Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og segir í áliti heilbr.- og félmn. á þskj. 578, kynnti n. sér frv. þetta með yfirlestri og umr. allýtarlega eða eftir því sem föng voru á. Við þá athugun kom fram, að ýmislegt er í frv., sem nm. hefðu kosið á annan veg, enda er löggjöf sú, sem verið er að stofna til með frv., algert nýmæli hérlendis og því frumsmíð að öllu leyti. Hún er samin af n., sem að vísu mun hafa kynnt sér nokkuð slíka löggjöf erlendis, en torvelt mun hafa reynzt að fá beinar fyrirmyndir þar, af því að aðstaðan er svo ólík þar og hér. Sérstaklega gerir hin árstíðabundna atvinna og svo ólíkar ástæður innanlands málið mjög flókið og vandasamt innbyrðis í landinu. Höfuðatriði frv. voru ákveðin með samningi, sem ríkisstj. átti hlut að til þess að leysa verkfallsdeiluna vorið 1955. Að hagga þeim höfuðatriðum með breytingum á frv., kemur að sjálfsögðu ekki til mála, það væri að stofna til samningsrofs. Hins vegar eru vitanlega smærri atriði, sem ekki væri samningsrof að breyta. En þar kemur til greina, að nú er þetta þing að enda, breytingar gætu sett málið í þá hættu, að það gengi ekki fram á þessu þingi, og það væri samningsrof. N., sem undirbjó frv., lagði í það mikla vinnu og mikill tími gekk hjá n. í að sættast á sjónarmið þeirra aðila, sem hlut eiga að máli og áttu fulltrúa í n. Breytingar, þótt smávægilegar kynnu að sýnast, mundu ef til vill valda mikillí óánægju, tefja málið og eyðileggja þann frið, sem um það virðist vera eins og það er nú. Í Nd. Alþingis var t.d. engin brtt. borin fram við frv. Loks er á það að líta, að í frv. eru fyrirmæli um, að löggjöf þessi skuli endurskoðuð eftir tvö ár, og það skiptir máli í þessu sambandi. Að öllu þessu athuguðu ákvað heilbr: og félmn. að leggja til, að frv. verði samþ., og bera ekki fram neinar brtt. við það. Hv. 4. þm. Reykv. (HG), sem átti sæti í undirbúningsnefnd þeirri, sem frv. samdi, skírskotar í nál. heilbr.- og félmn. til sérálits síns í athugasemdum, er fylgja frv. Aðrir heilbr.- og félmn.- menn hafa ekki skráð þau atriði, sem þeir hefðu kosið á annan veg í frv. Ég vil fyrir mitt leyti taka fram nokkur dæmi um það, sem ég tel að átt hefði að vera á aðra leið. Ég tel óeðlilegt, að hinir tryggðu greiði ekki sjálfir eitthvað í tryggingasjóðinn. Mér þykir óeðlilegt, að sveitarstjórnir eigi ekki fulltrúa í úthlutunarnefnd bóta, bæði vegna þess, að sveitarsjóðir greiða að 1/4 iðgjöld til trygginganna og sveitarstjórnir annast fátækramál byggðanna og hafa af þeirri ástæðu öðrum betri skilyrði til þess að vita, hvar skókreppur eru mestar. Ég tel mjög óheppilegt, að atvinnuleysistryggingasjóðnum skuli nálega öllum vera skipt í séreignir félaga. Með því móti má segja, að þangað gangi auðurinn, sem hann er fyrir. Atvinnusælustu landssvæðin fá á þennan hátt mest í sjóðinn, þótt þau þurfi þess í raun og veru sízt. Í stað þess að atvinnuleysistryggingarnar vinni að því að tryggja, að jafnvægi haldist í byggð landsins, gerist með þessu móti í raun og veru hið gagnstæða. Sums staðar eru lögin varla nógu skýr. Sem dæmi um það vil ég nefna, að ekki er æskilega augljóst, hvernig fara skuli að, þar sem eitt verkalýðsfélag nær yfir tvö eða fleiri sveitarfélög, sem lögin taka til. Dagsbrún nær t.d. yfir þrjú sveitarfélög a.m.k., Reykjavík, Kópavogskaupstað og Seltjarnarneshrepp. Aðalatriðið í þessu sambandi er auðvitað það, að bæði skyldur og réttindi samkvæmt lögum þessum haldist í hendur fyrir fólkið í öllum sveitarfélögunum. Þess vegna verður að treysta því, að í framkvæmdinni verði fundin leið til þess að láta skyldur og réttindi haldast í hendur einnig, þegar svona stendur á. Og ég efast varla um, að þetta takist í framkvæmdinni. Ég minnist á þessi dæmi, þó að engar brtt. fylgi. Ástæðurnar fyrir því, að n. leggur til, að frv. verði samþ., þótt hún sé ekki ánægð með það, hef ég tekið fram. Þær liggja ljóst fyrir, og ég sé ekki ástæðu til að endurtaka þær. Reynslan sker vitanlega bezt úr um það, hvað laga þarf. Ekki seinna en eftir tvö ár gefst tækifæri til endurbóta, ef mönnum þá sýnist þeirra þurfa með, sem telja má sjálfsagt, af því að allt þetta frv. er nýmæli.



