Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Áætlaður kostnaður í des. 1976 við upphitun eins rúmmetra íbúðarhúsnæðis er sem hér segir: Við hitaveitu 107.60 kr. eða 33.1% af olíukostnaði, rafmagn 163.30 kr. eða 50.3% og olía 324.60 kr. Eins og ég sagði áðan, þá er gert ráð fyrir í fjárlagafrv. að 600 millj. kr. verði varið til að greiða niður olíuna, en samkv. upplýsingum Þjóðhagsstofnunarinnar gefur söluskattsleið meira en þarna er áætlað. Það er áætlað 1600 millj. í fjárlagafrv., en líkur á að það muni verða nær 1700 millj. Ef 700 millj. kr. yrði varið til að greiða niður olíuna, þá mundi það þýða um 10 600 kr. á mann, en var 9600 kr. samkv. gildandi lögum. Ef það hækkaði í 10 600, þá er það svipað og sú hækkun sem orðið hefur á olíuverði, en það er um 12%. Ég sé ekki ástæðu til, hæstv. forseti, að fara um þetta fleiri orðum. Ég vildi koma þessum upplýsingum hér á framfæri þótt þær eigi kannske fremur heima við afgreiðslu fjárl. En við erum nú um leið að fella úr gildi lög sem ég vitnaði hér til. nr. 9 frá 27. febr. 1976, og þótti mér þess vegna rétt að gefa þessar upplýsingar. En meiri hl. n. leggur til, að þetta frv. verði samþ. með þeirri brtt. við 2. gr. frv. sem er á þskj. 185.



Forseti. Á þskj. 182 hef ég gefið út sérstakt nál. um afgreiðslu þessa máls í fjh.- og viðskn. og legg þar gegn því að þetta frv. verði samþ. Í rauninni er það svo, að þetta frv., eins og það liggur hér fyrir, varðar aðeins þann þátt þessa máls að taka ákvörðun um hvort halda á áfram því skipulagi sem verið hefur með olíugjald, þ. e. a. s. að innheimta 1% af söluskattsstofni í ákveðnu skyni og verja því eftir þar til settum reglum sem ákveðnar eru á Alþ. og í ákveðnu skyni, eða hvort hverfa eigi að því að taka þennan tekjustofn og leggja hann í ríkissjóð og láta það síðan á vald fjvn. og síðan auðvitað Alþ. á eftir að ákveða um það, hvort eitthvað af þessum tekjustofni, sem þannig er kominn til ríkisins, verður látinn renna í því skyni sem upphaflega var ætlað með þeim lögum sem hér er nú verið að leggja til að fella úr gildi. Í rauninni er það svo, að frv., eins og það liggur hér fyrir, snýst um þetta. Auðvitað er hægt út af fyrir sig með því að láta þennan tekjustofn renna í ríkissjóð að ráðstafa tekjustofninum á sama hátt á eftir við afgreiðslu fjárl. Það er hægt. En ef horfið yrði frá þessu formi sem verið hefur, þá verður að takast á um það mál hverju sinni við fjárlagaafgreiðslu og það eftir að þetta er orðið að föstum tekjustofni ríkisins. Ég er sem sagt andvígur þessari breytingu. Ég tel að á meðan þetta gjald er innheimt, þá eigi að verja því til þess sem upphaflega var gert ráð fyrir og er ákveðið í lögum. Ef ekki þykir lengur ástæða til þess að verja gjaldinu á þann hátt sem upphaflega var áformað, þá á að mínum dómi að fella þennan gjaldstofn niður. Ég gat þess við 1. umr. þessa máls, að hér væri í rauninni á ferðinni sá árátta hjá þeim, sem fara með fjármál ríkisins, líklega óhætt að segja á hverjum tíma, að stökkva í sífellu á alla tekjustofna sem þeir sjá, hirða þá fyrr eða síðar í ríkissjóð, þar gildi einu máli um það hvort menn koma sér saman um að leggja á neyðargjald vegna goss eða jarðskjálfta eða snjóflóða, þegar slík gjöld eru lögð á í alveg ákveðnum tilgangi og innheimt á einhverju tímabili samkv. þessari fyrirætlun. Þegar örlítill tími er liðinn kemur viðkomandi fjmrh.- og fjármálayfirvöld landsins, stökkva á gjaldstofninn, hirða hann og setja hann í ríkissjóð. Þetta er auðvitað alveg forkastanleg aðferð og verður líklega til þess að menn þora aldrei hér eftir að vera með því að leggja á svona markaða tekjustofna til eins eða neins. Hitt gefur svo auðvitað alveg auga leið, að þegar ríkissjóður er búinn að innbyrða svona tekjustofna og farið er að afgreiða fjárlög einu sinni eða tvisvar á grundvelli þeirra tekjustofna, þá er hægara sagt en gert að ætla að hverfa frá þeim síðar. Ég er því alveg á móti þessari skipulagsbreytingu sem hér er á ferðinni, af þessum ástæðum sem ég hef greint. En auk þess er svo ágreiningur uppi um það nú, eins og hefur reyndar komið fram á undanförnum árum einnig, hversu réttmætt sé að verja þessu gjaldi, sem innheimt hefur verið, til þess að lækka kyndingarkostnað þeirra sem verða að hita upp íbúðir sínar með olíukyndingu. Á s. l. ári, en árið í þessu tilfelli mun hafa verið miðað við febrúarlok, þ. e. a. s. að gildandi lög um þetta áttu að gilda til febrúarloka nú á næsta ári, þá var við það miðað að greiða á hvern íbúa yfir árið 9500 kr, til lækkunar á þessum kyndingarkostnaði. Þar var um nokkra hækkun að ræða frá því sem hafði verið árið áður, en þó engan veginn að mínum dómi nægilega til þess að mæta hækkandi kostnaði við kyndinguna með þessum hætti. Og eins og kom fram nú hjá hv. frsm. meiri hl. er nú talað um að ef þessi greiðsla væri hækkuð úr 9500 kr. í ca. 10 600 kr. eða þar um bil, þá mundi það jafngilda þeirri olíuverðshækkun sem þegar er orðin og menn hafa búið við. En allar líkur benda nú til þess að olía eigi eftir að hækka í verði enn á næstunni, svo að aðeins til þess að mæta hækkun á olíuverði þyrfti auðvitað styrkurinn á hvern íbúa að hækka talsvert meira en sem þessu nemur, úr 9500 upp í 10 600 kr., - bara til þess að mæta hækkandi verðlagi á olíu. En hitt er þó aðalatriðið að mínum dómi, að þessi greiðsla hefur allan þennan tíma verið allt of lítil. Þeir, sem hafa búið við það að þurfa að hita upp íbúðir sínar með olíukyndingu og hafa ekki átt annars kost, hafa tvímælalaust búið við útgjöld í sambandi við upphitun íbúðarhúsa sinna, þeir hafa tvímælalaust búið við upphitunarkostnað sem hefur verið 4–5 sinnum hærri en er t. d. á hitaveitusvæðinu hér suðvestanlands. Það er enginn vafi á því og hefur verið sýnt fram á það af ýmsum aðilum, sem hafa gert athuganir á þessu, fleirum en Þjóðhagsstofnun, að almennt séð mun kyndingarkostnaður þeirra, sem verða að hita upp hús sín með olíukyndingu, vera 4–5 sinnum hærri en hjá þeim sem geta notið hitaveitunnar hérna suðvestanlands. Því er það að þessi styrkur, sem þarna hefur verið greiddur, hefur verið allt of lítill til að jafna þarna mismun. Og þegar svo stendur á að gjaldið er miklum mun hærra en greitt er í þessu skyni, m. ö. o. það er lagt á gjald til þess að jafna þennan mismun, en því er ekki varið nema að nokkrum hluta í þessu skyni, en mikill meiri hluti gjaldsins rennur til annars, þá er vitanlega ástæða til þess að endurskoða þessa upphæð sem greidd er í sérstakan olíustyrk. Ég hygg eftir þeim upplýsingum, sem við höfum fengið, en eru mjög takmarkaðar að þessu sinni, að það megi reikna með því að gjaldið sem heild, eitt prósentustig, muni nema í kringum 1700 millj. kr. á næsta ári, - það eru upplýsingar sem við höfum fengið frá Þjóðhagsstofnun, - eða sem sagt nokkru meira en gert er ráð fyrir í grg. þessa frv. þar sem talað er um 1600 millj. kr. Ég hygg líka að það sé líklegt að greiðslur á olíustyrk, ef greiðslan væri hækkuð upp í það sem frsm. meiri hl. minntist hér á, þ. e. a. s. upp í 10 600 kr. á íbúa í staðinn fyrir 9500, þá mundu þessar greiðslur í olíustyrk nema í kringum 700 millj kr. yfir árið, því að reiknað er með því að þeir, sem ætla að njóta þessa styrks á næsta ári, séu í kringum 70 þús. íbúar eða kannske aðeins undir þeirri tölu, en þó mjög nærri henni. Það er því alveg ljóst að hér er verið að leggja á gjald í ákveðnu skyni sem nema mun 1700 millj. kr., en verið að ræða um að verja af því í kringum 700 millj., en taka síðan í ríkissjóð í kringum 1000 millj. eða mun stærri hluta. Nú höfum við í fjh.