Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Axel Jónsson) : Herra forseti. Hv. fjh.- og viðskn. þessarar d. hefur fjallað um frv., eins og fram kemur á nál. á þskj. 262, og ekki orðið sammála um afgreiðslu þess, en undirritaðir nm. mæla með samþykkt frv., en minni hl., Jón Árm. Héðinsson og Ragnar Arnalds, hv. alþm., skilar sérálitum. Albert Guðmundsson tekur ekki þátt í afgreiðslu málsins. Eins og hér segir leggur meiri hl. fjh.- og viðskn. til að frv. verði samþ. óhreytt.

Fram. 1. minni hl. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Um þetta mál er ekki þörf að orðlengja. Hér hafa verið á ferðinni allmörg mál sem snerta aukna tekjuöflun í ríkissjóð, hvert skattaálögumálið af öðru. Í þeim umr. hefur gefist kostur á að ræða einnig um þetta mál, þ. e. a. s. hækkun söluskatts um 2 stig í kjölfar þess að tekjuöflun til Viðlagasjóðs fellur niður. Það er skoðun okkar alþb.- manna að hyggilegra hefði verið frá efnahagslegu sjónarmiði að lækka allt verðlag í landinu með því að láta þessi söluskattsstig falla niður með öllu. Á því hefði verið brýn þörf einmitt nú, þegar verðbólgan er jafnískyggileg og raun ber vitni. En hæstv. ríkisstj. hefur valið aðra leið, þ. e. a. s. að hækka sjálfan söluskattinn um 2%. Við alþb.- menn erum eindregið mótfallnir þessari auknu skattheimtu og munum því greiða atkv. gegn frv.

Frsm. 2. minni hl. (Jón Árm. Héðinsson) : Herra forseti. Vegna aðstæðna nú í þinglok fyrir jólafrí sé ég ekki ástæðu til að eyða löngu máli að þessu frv. um breytingu á söluskatti, en ef aðstæður hefðu verið á annan veg hefði verið réttmætt og eðlilegt að taka alllangan tíma í þessar umr. Blessaður söluskatturinn hefur nú fikrað sig upp eftir talnaröðinni úr fáum stigum upp í 20 stig, og jafnan þegar viðkomandi ríkisstj. hefur lagt til að hann hafi hækkað, átti það að vera til bráðabirgða. Svo sem mönnum er kunnugt ríkir svo mikið tregðulögmál í skattakerfinu að þegar einn skattur er kominn á virðist afar erfitt að afnema hann. Svo er eins um þessi 2 viðbótarstig sem nú á að lögfesta og láta halda gildi sínu um óákveðinn tíma. Eitt söluskattsstig mun nú, þegar vörugjaldið er orðið staðreynd út næsta ár, gefa sennilega hátt í 1200 millj. kr., svo að hér er um verulegar skattaálögur að ræða. Hugmynd okkar í Alþfl. var að koma með nýtt kerfi og þurfa ekki að halda áfram aukningu á sköttum sem sífellt var lofað að afnema. En til þess að mæta hugmynd um að fella niður beinan tekjuskatt á alla einstaklinga gat verið réttmætt að gera samtímis breytingu, koma sér niður á fast söluskattsstig og nota það til útjöfnunar á milli fólks í sambandi við almannatryggingakerfið og taka með því nægilega innheimtu í ríkissjóð í gegnum eyðslu. Þótt beinn tekjuskattur gefi af sér allverulega upphæð í ríkissjóð, þá er það mál manna og fer ekki á milli mála að margir sleppa billega í gegnum það kerfi, og er því réttmætt að þeir borgi í gegnum eyðslu sina í ríkissjóð. Einnig er á það að líta að mikið kostar að innheimta tekjuskattinn, og hafa mörg samtök launþega um allt land ályktað í þá átt að réttmætt sé að stokka nú upp í þessum efnum og fella beinan tekjuskatt niður, en koma sér niður á fasta söluskattsprósentu. Hvort hún yrði 18, 19 eða 20 stig yrði þá samkomulag um þegar - ég segi: þegar er komið svo að beinn tekjuskattur er felldur niður. En við erum andvígir því í Alþfl. að auka söluskattinn og halda við óbreyttri beinni tekjuskattsinnheimtu. Þetta er mikið mál, og því hefur verið lofað af hæstv. ríkisstj. - og í því hafa starfað n. og það fleiri en ein -- að koma fram með nýjar hugmyndir í skattkerfi landsmanna. Það verður ekki lengur undan því vikist, svo almenn óánægja ríkir hér á landi með núgildandi skattalög. En það hefur verið veikleiki margra ríkisstj. að lappa jafnan upp á skattalögin, en taka þau ekki gaumgæfilega til meðferðar og bæta úr og hafa skattheimtuna einfaldari og auðskildari hverjum manni. Í staðinn er leitað að smálagfæringu og heildarlagabálkurinn orðinn svo flókinn að það er ekki nema fyrir fáa útvalda að botna í þeim frumskógi. Við í Alþfl. viljum nú stokka þetta allt upp, fella niður beinan tekjuskatt, en í staðinn gætum við verið til umræðu um að fara með söluskattinn hærra og jafnvel allt upp í 20 stig. En við erum mótfallnir því að hækka nú söluskattinn án þess að gera bragarbót á annarri tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Þess vegna leggjum við til. herra forseti, að þetta frv. verði fellt.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 262 hefur meiri hl. fjh.- og viðskn. skilað áliti um það frv. sem hér liggur fyrir, um söluskatt, og þar stendur: „Albert Guðmundsson tekur ekki þátt í afgreiðslu málsins.“ Ég vil gera nokkra grein fyrir þessari afstöðu minni, en hún er fólgin í því og eingöngu í því að þeim söluskatti, sem hér er um að ræða, er ætlað það hlutverk að standa undir þeim auknu verkefnum sem færð eru yfir til sveitarfélaganna frá ríkisrekstrinum. Fyrir Alþ. liggja því tvö frv. til l. er varða sérstaklega samskipti ríkisins og sveitarfélaganna: Annars vegar er um að ræða frv. til l. um breyt. á l. um söluskatt, en hins vegar frv. til l. um breyt. á l. vegna nokkurra verkefna sveitarfélaga og kostnaðar við þau, en bæði þessi frv. eru boðuð í aths. með frv. til fjárlaga. Frv. til l. um breyt. á l. um söluskatt ásamt fram kominni brtt. gerir ráð fyrir aukinni hlutdeild Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga í 5 söluskattsstigum, og er tekjuauki Jöfnunarsjóðs af þessum sökum áætlaður um 520 millj. kr. Úthlutunarfé Jöfnunarsjóðs til sveitarfélaga hækkar hins vegar ekki að sama skapi. Tekjuaukinn