Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að beina örfáum orðum til viðskmrh., og vildi ég mælast til þess, ef hann væri viðstaddur, að hægt væri að ná í hann.  Í Morgunblaðinu í morgun er frásögn af fundi Varðarfélagsins, sem haldinn var í gærkvöld, og þar er skýrt frá því, að framsögu á þeim fundi hafi haft Jóhann Hafstein alþingismaður og bankastjóri og hafi hann rætt bankamálin á þeim fundi, og á forsíðu Morgunblaðsins segir frá því, hvað Jóhann Hafstein alþm. og bankastjóri hafi sagt um það efni, þegar hann skýrði frá fyrirhugaðri bankalöggjöf. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Á Varðarfundi í gærkvöld vék Jóhann Hafstein bankastjóri nokkuð að breytingum þeim, sem ráðgert er að gera á löggjöfinni um seðlabanka. Þar segir m. a., að Seðlabankinn skuli hafa samvinnu við ríkisstj. og skýra skoðanir sínar fyrir henni, en verði um ágreining að ræða milli bankans og stjórnarinnar, sé bankanum rétt að skýra skoðanir sínar opinberlega. Þó skal hann telja það eitt meginhlutverk sitt að vinna að því, að sú stefna, sem ríkisstjórnin kann endanlega að marka í peningamálum, nái að lokum tilgangi sínum. Slíkur ágreiningur gæti leitt til þess, að bankastjóri yrði að víkja úr starfi, og eru sérstök ákvæði um, hvernig þá skuli með fara. Tengsl þau, sem Seðlabankinn hefur við viðskiptabanka Landsbankans, skuli rofin að fullu. Hann skuli hafa með höndum seðlaútgáfu og myntsláttu og eftirlit með bönkum, sparisjóðum, annast viðskipti við ríkissjóð, ákvarða vexti, hafa áhrif á peningamagn og útlán bankakerfisins og fara með gengis- og gjaldeyrismál og annast hagskýrslugerð.“ Það leikur því ekki á tveim tungum, að hér hefur á fundi í stjórnmálafélagi í bænum verið skýrt frá meginefni frv. um mikilvægt málefni, en það frv. hefur ekki, eins og hv. dm. vita, verið lagt fram hér á þingi enn, og þingmönnum almennt er allsendis ókunnugt um efni þessa frv., að fráskildu því, sem þeir geta lesið í þessari frásögn af fundi í Varðarfélaginu. Ég tel, að slík vinnubrögð sem þessi séu vægast sagt óheppileg. Ég held, að það sé óheppilegt að innleiða þau vinnubrögð hér að fara að segja frá efni mikilvægra stjórnarfrv. á fundum í stjórnmálafélögum, áður en þau eru lögð fram á Alþingi. Ég fæ ekki betur séð en það sé höggvið nærri virðingu Alþingis með slíkum starfsháttum og Alþingi sé í raun og veru misboðið með þvílíkum vinnubrögðum, og víst er um það, að slík vinnubrögð þættu ekki viðeigandi annars staðar í þingstjórnarlöndum. Ég minnist þess t.d., - það eru að vísu nokkuð mörg ár síðan, - að þá varð brezkur fjármálaráðherra, ef ég man rétt, að fara frá, - láta af embætti, - vegna þess að hann hafði skýrt nokkuð frá efni fjárlagafrv. eða ræðu þeirri, sem hann ætlaði að flytja, þegar frv. var fram lagt, nokkrum klukkustundum áður en hann flutti þessa ræðu. Ég held, að það hljóti allir að sjá, að það eru óheppileg og óeðlileg vinnubrögð að fara þannig að segja frá efni frv. jafnýtarlega og hér hefur bersýnilega verið gert, áður en þau eru lögð fram á Alþingi. Það er alveg víst, að ef slík vinnubrögð eru upp tekin og ekki spyrnt við fæti, þá getur skapazt regla, sem er mjög óheppileg. Ég tel þess vegna alveg sjálfsagt, að þingmenn láti