Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til þess að leyfa útgerðarfélaginu Nirði hf., Sandgerði, innflutning á skipi. Hér er um að ræða skipið Hamravík KE 75, en í stað þess skips er ráðgert að selja úr landi annað skip, Blika ÞH 50. Það skip má segja að sé þriðji ættliður í þessum útflutningi skipa. Hamravík KE 75 var seld í skiptum fyrir togskipið Júlíus Geirmundsson sem seldur hafði verið úr landi fyrir nýtt skip með sama nafni sem til Ísafjarðar kom. Heimild var veitt af fyrrv. sjútvrh. til þess að Júlíus Geirmundsson yrði seldur til Keflavíkur og Hamravík KE 75 flutt út í staðinn. En varla hafði sú ákvörðun verið tekin þegar raddir hófust um það, að Hamravík KE 75 væri hið besta vertíðarskip og ófært að flytja svo ágætt skip úr landi. Niðurstaðan varð sú, að á þetta var fallist og ákveðið, eins og ég sagði áðan, að Bliki ÞH 50 færi þá út í staðinn. Vandkvæðin á þessu eru hins vegar þau, að Hamravík KE 75 er orðin 12 ára gamalt skip og lög nr. 521970 kveða svo á, að óheimilt sé að flytja inn í landið og skrá svo gamalt skip án þess að heimild Alþingis komi til. Ég taldi rétt að verða við þessari beiðni og þótti rök, sem að þessu hníga, slík að það væri eðlilegt, enda mælt með því af siglingamálastjóra að þetta sé gert. Hann hefur að sjálfsögðu skoðað skipið og dæmt það ágætt skip og vel hæft til notkunar hér á landi. Eins og fram kemur í aths. hefur viðskrn. heimilað lán að upphæð 1 millj. norskar kr. til þess að brúa þann mismun sem þarna er á. Þetta lán verður greitt á einu ári og því ekki um langtímalán svonefnd að ræða. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara mörgum orðum um þetta frv. nema hér komi fram sérstakar spurningar, en leyfi mér að mæla með því, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Hér er gömul saga að endurtaka sig. Nú er flutt sérstakt frv. um það, að leyft verði að flytja bátinn Hamravík til landsins gegn því að annar bátur, Bliki, verði fluttur úr landi. Hvað gerist svo næst í því máli? Hvaða bátur á að fara úr landi í staðinn fyrir Blika og þannig koll af kolli? Ég held að það ætti að vera öllum hér inni ljóst hvernig skipti af þessu tagi hafa gerst. Það hefur verið skipt aftur og aftur, og á endanum hafa það verið smápungar sem hafa verið fluttir út. Mér var það ljóst, þegar ég var sjútvrh., að þetta gæti ekki gengið til svona, það yrði að spyrna við fótum. Jafnvel þó menn töluðu um að ófært væri að flytja ágætt skip úr landi, þá væri hér verið að skapa vítahring sem stækkaði skipastólinn. Þess vegna greip ég til aðgerða til að stöðva þessa vitleysu. Sá leikur hafði verið leikinn, að þó að skip ættu að heita flutt úr landi voru þau ekki afmáð af skipaskrá. Það kostaði þó nokkra fyrirhöfn að sjá til þess að þessum formsatriðum væri fullnægt. Það tókst að því er varðar það skip sem hér um ræðir, Hamravíkina, og það er einmitt af þeim sökum sem hér er flutt sérstakt lagafrv. um þetta efni og er nýmæli vegna þess að hingað til hafa ráðh. getað afgreitt þetta að eigin geðþótta. Hitt er rangt, sem kom fram í máli hæstv. sjútvrh., að siglingamálastjóri -samkv. því fskj. sem hér fylgir með - mæli með innflutningi skipsins. Þess er hvergi getið í því fskj., að hann mæli með innflutningi skipsins. Nú á sem sagt að halda áfram að leika þann leik sem hefur verið leikinn að undanförnu, að leyfa innflutning á skipum að nýju eftir að þau hafa verið flutt út, sem endar venjulegast á því, að það er einhver ónýtur smákoppur sem telst hafa farið úr landi. Ég held að það sé ákaflega óviturleg ákvörðun sem hæstv. sjútvrh. hefur tekið, að opna að nýju fyrir innflutning á fiskiskipum erlendis frá. Ég tel að þetta sé flaustursleg og vanhugsuð ákvörðun sem muni hefna sín. Ekki síst held ég að þetta sé varasamt vegna þess að með þessari ákvörðun muni skriða verða sett af stað. Það er víða sem menn