Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Á þessu vori höfum við hæstv. landbrh. rætt nokkuð um verðmyndun á grænmeti. Ég rifja það upp að í mars sl. urðu sérstaklega umræður um sveiflur á verði grænmetis sem urðu í þeim mánuði. Ég og raunar fleiri hv. þm. töldum þá að tollar sem landbrn. setti á innflutt grænmeti réðu þar mestu af þáttum sem mátti rekja til innan lands. Hæstv. landbrh. var annarrar skoðunar. Hann vísaði allri ábyrgð á grænmetisokrinu af höndum sér og af höndum ráðuneytisins. Hæstv. ráðherra sagði sem sagt fullum fetum að ekki væri um að kenna tollapólitík sinni eða ráðuneytisins. Í framhaldinu óskaði hæstv. landbrh. eftir því að Samkeppnisstofnun kannaði verðmyndun á grænmeti, einkum papriku, í þessum sama mánuði. Nú er sú skýrsla komin, herra forseti. Hún var hins vegar ekki kynnt með lúðrablæstri og söng eins og oft er háttur þessa hæstv. ráðherra. Nei, heldur betur ekki. Þessari skýrslu nánast laumað út úr ráðuneytinu. Skýringin er einföld. Skýrslan sýnir svart á hvítu að fullyrðingar um að tollapólitík landbrn. ætti ekki sök á grænmetisokrinu voru rangar. Skýrslan sýnir það einfaldlega að þó að erfitt sé að meta nákvæmlega áhrif tolla á verðið þá varð það eigi að síður niðurstaða skýrslunnar að tollarnir gátu hækkað verð á grænmeti um fast að 50%, þ.e. um helming. Sú hækkun, herra forseti, er alfarið á ábyrgð hæstv. landbrh. Herra forseti. Ferlið er þannig að tollurinn er lagður á áður en heildsalinn og smásalinn reikna út álagningu sína. Í sumum tilvikum getur þetta leitt til þess að hver króna sem lögð er á sem tollur tvöfaldast í ferlinu. Því er alveg ljóst, herra forseti, að það er að stórum hluta á ábyrgð tollapólitíkurinnar sem hæstv. landbrh. rekur hvers vegna verið er að okra á grænmeti á þessu vori. Ég vil því spyrja, hæstv. landbrh.: Er hann ósammála þeirri niðurstöðu skýrslunnar að af þáttum innan lands hafi tollahækkun hans átt mestan þátt í verðhækkunum á grænmeti á þessum tíma?

Hæstv. forseti. Það er gott svona að morgni dags að taka léttan farsa um grænmetið og hv. þm. Össur Skarphéðinsson lætur ekki á sér standa. Hann spyr mig af hverju skýrslan frá Samkeppnisstofnun hafi ekki verið kynnt með lúðrablæstri. Ég vil segja það hér að skýrslan fór á netið áður en hún kom til mín. Fréttamenn höfðu séð hana áður en hún barst mér í hendur. Ég er ekki alveg sáttur við skýrsluna og tel að þar sé ekki öllu því svarað sem ég spurði um. Ég nefni það að aðeins eitt fyrirtæki gefur upp cif-verð. Samkeppnisstofnun viðurkennir að það er bara eitt fyrirtæki. Hún tekur tölurnar trúanlegar frá fyrirtækjunum og kafar ekki þannig ofan í málið. Ég hef því beðið um að farið verði betur yfir það. Ég vil segja um þær ásakanir sem komu að það er lögum samkvæmt, hv. þm., sem tollar hækka og koma hér á 15. mars út af innlendri framleiðslu. Það liggur fyrir að samþykkt Alþingis er fyrir því. Þá héldu kaupmenn því fram að paprikuverðið hefði farið úr 400 kr. í 800 kr. tollanna vegna. Ég þrætti fyrir það og sagði að þarna væri hækkun í hafi af einhverjum öðrum orsökum því það kemur í ljós í skýrslu Samkeppnisstofnunar að tollurinn átti ekki allan hlut. Sennilega var það ný afurð frá öðru landi. En hins vegar hefur komið fram í þessari rannsókn, og það hafa t.d. Hagkaupsmenn, svo að ég nefni eitt fyrirtæki, viðurkennt, að í sumum tilfellum hefur allt upp í 300% álagning verið í smásölu. Þeir tala að vísu um að sín álagning sé 40--45%. Þeir hafa verið að biðja mig um að biðja sig afsökunar á ummælum mínum en ég stend við allt sem ég hef sagt í þessu. Ég vil bara fá skýrari niðurstöðu í málið og hef því beðið hina lögbundnu nefnd sem mér er til ráðgjafar að hitta Samkeppnisstofnun og fara betur yfir það, ekki síst af því að þeir taka allt trúanlegt sem kemur frá þeim grunaða í þessu máli og sá grunaði er smásalan. Það er nú, eins og einhver sagði, 

Herra forseti. Það hefur komið skýrt fram í umræðu af hálfu stjórnarandstöðunnar í tengslum við grænmetismálið að stjórnarandstaðan er þar fyrst og fremst að ganga erinda neytenda. Hér erum við að ræða um störf þingsins og það hefur komið skýrt fram að stjórnarandstaðan er reiðubúin að haga störfum sínum þannig að hagsmunir þeirra ná fram að ganga. Það mál sem er gert hér að umtalsefni --- og kom það skýrt fram í viðtali hæstv. landbrh. í Morgunblaðinu í morgun --- er að þegar fram kemur skýrsla sem sýnir að tollar hæstv. ríkisstjórnar eru ein aðalorsökin fyrir hinu háa grænmetisverði þá neitar hæstv. ráðherra að taka mark á þeim staðreyndum, snýr út úr málinu og neitar að viðurkenna undirrót hins háa grænmetisverðs sem er hin ranga stefna ríkisstjórnarinnar eins og hún birtist strax þegar GATT-samningurinn var lögleiddur á sínum tíma. Þetta er ástæðan fyrir því að matarverð er 30--40% hærra hér en í Evrópu. Þetta er ástæðan fyrir því að verndarumhverfi íslensks landbúnaðar er meira en innan Evrópusambandsins og þetta er líka ástæðan fyrir því, herra forseti, að bændur eru fátækasta stétt landsins. Það er þetta kerfi sem hæstv. ráðherra er að verja eina ferðina enn sem við erum að gagnrýna og gagnrýnum það undir dagskrárliðnum um störf þingsins vegna þess að við viljum, herra forseti, að þessi mál sem eru neytendum til hagsbóta hafi forgang hér í störfum á þeim dögum sem eftir eru.

Herra forseti. Hæstv. landbrh. hefur rétt fyrir sér þegar hann segir að nauðsynlegt sé að kanna þátt smásölunnar. Ég er honum sammála um það. Ég vil eiga góða samvinnu við hæstv. landbrh. um að reyna að draga úr fákeppni á smásölumarkaðnum, reyna þannig að örva samkeppni og lækka verð til neytenda. Hins vegar var það hæstv. landbrh. sem sagði þegar verðhækkanirnar dundu yfir í mars að það væri ekki vegna tollahækkana landbrn. Og til þess að staðfesta það, herra forseti, fékk hann Samkeppnisstofnun til að gera sérstaka skýrslu um það. Nú hefur Samkeppnisstofnun sent frá sér þá skýrslu. Meginniðurstaða hennar er þessi: Verðhækkanirnar í mars eiga rót sína að rekja til tveggja þátta, erlendra verðhækkana en innan lands er það bara einn þáttur sem hefur leitt til hærra verðs og það eru tollahækkanirnar sem hæstv. landbrh. hefur staðið fyrir. Sýnt er fram á það með dæmum í skýrslunni, herra forseti, hvernig ein króna sem hæstv. landbrh. leggur á sem toll, getur orðið að tveimur í verðmyndunarferlinu. Það er talað um það í skýrslunni að algengt sé að verðið hækki um fast að 50% og í sumum tilvikum líklega um 100%. Herra forseti. Því sem hæstv. landbrh. sagði hér í umræðum, að það væru ekki tollahækkanir ráðuneytisins sem ættu sök á grænmetisokrinu, er hrundið í skýrslu Samkeppnisstofnunar. Þess vegna spyr ég þennan hæstv. ráðherra: Er hann ekki þeirrar skoðunar í ljósi þessarar skýrslu að það þurfi að flýta tollalækkunum á grænmeti umfram það sem hann hafði áður tilkynnt á hinu háa Alþingi? Er ekki hæstv. ráðherra þeirrar skoðunar að tími sé kominn til að hætta að nota snigilinn fyrir reiðskjóta í þessu máli?

Hæstv. forseti. Það er gaman að hv. þm. Ágúst Einarsson er kominn hér inn. Hann er gúrú og guðfaðir Samfylkingarinnar í allri ráðagerð eins og Njáll var Gunnari forðum. Þar er kominn maður sem er alvörumaður. En hann er bara frjálshyggjumaður í öllu sem snýr að landbúnaði. Þess vegna er hann gamall krati í því sinni öllu. Hins vegar er hv. foringi Samfylkingarinnar alltaf í plati. Hann kann alls ekki að segja satt, hæstv. forseti, því miður. Hann snýr út úr öllum málflutningi manna. Það sem ég var að deila um við smásöluna 15. mars, var að tollarnir hækkuðu verðið en þeir breyttu ekki verðinu á papriku úr 400 í 800 kr. Það staðfestir skýrslan. Ég bað Samkeppnisstofnun um að fara yfir hvað smásalan fær í sinn hlut og ekki spyrja þann grunaða heldur að rannsaka það. Þeir hafa öll völd í því máli. Hvað tekur heildsalan í sinn hlut? Hvað er ríkið að taka? Þetta áttu þeir að fara yfir. Þessi svör vil ég fá fram og vil hafa frið og tíma til þess að klára það. Menn mínir munu hitta starfsmenn Samkeppnisstofnunar og fara yfir þetta. Ég tel að Samkeppnisstofnun hafi ekki lokið við að svara þeim spurningum sem ég lagði fyrir hana. Hvað varðar síðan stefnu ríkisstjórnarinnar þá er hún auðvitað að berjast fyrir hagsmunum neytenda. Við erum með frv. þar sem við erum að fella tollana af 30 tegundum þannig að gott er að eiga hv. þm. Ágúst Einarsson að til þess að styðja það góða mál síðar á lokadögum þingsins. Ég fagna slíkum alvörumanni Samfylkingarinnar hingað inn. Ég vann með honum í landbn. Alþingis í mörg ár. Þar var hann alltaf hinn frábæri félagi og ráðagóði þó að ég færi ekki eftir öllum hans ráðum. Hins vegar er hann dálítið öðruvísi í ræðustólnum, hæstv. forseti. Þá er persónan stundum dálítið breytileg.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndarálitum meiri hluta samgn. um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. og um breytingu á lögum um fjarskipti, í samræmi við það. Samgöngunefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Ragnhildi Hjaltadóttur frá samgönguráðuneytinu, Guðmund Ólafsson og Skarphéðin Steinarsson, starfsmenn framkvæmdanefndar um einkavæðingu, Þórarin V. Þórarinsson og Friðrik Pálsson frá Landssíma Íslands hf., Davíð Birgisson og Helgu Jónsdóttur frá Starfsmannafélagi Landssíma Íslands, Þórólf Árnason frá Tali hf., Gústaf Arnar frá Póst- og fjarskiptastofnun, Eyþór Arnalds frá Íslandssíma hf., Ingvar Garðarsson frá Frjálsum fjarskiptum, Ármann Þorvaldsson frá Kaupþingi, Almar Guðmundsson og Ívar Guðjónsson frá Íslandsbanka-FBA, Hrafnkel Óskarsson frá Samkeppnisstofnun, Jóhannes Gunnarsson og Markús Möller frá Neytendasamtökunum, Þórð Skúlason og Vilhjálm Þ. Vilhjálmsson frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Elías Halldór Ágústsson og Þröst Jónasson frá Samtökum netverja, Davíð Guðmundsson frá Tölvun í Vestmannaeyjum, Björn Davíðsson frá Snerpu á Ísafirði, Rögnvald Guðmundsson frá Skríni á Akureyri, Eirík Bragason frá Línu.Neti, Magnús Ásgeirsson frá Tölvusmiðjunni á Egilsstöðum, Pál Kolbeinsson frá Element á Sauðárkróki, Tryggva Þór Ágústsson frá Gagnvirkri miðlun og Björn Inga Jónsson frá Tölvuþjónustu Austurlands á Hornafirði.  Þá bárust umsagnir frá Samkeppnisstofnun, Byggðastofnun, Landssambandi eldri borgara, Bændasamtökum Íslands, Félagi netverja, Alþýðusambandi Íslands, Samtökum fræðslu- og símenntunarmiðstöðva á landsbyggðinni, Eyþingi -- Sambandi sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum, Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga og Samtökum sveitarfélaga í Norðurlandskjördæmi vestra. Með frumvarpinu er lagt til að Alþingi veiti heimild til að selja allt hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands hf. Samkvæmt athugasemdum með frumvarpinu og skýrslu framkvæmdanefndar um einkavæðingu er stefnt að því að sala hlutafjárins hefjist vorið 2001 og að 49% af heildarhlutafé verði í eigu annarra en ríkisins í árslok 2001. Fyrirhuguð sala er í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar um einkavæðingu ríkisfyrirtækja. Ég vík að þætti sem meiri hluti samgn. leggur mikla áherslu á, það er að í framhaldi af því að nefndin hefur fjallað ítarlega um aðstöðu fyrirtækja utan höfuðborgarsvæðisins til að stunda fjarvinnslu og aðra þjónustu á sviði upplýsingatækni sem gerir kröfu til öflugra gagnaflutninga. Þrátt fyrir að verðskrá fyrir gagnaflutninga hafi lækkað mikið að undanförnu, þar með talið fyrir gagnanet og leigulínur, er ljóst að enn er talsverður munur á verðlagningu á þeirri þjónustu eftir því hvar notandinn er á landinu. Meiri hluti samgn. telur nauðsynlegt að áfram verði unnið markvisst að því að jafna kostnað og aðgang landsmanna að öflugustu og hagkvæmustu gagnaflutningsleiðum, eins og tæknin þróast á hverjum tíma óháð vegalengd. Í samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar telur meiri hlutinn eðlilegt að nýta hluta af söluverðmæti Landssímans til að ná markmiðum um að upplýsingatæknin nýtist öllum landsmönnum sem best og að fjarlægð frá höfuðborgarsvæðinu takmarki ekki samkeppnisstöðu fyrirtækja á landsbyggðinni. Meiri hlutinn beinir því til hæstv. samgrh. að hann vinni, í samstarfi við samgn., tillögur um að jafna kostnað við gagnaflutninga og þar með samkeppnisstöðu fyrirtækja um allt land og skal þeirri vinnu vera lokið fyrir árslok 2001. Forsenda samkeppni á fjarskiptamarkaði sem og öðrum mörkuðum byggist á því að eftirlit með starfsemi fjarskiptafyrirtækja sé öflugt og eftirlitsstofnanir hafi yfir virkum úrræðum að ráða. Ný lög hafa verið sett um Póst- og fjarskiptastofnun þar sem heimildir hennar til eftirlits og aðgerða hafa verið efldar til muna. Með sama hætti hafa verið gerðar breytingar á samkeppnislögum sem veita samkeppnisyfirvöldum mun virkari úrræði en áður til að bregðast við misnotkun á markaðsráðandi stöðu. Meiri hlutinn telur að með þessu séu til staðar þau úrræði sem nauðsynleg eru til að unnt sé að bregðast við misnotkun á markaðsráðandi stöðu á fjarskiptamarkaði. Meiri hlutinn leggur þó áherslu á að búa verði vel að eftirlitsaðilum og þeim tryggður nægur mannafli og fjármagn til að sinna því eftirliti sem þeim er ætlað. Þannig má ætla að ráða þyrfti til Fjarskiptastofnunar í 2--3 stöðugildi vegna aukinnar samkeppni á fjarskiptamarkaði og svipaðan fjölda hjá Samkeppnisstofnun. Nefndin leggur áherslu á að þeim þörfum verði mætt. Með nýju fjarskiptalögunum var aðkoma nýrra fyrirtækja að fjarskiptamarkaði auðvelduð verulega. Lög og reglur áskilja nú að þjónusta milli rekstrareininga Landssímans sé seld á sama verði og til annarra fjarskiptafyrirtækja. Með þessu er tryggt að bæði notendur sem og fjarskiptafyrirtæki í samkeppni við Landssímann greiði ekki hærri gjöld fyrir fjarskiptaþjónustu en þeir mundu gera ef fyrirtækinu yrði skipt upp. Þá eru víðtækar heimildir í fjarskiptalögum til að tryggja fullnægjandi þjónustustig með svokallaðri alþjónustu, auk þess sem samgönguráðherra hefur heimildir til að leggja í framkvæmdir eða rekstur sem er til almannaheilla, í öryggisskyni, af umhverfisástæðum eða samkvæmt byggðasjónarmiðum og ætla má að skili ekki arði. Þannig getur ríkið eflt fjarskiptaþjónustu þar sem samkeppni skortir. Meiri hlutinn bendir á að nú er til umfjöllunar í þinginu tillaga til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar um að fella inn í EES-samninginn reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2887/2000, um opinn aðgang að heimtaugum. Með upptöku reglna þessara í íslenskan rétt mun jafn aðgangur allra að grunnnetinu vera tryggður enn frekar en nú er. Það er álit meiri hlutans að það lagaumhverfi sem skapað hefur verið á fjarskiptasviði tryggi að samkeppnisaðilar fái eðlilegt svigrúm til athafna. Þessa má þegar sjá merki, samanber samninga Íslandssíma og Tals um aðgang að farsímakerfi Landssímans. Meiri hlutinn hafnar með öllu hugmyndum um að aðskilja grunnnetið frá Landssímanum. Fyrir því liggja m.a. tæknilegar ástæður en sérfræðingar telja að aðskilnaður netsins frá annarri starfsemi mundi leiða til vandkvæða og erfiðleika í þróun þess með þeim afleiðingum að þjónusta við notendur versnaði. Þá mundi það rýra verðmæti fyrirtækisins verulega og hafa aukinn kostnað í för með sér fyrir notendur. Meiri hlutinn leggur til að við lögin bætist ákvæði til bráðabirgða er feli það í sér að hlutabréf ríkisins, útgefið 23. jan. 1998, skuli teljast ógilt án undangenginnar innköllunar við útgáfu á rafbréfum í félaginu, sbr. ákvæði til bráðabirgða II í lögum nr. 131/1997, um rafræna eignarskráningu verðbréfa. Þar sem einungis er um að ræða eitt hlutabréf ríkissjóðs í félaginu verður að telja óþarft að fram fari sérstök innköllun hlutabréfa samkvæmt lögunum. Í ákvæðinu er einnig tekið fram, svo það fari ekki á milli mála, að ákvæði 1. mgr. 20. gr. laga um hlutafélög, sem fjallar um tölu hluthafa, gildi ekki um Landssíma Íslands hf. á meðan hlutafé er en að fullu í eigu ríkissjóðs og jafnframt að samgönguráðherra fari með eignarhlut ríkisins í Landssímanum eins og hingað til. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Við bætist ákvæði til bráðabirgða, svohljóðandi: ,,Þrátt fyrir ákvæði til bráðabirgða II í lögum nr. 131/1997, um rafræna eignarskráningu verðbréfa, skal hlutabréf ríkissjóðs í Landssíma Íslands hf., útgefið 23. janúar 1998, vera ógilt við útgáfu á rafbréfum í félaginu í verðbréfamiðstöð án undangenginnar innköllunar. Ákvæði 1. mgr. 20. gr. laga um hlutafélög gildir ekki um Landssíma Íslands hf. á meðan hlutafé er að fullu í eigu ríkissjóðs. Samgönguráðherra fer með eignarhlutdeild ríkissjóðs í Landssíma Íslands hf.`` Varðandi álit meiri hluta samgn. um frv. til laga um breytingu á lögum um fjarskipti, nr. 107/1999, þá er það að segja að nefndin fjallaði um málið samhliða 707. máli, um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. Með því frumvarpi er lagt til að sett verði í fjarskiptalög skýr heimild til handa Póst- og fjarskiptastofnun til að setja skilyrði í leyfisbréf rekstrarleyfishafa með umtalsverða markaðshlutdeild sem tryggja að leyfishafi uppfylli skyldur sínar samkvæmt lögum og reglum settum með heimild í þeim, svo og leyfisbréfi. Með ákvæði því sem lagt er til að lögfest verði er unnt að tryggja fyrir fram að eigendur rekstrarleyfishafa með umtalsverða markaðshlutdeild framkvæmi nauðsynlegar fjárfestingar í grunnnetinu og öðrum fjarskiptakerfum svo að hann geti uppfyllt skyldur sínar samkvæmt lögum og leyfisbréfi. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.

Herra forseti. Sala Landssímans er að stórum hluta viðskiptalegs eðlis. Ekki fór á milli mála í heimsóknum þeirra manna, sem hv. formaður samgn. hefur hér talið upp og komu á fund nefndarinnar, að þeir vöruðu alvarlega við sölunni með þeim hætti sem hún var kynnt af tæknilegum ástæðum og þjónustuástæðum um allt land. Þetta er því að meiri hluta viðskiptalegs eðlis. Herra forseti. Einnig kom fram hjá þeim sem komu á fund nefndarinnar að afar miklu máli skipti hvernig ríkið ætlaði að selja eða bjóða hin 51% sem verður haldið eftir í fyrstu umferð. Ég vil því leyfa mér að spyrja formann nefndarinnar og framsögumann hér: Hvað liggur fyrir um frekari sölu á Landssímanum en það sem nú hefur verið greint, 49%? Er hann sammála þeim orðum hæstv. utanrrh. sem höfð voru eftir honum í viðtali 26. apríl sl., með leyfi forseta: ,,Við munum hins vegar á næstu mánuðum eða missirum ekki selja meiri hlutann í fyrirtækinu.`` Er hann sammála því og hvað telur hann að þessi orð merki?

Herra forseti. Rétt er að árétta að það atriði sem gekk eins og rauður þráður í gegnum umræðu um frv., sérstaklega í viðræðum við aðila úti á landsbyggðinni, var jafn aðgangur, jafn kostnaður að grunnnetinu, að grunnlínu. Þetta áréttar meiri hluti samgn. í áliti sínu eins og ég hef gert grein fyrir. Varðandi síðari spurningu hv. þm. Jóns Bjarnasonar þá er það ljóst og hefur komið fram, m.a. í samgn., að unnið er faglega að verðlagningu Landssímans sem fyrirtækis. Þessi lög heimila sölu hans. Engar tímasetningar eru uppi enda vart tímabært í smáatriðum að öðru leyti en því sem getið er um í áliti samgn.

Herra forseti. Ég vek athygli á því að hv. formaður samgn. og talsmaður sjálfstæðismanna vildi ekki svara því hvernig framhald sölu Landssímans væri hugsað eða hvað hann teldi að orð hæstv. utanrrh. þýddu um að ekki ætti að selja hann á næstu mánuðum eða missirum. Ég vek athygli á því. Þetta skiptir afar miku máli. Hv. formaður samgn. kom inn á það að mjög faglega væri unnið að verðlagningu Símans. Það er alveg hárrétt. Þegar maður ákveður að selja eitthvað er náttúrlega nauðsynlegt að fyrir liggi hvert væntanlegt söluverð verður áður en tekin er ákvörðun um það á hinu háa Alþingi. Þetta er það stór þáttur í íslenskri almannaþjónustu, í íslensku atvinnulífi, í íslensku samfélagi, að mjög ósanngjarnt er að ætlast til þess að Alþingi taki ákvörðun um að selja Landssímann án þess að fyrir liggi verð. Ég spyr því, herra forseti: Hvaða verð er verið að tala um fyrir Landssímann?

Herra forseti. Ég árétta svar við spurningum sem hafa tvívegis komið fram frá hv. síðasta ræðumanni. Framgangur málsins er í eðlilegri vinnslu miðað við áætlanir, miðað við útskýringu á þessum lögum og fylgiskjölum með þeim. Unnið er faglega og vonandi á fullkomlega eðlilegan hátt að verðlagningu fyrirtækisins. Meðan slíkt liggur ekki fyrir er ekki unnt að svara því og ekki ástæða til þess að vera með neinar getgátur um það. Það er í eðlilegum farvegi í framgangi málsins.

Hæstv. forseti. Ég tók eftir því varðandi nefndarálitið að hv. þm. Árni Johnsen, frsm. meiri hluta samgn., sagði að meiri hluti samgn. legði mikla áherslu á breytingar á gjaldskrá vegna leigulína. Það er útlistað í nefndarálitinu hvernig það er. Þetta staðfestir reyndar það álit sem við í minni hlutanum höfum margoft talað um, hið mikla ójafnvægi sem er milli fyrirtækja á þessu sviði. Svo við tökum dæmi kostar 25 þús. kr. að leigja tveggja megabæta leigulínu á höfuðborgarsvæðinu en ef við förum til Vestmannaeyja, aðeins í 150 km fjarlægð, þá er það 300% dýrara. Ég ætla ekki að nefna verðið sem gilti áður en síðasta breyting var gerð 1. nóvember 1999, ég ætla ekki að nefna þær tölur af tillitssemi við alla aðila, muninn sem þá var. En ég nefni líka að munurinn milli þess að leigja þessar línur á höfuðborgarsvæðinu og á þeim stöðum sem sem einna lengst eru héðan, svo við tökum Neskaupstað sem dæmi, er 1000%. Það er 1000% dýrara að leigja þessar línur fyrir fyrirtæki sem er að hasla sér völl á þessu sviði á Neskaupstað en á höfuðborgarsvæðinu. Mig langar að spyrja hv. frsm. hvort það sé ekki hrikalegur munur og hvort þau fáu og fátæklegu orð sem sögð eru í nál. meiri hlutans um þetta atriði sé ekki nánast eins og að skila auðu. Það er lagt til og beðið um að þetta sé skoðað og allt það en þetta hefur gengið ákaflega hægt. Það kom fram hjá öllum gestum sem komu af landsbyggðinni að þetta var mesta umkvörtunarefni þeirra.

Herra forseti. Ég held að það sé einmitt alveg öfugt, að ekki sé slaklega að orði kveðið, heldur mjög ákveðið og þetta séu ekki fátækleg orð í nefndarálitinu, heldur séu þau hugsuð með mikilli sanngirni og framsýni og metnaði, með það fyrir augum að landsmenn allir sitji við sama borð. Óskað er eftir samstarfi við hæstv. samgrh. við samgn. á þessu ári til að vinna nákvæmlega að framgangi þessara þátta sem skipta miklu máli, þannig að menn sitji við sama borð, eins og gildir til að mynda um gjöld á símtölum á Íslandi í dag. Þetta byggist á því að jafna kostnað á grunnkerfinu þannig að hann verði óháður fjarlægðum. Enginn skoðanamunur er í þessum efnum. Þetta er markmiðið og er sett fram mjög skýrt og skorinort á eðlilegan hátt.

Herra forseti. Eins og eftir á að koma fram síðar, í nál. 1. minni hluta samgn., teljum við þetta brýnasta verkefnið áður en kemur að sölu. Ég vil aðeins segja það hér, áður en ég hverf frá þessu, að við breytinguna 1. nóvember 1999, frá því verði sem þá var, jókst munurinn milli fyrirtækis í Vestmannaeyjum og á höfuðborgarsvæðinu. Mismunurinn var 260% en hann jókst upp í 300%. Það var vegna þess að lækkunin á höfuðborgarsvæðinu var meiri en þarna var. Þetta hafa menn verið að gagnrýna og þetta kom fram hjá þeim ágæta manni, Eyþóri Arnalds, þegar hann heimsótti samgn. Hann sagði að hann skildi ekki hvernig í ósköpunum fyrirtækin á landsbyggðinni hefðu lifað af þær gjaldskrár sem boðið hefur verið upp á fram að þessu. Ég ætla að minna á að þegar þessi atvinnugrein hóf göngu sína þá sátu fyrirtæki í Vestmannaeyjum og Reykjavík ekki við sama borð vegna þess að fyrirtæki í Vestmannaeyjum í byrjun árs 1998 þurftu að greiða 1000% meira fyrir leigulínu en fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu. Ef þetta er ekki til að skekkja samkeppnisstöðu milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis, þá veit ég ekki hvað það er. Hitt atriðið sem mig langaði til að spyrja hv. þm. út í er að þeir segja sem svo að sérfræðingar telji sölu á grunnnetinu ekki koma til greina og það sé ekki hægt. Þessir sérfræðingar segja í sömu skýrslu, skýrslu einkavæðingarnefndar, að ekkert komi í veg fyrir að Landssíminn, þegar verður búið að selja hann að hluta eða öllu leyti, geti selt grunnnetið sér. Mig langar að spyrja hv. þm. út í það álit einkavæðingarnefndar og sérfræðingsins sem var fenginn til að skrifa kaflann um grunnnetið sem telur að sá aðskilnaður yrði baggi á ríkissjóði.

Herra forseti. Það er hægt að taka undir það að skoðanir manna á aðskilnaði grunnnets og annarra þátta Landssíma Íslands voru misjafnar að því leyti að þær voru háðar margs konar mismunandi skilyrðum. Grunnatriðið var að tryggður yrði jafn aðgangur að grunnlínukerfinu. Að því tryggðu er það mat mitt að hugmyndin um aðskilnað hafi ekki vegið þungt hjá flestum sem nefndin ræddi sérstaklega við af þessu tilefni. Að settum ákveðnum skilyrðum og markmiðum var þetta ekki talið stórkostlegt áhyggjuefni. En auðvitað höfðu menn og hafa menn áhyggjur af mismun á innheimtu eftir fjarlægðum eftir búsetu á landinu. Þessi þáttur, verðlagning á grunnlínukerfinu, kemur í sjálfu sér ekki við varðandi sölu heimilda Landssíma Íslands. Markmiðið er ljóst. Markmiðið er ljóst, bæði af hálfu ríkisstjórnarinnar og kemur áréttað fram í nál. meiri hluta samgn. um þessa jöfnun. Því er fyrir fram ljóst við væntanlega sölu Landssímans að væntanlegir kaupendur vita að hverju þeir ganga. Þar fyrir utan hefur ríkissjóður áfram tögl og hagldir í málinu með meirihlutaeignaraðild og meðan unnið er að eðlilegum framgangi málsins í farvegi sem á að skila árangri öllum til handa þá ætti þetta ekki að vera áhyggjuefni.

Virðulegi forseti. Ég ætla að gera grein fyrir áliti 1. minni hluta samgn. og þeirri afstöðu sem 1. minni hluti hefur til þessarar sölu. Eins og flestum er kunnugt er hér lagt upp með einhverja stærstu einkavæðingu sem ríkið hefur lagst í og án efa þá áhrifamestu. Með sölu Landssímans er í reynd verið að taka ákvörðun um að ríkissjóður, eða ríkið, dragi sig út af fjarskiptamarkaði. Með sölu Landssímans er tekin ákvörðun um í hvaða umhverfi fjarskiptamarkaðurinn og hugbúnaðargeirinn muni starfa á næstu árum. Hér er því að mínu viti gríðarlega stór og mikil ákvörðun á ferðinni og skiptir miklu máli að vandað sé til hennar eins og kostur er. Fjarskiptaheimurinn er víðáttumikið svið og í stöðugri breytingu vegna mikilla tækniframfara. Ríkiseinkaleyfin hafa mótað rekstur fjarskiptafyrirtækja og þar af leiðandi tæknilega þróun þeirra frá upphafi. Afnám ríkiseinkaleyfanna markar eiginlega þau tímamót að þá fyrst fór að vera veruleg þróun á þessu sviði. Við höfum séð gríðarlega þróun á undanförnum árum, séð internetið, séð GSM og þráðlausu símana þróast mjög ört. Þróun á þessu sviði hefur verið gríðarlega ör, eftir að ríkiseinkaleyfin voru afnumin almennt. Þessi þróun er í sjálfu sér ekki svo gömul. Líklega var þetta fyrst gert í Bandaríkjunum á áttunda áratugnum, Evrópa hefur verið að gera þetta undanfarin 10 ár. Þessar breytingar hafa gert það að verkum að tæknileg þróun í fjarskiptageiranum hefur horfið frá því að vera þróun í þágu ríkisfyrirtækjanna í það að þróast sjálfstætt enda höfum við séð gríðarlega miklar breytingar á þessum sviðum undanfarin ár. Þess vegna er það a.m.k. skoðun mín að afnám þessara ríkiseinkaleyfa hafi verið mikið framfaraskref. Það breytir þó ekki hinu að við afnám þessara einkaleyfa standa eftir risastór fyrirtæki í ríkiseigu sem skyggja á allan annan rekstur. Það er einmitt þetta fyrirtæki sem er ætlunin að selja núna. Vandamálið við að ákveða að selja er fyrst og fremst hvernig á að selja. Hvaða afleiðingar hefur það í för með sér að fyrirtækið er selt? Hvaða afleiðingar hefur það í för með sér að fyrirtækið er selt í einu lagi? Að mínu mati hafa menn ekki rætt þessa spurningu nægilega mikið og mér hefur fundist það allt of mikið kappsmál að selja fyrirtækið í einu lagi. Ég verð að segja það líka að rökin sem sett eru fram eru ekki mjög sterk. Menn hafa reynt að færa fram rök fyrir því að fyrirtækið sé verðmerkt með því að selja það í einu lagi. Í öðru lagi hafa rökin verið þau að menn vita ekki hvað þeir fá ef það er gert með öðrum hætti. Það er ákveðin íhaldssemi. Menn treysta sér ekki til að breyta vegna þess að þeir vita hvað þeir hafa en ekki hvað þeir fá. Að mínu viti var það aðeins tímaspursmál hvenær Landssími Íslands yrði seldur en ekki spurning um hvort. Þegar ríkiseinkaleyfin voru afnumin þá var það bara tímaspursmál hvenær fyrirtækið yrði selt. Eftir að þessi atvinnugrein er tekin úr þessu ríkiseinkaleyfafyrirkomulagi og sett á samkeppnissvið þá tel ég að sé ofureðlilegt að ríkið dragi sig út af þeim markaði. En í ljósi þessarar löngu sögu einkaleyfanna, í ljósi langrar sögu um að tæknin hafi þróast á forsendum þessara ríkisfyrirtækja, í ljósi þeirrar miklu þekkingar sem þarna er og í ljósi þeirra miklu verðmæta sem fyrirtækið er, þá er mjög vandmeðfarið að selja þessi fyrirtæki. Sá sem hér stendur er þeirrar skoðunar að það beri að selja fyrirtækið en það megi ekki selja það í einu lagi. Af hverju má ekki selja það í einu lagi? Það er einfaldlega vegna þess að þá mun fyrirtækið, Landssími Íslands, breytast úr því að vera ríkiseinokun í það að verða einkaeinokun. Með því að selja fyrirtækið og þjóðveginn þannig að það fyrirtæki ráði því alfarið hverjir geti ferðast um vegakerfið, er verið að færa fyrirtæki, einstöku fyrirtæki, alveg gríðarlega yfirburðarstöðu á þessum markaði sem mun hafa mikil áhrif á það hvernig önnur fyrirtæki þróast. Vissulega hafa menn sagt að hér séu í gildi samkeppnislög og hér séu í gildi lög um Póst- og fjarskiptastofnun, og Samkeppnisstofnun hafi ásamt Póst- og fjarskiptastofnun alla burði til að tryggja að umferð um þetta vegakerfi verði sem skyldi. En það vita allir að það getur aldrei orðið þannig. Fyrirtæki sem ræður aðgengi að vegakerfinu ræður því hvenær menn koma, hvernig menn haga samskiptum við önnur fyrirtæki og sagan sýnir okkur ómældan fjölda dæma um að menn hafi sett upp tæknilegar viðskiptahindranir án þess að nokkur eftirlitsstofnun hafi getað komið að því máli eða beitt sér í því fyrr en löngu eftir að menn hafa hætt að leita eftir svörum við þeim spurningum sem menn báru hugsanlega upp í upphafi. Samfylkingin er þeirrar skoðunar að menn eigi að nota markaðinn til þess að tryggja vöxt og viðgang þessarar greinar. Ef markaðurinn er í lagi mun hann tryggja góða þjónustu og betra verð til neytenda. En það er algjör forsenda fyrir því að markaðurinn virki að samkeppni sé á þeim markaði. Með því að selja fyrirtækið í einu lagi er verið að selja það þannig að það er mjög ólíklegt að markaðurinn skili okkur þeim afrakstri sem hann gæti. Og það er nákvæmlega þarna sem skilur á milli Samfylkingarinnar annars vegar og ríkisstjórnarinnar hins vegar. Það er líka fróðlegt að skoða aðeins af hverju við gerum svona mikla kröfu um að fyrirtækið verði selt þannig að samkeppni verði tryggð. Hvað er það í þessari samkeppni sem gerir það að verkum að við leggjum svona mikla áherslu á þetta? Það er í fyrsta lagi, virðulegi forseti, að þar sem samkeppni er tryggð, þar er aðgengi neytenda tryggt. Þar er tryggt að menn geti náð í þá þjónustu sem þeir vilja sækja á eðlilegu verði. Markaðurinn er í sjálfu sér ekkert annað en tæki til þess að mynda eðlilegt verð. Og eðlilegt verð myndast ekki á markaði nema samkeppni sé til staðar. Því má segja að að hluta til sé samkeppni að mörgu leyti félagsleg aðgerð þar sem verð myndast á markaði. Reynt er að tryggja fjölda þeirra sem hafa aðgang að því að kaupa og reynt er að tryggja fjölda þeirra sem geta selt á þessum markaði. Þess vegna er samkeppni að hluta til félagsleg aðgerð þar sem verð myndast á markaði en um leið tryggir samkeppni að fyrirtækin sem þar eru að selja séu á tánum vegna þess að þau sem gefa eftir lifa líklega ekki af í slíkri samkeppni. Þess vegna er alveg fráleitt, að mínu viti, að fara úr ríkiseinokun í einkaeinokun á þessu sviði. Og með því að fara þá leið held ég að við munum ekki njóta þess sem við gætum dregið fram ef við leyfum markaðnum að vinna þar sem samkeppnin er sem skyldi. Fróðlegt er að horfa á stjórnmálaflokkana hér á þingi í þessu ljósi þegar litið er til þess hver afstaða þeirra er. Það hefur lengi verið mjög rík afstaða hjá Sjálfstfl. og einkanlega hægri mönnum í Evrópu almennt, og það má kannski segja sem svo að ungliðarnir í Sjálfstfl. séu í raun og veru að presentera það almenna viðhorf sem hægri flokkar hafa í Evrópu, þ.e. þeir eru andvígir þeirri aðferðafræði að byggja markaðinn upp þar sem samkeppnin er tryggð. Þeir telja að markaðurinn geti séð um sig sjálfur og hann skili ætíð því besta, það þurfi ekki afskipti ríkisvaldsins. Að vísu gusaðist dálítið yfir þessa afstöðu nýverið, m.a. þegar Samkeppnisstofnun setti fram skýrslur sínar um grænmetismarkaðinn þar sem þetta virkaði reyndar ekki nema ákveðið aðhald og eftirlit sé viðhaft, en það breytir ekki hinu að í Sjálfstfl. hafa verið rík viðhorf í þessa átt og það þekki ég vel eftir að hafa unnið að samkeppnislögunum. Það má einnig segja að Vinstri grænir eru mjög skýrir í þessum efnum. Þeir telja einfaldlega að þessu sé best fyrir komið hjá ríkisvaldinu, að ríkisvaldið eigi að sjá um þetta og í raun og veru eru þeir þeirrar skoðunar að kannski eigi að vinna til baka, að ríkið fái aftur einkaleyfi á fjarskiptum. En það breytir ekki hinu að þeir hafa mjög skýr viðhorf í þessu. Þeir telja að þessi þjónusta, sem þeir skilgreina sem þátt af samfélagsgerðinni, sé best komið fyrir hjá ríkisvaldinu og það er skýrt. Við erum annarrar skoðunar. Við teljum að selja eigi fyrirtækið á þeim forsendum að samkeppnin verði til staðar og við notum samkeppnina og markaðinn til að ná því besta fram fyrir samfélagið. Það er okkar skýra afstaða og nál. gerir grein fyrir því. En í öllu þessu veltir maður því fyrir sér: Hvar í veröldinni er Framsfl. í þessu öllu saman? Hann hafði lengi talað fyrir því að fara þá leið sem við leggjum hér upp með. Hann hafði lengi talað fyrir því að skilja ætti grunnnetið frá. Hann hafði lengi talað fyrir því að hér yrði engin samkeppni nema grunnnetið yrði skilið frá. Svo þegar maður les álit meiri hlutans og forsendurnar fyrir sölu með þessum hætti þá virðist svo að hann hafi fallið frá afstöðu sinni af því að það á að ráða tvo menn til Samkeppnisstofnunar. Það á að bæta við tveimur mönnum hjá Samkeppnisstofnun og líklega öðrum tveimur hjá Póst- og fjarskiptastofnun. Í raun og veru er ekkert annað í þessu sem réttlætir slíka kúvendingu hjá Framsfl., ekki neitt. Og mér þykir það miður vegna þess að mér þótti þeir vera alveg á hárréttri leið lengi vel í þessari umræðu. Vel má vera að það séu aðrir samningar sem við ekki vitum um sem tengjast sölunni og tengjast því að Framsfl. fór að lokum inn á línu Sjálfstfl. Um það ætla ég ekki að hafa fleiri orð. En það eru gríðarleg vonbrigði að Framsfl. skyldi fara af þeirri leið sem hann var á í upphafi. Þegar menn reyna síðan að fara yfir þetta og reyna að velta fyrir sér markmiðunum með þessari stóru sölu, kannski mestu sölu, mestu einkavæðingu sem ríkið hefur farið í, að þá skuli flokkarnir, a.m.k. þessir þrír, Samfylking, Sjálfstfl. og Vinstri grænir hafa nokkuð skýra afstöðu til málsins en Framsfl. flakkar þarna á milli. Á endanum er það svo að þar sem verður bætt við tveimur mönnum hjá Samkeppnisstofnun og tveimur hjá Póst- og fjarskiptastofnun þá telja þeir að sú samkeppni sem þeir hafa oft á tíðum talað fyrir sé tryggð. Það er ekkert annað í málflutningi þeirra eða í því sem hægt er að lesa sem réttlætir slíka kúvendingu. Það hlýtur því að vera eitthvað annað sem býr að baki. Virðulegi forseti. Ég ætla nú að gera grein fyrir nál. 1. minni hluta, sem hv. þm. Kristján L. Möller stendur að ásamt mér. Þegar ákvörðun er tekin um að selja fyrirtæki eins og Landssíma Íslands, sem í rúm 90 ár naut einkaréttar til reksturs á fjarskiptaþjónustu hér á landi, er ljóst að verið er að taka ákvörðun um sölu fyrirtækis sem hefur yfirburðastöðu á fjarskiptamarkaði. Ákvörðun um sölu fyrirtækisins og hvernig staðið verði að henni er um leið ákvörðun um hvernig rekstrarumhverfi fjarskipta- og hugbúnaðariðnaðarins verði í nánustu framtíð. Það hefur komið fram við meðferð þessa frumvarps að fyrirtækið hefur nú 85% hlutdeild í tekjum á fjarskiptamarkaði. Eftirfarandi upptalning gefur þessa stöðu e.t.v. betur til kynna: Landssíminn hefur sterka fjárhagslega stöðu, eigið fé fyrirtækisins er talið vera um 13 milljarðar kr. Áætluð velta á árinu 2001 er 17 milljarðar kr. Landssíminn hefur yfirburðastöðu á GSM-markaðinum. Landssíminn rekur eina NMT-farsímakerfið hér á landi. Landssíminn er í einokunaraðstöðu í rekstri talsímaþjónustu og hefur því viðskiptatengsl við nær öll heimili í landinu. Landssíminn hefur yfirburðastöðu í útlandasímtölum. Landssíminn og dótturfyrirtæki hans hafa markaðsráðandi stöðu á netmarkaðinum, en sá markaður er nátengdur fjarskiptamarkaðinum. Í skjóli einkaréttar í áratugi og margvíslegrar ríkisaðstoðar hefur Landssíminn byggt upp fjarskiptakerfi sem að mati fyrirtækisins sjálfs er í fremstu röð í heiminum í dag. Landssíminn hefur í áranna rás byggt upp víðtækt sölukerfi á þjónustu sinni. Landssíminn hefur fjárfest í mörgum fyrirtækjum á fjarskipta- og hugbúnaðarsviði þar sem fyrirtækið hefur veruleg áhrif á rekstur þeirra. Af þessari upptalningu um stöðu fyrirtækisins má ráða að Landssíminn mun alltaf verða stórt og öflugt fyrirtæki á íslenskan mælikvarða, hvort heldur hann yrði seldur í einu lagi eða honum skipt upp á einhvern hátt. Meginrökin sem færð eru fyrir sölu fyrirtækisins eru tvenn. Í fyrsta lagi að fyrirtækið sé verðmætara í einu lagi en ef það yrði bútað niður. Í öðru lagi hafa verið færð rök að því að verulegur kostnaður hljótist af því fyrir neytendur ef grunnnetið verður aðskilið við söluna vegna ýmiss konar tæknibúnaðar sem yrði að koma upp og kostnaðar sem af því kynni að hljótast. Þá hefur verið á það bent að menn viti í dag hvað þeir hafi en ekki hvað þeir fái yrði fyrirtækinu skipt upp. Með öðrum orðum, ákveðin íhaldssemi um að viðhalda því ástandi sem nú er á fjarskiptamarkaði hefur einnig áhrif á niðurstöðuna að mati fulltrúa ríkisstjórnarinnar. Vegna mikillar gagnrýni þess efnis að núverandi ástand sé skaðlegt fyrir samkeppni og eðlilega þróun á þessum markaði hefur ríkisstjórnin, eða fulltrúar hennar, kynnt bókun þingflokks Framsóknarflokksins um að til að koma í veg fyrir að fyrirtækið misnoti einokunar- eða yfirburðastöðu sína í framtíðinni verði farin sú leið að Samkeppnisstofnun og Póst- og fjarskiptastofnun verði efldar, án þess að það sé skýrt frekar. Þetta eru helstu rökin sem fulltrúar ríkisstjórnarinnar hafa fært fyrir því að sú leið verði farin sem fram kemur í frumvarpinu. Þessu er 1. minni hluti ósammála. Í fyrsta lagi er ljóst að sagan hefur kennt að vilji menn tryggja samkeppni á markaði sé vænlegra til árangurs að gera breytingar á markaðsgerðinni, þ.e. haga sölunni þannig að sú staða skapist ekki að fyrirtæki geti misnotað markaðsráðandi stöðu sína, sem er mun vænlegri leið til árangurs en að setja eftirlitskerfi sem skuli bregðast við sé þessi staða misnotuð. Þess vegna leggur 1. minni hluti til að grunnnetið verði ekki selt með öðrum hlutum fyrirtækisins. Í þessum efnum má vissulega skoða fleiri leiðir en 1. minni hluti leggur til að þessi leið verði farin. Í öðru lagi er það skoðun 1. minni hluta að í framtíðinni muni neytendur og einkanlega landsbyggðin líða fyrir það að núverandi einokunarstaða sé seld í einu lagi með því að greiða hærra verð fyrir þjónustuna. Í þriðja lagi hefur komið fram á fundum nefndarinnar að líklegt sé að þessi sala leiði til þess að þróunar- og rannsóknarstarf þróist ekki sem skyldi því að eignarhald fyrirtækisins á grunnnetinu muni leiða til þess að þróun og fjárfesting í því taki aðeins mið af hagsmunum fyrirtækisins. Það er því mat 1. minni hluta að sú aðferðafræði sem meiri hlutinn ætlar að viðhafa við þessa sölu leiði ekki annað af sér en að fyrirtæki sem nú hefur ýmist yfirburða- eða einokunarstöðu færist úr höndum ríkisins yfir til einkaaðila, sem að öllu jöfnu yrði að telja jákvætt nema hvað reynslan hefur kennt að af tveimur slæmum kostum er einkaeinokun verri en ríkiseinokun. Það er því mat 1. minni hluta að þessi aðferð við söluna leiði til hægari uppbyggingar hugbúnaðar- og fjarskiptageirans hér á landi en ella hefði verið. Núverandi eignarhald Landssímans á grunnfjarskiptakerfinu veitir fyrirtækinu verulegt forskot á keppinautana. Þetta forskot mun haldast verði fyrirtækið selt í einu lagi. Verðmætamat fyrirtækisins tekur mið af þessari yfirburða- og einokunarstöðu og þau rök eru færð fram að í henni felist stór hluti verðmætis fyrirtækisins. Vegna hennar fáist hærra verð fyrir fyrirtækið en ef því væri skipt upp. Aðrir halda því á hinn bóginn fram að þetta sé rangt og að rétt hefði verið að selja fyrirtækið í einingum. Þannig fengist hærra verð fyrir fyrirtækið í heild því að þá vissu menn nákvæmlega hvaða starfsemi þeir væru að kaupa. Má í því sambandi benda á að France Télécom í Frakklandi er nú að ganga frá sölu á Orange-fyrirtækinu sem er GSM-deild þess. Þá hefur British Telecom lýst yfir því að það muni skipta sér upp fyrir lok ársins og uppi eru hugmyndir um að skipta AT&T upp í allt að sex fyrirtæki. Reyndar skiptu samkeppnisyfirvöld því fyrirtæki upp snemma á níunda áratugnum þar sem m.a. grunnnetsþjónustan var skilin frá annarri starfsemi. Þessi umræða er einnig uppi um Tele Danmark. Það liggur því fyrir að ekkert er öruggt í þeim efnum að heildarverðmæti fyrirtækisins verði meira verði það selt í einu lagi í stað þess að skipta því upp, enda tækju forustumenn þessara stóru fyrirtækja í Evrópu og Bandaríkjunum líklega ekki slíkar ákvarðanir eða ræddu þessar hugmyndir nema þær væru fyrirtækjunum til hagsbóta. Vegna eignarhalds Landssímans á grunnnetinu eru keppinautar hans á öðrum sviðum óhjákvæmilega einnig viðskiptavinir hans, þ.e. fyrirtækið hefur tekjur af starfsemi keppinautanna. Með því að selja fyrirtækið þannig að eignarhaldið á grunnneti verði í höndum sömu aðila verður Landssímanum í sjálfsvald sett hvernig kerfið verður byggt upp og þarf ekki að taka mið af öðru en hagsmunum fyrirtækisins í þeim efnum. Í reynd leiðir þetta til þess að fyrirtækið getur ráðið því hvar og hvenær keppinautarnir geta boðið viðskiptavinum sínum þjónustu. Eignarhaldið leiðir til hættu á mismunun, að misfarið verði með trúnaðarupplýsingar og aðrar samkeppnishömlur vegna þeirrar stöðu Landssímans að vera helsti keppinautur þeirra sem bjóða þjónustu, en hinir sömu þurfa að kaupa sér aðgang að grunnnetsfjarskiptakerfi Landssímans til þess að geta selt þjónustu sína. Þetta er sérstaklega vandmeðfarið á landsbyggðinni því að þar er ólíklegt að upp rísi í einhverjum mæli samkeppni í grunnnetsþjónustu. Á höfuðborgarsvæðinu er kominn vísir að samkeppni í grunnnetsþjónustu þótt það eigi enn ekki við um heimtauga- eða notendalínukerfið og ólíklegt sé að á næstu árum fari önnur fyrirtæki að grafa heimtaugar í jörð inn á heimili manna í því skyni að fara í samkeppni við heimtaugakerfi Landssímans. A.m.k. er ljóst eins og staðan er að erfitt verður að keppa við heimtaugakerfi Landssímans um verð þar sem það hefur verið afskrifað að stórum hluta. Þá er það varla þjóðhagslega hagkvæmt að grafa skurði og leggja línur inn á heimili almennings meðan núverandi koparlínur ráða enn við kröfur markaðarins um fjarskiptaþjónustu að mestu leyti því að talið er að með öflugum endabúnaði geti koparlínurnar flutt 2 Mb/s. Komið hefur fram að tekjur Landssímans vegna grunnnetsins hafi numið 1.467 millj. kr. á síðasta ári. Kostir þess að skilja grunnnetið frá Landssímanum eru þessir: Stuðlað er að virkri samkeppni í fjarskiptaþjónustu sem rekin er á grunnkerfinu. Jafnræði keppinauta er tryggt og tortryggni eytt. Komið er í veg fyrir hagsmunaárekstra og hvers konar millifærslur á fjármunum milli reksturs á grunnkerfum og annarrar starfsemi Landssíma Íslands. Dregið er úr markaðsyfirráðum Landssímans. Stuðlað er að hóflegri gjaldtöku fyrir aðgang að grunnkerfinu. Með því að selja Landssímann í einu lagi er í reynd verið að taka ákvörðun um rekstrarumhverfi fjarskipta- og hugbúnaðariðnaðarins næstu árin. Þar mun eitt fyrirtæki verða með 75--85% markaðshlutdeild. Núverandi staða Landssímans ein og sér hefur skaðleg áhrif á samkeppni á fjarskiptamarkaðinum. Sú staða mun ekki batna við það að fyrirtækið verði selt einkaaðilum. Það er mat 1. minni hluta að skynsamlegra hefði verið að breyta markaðsgerðinni með því að aðskilja grunnnetið frá fyrirtækinu. Það er almennt viðurkennt í samkeppnisrétti að vænlegra til árangurs sé að breyta markaðsgerðinni þegar stefnt er að því að skapa samkeppnisumhverfi í tiltekinni atvinnugrein í stað þess að fara þá leið að ætla eftirlitsstofnunum að grípa inn í þegar fyrirtæki með markaðsráðandi stöðu misnotar hana. Það þarf ekki að fara langt til að sjá að fyrirtæki sem hafa haft markaðsráðandi stöðu hafa oftar en ekki misnotað aðstöðu sína og hefur það leitt til þess að markaðurinn nýtist ekki sem verðmyndunartæki og því þarf almenningur að borga mismuninn. Samkeppnisstofnun telur nauðsynlegt að benda á að aðgerðir sem lúta að breytingu á gerð markaðarins eða uppskiptingu fyrirtækja eru þekktar í samkeppnisrétti til að eyða samkeppnishömlum og efla samkeppni og nefnir hún dæmi í því skyni. Framkvæmdastjórn ESB hefur lýst því yfir að í tilteknum tilvikum geti það verið eina leiðin til að skapa virka samkeppni að fjarskiptafyrirtækjum verði gert skylt að losa sig alfarið við kapalkerfi sín. Í Bandaríkjun um var AT&T-símafyrirtækinu skipt upp á áttunda áratugnum að kröfu samkeppnisyfirvalda og áfram má telja. Það er mat 1. minni hluta að sú leið sem meiri hlutinn vill fara sé til þess fallin að skapa umhverfi þar sem samkeppni muni vart þrífast að ráði. Fram hefur komið að ein meginröksemd British Telecom fyrir því að skipta fyrirtækinu upp sé sú staðreynd að vegna stærðar þess þurfi það að eyða miklum tíma og fyrirhöfn í viðræður við stjórnvöld um það hvernig það megi haga sér á markaði og því sé skynsamlegra að minnka fyrirtækið og gera það þannig meira spennandi fyrir fjárfesta. Hér er á hinn bóginn ætlunin að fara þá leið að setja eftirlitsstofnanir til höfuðs fyrirtækinu í stað þess að reyna að skapa þannig markaðsgerð að eðlileg samkeppni fái þrifist. Mjög mikilvægt er að gerð sé grein fyrir stöðu landsbyggðarinnar í tengslum við sölu Landssímans. Óbreytt fyrirkomulag á sölu eins og fyrir liggur í frumvarpinu, þ.e. sala á samkeppnishlutanum ásamt grunnnetinu, mun vafalítið verða til tjóns fyrir landsbyggðina í fjölmörgum atriðum. Komið hafa fram mjög sterkar vísbendingar um að þjónustustig grunnnetsins í óskiptu félagi muni halda áfram að verða verulega lakara úti á landi en á höfuðborgarsvæðinu. Í því sambandi er bent á burðargetu einstakra tenginga sem mælist m.a. í því að á höfuðborgarsvæðinu eru fáanlegar 100 Mb/s og allt upp í 1 Gb/s tengingar í fjarskiptakerfinu en úti á landi er einungis búið að tryggja 128 Kb/s. Í 1 Gb/s eru 1 millj. Kb/s. Kvöðin um 128 Kb/s sem fram kemur í fjarskiptalögunum er raunar ekki uppfyllt enn, en reiknað er með að svo verði innan tveggja ára. Það er vert að vekja eftirtekt á því að þó að ætlunin sé að breyta lögum um Landssíma Íslands og selja hlutaféð þá er ekki gert ráð fyrir því að breyta fjarskiptalögum hvað þetta varðar. Því mun landsbyggðin áfram búa við það að einungis alþjónustukvöð tryggi þeim 128 Kb/s gagnaflutningsþjónustu. Engin alþjónustukvöð er um sítengingu, ADSL. Þetta þýðir í stuttu máli að alþjónustukvöðin er innan við eitt prómill af því sem hægt er að bjóða á höfuðborgarsvæðinu. Það er því ljóst að að óbreyttu muni frekari þróun leiða til þess að alþjónustukvöðin úreldist mjög hratt og verði marklaus að skömmum tíma liðnum ef hún er ekki uppfærð reglulega. Því má með sanni segja að áform ríkisstjórnarinnar um sölu grunnnetsins með Landssímanum séu skýr skilaboð hennar um að alþjónustan eigi að vera annars flokks miðað við höfuðborgarsvæðið. Ríkisstjórnin ætlar landsbyggðarfólki að vera áfram í mónó meðan höfuðborgarbúar verða í steríó. Ljóst er að enn sem komið er er framboð á gagnaflutningsgetu til einstakra notenda á landsbyggðinni takmarkað miðað við það sem er á höfuðborgarsvæðinu. Tekur þetta einkum mið af því að burðargeta í grunnnetinu milli landshluta er enn meira en tvöfalt og jafnvel þrefalt dýrari en í nágrannalöndunum, auk þess sem hún er seld á kílómetragjaldi samkvæmt línuleiðum en ekki í loftlínu eins og í nágrannalöndunum sem í mörg um tilfellum tvöfaldar enn þann mun sem er á verði grunnflutningsgetu. Landsbyggðin hefur ávallt borgað miklu hærra gjald fyrir leigulínur, eins og sjá má í töflu sem fylgir nefndaráliti okkar. Þingflokkur Samfylkingarinnar gerir skýlausa kröfu um að þessi verðlagning verði jöfnuð fullkomlega og að Landssímanum verði gert skylt að breyta gjaldskránni til fulls jafnræðis milli fyrirtækja, án tillits til þess hvar þau eru á landinu, enda fylgi því enginn aukakostnaður. Það er ekki dýrara að flytja gögn um leigulínur frá Reykjavík til Raufarhafnar en milli húsa í Reykjavík, svo að dæmi er tekið. Rétt er að benda á að í áðurnefndri töflu sést að fyrirtæki sem vill hafa 2 Mb/s leigulínu á Raufarhöfn þarf að greiða 262.618 kr. en sams konar fyrirtæki í Reykjavík þarf aðeins að greiða 25.664 kr. Þetta er óþolandi misvægi og því má með sanni segja að núverandi gjaldskrá fyrir leigulínur skekki samkeppnishæfni fyrirtækja milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis. Ein gjaldskrá fyrir talsíma og ATM-línur hjá Landssímanum sýnir fram á að þetta er hægt. Verðskrá í nágrannalöndum okkar, t.d. í Danmörku, tekur mið af þessu og t.d. er hún þar miðuð við loftlínur og með 75 km hámarki. Slíkt er einnig gert í Noregi með 300 km hámarki. Eftirlitsstofnanir hafa ekki gert athugasemdir við þessi atriði svo að vitað sé. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks frá 28. maí 1999 segir um einkavæðingu ríkisfyrirtækja m.a. um sölu Landssímans: ,,Hafinn verði undirbúningur að sölu Landssímans. Við sölu hans verði þess gætt að tryggja góða þjónustu á sem hagstæðustu verði við byggðir landsins og einnig að tryggja virka samkeppni á fjarskiptamarkaði.`` Enn fremur segir á bls. 14 í skýrslu einkavæðingarnefndar: ,,Auk þeirrar almennu stefnumörkunar sem fram kemur í þessari yfirlýsingu hafa í tengslum við einstök verkefni á sviði einkavæðingar verið sett viðbótarmarkmið. Hafa þau ýmist komið fram í sérstakri lagasetningu, umfjöllun á Alþingi, í ákvörðunum ríkisstjórnar eða einstakra ráðherra. Jafnframt hafa verið sett fram almenn markmið með einkavæðingarstarfinu af hálfu framkvæmdanefndar um einkavæðingu.`` Fyrsti minni hluti vill vekja athygli á eftirtöldum liðum sem snerta landsbyggðina meira en aðra og segja kannski allt sem segja þarf um þá ætlun ríkisstjórnarinnar að selja grunnnetið með öðrum hlutum Landssímans. Í 4. lið segir: ,,Að bæta stöðu ríkissjóðs. Með sölu á hlutabréfum ríkisins er unnt að greiða niður umtalsvert af skuldum ríkissjóðs og minnka þannig vaxtabyrði í framtíðinni.`` Ef grunnnetið væri skilið frá sölunni mundi verðgildi Landssímans fyrir söluna auðvitað skerðast og minni tekjur koma í ríkissjóð til ,,að greiða niður umtalsvert af skuldum ríkis sjóðs, og minnka þannig vaxtabyrði í framtíðinni,`` eins og þar segir. Í 2. lið segir enn fremur: ,,Að draga úr pólitískum áhrifum í fyrirtækjum. Reynslan sýnir að meiri faglegar kröfur eru gerðar til stjórnenda og þeir fá meira aðhald frá eigendum eftir einkavæðingu.`` Hér er e.t.v. verið að vitna til þess þegar samgönguráðherra þurfti að skipa stjórn Landssímans á aðalfundi hans árið 2000 að taka sig saman í andlitinu og drífa í verðlækkun og útbreiðslu á gagnaflutningsþjónustu á landsbyggðinni, sem sjá má m.a. í töflunni sem fylgir nefndarálitinu og skal hér vísað til hennar. Salan á því að vera til ,,að draga úr pólitískum áhrifum`` á stjórn fyrirtækisins. Í 7. lið segir: ,,Að draga úr áhrifum sérhagsmunahópa. Einkavæðing dregur úr möguleikum ýmissa sérhagsmunahópa til að þrýsta á um framleiðslu eða framleiðsluhætti sem eru óhagkvæmir.`` Hér er sennilega verið að vitna til þess að t.d. alþingismenn af landsbyggðinni sem hafa mikla og víðtæka þekkingu á þörfum einstakra landshluta og byggðarlaga hafa e.t.v. beitt sér fyrir ýmsum úrbótum á þessu sviði. Einkavæðingarnefnd lítur á þessi atriði sem ,,sérhagsmuni``. Þetta eru kaldar kveðjur frá einkavæðingarnefnd til landsbyggðarbúa og segir meira en mörg orð. Þetta skýrir sennilega best tillögur nefndarinnar um að selja grunnnetið með Landssímanum í stað þess að halda því eftir í eigu ríkisins og nota þá eignaraðild til að auka og byggja grunnnetið enn frekar upp á landsbyggðinni og gera landsbyggðinni kleift að taka þátt í þeirri byltingu sem fram undan er á þessu sviði, samanber þjónustu sem höfuðborgarbúum stendur til boða í þjónustu Línu.Nets. Væri grunnnetið sérstakt félag gætu stjórnendur þess lagt verulega áherslu á að koma ónýttri burðargetu í verð. Sem dæmi má nefna að nú kostar meira samkvæmt gildandi gjaldskrá að flytja 17 sjónvarpsrásir, grunnpakka breiðbandsins, á ljósleiðaranum en að reisa og reka jafnmarga gervihnattadiska t.d. á Blönduósi til að veita dagskránum inn á breiðbandskapalkerfi bæjarins, sem raunar er ekki komið í gang frekar en á flestum öðrum stærri stöðum úti á landi. Þó er enginn vafi á að þjóðhagslega væri mun hagkvæmara að flytja allar þessar dagskrár eftir fyrirliggjandi leið sem enn er að miklu leyti vannýtt. Þá er líklegt að stjórnendur grunnnetsins mundu leggja áherslu á að halda áfram uppbyggingu breiðbandsins út um landið þar sem nú þegar liggja verulegar ónotaðar fjárfestingar í jarðstrengjum sem ætlaðir eru fyrir breiðbandið en hafa ekki verið teknir í notkun enn. Aðskilnaður grunnnetsins frá Landssímanum gæti mjög líklega leitt til aukins þjónustuúrvals og lækkaðs kostnaðar fyrir notendur fjarskiptaþjónustu á landsbyggðinni án frekari afskipta eða fyrirmæla í þá átt af hálfu ríkisvaldsins. Þá hefur einnig verið á það bent að landsbyggðin hefur í gegnum tíðina greitt gríðarlega fjármuni til Landssímans í formi hárra langlínugjalda. Þetta er viðurkennt í skýrslu einkavæðingarnefndar þar sem segir á bls. 50: ,,Af ýmsum ástæðum hafa föst gjöld fyrir talsímaþjónustu ekki fylgt verðlagsþróun síðustu áratuga en það hefur verið látið viðgangast vegna mikils hagnaðar af langlínu- og útlandagjöldum.`` Þess vegna telja íbúar landsbyggðarinnar eðlilegt að þeir fá að njóta þess að hafa tekið fullan þátt og e.t.v. meiri en aðrir í að byggja kerfið upp og vilja fá að njóta þess í framtíðinni í verðskrám. Í þingsályktun um stefnu í byggðamálum fyrir árin 1999--2001 sem samþykkt var á Alþingi 3. mars 1999 segir: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að vinna að framkvæmd stefnumótandi áætlunar um byggðamál fyrir árin 1999--2001 sem hafi að markmiði að treysta búsetu á landsbyggðinni. Stefnt verði að því að fólksfjölgun þar verði ekki undir landsmeðaltali og nemi 10% til ársins 2010.`` Þetta er göfugt markmið, en því miður er ekki starfað eftir því. Heildarsala Landssímans, þ.e. með grunnnetinu, verður ekki til að auka líkur á að því verði náð. Hætta er á að landsbyggðin sitji eftir hvað varðar framþróun á sviði fjarskipta og annarra verkefna á þessu sviði, m.a. hvað varðar flutning og möguleika á sjónvarpsefni. Virðulegi forseti. Ég hef gert grein fyrir nál. 1. minni hluta samgn. þar sem við höfum rökstutt af hvaða sökum við teljum ekki vænlegt að fara þá leið sem meiri hlutinn ætlar að fara, þ.e. að selja fyrirtækið í einu lagi. Auk þess að tala hér fyrir nál. tala ég líka fyrir brtt. þar sem við leggjum til að grunnnet Landssímans verði skilið frá. Við skilgreinum grunnnetið eins og kemur fram í nál., þ.e. að grunnnetið sé: Allar jarðsímalagnir, niðurgrafin tengibox og götuskápar. Allir sæsímastrengir, merkistaurar og tengibúnaður þeirra. Alþjóðlegir sæsímastrengir, t.d. hlutur Landssímans í Cantat-3 sæstrengnum. Allar jarðstöðvar (gervihnattasambönd) og stoðbyggingar þeirra. Örbylgjusendar og -móttakarar og staura- og mastravirki, auk stoðbygginga. Tengigrindur jarðsímalagna þar sem þær eru í símstöðvarbyggingum. Ljósleiðarafjölsímar og stoðkerfi þeirra (SDH- og PDH-flutningsstýringar). Einnig er eðlilegt að rekstrinum fylgi fasteignir sem símstöðvar, tengigrindur og ljósleiðarafjölsímar eru í. Þetta tryggði aðkomu allra fjarskiptafyrirtækja að aðstöðu í þeim. Þá er einnig reiknað með því að einátta flutningur í lofti og kapli, t.d. dreifing útvarps- og sjónvarpsefnis gæti fallið að rekstri grunnnets og væri heimilt að reka slíka flutningsmiðla. Einnig leggjum við til að hlutafé ríkisins í öðru en grunnnetinu verði selt. Virðulegi forseti. Ég hef farið yfir í grundvallaratriðum það sem skilur okkur frá stefnu ríkisstjórnarinnar. Við erum þeirrar skoðunar að skynsamlegt sé að selja samkeppnissvið Landssímans en við erum hins vegar þeirrar skoðunar að með því að selja grunnnetið einnig sé verið að breyta ríkiseinokun, sem hefur ríkt um langt skeið, í einkaeinokun og það muni aðeins neytendur þessa lands þurfa að greiða. Það er hvergi til og hvergi dæmi þess að einokun hafi leitt til mikilla framfara. Einokun hefur alltaf verið greidd af neytendum. Einokun á þessu sviði verður einnig greidd af neytendum. Það liggur fyrir. Það er ekki í aðra vasa að fara. Ég tel að í þessari stóru einkavæðingu sem nú er á ferðinni og ég hef hér gert grein fyrir afstöðu minni til, hefði verið gullið tækifæri að breyta markaðskerfinu á þann hátt að við hefðum getað fengið þannig umgjörð um fjarskiptin og hugbúnaðariðnaðinn sem mundi skila þjóðfélaginu gríðarlega miklu, miklu meira en að skilja umhverfið eftir þannig að í stað fyrirtækis sem hefur vaxið hér í tæp 100 ár og hefur yfirburðastöðu og hefur gert margt mjög gott og gert m.a. það að verkum að við erum í þeirri stöðu sem við erum í í dag, í stað þess að skipta þessu fyrirtæki upp og nýta sér þá möguleika sem markaðurinn býður upp á er farin sú leið að breyta ríkiseinokun í einkaeinokun. Ég held að hér séum við að missa af gullnu tækifæri til að breyta þessu. Framkvæmdastjórar, yfirmenn og eigendur stóru fyrirtækjanna eins og British Telecom, sem var selt í einu lagi í upphafi hafa nú tekið ákvörðun um að skipta því upp. Af hverju? Af því að það er álitið verðmætara í hlutum. Einnig hafa menn nefnt það að erfitt sé að vera svona mikill risi á þessum markaði, það er vont að vera í allt of stórum skóm því að um leið og þessi fyrirtæki fara að snúa sér þá sparka þau í önnur fyrirtæki og valda þeim verulegu tjóni sem þýðir þá aftur á móti að yfirvöld þurfa að fylgja því eftir og vernda þá sem minni eru. Það hefur sýnt sig að þetta er vont umhverfi. Þess vegna hafa yfirmenn og eigendur BT ákveðið að skipta fyrirtækinu upp. Þessi sama umræða er uppi hjá Tele Danmark og þessi sama umræða er uppi hjá AT&T, þ.e. reynslan hefur kennt mönnum það að sú leið, að selja fyrirtækin í einu lagi, nýtist hvorki markaðnum, fyrirtækinu né samkeppninni sem menn eru að reyna að búa til. En það breytir engu, ríkisstjórnin hér ætlar að fara þessa leið. Og það er í mínum huga sorglegt að menn skuli ekki reyna við þessar aðstæður að nota tækifærið og skapa umhverfi sem getur gert það að verkum að Ísland verði í forustu á þessu sviði í heiminum. En því miður, virðulegi forseti, þrátt fyrir ítarleg rök og þrátt fyrir að nánast langflestir sem komu á fund samgn. töldu eðlilegt að skipta fyrirtækinu upp þá ákveður ríkisstjórnin að gera það ekki. Þrátt fyrir að menn tækju það fram að menn bæru virðingu fyrir þeim sem væru að reyna að sinna fjarskiptaþjónustu á landsbyggðinni við þessar aðstæður, menn bæru virðingu fyrir því, þá sögðu menn einnig: En það er ólíklegt að menn hafi þrek og þor og getu að stunda slíkt hugsjónastarf árum saman áfram. Þess vegna hefði verið grundvallaratriði núna að selja grunnnetið frá, selja vegakerfið brott, bjóða mönnum að nýta það öllum á jafnræðisgrunni en ekki afhenda það einu fyrirtæki. Ríkisstjórnin hefur ákveðið að gera það ekki og því segi ég, virðulegi forseti, og get vart annað, ég harma að ekki skuli vera hlustað á þau rök sem mjög margir hafa fært fram gegn þeirri leið sem hér á að fara.

Virðulegi forseti. Mig langar til að spyrja hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hvað hann meini nánar tiltekið með því að skilja grunnnetið frá. Er hann þá að meina að stofnað verði ríkisfyrirtæki um grunnnetsþjónustuna? Það væri ágætt að fá nánari útskýringar á því tiltekna atriði.

