Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er ósköp smátt, og eins og fram kemur í grg., mun það hafa verið síðast 1950, að sú breyting var gerð á almennum hegningarl., að hækkað var úr 50 kr. í 1000 hámark þess tjóns, sem hin sérstaka ákæruregla í 2. mgr. 256. gr. hegningarl. miðast við, en í því felst, að ef engin sérstök atvik auka saknæmi og sökunautur, sem hlut á að máli, hefur ekki áður reynzt sekur um auðgunarbrot, þá verður aðeins opinbert mál höfðað, að sá krefjist þess, sem misgert er við. Nú er hins vegar lagt til samkv. þessu frv. að hækka þetta hámark úr 1000 kr. upp í 3000 kr., og er það gert í samráði við n. þá, sem vinnur að endurskoðun hegningarlaganna, og saksóknara ríkisins og miðast við breyttar aðstæður eða breytt verðlag frá því, að hámarkið var síðast ákveðið 1000 kr. 1950. Ég leyfi mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Flestir munu vera um það sammála, að iðkun leiklistar sé einn af hyrningarsteinum blómlegs menningarlífs. Það er að sjálfsögðu forsenda þess, að leikritun og leiksýningar nái fyllsta þroska og verði til sanns menningarauka, að til séu fullkomin leikhús og stétt vel menntaðra leikara, sem geta helgað sig leiklistinni að fullu og öllu. Víðast hvar næst þetta takmark ekki, a.m.k. ekki meðal fámennari þjóða, nema ríkisvaldið og einstakar borgir eða sveitarfélög láti leiklistarmálin til sín taka með því að veita til þeirra verulegt fé. Þetta hefur einnig átt sér stað hér á landi, fyrst og fremst síðan þjóðleikhúsið tók til starfa fyrir um það bil hálfum öðrum áratug. En það er leiklistarmálum og leikmenningu einnig mjög mikilsvert, að áhugamenn helgi sig leiklist og hafi aðstöðu til þess að gera það. Ógerningur hefði verið að koma á fót íslenzku þjóðleikhúsi árið 1950, ef hér í höfuðstaðnum hefði ekki þegar starfað í hálfa öld leikfélag áhugamanna, þ.e.a.s. Leikfélag Reykjavíkur, þar sem upp höfðu vaxið svo ágætir leikarar, að þjóðleikhús Íslendinga varð þegar í stað við stofnun sína leikhús fullmótaðra atvinnuleikara, sem reyndust færir um að efna til sýninga, sem stóðu fyllilega á sporði sýningum í gamalgrónum leikhúsum nágranna landanna, þegar þeim var fengin til þess nægilega góð ytri aðstaða. Skýringin á því, að hér á Íslandi er nú stunduð þroskuð leiklist, þótt íslenzkt þjóðleikhús sé ekki nema hálfs annars áratugs gamalt, er fyrst og fremst sú, að áhugamenn höfðu um hálfrar aldar skeið stundað leiklist af áhuga, kostgæfni og hæfileikum. Hin þroskaða atvinnuleiklist hefur m.ö.o. sprottið upp af leiklistarstarfi áhugamanna í áratugi. Þetta er heilbrigð og eðlileg þróun, og einmitt nú á þessu hausti er leikstarfsemi hins gamla áhugamannafélags, Leikfélags Reykjavíkur, að færast yfir á atvinnugrundvöll, þannig að nú má segja, að tvö atvinnuleikhús séu hér í höfuðstaðnum. Þannig þarf þróunin að verða víðar á landinu. Starfsemi hæfileikamikilla áhugamanna um leiklist þarf smám saman og fyrir tilstyrk aukinnar leikmenntunar að breytast í þroskaða atvinnuleiklist. Alþingi hefur um langt skeið veitt í fjárl. fé til þess að styrkja leikfélög áhugamanna. Árið 1962 var Leikfélagi Reykjavíkur veittur 150 þús. kr. styrkur og Leikfélagi Akureyrar 30 þús. kr. styrkur, en öðrum starfandi leikfélögum var veittur 8 þús. kr. styrkur hverju. Á þessu ári, árinu 1962, námu heildarstyrkveitingar Alþingis til leiklistarstarfsemi áhugamanna 468 þús. kr. auk 125 þús. kr. styrks til Bandalags ísl. leikfélaga. Í fjárl. fyrir árið 1963 var styrkur til leikfélaga áhugamanna hækkaður úr 468 þús. kr. í 660 þús. kr. og menntmrn. falið að skipta þessum styrk milli starfandi leikfélaga áhugamanna, auk þess sem haldið var áfram styrkveitingu til Bandalags ísl. leikfélaga að upphæð 125 þús. kr. Þegar Alþingi fól menntmrn. að skipta heildarfjárveitingunni milli leikfélaganna og það fór að reyna að gera sér grein fyrir því, með hverjum hætti styrknum yrði skynsamlegast skipt, kom tvennt í ljós. Í fyrsta lagi töldum við æskilegt, að til væru sem fastastar reglur, sem beita mætti ár eftir ár við skiptingu styrksins, og í öðru lagi sýndist okkur, að 660 þús. kr. fjárveiting væri ekki nægileg til þess að sinna algerlega réttmætum óskum leikfélaganna um fjárstuðning af opinberri hálfu. Þess vegna boðaði menntmrh. til ráðstefnu í Reykjavík um leiklistarmál dagana 16. og 17. maí 1963. Sóttu hana fulltrúar frá flestum starfandi leikfélögum á landinu og auk þeirra þjóðleikhússtjóri, útvarpsstjóri og fulltrúar frá menntmrn. Voru þar rædd helztu vandamál leiklistarstarfsemi áhugamanna og hvaða leiðir helzt væru farnar til úrbóta, ekki aðeins bein fjármál leikfélaganna, heldur einnig önnur viðfangsefni þeirra og vandamál, svo sem með hverjum hætti auðveldast væri að útvega leikfélögum hentug leikrit til sýningar, leiktjöld, búninga, leikstjóra o.s.frv. En það er kunnara en frá þurfi að segja, að aðstaða til leiksýninga hefur víða um land batnað stórlega vegna hinna nýju félagsheimila; sem reist hafa verið hin síðari ár. Varð það ein meginniðurstaða ráðstefnunnar, að æskilegt væri, að sett yrði sérstök löggjöf um fjárhagslegan stuðning við leiklistarstarfsemi áhugamanna. Skömmu síðar, eða 7. júní 1963, skipaði ég því nefnd til þess að semja slíkt frv. Í n. voru skipaðir þeir Birgir Thorlacius ráðuneytisstjóri, og var hann skipaður formaður