Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Bjarni Jónsson Það fæst vonandi fyrir þessum miklu föðurlandsvinum að tala um frv., þótt ekki megi tala um till., sem fer eitthvað í bága við þeirra ágæta vilja, og er vonandi, að það verði í minnum haft, hve óðfúsir vissir menn voru að koma að till. En þess er að geta, sem gert er, og þótt jeg geti ekki komið fram till. hjer, þá hefi jeg þó alla hentugleika til að láta alþjóð fá að vita, hvað hjer hefir verið afrekað, svo að hún megi heyra og skilja, hvað fram fer hjer á Alþingi, og skal það eigi síður gert fyrir þá greiðvikni, er mjer hefir sýnd verið.  (S. St.: O-já, við erum ekki hræddir)  . Hann segist ekki vera hræddur, þessi háttv.þm. (S. St.), en ef nokkur hefir ástæðu til að vera það, þá er það hann. En tölum um það síðar. Nú segja háttv. flutningsmenn þessa frv., að þetta sje trúnaðarstaða svo mikil, að það þurfi endilega að moka eftirlaunum í hvern þann, sem kominn er í hana, og hvernig sem hann er kominn að henni. En það er líka undarlegt, eftir skoðun þessara ágætu manna, að þeir ímynda sjer sjerstaka ástæðu til að láta einn mann, sem gegnir þessari ákaflega miklu „trúnaðarstöðu hjá þjóð vorri“, fá eftirlaun, en engan annan, er sömu stöðu gegnir. Jeg tala hjer sjerstaklega til þeirra manna, sem ekki þorðu að láta þessa brtt. mína komast að, og þykir mjer undarlegt, ef þeir halda það, að það sje einn sjerstakur maður svo sjerlega kjörinn í þessa trúnaðarstöðu, að hann einn eigi að fá eftirlaun, en enginn annar. Jeg hefi heyrt það, að góðir stjórnmálamenn vilji hafa samræmi í því, sem þeir koma með á þingunum, og að það, sem rjett sje að veita einum, það sje einnig rjett að veita öðrum, en það lítur ekki út fyrir, að þessir ágætu menn skilji það; það lítur út fyrir, að þeim hafi verið svo fastir í huga verðleikar þessa eina manns, að þeir sjái ekki verðleika annara, eða virðist koma auga á þá. Og þegar nú þessir ágætu þm. og miklu föðurlandsvinir, sem hjer sitja, sáu, að hjer kom fram till, um að hafa samræmi í því og láta alla þá ágætu menn, sem gegna þessum miklu „trúnaðarstörfum með þjóð vorri“, fá eftirlaunarjett, þá hefðu þeir átt að minnast þess, að rjett var að gera öllum jafnágætum mönnum í öllum jafnmiklum trúnaðarstöðum jafnt undir höfði, en það hefir þeim ekki litist að gera. Jeg þykist nú vita, að þeir muni svara mjer með því, sem stendur í greinargerð frv., að það muni standa til, að hann láti bráðlega af stjórn bankans. En hvað er þetta bráðlega? Hver giskar á nær það verður? Jeg hefi spurt bæði háttv. flutnm. og allsherjarnefnd um það, hvort þessi maður ætlaði að fara frá stjórn bankans, því að það gæti mjög mikið breytt atkvæði mínu um málið, hvort hann er til neyddur, sakir vanheilsu, að segja starfinu lausu, heldur en ef einhver og einhver giskar á, að hann ætli bráðlega að láta af starfi sínu, en hverskonar mælikvarði á tíma þetta „bráðlega“ er, það getur verið nokkuð mismunandi. Það getur vel verið, að maðurinn láti ekki af stöðunni fyr en eftir 15 ár, og það get jeg ekki talið bráðlega. Eða hálfa öld, segir sessunautur minn, Vigurklerkur (S. St.).  