Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þess gerist ekki þörf að hafa langa framsögu um þetta mál. Það er orðið svo kunnugt hv. þm., að það þarf ekki mikilla skýringa við, en ég læt mér aðallega nægja að vísa til grg., sem upphaflega fylgdi frv., og svo framsögu hæstv. fjmrh. hér við 1. umr. málsins. Ég skal fúslega játa, að sú skattlagningaraðferð, sem hér er gripið til, er óvenjuleg, og má segja, að hún réttlætist ekki af öðru en því, að það er yfirleitt skoðun manna, að þeir gjaldendur, sem þessi skattur er lagður á, hafi haft nokkra sérstöðu til að auðgast á sínum atvinnurekstri á undanförnum árum. Það er í raun og veru ekki um það að ræða fyrst og fremst að leggja skatt á afkomu þeirra á því ári, sem skatturinn gildir fyrir, heldur sé hann eins konar eignarskattur, sem sé miðaður við veltu þessa árs. Það komast því ekki að í sjálfu sér aths. um það, hvort hagnaður verði á atvinnurekstrinum það ár, sem skatturinn er lagður á, og ekki heldur sérstaklega á síðasta ári, því að grundvallarhugsunin á bak við þennan skatt er sú, að á þessum árum hafi þeir gjaldendur, sem skattinn eiga að greiða, yfirleitt haft aðstöðu til að hagnast á sínum atvinnurekstri. Eins og fram kemur í þeim skjölum, sem hér liggja fyrir í sambandi við málið og brtt. frá fjhnm., er augljóst, að ég hef lítið um málið að segja fyrir n. hönd, því að telja má, að hún sé að ýmsu leyti margklofin. þó að fjórir nm. skrifi undir sameiginlegt nál. og vilji láta samþ. frv., því að þessa nm. greinir nokkuð á um, hvernig eigi frá því að ganga. Við erum sammála um, að þinginu beri að gera ríkisstj. kleift að afla fjár til þess að standa undir þeim útgjöldum, sem ríkissjóður óhjákvæmilega þarf að standa undir á þessu ári, m.a. til þess að greiða þær uppbætur á landbúnaðarafurðir, sem samþ. hefur verið að greiða. Það er því óhjákvæmileg nauðsyn alþjóðar, að tekjur séu til að standa undir þeim útgjöldum. Og með því að ekki liggja fyrir aðrar till. til þessarar fjáröflunar, teljum við nm. óverjandi að leggjast á móti þessum skatti. Um einstakar brtt., sem fram hafa verið bornar, get ég í rauninni ekki talað neitt nema frá mínu sjónarmiði. Ég er mótfallinn öllum brtt. nema þeirri einu, sem mitt nafn er sérstaklega bundið við, á þskj. 1193. Um þá till. má segja, að það má telja hana frá n. allri að því leyti, að hún snýr eingöngu að framkvæmd l. Er þar lagt til, að skatturinn verði innheimtur fyrir tvo fyrstu ársfjórðungana saman vegna anna skattstofunnar, sem á að leggja skattinn á. Till. er borin fram eftir sameiginlegri ósk skattstjóra og fjmrh., og hygg ég, að allir nm. álíti, að ef frv. nær fram að ganga, sé þetta nauðsynleg brtt. Um brtt. á þskj. 1200 frá hv. þm. Borgf. og þremur öðrum hv. þm. og brtt. á þskj. 1192 frá hv. þm. a.-Húnv. hygg ég, að ég geti sagt fyrir hönd okkar þriggja nm., hv. 8. þm. Reykv. og hv. 5. landsk., að við teljum, að þær séu ekki á, þeim rökum reistar, að við getum mælt með samþ. þeirra. Okkur skilst, að þær hnígi að því að mismuna þeim, sem hér eiga hlut að máli, án þess að nægileg rök séu fyrir hendi til þess að sú mismunun sé leyfileg. Um till. þeirra hv. 8. þm. Reykv. og hv. 5. landsk. á þskj. 1191 get ég sagt f. h. okkar hv. þm. a.-Húnv., að við getum ekki fallizt á þá till. Það má að vísu mjög um það deila, hvort heppilegra sé að leggja skattinn á veltuna 1944 eða 1945, en eins og nú er h áttað um þetta hér á þingi og nú er líka komið að þinglokum, þá getum við ekki annað en mælt á móti þeirri till. Ég hef svo ekki meira um þetta mál að segja, en ég vænti, að d. geti afgr. málið fljótlega.



Ég hef ekki getað orðið sammála hv. meðnm. mínum í fjhn. um afgr. þessa máls, og ég hef skilað sérstöku nál. á þskj. 1197, þar sem ég legg til, að frv. verði fellt. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um málið nú við þessa umr., en ef til vill verður það rætt frekar við 3. umr. Ég vil þó í stuttu máli gera grein fyrir því, hvernig mér lízt á þetta frv., sem hér liggur fyrir. Mér sýnist ljóst, að hér er um að ræða nýjung í skattamálum. Það hefur verið venja við álagningu beinna skatta, að þar hefur verið miðað við tekjur og eignir þeirra, sem hafa átt að greiða þá, og hafa, skattarnir farið stighækkandi eftir eignum manna og tekjum, þannig að skattur hefur verið hlutfallslega meiri af miklum tekjum og eignum en litlum. Hér er hins vegar tekin upp alveg ný aðferð við álagningu þessa skatts. Þar er ekkert litið á rekstrarafkomu fyrirtækjanna, sem eiga að borga skattinn. og ekki heldur til efnahags þeirra, og skatturinn er jafnt lagður á verzlanir, sem verzla með brýnustu lífsnauðsynjar, og hinar, sem aðallega verzla með óþarfan varning. Fyrirtæki, sem hafa litla umsetningu. en tiltölulega mikinn ágóða miðað við veltu, sleppa sæmilega vel frá þessu skattgjaldi, en þau, sem hafa mikla veltu, en lítinn ágóða og mikla áhættu, sem oftast fylgir mikilli umsetningu, verða að borga mikinn skatt. Þetta finnst mér svo ranglát aðferð við skattaálagningu, að ég get ekki léð því mitt samþykki. Mér sýnist alveg Ijóst, að þessi skattur, ef hann verður tekinn í l., geti lent með miklum þunga á fyrirtækjum, sem hafa engan nettóágóða af átvinnurekstri sínum, og hann getur lent á fyrirtækjum, sem hvorki hafa tekjuafgang af starfsemi sinni né eignir til að nota til skattgjaldsins. Það er tekið fram í 7. gr. þessa frv., að þennan veltuskatt sé óheimilt að telja í kostnaðarverði vöru eða taka tillit til hans við verðákvörðun. Ég held, að þrátt fyrir þessi ákvæði verði ekki komizt hjá því, að þessi skattur lendi að töluverðu leyti á almenningi og komi þá fram í raun og veru sem viðbótarskattur á vörurnar. Það má t.d. benda á það í þessu sambandi, að ef þau fyrirtæki, sem við verzlun fást og eiga að borga þennan veltuskatt, eru fær um að greiða hann af sínum tekjum, þá hefði verið hægt fyrir verðlagsyfirvöldin að minnka ágóða