leita eftir endurnýjun á skipum erlendis frá. Ég held ég muni það rétt, að það hafi legið um 20 umsóknir fyrir í rn. um þetta efni á sínum tíma. Og hvar á að draga markalínu? Hvers vegna ættu Reyðfirðingar frekar að fá skip en Ísfirðingar, hvers vegna Eskfirðingar en ekki Vestmanneyingar? Ég er hræddur um að þessa markalínu verði erfitt að draga. Við búum einfaldlega við þær aðstæður, að togurum eru bannaðar þorskveiðar í 80–100 daga á ári. Loðnuskipaflotinn lýkur verki sínu á 4–5 mánuðum. Síldveiðar eru skammtaðar. Það er talað um verkefnaskort hjá flotanum. Ekkert sýnir betur en þetta að flotinn er of stór miðað við þann afrakstur sem við getum tekið úr fiskistofnunum í kringum landið. Sérhver viðbót við flotann mun þannig einungis auka á skömmtun og rýra afkomu sjómanna og útvegsmanna og þar með þjóðarinnar allrar. Við þessar aðstæður getur ekki verið skynsamlegt að stækka flotann. Við þessar aðstæður getur ekki verið skynsamlegt að leyfa innflutning á fiskiskipum Menn geta líka haft það til viðmiðunar, að á s. l. ári voru þorskveiðar bannaðar í um 100 daga. Ef togaraflotinn væri 60 skip í staðinn fyrir þau 80 skip sem hann er, þá hefðu þessi skip, miðað við sömu forsendur, getað stundað veiðar því sem næst allt árið, en 100 skip þyrftu hins vegar að vera frá þorskveiðum í u. þ. b. hálft ár miðað við svipaðar aðstæður. Í fiskiskipaáætlun Framkvæmdastofnunar ríkisins er talið að úrfall, þ. e. skipstapar og skip dæmd ónýt og óviðgerðarhæf, - úrfall á fiskiskipum verði að jafnaði 1700 brúttórúmlestir á ári næstu árin. Nýsmíði og skipakaup mega því aðeins nema 1700 brúttórúmlestum á ári til þess að viðhalda óbreyttri stærð skipastólsins. Sem stendur er talið að innlend skipasmíði muni afkasta um 2000 brúttórúmlestum á ári, og margir telja æskilegt að auka þessa afkastagetu upp í t. d. 3000 brúttórúmlestir eða meira. Af þessu ætti að vera fullljóst að innlend skipasmíði gerir meira en að mæta venjulegri úreldingu flotans miðað við núverandi smíðaafköst, hvað þá ef afkastageta smíðastöðvanna er aukin samkv. þeim óskum sem uppi eru. Þessu til viðbótar má reyndar benda á það, að á grundvelli fyrri ákvarðana um skipainnflutning mun hann nema a. m. k. 1000 lestum á þessu ári. Það er því ljóst, að endurnýjunarþörf fiskiskipastólsins verður meira en mætt á þessu ári og jafnvel hinu næsta, þó enginn frekari innflutningur komi til, og skipastóllinn mun þegar af þeim sökum frekar vaxa heldur en hitt. Þess vegna er fyllilega ástæða til þess að staldra við og hleypa ekki nýrri gusu inn í landið, vera ekki að leyfa skipainnflutning, hvorki með einum né öðrum hætti, og þá auðvitað allra síst eftir því frv. sem hér liggur fyrir. Nú hef ég séð það einhvers staðar, að Steingrímur Hermannsson, hæstv. sjútvrh., hafi haldið því fram, að úr því að skip fari úr landi í stað innflutts fiskiskips, þá muni skipastóllinn ekki vaxa. Það frv., sem hér er flutt, bendir ekki til þess að það sé hugmyndin að halda sig strangt við þær reglur, og samkv. því mun skipastóllinn vaxa þegar af því máli einu. Það gæti auðvitað verið rétt, að skipastóllinn mundi ekki vaxa við aðgerðir af þessu tagi og samkv. þessum reglum ef engin skipasmíði væri innanlands. En málin horfa öðruvísi við þegar tekið er tillit til innlendu skipasmíðarinnar, hvað þá ef lítið er á það sem stefnumið að efla innlenda skipasmíði, eins og margir telja æskilegt og m. a. s. núv. ríkisstj. telur stefnuatriði og er reyndar eitt af því fáa sem skýrt og skilgreint er og skiljanlegt í málefnasamningi ríkisstj. Ef smíðaðar eru 1700 brúttórúmlestir, sem er nálægt núverandi afköstum, svarar það til allrar úreldingar eða úrfalls úr flotanum og hann mundi af þeim sökum standa stærðarlega í stað, en þá vex hann sem innflutningi nemur. Ýmsir hafa áhyggjur af að innlenda skipasmíðin mæti ekki úrfalli skip fyrir skip