Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta mál var síðast til umr., lýsti ég því yfir, að ég gæti ekki fylgt því, þar sem stjórnin notaði þetta mál til að svíkja af bændum löglegar tekjur. Hæstv. landbrh. var hér þá og er enn. Hann svaraði mér þá eins og strákar svara öðrum strákum. Hann sagði: „Það var ekki betra, þegar þú réðir og hafðir þessi mál til meðferðar.“ Hann hefur framkvæmt þessi l. þannig, að hann hefur látið sína menn ákveða afurðaverðið mun lægra en lög og réttur stóðu til, slíkt átti sér ekki stað meðan ég fór með þessi mál. Hagstofan hefur verið látin reikna út, hvert verðið hefði átt að vera samkv. áliti 6 manna n. árin næst á undan, og það hefur sýnt sig, að verðið var ákveðið nærri nákvæmlega rétt, nema árið 1942, en þá fór ég ekki með þessi mál. Einnig hefur verið látið reikna út, hvert verðið ætti að vera hin síðustu ár, og eftir samanburði á þessu tvennu liggja rangfærslur hæstv. ráðh. ljóst fyrir. Og nú vil ég spyrja: Hvorum ber frekar að álasa, mér, sem hafði ekki 6 manna álitið til að styðjast við, en ákvað þó verðið því nær alveg rétt, eða honum, sem hefur álit 6 manna n. til að byggja á, en aldrei látið bændur fá það, sem þeim ber? Ef hæstv. ráðh. vill svara aftur eins og strákur, þá hann um það, en vilji hann líta á sannindi þessa máls, þá sér hann, að bændur hafa ekki fengið þann hlut, er þeim ber.

Frsm. meiri hl. (Jóhann Jósefsson) : Það er liðinn langur tími frá því að byrjað var að ræða þetta mál. Sjútvn. hefur klofnað um afgreiðslu þess, og hafa bæði meiri og minni hl. gert grein fyrir sinni afstöðu til málsins á þskj. 623 og 625. Þetta frv. er samið af nýbyggingarráði og sent ríkisstj. til athugunar, en lagt hér fram af atvmrh, ásamt grg. Kunnugt er, og sérlega hv. þm., að samstundis og frv. þetta var fram komið, hafði stjórn Landsbankans mikið út á það að setja, og liggur hér fyrir bréf um þetta efni, sem ég hirði ekki að rekja. Sjútvn. tók málið til meðferðar sem hvert annað og sátu menn þar yfir brtt. við frv. En allt var frv. miðað við það, að fiskveiðasjóður yrði efldur og hann hefði alla þá lánastarfsemi, sem um ræðir í frv., með höndum. Aths. kom frá 2. þm. S.-M., þess efnis, að hann væri ekki fylgjandi fjáröflunarleið þeirri, sem frv. gerði ráð fyrir, en að öðru leyti kvaðst hann því hlynntur, að slík lánastarfsemi kæmist á fót, sem frv. miðaði að. Eftir 4 vikna meðferð í sjútvn. var komið með till. sem samkomulagstill. við stjórn Landsbankans. Þessi till. breytti ekki markmiði frv., eða fjáröflunarleiðinni, heldur var höfuðbreyt. fólgin í því, að þessi umrædda lánsstofnun yrði utan við fiskveiðasjóð og aðeins deild úr Landsbankanum. Ýmsum hefur fundizt erfitt að sætta sig við þessa íhlutun Landsbankastjórnarinnar, þó að hún sé að sumu leyti réttmæt. Þá hefur komið mjög til umr., hvar hið eiginlega vald sé, sem ráði yfir fjár- og bankamálum þjóðarinnar. Almennt hefur ætlunin verið, að það vald lægi í höndum Alþingis sjálfs. Þegar um stórmál sem þetta er að ræða, að afla fjár til nýsköpunarinnar, sem nú er hafin í nær öllum sýslum og bæjum, þá lítur meiri hl. svo á, að ekki beri að stofna málinu í hættu með því að halda fast við þá skipun, sem frv. gerði ráð fyrir í fyrstu, enda má segja, að Landsbankinn sé svo virðuleg stofnun, að hann muni vera fær um þessa framkvæmd. Hitt er annað mál, að það var í upphafi ætlazt til, að fiskveiðasjóður hefði þessa starfsemi með höndum, og má geta sér þess til, að meðal alþm. sjálfra hefði ekki verið ágreiningur um það. Nýbyggingarráð samdi þetta frv., og þar var ekki neinn ágreiningur, en hér hefur orðið ágreiningur. Meiri hl. sjútvn. telur tilgang frv. svo mikilsverðan, að hann vill fallast á þessa breyt., til þess að ákvæði frv. nái fram. Ef ekki næðist samkomulag um þetta atriði, þýddi það hrein vandræði og öngþveiti fyrir þá menn og þau bæjarfélög, sem lagt hafa í dýr fyrirtæki með viljayfirlýsingu Alþingis og loforð um hjálp og aðstoð, sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Meiri hl. sjútvn. vill ekki svíkja þessa menn og hefur því fallizt á þær breyt., sem stjórn Landsbankans hefur sætt sig við: Minni hl. hefur gert grein fyrir afstöðu sinni í sérstöku nál., og fer ég ekki út í það, það mun verða rætt af honum sjálfum. Ég segi ekki, að hann sé óeðlilegur, en hitt vil ég álíta, að heppilegra hefði verið, að öll sjútvn. hefði fallizt á tillögur meiri hl. Þegar litið er á þær breyt., sem óskað er eftir, hagga þær ekki tilgangi frv., og það álít ég aðalatriðið: Eftir að sjútvn. fékk þessar till. voru þær ræddar og bræddar í nefndinni. 2. þm. S.-M. ritaði undir álit meiri hl. með fyrirvara, vegna þess að hann vildi hafa aðrar fjáröflunarleiðir, en mun þó vera til með að fylgja málinu, þó að hans leið verði ekki farin. Ég veit, að um það eru mjög skiptar skoðanir, hvort ekki sé nauðsynlegt að hafa það tryggt, hversu háa vexti seðladeildin megi reikna af því fé, sem hún leggur fram í þessu skyni og nýbyggingarráð hafði hugsað sér, að yrði lagt fram til fiskveiðasjóðs, en nú samkv. hinum nýju till. á að leggja fram til stofnlánadeildar Landsbankans. - Annað atriðið, sem hér kemur nýtt, er það, að eigendur nýbyggingarsjóða eru skyldaðir til að láta fé sitt inn í þessa lánsstofnun, m. ö. o. að lánsstofnuninni sé gert mögulegt að veita lán sumpart af eignum þeirra, sem eiga fé í nýbyggingarsjóðum. - Þá er í till. meiri hl. n. nokkur breyt. gerð á upptalningu í 3. gr. frv., að því er