Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þorv. Garðar Kristjánsson Herra forseti. Það er nú nokkuð um liðið síðan ég kvaddi mér hljóðs í þessu máli og síðan hæstv. fjmrh. mælti fyrir málinu. Þó svo sé er mér nú alveg ljóst hver var rauði þráðurinn í því sem hæstv. ráðherra sagði þegar hann mælti fyrir þessu frv. til laga um skattskyldu orkufyrirtækja. Frv. er borið fram til þess að afnema undanþágu frá tekjuskatti sem orkufyrirtæki njóta nú. Hæstv. ráðherra talaði sig í nokkurn eldmóð af þessu tilefni því að hann sagði að hann stæði hér í baráttu fyrir því að afnema forréttindi. Hann fór mörgum orðum um að aðalatriðið væri að það gilti jafnrétti hjá öllum fyrirtækjum gagnvart tekjuskatti. Hann fór líka mörgum orðum um að það yrði að gera allt til þess að samræmis væri gætt í þessu efni. Hann sagði að orkufyrirtækin ættu, líkt og önnur fyrirtæki, að bera skatta og sérstaklega tiltók hann bankana í því sambandi til þess að því er virtist að undirstrika hvað þessar stofnanir væru hliðstæðar, orkufyrirtæki annars vegar og bankarnir hins vegar. Hæstv. ráðherra sagði að þetta væri svo mikið réttlætismál að þetta væri alveg í samræmi við stefnu Sjálfstfl. því að hann fylgdi náttúrlega réttlætismálum. Og hæstv. ráðherra gerði ekki endasleppt í þessari túlkun sinni á tilgangi þessa frv. Hann sagði að það ætti að stuðla að samræmingu við hagkerfi Evrópubandalagsins og þá varð manni hugsað til þess að ekki skorti umhyggju Alþb. fyrir sameiginlega markaðinum. Þannig mætti lengi halda áfram að telja upp það sem ég hef kallað rauða þráðinn í ræðu hæstv. fjmrh. þegar hann mælti fyrir þessu máli. Hann þreyttist aldrei á að taka fram að aðalatriðið væri að orkufyrirtæki eigi að sitja við sama borð og önnur fyrirtæki. Það bar ekki mikið á í málflutningi hæstv. ráðherra að þetta frv. hefði nokkuð að segja varðandi stöðu ríkissjóðs eða hér væri um að ræða skatt í ríkissjóð. Það virtist ekki vera neitt aðalatriði því að hér var á ferðinni krossferðin fyrir réttlætinu. Og hæstv. ráðherra, í öllu sínu tali, tók ekkert fram sem gæti borið vott þess að hjá honum örlaði á skilningi á séreðli og sérstöðu orkufyrirtækja. Það breytir hins vegar ekki því að auðvitað er það þetta atriði sem ekki verður gengið fram hjá því að svo veigamikið er það í þessu sambandi sem við nú ræðum. Hæstv. ráðherra kom ekkert að því að það eru ríkissjóður og sveitarfélög sem eru eigendur orkufyrirtækjanna. Hann kom ekkert að því að eignir orkufyrirtækja ganga ekki kaupum og sölum eins og eignir annarra fyrirtækja geta gert. Hann kom ekkert að þeirri sérstöðu sem varðar orkulindirnar og eignarréttinn yfir orkulindunum, varmanum í iðrum jarðar og vatnsföllunum sem þessi orkufyrirtæki sem á að fara að leggja skatt á eru eignaraðilar að. Og þó var sérstök ástæða til þess að gera slíkt með tilliti til þess að það er gert ráð fyrir því, og það kemur fram í grg. með frv., að í framhaldi af skattlagningu á tekjur er ætlunin að leggja eignarskatt á orkufyrirtæki. Hæstv. ráðherra vék ekkert að því séreðli orkufyrirtækjanna sem liggur í hinum mikla stofnkostnaði þeirra og hvaða þýðingu það hefur fyrir fjármagnskostnað þessara fyrirtækja. Hæstv. ráðherra var ekki að tíunda það í máli sínu að tekjuskattur á orkufyrirtæki leiði til almennrar hækkunar orkuverðs, hvað þá heldur að hann virtist gera sér grein fyrir eða vilja ræða þá hlið þessara mála. Það kom ekki fram hjá hæstv. ráðherra að álögur á orkufyrirtæki fara beint út í verðlagið. Það kom heldur ekki fram að ef verð innlendrar orku hækkar versnar markaðsstaða orkuveitna gagnvart innfluttri orku og ekki varðar það litlu fyrir okkar þjóðarbúskap. Það kom heldur ekki fram hjá hæstv. ráðherra að bein verðhækkun á orku hefur bein áhrif á samkeppnisiðnaðinn. Þannig gæti ég haldið áfram að rekja það sem hæstv. ráðherra vék ekki að í sínu máli, annaðhvort alls ekki eða með alls kostar ófullnægjandi hætti. En hér er um fleira að ræða en sérstöðu orkufyrirtækjanna. Þegar þetta frv. sem hér liggur fyrir er skoðað kemur það í ljós að hvað sem má segja um réttmæti þess að leggja skattinn á eru miklir tæknilegir annmarkar á því. Þau reikningsskil orkufyrirtækja sem nú viðgangast samræmast t.d. ekki ákvæðum skattalaga m.a. hvað verðbreytingafærslur og afskriftir varðar. Og það er talið að verulegur hluti afskriftarstofns ýmissa orkuveitna fengist ekki viðurkenndur í skattalegu tilliti. Það er ekki tekið tillit til þess að ýmis sérkostnaður fellur til í orkufyrirtækjum sem ekki er fjallað um í gildandi skattalögum. Það er rétt eins og gildandi skattalög hafi ekki verið höfð að neinu leyti til hliðsjónar við gerð frv. sem hér liggur frammi. Þannig gæti ég haldið áfram að telja ýmis atriði sem sýna tæknilega annmarka á frv. Fleira þarf að koma til umræðu og þá er það ekki síst hlutur hæstv. iðnrh. Þó að það sé deginum ljósara að hæstv. fjmrh. hafi takmarkaða þekkingu eða áhuga á orkumálunum eða þýðingu þeirra fyrir þjóðarbúskapinn skyldi ætla að hæstv. iðnrh. hefði þekkingu í þessum efnum sem gæti komið að gagni. En nú hefur það verið eitt af því sem hér hefur komið fram að það hafa verið bornar brigður á það að iðnrh. sé fylgjandi frv. þó að að forminu til sé hér um stjfrv. að ræða. Ég skal ekki fara að ræða þá hlið málsins sérstaklega, hvort hér er um að ræða stjfrv. samkvæmt þeirri merkingu sem venjulega er lögð í slíkt, þ.e. að ríkisstjórn sé einhuga með því frv. sem borið er fram í hennar nafni. Nú þykir mér hins vegar rétt að vekja athygli á því sem er nokkuð sérstætt í þessu máli, að landssamtök þeirra fyrirtækja sem frv., sem við nú ræðum, nær til hafa sérstaklega snúið sér til hæstv. iðnrh. Það er enginn venjulegur