Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Frsm. (Jón Auðunn Jónsson): Ástæðan til þess, að þetta frv. er borið fram, er sú, að á síðustu árum hafa af tveim mönnum verið stundaðar kampalampaveiðar við Ísafjarðardjúp. Veiðar þessar eru stundaðar með vörpu, sem dregin er eftir botninum. En þar sem við þessa vörpu þurfa að vera festir smáhlerar til þess að halda henni við botninn, þá er nauðsynlegt, til þess að ekki verði um það deilt, hvort veiðar þessar séu brot á 1. um botnvörpuveiðar í landhelgi, að fá þessa breyt. á 1. um það efni. Annars eru þetta örsmáir hlerar og léttir, sem spilla ekki botngróðri né dýralífi á botninum á nokkurn hátt. Og varpan er dregin svo hægt, að það er viðburður, ef fiskur, sem liggur við botninn, eins og sandkoli t. d., kemur í hana. En kampalamparnir eru við botninn, og þess vegna eru hlerarnir á vörpunni nauðsynlegir, til þess að halda henni við botninn. Hinsvegar hefir verið reynt að veiða kampalampa með vörpu, sem dregin hefir verið í miðjum sjó, en mjög lítinn árangur borið, þannig að ekki er viðlit að stunda veiðina á þann hátt. Búizt er við, að nokkur atvinnuauki verði að þessum veiðum, þegar fram líða stundir og hægt er að fá markað fyrir þessa framleiðslu í öðrum löndum. Og einkum er búizt við því vegna þess, að kampalamparnir eru smáir, og þess vegna hlýtur að verða nokkuð mikil vinna við það í landi að plokka þá og leggja í dósir og sjóða þá niður. Það er álit sjútvn., að sjálfsagt sé að veita heimild þá, sem farið er fram á í frv., og leyfðar verði vélbátum þessar veiðar, sem má álíta alveg skaðlausar með tilliti til annara veiða, en geta komið að miklu liði.

Frsm. minni hl. (Páll Zóphóníasson) Ég vil segja hv.þm. Borgf. það í eitt skipti fyrir öll, að gagnvart mér dugir ekki það gamla herbragð hans að flýja frá málefninu með því að ráðast á menn, því að mér mun aldrei koma til hugar að svara honum, þegar ég á í hlut. Þetta vil ég láta hv.þm. vita í eitt skipti fyrir öll. Ég mun því ekki fara neitt út í það, sem hann sagði um laun mín síðastl. ár. Ef hann óskar, get ég gefið honum fullar upplýsingar um þau, og mun hann þá sjá, að miklu munar á þeim og 14 þús. kr. Annars er hv.þm. Borgf. á sama máli og ég um það, að ekki sé tímabært nú, vegna fjárhags ríkissjóðs og þjóðarheildarinnar, að hækka laun hreppstjóranna. Hinsvegar ber okkur ekki saman um það, hve mikið hreppstjórarnir hafi að gera. Við vitum þó báðir, að til eru hér hreppar með 7 bæjum og 11 og margir með 18–26 bæjum. Þótt sú skylda hvíli á hreppstjórum að halda hreppskilaþing, innheimta gjöld og safna framtölum, sé ég enga ástæðu til að hækka laun þeirra. Hitt er rétt, að í fjölmennum hreppum, einkum í kauptúnum, eru launin lág, en þegar þau eru borin saman við önnur laun fyrir svipuð verk og ástæður þjóðfélagsins, verður þó ljóst, að ekki er sérstök ástæða til að hækka þau eins og nú standa sakir. Auk þess held ég, að enginn geti nú um það sagt, hvert verðgildi krónunnar kann að verða í framtíðinni, og því tel ég fásinnu að fara að festa laun á þessum breytilegu tímum. Hvað sem öðru líður, er sjálfsagt að bíða eftir því, að fjármál og gengismál komist í fastara horf, áður en farið er að lögfesta laun opinberra starfsmanna að nýju.

