Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (J. M.) 6. og 7. mál á dagskránni eru stjórnarfrv., og hefir hv.Nd. samþykt þau óbreytt að efni til. Efni frv. er náskylt, og kýs jeg því að tala um þau bæði í einu, ef hæstv. forseti leyfir. Frumvörpin eru samin að miklu leyti af launamálanefndinni, en stjórnin hefir gert lítils háttar breytingar á þeim. Tillagið til lífeyrissjóðsins hefir verið hækkað og tillagið úr sjóðnum einnig. En þessi breyting var sjálfsögð, vegna þess, hve mikið kaupmagn peninga hefir lækkað síðan frv. var samið. Sama er að segja um ekkjutrygginguna. Frv. þessi eru borin fram í sambandi við launalagafrv., og veldur ekki mikilli breytingu fyrir ríkissjóð nje embættismenn. Það gildir í sjálfu sjer einu, hvort greidd eru hegri laun og eftirlaun þá úr ríkissjóði, eða hærri laun og embættismenn þá látnir safna í lífeyrissjóð. Nú er farin síðari leiðin, og tel jeg það heppilegt. Með því móti er Alþingi forðað frá leiðinlegu kvabbi um sjerstök eftirlaun og viðbætur við eftirlaun. Þetta nýja fyrirkomulag held jeg að verði líka betra bæði fyrir ríkið og starfsmenn þess, vegna þess, að þessir sjóðir eru útreiknaðir á þann hátt, að búast má við, að þeir geti brátt greitt hærri eftirlaun en gert er ráð fyrir, og má þá að líkindum setja iðgjöldin til þeirra niður. Jeg vona, að hv. deild taki málum þessum jafnvel og raun varð á um hv.Nd., enda verða frumvörpin að teljast sanngjörn frá hvaða sjónarmiði sem á þau er litið.

Guðmundur Ólafsson Jeg hefi leyft mjer að koma fram með brtt., sem er prentuð á þgskj. 665, og fer fram á, að frv. verði aftur fært í það horf, er það var í fyrst er það kom fram. Þá voru valir friðaðir til 1930 og fram á það fer brtt., en þetta atriði fjell viljandi. eða líklega öllu heldur óviljandi, í hv.Nd. Mjer finst það rjett gert að friða fálkann, því þótt hann sje ránfugl, þá mun hann valda litlum skaða; að minsta kosti hefi jeg ekki heyrt þess getið, svo frá því sjónarmiði er ekkert varhugavert við það. En þessari fuglategund hefir fækkað mjög hin síðari ár, og sjest jafnvel ekki í heilum sýslum, og það væri illa farið, ef hann eyðilegðist með öllu. Um það vænti jeg að allir góðir menn sjeu samdóma, og vona því, að brtt. verði samþykt.

Fjármálaráðherra (S. E.) Frv. þetta hefir fjárhagsnefnd Nd. flutt, eftir áskorun stjórnarinnar. Tilgangurinn er að hækka vitagjöldin til að fá meira fje til vitabygginga. Á næsta fjárhagstímabili mun eigi ganga til vitamála minna en 150 þús. kr. á ári, að rekstrarkostnaði meðtöldum. Jeg hygg að vitagjald hafi komist hæst upp í ca. 60 þús. kr., en þá var hækkunin frá 1917 ekki komin í gildi. Seinni árin hefir vitagjaldið verið mjög lágt vegna siglingateppunnar. Árið sem leið var það um 30 þús. kr., að því er mig minnir. Hækkunin úr 40 aur. af smálest upp í 1 kr. er að vísu nokkuð mikil, en skarar þó ekki langt fram úr vitagjaldi annarsstaðar. Annarsstaðar á Norðurlöndum er gjaldið ekki eins hátt af útlendum skipum, en af innlendum skipum er það kr. 1.50 af smálest. Annarsstaðar er gjaldið af útlendum skipum venjulega greitt tvisvar, þegar þau koma og fara, en það gildir einu, hvort höfð er sú regla, eða að alt sje greitt í einu, eins og til er ætlast í þessu frv. Jeg vona, að hv. deild taki þessu frv. vel, þar sem markmiðið er að greiða fyrir byggingum nýrra vita.

Frsm. meiri hl. (Guðmundur Ólafsson) Jeg sje ekki ástæðu til að bæta mörgum orðum við nefndarálitið. Það var nokkuð rætt um þetta mál við 1. umr., og frv. hefir verið lengi hjá fjárhagsnefndinni, svo það ætti að vera sæmilega athugað. Það hefir verið nokkur andstaða á móti frv., og jeg var neyddur til að tala um málið við 1. umr., og hjelt því þá fram, að hjer væri að vísu um skattstofn að ræða, en að skatturinn mundi vera of hátt settur, og nú hefir meiri hl. fjárhagsnefndarinnar komist að sömu niðurstöðu, en minni hl., hv. formaður nefndarinnar (M. T.), gat því miður ekki orðið okkur samferða, fremur en oft áður, og er aðalástæða hans tekin fram í nál. Jeg vil ekki mótmæla því, að það sje rjett, er hann heldur fram, að vegirnir sjeu ekki góðir, en á það ber að líta, að þeir batna altaf með ári hverju, og eftir því sem tekjur ríkissjóðs verða meiri, eftir því er hægara að láta vinna meira að vegagerð. Jeg vil því mæla með, að frv. verði samþ. með brtt. nefndarinnar.

