Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Sigurður Kristjánsson) Herra forseti. - Ég þarf ekki að tala langt mál um þetta, þar sem ég er nýbúinn að gera grein fyrir málinu við fyrri umr. Nú hefur málið verið til meðferðar í fjvn., en n. ekki orðið sammála. Meiri hl. leggur til, að till. verði samþ., og eru í þeim meiri hl. fimm nm., en þrír nm. greiða atkv. gegn till. og leggja til, að málinu verði frestað, þar til þ. kemur aftur saman. Þeir, sem eru á móti till., eru hv.þm. Borgf., hv.þm. S.-Þ. og hv.þm. Dal. Hv. 1. þm. Rang. greiðir ekki atkv., en hefur skrifað undir með minni hl. með fyrirvara og mun væntanlega sjálfur gera grein fyrir afstöðu sinni. Það er svo stutt, síðan þetta nál. minni hl. kom í mínar hendur, að ég hef ekki haft tíma til að lesa það til enda, en tek hér strax eftir, að minni hl. segir, að það sé mjög villandi, sem segir í grg. fyrir þáltill. þeirri, sem hér um ræðir, að kostnaður ríkissjóðs af þessum greiðslum hafi numið 225 þús. kr. síðastliðið ár. Mér þykir einkennilegt, að menn skuli leyfa sér að fara með slíka fjarstæðu, sem hægt er að reka ofan í þá þegar í stað, og ég vil fyrir mína hönd og meðflm. minna biðjast undan því, að okkur sé borið það á brýn í opinberum þingplöggum, að við förum með blekkingar, þegar við segjum eins frómt frá og verða má. Svo segir síðar í nál. minni. hl., að ekki sé enn búið að greiða uppbætur þessar að fullu fyrir síðastliðið ár. Mér kemur það ókunnuglega fyrir sjónir, því að við höfum tekið upp þá tölu, sem fjmrn. gaf okkur upp. Svo segir hv. minni hl.: „Í öðru lagi eru þessar upplýsingar villandi, hvort árið sem tekið er, af því að í þessum upphæðum felast ekki barnsmeðlög þau, sem greidd eru starfsmönnum við fjölmennar ríkisstofnanir“. En það er ekkert villandi við þetta, og það er tekið fram í grg., að þessar stofnanir hafi greitt starfsfólki sínu sömu uppbætur. Þetta er blekking frá hv. minni hl. við Alþ. að ætla að telja því trú um, að við höfum óhreint mjöl í pokanum. Í þessu sambandi vil ég taka fram, að það er ein skekkja í því, sem ég sagði við fyrri umr., að þessi fjárgreiðsla hefði aldrei verið í fjárl. Eftir upplýsingum, sem ég hef fengið síðan, hefur þessi greiðsla verið á fjárl., en ekki hægt fyrir mig að vita það, þar sem greiðslan var ekki undir þessu nafni, heldur tekin inn á uppbætur, sem þar eru tilgreindar. Ég hafði ekki kynnt mér þetta, og ég fullyrði, að þetta hefur farið fram hjá öllum þorra þm. En þetta breytir ekki efni málsins. Hæstv. fjmrh. segir og hefur auglýst, að þessi greiðsla muni ekki fara fram og þingvilji sé fyrir því, en það hefur verið hæstv. fjmrh. sjálfur, sem hefur fellt þetta burt og tilkynnt fjvn., en hún ekki tilkynnt það Alþ. Og ef um blekkingu er að ræða, þá liggur hún í þessu, að það hefur verið samþ., án þess að vitað væri um efni málsins. Ég sé ekki ástæðu til að endurtaka þau rök, sem ég færði fram fyrir till. við flutning hennar, en legg áherzlu á eitt atriði, að hvað sem líður vilja manna til að lækka bæði verðlag og kaupgjald í landinu, sem ég lýsi mig samþykkan, verði ekki fram hjá því gengið, að óviðkunnanlegt er