Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. um fjölbrautaskóla var lagt fram í Nd. og hefur verið afgreitt þaðan með smávægilegri breytingu. Það er fyrst og fremst formsbreyting, en ekki efnis. Ég er henni algerlega samþykkur og sýnist að betur fari á að frv. sé með þeim hætti sem Nd. gekk frá því. Þetta er ekki veigamikið mál. Það fjallar aðeins um tvö atriði varðandi þá löggjöf sem nú gildir um fjölbrautaskólana: Annars vegar kostnaðarskiptingu á milli ríkissjóðs og sveitarfélaganna. Þar er nánast um það að ræða að lögbinda viðtekna venju sem komist hefur á að því er þetta atriði varðar. Á hinu leitinu eru örlítið nánari ákvæði en nú eru í lögum fjölbrautaskóla um það, hversu samræma skuli iðnmenntun þeirra, sem sækja verknámsbrautir í fjölbrautaskólunum, við hina almennu iðnmenntun í landinu. Um þetta atriði hafði verið fjallað nokkuð ítarlega áður en þetta frv. var lagt hér fram, en við enn nánari skoðun í hv. menntmn. Nd. þótti, eins og ég áðan sagði, rétt að breyta þarna lítið eitt um form, og ég er þeirri breytingu algerlega sammála. Ég vil aðeins taka það fram að lokum, að það er mikilsvert að þetta mál nái afgreiðslu fyrir áramótin, ef þessi hv. þd. telur það auðið, því að nauðsynlegt er að koma fastari og samræmdari skipan á þessi mál heldur en unnt er miðað við gildandi lagaákvæði. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að leggja til að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. menntmn.



Herra forseti. Með frv. þessu er lagt til að söluskattsauki samkv. söluskattslögum verði hækkaður um 1%. Jafnhliða er lagt til að felld verði úr gildi lög nr. 9 27. febr. 1976, um ráðstafanir til þess að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað. Fellur þá niður hið svonefnda olíugjald, sem nemur nú 1% á söluskattsstofn. Breyting sú, sem í frv. felst, hefur því hvorki áhrif til hækkunar né lækkunar á skattlagningu vöru og þjónustu. Breytingin er gerð til einföldunar og hagræðis, en þeim tekjum, sem komu af olíugjaldinu og gengu til að draga úr áhrifum olíuverðhækkunar á hitunarkostnað íbúða, bæði beint og óbeint, er nú ætlað að ráðstafa í framtíðinni á fjárl. hverju sinni. Í frv. til fjárl. fyrir árið 1977 er lagt til að 600 millj. kr. verði varið til beinna styrkja til þeirra aðila sem nota olíu til hitunar íbúða sinna. Þar er einnig lagt til að 1000 millj. kr. renni í Orkusjóð til að hraða hitaveituframkvæmdum og raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða og til að standa undir skuldbindingum sjóðsins að öðru leyti. Við 3. umr. fjárlaga mun verða lagt til að í stað 600 millj. kr. til styrkja verði sú tala hækkuð í 700 millj. kr. Frv. þetta felur þannig fyrst og fremst í sér formbreytingu um olíugjaldið svonefnda, sem ekki er talið með ríkistekjum, heldur litið á það sem tímabundna ráðstöfun fjár til að milda áhrif olíuverðhækkunarinnar 1973 og eftirleiks hennar. Nú er hins vegar með öllu ljóst að þeim vanda, sem hlýst af hækkun orkuverðs í heiminum, verður hér á landi best mætt með því að efla hitaveituframkvæmdir og aðrar hagkvæmar innlendar orkuframkvæmdir. Af þessum ástæðum er nauðsynlegt að efla fjárhag Orkusjóðs til þess að greiða fyrir fjármögnun þessara framkvæmda. Hér er ekki um tímabundið viðfangsefni að ræða og því langeðlilegast að stíga það skref, sem hér er lagt til, með því að viðurkenna olíugjaldið sem ríkistekjur í stað þess að hafa það eins og milli vita. Eins og ég gat um áðan, er þegar gert ráð fyrir að meiri hluti fjárins gangi til hitaveituframkvæmda og annarra verkefna Orkusjóðs eða 1 milljarður kr., en samkv. frv 600 millj. - væntanlega 700 millj. kr. til styrkja til þeirra sem hafa hitað hús sín með olíu. Í þeirri tölu er þá gert ráð fyrir að styrkfjárhæð á hvern mann geti hækkað úr 9 500 kr. á þessu ári, m. a. vegna útbreiðslu hitaveitna. Það er eftirtektarvert að síðan 1972 hefur sá hluti þjóðarinnar, sem býr við hitaveitu, aukist úr 45 í 55%, og á næstu árum gæti þetta hlutfall hækkað í á milli 70 og 80%. Þessi nýja grein sparar mikinn innflutning og þar af leiðandi gjaldeyri, og segja má að þetta frv. sé til þess flutt að ríkissjóður geti stuðlað að þessari þróun næstu árin og lagt grunn að framhaldi hennar. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það kemur í ljós nú með þessu frv., sem við óttuðumst í stjórnarandstöðunni, að hið svonefnda olíugjald eða eitt stig í söluskatti yrði að föstum tekjustofni fyrir ríkissjóð. Þetta frv. staðfestir það, að það á að reyna að fá lög um það innan skamms. Það kemur fram í frv., að ætla má að eitt söluskattsstig nemi 1.6 milljarði kr. Hins vegar á að ráðstafa þessu þannig, samkv. því sem hæstv. fjmrh. var að segja nú rétt áðan, að 700 milli. kr. fari í niðurgreiðslu á olíu, í gegnum ríkissjóð þá þar sem þetta gjald á að fara í gegnum fjárl. nú í fyrsta sinn, og afgangur renni í Orkusjóð, sem gæti þá numið fast að milljarði, eftir því hvað gjaldið gefur mikið, 1600–1700 millj. kr. En þá er að athuga eitt, hve margir aðilar í landinu, sem hafa olíuupphitun, greiða nú söluskattinn. Ef svo er, að þeir, sem nota olíu, borgi í söluskatt 500–600 millj. kr., þá er raunveruleg hjálp aðeins á annað hundrað millj. kr. og er það orðið algerlega gagnstætt því sem þetta gjald átti að vera í upphafi. Það átti að vera til að létta því fólki, sem hafði olíukyndingu, vegna þeirrar hækkunar sem varð á olíu hér á landi, og um það voru þm. sammála á sínum tíma. En það hefur verið ágreiningur um að taka þetta og skipta því með allt öðrum hætti en upphaflegur tilgangur gjaldsins var. Ég vil því mótmæla þessari ráðstöfun mjög eindregið og tel að raunverulega sé þetta ekki hægt. Ef við ætlum að hjálpa þessu fólki, eins og upphaflegur tilgangur var með þessum gjaldstofni, þá er ekki hægt að ráðstafa þessu fé með þessum hætti. Það er ekki hægt, því að fólkið, sem borgar söluskatt og fær svo fé til baka vegna olíukyndingar hefur sama og engan ávinning af því. Þá er Alþ. því miður búið að taka það skref að láta verulegan hluta þjóðarinnar bera olíuverðhækkunina einhliða. Um hitt má líka deila, hvort fjármögnun hitaveituframkvæmda á að vera á svona háu stigi samtímafjármögnun. Við höfum ekki enn séð lánsfjáráætlun fyrir næsta ár, þó að nú sé mjög liðið að því að þingfundum verði frestað fyrir jól, en það var þó boðað við 1. umr. fjárl. að við ættum að sjá lánsfjáráætlun. Verðum við í stjórnarandstöðunni því að giska á hvar þar felst. Ég get ekki fallist á þessi vinnubrögð og tel að hér sé skakkt að staðið. Ég vildi aðeins vekja athygli á þessu og tel að hér sé brostin forsenda að bera fram slíkt frv., miðað við þær upplýsingar sem við höfum hvað varðar dreifingu á þessu gjaldi. Og þess var óskað af hæstv. ráðh. að þetta mál yrði afgreitt nú strax. Það getur vel verið að meiri hl. knýi það í gegn. En hvorki í frv. né ræðu hæstv. ráðh. eru nálægt því tæmandi upplýsingar um þetta gjald og hvað þeir, sem það bera í gegnum söluskattinn, fá til baka. Það eru áætlunartölur. Frv. gerði ráð fyrir 600 millj., nú er það skyndilega komið upp í 700 millj. vegna gagnrýni og kann að hækka enn meira eða þörfin vera enn meiri. En um þetta fáum við ekki meira að vita þar sem svigrúm með tíma er ekki neitt.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur tekið til athugunar frv. til l. um tollskrá o. fl. N. hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins og munu 3 hv. þm. skila séráliti, en ég ásamt hv. þm. Jóni Helgasyni og Jóni G. Sólnes rita undir nál. 1. minni hl. Frv. þetta er beint framhald af fyrri breytingum á tollskrárlögum og þeim samningum sem Ísland hefur gert við EFTA og Efnahagsbandalagið. Þessar tollalækkanir eru samningsbundnar og koma sjálfkrafa til framkvæmda hvort sem lögunum er breytt eða ekki. Þannig hefur alltaf verið haldið á þessum málum þegar tollskrárbreytingar hafa orðið. Í öðru lagi er með þessu frv. stefnt að allverulegum lagfæringum til handa iðnaðinum. Í fyrsta lagi eru tollar af ýmsum rekstrarvörum felldir niður, ýmist að fullu eða í áföngum, tollar á fjárfestingarvörum falla niður á þrem árum og ýmsir tollar á hráefnum til smíði tveim áföngum. Áhrif þessa frv. koma annars vegar fram í því, að ríkissjóður verður fyrir allverulegu tekjutapi. Er áætlað samkv. frv. að tekjutap ríkissjóðs verði um 1050 millj. og með þeim brtt., sem 1.minni hl. n. gerir, má áætla að þessi upphæð hækki um 120–130 millj. Þetta frv. er að því leytinu til tímamótafrv., að þar kemur fram svo að ekki verður um villst að tollvernd iðnaðar á Íslandi er lokið árið 1980 og á því ári nýtur iðnaðurinn ekki lengur tollverndar. Það er einnig rétt að taka fram að í þessu frv. er ekki gert ráð fyrir því að breyta í neinum mæli svokölluðum fjáröflunartollum. Það er alveg ljóst og það kom skýrt fram í n., held ég mér sé óhætt að segja hjá öllum um., að það verði ekki komist hjá því að taka fjáröflunartolla til endurskoðunar á næstunni. Þær vörur, sem voru taldar lúxusvörur fyrir áratug eða jafnvel nokkrum árum, þykja sjálfsögð heimilistæki og sjálfsagður þáttur í lífi hins almenna borgara, þannig að hugtakið lúxusvara hefur fengið verulega breytta merkingu. Hitt er alveg ljóst, að við slíka lagfæringu stendur ríkissjóður frammi fyrir tekjuöflunarvandamáli ef á að halda rekstri hans áfram í svipuðum mæli og hefur orðið nú á undanförnum árum. Og það er einnig ljóst, að þessi tollalækkun, sem nú er gert ráð fyrir, nemur a. m. k. 4500 millj. á ársgrundvelli þegar allar tollalækkanir hafa komið til framkvæmda á árinu 1980, þannig að hér er um verulegan tekjumissi að ræða sem vart er hægt að hugsa sér að mæta nema með einhverri annarri tekjuöflun. Ég sé ekki ástæðu til að gera frekar grein fyrir frv., hæstv. fjmrh. gerði það í mjög ítarlegri framsöguræðu, en vil í stuttu máli gera grein fyrir störfum n. Til fundar við n. komu starfsmenn ýmissa rn., fjmrn., viðskrn. og iðnrn., og þessir aðilar veittu ýmsar upplýsingar. Þá kallaði n. sérstaklega til sín aðila frá Félagi ísl. iðnrekenda og Landssambandi iðnaðarmanna og var verulegt gagn að viðræðum við þessa aðila sem veittu margvíslegar upplýsingar um stöðu iðnaðarins. Þessir aðilar lögðu mikla áherslu á það að trjávöruiðnaður og fataiðnaður fengi meiri ívilnun eða lækkun á tollum á sínum aðföngum en gert er ráð fyrir í frv. Í sumum tilfellum var það svo, að tollur á innfluttum húsgögnum var jafnvel ívið lægri en tollur á aðföngum til húsgagnagerðar. 