Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er aðeins vegna þeirra orða sem féllu hjá 1. flm. þessarar brtt. við 2. umr. málsins sem ég vildi gera örfáar aths. Í sjálfu sér sé ég enga ástæðu til að vera að ræða við hann um hvort ég mundi sækja um yfirlæknisstöðu á Hrafnistu, en hins vegar gæti sú staða komið upp, ef hv. þm. mundi beita sér fyrir því að sjólög yrðu látin gilda þar og ég yrði ráðinn þar stýrimaður eða skipstjóri, að þá bæði mætti ég, ætti og gæti undir vissum kringumstæðum hjálpað þar til. Hitt má til sanns vegar færa að sé rétt hjá hv. þm. að taka slíkt dæmi, vegna þess að það verður að teljast skylda ófaglærðra manna, ef hinir faglærðu eru ekki til staðar, að hjálpa ef um neyð er að ræða eða slys. Ég hef skilið þessa till. í 8. gr. svo, brtt. sem við ræðum hér, nr. 17.4. að hér sé eingöngu um að ræða heimild ef viðkomandi aðilar fást ekki til starfa - eins og stendur skýrt í greininni: hjúkrunarfræðingur eða ljósmóðir. Vegna orða sem féllu líka hjá þessum hv. þm.: Hann veit og við vitum allir, hv. þm., að undir mörgum kringumstæðum taka hjúkrunarfræðingar að sér störf lækna, ekki aðeins héraðslækna, lækna úti um land, heldur líka oft og tíðum lækna hér í Reykjavík. Guði sé lof, segi ég. En það breytir því ekki, að ef hjúkrunarfræðingar eru ekki til staðar í þessum tilfellum tel ég rétt að það megi kalla aðra til. Þetta var skoðun okkar í nefndinni og að það væri á engan hátt - og þar eru m.a. tveir fyrrv. heilbrrh., eins og hér hefur komið fram, - verið að ráðast gegn þessari stétt. Við bæði virðum hana og metum sem slíka. En það má vera, eins og mér var bent á hér fyrir framan þingsal rétt áðan, að þetta ákvæði sé vegna þeirra aðferða sem hæstv. heilbrrh. hefur tekið upp varðandi laun þeirra sem koma ófaglærðir til þessara starfa og þess tíma sem fólkið er ráðið til þó þess þurfi ekki. Ég held að hæstv. ráðh., áður en hann gefur út reglugerð um þetta mál, ef samþykkt verður svona, ætti að kynna sér hvernig launagreiðslur fara fram í öðrum starfsgreinum þegar fagfólk er ekki til staðar. Ég held að ég fari alveg rétt með það t.d. að ef maður sem ekki hefur réttindi er ráðinn í starf á skipaflotanum, sem er æðra, þar sem fagmann þarf, njóti hann þeirra launa sem starfinu tilheyra meðan hann gegnir því, en hins vegar eru uppsagnarákvæði hans á þann veg sem eru hjá hinum ófaglærða. Þegar hjúkrunarfræðingur kæmi og segði „Nú er ég tilbúinn að taka við starfinu“, þá ætti uppsagnartími að gilda eins og gildir fyrir sjúkraliða almennt, en ekki að vera til staðar 6 eða 12 mánaða ráðningarsamningur við viðkomandi aðila. Ef þetta er gert tel ég vera ráðist að starfi hjúkrunarfræðinganna. En þetta er hægt að leysa með reglugerð og ætti þess vegna að gera til að losa okkur út úr þessu máli, því að ég er alveg viss um að það er enginn hér inni sem vill á einn eða annan hátt ráðast að neinni þeirri stétt sem um er rætt í þessu ágæta frv. að öðru leyti.