skerðist um 12%, þ. e. a. s. 5% til Lánasjóðs sveitarfélaga, 5% í varasjóð, 1% til Sambands ísl. sveitarfélaga og 1% til landshlutasamtaka sveitarfélaga. Úthlutunarfé Jöfnunarsjóðs til sveitarfélaga verður þannig tæplega 458 millj. kr. Í hlut borgarsjóðs Reykjavíkur koma þá 39% í hlutfalli við íbúatölu eða rétt tæplega 179 millj. kr. Frv. um breyt. á l. vegna nokkurra verkefna sveitarfélaga og kostnaðar við þau eru í 7 köflum og varðar jafnmarga málaflokka sem greiddir hafa verið að meira eða minna leyti sameiginlega af ríkissjóði og sveitarfélögum. Ég mun ekki á þessu stigi fjalla um frv. lið fyrir lið, sé ekki ástæðu til þess, eða sérstaklega um einstaka kafla þess, en í ræðu, sem borgarstjórinn í Reykjavík hélt á fundi borgarstjórnar í gær, vakti hann athygli á að útgjöld ríkissjóðs, sem borgarsjóði er ætlað að yfirtaka samkv. frv., muni nema samkv. frv. að fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar, eins og það hefur verið lagt fyrir borgarstjórn, um 209 millj. 300 þús. kr. eða m. ö. o. um 30 millj. kr. hærri fjárhæð en ætla má að tekjuauki borgarsjóðs verði samkv. frv. um breyt á l. um söluskatt, eins og það nú liggur fyrir og ég vék að hér áðan. Borgarstjóri lét einnig þá skoðun í ljós, að frv. um breyt. á l. vegna nokkurra verkefna sveitarfélaga yrði ekki skilið á þann veg að ríkissjóður muni við uppgjör við sveitarfélög vegna útgjalda á árinu 1975 beita ákvæði þess, - frv. er að sjálfsögðu ekki orðið að lögum enn þá, en ef það verður samþykkt. Engin ákvæði eru í frv. þess efnis. Slík túlkun eða framkvæmd laganna mundi hins vegar leiða til mun óhagstæðari útkomu fyrir borgarsjóð Reykjavíkur og að sjálfsögðu sveitarfélögin almennt á næsta ári en framangreindar tölur segja til um. Því vil ég beina þeirri fsp. til hæstv. ráðh. hvort ætlunin sé að láta ákvæði frv., ef samþykkt verður, gilda um uppgjör ríkissjóðs við sveitarfélög vegna ársins 1975. Ég vænti þess að fá skýr svör um þetta atriði. Þau tel ég mig ekki hafa fengið á nefndarfundinum í gærkvöld og þar af leiðandi mótaðist afstaða mín hvorki með né á móti á þessum nefndarfundi. Afleiðingin er sú, að skráð er í nál. meiri hl. að Albert Guðmundsson hafi ekki tekið þátt í afgreiðslu málsins. Í ræðu sinni á borgarstjórnarfundi í gærkvöld sagði borgarstjóri orðrétt á þessa leið: „Mér er ekki kunnugt um hvaða áhrif samþykkt þessara tveggja frv., sem ég hef nú gert að umræðuefni, muni hafa á fjárhag annarra sveitarfélaga en Reykjavíkurborgar. Af því, sem ég hef nefnt, er hins vegar ljóst að samþykkt frv., eins og þau liggja nú fyrir Alþ., mun hafa neikvæðar afleiðingar fyrir fjárhag borgarsjóðs, og ég reikna þá með að sama eigi við um önnur sveitarfélög.“ Ég held áfram: „Ég tel að ekki hafi verið ætlun ríkisstj., þegar ákveðið var við undirbúning fjárl. að stefna að þeim breytingum sem þar eru greindar, að þær yrðu sveitarfélögum í óhag. Ég vil því eindregið hvetja ríkisstj. og alþm. alla til þess að gæta þess við afgreiðslu þessara frv. á Alþ. að hagsmunir sveitarfélaganna verði ekki skertir með samþykkt þeirra.“ Undir þessi orð borgarstjóra vil ég taka. Í ræðu sinni á borgarstjórnarfundi í gær benti borgarstjóri einnig á að í brtt. fjvn. við frv. til fjárl. 1976 er aðeins gert ráð fyrir 188.8 millj. kr. framlagi til skólabygginga í Reykjavík. Ég bið afsökunar að ég fer hér e. t. v. svolítið út fyrir þann ramma, sem okkur er skorðaður með umr. um söluskatt eingöngu. Það er ekki hægt annað, því að þessi mál eru tengd þeim hraða sem hefur verið á afgreiðslu mála í hv. d. undanfarið. - Aðeins er gert ráð fyrir 188 millj. kr. framlagi til skólabygginga í Reykjavik, en samsvarandi fjárhæð í frv. að fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar er um 312 millj., eða réttara sagt 312.6 millj. kr. Mismunur er að upphæð 123.8 millj. kr. Hér er þó aðeins átt við lögbundinn hluta ríkissjóðs vegna skólabygginga sem þegar hafa verið samþykktar. Frv. að fjárhagsáætlun borgarinnar gerir einnig ráð fyrir að hluti ríkissjóðs vegna umsaminna húsnæðisskipta, þ. e. vegna Vogaskóla og Öskjuhlíðarskóla, verði á árinu 1976 95 millj. kr., en samkv. brtt. fjvn. er þessi fjárhæð nú áætluð um 67 millj. kr. Mismunur er hér 28 millj. kr. Þá er í frv. að fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar áætlaður samningshluti ríkissjóðs vegna greiðslu til húsnæðisskipta 83 millj., en fjvn. gerir enga till. um framlag í þessu skyni. Í ræðu sinni taldi borgarstjóri, að hér væri um samningsskyldu að ræða sem ríkissjóður geti ekki vikist undan að fullnægja, og lét í ljós von um að mál þetta yrði tekið til frekari athugunar við 3. umr. fjárl. Vil ég nota þetta tækifæri til að ítreka og koma á framfæri þessari skoðun borgarstjóra, því að þetta er til viðbótar við það sem vantar upp á að söluskatturinn standi undir þeim kostnaðarliðum, þeim auknu verkefnum sem nú er verið að færa yfir á sveitarfélögin almennt og aukast ef svar hæstv. ráðh. verður á þá leið að kostnaður árið 1975 skuli yfirfærast af sveitarfélögunum, - aukast úr 209 millj. í hlut Reykjavíkurborgar um 133 millj. rúmar eða upp í 342 millj. kr. rúmar. Tekjuauki borgarsjóðs Reykjavíkur - og annarra sveitarfélaga þá líklega í hlutfalli við það - er 178 millj. kr. við þessar breytingar sem nú er verið að gera. Af því, sem nú hefur verið rakið, er ljóst að frv. til fjárl. gerir ráð fyrir rúmlega 234 millj. kr. lægri fjárveitingu til skólabygginga í Reykjavík en frv. að fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar eða borgarsjóðs gerir ráð fyrir og með þeim forsendum sem nú hefur verið lýst. Verði ekki verulegar lagfæringar gerðar við afgreiðslu fjárl. að þessu leyti er þannig alveg ljóst að framkvæmdir við skólabyggingar í Reykjavík á næsta ári verður að skera niður frá því sem áætlað hafði verið. Að sjálfsögðu hlýtur sá niðurskurður fyrst og fremst að bitna á íbúum og þá aðallega börnum í hinum nýju borgarhverfum Reykjavíkurborgar, eins og t. d. Breiðholti. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um þessi atriði frekar. Með máli mínu hef ég viljað vekja athygli hv. alþm. á málaflokkum sem annars vegar varða sveitarfélögin öll, en hins vegar atriðum í fjárlagafrv. sem varða reykvíkinga sérstaklega. Ég vil vænta þess að við afgreiðslu frv. verði þau atriði höfð í huga sem ég hef nú gert að umræðuefni. Það er alvarlegt ef mistök hafa átt sér stað, þannig að þau verkefni, sem verið er að færa yfir á herðar sveitarfélaganna, og tekjuaukar sveitarfélaganna standast ekki nokkurn veginn á. En svo virðist vera ef það verður sem ég óttast að kostnaðurinn við árið 1975, sem þegar er útlagður af sveitarfélögunum og þau reikna með að fá endurgreiddan og er hvað Reykjavík snertir 133 millj. kr., komi til viðbótar við þann kostnað sem skapast af þeim verkefnum sem yfirfærð eru til sveitarfélaga og þá m. a. Reykjavíkurborgar. Ég vona að ótti minn sé ástæðulaus, en geri ráð fyrir að hæstv. fjmrh. gefi hér skýr svör, þannig að ekki fari á milli mála að hverju er stefnt og sveitarfélögin geti hagað sínum fjárhagsáætlunum fyrir árið 1916 í samræmi við svar hæstv. ráðh.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Út af fsp. hv. 12. þm. Reykv. vil ég segja að í frv. á þskj. 183 er ætlað að færa greiðsluskyldu ríkissjóðs 1976 vegna verkefna 1975 yfir til sveitarfélaganna. Samkv. tölum fjárlagafrv. er upphæð 392 millj. Jafnframt er með frv. á þskj. 257, sem hér er til umr., ætlað að færa til sveitarfélaganna tekjur sem nema 458 millj., þannig að tölur fjárlagafrv. eru endurmetnar á 458 millj. Auk þess er gert ráð fyrir að Lánasjóður sveitarfélaga og þær aðrar stofnanir, sem fá greiðslur frá Jöfnunarsjóði, fái tekjur með sama hætti og verið hefur, eða 63 millj. tekjuauka. Jöfnunarsjóði sveitarfélaga er ætlað að hafa 521 millj. kr. í tekjur á árinu 1976 til þess að taka við verkefnum sem ríkissjóður áætlaði að greiða 392 millj. kr. til á því ári.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. fjmrh. fyrir svar hans, þó að það valdi mér og eflaust mörgum öðrum sveitarstjórnarmönnum miklum vonbrigðum. Sveitarfélög - og vil ég helst halda mig að Reykjavíkurborg - hafa þegar lagt út kostnað vegna ársins 1975 gegn endurgreiðslu á árinu 1976 af tekjum sem ríkissjóður hefur þegar haft 1975. Hér er ríkissjóður að velta yfir á sveitarfélögin lögbundnum greiðslum, - að skilningi þeirra sem að þessum málum starfa á vegum Reykjavíkurborgar, og ég reikna með að það sé þá almennt skilningur sveitarstjórnarmanna - sem honum ber annars að greiða. Fyrir Reykjavíkurborg þýðir þetta að á árinu 1976 hafa aukin verkefni, sem nú færast yfir á Reykjavíkurborg, kostnaðarauka í för með sér sem svarar til 209 millj. kr., en tekjuaukningin er 178 millj. rúmar. Við þetta bætist svo kostnaður árið 1975 sem nemur 133 millj. kr. rúmum, þannig að mismunurinn fyrir árið 1976 fyrir Reykjavíkurborg eina er þarna um 160 millj. kr. Ég harma að svona kostnaðarliðum skuli lætt yfir á sveitarfélögin.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Ég vil halda því fram að það sé misskilningur hjá hv. 12. þm. Reykv. að ríkissjóður sé þegar búinn að fá tekjur til þess að standa við greiðslur samkv. þeim verkefnum sem hér er um að ræða. Það eru tekjur ríkissjóðs 1976, sem ætlað er að standa undir þessum kostnaði. Þær tekjur eru færðar með því frv. sem hér er til umr., ef að lögum verður, yfir til sveitarfélaganna og þar með þau verkefni sem þessum tekjum hefur verið ætlað að standa undir.

Frsm. meiri hl. (Axel Jónsson) : Herra forseti. Vegna þeirra umr., sem hér hafa orðið í sambandi við söluskattinn og nánast miklu fremur varðandi það mál sem við afgreiddum hér í gær, þá vil ég aðeins geta þess varðandi þetta atriði, sem þá bar ekkert á góma, að í mínum huga hefur aldrei verið annað en sá háttur hlyti að ríkja í þessu máli eins og hæstv. fjmrh. hefur hér tekið fram. Ef hér hefði ekki verið gerð nein breyting á, þá sætu sveitarfélögin uppi með það að fá fjárveitingar varðandi þau verkefni sem gerð eru upp árið eftir. Það má segja að það geti verið um misjafnt fyrirkomulag að ræða í því efni. Sumir þættir eru kannske gerðir upp mánaðarlega, aðrir ársfjórðungslega eða svo, og í þriðja lagi er um að ræða þætti sem ekki eru gerðir upp fyrr en árið eftir og þá með fjárframlagi á fjárl. ríkissjóðs árið eftir að framkvæmdin átti sér stað. Ef hér hefði ekki orðið neinn verkefnatilflutningur hefðu sveitarsjóðirnir á árinu 1976 ekki aðrar tekjur frá ríkinu til að mæta þessu með heldur en það sem þau áttu inni lögum samkv. vegna þess sem þau framkvæmdu á árinu 1975 og þá venjulega um 50% kostnaðarskiptingu að ræða, síðan hefðu þau orðið að fjármagna allar þær framkvæmdir og rekstur á árinu 1976 af þessum tekjum, sem þau fengju vegna framkvæmda 1975, til viðbótar fjárframlagi úr eigin sjóði. Árið 1976 er ekki aðeins um það að ræða að þau fái það, sem þeim ber lögum samkv. vegna þess, sem þau hafa lagt fram árið 1975, heldur hærri upphæð samkv. þeirri lagabreytingu sem gerð hefur verið. Auðvitað verða þau að fjármagna mismuninn á þeirri framkvæmdaákvörðun sinni á árinu 1976 með eigin fjármagni. Það er skoðun mín að varðandi þetta atriði sé heldur um hagnað að ræða fyrir sveitarfélögin og í árslok 1976 verði greiðslustaða þeirra betri en ella hefði orðið.