n., Guðlaugur Rósinkranz þjóðleikhússtjóri, Helgi Skúlason, formaður Leikfélags Reykjavíkur, Valgeir Óli Gíslason, formaður Bandalags ísl. leikfélaga, og Vilhjálmur Þ. Gíslason útvarpsstjóri. Síðan var Skúla Þorsteinssyni, framkvæmdastjóra Ungmennafélags Íslands, bætt í n., en í forföllum Helga Skúlasonar hafa starfað í n. Guðmundur Pálsson leikari og Sveinn Einarsson leikhússtjóri. Hefur n. þessi samið frv, það, sem hér er flutt. Helztu atriði frv. eru þessi: Gert er ráð fyrir því, að fjárframlög ríkisins til leiklistarstarfsemi áhugamanna séu ákveðin í fjárl. árlega og skuli fjárhæðin eigi vera lægri en 1 millj. kr., sem menntmrn. síðan skipti milli leikfélaganna að fengnum umsóknum og áskildum upplýsingum. Í fjárlagafrv. fyrir árið 1965, sem þegar hefur verið lagt fyrir hið háa Alþingi, er lagt til, að veitt sé 1 millj. kr. til styrktar leikfélögunum auk sérstaks styrks, sem Bandalag ísl. leikfélaga er veittur eins og áður, að upphæð 125 þús. kr. Eins og ég gat um áðan, var styrkur til leikfélaganna árið 1962 468 þús. kr., og mundi því styrkur ríkisins til leikfélaganna, ef þetta frv. yrði samþ. ásamt fjárlagatillögunni, verða rúml. helmingi meiri á næsta ári en hann var fyrir 2 árum. Í raun og veru er þó um enn meiri aukningu stuðnings við leikfélögin að ræða en kemur fram í þessum tölum, því að á árinu 1963 var samþykkt sú breyting á skemmtanaskattslögum, að leiksýningar skyldu undanþegnar skemmtanaskatti, en til þess tíma höfðu leiksýningar í þéttbýli, aðrar en leiksýningar þjóðleikhússins í Reykjavík, verið skemmtanaskattsskyldar og ýmis leikfélög greitt talsverðan skemmtanaskatt. Frv. gerir ráð fyrir því, að leikfélögum verði skipt í tvo flokka, A-flokk og B-flokk. Til þess að leikfélag geti talizt í A-flokki, verður það að sýna a.m.k. tvö leikrit á ári, sem hvort um sig sé fullkomin kvöldsýning. Fullgildur leikstjóri verður að setja leikritið á svið, félagið verður að hafa ráð á húsnæði og sviðbúnaði, sem nægir til sýninga á þessum tveim leikritum, sem valin eru til flutnings, og félagið verður eingöngu að fást við leiklist og verja ágóða, sem verða kann af sýningum, eingöngu til leiklistarstarfsemi sinnar. Er gert ráð fyrir því, að styrkveitingar til félaga í þessum flokki geti numið frá 30-100 þús. kr. á ári. Í B-flokki eru hins vegar þau félög, sem sýna a.m.k. 1 leikrit á ári sem sjálfstæða sýningu og sé það þó fullkomin kvöldsýning eða styttra leikrit ásamt öðru menningarlegu efni, upplestri, söng, hljóðfæraslætti o.fl. Er gert ráð fyrir því, að styrkur til leikfélaga í B-flokki geti numið frá 10 þús. til 30 þús. kr. á ári. Hafi félag hins vegar sýnt 3 leikrit eða fleiri á síðasta ári, er heimilt að veita því aukastyrk. Sömuleiðis má styrkja sérstaklega barnasýningar. Enn fremur er heimilað að styrkja opinberar sýningar skólafélaga, t.d. með því að greiða hluta af kostnaði við leikstjórn. Þá gerir frv. ráð fyrir því, að séu tekin til sýningar ný íslenzk leikrit eða íslenzk leikrit, sem ekki hafa verið sýnd áður á leiksviði, sé heimilt að greiða þeirra vegna sérstakan aukastyrk. Gert er ráð fyrir því, að á móti styrkveitingum í A-flokki skuli koma a.m.k. jafnhá framlög frá hlutaðeigandi bæjar- og sveitarsjóði, en á móti styrkjum félaga í B-flokki komi a.m.k. 50% frá hlutaðeigandi bæjar- og sveitarsjóði. Allmörg sveitarfélög munu þegar styrkja leiklistarstarfsemi innan vébanda sinna og þá fyrst og fremst Reykjavíkurborg, sem styrkir Leikfélag Reykjavíkur verulega. Heildarstyrkveitingar bæjar- og sveitarfélaga til leikfélaga sinna mundu þó eflaust aukast, ef frv. þetta nær fram að ganga, og virðist það vera í alla staði eðlilegt, að á móti auknum fjárframlögum frá ríkinu komi einnig aukin fjárframlög frá bæjar- eða sveitarsjóðum, og er gert ráð fyrir því, að þau séu jafnhá ríkisframlögunum á hinum stærri stöðum, en aðeins helmingur ríkisframlagsins á hinum minni stöðum. Ég tel, að samþykkt þessa frv. og hinar auknu fjárveitingar, sem gert er ráð fyrir í fjárlagafrv. fyrir næsta ár, muni verða leiklistarstarfsemi áhugamanna mikil lyftistöng og þá um leið íslenzku menningarlífi, ekki sízt í dreifbýlinu, til mikillar eflingar. Það er einlæg von mín, að þetta frv. fái að meginefni til einróma stuðning hér á hinu háa Alþingi og það hljóti skjóta og góða afgreiðslu. Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Það voru aðeins eitt, tvö orð. Því miður hefur þetta frv. einhvern veginn farið fram hjá mér, og hef ég því lítið kynnt mér það, en var að hlaupa yfir það núna á fundinum, og þess vegna langar mig til þess að spyrja varðandi 1. gr. um flokkun leikfélaganna, hvort hæstv. ráðh. getur nokkuð upplýst um það, hvað mörg félög koma til með að vera í A-flokki og þá hvaða félög. Og eins sýnist mér í frv. ekki vera neitt ákvæði um styrk til leiklistarskóla í Reykjavik eða annars staðar. Mér er kunnugt um það, að t.d. á Akureyri hefur verið haldið uppi leiklistarskóla eða vísi að leiklistarskóla, og hann hefur verið styrktur sérstaklega á fjárlögum, en ég sé ekki, að það sé neitt ákveðið um þetta í frv. Ef það er rangt hjá mér, þá leiðréttir hæstv. ráðh. það. Ég man nú ekki, að það sé fleira, sem ég vildi spyrja um á þessu stigi.