Herra forseti. Þegar almannatryggingalögin á sínum tíma voru sett, var mjög um það rætt, enda augljóst þeim, sem að þeirri lagasmið unnu, að þar var stórt skarð ófyllt. Markmið almannatrygginganna er að tryggja almenning gegn afleiðingum þess, ef starfsgetan bregzt vegna elli, sjúkleika, slysa, örorku eða af öðrum slíkum óviðráðanlegum ástæðum. Það er því augljóst, að ef ástæða er til að tryggja starfsgetuna í þessum tilfellum, er jafnnauðsynlegt að tryggja almenning, þá sem hafa tekjur sínar og framfæri af vinnu í annarra þjónustu, gegn afleiðingum þess, ef starfsgetan verður verðlaus, þ.e.a.s. ef atvinnuleysi er fyrir höndum. Ég fagna því þess vegna mjög, að þetta frv. kemur nú fram, og tel, að með því, þó að á því séu ýmsir gallar, sé bætt úr mikilsverðri vöntun í félagsmálalöggjöf okkar og stórt spor stigið til þess að auka félagslegt öryggi í landinu og þar með tryggja kjör og hag almennings. Ég hef leyft mér að láta fylgja grg. frv. sérálit mitt í þeirri n., sem starfaði að undirbúningi þessarar löggjafar. Ég hefði talið langheppilegasta fyrirkomulagið á þessu, að upp hefði verið sett sérstök stofnun, sem annaðist bæði vinnumiðlunina og atvinnuleysistryggingarnar og hefði með höndum skráningu alls fólks á starfsaldri eða a.m.k. þess fólks, sem hefur atvinnu sína sem launþegar í þjónustu annarra manna, þannig að á hverjum tíma væri til yfirlit yfir þessar stéttir og hvernig atvinnu þeirra væri háttað. Enn fremur hefði ég talið sjálfsagt, að þessi stofnun hefði til ráðstöfunar eða hefði yfirumsjón með úthlutun þess atvinnubótafjár, sem veitt er á hverjum tíma, og einnig a.m.k. væri með ríkisstj. í ráðum um notkun og úthlutun þess fjár, sem á hverjum tíma er lagt fram til atvinnuaukningar eða til aukins jafnvægis í byggð landsins, eins og nú er mjög talað um. Þá hefði ég einnig gert ráð fyrir því, að þessi sama stofnun hefði með höndum fyrirgreiðslu um að sjá unglingum og öryrkjum, sem nokkra starfsgetu hafa, fyrir vinnu við þeirra hæfi. Ef slík stofnun væri komin á fót, sem hefði allsherjar yfirlit yfir fjölda og ástæður þess fólks í landinu, sem hefur framfæri af vinnu í annarra þjónustu, og héldi uppi vinnumiðlun og skrásetti atvinnuleysingja, hefði fé til umráða til nokkurra atvinnuleysisframkvæmda og eins til atvinnujöfnunar, eins og ég áður hef drepið á, þá væri augljóst, að fullkomlega mætti tryggja það, að ekki yrði gripið til þess að greiða bætur fyrir atvinnuleysi, þ.e.a.s. greiða mönnum fyrir að ganga atvinnulausir, fyrr en öll önnur sund væru lokuð. Ég leyfi mér að drepa á þetta hér í d., því að ég tel alveg hiklaust, að í þessa átt beri að stefna: fyrst að gera allar þær ráðstafanir, sem unnt sé með skipulegum hætti, til þess að afstýra því, að fólkið sé atvinnulaust, og ekki greiða atvinnuleysisbætur fyrr en öll önnur sund séu lokuð, ef svo mætti segja. Um þetta gat ekki orðið samkomulag í þeirri nefnd, sem vann að undirbúningi þessa frv., enda skal játað, að það var stórum víðtækara svið, sem till. mínar fjölluðu um, heldur en gert var ráð fyrir í því samkomulagi, sem gert var í sambandi við lausn verkfallsins á s.l. vori. Ég tel því, þar sem þessi leið er hér opin, að það sé sjálfsagt að samþykkja þetta