ekki bjóða sér slík vinnubrögð þegjandi. Ég fyrir mitt leyti hef ekki viljað láta þetta fara þegjandi fram hjá mér, án þess að vekja athygli á því, og ég hafði ætlað að beina örfáum spurningum til viðskmrh., sem bankamálin heyra undir. Ég hefði í fyrsta lagi viljað spyrja hann um það, hvort það hefði verið með vitund og vilja hans eða ríkisstj., að farið væri að skýra á þennan hátt opinberlega frá frv., sem ríkisstj. hyggst flytja, og ég hefði viljað spyrja hann að því, hvort hann teldi ekki, að hér væri um trúnaðarbrot að ræða af þeim, sem framsögu hafði, sem væntanlega hefur verið riðinn við samningu þessa frv., eða hvort hann vildi taka ábyrgð á slíkum vinnubrögðum. Ég hefði viljað spyrja hann, hvort hann teldi ekki starfsháttu sem þessa bera vott um smekkleysi og slíkt bæri að varast í framtíðinni. Ég veit það t.d., að enn hefur stjórn Seðlabankans, sem þetta frv. snertir þó, ekki séð þetta frv., sem farið er að segja frá opinberlega í einstökum atriðum á fundi í stjórnmálafélagi, og ég hef fulla ástæðu til að ætla, að framkvæmdastjórn Seðlabankans hafi ekki séð það enn. Nú eru auðvitað engin lög til, sem segja það, að frv. sem þetta skuli lagt fyrir framkvæmdastjórn Seðlabankans eða henni sýnt það, áður en það er lagt fram á Alþingi. En ég hygg samt, að það mundi einhvern tíma hafa verið talin eðlileg og sjálfsögð kurteisi að hafa þann hátt á. Það sé fjarri mér að gera lítið úr stjórnmálafélögum, sem auðvitað eru nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi. En ég verð að segja það, að mér finnst skörin vera farin að færast upp í bekkinn, ef á að fara að skýra frá málum og frv. jafnýtarlega og bersýnilega hefur hér verið gert, áður en þau eru flutt á Alþingi, og ég álít, að þinginu beri skylda til þess að spyrna fæti við slíkum vinnubrögðum. Þótt ég hafi enga löngun til þess að vekja illdellur um þetta mál, vildi ég alls ekki láta þetta fara hér þegjandi fram hjá mér, án þess að ég lýsti andstöðu minni við svona vinnubrögð og andúð á svona vinnubrögðum, og ég vænti þess, að allir réttsýnir og sanngjarnir alþingismenn finni það og viðurkenni, að hér hafa átt sér stað mistök, sem bér að varast í framtíðinni.



Herra forseti. Vegna þess að ég var hér staddur í deildinni af tilviljun og hlustaði á mál hv. 3. þm. Norðurl. v., get ég ekki látið vera að mótmæla þeim orðum, að hér hafi átt sér stað nokkur mistök, hvað þá trúnaðarbrot, eins og hv. þm. gaf í skyn. Það er hvorki á móti neinum lagaboðum né venju, sem hér hefur verið brotið. Það er þvert á móti hægt að nefna mörg dæmi þess, að á almennum fundum hefur af hálfu aðstandenda mála verið gerð grein fyrir þeim, áður en þau voru lögð fyrir Alþingi. Það mál, sem hér um ræðir, hefur að sjálfsögðu verið til athugunar ekki aðeins hjá ríkisstj., heldur innan flokka hennar og hjá þeim, sem sérstaklega hafa verið til kvaddir um það að fjalla, og í frásögn hefur ekki um neitt verið farið umfram það að segja frá meginstefnu, sem fylgt er í því máli, sem hv. þm. gerði að umræðuefni. Það er þess vegna á algerlega röngum forsendum byggð hans ádeila og sannast sagt stórfurðulegt að heyra, að hann, svo mikilsvirtur þingmaður, skuli láta út úr sér þau harðyrði, sem hann gerði.