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð af tilefni ræðu hæstv. ráðh. hér áðan. Ég fagna að sjálfsögðu þeim auknu fjárveitingum, sem frv. það, sem hér er til 1. umr., mun gera mögulegar til leiklistarstarfsemi áhugamanna í landinu, eftir að það er orðið að lögum. Ég tók svo eftir og skrifaði eftir hæstv. ráðh., að á fjárlögum ársins 1962 hefði verið varið 468 þús. kr. til leikfélaga áhugamanna víðs vegar um landið og á fjárlögum sama árs hafi verið varið 125 þús. kr. til Bandalags íslenzkra leikfélaga. Sú mikla hækkun, sem frv. þetta gerir ráð fyrir á stuðningi ríkisvaldsins við leikfélög áhugamanna, þ.e.a.s. að framlagið hækki úr 468 þús. kr. frá 1962 í 1 millj. kr., hlýtur að leiða til þess, að mínu viti, að starfsemi sú, sem Bandalag íslenzkra leikfélaga annast, hljóti að sama skapi að aukast verulega, því að mér er kunnugt um, að Bandalag íslenzkra leikfélaga hefur m.a. á sinni könnu það verkefni að útvega leikfélögum áhugamanna um land allt leikrit og veita leikfélögunum ýmiss konar aðstoð. Það gefur því auga leið, að með aukinni starfsemi leikfélaga áhugamanna hlýtur verkefni Bandalags íslenzkra leikfélaga að vaxa stórlega. Þess vegna finnst mér það skjóta skökku við, að á sama tíma og á að hækka framlag ríkisins til leikfélaga áhugamanna um meir en 100%, sem er lofsvert og þakkarvert, þá er styrkur ríkisins til bandalagsins óbreyttur. Af þessum ástæðum vildi ég gjarna leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh. að því, hvernig á þessu standi og hvort ekki leiði nokkurn veginn af sjálfu sér, að hækka verði fjárveitinguna til Bandalags íslenzkra leikfélaga, um leið og styrkur til leikfélaga áhugamanna um allt land er aukinn svo stórkostlega.



Herra forseti. Ég skal með ánægju svara þeim fsp., sem hv. þm. báru fram til mín, um leið og ég vil þakka góð orð þeirra í garð þessa frv., sem ég vona að sé fyrirboði stuðnings af hálfu þeirra og flokks þeirra við málið. Hv. 5. þm. Norðurl. e., Ingvar Gíslason, spurði, hversu mörg félög mundu geta notið styrks samkv. reglunni, sem gildir um A-flokk leikfélaga, og hversu mörg muni geta notið styrks samkv. reglunum, sem gilda um B-flokk leikfélaga í 1. gr. frv. Miðað við skýrslur, sem til eru um þetta efni frá árinu 1962-1963, en af eðlilegum ástæðum eru ekki til nýrri skýrslur, er þetta að segja: Samkv. þeim hefðu 7 leikfélög getað hlotið styrk samkv. reglunum um A-flokk. 7 leikfélög, sem þá störfuðu, hefðu m.ö.o. getað talizt til A-flokks, en 31 leikfélag til B-flokks. Heildarstyrkveitingin til þessara 7 félaga í A-flokki hafði minnst getað orðið 210 þús. kr., en mest 700 þús. kr. En félögin í B-flokki. hefðu minnst getað fengið samtals 310 þús. kr., en mest 930 þús. kr. Nú er það hins vegar áreiðanlegt, að í framkvæmd yrði það ekki svo, að félögin fengju öll jafnan styrk, heldur færi það auðvitað eftir starfi þeirra á undangengnu ári, hvaða styrkur þeim væri ætlaður, og eins mætti búast við því, að félög flyttust á milli flokka frá ári til árs. En á þessu ári hefði skiptingin orðið þessi. Það er rétt hjá hv. þm., að í þessu frv. er ekki gert ráð fyrir því, að leikskólar verði styrktir af því fé, sem veita á samkv. frv., heldur er gert ráð fyrir því, að leikskólar séu styrktir áfram með sérstökum fjárveitingum á fjárlögum, sem Alþingi tekur ákvörðun um hverju sinni. Þetta er ekki vegna þess, að málefni leikskólanna hafi gleymzt, né heldur að starf þeirra sé með nokkru móti vanmetið, heldur er ástæðan til þess, að þetta frv. var ekki látið taka til leikskólanna, sú, að ekki þótti fært að þessu sinni a.m.k. að setja neinar fastar reglur um það, hvernig styrkja ætti leikskólana. Það þótti ekki fært að þessu sinni a.m.k. að flokka leikskólana þannig, að um styrk til þeirra gætu gilt nokkuð hliðstæðar reglur og athugun sýndi að fært virtist vera að láta gilda um styrk til hinna einstöku leikfélaga. En ég tel sjálfsagt að taka það til athugunar. Það mætti gjarna taka það til athugunar í þeirri n., sem um málið fjallar, hvort menn treystu sér til þess að taka leikskólana í frv., láta frv. þannig taka til leikskólanna. En þá yrði að sjálfsögðu að auka heildarfjárveitinguna, sem ætluð er til þessara þarfa í fjárlagafrv. Hv. 4, þm. Reykn., Jón Skaftason, spurði um skýringu þess, að Bandalagi íslenzkra leikfélaga er ætlaður óbreyttur styrkur á fjárlagafrv. 1965, þó að gert sé ráð fyrir því, að styrkveitingar til leikfélaga almennt verði á næsta ári meir en 100% hærri, helmingi hærri, en þær voru 1962. Skýringin á þessu er sú, að þegar fjárlagafrv. var samið á s.l. hausti, lágu ekki fyrir menntmrn. upplýsingar um fjárhagsáætlun Bandalags íslenzkra leikfélaga fyrir næsta ár og raunar ekki um árlega fjárþörf þess. Þessar upplýsingar liggja hins vegar nú fyrir í menntmrn., bárust því fyrir nokkrum vikum, og rn. hefur þegar skrifað fjvn. varðandi fjárhag Bandalags íslenzkra leikfélaga og mælt með því, að fjárstyrkur til þess yrði hækkaður í sama hlutfalli og sú hækkun er, sem gert er ráð fyrir á styrk til leikstarfsemi almennt. Félagið hafði óskað eftir hækkun upp í 350 þús. kr. úr 125 þús. kr., og hefur menntmrn. mælt með því, að sú styrkbeiðni yrði tekin til greina, eða þá a.m.k. að styrkurinn til Bandalags íslenzkra leikfélaga hækki í sama hlutfalli og hinn almenni styrkur til leiklistarstarfsemi áhugamanna á að hækka, ef frv. og fjárlagatill. nær fram að ganga. Með þessu vona ég, að spurningum hv. þm. sé svarað.



