Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Meiri hl. hv. fjhn. hefur falið mér að gera grein fyrir áliti sínu, og það get ég gert í mjög stuttu máli. N. klofnaði um afgreiðslu málsins, og við erum þrír, sem skipum meiri hl. Einn nm., hv. þm. Seyðf. (LJóh), gat ekki mætt á fundinum við afgreiðslu málsins, en hann hefur tjáð mér utan funda, að hann sé samþykkur áliti meiri hl. Má því telja, að fjórir nm. af fimm séu einhuga í málinu og leggi til, að frv. verði samþ. óbreytt. Hins vegar hefur hv. 4. þm. Reykv. (HG) andstöðu við málið og hefur skilað nál. og brtt. Frv. er flutt af hæstv. ríkisstj. sem efnislega alveg óbreytt framlenging á gildandi lögum um tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Meiri hl. n. gekk til hreins um, að þetta er rétt. Frv. felur ekkert í sér annað en framlengingu um eitt ár á gildandi ákvæðum, hvorki meira né minna. Meiri hl. lítur svo á, að hjá þessari tekjuöflun verði alls ekki komizt, þegar litið er á frv. til fjárl. fyrir 1956, sem búið er að fara gegnum 2. umr. hér í þinginu, og þá hækkun, sem allir vita að er óhjákvæmileg við 3. umr. á útgjaldahlið frv.; það getur engum dulizt, að söluskattsins er full nauðsyn áfram. Það má segja, að oft hafi verið þörf, en nú sé nauðsyn. Hv. 4. þm. Reykv. er á annarri skoðun eða a. m. k. er hann andvígur söluskatti, og í nál. á þskj. 270 gerir hann grein fyrir þessari andstöðu. Þar sem það eru gamalkunn rök, sem hafa komið fram við umr. þessa máls á undanförnum árum, sé ég ekki ástæðu til að tefja tímann með að fara út í þau. En hv. 4. þm. Reykv. gerir ráð fyrir því líka, að þessi rök hans verði ekki tekin til greina, og þar af leiðandi kemur hann fram með brtt., sem er um það, að mér sýnist, að ¼ hluti söluskattsins verði látinn ganga til þess að greiða hann sveitarfélögunum eftir fólksfjölda í þeim samkvæmt manntali næstliðins árs og þó með þeirri takmörkun, að ekkert sveitarfélag fái greiðslu, er nemi meiru en 50% af álögðum útsvörum næsta ár á undan í viðkomandi bæjar- eða hreppsfélagi. Nú er það svo með mig, að ég skal síðastur manna verða til þess að mæla gegn því, að sveitarfélögin séu í erfiðleikum með tekjuöflun sína, og það færi vel á því, að Alþ. liti til þeirra og greiddi fyrir því, að þau gætu aflað tekna á rýmri hátt en áður og með hentugri aðferðum, því að vitanlega stækkar þeirra þörf fyrir tekjuöflun eins og ríkissjóðsins. En þrátt fyrir það að ég sé þessarar skoðunar, sé ég ekki, að nokkurt vit sé í því að gera ráð fyrir, að ríkið geti staðið af fjórða parti af þessari tekjuöflun, og þess vegna get ég ekki mælt með eða stutt þessa till. Hins vegar get ég lýst því yfir persónulega, að mér þætti það geta vel komið til mála að hækka söluskattinn t. d. um 25% og ætla sveitarfélögunum þann hlut, sem þá fengist fram yfir, t. d. gegn því, að þau legðu niður að leggja á veltuútsvör eða takmörkuðu þau a. m. k. frá því, sem nú er. Ef sú till. lægi fyrir, en það er ekki, mundi ég hafa aðra afstöðu til hennar en þessarar till., af því að ég viðurkenni þörf sveitarfélaganna, en ég veit svo vel þörf ríkissjóðsins, að til mála getur ekki komið að skerða tekjuöflun þessa, eins og hún er hugsuð samkvæmt því frv., sem hér liggur fyrir. Nú sé ég enga ástæðu til þess að hafa lengri framsögu. Málið er svo margrætt á undanförnum árum, og tími deildarinnar er naumur. Ég mun þess vegna varla taka til máls aftur, nema eitthvað nýtt komi fram af hálfu andstæðinga þessarar tekjuöflunar.



