Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við hv. þm. Jónas Árnason leyfum okkur að flytja á þskj. 112 till. til þál., svo látandi: „Alþingi ályktar að beina því til ríkisstj., að sett verði almenn reglugerð varðandi kjör hinna hæst launuðu embættismanna ríkisins og þeirra stofnana sem ríkið á meiri hluta í, þar sem kveðið verði á um að allar greiðslur til embættismanna fyrir störf í þágu fyrirtækjanna komi fram í launum þeirra, en afnumin verði önnur fríðindi, þ. á m. fríðindi er lúta að innflutningi bifreiða og rekstri þeirra. Kveðið verði á um að kostnaður embættismanna vegna starfs skuli ætíð greiddur samkv. reikningi. Skipan þessi nái einnig til ráðherra.“ Fyrr á þessu þingi bar ég fram fsp. varðandi aukagreiðslur til ýmissa háttsettra embættismanna hjá stofnunum lýðveldisins, bílastyrki bankastjóra og ráðh. og rauntekjur ráðuneytisstjóra og forstjóra ýmissa ríkisstofnana. Svör hæstv. ráðh. við fsp. þessum bárust hvorki greiðlega né heldur voru þau ýkja ljós. Þar hygg ég að sjálfum hæstv. ráðh. hafi ekki verið um að kenna, heldur hinu, að þessi atriði í launakjörum hinna háttsettu embættismanna og þeirra, sem hæst taka launin, eru í eðli sínu mjög óljós og er e. t. v. ætlað að vera það. Þó kom þetta fram af svörunum: Ráðh. fá eftirgefin aðflutningsgjöld af bifreiðum lögum samkv. og fá þeir greiddan rekstrarkostnað þessara bíla. Bankastjórar hafa tekið sér sams konar bílafríðindi og ráðh. Það er ekki lögum samkvæmt. Forstjórar Framkvæmdastofnunar ríkisins, sem ráðnir eru með bankastjórakjörum, hafa einnig tekið sér þessi bílafríðindi. Það er ekki heldur lögum samkvæmt. Bankastjórar og „kommissarar“ virðast ekki telja þessi fríðindi sín fram til tekna. Ráðuneytisstjórar og forstjórar ýmissa ríkisstofnana virðast njóta allmjög misjafnra launa án þess að ljóst sé, hvernig störf þeirra eru metin. Þeir njóta einnig ákaflega misjafnra fríðinda í mynd aukagreiðslna fyrir ýmiss konar störf sem þeir vinna í þágu embættis síns. Í öllum tilfellum er þó um verulegar aukagreiðslur að ræða, sumum svo að meta má til hálfgildings launa. Við eftirgrennslan kemur í ljós, að ekki finnast neinar grundvallarreglur sem farið sé eftir við launaákvarðanir embættismanna þessara, og í sumum tilfellum, svo sem að framan greinir, er seilst út fyrir ramma laga þeim ti1 launabóta. Við athugun á óskepi þessu, sem ég leyfi mér að nefna launagreiðslukerfið til hinna æðstu embættismanna, kemur í ljós, að það er hvorki tekið tillit til þeirra grundvallarsjónarmiða sem ráða þegar fjallað er um launakjör alþýðu manna í þessu landi - þ. e. a. s. greiðslugetu launagreiðandans sem annars er býsna oft vitnað til - né heldur til framfærsluþarfar launþega. Eins og málin liggja nú fyrir, er ógerlegt að kveða á um það, hver hæfileg geti talist laun til hinna einstöku embættismanna sem hér um ræðir. Hitt er ljóst, að það er óhæfa að launakjör þeirra skuli vera meira og minna dulin fyrir hinum raunverulegu launagreiðendum, sem eru náttúrlega íslenskir þegnar yfirleitt. Launagreiðendur embættismanna þessara eiga síðar undir högg að sækja hjá þessum sömu embættismönnum, er þeir semja um sín eigin kjör, og við ber, að þeir fá ekki beinlínis líflegar kveðjur frá þessum sömu aðilum, sem m. a. fella