Frsm. minni hl. (Magnús Torfason) Eins og sjest á viðbót þeirri, er jeg hefi ritað við nál., þá er jeg í sjálfu sjer ekki á móti því, að einhver skattur væri lagður á bifreiðar, en jeg tel rjett, að það væri innflutningsgjald, eins og hjá Norðmönnum, og hefði því átt að bera það fram sem breytingu á vörutollinum, en jeg get ekki fallist á, að rjett sje að leggja árgjald á bifreiðarnar. Annars tel jeg, að breyta þurfi vörutollslögunum; það hafa reynst á þeim ýmsir gallar, og þeir munu nú vera flestir komnir í ljós með hinum mörgu úrskurðum stjórnarráðsins um hann. Til frekari viðbótar skal jeg geta þess, að jeg veit, að sumir góðbændur til sveita vilja fá sjer bifreiðar, en það tefur fyrir því, að vegirnir eru svo slæmir, og meðan svo er, er ekki rjett að leggja hátt árgjald á þessi farartæki, einkum þar sem járnbrautir eru hjer engar og flugið er ekki komið að „praktisku“ gagni enn.

Guðjón Guðlaugsson Jeg þarf ekki að vera fjölorður um frv., en af því að það er komin fram brtt., er lækkar gjaldið, og hugsanlegt er, að hún hafi einhver áhrif á málið, þá vil jeg segja nokkur orð, þótt jeg sje raunar ekki svo smátækur, að jeg samþykki það, sem jeg tel ósanngirni, þótt hver liður lækki um 50 krónur. Jeg lít svo á, sem þessi skattur sje þungur og komi órjettlátlega niður. Jeg vænti þess, að það komi fastar reglur á ferðir bifreiðanna, þannig að vissar bifreiðar fari fastar ferðir með fastákveðnu fargjaldi, og þá ætti skattur af þeim að vera lægri en hinum. Það kann að vera, að taxti þeirra sje nú nokkuð hár, en stjórnarráðið setti þeim taxta í sumar, og ef því er nokkur alvara um það, þá er hægðarleikur fyrir það að sjá um, að honum sje hlýtt. Þá finst mjer það ósanngjarnt, að einstakir menn, er hafa bifreiðar til eigin notkunar og selja þær aldrei á leigu, eigi að greiða 100–200 kr. ársskatt fyrir það; mjer finst það vera ranglátur skattur. Og um skatt á bifreiðum, sem selja farmiða, er það ljóst, að skatturinn kemur einvörðungu niður á þeim, er nota þær, og er harla einkennilegt, ef þeir eiga fremur að greiða slíkt vegagjald en aðrir, er ferðast um vegina. Það var ekki margt nje merkilegt, er hv. 2. þm. Húnv. (G. Ó.), framsm. að nafnbót, tók fram með frv.; eiginlega ekkert, nema hann hafði veitt því athygli, að ef frv. yrði samþ., þá yrðu tekjur ríkissjóðs meiri. En þótt þessi niðurstaða hans beri vott um mikla og djúpsetta skarpskygni, þá ber að líta á það, að skatturinn allur yrði eins og dropi í hafinu, og því munaði lítið um þetta örlitla brot, er kynni að lenda hjá vegunum.

