Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta var flutt í Nd. og fékk þar lítils háttar breytingu, þannig að 2. málsl. 1. mgr. 3. gr. l. verður felldur niður. Sú grein fjallar um það að ákveða, að ekki sé heimilt að veita nema 1/3 af fé sjóðsins í slíkt, en nú er þetta sett á vald sjóðsstjórnarinnar, hvort það er veittur styrkur eða lán úr sjóðnum. Framleiðnisjóður landbúnaðarins var stofnaður með lögum 1966 með 50 millj. kr. framlagi. Hlutverk sjóðsins skyldi vera að veita styrki og lán til framleiðniaukningar og hagræðingar í landbúnaði og atvinnurekstrar í landbúnaði. Það er sérstaklega þrennt, sem talið var nauðsynlegt, að sjóðurinn léti sig varða. Það var tankvæðing í sambandi við mjólkurflutninga, tæknibúnaður sláturhúsa í sambandi við nýjar vinnuaðferðir við slátrun og rannsóknir á bættri vinnutilhögun í gripahúsum. Og sjóðurinn hefur lánað samtals 26 millj. kr.: til heimilistanka 7.9 millj., tækniútbúnaðar sláturhúsa 5.9 millj., djúpfrystingarstöðva 2 millj., endurskipulagningar ræktunarsambanda 2 millj. og rannsókna á vinnutilhögun í gripahúsum 12.9 millj. kr. Með þessu frv. er lagt til, að á árunum 1972–1976 verði greiddar úr ríkissjóði til framleiðnisjóðs 50 millj. kr., 10 millj. kr. ár hvert. Ekki er gerð till. með þessu frv. um að breyta verkefni sjóðsins frá því, sem það var mótað með fyrstu löggjöfinni. Ég sé ekki ástæðu til að hafa lengri framsöguræðu um þetta mál. Hv. þm. þekkja það og vita, til hvers er ætlazt með þessu frv. Það er, að sjóðurinn geti haldið áfram að veita nokkur lán og styrki til nauðsynlegra framkvæmda í landbúnaðinum. Það er hlutverk sjóðsins. Það hefur komið fram í Nd., að mönnum þótti þetta ekki há fjárveiting á ári. Ég tel það mikils virði, að haldið sé áfram að veita fé til sjóðsins og gera honum fært að starfa. Um hitt má svo alltaf deila, hvort framlögin, sem ákvörðuð eru með löggjöfinni, séu nógu há. Og það er vitanlega alltaf hægt, ef menn treysta sér til og möguleikar eru á, að hækka framlögin til sjóðsins. Og ég tel, að það sé hægara að gera það, ef sjóðurinn með starfsemi sinni sannar ágæti sitt og nauðsyn, þá er hægara að hækka framlögin, ef fjárhagsaðstæður leyfa, heldur en ef sjóðurinn væri starfslaus og getulaus, vegna þess að ríkissjóður hefði alveg hætt að greiða styrki. Ég vil, herra forseti, leggja til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Hæstv. landbrh. hefur gert grein fyrir því frv., sem hér liggur fyrir og er um framleiðnisjóð landbúnaðarins. Það er út af fyrir sig virðingarvert, að hæstv. ríkisstj. hefur flutt þetta frv., sem fjallar eingöngu um það að afla fjár til framleiðnisjóðsins. Þegar fyrst var lagt fram frv. um þessi efni, þá fluttum við framsóknarmenn tillögur um það, að árlegt tillag til sjóðsins yrði mun hærra heldur en það nú er eða um 20 millj. kr. á ári, því að okkur var fyllilega ljóst, að á því var þörf. En nú leggur hæstv. ráðh. til, að næstu 5 árin, frá og með 1972 verði veittar 10 millj. kr. á ári til framleiðnisjóðsins, þrátt fyrir það, að á þessu tímabili er búið að fella gengi íslenzkrar krónu á 2. hundrað prósent, síðan þessi lög öðluðust fyrst gildi og einnig þrátt fyrir það, að ekkert tillag hefur verið veitt til framleiðnisjóðsins í 2 ár, árið 1970 og árið 1971. Þau ár bæði hafa fallið niður, þannig að sjóðurinn hefur misst þarna tveggja ára tillag, sem hann hefur ekki mátt missa miðað við þau verkefni, sem honum eru ætluð. Ég skal ekki minna hér á mörg verkefni. En þó get ég ekki látið hjá líða að spyrja hæstv. landbrh. um það, hvernig séð verði fyrir byggingu sláturhúsa landsins. Árið 1969 var skipuð n. af Framleiðsluráði landbúnaðarins til að gera tillögur um uppbyggingu sláturhúsa í landinu. N. komst að þeirri niðurstöðu, að það mundi kosta 217 millj. kr. að byggja ný sláturhús og endurbyggja önnur, sem til samans eru 12 talsins, en þar fyrir utan eru tvö sláturhús, sem eru í byggingu og tæplega fulllokið, og þau kosta um 70 millj. kr., þ. e. um 50 millj. í Borgarnesi og 20 millj. í Búðardal, þannig að þarna þarf í sláturhúsauppbygginguna á þessum 14 húsum sem næst 300 millj. kr. Og þá eru eftir fjölmörg sláturhús, sem ekki eru með í þessu reikningsdæmi, en eins og hv. þm. rekur minni til, eru ekki ýkjamörg ár síðan samþ. voru lög hér á hv. Alþ. um það að hraða uppbyggingu sláturhúsa í landinu. Og mörg þeirra húsa, sem eru starfrækt nú, eru með eins árs undanþágu, þannig að þarna er um brýnt og aðkallandi verkefni að ræða. En þessi n., sem var skipuð, gerði sínar tillögur og fjáröflun hafði hún hugsað sér þannig, að nýju húsin fengju 50% af stofnkostnaði sem óafturkræft framlag, en endurbættu húsin 30% framlag, og þessa óafturkræfa framlags skyldi aflað með 40 aurum á dilkakjötskíló á ári hverju og 20 aurum á ærkjöt og á gjald þetta að nema sem næst 5 millj. kr. á ári. Sama upphæð skyldi tekin í heildsölu hlutaðeigandi vöru. Í þriðja lagi skyldi koma framlag úr ríkissjóði jafnhátt því, er að framan greinir. Auk þessa skyldi Stofnlánadeild landbúnaðarins lána 50% af því, sem þá er eftir, og framleiðnisjóðurinn 17%. Þó að ekki séu tekin nema sláturhúsin, þá eru þar mikil verkefni, sem þarf að leysa fljótt, því að mörg sláturhús eru nú, eins og ég áðan sagði, án undanþágu frá þeim aðalreglum, sem um þau gilda. Og varla getur framleiðnisjóðurinn sinnt því verkefni eins og þyrfti að vera með ekki meiri fjáröflun en honum er ætluð samkv. því frv., sem hér liggur fyrir. Mér er kunnugt um það, að margir búast við því, þar sem hæstv. ráðh. hefur tekið vinsamlega tillögum þeirrar n., sem ég ræddi um, þá muni koma nýtt frv. um fjáröflun til sláturhúsanna. Og þetta vildi ég, að hæstv. ráðh. upplýsti hér við þetta tækifæri, hvort þess er að vænta, að það komi annað frv., sem eingöngu fjallar um sláturhúsauppbygginguna, eða hvort framleiðnisjóði, sem við erum nú að ræða um, er ætlað að rísa undir sláturhúsauppbyggingunni ásamt því, sem Stofnlánadeild landbúnaðarins getur innt af hendi lögum samkv. í þeim efnum. Ég vil líka minna á það, að enda þótt ég minnist hér eingöngu á sláturhúsin, þá er það síður en svo, að það séu ekki ótal aðkallandi verkefni, sem framleiðnisjóður landbúnaðarins getur sinnt lögum samkv. En ég sé ekki annað en þau verkefni verði að bíða um sinn vegna fjárskorts, því að ef vel væri á þessum málum haldið, þá hefðu framlög sjóðsins nú þurft að vera a. m. k. helmingi meiri bara til þess að jafnast á við það, sem var þegar 1966 samkv. þeirri breytingu, sem hefur orðið á verðgildi krónunnar og ýmsu öðru, sem þar hefur gripið inn í verðlagsmálin á síðustu árum.