Herra forseti. Ég spyr: Er það virkilega meining hv. flm. þeirrar brtt., sem hér er til umr., að þau sveitarfélög, sem eru svo óheppin að hjúkrunarfræðingar eða ljósmæður fást ekki til starfa á heilsugæslustöð, þurfi þar til viðbótar að yfirtaka skyldur ríkissjóðs til launagreiðslna starfsfólks heilsugæslustöðva? Er það ekki nægilegt ólán fyrir viðkomandi sveitarfélög að geta ekki skaffað sínum íbúum lögboðna heilsugæslu, þó að þau þurfi ekki þar til viðbótar að borga stórfé sem ríkissjóði bæri ella að borga? Sú grein, sem brtt. gerir ráð fyrir að falli niður, gengur út á það eitt að sveitarfélögum sé hlíft við auknum útgjöldum ef þannig stendur á að alls ekki fáist hjúkrunarfræðingar eða ljósmæður til starfa. Auðvitað er betra að hafa sjúkraliða á heilsugæslustöð en ekki ef ekki fást hjúkrunarfræðingar á sama hátt og það er betra að hafa hjúkrunarfræðing en ekki ef ekki fæst læknir. Ég vil taka það skýrt fram að það var alls ekki meining þeirra sem unnu að samningu frv. að þetta yrði til að skerða rétt hjúkrunarfræðinga, síður en svo. Þessi grein gengur eingöngu út á það eitt að tryggja rétt viðkomandi sveitarfélaga.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá landbn. Nd. varðandi frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að selja jörðina Þjóðólfshaga I í Holtahreppi í Rangárvallasýslu. Nefndin hefur fjallað um málið og rætt við forstöðumann jarðeignadeildar ríkisins, sem veitti nefndinni upplýsingar um þau atriði sem hún óskaði eftir að fá skýringar við. Við þá athugun, sem nefndin hafði uppi, kom ekki neitt það fram sem mælti gegn því að slík heimild yrði veitt sem er farið fram á í þessu frv. Fyrir því leggur landbn. til við hv. Nd. að frv. verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Allshn. þessarar deildar hefur haft til athugunar frv. til l. um lokunartíma sölubúða. Frv. þetta er efnislega shlj. frv. sem flutt var á síðasta þingi og þá leitaði allshn. allvíða álits á því frv. og taldi því ekki ástæðu til að leita álits á því frv. sem flutt er á yfirstandandi þingi. Þau álit sem allshn. fékk á síðasta þingi voru sundurleit að efni og ég held að það sé nauðsynlegt að fara örfáum orðum um þessi álit. Kaupmannasamtök Íslands sendu frá sér álit og lýstu furðu sinni á fram komnu frv. varðandi lokunartíma sölubúða. Samtökin telja að eins og aðrar starfsstéttir eigi það fólk sem vinnur verslunarstörf fullan rétt á að skynsamleg löggjöf sé í gildi um atvinnu þess. Ennfremur segir í þessu áliti, að í nær öllum nágrannalöndum okkar séu í gildi lög um afgreiðslutíma verslana, sem koma í veg fyrir vinnuþrælkun og mismunun á opnunartíma verslana eftir sveitarfélögum. Einnig telja samtökin að nauðsynlegt sé að sett verði lög sem tryggi verslunarfólk fyrir óhóflegum vinnutíma og verslunina gegn stórauknum kostnaði sem óhjákvæmilega kæmi fram í hærra vöruverði. Það er tillaga Kaupmannasamtakanna að sett verði lög um opnunartíma verslana og honum verði skipt í þrennt: Í fyrsta lagi verði ákvæðið um svonefndan grunntíma, sem verði á tímabilinu frá kl. 9–18 fimm daga vikunnar og frá 9–12 á laugardögum. Einnig verði ákvæði um valtíma, þar sem heimilt verði að hafa verslanir opnar ákveðinn tímafjölda á viku að auki, t.d. átta tíma. Og í þriðja lagi vilja þau að ákveðið verði um tímabundin frávik frá þessum grunntíma og valtíma og það yrði vegna atvinnustarfsemi eða þjónustu við ferðamenn eða vegna mannfagnaðar. Bæjarstjórn Seltjarnarness taldi sig í grundvallaratriðum vera samþykka frv., en bendir þó á að nauðsynlegt geti reynst að