frv., sem hér liggur fyrir, en vil þó eins og hv. frsm. nota tækifærið til þess að benda á það, sem ég tel að þurfi hið fyrsta að lagfæra í þessu frv. Ég tel eins og hv. frsm. höfuðgalla frv. þann, að eins og frá því er gengið nú, eru allar líkur til þess, að mest fé safnist í atvinnuleysissjóðina á þeim stöðum, þar sem minnst er með þá að gera, minnst er þörfin, en hins vegar verði minnst fé handbært í þessu skyni, tekjurnar minnstar, þar sem mest er þörf á atvinnuleysisbótum. Þetta er afleiðing þess, að gert er ráð fyrir því í frv., að allar tekjur atvinnuleysissjóðsins skiptist niður á sérreikninga hinna einstöku verkalýðsfélaga, og þá liggur í augum uppi, þar sem ekki er aðeins að ræða um iðgjöld atvinnurekenda, heldur einnig framlög ríkis og sveita, að mest safnast í sjóðina á þeim stöðum, þar sem atvinnan er mest og hæstar greiðslur vinnulauna. Ég hefði talið alveg sjálfsagt, að nokkur hluti af framlagi ríkissjóðs hefði gengið til sameiginlegs sjóðs fyrir allt landið til þess að jafna metin, til þess að velta sérstakan stuðning þeim héruðum, þar sem atvinnuleysið er mest og tekjur sjóðanna af þeim ástæðum bregðast. Ég geri mér vonir um, að við þá endurskoðun, sem á að fara fram á löggjöfinni innan tveggja ára, verði þetta atriði tekið til gaumgæfilegrar athugunar og úr því bætt. Þá tel ég einnig, að mjög sé gallað það ákvæði frv., sem segir til um, hvernig eigi að skipta tekjum atvinnuleysissjóðs á milli hinna einstöku verkalýðsfélaga í umdæminu. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir því, að tekjunum t.d. hér í Reykjavík eigi að skipta á milli verkalýðsfélaganna hér eftir starfsgreinum þeim, sem hvert einstakt verkalýðsfélag hefur samninga um. Ég álít, að miklu eðlilegri og sanngjarnari skipting sé sú, að tekjunum sé skipt milli verkalýðsfélaganna beinlínis miðað við meðlimatölu þeirra, þ.e.a.s. að tekjurnar, sem greiddar eru í sjóðinn vegna hvers einstaks manns, renni í sjóð þess félags, sem hann er meðlimur í. Ég óttast, að það fyrirkomulag, sem hér er gert ráð fyrir í frv., verði til þess að skapa nokkra erfiðleika við að ná samkomulagi milli hinna einstöku félaga um það, hvernig skiptingin eigi að fara fram milli sérreikninga félaganna á sama stað. Þetta atriði tel ég einnig nauðsynlegt að athuga við væntanlega endurskoðun og geri mér vonir um, að þá verði úr því bætt. Þá tel ég einnig, að ákvæðin um stjórn sjóðsins, sjö menn, séu ekki hyggileg. Ég hefði álitið, að það væri nóg að hafa í henni 3 menn, eftir því verkefni, sem sjóðsstjórninni er ætlað, einn frá atvinnurekendum, einn frá verkamönnum og einn frá ríkisstj., og einnig tel ég, að skipun úthlutunarnefndar sé, ef ég mætti orða það svo, alveg fráleit, en þar eiga að sitja 2 frá atvinnurekendum og 3 frá verkamönnum, en enginn frá hlutaðeigandi sveitarfélagi eða ríkisstj., sem sameiginlega leggja fram 3/4 hluta fjárins. Ég bendi á þessi atriði nú, en þar sem nauðsynlegt er að afgr. frv. á þessu þingi, sem senn lýkur nú, og samkomulag er um höfuðatriðin, þá mun ég þó ekki bera fram brtt. við frv. um þetta efni, heldur fylgja því óbreyttu í þeirri von, að þegar lögin verða endurskoðuð, verði tekin til greina þau atriði, sem ég nú hef bent á.



