Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um veiðieftirlitsgjald. Frv. þetta hefur fengið umfjöllun í hv. Nd. og verið afgreitt þaðan nær samhljóða eftir því sem ég best veit. Hér er um að ræða hóflegt gjald sem á að standa að hálfu undir kostnaði ríkisins við veiðieftirlit. Ekki þykir óeðlilegt að þeir sem nýta auðlindirnar greiði gjald fyrir eftirlit sem verður að hafa með þeirri nýtingu. Ætlunin var að þeir sem nýta auðlindina greiddu þennan kostnað að fullu en hv. Nd. hefur samþykkt þá breytingu að þeir greiði það einungis að hálfu. Hér er um að ræða gjald sem fram kemur í fjárlögum og er því ein af forsendum fjárlagafrv. Ég sé ekki ástæðu, hæstv. forseti, til að fara ítarlega yfir þetta mál. Hér er í sjálfu sér um einfalt mál að ræða. Ég legg til að málinu verði vísað til 2. umr. og hæstv. sjútvn.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Hér er um sérstakt mál að ræða. Það má kannski kalla það einfalt en það er mjög sérstakt. Það er í þeirri stöðu þegar það kemur hér fyrir hv. deild, að það er lítið um annað að gera en að ganga frá því og afgreiða það. Það er búið að stilla hv. þm. þannig upp að það er enginn tími til skoðunar á þessu máli. Ég tel það nefnilega ekki svo einfalt að það hefði ekki verið þörf á því að skoða það vel. Hér fyrr í vetur var lagt mál fyrir hv. deild og af ráðherra --- ja, af framkvæmdarvaldinu, ekki ráðherra, vil ég taka fram --- ráðuneyti. Mikið var lagt upp úr því að það fengi hér fljóta ferð gegnum deildina. Þetta var mál sem varðar dómsmál í landinu og það var skírskotað til þess að það þyrfti að koma því fram vegna sérstakra málaferla sem voru og eru í gangi. Þetta gekk það langt að farið var fram á það við viðkomandi nefnd að málið yrði afgreitt á svipaðan máta og hér er verið að óska eftir nú, þ.e. að málið kæmi aðeins til umræðu í hv. deild og síðan mundum við skjótast hér í hliðarherbergi og líta yfir það og afgreiða það þannig frá nefndinni. Sem betur fer var það ekki gert á þann veg heldur skoðaði hv. allshn. málið á milli funda hér í deildinni og fékk til viðræðu frammámenn í dómskerfinu. Þeir bentu allir á að á þessu máli væru miklir gallar en voru ekki með beinar tillögur um breytingar sem eðlilegt var af þeirra hálfu. Þrýstingurinn frá ráðuneytinu var svo mikill að það var talið nauðsynlegt að samþykkja þetta mál til þess að þetta nefnda dómsmál fengi framgang á réttan máta, eða hefði möguleika til að ná fram. Staðreyndin er sú með þetta dómsmál að það hefur ekki gengið neitt fram í tengslum við samþykkt nýrra laga. Hv. Alþingi var raunverulega fyrirskipað að afgreiða hér lög til þess að ákveðnir hlutir í dómskerfinu gætu gengið fyrir sig, því var fyrirskipað það af dómsmrn., en málin eru nú þannig að þar hefur ekkert hreyfst. Málið er jafnvel í verri stöðu en það var áður. Á svipaðan máta er hæstv. sjútvrh. og sjútvrn. núna að knýja í gegn mál án þess að það sé neitt skoðað af sjútvn. Aðilar í kringum málið, allir aðilar tengdir sjávarútvegi, hafa lagst gegn því. Og á þessum síðustu stundum þingsins skal knýja hv. Alþingi til að samþykkja málið á þeirri forsendu að það sé búið að semja frið milli stjórnar og stjórnarandstöðu um afgreiðslu málsins og um afgreiðslu allra mála hér á þinginu. Ég taldi ástæðu til að tengja þessi tvö mál saman hér við 1. umr. þessa frv., benda hv. alþm. á hvað er verið að gera. Hér er verið að koma í gegn máli óskoðuðu og biðja þingmenn að rétta upp hendurnar og gjöra svo vel fyrir framkvæmdarvaldið að samþykkja það. Þetta mál er brot á öllum venjulegum reglum, venjulegum reglum um skattheimtu. Það er bein skattheimta fagráðuneytis og fagráðuneyti á síðan að nota skattpeningana til sinna þarfa, til að velta utan á sína valdakúlu, stækka og auka sitt miðstjórnarvald og sína stjórnsemi í þjóðfélaginu. Það er á svo margan veg sem framkvæmdarvaldið er að sýna hv. Alþingi þann hlut að það er ráðuneytisliðið sem leitar eftir því að ráða og ræður. Hér er hv. Alþingi --- og hv. Nd. þegar búin að afhenda einu ráðuneyti slíkt vald sem á ekki að vera í höndum fagráðuneytis. Innheimta skatta og álagning skatta á að vera í höndum fjmrh. og fjmrn. en ekki í höndum fagráðuneyta. Afleiðing þess ef ætti að fara að byggja upp þannig kerfi að hvert ráðuneyti hefði sína sérskatta er ófyrirsjáanleg. Landbrn., iðnrn., menntmrn. og hver önnur ráðuneyti legðu á sína eigin skatta og hefðu heimild til þess næstum því með því að gefa út reglugerð. Þetta er fráleit lagasmíð. Að samþykkja hana við þær aðstæður sem hér eru í dag tel ég að þingið ætti ekki að taka í mál að gera. Ég ætla ekki að fjalla um þetta frv. efnislega hér við 1. umr. en mun gera það lítillega við síðari umræðu. Ég mun ekki gera tilraun til þess að brjóta það samkomulag sem hér hefur verið gert í sambandi við starfsemi þingsins þó ég hefði það á orði þegar ég sá að þetta frv. var komið á dagskrá deildarinnar við hv. 3. þm. Vesturl., formann Alþfl., að ég mundi tala hér í fimm tíma um þetta mál. En ég ætla að láta það eiga sig. Ég sagði það hér niðri í gangi við hv. þm. 

Eyjólfur Konráð Jónsson Herra forseti. Ég er að ýmsu leyti alveg sammála hv. síðasta ræðumanni. Ég held að þetta sé slæmt mál. En ég hef kannski sérstakar skoðanir umfram það sem fram kom í ræðu hv. þm. Skúla Alexanderssonar. Ég held nefnilega að það sé alveg ljóst að framtíðin og raunar nútíðin eigi að vera sú að efla Landhelgisgæsluna, óháða stofnun. Það á hvorki að skattleggja sjávarútveginn né neina aðra til þess að sjútvrn. verði lögregluvald í ríkari mæli en það er orðið. Hér er um hreina löggæslu að ræða og það er ekki vansalaust hvað Alþingi hefur sniðgengið Landhelgisgæsluna árum saman. --- Ég er ekki að ásaka þessa ríkisstjórn frekar en aðrar. --- Það er hneyksli hvað Landhelgisgæslan hefur verið fryst, sú stofnun sem mest hefur á mætt í öllum okkar baráttumálum fyrir fiskveiðum og hafréttarmálum yfirleitt. Fráleitt er að Alþingi skuli ætla sér núna að fara að leggja sérstakt gjald á til þess að sjútvrn. verði lögregluaðili í ríkari mæli en áður hefur verið. Þetta er náttúrlega algjörlega fráleitt þegar menn hugsa út í það. Ég mundi vilja --- hversu mikill halli sem er á fjárlögum --- styðja miklar og öflugar fjárveitingar til Landhelgisgæslunnar. Landhelgisgæslan þarf bæði að eignast nýtt skip, þyrlu og fleiri tæki. Það ættum við að geta rætt hér í rólegheitum eftir áramótin og ég held að þingheimur allur, þegar hann hugsar út í þetta, sé því sammála að við eflum einmitt Landhelgisgæsluna, þar sé ekki allt látið grotna niður í fjármagnsleysi. Ég held að það besta sem við gerðum væri að fresta þessu máli fram yfir áramótin og ræða þetta algjörlega í rólegheitum og án þess að nokkur þurfi að taka það nærri sér. Landhelgisgæslan er okkar aðall og hefur verið það í gegnum tíðina og fólkið í landinu er áreiðanlega mjög fúst til þess að greiða fjármagn til Landhelgisgæslunnar. Síðan verði þar skipulagt hvernig hún sinni veiðieftirliti en ekki einhverjir allt aðrir. Þetta kemur sjútvrn. nákvæmlega ekkert við. Lögregluaðgerðir eiga fyrst og fremst að vera það sem ríkisvaldið í heild sinnir, það eru almennir skattar sem undir því standa, að halda uppi lögum og rétti, ekki síst á miðunum og enn þá frekar kannski á miðunum heldur en nokkurn tímann á landi.

Eiður Guðnason Herra forseti. Það er ánægjulegt að heyra áhuga hv. 8. þm. Reykv. á því að efla Landhelgisgæsluna.

Hann hefur alltaf verið fyrir hendi, það veit þingmaðurinn.

Vonandi ríkir þá sami áhugi hjá honum um að afla tekna til að standa undir þeim kostnaði sem hlýtur að vera því samfara.

Ég sagði það, ég vildi leggja til mikið.

Það er vissulega ánægjulegt að heyra það. En varðandi ummæli hv. 4. þm. Vesturl. og það sem hann sagði um það mál sem hér er til umræðu, þá hlýt ég að segja það, og lýsa mjög öndverðri skoðun, að sjávarútvegurinn hefur einkaleyfi til þess að nýta þá auðlind sem samkvæmt lögum er sameign allra landsmanna. Áreiðanlega greinir menn ekki á um það að eftirlit þurfi þar að koma til þannig að fylgt sé þeim leikreglum sem settar hafa verið. Og ég verð að lýsa þeirri skoðun minni að ég sé nákvæmlega ekkert óeðlilegt við það að þeir sem njóta þessara hlunninda greiði þann kostnað sem hlýst af því að líta eftir því að reglum sé fylgt. Mér finnst það afar eðlilegt og í rauninni eðli máls.