hafa í gildi reglur m.a. um lágmarksopnunartíma til að tryggja rétt neytenda, svo og reglur er komi í veg fyrir truflun í íbúðahverfum vegna nætursölu. Hreppsnefnd Mosfellshrepps lýsti einnig stuðningi við frv.. en bendir á að á hinn bóginn hljóti starfsemi verslana sem og annarra aðila að takmarkast við það að valda ekki nærliggjandi íbúðahverfum og öðrum hlutaðeigandi aðilum ónæði eða tjóni. Hreppsnefndin segir að eðlilegt sé að marka slíkan ramma í lögreglusamþykktum, þannig að lög nr. 17 frá 1936 virðast hreppsnefndinni vera óþörf. Samband ísl. samvinnufélaga álítur að eðlilegt sé að þjónustutími verslana sé ákvarðaður af hverju sveitarfélagi fyrir sig. enda beri sveitarstjórnir ábyrgð á nægri og skynsamlegri þjónustu til handa íbúunum hver á sínu félagssvæði. Bæjarstjórn Kópavogs lýsti andstöðu sinni við frv. Bæjarstjórnin telur ekki rétt að fella úr gildi lög nr. 17 frá 1936 um samþykktir um lokunartíma sölubúða og álítur rétt að heimild til setningar reglugerðar um lokunartíma og fleira sé hjá hverri sveitarstjórn, sérstaklega með tilliti til mismunandi aðstæðna í hverju sveitarfélagi. Landssamband ísl. verslunarmanna lét í ljós það álit, að það hefði kynnt sér rækilega umsögn Verslunarmannafélags Reykjavíkur um frv. Telur landssambandið að þar komi fram allt það helsta sem það vilji um málið segja. Verslunarmannafélag Reykjavíkur sendir frá sér ítarlegt álit, sem mælir gegn þessu frv., og telur félagið að það hafi sýnt sig að ekki sé unnt að koma á vaktaskiptum í verslunum nema að mjög litlum hluta. Slíkt hafi verið reynt árið 1965 með skipulögðum hætti samkv. samningum milli aðila vinnumarkaðarins, en reyndist óframkvæmanlegt. Hafa verður í huga, segir félagið, að um 3000 manns vinna í 600–700 verslunum á félagssvæði VR og ef koma á við vaktaskiptum þyrfti að tvöfalda tölu starfsmanna. Allir sjá að slíkt er ekki auðvelt og sá vinnukraftur liggur ekki á lausu, segir félagið. Þá segir félagið, að rétt sé að benda á að enda þótt verkalýðshreyfingin hafi að mörgu leyti eflst síðustu áratugina og ætti þess vegna að vera betur í stakk búin en áður að gæta hagsmuna umbjóðenda sinna án lagaverndar, eins og bent er á í grg., hafi Alþingi talið ástæðu til að setja löggjöf í síauknum mæli á undanförnum árum um fjölmörg hagsmunamál launþega. Má þar t.d. nefna lög um 40 stunda vinnuviku, lög um orlof, lög um aðbúnað á vinnustöðum og lög um starfskjör launafólks, svo fáein dæmi séu nefnd. Verslunarmannafélagið víkur að því að í grg. með frv. sé því haldið fram að mjög strangar reglur gildi um afgreiðslutíma verslana í Reykjavík. Hið rétta er, segir félagið, að samkv. gildandi reglum er hægt að veita þjónustu í 70 stundir í viku yfir þrjá sumarmánuði, júní til ágúst, og 78 stundir í viku níu mánuði ársins. Segir félagið að tæplega sé réttmætt að tala um að slíkur þjónustutími sé mjög þröngur, þar sem hann nálgast að vera helmingi lengri en dagvinnutími flestra stétta. Ekki er að efa að neytendum þætti þetta ríflegur tími hjá opinberum stofnunum, sem ekki hafa treyst sér til að veita þjónustu nema brot af þessum tíma, segir í áliti félagsins. Félagið bendir einnig á að bæði lögreglustjórinn í Reykjavík og borgarlæknir hafi á sínum tíma eindregið mælt gegn afnámi reglugerðar um opnunartíma sölubúða í Reykjavík, þegar till. var um það flutt í borgarstjórn á árinu 1966. Félagið segir að í umsögn lögreglustjórans hafi sagt m.a.: „Frá löggæslulegu sjónarmiði væri það óæskileg þróun ef engar hömlur væru settar um afgreiðslutíma verslana og þær mættu vera opnar að næturlagi. Gæti það leitt til ýmiss konar vandkvæða. Nægir í því sambandi að benda á tilhneigingu fólks til þess að senda börn og ungmenni til innkaupa utan löglegs útivistartíma, vaxandi ölvun á almannafæri er líða tekur á kvöld, svo og það að ólögleg starfsemi kynni að þróast í verslunum ef þær hefðu ótakmarkaða heimild til sölu að næturlagi.