Frsm. meiri hl. (Jón G. Sólnes) : Herra forseti. Þetta mál hefur hlotið meðferð í fjh.- og viðskn. og hefur verið athugað af n. Meiri hl. n. leggur til, að frv. verði samþ., en minni hl. skilar séráliti. Hér er um að ræða veigamikið mál sem fjallar um mjög háar fyrirhugaðar lántökur ríkissjóðs. Ekki er ástæða á þessu stigi að fjölyrða um málið, því að fyrir utan það, að það hefur verið rætt nokkuð manna á meðal, þá fylgir nú í fyrsta skipti skýrsla um lánsfjáráætlun 1976, mjög greinargóð, sem í eru margar og mikilsverðar upplýsingar um það, til hvers fjármagnið skuli fara og hvernig þess skuli aflað. Þegar þessi mál eru rædd kemst maður þó ekki hjá því að staldra dálítið við þá staðreynd, þegar litið er á heildarskuldir þjóðarinnar í erlendum gjaldeyri, hversu áberandi það er hvað þátttaka einstaklingsframtaksins - á ég þar jafnt við einstaklinga, fyrirtæki, félög og félagasamtök - er lítil, ótrúlega lítil í þeirri starfsemi að flytja erlent fjármagn til landsins og vera aðili að því. Sú þróun hefur viðgengist í þessu þjóðfélagi og farið vaxandi að öll fyrirgreiðsla í sambandi við erlendan lánamarkað fer fram fyrir milligöngu hins opinbera. Alls staðar annars staðar á vestlægum löndum eru notaðir til hins ítrasta möguleikarnir sem einstaklingarnir, jafnt fyrirtæki og félagasamtök, hafa til að njóta lánstrausts á erlendum markaði og þannig flytja heim til síns lands það fjármagn sem þeir geta útvegað til uppbyggingar atvinnurekstrar og til hráefniskaupa og annarra þeirra hluta sem atvinnuvegirnir þurfa á hverjum tíma. Af þessu skipulagi, sem við íslendingar búum við og höfum búið við um langt árabil, þessa opinberu forsjón í lánamálum eða samskiptum þjóðarinnar um erlent fjármagn, hefur skapast það ástand að hið opinbera, þjóðfélagið, hefur orðið, þar með talinn ríkissjóður, að binda sér miklu meiri bagga en þurft hefði ef meira frjálsræði hefði ríkt í þessum málum. Afleiðingin af þessari tilhögun hefur orðið sú, að ríkissjóður og opinberar stofnanir hafa í æ ríkari mæli með hverju árinu sem líður orðið að taka á sig stórfelldar greiðslur á slíkum erlendum fjárskuldbindingum, - greiðslur sem ekki er hægt að inna af hendi öðruvísi en að innheimta skatta í þjóðfélaginu. Hér held ég að sé ástæða til að stinga við fótum og taka til rækilegrar athugunar hvort ekki væri ástæða til að breyta nokkru til hér um, að við færum að semja okkur að siðum annarra vestrænna þjóða sem gefa þegnunum, fyrirtækjunum og félagasamsteypum tækifæri til þess sjálfum að reyna til hins ítrasta að skapa sér lánstraust og nýta krafta sina til þess á eðlilegan hátt, án þátttöku og án ábyrgðar opinberra aðila, að útvega sér það fjármagn sem til þarf, að ekki sé gleymt þeirri staðreynd, að eins og nú er háttað skattheimtu hins opinbera, þá má með nokkrum sanni segja að stór hluti af hverri krónu, sem fer manna á milli, hvort það er í veltu eða öðrum fjármagnsgreinum, fer beint sem tekjur í ríkissjóð, þannig að aðeins ef maður vildi með sanngirni líta á þessa hlið málsins, þá er með því skipulagi, sem við nú höfum á þessum málum og höfum haft um langa hríð, verið að sniðganga stórkostlega tekjumöguleika fyrir ríkissjóð. Með því kerfi, sem við búum við, er verið að skapa þjóðfélaginu stórkostlegar greiðslubyrðar sem geta ekki komið niður öðru vísi en með aukinni skattabyrði almennings. Á þetta veigamikla atriði þótti mér eðlilegt að nota tækifærið við umr. um þetta mál að benda, um leið og ég vænti þess að af hlutaðeigandi stjórnvöldum verði tekið rækilega til athugunar að endurskoða þetta kerfi allt frá grunni áður en í meira óefni fer í efnahagsmálum þjóðarinnar.