snertir framkvæmdir, sem lána má til. Þarna eru minni hl. og meiri hl. n. nokkuð á öndverðum meiði um einstök atriði, þar sem hv. minni hl. samkv. till. sínum á þskj. 626 vill hafa aðganginn að þessum lánum nokkru þrengri í ýmsum tilfellum en meiri hl. leggur til. Aðalágreiningsefnið er varðandi dráttarbrautir og skipasmíðastöðvar. Hv. minni hl. sleppir þeim í sínum till., nema um sé að ræða eignir félaga útvegsmanna og fiskimanna eða félaga, sem allur þorri útvegsmanna á hverjum stað stendur að. Meiri hl. n. lítur svo á, að hér sé þrengt of mikið að einstaklingum, sem kunna að eiga eða vilji ráðast í byggingu dráttarbrauta. Það er t. d. vitað, að á svæðinu, sem verður innan hinnar fyrirhuguðu landshafnar í Njarðvíkum, eru áhugamenn að koma upp dráttarbraut, sem þeir hafa hugsað sér að eiga og kosta sjálfir, og munu þeir t. d. verða útilokaðir frá að geta fengið lán úr hinni nýju lánsstofnun til þessara framkvæmda, ef brtt. hv. minni hl. verða samþ. Sama er að segja um fyrirtæki, sem eru að koma upp dráttarbrautum við Reykjavíkurhöfn og utan hennar, þau yrðu útilokuð frá því samkv. till. hv. minni hl. Má vel vera, að víða sé líkt ástatt. Meiri hl. þótti nægileg trygging í þessum efnum að kveða svo á, er segir í 3. brtt. hans á þskj. 623, að til slíkra lána - þ. e. a. s. til annarra lána en beint út á skip - skuli félög útvegsmanna og fiskimanna hafa jafnan forgangsrétt. Aðrar brtt. meiri hl. skýra sig flestar sjálfar. Þær miða flestar að því að samræma frv. við þessa nýju tilhögun, en nýlega hefur verið útbýtt brtt. frá hv. minni hl., sem kann að snerta nokkuð deiluatriði, þ. e. brtt. hv. 2. þm. S.-M: (EystJ) og hv. 6. landsk. þm. (LJós) á þskj. 631, þar sem um er að ræða takmörkun á því, hvað hægt er að fá lánað fyrir þá, sem eiga fé í nýbyggingarsjóðum. Ég skal ekki gera þessa brtt. sérstaklega að umræðuefni, það má sjálfsagt tilfæra margt með henni og ef til vill á móti. Það var svipuð hugsun uppi í nýbyggingarráði á frumstigi málsins og raunar í þeim till. þess, sem sendar voru hæstv. ríkisstj., en þær voru hins vegar felldar í viðkomandi ráðuneyti og eru því ekki á þskj. 315, sem loks var lagt fyrir hæstv. Alþ. Ég ætla að láta þetta nægja til að fylgja þeim brtt. úr hlaði, sem hv. meiri hl. sjútvn. leggur til, að farið sé inn á við afgreiðslu málsins, en vil að síðustu benda á, að hér varðar mestu það höfuðatriði, að tilganginum sé náð. Það hefur aldrei verið stigið stærra eða djarfara spor hvað snertir lánveitingar til sjávarútvegsins en gert er með frv. því, sem hér liggur fyrir, enda aldrei fyrr verið hafizt handa af jafnmiklum dugnaði og áræði til að afla landinu nýrra framleiðslutækja og nú. Ber þar margt til og þá ekki hvað sízt þeir fjármunir, sem þjóðin hefur eignazt á undanförnum árum, og sú hin yfirlýsta stefna hæstv. ríkisstj. að stuðla á allan hátt að auknum framleiðslutækjum. Því er þess að vænta, að við afgreiðslu þessa máls verði meira litið á það, að aðalmarkmiðið náist, en hitt, hvort það, sem manni þætti fara betur eða væri geðþekkara af einhverjum ástæðum, næði fram að ganga eða ekki. Fyrir mörgum vikum eða jafnvel mánuðum síðan hafa fyrirspurnir streymt að til þeirra aðila, sem forgöngu hafa um leiðbeiningar til almennings í landinu til kaupa á framleiðslutækjum í þeim efnum, sem hér um ræðir, og hafa þessar fyrirspurnir mest snúizt um það, hver tilhögun lána yrði til sjávarútvegsins. Við höfum ávallt vonað, að lausn mundi fást á því máli, og nú liggur fyrir hæstv. Alþ. - og þá fyrst og fremst á þessari stundu fyrir hv. d. - að svara þessum spurningum þjóðarinnar, spurningum þeirra manna, sem í fjöldamörgum tilfellum hafa safnað miklu hlutafé í héruðum sínum, hafa lagt fram krafta sína og eigur og eru þess albúnir að leggja nafn sitt og framtíðarafkomu að veði í von um aukna framleiðslu sjávarafurða og nýtingu þeirra í öllum efnum. - Þetta vil ég biðja hv. dm. að hafa í huga, og vona því, að þeir taki vel þessu máli og að það verði afgreitt þannig frá þessu þingi, er nú situr, að þjóðin megi vel við una.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. sjútvn., hv. þm. Vestm., hefur nú gert grein fyrir, hefur n. ekki getað orðið sammála um afgreiðslu þessa frv. Var ég eini nefndarmaðurinn, sem vildi ekki standa að því að flytja þær brtt., sem hv. meiri hl. n. flytur og komu til n. fyrir nokkrum dögum frá hæstv. fjmrh. Sá ágreiningur, sem ég hef um þetta mál, er í stuttu máli sá, að ég get ekki fallizt á, að eðlilegt sé eða rétt að fela Landsbanka Íslands framkvæmdir þeirrar lánveitingastofnunar, sem frv. felur í sér. Mín skoðun er sú, að það hafi verið eðlilega frá þessu gengið í frv. eins og það var upphaflega lagt fram á Alþ., þannig að sá eini stofnlánasjóður útvegsins, sem fyrir var, fiskveiðasjóður Íslands, hefði haft þessi mál áfram með höndum, að hann væri efldur, en ekki settur á stofn nýr sjóður við hliðina á þessum stofnlánasjóði útvegsins, og að það sé því fremur óeðlilegt að fela þjóðbankanum framkvæmd þessara mála, þar sem hann var einasti aðilinn, sem tók mjög illa þeim till., sem frv. felur í sér, þannig að það leyndi sér ekki, að hann vildi ekki stuðla að framgangi þess meginmáls, sem frv. fjallaði upphaflega um. Mín skoðun í n. byggist fyrst og fremst á þessu atriði Hv. frsm. meiri hl. hefur gert nokkra grein fyrir því, hvernig á því stendur, að meiri hl. hefur nú fallizt á að fela öðrum aðila framkvæmd máls þessa, þrátt fyrir það að allir