“ Í umsögn borgarlæknis sagði m.a.: „Það verður að teljast afturför ef sælgætis- og tóbaksverslanir, sem nú selja um söluop, yrðu opnaðar aftur fyrir viðskiptavini og þannig stofnað að nýju til svokallaðs búðarhangs unglinga, sem á sínum tíma var mikið og réttilega gagnrýnt opinberlega.“ Að síðustu vil ég víkja að umsögn Verslunarráðs Íslands. Ráðið tekur undir þær skoðanir er fram koma í grg. með frv., en engu að síður telur Verslunarráðið frv. ófullnægjandi og sendi frá sér drög að lögum um afgreiðslutíma verslana, þar sem segir í 1. gr. að afgreiðslutími verslana skuli vera frjáls, en engu að síður og ennfremur segir í 3. gr. að afgreiðslutíma verslana sé ekki heimilt að binda í kjarasamningum vinnuveitenda og stéttarfélaga og í 5. gr. segir að þrátt fyrir ákvæði 1. gr. sé sveitarfélögum heimilt að setja reglur um afgreiðslutíma verslana í sínu byggðarlagi þegar slíkar reglur hafa þann tilgang að vernda frið í íbúðarhverfum eða taka mið af almennum öryggissjónarmiðum. Samband ísl. sveitarfélaga sendi frá sér álit og stjórn þess lýsti sig einróma samþykka frv. Eins og að framan greinir hníga öll þessi álit í mismunandi áttir og er ekki auðvelt að leita í þeim að leiðbeiningum um með hvaða hætti væri eðlilegast að afgreiða þetta frv. Megininntak þessa máls er það, að um það er deilt hvort rétt sé að viðhalda þeirri reglu, sem verið hefur í lögum á Íslandi allt frá árinu 1917, sem kveður á um það, að hvert sveitarfélag hafi heimild til þess að setja um það samþykktir hve lengi sölubúðir séu opnar í viðkomandi sveitarfélagi. Þeir sem vilja afnema þessa heimild sveitarfélaganna til að takmarka opnunartíma sölubúða vilja að opnunartíminn sé fullkomlega gefinn frjáls, en aðrir, sem eru mótfallnir því að þessi heimild sé afnumin, telja að það sé eðlilegt og sjálfsagt að sveitarfélögin á hverjum stað taki ákvörðun um með hvaða hætti opnunartíma sölubúða sé háttað í sveitarfélaginu og það megi treysta því að sveitarfélögin á hverjum tíma hafi yfir það yfirsýn hvað henti í sveitarfélaginu. Þessi er skoðun meiri hl. allshn. Nd. og leggur n. því til að þetta frv. verði fellt. Að þessu áliti nm. standa sex nm., en Vilmundur Gylfason, 4. þm. Reykv., skilaði séráliti og lagði til að frv. yrði samþykkt.



Herra forseti. Hér er á ferðinni mál sem hv, alþm. þekkja, að ég hygg, allvel, bæði vegna þess að það var flutt áður á 104. löggjafarþingi og þá fellt og eins vegna hins, að hér fór fram allítarleg umr., þar sem var vítt og breitt farið yfir akurinn, við 1. umr. málsins. Frv. sem lagt er fram er í raun og veru sáraeinfalt. Það er aðeins lagt til að tiltekin lög nr. 17/1936, um lokunartíma sölubúða, falli niður og þar með sé þeim sem verslunarstörf stunda heimilt að hafa opið svo sem þeir óska eftir. Herra forseti. Það hafa verið flutt svo mörg og mikil rök bæði með þessu og móti að ég vil ekki vera að tefja tímann svo seint að kvöldi til að yfirfara þau eina ferðina enn. En ég vil þó aðeins vekja athygli á því, að í fskj. 1, sem þessu frv. fylgir, er samantekt sem gerð var af Kaupmannasamtökum Íslands um afgreiðslutíma verslana í nokkrum löndum. Svo furðulegt var að þau sendu þetta plagg frá sér, að ég held, sem rökstuðning með