þeirra með því að draga úr álagningunni, og hefði sú ráðstöfun orðið til þess að lækka vöruverðið. Sérstaklega er það ljóst, að þessi skattur hlýtur að lenda á þeim mönnum, sem hafa viðskipti sín við samvinnufélögin og eru félagsmenn þeirra. Skatturinn hlýtur óumflýjanlega að verða til þess að lækka þær upphæðir, sem kaupfélögin geta skilað aftur til félagsmanna sinna, og kemur þá fram sem hækkun á verði þeirrar vöru, sem þessir menn kaupa. Það var á það minnzt af hv. frsm. meiri hl., að ekki væri hægt annað en að samþ. að leggja á þennan skatt, af því að ríkissjóð skorti fé. Rétt mun það vera, að ríkissjóður hafi þörf fyrir þessar tekjur. En ég tel, að þegar farið er að grípa til slíkra ráðstafana, til þess að ná tekjum í ríkissjóð, eins og hér eru á ferð, sé það bezta sönnun þess, að eitthvað sé meira en lítið bogið við ríkjandi fjármálastefnu, sönnun þess, að hún er röng og ekki hægt að halda áfram á þessari braut. Ég tel því, að í stað þess að leggja á þennan skatt, hefði nú þegar átt að breyta um stefnu í fjármálum, þannig að útgjöld ríkissjóðs færu lækkandi og tekjuþörf hans þá um leið. Ég ætla nú ekki að sinni, nema tilefni gefist til, að segja meira um málið almennt. Það hafa þegar komið fram nokkrar brtt. við frv., og minntist hv. frsm. meiri hl. á nokkrar þeirra. Það eru þ. á m. till., sem full ástæða er til að gera að umtalsefni. En þannig er ástatt, að hv. flm. einnar brtt., sem eru tveir, hv. 5. landsk. og hv. 8. þm. Reykv., eru ekki viðstaddir hér á fundi, þegar málið er tekið til umr., þótt þeir hafi leyft sér að flytja þessa brtt. Ég veit ekki, hvernig hæstv. forseti fer með afgreiðslu málsins, hvort hann gerir ráð fyrir, þegar til atkv. kemur, að láta þessa till. koma undir atkv., þó að hvorugur hv. flm. hafi svo mikið við að láta sjá sig í hv. d. til að gera grein fyrir till. sinni. Mun ekki vera venja að taka brtt. til meðferðar, fyrr en flm. hafa gert grein fyrir þeim, og ætla ég ekki að gera það nú, ef meðferð málsins yrði þannig, að till. yrði ekki látin ganga undir atkv., fyrr en hv. flm. hafa sýnt sig og látið eitthvað frá sér heyra varðandi þessa till. En verði hún hins vegar tekin til afgreiðslu, án þess að gerð sé grein fyrir henni, vil ég áskilja mér rétt til að víkja að efni hennar.

Forseti (JörB): Út af ummælum hv. þm. V.- Húnv. skal ég láta þess getið, að þess hefur verið óskað af hálfu hæstv. ríkisstj., að afgreiðslu þessa máls verði hraðað, sem er heldur ekkert tiltökumál, og á ég ekki annars kost en að láta ganga til atkv. um þessa till., þó að svo fari, að ekki verði mælt fyrir henni, nema hún verði tekin aftur.



Herra forseti. - Það er nú máske tilgangslaust að tala hér fyrir brtt., þar sem ekki er mættur nema 1/3 hv. þdm. Ég vil þó láta nokkur orð fylgja þeirri brtt., sem ég ásamt þremur öðrum hv. þm. á á þskj. 1200. Við 1. umr. þessa máls bar ég hér fram fyrirspurn, sem ég beindi til hæstv. fjmrh., um skilning á vissum atriðum í þessu frv., sem hér liggur fyrir, og þær skýringar, sem hæstv. fjmrh. gaf, féllu á þá lund, að skatturinn mundi ná til innlendra framleiðsluvara, bæði mjólkur og kjöts og fisks, í öllum öðrum tilfellum en þeim, þegar varan er seld í heildsölu, og í öðru lagi þegar það eru sjálfir framleiðendur varanna, sem selja þær. Þannig mundu samkv. þessum skilningi þessar vörur koma undir ákvæði þessara skattalaga, þó að þær væru seldar af félagssamtökum framleiðenda sjálfra. Nú er það svo, að því er snertir sölu á mjólk og kjöti, að því leyti sem þessi sala fer fram á vegum þessa félagsskapar, sem bændur hafa nú falið að hafa það verkefni á hendi, að þá mundi þetta, að því er mér skilst, ekki hafa nein áhrif fyrir ríkissjóð til né frá, vegna þess að ákveðið er í sex manna nefndar álitinu eða þeirri löggjöf, sem við það styðst, það verð, sem bændur eiga að fá fyrir þessar vörur, og mér skilst, að það sé ekki hægt að skerða það verð með slíkum skatti sem þessum. Því er alveg tilgangslaust að þessu leyti að láta þennan veltuskatt ná til þessara vara að því leyti, sem sala þeirra er í höndum þeirra félaga, er framleiðendur sjálfir hafa falið að annast sölu á þessum vörum. Eða svo er þessu háttað, meðan sú löggjöf gildir um þetta efni, sem nú er. Nú er vitað, að nokkuð af þessum vörum, t.d. mjólkurvörur og kjöt, er selt af öðrum en þessum félagsskap bænda, sölufélögum bænda. Þau fela öðrum sölu þessara vara fyrir ákveðin umboðslaun. Nú er það svo, að álagning á þessar vörur í smásölu er háð verðlagseftirliti, og eftir því sem mér er sagt af mönnum, sem mjög eru kunnugir þessari sölu, þá er þessi álagning svo naumt skorin, bæði að því er snertir kjöt og mjólk, að ef slíkur skattur sem þessi eigi að koma niður á þessari sölu, séu engar líkur til þess, að hægt verði að koma út þessum vörum með þessari álagningu. Afleiðing af því, að skatturinn lendir á þessum vörum, þegar þær eru seldar út af kaupmönnum, gæti því hæglega orðið sú, að kaupmenn hættu að selja þessar vörur jafnskjótt og l. gengju í gildi, en það mundi aftur leiða til þess, að framleiðendur, sem þessar vörur eiga, yrðu að haga útsölunni á annan hátt eða koma sjálfir upp útsölustöðvum fyrir þessar vörur, og þá ber að því sama, að þetta hefði engin áhrif fyrir ríkissjóð, meðan núgildandi löggjöf í þessum efnum heldur gildi. Við flm. lítum því svo á, að eðlilegt væri að ákveða í þessum l., að þessar framleiðsluvörur á mismunandi framleiðslustigi séu, eins og tekið er fram í þessu frv., undanþegnar þessum skatti. Hv. þm. a.-Húnv. hefur flutt um það brtt., að vörurnar skuli undanþegnar þessum skatti að því leyti, sem framleiðendur sjálfir eða félagsskapur þeirra hafi söluna á hendi. Okkar till. gengur að því leyti lengra en hans till., að hún tekur til þessara framleiðsluvara með hvaða hætti sem sala þeirra fer fram. Ég held, að það sé svo ekki meira, sem ég þarf að segja um þessa till. að svo komnu.