Eggert Pálsson Ef bifreiðar væru óþarfar hjer á landi, þá væri sjálfsagt að skatta þær, en jeg lít svo á, að svo sje ekki, og jeg held, að enginn fari fram á að skatta sjerstaklega sem flutningstæki t. d. flutningsbát, ferju eða hest. - Það er að vísu skattað sem eign lágum skatti, eins og ýmislegt annað lausafje. En sjerstakan skatt hefir engum til hugar komið að leggja á þessa farkosti. Jeg sje því enga ástæðu til þess að skatta þetta flutningstæki sjerstaklega, frekar en annað, nema ef litið væri svo á, sem það væri með öllu óþarft. En það væri mjög rangt að líta svo á, eftir því sem högum er hjer varið. Í mörgum tilfellum eru bifreiðar mjög hentug flutningstæki, og með hverju ári verður verra og verra að nota hesta til vöru- eða mannflutninga, og stundum illkleift. Það má heita, að það sje ógerningur orðið að koma með hesta til Reykjavíkur, því það er ómögulegt að koma þeim hjer fyrir til hagagöngu eða heygjafar. Það verður að senda með þá í aðrar sveitir í því skyni, á meðan við er staðið, hvort sem það er lengur eða skemur. Og af því, hversu bifreiðarnar eru hentugar, hentugri en áður notuð farartæki, hefir það verið, að vöxtur þeirra og viðgangur hefir orðið svo ör. Þegar um svo þörf flutningstæki er að ræða, er ekki rjett að skattskylda þau með ársskatti, og síst svo háum, sem hjer er farið fram á. Því hefir verið haldið fram, að bifreiðaeigendur þyldu vel að greiða skattinn. Það er nú svo. Það er eins og menn gæti ekki að því, að skatturinn lendir ekki á þeim, heldur einvörðungu á þeim, sem ferðast með bifreiðunum. Afleiðing þessarar skattálögu yrði vitanlega engin önnur en sú, að taxtinn yrði hækkaður, og bifreiðaeigendur biðu því engan skaða. En mjer finst það óþarfi að gera sjer leik að því að hækka taxtann frá því, sem nú er. Eins og nú er, verður t. d. sá, er þarf að skreppa austur í Rangárvallasýslu, að greiða í fargjald 50–100 kr., ef hann er svo heppinn, að hann getur náð í samferðamenn, en ef það tekst ekki, verður hann að greiða 250 kr. Mjer sýnist fargjaldið vera nógu hátt, og það væri miklu sæmra fyrir Alþingi að stuðla að því, að fastar bifreiðaferðir kæmust á dag hvern austur í sýslur, þar sem menn gætu fengið farmiða með hæfilegu verði, heldur en að fara að hækka gjaldið fyrir þá, sem þessa leið þurfa að fara, frá því, sem nú er, Sú stefna væri óneitanlega samboðnari þinginu, og í raun rjettri ekki nema sjálfsögð í samanburði við tilkostnað landssjóðs við strandferðirnar, því ekki njóta Árnesingar eða Rangvellingar strandferðanna; það vita allir. Eins og frv. er, eru ýmsir agnúar á því, er mundu gera það sem lög lítt framkvæmanlegt. Hverjir eiga t. d. að dæma um það, hvort bifreið sje ónýt eða ekki? Á dómur eigandans um það að nægja? Eða ef bifreiðin er ónýt í svip, en verður síðar gert við hana, hvernig á þá að meta málið? Er hún skattfrjáls, ef hún var ónýt þegar skatttakan fór fram, enda þótt hún komi rjett á eftir til fullrar notkunar? Um slíkt eru engin ákvæði. Af þessu mundi frv. verða erfitt til framkvæmda, og hætt við allskonar vafningum og vífilengjum við innheimtuna. Þegar frv. var til fyrstu umræðu, ljet jeg það í ljós, að jeg gæti ekki felt mig við það, en yrði á móti því. Síðan hefir skatturinn að vísu verið lækkaður um 50 kr. fyrir manninn, úr 150 kr. í 100 kr., en það gerir ekki þann mun, að jeg geti fylgt frv., því jeg tel það bygt á ramskökkum grundvelli. Það væri öðru máli að gegna, ef skatturinn væri að eins greiddur í eitt skifti fyrir öll af hverri bifreið, sem inn væri flutt, eins og hv.þm. Ísaf. (M. T.) tók fram, og sagði að ætti sjer stað í Noregi. Við það gæti jeg miklu fremur felt mig heldur en slíkan árlegan skatt, sem hjer er um að ræða.

Halldór Steinsson Jeg var fyrst á móti þessu frv., vegna þess að jeg taldi skattinn of háan, en eftir upplýsingum þeim, sem nefndin hefir fengið, þá mun bifreið, sem er í gangi alt árið, fá inn um 20 þús. kr., og þótt slit og eyðsla sje töluvert, þá er það aldrei svo mikið, að ekki verði talsverður afgangur, svo að sá, er rekur það sem atvinnu, hafi allgóðan hagnað af rekstrinum. Yfirleitt hefir það verið svo, að allur þorri bifreiðanna hefir gefið góðar tekjur. Hjer er ekki um neitt nýmæli að ræða, þótt það sje nýtt hjer á Íslandi, því um öll Norðurlönd hefir verið lagður skattur á bifreiðar.  (E. P.: Ársskattur?)  . Það kemur í sama stað niður, hvort það er ársskattur eða ekki, og ef næsta þingi líst, þá getur það altaf breytt þessu. Mjer líst svo, sem ástæða hv.þm. Ísaf. (M. T.) um það, hversu vegirnir sjeu illa hirtir, sje miklu frekar með frv., því ef frv. verður samþ., verður Alþingi miklu fremur fært um að leggja fram fje til vegagerðar, og aldrei hefir verið lagt fram meira fje í því skyni en er nú í fjárlögunum. Og þegar bifreiðarnar skemma vegina, þá er ekki nema rjett og sanngjarnt, að þær greiði skatt til vegagerða. Skatturinn er heldur ekki ægilegur, hann er ekki meiri en það, að þær geta unnið hann upp á 2–3 Þingvallaferðum, og skil jeg því ekki andróður þann, sem er á móti honum, jafnlitlum og hann hlýtur að vera fyrir hvern einstakan bifreiðareiganda, saman borið við tekjur af bifreiðunum.