Halldór Blöndal Herra forseti. Hv. 4. þm. Vesturl. kom með sinn gamla frasa þegar skattafrv. eru hér að það sé sjálfsagt að hækka skattana og hefur ekki skilning á því að þessi ríkisstjórn hefur eytt úr hófi fram og hefur enga aðgæslu í meðferð ríkisfjármuna. Á sama tíma og tekjur dragast saman í atvinnurekstri og hjá heimilum heldur þessi hæstv. ríkisstjórn áfram að hækka skattana. Ég hlýt líka að lýsa því yfir að mér þykir undarlegt að fá þetta frv. hér á síðasta degi fyrir jól og ég skil satt að segja ekki hvað það á að þýða. Mér er ekki kunnugt um að það hafi verið einhver launung yfir því hver þurfi að vera stefnan í sjávarútvegsmálum og alveg fullkomlega nægur tími til að leggja þetta frv. miklu fyrr fram eða kynna það með öðrum hætti. Eins og málið liggur nú fyrir, þegar á að efla löggæslu sjútvrn. með þessum hætti, hlýt ég að snúast gegn þessu frv. og get ekki á það fallist. Ég hlýt um leið að átelja hæstv. sjútvrh. fyrir það að þingnefndinni skuli ekki gefast tími til þess að athuga mál af þessu tagi. Það á bara að renna þessu í gegnum kokið á manni eins og öðru hér, öllum þessum sköttum, öllum þessum málum og öllu þessu svínaríi. Stjórnarandstaðan á ekki að fá að setja sig inn í eitt eða neitt. Og svo mikil er ósvífnin að í gær þegar við vorum á fundi í Sþ. fékkst hæstv. fjmrh. ekki til að svara efnislega fyrirspurn sem fyrir hann var lögð. Hæstv. fjmrh. hringdi á tíunda tímanum í gær til þess að biðja um það munnlega að endurgreitt yrði lántökugjald af lánum til skipasmíðaverkefna sem hæstv. viðskrh. hafði lýst yfir að yrði aldrei lagt á. Hæstv. fjmrh. talaði um að þar væri um 2--3 millj. að ræða sem líka er rangt. Ég skal ekki segja hvorum megin við 10 millj. sú upphæð er, kannski 11, kannski 12, ekki minna en 10. Það var líka rangt. Og skiptir í rauninni engu máli, finnst hæstv. ráðherrum, hvað sagt er hér í þinginu og skiptir heldur ekki máli hvenær við fáum að sjá frv. sem hér eru til meðhöndlunar um hin flóknustu mál. Nú eigum við að samþykkja þetta í dag, annað á morgun og enginn tími til að athuga eitt né neitt.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Aðeins út frá orðum hv. 3. þm. Vesturl. Ég er í meginatriðum alveg sammála honum og ég held að við deilum ekki um að það þurfi eftirlit til að sjá um framkvæmd fiskveiðilaga og það þurfi peninga til þess að halda uppi eftirliti. En það er þó nokkuð mikill munur hvort það eftirlit er gert á þann veg sem hér er lagt til eða hvort það er venjulegt, opinbert eftirlit sem þörf er á í mörgum tilfellum, hvort það er viðkomandi fagráðuneyti sem býr sér til stofnanir án eftirlits og samþykkis Alþingis og án þess að hlutirnir eigi sér stað á eðlilegan máta með fjárveitingu í gegnum fjmrn. Það er náttúrlega tvennt ólíkt hvort verið er að gera þá hluti eða hvort verið er að gera það sem verið er að leggja til hér. Það er allt annað ef Landhelgisgæslan íslenska á að sinna ákveðnum þáttum í þessum málum, allt annað en að búin sé til sérstök lögregla eins og hér var orðað --- ég hef nú ekki orðað það þannig --- í sjútvrn. Það eru tveir ólíkir hlutir. Og það er það sem ég er að benda á. Ég held að hér sé verið að fara inn á vettvang sem stenst varla íslensk stjórnskipunarlög. Eins og ég sagði ætla ég ekki að fjalla um innihald frv. við þessa umræðu en við 2. umr. þessa máls.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971, ásamt síðari breytingum, sem er flutt á þskj. 260, en hefur nú tekið verulegum breytingum í meðferð Nd. þar sem bætt var inn í það tveimur efnisþáttum. En eins og frv. var lagt fram upphaflega, þá var það hugsað í tengslum við sparnað í ríkiskerfinu. Ákveðið hafði verið af hálfu ríkisstjórnarinnar að draga úr kostnaði við sjúkratryggingar samkvæmt lögum um almannatryggingar varðandi kostnað við sérfræðihjálp, lyfjakaup og tannlæknakostnað. Í ágústmánuði sl. var skipuð nefnd sem falið var að semja frv. til laga um skipulagða tannlæknaþjónustu. Í þessari nefnd eiga sæti Ingimar Sigurðsson lögfræðingur, skrifstofustjóri í heilbrrn., sem jafnframt er formaður nefndarinnar, dr. Guðjón Magnússon aðstoðarlandlæknir og Magnús R. Gíslason, yfirtannlæknir í heilbrrn. Nefndinni er ætlað að gera tillögur um frv. til laga um skipulagða tannlæknaþjónustu með það fyrir augum að litið verði á tannheilbrigðisþjónustu eins og hverja aðra heilbrigðisþjónustu og að framkvæmdin verði með svipuðum hætti. Hér er um að ræða verkefni sem viðbúið er að geti tekið nokkurn tíma að vinna og telur nefndin að ekki sé raunhæft að reikna með tillögum fyrr en á næsta Alþingi í heildartillögum frá nefndinni. Fljótlega eftir að nefndin tók til starfa fól ég henni þó að gera tillögur um með hvaða hætti mætti ná fram áðurnefndum sparnaði í útgjöldum ríkisins vegna tannlæknakostnaðar. Það hefur fyrst og fremst verið starf nefndarinnar undanfarnar vikur að gera tillögur um lausn þessa verkefnis og hefur nefndin haft að leiðarljósi að ekki verði minnkuð sú þjónusta sem þegar er fyrir hendi í tengslum við tannlæknaþjónustu við börn og unglinga. Það er skoðun nefndarinnar að hægt sé að ná fram verulegum sparnaði með því að breyta 44. gr. almannatryggingalaganna þegar í hlut eiga greiðslur vegna kostnaðar við gullfyllingar, krónu- og brúargerð og tannréttingar barna og unglinga. Það sem meira er að þessi ákvæði laganna eins og þau eru nú virka nánast sjálfvirkt þannig að það er ákvörðun hlutaðeigandi og tannlæknisins hvort til þátttöku sjúkratrygginga kemur. Þannig þarf hvorki að liggja fyrir í þessu tilviki umsókn né samþykki greiðsluaðila. Það er skoðun nefndarinnar að lagaákvæðið eins og það stendur í dag hvetji til tannréttinga án þess að læknisfræðileg nauðsyn liggi að baki og því er lagt til að sé um að ræða krónu- og brúargerð, gullfyllingar og tannréttingar verði ekki um skyldugreiðslu eða sjálfvirkar greiðslur að ræða, heldur heimildargreiðslur þannig að heimilt sé að greiða allt að 50% kostnaðar skv. 44. gr. þegar í hlut eiga fyrrgreindar aðgerðir og tannréttingar barna og unglinga á aldrinum 6--18 ára. Þykir eðlilegt að þátttaka hins opinbera sé mest í þeim tilvikum þar sem um er að ræða aðgerðir í lækningaskyni og allt niður í enga sé um að ræða tannréttingar sem ekki eru gerðar í læknisfræðilegum skilningi. Með frv. fylgja tillögur að reglum um flokkun tannréttinga með hliðsjón af nauðsyn og þátttöku hins opinbera. Í frv. er enn fremur lagt til að því aðeins komi til greiðslur samkvæmt þessum ákvæðum, þ.e. c-lið 39. gr. og 44. gr. varðandi gullfyllingar, krónu- og brúargerð og tannréttingar, að fyrir liggi sérstök umsókn hlutaðeigandi þar sem tannlæknir flokkar aðgerðina í samræmi við áðurnefnda flokkun og jafnframt samþykki sjúkratrygginganna. Á því að fara fram mat á nauðsynlegri aðgerð áður en til greiðslu kemur. Með þessu er ekki verið að leggja til að önnur sérfræðiþjónusta fyrir aldurshópinn 6--18 ára, svo sem vegna skurðaðgerða o.s.frv., breytist heldur verður hún með óbreyttum hætti eins og almenn tannlæknaþjónusta fyrir þennan aldurshóp. Því er með frv. þessu þegar í hlut á 44. gr. eingöngu tekið á gullfyllingum, krónu- og brúargerðum og tannréttingum og í raun fyrst og fremst á tannréttingum þar sem með fylgja ákveðnar reglur sem talið er rétt að settar verði, m.a. til þess að hendar reiður á þessum málum. Reglur um flokkun og þátttöku sjúkratrygginga í gullfyllingum, krónu- og brúargerð yrðu settar síðar að fengnum tillögum tryggingaráðs. Í tengslum við það er rétt að geta þess að ég hef haft samband og samráð við formann Tannréttingafélags Íslands og okkur kom saman um það að áður en reglugerð yrði sett yrði haldinn fundur með þessum viðkomandi aðilum og ljóst að þó að lögin eigi að taka gildi nú um áramótin, þá verði reglurnar yfirfarnar í samráði við hlutaðeigandi sérfræðinga og viðræður fari fram við þá áður en reglurnar taka endanlega gildi. Í áliti minni hl. heilbr.- og trn. Nd. kemur fram að kostnaður almannatrygginga vegna tannréttinga hafi numið 62 millj. kr. á árinu 1988 og því sé harla ólíklegt að hægt sé að spara um það bil 60 millj. kr. á þessum lið á árinu 1990. Samkvæmt upplýsingum frá Tryggingastofnun ríkisins nam þessi kostnaður hins vegar 108 millj. kr. á árinu 1988 og skiptist þannig að framlag sjúkrasamlaga var 62 millj. og framlag sveitarfélaga 46. Taxti tannlækna hækkaði um 20% á tímabilinu frá júní 1988 og fram til júní 1989 þannig að miðað við það má reikna með að kostnaður á yfirstandandi ári nemi um 130 millj. kr. sé aðeins miðað við óbreytta starfsemi. Haldi svo áfram sem verið hefur má reikna með 150--160 millj. kr. á næsta ári verði ekkert að gert. Samkvæmt þessu er raunhæft að áætla að hægt sé að ná allt að 60 millj. kr. sparnaði á næsta ári vegna tannréttinganna ef miðað er við forsendur frv. sem eru að tannréttingar verði með svipuðum hætti og gerist í Noregi. En reglurnar sem hér er stefnt að að setja taka mið af því sem þar er nú þegar í framkvæmd. Á undanförnum dögum hefur verið unnið að lausn svokallaðra tilvísunarmála lækna á vegum stjórnskipaðrar nefndar og vísast um það til nál. meiri hl. heilbr.- og trn. Nd. Er lagt til að tilvísunarkerfið verði lagt niður í núverandi mynd og að í þess stað verði tekið upp kerfi sem tryggir nauðsynleg boðskipti milli lækna vegna sjúkratrygginga með það fyrir augum að auka öryggi læknisþjónustunnar. Til að koma á þessum breytingum þarf að breyta b-lið 43. gr. almannatryggingalaga þar sem kveðið er á um svokallaða tilvísunarskyldu en hún hefur í reynd ekki verið við lýði undanfarin sex ár samkvæmt samkomulagi við læknafélögin. Síðast var tekin ákvörðun um slíka undanþágu með breytingu á almannatryggingalögunum fyrr á þessu ári og gildir undanþágan út yfirstandandi ár. Sú tillaga sem meiri hl. heilbr.- og trn. Nd. flutti um breytingar á frv. varðandi þennan þátt er í samræmi við beiðni mína og byggist á niðurstöðum stjórnskipaðrar nefndar sem áður er greint frá. Jafnframt er rétt að fram komi að fullt samkomulag hefur náðst milli fulltrúa heimilis- og heilsugæslulækna annars vegar sem áttu sæti í þessari nefnd og hins vegar fulltrúa sérfræðinga, en formaður nefndarinnar var Guðjón Magnússon aðstoðarlandlæknir. Önnur brtt. sem flutt er samkvæmt beiðni minni er í samræmi við samkomulag ríkisstjórnarinnar við sveitarfélögin varðandi þátttöku sveitarfélaga í kostnaði við tannlækningar barna og unglinga á aldrinum 6--15 ára. Hefur orðið að samkomulagi að sveitarfélögin greiði 1 / 3 hluta þessa kostnaðar á næsta ári og er lagt til að ákvæði þar að lútandi verði sett í ákvæði til bráðabirgða. Kostnaður við þennan þátt var ekki tiltekinn í útreikningi við uppgjör milli ríkis og sveitarfélaga vegna yfirtöku ríkisins á tannlæknakostnaði, en sveitarfélögin hafa til þessa borið helming hans þannig að hér er gert ráð fyrir að sveitarfélögin greiði aðeins 1 / 3 út næsta ár. Varðandi gildistöku laganna vísa ég til ákvæðis til bráðabirgða þar sem fjallað er um rétt þeirra sem þegar eru í meðferð vegna tannréttinga og kemur fram í bráðabirgðaákvæðinu að miðað er við 1. nóv. Ég sé ekki ástæðu til þess, hæstv. forseti, að fara öllu fleiri orðum um frv. þetta þó að margt meira mætti auðvitað segja og gefa nánari skýringar á því hvað hér í felst, en tímans vegna vísa ég til ítarlegra athugasemda í grg. frv. svo og til nál. meiri hl. heilbr.- og trn. Nd. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn. sem að þessu sinni er beðin, eins og stundum áður, að vinna nokkuð hratt í málinu svo að takast megi að gera frv. að lögum fyrir áramót.