*Pétur Ottesen: Mér finnst, að ekki megi minna vera en að hv. 2. þm.N.-M. fái nokkra, viðurkenningu fyrir þá umhyggju sína fyrir hag ríkissjóðs, sem fram kemur í þessu máli, einkum þar sem þessi umhyggja kemur nú eins og „þjófur úr heiðskíru lofti“, eins og hann sjálfur hefir komizt svo snilldarlega að orði, þegar litið er á afstöðu hans að öðru leyti gagnvart gjöldum úr ríkissjóði undanfarið. Það, sem um er að ræða hér, er það, að hækka laun allra hreppstjóra á landinu um svipaða upphæð og hv. 2. þm.N.-M. hefir krækt sér í á einu ári úr sjóði ríkisins. Því að ef litið er á allt það, sem hv.þm. hefir notið vegna undirgefni sinnar og auðsveipni við landsstjórnina, þá held ég, að í ljós myndi koma, að hann hefði innbyrt síðasta ár eitthvað nálægt þessum 14 þús. krónum, sem hér er um að ræða. - Þessi hv.þm. fer nú viðurkennandi orðum um bágan hag ríkissjóðs og telur þessi auknu útgjöld vera ríkissjóði ofraun. „Eins og nú er háttað högum þjóðarinnar og launakjörum alls almennings, sé ég ekki ástæðu til að hækka laun hreppstjóra“, segir hann. Hann segir, að störf hreppstjóra séu lítil og þeir eigi fyrir þau lítil laun. Hann segir, að samanborið við aðra og getu þjóðarinnar verði hann að álíta, að þótt laun hreppstjóranna séu ekki há, megi þau ekki hækka nú, vegna vangetu ríkissjóðs. Ég get tekið undir allt þetta með honum hvað ríkissjóð snertir, og get fallizt á það, að ástandið sé ekki betra en það, að halda verði áfram að krossfesta hreppstjórana, m. a. vegna hv. 2. þm.N.-M. og annara, sem hafa haft sömu aðstöðu til þess að sækja feng í bú sitt úr ríkissjóði. Það má því vel vera, að ég geti fylgt honum í þessu máli. En hvað sem því líður, vildi ég ekki láta hjá líða að gefa honum þessa viðurkenningu fyrir þau straumhvörf, sem virðast nú hafa orðið allt í einu í hans pólitíska lífi. Samkv. frv. eiga hreppstjórar í hreppum með 200 íbúum að hafa 140 kr. á ári, en 180 kr. í hreppum með 300 íbúum. Þetta mega nú teljast allfjölmennir hreppar. Samt felur hv. 2. þm.N.-M. þetta of rífleg launakjör. Ennfremur vex honum mjög í augum, hve aukatekjur hreppstjóra eru hækkaðar með frv. Ég vil nú benda þessum hv.þm. með sín 14 þús. kr. laun á ári á það, að hreppstjórarnir eiga nú samkv. frv. að fá 7 kr. á dag í stað 6 áður. Ef þeir eru lengur að heiman en sólarhring, eiga þeir að fá tímakaup, og er það nú ákveðið 50 aurar í stað 25 aura áður. Svona vel á nú að bú, að hreppstjórunum, ef þetta frv. verður að lögum, sem ef til vill er varhugavert vegna hins bága hags ríkissjóðs, eins og hv. 2. þm.N.-M. segir. En þess verður þá jafnframt að vænta, að hv. 2. þm.N.-M. taki meira tillit til hins þrönga fjárhags ríkissjóðs en hann hefir gert í viðskiptum sínum við hann undanfarið. Hv. þm. gerir lítið úr störfum hreppstjóranna og heldur því fram, að fyrir lítil störf eigi menn að fá lítil laun, sem er alveg rétt, þótt nú virðist vera búið að snúa þessu við, eins og kannske mætti sanna með dæmum af tekjuöflun hv. 2. þm.N.-M. En þess er að gæta, að þótt skýrslugerðir hreppstjóra væru litlar fyrir mörgum árum, hefir verið hlaðið á þá ýmsum nýjum skýrslugerðum og innheimtum undanfarið. Ég skal ekki segja um það, hvort þessar skýrslugerðir bera mikinn árangur, en þessa er krafizt af þeim. Auk þess má geta þess, að þinggjöld innheimtast því síður á gjalddaga sem meira kreppir að, svo að þau greiðast hvorki á manntalsþingum í sveitum né á gjalddaga í kaupstöðum. Þessi innheimta lendir öll á hreppstjórunum í sveitunum og kostar mikla fyrirhöfn. Um borgun frá sýslumönnum er ekki að ræða, enda yrðu þeir þá að greiða hann af skrifstofukostnaði sínum, en eftir því sem liggur fyrir þessu þingi, þykir skrifstofuféð ekki of ríflega úti látið. Ég verð að játa það, að ég tel þessar kjarabætur lítilfjörlegar fyrir hreppstjórana, en þó máske ofvaxnar ríkissjóði eins og stendur. Ég geri því ráð fyrir, að ég muni leggjast á sveif með hv. 2. þm.N.-M í þessu máli, og það því fremur sem ég veit, að eftir þessi straumhvörf hjá honum hlýtur hann sjálfur að sýna ríkissjóði meiri sjálfsafneitun hér eftir en hingað til.

*Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson): Ég skal athuga þessi tilmæli hv.þm. En þetta frv. var í allshn. í Nd. í fyrra, og þess vegna hafði ég hugsað mér að láta það koma fram í Nd. En sem sagt skal ég athuga þetta, í hvorri d. það verður látið koma fram fyrst.

Frsm. minni hl. (Páll Zóphóníasson) Herra forseti! Ég hefi ekki getað orðið sammála hv. meðnm. mínum um þetta mál. Þeir hafa, eins og fram kom hjá hv.frsm., lagt til, að laun hreppstjóranna yrðu hækkuð. Ég skal fúsleg, viðurkenna það, að laun hreppstjóranna eru ekki há, en þegar rætt er um hækkun á launum einhverrar stéttar, þá tel ég ekki nóg að líta eingöngu á það, hvernig launin eru, heldur líka á laun annara og getu landsins til að borga. Að því er hreppstjórana snertir er það svo, að starf þeirra er mjög misjafnt; margir hreppstjórar í sveitahreppum hafa tiltölulega mjög lítið starf, og þarf því ekki að borga það hátt. Hitt er aftur á móti satt, að öðru máli gegnir um suma aðra hreppstjóra, sérstaklega í sjávarþorpunum, sem verða að framkvæma töluvert, meira og minna, af innheimtustörfum og öðrum störfum, sem sýslumenn, er lengra burtu búa, eiga að réttu lagi að leysa af hendi, en láta hreppstjórana framkvæma fyrir sig í sínu umboði. Ég geri ráð fyrir, að hreppstjórarnir fái þetta yfirleitt borgað að einhverju leyti af viðkomandi sýslumönnum, en hinsvegar skal ég viðurkenna, að töluverður hluti af hreppstjórum landsins fær, að mínu áliti, of lág laun, ef litið er á þá eina út af fyrir sig. En ef hinsvegar er litið á getu ríkissjóðs til þess að greiða mönnum laun og það, sem allur almenningur í landinu þarf að hafa sér til lífsframfæris, þá finnst mér ekki rétt á þessum tímum að ganga inn á braut að hækka, laun hreppstjóranna, og það því fremur sem öllum er það ljóst, að þeir erfiðleikar, sem þjóðin á nú við að stríða, og þeir, sem eru framundan, geta vel borið í skauti sínu meiri og minni breytingar á verðgildi peninga okkar. Þess vegna tel ég ekki tímabært á þessu stigi málsins að hækka laun hreppstjóranna og legg því til, að frv. verði fellt.

*Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson): Ég hefi átt tal við nokkra menn í allshn.Nd., sem gera ráð fyrir, að nú á næstu dögum komi þetta frv. fram þar, annaðhvort frá einstökum mönnum í n. eða n. allri.