- og viðskn, ekki fengið neinar fullnægjandi upplýsingar um það á þessu stigi hvernig hefur verið varið því fé af þessu olíugjaldi sem hefur runnið til Orkusjóðs. Orkusjóður mun hafa fengið á þessu líðandi ári í kringum 600 millj. kr. eða á milli 550 og 600 millj. kr. af þessu gjaldi, en nú er verið að ræða um að hann fái á komandi ári í kringum 1000 millj. kr. Það er þó enginn vafi á því, að miklum meiri hluta af þessari fjárhæð, sem rennur til Orkusjóðs, er varið til almennra ráðstafana á vegum Orkusjóðs, þ. e. a. s. til borana eftir heitu vatni og til jarðhitarannsókna. En auðvitað átti að kosta útgjöld Orkusjóðs í þessum efnum af öðrum aðilum, af ríkissjóði, eða þá í sambandi við lántökur eða þá að þeir greiddu það sem voru að ráðast hér í hitaveituframkvæmdir. En nú er þessi leið valin, að taka verulegan hluta af þeim gjaldstofni sem ætlað var að rynni til þeirra sem standa höllum fæti í þessum efnum. Nú á að taka þetta gjald, þó að það hafi verið lagt á þeirra vegna, og færa það yfir til annarra sem búa í þessum efnum við miklu betri skilyrði og eiga vitanlega að fá fjármagn til sinna framkvæmda með allt öðrum hætti. Ég bendi á það í mínu nál., að svo er komið að það eru allar líkur til þess að þeir aðilar í landinu, sem eiga að njóta olíustyrksins, sem talið er að muni vera í kringum 70 þús., greiði af olíugjaldinu, vegna þess að það er lagt á alla landsmenn jafnt, þetta olíugjald, sem 1 prósentustig á söluskattsstofn, - þeir muni greiða í kringum 550 millj. kr. af heildargjaldinu, en hugsanlegt er að þeir fái hins vegar af þessu gjaldi í kringum 600 millj. kr. eftir því sem nú er áætlað. Ég hef sagt það og segi það enn: Hér er auðvitað um hreinan skrípaleik að ræða og rangfærslu, að tala um að þetta gjald sé lagt á vegna þessara aðila. Þeir fá í rauninni ekkert út úr þessu sem teljandi er. Þeir borga álíka mikið og þeir eiga að fá í sambandi við verðlækkun á olíu. Hér er því orðið um að ræða hreina tekjuöflun fyrir ríkissjóð, bara undir fölsku yfirskini. Ég álít að eins og ástatt er í þessum efnum ætti að halda áfram því fyrirkomulagi sem verið hefur, lögin um þennan sérstaka olíustyrk eigi að standa áfram, en það eigi hins vegar að verja miklum mun meira af þessum tekjustofni til þeirra sem verða að hita áfram hús sín upp með olíukyndingu. Ég hafði hugsað mér að leggja fram brtt. um olíustyrkinn sjálfan, þegar að því máli kæmi við afgreiðslu eða við endurnýjun laganna sem áttu að falla úr gildi í febrúarlok, og koma því þá á framfæri að ég legði til að í staðinn fyrir 9500 kr., sem í gildi hafa verið, yrði greidd miklum mun hærri fjárhæð, allt að því helmingi hærri fjárhæð á hvern aðila en verið hefur. En það verður ekki hægt ef þetta nær fram að ganga sem ríkisstj. beitir sér fyrir í þessu tilfelli. En hins vegar gefst væntanlega tækifæri til þess að flytja till. um hvað olíustyrkurinn eigi að verða mikill á íbúa á næsta ári þegar till. fjvn. um þetta mál liggja fyrir, ef hún fær þetta mál nú í hendur til afgreiðslu samkv. þessari lagabreytingu sem hér er verið að ræða um. Þá vil ég einnig benda mönnum á það, að hér er um alveg sérstakt vandamál að ræða fyrir vissa íbúa í landinu. Þeir, sem sérstaklega falla undir þetta, eru svo að segja allir íbúar Austurlands. Þar er ekki verið að ráðast í hitaveituframkvæmdir neins staðar vegna þess að þar eru ekki skilyrði til slíks, og þar er alveg fyrirsjáanlegt að menn verða að hita áfram hús sín með olíukyndingu. Þetta á jafnt við það fólk, sem býr í sveitum, og hitt, sem býr við sjávarsíðu. Það eru sem sagt svo til allir í þessum landshluta. Ég býst við að það sé nokkurn veginn víst að á Vestfjörðum sé mikill meiri hluti íbúanna bundinn við þessa hitunaraðferð á húsum sínum. Þar eru þó einhverjir möguleikar fram undan í sambandi við hitaveitur. En það verða þá ekki nema aðeins þeir sem búa í nánd við þessa möguleika sem geta fært sér þá í nyt við upphitun sinna húsa, en mikill meiri hluti íbúanna þar er bundinn við að nota þessa hitunaraðferð. Það má einnig segja að langflestir þeirra, sem búa í sveitum landsins, verði að hita upp hús sín með því að kaupa hina dýru olíu. Þeir eiga auðvitað einhverjir kost á því að færa sig yfir í rafmagnshitun, en um það mun vera þröngt og víðast hvar mun því verða neitað, eins og ástatt er úti á landsbyggðinni, að selja mönnum raforku til upphitunar. Almenna reglan þar er sú að t. d. Rafmagnsveitur ríkisins samþykkja ekki rafhitun í húsum þar sem áður hefur verið notuð olíuupphitun. Aðeins í þeim tilfellum, þar sem er verið að byggja ný hús, hefur tekist, að vísu eftir hörkubaráttu, að fá það í gegn að menn geti fengið rafhitun húsa sinna. En þeir landsmenn hins vegar, sem búa við langbest skilyrði í þessum efnum, eru þeir sem búa hér á Reykjavíkur eða höfuðborgarsvæðinu. Það eru þeir, sem búa í Reykjavík og byggðarlögunum hér í kring, þar með talið í Hafnarfirði og Kópavogi og Garðahreppi, en allir þessir staðir eiga að fá heitt vatn til upphitunar húsa sinna á sama verði og gilt hefur og gildir í Reykjavík eða því lægsta sem sagt sem yfirleitt þekkist á landinu. Það er auðvitað ekki nokkur vafi á því, að hér er um alveg gífurlegan mismun að ræða, og ég verð að segja það, að ég furða mig á því að þeir aðilar, sem telja sig sérstaklega fulltrúa fólksins úti á landi, eins og t. d. þm. Framsfl. gera yfirleitt, þeir skuli treysta sér til þess að taka tekjustofn, sem lagður var á í þessu skyni fyrir þetta fólk sem býr við þessa aðstöðu, og færa yfir til hitaveituframkvæmda hjá hinum sem búa við miklu betri kjör í þessum efnum. Það er sjálfsagt að greiða fyrir hitaveituframkvæmdum með því að ríkið takist á hendur ríkisábyrgð á lántökum og veita sérstaka fyrirgreiðslu við erlendar lántökur til slíkra framkvæmda og um fjáröflun, eins og gert hefur verið í því skyni. Það var sjálfsagt og er sjálfsagt, af því að það hefur líka efnahagslega þýðingu fyrir þjóðarbúið í heild þegar litið er til lengri tíma, En hitt er ekki sanngirnismál, að ætla að taka takmarkað fé, sem átti að renna til þeirra sem versta höfðu aðstöðuna, taka það fé til þess að leysa þetta vandamál. Það er ósanngirnismál. En þetta hefur nú farið svona, að t. d. Framsfl. hefur látið reka sig áfram í þessa átt stig af stigi og alltaf verið að klípa af þessu fé sem hefur átt að renna til þess fólks í landinu sem búið hefur við þessa aðstöðu sem ég hef hér verið að ræða um. En Framsfl. um það. Hann þarf ekki að halda að þessu máli verði gleymt þegar þetta verður gert upp við það fólk sem hér á hlut að máli. En ég verð að segja það, að mig undrar að nú skuli vera komin fram till. um að hirða þetta gjald, eins og það leggur sig, í ríkissjóð með síðan fullkominni óvissu um það hvernig þessu gjaldi verði ráðstafað á hverjum tíma. Það eru vitanlega alveg haldlaus rök í þessum efnum að tala um það að út af fyrir sig séu hitaveituframkvæmdir góðar. Auðvitað eru þær góðar. Það hefði auðvitað mátt taka þetta gjald og verja því til margra annarra hluta í landinu sem líka voru góðir. Það mátti færa þetta gjald með ýmsum hætti yfir til Reykjavíkursvæðisins til margra góðra mála. En spurningin var bara þessi: hvort það er nokkur sanngirni í því að beita sér fyrir því að leggja þetta gjald á, eins og gert var, og standa að þessari gjaldheimtu og snúa blaðinu við á þann hátt að verja peningunum á þann hátt sem hér er verið að leggja til. Ég vil aðeins segja um það atriði sem kom fram í framsögu af hálfu meiri hl. fjh.- og viðskn., að það þyrfti að hækka þann olíustyrk, sem nú er, um ca. 12% til þess að mæta hækkun á olíuverði, að þessi viðmiðun er gersamlega út í bláinn. Hún segir ekki nokkurn skapaðan hlut. Hún segir í rauninni ekki annað en það, að menn vilji halda því fram að sá styrkur, sem áður gilti í þessum efnum, hafi verið nógu hár og menn þurfi því ekkert að breyta honum. Þegar menn viðurkenna að styrkurinn var allt of lágur, þá dugir ekki aðeins að hækka styrkinn sem nemur þeirri olíuverðshækkun sem fyrir liggur, ekki heldur þó að tekið sé tillit til þeirrar olíuverðshækkunar sem menn búast við. Það á vitanlega að breyta styrkupphæðinni til þess að draga úr þeim mikla kostnaðarmun sem hér er um að ræða. Ég skal ekki fara um þetta fleiri orðum. Ég þykist hafa gert hér grein fyrir afstöðu minni. Ég er algerlega á móti þessu frv., tel að hér sé verið að fara inn á ranga braut, hér sé um mikla ósanngirni að ræða gagnvart þeim aðilum sem búa við þá erfiðu aðstöðu að verða að hita upp hús sín með olíukyndingu. Ég tel að áður hafi reyndar verið búið að ganga allt of langt á þeirri braut að klípa af þessum gjaldstofni til almennra orkuframkvæmda sem áttu að fjármagnast á annan hátt. En nú þykir mér þó bitið höfuðið af skömminni með því að ætla sér að gera það sem felst í þessu frv.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Áður en lengra er haldið í þeim umr., sem hér fara fram, vil ég láta það koma fram hér til upplýsinga, að gert er ráð fyrir því að olíustyrkurinn, sem í fjárlagafrv. er áætlaður 600 millj. kr., verði 700 millj. kr. Ég mun beita mér fyrir því við fjvn. nú við lokaafgreiðslu fjárlagafrv. að þeirri tölu verði breytt og úthlutun styrkjanna verði með sama hætti og á síðasta ári.

Dómsmrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Það er nú fyrst ástæða til þess að þakka hv. þm. Lúðvík Jósepssyni fyrir umhyggju þá sem hann ber fyrir Framsfl.  Ég get alveg fallist á það að framsóknarmenn megi gjarnan kallast fulltrúar fólks úti á landi. En hitt vil ég í leiðinni minna hann á, að Framsfl. á nú jafnmarga kjörna fulltrúa hér í Reykjavík og Alþb. Framsfl. á líka jafnmarga fulltrúa kjörna í Reykjaneskjördæmi og Alþb. Þetta er rétt að hafa líka í huga. Viðvíkjandi þessu máli annars vil ég segja það, að mér fannst hv. þm. Lúðvík Jósepsson leggja fullmikla áherslu á öryggi þessa tekjustofns í úthlutun. Það hefur í raun og veru aldrei verið neitt öryggi bundið við þetta, vegna þess að lögin, sem bæði hafa ákveðið tekjustofninn og úthlutunina, hafa alltaf verið samþykkt til eins árs í senn, svo að það hefur alltaf verið komið undir vilja Alþ. á hverju ári hvernig það hefur viljað haga þessu máli. Nú má að vísu segja að sú breyting sé gerð - það er alveg rétt - að tekjustofninn sé fastákveðinn til lengri tíma. Úthlutunin er eftir sem áður komin undir vilja Alþ. á hverju ári og fer eftir fjárl. En áður hafði Alþ. það í sinni hendi, ef það hefði viljað og ef það hefði verið skoðun þess að fella niður bæði tekjuöflunina og úthlutunina. Brtt. meiri hl. gengur út á að fella þau niður frá áramótum, þau áttu að falla niður, eins og hv. þm. sagði við lok febrúarmánaðar. Það var, eins og kom fram í aths. með þessu frv., upphaflega ætlunin að flytja annað frv. um úthlutunina sem hefði þá verið eins konar framlenging á þeim ákvæðum laganna sem nú gilda, sem fjalla um úthlutunina, og það hefði sennilega eðli málsins samkv. ekki getað gilt nema til eins árs eins og áður. En að athuguðu máli þótti eðlilegra að setja ákvæði um það í fjárlög, þar sem tekjustofnarnir koma inn í þau, setja þá líka þar ákvæði um ráðstöfun fjárins frá ári til árs eins og gert hefur verið. Það er alveg rétt, að ef miðað er við að það sé tryggt að hægt sé að veita bæði einstaklingum og rafmagnsveitum sams konar greiðslur og s. l. ár, þá mun væntanlega þurfa upp undir 700 millj. til þess. Það er sú áætlun, sem viðskrn. hefur gert. En sú fjárhæð leyfir naumast hækkun frá því sem verið hefur til einstaklings eða rafmagnsveitu. Þetta eru staðreyndir sem rétt er að menn hafi í huga og verða að hafa í huga við afgreiðslu fjárl. því að þar er þessu ráðstafað. Það er alveg laukrétt, sem hv. þm. Lúðvík Jósepsson tók fram, að það hefur orðið hækkun á olíunni og þetta þyrfti að vera hærra í krónutölu en það var í fyrra ef það ætti að hafa sama gildi. En það verða þá þm. að gera upp í sambandi við afgreiðslu fjárl. og verja þá lægri fjárhæð til þeirra annarra þarfa sem gert er ráð fyrir að þessu gjaldi sé varið til. Það er rétt að þetta hefur verið markaður tekjustofn til markaðra útgjalda, má segja. En það er líka gert ráð fyrir því í fjárlagafrv. og verður væntanlega kveðið skýrar á um það í því og örugglegar, að þessu fé sé varið til ákveðinna þarfa, fyrst til niðurgreiðslna þeirra, sem þurfa að búa við olíukyndingu, og annars vegar til Orkusjóðs, afganginum í raun og veru til Orkusjóðs. Það er ekki gert ráð fyrir því að þetta fé renni beint til ríkissjóðs, heldur í Orkusjóð til ákveðinna þarfa. Og þar er áreiðanlega um þarfir að fjalla sem fólkið úti á landi, jafnvel á Austfjörðum líka, hefur mikinn áhuga á. Ég hygg að það fari vænn skammtur af þessari fjárhæð til jarðborana og jarðhitaleitar, og það vill nú svo til að víðs vegar um landið er mjög mikill áhugi á því að fá slíka jarðhitaleit framkvæmda. Og það er ekki óeðlilegt, vegna þess að reynslan hefur sýnt að menn hafa fundið jarðhita með þeirri kunnáttu, sem þeir hafa nú, og tækjum þá finna menn og hafa fundið jarðhita á ýmsum stöðum þar sem menn reiknuðu alls ekki með því áður. Og það er afskaplega eðlilegt að menn hafi mikinn áhuga á því að láta kanna þetta, því að það er auðvitað ekki um það deilt að þetta er mikið hagræði fyrir menn, ekki aðeins kostnaðarlega, heldur og að ýmsu öðru leyti, að fá varmaveitur þar sem því verður við komið. En þar sem jarðhiti hefur nú fundist og er fyrir hendi er reynt að ráðast í hitaveitur og auðvitað eru vanefni víða fyrir hendi í sambandi við það, og það er rétt að úr þeirri þörf hefur verið reynt að bæta með lántökum og byggja þessar hitaveitur upp á þeim grundvelli, og það er út af fyrir sig góð framkvæmd vegna þess að þær borga sig. En það þarf þó að hafa fjármagn fyrir hendi og útvega lánsfjármagn til þess. Ég hygg að vænum hluta af þeim afgangi, sem verður af þessu 1% þegar tekið hefur verið frá til þess sem ég hef minnst á, verði einmitt varið í þessu skyni, lána til stofnkostnaðar við hitaveitur. Ég skil vel umhyggju hv. þm. fyrir því fólki sem verður að búa við olíukyndingu. Það er alveg rétt, að það á í erfiðleikum, og það er ekki deilt um það, að aðstaða þess er erfiðari að þessu leyti til, að það býr við dýrari kyndingu, dýrari hitun húsa. En ég held að það sé líka nokkurs virði fyrir það fólk að fá að eygja von um að það geti þó hugsanlega fengið hitaveitu síðar, a. m. k. verði einskis látið ófreistað í því skyni að kanna hvort ekki sé fyrir hendi jarðhiti þar í grennd sem möguleiki sé á að beisla. Og við vitum að það eru fjölmargar hugmyndir á leiðinni um framkvæmdir í þessu efni, sjálfsagt það miklar að það verðar erfitt og kannske óframkvæmanlegt að fullnægja öllum þeim óskum í einu vetfangi. En það er hér eins og oft endranær, að menn verða að velja og hafna, velja á milli þess hvort þeir vilja ýta undir þessar framkvæmdir með þessum hætti, sem hér er nú gert ráð fyrir, eða meta hitt meir að reyna að bæta að fullu þann mismun sem er á hitunarkostnaðinum. Þó að hitunarkostnaður þeirra, sem búa við olíukyndingu, sé ekki bættur að fullu almennt séð, þá er þar þó um að ræða umtalsverðan styrk sem þeir fá. Ég hygg líka að það leiði af úthlutunarreglunum, þar sem styrknum er úthlutað eftir fjölskyldustærð, að þeir sem maður verður almennt að ætla að eigi við erfiðasta aðstöðu að búa, það séu fá tilvik þar sem þeir fái ekki verulegar greiðslur af þessu fé. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram af því að mér fannst hv. þm. Lúðvík Jósepsson ekki taka nægilegt tillit til þessara hliða á málinu, ef ég má segja svo, en undirstrika enn á ný að það er ekkert nýtt nú, úthlutunin hefur alltaf þurft hingað til að ákveðast frá einu ári til annars. Auðvitað getur hann og aðrir hv. þm. komið að sínum brtt. um þetta efni í sambandi við fjárl., alveg eins og hann hefði getað gert í sambandi við venjulegt lagafrv.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var til meðferðar í hv. fjh.- og viðskn, þessarar hv. d. lýsti ég yfir andstöðu við frv. Ég skal með fáeinum orðum gera hv. dm. grein fyrir því á hverju sú andstaða byggist. Þegar lögin um olíuskattinn svonefnda voru samþykkt á sínum tíma, þ. e. a. s. þegar ákveðið var að leggja eitt söluskattsstig á söluskattsstofninn í því skyni að bæta þeim, sem nota olíu til húsahitunar, verðhækkun olíunnar, þá var Alþfl. samþykkur þeirri lagasetningu og féllst á hana. Það var vegna þess að við töldum eðlileg og réttlát rök liggja til þess að hin mikla verðhækkun ætti ekki að bitna á þeim einum, sem nota olíuna, heldur væri baggi sem binda ætti þjóðarheildinni, og þess vegna væri eðlilegt og réttlátt að gera það með þeim hætti að bæta við einu söluskattsstigi sem nota skyldi í tilteknu skyni samkv. sérstökum lögum. Hliðstætt hafði, svo sem kunnugt er, verið farið að þegar náttúruhamfarirnar í Vestmannaeyjum og Neskaupstað skullu yfir. Þar var talið vera um þjóðarógæfu að ræða og það væri skylda þjóðarheildarinnar að bera það tjón sem þessar náttúruhamfarir ollu. Þar var um tvö söluskattsstig að ræða. Auðvitað hefði verið eðlilegast þegar öllum greiðslum vegna tjónanna í Vestmannaeyjum og Neskaupstað var lokið, að þá hefði söluskatturinn aftur verið lækkaður um þessi tvö stig sem á höfðu verið lögð vegna þeirra. Það var ekki gert. Ríkið tók hins vegar tekjurnar af þessum söluskattsstigum til sinna þarfa, lét söluskattinn haldast óbreyttan þó að öllum greiðslum væri lokið. Það, sem hér er um að ræða, er í raun og veru alveg hliðstætt, að því þó frátöldu að olíuhækkunin helst enn. Þess vegna er ég í sjálfu sér ekki á móti því að áfram sé innheimt eitt söluskattsstig til þess að standa straum af því þjóðhagslega óhagræði sem af hinu háa olíuverði hlýst. En ég tel að áfram eigi að gera það með sama hætti og í upphafi var ráðgert og hefur verið gert síðan, þ. e. a. s. að þessu eina söluskattsstigi sé ráðstafað með sérstökum lögum. Þau mættu gjarnan vera ótímabundin mín vegna. Ég get fallist á þau rök, að það sé ekki eðlilegt að framlengja slík lög frá ári til árs. En ég tel að álagningin og ráðstöfunin eigi að vera bundin