Herra forseti. það er skoðun mín að á fáum sviðum efnahagsmála séu opinberar umr. jafnyfirborðskenndar og einmitt þegar verið er að ræða um erlendar lántökur þjóðarinnar. Við heyrum oft uppi hafðar fullyrðingar um að lántökur þjóðarinnar séu nú orðnar svo miklar að þar megi engu við bæta og greiðslubyrðin svo gífurleg að stórhætta sé á ferðum. Eins heyrum við hitt, að vel sé hægt að framkvæma þetta eða hitt vegna þess að hægt sé að fá erlend lán til slíkra framkvæmda. En yfirleitt rekast menn ekki á neinar rökstuddar grg. af hálfu Seðlabanka eða Efnahagsstofnunar eða Þjóðhagsstofnunar, eða hvað þær nú heita allar þessar stofnanir, um það, hvað talist geti hámark erlendra skulda eða hvenær þjóðin fari sem sagt að reka sig upp undir og megi alls ekki lengra ganga. Menn virðast bara fullyrða eitthvað út í bláinn, vegna þess að þeir hafa ekkert við að miða. Mér virðist að okkur vanti alveg inn í þessar umr. miklu glöggari grg. af hálfu hagfræðilega menntaðra manna, - manna sem við leitum ráða hjá, og eins er nauðsynlegt í þessu sambandi að fá einhvern samanburð á því hvernig mál standa hjá íslendingum í dag og svo hvernig mál standa hjá nálægum þjóðum. Um þetta væri æskilegt að fá upplýsingar, og ég hef m. a. óskað eftir því í hv. fjh.- og viðskn. að fá slíkar upplýsingar, en þær hafa enn ekki fengist. Í tíð fyrri stjórnar, vinstri stjórnarinnar, var altítt að talsmenn Sjálfstfl. hefðu uppi mikil hróp að stjórninni fyrir það, hve erlendar lántökur væru orðnar ískyggilega miklar. Talsmenn Sjálfstfl. héldu því fram að vinstri stjórnin væri að kollsigla öllu með þessum miklu lántökum. Því var að sjálfsögðu svarað með því, að um væri að ræða lántökur til mjög brýnna og nauðsynlegra framkvæmda sem þyldu ekki neina bið og ættu eftir að skila þjóðinni miklum arði. Það er því harla fróðlegt að sjá hver breyting hefur á orðið eftir að núv. ríkisstj. tók við völdum. Í nál. minni hl. fjh: og viðskn. Nd. er gerð grein fyrir því, hver skuldaaukning hefur orðið á síðustu tveimur árum og er komist að þeirri niðurstöðu, að áætluð erlend langtímalán verði í árslok 1976 um 65 milljarðar. Ég vil strax taka fram að þessi útreikningur er ekki eins nákvæmur og vera þyrfti, og eftir að ég hef litið á hann sýnist mér að hann þurfi lagfæringar við. Það vill nefnilega svo til að í þessu yfirliti, sem er á þskj. 214, eru langtímalán í árslok 1974 færð upp á gengi þess tíma og eru því talin vera rúmlega 41 milljarður. Réttara hefði verið að miða við núverandi gengi, og ef öll lánin eru færð upp á sama gengi, þ. e. a. s. genginu sem var í sept. s. l., 164.5 kr. fyrir hvern dollar, þá kemur dæmið út á nokkuð annan veg. Erlend langtímalán voru í árslok 1974 57 milljarðar 626 millj. Síðan bætast við samkv. þeim tölum, sem fram koma í skýrslu ríkisstj. um lánsfjáráætlun 1976, nettóaukningin 1975, 13 milljarðar 140 millj., og nettóaukningin 1976, 10 milljarðar 145 millj., þannig að hin rétta tala virðist vera í árslok 1976 ekki 64 milljarðar, eins og áður höfðu verið nefndir, heldur 80 milljarðar 911 millj. kr. Ef litið er á um hve mikla aukningu hér er að ræða, kemur í ljós að lánin aukast um rúm 40% á árunum 1975 og 1976, árinn sem nú er að liða og næsta ári, eftir því sem gert er ráð fyrir í nýfenginni skýrslu ríkisstj. um lánsfjáráætlun. Ég held að fátt afhjúpi betur skrum og áróðursblekkingar Sjálfstfl. í stjórnarandstöðu en að einmitt eftir að sá flokkur tekur við stjórnarforustu hefur orðið meiri hækkun á erlendum skuldum en nokkru sinni fyrr. Hér er um að ræða erlendar lántökur sem nema 6655 millj. kr. Þegar Alþ. er beðið um svo mikla lánsfjárheimild væri að sjálfsögðu eðlilegast að listi fylgdi um það til hvaða framkvæmda þessi lán eiga að ganga. En svo er ekki í þessu tilviki. Í grg. frv. fylgir enginn listi af þessu tagi. Í framsöguræðu ráðh. kom ekki fram nein sundurliðun á þessari tölu, og í nefnd eða í framsöguræðu meiri hl. n. komu ekki fram neinar ákveðnar upplýsingar um það, hvernig ætti að verja þessu fé. Til þess að þm. geti áttað sig á því verða þeir að liggja hér alllengi yfir svonefndri skýrslu ríkisstj. um lánsfjáráætlun og tína til tölur úr ýmsum áttum til þess að átta sig á til hverra hluta ætlunin er að verja þessu fé. Þar sem hæstv. fjmrh. hefur ekki séð sóma sinn í því að birta þennan lista um leið og hann gerði grein fyrir þessari lánsfjáráætlun, þá þykir mér rétt að taka að mér það hlutverk, þar sem enginn annar hefur tekið það að sér. Listinn er þá á þessa leið : Til sveitarafvæðingar munu ætlaðar 150 millj., til norðurlínu 578 millj., til Kröfluvirkjunar, þar af í stöðvarhús og vélar 1694 millj., borholur og aðveitukerfi 600 millj., línu til Akureyrar og aðveitustöð 571 millj. og til Jarðborana ríkisins 10 millj. Samanlagt eru þetta 3633 millj. Þetta er að vísu 13 millj. kr. hærri upphæð en virðist vera þörf á til þessara framkvæmda, en það skýrist einfaldlega af því, eftir því sem séð verður á bls. 14 í skýrslu ríkisstj. um lánsfjáráætlun, að þessar 13 millj. komi af innlendu fé, þannig að samanlagt sé hér um að ræða 3620 millj. kr. Vörukaupalán eru: Kröfluvirkjun 644 millj., lína til Akureyrar vegna Kröfluvirkjunar 84 millj., aðveitustöð á Akureyri 130 millj., Rafmagnsveitur ríkisins 132 millj., samtals 990 millj., og síðan lán til Framkvæmdasjóðs vegna fjárfestingarsjóða atvinnuveganna 2045 millj. Ég vona að menn skilji það, að ég get ekki tekið afstöðu til lánsfjárheimildar upp á 6655 millj. kr. án þess að vita til hvaða framkvæmda