Eiður Guðnason Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. til laga um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Á fund nefndarinnar komu Ari Skúlason frá Alþýðusambandi Íslands, Hannes Sigurðsson frá Vinnuveitendasambandinu, Snorri Olsen, Maríanna Jónasdóttir og Bolli Þór Bollason frá fjmrn. Einnig þeir Ævar Ísberg og Steinþór Haraldsson frá ríkisskattstjóra, Þórður Friðjónsson frá Þjóðhagsstofnun, Björn Ólafsson og Hilmar Thorarensen frá Sigtúnshópnum. Í nefndinni spunnust nokkrar umræður um það hvort vaxtabótakerfi eða núverandi vaxtaafsláttarkerfi kæmi betur út fyrir tekjulægri hópana í þjóðfélaginu. Hagdeild fjmrn. lagði fram útreikninga um þetta efni og eru þeir útreikningar lagðir fram sem fskj. með þessu nál. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem gerðar voru á því í Nd.

Frsm. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. (Guðrún Agnarsdóttir): Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. á þskj. 416 og brtt. á þskj. 417 sem fluttar eru af Guðrúnu Agnarsdóttur og Danfríði Skarphéðinsdóttur. Á nál. kemur fram að þingflokkur Kvennalistans getur ekki stutt þetta frv. í núverandi mynd en leggur til brtt. sem spegla ljóslega stefnu okkar varðandi skattlagningu einstaklinga og fjölskyldna. Ég mun því til að stytta mál mitt og lýsa afstöðunni í raun til þessa frv. fara lítillega yfir brtt. sem við leggjum fram. Þær hníga í þá átt að létta skattbyrði og munu því draga úr tekjum ríkissjóðs, en fyrir þessum brtt. eru þó mörg rök. Í fyrsta lagi ber að nefna að Kvennalistinn telur að stjórnvöld hafi nú þegar seilst allt of langt ofan í vasa lágtekju- og meðaltekjufólks. Skattbyrði hefur þyngst á sama tíma og kaupmáttur launa hefur rýrnað að mun. Auknum skattaálögum er að sönnu ætlað að auka tekjur ríkisins og þar með að minnka halla ríkissjóðs. En staðreyndin er sú að fjölmörg heimili eru nú þegar rekin með halla og geta hreinlega ekki risið undir meiru. Í öðru lagi má fullyrða að þær tekjur, sem ríkið missti ef brtt. Kvennalistans yrðu samþykktar, væru ekki með öllu glataður eyrir. Þær mundu að stórum hluta skila sér eftir öðrum leiðum, m.a. gegnum óbeina skatta þar sem fólk hefði hærri ráðstöfunartekjur. Í þriðja lagi má benda á að nú þegar eru samningar ríkisins og BSRB lausir og aðrir fylgja í kjölfarið. Lækkun skatta, hækkun persónuafsláttar og barnabóta væri verðugt innlegg stjórnvalda í þá kjaramálaumræðu sem fram undan er. Í fjórða lagi hafa kvennalistakonur lagt mikla áherslu á að annað og hærra tekjuskattsþrep verði tekið upp og við viljum minna á þau fyrirheit sem fjmrh. gaf þegar hann mælti fyrir breytingum á tekjuskatti og eignarskatti í desember 1988 um að hátekjuþrep yrði tekið upp í tekjuskatti. Það olli því nokkrum vonbrigðum að sú breyting skyldi ekki lögð til í þessu frv. Þótt hærra tekjuskattsþrep sé ekki lengur að finna á óskalista fjmrh. samkvæmt athugasemdum með frv. er þessi möguleiki vissulega fyrir hendi til að auka tekjur ríkisins ef áhugi er á. Ég vil þá lítillega fara í þessar brtt. sem varða í fyrsta lagi tekjuskattshlutfallið, persónuafslátt og skattleysismörk, hlutfallshækkun á barnabótum, barnabótaauka og persónuafslætti og tekjutengdar álögur eignarskatts í efra þrepi, auk þess sem við leggjum til að persónuafsláttur og barnabætur verði miðaðar við framfærsluvísitölu en ekki skattvísitölu sem ákveðin er í fjárlögum hvert ár. Það er þá fyrsta brtt.: Í henni felst að færa tekjuskattshlutfallið aftur í 28,5%. Það ákvæði sem sett var til bráðabirgða í lögum nr. 97/1988, um að tekjuskattur manna reiknist 30,8% af tekjuskattsstofni við staðgreiðslu opinberra gjalda á árinu 1989 og við álagningu tekjuskatts á árinu 1990 vegna tekna ársins 1989, rennur út 1. jan. 1990. Því er í þessu frv. ríkisstjórnarinnar verið að leggja til 4,3% hækkun á skatthlutfalli en ekki 2% hækkun eins og látið er í veðri vaka. Kvennalistinn leggur til að skatthlutfallið verði óbreytt eins og lög gera ráð fyrir. Önnur brtt.: Þar er lagt til að persónuafsláttur hækki í 300 þús. kr. í stað 250.200 kr., þ.e. í 25 þús. á mánuði í stað 20.850 kr. Við þessa breytingu yrðu skattleysismörkin rétt um 63 þús. kr. á mánuði. Þessi hækkun persónuafsláttar vegur langþyngst hjá lágtekjufólki og síðar æ minna eftir því sem ofar dregur og er því það sem lág- og meðaltekjufólk munar mest um. Kvennalistinn vill réttlátt samhengi milli skattleysismarka og lágmarksframfærslu. Þótt ljóst sé að með brtt. þessari verði því marki ekki náð er stigið skref í rétta átt. Aðrar breytingar sem Kvennalistinn vill gera í tengslum við persónuafslátt koma fram í sérstöku frv. á þskj. 354 sem þingkonur Kvennalistans í Nd. hafa lagt fram. Þriðja og fjórða brtt.: Kvennalistinn leggur til sömu hlutfallshækkun á barnabótum og barnabótaauka og persónuafslætti. Allur kostnaður af framfærslu barna hefur hækkað í samræmi við annað og má þar nefna hækkun á matvöru, dagvistargjöldum, vöruverði almennt. Kvennalistanum er ljóst að sú hækkun sem við leggjum til er umfram verðlagsþróun. Kvennalistinn telur hins vegar að skerfur hins opinbera til barnafjölskyldna í landinu hafi síst verið of stór og telur rétt að bæta þar um. Að mati okkar er ekki rétt að tengja barnabætur sköttum með þeim hætti sem sífellt er gert í opinberum útreikningum um skattbyrði. Þær aðferðir eru einungis til þess fallnar að villa um fyrir fólki. Þessari fullyrðingu til staðfestingar má benda á síendurtekna útreikninga sem gætu bent til að þorri fjölskyldna í landinu væru foreldrar eða foreldri og tvö börn, annað undir sjö ára aldri, eins og ég minntist á í 1. umr. um þetta mál. Því lét Kvennalistinn reikna nokkur dæmi þar sem barnabætur eru ekki teknar með í reikninginn og þau má sjá í fskj. með nál. í Nd. sem er á þskj. 352. Þá er það fimmta brtt. og hún varðar eignarskatt. Í frv. eru eignarskattsálögur færðar til betri vegar og vill Kvennalistinn í því sambandi benda sérstaklega á það nýmæli að tekjutengja álögur eignarskatts í efra þrepi. En eitt er þó ógert: Samanlagður eignarskattsstofn hjóna sem lagður er til grundvallar álagningu er alltaf helmingi hærri en einstaklinga og einstæðra foreldra. Í þessu felst nokkurt óréttlæti þar sem ekki er sjálfgefið að einstaklingar eða einstæðir foreldrar geti alltaf látið sér nægja helmingi minna húsnæði en hjón eða sambýlisfólk. Dýrustu hlutar hvers húsnæðis þurfa líka að vera í húsnæði einstaklinga og einstæðra foreldra. Því sýnist Kvennalistanum réttlátt að einstaklingar og einstæðir foreldrar væru 60% ígildi hjóna hvað eignarskattsstofn áhrærir. Í samræmi við þá skoðun sína vill Kvennalistinn hækka þann eignarskattsstofn sem enginn eignarskattur er greiddur af upp í 3 millj. 450 þús. hjá einstaklingum og einstæðum foreldrum en halda honum óbreyttum hjá hjónum, þ.e. 2 millj. 875 þús. hjá hvoru. Hvað efra þrepið varðar heldur Kvennalistinn eignarskattsstofni einstaklinga og einstæðra foreldra óbreyttum, þ.e. 8 millj. 50 þús. kr. en lækkar eignarskattsstofn hjóna niður í 6 millj. 708 þús. kr. hjá hvoru um sig. Tekjuviðmiðun í efsta þrepi helst óbreytt. Síðan vík ég að vísitölunum en um þær fjallar sjötta brtt. Kvennalistinn telur brýnt að hætt verði við að miða breytingar, m.a. á persónuafslætti og barnabótum, við skattvísitölu sem ákveðin skal í fjárlögum ár hvert. 14. gr. þessa frv. tekur til 122. gr. laganna. Brtt. Kvennalistans felur í sér að þær upphæðir sem samkvæmt henni eiga að hækka eða lækka í samræmi við skattvísitölu miðist framvegis við framfærsluvísitölu. Þar til breytingar voru gerðar á tekjuskatts- og eignarskattslögunum í desember 1988, miðuðust þessar tölur við lánskjaravísitölu. Kvennalistinn telur það ekki ráðlegt lengur vegna þeirra breytinga sem hafa verið gerðar á henni. Nú vega laun þriðjung í útreikningi lánskjaravísitölu og hækkar hún því minna en ella hefði orðið. Hún mælir ekki lengur kostnað í sama mæli og áður þar sem laun hafa ekki hækkað í samræmi við aðrar hækkanir. Því virðist Kvennalistanum framfærsluvísitalan nú vera vænlegri til viðmiðunar. Auk þess viljum við að persónuafsláttur og barnabætur hækki, nú eða lækki eftir atvikum, mánaðarlega í samræmi við framfærsluvísitölu. Þannig yrði komið í veg fyrir að skattbyrðin yrði sífellt þyngri í lok viðmiðunartímabils eins og nú er þegar breytingar á persónuafslætti eru aðeins gerðar tvisvar á ári og barnabætur mundu hækka í réttu hlutfalli við framfærslu. Lágtekju- og meðaltekjufólk, svo og barnafjölskyldur, eiga sér nú fáa málsvara, en í brtt. Kvennalistans felast mikilvægar breytingar til batnaðar til handa þessum hópum. Í þeim birtist það verðmætamat og sú forgangsröð sem Kvennalistinn leggur mikla áherslu á í stefnu sinni. Að öðru leyti vil ég vísa í vandað nál. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. Nd. á þskj. 352 eins og ég hef áður getið um. Verði þessar brtt. Kvennalistans samþykktar munum við þingkonur hans greiða atkvæði með frv. Að þeim felldum munum við þó greiða atkvæði gegn frv. í heild sinni. Ég hef lokið máli mínu, hæstv. forseti.

