Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er komið frá Ed. Allshn. hefur athugað það og leggur til, að það verði samþ. óbreytt. í 1. gr. þess er gert ráð fyrir, að orðin „forsetann“ og „forsetavald“ komi í stað þess, sem er í núgildandi lögum „konunginn“ og „konungsvald“. Samkvæmt 2. gr. er ákveðið að láta 101. grein laganna einnig ná til nánustu skyldmenna forsetans. Samkv. 3. gr. varðar það við lög að aftra því, að fram fari kjör forseta. Að lokum er svo gert ráð fyrir því, að í staðinn fyrir „í konunglegri tilskipun“ komi „með reglugerð“. Allar þessar breytingar eru sjálfsagðar, enda eftir gildandi stjórnarháttum.



Herra forseti. Það mun vera meiningin með þessu frv. að nema burt ákveðinn arf frá því er Ísland var konungsríki. Hins vegar gerir það ráð fyrir að setja í staðinn svipuð ákvæði um forseta lýðveldisins og forsetavald. Það er eitt atriði í frv., sem mig langar til að fá skýringu á hjá frsm. allshn. Það er í 2. gr. frv. Samkvæmt henni á að orða um 2. málsgr. 101. gr. og hún að orðast svo: „Sé slíkum verknaði beint gegn nánustu fjölskyldu forsetans, þannig að álíta megi, að broti sé stefnt að heimili hans, má auka refsingu svo, að við hana sé bætt allt að helmingi hennar.“ Mig langar nú til að fá skýringu á því, hvað sé átt við með nánustu fjölskyldu forsetans, hvað það nái til margra. Það er fróðlegt að athuga það í þessu sambandi, að við höfðum einu sinni konung og konungsefni. Ég vildi fá þetta betur upplýst, hvað átt er við með og hvernig beri að skilja orðin „nánasta fjölskylda“.



Herra forseti. Ég skal viðurkenna, að hugtakið „nánasta fjölskylda forsetans“ er nokkuð óákveðið, og það var að vísu ekki rætt í n., hvað það næði til margra. En ég held, að þetta nái til konu forsetans og til barna hans. Annars má um þetta deila og getur sýnzt sitt hverjum um þetta atriði.



Herra forseti. Ég vil segja það, að mér kom á óvart, að það skyldi ekki koma fram frv. um þetta mál án þess að tala um forsetavald, þótt talað sé um forseta lýðveldisins. Þótt við höfum að forminu til forseta, þá nær hans raunverulega vald ekki langt. Aðstaða forseta í þjóðfélaginu er allt önnur en konungsins var, vegna þess að sjálf konungshugmyndin byggir á hugmyndakerfi, sem er að miklu leyti upprætt, en þó mikið eimir eftir af í þeim löndum, sem eru enn konungsríki, frá gömlum tímum, en alls ekki á að vera til þar, sem forseti er. Ég vil beina því til nefndarinnar, að hún athugi, hvernig þetta er í öðrum löndum. Það er enginn vafi á því, að forseti á að hafa alla þá vernd, sem konungurinn hafði. Þó er eitt athugandi, að forsetinn er kosinn og er ábyrgur, en konungurinn var ekki kosinn og ekki ábyrgur. Að fara að láta þá vernd, sem var konungsins, ná til fjölskyldu forsetans, tíðkast ekki í neinu öðru lýðveldi. Fjölskylda forsetans nýtur þar sömu verndar og aðrir þegnar þjóðfélagsins. Forsetinn er þar bara sá fyrsti meðal jafningja, en konungurinn hefur algera sérstöðu. Fjölskylda forsetans er því bara eins og jafningjar í þjóðfélaginu, en fjölskylda konungsins hefur sérstaka lögvernd. Það var ekki tilgangurinn að yfirfæra konungsvaldið og breyta bara nafninu og kalla hann forseta. Það er ekki hægt að yfirfæra þetta svona. Ég vil á engan hátt draga úr, að forsetinn eigi að njóta sérstakrar verndar, líkt og er í öðrum lýðræðisríkjum. En mér virðist þetta ekki lýsa eins miklum lýðræðishugsunarhætti og ætti að vera og of mikið af gömlum hugmyndum um konung saman við þetta, svo að ég kann ekki við, að þetta verði fært í lög.