Herra forseti. Hæstv. dómsmrh. hefur hér að nokkru leyti tekið upp hanzkann fyrir viðskmrh. Ég get þó ekki neitað því, að ég hefði kosið, að viðskmrh. hefði verið hér við, því að satt að segja geri ég mér vonir um, að hans viðbrögð við orðum mínum hefðu orðið nokkuð á aðra lund heldur en hæstv. dómsmrh. En hæstv. dómsmrh. stóð hér upp og sagði með fáum orðum, að hann teldi, að hér hefðu alls engin mistök átt sér stað, og þá veit maður það, að hans skoðun er sú, að hér hafi ekki átt sér mistök stað. Hann sagði, að það hefðu engin lagaákvæði verið brotin með þessum starfsháttum og ekki hefði heldur verið brotið gegn venjum. Ég hef aldrei haldið því fram, að lagaákvæði hafi verið brotin hér. En það er nú svo, að í starfsháttum Alþingis og í starfsháttum annarra þinga hafa myndazt ýmis óskráð lög, og hæstv. dómsmrh. láðist að nefna nokkur dæmi um þá venju, sem styrkt gætu þá fullyrðingu hans, að það hefði áður átt sér stað, að í stjórnmálafélögum hefði verið skýrt opinberlega frá efni stjórnarfrv., sem ætlunin væri einhvern tíma síðar að leggja fram á Alþingi, áður en þau væru lögð þar fram. En það fer ekkert á milli mála og er ljóst af þeirri frásögn, sem ég las hér upp og birt er í Morgunblaðinu, að það hefur verið skýrt mjög ýtarlega frá þessu frv., sem hér á að flytja. Nú er það síður en svo, að ég hafi nokkuð að athuga við það, að breyt. séu gerðar á bankalöggjöfinni, þær verður auðvitað að gera, eftir því sem þörf krefur og efni standa til á hverjum tíma, og ég verð að segja það, að ég álít, að sum þau atriði, sem bent er á í þessari frásögn, megi til bóta verða. En það breytir ekkert því, sem ég sagði, og er ekki á neinn hátt til umr. hér, heldur aðeins þau vinnubrögð, sem hér hafa átt sér stað, að þm., sem væntanlega hefur verið með í ráðum um samningu frv., fer að segja frá því á stjórnmálafundi. Ég fyrir mitt leyti álít það ákaflega óviðfelldin vinnubrögð og ég álít, að Alþ. sé misboðið með því, að það sé farið í raun og veru að flytja frv. á stjórnmálafundum, - með allri virðingu fyrir þeim samkomum, - áður en frv. eru lögð fram á Alþ. og áður en alþm. gefst kostur á að kynna sér þau. Það er að sjálfsögðu ekki hreyft neinum andmælum við því, að hæstv. ríkisstj. kynni sínum þingflokksmönnum á þingflokksfundum efni þeirra frv., sem hún hyggst leggja fram, en ég hef litið svo á, að þm. ættu ekki og mundu ekki almennt gera það, að skýra frá því opinberlega, sem kemur fram á þingflokksfundum, á meðan mál eru á slíku undirbúningsstigi. Ég get þess vegna ekki skipt um þá skoðun, sem ég hafði á þessu, að ég tel þarna vera farið inn á ákaflega varhugaverða braut og að þetta dæmi eigi að verða til þess, - og af því vildi ég vekja athygli á því, - að það sé ekki horfið að slíkum starfsháttum sem þessum í framtíðinni. Þau fáu orð, sem hæstv. dómsmrh. sagði um þetta, gátu á engan hátt hrakið það, sem ég sagði um þetta efni. Og þó að ég skilji það, að hæstv. dómsmrh. rennur blóðið til skyldunnar gagnvart flokksmanni sínum, sem hafa orðið á þessi mistök, þá vona ég það enn sem fyrr, að ekki séu allir flokksmenn hans þess sama sinnis, heldur sjái þeir, er þeir athuga þetta með gát, að hér er farið inn á óheppilega braut og hér hafa mistök átt sér stað, sem sæmilegast væri fyrir hlutaðeigendur að viðurkenna.