1. minni hl. n. hefur gert það að till. sinni, að tollur á nokkrum liðum í aðföngum trjávöruiðnarins verði lækkaður. Þar er einkum um að ræða krossvið og plötur ýmiss konar sem mikið eru notaðar í húsgagnaiðnaði. Þessar lækkanir kosta ríkissjóð, ef má orða það svo, eða ríkissjóður missir tekjur sem nemur um það bil 60 millj. strax á næsta ári. Hins vegar þótti ekki fært að lækka eða fella niður toll á furu, en innflutningur á furu er mjög verulegur og mest af þeim við er notað í byggingariðnaði. Ef tollur hefði verið felldur niður strax á næsta ári af þessum lið, þá hefði það þýtt tekjutap fyrir ríkissjóð a. m. k. um það bil 300 millj. Hins vegar er gert ráð fyrir að tollur á furu lækki nú á næstunni og fari í 0 1980. Ég vænti þess, að lækkanir á krossvið og spónaplötum ýmiss konar verði til þess að efla nokkuð húsgagnaiðnaðinn, sem að vísu býr ekki í dag við þá erfiðleika að mikill innflutningur sé á húsgögnum, því að það kom fram í n. að um 90%, af seldum húsgögnum í landinu séu innlend framleiðsla. Hins vegar er það ljóst, að með lækkuðum tolli á erlendum húsgögnum á næstu árum er hætt við að verulegir erfiðleikar skapist í húsgagnaiðnaðinum og þess vegna er mikilvægt að lækka toll strax á helstu aðföngum hans til þess að hann geti búið sig betur undir harðnandi samkeppni. Það var eitt atriði, sem kom fram í starfi n., og það er sú staðreynd að tollur á innfluttum húsum er 15%, en hins vergar er tollur á furu 25%, þannig að innlendir húsagerðarmenn og þær húseiningaverksmiðjur, sem starfa í landinu, þurfa að greiða 25% toll á sama tíma sem sams konar innflutt hús eru í 15% tolli. Þetta getur að sjálfsögðu ekki gengið ef á að halda uppi þessum iðnaði, þegar við bætist sú staðreynd að þessir aðilar þurfa að greiða söluskatt af framleiðslu sinni á sama tíma sem vinna á byggingarstað er söluskattfrjáls. Þess vegna ber að leggja á það áherslu og ég vil taka það skýrt fram, að það er talið að endurgreiðsla á þessum tolli geti fallið undir 12. lið 3. gr. í frv., og það er skilningur n. að það beri að endurgreiða þessum fyrirtækjum toll af furu. Þetta eru ekki mörg fyrirtæki, þau munu vera 4–5, en það kom skýrt fram hjá starfsmönnum fjmrn. að það væri nauðsynlegt að fá lærða menn, t. d. verkfræðinga, til þess að meta það hversu mikil fura færi í þau hús sem eru smíðuð. Og ég vænti þess, að það muni verða gert. Þá kom einnig fram frá iðnrekendum, að þeir teldu að fataiðnaður ætti rétt á að búa við betri kost en frv. gerir ráð fyrir, og að kom fram í starfi n. að ef upplýsingar hefðu legið fyrir áður, þá hefði strax í upphafi verið gert ráð fyrir meiri tollalækkun á aðföngum til fataiðnaðar. 1. minni hl. n. gerir ráð fyrir því að ganga verulega til móts við þessar óskir í tveim áföngum, í fyrsta lagi í ársbyrjun 1977 og í ársbyrjun 1978. Þetta kemur skýrt fram ef bornar eru saman brtt. 1. minni hl. og samsvarandi liðir í frv. sjálfu. Þá lögðu fulltrúar iðnrekenda nokkra áherslu á að tollur af fjárfestingarvörum félli niður, og það er ljóst að hér er um gífurlega stórt mál að ræða. Frv. gerir ráð fyrir því að tollur af fjárfestingarvörum falli niður í áföngum og verði kominn í 0 1980 af helstu fjárfestingarvörum. En það þótti ekki fært að lækka toll þennan meira en gert er ráð fyrir í frv. því að hér er um verulegt fjárhagsatriði fyrir ríkissjóð að ræða og ekki verður séð að innlend húsagerðarsmíði stafi veruleg hætta af erlendri samkeppni. Þá kom það fram hjá fulltrúum iðnrekenda og einnig fulltrúa Landssambands iðnaðarmanna, að þeir lögðu mikla áherslu á ákvæði 12. liðar 3. gr. sem er nýmæli og felur í sér heimild fyrir fjmrn. að endurgreiða eða fella niður gjöld af hráefni, efnivörum og hlutum til framleiðslu innlendra iðnaðarvara sem tollar hafa verið lækkaðir á eða felldir niður af samkv. ákvæðum um aðild Íslands að Fríverslunarsamtökum Evrópu og ákvæðum samnings Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu, svo og af vélum, vélahlutum og varahlutum, sem notaðir eru til aðvinnslu sömu vara, jafnframt að lækka eða fella niður gjöld af efnivöru til innlendrar iðnaðarvöru ef gjöldin af sams konar iðnaðarvöru framleiddri erlendis eru jafnhá eða lægri en af efnivörunni. Hér er um mjög viðamikið mál að ræða, sem ljóst er að þarf að setja nánari reglur um, og þetta ákvæði er mjög mikilvægt fyrir iðnaðinn. Það er hins vegar ljóst, að ekki er hægt að sjá það fyrir algerlega hvernig þessi liður 3. gr. verður framkvæmdur. Það var almennur skilningur fyrir því í n. að einhverjar nánari reglur þyrfti að setja um framkvæmd þessa ákvæðis, og 1. minni hl. n. leggur til að við 12. tölul. bætist svo hljóðandi mgr.: „Fjmrn. setur nánari reglur um framkvæmd ákvæða þessa töluliðar að höfðu samráði við iðnrn. og samtök iðnaðarins.“ Það er ljóst, að fjmrn. verður að móta hér framkvæmdina, en hins vegar er mikilvægt að þeir aðilar, sem starfa að þessum málum og þekkja vel til vandamála iðnaðarins, séu hafðir með í ráðum og það sé tryggt að þeir geti komið sjónarmiðum sínum að um framkvæmd þessa ákvæðis. Þess vegna er nauðsynlegt að bæta þessu ákvæði við til þess að það sé tryggt að þeir séu hafðir með í ráðum og geti fylgst náið með framgangi þessara mála. Brtt. n. eru, eins og ég hef áður rakið, í fyrsta lagi sérstaklega varðandi trjávöruiðnaðinn, í öðru lagi varðandi fataiðnaðinn og síðan er gert ráð fyrir nokkurri lækkun frá því, sem gert var ráð fyrir í frv., á ýmsum vélum til landbúnaðar, sem kemur fram sérstaklega á siðu 5 í brtt. Þetta eru ýmsar vélar til landbúnaðarframleiðslu sem lækka lítillega. Einnig er gert ráð fyrir því, að vélar til fiskvinnslu, svo sem flökunarvélar, síldarsöltunarvélar, roðflettingarvélar, slægingarvélar og hausskurðarvélar til vinnslu á fiski, lækki einnig allnokkuð. Var um þetta samstaða í n. svo og um aðrar brtt., en aðrir nm. vildu ganga lengra í ýmsum efnum. Ég sé ekki ástæðu til að gera grein fyrir þessum brtt. á þskj. 201 frekar, en vil aðeins víkja að brtt. á þskj. 214 sem er flutt af 1. minni hl. fjh: og viðskn., en hún felur í sér að það verði breyting á 27. lið 3. gr„ en hann hljóðar svo, að það sé heimilt „að lækka eða fella niður gjöld af allt að 400 bifreiðum árlega fyrir bæklað fólk eða lamað eða fólk með lungnasjúkdóma og aðra hliðstæða sjúkdóma, allt á svo háu stigi að það á erfitt með að fara ferða sinna án farartækis. Lækkun gjalda af hverri einstakri bifreið má þó ekki nema meiru en 80 þús. kr. Þó skal heimilt að lækka gjöld á allt að 25 bifreiðum árlega um allt að 120 þús. kr. fyrir þá sem mestir eru öryrkjar, en geta þó ekið sjálfir sérstaklega útbúinni bifreið“. Þetta ákvæði laganna hefur ekki breyst í nokkur ár og hefur þótt eðlilegt að gera þarna nokkra lagfæringu til samræmis við verðlagshækkanir. Og það er gerð till. um að þessi niðurfelling megi vera 150. þús. í stað 80 þús. Það er hins vegar nauðsynlegt að gera grein fyrir því, að leyfisgjald fellur einnig niður. Ef tekið væri dæmi um Skoda-bifreið, þá er tollur af slíkri bifreið 321 þús. kr. í dag og af því mundu þá falla niður 150 þús. kr. En einnig fellur niður leyfisgjald að upphæð 114 þús., þannig að heildarlækkun yrði þá 264 þús. Hins vegar ef tekið er dæmi um einhverja aðra bifreið, t. d. Ford-bifreið af ákveðinni gerð, þá er tollur 522 þús., en leyfisgjald 290 þús. hækkun af slíkri bifreið yrði þá 150 þús. kr. tollur og 290 þús. kr. leyfisgjald eða samtals 440 þús. Hins vegar þykir rétt að setja það ákvæði, að heildarlækkun að meðtöldu innflutningsgjaldi megi þd ekki vera hærri upphæð en 500 þús. kr. Það er hugmyndin með þessari heimild, að hún sé notuð til þess að tryggja þessu fólki, sem á við mikla erfiðleika að etja, að það geti eignast bifreið. En hins vegar þykir ástæðulaust að tryggja það að viðkomandi aðilar séu studdir til þess að kaupa mjög dýra bíla og þess vegna er þetta ákvæði sett inn, að viðkomandi aðilar geti vissulega tekið ákvarðanir um það að kaupa dýrar bifreiðar, en fái ekki stuðning til þess umfram þessa upphæð. Í núgildandi lögum er gert ráð fyrir því, að það sé heimilt að fella niður toll allt að 120 þús. af 25 bifreiðum árlega fyrir þá, eins og segir í frv. sem mestir eru öryrkjar, en geta þó ekið sjálfir sérstaklega útbúinni bifreið. Það þótti ástæða til að hækka þessa niðurfellingu allverulega eða úr 120 þús. í 450 þús., þannig að slíkar bifreiðar væri hægt að kaupa, þ. e. a. s. tiltölulega ódýrar bifreiðar, að mestu leyti án tolls. Ef tekið væri dæmi um Skoda-bifreiðina, þá er tollur 321 þús. þannig að það er verulega lægri upphæð en sú upphæð sem þarna er gert ráð fyrir. Ef síðan er tekin aðeins dýrari bifreið, af ákveðinni Ford-gerð, þá er tollur 522 þús., þannig að viðkomandi aðili þyrfti þá af slíkri bifreið að greiða 72 þús. kr. toll, en leyfisgjaldið væri fellt að fullu niður eins og í öðrum tilvikum. Það kom fram hjá fulltrúum iðnaðarins, að þeir legðu á það áherslu og hefðu fyrir því áhuga að það væri lagt sérstakt jöfnunargjald á innflutning, og það var gert ráð fyrir því að þetta jöfnunargjald væri 4%. Þeir rökstuddu þessa skoðun sína með því að benda á það, að uppsöfnun söluskatts skerði samkeppnishæfni iðnaðar innanlands og hindri jafnframt uppbyggingu útflutningsiðnaðar. Það væri því nauðsynlegt að breyta þessu þannig að íslenskur iðnaður njóti sambærilegrar aðstöðu hvað þetta snertir og erlendir keppinautar hans njóta hérlendis og erlendis. Þeir gerðu ráð fyrir því að þessi uppsöfnunaráhrif væru 3 1/2%, sem kemur reyndar fram í skýrslu frá fjmrn., og einnig væri hér 0.5% iðnlánasjóðsgjald, þannig að iðnaðurinn kæmi til með að búa við neikvæða tollvernd 1980 sem næmi 4%. Það er vissulega nokkuð erfitt að fullyrða að svo sé. En iðnaðurinn hefur einnig annað gjald sem er ekki algengt erlendis, þ. e. a. s. aðstöðugjald sem er allt að 1%, þannig að slíkt gjald mundi þá bætast hér við. Hins vegar má vel vera að iðnaður í samkeppnislöndum okkar búi að einhverju leyti við gjöld sem ekki eru lögð á hérlendis, en um það vil ég ekki fullyrða. Það kom fram í n. verulegur áhugi fyrir því að þetta mál yrði kannað af alvöru og athugað hvort slíkt væri ekki hægt. Bent var á ákvæði í EFTA-samkomulagi, sem er nokkuð óljóst að mínum dómi og má skilja svo, að heimilt sé að leggja á slíkt jöfnunargjald, en þar segir: „Aðildarríkin skulu ekki leggja beint eða óbeint á innfluttar vörur nein fjáröflunargjöld sem hærri eru en þau, sem lögð eru beint eða óbeint á sams konar innlendar vörur, eða beita slíkum gjöldum svo að sams konar innlendum vörum sé veitt raunveruleg vernd“. Það má vissulega líta svo á að þau gjöld, sem lögð eru á íslenskan iðnað hér á landi, en ekki annars staðar, séu óbeinar álögur. Og því má lesa út úr þessari grein, a. m. k. fyrir leikmann, að þetta muni vera heimilt. En hins vegar kom það skýrt fram hjá þeim sérfræðingi, sem hefur mest með þessi málefni að gera, ráðuneytisstjóra viðskrn., að hann teldi að þetta væri alls ekki heimilt. Og hann benti jafnframt á ákvæði í samningi Íslands við Efnahafsbandalagið í 6. gr., sem er mun ákveðnara en 6. gr. samningsins við EFTA, en í 6. gr. samningsins við Efnahagsbandalagið segir í 1. lið: Í viðskiptum Íslands og Efnahagsbandalaglagsins skal ekki leggja á nein ný gjöld, sem hafa sömu áhrif og innflutningstollar.“ Hér er mun skýlausara orðalag heldur en í EFTA-samningnum. En mér þykir hins vegar rétt og nauðsynlegt að þetta mál faí alvarlega athugun af yfirvöldum, því að það er ljóst að þegar allir tollar verða niður fallnir á erlendri iðnaðarvöru á árinu 1980, þá verður ekki við það búið að innlendur iðnaður búi við mun meiri álögur en samkeppnisiðnaður erlendis. Væri að mínum dómi nauðsynlegt að hann nyti þeirra bestu kjara, sem hugsanleg eru, á þeim stutta aðlögunartíma sem er eftir fram að 1980. Það var nokkuð rætt á fundum n. um framlengingu aðlögunartíma, og fulltrúar iðnaðarins lögðu áherslu á að þeir hefðu mikinn áhuga fyrir því og legðu á það þunga áherslu að reynt væri að fá framlengingu á aðlögunartímanum. Ég lít svo á að það sé sjálfsagt að fara fram á framlengingu aðlögunartíma eftir því sem hægt er. En hins vegar verður að líta svo á að það sé aðskilið mál, sem komi ekki afgreiðslu þessa frv. beint við, og þess vegna sé ekki ástæða til að ég fari að rekja þær umr. sem voru á fundum nefndarinnar. Þrátt fyrir það að ýmsir telji að það hefði mátt betur gera í þessu frv. og koma að ýmsum brtt., þá held ég að það verði ekki dregið í efa að það er mjög mikilvægt fyrir alla aðila og ekki síst íslenska iðnaðarframleiðslu að þetta frv. nái fram að ganga og það væri mjög skaðlegt fyrir iðnaðinn ef það næði ekki fram að ganga nú fyrir jólaleyfið. Ég sé ekki ástæðu til þess að rekja þetta mál frekar, herra forseti, en vil aðeins ítreka það, að 1. minni hl. n., ég ásamt hv. þm. Jóni Sólnes og Jóni Helgasyni, við leggjum til að frv. verði samþ. með þeim brtt. sem við höfum lagt fram.

