Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vildi mælast til þess, að eins og venja hefur verið á þingi, þá gerði annaðhvort nefnd eða ráðh. grein fyrir þeim breyt., sem frv. taka í annarri d., svo að menn viti, um hvað er verið að greiða atkv.



Herra forseti. Það er ekki um neinar verulegar breyt. að ræða á þessu frv., a.m.k. eru þær ekki orðnar að minni tilhlutan. Og ég hélt satt að segja, að málið þyrfti ekki hingað að fara til hv. d., en mér var bent á, að það hefði verið leiðrétt einhver prentvilla í frv. og þess vegna hefði það þurft að fara til þessarar hv. d. á ný.



Herra forseti. Þegar 2. umr. um þetta mál fór hér fram, mæltist ég til þess við hv. flm., að þeir tækju brtt. á þskj. 185 og 202 aftur í bili, með því að í hv. Nd. var annað mál á ferðinni, sem líka gat komið til mála, að snerti benzínskattinn. Og ég vildi sjá, hvað gerðist í því máli, áður en ég fyrir mitt leyti tæki endanlega afstöðu til þeirra óska, sem hv. þm. hafa komið fram með í sínum brtt., sem sé að skerða bifreiðaskattstekjur ríkissjóðs þannig að áætla af honum vissan hluta í brúasjóð. Hér er að vísu lagt til að hækka um leið skattinn sem því nemur, svo að það er í raun og veru ekki rétt hjá mér að segja, að hv. þm. vilji skerða skattinn frá því, sem hann nú er til ríkissjóðs, því að þeir leggja til hækkun á honum. En hér er samt sem áður verið inni á heldur leiðinlegri braut hvað þetta snertir, að leggja til, að ákveðið verði í sjálfum skattalögunum, að ákveðinn hluti verði tekinn af ríkistekjunum og honum ráðstafað í ákveðnu augnamiði. Og þó að ég fyllilega viðurkenni þá þörf, sem er á því að fá brýrnar, og vildi ekki vera því til trafala, að til þeirra væru eftir eðlilegum leiðum ákveðnar fjárveitingar, ef hagur ríkissjóðs leyfði það, þá get ég ekki annað en mælt móti því, að þessi leið sé farin, og legg ég því til, að þessar till. verði felldar. Ef svo veruleg hækkun verður gerð á benzínskattinum - ég segi veruleg -, sem hefur nú legið í loftinu, en af einhverjum ástæðum hefur ekki fengið samþykki allra aðila, að sú ráðstöfun kæmi fram þegar í stað, sem ég tel mjög óheppilegt, vegna þess að það verkaði til hækkunar á fargjöldin, þá er mjög líklegt, að ríkissjóður mundi einhvern hluta af þeirri hækkun þurfa að fá til almennra nota. - En þetta er sem sagt mín afstaða gagnvart þessum brtt.



Herra forseti. Þegar mál þetta var hér til 2. umr., óskaði ég eftir því við hv. flm. brtt. á þskj. 185 og 202, að þeir tækju þær aftur til 3. umr., til þess að fjhn. gæti athugað þessar brtt. nokkuð og rætt þær á fundi sínum. Fjhn. hefur haldið einn fund síðan 2. umr. um þetta mál var lokið í gær. Var þá þetta mál og brtt. þessar tekið fyrir. Eftir að nm. höfðu rætt þessar brtt., var komizt að þeirri niðurstöðu, að fjhn. sem heild hafi ekki neinar till. fram að bera í málinu umfram það, sem kemur fram í hennar nál., og vísar hún til sinna till. þar. Hins vegar óskuðu nm. sér að hafa óbundnar hendur í sambandi við þessar brtt. og aðrar, sem fram kynnu að koma. En í heild var till. meiri hl. fjhn. sú, að frv. væri samþ. eins og það liggur fyrir, og vil ég leyfa mér að vísa til þess hér.



