Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. hefur ágreiningslaust verið samþ. í hv. Ed. Í þessu frv. er um að ræða tvær lítilfjörlegar breyt. á áfengislögunum. Í öðru tilfellinu er raunar aðeins um leiðréttingu að tefla. Fyrri breyt. lýtur að því að fella niður það fortakslausa bann, sem er í núgildandi áfengislögum við innflutningi óáfengs öls. Ef sú breyt. verður samþ., verður sú grein, sem um þetta efni fjallar, samhljóða því, sem gilti fyrir 1954, þegar áfengislög þá voru sett, eða eins og var í áfengislögum frá 1935. Þessi breyting er talin nauðsynleg vegna EFTA-aðildar, og hún er eingöngu flutt af þeim ástæðum. En eftir sem áður er auðvitað algerlega óheimilt að flytja inn áfengt öl. Síðari breyt. er aðeins leiðrétting. Hún er um að fella niður þau ákvæði í áfengislögum, sem segja, að sektir fyrir áfengislagabrot og andvirði upptæks áfengis renni í menningarsjóð. En á síðasta Alþ. voru sett ný lög um menningarsjóð og menntamálaráð, og þá var þessum ákvæðum í þeim lögum breytt, þannig að samkv, núgildandi lögum um menningarsjóð eiga ekki lengur, eins og áður var, áfengissektir og andvirði upptæks áfengis að renna í menningarsjóð, heldur er gert ráð fyrir því, að honum sé séð fyrir tekjum með öðrum hætti. En þegar þessi breyt. var gerð á menningarsjóðslögunum, láðist að fella niður samsvarandi ákvæði í áfengislögum. Að sjálfsögðu gildir sú regla, sem þegar hefur verið samþ. í lögum um menningarsjóð, og skal ég nú láta ósagt um, hvaða ástæður hafa valdið þeirri breyt., hvort það er að einhverju leyti af því, að mönnum hafi þótt eitthvert óbragð að því að láta þessar tekjur renna sérstaklega til menningarmála, en líklegra finnst mér samt, að þar um hafi meiru ráðið, að þessir tekjustofnar eru heldur óvissir og þess vegna hafi þótt réttara að styðja menningarsjóð við fastari grundvöll. En hvað sem um það er, þá er ljóst, að þessi ákvæði, sem enn eru í áfengislögum um þetta, standast ekki lengur, og þess vegna þykir sjálfsagt og eðlilegt í leiðinni að leiðrétta þetta og fella þau ákvæði niður. Ég held, að ég þurfi ekki að fara fleiri orðum um þetta litla frv., en leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að frv. sé vísað til 2. umr. og sé að umr. lokinni vísað til allshn.



Herra forseti. Frv. þetta var lagt fyrir Alþ. á s.l. vori, en varð ekki útrætt, enda var þá orðið áliðið þingtímans. Svo sem grein var fyrir gerð í framsögu fyrir frv. þá, er frv. fram borið til þess að verða við ábendingum um, að þörf sé á að fá greiðari meðferð gjaldþrotamála, og er þeim breyt., sem frv. gerir ráð fyrir, að gerðar verði á réttarfarsreglum um meðferð gjaldþrotamáta, ætlað að stuðla að skjótari og markvissari vinnubrögðum að því er varðar rannsókn á hugsanlegu sakhæfu atferli þrotamanns. Hin breytta meðferð snertir fyrst og fremst í raun meðferð þessara mála í Reykjavík, þar sem aðgreind dómsmálaembætti fara með skiptamálefni og sakamál. En einnig getur sú áherzla, sem hinar breyttu reglur frv. leggja á rannsóknarþátt meðferðarinnar, stuðlað að því, að almennt verði skjótar tekin afstaða til þeirrar hliðar málsins en verið hefur. En þar hafa einmitt um þessi efni komið fram réttmætar aths. frá ýmsum