Herra forseti. - Það stendur svo á, að hv. frsm. meiri hl. fjhn. og hv. 8. þm. Reykv., sem á sæti í n., eru bundnir á öðrum fundi og geta ekki losnað. En eigi að síður skilst mér, að meiningin sé, að þessu geti orðið lokið í kvöld og atkvgr. frestað. Þótt hv. frsm. sé fjarverandi, þykir mér ástæða til að víkja nokkuð að þessu máli frá mínu sjónarmiði og þeim brtt., sem fram hafa verið lagðar við þetta frv. Það hefur verið um það talað af andstæðingum þessa máls, að hér væri á ferð ný stefna í skattamálum, fullkomin neyð o.s.frv. Ég er dálítið hissa á því, hve fast er að orði kveðið í þessum efnum, því að það er kunnugra en frá þurfi að segja, að þeir, sem eru andstæðir þessu frv., hafa engu síður en við rætt um það, hve mikil nauðsyn væri á því að afla ríkissjóði meiri tekna en fram að þessu hefur verið gert. Frá þeim hefur þó ekki komið nein till. eða frv. á þessu þingi um það að afla þess fjár, sem afla þarf, á annan veg. Ég fyrir mitt leyti er nú ekki líkt því eins svartsýnn á þennan skatt og jafnvel margir aðrir, sem eru þó fylgjandi þessu frv., því að ég er sannfærður um það, sem hefur ekki heldur verið talið neinum tvímælum bundið á undanförnum árum, að nú, síðan stríðið hófst. hafa þeir aðilar, hvort heldur eru félög eða einstaklingar, sem fengizt hafa við verzlun, haft betri aðstöðu til að hagnast á atvinnurekstri sínum en aðrir aðilar í þessu þjóðfélagi. Þetta byggist á því, að sú regla hefur verið upp tekin varðandi verðlagningu á innfluttum vörum, að eftir því, sem þær eru keyptar inn hærra verði, verður hagnaður verzlunarrekandans meiri, þegar álagningin er öll miðuð við prósentugjald. Þess vegna er það, að þegar afla á fjár til þess að viðhalda atvinnuvegunum í landinu og koma í veg fyrir, að dýrtíðin vaxi meira en orðið er, þá er það engan veginn á ósanngirni byggt, að þeir, sem með viðskiptamálin fara, láti nokkuð af hendi rakna með sérstökum hætti. Það er líka víst, að af því að vísitölunni hefur verið haldið niðri, sem hefur verið gert með þeirri ráðstöfun að borga niður verð á innlendum markaði, hefur viðskiptalíf okkar verið betra á allan hátt síðustu ár en ella, og það hefur tvímælalaust verið hagnaður fyrir alla þá, sem með verzlun fara. Hitt er rétt, að það er ósanngjarnt varðandi álagningu þessa skatts, sem hér um ræðir, að hann komi jafnt á „umsetningu“ án tillits til þess, hvaða vörutegundir það eru, sem einstök fyrirtæki verzla með. Ef réttilega hefði verið að farið, þá hefði til þess, að þetta væri sanngjarnlega á lagt, að mínu áliti þurft að vita, hvaða vörutegundir er um að ræða. En vegna þess, að hér er gert ráð fyrir því, að þetta verði á lagt í eitt skipti og þessi skattur er ekki sérstaklega hár miðað við það, sem verzlunargróðinn hefur verið á undanförnum árum, og þar sem það enn fremur hefði kostað mikil fjárútlát að flokka niður verzlanirnar eftir því, hvaða vörutegundir þær verzla með, þá hefur verið hjá því sneitt og tekin sú einfalda leið, sem gert er með þessu frv. Það er að láta skattinn ná yfir „umsetningu“ án tillits til þess, hvaða vörutegundir það eru, sem viðskiptaeinstaklingar verzla með. Það, sem fram kemur í nál. hv. þm. V.-Húnv., sem hér liggur fyrir á þskj. 1197, er raunar ekki annað en það. sem fram kemur hjá mörgum, sem móti þessum skatti hafa mælt, sem sé það, að þetta hljóti að vera álagning á almenning, en ekki þá, sem með verzlun fara, vegna þess að því verði jafnað niður á neytendur í landinu. Það er nú skýrt kveðið á um það í þessu frv., að þetta á ekki að gera, og ef þetta yrði gert, þá byggðust þau mistök eingöngu á því, að verðlagsyfirvöldin fullnægðu ekki þeirri skyldu, sem á þeirra herðar væri lögð, svo sem vera ætti. Hv. frsm. gat þess áðan, að hann liti á þennan skatt sem raunverulegt eignargjald, sem miðaðist við „umsetningu“ viðskiptaaðila á þessu ári, sem eins konar framlag frá þeirra hálfu. sökum þeirrar aðstoðar, sem þjóðfélagið hefði veitt þeim á þeim veltutímum, sem nú hafa verið undanfarin ár. Til sönnunar því, að ekki hafi þótt óarðvænlegt að stunda verzlun síðustu ár, má geta þess, að það hafa streymt í þá atvinnu allir þeir menn, sem með nokkrum ráðum hafa þótzt geta komizt í þá aðstöðu. Og ég fyrir mitt leyti er þeirrar skoðunar, að þegar um það er að ræða, hvort þjóðfélagið á að haga sínum fjármálaafskiptum þannig, að það eigi að hafa áhrif á það, hvort það eru framleiðsluatvinnuvegirnir, sem komið er upp, eða hinir, sem eru byggðir á vöruskiptaviðskiptum eða félagsviðskiptum, hvernig sem þeir eru, er ég ekki í vafa, að fremur beri að miða við uppgang þeirra atvinnuvega, sem okkar þjóðfélag byggist á, þ.e. fiskflutninga, landbúnaðar, sjávarútvegs og iðnaðar. Ég er nú ekki svartsýnni