Virðulegi forseti. Mér er bæði ljúft og skylt að svara þeirri spurningu sem hér er borin upp og kannski kemur svarið fram í brtt., þ.e. við leggjum til að fyrirtækinu verði skipt upp. Við leggjum til að eignarhlutar í öllu öðru en grunnnetinu verði seldir og við leggjum til að ríkið haldið þessu eftir. Það breytir ekki hinu að skoðun mín er sú að það yrði væntanlega í framtíðinni einnig selt. En það sem við leggjum til núna er samkvæmt brtt. það að fyrirtækinu verði skipt upp, að samkeppnissvið þess --- og þar á ég við símaþjónustuna, GSM-deildina, hlutabréfasjóðinn og allt annað en grunnnetið verði selt en fyrst í stað verði grunnnetið í eigu ríkisins, þó að það sé mín skoðun og hefur verið mín skoðun að eftir afnám einkaleyfanna, eftir að ríkið afnam einkaleyfi ríkisfyrirtækjanna stóru í fjarskiptum þá sé einboðið að ríkið muni draga sig út af þeim markaði.

Herra forseti. Það er ágætt að fá þetta á hreint því að við erum að tala hér um ekkert lítið ríkisfyrirtæki, ekki einn, tvo, þrjá menn í einni stöð heldur erum við að tala um að eftir sitji 450 manna ríkisfyrirtæki, því að það eru u.þ.b. 450--480 manns sem starfa í kringum grunnnetið. Í mínum huga yrði þetta ríkisfyrirtæki sem innan tíðar mundi sitja eftir og daga uppi sem nátttröll. Við vitum öll sem hér erum inni að samkeppni er ekki bara á næsta leiti í grunnnetinu heldur er hún þegar hafin. Ég vil líka vekja athygli á því, herra forseti, að það virðist vera sem svo að ekki sé algjör samhljómur í málflutningi hjá Samfylkingunni því að í grein frá hv. þm. Kristjáni Möller var m.a. ýjað að því að grunnnetið gæti verið bæði í ríkiseigu og einkaeigu. Formaður Samfylkingarinnar, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, sagði alveg skýrt og klárt í ræðu sinni fyrr út af þessu málefni að dreifikerfið verði ekki selt. Ég tel því ekki vera nægilegan samhljóm hjá Samfylkingunni varðandi þetta tiltekna málefni.

Virðulegi forseti. Við erum nú kannski ekki stödd á MORFÍS-keppni eða neinu þess háttar. Það liggur alveg fyrir, virðulegi forseti, að við leggjum til að ríkið haldi eftir grunnnetinu. Hins vegar er það skoðun mín og ég held að það sé skoðun flestra í Samfylkingunni og ég veit ekki betur en samhljómur sé í því að vitaskuld mundi ríkið losa sig frá þessu fyrirtæki þegar fram líða stundir. En að því er varðar að grunnnetið yrði eftir sem nátttröll, þá hefur allur okkar málflutningur byggst á því að einokun leiði til hærra verðs og endalaus söguleg dæmi eru þess að einokun hefur aðeins leitt til þess að neytendur þurfa að greiða hærra verð. Með þessari aðferðafræði erum við að reyna að tryggja að hér skapist ekki einkaeinokun í stað ríkiseinokunar. Það er meginmarkmið okkar með því að skipta fyrirtækinu upp. Vissulega má færa að því rök að á einhverjum sviðum næðum við ekki að hafa þetta sem hagkvæmast, en heildarsviðið er miklu betra í þessu formi en öðru.

Herra forseti. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hélt sig við það að reyna að skrumskæla afstöðu framsóknarmanna í þessu máli. Ég vil aðeins gera grein fyrir því hvers vegna framsóknarmenn hafa verið þeirrar skoðunar að ekki eigi að skilja grunnnetið frá við söluna, en eftir að hafa farið yfir málið út frá tæknilegum og hagrænum forsendum þá liggur sú niðurstaða fyrir að menn telja að ekki eigi að skilja grunnnetið frá. Það eykur kostnað fyrir notendur, einkum á landsbyggðinni, til lengri tíma litið ef þessi leið kratanna verður farin. Drifkraftur aukinnar samkeppni og auknar kröfur um aðgang samkeppnisaðila að fjarskiptanetunum mun drífa áfram uppbyggingu og tækniþróun fjarskiptakerfisins og vísum við þar til m.a. tilskipana ESB sem ég hélt að kratarnir væru nú tilbúnir að taka undir. Ég vil taka fram að við höfum ekki haldið því fram að ekki sé hægt að skilja grunnnetið frá. Við teljum það bæði óhagkvæmt fyrir notendur og óskynsamlegt, sérstaklega út frá hagsmunum landsins alls til lengri tíma litið og ekki síður landsbyggðarinnar. Og ég hef tekið eftir því að eftir faglega umfjöllun um þetta mál eru sífellt fleiri úr röðum Samfylkingarinnar aðeins að linast í afstöðunni sem fram kemur í máli hv. þm.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé bara eitt í þessu andsvari sem vert er að gera tilraun til þess að svara. Annað var útúrsnúningur og hafði lítið með umræðuna að gera. Hv. þm. segir að þetta muni auka kostnað hjá neytendum til skamms tíma, þ.e. það þarf hugsanlega að breyta grunnnetinu, það þarf að skipta fyrirtækinu upp og það þarf að koma því á laggirnar. Það þarf að skipuleggja þetta upp á nýtt. Ég held að það liggi alveg ljóst fyrir að einhver kostnaður muni verða. En hver heldur hv. þm. Magnús Stefánsson að verði kostnaður neytenda af einokun á þessu sviði til lengri tíma? Heldur hv. þm. að sú einokun sem hér er ætlunin að skapa muni skila neytendum betra verði til lengri tíma? Það væri ágætt ef hv. þm. nefndi dæmi úr sögunni, nefndi eitt dæmi þar sem einokun hefur tryggt neytendum lægra verð, betri þjónustu og allt sem því fylgir. Það væri gott ef hv. þm. gæti nefnt eitt dæmi, þó ekki væri nema eitt um að einokun hafi skilað neytendum lægri kostnaði.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að harma að hv. þm. er ekki fær um að taka þátt í málefnalegum umræðum og afgreiði það sem útúrsnúninga þegar hv. þingmenn eru að ræða við hann um þessi mál á faglegum nótum. Hann talar um mikið um einokun. Við höfum bent á það og það liggur fyrir að búið er að afnema einokum í þessum bransa. Það var gert með lögum árið 1998, 1. janúar. Það er kannski rétt að spyrja hv. þm. Hann talar um að Landssíminn einoki fjarskiptakerfið. Hvernig ástand mun verða ef hv. þm. fengi ráðið og grunnnetið yrði selt, skilið frá við þessa sölu, stofnað um það hlutafélag og það síðan selt á markaði? Er þar ekki frekar um einokun að ræða? Hvernig vill hv. þm. skilgreina það ástand sem þá kæmi upp?

Virðulegi forseti. Ég held að rétt sé að fjalla aðeins um þessa einokun. Á mörgum sviðum er engin samkeppni við Landssímann. Landssíminn hefur í fyrsta lagi 85% hlutdeild. Það er ekki einu sinni kallað yfirburðarstaða, það er allt að því einokunarstaða. Á mörgum sviðum hefur hann einokun. Í þjóðvegakerfinu, sem við erum að tala hér um að greina frá, er alger forsenda þess að þessi staða --- þ.e. að menn eru að selja þjónustu á öllum þremur stigum. Þeir geta því markað og stjórnað uppbyggingu kerfisins í eigin þágu en ekki annarra og munu þess vegna óbeint geta stjórnað nánast hver þróun fjarskipta- og hugbúnaðariðnaðarins verður á næstu árum. Það er þetta sem skiptir öllu máli. Hér eru menn því að tala um að færa þá yfirburða- og einokunarstöðu sem Landssíminn hefur verið í til einkaaðila. Það er nákvæmlega gegn þessu, virðulegi forseti, sem við erum að leggjast. Það er kjarni málsins. Það er hins vegar skiljanlegt að stjórnarmaður í Landssímanum skuli hafa þá afstöðu sem hér hefur komið fram.

Herra forseti. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson klifar nokkuð á orðinu einokun og er ég farinn að trúa því að hann sé sannfærður um að hér ríki einokunarástand á sviði fjarskipta. Ég vil því spyrja hv. þm. hvort hann hafni þar með umsögn og mati yfirmanns Póst- og fjarskiptastofnunar um að hér sé aðgangur að netinu eins og best þekkist í Evrópu. Hafnar hv. þm. því mati? Í annan stað spyr ég hvort hv. þm. hafni líka umsögn eins færasta sérfræðings á sviði fjarskipta, Þórðar Runólfssonar prófessors, sem varar við því af tæknilegum ástæðum að skilja netið frá. Í þriðja lagi spyr ég hv. þm. í ljósi þess sem hann sagði hér um að eina breytingin væri ráðning tveggja eða þriggja starfsmanna, hvort hann hafni þá samstarfi með samgn. við samgrn. um að finna lausnir fyrir árslok 2001 til að tryggja jafnt aðgengi fyrirtækja í landinu. Er hv. þm. þar með að hafna slíkri vinnu?

Virðulegi forseti. Það kom mjög skýrt fram í framsöguræðu minni að þrátt fyrir að aðgangur sé tryggður í lögum, eru mýmörg dæmi þess að fyrirtæki sem hafa þá stöðu að ráða alfarið ferðinni geta beitt tæknilegum viðskiptahindrunum til þess að koma í veg fyrir aðgang annarra. Ég er ekki að gera athugasemdir við lögin. Ég er hins vegar að segja, og taka undir það sem flestir sem til þekkja á þessu sviði eru að segja, að eftirlit og lagarammi tryggi ekki að það verði raunveruleg samkeppni. Í öðru lagi spurði hv. þm. hvort ég hafnaði mati tiltekins sérfræðings sem þarna kom fram. Ég tel einfaldlega, á þeim forsendum sem ég fór yfir áðan, að samkeppnin verði ekki tryggð nema þetta verði gert. Ég hef hins vegar viðurkennt að af því kann að hljótast einhver kostnaður, en til lengri tíma muni það verða neytendum í hag. Í þriðja lagi spurði hv. þm. um tvo til ... 

Herra forseti. Þriðja spurning mín laut að því hvort hv. þm. eða Samfylkingin hafnaði samstarfi innan samgn. við samgrn. um að útfæra jöfnunarleiðir. Ég tel hins vegar að hv. þm. hafi ekki svarað því skýrt hvort hann blési á og hafnaði mati yfirmanns Póst- og fjarskiptastofnunar þar sem hann fullyrðir ítrekað að það sé jafn aðgangur og eins og best þekkist í Evrópu. Í tengslum við það má spyrja hvort hv. þm. telji að upp hafi komið vandamál í Evrópu þar sem grunnnetið var alls staðar selt með, hvort nýsprotafyrirtæki á sviði fjarskipta hafi ekki orðið til í Evrópu eftir söluna þar. Ég vil fá skýr svör við þessu hjá hv. þm., annars vegar um þetta samstarf sem ég nefndi áðan og hins vegar um afstöðu yfirmanns Póst- og fjarskiptastofnunar sem m.a. benti á að ekki ein kæra hefði borist þeirri eftirlitsstofnun. Hugsanlega hefur því markaðurinn 

Forseti vekur athygli á því að þegar rauða ljósið skín er tímanum lokið.

Virðulegi forseti. Ég hef aðeins eina mínútu til svara og mun því reyna að svara eins og kostur er. Fyrst um Evrópu. Í Danmörku eru a.m.k. 60 fyrirtæki sem eru að keppa á þessu sviði. Hér eru það tvö, þrjú eða fjögur sem hægt er að tala um að séu í raunverulegri samkeppni. Þrátt fyrir þetta, þrátt fyrir að þau séu 60, tala forustumenn Tele Danmark um það að þeir séu of stórir, það sé mjög erfitt að vera svona stór á þessum markaði, það sé erfitt að vera sífellt með eftirlitsaðila á hælunum og það sé mjög erfitt að stunda starfsemina og tryggja hagsmuni fyrirtækisins í þessu umhverfi, hvað þá þar sem eru tvö eða þrjú fyrirtæki. Í öðru lagi flutti ég langa ræðu um að betra væri að breyta markaðsgerðinni en að setja eftirlitsaðila til þess að tryggja samkeppnina. Ég er ekki að hafna því, eins og yfirmaður Póst- og fjarskiptastofnunar hefur væntanlega haldið fram, að hér sé besta umgjörðin. Hún tryggir bara ekki, þ.e. sú aðferðafræði að nota eftirlitsaðila í stað þess að breyta markaðsgerðinni 

Herra forseti. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson talar um það í ræðum sínum að halda eigi eftir grunnneti Landssímans. Hann margítrekar og undirstrikar þetta. En það væri þá það sem enginn annar hefur gert þegar verið er að einkavæða símafyrirtæki. Samt sem áður segir hér á bls. 4, með leyfi hæstv. forseta, að 1. minni hluti samgn. telji að það eigi að selja grunnnetið frá fyrirtækinu áður. Og hverjum má selja grunnnetið? Það stendur hér í nefndarálitinu. Hverjum má selja grunnnetið áður en við göngum til þess að selja símann að öðru leyti? Ætti að selja það öðrum símafyrirtækjum? Hver mætti kaupa? Hver er afstaða Samfylkingarinnar í raun og veru til þessa máls? Hér eru tvenns konar skoðanir uppi. Hv. þm. þarf að lesa sér til. Ég sé það. En þetta stendur svart á hvítu í nefndarálitinu.

Virðulegi forseti. Það er tvennt sem ég vil svara í þessu andsvari. Í fyrsta lagi er það rétt hjá hæstv. ráðherra að grunnnetið hefur hvergi verið skilið frá. Hins vegar hefur reynslan kennt mönnum að nú er smám saman verið að fara aðra leið í stórum fyrirtækjum. Ég hlýt að spyrja: Af hverju horfum við ekki á það sem er að gerast núna en ekki það sem var gert fyrir tíu árum hugsanlega þegar fyrirtækið var selt? Menn hljóta að spyrja þeirrar spurningar. Virðulegi forseti. Í öðru lagi er á þskj. 1314, 707. máli, breytingartillaga við frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. Þar segir einfaldlega að annað en grunnnetið skuli selt frá. Standi það í nefndarálitinu sem hæstv. ráðherra vitnar til og ég dreg ekki í efa þá er þar einfaldlega um það að ræða að það hefur ekki verið lagfært nægilega vel í lokin. Afstaða okkar er skýr. Allt annað en grunnnetið skal selja. Grunnnetið verður áfram í ríkiseigu. Hafi orðið mistök í prentun á nefndarálitinu þá er í sjálfu sér bara minnsta mál í heimi, virðulegi forseti, að viðurkenna að svo hafi verið. Hins vegar er afstaða okkar skýr. Ég sé að hæstv. ráðherra ætlar að koma í andsvar við mig. 

Herra forseti. Af orðum hv. þm. má draga þá ályktun að ágreiningur sé innan Samfylkingarinnar. Í nefndarálitinu stendur: ,,Það er mat 1. minni hluta að skynsamlegra hefði verið að breyta markaðsgerðinni með því að selja grunnnetið frá fyrirtækinu.`` Það stendur hér, og það getur ekki verið um nein mistök í prentun að ræða, að áður en kemur til þess að selja Símann í heild sinni eigi að selja grunnnetið frá.  Aðalatriði málsins er hins vegar það að enginn hefur valið þennan kost. Ef selja ætti grunnnetið sérstaklega gætum við staðið frammi fyrir því að önnur símafyrirtæki keyptu grunnnetið. Ætti þá að gera það sem skilyrði að símafyrirtækin mættu ekki kaupa grunnnetið ef það væri til sölu?

Virðulegi forseti. Það er aldeilis að menn hafa fundið flöt á þessari umræðu. Hæstv. ráðherra kemur keikur í stólinn og heldur því fram að ágreiningur sé í Samfylkingunni um allt og ekki neitt. Og rökin sem hann finnur eru hér á bls. 4 þar sem stendur ,,að selja``. En það hefur greinilega orðið prentvilla þarna. Þetta á að vera ,,aðskilja``. Þetta á að vera í einu orði. Við munum láta prenta þetta upp. Þarna hefur mönnum skjöplast á tveimur stöðum í álitinu. Þetta er nú aldeilis orðinn pólitískur og hugmyndafræðilegur flötur á sölu Símans og það er aldeilis kominn upp ágreiningur innan Samfylkingarinnar við það að mistök urðu í prentun, að mönnum hafi skjöplast á tveimur stöðum í nefndarálitinu. Virðulegi forseti. En ég ítreka enn og aftur afstöðu okkar til þessa máls. Það hefur verið farið mjög ítarlega yfir hana. Hún er skýr. Hér liggur fyrir breytingartillaga. Hér liggur fyrir mjög nákvæm skilgreining á því hvað við teljum vera grunnnetið, hvað skuli skilja frá. Breytingartillagan er mjög skýr. Ég hvet hæstv. ráðherra til að einbeita sér að því sem málið snýst um en ekki vera að snúa út úr prentvillum í nefndarálitinu.

Ég les bara það sem þið skrifið.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir áliti 2. minni hluta samgn. um frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. Herra forseti. Ég mun í þessari ræðu minni fyrst og fremst gera grein fyrir nefndarálitinu og helstu atriðum tengdum því. En í ræðu síðar í dag mun ég fara nánar í einstök atriði sem snerta málið, einstakar umsagnir og ítarlegri skýringar og umfjöllun um málið. Herra forseti. Með frumvarpi þessu er ríkisstjórninni veitt heimild til að selja allt hlutafé ríkisins í Landssíma Íslands hf. Í athugasemdum með frumvarpinu er jafnframt greint frá þeirri tilhögun sem áformað er að hafa við sölu hlutafjárins og frá ýmsum skilyrðum sem Landssímanum hf. eru sett. Samhliða þessu frumvarpi flytur ríkisstjórnin frumvarp til laga um breytingu á lögum um fjarskipti, nr. 107/1999, sem kveður á um skýrari heimild til handa Póst- og fjarskiptastofnun til að gera ríkari kröfur en lögin nú heimila til fyrirtækja með umtalsverða markaðshlutdeild. Nefndarálit þetta mun taka til beggja þessara frumvarpa. Herra forseti. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs er andvígur sölu Landssíma Íslands hf. Fjarskiptaþjónusta er ein af grunnstoðum almannaþjónustu í landinu. Þessi þjónusta má ekki lúta þeim lögmálum markaðarins að arðsemiskrafa eiganda ein sé drifkraftur reksturs og þjónustu. Sjálfsagt er að gæta allra almennra hagkvæmni- og rekstrarsjónarmiða og gera kröfur um aukna þjónustu. Landssími Íslands á áfram að vera sameign þjóðarinnar og styrk hans á að nýta til hins ýtrasta til að byggja upp gott fjarskiptakerfi sem nær til allra landsmanna án mismununar í verði eða gæðum. Fari svo sem horfir og fyrirtækið verður selt er sú hætta yfirvofandi að þessi mikilvæga almannaþjónusta verði ofurseld einkareknu einokunarfyrirtæki, jafnvel í meirihlutaeign útlendinga eins og að gæti verið stefnt. Herra forseti. Ég leyfi mér að vitna til þess sem Einar Þveræingur sagði í Ólafs sögu helga þá er Þórarinn Nefjólfsson bar upp það erindi Ólafs Noregskonungs að Norðlendingar gæfu honum Grímsey. Þá sagði Einar Þveræingur: ,,,,Þá ætla eg mörgum kotbóndunum muni þykja verða þröngt fyrir dyrum.`` ... þá var öll alþýða snúin með einu samþykki að þetta skyldi eigi fást.`` Herra forseti. Fari svo að þessi grunnalmannaþjónusta okkar allra Íslendinga, Landssíminn, verði seldur, og eins og hugur stendur til, erlendis og jafnvel meiri hlutinn, þá óttast ég að mörgum íbúum landsins muni finnast þröngt fyrir dyrum þegar hann fer að banka á með þjónustu og verð á sínum gæðum. Herra forseti. Forsendur þessarar sölu eru gefnar í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem hefur haft það á stefnuskrá sinni að selja allt sem hún getur selt, selja almannaþjónustu hverja af annarri og nú stendur fyrir dyrum að selja Landssímann. Ríkisstjórnin hefur einnig sett sér almenn markmið með einkavæðingu á ríkisfyrirtækjum og komu þau fram í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks frá 23. apríl 1995. Þar stendur, með leyfi forseta: ,,Efnahagslegur stöðugleiki og jafnvægi í ríkisfjármálum eru forsendur framfara, lágra vaxta, öflugs atvinnulífs og atvinnuöryggis.`` Þetta er sett fram sem meginmarkmið. Eftir þessari einkavæðingarstefnu hefur verið unnið skyldum við halda. Við erum svo hjartanlega sammála um það, herra forseti, að efnahagslegur stöðugleiki og jafnvægi í ríkisfjármálum séu mikilvæg og að það séu forsendur framfara, lágra vaxta og öflugs atvinnulífs og atvinnuöryggis. En hvað hefur einkennt þessa ríkisstjórn Sjálfstfl. og Framsfl. meira en einmitt einkavæðing á almannaþjónustu, einkavæðing á fyrirtækjum sem hafa verið mikilvæg fyrir þjónustu alls almennings, skilað góðri þjónustu, þjónustuöryggi og jafnframt tekjum í ríkissjóð? En hvernig hefur þessi sala, þessi einkavæðing og sala hlutafjár verið framkvæmd? Við skyldum halda, herra forseti, að hún hafi verið framkvæmd með það að leiðarljósi að ná þeim markmiðum sem þarna eru sett, ná því markmiði að hér væri jafnvægi í ríkisfjármálum og lágir vextir. En hver er staðan, herra forseti? Við höfum aldrei, ekki svo ég muni eftir, búið við hærri vexti í þjóðfélaginu en nú. Það er meira að segja sagt að vaxtastigið sé svo hátt og það sé að sliga atvinnulíf þjóðarinnar, það sé að sliga heimilin í landinu, það sé að sliga fjárhag einstaklinganna, þetta háa vaxtastig sem einmitt átti að vera lágt í kjölfar og á forsendum einkavæðingarinnar. Herra forseti. Þessi einkavæðing sem við höfum nú upplifað á síðustu árum hjá hæstv. ríkisstjórn hefur svo gjörsamlega mistekist hvað varðar þetta meginmarkmið sitt. Og meira að segja eru leiddar að því líkur og reyndar nokkuð öruggar vísbendingar að einmitt þessi hömlulausa einkavæðing, einkavæðing á bönkum, það að gefa ríkisbönkum heimild til þess að auka hlutafé sitt, setja á almennan markað, sala á ríkisfyrirtækjum með þeim hætti sem hún hefur verið framkvæmd, sé einmitt ein af ástæðunum fyrir þeim háu vöxtum sem við nú búum við og hún sé jafnframt ein af ástæðunum fyrir viðskiptahallanum, vegna þess að hlutafélagavæðingin og sala hlutabréfa með þessum hætti hafi einmitt stuðlað að ójafnvægi í efnahagslífi þjóðarinnar því fólk, einstaklingar, félög, fyrirtæki, hafi tekið erlend lán til þess jafnvel að fjármagna hlutabréfakaup. Sá hrunadans er ekki afstaðinn. Og einkavæðingin sem ríkisstjórn Framsfl. og Sjálfstfl. hefur staðið að á síðustu árum hefur einmitt verið meginástæða viðskiptahallans og óstöðugleikans í efnahagslífinu sem við nú búum við. Herra forseti. Meginforsenda einkavæðingarstefnu ríkisstjórnarinnar hefur því brugðist í öllum meginatriðum. Ætla menn ekki að draga lærdóm af því? Því miður, herra forseti, virðist svo ekki vera. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks frá 28. maí 1999 segir um einkavæðingu ríkisfyrirtækja: ,,Við sölu hlutabréfa ríkisins verði jafnframt hugað að því að salan hafi í för með sér aukinn sparnað almennings. Að halda áfram einkavæðingu ríkisfyrirtækja, einkum þeirra sem eru í samkeppni við fyrirtæki í eigu einkaaðila.`` Hefur þetta leitt til sparnaðar? Ef við lítum á skuldastöðu heimilanna, hver er hún? Hún hefur hraðvaxið á liðnum árum og það er fjarri því að tala um að þetta hafi leitt til sparnaðar. Alla vega er erfitt að sjá hvernig hægt er að finna það út. Þá er og lögð áhersla á, herra forseti, að við sölu á ríkisfyrirtækjum verði þess gætt að ríkið fái hámarksverð fyrir eign sína í bönkunum, því þá voru bankarnir til sölu. Sala Landssímans var þá ekki að fullu komin í umræðuna. Herra forseti. Ég efast um að reynslan hafi sýnt að það sé tryggt. En það að reka ríkissjóð á þann hátt að sala eigna eigi að standa undir rekstri hans, þ.e. að með sölu ríkiseigna sé hægt að sýna fram á tekjuafgang, það er bókhald sem ég ekki kann. Ég kann ekki það bókhald í rekstri að menn geti selt eignir til þess að sýna góða rekstrarafkomu. Eignirnar er ekki hægt að selja oftar en einu sinni, herra forseti. Þegar maður selur eignir er í fyrsta lagi eitthvað mjög alvarlegt í húfi ef það á að fara að ganga til þess að rétta af rekstrarstöðu eins og hér er einmitt verið að gera. Í hinum almennu forsendum um einkavæðingu stendur á bls. 18 í frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf., með leyfi forseta: ,,Auk þeirrar almennu stefnumörkunar sem fram kemur í þessari yfirlýsingu hafa í tengslum við einstök verkefni á sviði einkavæðingar verið sett viðbótarmarkmið. Hafa þau ýmist komið fram í sérstakri lagasetningu, umfjöllun á Alþingi, í ákvörðunum ríkisstjórnar eða einstakra ráðherra. Jafnframt hafa verið sett fram almenn markmið með einkavæðingarstarfinu af hálfu framkvæmdanefndar um einkavæðingu. Helstu markmið af þessum toga eru: 1. Að auka samkeppni og skilvirkni í þjóðfélaginu.`` Þær kringumstæður geta vel verið að ýmiss konar fyrirtæki séu betur komin í samkeppnisumhverfi en að ríkið sé að reka þau --- það er alveg hárrétt --- margs konar atvinnurekstur. Og ríkið á ekki að standa í almennum atvinnurekstri. Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði erum ekki hlynnt því að það eigi að vera algild regla eða algilt verkefni ríkissjóðs. Hlutverk ríkissjóðs og Alþingis er að skapa umgjörð um gott atvinnulíf og sterkt hvar sem er á landinu. Síðan kemur órökstudd fullyrðing, herra forseti: ,,Markaðsöflin eru allajafna betri trygging fyrir skynsamlegri nýtingu framleiðsluþáttanna en ríkisafskipti.`` Þetta er bara fullyrðing út í loftið. Í sumum tilfellum getur það átt við, herra forseti, en það er barnaskapur að setja þetta fram sem algilt markmið. Þetta er alveg fráleitt og furðulegt að ríkisstjórn sem telur sig vinna með ábyrgum hætti geri það. Það er alveg fráleitt að setja fram algild markmið með þessum hætti sem eru ekki sönn, eru röng. Og áfram eru sett almenn markmið, með leyfi forseta: ,,2. Að draga úr pólitískum áhrifum í fyrirtækjum. Reynslan sýnir að meiri faglegar kröfur eru gerðar til stjórnenda og þeir fá meira aðhald frá eigendum eftir einkavæðingu.`` Þetta er fullyrðing, fullyrðing út í loftið. Vafalaust í einhverjum tilvikum og þeim kannski allmörgum getur þetta átt við. En í öðrum á það bara alls ekki við. Og er þá eitthvað að rekstrarforminu? Nei, það er bara um að ræða hinn mannlega breyskleika og hann er til staðar alls staðar, hvort heldur í einkarekstri eða ríkisrekstri. Þessi staðhæfing sem hér er lögð fram er því út í loftið og órökstudd. Einnig er stuðst við þau rök að salan muni bæta stöðu ríkissjóðs. Það geta verið rök, að selja fyrirtæki til að bæta stöðu ríkissjóðs. Það er alveg hárrétt. Það má vel vera að svo illa hafi verið haldið um ríkissjóð á undanförnum árum að brýn ástæða sé til að selja Landssímann. Réttast væri að hæstv. fjmrh. rökstyddi þá fjármálapólitík sína, að staðan í ríkisfjármálum sé svo bág undir hans stjórn að það þurfi að selja ríkisfyrirtæki til að rétta af ríkissjóð. Ég vona reyndar að svo sé ekki. Réttast væri að hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir þessum lið í upptalningunni á forsendunum fyrir einkavæðingu og sölu hlutafjár í eigu ríkisins, að bæta stöðu ríkissjóðs. Það væri gott ef hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir þeirri bágu stöðu sem gerir það að verkum að leita þarf að bestu mjólkurkúnum og selja þær til að bæta hag ríkissjóðs. Og áfram segir, herra forseti: ,,Með sölu á hlutabréfum ríkisins er unnt að greiða niður um talsvert af skuldum ríkissjóðs.`` Það er alveg hárrétt. Það er unnt að greiða niður umtalsvert af skuldum ríkissjóðs með sölu á eignum. Það er alveg hárrétt. En hvernig er þeim rekstri komið sem grípa þarf til þess að selja bestu eignir sínar til að standa undir skuldum ríkissjóðs, skuldum sem þess vegna geta verið til komnar af almennum rekstri og rekstrarkostnaði? Eru það fjármálvísindi, herra forseti? Látum svo vera, að það sé nauðsynlegt að selja Landssímann til að grynnka á skuldum ríkissjóðs, eins og þarna er talið upp í þeim röksemdum sem lagðar eru fram fyrir sölu á Landssímanum. En þegar maður selur eitthvað þá vill maður þó vita hvers virði það er. Hvað er maður að selja? Hver er ávinningurinn? Hversu mikið lækka skuldir ríkissjóðs með sölunni? Hve mikið batnar rekstrarstaða ríkissjóðs með sölunni? Herra forseti. Við meðhöndlun málsins liggur ekkert fyrir um söluverðið á Landssímanum. Það liggur ekkert fyrir um það. Menn eru að skoða málið. Það er í einhverjum farvegi. Þannig eru svörin sem þjóðin sem á Landssíma Íslands fær um fyrir hvað eigi að selja. Síðan eru ástæðurnar fyrir sölunni taldar upp. Það þarf að bæta bága stöðu ríkissjóðs, bæta skuldastöðu hans, er almenningi sagt á bls. 18 í frv., og til þess sé nauðsynlegt að selja Landssímann. En þjóðin vill fá að vita hvaða verðmiði er settur á hann. Ég leyfi mér, herra forseti, að óska eftir að það verði upplýst við umræðuna áður en þetta mál verður afgreitt, hvaða verðmiða á að setja á Landssímann. Það er grundvallarkrafa að málið verði ekki afgreitt á Alþingi fyrr en það liggur fyrir. Í upptalningunni á markmiðunum með sölu Landssímans segir í fimmta lagi, með leyfi forseta: ,,Að bæta hag neytenda. Með þeirri hagræðingu sem hlýst af einkavæðingu eru líkur á því að samkeppni á markaði aukist sem skilar sér í bættum hag neytenda.`` Vissulega getur hagur neytenda batnað í sumum tilvikum þegar um virka samkeppni í atvinnurekstri er að ræða. En er einhver trygging fyrir því? Því fer fjarri, herra forseti, að hægt sé að setja þetta fram sem algilda reglu. Hvað höfum við upplifað, t.d. á matvörumarkaðnum? Upplifum við að frjáls samkeppni tryggi þar neytendum lægsta verð? Nei, herra forseti, nú eru menn sveittir við að reyna að finna leiðir til að koma að strangari lagaramma um þennan frjálsa matvörumarkað, frjálsan markað sem er að verða einokunarmarkaður en var lofaður og prísaður sem hluti af hinu almenna viðskiptafrelsi. Ekki ætla ég að óska eftir því að komið verði á ríkisstýringu á matvörumarkaðnum. En það er fráleitt að gera ráð fyrir því að einkavæðing sé eitthvað sem tryggi bara í sjálfu sér hag neytenda. Hvað höfum við heyrt um Landssímann? Nánast allir sem komu á fund samgn. óttuðust að hagur neytenda um allt land væri ekki tryggður, hann væri ekki tryggður sem stendur en þó væri líklegra að hægt yrði að ná tökum á Landssímanum meðan hann væri í ríkiseigu og gera kröfur til hans. Langflestir sem komu á fund nefndarinnar efuðust um að auðvelt yrði að gera til hans kröfur eftir að hann væri seldur. Fulltrúar neytenda á fundi nefndarinnar voru alls ekki vissir um að sala Landssímans mundi bæta hag þeirra. Sjötta markmiðið, herra forseti, sem rakið er sem forsenda fyrir sölu Landssímans er: ,,Að styrkja stöðu starfsmanna. Einkavædd fyrirtæki hafa meiri möguleika en ríkisfyrirtæki til að greiða góðu starfsfólki há laun, m.a. með árangurstengdum launakerfum ásamt því að tryggja atvinnu til langframa.`` Á að selja fyrirtækið til að styrkja stöðu starfsmanna? Ekki veit ég, herra forseti, hvort þessar áætlanir hafi verið ítarlega kynntar fyrir starfsmönnum Landssímans hf. um allt land, og þeim gerð grein fyrir því hvernig staða þeirra eigi að batna þegar búið er að selja Landssímann. Mér er ekki ljóst hvernig velja á það góða starfsfólk sem á að fá hærri laun eftir að búið er að selja Landssímann. Væri ekki ágætt, áður en þessu er slegið fram sem fullyrðingu, sem rökum fyrir að selja Landssímann, að eiga fundi með starfsfólki og gera því grein fyrir því hvað það á í vændum? Þetta er talið upp sem afleiðing þess að selja Landssímann. Ég tel reyndar að þetta sé köld kveðja til starfsfólks sem hefur unnið á Landssímanum í áratugi, hefur unnið þar af miklum þegnskap, jafnvel verið tjáð að þetta væri samfélagsþjónusta og yrði því að stilla launakröfum í hóf, að hærri launagreiðslur mundu draga úr möguleikum á uppbyggingu og þjónustu um allt land. Hér eru gefin þau fyrirheit að með sölu fyrirtækisins þá verði unnt, með leyfi forseta: ,,Að styrkja stöðu starfsmanna. Einkavædd fyrirtæki hafa meiri möguleika en ríkisfyrirtæki til að greiða góðu starfsfólki há laun, m.a. með árangurstengdum launakerfum ásamt því að tryggja atvinnu til langframa.`` Herra forseti. Er ekki miklu líklegra að hitt gerist, að í stað þess að sala Landssímans verði til þess að tryggja starfsfólkinu atvinnu til langframa þá verði það fyrsta sem stór hluti starfsfólksins fær að heyra, að því verði sagt upp? Það kæmi mér ekki á óvart. Í sjöunda lagi, herra forseti, eru þau rök færð fyrir því að selja Landssímann að með því verði unnt: ,,Að draga úr áhrifum sérhagsmunahópa. Einkavæðing dregur úr möguleikum ýmissa sérhagsmunahópa til að þrýsta á um framleiðslu eða framleiðsluhætti sem eru óhagkvæmir.`` Það hefði svo sem verið ágætt að fá að heyra hjá hæstv. samgrh. í hverju þetta vandamál með Landssímann hafi verið fólgið, með þessa sérhagsmunahópa sem einkavæðingarnefnd þykir nauðsynlegt að draga fram sem eina af forsendum fyrir því að selja Landssímann. Hafa þeir verið svona mikið vandamál? Hæstv. samgrh. er einn með allt hlutaféð og ræður öllu. Hann er sá eini sem greiðir atkvæði á hluthafafundum. Það væri fróðlegt að vita hvaða sérhagsmunahópar hafa beitt hann þeim þrýstingi að nauðsynlegt þyki að selja Landssímann. Ætli það sé ekki svo, herra forseti, að sérhagsmunahóparnir --- ekki er ég að mæla þeim bót hvort sem þeir beita hæstv. samgrh. þrýstingi eða aðra --- séu eðlilegir í lýðfrjálsu landi þar sem einstaklingar og hópar hafa rétt á að koma fram með sjónarmið sín, ábendingar og óskir? Ef við tökum sem dæmi matvörumarkaðinn hér á landi: Eru ekki neinir sérhagsmunahópar þar? Þetta er allt saman einkavætt. Eru ekki einmitt sérhagsmunahópar sem keyra upp verðið fyrir vörur og þjónustu á þeim markaði? Ekki er að sjá að þar sé leitast við að draga úr áhrifum sérhagsmunahópa. Mér finnst dapurlegt til þess að vita, herra forseti, að þetta sé sett fram sem ein af rökunum fyrir nauðsyn þess að selja Landssímann. Eitt hefði ég líka viljað fá á hreint, herra forseti, varðandi bætta stöðu ríkissjóðs með sölu á hlutabréfum ríkisins í Landssíma Íslands. Það kom skýrt fram hjá þeim fáu aðilum úr viðskiptalífinu sem komu til fundar við nefndina að þeir töldu tímasetninguna á sölu hlutabréfa nú afar slæma. Þeir töldu að staðan væri með því versta sem hún hefði verið síðan hlutabréfamarkaðir tóku til starfa og þar þyrfti að fara með sérstakri gát. Þeir bentu á að miklu máli skipti hvernig bæri að túlka yfirlýsingu hæstv. utanrrh., formanns Framsóknarflokksins, um sölu á Landssímanum. Þeir bentu á að það skipti máli hversu lengi íslenska ríkið mundi halda þessum 51% sem það hefur sett sér að eiga í fyrstu tveimur áföngum sölunnar. Þeir töldu það skipta afar miklu máli. Fram kom það sjónarmið að óskynsamlegt væri að leita að fjárfestum, kaupendum, ég tala nú ekki um erlendis, fyrr en fyrir lægi skýr yfirlýsing um hvert ríkisstjórnin stefndi og hvað hún ætlaði að gera í þessum efnum. Hér er átt við yfirlýsingu sem hæstv. utanrrh. gaf í fjölmiðlum og ég vil vitna í það sem hann sagði í Ríkisútvarpinu klukkan átta hinn 26. apríl sl. Þá sagði hæstv. utanrrh. aðspurður, með leyfi forseta: ,,Við munum hins vegar á næstu mánuðum eða missirum ekki selja meiri hlutann í fyrirtækinu. Ég held að það sé skynsamlegt að byrja heldur smátt og sjá síðan hvernig þetta gengur.`` Það getur verið afgreiðsluatriði hvort það á að byrja smátt eða stórt, hvort dreifa eigi hlutabréfunum hratt eða hægt. Það getur verið tæknilegt atriði. Hitt er efnahagspólitískt atriði líka, gríðarlegt, hvað ríkisstjórnin ætlar sér í þessum efnum. Þess vegna fer ég þess eindregið á leit að hæstv. utanrrh. segi skýrt og skorinort í þingsal Alþingis hvað hann er að fara. Hver er ófrávíkjanleg afstaða hans í málinu? Hins sama krefst ég einnig af hæstv. samgrh., að hann gefi trúverðuga yfirlýsingu um hvaða ákvörðun liggur fyrir um hversu lengi ríkið muni eiga 51% í hlutafélaginu. Þetta skiptir kaupendur hlutafjárins miklu máli, herra forseti, en ekki síður neytendur. Það skiptir gríðarlega miklu máli að fá að vita hver sé hin staðfasta stefna ríkisstjórnarinnar í málinu, ekki bara viljayfirlýsingar eða hugmyndir. Þetta er miklu stærra mál en svo að hægt sé að skilja við það á Alþingi með öðrum hætti en þeim að fyrir liggi staðfest yfirlýsing um hvað þarna er átt við, hver verði framtíðin í þessari sölu. Bæði kaupendur og notendur Landssímans eiga kröfu til þess, herra forseti. Í hv. samgn. var reyndar fyrst og fremst fjallað um hina tæknilegu hlið málsins. Ég gagnrýni þá meðferð sem málið hefur fengið á þinginu. Sala á Landssímanum er það mikið stórmál að hún krefst ítarlegrar meðferðar. Frv. kom mjög seint fram eða nær sex vikum eftir að frestur var liðinn til að skila inn nýjum þingmálum og þurfti því að leita afbrigða til að það fengist tekið fyrir. Eru þetta furðuleg vinnubrögð í stórmáli sem snertir svo mjög alla landsmenn eins og nánar er gerð grein fyrir í nefndaráliti 2. minni hluta. Sala Landssímans var eitt af stefnumiðum ríkisstjórnarinnar á kjörtímabilinu. Hefur hún nú þegar haft tvö ár til að undirbúa söluna og því óskiljanlegt að keyra þurfi málið í gegnum þingið með þeim hætti að ómögulegt er að fjalla um það á fullnægjandi hátt. Annar minni hluti gagnrýnir vinnubrögð og framgöngu meiri hlutans við umfjöllun þessa máls. Ekki var einu sinni nýttur sem skyldi sá takmarkaði tími sem nefndin hafði þó til um ráða. Málinu var vísað til nefndar 2. maí sl., en fyrsti nefndarfundur, þar sem málið var á dagskrá, var boðaður föstudaginn 4. maí, án undirbúnings eða samráðs við minni hlutann, samkvæmt dagskrá sem hafði ekki verið borin undir nefndarmenn. Herra forseti. Þegar hæstv. ráðherra mælti fyrir frv. viðurkenndi hann að málið kæmi seint fram og harmaði það. Hann fór jafnframt þess á leit að reynt yrði að afgreiða máli á þessu þingi samt sem áður. Hann óskaði eindregið eftir því. Að sjálfsögðu reynir þingið og þingnefndir að vinna hratt og vel og verða við eðlilegum óskum ráðherra og annarra sem leggja hér mál fram. Það er a.m.k. afstaða mín til málsins. Ég óskaði eftir skriflegum umsögnum frá ýmsum aðilum um málið og að þeir fengju eins rúman tíma og kostur væri til að skila inn umsögnum. Umsagnarbeiðnir voru sendar út eftir hádegið á föstudeginum og aðeins gefinn frestur til kl. 16 næsta mánudag. Því gafst aðeins helgin til að svara þessari beiðni. Fyrir fram var því ljóst að umsóknaraðilum mundi ekki gefast tími til að fjalla á neinn heildstæðan hátt um málin. Veigamikill þáttur þessa máls er efnahags- og viðskiptalegs eðlis og lýtur fullt eins að stjórn peningamála í landinu og tæknilegri þjónustu. Því óskaði undirritaður eftir að nefndin færi fram á að efnahags- og viðskiptanefnd þingsins veitti umsögn um þann þátt málsins. Eftir nokkurn undandrátt með svör var því hafnað af hálfu meiri hlutans og er þeirri neitun hér með mótmælt. Ég tel að málið sé illa unnið af hálfu ríkisstjórnarinnar og því hafi verið brýn þörf á að málið fengi vandaða umfjöllun í samgn. Að mínu mati hefur slík umfjöllun ekki farið fram og þess vegna var því mótmælt að málið skuli hafa verið afgreitt úr nefndinni til 2. umr. Herra forseti. Landssíminn er hluti íslenskrar þjóðarsálar. Árið 1906 komst á ritsímasamband við umheiminn frá Seyðisfirði. Allar götur síðan hefur aukin og bætt fjarskiptaþjónusta verið hluti af sjálfstæðisbaráttu Íslendinga og tengt þá saman sem eina þjóð. Örugg þjónusta á þessu sviði hefur tryggt góða samkeppnisstöðu einstaklinga og fyrirtækja innan lands og þjóðarinnar allrar við útlönd. Í strjálbýlu landi sem Íslandi er öflug og góð fjarskiptaþjónusta ein af grunnstoðum almannaþjónustu og getur tryggt samkeppnishæfa búsetu, mannlíf og atvinnrekstur hvarvetna á landinu. Það var þjóðarmetnaðarmál að allir íbúar landsins tengdust gegnum símakerfið. Áfram eru grundvöllur samkeppni og tækniframfara og þróun samskipta bundin fjarskiptum. Þau eru því ein af grunnforsendum almannaþjónustu sem er forsenda fyrir fjölbreyttu atvinnulífi, menningarstarfi og samskiptum fólks hvarvetna á landinu. Ákveðin grunnþjónusta af þessum toga verður að lúta kröfum um jafna þjónustu, en ekki lögmálum arðsemiskrafna til þess fjár sem eigendur telja sig hafa lagt í þessa starfsemi í sjálfu sér. Landssíminn er hluti af innbúi allrar þjóðarinnar, eins konar ,,fjölskyldusilfur`` allra heimila landsins. Sjálfsagt er að gæta eðlilegra rekstrar- og hagkvæmnisjónarmiða. Landssíminn á áfram að vera í þjóðareign. Hér skilur á milli sjónarmiða Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og annarra stjórnmálaafla í landinu. Ég minnist þess í barnæsku að þegar verið var að leggja símann um sveitirnar var sú kvöð á bændum og landeigendum að hver varð að sjá um dreifingu símastauranna þar sem línan fór í gegnum þeirra land. Var það gert á hestum þar sem dráttarvélum varð ekki við komið, staurarnir dregnir eða bornir á höndum þar sem verst var yfirferðar. Íbúar út um allt land tóku virkan þátt í uppbyggingu þessarar almannaþjónustu og töldu ekki eftir sér. Mér er einnig kunnugt um að þeim rökum var beitt í kjarasamningum við starfsmenn Landssímans á sínum tíma að því hærri laun sem starfsmenn fengju því minna yrði til að byggja upp og þjónusta alla landsmenn. Landssíminn hefur verið eitt af sameiningartáknum þjóðarinnar sem hver og einn landsmaður hefur verið tengdur við og fundið að hann gat gert félagslegar kröfur til. Með sölu Landssímans verður þessi hluti þjóðarsálarinnar seldur. Herra forseti. Verðmæti Landssímans er því ekki aðeins fólgið í tækjum og tólum, línum, húsum og þekkingu starfsfólks heldur er verðmæti hans ekki hvað síst sú staðreynd að hann hefur í nærri heila öld verið hluti af íslenskri þjóðarsál. Það er verið að selja áratugasamning við íslensk heimili. Verði þessi sala almannaþjónustu landsmanna að veruleika mun það rista djúp sár í íslenska þjóðarsál. Enn dýpri verða sárin og örin stærri ef það verður skilyrt að stór hluti Landssímans, jafnvel meiri hluti eins og frumvarpið gerir ráð fyrir, fari í hendur erlendra aðila. Þegar stofnað var hlutafélag um rekstur Póst- og símamálastofnunar 1996 var ítrekað að aðeins væri verið að breyta um rekstrarform, ,,aðlaga það nútímanum``. Hlutafélag ætti meiri möguleika að bregðast skjótt við nýjum þjónustukröfum. Ekki stæði til að selja fyrirtækið. Þetta sjónarmið var áréttað þegar fyrirtækinu var skipt í Landssímann hf. og Íslandspóst hf. Við myndun núverandi ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar var sala Landssímans hluti af stefnuyfirlýsingu hennar. Síðan þá hefur farið fram málamyndareiptog milli stjórnarflokkanna um tilhögun á sölu Landssímans. Ríkisstjórnarflokkarnir og einkavæðingarnefnd lítur fyrst og fremst á Landssímann sem fyrirtæki í samkeppnisatvinnurekstri. Samkeppnin eigi að tryggja framboð og gæði þjónustunnar. Nú sé komin svo mikil samkeppni í þessa þjónustu að óhætt sé að sleppa henni lausri á markaðstorg mammons. Lög um fjarskipti, lög um Póst- og fjarskiptastofnun og samkeppnislög búi þá umgjörð sem eigi að tryggja að svo verði. Landssíminn hafi nú þegar starfað eftir þessum lögum um tíma og ekki sé þar nein meginbreyting á þótt hann verði seldur. Fram kom hjá öllum þeim aðilum sem koma að fjarskiptum og mættu hjá nefndinni eða skiluðu áliti að því færi víðs fjarri að raunveruleg samkeppni væri á fjarskiptamarkaði og ætti það langt í land. Gríðarmikið misræmi væri milli fyrirtækja og íbúa landsins eftir búsetu hvað varðar aðgengi að fjarskiptum, tengimöguleika, gagnaflutning og verð á þjónustunni. Kom rækilega fram það sjónarmið að fullkomlega ótímabært væri að selja Landssímann í heilu lagi með öllum deildum sínum, þar á meðal grunnnetið, sleppa af þessari þjónustu hendinni og varpa henni á torg markaðarins og óheftra arðsemiskrafna. Allir þeir sem komu af landsbyggðinni til fundar við nefndina lýstu yfir þungum áhyggjum, fyrst og fremst af stöðu mála nú og skertri samkeppnisstöðu vegna búsetu en einnig af þeirri óvissu sem skapaðist til framtíðar við sölu Landssímans. Óttuðust margir að erfitt mundi að setja auknar alþjónustukvaðir eftir á þegar fyrirtækið hefði verið selt. Að sjálfsögðu lægju verðmæti þess ekki hvað síst í yfirburðamarkaðsstöðu sem það samkvæmt arðsemiskröfu eigenda sinna mundi beita til hins ýtrasta. Ísland er lítill markaður en þar eru miklar vegalengdir. Einungis hér á suðvesturhorninu og ef til vill á Akureyri er hægt að vænta samkeppnismöguleika þar sem örfá fyrirtæki geta fleytt rjómann af fjarskiptaþjónustu landsmanna. Verði Landssíminn seldur er langlíklegast að innan skamms tíma verði hér fullkomlega einkavædd einokun á fjarskiptamarkaði. Sala Landssímans í hlutum eða heilu lagi er því fullkomlega ótímabær hvort sem litið er á tæknilegar eða samkeppnislegar forsendur. Kröfur og væntingar til þjónustu hvarvetna á landinu mæla alfarið gegn því. Önnur rök fyrir sölu Landssímans eru þau að ríkið vanti fjármagn og helst þurfi að selja a.m.k. hluta af honum úr landi. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er lögð áhersla á að fá hámarksverð fyrir ríkiseignir. Fram kom hjá öllum þeim fulltrúum fjármálastofnana sem komu til fundar við nefndina að eins og staðan væri nú væri þetta einn allra versti tíminn til að selja hlutabréf í ríkisfyrirtækjum. Jafnframt væri staðan sú að hlutabréfamarkaðurinn væri afar horaður og illa fram genginn nú á vordögum. Hann þyrfti ,,innspýtingu`` af bréfum á lágu verði sem gæti hækkað verulega á eftirmarkaði. Þar gæti Landssíminn gegnt lykilhlutverki, að vera eins konar fóður fyrir hlutabréfamarkaðinn. Hlutverk ríkisins væri þá að halda eins konar ,,tombólu`` á hlutabréfunum til að örva markaðinn. Einnig kom fram, herra forseti, að sala Landssímans gæti torveldað sölu hlutabréfa í bönkunum ef tekin væri sú ákvörðun að selja þau samtímis. Það er því alveg ljóst að af efnahags- og viðskiptalegum ástæðum orkar mjög tvímælis að selja Landssímann eins og staðan er. Reyndar væri afar óviturlegt að gera það. Eðlilegt hefði verið að efh.- og viðskn. hefði fjallað um þennan hluta frv. en því var hafnað af meiri hluta samgn.

Herra forseti. Ég fór fyrir hádegisverðarhlé nokkrum orðum um þær almennu forsendur sem ríkisstjórn Sjálfstfl. og Framsfl. telur fyrir einkavæðingu. Ég hef farið yfir þær forsendur sem einkavæðingarnefnd leggur ríkisstjórninni til fyrir einkavæðingu og sölu hlutabréfa í ríkisfyrirtækjum. Ég hef gert ítarlega grein fyrir þeim mun sem við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði teljum á stöðu Landssímans og almenns fyrirtækjarekstrar í landinu. Við teljum að Landssíminn sé fyrst og fremst almannaþjónustustofnun og þótt einhverjir þættir í starfsemi hans geti flokkast undir fyrirtækjarekstur þá sé þetta fyrst og fremst almannaþjónusta. Við teljum þjónustuna eina af grunnstoðum íslensks samfélags hvar sem er á landinu og að jafnt aðgengi að henni sé grundvöllur þess að einstaklingar, fyrirtæki og samfélög búi í samkeppnishæfu umhverfi, óháð búsetu. Þetta teljum við jafnframt hluta þess sem gerir okkur að einni þjóð. Við teljum að eins og önnur grunnalmannaþjónusta eigi Landssíminn að vera á ábyrgð íslensku þjóðarinnar og þjóðin geti gert til hennar félagslegar kröfur, jafnréttiskröfur, gegnum Alþingi og framkvæmdarvaldið, sem starfar á vegum Alþingis. Þessu hef ég, herra forseti, gert ítarlega grein fyrir. Ég hef jafnframt rakið að einkavæðingarstefnan, sem átti að leiða til jafnvægis í ríkisfjármálum, hefur ekki orðið til að styrkja íslenskt atvinnulíf til framtíðar. Sala ríkisfyrirtækja átti að leiða til lægri vaxta og atvinnuöryggis. Hún leiðir kannski til atvinnuöryggis um tíma en gerir það ekki til framtíðar eins og þörf hefði verið fyrir. Sá ávinningur sem ríkisstjórnin ætlaði sér með sölu á hlutafé í fyrirtækjum í eigu ríkisins hefur ekki skilað sér. Ríkisstjórnin og einkavæðingarnefnd settu með einföldum hætti fram forsendurnar og almenn markmið með einkavæðingu í nokkrum liðum. Þar segir t.d. að einkavæðingin í sjálfu sér auki samkeppni og skilvirkni í þjóðfélaginu. Hún getur gert það stundum að mínu mati en það er fjarri því að það sé algilt. Það er fáránlegt að setja það fram sem eitthvað algilt. Það sýnir bara ófagleg vinnubrögð. Í öðru lagi er því haldið fram að einkavæðing dragi úr pólitískum áhrifum í fyrirtækjum. Jú, stundum gæti hún gert það en hún er engin trygging fyrir því. Þannig er fáránlegt, herra forseti, að setja þetta sem markmið með sölu Landssímans. Þá er rætt um að salan mundi efla hlutabréfamarkað. Vafalaust getur það eflt hlutabréfamarkaðinn að selja hlutabréf Landssímans en þá hefur ítarlega komið fram á fundum samgn. með fulltrúum fjármálamarkaðarins að til að svo verði þá þurfi að selja þau á undirverði, þannig að kaupendur hlutabréfanna sjái í þeim hagnað á eftirmarkaði. Þetta hefur ítarlega komið fram á fundum nefndarinnar. Það markmið ríkissjóðs að efla hlutabréfamarkaðinn er hæpið ef til þess þarf það eitt að selja hlutabréf fyrirtækisins á undirverði. Ein af röksemdunum sem tíndar hafa verið til af hálfu einkavæðingarnefndar er að salan mundi bæta stöðu ríkissjóðs. Það er svo sem alveg hárrétt. Salan getur bætt stöðu ríkissjóðs en eins og ég tók fram áðan þá væri ágætt að hæstv. fjmrh. kæmi gerði grein fyrir þeirri brýnu þörf sem á því er. Eru það haldbær rök sem hér eru tíunduð fyrir því að selja Landssímann, að bæta stöðu ríkissjóðs? Það er dapurlegt til þess að vita ef þarf að selja bestu almannaþjónustufyrirtæki ríkisins til þess að bæta stöðu ríkissjóðs. Það eru dapurlegt rök. Ég nefndi einnig að því hefði verið slegið fram sem röksemd að salan ætti að bæta hag neytenda. Stundum getur það orðið í einhverjum tilvikum. En það er fjarri því að slá því fram sem einhverri algildri röksemd fyrir því að þurfa að selja Landssímann til að bæta hag neytenda. Það hefur einmitt komið fram, herra forseti, hjá öllum þeim fulltrúum neytenda sem komu á fund samgn. að þeir óttuðust mest að samkeppnisstaðan, staða markaðarins og staða þjónustunnar, yrði ekki á þeim grunni að líklegt væri að salan mundi styrkja hag neytenda. Nei, það er talið afar brýnt að setja í gang stóraukið laga- og reglugerðaverk til að freista þess að tryggja stöðu neytenda. Fyrir vikið þarf að efla eftirlitsiðnaðinn. Menn deilu það hvort það þyrfti tvo eða fimm starfsmenn á Samkeppnisstofnun eða fjarskiptastofnun, hvort þeir ættu að kunna meira í peningamálum, í fjarskiptum eða í breiðbandsmálum. Ef fullnægja hefði átt öllum þeim óskum um sérhæfni manna til að takast á við þetta stóraukna eftirlitshlutverk þá sýndist mér að til þess dygðu ekki einn eða tveir starfsmenn, herra forseti. Í þeirri umræðu sem þar kom upp virtist mér af og frá að sala Landssímans gæti orðið til að bæta hag neytenda. Þvert á móti mundi þurfa að stórauka reglugerðaverk og eftirlitsvinnu samtímis til að reyna að tryggja stöðu neytenda, tryggja jafnvel stöðuna eins og hún er í dag og töldu þó ýmsir að hún væri hvergi nærri nógu góð. Þannig, herra forseti, að þessi röksemd sem einkavæðingarnefnd fyrir sölunni, að bæta hag neytenda, á alls ekki við hér. Það er furðulegt að slík vinnubrögð skuli viðhöfð á hæstv. Alþingi, að bera þetta á borð. Í listanum yfir markmið með sölunni kemur fram að hún mundi styrkja stöðu starfsmanna. Reynslan af einkavæðingu og sölu á ríkisfyrirtækjum er sú að hið fyrsta sem er gert er að segja starfsmönnum upp stórum hópum. Þess vegna, herra forseti, var einmitt rætt frekar um hvernig unnt yrði að tryggja stöðu starfsmanna eftir að selt yrði, það var fremur vandamál en hitt, að þetta mundi bæta stöðu þeirra. Svona standa hver rökin á móti öðrum sem hér eru talin upp af hálfu einkavæðingarnefndar og ríkisstjórnarinnar fyrir sölu á Landssímanum beinlínis röng, bara slagorð út í loftið. Markmiðið er ekki að velta þessu fyrir sér heldur bara að selja. Þannig er málið í hnotskurn. Að selja, selja, selja, selja. Ég ítreka, herra forseti, að það kom mjög ítarlega fram hjá þeim sem komu til fundar við samgn. að það þyrfti að liggja skýrt fyrir hver ætlun ríkisstjórnarinnar væri með 51% eignarhlutinn. Er þess að vænta að ríkisstjórnin sé bara, t.d. í orðum hæstv. utanrrh. sem ég vitnaði til fyrir hádegið, að gefa friðþægingaryfirlýsingu, til að mýkja þá ákvörðun að selja Landssímann? Hæstv. ráðherra sagði, með leyfi forseta: ,,Við munum hins vegar á næstu mánuðum eða missirum ekki selja meiri hlutann í fyrirtækinu.`` Fyrir mér er töluverður munur á því hvort það er næsti mánuður eða næstu missiri. Á því er í sjálfu sér töluverður munur. Það gengur ekki að hafa svo stórt atriði, bæði varðandi verðlagningu, sölu og áhuga kaupenda, skilið eftir í þeirri óvissu sem þarna er. Ég krefst þess að hæstv. utanrrh. geri nákvæma grein fyrir því hvað hann á við. Í öðru lagi er mikilvægt fyrir neytendur, þessa ræfilsneytendur sem einkavæðingarnefnd og ríkisstjórn bera svo fyrir brjósti að það þarf að selja Landssímann til þess að tryggja og bæta hag þeirra, þá er afar mikilvægt að vita einmitt: Verður haldið áfram með sölu Landssímans, selt af meirihlutaeign ríkisins? Það kom skýrt fram hjá þeim neytendum sem komu á fund samgn. víða að af landinu með stuttum fyrirvara að þeir óttuðust að erfitt yrði að gera auknar kröfur í takt við tímann til einkavædds fyrirtækis, fyrirtækis sem væri gjörsamlega horfið úr meirihlutaeign þjóðarinnar. Þeir töldu að erfitt yrði að gera kröfur til fyrirtækisins eftir á og töldu skipta afar miklu máli að geta gert slíkar kröfur. Þá skiptir máli hvort ríkið á meiri hlutann eða ekki. Ég óska eftir því, herra forseti, að bæði hæstv. samgrh. og hæstv. utanrrh., formaður Framsóknarflokksins, geri örugga og trausta grein fyrir því hvað til stendur. Herra forseti. Í ræðu minni fyrir hádegi lagði ég áherslu á að samgn. hefði fyrst og fremst fjallað um málið út frá tæknilegum hliðum, út frá þjónustuhliðinni og ekki síst þjónustunni vítt og breitt um landið. Þar kom fram að neytendur óttuðust sölu Landssímans, að hún mundi leiða til þess að erfiðara yrði fyrir notendur að sækja rétt sinn. Talið var að erfitt yrði að gera kröfur til þjónustunnar. Menn óttuðust það. Það voru ekki meðmæli með því að hraða sölunni til að bæta þjónustuna við þessa aðila. Það er mesti misskilningur þó því sé haldið fram í skýrslu einkavæðingarnefndar, að það sé tilgangurinn með sölu Landssímans að bæta þjónustu við neytendur. Hin hliðin á sölunni, herra forseti, er að hún er sögð vera af efnahagslegum ástæðum en samgn. er í sjálfu sér ekki sérfræðinefnd þingsins á sviði efnahags- og viðskiptamála. Þess vegna óskaði ég eftir því að leitað yrði umsagnar efh.- og viðskn. um þá þætti frv. sem lutu að efnahags- og peningamálum. Eftir nokkra bið hafnaði meiri hluti samgn. því að málið yrði sent til efh.- og viðskn. Ég mótmælti því og tel það ekki boðleg vinnubrögð. Lögð hefur verið áhersla á að efla þurfi eftirlit og viðurlög, að það væri forsenda þess að samkeppnin geti staðist. Samkvæmt lögum eiga Samkeppnisstofnun og Póst- og fjarskiptastofnun að fylgjast með því að ákvæði samkeppnislaga séu virt og þjónustukröfum fullnægt. Fram kom hjá meginþorra þeirra sem komu til fundar við nefndina að þarna er víða pottur brotinn, það eftirlitskerfi sem við nú búum við væri í stórum dráttum óvirkt nú og þeir töldu að gera yrði grundvallarbreytingar á framkvæmd þessa eftirlits. Hér þyrfti aukna lagastoð, aukið fjármagn og tæknimannafla til að ráða við aukinn þunga í verkefnum á þessu sviði. Voru sagðar daprar reynslusögur frá samskiptum við Landssímann hf. og eftirlitsstofnanirnar. Eins og staðan er nú ræður eftirlitskerfið alls ekki við verkefnin á þessu sviði. Það tjóar lítið að beita leyfissviptingum til að refsa fyrirtæki sem fer ekki að tilmælum en er allsráðandi á markaðnum þegar um almannaþjónustu er að ræða. Þannig að sú heimild að mega svipta Landssímann starfsleyfi, rekstrarleyfi, ef hann ekki fer að þeim tilmælum sem krafist er, er náttúrlega meira og minna út í hött. Hver ætlar að skrúfa fyrir Landssímann út um allt land til þess að fylgja eftir þeim kröfum? Þetta er svo mikil bábylja, herra forseti, að það tekur engu tali. Nauðsyn ber til að styrkja lagagrunn til að geta beitt, eins og Danir í dag, viðurlögum, dagsektum eða öðrum raunverulegum aðgerðum sem hrífa. Eftir að fyrirtækið hefur verið selt mun verða enn erfiðara að fylgja því eftir að fyrirtækið fari að reglum eða setja því auknar kröfur. Það kom fram hjá langflestum þeirra sem komu fyrir nefndina að þeir töldu erfitt að krefjast þess af einkafyrirtæki að þjónustan yrði aukin. Ég hef kynnst framgöngu Íslandspósts hf. við lokun pósthúsa og samdrátt í póstþjónustu víða um land og ítrekað tekið það upp hér á þinginu. Er þó fyrirtækið alfarið í eigu ríkisins og á ábyrgð samgrh. og Póst- og fjarskiptastofnun fer með eftirlitið. Skagfirðingar mótmæltu með undirskriftum hundraða íbúa lokun pósthúsa og skertri póstþjónustu á Hofsósi og í Varmahlíð. Mótmælin fóru til samgönguráðherra og Íslandspósts hf., en var í engu svarað. Hvaða traust bera menn til svona eftirlits? Forsvarsmenn héraðsins gengu á fund samgrh. og þingmanna kjördæmisins og mótmæltu uppsögnum starfsfólks, lokun pósthúsa og skertri póstþjónustu. Óskuðu þeir jafnframt eftir skoðun á því hvort skerðing á þessari þjónustu og tilhögun hennar stæðist lög. Herra forseti, því hefur ekki verið svarað. Þetta fólk hefur ekki verið virt svars. Á Alþingi hefur þetta mál ítrekað verið tekið upp og beðið um skoðun á því hvort lokun pósthúsanna og skerðing þjónustunnar stæðust lög og starfsleyfi fyrirtækisins. Við rekum eftirlitsstofnanir sem er ætlað það hlutverk að fylgjast með þessu, eftirlitsstofnanir sem eiga að fá stóraukin verkefni í að fylgjast með því hvernig Landssíminn fylgir lögum og reglum. Það er miklu stærra mál en málefni Íslandspósts sem er alfarið í eigu ríkisins.  Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs hefur óskað eftir afriti af samningum sem Íslandspóstur hf. hefur gert við sjálfstæða rekstraraðila um starfrækslu póstþjónustu á landsbyggðinni. Því var hafnað. Í starfsleyfinu stendur einmitt að fyrirtækinu sé óheimilt að framselja þennan rekstur til þriðja aðila. Hið sama stendur í starfsleyfinu sem fylgir hér með frv. um sölu Landssímans. Þar er nákvæmlega sama setningin, um að viðkomandi fyrirtæki sé óheimilt að framselja þetta leyfi sitt. Þessum óskum hefur ekki verið svarað og þessu eftirliti eigum við að treysta. Herra forseti. Sveitarstjórn Skagafjarðar sendi Póst- og fjarskiptastofnun bréf 14. mars 2001 með ósk um úrskurð um hvort breyting á ,,póstafgreiðslu í Varmahlíð og á Hofsósi samrýmist lögum og reglum sem varða póstþjónustu í landinu.`` Því bréfi var loks svarað 2. maí sl. Þar er greint frá væntanlegri úttekt sem gæti lokið í september. Þetta er eftilitið í dag og okkur er ætlað að treysta því til að takast á við enn stærri verkefni en einn lítinn Íslandspóst og tvö lítil pósthús. Er það von þó margir sem komu á fund samgn. og svöruðu eins og þeir gerðu þegar þeir voru spurðir hvers vegna þeir hefðu ekki leitað til eftirlitsstofnana? Þið getið giskað á svörin.

Hver voru þau?

Svörin voru þau að 

Engin kæra.