*Jónas Guðmundsson: Ég hefi borið fram brtt. á þskj. 142, við l.gr. frv., að því er snertir tekjur hreppstjóra í kauptúnum. Ég er kunnugri slíkum kauptúnum en sveitum landsins, og ég veit, að flestir af þessum kauptúnshreppstjórum, þ. e. í þeim kauptúnum, þar sem sýslumenn eru ekki búsettir, hafa mjög mikil störf með höndum, enda hefir þingið undanfarin ár viðurkennt þetta, með því að gera ýms stærstu kauptúnin að sérstökum lögreglustjóraumdæmum, sem fengju greiðslur úr ríkissjóði. Sú hækkun, sem brtt. mín gerir ráð fyrir, að verði á launum þessar, hreppstjóra frá því, sem er farið fram á í frv., er sú, að ætlazt er til, að þessir hreppstjórar fái greidda 50 aura fyrir hvern íbúa í kauptúni með yfir 500 íbúa í viðbót við þau laun, sem hreppstjórum eru ákveðin í 1. gr. frv. Það munu vera um 10 kauptún á landinu, sem fall, undir þetta, og fjárhæðin, sem þarna er um að ræða, er um 3000 kr. í allt, því að hér verður að gæta þess, að þau kauptún, þar sem sýslumenn eru búsettir, falla ekki undir þetta, því að þar er starfsvið hreppstjóra miklu minna heldur en í þeim kauptúnum, þar sem sýslumenn eru ekki búsettir. - Að því er snertir hækkun á launum hreppstjóranna yfirleitt verð ég að segja það, að ég get fallizt á það með meiri hl. n., að þetta verði gert, vegna þess að bæði á þessu þingi og öll síðustu þing hafa legið fyrir tilmæli frá flestum sýslumönnum landsins um að fá aukið skrifstofufé, sérstaklega með tilliti til þess að geta gert betur við sína hreppstjóra eða þá, sem þeir hafa fyrir umboðsmenn hingað og þangað um víðlendar sýslur og taka mikil störf af sýslumönnunum. Ég lít því svo á, að hækkun á hreppstjóralaununum, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, ætti að geta haft þær verkanir í för með sér, að ekki þyrfti að auka eins mikið skrifstofufé til hinna einstöku lögsagnarumdæma í landinu eins og útlit er fyrir, að nauðsynlegt sé að gera, ef ríkið ætlar sýslumönnum og lögreglustjórum að halda þessum málum í sæmilegu horfi. Hirði ég svo ekki um að hafa fleiri orð um þetta, en ég gæti fært mörg fleiri rök fyrir því, að hreppstjórar í kauptúnum hafa miklu fleiri störf með höndum en hreppstjórar í sveitum, og stafar það af siglingum til kauptúnanna, innheimtu á ýmsum gjöldum, er stafa af fólksfjöldanum. o. fl., sem ekki er til að dreifa í sveitahreppunum.