Frsm. minni hl. (Magnús Torfason) Út af því, sem hv.þm. Snæf. (H. St.) sagði, verð jeg að minna á það, úr því hann gerði það sjálfur, að hann var á móti frv., þegar það var til 1. umr., og greiddi atkv. á móti því, að því yrði vísað til 2. umr. Nú hefir hann snúist, og eru þó ástæður þær, er hann bar fram fyrir því, ekki nýjar og ekki þess eðlis, að menn hafi ekki haft þær í huga við 1. umr. Hvað álögunum líður, þá hefir hv. 1. þm. Rang. (E. P.) bent á, að með öðrum þjóðum muni vera innflutningsgjald á bifreiðum, en ekki ársskattur, og hitt atriðið, að þörf sje á þessum skatti vegna þess, hversu mikið sje lagt til vega, er nokkuð valt, þegar tekið er tillit til þess, að bifreiðar eru að eins notaðar umhverfis Reykjavík. Í fjárlögunum eru ætlaðar 50 þús. kr. á ári í næstu 4 ár til endurbyggingar á veginum milli Ingólfsfjalls og Þjórsár, gegn 1/3 endurgjalds frá Árnessýslu, en öll sýslunefnd Árnessýslu hefir neitað að taka á móti þessari fjárveitingu. - Sje jeg ekki ástæðu til að leggja þennan bifreiðaskatt á strax. þegar vegirnir eru ekki betri en það, að 4 ár skuli þurfa til að bæta slíkt Ódáðahraun, sem þessi vegur er. Vegirnir eru ekki betri en það, að glöggustu bændafrömuðir austur í sýslum hafa sagt mjer, að það borgaði sig ekki að eiga bifreiðar til aðflutninga, meðan vegirnir væru í slíku ástandi, sem þeir nú eru í. 1. gr. frv. er ekki vel orðuð. - Virðist mjer, sem undir hana muni falla flutningabifreiðar, þar sem þær eru að sjálfsögðu ekki síður hjer en í öðrum löndum notaðar meðfram til mannflutninga.

Fjármálaráðherra (S. E.) Það er að eins örstutt athugasemd. Hv. 4. landsk.þm. (G. G.) talaði um, að æskilegt væri, að stjórnarráðið hefði betra ef eftirlit með, að bifreiðataxtanum væri fylgt. Mjer fyrir mitt leyti fyndist eðlilegra, að farþegar gættu þess sjálfir og borguðu ekki hærra fargjald en þar er sett.  (E. P.: Það yrði til þess, að þeir fengju sig ekki flutta)  . Þá mintist háttv.þm. á það, að heppilegt mundi vera að leggja lægri skatt á þær bifreiðar, sem færu fastar áætlunarferðir, og get jeg verið honum sammála um það atriði. Jeg mun greiða atkv. með brtt. nefndarinnar, en hefði ekki fundið að því, þótt skatturinn hefði verið lægri. Menn hafa minst hjer á Flóaveginn. Hann er bending þess, að fjárveitingavaldið vill leggja mikið í sölurnar til þess að greiða fyrir samgöngum. Eftir gildandi lögum hefði sýslufjelagið átt að endurbæta veginn, en með fjárlögunum eru Árnessýslu veittar 200 þús. kr. til endurbóta honum fram yfir það, sem lög skamta. Það er óneitanlegt, að bifreiðar eru nauðsynleg farartæki, en jeg vil benda háttv. deild á, að á þessum tímum er lagður skattur á margt, sem er nauðsynlegt. Má og í þessu sambandi minna á, að skip eru talin fram til tíundar. Finn jeg svo ekki ástæðu til að segja meira að þessu sinni.

Halldór Steinsson Jeg ætla að eins að upplýsa það, að síðan jeg tók til máls áðan hefi jeg fengið upplýsingar um það, að í Danmörku og Svíþjóð er fastur árlegur skattur á bifreiðum, en í Noregi er á þeim hátt innflutningsgjald.