að taka út úr hóp manna og lækka laun hans, án þess að tilraun sé gerð til að láta þetta ganga jafnt yfir. Og þegar nú þessi fyrsta sneið er skorin af, sem gert er samkv. yfirlýsingu hæstv.ríkisstj., þá er hún af þeim tekin, sem þyngsta hafa ómegðina, og mun það verða óvinsælt. Ég vil enn lýsa fylgi mínu við það, að launagreiðslur í landinu verði almennt lækkaðar, ef menn geta komið sér saman um það, en ég er ósamþykkur því og ég hygg, að meiri hl. Alþ. sé það líka, að krafsa svo ofan í að taka út úr einstaka menn og þá einkum ef það kemur niður þar, sem þörfin er mest á tekjunum, en það er hjá þeim, sem ekki taka þátt í framleiðslunni og engan stríðsgróða hafa, heldur stríðsfátækt. Og þegar svo er byrjað að reyta nokkra skildinga af þessum mönnum, geri ég ráð fyrir, að það verði óvinsælt að makleikum, auk þess sem það gæti ekki valdið neinu verulegu um það að koma á jafnvægi í þjóðfélaginu, þar sem um svo litlar upphæðir er að ræða. Ég vil enn fremur minna á, að Alþ. getur gert sitt í þessu máli, því að hér er um að ræða hagsmuni miklu fleiri en þeirra, sem ríkið launar, þar sem ýmsar aðrar stofnanir, þar á meðal bæjar- og sveitarfélög, sem hafa af sjálfum sér greitt þessar uppbætur, þær sömu og ríkið greiðir sínu fólki, munu vera ákveðnar í að láta þessar greiðslur falla niður, um leið og ríkið hættir að greiða þær sínu fólki. Þar af leiðir, að samþ.Alþ. ekki till. okkar á þskj. 116, þá er verið að svipta þessa menn launabótum, sem eru þeim mjög nauðsynlegar. Ég skal svo ekki lengja þetta mál, en vænti þess, að Alþ. sýni eins og svo oft áður, að það vilji láta jafnt yfir menn ganga og vilji ekki skerða rétt eins fremur en annars.

Frsm. minni hl. (Pétur Ottesen) Ég finn ekki hvöt hjá mér til að ræða um þetta mál með svipuðum hætti og hv. 7. þm. Reykv. Mér skilst, að málið muni ekki græða á því, að notað sé slíkt orðbragð sem hv.þm. viðhafði. En þar sem nál. minni hl. hefur verið nýlega útbýtt og hv.frsm. sagðist ekki hafa komizt lengra í lestri nál. en til hálfs, þykir mér ástæða til að fara nokkrum orðum um málið. Þegar afgreidd voru fjárl. á síðasta Alþ., þá átti fjvn. að sjálfsögðu samræður við fjmrh. um afgreiðslu þeirra. Fjmrh. lýsti þá yfir, að ríkisstj. ætlaði ekki að nota þá heimild, sem hún hefði til þess að greiða þessi barnameðlög, og þess vegna hefði stj. ekki tekið upp á fjárl. neinar fjárveitingar í þessu skyni. Eins og greint er frá í þessu nál. minni hl. fjvn., þá sætti þetta engum mótmælum í n., og engar till. komu fram um að breyta þessu frá því, sem fjmrh. lýsti yfir, að væri tilgangur ríkisstj. Í meðferð fjárl. á Alþ. komu ekki heldur fram neinar raddir eða till., sem bentu til þess, að ríkisstj. að þessu leyti væri í andstöðu við Alþ. Þannig mætti Alþ. þessum till.ríkisstj. um að láta þessar greiðslur niður falla, og ég fyrir mitt leyti get ekki litið á þetta öðruvísi en sem samþykki Alþ. á þessari tilhögun ríkisstj. Þessar fjárgreiðslur, sem hér um ræðir, eru þannig til komnar, eins og greinir í nál., að á vorþinginu 1942 komu fulltrúar frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og fóru fram á það við