í sérstökum lögum, en ekki verða einn af ótalmörgum liðum almennra fjárlaga. Með því er einmitt verið að gefa í skyn að það verði endurtekið, sem gerðist með þau tvö stig sem á voru lögð vegna Vestmannaeyjahamfaranna og Norðfjarðarhamfaranna, að þegar greiðslum er lokið vegna þess, sem upphaflega var orsök þess að söluskattsstigin voru á lögð, þá verði tekjurnar að almennum ríkissjóðstekjum. Það tel ég vera algerlega óeðlilegt. Hættan á því, að slíkt eigi sér stað, vex við það að sérstök lög um söluskattsstigið og ráðstöfunina séu afnumin, en tekjuöflunin og ráðstöfun teknanna hins vegar gerð að einum af mörgum líðum fjárlaga. Þess vegna tel ég þessa lagasetningu vera óheilbrigða. Hún eykur hættuna á því að þegar einhvern tíma kemur að því, sem vonandi gerist, að ekki verður lengur þörf á sérstökum ráðstöfunum vegna óeðlilega hás olíuverðs, þá verði þetta einfaldlega að almennum tekjum ríkissjóðs, m. ö. o.: þá yrði ekki hugleitt hvort hægt væri að komast af án þess að heimta inn þetta söluskattsstig, þ. e. a. s. hvort ekki yrði hægt að lækka söluskattinn, heldur hverfa tekjurnar af þessu söluskattsstigi eins og öðrum eftirlitslaust og umræðulítið í hið almenna gímald ríkissjóðs sem venjulega á við fjárhagserfiðleika að etja. Andstaða mín gegn þessu frv. byggist sem sagt ekki á því að ekki sé nauðsynlegt að halda áfram að létta byrði þeirra sem verða að bera óeðlilegar byrðar vegna hás olíuverðs. Þvert á móti er of skammt gengið í því að rétta hlut þeirra sem verða að standa undir óeðlilega háu olíuverði. Það er of skammt gengið í þá átt að létta byrðar þeirra. Andstaðan hyggist ekki á því að viðurkenna ekki þessar staðreyndir, heldur á hinu að meðan slíks er þörf, meðan eitt söluskattsstig er innheimt vegna óeðlilega hás olíuverðs, þá á að innheimta það og ráðstafa því samkv. sérstökum lögum, en ekki hafa þetta sem einn líð í stóru og flóknu fjárlagafrv. Þess vegna mun ég greiða atkv. gegn þessu frv.



Herra forseti. Ég vil nú í upphafi lýsa yfir furðu minni og andúð um leið á þeim málflutningi sem hér hefur verið hafður í frammi í þá átt að gera þetta mál einungis að atkvæðamáli og þar með tilefni til að koma höggi á pólitíska andstæðinga. Ég vil ekki líta á þetta mál sem slíkt, þó að það megi segja e. t. v. að öll mál, sem við erum að fjalla um hér á Alþ., séu atkvæðamál. Mergurinn málsins er auðvitað sá, að til þessa svokallaða olíustyrks var stofnað upphaflega til þess að koma til liðs við það fólk í landinu sem stórhækkað olíuverð gerði svo til ókleift að hita upp sín hús með skaplegum kostnaði. Hitt vil ég segja einnig, að hvort þetta frv., sem hér liggur frammi til umr., verður samþ. eða ekki, skiptir í rauninni ekki meginmáli, heldur það, hvort fjármagnið verður veitt eftir öðrum leiðum til þess að létta undir hitunarkostnaðinn hjá fólki sem kyndir hús sín með olíu. Ég get vel tekið undir þau rök hæstv. viðskrh., að með þessum lögum, sem hafa verið sett til eins árs í senn, er svo sem ekkert 100% öryggi fengið. Það má alveg eins fella þau lög niður og þá stöndum við í sömu sporum og fyrr. En hins vegar vil ég segja það, að þegar markaður tekjustofn er felldur niður og málið afgreitt inn í fjárl. hvers árs, þá vill reyndin verða sú að hið upphaflega málefni gleymist og það verði látið fara eftir fjárhag ríkisins hverju sinni við afgreiðslu fjárl. hvort mikið eða lítið er veitt til málefnisins sem um er að ræða. Ég held að við hljótum að viðurkenna það, að með því að verja 600 og jafnvel þó það yrðu 700 millj. kr. til niðurgreiðslu á olíukostnaði, þá segir það ekki alla söguna eins og hún sýnist liggja fyrir, því að að sjálfsögðu greiða allir jafnt hinn almenna söluskatt, og það er staðreynd, að ef við miðum við 70 þús. manns sem þurfa enn að hita upp hús sín með olíu, þá nemur það fast að þriðjungi söluskattsstigsins, þ. e. 500–600 millj. Hinn raunverulegi styrkur til þessa fólks er því sáralítill, hann gæti hlaupið á einum 100 millj. Það er talað um að eins og horfi nú muni olíustyrkur á einstakling hækka úr 9500 kr. upp í 10600 kr. Það er að vísu nokkur hækkun. En við skulum setja dæmið þannig upp, að það sé tvennt eða þrennt í heimili, aldrað fólk sem er kannske orðið tekjuminna en almennt gerist, og það fengi sem olíustyrk um 30 þús., - við skulum gera ráð fyrir þremur í heimili, 30 þús. kr. yfir árið. Þetta nemur e. t. v. 11/2 mánuði í olíuniðurgreiðslu. Hina 10–11 mánuðina þurfa þessir húseigendur að greiða olíuna fullu verði. Ég minntist hér á aldrað fólk, og ég tel að við þurfum ekki hvað síst að hafa það þarna í huga. Víða úti um landsbyggðina, eins og hér raunar líka, býr aldrað fólk kannske í stærra húsnæði en það þarf með. En það þarf alla vega að hita upp sitt húsnæði og þegar þessi kostnaður er um 20 þús. kr. á mánuði fyrir meðalstórt húsnæði, - hann fer hærra, hann fer allt í 30 þús., ég veit persónulega dæmi um það, - þá er þetta orðin allt að því óbærileg byrði fyrir fjölda fólks sem við þetta þarf að búa. Þess vegna hefði ég haldið að þetta hlutfall milli olíugreiðslna og aftur framlags í Orkusjóðinn þyrfti að hækka. Mér er alveg sama um hvort það gengur í gegnum fjárlög eða hvort það gengur í gegnum sérstök lög. Ég tel það gilda einu. Ég vil að sjálfsögðu einnig taka undir þau rök, að framlag í Orkusjóð, sem gengur til þess að leita að jarðhita og virkja jarðhita úti um landið, það eru peningar sem er vel varið og þessu fólki, sem nú býr við þennan mikla kostnað, óvefengjanlega til góða. En við skulum um leið gera okkur grein fyrir að þessi hitaveituvæðing úti um land, þar sem jafnvel jarðhiti er fyrir hendi, tekur sinn tíma. Hún tekur í mörgum tilfellum, að ég hygg, 5–10 ár, og á meðan á þessu tímabundna ástandi stendur tel ég skylt að koma til móts við þetta fólk með því að lækka olíukostnaðinn meira en hefur verið gert og margfalt meira en stefnt er að nú. Ég vil líka minna á það meginatriði, sem nú blasir við, að það er gengið út frá því sem vísu að olía muni enn hækka um 10–15%. Þar með sé ég ekki annað en að sá olíustyrkur, sem horfur eru á að nú eigi að greiða, minnki frá því sem nú er, og það er hlutur sem ég get engan veginn sætt mig við né fallist á. Nú hefur það komið fram hér að fjvn. hefur þetta mál til meðferðar og inni í fjárlagafrv. eru 600 millj. sem eiga að ganga til olíuniðurgreiðslna, en 1000 millj. til Orkusjóðs. Hæstv. fjmrh. lýsti því yfir að þessar 600 millj. yrðu hækkaðar í 700 millj. Það bætir að vísu nokkuð, og það ber einnig að taka tillit til þess að á næsta ári verða um 9000 færri en í s. l. ári sem koma til með að njóta þessa styrks, þannig að meira ætti að koma á hvern einstakling. Engu að síður er það alveg ljóst, að eins og nú horfir er ekki stefnt að nóga miklum jöfnuði í þessum efnum. Það er í rauninni ótímabært að tala um jöfnuð hér því að mismunurinn er svo feikilegur. Það hefur verið staðhæft og það er rétt, það er 4–5 sinnum hærri hitunarkostnaður hjá fólki með olíukyndingu heldur en hinum, sem njóta hagkvæmustu hitaveitukjara, og þar kemur auðvitað fyrst og fremst inn Reykjavík sem á orðið rótgróið hitaveitufyrirtæki, þannig að verðið hér á höfuðborgarsvæðinu er langsamlega lægst. Frá hitaveitum úti um land, sem enn eru að standa undir stofnkostnaði og hafa lagt mikla fjármuni til stofnframkvæmda, þar er auðvitað hitakostnaðurinn eitthvað hærri. Ég held sem sagt að það sé ekki aðalatriði hvort þetta lagafrv. verður samþ. eða ekki. En ég vil láta enn í ljós ugg minn, sem er á rökum reistur og á reynslunni, að þegar markaður tekjustofn er felldur niður og settur undir almenna fjárlagafgreiðslu, þá þýðir það að jafnaði að málinu er verr sinnt en áður. Ég get í þessu sambandi minnt á tappagjaldið okkar til vangefinna. Hefði það verið framlengt sem markaður tekjustofn, þá hefði það þýtt fjórum sinnum hærri fjárupphæð í þágu vangefinna heldur en nú er gert ráð fyrir í fjárl. Þetta er staðreynd. En ég er bjartsýn um það mál, því að ég vona að sá markaði tekjustofn verði framlengdur og verði tekinn upp aftur í sérstakri löggjöf. Ég vil vænta þess að nú fyrir 3. umr. verði þetta mál tekið til endurskoðunar. Ef við ætlum að hafa þetta olíugjald meira en sýndarmennsku eina, þá gætum við unað við það að 1000 millj. rynnu til olíuniðurgreiðslna og hinar 600–700 millj. til Orkusjóðs. Veit ég vel að Orkusjóður hefur mörgum verkefnum að sinna sem við öll bindum miklar vonir við. En með tilliti til hinnar feiknalegu fjármögnunar sem á sér stað í orkumálum, þá fæ ég ekki séð að þessar 300–400 millj. þyrftu að vera teknar frá þessu verkefni við jarðhitaleit og jarðboranir úti á landi enda þótt við fengjum hér stærri hlutdeild af þessum 1600–1700 millj. heldur en nú er gert ráð fyrir. Ég mun því við afgreiðslu fjárl. við 3. umr. taka afstöðu eftir því hver verður meðferð fjvn. á þessu máli.