eða stað fyrir stað. Það vandamál leysist auðvitað með öðrum hætti og með því að skip ganga kaupum og sölum. Hins vegar er ljóst að innflutningur mun draga úr verkefnum fyrir innlenda skipasmiði ef halda á óbreyttri stærð skipastólsins, því að í innflutningnum felst endurnýjun sem dregur úr úreldingu flotans. Óbreytt stærð skipastólsins og innflutningur getur því að eðlilegum hætti ekki þýtt annað en samdrátt í innlendri skipasmíði í stað þeirrar eflingar hennar sem oft er höfð á orði. Það er fyllilega ljóst, að ekki er hægt að samræma þau markmið að efla innlenda skipasmíði og leyfa innflutning á fiskiskipum. Sú leið, sem fær er til þess að halda óbreyttri stærð skipastólsins, er að láta innlendu smíðina mæta úreldingunni. En hver sá innflutningur sem leyfður er verður annaðhvort til þess að draga úr verkefnum hjá skipasmíðastöðvunum eða stækka flotann. Það er e. t. v. ekki úr vegi að skýra þetta nánar með einföldu dæmi. Við skulum gera ráð fyrir að til sé tiltekið lítið pláss þar sem eru þrír útvegsmenn, sem eiga þrjú fiskiskip og jafnframt sé þar starfandi ein skipasmíðastöð. Til að einfalda málið getum við gert ráð fyrir að úrelding fiskiskipaflotans svari til eins fiskiskips á ári og afköst skipasmíðastöðvarinnar séu líka eitt fiskiskip á ári, þannig að það svari beint til úreldingarinnar. Ef í þessu plássi er fylgt þeirri reglu að enginn innflutningur eigi sér stað frá stöðum utan þessa pláss, þá helst stærð skipastólsins óbreytt. Smíðin mætir endurnýjunarþörfinni. Það getur gerst með þeim hætti, að nýsmíðin sé einmitt til að mæta því skipi sem úreldist hverju sinni. En það getur líka gerst þannig, að einhver annar útgerðarmaður með nýlegra skip láti smíða fyrir sig og svo selji hann þetta skip sitt útgerðarmanninum sem á skipið sem úreldist. Lítum hins vegar á þetta sama pláss með þessum sömu þremur bátum og sömu þremur útgerðarmönnum og einni skipasmíðastöð, sem svarar einmitt til úreldingarinnar að afköstum, nema hvað nú er fylgt þeirri nýju reglu, að innflutningur sé leyfður frá öðrum plássum, og sú regla látin gilda, að skip skuli flutt út í stað innflutts skips. Segjum nú sem svo, að „ríki útgerðarmaðurinn“ kaupi skip erlendis frá og flytji út miðaldra skip. Þá segja menn að engin viðbót hljótist af því. En það er vert að gæta betur að. Skipið, sem úreldist, verður að endurnýja. Ef það er innflutt er skipasmíðastöðin þegar verkefnalaus ef stærð flotans á að vera óbreytt. En hvort sem skipasmíðastöðin fær verkefni eða ekki, þá eru nú tvö ný skip í flotanum og eitt sem úreldist árið eftir. Strax á þriðja ári hefur flotinn yngst svo að ekkert skip úreldist. Annaðhvort er stöðin þá verkefnalaus eða flotinn stækkar sem afköstum skipasmíðastöðvarinnar nemur. Það gæti líka verið um að ræða þá aðferð, sem hæstv. sjútvrh. leggur til hérna og hefur viðgengist, að „ríki útgerðarmaðurinn“ skipti á skipinu, sem hann átti að flytja út, við þann næstríkasta og þannig koll af kolli, og sá fátækasti með úrelta skipið kaupi af þeim næstfátækasta og endurnýi þannig hjá sér. Hvar stendur þá skipasmíðastöðin ef stærð flotans á að vera óbreytt? Hún er verkefnalaus. Hún er gjörsamlega verkefnalaus. Það er alveg sama hvernig á þetta mál er litið. Þau markmið verða ekki samrýmd að halda uppi innlendum skipasmíðaiðnaði með jafnmiklum eða meiri afköstum en svarar til endurnýjunarþarfa flotans og að leyfa innflutning á fiskiskipum. Með þeirri stefnu, sem hér hefur verið tekin upp af hálfu ríkisstj., er því annaðhvort verið að ráðast gegn því stefnumiði sem fram er talið í stefnuskrá ríkisstj., að efla innlendan skipasmíðaiðnað, það er beinlínis verið að rýra stöðu hans, ellegar þá að hugmyndin er að stækka flotann og rýra afkomu sjómanna og útvegsmanna og þjóðarbúsins alls.