Herra forseti. Þetta frv. er borið fram til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin 19. júní s.l. Í l. um síldarverksmiðjur ríkisins segir svo í 10. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Áður en starfræksla verksmiðjanna hefst, skal stjórn þeirra gera samninga við þá útgerðarmenn, er óska að fá verksmiðjunum afla sinn til vinnslu, svo og um tölu veiðiskipa. Ganga samningsbundnir viðskiptamenn fyrir öðrum um móttöku síldar.“ Í 11. gr. er svo nánar gerð grein fyrir því, hvernig þessi móttaka síldarinnar til vinnslu skuli framkvæmd, þ.e.a.s. í aðalatriðum þannig, að greitt verði út við móttöku síldarinnar 85% af áætluðu verði, en síðan verði gerð upp í vertíðarlok afkoma síldarverksmiðjanna, og ef afgangur hefur orðið af rekstrinum, þá verði honum skipt hlutfallslega á milli þeirra skipa, sem samning höfðu gert fyrir síldarvertíð, og verksmiðjanna sjálfra, að því er tekur til þeirrar síldar, sem keypt var á föstu verði. Þessi háttur á móttöku síldarinnar tíðkaðist nokkuð áður fyrr, en lagðist svo niður og var síðast notaður árið 1961, en síðan ekki. Í byrjun síldarvertíðarinnar á s.l. sumri voru uppi um það nokkrar óskir frá eigendum síldveiðiskipa að fá að leggja aflann inn á þennan hátt, og ritaði stjórn síldarverksmiðjanna mér bréf um það 10. júní s.l. og fór fram á, að þennan hátt mætti taka upp á ný, eins og áður hafði verið gert. Sömuleiðis fékk ég um svipað leyti bréf frá Landssambandi ísl. útvegsmanna um sama efni. En báðir voru þessir aðilar, bæði stjórn síldarverksmiðjanna og Landssamband isl. útvegsmanna, sammála um það, að ekki þyrfti að fylgja þessari ákvörðun ákvæði 10. gr. l., sem ég las um, að samningsbundnir viðskiptamenn gengju fyrir öðrum við móttöku síldarinnar. Báðir þessir aðilar óskuðu eftir því, að þetta ákvæði yrði fellt niður, og þó að síldin væri tekin á þennan hátt, yrði sami löndunarréttur hjá þeim og öðrum viðskiptamönnum verksmiðjunnar. Við þessari beiðni var orðið og gefin út brbl., sem ég minntist á í upphafi, 19. s.m. um það að fella þetta ákvæði úr gildi, þótt sú aðferð yrði höfð að taka síldina til vinnslu á þennan hátt. Í frv. felst ekkert annað en þetta, og sem sagt, það er flutt samkv, till. beggja þeirra aðila, sem þarna eiga hlut að máli, bæði stjórnar síldarverksmiðjanna og Landssambands ísl. útvegsmanna. Ég leyfi mér svo að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Ég hef ásamt hv. 8. þm. Reykv., Pétri Sigurðssyni, og hv. 5. þm. Austf., Lúðvík Jósefssyni, leyft mér að flytja á þskj. 30 frv. til l. um stýrimannaskóla í Vestmannaeyjum. Frv. um þetta sama efni var flutt hér á síðasta þingi og var þá svo seint fram komið, að það náði ekki afgreiðslu, en var eftir 1. umr. sent hv. sjútvn., sem mun hafa sent það til umsagnar þeim aðilum, sem hún taldi eðlilegt að um það gæfu álít. Ég hafði hér í þessari hv. d. framsögu um málið á síðasta þingi og gerði þá allýtarlega grein fyrir því og tel því ekki ástæðu til langrar framsögu nú. Frv. er í öllum höfuðatriðum óbreytt frá því, sem það var, er það var lagt fram á síðasta þingi. Þó hefur í 5 gr. þess, en hún fjallar um, hvaða fræðsla skuli vera veitt í skólanum, verið bætt inn 3 nýjum töluliðum.. Í fyrsta lagi er í 2. kafla 5. gr. bætt við tölulið 12, sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Þekking í meðferð og notkun nýrra siglinga- og fiskileitartækja.“ Þó að þetta ákvæði sé ekki í lögum um stýrimannaskólann í Reykjavik, er þessi fræðsla að sjálfsögðu veitt þar. Flm. þessa frv. töldu eðlilegt og sjálfsagt, að þetta ákvæði væri tekið inn í það frv., sem hér liggur fyrir, því að þótt áttavitinn sé og verði án efa um næstu framtíð undirstaða siglinga, er vitað, að mjög mikil og ör framþróun hefur orðið í siglingatækni hin síðari ár. Þar hafa mörg ný tæki þegar komið til og án efa von á fleiri nýjungum í næstu framtíð á þessu sviði. Um hin nýju fiskileitartæki er það að segja, að þau eru nú í dag þegar orðin undirstaðan undir öllum fiskveiðum Íslendinga. Á það jafnt við um þorskveiðar og síldveiðar. Það liggur því alveg í augum uppi, að það hlýtur að verða eitt af undirstöðuatriðum hjá hverjum stýrimannaskóla að veita sem hald bezta og hagnýtasta fræðslu í meðferð og notkun þessara tækja. Því miður eru mörg dæmi þess, að skipstjórar, sem fengið hafa þessi tæki um borð í skip sin, - á ég þar við fiskileitartækin, - en hafa ekki áður haft aðstöðu til að kynnast þeim, hafa verið hálfa og jafnvel heila vertíð að læra notkun þeirra og þá að sjálfsögðu misst afla, sem þeir hefðu ekki orðið af, ef fullkomin þekking á tækjunum hefði verið fyrir hendi, er þau komu um borð í skipin. Það fer því ekki á milli mála að mikil áherzla hlýtur að verða lögð á það í framtíðinni að veita þeim mönnum, sem til skipstjórnar læra, sem mesta og bezta þekkingu í meðferð þessara tækja. Ég vil taka fram í þessu sambandi, að stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum hefur þegar fengið og mun fá á næstu vikum til afnota öll þau siglingatæki og fiskileitartæki, sem nú þekkjast í íslenzkum fiskiskipum og mun ég koma nánar að þessu síðar. Þá hafa einnig verið teknir upp í þetta frv. 2 nýir töluliðir í 3. kafla 5. gr. þessa frv., sem voru ekki í því frv., sem flutt var hér á síðasta þingi um þetta efni og eru ekki í gildandi lögum um stýrimannaskólann í Reykjavík. En það er 4. töluliður, sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Þekking í meðferð sjávarafurða, fiskverkun og fiskmati“ - og 5. töluliður, svo hljóðandi: „Þekking á almennri vinnustjórnun og vinnuhagræðingu.