Herra forseti. Ég get nú stytt mál mitt vegna þess að frá því að ég bað um orðið hefur hæstv. viðskrh. komið inn á ýmis efnisatriði í ræðu hv. 2. þm. Austurl. sem mig langaði til að gera aths. við, en ég get sleppt. Ég vil þó segja það og get varla leitt það hjá mér varðandi brýningar hv. 2. þm. Austurl. og hv. 5. þm. Vesturl. á málefnaafstöðu okkar dreifbýlisþm. í Framsfl., að ég vildi gjarnan benda þeim á að lesa þær umr., sem hafa farið fram hér á Alþ. á a. m. k. tveimur síðustu þingum, og reynt að meta það hvort deilur um jöfnun á ýmsum kostnaði eru flokkspólitískar deilur eða ekki. Og ef þær eru flokkspólitískar, í hvaða flokkum þeir finna þá harðasta andstöðu við málefni dreifbýlisins. Ég efast ekkert um það fyrir mitt leyti og ég er ekki hræddur við að leggja það undir dóm og hvetja til að það verði lesið. Og ég segi þetta fyrst og fremst vegna túlkunar hv. 5. þm. Vesturl. á þeim orðum sem viðskrh. hafði hér áðan. Ég veit að hér er um að ræða mjög mikið mat, annars vegar að meta það, hvort við eigum að hverfa frá Olíusjóðnum sem sérstökum sjóði og fella hlutverk hans undir fjárlög ríkisins, og mat á því, sem fram kom hjá síðasta ræðumanni, hvort við náum þeim tilgangi sem var upphaflega með lögunum um Olíusjóðinn, og hvort það er réttlætanlegt að gera þetta vegna einföldunar, hreinlega vegna einföldunar. Ég vil benda á það í þessu sambandi, að enda þótt lagasetning verði að eiga sér stað árlega í því formi sem verið hefur hingað til, þá er ekki tekist á um þetta mál endilega núna við setningu fjárl. Það var tekist á um þetta mál við setningu laganna í fyrra og eflaust í hittiðfyrra líka, en þó sérstaklega í fyrra. Staðan hefur breyst. Það er rétt sem fram hefur komið hér, að upphaflega var Olíusjóðnum ætlað jöfnunarhlutverk fyrst og fremst, en ekki að vera frekari þáttur í uppbyggingu á sviði hitaveitumála og jarðborana vítt um landið. En hvers vegna kemur þessi staða upp? Síðan fyrstu lögin voru sett hafa farið fram mjög veigamiklar framkvæmdir, fyrst og fremst hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu, í Kópavogi, Hafnarfirði og Seltjarnarnesi. Og þá kemur spurningin: Eigum við þá áfram að nota Olíusjóðinn allan til að greiða niður olíu úti um landið og þá í auknum mæli, eða eigum við að verja honum til orkuframkvæmda til að flýta hitaveituframkvæmdum? Og þá verðum við að gæta að því að við verðum að reka það sem ég vil kalla skynsamlega pólitík. Við verðum að gæta að því að greiða ekki olíu það mikið niður að hitunarkostnaður íbúða með olíu verði minni en t. d. með rafmagni. Ég man ekki betur en í fyrra væri munurinn ekki mjög mikill. En hins vegar kemur stórt stökk þaðan og að hitunarkostnaði þess húsnæðis sem hitað er með jarðvarma. Þess vegna, þegar þetta hlutfall er ákveðið, þarf að líta í ýmsar áttir. Það þarf að sjálfsögðu að huga að hækkuðu verði olíunnar annars vegar, en þó að fara ekki svo hátt upp með niðurgreiðslurnar að þær verði ekki hvetjandi eftir sem áður að virkja bæði jarðvarma og raforku vegna húshitunar. Ég vil sérstaklega taka undir það, að aðstöðumunurinn við að kynda með olíu og nota aðra orkugjafa er geysilega mikill. Það mun koma fram í þeim athugunum, sem Hagstofan hefur gert varðandi framfærslukostnað úti um landsbyggðina, að hitunarkostnaðurinn er sá þátturinn þar sem langmestu munar í framfærslukostnaði. Það var drepið á það hér áðan af hæstv. viðskrh , að með þessari breytingu yrði markað í fjárl. hvernig þessu fjármagni yrði varið. Það verður gert varðandi orkuþáttinn. En hitt sýnist mér varðandi niðurgreiðslu á olíu eða kyndingarkostnaði með olíu, að þar þurfi annaðhvort að setja í fjárl. sjálf ákvæði um það hvernig olía verði greidd niður eða þá að setja um það sérstaka reglugerð, því að í lögunum verður enginn stafur til um það eftir að lögin frá 28. febr. 1976 eru úr gildi fallin. Og ég vil sérstaklega benda á það hér, að mér finnst ástæða til þess að þetta atriði verði vel skoðað. Ég fyrir mitt leyti var ekki sammála því hvernig ráðstafað var niðurgreiðslunni á olíunni þegar það var gert í eina tíð, en samkomulag mun ekki hafa náðst um aðra leið. Ég held að þarna sé viðfangsefni sem eigi að ákvarða í reglugerð. Það er ekki víst, að það verði eina rétta leiðin að greiða niður ákveðna upphæð á hvern íbúa sem býr í slíku húsnæði. Ég tel ástæðu til að skoða betur hvort ekki er rétt að greiða niður sem prósentu af þeirri olíu sem keypt er til húshitunar, ef það finnst leið til að koma í veg fyrir misnotkun á kaupum til þessara þarfa. En ég met það svo í dag, að þetta hafi ekki verið skoðað til enda eða kannað til hlítar. Það fer ekkert á milli mála að með útfærslu á nýjum hugmyndum um fjarhitakerfi í kaupstöðum og kauptúnum kann líka svo að fara að það verði ódýrara að kynda með svartolíu frá fjarhitastöðvum en jafnvel að nota rafmagn. Ég tel að þetta atriði þurfi líka að koma inn í dæmið. Og ég skal bæta einu við sem ég tel að þurfi að líta sérstaklega á. Við vitum að það er eingöngu vegna íbúðarhúsnæðis sem olía er greidd niður. Aðstaða sveitarfélaga, sem reka skóla, er feikilega misjöfn, og ég tel að það sé á það lítandi og raunar sanngirnismál að inn í slíka reglugerð verði tekin upp einhver jöfnun á milli sveitarfélaga varðandi hitun á opinberu húsnæði, svo sem skólabyggingum. En eftir að þessi leið hefur verið mörkuð, að taka þetta eina söluskattsstig inn í fjárlög og deila því svo út aftur, þá vil ég sérstaklega leggja áherslu á það, að ég tel að við þurfum að endurskoða úthlutunarreglurnar. Ég skal, herra forseti, ekki hafa þetta mál mitt lengra. En ég vil þó aðeins víkja að þeirri hugmynd sem fram hefur komið hér, gagnrýni á að taka slíkan tekjustofn, eitt söluskattsstig, sem upphaflega er ákveðið til vissra nota, og fella það inn í fjárlög, taka það inn í hina almennu eyðslu ríkisins, skulum við segja, eða eyðslu og framkvæmdir. Mér sýnist málið standa þannig að við eigum þarna á milli að velja að nýta þennan tekjustofn eða draga saman í framkvæmdum, því að það er miklum mun erfiðara fyrir okkur að skera niður rekstrarkostnað ríkisins en að hægja ferðina í framkvæmdunum. Mitt mat er það að þetta komi niður á framkvæmdunum. Og ég vil vekja athygli á því sem kom fram í ræðu hv. 2. þm. Austurl., þar sem hann sagði að við værum að færa tekjustofninn yfir til þeirra sem heita vatnið hafa. Þetta er alls ekki rétt. Þeir þurfa ekki að hafa áhyggjur. Það eru þeir sem í dag hafa ekki heitt vatn, en eiga von í heitu vatni. Og ef við gætum sæst á hvert hlutfallið yrði milli þess hluta söluskattsstigsins, sem fer til niðurgreiðslu á olíu, og þess, sem fer til almennra framkvæmda, þá á sviði orkumála, þeirra flýtiverkefna vegna jarðborana og hitaveitna, þá tel ég rétt að nýta þennan tekjustofn og gefa þessum framkvæmdum sérstakan forgang.