nm. höfðu áður lýst sig fylgjandi því, að fiskveiðasjóður Íslands hefði hana með höndum. Mér skilst, að skýring hans sé í stuttu máli á þá leið, að hv. meiri hl. hafi ekki talið aðra leið fyrir hendi, úr því sem nú var komið, til þess að koma meginefni frv. í framkvæmd heldur en þá að beygja sig og verða við kröfum Landsbankans um það, að hann fengi framkvæmd málsins. Hins vegar hef ég ekki getað orðið var við það, að hv. meiri hl. færði fram neinar sérstakar ástæður, sem rökstyddu það, að málinu væri betur borgið í framkvæmdinni með því að taka þessa hliðarleið að stofna nýjan sjóð til stofnlána við sjávarútveginn við hliðina á þeim 40 ára gamla sjóði, sem er starfandi. Frv. um fiskveiðasjóð var samið í upphafi af nýbyggingarráði, en því hafði verið falin forganga af hæstv. ríkisstj. um það mikla verkefni að vinna að nýsköpun atvinnuveganna og þá alveg sérstaklega sjávarútvegsins, sem er okkar aðalatvinnuvegur. Það hlaut að fara svo, að nýbyggingarráð mundi ekki vinna lengi að þessum störfum án þess að verða þess áskynja, að óhjákvæmilegt væri að breyta um lánapólitík í sambandi við atvinnuvegi landsmanna, ef reynast ætti kleift að koma fram þeim stórfelldu umbótum á því sviði, sem hæstv. ríkisstj. hafði lýst yfir í stefnuskrá sinni, og því var það, að nýbyggingarráð sneri sér að því að gera till. í frumvarpsformi um það, hvernig ætti að mæta stofnlánaþörf útvegsins og hvernig þeim stofnlánum yrði bezt fyrir komið. Það fór svo, að þrátt fyrir það að í nýbyggingarráði sitja menn úr öllum stjórnmálafl. landsins, þá gat það orðið sammála um þetta atriði, sem frv. felur í sér, sem sé þá leið að sameina í fiskveiðasjóði öli stofnlán til sjávarútvegsins og efla þann sjóð stórkostlega, þannig að hann gæti fengið a. m. k. 100 millj. kr. til útlána og honum gert kleift að lækka vexti af stofnlánum allverulega frá því, sem áður hafði verið. Þessar till. nýbyggingarráðs voru á sínum tíma bornar undir alla þá aðila, sem sérstaklega snertu þessi mál, og það má segja, að þessar till. hlutu einróma samþykki og meðmæli allra hlutaðeigandi. Útgerðarmenn og útgerðarmannasamtök og sjómannasamtök mæltu einnig með þeirri leið, sem nýbyggingarráð benti á. Ég minnist og þess í þessu sambandi, að Landssamband ísl. útvegsmanna hefur gert samþykktir til hæstv. ríkisstj. um að lögfesta þessar till., einnig hafa Farmanna- og fiskimannafélag Íslands, fiskiþingið, Fiskifélag Íslands og fjöldamörg sveitarfélög sent samþykktir sínar um þessi mál. Það kom svo fljótlega fram, að stjórnmálafl. allir virtust einnig vera fylgjandi þessum till., ekki aðeins þeir menn, sem eiga sæti í nýbyggingarráði frá flokkunum, heldur tóku flokkarnir beinlínis undir þetta. Ég minnist þess, að Farmannasamband Íslands sendi menn af þingi sínu til þess að hafa tal af form. flokkanna og leita upplýsinga um afstöðu þeirra til þessa frv., og lýstu þeir yfir, að þeir mundu mæla með framgangi þess. Þegar svo frv. er lagt hér fram eftir allt of langan drátt á því, þá fer að verða vart við, að það er dragbítur í þessu máli. Þá er farið að fitja upp á ýmsum allmiklum og víðtækum breyt. á frv., og það leyndi sér ekki, að það var Landsbanki Íslands, sem hafði mælt mjög gegn meginefni þess, sem beitti sér fyrir þessu, og ýmsir af þeim mönnum, sem höfðu lýst sig fylgjandi frv. nýbyggingarráðs fóru nú að láta í sér heyra, að óhjákvæmilegt væri að verða að einhverju leyti við kröfum Landsbankans eða a. m. k. þægja honum í einhverju, og niðurstaðan hefur orðið sú, að hv. meiri hl. sjútvn. hefur orðið ásáttur um, að nauðsynlegt sé að fá Landsbankanum málið til framkvæmdar, sem er einmitt sá eini aðili, sem hefur barizt gegn samþ. frv. og talið það beinlínis þjóðhættulegt. Eins og ég sagði í upphafi, álít ég óeðlilegt, að Landsbankinn hafi framkvæmd þessa máls með höndum og að stofnuð sé við hann sérstök stofnlánadeild við hliðina á stofnlánasjóði útvegsins, sem starfað hefur um 40 ára skeið, en auk þess vil ég undirstrika það, að ég álít málinu beinlínis stefnt í mikla hættu, þegar þeim aðila er falin framkvæmd málsins, sem hefur greinilega sýnt, að hann er andvígur meginefni frv. Ég veit, að öllum hv. þm. er það ljóst, að þetta frv. er þannig uppbyggt, að það hlýtur óhjákvæmilega að velta mjög mikið á framkvæmd þess, að hve miklu gagni það kann að koma, t. d. þau ákvæði frv., sem ýmsir hafa talið mikilvæg varðandi stofnlán til nýrra framleiðslutækja, að reiknað er með því, að þau verði hærri en þau hafa verið hingað til. Hins vegar eru þessi ákvæði í frv. á engan hátt skuldbindandi fyrir þá, sem hafa framkvæmdina með höndum. Í frv. er t. d. ekkert sagt um það, að til nýrra fiskiskipa skuli lána 2/3 af kostnaðarverði þeirra eða ¾, ef um opinberan aðila er að ræða eins og bæjarfélag, en aðeins talað um, að heimilt sé að lána upp að þessu marki. Ég get ekki varizt þeirri hugsun, að Landsbankinn telji of langt gengið í útlánum í of mörgum tilfellum og að hann muni draga úr þessum lánum og framkvæmi kannske lögin þannig, að allt of margir verði frá að hverfa og geti ekki notað sér ákvæði þeirra, með því að þeim er gert að skyldu að leggja fram meira fé en þeir hafi getu til. Ég býst við, að þeir, sem leggja kapp á, að Landsbankinn fái að hafa framkvæmd þessa máls með höndum, muni ef til vill segja, að þessi hætta hefði eins verið fyrir hendi, þótt stjórn fiskveiðasjóðs eða stjórn Útvegsbanka Íslands hefði haft hana með höndum. Í þessu sambandi vil ég benda á, að í