“ Ég held, að ekki verði um það deilt, að til bóta er og nauðsynlegt, að þeir menn, sem læra til skipstjórnar á fiskiskipum, öðlist sem bezta þekkingu í þessum efnum, eftir því sem við verður komið. Allir eru sammála um, að sem mest vöruvöndun í fiskiðnaðinum sé höfuðnauðsyn. Það liggur því alveg í augum uppi, að til bóta er, að skipstjórnarlærðir menn hafi hlotið sem bezta fræðslu í meðferð sjávarafurða, fiskverkun og fiskmati. Fyrsta stigið í meiri vöruvöndun er að sjálfsögðu í meðferð aflans um borð í skipunum, þó að meðferð aflans, þegar í land er komið, ráði þar einnig og ekki siður miklu. Hygg ég, að óvíða sé betra að koma við hagnýtri fræðslu í þessum efnum, en einmitt í Vestmannaeyjum, þar sem er stór bátafloti af öllum stærðum og stór fiskiðjuver, sem vinna úr fjölbreytilegra hráefni, að ég hygg, en mörg önnur frystihús hér á landi. Um 5. tölulið þessarar umræddu gr. frv.: „Þekking á almennri vinnustjórnun og vinnuhagræðingu“ - er það að segja, að það hlýtur að verða til aukins hagræðis hverjum skipstjórnarlærðum manni. Störf skipstjóra og stýrimanna á hverju fiskiskipi eru öðrum þræði verkstjórn. Það eru þeir, sem segja fyrir verkum, ekki einasta í sambandi við siglingu skipsins, heldur einnig og ekki síður í sambandi við veiðarnar og meðferð aflans, eftir að hann er um borð kominn. Það fer því ekki heldur á milli mála í þessu sambandi, að sem mest fræðsla og aukin þekking í almennri vinnustjórnun og vinnuhagræðingu er þessum aðilum til hagræðis og þeim nauðsynleg. Ég mun láta þetta nægja um efni frv., en vísa til grg. þess og þeirra upplýsinga, sem fram komu í framsöguræðu, er það var flutt hér í þessari hv, d. á síðasta þingi. En eins og fram kemur í grg., sem frv. fylgir, þá hefur stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum þegar tekið til starfa. Var hann settur 3. okt. s.l. að undangengnu hálfs mánaðar námskeiði í ákveðnum fræðslugreinum, sem þar verða kenndar. Bæjarstjórn Vestmannaeyja steig skref í trausti þess, að frv. það, sem hér liggur fyrir, verði samþ. Taldi hún, að undirtektir þær, sem frv. fékk, er það var lagt hér fram á síðasta þingi; gefi bendingu um, að þess megi vænta. Ég vil í þessu sambandi benda á, að handa skólanum hafa verið fest kaup á öllum þeim siglingatækjum, smærri og stærri, sem nú þekkjast í íslenzkum fiskiskipum. Eru tæki þessi sumpart komin í skólann og hafa verið sett þar upp, önnur eru á leið til landsins erlendis frá og koma nú á næstu vikum. Er hér um að ræða radartæki, sjálfvirka ljósmiðunarstöð, dýptarmæli, lóran-staðarákvörðunartæki, sjálfstýritæki með áttavita, auk annarra smærri kennslu- og siglingatækja. Enn fremur hefur þegar verið sett upp í skólanum nýtt Simradfiskleitartæki, en fiskleitartæki af þessari tegund eru fleiri í íslenzkum fiskiskipum, en af öðrum tegundum. Skólastjóri hefur þegar verið ráðinn við skólann, Ármann Eyjólfsson sjóliðsforingi. Lauk hann prófi með góðri einkunn frá Soværnets Officerskole í Danmörku árið 1960. Lærði hann þar aukalega sjómælingar og sjókortagerð. Og með lögum nr. 51 frá 29. marz 1960 var honum veitt stýrimannsskírteini í innan– og utanlandssiglingum á verzlunar– og varðskipum, af hvaða stærð sem er og skipstjórnarskírteini á sams konar skipum, eftir að hafa fullnægt ákvæðum laga nr. 66 frá 17. júní 1946, um atvinnu við siglingar. Ég vil einnig geta þess, að Ármann Eyjólfsson veitti forstöðu námskeiði fyrir hið svonefnda minna fiskimannapróf, sem haldið var í Eyjum á síðasta hausti á vegum stýrimannaskólans í Reykjavik, með góðum árangri, eftir því sem skólastjóri þess skóla hefur upplýst. Er af þessu auðsætt, að skólinn hefur þegar verið búinn þeim tækjum, sem nauðsynleg eru og stendur þar í engu að baki stýrimannaskólanum í Reykjavik og einnig, að við skólann hefur verið ráðinn maður með þá menntun, sem lögin um stýrimannaskólann í Reykjavik krefjast af þeim aðila, sem þeim skóla veitir forstöðu. Hvort tveggja þetta ásamt því, að frv. gerir ráð fyrir, að formaður skólanefndar og prófdómendur skuli vera stjórnskipaðir, ætti að vera nokkur trygging fyrir því, að út úr stýrimannaskólanum í Vestmannaeyjum útskrifist ekki nemendur með lakari fræðslu, en úr stýrimannaskólanum hér í höfuðstað landsins. Allur kostnaður við stofnun skólans og kaup á tækjum honum til handa hefur þegar verið inntur af hendi úr bæjarsjóði Vestmannaeyja og með framlögum frá félagasamtökum og einstaklingum, sem áhuga hafa á málinu og engin beiðni liggur fyrir Alþingi um rekstrarstyrk skólanum til handa. Það, sem hér er því farið fram á með þessu frv., er það eitt, að hv. Alþingi samþ. frv. þetta til l. um þennan fyrirhugaða stýrimannaskóla í Vestmannaeyjum, þannig að prófskírteini frá honum verði tekin gild og veiti þeim aðilum, sem þar standast tilskilin próf, sömu réttindi og prófskírteini frá stýrimannaskólanum í Reykjavik veita þeim, sem þar hafa staðizt fiskimannapróf. Við heima í héraði höfum metið það svo, að nú þegar væri full þörf og tímabært að koma þar upp stýrimannaskóla. Leyfi ég mér að vænta þess, að þetta mál fái greiðan framgang hér á hv. Alþingi. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2 umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Ég fagna fram komnu frv. til I. um stýrimannaskóla í Vestmannaeyjum og hef ekkert annað en gott eitt um þetta mál, sem hér er til umræðu, að segja. Þó er eitt atriði, sem mér þykir dálítið einkennilegt í þessu frv. og það er 13. gr., þar sem talað er um, að kostnaður við stofnun skólans og rekstur greiðist úr bæjarsjóði Vestmannaeyja. Ég hefði talið eðlilegt, að þessi skóli væri kostaður af ríkisfé. Ég tel það algerlega eðlilegt og ég sé ekki annað, en það væri fullkomlega réttmætt, að svo væri. Ég tel því fráleitt, að bæjarsjóður Vestmannaeyja standi undir skólanum og stofnun hans, heldur verði stofnkostnaður og reksturinn einnig greiddur úr ríkissjóði. Mér finnst það eðlilegt, því að ég veit ekki betur en að þessi skóli eigi að vera opinn öllum landsmönnum og er því eðlilegt, þar sem um jafnnauðsynlegan skóla er að ræða, að kostnaður við hann verði greiddur af almannafé.



Herra forseti. Það er vissulega virðingarverður áhugi, sem 3. þm. Sunnl. hefur sýnt með flutningi frv. á þskj. 30 ásamt 2 öðrum hv. þm. Og það sæti sízt á mér að slá á þann áhuga, sem kemur fram í þessu frv. til aukinnar menntunar sjómanna og skipstjórnarmanna. En mig langar þó við þetta tækifæri, við þessa 1. umr., að gera stutta aths., áður en það fer til nefndar. Í byrjun árs 1964 skipaði samgmrh. nefnd manna til að endurskoða lög um stýrimannaskólann í Reykjavík. Það var eftir þáltill., sem samþykkt var á þinginu 1962-63 og Pétur Sigurðsson og Eggert G. Þorsteinsson fluttu í sameinuðu þingi. Þessi endurskoðun stendur yfir og ég get skýrt frá, að mjög bráðlega er von á til rn. niðurstöðu varðandi stýrimannaskólann í Reykjavík. Það voru fleiri verkefni, er þeirri nefnd voru falin samkv. nefndri þáltill., er ég minntist á. Það er mjög mikilvægt verkefni og grípur jafnvel inn í aðra þáltill., sem samþ. var á síðasta þingi um fiskiðnskóla. Ég segi þetta vegna þess, að mér er kunnugt um, að í till., sem þessi nefnd mun gera, mun koma m.a. sú breyting á eða till. um breytingu á stýrimannaskólanum í Reykjavík, að þau námskeið, sem haldin hafa verið á fjórum stöðum í landinu, þ.e.a.s. á Ísafirði, Akureyri, Neskaupstað og Vestmannaeyjum, þau verði lengd og veiti meiri réttindi en þau hafa gert fram að þessu. Þau hafa staðið yfir í 4 mánuði, en það er lagt til, að þau verði látin standa 6 mánuði og veita skipstjórnarmönnum sama rétt og þeim, sem hafa farið gegnum 1. bekk stýrimannaskólans í Reykjavík. Þetta mun þýða það, að þeir aðilar, sem gengju á þessi námskeið, gætu gengið hindrunarlaust upp í 2. bekk stýrimannaskólans til þess að ljúka fiskimannaprófi. Þetta vildi ég segja vegna þess, að það er einmitt undir stjórn skólastjóra stýrimannaskólans, sem þessi námskeið hafa verið haldin á tveimur stöðum á landinu, annað hvert ár, á þeim stöðum, er ég nefndi áðan. Ef sú breyting, sem ég var að lýsa, nær fram að ganga, þá er það mikið í áttina, hvað þetta atriði snertir. En nú er það, að skipastóll íslendinga hefur stækkað verulega og það þarf sannarlega að auka og hvetja menn til þessa náms, og vissulega er hægt að líta þannig á þetta frv., að það stefni að þessu. En hvað er þá maðurinn að segja? Það, sem hreyfir sér í mínum huga, þegar þetta frv. kemur fram, er þetta: Þótt Vestmanneyingar séu alls góðs maklegir og sjálfsagt að taka fyllsta tillit til þeirra, þá get ég ekki varizt þeirri hugsun, að það hljóti að koma óskir frá fleiri stöðum, frá Ísafirði, frá Akureyri, frá Neskaupstað, um slíkt hið sama. Og þá kemur spurningin: Er ekki hætt við því, að þá muni það verða ofvaxið ríkissjóði að reka jafnvel fimm stýrimannaskóla á landinu? Nú er ekki hægt að segja það samkv. þessu frv., sem hér er lagt fram, að það eigi að auka útgjöld ríkissjóðs. En okkur má vera það ljóst, að þótt Vestmanneyingar eða bæjarstjórn Vestmannaeyja hafi ákveðið að greiða þennan kostnað, hlýtur af því að leiða og það verða ekki mörg ár liðin, þegar einmitt óskir hljóti að koma fram um það, enda er þess skammt að minnast, þegar einn þingmanna, hv. 4. þm. Sunnl., einmitt drap á þetta atriði við þessa umr. nú rétt áðan í hv. þingdeild. Hv. 3. þm. Sunnl. skýrði frá því, að stýrimannaskólinn í Vestmannaeyjum hefði verið settur, enda segir í grg., að skólinn hafi byrjað 3. okt. Nú væri fróðlegt að vita um það, hversu margir nýliðar væru í skólanum. Okkur er kunnugt um það, að vegna stækkandi skipa í íslenzka skipastólnum hafa margir, er hafa verið mjög duglegir og miklir fiskimenn, ekki haft réttindi nema upp að 120 tonnum og verða þess vegna að setjast á skólabekk, eins og ykkur er öllum kunnugt um. En nú er samkv. l. um stýrimannaskólann í Reykjavík þetta allt saman heimilt. Það er heimilt að taka próf utanskóla og hvort sem þetta frv. verður samþ. eða ekki, munu þeir aðilar, 21, sem nú eru á skólabekk í Vestmannaeyjum, geta gengið undir utanskólapróf í vor. Það getur vel svo farið, að það væri þess vert, að bæjarstjórnir Vestmannaeyja og annarra staða styddu ýmsa unga menn til þess að ljúka námi með því að létta þeim dvölina hér í Reykjavík. Það er vissulega hætta, ef farið verður að setja upp marga skóla í þessari grein. Megum við gera okkur grein fyrir, að óskir um það hljóti að koma annars staðar frá og þá verði hvorki völ á nógu rösklegum og góðum kennurum og það þurfi mikið átak til að samræma kennslu margra skóla. Í þessu sambandi dettur mér einmitt í hug, að Vestmannaeyjar eru ákjósanlegur staður einmitt fyrir fiskiðnskóla. Á síðasta þingi var samþ. þáltill. um að skipa 7 manna nefnd til þess að gera tillögur um fiskiðnskóla. Ég veit ekkert um, hversu því starfi miðar áfram, en það væri ákjósanlegur staður fyrir slíkan skóla, einmitt Vestmannaeyjar, með þeim mörgu fiskiðjuverum, sem þar eru. Sýnikennsla og verkleg kennsla er mjög nauðsynleg og gæti farið þar fram í ríkari mæli, en víða annars staðar. Ég vildi koma þessari aths. að, áður en málið fer til n., svo að fleiri en eitt sjónarmið komi fram.