Eftir því sem háttv. flutnm. (Þorl. J.) sagði um daginn, að það gæti varla staðið lengi, að forstöðumenn bankans ljetu sjer nægja með þessi 6 þúsund krónur, eftirlaunalaust, þá getur vel verið, að það sje lágt fyrir bankastjóra, en borið saman við aðrar stöður landsins, nokkuð miklar trúnaðarstöður, er það ekki svo mjög lágt. Við skulum taka lærðu stjettina, t. d. læknana hjer við Háskólann, sem hafa nokkuð miklar trúnaðarstöður, með því að tjarga lífinu í bankastjóra og aðra menn, og athuga hvort þeir kvarta um, að þeir hafi of lág laun, - eða sagnfræðikennarann þar, Jón Jónsson, þennan ágæta og fróða kennara, - hann hefir eitthvað 2.800 krónur í laun, og enginn talar um, að hann þurfi að fá eftirlaun. Svona gæti jeg talið upp mýmarga, og getur verið, að sumir leggi eins mikið upp úr því, sem þarf að vera og á að vera, svo að rjett sje, eins því einu að halda sem mest í aurana. Jeg vil ekki rengja þau ummæli flutningsmanna, að maðurinn hafi staðið sæmilega í stöðu sinni, nje rýra hann á nokkurn hátt, ef hann þarf þessara eftirlauna með, en það vil jeg láta um mælt, að stjórnin hefir vissulega altaf valið vel og mun velja vel í þessar stöður, og ætla jeg þess vegna rjett, að annaðhvort njóti allir hins sama, eða enginn. Jeg mundi hafa sagt eitthvað fleira, ef menn hefðu leyft þessari till. minni að komast að; hefði jeg þá sennilega að ýmsu leyti stutt mál þeirra manna, er hafa haldið því fram, hversu ágætir þeir menn væru, er við þessi störf hafa fengist, en mjer er ekki hægt um vik, þegar þeir vilja útiloka alla menn nema þennan eina mann, því að þótt þeir telji það líklegt, að hann ætli að fara frá, án þess að nokkur skapaður hlutur heyrist um það, þá get jeg ekki trúað því, frekar en öðru, sem jeg heyri úti á götunni, t. d. eins og því, sem mjer var sagt bjerna úti á götunni áðan, að þm. ætluðu að fara að hlaupa heim af þingi. Jeg hefði kann ske átt að gera mönnum það til eftirlætis að halda dálítið lengri ræðustúf, en mjer þykir þó þetta við hóf, að kosta þessu til, og segi því ekki meira.

Flm. (Þórarinn Jónsson) Eins og háttv. deildarmönnum er kunnugt, hefir allvíða orðið vart við fjárkláða síðan útrýmingarböðunin fór fram. í sumum hjeruðum eru svo mikil brögð að þessu, að sýslunefndir æskja þess, að almenn útrýmingarböðun fari fram þegar á þessu ári. Þannig er því varið í Austur-Húnavatnssýslu. Sýslufundur þar samþykti áskorun í þessa átt. Jeg hefi leitað upplýsinga um þetta mál, bæði hjá atvinnumálaráðherranum og hjá dýralækninum, og hafa þeir fært ástæður fyrir því, að telja megi ómögulegt að láta útrýmingarböðun fara fram að svo stöddu. Ástæðurnar eru aðallega þær, að ómögulegt er að fá baðlyf frá útlöndum nægilegt til tvíböðunar á öllu sauðfje landsins, og þótt það fengist, þá yrði kostnaðurinn svo gífurlegur, að sjálfsagt væri að taka það til athugunar, hvort ekki mætti finna einhver ráð til að halda kláðanum niðri þangað til eitthvað hægist um með framkvæmdir á útrýmingarbaði. Nú er reynsla fyrir því, að hægt er að halda kláðanum nokkuð niðri og varna útbreiðslu hans með venjulegum þrifaböðum. Og þótt ekki sje líklegt, að kláðinn verði læknaður eða honum útrýmt með þeim, þá er till. til þess fram komin, að vekja athygli landsstjórnarinnar á því að gera einhverjar ráðstafanir í þá átt, að reynt verði, sem kostur er á, að verjast frekari útbreiðslu kláðans, þar til útrýmingarbað gæti farið fram. Fyrri hluti till. fer fram á það, að stjórnin sjái um, að nægileg baðlyf til þrifabaða næsta haust verði komin til landsins fyrir ágústmánaðarlok. Hefir það þá þýðingu, að baðlyfin komist kringum landið svo snemma, að baðað verði, þess vegna, á hinum lögskipaða tíma. Síðastliðið haust kom baðlyfið svo seint, að baðanir urðu mjög óreglulegar, og sumstaðar dróst það fram eftir öllum vetri að baða fjeð. Með því móti kemur þrifaböðun að litlu haldi, sjerstaklega