Frsm. 2. minni hl. (Jón Árm. Héðinsson) : Herra forseti. Ég get tekið undir síðustu orð frsm. 1. minni hl.. að það er mikilvægt að þetta frv. nái fram að ganga, og ég tek það fram í nál. mínu á þskj. 202, að ég er sammála meginefni frv. og mun styðja þær till. er 1. minni hl. leggur fram. Hins vegar undirstrika ég það, sem segir í grg. frv. og kom reyndar fram í framsögu áðan, að óhjákvæmilegt er að taka til endurskoðunar fjáröflunartolla, en orðrétt segir á bls. 253: „Þá er og ljóst að þrátt fyrir að frv, þetta gerir ráð fyrir verulegum tollalækkunum á næstu 4 árum verður tæplega hjá því komist að endurskoða enn frekar hæstu fjáröflunartolla til lækkunar á því tímabili.“ Ég undirstrika sérstaklega að ég vil hafa þetta staðfest, það sé ekki bara fyrirheit sem ekki sé staðið við, heldur að það verði framkvæmt. Það er krafa okkar alþfl.-manna að við þetta verði staðið. Það er ekki lengur viðunandi að sum af brýnustu heimilistækjunum skuli vera í 80% tollflokki með auk þess með margar aðrar álögur. Eins og frsm. drap á eru sum tæki, sem voru talin lúxustæki fyrir 15–20 árum, nú orðin hin brýnustu heimilistæki. Það er ekki sæmandi lengur að taka þau út úr og láta tolla á þessum vörum gnæfa upp yfir flest annað í okkar tollskrá. Einnig vantar upplýsingar um hvaða áhrif þessi breyting á tollum í lækkunarátt hefði á vísitölu og ýmsa framfærslu í landinu. Það getur vel verið að það sé mjög erfitt dæmi að áætla slíkt, en það kom ekki fram neitt í þá áttina. Það er mjög undirstrikað að ríkissjóður sé að tapa miklum peningum við þessar breytingar, það muni vera rúmlega milljarður. En á móti er nú lögfest vörugjald 18%. þó það sé ekki nema á vissum vörum, en það gefur ríkissjóði á sjötta milljarð kr., þannig að hann hefur nú fengið sæmilega lummu á móti því sem þessi breyting gerir ráð fyrir. Þetta vörugjald átti fyrst að vera tímabundið, síðan að fara lækkandi og síðan hverfa, en það er nú orðin grjóthörð staðreynd. Ég tek því ekki mikið mark á þeirri kvörtun að ríkissjóður fari halloka í tollabreytingum og tekjuöflun. Það eru ýmis fleiri atriði sem fjalla mætti um í sambandi við þetta tollafrv. Ég drap lítils háttar á á nefndarfundi að bað væri nauðsynlegt að endurskoða alla tolla á bílum. Frá Félagi sérleyfishafa liggur fyrir bréf þar sem þeir kvarta mjög undan álögum á þessar bifreiðar og bað svo, að það er varla hægt að komast hjá því að taka það mál fyrir sérstaklega. Það virðist ekki vera svigrúm til að athuga það vel nú, en ég ætla - með leyfi forseta - að lesa hér stuttar glefsur úr þessu bréfi til að undirstrika hvað ástandið er orðið alvarlegt: „Með þróun verðlags og aðflutningsgjalda á almenningsbifreiðum s. l. 3–4 ár, ef hún er athuguð, kemur sérstaklega í ljós eftirfarandi: Verð algengustu stærða sérleyfisbifreiða og strætisvagna hefur hækkað á s. l. 3–4 árum úr 4–6 millj. í 16–22 millj. kr. eða þre- til fjórfaldast. Aðflutningsgjöld á sömu tækjum hafa hækkað úr 1.3–1.9 millj. upp í 61/2–9 millj. kr. eða nær fimmfaldast. Og þetta fær ríkissjóður. Þetta eru almenningsbifreiðar í þágu almennings sem halda uppi lífsnauðsynlegum samgöngum. Þessi gífurlega hækkun stafar af því að samfara erlendum hækkunum og hækkunum af völdum gengisbreytinga á stofnverði hafa aðflutningsgjöldin hækkað úr 46.1% í 81.8% miðað við cif-verð og eru margfalt hærri en nokkurs staðar annars staðar þekkist. Þetta getur hreinlega ekki haldið svo áfram.“ Síðan er sundurliðun á þessum gjöldum sem þarf raunverulega ekki að sundurliða, tollskráin sýnir það. En þeir undirstrika það, þessir aðilar, að ef ekki verði sinnt erindi þeirra og þessara stóru vöruflutningabíla, - það nær einnig til þeirra þó að þessi samtök skrifi ekki fyrir þeirra hönd, - þá stefni hér í voða, þá stefni hér hreint í voða. Það kom einnig fram í fyrirspurn í Sþ. fyrir nokkru að þetta er sérstaka vandamál sem Alþ. mun ekki komast hjá að fást við. Því var borið við á fundum að ekki væri svigrúm til að athuga þetta mál nægilega mikið. Við áttum allir von á því, þm., að fá tollskrána fyrr til meðferðar, en það hefur dregist fram á síðustu daga þings nú fyrir jól, sem er mjög bagalegt. Jafnvel þó að embættismennirnir séu viljugir og góðir til samvinnu, þá eru alltaf einhverjir sem vilja koma erindum sínum á framfæri við þær n. er vinna að svona mikilvægum málum og gafst hvergi nærri eðlilegt svigrúm til að hlusta á erindi eða fara yfir erindi og heyra þau vandamál sem hið daglega líf á við að etja í samþandi við tollflokkun og álögur. Auðvitað verður ekki hægt að verða við öllu, og hér er mikilvægur áfangi sem þetta frv. felur í sér. Styð ég því efni frv. eins og ég tek fram og hef áður sagt. Ég vil nota tækifærið, fyrst ég er hér í ræðustól. og lýsa yfir stuðningi við brtt. hv. þm. Alberts Guðmundssonar á þskj. 213, sérstaklega flokkana 44.04 og undirliði og 44.05, lækkun tolla á smiðaviði En það er ekki boðlegt að hlusta ekki á þau erindi, sem fyrir lágu, og mæta óskum þessara aðila um áfangalækkun á tolli. Hér er um sérstaka n við að ræða sem er heflaður og má ekki blanda saman við almennan byggingarvið, því þetta er ekki þannig. Þetta er sérmótaður viður og fellur ekki í sama flokk og almenn fura til bygginga. Það er fleira á því þskj. Flm. mun auðvitað gera glögga grein fyrir sínum till., en ég vil sérstaklega lýsa stuðningi mínum við þessa tvo tollflokka sem hann telur hér upp, því að þar hefur verið gerð glögg grein fyrir þörfum á stiglækkun. Það er ekki gert ráð fyrir hastarlegri lækkun, ef svo má segja, það er 12, 8, 4 og 0, þannig að hér er um áfanga og eðlilega lækkun að ræða og rökrétta afleiðingu af því sem heildarfrv. stefnir að. Herra forseti. Ég skal svo ekki tefja umr. um þetta frv. lengur, en mun styðja brtt. á þskj. 201 og einnig hluta af þeim brtt. sem ég hef þegar séð frá öðrum þingmönnum.

Frsm. 3, minni hl. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Ég ræddi þetta mál nokkuð við 1. umr. og lagði þá áherslu á að hér væri um tvenns konar tollalækkanir að ræða, annars vegar væri um að ræða tollalækkanir sem byggðust á samningum okkar við EFTA og Efnahagsbandalagið, en hins vegar um tollalækkanir sem miðuðu að því, að gera innflutt hráefni, vélar og rekstrarvörur til iðnaðarins ódýrari. Ég vil enn leggja á það áherslu að sömu rök gilda ekki um þessar tvær tegundir tollalækkana, og meðan segja má að tollalækkanir á hráefnum, vélum og rekstrarvörum til innlendrar iðnaðarframleiðslu séu brýn nauðsyn eru hinar lækkanirnar, sem byggjast á aðild okkar að EFTA og EBE, hæpin skylda. Eins og menn vita er fríverslunarhugmyndin byggð á þeim grundvallarröksemdum, að með því að fella niður tollmúra, brjóta niður tollmúra, þá sé drepinn sá iðnaður í hverju landi sem ekki eigi neina framtíð fyrir sér, geti aldrei orðið samkeppnisfær og eigi því ekki rétt á sér til frambúðar í því skyni að opna dyr fyrir útflutningsframleiðslu viðkomandi ríkis, efla hana, stækka markað fyrir hana þannig að hún fái að njóta sín. Þessi hugsun er í sjálfu sér mjög skynsamleg og rökrétt og byggist á því sjónarmiði að eðlileg verkaskipting milli þjóða leiði af sér lægra vöruverð almennt og aukna framleiðslu hverrar þjóðar fyrir sig. Þegar Alþ. afgreiddi samninginn um aðild Íslands að Fríverslunarbandalaginn var það mál flutt af Sjálfstfl. og Alþfl., sem greiddu atkv. með því að sá samningur yrði gerður, en Alþb. greiddi atkv. á móti og var andvígt gerð þessa samnings. Framsfl. var hins vegar eitthvað tvíbentur í afstöðu sinni, a. m. k. sat hann hjá við atkvgr. um málið, en mun hafa verið í málflutningi andvígur aðild Íslands að bandalaginu a. m. k. að svo stöddu. Afstaða Alþb. til þessa máls á sínum tíma byggðist í fyrsta lagi á því, að við óttuðumst með réttu að aðild Íslands að Fríverslunarbandalaginn kynni að verða innganga landsins inn í forsal Efnahagsbandalagsins. Á þeim tíma var ríkjandi hin mesta óvissa um framtíð EFTA og full ástæða til að óttast að aðild að EFTA og þróun, sem af henni leiddi, mundi gera okkur torveldara að standa utan Efnahagsbandalagsins. En einnig héldum við því fram, við Alþb.menn, og það var önnur okkar aðalröksemd, að innlendur iðnaður væri alls ekki undir það búinn að mæta þeirri hörðu samkeppni sem hann ætti í vændum frá erlendum samkeppnisaðilum ef tollar væru lækkaðir á vörum frá fjölmennum voldugum iðnaðarríkjum. Þegar síðan kom upp sú spurning, hvort Ísland ætti að gera hliðstæðan samning við Efnahagsbandalag Evrópu um gagnkvæmar tollalækkanir, þá stóð Alþb. ekki gegn því að slíkur samningur væri gerður. Ástæðan fyrir því, að Alþb. hafði nokkuð breytta afstöðu hvað snertir samninga við Efnahagsbandalagið, var sú, að við töldum að úr því að búið væri að opna dyr fyrir erlendri samkeppni frá fjölmennum voldugum iðnaðarríkjum, þá breytti litlu hvað snerti samkeppnisaðstöðu íslensks iðnaðar þó að þar bættust önnur ríki í hópinn, þó að þar bættist við innflutningur frá fleiri ríkjum, iðnaðurinn yrði í svipaðri aðstöðu og áður, hann stæði í samkeppni við volduga erlenda framleiðendur og breytti þar ekki öllu hvort þeir væru fleiri eða færri. Hins vegar væru allmiklir möguleikar fyrir íslenskan útflutningsiðnað að vinna markað í Efnahagsbandalagsríkjum og því væri ekki rökrétt að halda fast við það að gera ekki tollasamning við Efnahagsbandalagið úr því að búið væri að gera samning við EFTA, þar sem ljóst væri að útflutningsmarkaðurinn fyrir okkar útflutningsiðnað yrði við það talsvert miklu stærri, möguleikarnir meiri ef slíkur samningur yrði gerður. Það var sem sagt okkar afstaða að annaðhvort væri fyrir íslendinga að vera aðilar að EFTA og Efnahagsbandalaginu eða að hvorugu bandalaginn og þar væri mjög óskynsamlegt að velja aðeins annað bandalagið. Þegar samningurinn um aðild Íslands að EFTA var gerður voru iðnrekendur harla bjartsýnir á það að aðild okkar að EFTA mundi koma lítt við innlendan iðnað, og þeir voru því mjög meðmæltir að íslendingar gerðust aðilar að Fríverslunarbandalaginu, næstum því án undantekninga. En eftir því sem aðlögunartíminn hefur styst og nær hefur dregið því marki að allir tollar frá EFTA-löndum yrðu felldir niður hafa iðnrekendur orðið órólegri, og nú á seinni árum hafa þeir borið fram bein tilmæli um það að aðild okkar að Fríverslunarþandalaginn yrði tekin til endurskoðunar með það fyrir augum að aðlögunartíminn yrði verulega framlengdur. Slík tilmæli komu beint fram frá Félagi ísl. iðnrekenda haustið 1974, og þessi tilmæli hafa síðan verið endurtekin hvað eftir annað og nú seinast hinn 28. okt. s. l. í sérstöku bréfi formanns Félags ísl. iðnrekenda til viðskrn. Bréf þetta er prentað sem fylgiskjal með nál. mínu og þarf ég því ekki að rekja það nánar, en þar er sem sagt minnt á margítrekaðar óskir iðnrekenda um framlengingu aðlögunartímans þar sem í ljós hafi komið, eins og þar segir, að grundvöllur nauðsynlegrar uppbyggingar á aðlögunartímanum hafi ekki verið fyrir hendi. Þórhallur Ásgeirsson ráðuneytisstjóri viðskrn. svaraði þessu bréfi iðnrekenda strax daginn eftir, hinn 29. okt., með bréfi til Davíðs Schevings Thorsteinssonar formanns Félags ísl. iðnrekenda. Ég sé ekki ástæðu til þess að lesa þetta bréf ráðuneytisstjórans í heild sinni, en það athyglisverðasta, sem þar kemur fram, er sú skoðun ráðuneytisstjórans að það sé, eins og hann segir orðrétt, „hægt að fá samþykki a. m. k. EFTA fyrir því að framlengja aðlögunartíma fyrir ákveðnar vörutegundir ef sýnt er fram á það með skýrum rökum og upplýsingum að tollalækkanir hefðu valdið miklum samdrætti, atvinnuleysi eða gjaldþroti í viðkomandi iðngrein sem við teldum æskilegt að vernda“. Sem sagt hér gerir ráðuneytisstjóri viðskrn. hreinlega ráð fyrir því að aðild Íslands að EFTA muni hafa í för með sér hugsanlega þessar afleiðingar: verulegan samdrátt, atvinnuleysi eða gjaldþrot í stórum stíl og hann er náðasamlegast reiðubúinn að taka til athugunar hvort ekki sé rétt að framlengja aðlögunartímann þegar þessar hrikalegu afleiðingar eru komnar í ljós. Hann segir berum orðum: Ef sýnt er fram á með skýrum rökum og upplýsingum að tollalækkanir hefðu valdið þessum afleiðingum sem ég var nú að lýsa. Það er því ekki að undra þó að formaður Félags ísl. iðnrekenda komist svo að orði í svarbréfi sínu hinn 5. nóv. til ráðuneytisstjórans, að réttara sé að byrgja brunninn áður en barnið dettur ofan í, réttara sé að sækja um framlengingu áður en það sé orðið of seint. Ég tel sérstaka ástæðu til þess að vekja athygli á þessu bréfi formanns Félags ísl. iðnrekenda því að í því koma fram ýmsar mjög athyglisverðar upplýsingar. Í bréfinu kemur m. a. fram að útflutningur til EFTA og Efnahagsbandalagsins, og er þá ál ekki meðtalið, - útflutningur til þessara ríkja hefur aukist um aðeins 577 millj. kr. milli áranna 1974 og 1975, en innflutningur frá þessum sömu ríkjum hefur aftur á móti aukist um 6000 millj. rúmar eða um 12 sinnum hærri upphæð. Hann bendir einnig á að hlutdeild þess innflutnings, sem fær þessa sérstöku tollmeðferð í samræmi við samninginn um EFTA og Efnahagsbandalagið, - að hlutdeild þess innflutnings í almennum vöruinnflutningi hafi vaxið úr 14.5% 1974 í 20.5% 1975. Hér er um stórfellda aukningu að ræða Efnahagsbandalags- og EFTA-löndum í hag. En á sama tíma eykst ekki hlutdeild útflutningsiðnaðarvara til þessara landa um meira en 0.3% eða úr 3% í 3.3%. Og formaður Félags ísl. iðnrekenda segir: „Tel ég þessar tölur sýna betur en mörg orð hvert stefnir og að markmið aðildar að EFTA og samnings við Efnahagsbandalag Evrópu, sem var að byggja upp iðnað á Íslandi, hefur ekki náðst. Virðast iðnfyrirtæki annarra aðildarríkja EFTA og Efnahagsbandalags Evrópu á hinn bóginn hafa hagnast vel á EFTA-aðild Íslands og samningi þess við Efnahagshandalagíð.