á þennan skatt en það, að ég tel hann miklu sanngjarnari en þann skatt, sem við vorum að samþ. í dag, skatt á söluverð á útfluttan fisk. Því að þar er um að ræða atvinnurekstur, sem okkur ber fyrst og fremst að efla. Að vísu ber ekki svo að skilja þessi ummæli mín, að ég ætlist til, að gengið sé svo á hlut þeirra, sem viðskipti stunda, að þeir verði að hætta þeim rekstri. Ég tel, að hér sé um að ræða fjáröflun til dýrtíðarráðstafanna, sem viðskiptin séu fær um að standa undir. Nú er það vitað, að það orkar tvímælis hjá þeim, sem um þessi mál fjalla, hvort heldur skuli leggja skattinn á veltu ársins 1944 eða 1945. Sannleikurinn er nú sá, að það væri á ýmsan hátt einfaldara og þægilegra í meðförum að leggja skattinn á veltu ársins 1944. En hins vegar ber á það að líta, að það er alltaf leiðinlegt að láta skatta verka aftur fyrir sig. Þess vegna leggur hæstv. fjmrh., sem hefur samið frv., mikla áherzlu á það, að skatturinn verði miðaður við árið 1945. Þetta skiptir sennilega ekki miklu máli, því að engin líkindi eru til þess að dragi úr viðskiptum á þessu ári miðað við árið sem leið. Skatturinn mun því sennilega verða svipaður, á hvort árið sem hann kann að verða lagður. Ég skal svo minnast á þá brtt., sem ég er flm. að á þskj. 1192, og einnig þá brtt., sem hv. þm. Borgf. hefur flutt ásamt 3 öðrum þm. Till. mín er byggð á þeim grundvelli, sem umr. fóru fram um hér við fyrstu umr. þessa máls, þ.e. að framleiðendur, sem selja vöruna, eða félög þeirra skuli vera skattfrjáls. Hins vegar skal ég játa það, að lengra er gengið í till. hv. þm. Borgf. á þskj. 1200. Fyrir mitt leyti get ég vel sætt mig við það, að sú till. verði samþ. Get ég því tekið mína till. aftur til 3. umr., þar til séð verður, hvernig fer fyrir till. á þskj. 1200. Raunverulega álít ég, að þær vörur, sem taldar eru upp í frv., séu undanþegnar þessu skattgjaidi, þar sem meðfram er verið að afla fjár til að bæta upp verð á nokkrum þeirra. En þeir, sem sömdu frv., vildu ekki undanskilja smásöluverðið, vegna þess að svo margar verzlanir verzla með blandaðar vörutegundir, og því mjög erfitt að framkvæma þessa undanþágu. Þegar verzlanir verzla með blandaðar vörutegundir, er ýmsum erfiðleikum bundið að flokka það, hvað eru vörur, sem eru undanþegnar skattinum, og hverjar ekki. Þess vegna valdi ég millileiðina og undanskildi aðeins þá framleiðendur og félög þeirra, sem verzla sjálf með vöruna, sem hér er um að ræða. Ég hef svo ekki meira um þetta að segja. Það hefur ekki fleira komið enn fram frá þm., sem ég tel mig þurfa að víkja að. En ég vil geta þess aftur, að til samkomulags get ég vel fallizt á, að till. á þskj. 1200 verði samþ., og mun mín till. því bíða til 3. umr.



Herra forseti. - Ég get vel verið stuttorður, þar sem hv. þm. Borgf. hefur talað fyrir brtt. á þskj. 1200, sem ég og nokkrir fleiri þm. flytjum. Það hefur nú verið þannig, að það hefur verið óvinsælt verk að leggja á skatta, því að allir vilja reyna að komast hjá að greiða þá, þótt flestir geri kröfur um greiðslur úr ríkissjóðnum. Ég mun ekki fara út í að ræða, hvort hægt hefði verið að komast hjá þessum skatti, ef önnur fjármálastefna ríkti en nú er. En ég heyrði, að hv. þm. V.-Húnv. var að tala í þá átt. En ég sé ástæðu til að minnast á það, að ef launal. nýju, sem hækka munu greiðslur ríkissjóðs um 8 millj. kr., yrðu ekki samþ., mundi kannske hafa verið hægt að komast hjá þessum skatti. Eins og nú er komið, verður ekki siglt fram hjá þessu skeri. Launal. verða samþ., og það er staðreynd, að enginn eyrir er á fjárl. til að greiða niður vöruverð, eins og ákveðið hefur verið að gera. Og enginn eyrir er til á fjárl. til þess að tryggja vöruverð útfluttra landbúnaðarafurða, eins og ákveðið er að gera. Ef þessar greiðslur eiga að verða inntar af hendi, þá verður að afla tekna til þess. Ég er sammála þeim mönnum, sem talað hafa hér og talið veltuskattinn ósanngjarnan, sérstaklega vegna þess, að gert er ráð fyrir, að þeir, sem verzla með álagningarlága vöru, greiði jafnháan skatt og þeir, sem verzla með álagningarháa vöru. En það er mjög erfitt að flokka þessar vörur í sundur, svo að það komi sanngjarnlega niður, einkum þar sem margar verzlanir verzla jöfnum höndum með álagningarlágar vörur og álagningarháar vörur. Veltuskatturinn er ósanngjarn, því verður ekki neitað. En eins og ég sagði áðan, verður ekki hjá því komizt að afla ríkissjóði tekna á einhvern hátt. Og þar sem enginn hefur komið með till. um annað en veltuskatt, þá skilst mér það sé eina úrræðið, þótt slæmt sé. Eins og frv. kom frá Ed. og liggur nú fyrir, er það svo stórgallað, að ég get ekki fylgt því, nema það hljóti endurbætur. Ef till. á þskj. 1200 verður samþ., þá ætla ég að