Herra forseti. Ég get vitanlega tekið undir það, sem hv. 1. þm. Vesturl. sagði hér áðan, að það væri æskilegt, að það væri meira, sem lagt væri í framleiðnisjóð heldur en gert er ráð fyrir í þessu frv. En það hefur nú orðið samkomulag um það að lögfesta frv. eins og það er lagt fram, ef hv. Alþ. vill á það fallast, og ég tel það út af fyrir sig mikils virði, að sjóðnum er gert fært að starfa. Það er vitanlega hægt alltaf að benda á, að það sé þörf á hærri fjárhæðum, m. a. til þess að byggja upp sláturhúsin. Nú er það svo, að það hefur miðað vel áfram uppbyggingu og lagfæringu sláturhúsanna undanfarin ár, þótt enn séu mörg sláturhús þannig, að það þurfi nauðsynlega að endurbyggja þau, til þess að þau uppfylli þær kröfur, sem gerðar eru til sláturhúsa. Og n., sem hv. þm. minntist á hér áðan, hefur skilað áliti. Þetta var, að mig minnir, 5 manna n. og rn. tilnefndi einn mann í hana. Því var haldið fram, m. a. í Nd., að með því að tilnefna mann í n. hefði rn. eða sá ráðh., sem það gerði, tekið á sig skuldbindingu um það að samþykkja allt, sem n. lagði til með fjáröflun og fyrirkomulag á húsunum. En það er vitanlega reginmisskilningur, að það felist nokkur skuldbinding í því. Hitt er rétt, sem hv. þm. sagði hér áðan, að ég hef tekið því vinsamlega, þegar við mig hefur verið rætt um þetta, vegna þess að ég skil nauðsynina á því að lagfæra og endurbyggja sláturhúsin. En hvort það verður gert akkúrat með þeim hætti, sem n. leggur til, það er óráðið enn. Og 14 sláturhús, sem n. leggur til að verði byggð, er vitanlega allt of lítið fyrir landið allt, þannig að þetta nál. verður endurskoðað. Um framkvæmdirnar nú í ár, hvað um þær verður, þá vil ég upplýsa það, að það er stutt síðan ég ræddi við framkvæmdastjóra Framleiðsluráðs og það er enn styttra síðan ég ræddi við formann Stéttarsambands bænda. Þeir minntust á það, að vegna þess að ekki væri fé í framleiðnisjóði á þessu ári, gæti það valdið nokkrum vandræðum í ár í sambandi við þær framkvæmdir, sem standa fyrir dyrum. Þeir nefndu sláturhúsið á Húsavík, þeir nefndu sláturhúsið á Blönduósi. Niðurstaðan af samtali mínu við formann Stéttarsambands bænda, Gunnar Guðbjartsson, varð sú, að hann skyldi skrifa til mín bréf og lýsa því, hvað aðkallandi væri á þessu ári. Munum við síðan ræða um það, hvernig með þetta skuli fara, því að það er alls ekki meiningin að stöðva framkvæmdir, það er alls ekki meiningin. Hitt er svo annað mál, og það veit ég, að hv. 1. þm. Vesturl. skilur, að bændum er vitanlega frjálst að leggja gjald á kjötið, 40 aura á dilkakjöt og láta það renna til sláturhúsanna. En það er ekki víst, að það verði jafnauðvelt að leggja gjald á útsöluverð kjötsins í þessu skyni. Ég segi það, að það er ekki víst, að það sé jafnauðvelt. Ég er ekki þar með að segja, að það sé óframkvæmanlegt. En það þarf að tala nokkur orð áður en það verður samþykkt. Það er út af fyrir sig heldur ekki ómögulegt, að ríkissjóður leggi fram fé á móti því, sem bændur leggja til, en einnig það þarf undirbúning, og víst er það, að ekkert er á fjárlögum þessa árs í þessu skyni. Einnig það kostar nokkrar orðræður áður en það tekst, og fé samkv. þessari fjáröflunarleið er ekki fyrir hendi á þessu ári, en eigi að síður þarf að hafa ráð til þess að vinna það, sem nauðsynlegt er að vinna á þessu ári. Nú er það svo og ég veit, að hv. 1. þm. Vesturl. veit það, að það eru ekki ýkja mörg sláturhús, sem verður unnt að vinna að í sumar, vegna þess að undirbúningi er ekki lokið að því. Ég efast um, að það sé nema Blönduós og Húsavík. Að vísu eiga bæði Borgarnes og Búðardalur eftir að fá framlög samkv. reglum, sem menn vilja fara eftir. En um sérstakt frv. á þessu þingi vegna sláturhúsanna er ekki að ræða. Það er nú orðið tiltölulega skammt til þingloka og verður ekki tími til þess að flytja sérstakt frv. í því skyni. En eins og ég sagði, hefur þetta mál verið rætt við tvo framámenn í þessum málum, og meiningin er að finna leið til þess að halda eðlilegum framkvæmdum áfram á þessu ári í uppbyggingu sláturhúsanna.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. landbrh. fyrir þessar upplýsingar, og ég held, að ég skilji það rétt, að það sé einskis að vænta á þessu ári af fjármagni til sláturhúsauppbyggingar, nema ef kynni að vera einhver loforð upp á framtíðina. Og í öðru lagi, að það sé verið á ný að endurskoða þær tillögur, sem n. Framleiðsluráðs gerði nú fyrir nokkrum árum síðan og finna á þeim flöt, sem hægt væri að koma í framkvæmd. Ég vona, að ég hafi skilið þetta rétt, að það liggi ljóst fyrir, að þarna sé ekki um annan aðila að að ræða, sem geti greitt úr sláturhúsauppbyggingunni, en framleiðnisjóðinn, þegar hann fær fjármagn á næsta ári, 1972.



Herra forseti. Því miður var þetta nú ekki alveg rétt skilið hjá hv. þm., þegar hann sagði: Ja, ég skil það þá þannig, að það sé einskis að vænta á þessu ári. Það var ekki það, sem ég sagði. Ég skýrði frá viðtali mínu við formann Stéttarsambands bænda og framkvæmdastjóra framleiðsluráðsins og sagði, að meiningin væri að útvega fé til þess, að hægt væri að vinna að uppbyggingu þeirra sláturhúsa í ár, sem tilbúin væru vegna undirbúnings. Og þá finnst mér, að hv. 1. þm. Vesturl. eigi ekki að segja, að það sé einskis að vænta. Það var ekki meira en þetta, sem ég vildi taka fram.