Herra forseti. Frsm. allshn. sagði, að hann teldi, að nánasta fjölskylda forseta væri, auk forsetans, kona hans og börn, enda sennileg skýring. En þá er þetta líka gert víðtækara en er í gildandi lögum. Þar er aðeins talað um konung, drottningu og konungsefni. En nú verður enginn hér, sem samsvarar konungsefni. Til þess að þetta sé eins og áður var, átti þetta eingöngu að ná til forsetans og konu hans. Ég vildi vekja athygli á þessu, svo að nefndin geti athugað þetta, áður en frv. verður afgreitt. Þetta er ekki þýðingarmikið atriði, en ég sé ekki ástæðu til að gera þessi lagafyrirmæli viðtækari en áður hefur verið. Vor blessaður kóngur komst af með þessi ákvæði eins og þau voru, og ég sé ekki ástæðu til að færa þau út.



Herra forseti. Ef hv. þm. V-Húnv. óskar þess sérstaklega, að n. taki þetta mál til athugunar, þá skal ég ekki hafa á móti því, enda ætti það ekki að þurfa að tefja málið.



Herra forseti. Ég vil benda á, að nú er málið til 2. umr., og er 3. umr. þá eftir. Ef mönnum leikur hugur á að koma með brtt. og athuga þetta betur, þá ætti mönnum að gefast nægur tími til þess milli umræðna. Annars kennir nokkurs misskilnings hjá hv. þm., að hér sé um stórfelld fríðindi að ræða. Breyting þessi stafar af breytingu á stjórnarfari okkar. Nú kemur forseti í stað konungs, og það, sem bent er á í 2. gr., er það, að ef forseta eða hans nánustu er sýnd móðgun, sem ætla megi að sé stefnt gegn heimili hans, þá megi þyngja refsinguna um allt að helming fram yfir það, sem væri, et einhver annar ætti hlut að máli. Þetta er nú það eina. Ég ætla, að þess sé í löggjöf nokkuð gætt, að forseti hafi nokkra vernd og kona hans og börn, sem á heimili hans eru. Ég held, að það sé vel fyrir öllu séð, þótt þetta sé svona. En sem sagt, ef hv. þm. þykir nú mikill vandi á ferðum, þá gefst tækifæri til að athuga þetta milli umræðna, og forseti tekur málið þá væntanlega ekki á dagskrá fyrr en eftir nokkra daga, svo að öllu réttlæti sé nú fullnægt.



Herra forseti. Ég vil mæla með því, að n. athugi þetta nánar og umr. verði frestað. Þetta er nú 5. umr. hér á Alþ. um þetta mál, og það hefur ekki fengið mikla athugun, og ekkert gerði til, þótt það væri athugað betur. Mér sýnist, að hægt sé að laga 2. gr., sem er um það, að ef tilteknum verknaði er beint gegn heimili forseta, megi hækka refsinguna um allt að helming. Það ætti alveg að skera úr um þetta, en ekki að skilja eftir handa dómstólunum neina efasemd í þessu efni. Ég sé ekki annað en samkomulag gæti orðið um þetta. Þar sem frsm. allshn. hefur tekið vel undir að athuga þetta, legg ég til, að umr. verði frestað og málið tekið af dagskrá.



Herra forseti. Það þarf ekki mörg orð til þess að skýra þetta frv., það liggur alveg ljóst fyrir. Það er flutt eftir beiðni ábúandans á Helgastöðum um, að hann geti átt kost á að kaupa jörðina Múlasel, sem hefur verið í eyði í nokkur ár. Þetta er mjög lítil jörð, sem enginn sómi hefur verið sýndur um langa hríð. Túnið er lítið og þýft og byggingar nálega engar á jörðinni. Á Helgastöðum hefur verið búið af miklum dugnaði og ræktun aukin, en þar skortir meira beitiland fyrir búpening, en beitiland er talið vera í Múlaseli, og gæti þá ábúandi Helgastaða aukið bústofn sinn. Þess vegna óskar ábúandinn, að ríkisstj. sé veitt heimild til að selja þessa jörð og hann verði kaupandi hennar. - Frv. fylgir álit frá hreppstjóra Hraunhrepps og annað frá hreppsnefnd Hraunhrepps, og bæði eru því meðmælt, að þessi heimild verði gefin og ábúandinn geti fengið þessa jörð keypta. Þetta er flutt vegna beiðni ábúandans, sem er orðinn aldraður, en sonur hans, Friðjón, sem er um tuttugu ára, hugsar sér að halda áfram búskap á jörðinni. Ég vona, að þingdeildin taki þessu máli vel og vísi málinu að umr. lokinni til landbn. Þessi mál hafa venjulega legið fyrir landbn.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er staðfesting á brbl., sem gefin voru út á síðastliðnu sumri og fela það í sér, að sú breyt. verði gerð á l. um gengisskráningu, launabreytingar, stóreignaskatt, framleiðslugjöld o. fl., að ef samið er um, að launahækkanir eigi sér stað frá því, sem ákveðið var á síðasta þingi, þá sé heimilt að hækka á sama hátt framleiðsluvörur landbúnaðarins. Landbn. hefur athugað þetta mál og mælir með, að þetta frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir þinginu. - Ég sé svo ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum.