greiða atkv. með frv., þótt ég mæli skattinum ekki bót. Ég á þá við, að það verði ekki hjá því komizt að fá fé í ríkissjóðinn, eins og komið er. Hver er þá þessi stóri galli á frv., sem ég tel nauðsyn að fá leiðréttan? Gallinn er sá, að gert er ráð fyrir, að borgaður sé veltuskattur af innlendu framleiðsluvörunum, mjólk og kjöti. Það er ákveðið í dýrtíðarl., að bændur eigi að fá 1,23 kr. fyrir mjólkurlítrann kostnaðarlaust og kr. 6,87 fyrir kjötkg kostnaðarlaust. Ef á nú að greiða 1% af þessum vörum, þá verður útkoman sú, að ríkissjóður fær þar að vísu nokkrar tekjur, en verður að endurgreiða þær. Ég sé ekki, hvað svona nokkuð ætti að þýða. Ef ríkissjóður endurgreiddi ekki þetta eina prósent, þá er líka meiningin að halda ekki dýrtíðarl., og þá er það meiningin, að bændur beri ekki það úr býtum, sem ákveðið hefur verið. Nú er 13% álagning á kjötinu, en fyrir tveimur árum var 15% álagning á því. Kaupmenn lækkuðu álagninguna um 2% og sýndu með því þegnskap og slökuðu til í baráttunni við dýrtíðina. Kjötkaupmenn hafa verið að nauða á kjötverðlagsn. og viljað fá álagninguna hækkaða, því að hún er lítil miðað við álagningu, á annarri nauðsynjavöru, en hún er um 25%. Ef kjötkaupmenn eiga svo að borga veltuskatt af þessum 13%, þá leiðir af sjálfu sér, að það verður að hækka álagninguna. Og þá kem ég að því, sem ég hef áður sagt: Það er verið að láta í vasann með annarri hendinni og taka úr honum með hinni. Sama máli gegnir um mjólkina og kjötið. Þeir, sem selja hana, fá 4% í umboðslaun. Ef þeir eiga að borga 1% í veltuskatt, þá verður óhjákvæmilega að hækka umboðssölulaunin sem því nemur. Afleiðingin verður svo sú sama, ríkissjóður verður að borga til baka það, sem nemur þessu eina prósenti. Þess vegna er það ekki nema skrípaleikur að halda þessu ákvæði í frv. Nú er það ekki svo, að hér sé um að ræða stóra upphæð, ekki einu sinni frá sjónarmiði þeirra, sem telja, að ríkissjóður gæti komizt hjá því að endurgreiða þetta eina prósent. Með því að miða við það verð, sem nú er á kjötinu, mun andvirði kjötsins vera alls um 40 millj. kr. Nú má gera ráð fyrir því, að einn fjórði kjötsins seljist í heildsölu, en 3/4 hlutar þess í smásölu, eða fyrir 30 millj. kr. 1% af því í veltuskatt gerir 300000 kr. Ég gizka á, að andvirði seldrar mjólkur muni vera um 30 millj. kr., skatturinn af henni mun því nema líka 300000 kr. Veltuskatturinn mundi því lækka um 600000 kr., ef till. okkar á þskj. 1200 yrði samþ. Ríkissjóður fengi sem sagt 600000 kr., ef frv. verður samþ. óbreytt, en yrði að endurgjalda þá upphæð til framleiðenda aftur. Hv. þm. a.-Húnv. sagði, að það væri erfitt, þegar verzlanir verzluðu með blandaðar vörur, að flokka vöruna og þess vegna hefði hann flutt till. sína á þskj. 1192. Sú till. miðar vitanlega til stórra bóta, en hún nær ekki nógu langt, þess vegna er okkar till. fram komin. En að halda því fram, að það sé erfitt að flokka blandaðar vörur, það er misskilningur. Þeir, sem verzla með kjöt og fleira, geta ósköp vel greint kjötið frá hinum vörunum. Þeir kaupa kjötið frá Sambandinu og fleirum, og reikningarnir liggja fyrir, og, nú er vitað. að álagningin er 13%, þá er ljóst, hversu mikið magn hefur selzt af kjöti yfir mánuðinn. Sú upphæð dregst frá sölu búðarinnar. Sama máli gegnir með mjólkina. Það liggur ljóst fyrir eftir hvern mánuð, hve margir lítrar hafa verið keyptir af Samsölunni. Þegar maður veit, að 6 aurar leggjast á hvern lítra, þá sjá allir, að það er engum erfiðleikum bundið að skilgreina þessa vöru frá öðrum vörum. Sú viðbára, að þetta sé erfitt í framkvæmd, er því ekki tekin til greina. Það hefur verið talað um það, hvort eðlilegra væri að leggja þennan skatt á veltu ársins 1944 eða 1945. Ég tel, að bezt væri illu aflokið fyrir verzlunarfyrirtækin. Það er þegar ljóst, að árið 1944 var sæmilegt fyrir verzlunina, en í dag er óljóst, hvernig útkoman verður árið 1945. Hins vegar geri ég það ekki að neinu kappsmáli, á hvort árið skatturinn er lagður. Ég hef nú lýst því, hversu ósanngjarnt er að samþ. frv. eins og það er. Og það er augljóst, að till. okkar er að öllu leyti réttmæt og mun ekki valda neinum erfiðleikum í framkvæmd, eins og sumir halda, sem ekki hafa næga þekkingu á verzlun. Ef till. verður felld, greiði ég atkv. á móti frv., enda þótt ekkert fé sé til staðar í greiðslur til bænda. Ef till. er felld, er það ekki annað en slá því föstu, að bændur eigi ekki að fá 1,23 fyrir mjólkina og 6.87 fyrir kjötkílóið, Ég legg því mikið kapp á, að till. verði samþ. Og mun ég greiða atkv. á móti frv., ef hún nær ekki fram að ganga. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta. Mér þykir rétt að sjá, hverja meðferð málið hlýtur unz við atkvgr. 2. umr.