þegar ekki er baðað samtímis á þeim bæjum, sem eiga samliggjandi beitarlönd. Þessi dráttur á komu baðlyfsins síðastliðið ár stafaði af því, hve skipaferðir voru litlar og óvissar. Nú eru strandferðir svo ákveðnar, að ef baðlyfið er komið til Reykjavíkur í lok ágústmánaðar, þá getur það komist út um alt land fyrir þann tíma, sem böðun ætti að fara fram. Landsstjórnin telur líklegt, að hægt verði að fullnægja þessari ályktun. Í öðru lagi fer till. fram á, að sjeð sje um, að nánara eftirlit sje haft með böðununum en nú á sjer stað. Í lögum um sauðfjárbaðanir frá 10. nóv. 1913 er svo fyrirskipað, að hreppsnefndir skuli sjá um, að baðað sje innan þess tímatakmarks, sem lögin ákveða. Sumar hreppsnefndir framfylgja vafalaust þessu ákvæði, en mjer mun óhætt að segja, að þær gera það ekki allar. Reglugerðin um sauðfjárbaðanir frá 16. okt. 1914 er að eins um, hver baðlyf skuli nota og hvernig eigi að nota þau, en ekki þannig, að stjórnin skifti sjer neitt af því, hvernig fyrirmælunum að öðru leyti er framfylgt. Það, sem mestu varðar, er, að böðun fari fram á sama tíma á öllu því svæði, sem hættast er við að sauðfje gangi saman á. Þótt ekki verði með þessu móti hægt að útrýma fjárkláðanum, þá ætti að mega halda honum niðri til þess, er hentugur tími fæst til útrýmingar. Jeg vænti þess, að hæstv. atvinnumálaráðherra taki þessu vel og hlutist til um, að gerðar verði ráðstafanir til, að baðanir fari fram á sem líkustum tíma og sem reglulegast, svo að þær geti komið að sem bestu haldi.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg álít ekki ófyrirsynju, að reynt sje að hefta vaxandi útbreiðslu fjárkláðans, sem, eins og háttv. tillögumaður (Þór. J.) hefir bent á, á sjer stað víða um bygðir þessa lands, án þess að rönd verði við reist. Stjórnin hefir lagt sig í framkróka um það, að baðlyf verði útveguð, ekki á þann hátt, að hún hafi sjálf gert kaup á þeim til innflutnings, heldur með því að útvega kaupmönnum útflutningsleyfi á þeim þaðan, sem þau eru helst að fá, en það er, eins og kunnugt er, í Bretlandi. Það hefir gengið mjög stirt að fá þetta útflutningsleyfi þar. Bretar hafa hreyft við skil yrðum, sem tæplega getur komið til mála að ganga að. En út í það mál ætla jeg ekki að fara að þessu sinni. Samt virðast líkur til, að hægt verði að útvega baðlyf á þessu ári, þó ekki svo mikil, að til útrýmingarböðunar verði hugsað. Til þess þarf tvær baðanir og því helmingi meira baðlyf. Stjórninni er ljúft að verða við áskorun till, og hún vill stuðla að því eftir megni, að þrifabaðanir geti farið fram, en hún getur ekki ábyrgst, að svo geti orðið, ef einhver ófyrirsjáanleg aðflutningsteppa yrði því til fyrirstöðu, að baðlyf kæmust til landsins í tæka tíð. Að því er snertir 2. lið till., þá er stjórnin fús til að koma fram með þær áskoranir, sem þar ræðir um, sjerstaklega um það, að baðað sje samtímis á svæðum, sem saman liggja. Mjer er kunnugt um það, að um þetta atriði er víða lítið hirt. Af hálfu hreppsnefndanna er eftirlitið líka alt of lítið. Hver baðar þegar hentugleikar hans leyfa, og í sumum sveitum getur staðið á fjárböðunum vikum og enda mánuðum saman. Mín sannfæring er það - og sú sannfæring er bygð á reynslu - að halda megi fjárkláðanum í skefjum með vandlega framkvæmdum þrifaböðunum eftir föstum reglum. Lengra verður varla haldið í þessu efni í bráð, en ef þetta er gert og því gaumur gefinn, að sem best og reglulegast sje að verki verið, þá er það mikil bót frá því, sem nú hefir verið um hríð.