Herra forseti. Það er fullkomlega rétt, sem hv. frsm. meiri hl. sagði hér áðan, að rökin með og móti söluskattinum eru svo alþekkt, að óþarft er að eyða mjög löngum tíma í að gera grein fyrir þeim. Þau rök, sem fram eru borin fyrir álagningu söluskattsins, eru í fæstum orðum þau, að þörf ríkissjóðs til tekna sé svo mikil, að ekki verði komizt hjá að halda þessum skatti. Ég vil ekki neita því, að eins og nú stendur á, er bersýnilegt, að þörf ríkissjóðs fyrir tekjur er brýnni en hún hefur verið á undanförnum árum. Þá hefði mátt sleppa söluskattinum að miklu leyti án þess að baka sérstaka erfiðleika fyrir ríkissjóðinn, en nú er augljóst, að það mundi baka honum mikla fjárhagslega örðugleika. Það réttlætir þó ekki að halda söluskattinum í því horfi, sem nú er. Annars staðar, þar sem söluskattur er á lagður, er hann víða mismunandi eftir því, á hverjar vörur hann er lagður. Hann er hærri á vörum, sem eru miður nauðsynlegar, og lægstur á þeim, sem er alveg óhjákvæmilegt að nota. Einnig mun það vera einsdæmi, ætla ég, að á sömu vöruna og það jafnalgenga nauðsynjavöru fyrir allan almenning og brauðvörur skuli skatturinn lagður jafnoft og gert er hér, því að einmitt á slíka vöru, almenn matbrauð, er skatturinn lagður a. m. k. tvisvar sinnum og stundum þrisvar sinnum og getur komizt upp í 12–13%, eins og kunnugt er. Mig furðar á þeim, sem vilja halda þessum tekjustofni fyrir ríkissjóðinn, að gera ekki leiðréttingar á þessu ranglæti, leggja skattinn á aðeins einu sinni og hafa hann nokkuð mismunandi eftir nauðsyn þeirrar vöru, sem skatturinn er á lagður. Eins og skatturinn er á lagður, er ég algerlega andvígur því, að ríkissjóði sé aflað tekna með þessum hætti. Gert er ráð fyrir því, að söluskatturinn sjái ríkissjóði fyrir 120 millj. kr. tekjum á næsta ári, og er þar stuðzt við útkomuna á undanförnum tveimur árum og upphæðin ákveðin með hliðsjón af því og þó varlega. En nú er það öllum kunnugt, að verðlag hefur farið og virðist enn fara mjög hækkandi, en með hækkuðu verðlagi á vörum, sem söluskatturinn er lagður á, hlýtur upphæð söluskattsins einnig að hækka. Ég held því, að það sé óhætt að fullyrða, að söluskatturinn muni fara mjög verulega fram úr þeim 120 millj., sem gert er ráð fyrir, ef eitthvert áframhald verður á þeim almennu verðlagshækkunum, sem hafa átt sér stað undanfarna mánuði. Ég tel því, að það sé alveg hættulaust fyrir ríkissjóðinn að taka fjórða hluta af söluskattinum og leggja hann til sveitarfélaganna, eins og gert er ráð fyrir í brtt. mínum á þskj. 211. Ég vil þó ekki fullyrða, að sú hækkun, sem verður á söluskattinum vegna hækkaðs verðlags, svari alveg til þessa fjórða hluta, en það getur ekki orðið það mikið á mununum, að ríkissjóðinn muni þar verulega um, ef svo heldur áfram sem nú horfir. Með tilliti til þessa hef ég lagt til, þar sem ég þykist sjá, að skatturinn verði framlengdur, að fjórði hluti af honum verði lagður til sveitar- og bæjarfélaga eftir þeim reglum, sem í brtt. segir. Ég skal einnig minna á í því sambandi, að þó að sú upphæð, sem rynni til sveitarfélaganna með þessum