fiskveiðasjóðsfrv., eins og það liggur fyrir og er komið frá nýbyggingarráði, er kveðið svo á, að auk bankastjórnar þeirrar, sem mundi stjórna fiskveiðasjóði, skyldi einnig sett á laggirnar sérstök stj. yfir fiskveiðasjóði, sem skyldi skipuð á þá lund, að í henni ætti sæti einn útgerðarmaður, tilnefndur af útgerðarmannasamtökum landsins, annar starfandi sjómaður; tilnefndur af sjómannasamtökum í landinu, eða þeir tveir aðilar, sem þessi mál snerta sérstaklega, þannig að þeim var gefinn kostur á því að fylgjast betur með framkvæmd þessara mála og hafa áhrif á þau en nú þykir fært, þegar þetta vald er flutt yfir til Landsbankans. Við afgreiðslu þessa máls í n. minntist ég sérstaklega á þetta atriði og hvort það mundi geta fengizt í gegn, að samsvarandi yfirstjórn yrði sett á fót yfir þessa stofnlánadeild við Landsbankann eins og ætlunin var að setja yfir fiskveiðasjóð, en slíkt var talið óframkvæmanlegt atriði. Ég er tortrygginn um, hvernig og hvað verður um málið í höndum Landsbankans. - Eins og frsm. meiri hl. kom hér inn á í ræðu sinni, er augljóst, að fiskveiðasjóðsfrv. er eitt stærsta mál Alþingis nú og er mjög afdrifaríkt fyrir atvinnulíf landsmanna. Ég efast ekki um, að afgreiðslu þessa máls er beðið með meiri eftirvæntingu en í sambandi við flest önnur mál. Margar framkvæmdir standa nú yfir í landinu og nýsköpun í atvinnulífinu. Í flestum þorpum og kaupstöðum landsins er nú verið að kaupa skip og reisa hús og aðrar byggingar, en geta manna, a. m. k. úti á landi, er takmörkuð, og veltur því á, að þeir geti fengið umrædd lán eða ¾ af kostnaðarverði með þeim vöxtum, sem lofað hefur verið. En eins og ég segi, þá þýðir ekki að loka augunum fyrir því, að Landsbankinn hefur barizt gegn þessu, og ekki getur öðruvísi en illa farið, þegar yfirlýstum fjandmanni málsins er falið að sjá um framkvæmdir. Það er ekki aðeins það, að bankinn yrði gerður óstarfhæfur, heldur væri þjóðarbúskap okkar stofnað í voða. Þótt ég vilji halda mér við upphaflega stefnu frv. frá nýbyggingarráði, þá hef ég fallizt á nokkrar brtt., þótt ég fallist ekki á þá meginbreyt. að fela Landsbankanum framkvæmdir. Ég tel 3. gr. stórgallaða, það þarf að taka fram, hvaða framkvæmdir eiga að ganga fyrir. Í 3. gr. frv. er svo ráð fyrir gert, að úr þessum sjóði megi lána fé til bygginga á dráttarbrautum. En mín skoðun er sú, að undanskilja verði dráttarbrautir, því að Alþ. hefur með hinum almennu hafnarlögum gert öllum höfnum á landinu kleift að byggja dráttarbrautir, auk þess geta þær fengið ríkisábyrgð. Ég álít, að Alþ. sé þegar búið að gera þessu því skil, að vel megi við una. - Ég álít það ekki rétt að gefa þeim einstaklingum, sem ætla að byggja dráttarbrautir, tækifæri til að vaða í þennan sjóð með lán, sem hefur yfir takmörkuðu fé að ráða, það takmarkar möguleika fyrir aðra að fá lán úr sjóðnum. Ég veit um tvo aðila í Rvík., sem hafa í hyggju að byggja ekki eina, heldur fleiri dráttarbrautir, sem áætlað er að kosti um 10 millj. kr. Ef frv. yrði samþ. óbreytt, þá gætu þessir aðilar tekið álitlega upphæð úr sjóðnum. En viljum við, að fé sjóðsins verði skert um 7–10 millj. kr. til handa þessum aðilum, og frystihúsum og skipakaupum annarra landsmanna yrði þar með bægt frá? Mín skoðun er sú, að hægt sé eftir venjulegum hafnarlögum að framkvæma ....

Ég vil beina því til hv. ræðumanns, að þegar er komið yfir venjulegan fundartíma, og vil ég beina þeirri fyrirspurn til hv. þm., hvort hann hafi í hyggju að segja miklu meira. En ef hann hefur það í hyggju, þá vil ég mælast til, að hann fresti ræðu sinni.

Ég hafði að vísu hugsað mér að segja ýmislegt meira, en mun fallast á að fresta ræðu minni. [Frh.]



Ég skal ekki fara mörgum orðum um þetta mál að þessu sinni, því að það er nú búið að ræða það nokkuð. Ég hef leyft mér að flytja brtt. á þskj. 628 og vil vænta þess, að d. geti á þær fallizt, og vildi mega óska þess af hálfu þeirra manna, sem hafa hér flutt brtt. við málið, að þeir gætu fallizt á að taka þær aftur, en þar með tel ég ekki þær brtt., sem eru á þskj. 641 og 642, sem nú er verið að útbýta. Það mundi gera afgreiðslu málsins öruggari, og mér sýnist sem það séu þá meiri líkur fyrir því, að hún kunni að verða á þann hátt, sem flestir gætu látið sér lynda eftir því, sem málavextir standa til. Það er að vísu - og úr því verður ekki héðan af bætt - vont, að málið skyldi ekki koma betur undirbúið úr héraði, en ég hef lýst og fært fram ástæður fyrir því, og ætla ekki að endurtaka það, en maður verður að viðurkenna, að það er ekki nema eðlilegt, að það kauptún, sem hér á hlut að máli, Selfossbyggð, óski eftir að koma málum sínum á hreinni grundvöll en þau standa nú, og ég ætla, að það sé tekið tillit til allra aðstæðna, eftir því sem hægt er, með brtt. mínum, og ég hef sniðið þær með hliðsjón af till. annarra manna, sem áður voru komnar fram, þannig að ég vil mega vænta þess, að þeir hv. þm. geti látið sér lynda að gera ekki frekari breyt. Um aðrar till., sem fyrir liggja og ég hef ekki tekið tillit til, þá vil ég mega vænta þess, að d., ef hv. flm. vilja ekki fallast á að taka þær aftur, láti þær ekki ná samþykki. Það liggur opið fyrir hv. þdm., hvert efni í minni brtt. er, og ætla ég ekki að fara að rekja það. Aðeins skal ég minnast á brtt. viðvíkjandi 4. gr., sem er um gerðardóminn.

Forseti (BG) : Ég vil vekja athygli hv. þm. á því, að hér þarf afbrigða við, það er mín sökin. Vil ég biðja hv. þm. að hætta ræðu sinni í bili.