á að verja því fé. En svo er að sjá að hv. stjórnarþm. geti samþykkt hvað sem er, þeir spyrja ekki einu sinni til hvaða hluta og til hvaða framkvæmda þessi lán eiga að ganga, og hæstv. ráðh. og frsm. n. virðast ekki telja neinu skipta til hvaða framkvæmda þetta eigi að ganga. Það er eins og þm. hafi innbyggða einhverja sjálfvirkni í handleggnum á sér, þannig að þeir geti rétt upp höndina og samþ. hvað sem er ef ríkisstj. ber það fram. Þetta vil ég átelja og tei alveg fráleit vinnubrögð. Með hliðsjón af þeim framkvæmdum, sem ég hef hér talið upp, hef ég tekið afstöðu til þess, hvort ég geti staðið að því að samþykkja þessar lánsheimildir. Það er skoðun mín að hér sé um að ræða nauðsynlegar og óhjákvæmilegar framkvæmdir. Ég tel að sá hraði, sem er á uppbyggingu Kröfluvirkjunar, sé óhjákvæmilegur og öll þau lán, sem ætluð eru til þeirrar virkjunar, 4301 millj., eigi fyllsta rétt á sér. Ég get því ekki annað en stutt þetta frv. sem gerir ráð fyrir svo miklum lánsfjárheimildum til Kröfluvirkjunar. Afgangur þessarar upphæðar er að mestu lán til Framkvæmdasjóðs, samtals 2045 millj. kr., og eftir að hafa yfirfarið um hvaða sjóði er hér að ræða, þá hef ég komist að þeirri niðurstöðu að þessar lánsfjárheimildir séu óhjákvæmilegar. Þá er búið að telja upp megnið af þessum lánum. Eftir eru aðeins um 300 millj. sem fara til sveitarafvæðingar, til Jarðborana ríkisins og til Rafmagnsveitna ríkisins, allt bráðnauðsynlegar framkvæmdir. Ég hefði talið að við umr. í þinginu hefði verið sjálfsagt og eðlilegt að gera grein fyrir því, hvernig ætlunin er að Framkvæmdasjóður ráðstrafi þessum lánum. Ég tel að þm. eigi rétt á að vita það. En úr því að hæstv. fjmrh. og aðrir þeir, sem gert hafa grein fyrir þessum málum í þinginu, hafa ekki séð sóma sinn í að gefa skýrslu um það hér, þá tel ég mig til neyddan að gera sjálfur grein fyrir því. Fjáröflun Framkvæmdasjóðs er samtals 4535 millj. kr. Þar af er gert ráð fyrir því að eigið ráðstöfunarfé sjóðsins sé 150 millj., að hann geti tekið lán úr innlendum bönkum sem nemi 900 millj., en það er tvöföld sú upphæð sem hann fékk að láni 1975, og að hann fái lán úr lífeyrissjóðum að upphæð 1440 millj., en það er hvorki meira né minna en sjöföld sú upphæð sem sjóðurinn fékk að láni hjá lífeyrissjóðum á s. l. ári. Virðist því gæta þar talsvert mikillar bjartsýni. Áætlunin hvað snertir lántökur úr lífeyrissjóðum á s. l. ári var upp á 600 millj., en í reynd fengust ekki nema 200 millj., svo að nú er gert ráð fyrir eð hér verði um að ræða 1440 millj. kr. lántöku. Sjá því allir að hér er um að ræða mjög mikla viðbót úr lífeyrissjóðunum og ef ekki tekst að ná þessu fjármagni úr lífeyrissjóðum hlýtur afleiðingin að verða sú, að um enn meiri erlendar lántökur verði að ræða en hér er gert ráð fyrir, en þær eru, eins og áður er fram komið 2045 millj. Stjórn Framkvæmdasjóðs ríkisins hefur nýlega tekið ákvörðun um hvernig þessu fjármagni verði varið, og vil ég nú gera grein fyrir því, þar sem það hefur ekki áður komið fram í þessum umr. Sú útlánaáætlun er á þessa leið: Til Stofnlánadeildar landbúnaðarins er lán að upphæð 950 millj. Að því fengnu er gert ráð fyrir að Stofnlánadeildin geti veitt lán á komandi ári sem nemi 1200 millj. kr. Til samanburðar má geta þess, að áætluð útlán á yfirstandandi ári eru 1370 millj. kr. Ég fæ því ekki séð að hér sé um of háa lánsfjárhæð að ræða úr Framkvæmdasjóði, þar sem lán úr Stofnlánadeildinni virðast munu minnka frá árinu 1975 til ársins 1976. Ég spái því, að þvert á móti muni þetta tæpast hrökkva til að deildin geti sinnt þeim verkefnum sem talin verða brýnust. Það skal að sjálfsögðu tekið fram, að útlánaóskir Stofnlánadeildarinnar eru talsvert meiri, og vil ég upplýsa hér að Stofnlánadeildin telur fjárþörf sína vera 1960 millj. kr. á árinu 1976. En það er sem sagt ekki ætlunin samkv. þessari útlánaáætlun að Stofnlánadeildin láni út nema 1200 millj. kr. Sýnist mér því að sú lánsfjáröflun, sem hér er reiknað með, megi ekki minna vera. Veðdeild Búnaðarbanka Íslands fær úr Framkvæmdasjóði 20 millj. kr. og mun hafa til lánveitinga 22 millj. Þetta mun einhverjum þykja einkennilegt, að hún skuli ekki geta lánað af eigin fé. Enn einkennilegra reynist þetta vera þegar haft er í huga að hér er gert ráð fyrir að veðdeildin fái lán úr lífeyrissjóðnum sem nemi 50 millj. kr. Hljóta menn þá að spyrja: Hvað verður um þær 50 millj.? Sannleikurinn er sá, að eigin ráðstöfunarfé veðdeildarinnar er neikvætt um 48 millj. Það er sem sé gert ráð fyrir að veðdeildin tapi á komandi ári 48 millj., og allt það fé er síðan tekið að láni hjá lífeyrissjóðum, þannig að deildin sé ekki gerð upp sem gjaldþrota. Þetta er að sjálfsögðu mjög einkennilegur fjárhagur hjá einum af stofnfjársjóðum þjóðarinnar, og satt að segja er ég löngu hættur að botna í því, hvernig rekstri veðdeildarinnar er háttað. Virðist alveg augljóst mál að þar þurfi að eiga sér stað veruleg breyting frá því sem nú er og að fjárhagur deildarinnar sé styrktur með útvegun eigin fjár. Um Fiskveiðasjóð Íslands er það að segja, að lán Framkvæmdasjóðs eru áætluð 2600 millj. kr. Er þá gert ráð fyrir að sjóðurinn hafi til útlána 3990 millj. Til samanburðar er rétt að geta þess, að stjórn Fiskveiðasjóðs hefur upplýst að til þess að anna lánsumsóknum með venjulegum hætti þurfi sjóðurinn 4780 millj. kr. Sjóðsstjórnin bendir á að sjóðurinn sé að verulegu leyti bundinn lánsloforðum að beinum skuldbindingum við erlenda aðila og innlendar skipasmíðastöðvar. Sjóðurinn gerir