Alþ., að það hækkaði grunnlaun starfsmanna ríkisins. Um þetta varð ekki samkomulag á Alþ. að þessu sinni, en í þess stað var ríkisstj. heimilað að greiða þessa barnastyrki, og var það til að mæta fyrrnefndum óskum frá fulltrúum starfsmanna ríkisins. Alþ. féllst á að fara þessa leið, en hækka ekki grunnlaun að því sinni. Síðar á Alþ. sama ár voru hækkuð grunnlaun með þeim hætti, sem alkunnugt er og gerð er grein fyrir í nál. minni hl. Þannig var orðið við þeim tilmælum, sem þessir forsvarsmenn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja höfðu borið fram við Alþ., og þar með í raun og veru kippt burt ástæðunni til þess að veita áfram þennan barnastyrk, þó að hann væri að vísu greiddur bæði árið 1942 og 1943. - Þetta er þá gangur málsins, eins og hann var hér á Alþ. Svo er hér vikið að því í nál. minni hl. og eins í grg.till. sjálfrar, svo sem frsm. meiri hl., hv. 7. þm. Reykv., sagði, að kostnaður af greiðslum þessum væri 225 þús. kr. Það er ekki hægt að sjá af grg.till., að þetta sé allur kostnaðurinn, því að þar er ekki vikið að þeim fjölmennu stofnunum, þar sem þessar greiðslur fara fram beint til starfsmannanna. Það er því síður en svo, að í þessari upphæð, sem vitnað er til í grg.till. og frsm. talaði um, sé falinn allur kostnaðurinn. Þegar minni hl. fór að kynna sér þetta nánar, þá upplýsti fjmrh., að ekki væri enn búið að greiða þessa styrki fyrir árið 1943 að fullu. Hann benti á, að sú upphæð, sem greidd var beint úr ríkissjóði um hendur ríkisféhirðis árið 1942, hefði numið 288 þús. kr., og engin ástæða er til að ætla, að þessi hluti styrksins verði minni árið 1943 en 1942. Þetta eru þær upplýsingar, sem minni hl. fékk hjá hæstv. fjmrh., og hann er hér viðstaddur og getur borið því vitni, hvort þetta sé ekki rétt með farið varðandi það, sem hann lagði til þessa mála. Hitt fengum við einnig upplýsingar um, að þarna er ekki um að ræða nema hluta af upphæðinni, því að eins og við tökum fram í nál. okkar, þá eru það fjölmargar stofnanir, þar sem þessar greiðslur fara fram beint frá reikningshaldara viðkomandi stofnunar. Þessar stofnanir eru t. d. póstur og sími, útvarp, einkasölur ríkisins og einhverjar fleiri, þótt ekki sé minnzt á þær í nál. Hins vegar tókst ekki að fá upplýsingar um það, hvað þessi útgjöld muni nema miklu á hverjum tíma, en ekki er ólíklegt, að það séu upp undir 200 þús. kr. á ári. Ef miðað er við árið 1942, þar sem styrkur sá, sem gengur í gegnum hendur ríkisféhirðis, er fullgreiddur, má gera ráð fyrir, að upphæðin alls nemi árlega um hálfri milljón kr. Þetta vildum við, að kæmi fram í nál. minni hl., og hér er algerlega rétt með farið eftir þeim upplýsingum, sem við öfluðum okkur. Ég held þess vegna, að það hafi verið gersamlega ástæðulaust að viðhafa þau ummæli, sem frsm. meiri hl. viðhafði í garð minni hl. Þá fengum við í minni hl. einnig þær upplýsingar hjá fjmrh., að sú tilhögun hefði verið höfð á greiðslu þessa styrks, að þeir einir hafi orðið hans aðnjótandi, sem höfðu aðalstarf sitt hjá ríkinu. Nú er það vitað, að það er fjöldi manna úti um byggðir þessa lands, sem hafa á hendi ýmiss konar störf