Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er gamall kunningi, því að á hverju þingi hafa verið framlengd um eitt ár l. þau, sem hér um ræðir að framlengja. Það eru l., sem fyrirskipa, að ekki skuli selja kjöt frá Íslandi til Noregs og Englands, nema með leyfi atvmrh., og þau leyfi eru veitt í hlutfalli við það, hvað einstakur útflytjandi hefir selt til þessara landa árið 1930–1932. Það kann að vera, að einhverjum virðist, að l. hafi minni þýðingu nú heldur en þau höfðu áður, þar sem aukizt hefir það magn af kjöti, sem nú má selja til Noregs, frá því, sem verið hefir 2 síðustu árin. Í sambandi við þetta vil ég upplýsa, að aðstaða til að geta fryst kjöt til útflutnings er á 16 stöðum kringum landið, þar sem nú er slátrað 220 þús. dilkum. Kjötmagnið á þessum stöðum er kringum 2800 tonn. Við þetta er það að athuga, að í þessu er talin Reykjavík og Borgarnes, en á báðum þeim stöðum er mikið af kjötinu ekki verkað til útflutnings. Ennfremur eru á nokkrum öðrum stöðum, Hvammstanga, Blönduósi, Sauðárkróki og víðar, kaupmenn, sem ekki hafa aðstöðu til að frysta kjöt, enda þótt frystihús séu á þessum stöðum. Þess vegna er ekki hægt að senda allt það kjöt út frosið, sem til fellur á þessum stöðum. Á öðrum 16 stöðum er ekki aðstaða til annars en frysta fyrir innanlandssölu. Á þeim stöðum munu falla til um 500 tonn. En á 34 sláturstöðum, þar sem slátrað er tæpum 100 þús. dilkum, er ekki aðstaða til að verka nema saltkjöt. Þar falla til, ef allt kjötið er stórhöggvið, 11–12 þús. tunnur. Það er 3 þús. tunnum meira en hægt er að selja á norskum markaði. Þess vegna er full. þörf á að framlengja þessi l. Ég tók eftir, þegar búið var að ganga frá þessu frv., að það hefði kannske verið réttara, vegna þess að lítils háttar breyt. hefir orðið á norsku samningunum, að framlengja l. ekki óbreytt, en ég held, að það sé ekki ástæða til þess. Frá 1. júlí til 15. okt. mátti ekki flytja kjöt til Noregs eftir hinum fyrri samningum, en eftir hinum síðari frá 1. júlí til 20. okt. En hann skiptir ekki verulegu máli þessi dagsetningarmunur. Það hefði kannske verið viðkunnanlegra að taka öll l. upp og færa þetta til samræmis, en ég athugaði þetta ekki, og sá fulltrúi í stjórnarráðinu, sem bað okkur að flytja frv., hefir heldur ekki athugað það. En það skal verða athugað milli umr., hvort ástæða er til að breyta l. vegna þessa.



Herra forseti! Aðalbreyt., sem farið er fram á á jarðræktarl. frá 1936 með þessu frv., er fólgin í eftirfarandi: Bændur, sem búa á býlum, þar sem er minna tún en 8 ha. véltækt, fái helmingi hærri styrk heldur en grundvallarstyrkur sá er, sem þeir geta fengið samkv. 9. gr. l. Hinsvegar fá bændur, sem hafa stærra tún en 10 ha. véltæka, engan styrk til túnræktar. Þetta á að miða að því að útrýma kotbýlunum og gera lífvænlegt fyrir fátækari bændur í sveitunum. Enda þótt menn aðhyllist þessa stefnu í aðalatriðum, þá er vitanlega hægt að deila um, hvar eigi að setja markið, og eins er hægt að deila um, hvað styrkurinn þurfi að hækka mikið til smærri býlanna, kotbýlanna, til þess að svona ákvæði nái tilgangi sínum. Ég skal ekkert um það fullyrða, hvort þessu frv. hefir tekizt að hitta skilyrðislaust á hið réttasta í þessu efni. En ég hygg, að styrkurinn þurfi að vera svona hár til þess að tryggja það, að smábændurnir treysti sér til að leggja í jarðrækt í stórum stíl. 8 ha. markið, sem hér er sett, er sú túnstærð, sem má teljast viðunandi fyrir býli. Ég held, að enginn vafi sé á því, að með svo stóru túni má hafa viðunandi bú. Ef túnið er hinsvegar 10 ha., þá er talið rétt, að enginn styrkur greiðist til túnræktar. Þá fer það að verða kapitalistískur rekstur, og það þykir ekki rétt að styrkja hann af opinberu fé frekar en annan kapítalistiskan rekstur, enda þótt í smáum stíl sé. Önnur smábreyt. felst í þessu frv. Samkv. jarðræktarl. frá 1936 er styrkur til grjótnáms allmjög takmarkaður. Þó það megi yfirleitt telja þetta rétta ráðstöfun, þá kemur það samt í ýmsum tilfellum öðruvísi niður en til var ætlazt, þar sem svo stendur á, að nauðsyn er á ræktun kringum bæi, þar sem jarðvegur er grýttur. Ég á hér sérstaklega við Vestmannaeyjar, en þaðan hafa borizt margar umkvartanir viðvíkjandi þessu. Ég hefi þess vegna lagt til, að gerð verði undantekning frá þessu ákvæði, þegar svona stendur á. Það virðist ekki nema sjálfsagt, enda er það í samræmi við önnur ákvæði þessarar gr., og það hróflar ekki við höfuðmarkmiði þessa lagaákvæðis frá 1936. Ég legg svo til, að málinu verði vísað til landbn.



Herra forseti! Án þess að ganga inn á frv. í aðalatriðum, þá vil ég leyfa mér að benda hv. flm. og hv. d. á, að þegar jarðræktarl. voru til meðferðar í Nd. 1936, þá lýsti hæstv. landbrb. því yfir, að hann myndi beita sér fyrir því, að jarðræktarl. í heild yrðu tekin til endurskoðunar, þegar búið væri að kjósa eftir þeim á búnaðarþing og heyja það eitthvað með nýju fulltrúunum. Í samræmi við þessa yfirlýsingu var á búnaðarþinginu í vetur - en það var fyrsta þing eftir breyt. l. - kosin 3 manna nefnd til að endurskoða öll l., og henni var ætlað að koma með till. fyrir næsta búnaðarþing, sem þá koma til umræðu þar. Ef þær verða samþ., þá verða þær sendar stjórnarráðinu, sem þá lætur athuga þær og leggja þær fyrir Alþingi. Ég held því, að það sé ekki tímabært að beita sér fyrir breyt. á þessu núna, heldur sé rétt að bíða eftir því, hvað nefndin gerir. Og án þess að ég vilji leggja á móti því, að málið fari til landbn., sem mun þá væntanlega vísa því frá með rökst. dagskrá, þá vildi ég benda á þetta strax.



Ég mundi telja vel horfa, enda þótt frv. næði ekki samþykki á þessu þingi, ef tillit væri tekið til þeirrar stefnu, sem í því felst, þegar að því kemur, sem búast má við að verði bráðlega, að jarðræktarl. verði endurskoðuð. Hinsvegar vil ég eindregið leggja til að málinu verði vísað til landbn. og hún taki það til meðferðar og geri sínar till. um það, hvað hún álítur rétt í þessu máli, svo tillit verði tekið til þess, þegar jarðræktarl. í heild koma til endurskoðunar. En ég álít, að þetta mál sé þannig, að það sé því betra sem það nær fyrr fram að ganga.