Sigurður Sigurðsson Það var nú ekki margt eða mikið, sem jeg vildi sagt hafa. Jeg vil eindregið samþ. þessa till á þgskj. 74, frá þeim háttv. 1. þm. Húnv. (Þór. J.) og háttv.þm. Borgf. (P. Ó.), og tel jeg, að hún geti orðið að einhverju liði í þessu efni. Annars hefi jeg ekki trú á því, þótt horfið væri að því ráði að baða alt fje landsins til að útrýma fjárkláða, að það muni hepnast til fulls. En hins vegar lít jeg svo á, að með núgildandi löggjöf, bæði lögum um böðun sauðfjár og lögum nr. 40, 8. nóv. 1001, um fjárkláða og önnur næm fjárveikindi á Íslandi, megi takast að halda kláðanum í skefjum, svo að hann geti ekki gert tilfinnanlegt tjón. En gallinn er oft sá, að þar, sem kláða verður vart, er hann ekki ætíð tekinn nógu föstum tökum. Heimildum þeim, sem löggjöfin veitir, er ekki beitt, og því ekki gert nægilega mikið til að tryggja það, að fjeð sje baðað. Og það er ekki nóg að baða að eins á þeim bæ eða bæjum, er kláðans verður vart, heldur þarf þá einnig að baða fjeð í þeirri sveit eða sveitum, sem kláðinn hefir gert vart við sig í. Í stuttu máli, mjer finst sem þarna hafi stjórnarvöldin, æðri sem lægri, ekki beitt sjer nógu vel til að hefta útbreiðslu veikinnar, þar sem hennar hefir orðið vart. Jeg er sannfærður um, að ef menn framfylgja vel núgildandi kláðalöggjöf, þá þarf í engu að óttast, að kláðinn geri verulegt tjón. En henni verður ekki framfylgt nema þeir, sem settir eru til eftirlits með framkvæmdum laganna, geri skyldu sína. Vona jeg, að till. þessi stuðli að því, og mun því greiða henni atkv.

Einar Jónsson Jeg skal fyrst taka það fram, að fyrri lið þessarar till. er jeg með öllu samþ. Hjer er að ræða um eitt af því, sem landsstjórnin á að sjá fyrir, og er ekki nema rjett að herða á henni með hyggilegar framkvæmdir á sem flestum sviðum. En við 2. lið hefi jeg dálítið að athuga. Hjer er tekið svo til orða, að „tryggilegt eftirlit skuli haft með böðunum á sauðfje, og að þær fari, eftir því sem kostur er á, samtímis fram á þeim svæðum, þar sem samgöngur eru tíðar“. Nú eru til lög um sauðfjárbaðanir, og veit jeg eigi annað en að þeim sje nokkurn veginn hlýtt; skoða því þennan lið till. óþarfan. En jeg óska upplýsinga um, hvort hjer eigi að setja upp sjerstakt stjórnarráð til umsjónar, og ef svo er, mun jeg vera á móti því. Heldur ekki er jeg því sammála, að þeim orðum verði stranglega framfylgt, að baða samtímis á þeim svæðum, sem hafa góðar samgöngur. Það yrði lítt framkvæmanlegt og óþægilegt fyrir bændur, því að oft mun standa svo á, að bónda sje ekki fært að gera það í dag, sem hann á hægt með að gera á morgun, og „omvendt“ Þess vegna tel jeg þetta ekki heppilega fyrirskipun. Vil jeg nú að eins biðja háttv.flm. (Þór. J.) að segja mjer, hvað þessi síðari liður á að þýða og hvernig skilja beri starf hinna nýju eftirlitsmanna.