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs þegar hv. þm. Karvel Pálmason var að ræða hér um það, að þetta mál hefði ekki legið fyrir fjvn. og hann vissi ekkert um það hvort fjvn. mundi fjalla um skiptinguna á þessu olíugjaldi þegar það er komið núna inn í söluskattsstofninn. Hann ætti allra manna best að vita það að þetta hefur verið inni í fjárlagafrv., bæði teknamegin og gjaldamegin, og að sjálfsögðu fjallar fjvn. um allt fjárlagafrv. eins og það kemur fyrir. Hv. þm. er það vanur vinnubrögðum fjvn. að hann ætti að vita þetta, og enn þá er hann áheyrnarfulltrúi. Þetta er sem sagt staðreynd, að auðvitað verður fjvn. um þetta að fjalla. Aftur á móti var það svo á þessu ári, að þá fóru nokkur hundruð millj., 600 millj., að mig minnir, í Orkusjóð. Vegna þess að það var ekki tekið í gegnum fjárlög, þá fjallaði Alþ. einmitt ekki um skiptinguna á því fé. Það var orkuráð, sem gerði það. Með þeim hætti, sem á var hafður, fjallaði Alþ. sem sagt ekki um skiptinguna á þessu fé nema að mjög litlu leyti, þ. e. a. s. að því leyti sem það rann til fólks sem olíustyrkur. Ég á bágt með að skilja þá menn sem telja að fyrri hátturinn, að Alþ. hafði minni afskipti af þessu máli, sé betri kosturinn fyrir Alþ., að Alþ. ákvarðaði með lögum að það skyldi ganga svo og svo mikið fé til olíustyrkja, en síðan ekki sögu meir. Með þessum hætti, sem tekinn er upp núna, ákveður Alþ. að það skuli ganga tiltekin fjárhæð til olíustyrkja, síðan svona mikið fé e. t. v. til að flýta hitaveituframkvæmdum, svona mikið fé til þess að annast jarðhitaleit og svona mikið fé til þess að styrkja dreifiveitur í sveitum. Er ekki æskilegri vinnumáti fyrir hv. Alþ. að gera þetta einmitt svona, en láta ekki stofnanir úti í bæ ráðstafa þessu eftir því sem þeim þóknast, hversu góðar sem þær annars eru og hæfar að gegna hlutverki sínu? Ég fæ ómögulega skilið að fyrir Alþ. sé þetta verri háttur upp að taka heldur en sá sem frá er horfið. Það kom fram í máli hv. þm. Lúðvíks Jósepssonar, hv. 2. þm. Austurl., að Orkusjóðshlutinn, sem ætlað er að verði eitthvað um 1000 millj., komi ekki íbúum sumra landshluta neitt að gagni, og menn hafa verið að velta hér fyrir sér hver borgar olíugjaldið og í hvers þágu olíugjaldið er. Við skulum aðeins veita þessu máli fyrir okkur örlítið á gleggri hátt en hefur verið gert í þessum umr. Fá þeir, sem búa við hitaveitu, olíugjaldið? Kemur það þeim að notum á einhvern hátt? Fá þeir, sem búa við rafhitun, olíugjaldið? Kemur það þeim til góða á einhvern hátt? Nei, það kemur þeim ekki til góða. Hverjum kemur það þá að gagni, allt saman eins og það leggur sig, 1700 millj. kr. Auðvitað þeim sem búa við olíukyndingu. Víð getum verið sammála um að það kemur þeim misjafnt að gagni, en það kemur þeim einum að gagni. Það er verið að vinna á þennan hátt með svonefnt olíugjald: Í fyrsta lagi rennur það í formi styrks beint til þeirra sem búa við olíukyndingu. Í öðru lagi er verið að hraða framkvæmdum til þess að nýta innlenda orkugjafa til þess að þeir geti fengið hitaveitu sem búa við olíuupphitun. Þess vegna er alveg sama hvers konar reikningskúnstum menn beita hér í því skyni að sýna fram á að olíugjaldið komi ekki nema 100 millj. til þeirra sem kynda hús sín með olíu, eða eitthvað slíkt. Þetta er algerlega út í bláinn, ef menn nota kvarnirnar sem menn hafa í kollinum. Þannig er þetta augljóslega. Ég vildi aðeins upplýsa, fyrst ég er kominn hér, að svo framarlega sem þessu kerfi verður ekki breytt, þá verður raðað niður í till. fjvn. til hv. Alþ. hvernig þessu olíugjaldi skuli varið. Í fyrsta lagi kemur till. um það, hvaða fjárhæð skuli láta í olíustyrki beint. Í öðru lagi kemur till. um það, hverju verði varið til jarðhitaleitar, hverju verði varið til þess að styrkja dreifikerfi í sveitum o. s. frv., hvaða upphæðum eigi að verja til þessara þátta. Ég vil taka fram í sambandi við það, að það er varið gífurlegum fjárhæðum til jarðhitaleitar úti um land beinlínis í því skyni að það sé hægt á skynsamlegan hátt að stefna að því að kynda öll hús landsmanna upp með innlendum orkugjöfum. Við eigum auðvitað ekki að stefna að því að hita hús upp með raforku. þar sem hægt er að ná í jarðhita og hann er ódýrari en raforkan. Það hafa orðið mjög miklar framfarir á þessum sviðum á síðustu árum, og sérfræðingar segja okkur: Við vitum of lítið um hvar jarðhita er að finna. Við getum ekki afskrifað Austfirði, að þar verði aldrei hitaveitur svo að neinu nemi. Þeir eru ekki á sama máli og hv. 2. þm. Austurl., að þeir fái aldrei hitaveitur. Þeir segja: Við þurfum að fá fé - verulegt fé - til þess að kanna hvort austfirðingar geti fengið hita til þess að hita upp hús sín með jarðhita, og síðan setjum við upp áætlun um það með hvaða hætti austfirðingar geta fengið upphitun húsa sinna með annaðhvort jarðhita eða rafmagni. - Þetta kostar mjög mikið fé, og það er mín skoðun að því fé sé ekki illa varið og það fé verði til þess að hraða því að austfirðingar þurfi ekki lengur að kynda með olíu og þar af leiðandi ekki að fá olíustyrk. Ég vil enda þetta mál mitt með því að benda hv. d. á það, að samkv. upplýsingum, sem hv. fjh.- og viðskn. fékk, hafa 9 þús. manns fengið hitaveitu nú fyrir um það bil ári. Þetta fólk hefði þurft að fá yfir 100 millj. í olíustyrk ef ekkert hefði verið gert í því að hraða hitaveituframkvæmdum á þessum svæðum. Ég held að við getum allir orðið sammála um það, að þeim peningum hafi verið best varið til þess að hraða því að þetta fólk fengi innlendan, ódýran orkugjafa til þess að hita upp hús sin, og það er mergurinn málsins.



