinnar allrar. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og iðnn. sem ég veit að mun taka það til ítarlegrar athugunar og afgreiðslu.

Danfríður Skarphéðinsdóttir Virðulegi forseti. Ég vildi aðeins leggja nokkur orð í belg til þess að lýsa stuðningi mínum við efni þess frv. sem liggur frammi til umræðu, enda kemur stuðningur minn fram þar sem ég er einn af meðflm. Frv. þetta er um málefni sem snertir mjög daglegt líf og kjör fólks á þeim svæðum þar sem raforkuverð er hátt, ekki síst á þeim svæðum þar sem einnig er hitað upp með rafmagni. En þetta er mál sem fólki úti á landinu verður tíðrætt um við okkur þm. þar sem við hittum það. Ég tel að jöfnun raforkukostnaðar sé mikilvægt skref í viðleitni okkar til að jafna aðstöðu fólks án tillits til búsetu. Vil ég reyndar geta þess hér um leið að eitt af meginmarkmiðum Kvennalistans er að jafna stöðu karla og kvenna. Við teljum okkur skilja einkar vel aðstöðumun fólks, hvort sem er karla eða kvenna eða með tilliti til búsetu. Vona ég að frv. verði til þess að koma af stað umræðunni um að það verði að gera eitthvað raunhæft í þessum málum til þess að jafna þennan mikla mun sem er milli svæða. Við höfum ótal dæmi um ótrúlega háar tölur hjá fólki sem kyndir hús sín með rafmagni. Ég vildi aðeins með þessum örfáu orðum við 1. umr. undirstrika stuðning minn við málið.