þeim þvingandi reglum sem í raun hafa gilt hér fyrir tilstilli löggjafans. En sannleikurinn er sá, að þegar menn skoða þetta efnislega er hvergi um viðlíka þvinganir að ræða og hér hafa verið. Og til marks: Annað landið sem nefnt er er Svíþjóð. Þar afnámu jafnaðarmenn slíka reglu árið 1972. Þar er opnunartíminn frjáls. Hitt er svo annað mál, að þeir lýsa þeim meginreglum sem í gildi eru og kemur í ljós að meginreglurnar í löndum eins og Svíþjóð eru ávísun á miklu betri þjónustu en hér viðgengst víða, og er ég þá auðvitað fyrst og fremst að tala um stór-Reykjavíkursvæðið. Það er augljóst að þetta frv. er ekki síst flutt fyrir neytendur í Reykjavík. Ég vildi biðja hv. alþm. að hafa á því skilning, jafnvel þótt þeir þekki best til í byggðarlögum þar sem þessu háttar með skikkanlegri hætti, sem auðvitað oft er, þar sem návígið er meira og smæðin meiri, fólksfæðin meiri, að þetta er verulegt vandamál hér í Reykjavík. Þetta er vandamál vegna þess að við um það bil 40 ára aldurinn eða svo hefur samskiptamunstur fólks tekið nokkrum breytingum, sem sé þeim, að miklu hærra hlutfall fólks í hjónabandi eða í sambúð af öðru tagi vinnur utan heimilis. Nú er það svo, og það mun væntanlega nokkuð breytast í þeim kosningum sem eru að koma, að meðalaldur inni á hinu háa Alþingi er allmiklu hærri en meðalaldur úti í samfélaginu. Ég held að menn geri sér ekki til hlítar grein fyrir því að millistríðsmunstrið var töluvert öðruvísi í þessum efnum. En þetta hefur breyst. - En það er hætta á að stofnun eins og löggjafarsamkoma sé alltaf allmikið á eftir í skilningi á nákvæmlega svona málum. Það er vandamál að það skuli vera búið að loka öllum matvörubúðum í Reykjavík kl. 6. Þetta mál snýst um hreina hagnýta hluti af þessu tagi. Þess utan er það meiri háttar röksemd frá minni hálfu, frsm. minni hl. allshn. og flm. að þessu frv., að í raun mundi samþykkt þessa frv. vernda samkeppnisaðstöðu þeirrar stéttar fólks sem kölluð hefur verið „kaupmaðurinn á horninu“. Við megum aldrei gleyma því, líka í þéttasta þéttbýli, að kaupmaðurinn á horninu gegnir stærra hlutverki en því að vera höndlari með matvöru. Í tilvist hans er fólgið öryggi. Búðirnar eru að hluta til félagsmiðstöðvar. Börn sem koma heim og komast ekki inn til sín, lykillaus eða slíkt, fá að hringja þarna. Við skulum alveg átta okkur á því, að í raun er þetta hagsmunamál þar sem hinir stærri kaupmenn eru að takast á við hina smærri kaupmenn. M.ö.o.: þeir sem vilja loka kl. 6 eru þeir sem hafa allmikinn hluta af kostnaði sínum byggðan á launavinnu annarra. Um hina, sem eru að reka hin smærri fjölskyldufyrirtæki, gilda önnur lögmál. Og ástæðan fyrir því að t.d. Kaupmannasamtökin hafa svo mjög krafist þess að meiri hl. Sjálfstfl. í borgarstjórn Reykjavíkur láti loka kl. 6 er krafa í raun frá hinum stærri kaupmönnum sem horfa í þann launakostnað sem fylgir yfirvinnu í þessum efnum. Þetta vita guð og menn, hvað svo sem menn segja. En með litlu fjölskyldufyrirtækjunum, og ég dreg enga dul á þá almennu lífsskoðun mína. hef ég innbyggða samúð og ekki aðeins vegna þess að smátt er fagurt í öllum grundvallaratriðum, heldur hins, að slík fyrirtæki mynda félagslegt öryggisnet. Þau eru ávísun á mannúðlegra samfélag.  M.