Herra forseti. Ég get nú mjög stytt mál mitt vegna þess að hv. þm. Lárus Jónsson nefndi hér ýmis atriði sem ég hefði viljað koma að. Mér fannst, þegar hv. þm. Lúðvík Jósepsson var að tala, eins og hann teldi að nú væri verið með þessu frv. að gera einhverja grundvallarbreytingu, fjármagnið færi nú eitthvað annað en það hefði áður gert. Ég veit að hv. þm. er kunnugt að þessi breyting er ekki nein grundvallarbreyting. Með gildandi lögum var þessu söluskattsstigi skipt milli þess að greiða niður olíu til húshitunar og hluti þess fór í Orkusjóð til þess að flýta hitaveituframkvæmdum. En hv. þm. leggur áherslu á að lög um sérstakan olíustyrk standi áfram og að meiru verði varið til styrkveitinga, og ég held að ég hafi tekið rétt eftir, að hann hafi sagt að það mætti greiða jafnvel helmingi hærri fjárhæð en nú er greidd. Ég veit ekki hvort menn hafa gert sér grein fyrir því, hvað svona lagað getur þýtt. Mér sýnist það liggja alveg í augum uppi að ýmsar fjölskyldur mundu sjá hag sinn í því að fara að gera út á olíustyrkinn. Ég gerði hér grein fyrir tölum sem fjh.- og viðskn. fékk frá Þjóðhagsstofnun, og þetta eru tiltölulega einföld reikningsdæmi, hvað út kæmi. Ef við tökum t. d. 550 rúmmetra íbúð eða einbýlishús, það er ekkert óalgeng stærð, þá fæ ég út úr því dæmi að það mundi kosta að kynda það með núverandi olíuverði 178 500 kr. Ef við greiddum 20 þús. kr. í styrk og um væri að ræða 5 manna fjölskyldu, þá kæmu þarna 100 þús. kr. til frádráttar eða raunverulegur kostnaður við að kynda þetta hús fyrir þessa fjölskyldu væri 78 500 kr. Ef við reiknum svo út hvað kostar að kynda þetta sama hús frá hitaveitu, - og ég nota þær tölur sem við höfum frá Þjóðhagsstofnun og við höfum enga ástæðu til þess að rengja, - þá kostar það 59100 kr., þ. e. a. s. þarna munar 19 000 kr. Ég er hræddur um að það mundi draga úr áhuga ýmissa á því að fá hitaveitu, ef styrkurinn yrði svo hár, og ég vara við því að hækka þennan styrk of mikið. Hér er látið eins og við séum aðeins að tala um 700 millj. kr. til þess að greiða niður olíuverðið. Raunverulega erum við að tala um 1700 millj., eins og hv. þm. Lárus Jónsson gerði hér að umræðuefni. Menn mega ekki gleyma því hvert hlutverk Orkusjóður leikur í þessu máli öllu. Það er ætlað að verja þessum fjármunum, - ég veit að vísu ekki fremur en aðrir hv. þm. hvernig skiptingin verður hjá Orkusjóði, það mun þingið sjálft ákveða við afgreiðslu fjárlaga, - en Orkusjóður ver þessu fjármagni, segjum 1000 millj., annars vegar til rannsókna og hins vegar verður þessu varið til beinna framkvæmda við hitaveitur. Ég legg áherslu á að breytingin frá því, sem nú er, er þess vegna ekki svo mikil að ástæða sé til að gera slíkt veður út af þessu eins og er gert hér í umr. Hæstv. viðskrh. benti á að lög nr. 9/1976 eru tímabundin, alveg eins og fjárl. eru, og hér er þess vegna ekki neinn grundvallarmunur á ferðinni. Ég held að allir hv. þm. viti það líka og það hefur kannske einkum orðið ljóst nú á síðustu dögum, þegar við erum að fást við fjárl., að fjármagn til hinna ýmsu framkvæmda er takmarkað og það hlýtur að vera skynsamlegt að nota hluta af því, sem á að fara til þessara mála, nota það til hitaveituframkvæmda, en ekki eingöngu til niðurgreiðslna á olíu. Ég bendi þar enn á Orkusjóðinn. Ég tek undir með hv. þm. Gunnlaugi Finnssyni, að það sé skynsamlegt að ákvæði um ráðstöfun þessa fjár komi í reglugerð. Ég er honum sammála um að sú aðferð, sem viðhöfð hefur verið um úthlutun fjárins, sé ekki sú heppilegasta, og það gefst þess vegna tími til þess að athuga betur hvernig þessu verði best fyrir komið. Hann talaði um að það þyrfti að athuga vel að koma í veg fyrir að niðurgreiðslur yrðu misnotaðar, ef olían yrði niðurgreidd vegna húshitunar. Það hafa verið uppi raddir um að jafnvel með núverandi fyrirkomulagi hafi verið hægt að misnota kerfið, og ég er ekki frá því að svo sé. En í þessum umr. öllum liggur við að maður freistist til að halda að með því að koma upp hitaveitu sé jafnvel verið að auka óréttlætið í þjóðfélaginu. Maður freistast til að halda þetta við að hlusta á þann málflutning sem hér hefur farið fram. Menn verða líka að athuga það, að við náum aldrei fullkomnu jafnvægi í hinum ýmsu héruðum landsins eða að jafna öll þau lífsgæði, sem við æskjum okkur, milli allra héraða eða landshluta. Þeir, sem búa í einu héraði, þurfa kannske að greiða meira til þess að hita upp híbýli sín heldur en aðrir, en þeir búa kannske við einhver önnur gæði sem eru þeim mikilvægari eða eru mikilvægari þar heldur en þau eru hér, og svo öfugt. Þetta er háð mati hvers og eins. Ég þarf ekki að hafa þessi orð fleiri. En ég tek undir það sem hv. þm. Lárus Jónsson benti á, að þessi leið, sem hér er valin, að flytja þetta inn í fjárl., er alla vega eðlilegri fyrir hv. Alþ. Þessu fé er ráðstafað hér á hv. Alþ., en ekki einhvers staðar úti í bæ.

Frsm, minni hl. (Lúðvík Jósepsson) : Forseti. Ég hafði hugsað mér að gera hér nokkrar aths. í tilefni af umr., sem hér fóru fram, en sé ekki ástæðu til þess að orðlengja um þetta mál að öðru leyti, því að mér er ljóst að hér er orðið um nauman tíma að ræða til afgreiðslu á þeim málum sem fyrir liggja og sennilega þurfa afgreiðslu. Ég sé að það vantar nú einmitt þá þm. í salinn sem tóku þátt í umr. og ég ætlaði að víkja máli mínu til, en ég held að ég verði að segja það, sem ég ætlaði mér að segja, þrátt fyrir það að þeir séu hér ekki. Í fyrsta lagi vildi ég vekja athygli á því, að með þessu frv. er vissulega verið að gera stórfellda breytingu og grundvallarbreytingu, öfugt við það sem hér var sagt af hálfu ýmissa þeirra sem mæltu með frv., vegna þess að nú er lagt til að fella niður lagaákvæði um greiðslu á olíustyrk. Það er út af fyrir sig þekkt fyrirhæri hjá okkur að greiðslur til margvíslegra mála gangi í gegnum ríkissjóð og fjárlagaafgreiðslu. En það er ekkert bundið við það að um slíkar greiðslur séu engin lagaákvæði. Það er þvert á móti algengt að lög eru um tilteknar ráðstafanir, þar sem ákveðið er hvað skuli gera og hvað ekki, og síðan er áætlað fjármagn á fjárl. til þess að framfylgja lögunum. En hér er valin sú leið að fella úr gildi lagaákvæði um greiðslu á olíustyrk. Ákvæðin mega sem sagt ekki vera lengur bundin í lögum, að þetta skuli gert, heldur á þetta að vera einföld ákvörðun sem tekin er hverju sinni í sambandi við fjárlagaafgreiðslu. Það er alveg augljóst mál að þegar svona er haldið á málum, þá er verið að gera þessa ákvörðun miklum mun óákveðnari en verið hefur og óbundnari á allan hátt. Ég vil alveg sérstaklega undirstrika þetta, svo að menn átti sig á því, að vitanlega var hægt, ef mönnum sýndist það vera rétt, að taka þennan gjaldstofn og láta hann renna í ríkissjóð og síðan yrðu útgjöld samkv. lögum færð í fjárl. eins og í öðrum tilfellum. En þá stóð eftir sem áður lagaleg binding um það að olíustyrkinn skyldi greiða. En nú á sem sagt að stíga skrefið svo langt í þessum efnum að það á að fella úr lögum ákvæði um greiðslu olíustyrksins, þannig að það sé engin lagaleg skuldbinding í þeim efnum eftir, en gjaldið á að renna í ríkissjóð og síðan verður að ráðast hverju sinni, hvort meiri hluti verður fyrir því í fjvn. og síðan hér á Alþ. að taka þennan hluta af tekjum ríkisins og verja honum í þessu skyni. Ég vil segja það um þetta, að hér er greinilega verið að stíga eitt skrefið enn í þá átt að losa sig við þetta gjald, enda var svo sem verið að hleypa rökum undir það að svo mætti verða, sérstaklega í málflutningi hv. þm. Lárusar Jónssonar. Það var alveg augljóst af hans málflutningi, hans röksemdir eru þannig, að það eigi auðvitað að stiga næsta skrefið líka, því að hann taldi að það að verja þessum olíustyrk til framkvæmda í orkumálum og þá auðvitað sérstaklega til hitaveituframkvæmda, slíkar framkvæmdir væru slíkt hagsmunamál þeirra, sem þurfa að kynda hús sín með olíu, að þeir hlytu að vilja berjast fyrir því. Og beint framhald af þessum hugsanagangi er auðvitað að láta allt gjaldið ganga til þess. Hv. þm. áttar sig ekki á því, að þetta gjald hefur verið lagt á til þess að mæta tilteknu vandamáli sem er fyrir hjá því fólki sem verður að kaupa olíu til þess að kynda upp hús sín. Það þýðir lítið að ætla að mæta þeim vanda á þann hátt að segja: Við tökum allt gjaldið og ráðstöfum því í tilteknar góðar framkvæmdir sem koma vissum aðilum vissulega að gagni. - Auðvitað datt engum manni þetta í hug þegar gjaldið var lagt á. Þá voru allir á einu máli um það, sem stóðu að því að samþykkja gjaldið, -- það voru ekki allir þm., þeir