málarekstur eða áhugamál sem þessum samtökum er á höndum. Það er hvorki meira né minna en að þessi samtök fara fram á að hæstv. iðnrh. beiti sér fyrir því að frv., sem við nú ræðum, verði tekið til baka. Samtök þessi, Samband ísl. hitaveitna og Samband ísl. rafveitna, hafa skrifað iðnrh. bréf í þessu tilefni. Nú þykir mér miklu miður að hæstv. iðnrh. skuli ekki vera hér viðstaddur, en mér þykir samt rétt að það komi fram í þessum umræðum hvert efni þessa bréfs er og það sé nauðsynlegt fyrir hv. deildarmenn að vita um það. Hæstv. ráðherra veit efni bréfsins þannig að það kemur ekki að sök þó að hann sé ekki við rétt í sömu andrá og það er kynnt. Hann veit hvað um er að ræða. Ég vil leyfa mér að lesa upp þetta bréf, með leyfi hæstv. forseta, sem er dags. fyrir fáeinum dögum, 25. jan. sl., og er stílað á iðnrh. Jón Sigurðsson. Bréfið er svohljóðandi: "Vegna stjfrv. til laga um skattskyldu orkufyrirtækja lýsa samtök þeirra, Samband ísl. rafveitna og Samband ísl. hitaveitna, eftirfarandi skoðun: 1. Skattlagning af þessu tagi mundi óhjákvæmilega leiða til hækkaðs orkuverðs. Afleiðing þess yrði hærra verð á vöru og þjónustu, svo og verri staða íslenskra orkuveitna og fyrirtækja í samkeppni við erlenda orku og vöru. 2. Um áhrif skattsins til hækkunar á heildsöluverði Landsvirkjunar liggja fyrir ítarlegar athuganir fyrirtækisins. Þá er skatturinn talinn mundu snerta lánasamninga fyrirtækisins. Þannig gera lánasamningar Landsvirkjunar og Alþjóðabankans ráð fyrir því að bankinn geti rift samningum ef lögum og reglum um Landsvirkjun er breytt þannig að íþyngjandi sé fyrir fjárhag og rekstur Landsvirkjunar, svo sem með skattlagningu. Þá mun það lögfræðilegt álitaefni hvort skilyrði fyrir sameignarsamningi eigenda Landsvirkjunar yrðu ekki brostin ef til skattlagningar þessarar kæmi. Jafnframt hlyti nýr orkufrekur iðnaður að gjalda skattsins eins og aðrir viðskiptavinir, ella leiddi það af sér aukna hækkun til almenningsveitna en slíkt er óheimilt samkvæmt lögum um Landsvirkjun. Skattur á hagnað Landsvirkjunar af núverandi stóriðju yrði heldur ekki veginn upp með því að hækka rafmagnsverð til stóriðjunnar þar sem slíkt yrði brot á hlutaðeigandi orkusölusamningum. Yrði því almenningur fyrir viðbótarhækkunum af þessum ástæðum eins og í fyrrnefnda stóriðjutilvikinu er ólöglegt. 3. Frv. í núverandi mynd felur í sér óréttlæti og hefur á sér ýmsa tæknilega annmarka. Má þar nefna að orkuveitur eru mjög ólíkt á vegi staddar. Fjármagnskostnaður margra þeirra er mjög hár og bundinn erlendum gjaldmiðlum. Gengissveiflur, eins og þekktar eru á síðustu árum, geta orðið til þess að mjög illa stödd fyrirtæki þurfa að greiða tekjuskatt. Aðrar veitur eru um það bil að snúa taprekstri í hagnað en munu ekki njóta taps undanfarinna ára í lægri sköttum, svo sem önnur fyrirtæki gera. Ríkjandi reikningsskilavenjur orkuveitna samræmast ekki ákvæðum skattalaga, m.a. hvað verðbreytingafærslur og afskriftir varðar. Verulegur hluti afskriftarstofns margra orkuveitna fengist ekki viðurkenndur í skattalegu tilliti. En jafnvel þótt unnt yrði að sníða verstu annmarka af frv. þessu er það eftir sem áður skoðun Sambands ísl. rafveitna og Sambands ísl. hitaveitna að frv. þetta feli í sér óskynsamlega leið til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð. Í raun nægir sú ástæða að skatturinn valdi hækkun á orkuverði með þeim afleiðingum sem nefndar hafa verið. Meðfylgjandi eru yfirlit yfir meginröksemdir sambandanna gegn frv. ásamt greinargerð sem samin er af löggiltum endurskoðendum, Stefáni Svavarssyni og Ólafi Nilssyni.`` Kemur þá lokasetning bréfsins: ,,Þess er eindregið óskað, hæstv. iðnrh., að þér beitið yður fyrir því að fallið verði frá frv. þessu að fullu og öllu.`` Hér lýkur bréfinu. Eins og ég sagði hygg ég að það sé nokkuð óvenjulegt að almenn samtök eins og hér er um að ræða fari formlega fram á það að eitt stjfrv. verði tekið til baka, verði fallið frá því að fullu og öllu. Svo fráleitt þykir frv. að mati þeirra sem gleggst þekkja til. Það er vitnað til gagna sem fylgja þessu bréfi, en ég ætla ekki að rekja hér þau gögn sem eru ítarleg. Það þarf hins vegar ekki að taka fram að þau skjóta fullkomlega stoðum undir álit það sem fram kemur í bréfinu og hina eindregnu ósk til hæstv. iðnrh. að beita sér fyrir að fallið verði frá frv. að fullu og öllu. Ég sagði áðan að það væri miður að hæstv. iðnrh. væri hér ekki viðstaddur, en hvað varðar bréfið sjálft gerði ég ráð fyrir að það þyrfti ekki að tefja umræður vegna þess því að hæstv. ráðherra væri kunnugt um efni bréfsins. Það sem ég ætlaði að spyrja hæstv. iðnrh. um þykir mér svo sjálfsögð spurning að ég ætla að iðnrh. hefði gert grein fyrir slíku máli þó að ekki hefði komið bein spurning til hans. Ég treysti því að hæstv. iðnrh. komi að þessu máli síðar í þessum umræðum. En hvað ætlaði ég að spyrja hæstv. iðnrh. um? Ég ætlaði að spyrja hæstv. iðnrh. hver væri afstaða hans til þessa bréfs sem ég hef hér skýrt frá og Samband ísl. rafveitna og Samband ísl. hitaveitna skrifuðu honum 25. jan. sl. Ég ætlaði að spyrja hæstv. ráðherra hver væri afstaða ríkisstjórnarinnar og þá hvort hæstv. ráðherra hefði haft svo mikið við þetta bréf, sem ég hef hér greint frá, að bera efni þess undir hæstv. ríkisstjórn. Þá lá beint við að spyrja hæstv. ráðherra hvort ekki hefði hvarflað að honum, iðnrh. --- og ég vænti líka að hann komi að því máli óspurður, þegar rætt er um orkumálin --- að ójöfnuðurinn í orkuverðinu, mismunur orkuverðsins, sé stærsta vandamálið, stærsti vandinn, sem við er að glíma í orkumálunum um þessar mundir. Og það má, ef ástæða verður til síðar í þessum umræðum, spyrja hæstv. ráðherra hvort hann finni