Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að gert er ráð fyrir umræðu utan dagskrár að lokinni atkvæðagreiðslu.

Herra forseti. Nokkrar umræður hafa orðið um verðlagsmál í samfélaginu upp á síðkastið eftir að síðasta verðbólgumæling kom fram sem sýndi talsvert meiri verðbólgu en stjórnvöld og verkalýðshreyfingin höfðu vænst. Eins og menn muna krafðist verkalýðshreyfingin í kjölfar þessa að stjórnvöld drægju til baka þær hækkanir á opinberri þjónustu sem höfðu verið samþykktar í tengslum við fjárlög. Hæstv. forsrh. sagði þá að sett yrði nefnd þriggja ráðuneytisstjóra til þess að véla um það og hún mundi skila af sér eftir 5--10 daga. Ekki var hægt að skilja orð hæstv. forsrh. öðruvísi en svo að farið yrði í það að vinda ofan af þeim hækkunum. Í dag eru tvær vikur, herra forseti, frá því að hæstv. ráðherra lýsti þessu yfir. Í umræðu við mig í síðustu viku ítrekaði hann það að þess væri að vænta að innan skamms kæmu niðurstöður þeirrar vinnu en það bólar ekkert á yfirlýsingunum enn þá, herra forseti. Eigi að síður er það þannig að við höfum ekki mikinn tíma til stefnu því að lögum samkvæmt á að mæla verðlagshækkanir fyrstu tvo virku dagana í hverjum mánuði og sú vinna mundi hefjast á föstudaginn. Við höfum sem sagt einn dag. Á meðan þessu hefur staðið, herra forseti, hafa forustumenn verkalýðshreyfingarinnar farið á skaflajárnum yfir allt samfélagið og beitt þrýstingi sínum til að fá sveitarfélög og fyrirtæki til þess að lækka verð. Það hefur tekist ákaflega vel. Síðast í gær tilkynnti borgarstjórinn í Reykjavík um ákveðnar lækkanir og ég vænti þess að ríkisstjórn Íslands vilji ekki ekki verða eftirbátur Reykjavíkurlistans. Herra forseti. Margar stórar keðjur á sviði matvælaverslunar og mörg stærri sveitarfélög bíða eftir niðurstöðu ríkisstjórnarinnar áður en þau taka ákvarðanir sínar. Því spyr ég, herra forseti: Er þess að vænta að hæstv. forsrh. lýsi yfir lækkunum í dag eða hvað dvelur orminn langa? Hvað kemur í veg fyrir að hæstv. ríkisstjórn standi við þau orð að koma með tilkynningar um lækkanir innan 5--10 daga?

Herra forseti. Það var reyndar ekki svo að ríkisstjórnin þyrfti að fá kröfur verkalýðshreyfingarinnar til að fara af stað. Eins og kunnugt er þegar verkalýðshreyfingin kom á fund með okkur hafði ríkisstjórnin þegar ákveðið á fundi sínum deginum fyrr að fara ofan í þær hækkanir sem höfðu átt sér stað og síðan þegar Alþýðusambandsforustan átti fund með okkur, ágætan fund, þar sem þeir ítrekuðu að þeir væntu þess að þær hækkanir sem mætti rekja til ríkisins yrðu dregnar til baka að verulegu leyti, þá var þeim sagt að þegar hefði verið stigið skref til að undirbúa það og vilji stendur til þess. Eins og menn vita hækkaði vísitalan um 0,9% og þar af mátti rekja hækkun til ríkisins upp á 0,16%, hækkanir sveitarfélaganna upp á 0,11%. Við mælum það svo að að koma til móts við þetta upp á 0,14--0,16% kosti ríkið milli 500--700 millj. kr. Mér sýnist því ekki að 15--20 millj. kr. hjá Reykjavíkurlistanum sem hv. þm. nefndi sérstaklega af einhverjum ástæðum vegi þungt eða skipti nokkru, nema þá kannski einhverjum áróðri því að sveitarfélögin hækkuðu um 0,11%, ríkið 0,16% þannig að á þessu er lítill munur. Tillögur okkar verða tilbúnar á morgun og verða afgreiddar þá og komast til skjala og munu virka í hvívetna gagnvart mælingu á vísitölunni.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir skýr svör. Jafnvel þó að ríkisstjórnin hafi ekki staðið við þá tímafresti sem hún gaf út í upphafi, þá er alveg ljóst samkvæmt yfirlýsingu forsrh. nú að lækkanirnar munu koma til framkvæmda. Þær verða tilkynntar á morgun. Ég er að vísu þeirrar skoðunar að áhrifin af hækkunum á opinberri þjónustu af ríkisins hálfu hafi numið hærra hlutfalli en því sem hæstv. forsrh. sagði hérna áðan en hann nefndi til sögunnar Reykjavíkurlistann. Herra forseti. Reykjavíkurlistinn lét reikna út hver voru áhrif hækkunar á gjaldskrá Reykjavíkurborgar. Það var tekið til baka. Ég sætti mig fullkomlega við sömu vinnuaðferðir af hálfu ríkisstjórnarinnar. Ég fagna því auðvitað ef hæstv. forsrh. ætlar að fylgja fordæmi borgarstjórans í Reykjavík.

Herra forseti. Eins og ég segi þá mundi það vera ódýrt fyrir ríkið að fylgja því fordæmi. Rekja má til sveitarfélaganna hækkanir upp á 0,11% og það mundi væntanlega kosta 300--400 millj. að ná því til baka þannig að 20--30 millj. er bara eins og framlag til auglýsingastofu í auglýsingaherferð en ekki framlag sem skiptir neinu máli eða mælir.