Nei. Þess vegna var ég að kynna hér, herra forseti, m.a. fyrir hv. þm. Hjálmari Árnasyni, þessa einu kæru sem hafði borist Póst- og fjarskiptastofnun út af einu afmörkuðu máli, hve lengi hún hefði verið að velkjast í kerfinu án þess að vera svarað. Hvað fyndist honum um að allir ættu að ganga þá þrautagöngu? Hvað sögðu ekki sumir sem komu á fund samgn.? Þeir sögðu að það færi endalaus tími í að reyna að sækja rétt sinn, finna út rétt sinn og sækja hann. Ég veit að hv. þm. man eftir þeim orðum. Við erum ekkert ánægðir með það. Ég veit að hv. þm. Hjálmar Árnason er ekkert ánægður með að sú sé staðan.  Ég hef fengið leyfi, herra forseti, til þess að vitna í bréfaskipti aðila í Skagafirði og Póst- og fjarskiptastofnunar, sem hefur sent bréf til sveitarstjórnar Skagafjarðar. Það er með fullu leyfi Skagfirðinga. Bréf þessarar eftirlitsstofnunar, Póst- og fjarskiptastofnunar, við bréfi sveitarstjórnar Skagafjarðar frá 14. mars árið 2001 berst 2. maí árið 2001. Þetta er eftirlitið sem við eigum líka að treysta fyrir Landssímanum. Ég bendi á aðdragandann. Hundruð Skagfirðinga hafa sent undirskriftir til hæstv. samgrh. og Íslandspósts, beiðni um að kannað sé hvort þarna sé farið að lögum. Ég bendi á bréfaskipti sem áður fara þar á milli með ósk um það sama. Málið hefur ítrekað verið tekið upp á þinginu og farið í gegnum það. Maður hefði haldið að alvara málsins væri nokkuð klár og auðvelt væri að ganga úr skugga um hvort þarna væri rétt að staðið. Og þá lægi það bara fyrir. En síðan kemur bréf frá Póst- og fjarskiptastofnun til sveitarfélagsins Skagafjarðar, með leyfi forseta. --- Ég hef áður fengið leyfi forseta sveitarstjórnar Skagafjarðar: ,,Vísað er til bréfs yðar, dagsett 14. mars 2001, þar sem farið er fram á að Póst- og fjarskiptastofnun úrskurði um hvort sú breyting sem orðið hefur á póstafgreiðslu í Varmahlíð og á Hofsósi samræmist lögum og reglum sem varða póstþjónustu á landinu.`` --- Spurningin er ekkert dregin í efa. --- ,,Erindi þetta er til komið vegna bréfs Sigríðar Sigurðardóttur, safnvarðar í Byggðasafninu Glaumbæ, sem fylgdi með bréfi yðar. Af þessu tilefni vill stofnunin upplýsa yður um að nú stendur yfir heildarúttekt á þeim pósthúsum úti á landi þar sem afgreiðslufyrirkomulagi hefur verið breytt, m.a. vegna samninga við fyrirtæki um rekstur þeirra auk þess sem unnið er að setningu reglna sem taka munu m.a. á atriðum eins og hvernig og hvar afgreiðslustaðir eiga að vera, póstleynd, öryggismálum, aðgengi almennings að þjónustunni og fleira. Stefnt er að því að úttektinni verði lokið í september næstkomandi og verður þá samin skýrsla. Þykir stofnuninni eðlilegast að úttekt á ofangreindum stöðum verði hluti af þessari skýrslu en að þeir verði ekki teknir út sérstaklega. Póst- og fjarskiptastofnun telur rétt að það komi fram að lagastoð fyrir setningu reglna um staðsetningu og fyrirkomulag póstafgreiðslna er ekki að finna í gildandi lögum um póstþjónustu, en stefnt er að því að stofnunin fái slíka heimild í nýjum lögum. Beðist er velvirðingar á hvað dregist hefur að svara erindinu.`` Þetta er endanlegt svar þessarar eftirlitsstofnunar sem við eigum að fela aukið eftirlit. Þessi stofnun starfar á ábyrgð hæstv. samgrh. og á að taka að sér enn stærri verkefni. Herra forseti. Mundi hæstv. forseti ekki halda að íbúar landsins yrðu fljótt þreyttir á að senda inn erindi sín og fá ekki skjótari viðbrögð en Skagfirðingar við sínu erindi? Það er ekki að furða þó aðilar séu ekki að senda mörg erindi inn þegar svarið er að hugsanlega komi út skýrsla um málið eftir ár. Herra forseti. Ég verð að gera þetta að máli vegna þess að í allri umfjöllun þessa máls var lögð áhersla á að samkeppnin væri ekki fyrir hendi og forsenda fyrir því að hún gæti gengið upp væri sú að eftirlitið væri öruggt og tryggt og það tryggði rétt neytandans hvar sem væri á landinu. Það var rauður þráður í gegnum þessa umfjöllun. Herra forseti. Í sunnudagsblaði Morgunblaðsins 18. mars sl. er grein eftir Sólveigu Einarsdóttur sem býr í Ástralíu, en það land hefur oft verið nefnt sem fyrirmynd í nýfrjálshyggju og einkavæðingu almannaþjónustu. Það hefur meira að segja verið sagt hér á landi vera góð fyrirmynd. Fyrirsögn greinarinnar er, með leyfi forseta: ,,Kraumar í pólitískum pottum Ástralíu? Sýður undir: Hér á landsbyggðinni [þetta er í Ástralíu] hefur undanfarið verið heitt í kolunum. Sé minnst á stjórnmál við nokkurn mann þá sýður upp úr fyrr en varir. Hvað veldur því að fólki er svo heitt í hamsi?`` Síðan telur Sólveig upp nokkur atriði sem sérstaklega valda þessari óánægju, svo sem hækkun skatta á matvælum og hækkun skatta á bensíni sem kemur sér afar illa fyrir íbúa dreifbýlisins í þessu landi mikilla vegalengda. Um sölu símans segir hún, með leyfi forseta.: ,,Alríkisstjórnin seldi mikinn hluta landssímans (Telstra) fyrir billjónir dollara og hafði um tíma úr nógu að moða. Hins vegar brá svo við að öll þjónusta á landsbyggðinni fór hríðversnandi`` --- þetta er í Ástralíu. --- ,,Þá hafa verslanir og fyrirtæki í litlum plássum hætt starfsemi sinni og margir læknar tekið til fótanna. Bilið milli borgarbúa og dreifbýlis verður stærra og stærra.`` Hljómar þetta ekki kunnuglega? Er þetta sú framtíð sem við viljum sjá? Þannig fer ef ekki er spyrnt við fótum. Stöndum vörð um grunnstoðir samfélagsins, almannaþjónustuna. Beitum afli Landssímans til að styrkja dreifikerfi fjarskipta og gagnaflutnings um allt land. Fórnum honum ekki á altari einkavæðingar ríkisstjórnarinnar,  Með vísun til framangreindrar umfjöllunar leggur 2. minni hluti til að frumvarpinu verði vísað frá með svofelldri rökstuddri dagskrá: ,,Frumvarp um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. var lagt mjög seint fram eða rúmum mánuði eftir að almennur frestur til framlagningar nýrra þingmála var liðinn. Um er að ræða umfangsmikið og flókið mál sem krefst ítarlegrar umræðu og yfirvegunar í æðstu stofnun þjóðarinnar, Alþingi. Samgöngunefnd hefur ekki á þeim stutta tíma sem henni var gefinn til verksins tekist að fara með fullnægjandi hætti yfir málið. Mikil hætta verður að teljast á því að hagsmunum landsbyggðarinnar verði fórnað verði af umræddri sölu Landssímans. Hvorki samkeppnislegar né tæknilegar forsendur eru til staðar til að umrædd sala geti átt sér stað. Rétt er að reka Landssímann hf. áfram sem opinbert þjónustufyrirtæki og beita styrk fyrirtækisins til áframhaldandi uppbyggingar fjarskiptakerfisins og til að tryggja öllum landsmönnum góða þjónustu án tillits til búsetu. Samkvæmt framansögðu samþykkir Alþingi að vísa þessu máli frá og taka fyrir næsta mál á dagskrá.``

Herra forseti. Síðustu missirin hefur farið fram hér í sölum hv. Alþingis sem og í fjölmiðlum og í þjóðfélaginu öllu mikil umræða um fjarskipti. Það er í sjálfu sér mjög eðlilegt, en segja má að tilefni þeirrar líflegu umræðu sé af tvennum toga. Annars vegar er það spurningin um hvort selja eigi það mikla og ágæta fyrirtæki sem hefur þjónað landsmönnum jafnlengi og raun ber vitni og þá hvernig skuli selja það, en ekki síður hefur tilefni umræðunnar verið sú staðreynd að tæknileg þróun í fjarskiptum hefur verði alveg einstaklega ör á síðustu árum. Það hefur m.a. leitt til þess að nýir aðilar með nýja tækni hafa verið að hasla sér völl og sprotafyrirtæki hafa litið dagsins ljós með þeirri umræðu sem slíku fylgir ávallt. Þetta hefur sem sagt verið mjög lífleg umræða og oftast nær afskaplega málefnaleg og skemmtileg. Í tengslum við þau frv. sem hér eru til umræðu, einkum þó frv. um heimild til að selja hlutabréf Landssímans, má segja að umræðan snúist í rauninni um tvennt. Í þeirri miklu vinnu sem fram fór í hv. samgn. þá held ég segja megi að umræðan hafi snúist um tvennt. Annars vegar um það hvort selja eigi fyrirtækið og þá hvernig, en megnið af umræðunni, ekki síst hjá gestum okkar, hefur snúist um núverandi ástand, þ.e. ástandið á fjarskiptamarkaðnum eins og það er núna, þegar ýmsir aðilar hafa verið að hasla sér völl á þessu sviði. Þá er rétt að velta því aðeins upp hvernig þetta núverandi ástand er sem tók verulegan tíma í frásögnum ágætra gesta til hv. samgn. eins og fram hefur komið í umræðu um þetta mál hér í morgun. Ástandinu er e.t.v best lýst með því sem ég nefndi áðan, að þróunin er afskaplega ör tæknilega og hefur skapað framsæknum einstaklingum góða möguleika til þess að notfæra sér breytta og að mörgu leyti aðgengilegri tækni til þess að skapa sér atvinnutækifæri og sækja fram í nýju umhverfi. Núverandi ástand mótast að sjálfsögðu einnig af því að hér hefur verið áratugum saman eitt stórt og mikið fyrirtæki, einn allsherjarrisi sem hefur drottnað í skjóli ríkisvalds og veitt landsmönnum alveg ágæta þjónustu á þessu sviði. Segja má að umræðan innan nefndarinnar og að nokkru leyti í þessum stól taki svolítið mið af núverandi ástandi og hvernig nýjum fyrirtækjum gengur að hasla sér völl í grjótharðri samkeppni við það stóra fyrirtæki Landssímann. Í þessu sambandi er líka rétt að draga það fram að Landssímanum hefur verið gert, og ekki vitað annað en að það hafi gengið eftir, að aðgreina bókhaldslega einstaka þætti í rekstri sínum. Umræðan snýst í þessu sambandi langsamlega mest um það hvernig nýjum fyrirtækjum vegnar í samkeppni við þann risa sem hefur haft mikið forskot og þá ekki síst hvaða möguleika þau eiga til að keppa við hann og þá einkum hver aðgangur þeirra er að hinu stóra og mikla dreifikerfi Landssímans. En þá verður líka að hafa það í huga, herra forseti, að við erum ekki að tala um eitt dreifikerfi eða eitt net í eigu Landssímans. Einmitt vegna þess að tækninni hefur fleygt fram og fyrirtækjum fjölgað má segja að dreifikerfið og dreifingin á fjarskiptagögnum sé orðin samkeppnissvið í dag. Ætli það séu ekki rúmlega tíu fyrirtæki í landinu, sennilega nær 20, sem eru að reyna að hasla sér völl á dreifingarsviðinu með því að byggja sér upp dreifikerfi í höfuðborginni, á ýmsum öðrum þéttbýlisstöðum og líka á hálendinu, m.a. Landsvirkjun, en verið er að nýta raflagnir Landsvirkjunar. Dreifikerfið sjálft er því í raun orðið samkeppnissvið eins og aðrir þættir. Herra forseti. Það er rétt að draga þetta fram m.a. vegna þess að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson lýsti þeirri afdráttarlausu skoðun að Landssíminn ætti að selja þá þætti sína sem væru í samkeppni. Og það er alveg ljóst að samkeppnin er að eiga sér stað á dreifisviðinu alveg eins og öðrum. Líklega er NMT-kerfið hið eina þar sem engin samkeppni er. Á öðrum sviðum, svo sem eins og GSM, í dreifingu og öðrum þáttum, er alveg bullandi og grjóthörð samkeppni. Þá er líka vert að hafa í huga til að lýsa núverandi ástandi að fjarskiptalögin sem samþykkt voru á hv. Alþingi eru afskaplega merkileg lög vegna þess að þar er kveðið svo afdráttarlaust á um valdsvið stjórnvalda til þess að grípa inn í. Þar er kveðið svo afdráttarlaust á um það hvernig ráðandi aðili verður að aðgreina hina aðskiljanlegustu þætti í rekstri sínum. Þar er kveðið á um aðgang inn á dreifikerfið og þannig má áfram telja. Með öðrum orðum vil ég segja að ekki síst á grundvelli fjarskiptalaga, sem ég ítreka að ég tel vera afskaplega merkileg og í rauninni grundvöll að þeim tólum sem stjórnvöld þurfa að hafa á fjarskiptamarkaðnum, eru úrræðin afskaplega góð. En af því að lögin eru annars vegar tiltölulega ný og hins vegar að mörg ný fyrirtæki hafa verið að hasla sér völl þá má kannski segja að markaðurinn hafi ekki lagað sig að þessum lögum og hafi e.t.v. ekki áttað sig á hvaða möguleika einstök fyrirtæki hafa á grundvelli gildandi laga. Þá á ég einkum við fjarskiptalög, en að sjálfsögðu koma til önnur lög þar um, svo sem lög um Póst- og fjarskiptastofnun, lög um Samkeppnisstofnun o.s.frv. En, herra forseti, ég tel að úrræðin séu til staðar þó að þau hafi ekki verið nýtt. Þessi umræða um núverandi ástand var hryggjarstykkið í umræðunni sem fór fram innan hv. samgn. og þeirri umræðu sem fer fram í sölum hv. Alþingis um söluna á Landssímanum og um fjarskipti á Íslandi. Fyrst og fremst er verið að lýsa ástandi eins og það er og má segja að að mörgu leyti hafi það lítið með sjálfa söluna að gera. Menn eru hér að draga fram áhyggjur sínar við núverandi aðstæður. Ég tel að hvað sem mönnum finnst um prinsippið með að selja Landssímann eða selja hann ekki þá sé það þó alla vega jákvætt við umræðuna að þessi álitamál hafa verið dregin fram og ég tel að í kjölfar þessarar umræðu hafi verið gripið til mjög jákvæðra úrræða. Ekki síst vil ég í því sambandi vitna til niðurstöðu þeirrar sem fram kemur í nefndaráliti hv. samgn. þar sem markvisst, og ég tel mjög faglega, er verið að bregðast við þeim áhyggjum sem menn hafa af ástandinu í dag hjá ríkisfyrirtækinu Landssímanum hf. Nú spyrja menn, það er grundvallaratriði sem ég varpaði sjálfur fram fyrir hálfu ári eða einu ári, ég man það ekki nákvæmlega, hvort hér ríki eða verði Microsoft-ástand á fjarskiptasviðinu. Með skírskotun til þess að hér er einn stór og mikill risi sem hefur mjög gott forskot á þessum nýja samkeppnismarkaði þá þurfa menn að skoða hvernig samkeppnisumhverfið sem stjórnvöld ætla sér að byggja upp verður. Það er í raun hinn þátturinn sem umræðan hefur snúist um og vinna hv. samgn. snerist um. Ég veit að einstakir hv. nefndarmenn samgn. hafa lagt mikla vinnu í að afla sér fanga utan funda, með viðræðum við aðila á samkeppnismarkaði og alls kyns sérfræðinga, til að fá faglega umfjöllun um hvort ástæða sé til að óttast að hér sé eða hafi skapast svokallað Microsoft-ástand, þ.e. að einn aðili geti drepið aðra í dróma og setið einn að markaðnum. Það er grundvallarspurning sem þarf að svara. Ég tel, eftir þá miklu vinnu sem farið hefur fram, að hægt sé að svara því skilyrðislaust að umhverfið, samkeppnisumhverfið, sé þannig á grundvelli laga og tilskipana, m.a. frá EES, að ekki sé ástæða til að óttast þessi atriði. Í því sambandi nefni ég sérstaklega fjarskiptalögin, sem mér finnst því miður ekki nægjanlega vel dregin inn í þessa umræðu til að svara eðlilegum ótta manna við óeðlilegt samkeppnisumhverfi, en ég vísa enn og aftur til þeirra. Í öðru lagi vil ég nefna lagaákvæði í fjarskiptalögunum um skyldur til að leggja ISDN-tengingu til 98% þjóðarinnar fyrir árslok 2002, ef ég man rétt. Ég vil í þessu sambandi einnig nefna samning sem hæstv. samgrh. gerði við fyrirtækið Landssímann, um að fjölga ATM-stöðvum um 27, ef ég man rétt, þannig að þær nái á næstu fimm árum til allra staða á landinu með 150 íbúa og fleiri. Mikilvægt er, herra forseti, að minna á þessi atriði vegna þess að flutningsmöguleikar á grundvelli ATM-kerfisins svara þeirri þörf sem til staðar er hjá langsamlega flestum einstaklingum og fyrirtækjum á fjarskiptamarkaði í dag. Það má líklega telja þá á fingrum annarrar handar sem hafa raunverulega tæknilega þörf fyrir svokallaðar leigulínur. Að því leyti má segja að áherslan á leigulínur, miðað við þá þörf sem er til staðar, sé kannski óeðlilega mikil í umræðunni, þ.e. miðað við tæknilega þörf einstakra fyrirtækja. Þá er ég ekki eingöngu að tala um smáfyrirtæki heldur líka fyrirtæki í hugbúnaðargeiranum, fyrirtæki sem eru í tölvugeiranum. Ég er að tala um stærri fyrirtæki og banka, sem notfæra sér einmitt þessa ATM-þjónustu. Ég tel mikilvægt að það komi skýrt fram, herra forseti, að hæstv. samgrh. hefur þegar gert samning við Landssímann um að tryggja að fyrir árið 2005 verði slíkar ATM-stöðvar a.m.k. komnar til allra svæða á landinu sem hafa 150 íbúa og fleiri. Slíkt kerfi á að geta svarað þeirri þörf sem til staðar er. Ég vil líka nefna það í þessu sambandi, herra forseti, að ný fyrirtæki sem hasla sér völl á þessu sviði hafa á síðustu missirum lagað sig að lagaumhverfinu í kjölfar lagasetningar um fjarskipti. Nægir í því sambandi að vitna til deilna milli fyrirtækisins Tals hf. og Landssímans á árdögum hins unga fyrirtækis, sem ég held að sé þriggja ára gamalt og nokkurra daga betur. Þar voru afskaplega erfið samskipti til að byrja með en í kjölfar lagasetningar um fjarskipti hafa samskiptin verið mjög eðlileg í alla staði. Það hefur forstjóri Tals staðfest. Viðskiptavinir þess fyrirtækis geta nýtt sér dreifikerfi Landssímans á grundvelli reikisamninga milli Landssímans og Tals. Sama gildir um Íslandssíma og önnur fyrirtæki. Ég nefni þetta, herra forseti, til að sýna hvernig markaðurinn hefur lagað sig að nýju fjarskiptaumhverfi. Viðskipti virðast þar ganga eðlilega fyrir sig, eftir því sem talsmenn þessara fyrirtækja segja. Þá er að nefna eitt til viðbótar, herra forseti. Á hv. Alþingi er til afgreiðslu till. til þál. sem byggir á reglugerð frá EES. Þar er kveðið mjög skýrt á um að fyrirtæki á þessum markaði hafi skilyrðislausan aðgang að heimtaugum. Ég ítreka það, herra forseti: skilyrðislausan aðgang að heimtaugum. Þetta er sama leið og Evrópusambandið er að fara, byggð á reglugerð sem er unnin í Brussel fyrir Evrópusambandið og á grundvelli tvíhliða samnings við Evrópusambandið þá innleiðum við þessi sömu skilyrði. Þau skilyrði hafa ekki skapað vandræði í Evrópusambandsríkjunum. Það hefur ítrekað komið fram að skilyrðin þar hafa ekki skapað vandræði fyrir nýsprotafyrirtæki á þessu sviði, þróunin hefur verið mjög fjörleg og blómleg í allri Evrópu. Í því samhengi er rétt að benda á það sem m.a. forstöðumaður Póst- og fjarskiptastofnunar segir, að með lagaumhverfinu að viðbættri EES-reglugerðinni er aðgangur að netinu hér eins og best þekkist í Evrópu. Ég tel að það skipti afskaplega miklu máli og mér finnst sumir hv. þm. sem hér hafa talað í morgun gera lítið úr þeim þætti. Þar er sá hlutlausi óháði aðili sem hefur þetta eftirlit með höndum, sem fylgist með því sem gerist á þessu sérsviði erlendis. Hann metur það svo að lagalegt umhverfi okkar og starfsumhverfi sé eins og best þekkist í Evrópu. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson nefndi það í ræðu sinni í morgun að hann og Samfylkingin teldu að hér ætti að setja leikreglur þannig að samkeppnisaðstæður væru eðlilegar, gagnsæjar og heilbrigðar. Undir það sjónarmið get ég mjög vel tekið. Hann gaf hins vegar í skyn að þá væri í raun engin þörf á eftirliti. Þar er ég mjög ósammála hv. þm. Ég tel einmitt að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hafi verið og sé enn mikill stuðningsmaður þess að hér sé virkt eftirlit. Það er mikilvægasta trygging neytenda í samkeppnisumhverfi að til séu eftirlitsstofnanir sem hafi þá þau tæki og úrræði að geta gripið inn í. Á þeim forsendum voru m.a. samykktar hér á Alþingi breytingar á lögum um Samkeppnisstofnun, einmitt til að færa þeirri stofnun aukin völd og verkfæri til að grípa inn í ef fyrirtæki gera sig sek um að misnota þá samkeppnis- og markaðsstöðu sem þau hafa komið sér upp. Mér finnst að mörgu leyti órökrétt, herra forseti, að segja öðrum þræði að Samkeppnisstofnun sé mikilvæg fyrir hinn frjálsa markað, en ætla sér síðan að undanskilja t.d. fjarskiptasviðið. Þar greinir okkur væntanlega á, mig og hv. þm. Samkeppnisstofnun hlýtur að eiga að fylgjast með öllum hinum frjálsa markaði, hvort sem það er matvörumarkaður, olíumarkaður, fjarskiptamarkaður eða annar markaður. Rétt er að skoða aðeins hvað þær eftirlitsstofnanir sem við treystum á og eigum að treysta á til að halda uppi eðlilegu samkeppnisástandi á fjarskiptamarkaðnum segja um söluna sem hér er til umræðu. Þá er ég að vitna annars vegar til Samkeppnisstofnunar og hins vegar Póst- og fjarskiptastofnunar. Frá Samkeppnisstofnun hafa komið þrjú bréf, dagsett 9. desember 1999, 7. apríl árið 2000 og svo 10. maí árið 2001. Þessi bréf fjalla um í fyrsta lagi um fjarskiptalögin og í öðru lagi fjalla þau um hugsanlega sölu á Landssímanum. Mér finnst athyglisvert, forseti, að fara yfir þá þætti sem Samkeppnisstofnun dregur fram í umsögn sinni. Í síðastnefnda bréfi Samkeppnisstofnunar, frá 10. maí 2001, segir Samkeppnisstofnun að ýmsir þættir geti --- og ég undirstrika --- sem ,,geti`` haft óheppileg áhrif á þróun fjarskiptamarkaðarins, ef netið verði selt með. Þeir þættir sem stofnunin skírskotar til koma fram í bréfi Samkeppnisstofnunar frá 7. apríl árið 2000. Þeir nefna þar í fyrsta lagi, og færa það eiginlega sem rök fyrir því að skilja netið frá, að ef netið verði selt með sé hætta á að samkeppni verði ekki virk. Ég hef, herra forseti, m.a. vitnað til fjarskiptalaga. Ég hef líka vitnað í hina þáltill. sem ég held reyndar að búið sé samþykkja, um reglugerð EES um skilyrðislausan aðgang að heimtaugum sem bætist þá við þennan skilyrðislausa aðgang inn á aðra hluta dreifikerfisins. Ótta Samkeppnisstofnunar hefur því í raun verið eytt með þessum skýru lagaákvæðum. Í annan stað talar Samkeppnisstofnun um mikilvægi þess að jafnræði sé á milli samkeppnisaðila. Enn vil ég vísa til fjarskiptalaganna, sem reyndar voru nýsett þegar bréf Samkeppnisstofnunar frá 7. apríl 2000 var sent út. Jafnframt bendi ég á þetta afdráttarlausa ákvæði þess efnis að Landssíminn verði að aðgreina einstaka þætti í bókhaldi sínu. Landssíminn verður þannig að kaupa af sjálfum sér þegar hann fer inn á netið, á sama grundvelli og samkeppnisaðilar sem vilja komast inn á þetta net. Þetta nefni ég með hliðsjón af þeirri þróun og samningum sem gerðir hafa verið á milli Landssímans og fyrirtækjanna Tals, Íslandssíma og fleiri slíkra aðila. Með öðrum orðum: Þetta jafnræði milli samkeppnisaðila er til staðar í núverandi lagaumhverfi. Í þriðja lagi er talað um að mikilvægt sé að hindra hagsmunaárekstra. Ég held að það sem ég hef nefnt eigi að tryggja að slíkir hagsmunaárekstrar verði ekki. Ef einhver óttast að svo verði þá höfum við bæði Samkeppnisstofnun og Póst- og fjarskiptastofnun, sem hafa vald til að grípa inn í. En það er líka athyglisvert sem kom fram hjá forstöðumanni Póst- og fjarskiptastofnunar að enginn kæra hefur borist. Ég tel það skyldu okkar hv. alþingismanna að fylgjast með þróuninni og framkvæmd laganna. Hvers vegna kæra menn þá ekki? Það á að hvetja menn og styðja til að leggja fram kærur til þar til bærra stofnana, til að fá úr því skorið að fyrirtækin séu að vinna eftir þeim lögum og reglum sem eru í gildi. Herra forseti. Póst- og fjarskiptastofnun talar um að gjaldtakan þurfi að vera hófleg. Því hefur verið svarað frá því að þetta bréf frá 7. apríl var skrifað, með því sem ég var að vitna í hér áðan, að það er skylda fjarskiptafyrirtækisins að hleypa öllum aðilum sem þess óska inn á netið á eðlilegu kostnaðarverði. Þar höfum við enn og aftur allar þessar stofnanir, Samkeppnisstofnun og Fjarskiptastofnun, sem eiga beinlínis að fara yfir útreikninga á útseldu verði. Það kom fram m.a. hjá fulltrúum þeirra sem hafa gert samninga við Landssímann, eins og frá Tali og Íslandssíma, að um þetta verð er enginn ágreiningur. Ég hef nefnt þau atriði sem Samkeppnisstofnun lýsti á sínum tíma sem áhyggjuefni og tel að það sem hefur gerst frá 7. apríl 2000 hafi í raun og veru eytt þessum ótta að nánast öllu leyti. Þá vil ég nefna hinn samkeppnisaðilann, sem er Póst- og fjarskiptastofnun, en í umsögn Póst- og fjarskiptastofnunar kemur það fram sem ég er reyndar þegar búinn að nefna hér, að fjarskiptalögin að viðbættri tilskipun Evrópusambandsins, sem hefur verið hér til umfjöllunar, um skilyrðislausan aðgang að heimtaugum, tryggi jafnræði að netinu eins og best þekkist í Evrópu. Í Evrópu og e.t.v. hér hefur mestur vandinn verið um aðganginn að heimtaugunum. Þar hefur vandinn verið kannski mestur en með því að innleiða þá tilskipun sem ég hef oft nefnt í ræðu minni er verið að eyða þeim vafa. Það er skilyrðislaus aðgangur að heimtaugunum. Herra forseti. Það sem stendur þá eftir, það sem eftirlitsaðilarnir segja, Samkeppnisstofnun, Póst- og fjarskiptastofnun, er í rauninni það að lagalegt umhverfi og samkeppnisumhverfið sé eðlilegt og heilbrigt. Það sé með öðrum orðum óhætt að treysta á þetta lagaumhverfi, en þó er bent á það bæði hjá Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun, að eins og staðan er í dag séu þær undirmannaðar og hafi ekki þann mannskap sem þurfi til að sinna þeim miklu skyldum sem verða væntanlega lagðar á þær með sölu Landssímans. Einmitt þess vegna, herra forseti, leggur meiri hluti samgn. til að í tengslum við söluna verði báðar þessar stofnanir mannaðar með tveimur til þremur stöðugildum hvoru um sig, með sérfróðum aðilum, bæði tæknilega og rekstrarlega, til að sinna fjarskiptunum sérstaklega. Að því sögðu held ég að megi fullyrða það, a.m.k. hefur vafa mínum hvað varðar jafnt aðgengi einstaklinga og fyrirtækja og hvað varðar eftirlitsþáttinn verið eytt að öllu leyti með því sem hér hefur verið farið yfir. Þá vil ég, herra forseti, aðeins víkja að grundvallarspurningunni: Á að selja eða á ekki að selja? Hér hafa menn komið fram, talað mjög digurbarkalega en kannski ekki mjög málefnalega, og m.a. lýst því yfir að Framsfl. hafi skipt um skoðun á þessu sviði. Það er ekki rétt. Framsfl. hefur ekkert ályktað um hvort eigi að selja Landssímann með eða án netsins. Aldrei hefur verið ályktað um það á flokksþingi Framsfl. Hins vegar hafa einstakir menn, bæði þingmenn og aðrir stuðningsmenn Framsfl., lýst þeirri skoðun sinni, þar á meðal ég, að meðan ekki er hægt að sýna fram á fullgild rök þess efnis að skynsamlegt sé að láta netið fylgja með þá hafi menn verulegar efasemdir um það. Ég segi það sem afdráttarlausa skoðun mína eftir mikla vinnu, bæði innan samgn. og utan hennar, að þeim ótta sem ég hafði um að hér yrði ekki eðlilegt samkeppnisumhverfi, hér hefði landsbyggðin ekki öll jafnan aðgang og þar fram eftir götunum, hefur einfaldlega verið eytt með ítarlegum viðræðum við sérfræðinga á sviði fjarskipta. Það er stefna flokksins og hefur verið lengi að þar sem einstaklingar eru farnir að hasla sér völl á sviði atvinnulífsins eigi ríkið að draga sig úr rekstri. Það hefur alltaf verið stefna Framsfl. og er enn og ég hygg að svo muni verða enn um hríð. Það er alveg ljóst að grjóthörð samkeppni er núna til staðar á sviði fjarskipta og þess vegna er það mat flokks míns að nú sé eðlilegt að ríkið dragi sig út úr þessu. Ef það liggur fyrir að samkeppnisumhverfið sé eðlilegt, landsbyggðinni verði ekki mismunað og öll þau rök sem hafa verið talin fram, að meðan þau skilyrði eru uppfyllt, þá er skynsamlegt að ríkið selji Landssímann með manni og mús, ef svo má orða. Þá kemur spurningin: Hvernig á að selja? Ég ætla ekki að eyða tíma í það, það gerði hæstv. samgrh. í framsöguræðu sinni um það hvernig á að ...

Þá er það alveg nóg ...

--- já, þarna koma nú hin málefnalegu rök frá hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni, en ég ætla nú samt að reyna að halda áfram. Hæstv. samgrh. lýsti því hvernig á að selja, þ.e. það á að byrja á að bjóða almenningi og starfsmönnum og í því samhengi vil ég einmitt draga það fram hér, herra forseti, að fulltrúar starfsmannafélags Landssímans lýsa sig mjög fylgjandi því að selja fyrirtækið í einu lagi og að selja fyrirtækið. Það skyldi þó ekki vera að starfsfólkið byggði þessa afstöðu sína á þekkingu sinni á fyrirtækinu? Í framhaldinu er ætlunin að leita til svonefndra kjölfestufjárfesta og margir gera sér vonir um að þar komi erlendir fjárfestar inn, jafnvel erlend fyrirtæki. Kosturinn við það er að með því fáum við erlent fjármagn inn í íslenskt efnahagslíf. Sannarlega þurfum við á því að halda. Ekki síður getur það verið mikilvægt fyrir fjarskiptaumhverfið á Íslandi að fá sem einn af eigendum í Landssímanum erlenda aðila á sviði fjarskipta, sem hafa hugsanlega breiðari og meiri þekkingu á fjarskiptasviðinu en við höfum hér í dag. Ég vek jafnframt athygli á því, herra forseti, að þetta er selt í áföngum og þróunin mun eiga sér stað hægt og rólega. Það er ekki fyrr en á lokastigi sem ríkisvaldið dregur sig út úr þessu. Herra forseti. Niðurstaðan af þessu er sú að það er mat okkar að öll rök mæli með því að selja núna og einmitt að selja núna og selja fyrirtækið í einu lagi. En þá kemur stóra spurningin, til viðbótar því sem hér hefur þegar verið sagt, hvort netið eigi að fylgja með eða ekki. Þar vil ég nefna til viðbótar álit Þórðar Runólfssonar, prófessors í rafmagnsverkfræði við Háskóla Íslands. Það álit hafði a.m.k. veruleg áhrif á afstöðu mína og mér fannst því miður hv. þm. stjórnarandstöðu skauta afskaplega léttilega fram hjá því. Þórður Runólfsson á engra hagsmuna að gæta og hefur starfað við þessi mál í Bandaríkjunum og þekkir þennan markað tæknilega betur en nokkurt okkar sem hér sitjum á hv. Alþingi þó oft megi skilja það svo að við þykjumst vita ansi mikið. Í greinargerð Þórðar Runólfssonar, sem ég sendi nú til allra hv. nefndarmanna í samgn. og þeim á að vera kunnugt um, segir, með leyfi herra forseta: ,,Þegar skipting á kerfi Landssímans er íhuguð ber að hafa í huga að fjarskiptakerfi nútímans eru gífurlega flókin kerfi þar sem hlutar kerfisins vinna saman á mörgum mismunandi stigum. Öll skipting á kerfinu í minni sjálfstæðar einingar sem gæti leitt til óhagræðingar eða takmarkana í virkni kerfisins eða gert innleiðingu nýrrar tækni eða virkni erfiða, annaðhvort frá tæknilegu eða viðskiptalegu sjónarmiði, er óæskileg frá sjónarhóli notenda kerfisins.`` Áfram heldur prófessorinn: ,,Betri nýting á bandbreidd grunnnetsins er eitt af meginmarkmiðum rekstraraðila grunnflutningskerfisins, sérstaklega þegar til lengri tíma er litið. Því er nýtni umferðarstjórnunarkerfanna (stafræna símstöðvakerfisins og ATM-netsins) á flutningsgetu kerfisins mjög mikilvæg og er tilhögun tengingar grunnflutningskerfisins og umferðarstjórnunarkerfisins mikilvægt atriði í þessu sambandi.`` Ég árétta þetta, herra forseti, ,,tenging grunnflutningskerfisins og umferðarstjórnunarkerfisins er mjög mikilvægt atriði.`` Með leyfi forseta, ég legg mikla áherslu á það sem segir í áliti prófessorsins: ,,Það er álit margra aðila sem stunda rannsóknir og þróun á þessu sviði`` --- nú er verið að vitna, herra forseti, í sérfræðinga víða um heim --- ,,að í grunnneti framtíðarinnar muni grunnflutningskerfið og ATM-umferðarstjórnunarkerfi sameinast í einu kerfi sem allir aðrir hlutar fjarskiptakerfisins munu tengjast við. Frá þeim sjónarhóli að gera slíka endurskipulagningu og innleiðingu nýrrar tækni sem henni fylgir sem auðveldasta, er aðskilnaður grunnflutningskerfisins frá umferðarstjórnunarkerfunum óæskilegur.`` Áfram mætti halda með að vitna í skýrslu og álit hins mæta prófessors en ég tel að þetta nægi. Það er niðurstaða í mati eins af fremstu vísindamönnum okkar á þessu sviði, óháðs aðila sem á engra hagsmuna að gæta í þessu sambandi, að frá tæknilegu sjónarmiði, með þarfir neytenda, með skírskotun til framtíðar, sé af tæknilegum ástæðum óæskilegt að aðskilja einstaka þætti grunnnetsins frá almennum rekstri. Herra forseti. Það tel ég að skipti miklu máli, vegna þess að við viljum halda uppi öflugu fjarskiptakerfi fyrir alla landsmenn. Það er ekki síður fyrir landsbyggðina en þéttbýlið sem þessi atriði skipta máli. Önnur rök fyrir því að selja kerfið í einu lagi eru í rauninni tengd þessu tæknilega, þ.e. það eru fjárhagsleg rök. Það að slíta einstaka þætti kerfisins úr sambandi við annað og skilja það eftir hugsanlega sem tæknilega úrelt fyrirbrigði vegna þess að með því að selja það eitt og sér muni verða erfiðara að fylgja eftir nýjungum þá erum við í rauninni að skaða kerfið fjárhagslega. Hvaða hætta er þá til staðar, herra forseti? Þá er einmitt sú hætta til staðar að hér komi upp önnur kerfi, sem geri þá kannski fyrst og síðast út á þéttbýlið og skilji eftir tæknilega úrelt kerfi, sem þjónar hvorki landsbyggð né þéttbýli. Síðan kann kannski að skipta einhverju máli vilji og viðhorf starfsfólksins um öryggi sitt, að vilja fylgja fyrirtækinu sem það hefur unnið hjá. Það kom a.m.k. afskaplega glöggt fram í skýrri afstöðu fulltrúa starfsfólksins hjá hv. samgn. hversu meðmælt það var því að selja Landssímann með netinu og öllu saman. Ég árétta það sem ég sagði áðan, það skyldi þó ekki vera vegna þess að þetta starfsfólk sem þekkir innviði fjarskipta betur en líklega flestir þingmenn, telji það hyggilegast út frá hagsmunum heildarinnar og út frá verðmætum fyrirtækisins? Þá er einnig rétt að nefna, herra forseti, sem mér finnst menn ekki hafa svarað hér þótt spurðir væru: Hver hefur reynslan verið erlendis af því að selja þar ríkisfyrirtæki? Hvort heldur það er ákvörðun sósíaldemókrata í Evrópu eða annarra flokka þá hafa menn tekið þá ákvörðun að selja ríkissímafyrirtækin í einu lagi. Og hvers vegna skyldi það nú vera? Það er væntanlega með sömu rökum og hér er verið að reyna að draga fram, að það sé skynsamlegra fyrir viðkomandi þjóðir bæði út frá fjárhagslegum forsendum og ekkert síður út frá tæknilegum forsendum. Þótt British Telecom ætli sér eftir söluna að selja netið frá þá er það í rauninni af allt öðrum hvötum, það eru þá viðskiptasjónarmið ein og sér sem þar ráða. En þetta er reynslan alls staðar í Evrópu og ég veit ekki betur en að þróun á fjarskiptamarkaði í Evrópu hafi verið afskaplega öflug og kraftmikil, ekkert síður eftir að ríkið dró sig út úr rekstri fjarskiptafyrirtækja sinna og seldi þau undantekningarlaust með netinu. Og þá skulum við einnig hafa það í huga, herra forseti, að reynslan sem hér er komin á grundvelli fjarskiptasamninga í samskiptum við Tal, Íslandssíma og fleiri gagnvart Landssímanum virðist bara vera nokkuð góð. Meginniðurstaða mín er að svo lengi sem samkeppni er eðlileg sé það beinlínis varasamt að sundurgreina netið frá öðrum þætti Landssímans öðruvísi en bókhaldslega. Það snertir ekki bara þéttbýlið, eins og menn hafa eðlilega áhyggjur af, heldur landsbyggðina alla eins og ég fór yfir áðan og um leið fjarskipti á Íslandi almennt. Það fer nú að styttast í þessu hjá mér, herra forseti. Mig langar aðeins til að víkja að byggðaþættinum sem mikið hefur verið til umræðu og ekki að ástæðulausu og árétta enn það sem ég sagði í byrjun, að umræðan í nefndinni snerist kannski fyrst og fremst í að lýsa núverandi ástandi þar sem ný fyrirtæki í nýju umhverfi finna til óöryggis. Og þá finnst mér hvað varðar verðið og verðlagningu hér rétt að minna á, sem við skulum ekki gera lítið úr, að verð á Íslandi í fjarskiptum er með því lægsta sem þekkist í Evrópu. Fram hjá því verður ekkert litið. Við skulum fagna því að svo vel hefur tekist til hjá afskaplega símaglöðum Íslendingum að búa til kannski ekki fullkomið kerfi, það vantar vissulega mikið í þetta kerfi, en þó þannig að okkur hefur tekist að koma hér upp bærilegu kerfi sem er það ódýrasta sennilega ekki bara í Evrópu, heldur í heiminum öllum. Það er sama verð á GSM-símum, NMT, ISDN. Hins vegar þegar kemur að ATM-tengingunni, þá er talað um 17.000 kr. mun ef menn fara á milli svæða.  En þá vil ég vísa til þess sem mér fannst vera gert fulllítið úr af því að í greinargerð meiri hluta samgn. er full alvara á bak við þau orð að hluti andvirðisins sem fæst af sölu Landssímans verði notaður til þess að jafna þennan mun. Og að hluti andvirðisins verði notaður til þess að ljúka við lagningu á dreifikerfinu þar sem vantar í dag. Og það er það sem dregið er fram í áliti meiri hluta samgn. og er samkomulag við hæstv. samgrh. að það sem eftir lifir þessa árs fari samgn. og samgrn. í sameiginlega vinnu við að útfæra þá aðferð að jafna aðgengi landsmanna að þessu. Um það er sátt á milli meiri hluta samgn. og hæstv. samgrh. og talað er um samgn. og ég trúi ekki öðru en að fulltrúi stjórnarandstöðu lýsi sig reiðubúinn til að taka þátt í slíkri vinnu. Og þegar henni lýkur, þá er það a.m.k. okkar sýn að tekist hafi að jafna aðgengi, jafna verðmun á milli dreifbýlis og þéttbýlis og það yrði það markmið sem allir eru sammála um. Hvað varðar leigulínur, þá hef ég þegar farið yfir þær, þar er rekstrarkostnaður allverulegur, en ég árétta það að þeir eru líklega teljandi á fingrum annarrar handar sem af tæknilegum ástæðum þurfa á leigulínum að halda, þökk sé því frábæra ATM-kerfi sem við erum að koma hér upp. Ég minni hv. félaga mína úr hv. samgn. á að ATM-kerfið mun vera eitt það fullkomnasta sem þekkist til þess að nýta bandbreidd í flutningskerfinu. Því á að ljúka á næstu fimm árum eins og hér hefur komið fram. ISDN-tenging sem á að nýta til flestra einfaldari starfa, t.d. fyrir heimili, á að vera komin í lok árs 2002 til 98% þjóðarinnar og þannig má áfram telja. Með öðrum orðum, hvað byggðamálin varðar þá snýst það annars vegar um aðgengið sem ég hef þegar fært rök fyrir að er jafnt, og hins vegar að með þeirri vinnu og þeim sjóði sem skapaður verður við söluna er verið að jafna þennan aðstöðumun. Þar með lít ég svo á að búið sé að ná þeim meginmarkmiðum sem menn settu sér í upphafi umræðunnar um söluna á Landssímanum. Ég vil svo aðeins renna yfir efnahagsleg áhrif af sölunni. Fram kom hjá öllum efnahagssérfræðingum sem nefndin kallaði til sín að salan einmitt núna hefði mjög jákvæð áhrif. Margir kæmu inn í þetta, almenningur, starfsmenn, kjölfestufjárfestar o.s.frv. og ljóst væri að í kjölfarið yrði nokkuð líflegur eftirmarkaður sem mundi hleypa jákvæðu lífi í skuldabréfamarkaðinn á Íslandi. Og það hljóta menn að vera sammála um að teljist jákvæð tíðindi. Komið hefur fram hér í efnahagsumræðu og m.a. í áliti frá Þjóðhagsstofnun og Seðlabanka að það að fá erlenda fjárfestingu inn í landið er eitt besta úrræði sem hægt er að grípa til, ef svo má segja, til að slá á viðskiptahallann og til að treysta stoðir efnahagslífsins hér. Þess vegna lýsi ég þeirri von minni að þegar kemur að því að selja þann hlut sem er til kjölfestufjárfesta, þá muni koma þar inn erlendir aðilar bæði með tækniþekkingu og fjármagn. Af því að menn hafa talað nokkuð óvarlega um söluna, talað um einkavinavæðingu o.s.frv., þá held ég að það liggi fyrir og menn séu nokkuð sammála um það að lífeyrissjóðir á Íslandi bíði í rauninni eftir tækifæri að fá að fjárfesta í jafnlíflegu fyrirtæki og Landssíminn er og má segja að þar séu lífeyrissjóðir að fjárfesta til að tryggja verðmæti skjólstæðinga sinna, með öðrum orðum, það er almenningur í landinu sem er að fjárfesta. Fram kom m.a. hjá efnahagssérfræðingum sem til okkar sóttu og veittu upplýsingar að altalað er, a.m.k. í þeirra hópi, að lífeyrissjóðirnir bíði eftir þessu tækifæri. Þá er einnig vert að hafa það í huga að gagnvart hagsmunum ríkissjóðs fæst einfaldlega meira fyrir fyrirtækið með því að selja það í einu lagi. Herra forseti. Ég læt þessu lokið. Grundvallaratriði í málflutningi mínum eru þau að þær hættur sem ég lýsti fyrir hálfu eða einu ári og spurði hvort hér gæti skapast óeðlilegt ástand, Microsoft-ástand, ég tel að ég hafi farið yfir það í ræðu minni út frá jöfnu aðgengi einstaklinga og fyrirtækja, út frá möguleikum fyrirtækja til að sækja inn á netið og út frá jöfnuði milli landsbyggðar og þéttbýlis. Ég tel að þetta hafi jákvæð áhrif á efnahagslífið. Allt lagalegt umhverfi er mjög heilbrigt, má segja, fjarskiptalögin, tilskipunin frá EES og síðan lög um Samkeppnisstofnun. Eftirlitið verður bætt. Þetta flýtir fyrir því að við fáum hér betra dreifikerfi en er í dag. Niðurstaða mín, herra forseti, er sem sagt sú að skynsamlegt sé að selja núna og það muni bæta allverulega úr því ástandi sem ríkir á fjarskiptamarkaði í dag. Hann er þó góður en verður með sölunni að mínu mati enn betri en hann er í dag.

Virðulegur forseti. Við vorum eitt sinn samstiga í viðhorfum í þessu máli, ég og hv. þm. Hjálmar Árnason, en af máli hans má ráða að við erum það ekki lengur. Hv. þm. sagði að mikil samkeppni væri í grunnnetsþjónustu og hún færi vaxandi og þess vegna hefði hv. þm. ekki áhyggjur af því að grunnnetið yrði selt með fyrirtækinu þegar það yrði selt, þ.e. fyrirtækið í heild sinni. Ég ætla ekki að fara í deilur hér við hv. þm. um það hvort tiltekin borgarsvæði séu í samkeppni eða hvort tiltekin þjónusta er veitt, til að mynda þráðlaus þjónusta, hvort samkeppni sé við grunnnetið eða ekki, o.s.frv. Ég ætla ekki að fara í þessa umræðu við hv. þm., en þó er rétt að halda því til haga að flutningsgetan í grunnnetinu er vitaskuld margföld miðað við flest önnur grunnnetskerfi og ekkert annað fyrirtæki býður þjónustu á öllu landinu. En það er aðeins ein spurning sem ég hef til hv. þm. Í dag hefur Landssími Íslands u.þ.b. 135 þús. tengingar við öll heimilin í landinu og við fyrirtækin í landinu, það er ekkert annað fyrirtæki sem hefur allar þessar tengingar, og ég spyr: Sér hv. þm. fyrir sér að samkeppni geti orðið í þessari þjónustu í framtíðinni? Vegna þess að það er einu sinni svo að öll símafyrirtækin eru að reyna að ná tengingu við neytendur hvort sem um er að ræða einstaklinga eða fyrirtæki. Þess vegna er grundvallaratriði í þessari umræðu að hv. þm. geri grein fyrir því hvort hann telji líklegt að samkeppni verði á þessu sviði í framtíðinni.

Herra forseti. Ég verð aðeins að leiðrétta. Hv. þm. sagði að við hefðum einhvern tímann verið samstiga. Ég hygg að það sé ekki alveg rétt. Ég sagðist vilja sjá rök fyrir því að hér skapaðist ekki Microsoft-ástand. Ef niðurstaðan af þeirri skoðun væri sú að hér væri Microsoft-ástand, að einn aðili réði markaðnum og hleypti ekki öðrum að, þá hefðum við líklega verið sammála. Megnið af minni 50 mínútna löngu ræðu fjallaði einmitt um það hvernig ég tel, eftir að hafa rætt við fjölmarga aðila, ég ætla ekki að endurtaka það, að umhverfið hafi breyst. Ég ætla ekki að endurtaka þá ræðu en skal með glöðu geði afhenda hv. þm. útskrift af henni þegar hún verður tilbúin. Munurinn er kannski sá að í framsöguræðu hv. þm. fyrir áliti 1. minni hluta sagði hv. þm. að það eina sem hefði breyst frá því umræðan hófst væri það að settir væru inn tveir til þrír starfsmenn hjá Samkeppnisstofnun. Þetta er ekki mjög málefnaleg yfirlýsing sem hv. þm. kemur með og ég vona að ég hafi einmitt með ræðu minni svarað því að það er gott betur en tveir til þrír eftirlitsaðilar sem verið er að ræða um hér, það er miklu, miklu fleira. Ég tel að sami grundvöllur verði, svo ég svari spurningu hv. þm., að það verði samkeppnisgrundvöllur m.a. vegna þess að Landssíminn sem er að bjóða einhverja þjónustu verður að kaupa af sjálfum sér á sama verði og aðrir aðilar. Sjálfur get ég upplýst það að ég hef verið í sambandi og tengdur við Landssímann og átt við hann mjög góð viðskipti, en nú er verið að bjóða mér í heimabæ mínum af einkaaðila enn betri þjónustu og ég þarf að velja núna á milli við hvorn aðilann ég vil eiga viðskipti og ég læt þar verð og gæði ráða. Þróunin bara af þessu einfalda dæmi, eins og er víða annars staðar, sýnir að samkeppnisumhverfið er til staðar.

Virðulegi forseti. Ég spurði hv. þm. hvort hann teldi líklegt að það yrði samkeppni að því er varðar heimtaugarnar í grunnnetsþjónustu sem verður ekki öðruvísi en að ný heimtaug verði grafin. Hv. þm. svaraði því og orð hans verða ekki skilin öðruvísi en svo að þessi aðferðafræði um jafnan aðgang dugi, þ.e. þá verður ekki samkeppni í grunnnetsþjónustunni. Vegna þess að hv. þm. sagði að við hefðum eitt sinn verið sammála en værum það ekki lengur, þá verð ég, virðulegi forseti, að lesa úr ræðu hv. þm. Hún var svona: ,,Landssíminn er ráðandi á íslenskum fjarskiptamarkaði og drottnar yfir nýjum fyrirtækjum sem reyna að hasla sér völl á þessu sviði. Verði hann seldur í einu lagi er einfaldlega verið að koma á Microsoft-ástandi á Íslandi. Ég vara við því.`` Virðulegi forseti. Ég get ekki skilið þessi orð öðruvísi en svo að við höfum eitt sinn verið samstiga og sammála í þessum málum. 

Forseti minnir hv. þingmenn á 58. gr. þingskapa. Þar stendur: ,,Eigi má, nema með leyfi forseta, lesa upp prentað mál.`` Forseti biður hv. þingmenn að hafa það hugfast.

Herra forseti. Ég varaði við Microsoft-ástandinu. Enn vitna ég í 50 mínútna langa ræðu mína. Niðurstaða hennar var ósköp skýr. Hér er ekki það ástand sem skapar þörf fyrir slíkan ótta. Þegar menn setja sig niður til þess að skilgreina ástandið, fara yfir það og komast að niðurstöðu þá er það bara ósköp ljós og skýr niðurstaða að það er ekki til staðar. Það rakti ég áðan. Þess vegna er óhætt að selja Landssímann. Hv. þm. hefur hins vegar ekki enn getað komist að þeirri niðurstöðu að samkeppnisumhverfið sé eðlilegt og heilbrigt. Reyndar kom fram í spurningu hans örlítil vanþekking á einmitt þessum fjarskiptamarkaði. Með tilskipuninni sem hér hefur verið svo oft til umræðu þarf ekki að grafa nýja heimtaug, herra forseti, heldur er samkeppnisfyrirtækjum hleypt inn á þá taug sem til ... 

Hæstv. forseti. Í ræðu sinni áðan var hv. þm. Hjálmari Árnasyni, þegar hann var að ræða um þá möguleika sem munu skapast og verða í framtíðinni fyrir samkeppni á netinu --- framsóknarmenn eru að reyna að rökstyðja það hvers vegna þeir hurfu frá hugmynd sinni sem þeir höfðu fyrir hálfu, einu ári eða eitthvað þar um bil --- tíðrætt um höfuðborgarsvæðið og samkeppni á grunnnetinu hér. Ég vil spyrja hann út í hver samkeppnin á Norðausturlandi sé í grunnneti. Tökum dæmi: Til þess að kaupa sér kvikmynd yfir netið eða flytja stóra gagnagrunna þarf vitanlega mikla flutningsgetu. Það er hægt að ná í hreyfimynd í fullum gæðum sem þarf 45 megabita hraða á sekúndu. Það tekur átta klukkustundir að sækja sér kvikmynd í fullri lengd með hraðvirkri ADSL-tengingu en ekki nema fjórar sekúndur með ljósleiðaratengi. Herra forseti. Það tekur ekki nema fjórar sekúndur að ná sér í kvikmynd í fullri lengd og með fullum gæðum í gegnum ljósleiðaratengi. En Framsóknarflokkurinn er samur við sig. Hann ætlar íbúum Norðausturlands, svo ég taki dæmi, þar sem ekki er samkeppni í grunnneti, að ná í sína mynd á átta klukkustundum. Það er þetta, herra forseti, sem við erum að tala um. Það getur vel verið að komin sé samkeppni núna í Keflavík, í heimabæ hv. þm., en þetta er það sem mjög margir eiga að búa við. Herra forseti. Framsóknarflokkurinn er samur við sig í þessu eins og öðru í byggðamálum. Hann ætlar þessum íbúum landsbyggðarinnar að notast áfram við reiðgötur meðan íbúar höfuðborgarsvæðisins fá malbikaðar stofnbrautir.

Herra forseti. Ég hygg að þessi ræða hv. þm. Kristjáns Möllers dæmi sig sjálf. Það verður fróðlegt fyrir fólk að lesa hana þegar hún verður komin í þingtíðindi því þar var ekki með neinum faglegum hætti vikið að því sem hér er til umræðu. Þar var t.d. ekki vikið einu orði að því sem var nefnt hér og kemur fram í skýrslum --- ég er nú farinn að efast um að hv. þm. hafi lesið frv. og öll fylgigögn þess --- þar var t.d. ekki minnst einu orði á það, sem ég og flestir hér vitna þó að einhverju leyti til, að ATM-kerfið á að vera komið til allra íbúa þar sem eru 150 íbúar eða fleiri á næstu fimm árum. Ég hvet hv. þm., af því ég hef nú ekki nema skamman tíma til að svara, að skoða hvaða möguleikar felast í því einmitt varðandi flutning, þ.e. að nýta betur bandbreiddina. Og það getur þjónað jafnvel stærstu fyrirtækjum. Það eru stærstu fyrirtækin í dag sem nota ATM-kerfið. Þau gera það í dag, hv. þm., hvort sem þér líkar betur eða ver. Ef röksemdirnar fyrir afstöðu hv. þm. byggja ekki á málefnalegri grunni en svo þá kemur mér ekki á óvart að hann skuli hanga enn á sama roðinu.

Hæstv. forseti. Hv. þm. svaraði ekki einu einasta atriði af því sem ég var að spyrja hann um heldur fer hér eins og köttur í kringum heitan graut. Það er táknrænt fyrir framsóknarmenn að gera þetta. Það eru skýr skilaboð frá framsóknarmönnum til meginþorra íbúa á landsbyggðinni sem ekki eru komnir með ljósleiðara til sín og þar sem ekki er á dagskrá að leggja hann á næstunni, að þeir eigi að notast við moldarreiðgötur meðan aðrir geta fengið miklu hraðari og öflugri net. Ég tók eitt dæmi áðan um kvikmyndina. Þar tekur þetta fjórar sekúndur í gegnum ljósleiðaratengi en átta klukkustundir með hinni aðferðinni. Ég hefði viljað gera athugasemdir við ótal atriði í ræðu hv. þm. og mun gera það í ræðu minni hér á eftir og enn fremur fara betur yfir sinnaskipti Framsfl. sem lét Sjálfstfl. í þessu máli eins og svo mörgum öðrum teyma sig í þá ógöngur sem þeir eru komnir í núna.

Herra forseti. Enn hamast þingmaður í málefnum. Ég er farinn að efast um að hv. þm. skilji málið. Ég skal með glöðu geði setjast niður með honum og útskýra í hverju ATM-tæknin felst. 

Þegar ræðutíminn er aðeins ein mínúta verða hv. ræðumenn að fá að tala í friði. Forseti biður salinn að virða það og vera ekki sígjammandi fram í hjá ræðumönnum.

Herra forseti. Talsmaður Framsfl. í einkavæðingu og sölu á almannaþjónustu hefur flutt mikla ræðu sem að mestu leyti var varnarræða um það hvernig mætti verja þjónustuna úti um land eftir að af sölu hefur orðið. Það er dapurlegt hlutskipti, herra forseti. Salan er í sjálfu sér mál og verðmæti hennar. Því vil ég leyfa mér að spyrja hvort hv. þm. og talsmaður Framsfl. geti sagt mér hvað sé áætlað verð á Landssímanum. Hvaða verð er sett á hann núna og hvað þarf að gefa mikinn afslátt af því verði til þess að einhverjir vilji kaupa hlutabréfin? Mér finnst það skipta afar miklu máli í umræðunni um peningamálin hvað við erum að tala um.

Herra forseti. Sókn er oft besta vörnin. Ég er því ekki sammála að ræða mín hafi verið varnarræða. Ég var annars vegar að draga upp mynd af ástandinu eins og það er nú. Það er auðvitað meingallað en því hefur farið mjög fram á síðustu missirum, getum við sagt. En fyrst og fremst var ég að lýsa framtíðarsýn minni varðandi fjarskiptamarkaðinn þar sem komin væri virk samkeppni með jöfnum aðgangi fyrirtækja og einstaklinga, nánast óháð búsetu, þar sem við gætum lokið því mikla verki sem er að leggja dreifikerfið til landsmanna allra á sem jöfnustu verði. Ég tel það ekki vörn. Ég tel það sókn. Hitt er svo annað mál að ég reyndi að fara faglega yfir hvaða hættur menn hafa dregið upp og hvað væri til svara. Ég reyndi að gera það, hv. þm., eins faglega og hægt var með því að vísa til helstu sérfræðinga, bæði tæknilega og fjárhagslega. En svo ég svari spurningu hv. þm. um hvaða verðmiði hangir þarna á þá treysti ég mér ekki til þess að segja það. Ég hygg hins vegar að menn séu sammála um að við erum að tefla um milljarða og þá nokkuð marga milljarða króna. En ég mun ekki gefa upp hvaða mat ég legg á það, enda er ég ekki efnahagssérfræðingur eða sérfræðingur í því að leggja mat á fjarskiptafyrirtæki. Ugglaust er hv. þm. Jón Bjarnason betur í stakk búinn til þess en ég.

Herra forseti. Hv. þm. þurfti nú ekki að rekja aftur ræðu sína með vandræðin og það hvernig ætti að bjarga þjónustunni í framtíðinni. En gott og vel. Telur Framsfl. ekki að það þurfi að liggja fyrir verð á Landssímanum áður en hann er seldur? Eða skiptir það bara alls engu máli? Er bara um að gera að selja, selja og selja, án þess að nokkru máli skipti hvert verðið er eða kjörin? Að lokum, herra forseti. Ég hef vitnað hér til fyrirvara eða orða hæstv. utanrrh. um að ekki standi til að selja meiri hlutann í fyrirtækinu á næstu mánuðum eða missirum. Mér finnst afar mikilvægt hvaða stefnu og staðfestu Framsfl. hefur í þessari framtíð sinni. Það skiptir afar miklu máli bæði fyrir neytendur og fyrir kaupendur.

Herra forseti. Ég verð að vekja athygli hv. þm. á því að við sitjum á löggjafarsamkomu og erum að fjalla um lög. Við erum ekki sölusjoppa. Það er munur á löggjafarsamkomu og framkvæmdarvaldi. Framkvæmdarvaldið annast söluna á grundvelli laga. Ég bið því hv. þm. um að draga ekki umræðuna inn á það að ætla þingmönnum að standa hér og hengja einhvern verðmiða á.  Af því að hann spyr um framtíðarsýn þá ítreka ég hana. Framtíðarsýn okkar er sú að fjarskiptakerfið verði áfram þróað þannig að það nái til sem flestra ... 

Hæstv. forseti. Við ræðum í 2. umr. um sölu á hlutafé ríkisins í Landssímanum. Mikið af gögnum fylgdu með þessu frv. og var það í raun og veru mjög gott. Það staðfestir náttúrlega og segir okkur að þetta er mjög yfirgripsmikið mál og eru bæði 1. og 2. umr. í takt við það. Inn í þetta dragast að sjálfsögðu önnur málefni, svo sem málefni landsbyggðar og samkeppni á höfuðborgarsvæðinu sem er sem betur fer vel virk og er í gangi. Ég og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, samflokksmaður minn, skilum saman áliti 1. minni hluta sem er á þá leið að aðskilja grunnnetið, dreifikerfið, áður en að sölu kemur. Ég ætla ekki að endurtaka það sem ég sagði við 1. umr. en margt af því varðar sölu Símans. Ég er hlynntur sölu á samkeppnishlutanum en tel mjög nauðsynlegt að grunnnetið verði skilið frá áður. Ég sagði líka þá að mér fyndist miður hvað þetta frv., þó lítið sé, en með miklum gögnum, þarf mikillar umræðu við um framtíðina og það sem gert hefur verið vegna Landssímans og eins því sem verður í framtíðinni og þá sérstaklega gagnvart þjónustu við þá staði úti á landi þar sem samkeppnisfyrirtæki munu ekki verða mjög áfjáð í að koma til leiks. Þegar frv. var lagt fram sagði ég að mikill flumbrugangur væri við þetta mál og það er það sannarlega. Það kom seint fram. Upplýst var að það hefði legið inni hjá framsóknarmönnum í einn eða tvo mánuði meðan verið var að fá þá til að kyngja því að skipta um skoðun vegna þess að framsóknarmenn höfðu tjáð sig mjög afráttarlaust um að það ætti að aðskilja grunnnetið frá áður en að sölu kæmi. Herra forseti. Málið var ekki lengi hjá samgn. og heimsóknir voru þannig að þetta álit og annað sem kom frá aðilum var eins og menn væru í spretthlaupi. Það gafst lítill tími. Örfáir aðilar fengu að gefa skriflegt álit og við aðra var talað í hálfgerðu spretthlaupi. Nægir þar sérstaklega að nefna í þessu sambandi bréf frá Alþýðusambandi Íslands. Það er stílað til samgn. og skrifað 7. maí. Efni bréfsins er frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf., 707. mál. Svo kemur eftirfarandi, og það kannski segir allt sem segja þarf um þann litla tíma sem samgn. hafði og flumbruganginn við að koma þessu í gegnum þingið á síðustu dögum með óvönduðum vinnubrögðum þar sem ekki gafst nægur tími til að ræða við ýmsa aðila sem hefði verið gagnlegt að tala við og hafa meiri tíma til að ræða við þá sem komu. En Alþýðusambandið skrifar eftirfarandi, með leyfi forseta: ,,Alþýðusambandi Íslands barst í hádeginu í dag til umsagnar frumvarp til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf, nr. 707. Fram kom að umsögn þyrfti að berast eigi síðar en ,,kl. 16.00 mánudaginn 7. maí nk.```` Herra forseti. Ég vek athygli á því að þetta er sama dag og bréfið kemur til Alþýðusambandsins, þá á að skila umsögn um frv. klukkan 16. Ég geri ráð fyrir að pósturinn hafi nú verið kominn til Alþýðusambandsins kannski um tíu- eða ellefuleytið. Svo segir Aþýðusambandið, með leyfi forseta: ,,Af ofanrituðu má ljóst vera að Alþýðusambandið hefur engar forsendur til að fjalla um einstaka efnisþætti frumvarpsins eða frumvarpið í heild. Það verður heldur ekki séð að það sé raunverulegur vilji Alþingis miðað við aðdraganda málsins.`` Ég held að ekki þurfi, herra forseti, að staldra lengur við til að finna því stað og staðfesta það sem við höfum sagt um flumbruganginn og flýtinn sem á að vera við þetta mál. Herra forseti. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson gerði í morgun mjög ítarlega grein fyrir brtt. okkar tveggja við þetta frv. sem ég gat um áðan og flutti ítarlegt nál. okkar og rökstuddi það sem þar kemur fram um aðskilnað áður en til sölu kemur að grunnnetið verði skilið frá. Eiginlega má segja að þessi tillaga okkar samfylkingarmanna hafi komið fram á blaðamannafundi sem formaður Samfylkingarinnar hélt í Ólafsfirði 17. ágúst 2000. Að sjálfsögðu var mjög eðlilegt að sá fundur væri haldinn í Ólafsfirði, vegna þess að sá staður hefur farið í gegnum miklar breytingar í atvinnuháttum. Fiskvinnsla hafði t.d. lagst af að mestum hluta og þar ætluðu menn sér að stofna fyrirtæki til að fara út í þessa nýju iðngrein sem átti að vera bjargvættur fyrir landsbyggðina, fjarvinnslustörf og ýmislegt því tengt. Ég ætla ekki að gera hv. stjórnarþingmönnum það einu sinni enn að lesa upp úr því, bæði sem hæstv. forseti þingsins, Halldór Blöndal sagði á blaðamannafundi þeirra þegar þetta var opnað, eða hvað hæstv. iðnrh., ráðherra byggðamála, Valgerður Sverrisdóttir, sagði við þessa opnun en þar taldi hún að fyrir lok mars það ár yrði eitthvað að frétta af flutningi verkefna til þessarar fjarvinnslumiðstöðvar í Ólafsfirði. Ég held, herra forseti, að þetta hafi verið eini 2000-vandinn sem kom fram á Íslandi. Það var hæstv. byggðamálaráðherra vegna þess að öll þessi störf sem áttu að koma í mars eru ekki komin enn. Með öðrum orðum, ég held að tímaklukkan hafi stoppað hvað þetta varðar hjá hæstv. byggðamálaráðherra. Þess vegna var það að Samfylkingin efndi til blaðamannafundar um þessi atriði í Ólafsfirði á þessum tíma. Þarna höfðu öll loforð frá hendi hæstv. ríkisstjórnar verið svikin við flutning starfa og við að jafna kostnað til að reka svona fyrirtæki úti á landi og reyna að gera það þar en ekki endilega á höfuðborgarsvæðinu. Með öðrum orðum, menn þarna höfðu mikinn baráttuhug við það að byggja upp atvinnu í Ólafsfirði eins og þeir ætluðu reyndar að gera í Hrísey líka og mörgum fleiri stöðum en þeir sátu ekki við sama borð. Kem ég að því síðar þegar við ræðum hér áfram um hinn mikla mun sem er á leigulínuverði á landsbyggð annars vegar og höfuðborgarsvæði hins vegar. En á blaðamannafundinum var boðað að Samfylkingin teldi að jafn aðgangur að fjarskiptanetinu án tillits til búsetu væri forsenda virkrar byggðastefnu í framtíðinni. Ekki aðeins einstaklingar heldur fyrirtæki verða að hafa sömu möguleika til að nýta sér möguleika fjarskiptanetsins. Í skýrslu sem Atvinnuþróunarfélag Eyjafjarðar lét gera er kostnaður við gagnaflutning á landsbyggðinni gerður að umræðuefni. Þar segir m.a. að verði verðlagningu Landssímans ekki breytt verði gífurlega erfitt fyrir fyrirtæki á landsbyggðinni að standast samkeppni við sambærileg fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu. Til að breyta þessu taldi Samfylkingin að upplýsingahraðbrautina ætti að skilgreina sem sameign allra landsmanna með sama hætti og t.d. vegakerfið þar sem allir eiga jafnan aðgang á svipuðu verði. Dreifikerfi Landssímans hf. þarf því að skilja frá samkeppnisrekstri, mynda um það sérstakt hlutafélag í eigu ríkisins, sem verður ekki selt komi til boðaðrar einkavæðingar Landssímans hf. Þessa stefnu mun Samfylkingin leggja fram á Alþingi í formi sérstaks þingmáls sem hér er komið fram í tengslum við það frv. sem við erum nú að ræða. Herra forseti. Það sem þarna var sagt í ágúst sl. hefur heldur betur verið staðfest af þeim fulltrúum af landsbyggðinni sem kallaðir voru til fundar við samgn. Sumir hverjir tóku á sig langt ferðalag og fengu 10--15 mín., aðrir örlítið meira, eins og ágætur gestur okkar sem kom vestan af fjörðum þar sem hann hefur verið að byggja þar upp fyrirtæki í þessum geira ásamt öðrum, sá maður fékk heilan klukkutíma. Það var eiginlega mjög undarlegt en jafnframt mjög fróðlegt að hlusta á umræður sem þar voru um þetta atriði sem mestur ágreiningur er um milli okkar samfylkingarfólks og ríkisstjórnar. Margir þeirra sem heimsóttu nefndina voru af landsbyggðinni vegna þess að ég krafðist þess á fundi samgn. að fulltrúar af landsbyggðinni kæmu til fundar til að ræða þetta mál, með öðrum orðum ég vildi ekki að það kæmu eingöngu stjórnarmenn eða fulltrúar í einhverjum samtökum sem allir væru búandi á höfuðborgarsvæðinu. Það verður að segja alveg eins og er og það er alveg eins með samkeppnina í þessu eina og hitt, að það er mjög mikill munur á hvort við erum að ræða við landsbyggðarbúa eða höfuðborgarbúa eins og hefur reyndar komið fram og verið staðfest í þessari umræðu. Hér er samkeppni sem ég ætla að koma að síðar. Hér er mikið og gott starf sem er verið að byggja upp á höfuðborgarsvæðinu að frumkvæði borgaryfirvalda með Línu.Net og förum við betur yfir það síðar. Það kom með öðrum orðum fram, herra forseti, að þessir aðilar óttuðust að landsbyggðin yrði sett í 2. eða 3. flokk miðað við höfuðborgina hvað þetta varðar. Það má nota samlíkingu sem framsóknarmenn ættu að skilja mjög vel, að landsbyggðarbúum, mörgum hverjum, og þá er ég ekki að taka þéttbýlisstaði eins og Akureyri eða eitthvað svoleiðis, þar verður vonandi samkeppni, öðrum stöðum, verður boðið upp á reiðgötur að hætti framsóknarmanna meðan aðilar á höfuðborgarsvæðinu munu búa við malbikaðar stofnbrautir svo við notum samlíkingu úr gatnakerfinu. Það er kannski tímanna tákn að Framsfl. vilji beita sér fyrir því að landsbyggðarbúar verði áfram á moldarreiðgötum. Þeir töldu, herra forseti, að þeir væru að tapa í samkeppninni við höfuðborgarsvæðið á þessu sviði. Það er sannarlega rétt. Gjaldskrárnar sem við höfum verið nokkrum sinnum í í morgun, og ég ætla að koma betur að á eftir, segja allt sem segja þarf. Eiginlega má spyrja að því hvort ekki sé verið að brjóta samkeppnislög með því að gera fyrirtækjum í Neskaupstað að borga 260 þús. kr. fyrir aðgang að tveggja megabæta leigulínu á mánuði meðan fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu borgar 26 þús. kr. Mismunurinn er hvorki meira né minna en 1.000%. Er ekki verið að skekkja samkeppnisstöðu fyrirtækja á landsbyggðinni og höfuðborgarsvæði hvað þetta varðar? Enda kemur það fram á mörgum stöðum í skýrslu einkavæðingarnefndar að hægt sé að gera þetta eins og sagt er á bls. 88, að ekki sé nauðsynlegt að aðskilja grunnnetið frá. Síðan er talað um að það geti orðið baggi á ríkissjóði ef þetta yrði skilið frá. Herra forseti. Ég hef oft orðið þess áskynja í þau tvö ár sem ég hef setið á hinu háa Alþingi, sem er sennilega um þessar mundir, að oft er litið á okkur landsbyggðarbúa og þá sem á landsbyggðinni búa sem bagga á þjóðfélaginu. Því miður kemur það allt of oft fram. Hér áður fyrr töldu menn t.d. að Framsfl. væri töluverður málsvari landsbyggðar en hann er það ekki lengur. Hann er það ekki lengur, samanber uppgjöf fyrir Sjálfstfl. gagnvart sölunni á grunnnetinu og að aðskilja það frá, og á svo ótal mörgum sviðum þar sem við sjáum Framsfl. fara þægan frá málum eins og þægur rakki með skottið milli lappanna, í þessu máli og ótal mörgum öðrum. Og það má eiginlega segja að hæstv. félmrh. hafi staðfest þetta í útvarpi, í svæðisútvarpi Norðurlands, þegar verið var að ræða við hann um landsbyggðina og það sem varðar landsbyggðarfólk, flutninga hingað suður og annað. Hæstv. félmrh. komst þannig að orði að Framsfl. hafi gleymt landsbyggðinni í markaðssetningu sinni á höfuðborgarsvæðinu. Herra forseti. Það ber að taka ofan fyrir mönnum sem eru jafnhreinskilnir og hæstv. félmrh. er þegar rætt er um málefni landsbyggðar. Ég sagði áðan að í skýrslu einkavæðingarnefndar sé það orðað svo að aðskilnaður af þessu, sem hægt er að gera og enginn deilir um að sé ekki hægt, gæti orðið baggi á ríkissjóði. Að aðskilja grunnnetið og krefjast þess að grunnnetinu verði haldið frá áður en að sölu kemur og ríkið eigi það meðan verið er að jafna aðstöðumun á landinu öllu hvað varðar að taka þátt í þessari fjarskiptabyltingu sem er að eiga sér stað og hefur átt sér stað og sem við horfum á að er að verða og sem betur fer, ég tek það skýrt fram, er á fleygiferð á höfuðborgarsvæðinu þannig að íbúar hér munu hafa mjög mikið val og mikla flutningsgetu inn til sín, þannig að það gæti jafnvel farið út í það að það verði nánast aldrei notað. Enda segir svo á bls. 88 um þennan kafla, með leyfi forseta: ,,Innan nefndarinnar hafa loks verið ræddar hugmyndir um stofnun sérstaks félags um grunnkerfið sem yrði í fullri eigu Landssímans, a.m.k. fyrst í stað. Nefndin vekur einungis athygli á þessum hugmyndum en gerir ekki sérstakar tillögur í því efni. Á grundvelli viðskiptasjónarmiða getur Landssíminn framkvæmt slíka skiptingu óháð einkavæðingu fyrirtækisins.`` Með öðrum orðum: Hér er það boðað að Landssíminn geti gert þetta einn og sér síðar, eins og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson lýsti hér mjög vel í morgun hvað væri að gerast í nágrannalöndum okkar sem væru búin að fara út í að einkavæða landssímana sína. Þetta er mikið atriði og rétt að hafa í huga vegna þess að það kann að koma upp eftir kannski ekkert allt of langan tíma að Landssíminn vilji losa sig við þennan bagga að reka grunnnetið, eins og svo ósmekklega er komist að orði í skýrslu einkavæðingarnefndar, sem kemur mér reyndar ekki á óvart. Herra forseti. Þeir aðilar sem komu fyrir nefndina og reka þessi fyrirtæki úti um land kvörtuðu mjög yfir yfirburðastöðu Landssímans og sögðu sem svo að þeir óttuðust að Landssíminn mundi í framtíðinni svara samkeppni þar sem hún nú er en láta annað vera. Þeir töluðu einnig um það að ef einn hreyfði sig væru það spastískar hreyfingar, ef eitt fyrirtæki á landsbyggðinni hreyfði sig í þessa veru þá hreyfðist Landssíminn ósjálfrátt nokkrum dögum seinna. Aðeins varðandi alþjónustukvöðina. Það sem reiknað er með og talað er um 128 kílóbæta flutningsgetu sem á að vera á hvert heimili, koparlínurnar sem við höfum talað um geta flutt 2.048 kílóbæt og það má eiginlega segja að alþjónustukvöðin sem á að tryggja landsmönnum þessi afköst, sem var ekki lengi á höfuðborgarsvæðinu en aðrir á landsbyggðinni munu þurfa að bíða eftir töluvert lengi, eru lítið meira en afköst af litlu faxtæki. Og það telst ekki mikil þjónusta í dag. Þess vegna hefði, herra forseti, að sjálfsögðu átt að setja ADSL inn í alþjónustuskilyrðin og setja það sem skilyrði fyrir sölunni en ekki sem samkomulag milli hæstv. samgrh. og Landssímans eins og gert hefur verið. Það eitt að aðskilja grunnnetið áður en að sölu kemur gerir það einnig að verkum að það væru ekki allir að grafa. Það vill vera svo stundum með okkur Íslendinga, herra forseti, að við tökum ýmislegt með trompi. Ég hef stundum tekið það sem dæmi hvað við Íslendingar erum nýjungagjarnir og tökum allt með trompi, eins og við séum bara að koma af vertíð í Vestmannaeyjum 11. maí og þá skal allt kaupa. Við tókum okkur einu sinni til og flutt voru inn Clairol fótanuddtæki, nokkur stykki til landsins, það átti að vera jólagjöfin það árið. Ég held að það hafi endað með því að þetta fékk svo góðar og miklar viðtökur að sjö 40 feta gámar komu til landsins og seldist allt og hefði vantað meira en það var bara engin ferð fyrir jólin.

Átt þú svona?