*Frsm. meiri hl. (Jón Pálmason): Þetta frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 76, er samið af milliþinganefnd í launamálum og hefir verið athugað af launamálanefnd þessarar hv. deildar, sem leggur til, að einum hv.nm. undanskildum, að frv. verði samþ. óbreytt. Einn hv.nm. hefir fyrirvara um eitt atriði frv. og flytur brtt. því viðvíkjandi. Í stuttu máli fer þetta frv. fram á það, að breytt sé að nokkru leyti til um þau laun, sem hreppstjórar í landinu hafa, og að þau verði hækkuð nokkuð frá því, sem verið hefir. En þær orsakir, sem til þess liggja, að launamálanefnd getur fallizt á þetta, eru í fyrsta lagi, að störf hreppstjóranna hafa undanfarin ár sí og æ farið vaxandi; það eru heimtaðar af þeim fleiri og fleiri skýrslur, eftir því sem lengra líður, en einkum og sér í lagi hefir það gert störf þeirra umfangsmeiri en áður, að á síðari árum hafa fallið á þá miklu meiri innheimtustörf en áður var. Þetta kemur náttúrlega langtum harðara niður á þeim hreppstjórum, sem búa í kauptúnshreppum, en samt hefir einnig á þessu bólað hjá sveitahreppstjórum síðan viðskiptakreppan skall á. Út í þetta þarf ekki mikið að fara, því að það er svo alkunnugt mál; en það, sem hér er farið fram á, nær í sjálfu sér mjög skammt að því leyti, að þessi þóknun til hreppstjóranna er í sjálfu sér miklu minni heldur en nokkursstaðar þekkist um greiðslur fyrir flest önnur störf í þágu þjóðfélagsins, eins og raunar þóknun fyrir öll þau opinberu störf, sem hlaðið hefir verið á alþýðumenn, sérstaklega í sveitum landsins; þess vegna er þessi þóknun hreppstjóranna ósambærileg við allt annað, sem þekkist í okkar launamálakerfi. Út í þetta skal ég svo ekki fara frekar, og ekki heldur þau atriði, sem felast í ágreiningi þeirra tveggja hv.nm., sem hér flytja brtt., fyrr en þeir hafa talað fyrir þeim, en eins og áður er sagt, leggur meiri hl. n. til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt eins og það liggur fyrir.

*Magnús Jónsson: Það eru aðeins örfá orð út af því, að á öndverðu þingi var vísað til hv.fjhn. frv. um berklastyrki, sem greiddir eru af sýslu- og bæjarfélögum. Fjhn. hefir ekki afgr. þetta mál frá sér, af því að hæstv.atvmrh. lýsti því, að koma mundi fram frv., sem hefði að geyma aðra lausn á svipuðu máli. Ég fyrir mitt leyti hefi ekki óskað að afgr. þetta mál frá n., af því að ég hefi viljað bíða eftir því, að þetta frv. kæmi, sem hæstv. ráðh. gat um á dögunum. Ég spyr nú hæstv.atvmrh., hvort von sé á þessu frv. bráðlega.

*Frsm. meiri hl. (Jón Pálmason): Þess gerist ekki svo mikil þörf að vera langorður að þessu sinni, af því að þeir tveir hv. meðnm. mínir, sem talað hafa í þessu máli, hafa talað hvor á móti öðrum, en til andsvara því, sem hv. 2. þm.N.-M. sagði um þetta mál, vil ég þó segja nokkur orð. Hann sagði, að störf þeirra manna, sem hér um ræðir, væru svo lítil, að ekki væri ástæða til þess að hækka laun þeirra.