“ Ég þarf ekki að hafa mörg frekari orð um þennan vanda. Hér staðfestir formaður Félags ísl. iðnrekenda það sem við Alþb.-menn vöruðum við fyrir 8 árum. Innflutningurinn hefur stóraukist og er um það bil að ganga af dauðum margvíslegum innlendum iðnaði sem ekki þolir þessa skefjalausu samkeppni, enda ekki haft aðstöðu til þess að byggja sig upp sem skyldi til að vera búinn undir aukna samkeppni, en á sama tíma virðist útflutningur til þessara ríkja sáralítið aukast og a. m. k. ekki í þeim mæli að það réttlæti þann niðurskurð á innlendum iðnaði sem bersýnilega á sér stað vegna hinnar skefjalausu erlendu samkeppni. Í samræmi við það, sem ég hef hér sagt, og í samræmi við þær ábendingar, sem fram hafa komið frá Félagi ísl. iðnrekenda, er það skoðun mín, eins og ég lýsti hér við 1. umr. málsins, að frekari tollalækkanir á vörum frá ríkjum EFTA og EBE séu alls ekki tímabærar og þurfi að skoðast betur í ljósi þeirra vandamála sem steðja að íslenskum iðnaði. Ég hef því gert það að till. minni á þskj. 210 að það frv., sem hér liggur fyrir, verði samþ. með svofelldri breytingu: „Aftan við frv. bætist svofellt ákvæði til bráðabirgða: Lækkanir á tollum, sem stafa af aðild Íslands að EFTA og EBE, koma ekki til framkvæmda að svo stöddu. Ríkisstj. skal leita eftir því, að aðlögunartími íslensks iðnaðar gagnvart samkeppni frá EFTA- og EBE-löndum verði framlengdur, og leggja nýtt frv. til tollalaga fyrir Alþ., þegar fengin er niðurstaða af þeirri umleitan. Áðrar lækkanir á tollum, m. a. á rekstrarnauðsynjum og fjárfestingarvörum íslensks iðnaðar, koma þegar til framkvæmda.“ Ég lýk nál. með þessum orðum: „Jafnframt áskil ég mér rétt til að fylgja eða flytja brtt. við frv.“ Í þessu sambandi er rétt að víkja að orðum hv. frsm. 1. minni hl. fjh.- og viðskn., Halldórs Ásgrímssonar, en hann sagði í ræðu sinni hér áðan að tollalækkanir vegna aðildar Íslands að EFTA og EBE kæmu til framkvæmda, hvort sem frv. yrði samþykkt eða ekki, og virtist telja að með þessu væri því slegið föstu að ekkert þýddi um þetta að ræða frekar. Ég er ekki að andmæla þessum orðum hv. þm., þetta er alveg rétt. Tollalækkanirnar geta komið til framkvæmda hvort sem frv. verður samþ. eða ekki. En til þess að þær komi til framkvæmda verður ríkisstj. að taka um það formlega ákvörðun og hún verður að auglýsa það sérstaklega. Það er því ljóst að verði það ákvæði til bráðabirgða, sem hér er gerð till. um, samþ., þá mun ríkisstj. að sjálfsögðu ekki gefa út neina slíka auglýsingu og tollalækkanirnar koma því ekki til framkvæmda ef það verður samþykkt. Í öðru lagi hefur það heyrst að ákvörðun af þessu tagi væri alvarlegt brot á gerðum milliríkjasamningum og þar sem íslendingum væri það mikil nauðsyn að standa við alla þá samninga sem þeir hefðu gert, þá væri slíkur möguleiki ekki til. Ég vil nú í fyrsta lagi vekja athygli á því, að það er alls ekkert brot á samningum okkar við EFTA-löndin og EBE-löndin þótt leitað sé eftir framlengingu, og áreiðanlega telst það ekki teljandi brot að beðið sé með að framkvæma tollalækkunina þar til svar við þeirri málaleitan hefur fengist, því að engum getur verið hagur í því að við séum að lækka tolla á vörum frá þessum ríkjum í fáeina daga til þess svo að hækka þá kannske aftur. En í öðru lagi vil ég benda á það, að mörg fordæmi eru fyrir því að aðildarríki EFTA hafi lagt á nýja tolla ellegar ekki fylgt þessum samningum út í ystu æsar ef það hefur verið talin brýn nauðsyn fyrir viðkomandi ríki, sem sagt þegar sérstaklega hefur staðið á. Ég er því sannfærður um að enginn embættismaður hjá EFTA muni kippa sér upp við það þótt hann og þeir fái skeyti nú um áramótin með tilkynningu um að íslendingar muni fresta tollalækkunum sínum á vörum frá EFTA-ríkjunum um sinn meðan þessi mál séu til athugunar og meðan gengið sé úr skugga um það hvaða áhrif þessar tollalækkanir raunverulega hafi á afkomu og stöðu íslensks iðnaðar. Það er víst engin hætta á því að EFTA-löndin teldu sig fara á hausinn þó að slík ákvörðun væri tekin af okkar hálfu. Hvað Efnahagsbandalagslöndin snertir, þá er auðvitað sérstök ástæða til að minna á það, að við lækkuðum tolla á innfluttum vörum frá þessum ríkjum hinn 1. jan. 1974 í samræmi við samning sem gerður var í árslok 1973, en aftur á móti lækkuðu þeir ekki tolla á vörum frá Íslandi fyrr en á miðju ári 1976, þ. e. a. s. um það bil 21/2 ári síðar en við lækkuðum okkar tolla.  Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv. Eins og ég gat um áðan áskildi ég mér rétt til þess að styðja eða flytja brtt., og ég vil strax taka það fram að ég styð þær brtt., sem fram hafa komið frá 1. minni hl. n., og einnig þær brtt., sem hv. þm. Albert Guðmundsson hefur lagt fram. Það er nú svo með þetta blessaða tollafrv. og tollalögin, að í þeim er ýmiss konar ósamræmi sem er þess eðlis að útilokað er fyrir venjulega þingmenn að elta ólar við þess háttar atriði. Ég er sannfærður um það, að þau atriði, sem bent er á í þessum brtt., horfa öll til bóta. En vissulega mætti finna margt í þessum lögum sem er í æpandi ósamræmi við tollaprósentur annars staðar í frv. Við rákum augun í það hér áðan nokkrir þm., að tollur á borðhnífum er 80%, en aftur á móti er tollur á höggsverðum og byssustingjum 60%. Þannig mætti sannarlega nefna mörg dæmi. Stórskotaliðsvopn eru með 60% tolli, en fjárbyssurnar aðeins með 20% tolli, og þannig mætti lengi telja, en það skal ekki gert hér. Á það er bent í bréfi, sem n. hefur borist frá Félagi ísl. iðnrekenda, að trjávöruiðnaðurinn og fataiðnaðurinn beri enn toll á aðalhráefnum sínum og að ýmsar framleiðsluvörur verði að greiða hærri toll af hráefni til sinnar framleiðslu heldur en greiddur er af fullunnum sams konar vörum, og eru þar t. d. húsahlutar nefndir sem dæmi. Við meðferð málsins í n. hefur þetta að nokkru leyti verið leiðrétt og er það að sjálfsögðu til mikilla bóta. Þannig hefur tollur á ýmsum tegundum spónaplatna og masonítplatna verið lækkaður í samræmi við þessar ábendingar, en hins vegar hefur furan og ýmsar aðrar vörur verið skildar eftir í sama tolli og áður. Þó er í frv. sérstök heimild til niðurfellingar í þvílíkum tilvíkum, og er ekki annað að gera heldur en treysta því að sú heimild verði notuð á sanngjarnan hátt. Í till. 1. minni hl. er gert ráð fyrir því að sett verði reglugerð um framkvæmd þessa niðurfellingarákvæðis. Ég hefði að vísu kosið að þessi gr. hefði verið orðuð á annan hátt og að skýrt hefði verið tekið fram, að þetta niðurfellingarákvæði skyldi notað í samræmi við fyrir fram settar fastar reglur sem leiddu það af sér að tollur af slíkum vörum væri aldrei greiddur, ljóst væri fyrir fram að hann þyrfti ekki að greiða og hann væri því fyrir fram felldur niður. Ég óttast það og ég undirstrika að ef framkvæmdin verður slæleg á þessu ákvæði, þá geti hér orðið um að ræða geðþóttaákvarðanir embættismanna fjmrn., og geðþóttaákvarðanir, stundum illa rökstuddar, eru mjög óskemmtilegt fyrirbrigði. Ég er hræddur um að í fjmrn. geti slíkt gerst sem annars staðar og hafi gerst enda þótt ég ætli ekki hér að tina til dæmi. En ég tek nú þannig til orða eins og ég gerði vegna þess að við meðferð málsins í n. gerðu fulltrúar Félags ísl. iðnrekenda einmitt tilraun til þess að sanna þá fullyrðingu sína að sumar ákvarðanir embættismanna fjmrn. hefðu verið órökstuddar geðþóttaákvarðanir, og þeir létu okkur í té skrifleg gögn um þau mál. Ég tel hins vegar, að ekki sé ástæða til að elta ólar við liðna tíð í þessum efnum og vænti þess eindregið að framkvæmdin verði með þeim hætti sem ég hef hér lýst, að fjmrn. setji fastar reglur sem mönnum sé fyrir fram ljóst hverjar eru og að þeir þurfi ekki eftir á að sækja um tollalækkanir í slíkum tilvíkum og eiga það á hættu að niðurstaðan geti verið þessi eða hin, eftir því hvað embættismönnum fjmrn. sýnist hverju sinni. Ég vil að lokum taka það fram, að ég mæli með samþykkt þessa frv. að því tilskildu að ákvæði til bráðabirgða nái einnig samþykki. En verði sú till. felld mun ég sitja hjá við afgreiðslu málsins. Með því vil ég undirstrika það, að ég tel að helmingurinn af þessum tollalækkunum sé ekki tímabær, meðan aftur á móti í frv. er einnig allmikið af lækkunum tolla sem eiga fyllsta rétt á sér og ég er fyllilega samþykkur.



Herra forseti. Ég vil hefja mál mitt á því að óska eftir því við forseta að hann beiti áhrifum sínum við fjh.- og viðskn. til þess að brtt. sú, sem ég flutti við lög um tollskrá o. fl. á þskj. 86 þó nokkru áður en tollskráin var lögð fram, verði tekin til meðferðar hér í þessari hv. d., eins og til var ætlast af mér sem flm. þegar ég flutti hana, en ekki söltuð í höndum formanns fjh.- og viðskn. á þeim forsendum einum að neikvæð umsögn hafi borist frá fjmrn., sem sagt af ótta við að hv. þm. þessarar d. gætu hugsanlega samþykkt þessa till. sem gengur aðeins út á það að vörur, sem berast í einni sendingu í staðinn fyrir mörgum, verði tollflokkaðar samkvæmt þeim tollflokkum sem viðkomandi vörur eiga heima í. Ég fer þess á leit að hæstv. forseti beiti sér fyrir því að sú till. mín verði hér til umr. við 3. umr. þessa frv. til l. um tollskrá og hljóti þar með þá þinglegu meðferð sem hún á að fá, en verði ekki svæfð í hv. fjh.- og viðskn. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara mörgum orðum um það sem hér hefur verið sagt, en vil þó vekja athygli á því, sem ég gat ekki komist hjá að renna huganum að þegar hv. frsm. fjh.og viðskn., Halldór Ásgrímsson, hélt sína framsöguræðu og talaði þar einu sinni eða tvisvar um að á tímabilinu til 1980 mundum við verða fyrir tekjumissi sem næmi um 4000 millj. Ég get ekki ímyndað mér að við séum að gera samninga við erlend ríki sem gera það að verkum að við töpum, að það sé mismunun í samskiptum okkar við Efnahagsbandalagsríkin. Ég vona að sá misskilningur verði leiðréttur.  Ég er mjög óánægður með meðferð mála hér og þá sérstaklega þess máls, sem er hér til umr., og nota þar sömu rök og hv. frsm., Halldór Ásgrímsson, notaði fyrr í kvöld úr þessum ræðustól, þegar hann talaði um það mál sem var hér til umr., á þskj. 177, og hann óskaði eftir því að hafa nægan tíma til að athuga frv. vel til að sníða af því vankanta. Ég tek undir þetta. Það hefur verið ósk mín frá því að þetta frv. var lagt fram, það er mín ósk enn þá. En ég verð að segja að það, sem hefur valdið mér hvað mestum vonbrigðum, er að það hefur hreinlega ekki verið hlustað á þau mál, sem ég hef haft áhuga á, nema eitt og það er um lækkun á tollum til fiskvinnsluvéla, af því að ég vildi eins og fleiri hv. alþm. fá fiskiðnaðinn viðurkenndan sem samkeppnisiðnað. En það var ekki fyrr en það hafði skeð milli funda að lækkaðir höfðu verið tollar á ýmsum vélum til landbúnaðar. Það var tilkynnt á síðasta fundi n. að það hafi gerst á milli funda. Hverjir sem hafa samþ. það, þá eru það ekki við sem erum nm, í fjh.og viðskn. Það hlýtur að hafa gerst í ráðuneytunum. Það hlýtur að hafa verið embættismannagjörð eins og margt annað. En hvað þennan lið, vélar til fiskvinnslu, snertir, þá vil ég ganga lengra. Þar af leiðandi hef ég haft það með í þeim brtt. sem ég flyt. Ég get ekki séð það sé réttlætanlegra að viðurkenna landbúnað sem samkeppnisiðnað frekar en fiskvinnslu. Nú er í frv. til l. um tollskrá gert ráð fyrir að fjáröflunartollar verði ekki lækkaðir fyrr en árið 1978 og þá um aðeins 90 millj. Telja verður að hér sé um allsendis ófullnægjandi lækkun að ræða. Lækkunin hefði átt að byrja strax á árinu 1977 og vera mun meiri en þessu nemur. Háir fjáröflunartollar, sem í gildi eru á sama tíma og verið er að lækka tolla á öðrum vörum, leiða einungis til þess að almenningur og fyrirtæki haga innkaupum sínum á annan hátt en þau ella hefðu gert. Að knýja fyrirtæki og einstaklinga til að gera slíkar breytingar á innkaupum sínum leiðir einungis til óhagkvæmari innkaupa. Á það verður því að leggja ríka áherslu að æskilegt hefði verið að fjáröflunartollar væru lækkaðir mun meira en stefnt er að í þessu frv., og tek ég undir þau orð, sem hér féllu áðan frá hv. 1. landsk. þm., Jóni Árm. Héðinssyni, hvað það snertir. Enn fremur verður að leggja á það áherslu, að það veldur miklum vonbrigðum að áfram skuli vera fyrirhugað að taka 18% vörugjald af innflutningi enda þótt þeim, sem í innflutningi standa, sé löngu orðið ljóst að sú skattheimta hefur alla ókosti og engan kost og ætti því að falla algjörlega niður. Við vitum, að ríkisstj. þarf á tekjum að halda, og álítum, að finna þurfi annan tekjustofn í staðinn fyrir vörugjaldið. Ekki verður fram hjá því lítið að frv., eins og það er, gefur Efnahagsbandalaginu afar mikla tollvernd umfram önnur ríki. Það held ég að sé öllum ljóst. Tollar á vörum fluttum inn frá bandalagslöndunum eru svo miklu lægri og verða svo miklu lægri en tollar á sömu vörum frá öðrum löndum utan bandalagsins, að innflytjendur hljóta að flytja inn vörur frá bandalagslöndunum fremur en öðrum löndum enda þótt verð þeirra sé allmiklu hærra í bandalagslöndunum. Hér er vitanlega ekki um að ræða sérstaka íslenska hagsmuni, að viðhalda slíkri tollvernd fyrir bandalögin, heldur er um að ræða mál bandalagsins í heild, og því getur það ekki verið hagsmunamál íslendinga að hafa meiri mun á ytri tollum og bandalagstollum en önnur bandalagslönd gera. Enda þótt stefnt sé að því að hinn ytri tollur verði yfirleitt á bilinu 4 og upp í 22% og enda þótt þær tollprósentutölur séu út af fyrir sig ekki aðrar en hjá mörgum öðrum bandalagslöndum, þá er samt ástæða til að ætla að allmiklu fleiri vöruflokkar lendi hér á landi í hærri ytri tollum en í bandalagslöndunum sem þýðir að Ísland veitir bandalaginu meiri tollvernd en önnur bandalagsríki gera. Þetta mál þarf að athuga miklu betur með það fyrir augum að hinir ytri tollar séu lækkaðir meira en stefnt er að í frv. Tollstefna hefur margvísleg áhrif á hagþróunina í landinu og virðist sem því sé ekki nægilegur gaumur gefinn í frv. Þannig kemur fram mikill mismunur á tolli skyldra vara. Mikill munur kemur fram í tolli á hinum ýmsu vinnslustigum vörunnar, og er ýmist að hráefni er með hærri tolli eða lægri tolli en hin fullunna vara. Einnig er mikill munur orðinn á tolli vöru eftir því frá hvaða löndum hún er flutt inn, hvort hún er flutt inn frá markaðsbandalagslöndunum eða löndum utan þessara bandalaga. Allur þessi tollamunur veldur því að eðlileg hagþróun í landinu verður fyrir mikilli truflun. Hin truflandi áhrif tollanna á hagþróunina verða vitaskuld því minni sem tollar verða almennt lægri, þannig að búast má við að úr þeim dragi af þeim sökum á næstu árum. En þó er það engan veginn víst, þar sem ekki hefur verið athugað nægilega vel hvort tollmunur aukist ekki hlutfallslega við það að tollurinn sé færður niður. Ég flyt hér till. um breytingu á tolli einstakra vöruflokka sem hægt er að segja að séu einungis smávægilegar lagfæringar. Hér er því að svo stöddu ekki um að ræða brtt. sem lúta að grundvallaratriðum í meðferð tollalaga, heldur einungis nokkrar lagfæringar. Ég sé ekki ástæðu til að lesa það sem stendur hér á þskj. 213 sem útbýtt hefur verið í deildinni, ég vil hlífa hv. kollegum mínum við þeim lestri, en vona að þeir eyði tíma í að kynna sér það sem þar stendur. Ég vil þó gera stutta grein fyrir hverjum lið fyrir sig og byrja þá á 33.06.12, ilmvötn, hreinlætis- og snyrtivörur í settum, það verði fellt niður. Þessar vörur bera misjafnan toll, frá 35% upp í 100%. Vel er hugsanlegt að allar vörueiningar innan slíks setts bæru lægri toll en 100% og því er óeðlilegt að pökkunin ein leiði til hækkunar á tolli. Hvað snertir tollskrárnr. 