Frsm. meiri hl. (Guðmundur Ólafsson) Háttv. 1. þm. Rang. (E. P.) sagði, að bifreiðar væru ekki óþarfar, og virtist mjer, sem þær ættu þess vegna að vera skattfrjálsar, að hans áliti. En jeg vil minna háttv.þm. (E. P.) á það, að það er svo fjarska margt, sem háttv. Alþingi hefir sjeð nauðsyn á að skatta, þó engum blandist hugur um, að sje til hins mesta þarfa. Má í þessu sambandi benda á t. d., að flutningsbátar eru tíundaðir o. m. fl. Þá sagði háttv.þm. (E.P.), að ómögulegt væri að nota hesta til flutnings. - Þetta get jeg ekki fallist á. Jeg get ekki betur sjeð en að eins sje hægt að nota hesta til flutnings í Rangárvallasýslu sem í öðrum sýslum landsins. - Bílar tóku ekki að flytjast hingað til lands fyr en fyrir 6–8 árum. Hvernig fluttu Rangæingar nauðsynjar sínar fyrir þann tíma? Þá sagði háttv.þm. (E. P.), að ómögulegt væri að koma með hesta til Reykjavíkur. Jeg hygg, að líkt sje að koma með hesta til Reykjavíkur og margra annara kaupstaða, þar sem litið er um haga. Menn verða þá annaðhvort að hafa meðferðis hey til að gefa þeim, eða koma þeim fyrir á nálægustu bæjum. Háttv. þm. (E. P.) var að reikna út, hversu dýrt farartæki bifreiðar væru, þannig, að það kostaði hundruð króna að komast frá Rangárvallasýslu til Reykjavíkur. Ef bifreiðarnar eru svona dýr farartæki, sje jeg ekki, að neitt muni um þennan skatt, og væn nær lagi að hætta ferðum á slíkum farartækjum, ef lýsing þm. á ending þeirra og rekstrarkostnaði væri nokkuð nærri lagi, en um það munu flestir stórlega efast. Hv. þm. Snæf. (H. St.) benti á, að ekki myndi þurfa meira en dags akstur til að greiða skattinn, og hefir því ekki verið mótmælt. Ummæli háttv. 1. þm. Rang. (E. P.) um það, að ekki sjeu lagðir árlegir skattar á bifreiðar utanlands, hafa verið hrakin af háttv.þm. Snæf. (H. St.), svo að jeg get slept að tala frekar um...

Kristinn Daníelsson Eins og málið liggur fyrir, þykist jeg þurfa að gera grein fyrir atkv. mínu. Háttv. frsm meiri hl. (G. Ó.) gat þess, að frv. hefði lengið lengi í nefndinni, og eftir mínu áliti hefir það annaðhvort legið of lengi eða of stutt. Gat jeg búist við, að málið kæmi alls ekki aftur frá nefndinni eftir útreið þá, sem það fjekk við 1. umr., því þar kom augljóslega fram, að frv. var vísað til 2. umr. einungis af kurteisi við systurdeildina, sem þá var kölluð. Get jeg ekki hugsað mjer, að afstaða háttv. deildar sje önnur nú en þá. Hefir nú verið sýnt fram á kosti og lesti frv., og finst mjer umr. hafa styrkt þá skoðun mína, að illa sje til fallið að byrja að skattleggja þessi flutningatæki, því engum getur dulist, að þau hafa valdið miklum framförum í samgöngum. Og þó að skattur sje lagður á bifreiðar í öðrum löndum, sannar það á engan hátt, að rjett sje að skattleggja þær hjer. Þar eru samgöngur í miklu betra lagi og miklu minni þörf á bifreiðum. Jeg get ekki skilið háttv.þm. Snæf. (H. St.), þar sem hann áleit það ekki ástæðu til skattfrelsis bifreiða, hversu vegirnir eru hjer slæmir. Jeg get þó ekki betur sjeð en að bifreiðaskattur eigi að vera nokkurskonar greiðsla fyrir að nota vegina. Það hefir verið sýnt fram á það, að bílar eyðileggi vegi jafnvel minna en önnur flutningstæki, svo sem kerrur, og hefir því ekki verið hnekt, enda hefi jeg og gert mjer far um að athuga þetta, og sjeð, að það hefir við góð rök að styðjast. Jeg mun að vísu greiða atkv. með brtt., sem fer þó í áttina til að gera minna úr þessu principbroti, en að sjálfsögðu hefir þessi 50 kr. lækkun ekki breytt skoðun minni á frv., og mun jeg því greiða atkv. móti því.