Þær umr., sem hér hafa farið fram, gefa mér ekki tilefni til að segja margt. Frsm. minni hl. var mjög hógvær í gagnrýni sinni við frv. Þeim athugasemdum, sem fram hafa komið, hefur að mestu verið svarað af hv. þm. a.-Húnv. Ástæðan til þess, að ég hef kvatt mér hljóðs, er sú, að ég vildi minnast með örfáum orðum á brtt. á þskj. 1200. Þar er lagt til, að orðin „þegar vörur þessar eru seldar af framleiðendum þeirra eða í heildsölu“ falli burt. Við fyrstu umr. þessa máls gerði ég grein fyrir því, hvaða ástæður lægju til þess, að lagt er til í frv., að skattur greiðist af innlendri framleiðslu, þegar hún er seld í smásölu. Ástæðan var ekki sú að auka tekjur af vörusölu, heldur hitt, að þeir skattamenn, sem um málið fjölluðu töldu það mjög erfitt í framkvæmdinni að skilja þessar vörur frá öðrum vörum, sem verzlanir hefðu á boðstólum og skattur ætti að falla á. Það verður að játa, að á því eru talsverð vandkvæði. Þetta er ekki eins einfalt mál og hv. 2. þm. Rang. hefur látið í veðri vaka. Við nánari athugun málsins hef ég þó komizt að þeirri niðurstöðu, að þessi agnúi væri þó ekki svo mikill, að það sé ekki tilvinnandi að fella gjaldið niður. Ég mæli því með því, að brtt. á þskj. 1200 nái fram að ganga. Þetta hefur enga teljandi fjárhagsþýðingu fyrir ríkissjóð, jafnvel þótt fullur veltuskattur kæmi á alla innlenda framleiðslu. En það vantar mikið á, að skatturinn komi á hana alla, eins og frv. er nú. Það er misskilningur hjá hv. 2. þm. Rang. að halda þetta. Það er áreiðanlega mikill minni hluti af vörusölunni, sem kæmi til þess að hafa áhrif á það verð, sem framleiðendur fá. Mér er það ljóst, að álagningin á kjötið er mjög lág og það skapaði mikla óánægju og erfiðleika að halda henni óbreyttri. Ég held því, að betra sé að taka þá erfiðleika, sem því eru samfara að skilgreina vöruna, heldur en standa í því stímabraki, sem leiða mundi af því, ef skatturinn félli á vöruna. Og margs konar erfiðleikar mundu skapast við það, ef skatturinn hefði áhrif á það verð, sem fyrir er. Þá vildi ég aðeins minnast á brtt. á þskj. 1193, sem er flutt af hv. 3. þm. Reykv., eftir tilmælum mínum. Eins og frv. er nú, er gert ráð fyrir, að gjalddagarnir verði 4 á skattinum, en við nánari athugun þótti óheppilegt að láta skattinn falla í gjalddaga eftir fyrsta ársfjórðung. Stafaði það af því, að skattstofan í Reykjavík er svo önnum hlaðin um þann tíma, að það þótti heppilegra að hafa gjalddagana 3 og miða fyrsta gjalddaga við 30. júní. Ég vil vænta þess, að hv. þdm. geti fallizt á þessa brtt. Um brtt. á þskj. 1191 þarf ég ekki heldur að fjölyrða. Það hafa nú að vísu orðið allharðar deilur um, hvort miða ætti við árið 1944 eða 1945, og ég verð að játa, að ég á dálítið erfitt með að skilja, hve mikið kapp er lagt á þetta. Ástæðurnar fyrir því, að ég kaus heldur árið 1945, eru fyrst og fremst þær að ég álít, að eftirsköttun sé í raun og veru alltaf óréttmæt og það eigi a.m.k. ekki undir neinum kringumstæðum að láta hana fram fara nema alveg óhjákvæmilegt sé. Því má auðvitað svara til, að ég hafi samt sem áður borið fram frv. um eftirsköttun á þessu ári, en þau frv. voru borin fram af nauðsyn og voru bæði þess eðlis, að það gat ekki verið um annað að ræða, ef skattarnir væru lagðir á, en skatta eftir á. Hér stendur aftur á móti allt öðruvísi á. Að vísu verður fyrir fram ekki sagt, hvort gefa mundi meiri tekjur í ríkissjóð 1944 eða 1945, og stafar það af því, að velta ársins 1945 er ekki kunn enn þá, en ef ekkert ófyrirsjáanlegt gerist, þá ætla ég, að erfitt sé að leiða rök að því, að skattarnir þurfi að vera miklum mun minni, þó að miðað væri við 1945, en ekki 1944. Þetta eru sem sagt aðalástæðurnar fyrir því, að ég kaus heldur að miða við 1945. Auk þess má geta þess, að ef svo stæði á fyrir einhverjum þeirra gjaldenda, sem þessa skatta á að greiða, að hann teldi sér ekki fært að greiða skattinn, hvort heldur er af tekjum eða eignum, þá á hann þess kost, ef miðað er við 1945, að snúa sér að annarri atvinnugrein. Í ýmsum tilfellum getur hann a.m.k. gert það. Loks er svo það, og kannske raunverulega ekki þýðingarminnst, að ef skatturinn er miðaður við veltu ársins 1944, þá er óhjákvæmilegt að hafa nokkuð víðtækari undanþáguheimild í l. heldur en ef viðmiðunin er gerð við 1945. Ég man ekki, hvort ég hef áður bent á það hér, en gerði það a.m.k. í hv. Ed., að það eru til þeir vöruflokkar, sem verðlagi hefur verið hagað þannig á, að ekki gæti komið til greina að leggja svo hátt veitugjald á sem gert er ráð fyrir í frv. þessu. Ég skal benda aðeins á vörutegundir eins og kol, sem hafa verið seld í heildsölu á árinu 1944 með lægri álagningu en ætlazt er til, að skatturinn verði. Þetta væri auðvitað óhugsanlegt, og er þá ekki um annað að ræða en undanþiggja þessa vörutegund. Aftur á móti mundi vera kleift að halda þessu fyrirkomulagi á árinu 1945, að álagningin yrði ekki meiri en hún er, en tilhöguninni yrði þá að breyta þannig, að slík vörutegund yrði seld í umboðssölu í stað þess að seljast í heildsölu. Það er mjög auðvelt að breyta til, og þá yrðu auðvitað skattarnir miðaðir við sömu álagningu. Ég verð því að halda fast við það, að viðmiðunin sé gerð fyrir árið 1945, og vil leggja eindregið á móti, að brtt. á þskj. 1191 nái fram að ganga.