enga köllun hjá sér til þess að hverfa frá þeim ójöfnuði sem ríkir í orkuverðinu og vera ekki ójafnaðarmaður í þessu sambandi. Ég vil aðeins víkja nokkrum orðum að mismuninum á orkuverði. Ég ætla ekki að gerast hér fjölorður um það að lýsa ástandinu því ég geri ráð fyrir að hv. þm. viti gjörla hvernig ástandið er, hve gífurlegur munur er á orkukostnaði um hinar strjálu byggðir landsins og hér á höfuðborgarsvæðinu þar sem orkukostnaðurinn er minnstur. Ég geng út frá því að menn mæli ekki gegn slíkum staðreyndum sem þessum og ég held því hiklaust fram, eins og svo margir aðrir, að ójöfnuðurinn í þessum efnum sé óþolandi. Ég geri mér grein fyrir því að það eru þó skiptar skoðanir eða mismunandi viðhorf sem menn hafa til þessara mála. Það er til það viðhorf að það rétta sé að verðskrár orkufyrirtækjanna séu kostnaðarréttar eins og kallað er, þ.e. að kostnaður viðkomandi orkuveitu við að afhenda hverjum viðskiptamanni fyrir sig orkuna sé greiddur af viðskiptamanninum, allur kostnaðurinn í hverju tilfelli. Ég held hins vegar að það séu fáir sem í alvöru halda því fram að svo skuli vera og ég held að það sé þannig að almennt sé viðurkennt að þessi regla sé ekki haldbær, heldur verði að vera um verðjöfnun að ræða. En spurningin er hvað verðjöfnunin, og það getur menn greint á um, á að vera mikil. Við höfum vissa verðjöfnun í þessum efnum sem kemur fram m.a. í því að orka Landsvirkjunar er seld á sama verði frá öllum sölupunktum, hvar sem er á landinu. Hér er um verðjöfnun að ræða. Orkubú Vestfjarða, sem sér um orkudreifingu og orkusölu bæði í strjálbýli og þéttbýli í sínum landshluta, selur orkuna á nákvæmlega sama verði hvar sem viðskiptavinurinn er. Þetta er verðjöfnun á orku. Ef ætti að fylgja reglunni um að verðskrárnar ættu að vera kostnaðarlega réttar, ef ætti að færa það út í ystu æsar, ætti að vera mismunandi verð meira að segja á orkunni í Reykjavík. En auðvitað kemur mönnum ekki slíkt til hugar. Það sem mönnum kemur til hugar og er viðfangsefnið í dag er að koma á frekari verðjöfnun orku en er í dag. Það er viðfangsefnið. Það geta verið og eru ýmsar leiðir til þess. Ég geri mér grein fyrir að það er vandasamt að ráða fram úr þessu máli. En þó að vandinn sé mikill verður hann ekki umflúinn og það er ekki hægt annað en að ráðast til atlögu við þennan vanda. Það geta verið ýmsar leiðir til þess. Ég nefni sem dæmi lækkun á útsöluverði orkunnar frá Landsvirkjun, lækkun frá því sem nú er. Það getur komið til greina yfirtaka ríkisins á skuldum dýrustu hitaveitnanna. Það er ein leiðin. Þá er það leið að verðjöfnun innan orkugeirans verði gerð með greiðslum orkufyrirtækja í jöfnunarsjóð sem þau sjálf ráðstafa eftir ákveðnum reglum. Þetta er leið sem að sjálfsögðu mjög kemur til greina. Og þá er, svo að fleira sé upptalið, sú leið að verðjöfnun fari fram á vegum ríkisvaldsins af almennu skattfé borgaranna. Ég er ekki núna og ætla mér ekki nú að koma með ákveðnar tillögur í sambandi við þetta mál, hvaða leið skuli fara í þessu mikla vandamáli, verðjöfnun orkukostnaðar. En ég vek athygli á þessu vandamáli. Það er þörf á að gera það hvenær sem orkumálin ber á góma og er aldrei of mikil áhersla lögð á þetta mál. Auk þess er sérstök ástæða til að víkja að þessu máli, verðjöfnun orkunnar, með tilliti til frv. sem við nú ræðum vegna þess að það felur ekki í sér aðgerðir til verðjöfnunar á orkukostnaði, heldur þvert á móti. Það hefur áhrif í þveröfuga átt. Það hefur ekki áhrif til réttlætis eins og hæstv. fjmrh. gumaði af í framsöguræðu sinni. Það hefur ekki áhrif til jafnréttis eins og hæstv. fjmrh. gumaði af. Það hefur ekki áhrif til samræmingar eins og hæstv. fjmrh. gumaði af. Sannleikurinn er sá að frv. er í eðli sínu þversögn við það sem hæstv. ráðherra gerði í framsöguræðu sinni að aðalatriði og að rauðum þræði í málflutningi sínum fyrir þessu frv. Sannleikurinn er sá að engin skattlagning getur verið réttlætanleg á orkufyrirtækjum nema til verðjöfnunar og þetta hlýtur að marka afstöðu allra þeirra sem skilja vandann sem leiðir af ójöfnuðinum í orkumálunum, mismuninum á orkukostnaði. Ég vil ekki trúa því fyrr en ég reyni að þeir sem eru sérstakir umbjóðendur fyrir það fólk sem þolir óréttlætið geti léð þessu frv. fylgi sitt. Ég vil að lokum, aðeins í nokkrum orðum, draga saman það sem ég tel að sé aðalatriðið varðandi frv. sem við nú ræðum og ég hef áður komið að. Frv. er ætlað að samræma það sem er ósamræmanlegt. Það er ósamræmanlegur rekstur t.d. bankastofnana og orkufyrirtækja. Frv., þó að vilji væri fyrir skattlagningunni, er ónothæft vegna tæknilegra galla sem ég hef vikið hér sérstaklega að. Þá er frv. ekki til verðjöfnunar, heldur til hins gagnstæða sem við skulum sérstaklega hafa í huga. Þá er frv. siðferðilega óréttlætanlegt vegna þess að það tekur ekkert tillit til þess óréttlætis sem er og fylgir verðlagningu orkunnar í landinu. Þá sýnir frv. fullkomið skilningsleysi hæstv. fjmrh. á meginvanda orkumálanna í dag. Það er augljóst af þeirri staðreynd að hæstv. ráðherra skuli bera fram frv. sem hér er til umræðu. Það er einnig augljóst af því sem hæstv. fjmrh. sagði í ræðu sinni þegar hann talaði fyrir þessu frv. Kannski er það borin von en meðan það er ekki fullreynt hljótum við að bera einhverja von í brjósti um að svo kunni að vera að hæstv. iðnrh. hafi einhvern skilning á þessum málum, þessum þýðingarmiklu málum, og sem varða svo miklu um framkvæmd orkumálanna sem honum hefur nú verið falið að fara með um skeið. Ég skal ekki á þessu stigi vera að gera hæstv. iðnrh. eitt eða annað upp um afstöðu hans. Ég bíð þess að hann komi og tjái sig um þetta þýðingarmikla mál þannig að það megi vera ljóst hver hans stefna er.