úrskurð um það í skjóli ríkisstj., hvenær skerða þurfi kaupgreiðslur til landsmanna. Hér er óþarft að fara út í langar útskýringar á mismuninum sem í því felst, þegar einföld þurftarlaun eru skert um t. d. 10%, og því, að margföld þurftarlaun eru skert um sömu hundraðstölu, hversu misþungur baggi verður af slíkum ráðstöfunum fyrir einstaklingana. Varðandi afstöðu mína sérstaklega til launamismunar á landi hér vil ég aðeins vísa til þáltill. sem ég mælti með nú á þorranum í vetur og flyt ásamt öðrum þm. Alþb. um nauðsyn þess, að sett verði lög um hámarkslaun og kveðið á um það þar, að ekki megi greiða hærri laun en sem nemur tvöföldum launum verkamanns. Yrði launahækkun til hinna lægst launuðu samkv. þeirri þáltill. þá ætíð forsenda þess, að laun hinna, sem betur eru settir, yrðu hækkuð. Í framsöguræðu minni með hinni fyrri till. sýndi ég fram á, að ef úr yrði að sá háttur yrði upp tekinn, sem þar er ráðgerður, mundi afleiðingin ekki verða eingöngu lækkun hinna hæstu launa, heldur tilfærsla þar sem laun verkamanna yrðu færð upp að því marki sem þyrfti til þess, að helmingur næðist á við hæstu launin, en hærri launin þá lækkuð að því marki sem nauðsyn krefði og fjárhagur til móts við þetta. Í sömu þáltill. var kveðið á um að óheimilt yrði að taka föst laun nema fyrir eitt starf og afnumin skyldu hvers konar fríðindi sem margir þeirra, sem hæst taka launin, njóta nú. Að þessu leyti má til sanns vegar færa, að þessar tvær þáltill., sú sem hér greinir og sú sem ég nú mæli fram með, skarist nokkuð. Því víkur nú enn að hinni fyrri till. og umr., sem um hana urðu, sem vissulega snerta þetta þingmál, að þær umr. hnigu að tilhneigingu sumra hv. alþm. til að láta sér ekki nægja þingfararkaupið, heldur taka föst laun annars staðar, enda þótt þingmennskan eigi að teljast fullt starf ef sæmilega er rækt, nema þá náttúrlega fyrir margra manna maka. Þó hefði ég ekki sveigt mál mitt að launakjörum þm. sérstaklega í því sambandi hefði ekki svo borið við sem ég vil nú enn rifja upp, að nýlega hafði birst ritstjórnargrein í Alþýðublaðinu, að dómi sérfróðra manna rituð af Benedikt Gröndal, hv. þm., sem hann þó sór af sér við þær umr., þar sem sveigt var sérstaklega að okkur tveimur þm. Alþb., hv. þm. Helga Seljan og mér, og okkur borinn á brýn yfirdrepsskapur með þessum tillöguflutningi, samtímis því sem við greiddum því atkv. í leyninefnd á Alþ. að laun þm. hækkuðu meira en flestra annarra landsmanna. Þáltill. sú, sem við fjöllum um í dag, lýtur að sjálfsögðu að stöðu þm. og launum þeirra svo sem annarra landsmanna. Við umr. í vetur leyfði ég mér að vekja athygli á því, að hv. þm. Benedikt Gröndal tæki auk þingfararkaupsins, sem hann teldi of hátt, 2/3 hluta af kaupi forstöðumanns Fræðslumyndasafns ríkisins og formaður þingflokks Alþfl. tæki auk þingfararkaupsins, er blað hans teldi of hátt, 2/3 hluta af prófessorslaunum við Háskóla Íslands. Til þess að ljúka þessari upprifjun á umr. um þáltill. um hámarkslaunin í vetur má síðan geta þess, að hv. þm. Eggert G. Þorsteinsson lýsti yfir því við umr., að hann hefði um langt skeið setið af hálfu Alþfl. í þingfararkaupsnefnd, sem vissulega hefði ekki verið nein leyninefnd því að hann hefði ávallt gert þingflokki Alþfl. grein fyrir störfum hennar