Ég sé ástæðu til að segja hér nokkur orð út af ræðu hv. þm. a.-Húnv., en hann gerði einmitt að umtalsefni m.a. mitt nál. og mína framsöguræðu. Hv. þm. sagði, að andstæðingar hæstv. stj. væru ekkert síður en stjórnarstuðningsmenn samþykkir þeim útgjöldum. sem ætti að nota féð til. Þessu vil ég mótmæla af hálfu okkar framsóknarmanna. Er þess þó í rauninni ekki þörf, því að þetta er öllum kunnugt og hv. þm. a.-Húnv. vitanlega eins og öðrum, vegna þess að mótmæli okkar gegn þeirri stefnu, sem nú er fylgt í dýrtíðar- og fjárhagsmálum, hafa komið greinilega fram bæði í ræðu og riti nú að undanförnu. Þegar þessi hæstv. stjórn var mynduð, átti að fara inn á þá leið, sem við höfðum bent á. Í stað þess að auka dýrtíðina með því að hækka kaupgjald ýmissa stétta, sem leiðir af sér aukna dýrtíð og svo áframhaldandi aukið kaupgjald og vöruverð sitt á hvað, hefði vitanlega átt að snúa við og halda til baka, eins og till. hafa m.a. komið um frá bændum landsins og samtökum þeirra. Þetta hefðu stjórnarflokkarnir getað gert, ef þeir hefðu viljað og verið um það samtaka. Þetta hefði vitanlega haft í för með sér lækkun á dýrtíðarvísitölunni og um leið lækkun á útgjöldum ríkissjóðs, og þá hefði verið hægt að komast hjá því að leggja á þjóðina verulegan hluta af þeim nýju sköttum, sem nú er stofnað til. Þessu hefur verið margyfirlýst af hendi okkar framsóknarmanna, og var því óþarft fyrir hv. þm. a.-Húnv. að viðhafa þessi orð. Hv. þm. segir, að það geti ekki talizt nein ósanngirni að leggja á slíkan skatt, vegna þess að þau fyrirtæki, sem fyrst og fremst eiga að borga hann, hefðu yfirleitt góða afkomu nú, en í næstu setningu á eftir viðurkenndi hv. þm. sjálfur, að skatturinn væri ósanngjarn, vegna þess að hann lenti jafnt á þeim, sem verzluðu með lífsnauðsynjar og þarfan varning, og hinum, sem verzluðu með óþarfa varning, og eins og ég hef tekið fram áður, miðast hann hvorki við tekjur né eignir þegnanna. Þá sagði hv. þm., að það væri þó bót í máli, að skattur þessi yrði aðeins á lagður í eitt skipti. Mér finnst ástæða til að beina til hv. þm. spurningu í sambandi við þetta. Dettur honum í hug. að tekjuþörf ríkissjóðs verði minni á næsta ári en nú, ef svo fer fram sem nú horfir? Ég held, að enginn geti látið sér detta slíkt í hug, m.a. fyrir það, að hæstv. núv. stj. hefur gefið fyrirheit um nýja lagasetningu, sem hlýtur að hafa í för með sér enn aukin útgjöld fyrir ríkissjóð til viðbótar þeim, sem fyrir eru. Það stendur enn óhrakið, sem ég hef áður sagt, að því er snertir félagsmenn í kaupfélögum, sem hafa þar sín viðskipti, að það verður ekki fram hjá því komizt, að þessi skattur lendi á þeim. Hann hlýtur að koma fram í minnkandi tekjuafgangi, sem úthlutað er til manna, og þar með hækkandi vöruverði, og jafnvel þótt einstaka samvinnufélög tækju þann kostinn að taka fé úr sínum sameiginlega sjóði að einhverju leyti til að borga þennan skatt, er niðurstaðan raunverulega sú sama, því að ekki er um annað fé að ræða en það, sem er sameign þessara manna, og verður til þess, að þeir þurfa þá í staðinn síðar að leggja fé í sinn sjóð í skarðið. Í sambandi við þá fullyrðingu hv. þm., að skattarnir séu ekki lagðir á nema í eitt skipti, má vitanlega benda á það, að ef stuðningsmenn stj. vita um aðra sanngjarnari tekjuöflunaraðferð, sem þeir hugsa sér að nota á næsta ári, til þess að sleppa við að leggja á þennan skatt, var þeim auðvitað skylt að koma með þá aðferð nú þegar. Ef hins vegar hv. stjórn og stuðningsmenn hennar ætla að bjarga sér frá því að leggja á þennan skatt oftar með því að breyta um stefnu innan skamms í fjármálum. þá var þeim auðvitað skylt að gera það strax, áður en þyngri byrðar væru lagðar á þjóðina, vegna þeirra útgjalda. sem þeir hafa nú stofnað til. Mér skildist á ræðu hv. 2. þm. Rang., að hann teldi, að sérstaklega vantaði fé í ríkissjóð til þess að standa undir dýrtíðarráðstöfunum. Ég vil bara benda á í þessu sambandi, að þessi skattur á náttúrlega ekkert frekar að ganga til þeirra útgjalda en annarra útgjalda, sem hvíla á ríkissjóði. Þá má alveg eins segja, að tekjur af þessum skatti fari til þess að borga þá fúlgu, sem launahækkunin hefur í för með sér. Ég sé ekki ástæðu til að segja mikið út af ræðu hæstv. fjmrh., en út af því, sem fram kom hjá hæstv. ráðh. um, að það mundi vera erfitt að skilja í sundur hjá fyrirtækjum, sem verzluðu með innlendar vörur og aðrar, hve mikil sala þeirra væri á innlendum afurðum og hve mikil á öðrum vörum, þá held ég, að þetta sé ekkert erfitt hjá þeim fyrirtækjum, þar sem bókhaldið á annað borð er í sæmilegu lagi. Því miður mun vera svo um ýmis fyrirtæki hér á landi, sem eru bókhaldsskyld samkv. l., að bókhald þeirra er ekki í svo fullkomnu lagi sem vera ætti, og hjá þeim fyrirtækjum geta vitanlega verið erfiðleikar á að finna út hið rétta. en ég vil benda á, að vitanlega gildir það þá jafnt um alla umsetningu þeirra. Þá vil ég að síðustu víkja nokkuð að þeim brtt., sem hér liggja fyrir á þskj. 1119 og ég minntist á í fyrri ræðu minni. Það er nú það sama að segja og þá, að hvorugur þessara hv. þm., sem flytja þessa till., hafa látið sjá sig hér í d., og þess vegna hefur enginn sagt neitt þeim til stuðnings. Eins og lýst var hér úr forsetastóli í byrjun fundarins, voru í dag lögð fram á lestrarsal mótmæli frá S.Í.S. gegn síðustu brtt. á þessu þskj. En. þessi till. er um það að ákveða með l., að S.Í.S., - því að um annað samvinnusamband er ekki að ræða hér á landi, - skuli úthluta til sambandsfélaga sinna hlutfallslega jafnmiklum ágóða eða tekjuafgangi árið 1945 eins og árið áður. S.