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að lestur hv. þm. Kjartans Jóhannssonar kom úr hörðustu átt, því að ef einhver hóf þennan skollaleik, þá veit ég ekki annað en að það hafi verið þessi hv. þm. Það vantaði nefnilega togara í kjördæmi hv. þm. Búið var að selja togarann Júlíus Geirmundsson úr landi, tæplega 500 lesta skip. En hann var sendur á Suðurnesin. Úr landi átti að fara í staðinn smákoppur - svo ég noti orðbragð hv. þm. - skip, sem er ekki þriðjungur af stærð þess togskips, sem átti að fara úr landi. Ég held því að ekki sé mikið bætt á þá synd, ef synd var, sáralítið ef nokkuð er. Ég vil leiðrétta það, að það sé nokkurt nýmæli að flytja slík frv. sem þetta. Þau hafa verið flutt mörg síðan 1970. Ég kannaði það sérstaklega þó að ég hafi ekki töluna. Það er rétt, að ég nam úr gildi reglugerð sem lögfróðustu menn segja mér að standist ekki samkv. lögum, um afskipti sjútvrh. af ákvörðunum Fiskveiðasjóðs. Ég setti hins vegar nýja reglugerð sem segir að Fiskveiðasjóði skuli óheimilt að lána nema 50% til skipa keyptra erlendis og skip af svipaðri stærð skuli fara úr landi. Ég leyfi mér að halda því fram, að með því að skip af svipaðri stærð fari úr landi sé stórum dregið úr þeirri hættu að slík kaup erlendis leiði til stækkunar flotans. Vitanlega má vera að sóknarþungi geti aukist eitthvað. En sá kostur fylgir þó því að loka ekki algjörlega fyrir innflutning erlendis frá, að þannig má gera ráð fyrir að nokkrar tækninýjungar berist inn í landið. Hins vegar liggja fyrir nú í Fiskveiðasjóði umsóknir um smíði fimm togara innanlands, sem allar munu fullnægja settum reglum um smíði hér og renna nokkuð sjálfkrafa í gegn, eins og starfað er. Ég hygg að þetta sé nánast allt viðbót við flotann. A. m. k. er enginn vafi á því, að þótt lagt verði nokkrum bátum, kannske að sömu tonnatölu, sem úreldast, þá er sóknarkrafturinn margfaldur miðað við það sem þarna er um að ræða. Ég tek undir það með hv. þm., að gæta þarf einnig að því að innlendar skipasmíðastöðvar hafi verkefni. Ég hygg að það hefði við þessar aðstæður fiskveiða e. t. v. verið skynsamlegra að útvega þeim verkefni við smíði strandferðaskipa t. d., sem þarf að smíða. Þessi sjónarmið stangast sem sagt illilega á, og ég gat ekki séð að reikningsdæmi hv. þm. um litla staðinn sannaði bókstaflega neitt í þessu máli. Það verður alltaf spurningin, hvers konar skipum er lagt, hvaða skip úreldast. Í Hafnarfirði, einnig kjördæmi hv. þm., er aldurslagatrygging að kaupa einn gamlan síðutogara. Jú, það fækkar tonnunum. En ég veit ekki betur en hann sé þegar orðinn ósjófær, lenti í skemmdum og hefur ekki verið við hann gert. Vitanlega detta skip út af skrá, en þetta mál er ekki eins einfalt og hv. þm. setur það upp. Og ég endurtek að það, sem hér er um að ræða, má segja að sé lokaatriðið væntanlega í þeim leik sem hann hóf með því að hverfa frá að togarinn Júlíus Geirmundsson yrði seldur úr landi. Ég legg áherslu á það, að að mínu mati eru þær breytingar, sem gerðar hafa verið á reglum Fiskveiðasjóðs, fremur til að tryggja að skip fari úr landi, þegar nýtt er keypt inn, skip af svipaðri stærð, en ekki rúmlega 100 lesta bátur í staðinn fyrir 500 lesta togara eins og hér var um að ræða. Þetta tel ég allt til að tryggja það, að flotinn stækki ekki umfram það sem eðlilegt er. Hins vegar vil ég taka það fram, að þörf er á endurskoðun á öllum þeim reglum eða ráðum sem stjórnvöld hafa til þess að hafa einhverjar hömlur á stækkun flotans. Þær eru ekki fyrir hendi eins og er, og á meðan stækkar flotinn. Ég get tekið undir það með hv. þm., að eins og nú er ástatt ber að varast það mjög og draga úr slíkri stækkun. Hún verður ekki með flutningi erlendis frá, hún verður fyrst og fremst með smíði hér innanlands. Hins vegar er það trú mín, að það horfi til þess, sem betur fer, að veiði aukist og mikil þörf sé á öflugum flota. Og ég vek einnig athygli á því, að bátaflotinn er að stórum hluta orðinn gamall og úreltur og þarf mikillar endurnýjunar við. Þar eru stór verkefni fyrir íslenskar skipasmíðastöðvar.