Frsm. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Herra forseti. Á þskj. 443 gerir 2. minni hl. grein fyrir afstöðu sinni. Þar sem það er örstutt ætla ég, með leyfi forseta, að lesa það upp: ,,Nefndin hefur haft skamman tíma til að fjalla um málið en þó reynt að afla upplýsinga bæði frá embættismönnum og öðrum viðmælendum nefndarinnar. Frv. er annar veigamesti þáttur hinnar margþættu skattránsherferðar sem vinstri stjórn Steingríms Hermannssonar herðir nú á hendur borgurum þessa lands og atvinnufyrirtækjum. Hinn þátturinn er virðisaukaskatturinn. Samhliða þessu skattráni eru svo lagðir minni baggar á þjóðina hvarvetna þar sem því verður við komið. Eins og að líkum lætur hefur þessi skattastefna mjög verið í þjóðmálaumræðunni en stjórnarherrar verið rökheldir, enda tókst þeim að styrkja valdastöðu sína á Alþingi og láta því kné fylgja kviði. Kom það glöggt í ljós við afgreiðslu málsins í Nd. Annar minni hl. telur því ljóst að tilgangslaust sé að flytja fjölda brtt. og ber því aðeins fram tvær tillögur á sérstöku þskj. Á sama hátt er tilgangslaust að skila ítarlegu nál. en vitnað er til vandaðs nál. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. Nd. Álit minni hl. hefur komið fram í margvíslegri umfjöllun skattamála utan þings og innan síðustu vikurnar og verður nánar skýrt í umræðum.`` Raunar hyggst ég ekki skýra það neitt nánar, ég held að það sé öllum ljóst að við erum andvígir þessum sífelldu skattahækkunum og þá ekki síst þessari sem hér er til umræðu og skal því ekki nota dýrmætan tíma heldur eingöngu vitna til fyrri orða minna og annarra hv. þm. Sjálfstfl.

Eiður Guðnason Virðulegi forseti. Frv. til laga um virðisaukaskatt er komið á ný til meðferðar hér eftir umfjöllun í neðri deild þar sem á því voru gerðar nokkrar breytingar og skal ég í örstuttu máli gera grein fyrir þeim. Í fyrsta lagi er lagt til að flugnám, eins og annað starfsréttindanám, verði undanþegið virðisaukaskatti á sama hátt og ökunám eins og segir í nál. fjh.- og viðskn. Nd. Þá verði einnig gerð undanþága að því er varðar dansnám og greiðslu virðisaukaskatts. Við 6. gr. er breyting. Þar sem í frv. er almennt ákvæði er undanþiggur tímarit virðisaukaskatti er ekki talin þörf á sérstökum lið um skattmeðferð erlendra tímarita. Á 13. gr. eru gerðar tillögur um tvær breytingar. Þar er lagt til að endurgreiðsla virðisaukaskatts af vinnu manna á byggingarstað fari fram eigi sjáldnar en á tveggja mánaða fresti. Áður var gert ráð fyrir að þetta gerðist á þriggja mánaða fresti. Þá er lagt til að sú regla, er heimilar endurgreiðslur til sveitarfélaga, verði einnig látin gilda um ríkisfyrirtæki og ríkisstofnanir þannig að unnt sé að tryggja samkeppnisstöðu þjónustugreina. Það kemur fram í þessu nál. að í Nd. var einnig fjallað ítarlega um gjaldfrest í tolli og segir í áliti meiri hl. nefndarinnar, alveg nákvæmlega eins og sagði á fundi fjh.- og viðskn. þessarar deildar, að meiri hl. nefndarinnar væri ljós nauðsyn þess að sporna við hækkun verðlags og vaxta. Fram kemur að ákveðið hefur verið að gjaldfrestur á virðisaukaskatti verði veittur við innflutning á hráefni til innlendrar iðnaðarframleiðslu og raunar einnig að því er varðar innflutning á olíu. Meiri hl. nefndarinnar telur mikilvægt að fjmrn. kanni kosti þess að veita víðtækari gjaldfrest á innflutningi í því skyni að koma í veg fyrir verðlagshækkanir. Ég leyfi mér, herra forseti, að vísa til þeirra yfirlýsinga sem hæstv. fjmrh. gaf í þessari hv. deild þegar málið var hér til umræðu um að hann hefði átt fundi með ýmsum aðilum vegna þessa máls og því væri fyllsti gaumur gefinn í ráðuneytinu. Ég tel mig ekki hafa neina ástæðu til að ætla annað en að á því máli finnist viðunandi lausn.

Frsm. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Eins og ræða hv. 3. þm. Vesturl. bar með sér er virðisaukaskatturinn mjög illa undirbúinn. Það er verið að breyta frv. fram á síðustu stundu og ekki nóg með það heldur var því líka breytt í frv. til lánsfjárlaga. Jafnvel í því frv. var sett inn ein setning þar sem segir ,,þrátt fyrir lög um virðisaukaskatt`` og síðan er sagt að ekki sé búið að gera það enn upp við sig hvort það verði veittur greiðslufrestur í tolli. Þó svo það hafi mjög mikil verðlagsáhrif fyrst í stað og óheppileg áhrif alla vega séð þá hefur hæstv. ráðherra ekki enn gert það upp við sig hvernig hann hagar sér í því máli. En þetta er eins og annað: Þetta er illa undirbúið, þinginu til vansæmdar. Ég tók eftir því í sjónvarpi að það var haft eftir hæstv. forsrh. að umræður hér í Alþingi hefðu verið til vansæmdar. Það sem er þinginu mest til vansæmdar er stjórn hæstv. forsrh. á ríkisstjórninni og framganga einstakra ráðherra hér í þingsölum. Illa undirbúin mál sem koma á síðustu stundu og ef spurt er út í það hvernig framkvæmdin eigi að vera þá segja ráðherrar hvorki eitt né annað. Og það litla sem þeir segja er vafasamt að standist, þannig að það er ekki fallegt upplit á þessu, herra forseti.

Eiður Guðnason Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til laga um bifreiðagjald sem felur í sér breytingu á gjalddaga. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt. Undir nál. rita Guðmundur Ágústsson, Jóhann Einvarðsson, Eiður Guðnason, Skúli Alexandersson og Guðrún Agnarsdóttir sem ritar undir með fyrirvara.

Frsm. minni hl. fjh.- og viðskn. (Halldór Blöndal): Herra forseti. Þetta frv. fylgir venjunni. Það eru nýjar álögur sem hér er verið að undirbúa. Sú hugsun liggur á bak við þetta frv. að fresta gjalddaga bifreiðaskatts um tvo mánuði til þess að hægt verði að koma í gegnum þingið frv. til hækkunar á bifreiðagjaldi. Einn skatturinn í viðbót, einn pinkill í viðbót. Sá sem ber þetta er þjóðin. Líka þeir þarna fyrir austan fjall. En ég veit að hæstv. forseti styður þetta eins og annað, skiptir ekki máli hvort við erum að skerða sóknargjöld, göngum nærri kirkjugörðum, hvort það er heilög kirkja eða olíufélagið, allir verða að bera sína pinkla og að síðustu þeir sem eiga bílana og fara með farartækjunum, sem er fólkið í landinu. Það verður fróðlegt að sjá atkvæðagreiðsluna á eftir. Ætli það fylgi ekki líka venjunni. Ætli sömu mennirnir greiði ekki atkvæði þessum undirbúningi að hækkun skatta og hafa verið að leggja hinar byrðarnar á þjóðina? Svo kemur formaður þingflokks Alþfl. og spyr: Hvar á að leggja á skatta annars staðar ef við leggjum ekki á þennan samkvæmt lögmálinu? Ekki má lækka skatta og ekki má draga úr útgjöldum ríkissjóðs. Ég greiði atkvæði gegn þessu frv.

