Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Eins og kunnugt er hefur að undanförnu verið unnið að endurskoðun á sjóðakerfi sjávarútvegsins. Í till. þeirrar n., sem um þau mál hefur fjallað, og frv. hæstv. ríkisstj., sem hæstv. sjúvrh. mælti fyrir við 1. umr. í gær, er m. a. lagt til að Olíusjóður fiskiskipa verði lagður niður. Fram til þessa hefur verð á gasolíu til íslenskra fiskiskipa verið greitt niður af Olíusjóði og hefur verðið til fiskiskipanna numið kr. 5.80 á hvern lítra. Skv. gildandi lögum og verðlagsákvörðunum skal greiða söluskatt af gasolíu til fiskiskipa. Ef niðurgreiðslu á gasolíunni til fiskiskipanna verður hætt mun verðið til þeirra því hækka úr kr. 5.80 í 29 kr. á hvern lítra. Með lagafrv. þessu um innflutningsgjald af gas- og brennsluolíum er lagt til að söluskatti þeim, er íslensk fiskiskip mundu að óbreyttum lögum þurfa að greiða af gasolíunotkun sinni, verði jafnað niður á alla notendur gasolíu og brennsluolíu, enda er við það miðað að verði frv. þetta að lögum muni fjmrh. nota heimild í söluskattslögunum til að fella niður söluskatt af gasolíu til íslenskra fiskiskipa. Hér er ekki um nein nýmæli að ræða. Frá 30. júlí 1971 til ársloka 1975 var framkvæmd jöfnun á verði gasolíu milli notenda, ekki ósvipað því sem lagt er til í frv. Verðlagsnefnd ákvað 30. júlí 1971 í kjölfar niðurfellingar á söluskatti af húshitunarolíu að innflutningsjöfnunarreikningur skyldi bera upphæð samsvarandi söluskatti á gasolíu til fiskiskipa. Af þessu leiddi að í raun var lagt gjald á alla gasolíu, einnig hina söluskattsfrjálsu gasolíu til húshitunar, og nam það gjald kr. 1.58 á hvern lítra við síðustu áramót. Frá áramótum hefur hins vegar ríkt millibilsástand í verðlagningarmálum á gasolíu. Verðlagsnefnd felldi fyrri ákvörðun úr gildi eða réttara sagt fyrri ákvörðun var látin niður falla 15. des. s. l., en ákveðið um leið að olíuverði skyldi haldið óbreyttu vegna óhagstæðrar stöðu verðjöfnunarreiknings gasolíu. Með frv. þessu er lagt til að lögfest sé í breyttu formi sú meginregla, sem gilti um söluskattsmeðferð á gasolíu til fiskiskipa frá 30. júlí 1971 til ársloka 1975, þó þannig, að skipan sú, sem lagt er til að upp verði tekin með frv. þessu, þ. e. að jafna gjaldinu einnig á svartolíu sem verður að telja eðlilegt, leiðir til lægra verðs á gasolíu til fiskiskipa og húshitunar en orðið hefði ef áfram hefði verið haldið á fyrri braut. Þannig mun verð til fiskiskipa nema óniðurgreitt kr. 25.30 á lítra skv. frv. þessu svo og til húsahitunar, en hefði numið kr. 25.75 á lítra ef ákvörðun sú, sem ég gat um frá 31. júlí 1971, stæði enn. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða meir um frv. Það er nánar skýrt í grg. Ég vil þó geta þess, að ég hef orðið var við vissa gagnrýni á verðákvörðun olíu. Ég hef því gert ráðstafanir til þess, að á fundum fjh.- og viðskn. d. verði lagður fram útreikningur af hálfu Verðlagsskrifstofunnar á því, með hvaða hætti verð á olíum er ákvarðað. Ég legg svo til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. Ég vil mega vænta þess að þetta frv. geti fengið afgreiðslu á sama tíma og þau frv., sem rædd voru við 1. umr. í gær, og geti orðið að lögum nú fyrir helgi.