ráð fyrir að þurfa að hafa til erlendra skipakaupa 1480 millj., til tækja og viðgerðar 500 millj., til vinnslustöðva 1000 millj. og til innlendrar skipasmiði 1800 millj., samtals 4780 millj. Þessi áætlun hefur sem sagt verið skorin niður í 3990 millj. Hv. alþm. til fróðleiks skal þess getið að niðurskurðurinn mun fyrst og fremst bitna á innlendri skipasmíði, því að lækkunin þar verður úr 1800 millj., sem talið er af sjóðsstjórninni lágmark, niður í 1310 millj. Það er því bersýnilegt að ekki má sníða lánsfjárútvegun til Fiskveiðasjóðs þrengri stakk en gert er. Virðist mér það satt að segja harla ískyggilegt hvað Fiskveiðasjóði er ætlað lítið fjármagn miðað við þarfirnar, enda er staðreyndin sú að Fiskveiðasjóður mun samkv. þessari áætlun ekki lána á árinu nema 145 millj. kr. meira en á s. l. ári, þegar hann lánaði 3875 millj. Það er næstum að segja status quo í lánveitingum Fiskveiðasjóðs enda þótt við höfum lifað um það bil 50% verðbólgu á þessu eina ári sem liðið er. Um Iðnlánasjóð er það að segja,að honum eru ætlaðar af þessu fé 250 millj. kr. þannig að hann hafi til lánveitinga 673 millj. Útlánaóskir Iðnlánasjóðs eru hins vegar allmiklu meiri. Sjóðurinn gerir ráð fyrir því, að eðlilegt væri að hann lánaði út 1450 millj. af lánsumsóknum sem nema 2080 millj. Sem sagt, hér er ekki gert ráð fyrir að sjóðurinn láni út nema svo sem eins og 40% af því sem stjórn sjóðsins telur vera nauðsynlegt og æskilegt. Ég tel, að engum sjóði í þessari útlánaáætlun sé sniðinn jafnþröngur stakkur og Iðnlánasjóði og það sé satt að segja mjög varhugavert að ætla honum svo lítið fjármagn til útlána, ekki síst með hliðsjón af þeirri þörf sem á því er að iðnþróun hér á Íslandi verði örari en verið hefur nú um skeið, og með hliðsjón af þeim erfiðleikum, sem nú við blasa í sjávarútveginum. Ef Iðnlánasjóður lánaði út í einhverju hlutfalli við þá verðbólguaukningu sem átt hefur sér stað í þjóðfélaginu, þá væri eðlilegt að útlán hans næmu um 770 millj., en hann hefur sem sagt ekki til lánveitinga nema 673 millj. Lánasjóður sveitarfélaga fær hins vegar talsvert aukið fé til ráðstöfunar frá því sem áður var, og er það góðs viti. Honum eru ætluð lán úr Framkvæmdasjóði sem nema 250 millj. kr., þannig að hann hafi til lánveitinga 508 millj. Til samanburðar má geta þess, að hann hafði 310 millj. á árinu 1975. Hins vegar er rétt að geta þess, að sú áætlun, sem sjóðsstjórnin hefur sett upp um brýnar framkvæmdir, sem sjóðurinn þurfi að lána til, sú upphæð nemur rúmum 1000 millj. kr. Er því ljóst að sá sjóður hefur raunverulega verið skorinn niður um helming. Verslunarlánasjóður fær síðan 40 millj. kr. úr Framkvæmdasjóði og hefur því til lánveitinga 151 millj. Stofnlánadeild samvinnufélaganna fær 40 millj. kr. og hefur því til lánveitinga 70 millj. Og Ferðamálasjóður fær 40 millj. kr. og hefur til lánveitinga 40 millj. Auk þess er gert ráð fyrir að hafnarbótasjóður fái 165 millj. sem allar verði til lánveitinga og að bein lán úr Framkvæmdasjóði nemi 180 millj. Þá er upp talið allt ráðstöfunarfé Framkvæmdasjóðs, 4535 millj. kr. Eins og hér hefur komið fram er um að ræða heimild til erlendrar lántöku sem nemur 6655 millj. kr. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja um það frekar, að eins og ég hef hér rakið og eins og ég hef hér rökstutt, þá er hér um að ræða nauðsynlegar og óhjákvæmilegar framkvæmdir. Ég mun því ekki standa gegn samþykkt þessa frv.



Herra forseti. Eins og ég tók fram við 1. umr. í nótt, þá væri í sambandi við lánsfjárútvegun eðlilegt að fara í alllöngu máli um efnahagsstefnu viðkomandi ríkisstj. hverju sinni, svo mjög sem öll lántaka og ráðstöfun á þeim lánum hlýtur að móta efnahagsstefnuna og efnahagslífið í landinu hverju sinni. Einnig er það eðlileg krafa og réttmæt, eins og síðasti ræðumaður drap á, að þegar um svona stórar tölur er að ræða sem beðið er um að veitt sé heimild til að taka í lánsformi, þá fylgi allgreinagóður listi um sundurliðun á þessu fjármagni. Ég óskaði eftir að það kæmi fram á nefndarfundinum, en ekki hefði tekist að fá neinar upplýsingar sem skiptu máli, ef svo vel hefði ekki borið við að í pússi sínu hafði síðasti ræðumaður allgott yfirlit yfir þarfir lánasjóðanna og hugmyndir um útlán, þótt í mjög stórum dráttum væri. Er það hið eina sem fram hefur komið í þessum umr. og það frá stjórnarandstæðingi, svo að óskir okkar eru ekki hátt skrifaðar í þessu efni hjá hæstv. ríkisstj. Ég hefði talið eðlileg vinnubrögð a. m. k. í framsögu hjá meiri hl. að drepa nokkuð á þessa þætti og gera nána grein fyrir því, þótt í stórum dráttum væri, hvernig væri hugsað að ráðstafa þessum 14 milljörðum kr. á næsta ári. Við vitum að eitt ákveðið fyrirtæki tekur bróðurpartinn af þessu, en það er einnig vitað, að aðrir stofnlánasjóðir eru í mikilli þörf, eins og hér hefur verið rætt. Þarf ég ekki að endurtaka það, það kom svo greinilega fram í ræðu síðasta ræðumanns að ég get sleppt því. Á þröngum lánamarkaði eru auðvitað átök um hvernig á að ráðstafa fénu. Þau átök eiga að fara fram opinberlega, en ekki vera pólitísk hrossakaup. Þess vegna geri ég kröfu um að nokkuð sæmilega liggi fyrir hvernig ráðstafa á þessu fjármagni. Ég geng auðvitað út frá því, að þegar ein ríkisstj, vill taka erlent lán, þá sé peningunum ráóstafað á heilbrigðan hátt til atvinnulífsins. Orðin „á heilbrigðan hátt“ geta verið teygjanleg, og það getur verið undirorpið pólitísku mati hvert féð lendir. Við höfum orðið varir við það, að senda hefur orðið á vissa staði