og af hálfu þess flokks aldrei verið gerð nein aths. við niðurstöðurnar af störfum þeirrar n., ekki heldur á þessum vetri. En því er nú þessi upprifjun nauðsynleg á fyrri umr. og eins óhjákvæmilegt að víkja að stöðu alþm. í máli því, sem hér er nú til umr., að ýmsir úr hópi hv. alþm. taka föst laun á fleiri en einum stað. Slíkt á ekki við um þá hv. þm. Benedikt Gröndal og Gylfa Þ. Gíslason eina. Tveir hv. alþm. taka t. d. 2/3 hluta hankastjóralauna ásamt samsvarandi fríðindum bankastjóra, þ. e. a. s. „kommissararnir“ tveir, hv. þm. Sverrir Hermannsson og Tómas Árnason, ofan á þingfararkaup sitt. Nú fer því víðs fjarri, að ég vilji einu sinni gefa það í skyn, hvað þá heldur meir, að þá félaga skorti til þess hurðina að rækja með prýði hvort tveggja, þingmannsstörfin og forstjórastörfin í Framkvæmdastofnuninni. Hitt kemur meira þá til álita, hvort þeir þurfa þeim mun meiri laun sér til framfærslu en aðrir þm. sem þeir taka þeim fram að þreki og dugnaði, þ. e. a. s. rösklega 10 millj. kr. árslaun á móti 4 millj. kr. sem mér telst til að einföld þingmannslaun muni nú ná. E. t. v. má til sanns vegar færa, að þeir, sem leggja mikið af mörkum af starfsþreki sínu og umhyggju, séu líklegir til að endast skemur við störf, þeir eyða lífsfjöri sínu þá skjótar í þágu fólksins. Í þessu tilfelli mætti sem sagt reikna með því, að þessir tveir hv. þm. eyði 3.5 árum ævi sinnar í þágu lands og lýðs meðan almennur alþm. eyðir einu ári. Sé svo, þá vildi ég gjarnan að þessi bikar yrði fremur frá þeim tekinn og heldur ráðnir sérstakir menn í störfin hjá Framkvæmdastofnun, ef hægt væri að fá slíka fyrir 6.5 millj. í árslaun, ef með þyrfti yrði náttúrlega að bregða á það ráð að láta þá hafa óskert bankastjóralaun, sem yrðu þá í kringum 10 millj., en við reyndum aftur á móti að treina okkur starfskrafta þessara hv. þm. lengur til fleiri og magrari ára. Fyrirkomulag á launakjörum embættismanna okkar og annarra þeirra, sem með hin ábyrgðarmeiri störf fara, er algerlega óviðunandi. Annað nær engri átt en að þeim verði ákvörðuð föst laun við hæfi starfsins sem þeim er ætlað að inna af höndum. Þau laun á að greiða í einu lagi með beinum greiðslum. Kostnað, sem starfi fylgir, á síðan að greiða samkv. reikningi. Það er ekki gott, að hluti af launagreiðslum til þeirra embættismanna ríkisins, sem hafa m. a. afskipti af kjaramálum alþýðu á landi hér, sé dulinn í einhvers konar aukasporslum, hvort heldur það heita greiðslur fyrir óunna yfirvinnu, fundasetu, nefndarstörf, bílastyrkir eða eitthvað annað. Herra forseti. Ég vil svo óska þess, að að umr. lokinni verði þáltill. vísað til allshn.



Herra forseti. Ég mun ekki hafa mörg orð um þetta mál nú, þó að hér sé tvímælalaust mjög stórt mál í sjálfu sér á ferð. Það er rétt, sem hv. 1. flm. sagði, að þetta mál um launakjör og fríðindi embættismanna skarast mjög við annað þingmál, sem hann ásamt fleirum hefur lagt fram um hámarkslaun. Ég tel bæði þessi mál góðra gjalda verð, að þau skuli koma fram á þingi. En þessi till., eins og hún liggur fyrir hér, snertir ekki nema lítinn hluta þessa stóra máls. Það er að vísu alveg rétt, ég er sammála því, að þar sem hæst launaðir embættismenn eiga í hlut eru launagreiðslur og launakjör öll allt of óljós, en þetta á