aðilum, m.a. frá Verzlunarráði Íslands. Hinu er ekki að leyna, að vandamál um greiða afgreiðslu gjaldþrotamálefna eru ekki sízt spurning um mannafla við þau embætti, sem um þau mál fjalla. En mál þessarar tegundar krefjast oft umfangsmikilla bókhaldsathugana, sem embættin eiga erfitt með að anna. Starfsliðsaukning er hins vegar á öllum sviðum vandamál, sem nálgast verður með mikilli gát, og veit ég, að það þarf ekki að hafa mörg orð um það efni hér. Auk áðurnefndrar skipulagsbreytingar á framkvæmd gjaldþrotarannsókna gerir frv. ráð fyrir þeirri grundvallarbreytingu, að afstaða sé tekin fyrr og í framhaldi af frumathugun skiptaréttar til þess af hálfu ákæruvalds, hvort ástæða sé til sakamálsmeðferðar og þar með afnumin sú regla núgildandi laga, að ávallt skuli fylgja gjaldþroti sakamálsrannsókn. Með þessu getur sparast óþörf tímaeyðsla og tímatöf í fjölmörgum tilfellum, þar sem staðreyndir liggja ljóst fyrir, en ekki verður tilefni til frekari aðgerða. En eins og lögin eru nú, þá skal hefja sakamálsrannsókn af því einu, að maður verður gjaldþrota. Oft er það að vísu svo, að það er um misferli að ræða í sambandi við slíkt, en þó engan veginn alltaf. Það er nú almenn regla í okkar rétti, að til sakamálsrannsóknar á ekki að koma, nema fyrir liggi rökstuddur grunur um misferli hverju sinni. Af þessum sökum, að þetta hefur nú verið í lögum eins og það er, þá hefur sumpart af því kannske sprottið tímatöf og kostnaður, en sumpart kannske leitt til þess, að þetta hefur orðið í sumum tilfellum æðimikið dauður bókstafur. En til sakamálsrannsóknar á að sjálfsögðu ekki að grípa, nema tilefni sé til hennar hverju sinni. Í 4.–6. gr. þessa frv. eru gerðar nokkrar minni háttar breyt. með hliðsjón af fenginni reynslu. Í þessu frv. er nú ekki farið lengra í breyt. á gjaldþrotaskiptalögum, það er aðeins tekinn þarna einn þáttur og gerðar á honum vissar lagfæringar, en hinu er ekki að leyna, að það væri út af fyrir sig þörf á heildarendurskoðun á gjaldþrotalöggjöfinni og skiptalöggjöfinni, því að þótt gjaldþrotalögin séu að formi til frá 1929, er öll þessi löggjöf orðin æðigömul. eða frá því frá árunum milli 1880 og 1890, og þess vegna ekki að undra, þegar litið er til þeirra breytinga, sem átt hafa sér stað á sviðum þjóðlífsins síðan og ekki sízt á því sviði, sem þessi löggjöf snertir, að þörf væri orðin breytinga þar á. Og það er von mín, að það verði unnt að efna til slíkrar heildarendurskoðunar á þessari löggjöf, skiptalöggjöfinni, og þar með gjaldþrotalögunum. Þessu frv. fylgja allítarlegar aths., m.a. við einstakar gr., þar sem gerð er grein fyrir efni þess og í hverju breyt. eru fólgnar, og ég tel nú þess vegna ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál á þessu stigi, en vil leggja til, herra forseti, að málinu verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja á þskj. 45 frv., sem hefur oft áður verið flutt svipaðs eðlis hér á hv. Alþ., en er þó að því leyti öðruvísi, að í staðinn fyrir, að oftast hefur áður verið talað um það að tannlækningar falli að öllu leyti undir sjúkrasamlagskerfið í landinu, þá hef ég hér lagt til að tannlækningar á fólki upp að 20 ára aldri séu felldar undir sjúkrasamlagskerfið. Ég sagði, að