Nei, hv. þm. Magnús Stefánsson, en ég get útvegað hv. þm. svona tæki ef hann vill. Ég get auglýst fyrir hv. þm. í smáauglýsingum að hann óski eftir svona tæki til kaups og þá verður nóg að gera í heimtauginni til hv. þm. Það verður mikil traffík í gegnum þá línu og hætt við að ekki verði hægt að hafa kveikt á tölvunni á meðan. Ég vil segja þetta, herra forseti, af því að ég ætla að taka sem dæmi að það að aðskilja ekki grunnnetið frá sölu og hafa það í sérfyrirtæki sem allir munu bera við skulum segja sama hug til og eru ekki tortryggnir gegn, að það er mjög þjóðhagslega óhagkvæmt að hafa þetta þannig að hver og einn aðili telji sér það best að leggja sinn eigin ljósleiðarastreng. Það er alveg með ólíkindum ef við ætlum að hafa það þannig að fyrirtæki sem vill fara inn á markaðinn, t.d. á Akureyri, að lagðir verði kannski fimm, sex strengir eða meira norður til Akureyrar. Flutningsgetan er það mikil í dag, þeir strengir sem eru í dag geta flutt allt að 2,5 gígabæt á sekúndu. Og við þurfum ekki að mati sérfræðinga að hafa áhyggjur af burðargetunni á næstu árum, næstu fjölmörgu árum eins og sumir segja. Flutningsgetan er nægjanleg en þessir aðilar eru að gera þetta vegna þess að þeir hafa lent í viðskiptahindrunum, jafnvel viðskiptastríði við Landssímann. Einnig kom fram á fundi nefndarinnar hjá þeim aðilum sem heimsóttu okkur, þar voru menn spurðir út í þessi atriði, spurðir út í þau atriði sem ýmis landsbyggðarfyrirtæki hafa verið að kvarta yfir, að það taki mjög langan tíma að Landssíminn klári og þjóni þessum fyrirtækjum og uppfylli óskir þeirra. Og það hefur stundum verið svo skrýtið og mikil tilviljun að rétt eftir að þessi viðkomandi fyrirtæki hafa lagt inn beiðni sína, þar með talið til viðskiptavinarins hvert eigi að leggja línurnar og sambandið, þá hafa komið aðilar frá Símanum og boðið sömu þjónustu. Það er út af þessu sem fulltrúar bæði fyrirtækja á höfuðborgarsvæðinu og eins af landsbyggðinni sögðu að tortryggni væri ríkjandi milli þessara aðila. Enda var það svo að ég fékk á fundi skilmála fyrir leigulínum frá forstjóra Póst- og fjarskiptastofnunar, skilmála fyrir leigulínum sem Landssíminn setti og gaf út 7. sept. 1999. Þar er t.d. getið um að afgreiðslutími fyrir tallínu, sem er með einhverjum stöfum og öðru sem ég ætla ekki að lesa hér upp, sé fimm virkir dagar eða minna. Og að dæmigerður afgreiðslutími fyrir 64 og 2.048 kb/s stafrænar línur sé tíu virkir dagar eða minna, miðað við að fullnægjandi pöntun liggi fyrir. Ég spurði þessa aðila á fundi nefndarinnar hvort þeir gætu sagt að þetta gengi svona fyrir sig. Ég fékk svar. Ég fékk svar sem var nánast á táknmáli. Ég fékk bros og hlátur. Það gat enginn staðfest að þetta væri svona. Og tekin voru dæmi þar sem menn höfðu pantað línur til ákveðinna viðskiptamanna sem lá á að fá slíka þjónustu frá þessum sprotafyrirtækjum á landsbyggðinni og fram kom að það voru fjórir til átta mánuðir sem höfðu farið í að bíða eftir samböndum. Herra forseti. Þetta er líka enn einn rökstuðningurinn fyrir því að nauðsynlegt er að aðskilja grunnnetið frá áður en selt er og það sé rekið í sérfyrirtæki, sérhlutafélagi í eigu ríkisins þar sem allir hafa aðgang, sama hvort það er Íslandssími á höfuðborgarsvæðinu eða Tölvumiðstöð Austurlands á Austurlandi eða einhverjir aðrir. Vegna þess að varaformaður samgn., hv. þm. Hjálmar Árnason, margtók það fram áðan að ekki ein einasta kvörtun eða kæra hefði borist til Póst- og fjarskiptastofnunar vegna þessara þátta vil ég segja að það kom fram, herra forseti, að þessir aðilar veigruðu sér við eins lengi og hægt væri að senda inn kæru. Og það kom fram hjá einum aðilanum að allt að 30% af tíma hans, tíma forstjórans, færi í að kljást við Landssímann og berjast fyrir því að fá þau sambönd sem óskað væri eftir. Með öðrum orðum, þetta var alltaf að rekast á. Það kom fram að menn sæju ekki hvernig þetta gæti gengið áfram. Það var á þeim fundi sem forstjóri Íslandssíma, sem sat þarna inni á sama tíma vegna þess að allir þurftu að koma á sama tíma, ekki var mikill tími til að skilja þarna í sundur og hafa menn sitt í hvoru lagi, það var á þeim tímapunkti sem forstjóri Íslandssíma sagði eitthvað á þá leið að hann dáðist að því og skildi ekki reyndar hvernig þessi fyrirtæki á landsbyggðinni væru enn þá á lífi miðað við þá stöðu sem þau væru í, bæði hvað varðar verð og þjónustu frá Landssímanum gagnvart grunnnetinu. Ekki þarf oft að fara langt frá Reykjavík, herra forseti, þar sem ljósleiðarinn byrjar að telja, þar sem 0-kílómetrinn er í verðskrá Landssímans, til að sjá það og fá lýsingar á því að þessi ofurháu gjöld, þessi ósanngjörnu gjöld eins og menn sögðu hvað varðar leigulínur og annað, og tek ég þó skýrt fram að það var lagað verulega 1. nóv. 2000, að menn væru að súpa seyðið af þeim u.þ.b. 100 km sem þeir voru á, rekstrarsvæði þeirra. Einnig kom fram að menn hefðu miklar áhyggjur af því að landsbyggðin mundi sitja eftir vegna fjarlægðarinnar í samkeppninni hvað þetta varðar og fyrirtæki sem ætluðu sér í samkeppni á þessu svæði, mundu hreinlega ekkert sinna ákveðnum stöðum á landsbyggðinni. Herra forseti. Ég ætla að reyna að hverfa frá því sem ég hef gert að umtalsefni og ég hef mestar áhyggjur af, þ.e. að landsbyggðin muni ekki, m.a. vegna fámennis, sitja við sama borð og höfuðborgarsvæðið hvað þessa framtíðarþróun varðar. Framtíðarþróun og uppbygging atvinnu á landsbyggðinni getur orðið í gegnum þá miklu tæknibyltingu sem hefur átt sér stað, atvinnuuppbyggingu sem þarf ekki frystitogara, þarf ekki kvóta, þarf ekki frystihús en þarf ekkert nema bara eðlilegt rekstrarumhverfi og sanngjarna verðskrá. Það er það sem ég vil enda á að segja. Ég óttast mjög að það að selja grunnnetið með verði til þess að landsbyggðin sitji eftir í þessum efnum. Herra forseti. Reyndar er mjög nauðsynlegt vegna þess sem hér hefur verið sagt og rætt um og nokkrir hv. þm. Framsfl. eru nú að reyna að bera til baka og segja að þeir hafi ekki sagt þetta í nafni Framsfl., heldur bara sem einstaklingar. Það er sannarlega rétt að rifja þetta upp enn einu sinni. Nokkrum sinnum hefur verið vitnað í ummæli hv. þm. Hjálmars Árnasonar þegar hann sagði svo og tók mjög skýrt fram og var mjög hvassyrtur, með leyfi forseta: ,,Ég hef enn ekki séð rök fyrir öðru en því að ríkið eigi áfram netið og leyfi fyrirtækjum að keppa þar og veita landsmönnum öllum sem besta þjónustu rétt eins og á þjóðvegum landsmanna. Þannig tryggjum við jafnan aðgang allra landsmanna að fjarskiptum. Þannig tryggjum við áframhaldandi eðlilega þróun á sviði fjarskipta og þannig komum við í veg fyrir að hér á landi skapist Microsoft-ástand í fjarskiptum.`` Svo mörg voru þau orð framsóknarþingmannsins sem keppist nú við að réttlæta kúvendingu þeirra framsóknarmanna hvað varðar grunnnet Landssímans. Varaþingmaður hæstv. félmrh., Árni Gunnarsson, tók líka mjög djúpt í árinni hvað þetta varðar. Hann sagði, með leyfi forseta: ,,Ég vil taka undir þær áhyggjur sem hér hafa komið fram um þessi mál. Ég er þeirrar skoðunar og vil láta það koma skýrt fram að ég er andvígur því að selja það grunnnet sem felst í lagnakerfi Landssímans hf. Ég er þeirrar skoðunar að þetta net eigi að vera aðskilið, og til þess að tryggja samkeppni og tryggja jafnrétti, m.a. milli landshluta að þessu neti, þá tel ég óæskilegt að það sé selt með Landssímanum hf.`` Herra forseti. Hæstv. byggðamálaráðherra, Valgerður Sverrisdóttir, hefur líka fjallað um þessi atriði. Ráðherra sagði það ekki á sama tíma og hún gaf yfirlýsingarnar um öll störfin sem átti að flytja til Ólafsfjarðar, sem ég fór yfir hér áðan, en á heimasíðu ráðuneytisins mátti finna ýmislegt í þessum dúr. E.t.v. er það allt farið núna, búið að taka það út, en þar mátti m.a. finna eftirfarandi, með leyfi forseta: ,,Þar sem þjónustusalan er hinn raunverulegi samkeppnisrekstur er litið svo á að þennan hluta Landssímans hf. eigi við fyrsta tækifæri að selja (einkavæða). Aftur á móti ætti að fara hægar í að einkavæða rekstur grunnkerfisins, mikilvægara er að halda áfram og ljúka uppbyggingu þess.`` Svo kemur fram tillaga: ,,Landssímanum hf. verði skipt í tvö sjálfstæð fyrirtæki. Annars vegar fyrirtæki sem á og rekur grunnkerfið, þ.e. dreifikerfið ásamt nauðsynlegum búnaði, og hins vegar fyrirtæki sem annast almenna síma- og fjarskiptaþjónustu.`` Í megináherslum iðn.- og viðskrh., byggðamálaráðherra hæstv., fyrir 2001--2003 segir m.a.: ,,Upplýsinga- og fjarskiptatækni mun gegna veigamiklu hlutverki fyrir þróun búsetu á landsbyggðinni. Hún mun bæði bera upp nýja atvinnustarfsemi og vera veigamikill þáttur í því að jafna aðstöðu og lífskjör landsmanna.`` Herra forseti. Náttúrlega er til allt of mikils mælst að reikna með því að hæstv. byggðamálaráðherra sé nú við umræðu um sölu Landssímans og það að selja grunnnetið með. Vafalaust getur hæstv. byggðamálaráðherra komið upp eins og aðrir framsóknarmenn og reynt að skýra út fyrir okkur hvers vegna þeir hafa algjörlega skipt um skoðun. Ég held að það sé svo í þessum efnum eins og svo mörgum öðrum að þarna hefur Framsfl. þurft að lúffa fyrir Sjálfstfl., með öðrum orðum, Sjálfstfl. hefur gengið yfir Framsfl. í þessum efnum eins og svo mörgum öðrum. Framsóknarmenn hafa farið undan, rétta hendur upp í loft og segja: Við gefumst upp. Það er aumt hlutskipti. Herra forseti. Á bls. 6 í nál. okkar sem skipum 1. minni hluta sjáum við hvernig verðþróun hefur verið hjá Landssímanum hvað þetta varðar og við sjáum hvernig það var 1. jan. 1998. Þá kemur þar fram að leigulínuverð fyrir 2 Mb samband í Reykjavík var 31.615 kr. Þetta var á þeim tíma sem ATM samband var ekki í boði. Það var vegalengd frá Múlastöð, að sjálfsögðu 0 km, þetta er mælt út frá því. En ef við förum austur á Neskaupstað á þessum tíma, 674 km lengd, var verðið 1. jan. 1998 tæpar 760.000 kr. Þetta er e.t.v. á þeim árum sem landsbyggðarfyrirtækin á þessu sviði voru að byrja að byggja sig upp og menn fóru hér um, ráðherrar eins og utanrrh. sem fór austur á firði til að opna Íslenska miðlun á Stöðvarfirði að mig minnir, ég hef áður getið um ferðalag hæstv. forseta Alþingis og hæstv. byggðamálaráðherra, sem þá var hv. þm. Norðurl. e., var ekki orðinn byggðamálaráðherra, til Ólafsfjarðar. Ég spyr: Hvernig í ósköpunum áttu þau fyrirtæki að geta byggt sig upp? Er nokkuð furðulegt að í dag skuli þessi fyrirtæka vera þannig að þau hafi verið orðin nánast gjaldþrota og björgunaraðgerðir séu í gangi til að koma þeim aftur á fót? Við vitum hvernig fyrirtækin fóru fyrir vestan. Er ekki búið að loka Íslenskri miðlun, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, í Bolungarvík? Hefur því fyrirtæki ekki verið lokað? Ætli það hafi verið sanngjörn samkeppni að fyrirtæki í Bolungarvík þurfti á þessum tíma að leigja sér línur og borga fyrir það 575.000 kr. á meðan fyrirtæki í Reykjavík borguðu 31.000? Þannig var þetta í upphafi þeirra tíma sem við erum að ræða hér um, í janúar 1998. Ég hef áður gert að umtalsefni og það kemur fram í nál. okkar að þessi fyrirtæki kvörtuðu mikið yfir þessu verði. Þau kvörtuðu mikið og sögðu að þetta væri ójafn leikur, sem allir geta verið sammála um. Það hafi skert mjög samkeppnisstöðu þessara aðila og þau kvörtuðu mjög yfir þessu og voru skrifaðar um það fjölmargar greinar. Það voru aðilar sem gengu hver undir annan við að fá þessu breytt. Hæstv. samgrh., á aðalfundi Landssímans, ég held það hafi ekki verið 2000 eins og stendur í nefndaráliti okkar, heldur 1999, eyddi töluverðum tíma í ræðu sinni við það að hálfpartinn krefjast þess af stjórn Landssímans að leigulínuverðskrá og annað yrði jafnað og það yrði lækkað. Það varð til þess að út kom ný gjaldskrá í lok árs 1999 þar sem leigulínuverðið lækkaði töluvert mikið. Auðvitað ber að þakka það. En betur má ef duga skal. Á þessum tíma og eftir þessa breytingu kostar það höfuðborgarfyrirtækið rúmar 25.000 kr. á mánuði að leigja tveggja Mb samband meðan það kostar fyrirtæki á Norðfirði 266.000 kr. --- 266.000 kr. --- munurinn er 1.000%, tífaldur munur. Hvernig í ósköpunum á þetta að vera hægt? Hvernig í ósköpunum á það að vera hægt, herra forseti, að þessi fyrirtæki keppi á jafnréttisgrundvelli?  Það var töluvert mikill munur á því sem áður var, ef við tökum sem dæmi Neskaupstað, en þar fór verðið eins og ég sagði niður í 266.000 kr. úr 760.000, sem hafði verið 1. júní 1999. Þá þurfti þessi aðili að borga 760.000 kr. Það lækkaði umtalsvert. En betur má ef duga skal. Hér hefur hv. þm. Hjálmar Árnason m.a. eytt miklum tíma í að ræða um ATM, sem er bara hið besta mál, sem er selt á 32.000 kr. alls staðar á landinu innan ATM-svæða. En hann gat líka um að það kostaði 17.000 kr. meira fyrir þá sem væru utan ATM-svæðis. Er þarna eitthver sanngirni eða réttlæti gagnvart samkeppni og samkeppnissjónarmiðunum? Ég held nú síður. Herra forseti. Á fundi samgn. var líka töluvert rætt um koparlínurnar svokölluðu, heimtaugarnar, sem Landssíminn hefur byggt upp í gegnum öll rekstrarár sín, á þeim árum sem ég kann ekki einu sinni að segja frá þar sem Landssíminn hefur örugglega fengið fé úr ríkissjóði, jafnvel á upphafsárum sínum, til að leggja heimtaugar og hér hefur verið lýst mjög vel af hv. þm. Jóni Bjarnasyni hvernig menn tóku að sér að bera staura og annað slíkt til að koma símanum til sín. Þessar koparlínur hafa legið í jörð í 70--80 ár og verið vafalaust margsinnis afskrifaðar. Þessar koparlínur sem eru í kringum 140.000 talsins, þ.e. í 95.000 heimilum og um 45.000 fyrirtækjum, eru leigðar út í dag á 1.111 kr. til einstaklinga. Hér hefur áður verið rakið hvernig þetta leigulínuverð hækkaði þegar reikisamningar og annað tóku gildi, þegar samkeppnisaðilar Landssímans áttu að fara að nota þessar línur sem auðvitað var sjálfsagt og eðlilegt, vegna þess að ekki viljum við að öll sveitarfélög fari að grafa upp og leggja nýjar línur á hvert heimili, heldur skal nota þá fjárfestingu sem þegar hefur verið gerð og þær línur sem eru fyrir og hafa næga burðargetu og flutningsgetu. Þetta eru 1.111 kr. Þetta verð hækkaði þegar Landssíminn fór að skoða þessa þætti í bókhaldi sínu. Þá hækkuðu þeir úr rúmum 500 kr. í þessar 1.111 kr. Áður höfum við rætt um það að í þessu heimtaugar- eða afnotagjaldi voru svo og svo mörg skref innifalin, sem duttu út vegna samkeppnissjónarmiða og allt í lagi með það. En það hefur líka komið fram og kom fram í umræðu hér sennilega fyrir áramót eða á vorþinginu síðasta, hvernig þessi hækkun leiddi til mikillar hækkunar, sérstaklega hjá öldruðum. Og því hafa aldraðir sannarlega fundið fyrir. Eins og ég segi þá er þetta útskýrt. Það hefur sem betur fer verið gert og samkeppnislög krefjast þess að þetta sé aðskilið í bókhaldi Landssímans og það hefur verið gert. Það kom fram hjá fulltrúum Starfsmannafélags Landssímans, að mig minnir, að starfsmenn Landssímans væru 1.380 talsins og þar af störfuðu um 400 við grunnnetið. Mér brá því hér í morgun, en hygg að það hafi nú bara kannski ekki verið alveg rétt munað, þegar hv. þm. Þorgerður K. Gunnarsdóttir gat þess í andsvari við hv. þm. Lúðvík Bergvinsson að 450--480 starfsmenn störfuðu við grunnnetið. Ég hygg að starfsmönnunum hafi ekki fjölgað svona mikið, en ég hafði skrifað eftir þessum fulltrúum starfsmannafélagsins að þeir væru í kringum 400 talsins. Og þeir eru sannarlega teknir inn í þetta verð. Þetta er í kringum 30% af starfsmönnum Landssímans en ekki hef ég neina aðstöðu til þess að geta mér til um það hvernig þetta er mannað og hvernig þetta er sett niður. En þetta kemur sannarlega inn í þá verðskrá sem þarna er gerð, sem hoppaði svona svakalega upp, jókst um einhver 200 eða 300% eða hvað það nú var við þessa breytingu. En það skringilega var að fulltrúi Íslandssíma sem mætti á fund samgn. og hefur verið að boða samkeppni í heimilissímum, og er kannski kominn í það á fullu, þessi aðili þarf að borga 1.000 kr. fyrir þessa heimtaugarlínuleigu á mánuði. Það kostar með öðrum orðum 1.000 kr. á mánuði að leigja koparinn eingöngu. Og það er þá þessa samkeppnisaðila að setja upp endaútbúnað, bæði hjá notanda og í sinni stöð. Það kom fram hjá aðilum sem komu á fund samgn. að menn töldu þetta allt að því okurverð. Þetta er sannarlega hátt. Á því er ekki nokkur vafi. Og það kom fram tortryggni við þessa útreikninga og sagt var að það væri allt of mikill hvati til þess að auka kostnað við rekstur grunnnetsins. Enn fremur kom fram hjá þessum aðila að ef menn aðskildu ekki grunnnetið frá, eins og hæstv. ríkisstjórn ætlar sér að gera, þá hefði verið eðlilegt að eyða allri óvissu um hlutdrægni og annað slíkt með því að breyta fjarskiptalögum og efla Póst- og fjarskiptastofnun, áður en til sölu Landssímans kemur. Herra forseti. Ég ítreka það enn og aftur og segi: Það hefði sannarlega verið heppilegra að skilja þarna algjörlega á milli. En ríkisstjórnin ætlar ekki að fara þá leið, því miður. Því hefði verið eðlilegra að gera þetta áður. Það á ekki að hafa samkeppnisgrundvöllinn og rekstrarskilyrði fyrirtækja þannig að mestur tími manna fari í karp og þref við markaðsráðandi aðila, jafnvel með yfirburðamarkaðsstöðu, við að fá þjónustu sem beðið er um, eða að sífelld tortryggni sé í gangi, að maður tali nú ekki um eins og getið er um í áliti Samkeppnisstofnunar, þar sem samkeppnisaðilar eru að leggja gögn inn til samkeppnisaðilans og sýna öll sín spil og hlutirnir eru teknir og notaðir í því sambandi. Herra forseti. Það kemur líka fram í áliti Samkeppnisstofnunar að keppinautar á þessum markaði eru knúnir til viðskipta við aðalkeppinautinn. Þetta er mjög skringileg staða. Herra forseti. Ég hef nú farið yfir þá þætti sem mér finnast skipta langmestu máli í sambandi við þennan aðskilnað og tek skýrt fram að ég ætla ekki að fara hér inn á samkeppnissviðið hvað það varðar. Ég fagna því mjög og mér finnst það mjög gott að það er mikil samkeppni á höfuðborgarsvæðinu í þessari starfsemi. Það er allt hið besta mál. Ég verð að segja líka alveg eins og er að ég hef séð og fengið inn til mín á bústað minn á höfuðborgarsvæðinu gögn frá Línu.Net yfir það sem það ágæta fyrirtæki er að gera. Ég get ekki annað og vil nota þetta tækifæri til þess að óska höfuðborgarbúum innilega til hamingju með það mikla framtak, dugnað og framsýni sem borgaryfirvöld hér í Reykjavík hafa sýnt með því að stofna Línu.Net og að Lína.Net taki þátt í þeirri miklu byltingu sem er að eiga sér stað á höfuðborgarsvæðinu með lagningu ljósleiðara inn á, ég held bara, hvert einasta heimili í Reykjavík og sveitarfélögunum í kring. Þetta nota ég m.a. sem rök fyrir því þegar ég segi að landsbyggðin eigi að sitja eftir, eða muni frekar réttara sagt sitja eftir, vegna þess að grunnnetið verður ekki aðskilið. Ég óttast, eins og ég hef margsagt, að samkeppni muni ekki verða til staðar á fjöldamörgum stöðum á landsbyggðinni og landsbyggðin muni sitja eftir í núverandi tæknibyltingu og þeirri tæknibyltingu sem er fram undan og sem sýnir sig best í því mikla framtaki, dugnaði og framsýni sem Lína.Net er að bjóða hér upp á með því sem þeir kalla ljósleiðarann. Lína.Net er að bjóða fólki á höfuðborgarsvæðinu stafrænt, gagnvirkt sjónvarp sem getur verið upp á 55 sjónvarpsstöðvar, þrjár kvikmyndir að eigin vali, íslenska sjónvarpsþætti eins og hver vill, tónlistarmyndbönd, íþróttaefni að vild, barnaefni, fræðsluefni, tölvupóst í sjónvarpi, netaðgang í sjónvarpi, 20 leiki o.s.frv., fyrir 6.500 kr. á mánuði, þ.e. 6.500 kr. á mánuði fyrir þessa miklu þjónustu sem Lína.Net er að bjóða hér upp á. Herra forseti. Af tillitssemi við þá sem hafa beitt sér og telja sig vera að beita miklu réttlæti með verðskrá sem hér er boðið upp á ætla ég ekki að nefna þær tölur aftur. Ég ætla aðeins að geta þess aftur að fyrir það sem ég taldi hér upp, mikla flutningsgetu og annað slíkt, þá eru borgaðar 6.500 kr. fyrir þessa tengingu. Enda er það svo að nokkuð margir aðilar hafa fjallað um þessi atriði þegar þeir eru að rökstyðja það hvers vegna ekki eigi að selja grunnnetið með. Ég ætla aðeins að grípa niður í einn pistil sem fjallar aðeins um þetta. Hann segir kannski meira en margt annað í þessu sambandi. Það er álit sem hér er fjallað um sem hefur birst í fjölmiðlum og grein sem heitir Netin þrjú. Þar kemur m.a. fram hvað muni gerast í framtíðinni varðandi flutningsgetu, ljósleiðara eða koparlínur, landsbyggð eða höfuðborgarsvæði. Það er þetta sem ég óttast. Í þessari ágætu grein sem birtist í Morgunblaðinu segir --- ég sé því miður ekki eftir hvern er --- en, með leyfi forseta, ætla ég að lesa þetta upp: ,,,,Um leið og menn fara að kaupa kvikmyndir yfir Netið eða flytja stóra gagnagrunna þurfa þeir vitanlega miklu meira,```` --- meiri flutningsgetu --- ,,segir Örn, en þess má geta að hreyfimynd í fullum gæðum þarf 45 megabita hraða á sekúndu og þannig tekur á áttunda klukkutíma að sækja sér kvikmynd í fullri lengd með hraðvirkri ADSL-tengingu, en ekki nema fjórar sekúndur með ljósleiðaratengi.`` Herra forseti. Þetta er áhyggjuefni mitt. Hið mikla og góða fyrirtæki Lína.Net sem eins og ég sagði áðan er að gera mikla og góða hluti á höfuðborgarsvæðinu að frumkvæði borgaryfirvalda í Reykjavík, er að gera það að verkum að höfuðborgarbúar geta m.a. náð sér í fullkomna kvikmynd í fullkominni lengd á fjórum sekúndum, meðan aðrir munu þurfa að sækja hana á átta klukkustundum. Hæstv. samgrh. Mér er það sönn ánægja að lána þér þennan pésa til að lesa. Gjörðu svo vel. Þannig er þetta nú, herra forseti, það er þarna sem skilur á milli. Og ef svo fer sem fram horfir að þetta verði gert sem ég efast ekki um að stjórnarliðar munu berja hér í gegn og samþykkja, þá getur það þýtt það að fyrirtæki munu fara að grafa þvers og kruss á þá markaði sem þeir telja sig geta farið inn á, þar sem stór svæði eru. Aðrir munu sitja eftir. Hins vegar er það ekki mjög þjóðhagslega hagkvæmt að allir fari að grafa hér í sundur og leggja ljósleiðara út um allt. Herra forseti. Hér hefur nokkuð mikið verið rætt um fyrirhugaða sölu og hvaða áhrif hún muni hafa á hlutabréfamarkaðinn. Til samgn. komu m.a. fulltrúar frá Íslandsbanka -- FBA, greiningardeild, og frá Kaupþingi. Hér hefur verið farið yfir það hvernig þessir aðilar töldu að þetta mundi lyfta hlutabréfamarkaðnum upp, annars daufum hlutabréfamarkaði á Íslandi. Vafalaust er það rétt að það verður til þess. Það kom líka fram hjá þessum aðilum að sannarlega bíði margir eftir því að kaupa hlutabréf í Landssímanum, m.a. hafi lífeyrissjóðir haldið að sér höndum og ekki flutt eins mikið fé úr landi vegna þess að verið er að bíða eftir Landssímanum. Þetta er talið lyfta markaðnum töluvert mikið upp og sennilega veitir ekki af. Líka var spurt út í verðgildi Landssímans, þ.e. hvert það væri. Við höfum séð það að eitt fjármálafyrirtæki, verðbréfadeild Sparisjóðs Hafnarfjarðar, hefur gefið út hvernig þeir verðmeta Landssímann. Þeir hafa nefnt tölur, að mig minnir 41--47 milljarða eða eitthvað svoleiðis. En það hefur líka komið fram að verðgildi Landssímans hefur dottið mjög niður, allt að því kannski hrapað, frá því þessi markaður stóð sem hæst fyrir einu ári. Af mikilli umhyggju hafa ýmsir sagt, þar á meðal ýmsir hv. stjórnarþingmenn, að það hefði verið óðs manns æði að selja Landssímann fyrir einu ári á því háa gengi sem þá var á hlutabréfamörkuðum, þegar þessi fyrirtæki voru verðlögð svo hátt sem raun bar vitni, það sé betra að selja þetta í dag þegar verðið hefur töluvert mikið dottið niður. Þetta er í raun alveg rétt með tilliti til hagsmuna þeirra sem munu kaupa hlutabréf. En ég vil líka aðeins geta þess að þegar menn eru að nota þetta sem röksemdafærslu og vísa til Svíþjóðar og nefna það þegar fyrirtæki þar voru einkavædd og seld og hlutabréf hafa lækkað í þeim fyrirtækjum, og segja síðan: almenningur situr eftir með sárt ennið. Það eru nefnilega fleiri en almenningur, herra forseti, sem munu kaupa í Landssímanum og almenningur fær ekkert að kaupa neitt voðalega stóran hlut. Að því leytinu er það kannski ágætt að það sé selt á þessum tíma og almenningur eigi þess kosta að kaupa á lægra gengi en hefði verið fyrir ári. En ég vil einnig vekja athygli á því að aðrir stórir aðilar sem munu bíða eftir því að fá að keppa um að kaupa sér ráðandi hlut í Landssímanum eiga þá að njóta þess í leiðinni. Menn eru því hér að nota ímyndaða og ætlaða almenningssölu sem rökstuðning fyrir því að selja þetta þegar verðið er lægra, en ég vil aðeins vekja athygli á því, herra forseti, að aðrir munu fá að njóta þeirra ávaxta sem verða boðnir þar fram. Það kom einnig fram, ef við tölum um samkeppni, að á þeim tíma sem við ræddum þessi mál var fundur í samgn. á degi sem menn hafa stundum nefnt ,,hinn svarta efnahagslega dag``, sem var ekki alls fyrir löngu þegar gengi íslensku krónunnar féll um 6% á einum og sama deginum, þegar það gerðist að amerískur dollar fór allt í einu upp í 103 kr. Það var náttúrlega ákaflega skemmtilegt að hlusta á hæstv. forsrh. um daginn tala um það að þessi 6% væru öll gengin til baka og að manni fannst væri öll efnahagsspá farin þegar 6% prósentin voru farin, en eftir stóð, herra forseti, 14--15% gengisfelling frá áramótum. Þetta segi ég hér og tek sem dæmi vegna þess að þeir aðilar sem eru í samkeppni á þessum markaði, sérstaklega farsímamarkaðnum, kvörtuðu yfir því og sögðu að ein mesta ógnun við samkeppni á þessum markaði væri einmitt á þeim dögum sem við vorum að funda. Og það var vegna gengisfellingar þessa dags, um 6%, og vegna gengisfellingar og gengissigs --- það er nú reyndar ekki hægt að kalla þetta sig, frekar gengishrun, frá áramótum um 20% --- og að efnahagsstefnan eins og hún er í dag og efnahagslífið eins og það væri að þróast væri langmesta ógnunin við samkeppnina á þessum markaði eins og hún er, þar sem skuldir þessara samkeppnisfyrirtækja eru allar í erlendri mynt. Þetta eru ung fyrirtæki, skulda e.t.v. mikið, tekjurnar eru í íslenskum krónum, viðhald, varahlutir og tækjakaup eru allt í erlendum gjaldeyri. Gengisbreytingin var því mesta ógnunin við samkeppni í fjarskiptum sem hafði orðið um langa hríð. Þetta vildi ég aðeins koma með hér inn í umræðuna, herra forseti, þegar verið er að ræða um fyrirhugaða sölu Landssímans og hvaða áhrif hún kann að hafa á markaðnum. Þetta kann að hafa áhrif á samkeppnisstöðu fyrirtækja. Þetta kann að hafa það. Herra forseti. Ég ætla rétt í lokin að fjalla um það sem kemur fram í fréttabréfi Opinna kerfa. Þar er viðtal við Benedikt Gröndal, mann sem heitir því ágæta nafni sem ég hef nú ekki tekið eftir fyrr en núna, forstöðumann gagnaflutninga Símans, þar sem hann er að ræða um þessi efni í grein sem heitir IP-væðing fjarskiptanets Símans. Þetta er mjög fróðleg grein og sýnir okkur í raun og veru hvað það er erfitt fyrir okkur alþingismenn, við skulum segja amatöra, að ræða um þessi tækniatriði sem breytast svo rosalega ört sem raun ber vitni. Í kafla sem heitir Vegkerfi og vegvísar kemur eftirfarandi fram, með leyfi forseta: ,,,,Öll þessi umræða um netkerfi og gagnaflutning kann að hljóma nokkuð flókin, en samlíkingin við vegakerfið er nokkuð hentug til að skilja betur um hvað þetta snýst,`` segir Benedikt. ,,Allir þessir gagnaflutningar fara fram um ljósleiðarakerfi Símans sem nær um allt land. Ef það kerfi er vegurinn, þá eru Cisco-svissarnir nokkurs konar vegvísar sem beina umferðinni þangað sem hún á að fara. Svissarnir ,,tala`` tungumál IP-staðalsins og nota MPLS til að tala saman og vera fljótari að beina gagnaumferðinni á áfangastað. MPLS`` --- hvað sem það nú er --- ,,eru þannig nokkurs konar burðarlag fyrir háhraðaþjónustu og með þessari tækni getum við nýtt okkur flutningsgetu ljósleiðarans enn betur, enda er það alltaf að koma betur fram að það er ekki nóg að eiga ljósleiðara, tæknin til að nýta hann vel verður einnig að vera fyrir hendi.```` Svo mörg voru þau orð og segir kannski meira en mörg önnur orð um á hvers konar hraðferð þessi þróun öll er, hraðferð sem við skulum vona að allir íbúar landsins fái að vera farþegar í, að íbúum landsins verði ekki skipt upp, herra forseti, á 1. og 2. farrými í slíkri ferð, heldur vilji menn hafa jafnræði og jafnrétti milli allra þegna landsins, hvort sem þeir búa í Reykjavík eða Raufarhöfn, Ísafirði eða Neskaupstað, Stykkishólmi eða Vestmannaeyjum. Við þurfum, herra forseti, að hafa umhverfið þannig að fyrirtæki geti búið við sömu rekstrarskilyrði á þessum stöðum hvað varðar nýtingu á öllum þeim kerfum sem boðið er upp á. Við þurfum líka að bjóða upp á það að íbúar á Raufarhöfn og íbúar í Reykjavík geti innan ekki allt of langs tíma búið við sömu möguleika á að nýta sér þá byltingu sem ég hef gert hér að umtalsefni, þar sem kvikmyndir í fullri lengd verða jafnvel fluttar milli landshorna á fjórum sekúndum og menn geta síðan stillt á tækið og horft á það eftir því hvernig ýmislegt annað þróast á heimilinu.

Herra forseti. Hv. þm. Kristján Möller hélt hér ítarlega ræðu. Mér fannst að vísu megnið af hans ræðu vera lýsing á núverandi ástandi. Ég get hins vegar tekið mjög vel undir lokaorð hans og tel að það sé einmitt það markmið sem fram kemur í áliti meiri hluta hv. samgn. um jöfnuð, um jöfnuð landsmanna og jafnt aðgengi fyrirtækja og einstaklinga að dreifikerfinu. Hv. þm. fór nokkrum orðum um það hvort ætti að selja netið eða ekki. Jafnframt fjallaði hann nokkuð um að ýmsir hefðu breytt um skoðun á afstöðu til þess hvort ætti að selja netið með eða ekki. Mig langar til að spyrja þingmanninn --- og les hér úr nál. hv. 1. minni hluta samgn. sem hv. þm. Kristján Möller stendur að ásamt hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni. Á bls. 2 stendur skýrum stöfum: ,,Þess vegna leggur 1. minni hluti til að grunnnetið verði ekki selt með öðrum hlutum fyrirtækisins.`` Þetta er skýr og afdráttarlaus stefna. Ég er hins vegar ekki sammála henni og vitna til þeirra raka sem ég reyndi að draga fram í ræðu minni. Nú fletti ég um ekki nema eina síðu og stendur þar á bls. 4: ,,Það er mat 1. minni hluta að skynsamlegra hefði verið að breyta markaðsgerðinni með því að selja grunnnetið frá fyrirtækinu.`` Ég spyr hv. þm. Kristján Möller: Hvor stefnan er nú í augnablikinu ofan á hjá Samfylkingunni, sú sem er á bls. 2, um að ekki eigi að selja netið, ellegar hin sem er á bls. 4, að skynsamlegra væri að selja það?

Herra forseti. Aðeins um það sem hv. þm. spurði um. Það er dálítið kyndugt að háttvirtir stjórnarþingmenn hafa eingöngu fjallað um þessi orð sem eru á bls. 4, ég er því miður ekki með þetta álit, en það kom fram í andsvari hæstv. samgrh. hér áðan að hann vitnaði í þetta sama, þ.e. að selja grunnnetið frá fyrirtækinu, sem kemur fram á bls. 4 og það var leiðrétt í morgun og hefur nýju nál. verið dreift, en þarna átti að standa ,,að aðskilja grunnnetið frá fyrirtækinu``. Og það kemur náttúrlega skýrt fram í brtt. þeirri sem við höfum flutt. En ég er í sjálfu sér mjög ánægður með að þetta skuli vera gert að aðalatriði hér í andsvörum vegna þess að þetta er sannarlega stafsetningarvilla sem e.t.v. hefur orðið vegna þess að flutningsgetan milli skrifstofa hér á Alþingi hefur ekki verið nógu góð eða hún hefur truflast á leiðinni, þá kemur stundum óþægilegt bil. Ég veit ekki hvernig þetta gerðist, en þetta hefur nú verið leiðrétt sem betur fer. Það er rétt hjá hv. þm. að ég notaði megnið af tíma mínum til að lýsa því ástandi eins og það er í dag, meðan Landssíminn er í ríkiseigu. Og ég notaði tíma minn til þess að vara við því og ég óttast það að þetta muni fara á verri veg en er þarna, þegar þetta verður selt með og enn þá meiri hagnaðarsjónarmið verða látin ráða, enda kemur það fram hér að talað er um sérhagsmunahópa og óeðlileg afskipti alþingismanna eins og kemur fram í skýrslu einkavæðingarnefndar. Þetta eru kannski aðalatriðin. En það er sannarlega rétt og það er gott að við erum sammála um að við viljum sem jafnaðarmenn að íbúar í Reykjavík og íbúar á Raufarhöfn eigi sama kost á þjónustu hvað þetta varðar og það er gott að heyra til þess. Þá greinir okkur aðeins á um það að við sjáum ekki hvernig við ættum að fara að þessari leið. Ég tel að það verði betra að gera það með því að aðskilja netið áður.

Herra forseti. Já, ég ítreka það að við erum sammála um markmiðið og ég vitna enn til greinargerðar meiri hluta hv. samgn. þar sem meiri hlutinn einsetur sér að ná þessu markmiði. En ég skil orð hv. þm. svo að það sé skýr afstaða Samfylkingarinnar --- hún hafi sem sagt ekki breyst á milli blaðsíðna, heldur sé um innsláttarvillu að ræða --- og mat 1. minni hluta að skynsamlegra hefði verið að breyta með því að selja grunnnetið ekki, eða selja það frá og svo hins vegar að það eigi ekki að selja það. Ég varð satt að segja nokkuð ringlaður við að lesa þetta, því mér fannst þetta nokkuð óskýr afstaða hjá Samfylkingunni þar sem það breytist á milli blaðsíðna, annars vegar að það eigi að selja og hins vegar eigi ekki að selja það. En nú hefur það sem sagt verið leiðrétt og ég þakka hv. þm. Kristjáni Möller fyrir það.

Herra forseti. Ég ætla aðeins að koma einu að hér, það var ekki efnislega nein spurning en hlutur sem ég gleymdi áðan. Ég ætla að nota tækifærið í mínu stutta andsvari og nefna það. Það kom fram hjá hv. flm. meirihlutaálits, Árna Johnsen, að meiri hlutinn leggur mikla áherslu á það sem talað er um hér, aðra þjónustu á sviði upplýsingatækni, að ganga enn hraðar til fulls jafnvægis eða til fulls jafnréttis í verði á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis hvað þetta varðar. Og fram kemur að það eigi að gera í hv. samgn. í fullri samvinnu við samgrh. Mér fannst áðan eins og hv. þm. Hjálmar Árnason væri eitthvað að ýja að því að við fulltrúar Samfylkingarinnar í nefndinni, ég og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, yrðum ekki með í því. Ég vil taka skýrt fram að við hlökkum mikið til að taka þátt í þeirri vinnu sem hér er boðuð, að nota hluta af söluandvirði Landssímans til að jafna það verð milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar. Herra forseti. Ég er mjög hlynntur þeirri kröfu íbúa höfuðborgarsvæðisins um að jafna misvægi atkvæða með því að gera landið að einu kjördæmi. Herra forseti. Ég er líka áhugamaður um að jafna lífskjör landsmanna, hvort sem það er í gegnum skattkerfið eða í gegnum gjaldskrá Landssímans, fyrir eða eftir sölu, hvað það varðar að fyrirtæki, hvort sem þau eru á Raufarhöfn, Neskaupstað, Reykjavík, eða Akureyri, sitji við sama borð hvað varðar kostnað á þessari grunnþjónustu sem Landssíminn veitir í gegnum ljósleiðara. Og að íbúar alls landsins geti setið við sama borð hvað þetta varðar, bæði hvað varðar gæði og verð. Ég er einnig mjög hlynntur því að e.t.v. verði fjarskiptasamband bætt á milli húsa, þannig að stafsetningarvillur eða orðabil fari ekki milli húsa.

Herra forseti. Með fyrirhugaðri einkavæðingu Landssímans má segja að kreddu- eða trúarbragðakennd vinnubrögð þeirra sem barist hafa fyrir einkavæðingu hér á landi komist á nýtt stig. Það er þá fyrst og fremst vegna þess að Landssíminn er, ef ekki beinlínis fyrsta, þá a.m.k. langstærsta og viðamesta einkavæðing á opinberu almenningsþjónustufyrirtæki í landinu. Í öðru lagi er verið að einkavæða fyrirtæki í hreinni og klárri einokunaraðstöðu. Það er líka nýtt að fara út í einkavæðingu á starfsemi af þessu tagi sem lýtur lögmálum einokunar eða algjörlega markaðsráðandi drottnandi stöðu á markaði. Í þriðja lagi lýsir ofstækið sér í því að þrátt fyrir þetta eru engar kvaðir eða skilmálar látnir fylgja með hinu einkavædda fyrirtæki. Ég rek a.m.k. ekki augun í það í þessu frv. Það sem vísað er til eru þá fjarskiptalög sem fullnægjandi trygging fyrir hlutum sem menn hafa mest rætt í tengslum við það sem varast þurfi í sambandi við þessa einkavæðingu fyrirtækis í einokunaraðstöðu eða algjörlega markaðsráðandi aðstöðu. Það er dálítið merkilegt, herra forseti, að mönnum verður ekkert flökurt gagnvart þessu ofan í þá umræðu sem geisar núna í landinu og hefur farið hátt um afleiðingar þess fyrir neytendur að einstakir aðilar á einstökum sviðum viðskipta nái slíkri stöðu. Hér linnir ekki umræðum um djöfulskap þeirra sem hafa náð markaðsráðandi stöðu í matvöruverslun, grænmetisverslun eða dreifingu. Ekki eiga tryggingarfélögin eða olíufélögin alltaf upp á pallborðið. Ég veit ekki betur en að ekki minni maður en sjálfur hæstv. forsrh. hafi sérstaklega gert þau að umfjöllunarefni og gagnrýnt þau harðlega vegna þess að þau nota ótæpilega markaðsráðandi eða fákeppnisstöðu sína. Það hefur hins vegar engin áhrif á það að menn skella sér út í að einkavæða gríðarlega mikilvægt almenningsþjónustufyrirtæki sem er í hreinni og klárri einokunaraðstöðu eins og ekkert sé. Eins og bara að drekka vatn og vísa til þess að kominn sé einhver vísir að samkeppni, a.m.k. á höfuðborgarsvæðinu og þar með sé réttlætingin fengin. Hver er samkeppnin við Landssímann hf., t.d. á landsbyggðinni? Hver er hún? Getur hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir frætt mig um það? Er ekki næsta öruggt að samkvæmt öllum venjulegum skilgreiningum telst þetta ekki aðeins markaðsráðandi staða, þetta telst einokun? Í almennri símaþjónustu og einnig mörgum af sérhæfðari verkefnum Landssímans er um hreina einokun að ræða, enginn annar getur í dag keppt við fyrirtækið og í öðrum tilvikum hefur náttúrlega Landssíminn þvílíka yfirburðarstöðu að það má mikið deila um hvort það er samkeppni nema að nafninu til sem er í raun og veru þar á ferðinni. Herra forseti. Í fjórða lagi má segja að ofstækið í þessu birtist okkur í því, trúin, hin trúarbragðakennda nálgun að einkavæðingin, einkavæðingar vegna, skuli blífa hvað sem í hlut á, að nú er það orðið að markmiði í sjálfu sér að selja þetta fyrirtæki til útlanda. Það er að vísu réttlætt kannski meira með tilteknum tímabundnum efnahagslegum nauðungaraðstæðum en að ég hafi beinlínis skilið það svo að ríkisstjórn Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar, hæstv. ráðherra, eigi sér það orðið sem hugsjón að koma verðmætum fyrirtækjum og aðstöðu í íslensku viðskiptalífi úr landi. Vel getur verið að svo sé en ég hef svo sem ekki heyrt þá segja það beint. Ég hef hins vegar heyrt menn segja að það verði að selja þetta úr landi til að fá gjaldeyri inn í landið á móti og styrkja þannig gengi krónunnar o.s.frv. Herra forseti. Það er líka nýtt eða nýlegt að það sé orðið beinlínis markmið í sjálfu sér að selja úr landi fyrirtæki af þessu tagi. Af hverju er maður að ræða þetta? Skiptir nokkru máli hvort Landssíminn, ef hann verður einkavæddur á annað borð, er í eigu útlendinga eða Íslendinga? Jú, ég tel svo vera. Ég held að það sé auðvelt að færa rök fyrir því að það væri þá nær mönnum að hafa áhrif á ákvarðanir sem teknar kunna að verða í framtíðinni í þessu einkavædda fyrirtæki ef um er að ræða innlent eignarhald og innlent forræði fyrirtækisins. Menn gætu átt eftir að sjá, ef útlendingar fá þarna ráðandi hlut, eða komast í meirihlutaaðstöðu á komandi árum gegnum kaup á eftirmarkaði o.s.frv., að hagsmunir þeirra, þó eigendur séu að fyrirtækinu og menn mundu ætla að þeir mundu þá gæta sín á því að það þjónaði eigendahagsmunum þeirra að láta fyrirtækið blómgast hér í landinu. Gott og vel. En aðrar ástæður geta legið að baki ákvörðunum um hluti sem skaða íslenska hagsmuni þó það skaði kannski ekki rekstur fyrirtækisins svo sem eins og þeir hvar framtíðaruppbygging ýmissar þjónustu á þess vegum verður og hvert arðurinn flyst, hvar arðinum af starfsemi þess verður í komandi framtíð ráðstafað. Það er alveg augljóst mál að um leið og útlendingar eiga verulega hluti eða ráðandi hluti í fyrirtækinu opnast sá möguleiki að arðurinn flytjist árlega úr landi og að menn taki meiri arð út úr fyrirtækinu af þeim sökum og ráðstafi minnu til uppbyggingar hér inni í landinu. Um þetta eru dæmin alveg skýr, herra forseti. Af einhverjum ástæðum hafa mjög margar þjóðir þó reynt að tryggja með einhverjum hætti forræði sitt í fyrirtækjum jafnvel af þessum toga þó þau hafi verið einkavædd. Herra forseti. Ég ætla að víkja aðeins betur að þessum atriðum þegar ég síðar í máli mínu ræði svolítið um reynslu annarra þjóða af sambærilegri einkavæðingu. Mér sýnist nú að menn hafi ekki unnið merkilega heimavinnuna sína í þessu máli. Það er verið að hæla mönnum fyrir merkilega vinnu í þessum nefndum öllum o.s.frv. Ég gef henni ekki endilega mjög háa einkunn. Mér finnst enn þá margt vera óljóst í sambandi við afgreiðslu þessa máls sem hefði átt að vera miklu skýrara, herra forseti. Ég nefni sem dæmi afar rýrt veganesti hvað varðar líklega framtíðarþróun í tæknilegum efnum sem varða miklu um þýðingu og mikilvægi grunnnetsins annars vegar og hins vegar samkeppni við aðra möguleika, eins og gervihnattasambönd. Svipað mætti segja um svar við fyrirspurn sem ég lagði fram í vetur og gleymdist í samgrn. og dróst mjög að svara. Þess þá heldur kom mér á óvart að svarið var jafnrýrt og raun bar vitni. Ég var með beinum spurningum að biðja um úttekt á því hvað tilteknar aðgerðir í sambandi við ljósleiðaravæðingu landsins kostuðu og fékk við því svo sem engin svör. Ég verð því að gefa ráðuneytinu og/eða þeim sem hafa unnið svarið fyrir ráðuneytið falleinkunn hvað það varðar. Ég var ekki að spyrja um kostnaðinn við það pr. km að leggja annan ljósleiðara hring um landið svo dæmi sé tekið en fékk um það svar, óbeðið. Ég var að spyrja beint um það hvað kostar t.d. að tengja alla þéttbýlisstaði með 100 eða þess vegna 150 eða 200 íbúum ef menn vilja velja þar aðra viðmiðun. Beint með ljósleiðara, ekki með örbylgjusamböndum, sem þvælast fyrir mönnum í þeim tilvikum. Hvað mundi það kosta að hafa tengipunkt, hnútstöðu eða hvað það nú heitir á hverjum slíkum stað? Opna öllum beinan aðgang inn að ljósleiðaranum? Þá er náttúrlega á meðan a.m.k. hann heldur gildi sínu ekki um það að deila að menn eru jafnsettir að því leyti til. Og svörin voru eins og engin. Þegar kemur að undirbúningsvinnu af því tagi að menn kortleggi með einhverju móti reynslu annarra þjóða af einkavæðingu sambærilegra fjarskiptafyrirtækja er það nú rýr uppskera, verð ég að segja. Óskaplega rýr. Mér finnst það vera heldur litað það litla sem fjallað er um slíka kosti í þessum pappírum. Kannski er varla von á öðru því við vitum að þetta hefur verið unnið þannig að settir eru heittrúaðir menn í nefnd, svonefnda einkavæðingarnefnd, og síðan er hún látin stjórna öllu verklagi í þessum efnum og til hennar vísað þegar einhver óleyst vandamál eru eftir, þá er það bara einkavæðingarnefndin sem á að sjá um það eins og við heyrðum t.d. varðandi álitamál sem tengjast sölu bankanna, tímasetningum í því og öðru slíku. Þegar menn rak í vörðurnar eða vildu ekki svara var sagt: Ja, það verður bara einkavæðingarnefndin sem sér um þetta. Herra forseti. Framsfl. hefur borið svolítið á góma, hann er ekki fjölmennur í augnablikinu í þinginu, hann er ekki einu sinni það fjölmennur að það samsvari fylgi hans samkvæmt skoðanakönnunum um þessar mundir því hann er bara núll hér á staðnum. Hv. þm. Hjálmar Árnason hefur fengið það öfundsverða hlutskipti eða hitt þó heldur að vera sérstakur talsmaður framsóknarmanna í einkavæðingu Landssímans. Það er eitthvert mesta þrælshlutverk sem hefur verið lagt á nokkurn mann lengi, að ætla sér að eiga að standa fyrir þeim ósköpum að útskýra kúvendingar og uppgjöf framsóknarmanna í þessum símamálum. En það hefði verið fróðlegt að heyra kappana, hæstv. landbrh. Guðna Ágústsson, eða hæstv. félmrh. Pál Pétursson, sem hafa á köflum í gegnum tíðina þóst vera talsmenn annarra sjónarmiða en þeirra, að hjóla beint í sjálfan Landssímann og einkavæða hann. Eins er það, herra forseti, að það er auðvitað mikill bagi að hæstv. utanrrh. skuli ekki koma og gera grein fyrir því hvað felst í svokölluðu samkomulagi stjórnarflokkanna um það hvernig farið verði með eignarhlutinn. Getur hæstv. samgrh. gefið algjörlega skýr svör við því hvað bollaleggingar hæstv. utanrrh. þýða um það að ríkisstjórnin muni ekki á næstu mánuðum eða missirum selja meiri hluta í fyrirtækinu? Með vísan til þess að skynsamlegt sé að taka þetta í einhverjum skrefum og byrja rólega. Hvað þýðir þetta á mannamáli? Þetta er haft eins loðið og kostur er með því að grauta saman bæði mánuðum og missirum og eru nú ekki alveg sambærilegar einingar, önnur svolítið stærri en hin, líklega u.þ.b. sex sinnum. Er ekki hægt að tala skýrar? Er ekki eftirspurn eftir því líka á markaðnum, ef á að fara út í þetta á annað borð, að talað sé skýrar? Ég hefði haldið það. Þetta er dálítið þokukennt. Við hverju eiga menn að búast? Að þeir verði meðeigendur á móti ríkinu í nokkur ár eða að það kunni bara að vera spurning um mánuði þangað til ríkið selur restina? Og þá hvernig? Þetta er eins vitlaust og nokkuð getur verið. Þetta væri hvergi gert svona nema á Íslandi. Hvergi. Tökum Noreg sem dæmi, þar hafa menn verið að selja hlut úr stórum öflugum ríkisfyrirtækjum eins og Statoil og símanum o.fl. Hvernig fara menn að? Menn kortleggja nákvæmlega hvernig skuli gera það. Það er gert á grundvelli þáltill. þar sem línurnar eru markaðar, stundum með pólitískri samstöðu og stundum ekki. Það er látið reyna á það í Noregi hvort mögulegt sé að ná sæmilegri samstöðu um hlutina, t.d. var lögð mikil vinna í að ná sem víðtækastri samstöðu í norska Stórþinginu um byrjunina á einkavæðingu Statoil og það tókst nokkuð vel. Í aðalatriðum er samstaða um að fara þar mjög rólegan, í áfanga þar sem seldur er lítill eignarhlutur. Það liggur alveg fyrir að þar er ekki á dagskrá, það er yfirlýst og klárt, að selja meiri hluta í fyrirtækinu, ekki einu sinni ráðandi hlut á næstu árum. Þetta liggur fyrir samkvæmt ályktunum norska þingsins og að þessu ganga allir. Stjórnmálaheimurinn, markaðurinn og allir sem þetta þurfa að vita geta gengið að þessu vísu og þessu treysta menn. Þar er sá siður hafður á að menn standa við það sem þeir setja á prent og kemur frá þeim í formlegum þingskjölum á norska Stórþinginu. Slíku er ekki að heilsa hér. Hér hafa menn margsvikið fyrirheit og yfirlýsingar í greinargerðum stjórnarfrumvarpa eins og frægt er, t.d. um sölu bankanna. Hvernig ætlar ríkisstjórnin að hafa þetta? Ég óska eftir því, herra forseti, og mun fylgja því eftir að við fáum skýr svör áður en umræðunni lýkur. Það er óþolandi að hafa þetta svona grautarlegt. Ég bið um það, herra forseti, að utanrrh. verði gert viðvart um að það sé mikil eftirspurn eftir því að hann komi hér til umræðunnar áður en henni lýkur og geri grein fyrir því hvað hann hafi átt við með orðum sem hann lét falla, m.a. í viðtölum við fjölmiðla 26. apríl sl. Hvað er í vændum? Getur hæstv. ráðherra greint frá því á mannamáli og um hvað hafa stjórnarflokkarnir samið eða ekki samið hvað þetta varðar? Frv. er einfalt, herra forseti. Það heimilar ósköp einfaldlega að selja allt hlutafé ríkisins í Landssíma Íslands. Þar er engin 49% viðmiðun eða annað slíkt. Það skiptir máli, úr því þetta er svona úr garði gert, að eitthvað liggi fyrir um hvað í vændum er að þessu leyti. Ég nenni ekki, herra forseti, enda hafa aðrir orðið til þess hér á undan mér, að draga fram uppgjöf og viðsnúning framsóknarmanna í þessu máli. Það er ekki ástæða til að bæta þar neinu við, það er eiginlega ekki sanngjarnt, þegar menn liggja jafnflatir og þeir framsóknarmenn í þessu máli. Það verður að taka tillit til þess og sparka ekki í menn við slíkar aðstæður. Það var reyndar athyglisvert og dálítið hlálegt að heyra hv. þm. Hjálmar Árnason kvarta undan því áðan að honum fyndist afstaða Samfylkingarinnar óskýr. Hann var aðallega að velta sér upp úr prentvillum, að því er virðist, eða gamna sér við slíkt. Það þykir ekki merkilegt, mönnum getur orðið á að mismæla sig og það geta slæðst prentvillur inn í þingskjöl. Ég man varla eftir því að menn legðust svo lágt að gera sér mat úr því, að ætla að fara að gera það að einhverri pólitík hér. En það má þá segja að allt sé hey í harðindum. Þetta er enn kostulegra í ljósi þess að einmitt sami þingmaður, hv. þm. Hjálmar Árnason, hefur sannanlega verið staðinn að því að hringsnúast svoleiðis í þessu máli,  Herra forseti. Ég held að því verði ekki í móti mælt að hér er verið að einkavæða einokunarstarfsemi. Þá vakna náttúrlega spurningar um það vegna þess að hér eru á ferðinni nýmæli á Íslandi. Menn hafa einkavætt fyrirtæki sem eru í fákeppnisaðstöðu og það hefur nú gefist svona og svona en það er nýmæli að einkavæða hreint og klárt einokunarfyrirtæki hér. Þá veltir maður því náttúrlega fyrir sér hvernig það hefur gefist annars staðar og hvernig leggst það í menn. Það leggst illa í menn. Og það hefur gefist illa annars staðar. Mjög illa. Mesta ofstækið á byggðu bóli, næst á eftir því að selja ömmu sína, í þessum frjálshyggjumálum er að ganga svo langt. Það þykir hástig frjálshyggjunnar að færa rök fyrir því að allt eigi að vera falt ef hægt er að fá fyrir það peninga. Hvorki siðræn né pólitísk eða félagsleg viðhorf teljast þar hafa áhrif. Það er meira að segja svo, herra forseti, að viðurkennt er í Bretlandi af íhaldsmönnum sjálfum að þar hafi thatcherisminn leitt þá út í mestar ógöngur, þegar þeir ruku til á níunda áratugnum og einkavæddu talsvert af einokunarstarfsemi, veitur, vatnsveitur og orkuveitur, hófu að einkavæða í fjarskiptaþjónustunni og fleira í þeim dúr. Þar ber enginn maður á móti því að það hafi gefist illa. Svipaða sögu segja menn frá Bandaríkjunum. Þar hafa menn meira að segja gengið svo langt að þjóðnýta á nýjan leik hluta af slíkum fyrirtækjum af því þeir voru komnir í þvílíkar ógöngur með þau. Í New York fylki hafa menn gripið til þess ráðs, fylkinu utan um New York borg, að þjóðnýta á nýjan leik ákveðin orkufyrirtæki. Í Kaliforníu er orkufyrirtækjunum og veitunum haldið á floti með opinberum fjárstuðningi um þessar mundir, annars mundi kerfið bara hrynja saman og notendur ekki fá vatn, rafmagn o.s.frv. Það verður ekki sagt að Samkeppnisstofnun sé beinlínis jákvæð í umsögn sinni um þessa einkavæðingu. Hún varar auðvitað mjög sterklega við henni. Ég hygg að það sé búið að vitna í umsögn hennar. Þar má þó benda á nokkur atriði, herra forseti. Í umsögn Samkeppnisstofnunar frá 10. maí segir t.d. að Samkeppnisstofnun hafi fengið tæpa tvo sólarhringa til að skila áliti sínu. Það eru þessi vönduðu vinnubrögð sem menn eru alltaf að hæla sér hér af, álíka vönduð og vinnubrögðin við lagasetningu sjómanna sem hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hældi sér mikið af, af því hvað þar væri allt faglegt og vandað. Þjóðin horfði upp á þau ósköp. Þegar stjórnarflokkarnir voru loksins búnir að hnoða saman niðurstöðu í þessu máli, hnoða hver á öðrum í marga mánuði og höfðu loksins komið sér saman, --- þó er vart rétt að segja að þeir hafi komið sér saman --- þegar Framsókn gafst loksins endanlega upp, þá er þessu hent hérna inn og aðilar, t.d. Samkeppnisstofnun fær tæpa tvo sólarhringa til að skila áliti um einn allra vandasamasta þátt þessa máls. Ef menn vilja taka þetta alvarlega og hlusta á einhver rök í þessu yfir höfuð, þá hljóta menn að líta til líklegrar stöðu í viðskiptum á þessu sviði, þar sem veltan er tugir milljarða króna sem koma beint úr vösum notenda. Það skiptir nú ekki litlu máli fyrir aðstæður hér í landinu og lífskjör fólks. Menn eru uppteknir af kostnaði grænmetiskörfunnar hjá vísitölufjölskyldunni. En hvað með símann og fjarskiptin? Það getur orðið drjúgur skattur sem menn geta náð sér í þar ef menn fá frjálsar hendur til að okra í einkavæddu fyrirtæki í einokunaraðstöðu. Samkeppnisstofnun varar við þessu. Hún segir t.d. að eins og áður hafi komið fram af hálfu Samkeppnisstofnunar sé Landssíminn í einstakri yfirburðastöðu á íslenska fjarskiptamarkaðnum og að verulegur hluti þessa forskots felist í eignarhaldi Landssímans á grunnfjarskiptakerfinu. Þeir sem í grófum dráttum vita hvernig þetta gengur vita að Landssíminn á ljósleiðarana. Hann á heimtaugarnar og allan búnað sem þeim tengist annan en notendabúnaðinn sem húseigendur eiga sjálfir. Landssíminn á tengistöðvarnar. Landssíminn á örbylgjusamböndin. Landssíminn á jarðstöðvarnar, þannig að Landssíminn á varaleiðirnar fyrir fjarskipti til og frá landinu. Landssíminn á í sæstrengjunum. Landssíminn á hlut í Inmarsat og það á að afhenda hinu einkavædda fyrirtæki hlut Íslands í því kerfi, svo dæmi sé tekið. Öryggisfjarskiptakerfi fyrir skip. Landssíminn á þetta allt og hann á að fá þetta allt. Hann á GSM-kerfið, eina GSM-kerfið sem tekur nokkurn veginn allt landið. Hann á NMT-kerfið o.s.frv. Í áliti Samkeppnisstofnunar segir: ,,Við núverandi aðstæður á fjarskiptamarkaði eru keppinautar Landssímans háðir aðgangi að grunnfjarskiptanetinu í meira eða minna mæli og því óhjákvæmilegir viðskiptavinir Landssímans, einkum varðandi aðgang að heimtaugum einstaklinga og smærri fyrirtækja. Þá er innbyggð í þetta fyrirkomulag hætta á samkeppnishömlum, t.d. mismunun keppinauta, eða að upplýsingar varðandi viðkvæma viðskiptahagsmuni og fyrirætlanir keppinauta berist þeim einingum Landssímans sem standa í beinni samkeppni við þessa aðila. Traust keppinauta á rekstraraðila grunnnetsins, sem að sínu leyti stuðlar að aukinni skilvirkni markaðarins, yrði því betur tryggt ef sá þáttur yrði skilinn frá Landssímanum.`` Svo kemur að einu atriði enn, herra forseti, sem er algjörlega úti í vindinum í þessu máli. Allt blaðrið um fjarskiptalögin skiptir engu máli gagnvart því, þ.e. að Landssíminn sem áfram mun eiga grunnnetið mun taka ákvarðanir um uppbyggingu þess nets og hvernig áherslum verður háttað í því sambandi. Þá segir Samkeppnisstofnun: ,,Í því sambandi skiptir máli að með eignarhaldi Landssímans á grunnkerfinu er líklegt að frekari uppbygging kerfisins taki mið af þörfum og viðskiptaáætlunum þess fyrirtækis.`` --- Nema hvað? Auðvitað. ,,Með eignarhaldi sínu á grunnkerfinu hefur Landssíminn í raun í hendi sér hvenær viðskiptavinir fyrirtækisins, sem jafnframt eru keppinautar þess, geta boðið nýja þjónustu. Það má því leiða að því rök að óbreytt eignarhald á grunnkerfinu viðhaldi ekki aðeins núverandi yfirburðastöðu Landssímans á markaðnum, heldur beinlínis styrki hana enn frekar.`` Samkeppnisstofnun telur að óbreytt eignarhald á grunnkerfinu styrki stöðu Landssímans enn frekar. Þetta er nú býsna mikið sagt, herra forseti, og er ansi alvarlegt. Samkeppnisstofnun leiðir að því rök að þetta gæti verkað þannig að Landssíminn komist í aðstöðu til að styrkja stöðu sína enn frekar en ella væri. Það er auðvitað hárrétt. Þegar þetta fyrirtæki verður einkavætt og hefur pólitískt og á allan hátt sterkari stöðu til að segja: við verðum bara að reka þetta fyrirtæki á viðskiptalegum forsendum, tökum ekki við neinum fyrirmælum að gera þetta eða hitt frekar en eitthvað annað, þetta er bisness. Þórarinn Viðar Þórarinsson, forstjóri Landssímans, hefur svo sem sagt það nú þegar. Þá þarf eitthvað mikið til að menn grípi inn í það hvernig þetta fyrirtæki hagar fjárfestingum sínum o.s.frv. Herra forseti. Þetta er auðvitað alveg grafalvarlegt mál. Það er það því miður. Þó maður hafi verið óánægður með ýmislegt í þessu einkavæðingarbrölti ríkisstjórna gegnum tíðina, þá ekki síst hversu illa hefur verið staðið að því, hversu vinnubrögðin hafa verið óvönduð allt frá æfingum af því tagi sem einkavæðingin á SR-mjöli var, af því tagi sem einkavæðingin á tryggingastarfsemi og fleiru, upp í gegnum bankafarsann allan þar sem þetta var spilað af fingrum fram og eitt gert svona og annað hinsegin, aldrei sama formúlan að nokkuru einasta útboði eða sölu. Nú erum við komin að hlutum sem skipta, herra forseti, miklu meira máli en hvort ríkið fékk í sjálfu sér meira eða minna fyrir Síldarbræðslu ríkisins og jafnvel hvort ríkið fær meira eða minna fyrir bankana, sem eru þó í ákveðinni samkeppni við aðila sem fyrir eru á markaðnum. Ég segi það alveg hispurslaust, herra forseti, að fyrir mér er þetta miklu alvarlegra mál og meira tilfinningamál, þegar menn eru komnir að Landssímanum, en t.d. sala bankana og hef ég þó mælt hér nokkuð kröftuglega á móti því. Hér er víglínan komin mikið innar, nær lífskjörum eða þáttum sem hafa áhrif á daglegt líf alls almennings með beinum hætti. Málið snýst um einokunarfyrirtæki sem hefur veitt mjög mikilvæga grunnþjónustu, almannaþjónustu hér í landinu og mun gera áfram um langt árabil. Sala mun ekki breyta í einni svipan þeirri stöðu sem Landssíminn er í. Það er fjarstæða að halda því fram að þótt hér séu komin til sögunnar fyrirtæki sem bjóði samkeppni á tilteknum svæðum landsins á mjög afmörkuðum sviðum, af veikum burðum, þá breyti það í grundvallaratriðum nokkru um þá yfirburðastöðu sem Landssíminn hefur og mun hafa á komandi árum miðað við það sem nokkur leið er að sjá fyrir. Hver hefur orðið niðurstaðan annars staðar þar sem slík fyrirtæki hafa verið einkavædd? Þau hafa meira og minna haldið stöðu sinni og mörg hver styrkt hana, rutt úr vegi litlum aðilum sem voru jafnvel komnir til sögunnar í skjóli ákveðinnar verndar vegna þess að ríkið átti í grunnfyrirtækjunum og gat í gegnum eignarhald sitt og forræði fyrirtækjanna tryggt að þau beittu ekki óhefluðum aðferðum við að ryðja úr vegi samkeppni sem var að skjóta upp kollinum. Sá möguleiki hverfur þegar ríkið hættir að hafa ítök í þessu fyrirtæki. Hvert hafa þeir litlu aðilar sem hafa verið að reyna að koma upp viðskiptum á afmörkuðum sviðum leitað með klögumál sín gagnvart sambúðinni við Landssímann? Þeir hafa getað leitað til stjórnvalda, ekki bara samkeppnisyfirvalda heldur líka ráðherra og stjórnmálamanna og sagt: Nú verðið þið að koma og taka í lurginn á Landssímanum af því að þetta er óheiðarlegt. Pínt þá til að breyta gjaldskrám og grípa til ráðstafana sem opnuðu möguleika á samkeppni. Þetta getur snúist við um leið og fyrirtækið hefur verið einkavætt. Ekki dugir að vísa í fjarskiptalögin, herra forseti. Það er of einfeldningslegt gagnvart þeim aðstæðum sem blasa við hverjum manni. Herra forseti. Ég ætla að vippa mér aðeins út fyrir landsteinana og ræða aðeins um það hvernig mönnum hefum reitt af annars staðar þar sem svona einkavæðing hefur farið fram. Auðvitað væri freistandi að taka Norðurlöndin en ég ætla að leggja upp í langferð af því að auðvitað eru aðstæður um sumt líkari okkur hér annars staðar á Norðurlöndunum, það mætti þá kannski helst nefna Noreg og svæðin í norðanverðum Noregi, Svíþjóð og Finnlandi þar sem landfræðilegar aðstæður eru sumpart svipaðar okkar. En ég ætla að fara suður um til Eyjaálfu, herra forseti, og ræða aðeins um reynslu Ástrala og þó sérstaklega Nýsjálendinga af því að hafa einkavætt símafyrirtæki sín. Í ágætu nál. 2. minni hluta, hv. þm. Jóns Bjarnasonar, er einmitt vitnað í Ástralíu og sagt aðeins frá því hversu hamingjusamir menn eru með hinn einkavædda stórsíma Ástrala í sveitum landsins. Ég vísa til þess og þarf ekki í sjálfu sér að segja meira um það, það talar mjög sterkt fyrir sig sjálft. Þar er bullandi óánægja með það hvernig þjónustan, sérstaklega á landsbyggðinni, hefur hríðversnað. Þó að menn hafi selt þetta símafyrirtæki, Telstra, fyrir feitan pening þá er það skammgóður vermir ef afleiðingarnar af því fyrir landsmenn eru þessar: annars vegar okrar fyrirtækið á aðstöðu sinni og hins vegar fer það að gera breytingar í rekstri og áherslum og fjárfestingum sem bitna á landsbyggðinni. Þar versnar þjónustan og þetta er réttlætt með því að fyrirtækið þurfi að verja stöðu sína á mörkuðum í Sydney, Perth, Canberra o.s.frv. En er þá ekkert að marka þetta, herra forseti? Getum við ekkert lært af þessu? Jú, ég held það ef einhver vilji er til þess. Þetta snýst um það. Þetta snýst vonandi ekki um það að menn þurfi að deila um staðreyndir. Þetta snýst bara um það hvort einhver pólitískur vilji er til að horfast í augu við hlutina eins og þeir eru og munu verða því engin ástæða er til að ætla að útkoman úr þessu verði öðruvísi hér en hún hefur orðið þar sem menn hafa farið alveg sambærilegar leiðir og við sambærilegar aðstæður. Hvað segir hæstv. samgrh. um reynslu Ástrala af einkavæðingu stærsta símafyrirtækisins þar? Hefur hæstv. samgrh. kynnt sér hvernig þjónustan hefur versnað í hinu gríðarlega víðáttumikla strjálbýli í Ástralíu og hefur hann engar áhyggjur af því að svipað gæti orðið upp á teningnum hér? Þá ætla ég að vippa mér yfir sundið til Nýja-Sjálands, lands hins langa, hvíta skýs, og ræða aðeins um það, herra forseti, hvernig þeir hafa farið út úr hlutunum. Þá er rétt að byrja á því að segja að á þessu sviði eins og mörgum fleirum varð Nýja-Sjáland eiginlega tilraunastofa. Þeir voru svo ógæfusamir þar á níunda áratugnum að það komst til valda verkamannaflokkur sem var helsýktur af frjálshyggjuhugmyndum. Hann sprakk síðan í tætlur og er meira og minna horfinn núna. Þessi blairíski-schröderíski flokkur, sem var að mörgu leyti forveri hinnar svokölluðu þriðju leiðar í Evrópu --- því að heilmikið var sótt hugmyndafræðilega í smiðju nýsjálenska verkamannaflokksins þegar verið var að koma svipaðri hreyfingu af stað --- gekk út á að þetta ætti bara að vera markaðshyggja og frjálshyggja með pínulitlu félagslegu ívafi. Að vísu vantaði eiginlega alveg þetta félagslega ívaf í Nýja-Sjálandi. En þeir breyttu Nýja-Sjálandi í heilmikið tilraunabúr, tilraunastofu nýfrjálshyggjunnar á níunda áratugnum og varð frægt um lönd og álfur. Það komu meira að segja trúboðar til Íslands og héldu fundi, Verslunarráðið og gott ef ekki Heimdallur og svona merkar stofnanir ...  Nýsjálendingar voru sem sagt framarlega og í raun og veru í fremstu röð hvað varðar það að einkavæða símann. Þeir áttu stórt og mikið fyrirtæki sem ber nú nafnið Telecom og var áður ríkisfyrirtæki og með einkaleyfi og í einokunaraðstöðu þar af leiðandi þegar það var fellt niður. Þeir seldu núna fyrir allnokkrum árum. Þetta var undir lokin á nýfrjálshyggjufylliríinu þannig að þeir gerðu þetta með stæl, seldu þetta meira og minna á einu bretti og kaupendurnir voru fyrst og fremst tvö amerísk stórfyrirtæki á þessu sviði sem hafa sérhæft sig í því að fara um heiminn og þefa uppi aðstæður af þessu tagi þar sem hægt er að kaupa fyrirtæki í fjarskiptaþjónustu sem er í álitlegri einokunaraðstöðu eða hafa drottnandi stöðu á markaði. Það var nákvæmlega það sem gerðist í Nýja-Sjálandi. Þeir seldu fyrirtækið og aðaleigendurnir eru tvö amerísk fyrirtæki. Þeir settu að vísu pínulitlar kvaðir inn í söluskilmálana. Meira að segja nýfrjálshyggjuvitleysingarnir á Nýja-Sjálandi settu skilmála og kvaðir inn í sölu símans sem á ekki að gera hér. Hæstv. samgrh. Sturla Böðvarsson gengur enn þá lengra en frjálshyggjupostularnir á Nýja-Sjálandi vegna þess að hann setur engar einustu kvaðir eða skilmála af einu eða neinu tagi eða gengur neitt frá þeim í lögum þar sem verið er að afla heimilda til sölu fyrirtækisins. Það er bara vísað í fjarskiptalög. Nýsjálendingarnir gengu þannig frá málum að í fyrirtækinu Telecom er eitt hlutabréf og því hlutabréfi fylgir tiltekið vald. Það er ekki eiginlegt eignarhlutabréf en það er það sem þeir kalla ,,Kiwi share``, þ.e. kíví-hlutabréfið. Við gætum með sama hætti kallað svona hlutabréf ,,Íslandshlutabréfið`` eða ,,þjóðarhlutabréfið``. Þetta hlutabréf væri sem sagt til staðar eins og hver önnur hlutabréf, því gæti fylgt 0,1% eign, það er nóg, en hlutabréfinu fylgir vald sem er ekki hægt að upphefja. Hvaða kvöð fylgir þessu kíví-hlutabréfi í Telecom? Jú, t.d. það að einn erlendur aðili má ekki eiga meira en 49,9% í fyrirtækinu. Það er útilokað að einn erlendur aðili geti átt meiri hluta í fyrirtækinu. Þeir voru þó með þeim böggum hildar þegar þeir voru að undirbúa söluna og vissu að í vændum var að líklegast var að þessi amerísku fyrirtæki mundu koma og gleypa hann að þeir settu þessa girðingu. Í öðru lagi verður minnst helmingurinn af stjórnarmönnum í Telecom að vera nýsjálenskir ríkisborgarar. Ekki er hægt að skipa stjórn fyrirtækisins að meiri hluta erlendum ríkisborgurum. Eru svoleiðis hlutir settir hér inn í lögin svona upp á mögulega framtíð að menn hafi þó einhverja tryggingu af þessu tagi að allt þeirra ráð verði ekki í hendi útlendinga? Svarið er nei. Framsfl., sem þykist hafa verið eitthvað að spyrna við fótum í þessu máli, hefur ekki einu sinni haft döngun í sér til að sýna lit af því tagi sem var þó gert á Nýja-Sjálandi þegar nýfrjálshyggjuliðið þar var að selja símann. Nokkur fleiri atriði, herra forseti, tengjast þessu kíví-hlutabréfi sem er þarna til staðar í fyrirtækinu. Síðan seldu þeir, blessaðir mennirnir. Hvernig hefur gengið síðan? Hvernig hefur andrúmsloftið verið í kringum hinn einkavædda síma Nýsjálendinga í amerískri eigu?