við um allt okkar launakerfi. Við þurfum að fá margfalt hreinni línur alls staðar. Við finnum þetta ekkert síður meðal hinna svokölluðu vinnandi stétta. Þar á ég við Alþýðusamband Íslands og hliðstæð samtök launþega. Ég átti tal ekki alls fyrir löngu við trésmiðameistara, sem sagði mér beinlínis að í vor eftir kjarasamninga hefði hann orðíð þess vísari að sú launahækkun, sem hann fékk, tímakaupshækkun hans, væri jöfn að krónutölu heildarlaunum byggingarverkamannsins sem vann við hliðina á honum. Og honum fannst þetta ekki vel gott. Honum fannst að þarna væri misvægið orðið meira en lítið og hann hefði fengið fullmikið miðað við verkamanninn sem vann við hliðina á honum. Þetta er auðvitað svo augljóst mál, að mann furðar á því þegar rekið er upp ramakvein í röðum Forsvarsmanna verkalýðsins þegar talað er um að nauðsyn sé að breyta fjölmörgu í vinnulöggjöf okkar og kjarasamningum öllum. Þarna er orðið slíkt myrkviði að enginn ratar um, og ekkert er auðveldara fyrir ófyrirleitna kröfugerðarmenn en ná lengra í kröfum sínum en góðu hófi gegnir, að ekki sé meira sagt. Því tel ég að þessar till. báðar gætu orðið þarft innlegg í umr. um þessi mál, sem nauðsynlega þurfa að fara fram með fullum heilindum allra sem að launamálum standa í landinu, vinnuveitenda og launþega sameiginlega. Hér er talað um að setja eigi reglugerð varðandi kjör hinna hæst launuðu embættismanna. Hvað er átt við með „hæst launuðu“, hvar á að setja mörkin? Og þetta vekur allt ótal spurningar. Hvernig ætti að framkvæma þessa till? Þó held ég að tiltölulega auðvelt væri, jafnvel þótt við gerðum engar grundvallarbreytingar á þessu að kveða á um ákveðin atriði, eins og þau t. d., að embættismönnum og öðrum fast launuðum mönnum beri ekki laun fyrir aukastörf sem þeir vinna í sínum eðlilega vinnutíma. Og við alþm. getum tekið þetta til okkar. Ég veit ekki betur en enda þótt þingnefndir allar séu ólaunaðar, sem vera ber, séu alþm. iðulega skipaðir í nefndir og ráð sem vinna vafalaust mikilvæg störf, en fyrir þessi nefndastörf, séu þau unnin á eðlilegum dagvinnutíma bæði alþm. og annarra, ber okkur auðvitað engin laun að taka. Það eru svona atriði, sem mætti taka út úr og athuga og kippa í lag. Auðvitað er mönnum í sjálfsvald sett, hvort þeir þiggja laun af þessu tagi. En það er nú einu sinni svo, að þegar hefð er komin á eitt eða annað er heldur fátitt, að menn skeri sig úr, og er jafnvel illa séð, sé það gert, af hópnum sem heild. En þarna sem annars staðar er auðvitað mikilvægt og sjálfsagt, að hver einstaklingur hafi leyfi til og hann hafi kjark til að fara eigin leiðir. Það kann að vera hægt að breyta hefð án þess að lagaboð komi til. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta frekar, en þetta er vafalaust merkilegt mál, þessar till. báðar, sem ég vil endurtaka að eru góðra gjalda verðar og fyllilega þess virði að taka til athugunar við umr. um þessi launamál og kjaramál öll í landinu. Ég hygg að kjaramál séu komin í ógöngur, sem við allra hluta vegna og ekki þá hvað síst þeirra sem minnst mega sín í þjóðfélaginu, verðum að sjá einhverja leið út úr. Og þar kemur auðvitað til vilji okkar í verki til þess að standa við stór orð um jafnrétti og réttlæti í þessum málum þegar að okkur sjálfum kemur.