ö.o.: heimspekin að baki þessu frv. er sú. að þarna fara saman hagsmunir nútímalegra neytenda annars vegar og hinna smæstu eininga í atvinnurekstri hins vegar og fyrir slíka er þetta frv. flutt. Ég var að gamna mér við það að að velta mönnum upp úr því hve afstaða til frelsisins er stundum beggja blands. Það er furðulegt að þeir sem helst og oftast mæla hér fyrir afstæðu frelsi skuli ekki styðja svona mál, skuli vilja hafa opið, heldur hamlanir á því hvenær einhver karlmaður eða einhver kona fer að höndla matvörur. En látum það allt vera. Það vita allir að slík frelsisrök eru oftar en ekki grín og eiga ekkert skylt við kenningar af einu eða neinu tagi, heldur hreina hagsmuni. Ég skal ítreka að t.d. þeir hv. þm. Sjálfstfl. sem æ ofan í æ hafa fellt þetta mál eru auðvitað ekki að tala um neitt frelsi, hvorki afstætt né með öðrum hætti, heldur eru þeir að verja hagsmuni og það eru hagsmunir hinna stærri kaupmanna. Stærð þeirra er út af fyrir sig ekki mæld í umfanginu, heldur í hinu, hve margir tengjast þeirra atvinnurekstri í launavinnu. Það er vel skiljanlegt að það þurfi að setja sérstök lög til varnar verslunarfólki árið 1936 og þar á undan árið 1917, vegna þess að þá var verkalýðshreyfingin svo lítil og vanmegnug. Þetta ætti að hafa gerbreyst. Þetta sérstaka verkalýðsfélag er því miður með linara móti og fyrir því er löng og harmi slegin saga að vísu frá bæjardyrum verkalýðshreyfingarinnar skoðað. En engu að síður er sú röksemdafærsla röng að hér sé verið að leggja til einhverjar sérstakar kvaðir á verslunarfólk. Í landinu eru í gildi lög af ýmsu tagi, t.d. um vinnutíma og annað slíkt, til varnar launafólki. Slík lög gilda auðvitað eftir sem áður um verslunarfólk eins og alla aðra. Það sem við segjum er það, að engin ástæða er til að taka það fólk út úr sem við verslanir starfar. Herra forseti. Um þetta mál mætti hafa langt mál. Svo gæti ég auðveldlega ögrað hv. 7. þm. Reykv. t.d., sem hefur verið erkiíhaldsmaður í þessu máli, eins og fleiri málum raunar. En vegna þess hvernig háttar til um störf þingsins og annað slíkt sé ég ekki ástæðu til þess að sinni. Rök með og móti í þessu máli eru vel þekkt. Ég vek athygli á fskj. 1 og 2, sem prentuð eru með þessu frv. til l., og ég vil aðeins enda á því að undirstrika að við erum auðvitað ekki að tala um afstæða hluti, heldur hreina hagsmuni. Þetta eru hagsmunir a.m.k. yngri kynslóða, neytenda í þéttbýli, og smárra eininga í þessum atvinnurekstri, sem jafnframt því að gegna verslunarhlutverki gegna einnig bæði félags- og öryggishlutverkum og hafa átt í vök að verjast. Þetta frv. fjallar efnislega um að rétta samkeppnisaðstöðu þeirra af gagnvart hinum stærri einingum.



Herra forseti. Það er komið miðnætti og kannske ekki ástæða til að lengja umr. almennt mikið og kannske spurning hvort þingið á að starfa miklu lengur svona kvöld eftir kvöld. En ég tel þó ástæðu til að fara nokkrum orðum um þetta frv., þar sem ég var ekki til staðar þegar 1. umr. þess fór fram. Ég vil taka það strax fram, að ég ætla að mæta nokkur orð til stuðnings þessari till., sem hv. 4. þm. Reykv. Vilmundur Gylfason hefur hérna flutt, og áliti minni hl. hérna. Ég hef verið búsettur bæði hérna í Reykjavík, þar sem þessum ákvæðum er beitt af mjög mikilli hörku um opnunar- og lokunartíma verslana, og ég hef undanfarin alimörg ár, tæp 13 ár, búið suður í Keflavík, þar sem þessu ákvæði hefur ekki verið beitt. Á því tímabili sem ég hef búið suður frá hefur orðið breyting. Þar voru söluop opin fyrstu árin sem ég bjó þar, einungis með takmörkuðu vöruvali, sem að vísu var aldrei farið nákvæmlega eftir, heldur var alltaf verið að bæta við vörutegundum eftir vörutegund. Auðvitað var viðskiptavininum, sem kom og beið kaldur fyrir utan dyr, seldur mjólkurpottur er á vantaði vegna þess að söluopin voru auðvitað ekkert nema partur af versluninni. Endirinn varð sá, að verslanir