Herra forseti. Ég benti á það áður, að ég teldi, að eðlilegt væri að hækka benzínskattinn. Því var þá af n. og hæstv. ráðh. tekið á þá leið, að þeir töldu, að það væri vafasamt, hvort það mundi þurfa að gera og hvort það væri rétt, og hafa síðan staðið fast á þeirri skoðun hér á Alþ. Ég benti þá líka þann sama dag á það, að rétt væri að hækka skatt á innlendum tollvörutegundum. Það var líka álitið fjarstæða þá. Það var svo gert í hv. Nd. og samþ. nú aftur af hv. Ed. En ég vil benda hæstv. fjmrh. á það atriði að hann má eiga það alveg víst, að ríkissjóður kemst ekki undan því að láta hálfa til heila milljón kr. í brúna á Þjórsá, sem verið er að byggja og vantar fé til og vafalaust á að reyna að halda áfram að byggja. Og þá skilst mér, að fjárhagur ríkisins sé þannig, að hæstv. ráðh. ætti að taka fegins hendi hækkun á benzínskattinum, til þess að hann þá gæti sparað af öðrum tekjum ríkissjóðs þá aura, sem lagðir eru í Þjórsárbrúna nú í ár, með því að fá þessa fimm aura viðbót á benzínskattinum í brúasjóðinn, svo að hægt yrði að reyna að klára Þjórsárbrúna í ár. Þetta virðist liggja ljóst fyrir. Og ég verð að líta þannig á, að ef hæstv. ráðh. og aðrir hv. þm. verða á móti þessu, þá telji þeir, að nægar tekjur muni verða eftir þeim venjulegu leiðum, sem fyrir liggja á Alþ., til þess að geta veitt fé bæði til brúargerðarinnar á Þjórsá nú í ár og til annarra nauðsynja, sem að kalla, þegar kemur að því að afgreiða fjárlögin. Náttúrlega er gleðilegt, ef þeim mönnum finnst það, því að þá sjá þeir víst leiðir til að spara á fjárlögunum, og þeir sjá kannske fleiri leiðir til þess að koma vel saman fjárlögunum. En ég sé samt sem áður ekki annað, en að brúasjóði eða ríkissjóði veiti ekki af að fá þetta fé m.a. vegna þeirra atriða, sem ég nefndi.



Herra forseti. Hv. 1. þm. N–M. má ekki skilja mig þannig, að ég hafi álitið, að nóg fé væri í ríkissjóði til þess að veita í þessa brú að óbreyttu ástandi. Það, sem ég finn að brtt., er ekki það, að benzínskatturinn sé hækkaður um þessa aura, heldur finnst mér það ekki vera góður siður á Alþ., að það sé verið að binda ákveðnar framkvæmdir með breyt. á skattalöggjöf á þennan hátt, sem í brtt. er gert ráð fyrir. Þetta er eiginlega það, sem ég hef á móti brtt. hv. þm., því að hér virðist það vera hugmyndin að leggja þarna tiltekið fé rétt í þetta eina fyrirtæki. Og ef þetta væri samþ. á þennan hátt, hversu margir mundu þá ekki hafa slíka tilhneigingu um tilsvarandi ákvæði í lögum vegna annarra brúargerða? Ég bið hv. þm. að athuga þetta. En hann má ekki skilja álit mitt þann veg, að ríkissjóður hafi nóg fé fyrir hendi og af þeim ástæðum þurfi ekki að hækka benzínskattinn.