Herra forseti. Ég vil fullyrða, að það sé daglegur atburður, að af hálfu bæði ríkisstjórna og þm. sé almenningi gerð grein fyrir meginefni mála, áður en þau eru formlega borin fram á Alþ. vil fullyrða, að það sé daglegur atburður. Hv. þm. blandaði því svo saman, hvort þessi þm., sem hér átti hlut að máli, hefði misfarið með trúnað, vegna þess að hann hefði heyrt um þau mál á flokksfundi. Það er vitanlega þess flokks og ríkisstj. að meta það, hvort þm. hafi gert það. En ég fullyrði, að svo er ekki í þessu tilfelli. Hér er ekki um neitt leyndarmál að ræða, heldur einungis meginatriði málefnis, sem lengi hefur verið til undirbúnings. Hv. þm. gat um það í sinni fyrri ræðu, að það hefði komið fyrir, að brezkur ráðherra hefði orðið að segja af sér vegna þess, að hann hefði nokkrum klst. áður en hann hélt ræðu sína sagt frá efni fjárlagafrv., sem ríkisstj. bar fram. Það er alveg rétt, að þetta hefur komið fyrir í brezka þinginu, en það var vegna þess, að með þessari frásögn var vissum fjármálamanni gefið færi á því að afla sér gróða í kauphöllinni í London, sem hann hefði ekki fengið, ef hann hefði ekki haft þá vitneskju, sem hann öðlaðist með þessum hætti. Það er ekki skýrt frá neinu slíku í þeim ummælum, sem höfð eru í Morgunblaðinu, né var það gert í þeirri ræðu, sem þessi hv. þm., hæstv. forseti Nd., hélt í Varðarfélaginu í gær og ég hlustaði á. Þess vegna er hér mjög ólíku saman að jafna og gersamlega ósambærilegu. Í brezka þinginu hefur þessi tiltekni háttur þar að auki komizt á varðandi fjárlagafrv. - og ég vil segja fjárlagafrv. fyrst og fremst. Mér er ekki kunnugt um, að það sé algild regla þar. Ég játa, að ég hef ekki kynnt mér það sérstaklega, en ég hef alltaf skilið það svo, að það gilti fyrst og fremst um fjárlagafrv. En það skiptir ekki heldur máli, hvaða reglur eru um þetta í Bretlandi. Ég fullyrði, að engin slík regla hefur nokkurn tíma átt sér stað varðandi flutning mála á Alþingi Íslendinga, og þegar hv. þm. gat þess, að ég hefði ekki nefnt nein dæmi þess í minni fyrri ræðu, að slíkt hefði áður borið við, þá er það eðlilegt. Menn hafa ekki á takteinum dæmi um það, sem er alveg sjálfsagður hlutur og menn hafa þess vegna ekki lagt sérstaklega á minnið. En það rifjast þó upp fyrir mér, að á s.l. vori réðust hv. flokksbræður hv. þm. mjög á hæstv. forsrh. fyrir það, að hann hefði haldið ræðu í Varðarfélaginu um mál, sem var ekki þá búið að flytja hér á Alþ., svo að þar er a.m.k. eitt dæmi, sem ég veit að hv. þm. minnist jafnvel og ég. Hv. þm. getur sagt, að það dæmi hafi ekki verið til eftirbreytni. En aðfinningin, sem þá var borin fram, var einungis venjulegt nöldur stjórnarandstæðinga, alveg eins og það kom glögglega fram hjá hv. þm., að það voru nokkur sárindi hjá honum yfir því, að hann sem stjórnandi í Seðlabankanum hefði ekki fengið þessa vitneskju með öðrum hætti en að lesa hana í Morgunblaðinu. Hann er í stjórnarandstöðu nú og verður að sætta sig við það, að það eru vitanlega stjórnarstuðningsmenn, sem fá fyrr að vita um ráðagerðir ríkisstj. heldur en stjórnarandstæðingar. Eins og ég segi, hér er um algilda reglu að ræða og enda sjálfsagt, að það er liður í venjulegri stjórnmálastarfsemi, að menn fræða almenning og fyrst og fremst sína stuðningsmenn um meginatriði þeirra mála, sem þeir hverju sinni berjast fyrir. Þetta er óhjákvæmilegt og hefur ætið verið tíðkað á Íslandi.