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr., en út af þessum umr. um innflutning á fiskiskipum vil ég gjarnan spyrja hæstv. ráðh. hvort hann treysti sér til þess að gefa hv. d. upplýsingar um hversu mikil eftirsókn er eftir innflutningi á skipum um þessar mundir. Heyrst hefur að allmikið sé um umsóknir um innflutning á fiskiskipum, og ég skal viðurkenna að hæstv. ráðh. er þar mjög mikill vandi á höndum, en ég vildi gjarnan fá upplýsingar um það í sambandi við þetta mál, hversu mikil brögð eru að þessu. Það kom fram í máli hæstv. ráðh., að hann telur að reglur þær, sem búið er að setja um innflutning á fiskiskipum, tryggi betur en áður að fiskiskip verði flutt úr landi í staðinn ef um innflutning er að ræða. Ég vek athygli á því, að víða er um mikil og viðkvæm vandamál að ræða í sambandi við hráefnisöflun, þar sem ekki er um það að ræða að flytja skip úr landi í staðinn fyrir hugsanlega innflutt skip. Þar koma til vandamál eins og nýting á framleiðslutækjunum í landi og efling atvinnu á ýmsum viðkvæmum stöðum. T. d. í mínu kjördæmi er mjög sótt eftir að flytja inn fiskiskip til Raufarhafnar og Þórshafnar, og er hugmyndin á bak við það að nýta betur framleiðslutækin í landi og efla atvinnu. Ég endurtek, að ég tel að hæstv. ráðh. sé þarna mjög mikill vandi á höndum. Ég er eindregið þeirrar skoðunar, að við eigum fyrst og fremst að stefna að því að endurnýja okkar fiskiskipaflota með nýsmíðum innanlands, en ég vil gjarnan fá upplýsingar um þetta ef hæstv. ráðh. treystir sér til.



Herra forseti. Ég er því miður ekki með upplýsingar um þetta í smáatriðum, en ég hygg að umsóknir séu álíka margar og voru hjá hæstv. fyrrv. sjútvrh., í kringum tuttugu. Og satt að segja vekur það furðu manns, að á sama tíma og líklega þarf að auka skraptíma togara og skerða þannig verulega afkomu þeirra skuli svo margir leita eftir viðbótarskipum, á sama tíma jafnframt og a. m. k. 30 togarar eru í slíkum vanskilum að þá ætti að gera upp samkv. venjulegum reglum. En það er rétt, að ásóknin er gífurlega mikil. Að vísu er þarna um ýmis sérveiðiskip að ræða. T. d. er mjög mikil ásókn í rækjutogara víða frá. Menn telja að það séu vænlegar veiðar. Hitt er svo staðreynd í því sambandi, að nú mun aukast töluvert sókn í djúprækju og m. a. stærri skip hefja slíkar tilraunir, þannig að fiskifræðingar telja mjög vafasamt að þar sé af nokkru til viðbótar að taka, a. m. k. á meðan ekki hafa náðst samningar við Efnahagsbandalagið um veiðar Grænlandsmegin miðlínu út af Vestfjörðum. Einnig liggja fyrir umsóknir um skip frá stöðum sem eru í nokkurri sérstöðu, eins og t. d. Þórshöfn, þar sem horfir á ný til mikilla vandræða í atvinnumálum, því að samningur, sem gerður var við ákveðið útgerðarfélag um löndun þar, hefur ekki verið haldinn, langt frá því, og standa nú væntanlega fyrir dyrum málaferli út af þeim samningsbrotum. Fleiri staðir eru slíkir sem af byggðaástæðum eru mjög hart keyrðir og þarf einhvern veginn að tryggja afla. Ég vil upplýsa að lokum, að ég er nú að skipa vinnuhóp til að athuga þessi mál enn einu sinni í heild sinni, bæði þörf á endurnýjun, þörf á stærð flotans fyrir hinar ýmsu veiðar, endurnýjunarmöguleika innanlands, möguleika á raðsmíði innanlands, og gera samanburð á kostnaði við smíðar innanlands og erlendis. Þetta starf mun verða unnið af mönnum frá sjútvrh., iðnrh., LÍÚ, Félagi dráttarbrautaeigenda og fleirum. Það er von mín, að með því verði dregið saman nokkuð heilsteypt yfirlit yfir stöðu og þörf og jafnframt hvort í einhverjum einstökum tilfellum eða við einhverjar sérstakar aðstæður komi til greina að veita undanþágu frá þeirri meginreglu, að skipastóllinn stækki ekki frá því sem nú er, en sá er vitanlega vandinn.