Herra forseti. Fjárþörf ríkissjóðs er mikil og í raun og veru fram yfir getu þjóðarinnar. Og þó að deilt sé nú og oft hafi verið deilt á fjármálastjórn landsins fyrir þetta, þá má þó segja, að þetta sé eðlilegur hlutur. Við erum fámenn þjóð, en búum þó í töluvert stóru landi og höfum lifað miðaldalífi fram á allra síðustu tíma, en erum nú að reyna að taka upp nútíma skipulag í ýmsum efnum. Og þar af leiðandi er ákaflega eðlilegt, að þetta rekist á og það sé erfitt að útvega fé til allra þeirra hluta, sem gera þarf í landinu af hendi þess opinbera. Og það er þá einnig svo ástatt nú, að það er mikil nauðsyn á fjáröflun, eins og allir vita, m.a. í sambandi við stuðning við sjávarútveginn o. fl. Af öllum sköttum - ég held bara öllum sköttum, sem til eru í landinu, - þá er það mín skoðun, að benzínskatturinn sé lægstur og að það væri sá skattur, sem eðlilegast væri að hækka. Þegar ég segi þetta, miða ég vitanlega við það, sem annars staðar er, því að dómar okkar mannanna eru allir byggðir á samanburði við eitthvað annað. Þegar ég var í fjhn. fyrir nokkrum árum, þá lá fyrir frv. um benzínskatt, og athugaði þó n., hvað benzínskattur væri hár í ýmsum löndum, og kom í ljós, að á Íslandi var benzínskatturinn lægstur af öllum þeim löndum, sem n. hafði upplýsingar frá, en hitt er vitanlegt, að þörfin til þess að leggja nýja vegi á Íslandi er margföld á við það, sem er hjá þeim þjóðum, sem við höfum skýrslur frá um þetta. Ég verð því að játa það, eins og hv. 1. þm. N–M., að í þeim miklu tekjuöflunarleiðum, sem nú eru farnar í sambandi við önnur mál hér, þá sakna ég þess, að benzínskatturinn skuli ekki vera hækkaður alveg sérstaklega. Ég get ekki verið hæstv. ráðh. sammála um það, þegar um svo sérstakan skatt sem benzínskattinn er að ræða, að þá eigi enga hliðsjón að hafa af því í löggjöfinni, til hvers hann er notaður. Mér finnst sjálfsagt að hafa benzínskattinn háan og jafnframt að nota hann til vegagerða og brúagerða. Nú hefur benzínskatturinn ekki verið hækkaður, þrátt fyrir það að töluvert fylgi sé fyrir því að hækka hann verulega í sambandi við það tekjuöflunarfrv., sem hér er á ferðinni í sambandi við stuðning við sjávarútveginn, og þótt farið væri að bæta 5 aurum við nú, þá álít ég það svo litla hækkun, að hún sklpti litlu máli. Ég lít því svo á, að þetta mál sé alls ekki útkljáð hér á þessu þingi með því frv., sem nú er samþ., heldur hljóti einmitt þetta mál um benzínskattinn að verða tekið upp í sambandi við afgreiðslu fjárl. síðar á þinginu. Frv., eins og það liggur fyrir, er í rauninni aðeins framlenging á því, sem áður hefur gilt, og úr því skrefið er ekki tekið eins og þarf að taka það, þá finnst mér ekkert unnið við það að fara að káka við þetta og breyta aðeins lítils háttar þeim l., sem hér eru til framlengingar. Ég held það sé réttara, að það bíði þá eftir endurskoðun l., sem ef til vill yrði þá látin gilda eitthvað lengur en 1 ár. Þess vegna vil ég lýsa þeirri afstöðu minni og gera þá grein fyrir atkv. mínu, að þrátt fyrir þessa skoðun mína, að ég vil hækka skatt af benzíni og verja honum til samgöngubóta, mun ég þó með tilliti til þess, sem ég sagði, greiða atkv. á móti þeirri brtt., sem hér liggur fyrir, og brtt. við hana, því að ég tel, að úr því sem komið er eigi framtíðarlausn þessa máls að bíða eftir fjárlagaafgreiðslu síðar á þinginu og þá verði gerð miklu gagngerðari breyt. á þessu en mundi fást með þessari brtt., sem fyrir liggur.