Guðrún Agnarsdóttir Hæstv. forseti. Það urðu miklar umræður um þetta mál --- mig minnir að það hafi verið í gær --- hér á þinginu, en því miður var ég ekki viðstödd, kom inn í lok þeirra umræðna og veit því ekki gjörla hvernig orðin féllu. En það voru miklar spurningar uppi í huga hv. 3. þm. Vesturl. um það hvort hv. 2. þm. Norðurl. e. talaði í máli sínu fyrir hönd stjórnarandstöðunnar allrar eða síns flokks einungis. Sama spurning vaknaði greinilega einnig í huga hæstv. iðnrh. Þá er fyrst að nefna, og það án þess að ég hafi heyrt gjörla hvernig orðin féllu, að fulltrúar annarra stjórnmálasamtaka tala yfirleitt ekki fyrir hönd Kvennalistans, nema um það sé sérstaklega samið og það sérstaklega tekið fram. Hins vegar er ljóst að um skattskyldu orkufyrirtækja ríkja mjög skiptar skoðanir, einnig innan ríkisstjórnarinnar, og því er mjög eðlilegt að þingmenn vilji fá að vita hvort um málið ríkir samstaða stjórnarflokkanna eða ekki og það er sjálfsagt að þeir svari fyrir sig. Ekki var heldur hægt að sjá að krafa hv. 2. þm. Norðurl. e. um slíkt væri ósanngjörn þar sem ráðherrar voru hér í húsinu og mætti svo sem bæta því við að það væri nú ekki á hverjum degi sem þeir sæjust. Þingkonur Kvennalistans geta tekið undir það að nauðsynlegt er að fá ótvíræð svör ráðherra um stuðning við málið og svöruðu þeir reyndar fyrir sig í umræðunni sem fór fram hér í gær. Ég vil víkja aðeins lítillega að málinu sjálfu, en eins og kom fram í máli hv. 4. þm. Vestf. hafa landshlutasamtök mótmælt þessu frv. við hæstv. iðnrh. og þá m.a. vegna þess að þessi skattlagning á orkufyrirtækin kunni að leiða til hækkaðs orkuverðs til neytenda. Víst er að orkufyrirtækin eru afar misjafnlega á vegi stödd og þola misvel auknar álögur, sum vel og eru þau aflögufær en önnur illa. Það er einnig ljóst að orkuverð til almennings er mikill fjárhagsbaggi fyrir heimilin víða á landsbyggðinni og má það alls ekki hækka. Er það ekki síst með tilliti til þeirra kjarasamninga sem nú eru nýgerðir og fela í sér verulega kjaraskerðingu, einkum fyrir láglaunafólkið, þrátt fyrir láglaunabætur. Það getur ekki greitt hærra orkuverð. Það er nauðsynlegt að fá glöggar upplýsingar um getu orkufyrirtækjanna til að greiða þann skatt sem hér er lagður til og munu þær væntanlega fást í fjh.- og viðskn. þar sem um þetta frv. verður fjallað. Ég mun því geyma mér frekari umræður um málið þangað til liggur ljósara fyrir hversu raunhæfur þessi skattur er og hvað má ætla að út úr honum fáist fyrir nú mjög bágstaddan ríkissjóð.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Hann veit að ég er sanngjarn maður og ég vil minna á það að á fundi deildarinnar í gær lýsti hæstv. iðnrh. því yfir að hann væri reiðubúinn til að skýra sérstöðu sína og Alþfl. til þessa frv. hér við umræðuna með því að hann taldi rétt að þingið athugaði efnisatriði frv. sérstaklega og kæmist að niðurstöðu um það hvaða breytingar væru nauðsynlegar á frv. sem hann taldi ýmsa annmarka á vegna þess að hæstv. fjmrh. skildi ekki þá sérstöðu sem orkufyrirtæki hafa varðandi fyrningartíma, afskriftir og ýmislegt annað. Ég fer fram á það að hæstv. forseti komi ekki í veg fyrir það með því að slíta umræðunni nú að hæstv. iðnrh. gefist kostur á að gera þingdeildinni grein fyrir sínum skoðunum á þessu máli og fer a.m.k. fram á það að hæstv. forseti geri hæstv. iðnrh. viðvart þannig að hann átti sig á að umræðunni ljúki að öðrum kosti. Mér finnst líka, hæstv. forseti, að það sé ekki einkamál meiri hlutans hvort hæstv. iðnrh. gefist kostur á þessu. Hann var búinn að gefa okkur í stjórnarandstöðunni fyrirheit um að hann mundi reifa skoðanir sínar nú við umræðu málsins og ég fer fram á það að hæstv. forseti sýni hæstv. iðnrh. fyllstu kurteisi í þessu sambandi og tilhliðrunarsemi.