Herra forseti. Það er satt, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að margt þarf að lagfæra - fleira en það sem þessi till. fjallar um. En ég sé ástæðu til þess að fagna því, að þessi hv. þm. tekur undir þau sjónarmið, sem hér koma fram, og einnig þau sjónarmið, sem koma fram í öðrum till. sem við Alþb: menn höfum flutt varðandi þau mál sem þessi till. snertir, launakjör og fríðindi ýmiss konar, sanngjarnari skipan á því sviði. Hv. þm. Sigurlaug Bjarnadóttir nefndi í sambandi við þessi mál t. d. laun, sem menn taka fyrir nefndastörf, að auðvitað sé mönnum í sjálfsvald sett hvort þeir þiggja þessi laun eða ekki, en það væri svo, að þegar hefð væri komin á á einhverju sviði, þá væri erfitt að brjóta hana, stæði þá á mönnum að gera það að því er varðaði þá sjálfa. Kannske er þetta kjarni þessara mála - þessara mála sem óneitanlega snerta þá síðvæðingu sem æðimikið er til umræðu í fjölmiðlum. Hversu mikið meina menn með tali sínu um síðvæðinguna? Hve mikið meina t. d. þeir menn með slíku tali, sem taka - ofan á laun sem þeir telja há þingmannslaun - 60% af forstjóralaunum láta sér ekki bregða við það á meðan þeir býsnast yfir spillingunni? Ég tel alveg sjálfsagt að menn afsali sér fríðindum ýmsum og launum, ef þeir telja að þau séu fyrir utan ramma velsæmis, - hafi frumkvæði um það sjálfir, bíði ekki eftir því, að sett séu um slíkt lög eða reglur. Þetta á hver við sjálfan sig að sjálfsögðu, sína eigin samvisku, ef hún er einhver. En mér fyrir mitt leyti sýnist eðlilegt að menn geri þetta, menn taki ekki önnur laun en þau sem þeir telja sig eiga skilið að fá. Einföld þingmannslaun eru að mínum dómi ekkert umfram það sem hæfilegt getur talist fyrir störf þm., ef hann rækir þau af samviskusemi og dugnaði. En þegar síðan bætist við viss prósenta - æðihá - af öðrum launum og síðan margs konar laun fyrir nefndastörf og önnur slík störf, þá eru náttúrlega tekjur ýmissa þm. allt of háar. Það er þetta sem stendur í hálsinum á fólki. Að vísu gera menn sér það ekki almennt ljóst, að þingfararkaupið sem slíkt er ekkert sérstaklega há laun. En það sem gerir að almenningur lítur þeim augum sem hann lítur á okkur alþm. í þessum efnum, siðgæðisviðhorf okkar, er þetta, hversu margir taka ýmiss konar önnur laun, laun fyrir störf sem þeir gegna á þeim tíma sem þeir hafa kaup fyrir að starfa sem þm. Hv. þm. Sigurlaug Bjarnadóttir nefndi hér áðan ýmsar tekjur fyrir nefndastörf. Það vildi svo til, að í gær var ég staddur í Leirársveit og þá tók bóndi einn fram eintak af Frjálsri verzlun. Þetta blað hafði birt lista yfir „nefndakónga“ sem það kallaði svo. Menn fengu þar á þriðju millj. kr. fyrir nefndastörf eingöngu. Og meðal þeirra hæstu, meðal þriggja eða fjögurra hæstu var aðalbankastjóri Seðlabankans. Þessi nefndastörf, eins og allir vita, eru unnin í venjulegum vinnutíma viðkomandi embættismanna. Ég hygg að það séu undantekningar, að þessir nefndafundir séu haldnir eftir venjulegan vinnutíma. M. ö. o. sá sem fær á þriðju millj. fyrir nefndastörf tekur þessa upphæð fyrir störf, sem hann vinnur í þeim tíma sem hann hefur verið ráðinn til sem embættismaður. Þetta er að sjálfsögðu reginhneyksli. Ef menn eru kosnir til nefndastarfa, sem greinilega er ekki hægt að rækja í öðrum tíma en þeirra eðlilega vinnutíma, þá er sjálfsagt að þeir gegni þessum störfum kauplaust, enda hafa þeir hitt kaupið fyrir. Að menn skuli hafa, eins og ég sagði áðan, hátt í tvöföld árslaun þeirra sem lægst eru launaðir í þessu þjóðfélagi, er hreint út sagt fyrir neðan allar hellur. Ég tek sem sagt undir það með hv. síðasta ræðumanni, að það er ansi víða sem við þyrftum að gera hreint. En það var eins gott að láta hendur standa fram úr ermum að því er varðar okkar eigin mál. Eitt atriði í þessari till. snertir fríðindi sem ráðh. hafa og bankastjórar hafa tekið sér og „kommissarar“ í Framkvæmdastofnun, þ. e. a. s. varðandi bíla, afgjöld af bifreiðum, sem menn þurfa ekki að greiða, fá kannske bílana fyrir hálfvirði fyrir bragðið o. s. frv. Þetta er líka reginhneyksli og til skammar fyrir alla stjórnmálaflokka, að þeir skuli hafa verið við þetta bendlaðir. Og þó að mér finnist að þeir einkabílstjórar, sem ráðh. hafa, séu heldur prýði í þessu húsi, - ágætir menn, hressilegir og skemmtilegir menn, - þá sýnist mér það einna versta hneykslið af öllu, að fílefldir karlmenn skuli vera á föstum launum við það eitt að flytja ráðh. fram og aftur. Það er átakanlegt, satt að segja, t. d. þegar fundir dragast hér fram á kvöld og e. t. v. fram á nóttina, að þessir hinir sömu fílefldu ágætu karlmenn skuli vera að sóa tíma sínum í það að bíða eftir því, að einhverjum hæstv. ráðh. þóknist að koma niður og fara út í bíl. Einkabílstjórar eiga ekki að þekkjast í þessu þjóðfélagi. Ég vil næstum segja, að það samrýmist ekki lögmálum þessa þjóðfélags né siðgæðisvitund þessarar þjóðar, að menn hafi starf af því að „transportera“ ráðh. á milli húsa.