Herra forseti. Á 14. allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna árið 1959 var ákveðið að kveðja saman alþjóðaráðstefnu í Vínarborg til að fjalla um reglur þjóðréttarins um stjórnmálasamband ríkja. Áður höfðu Sameinuðu þjóðirnar árið 1952 samþykkt ályktun um að fela þjóðréttarnefnd samtakanna að skrásetja reglur þjóðréttarins um stjórnmálasamband ríkja. N. gekk frá frumdrögum að samningi og sendi þau út til aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna. Þessi fundur eða alþjóðaráðstefna, sem haldin var í Vínarborg dagana 2. marz til 14. apríl 1961, samdi uppkast fyrst og síðan ákveðnar tillögur um þetta mál og var það samþykkt svo að segja í einu hljóði, og það er það frv., sem hér liggur fyrir til lögfestingar. Á þessari ráðstefnu í Vínarborg sátu fulltrúar frá 81 ríki og voru, eins og ég sagði, nokkurn veginn sammála um, hvað í þessum samningi skyldi felast. Samningurinn ásamt tveimur bókunum, sem honum fylgdu, gekk í gildi 24. apríl 1964, þegar 22 ríki höfðu gerzt aðilar. 92 ríki eru nú aðilar að samningnum. Þessi samningur er allítarlegur og fjallar aðallega um fulltrúa erlendra ríkja utan síns heimalands hjá þeim þjóðum, sem stjórnmálasamband hafa tekið upp. Samningurinn er prentaður hér bæði á íslenzku og ensku og ég tel ekki ástæðu til að fara að rekja hann gr. fyrir gr., því að í þessu fskj. er samningurinn prentaður og hann er mjög ítarlegur og þarf ekki frekari skýringa við. Hann skýrir sig að öllu leyti sjálfur, í fyrsta lagi um það, hvernig stofnað er til stjórnmálasambands á milli ríkja, hver verkefni sendiráðanna skulu vera, hvaða réttindi sendiráðsmenn hafa, hvaða skyldur þeir þurfa að uppfylla og annað þess háttar. Um friðhelgi sendiráðsmanna eru líka æðimargar greinar, og því er lýst, í hverju sú friðhelgi sé fólgin og með hvaða undantekningum. Eins og ég segi, ég sé ekki ástæðu til þess að rekja gr. Þær skýra sig algerlega sjálfar. Ég tel, að það sé æskilegt fyrir Ísland að verða aðili að samningnum og legg eindregið til, að það verði gert. En að lokinni þessari umr. vildi ég leggja til, að málinu yrði vísað til hv. allshn. og 2. umr.



Herra forseti. Jökulárnar í Skaftafellssýslu hafa lengi verið illur þrándur í götu. Meðan öll vötn voru óbrúuð var lífsbarátta þess fólks, sem stundaði atvinnu sína og átti búsetu í þessum byggðarlögum, mjög erfið, og þessir erfiðleikar höfðu vissulega áhrif á lífskjörin. En löngum var það svo og allt fram undir síðustu ár, að það mátti segja um aðstöðu fólksins í þessum byggðarlögum líkt og Matthías kvað um Ísland í upphafi þessarar aldar: „Um þess kjör og aldarfar aðrir hægt sér láta.“ En á síðari árum hefur þetta breytzt og er það mjög vel farið. Það þarf ekki að líta langt aftur í tímann til þess að gera sér það ljóst, að þróun samgöngubóta á þessu svæði hefur verið tiltölulega ör á undanförnum tveimur áratugum, og hlýtur það vissulega að auka bjartsýni manna á það, að nú eigi það ekki langt í land, að akfær hringvegur um landið verði fullgerður og opnaður til umferðar. Fyrir 20–25 árum var þannig ástatt í þessum málum, að að austanverðu hindraði Fossá í Álftafirði og sérstaklega Jökulsá í Lóni bifreiðasamgöngur þeim megin frá og að vestanverðu Djúpá í Fljótshverfi. Milli þessara vatnsfalla, Fossár í Álftafirði og Djúpár í Fljótshverfi, eru um 250 km og á þeirri leið eru mjög margar jökulár stórar og smáar, sumar ófærar bifreiðum og aðrar lítt færar. Á s.l. 20 árum hefur verið unnið að því samfellt að vinna bug á þessum erfiðleikum, og þar hefur komið til í fyrsta lagi áhrif þess fólks, sem býr í því héraði, sem þarna á sérstaklega hlut að máli, og hins vegar góður skilningur Alþ. á því, að átaka væri þörf í þessum efnum. Og nú er svo komið, að ekki er eftir nema 30 km kafli til. þess að tengja saman akveginn sunnan jökla. En það hefur frá upphafi verið ljóst þeim, sem kunnugir eru á þessum slóðum, að það hlaut að verða lokaátakið að koma á mannvirkjagerð á Skeiðarársandi. Það er þó ekki svo, að menn hafi lokað augum fyrir því, að ástæða væri til að bæta um samgöngumöguleika á Skeiðarársandi frá því, sem áður var, og ýmsar till. hafa komið fram á hv. Alþ. að undanförnu um það efni og hlotið fullnaðarafgreiðslu hér á þingi. Fyrir 15 árum bar ég fram hér á hv. Alþ. till. til þál. um það, að gerð yrði gangskör að því að kaupa og reyna ný samgöngutæki á eyðisöndum Skaftafellssýslu. Þó var ekki talað um brúagerðir, enda var það ekki raunhæft á þeim tíma, þar sem svo mörg önnur verkefni voru þá óleyst á því sviði. Þessi till. fékk einróma meðmæli fjvn. og var samþ. á Alþ. Hins vegar heppnaðist ekki að fá þau samgöngutæki, sem þá var sérstaklega haft í huga, svo að segja má, að minna hafi orðið úr framkvæmdinni heldur en ætlað var. Fyrir 10 árum fluttu allir þm. Austf. till. til þál. um það, að fela samgmrn. að undirbúa brúargerð á Jökulsá á Breiðamerkursandi og stefna að því eða vinna að því, að samgöngubætur yrðu gerðar á Skeiðarársandi. Þessi till. fékk einnig góðar undirtektir hér á hv. Alþ. og var afgreidd sem ályktun Alþingis. Jökulsá á Breiðamerkursandi hefur þegar verið brúuð svo sem kunnugt er, og ég tel, að upp af þessu hafi sprottið það, að keyptur var hinn svonefndi vatnadreki, sem er hafður við Skeiðará og er mjög mikilvægt öryggistæki við það stórvatn, þó að hann henti ekki til ferða yfir Skeiðarársand. Fyrir 4 árum tóku svo fleiri hv. þm. í sama streng og þm. Austf. höfðu áður gert, því að þá var flutt á Alþ. till., þar sem flm. voru 11 að tölu og úr öllum stjórnmálaflokkum og þm. búsettir í ýmsum kjördæmum landsins, þar sem skorað var á samgmrh. að láta gera áætlun um vega- og brúagerðir á Skeiðarársandi, sem tengi hringleið um landið. Þessi till. var einnig samþ. En við meðferð málsins í n. var fellt niður það, sem upphaflega stóð í tillgr. af hálfu flm., að jafnframt skyldi gera áætlun um það, á hvern hátt afla megi fjár til framkvæmda við samgöngubætur á Skeiðarársandi. Hv. fjvn., sem fjallaði um þessa till., sá sér ekki fært að hafa þetta ákvæði í ályktuninni, og var það fellt niður, sem að mínum dómi var heldur miður. Hins vegar er þess að minnast, að samkv. vegáætlun hefur verið lagt fram nokkurt fé til þess að gera rannsóknir á Skeiðarársandi til undirbúnings vegaframkvæmdum þar, og ber að minnast þess með þakklæti, að þetta hefur verið framkvæmt og allmiklar rannsóknir verið gerðar til undirbúnings frekari framkvæmdum. Nú er þetta frv., sem hér liggur fyrir, um happdrættislán ríkissjóðs fyrir hönd Vegasjóðs vegna vega- og brúagerða á Skeiðarársandi, er opni hringveg um landið, hér til 1. umr. í þessari hv. d. Ég tel tvímælalaust, að þetta frv. sé spor í rétta átt og miði að því að flýta fyrir að létta undir með því að tengja akvegina um landið með samgöngubótum á Skeiðarársandi. Þetta, að koma vegasambandinu yfir þá 30 km, sem eftir eru til að tengja akveginn saman, er að mínum dómi mikilvægt þjóðmál og ég tel mig hafa orðið þess varan, að skilningur sé að aukast á því meðal almennings, að svo sé. Það er vissulega hagsmunamál fyrir þjóðarheildina, að þetta átak verði gert. Ísland mun breytast mjög mikið sem ferðamannaland, auk þess sem