44.04 og 44.05 er lagt til að mismunur tolla verði minnkaður. Lægri tollur á harðviði en mjúkviði leiðir til gjaldeyrissóunar við innflutning á timbri. Ekkert er því til fyrirstöðu að kantaðir trjábolir 44.04 séu fluttir inn og unnir frekar sem hráefni til iðnaðar. Trjáviður í 44.05.11 og 19 er nú verulega mikið notaður til smíða og þá í beinni samkeppni við vörur í 44.23. Er furðulegt að iðnaðinum skuli ætlað að greiða mun hærri toll af hráefninu en innflytjandi þarf að greiða af fullunninni samkeppnisvöru. Er því lagt til að tollur þessa hráefnis verði gerður jafn E-tolli á fullunninni vöru í 44.23.01, 02 og 03. Í 82.09.09 er lagt til að tollurinn lækki í 25%. Innflytjendur telja að allt að 95% hnífa, sem falla undir þennan líð, séu hnífar notaðir í fiskiðnaði. Afgangurinn er búrhnífar, en fólk kaupir 1–2 slíka hnífa alla sína búskapartíð. Tollheimta þessi bitnar því að mestu á fiskiðnaðinum. Í 85.06.20 eru loftræstitæki og viftur. Lagt er til að þessar vörur verði ekki tollaðar sem búsáhöld. Viftur eru að verulegu leyti fluttar inn til iðnaðarþarfa og því óeðlilegt að tolla þær eins og búsáhöld, enda virðast þær ekki eiga heima í þeim tollflokki. Er því lagt til að þær verði tollaðar á sama hátt og vörur í 84.11.49, enda erfitt að greina þar á milli. Í 87.14.49 er lagt til að tollurinn lækki úr 35% í 30%. Þessar vörur eru í gildandi tollskrá í 87.14.01 með 34% tolli og virðist hækkun þessa tolls því hljóta að stafa af misgáningi. 91.01, vasa- og armbandsúr, lagt er til að tollurinn lækki úr 35% í 10%. Talið er að verulegur hluti af innflutningi á úrum til landsins eigi sér stað án þess að af þeim sé greiddur tollur. Er hér átt við úr sem íslenskir ferðalangar kaupa erlendis, og tapast þar tolltekjur. Með lækkun tolls má ætla að eðlilegur innflutningur ykist og vafasamt að tolltekjur ríkisins minnkuðu þrátt fyrir lækkunina. Gjaldeyrislega séð yrði einnig hagnaður af því ef úrin yrðu flutt inn eftir eðlilegum leiðum í stað þess að vera keypt í smásölu af hverjum einstaklingi. Ég vil þá fletta upp 3. gr. frv., sem liggur hér fyrir til umr. og afgreiðslu, og koma þar að tölulið 41. Liðurinn hljóðar svo: „Að lækka toll úr 90% í 40% af bifreiðum til bifreiðastjóra sem hafa akstur leigubifreiða til fólksflutnings, akstur sendibifreiða eða kennslu í bifreiðaakstri að aðalstarfi. Enn fremur er heimilt að lækka toll úr 90% í 65% af bifreiðum til bifreiðastjóra sem hafa slíkan akstur að aukastarfi.“ Hér er lagt til að lækkun tolls úr 90 í 40 breytist í að lækka toll úr 90 í 30. Sanngjarnt verður að teljast að þeir, sem hafa atvinnu sína af rekstri leigubifreiða til mannflutnings eða sendibifreiða, njóti sömu kjara og aðrir atvinnubifreiðastjórar, enda munu vilyrði hafa fengist fyrir því að svo yrði gert við endurskoðun þessarar tollskrár. Kemur það vilyrði fram í bréfi sem mér hefur borist frá Samtökum atvinnubifreiðastjóra eða leigubifreiðastjóra. Þá er það liður 54 í sömu gr., en hann hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Að endurgreiða eða lækka í 50% toll af merktum borðbúnaði í tollnr. 69.11.00, 69.12.00, 70.13.00, 73.38.11, 73.38.19, 82.09.01 og 82.14.00 sem fluttur er inn til veitingarekstrar af hótel- og veitingahúseigendum, svo og af merktum borðbúnaði fyrir spítala, hæli, elliheimili og aðrar heilsugæslustöðvar.“ Í stað orðanna „að endurgreiða eða lækka í 50%“ komi: að fella niður. Ekki virðist ástæða til að tolla merktan búnað spítala, hæla, elliheimila eða heilsugæslustöðva. Hótel- og veitingahús, sem hér kæmu til greina, eru gjaldeyrisaflandi fyrirtæki og ástæða til að styðja rekstur þeirra. 1. málsgr. 4. gr, er það löng að ég ætla mér að sleppa að lesa hana. Hv. þm, hafa hana eflaust fyrir framan sig. En brtt. mín er sú, að á eftir orðunum „þó ekki lægri verðtoll en 5% komi : Ef um er að ræða muni, sem sendir hafa verið utan til viðgerðar á göllum sem seljandi ber ábyrgð á, skal aðeins krafist tolls af sendingarkostnaði, enda séu færðar sönnur á að viðgerðin hafi verið ókeypis og ábyrgð innifalin í upphaflegu tollverði vörunnar.“ Hér eru einkum höfð í huga nákvæmnistæki, linsur í myndavélar, rafeindatæki o, fl. sem vandkvæði eru á að gera við hérlendis og seljandi hefur selt með ákveðinni ábyrgð. Að sjálfsögðu hefur verið tekið tillit til þeirrar ábyrgðar í söluverði vörunnar og tollur þar með greiddur af ábyrgðinni í upphaflegu tollverði. Eigi að borga toll á nýjan leik af ókeypis viðgerð er um tvítollun að ræða. Vandamál hafa komið upp í þessu sambandi varðandi það, hver eigi að borga tollinn, en seljandi telur sig fullnægja ábyrgðinni með því að afhenda á ný viðgerðan eða nýjan hlut í stað hins gallaða. Þá vil ég leyfa mér að fletta hér til 20. gr. Ég legg til að 2. mgr. falli niður, og ástæðan er sú að þessi viðurlög virðast ástæðulaus. Rangt tollskrárnúmer má oftast rekja til afsakanlegra mistaka. Hlutverk tollskoðunar á að vera að leiðrétta slíkt, og það er undarlegt að álíta að allar villur um tollskrármerkingu eða tollskrárnúmer, sem kunna að koma fyrir, séu vísvitandi tilraun til tollsvika. Endurskoðunin á að hafa hér gætur á. Í brtt. við 21. gr. er lagt til að skilyrði fyrir afhendingu neyðarsendinga séu rýmkuð. Þau tilvik, sem um ræðir, eru væntanlega fá, en fyrir getur komið að ógerlegt sé að uppfylla sett skilyrði innan þess tíma sem neyðarsending þarf að fást afhent. Þetta held ég að sé skiljanlegt. Í niðurlagi 23. gr. falli niður orðin „stöðvun tollafgreiðslu til hlutaðeigandi aðila.“ Ástæður geta orðið þær að viðtakandi geti ekki uppfyllt þessi atriði innan ákveðins tíma. Önnur viðurlög, sem nefnd eru, ættu að veita nægilegt aðhald, en stöðvun á tollafgreiðslu getur riðið hvaða fyrirtæki sem er að fullu. Ég tek það sem gefinn hlut að ég þurfi ekki að lesa greinina sjálfa svo ég held áfram. Brtt. við 36. gr. er um að hím falli niður. Ástæðan er að ekki verður betur séð en vöruskoðun í tolli sé eðlilegur og sjálfsagður þáttur í starfi tollgæslunnar og óeðlilegt sé að sá hluti kostnaðar við tollgæslu leggist sérstaklega á þær vörusendingar sem sérstaklega eru skoðaðar hverju sinni að ósk tollþjónustunnar. Athygli er vakin á því að undirnúmerum í tollskrá hefur fjölgað mjög verulega án þess að sú aukna aðgreining hafi í för með sér breytingar á tolli, Á þetta sérstaklega við um kaflana yfir vefnaðarvöru og fatnað. Þessi fjölgun númera hefur í för með sér mjög verulega aukningu á vinnu við færslu tollreikninga þar sem oft þarf að sundurgreina margar vörueiningar sama vörureiknings enda þótt tollur sé hinn sami og sama tollnúmer hafi gilt til þessa. E. t. v. væri eðlilegt að Hagstofan, sem fær í hendur alla vöru- og tollreikninga, annaðist þessa skýrslugerð. Þá er athygli vakin á því hversu oft er vísað til nánari ákvörðun fjmrn. um ýmis atriði. Æskilegt væri að lögin væru þannig úr garði gerð að ákvæðin væru skýr og greinileg og sem allra fæst vafaatriði skilin eftir öðrum til úrlausnar. Ég vil að lokum - með leyfi forseta - vitna hér, eins og fleiri hafa gert á undan mér, í bréf sem mér hafa borist og þá fyrst frá Félagi sérleyfishafa. Það er sama bréf og hv. þm. Jón Árm. Héðinsson, 1. landsk. þm., nefndi. En hann hefur auðsjáanlega ekki lesið bréfið til enda þar sem hann tók sérstaklega fram að hann vildi vekja athygli á erindi Félags sérleyfishafa, en hann taldi það vera of seint komið til þess að það yrði tekið á þessu stigi til meðferðar. En það, sem hann las ekki eru lokaorðin, og ég ætla mér - með leyfi forseta - að gera það, en þau hljóða svo: „Við viljum loks taka fram að mál þessi hafa oft verið rædd við fulltrúa fjmrn, og vonuðumst við fastlega eftir leiðréttingu þaðan. Í framangreindu frv. er ekki að sjá neinar vonir í þá átt, og neyðumst við því til að snúa okkur til hæstv. Alþ. í trausti þess að hljóta skilning á þessu sanngirnis- og nauðsynjamáli, Við förum góðfúslega fram á að fá að ræða við hæstv. fjh.- og viðskn. eða fulltrúa hennar áður en mál þessi verða afgreidd.“ Nú skal ég ekki segja hvort tími er til að kalla þá, sem veita Félagi sérleyfishafa forustu, á fund fjh.- og viðskn. En erindinu er komið til skila bæði með þessum upplestri okkar þingmannanna, Jóns Árm. Héðinssonar, 1. landsk. þm., og mínum og með tillöguflutningi mínum. Þá hefur borist bréf frá Kaupmannasamtökum Íslands sem ég ætla að leyfa mér að lesa því að það hlýtur að falla í sæmilegan jarðveg, þ. e. hluti þess um landbúnaðarmál. Það er bréf sem er skrifað 14. des. til fjmrh. og afrit hefur verið sent til Guðmundar H. Garðarssonar, Ólafs G. Einarssonar, Ellerts B. Schram og Alberts Guðmundssonar. Bréfið hljóðar svo, með leyfi forseta : „Í tilefni af því, að nú liggur fyrir Alþ. frv. til l. um breyt. á gildandi tollskrá, vilja Kaupmannasamtök Íslands koma á framfæri við yður eftirfarandi athugasemdum: Á undanförnum árum hafa Kaupmannasamtök Íslands vakið athygli ráðamanna á því, að tollar hafa í mjög miklum mæli áhrif á afkomu smásöluverslana, en smásöluverslun er sá aðili sem endanlega innheimtir tollinn af flestum vörutegundum úr hendi neytenda. Tollar hafa áhrif á afkomu smásöluverslana í fyrsta lagi sem hluti af almennu vöruverði og í öðru lagi sem hluti verðs á ýmsum tækjum og áhöldum sem nauðsynleg eru til rekstrar verslana. Smásöluverslunin er í raun og veru síðasti hluti framleiðslustigs vörunnar, enda er hlutverk hennar að dreifa vörunni til neytenda. Er því eðlilegt að hún njóti sömu tollkjara og ýmsar tegundir framleiðslufyrirtækja. Tollar af kæli- og djúpfrystiafgreiðsluborðum, kæliklefum, innréttingum og hillum til verslana eru mun hærri heldur en á öðrum áhöldum sem notuð eru samhliða þeim í verslunum, t. d, eins og kjötsög og kjötvinnsluvélum. Tollar á kæli- og djúpfrystiafgreiðsluborðum, sbr. tollskrárnr. 84.15.11, eru 35%. Tollar á kæliklefa samkvæmt tollnr. 73.21.09 eru 30% utan EFTA, en 16% innan EFTA. Innréttingar og hillur í verslanir eru nú tollflokkaðar samkvæmt tollflokksnr. 94.03:01 eða með um 24% tolli. Kjötsagir, vogir og ýmsar vinnsluvélar eru aftur á móti með 7% tolli, og þar að auki eru tollar á öðrum tækjum innan við 7%. Athygli skal jafnframt vakin á því, að í kjötverslunum fer fram í flestum tilfellum bein framleiðsla á matvælum. Eins og áður sagði hafa tollar viðtæk áhrif á afkomu allra greina smásöluverslunar, og óskum við eftir því að fá viðræður við yður um frekari till. vorar í þessum efnum. Það er ósk vor að þér, herra fjmrh., takið þessar ábendingar vorar til greina þar sem mjög sterk rök liggja máli voru til stuðnings.“ Þetta er annað erindið, sem ég við þessa 2. umr. um tollafrv. kem hér með á framfæri við þessa hv. d. og fjh: og viðskn. Það er dagsett 14. des, 1976. Ég vil þá ljúka tilvitnun í bréfi með því að lesa aðeins fyrsta lið bréfs Bandalags leigubifreiðastjóra, en þeir segja á undan þessum kafla að samtökin telji þar brýna nauðsyn á lausn vegna ört versnandi afkomu meðlima og vilji gefa eftirfarandi upplýsingar, en það er sem sagt það fyrsta: „Við núverandi endurskoðun tollskrár verði leigu- og sendibifreiðar látnar njóta sömu tollmeðferðar og allar aðrar atvinnubifreiðar, en þær eru í 30% tolli, en okkar bifreiðar í 40% tolli.“ Þetta er kafli úr bréfi til fjmrh. sem ég fékk afrit af. Ég held áfram tilvitnun: „Í viðræðum við yður um að þér beittuð yður fyrir því að okkar meðlimir greiddu sama innflutningsgjald og aðrir atvinnubifreiðastjórar eða 25%, sögðuð þér að stefna yðar væri að allir atvinnubifreiðastjórar yrðu við næstu endurskoðun tollskrár látnir sæta sömu kjörum. Er það því von okkar að þér beitið yður nú fyrir að svo megi verða.“ Ég legg áherslu á það, ef ráðh. hefur lofað að beita sér fyrir því að ná þessum jöfnuði nú við endurskoðun á tollskránni, að hann geri það þá. - Herra forseti. Ég hef lokið máli mínu.