Flm. (Þórarinn Jónsson) Jeg get verið hæstv. atvinnumálaráðherra þakklátur fyrir undirtektir hans og þykist mega treysta því, að hann muni gera hvað hann megnar til að útvega nægileg baðlyf handa landsmönnum. Háttv. 1. þm. Árn. (S. S.) tók það fram, að vjer hefðum lög, og ef þeim væri framfylgt, gætum vjer haldið kláðanum algerlega niðri. Á annari skoðun eru margir aðrir, og þar á meðal dýralæknir landsins. Hann telur alómögulegt að halda kláðanum algerlega niðri með þrifaböðum, þótt lögunum sje framfylgt til fulls, þar sem ómögulegt sje að drepa mauraeggin með einu þrifabaði. Þetta hefir reynslan líka sannað. Sami háttv.þm. (S. S.) sagði, að ekki væri tekið nógu föstum tökum á kláðanum, þar sem hann kæmi upp. Um það má sjálfsagt segja margt misjafnt, en eftir orðum dýralæknis telur hann það þýðingarlaust að taka fyrir stærri svæði Jeg verð nú að álíta, að þar sem skoðun hans staðfestist af reynslunni, verði að trúa henni. En meðan svo stendur sem nú er ómögulegt að taka upp útrýmingarböðun. En því trúi jeg, að með góðu eftirliti og þrifaböðum megi takast að hefta nokkuð útbreiðslu kláðans, og það á þingsályktunartill. að vinna. Háttv. 2. þm. Rang. (E. J.) tók það fram, að hann væri samþykkur fyrri hluta till., en síðari liðinn hefði hann ekki getað skilið. Sagði hann, að bændur hlýddu öllum þessum lögum. Jeg veit nú ekki, hve langt sú hlýðni nær, og hann víst ekki heldur, enda mun hann telja nægilegt, að nafninu sje komið á. Hann spurði, hvaða þýðingu þetta eftirlit hefði. Hreppsnefndir eru skyldugar að hafa eftirlit með böðunum, að þær sjeu framkvæmdar á löglegum tíma og að baðlyfjablöndun sje rjett, en þetta trassa þær sumstaðar, og af því leiðir það, að þrifaböðin verða ónýt. Og enn er nýtt atriði í tillögunni. Þar er verið að biðja stjórnina að brýna fyrir hreppsnefndum að hafa gát á, að þar sem samgöngur sjeu tíðar, þurfi böðunin að fara fram sem mest samtímis, vegna þess, að besta ráðið til þess að forða fjárkláðanum er, að samgöngur sjeu engar eða sem minstar milli baðaðs fjár og óbaðaðs. Tillaga þessi ber það því bersýnilega með sjer, að stjórninni er að eins ætlað að brýna það sem rækilegast fyrir bæjar og sveitarstjórnum, að þær ræki sem tryggilegast það eftirlit, sem þær lögum samkvæmt eru skyldugur að hafa með sauðfjárböðunum. Hjer er því ekki ætlast til þess að skipa aðra sjerstaka eftirlitsmenn en þá, sem þegar ættu að vera til í hverjum hreppi, ef hreppsnefndir hefðu gegnt skyldu sinni.

Einar Jónsson Að eins örstutt athugasemd. Jeg hefi ekkert að athuga við ræðu háttv.flm. (Þór. J.). Hann var sanngjarn, sem honum er lagið. En jeg sje ekki, til hvers það er að samþykkja tillögu um tryggilegt eftirlit, þegar ekkert er meint með því, annað en það, sem menn hafa áður verið skyldaðir til. Þá er betra að fella það atriði niður í þessari tillögu. Allar endurtekningar eru óþarfar og hvumleiðar, ekki síst í lögum.