Herra forseti. Það er kunnugt, að ástandið í sjávarþorpum landsins er orðið mjög erfitt, sérstaklega á vissum tímum árs, eins og t. d. um þetta leyti, og virðist atvinnuleysi í fjölmörgum bæjum á landinu nú fara vaxandi. Ástæður fyrir þessari erfiðu afkomu á þessum stöðum eru eflaust margar, og þó ber einna mest á því, hvernig síldarleysið hefur á undanförnum árum leikið marga þessa staði, sem byggt hafa afkomu sína að mjög verulegu leyti á síldveiðum. Og svo er ástandið orðið erfitt einnig vegna þess, hversu fiskveiðar hafa almennt á undanförnum árum gengið mjög miklu lakar en áður var. Nú er þessu þannig háttað, að á sumum stöðum á landinu stappar nærri fullkomnum vandræðum vegna atvinnuleysis. Enn þá hafa ekki fengizt neinar viðhlítandi aðgerðir frá hálfu þess opinbera til úrbóta í atvinnumálum þessara staða, en það hefur nú nýlega verið gripið til þess ráðs, þar sem vandræðin hafa verið mest, að reyna að koma vinnandi mönnum frá þessum sjávarútvegsbæjum til atvinnu hér suður á Keflavíkurflugvöll við þær framkvæmdir, sem þar er nú unnið að. En það má öllum mönnum vera ljóst, að slíkar ráðstafanir eru sannarlega vandræðaráðstafanir og neyðarbrauð fyrir nokkra vinnandi menn úti á landsbyggðinni að þurfa að leggjast í braggavíst hér suður á Keflavíkurflugvelli til þess að vinna fyrir sér og reyna að sjá heimilum sínum farborða. En þá er hitt að athuga, hvað er helzt til bragðs að taka til úrbóta í atvinnumálum hinna fjölmörgu byggðarlaga, sem atvinnuleysið er nú farið að herja verulega á. Það er skoðun okkar flm. þessarar till., að eitt af því, sem tiltækilegast og hagkvæmast sé að gera í þessum efnum, sé það að beina rekstri togaraflota landsmanna þannig, að hann leggi upp afla sinn í verksmiðjur í þessum bæjum, þar sem atvinnuleysið er farið að færast í aukana, og það megi á þann hátt leysa atvinnumál þessara staða að mjög verulegu leyti á þann veg, sem hagstætt sé líka fyrir þjóðarheildina. Síðastliðið sumar var slík starfsemi sem þessi reynd nokkuð hér. Margir togarar veiddu þá fyrir frystihús og verksmiðjur og lögðu upp afla sinn þannig víðs vegar um landið, og var reynslan af því mjög góð. Vinnan við afla þeirra reyndist mikil á þeim tíma árs og yfirdrifin vinna fyrir flesta eða alla. Þetta hafði mikla þýðingu fyrir frystihúsin, sem hafa átt erfitt uppdráttar, en þetta breytti rekstri þeirra þannig, að tapreksturinn, sem áður hafði verið, snerist í hagstæðari rekstur. Óhætt er að fullyrða, að þetta er hagstætt fyrir togarana, því að þeir hafa á þessum tíma ekki átt völ á erlendum markaði. Þetta hefur einnig haft mikla þjóðhagslega þýðingu, því að togaraflotinn hefur aflað okkur meiri gjaldeyris með þessu en ef það hefði verið flutt út óunnið á erlendan markað. Sú reynsla, sem fengizt hefur með veiðum þessum, færir heim sanninn um það, að sjálfsagt er að grípa til þessa úrræðis á þeim stöðum, sem atvinnuleysið herjar mest, og með lítilli aðgerð af því opinbera ætti að vera hægt að koma því við. Nú er mikið atvinnuleysi, ekki sízt á