Frsm. heilbr.- og trn. (Stefán Guðmundsson): Hæstv. forseti. Ég tala hér fyrir nál. um frv. til laga um breytingar á lögum um almannatryggingar nr. 67/1971, með síðari breytingum, frá heilbr.- og trn. Nefndin hafði skamman tíma til að vinna í málinu en lét sig samt hafa það að afgreiða málið að athuguðu máli. Í nál. segir: ,,Nefndin hefur rætt frv. Leggur hún til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem gerðar voru í meðförum neðri deildar.`` Undir nál. skrifa Stefán Guðmundsson, Salome Þorkelsdóttir, með fyrirvara, Margrét Frímannsdóttir, Guðmundur H. Garðarsson skrifar einnig undir með fyrirvara og Guðrún Agnarsdóttir, Karl Steinar Guðnason og Jóhannes Geir Sigurgeirsson.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Nú ríkir þetta hefðbundna jólaannríki hér á hv. Alþingi sem m.a. lýsir sér í meðferð þess máls sem hér er verið að afgreiða úr þessari hv. deild, en eins og fram kom hjá formanni hv. heilbr.- og trn. hefur nefndin ekki haft tækifæri til að fjalla efnislega um frv. Tókum hins vegar til greina þá meðferð sem það fékk í neðri deild. En eins og alþjóð veit þá vill stjórnarandstaðan gera allt sem hún getur til að tefja ekki fyrir þingstörfum hér rétt fyrir jól og hjálpa stjórnarliðum til að koma málum í gegn og þess vegna höfum við látið duga að skrifa undir þetta frv. með fyrirvara sem felst í því að við hv. 14. þm. Reykv., sem bæði eigum sæti í heilbr.- og trn., hefðum viljað skila nál. á sama hátt og gert var í neðri deild af hálfu þingmanna Sjálfstfl. sem sæti eiga þar í heilbr.- og trn. En eins og ég sagði: Vegna tímaskorts þá látum við duga að gera hér grein fyrir þessum fyrirvara sem felst í því að við munum sitja hjá við atkvæðagreiðslu þriggja fyrstu greina frv. en greiða hins vegar atkvæði með öðrum greinum sem brtt. voru samþykktar við í meðferð málsins í neðri deild.

Guðrún Agnarsdóttir Hæstv. forseti. Hér er um að ræða mjög mikilvægt mál sem varðar stórútgjöld sem ríkið verður fyrir og er nauðsynlegt að koma á skýrari reglum þar að lútandi. Um það er ekki ágreiningur. Hins vegar gefst allt of lítill tími til að velta fyrir sér þeim leiðum sem þarna er stungið upp á. Það kom líka fram í umfjöllun heilbr.- og trn. neðri deildar að þær tölur sem áætlað er að sparist með þessum aðferðum eru í raun hreinar ágiskanir. Og það hafa komið fram ýmsar aðrar leiðir sem enginn tími var til að gaumgæfa. Málið ber of hratt að og við kvennalistakonur treystum okkur ekki til að styðja þetta mál, þó að grunnhugmyndir þess séu að mörgu leyti ágætar, nema að fá til þess betri tíma. Þess vegna höfum við tekið þá afstöðu að sitja hjá við málið en munum styðja þær brtt. sem fram komu frá meiri hl. því að þær eru að mörgu leyti óviðkomandi efni upphaflega frv. og byggjast á samkomulagi þeirra aðila sem málið varðar. Ég hef ekki meira um málið að segja, en vísa að öðru leyti til nál. á þskj. 441 sem fulltrúi Kvennalistans í neðri deild skrifaði þegar málið var til umfjöllunar þar.