Ég býst við, að það hafi ekki mikil áhrif á úrslit þessa máls, hvort haldnar eru langar eða stuttar umr., en ég vil þó segja fáein orð út af þeim umr., sem farið hafa fram. Hæstv. fjmrh. minntist á það, og mér virtist það vera aðalástæða hans á móti frv., að sér þætti það leiðinleg braut að taka hluta af rekstrartekjum ríkisins eftir öðrum leiðum, en beinlínis fjárl. Ég vil benda á það, að hér er ekki, þótt hér sé gert ráð fyrir því að taka þennan hluta af þeim rekstrartekjum, sem annars mundu fara í ríkissjóðinn, verið að veita fé úr ríkissjóði að neinu ráði, og ég vil benda á það atriði, að hér er nú verið að afgreiða í Nd. frv. um svokallaðar dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna. Þar er gert ráð fyrir því, ekki aðeins að það verði teknar 1–2 millj. kr. af tekjum ríkisins, sem verður bundið til ákveðinna hluta öðruvísi en í fjárl., heldur er gert ráð fyrir, að 70 millj. verði teknar í svokallaðan dýrtíðarsjóð, án þess að það komi beinlínis fram í fjárl. nema lítill hluti af því. Hér er um tvenns konar atriði að ræða. Í fyrsta lagi, hvort taka eigi fé á þennan hátt og safna því til verklegra framkvæmda, sem erfitt er að leggja til á einu ári, og það er það, sem gert er ráð fyrir í þessu. frv., svo er að hinu leytinu það, sem um er að ræða í þessum dýrtíðarl., en þar er gert ráð fyrir að taka slíkt fé í stórum stíl í beina eyðslu, og það er það atriði, sem ég álit, að eigi miklu siður að fara inn á heldur en þetta. Þá má minna á það, að þessi aðferð, sem hér er farið fram á, hefur verið notuð áður, og einmitt í þeirri mynd, sem ég fer fram á í þeirri brtt., sem ég flyt við till. hv. 1. þm. N–M., en það er það að taka fé í brúasjóð og binda það við ákveðna brú, sem mjög mikil þörf er á, að verði byggð og það sem fyrst. Þegar ákveðið var að stofna brúasjóð, þá var það m.a. ákveðið, að því fé skyldi varið til brúargerðar á Jökulsá á Fjöllum, vegna þess að það þótti tvísýnt, að sú brú yrði byggð að öðrum kosti. Ég býst við að annað atriði hafi líka komið til greina, þegar ákveðið var að brúasjóður skyldi starfa á þennan hátt, það er það, að ef brúasjóður er stofnaður án þess, að ákveðið sé jafnframt, hvernig honum skuli varið, heldur skuli Alþ. í hvert skipti, þegar fé er veitt úr sjóðnum, ákveða, hvernig fénu skuli varið, þá er mikil hætta á því, að sjóðurinn verði að bitbeini um það, hvaða brú ætti að verða fyrir valinu. Er þá hætt við, að fram kæmu till. um brýr, sem yrðu ofan á, en brýr, sem ekki er ástæða til að safna fé til í brúasjóð, heldur veita fé til þeirra á fjárl. í hvert skipti. Þess vegna vil ég ákveðið mæla með því, að samþ. verði þessi till. mín á þskj. 202, þar sem ákveðið er gert ráð fyrir því, að fé brúasjóðs skuli eingöngu varið til brúargerða á stærstu fljót landsins og fyrst skuli byggð brú á Jökulsá í Lóni, vegna þess að ég tel liggja fyrir upplýsingar um það, að það sé réttmætt, að sú brú verði með þeim allra fyrstu, sem veitt verður fé til úr brúasjóði. Ég vil taka það fram, að ég viðurkenni, að brú á Þjórsá eigi að koma á undan, en hvað öðrum brúm viðvíkur, þá tel ég, að þessi eigi að koma fyrst.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. viðhafði þau orð, að ég yrði að hugleiða það, að það væri ekki á hans valdi að ákveða, til hvaða framkvæmda þessi hluti af benzínskattinum skuli fara, og sagði, að ég yrði að aðgæta, að aðrir hefðu áhuga fyrir öðru, en brú á Þjórsá, en það, sem ég meinti, var það, að brúasjóðurinn yrði framtíðarsjóður, sem leysti sem sitt fyrsta verkefnið brú á Þjórsá, og ég sé ekki betur en að bílarnir, sem fyrst og fremst borga benzínskattinn, þurfi á brúnum að halda og það sé þess vegna sjálfsagður hlutur að ákveða, að viss hluti af því, sem þeir leggja fram, renni til þess að gera þeim fært að komast yfir stórárnar, sem ekki verða brúaðar með einni fjárveitingu frá Alþ. og þarf þess vegna að safna fé til í fleiri ár. Mér skildist á hæstv. ráðh., að bara í þetta sinn vekti fyrir mér áhugi á Þjórsá, en því er ekki til að dreifa, því að ég hef áhuga á því, að til að brúa stórárnar, sem ekki verða brúaðar með einni fjárveitingu, fáist fé, svo að þær verði brúaðar. Minn áhugi er ekki aðeins bundinn við eina sérstaka á. Hv. 1. þm. Eyf. vildi láta fella þetta af því, að skatturinn væri of lágur, og vildi láta taka það upp síðar. Það verður þá kannske í fjórða skiptið, sem Alþ. breytir benzínskattinum, það er búið að gera það með tvennum l. áður, og nú á að gera það í þriðja skiptið. Það getur vel verið, að það þyki bezt við eiga að koma í hverri viku með brtt. við sömu l., en sjálfsagt er það ekki til að flýta vinnubrögðum þingsins að taka benzínskattinn í áföngum, eins og manni skilst, að eigi að gera hér.