Ég sagði það um suma þeirra

. Sérstaklega vitnaði hv.þm. til sveitahreppstjóranna í þessu efni. Auk þess sagði hv.þm., að ástandið væri svo bágborið, að ekki væri forsvaranlegt að hækka borgun til þess hluta hreppstjóranna, sem í sveitum búa. Skoðun mín í þessum málum er sú, að það beri almennt séð, eins og nú standa sakir, fremur að lækka kaup og laun heldur en að hækka þau, því að yfirleitt er það svo í þessu landi, að þeir, sem taka, fasta borgun fyrir vinnu, hafa betri aðstöðu en aðrir þegnar þjóðfélagsins; en hér stendur alveg sérstaklega á og þess vegna verða menn að taka til samanburðar þá aðilja, sem helzt getur verið hér um að ræða. Ákvæðin um laun hreppstjóranna eru frá 1917; síðan hafa störf þeirra aukizt stórkostlega. Þau lagaákvæði, sem gilda um laun þeirra, eru byggð á þeim reglum, sem lengst af hafa gilt hér, og vék ég að því áðan, að samkv. þeim væri borgað miklu minna, fyrir öll opinber störf, sem unnin eru af þeim, sem sjálfir reka annars einhverja atvinnu, heldur en fyrir nokkurt annað starf, sem borgað er fyrir í okkar þjóðfélagi. Það, sem nú er greitt til hreppstjóranna, mundi ekki hrökkva fyrir mörgum dagsverkum í Reykjavík eða öðrum kaupstöðum, því að það er ekki meira en 100 kr. sem hreppstjórarnir hafa fyrir sín störf í hreppum, sem hafa 100 íbúa eða færri, samkv. 1. gr. frv., og er þar gert ráð fyrir, að launin verði hækkuð um 20 kr. fyrir hverja 50 íbúa. Eins og kunnugt er, hafa kröfurnar um auknar skýrslur frá hreppstjórunum sífellt farið vaxandi, en hitt er þó enn verra, að eftir því sem ástandið hefir versnað, hefir sú krafa sí og æ farið vaxandi, að hreppstjórarnir annist innheimtu á öllum mögulegum sköttum, sem er mikið erfiði, ekki sízt í kauptúnunum; en fyrir þetta erfiði fá hreppstjórarnir ekkert borgað sérstaklega, en væri um aðra menn að ræða, þætti það víst ekki mikið að borga þeim það, sem farið er fram á í þessu frv. Hið illa ástand og atvinnuleysi, sem nú er í landinu, verkar öfugt á starfsemi þessara manna, að því leyti, að eftir því sem atvinnuleysið eykst og ástandið versnar, því meiri verða störf hreppstjóra og oddvita. Eftir því sem vinnukraftur hefir orðið dýrari og meira torveldi á því að afl, sér vinnu, því erfiðara verður að vinna að þessum störfum, og sumstaðar er það að verða hrein og bein plága fyrir þá menn, sem njóta meira trausts en almennt gerist, hve opinber störf hlaðast á þá, jafnvel svo, að við liggur, einkum ef þeir eru einyrkjar, að þeir verði að hætta við sinn eiginn atvinnurekstur, ef þeir flækjast inn í hin opinberu störf. Þetta frv. bætir alls ekki á fullnægjandi hátt úr kjörum hreppstjóranna, samanborið við laun annara opinberra starfsmanna, en í því felst þó viðurkenning, sem mig furðar á, að hv. 2. þm.N.-M. skuli leggjast á móti, þar sem ég veit, að honum hlýtur að vera kunnugt um það, að greiðslur fyrir mörg önnur opinber störf eru margfalt meiri, þótt störfin séu oft miklu minni. - Viðvíkjandi brtt.hv. 6. landsk. verð ég að segja það, að ég er í meiri vafa um það, hvort ekki sé rétt að samþ. hana, því að ég veit, að í sumum kaupstöðum fást varla lengur almennilegir menn til að sinna þessum störfum, vegna þess hve mjög innheimtur hafa aukizt, án þess að nokkrar launabætur hafi komið á móti. En meiri hl. n. vill ekki ganga lengra en gert er í frv.