Herra forseti. Það hafa verið talsvert skiptar skoðanir í umræðum þessa máls hér í deildinni að því er ýmis atriði frv. snertir. Þótt fjhn. skilaði sameiginlegu áliti og mælti með samþykkt frv., var ágreiningur innan n. um einstök atriði í frv., og tveir nm. hafa lagt fram brtt., sem eru allvíðtækar, á þskj. 437. Þessar brtt. tóku þeir aftur við 2. umr. til 3. umr., vegna þess að tilraun átti að gera til þess að fá fullt samkomulag í málinu milli þeirra, er greint hafði á. Fjárhagsnefndarmenn hafa síðan 2. umr. fór fram athugað málið, og niðurstaða þeirra í milli hefur orðið sú, að fjhn. leggur fram á þskj. 559 þrjár brtt., og er ætlazt til, ef þær verða samþykktar, að ágreiningi milli fjárhagsnefndarmanna sé lokið, og vænti ég, að tillögurnar á þskj. 437 verði dregnar til baka og látnar víkja fyrir tillögunum á þskj. 559. Um þessar tillögur þrjár, sem fjhn. ber fram að þessu sinni, vil ég segja þetta: Fyrsta till. er um breytingar á 7. gr. Hún er engin efnisbreyting, en hún mælir fyrir um það, sem telja má raunar mjög eðlilegt og sjálfsagt, að tollheimtumenn hafi samráð við hafnaryfirvöld, ef þeir telja sig þurfa að hafa áhrif á það, hvar skipi er lagt til afgreiðslu í höfn. Brtt. mýkir ákvæði greinarinnar, en breytir þeim að öðru leyti ekki. Önnur brtt. er um, að 10. gr. frv. falli niður. Nýmæli það, er í gr. þessari felst, er, að tollgæzlumenn megi gera húsrannsóknir í verzlunum og vörugeymslum án yfirvaldsúrskurðar. Fjhn. telur rétt að taka ekki upp nýmælið, vegna þess að þetta er mjög viðkvæmt mál, að láta aðra hafa leyfi til að beita leit í húsum en þá, sem yfirvöld úrskurða að megi gera það, og vitanlega er þetta líka álitamál. Verði greinin felld niður, gilda áfram núverandi lagaákvæði, að leyfi yfirvalda þurfi að fá til leitar í verzlunarhúsum og vöruhúsum. Mun nú yfirleitt vera auðvelt að fá slík leyfi, ef rökstuddur grunur hvílir á, að leit þurfi að gera. Þriðja brtt. er umorðun á b-lið 18. gr., og hún er í raun og veru mikil efnisbreyting. Í stað þess, að samkv. því, sem segir í frv. í þessum lið, eiga afgreiðslumenn að fá löggildingu hjá fjmrn., er í brtt. svo fyrir mælt, að vörugeymsluhús, sem ótollafgreiddar vörur eru fluttar í, þurfi rn. að hafa viðurkennt sem geymslustaði í samráði við viðkomandi tollstjóra. Ég vænti þess, að eins og hv. þm. Barð. og hv. þm. Seyðf., sem vildu fella þennan lið niður og fluttu um það tillögu, hafa fallizt á þessa brtt. í staðinn fyrir sína till., þá muni einnig hv. þm. Vestm. fyrir sitt leyti telja þessa breytingu aðgengilega, en hann talaði eindregið á móti liðnum eins og hann er í frv. Ég hef áður í umræðum þessa máls vitnað oft í tollstjórann í Reykjavík, af því að ég tel, að hann hafi ábyggilegasta reynslu í þessum málum og sé því dómbærastur um þau efni. Og nú þykir mér þá rétt að geta þess einnig, að ég hef átt tal við hann um brtt. þær, sem fjhn. leggur fram, og tel mig geta fullyrt, að hann telji þær sæmilega aðgengilegar og muni ekki gera neitt veður út af því eða lýsa neinni óánægju fyrir hönd sinna starfsbræðra, þó að þær verði samþykktar. Ég hygg, að hann sé eftir atvikum samþykkur því, að þær verði samþykktar, og telji rétt að samþykkja þær.