Herra forseti. Eins og kom fram í ræðu frsm. 1. minni hl. er það frv., sem hér liggur fyrir til l. um tollskrá o. fl., í beinu samræmi við ákvæði gildandi milliríkjasamnings milli Íslands og Fríverslunarbandalagsins og Efnahagsbandalagsins sem gera ráð fyrir að svokallaðri tollvernd, sem íslensk iðnfyrirtæki hafa notið, verði lokið í ársbyrjun 1980. Í þjóðfélagi eins og okkar, þar sem tolltekjur hins opinbera eru jafnþýðingarmikill stofn í tekjuöflun ríkisins, hlýtur að vera mikill vandi á höndum þegar lagt er út í það að semja ný lög um tollskrá. Mér hefur verið tjáð af mönnum, sem þar eiga að hafa þekkingu á, að svo sé háttað hjá okkur íslendingum að tollgjaldatekjur af aðfluttum vörum nemi um fimmtungi allra ríkistekna, en sambærilegar tölur á Norðurlöndunum séu miklum mun lægri, og hef ég heyrt talað um 1–2%. Þegar við svo að hinu leytinu lítum á þarfir hins sameiginlega sjóðs þjóðarinnar, ríkissjóðs, þá held ég að við þm. getum allir verið sammála um að þar er oft úr vöndu að ráða. Kannske er slík staða aldrei ljósari þm. heldur en einmitt nú þessa dagana, þegar eiginlega má svo að orði komast að hv. fjvn.- menn verði helst að fara í felur og að húsbaki til þess að vera ekki umsetnir af þm. og tel ég mig sjálfan þar ekki neina undantekningu, þar sem megintilgangurinn er að reyna að fá eitthvað úr hinni sameiginlegu köku. Margt af þessu eru ákaflega nauðsynlegir hlutir. En á sama tíma og meginorka þm, hefur farið í það nú undanfarna daga að reyna að toga út úr þessum sameiginlega sjóði þjóðarinnar, þá erum við í öðru horni að fjalla um frv. til l. um nýja tollskrá o. fl., og þar kveður við allt annan tón. Þar viljum við lækka og jafnvel helst, afnema með öllu tolla af margvíslegum varningi sem hingað til hefur fært hinum sameiginlega sjóði milljónatekjur. Þetta er það mikla, sígilda vandamál sem við er að etja á hverjum tíma. Ég er ekki í nokkrum vafa um að við erum allir sammála um það, að við viljum búa sem best að okkar unga iðnaði, þeim mikla vaxtarsprota sem er að verða í íslensku þjóðfélagi, til þess að gera honum kleift að gegna því mikilvæga hlutverki, sem hann verður að gegna í framtíðinni. En samt sem áður held ég að sú staðreynd blasi við okkur sem ábyrgum aðilum, að okkur er skorinn þröngur stakkur um það hve langt við getum gengið að skera niður tekjustofna ríkissjóðs. Ég er ekki gamall í hettunni sem þm., en það litla sem ég hef setið á þingi og kynnst þingstörfum, þá finnst mér það vera í sívaxandi mæli að flutt eru frv. sem í framkvæmdinni hljóta að valda ekki tugmilljóna, heldur hundruð milljóna útgjöldum fyrir sameiginlegan sjóð þjóðarinnar. Ég vil aðeins sem dæmi nefna tvö atriði sem sveima hér yfir vötnunum: frv. um fullorðinsfræðsluna og frv. í sambandi við öll dagvistunarheimilin. Ýmislegt fleira er á ferðinni. Allt eru þetta óskir um atriði sem sjálfsagt eru mjög nauðsynleg og þarfleg. En þau hafa bara það við sig að þau kosta stórkostlegt fjármagn. Í sambandi við þetta frv., sem hér er til umr., komast menn, um leið og þeir hafa verið að lýsa óskum sínum á hvern hátt þeir vilji í sem víðtækustum mæli verða við tilmælum iðnaðarins um almenna tollalækkun og helst niðurfellingu tolla, - þá komast menn gjarnan þannig að orði að það verði að finna aðra tekjustofna. Rétt er það. Ef við getum ekki tamið okkur þá hugarfarsbreytingu að einhvern tíma verði hinar síauknu kröfur til hins sameiginlega sjóðs þjóðarinnar að stöðvast, þá hljóta auðvitað að fylgja till. eða einhver úrræði þingsins um að afla tekna á móti þeim gjöldum sem við á hverju tíma erum að samþ. En þá kemur bara spurningin upp í huga manns: Verður sú tekjuöflun, sem þá verður staðið að, nokkuð léttari á þessum atvinnuvegi sem við erum að bera fyrir brjósti - í þessu tilfelli iðnaðurinn - heldur en jafnvel það sem við erum að létta af honum með ákvæðum um lækkun tolla og aðflutningsgjalda? Svona hugleiðingar geta komið í kollinn á manni þegar farið er að kryfja þessi mál til mergjar. Á ræðum manna er helst að heyra að þar séum við allir sammála, hvar í flokki sem við stöndum, að til lengdar verði ekki búið við það búskaparlag hjá þjóðinni almennt að ríkissjóður verði rekinn með stórfelldum halla, svo að sú staðreynd blasir við að fyrir það, sem minnkað er að tekjum ríkissjóðs á þessum væng, verður að koma aukning einhvers staðar annars staðar frá. Eins og gengið hefur verið frá þessu frv., sem hér er til umr., er að mínu mati að mörgu leyti kraftaverki líkast hvað þó hefur tekist að koma til móts við þarfir iðnaðarins, eins og ákveðið er í þessu frv., og áreiðanlega erum við sammála um það, enda kom það fram í viðræðum við fulltrúa iðnaðarmanna, iðnrekenda og þeirra aðila, sem hlut áttu að máli, að þetta væri spor í rétta átt. Í sambandi við umr. um þetta mál hefur nokkuð verið blandað inn í þær umr., hugleiðingum um að það væri í okkar höndum að fresta því að tollalækkanir færu fram skv. ákvæðum samninganna við Fríverslunarbandalagið og Efnahagsbandalagið sem ráðgert er að verði núna um áramótin. Ég er ekki sammála þeim aðilum sem telja að það mundi vera nægilegt á gamlársdag eða fyrsta virkan dag á nýju ári að tilkynna hlutaðeigendum með símskeyti eða telex-boðum að við höfum ákveðið að fresta gildistöku ákvæða í samningi sem við höfum gert af fúsum og frjálsum vilja. Einhvern veginn hef ég þann metnað fyrir mína þjóð, að ég vil að svo sé staðið að samningum okkar litla lýðveldis út á við að staðið sé við þau frá orði til orðs. Ef við óskum breytinga og ef við teljum að við getum náð breytingum, þá verðum við að fara að því á réttan hátt, taka til þess eðlilegan tíma og vinna að því á þann veg sem sæmir frjálsbornum samningsaðila sem virðir undirskrift á ritaðri samningsgjörð. Ég hlýt því að vera sammála því sem komið hefur fram í n. þeirri sem fjallaði um þetta frv., fjh.- og viðskn. Ed., þar sem okkur var tjáð að hvað svo sem yrði um meðferð þessa frv., þá mundu tollalækkanirnar skv. ákvæðum samnings Íslands við Fríverslunarbandalagið og Efnahagsbandalagið ganga í gildi nú um áramótin, það yrði þá að bíða með lækkanir á aðflutningsgjöldum á efnivörum og öðrum tækjum og búnaði til iðnaðarins og annarra greina sem ráðgert er að lækkaðir verði tollar á skv. tollskrárfrv. sem hér liggur fyrir  Herra forseti. Ég veit að tíminn er naumur hjá okkur hér og það er mikið annríki á Alþ. og þess vegna ekki hægt að tefja afgreiðslu þessa frv. með löngu máli. En þó er ýmislegt sem gefur tilefni til hugleiðinga í sambandi við almenna afgreiðslu þessa máls. Ég vil að lokum lýsa þeirri skoðun minni, að ég tel mjög mikilvægt fyrir iðnaðinn í heild og fyrir alla aðra aðila, sem þetta mál snertir, að þetta frv. fái afgreiðslu nú áður en jólafrí þingsins hefst, að það geti orðið að lögum nú um áramót. Ég bendi á að seinast þegar tollskrá var samþ. tók hún ekki gildi fyrr en nokkrar vikur voru liðnar af því ári sem hún átti að taka gildi á, mig minnir tveir mánuðir. Sá tími, sem leið þangað til þessi nýja tollskrá tók gildi, olli miklum töfum, vangaveltum, erfiðleikum, kvörtunum og beiðnum, og sumu af því er ekki lokið enn þá. Þrátt fyrir það að margir annmarkar og agnúar séu á því frv. sem hér liggur fyrir til afgreiðslu, og mér er alveg ljóst að þeir eru mjög margir, ég viðurkenni það fúslega, - þá tel ég samt sem áður kostina við það að afgr. þetta frv. meiri og met meira að fá frv. í gegn. Ég vil því lýsa fylgi mínu við frv. ásamt þeim brtt. sem fluttar hafa verið við það af 1. minni hl. Ég persónulega treysti mér ekki, eins og ástatt er um stöðu ríkissjóðs, að fylgja frekari brtt. um tollalækkanir, hversu sanngjarnar sem þær eru og hversu nauðsynlegar sem þær kunna að vera. Ég vil í þessu sambandi aðeins benda á, að ég held að það sé ástæða til þess að binda miklar vonir við 12. lið 3. gr., svokallaðrar heimildagr. í þessu frv. Með þeirri orðalagsbreytingu, sem gerð er till. um að verði á þessu ákvæði frv., held ég að opnist möguleikar til þess að leysa úr mörgum þeim annmörkum og agnúum sem vissulega eru á þessu frv. og við erum allir sammála um að þyrftu úrbóta við. Ég skal svo fúslega undirstrika að það er aðkallandi verkefni náinnar framtíðar að finna leiðir út úr þeim vanda sem blasir við iðnaðinum og annarri framleiðslu og annarri starfsemi í landinu þegar þeirri tollvernd, sem þó helst enn, lýkur að fullu. Þar sem hér er um að ræða mál sem þm. almennt eru sammála um að sé aðkallandi að fái viðeigandi úrlausn, þá ætla ég að vera svo bjartsýnn að trúa því að það verði brugðið við af ábyrgð og festu af hálfu Alþ. að búa svo í haginn að við megum eftir atvikum vel við una. - Ég hef lokið máli mínu.



Herra forseti. Ég held að það sé alveg ljóst að þetta frv. um tollskrá kemur fyrst og fremst fram vegna þess samkomulags sem hefur verið gert við EFTA og Efnahagsbandalagið. Í sínum tíma, þegar við gengum í EFTA, þá var Framsfl, mótfallinn þeirri inngöngu með þeim rökum að á því stigi málsins væri iðnaðurinn ekki undir það búinn að við gengjum í EFTA, en hins vegar var flokkurinn alls ekki á móti því að það yrði ella gert. Ég held að við höfum ekki staðið nægilega vel við bakið á iðnaðinum eftir að við gengum í EFTA og ekki eins vel og forustumenn iðnaðarins höfðu gert sér vonir um, enda kemur það glögglega fram í áliti þeirra sem hér hefur komið fram. Varðandi ummæli hv. þm. Ragnars Arnalds og eins og kemur fram í ákvæði til bráðabirgða sem hann leggur til að verði samþ., þar sem segir: „Lækkanir á tollum, sem stafa af aðild Íslands að EFTA og EBE, koma ekki til framkvæmda að svo stöddu,“ taldi ég ástæðu til þess vegna mikilvægis þessa máls að gera mér grein fyrir hvort það væri rétt að þetta mál mætti bíða í einn eða tvo mánuði fram á næsta ár, hvort það væri svo að það væri í lagi og tollalækkanir kæmu ekki til framkvæmda. Ráðuneytisstjóri viðskrn. sagði að það væri af og frá að væri hægt að koma því við að tollalækkanirnar kæmu ekki til framkvæmda, ef menn á annað borð ætluðu sér að standa með einhverri reisn við þá samninga sem menn höfðu gert. Þetta kom glögglega fram 1973 þegar frv. um tollskrá var þá lagt fram. Og það vill svo til að í síðustu tvö skipti, sem tollskrá hefur verið lögð fram, hefur hún í bæði skiptin verið lögð fram 10. des., en nú var hún lögð fram 9. des., þannig að vinnubrögðin varðandi tollskrá hafa verið mjög svipuð, þó að ég sé ekki að mæla því bót hversu seint þetta frv. er fram komið. Þá var það mjög vel kannað, sagði ráðuneytisstjóri viðskrn., hvort það væri unnt, vegna þess að síðasta frv. sem var lagt fram um tollskrá, 1973, var ekki samþ. og náði ekki fram að ganga fyrr en komið var fram á næsta ár. Þáv. ríkisstj. taldi ekki fært að hætta við tollalækkunina, og þáv. viðskrh., hv. þm. Lúðvík Jósepsson sendi ekki þetta skeyti sem hv. þm. Ragnar Arnalds talaði um að væri auðvelt að senda. Ég vil einnig vilna í umr. um þessi mál, en þá mælti hæstv. iðnrh., Magnús Kjartansson, á þessa leið : „Eins og hv. þm. vita lækka tollar á innfluttum iðnvarningi sjálfkrafa núna um næstu áramót, og ég tel að það væri ákaflega alvarlegt mál ef íslenskuiðnaður yrði að búa við það að vera með óbreytta tolla á sínum aðföngum í - ja, við skulum segja tvo mánuði þar á eftir.“ Við afgreiðslu þessa máls þá kom það skýrt fram að þáv. ráðh. og þáv. ríkisstj. töldu ekki fært að fresta því að tollalækkanirnar kæmu til framkvæmda. Ég vil aðeins láta þess getið hér vegna þess að ég taldi ástæðu til að kanna forsögu þessa máls, því það hefði vissulega getað verið freistandi að fá meiri tíma til að athuga ýmis mál ef þetta hefði reynst svo. Hv. þm. Albert Guðmundsson vék hér að frv. sem hann flutti, 75. mál þingsins, um breyt. á 1. um tollskrá o. fl., og hélt því fram að þetta frv. hefði fengið óréttmæta meðferð í fjh.- og viðskn. Strax og þetta frv. barst til n. var það sent fjmrn. til umsagnar, og ég skal viðurkenna að ég taldi að hér væri um slíkt mál að ræða að það ætti ekki að vera erfitt að afgreiða það, það væri ekki stórmál, og ég vænti þess að geta afgr. það á sem jákvæðastan hátt. Sú umsögn, sem sérfræðingar ríkisins í tollamálum semja, - ég ætla ekki að lesa hana hér upp, ég get gert það ef umr. verða meiri um þessa till., en þar segir m. a.: „Frv. það, sem hér um ræðir, gengur þvert á þessa stefnu, sem er lýst hér á undan, þar eð því er ætlað að breyta grundvallartúlkunarreglum Brüssel-tollskrárinnar sem eru alþjóðlegar: Og þar segir einnig: „Með slíkri breytingu væri veigamiklum ávinningi hinnar alþjóðlegu tollskrárfyrirmyndar varpað fyrir róða: Og í niðurlagi segir: „Með þeim rökum, sem hér eru talin, mælir rn. eindregið gegn því að umrætt frv. verði samþ.“ Það má vel vera að hv. þm. Albert Guðmundsson sé það vel heima í þessum málum að hann geti sagt sem svo, að sérfræðingar okkar í tollamálum, sem starfa við fjmrn., fari hér með algjörlega rangt mál. En það er skoðun mín að það sé ekki algjörlega hægt að hunsa þetta álit. Hins vegar hafði ég vonast til þess að okkur auðnaðist tími til að vinna meira í þessu máli, en það væri vissulega æskilegt að það hefði verið hægt að ljúka því nú þegar tollskráin kemur til afgreiðslu. En ef hv. þm. á erfitt með að sætta sig við þá meðferð sem málið hefur fengið í n., þá vil ég benda honum á að hann getur auðveldlega flutt hér skriflega brtt., sams konar brtt. við frv. sem hér liggur frammi, og þar með lagt það fyrir þd. að taka ákvörðun um það. Ég vil vinsamlegast benda honum á að gera það ef hann æskir þess að d. taki ákvörðun um þetta mál nú. Hins vegar get ég ekki á þessu stigi málsins mælt með því, að þessi breyt. verði samþ. En hann ætti auðveldlega að geta gert þetta ef hann óskar þess og ber það fram. Það hefur verið nokkuð rætt hér um þann tekjumissi sem ríkissjóður verður fyrir af tollalækkunum næstu ára, og hv. þm. Albert Guðmundsson vildi gera fremur lítið úr honum. Það má vel vera að þetta verði ekki mikið vandamál, en það er alla vega vandamál sem menn þurfa að takast á við. Tekjumissir ríkissjóðs á næstu árum er skv. frv. 41/2–5 milljarðar á ársgrundvelli 1980, og það er a. m. k. ljóst að það verður að draga verulega úr gjöldum ríkissjóðs eða afla annarra tekna ef þetta verður svo. Menn geta ekki verið tvöfaldir í roðinu. Ef menn halda fram, þegar verið er að tala um tekjurnar annars vegar, að það verði að lækka þær, þá verða menn líka, þegar verið er að tala um útgjöldin, að geta bent á hvar skuli dregið saman í þeim efnum. Þess vegna get ég alls ekki fallist á að hér sé um lítilvægt mál að ræða. Ég get vel fallist á að það mætti ýmislegt mun betur fara í tollskránni. Og það er svo í flestum lögum sem gera ráð fyrir að afla tekna til ríkissjóðs, að þar eru ýmis atriði sem mættu mun betur fara. Ég vil að síðustu aðeins víkja að málefnum iðnaðarins. Ég held að með þeim brtt., sem hér eru lagðar fram, sé allverulega komið til móts við óskir iðnaðarins um þau atriði sem alvarlegust eru. Hins vegar er mér ljóst að iðnaðurinn hlýtur að verða sú atvinnugrein sem verður að eflast mest á næstu árum, og það er nauðsynlegt að Alþ. taki á málefnum iðnaðarins af mikilli alvöru. En það verður hins vegar ekki gert aðeins með afgreiðslu tollskrár. Það verður því aðeins gert að t. d. nefnd frá opinberum aðilum og samtökum iðnaðarins komi saman og geri sameiginlegar till. og reyni að komast að niðurstöðu um hvað það sé helst sem þurfi að breyta í málefnum iðnaðarins. Ég held að það sé nauðsynlegt að ríkisstj. beiti sér fyrir því að slík samstarfsnefnd verði sett á fót, og ég vil eindregið mælast til þess við ríkisstj. að hún geri það, því það er vissulega ástæða til þess að vinna ötullega að þessum málum. Það eru ekki mörg ár til 1980, og þá verður tollverndin algjörlega fallin burt, þ. e. a. s. ef ekki fæst framlenging sem er sjálfsagt mál að kanna.