Forseti (Jón Helgason) Hæstv. iðnrh. er ekki staddur í húsinu í augnablikinu, en ég mun kanna það hvort hann er væntanlegur alveg á næstunni og mun því fresta þessari umræðu og fundinum í korter. --- Fundarhlé. Hæstv. iðnrh. er senn að koma. Ég hef haft samband við hann. Hann hefur ekki kvatt sér hljóðs og tjáði mér að hann mundi ekki gera það nú.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Reglulegum fundartíma í deildinni lýkur á miðvikudögum kl. 4 og nú hefur það upplýst að hæstv. iðnrh. er vant við látinn og treystir sér ekki til þess að koma hér í deildina til þess að flytja þá ræðu sem hann var búinn að tilkynna og leggja áherslu á, bæði í blaðagrein og hér úr þessum ræðustóli, að nauðsynlegt væri að hann fengi tækifæri til að flytja. Ég legg afskaplega mikið upp úr því að hæstv. iðnrh. geti staðið við loforð sitt um að gera þingheimi grein fyrir sínum skoðunum og vil enn ítreka hvort ekki sé hægt að ná samkomulagi um það við forseta deildarinnar að fundi sé frestað þannig að hæstv. iðnrh. fái tækifæri til að flytja sína tölu.

Forseti (Jón Helgason) Hæstv. iðnrh. er hér senn að koma, eins og ég sagði, en ég get að sjálfsögðu ekki ráðið því hvort hann heldur hér ræðu nú eða ekki. Það er hans ákvörðun.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Ég óska eftir að hæstv. iðnrh. verði viðstaddur þessa umræðu til þess að ég geti flutt mál mitt. Ég óska eftir að hann verði látinn vita.