Herra forseti. Ég vil nú strax við upphaf umr. um þessa þáltill. lýsa fullum stuðningi mínum við hana. Ég tel raunar að miklu fyrr hefði þurft að setja reglur um launakjör þeirra aðila sem hér er fyrst og fremst um fjallað. Það er ekkert vafamál, og hefur varla faríð fram hjá nokkrum hv. þm., að launakjör til þeirra embættismanna í ríkiskerfinu, sem hvað hæst laun hafa, hafa sætt mikilli gagnrýni og þá kannske fyrst og fremst núna á síðustu tímum. Sú gagnrýni á vissulega fyllsta rétt á sér í mörgum tilfellum. Ég hef lýst skoðun minni á þessu áður og skal ekki rekja það mikið, en ég vil aðeins segja orð um þetta. Það er t. d. í mínum huga nærri því að vera fráleitt, að alþm., sem er á fullum launum við starf sitt og hefur að minni hyggju, eins og mál standa í dag, svo góð laun að hann getur helgað sig eingöngu því starfi að vera þm., geti á sama tíma tekið sem svarar 60% launa annars staðar. Það eru allt of margir í hópi alþm., sem þannig er ástatt um, að þeir hafa, kannske mismunandi mikið, önnur laun frá ríkinu en þingmannslaunin. Of margir þm. hafa t. d. 60% launagreiðslur annars staðar frá til viðbótar þingmannslaununum. Ég hef enga trú á því, að starf, sem inna þarf af hendi til þess að sé í samræmi við 60% launagreiðslur, verði ekki að einhverju leyti út undan, ef þm. á annað borð rækir þingmennskutíma sómasamlega, eins og honum ber og hann á að gera. Annað hvort þessara starfa hlýtur að verða út undan að einhverju leyti. Ég held því - og ég er þeirrar skoðunar - að fullkomlega réttlætanlegt sé að leitt verði í lög, og því hef ég lýst hér áður við umr., að þm. taki ekki laun frá öðrum en ríkinu meðan þeir gegna þingmennsku og eru þannig fastlaunaðir ríkisstarfsmenn. Svo kemur auðvitað allt hitt, sem er utan um hin föstu laun, t. d. - eins og hér hefur verið minnst á - öll þau fríðindi sem ráðh. fá, bankastjórar, „kommissarar“ og hvað menn vilja kalla þá, og hin ótrúlega háu laun sem ýmsir starfsmenn fá, sem hljóta að teljast á launum hjá almenningi, a. m. k. að stórum hluta, eins og forstjórar járnblendiverksmiðju og slíkir. Það er með ólíkindum, þegar maður hefur í huga slíkar upphæðir eins og mánaðarlaun slíkra einstaklinga, að þeir, sem styðja slíkt launakerfi og slíkar launagreiðslur, beiti sér á sama tíma fyrir stórkostlegri kjaraskerðingu hjá þeim hópi þjóðfélagsþegna sem lifir við sultarlaun. Það er eðlilegt að mönnum blöskri það almennt, ef mánaðartekjur manna eru komnar upp í 1 millj. til 1200 þús. kr., þegar það er ljóst, að verkamannalaun, miðað við 8 klst. vinnudag, losa rétt 100 þús. kr. Slíkt er auðvitað óviðunandi, og verður fyrr en seinna að setja reglur sem koma í veg fyrir að slíkt eigi sér stað. Ég hef sagt það hér áður, að ég sé ekkert sem réttlætir það t. d. að bankastjórar hafi bílafríðindi og annað slíkt. Er raunar vafasamt mjög að neitt mæli með því, að ráðh. hafi slík fríðindi. Ráðh. eru það vel launaðir, að þeir geta eins og aðrir þegnar í landinu staðið straum af kostnaði af sínum bíl. Það verður að minni hyggju ekkert mark tekið á því eymdarvæli, sem heyrist í ráðandi mönnum í landinu á hverjum tíma, þegar þeir sjálfum sér til handa og stórum hópum öðrum verja aðgerðir, eins og hér hefur verið talað um, og stuðla að alls konar fríðindum hátekjumönnum til handa: Það verður þá ekkert mark tekið á þeim sultarsöng sem alltaf er sunginn um að láglaunafólkið sé að stefna öllu í glötun með þeim kjörum sem því er úthlutað. Ég á svo sem ekki von á því, að það verði rokið upp til handa og fóta til að samþykkja þessar þáltill. Ég á enga von á því, því miður.  