hætti, yrði nokkru meiri en ætla má að skatturinn hækki á næsta ári, þá eru þó allar líkur til þess að ríkissjóður mundi engan halla hafa af því. Ég ætla, að í fjárlfrv. fyrir árið 1956 sé gert ráð fyrir því, að ríkissjóður greiði 12 millj. kr. vegna lána, sem hann hefur ábyrgzt fyrir ýmis sveitar- og bæjarfélög, en í till. er gert ráð fyrir því, að af hluta sveitarfélaganna af söluskattinum mætti taka til greiðslu á þessum lánum, og losnaði þá ríkissjóður væntanlega að fullu við þessar ábyrgðargreiðslur, sem hafa vaxið undanfarið ár frá ári. Ég hef sem sagt enga von um það, að hv. dm. fallist á að fella þennan skatt niður, en hafði hins vegar leyft mér að vænta þess, að þeir gætu metið réttmæti og nauðsyn þeirra till., sem ég flyt á þskj. 211 um að láta fjórða hluta skattsins renna til sveitarfélaganna þetta eina ár, sem um er að ræða, að hann verði framlengdur. Um einstök atriði till. sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða. Þær skýra sig sjálfar og hafa enda legið hér fyrr fyrir þessari hv. d. og verið teknar til athugunar þá. Ég vil því mæla með því, að hv. d. fallist á að samþ. brtt., en sé mér ekki fært að greiða atkvæði með frv., ef þær verða felldar.



Herra forseti. Hér er lagt fyrir frv. til nýrra launalaga. Þetta frv. er undirbúið af mþn., sem sérstaklega var til þess skipuð. Gildandi launalög eru frá árinn 1945. Síðan þau voru sett, hafa átt sér stað miklar breytingar á kaupgjaldi í landinu. Kaupgjald hefur hækkað stórlega. Bæði kaupgjald verkamanna og eins kaupgjald miðstétta og yfirleitt allra launþega hefur hækkað mjög verulega. Undanfarið hafa því verið uppi að sjálfsögðu háværar kröfur um setningu nýrra launalaga, sem væru byggð á því fyrst og fremst að færa launagreiðslur opinberra starfsmanna til samræmis við launagreiðslur eins og þær nú eru orðnar í landinu. Að vísu hafa opinberir starfsmenn fengið uppbætur á laun sín, sumpart grunnlaunauppbætur nokkuð til móts við hækkun á grunnlaunum almennt og sumpart vísitöluuppbætur til móts við vaxandi dýrtíð og þá nokkuð í samræmi við reglur um verðlagsuppbótagreiðslur til annarra starfsmanna. En þessar uppbætur hafa ekki náð til þess að samræma launakjörin við launakjör almennt, og þess vegna hefur verið óskað eftir því af opinberum starfsmönnum og nauðsyn þess séð af hv. Alþ. og ríkisstj. að setja ný launalög. Ég rek ekki hér einstök atriði þessa frv., þar sem því fylgir ýtarleg grg., og vísa ég til hennar um einstök atriði, en höfuðstefna málsins er þessi: að færa launakjörin til samræmis. Er það gert með því að hækka öll laun nokkuð frá því, sem búið var að ákveða þau með grunnlaunauppbótum, og enn fremur eru einstakir starfshópar færðir til í launaflokkum eftir því, sem mþn. og öðrum, sem um þetta hafa fjallað, hefur sýnzt réttlátt. Auðvitað orkar alltaf tvímælis, hvernig skipa eigi starfsmönnunum í launahópa, og verður aldrei fullt samkomulag um það, en ég hygg, að ég megi fullyrða, að þeir, sem hér hafa að starfað, sem eru mþn. og hv. fjhn. beggja d. Alþ., hafi gert það, sem í þeirra valdi stendur, til þess að reyna að komast að sanngjarnri niðurstöðu um niðurröðun starfsmannanna innbyrðis í launaflokkana. Nú er þannig ástatt, að mjög þýðingarmikið er, að launalögin verði sett fyrir áramótin og að sú mikla vinna, sem í þetta mál hefur verið lögð nú undanfarið, komi að fullum notum þá þegar. Til þess að greiða fyrir starfinu hefur verið hafður sá háttur á, að fjhn. deildanna hafa unnið saman, og fjhn.