Forseti. Með frv. þessu er lagt til, eins og hér hefur fram komið, að tekið verði upp sérstakt nýtt gjald, innflutningsgjald á gas- og brennsluolíum, og verði það miðað við fast gjald af þungaeiningum. Ég er andvígur þessu frv. Ég tel að þetta sé ekki rétt aðferð. Það er skoðun mín að það eigi beinlínis að nota heimild í gildandi lögum um að fella niður söluskatt á olíu til fiskiskipa. Það var ætlunin að gera það þegar ákvörðun var tekin um að fella niður söluskattinn af olíu til húskyndingar, þó að sá háttur væri á hafður um stuttan tíma að notuð var til greiðslu á söluskatti af þessari olíu sérstök innistæða sem hafði myndast í Verðjöfnunarsjóði í sambandi við verðlagningu á olíu. Þótti eftir atvikum ekki óeðlilegt að þeirri innistæðu, sem þar hafði myndast, væri varið í þessu skyni um tíma til þess að greiða raunverulega sem samsvaraði söluskattinum. En auðvitað leið sá tími tiltölulega fljótt, og fyrst ekki var staðið við það. sem ætlað var, að fella niður söluskattinn af olíu til fiskiskipa, þá var orðið um það að ræða að þetta var orðið almennt verðlagsmál og olíufélögin komust upp með að verðleggja alla olíu í landinu á þann hátt að þau fengju fé til þess að geta greitt ríkissjóði söluskattinn. M. ö. o.: almenn verðlagning á olíu átti sér þá orðið stað með þeim hætti að olíufélögin voru búin að gera ráð fyrir viðbótarfjárhæð sér til handa sem næmi nokkurn veginn söluskattsgreiðslunni á þeirri ollu sem þarna var um að ræða eða til fiskiskipanna. Það er skoðun mín að það eigi að standa þannig að þessum málum að nota heimild í gildandi lögum sem fjmrh. hefur til þess að fella niður söluskattinn á olíu til fiskiskipa eins og söluskatturinn er þegar niður felldur af olíu til húskyndingar og þessa leið eigi að fara. Að sjálfsögðu þýðir þetta eitthvað tekjutap fyrir ríkissjóð, það er rétt, en það er ekki rétt að víkja sér undan því að jafna þennan hluta á þennan hátt. Ég álít líka að það þurfi að taka upp alveg að nýju þær verðreglur sem í gildi hafa verið hjá olíufélögunum um verðlagningu á olíu, en mér sýnist að miklar líkur séu til þess að olíufélögin fái að halda svipaðri verðlagningu og verið hefur þrátt fyrir það skattgjald sem hér kæmi. Hitt get ég tekið undir með hæstv. ráðh., að það er e. t. v. eðlilegt að þetta frv. fylgi í afgreiðslu öðrum frv. sem eru eðli málsins nokkuð skyld. Ég tel ekkert athugavert við það. En þetta er mín afstaða til málsins, að ég tel að þetta frv. sé óþarft, það eigi ekki að bæta við þessu gjaldi heldur eigi að fara hina leiðina, að afnema söluskattinn á þessari olíu eins og alltaf var ætlunin að gera.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Virðulegi forseti. Ég skal ekki fara út í skoðanamun við hv. þm. í sambandi við þetta mál, en vil aðeins vekja athygli á því, að það er gert ráð fyrir í fjárl. að tekjur ríkissjóðs af olíuinnflutningi nemi 1 milljarði á árinu 1976. Það fyrirkomulag, sem hér er hugsað að taka upp, gefur ríkissjóði nákvæmlega þá upphæð sem þar um ræðir. Ég tel, eins og nú er komið þessum málum, olíuverðsmálunum, ekki með nokkru móti mögulegt að koma fram öðrum breyt. en þessum, hvort sem menn hafa skoðanir á því að innflutningsgjald eigi að leggja á olíuna eða ekki. Hér er um að ræða aðeins breytingu á formi. Það eru sömu tekjur fyrir ríkissjóð fyrir og eftir þá lagabreytingu sem hér er lögð til.