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð í tilefni af ræðu hv. 7. landsk þm., Sverris Júlíussonar. Hann upplýsti það, að endurskoðun stæði yfir, svo sem reyndar var vitað, á lögum um stýrimannaskólann í Reykjavík. Gat hann þess, að í þeirri breytingu, sem þar var fyrirhuguð, mundi vera það m.a., að námskeið þau, sem áður hafa verið haldin úti á landi á fjórum stöðum, yrðu lengd úr 4 mánuðum í 6 mánuði og mundu veita sama rétt og próf úr 1. bekk stýrimannaskólans hér í Reykjavík. Það er að sjálfsögðu ekki nema gott um það að segja, að fræðsla í þessum efnum sé aukin. En þarna er alls ekki um nein full réttindi að ræða, eins og Vestmanneyingar hafa stefnt að því að fá og frv. til l. um stýrimannaskóla þar gerir ráð fyrir. Það er einmitt það, sem fyrir okkur vakir, að þeir aðilar, sem þessa leið vilja fara í sínu lífi, fái sem fyllsta menntun og séu sem hæfastir í því starfi, sem þeir hafa lagt fyrir sig. Ég sé ekki, að þetta þurfi að vera neitt til andstöðu við það frv., sem hér liggur fyrir, nema kannske síður sé og ég vil taka það fram um þær breytingar, sem kunna að verða á l, um stýrimannaskólann í Reykjavík frá þeirri nefnd, sem um það mál fjallar nú, að ég tel alveg sjálfsagt, að þær mundu einnig ná til laga um stýrimannaskólann í Vestmannaeyjum, ef þetta yrði samþ. hér og afgreitt. Við höfum stefnt að því að hafa í lögum um stýrimannaskóla í Vestmannaeyjum allan útbúnað, allar kröfur, sem gerðar eru til nemenda, ekki lakari en gert er nú við stýrimannaskólann í Reykjavík. Hér hefur verið drepið á kostnaðarhlið málsins, og er ég að sjálfsögðu þakklátur þeim, sem vilja fría okkur Vestmanneyinga frá að borga þennan kostnað. En málið er nú einu sinni sett þannig inn í þingið, það er gert með samþykki allra meðlima bæjarstjórnar Vestmannaeyja ágreiningslaust og við höfum þegar í upphafi gert okkur grein fyrir þeirri hlið málsins. Fyrir okkur er þetta ákaflega einfalt reikningsdæmi. Það lá fyrir þegar í upphafi. Þarna er um 20 menn að ræða eða rúmlega 20 menn, sem hafa setzt í skólann. Kostnaður þessara aðila hér í Reykjavík í 6–9 mánuði fer ekki undir 60–70 þús. kr. á mann. Þetta liggur alveg ljóst fyrir og okkur er það alveg vitanlegt. Þarna er því um beinan kostnað við fræðslu þessara manna að ræða, sem nemur yfir 1 millj. kr. Ef þessir menn eru á sínum heimilum, hjá sínum foreldrum og á eigin heimili, ef þeir eru orðnir búsettir, þá er vitanlega óhætt að reikna með því, að þeirra beini framfærslukostnaður lækkar a.m.k. um helming, það verður ekki nema, um helmingur þess kostnaðar, sem væri við að halda sér hér uppi í leiguhúsnæði, kaupa sér fæði og alla aðstöðu á því verði, sem þar um gildir, er menn dveljast hér. Við erum því ekki þarna að neinu leyti að færa fé frá Vestmanneyingum. Við erum aðeins að færa til hluta af tekjum manna milli þeirra, sem greiða þar útsvör og þeirra, sem vilja mennta sig til þess starfa, sem þarna er um að ræða. Það er það eitt, sem við erum að gera. Þetta dæmi lá alveg ljóst fyrir okkur, þegar við vorum að hugsa um þennan skóla. Við erum ekki að auka útgjöld bæjarfélagsins eða bæjarbúa í heild, heldur aðeins færa tekjur til milli manna. Það mætti náttúrlega, eins og hv. 7. landsk. þm. benti á, styrkja þessa menn hér í Reykjavík. Hvað er það betra? Við værum einnig með því að færa tekjur á milli manna, taka þær af útsvörum heima og greiða til þeirra, sem vilja fá þessa menntun hér í Reykjavík. Við sjáum ekki, að það sé neitt hagkvæmara fyrir okkur eða betra. Við höfum skapað þarna þessa aðstöðu og hún er eins vel úr garði gerð og um væri að ræða skóla hér í Reykjavík, að öllu leyti sömu kröfur gerðar til þeirra manna, sem þar starfa, og sömu kröfur verða gerðar til nemenda, sem þar útskrifast, þannig að það á engin hætta að vera á ferðum fyrir einn eða neinn, þó að þetta frv. fari í gegn. Reynslan verður síðan að skera úr um það, hver árangurinn verður. Við höfum lagt í þessa fjárfestingu og gert það vel vitandi, hvað við erum að gera í því sambandi og tíminn verður aðeins að leiða í ljós, hvort þetta hefur verið rétt af okkur eða ekki. Ég vil geta þess hér út af því, sem hv. 7. landsk. ræddi í sambandi við fiskiðnskóla, að við mundum vissulega fagna því, að sá skóli yrði í Vestmannaeyjum. Ég vil undirstrika, að það eru hvergi á landinu, sem mér er kunnugt um, betri aðstæður til rekstrar slíks skóla, vegna þess að þar er, eins og ég gat um í framsöguræðu hér áðan, um stór, nýtízkuleg fiskiðjuver að ræða, sem vinna allt árið úr, að ég hygg, miklu fjölbreyttari afurðum, en hægt er að finna hjá öðrum frystihúsum í landinu, þannig að það væri vissulega mjög góður grundvöllur fyrir fiskiðnskóla í Vestmannaeyjum og fagna ég því, að þetta skuli hafa komið hér fram.