-menn þessarar hv. d. hafa þegar lagt í þetta mál mjög mikla vinnu ásamt félögum sínum í Nd. Geri ég mér þess vegna vonir um, að málið geti fengið skjóta afgreiðslu í hv. d. og raunar að það muni geta fengið samþykki hv. d. án breyt., vegna þess að hv. fjhn. þessarar deildar hefur átt alveg jafnan hlut að málinu við fjhn. Nd. Samt sem áður legg ég að sjálfsögðu til, að málinu verði vísað til hv. fjhn. d., en vil mega eiga það tryggt, enda veit ég, að ég á það tryggt, að hv. n. skili fljótt áliti um málið, þar sem hún er því svo þaulkunnug orðin fyrir, ekki aðeins meginstefnu málsins, heldur hverju einstöku atriði þess. Ég geri það að till. minni, að málinu verði vísað til hv. fjhn. deildarinnar.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir því, að málið almennt hafi nú ekki mikla þýðingu gagnvart því að koma fram brtt. við það, ef meiningin er að gera það að lögum í dag eða á morgun. Þó vil ég, að fram komi það sérsjónarmið, sem ég hef á málinu og ég tel að ekki hafi verið gætt nægjanlega, þegar þetta frv. hefur verið samið og lagt fyrir og við þá meðferð, sem það hefur að öðru leyti fengið til þessa dags. Ég vil þá fyrst og fremst benda á það, að ég tel ákaflega misfarið, að ekki skuli vera teknir upp í launalög allir þeir menn, sem eru starfsmenn þess opinbera, ríkisins, enda þótt þeir séu í einhverjum deildum, sem taldar eru meira og minna sjálfstæðar. Á ég þar við banka, Fiskifélag, Búnaðarfélag og heilan hóp af stofnunum, sem standa í jaðrinum á ríkisstj. og eru reknar fyrir ríkissjóðsfé að sumu leyti og ríkissjóðsábyrgð að öðru leyti. Þegar þessir menn sumir hverjir og í sumum af þessum stofnunum eru til muna hærra launaðir en launalögin gera ráð fyrir, að sambærilegir menn fái, sem er beint borgað úr ríkissjóði, en ekki gegnum millikassa, eins og hinir eru, þá kann það ekki góðri lukku að stýra, það gerir áframhaldandi óánægju, sem ekki verður tekið fyrir með lögunum. Það er vitnað í þennan mann í þessari stofnun, hann hefur sömu menntun og ég, hann hefur svipað starf og ég, en hann hefur miklu hærri laun. Og þessir menn allir saman þyrftu þess vegna að takast inn í launafrv. Ég veit, að það er dautt mál um að tala nú. Ég veit, að sú n., sem fær málið til meðferðar nú og búin er að vera með það áður hér á þinginu ásamt n. í hv. Nd., hefur ekki tíma til þess héðan af. Það er útilokað, ef það á að ná fram að ganga fyrir áramótin, en ég vil láta þetta sjónarmið koma skýrt fram, því að ég tel þetta mjög misfarið, og ég tel, að það fáist aldrei viðunanleg launalög, fyrr en þau ná yfir þessa menn alla. Annað, sem ég vil benda á í þessu sambandi, er það, að í þessum lögum hefur ekki verið tekið