Virkaði bréfið?

Það hefur nú ekki reynt á bréfið enn þá en væntanlega --- jú, bréfið virkar vegna þess t.d. að Kanarnir geta ekki haft meiri hluta í stjórn fyrirtækisins, það verða að vera nýsjálenskir ríkisborgarar, a.m.k. að helmingi. Mér er ekki kunnugt um að það hafi orðið deilur. Þó að deilt hafi verið um flest þá er mér nú ekki kunnugt um að það hafi orðið deilur um að þetta bréf hafi verið brotið. En það hafa orðið logandi illdeilur um nánast allt annað. Ég hef verið að safna saman, herra forseti, gögnum um þetta mál frá Nýja-Sjálandi. Ég er með þykkar möppur af gögnum um þær deilur, þau átök og þá gagnrýni, þau málaferli og allt hvað það nú er sem hafa risið á undanförnum árum vegna framgöngu hins einkavædda síma Nýsjálendinga, logandi deilur um það hvernig Telecom er að okra í krafti einokunaraðstöðu sinnar, hvernig Telecom er að flytja arð úr landi, hvernig Telecom kemur fram við starfsmenn sína á Nýja-Sjálandi og hvernig --- eins og við mátti búast --- Telecom hefur dregið saman þjónustu á landsbyggðinni og lætur þá greiða hærra verð til að geta notað peningana í samkeppni á markaði í stórborgunum. Algjörlega eftir uppskriftinni sem blasir við í forsendum þessarar einkavæðingar hér á landi hefur þetta farið á Nýja-Sjálandi. Ef menn vilja fara í gegnum kennslubókardæmi um það hvernig þetta getur farið á versta veg fari menn þangað og skoði það. Hvað hefur verið deilt um, herra forseti, svo nokkur dæmi séu tekin? Jú, það er t.d. gaman að nefna að ekki stóð á því að bandarísk starfsmannastefna var innleidd í fyrirtækinu. Þeir borga forstjóranum 15.460 nýsjálenska dollara á viku í kaup og svo margfalda menn með 42 ísl. kr. og þá fá menn út myndarlega upphæð, er það ekki? Þetta eru vikulaunin. En þeir hafa jafnframt staðið í linnulausum illdeilum við starfsmenn sína m.a. um launamál vegna þess að þeir ganga þar fram af dæmafárri hörku, þ.e. þá starfsmenn sem þeir hafa þá ekki rekið, en þeir eru allmargir og ég skal koma að því síðar. Nokkrar hlutlausar úttektir nýsjálenskra háskóla og fræðimanna, evrópskar úttektir á útkomunni í Nýja-Sjálandi hafa verið gerðar. Opinberar ástralskar stofnanir gerðu m.a. úttektir á því hvernig þetta hefði komið út í Nýja-Sjálandi vegna þess að Ástralir voru seinna á ferðinni með einkavæðingu símans hjá sér, fóru til Nýja-Sjálands og skoðuðu hvernig hafði gengið og þeim brá svo mikið við það sem þeir sáu að þeir slógu á frest einkavæðingu ástralska símans í nokkur ár. Rökin voru: Reynslan frá Nýja-Sjálandi var svo slæm að við ætlum að hugsa okkar gang áður en við önum út í sama fenið. Svo gerðu þeir það að vísu, því miður, það var knúið fram með pólitísku valdi að láta sig hafa það engu að síður. Þessar kannanir, herra forseti, --- ég treysti því að menn vefengi ekki að þar sé hlutlægt að málum staðið þar sem í hlut eiga mjög virtir og viðurkenndir opinberir aðilar --- hafa sýnt svart á hvítu að Telecom notar markaðsaðstöðu sína til hirða til sín mikinn gróða. Þær hafa leitt í ljós að öfugt við það sem menn halda fram, að einkavæðingin og hin svokallaða samkeppni muni leiða til lægra verðs, hefur síminn orðið dýrari á Nýja-Sjálandi og er núna einn sá dýrasti í heimi. Nýsjálendingar voru vel í meðallagi eftir því sem ég man best fyrir svona 10--15 árum hvað varðaði símkostnað. Síminn var að vísu dálítið frumstæður á köflum í sveitum landsins, þeir voru seinir til með að koma á stafrænu kerfi um allt.  Nú er staðan hins vegar sú, samkvæmt könnun ástralska rannsóknarráðsins, sem ég kýs að þýða Australia's Productivity Commission, að verðið á símaþjónustu, að meðaltali þegar allt er lagt saman og þá er verið að tala um einkasíma, er það næsthæsta sem þekkist í heiminum á eftir Japan. Það er hinn glæsilegi árangur í verði hjá þjóð sem reið á vaðið og hefur prufukeyrt þetta einkavædda einokunarfyrirtæki lengst, þeir hafa farið úr því að vera um miðju upp í að vera í næstefsta sæti hvað varðar verð á eftir Japan. Væntanlega skýrist hið gríðarlega háa verð í Japan á því að þar er verðlag hátt, Tókíó er dýrasta borg í heimi og kemur væntanlega engum á óvart að þar séu tölur háar, en vel að merkja, kaupmáttur almennings er þar líka hár. Þetta segja Ástralarnir. Sama segja tvær kannanir frá Todd-rannsóknarfyrirtækinu, sama segir evrópsk könnun og margar óháðar nýsjálenskar kannanir frá háskólum og fleiri aðilum. Hvað hefur komið út úr þessu hvað varðar verð? Hvernig hafa Ameríkanarnir komið út úr dæminu? Jú, gróði hins einkavædda nýsjálenska símafyrirtækis er fáheyrður. Hvað græða þeir? Þeir græða 33 nýsjálenska dollara á hvern síma í landinu í hverjum mánuði. Þetta eru opinberar tölur staðfestar af opinberum aðilum. Það mun vera gróði ársins 1999 að vísu. Miðað við afkomuna á árinu 2000, sem ég hef líka hér, hefur það væntanlega verið mjög sambærilegt. Margföldum þetta með 42. Þá fáum við út rétt tæpar 1.400 ísl. kr. á mánuði á hvern einasta síma í landinu. Þetta er hagnaðurinn af venjulegum símum á hverjum mánuði. Tæpar 17 þús. kr. á ári í gróða fyrirtækisins af þessari starfsemi, umreiknað með þessum hætti. Það er ágætt. Hvað ætli símarnir séu margir á Íslandi? Væntanlega hátt á annað hundrað þúsund, heimilin eru 110--120 þúsund og flest með síma og svo fyrirtæki o.s.frv. Þá erum við fljót að fá myndarlegar tölur. Notum aðra aðferð, tökum heildarhagnað fyrirtækisins eins og hann hefur verið tvö ár í röð, 1999 og 2000. Hver var hann? Hann var tæpar 800 milljónir nýsjálenskra dollara, umreiknað á ársgrundvelli. Á fyrsta ársfjórðungi ársins 2000 var hann 199 milljónir nýsjálenskra dollara og fór í 800 milljónir, sem er nokkurn veginn fjórum sinnum sú tala, á reikningsárinu. Það kemur ekki fram hvort það er jafnframt almanaksárið en það skiptir ekki öllu máli. Hvaða upphæð er hér á ferðinni? Hvað eru 800 milljónir nýsjálenskra dala?

Hvað var þetta mikið á hvern íbúa?

Jú, sinnum 42. Við skulum fara yfir það, líka hv. þm. Árni Johnsen formaður samgn., sem er hér glottandi eins og auli úti í salnum og ætti nú frekar að reyna að hlusta. Hins vegar er fagnaðarefni að hafa hv. þm. hér meðal oss ---  800 milljónir nýsjálenskra dala eru 33 milljarðar ísl. kr. --- 33 milljarða ísl. kr. höfðu þessir amerísku eigendur upp úr krafsinu í nettóhagnað af Telecom. Þeir hafa væntanlega flutt það yfir til Bandaríkjanna svona að megninu. Nú vill svo til, af því að hv. þm. Árni Johnsen hefur áhuga á lýðfræði...

Hver segir það?

Ja, það kom hér fram í frammíkalli áðan. Það má deila með 12 í Nýja-Sjáland til þess að fá út Ísland.

Það er nú ekki lýðfræði í því.

Þar búa u.þ.b. þrjár og hálf milljón manna og ef við segjum að við Íslendingar séum að slefa í svona 300 þús. þá má deila með 12 eða svo til að fá út samanburðarhæfar tölur. Það eru þá 2,5--3 milljarðar ísl. kr. sem er býsna kunnugleg tala.  Hvers vegna er ástæða til að ætla að þetta gæti gengið eftir hér? Jú, af því að aðstæðurnar eru nánast algerlega sambærilegar. Nokkurn veginn sama munstur hefur verið verið á þessum málum í Nýja-Sjálandi síðustu árin og hér, eða álíka og er í vændum hér. Ef við gefum okkur að á komist eitthvað sem nær næstum því að geta kallast raunhæf samkeppni hér á höfuðborgarsvæðinu, kannski á Akureyri, þá verða aðstæðurnar mjög svipaðar og þær eru núna eða hafa verið í Nýja-Sjálandi. Fyrirtækið hefur yfirburðastöðu á öllum markaðnum. Það er auðvitað algerlega markaðsráðandi að öðru leyti en því að því er veitt svolítil samkeppni í Oakland, Wellington og nokkrum öðrum stærri borgum landsins. Að öðru leyti er fyrirtækið á sviðinu og enginn hefur komist hið minnsta áleiðis í að veita þeim samkeppni í dreifðari byggðum og á minni stöðum, ósköp einfaldlega vegna þess að það er enginn viðskiptalegur grundvöllur fyrir því hjá  Herra forseti. Ég er nú ekki uppnæmur fyrir frammíköllum en ef þau eru jafnleiðinleg og heimskuleg og hér hjá hv. formanni samgn. þá endar með því að þau þreyta mann. Það er gaman af velheppnuðum og hnyttnum frammíköllum  Ég er hins vegar eindreginn talsmaður þess að hv. þm. Árni Johnsen biðji um orðið og tali hér sem mest. Þannig leggur hann okkur andstæðingum Sjálfstfl. best lið. Ég held t.d. að ræða hv. þm. Árna Johnsens í umræðunum um lög á sjómenn hafi verið þvílíkt innlegg hér fyrir stjórnarandstöðuna að það hálfa væri nóg. Ég hef hugsað mér að sjá til þess að koma þessari ræðu dálítið á framfæri. Mér fyndist fara vel á því að hún yrði gefin út í svona snotru riti, það mætti jafnvel taka útdrætti úr ræðum hv. þm. Kristjáns Pálssonar með og dreifa þessu sem víðast, hvetja t.d. sjómenn um land allt til að lesa þessa speki.  Herra forseti. Þessar tölur liggja fyrir. Þær eru ekki áróður eða litaðar af því að reynt sé að tína til einhverja neikvæða hluti sem komi þessu máli illa. Þær eru bara einfaldlega staðreyndir.

Hvað var athugavert við mínar ræður?

Ég var að vísa í ræðuhöld hv. þm. Sjálfstfl. í frv. um lagasetningu á sjómenn.

Hvað er til umræðu núna?

Voru þær eitthvað verri en aðrar ræður?

Þær voru vondar. Þær voru ekki góðar, þ.e. fyrir ykkur.

Forseti vill áminna þingmenn um að vera ekki með frammíköll.

Ég þakka hæstv. forseta fyrir en ég skal reyna að glíma við hv. þingmenn. Ég held ég ráði alveg við það. Ef þeir hafa áhuga á að halda þessum leik áfram þá komi þeir bara. Ég hef skammt runnið fyrir þeim, a.m.k. hingað til. Ég held að mönnum væri sæmara að reyna að ræða um þessa hluti af einhverri lágmarksyfirvegun og talast eitthvað við með rökum. Ég ætlaði mér að reyna að gera það, herra forseti. Mér er að vísu nokkuð ljóst að þessir menn eru rökheldir. Ég ætlast ekki til þess að hv. þm. Árni Johnsen hafi skoðun á þessu máli, hún er mér einskis virði. En ég hef t.d. bundið vonir við að hæstv. samgrh., svona fram undir það síðasta, væri þeirrar gerðar að hann væri a.m.k. ekki rökheldur. Nú veit ég vel að hæstv. samgrh. ræður ekki einn ferð í þessu máli. Það eru kannski aðrir sem hafa knúið á um og endanlega ákveðið að Landssíminn skuli seldur hvað sem tautar og raular. Það er auðvitað einkavæðingarofstækisliðið í Sjálfstfl., sem ég er ekkert viss um að hæstv. samgrh. tilheyri í hjarta sínu. Þeir ætla sér auðvitað að hremma Símann. Þeir eru að ná sínu fram og nota m.a. sem rök að nú sé að verða lítið bensín á tanknum hjá þeim og þeir verði að fá fleiri rétti á silfurbakkann, það sé orðið mjög brýnt því annars verði hér efnahagslegur samdráttur, niðursveifla o.s.frv. Nei, herra forseti, ég held að það væri mjög fróðlegt fyrir menn, þá sem á annað borð vilja leggja sig eftir því að kynna sér þessi mál og hvernig þetta hefur gengið fyrir sig annars staðar, að fara hlutlægt og vandlega gegnum dæmi af þessu tagi. Þau blasa við mönnum og er hægt að reiða þau fram með tölum og gögnum sem ekki verða hrakin, t.d. frá Nýja-Sjálandi og Ástralíu.

Tælandi.

Menn hafa svipaða sögu 

Forseti vill taka fram að það er óviðunandi að ekki sé hægt að halda þingfundi áfram á eðlilegum nótum vegna frammíkalla. Ef þessu heldur fram sem horfir mun forseti gera hlé og freista þess að fá þingmenn til þess að fylgja þeim reglum sem hér eiga að ríkja.

Herra forseti. Við skulum vænta þess að það komist svona sæmileg ró á í salnum. Ég ætla því ekki að ræða frekar um Tæland en gæti auðvitað gert það. Svo vill til að ég þekki pínulítið til þar þó ég geri það ekki eins vel og í Nýja-Sjálandi, þar sem ég hef dvalið og held ágætum samböndum. Ég tel mig sæmilegan færan um að upplýsa hvernig málin hafa gengið þar fyrir sig. Það er að vísu nokkuð um liðið síðan ég var þar búsettur um skeið en engu að síður, sumt hefur ekki breyst eins og þær landfræðilegu aðstæður sem menn búa þar við. Þær eru að mörgu leyti býsna sambærilegar við Ísland ef maður notar deilingu, deili maður svo sem eins og með tíu eða tólf þá fær maður út svipaðar tölur og eiga við hér. Þetta er stórt land, frekar strjálbýlt, stór hluti íbúanna býr í fáeinum borgum og afgangurinn eru fyrst og fremst sveitir þar sem menn búa dreift á stóru landsvæði. Það hefði alveg örugglega, herra forseti, verið gagnlegt fyrir menn að kynna sér hluti af þessu tagi. Ég efast hins vegar mjög um viljann til þess. Herra forseti. Ég verð að segja eins og er, að það fer dálítið í taugarnar á mér hvernig hv. þm. Árni Johnsen lætur hér gjörsamlega eins og fífl. Það fer dálítið í taugarnar á mér. Það er ekki nokkur leið að reyna að halda uppi einhverri efnislegri umræðu um mál og fá ekki frið til þess fyrir manni, sem ég hef að vísu engan áhuga á að ræða við af því að ég veit að það er tilgangslaust. En gagnvart öðrum sem eru hér í salnum og manni sjálfum þá fer ég vinsamlegast fram á það að þessi maður, sem plagar okkur nú ekki mikið með nærveru sinni hérna hvunndags, sé til friðs þá sjaldan að hann er hérna. Ég fer fram á það að hv. þm. sé nokkurn veginn til friðs þá sjaldan að hann er hérna á vinnustaðnum.  Herra forseti. Það má sjálfsagt hugsa sér líka að reyna að glíma við hv. þm. Árna Johnsen utan þingfundar. Ég beini því til forseta þingsins að eiga við það mál. Það er stundum haft þannig í skólunum þegar er ekki lengur vinnufriður í bekknum að tossarnir eru kallaðir afsíðis og skólastjórinn eða aðrir slíkir reyna þá að sjá um að hlutirnir geti gengið sæmilega skikkanlega fyrir sig. Mér sýnist þetta vera mjög svipað tilfelli sem við eigum hér við að glíma þannig að ég legg til að hóað verði í sérkennarann og skólastjórinn láti vita af því að hérna sé nemandi sem þurfi á sérstakri aðstoð að halda. 
             Herra forseti. Ég hef rakið hér að reynsla annarra þjóða af þessu er slæm, þjóða sem hafa anað út í þetta fen, blindaðar af trúnni á réttmæti þess að einkavæða bara einkavæðingar vegna og í raun án þess að velta því mikið fyrir sér hvað ætti í hlut. Þetta á við um Nýsjálendinga og Ástrali. Svipaða sögu heyrir maður þegar kemur til norðursvæðanna sums staðar í Evrópu, og í Ameríku þekkja menn þetta náttúrlega frá langri sambúð við einkarekin símafyrirtæki og er nú þjónustan sisvona og alla vega þegar kemur t.d. út í strjálbýlið í Bandaríkjunum. Herra forseti. Það sem ég gagnrýni svo hér undir lokin er að ekki einasta ætla menn að vaða í þessa einkavæðingu þó að starfsemi þessarar gerðar eigi í hlut heldur er þetta rekið áfram með útsöluhugsunarhætti. Þetta er rekið áfram eins og hálfgerð brunaútsala. Það blasir við öllum mönnum að þetta er ekki mjög heppilegur tími til þess að fara út í þessa hluti. Það viðurkenna allir. Hvort heldur í hlut eiga bankarnir eða nú Síminn þá er þetta mjög vitlaus tími til þess að fara að hræra í hlutunum. En það á að gera það engu að síður af því að nauðsyn brýtur lög. Það verður bara að hafa það þó að þetta sé gert þegar verðgildi fyrirtækisins er sannarlega lítið. Þegar mikil óvissa er uppi á markaðnum, þegar mjög margt er á fleygiferð í þessum fjarskiptamálum væri þá ekki frekar tilefni til að draga andann djúpt og halda að sér höndum og sjá hvernig málin þróast á allra næstu missirum? Þó ekki væri beðið um meira þá er það ekki gert. Herra forseti. Niðurstaða okkar í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði er alveg afdráttarlaus í þessu máli. Við teljum þetta óskynsamlegt, rangt og við erum á móti því. Við viljum að Landssíminn sé í aðalatriðum, a.m.k. hvað undirstöðustarfsemina snertir, rekinn áfram í óbreyttri mynd a.m.k. enn um nokkurt skeið. Auðvitað geta ýmsar breytingar komið til greina og gætu gert það út af fyrir sig í dag eða á næstu árum. Það er t.d. alveg ljóst að ef fram heldur sem horfir þá verður hluti starfsemi Landssímans kominn í talsverða samkeppni, t.d. GSM-kerfi og ef þar væru komin tvö eða segjum þrjú kerfi sem dekkuðu allt landið þá er myndin orðin allt önnur. En það er bara ekki það sem þetta snýst um. Það er afmarkaður hlutur sem hægt er að taka fyrir og ræða sérstaklega. En það á bara ekkert að gera slíkt. Samkvæmt þessum áformum á að þjösna þessu öllu saman í höfn í einu lagi og bíða svo bara og sjá. Því miður er það þannig, herra forseti, að þetta er svona, að því er a.m.k. sagan segir okkur, í raun óafturkræf ákvörðun. Mönnum hefur ekki heppnast það mikið og það jafnvel ekki verið mikið reynt að kalla til baka breytingar af þessu tagi ef menn fara út í þær á annað borð enda ekki auðvelt mál. Það skal viðurkennt. Það er þá helst í þeim tilvikum að menn hafa neyðst til þess vegna þess að þvílíkur ófarnaður hefur verið samfara svona einkavæðingu að menn hafa farið eiginlega út í einhvers konar þjóðnýtingu eða afturhverfa einkavæðingu á veitum eða orkufyrirtækjum til þess að afstýra meiri háttar skakkaföllum og neyð. Herra forseti. Það sem blasir við að ætti að gera er að skoða þá þætti varðandi óbreytta starfsemi eða í aðalatriðum óbreyttan rekstur Landssímans sem snúa sérstaklega að samkeppnismálum og mögulegum árekstrum vegna samkeppni á þeim sviðum þar sem hún er komin til sögunnar. Þar geta ýmsar leiðir komið til greina, eins og t.d. þær að gera Landssímanum að ganga lengra en að uppfylla skilyrði um bókhaldslegan og fjárhagslegan aðskilnað. Það er hægt að gera það skylt að reka slíka starfsemi í algerlega sjálfstæðum dótturfélögum. Og það kæmi auðvitað til greina að hinn opinberi Landssími léti frá sér eitthvað af slíkri starfsemi ef menn teldu það betri kost í samkeppnislegu tilliti og til þess að forðast árekstra eða deilur á einhverjum jaðarsvæðum. En fyrirtækið héldi áfram rekstri hinnar almennu símaþjónustu og rekstri grunnnetsins og ríkið hefði þar áfram hönd í bagga. Síðast en ekki síst, og það sem er auðvitað mikilvægast, yrði fyrirtækinu áfram beitt og styrk þess til þess að byggja upp fjarskiptakerfið til þess að tryggja öllum landsmönnum jafna og góða þjónustu og til þess að vera tæki í höndum stjórnvalda til að ná fram þeim pólitísku markmiðum sem menn vildu á þessu sviði. Það er hægt á meðan um opinbert þjónustufyrirtæki er að ræða en ekki ef það er selt. Það er orðin löng leiðin héðan frá Alþingi eða úr Stjórnarráðinu ef eignarhaldið verður nú t.d. orðið amerískt og viðhorfin svipuð og menn hafa kynnst í þeim efnum á Nýja-Sjálandi. Eitt af því síðasta sem þar olli stórfelldum deilum var uppsögn nýsjálenska símans Telecom á 630 starfsmönnum. Og hvers vegna var það nú? Var það af því að þeir væru að vinna algjörlega óþörf og fánýt störf í Nýja-Sjálandi? Nei, ástæðan var sú að mestöll sú starfsemi var flutt til Bandaríkjanna. Móðurfyrirtækið taldi hagkvæmara að koma henni fyrir allri saman á einum stað í nágrenni við höfuðstöðvar fyrirtækisins ITEL í Bandaríkjunum. Þá sáu nú Nýsjálendingar á eftir atvinnu 650 fyrirvinna út yfir hafið. Og þá fór nú reyndar ekki hjá því að það færu að renna tvær grímur á mann og annan þar. Meira að segja forsvarsmenn einkavæðingarinnar á sínum tíma sögðu að ef þeir hefðu séð jafnvel þessa hluti fyrir þá hefðu þeir kannski hugsað sig um tvisvar. Það fór meira að segja að votta fyrir efasemdum hjá hörðustu trúboðunum. Herra forseti. Ég lýsi ábyrgð á hendur ríkisstjórninni og meiri hluta hennar ef menn ætla að láta þetta ganga eftir. Ég geri það vegna þess að ég hef því miður svo sterka sannfæringu fyrir því að þetta sé óskynsamlegt og þetta muni ekki verða okkur til góðs. Ég ætla ekki að segja hér og ég er ekki að halda því fram að nokkur maður hér sé gegn betri vitund að standa að þessum áformum. En það verð ég að segja hins vegar að ansi finnst mér nú sumir hafa látið sannfæra sig auðveldlega um að þeirra fyrri efasemdir og áhyggjur væru ástæðulausar, að þetta yrði í fínu lagi, því að það er svo fjarri því, herra forseti, að nokkur rök verði sótt í kringumstæður málsins, í álit aðila eins og Samkeppnisstofnunar og Byggðastofnunar, í reynslu annarra þjóða til þess að halda slíku fram. Það er allt því miður meira og minna byggt á sandi og langlíklegast er að sagan endurtaki sig hér svipað og hún hefur gert annars staðar, þ.e. að hið einkavædda einokunarfyrirtæki verði fyrst og fremst tæki í höndum eigenda sinna til að ná sér í auðveldan og skjótfenginn gróða. Nýsjálendingarnir líkja því við það að þetta fyrirtæki, Tele\-com, hafi fengið skattlagningarvald, það hafi fengið vald til að leggja nefskatt á landsmenn því að það er það sem það er. Og talað er um að sá nefskattur sé fimm dollarar á mann í mánuði hverjum, fimm nýsjálenskir dalir á hvert mannsbarn í landinu í hverjum mánuði. Það er nefskatturinn sem fyrirtækið hefur fengið að komast í aðstöðu til að leggja á menn og mönnum eru allar varnir bannaðir. Menn neyðast til að greiða hann eða neita sér um símþjónustu ella. Þetta er niðurstaðan eins og hún liggur fyrir þar. Og er það þetta sem menn vilja? Eru menn svo heillum horfnir, eru kreddan og trúarbrögðin svona sterk að þau ýti öllum skynsemisrökum til hliðar og menn láti sig bara hafa það að stinga sér til sunds í tóma laugina, herra forseti, í þessum efnum eins og fleirum?

Herra forseti. Ég vil fyrst segja vegna orða hv. þm. um að verið sé að standa fyrir því að einkavæða einokun, að ótti manna við það úti á markaðnum er nú ekki meiri en svo að þessa dagana er verið að undirbúa sölu á hlutabréfum í símafyrirtækjum hér á Íslandi, símafyrirtækjum sem ætla og eru komin í samkeppni við Landssímann. Það er kannski órækasti vottur þess að þeir sem best þekkja til í rekstri símafyrirtækja, þeir sem best þekkja til þessa markaðar, meta það svo að í skjóli fjarskiptalaganna séu góð færi til þess að ávaxta sitt pund í þessum rekstri. Í annan stað vil ég segja vegna spurningar hv. þm. um að hann vildi fá skýr svör um tímasetningu sölu. Eins og fram kemur í greinargerð með frv. er gert ráð fyrir því að selja 49% af hlut í félaginu á þessu ári. Að öðru leyti er sú tímasetning ekki nákvæmari. Síðan verði gengið til sölu á því sem eftir er þegar talið er hentugt út frá sjónarhorni þess sem selur að sjálfsögðu. Þá þarf að meta markað og allar aðstæður. Ég tel að ekki sé skynsamlegt fyrir okkur í svo stóru verkefni að ganga lengra í nákvæmum tímasetningum því að við þurfum að líta vel um alla bekki í þessu efni, eins og fram kom hjá hv. þm., og þess vegna er árið undir og síðan framhaldið með restina. Það er fjarri lagi að verið sé að efna til brunaútsölu eins og hv. þm. sagði. Fengnir eru bestu sérfræðingar til þess að meta verð. Ég tel að það sé alltaf spurning um hvenær sé hinn rétti tími. Ég get komið nánar að því á eftir í seinna andsvari.

Herra forseti. Þetta með tímasetningarnar var nú nokkurn veginn sami lopinn og skýrði málið ekki mikið nema þá helst kannski að smátt og smátt sé að birtast að um þetta séu skiptar skoðanir milli stjórnarflokkanna og þeir ekki jafnvel með það alveg á hreinu um hvað þeir hafi í raun og veru samið, því að það er svolítið erfitt að samræma það sem hæstv. samgrh. segir orðum hæstv. utanrrh., sem talaði í þessum véfréttarstíl um mánuði og missiri og var þá eins og meira að gefa upp boltann með það að jafnvel yrðu látin líða nokkur ár þangað til að meira yrði selt en tæpur helmingur af Símanum. Varðandi það að ekki sé verið að einkavæða einokunarstarfsemi og að til marks um það sé að til standi að fara að bjóða hér út hlutabréf í öðrum símafyrirtækjum, þá fór ég m.a. yfir það í mínu máli að það er alveg ljóst að á afmörkuðum sviðum er orðin pínulítil samkeppni. En hún er á þeim forsendum sem allir vita, að þar hefur einn risi algjörlega undirtökin. En að hinu leytinu er þetta einokun. Það er algjörlega ljóst að það sem hér verður til verður blanda af fákeppni þar sem einn markaðsráðandi risi hefur undirtökin og einokunarstarfsemi. Það er versta blanda sem getur orðið til vegna þess að þá fer aðilinn sem er að hluta til með einokunaraðstöðu á markaðnum að færa úr þeirri starfsemi yfir í þá hluti þar sem er samkeppni. Hvað gerðist á Nýja-Sjálandi þegar fyrirtækið Saturn, einkarekið símafyrirtæki, fór að keppa við Telecom í Wellington? Þá lækkaði Telecom venjuleg símgjöld um fimm dollara á mánuði í Wellington, ekki annars staðar í landinu. Kærur urðu og málaferli og læti, en þetta komust þeir upp með. Og hvað var að gerast? Jú, þeir voru annað hvort að undirbjóða á markaðnum í höfuðborginni eða þá að þeir voru okra svona mikið á hinum. Er það ekki? Ef þeir gátu lækkað verðið um fimm dollara í Wellington voru þeir þá ekki að okra á landsbyggðinni? Þetta var auðvitað það sem menn sögðu. En fyrirtækið komst upp með þetta í skjóli aðstöðu sinnar.

Herra forseti. Það er alveg ljóst að samkeppnisyfirvöld, þá á ég við bæði Samkeppnisstofnun og Fjarskiptastofnun, ber skylda til þess að hafa eftirlit með því að ekki sé ólöglega fært á milli rekstrarþátta í þeim tilgangi að undirbjóða í samkeppni. Það er mjög mikilvægur þáttur í eftirliti opinberra aðila. Hvað varðar samkeppni þá er alveg ljóst að það er komin samkeppni á Íslandi sem betur fer á GSM-símamarkaðnum og þar nýta fyrirtækin sér heimildir í fjarskiptalögunum um reikisamninga og það kemur neytendum mjög til góða vegna þess að með reikisamningakerfinu er minni ástæða til þess að fjárfesta í grunnkerfum, margföldum grunnkerfum, og sama er uppi á tengingnum í fastlínukerfinu vegna þess að hinu markaðsráðandi fyrirtæki ber skylda til þess að hleypa að netum og heimtaug þannig að önnur símafyrirtæki eigi möguleika á því að keppa við markaðsráðandi fyrirtækið. Það er þess vegna mjög eðlilegt sem fram kemur í nefndaráliti hv. samgn. að þar er undirstrikað það mikilvæga hlutverk sem samkeppnisyfirvöld eiga að hafa þegar kemur að samkeppni. Hins vegar kemur mjög undarlegt fram í áliti Samkeppnisstofnunar sem sýnir að hún er haldin tilteknum bábiljum þegar hún telur að eina leiðin sé sú að rífa burt grunnnetið til þess að tryggja samkeppni á þessum markaði. Það er fjarri öllu lagi og sú ágæta stofnun þarf að lesa betur heima.

Herra forseti. Það er auðvitað grenjandi fyndið þegar menn hafa allt í einu þessa ofsalegu trú á samkeppnislöggjöfinni og fjarskiptaeftirlitinu, að það eigi bara að tryggja að allt verði í 100% lagi. Bíddu, er þetta ekki sama Samkeppnisstofnun og á að sjá um matvörumarkaðinn? Er það ekki? Davíð er nú ekki ánægður með það hvernig gengur að halda aftur af því að menn noti sér þar markaðsráðandi aðstöðu sína. Það er samkeppnisstofnun á Nýja-Sjálandi, þar er fjarskiptaeftirlit og mjög ströng löggjöf. Í kíví-hlutabréfinu er jafnframt skilyrði um sama verð um allt land. Þetta var einkavætt með það í stofnsamþykkt fyrirtækisins í þessu sérstaka hlutabréfi að þjónustuna skyldi bjóða á sama verði um allt land. En svo er ekki, mismuninn fóðrar fyrirtækið sem afslætti, sérstaka viðskiptasamninga og það ver sig með herskara lögfræðinga. Þó að menn reyni að kæra til Samkeppnisstofnunar eða fjarskiptaeftirlits eða fari fyrir dómstóla með framferði þess þá bara fer það sínu fram. Það er í aðstöðu til þess og hirðir til sín á ári hverju óheyrilegan gróða í krafti þessarar aðstöðu og flytur til Bandaríkjanna. Þetta er staðreynd. Er ekki líklegra að reynslan af raunverulegu dæmi sem við höfum fyrir okkur þar sem nákvæmlega sama fyrirkomulag hefur verið í gangi í mörg ár, segi okkur meira heldur en blind trú á að þetta verði allt í lagi af því að menn hafi lög, Samkeppnisstofnun og fjarskiptaeftirlit?

Hvað með Norðurlöndin?

Hvernig hefur þetta gengið á ýmsum öðrum sviðum? Ætli það sé ekki hægt að finna ýmis dæmin um að menn séu uggandi um sinn hag á Norðurlöndunum, auk þess sem þessi þróun er nú ekki mjög langt gengin þar eins og við vitum? Þó að menn fari rólega í sakirnar á meðan þeir eru að koma sér fyrir í skjóli nýeinkavæddra fyrirtækja. Reynslan frá Nýja-Sjálandi er að því leyti miklu marktækari að hún tekur til langs tímabils. Þar hefur virkilega reynt á það um árabil hvernig þetta gefst. Það hefur gefist illa, herra forseti, og menn ættu að vera menn til þess að læra af reynslunni.

Ég vil minna hv. þm. á að þegar ráðherrar eru nefndir þá segjum við hæstvirtir.

Rétt, ég biðst forláts.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon talaði í upphafi máls síns, sinnar löngu ræðu, um trúarbrögð, að menn væru haldnir trúarbrögðum einkavæðingar. En ég hlýt að spyrja hv. þm. þess: Hvað með trúarbrögð ríkisvæðingarinnar? Hvað með trú vinstri grænna á að ríkið geti rekið alla hluti sem snúa að atvinnulífinu? Það er nú einu sinni þannig að það fékkst nokkuð löng reynsla á það t.d. austur í Sovét og menn lærðu nú eitthvað af henni. Sú reynsla sem menn hafa hér á Vesturlöndum af því að ríkið reki fyrirtæki á samkeppnismarkaði hefur ekki verið sérstaklega góð og þess vegna eru menn almennt að hverfa frá því. Það held ég að hljóti að vera nokkuð sterk rök, sú reynsla, fyrir því að breyta þessu fyrirtæki, Landssímanum, sem er á samkeppnismarkaði. Menn hljóta að líta til þeirrar reynslu sem almennt er af ríkisrekstri. Hv. þm. nefndi einnig að hann hefði áhyggjur af því hvernig samkeppnin er í dreifbýlinu. Ég held að eðlilegast sé að horfa til þeirrar miklu tæknibreytingar sem er að verða og þess að t.d. raforkufyrirtæki stefna á það að veita þjónustu úti á landi. GSM-fyrirtæki veita þjónustu úti á landi og m.a. vegna þess hversu fjarskiptalögin eru ágæt þá er skylt að veita reikisamninga sem samkeppnisfyrirtækin hafa einmitt nýtt sér.

Herra forseti. Ég nenni nú bara ekki að fara að ræða við hv. þm. í einhverjum sovétkommúnismastælum. Ég bara nenni því ekki, það er tímasóun.  Í fyrsta lagi, herra forseti, er þetta náttúrlega ekki samkeppnisrekstur. Það er rangt að segja að þetta sé sambærilegt við einkavæðingu einhverrar venjulegrar samkeppnisstarfsemi í atvinnulífinu. Ég hef engar sérstakar hugsjónir í sambandi við það að ríkið reki venjuleg iðnfyrirtæki eða atvinnulíf almennt, í því umhverfi sem við erum hvort sem er varðandi það. Ég hef ekki lagst gegn því á undanförnum árum, t.d. að menn seldu ferðaskrifstofur eða eitthvað slíkt sem ríkið átti, arf frá gamalli tíð, prentsmiðjur eða eitthvað því um líkt. Það snýst um allt annað og kemur ekkert við þetta mál. Þarf endilega að ræða þetta á þeim nótum, herra forseti, að þetta snúist endilega um slíkt? Ég var að vonast til að menn gætu rætt þetta raunsætt og út frá því sem reynslan segir okkur og aðstæðum í þessum málum, landfræðilegum, efnislegum og tæknilegum aðstæðum. Þær eru þannig að þetta fyrirtæki er að verulegu leyti í einokunaraðstöðu, fýsískri, efnislegri einokunaraðstöðu, bara eins og vatnsveita sem á einu vatnslögnina inn í húsið hjá þér, ef hv. þm. skilur hvers konar aðstöðu það skapar manni sem þarf að fá vatn á hverjum degi. Hitt er þá svona fákeppnisstaða sem menn eru í. Þetta blasir bara við. Það er ekki rétt að nokkuð sé í sjónmáli sem líklegt er til að breyta þessu í grundvallaratriðum á næstu árum, það er rangt. Það er reynt að gera eins mikið úr því og hægt er að í vændum sé þetta og hitt, GSM sé að koma o.s.frv., en það er bara rangt. Helstu sérfræðingar í fjarskiptum á Norðurlöndunum, hjá Nokia og Ericsson t.d., segja: GSM-kerfið mun ekki keppa við breiðbandið á allra næstu árum, það er ekki tæknilega mögulegt.

Hæstv. forseti. Af því að hv. þm. er stanslaust í því að gefa mönnum einkunnir og hefur efasemdir um skilning manna á mæltu máli þá vil ég bara spyrja hann hvort hann skilji ekki að það er, þrátt fyrir fullyrðingar hans, komin á samkeppni á fjarskiptamarkaði. Það er bara þannig og það er staðreynd. Ég held að það væri rétt fyrir hv. þm. að hleypa því inn í skilningarvitin hjá sér. Það held ég að mundi færa okkur aðeins fram á veg í þeirri umræðu sem hér fer fram um fjarskiptaþjónustu. Það er nú einu sinni þannig, af því að hann var að vísa til skilnings míns á vatnslögnum, að þessu fyrirtæki, sem sér um þjónustu grunnnetisins, er skylt að hleypa öðrum fyrirtækjum inn á þetta grunnnet með reikisamningum.

Herra forseti. Ég hvet hv. þm. til að lesa álit samkeppnisráðs hvað varðar aðstæður þessara aðila á grundvelli viðskipta þó að reikisamningar og önnur ákvæði fjarskiptalaga taki til þeirra. Ég held að það sé ágætislýsing á þeim aðstæðum sem þar eru. Þegar annar aðilinn er algjörlega háður því að sækja undir hinn með sín viðskipti og verður að nota sér þjónustu hans þá koma auðvitað upp tilteknar aðstæður sem er afar hæpið að kalla hreinar samkeppnisforsendur. Ég held að menn hljóti a.m.k. að verða að setja gæsalappir utan um það. Í Bretlandi, herra forseti, þ.e. samkvæmt bresku samkeppnislöggjöfinni, þá telst aðili markaðsráðandi ef hann hefur meira en 33% af viðskiptum á tilteknum markaði þar sem margir keppa. Það telst markaðsráðandi staða samkvæmt bresku samkeppnislöggjöfinni. Svo var a.m.k. fyrir fáeinum árum þegar ég var að grúska í henni.

Viltu tala um íslenska löggjöf.

Landssíminn er með milli 85 og 90% af viðskiptunum á þessu sviði, er það ekki, herra forseti? Jú, ég held það að það sé eitthvað u.þ.b., milli 85 og 90% af viðskiptunum.

Má ég biðja þingmenn um að gefa hljóð í salnum.

Herra forseti. Ég legg til að við förum í apótek og kaupum svolítið af róandi handa þingmönnum Sjálfstfl. Þeir eiga mjög bágt, blessað fólkið, og á mjög erfitt við þessa umræðu. Það getur engan veginn hamið sig hérna. Hvað heitir það á mæltu máli þegar einn aðili hefur efnislega einokunaraðstöðu, fýsíska einokunaraðstöðu að verulegu leyti, á allan koparinn inn í húsin, á ljósleiðarann, á öll samböndin og hefur milli 85 og 90% af viðskiptunum á viðkomandi markaði? Hvað heitir það á mannamáli? Er það skilningur Sjálfstfl. á frjálsri samkeppni að henni sé fullnægt við þessar aðstæður? Það er stórkostlegt að heyra það, þennan flokk sem er alltaf með munninn fullan af því hvað hann sé mikill talsmaður samkeppni, einkareksturs og frjálsra viðskipta. Honum verður ekki flökurt af því að kalla þetta fullnægjandi samkeppni á markaði.

Herra forseti. Það er alveg dæmalaus umræða sem fram hefur farið í dag um heimild til ríkisstjórnarinnar til að selja Landssímann. Það skortir allan sannfæringarkraft í stjórnarmeirihlutann, fullkomlega. Það er varla nokkur stjórnarliði viðstaddur og kemur okkur ekki á óvart í sjálfu sér. Það er svo algengt að hér séu rædd stór mál án þess að þeir séu viðstaddir. Það er verið að sækja heimild til að selja stærsta og öflugasta ríkisfyrirtækið í landinu og menn eru ekki einu sinni á staðnum. Þetta er bara eins og smámál, væntanlega allir farnir út í sólina eða heim eða guð veit hvað. Það kemur hins vegar á óvart að í þessu máli skuli ræðumenn stjórnarmeirihlutans vera í vörn. Ég hélt það að þegar þetta mál kæmi til okkar til 2. umr. þá yrði málið sterklega rökstutt, að fyrir lægju miklar upplýsingar um hvað stæði til að gera og að meiri hlutinn yrði í sókn og djarfhuga. Svo er ekki, það er aldeilis ekki. Hins vegar er látið eins og við þessa einkavæðingu, þegar fyrirtækið er komið á markað, verði samt allt eins og það var þegar fyrirtækið var ríkisfyrirtæki. Því er haldið fram að allt verði jafnmikið í þágu notenda Símans eins og verið hefur, meðan fyrirtækið var rekið sem ríkisfyrirtæki og byggði númer eitt, tvö og þrjú, á þjónustu við landsmenn. Þegar við stöldrum við hvað er verið að selja þá kemur í ljós að menn hafa það heldur ekki alveg á hreinu, a.m.k. ekki hvers virði það er. Það veit enginn hvers virði fyrirtækið er, það er verið að selja fyrirtæki þar sem á að viðhalda einokun á markaði og fyrst og fremst byggir sú einokun á þeirri miklu hlutdeild sem fjarskiptamarkaðurinn hefur í landinu, eða eins og hér kom fram í skoðanaskiptum fyrir nokkrum mínútum, að Landssíminn er með 85% hlutdeild á fjarskiptamarkaði og þegar meiri hlutinn talar um að þetta verði fyrirtæki í samkeppni þá sér það hvert barn að 85% hlutdeild er ekki eitthvað sem fellur undir samkeppnishugsunina. Ég vil staldra örlítið við það hvað við erum að selja. Í Dagblaðinu í dag er greinarkorn þar sem verið er að vitna í mat Viðskiptastofu Hafnarfjarðar og þar segir að Landssíminn, brúttó væntanlega, sé 41--47 milljarða virði. Það er sagt að Landssíminn sé án vafa eitt arðbærasta fyrirtæki landsins, og undir það tökum við, það vitum við, og einnig er sagt að þetta mikla verðmæti, 41--47 milljarðar, byggi á samanburði á nokkrum kennitölum fjarskiptafyrirtækja og sjóðstreymisgreiningu á rekstri Landssímans. Matið hjá Viðskiptastofunni byggir á samanburði á nokkrum kennitölum fjarskiptafyrirtækja og stjóðstreymisgreiningu á rekstri Landssímans, þannig að það má gefa sér að þetta geti staðist að einhverju leyti. En meiri hlutinn hefur ekki getað gefið upp hvers virði það sé sem á að selja, það er verið að skoða það, kanna það og meta það. Einnig er sagt í þessu greinarkorni að umræðan um sölu Landssímans hafi ekki verið í samræmi við ástandið á íslenskum fjármagnsmarkaði og þess vegna verði samanburður á milli landa varhugaverður. Og af hverju segja þeir þetta hjá Viðskiptastofu Hafnarfjarðar? Jú, af því að vextir á Íslandi eru mun hærri en á Norðurlöndunum og í Bandaríkjunum og af því leiðir að Landssíminn hlýtur að seljast á lægra verði en ef vextir hér á landi væru í samræmi við það sem er í nágrannalöndunum því það verður að gera hærri ávöxtunarkröfu til Landssímans. Þar fer að koma skýringin á því af hverju mönnum gengur illa að meta hlutinn sem á að selja. Það er vegna þess, eins og við vitum, að þannig hefur verið haldið á þróun efnahagsmála að hlutir hér í eigu ríkisins halda t.d. ekki verðgildi sínu þegar farið er með þá út á markað, a.m.k. ekki þegar er skoðaður samanburður á milli landa vegna vaxtamunarins og þess hve háir vextir eru hér. En þarna kemur einnig fram að líklegt sé að hærra verð fáist fyrir hluti ríkisins í Landssímanum þegar seinni sölur fari fram og þá sé bara betra að horfa þangað. Sem sagt, við erum að fara að selja Landssímann, verið er að sækja heimild til að selja allt saman og fá heimildina á einu bretti og menn verða að átta sig á því að ef farið verður að selja strax þá fáist ekkert mjög mikið, en það sé hugsanlegt að það fáist meira seinna, og horfum þá bara þangað. Þannig má lesa úr þessari frétt í Dagblaðinu í dag, sem virðist vera nokkuð raunsætt mat á því hver staðan er, a.m.k. er þetta mat virtrar viðskiptastofu. Herra forseti. Í þessu innleggi mínu í umræðunni um sölu Landssímans ætla ég að taka undir öll þau sjónarmið sem hafa komið fram hjá talsmönnum Samfylkingarinnar í þessu máli, sem eru þeir hv. þm. Lúðvík Bergvinsson og Kristján L. Möller. Þeir hafa sett fram mjög skýrt og viðurhlutamikið nál. sem segir allt sem segja þarf í þessu máli og þeir hafa fylgt því eftir hér í góðum ræðum í dag og í sjálfu sér þarf ekki miklu við það að bæta þó að okkur liggi auðvitað á hjarta í þessu máli og komi þess vegna fleiri upp til að skjóta að orði í umræðunni. Það hefur komið skýrt fram að stefna Samfylkingarinnar er að skipta fyrirtækinu upp, að eiga áfram grunnnetið, þennan bagga sem einkavæðingarnefnd telur að verði á nýja einkavædda fyrirtækinu, sem þýðir væntanlega að hún metur það svo að ef nýja einkavædda fyrirtækið eigi að bera þær skyldur sem ríkið hefur borið á fjarskiptanetinu, þá geti þessi hluti fyrirtækisins, sem sjálfsagt er samt uppistaðan í verðinu og verðmætinu, orðið baggi á einkavæddu fyrirtæki. Þetta er setning sem í raun og veru segir mjög mikið um hugsunarhátt stjórnvalda varðandi það að selja fyrirtækið. Stjórnarandstaðan hefur ólíkar skoðanir í þessu máli. Eins og fram hefur komið vill flokkur Vinstri grænna alls ekki selja neitt en Samfylkingin styður það efnislega að samkeppnisþættir Landssímans séu seldir og lítur ekki á, herra forseti, að þar undir geti grunnnetið fallið, enda höfum við fært rækilega rök fyrir því. Í umræðunni vekur það mesta athygli hversu fátækleg viðbrögðin hjá stjórnarmeirihlutanum eru og má benda á í því samhengi að hver þingmaðurinn á fætur öðrum hefur komið og gert prentvillu í nál. að stórmáli og reynt að láta það líta þannig út að Samfylkingin sé í einhverju óstandi í þessu máli, sem er afskaplega barnalegt vegna þess að málflutningurinn hefur verið einhuga, hann hefur verið sterkur og afdráttarlaus frá fyrstu stundu og ljóst öllum sem mundu lesa slíkt nál. í samhengi að þarna var prentvillupúkinn á ferð. En það er frekar gaman að verða vitni að því að litlu verður Vöggur feginn. Hér hefur hver af öðrum hlaupið upp til þess að nefna þetta og reyna að gera Samfylkinguna ótrúverðuga. Stefna Samfylkingarinnar er alveg skýr, hún vill halda grunnnetinu eftir. Hv. þm. Þorgerður Gunnarsdóttir kom upp í andsvari fyrr í dag. Hún nefndi að það að halda eftir grunnnetinu sem ríkisreknu fyrirtæki yrði nátttröll í samfélaginu vegna þess að þetta væri ekki lítið fyrirtæki, þetta væri 450 manna fyrirtæki sem þá stæði eftir hjá ríkinu. Ég legg ekkert mat á hvort það er rétt, en þarna birtist afstaða sem skilur hægri öflin frá jafnaðarmönnum. Markmiðið á nefnilega aldrei að vera það að hér megi ekki starfa opinber geiri eða að opinber rekstur sé af hinu illa. Það er fráleit afstaða. En hún hefur komið fram í öllum löndum hjá hægri öflunum. Hægri öflin miða að því að losa um allan opinberan rekstur og að einkavæða sem allra mest, allar þjónustustofnanir, heilbrigðisstofnanir og skóla, og við erum þegar farin að fá nasasjón af því hér á Íslandi þegar menn hafa komið út úr skápnum með stefnu sína eins og gerst hefur núna tvö síðustu árin hjá Sjálfstfl. En það er jafnfráleitt, herra forseti, að ríghalda í opinberan rekstur þar sem það á við að starfsemi sé betur komin á markaði. Svo einfalt er það, herra forseti. Það á ekki að ríghalda í opinberan rekstur þar sem starfsemin er betur komin á markaði og markmiðið á aldrei að vera það að hér megi ekki starfa öflugur opinber geiri í þeim þáttum sem skiptir máli að séu hjá ríkinu. Menn hafa verið að velta því upp hvað Landssíminn sé, og auðvitað liggur það fyrir að Landssíminn er ofurfyrirtæki í eigu ríkisins. Fyrirtækið teygir anga sína út á öll annes og inn á öll heimili í landinu, eins og hér hefur komið fram. Þetta fyrirtæki er að mínu mati mjög mikilvægt í huga almennings. Það hefur í gegnum árin verið sú þjónustustofnun sem fyrir utan heilbrigðis- og menntastofnanir hefur skipt fólk mestu. Þetta hefur verið öryggisstofnun, þetta er stofnunin sem kemur til fólks með símanum, ritsímanum, seinna GSM-fyrirtækinu, internetinu, alla þessa ómissandi samskiptaþætti sem nú er að finna á hverju heimili. En í dagsins önn tel ég að það séu ekki miklar vangaveltur um það hjá fólki hvað liggi að baki víðfeðmu neti Landssímans. Og þegar ég spyr, herra forseti, hvað er Landssíminn? þá ætla ég að leyfa mér að vísa í skýrslu einkavæðingarnefndar, með leyfi forseta, um hvað Landssíminn er. Þeir benda að sjálfsögðu á að Landssíminn hafi sterka fjárhagslega stöðu og síðan kemur upptalning: ,,GSM-markaðnum er best lýst sem tvíkeppnismarkaði, Tal er með yfir 50.000 áskrifendur og Landssíminn með um 125.000 áskrifendur. Útlit er fyrir að þessi staða breytist nokkuð á næstunni þar sem úthlutað hefur verið 4 nýjum leyfum. Landssíminn rekur eina NMT-farsímakerfið hér á landi. Landssíminn hefur verið markaðsráðandi í rekstri innlendrar talsímaþjónustu og hefur þar með viðskiptatengsl við nær öll heimili og fyrirtæki í landinu. Landssíminn hefur yfirburðastöðu í útlandasímtölum. Landssíminn hefur umtalsverða markaðshlutdeild á internetmarkaðnum. Í skjóli áratuga einkaréttar hefur fyrirtækið byggt upp víðfeðmt fjarskiptakerfi. Fyrirtækið hefur lagt í mikla fjárfestingu í nýjustu tækni og er framarlega varðandi ýmsa þjónustu og tæknilausnir. Landssíminn hefur byggt upp víðtækt sölukerfi fyrir þjónustu sína. Í alþjóðlegum samanburði er verð á þjónustu Landssímans lágt. Þetta styrkir stöðu fyrirtækisins.`` Herra forseti. Þetta er stutt upptalning undir liðnum Samkeppni á bls. 60 í skýrslu einkavæðingarnefndar og segir nokkuð til um það hvaða fyrirtæki Landssíminn er og ég ætla engu við það að bæta. Það er hiti í umræðunni um sölu Landssímans og spyrja má hvort sterkar tilfinningar séu í þessu máli. Svar mitt er já. Ég hef bent á að þetta er fyrirtæki sem tengist hverju einasta heimili í landinu, þetta er fyrirtæki sem er sterka fyrirtækið í hverju einasta bæjarfélagi hringinn í kringum landið og sem fólk hefur vaxið upp með og er mjög ríkur þáttur og hefur sérstaklega verið ríkur þáttur í heimatilverunni. Ég ber sterkar tilfinningar til Landssímans. Þetta er fyrirtækið þar sem ég byrjaði að starfa að lokinni skólagöngu, fyrirtæki þar sem ég starfaði í mörg ár við talsímaþjónustu og ritsímaþjónustu. Mér fannst gaman að vinna hjá þessu fyrirtæki, ég skynjaði mikilvægi þess en ég geri mér líka grein fyrir hvaða þættir þess eru nú komnir á svið samkeppninnar. Ég vil líka víkja örlítið að því hvernig tilfinningar fólk hefur gagnvart því að vera með ríkisfyrirtæki. Það var gott að vaxa upp í samfélagi jafnaðarmanna vestur á fjörðum sem lagði mjög mikla áherslu á samfélagsþjónustu og samhjálp. Þetta var gott líf. Byggt var á því að tryggja allar nauðsynlegar þarfir íbúanna. Á þeim tíma, á fyrri hluta síðustu aldar, voru t.d. sett á laggirnar kúabú á Ísafirði. Dytti okkur nokkurn tíma í hug að bær eða ríki ætti að fara að reka kúabú í dag? Aldeilis ekki. Af hverju voru menn að því þá? Jú, vegna þess að á þeim tíma var það eina leiðin til að öll börnin í bænum gætu fengið mjólk. Kúabúið á Ísafirði var barn síns tíma. Það voru líka settar á laggirnar bæjarútgerðir í samfélögum jafnaðarmanna. Þær voru settar á laggir til þess að útvega atvinnu og tryggja að aflinn yrði unninn heima. Þannig var þetta gert í kreppunni á Ísafirði að heimamenn settu á laggirnar samvinnubátana í samvinnu bæjaryfirvalda og sjómannanna á staðnum. Það þýddi samheldni og samhjálp og það skoraði kreppuna á hólm. Af hverju var það gert? Af því að það þurfti að gera það þá til að búa þeim þáttum sem ég er að lýsa hér umhverfi. Núna dytti engum í hug að hlaupa til og fara í slíkar aðgerðir. Það er af því að bæjarútgerðir og samvinnubátar voru barn síns tíma. Ég er ekki í nokkrum vafa um það og veit t.d. til þess að þegar Bæjarútgerðin í Hafnarfirði, í jafnaðarmannasamfélaginu þar, var seld var það mjög erfitt mörgum vegna þessara sterku tilfinninga. Það var umdeild ákvörðun, ekki bara til fyrirtækisins heldur tilfinninganna til fortíðarinnar og þess sem þetta fyrirtæki stóð fyrir á þeim tíma, það var mikilvægt að samfélagið sjálft sæi til þess að fyrirtækið yrði til. Þess vegna eru sterkar tilfinningar þegar breyta á um rekstrargrundvöll í fyrirtæki sem hefur verið mikilvægt að ríki eða bæjarfélög stæðu vörð um og tryggðu mikilvæga þjónustu sem íbúarnir þurfa á að halda, hvort sem það er í atvinnumálum, velferðarmálum eða í þjónustu af því tagi sem við erum að ræða hér í dag. Afar þýðingarmikið er að við sem tökum ákvarðanir og setjum lög um þessa hluti gerum okkur grein fyrir því hvenær stofnun eða fyrirtæki hefur verið barn síns tíma og hvenær sá tími er liðinn. Ég veit að oft langar okkur, við breytingar, að hrópa upp: Stoppa hér. Ekki breyta svona hratt. Reynum að hafa hlutina eins og þeir voru. Það var allt svo gott einu sinni eða áður. En framþróunin er á vissan hátt eins og það að eldast og það að hrópa: Stoppa hér. Ekki leyfa breytingum að gerast. Það er á vissan hátt eins og að horfa í spegil og krefjast þess að æskublóminn verði kyrr. Við í Samfylkingunni höfum skoðað þessi mál út frá slíkri hugmyndafræði og við erum ósammála stjórnarmeirihlutanum um að selja allt hlutaféð. Í málflutningi okkar hefur komið fram, og ég undirstrika það, að við viljum undanskilja grunnnetið. Upphaf þeirrar ákvörðunar sem við stöndum núna frammi fyrir á Alþingi varð til fyrir löngu. Upphafið að ákvörðuninni varð til þegar löggjafinn opnaði á samkeppni á fjölmörgum þeirra þátta sem er að finna í starfsemi Landssímans í dag, þátta sem áður voru allir ríkisreknir. Þess vegna er það svo að í þessu þjóðfélagi í dag finnast núna mjög margir þættir annars staðar sem voru áður eingöngu hjá Símanum. Það er alveg ljóst að GSM-svið Landssímans býr við samkeppni frá öðrum fyrirtækjum í landinu sem eru með GSM-fyrirtæki, að internetfyrirtæki Landssímans eru í samkeppni við önnur fyrirtæki í landinu sem reka internetþjónustu. Þannig mætti lengi upp telja og það er órökrétt að viðhalda slíkri starfsemi, sem er þegar komin í samkeppni, eftir að búið er að aflétta einokuninni með lögum eins og gert var á sínum tíma gagnvart þessum þáttum. Það er jafnórökrétt að viðhalda þeim þáttum sem eru þegar komnir í samkeppni af þessu tagi eins og það var órökrétt að halda áfram með bæjarútgerðir eða kúabú. Það er staðreyndin sem blasir við. Það er hinn einfaldi veruleiki þó að hann sé óþægilegur og þó að marga langi til að segja: Stoppa hér, stoppa hér, höfum allt eins og það var. Það var allt svo gott í gamla dag. Þannig er þetta ekki. Nál. þeirra þingmanna Samfylkingarinnar, Lúðvíks Bergvinssonar og Kristjáns L. Möllers, dregur mjög fram yfirburðastöðu Landssímans í þeim þætti sem snýr að grunnnetinu og fjarskiptamálum. Það dregur það líka fram að Landssíminn allur mun alltaf verða stórt og öflugt fyrirtæki á íslenskan mælikvarða, sérstaklega í einu lagi en jafnvel þó því verði skipt upp. Þess vegna hefðum við viljað haga sölunni þannig að ekki væri nokkur hætta á misnotkun í kjölfarið vegna markaðsráðandi stöðu fyrirtækisins. Við teljum að það sé ekki í þágu neytenda að selja grunnnetið og selja fyrirtækið allt eins og hér liggur fyrir. Í þeim efnum verður um enga virka samkeppni að ræða. Í nál. okkar á bls. 2 og 3 er farið yfir það hvað við teljum að heyri undir grunnnetið og Lúðvík Bergvinsson fór yfir það í framsögu sinni fyrr í dag og það hvarflar ekki að mér að fara yfir það aftur enda ætla ég ekki að flytja neina maraþonræðu.

Forseti vill minna hv. þm. á að þegar við nefnum nöfn þingmanna þá segjum við háttvirtur á undan.

Já, herra forseti, það er mér ekki erfitt að segja hv. þm. um hv. þm. Lúðvík Bergvinsson. Herra forseti. Ég hef eingöngu stiklað á örfáum þáttum sem mér finnst mikilvægt að leggja áherslu á í ræðu minni en ég ætla sérstaklega að benda á 24. lið á dagskrá þessa fundar, hvort sem við komum til með að ræða hann í kvöld eða síðar. Það er samningur um alþjóðastofnun um notkun gervitungla í siglingum og heitir INMARSAT. Þetta er till. til þál. sem utanrmn. hefur afgreitt út úr utanrmn. þar sem ég hef tekið þátt í að afgreiða þetta mál með fyrirvara. Ég ætla að fara örfáum orðum um það mál, með leyfi forseta, af því að það tengist því sem við erum að afgreiða í dag og það tengist fyrirvara mínum og mér finnst vera réttara að það komi fram hér í þessari umræðu en þá og þegar við ræðum tillöguna um INMARSAT. Málið er að það er beðið um að Alþingi heimili ríkisstjórninni að staðfesta fyrir okkar hönd samning alþjóðastofnunar um notkun gervitungla í siglingum, INMARSAT, sem gerður var 1998. Ég vek athygli á því að samningurinn var gerður 1998 en hann er að koma inn núna enda ekki seinna vænna miðað við stöðuna sem hann skapar Landssímanum. Þannig er að árið 1990 gerðist Ísland aðili að samningi um alþjóðastofnun um notkun gervitungla og það var samningur sem var stofnað til árið 1976 þó að við kæmum ekki að honum fyrr en 1990. Það var sem sagt einn rekstraraðili frá hverju aðildarríki sem lagði fram hlutafé til INMARSAT sem hefur haft æðsta vald í daglegum rekstri gervitunglanna. Mér skilst að hlutur Íslands í INMARSAT hafi verið um 40 millj. kr. Ég geri mér ekki grein fyrir því hvers virði þessi hlutur er í dag. INMARSAT veitir fjarskiptaþjónustu víðs vegar um heim, þar með talið talsíma-, telex- og gagnaflutningaþjónustu, en fyrst og fremst til skipa og hefur gegnt mikilvægu hlutverki í alheimsneyðar- og öryggiskerfi sem Alþjóðasiglingamálastofnunin hefur komið á fót. Nú er það svo að stjórnendur INMARSAT, sem er samstarf mjög margra ríkja, hafa ákveðið að breyta rekstrarformi þessu í nýtt fyrirtæki með einkavæðingu og stofna nýtt fyrirtæki sem heitir Inmarsat Ltd. Því fyrirtæki verður heimilt að afla fjármagns og stunda viðskipti. Við þessa einkakvæðingu á þessu fjarskiptaneti sem gervitunglakerfið er ætla menn samt að reyna að gæta hagsmuna neytenda og almennings í löndum sínum. Þess vegna mun fyrirtækið Inmarsat Ltd. gefa út til INMARSAT sérstakt hlutabréf sem veitir stofnuninni neitunarvald gegn ákveðnum tegundum breytinga á samþykktum fyrirtækisins. Hlutabréfið gefur stofnuninni íhlutunarrétt um innri málefni einkavædda fyrirtækisins. Það heimilar stofnuninni að krefjast þess að kallaður verði saman stjórnar- eða hluthafafundur svo hún geti komið á framfæri áhyggjum sínum af frammistöðu hins einkavædda fyrirtækis á sviði almennrar þjónustu ef fyrirtækið stendur sig ekki vel. Þessu sérstaka hlutabréfi tengjast þrjár heimildir sem mér finnst mikilvægt að nefna hér af því að við erum að fara að selja fjarskiptakerfi okkar án þess að vera með neina fyrirvara, ekki með neitt hlutabréf sem gefur íhlutunarrétt, ekki með neinar heimildir sem tryggja neytandann í landinu. En hinar þrjár heimildir hjá INMARSAT eru: Heimild til að beita neitunarvaldi vegna breytinga á samþykktum fyrirtækisins sem kynnu að hafa neikvæð áhrif á grunnreglur. Heimild til að krefjast fundar, eins og ég hef áður nefnt, og heimild til að kveða sér hljóðs á ársfundi og leggja til ályktanir í sambandi við ákvarðanir yfirstjórnar af því tagi sem ég hef þegar getið um. Hér erum við að tala um fjarskiptanet þar sem alþjóðasamfélagið, ekki allir að vísu en fjölmörg lönd, hafa gert með sér samning um að tryggja aðkomu sem tryggir neytendur í þessum löndum. Þegar það einkavæðir þetta fjarskiptanet þá er það gert með kvöð. Því er skipt í tvennt, stofnun sem hefur sterkt hlutverk og hið einkavædda fyrirtæki. Það sem skiptir máli í þessari umræðu, fyrir utan það að benda á að ólíkt hafast menn að, herra forseti, er að Landssímanum var á sínum tíma falið að annast reksturinn, hann innti af hendi fé sem skapaði Íslandi 0,5% eign. Aðild ríkjanna að gamla kerfinu verður óbreytt og verður þjónað í gegnum utanrrn., en hið nýja einkavædda fyrirtæki mun fylgja hlut Landssímans við sölu. Sá hlutur verður seldur með óskiptum Landssímanum eins og allt annað. Þess vegna er ég með fyrirvara við þetta mál, sem er nr. 24 á dagskrá fundarins, vegna þess að út af fyrir sig tel ég að vel sé staðið að málum hjá þessu alþjóðasamstarfi hvernig þeir ætla að gera þetta. En það sem skiptir máli og snýr að þessu máli og ætti að vera rætt hér er að inneign landsins liggur hjá Landssímanum. Þegar búið er að fallast á þessa tillögu, sem verður væntanlega í kvöld eða nótt eða á morgun, þá er búið að tryggja hlut hins einkavædda Landssíma í INMARSAT einkavædda fyrirtækinu, sem mér skilst að hafi verið á sínum tíma 40 milljónir og guð veit hvers virði er við sölu. Herra forseti. Má segja að ég hafi fyrst og fremst komið hingað upp til að greina frá þessum þætti. Hann skiptir máli, þetta er eitt af því sem mun fylgja Landssímanum út á markað, verða hluti af hinu einkavædda fyrirtæki, sem er stöðugt haldið fram að muni verða jafngott, jafnneytendavænt og hið gamla fyrirtæki. Þessi þáttur undirstrikar það sem við höfum haft áhyggjur af hjá Samfylkingunni: Það fer allt út á markaðinn, það verður einokunarstaða á fjarskiptamarkaðnum, einokunarstaða hjá fyrirtæki sem er ekki í nokkurri samkeppni miðað við hlutfallið 85% á þeim markaði. Herra forseti. Að lokum þetta: Við viljum fylgja þróuninni og ekki berja höfði við steininn. Við getum ekki staðið að þessari sölu eins og lagt er til enda hefur það komið fram í máli allra okkar sem hér höfum talað.

Herra forseti. Ég get tekið undir margt af því sem kom fram í ræðu hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur og ekki síst það sem hún kom inn á hér í lokin um möguleika Landssímans á að eiga önnur fyrirtæki, eignarhald í öðrum fyrirtækjum. Það er reyndar staðreynd í dag með Landssímann að hann hefur eignast hlut í óskyldum fyrirtækjum. Að mínu mati ætti það að vera óheimilt fyrirtæki með svo markaðsráðandi stöðu sem hann er og jafnframt með svona þjónustukvöð og þjónustuskyldur. Almannaþjónustufyrirtæki ætti ekki að hafa heimild til þess. Ég tek því heils hugar undir það. Það sem hvatti mig til að koma í ræðustól var að hv. þm. rifjaði upp hvernig háttaði til hér áður fyrr er hið opinbera kom að t.d. rekstri kúabúa, bæjarútgerða og annarra slíkra atvinnufyrirtækja eins og nauðsynlegt var á þeim tíma og við skulum vona að þeir tímar komi ekki aftur. En því miður verða sveitarfélög víða úti um land vegna erfiðra samkeppnisaðstæðna að taka þátt í atvinnurekstri og atvinnufyrirtækjum. Það er alveg afleitt og einmitt til komið vegna rangra stjórnvaldsaðgerða. Því miður, herra forseti, eru þessir tímar ekki liðnir. En varðandi Landssímann þá er grunnþjónusta hans fyrir okkur svipuð og menntakerfið, svipuð og heilbrigðiskerfið. Við viljum þróa hana og styrkja og bæta. En við viljum að það sé áfram öruggt að allir landsmenn eigi þar jafnan aðgang að, þetta sé ein af grunnstoðum almannaþjónustunnar. Það má vel vera að einhverjir þættir Landssímans geti verið betur komnir á markaði. En þessir grunnþættir eru hluti almannaþjónustunnar.

Herra forseti. Auðvitað eru miklar breytingar að verða í samfélagi okkar og við höfum tekið hér langar umræður um byggðavanda og brottflutning. Það sem gerðist á þeim tíma var skelfileg staða á markaði hjá útgerðarfyrirtækjum þar sem fólk var flokkað, ekki vegna þess að það vantaði fisk eða afla heldur vegna möguleikanna til að vinna hann heima. Vandinn er annar nú. Það sem ég er að benda á er að á öllum tímum hafa þær stundir verið að við höfum þurft á ríkisfyrirtækjum eða bæjarfyrirtækjum að halda. Á öðrum tíma hefur verið ljóst að tími þeirra fyrirtækja er liðinn. Það er mat okkar í Samfylkingunni, og þar skilur á milli okkar og Vinstri grænna, að mjög margir þættir í rekstri Landssímans séu þegar í samkeppni hér og ég hef fært fyrir því rök í máli mínu. En fjarskiptanetið viljum við standa vörð um, það verði ekki selt, það verði öryggisnet sem á að halda áfram að ná út á hvert annes, inn á hvern sveitabæ, skapa jöfnuð með þeim sem það þurfa að nota. En við teljum að fyrirtækin sjálf sem kaupa þjónustu í gegnum þetta net geti mjög vel verið á markaði. Þarna skilur á milli.

Herra forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur að þarna skilur á milli Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og Samfylkingarinnar í því að við teljum að Landssíminn sé almannaþjónustufyrirtæki, öll meginstarfsemi hans, og að Ísland og þjóðin öll séu eitt þjónustusvæði og eitt markaðssvæði. Það er fjarri því að upp sé komin sú staða að samkeppni geti tryggt jafna og örugga þjónustu um allt land hvað þetta varðar. Þess vegna er í fyrsta lagi algjörlega ótímabært að selja Landssímann með þeim hætti sem hér er lagt til og hreinlega rangt af samfélagslegum ástæðum.