Vestfjörðum, og finnst okkur sjálfsagt, að það opinbera leggi nokkuð á sig til þess að koma þessu í kring. Togararnir veiða mikinn hluta aflans úti fyrir Vestfjörðum. Sjávarþorpin þar liggja því vel við til að leggja þar upp fiskinn. Að mínum dómi ætti að vera hægt að útrýma öllu atvinnuleysi á Vestfjörðum um þetta leyti árs og á svipaðan hátt leysa úr atvinnuleysinu á Norðurlandi og Austfjörðum. En til þess að þannig sé hægt með góðu móti að reka frystihúsin og togarana á þennan hátt, þarf að gera ýmsar framkvæmdir og endurbætur á útgerðarstöðunum og gefa fleiri stöðum kost á að taka á móti aflanum. Togararnir, sem eru afkastamiklir, heimta greiða afgreiðslu á öllum sviðum, og þurfa því hafnirnar, sem þeir leggja upp á, að hafa allt það, sem þeir þarfnast til rekstrar síns. Við flm. þessa frv. höfum því gert ráð fyrir, að ríkisvaldið komi til móts við útgerðarbæina. Með tilliti til þess, að hægt sé að koma þessum málum í framkvæmd, þá ætti að velta þeim bæjum fjárhagslegan styrk til að geta tekið á móti togaraflotanum. Á sumum stöðum mundi þurfa að auka afköst frystihúsanna, en ekki þyrfti þess alls staðar, en sérstaklega þyrfti að bæta löndunaraðstöðu togaranna í kauptúnunum og þorpunum, en af skiljanlegum ástæðum hefur öll aðstaða þar verið miðuð við löndun afla úr smærri skipum en togurum. Á öðrum stöðum mundi þurfa að koma upp olíustöðvum, svo að líka þar væri hægt að afgreiða olíu til stærri veiðiskipa, til þess að skipin fái betur borið rekstur sinn og til þess að þau þurfi ekki að leggja krók á leið sína til fjarlægra staða eftir olíu. En til þess að koma því þannig fyrir, að aðstaðan í ýmsum kaupstöðum og kauptúnum verði góð, þarf fé. Ég efast ekki um, að hv. alþm. viðurkenni, að það sé fyllilega í það leggjandi að láta nokkurt fé af mörkum í þessu skyni, til þess að skapa möguleika til atvinnurekstrar, sem jafnframt gæti leyst atvinnuvandræði þessara staða. Í þessu frv. hefur verið gert ráð fyrir því, að nokkru fé úr mótvirðissjóði yrði varið í þessu skyni, og það gerir ráð fyrir, að Alþ. skipi sérstaka fimm manna n., sem hefur yfirumsjón með því fé, sem ætlað er að gangi til hvers staðar fyrir sig. Að öðru leyti yrði féð veitt sem lán til bæjar- og sveitarfélaga til tuttugu ára með 4% vöxtum og lánin veitt til þess að gera aðstoðina sem almennasta. Það er skoðun okkar flm., að nú þegar hafi það miklu af fé mótvirðissjóðs, þ. e. a. s. frá Marshallaðstoðinni, verið varið til framkvæmda í Reykjavík og nágrenni hennar, að sanngjarnt sé, að þessu verði varið til slíkra framkvæmda sem frv. gerir ráð fyrir í kaupstöðum og þorpum úti á landi. Af þessu Marshallfé hefur miklu verið varið til bygginga við Faxaflóa, þrjár verksmiðjur byggðar hér í Reykjavík, tvær þeirra í landi og ein, sem jafnan liggur hér í höfn, þ. e. síldarverksmiðjan í Hæringi. Þrjár til fjórar aðrar verksmiðjur hafa svo verið byggðar hér við Faxaflóa að miklu leyti fyrir Marshallfé. Nú hefur verið gert ráð fyrir að verja af þessu fé til byggingar verksmiðja bæði í Reykjavik