Ég er ekki þeirrar skoðunar, eins og hv. 9. landsk. þm. var hér áðan, að þetta mál snertir að litlu leyti það sem verið hefur hvað mest gagnrýnt að undanförnu varðandi háar launagreiðslur og alls konar fríðindi hinna hæst launuðu embættismanna í ríkiskerfinu. Ég held að þetta gæti tekið að verulegu leyti til þess sem þar um ræðir, þannig að þetta eitt út af fyrir sig, það sem þessi þáltill. fjallar um, er stórmál í mínum huga. Auðvitað er ýmislegt fleira sem þyrfti að lagfæra og breyta. En það er mikilvægast að byrja ofan frá. Því aðeins eru líkur á því, að hægt sé að sannfæra almenning í landinu, alla þá sem vinna við framleiðslustörf, við undirstöðuatvinnnvegi þjóðarinnar, og þurfa ár eftir ár og kannske áratug eflir áratug að búa við sultarlaun vegna þess, hversu efnahagsástandið í landinu er slæmt, - því aðeins væru líkur til þess að fólk tryði á þennan söng ráðandi manna í þjóðfélaginu, að einhvern tíma væri byrjað á því að ráða bót á meininu ofan frá, en ekki alltaf ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur, þegar laun eru skert. Það er engin smáræðismunur, ef við lítum til þeirrar löggjafar sem sett var hér fyrir stuttu um efnahagsráðstafanir. Mér skilst að t. d. ráðh. fái um 45 þús. kr. í verðlagsuppbætur á laun sín, þeir fái í verðlagsbætur á laun sín sem nemur nær því hálfum mánaðarlaunum verkamanns. Það fá hæstv. ráðh. í verðlagsuppbætur. Þetta nær auðvitað ekki nokkurri átt. Ég tek undir það, sem hér hefur komið fram, að það er vægast sagt hvimleitt, að alþm., sem skipaðir eru í alls konar nefndir, fái fyrir það greiðslu. En eins og að þessum málum hefur verið staðið að undanförnu og er staðið enn, er það auðvitað á valdi hvers og eins hvort hann tekur við slíkum greiðslum eða ekki. Ég verð þó að segja einni nefndinni það til hróss, sem nýlega hefur lokið störfum og hefur hvað mest verið í sviðsljósinu og í munni manna á undanförnum víkum og kannske mánuðum, en það er hin margumtalaða verðbólgunefnd, að þar voru allir á einu máli um það, gerðu sérstaka samþykkt, að þeir tækju engar greiðslur fyrir þau nefndarstörf. Ég tel að slíkt mætti taka til fyrirmyndar víðar. Það er auðvitað alveg rétt hjá hv. þm. Sigurlaugu Bjarnadóttur, að oft þarf kjark til þess að standa við stóru orðin í þessum efnum sem og öðrum, þegar að okkur sjálfum kemur, sjálfum einstaklingnum sem viðhefur hin stóru orð, - að standa við þau. Og þetta er auðvitað kjarni málsins. Sem betur fer eru hér innan veggja, hafa verið og eru a. m. k. nokkrir þm. sem hafa sýnt það í verki, að þá hefur ekki brostið kjark í þessum efnum þegar að þeim sjálfum hefur komið. Það er ekkert vafamál t. d., að nokkrir hv. þm. hér inni áttu til þess fullkominn lagarétt að njóta 30% launa fyrir störf sem þeir komu ekki nálægt allt árið. Lagalega hliðin var sú, að