Hákon Kristófersson Jeg get fallist í öllum aðalatriðum á það, sem háttv. flutnm. till. (Þór. J.) hefir sagt. Till. fer í rjetta átt, og er því má ske hugsanlegt, að bót sje að því, að hún nái fram að ganga. En hins vegar fæ jeg ekki sjeð, að síðari liðurinn, þótt samþyktur verði, geri neitt tryggara. Skoðun mín er sú, að aðalástæðan fyrir því, hve illa þessum lögum er framfylgt, sje kæruleysi og ólöghlýðni þeirra, er eftirlitið eiga að hafa lögum samkvæmt. Vera má, að ýmsar orsakir mætti fleiri nefna, en eftir minni þekkingu og kunnugleika á þessu máli mun þetta vera aðalatriðið. Tryggilegt verður eftirlitið ekki fyr en ákveðinn maður sjer um böðun á hverjum bæ, eins og átti sjer stað þegar hin almenna útrýmingarböðun fór fram. Þótt þetta sje í sjálfu sjer mikið nauðsynjamál, bæði fyrir einstaklingana og landið í heild sinni, þá líta menn svo sljólega á þessa löggjöf, að jafnvel heilar sveitir hafa skotið sjer undan að framfylgja henni. Vera má, að nokkru hafi valdið þar um, að baðlyf hafi ekki fengist, en líka mun hafa valdið nokkru sá trassaskapur, að menn hafi ekki útvegað sjer þau í tíma. Þrátt fyrir það, þótt jeg búist við að samþykkja tillöguna, hefði jeg þó kosið, að betur hefði verið að orðið kveðið um þetta tryggilega eftirlit, svo að ekki yrði hjá því komist. Jeg hefi litið svo á, og lít svo á enn, og mun líta svo á, að hreppsnefndir einar hafi ekki skyldu til þess að hafa eftirlit með sauðfjárböðunum, heldur einnig hreppstjórarnir. En þar, sem hreppsnefnd og hreppstjóri vinna saman, býst jeg við, að lögunum verði betur fylgt En et báðir þessir aðiljar eru kærulausir um, að lögunum sje hlýtt, þá er ekki á góðu von. Þetta er svo mikið nauðsynjamál, að þótt ekki væri um fjárkláða að tala, mundi þó borga sig að baða, því að fje verður bæði fóðurljettara og ullarmeira við það. Það má vel segja, að það sje eðlilegt, að baðanir hafi ekki farið fram í vetur, sem afleiðing af illu tíðarfari, svo og vöntun á baðlyfi. Svo mun tiltekið í lögunum, að böðun skuli fara fram í janúarmánuði í seinasta lagi. En um það leyti í vetur mun það ekki hafa verið álitið hægt vegna kuldans, og þess vegna mun það hafa farist fyrir. En það er einnig kunnugt, að heilar sveitir hafa undanfarin ár lagst undir höfuð að hlýða lögunum. Var því ekki vanþörf á veigamikilli árjettingu frá þinginu.

Flm. (Þórarinn Jónsson) Jeg geng út frá því, að þá er lögin um sauðfjárbaðanir voru samþykt og hreppsnefndunum var falið eftirlitið, þá hafi það verið álitið nægilega tryggilegt. En aftur er gert ráð fyrir því, að stjórnin setji nákvæmari ákvæði um þetta í reglugerð. En í reglugerð þeirri, er stjórnarráðið hefir gefið út, er ekkert tekið fram annað en það, hvernig eigi að blanda baðlöginn og hver baðlyf sjeu löggilt. En þetta er ekki nægilegt, heldur á hreppsnefndin að fá skilgreiningu á því, hvernig hún að öðru leyti framkvæmir eftirlitið. Mjer er kunnugt, að í mínum hreppi hefir hreppsnefndin skipað mann á hverjum bæ, er sjái um böðunina. En það er ekki nóg. Ef næsti hreppur getur ekki baðað um sama leyti, þar sem fjársamgöngur eru, er sú hættan á, að böðunin verði ónýt Þess vegna þyrftu að vera samtök um það milli hreppanna að baða samtímis. Það er það, sem till. fer fram á. Álítum vjer flutningsmenn, að þessu yrði best náð með því að láta stjórnina herða á hreppsnefndunum í þessu atriði. Þetta vil jeg láta háttv. 2. þm. Rang. (E. J.) skilja. Jeg hefi rætt um þetta við dýralækni, og telur hann ekki rjett að setja upp sjerstakt, nýtt eftirlit á kostnað fjáreigenda. Háttv. 2. þm Barð. (H. K) þarf ekki miklu að svara. Það mun ekki vera einsdæmi, eða eingöngu hafa átt sjer stað í Barðastrandarsýslu, að baðanir farist fyrir, bæði af því, að baðlyf hefir vantað, og af beinum trassaskap En sjeu baðlyf til, þá er hægt að koma í veg fyrir trassaskapinn með betra eftirliti. Hvað því viðvíkur, að hreppstjórar ættu að ganga í þetta með hreppsnefndum, þá má vel segja, að þeir geti það, en til þess eru þeir ekki skyldir að lögum  (H. K.: Jú, þeir eru skyldir til þess að lögum)  .