Herra forseti. Í l. nr. 42 frá 1926 eru fyrirmæli um meðferð vogreks. Ef vogrek er meira en 200 kr. virði, skal lögreglustjóri auglýsa það í Lögbirtingablaði, en dómsmrh. sendir fyrirsvarsmönnum annarra ríkja hér á landi eitt eintak af auglýsingunni. Tilkallsmenn, ef einhverjir eru, skulu síðan gefa sig fram innan 6 mánaða. Komi enginn eigandi að vogreki, verður það eign fjörueiganda, sé það ekki 500 kr. virði, en sé það 500 kr. virði eða meira, skal það verða eign ríkissjóðs. Hér er meðferð vogreks samkv. þessum lögum miðuð við ákveðna upphæð í krónum hvað verðmæti snertir. Þessi ákvæði laganna hafa staðið óbreytt í 38 ár, þrátt fyrir það að verðgildi krónunnar hefur rýrnað geigvænlega á þessu tímabili. Ef einhvers staðar ræki t.d. planka á land, sem væri 3 x 6 tommur að gildleika og um 5 m á lengd, þá mundi hann falla undir þessi lagaákvæði um vogrek miðað við núverandi verð á timbri. Lögreglustjóri yrði þá að auglýsa plankann í Lögbirtingablaðinu og dómsmrh, að senda fyrirsvarsmönnum erlendra ríkja hér á landi auglýsinguna um gripinn. Síðan verða að líða 6 mánuðir, án þess að nokkur megi snerta við þessu rekaldi. Og ef þessi planki væri nú t.d. 500 kr. virði, væri það langur, þá á ríkissjóður spýtuna, ef ekki kemur réttur eigandi að henni á tilsettu tímabili. Allir menn sjá, hversu fráleit þessi lagafyrirmæli eru orðin nú vegna rýrnunar á verðmæti þeirrar fjárhæðar, sem við er miðað í þessum 38 ára gömlu lögum. Með þessu frv. er aðeins lagt til að breyta þessum úreltu krónuupphæðum til nokkurs samræmis við núverandi verðgildi peninga. Hafi þessar fjárhæðir verið hæfilega ákveðnar fyrir 38 árum, er sýnilega þörf á að margfalda þær nú. Hins vegar geri ég það ekki að neinu kappsmáli, hvort þessar fjárhæðir, sem nefndar eru í l., eru margfaldaðar með eitthvað lægri eða eitthvað hærri tölu, en ég hef gert í þessu frv. Það er að sjálfsöðu matsatriði. Á þessum fundi hér næst á undan var verið að ræða um breytingar á hegningarl., lagaákvæði nákvæmlega sama eðlis. Þar er þó ekki verið að breyta eldri ákvæðum, en 14 ára, en hér er ég að leggja til, að breytt verði, 38 ára gömlum ákvæðum. En ástæðurnar fyrir báðum þessum breytingum eru nákvæmlega þær sömu. Það eru breytingar á verðgildi peninganna. Ég vænti þess, að það verði ekki að ágreiningsefni, þetta frv. og þarf ekki um það mörg orð. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. visað til 2. umr. og hv. allshn.

Á 7. fundi í Nd., 27. okt., mælti forseti (SB): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá framkvæmdastjóra Sjálfstfl.: „Reykjavík, 27. okt. 1964. Samkv. beiðni Ólafs Thors, 1. þm. Reykn., sem nú er sjúkur, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að varamaður hans, Axel Jónsson fulltrúi, taki á meðan sæti hans á Alþingi. Virðingarfyllst, Þorvaldur Garðar Kristjánsson. Til forseta Nd. Alþingis.“ Kjörbréf varaþm., Axels Jónsonar, hefur áður verið rannsakað og hann undirritað eið að stjórnarskránni og ég býð hann hér með velkominn til setu í hv. þd. Á 8. fundi í, Nd., 29, okt., mælti forseti (SB): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 29. okt. 1964. Samkv. beiðni forsrh., Bjarna Benediktssonar, 1. þm. Reykv., sem nú er á förum til útlanda í opinberum erindum, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að varamaður hans, Sveinn Guðmundsson vélfræðingur, taki á meðan sæti hans á Alþingi. Virðingarfyllst, Þorvaldur Garðar Kristjánsson, framkvæmdastjóri Sjálfstfl. Til forseta Nd.“ Sveinn Guðmundsson vélfræðingur hefur áður átt sæti á Alþingi, undirritað drengskaparheit og kjörbréf hans hefur einnig áður verið rannsakað. Ég býð hann því velkominn til setu í hv. þd. að þessu sinni.