fyrir ríkið, þótt þau störf séu ekki nema hluti af þeim störfum, sem þessir menn hafa með höndum. En ég held, að það sé ekki hægt að leggja annan skilning í þessa till. en að þessir menn geti einnig orðið aðnjótandi þeirra réttinda, sem till. gerir ráð fyrir, því að nú er samkv. till. lagt fyrir stj. að greiða þetta í stað þess, að það var aðeins heimild áður. Minni hl. getur ekki getið sér til, hve mikil viðbótargjöld mundi leiða af því, að þessir menn nytu réttinda l. Það kæmi í ljós, þegar farið yrði að framkvæma þessa till. Þetta eru þá þær ástæður, sem minni hl. hefur fram að leggja með þeirri afstöðu, sem hann hefur tekið, að geta ekki fallizt á þá till., sem hér liggur fyrir. Hvort tveggja þetta, hækkun grunnkaups síðan á árinu 1942 og auk þess sem Alþ. óbeinlínis tók afstöðu við afgreiðslu fjárl. fyrir yfirstandandi ár að veita ekki neitt til þessara fjárgreiðslna, gerir það að verkum, að minni hl. getur ekki fallizt á till. Hv. frsm. meiri hl. gat þess, að komið hefðu fram raddir um að fresta afgreiðslu till. frá mönnum, sem standa með minni hl. Þetta er alveg rétt. En um þetta náðist ekkert samkomulag í n., svo málið ber hér alveg eðlilega að. Það koma hér fram tvö mismunandi sjónarmið, sem Alþ. tekur ákvörðun um. Meira hef ég svo ekki um þetta mál að segja. Einn nm. hefur skrifað undir nál. minni hl. með fyrirvara, sem hann mun gera grein fyrir:

Fjmrh. (Björn Ólafsson) Herra forseti. - Við fyrri umr. málsins upplýsti ég það, að beinar greiðslur ríkissjóðs í sambandi við þetta hefðu árið 1942 numið 288 þús. kr., en 1943 hafa þær þegar numið 215 þús. kr. Ég álít, að það, að þessi upphæð er lægri 1943 en 1942, stafi af því, að ekki séu allar greiðslurnar komnar til útborgunar enn þá, því að það er að sjálfsögðu ekki ástæða að ætla, að þessar greiðslur verði lægri 1943 en 1942. Um kostnað hjá ríkisstofnunum, eins og pósti og síma, er mér ekki kunnugt og get þar ekkert fullyrt um neina fjárhæð, en þar er að sjálfsögðu um talsverða fjárhæð að ræða. Að öðru leyti skal ég ekki fara frekar út í þetta mál, en get tekið undir þau rök, sem hv.þm. Borgf. flutti hér í þessu máli.

Helgi Jónasson Herra forseti. - Ég sat hjá við fyrri afgreiðslu þessa máls, en það var þó ekki af því, að mér fyndist ekki sjálfsagt, að fjölskyldumönnum væru greiddar þessar uppbætur. En þegar ég fór að athuga málið betur, fannst mér kippt burt þeim grundvelli, sem 1942 lá til þessara greiðslna, því að þegar þetta mál var fyrst borið fram á Alþ., þá var farið fram á grunnkaupshækkun, en í stað þess var þeim þá veitt þessi uppbót eða barnameðlag, en ekki orðið við þeim óskum, sem þeir báru fram þá, heldur síðar. Hins vegar vitum við, að von er á nýjum launal. og að mþn. er að undirbúa þau, og þá finnst mér að sjálfsögðu, að ákveða verði starfsmönnum ríkisins viss þurftarlaun. Ég get ekki búizt við, að miðað verði við þurftarlaun hvers einstaks þegns, og þá er ég samþykkur því, að eitthvað svipað barnameðlögunum verði tekið upp, þannig að þeir, sem mörg börn eiga, fái raunverulega uppbót. Ég mun þess vegna greiða atkv. á móti því, að till. þessi nái fram að ganga.