Herra forseti. Ég hef aldrei haldið því fram, að það væri athugavert, að þm. eða stjórnmálaforingjar skýrðu almennt frá meginstefnu í þeim málum, sem þeir berðust fyrir, eða meginstefnu í þeim frv., sem þeir hygðust leggja fram. Það er ekki það, sem er um að ræða hér, heldur hitt, að það hefur verið sagt ýtarlega, - það ber frásögnin með sér, - frá efni frv. Það liggur við, að ætla megi, að frv. hafi verið lesið upp, þannig er orðalagið á þessari frásögn. Ég hef aldrei haldið því fram, að hér væri um neitt leyndarmál að ræða, er þm. hafi gerzt sekur um að skýra frá, heldur er aðeins mín ádeila bundin við það, að það séu ósæmileg vinnubrögð að fara að flytja frv. stjórnarinnar í stjórnmálafélögum, hver svo sem þau eru, áður en þau eru flutt á Alþ., og ég endurtek það, sem ég hef áður sagt, að ég álít, að það geti verið ákaflega hættulegt að taka upp þvílík vinnubrögð. Það vildi nú svo vel til, að hæstv. dómsmrh. var ekki í bili tiltækt nema eitt einasta fordæmi, þar sem slík vinnubrögð hefðu átt sér stað, - og ég mundi vel eftir því fordæmi líka, en ég hafði ekki ætlað að leiða það neitt inn í umr. hér, - en þess minnist hæstv. dómsmrh., að það var einmitt fundið að þvílíkum vinnubrögðum þá, það var fundið að því, að hæstv. forsrh, hafði þann hátt á að skýra á Varðarfundi frá - ekki þó ákveðnu frv., sem ætti að leggja fram á Alþ., heldur frá ákveðinni stefnu og ákveðnum staðreyndum, sem upplýstist síðar um á Alþ., - þannig að í raun og veru var þarna ekki um sambærileg tilvik að ræða. En hvað sem um það er, þá var einmitt fundið að þeim starfsháttum hér á Alþ. á sínum tíma. Hæstv. dómsmrh. getur svo afgr. það með því að segja, að þar hafi bara verið um venjulegt nöldur stjórnarandstöðunnar að ræða. En hann hefur líka verið í stjórnarandstöðu, hæstv. dómsmrh., og það skyldi nú vera, að það væri ekki hægt að finna einhver ummæli hjá hæstv. dómsmrh., þar sem hann hefði látið orð að því liggja, að það væri með vissum vinnubrögðum verið að draga valdið úr höndum Alþ. En ég veit nú satt að segja ekki, með hverjum hætti má draga valdið meir úr höndum Alþ. en með því að taka upp slík vinnubrögð, sem hér hafa átt sér stað. En það, sem ég hef fundið að, er aðeins þessi formlegi háttur, sem hér hefur verið um hönd hafður, þ.e. að skýra frá ákveðnu frv., sem stjórnin hyggst einhvern tíma síðar leggja fram á Alþ., - skýra frá því á fundi í stjórnmálafélagi og það ekki einu sinni af ríkisstj. eða þeim ráðh., sem þessi mál heyra undir, heldur af einum hv. alþm. Það er þetta, sem ég hef fundið að, og það er þetta, sem hæstv. dómsmrh. hefur farið í kringum og reynt að tala um ýmis önnur atriði, sem ég hef hér ekki hreyft, og hann hefur þannig reynt að drepa á dreif þeim aðfinningum, sem ég hef hér borið fram. Það er þess vegna bezt, að ég spyrji hann alveg beint, hvort hann telji það heppileg vinnubrögð í framtíðinni, að það sé farið að skýra frá frv., sem stjórnin hyggst leggja fram á Alþ., á fundum í stjórnmálafélögum úti í bæ, áður en þau eru lögð fram á Alþ., og þá á ég ekki aðeins við það, að það sé skýrt frá því meginefni, sem í frv. felst, heldur sé skýrt frá frv. í einstökum atriðum, með svipuðum hætti og gert mundi vera, þegar höfð væri framsaga fyrir því hér á Alþ. Það er að mínu viti óeðlilegt, að fundarmönnum í slíku stjórnmálafélagi, í hvaða stjórnmálafélagi sem er, sé gefið þannig færi á að fara að ræða málið og gera við það sínar athugasemdir, sem svo kannske er skýrt frá í blöðum, eins og hér hefur átt sér stað, áður en alþm. hefur verið gefið færi á að tjá sig um málið. Ég vil svo að lokum segja það, að ég harma, að hæstv. viðskmrh., sem bankamálin heyra undir, skuli ekki vera viðstaddur þessar umr., því að mér hefði leikið alveg sérstaklega hugur á að heyra það af hans vörum, hvort hann vildi leggja blessun sína yfir þvílík vinnubrögð eða ekki, eða hvort hann væri maður til þess að lýsa því yfir hér gagnvart þingheimi, að hann harmaði það, að þessi mistök hefðu átt sér stað.