Eggert Pálsson Háttv. þm. Snæf. (H. St.) kom með þau skilaboð úr Nd., að slíkur skattur sem þessi sje einnig á bifreiðum í Danmörku, og brestur mig auðvitað kunnáttu til að geta hrakið það. En hins er gætandi, þótt svo kunni að vera, að þar horfir öðru vísi við en hjer. Þar er hægt að fara hvert á land sem vill með járnbrautum, en því er ekki til að dreifa hjer, og falli bifreiðarnar úr sögunni vegna ofsókna löggjafans, tekur ekki annað við en hesthryggirnir, nema þá að flugvjelarnar verði frambúðarflutningstæki hjer á landi, en eftir því „principi“, sem Alþingi virðist fylgja í þessu máli, mun varla langt að bíða þess, að þær verði einnig skattaðar, ef farið yrði að nota þær í þarflegar ferðir. Hitt væri ef til vill talsmál, eins og jeg gat um áðan, að leggja lágan skatt á bifreiðar í eitt skifti fyrir öll, ef vissa væri fyrir því, að hver bifreið entist vel og gæti farið ferðir daglega, eða að minsta kosti vikulega, án þess að bila. En, eins og kunnugt er, bila þessi farartæki afaroft. Smábilanir, svo sem að slanga springi, eru mjög algengar, og kostar þó hver slanga 40–50 kr. - Mótorarnir bila æði oft, og jafnvel bifreiðarnar sjálfar. Sem dæmi má taka það, að Þingvallasveitarmenn keyptu sjer bifreið í vor, komu henni upp að Geithálsi; þar bilaði hún og hefir legið þar síðan. Auk þessa legst allmikill daglegur kostnaður á bifreiðaferðir. Sannorður maður sagði mjer, að bifreið eyddi á leiðinni frá Reykjavík til Garðsauka 60–70 pottum af bensíni, og kostar bensínpotturinn nú 1 kr. Þar við bætast laun bifreiðarstjóra, sem vitanlega er dýr maður nú á tímum. Enn fremur eru vextir af höfuðstól þeim, sem bifreiðin er keypt fyrir, og loks verður að gera einhverja upphæð fyrir sliti, þótt ekki sje tekið tillit til slíks stórtaps, sem orðið getur, ef bifreiðin eyðilegst gersamlega. Jeg held því, að menn geri yfirleitt ráð fyrir, að bifreiðarnar beri sig betur en þær gera. Hv. frsm. (G. Ó.) var að finna að því, að jeg miðaði ferðakostnað eða ferðaerfiðleika á hestbökum við Rangárvallasýslu og Reykjavík. Því er að svara á þá leið, að jeg álít hverjum hentast að miða við það, sem hann er kunnugastur, og af þeirri ástæðu miðaði jeg við þá staði, en ekki Hornstrandir eða Langanes. Þá vildi hv.frsm. (G. Ó.) mótmæla, að erfitt væri að koma með hesta til Reykjavíkur, og áleit það ekki erfiðara en að koma með hesta til annara kaupstaða. Í þessu tilfelli verð jeg að líta svo á, að hv.frsm. (G. Ó.) hafi mælt af þekkingarleysi. Það er ekki svo lítill munur á, hversu langt „næstu bæir“ eru frá kaupstöðunum, sem koma þarf hestunum fyrir til beitar á, meðan við er staðið. Næstu bæir við Blönduós eða Hvammstanga eru sennilega ekki langt í burtu, en næstu bæir við Reykjavík eru í Mosfellssveit, og er talsverð vegalengd að koma hestum þangað til geymslu, enda munu bændur þar yfirleitt tregir til að taka við þeim. Geta menn sjeð í hendi sjer, að talsverð töf sje að því fyrir ferðamann, sem ætlar að standa hjer við 2–3 daga, að þurfa að flytja og sækja hesta sína upp í Mosfellssveit. En hv.frsm. (G. Ó.) gekk algerlega fram hjá því atriði, er jeg mintist á, hver annmarki er á því, að innheimta þennan skatt eftir 2. gr. Því eftir henni á skatturinn að falla niður, sje bifreiðin „ónýt“. - Hver á að dæma um, hvort bifreiðin sje ónýt? Á eigandi bifreiðarinnar að gera það, eða innheimtumaður skattsins? Ef til vill á að skipa sjerstaka dómnefnd til þess, og vantar þá ákvæði um hana í frv.  (M. T.: Nýtt embætti)  . Þá var það rjett, sem hv.þm. Ísaf. (M. T.) tók fram, að eftir því, sem 1. gr. frv. er orðuð, falla vöruflutningabifreiðar sennilega undir hana, því þær eru jafnframt mannflutningabifreiðar, og mun það þó ekki hafa verið tilætlunin. Frv. hefir ekki breyst svo til bóta við till.háttv. fjárhagsnefndar, að jeg geti fylgt því; þó mun jeg til vara greiða atkv. með brtt. hennar, af því að frv. er þó hóti nær lagi með þeirri þreytingu en án hennar.