Herra forseti. Auðvitað skildi hæstv. sjútvrh., Steingrímur Hermannsson, dæmið sem ég fór með hér áðan, þó að hann þættist ekki gera það. Hverjum manni er auðvitað augljóst að ef afköst skipasmíðastöðvanna eru meiri en úreldingin hér innanlands, þá vex skipastóllinn frekar af þeim sökum heldur en hitt. Innflutningur á fiskiskipum getur ekki þýtt nema annað tveggja: að dregið sé úr verkefnum frá smíðastöðvunum ellegar að skipastóllinn vaxi, nema hvort tveggja sé. Svo einfalt er þetta. Ráðh. furðaði sig á því, að margir leituðu eftir því að kaupa skip, jafnvel þótt þeir væru í vanskilum og þó að skrapdagar væru margir. En þetta er nú einu sinni eðli málsins, og það var m. a. þess vegna sem mér sýndist nauðsynlegt að spyrna svo fast við fótum sem unnt væri til þess að hafa hemil á stærð skipastólsins. Þarna giltu sem sagt ekki þau venjulegu lögmál um arðsemi sem gilda annars staðar. Sannleikurinn er nefnilega sá, að þessi grein hefur tilhneigingu til þess að éta yfir sig. Og það, sem er hagur eins, þarf ekki að fara saman við hag heildarinnar, heldur þvert á móti getur verið ábatavænlegt fyrir útgerðarmann að auka við hjá sér, en það verður þá á kostnað hinna og á kostnað heildarinnar, þegar þær auðlindir, sem af er að taka, eru takmarkaðar. Og í þessu dæmi er augljóst að stækkun skipastólsins getur ekki orðið til neins annars en að rýra afkomu sjómanna og útvegsins og reyndar þjóðarbúsins alls. Nú talaði hæstv. sjútvrh. um að þær reglur, sem hann hefði sett, ættu að tryggja það betur að skip fari úr landi en áður hefði verið. En svo er fyrsta dæmið, sem hann kemur með hingað til okkar, einmitt undantekning frá reglunni. Þetta er álíka kenning og sú sem ríkisstj. boðar nú í sambandi við niðurtalningu verðbólgunnar, að það verði að hleypa fram hjá fyrst, hún geti ekki komið sér í verkin. Hvað skyldi hún þurfa að hleypa oft fram hjá áður en hún kemur sér í stefnumiðin? Það, sem ríkisstj. átti auðvitað að gera og hæstv. sjútvrh., var að nota það færi, sem þarna hafði gefist til að taka á þessu máli, og halda fast utan um það. Það var athyglisvert að heyra hæstv. sjútvrh. lýsa því yfir, að auðvitað ykist sóknarkrafturinn ekkert vegna innflutnings á fiskiskipum, en ef það væri innlend smíði, þá mundi sóknarkrafturinn vaxa. Þetta finnst mér aldeilis fráleitt. Og hvernig ætlar ráðh. að sameina þessi markmið, að hafa óbreytta stærð skipastóls, leyfa innflutning á fiskiskipum og efla innlendan skipaiðnað? Þetta dæmir gengur ekki upp, svo einfalt er það. Ég held að það sé líka vantraust á innlenda skipasmíði að halda því fram, að tækninýjungar geti ekki komið í gegnum hana, heldur verði endilega að sækja þær til útlanda: Spánar, Portúgals eða Noregs. Það skyldi þó ekki vera að það væri einhver tækniþekking á þessu sviði hérna hjá okkur líka? Og það væri þá nær að standa svo við bakið á skipasmíðastöðvunum að þær gætu enn frekar tileinkað sér tækninýjungar, en héngu ekki á horriminni eins og hefur oft viljað brenna við undanfarið. Ég held að hér sé farið inn á mjög hættulega braut. Það er augljóst, að innflutningurinn mun annaðhvort draga úr verkefnum fyrir innlenda skipasmíðina ellegar stækka skipastólinn, nema hvort tveggja sé. Þær reglur, sem ráðh. hrósar sér af, munu ekki duga neitt gegn þeim þrýstingi sem hér er uppi, ég spyr nú ekki um ef aðferðin á ævinlega að vera sú að hleypa svo framhjá eins og það frv. gerir ráð fyrir sem hér er flutt.