neitt tillit til þeirra embætta, sem fylgja sérstaklega mikil fríðindi. Það eru nokkur embætti, sem hafa ókeypis bíl á kostnað ríkisins. Þeir menn, sem hafa þau og sitja annars í sams konar embætti og aðrir, sem hafa þau ekki, fá alveg sömu laun. Það er ekkert tekið tillit til þess. Það eru nokkrir embættismenn ríkisins, sem fá ókeypis húsnæði, ljós og hita og sitja annars að öðru leyti alveg við sömu laun í þessu frv. og aðrir, sem hafa það ekki. Það eru enn fremur nokkrir embættismenn, sem hafa með ráðherraúrskurði aukagreiðslur fyrir ákveðin verk fram yfir þeirra föstu laun í lögum. Það hefur ekkert verið tekið tillit til þess hér. Nú vil ég spyrja hæstv. ríkisstj.: Er meiningin með þessum launalögum, að þessi aukafríðindi, hvort sem þau eru borguð beint í peningum, í húsnæði, í bílfríðindum eða öðru þess háttar, haldist og að það haldist sá mismunur, sem fram kemur í lögunum, þegar maður annars vegar lítur á laun mannanna, eins og þau koma þar fyrir, og hins vegar hina við hliðina á, sem hafa sömu embættum að gegna, en hafa fríðindin? Eða er meiningin, að þau falli niður með lögunum? Er ætlazt til þess, að sá rektorinn, sem aldrei hefur verið látinn borga húsaleigu af sinni íbúð, haldi áfram að búa þar ókeypis með ljós og hita og þægindi, en hinn áfram að borga húsaleigu og báðir hafi svo sömu laun? Er ætlazt til þess, að þeir forstöðumenn, sem núna hafa bíl til fullra umráða að öllu leyti á ríkisins kostnað, haldi honum, en hinir, sem aldrei hafa fengið það og verða að kaupa bíl til hvers sem vera skal, hafi það ekki, en að öðru leyti sömu föstu laun eftir frv.? Tillit til þessara fríðinda hefur ekki verið tekið á neinn hátt í frv. Og þó hefur það nú verið gert, því að ein heil stétt af embættismönnum landsins, prestarnir, býr við hér um bil fjórða hluta af húsaleigu, miðað við aðra, sem hjá ríkinu eru og búa í húsum, sem ríkið á, og þurfa að borga húsaleigu eftir það. Þeir hafa verið hækkaðir, þó að þeir hafi þessi fríðindi fyrir fram yfir alla aðra embættismenn. Þetta var annað, sem ég vildi benda n. á. Ef hún sæi sér fært að laga það, þá gerir hún það. Ég geri ráð fyrir, eins og málið nú er komið, úr því að sú mþn., sem hafði málið til meðferðar, hefur ekki séð sér fært að fara í þetta, og úr því að n., sem hefur haft það til meðferðar í þinginu, hefur ekki heldur reynt að laga það, þá verði það varla lagað hér eftir. En þá spyr ég aftur: Er meiningin, að þessi aukafríðindi haldist hjá sömu mönnunum, sem annars eru í sama launaflokki og aðrir, eða eiga þau öll að afnemast, þegar þessi lög koma til framkvæmda? Það langar mig til að fá að vita afdráttarlaust. Það er aðeins eitt atriði enn, sem ég vil benda á viðvíkjandi launum, og skal ég ekki tefja umr. eða málið með öðru, enda þótt ég hefði dálitla löngun til þess. Það, sem ég þá vil benda á, er þetta. Það fór nú svo fyrir meiri og minni klaufaskap, að þegar tilraunastöðin á Keldum var stofnuð, var hún sett undir læknadeild háskólans og heyrir þar undir nú, þó að ekki væri ætlað þá og ekki hugsað, að hún ynni á neinn hátt að rannsóknum á