Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo fór mót vonum, að felldar voru þær brtt., sem ég flutti við frv. við 2. umr., en ég vil þó lýsa mikilli ánægju minni yfir jákvæðum undirtektum tveggja hv. þdm., undirtektum við það, að erfðahluti maka yrði skattfrjáls. Ég á þar við hv. deildarforseta og hv. 1. þm. Vestf., sem tjáðu sig báðir sérstaklega vinsamlega um þá hugmynd, og sá síðar nefndi kvaðst raunar mundu beita sér fyrir því, að við endurskoðun laganna yrði þetta atriði tekið til gaumgæfilegrar athugunar. Ég ætla þó að freista þess nú við 3. umr. að flytja brtt. varðandi þetta sama efni. Eins og ég lét getið við 2. umr., er hjá Dönum sú regla gildandi og boðað, að hún muni áfram standa, að fyrstu 100 þús. d. kr. af erfðahluta maka eru þar skattfrjálsar, eða sem svarar u. þ. b. 1200 þús. ísl. kr. Sú brtt., sem ég hér flyt, er um það, að skattfrjáls verði ákveðinn hluti, sem sé takmarkaður þó, og ég fer skemmra en Danir gera, því að ég miða mína brtt. við, að það verði 1 millj. Þessi brtt. mín er við 2. gr. frv., að aftan við A-lið bætist nýr málsliður, svo hljóðandi: „Ekki skal þó gjalda skatt af fyrstu 1000 þús. af erfðahluta þess hjóna, sem lifir hitt.“ Og í samhengi við hana og í beinu framhaldi af henni flyt ég brtt. við 3. gr. frv., svo hljóðandi: „Á eftir fyrri málsgr. komi ný málsgr., svo hljóðandi: Eftir orðunum „Undanþegið skatti er þó“ í 2. málsgr. 3. gr. laganna komi: „fyrstu 1000 þús. af erfðahluta þess hjóna, sem lifir hitt.“ “ Eins og ég sagði áður, ætla ég að freista þess að flytja þessa till. og ég vona, að henni verði vinsamlega tekið í hv. þd. Ég hefði hins vegar helzt kosið, að fyrri till. mín hefði verið samþ., en um það er ekki að fást. Vonandi ber framtíðin það í skauti sér, að ákvæði um skattskyldu eftirlifandi maka verði fellt niður. En ef þessi brtt. mín um fyrstu 1 millj. kr. verður samþ., getur hún þó minnt á þetta mál, þegar lögin koma til endurskoðunar. Önnur brtt., sem ég flyt og sem ég reyndar boðaði við 2. umr., er varðandi D-lið 2. gr. Þar segir í frv. eins og það nú liggur fyrir eftir breyt. í Nd.: „Af erfðafé, sem hverfur til kirkna, opinberra sjóða, gjafasjóða, félaga, líknar- og menningarstofnana, skal greiða 10 af hundraði.“ Mér sýnist, að þarna sé nokkuð frjálslega kveðið á um gjafasjóði. Það má segja, að hver sem er geti stofnað sjóð og kalláð hann gjafasjóð og mætti þá um það, sem rynni til slíks sjóðs, gera þá kröfu, að það væri í þessum lága skattflokki. Mér sýnist vera lágmarkskrafa, að slíkir sjóðir starfi samkv. staðfestri skipulagsskrá. Og svo er það orðið, sem á eftir kemur, og það er „félaga“. Það er alveg ótiltekið og nánast hvaða félög sem eru geta krafizt þess að njóta þessara hlunninda, eins og frv. er nú orðað. Brtt. mín er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta, að D-liður orðist svo: „Af erfðafé, sem hverfur til kirkna, opinberra sjóða, gjafasjóða, er starfa samkv. staðfestri skipulagsskrá, félaga og stofnana, er vinna að menningar- og líknarmálum, skal greiða 10 af hundraði.“ Þessi brtt. er skrifleg og fyrst fram komin nú við umr. Ég vil leyfa mér að afhenda hana hæstv. forseta með beiðni um, að leitað verði afbrigða til þess, að hún megi koma hérna til meðferðar.