Frsm. meiri hl. (Sigurður Kristjánsson) Herra forseti. - Ég get verið fáorður, það er heppilegast, að atkv. skeri úr um þetta, og ég sé enga ástæðu að vera með deilur hér. Það er misskilningur hjá hv.þm. Borgf., að ég hafi farið hér með nokkur stór orð, og ég get mótmælt því, að hér hafi nokkur stóryrði verið viðhöfð. En í nál. minni hl. er umvöndun, sem hv.þm. Borgf. getur tekið sem stóryrði. Ég vil andmæla því sem gersamlega tilhæfulausu, að við í meiri hl. höfum farið með í grg. okkar eða till. nokkuð rangt eða viljað villa mönnum sýn. En ég get bætt því við, að nál. minni hl. ber vott um óvandvirkni. Það stendur hérna í því á einum stað, og ég held, að hv.þm. Borgf. hafi komið að því í ræðu sinni, eftirfarandi klausa, sem ég vil lesa, með leyfi hæstv. forseta: „Framkvæmdum í þessum greiðslum samkv. fyrrumgetinni heimild hefur ríkisstjórnin hagað þannig, að þeir einir hafa orðið aðnjótandi, sem hafa haft aðalstarf sitt hjá ríkinu. En samkv. orðalagi þessarar þáltill. hljóta allir þennan rétt, sem hafa á hendi einhver störf fyrir ríkið, þótt smávægileg séu.“ - Þetta er svo gersamlega tilhæfulaust, því að í till. stendur, að Alþ. feli ríkisstj. að greiða þetta á sama hátt og síðastliðið ár eða þar til önnur skipan verður um þetta gerð á Alþ. Við viljum fá um þetta skýran úrskurð, svo að þetta setji ríkisstj. ekki í neinn vanda, en hún viti, að það er vilji Alþ., að þessar uppbætur verði greiddar á sama hátt og verið hefur. Ég þykist vita, að minni hl. hafi alls ekki lesið till. meiri hl., því að allir hv.þm. sjá, að það er gersamlega rangt skýrt frá í nál. minni hl. Þá vil ég gera athugasemd um það, sem eru meginrök minni hl., sem sé það, að grunnkaupshækkunin 1942, sem var nálægt 25 til 30%, hafi átt að koma í staðinn fyrir þessi fjárframlög. Ég vil í fyrsta lagi segja það, að ég hef aldrei heyrt þetta sett í samband hvort við annað fyrr en nú, að minni hl. grípur til þess. En þetta er alrangt, svo sem ég skal sýna fram á. Þessar uppbætur eru alls ekki miðaðar við framfærslu manna, það vita þessir hv.þm. í minni hl., að þær uppbætur eru greiddar algerlega án tillits til þess, hvort menn hafa marga á framfæri eða fáa. Það er gersamlega óviðkomandi því, og ég hygg, að enginn setji það í samband hvort við annað, enda hefur Alþ. og ríkisstj. í tvö ár greitt út barnastyrkina, eftir að þessi 25 til 30% hækkun var orðin að lögum. Svo það er ekki hægt að halda þessu á lofti. Þá vil ég koma að því, að það er fjarri flm.till. á þskj. 116, að þeir vilji fara með rangt mál um það, er varðar kostnað við þessar greiðslur. Það er tekið fram í grg.till., gagnstætt því, sem hv.þm. Borgf. vildi vera láta, að þar sé átt við kostnað ríkissjóðs, því að ég vissi, að ekki væri í fljótu bragði hægt að segja til um kostnað allra ríkisstofnana, hvað þetta snertir, og tók ég það því fram, að kostnaður ríkissjóðs væri 225 þús. kr., en þar að auki væru þær stofnanir, sem snerta ríkið og bæjar- og sveitarfélög. Hér hefur því ekki verið farið með rangt mál í neinu. En mér skildist á ræðu hæstv. fjmrh., að þessi upphæð mundi verða meiri 1943 en 1942 og væri nú þegar 215 þús. kr. fyrir árið 1943. Mér skildist líka, að þetta væri breytilegt frá ári til árs, þar sem þessi upphæð var 288 þús. kr. árið 1942. Ég geri ráð fyrir, að fjmrn. áætli það, sem ógreitt er, og fer það sjálfsagt nærri um það, en ég álít, að það skipti ekki miklu máli, hvort upphæðin er 215 þús. kr. eða hærri. Upphæðin er ekki stórvægileg og getur ekki ráðið neinu um úrslit málsins. Ég vil svo mæla með því, að þessi till. gangi til atkvgr.