þekktust, þm. Sjálfstfl., sem voru á móti þessari gjaldtöku strax frá upphafi, - þegar gjaldið samt var upphaflega lagt á, þá voru menn almennt á þeirri skoðun að það bæri að nota gjaldið til að lækka kostnaðinn hjá þeim sem þurfa að kaupa olíu, en ekki til þess að ráða bót á hitaveituframkvæmdamálum. Ég hef sagt það hér áður og segi það enn, að ég tel framkvæmdir í hitaveitumálum sjálfsagðar, og þær eru jafnsjálfsagðar nú og þær hafa verið um langan tíma. En það hefur alltaf verið svo, að það hefur þótt sjálfsagt að greiða fyrir slíkum framkvæmdum með lánsútvegunum og sérstökum lántökum erlendis þegar svo hefur staðið á, og sú fyrirgreiðsla átti auðvitað að duga, en ekki grípa til þess að taka fé frá öðrum sem þurftu verulega á þessu fjármagni að halda. En mér skilst að það sé samstaða í stjórnarflokkunum um að stíga þetta skref nú, að ákveða að fella niður lög um greiðslu á þessu olíugjaldi. Það er greinilegt að þá er fullkomin óvissa um hvað við á að taka. Sumir tala um það, að ef fjvn. ákveði eða geri till. um það til þingsins og þingið samþykki að taka hluta af þessu gjaldi og verja því til olíustyrks, þá geti væntanlega það rn., sem hefur haft með þessi mál að gera, viðskrn., búið til reglugerð um, hvernig gjaldinu skuli skipt, án allra lagaákvæða. Ég verð að segja það, að það er mjög óvenjuleg aðferð að ávísa t. d. svona í einu lagi í sambandi við mál eins og þetta 700 millj. kr. til rn. og svo ákveði viðskrn. með einfaldri reglugerð hvernig það vill deila þessari fjárhæð út. Ég fyrir mitt leyti t. d. vildi ekki eiga það undir hv. þm. Lárusi Jónssyni, miðað við þann málflutning sem hann hefur haft hér uppi, að hann setti reglur um þetta. Ég býst við að hann mundi ákveða, að þetta skyldi allt fara í eina eða tvær borholur, sem væru líklegar einhvers staðar, til þess að reyna að ná í heitt vatn, og segja síðan við alla þá sem þurfa að kaupa sér olíu: Þetta hlýtur að vera í ykkar þágu. Þetta stefnir að því að auka við hitaveituframkvæmdir í landinu.  Það væri miklu eðlilegra að hafa lögin áfram.  Eins og ég sagði hér í upphafi míns máls skal ég ekki tefja þessar umr. meira, þó að hér hafi ýmislegt verið sagt sem ástæða væri til að víkja að. Það er þýðingarlaust að standa hér í einhverju karpi um það hvort framkvæmdir í hitaveitumálum séu gagnlegar eða ekki gagnlegar. Ég er ekki að deila við neinn mann um það. Ég játa að það er mjög nauðsynlegt að vinna að því að koma upp jarðvarmahitun á sem flestum stöðum í landinn. Það hefur verið mikið nauðsynjamál og það er mikið nauðsynjamál, og það á að vinna að framgangi þess án þess að þurfa að skerða fjárgreiðslur til þeirra sem standa höllum fæti á þennan hátt, eins og mér sýnist að stefnt sé að með þessu frv. Afstaða mín er því sú sem ég hef gert hér grein fyrir áður: Ég er algerlega á móti frv. og tel að það stefni alveg í ranga átt.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki lengja mikið þessar umr. Í raun og veru er kominn fram kjarni þess sem hér er verið að gera, en ég vildi aðeins gera hér örfáar aths. við það sem fram hefur komið í ræðum sumra hv. þm. Sumir þeirra eru nú ekki hér í salnum, en ég ætla þó að fara um það nokkrum orðum. Hv. þm. Sigurlaug Bjarnadóttir kvaðst furða sig á þeim málflutningi sem hér væri uppi hafður af stjórnarandstæðingum, lýsti andúð og furðu í þeim efnum, hér væri fyrst og fremst um atkvæðaveiðar að ræða í þessu sambandi. En hver var afstaða þessa hv. þm. til málsins? Hún sagði í lok ræðu sinnar: Ég tel hæfilegt, ef ekki á að vera hér um algera sýndarmennsku að ræða, að snúa þessum tölum við, bara segja: 1000 millj. til niðurgreiðslu á olíu og 600 millj. til hitaveituframkvæmda.  Hv þm. Gunnlaugur Finnsson benti mér m. a. á að lesa þingræður sínar.

Þingræður almennt.

Almennt, já, þannig að ég gæti fengið gleggri mynd af því hver afstaða hans væri til byggðamála. Mér skildist að hún væri hliðhollari að hans áliti heldur en ég vildi láta í veðri vaka af hans hálfu og hv. þm. Framsfl. Ég hef nokkuð fylgst með bæði hans málflutningi hér og annarra hv. þm Framsfl. En það skiptir kannske ekki meginmáli hvað menn segja hér í ræðustól og hvað er prentað eftir mönnum í þingtíðindum. Meginmáli skiptir hver afstaða viðkomandi hv. þm. er þegar á hólminn er komið og afstaða er tekin til mála. Það skiptir meginmáli. Og síðasta dæmið um það hjá þessum hv. þm. hv. 4. þm. Vestf., Gunnlaugi Finnssyni, er frá því í gær. Hann kom hér inn á áðan í sinni ræðu að það væri mikil þörf á því að létta undir í sambandi við hitun á skólahúsnæði, og það er alveg rétt, að það er full þörf á því. En hver var afstaða þessa hv. þm. í gær í atkvgr. við 2. umr. fjárl., þegar fram kom till. um að taka upp sérstaka fjárveitingu til þess að jafna þetta. Afstaðan í verki var þá að greiða atkv. gegn þessari till. Svo kemur þessi hv. þm. hér daginn eftir og fer að tala um hina miklu nauðsyn á því að jafna nú þetta sem hann sjálfur daginn áður greiddi atkv. gegn að væri gert. Ég segi enn: Það er allt annað orð eða gjörðir, þannig að það er ekki nóg, hvorki fyrir mig né aðra, til þess að fá rétta mynd af því hver er í raun og veru hugur hv. þm. Framsfl. Það verður líka að skoða hin áþreifanlegu dæmi, afstöðu þessara hv. þm. til málanna þegar atkvgr. á sér stað og afstaða er tekin. Það skiptir auðvitað meginmáli. Hv. þm. Lárusi Jónssyni þótti það kynlegt að ég skyldi minnast á það hér áðan, að ég drægi í efa að það mundi verða fjvn. sem endanlega ákvarðaði hvernig með yrði farið þennan væntanlega hluta af 1% innheimtunni sem á að renna til þeirra sem kynda hús sín með olíu. En hv. þm. Gunnlaugur Finnsson sagði, og ég er honum alveg sammála um það: Ég tel miklu æskilegra, ef á annað borð verður farið út í að breyta þessu á þennan hátt, að það verði þá sett - í þessu tilfelli líklegast af viðskrn. - reglugerð um það með hvaða hætti á að gera þetta, en það verði ekki sett inn í fjárlagafrv. Ég hygg því að það verði niðurstaðan að fjvn. muni ekki endanlega ganga frá þessu máli, skiptingunni eða reglunni, heldur muni það verða aðrir aðilar, þannig að það er ekki svo fjarstæðukennt sem ég var um að tala áðan, að líklega yrði það ekki fjvn. sem þetta gerði. En það var annað sem hv. þm. Lárus Jónsson sagði. Hann sagði að það væri æskilegt að Alþ. ráðstafaði sjálft, en ekki einhver aðili úti í bæ. Eins og þetta hefur verið og er enn samkv. gildandi lögum, þá er það Alþ. sjálft sem hefur ákvarðað þetta og síðan reglugerð sett af viðskrn., alveg skýr lagafyrirmæli um hvernig þessum tekjum skuli varið. Það var að vísu gerð sú breyting á árinu 1975, ef ég man rétt, að klípa af þessu til Orkusjóðs eða orkuframkvæmda, en meginreglan var frá upphafi að þetta skyldi vera svo. Og það er auðvitað ekki verið með þessari breytingu, sem hér er verið að gera, að færa málið frekar í hendur Alþ. en það var. Það er að mínu viti þveröfugt. Nú verða engin lagafyrirmæli um þetta. Það verður aðeins reglugerð sem hugsanlega verður gefin út, og þannig er fremur hægt að segja að verið sé að taka áhrifavaldið úr höndum Alþingis heldur en það sé verið að auka áhrif þess á það hvernig með þetta mál verði farið, og því er ég andvígur. Ég held sem sagt, að það, sem hér er lagt til sé a. m. k. að því er mig áhrærir í grundvallaratriðum rangt, í fyrsta lagi vegna þess að hér er verið að taka stóran hluta af þessum fjármunum til annarra hluta en þeir voru upphaflega ætlaðir til. Og ég tek undir þau orð hv. þm. Sigurlaugar Bjarnadóttur, að ef þessi verður endirinn á um afgreiðslu þessa máls, þá er hér í raun og veru um algera sýndarmennsku að ræða, eins og þessi hv. þm. orðaði það, - algera sýndarmennsku. Ég ítreka því enn að ég er algerlega andvígur þessu frv, og mun greiða atkv. gegn því.



Virðulegi forseti. Það eru aðeins örstuttar aths. tvær varðandi ræðu hv. 5. þm. Vestf., Karvels Pálmasonar Í fyrsta lagi held ég að hann hafi tekið rangt eftir, að ég væri að tala um að lesa mínar þingræður, heldur ef það ætti að líta á þessar umr. eftir pólitískum leiðum, þá væri rétt að lesa þingræður sem haldnar voru þegar jafnréttismál eða jöfnunarmál hafa verið á dagskrá á undanförnum árum, en ekki endilega hvað ég sagði. Í öðru lagi vildi ég gera aths. varðandi það að ég greiddi í gær atkv. gegn brtt. Skúla Alexanderssonar, Stefáns Jónssonar og Lúðvíks Jósepssonar. Ég gerði það að sjálfsögðu. Ég horfði upp á það hér í gær við atkvgr. að stjórnarandstöðuna flökraði ekki við því að greiða atkv. með brtt. upp á 5 milljarða á einu þskj., hafandi ekki hugmynd um raunverulega tekjuáætlun ríkisins.