Herra forseti. Þegar mál þetta var hér til fyrri umr. fyrr í dag, þá hafði ég ráðgert að segja örfá orð í tilefni af þeim brtt., sem hv. 6. þm. Reykv. flutti, og þá einkum að því er varðaði erfðafjárskatt af erfðahlut eftirlifandi maka, sem mér finnst vissulega ástæða til þess að endurskoða. Mér er ljóst, að þetta frv. þarf að fá framgang, enda er það samdóma álit allra þeirra, sem hér hafa til máls tekið og undir nál. skrifað. Ég ætla þess vegna aðeins að láta það nægja nú að vísa til þess, sem hv. 1. þm. Vestf. sagði um þetta mál, að ég tel, að þurfi að endurskoða ákvæði þessa frv., þó að lögum verði, og mun eins og hann reyna að stuðla að því, að svo verði gert.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er stjfrv. borið fram í Nd. og hefur hlotið þar einróma samþykkt án breytinga frá þeirri gerð, sem það var í, þegar það var lagt fyrir. Þetta frv. hefur legið alllengi fyrir þingheimi, þannig að ég geri ráð fyrir því, að ekki sé ástæða til að fara út í þær breytingar, sem þar eru gerðar á gildandi lögum. Þær eru engar mjög stórvægilegar, eins og raunar má sjá, þegar ég les aths. við frv. Hér er ekki um að ræða neina nýja gjaldheimtu af neinu tagi heldur ýmsar breytingar, sem hafa verið gerðar á fyrri lögum, m. a. í samráði við Samband ísl. sveitarfélaga. Ég sé ekki ástæðu til að rekja efni frv. Heilbr.- og félmn. hefur athugað málið og leggur einróma til, að það verði samþ.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur rætt og athugað frv. til laga um heimild fyrir ríkisstj. til að stofna og reka hjúkrunarskóla í tengslum við Borgarspítalann í Reykjavík og mælir eindregið með samþykkt frv. óbreytts. Einn nm., frú Auður Auðuns, var fjarverandi. Hæstv. menntmrh. gerði hér í d. í gær grein fyrir frv., fyrir þörf og mikilvægi þess, og mun ég því ekki hafa mörg orð um þessa ákvörðun okkar, en heilbr.- og félmn. vildi fyrir sitt leyti leggja áherzlu á þann áhuga, sem hún hefur á framgangi þessa máls. Vildi gera það með því að láta það ekki dragast að halda sérstakan fund til að ræða þetta mál og freista þess, að það mætti komast í gegnum d. nú í dag. Öll þekkjum við hinn mikla hjúkrunarkvennaskort, er við höfum átt við að búa á undanförnum árum. Þessi mál hafa verið margrædd hér í hv. Alþ. og munu allir vera á einu máli um það, að mikil þörf sé á úrbótum í því efni. Hér er um raunhæfa úrbót að ræða, þótt fleira þurfi til að koma, og þess vegna vonum við, að þetta mál fái skjóta og góða afgreiðslu.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, hefur nú verið afgr. í Nd. með shlj. atkv. þar viðstaddra þdm., og ég vil því vænta þess, að það geti tekizt einnig hér að afgreiða þetta mál mjög fljótlega. Meginefni þessa frv. er það, að lagt er til að gera nokkru skýrari ákvæði í lögum um það, að þeir skipverjar, sem verða fyrir tjóni eða slysi við störf sín, séu ekki dregnir til meðábyrgðar eða meðsektar í sambandi við sakir, nema fyrir liggi á ótvíræðan hátt, að þeir eigi sök á tjóninu eða slysinu vegna vítaverðs gáleysis með framkomu sinni. Það hefur verið í alllangan tíma svo, að það hefur þótt ástæða til þess að skipta sök í málum eins og þessum, þannig að skipverjar hafa æðioft þurft að taka á sig verulegan hluta af tjóninu, þ. e. fá ekki tjónbætur nema að vissum hluta, vegna þess að talið hefur verið, að þeir ættu með framkomu sinni einhvern þátt í því, hvernig fór. Samtök sjómanna hafa í nokkur ár lagt mikla áherzlu á það að fá lögunum breytt í þá átt, sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Þetta frv. er flutt af hv. þm. Friðjóni Þórðarsyni og Pétri Sigurðssyni, og fleiri þm. úr fleiri flokkum hafa komið við sögu í sambandi við flutning þessa máls hér á Alþ. Það er auðvitað augljóst mál, að þessi breyting getur haft það og kemur til með að hafa það í för með sér, að útgerðarmenn þurfi að taka á sig einhver aukin útgjöld, sem þeir munu væntanlega greiða í sambandi við auknar tryggingar. Það verður ekki hægt að komast hjá því, en það er álit mitt, að hér sé um slíkt réttlætismál að ræða, að það sé full ástæða til þess, að þetta frv. nái nú fram að ganga. Í síðustu kjarasamningum lögðu samtök sjómanna mjög mikla áherzlu á það, að þetta frv. næði fram að ganga, og því var lýst yfir, að fullur skilningur væri á þessu sjónarmiði þeirra og reynt að greiða fyrir þessu máli. En nú er orðið mjög áliðið þings og lítill tími eftir og málið hefur því miður, eins og reyndar ýmis fleiri, legið of lengi í þeirri d., og mönnum gefst því heldur stuttur tími til að athuga málið. Bezt hefði mér þótt, ef samkomulag hefði getað orðið um það, að málið fengi að ganga hér í gegnum þrjár umr. án þess að fara til n., en ef óhjákvæmilegt þykir, að sjútvn. fjalli um málið, geri hún það þá á þann hátt, að það þurfi ekki að tefja afgreiðslu þess hér að neinu leyti.