slík framkvæmd mundi stórlega bæta aðstöðu til atvinnurekstrar og samgangna á Suðaustur- og Austurlandi sérstaklega, og það á að vera metnaðarmál þjóðarinnar, að þetta verði gert fyrr en seinna. Fram hefur verið sett sú hugmynd, að þetta ætti að tengja við 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar, og ég vil fyrir mitt leyti láta í ljós þá skoðun, að ég tel mjög vel farið, að það mark sé sett. En vissulega er hér um allstórt og erfitt viðfangselni að ræða. Þetta er tæknilegt vandamál, en ég hef þó lengi haft þá skoðun, að verkfræðingum okkar muni verða auðið að leysa þetta tæknilega vandamál, og bjartsýni mín í þessu efni hefur fremur vaxið, eftir því sem nær dregur vitanlega þessum framkvæmdum, fremur en hið gagnstæða og kemur þar ýmislegt til. Ég hef við að styðjast allmikla reynslu um framkvæmdir við vötnin í Skaftafellssýslu, þar sem ég hef sjálfur verið áhorfandi að, og það eru ekki nema 20 ár síðan það var endanlega ákveðið að brúa Hornafjarðarfljót, eftir að akvegur hafði verið gerður þar og sá dómur felldur, að það væri tæknilega kleift að brúa Hornafjarðarfljót. En það var ekki fyrr en um 1950, að sú ákvörðun var tekin og verkfræðingar eða þáverandi vegamálastjóri féllst á, að svo skyldi gert. En mannvirkin við Hornafjarðarfljót hafa engin áföll beðið síðan sú brú var sett upp, var fullgerð fyrir 10 árum. Vötnin á vestanverðum Skeiðarársandi, þ.e.a.s. Núpsvötn, Súla og Sandgígjukvísl eru að mínu áliti, og tel ég mig hafa nokkurn kunnugleika á því, alls ekki erfiðari viðfangs heldur en sum önnur vötn í Austur-Skaftafellssýslu, sem þegar er búið að brúa. Hitt má svo öllum vera ljóst, að Skeiðará er nokkuð sérstök að þessu leyti og það er mesta tæknilega vandamálið að gera þar mannvirki, sem standast hin stórfelldu jökulhlaup, sem koma við og við í það vatnsfall. Þetta er jafnframt fjárhagslegt vandamál eða nokkuð stórt fjárhagsmál. En þegar litið er til þess, hvað íslenzka þjóðfélagið telur sér fært að gera á ýmsum öðrum sviðum samgöngumála, svo sem við hraðbrautarlagningar, þá tel ég, að okkur eigi ekki að vaxa þetta í augum. Ef við lítum til annarra þátta samgöngumála, svo sem hvað það kostar að kaupa strandferðaskip, gott og vandað strandferðaskip, og ef við höfum það til samanburðar, þá styður það enn þessa skoðun mína, að við eigum ekki að hika við að leggja í þessi mannvirki á Skeiðarársandi um leið og sá dómur fellur af hálfu verkfræðinga, að þetta sé tæknilega viðráðanlegt. Ég vil því endurtaka það, sem ég sagði fyrr, að þetta frv. er að mínum dómi mál, sem stefnir í rétta átt og á fullan rétt á sér. Hér er gert ráð fyrir því að safna með sölu á happdrættisbréfum samtals 200 millj. kr. á 5 árum. Þó að þetta mark sé sett í frv., þá virðist mér, að reynslan ein muni skera úr því, hvort það tekst að afla þessa fjár og svo mikils fjár á þennan hátt. Og ég vil láta það koma skýrt fram sem mína skoðun, og ég vænti, að það sé skoðun annarra hv. þdm., að framkvæmdir á Skeiðarársandi geta vitanlega ekki staðið eða fallið með því, hvort það selst meira eða minna af þessum happdrættisskuldabréfum, sem boðin verða út til sölu. Þar hlýtur að koma til önnur fjáröflun jafnframt, svo að fullnægt verði fjárþörfinni, hvað sem þessu liður. Á þetta vil ég leggja áherzlu frá minni hálfu. Eigi að síður lít ég svo á, að fjáröflun af þessu tagi verði þáttur í þessu stóra fjárhagsmáli og með þessu verði lagður fram skerfur til þeirra mikilvægu framkvæmda, sem stefnt er að, að gerðar verði. Ég vil því ljúka þessum orðum með þeirri ósk og þeirri áskorun til hv. þdm., að þessu frv. verði opnuð greið leið í gegnum þessa hv. þd.



Herra forseti. Það er rétt, sem hér var sagt áðan, að þetta frv. er spor í rétta átt. Það er vitanlega engan veginn hægt að fullyrða neitt um það, hvort happdrættisskuldabréfin seljast. En við höfum nokkra reynslu af því, að þingið hefur gefið út happdrættisskuldabréf og sala þeirra hefur gengið vel. Hér er um mál að ræða, sem almenningur hefur áhuga fyrir, ég vil segja, hvar sem menn eru búsettir á landinu. Þetta mál er þannig vaxið, að það ætti að vera létt verk að hefja nokkurn áróður fyrir sölu bréfanna og afla mikils fjár með þessum hætti. En ég er alveg samþykkur því, sem hv. síðasti ræðumaður sagði hér áðan, að þessi framkvæmd má ekki standa eða falla með því, hvort þessi fjáröflunarleið tekst eða ekki. Ef þessi fjáröflunarleið heppnast ekki, þarf vitanlega að finna aðra leið. Við þurfum að brúa þetta bil, þetta skarð, sem er á hringnum. Og tækninni hefur fleygt mikið fram, þannig að nú þykir fært að gera það, sem ómögulegt var að vinna áður. En Skeiðará er erfið, jökulhlaupin koma öðru hverju og enginn getur með vissu sagt, hvar vatnið tekur sér farveg. Þannig gæti það verið, þótt miklir varnargarðar væru komnir, að það tækist ekki að halda vatninu undir brúnni. Því hefur sú uppástunga komið fram, að réttast væri að byggja trébrýr, sem yrðu þá að fara í versta tilfelli, en ekki yrði þá svo dýrt að endurnýja. Það hafa farið fram umfangsmiklar rannsóknir á svæðinu, hvernig með skuli fara, og ég held, að það sé örugglega dómur verkfræðinga, að tæknilega sé þetta framkvæmanlegt. En hversu mikið það kostar, hefur ekki enn verið fullyrt um, en það hefur verið gizkað á það, að þetta gæti kostað 200–300 millj. kr. Það er að vísu há upphæð, en á þessu ári notum við til vegaframkvæmda um 1250 millj. kr., þannig að ég býst nú við því, að mönnum blöskri ekki svo mjög, jafnvel þótt þetta mundi kosta 200–300 millj. kr., þegar notað er til vegaframkvæmda á einu ári 1250 millj. En þótt svo sé, að Vegasjóður hafi tiltölulega mikið fjármagn, þá liggur það alveg í augum uppi, að það verður að afla fjár með sérstökum hætti í þetta verk. Það verður ekki hægt að nota Vegasjóð eins og hann er nú og taka stórfúlgur úr honum í þetta verk, vegna þess að það eru í öllum kjördæmum landsins og öllum landshlutum svo mörg verkefni, sem bíða og verið er að vinna að og kalla eftir fjármagni. Ég vildi aðeins við þetta tækifæri segja álit mitt á þessu, og það er ánægjulegt, að hv. Nd. samþykkti þetta frv. með öllum greiddum atkv. Ég held, að allir hv. Nd.-menn hafi verið með þessu máli, og ég vona, að svo verði einnig hér í þessari hv. d. Hvort það tekst nú að ljúka þessu verki fyrir 1974, um það vil ég ekkert segja. En ég tel, að þetta frv. verði til þess að ýta á og ýta undir framkvæmdina, og ég trúi því, að þetta frv., ef að l. verður, geti orðið talsverður þáttur í fjáröflun til verksins og kannske stór þáttur. Og undirbúningi að þessari framkvæmd verður haldið áfram í sumar og er vonazt til, að í sumar liggi fyrir nægilega miklar rannsóknir, þannig að það mætti hefjast handa vorið 1972. Það er rétt, sem hér var sagt áðan, að Núpsvötn, Súla og Sandgígjukvísl eru ekki nema eins og venjulegar ár og ekki nærri eins erfiðar eins og sumar árnar, sem hafa verið brúaðar núna að undanförnu. Það er Skeiðará, sem vandinn er bundinn við, og sem verður hægt að vinna, þegar peningar eru fyrir hendi. Ég er því samþykkur, sem hér var sagt áðan, að það þarf að afla fjár til þessara framkvæmda og hefjast handa eins fljótt og tæknilegur möguleiki leyfir.