Herra forseti. Frv. þetta fjallar um sektarákvæði vegna brota á lögum um ávana og fíkniefni, nr. 65 frá 1974, en hámark fésekta í lögum þessum hefur verið óbreytt frá gildistöku þeirra. Er því talið nauðsynlegt að breyta þessum ákvæðum til samræmis við verðlagsþróun og hækka sektarhámark úr 1 millj. kr. í 6 millj. kr. eigi lögin að ná upphaflegum tilgangi sínum. Fyrir Alþ. liggur nú frv. til l. um breyt. á atmennum hegningarlögum, þar sem lagt er til að sektarhámark í þeim verði hækkað úr 5 millj. kr. í 30 millj. kr. Má segja að þessi tvö frv., sem hér er um að ræða, séu samtvinnuð þar sem lögin, sem hér um ræðir, annars vegar hin almennu hegningarlög og hins vegar lög um ávana- og fíkniefni, eiga margt sameiginlegt. Ég leyfi mér að leggja til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Hinn 9. nóv. s. l. gaf fyrrv. félmrh. út brbl. um breyt. á lögum um Bjargráðasjóð, þar sem er að finna ákvæði um breyt. á útlánakjörum Bjargráðasjóðs í samræmi við það, að Bjargráðasjóður hafi orðið að taka lán, verðtryggð lán, til að mæta þeim vanda sem við sjóðnum blasti vegna hafíss og vorharðinda á árinu 1979. Frv. þetta mun hafa verið lagt fram á hv. Alþ. í desembermánuði, skömmu eftir alþingiskosningar, en einhverra hluta vegna tá það hér í þinginu án þess að það kæmist á nokkur blöð Alþingis fyrr en nú. Hér er um að ræða frv. til l. um staðfestingu á brbl., og leyfi ég mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að verkefni Bjargráðasjóðs hafa aukist gífurlega á undanförnum árum. M. a. eru ástæðurnar þær, að menn hafa orðið fyrir mjög miklum skakkaföllum í landbúnaði vegna harðinda og einnig hefur komið til greiðslu bóta vegna tjóna af völdum hafíss og þar fram eftir götunum. Ég er hér með í höndum bréf frá stjórn Bjargráðasjóðs, dagsett 5. febr. á þessu ári, og þar segir að stjórn Bjargráðasjóðs hafi samþykkt að óska eftir því, að lögum sjóðsins verði breytt til að efla hann og auka tekjur hans. Og hér er áætlun um það, hvað þetta mundi efla sjóðinn mikið. Samkvæmt þeim breytingum, sem stjórn Bjargráðasjóðs hefur óskað eftir, yrðu framlög sveitarfélaga 300 kr. á íbúa og næmu 67 millj. kr. Hlutdeild í búnaðarmálasjóðsgjaldi yrði 0.6% og það gerði 250 millj. kr. á níu mánuðum ársins. Mótframlag ríkissjóðs yrði þá 317 millj. kr. Í þessu bréfi, sem er til fjvn., óskaði stjórn Bjargráðasjóðs eftir verulega auknum fjárveitingum fram yfir þetta. En niðurstaðan varð sú, að fjárframlög til Bjargráðasjóðs voru skorin niður eins og til annarra sjóða og eru aðeins 125 millj. kr. í staðinn fyrir að stjórn sjóðsins óskaði eftir 392 millj. kr. framlagi til þess að geta sinnt þeim brýnu verkefnum sem hafa hlaðist á þennan sjóð að undanförnu. Nú er það erindi mitt hingað að spyrja hæstv. ráðh. um það, hvort hæstv. ríkisstj. hugsi sér að gera eitthvað í því að sinna þessum málum. Ég bendi t. d. á eitt verkefni sem þessi sjóður mun eiga að sinna, og það er að bæta tjón kartöflubænda sem hefur orðið gífurlegt. Ég hef heyrt þá tölu, að í aðeins þremur hreppum í mínu kjördæmi hafi tjón kartöflubænda numið 400 millj. kr. Það gefur auga leið, að ef