Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. flytur þetta frv. samkv. beiðni ríkisstj., eins og frá er skýrt í grg. Aðalástæðan til þess, að frv. er fram lagt, er sú, að innheimtumenn ríkisins, sem nota vélabókhald það, sem nú er starfandi hér í Rvík, geta ekki komið að í bókhaldinu fleiri dálkum í manntalsgjaldabók en fyrir þær tegundir gjalda, er þeir þurfa að innheimta fyrir ríkið sjálft. Vélarnar taka ekki breiðari blöð en svo. Fasteignaskattur þessi hefur verið á lagður í um þriðjung aldar. Lengst af tók ríkið hann handa sér, en tvö síðustu árin hefur hann gengið til sveitarfélaga, en verið eftir sem áður innkallaður af innheimtumönnum ríkisins. Nú er það lagt til með frv. þessu, ef að lögum verður, að breyting sú verði á, að skatturinn verði innheimtur með sveitargjöldum eftirleiðis. Ræður þá sveitarfélagið, hvort það innheimtir hann sérstaklega eða bætir honum ofan á annan fasteignaskatt, sem það má leggja á samkvæmt lögum. Það skal fram tekið, að skattur þessi, sem samkvæmt gildandi lögum var skylt að taka, verður, ef frv. nær fram að ganga, heimildarskattur. Fjhn. leit svo á, að rétt væri að gera lögin að heimildarlögum. Skatturinn er orðinn vegna breytts peningagildis í raun og veru smámunir, og geta sveitarstjórnir ráðið því, hvort þær innheimta hann eða ekki, ef lögin eru heimildarlög. Ég vil geta þess, að frv. þetta og þrjú önnur frv., sem nú eru á dagskrá og ríkisstj. óskaði að fjhn. flytti, hafa legið alllengi óafgreidd hjá fjhn. Þessi frv. eru auk þess, sem nú er verið að ræða, frv. um sýsluvegasjóði, frv. um hundahald og frv. um kirkjugarða. Þessi frv. öll eru fram komin af sömu ástæðum, sem sé vegna breytts bókhalds hjá innheimtumönnum ríkisins. Þau hafa það öll sameiginlegt að létta á innheimtumönnum ríkisins, en auka störf hjá innheimtumönnum sveitarfélaganna. Fjhn. hikaði um skeið að afgreiða frumvörpin, vegna þess að a. m. k. sumir nm. töldu illa við eiga að leggja þær kvaðir á sveitarfélögin, er frumvörpunum fylgja, án þess að eitthvað kæmi á móti. Þeirrar skoðunar vorum við hv. þm. Barð. ekki sízt. Vildum við ekki mæla með frumvörpunum eins og þá stóðu sakir, en svo samdist þannig einmitt fyrir tilverknað okkar, að öll sveitarfélögin fái ókeypis skýrslur þær, er fyrirtækið „þjóðskrá“ lætur þeim í té, en það hafði ekki áður verið fyrirhugað. Sveitarfélögin áttu, eftir því sem frv. um þjóðskrá var upphaflega samið, að greiða 35% af kostnaði við starfsemi þjóðskrárinnar. Þegar þetta fékkst, sættumst við á, að n. flytti frv. eins og þau nú eru, enda höfðum við athugað bókhaldsvélarnar og gengið úr skugga um, að rétt var frá sagt um annmarka á því að nota þær fyrir þessi gjöld á vegum innheimtumanna ríkisins. Fjhn. leggur öll til, að frv. þetta verði samþykkt. Það er ágreiningslaust mál af hennar hendi.



Herra forseti. Eins og ég gerði grein fyrir í sambandi við næsta mál á undan, er þetta frv., sem nú er fyrir tekið, einnig komið fram af sömu ástæðu og það, sem sé til þess að auðvelda innheimtumönnum ríkisins að hagnýta sér bókhaldsvélar þær, sem nú hafa verið teknar í þjónustu ýmissa þeirra embætta. Þetta frv. til breytinga á lögum um samþykktir um sýsluvegasjóði er eingöngu þannig sniðið, að innheimta sýsluvegasjóðsgjaldanna færist frá sýslumönnum til oddvita. Nú hefur það fyrirkomulag verið haft, þar sem sýsluvegasjóðir eru, sums staðar, að sýsluvegasjóðsgjöldin hafa verið lögð á með útsvörum og greidd í einu lagi til sýsluvegasjóðanna. Þar veldur þetta frv. engri breytingu. Á öðrum stöðum hefur aftur á móti sýslumaðurinn innheimt hjá hverjum einstökum gjaldanda, sem greiða á til sýsluvegasjóðs, gjöldin, og það er það fyrirkomulag. sem lagt er til að breytist þannig, að oddvitinn eða innheimtumaður sveitarsjóðanna innheimti sýsluvegasjóðsgjöldin eftirleiðis. Vel má vera, að það ýti undir það, að fleiri sveitarfélög en nú taki upp það fyrirkomulag að jafna niður þessum gjöldum með útsvörum, og tel ég fyrir mitt leyti, að það sé að ýmsu leyti ekki óeðlilegra fyrirkomulag. Þau lög, sem hafa gilt áður og höfðu valdið breytingu á stofnlögunum, voru tekin inn í þetta frv., svo að einfaldara verður að ganga að því að athuga ákvæði þau, er snerta sýsluvegasjóði, ef þetta frv. verður að lögum. Ég tel svo ekki ástæðu til þess að segja fleira í sambandi við þetta frv. Ég hef talið, að það sé rétt að ganga inn á það til þess að auðvelda framkvæmd mála, og tel, að sveitarfélögin fái nokkra uppbót, með því að þau þurfi ekki að greiða til þjóðskrárinnar, eins og ég sagði í sambandi við fyrra mál, enda geri ég ráð fyrir því, að innheimtumenn sveitarsjóðanna fái af sýsluvegaskatti, sem þeir innheimta, þau venjulegu innheimtugjöld, sem þeim eru ákveðin.