þeir áttu rétt á þessu kaupi, - þar á ég við þm. sem gegndu kennslustörfum áður en þeir voru kjörnir til þings, - lagalega hliðin var sú, að þeir áttu fullan rétt á þessu, og þeim var greitt þetta í nokkur ár. En þessir einstaklingar höfðu frumkvæði að því sjálfir, að þessu var aflétt þrátt fyrir lagaákvæðið. Vil ég þar til nefna t. d. hv. þm. Jónas Árnason og Helga Seljan. Kannske eru einhverjir fleiri, þó að ég muni það ekki á þessari stundu. Sumir þessara þm. sýndu það í verki með því að beita sér fyrir því að þetta var afnumið, að þeir vilja aflétta þessu og ýmsu fleiru sem er hvimleitt að því er varðar ýmiss konar aukagreiðslur, bæði til þm. og annarra embættismanna í ríkiskerfinu sem hafa sómasamleg laun fyrir. Og það er ekkert vafamál að þessu er hægt að breyta, ef þm. almennt eru nógu samtaka og sammála um að láta breyta því. Þetta er spurningin um það, hvað þm. vilja leggja í sölurnar til þess að fá þessu breytt, því að auðvitað getur Alþ. ráðið þessu, það er ekkert vafamál. Þetta er bara spurning um viljann. Þó að ég hafi ekki mikla trú á því, að þessi þáltill. fái samþykki á þessu þingi, þá vænti ég þess, að þeirri skoðun, sem fram í henni kemur, vaxi það mikið fylgi að ekki verði þess langt að biða, að unnið verði að því í anda þessarar þáltill. að breyta frá því sem nú er, þannig að við getum losað þjóðfélagið við ýmsar þær greiðslur sem eru óæskilegar, en sumar hverjar óverjandi eins og þeim háttar til núna og verið hefur um langan tíma. Ég ítreka svo stuðning minn við þessa þáltill.



Herra forseti. Ég vil lýsa því sem minni skoðun, að með þessari þáltill. sé hreyft athyglisverðu og að ýmsu leyti mjög knýjandi máli - máli sem er vissulega viðkvæmt. Ég tel að ekki eigi að fjalla um það á hv. Alþ. á svipaðan hátt og mér fannst bera of mikið á hjá hv. síðasta ræðumanni, þar sem hann tengdi það einstökum hv. þm. um of. Ég held að flestir, sem hugsa um þessi mál og þekkja nokkuð til þeirra, geti verið sammála um að ástandið í þessum efnum sé algerlega óviðunandi og þar þurfi að breyta verulega til. Ég skal ekki fara nánar út í að lýsa þessu ástandi eins og það blasir við mér. En erindi mitt upp í ræðustólinn í sambandi við þetta mál er að leggja áherslu á og undirstrika, að það er enginn aðili í þessu þjóðfélagi sem getur breytt því ástandi, sem nú er í þessum efnum, að neinu marki annar en hæstv. ríkisstj. og hv. Alþ. Þaðan verður forustan að koma ef einhverjar breytingar á að mega gera sér vonir um á næstunni. Þetta tal um að einstakir menn afsali sér að taka við launum, sem þeir fá fyrir nefndastörf eða stjórnarsetur, er algerlega óraunhæft. Þarna þarf að setja um almennar reglur sem gildi í þjóðfélaginu, og upphafið að þessum almennu reglum á að koma héðan. Þess vegna vil ég sem stuðningsmaður hæstv. ríkisstj. skora mjög alvarlega á hana að taka þessi mál öll til athugunar, setja hæfa menn í það að líta nánar á þau. Ég er sammála síðasta ræðumanni um það atriði, að nær útilokað sé að þessi þáltill. verði samþykkt á þessu þingi. En ég tel að málavextir séu til þess, að hæstv. ríkisstj. ætti að beita sér fyrir athugun þessara mála, án þess að hún þurfi að fá sérstaka samþykkt frá Alþingi um það.