Jörundur Brynjólfsson [frh.) : Þar sem um jafnmikið fjárhagsatriði er að ræða fyrir hlutaðeigandi hreppa í þeirra viðskiptum, þá skilst mér nauðsynlegt, að skipun dómsins sé sem öruggust og sú niðurstaða, sem hann kemst að, mætti verða óvilhöll. Þess vegna legg ég til, að hæstiréttur skipi þrjá gerðarmenn af fimm, en hlutaðeigandi hreppar, eftir því sem þeir eiga hlut að gerðinni, skipi einn mann hvor, því að jafnan er það svo, að tveir hreppar eiga hlut að gerðinni í hvert einstakt sinn, og tilnefna þeir þá sinn manninn hvor. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þessar brtt. frekar. Þær liggja svo ljóst fyrir, að það er engin ástæða til að tala langt mál um þær. Ég sé, að heilbr.- og félmn. gerir hér brtt. við mínar till. á þskj. 642. Fyrri liður hennar snertir 4. tölulið b í mínum till. Leggur n. til, að á eftir orðunum „hreppsnefnd Sandvíkurhrepps“ komi „og Selfosshrepps sinn manninn hvor af sinni hálfu til að taka sæti í dómnum“. Þó að þetta geti vel verið þannig, eins og n. leggur til, þá gerist þess ekki þörf. Till. er að því leyti á misskilningi byggð, að áður er Selfosshreppur búinn að skipa mann af sinni hálfu í dóminn. Þegar þess vegna þessi gr. tæki til Sandvíkurhrepps, þá ber honum aðeins að tilnefna mann í dóminn af sinni hálfu, því að fyrir er í dóminum maður frá Selfosshreppi. Gerði ég að sjálfsögðu ráð fyrir, að hann héldi því sæti í skiptum sínum milli þessara hreppa eins og hinna. Ég get látið mér að vísu í léttu rúmi liggja, hvort er, því að það er ekki hægt að segja, að brtt. skemmi, þó að hún sé kannske ekki nauðsynleg og jafnvel óþörf, en ég sem sagt skoða þetta algert aukaatriði. Mér finnst þó að vísu, að það fari heldur verr eftir till. n. og verða heldur til spillis, málspillis, því að annað er það ekki, efnið er alveg það sama en ég legg enga höfuðáherzlu á þetta: En það er það, sem ég veit, að n. sér, undireins og á er bent, að Selfosshreppur átti mann í dóminum, og þurfti þess vegna ekki í skiptum milli Selfosshrepps og Sandvíkurhrepps annað en tilnefna mann í dóminn af hálfu Sandvíkurhrepps. Þá kemur 2. till. á þskj. 642 af hálfu n., sem er við 5. brtt. mína, að gildistaka l. eigi sér stað 1. júní 1946. Tilvitnunin er reyndar ekki rétt í brtt., því að ég segi „1, jan. 1947“, en ég sé, að í brtt. stendur „1. jan. 1946“, en það er ekki mín brtt. Ég vil geta þess, að þetta er atriði, sem ég hef ekki látið til mín taka svo mjög. Ég hef flutt mína brtt. eftir ósk eftirlitsmanns sveitarfélaga, Jónasar Guðmundssonar. Hann telur, að þeim veiti ekki af tímanum til þess að koma málum sínum í lag, og þess vegna sé ekki rétt, að l. taki gildi fyrr en 1. janúar 1947, og þess vegna er mín till. beinlínis flutt eftir hans tilmælum. Ég veit líka, að Jónas Guðmundsson hefur langsamlega mesta kunnugleika á, hvað þessum málum líður hjá þeim. Þess vegna fannst mér alveg sjálfsagt, að tillit væri tekið til hans. Ég vil þess vegna mega vænta þess, að hv. þdm. fallist á þessa ósk, því að þetta er ekkert atriði vitaskuld í málinu annað en það, að hlutaðeigandi sveitir hafi nægilegt ráðrúm til að koma sínum málum í nauðsynlegt horf. Þess vegna tel ég sjálfsagt að verða við óskum þessa manns, sem mesta hefur kunnugleika á öllum málavöxtum og þar að auki í framtíðinni á að láta þetta mál sig skipta. Ég vil þess vegna ekki grípa fram fyrir hendur hans um þetta atriði. Ég vil því mega vænta þess, að d. fallist á mína brtt., sem er flutt eftir ósk þessa manns, sem bezt þekkir þetta. Þá er smábrtt. á þskj. 641 frá hv. 11. landsk. og hv. 2. þm. N.-M. um kostnað af gerðardóminum. Hefði ég árætt að bera fram slíka brtt., þá hefði ég gert það. Auðvitað mæli ég hið bezta með henni, að ríkissjóður greiði kostnaðinn af þessum skiptum, og ég tek það svo, að það eigi líka við gagnvart Eyrarbakka, enda er till. orðuð svo. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti: Hv. 1. þm. Árn. hefur nú þegar gert að umtalsefni brtt. okkar, áður en nokkur framsaga eða grg. var komin fram fyrir henni. Það hefur ekki verið síður á Alþingi, en það getur kannske sparað ræður að gera það, og má því vel vera, að það væri rétt að taka þann sið upp. Ég vil þá fyrst geta þess, að brtt. á þskj. 458, sem ég stend að, og brtt. á þskj. 454, sem n. öll stendur að, eru teknar aftur, herra forseti, ef hann heyrir það, - þær eru teknar aftur.

Um hvað eru þær?