Bjargráðasjóður á að fara þá leið, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., að taka lán á hinum almenna lánamarkaði og lána út til að bæta tjón eins og þetta, þá er þar um hreina hefndargjöf að ræða. Það eru í rauninni ekki neins konar tjónabætur til manna sem hafa misst svo til allár tekjur sínar vegna slíkra tjóna að lána þeim fé með fullri verðtryggingu og vöxtum, til þess að bæta það tjón. En mér sýnist að hæstv. ríkisstj. hugsi sér að fara þessa leið, því hún gerir ráð fyrir að afla Bjargráðasjóði 1200 millj. kr., ef ég man rétt, samkv. drögum að lánsfjáráætlun sem lögð voru fram við afgreiðslu fjárlaga. Hér er sem sagt um mjög brennandi spursmál að ræða, hvort Bjargráðasjóði verði í rauninni gert kleift að bæta slíkt tjón þannig að um raunverulegar tjónabætur sé að ræða, en ekki bara lán með hæstu og verstu kjörum. Þessi spurning brennur mjög á mönnum vegna þess að ekki hafa fengist nein svör um það frá hæstv. ríkisstj., hvað hún hugsi sér að gera í málum Bjargráðasjóðs. Því vil ég spyrja hæstv. ráðh.: Hefur ríkisstj. tekið afstöðu til þess að breyta lögum um Bjargráðasjóð eins og stjórn sjóðsins hefur óskað eftir?



Herra forseti. Vegna fsp. hv. 3. þm. Norðurl. e. vil ég segja það, að ríkisstj. hefur fjallað um þær brtt. sem fram hafa komið varðandi lög um Bjargráðasjóð. Ákvörðun í þeim efnum hefur ekki verið tekin endanlega af ríkisstj., en henni er ljóst hvaða vanda er hér um að ræða. Ég held að í þessum efnum þurfum við líka að átta okkur á því, að hve miklu leyti þessi sjóður á að vera tryggingasjóður og að hve miklu leyti hann á að vera lánasjóður, að hve miklu leyti er eðlilegt að líta á hann sem sérstakan úrlausnarsjóð félagslegra vandamála eða að hve miklu leyti á að líta á hann sem sérstakan tryggingasjóð landbúnaðarvandans á hverjum tíma. Ég sé að verulegur hluti af útgjöldum þessa sjóðs hefur farið til þess að leysa úr vandamálum landbúnaðarins á undanförnum árum. Spurningin er þá sú, hvort sjóður af þessu tagi á ekki að tengjast landbúnaðinum meira en verið hefur. Þetta eru spurningar sem hafa komið upp í hug minn við meðferð þessa máls að undanförnu. Ég get því miður ekki gefið hv. þm. nákvæmari svör en þetta á þessu stigi málsins. Ég skal reyna að sjá til þess, að undir lok vikunnar gætu þau orðið ljósari og ég gæti þá komið þeim á framfæri við hann og aðra þá þm. sem af þessum málum hafa sérstakar áhyggjur og á þeim áhuga. Varðandi lánin er gert ráð fyrir því, að bankakerfið hlaupi undir bagga með Bjargráðasjóði vegna tjóna af harðindunum og hafísnum árið 1979. Gert er ráð fyrir að útlánageta Bjargráðasjóðs verði verulega aukin og verði í kringum 1.5 milljarðar kr. að meðtöldu því fé sem gert er ráð fyrir á lánsfjáráætluninni, eins og hv. þm. er væntanlega kunnugt úr þeirri meðferð sem þetta mál fékk í fjvn.



Herra forseti. Það mál, sem hér um ræðir, er að heimila Hitaveitu Suðurnesja að stækka raforkuver sitt í Svartsengi um allt að 6 mw og reisa og reka línur til þess að tengja orkuverið við orkuflutningskerfi. Nefndin hefur fjallað um þetta frv. og orðið sammála um að mæla með því, að það verði samþ. óbreytt.