Í.S. hefur lagt fram mótmæli gegn þessari till., og þó að reyndar megi gera ráð fyrir, að till. á þessu þskj. verði ekki samþykktar, þar sem hvorugur fjhn. hefur haft svo mikið við að mæta í d. og tala nokkuð fyrir þeim, þegar málið er til umr., vil ég þó, áður en umr. verður slitið, skýra hér frá því, á hverju þessi mótmæli S.Í.S. eru byggð í aðalatriðum. Vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa hér upp kafla úr bréfi Sambandsins, sem um þetta fjallar. Þar er fyrst, í bréfinu, vikið að þessari síðustu málsgr., sem mótmælin beinast gegn, og síðan segir um þetta: „Hér á landi er aðeins eitt samvinnusamband, sem þetta getur átt við, og það er Samband íslenzkra samvinnufélaga. Beinast því þessi fyrirhuguðu lagaákvæði beinlínis að því og að því einu, þótt reynt sé að orða þetta á almennan hátt. Með þessu fyrirhugaða lagaákvæði er tekinn af aðalfundi S.Í.S. allur ráðstöfunarréttur á tekjuafgangi sambandsins, og er því tekinn umráðaréttur af félaginu yfir fé sínu að þessu leyti. Sýnist eins mega taka út einstöku hlutafélög, um við verzlun fást, og þau megi greiða á sama hátt, án tillits til veituskatts, ef þannig á að vera hægt með venjulegum l. að skylda eitt ákveðið fyrirtæki og svipta það ráðstöfunarrétti á tekjuafgangi sínum.“ Og síðan segir: „Stjórn S.Í.S. leyfir sér að skora eindregið á hið háa Alþ. að fella framkomna till.“ Ég held, að þarna séu færð svo skýr rök fyrir því, að það væri rangt að samþykkja þessa till., að ég þurfi engu þar við að bæta. Till. um þetta sama efni kom fram í hv. Ed. í meðferð málsins þar, en var felld, en þessir 2 hv. þm. í þessari hv. d. hafa nú tekið till. upp. Það má aðeins taka það fram, eins og hv. þdm. er væntanlega öllum kunnugt, að samkv. samvinnul. og l. Sambandsins er tekjuafgangi þess ráðstafað á hverjum aðalfundi, þar sem eru samankomnir kjörnir fulltrúar allra kaupfélaga, sem í Sambandinu eru, og það ætti öllum að vera ljóst, að það getur ekki náð nokkurri átt að taka þennan rétt af þeim. Það getur vel staðið þannig á, bæði hjá Sambandinu og einstökum samvinnufélögum, að varið sé t.d. meira fé í einn tíma en annan til ýmissa nýrra framkvæmda, og sjá þá væntanlega allir, hve fráleitt er að ætla að fara að skylda félagið með l. til að verja tekjuafgangi sínum á annan hátt, en meina þeim sjálfum að taka ákvörðun um það. Ég vil því vænta þess, að þessi till. verði felld.



Það er þegar komið að því, að fundartími er að verða búinn. Ég sé þess vegna ekki ástæðu til að fara að hefja þrætur við hv. þm. V.-Húnv. um fjármálastefnu og annað slíkt, sem ræða hans, hefði getað gefið tilefni til. Ég ákvað að svara þeim hlutum, sem fram hjá honum komu, á öðrum vettvangi, þar sem fleiri geta eftir þeim svörum tekið, og læt það því liggja á milli hluta. Ég gat þess hér áðan, að verzlunarfyrirtæki hefðu yfirleitt haft góða afkomu á undanförnum árum og það væri þess vegna síður en svo ástæða til að leggja fremur á önnur fyrirtæki í landinu heldur en þau. Og þótt það sé að vísu satt, að það komi nokkuð misjafnt niður, eftir því með hvaða vörur verzlað er, þá er hér gert ráð fyrir, að um eitt tiltekið ár sé að ræða og þessi skattur sé ekki endurnýjaður, en það var sérstaklega sú spurning, sem hv. þm. V.-Húnv. var með, hvernig ég gæti hugsað mér, að þessi skattur yrði ekki endurnýjaður, og hvernig hagað yrði fjármálum ríkisins næst, þegar fjárl. yrðu afgreidd. Ég lít svo á, að það sé ekki fært að framlengja þennan skatt í annað sem í þeirri mynd, sem hann er, þannig að hann sé ekki álagningarfær á vörur og ekki frádráttarbær til skattaframtals. Þar með er auðvitað ekki sagt, að ekki þurfi eins mikið fé í ríkissjóð á næstu árum og nú, og þar með er ekki sagt, að ekki þurfi að leggja á eitthvað vörugjald á næstu árum, því að ríkisvaldið hefur, eins og hv. þm. V.-Húnv. og öðrum er kunnugt um, ekki haft nema um það tvennt að velja, annaðhvort að leggja á tollgjald, sem kemur á vöruflokka eða færri vörutegundir, eða beina skatta, og annað hvort verður að gera, ef fé vantar í ríkissjóðinn, eða í þriðja lagi að draga saman gjöldin frá því, sem nú er. Það gæti því auðveldlega komið fyrir, að þetta gjald yrði framlengt í þeirri mynd, að það kæmi niður á öllum almenningi, eða þá að yrði hækkað vörugjald, verðtollur eða eitthvað, sem því svaraði, en ég geri ráð fyrir, að það komi ekki til, að þessi skattur verði framlengdur í þeirri mynd, sem hann er í nú. Hins vegar er vert að minnast á og rétt að taka fram í þessu sambandi út af deilum, sem um það hafa orðið, hvort rétt sé að miða skattinn við 1944 eða 1945. Þeir, sem mæla með að leggja hann á liðna árið, telja það helzt til andmæla að leggja hann á 1945, að með því sé frekar tækifæri fyrir fyrirtækin til að svíkjast undan l., annaðhvort með því að leggja þetta á almenning eða á einhvern annan hátt að komast undan þessum skatti. Ef það kemur í ljós, að mikil brögð verða að slíku, þá tel ég sjálfsagt, að hæstv. ríkisstj. og stuðningsflokkar hennar hafi það í huga og taki til athugunar, þegar næst verða samin skattaákvæði, ef einhverjir aðilar hafa svikizt undan þessum l. á beinan eða óbeinan hátt. Varðandi það, að ekki hafi verið komið betra fyrirkomulagi á innheimtu ríkisins en þetta, þarf ég ekki að svara, því að ég gerði það áður, og ég tel fullforsvaranlegt, þegar verið er að innheimta fé til dýrtíðarráðstafana, sem verzlanirnar hafa ekki sízt þýðingarmikinn hagnað af, að það sé innheimt á þennan hátt, sem hér er lagt til með þessu frv.