Frsm. meiri hl. sjútvn. (Stefán Guðmundsson) Hæstv. forseti. Ég tala hér fyrir nál. um frv. til laga um veiðieftirlitsgjald, komið til okkar frá Nd. Það má segja að hið sama á við um þetta mál eins og það sem við vorum að afgreiða hér rétt áðan um almannatryggingar, að nefndin hafði mjög skamman tíma til þess að ræða málið. Ég get hins vegar tekið undir það og mér er bæði ljúft og skylt að staðfesta það sem fram kom í máli hv. 6. þm. Reykn. Salome Þorkelsdóttur hér áðan þar sem hún gat um samstarf í nefndum þingsins. Ég get staðfest að það hefur verið gott og þar ætla ég ekki að undanskilja stjórnarandstöðuna sem ég hef átt hið besta samstarf við í afgreiðslu mála hér. En það er alltaf vandamál þegar mál koma hér seint fram og við erum í hálfgerðu tímahraki. En ég veit nú betur, ég veit að þingmenn gera sér far um að kynna sér þessi mál, ekki bara í þingnefndinni heldur veit ég að menn hafa fylgst með umræðum um þessi mál og það er nauðsynlegt að það komi hér fram svo að menn álíti ekki að hér sé ekkert lesið. Menn fylgjast auðvitað með umræðum hér í þinginu og kynna sér gögn eins og þau koma hverju sinni frá þeirri deild sem fyrri er til að afgreiða þessi mál og ég veit að það á einnig við um þetta mál. Nefndin kallaði á sinn fund Árna Kolbeinsson til þess að svara fyrirspurnum nefndarmanna og ég held að orðið hafi verið við öllum óskum manna um það efni. En í nál. segir: ,,Nefndin hefur rætt frv. Leggur meiri hl. til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem gerðar voru í meðförum neðri deildar.`` Undir það rita Stefán Guðmundsson, Danfríður Skarphéðinsdóttir, Karl Steinar Guðnason, Jóhann Einvarðsson og Guðmundur H. Garðarsson.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Ég sagði hér við 1. umr. að ég mundi ekki lengja störf þingsins vegna umræðu um þetta mál þó að mér fyndist það að mörgu leyti á þann veg að nauðsynlegt væri að það væri gert. Ég get nú ekki annað sagt en að ég hugsi út í það hvort ekki væri eðlilegt að gera það eftir að maður heyrir að ákveðnir menn úr stjórnarliðinu ræða við þingmenn sem ekki voru líklegir til að styðja þetta mál á þann veg að ekki muni verða staðið að öðrum málum sem fram verða lögð í þinginu ef þetta mál verði ekki stutt hér. Slík vinnubrögð eru náttúrlega á þann veg að það hvetur til þess að ekki sé staðið við þær yfirlýsingar sem hér hafa verið gefnar í sambandi við störf þingsins. Mér finnst þetta svo fráleitt og langt frá því að vera í tengslum við þá samninga sem hér hafa verið gerðir, að menn megi ekki ganga til starfa hér í þinginu nú á síðustu stundum á eðlilegan máta, án þess að hér séu einhverjar ógnanir og þvinganir um það að önnur mál, sem þessu eru algjörlega laustengd, nái ekki fram að ganga á eðlilegan hátt. Ég mun, þrátt fyrir það að þannig sé unnið af því liði sem er að þrýsta þessu máli hér í gegn, standa við þau loforð sem þingmenn hafa gefið um það að lengja ekki hér mjög umræður. En svona vinnubrögð eru ekki á þann veg að það sé til að hvetja til þess að menn standi við það sem þeir hafa lofað. Herra forseti. Ég tel nauðsynlegt til þess að allir hv. deildarþingmenn geri sér vel grein fyrir því hvað þeir eru að samþykkja að ég lesi hér úr ræðustól deildarinnar skýringarnar við 1. gr. frv. Ég efast svo sem ekkert um að hv. þm. allir hafi lesið þetta og gert sér mjög vel grein fyrir því hvað þeir væru að samþykkja, lesið þetta frv. aftur og fram og til baka, sjálfsagt ekki síst þingmenn Sjálfstfl. hver og einn, en með leyfi forseta ætla ég að lesa þessar skýringar. ,,Samkvæmt lögum nr. 79/1975, um aukatekjur ríkissjóðs, ákveður fjmrh. gjöld fyrir veiðileyfi með sama hætti og önnur leyfisgjöld. Gjöld þessi renna í ríkissjóð og námu u.þ.b. 6,3 millj. kr. á árinu 1988. Með þessari grein er lagt til að það verði sjútvrh. er ákveði þessi gjöld og að þau renni ekki ósérgreind í ríkissjóð heldur verði sérstaklega ætluð til að standa undir rekstri veiðieftirlits sjútvrn. Skal ráðherra miða ákvörðun um fjárhæð gjaldsins við að hún standi að fullu undir kostnaði við veiðieftirlitið. Í frv. til fjárlaga fyrir árið 1990 er gert ráð fyrir að 57 millj. kr. þurfi til þessa viðfangsefnis. Samkvæmt þessu þurfa heildartekjur af veiðileyfisgjöldum rúmlega að nífaldast frá því sem var á sl. ári.`` Hér er átt við þá upphæð sem var í frv. upphaflega, en sem hefur verið lækkuð í hv. Nd. Í þessu frv. er sem sagt lagt til að skattavaldið og ráðstöfunarvaldið yfir ákveðnum sköttum verði ekki í fjmrn. og ekki á Alþingi heldur í ákveðnu fagráðuneyti. Tekjurnar sem hér er lagt til að verði innheimtar eru til ákveðinna þátta ráðuneytisins sjálfs en ekki stofnana þess. Þetta er alger nýlunda í íslenskum lögum og brýtur allar hefðir. Ýmsir þættir stjórnkerfisins eru á þann veg að stofnanir tengdar ráðuneyti starfa á svipaðan hátt og veiðieftirlitið. Þar getum við nefnt brunaeftirlit og þar getum við nefnt Fiskifélag Íslands og ýmsar aðrar stofnanir, en þær eru að vissu leyti algjörlega óháðar og eru ekki hluti af ráðuneytinu sjálfu. Hér er verið að búa til skattstofn sem á að auðvelda ráðuneytinu, framkvæmdarvaldinu sjálfu, að auka starfsemi sína, þvert á það sem annars staðar á sér stað og þvert á þá umræðu sem á sér stað í þjóðfélaginu. Ég vil undirstrika það að andstaða mín gegn þessu frv. byggist fyrst og fremst á þessum þáttum. Hugsið ykkur það að landbrn. tæki sig nú til og byggi til einhvern skatt á svipaðan máta og þennan, tæki skatt af hverjum kjötskrokki og hverjum mjólkurlítra og gjaldið færi inn í landbrn. og síðan yrði því ráðstafað þar beint af ráðherra. Þó að það ráðuneyti hafi að mörgu leyti staðið sig mikið betur en sjútvrn. held ég að ég mundi ekki treysta því ráðuneyti til slíkra hluta.  Þetta er grundvöllur andstöðu minnar við frv. Það stangast beint á við þá þróun sem á sér stað hér á Íslandi í löggjöf og það stangast alveg gjörsamlega á við það sem er að gerast í hinum stóra heimi. Þar er alls staðar reynt að draga úr valdi framkvæmdarvaldsins, reynt að draga úr því að framkvæmdarvaldið hafi fjármagn sem það getur ráðstafað án þess að spyrja einn eða neinn um, eða spyrja löggjafarþingið um. Við sáum það reyndar hér í gær að ráðherrar núv. ríkisstjórnar höfðu farið þó nokkuð mikið fram úr fjárlögum á síðasta ári og það var samþykkt í gær að gera þessar aðgerðir þeirra löglegar með því að samþykkja fjáraukalög. En það þarf ekki fjáraukalög ef viðkomandi fagráðherrar ráðstafa þessu eða hinu fjármagninu frá skattheimtunni í þessa eða hina áttina. Aðeins þetta ákveðna þak í þessu frv. skammtar þeim skattheimtuvaldið. Það skal undirstrikað að í meðförum Nd. breyttist þetta frv. þó nokkuð mikið og á þann hátt að í staðinn fyrir 0,5% skattstofn var þetta lækkað niður í 0,2%. Eðli frv. breyttist ekki neitt. En látið þið ykkur detta það í hug, þó að nú á síðustu dögum þingsins hafi tekist að ýta niður þessari prósentutölu, að henni verði ekki lyft upp eftir stuttan tíma? Ekki fyrir mjög löngu síðan var lagt niður allt bifreiðagjald. Bifreiðar skyldu vera svo gott sem skattfríar í sambandi við þjónustustofnanir ríkisins. Hvað er að gerast og hvað var að gerast hér í hv. deild í dag? Var ekki verið að hækka þetta og nota þetta gjald einn ganginn enn sem beinan skattstofn fyrir ríkið? Hvað halda hv. þm. að verði í sambandi við þetta gjald, veiðileyfagjaldið? Það verður ekki 5% eftir stuttan tíma, það verður jafnvel mikið hærri tala. Ég lofaði því að eyða ekki löngum tíma og ég skal stytta mál mitt. Virðulegur ráðuneytisstjóri úr sjútvrn. mætti á fund okkar nefndar og upplýsti okkur um einstök atriði í sambandi við þetta frv. og það sem ráðuneytið hefur umleikis í veiðieftirlitinu. Í fyrsta lagi upplýsti hann það að í staðinn fyrir að núna eru 17 veiðieftirlitsmenn við störf hygðist ráðuneytið fjölga þeim í 21.  Mér er reyndar sagt af mönnum sem þekkja þetta mál dálítið vel, þetta vigtarmál þeirra í ráðuneytinu, að það verði ekki 10--15 millj., heldur verði þetta 150--200 millj. uppkomið. Við erum að undirbúa núna á þessum síðustu stundum þingsins skattlagningu til að standa undir þessu kerfi. Undir þessu apparati sem af mörgum er talið algjörlega óþarft og hugmyndir þess að vissu leyti fjarstæðukenndar. --- Ég held ég þurfi nú að endurtaka þetta fyrst hæstv. fjmrh. er kominn hér inn. --- Ég var að skýra frá því, hæstv. fjmrh., að það var upplýst á fundi í sjútvn. að í viðbót við það að sjútvrn. hyggst fjölga aðeins um fjóra menn í veiðieftirliti hjá sér og ég hafði þau orð að það mundi ekki verða erfitt að sjá fyrir aurum til að standa undir launum þeirra og þyrfti nú varla nýja lagasmíð til þess, en það gæti verið að það héngi fleira á spottanum. Ráðuneytisstjóri sjútvrn. upplýsti m.a. í sambandi við nýútgefna reglugerð um vigtun sjávarafla að ekki á næsta ári heldur því þarnæsta mundi þurfa að ráðstafa 10--15 millj. til að undirbúa það mál. Ég var að segja hv. þm. að þessi 0,2% sem hér er fjallað um væru sjálfsagt fyrsta skrefið í skattlagningu til að standa undir þeim 10--15 millj. sem ráðuneytið upplýsti að til þyrfti. Og þá verði kannski þessi prósenta orðin dálítið hærri en hér er verið að fjalla um. Svipað, hæstv. ráðherra, eins og var um bifreiðagjaldið. Okkur var sagt það hér fyrir tveimur árum að bifreiðagjaldið væri skattstofn sem væri fallinn út, við þyrftum ekki að óttast hann lengur. Ég var ásamt öðrum þingmönnum og stuðningsmönnum ríkisstjórnarinnar að samþykkja núna hækkun á bifreiðaskatti. Skyldi ekki væntanleg ríkisstjórn og væntanlegir þingmenn, kannski sumir af þeim sem hér sitja, standa frammi fyrir því að hækka þennan skatt sem nú er lagt til að samþykktur verði hér? En ég er ekki kominn að lokaorðunum í sambandi við væntanlegan kostnað sjútvrn. í þessu miðstýringarapparati sínu. Mér er sagt af kunnugum mönnum að þessi vigtunaruppbygging ráðuneytisins muni ekki kosta 10--15 millj., hæstv. ráðherra, heldur muni þetta kosta 150--200 millj. Það gæti nú farið svo --- það er það langur tími þar til þetta kerfi á að koma upp --- að núv. ráðherrar verði kannski ekki lengur í ríkisstjórn, en það er eins og fleira sem er ýtt fram yfir næstu kosningar. En hér er verið að stíga fyrsta skrefið til þess að búa til sjálfstætt skattkerfi, sjálfstæða innheimtustofnun til að velta utan á sig í hið óendanlega. Einnig upplýsti ráðuneytisstjóri í sambandi við þær breytingar sem gerðar voru á frv. í Nd. --- það var breytt stöðu smábáta --- að væntanlegir leyfishafar miðað við það sem er í umræðu --- nú vil ég undirstrika að er í umræðu, er ekki einu sinni í frumvarpsformi heldur er í umræðu í samráðsnefndinni um fiskveiðistjórn næstu ára --- að öll veiðiskip hafi veiðileyfi, þá fjölgi þessum bátum, sem eru með bein veiðileyfi og þurfa þar af leiðandi að borga veiðileyfisgjald, úr 600 og upp í 1500. Ég óska nú sérstaklega fulltrúa valddreifingarinnar hér á hv. Alþingi, Kvennalistanum, til hamingju með það að standa að því að undirbúa sérstaka skattlagningu á þennan hóp manna í landinu. Ég er rétt að ljúka máli mínu. Þó vil ég kannski aðeins ítreka að mér finnst að þeir ágætu flokkar hér á Alþingi, Alþb., Alþfl., Framsfl., Borgfl. vera að snúa svolítið upp á stefnu sína með því að styðja þetta frv., aukið miðstýringarvald, aukið vald framkvæmdarvaldsins. Ég hélt að við í Alþb. hefðum nú algjörlega slitið og skorið á þennan örmjóa streng sem enn þá tengdist austur í miðstýringuna þegar við sögðum skilið við Husak 1968 og vildum frekar styðja Dubcek. En svo virðist sem við ætlum að reyna að hanga í stuðningi við Husak þótt búið sé að ýta honum út úr kerfinu þarna austur frá og flokkur okkar virðist hafa litla samúð með þeim sem eru að brjótast til nýrra stjórnarhátta þar austur frá. Alveg það sama er með vini mína í Alþfl. Ég veit ekki betur en sá mikli stjórnmálaleiðtogi Mitterrand gangi nú mjög duglega fram í því að breyta ýmsum þáttum í lögum í Frakklandi einmitt sem eru á þennan hátt að ýmsir aðilar hafa ákveðið skattvald til þess að standa undir hinum og þessum þáttum á svipaðan máta og hér er lagt til, burt séð frá þörf hins almenna þegns í þjóðfélaginu.

Er ekki komið eitthvað sem kallast markaðssósíalismi?

Það er ýmislegt að ske skemmtilegt í Frakklandi en ég er ansi hræddur um að alþýðuflokksmennirnir mínir fylgist ekki með því sem er að gerast þar, þeir séu bara lokaðir inni í þessari ríkisstjórn, sem þeir eru hér í með Borgfl., Framsfl. og Alþb. Þeir fylgist bara ekki með því hvað er að gerast. Alveg er eins með samvinnuhreyfingarmennina, að þeir telji nauðsynlegt að framkvæmdarvaldið fái þetta aukna vald sem hér er verið að leggja til. Ég held að það sé bara ný pólitík. Það getur vel verið að það stafi af hinum miklu vinsældum sjútvrh. að mönnum þyki alveg nauðsynlegt að ganga frá þessu og gefa þjóðinni þessa jólagjöf núna og nýársgjöf til að staðfesta hinar miklu vinsældir ráðherrans.  Nú er ég að ljúka máli mínu, en rétt í lokin. Komið hefur fram frv. til laga, 249. mál, flutt af þingmönnum allra flokka í fjvn. nema Alþb. Þar segir í 1. gr.: ,,Greiðslu úr ríkissjóði má ekki inna af hendi nema heimildar til hennar sé aflað fyrir fram í fjárlögum eða fjáraukalögum fyrir hvert reikningsár, sbr. þó 8. gr. [þ.e. til ákveðinna þátta]. Á sama hátt eru hvers konar samningar, sem fela í sér fjárhagslegar skuldbindingar fyrir ríkissjóð, stofnanir ríkisins og fyrirtæki, umfram heimildir fjárlaga fyrir hvert reikningsár, óheimilir nema að fenginni heimild í fjáraukalögum, enda sé ekki á annan veg mælt fyrir í lögum þessum eða öðrum lögum.`` Þetta frv. er tilkomið af þeirri umræðu sem er í þjóðfélaginu og er hér á hv. Alþingi um það að framkvæmdarvaldið sé að taka sér síaukið fjárveitingavald í hendur. Ég vænti þess að þó að fulltrúi Alþb. í fjvn. sé ekki flm. þessa frv. þá muni þetta mál fá eðlilega og góða  Þetta frv. hér stangast gjörsamlega á við það sem verið er að leggja til í frv. um veiðieftirlitsgjald og svo er um alla umræðu í þjóðfélaginu, jafnt valddreifingarumræðu sem aðra. Þetta frv. stangast á við eðlilega stjórnmálalega og fjárhagslega þróun í þjóðfélaginu og næstum því um víða veröld, reyndar þó ekki á vissum svæðum þar sem miðstýringarvaldið ræður enn þá.