Ég mun gera það.

Hvenær er búist við að fundi ljúki í dag? Ég ítreka að ég hafði ekki hugmynd um að hér ætti að halda áfram fundahöldum eftir kl. 4. Eins og ég hef sagt hæstv. forseta var ég búinn að mæla mér mót við mann utan af landi sem ég þarf að reka erindi með nú á milli 4 og 5. Mér skilst að það hafi verið samþykkt á forsetafundi að fundir héldu hér áfram eftir kl. 4, á óvenjulegum fundartíma. Hefði auðvitað verið elskulegt ef hæstv. forseti hefði gengið úr skugga um að þingdeildarmönnum hefði verið kunnugt um þessa breytingu á reglulegum fundartíma. Ég geri ráð fyrir að hæstv. forseti fallist á að fundi verði frestað stundarfjórðungi fyrir fimm þannig að mér gefist kostur á að reka þau erindi sem ég hef minnst á, en algengt er að þm. utan af landi þurfi að sinna mönnum úr sínum kjördæmum. --- Ég var að spyrja hvenær búist yrði við því að fundi ljúki.

Það var samið um það á fundi með forsetum og formönnum þingflokka í gær að fundir í deildum stæðu frá kl. 3 allt til kl. 5 en þá mundu þingflokksfundir hefjast. Ég mun að sjálfsögðu ekki halda áfram lengur en til kl. 5, en það mun fara þá eftir því hvernig gengur með þetta mál hvort hægt verður að verða við ósk hv. þm. um að hætta fyrr.

Herra forseti. Ég hef haft samband við formann þingflokks Sjálfstfl. og hann segir mér að engir slíkir samningar hafi verið gerðir, en á hinn bóginn hafi forsetar tilkynnt að fundur deildarinnar stæði til kl. 5 þannig að það er ekki um samkomulag að ræða við stjórnarandstöðuna um þetta mál. Nú skal ég ekki um það segja hvort formaður þingflokks Sjálfstfl. hafi sagt mér ósatt, en ég get auðvitað spurt hann að því. ( Forseti: Vegna orða hv. þm. vil ég skýra frá því að það er skriflegt samkomulag milli forseta Nd. og formanna þingflokka að máli því sem núna er til umræðu í Nd. ljúki á tveimur tímum en vegna ástæðna sem allir þm. voru sammála um var fundi deildar frestað til kl. 3, þannig að vegna þessa samkomulags formanna þingflokka stjórnarandstöðunnar og forseta Nd. varð að færa fundi fram til kl. 5.) Eins og ummæli forseta bera með sér hefur ekki verið samið um fundartíma í Ed. og mér var ekki kunnugt um það að fundur yrði hér á milli fjögur og fimm, en það er auðvitað alveg augljóst mál ef stjórn fundarins verður hagað með þeim hætti að ég mun ekki geta staðið við þær skuldbindingar sem ég hafði gefið á þessum tíma á milli kl. 4 og 5. Auðvitað verða einstakir deildarmenn, einstakir þm., að sætta sig við stjórn forseta deildarinnar á hverjum tíma. Ég mun að sjálfsögðu ræða það betur við formann þingflokks Sjálfstfl. hvort það sé rétt að hann hafi samið um það að fundur í efri deild stæði til kl. 5. Þingmaður sem hér er inni og sat þennan fund staðfesti að það væri rétt sem formaður þingflokks Sjálfstfl. sagði, að ekkert slíkt samkomulag hefði verið gert milli þingflokka og forseta þingsins. En það verður svo að vera. Ég er þakklátur hæstv. iðnrh. fyrir að gefa sér tíma til að koma hér í deildina. Ég er að sjálfsögðu undrandi á því að hann skyldi senda þau skilaboð til okkar þingdeildarmanna að hann muni ekki kveðja sér hljóðs við þessa umræðu, sjái ekki ástæðu til þess.

Ég sagði ekki ,,við þessa umræðu``, ef mér leyfist að leiðrétta. Ég sagði að hann ætlaði ekki að kveðja sér hljóðs nú.

Ég skil það svo, herra forseti, að ef ég hefði ekki kvatt mér hljóðs hefði umræðunni lokið.

Já.