Ég var að segja það. Það eru brtt. á þskj. 454 og 458, þær eru teknar aftur. Þá skal ég minnast á brtt. á þskj. 641, sem ég flyt með hv. 11. landsk. þm., og 642, sem n. stendur að. Þess er þó að geta, að hv. 4. þm. Reykv. mætti ekki á fundi og hv. 2. þm. Eyf. ekki heldur, svo að eiginlega eru það ekki nema þrír menn úr heilbr.- og félmn., sem standa að þessum till., en við stöndum að þeim báðum. Í síðari brtt. á þskj. 642, sem við flytjum við brtt. hv. 1. þm. Árn., leggjum við til, að fyrir 1947 komi 1946. Vil ég biðja hæstv. forseta að taka það til athugunar. - Þá skal ég snúa mér nánar að þessum brtt. Fyrri brtt. á þskj. 642 er eingöngu til að taka af tvímæli. Okkur fannst, eins og frv. er orðað nú annars vegar og till. hv. 1. þm. Árn. hins vegar, að það komi ekki nógu skýrt fram, og það er eingöngu til að taka af tvímæli, hvernig dómurinn í þessu tilfelli skuli vera skipaður, sem þessi brtt. er gerð. Ef mönnum finnst það nógu skýrt eins og það er, þá skal ég ekkert við því segja, þá er mér sama, aðalatriðið er, að það komi maður inn í dóminn frá hvorum aðila, þegar ágreiningsmál eru tekin fyrir milli Selfosshrepps og Sandvíkurhrepps, sem tæplega var nógu skýrt áður. 2. brtt. er um, að l. komi til framkvæmda 1. júní 1946 í staðinn fyrir 1. jan. 1947. Hv. 1. þm. Árn. taldi þessa brtt. mjög til hins verra og bar fyrir sig Jónas Guðmundsson, sem hann segir, að telji ekki nægan tíma til þess, að þessi skipti verði komin í framkvæmd fyrr en um áramót. Það mun hafa verið 11. desember í vetur, að heilbr.- og félmn. flutti þetta frv. fyrir ósk ráðh. að tilhlutun Jónasar Guðmundssonar, og þá átti frv. að komast í gildi 1. jan, 1946. Nú segir hv. 1. þm. Árn., að ekki þýði að láta það ganga í gildi fyrr en 1. jan. 1947, þó að það sé samþ. nú. Svo langan tíma þarf til að gera - ég veit ekki hvað, - líklega til að kjósa hreppsnefndina, ég veit ekki, hvað það er. Það, sem kom okkur til að flytja brtt., var það, að það á að kjósa hreppsnefndir í öllum hreppum landsins í júní í vor, og þá fannst okkur alveg sjálfsagt, að þá yrðu um leið kosnar hreppsnefndir í þessum nýju hreppum. Það er öllum vitanlegt, og ég held, að það hafi aldrei komið fyrir, að búið hafi verið að gera fjárskipti, áður en skiptingin byrjaði. Þau byrja á þann hátt, að kosnar eru nýjar hreppsnefndir í hinum væntanlegu nýju hreppum, og svo er byrjað að gera það, sem á eftir á að koma. Og ég tel, að það verði sá eðlilegi gangur málsins, að það verði nú í júní, þegar kosnar verða hreppsnefndir í flestum hreppum, þá verði kosin hreppsnefnd einnig í þessum hreppum, eins og l. gera ráð fyrir, að þeir verði, Þá þarf ekki annað en að færa til á kjörskrám mannanöfn, af kjörskrá Ölfushrepps menn, sem búa hérna megin Ölfusár, í Hellislandi, og færa þá á kjörskrá Selfosshrepps. Og það er ekki svo mikil vinna, að ekki sé hægt að gera það fyrir hreppsnefndarkosningarnar, sem eiga að fara fram í vor. Viðkomandi alþingiskosningum þyrfti þá að gera sömu breyt. á kjörskrám á þessum stöðum. Og þetta er svo auðvelt og sjálfsagt, að mér finnst ekki koma annað til greina en að gera þetta. Væri það ekki gert, yrði það þannig, að þá yrði kosið í hreppsnefndir í þessum hreppum í vor samkvæmt þeirri hreppaskipun, sem nú er, en svo bara yrði í vetur að kjósa á ný í hreppsnefndir í þessum hreppum, eins og þeir verða samkv. þeim l., sem hér er verið að undirbúa og verða sett. Ég sé ekki, að slík tilhögun sé neitt betri, því að þá yrði að búa til nýjar kjörskrár, því að þá ýrðu komnir nýir menn, sem inn á kjörskrár þyrfti að taka, m. a. sem væru búnir að ná kosningaaldri, en ekki hafa hann í vor. Þá þyrfti að fá nýtt sálnaregistur frá presti, sem ekki þyrfti að gera, ef kosið væri strax í vor í hreppsnefndir í þessum hreppum samkv. hinni nýju hreppaskipun eftir þessum væntanlegu l. um sameiningu Selfossbyggðar í eitt hreppsfélag. Varðandi fjárskipti milli hreppanna álít ég, að kjósa megi í hreppsnefndir fyrst í þeim, án þess að það komi neitt að sök, þannig að þegar búið er að kjósa í hreppsnefndir þessar, kemur sá gerðardómur, sem þarna á að starfa, - ef ekki næst samkomulag um þessi fjárskipti á annan hátt milli hreppanna, sem ég geri mér ekki heldur vonir um að náist, eftir því, sem mál þetta hefur gengið heima í héraði, - og gerðardómurinn mundi þá starfa í sumar að þessu eða á þessu ári og fjárskipti koma svo á milli hreppanna eftir því, hve fljótt dómurinn vinnur sín störf. Þá er brtt. á þskj. 641, sem mér virðist alveg sjálfsagt að samþ., um að kostnaður af gerðardómi þessum greiðist úr ríkissjóði eftir úrskurði ráðherra, - a. m. k. ef annars á að láta einn hrepp bera kostnað af þessum gerðardómi, eins og hv. 1. þm. Árn, hefur ætlazt til samkv. brtt. á þskj. 628,4.c. Sú brtt., að ríkissjóður greiði þetta heldur, er svo sjálfsögð, að ég hygg, að ekki þurfi um hana að ræða frekar. - Ég mun fylgja brtt. hv. 1. þm. Árn. með þeim breyt., sem felast í brtt. á þskj. 641 óg 642. En þó mun sjást við atkvgr., að einstakar brtt. eru mér betur að skapi en brtt. hv. þm. Árn., þó að ég víki ekki, sérstaklega að þeim nú.