og á Akranesi, og er þá ekki nema sanngjarnt, að nokkru verði varið, eins og frv. gerir ráð fyrir, til þess að tryggja afkomumöguleika fólks í þorpum og kaupstöðum úti á landi. - Þá er gert ráð fyrir því í þessu frv. að veita nokkuð til sveitarfélaga, sem byggja afkomu sína á landbúnaði, og sérstök ákvæði eru því í frv. um, að nokkuð af fé mótvirðissjóðs fari til þess að bæta úr ástandinu í sveitum landsins. Meðflm. minn að frv. mun ræða þetta nánar. En ég vil undirstrika það sérstaklega, að öll rök mæla með því, að þessir staðir fái þau fjárframlög, sem gert er ráð fyrir í frv., bæði til þess að koma atvinnuvegunum sem bezt fyrir á hverjum stað, og séð frá sjónarmiði þjóðfélagsins er það réttmætt að ráðast í þessar framkvæmdir. Frv. gerir þannig í rauninni ráð fyrir því, að þessi lán bæti afkomu- og atvinnumöguleika í þessum byggðarlögum. Mér virðist ekki hafa verið bent á aðra möguleika, sem væru hagkvæmari fyrir þessa staði og fyrir atvinnureksturinn í landinu og þjóðarheildina en gert er með þessum till. Það ber einnig að athuga í þessu sambandi, að hvað við kemur togaraflotanum, þá getur þarna verið um stórfellda atvinnumöguleika að ræða fyrir þá. Það hlýtur að fara svo fyrir togaraflotanum, ef hann verður allur að sitja að Englandsmarkaðinum og leggja afla sinn upp þar, að markaðurinn mun falla og útgerðin og sjómenn verða fyrir stórtjóni. Með þessari till. mætti beita verulegum hluta flotans til veiða fyrir innlendan markað og vinna úr aflanum hér innanlands og auka þannig atvinnuna og útflutningsverðmæti aflans í stað þess að flytja hann út óunninn. Þannig mætti auka gjaldeyristekjurnar af honum. Ég býst við, að sumir muni nú spyrja: Er þá ekki hætt við, að ekki verði markaður fyrir allan þennan frysta fisk, sem landsmenn þannig mundu framleiða? - En það er staðreynd, sem fyrir okkur liggur, að undanfarið hefur verið mun meiri eftirspurn eftir frosnum fiski fyrir erlendan markað en við höfum getað fullnægt. Við höfum orðið að neita um sölur á frosnum fiski fyrir hagstætt verð, af því að frosinn fiskur var ekki til. Ég tel því allt benda til þess, að ef togaraflotanum verður beitt á þennan hátt, sem hér er gert ráð fyrir, þá muni ekki um markaðsörðugleika að ræða fyrst um sinn. Ástæðan til þess, að ekki er þegar búið að framkvæma margt af því, sem hér er gert ráð fyrir, er fyrst og fremst sú, að lánsstofnun sú, sem ríkir yfir fjármagninu, hefur ekki leyft að lána nægilega mikið til þessara framkvæmda. Það er nauðsynlegt, að ríkisstj. hlutist til um að ráða bót á þessu. Lánveitingar bankanna til þessa rekstrar hafa verið of knappar til þess, að hann gæti staðið undir öllum sínum kröfum. Ég tel ekki þörf að ræða öllu meira um þetta á þessu stigi málsins, en það er skoðun mín, að fyrr eða síðar verði horfið að því ráði að reka togaraflotann til veiða fyrir innlendan, fullkominn fiskiðnað og efla þannig atvinnumöguleika manna bæði á sjó og landi. - Ég vona, að þetta frv. fái góðar undirtektir og verði að umr. lokinni vísað til allshn.