Herra forseti. Ég vil taka undir það, sem hér hefur verið sagt um það, að þetta frv. er allra góðra gjalda vert og sýnir vissan áhuga fyrir því að koma því þ]óðþrifamáli, þeirri þjóðarnauðsyn fram, að um Ísland verði hringvegur, en á það vantar nú, eins og hér hefur líka verið fram tekið, um það bil 30 km langan vegarspotta með tilheyrandi brúm. Það hefur lengi blasað við, að sá hluti landsins, sá hluti af undirlendi landsins, sem ekki hafði neinn þjóðveg, var sífellt að styttast, og það dró að því, að það yrði að taka þá lokaákvörðun að brúa Skeiðará og koma vegi yfir það 30 km svæði, sem hér hefur verið talað um. Ég er líka þeirrar skoðunar, eins og fyrri ræðumenn hér í d., að það megi ekki vera undir því einu komið, hvernig gengur með sölu á þeim happdrættisskuldabréfum, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, hvort í mannvirkið verður ráðizt eða ekki. Það eru nú liðin allmörg ár, að ég ætla svona fram undir áratugur, síðan ég flutti hér á Alþ. till., sem miðaði í þá átt að skora á ríkisstj. að hefjast handa um það að koma í framkvæmd vegagerð einmitt á þessu svæði, til þess að hringvegur gæti myndazt um Ísland. Ég gerði nú í bjartsýni minni ráð fyrir, að þetta væri hægt að gera á næstu tveimur árum. Ég er reyndar þeirrar skoðunar enn þá, að ef einhver dáð hefði verið í landsstjórninni og einhver framsýni til þess að hún sæi, hvaða þýðingu þetta hefur fyrir landið, þá hefði hún gert þetta. Þá hefði hún gert það með þeim hætti, sem ráðh. minntist hér aðeins á áðan, að það hefðu verið gerðar ódýrar staurabrýr yfir þau fljót, sem þarna er um að ræða, og síðan látið ráðast, hvort Skeiðarárhlaupin tækju slíkar brýr með sér, og gengið þá í að endurbyggja þær, ef þær færu. Nú bregður svo við í seinni tíð, að menn telja mjög nauðsynlegt að rannsaka alla hegðun þessara vatnsfalla, sem landsmenn, sem nálægt þeim búa, hafa þó reyndar virt fyrir sér, ekki í áratugi, heldur í aldir og hafa nú vissar hugmyndir um. Ég ætla, að þær 200 millj., sem ætla má, að brýr af varanlegri gerð mundu kosta, eða vegur yfir þetta svæði, - en ég held, að ég hafi tekið rétt eftir því, að hæstv. ráðh, nefndi þá upphæð, 200–300 millj., sem hugsanlegt kostnaðarverð í að koma þessu í það horf, að hringvegur væri um Ísland, - ég held, að það verð, sem það hefði kostað að gera þessar brýr og gera þennan veg fyrir áratug, muni nú vera langleiðina farið í rannsóknir, sem ég engan veginn vil telja einskis virði, en þær koma ekki að sama gagni eins og hringvegur um Ísland, það er alveg gefið mál. Og nú hafa menn látið það í ljós, að aðaltálminn á því að byggja upp þennan veg og þessar brýr væri skortur á Skeiðarárhlaupi. Menn telja, að þeir verði að fá Skeiðarárhlaup til að mæla það, og svo djúpt geta menn auðvitað sokkið í rannsóknir, að rannsóknarefni af þessu tagi geti vafizt svo fyrir mönnum, að menn geti látið það hindra eðlilega framþróun mála, að slíkar mælingar vanti. Ég er þeirrar skoðunar, að það sé ekki eins mikils virði eins og ýmsir vilja vera láta að hafa mælingu á Skeiðarárhlaupi. Ég efast um það, að þó að komi Skeiðarárhlaup og verði mælt nákvæmlega í tonnum, hvað þar streymir fram af vatni á hverri klst. eða jafnvel hverri mínútu, þá sé það nokkur veruleg undirstaða undir brúagerð á þessu svæði, því að það gæti svo farið, að það liði svo sem eins og ein öld þangað til annað sambærilegt hlaup kæmi. Og þá gæti nú vel svo verið, að mælingarnar og það, sem skráð væri um þær, væri nokkuð komið á dreif, þegar til þess ætti að taka í því Skeiðarárhlaupi, sem næst kæmi. Ég vil á engan hátt gera lítið úr rannsóknum og undirbúningi. En þegar um brýn verkefni er að ræða, þá eru takmörk fyrir því, hve réttlætanlegt er að láta það dragast lengi undir yfirskini rannsókna að gera hina nýtustu hluti og nauðsynlegustu. Hæstv. samgmrh. minnti hér á það, að í vegagerð landsmanna væri gjarnan eytt nú árlega um 1200 millj. úr Vegasjóði. Með samanburði við það getum við tekið tæpar 200 millj. eða jafnvel þótt það væru 300 millj., sem þetta mundi kosta, og spurt þennan sama hæstv. ráðh.: Stendur hann alveg frammi fyrir þessu vandamáli, sem ekki verði við glímt nema komið verði upp sérstöku happdrætti? Ég vil segja, að heldur fyndist mér það ólíkt honum, ef svo væri. En reynslan er nú kannske ólygnari heldur en allar spár hér um. Ég man það að vísu ekki, hvað þessi hæstv. ráðh. lét Alþ. sporðrenna stórri summu í sérstakt benzíngjald til Vegasjóðs einmitt á þessum vetri og einmitt á þessu yfirstandandi verðstöðvunartímabili, en það var ábyggilega upphæð, sem af hefði vel mátt greiða upphæðir eins og hér er um að ræða. Þess vegna verð ég að láta það í ljós, að mér finnst það bera vott um, að annaðhvort sé alveg óvenjulegur hrollur í hæstv. ráðh. frammi fyrir þessari framkvæmd eða hitt, að hann sé ekki alveg líkur sjálfum sér í þeim efnum, að geta hugsað sér, að á verði lagður nýr skattur til þess að koma svona málum í framkvæmd. Hér þarf sérstaka fjáröflun, segir ráðh., og ég skal ekki hafa á móti því. Ég viðurkenni það, sem hann segir, að út um allar byggðir bíða óleyst verkefni í vegamálum. En þetta er málefni allra byggða landsins. Það er auðvitað ekki hægt að mótmæla því, að það snertir allar byggðir landsins, hvort hringvegur er til um landið eða ekki. Ég vil í þessu sambandi líka minna á það, að ég hafði hér á s.l. vetri uppi till. um sérstaka fjáröflun einmitt í þennan veg. Hún fékk nú ekki áheyrn hér á Alþ. og sumir þeir, sem tala hér um það, að hér þurfi sérstaka fjáröflun, voru ekkert hikandi við það að vera bara á móti þeirri till. Sú till. var þess háttar, að þegar ákveðið var, að hér skyldi breytt um í umferðarmálum þannig, að upp skyldi tekin hægri umferð í staðinn fyrir vinstri umferðina, sem við áður höfðum, þá var lagður á bílaeigendur sérstakur skattur til þess að borga kostnaðinn af þessu. Og kostnaðurinn af þessu var áætlaður af sérfræðingum ríkisstj. slíkur, að hann átti að borgast upp á tveimur árum. Þau tvö ár eru nú þegar liðin, en auðvitað stóðst áætlunin ekki. Ég taldi það, að það væri málefni ríkissjóðs að fást við, hvaða skekkjur sérfræðingar ríkisstj. kynnu að hafa gert í sambandi við kostnaðinn vegna umferðarbreytingarinnar, og það, sem umfram væri það, sem búið væri að leggja á menn sérstaklega, bifreiðaeigendur, það ætti að greiðast úr ríkissjóði. En mín till. innihélt það einnig, að ég gæti vel á það fallizt, að skatturinn héldist áfram og rynni til annarra verkefna, rynni til þess að fullgera hringveginn um Ísland, á meðan hann væri ekki fullgerður. Þessa till. felldu þeir báðir, hv. 3. þm. Austf. og hæstv. samgmrh., sem hér töluðu á undan mér um nauðsynina á því að fá sérstaka fjárveitingu í þennan veg. Ég vil einnig láta það í ljós, að ég tel það, að þegar upplýst er, að hér sé um að ræða framkvæmd, sem kosti 200–300 millj., þá eru það í eðli sínu slíkir smámunir í samanburði við þá þýðingu, sem slík framkvæmd mundi hafa, að í rauninni er lítið annað en volæði, bara almennt volæði að gera þetta ekki, framkvæma það ekki og framkvæma það ekki strax. Ég veit ekki, hvort sá hæstv. ráðh., sem fer með vegamál á Íslandi, muni vera mér sammála um þetta, en við erum nú æðioft dálítið ósammála, og það verður þá að hafa það. Að mínu mati er það volæði að vera ekki búinn að ráðast í slíka framkvæmd, sem hér er um að ræða, miðað við þá þjóðarþörf, sem á hana kallar.