Herra forseti. Ég fagna þeim sinnaskiptum, sem hafa orðið hjá hv. 1. þm. Árn. nú yfir helgina í þessu máli, sem hafa verið til hins betra. Því að sá hv. þm. er fallinn frá hinni fyrri afstöðu sinni, því að með brtt. sínum hefur hann nálgast upprunalega frv. það mikið, að það ber ekki annað á milli en að hann vill fella Árbæ úr þeim löndum, sem frv. gerir ráð fyrir, að falli undir hinn nýja Selfosshrepp. Efnislega falla brtt. hv. 1. þm. Árn. saman við ákvæði frv. um gerðardóminn. Þessi gerðardómur er þó sterkari samkv. brtt. hv. 1. þm. Árn. Þess vegna get ég vel greitt atkv. með brtt. þessa hv. þm. um gerðardóminn eins og hann gerir ráð fyrir honum, þó með þeim breyt., sem lýst hefur verið um kostnað við gerðardóminn, að hann greiðist úr ríkissjóði, en ekki af Selfosshreppi, eins og hv. 1. þm. Árn. þó gerir ráð fyrir. Það segir sig sjálft, að þá er miklu síður að vænta samkomulags um það, sem gerðardómurinn á að fjalla um, ef ekki næst samkomulag, ef einn hreppur ætti að greiða allan kostnað af gerðardóminum. - Mér finnst sem sagt, afstaða sú, sem hv. 1. þm. Árn. sýnir með brtt. sínum, miklu réttari en hans fyrri afstaða og sinnaskipti hans því til bóta. En þó finnst mér enn vanta þar á nokkuð, þar sem hann vill fella Árbæjarland undan því landi, sem á að falla undir Selfosshrepp. En þeirri brtt. hans er ég mótfallinn. Ég vil taka fram, að ég get ekki orðið við þeim tilmælum að taka aftur brtt. mína, sem ég flyt ásamt hv. 4. þm. Reykv. á þskj. 455 um eignarnámsheimild handa hinum nýja Selfosshreppi. Sama gildir um hina brtt. mína, á þskj. 545, um að allt Laugardælaland verði lagt undir Selfosshrepp.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég ætla ekki að karpa við hv. 2. þm. N.-M. um gildistöku þessara l. En ég held, að hv. þm. hafi ekki ástæðu til að ætla það, að ég fari ekki rétt með það, að till. um gildistöku l. þessara sé flutt samkv. tilmælum Jónasar Guðmundssonar. Mér gæti þar ekkert gengið til að segja rangt frá. Ég mundi hafa látið gildistöku l., eftir því sem fyrir lá um það atriði í brtt., alveg afskiptalausa, hefði Jónas Guðmundsson ekki látið í ljós við mig, að sveitarfélögin, eins og þau verða eftir skiptinguna, mundu ekki verða tilbúin til þess að láta fram fara það, sem skiptingunni fylgir, fyrr en svo, að langt um eðlilegra væri að láta l. þessi ekki taka gildi fyrr en um næstu áramót. Og brtt. um þáð er flutt beinlínis að hans undirlagi. Ég tek hiklaust kunnugleika umsjónarmanns sveitarstjórnarmálefna gildan í þessu efni. Og þó að ég viti, að hv. 2. þm. N.-M. hafi nokkurn kunnugleika á þessu máli, verð ég að telja, að eftirlitsmaður sveitarstjórnarmálefna, Jónas Guðmundsson, hafi þá miklu meiri, þar sem hann m. a. hefur verið þarna eystra til þess sérstaklega að kynna sér þessi mál. En hv. þd. sker úr um þetta gildistökuatriði. Og þó að frv. beri með sér, að til þess var ætlazt, að þessi 1. tækju gildi um s. l. áramót, þá ber þess þó að gæta í því sambandi, að bæjarstjórnarkosningar og sveitarstjórnarkosningar í þorpum, eins og hinni væntanlegu Selfossbyggð, var ákveðið, að fara skyldu fram í janúar þ. á., eins og líka varð. Þetta býst ég við, að hafi ráðið því, að ákvæði frv. um gildistöku l. voru með þessu sniði. Og hafi frv. verið áfátt með því fyrirkomulagi, sem upphaflega var gert ráð fyrir í þessu efni, þá sé ég ekki, að það sé alveg bráðnauðsynlegt, að hv. d. afgr. málið þannig, að frv. verði með ágalla áfram viðkomandi gildistökuákvæðinu, heldur beri að gefa viðkomandi sveitarfélögum nægan tíma til þess að koma öllu í lag, sem skiptinguna varðar, áður en kosningar fara fram í sveitarstjórnir í þessum sveitum eftir hinu nýja skipulagi þeirra. Hv. 11. landsk. þm. vildi gefa í skyn, að ég mundi nú líta eitthvað öðrum augum á þetta mál en ég hefði gert áður. Ekki veit ég af hverju hv. þm. dregur þá ályktun. Ég hef bent á, hvað frv. hafi verið áfátt og hversu mjög illa væri frá því gengið, hversu undirbúningi heima fyrir hafi í þessum efnum verið áfátt og hve illa væri í frv. séð fyrir hag og réttindum þeirra, sem þessi skipting snertir. Ég er sömu skoðunar enn. Og ég er með mínum brtt. að reyna að bæta úr þessum ágöllum frv., eftir því sem frekast er hægt, áður en hv. d. afgr. málið frá. sér. Og lengra verður þá ekki komizt um það en að sá dómstóll, sem um þessi mál á að fjalla, sé sem sterkastur og óhlutdrægastur. Og það hélt ég, að væri kjarni málsins. Ég hef ekki mælt á móti því, að þessu kauptúni yrði skipt úr og það gert að sérstökum hreppi. En ég held, ef hv.11. landsk. hugsar betur um málið, að þá komist hann að þeirri niðurstöðu, að það er eðlilegt, að ég hefði margt út á þetta mál að setja, eins og það var flutt, og að mér var því skylt að benda á það og reyna að bæta úr því, og að með þessum brtt., sem ég flyt, sé nokkurn veginn séð fyrir hag allra aðila, sem hlut eiga að máli. Og þar er málið allt. Hv. 11. landsk. ætti að hugsa sig betur um, áður en hann kemur með dóma um það, að ég hafi skipt um skoðun í þessu máli. En mér þykir vænt um, að þessi hv. þm. ætlar að fylgja mér í þessu, sem vitanlega stafar af því, að hann sér, að mál þetta er miklu betur úr garði gert með því að samþ. mínar brtt. Þá var það kostnaðurinn við gerðardóminn, sem hv. 11. landsk. þm. gerði að umtalsefni, þ. e. að ég vil gjarnan draga úr því, að þetta nýja hreppsfélag þurfi að borga allan kostnaðinn af hinum væntanlega gerðardómi. Ekki þarf hann að skírskota til þess, að hann hafi með sínum till. áður séð fyrir því, að þessi kostnaður lenti ekki á hinu nýja hreppsfélagi. Það dugir ekki að klóra yfir það, að þetta er ekki tekið fram í frv. Ef frv. væri samþ. óbreytt, hvernig yrði þá tilhögunin í þessu atriði? Það yrði farið eftir venju í þessum efnum. Og hver er sú venja? Hún er sú, að sveitarfélög, sem óska eftir, að slík skipti fari fram sem þessi, og standa fyrir málinu, þau greiða kostnaðinn. Í reyndinni hefði því Selfosshreppur orðið að borga þennan kostnað í þessu tilfelli. Meira að segja með l. hefur það beinlínis verið ákveðið, að hreppsfélag, sem óskar skipta, greiði kostnaðinn við skiptin. Af því að ég vissi, hvernig þessu hefur verið háttað, þorði ég ekki að bera fram brtt. um þetta. En ég er hv. 11. landsk. þm. og hv. 2. þm. N.-M, þakklátur fyrir að koma með þessa brtt., og ég mæli mjög eindregið með samþykkt hennar, því að hún er sanngjörn. Hins vegar þykir mér mjög leiðinlegt, að hv. 11. þm. vill ekki taka til baka brtt. 455, um eignarnámsheimild fyrir hreppinn á jörðum og landspildum hreppnum til handa. En ég vonast þá til þess, að hv. þd, sjái um, að hún verði drepin, og losi þannig hv. flm. við ábyrgð af brtt. Og ég óttast reyndar ekkert, að hún verði samþ.