málið hefði oft verið áður flutt, og ég geri það nú í trausti þess, að hv. þm. vilji fallast á þá skoðun mína, að það sé ekki óhyggilegt að koma þessu sjálfsagða máli á í áföngum. Nú þegar er það svo, að ríkissjóður og sveitarfélög og bæjarfélög greiða talsvert háar upphæðir fyrir tannlækningar skólabarna, nefnilega skólabarna á aldrinum 7–14 ára, en þau munu vera eitthvað um 37 þús. í landinu. Þær upphæðir, sem hafa verið greiddar til þessara hluta á síðustu tveimur árum, þ. e. a. s. 1969 og 1970, eru af ríkisins hálfu um 7½ millj. hvort ár, var samtals 15.2 millj. 1969, þ. e. a. s. um 8 millj. frá sveitar- og bæjarfélögum, en fór samtals upp í 19.1 millj. á árinu 1970. Það er þannig þegar farið að greiða talsvert af tannviðgerðum í landinu, en þetta er bara gert í gegnum skólakerfið, að hálfu leyti af ríkinu og að hálfu leyti frá bæjarfélögum, eða því sem næst. En við þetta er þó það að athuga, að í ýmsum byggðarlögum, þar sem ekki er tannþjónusta fyrir hendi, vill mjög dragast úr hömlu, að þetta sé raunverulega gert. Það er því um að ræða, ef þetta frv. verður samþ., að tannlæknaþjónusta talsvert stærri hóps kæmi til greina, en innan við 20 ára aldur í landinu eru um það bil 87 þús. manns. Nú eru engar tannviðgerðir á yngstu börnum, svo að ég gizka á, að þetta yrðu 15–20 þús. manns, sem bættust hér við í þessum áfanga. Þetta er auðvitað enginn lokaáfangi, en ég er að gera mér vonir um, að ef þetta yrði samþ., mundi það þróast til þess, að sjúkrasamlögin tækju þetta meira og meira upp á sína arma. Vitanlega þarf einhverja peninga til að greiða þetta, og ég hef hugsað mér, að það komi einfaldlega fram í sjúkrasamlagsgjöldum til viðbótar við þær fjárhæðir, sem þegar eru greiddar af opinberri hálfu til þessara hluta. Mér finnst, að þessi tannlæknamál ungs fólks séu svo þýðingarmikið mál fyrir allt fólk í landinu, að það sé ómögulegt að horfa fram hjá því. Það er hörmulegt til þess að vita, að tennur í fólki eru kannske látnar skemmast af því, að aðstandendurnir hafa kannske ekki efni á því að láta gera við tennurnar, og þetta vitum við sjálfsagt öll, að dæmi eru til um. Það verður líka að minnast þess, að eftir því sem farið er fyrr að gera við tennur, þá er enginn vafi á því, að viðhald þeirra verður bæði ódýrara, fyrir nú utan það, hvað þetta er miklu betra fyrir fólk sjálft. Mér finnst, að sameiginlegt átak þurfi að koma til í þessu efni. Stundum hefur vantað tannlækna hér á landi. En nú held ég, að það sé ekki. Nú held ég einmitt, að til sé nægur tannlæknaafli til að taka við þessu verkefni. Ég hefði auðvitað viljað þetta frv. í þeirri veru, að allar tannlækningar komi hér undir. En ég tel hyggilegra að reyna að freista þess, hvort ekki er hægt að ná samkomulagi um þetta mál nú í ljósi þess, að það er þegar byrjað á þessum aðgerðum, og þarna er í raun og veru verið að stíga aðeins eitt spor fram á við í þessum efnum. Ég vildi mega vænta þess, að hv. þdm. sæju sér fært að standa að þessu máli, eða a. m. k. kanna það mjög rækilega frá öllum hliðum, áður en því er kastað til hliðar. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri nú, en legg til, herra forseti, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.