Herra forseti. Það er auðvitað ekkert nema gott um það að segja sjálfsagt, þó að eitt happdrættið enn komist nú á laggirnar og það fyrir opinbera tilstuðlan. Og það er vonandi, að þessi bréf seljist, þó að ég sjái nú ekki verulegar líkur á því, a.m.k. meðan ríkissjóður heldur uppi samkeppni við þessi bréf með verðtryggðum spariskírteinum. Kannske á að stöðva þá sölu í bili til að þetta mál hljóti forgang. En hvað um það, þá er ekkert nema gott um það að segja, þó að þessi leið sé reynd. Ég hef ekkert við það að athuga í sjálfu sér, ekki annað en það, að ég óttast bara, að í reyndinni verði hún til þess að tefja málið, það verði farið að bíða eftir einhverjum happdrættispeningum, sem ekki komi nú. Það þarf að sjá um 14 millj. kr. árlega í vinninga. Ég óttast, að það geti farið þannig, að salan standi kannske rétt undir vinningunum fyrstu árin, og þá væri auðvitað verr farið en heima setið og auðvitað langt frá því, að tilgangi frv., er ég viss um, væri náð og þeim tilgangi, sem hæstv. landb.- og samgmrh. hefur hér lýst. En það var nú ekki endilega þetta, sem ég ætlaði að benda á, heldur hitt, að mér finnst það satt að segja dálítið furðulegt, þegar talað er um það af hæstv. ráðh. sem sjálfsagðan hlut, að það verði að hafa sérstaka fjáröflun í þessu skyni. Hann vill m.ö.o. undanskilja það öllum almennum vegaframkvæmdum í landinu að koma vegi á þessa 30 km, sem þarna eru eftir, og gera þar með hringveg kringum landið, svo sjálfsagt sem það þó virðist. í mínum augum er einmitt ástæða til þess að fjármagna þessar framkvæmdir úr sameiginlegum sjóði, því að þær snerta allar byggðir landsins, eins og hæstv. ráðh. réttilega gat um. Það er ekki um slíkt ógnarfjármagn hér að tefla, að það eitt út af fyrir sig réttlæti það, að þetta mál fái einhverja sérstöðu og sérstaka meðferð og lakari meðferð heldur en önnur vegalagning í landinu. Við höfum heyrt þessar tölur, 200–300 millj. kr. Ég held, að vegaframkvæmdirnar á Kópavogshálsi hafi kostað eitthvað um 150 millj. kr., ekkert happdrætti var framkvæmt til þess að koma þeim á. Þó þjóna þær ekki nema tilteknum hluta al landinu. Mig minnir, að brúin yfir Elliðaárnar hafi kostað eitthvað yfir 90–100 millj. kr. Það var borgað af Vegasjóði happdrættislaust. Það þjónar að vísu stórum hluta landsins að komast til höfuðborgarinnar, en kannske ekki alveg öllu. Og mig minnir, að 900 metra vegarspotti, sem Íslenzkir aðalverktakar lögðu fyrir hæstv. samgmrh., hafi kostað um 36 millj. kr. Eftir þeim kostnaði mundi vegurinn yfir Skeiðarársand kosta nálægt 1200 millj. kr., en sem betur fer verður sennilega sparlegar á haldið austur á Skeiðarársandi heldur en fyrir ofan Reykjavík og fæst ódýrari framkvæmd á þessum 30 km, þó erfiðir séu. Ég vil leggja áherzlu á það fyrir mitt leyti, - ég skal ekki vera að lengja þessar umr., það er ástæðulaust mál, sem allir eru sammála um í sjálfu sér, - en ég vil bara leggja áherzlu á það, að að mínum dómi á að líta á hringveg kringum landið, eða 30 km vegalagningu með tilheyrandi brúagerðum yfir Skeiðará, sem hluta af verkefni Vegasjóðs, og ég hef ekkert á móti því sem sagt, að það sé aflað fjár með sérstökum hætti, með þessu happdrættisláni. En ég bara legg áherzlu á það, að það má ekki láta framgang málsins vera undir því kominn, hvort þessir peningar fást með happdrættisláni og á hve löngum tíma, eða ekki. Það verður að taka þetta inn á áætlun Vegasjóðs og framkvæma það eins og hverja aðra framkvæmd, sem gerð er í þágu landsmanna allra.