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. gat um, hefur fjhn. reynt að komast að samkomulagi um þetta mál, eftir að brtt. á þskj. 437 voru teknar aftur, og hefur samkomulag orðið á þann hátt, sem hv. frsm. lýsti í sinni ræðu. Ég tel, að það hefði farið miklu betur á því, að þær brtt., sem bornar voru fram af okkur á þskj. 437, hefðu verið samþykktar eins og þær lágu fyrir. En með því að þetta samkomulag hefur nú náðst, sem er einnig tákn þess, að nauðsynlegt hafi verið að gera breytingar á þeim mjög einstrengingslegu tillögum, sem fyrir lágu, þá vil ég lýsa því fyrir hönd mína og hv. þm. Seyðf. svo og fyrir hönd hv. þm. Vestm., að við munum sætta okkur við þá afgreiðslu málsins, sem feist í brtt. nefndarinnar, og munu því brtt. á þskj. 437 allar verða teknar aftur. Hins vegar væntum við þess, að þótt þetta frv. verði nú samþykkt þannig, þá verði í mörgum tilfellum ákvæðum þess beitt mildilega, því að það er sannarlega hvorki til hagsbóta fyrir tollgæzluna sjálfa né til virðingar fyrir stofnunina, að þeim sé fylgt út í yztu æsar, eins og orðalag sumra greinanna gefur tilefni til.



Herra forseti. Ákvæði um ríkisútgáfu námsbóka hafa alllengi verið í lögum, en á síðari árum hefur komið í ljós, að fjárveitingar til þessarar starfsemi hafa verið allt of litlar, svo að ekki hefur verið unnt fyrir útgáfuna að sinna verkefni sínu eins og skyldi og hún þess vegna á ýmsan hátt verið með öðrum og miklu lakari hætti en sæmilegt má teljast. Af þessum sökum lét ég endurskoða þessa löggjöf og lagði frv. um það fyrir hv. Alþ. strax í þingbyrjun, og hefur það legið hjá hv. Nd. þangað til nú. Ég vona þó, að um svo einfalt mál sé að ræða og hv. þingmenn Ed. hafi kynnt sér það nægilega, þannig að þeir séu færir til þess að afgreiða málið, þó að komið sé að þingslitum, þannig að það megi ná fram að ganga á þessu þingi. Ég fullyrði, að það er mikil þörf á umbótum í þessu efni. Eini ágreiningurinn, sem fram er kominn og máli skiptir, er það, hvort þessi útgáfa eigi að taka til alls skyldunámsins eða láta hana eingöngu taka til barnafræðslunnar, eins og verið hefur. Hvað sem þeim ágreiningi líður, hika ég ekki við að fullyrða, að mikill vinningur er, að sú starfræksla, sem á annað borð á sér stað, geti verið með sæmilegum hætti, og það sé fyrst tími til að bæta við, þegar það er komið í skaplegt horf, sem nú þegar á sér stað. Ég vona því, að þó að menn telji sumir, að frv. hefði átt að vera enn þá viðtækara en það er, þá láti þeir það ekki valda þeim ágreiningi, að málið þess vegna verði stöðvað. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn. deildarinnar.