Frsm. meiri hl. (Guðmundur Ólafsson) Það eru að eins nokkur atriði, sem jeg gleymdi að svara, er jeg tók til máls í seinna sinn í þessu máli. Háttv. þm. Ísaf. (M. T.) hafði það eftir bændahöfðingjum austur í sýslum, að þeir sæju sjer ekki fært að ráðast í að kaupa bifreiðar til aðdrátta, og skal jeg ekki rengja þann frjettaburð hans. Þá mintist bæði hann og hv. 1. þm. Rang. (E. P.) á það, að 1. gr. frv. væri svo orðuð, að vöruflutningabifreiðar myndu falla undir hana, þar sem þær væru jafnframt mannflutningabifreiðar. Þetta hygg jeg að sje ekki rjett. - Mannflutningabifreiðar eru þær bifreiðar einar, sem eingöngu eða aðallega eru notaðar til mannflutninga. Vöruflutningabifreiðar verða ekki frekar taldar mannflutningabifreiðar, þótt sæti það, er ætlað er bifreiðarstjóra, sje svo stórt, að annar maður geti setið við hlið hans, en uppskipunarbátar geta talist mannflutningabátar, þótt maður geti setið við hlið ráðrarmannanna á þóftunum. Ræða hv. 1. þm. Rang. (E. P.) gekk aðallega í þá átt að lýsa, hve afskaplega kostnaðarsamt flutningstæki bifreiðarnar væru, og þótt hann hefði ekki nefnt nema helming af þeim tölum, er hann nefndi, virðist mjer, sem flutningstæki þessi ættu helst ekki að sjást og best væri að útrýma þeim tafarlaust sökum þess, hve dýr flutningur er með þeim. Hv. 2. þm. G.-K. (K. D.) mintist á, að nefndin hefði haft mál þetta til meðferðar annaðhvort of stutt eða of lengi. Kvað hann jafnvel afstöðu deildarinnar hafa verið þannig við 1. umr., að sýnilegt hefði verið, að því hefði verið vísað til nefndarinnar í þeim tilgangi einum, að það væri svæft þar. Jeg álít, að þetta sje ekki rjett. - Af þeim, sem tóku til máls við 1. umr., voru að eins tveir eða þrír menn mótfallnir frv., og þótt þessi hv. deild sje ekki mannfleiri en hún er, eru 2 eða 3 menn þó ekki meiri hl. hennar. - Nefndin taldi það skyldu sína að athuga jafnt þetta mál sem önnur, sem til hennar er vísað, og koma fram með það álit um þau, sem hún telur heppilegast. Þá mintist sami hv.þm. (K. D.) á „ofsóknir“ í sambandi við þetta frv. Ef skattur sá, sem fjárhagsnefnd hefir lagt til að lagður verði á bifreiðar, er hæfilegur - og það er hann að áliti hennar - er ekki fremur ástæða til að nefna þennan skatt „ofsókn“ en allar aðrar skattaálögur. Annars hefði þessi hv.þm. (K. D.) ekki átt að minnast á, að mál þetta vekti hneyksli í deildinni, því að lakari dæmi mun mega benda á í því efni, ef hv.þm. óskar þess. Það hefir verið fundið að 2. gr. frv., að hún sje óskýr, og hefi jeg ekki haft tíma til að athuga, meðan á umr. hefir staðið, hvort það hefir við rök að styðjast, og sama er að segja um hinn hv. samnefndarmann minn, sem er sömu skoðunar og jeg um frv. þetta. - Vil jeg því, fyrir hönd meiri hl. fjárhagsnefndar, mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki málið af dagskrá að þessu sinni.

Frsm. meiri hl. (Guðmundur Ólafsson) Þetta frv. var tekið hjer síðast út af dagskrá, eftir tilmælum fjárhagsnefndar, og var það gert vegna þess, að orðalag 2. gr. þótti óskýrt. Meiri hl. hefir síðan athugað orðalag greinarinnar og finst, að það þurfi ekki að valda neinum misskilningi, og það lítur út fyrir, að hv.þm. sjeu oss samdóma um það, því þeir hafa ekki borið fram neina brtt. Jeg vænti því, að frv. verði samþ.