mannasjúkdómum, enda önnur stofnun til, sem ætlað var að gera það. Það hefur að vísu ekki unnið þar nema einn dýralæknir, en það hafa unnið þar aðrir sérmenntaðir menn, t. d. biokemiker, sem sýndi þann þegnskap að fara ekki í Verkfræðingafélagið og gera ekki verkfall með verkfræðingunum, þegar þeir voru að þvinga upp sitt kaup, heldur standa utan við það og sætta sig við sitt lága kaup og vera áfram við það á Keldum. Hann sýndi þann þegnskap þá. Dýralæknir, sem ætlaði að vera á Keldum og hefur verið þar, hefur verið sonur minn, þess vegna hef ég ekkert um þetta talað eða viljað tala hingað til. Nú hefur hann sótt um yfirdýralæknisembættið, og þá tel ég alveg víst, að hann fái það, því að það er ekkert leyndarmál, að hann hefur með styrk frá Alþ. stundað tveggja ára framhaldsnám í dýralækningum, verið við það 8 ár, meðan hinir hafa verið við það 6, og tekið sitt próf með ágætiseinkunn, meðan hinir, sem nú eru starfandi hér á landi, hafa hangið í 2. og 3. einkunn. Því tel ég nú, að ég geti um þetta talað án þess að vera borin á brýn nein hlutdrægni, vegna þess að sonur minn eigi í hlut. Ég skoða hann sem, ja, ekki orðinn yfirdýralækni, en sama sem. En ég er alveg viss um, að það fæst ekki nokkur dýralæknir að Keldum fyrir þau laun, sem þar eru ætluð. Þetta þarf því að laga, ef menn vilja láta Keldur eiga við búfjársjúkdómana, en ekki fara að öllu leyti undir mannasjúkdóma, og á það er sótt af læknadeild háskólans, og það er ekkert undarlegt, því að Keldur hafa mörgum sinnum betri og fullkomnari verkfæri til þess að gera rannsóknir á hverju sem vera skal en t. d. háskólinn. Þess vegna er ekkert undarlegt, þó að læknarnir vilji nota sér það, og ég er viss um, að það fæst enginn dýralæknir að Keldum fyrir þessi laun. Þeir hafa allir hærri laun, ef þeir fara í embætti, því að þar fá þeir aukatekjur. Þar að auki verður að krefjast þess, að sá dýralæknir, sem fer að Keldum, hafi meira en almenna dýralæknismenntun. Almennur dýralæknir hefur ekki lært neitt til þess að geta tekið og búið til bóluefni og annað þess háttar. Hann þarf að læra það alveg sérstaklega. Hann hefur ekki fengið heldur þá æfingu, sem þarf til þess að geta skorið úr, um hvaða sjúkdóma sé að ræða í þetta og þetta skiptið, sem um er að ræða, og slík tilfelli koma fyrir vikulega og daglega. Almennur dýralæknir hefur ekki þá aðstöðu eða þá getu t. d., eins og sonur minn hafði eftir sitt aukanám, sem hann var studdur til af Alþ. með 6000 kr. í tvö ár og dvaldist í Svíþjóð, Englandi og Ameríku við það, að geta t. d., þegar maður hér í Reykjavík - og nú tala ég um mann - úthverfist af kýlapest og læknarnir standa ráðalausir, bera á hann joð og skera í hann o. s. frv., - þá hefur ekki sá dýralæknir, sem skipaður yrði að Keldum, möguleika til þess að taka „prufu“ af manninum og vera svo kominn eftir 2 daga með bóluefni, sem hann sprautar inn í hann, og öll kýlin eru horfin. Þetta hefur sonur minn gert, en til þessa vantar almennan dýralækni menntun. Það geta mannalæknarnir náttúrlega gert, ef þeir hafa aðstöðu til þess, en þeir hafa hana ekki nema