voru hafðar opnar eins lengi og kaupmenn ákváðu og náðu samningum við sína starfsmenn um. Reynslan hefur verið sú, að þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir bæjarstjórnar Keflavíkur til þess að kaupmenn kæmu sér þá saman um tillögur á hvern hátt yrði staðið að þessum málum hefur slíkt samkomulag ekki náðst formlega, en óformlega hefur það náðst á þann hátt að verslanir eru almennt opnar til kl. 10 á kvöldin, en 8 um helgar og til, held ég að ég muni rétt, kl. 1 á sunnudögum, og segi ég sunnudagsopnunina með nokkrum fyrirvara þó. Ég hef ekki orðið var við nein vandkvæði í framkvæmd þessa atriðis suður í Keflavík frá löggæslusjónarmiði eða hangs í sjoppum á einn eða annan hátt. Og ég verð að segja það, að ég held að Keflvíkingar almennt séu mjög ánægðir með þessa þjónustu. Ég held að starfsfólkið sé það í raun líka vegna þess að þetta eykur þó vinnutímann hjá því og það fær þarna aukavinnu greidda eftir því sem samningar gera ráð fyrir á hverjum tíma. Það var meira að segja svo um tíma, - og verslanirnar hjá okkur suður frá held ég að teljist allar vera heldur í stærri mælikvarðanum, það er minna um kaupmanninn á horninu, eins og Vilmundur talaði um áðan, heldur meira um markaði, - að allmargir komu úr Reykjavík til að versla í þessum mörkuðum okkar á kvöldin og ekki síst um helgar. Ég held að það sé óvarlegt að fella þessa till. frá hv. þm. Þetta eru lög sem eru búin að vera í gildi frá árinu 1936, sem er að mjög takmörkuðu leyti farið eftir nema í einstaka sveitarfélagi, eins og t.d. í Reykjavík, og ég held að það sé kominn tími til að afnema þau að fullu. Það má þá endurskoða þessar reglur eftir nokkur ár ef þær þykja gefa slæma reynslu. En reynslan suður í Keflavík, fullyrði ég, bæði eftir áliti starfsmanna að dæma og ég tala nú ekki um viðskiptavinanna, er góð. Ég legg til að till. verði samþykkt.



Herra forseti. Þessi grein fjallar um það eitt að niður falli lög nr. 17/1936, sem heimila sveitarstjórnum að setja reglur um þennan opnunartíma, og ég vísa til þess hversu þessu hefur verið beitt hér í Reykjavík. Ég vil minna á að tveir sveitarstjórnarmenn, hvor á sínum staðnum, annar er raunar meðflm., hv. þm. Magnús H. Magnússon úr Vestmannaeyjum, og hinn er Jóhann Einvarðsson úr Keflavík, hafa báðir við umr. um þetta mál lýst því, að í þeirra byggðarlögum er þessu háttað með frjálsum hætti og virðast allir hafa haft gagn af, bæði neytendur og þeir sem við verslanirnar starfa. Hins vegar er þvingunum beitt hér í Reykjavík. Ég segi já.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til að mótmæla því sem kom fram hjá virðulegum 4. þm. Reykv. Engum þvingunum hefur verið beitt af sveitarstjórnum á þessu svæði, í Reykjavík síst af öllu. Þar hafa átt sér stað frjálsir samningar milli atvinnurekenda og Verslunarmannafélags Reykjavíkur. Því mótmæli ég þeim ummælum sem hann lét hér falla og segi nei.



Herra forseti. Ég viðurkenni að hér er á ferðinni betra orðalag en hv. flm. hafði á sinni till. á síðasta þingi. Ég tel að opnunartími verslana eigi að vera sem lengstur og henta neytendum sem best. Hins vegar er eðlilegt, að mínu mati, að ákvörðunarvaldið sé hjá sveitarstjórnum, sem best geta metið á hverjum stað hvernig fara skuli með þetta mál, enda eru þær hæfastar til að meta slíkt og bera á því pólitíska ábyrgð. Ég segi því nei.



Herra forseti. Nú hefur það enn einu sinni gerst að sá stjórnmálaflokkur hér á þingi sem hefur frjálsa samkeppni á stefnuskrá sinni greiðir atkv. gegn henni þegar tillögur um slíkt koma fram. Ég segi já.