Frsm. minni hl. (Pétur Ottesen) Hv. frsm. meiri hl. var nú svo mjúkur í máli, að ég kannaðist aftur fullkomlega við hann, því að umr. í n. fóru einmitt fram með slíkum hætti sem hann hafði nú á málflutningi sínum. Ég vil benda á, að það er mikill eðlismunur á þessari till. og þeirri, sem áður var samþ. um þessi efni. Áður var það lagt á vald ríkisstj. að greiða þetta, en nú er henni beinlínis falið að gera það, svo að hún er miklu bundnari líka í einstökum atriðum um framkvæmdir í málinu en hún áður var. Hitt, að fara að gera greinarmun á ríkisstofnunum, eins og frsm. vildi gera, nær vitanlega ekki nokkurri átt, því að þetta er í sjálfu sér ríkissjóður, sem greiðir allt saman, aðeins aðferðin, sem munur er á. Enda er það svo, ef tap verður t. d. á pósti eða síma, þá er það borgað úr ríkissjóði, og eins ef gróði verður, rennur hann í ríkissjóðinn. Þetta er allt sami sjóðurinn og ekki hægt að skilja neitt undan í þessu efni. Ég vil svo aðeins út af einu atriði, sem fram kom hér, taka það fram, að þeir starfsmenn ríkisins, sem komu að máli við Alþ. 1942, fóru ekki fram á neina barnastyrki. Þeirra óskum var fullnægt, þegar grunnkaupshækkunin var samþ. Þannig stendur þetta mál því nú og óhaggað það, sem við höfum haldið fram, að með grunnkaupshækkuninni var grundvöllurinn undir barnastyrkjunum fallinn niður. Ég skal svo ekki lengja umr. um þetta.

Sigfús Sigurhjartarson .... Einn undirbúningur þessara bráðabirgðafríðinda var gerður með samþykkt laga frá 30. júní 1942, þegar heimilað var að greiða nokkrar uppbætur vegna barna á framfæri embættismanna og opinberra starfsmanna. Það er enginn efi á því, að þegar inn á þessa braut var gengið, þá var því haldið fram, að um ráðstafanir væri að ræða, sem ættu að gilda, þangað til marglofuð endurskoðun launal. yrði framkvæmd. Og það fer ekki á milli mála, að embættismenn hafa tekið við þessum uppbótum í þeirri trú, að þær ætti að greiða, þangað til búið væri að endurskoða launal. - Síðar á því ári var að því horfið að hækka grunnlaun nokkuð. Og nú er því haldið fram af hv.frsm. minni hl. n., að þessi launahækkun ætti að koma í stað ómagauppbótarinnar. Ég man ekki til þess, að fyrir liggi eitt orð um það á þingi, þegar samþ. var grunnlaunauppbótin. Og ég hygg, að hv.frsm. minni hl. n. mundi hafa til þess vitnað, ef svo hefði verið talað þá. Ég staðhæfi líka, að það er ekki rétt með farið af hv.frsm. minni hl. n. að embættismennirnir, þ. e. a. s. Bandalag starfsmanna ríkis og bæja, hafi litið þannig á, að ef allir fengju grunnlaunauppbót, þá væri búið að veita þeim eitthvað í staðinn fyrir ómagauppbótina og hún mætti því niður falla. Ég hef átt tal við þessa aðila fyrr og síðar í sambandi við grunnlaunauppbótina 1942, og þeir fullyrða, að fyrir þeim hafi vakað, að þetta tvennt, ómagauppbótin og grunnlaunauppbótin, væri bráðabirgðaráðstafanir, sem mundu og ættu að standa hlið við hlið, þangað til endurskoðun launalaganna væri lokið. Hv. frsm. minni hl. n. upplýsti, að þetta mál hefði verið rætt ýtarlega í fjvn., og tjáði, að þar hefðu legið fyrir upplýsingar frá hæstv.ríkisstj. um það, að hún mundi ekki nota heimildina til greiðslu þessara launauppbóta, sem hér er um að ræða, lengur, - og rengi ég hann ekki um það. En hitt þykir mér furðu gegna, að hv.fjvn. skuli hafa látið undir höfuð leggjast að gera hæstv.Alþ. grein fyrir þessu. Það var skylda