Herra forseti. Það var aðeins stutt fyrirspurn til hv. 1. þm. Árn. Það hefur nú komið fram í umr, um þetta mál, að margir hafa haldið því fram, að þetta mál væri illa undirbúið í héraði. Mig langar nú til að spyrja um, hvort það hafi orðið samkomulag á milli íbúa Eyrarbakkahrepps annars vegar og íbúa Sandvíkurhrepps hins vegar viðkomandi því að skipta Flóagaflstorfu úr Sandvíkurhreppi og leggja hana undir Eyrarbakkahrepp. Ég hef ekki orðið þess var í meðferð málsins, að neitt hafi komið fram um, að slíkt samkomulag hafi átt sér stað. Um þetta langar mig til að fræðast.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. 1. landsk. þm., að ekkert hefur komið fram um það atriði hér, sem hann spyr um, og er það bara yfirsjón, að það hefur ekki komið fram. En umtal hefur verið um þetta milli sveitarstjórna þessara hreppa beggja. Eyrarbakkahreppur hefur átt þessar jarðir, ég held svo áratugum skiptir, og notað jarðirnar. Og Eyrbekkingar hafa sagt mér, að samkomulag hefði verið um það, að þeir fengju þessa torfu, sem þó aldrei hefur komizt í framkvæmd. Og nú, úr því verið er að breyta hreppatakmörkum m. a. Sandvíkurhrepps, óskuðu þeir eftir, að þessi breyt. á hreppatakmörkunum yrði tekin með í þá lagasetningu. Og mér sýnist, þar sem málið liggur þannig fyrir og ekki er um meira að ræða, þá sé gott að skipa þessu nú í l. Og ég tek trúanleg ummæli Eyrbekkinga um það, að Sandvíkurhreppsbúar geri ekki ágreining um þetta nú, þó að þetta hafi ekki komizt í framkvæmd fyrr.



Herra forseti. Ég er hissa á því, að hv. 1. þm. Árn. skyldi finna að því við mig, að ég teldi, að hann hefði skipt um skoðun í þessu máli. Það er gott, að hann hefur gert það. Þessi hv. þm. hélt langar tölur í fyrri viku um það, hve ófært það væri að taka mjólkurbústorfuna undan Hraungerðishreppi. En nú hefur hann skipt um stefnu, því að eftir brtt. hans kemur þetta undir Selfosshrepp. Þetta eru sinnaskipti á betri veg, sem ég fagna. - Það er líka rétt, sem þessi hv. þm. sagði, að með brtt. sínum væri hann að reyna að bæta úr ágöllum frv. Hann hefur þannig stórum bætt afstöðu sína í málinu, því að hann viðurkennir með brtt. sínum, að rétt sé, að mjólkurbústorfan heyri til hinni væntanlegu Selfossbyggð, sem hann gat ekki fallizt á við 2. umr. Þá þótti honum ekki skipta neinu máli, að það fólk, sem býr í því hverfi - sem á sameiginleg hagsmunamál með fólkinu í Selfossbyggðinni að öðru leyti, svo sem um vatnsleiðslu, rafmagnsleiðslu, skolpleiðslu og svo skóla, svo að ekki sé fleira nefnt, - yrði í hinum nýja Selfosshreppi. En með brtt. sínum viðurkennir þessi hv. þm., að þetta eigi allt að verða einn hreppur, af því að það heyri saman, sem og rétt er. Þá minntist hv. 1. þm. Árn. á brtt. mína og hv. 2. þm. N.-M. um kostnaðinn af gerðardóminum. Hann sagði, að það hefði verið venja að það sveitarfélag, sem krefðist skipta, bæri kostnaðinn af slíkum dómum. Nú er ég ekki svo kunnugur, að ég geti dæmt um þetta. En ég ber ekki þessum hv. þm. það á brýn, að þetta geti ekki verið rétt, þó að hann segi það. Og ég vefengi þetta ekki, sem hann sagði. Þessi hv. þm. sagði, að það væri ekki tekið fram í frv., en þetta mundi lenda á Selfosshreppi. Hvers vegna var þá hv. 1. þm. Árn. að leggja til í sínum brtt., að þessi kostnaður ætti að lenda á Selfosshreppi, ef það var fyrirfram vitað, að kostnaðurinn mundi lenda á þeim hreppi? - En fyrst þessi hv. þm. er því sammála, að þessi kostnaður verði greiddur úr ríkissjóði, þá er ekki ástæða til að karpa um þetta. En hins vegar segir sig sjálft í þessu máli, að ef einn hreppur ætti að greiða þennan kostnað, þá mundu hinir hrepparnir, sem hlut eiga að málunum, ekki horfa í það að heimta gerð í málinu, jafnvel þótt það kostaði talsvert fé.



Herra forseti. Ég tel ekki neina ástæðu til að koma inn á efni þessa máls. Hv. frsm. hefur gert skýra grein fyrir afstöðu n. Um brtt. þarf ég ekki heldur að ræða efnislega. En hv. 1. þm. Árn. óskaði þess, að tillögumenn eldri brtt. vildu draga brtt. sínar til baka til þess að gera afgreiðslu málsins hér í hv. d. umfangsminni. Ég á hér litla brtt. ásamt hv. 2. þm. Eyf., sem hv. 1. þm. Árn. hefur nú tekið orðrétt upp í sínar brtt. Ég er ekki svo kappsfullur, að ég endilega heimti, að þessi brtt. mín verði borin upp sérstaklega, úr því að hún er komin á pappírinn í þessari brtt. hv. 1. þm. Árn. Og ef ég stæði einn að þessari brtt., mundi ég verða við þessari ósk hv. þm. En þar sem hv. fyrri flm. brtt. minnar er fjarverandi úr bænum, veit ég ekki, hvort mér er leyfilegt að draga þessa brtt. til baka. En þar sem þessi brtt. er prentuð orðrétt á öðru þskj., þá verður hv. d. að skera úr um það, með hverjum hætti þetta ákvæði skuli koma inn í Alþt.



Herra forseti. Ég get fallið frá orðinu, ef aðrir vilja gera hið sama. Hv. 11. landsk. vildi halda því fram, að brtt. væri til batnaðar. Mér virðist sem svo sé ekki, og rök eins og þau, að fólkið í hverfinu geti ekki fengið vatnsleiðslur, skolpleiðslur og rafmagn, hvort sem það tilheyrir þorpinu eða ekki, eru engin rök frá mínum sjónarhóli. Fjárhagslega aðstaðan er aðalatriðið, og ef hún er trygg, þá er málið allt annað. Ég veit að 11. landsk. þm. vill eins og ég, að lagastafurinn um þetta atriði verði sem skýrastur.