Herra forseti. Ég vil upplýsa hv. þm. N–M. um það, að hér er ekki verið með annað, en staðfestingu á ákvæði, sem setja varð með brbl. vegna þess, að það hafði fallið niður að endurnýja það. Ég er annars sammála hv. 1. þm. N–M., en bara ekki í því að fara að samþykkja till. hans og því síður till. hv. 8. landsk., af því að hún bindur sig við alveg ákveðna brú, sem till. hv. 1. þm. N–M. gerir þó ekki. Ég er fyllilega hlynntur því, að brúasjóður verði stofnaður og stórbrýr landsins verði brúaðar, en mér finnst, að það eigi að ganga að því þá reglulegu boðleið, sem liggur í gegnum fjvn. þingsins. Annars er talsvert til í þeirri ádellu hv. þm., að það er dálítið sárt fyrir mig að verða að standa hér upp og verja það, að benzínskatturinn sé ekki hækkaður það ríflega, að hann komi að verulegu gagni, en þar til er því að svara, að það hefur ekki fengizt til þess samþykki manna, sem standa hv. þm. nær en ég geri, svo að það er ekki mín sök. En við skulum vona, að þetta verði lagfært og þá um leið verði tækifæri til þess að taka sjónarmið þessara beggja þm. til greina, sem hér standa að þessum brtt., og í rauninni erum við ásáttir um þetta allt saman nema aðferðina.



Ég skal fúslega játa það, að sú hvatning til að brúa stórár landsins, sem kemur fram í brtt. þeim, sem hér eru ræddar, er virðingarverð og á rétt á sér, því að til þess að framtíðarskipulagið hér á landi geti heitið viðunandi, þá er þetta, einmitt að brúa stórárnar, jafnvel frumskilyrðið, svo að sú hvatning er nauðsynleg og góð hvar sem er. En um aðferðina, sem gengið er inn á í þessum brtt., hvort eigi að nota sérstakan skatt, benzínskattinn, að meira eða minna leyti til þessara aðgerða, það er svo aðferðarmál fyrir sig. Ég segi fyrir mitt leyti, að ég ætlast til þess, að sú siðferðiskennd verði ævinlega vakandi hjá ríkisstj. Íslands, hver sem hún er í hvert sinn, að henni sé þetta ljóst og fylgi því á eftir, að það þarf að halda áfram brúargerðum á stórám landsins meðan nauðsyn krefur, þar til lokið er. Hitt er svo allt annað mál, hvort á að láta þennan skatt og aðrar ríkistekjur, sem innheimtast í hvert sinn, svo sem hér er gert ráð fyrir, verða sérákvæði það er mál út af fyrir sig. Ég fyrir mitt leyti er á móti því að láta þessar skatttekjur verða sérákvæði, láta þetta til þess og annað til hins, í því trausti, að ríkisstj. gæti þess fyrst, sem nauðsynlegt er. En þetta er ekki aðalatriðið, heldur hitt, að ég ætla að leyfa mér að leggja fram skriflega brtt. um orðalag brtt. 202 frá hv. 8. landsk., ef til kæmi, að það næði samþykki. Till. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Fé brúasjóðs skal varið til brúargerða á stærstu fljót landsins, og skal byggja brú á Jökulsá í Lóni næst á eftir þeim stórbrúm, er Alþ. hefur sérstaklega ákveðið, að gangi fyrir.“ Þetta tekur af skarið. Það er viðurkennt, að þetta stórfljót þurfi að brúa, og hins jafnframt gætt, að Alþ. gangi ekki á sjálft sig og ógildi þær samþykktir, sem það hefur gert áður um vissar brýr, fyrst og fremst þá stórbrú, sem nú er verið að smíða, Þjórsárbrúna, og einnig brú á Hvítá hjá Iðu, sem samþ. hefur verið, að skuli ganga fyrir. Ég þarf svo ekki áð hafa fleiri orð um þetta, en legg til, að mín brtt. verði samþ.