*Gísli Sveinsson: Ég skal ekki tefja tímann, en vil aðeins láta í ljós undrun mín, yfir því, hve hv.n. hefir orðið fljót til að skila áliti um þetta mál. Ég bjóst ekki við því, að nýskipuð n. gæti skilað álíti svo fljótt um þetta vandamál. Mér hefði þótt það eðlilegast, að öll ákvæði um laun opinberra starfsmanna hefðu orðið samferða frá n., og bjóst satt að segja ekki við öðru. En nú er mér alveg óljóst, hvað n. ætlast fyrir. Nefndin mun nú að vísu sjá, að ókleift er að leggja fram frv. mþn. í launamálum óbreytt, vegna sameininga þeirra, sem þar er gert ráð fyrir. Það er þegar ljóst, að þær eru dauðadæmdar. Þess er því að vænta, að n., beri fram frv. um launamálin á tiltækilegum grundvelli, og hefði verið eðlilegast, að öll frv. hefðu orðið samferða inn í þingið. En úr því að n. hefir nú af einhverjum ástæðum kosið að taka frv. um laun hreppstjóranna út úr og flytja það á undan öllum hinum, og stendur að þessu næstum óskipt, tel ég rétt að vera ekki að spyrna gegn því máli. Afgreiðsla þess skiptir litlu máli fyrir ríkissjóð, en þörf þeirra manna, sem hlut eiga að máli, er löngu viðurkennd. Hér er aðeins að ræða um nokkra tugi króna í launaviðbót til hvers á ári, og nokkra tugi aura að auki í aukatekjum. Hér er það því þörfin, sem verður að ráða, en ekki það, hvort menn eru ósammála um, hvort rétt sé, að málið komi fram nú eða að afgreiðsla þess kosti ríkissjóð 14 þús. kr. Það er vitað, að sá eini nm., sem beitir sér gegn þessu máli, hefir þessa upphæð, 14 þús. kr., í laun á ári. Þótt ég sé ekki að efast um það, að hann vinni ærlega fyrir þessum launum á sína vísu, þá getur maður í hans sporum varla álitið þetta mái neitt stórmál. Þetta getur ekki haft nein áhrif á það, hvernig og hvenær sýslumenn fá bætt upp sitt skrifstofufé. Skrifstofuféð verður hækkað af öðrum ástæðum en laun hreppstjóranna. Það verður hækkað vegna aukinna anna og ferðalaga sýslumannanna sjálfra, en þar sem það mál liggur ekki fyrir hér að þessu sinni, skal ekki nánar út í það farið. En þess má geta, að allir, sem nokkuð eru kunnugir úti um landið og ekki eru svo miklir landshornamenn, að þeir kynni sér ekkert nema yfirborðið, vita það, að störf hreppstjóranna, eins og sýslumannanna, aukast með hverri nýrri löggjöf. Launakjör hreppstjóranna, ef laun skyldi kalla, eru því löngu úrelt, og verða það aftur eftir nokkur ár. Því er fjarstæða að vera að tala um þetta sem eitthvert háskalegt nýmæli fyrir ríkissjóð, ekki sízt þegar á það er litið, að ljósmæður í hverjum hreppi hafa nýlega fengið þreföld laun á við það, sem áður var. En þessar ljósmæður, sem að vísu eru mjög nauðsynlegar. eins og hreppstjórar, hafa alls ekki meira að gera en þeir. Það eru dæmi til þess í fámennum sveitum, að yfirsetukonur þurfa ekki að hreyfa sig frá heimilum sínum allt árið. En þegar þeim eru greidd laun á manntalsþingum, þá fá þær miklu hærri laun en hreppstjórar, þannig að fyrir hverjar 1000 kr. til hreppstjóranna fá ljósmæður 3000 kr. Hv. 2. þm.N.-M. hefir ekki fundið neitt að þessu, en hann gerir það ef til vill síðar, ef launakjör ljósmæðra verðu tekin til meðferðar í þinginu. Ég sé ekki, að hv.þm. bæti sig á því að ræða frekar um þetta frv., sem hér liggur fyrir, eða á því að telja eftir hreppstjóralaunin; ég held, að það komi bráðum fyrir annað mál, sem er stærra í vöfum, og þá ætti hv. 2. þm.N.-M. að taka á þeim stóra sínum og leggja eitthvað meira og staðbetra til málanna en að þessu sinni. Því að honum hefir ekki tekizt að rökstyðja ágreining sinn við meiri hl. n. svo, að forsvaranlegt megi teljast.

*Jón Auðunn Jónsson: Ég vil álíta, að það væri heppilegast, að þetta frv. yrði borið fram í hv.Ed., þar sem bæði þetta frv., sem hv. 1. þm. Reykv. nefndi, um berklavarnagjaldið frá sýslu- og bæjarfélögum, og einnig frv. um tekjuöflun sveitar- og bæjarfélaga eru í Ed. Ég er hræddur um, að það gæti farið svo, ef frv. þetta, sem hv. 1. þm. Reykv. gerði fyrirspurn um, verður lagt fram fyrst í hv.Nd. og svo kannske samþ. þar eftir svo sem mánaðartíma, að þá yrði of skammur tími til þess að koma frv., sem hér hafa komið fram um skylt efni, gegnum þingið. Mér virðist því réttara og eðlilegra, að frv. þetta kæmi fyrst í Ed.