Herra forseti. Tilefni þess, að ég kem hér upp í ræðustól aftur, eru hin furðulegu viðbrögð form. fjh.- og viðskn. þessarar hv. d., sem ég á sæti í líka, Halldórs Ásgrímssonar, þegar ég minnti hann á að bréf það frá fjmrn., sem hann vitnaði hér í, en vildi þó ekki lesa, hefði ekki borist mér þrátt fyrir það að ég hefði óskað eftir því við hann sem formann, eins og gert er almennt við formenn n., að ég fengi afrit af því. Ég er ekki vanur því að fá vanstillt svör og vera vísað á möppur sem ég veit tæplega hvar eru geymdar í fórum formanns n. eða n. almennt. Mér þætti vænt um að það kæmi ekki fyrir aftur. Ég mun leita upplýsinga á skrifstofu Alþ. um það, hvort möppurnar liggi frammi fyrir þm. einhvers staðar og þeim beri sjálfum að útvega sér þau gögn sem berast form. n. ef þeir þurfa á þeim að halda. Ég ætla að taka ráðleggingum hv. þm. og leggja fram brtt. við frv. sem hér liggur frammi. Hún er samhljóða till. minni um breyt. á lögum um tollskrá o. fl., nr. 6 1974. Það þarf að vísu að breyta titli till., þannig að það verði brtt. við það frv. sem hér liggur frammi og hljóðar svo: „Aftan við almennar reglur um túlkun tollskrárákvæða í 1. gr. laganna komi nýr töluliður, svo hljóðandi: 5. Ekki skal beita samtollun við tollafgreiðslu vöru úr tollvörugeymslum, heldur skal farið eftir tollskrárnúmerum, flokkist vara undir sérstakt tollskrárnúmer.“ Í grg. segir svo: „Sérstaða tollafgreiðslu úr tollvörugeymslum er öllum ljós sem til þekkja. Úr tollvörugeymslu getur innflytjandi tekið tiltölulega lítið magn úr stórum sendingum, eftir því sem markaður og eftirspurn krefst hverju sinni, og er þá óeðlilegt að greiða hærri toll en ákvæði viðkomandi tollskrárnúmers segja til um, eingöngu vegna þess að hlutir í öðrum og hærri tollflokkum voru einnig í hinni sömu vörusendingu frá útlöndum, sem ekki verða notaðir í sambandi við þá vöru, sem út er tekin þegar vara sú er seld. Við samtollun, sem í eðli sínu veldur verðhækkun, skapast misræmi í verðlagi eftir því, hvernig vörusendingum er háttað, en það er oft ekki á valdi innflytjenda að ráða því. Stór fyrirtæki vilja komast hjá því að setja smásendingar á mörg farmskjöl. Rétt er að leggja áherslu á að tollvörugeymslum og viðskiptamönnum þeirra er mikið kappsmál að fá gerða á framkvæmd tollafgreiðslu þá breytingu sem frv. felur í sér. Má vísa m. a. til eftirfarandi stjórnarsamþykktar í Tollvörugeymslunni hf. í Reykjavík, sem gerð var á stjórnarfundi 7. nóv. 1974: „Stjórnarfundur í Tollvörugeymslunni hf., haldinn fimmtudaginn 7. nóv. 1974, telur að brýna nauðsyn beri til að breytt verði framkvæmd á samtollun þess varnings, sem fer í tollvörugeymslur félagsins, vegna sérstöðu tollafgreiðslu þaðan. Sé nauðsyn lagabreytingar í þessu sambandi samþ. stjórnin að vinna að því að svo verði gert “ Tilraunir stjórnar Tollvörugeymslunnar hf. til að fá fram breyt. í framangreinda átt hafa ekki borið árangur og því er frv. þetta borið fram.“ Það lá sem sagt óafgreitt erindi frá Tollvörugeymslunni hf. í fjmrn. í tvö ár. Ég vil taka það hér fram, að það er í fullu samstarfi og í samræmi við óskir allra þeirra sem eru í samtökum innflytjenda og stjórnum þeirra líka, að gefnu tilefni sem hv. frsm. fjh.- og viðskn. gaf mér í símtali í gær og ég hef kynnt mér betur nú. Ég vil þá, herra forseti, leyfa mér að leggja fram þessa till. og óska eftir því að hún verði tekin til meðferðar við afgreiðslu þessa frv. sem hér liggur fyrir til umr. Ég vil lítillega í beinu framhaldi af þessu, sem ég hef nú sagt, lesa það bréf sem hv. frsm. ætlaði ekki að lesa nema að sérstöku gefnu tilefni. Ég hugsa að hann hafi ekki lesið það upp vegna þess að hann gerir sér engan veginn ljóst hvernig tollvörugeymslur vinna, og hann gerir sér ekki heldur ljóst að í þessu bréfi eru missagnir og hreinlega rangt með farið af þeim sem semja umsögn rn., og skal ég koma að því jafnóðum og ég les bréfið. En bréfið er dags. 30. nóv. og hljóðar svo: „Rn. hefur borist til umsagnar frv. til l. um breyt. á lögum nr. 6/1974, um tollskrá o. fl., 75. mál, sem Albert Guðmundsson alþm. hefur flutt. Vegna þessa vill rn. upplýsa að allar götur síðan 1963, að Brüssel-tollskráin svonefnda var innleidd í tollskrárlög hérlendis, hefur sú stefna verið ríkjandi í löggjöf að byggja á henni í hvívetna.“ Ég held að hver einasti innflytjandi geti staðfest það, að það hefur ekki verið byggt á Brüssel-skránni síðan 1963 í hvívetna. Ég efast um að svo sé gert enn í dag. Ég held áfram lestrinum: „Með þeim hætti njótum við óskipts ávinnings af því starfi sem fram fer á vegum tollasamvinnu ráðsins í Brüssel og með tollyfirvöldum nágrannaríkja að því er varðar tollflokkun vara, ekki síst nýrra vara sem eru algengar, eins og vöruþróun er ör í alþjóðlegum viðskiptum.“ Síðan heldur áfram: „Frv. það, sem hér um ræðir, gengur þvert á þessa stefnu þar eð því er ætlað að breyta grundvallartúlkun á reglum Brüssel-tollskrárinnar sem eru alþjóðlegar, þær hinar sömu fyrir tugi landa.“ Ekki getur það nú verið alþjóðlegt ef það er bara fyrir tugi landa. Ég vil biðja hv. frsm. fjh.- og viðskn., Halldór Ásgrímsson, að benda mér á hvar í Brüssel-skránni er minnst á tollvörugeymslur - bara hvar er minnst á þær. Tollvörugeymslur eru allt annað en það sem talað er um í Brüssel-skránni. Síðan heldur áfram: „Með slíkri breytingu væri veigamiklum ávinningi hinnar alþjóðlegu tollskrárfyrirmyndar varpað fyrir róða. Að auki skal tekið fram, að það var ein meginforsendan við stofnun tollvörugeymslu hér á landi, að vörur, sem þangað færu, lytu að öllu leyti sömu reglum um tollun og vörur sem hljóta venjulega tollmeðferð, að öðru leyti en tók til frestunar tollafgreiðslu, sbr. 50. gr. laga nr. 59/1969, um tollheimtu og tolleftirlit, og 23. gr. laga nr. 47/1960, um tollvörugeymslur.“ Það var meginforsenda fyrir stofnun tollvörugeymslunnar og það er eina forsendan fyrir rekstri tollvörugeymslunnar að þar er ekki sama meðhöndlun á vörum við tollafgreiðslu og er um vörur almennt frá skipafélögunum. Þó að pappírsvinnan sé í stórum dráttum sú sama, þá er hún allt, allt önnur í framkvæmd heldur en venjuleg tollafgreiðsla. Ráðuneytisstjórinn veit kannske ekki um það, en það er hann sem skrifaði undir þetta bréf, ef ég man rétt, Jón Sigurðsson. Vörur, sem koma í tollvörugeymslur, hljóta þá fyrstu tollmeðferð að þær eru teknar úr flutningapakkningum og raðað í hillur eins og í venjulegum vörulager verslana. Síðan eru þær ekki tollafgreiddar á venjulegan hátt með því að greiða toll af því partíi, sem kallað er, sem kemur á sömu farmskrá og er ekki heimilt að skipta. Tollafgreiðslan fer þannig fram að það er greitt hlutfallslega af hverjum vörureikningi í tolli, það sem tekið er út hverju sinni, og eftir stendur hlutfallslega það sem ekki er búið að greiða af. Síðan er það gert upp þegar síðasta varan á vörureikningi er tekin út, og þá á 100% úttekt að koma heim við 100% greiðslu. Það er engan veginn sambærilegt við venjulega tollmeðferð, svo þetta er rangt með farið hjá ráðuneytisstjóranum. Bréfið heldur áfram: „Þessari meginreglu mundi frv. einnig raska ef að lögum yrði, þannig að verulegur munur yrði á tollun eftir því hvort varan færi um tollvörugeymslu eða ekki.“ Til skýringar kemur svo ráðuneytisstjórinn með dæmi.  Síðan tekur ráðuneytisstjórinn dæmi í bréfi sínu, svo hljóðandi: „Í innfluttri vörusendingu eru 50 útvarpsviðtæki fyrir stereohljómflutning. Í þessari sömu sendingu eru einnig 100 hátalarar af þeirri gerð sem ætlað er til nota með viðtækjunum, tveir með hverju.“ Hvor tegund, viðtækin og hátalararnir, er færð sér til verðs á framlögðum reikningi sendanda. En segjum nú svo að hátalararnir hafi ekki verið 100, eins og þurfti með þessum 50 tækjum, ef þeir hefðu verið 200 og það er ekki hægt að nota nema 100 af þeim við þessi viðtæki, þá hefðu þessir 200 hátalarar allir verið tollaðir með viðtækinu, en hátalarar, sem voru kannske til hjá sama fyrirtæki á lager, voru í lægri tollflokki og þar af leiðandi ódýrari. Það er þetta sem við erum að tala um, þannig að dæmið sem ráðuneytisstjórinn tekur er ágætt fyrir mig til að nota einmitt sem rök á móti hans rökum. Bréfið heldur áfram: „Augljóst er að hvorki viðtækið né hátalararnir verða notuð ein sér, en eru gerð til að mynda samstæður. Vörusvið XVI. flokks tollskrárinnar tekur til þessara vara, en með tilvísun til 3. athugasemdar þess flokks flokkast þær sem samstæður eins og það tækið sem gegnir höfuðhlutverkinu. Í almennri túlkun 3. b. við tollskrána er m. a. tekið fram að samsettar vörur skuli flokkaðar eftir því efni eða þeim hluta sem helst einkennir vöruna, enda verði slíku mati við komið.“ Nú er ráðuneytisstjórinn eingöngu að tala um samsettar vörur og það bara til þess að rugla okkur, þessa þm. sem eiga helst ekkert að skipta sér af hvað er rétt og hvað er rangt að þeirra mati. „Tæpast verður vefengt að samstæður þessar flokkast samkv. framangreindum reglum undir tollnr. 85.15.22 með 75% tolli og 18% vörugjaldi. Yrði brtt. að lögum mundu hátalararnir flokkast“ nú ætla ég að biðja hv. þm. að taka eftir: „Yrði brtt. að lögum mundu hátalararnir flokkast undir tollskrárnr. 85.14.00 með 40% tolli og 18% vörugjaldi.“ Það er einmitt þetta sem ég er að tala um. Ef þeir væru tollflokkaðir sér færu þeir í 40% toll með 18% vörugjaldi, en af því að þeir flokkast með tækjunum, eins og ráðuneytisstjórinn sjálfur segir þá fara þeir í 75% toll og 18% vörugjald og það munar um minna. „Frv. gæti einnig leitt til ósamræmis á hinn veginn, þannig að tollur yrði hærri við afgreiðslu úr tollvörugeymslu en endranær. Sem dæmi má taka radarsamstæður sem við innflutning flokkast undir tollskrárnr. 85.15.31 með 4% tolli og án vörugjalds. Ef innflytjandi óskaði að flytja vörutegund þessa í tollvörugeymslu yrði hann að flokka einingar samstæðnanna eins og þær væru sérinnfluttar. Eftir þessu ættu hreyfilraflar, sem sjá samstæðunum fyrir orku, og loftnetsrafhreyflar að flokkast undir tollskrárnr. 85.01.69 með 35% tolli og 18% vörugjaldi. Með þeim rökum, sem hér hafa verið talin, mælir rn. eindregið gegn því að umrætt frv. verði samþ.“ Þarna er verið að tína til einhver rök í von um, að enginn kynni sér málið það vel að hann skilji það til hlítar. Það er ljót blekking, sem hér á sér stað. Ég ætla bara að benda mönnum á að að það er tollvörugeymsla í Reykjavík og hún er búin að vera eina tollvörugeymslan í landinu í nokkurn tíma, það er tollvörugeymsla á Akureyri, það er tollvörugeymsla komin í Keflavík, það er tollvörugeymsla að rísa á Austurlandi, þannig að með flutningi á þessari brtt., sem ég hef lagt fram nú í annað sinn, er ég að koma í veg fyrir mikinn vanda á öllum þessum stöðum. Það vona ég að hv. þm. gefi sér tíma til að kynna sér vel áður en þeir fella þessa till. Ég ætla ekki að lengja miklu meira umr. um þetta mál. En ég vil nota þetta tækifæri til að þakka starfsfólki Alþ. vel fyrir að hafa útvegað mér kópíu af því bréfi, sem ég hafði vonast til að fá frá formanni fjh.- og viðskn. fyrir nokkrum dögum, með þeim hraða sem þeir gerðu. Hv. formaður fjh.- og viðskn. vitnaði í Magnús Kjartansson þegar hann var ráðh. og stóð á sömu vegamótum hvað Efnahagsbandalagið snertir og sagði að það yrði alvarlegt fyrir íslenskan iðnað þyrfti hann að búa við sömu tolla í tvo mánuði. Þetta var haft eftir Magnúsi Kjartanssyni, þáv. iðnrh. Það er enginn að tala um það, ég hef aldrei heyrt hv. 5. þm. Norðurl. v., Ragnar Arnalds, tala um það að iðnaðurinn ætti að búa við sömu tolla áfram ef ríkisstj. tilkynnti ekki gildistöku þessara tollabreytinga. Það kom fram á fundi fjh.- og viðskn. eindregin ósk um það frá forustumönnum iðnaðarins að hann nyti þeirra tollfríðinda, sem við gætum látið í té, strax frá áramótum þrátt fyrir frestunina. Það var ósk þeirra að frestunin kæmi. Það var það sem þeir fóru fram á. En það var ekki talað um að þeir hyggju við sömu tollakjör áfram hvað snertir niðurfellingu á þeim tollum sem við ráðum sjálfir við.  