Herra forseti. Við þetta þarf litlu að bæta. Við höfum farið yfir það hvað skilur á milli afstöðu þessara flokka. En ég vil taka sérstaklega fram að á sama tíma og ég árétta afstöðu Samfylkingarinnar þá hefðum við aldrei, hefðum við haft ráðin í okkar hendi, staðið að málum eins og þessi ríkisstjórn gerir, hvorki varðandi samkeppnisþáttinn né náttúrlega að nokkru leyti ljáð öðru máls.

Herra forseti. Ég held að öllum hafi lengi verið ljóst að sú stund mundi renna upp að Landssíminn yrði seldur jafnvel þótt hinu gagnstæða hafi verið haldið fram úr þessum ræðustóli af hálfu talsmanna ríkisstjórna. Það var ítrekað sagt hér árið 1996 þegar Landssímanum var breytt í hlutafélag að ekki stæði til að selja stofnunina, einvörðungu breyta rekstrarforminu sem gerði Landssímann betur í stakk búinn til að bregðast skjótt við, eins og það var kallað, án þess að það væri nokkurn tíma skilgreint hvað menn ættu við með því. Ég hef farið yfir álit hv. samgn. um þetta mál, bæði álit meiri hlutans og einnig minnihlutaálitin sem eru tvö. Ég tek undir það sjónarmið sem fram kemur í minnihlutaáliti hv. þm. Jóns Bjarnasonar, að þetta mál er ekki vel undirbúið. Nú þekktu allir að sjálfsögðu hinar pólitísku forsendur þessarar ákvörðunar þannig að hún þurfti í sjálfu sér ekki að koma á óvart. En hv. þm. Jón Bjarnason bendir á að veigamikill þáttur þessa máls sé efnahags- og viðskiptalegs eðlis og lúti fullt eins mikið að stjórn peningamála í landinu og að öðrum þáttum. Og það eru þessir þættir sem hv. þm. Jón Bjarnason segir að séu illa grundaðir og illa undirbúnir. Undir það vil ég taka. Varðandi ákvörðunina um að selja Landssímann þá vaknar sú spurning að hvaða marki hægt sé að reisa þar miklar málefnalegar kröfur, einfaldlega vegna þess að þessi ákvörðun byggist fyrst og fremst á pólitík. Hún er pólitísk í eðli sínu. Þetta sjónarmið kemur reyndar fram í áliti meiri hluta samgn. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Fyrirhuguð sala er í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar um einkavæðingu ríkisfyrirtækja.`` Þetta er ástæðan fyrir því að menn ætla að selja Landssímann. Hún er af pólitískum toga og hún er lítið rökstudd fyrir utan það. Reyndar fylgja þessu frv. miklar skýrslugerðir, m.a. frá einkavæðingarnefnd, en ýmsum þáttum þeirrar skýrslugerðar eru gerð ágæt skil í áliti 1. minni hluta samgn. sem vekur athygli á ýmsum þáttum þar, m.a. þeirri staðhæfingu að nauðsynlegt sé að draga úr pólitískum áhrifum í fyrirtækjum, að reynslan sýni að meiri faglegar kröfur séu gerðar til stjórnenda og þeir fái meira aðhald frá eigendum eftir einkavæðingu. Við erum náttúrlega vön staðhæfingum af þessu tagi frá einkavæðingarnefnd ríkisstjórnarinnar. En minna fer fyrir rökstuðningi fyrir þessum staðhæfingum. Þegar skyggnst er um á markaði, þegar skyggnst er um í íslensku efnahagslífi og menn bera saman stofnanir annars vegar og fyrirtæki á markaði hins vegar þá er þar um auðugan garð að gresja og fyrirtækin mismunandi á sama hátt og stofnanir hins opinbera eru mismunandi. Við höfum fengið að kynnast því hvernig stór einokunarfyrirtæki í matvæladreifingu t.d., smásöluversluninni, er komin öll á einokunarhendur, 70% vörudreifingar í matvöru er komin í einokun í reynd og við höfum fengið að kynnast því hvernig þessu einokunarvaldi er beitt. Umræða hefur t.d. að undanförnu farið fram um grænmetið. Það var upplýst á fundi efh.- og viðskn. fyrir fáeinum dögum að álagning á afskornum blómum t.d. væri um 200%, væri á milli 100 og 300%, held ég að það hafi verið. Það var talað um einhverja meðaltalsálagningu þar um eitthvað undir 200%. Þetta er það sem markaðurinn getur gert. Ég vek athygli á þessu í ljósi þeirrar staðhæfingar að komist fyrirtæki á markað, komist varan eða þjónustan á markað þá sé hagur neytenda tryggður. Síðasti áratugur hefur einkennst af einkavæðingu, ekki bara hér á landi heldur mjög víða í heiminum. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon vísaði í einkavæðingu á Bretlandi þar sem veitustofnanir voru einkavæddar, og í einkavæðingu á Nýja-Sjálandi og í Ástralíu, í raforkuna í Kaliforníu og á Long Island þar sem svo var komið málum að hægri sinnaðir repúblikanar brugðu til þess ráðs að þjóðnýta raforkugeirann að nýju og fóru þar að kröfu neytenda, einstaklinga, fjölskyldna og fyrirtækja. Ástæðan var sú að markaðslögmálin fengu ekki þrifist. Þau nýttust ekki. Það skapaðist einokun og það var enginn markaður. Og þessi einokun bitnaði á þjónustunni. Hún bitnaði á kaupendum og notendum þjónustunnar. Það var af þessum sökum sem við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði hvöttum til þess á síðasta þingi að áður en stigin yrðu frekari skref varðandi einkavæðingu á þjónustustofnunum við almenning yrði skipuð nefnd sem gerði úttekt á reynslu annarra þjóða, hver reynslan væri af einkavæðingu, t.d. á símaþjónustu, á póstþjónustu, á veitustofnunum og ýmsum öðrum þáttum. Við fluttum um þetta þáltill. sem kvað á um að skipuð yrði nefnd fulltrúa allra þingflokka eða þingflokkarnir tilnefndu í nefndina og reynslan yrði könnuð. Ég vísa hér til álitsgerðar sem fylgdi með tillögunni þar sem við lögðum til að sérstaklega yrði könnuð reynslan á Nýja-Sjálandi og Bretlandi. Hið undarlega gerðist. Efh.- og viðskn. þingsins samþykkti þessa tillögu með breytingu, en efnislega samþykkti hún þessa tillögu. Ég ætla að lesa nál. efh- og viðskn. um þessa tillögu okkar og þá breytingu sem nefndin gerði. Nál. er svohljóðandi: ,,Nefndin hefur fjallað um málið og fengið sendar umsagnir frá Verslunarráði Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og Samtökum iðnaðarins. Tillögugreinin gerir ráð fyrir að skipuð verði nefnd með fulltrúum allra þingflokka sem athugi hlutverk og verkaskiptingu ríkis, sveitarfélaga og einkaaðila og að slegið verði á frest öllum frekari áformum ríkisstjórnarinnar um einkavæðingu og einkaframkvæmd þar til nefndin hefur skilað álitsgerð. Nefndin leggur til breytingu á tillögugreininni. Leggur hún til að umræddri nefnd verði falið að gera samanburð á þróun og reynslu af breytingum í tengslum við einkavæðingu og einkaframkvæmd. Telur nefndin eðlilegt að við þá vinnu verði m.a. könnuð reynsla af einkavæðingu og einkaframkvæmd í almannaþjónustu hér á landi og í þeim ríkjum sem gengið hafa lengst í einkavæðingu, svo sem Bretlandi og Nýja-Sjálandi. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með svofelldri breytingu: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd, sem í verði m.a. fulltrúar allra þingflokka, sem geri samanburð á þróun og reynslu af breytingum í tengslum við einkavæðingu og einkaframkvæmd og fjalli um framtíðarkosti í þeim efnum.`` Undir nál. skrifa hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, Kristinn H. Gunnarsson, Hjálmar Árnason, Sigríður A. Þórðardóttir, Pétur H. Blöndal, Gunnar Birgisson, Jóhanna Sigurðardóttir, Margrét Frímannsdóttir og Ögmundur Jónasson. Þessir aðilar skrifa undir þetta nál. með tillögu frá efh.- og viðskn. samhljóða og hér í þessum sal var þessi tillaga samþykkt. Það var 9. maí á síðasta ári. Nú er 17. maí, rúmt ár er liðið. Ég veit ekki til að þessi nefnd hafi verið skipuð. Var engin meining á bak við þetta? Stóð aldrei til að fara að vilja Alþingis? Við umræðuna í dag hefur verið vísað í reynslu annarra þjóða, m.a. af einkavæðingu símafyrirtækja og póstþjónustu. Við lögðum til og Alþingi samþykkti að gera ætti úttekt á þessu. Þar eru nefnd ríkin sem við höfum verið að sækja okkar dæmi til, Nýja-Sjáland og Bretland. Hins vegar hafa menn virt að vettugi þennan vilja þingsins, að gera á því úttekt hver reynslan hafi verið. Okkar streð í þessari baráttu gegn einkavæðingunni gengur fyrst og fremst út á að fá málefnalega athugun á því hver reynslan raunverulega hafi verið. Það fæst ekki rætt, þetta fæst ekki gert og þess vegna koma menn með staðhæfingar sem stangast á. Hvers vegna í ósköpunum er ekki hægt að setjast yfir þetta og kanna hver raunveruleikinn er? Ég tala nú ekki um þegar Alþingi Íslendinga hefur samhljóða samþykkt að það skuli gert. Hvers vegna í ósköpunum er það ekki gert? Í vetur var mikil umræða um einkavæðingu elliheimila, Sóltún. Þar gerðist það líka að við stjórnarandstæðingar gagnrýndum málið en þá voru engir stjórnarliðar mættir til að ræða það. Á endanum var ákveðið að beina því til Ríkisendurskoðunar að gera úttekt á málinu. Þegar sú úttekt lá fyrir kom í ljós að staðhæfingar okkar stóðust, þær reyndust réttar þegar málið fékkst loksins skoðað. Mér finnst það ekki nógu gott að menn ætli að framfylgja pólitískri stefnu af svo mikilli blindni, eins og hér er að gerast, að þeir láti sér nægja það eitt að staðhæfa að þetta sé pólitískur ásetningur ríkisstjórnarinnar. Þegar óskað er eftir málefnalegri umræðu og skoðun á reynslu annarra þjóða af sams konar ákvörðunum þá fæst það ekki rætt. Á hvaða hugsun er byggt í þessu máli? Hugsunin er sú að taka stofnanir eins og Póstinn og Símann og aðrar þjónustustofnanir sem hafa verið á vegum hins opinbera, færa þær út á markað, reyna þar að stuðla að samkeppni og reisa síðan yfir þær eftirlitsstofnanir. Þetta er hugsunin og henni hefur verið fylgt í þessu tilviki. Árið 1996 var búin til stofnun sem á að hafa eftirlit með símaþjónustunni í landinu. Hún heitir Póst- og fjarskiptastofnun, ef ég man rétt. Þetta eru módel sem eru þekkt annars staðar frá. Eftirlitsiðnaðurinn er alls staðar að blása út þar sem menn hafa ráðist í einkavæðingu. Það er verið að skipa ný eftirlits-sovét sem bólgna út. Hér er lagt til hér að enn verði fjölgað í starfsliði Samkeppnisstofnunar og Póst- og fjarskiptastofnunar til að fylgjast með þessari nýju samkeppni. Það er hugsunin. En hvernig hefur þetta reynst? Hvernig skyldi þetta hafa reynst? Þessi sama stofnun, Póst- og fjarskiptastofnun, á einnig að hafa eftirlit með póstinum. Hv. þm. Jón Bjarnason víkur nokkuð að þeirri reynslu í minnihlutaáliti sínu. Í kjölfar lokana pósthúsa á landsbyggðinni, í Varmahlíð og á Hofsósi 

Það var fært til í húsum.

Það var fært til í húsum. Ég vona að sem flestir heyri þetta í Skagafirði, ekki síst þeir sem undirrituðu áskoranirnar til hæstv. samgrh. Ég held að það hafi verið mörg hundruð manns sem undirrituðu áskoranir til hæstv. samgrh. um að falla frá áformum sínum. Þetta var fólk sem vildi styrkja póstþjónustuna á landsbyggðinni og standa við bakið á þeim einstaklingum sem voru að missa vinnu sína í hagræðingarátaki ríkisstjórnarinnar. Þetta er að gerast víða um landið. Hagræðingin felst í því að færa póstþjónustuna og þessa starfsemi inn í bankastofnanir, verslanir o.s.frv. Menn eru að vísu nokkuð varkárir varðandi bankaútibúin. Það er gert ráð fyrir því að eftir að ríkisstjórnin er búin að selja hlut sinn í ríkisbönkunum þá verði bankaútibúum víðs vegar um landið lokað. Það er staðreynd. Á máli ríkisstjórnarinnar heitir þetta að styrkja póstþjónustuna í landinu. Hið sama er sagt þegar menn hafa lokað flugvöllum, þ.e. til að styrkja flugsamgöngur. Þegar þessum póstútibúum, útibúum póstsins var lokað, t.d. í Varmahlíð, og fólkið mótmælti þá leituðum við í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs til Póst- og fjarskiptastofnunar og óskuðum eftir upplýsingum. Þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs var svarað á þá lund að stofnunin mundi ekki upplýsa um þá samninga sem gerðir hefðu verið við aðra þjónustuaðila og við fengum í raun engin svör frá þessum eftirlitsaðila, sem hefur ekki meira eftirlit fyrir hönd fólksins, þess fólks sem á að njóta þjónustunnar, en svo að það viðgengst að loka fjölda útibúa víðs vegar um landið, segja upp starfsfólki og draga úr þjónustunni. Þetta er bara staðreynd og þannig er fyrirkomulagið sem menn ætla núna að smíða í kringum Landssímann, einkavæða hann og efla þessa eftirlitsaðila. Þetta er sú hugsunin sem reist er á. Mér finnst svolítið kostulegt --- ég óska eftir skýringum ef ég misskil eitthvað þar --- að í áliti meiri hlutans segir, með leyfi forseta, og er þar vísað í fjarskiptalög: ,,Þá eru víðtækar heimildir í fjarskiptalögum til að tryggja fullnægjandi þjónustustig með svokallaðri alþjónustu, auk þess sem samgönguráðherra hefur heimildir til að leggja í framkvæmdir eða rekstur sem er til almannaheilla, í öryggisskyni, af umhverfisástæðum eða samkvæmt byggðasjónarmiðum og ætla má að skili ekki arði.`` Er það rétt skilið hjá mér að það eigi að taka allt sem arðvænlegt er og setja það á markað en halda hinu opnu, að skattgreiðandinn fjármagni það sem ekki skilar arði, sinni byggðasjónarmiðum? Er það rétt skilið hjá mér að menn ætli að láta einkaaðilana fá þá þætti sem skila arði, sem er ekki lítill? Var ekki talað um að hagnaðurinn hefði verið 6.500 millj. kr., fyrir afskriftir og fjármagnsliði að vísu, á síðasta ári? Ég man ekki betur, 6.500 millj. kr. Skyldu menn gera sér grein fyrir því að á síðasta rúmum áratug hefur Póstur og sími, sem þá hét, og Landssíminn skilað í ríkissjóð um 20 milljörðum kr., 20 þús. millj. kr.? Þetta ætla menn að færa út á markað, að öllum líkindum á gjafaprís, en síðan ætlar ríkið að sjá um þá þætti sem ekki skila arði, sem ekki skila öðru en kostnaði fyrir skattgreiðandann. Einkaaðilarnir eiga að fá þá þætti sem skila arði. Ríkið hefur ekki greitt til Pósts og síma eina einustu krónu um áratuga skeið. Það hafa notendur gert með gjöldum sínum. Ríkið hefur ekkert greitt til Símans. Framan hafði ríkið hins vegar tekjur af þessari þjónustu, framan af með tollum og alls kyns aðflutningsgjöldum en síðan seint á níunda áratugnum hefur ríkið haft tekjur af Símanum í formi beinna greiðslna. Þær hafa verið mismunandi, þær voru framan af nokkur hundruð milljónir, fóru síðan upp í milljarðinn og þar yfir, ef ég man rétt. En síðan hafa greiðslur einnig komið til ríkissjóðs í öðru formi og mér reiknast til að alls séu þetta um 20 milljarðar á rúmum áratug. Slíkur er hagnaður þessa fyrirtækis, slíkur er hagnaður þessarar starfsemi. Menn voru að gera því skóna fyrir fáeinum árum að nú þyrftu menn að flýta sér að selja Símann vegna þess að þessi eign mundi rýrna mjög fljótt. Við værum að fara inn í nýja tæknifarvegi og Síminn ætti jafnvel ekki mikla framtíð fyrir sér. Þessu var haldið fram. En ég man ekki betur en að tekjur Símans, og það jafnvel þrátt fyrir þá samkeppni sem er þegar orðin, aukist mjög hratt. Sagt var frá því í fréttum núna fyrir nokkrum dögum að veltan hefði aukist verulega á milli áranna 1999 og 2000 vegna þess að þótt samkeppni sé komin til sögunnar þá er notkun á síma að aukast svo mikið, hún eykst mjög hratt. En Síminn hefur verið aflögufær, borgað inn í ríkissjóð 20 þúsund milljónir, og nú ætlar hæstv. samgrh. og ríkisstjórnin að taka þessa eign af okkur og gefa hana fjármagnsaðilum á markaði til að hafa að leik  Síðan er reyndar talað um það í áliti meiri hluta samgn. að vel komi til greina að styrkja fyrirtæki á landsbyggðinni sem búi ekki við sömu samkeppnisstöðu og fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu og það komi þá til greina að vera með einhverjar styrkveitingar til þeirra. Ég ætla að leyfa mér að hafa ákveðnar efasemdir um að þetta nái fram að ganga. Í fyrsta lagi ætla ég að leyfa mér að efast um alvöruna að baki fyrirheitum af þessu tagi. Ég leyfi mér að efast mjög sterklega um alvöruna þar að baki og spyr: Hvers vegna í ósköpunum hafa menn ekki gripið fyrr til einhverra slíkra ráðstafana til stuðnings fyrirtækjum á landsbyggðinni? Síðan er ég með ákveðnar efasemdir um að hinn nýi rannsóknarréttur, ESA-dómstóllinn, muni leyfa slíkt, að ríkisstjórnin verði ekki einfaldlega kærð fyrir að brjóta gegn hinni nýju heilögu ritningu, samkeppnisreglum Evrópusambandsins. Ég leyfi mér stórlega að efast um að þetta gangi upp. Ég spyr: Hvers vegna í ósköpunum eru menn að fara út á þessa braut, að taka fyrirtæki sem hefur möguleika til að veita alla þá þjónustu sem við viljum og ákveðum vegna þess að hún er á forræði okkar, við eigum hana, hún skilar okkur miklum arði, miklum peningum, 20 þúsund milljónum á síðustu árum, gefa hana frá okkur og byrja síðan að spinna reglugerðarvefinn? Eftirlitsstofnanir, fjölga þar og fleiri reglugerðir og lagakróka, hvers vegna í ósköpunum á að gera þetta? Þá er komið að því að óska eftir skýringum. Jú, menn halda því fram að markaðurinn tryggi notendum betri og ódýrari þjónustu, það er hugsunin. En verður einhver markaður fyrir hendi? Menn hafa verið að færa rök að því að vegna hinnar sterku stöðu sem Síminn hefur muni þessir kostir markaðarins ekki skila sér til notenda. Er ekki rétt að byrja að ræða þetta aðeins? Ef það er eitthvað, hæstv. forseti, sem gefur tilefni til að ætla að það kunni að vera einhver glæta í, eru það skrif ungra frjálshyggjumanna, Heimdellinganna og ungra hagfræðinga, sem eru byrjaðir að taka ríkisstjórnina og stilla henni upp við vegg og láta hana í alvöru gera grein fyrir áformum sínum í reikningslegu tilliti. Menn hafa ráðist í virkjanaframkvæmdir, látið Landsvirkjun virkja, og við höfum tekið að láni, íslenska þjóðin, tugi milljarða króna og hundruð milljarða króna til að ráðast í framkvæmdir sem hafa verið óarðbærar fyrir Landsvirkjun. Síðan getum við deilt um það hvort framkvæmdirnar hafi verið arðbærar fyrir hina íslensku þjóð þegar dæmið er skoðað heildstætt, fyrir efnahagslífið. Það eru skiptar skoðanir um það. Það kann vel að vera hægt að leiða rök að því. En nú gerir ríkisstjórnin eitt í samræmi við tilskipanir og fyrirskipanir frá Brussel að hún fer að hugsa upp á nýtt og segir að framleiðandi orkunnar eigi að vera aðskilinn dreifingaraðilanum og allt á að vera rekið upp á hagnaðarvonina. Þá lenda menn í svolítilli klemmu vegna þess að nú þarf að sýna fram á að þær ákvarðanir, þær ráðstafanir sem Landsvirkjun ræðst í skili arði. Ekki þjóðinni, við erum hætt að hugsa þannig, nú hugsum við bara smátt, að hinar einstöku rekstrareiningar skili arði. Það var þetta sem hinir ungu hagfræðingar hafa verið að benda á. Ég held að það verði hugsanlega þetta sem gæti stöðvað virkjunaráform á hálendinu, að nú þurfa menn að fara að hugsa dæmið á þennan hátt. Ég nefni þetta vegna þess að ég vil að menn staldri við og velti því fyrir sér á hvern hátt sú breyting sem við erum að gera á Landssímanum eða ríkisstjórnin vill gera á Landssímanum muni raunverulega skila hagnaði til þjóðarinnar, bættri og ódýrari þjónustu til notenda. Það gengur nefnilega ekki að segja bara: Markaðurinn er góður, markaðslögmálin eru fín. Síðan kemur á daginn að það verður enginn markaður. Ég auglýsi eftir röksemdum, ekki bara pólitískum trúarbrögðum. Ég held nefnilega að sú stefna sem við höfum fylgt í áranna rás hafi skilað okkur mjög góðum árangri. Við Íslendingar höfum í samvinnu byggt upp þetta fyrirtæki og stöndum sannast sagna mjög framarlega á þessu sviði. Menn hafa sagt að þetta hafi allt batnað mikið þegar Landssíminn var gerður að hlutafélagi, þá hafi verðlagið farið niður og miklar framfarir orðið. Ég held að þetta sé rangt. Verðlagið hefur farið niður en fyrst og fremst vegna mikilla tækniframfara á þessu sviði. Þegar Síminn var gerður að hlutafélagi árið 1996 var gerð samanburðarúttekt á verðlagi fyrir símtöl hér, á Norðurlöndunum, Bretlandi og Þýskalandi. Í öllum tilvikum vorum við með lægsta verðið. Ég nefni dæmi: Farsíminn innan lands, þriggja mínútna símtal var þá á Íslandi 50 kr. fyrir NMT og 78 fyrir GSM-síma. Í Danmörku 87, í Noregi 94, Svíþjóð 126, Finnland 75, Bretland 82, Þýskaland 175. Hæsti langlínutaxti: Ísland 22, Danmörk 26, Noregur 22, Svíþjóð 32, Finnland 26, Bretland 30, Þýskaland 84, ég rúnna þetta af, það eru aurar í þessu líka. Síðan eru föst ársfjórðungsgjöld. Við erum lægst þar, langlægst. En samt hefur verið haldið fram aftur og ítrekað að þetta hafi allt byrjað að batna eftir að Síminn var gerður að hlutafélagi. Þetta er rangt. Þeir hafa sagt mér ýmsir sem hafa staðið í samstarfi símafyrirtækja hér fyrr á árum að það hafi orðið mikil breyting þegar þessar stofnanir voru einkavæddar. Áður höfðu forsvarsmenn þessara stofnana komið til norrænna funda t.d. og rætt um samstarf, hvernig menn gætu hjálpað hinum, og menn gerðu það, við fengum mikla aðstoð frá hinum norrænu þjóðunum við uppbyggingu. Síðan eru þessar stofnanir einkavæddar og þá mæta allir á fundina en nú er hnífurinn hérna uppi í erminni. Enginn segir neitt, allir eru í samkeppni. Þetta eru allt önnur vinnubrögð, þetta eru allt önnur viðhorf. Ég spyr: Telja menn virkilega að þessi breytti hugsunarháttur og þessi breytta staða skili okkur fremur fram á við? Ég held ekki. Hafa menn komið á Piccadilly nýlega og reynt að hringja þar? Það eru tvö sett af símaklefum, eitt fyrir þetta fyrirtæki og annað fyrir hitt. Og það eru mismunandi kort. Halda menn að þessi ,,samkeppni`` kosti ekki neitt? Halda menn að þetta skili notandanum bættri þjónustu og ódýrari, að smíða þessar miklu, nýju yfirbyggingar, þessar geysilegu yfirbyggingar, ekki aðeins bara í símaklefum heldur í allri stjórnsýslunni og síðan í nýju sovétunum, eftirlitsstofnununum, reglugerðasmiðunum? Þetta kostar sitt. Eftirlitið kostar heilmikið. En það var fleira sem breyttist með þessari nýju stefnu. Það var sú hugsun að nú ætti fyrirtækið fyrst og fremst að skila arði. Mér er það minnisstætt þegar fyrrverandi framkvæmdastjóri Vinnuveitendasambandsins, núverandi forstjóri Landssímans, mætti á viðhafnarfund í Þjóðleikhúsinu með starfsmönnum Símans til að greina frá þessum breyttu viðhorfum. Hann sagði að hér eftir yrði arðsemin höfuðmarkmið fyrirtækisins. Hann talaði um mikilvægi þess að skila arðsemi upp á 15%. Hann sagði mikið fjármagn fólgið í þessari stofnun og það væri skylda þeirra sem stýrðu því að skila endurgreiðslu fyrir afnot af þessu fjármagni. Þetta var nýja hugsunin, að skila greiðslu fyrir afnot af þessu fjármagni. Hver skyldi fá þessa greiðslu í framtíðinni sem ríkissjóður, almenningur og skattborgarinn, hefur notið góðs af til þessa? Það verða væntanlega nýir eigendur. Ég hefði haldið það. Þeir munu horfa til hagnaðarins sem á síðasta ári var 6.500 millj. kr. Það eru þeir sem munu horfa til þess. Það verður ekki ríkissjóður, það verður ekki skattborgarinn, það verður ekki almenningur. Nei, hinir nýju fjármagnseigendur munu fá þetta handa á milli. Ég spyr: Hvernig stendur á því, hvað veldur þeirri ógæfu þjóðarinnar að hún skuli hafa svo lélega hagsmunagæslumenn í brúnni að þeir selji og gefi frá okkur arðbærar eignir okkar, að þeir búi svo um hnúta að þjónustan rýrni og versni? Hver er skýringin á þessari ógæfu þjóðarinnar? Auðvitað er það rétt að fólk hefur kosið þessi ósköp yfir sig,  Enn einu hef ég velt svolítið fyrir mér sem mér þætti vænt um að heyra útskýringar á. Kannski er það misskilningur af minni hálfu en mér býður í grun að það kunni að vera einhverjar opinberar skyldur sem hvíla á Landssímanum öðrum fyrirtækjum fremur. Það væri ágætt að heyra hugleiðingar hæstv. samgrh. um það. Mér fundust athyglisverðar fréttir, og náttúrlega óhugnanlegar, sem voru í fjölmiðlum fyrir hálfum öðrum mánuði, um morðhótanir og tilraunir lögreglunnar til að rekja þessar hótanir í síma. Þá kom á daginn í fréttaskýringu að það hefði aldrei reynst erfitt fyrir lögregluna að fá slíkar upplýsingar frá Landssímanum. Hvers vegna? Vegna þess að það gilda lög um upplýsingaskyldu hans, þ.e. lög um meðferð opinberra mála. Í 86. gr. þeirra laga er vísað í þessar skyldur. Um Tal gildir hins vegar annað. Tal hefur aldrei látið þessar upplýsingar af hendi nema með dómsúrskurði. Í fréttum, og ég vísa í DV 30. mars, er því haldið fram að Tal --- ég ætla að vitna í blaðagreinina: ,,Tal segist ekki vera yfirvald og hafnar því að lögreglan eigi skilyrðislausan aðgang að þeirra kerfi. Um þetta hefur reyndar nýverið gengið dómsúrskurður Tal í vil.`` Þarna virðast sem sagt gilda aðrar reglur um Símann en Tal. Ég leyfi mér reyndar að efast um að svo sé. Hins vegar virðist greinilega eima eitthvað eftir af samfélagsvitundinni í Landssímanum þrátt fyrir hvatningu hins nýja forstjóra. Ég beini þeirri spurningu til hæstv. ráðherra: Eru einhverjar slíkar skyldur sem Landssíminn hefur umfram önnur fyrirtæki á þessum markaði? Er um einhver öryggissjónarmið að tefla? Ég þekki þetta ekki en mér finnst mikilvægt að fá þetta upplýst hér við umræðuna.

Forseti spyr hv. þm. að því hvort hann sé að verða búinn með þessa ágætu ræðu?

Nei, ég er ekki að verða búinn.

Ráðgert var að gera hlé á fundinum klukkan hálfátta en ef þingmaðurinn samþykkir þá mundum við gera hlé á þessum fundi núna.

Ég samþykki það.

Þessum fundi er frestað til klukkan átta.

Herra forseti. Hæstv. samgrh. er ekki í þingsalnum. Ég óska eftir nærveru hans hér við umræðuna.

Hæstv. samgrh. mun vera rétt ókominn í þingsal. --- Forseti leggur til að gert verði hlé á fundinum í tvær mínútur.

Herra forseti. Ástæðan fyrir því að ég vildi að hæstv. samgrh. væri viðstaddur umræðuna er sú að ég hafði af því áhyggjur þegar hlé var gert á fundinum fyrr í kvöld að mér hefði orðið á í messunni, að ég hefði farið með rangt mál þegar ég fullyrti að pósthúsunum í Varmahlíð og Hofsósi hefði verið lokað og fólki sagt upp störfum. Svo var að skilja á frammíköllum hæstv. samgrh. að það væri misskilningur. Ég aflaði mér gagna í málinu og hef fengið staðfest að þessum pósthúsum var lokað. Í öðru tilviki var póstafgreiðslan, þ.e. hreyturnar af þeirri afgreiðslu, sett inn í sjoppu og í hinu tilvikinu í verslun. Með fullri virðingu fyrir því ágæta fólki sem þar starfar þá er það eftir sem áður staðreynd að pósthúsunum á þessum stöðum var lokað. Sú hótun vofir yfir víðar á landinu. Ég heyrði t.d. að til hefði staðið að loka pósthúsinu í Búðardal en því hefði sem betur fer verið afstýrt, a.m.k. um stundarsakir. Ástæðan fyrir því að ég vek máls á þessu hér er hlutur eftirlitsaðilans. Eftirlitsaðilinn er Póst- og fjarskiptastofnun, sú stofnun sem á að hafa eftirlit með hinum einkavædda síma þegar þar að kemur og reyndar með hlutafélaginu eins og málum er háttað. Byggðaráð eða sveitarfélagsstjórn í Skagafirði sneri sér til þessarar stofnunar til að grennslast fyrir um hvort lokun pósthúsanna og uppsagnir starfsmanna, samdráttur í þjónustu, stæðist lög. Stofnuninni var skrifað bréf hinn 14. mars sl. og óskað eftir svari. Í bréfinu segir m.a., með leyfi forseta: ,,Byggðaráð samþykkti að óska eftir því við Póst- og fjarskiptastofnun að stofnunin úrskurði hvort breyting sú sem orðið hefur á póstafgreiðslu í Varmahlíð og Hofsósi samrýmdist lögum og reglum sem varða póstþjónustu í landinu.`` Svarið barst, ekki meðan á þessum deilum stóð heldur eftir að mestu deilurnar voru um garð gengnar. Hinn 2. maí barst svar frá þessum eftirlitsaðila, Póst- og fjarskiptastofnun. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Af þessu tilefni vill stofnunin upplýsa yður um að nú stendur yfir heildarúttekt á þeim pósthúsum úti á landi þar sem afgreiðslufyrirkomulagi hefur verið breytt, m.a. vegna samninga við fyrirtæki um rekstur þeirra auk þess sem unnið er að setningu reglna sem taka munu m.a. á atriðum eins og hvernig og hvar afgreiðslustaðir eiga að vera, póstleynd, öryggismálum og aðgengi almennings að þjónustunni o.fl. Stefnt er að að úttektinni verði lokið í september nk.`` Þetta er svarið. Það er verið að loka pósthúsum í byggðarlaginu, segja upp starfsfólki og rýra þjónustuna. Fjöldi manns, 200--300 manns, skrifar undir undirskriftalista, beiðni til hæstv. samgrh. að fara í málið, skoða það. Það er ekki einu sinni virt svars. Fulltrúar ganga á hans fund að vísu en fá það eitt í veganesti, að fundinum loknum, að ráðherra muni svara síðar. Ég veit ekki til þess að það svar hafi borist. Þetta eru viðbrögð eftirlitsaðilans. Ég spyr: Hvert eiga menn að snúa sér þegar þeir ætla að kæra Símann, hinn einkavædda, ef hann skerðir þjónustuna? Fá þá menn þau svör að samin verði skýrsla, gerð úttekt og svarað eftir svona hálft ár? Eru það svörin? Þetta er fyrirkomulagið sem hæstv. samgrh. og ríkisstjórnin ætla að þröngva upp á þjóðina. Það er ekki nóg með að það eigi að láta frá sér þennan gullmola, þessa gullkistu. Það er hún og hefur gefið af sér 20 þús. millj. í ríkissjóð á síðasta áratug. Enn er fyrirtækið aflögufært. Þetta ætla menn að láta frá sér. Síðan segjast þeir hafa lög og lagaheimildir til að taka að sér allt það sem er óarðbært. Hvers konar hagsmunagæsla er þetta fyrir þjóðina, fyrir skattborgarann? Hvers konar bisnessmenn eru þetta, leyfi ég mér að segja? Ég spyr. Er einfaldlega verið að þjóna fjármagninu á kostnað þjóðarinnar? Svo geta menn ekki einu sinni fært rök fyrir því eða sýnt fram á það á sannfærandi hátt að samkeppnin, hin rómaða samkeppni, muni færa notendum betri þjónustu á lægra verði. Það deilir enginn um að þegar arðsemiskrafan og arðsemissjónarmiðin hafa verið leidd til vegs og virðingar þá breytast áherslur í fyrirtækinu. Það deilir enginn um það. Menn hafa áhyggjur af því að dreifðar byggðir, fámenn byggðarlög, muni ekki njóta sömu þjónustu og þéttbýlið. Hið sama gildir um fyrirtækin. Menn óttast að stærri viðskiptavinir mundu hafa forgang. Þetta gerist þegar arðsemissjónarmiðin eru leidd til vegs og virðingar. Reynslan sýnir okkur það. Það hefur verið vísað í reynslu annarra þjóða, Nýsjálendinga, Breta og annarra þjóða. Þetta eru staðreyndir. Ef menn telja þær ekki standast óska ég eftir nánari upplýsingum. Þetta er sem sagt fyrirkomulagið sem á að reyna að þröngva upp á okkur til þess að ná, eins og segir í áliti meiri hluta samgn., að fullnægja pólitískum markmiðum ríkisstjórnarinnar. Fyrirhuguð sala er í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar um einkavæðingu ríkisfyrirtækja. Skyldu vera færð fyrir þessu einhver nánari rök? Ja, að vísu ekki rök en ekki vantar staðhæfingarnar og fullyrðingarnar. Markmiðin eru t.d. sett fram í skýrslu einkavæðingarnefndar, í sjö liðum. Það hefði farið betur á því að hafa liðina tíu, boðorðin tíu. Einu sinni bauð Verslunarráð manni hingað til lands, sérfræðingi í einkavæðingu, dr. Piri hét hann. Tímarit Verslunarráðsins birti það sem það kallaði ,,hin tíu boðorð dr. Piris``, um hvernig menn ættu að bera sig að við einkavæðingu. Þar var lagt til að menn færu hægt í sakirnar, segjast aðeins vera að breyta rekstrarfyrirkomulagi og selja síðan smám saman. Helst að kaupa starfsmenn til fylgis við hugmyndina með því að bjóða þeim hlutabréf á vildarkjörum. Þetta er allt samkvæmt formúlunni. Menn lærðu boðorðin tíu af dr. Piri á sínum tíma. En hvað skyldi segja í þessum sjö liðum sem einkavæðingarnefnd setur fram til að undirbyggja pólitíska stefnu ríkisstjórnarinnar? Fyrsti liðurinn er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Að auka samkeppni og skilvirkni í þjóðfélaginu. Markaðsöflin eru allajafna betri trygging fyrir skynsamlegri nýtingu framleiðsluþáttanna en ríkisafskipti.`` Eru menn að hugsa um Baug? Eru það olíufélögin eða eru það tryggingafélögin? Hvað eru menn að hugsa um? Skyldi það vera staðreyndin að alhæfing af þessu tagi dugi ekki vegna þess að markaðslögmálin eigi að sönnu víða við og koma að góðum notum en annars staðar ekki? Menn deildu á sínum tíma um hvort gera ætti Strætisvagna Reykjavíkur að hlutafélagi, það var horfið frá þeirri ákvörðun og snúið til baka. Þá kom fram gagnrýni og m.a. frá frjálshyggjumönnum ýmsum, alvöru markaðssinnum, sem vildu sjá einhvern árangur af slíkum kerfisbreytingum. Þeir sögðu sem svo: Hér munu markaðslögmálin engin áhrif hafa. Þetta er einokun og dæmt til þess. Menn sögðu: Værum við í stóru landi þar sem væru burðugir aðilar með mikla flota bíla má vel vera að hægt væri að setja slíka þjónustu á markað. Ég væri ekki ginnkeyptur fyrir slíku en það er alla vega sjónarmið. Þegar um er að ræða einn aðila þá verður engin samkeppni. Það er sú gagnrýni sem við setjum fram varðandi Símann. Það verður engin samkeppni. Reyndar eru menn að tala um líkurnar á því að stórar alþjóðlegar samsteypur gleypi þessi litlu fyrirtæki. Þannig er þróunin. Það leið ekki langur tími frá því að danski síminn var gerður að hlutafélagi og settur á markað að til leiks mætti ameríska fyrirtækið Ameritec, minnir mig að það hafi heitið, með heimilisfang í Chicago. Þeir áttu líka í ungverska símanum og gott ef ekki í símafyrirtæki í Argentínu. Þróunin er sú að slíkar fjölþjóðlegar samsteypur gleypi litlu fyrirtækin. Þess vegna auglýsi ég eftir því hvað býr að baki og réttlæti pólitíska kreddutrú hæstv. samgrh., sem segir það alveg berum orðum að það eitt vaki fyrir honum að fullnægja pólitískri trú sinni. Annar liðurinn, með leyfi forseta: ,,Að draga úr pólitískum áhrifum í fyrirtækjum. Reynslan sýnir að meiri faglegar kröfur eru gerðar til stjórnenda og þeir fá meira aðhald frá eigendum eftir einkavæðingu.`` Hvað eru menn að tala um hér? Eru menn ekki pólitískir í fyrirtækjum í landinu, hvernig er það? Hafa menn enga pólitík t.d. hjá Shell eða tryggingafyrirtækjunum? Baugur, ætli engin pólitík sé þar á ferðinni heldur eða í Íslandsbanka? Allir ópólitískir þar? Skyldi ekki hitt vera nær sanni að menn eru allir af sama pólitíska sauðahúsinu í þessum fyrirtækjum? Þetta er allt frjálshyggjuliðið. Og það sem er tryggt þegar fulltrúar almannavaldsins koma að stjórnun stofnana, og hér er ég fyrst og fremst að tala um þjónustustofnanir við almenning og samfélagið, stoðþjónustuna í samfélaginu, er að mismunandi sjónarmið komist að og menn misbeiti ekki pólitísku valdi sínu. Þriðji liðurinn: ,,Að efla hlutabréfamarkað. Öflugur innlendur hlutabréfamarkaður er mjög þýðingarmikill fyrir alla efnahagsstarfsemi. Slá má á þenslu með því að hvetja almenning til þátttöku í atvinnurekstri með hlutafjárkaupum.`` Öflugur hlutabréfamarkaður er mjög þýðingarmikill fyrir alla efnahagsstarfsemi. Er það rétt? Fyrir alla efnahagsstarfsemi? Hafa menn ekki heyrt um vangaveltur bandarískra hagfræðinga um hlutafélagsformið, að það geti verið varasamt í starfsemi sem þjóðfélagið þarf að reiða sig á? Hvers vegna? Vegna þess að það er munur á fyrirtækjum þar sem eigandinn er nátengdur starfseminni, það er munur á þeim annars vegar og fyrirtækjum þar sem hluthafinn, eigandinn er fjarri og hugsar um það eitt að hámarka gróða sinn. Þá getur það nefnilega gerst að gangi illa í fyrirtækinu leggi þeir á flótta og haldi á gjöfulli mið og þannig er grafið undan starfsemi fyrirtækisins og stofnunarinnar. Menn hafa sagt í sambandi við fyrirtæki og stofnanir sem gegna mikilvægu þjónustuhlutverki í samfélaginu að vafasamt sé að hlutafélagsformið henti þar. Þetta er a.m.k. skoðun, en það er ekkert pláss fyrir hana í einkavæðingarnefnd ríkisstjórnarinnar. Þar er bara fullyrt að það henti allri efnahagsstarfsemi undantekningarlaust. Hvers konar rugl er þetta? Fjórði liðurinn: ,,Að bæta stöðu ríkissjóðs. Með sölu á hlutabréfum ríkisins er unnt að greiða niður umtalsvert af skuldum ríkissjóðs og minnka þannig vaxtabyrði í framtíðinni.`` Var ég ekki að rekja það hver gullkýr Síminn hefur reynst ríkissjóði? Hefur hann ekki borgað 20 þús. millj. inn í almannahirslur á síðustu árum? Var ekki hagnaðurinn á síðasta ári 6.500 millj. fyrir afskriftir og fjármagnsliði? Og hverjar eru þær að hluta? Það eru peningar sem voru greiddir inn í ríkissjóð. Þetta er staðreyndin. En menn eru að bæta hag ríkissjóðs, segja þeir, á sama tíma og fram kemur í nál. að það eitt á eftir að verða hjá ríkinu sem er óarðbært. Hvernig í ósköpunum er hægt að halda svona rugli fram? Hvernig fara menn að því? Ég held að menn hljóti að hafa bara eitt auga og það í miðju enni. Það er bara eitt sem sést beint af augum. Hin pólitísku markmið hæstv. samgrh. Fimmti liður: ,,Að bæta hag neytenda. Með þeirri hagræðingu sem hlýst af einkavæðingu eru líkur á því að samkeppni á markaði aukist sem skilar sér í bættum hag neytenda.`` Stundum, jú. Stundum getur þetta gerst. Það er alveg rétt. Sum starfsemi er þess eðlis að rétt er að hafa hana á markaði. Það er alveg rétt. Fyrir nokkrum áratugum var hér jafnvel enn verri einokun í ferðaiðnaði en nú er. Við þekkjum að Flugleiðir hafa ráðandi stöðu. Og menn vildu bæta stöðu neytandans með því að örva samkeppni. Verkalýðshreyfingin kom að því, samvinnuhreyfingin kom að því að stofna Samvinnuferðir/Landsýn til að skapa samkeppni neytendum í hag. Síðan styrkjast þessi fyrirtæki, fleiri koma til sögunnar og samkeppni verður til. Þá draga þessir aðilar sig til baka. En markmiðið var að skapa þessa samkeppni og hún á vissulega víða við. Það er alveg rétt. Ríkið rak á sínum tíma Ferðaskrifstofu ríkisins. Hún var seld. Ekki fannst mér það óráðleg ráðstöfun. Prentsmiðjan Gutenberg var í eigu ríkisins. Hún var seld. Ekki fannst mér það óráðleg ráðstöfun. En mér fyndist óráðleg ráðstöfun að selja vatnsveituna í Reykjavík eða orkuveiturnar. Það er óráðlegt. Og það er líka óráðlegt að selja Landssíma Íslands vegna þess að sú breyting mun ekki stuðla að þeim markmiðum sem hér er gumað af. Í sjötta lagi segir: ,,Að styrkja stöðu starfsmanna. Einkavædd fyrirtæki hafa meiri möguleika en ríkisfyrirtæki til að greiða góðu starfsfólki há laun, m.a. með árangurstengdum launakerfum ásamt því að tryggja atvinnu til langframa.`` Heyr á endemi! Að styrkja stöðu starfsmanna. Ekki þeirra sem er sagt upp störfum væntanlega vegna þess að breytingarnar sem fylgja þessu þegar arðsemiskrafan er sett á oddinn hefur iðulega leitt til þess að starfsfólki er fækkað.

Starfsmenn fagna þessu.

Starfsmenn fagna þessu? Það leyfi ég mér stórlega að efast um, hæstv. samgrh. Ég hugsa að í hópi starfsmanna séu mjög mismunandi sjónarmið uppi. Ég varð ekki var við það í upplestri formanns samgn., hv. þm. Árna Johnsens, hverjir hefðu komið á fund nefnarinnar. Ég heyrði ekki talað um Félag íslenskra símamanna. Eða er mönnum ekki kunnugt um að það er enn við lýði? Það er hagsmunafélag starfsmanna Símans. Mætti Einar Gústafsson á fundinn, formaður þess félags? Ég bara spyr. Starfsmenn fagna þessu, segir hæstv. samgrh. Ég hef miklar efasemdir um það. Það kunna að vera einhverjir starfsmenn og efast ekkert um það. Sumir gera það án efa og aðrir ekki. En þegar Síminn var gerður að hlutafélagi á sínum tíma var það gegn mjög harðri andstöðu starfsmanna, heildarsamtaka og félagsins, Félags íslenskra símamanna, sem gagnrýndu þá ráðstöfun mjög harkalega. Síðan var farið inn á þá braut að reyna að ná eins tryggum kjörum fyrir starfsmenn og unnt var. Þá fóru menn inn á þá braut á sama hátt og samtök bankamanna hafa reynt að ná eins tryggum kjörum og þeir mögulega hafa getað. Og af þeim sökum hafa menn, þegar þeir vissu að ákvörðun lá fyrir um hlutafélagsvæðingu bankanna og pólitísk ákvörðun lá fyrir og henni yrði ekki hnekkt, farið inn á þessa braut. Hið sama gerðist hjá Símanum. Ég þekki þetta mál mjög vel. Þá sögðu stjórnvöld eða fulltrúar stjórnvalda: Hafið þið engar áhyggjur. Það er bara verið að breyta rekstrarformi. Það á ekkert að selja og engin kjör verða skert. Það er náttúrlega rangt. Þetta var ekki svona. Kjörin voru skert vegna þess einfaldlega að kerfisbreytingin leiddi sjálfkrafa til þess, t.d. varðandi lífeyrisréttindin. En starfsmenn og samtök þeirra unnu mjög gott starf að reyna að hnýta alla hnúta þannig að skaðinn yrði sem minnstur. En góðu starfsmennirnir eiga að fá vel borgað, takið eftir því. Góðir starfsmenn, hverjir eru það? Hverjir eru góðir starfsmenn? Jú, eru þá ekki fyrirmyndirnar á einkamarkaðnum? Þar er allt góða fólkið, er það ekki? Hverjir skyldu fá best borgað í þeim fyrirtækjum sem ég var að vísa til á markaði, hverjir skyldu það vera? Skyldi það vera afgreiðslufólkið á kössunum í Baugi, skyldi það vera það? Skúringafólkið? Bílstjórar? Nei. Ætli það séu ekki forstjórarnir? Ætli það séu ekki forstjórarnir og stuðningslið þeirra? Ég hefði haldið það. Þetta er sú þróun sem við erum að finna fyrir í samfélaginu með þessari markaðsvæðingu og markaðshyggju, að launamunur er að aukast alveg stórlega. Góða fólkið, atgervisfólkið, atgervismennirnir, þurfa helst að fá um milljón á mánuði, er það ekki? Það er lágmark fyrir góða fólkið. En hitt fólkið þarf að heyja oft langa og stranga baráttu til að tryggja laun í kringum hundrað þús. kr. á mánuði. Þetta er bara staðreyndin. Þetta var um góða fólkið. Síðan var sjöundi liðurinn: ,,Að draga úr áhrifum sérhagsmunahópa. Einkavæðing dregur úr möguleikum ýmissa sérhagsmunahópa til að þrýsta á um framleiðslu eða framleiðsluhætti sem eru óhagkvæmir.`` Já, já. Skagfirðingarnir? Sérhagsmunahópurinn í Skagafirði. Hópurinn sem hæstv. samgrh. hirðir ekki um að svara. Fólkið sem var að mótmæla því að pósthúsunum væri lokað á Hofsósi og í Varmahlíð og skrifaði undir skjal til ríkisstjórnarinnar, bað ríkisstjórnina um að endurskoða ákvörðun sína og draga hana til baka. Þetta er sérhagsmunafólkið, sérhagsmunahóparnir, eða hvað? Hverja er verið að tala um? Og það er athyglisvert niðurlagið í þessari setningu þar sem segir að þessir hópar kunni ,,að þrýsta á um framleiðslu eða framleiðsluhætti sem eru óhagkvæmir``. Hvað er óhagkvæmt? Það er það sem er ekki arðbært. Það er það sem ekki gefur möguleika að ná þeirri arðsemiskröfu sem forstjóri Símans hefur dregið að húni, 15%. Allt annað er óhagkvæmt og á að víkja. Þetta eru nú röksemdirnar sem einkavæðingarnefnd setur fram til að undirbyggja skoðun hæstv. samgrh. og ríkisstjórnarinnar og eiga að sannfæra okkur hin, þjóðina, um að pólitíkin sem hér er höfð að leiðarljósi sé rétt. Ég hef sýnt fram á að þær fullyrðingar sem hér eru settar fram standast ekki. Að mínum dómi standast þær ekki. Þær standast ekki rökræðu. Ef þær gera það þá óska ég eftir að fá að heyra rök hæstv. samgrh. eða annarra fulltrúa stjórnarmeirihlutans um hið gagnstæða. Hvað er það í mínu máli, þegar ég hef gagnrýnt þessa sjö punkta, sem er rangt? Hvar fer ég villur vegar? Ég hlýt að gera það að þeirra mati. Ég hlýt að gera það. Hlutabréfaformið hlýtur allt að vera gott. Það hlýtur allt að vera gott. Það hlýtur alltaf að vera gott að útrýma sérhagsmunum, líka sérhagsmunum fólks sem er að missa vinnuna eða býr í byggðarlögum þar sem verið er að skerða þjónustuna. Þetta eru sérhagsmunahópar að mati ríkisstjórnarinnar. Er ekki kominn tími til að við heyrum einhver rök, að við heyrum einhver alvöru rök fyrir því að ríkisstjórnin setji frá okkur þessa gullgerðarvél, afsali okkur valdi og yfirráðum yfir stofnun sem á að tryggja þjónustustarfsemi fyrir landsmenn alla, að hún sýni fram á að hún sé að gera þjóðinni gott. Ég hef mjög miklar efasemdir um að þessi ríkisstjórn og þessir ráðherrar standi vaktina fyrir þjóðina, kunni að standa í fæturna gagnvart þeim öflum sem að þeim sækja í Verslunarráðinu, Samtökum atvinnulífsins og frá fjárfestum á markaði sem krefjast þess að fá þessar eignir þjóðarinnar í hendur refjalaust.

Herra forseti. Það gefst ekki mikill tími til þess að fara efnislega ofan í það sem hv. þm. Ögmundur Jónasson fór yfir í löngu máli. En ég hlýt að koma með andsvar við ræðu hans þar sem hann talaði um pósthúsin í sambandi við sölu á Landssímanum. Það er nefnilega rétt sem hv. þm. hafði grun um að væri því hann fór rangt með þegar hann segir að póstþjónustu sé lokað í Skagafirði.

Útibúum.

Póstþjónusta er áfram í Skagafirði. Hins vegar verður sú breyting að hún er ekki rekin úr húsnæði sem Íslandspóstur hefur með að gera heldur er gengið til samstarfs við aðra. Samið hefur verið við Kaupfélag Skagfirðinga um að kaupfélagið sinni póstþjónustunni. Þarna er grundvallaratriðið í þessu máli sem hv. þingmenn Vinstri grænna virðast ekki vilja vita um eða skilja, sem er að aðrir aðilar geti sinnt þessari þjónustu. Það var það sem Íslandspóstur valdi að gera, þ.e. að ganga til samninga m.a. við Kaupfélag Skagfirðinga, sem er sæmilega öflugt fyrirtæki, til þess að sinna þjónustunni sem hlýtur að vera aðalatriðið. Mér finnst það vera heldur kuldaleg kveðja sem þessu fólki er send norður til Skagafjarðar frá þingmönnum Vinstri grænna með því að vefengja getu þess og vilja til þess að sinna póstþjónustunni fyrir Íslandspóst. Aðalatriði málsins er að engri póstþjónustu hefur verið lokað heldur breytt um form, breytt um fyrirkomulag á þeirri starfsemi sem þar fer fram. Varðandi að öðru leyti hin sjö atriði sem hv. þm. fór síðast yfir þá er eðlilegt að hann komist að þeirri niðurstöðu sem hann komst vegna þess að hann gefur sér að ríkið fái ekkert fyrir þessa miklu eign sem verið er að undirbúa að selja.

Herra forseti. Ég gef mér ekkert í þeim efnum. Ég geri ráð fyrir því að ríkið fái í sinn hlut einhverja tugi milljarða. En ég var að gera grein fyrir því í ræðu minni að á aðeins síðustu tíu árum hafa komið 20 milljarðar í ríkissjóð frá þessu fyrirtæki sem þó er enn aflögufært. Það er staðreynd. Það sem mun breytast er að þeir fjármunir sem annaðhvort renna til ríkisins eða til uppbyggingar í fyrirtækinu munu nú hér eftir renna til fjármagnseigenda. Póstútibúum í Varmahlíð og á Hofsósi var lokað. Starfsemin eða þjónustan var að hluta til færð, í öðru tilviki í bensínafgreiðslu og í hinu tilviki í verslun, eftir því sem ég best veit. Í Skagafirði skrifaði sveitarstjórnin til Póst- og fjarskiptastofnunar og spurðist fyrir um hvort það stæðist lög að fara fram með þessum hætti. Um 200 manns, 200--300 manns, ég veit ekki nákvæmlega hve margir, undirrituðu plagg til hæstv. samgrh. og óskuðu eftir því að hann tæki þessi mál til endurskoðunar og kæmi í veg fyrir að póstútibúunum væri lokað og fólki sagt upp störfum eins og reyndin varð. Eftir því sem ég best veit hefur hæstv. samgrh. ekki virt þetta fólk svars. Ef þetta eru ekki kaldar kveðjur til fólks í Skagafirði þá veit ég ekki hvað eru kaldar kveðjur.

Herra forseti. Þau erindi sem borin voru upp við mig sem samgrh. í sambandi við póstþjónustu, sem er fullkomið aukaatriði í þessu öllu saman, umræðunni um Símann sem fram fer, voru borin upp við mig í ráðuneytinu og ég gaf þau svör sem ég taldi eðlilegt að gefa þar. Í framhaldi af því var síðan gert ráð fyrir því og óskað eftir því að Póst- og fjarskiptastofnun færi yfir þetta mál og hv. þm. gerði grein fyrir því með hvaða hætti það er gert. Aðalatriðið í málinu hlýtur að vera það sem Póst- og fjarskiptastofnun skoðar: Er fullnægjandi þjónusta til staðar? Og það er það sem Fjarskiptastofnun mun gera og er ætlað að gera lögum samkvæmt, samkvæmt Símanum. Fjarskiptastofnun á að standa fyrir aðhaldi og aðgerðum til þess að tryggja samkeppni á þessum markaði og við treystum mjög á að svo verði, enda hef ég ekki heyrt að hafðar hafi verið uppi málefnalegar efasemdir af hálfu þingmanna Vinstri grænna um það, nema þessi tilraun til þess að tengja það póstþjónustu í landinu á gjörsamlega röngum forsendum. En aðeins varðandi Símann. Hv. þm. Ögmundur Jónasson gerir mikið úr miklum arði og það er rétt. Síminn hefur verið vel rekinn og þess vegna má búast við því að gott verð fáist fyrir þetta fyrirtæki. Við erum að gera þær breytingar að við erum að færa eign okkar, mikla eign okkar í Símanum sem hefur gefið arð, í önnur verkefni á vegum ríkisins sem við gerum ráð fyrir að gefi arð þannig að við erum að færa eign úr einu sviði á annað til þess að standa að uppbyggingu og eflingu þessa samfélags, m.a. með því að lækka skuldir og standa að samgöngumannvirkjum og öðru sem hefur verið rækilega skýrt út.

Herra forseti. Við erum að færa fjármuni í önnur verkefni sem gefa arð. Hér er tíundað í áliti meiri hlutans að ríkið ætli í þessu tilviki að halda því einu eftir hjá sér sem engan arð gefur, en selja frá sér það sem gefur arðinn. Pósthúsin og lokun þeirra í Skagafirði er aukaatriði í þessu máli, segir hæstv. samgrh. Mér finnst þetta ekki aukaatriði. Mér finnst undirskrift 200--300 einstaklinga og beiðni sveitarstjórnar sem er hunsuð ekki vera aukaatriði. En ástæðan fyrir því að það mál var vakið í umræðunni eru afskipti eftirlitsaðilans, Póst- og fjarskiptastofnunar, þeirrar stofnunar sem á að hafa eftirlit með hinum einkavædda síma. Hún svarar sveitarstjórninni, hún svarar stjórnmálaflokkum á þann veg að menn skuli í rólegheitum bíða skýrslu sem sé væntanleg eftir hálft ár eða svo. Ég held að septembermánuður hafi verið nefndur. Varðandi þær fullyrðingar sem settar eru fram í greinargerð einkavæðingarnefndar, punktarnir sjö sem ég fór rækilega yfir, þá afgreiðir hæstv. samgrh. þá á þann veg að það þýði ekkert að ræða þá við mig, við höfum bara eina skoðun á þeim málum. Ég var nú að gera tilraun til að fjalla um hvern þessara þátta fyrir sig. Það væri æskilegt og fróðlegt að heyra samsvarandi vangaveltur hæstv. samgrh. um þessi efni. Ég auglýsi eftir röksemdum þegar menn ætla að ráðast í jafnafdrifaríka gjörð og hér er á ferðinni.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli hv. þm. Ögmundar Jónassonar á að pósthúsin, Íslandspóstur, er 100% í eigu ríkisins. Þar af leiðandi hlýt ég samkvæmt þeim rökum sem hafa verið færð hér fram um að grunnnetið verði að vera í eigu ríkisins, að álykta sem svo að grunnnet Íslandspósts, pósthúsin og allt sem því tengist, hlýtur að vera pottþétt. Fyrst þetta er í eigu ríkisins hlýtur það grunnnet sem Pósturinn myndar með pósthúsum og fleiru að vera pottþétt. Síðan er hitt að í fyrri hluta ræðu hv. þm. vék hann að því að samkeppnin skilaði ekki hagkvæmu verði til neytenda. Hann var að reyna að vísa í önnur lönd þar sem ríkissímafyrirtæki hefðu verið einkavædd. Ég er með töflu frá Þýskalandi. Þetta er reyndar ekki alveg sambærilegt og hér þar sem markaðurinn er miklu stærri. Engu að síður er mjög forvitnilegt að sjá hve mikið hefur breyst í talsímakerfinu á þeim fjórum árum síðan frelsi var innleitt í Þýskalandi eða frá árinu 1997. Til að mynda sé ég að mínútan kostaði 24 kr. yfir daginn árið 1997. Þá var hægt að fá hana á 24 kr. En hún er komin núna niður í u.þ.b. 3 kr. Næturtaxtinn var 1997 rúmlega 10 kr. En í dag er hann tæplega 2 kr. Markaðurinn þarna eða verðlagning farsímafyrirtækja eða fjarskiptafyrirtækja í Þýskalandi hefur á þessu tímabili 1997--2001 í Þýskalandi lækkað allt niður í 92%, segja þeir. Það eru 180 fjarskiptafyrirtæki sem reka þar talsímaviðskipti.

Herra forseti. Þegar ég lagðist gegn því á sínum tíma að Símanum yrði breytt í hlutafélag var ég í reynd að vara við því að ný viðhorf sem menn vildu innleiða við stjórn þessarar stofnunar væru varasöm, þ.e. að breyta þjónustustofnun yfir í fyrirtæki sem starfaði á grundvelli arðsemissjónarmiða. Síminn er þegar farinn að gera þetta enda þótt hann sé í eigu ríkisins þannig að eignarhald ríkisins út af fyrir sig er engin algild trygging. Og það er einmitt við slíkum alhæfingum, hvort sem það gildir um ríki eða markað, sem ég er að vara. Ég er hins vegar að halda því fram að hin nýju viðhorf sem eru að ryðja sér til rúms, bæði innan ríkisstarfseminnar og að sjálfsögðu einnig á markaði, komi neytendum, notendum, í koll. Þessar stofnanir hafa um áratuga skeið verið mjög vel reknar. Það hefur verið staðhæft og enginn deilir um það. En hagur þeirra er ekki aðeins góður vegna þess heldur einnig hins að við höfum greitt fyrir þessa þjónustu. Það eru miklir peningar og miklir hagsmunir þar af leiðandi fólgnir í þessum stofnunum. Og þær hafa einokandi einokunarstöðu í þjóðfélaginu. Við erum að benda á þetta og ræða málin í því samhengi. Varðandi verðskrárnar hef ég haldið því fram að ástæðan fyrir því að verðlag fyrir þessa þjónustu fer hratt lækkandi séu tækniframfarir fyrst og fremst. Þess vegna dró ég fram skýrslu sem er byggð á upplýsingum Eurodata um samanburð á verðlagi fyrir símaþjónustu á Íslandi og í öðrum löndum og þar kom í ljós að áður en Síminn var gerður að hlutafélagi var hann langódýrastur hér á landi.

Virðulegi forseti. Ég hef ekki miklu við þetta að bæta. Það er hægt að taka önnur dæmi en Þýskaland til að sýna svart á hvítu hvernig samkeppnin hefur gert hag neytenda á þessum markaði betri. Það er alveg ljóst. Ég get líka tekið undir að Landssími Íslands er mjög álitlegur fjárfestingarkostur. Þetta er gott fyrirtæki sem hefur staðið sig vel í rekstri fjarskiptaþjónustu. Ég vil einmitt benda hv. þm. Ögmundi Jónassyni, sem er m.a. formaður Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, á að fjárfesta í þessu fyrirtæki. Mér skilst að Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins fái u.þ.b. milljarð á mánuði í sinn kopp og ég tel að þarna sé afar vænlegur fjárfestingarkostur fyrir formann Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins að hugsa um og nýta sér.

Ég tek undir það með hv. þm. Þorgerði Gunnarsdóttur að Síminn er góður fjárfestingarkostur fyrir íslenska þjóð. Hann hefur skilað Íslendingum miklum hagnaði og góðri þjónustu um áratuga skeið. Við vörum hins vegar við fljótræðislegum ákvörðunum um að selja þessa dýrmætu eign frá okkur, afhenda hana öðrum. Ég er að vara við því. Það er hlutverk okkar sem sitjum á Alþingi og hlutverk ríkisstjórnarinnar að standa vörð um hagsmuni íslensku þjóðarinnar. Við vitum að að þessum hagmunum er sótt. Það er krafa fjárfesta, t.d. Verslunarráðsins, þeirra sem hafa fjármagn á hendi og vilja hagnast á því, að fá eignir þjóðarinnar afhentar. Í sumar var gerð krafa um það, á frægum morgunarverðarfundi hjá Verslunarráðinu, að sjúkrahúsin yrðu einkavædd. Menn eru byrjaðir á elliheimilunum. Menn ætla að taka þessar eignir okkar og setja þær á markað vegna þess að þeir vita að í þeim eru mikil verðmæti. Þarna er á ferðinni þjónusta sem þarf að sinna og þessir aðilar vilja komast yfir hana. Síminn skilaði á síðasta ári 6.500 millj. í hagnað. Að sjálfsögðu vilja menn komast yfir þessa eign, yfir þennan gullmola. Það er dapurlegt að búa við ríkisstjórn sem kann ekki betur að passa upp á hagsmuni þessarar þjóðar.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu mikið. Hún hefur staðið í allan dag og um margt verið fróðleg en það hefði að mínu mati mátt ræða málið á styttri tíma en notaður hefur verið hingað til. Ég átti þess kost að sitja fund í samgn. þegar þetta góða frv. um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands var til umfjöllunar. Ég tel að yfirferð samgn. hafi verið mjög góð. Hún var ítarleg og afar fróðleg og undir röggsamri stjórn formanns nefndarinnar. Ýmis álitaefni komu upp og voru þau öll skoðuð mjög gaumgæfilega, enda um stórt hagsmunamál allrar þjóðarinnar að ræða. Ég vil fyrst víkja að sjálfri sölunni. Ég velti fyrir mér þessu með kjölfestufjárfestana. Ég vék að því í fyrstu ræðu minni varðandi þetta mál. Ég hef þegar bent á að það sé mjög mikilvægt að fá sterkan kjölfestufjárfesti, helst erlendan. Undir það var tekið af þeim sérfræðingum í málefnum hlutabréfamarkaðarins sem voru gestir nefndarinnar. Það er mjög mikilvægt að fá í gegnum erlenda kjölfestufjárfesta, frekari faglega þekkingu, reynslu og ekki síst fjármagn inn í landið í tengslum við þessa sölu. Það væri gott. Í frv. er talað um að 25% eigi að seljast til slíkra fjárfesta. Hugsanlega yrðu 5--10% til viðbótar tekin frá til að laða að kjölfestufjárfesta. Það hefur sýnt sig erlendis að oft duga 35% til þess að einmitt slíkir kjölfestufjárfestar hafi nokkuð sterka stöðu innan slíkra fyrirtækja sem er mjög mikilvægt. Ég tel að þetta ákvæði ætti að duga til að laða að þessa erlendu fjárfesta, þetta vilyrði um frekari eignarhlut. Engu að síður er afar brýnt að hæstv. ríkisstjórn gefi vísbendingar um hvernig og hvenær eigi að selja hin 51% sem eftir standa. Þeir sérfræðingar á verðbréfamarkaði sem samgn. fékk á sinn fund, auk ýmissa keppinauta Símans, voru sammála um að sala ríkisins á eignarhlut sínum í Símanum geti virkað sem vítamín fyrir verðbréfamarkaðinn sem er nokkuð einhæfur hér á landi. Eftirmarkaðurinn í sumar gæti orðið öflugri og yrði auðvitað allt mjög til hagsbóta fyrir efnahagslífið í heild. Sala Símans er sem sagt þjóðhagslega mjög hagkvæm. Það var nokkur umræða um hvort betra hefði verið að selja í fyrra. Aftur á móti er afar erfitt að fá á hreint og í raun er enginn sem getur endanlega gefið svar um hvenær hárrétt er að selja. Engu að síður er sú umræða óeðlileg í ljósi þeirrar þróunar sem hefur verið á verðbréfamarkaðnum. Hann er greinilega að rétta úr kútnum bæði hér og erlendis, hvort sem er í Ameríku eða Evrópu. Á fundi nefndarinnar kom fram að það hefði ekki verið heppilegt fyrir almenning eða hlutabréfamarkaðinn að selja Símann þegar markaðurinn var í algjöru hámarki og spákaupmennska, eins og einn sérfræðingur orðaði það, með versta móti. Þótt markaðurinn sé óvenjulegur er ekkert sem gefur til kynna að hann sýni núna lágmarksverð. Sérfræðingar á verðbréfamarkaði töldu þetta þægilegan tíma til að selja, markaðurinn væri að rétta úr kútnum og byrjaður að leiðrétta sig. Þetta var því talinn heppilegur tími til að fá almenning til að fjárfesta í hlutabréfum í Símanum. Ég vil stuttlega koma inn á þriðju kynslóð símanna. Ég ítreka að ég tel að heppilegra hefði verið að úthlutun á leyfum á þeirri nýjung og þeirri framför hefði verið lokið áður en til sölu á Símanum kemur. Ég tel það mjög mikilvægt upp á verðlagningu á fyrirtækinu og að það geti skipt miklu máli. Í raun höfum við ekki fengið útskýringu á því frá hæstv. samgrh. af hverju svo er ekki gert. Í umfjöllun nefndarinnar snerist umræðan um að miklu leyti um grunnnetið, líkt og umræðan hér í allan dag, og sölu þess með öðrum þáttum Símans. Helstu samkeppnisaðilar Símans, Tal og Íslandssími, voru sammála því að grunnnetið ætti að seljast með, þar sem tryggð væri samkeppni og jafn aðgangur að grunnnetinu á raunverði. Ég kem síðar að því hvernig efla má eftirlit stjórnvalda á þessu sviði. Ég tel réttmætt, herra forseti, að þessi gagnrýni hafi komið fram. Miðað við núverandi gjaldskrá hins ríkisrekna fyrirtækis er nokkur munur á leigulínum og því ekki óeðlilegt að umræðan um grunnnetið skyldi koma upp. Hins vegar er ekkert sem segir að ekki sé hægt að tryggja þessa hagsmuni landsbyggðarinnar með því að selja grunnnetið með Símanum. Í máli gesta nefndarinnar kom ekkert fram sem útilokaði þetta. Þeir einu sem gagnrýndu sölu grunnnetsins voru af landsbyggðinni. Það er skiljanlegt miðað við núverandi ástand, þ.e. mismunandi kostnað á leigulínunum. Þrátt fyrir að þeir gagnrýndu að grunnnetið væri selt þá kom ekkert fram sem sýndi fram á að hægt yrði að tryggja að núverandi ástand væri ekki viðvarandi með því að aðskilja grunnnetið og hafa það áfram í ríkiseigu. Enn fremur komu engar vísbendingar fram um að ríkisrekið fyrirtæki tryggði, sem er mjög mikilvægt atriði, að tæknileg þróun og uppbygging haldist í hendur við þörfina hjá þjónustuaðilum, sem eru í beinum tengslum við neytendurna í landinu. Uppbygging grunnnetsins verður að vera í samræmi og haldast í hendur við þjónustuna. Það er mjög mikilvægt atriði, m.a. til þess að hin tæknilega þróun verði áfram þannig að hugbúnaðarfyrirtækin þróist eins og þau hafa gert mjög vel hingað til. Við höfum enn þá forskot á önnur lönd, eins og einn gesturinn sagði, Ingvar Kristinsson að mig minnir. Uppbygging grunnnetsins og hvatinn til framfara og nýjunga verður að vera í samræmi við þarfir þeirra sem kaupa af grunnnetinu. Ef sú tenging er ekki í lagi er ég hrædd um að við sitjum eftir í samkeppni við erlend hugbúnaðar- og tæknifyrirtæki. Sé litið til annarra landa og reynslu þeirra við einkavæðingu ríkissímafyrirtækja er engin vísbending um að notendur í þéttbýli eða dreifbýli hafi farið illa út úr því að grunnnetið hafi verið selt með símafyrirtækjum. Það er ekkert dæmi til um að það hafi verið óheppilegt fyrir neytendur að selja grunnnetið með. Sennilegra er að ríkissímafyrirtæki sem sett hafa verið á markað líti á það sem markaðstækifæri að vera tengd við alla landsmenn. Þetta hefur líka sýnt sig við sölu ríkissímafyrirtækja þar sem alþekktar eru klausur um þjónustu við landsbyggðina eða jaðarbyggðir. Mikilvægast er að til verði öflugt og stöndugt fjarskiptafyrirtæki. Það stuðlar enn frekar að því að við höldum forskoti okkar á önnur lönd með heilbrigðri samkeppni. Slíkt fyrirtæki skilar hagnaði sem síðar leiðir til fjárfestinga, ekki síst í fjarskiptakerfum. Ég ætla ekki að draga fjöður yfir það, varðandi grunnnetið, að hægt væri að gera ýmislegt í þeim efnum. Reyndar fylgja því tæknilegir erfiðleikar, m.a. kemur það fram í einkavæðingarskýrslunni hjá sérfræðingi sem var fenginn til að athuga þetta, að aðskilja grunnnetið frá öðrum rekstri. Hins vegar kom líka skýrt fram á fundi nefndarinnar að það er alveg hægt, ef vilji er til staðar, að aðskilja grunnnetið. Það kostar aftur á móti mikið, við vitum það. Það kostar gríðarlega fjármuni að aðskilja grunnnetið. Gott og vel. Sá kostnaður lendir auðvitað aðeins á neytendum. Eins og ég hef áður bent á skulum við líka átta okkur á því að við erum ekki að tala um eitthvert lítið fyrirtæki þegar rætt er um aðskilnað grunnnetsins frá öðrum þáttum Símans heldur erum við að tala um stórt fyrirtæki. Það kom líka fram á fundum samgöngunefndar. Það eru u.þ.b. 1.380 starfsmenn hjá Símanum og áætlað er að u.þ.b. 400--450 starfsmenn starfi að því sem tengist starfsemi grunnnetsins. Við erum því ekki að tala um lítið sætt, nett fyrirtæki þriggja, fjögurra starfsmanna í einni símstöð heldur erum við að tala um stórt ríkisfyrirtæki sem yrði eftir við sölu á Símanum ef hugmyndir um aðskilnað grunnnetsins frá öðrum þáttum hans yrðu að veruleika. Ég tel afar óheppilegt og í raun vonlaust að ríkisfyrirtæki sem slík komi til með að skammta þjónustu að grunnnetinu enda lögðust stærstu samkeppnisaðilar Símans mjög gegn því að það væri aðskilið. Ríkið á að mínu mati ekki að vera í skömmtunarhlutverki á þessum fjarskiptamarkaði sem nú þegar er í bullandi samkeppni. Samkeppnin er hafin, við verðum öll þess vör og áskynja, ríkið á að gegna stjórnsýsluhlutverki en á ekki að vera rekstraraðili að mínu mati. En varðandi þessa 1.380 starfsmenn, þar af 400--450 sem kæmu að grunnnetinu, þá vil ég benda á að fulltrúar starfsmannafélags Símans mættu á fund nefndarinnar og voru þeir mjög jákvæðir gagnvart sölunni. Aðspurðir sögðust þeir ekki hafa rætt aðskilnað grunnnetsins, það hefði ekki komið til umræðu. Það segir mér auðvitað heilmikið. Það segir mér að ekki er mikill þrýstingur af hálfu starfsmanna Símans að skilja grunnnetið frá. Það hlýtur að vera að það hefði komið upp á fundum hjá starfsmannafélagi Símans, þar sem þetta margir, 400--450 manns starfa hjá grunnnetinu, að einhver af þeim hefði viljað skilja þann hluta frá öðrum þáttum Símans. Svo var ekki. En hvað er þá til ráða svo tryggt verði að landsbyggðin njóti þeirrar tækniþróunar sem á sér stað og að kostnaður verði sem jafnastur? Við erum öll sammála um að á einhvern hátt þarf að tryggja það. Áherslurnar eru mismunandi en við erum öll sammála um að við þurfum að tryggja að landsbyggðin sem þéttbýlið eigi að hafa aðgang að þeirri tækniþróun sem á sér stað, á skikkanlegu verði á þeirri þjónustu sem er í boði. Við höfum tilskipanir, til að mynda frá ESB sem tryggja jafnan aðgang að heimtaugunum. Við höfum fjarskiptalög sem eiga að tryggja hagkvæm og örugg fjarskipti og efla samkeppni. Reikisamningarnir í fjarskiptalögunum eru mjög mikilvægir og skipta gríðarlega miklu máli og hafa nú þegar sýnt og sannað gildi sitt. Við höfum Samkeppnisstofnun sem ætlað er að tryggja jafnan aðgang, góða þjónustu og skikkanlegt verð. Auk þess, eins og við þekkjum öll, er Póst- og fjarskiptastofnun. Að mínu mati þarf að skerpa skilyrðislausan aðgang að fjarskiptanetinu og efla Samkeppnisstofnun og Póst- og fjarskiptastofnun þannig að þær geti raunverulega sinnt eðlilegu stjórnsýsluhlutverki sínu og stuðlað þannig að heilbrigðri samkeppni. Það kom fram að Póst- og fjarskiptastofnun hefur t.d. aldrei beitt dagsektarákvæðum og kannski ekki ástæða til þess, hvað veit ég. En dagsektarúrræðin eru að mínu mati líklega skilvirkustu úrræðin sem sú stofnun hefur yfir að ráða. Það þarf mjög veigamiklar ástæður og brýna hagsmuni til að beita jafnörlagaríku úrræði og svipta stór fyrirtæki starfsleyfi. En ég held aftur á móti að dagsektarúrræði séu ákvæði sem eiga að vera sveigjanleg og vera stofnuninni til taks. Hún á að geta gripið til þeirra úrræða þegar svo ber undir. Vissulega kom líka fram hjá nefndinni að margir samkeppnisaðilar Símans hefðu viljað sjá stofnunina taka hressilegar á málum en hún hefur gert fram til þessa. Því er að mínu mati afar brýnt í ljósi þess að við viljum efla og bæta samkeppnina að þessar stofnanir verði styrktar. En það er ekki bara það að við getum stólað eingöngu á eftirlitsstofnunina. Aðhald markaðarins, aðhald neytenda, aðhald þeirra sem koma að því að kaupa þjónustuna verður líka að koma til. Þessar stofnanir verða sem sagt að hafa ótvírætt úrskurðarvald og sterk úrræði vegna reglubrota. Meiri hlutinn leggur einnig til að áfram verði unnið markvisst að því að jafna kostnað og aðgang landsmanna að gagnaflutningsleiðunum með því að hæstv. samgrh. vinni tillögu þar að lútandi í samvinnu við samgn. Ef við lítum aðeins til framtíðar, herra forseti, þetta eru svona vangaveltur af minni hálfu, þá er ég hins vegar sannfærð um að það komi fram að kostnaður við bandbreiddina verður sífellt minni en hann er í dag enda er allt sem bendir til þess. Ég veit að gert er ráð fyrir því að Ericsson sé að koma með á markað ákveðinn tæknibúnað sem gerir að verkum að aðgangur verður auðveldari fyrir neytendur, einmitt meiri bandbreidd. Hægt er að stækka ljósleiðarahringinn 30 sinnum á tiltölulega ódýran hátt. Það leiðir því af sjálfu sér að ekki verður hægt að réttlæta það að vegalengdin skipti máli. Hugsanlegt er að það sem verður verðlagt innan tíðar sé fjöldi þjónustustaða, það er mun líklegra, það sem haldið er úti í búnaði til að hafa þjónustuna á tilteknum stöðum. Mér finnst líklegra að það fari í þann farveg. En þetta eru einungis vangaveltur af minni hálfu. Ég vil einnig benda á að í Bandaríkjunum hefur það verið mjög farsæl leið að heimila áskrift að gagnaflutningsnetum í staðinn fyrir að binda sig við vegalengd eða tíma heldur eingöngu áskrift og það hefur stuðlað að örri þróun og eflingu upplýsingatækniiðnaðarins. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra. Ég tel að hér sé um afar merkilegt mál að ræða sem er í eðlilegu samhengi við það sem gert hefur verið í íslensku efnahags- og atvinnulífi undanfarin ár og því til mikilla hagsbóta. Það er þjóðfélagslega hagkvæmt og því mikilvægt að klára það sem fyrst.