Þannig að hans ákvörðun stóð á þeim tíma sem hæstv. forseti skýrði frá orðum iðnrh. Hitt er mér náttúrlega ekki ljóst hvort hæstv. iðnrh. muni taka til máls eftir að minni ræðu er lokið. Það verður að ráðast.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ástæðan fyrir því að ég kvaddi mér hljóðs nú í dag er sú að þegar þetta mál var rætt hér í deildinni í gær lýsti hæstv. forsrh. því yfir að frumvarpstextinn í því frv. sem hér er til umræðu hefði verið samþykktur af Alþfl. Til þess að ljóst sé að ég fari ekki með rangt mál ætla ég að hafa orðrétt eftir þau ummæli sem hæstv. forsrh. viðhafði hér í gær, með leyfi hæstv. forseta: ,,En ég ætla ekki að fara að hætta mér út í umræður um það hér, en ég vona að ég hafi svarað þessum spurnigum fyrst og fremst. Þetta er stjfrv., samþykkt þannig af öllum flokkunum.`` Ég greip fram í: ,,Frumvarpstextinn sjálfur var samþykktur af öllum en ekki bráðabirgðaákvæðið.`` Hæstv. forsrh. hélt áfram: ,,Fyrirvari var við það að bráðabirgðaákvæðin þyrftu að athugast nánar á þingi og í nefndinni.`` Ég greip enn fram í og spurði: ,,En um frumvarpstextann sjálfan voru menn sammála?`` Hæstv. forsrh. svaraði: ,,Það var ekki nefnt eitt einasta atriði sem ég man eftir með frumvarpstextann.`` Nú hefur hæstv. viðskrh., í grein sinni í Morgunblaðinu, komist svo að orði, með leyfi hæstv. forseta: ,,Hins vegar hef ég bent á margvísleg skattatæknileg vandamál sem upp koma ef leggja á tekjuskatt á orkufyrirtæki samkvæmt lögunum um tekju- og eignarskatt. Ekki er ástæða til að rekja þau á þessum vettvangi, en nefna má atriði er varða fyrningarhlutföll, verðbreytingarfærslur, hlutfallslega háan og að mestu erlendan fjármagnskostnað, erfiðleika á að greina á milli fyrnanlegra eigna og viðhalds á eignum og loks mat á fyrningum eyðanlegra náttúruauðæfa.`` Svo mörg voru þau orð. Ég vil enn fremur vitna í önnur orð hæstv. iðnrh. Hann segir á öðrum stað í þessari grein: ,,Í greininni segir Halldór m.a. [með Halldóri er að sjálfsögðu átt við þann mann sem hér talar]: ,,Jón Sigurðsson iðnrh. hefur samþykkt orkuskattinn eins og hann liggur fyrir, bæði í ríkisstjórn og þingflokki Alþfl. Ég þori að fullyrða að hann átti drjúgan þátt í að leggja á ráðin um hvernig honum yrði hagað.`` Hér fer Halldór með staðlausa stafi. Þegar fjmrh. gerði tillögu um að skattleggja orkufyrirtæki á síðustu stigum afgreiðslu fjárlaga fyrir þetta ár taldi ég ekki fært að stöðva málið í ríkisstjórn en benti á að þörf væri á að undirbúa slíkt mál mun betur en gert hefði verið. Þá þegar benti ég á fjölmarga annmarka sem á því væru að skattleggja orkufyrirtæki samkvæmt lögum um tekju- og eignarskatt. Ég lagði fram um þetta greinargerð þegar á undirbúningsstigi.`` Hæstv. iðnrh. segir um skrif mín: ,,Staðreyndir í þessu máli eru því allt aðrar en Halldór heldur fram í pistli sínum og hlutur minn í málinu allt annar. Skrif hans að öðru leyti bera keim af þessu. Ég læt dylgjur Halldórs sem vind um eyru þjóta. Málatilbúnaður hans er hins vegar síst til þess fallinn að þetta vandmeðfarna mál fái farsælan endi.`` Dylgjur mínar eru í því fólgnar að ég sagði að hæstv. iðnrh., sem fer með orkumál, sem fer með málefni orkufyrirtækja, hefði verið með í ráðum þegar samið var frv. um að leggja skatt á orkufyrirtæki. Dylgjur mínar voru í því fólgnar að hæstv. iðnrh. hefði samþykkt efnisatriði frv. sem hér liggur fyrir. Þetta er í fyrsta skipti sem ég hef heyrt orðið dylgjur notað í því samhengi þegar stjórnarandstæðingur tekur fram að ráðherra fylgi stjfrv. sem svo mjög snertir hans málaflokk sem skattafrv. gerir varðandi orkumálin og orkuráðherrann. Ég held að það hefði verið réttara hjá hæstv. iðnrh. að segja að það hafi ekki verið dylgjur hjá mér að nefna nafn hans í þessu samhengi heldur hafi það verið skiljanlegur misskilningur minn að hæstv. orkuráðherra féllist ekki á frv. um skattlagningu orkufyrirtækja nema hann væri sáttur við þá aðferð sem beitt yrði til skattlagningar á þessum fyrirtækjum. Nú hefur það verið upplýst af hæstv. forsrh. að Alþfl., og þar með ráðherrar Alþfl., þar með hæstv. orkumálaráðherra, hafi samþykkt þann hluta frv. sem fellur inn í lög um tekju- og eignarskatt. Það hafi einungis verið ákvæðin til bráðabirgða sem Alþfl. var andvígur. Nú skilst auðvitað ekki þegar maður les þrjár fyrstu greinar frv. hvað efnislega felst í þeim þar sem þar er skírskotun til sérstakra kafla og orðalagið mjög lagatæknilegt. Þess vegna er óhjákvæmilegt að leita til athugasemda við einstakar greinar til þess að fá úr því skorið hvað felist í þeim einstöku greinum frv. sem hæstv. orkumálaráðherra hefur samþykkt samkvæmt yfirlýsingu hæstv. forsrh. á fundi hér í gær, með leyfi hæstv. forseta: ,,Um 1. gr. Í 1. mgr. er lagt til að orkufyrirtæki verði skattskyld til tekjuskatts með sama hætti og almennir rekstraraðilar. Ekki er ætlað að þau verði eignarskattsskyld. Um skattlagningu skulu gilda öll ákvæði laga um tekjuskatt og eignarskatt. Leiðir þessi regla til þess að orkufyrirtækjum ber að haga reikningsskilum sínum með þeim hætti er skattalög áskilja, m.a. að því er varðar ákvörðun um hvað teljist tekjur og gjöld. Reglur almennra skattalaga um endurmat eigna, fyrningar, söluhagnað og verðbreytingarfærslur koma því til með að gilda um skattaleg reikningsskil orkufyrirtækja. Einnig eiga við almennar reglur um framtalsskil, álagningu, yfirferð og úrskurði á sama hátt og hjá öðrum lögaðilum. Sama á og við um greiðslur skatta, gjalddaga og innheimtu. Í 2. mgr. eru þeir aðilar, stofnanir og fyrirtæki tilgreind er skattskyld verða. Hér er um að ræða öll fyrirtæki er selja orku hvort sem um er að ræða raforku eða varmaorku. Rafmagnsveitur og hitaveitur eru háðar eftirliti og leyfum frá iðnaðarráðuneyti samkvæmt orkulögum, nr. 50/1967, og á því að liggja ljóst fyrir hvaða stofnanir og fyrirtæki starfa á því sviði sem hér er til umfjöllunar. Hitaveita Reykjavíkur, Landsvirkjun, Orkubú Vestfjarða og Andakílsárvirkjun starfa eftir sérstökum lögum. Ljóst er að um er að ræða fjölbreyttan hóp aðila, allt frá tiltölulega smáum héraðsrafveitum til stórfyrirtækja á borð við Hitaveitu Reykjavíkur og Landsvirkjun. Í 3. mgr. eru tekin af öll tvímæli um að skattfrelsisákvæði, 4. gr. skattalaga um opinberar stofnanir og fyrirtæki í eigu hins opinbera o.s.frv., svo og annarra laga, eigi ekki við lengur varðandi orkufyrirtæki.`` Ég þarf ekki að lesa frekar athugasemdir við 2., 3. eða 4. gr. Þetta dugir í því samhengi sem ég dreg þessar staðreyndir fram í. Svo er að skilja á hæstv. iðnrh. í hans blaðagrein að margvísleg skattatæknileg vandamál rísi ef leggja eigi tekjuskatt á orkufyrirtæki samkvæmt lögunum um tekju- og eignarskatt. Og ég skildi grein hæstv. iðnrh. á þann veg að hann vildi gera einmitt athugasemdir við 1. gr. frv. Það veldur okkur í stjórnarandstöðunni hins vegar nokkrum vandkvæðum að skilja hvernig þetta mál stendur í ríkisstjórninni. Hæstv. forsrh. fullyrti í gær eða sagði það sína skoðun, skulum við segja, að eðlilegt væri að nákvæmlega sömu reglur giltu um orkufyrirtæki og önnur fyrirtæki í landinu. Um það sagði hæstv. forsrh.: ,,Af því að hér hefur verið rætt um uppgjörsmál og skattlagningu Landsvirkjunar viðurkenni ég að mér þótti það sem ég náði í og las eftir þá virtu endurskoðendur og ágætu sem hér hefur verið vísað til, um skatta á Landsvirkjun, hið furðulegasta plagg. Ég viðurkenni að ég er ekki sérstaklega bókhaldsfróður maður en ég varð það eiginlega enn síður eftir að ég hafði lesið það rit. Þar segir beinlínis að samkvæmt reikningsvenjum Landsvirkjunar geti skattur þar orðið allt að 2 milljarðar. Þetta er nú satt að segja nokkurt alvörumál. En mér skilst að samkvæmt öðrum reikningsvenjum gæti hann orðið núll. Þetta er alvörumál og hlýtur að koma til athugunar hvort reikningsvenjur eigi ekki að vera þær sömu fyrir öll fyrirtæki í landinu. Í þessu riti, sem ég er nú ekki með hér fyrir framan mig en ég held að ég muni það úr því, leggjast þeir gegn því að reikningsvenjum Landsvirkjunar verði breytt. Ég er algerlega sammála hv. þm. Vitanlega á nefndin, þegar hún fær þetta til meðferðar, að láta rannsaka þetta mjög vandlega og vitanlega á Ríkisendurskoðun að skoða þetta mál. Það nær ekki nokkurri átt að eitt fyrirtæki, sem er opinbert fyrirtæki, hafi aðrar reikningsvenjur en önnur fyrirtæki í landinu. Kannski eru reikningsvenjur Landsvirkjunar miklu betri en annarra fyrirtækja, ég vil ekkert segja um það. Þetta verður náttúrlega rannsakað og ég treysti því að hv. þm. beiti sér fyrir því.`` Þetta er það sem hæstv. forsrh. hefur um þetta mál að segja. Og mér skildist það á hæstv. fjmrh., þegar hann gerði grein fyrir frv. hér fyrir nokkru og bar Landsvirkjun saman við svo ágæta stofnun sem Búnaðarbanka Íslands, að hann teldi að eðlilegt væri að samsvarandi reglur giltu um skattlagningu Búnaðarbankans og Landsvirkjunar. Nú held ég að óhjákvæmilegt sé að spyrja hæstv. iðnrh. hvort hann sé sammála þessum orðum og þessum málflutningi forsrh., hvort hann telji að fella eigi skattlagningu á orkufyrirtæki undir lög um tekju- og eignarskatt í einstökum atriðum, að teknu tilliti til þeirra ákvæða til bráðabirgða sem er að finna í frv. Og ef hann hefur eitthvað út á það að setja væri líka fróðlegt að fá að vita hvaða atriðum hæstv. iðnrh. vill breyta í sambandi við ákvæði til bráðabirgða. Ég legg áherslu á það, herra forseti, að í málflutningi hæstv. iðnrh. hefur komið fram að hann telur að þingnefndin eigi að fara sérstaklega vel ofan í þetta mál vegna þess að hæstv. fjmrh. hafi kastað til þess höndum og nauðsynlegt sé að þingnefndin lagi þá agnúa sem eru á frv. frá hendi hæstv. fjmrh. Ég held að nauðsynlegt sé að þetta liggi allt saman fyrir. Fróðlegt væri líka að fá um það upplýsingar frá hæstv. iðnrh. hvort rétt sé að stjfrv. hafi verið samþykkt af öllum stjórnarflokkunum eins og það liggur fyrir á þskj. 323, sem var yfirlýsing sem hæstv. forsrh. gaf hér á fundinum í gær. Ég vil að síðustu spyrja hæstv. iðnrh. hvort hann hafi í huga að beita sér fyrir brtt. við frv. þannig að þessi skattheimta nái einnig til vatnsveitna, en í grein sinni segir hæstv. iðnrh., með leyfi hæstv. forseta: ,,Annars hef ég bent á að þjónusta orkufyrirtækja hefur nokkra sérstöðu í samanburði við flest önnur þjónustufyrirtæki og í því sambandi minnt á að þau eru yfirleitt í eigu opinberra aðila. Þá er þjónusta hitaveitna og vatnsveitna náskyld að eðli og í sumum sveitarfélögum eru raunar vatns- og hitaveitur sama fyrirtækið. Það orkar því tvímælis að skattleggja orkufyrirtæki með þessum hætti en undanskilja ýmis önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaga.`` Ég endurtek: ,,en undanskilja ýmis önnur þjónustufyrirtæki sveitarfélaga``. Þegar ég las þessi orð fór ég að velta því fyrir mér við hvað hæstv. iðnrh. ætti. Augljóst er náttúrlega að hann er að velta fyrir sér Vatnsveitu Reykjavíkur, hvort ekki sé hægt að koma skatti á hana. Það getur vel verið að hann vilji þá kannski eitthvað lækka skattinn á Rafmagnsveitu Reykjavíkur á móti. Ég skal ekki um að segja. En á hinn bóginn hefur mér verið sagt, og skal ég ekki fullyrða að það sé rétt, að hvergi í nálægum löndum sé hafður sá háttur á að ríkisvaldið leggi tekjuskatt á þjónustustofnanir sveitarfélaga. Ég hef aldrei heyrt talað um það í nokkru siðmenntuðu landi. Má vera að ég fari hér rangt með.