Það eru aðeins örfá orð út af þessari síðustu brtt. Hv. 2. þm. Árn. vill með þessari till. segja það, að Alþ. sé áður búið að ákveða brú á Hvítá hjá Iðu og sé því ekki hægt að ákveða að byggja aðra brú fyrr. En ég vil benda hv. þm. á það, að Alþ. er líka búið að ákveða aðrar stórbrýr með því að veita fé til þeirra. T.d. hefur verið veitt fé til fyrirhleðslu við Jökulsá í Lóni, sem er nauðsynlegur liður í brúargerðinni og verður að fara á undan, og fyrirhleðslan kemur að því leyti að gagni, þótt hún sé gerð á undan brúnni, að hún mundi varna því, að áin færi í nýjan farveg. Þetta má því skoða sem fjárveitingu til brúargerðarinnar. Ég vil enn fremur benda á það, að á Hvítá eru ekki minna en 3 brýr fyrir, þ.e. Ölfusárbrúin, brúin á Brúarhlöðum og brú hjá Hvítárvatni. Það mátti setja 3 brýr á Hvítá áður en farið var að hugsa um að brúa Jökulsá í Lóni, sem sker heila sýslu frá öðrum byggðarlögum. Ætli það verði ekki krafizt fimmtu brúarinnar á Hvítá áður en það næst samþykki um eina brú á Jökulsá í Lóni, ef þessi till. nær fram að ganga. Ég get ekki samþ. þessa skriflegu brtt., vegna þess að ég tel enga sanngirni í því.



Ég vil benda hv. síðasta. ræðumanni á það, að samkvæmt einróma ályktun sameinaðs Alþ., er ríkisstj. falið að sjá um að brú á Hvítá hjá Iðu verði gerð 1948, og efa ég ekki, að sú framkvæmd væri hafin, ef ekkert sérstakt stæði í veginum. Það varð sem sé að láta Þjórsá ganga fyrir, það var að berja höfðinu við steininn, hefði ,sú nauðsyn ekki verið játuð. Með þessu hafa stjórnarvöldin og hlutaðeigandi ráðh. játað, að Iðubrúin ætti að koma næst á eftir Þjórsá

Það er um það að ræða, þegar þessu er mótmælt, að slíkar alþingissamþykktir séu að engu hafðar, að ég vil ekki fyrr en í síðustu forvöð leggja þá merkingu í ályktanir Alþ., því að þær eru gildandi sýnishorn af vilja þess engu siður, en lagasetning. Vildi ég láta þetta koma skýrt fram vegna ummæla hv. 8. landsk.

Hv. 8. landsk. talaði um, að það væru svo margar brýr á Hvítá, en engin á Jökulsá í Lóni. Það er nú svo. Ég heimska mig ekki á að halda því fram, að ekki sé nauðsynlegt að brúa Jökulsá í Lóni. En varðandi Hvítá þá eru nú ekki nema tvær brýr á því mikla vatnsfalli, því að vitanlega er ekki hægt að telja ferðamannabrúna við Hvítárvatn þar með sem almenningsbrú. Vegna þess, að brú vantar á Hvítá, er læknishérað höggvið í sundur og fjölmennar og blómlegar sveitir fyrir nútíð og framtíð einnig sundurskornar af þessum farartálma í miðju héraði. Því er það, að Alþ. fékkst til að samþ. þessa brú og í þessa framkvæmd verður ráðizt. Hitt er svo rétt, ef við færum að athuga brúamál allt í kringum landið, að þá kæmu víða fram einkennileg hlutföll í þeim málum og framkvæmdum.