Herra forseti. Hv. þm. var sömu skoðunar og ég með að það yrði að liggja ljósar fyrir hvenær ríkið ætlaði sér að selja hin 51%. Ég heyri að hv. þm. Þorgerður K. Gunnarsdóttir var ekki sátt við þá einu og afmörkuðu yfirlýsingu sem hæstv. utanrrh. hafði gefið um að þau yrðu ekki seld á næstu mánuðum eða missirum. Það kom skýrt fram í nefndinni að það var heldur ekki talið fullnægjandi svar. Mun hv. þm. ganga eftir því við samstarfsflokk sinn að koma þessum málum á hreint? Á að selja þessi 51% núna á næstu dögum eða næstu árum eða verður ekkert gert í því um ótiltekinn tíma, um ákveðinn tíma, við skulum segja fimm ár? Ég er alveg sammála hv. þm. um að þetta er allt of óljóst.

Herra forseti. Ég held að málið í heild sé alveg á tæru. Það er verið að heimila að selja allan eignarhluta ríkisins í Landssíma Íslands. En eins og ég kom inn á áðan tel ég mun heppilegra að gefin verði út skýr fyrirmæli um hvernig eigi að selja hin 51%. Ég held að búið sé að koma þeim skilaboðum á framfæri. Ég hef þessa skoðun. Aðrir hafa kannski aðra skoðun. Það er hægt að benda á að verðbréfamiðlaðar, sérfræðingar geta kannski bent mér á haldbetri rök. En ég mun ítreka þessa skoðun mína á fleiri stöðum en einungis hér.

Herra forseti. Ég vek athygli á að hér er enginn að spyrja um skoðun heldur um ákvörðun. Varðandi þá fullyrðingu hv. þm. að svokallaðir samkeppnisaðilar Landssímans um þjónustu, sem eru fyrst og fremst samkeppnisaðilar um afmörkuð verkefni á afmörkuðum svæðum, hefðu sagt það og höfðu mælt með því að Landssíminn og grunnnetið yrðu seld í einu lagi, þá er það mesti misskilningur. Þeir sögðu að við núverandi aðstæður væri ekki komin samkeppnisstaða um allt land. Þá mundi slíkt styrkja einokunaraðstöðu Landssímans sem einkavædds fyrirtækis. Það er ekki alveg rétt með farið hjá hv. þm.

Virðulegi forseti. Ég er allsendis ósammála hv. þm. Jóni Bjarnasyni. Mér fannst það koma afskaplega skýrt fram að þeir settu sig ekki upp á móti því að Síminn yrði seldur í heilu lagi með grunnnetinu. Það kom afskaplega skýrt fram. 

Herra forseti. Það kom fram í ágætri ræðu hv. þm. Þorgerðar K. Gunnarsdóttur þegar hún fór yfir heimsókn þeirra sem komu frá verðbréfafyrirtækjunum að þetta væri mjög mikilvægt fyrir markaðinn og þetta mundi efla annars frekar daufan hlutabréfamarkað á Íslandi. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. --- mér fannst hún tala eins og það væri eiginlega aðalatriðið --- hvort það sé aðalatriðið með sölunni að efla verðbréfamarkaðinn á Íslandi og skapa góðan eftirmarkað eftir að vera búinn að selja þessi fyrstu prósent. Enn fremur: Telur hv. þm. að það sé heilbrigð samkeppni á Íslandi í dag þegar Landssíminn, fyrirtæki sem var byggt upp í skjóli ríkiseinokunar, hefur 85% markaðshlutdeild eins og staðan er í dag? Er það heilbrigð samkeppni á markaðnum? Er von á heilbrigðri samkeppni eða er von á að þessi stóri bróðir beiti aðra ofríki?

Herra forseti. Ég ítreka að meginástæða sölunnar að mínu mati er að salan er mjög þjóðhagslega hagkvæm og kemur til með að styrkja og efla efnahagslífið í landinu og til hagsbóta fyrir almenning allan. Varðandi hitt atriðið ...

85% markaðshlutdeild.

Já, við sjáum það og ég benti á það að við sjáum hér heilbrigða samkeppni. Vissulega er samkeppni á Íslandi og eins er upplýsingatækniiðnaðurinn að slíta barnsskónum. En við sjáum merki um heilbrigða og öfluga samkeppni. Hún verður enn þá öflugri með því að við samþykkjum það frv. sem hér liggur fyrir og með því að efla Póst- og fjarskiptastofnun, Samkeppnisstofnun til að veita neytendum þær upplýsingar að þeir veiti þessum fyrirtækjum aðhald.

Herra forseti. Sannarlega er gott að við skulum hafa Landssímann upp á að hlaupa núna til þess að hressa við efnahag landsins. Ekki veitir af eftir þær miklu efnahagskollsteypur sem við höfum verið að taka upp á síðkastið eða nánast heljarstökk, 20--25% gengisfall frá áramótum. Jú, það eykur áhuga erlendra aðila að koma til fjárfestinga á Íslandi og það þarf sannarlega innflæði gjaldeyris til Íslands. Við skulum vona að þetta gengisfellingardæmi komi ekki upp aftur að ári vegna þess að þá höfum við ekki Landssímann upp á að hlaupa til að selja. Ég vil svo aðeins geta þess af því vitnað var í ágætan Hafnfirðing sem kom fyrir fund nefndarinnar, Ingvar Kristinsson, formann hugbúnaðarfyrirtækja, en hann er jafnframt með starfsemi á Akureyri, hann á í fyrirtæki þar, að þar komu fram þessi tvö sjónarmið. Hann taldi að ekki þyrfti að halda grunnnetinu aðskildu vegna samkeppni á höfuðborgarsvæðinu en þegar hann var spurður út í fyrirtækið á Akureyri taldi hann leikinn mjög ójafnan eins og hann orðaði það. Þar sitja menn ekki saman við sama borð og hann taldi nauðsynlegt að breyta miklu meira áður en að sölu kemur.

Virðulegi forseti. Grunntónninn í umræðunni hjá hv. þm. stjórnarflokkanna er samkeppni, heilbrigð samkeppni. Þannig hefur þetta verið orðað. Ég vil spyrja hv. þm. hvort hún telji, miðað við þær markaðaðstæður sem við búum við, þ.e. markaðurinn er lítill, markaðurinn er dreifður og vissulega er hægt að tala um samkeppnisaðstæður á höfuðborgarsvæðinu þar sem þéttbýli er til staðar, hvort hún hafi trú á að samkeppni muni verða um að veita þjónustu í dreifbýli landsins þar sem um er að ræða mjög dýrar framkvæmdir, dýra þjónustu sem erfitt hefur verið að fá hingað til. Hefur hv. þm. trú á því að þegar ríkið hættir að fara með þetta fyrirtæki muni menn keppast sérstaklega við að að veita þjónustu í dreifbýli landsins?

Herra forseti. Já, ég hef trú á því. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að erlendis hefur sýnt sig að þau fyrirtæki sem hafa fjárfest í ríkissímafyrirtækjum, þar sem alþekktar eru klausur um jaðarbyggðir og landsbyggð, keppast við að bjóða í slík fyrirtæki því þau telja þetta vera markaðstækifæri. Ég vil einnig benda á það sem ég benti á áðan, að ef við teljum það tryggja hagsmuni landsbyggðarinnar að ríkið reki grunnnetið, og til verði stórt ríkisfyrirtæki, 400--450 manna ríkisfyrirtæki sem tryggi að grunnnetið verði í lagi, þá hlýtur hið sama að gilda t.d. um Íslandspóst sem er í 100% eigu ríkisins. Þá getum við ályktað sem svo að þar hljóti að vera um að ræða pottþétt grunnnet í póstþjónustu.

Virðulegi forseti. Nei, það er hvorki um að ræða pottþétt net hjá Íslandspósti né öðrum ríkisfyrirtækjum í dag einfaldlega vegna þess að þeim sem fara hér með völd er ekkert sérstaklega annt um að sýna þá kosti sem slík þjónusta hefur upp á að bjóða. Við þurfum að tryggja hér lágmarksöryggi. Það kom fram hjá einum hv. stjórnarliða í dag að ISDN-tengingar ættu að vera komnar eftir tvö ár inn á 98% heimila á Íslandi. Nú er það þannig í dag að þau svör fást hjá Landssímanum að þegar um 6 km frá móðurstöð er að ræða sé útilokað að fá þessa tengingu og verði þetta fyrirtæki einkavætt og selt verði það ósköp einfaldlega þannig að menn skuli gleyma því að gera sér vonir um að fá nokkurn tímann slíka þjónustu. Í kjördæmi hv. þm. uppi í Mosfellsdal eru heimili sem þurfa á þessari þjónustu að halda, en hafa ekki fengið hana og að sögn munu ekki fá hana.

Virðulegi forseti. Varðandi það sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir kom inn á þá stendur skýrt og klárt í lögum að þessa þjónustu eigi að veita, ISDN-þjónustu eigi að veita. Þetta er alþjónustukvöð og þetta ber að veita í landinu. Svo einfalt er það. Það verður þá að fylgja því eftir ef svo er ekki. 
             Aftur á móti vil ég koma inn á og ítreka að ég tel að það skipti mjög mikli máli að uppbygging grunnnetsins verði ekki skilin frá þörfum og kröfum neytenda.

Herra forseti. Hv. þm. Þorgerður Gunnarsdóttir hélt því fram að þessi sala væri í samræmi við óskir starfsmanna. Ég vék að því í máli mínu áðan að eflaust væru skiptar skoðanir þeirra á meðal, en venjan er þegar leitað er eftir áliti starfsmanna að snúa sér til hagsmunasamtaka þeirra. Þau samtök hjá Símanum heita Félag íslenskra símamanna. Þau samtök voru aldrei kölluð til fundar við hv. samgn. Ég var að fá þetta upplýst í símtali við formann Félags íslenskra símamanna fyrir stundu. Starfsmannafélags Landssímans var sett á laggirnar á sínum tíma af stjórn fyrirtækisins, allir starfsmenn voru skrifaðir í félagið og þannig gátu menn komist úr því félagi með því að segja sig lausa frá því. Það félag annast skemmtanir, ferðalög og annað slíkt gagnlegt. Ég ætla ekki að gera lítið úr því. En þetta eru ekki hin eiginlegu hagsmunasamtök starfsmanna. Er hv. þm. kunnugt um þetta?

Virðulegi forseti. Starfsmannafélag Símans var boðað á fund samgn. og engar athugasemdir voru gerðar við þá gesti sem voru boðaðir. Starfsmannafélag Símans var boðað og þarna mættu fulltrúar starfsmannafélagsins. Það kom alveg skýrt fram í máli þeirra að ekki hafi neitt verið rætt um að skilja grunnnetið frá, það hefði ekki komið til umræðu, það hafði ekki komið til tals að skilja grunnnetið frá öðrum þáttum við sölu Símans. Og hvað segir það manni? 

Herra forseti. Það hefur einnig komið fram að þetta viðfangsefni, þessar spurningar hafa ekki verið reifaðar í stjórn þessa starfsmannafélags. Það liggur engin samþykkt þar að baki. Málin hafa ekki verið rædd á þeim vettvangi. Ég var að segja að þetta félag skipuleggur skemmtanir, árshátíðir og hópferðir og ég efast um að grunnnetið sé mjög til umræðu á árshátíðum starfsmanna Landssímans. Ég er að benda hv. þm. á að Félag íslenskra símamanna sinnir hagsmunamálum starfsmanna og ef raunverulegur vilji er fyrir því af hálfu Alþingis að leita eftir viðhorfum starfsmanna þá snúa menn sér til þess félags. Þetta er náttúrlega sýndarleikur, mikill sýndarleikur. Ég vil taka fram að ég er ekki að gera lítið úr starfsmannafélaginu.

Nú!

Það sinnir einvörðungu öðrum verkefnum. Það er venjan þegar menn tala í nafni starfsmanna að þá byggja þeir á lýðræðislegri samþykkt. Það var ekki í þessu tilviki.

Virðulegi forseti. Já, ýmis þörf mál eru þá rædd á árshátíðum Símans því það kom alveg skýrt fram í máli þessara fulltrúa að eitt af þeirra áhersluatriðum væri að þeim væri tryggður kaupréttur að hlutabréfum, að þeir gætu komið að því að kaupa hlutabréf í Símanum. Það er meðal annarra atriða sem komu skýrt fram. Mjög mikilvæg atriði komu fram hjá þessum fulltrúum og ekki bara um það hvenær og hvernig árshátíðir eru haldnar.

Herra forseti. Við höfum rætt í allan dag um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands. Ég ætla að leggja nokkur orð í belg þar sem ég átti sæti í hv. samgn. allt síðasta kjörtímabil. Þá var Síminn einmitt allmikið til umræðu vegna þess að þá var Pósti og síma breytt í hlutafélag. Varð allmikil umræða um það mál bæði í þingsal og í nefndinni. Þáverandi samgn. kynnti sér mjög ítarlega símamál hér og einnig á Norðurlöndum og í Evrópu í tengslum við þá breytingu alla. Ég verð að segja, herra forseti, að eitt fannst mér dálítið merkilegt þegar ég fór í umræðuna hér um hlutafélagavæðingu Pósts og síma. Þá var þáv. hæstv. samgrh. spurður að því í óundirbúinni fyrirspurn hvort til stæði að selja Símann. Sú sem hér stendur spurði hann að því. Og þá svaraði hv. þm. Halldór Blöndal, reyndar núverandi forseti Alþingis, því til úr þessum stóli að ekki stæði til að selja hlutafé í Símanum þegar það fyrirtæki væri orðið að hlutafélagi. Það eru ýmsir sem skipta um skoðun í þessu máli. Eins og menn vita hefur umræðan um að selja hlutafé í Pósti og síma dregist langt fram á vorið á þessu þingi vegna þess að stjórnarflokkarnir hafa ekki getað komið sér saman um málið. En eftir langa mæðu hafa þeir sem sagt ákveðið að nú skuli selja. Framsfl. hefur greinilega gefið eftir. Hann var á sömu skoðun og við í Samfylkingunni um að ekki skyldi selja fyrirtækið eða hluta í fyrirtækinu öðruvísi en að grunnnetið skyldi skilið frá. Ég verð að segja, herra forseti, að mér finnst merkilegt að enginn framsóknarmaður skuli vera við umræðuna. Hér hefur farið fram umræða í nokkra klukkutíma án þess að nokkur framsóknarmaður sé viðstaddur.  Ég minnist ræðuhalda hv. þingmanna Framsfl. um þetta mál þar sem þeir vöruðu mjög við því að selja Símann í einu lagi, hér gæti komið upp ófremdarástand og það mundi Framsfl. aldrei sætta sig við, herra forseti, aldrei sætta sig við að Síminn yrði seldur í einu lagi, það yrði að skilja grunnnetið frá. Þess vegna væri fróðlegt að vita, herra forseti, hvort nokkrir framsóknarmenn séu í húsinu sem gætu þá kannski skýrt betur fyrir okkur hvernig standi á þessari vendingu flokksins í símamálinu. Eru hér einhverjir fulltrúar Framsfl. sem gætu tekið þátt í umræðunni og skýrt okkur frá því?

Forseti mun láta ganga úr skugga um það.

Herra forseti. Helst vildi ég nú fá hingað hv. þm. Hjálmar Árnason sem hefur verið hér og á sæti í nefndinni. 

Forseti mun láta athuga hvort hv. þm. Hjálmar Árnason getur mætt til fundar.


            

Hann gerði mjög vel grein fyrir sínu máli í dag þegar hann flutti klukkutíma langa ræðu.

Ég heyri að hæstv. ráðherra er farinn að bera í bætifláka fyrir Framsfl. og fjarveru hans í umræðunni. Ég velti því fyrir mér hvort hæstv. ráðherra ætli líka að svara fyrir næstu spurningar og frekari spurningar til flokksmanna Framsfl. sem ég mun bera fram hér úr ræðustóli.

Hlustaðir þú ekki á ræðuna í dag?

Ég hlustaði á allar ræður í dag og ég tel að hv. þm. Hjálmar Árnason hafi ekki svarað þessu fyllilega. Það var frekar lítið um svör frá þeim hv. þm. Eins og fram hefur komið er Samfylkingin á þeirri skoðun að skilja beri grunnnetið frá áður en til sölu kemur. Við höfum verið á þeirri skoðun að selja beri samkeppnishlutann. Ríkið á ekki að vera í samkeppnisrekstri en aftur á móti, meðan ekki er samkeppni í rekstri grunnnets, þá beri að skilja það frá og ríkið sjái um þann rekstur. Aftur á móti gæti komið upp sú staða að hægt væri að selja þann hluta einnig. Ég minnist þess frá umræðunni um hlutafélagavæðingu Símans á síðasta kjörtímabili, að þá voru ýmsar kenningar uppi um að fljótlega tækju við gervihnettir sem mundu sinna símaþjónustunni. Prófessorar úr háskólanum sem lýstu þeirri þróun, að þá yrði ekki þörf fyrir grunnnet. Aftur á móti er nú ljóst að það verður ekki í náinni framtíð. Það er því full ástæða til þess að ríkið sinni grunnnetinu, þjóðvegakerfinu eins og við höfum kallað það. Hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir talaði um það í ræðu sinni á undan mér að það yrði töluverður kostnaður við að aðskilja grunnnetið frá annarri þjónustu. Hún taldi að sá kostnaður mundi bitna á neytendum. Ég velti því þá fyrir mér, í framhaldi af þeim orðum hv. þm., hvernig kostnaðurinn af fákeppninni muni bitna á neytendum, þ.e. ef við aðskiljum netið ekki. Hvernig mun sá kostnaður koma niður? Það er alveg ljóst að ríki ekki samkeppni þá má búast við því að það komi niður á neytendum. Menn hafa farið hér rækilega yfir það. Í kvöld hefur verið rætt nokkuð um starfsmannafélag Símans. Menn hafa velt fyrir sér hvað menn geri á fundum starfsmannafélagsins. Eftir því sem ég hef fregnað í samgn. og vinnu hennar í aðdraganda 2. umr. þá skilst mér að fram hafi komið hjá starfsmönnum að þar hafi ekki verið rætt um aðskilnað grunnnetsins og heldur ekki hvort grunnnetið ætti að vera áfram með í Símanum. Starfsmenn hafa þannig ekki endilega verið að ræða þau mál. Aftur á móti er ekki óeðlilegt að starfsmannafélag ræði kjaramál. Hér kom fram að þeir hefðu rætt og mótað afstöðu til þess hvort starfsmenn ættu að fá að kaupa hlut í Símanum. Mér finnst fullkomlega eðlilegt að þeir taki afstöðu til þess. Aftur á móti tel ég að almenningi og starfsmönnum sé ætlaður of lítill hlutur í Símanum við söluna. Ég fagna framsóknarmanni í salinn. Hér er mættur hv. þm. Magnús Stefánsson, stjórnarmaður í Símanum, sem ætti að geta svarað fyrir sína menn og þá vendingu sem orðið hefur í afstöðu Framsfl. í þessu máli. Ég tel óeðlilegt að almenningur og starfsmenn fái ekki að kaupa meira en 14% í Símanum. Smærri og meðalstórum fyrirtækjum er síðan ætlað að fá að kaupa 10%, þ.e. 2--3% hverju fyrir sig. Ég velti því fyrir mér hvernig stendur á því að almenningur á ekki að fá að kaupa stærri hlut. Það er ljóst, miðað við þá umræðu sem verið hefur um verðgildi Símans í dag, að hann er metinn á mun lægra verði en t.d. fyrir ári. Fyrir ári var talað um 40--60 milljarða fyrirtæki. Maður heyrði jafnvel töluna 80 milljarða. Ég tel þó að það hafi verið helst til hátt metið. Nú tala menn um 20 milljarða. Ég spyr, herra forseti: Hvernig stendur á að almenningur á ekki að fá að kaupa núna þegar verð fyrirtækisins er í lágmarki? Hvers vegna eru aðeins 14% ætluð til starfsmanna og almennings meðan fyrirtækjum, smærri og meðalstórum fjárfestum, eru ætluð 10% þar á móti, þar sem hvert fyrirtæki á að fá 2--3%? Mér finnst vanta svör við þessu. Ég kom aðeins inn á afstöðu okkar í Samfylkingunni. Hún hefur komið skýrt fram en fyrst að hér er viðstaddur fulltrúi úr stjórn Símans, hv. þm. Magnús Stefánsson, þingmaður Framsfl., furða ég mig á því að menn séu tilbúnir að víkja frá þeirri skoðun sinni að skilja grunnnetið frá gegn því að fjórir starfsmenn fáist til að sinna eftirlitshlutverki, annars vegar tveir hjá Samkeppnisstofnun og hins vegar tveir hjá Póst- og fjarskiptastofnun. Ég velti fyrir mér hvort þeir telji það nægja til að tryggja eðlilega samkeppni. Ég minni á hversu stórt fyrirtæki Síminn er á markaði. Það þarf ekki að segja þeim sem fylgst hafa með umræðunni hver staðan er. Fyrirtækið hefur haft markaðsráðandi stöðu, notið einkaréttar og ríkisstyrkja, í ein 90 ár og hefur í ljósi þess yfirburðastöðu. Með því að selja fyrirtækið núna er verið að marka stefnu til framtíðar í fjarskiptamálum á Íslandi. Í nál. 1. minni hluta samgn. er einmitt sýnt fram á markaðsráðandi stöðu fyrirtækisins. Það hefur 85% hlutdeild í tekjum á fjarskiptamarkaði og hefur mjög sterka fjárhagslega stöðu. Eigið fé fyrirtækisins er talið um 13 milljarðar og veltan á þessu ári er talin um 17 milljarðar. Landssíminn hefur yfirburðastöðu á GSM-markaði. Landssíminn rekur eina NMT-farsímakerfið hér á landi. Sömuleiðis er hann með einokunaraðstöðu í rekstri talsímaþjónustu. Auk þess má geta þess að Landssíminn hefur yfirburðastöðu í símtölum við útlönd. Landssíminn og dótturfyrirtæki hans hefur einnig markaðsráðandi stöðu á netmarkaðnum en eins og menn vita er sá markaður nátengdur fjarskiptamarkaðnum. Menn hafa velt því aðeins fyrir sér hvort hagkvæmara hefði verið að selja Símann fyrir ári, þegar umræðan um að selja fyrirtækið hófst hér. Ég er sannfærð um að það hefði komið betur út. Þá var fyrirtækið mun hærra metið en í dag. Það hefði skilað sér betur til eigendanna ef það hefði verið selt fyrir ári. Auðvitað er alltaf erfitt að meta slíka hluti og margir þættir sem koma þar inn í. Eins og við vitum hefur fjarskiptakerfið verið byggt upp á vegum Landssímans á kostnað skattgreiðenda. Fyrir vikið er fjarskiptakerfið sem við eigum eitt af fremstu kerfum í sinni röð, a.m.k. að mati fyrirtækisins sjálfs. Einnig er mjög öflugt sölukerfi á vegum Landssímans. Fyrirtækið hefur auk þess fjárfest í mörgum fyrirtækjum á fjarskipta- og hugbúnaðarsviði og hefur í gegnum það veruleg áhrif á rekstur þeirra fyrirtækja. Menn hafa líka velt því fyrir sér hvort fyrirtækið sé verðmætara í einu lagi eða niðurbútað. Ekki eru allir á einu máli um það enda snýst málið ekki um það. Meginverkefnið er að tryggja að eftir sölu fyrirtækisins ríki hér eðlileg samkeppni. Verði grunnnetið selt með þá er ljóst að svo verður ekki. Það verður þá fákeppni á markaðnum, þ.e. Síminn með yfirburðastöðu. Þegar önnur fyrirtæki sem eiga í samkeppni við Símann þurfa að fá aðgang að grunnnetinu og gefa upplýsingar um hvað þau hyggist fyrir í rekstri sínum þá gefur það Símanum, sem eiganda grunnnetsins, óeðlilegan aðgang að upplýsingum um rekstur þeirra fyrirtækja í samkeppni við Símann. Það er alltaf hætta á því að fyrirtæki í markaðsráðandi stöðu misnoti þá aðstöðu sína. Þó ég ætli þeim það ekki fyrir fram þá er alltaf hætta á því þegar fyrirtæki er í slíkri stöðu. Það er alveg sama þó menn setji öflug eftirlitskerfi á og bæti við tveimur starfsmönnum hjá tveimur eftirlitsstofnunum. Það er mjög erfitt að sinna því eftirliti. Menn hafa líka bent á að landsbyggðin muni líða fyrir sölu á núverandi einokunaraðstöðu í einu lagi. Menn hafa greitt margfalt fyrir þjónustuna á landsbyggðinni. Ítrekað hefur verið bent á það í umræðunni í dag að landsbyggðarfyrirtæki borgi t.d. tíu sinnum hærra verð fyrir leigulínur en fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu. Það er furðulegt að menn skuli hafa getað rekið slík fyrirtæki úti á landi. Ég minnist þess að þingflokkur Samfylkingarinnar var á ferð um Vestfirði. Fyrirtæki sem við heimsóttum þar kvartaði sáran undan meðferðinni á sér hjá Símanum. Ég veit ekki hvort það fyrirtæki hefur lagt upp laupana en það var alla vega á brattann að sækja fyrir það vegna hins háa verðs sem það þurfti að greiða fyrir aðgang að leigulínum. Fulltrúar Samfylkingarinnar í samgn. hafa líka bent á, eins og fram kemur í nál. þeirra, að þegar fyrirtæki eins og Síminn, sem er með yfirburðastöðu á markaðnum, færist úr höndum ríkisins og yfir til einkaaðila við söluna þá sé það jafnvel verri kostur þar sem einkaeinokun sé verri en ríkiseinokun. Sömuleiðis benda þeir á að þessi aðferð við söluna leiði til hægari uppbyggingar hugbúnaðar- og fjarskiptageirans hér á landi en ella hefði verið. Auðvitað er það slæmt ef svo verður að þessi leið muni draga úr þeirri uppbyggingu sem nauðsynleg er í þessum geira. Hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir minntist einnig á að ef grunnnetið yrði skilið frá yrði til stórt ríkisfyrirtæki sem sneri að grunnnetinu og talaði um 450 starfsmenn. Aðrir í nefndinni hafa sagt um að þeir séu hátt í 400. Það skiptir svo sem ekki máli hvort starfsmenn eru 400 eða 450. Ef þörf er á því og nauðsynlegt að reka grunnnetið a.m.k. um nokkurn tíma sérstaklega í eigu ríkisins er það ekkert svo mikið þó starfsmenn séu 400 eða 450. Þetta er verulegur rekstur eins og komið hefur fram og er hann skilgreindur í nál. 1. minni hluta. Ég þó ætla ekki að lengja umræðuna með því að lesa það allt upp því ég tel að menn hafi farið yfir það fyrr í dag. Aftur á móti hefur sú afstaða okkar komið fram, og ég verð að segja það sem mína afstöðu, að ég sé ekkert því til fyrirstöðu að einhvern tímann verði hægt að selja það fyrirtæki þegar sú staða verður komin upp í samkeppnismálum að unnt sé að selja og reka grunnnetið á samkeppnismarkaði. Líka hefur verið bent á hvað hefur verið að gerast í fyrirtækjum annars staðar í heiminum þar sem menn hafa verið að brjóta fyrirtæki upp, þar sem stór símafyrirtæki og fjarskiptafyrirtæki hafa skilið grunnnetin frá og menn talið fyrirtækin vera verðmeiri í smærri einingum. Það hefur verið að gerast víða. Það hefur verið að gerast í Bretlandi. Það hefur verið að gerast í Frakklandi og víðar. Í nál. 1. minni hluta er bent á France Télécom og British Telecom og AT&T-fyrirtækið sem er verið að skipta upp í allt að sex fyrirtæki. Ég minntist á það áðan að það getur verið samkeppnishamlandi að grunnnetið sé áfram í eigu Símans því þá ræður Síminn ferðinni og hann getur stillt af sinn eigin rekstur miðað við hvað samkeppnisaðilarnir ætlast fyrir, bara í ljósi upplýsinga sem Síminn mundi fá frá þeim fyrirtækjum sem eru í samkeppni við hann, t.d. í því hvaða þjónustu þeir eru að óska eftir og hvenær og hvernig. Það er áhyggjuefni. Ég talaði um að ef grunnnetið væri skilið frá væri möguleiki á því að síðar að selja það fyrirtæki þegar samkeppni væri komin á. En ljóst er að það er að hluta til samkeppni í þeirri þjónustu á höfuðborgarsvæðinu þó alllangt sé í það. Herra forseti. Ég vil segja, eins og kom fram í andsvari áðan hjá hv. þm. Margréti Frímannsdóttur, að menn eru ekki að fá þjónustu hjá Símanum hér í nágrenninu, hvað þá úti á landi. Ég nefni ISDN-tengingu sem er ekki einu sinni hægt að fá upp í Mosfellssveit ef þeir staðir sem óska eftir ISDN-tengingu eru eitthvað aðeins fyrir utan eða of langt frá frá móðurstöð. Það er því verulegt áhyggjuefni ef það ástand á eftir að vara áfram við þær aðstæður sem munu ríkja ef ríkisstjórnin hefur sitt fram, sem mér virðist að muni verða, því ekki virðist mikið hlustað á gild rök sem hafa komið fram fyrir því að skilja grunnnetið frá þó það verði ekki nema tímabundið eða í nokkur næstu ár. Menn hafa farið yfir það líka hve erfitt er að keppa við Símann, t.d. í heimtaugakerfinu, því það er búið að afskrifa það kerfi að miklum hluta þannig að það er nánast ómögulegt fyrir önnur fyrirtæki að keppa við Símann við þær aðstæður. Herra forseti. Ég held að ég sé ekki að hafa þetta mikið lengra. Að einu vil ég þó spyrja hæstv. ráðherra í lokin. Hvernig stendur á því, herra forseti, að landsbyggðin hefur þurft að borga svona miklu hærra gjald fyrir leigulínur en fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu? Nú var ákveðið í þinginu á síðasta kjörtímabili að talsímakostnaður yrði sá sami fyrir landsbyggðina og höfuðborgarsvæðið. Það var hægt að ákveða það með lagasetningu á þingi. Maður veltir fyrir sér hvernig standi á því að ekki er hægt að gera svipað gagnvart leigulínunum. Við í þingflokki Samfylkingarinnar höfum barist fyrir því að þessi verðlagning verði jöfnuð og gerum í raun kröfu um það. Það kemur fram í áliti okkar manna í nefndinni. Við teljum að það verði að ríkja jafnræði milli fyrirtækja án tillits til þess hvar þau eru staðsett á landinu. Herra forseti. Í tilefni þess hvernig ástandið hefur verið í byggðamálum hér á landi spyr ég hæstv. ráðherra: Hvernig stendur á því að ekki er fyrir löngu búið að setja lög um að verðið skuli vera hið sama alveg eins og gert var varðandi talsímaþjónustuna? Það væri fróðlegt að fá að heyra það. Herra forseti. Ég ítreka í lokin að ég tel algjört grundvallaratriði við sölu á þessu stóra ríkisfyrirtæki að tryggt sé að samkeppni ríki á fjarskiptamarkaði. Ég óttast að svo verði ekki og er nánast viss um að svo verði ekki á meðan grunnnetið er ekki skilið frá.

Herra forseti. Hér hefur orðið nokkuð löng og umfangsmikil umræða í dag. Nefnd hafa verið nokkur atriði og þeim beint sérstaklega til mín þannig að ég tel rétt að koma inn á nokkur atriði og getur það vonandi orðið til þessa að auðvelda þá umræðu sem kann að verða hér á eftir. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir vakti athygli á þeirri skoðun sinni að henni fyndist skorta nokkuð á sannfæringarkraft okkar stjórnarliða þegar mælt væri fyrir þessum málum. Ég held að það mikill misskilningur og miklu fremur óskhyggja að svo sé því við fylgjum þessu máli fram af einurð og sannfæringu. Öll gögn sem lögð hafa verið hér fram vegna sölu á hlut í Símanum hafa verið unnin að undangenginni mikilli athugun og vandaðri vinnu  Engu að síður er býsna mikill áhugi í þjóðfélaginu fyrir þeirri breytingu sem mun fylgja því að almenningi og fjárfestum verði gefið færi á að eignast hlut í því merkilega fyrirtæki sem hér hefur verið svo rækilega til umræðu í dag. Það vakti athygli mína í ræðu helsta talsmanns Samfylkingarinnar í þessari máli, í ræðu Lúðvíks Bergvinssonar, og það var ánægjulegt, að hann undirstrikaði mjög rækilega í sinni ræðu að Samfylkingin teldi að það ætti að selja Símann og hann væri sannfærður um að markaðsöflin ættu að ráða og að þau mundu tryggja best hagsmuni neytenda. Ég get að því leyti vísað til ágætrar ræðu hv. þm. um þau efni og vakið athygli hv. þm. Ögmundar Jónassonar á þeim rökstuðningi að markaðsöflin eru býsna mikilvæg fyrir neytendur. Það sjáum við hvern dag og ætti að geta verið svar við einum af hinum sjö punktunum sem hv. þm. spurðist fyrir um og vildi fá skýringar á. Ég vek athygli á þessari afstöðu hv. þm. Lúðvíks Bergvinssonar vegna þess að þetta er mjög mikilvægt sjónarmið. Það er jafnframt mjög mikilvægt að standa þannig að málum að við tryggjum framvindu samkeppninnar. Hv. samgn. fór mjög vandlega yfir þau mál. Hún undirstrikar og leggur ríka áherslu á að þær stofnanir sem við treystum til þess að vinna að eðlilegri samkeppni hvað þetta varðar, þ.e. Fjarskiptastofnun og svo Samkeppnisstofnun, eiga mjög mikilvægt verk að vinna og samgn. undirstrikar það og leggur áherslu á að efla þurfi þær stofnanir sem allra mest svo þær geti unnið sitt verk. Ég tek undir það sjónarmið samgn. og vænti þess að jafnvel fulltrúar og hv. þm. Vinstri grænna geti staðið með okkur í þeirri gjörð, enda heyrði ég að hv. þm. Ögmundur Jónasson hafði nokkrar áhyggjur af því að Póst- og fjarskiptastofnun sinnti ekki nægjanlega vel starfi sínu hvað varðar póstinn. Ég er ekki sammála því. En mér finnst ég heyra stuðning úr þeirri áttinni þegar kemur að því að standa við bakið á þessum stofnunum. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson ræddi nokkuð kostnað við leigulínur og raunar fleiri. Það er alveg hárrétt sem hefur komið hér fram í dag að kostnaður við leigulínusambönd er allnokkur hér á landi eins og raunar annars staðar. Við í samgrn. höfum undir höndum upplýsingar um að þetta er mjög mismunandi þegar litið er yfir OECD-löndin. Kostnaður við leigulínur á Íslandi er engu að síður tiltölulega lágur þegar borið er saman við önnur lönd þó okkur finnist þetta hár kostnaður. Hér kom fram í dag sú krafa að leigulínukostnaður yrði óháður vegalengd. Í raun komi fram krafa, og ég held að hv. þingmenn Samfylkingarinnar ættu að hlusta rækilega á það sem ég segi núna, um sama verð fyrir allar leigulínur óháð vegalengd. Þá kemur upp vandi sem endurspeglast m.a. í því að forsendur gjaldskrár vegna leigulínu eiga að vera kostnaðurinn við flutningana. Að einhverju leyti kemur vegalengd á milli staða þar inn í. Vakin hefur verið athygli á því, m.a. í nefndarálitum, að Danir hafi valið þann kostinn að hafa þak á þessu, að það væri miðað við vegalengd upp að 85 km og eftir það gilti sama verð. Norðmenn eru sagðir hafa 300 km viðmiðun og eftir það gildi sama verð. Þetta segir að fleiri glíma við þetta en Íslendingar. Það eru fleiri þjóðir, fleiri símafyrirtæki og væntanlega fleiri þjóðþing en okkar sem kljást við þetta vandamál. Forsendurnar í regluverkinu öllu eru að byggt sé á kostnaði við þessa flutninga þannig að símafyrirtækjunum sé ekki gert óeðlilega erfitt fyrir en jafnframt að þau geti ekki lagt kostnaðinn við þessa gagnaflutninga á einhverja aðra en þá sem nýta sér þjónustuna. Ég tek fram að þetta er eitt af því sem við verðum að leysa. Það er undirstrikað alveg sérstaklega í nál. meiri hluta samgn. Við viljum og höfum lýst því yfir að unnið skuli að því að fjarskiptin verði okkur til hagsbóta um allt land og til þess að svo megi verða þarf að draga úr þessum kostnaði Í skýrslu einkavæðingarnefndar eru rakin þau vandkvæði sem fylgja því að taka ekki tillit til kostnaðar vegna vegalegndar. Þar er vakin athygli á því að skoða þurfi sérstaklega hvort það beri fremur að miða þessa kostnaðarútreikninga við flutningsmagn en vegalengd. Ég tel eðlilegt að þetta verði ásamt mörgu öðru til skoðunar á næstunni þegar við leggjum á ráðin um hvernig tekist verði á við það mikilvæga verkefni að ná niður kostnaðinum við gagnaflutninga í landinu. Fjarskiptalögin eru alveg skýr hvað það varðar að við höfum sama sambærilegt verð á almennri símaþjónustu og alþjónustu um allt land. Um það er ekki að deila. Hins vegar hefur Landssími Íslands komið vel til móts við óskir okkar um lægri gagnaflutningskostnað með þeim samningi milli mín og Símans, sem byggir á því að nýta svokallað ATM-net og hafa sama verð innan allra svæða og eitt og sama verð á milli svæða. Annars vegar er gert ráð fyrir því að að nýta þetta svokallaða ATM-net og Síminn gerir síðan ráð fyrir því að lækka megi kostnað með aukinni umferð og meiri notkun á þeim aðferðum við gagnflutninga sem ATM-netið býður upp á. Ég vildi fara sérstaklega yfir þetta vegna þess að ég heyri að hv. þm. hafa áhyggjur af því að ekki takist að lækka þennan kostnað. Samgn. fjallaði vandlega um málið og eins og ég sagði áðan er farið yfir þetta í áliti nefndarinnar. Ég mun að sjálfsögu leggja mig fram um að vinna að þessu máli eins og við höfum gert hingað til í samgrn. Ég verð að viðurkenna að það kom mér skemmtilega á óvart og ég var býsna ánægður með þá yfirlýsingu hv. þm. Ögmundar Jónassonar er hann sagði að öllum hafi verið það ljóst að Síminn yrði seldur. Við erum því ekki að boða nein ný tíðindi, ekki einu sinni hv. þm. Ögmundi Jónassyni. Það ætti að stytta allmikið leiðina og auðvelda okkur afgreiðslu þessa máls. Ég sé og heyri að menn hafa áttað sig mjög vel á þessu máli og þekkja sinn vitjunartíma í þessu efni. Ég held að þetta sé rétt metið hjá hv. þm. Við getum ekki búist við því að ríkinu haldist uppi að setja fyrst löggjöf um frelsi í fjarskiptum og ætla síðan ríkinu að keppa af öllu afli við þá sem koma inn á þennan markað. Þetta er auðvitað hárrétt athugað hjá hv. þm. Það hlaut að koma að því að ríkið seldi hlut sinn í Símanum af þessum ástæðum. Þar af leiðandi hljóta þingmenn Vinstri hreyfingarinnar að ganga til liðs við okkur í þessu verki og standa þannig að þessari mikilvægu breytingu að hún verði okkur öllum til hagsbóta. Það er verkefni dagsins. Ég held að þegar til kastanna kemur séum við öll á einum og sama báti. Við viljum byggja landið allt og nota til þess þau tæki sem duga og fjarskiptin eru þar á meðal. Við náum ekki miklum árangri í að bæta fjarskiptaþjónustuna í landinu nema við eflum samkeppni og náum niður kostnaði í þágu neytenda. Svo ég fari nokkrum orðum um það sem hv. þm. Ögmundur Jónasson fór yfir í dag þá kvartaði hann undan því að við værum að selja þetta mikilvæga fyrirtæki. Hann vakti athygli á því að við hefðum mikinn arð af fyrirtækinu. Það er alveg rétt. Við höfum heilmikinn arð af fyrirtækinu. Það er eins með Landssíma Íslands og önnur fyrirtæki og margar stofnanir, t.d. lífeyrissjóði. Það verður að gera ráð fyrir því að fjármagnið sem er bundið í slíkum fyrirtækjum og stofnunum skili einhverju til eigandans. Lífeyrissjóðirnir, svo við tökum þá sem dæmi, eiga allt undir því --- og þó aðallega þeir sem fá greiðslur úr lífeyrissjóði --- að það pund sé vel ávaxtað sem í þeim er. Það sama gildir að sjálfsögðu um fyrirtæki í eigu ríkisins eins og Landssímann. Við verðum að ætlast til þess að reksturinn gefi af sér það sem eðlilegt er að gera kröfu um þegar litið er til þess fjármagns sem er í fyrirtækinu. Það er mikið. Það er mikil eign fólgin í Símanum. Þess vegna er ekki óeðlilegt að við gerum þá kröfu að arðurinn sé ekki minni og helst meiri en við höfum haft af Símanum, ekki síst þegar við lítum til þess að verðið á þjónustunni sem hann hefur veitt er og hefur verið lágt, þegar borið er saman við það sem er hjá öðrum þjóðum. Á þetta þurfum við að líta. Til viðbótar vil ég segja, vegna orða hv. þm., að salan á Landssímanum, hvernig svo sem hún fer fram, er í mínum huga tilfærsla á eignum ríkisins, frá því að vera eign í Landssímanum sem gefur tiltekinn arð yfir í fjármögnun annarra verkefna eins og ég sagði í andsvari, t.d. þeirra verkefna að lækka skuldir okkar, lækka vaxtagreiðslur, byggja upp samgöngukerfið, byggja upp uppýsingatæknina í þjóðfélaginu og hvað annað sem við getum nýtt söluandvirði Símans til. Aðalatriðið er að við veljum rétta tímann til sölunnar þannig að við fáum eðlilegt verð, röskum ekki stöðu markaðarins, höfum ekki óeðlileg áhrif á efnahagslífið o.s.frv. Ég undirstrika að þó að Síminn hafi gefið góðan arð þá á það ekki að vinna gegn áformum okkar um að selja fyrirtækið. Þá kem ég að öðru sem hv. þm. Ögmundur Jónasson gerði að umtalsefni í dag, þ.e. að við ætluðum bara að selja þann hluta Símans sem gefur arð. Nú er það svo að við höfum tilteknum skyldum að gegna sem m.a. er fjallað um í fjarskiptalögunum. Við höfum t.d. skyldum að gegna varðandi öryggismál sjómanna. Ég lít svo á að það sé fullkomlega eðlilegt að sú þjónusta sem Síminn hefur veitt á undanförnum árum og símnotendur hafa greitt sé tekin út og raunkostnaðurinn við hana greiddur af almannafé. Það höfum við gert. Við höfum gert samninga um svokallaða strandstöðvaþjónustu sem Síminn hefur áður veitt og ríkið greiðir það beint. Ég geri ekki ráð fyrir því að við hefðum getað gert kröfu til þess að Íslandssími eða Tal tækju að sér að sinna fyrir okkur strandstöðvaþjónustu án endurgreiðslu, þ.e. öryggisþjónustu við flotann á höfunum. Þess vegna förum við þá leið að við tökum það sem ekki er hægt að innheimta gjald fyrir í fjarskiptaþjónustunni og greiðum beint úr ríkissjóði en seljum það ekki með Símanum. Þess vegna er þetta svona. Við seljum Símann eins og hann er án þess að honum fylgi sérstök skylda, svo sem þessi almannaþjónusta sem gerð hefur verið að umtalsefni. Virðulegi forseti. Ég hef farið yfir nokkur atriði. Sem betur fer voru ekki margir stórir þættir sem mér fannst verulegur ágreiningur um. Þar væri helst að nefna kröfu hv. samfylkingarþingmanna um að aðskilja grunnnetið frá fyrirtækinu. Ég fór yfir þá hlið málsins í framsöguræðu minni við 1. umr. og sé ekki ástæðu til að endurtaka það. Hv. þm. Hjálmar Árnason fór vandlega yfir rökstuðninginn fyrir því í ágætri ræðu í dag að við viljum ekki skilja grunnnetið frá fyrirtækinu. Við fengum ágæta sérfræðinga til að skoða það og niðurstöðu þeirra má lesa í einkavæðingarnefndarskýrslunni. Ég ætla ekki að endurtaka það, enda var það rætt við 1. umr. Hv. þm. Ögmundur Jónasson áttaði sig ekki á því að markaðsöflin gætu aukið samkeppni og skilvirkni í þjóðfélaginu, svo ég fari í fyrsta atriðið sem hann tók fyrir úr skýrslu einkavæðingarnefndarinnar, þ.e. úr rökstuðningnum fyrir sölu á hlut ríkisins í Símanum. Ég held að það þurfi ekki langan fyrirlestur um að markaðsöflin hafa býsna góð áhrif á samkeppni í þjóðfélaginu. Aukin samkeppni skapar skilvirkni. Það er grundvallaratriði í hagfræðinni sem ég geri ráð fyrir að hv. þm. hafi lesið um í gegnum tíðina þannig að það þarf ekki að skýra það frekar. Varðandi pólitísk áhrif í fyrirtækjum, sem einnig er minnst á í skýrslunni, þá er krafa nútíðarinnar sú, í öllu því regluverki sem við höfum komið upp, að stjórnmálamenn séu ekki á vettvangi á samkeppnismarkaði. Þess vegna leggjum við mikla áherslu á að draga okkur út úr þessum rekstri með því að undirbúa sölu á hlut ríkisins í Símanum.

Og svari því Skagfirðingar.

Hv. þm. Ögmundur Jónasson hefur hugann mjög við Skagfirðinga um þessar mundir. Ég skal segja honum að ég held að það séu mörg erfiðari viðfangsefni sem bíða mín en þau að tryggja póstþjónustu í Skagafirði. Ég er sannfærður um að ýmsir verða tilbúnir að standa með mér í því verki.  Að bæta stöðu ríkissjóðs, var fjórða markmiðið sem talið var upp sem rök fyrir sölunni. Ég held að með því að selja hlut ríkisins í Símanum megi bæta stöðu ríkissjóðs og það fer ekki á milli mála. Hvernig? Jú, við lækkum skuldir og styrkjum stöðu ríkissjóðs. Hagur neytenda er sérstaklega tiltekinn sem fimmta markmiðið, svo ég fari yfir þau atriði sem hv. þm. vakti máls á. Hagur neytenda á mikið undir því að á komist öflug samkeppni á þessum markaði. Við trúum því að með því að kalla til eigendur að Símanum, fleiri eigendur, almenning, lífeyrissjóði o.fl., þá verði krafan enn þá harðari um öfluga markaðsstarfsemi og það muni koma neytendum til góða. Öflug og framsækin símafyrirtæki skipta miklu máli fyrir stöðu starfsmanna. Það er sjötta atriðið, sem hv. þm. þekkir mjög vel, sem nefnt er á bls. 14 í einkavæðingarnefndarskýrslunni. Þar er talað um að við leggjum áherslu á að styrkja stöðu starfsmanna með aðgerðum okkar. Það getur ekki annað verið en að hv. þm. sé reiðubúinn að standa með okkur í slíkum aðgerðum. Við erum sannfærðir um að Síminn, eins og hann er rekinn í dag og eins og við gerum ráð fyrir að hann verði rekinn, muni styrkja stöðu starfsmanna sinna og reyndar hjá símafyrirtækjunum almennt. Þetta eru helstu atriðin sem ég vildi nefna, vegna þeirrar löngu ræðu sem hv. þm. Ögmundur Jónasson flutti þar sem hann vitnaði sérstaklega til einkavæðingarnefndarskýrslunnar. Herra forseti. Ég hef farið yfir þau atriði sem ég vildi undirstrika sérstaklega eftir umræðuna sem farið hefur fram í dag. Ég vænti þess að það geti orðið til þess að auðvelda mönnum að ljúka þessari umræðu í kvöld.

Herra forseti. Ég skal vera hraðmæltur því mér er mikið mál. Hæstv. ráðherra segist fagna þeirri yfirlýsingu minni að menn hafi mátt vita að Síminn yrði seldur ef hann yrði gerður að hlutafélagi. Við þessi orð hæstv. samgrh. lék létt bros um varir núverandi forseta Alþingis, þáverandi samgrh., því það var hann sem sagði að ekki stæði til að selja Landssímann. Svo hann njóti sannmælis, þá sagði hann að hann gæti fullyrt það eitt að það yrði ekki gert á því kjörtímabili. Annað sagði hann ekki. Hins vegar var því haldið mjög á loft í umræðunni að einvörðungu væri verið að gera breytingu á rekstrarfyrirkomulagi, ekki stæði til að selja stofnunina. Markaðsöflin eru býsna mikilvæg, sagði hæstv. samgrh. Við finnum fyrir þeim dag hvern. Það er mikið rétt. Við getum fundið fyrir markaðsöflunum á mismunandi vegu. Í sumum tilvikum, þegar þau raunverulega fá að njóta sín, geta þau fært niður vöruverð og bætt þjónustu. Í öðrum tilvikum finna menn fyrir markaðsöflunum. Bandarískir hagfræðingar, Paul L. Joskow og Edward P. Kahn, sem gerðu úttekt á þróun raforkuverðs í Kaliforníu, töluðu um misbeitingu markaðsaflanna, ,,Exercise on Market Power``, kölluðu þeir það. Og fulltrúi samkeppnisaðila Símans sagði við samgn. þegar hann ræddi þessi mál þar að sú hætta væri fyrir hendi að menn mundu selja einokun og sú einokun sem væri þannig komin á markað væri varasamari en ríkisrekið fyrirtæki. Er mikill áhugi fyrir þessu máli í samfélaginu? Já, á meðal fjárfesta, á meðal Verslunarráðsins, á meðal fulltrúa Samtaka atvinnulífsins, en ekki á meðal almennings sem hafnar þessum áformum ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Ég heyri hvað hv. þm. Ögmundur Jónasson segir og held að það eigi eftir að koma honum á óvart hversu mikill áhugi er í þjóðfélaginu fyrir þessari sölu á hlutabréfum í Landssíma Íslands. Mér segja þeir ráðgjafar sem ég hef kallað til mín af fjármálamarkaði að áhugasömustu aðilarnir á Íslandi í dag hvað varðar sölu á hlutabréfum í Landssímanum séu forsvarsmenn lífeyrissjóðanna í landinu, þeir sjái fyrir sér fjárfestingu í Símanum sem mjög góðan kost til þess að dreifa hagsmunum lífeyrissjóðanna sem víðast, skapa fleiri stoðir undir góðri afkomu lífeyrissjóðanna til framtíðar og um leið tryggingu fyrir félaga í þessum lífeyrissjóðum. Mjög margir meta það svo að fjárfestar á Íslandi og þá ekki síst lífeyrissjóðirnir ýti fremur á sölu á hlutabréfum í Landssímanum en dragi úr.

Herra forseti. Hæstv. samgrh. tekur undir sjónarmið mín. Ég var að vekja athygli á því að það væru fjárfestar fyrst og fremst sem rækju á eftir einkavæðingu og sölu Landssímans.  En ríkið, þjóðin á annað og betra skilið vegna þess að þessi kostur er einnig góður fjárfestingarkostur fyrir hana. Og það er dapurlegt að hugsa til þess hve lélega hagsmunagæslumenn þjóðin á í þeirri ríkisstjórn sem nú fer með völd í þessu landi.

Virðulegi forseti. Ég held að ástæða sé til að þakka hæstv. ráðherra fyrir að sitja hér allan þennan tíma og kveinka sér ekki. Ástæðan fyrir því að ég óskaði eftir að veita hæstv. ráðherra andsvar er yfirlýsing sem kom fram hjá honum áðan um að við værum sammála um að virkja markaðinn til þess að ná fram ákveðnum árangri. Hins vegar skilur mjög á milli okkar í þeim efnum þar sem við í Samfylkingunni gerum kröfu til þess og segjum einfaldlega þetta: Markaðurinn virkar ekki nema samkeppni sé þar tryggð. Samkeppni verður ekki til af sjálfu sér heldur þurfa til að koma ákveðnar aðgerðir. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Finnst honum líklegt að samkeppni sé tryggð þar sem eitt fyrirtæki hefur samkvæmt hans eigin orðum 85% hlutdeild í tekjum á þessum markaði? Finnst hæstv. ráðherra líklegt að sala á slíku fyrirtæki í einu lagi tryggi samkeppni?

Herra forseti. Sú var tíðin að þetta fyrirtæki hafði 100% markaðshlutdeild.  Fastlínukerfið hins vegar er svolítið öðruvísi og þar er Landssíminn með ráðandi markaðshlutdeild. Ég geri ráð fyrir því að í tímans rás muni það breytast. Íslandssími er að bjóða út núna, óhræddur, hlutabréf til þess að fara í samkeppni við Landssímann og ég spái því að Landssíminn þurfi að hafa sig allan við í framtíðinni til þess að glíma við þá aðila sem þar koma.

Hæstv. ráðherra hóf sitt svar á því að segja: Sú var tíð að Póst- og símamálstofnun hafði 100% markaðshlutdeild. Sú var tíð að það var lögbrot fyrir aðra en Póst- og símamálastofnun að stunda fjarskipti. Þeir höfðu einkaleyfi á því að selja fjarskiptaþjónustu. Því var lögbrot á þeim tíma fyrir aðra en Póst- og símamálastofnun að selja fjarskipti. Það eru því í sjálfu sér engin rök. Virðulegi forseti. Það eru heldur engin rök að tína til út úr þessari umræðu að kominn sé vísir að samkeppni í GSM-þjónustu. Enn sem komið er hefur Landssíminn u.þ.b. 63 eða 64% markaðshlutdeild í GSM-þjónustu. Það liggur líka fyrir að yfirburðastaða er víðast hvar talin u.þ.b. 30% markaðshlutdeild.

Mér er mjög vel ljóst að við þurfum að gæta þess að raunveruleg samkeppni sé á markaðnum. Um það snýst nú mörg ræðan hér hvernig við eigum að tryggja það. Við tryggjum það m.a. með þessum stofnunum, Samkeppnisstofnun og Póst- og fjarskiptastofnun, sem eiga að fylgjast með því í þágu neytenda á Íslandi. Ég held að við verðum að gera þá kröfu til þeirra aðila að þeir standi vel að verki og hv. samgn., sem fjallaði mjög vandlega um það mál, undirstrikar hlutverk þeirra alveg sérstaklega. Ég vil að það komi alveg skýrt fram að ég tel að við, íslenskir neytendur, eigum mjög mikið undir því að á komist samkeppni. Ég tel ekki eðlilegt ástand að til eilífðarnóns verði sú afgerandi markaðshlutdeild sem er í dag í fastlínukerfi Símans. En vel að merkja: Við höfum búið þannig um hnútana að önnur símafyrirtæki eiga aðgang að kerfum og heimtaugum sem Síminn á í dag. Það er tryggingin sem neytendur hafa.

Herra forseti. Í ræðu hæstv. samgrh. áðan komu fram upplýsingar um leigulínuverð og það allt saman sem við höfum farið í gegnum í morgun og dag. Ég ætla ekki að lengja umræður með því. En ég ætla að taka í fyrri hlutanum, á þessari einu mínútu minni, dæmi sem við höfum verið að fjalla um. Það er um loftlínulengdina, þ.e. hvernig Danir nota 75 km sem hámark. Þeir nota loftlínulengd til að mæla þetta en ekki línulengd. Herra forseti. Það er 435 km línulengd til Ísafjarðar en ekki nema rúmir 220 km í loftlínu ef við förum inn á danska kerfið. Þetta þýðir, herra forseti, að hver einasti dalur og fjörður er skattlagður. Hver einasti dalur og fjörður er skattlagður hvað varðar leigulínuverð. Hæstv. samgrh.: Er sanngjarnt að skattleggja hvern einasta dal og hvern einasta fjörð og búa til leigulínuverð út frá því?

Herra forseti. Nú bregður svo við að það skiptir engu máli í dag fyrir fyrirtæki sem nota 2Mb flutningslínur vegna þess að þessi viðmiðun er ekki notuð. Engu máli skiptir hvort mæld er loftlína eða lína eftir þjóðvegum eða öðru. Það er ATM-netið sem er notað í dag í viðskiptum hjá þessum fyrirtækjum.

En ef þau vilja fá leigulínu?

Ef þau vilja fá leigulínu þá kostar hún meira. En það er það verkefni sem ég var að tala um að er fram undan hjá okkur. Við tryggjum ekki í kvöld að fallið verði frá því regluverki sem notað er um alla Evrópu, að kostnaður sé grundvallaður á gjaldskrá símafyrirtækja. Við getum ekki vikið okkur undan þeim reglum. En við hv. þm. Kristján L. Möller erum sammála um að verk okkar er að lækka þann kostnað. Með samningunum um Símann sem ég stóð fyrir að voru gerðir er mikilvægt skref stigið.

Herra forseti. Það er sannarlega verk okkar allra að jafna þetta leigulínuverð 100%. Ekkert annað er ásættanlegt. Það er ekkert sem bannar það, herra forseti, að leigulínuverð sé jafnað. Þegar þetta er kostnaðarmetið kemur út ákveðið hámarksverð. Þegar búið er að afskrifa þessar lagnir að öllum hluta eða einhverjum hluta er ekkert sem bannar að farin sé jöfnunarleið, líkt og er e.t.v. verið að boða og því ætla ég að fagna. Herra forseti. Það sem er grundvallaratriði í sambandi við leigulínuverð, það sem ég hef farið í gegnum í dag og tekið dæmi af lengstu leiðum í Reykjavík og svo aftur borið saman kannski Neskaupstað eða Ísafjörð, er sá ofboðslegi munur sem skekkir samkeppnishæfni þessara svæða. Það er samkeppnishæfni svæða sem skiptir og mun skipta höfuðmáli í framtíðinni í sambandi við aðstöðumun landsbyggðarfyrirtækja og landsbyggðafólks gagnvart höfuðborgarsvæði. Í þessari tæknibyltingu skiptir það mjög miklu máli.

Herra forseti. Það er alveg ljóst að við erum á öndverðri skoðun um það hvernig beri að standa að almannaþjónustu í landinu. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er andvíg því að einkavæða og selja almannaþjónustu sem getur síðan lent í og er líklegt að lendi í því að verða einkarekin einokun fljótlega. Það skiptir engu að síður máli, herra forseti, hvernig er með einkavæðinguna og eignarhöldin. Það hafa komið fram, bæði í umfjöllun í samgn. og eins á þingi og í umfjöllun um málið, yfirlýsingar um hvenær síðari hluti sölunnar verði framkvæmdur, hve lengi ríkið mun standa við að eiga meiri hlutann því vissulega er það nokkur trygging fyrir neytendur í landinu öllu að ríkið eigi þó meiri hlutann. Mig langar heyra hjá hæstv. samgrh. hvað er þar á ferð.

Herra forseti. Ég held ég sé búinn að svara þessu einu sinni í dag og endurtek það. Samkvæmt frv. og greinargerðinni með því gerum við ráð fyrir að selja 49% af eignarhlut ríkisins í Símanum á þessu ári. Nánari tímasetningar eru ekki fyrirliggjandi og að sjálfsögðu metum við þetta allt saman í ljósi aðstæðna. En hvað varðar sölu á restinni, 51%, liggur ekkert fyrir um hvenær sú sala fer fram. Þann tíma þarf að velja mjög vandlega og taka tillit til margra sjónarmiða. Á þessari stundu væri því mjög óráðlegt af minni hálfu að gefa einhverjar yfirlýsingar um tímasetningar í þeim efnum.

Herra forseti. Þetta er mjög magurt svar og skiptir miklu máli hvort menn tala, eins og hæstv. utanrrh. segir, í mánuðum eða missirum. Þar er töluvert mikill munur á. Ég krefst þess, herra forseti, að talað sé hreint út. Menn geta þá sagt að á næstu þremur árum muni ekkert gerast til að segja þó eitthvað. En mér finnst samt það vera allt of loðið og annaðhvort er samkomulag eða ekki á milli ríkisstjórnarflokkanna í þessu. Fróðlegt væri að fá að heyra áður en þessari umræðu lýkur hvað hæstv. utanrrh. í rauninni meinar í yfirlýsingu sinni, herra forseti. Ekki þorir hæstv. samgrh. að tjá sig fekar um það greinilega af ótta við eitthvað í samstarfi þessara tveggja flokka.

Virðulegi forseti. Þessi umræða hefur staðið nokkuð lengi og er því ekkert óeðlilegt þó maður hugleiði eftir að umræðan hefur staðið í u.þ.b. tíu tíma eða svo hvernig á því standi að maður hefur enn þá skoðun að enn hafi ekki komið fram trúverðug rök fyrir því að sú leið sem ríkisstjórnin ákveður að fara, muni leiða til og ná þeim markmiðum sem að er stefnt. Það er kannski dálítið sérstakt og ekkert óeðlilegt að menn séu ögn vonsviknir eftir alla umræðuna því lítið sem ekkert hefur komið fram sem gerir það að verkum og réttlætir að sú leið sé farin sem hér er lagt til. Í nál. meiri hluta samgn., sem er vægt til orða tekið heldur rýrt í roðinu, er rétt rúm blaðsíða að lengd, er að finna meginrökin fyrir þeirri leið sem ákveðið var að fara, þ.e. að selja fyrirtækið í einu lagi. Ég held að sé alveg nauðsynlegt á þessum tímapunkti þar sem ríkisstjórnin og talsmenn hennar, hv. þm., hafa núna haft tíu tíma til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri, pólitík sinni í þessum efnum, þeirri hugmyndafræði sem þeir byggja á og þeim markmiðum sem að er stefnt með framlagningu frv., að fara yfir nokkur af þeim rökum sem finna má í nál. meiri hlutans og fjalla aðeins um þau. Eins og fram hefur komið í umræðunni gerðu gestir sem á fund samgn. komu verulegar athugasemdir við þá aðstöðu og þá stöðu sem landsbyggðin er í og mun verða í í fyrirsjáanlegri framtíð í fjarskiptamálum. Í nál. meiri hlutans segir, með leyfi forseta, um þetta atriði: ,,Meiri hlutinn telur nauðsynlegt að áfram verði unnið markvisst að því að jafna kostnað og aðgang landsmanna að öflugustu og hagkvæmustu gagnaflutningsleiðum, eins og tæknin þróast á hverjum tíma óháð vegalengd.`` Þessu til viðbótar er það tínt til að samgrh. vinni í samstarfi við samgn. tillögur um að jafna kostnað við gagnaflutninga og þar með samkeppnisstöðu fyrirtækja um allt land og skal þeirri vinnu verða lokið fyrir árslok 2001. Í raun og veru er ekkert handfast að finna um hvernig eigi að tryggja landsbyggðinni sambærilega eða svipaða eða nægilega stöðu til að hún sitji ekki eftir í þeirri öru þróun sem hefur verið á þessu sviði og mun augljóslega verða áfram á næstu árum. Í raun og veru er ekkert handfast í þeim efnum að tryggja þessa stöðu. Hefðu menn meint eitthvað af því sem hér er sagt og viljað ná einhverjum árangri hefðu menn opnað fjarskiptalögin og tryggt að alþjónustukvöðin sem er núna m.a. kveðið á um að sé 128 Kb yrði aukin. Það væri eina leiðin sem hægt væri að fara og nauðsynlegt er að fara áður en Síminn er seldur ef menn meintu eitthvað með þessu. Hvernig ætla menn að taka á alþjónustukvöðinni á næstu árum eftir að Síminn verður seldur? Jú, menn hafa velt upp þessari leið og líka þeirri að það eigi að fara gömlu hugsanlegu sjóðasukksleiðina. Það skuli taka eitthvað af fjármununum, setja í sjóð og nota hugsanlega til þess að byggja eitthvað upp. Þetta er sú leið sem meiri hlutinn hyggst fara. Ekkert í þessu segir til um hvaða aðstöðu eigi að tryggja, hvað eigi að byggja upp eða hvernig eigi að standa að því. Þetta eru hugmyndir eða væntingar um að hugsanlega verði eitthvað gert í framtíðinni. Ég hlýt að beina þeirri spurningu til meiri hlutans, af því meiri hlutinn er í þessu tilviki að opna fjarskiptalögin því lítið frv. sem fylgir þessu frv. er einmitt frv. til breytinga á fjarskipalögunum: Af hverju var ekki farið í það núna að víkka út alþjónustukvöðina? Af hverju var ekki farið í að setja eitthvert gólf svo þeir sem kaupa fyrirtækið, þeir sem kaupa hlutaféð viti að hverju skuli stefnt, þeir viti hvaða skilyrði þeir þurfa að uppfylla í framtíðinni? Af hverju eru mörkin sett við eitt prómill af landsbyggðinni miðað við það sem boðið er upp á á höfuðborgarsvæðinu núna? Af hverju hafa menn ekki meiri metnað á þessu sviði? Það er ekki nokkur spurning að ef landsbyggðin á að vera samkeppnishæf þarf að tryggja aðganginn að því að geta tekið þátt í fjarskiptabyltingunni. Það gerist ekki með 128 Kb. Það liggur alveg fyrir. En einu hugmyndirnar sem koma fram eru þessar: Að samgrh. beiti sér í samstarfi við samgn. Ég get þó gefið þá yfirlýsingu að ekki mun standa á mér að hjálpa til við það að einhvern tímann í framtíðinni skuli eitthvað vera gert og einhverjir peningar skuli notaðir úr hugsanlegum sjóðum til að framkvæma eitthvað. Það er allt og sumt. Það er allt og sumt sem lagt er til í þessum efnum. Það hefði nefnilega verið einfaldasta málið núna að hækka þessa alþjónustukvöð og gera þetta þannig úr garði að kaupendur fyrirtækisins vissu þá að hverju væri stefnt. Ég spyr: Telja menn sjálfgefið og einboðið að menn hafi möguleika á því að setja hinu nýja fyrirtæki ef svo má að orði komast, hinum nýju eigendum skilyrði í framtíðinni að þeir skuli sjá til þess að öll heimili í landinu hafi aðgang að tilteknu lágmarkssambandi? Það er ég ekki viss um. Þess vegna hefði verið miklu skynsamlegra og miklu heiðarlegra að festa þetta í sessi núna þannig að menn vissu hvað þeir væru að kaupa í þessum efnum. Það klór yfir þann vandræðagang sem er að finna í þessu áliti er þess eðlis að ekki er hægt að taka það mjög hátíðlega. Virðulegi forseti. Í öðru lagi, önnur rök sem meiri hlutinn leggur fram, er hvernig menn ætla að tryggja að hér verði samkeppni. Þetta er eitt þeirra atriða sem hefur verið rætt hvað mest í dag. Þetta er eitt þeirra atriða sem skiptir hvað mestu máli. Þetta er það atriði sem gerir það að verkum að Samfylkingin getur ekki staðið að þeirri hugmynd sem ríkisstjórnin kemur hér fram með. Og hvað ætla menn að gera til þess að tryggja samkeppni? Það er eftirlit. Það á að beita tveimur stofnunum í líki einhvers konar löggæslu til þess að tryggja að samkeppni fari fram, samkeppni gagnvart fyrirtæki sem hefur 85% markaðshlutdeild. Virðulegi forseti. Ég hefði nú viljað að hæstv. ráðherra væri í salnum rétt á meðan --- hann er kominn.