á Keldum. Þess vegna er ekkert undarlegt, þó að þeir sækist eftir að hafa þá aðstöðu þar. Ég er þess vegna alveg viss um það, að með laununum, sem ætluð eru að Keldum, dýralækninum fyrst og fremst, efnafræðingnum reyndar líka, kemur ekki aftur dýralæknir að Keldum, og það er sama sem að afhenda læknunum Keldur fyrir mennina og láta dýrin eiga sig. Dómsmrh. er hér inni, og hann veit, að það er í mörg ár búin að standa deila um, hvernig reglugerð um starfsemina á Keldum eigi að vera, einmitt vegna togstreitu, sem er milli þeirra, sem vilja hafa hana fyrir mannalækningarnar, og hinna, sem vilja halda því áfram undir dýrunum. Ég mun ekki núna koma fram með brtt. við þetta, en annars mun ég seinna, ef n. ekki kemur fram með neina brtt., gera till. um það, bæði viðvíkjandi dýralækninum á Keldum og eins viðvíkjandi efnafræðingnum á Keldum, að þeir verði báðir hækkaðir um einn flokk, og mun ekki af veita, ef á að halda þeim þar og fá menn í stað þeirra, sem þar starfa nú, þegar þeir fara.



Herra forseti. Eins og hv. dm. er kunnugt, hefur mþn. starfað að endurskoðun almannatryggingalaganna og lagt frv. til nýrra laga fyrir það þing, er nú situr. Því miður hefur ekki unnizt tími til að afgreiða það mál nú fyrir áramótin. Frv. það um breytingu á nefndum lögum, sem hér liggur fyrir, flutti heilbr.- og félmn. hv. Nd. að beiðni félmrh., og hefur Nd. afgreitt frv. óbreytt. Frv. felur í sér þær breytingar einar, sem óhjákvæmilegt var að gera fyrir áramótin. Þess er að vænta, að hv. dm. fallist á nauðsyn þeirra og láti þetta frv. fram ganga. Ég sé ekki ástæðu til að ræða frv. efnislega, það liggur hér fyrir á þskj. 193 með ýtarlegri greinargerð. Heilbr.- og félmn. þessarar hv. deildar hefur haft frv. til meðferðar og leggur einróma til, að það verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Mál það, sem hér liggur fyrir, er komið frá hv. Nd., var flutt þar af hv. 1. þm. Árn. og var um heimild fyrir ríkisstj. að mega selja eyðijörðina Breiðumýrarholt ábúendum Holts í Stokkseyrarhreppi í Árnessýslu, en þessi jörð, Breiðumýrarholt, hefur um nokkurt árabil verið í eyði, en verið nytjuð frá Holti af ábúanda þeirrar jarðar. Í Holti er rekið stórt bú, jörðin vel hýst og þar eru 3 uppkomnir synir bóndans, sem stunda þar búskapinn ásamt föður sínum. Við þessa aukningu á búskapnum í Holti hefur jarðnæði orðið of lítið, og hafa þeir þess vegna haft Breiðumýrarholtið til nytja ásamt sinni jörð. Þeir sóttu um að fá ábúð á þessu eyðibýli, en þar sem engin hús eru á jörðinni, hefðu þeir orðið að nytja hana frá sinni eigin jörð, en með því gátu þeir ekki fengið byggingu fyrir jörðinni. Þess vegna hafa þeir óskað eftir því að fá jörðina keypta með það fyrir augum að fjölga býlum þarna og auka búskap, annaðhvort að byggja upp á þessari jörð eða auka byggingar á sinni eigin jörð. Þetta frv. var samþ. í hv. Nd., en frv. sjálft tók þeim breytingum þar, að bætt var við það nýrri grein, sem fjallar um makaskipti á löndum milli skógræktar ríkisins og Hafnarfjarðarkaupstaðar, og er frv. þannig hingað komið til þessarar