Herra forseti. Ég vil fara nokkrum orðum um þetta frv. - Það má segja, að þegar athuguð eru þau mál, sem koma fram á Alþ., er eitt, sem setur svip sinn á þau öðru fremur, og er það frv. og till. um að hækka lánsfé til ýmissa hluta. Ég hygg, að þessar till. séu nú orðnar milli tíu og tuttugu. Þetta er ekki óeðlilegt, þegar litið er til þeirrar lánsfjárkreppu, sem er í landinu. Í sambandi við það má segja, að það sé síður en svo óeðlilegt að auka lánsféð til landbúnaðarins, því að þar mun fjárkreppan ekki vera minni en annars staðar. Þegar litið er til þessara mála, eins og þau hafa verið undanfarið, þá er þetta ekki nema eðlilegt, því að bæði hefur verðlag stöðugt farið hækkandi undanfarin ár, og þarf því að leggja miklu meira fé í framkvæmdir en áður, og svo hefur löggjöfin, sem tryggja átti fé til landbúnaðarins, ekki verið framkvæmd nema að nokkru leyti. Það er orðið langt síðan Búnaðarbankinn var stofnaður, og stofnun hans var gott spor í rétta átt á sínum tíma, en þegar kom fram á stríðsárin, fór að bera á því, að það fé, sem Búnaðarbankinn hafði til umráða, var of lítið, miðað við verðlag á þeim tíma. Og þegar kom að lokum styrjaldarinnar, þá var í þessum þremur deildum bankans, byggingarsjóði, nýbýlasjóði og smábýladeild, árið 1945 samtals um 4 millj. kr. Þá var sýnt, að það þurfti að hækka þessi fjárframlög, ef ekki átti að verða alger stöðvun á lánveitingum. Ástæðan til þess, að lánsfjárkreppan kom ekki í ljós í stríðinu, var sú, að þá voru innstæður bankanna notaðar. Það var á Alþ. 1945, að þm. Sósfl. fluttu till. um að bæta úr þessu, en þær till. hlutu ekki þingfylgi. Málinu var vísað til nýbyggingarráðs, og milli þinga 1945 voru svo samin tvö frv., annað um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum og hitt um ræktunarsjóð, og var þar gert ráð fyrir að hækka fjárveitingar til þessara hluta. Sú breyt. var þó gerð, að stofnaður var einn byggingarsjóður, og var hann stofnaður upp úr hinum þrem fyrrnefndu sjóðum, sem þá höfðu ekki að geyma nema 3–4 millj. kr., en ríkissjóður skyldi þá strax leggja til 6–7 millj. kr., til þess að stofnfé sjóðsins yrði 10 millj. kr., eins og ákveðið var í l. Auk þess skyldi ríkissjóður leggja til byggingarsjóðs 2.5 millj. kr. á ári í næstu 10 ár. Á þeim tíma, sem liðinn er síðan, hefur byggingarsjóði bætzt við nokkurt fé. Þó lá það í augum uppi mjög fljótlega, að þetta fjárframlag var of lítið, og þess vegna var ákveðið í þessum l. að heimila að gefa út bankavaxtabréf. Var þetta gert til þess að hægt væri að greiða vaxtamismun á innlánum og útlánum sjóðsins, þ. e. vöxtum, sem sjóðurinn þurfti að greiða af lánum, sem hann tók, og vöxtum, sem hann fékk af útlánum sínum, því að útborgaðir vextir voru hærri en þeir, sem sjóðurinn fékk innborgaða. Svo hefur farið, að þessi vaxtabréfaútgáfa hefur aldrei orðið að veruleika, en fé það, sem hefur runnið til landbúnaðarins síðan, hefur ekki orðið það mikið, að það hefur hrokkið skammt. Ég vil í sambandi við þetta gefa þær upplýsingar, að nýbyggingarráð hefur gert áætlun um útlán sjóðsins á árunum 1947–57 og gerði þar ráð fyrir, að stofnfé byggingarsjóðs mundi vaxa svo mikið, að það væri 1951 um 18 millj. kr. og 1957 um 24 millj. kr. Var ætlunin sú að lána úr sjóðnum um 8 millj. kr. á ári næstu árin. Þetta var miðað við það verðlag, sem þá var, en ekki það verðlag, sem nú er orðið á hlutunum. Þá var ekki enn orðið vart þeirrar lánsfjárkreppu, sem nú er í landinu, þrátt fyrir það að verðlag hefði farið hækkandi. Reyndin er nú sú, að það hefur aðeins tekizt að útvega litlu meira fé en stofnfé sjóðsins nemur, og er búið að lána