Forseti hefur séð hæstv. ráðherra í salnum síðan hv. þm. tók til máls, ef maður telur það salinn þó menn rétt gangi yfir þröskuldinn hér í hliðarherberginu.

Virðulegi forseti. Mér sýndist hæstv. ráðherra vera að yfirgefa salinn. Það hefur sennilega verið missýn hjá mér. Hæstv. ráðherra sagði í andsvari áðan að það væri alveg fráleitt að ríkið væri að beita sér af öllu sínu afli á samkeppnissviði, það væri alveg fráleitt. Mér komu í hug nokkrar umræður utan dagskrár og ýmislegt sem hér hefur farið fram þar sem menn voru að vekja eftirtekt á því hvernig Landssíminn í skjóli ríkisvaldsins var að hegða sér á markaði. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að þessi yfirlýsing gladdi mig kannski meira en flesta aðra hér inni. Hún þýddi það að hæstv. ráðherra var smám saman að skilja út á hvað þetta gekk allt saman á sínum tíma. Ég sé það á svipbrigðum hæstv. ráðherra að ég dreg rétta ályktun sem af þessum orðum. Menn skyldu þá ekki gera lítið úr því að dropinn holar steininn í þessum efnum. En burt séð frá því. Til staðar eru tvær stofnanir, Póst- og fjarskiptastofnun annars vegar og Samkeppnisstofnun hins vegar, og þær eiga að tryggja að þessi risi hegði sér þannig að hann misnoti ekki markaðsráðandi stöðu sína. En hvað segja svo sérfræðingarnir á þessu sviði? Hvað skyldu þeir nú segja um þessa aðferðafræði? Hvað skyldi Samkeppnisstofnun segja um þetta? Hún hafnar þessu alfarið. Hún telur að eina leiðin til þess að tryggja að menn misnoti ekki markaðsráðandi stöðu sé sú að breyta markaðsgerðinni. Þetta segja sérfræðingarnir sjálfir sem eiga þó að sinna þessu eftirliti. Samkeppnisstofnun leggur reyndar upp eina þrjá eða fjóra möguleika í þeim efnum að breyta markaðsgerðinni. Ein þeirra er að selja netið. En stofnunin segir líka að það sé mjög ólíklegt þegar slíkur risi er á markaði að hægt sé að tryggja samkeppni með eftirliti eftir á, þ.e. þegar menn hafa misnotað markaðsstöðu sína. Þetta segja sérfræðingarnir sjálfir um þetta. Ég held það sé rétt, virðulegi forseti, að ég lesi upp úr þessu áliti fyrir hæstv. ráðherra vegna þess að hann og talsmenn ríkisstjórnarinnar í þessu hafa tönnlast dálítið á þessu atriði, að þar með sé tryggt að þetta markmið náist. Sérfræðingarnir segja nei. Með leyfi forseta ætla ég að lesa upp hvað þeir segja nákvæmlega um þetta: ,,Stofnunin telur enn nauðsynlegt að grípa til hliðaraðgerða í tilefni af sölu Landssímans. Eins og nánar er rakið í minnisblaði stofnunarinnar til einkavæðingarnefndar geta slíkar hliðaraðgerðir falist í aðskilnaði grunnfjarskiptanets frá Landssímanum, sölu breiðbandsins og/eða breytinga á fjarskiptalögum í því skyni að kveða á um afdráttarlausan rétt keppinauta til aðgangs að grunnnetinu. Jafnframt telur stofnunin æskilegt að öll meginsvið samkeppnisrekstrar Landssímans séu rekin í sérstökum félögum.`` Með öðrum orðum kom skýrt fram hjá fulltrúa stofnunarinnar sem kom fyrir nefndina, að hann taldi mjög ólíklegt að menn gætu náð þessu markmiði, og ég ítreka að miklu skynsamlegra er að breyta markaðsgerðinni. Það er miklum mun skynsamlegra. Þess vegna hefur verið dálítið leiðigjarnt um margt að hlýða á meiri hlutann í ræðum sínum hér í dag tönnlast sí og æ á að þessi aðgerð tryggi að þetta markmið náist þegar meira að segja þeir sem fá tvo eða þrjá starfsmenn --- það fleytti Framsókn yfir erfiðustu hjallana að það á að ráða tvo eða þrjá starfsmenn í hvora stofnun --- meira að segja þeir segja: ,,Þetta er ekki hægt.``  Það var líka dálítið sérstakt er hæstv. ráðherra talaði um markaðsöflin í andsvari sínu áðan. Hann nefndi m.a. sérstaklega hv. þm. Ögmund Jónasson í þeim efnum og sagði að hann hefði örugglega lesið það líka að markaðsöflin tryggðu samkeppni. Það sagði hæstv. ráðherra. Þetta er grundvallarmisskilningur. Markaðurinn er í sjálfu sér ekkert annað en verðmyndunartæki þar sem framleiðendur og kaupendur hittast og kaupin fara fram. Til að tryggja eðlilega verðmyndun á markaði þarf að vera nægilegt framboð á markaði. Þá þarf að vera nægilegt aðgengi að þessum markaði. Það þarf líka að tryggja að neytendur hafi aðgengi að þessum markaði. Það þarf að tryggja að það séu nægilega margir framleiðendur til þess að menn hafi val á þessum markaði. Það er við slíkar aðstæður, þar sem samkeppni ríkir, sem markaðurinn virkar. Hæstv. ráðherra þarf í sjálfu sér ekki að fara langt í upprifjun sinni að því er varðar fréttaflutning undanfarnar vikur þar sem í ljós hefur komið að samkeppnin óx ekki af sjálfu sér. Skýrsla Samkeppnisstofnunar og rannsóknarstarf Morgunblaðsins um grænmetismarkaðinn hafa sýnt og sannað að þar sem ekki er aðhald, þar sem ekki er samkeppni fara menn einfaldlega þá leið að nýta sér stöðu sína til þess að fá hærra verð og notfæra sér markaðsráðandi stöðu. Við höfum séð þetta líka í smásöluversluninni. Því er alveg ljóst ef menn ætla að tryggja að markaðurinn virki, virki fyrir neytendur, virki fyrir framleiðendur, að tryggja þarf samkeppnina og það gerist ekki af sjálfu sér. Þar skilur okkur hæstv. samgrh. að. Það er nákvæmlega þetta sem skilur okkur að og þess vegna hefur mér þótt, eins og ég sagði hér áðan, leiðinlegt að hlýða á það að þetta eigi að tryggja hlutina án þess að færð séu nein góð og gild rök fyrir því, því full ástæða er til þess þegar menn halda slíku fram þegar sérfræðingarnir allir eru á öðru máli. Við hljótum að gera kröfu til þess að menn setji a.m.k. fram rök sín en tönnlist ekki á einhverjum frösum um að löggæslusveitir muni sjá til þess að þessi markmið náist. Virðulegi forseti. Ég hafna því alfarið að sú leið sem ríkisstjórnin ætlar að fara í þessum efnum til að tryggja að þessi markmið muni nást. Þess vegna hef ég dregið þá ályktun og fleiri hafa gert það hér í dag að verið sé að selja ríkiseinokun og í stað ríkiseinokunar komi einkaeinokun. Það er að mörgu leyti miklu verri einokun vegna þess að þegar slík staða er verður arðsemiskrafa eigendanna miklu hærri eðli málsins samkvæmt. Það er eðlilegt því þeir hafa algjör yfirráð á þessum markaði. Við hljótum að gera þá kröfu til meiri hlutans á hinu háa Alþingi að hann færi rök fyrir því hvar sérfræðingarnir eru á villigötum. Hvar misskildu þeir hugmyndafræði og pólitík ríkisstjórnarinnar? Það er algert grundvallaratriði að þetta komi fram, annars falla orð þeirra dauð og ómerk. Virðulegi forseti. Þá eru ekki síður umhugsunarverð rökin að með því að selja fyrirtækið í einu lagi fáist meira fyrir það. Eiginlega hef ég skilið ríkisstjórnina og talsmenn hennar, hv. þingmenn, þannig að það fengist meira fyrir fyrirtækið en að selja ekki tiltekna hluti, þ.e. það fengist meira fyrir fyrirtækið við að selja það í einu lagi en að selja allt nema grunnnetið. Það má færa góð og gild rök að þeirri niðurstöðu að eftir því sem þeir selja meira hljóti þeir að fá meira. Ég held að við getum alveg tekið undir þetta. Ég held að full ástæða sé til að taka undir þetta að því leytinu til að selji menn ekki alla hluti, ekki allt úr fyrirtækinu, fái menn minna en að selja allt. Það er í sjálfu sér engin lógík. En ekkert liggur fyrir um það að menn fái meira fyrir fyrirtækið með þessum hætti en að skipta því upp eins og m.a. Samkeppnisstofnun leggur til. Það sem er að gerast núna úti í Evrópu og í Bandaríkjunum er að fjárfestarnir, eigendurnir, telja að það þjóni hagsmunum sínum betur að skipta fyrirtækjum upp. Af hverju? Einfaldlega vegna þess að menn fá meira út úr fjárfestingunni. Og hvað eru þeir þá að segja? Þeir eru að segja: Fyrirtæki er verðmætara hver deild í sínu lagi en fyrirtækið í einu lagi. Þetta er grundvallaratriði. En samt sem áður tönnlast ríkisstjórnin og talsmenn hennar á því að fyrirtækið sé verðmeira í einu lagi en með því að búta það upp. Það er alveg sama með þetta og samkeppnisrökin frægu að það er engin alvöru rök færð fram fyrir þessu, ekki nokkur. Maður kallar það fátækleg og aum rök sem meiri hlutinn setur fram í áliti sínu sem er upp á rúmlega heila síðu. Það er allt og sumt sem menn telja ástæðu til að skrifa þegar verið er að ráðast í stærstu einkavæðingu sem farið hefur verið í, stærstu einstöku sölu. Þá þarf ekki að rökstyðja það betur en með þrennum, fernum rökum og þetta er rétt rúm síða. Það er allt og sumt. Jafnvel þó hér sé farið gegn flestum sérfræðingum sem hafa tjáð sig þá breytir það engu, það eru bara gömlu góðu rökin: ,,Við erum fleiri``, og ,,af því bara``. Það er allt og sumt. ,,Við ráðum.`` Það er allt og sumt. ,,Afleiðingarnar eru algjört aukaatriði. Okkur langar bara að hafa þetta svona.`` Einu sinni langaði Framsókn að hafa það öðruvísi, en svo fengu þeir tvo starfsmenn í Samkeppnisstofnun og tvo starfsmenn í Póst- og fjarskiptastofnun og þar með var óttinn við Microsoft-ástand fyrir bí.  Virðulegi forseti. Ég held að ég megi til með að óska sjálfstæðismönnum til hamingju með þetta. Það er full ástæða til þess.  Virðulegi forseti. Af því hæstv. forseti situr í salnum og gætir þess að umræðan fari vel fram, þá sagði sá hv. þm. sem þá var samgrh., Halldór Blöndal, fyrir átta, níu árum eða svo eitthvað á þá leið, að þrátt fyrir að fyrirtækið yrði selt teldi hann æskilegt að ríkið ætti a.m.k. helming í fyrirtækinu.  Já, virðulegi forseti. Vegir Framsfl. eru órannsakanlegir og verður sennilega ekki gerð tilraun til þess hér að rannsaka þá vegi. Í þessari stuttu ræðu minni hef ég farið yfir helstu rök meiri hlutans í þessu. Og því miður stendur ekki steinn yfir steini í þeirri röksemdafærslu, hvergi nokkurs staðar. Eiginlega er kæruleysið svo mikið að ekki er einu sinni gerð ærleg tilraun til að rökstyðja þetta. Auminga hv. þm. Hjálmar Árnason kom hér í dag og flutti held ég hátt í klukkutíma ræðu þar sem hann var að reyna að gera grein fyrir breyttu viðhorfi sínu til þessa máls. Þar taldi hann m.a. að ATM-kerfið, ATM-netið mundi leysa öll vandamál sem væru fram undan. En ég held að rétt sé að það komi fram og sé a.m.k. skráð í þingtíðindi að ATM-kerfið er byggt ofan á grunnnetið. ATM-kerfið kemur ekki í staðinn fyrir grunnnetið. Það er byggt ofan á grunnnetið. Best að það liggi alveg fyrir í umræðunni. Það er alveg ástæðulaust að röksemdafærsla af þessum toga standi eftir. Ég vil hins vegar segja um hæstv. ráðherra, sem af einhverjum ástæðum mér óskiljanlegum hefur horfið tímabundið úr sal, ég vænti þess að hann sé í nágrenninu sem og reynist rétt vera, enda hæstv. ráðherra búinn að sitja mjög ötullega yfir umræðum í dag og á allt gott skilið með það, að hæstv. ráðherra var þó miklu ærlegri í andsvari sínu áðan þegar hann var spurður um samkeppnina. Hann fór ekki þá leið að halda því fram að það yrði einhver sérstök samkeppni í heimtaugakerfinu. Hæstv. ráðherra var ekkert að halda því fram að líkur stæðu til þess að eitthvert fyrirtæki hér færi að grafa 135 þús. heimtaugalínur til að keppa við Landssímann um aðgang að neytendum. Hæstv. ráðherra sagði einfaldlega eins og rétt er: Eini möguleiki þessara nýju fyrirtækja til að komast að neytendum, þ.e. einstaklingum og fyrirtækjum, er að semja við Landssímann. Það er engin önnur leið þannig að Landssíminn mun sitja að öllum viðskiptaleyndarmálum þeirra sem eru að reyna að selja neytendum. Og þegar ég nota orðið neytendur á ég við einstaklinga og fyrirtæki, fjarskiptaþjónustu. Hæstv. ráðherra var heldur ekkert að reyna að halda því fram að grunnnetskerfi í þráðlausum símtölum væri í einhverri raunverulegri samkeppni við grunnnetið. Það hvarflaði ekki að hæstv. ráðherra, enda veit hann betur. En hv. þm. Hjálmar Árnason sem hér kom fyrr í dag leyfði sér þann munað að reyna að rökstyðja þann snúning sem hann hafði tekið í afstöðu til þessa máls með því að verið væri að grafa meira upp allt landið því allir væru á leiðinni í keppni, í að keppa á grunnþjónustukerfunum. Það verður að segja alveg eins og er að mjög ólíklegt er að af því verði. Það er mjög ólíklegt að af því verði og það er mjög ólíklegt að einhver veruleg samkeppni verði á landsbyggðinni. Hins vegar gæti orðið samkeppni ef svo má að orði komast í heildsöludreifingu, þ.e. menn muni leggja ljósleiðara á milli kaupstaða. Það er kominn ljósleiðari til Vestmannaeyja. Hugsanlega verður einhvern tímann lagður ljósleiðari til Akureyrar. En að menn muni grafa inn til einstaklinga og fyrirtækja þykir mér vægast sagt heldur ólíklegt þannig að raunveruleg samkeppni á þessu sviði, þ.e. í grunnþjónustunni, er mjög ólíkleg. Þess vegna eiga menn ekki að tala um þessa hluti á þessum nótum. Ég vil einnig nefna það, virðulegi forseti, af því starfsmannafélag Landssímans kom aðeins til tals fyrr í þessari umræðu að það vita allir að þetta mál kom mjög seint fram. Það vita líka allir að málið fékk mjög takmarkaða yfirferð í samgn. tímans vegna. En ég vil þó halda því til haga að allt sem óskað var eftir kom og allir sem óskað var eftir að kæmu á fund nefndarinnar komu. En það breytir ekki því að það var mjög skammur tími sem við höfðum til stefnu og umfjöllunin markaðist af því. Starfsmannafélagið eða fulltrúar þess komu á fund nefndarinnar, en þeir voru ekki að tala fyrir starfsmannafélagið. Ekki hafði gefist neinn tími til þess að halda fund í stjórn starfsmannafélagsins. Það hafði ekki verið neinn tími til þess að halda fund með starfsmönnum þannig að þeir komu aðeins á þennan fund sem formaður og gjaldkeri og gerðu ágætlega grein fyrir sjónarmiðum sínum. Þau höfðu enga skoðun á því hvort ætti að aðgreina grunnnetið eða ekki. Aðspurð sögðu þau að þau teldu að flestum starfsmönnum litist vel á þetta sökum þess að líklegt væri að þeir gætu fengið að kaupa hlutabréf sem hugsanlega ættu eftir að hækka í verði. Þetta voru þau sjónarmið sem komu fram, enda höfðu þau hvorki umboð né tíma eða tækifæri til þess að kynna önnur viðhorf. Satt best að segja, þegar menn fóru fyrr í dag að draga starfsmannafélagið inn í þessa umræðu, fannst mér það ekki sanngjarnt. Það var á engan hátt sanngjarnt vegna þess að starfsmannafélagið hafði ekkert umboð til að kynna neina afstöðu eða nein viðhorf. Við sjáum það líka af því ég nefni þetta sérstaklega að þeir sem gáfu skriflegar umsagnir höfðu þrjár, fjórar, fimm klukkustundir til þess.

Þá hlýturðu að draga önnur sjónarmið... í efa sem hafa komið þarna fram hjá gestum. Nú eru ekki allir með stjórnarsamþykkt á bak við sig.

Virðulegi forseti. Þetta var ágætis frammíkall hjá hv. þm. Arnbjörgu Sveinsdóttur, enda hef ég að öðru leyti ekki nefnt þá sem komu á fund nefndarinnar. En hins vegar, af því hv. þm. situr í samgn. og sat þessa fundi líkt og ég, þá getur hv. þm. vottað að stór meiri hluti þeirra sem komu á fund nefndarinnar taldi að skilja ætti grunnnetið frá. Stór meiri hluti þeirra sem komu á fund nefndarinnar taldi að skilja ætti grunnnetið frá. Það vill nú þannig til að ég er hér með meirihlutaálitið. Við skulum bara fara yfir það hvað menn sögðu. Ég held að ágætt sé að við gerum það. Síðan geta menn dregið í dilka. Tveir þeir fyrstnefndu sem mættu voru starfsmenn framkvæmdanefndar um einkavæðingu. Þeir töldu ekki ástæðu til þess að skilja að. Síðan mættu fulltrúar Landssíma Íslands, Þórarinn V. Þórarinsson og Friðrik Pálsson. Þeir töldu að ekki ætti að skilja að. Síðan komu fulltrúar frá starfsmannafélagi Landssíma Íslands. Þeir höfðu enga skoðun á þessu máli.  Síðan kom Þórólfur Árnason frá Tali. Hann taldi að það ætti að selja fyrirtækið þannig að um væri að ræða einhvers konar yfirstjórn og aðskilja síðan einstaka þætti eins og Samkeppnisstofnun leggur nákvæmlega til í niðurstöðu sinni. Hún segir: ,,Jafnframt telur stofnunin æskilegt að öll meginsvið samkeppnisþátta Landssíma Íslands séu rekin í sérstökum félögum.`` Þetta var afstaða Þórólfs Árnasonar, til að halda því til haga. Síðan höldum við áfram. Gústaf Arnar frá Póst- og fjarskiptastofnun taldi sig ekkert vera þess umkominn að tjá sig um það hvað ætti að gera í þessum efnum. Hann væri embættismaður og sem góður og gegn embættismaður var hann ekkert að tjá sig um þessa hluti. Síðan kom Eyþór Arnalds frá Íslandssíma. Hann hafði skýra afstöðu til þessa og hefur haft lengi. Hann telur nauðsynlegt að skilja netið frá. Ef ná á þessum samkeppnismarkmiðum telur hann það nauðsynlegt. Ingvar Garðarsson frá Frjálsum fjarskiptum  Kaupþingsmenn höfðu enga skoðun á þessu né fulltrúar frá Íslandsbanka. Hrafnkell Óskarsson frá Samkeppnisstofnun. Talað hefur verið um hvaða afstöðu hann hafði í málinu. Jóhannes Gunnarsson og Markús Möller voru á því að það ætti að aðskilja, ef ég man það rétt. Það er rétt að halda því til haga að ég man ekki nákvæmlega hvaða afstöðu þeir höfðu.  Samband íslenskra sveitarfélaga hafði ekki skoðun á þessu máli. Samtök netverja höfðu skýra skoðun á þessu máli. Þeir vildu aðskilja. Davíð Guðmundsson frá Tölvun í Vestmannaeyjum vildi aðskilja. Björn Davíðsson frá Snerpu á Ísafirði vildi aðskilja. Rögnvaldur Guðmundsson frá Skríni á Akureyri vildi aðskilja. Eiríkur Bragason frá Línu.Neti. Nú verður hv. þm. að viðurkenna að hann man ekki nákvæmlega hvaða afstöðu hann hafði til þessarar spurningar, en auðvelt er að fletta því upp. Tölvusmiðjan á Egilsstöðum vildi aðskilja. Fulltrúi Elements á Sauðárkróki vildi aðskilja. Tryggvi Þór Ágústsson frá Gagnvirkri miðlun vildi aðskilja. Björn Ingi Jónsson frá Tölvuþjónustu vildi aðskilja. Virðulegi forseti. Ég held að ekki sé orðum aukið að a.m.k. tveir þriðju af þeim sem komu á fund nefndarinnar vildu aðskilja. En það breytir í sjálfu sér engu hvað sérfræðingum á þessu sviði finnst. Niðurstaðan er bara þessi: Við erum fleiri. Við ráðum. Og af því bara. Ég er búinn að hlýða á fulltrúa ríkisstjórnarinnar í allan dag og ég segi ekki sannara orð en það: Ég hef beðið eftir raunverulegri röksemdafærslu fyrir því að fara þessa leið. Hún hefur ekki komið. Það breytir engu þó flestir sérfræðingar séu á annarri skoðun. Þetta er einhvers konar ,,af því bara`` sjónarmið. Virðulegi forseti. Það er hins vegar spurning hvort það þjóni einhverjum tilgangi að standa hér  Virðulegi forseti. Ég velti því fyrir mér hvort það þjóni nokkrum tilgangi að leggja fram rök helstu sérfræðinga og allra sem fyrir nefndina komu. Nei, þeir segja: Af því bara. Það er svo gaman að vera saman og við skulum fara þessa leið. Hæstv. ráðherra er ekki síðri á þessari vegferð. Hann heldur því fram að tilvist markaðsaflanna --- án þess að ég hafi satt best að segja áttað mig á hvað hann átti við en líklega eru það öfl á markaði ef það ætti að rýna í þetta orð --- muni sjálfkrafa sjá um að tryggja samkeppni. Þrátt fyrir það hefur hæstv. ráðherra lýst því yfir og enginn dregið það í efa að þetta fyrirtæki, sem á að selja í einu lagi, hafi 85% markaðshlutdeild og því sé nánast einu ætlað að sjá til þess að landsbyggðin hafi aðgang að öflugu fjarskiptakerfi. Í frv. er ekki gerð nein tilraun til að tryggja að hægt sé að setja kvaðir á þetta stóra fyrirtæki um að það sjái til þess að staðir, þar sem öðrum fyrirtækjum finnst ekki borga sig að veita þjónustu, muni njóta þeirrar fjarskiptaþjónustu sem nútímamenn krefjast. Forsendan fyrir þróun byggðarlaga er að þau hafi aðgang að slíkri þjónustu. Virðulegi forseti. Eitt hef ég ekki nefnt í þessu sambandi sem eru enn ein rökin fyrir því að skipta fyrirtækinu upp með einhverjum hætti. Það er sú staðreynd að Landssíminn rekur nokkuð mörg fjarskiptanet eða fjarskiptakerfi. Þróunin gerir það að verkum að mörg þessara kerfa munu hugsanlega í framtíðinni geta flutt svipuð eða sambærileg gögn. Það má t.d. nefna grunnkerfið í þráðlausum fjarskiptum í símum, það má nefna ATM-kerfið og grunnnetið. Smám saman mun tæknin líklega þróast þannig að flest þeirra geti flutt sambærileg gögn þannig að fyrirtækið sjálft og net þess eru komin í innbyrðis samkeppni. Þetta eru enn ein rökin fyrir því að skipta ætti fyrirtækinu upp áður en það er selt. Það hefur verið kallað eftir svörum við þessum spurningum en á þeim hefur staðið. Í raun og veru hafa engin svör komið. Það er spurning, eins og ég sagði áðan, hvort það þjóni einhverjum tilgangi að reyna að koma vitinu fyrir þessa ríkisstjórn. Það virðist ekki nokkur leið. Ákvörðunin hefur verið tekin og fyrirtækið skal selt í einu lagi. Ástæðan kann að vera sú að kallað hafi verið eftir því af góðkunningjum flokkanna að þeir þurfi að finna eitthvert fóður fyrir aurana sína. Kannski er það raunverulega ástæðan fyrir því að þetta er gert svona. Það er ekki nóg með að fyrirtækið hafi 85% hlutdeild í öllum tekjum á þessum markaði heldur á það í 36 öðrum fyrirtækjum á þessum markaði. Fyrirtækið hefur þannig í reynd stærri markaðshlutdeild. Það breytir engu, virðulegi forseti, þó að farið hafi verið ítarlega yfir þessa hluti hér og reynt að benda mönnum á á hvaða villigötum þeir eru. En ég ætla að benda mönnum á hugsanlegar afleiðingar. Afleiðingarnar kunna að verða þær að hugbúnaðar- og fjarskiptaiðnaðurinn í framtíðinni þróist ekki við þær aðstæður sem við ella hefðum getað skapað honum með því að skipta fyrirtækinu upp. Hvaða afleiðingar getur það haft fyrir samfélagið? Það er þó alla vega ekki hægt að segja, ef við náum ekki því markmiði að vera í fremstu röð áfram sem hingað til vegna þessarar sölu á fjarskipta- og hugbúnaðariðnaðinum í einu lagi, að stjórnarandstaðan hafi ekki varað við því. Það er þá kross sem hæstv. samgrh. þarf að bera inn í óskilgreinda framtíð.

Herra forseti. Í umræðum um þetta mál í dag hefur komið rækilega fram að það eru í sjálfu sér engar tæknilegar forsendur sem krefjast þess að Landssíminn sé seldur, miklu frekar hins að hann sé ekki seldur. Það hefur komið fram að þjónusta Landssímans er misgóð og aðgengi að henni misjafnt eftir landshlutum. Þar er mikil mismunur á eftir búsetu, svo mikil að talið er nauðsynlegt --- einmitt núna uppgötvaðist það --- að gera stórátak til að samkeppnisástand geti skapast. Þetta hefur nú allt í einu uppgötvast. Það hefur komið fram, herra forseti, að fyrir þá sem hafa áhuga á að selja eigur sínar og fá gott verð fyrir er þetta einn versti tíminn. Sama gildir um að selja hlutabréf í Landssímanum. Verðið er nú að líkindum í lágmarki, það getur þó kannski lækkað samt. Það verð sem þjóðin mundi fá fyrir sölu þessa fyrirtækis mun núna vera nærri lágmarki. Jafnframt hefur komið fram að til þess að líklegt væri að bréfin seldust og þau gegndu því hlutverki á verðbréfamarkaði sem nauðsynlegt þykir þá þyrfti að selja þau með töluverðum afslætti. Það þyrfti að selja þau með afslætti þannig að þeir sem hugsanlega hefðu ráð á að kaupa þau geti grætt. Ef þau yrðu seld á sannvirði, raunvirði, mundi það ekki ganga. Þá mundi enginn kaupa. Nei, ríkið verður að selja sitt á afsláttarkjörum. Það er krafa hlutabréfamarkaðarins sem er horaður og illa fram genginn nú á vordögum og stendur illa, að því er sagt er, á sumum sviðum. Þess vegna er nauðsynlegt að ríkið komi þar til og hjálpi til með því að gefa á tombóluverði fjölskyldusilfur landsmanna. Herra forseti. Eitt fannst mér afar athyglisvert í dag í þeim umræðum og gögnum sem lögð voru fram. Það var það sem fram kom hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni. Hann rifjaði það upp að á síðasta þingi, fyrir um ári, var samþykkt þáltill. á hinu háa Alþingi sem fjallaði um að gera skyldi úttekt á því hvernig almannaþjónustan hefði reynst og hvernig einkavæðing og einkaframkvæmd hefði farið. Þetta var till. til þál., herra forseti, um skipan nefndar um verkaskiptingu hins opinbera og einkaaðila þar sem flutningsmenn voru hv. þm. Ögmundur Jónasson, Árni Steinar Jóhannsson, Jón Bjarnason, Kolbrún Halldórsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon og Þuríður Backman. Upprunalega hljóðaði þáltill. svo: ,,Alþingi ályktar að skipuð verði nefnd með fulltrúum allra þingflokka sem athugi hlutverk og verkaskiptingu ríkis, sveitarfélaga og einkaaðila. Þar til nefndin hefur skilað álitsgerð verði öllum frekari áformum ríkisstjórnarinnar um einkavæðingu og einkaframkvæmd slegið á frest.`` Í greinargerð með þessari tillögu segir, með leyfi hæstv.: ,,Á liðnu sumri hafa glögglega komið í ljós alvarlegar brotalamir á einkavæðingarstefnu ríkisstjórnarinnar. Þetta á við um þætti sem lúta að rekstri og þjónustu stofnana sem hafa verið einkavæddar og ekki síður á þetta við um sjálfa framkvæmd einkavæðingarinnar. Á verðbréfamarkaði skortir aðhald og eftirlit en einnig hefur komið í ljós við sölu og undirbúning á frekari sölu fjármálastofnana að mjög skortir á að sett séu lög og reglur sem komi í veg fyrir samþjöppun á eignarhaldi í samræmi við yfirlýstan vilja stjórnvalda.`` Herra forseti. Þessi till. til þál. fór til efh.- og viðskn. og fékk þar afgreiðslu sem ég vil leyfa mér að gera grein fyrir, með leyfi forseta. Í nál. um þáltill. um skipan nefndar um verkaskiptingu hins opinbera og einkaaðila frá efh.- og viðskn. segir: ,,Nefndin hefur fjallað um málið og fengið sendar umsagnir frá Verslunarráði Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og Samtökum iðnaðarins. Tillögugreinin gerir ráð fyrir að skipuð verði nefnd með fulltrúum allra þingflokka sem athugi hlutverk og verkaskiptingu ríkis, sveitarfélaga og einkaaðila og að slegið verði á frest öllum frekari áformum ríkisstjórnarinnar um einkavæðingu og einkaframkvæmd þar til nefndin hefur skilað álitsgerð. Nefndin leggur til breytingu á tillögugreininni. Leggur hún til að umræddri nefnd verði falið að gera samanburð á þróun og reynslu af breytingum í tengslum við einkavæðingu og einkaframkvæmd. Telur nefndin eðlilegt að við þá vinnu verði m.a. könnuð reynsla af einkavæðingu og einkaframkvæmd í almannaþjónustu hér á landi og í þeim ríkjum sem gengið hafa lengst í einkavæðingu, svo sem Bretlandi og Nýja-Sjálandi. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með svofelldri breytingu: Tillögugreinin orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd, sem í verði m.a. fulltrúar allra þingflokka, sem geri samanburð á þróun og reynslu af breytingum í tengslum við einkavæðingu og einkaframkvæmd og fjalli um framtíðarkosti í þeim efnum.`` Herra forseti. Þessi þáltill. var samþykkt á 125. löggjafarþingi 1999--2000. Mér finnst þetta afar athyglisvert. Ég óska einnig eftir að forseti upplýsi hvar sú vinna er á vegi stödd sem gert var ráð fyrir að þessi þáltill. setti í gang. Ég held að það sé afar mikilvægt að við fáum það upplýst áður en umræðunni lýkur hér um þetta stóra mál um einkavæðingu og sölu á almannaþjónustufyrirtækinu Landssíma Íslands hf., að við fáum skýrslu um hvernig þessi nefnd hefur unnið og að hvaða niðurstöðum hún hefur komist varðandi einkavæðingu eins og ég hef tilgreint að tillagan fjallar um því að einmitt í ræðu hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar í dag lýsti hann því afar ítarlega hvernig farið hefur á Nýja-Sjálandi, í Ástralíu.

Við heyrðum þá ræðu.

Já, hæstv. samgrh. heyrði einmitt þá ræðu og það var afar gott að hann skyldi heyra hana.

Alveg óþarfi að endurtaka hana.

Nei, ég ætlaði ekki að gera það, herra forseti, en ég ætlaði einmitt að ítreka að hún undirstrikaði mikilvægi þeirrar þáltill. sem ég var að vitna í. Vonandi getur hæstv. samgrh. einmitt beitt áhrifum sínum til þess að þessi nefnd kynni álit sitt fyrir Alþingi. Herra forseti. Ég bendi á að greinilegt er að í umsögn meiri hluta samgn. skín í gegn að meiri hlutanum kom á óvart hvernig staðan var í dag í fjarskiptamálum á landinu, hversu þar var í raun lítil samkeppni og hversu mikil mismunun var á milli einstakra landshluta og eftir búsetu fólks í aðgengi að þessari þjónustu. Hv. samgn. reynir aðeins að klóra yfir hina lélegu vinnu sem liggur að baki þessu frv. um mat á þeirri stöðu sem er nú þegar og hvernig hún verður óhjákvæmilega í næstu framtíð því að meiri hluti nefndarinnar leggur áherslu á að átak þurfi að gera til að bæta þarna úr, svo slæmt sé ástandið, og lætur í það skína að í rauninni sé ekki að vænta neins samkeppnisástands fyrr en gert hafi verið stórátak í að jafna þau skilyrði sem eru nú þegar ójöfn á landinu. Þó er gott til þess að vita að það hafi þó aðeins síast inn. Varðandi þá vinnu sem meiri hlutinn er að leggja til að þurfi að ráðast í og þurfi að knýja samgrn. til, að vinna að tillögum og raunhæfum tillögum og staðfestum úrbótum á þessum vettvangi, þá skal ekki skorta að ég styðji þar að eftir því sem mögulegt er, ekki nokkur vafi á því, og vona að sú vinna fari strax í gang og þetta sé ekki glamuryrði heldur raunhæft. Herra forseti. Ekki höfðu margir sem tök á því að skila skriflegum álitum til samgn. um þetta mál. Ég vil þó vitna örstutt í álit þróunarsviðs Byggðastofnunar sem skilaði áliti, aðeins til að undirstrika mikilvægi þess sem hér er um að ræða, með leyfi forseta: ,,Ljóst er því að ein af meginforsendum byggðaaðgerða í nútímasamfélagi er að landsmönnum öllum sé tryggður jafn aðgangur að fjarskipta- og gagnaflutningakerfum og á sambærilegum kjörum. Byggðastofnun hefur átt viðræður við forsvarsmenn Landssíma Íslands hf. um þetta málefni. Átt hefur sér stað mikil uppbygging á dreifikerfi Landssímans um landið mestallt, og má þar nefna uppbyggingu ljósleiðara og ATM-kerfisins. Jafnframt hefur Landssíminn lækkað gjaldskrá sína á þessari þjónustu. Þessar breytingar og þau markmið sem fyrirtækið hefur sett sér um uppbyggingu fjarskiptakerfisins og þjónustuframboð hafa stórlega bætt samkeppnisstöðu fyrirtækja á landsbyggðinni gagnvart höfuðborgarsvæðinu, auk þess sem aðgengi og möguleikar almennings hefur batnað. Aðstaða er þó enn ekki jöfn um allt land. Ljósleiðarinn og ATM-kerfið nær nú einungis til nokkurra tengipunkta í stærri þéttbýliskjörnum, en áætlun um uppbyggingu kerfisins gerir ráð fyrir öllu þéttbýli með >150 íbúa (63 staðir) og 3 skólasetur. Önnur byggðarlög verða síðan að tengjast þessum tengipunktum með leigulínum. Nefna má að einingaverð (km-gjald) á leigulínum er enn óeðlilega hátt og töluvert úr samræmi við nágrannalönd okkar. Þetta kemur sérstaklega að sök á stærri línum sem eru 30 km og lengri.`` Herra forseti. Þarna er mjög hógværlega greint frá en þó alveg ljóst að þarna er verið að undirstrika þá miklu mismunun sem hér er á ferðinni. Og áfram, með leyfi forseta: ,,Eitt af því sem getur staðið í vegi fyrir uppbyggingu þróaðra fjarskiptaneta í dreifbýli er krafa um hagnað.`` Hógværlega sagt, en engu að síður alveg tæpitungulaust. ,,Vegna lægri kostnaðar við flutning gagna og stærri markaðar er hagnaður mestur á þéttbýlustu svæðunum. Fjarskiptafyrirtæki velja því oftast að þjóna þessum markaði fyrst og auka þannig ójöfnuð svæða. Það er því mat Byggðastofnunar að verði samþykkt að selja hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands, sé nauðsynlegt að tryggð verði áframhaldandi uppbygging og viðhald dreifikerfis Landssímans á landsbyggðinni í samræmi við stefnumörkun stjórnvalda, og að fyrirtækjum og almenningi og verði tryggt jafnt aðgengi að gagnaflutninga- og fjarskiptakerfi Landssímans óháð staðsetningu og búsetu.`` Herra forseti. Það er alveg skýrt dregið þarna fram að aðstaðan sé ójöfn og þetta sé forsenda fyrir samkeppnishæfri búsetu hvar sem er á landinu og á það leggur þróunarsvið Byggðastofnunar ríka áherslu. Herra forseti. Ekkert krefst þess að Landssími Íslands hf. sé seldur. Hann er ekki í neinu sérstöku fjársvelti eða neinum vandamálum hvað rekstur varðar þannig að ekki rekur það á eftir. Það er ljóst að hann er öflugt fyrirtæki. Það hefur komið fram hér að hann skilar ríkum tekjuafgangi sem mætti þess vegna nýta beint eða óbeint til að byggja og efla dreifikerfið og þjónustuna um land allt. Því er afar rangt að taka nú þetta þjónustufyrirtæki, þessa almannaþjónustu og setja hana á torg markaðsins, á torg mammons, þegar hún hefur miklu mikilvægara hlutverki að gegna fyrir landsmenn alla hvarvetna á landinu. Það á að nýta og beita styrk Landssíma Íslands til að koma á raunverulegum jöfnuði í fjarskiptum um allt land og efla það starf til framtíðar. Til þess eigum við að beita Landssíma Íslands en ekki til þess að búta hann í sundur og senda hann á torg mammons. Herra forseti. Ég hef vakið athygli á að undirbúningur á þessu frv. um sölu á hlutafé í Landssíma Íslands er afar slæmur. Ekki aðeins er vinna sem einkavæðingarnefnd hefur skilað til ríkisstjórnarinnar og hæstv. ríkisstjórn síðan unnið úr afar léleg og illa rökstudd heldur og var vinna í samgn. líka unnin í miklu flaustri. Það var fjarri því að samgn. og þingið hafi fengið þann nauðsynlega tíma sem þurfti til að taka á svona stóru og miklu máli sem hér er um að ræða. Ég vek athygli á því að það var nánast engin umfjöllun í nefndinni, enda hún ekki tækninefnd, um efnahag, viðskipti og áhrif sölu Landssímans í peningamálum. Þess vegna óskaði ég eftir því að efh.- og viðskn. gæfi umsögn um málið en því var hafnað. Enda virðist það ekki vera meginmál. Meginmálið virðist vera að selja því að rök langflestra sem komu fyrir samgn. voru andvíg þessari aðgerð ríkisstjórnarinnar og töldu að það ætti að vinna hana með öðrum hætti af ýmsum ástæðum sem þeir þá tilgreindu. Herra forseti. Ég vildi ítreka þá tillögu sem ég gerði grein fyrir í upphafi þegar ég mælti fyrir áliti 2. minni hluta samgn. og hefur ekkert komið fram í þessum umræðum sem hvetur mig til þess að breyta um skoðun, miklu frekar hitt að allt hefur leitt að því að þetta sé afar óundirbúið mál og reyndar, eins og nú liggur fyrir, til tjóns fyrir land og þjóð. Þess vegna ítreka ég að frv. um sölu ríkissjóðs á hlutafé Landssíma Íslands hf. var lagt mjög seint fram eða rúmum mánuði eftir að almennur frestur til framlagningar nýrra þingmála var liðinn. Um er að ræða umfangsmikið og flókið mál sem krefst ítarlegrar umræðu og yfirvegunar í æðstu stofnun þjóðarinnar, Alþingi. Samgn. hefur ekki á þeim stutta tíma sem henni var gefinn til verksins tekist að fara fullnægjandi yfir málið. Mikil hætta verður að teljast á því að hagsmunum landsbyggðarinnar verði fórnað verði af umræddri sölu Landssímans. Hvorki samkeppnislegar né tæknilegar forsendur eru til staðar til að umrædd sala geti átt sér stað. Rétt er að reka Landssímann hf. áfram sem opinbert þjónustufyrirtæki og beita styrk fyrirtækisins til áframhaldandi uppbyggingar fjarskiptakerfisins og til að tryggja öllum landsmönnum góða þjónustu án tillits til búsetu. Samkvæmt framansögðu, herra forseti, legg ég til við Alþingi að það vísi þessu máli frá og taki fyrir næsta mál á dagskrá.

Herra forseti. Fátt nýtt kom fram í ræðu hv. 5. þm. Norðurl. v. Það hefur legið fyrir að hann og flokkur hans eru á móti einkavæðingu, vilja að sem flest fyrirtæki séu rekin af ríkinu og á ábyrgð ríkisins og gera sér ekki grein fyrir þeirri stöðnun sem slíkt fyrirkomulag hefur fyrir efnahagslífið og yfirleitt framvinduna í þjóðfélaginu þó mörg dæmi séu um það. Þess vegna má segja að ræða hans sé eðlileg út frá forsendum hans. Við getum líka sagt að eðlilegt sé t.d., svona til samanburðar undir miðnættið, hvernig ræða hv. 6. þm. Suðurl., Lúðvíks Bergvinssonar, var áðan þegar hann rakti í fjölmörgum orðum, ég man ekki hvort það tók 40 mínútur að fara með þá runu, hvers vegna Alþfl. vildi alls ekki selja Símann í heilu lagi. Hann undraðist m.a. á því að ég skyldi á sínum tíma hafa sagt --- það var 1992 --- að ég mundi í fyrirsjáanlegri framtíð sjá fyrir mér að helmingurinn af Símanum yrði seldur. Þá var ég auðvitað að egna fyrir kratana því að þeir voru á móti því að selja Símann og á móti því að selja ríkisbankana, hvort tveggja. Ég man eftir mjög einörðum yfirlýsingum hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og Össurar Skarphéðinssonar um þessi efni hér yfir í Landssímahúsi. Að þessu leyti stendur Samfylkingin sem sameiningartákn vinstri aflanna að þessir tveir flokkar eru eins og áður á móti frjálsum viðskiptum, á móti einkavæðingu og á móti því að láta markaðinn vera allsráðandi í þjóðfélaginu sem auðvitað er sá kostur sem við sjálfstæðismenn þykjumst hafa sýnt sönnur fyrir að sé sá besti.

Herra forseti. Það þurfti ekkert að segja mér, herra forseti, að stefna Sjálfstfl. er að markaðurinn skuli vera allsráðandi í þessu samfélagi þannig að hv. þm. Halldór Blöndal þurfti ekkert að koma og segja mér að þetta er draumur þeirra og þeir draga Framsfl. með sér eins og þeir geta í þessum draumi sínum. Hins vegar er ég andvígur því að þetta sé einhver allsherjarlausn á rekstri á íslensku samfélagi. Markaðurinn er góður þar sem hann hentar atvinnurekstri. Það er fjarri því að við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði séum á móti einkarekstri þar sem einstaklingarnir geta beitt sér og unnið á eigin forsendum. Það er einmitt það sem við viljum styðja. En við erum andvíg einkarekstri sem byggist á því að fá hámarksarð fyrir rekstur á almannaþjónustu, grunnþætti samskipta og fjarskipta, í heilbrigðisþjónustu, menntamálum, að þar ríki arðsemiskrafa markaðarins um hámarksarð fjárins --- fjáreigandinn getur verið hvar sem er, hann getur verið einhvers staðar úti í Chicago þess vegna. Þar greinir okkur á, okkur í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði og markaðsöfl og frjálshyggjuöfl í Sjálfstfl. sem hv. þm. var hér að prísa.

Herra forseti. Ræða hv. þm. var mjög skýr. Hann gerði grein fyrir því að hann vill að almannaþjónusta, þ.e. þjónusta fyrir almenning, sé rekin af ríkinu í sem ríkustum mæli. Hann nefndi nokkur dæmi af því tagi. Flokksbræður hans --- til skýringar og taki maður þetta í sögulegu samhengi --- voru t.d. á sínum tíma andvígir því að hér væri nokkur sjónvarpsrekstur nema á höndum ríkisins. Vitaskuld er það svo að menn með lífsskoðanir og lífssýn vinstri grænna vilja halda sig við þetta sama heygarðshorn, að láta ríkið vafstra í sem flestu. Þó liggur fyrir að til lengdar hefur það gefist illa. Það sjáum við með margvíslegu móti. Á hinn bóginn þykir mér þetta undarlegt vegna þess að þegar við kynntumst, ég og hv. þm., var hann skólastjóri á Hólum. Ég var þá landbrh. og mér skildist á honum að hann væri með ýmsar hugmyndir um hvernig hægt væri að auka þjónustuna á Hólum. Er það þó menntastofnun sem veitir almannaþjónustu. Ég gat ekki betur fundið en hann vildi einmitt nýta sér hinn frjálsa markað. Að vísu vildi hann styðjast dálítið við ríkið, fá á fjárlögum svolitla peninga til að fá betri stöðu á markaðnum en ella mundi, t.d. í fiskeldinu. En hann hafði vissa sýn á markaðinn og ég bjóst satt að segja við því að með aldrinum mundi þessi sýn verða gleggri og skýrari.

Herra forseti. Það rifjast upp fyrir mér að stundum eru menn tvær persónur. Þegar hv. þm. Halldór Blöndal kom sem ráðherra í heimsókn að Hólum þá var hann ekki uppfullur af þessu frjálshyggjudýpi. Þá vildi hann horfa á hlutina raunsætt og spurði: Hvað er hægt að gera? Hvernig er best að gera það? Hvernig verður það farsælast? Hvernig kemur það sér best fyrir staðinn? Hvernig kemur það sér best fyrir starfsfólkið og hvernig kemur það sér best fyrir bændur landsins? Þá var þessi hv. þm. og ágæti landbrh. niðri á jörðinni. Að vísu hoppaði hann upp úr farinu af og til, en með góðri hjálp minni og annarra hélt hann sig á jörðinni. Þá kunni ég ágætlega við hann. Svo missir hann jarðsambandið og fer inn í þessa sjálfshyggjupólitík Sjálfstfl. í Reykjavík,  Þannig er, herra forseti, alveg ljóst að það er reginmunur á milli einmitt Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs og Sjálfstfl. í því hvernig flokkarnir reka sína pólitík. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill standa á jörðinni og líta á hvert mál fyrir sig. Á einum stað getur markaðsaðferð átt við, á öðrum stöðum ríkisstuðningur. Þetta leysum við í hverju tilviki fyrir sig. Ég held, herra forseti, að alveg eins og hv. þm. Halldór Blöndal lýsti því yfir að hann vildi aldrei selja meira en minni hlutann af Landssímanum, að ríkið ætti alltaf að eiga meiri hluta, þá væri best að við hv. þm. mundum aftur labba saman norður að Hólum og hv. þm. fengi jarðsambandið við íslenska þjóð.

Herra forseti. Í þeirri umræðu sem staðið hefur í dag út af sölu á hlutafé í Landssímanum hefur margt komið fram. Þar á meðal hefur verið rifjað upp það sem sagt hefur verið á árum áður um ýmislegt á landsbyggðinni. Ég ætla að nota tækifærið og minna á nokkur atriði sem snúa að fjarvinnsluverkefnum sem að mati hæstv. forsrh. og annarra áttu öllu að bjarga á landsbyggðinni. Við höfum farið yfir þær tilraunir á Ólafsfirði og í Hrísey. Mig langaði að nefna það sem hv. þm. Halldór Blöndal lét hafa eftir sér þegar fiskvinnslufyrirtæki á Ólafsfirði var lokað og þegar kaupfélagið hætti að vinna fisk í Hrísey. Þá ætluðu menn að búa til fjarvinnslufyrirtæki og höfðu háleitar hugmyndir. Heimamenn og aðrir lögðu mikla fjármuni í þessi fyrirtæki en það fé hefur allt glatast, því miður. Það kann m.a. að vera út af háum kostnaði við leigulínur, gagnaflutninga og annað slíkt en þó kannski aðallega vegna þess að fyrirheit um flutning starfa út á land í þessa nýju landsbyggðarbúgrein hafa öll verið svikin af hendi hins opinbera. Ég vil taka fram, herra forseti, að einkaaðilar og einkafyrirtæki, þ.e. ýmis fyrirtæki sem ekki eru opinber, hafa gert þetta. Sennilega er þar besta dæmið hið ágæta fyrirtæki Kaupþing sem hefur flutt störf til Siglufjarðar í samstarfsverkefni við Sparisjóð Siglufjarðar. Það hefur gengið mjög vel og þar vinna tíu manns, þrátt fyrir verð á línum. Ég vil þó taka skýrt fram að verðið á línum lækkaði þegar þar var tekin upp ATM-tenging. Rekstraraðilarnir fundu fyrir þeirri lækkun en betur má ef duga skal. Ég ætlaði, vegna þess að hv. þm. Halldór Blöndal, forseti Alþingis, talaði hér áðan, að rifja upp það sem nokkrir hæstv. ráðherrar hafa sagt vegna fjarvinnsluverkefna sem átti að starfrækja úti á landi og áttu að bjarga miklu. Í sambandi við málefni Ólafsfjarðar þá sagði hæstv. forsrh. á Alþingi 23. febr. árið 2000, þegar rætt var um flutning tiltekinna verkefna til Ólafsfjarðar, með leyfi forseta: ,,Ég tel að þessi vinna sem einkum hinir fjórir ráðuneytisstjórar hafa komið að sé í góðum farvegi. Þó að ég vilji ekki tímasetja á þessu augnabliki nákvæmlega hvenær starfsemin geti hafist, þá er vinnan komin vel af stað og ákvörðun af því tagi hefur því verið tekin.`` Eftir borgarafund sem haldinn var á Ólafsfirði við opnun þessara stöðva sagði hv. þm. Halldór Blöndal m.a. þetta, með leyfi forseta: ,,Það hefur verið tekin pólitísk ákvörðun um það að flytja fjarvinnsluverkefnin hingað til Ólafsfjarðar og það verður staðið þannig að þeim að það verði traustur grunnur og hann standi til frambúðar.`` Það verður staðið þannig að þeirri vinnu að það muni ganga vel, sögðu menn en ekkert starf var flutt né hefur verið flutt norður. Þessi fyrirtæki eiga við mikla rekstrarerfiðleika að etja. Þar stendur yfir fjárhagsleg endurskipulagning. Vegna þess að ég er að vitna í orð hæstvirtra ráðherra, þá sagði m.a. hæstv. ráðherra byggðamála í lok þessa sama fundar um flutning fjarvinnsluverkefna: ,,Í lok þessa mánaðar eða fyrir lok þessa mánaðar þá trúi ég því að þær verði komnar, að það verði eitthvað að frétta.`` Ég lagði fram fyrirspurn til hæstv. byggðamálaráðherra í ársbyrjun um hve mörg störf hefðu verið flutt í fjarvinnslugeiranum til landsbyggðarinnar og skiptingu milli ráðuneyta. Það er skemmst að segja frá því, herra forseti, að svarið var ein og hálf blaðsíða, eins og prentað er í þingtíðindum, en niðurstaðan úr þessu var ákaflega döpur: Ekkert starf hafði verið flutt út á land af hálfu ríkisins eða ríkisfyrirtækja á síðasta ári. Herra forseti. Ég nefni þetta aðeins vegna þess að við höfum í dag deilt um þann mun sem við óttumst að verði milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis hvað varðar þátttöku í þeirri byltingu sem orðið hefur og þróun sem nú er á fleygiferð, það mikilli ferð að tæknimenn geta varla spáð nokkra mánuði fram í tímann, hvað verði nýjast og hvað breytist. Ný og fullkomin tækni, flott og fín sem eykur hraða og getu er orðin úrelt eftir nokkra mánuði. Við höfum talað um að þessi alþjónustukvöð, þ.e. 128 Kb/s, er alls ekki nóg. Hér hefur verið vitnað í samkomulag sem hæstv. samgrh. gerði við Landssímann um ADSL-tengingar til allra staða sem hafa 150 íbúa og fleiri innan fimm ára. Það er góðra gjalda vert. Ég hefði persónulega talið að það hefði átt að vera í fjarskiptalögunum sem alþjónustukvöð. Þegar við settum lög um fjarskipti töldum við okkur vera að gera stórkostlega hluti með ISDN-tengingunni sem þá átti að ná til allra.

Og vorum að því.

Við vorum að því, sannarlega. En það er dæmi um hvað þetta úreldist fljótt og hvað tæknin er á mikilli hraðferð í þessum efnum að þetta er orðinn hálfgerður ,,Trabant``, ef ég má nota þá líkingu, sem við ætlum að inna af hendi í alþjónustunni hvað þetta varðar meðan aðrir geta keyrt um á Mercedes Benz af dýrustu og bestu gerð. Þá er ég auðvitað að tala um höfuðborgarsvæðið og það sem ég fór í gegnum í ræðu minni um þær stórkostlegu áætlanir og framkvæmdir sem Lína.Net áformar á höfuðborgarsvæðinu. Ég hef fagnað því og er mjög hlynntur þeim áformum. Mér finnst það mjög framsækin stefna hjá borgaryfirvöldum og vert að óska bæði Reykvíkingum, íbúum Reykjavíkur og borgarstjórn, til hamingju með það. Þetta, herra forseti, hef ég gert að umtalsefni. Ég óttast að með sölu á grunnnetinu með samkeppnishluta Landssímans verði landsbyggðin skilin eftir í þessum efnum. Með öðrum orðum: Ég óttast að ljósleiðarar verði ekki lagðir á ýmsa smærri staði úti á landi sem eru alllangt frá Reykjavík og þeir muni ekki taka þátt í þeirri fjarskiptabyltingu sem nú á sér stað. Eins og ég fór yfir fyrr í dag getur tekið átta tíma að ná sér í kvikmynd í fullkominni lengd í gegnum ADSL en það getur tekið fjórar sekúndur í gegnum ljósleiðaratengingu. Þar er mikill munur á, herra forseti. Ég tel ákaflega mikilvægt að íbúar landsbyggðarinnar fái að sitja við sama borð og íbúar höfuðborgarinnar í þessum efnum. Við eigum að geta gert það og sagt að í þessu litla landi búi ein þjóð sem hafi sömu möguleika til að draga fram lífið, njóta afþreyingar o.s.frv. Ég og við í Samfylkingunni teljum að það sé betra að gera með því að skilja grunnnetið, dreifikerfi Landssímans, frá fyrirtækinu áður en það er selt. Töluvert hefur líka verið rætt um það og það hefur komið fram hjá bæði stjórnarandstöðu- og stjórnarþingmönnum að til okkar í samgn. komu margir fulltrúar sem lýstu ástandinu eins og það er og hefur verið undanfarin ár og kvörtuðu yfir ýmsu í sambandi við störf Landssímans. Ég segi það alveg hiklaust og tek það skýrt fram: Ég held þrátt fyrir þetta að Landssíminn hafi verið að skána mjög síðustu eitt, tvö, þrjú ár í þessum efnum. Ég hika ekki við að segja að með nýrri stjórn og með þeim stjórnarformanni sem starfar núna, Friðriki Pálssyni, og því ágæta fólki sem situr með honum í stjórn hafi verið farið inn á nýjar brautir og töluvert önnur stefna sé hjá fyrirtækinu en var fyrir kannski einu og hálfu, tveimur árum, eitthvað svoleiðis, og þetta sé mikið að batna. Ég hika ekki við það og ég vil segja það hér til að fyrirbyggja allan misskilning að þó að við höfum verið að gagnrýna ýmislegt í starfsemi Landssímans er það ekki í raun og veru gagnrýni á stjórn eða forstjóra eða aðra starfsmenn. Það er einfaldlega þannig að hið rosalega mikla og stóra markaðsráðandi fyrirtæki, Landssími Íslands, sem hafði fyrir nokkrum árum 100% markaðshlutdeild og er kominn niður í 85% núna, var svo stórt og mikið batterí að það átti erfitt með að bregðast við þeirri framþróun sem þurfti að vera. E.t.v. voru einhverjir vaxtarverkir við að fara út í og taka þátt í samkeppninni sem hefur verið að þróast undanfarin ár á fjarskiptamarkaði. Þetta vildi ég, herra forseti, láta koma skýrt fram og segja að lokum að ég hef átt mörg samtöl við stjórnarformann Landssímans, Friðrik Pálsson. Ég get ekki sagt neitt annað en að það hafi allt saman verið mjög gott. Hann hefur mjög mikinn skilning á þörfum landsbyggðarinnar í þessu efni og ég hika ekki við að segja að það hefur verið henni til framdráttar sem hefur verið gert þar og það er landsbyggðinni mikið til góðs að hafa mann sem þekkir jafn vel til á landsbyggðinni og þarna hefur verið. Herra forseti. Hér hefur aðeins verið rætt um hvað sagt hefur verið og ég rifjaði upp það sem hv. þm. Halldór Blöndal sagði um fjarvinnsluverkefnin í Ólafsfirði og þau fjarvinnslufyrirtæki sem menn bundu vonir við og hafa verið að byggjast upp þar og er nú verið að reyna að endurreisa. Ég vona að þau geti keppt á jafnréttisgrundvelli við að drífa upp starfsemi sína og ná í fjarvinnsluverkefni. Þetta hefur verið brösótt og ekki hefur verið staðið við að flytja eitt einasta starf frá ríkisstofnunum til þessara fyrirtækja og til þessara staða eins og lofað var og eins og ég gat áðan um með yfirlýsingum frá hæstv. forsrh., hæstv. forseta Alþingis og hæstv. byggðamálaráðherra. Þegar menn eru að tala um samkeppnina og hvað hún er í raun og veru ung í þessum geira þá hefur einnig verið talað um það sem sagt var fyrir ekki nema svo sem eins og sjö, átta árum þar sem hæstv. fyrrv. samgrh. talaði um að það væri mjög skynsamlegt í fyrirsjáanlegri framtíð að íslenska ríkið ætti a.m.k. helming í slíku fyrirtæki. Hann talaði um að það gæti verið að erlendir aðilar mundu skjótast inn í Póst og síma og eignast þar hlut. Svo er þróunin mikil í þessu að menn hafa skipt allsvakalega um skoðun í þessum efnum og það er kannski hið besta mál. Herra forseti. Það hefur líka verið rætt um þá áætlun sem hér hefur verið gerð og hefur verið talað um að ætti að verða til að jafna kostnað milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar. Ég fagna því sem kemur þar fram og segi alveg hiklaust, eins og ég hef áður sagt, að við fulltrúar Samfylkingarinnar í samgn. munum ekki liggja á liði okkar við að starfa í samgn., þess vegna í sumar, í samvinnu við hæstv. samgrh. við að finna leiðir til að jafna leigulínuverð og það sem við höfum verið að tala um milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis. Eftir stendur þá að við óttumst að ef grunnnetið er ekki skilið frá og selt með komi e.t.v. hærri kröfur um arðsemi hjá nýjum eigendum sem koma inn í Landssímann. Við heyrðum það hjá aðilum sem þekkja vel til í þessum geira hvaða kröfur erlendir samstarfsaðilar íslenskra fyrirtækja eða hálfíslenskra gera til arðsemi í þeim rekstri. Það gæti farið svo, ef þær hugmyndir koma fljótlega inn hjá nýjum eigendum að Landssímanum, að þá muni ýmislegt breytast. Þá óttumst við það, herra forseti, að landsbyggðin hvað varðar grunnnetið, hvað varðar gagnaflutninga og möguleika í hinni öru þróun muni sitja eftir. Við vörum við því og viljum alls ekki að þau skilaboð komi með þessari sölu og með því að gera þetta svona sem framtíðin getur gert að fara þann veg sem ég var að tala um áðan. Vegna kröfu frá nýjum eigendum um meiri arðsemi en er í dag getur þetta farið á þann veg að ákveðnir landshlutar á Íslandi verði hreinlega skildir eftir í hálfgerðum öðrum flokki ef svo má að orði komast. Herra forseti. Hér höfum við mikið rætt um það sem kannski mesti ágreiningurinn hefur staðið um sem er verðlagning á þeirri þjónustu sem boðin er fyrir utan að þessi alþjónusta, eitthvað um 128 Kb, sem eru afköst sem faxtæki býður upp á í dag, hálfgerður ,,Trabant`` þó að sá bíll sé vafalaust eitthvað að batna frá því sem var áður, er það sem flestallir aðilar kvörtuðu yfir. Það var athyglisvert en jafnframt mjög ánægjulegt þegar forstjóri Íslandssíma, sá ágæti maður Eyþór Arnalds, kom með ákveðnar tillögur og skýrði mjög vel afstöðu sína gagnvart fyrirtækjum á landsbyggðinni sem eru í þessum geira. Hér hefur það komið fram í umræðunni, ekki orðrétt eftir haft en eitthvað á þá leið, að það væri undravert að þessi fyrirtæki skyldu yfir höfuð vera enn þá á lífi. Herra forseti. Allt saman snýst þetta um samkeppnishæfni svæða. Samkeppnishæfni svæða skiptir höfuðmáli milli svæða á landinu um hvernig málin munu þróast og hvort ein þjóð verði í þessu landi eða tvær þjóðir eins og er reyndar í dag í ýmsum atriðum, eins og í skattamálum á ýmsan hátt. Við getum nefnt þungaskattinn, við getum nefnt húshitunarkostnað o.fl. Öll þessi atriði eru mjög landsbyggðinni í óhag og miklar og góðar tillögur hafa verið uppi um að jafna þennan aðstöðumun milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis en það verður að segja alveg eins og er, herra forseti, að það hefur gengið ákaflega hægt. Loforð sem gefin eru úr þessum ágæta ræðustól á hinu háa Alþingi, jafnvel eins og af sjálfum hæstv. forsrh., eru ekkert alltaf uppfyllt. Þetta eru oft falleg orð og miklar og góðar hugmyndir en efndirnar láta á sér standa. Þetta nefni ég hér, herra forseti, af því að við höfum verið að gagnrýna og tala um, annars vegar flutningsgetuna og hvað hefur verið boðið upp á og hins vegar verðlagninguna og frómar óskir, sem eru mjög góðar og vonandi verður sem fyrst unnið að, en það er ótti um að þetta verði ekkert nema sögð orð, að það verði eitthvað, ekki endilega andstaða viðkomandi ráðherra eða þingmanna eða ríkisstjórnar, sem stoppi þetta heldur geti ýmislegt annað orðið á vegi okkar sem stoppar þetta hreinlega eða tefur. Í þessu sambandi vil ég nefna og vitna aðeins í orð hæstv. forsrh. sem hann lét falla á Alþingi í umræðu þegar var verið að ræða um kjördæmabreytinguna eða stjórnarskipunarlögin eða hvað það aftur hét. Í því sambandi var skipuð af hæstv. ríkisstjórn svokölluð byggðanefnd sem var þverpólitísk nefnd og skilaði samdóma þverpólitísku áliti um aðgerðir í byggðamálum og kallaði þær jafnframt bráðaaðgerðir. Miklar og góðar tillögur komu frá þeirri nefnd sem hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson, 1. þm. Vestf., stýrði og m.a. hv. þm. Tómas Ingi Olrich var í. Sá sem hér stendur var í þeirri nefnd, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon var í þeirri nefnd og sveitarstjórinn í Reykhólahreppi var í þeirri nefnd. Ekki voru gerðar sérstaklega miklar kröfur en tillögur voru settar fram sem allir voru sammála um og fengu samþykki eða stimpil hæstv. ríkisstjórnar og það voru tillögur sem átti að fara eftir. Mig langar í þessu sambandi að lesa úr ræðu hæstv. forsrh. þegar hann var spurður út í þetta atriði. Þá sagði hann m.a., með leyfi forseta, þegar búið var að ræða um þessar tillögur sem ég get farið yfir á eftir og rætt var um og, eins og ég segi, voru þverpólitískar, áttu að komast í framkvæmd á næstu þremur árum frá þeim tíma, við værum sem sagt á öðru ári núna hvað varðar fjárlagagerð. En hæstv. forsrh. sagði af þessu tilefni m.a., með leyfi forseta: ,,Að því leyti sem tillögur nefndarinnar munu gera kröfu til að afstaða sé tekin til veitinga fjármuna í tiltekna þætti, t.d. í vegaframkvæmdir, mundi ríkisstjórnin afla slíkra heimilda og ábyrgjast pólitískt`` --- ég endurtek, herra forseti --- ,,og ábyrgjast pólitískt að slíkar tillögur mættu ná fram að ganga. Þegar hafður er í huga þessi skilningur ríkisstjórnarinnar og jafnframt hinn víðtæki stuðningur sem við nefndarstarfið er í þinginu, þar sem allir þingflokkar tilnefndu í nefnd þessa og innan hennar er góð samstaða, tel ég tryggt að þær viljayfirlýsingar, hugmyndir og tillögur sem þar koma fram hljóti brautargengi innan þeirra tímamarka sem nefndin sjálf setur sér.`` Herra forseti. Þetta voru orð hæstv. forsrh. Davíðs Oddssonar. Í tillögum þessarar nefndar var m.a. fjallað um stóraukna niðurgreiðslu til jöfnunar húshitunar. Það var staðið við það, en ekki alveg, svona 80--90% á síðasta fjárlagaári. Fyrir þetta ár var ekki staðið við þær tillögur. Þetta átti að gerast og það var skýrt tekið fram af formanni nefndarinnar, hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni, að þetta átti að gerast í þremur jöfnum áföngum á þremur næstu árum, 2000, 2001 og 2002. Ekki hefur verið staðið við húshitunarkostnaðinn ...  Jöfnun námskostnaðar. Segja má hæstv. menntmrh. það til hróss að á fyrsta árinu var staðið fullkomlega við þá tölu sem átti að koma, einn þriðji af 210 millj., 70 millj. Á þessu ári kom, held ég, mjög svipuð tala. Ég hef að vísu ákveðnar efasemdir um þá reglugerðarbreytingu sem gerð var sem fjölgar mjög þeim sem fá jöfnun námskostnaðar sem getur gert það að verkum að vegna reglugerðarbreytingarinnar hefði upphæðin átt að hækka. Eftir verður eitt ár. Mikið réttlætismál er að allir íbúar þessa lands sitji við sama borð við að senda unglinginn sinn í framhaldsskóla sem ríkið byggir og rekur. Þá skiptir engu máli hvort fólk gengur yfir götuna í Hafnarfirði eða Reykjavík í framhaldsskólann eða hvort það þarf að fara langan veg frá litlum stöðum á landsbyggðinni til stærri staða. Þennan aðstöðumun á að jafna fullkomlega með jöfnun námskostnaðar. Af þessu hefur kannski einna mest verið staðið við þau loforð sem þarna voru gefin. Síðan eru aðrar tillögur --- ég ætla ekki að lengja þennan fund með því að telja þær upp vegna þess að mér heyrist að komin sé hugmynd um að fara að hætta --- sem ekkert hefur miðað áfram með, eins og t.d. eftirgjöf hjá langskólagengnu fólki, svo og svo mikla eftirgjöf á endurgreiðslu námslána upp á ein 15% að mig minnir, sem átti að verða til þess að hvetja námsmenn, nýkomna úr námi til að fara út á land og fá smábónus, ef svo má að orði komast, við endurgreiðslu námslána vegna þess, kerfi sem er vel þekkt t.d. í Noregi. Ýmis önnur atriði voru í þessum tillögum, herra forseti, eins og t.d. um þátttöku ríkisins ef íbúar landsbyggðarinnar þurfa að fara til Reykjavíkur til að leita sér lækninga sem ekki eru veittar úti á landsbyggðinni, þá átti þetta að koma inn í. Þetta á sér náttúrlega stað í mörgum þáttum í heilbrigðisgeiranum, en nokkrir þættir voru tilgreindir þar sem enginn ferðakostnaður var greiddur í né nein jöfnun og það átti að taka fyrir. Það hefur ekki verið gert. Það gefst kannski tími til þess síðar að fara yfir, herra forseti, þau atriði sem ég er að gera að umtalsefni vegna þess sem ég sagði áðan og vil ítreka, en ég er að rifja þetta upp vegna þess að það hafa oft verið fögur orð, fallegar skýrslur, miklir og góðir pappírar, góðar tillögur sem hafa átt að verða til að jafna lífskjör almennings í landinu, jafna lífskjör milli landsbyggðar og höfuðborgar, en það hefur einfaldlega ekki verið staðið við það. Hér eru uppi ágætistillögur um að jafna lífskjör fólks, um að jafna aðstöðu fyrirtækja hvað þetta varðar, þ.e. að kaupa þjónustu í gegnum grunnnetið, og við skulum vona að það gangi eftir. Ég bíð spenntur eftir að fara að vinna þá vinnu og, eins og hér kemur fram, að hluti af sölu Landssímans verði notaður í þetta, e.t.v. til að greiða hraðar niður ljósleiðaralínur þannig að þær séu fullgreiddar og fullafskrifaðar sem gerir það að verkum að kostnaðurinn verður ekki eins mikill og þar með þurfum við ekkert að efast um að ekki sé hægt að jafna þennan kostnað fullkomlega. Herra forseti. Það eru til alls konar hugmyndir um leiðir til að gera þetta ef menn eru hræddir við eftirlitsstofnanir í Evrópu hvað þetta varðar sem ég reyndar hef mjög miklar efasemdir um að muni gera miklar athugasemdir við þetta vegna þess hvernig þetta er gert í Danmörku og Noregi og annars staðar. Herra forseti. En það skal sannarlega verða gengið eftir þeim tillögum sem hér eru lagðar fram um þessi atriði og vonandi gerum við það sem fyrst. Ég man ekki hvað stendur hérna, hvort þetta verði gert á næstu mánuðum og hvort þessari athugun átti að vera lokið fyrir --- jú, það stendur hérna að þessu skuli vera lokið fyrir árslok 2001. Ef þessi athugun leiðir af sér að við munum finna leið til að jafna þennan kostnað fullkomlega þá vona ég að það verði gert strax. Ég legg þann skilning í þetta að ekki eigi aðeins að ljúka gagnavinnunni og tillögunum fyrir árslok 2001 heldur komi jöfnunin á verðinu í beinu framhaldi. Ég man nefnilega eftir því að það tók ákaflega langan tíma að byggja frystihús norður á Siglufirði. Forstjóri þess sagði að frystihúsið yrði opnað í september, en nefndi aldrei árið. Það var alveg rétt að frystihúsið var opnað í september. Það gekk eftir vegna þess að hann nefndi aldrei árið. Þetta segi ég hér, herra forseti, rétt til að ítreka þessi atriði. Hér hefur verið töluvert hörð umræða en ég segi líka mjög gagnleg umræða í dag um sölu Landssímans. Ég hef sagt og skal segja það í lokin: Ég er hlynntur sölu Landssímans á samkeppnisþættinum. Tillaga mín ásamt tillögu frá hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni er um að aðskilja grunnnetið frá. Það er mín bjargfasta trú og skoðun að það yrði til heilla fyrir land og þjóð. Ég segi hins vegar að samkeppnishlutann á að selja. Ég óttast að samkeppnishlutinn, ef hann verður ekki seldur, muni rýrna mjög, sú eign ríkisins muni rýrna mjög eingöngu vegna samkeppni og mikilla breytinga og annars slíks. Þess vegna er betra að selja samkeppnishlutann núna og nota þá peninga sem fást til ýmissa annarra góðra verka sem hægt er að gera og áform eru uppi um. Með öðrum orðum, nauðsynlegt er að sjá þessa peninga koma inn, ekki eingöngu vegna bágs efnahagsástands um þessar mundir og til að rétta af efnahag þjóðarinnar heldur er líka nauðsynlegt að þeir peningar fari í þannig framkvæmdir að þeir fari ekki endilega inn í rekstur nýrra ríkisstofnana eða eitthvað því um líkt þó að það megi sannarlega fara að hluta í það. Vafalaust væri hægt að eyða þessum peningum margsinnis í ýmis þörf mál sem við höfum verið að fást við og bíða úrlausnar. Þetta vildi ég segja, herra forseti, þegar kominn er nýr dagur og hef hugsað mér að ljúka máli mínu á þessari stundu.