Framsm. (Magnús Pjetursson) Eins og flestum eða öllum háttv. þingdm. er kunnugt, veitir Gísli Guðmundsson gerlafræðingur efnarannsóknarstofu landsins forstöðu. Í síðustu fjárlögum voru honum ætlaðar 300 kr. af launum forstöðumanns, meðan hann gegnir því starfi, auk sinna eigin launa, sem eru 1.800 kr. Nú hefir gerlafræðingurinn sent stjórninni beiðni um, að sjer verði goldin hálf laun forstöðumanns rannsóknarstofunnar, meðan hann hefir forstöðuna á hendi. Nú hefir stjórnin sent fjárveitinganefnd erindi þetta og lagt til, að þetta verði veitt. Nefndin vildi nú ekki ganga svo langt, heldur veita honum 600 kr. og miða þá við það, að hann fengi sömu laun og forstöðumaður rannsóknarstofunnar hafði, sem sje 2.400 kr. Nefndinni þykir sanngjarnt, að þessi maður hafi sömu laun og forstöðumaðurinn hafði. Í þingsályktunartill. stendur 600 kr., og vil jeg taka það fram, að það ber að skilja sem 600 kr. alls, en ekki í viðbót við þær 300 kr. er hann hafði áður af launum forstöðumanns rannsóknarstofunnar, og auk þess auðvitað hundraðsgjald samkvæmt fjárlögunum af tekjum rannsóknarstofunnar. Jeg skal svo að lokum taka það fram, sem allir skilja, að þetta er engin ný fjárveiting, heldur einungis tilfærsla á veittum lið í fjárlögunum, sem nú gilda.

Bjarni Jónsson Mjer skilst, sem það hefði nú ekki verið úr vegi að fara eitthvað lengra en fjárveitinganefndin hefir viljað fara, þar sem ekki er um það að ræða, að maður þessi hafi það starf eitt, er forstöðumaður efnarannsóknarstofunnar hafði áður, og hann fær nú 300 kr. fyrir, heldur hefir hann og sitt eigið starf, illa launað. Hann hefir því á hendi tveggja manna starf og fær fyrir það 2.400 kr. Slíkt virðast heldur lítil laun. Mjer finst ekki þurfa að taka það fram hjer í deildinni, að hjer sje ekki um nýja fjárveitingu að ræða, eins og það sje svo óttalegt. En hjer er á ferð eitt nýtt dæmi þess, að fátækir menn eru neyddir til þess að vinna í þágu hins opinbera fyrir sultarlaun. Það hefði verið rjett af nefndinni að veita manni þessum það, sem hann fór fram á. Jeg ætla ekki að gera neinn ágreining við nefndina, sem jeg er sjálfur í, heldur vildi jeg láta þess getið, að þetta er rangt gert og illa, eins og fleira, sem hjer er gert, og langt frá því að vera sómasamlegt, ef menn skyldu þá fremur taka að hugsa á þá lund, hvað sæmilegt sje landssjóði sem vinnuveitanda að greiða vinnumönnum sínum. Jeg tel landið ekki svo fátækt, að þurfa að fara í vasa einstaklinganna, sem vinna fyrir það, og fjefletta þá. Ef svo væri, þá ætti það heldur að biðja menn að gera landssjóði þann greiða, að vinna kauplaust fyrir það. Landið ætti þá t. d. að segja við þennan mann: Gerðu nú svo vel að bæta á þig þessu starfi fyrir ekkert, því að jeg get ekki greitt það, sem hingað til hefir verið greitt fyrir það. Og það er víst, að þessi maður mundi manna fyrstur hafa gert landi sínu þann greiða í bágindum þess. Svo orðlengi jeg ekki meir, en get þess aftur, að jeg hefi ekki hugsað mjer að bera fram sjerstaka till., eða brtt. við þá, er háttv. meðnefndarmenn mínir bera fram, en þess hefi jeg viljað geta, að þetta er, svo sem jeg hefi talað, ekki nægilegt kaup fyrir vinnu mannsins.