Herra forseti. Það, sem sagt er hér, er allt tekið upp orðrétt á þráð og þar geta menn fullvissað sig um, hvað ég sagði hér áðan. Ég tók það sérstaklega fram, að ef happdrættisbréfin ekki seldust, þá yrði að afla fjár með öðrum hætti, og það mætti ekki verða til þess að tefja þessa framkvæmd, þótt bréfin ekki seldust. En það er eins og hv. 6. þm. Sunnl. og hv. 11. þm. Reykv. hafi alls ekki heyrt þetta. Og þess vegna var náttúrlega sumt af því, sem þessir hv. þm. sögðu, út í hött. Báðum finnst þessum hv. þm. dálítið skrýtið að vera að hugsa sér það að vera að afla fjár með sérstökum hætti í þessa framkvæmd.. Það mátti skilja á hv. 6. þm. Sunnl., að bara ætti að taka hluta af þessum 1250 millj., sem yrðu til ráðstöfunar núna í Vegasjóði, taka hluta af þeirri upphæð og það væri hreint volæði bara að gera það ekki strax, 200–300 millj. átti annaðhvort að taka af þessu fé, sem er í Vegasjóði, t.d. á næsta ári, eða þá að slá þetta einhvers staðar, það væri algert volæði að gera það ekki strax. En hv. 6. þm. Sunnl. var einu sinni í fjvn. og meira að segja formaður fjvn. Og þá held ég, að hann hafi uppgötvað það, að ekki var alltaf hægt að taka hundruð millj. í hvað sem menn vildu. Þá varð að takmarka það, sem menn gátu fengið af fé. Og því miður er það nú svo enn, að það er erfiðleikum bundið að afla fjár eins og menn vilja, þótt í seinni tíð hafi fé til framkvæmda, m.a. vegaframkvæmda, verið stórum aukið og það var gert hér með lagasetningu frá hv. Alþ. í vetur. Og langflestir hv. þm. voru þessu samþykkir, vegna þess að það vantaði fé til ýmiss konar vegaframkvæmda úti í héruðunum. En ég er þeirrar skoðunar, að við getum ekki að sinni hækkað benzín eða þungaskatt meira en við höfum gert. Ég tel, að við höfum farið eins hátt við síðustu hækkun og forsvaranlegt er. Og þess vegna er það, að við þurfum að afla fjár með öðrum hætti til vegaframkvæmda, því að þeir tekjustofnar, sem Vegasjóð hafa fjármagnað, eru fullnýttir í bili. Það hefur verið bent á það að auka fjárframlög úr ríkissjóði til vegaframkvæmda. Það hefur einnig verið gert. M.a. með því, að ríkissjóður borgar talsvert á 2. hundrað millj. kr. til Vegasjóðs, og var sú fjárveiting hækkuð í vetur um 47 millj. kr. En þótt hv. 6. þm. Sunnl. kalli það hreint volæði að gera þetta ekki strax, þá held ég, að hann meini það nú ekki. Hann veit það, að þetta er dýrt verk, og hann veit það, þótt hann treysti núv. ríkisstj. vel, þá þarf talsvert fyrir því að hafa að ná í 200–300 millj. kr. Ég held, að það takist, þó happdrættisfrv. heppnist nú ekki eins og við höfum vonað, þá held ég samt, að það takist að útvega þetta fé. En hv. 6. þm. Sunnl. talaði nú áðan öðruvísi en hann hugsar, að ég vona, þegar hann sagði, að það hefði átt fyrir 8–10 árum að drífa þetta verk af, án þess að nokkrar rannsóknir hefðu áður farið fram. Þó sagðist hann nú ekki gera svo litið úr rannsóknum. Talsvert lagði hann upp úr þeim, en eftir að hann hafði flutt sína till. fannst honum samt sjálfsagt, að þetta verk væri hafið og það væri drifið af án undangenginna rannsókna. En ríkisstj. og ég ætla flestir hv. þm. hafa nú ætlazt til þess, að rannsóknir væru hafnar og að þeim væri lokið áður en verkið yrði hafið. Og nú standa vonir til, að rannsóknum verði lokið eða þær komnar svo langt á næsta sumri, að á þeim megi byggja og það verði grundvöllur undir framkvæmdunum. Hv. þm. er vitanlega algerlega sammála þessu í sjálfu sér, þó að hann kasti hinu fram, og í sjálfu sér þykir mér nú vænt um það að sjá, hvað hv. þm. er nú hress. Ég held, að það sé ekki nokkur vafi á því, að hann ætlar að bjóða sig fram. En á tímabili hélt ég, að hann væri bara hættur við það. En nú er hv. þm. að hressast, sem betur fer, og menn geta átt von á því, að hann bjóði sig fram við næstu kosningar. Ég held satt að segja, að það sé ekkert tiltökumál, þótt talað sé um sérstaka fjáröflun í þessu skyni. Og það er ekki hægt að fullyrða, að það sé neitt lakari leið en sú venjulega að afla með sérstökum hætti í Vegasjóð. Vitanlega má segja það, að þetta skipti ekki neinu verulegu máli. Það fé, sem aflast til þessara framkvæmda, mætti renna í Vegasjóð og svo aftur út úr honum til þessara framkvæmda. En það er nú annar hringvegur, sem þarf að leggja og gera fyrir árið 1974. Þjóðhátíðarnefndin hefur skrifað samgmrn. og óskað eftir því, að ráðstafanir verði gerðar til þess, að hringvegur um Þingvöll niður með Sogi og niður á Suðurlandsveg verði tilbúinn 1974. Ég hef falið vegamálastjóra að gera kostnaðaráætlun á þessum vegi sem allra fyrst og ég tel, að það verði að afla fjár með sérstökum hætti til þessa vegar. Það verður ekki gert með því að hækka benzín eða þungaskatt. Það verður að gera með sérstökum hætti. Það má náttúrlega segja, að það hafi verið aflað fjár með sérstökum hætti til hraðbrautarframkvæmdanna, bæði í Suðurlandsveginn og Vesturlandsveginn, og ég hef aldrei heyrt það fyrr en í dag hjá hv. 11. þm. Reykv., að þetta væri neitt lakari leið eða þetta væri þá eins og einhver annars flokks framkvæmd.  Ég sé ekki ástæðu til að segja fleira í sambandi við það, sem hér hefur fram komið. En ég vil enn endurtaka það, að ég tel þetta frv. spor é rétta átt. Það eigi alls ekki undir neinum kringumstæðum að geta orðið til þess að tefja fyrir framkvæmdum, elns og kom fram hér hjá hv. 11. þm. Reykv., að gæti átt sér stað. Ég tel að það þurfi ekki að vera. Ég tel, að ef þetta verður að lögum, þá verði strax í sumar að hefjast handa með sölu á bréfunum og hefja áróður fyrir sölu á þeim. Og reynslan verður svo að sýna, hvort undirtektir manna verða eins góðar og ástæða er til að vona. Og að svo miklu leyti sem þessi fjáröflunarleið hrekkur ekki til, þá þarf að afla fjár með öðrum hætti til þess, sem á vantar.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég get strax lýst stuðningi mínum við það frv., sem hér er til umr., og tel sjálfsagt að láta reyna á það, hvort landsmenn vilji fjármagna að einhverju eða öllu leyti þessa bráðnauðsynlegu og sérstæðu framkvæmd, sem hér um ræðir. En það, sem orsakaði það, að ég vildi segja hér fyrst og fremst nokkur orð, var það, að hv. 11. þm. Reykv. vitnaði til vegaframkvæmdanna á Kópavogshálsi. Það kann að vera, að þar gæti einhvers misskilnings hjá honum um það, því þær framkvæmdir hafa til þessa ekki tekið neitt fjármagn frá Vegasjóði. Ég hef oft bæði lesið slíkt og heyrt raunar í fjölmiðlum, að það sé verið með alls konar fullyrðingar um það, að það sé óeðlilegt að eyða frá öðrum vegaframkvæmdum jafnmiklum fjárupphæðum og þar er um að ræða til framkvæmda á jafnstuttum vegi eins og hér er líka talað um. En til þess að eyða öllum misskilningi í því efni, þá hafa þessar framkvæmdir til þessa ekki á neinn hátt verið fjármagnaðar af Vegasjóði og ekki dregið úr því, sem hann hefur getað lagt til framkvæmda annars staðar á landinu. Ég vil aðeins, að þetta liggi ljóst fyrir, að með þessum framkvæmdum skuldbinda Kópavogsbúar sig til þess að verja til þeirra verulegu fjármagni. Við teljum þetta nauðsynlega framkvæmd fyrir okkur, fyrst það var dómur allra sérfræðinga, sem um þetta mál fjölluðu, að vegurinn þyrfti að liggja á þessum stað. Ég tek það fram, að það er út af fyrir sig ekki okkar ósk. Þar erum við að leysa sameiginlegt vandamál okkar nágrannasveitarfélaga, sem þar áttu mestra hagsmuna að gæta, að einmitt vegurinn gegnum Kópavog lægi þarna, þó að það væri kannske dýrt. Við féllumst á það Kópavogsbúar að taka á okkar herðar vissan hluta af þessum mikla kostnaði. Að öðru leyti eru þessar framkvæmdir fjármagnaðar á sérstakan hátt, án þess að það dragi nokkuð úr fjárframlögum Vegasjóðs til framkvæmda í vegagerð á landinu. Ég vildi aðeins, herra forseti, láta þetta koma skýrt fram. Ég endurtek, það má vera, að 11. þm. Reykv. hafi ekki misskilið það, en ég veit, að það hefur oft komið fram hjá ýmsum, að þessi framkvæmd dragi úr framkvæmdagetu Vegasjóðs annars staðar.