fjvn. að láta Alþ. vita, að það væri ráðagerð hæstv.ríkisstj. að nota ekki þessa heimild, og þá gat hæstv.Alþ. tekið afstöðu til þess, hvort það vildi, að þessum uppbótagreiðslum yrði haldið áfram eða ekki. Ég get ekki látið hjá líða að minnast á þá furðulegu fullyrðingu, sem komið hefur fram af hálfu minni hl. fjvn., að samkv. orðalagi þessarar þáltill. hljóti allir að fá þennan rétt, sem í þáltill. er veittur, sem vinna einhver störf fyrir ríkið, þótt smávægileg séu, t. d. að ljósmæður, hreppstjórar og aðrir menn, sem hafa einhverja opinbera þjónustu með höndum, muni falla undir þessa heimild samkv. till. okkar. En það þarf ekki annað en benda á það, að í þáltill. segir, eins og hún er orðuð, ekkert annað en þetta, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að greiða á sama hátt og sl. ár, þar til önnur skipan verður á gerð af Alþingi, uppbætur þær, er tilgreindar eru í 3. málsgr. 1. gr. laga nr. 48 frá 30. júní 1942.“ Þ. e. a. s., að hér er farið fram á, að sömu mönnum verði greiddar þessar uppbætur og sl. ár að ástæðum þeirra óbreyttum og mönnum, sem hafa hliðstæðar ástæður og voru hjá þeim, sem þetta var greitt sl. ár. Þessi þáltill., ef samþ. verður, breytir því í engu þeirri venju, sem hæstv.ríkisstj. hefur upp tekið um framkvæmd 1. frá 1942. Að öðru leyti vil ég segja það, að mér virðist, að sú skipan, sem farið er inn á með því að greiða þessar uppbætur, sé mjög skynsamleg og eðlileg og ætti að vera bundin í launal. framtíðarinnar. Það er eðlilegt, eins og mér virtist skína í hjá hv. 2. þm. Rang., að laun séu miðuð við það, að menn með litlar fjölskyldur geti sómasamlega af þeim lifað, en að með sérstökum hætti sé séð fyrir afkomuþörfum þeirra, sem inna af hendi það þjóðnýta starf að ala upp marga nýja borgara. Þess vegna álít ég, að ríkisstj. ætti alls ekki að hverfa inn á þá braut að afnema þessa reglu um uppbótagreiðslur að svo stöddu, heldur ætti þessi regla að standa, þangað til launal. eru endurskoðuð, og þá ætti hæstv.ríkisstj., hver sem hún verður, að koma þessari reglu inn í launal.

Frsm. minni hl. (Pétur Ottesen) Ég vil einungis benda á eitt atriði hjá hv.þm., sem síðast talaði. Hann var hálfpartinn að átelja það, að fjvn. hefði ekki skýrt Alþ. frá því, að þessi breyt. væri áætluð um niðurfelling þessara uppbóta. En í fjárl., sem ekki aðeins fjvn., heldur hver einasti hv.þm. fer höndum um, þar kemur þetta skýrt fram. Ég skal t. d. leyfa mér að lesa upp greinina um lögmannsembættið í Reykjavík, - og laun til annarra starfsmanna ríkisins eru, að því er snertir þessa uppbót sérstaklega, ákveðin eins, þ. e. a. s. hún er ekki nefnd, - þessi gr., sem er í þrem liðum: 1. Grunnlaun, 2. Aukauppbót, 3. Verðlagsuppbót. Þarna eru þá upp taldar allar þær greiðslur, sem um er að ræða til þessara og annarra hliðstæðra starfsmanna. Hér er ekki minnzt á neina uppbót vegna barna á framfæri launþega. Þetta stendur skýrt í fjárl. og þarf engrar skýringar við.

Páll Zóphóníasson Þar sem allir hv.þm. áttu þess kost, þá er fjárl. voru samþ., að koma fram till. um breyt. á þeim, þ. á m. um ómagauppbætur, en engin till. kom í þá átt, verð ég að líta svo á, að till. sú, sem hér liggur fyrir, veiti ríkisstj. enga heimild til að greiða þær, og treysti ég, að hún geri það ekki, því að slík greiðsla yrði utan við fjárl., en þar átti heimild til hennar að koma. Ég segi því nei.