stórar fjárfúlgur í gegnum lánasjóði, síðan hefur komið fram að það hefur ekki hrokkið til að veita lán, heldur hefur einnig orðið af hendi viðkomandi sjóða að veita eftirgjafir af lánum eða afborgunum lána og það strikað út. Alþ. er yfirleitt ekki sýndur sá sómi að gerð sé grein fyrir slíku. Það er talið of viðkvæmt mál hvernig með er farið. En ég held að eitt af því, sem nauðsynlegt er að komi fram á Íslandi, sé miklu betri ráðstöfun á fjármagni en hefur verið, því að þótt við viljum allir styðja góð fyrirtæki og nauðsynleg fyrirtæki atvinnulega séð, þá getur verið nauðsynlegt að skipta um forsvarsmenn fyrirtækjanna ef illa hefur tekist til ár eftir ár undir þeirra stjórn. Það er allt annað atriði heldur en ætlast til þess að ákveðin fyrirtæki séu gerð upp. Það er því stórmál hvernig erlendu lánsfé er ráðstafað á Íslandi og í hvaða þætti það fer. Þegar það liggur fyrir að lánshæfar umsóknir hjá stofnlánasjóðum eru verulega hærri, sem nemur jafnvel milljörðum kr., en hægt er að sinna og fært þykir að taka erlend lán til að mæta eðlilegri eftirspurn, þá er hér um mjög viðkvæmt og þýðingarmikið mál að ræða, hvernig til tekst. Úthlutun þessara lána hefur sterk pólitísk áhrif og sterk áhrif í efnahagslífinu, og það skiptir miklu máli að fyrir henni sé gerð opinber grein. Jafnvel þó að allir stjórnmálaflokkar eigi sinn fulltrúa kannske í bankaráði eða stjórn ákveðinnar stofnunar og þar fram eftir götunum, þá er það ekki nægjanlegt að mínu mati. Það á að birta þetta með vissu millíbili, alla ráðstöfun. Í því hefur Framkvæmdastofnun ríkisins sýnt mikinn sóma, að hún birtir skýrslu yfir öll sín lán, þó að nokkuð sé um liðið frá því að þau voru veitt, en það er það mjög til fyrirmyndar að birta um þau nákvæma lista. A. m. k. er þessi listi sendur alþm. og það er þakkarvert og lofsvert frumkvæði sem sú stofnun hefur sýnt í því efni. Ég geng út frá því að lánsheimildir í frv. séu nauðsynlegar fyrir efnahagslíf landsmanna, og það gerum við í Alþfl. Við munum því láta kyrrt liggja að veita þessar heimildir. Það er ákvörðun ríkisstj. og mat hennar hve hátt þar þurfi að fara. Frá því fyrst var talað um stórar erlendar lántökur hafa þessar tölur hækkað. Þó var sagt fyrir fáum vikum að við værum komnir að toppi í því efni, en þessi toppur hefur nú nokkuð lyfst upp og gæti haldið áfram að lyftast upp eftir framvindu efnahagslífsins hér á landi. Gamalt atriði, sem hefur orðið tilefni til átaka hér eftir því hvernig menn stóðu gagnvart viðkomandi ríkisstj., með eða móti, hefur ekki komið nægilega fram í dagsljósið, en ég innti eftir því, og þar á ég við svonefnda greiðslubyrði af erlendum skuldum. Fjárlög verða nú liðlega 64 milljarðar kr., en skuld okkar við útlönd, íslenska þjóðarbúsins, verður um 65 milljarða í lok næsta árs. Er þetta um of eða ekki? Sumir mundu segja að þetta kynni að vera allt eðlilegt ef við ráðstöfum þessu fjármagni í þá þætti er draga úr eftirspurn eftir gjaldeyri annars vegar og hins vegar skapa gjaldeyri. Þá kann þessi byrði, sem fer að nálgast það að fimmta hver króna fer í vexti og afborganir af þessum lánum, að vera réttmæt. Sé hins vegar um ráðstöfun að ræða í aðra þætti, sem auka á eyðslu, en gefa lítið af sér í fjármunamyndun í erlendum gjaldeyri talið, þá er málið alvarlegra. Um þetta hafa stjórnarsinnar fá orð. En þegar sundurliðun er ekki fyrir hendi og hún ekki látin í té nema að takmörkuðu leyti, þá er hér erfitt um að segja. Mig langar til að forvitnast um það, - ég verð að biðja hæstv. forsrh. að svara því, ef hann kann á því skil, af því að hann er staddur hér í d. nú, en hæstv. fjmrh. hefur líklega ekki vegna anna getað sinnt því að hlusta á umr. í þessu efni, - en beiðni mín er sú að vita hvernig er staða með fjármögnun Hitaveitu Suðurnesja? Það kemur fram í þeim gögnum, sem ég hef séð, að enn liggur ekki fyrir í sambandi við þessa lántöku nein fjáröflun til Hitaveitu Suðurnesja. Það getur vel verið að eigi að koma með sérstök lög þegar liggur nánar fyrir hvernig fjármagna á það fyrirtæki, en mér leikur engu að síður forvitni á að vita, hvað hugsað er í þessu efni. Ég spurði um þessi mál í vor, og þá var sagt að bráður bugur yrði undinn að því að fjármagna þetta fyrirtæki, bæði innanlands og að því er mér skildist erlendis. En í yfirliti, sem fram hefur komið frá Framkvæmdastofnun Íslands eða Framkvæmdasjóði íslands, er tekið fram orðrétt: „Tekið skal fram, að framkvæmdir Hitaveitu Suðurnesja eru ekki teknar með í áætlunum þessum.“ Hér er um verulega stórar upphæðir að ræða, - upphæðir sem eru gjaldeyrisskapandi, framkvæmd í þessu efni skiptir miklu máli fyrir 6–7 þús. manna byggð, og ég vil gjarnan fá að vita hvernig þetta mál stendur. Það getur vel verið að það sé létt verk að fá fjármagn til hitaveituframkvæmda og þurfi ekki að innifela í þessum heimildum heimild til að tryggja þetta lán handa þessu sérstaka fyrirtæki. En það kann einnig að vera, að það sé innifalið í einhverjum liðum, sem ekki eru sundurliðaðir, af því að sundurliðunin er af svo skornum skammti og við verðum aðeins að giska á það. Afstaða okkar í Alþfl. verður því sú gagnvart þessu frv. og þessum heimildum, að við munum ekki standa í vegi fyrir þeim sem slíkum, en við getum ekki heldur veitt því farboða, því að hér er um stefnumörkun hæstv. ríkisstj. að ræða í efnahagsmálum og atvinnumálum og verður hún ein að bera ábyrgð á slíku, eins og til hefur tekist undanfarna mánuði og fram hefur komið í frv.-flutningi síðustu daga hér á hv. Alþingi.