Herra forseti. Þetta frv. er komið fram fyrir sömu ástæður og tvö þau, er á undan fóru. Sýslumenn hafa lengi innheimt skatta af hundum, og um tveggja ára skeið, eða síðan 1953, hafa þeir átt að greiða úr sýslusjóði kostnað við hundalækningar. Þessi liður, hundaskatturinn, rúmast ekki í kerfinu, sem vélabókhaldið takmarkar, og því er aftur horfið að því að leggja til, að tekið sé upp það fyrirkomulag, sem áður var, að sveitarstjórnir innheimti hundaskatt og greiddur verði beint úr sveitarsjóði kostnaður við hundalækningar. Þessu fylgir svo það, að hreppstjóri í hverjum hreppi og skattstjóri í hverjum kaupstað skuli gera í tvíriti skrár yfir hunda á sinu svæði og afhenda annað eintakið oddvita eða bæjarstjóra í aprílmánuði ár hvert og hitt hlutaðeigandi sýslumanni eða bæjarfógeta. Það þótti rétt að leggja til, að þessar skýrslur yrðu gerðar í tvíriti. Fyrst þarf oddvitinn eða bæjarstjórinn að hafa þær til þess að geta séð um, að skattar séu greiddir af öllum hundum, og enn fremur séð um, að allir hundar komi til hreinsunar, en hins vegar á hlutaðeigandi sýslumaður eða bæjarfógeti að líta eftir því, að hundalækningar séu framkvæmdar, og þar af leiðandi þarf hann að vita um hundahaldið til þess að geta haft það eftirlit. Sýslunefndir bera ábyrgð á því í sveitum, að hundalækningar fari fram, og bæjarstjórnir í kaupstöðum, en oddviti og bæjarstjóri eru framkvæmdastjórar hvor á sínum stað fyrir þessar nefndir. Í samræmi við þetta er gert ráð fyrir því í 4. gr., að sektir samkvæmt lögum um hundahald, sem hundaeigendur kunna að verða að greiða, renni í sveitarsjóð, en ekki sýslusjóði og bæjarsjóði eins og áður var. Allar tekjur og öll gjöld skulu samkvæmt þessu frv. koma fram innan sveitar. Ég held, að sveitarstjórnir og sýslunefndir geti yfirleitt ekki haft á móti því, þó að þetta fyrirkomulag sé aftur upp tekið, því að satt að segja hef ég líka orðið þess var, að þó að lögunum væri breytt 1953, þá hefur í sumum héruðum verið höfð gamla reglan, og í framkvæmdinni verður þá engin breyting þar. Fjhn. leggur óklofin til, að frv. þetta verði samþykkt.



Herra forseti. Lög um kirkjugarða mæla svo fyrir, að bæjarfógetum og oddvitum sé skylt að innheimta gjöld til kirkjugarða, ef sóknarnefndir óska. Vegna hins nýja vélabókhalds hafa bæjarfógetarnir óskað eftir því að þurfa ekki eftirleiðis að innheimta þessi gjöld og sýnt fram á, að það er þeim til mikilla óþæginda. Frv. þetta, ef að lögum verður, léttir þeirri kvöð af bæjarfógetunum, en leggur hana hins vegar á bæjarstjórana, eins og hún hefur hvílt á oddvitunum. Það verða þá eftirleiðis innheimtumenn sveitarsjóða, sem er skylt að innheimta hundraðsgjald vegna kirkjugarða miðað við útsvör, ef frv. verður að lögum, en það er háttur að mæla kirkjugarðsgjaldið við útsvörin, og eitt af því, sem gerir innheimtumönnum ríkisins örðugt fyrir að innheimta þetta gjald, er það, að útsvarsálagningin fer seinna fram en álagning þeirra gjalda, sem þeir innheimta fyrir ríkið, og yrði þá bið á því, að þeir fengju útsvarsskrárnar til þess að geta reiknað eftir þeim kirkjugarðsgjöldin. Þar af leiðandi veldur þetta ekki aðeins fyrir þá, ef lögin eru óbreytt, óþægindum af því, að gjöldin komast ekki lengur inn í manntalsgjaldabækur, heldur líka töfum á því, að þeir geti unnið sín verk. Það er ákveðið í lögunum, eins og þau gilda nú, að innheimtugjald þeirra, sem framkvæma innheimtuna, skuli vera 6%. Þetta virtist fjhn. vera óþarflega há innheimtulaun og leggur þess vegna til í frv., að skyldan á innheimtumönnum sveitarsjóða sé miðuð við það, að þeir fái venjuleg innheimtulaun, en venjuleg innheimtulaun eru vitanlega lægri en 6%. Þetta yrði þá samkomulagsmál milli sóknarnefnda og innheimtumannanna eftirleiðis. Fjhn. leggur einróma til, að frv. þetta verði samþykkt.