hv. deildar. Í þessum 2. lið frv., um makaskiptin á þessum löndum, er þannig að orði komizt í greininni, að Hafnarfjarðarkaupstaður fái hluta af landi skógræktar ríkisins í Hafnarfjarðarhrauni, en samkv. ábendingu skógræktarstjóra átti að standa þarna í stað „Hafnarfjarðarhrauni“: landi Þorbjarnarstaða og Straums í Garðahreppi. Landið, sem þarna var talað um að skipta á, var í landi þessara jarða, en ekki í Hafnarfjarðarhrauni, eins og stendur í frv. á þskj. 156, eins og það kom hingað til þessarar hv. deildar og eins og það lá fyrir landbn. hér. Landbn. hefur tekið þessa ábendingu til greina og flytur brtt. þessu til leiðréttingar. Má segja, að hér sé um leiðréttingu, en ekki efnisbreytingu að ræða. Þá lá fyrir landbn. þessarar hv. deildar bréf frá 3 bændum í Sandvikurhreppi í Árnessýslu, þar sem þeir fara fram á að fá. keypta eyðijörðina Smjördalakot í sama hreppi. Þetta er eyðijörð, sem ekki hefur verið byggð nú í tugi ára, landlitil og illa sett til þess að vera sérstakt býli, vegna þess að við skiptingu á þessari torfu, sem þarna er um að ræða, voru löndin nokkuð slitin í sundur, þannig að áveitulönd þessarar jarðar er ekki áfast við það tún og beitiland, sem jörðin á. En þarna eru aðrar þrjár jarðir, sem eru í byggð, frekar landlitlar, og hændur þeir, sem þarna búa og eiga jarðirnar, fara nú fram á að fá keypta þessa eyðijörð og hafa komið sér saman um að skipta landinu upp á milli sín þannig, að tvær jarðirnar fá áveitulandið, en ein jörðin fær lítið tún, sem fylgir þessu eyðibýli, og beitiland. Lýsing á þessu fylgir í bréfi, sem þessir þrír bændur hafa skrifað landbrn., og þetta bréf er prentað sem fskj. með nál. á þskj. 202. Nefndin athugaði þetta og átti einnig tal um þetta við landnámsstjóra, og hafði hann ekkert við það að athuga, þó að þessi sala færi fram. Nefndin leggur því til, að frv., eins og það kemur frá hv. Nd., sé samþ. með þeim breytingum, sem segir á þskj. 202. Fyrri breytingin er sú við 1. gr., að á eftir 1. tölul. komi nýr tölul., svo hljóðandi: „Að selja eigendum og ábúendum jarðanna Smjördala, Nýjabæjar og Ljónsstaða í Sandvíkurhreppi í Árnessýslu, þeim Jóni Þorkelssyni, Þorsteini Brynjólfssyni og Leó Viggó Johnsen, hverjum um sig hluta úr þjóðjörðinni Smjördala-Norðurkoti í sama hreppi fyrir það verð, sem dómkvaddir menn meta hvern hluta, enda falli ábúendur, hver um sig, frá forkaupsrétti að áveitulöndum þeim (svonefndri Hrísmýri), sem þeir hafa áður afsalað ríkissjóði til greiðslu á áveituskatti.“ Þetta er breytingin, sem við kemur þessari jörð í Sandvikurhreppi. Og þá kemur breytingin í b-lið, sem ég gat um áðan, leiðréttingin, að í staðinn fyrir „Hafnarfjarðarhrauni“ í 2. tölul. komi: „landi Þorbjarnarstaða og Straums í Garðahreppi“. Þá leggur nefndin til, að fyrirsögn frv. verði breytt á þann hátt, að í stað þess, sem er núna, komi: „Frv. til l. um sölu tveggja jarða í opinberri eigu og um makaskipti á löndum.“ Ég held, að ég þurfi ekki að fara fleiri orðum um þetta. Nefndin er á einu máli um að leggja til við hv. d., að málið verði samþ. eins og það liggur nú fyrir hér.