Herra forseti. Frv. til laga um fræðslu barna, 4. mál, er stjfrv. og var flutt í Nd. Var það samþykkt þar með litlum breytingum. Í grg. fyrir frv. er því lýst, hve einkaskólar eigi nú erfitt uppdráttar vegna dýrtíðar, og því lagt til í frv., að heimilt verði að greiða laun fastra kennara í slíkum skólum, séu þeir reknir með meðmælum eða samþykki hlutaðeigandi fræðsluráðs. Menntmn. þessarar hv. d. tók frv. fyrir á fundi sínum, en eins og nál. ber með sér, leggur hún til, að frv. taki þessum breytingum: Ríkissjóður greiði hálf laun fastra kennara í stað þess, að í frv. er gert ráð fyrir fullum launum, en iðgjöld til lífeyrissjóðs, 6% af fullum kennaralaunum, skulu greidd úr ríkissjóði. Í frv. er viðurkennt, að einkaskólarnir spari ríkissjóði og sveitarsjóðum fé til framlaga vegna skólahúsnæðisbygginga og annars kostnaðar, en hingað til hefur ríkið lítið og oft ekki neitt lagt til einkaskóla. Einkaskólar fyrir börn, sem kaþólska trúboðið hefur rekið í Reykjavik um áratugi og alllengi í Hafnarfirði, eru dæmi um slíka skóla, svo og munu aðventistar í Vestmannaeyjum hafa nokkra barnafræðslu í einkaskóla sínum. Brtt. meiri hl. menntmn. þessarar hv. d. er alveg samhljóða brtt. minni hl. n. í Nd. Ákvæði 2. málsgr. 1. gr. hefur verið sett inn við meðferð málsins í Nd., að þetta gilti aðeins um skóla, er starfað hafa í fimm ár hið skemmsta. Eins og nál. ber með sér, er hv. 4. þm. Reykv. mótfallinn frv., en hv. 2. þm. Árn. var fjarstaddur.



Herra forseti. Ég vil gjarnan gera grein fyrir afstöðu minni til þessa máls. Ég lít þannig á, að það sé heilagur sannleiki, sem einhvers staðar stendur, að hvert það ríki, sem ekki er sjálfu sér samkvæmt, sundurþykkt innbyrðis, riði við falli. Nú er það svo, að hér á landi er þjóðkirkja, sem lögbýður ákveðin trúarbrögð. Nú er fjarri því, að ég sé neitt hrifinn af því, sem hún kennir, fjarri því. Ég hef sjálfur átt mína krakka, sem voru ungir, er ég fluttist í bæinn, í kaþólska skólanum í Landakoti, og ég borgaði fyrir þau gjald þar, og ég gerði það af því, að ég taldi stytzt fyrir þau að fara þangað, og af ýmsum öðrum ástæðum. En ég get ekki neitað því, að ef maður á að halda fast við það að hafa lögboðin trúarbrögð í landinu, þá sé ákaflega varhugavert fyrir ríkið sjálft að fara að styrkja skóla, sem kenna meira og minna önnur trúarbrögð. Og ef farið er inn á þá braut á annað borð, þá eru það ekki nein ein trúarbrögð; sem þar koma til greina, eða neinn einn skóli, sem þar kemur til greina, heldur verðum við á sama hátt að styrkja skóla, - ja, ég vil ekki segja hver sem sækir um það, en svona allt að því. Mér finnst þess vegna, að með því að ganga inn á þessa braut, sem þetta frv. gerir, séum við að sundra sjálfri þjóðkirkjunni meira og minna, og ég býst ekki við því, að það sé meining neinna, sem að frv. standa, að gera það. Ég held þess vegna, að þetta sé eitt af þeim frv., sem séu komin fram án þess að vera gerhugsuð niður í kjölinn. Það er sjálfsagt komið fram af því, að menn sjá, að það vantar skólahúsnæði í bænum, það þarf að byggja meira skólahúsnæði, og er hægt að komast hjá þeim kostnaði meira og minna, ef einkaskólunum er lofað að þrífast og þeir styrktir, svo að þeir menn, sem vilja senda börn sín þangað, geti fengið það kannske ókeypis eða a.m.k. fyrir lægra gjald en núna. Ég geri ráð fyrir þessu, en menn gá bara ekki að afleiðingunni. Ég skal vera allra manna fyrstur meðflm. að frv. til að aðskilja ríki og kirkju alveg og þar með alla trúarbragðakennslu í öllum barnaskólunum og lofa hverjum að ráða, hvernig hann lætur kenna sínum börnum, í hvaða skólum og hvaða trúarbrögð, og hvaða trúarbrögð hann vill sjálfur hafa og í hvaða kirkju hann vill sjálfur fara. En á meðan haldið er fast við hitt, að það eigi að vera þjóðkirkja, það eigi að vera lögboðin trúarbrögð, finnst mér vera ákaflega hæpið, að sjálfur löggjafinn fari að stíga það spor að veikja hana og láta vinna á móti því, að þau trúarbrögð, sem hann heldur fram, séu höfð í heiðri og þau kennd, og ég get ekki verið með því, þó að ég hins vegar sé 100% með því að skilja þjóðkirkjuna frá ríkinu, lofa henni að sigla sinn sjó og hverjum að hafa þau trúarbrögð, sem hann vilji, dýrka þann guð og hafa þann prest, sem honum sýnist, og kenna sínum börnum þau trúarbrögð, sem hann sjálfur vill að kennd séu í skólanum. Þá er sjálfsagt að lofa einkaskólunum að þrífast eins og þeim sýnist. Ég sagði þetta við hæstv. ráðh. um daginn, eitthvað svipað þessu, í einkasamtali, og hann sagði þá við mig, hvort ég hefði orðið var við það, að mín börn hefðu orðið fyrir sérstökum áhrifum hvað kaþólska trú snertir, meðan ég hafði þau í skólanum. Við því get ég sagt bæði já og nei. Þau voru látin hafa yfir kaþólskar bænir. Þau voru verðlaunuð með kaþólskum biblíumyndum, algerlega kaþólskum, ef þau stóðu sig vel, sérstaklega í kristnum fræðum, svo að það var fjarri því, að það væru ekki höfð dálitil áhrif á það, hvaða trúarbrögð þeim var ætlað helzt að aðhyllast.