Herra forseti. Þetta mál er nú í raun og veru útrætt, en vegna þeirrar fyrirspurnar, sem hv. þm. bar fram til mín, þá er rétt, að ég svari henni. Ég tel það vera algerlega komið undir mati ríkisstj. og hennar trúnaðarmanna, hvenær og hvort þeir telja rétt að skýra frá einhverju máli, sem stendur til að leggja fyrir hv. Alþ. Það er algerlega undir þeirra mati komið, og Alþ. er síður en svo nokkur óvirðing sýnd, þó að almenningi sé gefinn kostur á því áður að kynnast almennum málum, sem fyrir þingið á að leggja. Ég veit það, að hv. þm. er svo vel að sér í okkar stjórnmálasögu, að hann veit, að það var einmitt eitt af aðalatriðum í okkar frelsisbaráttu, t.d. starfi Jóns Sigurðssonar, að kynna þjóðinni málin áður en þau voru lögð fyrir þingið. Það var gert með skipulögðum hætti af hans hálfu og talið eitt meginatriði í sönnu þjóðfrelsi og til þess að skapa heilbrigt almenningsálit í landinu. Það er þess vegna eftir hinum beztu fyrirmyndum í stjórnmálasögu Íslands, að stjórnmálamenn af öllum flokkum kynna sínum mönnum málin, áður en þau eru borin fram. Hvort það er gert einum degi áður eða nokkrum mánuðum áður, það er algerlega undir tilviljun komið og mati þessara manna. Sá, sem hefur gerzt hér sekur um mistök og frumhlaup, það er hv. þm., sem hefur uppi þessar athugasemdir, sem hann vildi nú raunar mjög draga úr og viðhafði allt önnur orð um en í fyrstu ræðu sinni. Nú sagði hann, að hér væri ekki um neitt leyndarmál að ræða, það væri einungis röng formsaðferð, sem hefði verið viðhöfð, og annað slíkt. Það var ekki framar verið að nota orðið „trúnaðarbrot“, sem varð til þess, að ég kvaddi mér hér hljóðs. Það var einungis það gífuryrði, sem gerði það að verkum, að ég gat ekki látið hjá líða, úr því að ég var staddur hér inni í deildinni af tilviljun, að mótmæla þessum ummælum. Að lokum vil ég svo segja það, að þegar hv. þm. segir, að ég hafi einungis getað nefnt eitt fordæmi fyrir því, að svona hafi verið farið að, þá mundi ég eftir því fordæmi vegna þeirra óréttmætu aðfinninga, sem það varð fyrir. Sjálf fordæmin eru svo mörg, að mér mundi ekki endast dagurinn til þess að telja þau upp, ef ég hefði tíma til þess að fara í blöð og aðrar heimildir til að gá að þeim. Ég mundi eftir þessu fordæmi vegna þeirra óréttmætu aðfinninga, sem stjórnarandstaðan af þessu tilefni hafði uppi.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt af menntmn. þessarar hv. þd. að beiðni kirkjumrh. Þetta frv. var samþ. á kirkjuþingi 1960 með ósk um, að það yrði lagt fyrir yfirstandandi Alþ. Fyrir Alþingi, er sat 1958–59, var lagt frv. um kirkjugarða. Frv. þetta er í meginatriðum samhljóða því. Nokkrar breyt. hafa þó á orðið síðan. Eins og fram kemur í aths., eru nm. í menntmn. óbundnir um afstöðu til þessa frv. Það er ekki till. um, að því verði vísað til n., þar sem frv. er flutt af nefnd. N. mun að sjálfsögðu hafa það til athugunar, eftir því sem tilefni gefst til, milli umr. - Ég legg svo til, að frv. verði vísað til 2. umr.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Eins og hv. frsm. menntmn. tók fram, var þetta frv. eða áþekkt frv. lagt fram hér á þingi fyrir 2 árum. Síðan hafa verið gerðar nokkrar breyt. á frv., eins og það kemur nú fram, og þær breyt. munu allar vera til bóta. Það var áberandi við frv., sem lagt var fram fyrir 2 árum, að í því voru ýmis atriði, sem mjög gátu orkað tvímælis. Enn finnast í frv. fáein atriði, sem vert væri fyrir hv. þdm. og sérstaklega hv. menntmn. að athuga nokkru betur, en inn á hin einstöku atriði skal ég þó ekki fara nú. Það eru hnökrar í nokkrum greinum frv. og auk þess fáein atriði, sem efamál er að þar ættu að standa. Ég vil aðeins minnast á 16. gr. Þar segir, að grafhýsi megi gera í kirkjugarði. Við höfum nokkra reynslu fyrir grafhýsum hér í kirkjugarðinum í Reykjavík, og sú reynsla er ekki góð, og vil ég eindregið beina því til hv. menntmn., að hún athugi þetta atriði sérstaklega. Orða ætti greinina þveröfugt við það, sem nú er, á þá leið, að grafhýsi megi ekki gera í kirkjugörðum. Önnur hliðstæð breyt. var gerð á frv. frá í hittiðfyrra. Það var á þá leið þá, að heimagrafreiti mætti gera. Síðan hefur þetta verið leiðrétt, og nú er ákveðið í þessu frv., að heimagrafreiti megi ekki gera. Þetta tel ég mjög til bóta. Ég skal ekki fara fleiri orðum um þetta nú. En verið getur, ef ekki koma fram brtt. frá menntmn., að ég beri fram nokkrar brtt. við 2. umr. þessa máls.