úr sjóðnum um 27 millj. kr., en hefðu l. verið framkvæmd, hefði hann nú verið búinn að lána yfir 40 millj. kr., en auk þess hefur verðlag hækkað um helming síðan þessi áætlun var gerð. Mjög svipað er að segja um ræktunarsjóð, sem átti að annast líkar lánveitingar. Lánveitingar hans nema nú um 20 millj. kr., sem er ekki nema lítið af því, sem honum var ætlað að lána. Ég hef nú lýst nokkuð, hvernig ástandið er, og það þarf að bæta úr þessu. Ég vil benda á, að það hefur verið gerð áætlun um fjárfestingarþörf landbúnaðarins næstu 10 árin. Hún sýnir bezt, hve miklu fjármagni er þörf á að veita til landbúnaðarins næstu 10 árin. Áætlunin birtist í Árbók landbúnaðarins, 2. hefti fyrir þetta ár. Af því að ég veit, að margir þm. munu ekki hafa kynnt sér áætlun þessa, ætla ég að lesa nokkuð upp úr henni, með leyfi hæstv. forseta. Samkv. áætlun þessari þarf um 120 millj. kr. til bústofnsaukningar, 130 millj. kr. til ræktunar, 230 millj. kr. til búvéla, 220 millj. kr. til íbúðarhúsa, 110 millj. kr. til heyvinnsluvéla, 135 millj. til fjósa og auk þessa nokkrir smærri liðir. Samtals eru þetta 1000 millj. kr., eða um 100 millj. kr. á ári. Nú er jafnframt gert ráð fyrir, að ekki þurfi að taka allt þetta fé að láni. Lánsfjárþörf er áætluð nálægt 15 millj. til bústofnsins, 30 millj. til ræktunar, 370 millj. til bygginga í þessi tíu ár og til véla 150 millj. kr., eða samtals til landbúnaðarins í þessi tíu ár 530 millj. kr., eða 53 millj. kr. á ári. Ég skal ekki fara mörgum orðum um þessa áætlun. Hún sýnir, hvað þessir menn áætla að landbúnaðurinn þurfi mikið fjármagn til þess að geta þróazt á eðlilegan hátt. En samkvæmt áætlun þessa sérfræðings er um meira að ræða, því að það er gert ráð fyrir, að framleiðslan aukist stórkostlega vegna þessarar aðstoðar. Framleiðsluaukningin gæti numið 74.5 millj. kr. Það gæti sparað verulega innflutning á gjaldeyrisvörum og komið þjóðarbúskapnum að miklu gagni. Ég vildi minnast á þessa áætlun, sem nú er mikið rædd, til þess að benda á, að þótt ekki verði gengið svo langt, að lagðar verði fram 53 millj. kr. á ári næstu 10 árin, sem þó er ekki nein fjarstæða, til þess að koma landbúnaðinum á verulega hærra þróunarstig, þá verður ekki hjá því komizt að leysa á verulegan hátt úr lánsfjárkreppunni, sem nú er orðin. Í sambandi við þetta vildi ég einnig minnast á það, að svo sem allir þm. muna, var nú fyrir stuttu samþ. frv. um heimild til erlendrar lántöku hjá alþjóðagjaldeyrissjóðnum í þágu landbúnaðarins, að upphæð 15–18 millj. kr. Síðan hefur lítið heyrzt um það mál eða þá lántöku, enda mun enn ekki hafa verið gengið frá því máli. Hins vegar mun það lán ekki fást til þess að greiða neitt úr þeirri kreppu, sem þegar er farin að segja til sín, þannig að nú liggur fyrir mikið af framkvæmdum, sem skortir lánsfé, og ekki verður hægt að fá fé til bygginga. Það lán, sem um er að ræða úr þessari amerísku stofnun, verður ekki til þess að greiða úr þessum vandræðum, því að lánsfjárþörfin skiptir tugum millj. króna. Við flm. frv. teljum sjálfsagt, að þessi upphæð úr mótvirðissjóði verði hækkuð í 30 millj. kr. til þess að leysa úr brýnustu þörfinni, og við væntum þess, að þetta mál fái góðar undirtektir og frv. verði samþ. Ég sé ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum, en vænti þess, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. allshn. að þessari umr. lokinni.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að skírskota til grg., sem fylgir frv. þessu, og sé ég ekki ástæðu til þess að fjölyrða um málið nú, en geri það að till. minni, að því verði vísað til hv. samgmn. að þessari umr. lokinni.