Það gerir þú. Því máttu treysta. Því má treysta.

Það er gott. Ekki skal ég draga það í efa enda fullyrti ég ekki, en ég sagði að mér væri tjáð að í nálægum löndum væri hvergi lagður tekjuskattur á þjónustufyrirtæki sveitarfélaga. Ef það er gert óska ég eftir því að hæstv. iðnrh. upplýsi hvað hann eigi við, hvaða fyrirtæki það eru. Þá skal ég koma skilaboðunum til þess sem mér sagði og segja honum að þetta hafi verið leiðrétt, en þetta kallar enn á spurninguna: Hvaða þjónustufyrirtæki sveitarfélaga hefur iðnrh. í huga þegar hann er nú að ráðgera skattheimtu á slík fyrirtæki? Skólagarðana? Það má kannski hafa eitthvað upp úr sorpinu. Það er nauðsynlegt að láta taka frá sér sorpið. Það má kannski láta borga vel fyrir þá þjónustu svo að eitthvað renni í ríkissjóð. Kannski hæstv. fjmrh. hafi uppástungu um eitthvað í viðbót. Hann er nú oft hugmyndaríkur.

Hljómskálagarðinn.

Hljómskálagarðinn, já. Aðgangseyri í Hljómskálagarðinn, það væri ekki ónýtt. Það má auðvitað láta sér detta ýmislegt í hug en hitt hygg ég að sé ...  Það væri sem sagt fróðlegt að fá um þetta gagnlegar upplýsingar. Ég hlýt á hinn bóginn að lokum að vekja athygli á því, herra forseti, að ég var búinn að minnast á sum af þeim atriðum sem ég hef rætt um í minni fyrri ræðu. Þannig háttar til í þinginu að ráðherra má tala svo oft sem honum þóknast. Hins vegar hafa þingmenn ekki heimild til að tala nema tvívegis og það er náttúrlega ágæt aðferð, ef menn vilja ekki taka þátt í umræðum og eru ráðherrar, að haga sér með þeim hætti að þingmaðurinn ljúki öllum sínum ræðutíma þannig að hann getur ekki komið við einstökum athugasemdum. Ég vil að lokum aðeins ítreka að það skiptir launþega þessa lands og raunar Íslendinga alla töluverðu máli hvernig haldið verður á skattamálunum á þinginu. Það liggur fyrir greinargerð, bæði frá Landsvirkjun og Rafmagnsveitum ríkisins um það að þetta frv. hefur í för með sér 30% hækkun á heimilistöxtum nú á þessu hausti. Ég hef skorað á hæstv. iðnrh. að gera grein fyrir hvaða villur hann sjái í þeim reikningum og þeim greinargerðum sem ég hef hér lýst og hann hefur ekki fengist til þess þá fyrr en nú. Þetta er mjög þýðingarmikið vegna þess að mér skilst að fylgiskjal sé með þeim kjarasamningum sem nú voru gerðir, frá ríkisstjórninni, um að hún muni láta þessa skattheimtu ganga yfir þjóðina. Það er fylgiplagg með kjarasamningunum að orkuskatturinn muni ganga fram og þess vegna er það auðvitað mjög þýðingarmikið að á Alþingi verði frá því gengið að óeðlilegar hækkanir verði ekki á heimilistöxtum né húshitun. Ég tel nauðsynlegt, herra forseti, að þetta komi fram. Ég geri ráð fyrir að ástæðulaust sé að vekja athygli á því að hæstv. fjmrh. hefur ekki séð ástæðu til að biðja um orðið eftir að hæstv. forsrh. lauk máli sínu í gær. Hæstv. forsrh. skýrði hvernig að þessum málum var staðið af ríkisstjórninni. Hann skýrði frá því að allir stjórnarflokkarnir hefðu samþykkt að frv. yrði lagt fram og hann skýrði frá því að Alþfl. hefði í grundvallaratriðum fallist á þá skattlagningu sem hér er lögð til.

Þorv. Garðar Kristjánsson (um þingsköp) : Herra forseti. Þegar þetta mál var tekið fyrir 23. jan., kom fram ósk um að umræðum yrði frestað þar til hæstv. iðnrh. væri viðstaddur. Ég tók til máls í þessum þingskapaumræðum og mælti með þessu og sagði þá m.a., með leyfi hæstv. forseta: ,,Það sem ég á við er það að samtök allra raforkufyrirtækja í landinu og samtök allra hitaveitna í landinu hafa gert það sem er, mér liggur við að segja einsdæmi. Þessi samtök hafa skrifað hæstv. iðnrh. Jóni Sigurðssyni bréf þar sem farið er fram á að þetta frv. verði dregið til baka. Það er alveg óvenjulegt að svona skuli koma fyrir. Það kann að vera að hægt sé að finna einhver dæmi þess að slík almannasamtök sem hér um ræðir hafi farið fram á að stjfrv. verði dregið til baka, en ég fullyrði að það er mjög óvenjulegt.`` Ég lít svo á að hæstv. forseti hafi tekið tillit til þessara sjónarmiða og það var ákveðið að fresta umræðum. Ég rek ekki gang þessara mála síðan nema ég vil taka það fram að hæstv. iðnrh. hefur ekki tekið þátt í umræðum um þetta mál. Ég minni á það, sem ætti reyndar ekki að þurfa að gera, en vegna iðnrh. þá vil ég taka það fram, að þegar fundur hófst kl. 3 í dag hér í deildinni, um þetta mál, þá tók ég til máls um málið og talaði í um þrjá stundarfjórðunga. Ég gat um það að það væri miður að hæstv. iðnrh. væri ekki viðstaddur. En ég átti ekki von á því að umræðum lyki í dag því ég vissi ekki annað en fundartíminn væri aðeins til kl. 4. Ég átti því von á að hæstv. ráðherra tæki síðar til máls um þetta efni. Ég minni á að í umræðum í dag las ég upp bréfið sem Samband ísl. hitaveitna og Samband ísl. rafveitna skrifaði hæstv. iðnrh. 25. jan. sl. þar sem farið er fram á að iðnrh. beiti sér fyrir því að ríkisstjórnin falli frá frv. Með tilliti til þess sem ég hafði áður sagt í þingskapaumræðu 23. jan. gerði ég þá fyrirspurn í dag hvað hæstv. iðnrh. segði um þetta atriði, hvort hann hefði orðið við tilmælum þessara almennu samtaka orkuveitna í landinu og hvort málið hefði verið lagt fyrir ríkisstjórnina og hver væru úrslit, hver væri staða þessa máls. Og ég tel að með tilliti til þessa og með tilliti til forsögu þessa máls, allt frá 23. jan. sl., sé ekki við annað unandi en að hæstv. iðnrh. tjái sig um efnisþætti þessa máls.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) (um þingsköp) : Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þennan fund en vildi koma hér til þess að skýra frá því, vegna fyrirspurna og athugasemda hv. 4. þm. Vestf., að ég hef átt fund með forsvarsmönnum Sambands ísl. rafveitna. Þeir hafa kynnt mér það mál sem þeir vilja leggja fyrir ríkisstjórn og þing. Ég átti á þeim fundi nokkur orðaskipti við þessa forsvarsmenn rafveitnanna, mun láta kanna það mál og leggja það fyrir í ríkisstjórninni. Ég er að sjálfsögðu fús til þess að taka þátt í efnisumræðum um þetta mál hér í þinginu. Ég vil láta það koma alveg skýrt fram og þakka hv. 4. þm. Vestf. að gefa mér tækifæri til að skýra frá því í þingskapaumræðu en ég vil að sjálfsögðu virða ákvörðun forseta um að ljúka þessum fundi nú klukkan 17. Ég vildi þó nefna að lokum að frv. sem hér er til umræðu annars, ef ekki væri hér þingskapaumræða, er um skattskyldu orkufyrirtækja. Það þarf að kanna hvort tveggja, hvað er átt við með orðinu orkufyrirtæki --- það er reyndar vandasamt, þar af rís einn vandinn --- hitt er svo að skilgreina skattskylduna. Það er líka vandasamt og um það er alllangt mál sem ég vil gjarna eiga þess kost að ræða við hv. deildarmenn í þessari virðulegu þingdeild.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Herra forseti. Ég er ánægður yfir því að hæstv. iðnrh. skuli lýsa því yfir í lok hvers fundar að hann vilji taka þátt í þessari umræðu. Það gerði hann á síðasta fundi líka, en svo þegar málið var til umræðu hér sendi hann orð upp um það að hann ætlaði ekki að taka til máls. Nú er hann búinn að ítreka sína fyrri yfirlýsingu og ég hlakka sannarlega til þess að málið verði tekið fyrir á næsta fundi deildarinnar.