Voru það dýrlingamyndir?

Já, það voru alls konar dýrlingamyndir og neðan við á íslenzku, fyrir hvað þeir hefðu verið píndir og fyrir hvað þeir hefðu liðið, fyrir sína kaþólsku trú o.s.frv., þannig að það er langt frá því, að ekki hafi verið reynt að hafa nokkur áhrif á þau trúmálalega, þótt ekki væri þar rekinn verulegur áróður. En um leið og flm. vilja gefa mönnum meira frelsi í trúmálum en þeir nú hafa í landinu, með því að aðskilja ríkið og kirkjuna, þá horfir allt öðruvísi við. En að hafa ein lög og búa svo til önnur til að rýra gildi þeirra og gera þá, sem að þeim eiga að standa, meira og minna sundurþykka innbyrðis, það er ekki leiðin, sem á að fara um framgang mála yfirleitt í landinu, og ekki leiðin til að láta alla standa einhuga saman. Það er leiðin til að sundra, og það kann að vera gott, fullkomið trúfrelsi kemur þá ef til vill fyrr en ella. Frsm. meiri hl. (Ingólfur Flygenring): Herra forseti. Hv. 1. þm. N-M. (PZ) fellur það ekki vel, að í kaþólska skólanum skuli haldinn einkaskóli vegna trúarbragðakennslunnar, og honum finnst það ásteytingarsteinn, þar sem skylt sé að kenna þau trúarbrögð, sem fyrirskipuð eru í hinni íslenzku þjóðkirkju. En eins og ég gat um áðan, hefur þetta tíðkazt um langa tíð, að þessi stofnun hefur kennt börnum hér, frá aldamótum a.m.k. hér í Reykjavík, og hann viðurkenndi að hafa átt þar börn sjálfur. Og ég hef aldrei orðið var við, því að það er sams konar skóli í Hafnarfirði, sem búinn er að starfa þar líklega um tvo áratugi, að það beri hið allra minnsta á því, að rekið sé þar neitt trúboð til þess að fá börnin til kaþólskrar trúar. Þar að auki heyrir undir fræðsluráð Hafnarfjarðar eða Reykjavíkur og menntmrn. að hafa eftirlit með þessu, ef nokkur kvittur kæmi upp um slíkt. En ég verð að segja, að í Hafnarfirði þykir okkur þetta mjög æskilegt. Þetta sparar okkur mikinn kostnað við skólabyggingu, það þyrfti annars að vera búið fyrir löngu að bæta miklu við barnaskólann. Það eru það mörg börn í kaþólska skólanum, að það hefur dregið mjög úr kostnaði við fræðslumál. Sama er að segja um, þó að það sé ekki þessu máli skylt, að sjúkrahús kaþólskra í Hafnarfirði hefur alveg sparað okkur að byggja sjúkrahús þar. Það hefur nægt fyrir bæinn og stundum vel það, sjúklingar koma annars staðar að. Ég tel því ekki einskis virði, að þessi stofnun er staðsett þarna í Hafnarfirði og þá alveg eins í Reykjavík, án þess að nokkur skaði verði að, heldur þvert á móti talsvert gagn fyrir þessi byggðarlög og máske fleiri.