Danfríður Skarphéðinsdóttir Virðulegur forseti. Þar eð ég tók ekki til máls við 1. umr. málsins tel ég rétt að koma hér nú og gera grein fyrir sjónarmiðum Kvennalistans í þessu máli og taka reyndar við hamingjuóskum sem mér og okkur þingkonum Kvennalistans bárust hér frá hv. síðasta ræðumanni. Ég vil leggja áherslu á það að við teljum eðlilegt að atvinnugreinin standi undir kostnaði við þetta eftirlit. Það kom reyndar fram í tillögum okkar við frv. til laga um stjórn fiskveiða að við teljum eðlilegt að atvinnugreinin standi undir mjög mörgum þáttum, t.d. fræðslumálum sem tengjast atvinnugreininni sjálfri. Fræðsla og vernd fiskstofna er mikið hagsmunamál þeirra sem veiðarnar stunda og því hljóta þeir að vera fúsir til þess að greiða fyrir nauðsynlegt eftirlit. Ég vil hins vegar vekja athygli á því að okkur þykja refsiákvæði við brotum vera heldur slök. Það reynist mönnum ódýrara að draga undan eða taka áhættu einstaka sinnum og borga frekar sektir en fara eftir settum reglum. Vona ég að refsiákvæði verði hert í nýjum lögum um stjórn fiskveiða sem væntanlega verða sett á næsta ári. En varðandi orð hv. síðasta ræðumanns vil ég aðeins gera örfáar athugasemdir. Ég skil ekki hvaða mun hann sér á miðstýringunni sem hæstv. fjmrh. er afhent eða hæstv. sjútvrh. varðandi ákvörðun um gjald sem þetta. Það hefur mikið verið rætt um valddreifingu í þjóðfélaginu á undanförnum árum og tel ég hana mjög til góðs. Ég skil valdreifingu svo að fyrstu skrefin séu að auka sjálfstæði og ábyrgð þeirra stofnana sem undir hin ýnsu ráðuneyti heyra. Fjármálaráðuneyti hafa í gegnum tíðina, eins og allir hv. þm., vita ráðstafað lögbundnum tekjustofnum að vild og ekki vílað fyrir sér að svipta þær stofnanir þeim framlögum sem þeim eru ætluð lögum samkvæmt. Ég legg áherslu á að það er nauðsynlegt að ganga enn þá lengra í valddreifingunni og stefna að því að auka sjálfstæði stofnana. Það er að mínu mati ekki verið að svipta löggjafarsamkomuna öllum völdum í sambandi við ákvörðun um veiðieftirlitsgjald því að fram kemur að hámark veiðieftirlitsgjaldsins er lögbundið í 2. gr. Það fer nú reyndar að verða spurning sem ég ætlaði aðeins að varpa fram hér eftir að hafa setið og hlustað á ræðuhöld hér í gærkvöldi þar sem hv. 2. þm. Austurl. fjallaði um viðræður íslenskra stjórnvalda við Evrópubandalagið og EFTA. Þar komu fram sjónarmið sem ég geri mér ekki grein fyrir hvort eru heildarsjónarmið Alþb. Það koma líka fram ný sjónarmið í þessu máli og ég ætla að skilja eftir hér spurninguna: Hvað eru mörg Alþýðubandalög á þingi?

Frsm. meiri hl. sjútvn. (Stefán Guðmundsson) Virðulegi forseti. Það er dálítið merkilegt sem ég var að uppgötva núna en kannski mátti hafa séð fyrr. Það virðist eins og hér sé eitthvert thermostat sem gefur það til kynna að eftir því sem menn tala hér hærra og láta meira í ræðustól, þá kvikna ljós sjónvarpsins og magnast og skína alltaf skærar og skærar eftir því sem menn hafa hærra og hærra. Það er út af fyrir sig nokkurt rannsóknarefni en við skulum geyma okkur þá umræðu þangað til eftir áramótin. Hv. 4. þm. Vesturl. Skúli Alexandersson sagði það hér áðan, og þess vegna kem ég nú hingað upp, að einhverjir hefðu verið með hótanir um að ekki verði staðið að öðrum málum þingsins. Ég kannast ekki við þetta. Það hefur þá verið gert í hans eigin flokki. En ég kannast ekki við þetta og ekkert slíkt kom fram í nefndarstarfinu þannig að ég get ekki séð annað en hér sé um hugaróra eina að ræða. Ég endurtek því þakkir mínar til nefndarinnar fyrir vel unnin störf og vísa því algerlega á bug sem einnig kom fram að nefndarmenn hafi ekki kynnt sér þetta mál. Ég tók það fram í upphafsorðum mínum að auðvitað hafa nefndarmenn gert það. Menn hafa lesið þetta mál og eftir að það kom frá Nd. hafa menn auðvitað verið að kynna sér þetta mál. Starf nefndarinnar var hins vegar mjög friðsamt og bar þess augljóst vitni hvaða dagar fara í hönd.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Það þykir mér nú verst ef það fer eitthvað í taugarnar á hv. formanni sjútvn., vini mínum Stefáni Guðmundssyni hvað mér liggur hátt rómur og hann ímyndi sér það að sjónvarpið fari eitthvað sérstaklega að stilla sínum lömpum út frá því hvað ég hef hátt, hvað ég stilli mín raddbönd á þennan eða hinn styrkinn. Það vona ég að sé hinn mesti misskilningur, Stefán. En ég ætla ekkert að fara að ræða frekar um það sem ég sagði hér í upphafi ræðu minnar áðan. Það stendur óhaggað og menn taka það eins og það var þar sagt. Ég vil segja það við hv. 6. þm. Vesturl. að ég fann ekki í þessu frv. --- og það getur nú verið að þá hafi ég ekki lesið frv. nógu vel --- að það sé ætlast til þess að það standi undir einhverju námi í sjávarútvegsfræðum eða þess háttar. Þá eru kannski allir hlutir leystir í sambandi við Háskólann á Akureyri með því að láta bara sjútvrn. skattleggja á þann veg.

Þingmaðurinn verður að lesa ræðuna.

Ég geri það náttúrlega alltaf, les ræður hv. þm. mjög gaumgæfilega og tek eftir öllum valddreifingartillögum sem þar koma fram. Þá skil ég heldur ekki þá kenningu og það hugsa ég nú að margir geri ekki, og ég held að það sé ekki almennt útskýrt á þann veg að það sé valddreifing að auka sjálfstæði ráðuneyta. Ég held að það hafi ekki verið valddreifing þarna fyrir austan tjald í því kerfi sem þar er að brotna niður þegar innanríkisráðuneytin voru efld. Ég held að það hafi nú frekar verið á hinn veginn. Og ég held að umræðan yfirleitt, eins og ég sagði hér áðan, í þjóðfélaginu og um heim allan sé á þann veg að ráðuneytin eigi að hafa takmörkuð völd, takmörkuð völd sem séu mjög takmörkuð af löggjafarþingunum. Ég held þess vegna að þær kvennalistakonur sem alltaf standa saman í öllum málum og lýsa yfir að við kvennalistakonur gerum þetta o.s.frv., þær ættu að huga að þessari útleggingu sinni svolítið betur áður en þær greiða atkvæði. Ég verð víst að endurtaka þetta vegna þess að hv. 6. þm. Vesturl. er í öðrum störfum og er að vinna í málum í Nd.  Ég man ekki eftir því þó að ég sé búinn að vera félagi í þessum vinstri sinnuðu samtökum sem heita Alþb., þar á undan Sósíalistaflokknum --- ég var nú það ungur þegar Kommúnistaflokkurinn var til að þar var ég aldrei félagi --- en ég man aldrei eftir því að ég hafi þurft að taka mér í munn að segja: Við í Sósíalistaflokknum, við í Alþb. og að ég gæti talað fyrir allan hópinn með einni skoðun. Ég held að þetta sé úrelt hugsun, löngu úrelt hugsun, sem betur fer, að ein manneskja geti staðið í ræðustól á þessum eða hinum vettvanginum og tilkynnt það að hún sé að tala í nafni heilla samtaka að öllu leyti. Vitaskuld getur viðkomandi aðili talað fyrir einhverri ákveðinni samþykkt sem þessi samtök hafa gert, en þegar það er alhæft að það sé talað í nafni þessa eða hins flokksins og flokksmannanna, það finnst mér vera langt frá því að heita það sem þessi ágæti flokkur er að tala um valddreifingu eða lýðræði, það er allt annað, það er miðstýring á hæsta stigi. Það er þetta sem við þurfum að hverfa frá, við erum að ræða almennt um það sem við viljum hverfa frá og það er þetta sem þeir eru sem betur fer að hverfa frá, hvert ríkið á fætur öðru fyrir austan tjald. Sem betur fer. Og þar er þetta að gerast með nokkuð friðsamlegum hætti nema í því andstyggilega ríki hjá Ceausescu. Og ég bið nú vegna friðarins, eins og hv. ræðumaður Stefán Guðmundsson nefndi hér áðan, við hljótum að enda þessa umræðu með miklum friði vegna þess að hverju stefnir. Ég legg nú til að Kvennalistinn taki sig til og taki ákvarðanir um það að hverfa frá sinni miðstýringu og sinni valdstýringu og leiti í friðarins einlægni að nýrri línu.

Eyjólfur Konráð Jónsson Herra forseti. Eins og ég gat um hér í ræðu minni í morgun, þá tel ég þetta mjög óeðlilegt mál svo að ekki sé nú sterkara til orða tekið. Það segir hér í upphafi 1. mgr.: Sjútvrn. skal með reglugerð ákveða sérstakt gjald, veiðieftirlitsgjald, og síðan segir að þetta gjald eigi að renna til reksturs eftirlitsins að hálfu og síðan er í 2. gr. talað um að gjaldið megi þó ekki vera hærra en 0,2% af áætluðu verðmæti afla sem viðkomandi veiðileyfi heimilar veiðar á. Það getur orðið drjúg upphæð og ef helmingurinn á svo líka að koma úr ríkissjóði. En þetta er nú ekki mergurinn málsins. Mergurinn málsins er sá að hérna er verið að fara algjörlega óeðlilega leið til skattlagningar, að eitt fagráðuneyti geti skattlagt þann atvinnuveg, sem ráðuneytið á auðvitað að starfa fyrir, algjörlega óháð vilja Alþingis og eigi sjálft að nota þessa peninga til að standa undir sínum rekstri. Hvaða ráðuneyti annað hefur slíkar heimildir? Þetta brýtur algjörlega í bága við stjórnskipun landsins. Þetta er mjög alvarlegt mál sem við erum að fjalla um hér. Ekki skatturinn. Við fáum alltaf einn og tvo á dag. Við erum alveg orðin þaulvön því að taka á móti nýjum sköttum. Þetta er brot á eðlilegri stjórnskipun að fela þetta einu ráðuneyti, kannski því valdamesta sem þegar er komið með ákveðið dómsvald fyrir í lögum, sem er mikil spurning hvort er ekki í bága við sjálfa stjórnarskrána. En það sem ég vildi segja er það að það er að sjálfsögðu Landhelgisgæslan sem á að annast eftirlit eins og hún hefur gert frá upphafi --- Guðmundur H. Garðarsson, getur þú talað svolítið lægra?