Herra forseti. Ég tek nú undir þau þakklætisorð hæstv. samgmrh., guði sé lof, að allt er tekið upp á segulband, svoleiðis að það er þá væntanlega til líka á segulbandsþræði, það sem ég sagði hér, og menn þurfa þá ekki annað en hlusta á það til þess að sannfæra sig um, hvað það var. Ég bar ekki neinar brigður á það, að hæstv. ráðh. hefði talað um, að það þyrfti að framkvæma tiltekið verk, þó að happdrættið gæfi ekki peninginn til þess. Það, sem ég óttast, og geri það enn þrátt fyrir það, að hæstv. ráðh. er nú búinn að herða á þessum ummælum sínum, sem er vel, ég óttast það nokkuð, að það verði farið að bíða dálítið eftir því að sjá, hvort peningarnir komi nú ekki flæðandi þarna inn, áður en farið er að taka þá annars staðar frá. Hæstv. ráðh. sagði áðan, að það yrði að bjóða út bréfin, auglýsa þau og sjá svo til, hvort peningarnir kæmu ekki. Þetta var það, sem ég bjóst við, að yrði gert. Spurningin er bara, hve lengi á að bíða? Ég fagna því sem sagt, að hæstv. ráðh. ætlar ekki að bíða endalaust a.m.k. En svo minntist hann hér á annan hringveg, og ég veit ekki, hvort það ber að skilja það svo, að hann hafi álitið hann mikilvægari, ég veit það ekki. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi nú ekki sagt það. En hann talaði um sérstaka fjármögnun að mig minnir í því skyni aðgera betri veg Þingvallahringinn heldur en nú er, og það væru tilmæli þjóðhátíðarnefndar. Það er náttúrlega ekki eins og guð hafi talað, þó að þjóðhátíðarnefnd setji einhverja ósk fram og verður auðvitað að metast af öðrum, hvort það verður gert eða ekki. En þessi uppástunga um sérstaka fjáröflun sýnir þó það, að einhverjir möguleikar eru til. Og ef svo færi, að það yrði metið þýðingarmeira að gera hringveg um landið heldur en hringveg um Þingvallavatn, þá eru þó einhverjir möguleikar til. Það gleður mig að heyra það. Mér dettur t.d. í hug, að sá möguleiki sé fyrir hendi, að Vegasjóður fái meira af þeim tekjum, sem lagt er á farartækin í einni og annarri mynd. Jafnvel hefur mér komið til hugar, að hann gæti fengið það allt. Þá mundi áreiðanlega mikið lagast ástandið í fjármálum Vegasjóðs, því að stór hluti og að ég hygg vaxandi hluti hefur verið tekinn af þessu fjármagni til annarra þarfa, en vegaframkvæmdunum í staðinn vísað á lánsfé, sem hefur svo aftur haft þær afleiðingar, eins og vel var skýrt hér í vetur, að vaxandi hluti tekna Vegasjóðs fer til þess að standa undir vöxtum og afborgunum af eldri lánum, sem búið er að taka og vinna fyrir. Þetta er auðvitað allt saman matsatriði og ég vil ekki, að það sé skilið svo, að ég hafi á móti þeirri vegagerð, sem unnin hefur verið. En önnur leið var vissulega til, sú, að Vegasjóður fengi eins og áður var meira af tekjum þeim, sem af umferðinni komu, ef svo mætti segja. Ég bið hæstv. ráðh. og aðra þm. viðstadda velvirðingar á því, að vegna misminnis fór ég skakkt með tölur um, hvað vegurinn fyrir ofan Elliðaár eða 900 metra spottinn þar kostaði. Ég sagði, að hann hefði kostað 36 millj., það var ekki til þess að halla réttu máli vísvitandi, að ég nefndi þetta og ég man það núna, þegar hæstv. ráðh. bendir mér á það, að upphæðin var víst 30 millj. kr. Þessi vegakafli var unninn eftir reikningi, ef ég má segja svo, þannig að sá samanburður við kostnað á Kópavogshálsi hefur þá væntanlega verið til viðmiðunar, en hann var ekki ákvarðandi um verðið. Ég held, að það geti tæpast verið, vegna þess að ef mig misminnir ekki, þá var hér sem svar við sérstakri fsp. um þennan veg frá varaþm., sem hér var um skeið, upplýst, að þessi vegagerð hefði verið unnin af Íslenzkum aðalverktökum samkv. reikningi og aðalástæðan til þess að þeim var falið verkið var sú, að þeir gátu lánað fjármagnið. Ég hygg, að þetta sé nú rétt með farið. En það má vel vera, að útkoman hafi verið síðan sú, að þetta hafi ekki orðið dýrara heldur en vegagerðin á Kópavogshálsi. Ég skal ekki taka upp neinar deilur við hæstv. ráðh. um það atriði sérstaklega. Það var alveg rétt, að þessi 900 metra kafli er mjög vandaður og hann var mikið niðursprengdur. Ég hef ekki verkfræðilega þekkingu til þess að segja til um það, að nákvæmlega svona mikið skyldi hann sprengdur niður. Mér skilst, að það hafi verið til þess að minnka Elliðaárbrekkuna. Til þess að hafa hana ekki meiri en hún er nú, hefði annaðhvort orðið að hækka brýrnar eða sprengja niður veginn. Hér er komið inn á tæknilega braut, sem ég hef ekki nokkra möguleika á því að tjá mig um. En eitt er það, að vegurinn var geysilega dýr, og annað hitt, að áframhald vegarins verður ekki gert með þessum hætti. Það verða, eftir því sem mér skilst, farnar aðrar ódýrari leiðir um áframhald Vesturlandsvegarins. Að hluta til kann skýringin að vera sú, að umferðin á þessum kafla er mjög mikil, því að bæði Suðurlandsumferðin og Vesturlandsumferðin fer þennan kafla. En ég held, að hæstv. ráðh. þurfi nú ekkert að óttast það, að ég hafi sérstaklega tilhneigingu til þess að taka Sverri Runólfsson til fyrirmyndar í vegagerðarmálum. Þó gæti ég vel ímyndað mér það, að hæstv. ráðh. mætti nú hlusta á sumt af því, sem Sverrir Runólfsson segir, og ekki bara láta vegamálastjóra taka fram í fyrir honum í útvarpsþætti, svoleiðis að hann komi ekki sínum sjónarmiðum að. Hæstv. ráðh. segist hafa gert það, það er gott. Svo vildi ég aðeins að síðustu enn á ný undirstrika það, að segulbandið er auðvitað öruggasti vitnisburðurinn. Ég sagði aldrei, að Kópavogsvegurinn hefði verið fjármagnaður af Vegasjóði. Ég sagði einfaldlega aðeins það, að hann hefði kostað 150 millj. kr. og það hefði ekkert happdrætti verið talið nauðsynlegt til þess að ráðast í þá framkvæmd. Það held ég, að ég geti staðið við. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, herra forseti. Ég bara ítreka það að lokum, að mér finnst, að það sé viss þjóðarmetnaður og stolt í því fólgið, að við getum farið að keyra um alla eyjuna okkar, en þurfum ekki að snúa við austur í Öræfum til þess að sjá svona nokkurn veginn landið allt og fara svo aftur vestan að til þess að sjá það, sem eftir kann að verða. Og ég vona nú það, að okkur verði fært, þrátt fyrir mikil útgjöld á öðrum stöðum, ég skal sízt draga úr því, að þau séu mikil, okkur takist nú fyrir 1974 að gera þennan hringveg,jafnvel þó að við verðum að fórna til þess steyptum vegi í kringum Þingvallavatn.