Herra forseti. Ég skal nú ekki blanda mér í reiptog þeirra hv. 2. þm. Árn. og hv. 8. landsk. um það, í hvaða röð sé réttast að brúa stórárnar í landinu, um það mætti deila óendanlega. Ég vil aðeins segja það í því sambandi, að ég fellst ekki á það sjónarmið að brúa fyrst á fjölförnustu leiðunum og í þéttbýlustu héruðunum undir öllum kringumstæðum. Það er þegar víða búið að brúa stórfljótin, þar sem þéttbýlast er, hins vegar eru líka víða stórfljót í fámennum sveitum, sem nauðsynlegt er að brúa, og það er ekkert réttlæti í því að fjölförnu héruðin, þótt þéttbýl séu, fái margar brýr, áður en þessi fámennu héruð með stórfljótunum fá neina brú. Viðvíkjandi því, sem hefur verið rætt um þetta frv. að öðru leyti, vil ég sérstaklega víkja að sjónarmiði hv. 1. þm. N–M. Mér finnst hugsanagangur hans í þessu máli mjög eðlilegur. Það er verið að taka þrisvar eða fjórum sinnum til þessa máls, eða verður gert að manni skilst, þótt tíminn sé naumur til að viðhafa slík vinnubrögð. Ég skil ekkert í hæstv. ríkisstj. að láta málið nú bera þannig að, ef nú á að fara að feila brtt. hv. 1. þm. N-M. um smávægilega hækkun á benzínskattinum, en samþykkja svo innan skamms í vetur stórvægilega hækkun á sama skatti. Hitt hefði verið rökréttara, að hækka skattinn þá stórkostlega fyrst og lækka hann síðar eitthvað, í stað þess að fella fyrst smáhækkun og samþykkja litlu síðar stórvægilega hækkun. Ég skil ekki þetta sjónarmið fremur en ýmsir fleiri dm. Ég skal játa, að ég tel vel hægt að samþykkja mjög verulega hækkun á benzínskatti, því að benzínverð er miklu lægra hér, en í nágrannalöndunum, eða 69 aurar hér í Reykjavík og yfir 70 aurar úti um land. Ég tel því miklu minna neyðarúrræði að afla fjár til ríkisþarfa með hækkun á benzínskattinum, en eftir ýmsum öðrum leiðum, sem ríkið neyðist nú til að fara. Ég tel mig því standa illa að vígi með að fella smávægilega hækkun á þessum skatti, þegar ég tel forsvaranlegt að ganga inn á stórkostlega hækkun á honum. En hæstv. ríkisstj. hefur ekki lagt kapp á að láta málið bera þannig að, sem hefði verið miklu eðlilegra.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt athugasemd. Hv. 2. þm. Árn. minntist á það síðast í ræðu sinni áðan, að það væru víða einkennileg hlutföll hér á landi varðandi brúargerð í hinum ýmsu héruðum. Ég er honum sammála um það, og eitt af þessu einkennilega er það, að búið er að margbrúa sum stórfljótin, önnur hafa hvergi verið brúuð. Þá vil ég benda á það aftur, að þál. er ekki sama og lög. En fjárlög eru lög, og þegar búið er að veita fé til einhvers mannvirkis á fjárlögum, þá er það röksemd, sem stenzt. Nú ganga atkvæði um þessar tillögur okkar, og vil ég ekki tefja umræðuna lengur.



Vegna þess að ég sé, að atkvæði munu falla þannig hér í deildinni, að eina vonin sé að fá þessa brtt. samþ., þá segi ég já.



Ég álit, að fjárframlög til brúa eigi að ákveða með fjárlögum, en ekki eins og gert er með þessari till., og segi ég því nei. Brtt. 202 felld með 11:3 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu Já: StgrA, ÁS, BrB. nei: JJós, LJóh, PZ, SÁÓ, BBen, BK, BÓ, GJ, GÍG, HV, BSt. EE greiddi ekki atkv. 2 þm. (HermJ, ÞÞ) fjarstaddir. 1 þm. gerði svo hljóðandi grein fyrir atkv. sínu:



Ég var með þeirri skrifl. brtt., sem nú er búið að fella, en hún var tilraun til að gera það, sem eðlilegast og sjálfsagt var, og í réttri röð. En úr því að ég skeytti þá tillögu mína við þessa brtt. hér og af því að hún á nokkurn rétt á sér og af því að mín till. var nokkurs konar fóstur þessarar tillögu og samband þeirra í milli, þá kann ég ekki við að vera á móti henni og greiði ekki atkvæði. Brtt. 185,a felld með 9:4 atkv. Brtt. 185,b tekin aftur. Frv. samþ. með 11 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BBen, BK, BÓ, EE, GJ, HV, JJós, LJóh, SÁÓ, BSt. ÁS, BrB, PZ, StgrA greiddu ekki atkv. 2 þm. (HermJ, ÞÞ) fjarstaddir. 1 þm. gerði svo hljóðandi grein fyrir atkv. sínu:



Ég hef skilið það hér á umræðum manna, að seinna í vetur verði átt við þennan skatt í fjórða skipti á þessu þingi, og er þá gert ráð fyrir stórfelldri hækkun á honum, en áðan var felld till. frá mér um lítils háttar hækkun. Þetta er órökvísi, sem ég vil ekki eiga þátt í. Ef stjórnin vill breyta þessum l. síðar á þessu þingi, þá er hún vitaskuld sjálfráð um það. En ég vil ekki eftir skamma stund greiða atkvæði þvert ofan í það, sem ég hef gert rétt áður, og það í jafnaugljósu máli og þessu, og ég sit því hjá að þessu sinni við afgreiðslu þessa frv.