Ég er bara að tala mig til.

Það er að sjálfsögðu Landhelgisgæslan sem á að annast eftirlit með því að ekki séu brotin lög innan landhelginnar og hún á að gera það jafnt í landi sem á skipunum. Það hefur hún gert frá upphafi. Landhelgisgæslan naut virðingar þjóðarinnar og hún gerir það nefnilega enn. En á einum stað nýtur hún engrar virðingar og það er á Alþingi. Það er hneyksli hvernig ég og aðrir höfum vanrækt það að standa að fjárveitingum til Landhelgisgæslunnar og ræða hennar málefni í okkar hóp. Við eigum að taka okkur tíma til þess og gera það eftir áramótin að ræða þetta mál og málefni Landhelgisgæslunnar og eftirlitsmálin almennt, og styrkja Landhelgisgæsluna sem sjálfstæða stofnun, þá einu réttu lögreglu í þessum málum. Sjútvrn. og sjútvrh. geta aldrei orðið lögregla í þessum málefnum. Þá værum við að sigla inn í lögregluríki. Þá ætti hvert ráðuneyti fyrir sig að hafa dómsvald eins og verið er að fela sjútvrn. æ ofan í æ og nú tekur steininn úr þegar það á að fá skattlagningarvald til að kosta sína eigin lögreglu. Það gengur ekki upp í lýðfrjálsu þjóðfélagi. Og ég skora nú á forustumenn ríkisstjórnarflokkana, verst að hæstv. forsrh. er hér ekki, að draga þetta mál til baka. Um framgang þessa máls var aldrei samið. Það er verið að reyna að koma því í gegn núna án samkomulags. Það er brot á samkomulagi sem gert var að reyna að knýja þetta mál fram. Þetta er alvarlegt mál og ég held að það væri mjög hollt fyrir alla að þetta mál yrði dregið til baka. Og ég skora nú á formann sjútvn. að reyna að beita sér fyrir því. Við getum tekið stuttan frest á meðan. En verði knúin fram atkvæðagreiðsla þá greiði ég að sjálfsögðu atkvæði gegn þessu með þeim aðvörunarorðum sem ég hef látið fylgja. Og ég vona að það geri fleiri, bæði úr stjórn og stjórnarandstöðu. Þetta er mjög hættulegt fordæmi sem aldrei á að lögfesta.

Danfríður Skarphéðinsdóttir Virðulegur forseti. Einmitt vegna friðarhátíðarinnar sem nú gengur í garð þá ætla ég ekki að spilla heimilisfriði hv. þm. lengur en orðið er af ýmsum ástæðum hér á jólaföstu í þinginu. En aðeins vegna orða hv. 4. þm. Vesturl. vildi ég segja að hann hefur trúlega misskilið einhvern hluta af máli mínu en hann kveðst lesa ræður mínar í þingtíðindum þannig að ég endurtek ekki en vil aðeins í hnotskurn segja að hann tók reyndar sjálfur ágætt dæmi um yfirgang ráðuneyta í morgun varðandi dómsmrn. Ég er honum alveg sammála þar. Ég er ekki að tala um að auka völd eða sjálfstæði ráðuneyta gagnvart löggjafarsamkundunni. Ég á við, og við kvennalistakonur, svo ég tali fyrir okkur allar, við viljum dreifa ábyrgð og valdi út til hinna ýmsu stofnana og auka fjárhagslegt sjálfstæði þeirra. Mér hefur reyndar fundist hv. 4. þm. Vesturl. ekki alveg kunna fótum sínum forráð í þessari umræðu. En ég vona að við getum komist að því þegar ársuppgjör liggur fyrir eftir þetta ár sem nú er að líða, þá hefur væntanlega farið fram talning eins og gjarnan er gert um áramót, og þá vitum við kannski hve mörg Alþýðubandalög er að finna hér.

Skúli Alexandersson Virðulegur forseti. Ég gat þess aðeins í fyrstu ræðu minni að þeir sem hefðu verið kallaðir til viðræðna hjá neðrideildarnefndinni hefðu allir lagst gegn samþykkt þessa frv. Og ég ætla að upplýsa hér hverjir það voru. Það voru í fyrsta lagi Arthur Bogason og Örn Pálsson frá Landssambandi smábátaeigenda, Helgi Laxdal frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Kristján Ragnarsson frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og Óskar Vigfússon og Hólmgeir Jónsson frá Sjómannasambandi Íslands. Allir þessir forustumenn hagsmunaaðila lögðust gegn samþykkt þessa frv. Það skal þó undirstrikað að vitaskuld var ekki búið að breyta því eins og því var breytt í neðri deild en eins og frv. var þá lögðust þeir allir gegn þessu.

Frsm. meiri hl. sjútvn. (Stefán Guðmundsson) Hæstv. forseti. Ég vil aðeins vegna orða hv. 8. þm. Reykv. Eyjólfs Konráðs Jónssonar taka það fram að ég er ekki tilbúinn til að beita mér fyrir því að frv. verði dregið til baka. Ég er honum hins vegar sammála um það og skal vera manna fúsastur til þess að beita mér fyrir því að hér fari fram umræða um Landhelgisgæsluna. Og ég tek undir hvert orð sem hann sagði um Landhelgisgæsluna. Það vill nú oft verða svo með sjávarútveginn að það hefur mjög hallað á hann og mönnum hefur fundist sjálfsagt að hann bjargaði sér sjálfur og þetta frv. ber þess auðvitað vitni. En ég vil að það komi einnig fram vegna þess sem hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson sagði að þetta mál kemur vitaskuld upp að nýju þegar við fjöllum hér í vetur um nýtt frv. um stjórn fiskveiða og þá getur þessi umræða sjálfsagt farið ítarlegar og betur fram en nú er í miklu tímahraki.

Ég er sammála því. Þess vegna vildi ég fresta málinu.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Ég skal ekki tefja þessa umræðu, en ég get ekki látið hjá líða að koma hér í ræðustólinn og lýsa --- ja, ég vil segja ánægju minni með málflutning hv. 4. þm. Vesturl., sem hann hefur hér haldið uppi í sambandi við þetta mál. Það hefur verið mjög athyglisvert og fróðlegt að heyra hans málflutning og ég verð að segja að það er gleðiefni að hann skuli vera að hverfa frá stefnu Alþb. og koma yfir á réttari og betri brautir. En eins og hér hefur komið fram þá er að líða að lokum þessa fundar. Mér skilst að neðri deild sé nú þegar búin að ljúka sínum störfum og menn séu þar búnir að kveðjast og gleðjast saman. Og það fer væntanlega að koma að því hér líka. Ég verð að viðurkenna það að ég hef ekki haft tækifæri til að kynna mér þetta mál til þess að taka afstöðu með eða á móti. Þess vegna vildi ég láta það koma hér fram úr ræðustóli að ég mun sitja hjá við afgreiðslu málsins vegna þess hversu tíminn er skammur og eins og ég hef lýst hér fyrr í dag þá viljum við stjórnarandstæðingar hreint ekki tefja málin eins og komið er.

Þorv. Garðar Kristjánsson Herra forseti. Ég tel eðlilegt að sjávarútvegurinn standi sjálfur undir kostnaði við veiðieftirlit. En með því að ég er andvígur núverandi fiskveiðistefnu skv. lögum nr. 3/1988, sem mælir fyrir um veiðileyfi og takmörkun afla á hvert skip, er ég á móti tekjuöflun sem er á grundvelli þessara laga og segi ég því nei.

Eiður Guðnason Herra forseti. Sú breyting sem gerð var í hv. neðri deild á frv. til lánsfjárlaga er fyrst og fremst til leiðréttingar. Skylt er að geta þess að það hefur ekki verið haldinn fundur í nefndinni hér til að fjalla sérstaklega um þetta mál. Ég hef hins vegar haft samband við einstaka nefndarmenn og meiri hl. nefndarinnar mælir með því að þetta verði samþykkt.



Þá er komið að lokum þessa fundar sem er síðasti fundur deildarinnar nú fyrir jól. Ég vil þakka hv. deildarmönnum kærlega fyrir mjög gott samstarf við afgreiðslu mála hér í deildinni það sem af er þessu þingi og vænti þess að það megi haldast áfram á nýju ári. Ég vil færa öllum hv. deildarmönnum bestu jóla- og nýársóskir og jafnframt vil ég flytja skrifstofustjóra Alþingis og öðru starfsliði bestu jóla- og nýársóskir og þakka öllum fyrir ágætt starf og samstarf á liðnu ári. Þeim þingdeildarmönnum sem eiga langan veg heim að fara óska ég góðrar heimfarar og heimkomu og vonast til þess að við megum öll hittast hér heil að loknu jólahléi á nýju ári.

Halldór Blöndal Herra forseti. Ég vil fyrir hönd þingmanna þakka góðar óskir og hlý orð í okkar garð um leið og ég þakka hæstv. forseta fyrir góða og röggsama fundarstjórn og góða stillingu þegar á þarf að halda og vil óska honum gleðilegra jóla, góðrar heimferðar og heimkomu og óska þess að við megum hittast heil aftur að jólaleyfi loknu. Ég vil þakka skrifstofustjóra Alþingis og starfsfólki fyrir góð störf og mikla þolinmæði þingmönnum til handa þegar á þarf að halda, óska þeim gleðilegra jóla og góðs árs. Ég vil biðja þingdeildarmenn að rísa úr sætum og taka undir þetta. --- 
            

Forseti (Jón Helgason) Ég þakka hv. 2. þm. Norðurl. e. fyrir góðar óskir í minn garð og vil taka undir orð hans að við megum öll hittast hér hress og kát á nýju ári og endurtek jóla- og nýársóskir til ykkar allra.