Guðjón Guðlaugsson Jeg hefi ekki miklu við að bæta það, er jeg tók fram við fyrri hluta þessarar umr. Það var slegið hjer fram staðhæfingum um tekjur bifreiðanna, og það gerði það að verkum, að hv.þm. Snæf. (H. St.) snerist í málinu, og þykir mjer það merkilegt, að hann skyldi snúast við slíkar Gróusögur. Jeg hefi síðan aflað sjer upplýsinga um þetta atriði og veit, að þær eru ábyggilegar. Jeg geri ráð fyrir, að þessar 20,000 kr. árstekjur, sem þá var talað um, sjeu brúttótekjur, en það nær ekki nokkurri átt að miða við þær. Það er alveg sama, hvort brúttótekjur eru 100 þús. eða 20 þús. Það er mest um vert, hver útgjöldin eru, og ef útgjöldin eru yfir 100 þús., þá nægja 100 þús. brúttótekjur ekki fyrir útgjöldum. Það mun víst, að 20 þús. kr. tekjur hefir enginn haft; ef til vill hefir einn maður komist nærri því, en þegar litið er á, að hann þarf laun, og þau má ekki ætla minni en 4 þús. kr. á ári, þá kemur þar strax frádráttur, og svo eru skemdir altaf miklar, auk þess sem sumar bifreiðar verða alónýtar eftir fá ár. Vegirnir eru slæmir, og þær skemmast mjög á þeim og þurfa mikla og nákvæma hirðingu. Einn maður hjer mun eiga fimm bifreiðar, og stýrir hann sjálfur einni þeirra, og hann telur, að um veturinn sje ekki hægt að láta þær ganga, svo hagnaður sje að. Af þessum fimm bifreiðum mun hann hafa haft eina í gangi síðasta vetur, og gerir hann það ekki fyrir hagnaðar sakir, heldur vegna viðskiftamanna sinna; þykir hart að neita þeim alfarið þá um bifreiðar, og græðir það á þeim að sumrinu. Og það er víst, að þeir, sem hafa verið óheppnir, hafa beðið skaða á þeim. Jeg kom nýlega til Magnúsar Blöndahls stórkaupmanns; hann á flutningabifreið og „privat“-bifreið. Hann hefir haft bifreiðarstjóra, er hefir keypt sjer bifreið og sagt upp starfi sínu; varð hann því að fá sjer annan í hans stað, en sá var svo hygginn að krefjast þess, að bifreiðin væri öll tekin í sundur, og þegar það var gert, kom í ljós, að hún var stórkostlega eyðilögð, af því að hún hafði eigi verið smurð nógu oft og vel. Koparstykki, er kostar um 300 kr., var etið í sundur, og Blöndahl sagði mjer, að bein útgjöld við aðgerðina mundu verða um 1000 kr. Bifreið þessi var nýleg og átti að fara að sækja hey austur í Arnarbælisforir; nú liggur heyið þar og verður að bíða viðgerðarinnar eða annara farartækja. Allir sjá skaðann af því, að láta það rigna þar niður. Það mun satt vera, að bifreiðarnar fái eins slæm áföll og mótorbátarnir, og skelli þá, er þeir fá, þekkja allir, - auk óbeina skaðans. Jeg hefi og átt tal um þetta við mann, sem áður var bifreiðarstjóri, en selur nú alt, er að þeim lýtur, og hann tjáði mjer, að meira en helmingur allra bifreiðaeigenda mundi ekkert græða á þeim. Þetta veit hann vel, því að hann útvegar þeim oft stykki þau, er bila. Þessar upplýsingar tel jeg sannar og rjettar, og miklu betra fyrir hv.þm. að byggja á þeim en sögusögnum þeim, er hv.þm. Snæf. (H. St.) var að flytja hjer. Jeg vona, að þeir hv.þm., sem hafa verið á móti frv., eða hafa gefið það í skyn, verði það áfram, því frv. er síst aðgengilegra en það var áður.

Halldór Steinsson Það er misskilningur, að um nokkurn snúning hafi verið að ræða hjá mjer. Jeg tók það fram í byrjun, að jeg væri í vafa um, hvort skattur þessi væri hæfilega hátt settur, en eftir upplýsingum þeim, er jeg fjekk, get jeg fallist á skattinn, þegar hann er lækkaður, eins og brtt. gerir. Jeg gat þess, að eftir þessum upplýsingum hefðu bifreiðaeigendur um 20 þús. kr. brúttó-árstekjur, eða nettó 12–14 þús. kr. á ári, og þegar á það er litið, er þessi skattur alls ekki ósanngjarn. Hv. 4. landsk.þm. (G. G.) vildi tala um Gróusögur í þessu sambandi, en ræða hans, sem var óþarflega löng, var miklu fremur krydduð slíkum sögum. Besta sönnunin fyrir því, að ekki er tap á bifreiðunum, er það, hversu mikið flyst hingað af þeim. Það þarf í rauninni ekki frekar vitnanna við um það.

Frsm. minni hl. (Magnús Torfason) Það mun vera sannast, að menn kunna ekki enn að nota þessar vjelar eða fara með þær, fremur en mótorvjelarnar fyrst er þær komu. Það mun því vera rjettast fyrir löggjafarvaldið að hrapa ekki að því að skattleggja þær, fyr en menn kunna að fara með þær.

Guðjón Guðlaugsson Sögusögn hv.þm. Snæf. (H. St.) um 20 þús. kr. brúttótekjurnar mun væntanlega eiga við þann mann, er hefir fimm bifreiðar í förum, og er það ekki mikið, þótt hann hafi að meðaltali rúmar 3000 kr. af hverri bifreið, svo það ber þá að sama brunni með upplýsingar þessa hv.þm. (H. St.) og það, sem jeg sagði; ágóðinn er ekki mikill. Annars ætti helst að fara um þetta eftir því, hvern tekjuskatt mennirnir hafa gefið upp eða skattanefnd áætlað á þá; hún mun fremur áætla of vel en of lágt. Það væri þó einhver sæmilegur grundvöllur að byggja á, en jeg er sannfærður um, að það mundi styðja mitt mál.