Ég verð að viðurkenna það, að ég skil ekki alveg skýringar þær sem hv. 5. þm. Austurl. gaf á þessu 4000 millj. kr. tapi. Það getur verið að ég skilji það betur núna af því að hann er búinn að endurtaka það, að við séum að missa af þessum tekjum. En þá er mér alveg ómögulegt að skilja hvers vegna við gerum slíka samninga við aðrar þjóðir, ef það er fyrirsjáanlegt að við töpum 4000 millj. þegar komið er fram á árið 1978. Ég trúi því ekki. En það er búið að setja það hér að við töpum á samningum við erlendar þjóðir. Er þá virkilega ætlunin að viðhalda fjáröflunartollum endalaust og kannske hækka þá til að standa undir auknum töpum af milliríkjasamningi sem við gerðum? Þetta getur ekki verið, ég trúi því ekki. En ef svo er, ef það er fyrirsjáanlegt að við erum að ganga út í samninga sem við töpum á, finnst mér það hlægilegt. Mér finnst það hlægilegt vegna þess að ég mundi ekki gera það sem einstaklingur og stend því ekki að hví sem fulltrúi á Alþ. Þetta eru samningar sem eru gerðir. Ég skal kynna mér þá betur. Og þá er ég á móti þeim, ef það er fyrirsjáanlegt að við töpum á þeim, ef það verður til þess að við þurfum að gera aðrar ráðstafanir, hækka tolla eða viðhalda tollum til þess að standa undir þeim kostnaði sem er við að gera samninga við útlendinga. En þetta getur allt verið rétt, ég skal kynna mér það betur. Það er margt í málflutningi félaga míns og vinar, 2. þm. Norðurl. e., sem ég hefði gjarnan viljað gera að umræðuefni og svara. Það eru ýmsar skýringar á því að tolltekjur eru hærri hér en á hinum Norðurlöndunum. Það eru eðlilegar skýringar til á því og ég ætla ekki að eltast við það. En það, sem kom fram hjá honum, var eins konar prédikun, að þm. ættu að hætta að elta fjvn.- menn með fyrirgreiðslubeiðnir. Ég vil afbiðja mér þetta. Það verður að nafngreina þá þm. sem það gera. Ég hef ekki gert það og ég óska eftir því að hann nafngreini þá þm. sem haga sér þannig að fjvn.- menn þurfi að ganga í skugga til að láta helst ekki sjá sig af Félögum sínum. Það var það, sem hm. sagði. En nú, segir hann, kveður við allt annan tón, þegar um tolltekjur er að ræða. Þá á að taka frá ríkinu tekjur og ekkert á að koma í staðinn. En ég verð að segja það sem hv. þm. Jón Sólnes hefur heyrt mig segja áður: Á meðan stærstu samtök landsins, æskulýðssamtök landsins, sem hafa tugi þúsunda ungmenna innan sinna vébands, líklega um 50 þús., þ. e. Íþróttasamband Íslands, fær 26 millj. til að reka alla hreyfinguna, en viðgerð á Bessastöðum einum kosta 30 millj., þá getur ekki verið að okkur vanti peninga. Á meðan við getum hækkað Sinfóníuhljómsveitina úr 40 millj. upp í 60 millj. á einu ári, þá er gjörsamlega útilokað að það vanti svona mikla peninga. Á meðan við getum eytt þúsund milljónum til að kaupa nýja flugvél til landhelgisgæslu, en höfum ekki efni á að eyða meira en 300 millj. í allan öryggisbúnað á Íslandi fyrir íslenskt flug, þá getur ekki verið að við séum með heilbrigða fjármálapólitík eða að okkur vanti peninga. Og við erum að samþykkja hérna hækkandi gjöld á öllum sviðum. Það er eitthvað, sem ekki er grundvallað hjá mér, í málflutningi félaga míns og vinar. Ég vil benda honum á það, að þó að ég eigi kannske eftir á þessu þingi og áður en afgreiðslu fjárlaga lýkur að koma með brtt. til hækkunar við fjárlög, þá hef ég ekki gert það síðan ég kom á þing, þannig að ég frábið mér þennan málflutning og óska aftur að hann nafngreini þá þingmenn sem haga sér eins og hann tiltók. Hitt er annað mál og það er alveg rétt, að það er löngu tímabært að stöðva hinar síauknu kröfur um framlög. En þær koma annars staðar frá og héðan að sunnan. Ég vil taka undir það, að þetta frv. og sú fyrirgreiðsla, sem í því er ráðgert að veita iðnaðinum, er spor í rétta átt. Það er alveg rétt. En það er langt frá því að mæta kröfum eða óskum iðnaðarmanna sem komu á fund fjh.- og viðskn. Þeir fóru ekki ánægðir af fundi frá okkur. Ég veit ekki hvað menn meina með því, - ég er nú enn að vitna í ummæli vinar míns. 2. þm. Norðurl. e., - að frestun á gildistöku eða samþykkt á till. 5. þm. Norðurl. v. meiði eitthvert þjóðarstolt. Ég skil ekki að venjulegt samkomulag þjóða á milli geti flokkast undir þjóðarrembing, að fara fram á eitthvað við aðrar þjóðir sem við erum að semja við. Ef við viljum frestun, ef við höldum að það sé gott fyrir okkur, þá biðjum við um það, og það kemur ekki þjóðarstolti við. Það flokkast undir samkomulag milli frjálsborinna manna sem búa í tveimur eða fleiri löndum. Það hefur ekkert með þjóðarstolt eða rembing að gera. Það getur vel flokkast undir stjórnkænsku eða stjórnvisku. ef hægt er að ná slíkum samningum að þeir verði okkar iðnaði til hagshóta. Ég vil líka leiðrétta það sem kom fram hjá sama hv. þm. Það kemur nú kannske úr hörðustu átt að ég fari að taka upp hanskann eða svara fyrir alþb.-menn. En Ragnar Arnalds, 5. þm. Norðurl. v., var fjarverandi þegar þessi ræða var haldin, og vegna þess að ég veit að hann fór með rétt mál og við viljum allir hafa það sem rétt reynist, þá voru þetta ekki persónuleg bréfaskipti á milli ráðuneytisstjóra viðskrn. og formanns Félags ísl. iðnrekenda, það er langt frá því. Ég skal viðurkenna að ég hafði það á tilfinningunni að eitt bréfið frá ráðuneytisstjóranum væri þess eðlis og þannig frá gengið að hann væri að reyna að koma því yfir í persónuleg bréfaskipti í staðinn fyrir embættisbréf, og það hefði hv. þm. átt að taka fram. En formaður Félags ísl. iðnrekenda hélt sig að þeim formum sem háttvísum manni ber, án þess að ég sé að bera upp á ráðuneytisstjórann að hann sé það ekki, það væri mikil ósanngirni. Ég hef ekki meira um þetta mál að segja. En ég vona að þessi brtt. mín skapi ekki sömu vandamál og sú till. sem ég bar hér upp síðast, þegar ég gerði það við 3. umr., og fái þá meðferð sem hún á skilið og verði samþykkt.



Herra forseti. Í þeim umr., sem hér hafa farið fram, hefur eitt og annað komið í ljós sem vekur umhugsun um tollamál almennt. Ekki treysti ég mér til að gera því mikil skil, en vil þó taka fyrir eitt atriði sem fram hefur komið og ég held að hljóti að verða til að vekja þm. til umhugsunar um það að tollheimtu sem tekjuöflun fyrir ríkið þarf að taka til mikillar endurskoðunar fljótlega vegna þess mikla ósamræmis sem er á tollaðri vöru til landsins eftir því frá hvaða landi hún kemur. Ef það er ekki lengur sami tollur á vörunni hvort sem hún kemur frá Frakklandi eða Bandaríkjunum hljótum við annaðhvort að vera að stuðla að innflutningi frá öðru landinu umfram hitt eða þá að við erum að auka stórkostlega hættuna á því að kaupmenn eigi kost á því að taka hærri umboðslaun frá því landi þar sem tollflokkurinn er lægri. Þetta verða menn að taka með í reikninginn og þetta verða menn að skilja. Þarna er verið að setja upp kerfi sem er í sjálfu sér viðskiptalega séð ákaflega hættulegt. Og það er annað sem rétt er líka að hugleiða í þessu sambandi. Er t. d. hægt í dag að flytja vöru frá Bandaríkjunum til Þýskalands og flytja hana inn frá Þýskalandi með lægri tolli en hægt væri ef hún væri flutt beint frá Bandaríkjunum. Ég vil varpa þessari spurningu fram, vegna þess að ef það er hægt eftir því kerfi sem búið er að setja upp, þá er verið að setja upp kerfi sem ekki er hægt að verja. En í ljósi þess að við erum að afgreiða hér tollalög, sem ætlað er að styrkja íslenskan iðnað og lögð hefur verið mikil áhersla á að verði samþykkt, lýsi ég stuðningi mínum við þetta frv., en vil jafnframt vekja athygli á því, að ég held að bað verði að skipa nefnd til að endurskoða tollalögin almennt.



Herra forseti. Það hefur komið í ljós að nokkur ágreiningur hefur verið um 1. gr. þessa frv., sumt af því byggt á misskilningi. Vegna þess að vitnað hefur verið í afstöðu stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga, sem væri andvíg þessari grein, hefur verið haft samráð og samband við framkvæmdastjóra sambandsins og leitað álits hans á því ef breytt yrði 1. gr. þannig að það yrði skýlaust bundið við árið 1977, eins og brtt. mín felur í sér. Framkvæmdastjórinn hefur tjáð sig samþykkan því og telur að hvorki hann né stjórnin hafi þá lengur neitt við 1. gr. að athuga. Í rauninni var það alltaf ætlunin að þessi 1. gr., eins og 2. gr., væri aðeins til bráðabirgða, en sjálfsagt að kveða skýrt að orði. Ég vænti þess að menn geti sæst á þessa brtt., hef haft samband við frsm. hv. félmn., og legg því fram þessa skriflegu brtt. og óska afbrigða um hana. Ég vænti þess að málið geti þannig gengið áfram.



Herra forseti. Ég var einn þeirra nm. sem undirrituðu nál. félmn. sem útbýtt var hér í gær varðandi frv. til l. um tekjustofna sveitarfélaga og undirrituðu það með fyrirvara. Fyrirvari minn var einungis í því fólginn að framkalla skýr og ákveðin svör um það sem nú hefur birst í brtt. hæstv. félmrh., um heimild sem menn gátu getið sér til að hægt væri að nota til álagningar á hálfbyggð hús á næsta ári og að sú heimild yrði ekki notuð. Tel ég brtt. hæstv. ráðh. fullnægja þeim óskum er ég lagði áherslu á, og mun því greiða frv. eða öllum greinum þess mitt atkvæði.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Haustið 1975 fól ég stjórn Bjargráðasjóðs að endurskoða gildandi lög um sjóðinn. Var þá tvennt haft í huga: annars vegar að tillit skyldi tekið til hinna nýju laga um Viðlagatryggingu Íslands frá því í maí 1975, en hins vegar hvernig hægt væri að tryggja sjóðnum meira starfsfé til að standa undir þeim skyldum sem á honum hvíla. Niðurstaðan af þessari endurskoðun hefur orðið það frv. sem hér liggur fyrir. Aðalbreytingar frá gildandi lögum eru þessar: Framlög sveitarfélaga nema nú 50 kr. fyrir hvern íbúa sveitarfélags. Hér er lagt til að sú upphæð verði hækkuð í 150 kr., en þetta framlag hefur verið óbreytt í krónutölu frá ársbyrjun 1970. Í öðru lagi er lagt til að framlag búvöruframleiðenda hækki úr 0.25% samkv. gildandi lögum í 0.35% af söluvörum landbúnaðarins. Þar er því um 40% hækkun að ræða. Mótframlög koma úr ríkissjóði á móti þessum liðum báðum. Í grg. frv. er skýrt frá verkefnum Bjargráðasjóðs og þeim margvíslegu vandamálum sem þar eru á ferð, einkum hin gífurlegu tjón sem hlotist hafa af völdum óþurrkanna í sumar. Er því ljóst að sjóðurinn þarf miklu meira fé en áður til umráða. Þetta frv. hefur legið fyrir hv. Nd. og hefur verið afgreitt þar shlj. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Ég hef áður í dag gert hér nokkrar athugasemdir við það hve málatilbúnaður er seint á ferð nú varðandi mörg bæði smærri og stærri mál sem hér liggja fyrir okkur. Ég vil taka það fram að það á ekki við um þetta frv. Mér sýnist það svo sjálfsagt í eðli sínu að það hljóti að geta orðið um það full samstaða. Ég vil aðeins taka þetta fram vegna þess að í nál. frá félmn. Nd. er það kynnt að tveir aðilar þar, Eðvarð Sigurðsson, hv. þm., og Magnús T. Ólafsson hv. þm., hafi ekki tekið þátt í afgreiðslu málsins. Þá sé ég enn frekari ástæðu til þess að lýsa þegar við 1. umr. yfir fullum stuðningi mínum við þetta mál. Þegar viðlagatryggingin var á sínum tíma hér til umr., þá man ég eftir því að ég benti alveg sérstaklega á að jafnhlíða því hefði í raun og veru þurft að taka til endurskoðunar og afgreiðslu nýja löggjöf um Bjargráðasjóð. Ég taldi miður að það hefði ekki verið gert samhliða, vegna þess að um það komu bæði fram ábendingar frá heim aðilum. sem gerst mátt.u þekkja þessi mál, og eins var það ljóst, að þó að það mál væri í hvívetna ágætt og þarft, þá var engu að síður full ástæða til að gera Bjargráðasjóð nokkurn veginn bjargálna, þó ekki væri meira. Ég veit að á þessu stigi er alveg sérstök ástæða til þess, einkum varðandi búnaðardeildina. Það er alveg fullljóst að til Bjargráðasjóðs verður nú mjög leitað, eins og segir í aths. við lagafrv., vegna þess gífurlega tjóns sem hlotist hefur af völdum óþurrkanna í sumar. Hér sýnist mér í engu vera of langt gengið með tekjuöflun til sjóðsins. Það er greinilegt að með þessu móti verður hann fær um að sinna hlutverki sínu. Ég þekki mörg dæmi þess að þessi sjóður hefur miklu bjargað, bæði fyrir einstaklinga, fyrirtæki og heil sveitarfélög, og vil þess vegna, ekki síst með tilliti til þess að nál. í Nd. gefur, held ég, nokkuð villandi mynd af afstöðu manna þar, lýsa því yfir í upphafi að ég fylgi þessu frv.