Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill tilkynna að með bréfi, dags. 9. maí sl., hefur forseti óskað eftir því við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, sbr. ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, að hún fjalli um ársskýrslu Ríkisendurskoðunar fyrir árið 2011. Þá hefur forseti með bréfi, dags. 10. maí sl., óskað eftir því við fjárlaganefnd, sbr. ákvæði 5. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um framkvæmd fjárlaga janúar til mars 2012.

Til svara eru: Mennta- og menningarmálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra og innanríkisráðherra.

Virðulegur forseti. Fyrir nokkru spurði ég hæstv. forsætisráðherra að því hvort drög að samningum um Icesave hefðu verið kynnt í ríkisstjórn áður en samningarnir voru undirritaðir og jafnframt hvort farið hefði verið yfir efnahagslegar afleiðingar þess að undirrita samningana. Hæstv. forsætisráðherra fullyrti að svo hefði verið, sagði að drögin hefðu verið kynnt rækilega í ríkisstjórn og rædd frá mörgum hliðum, forsendum, efnahagsáhrifum o.s.frv. Mér þótti það nokkuð sérkennilegt í ljósi þess að það tók margar vikur, ef ekki mánuði, að fá almennilega efnahagslega greiningu á áhrifum samninganna. Slík greining lá ekki fyrir þegar samningarnir voru kynntir svo að það er mjög óljóst hvaða greiningu hæstv. forsætisráðherra fór yfir í ríkisstjórninni. Svo er það hitt, hvenær farið var yfir samningsdrögin. Á dagskrá ríkisstjórnarfunda, sem er að finna á vefsíðu forsætisráðuneytisins, kemur fram að 5. júní hafi verið haldinn ríkisstjórnarfundur þar sem fjármálaráðherra hafi rætt stöðuna í samningum um Icesave og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafi rætt frumvarp til laga um hvali. Í beinu framhaldi af þeim fundi kom hæstv. forsætisráðherra í þingsal og svaraði því til að ekki væri búið að semja um Icesave en hún vonaðist til að einhvern tíma gætu náðst samningar. Ef sú yrði raunin yrðu samningarnir að sjálfsögðu yfirfarnir í ríkisstjórn; farið yrði yfir drögin þar, þau yrðu kynnt og rædd í þinginu áður en til undirritunar kæmi. Seinna þann sama dag voru samningarnir umdeildu um Icesave hins vegar undirritaðir. Því spyr ég hæstv. innanríkisráðherra hvort hann minnist þess að haldinn hafi verið sérstakur leynilegur ríkisstjórnarfundur til að kynna drögin af Icesave-samningunum, fundur sem ekki er getið um í dagskrá ríkisstjórnarfunda á vefsíðu forsætisráðuneytisins.

Hæstv. forseti. Ég vil fara mjög varlega í að tala inn í þingtíðindin um þetta mál, menn þurfa að vanda sig mjög til þess og hafa allar staðreyndir hreinar, sem ég hef ekki í endurminningunni að öðru leyti en því að haldinn var fundur þann dag sem hv. þingmaður nefnir. Sá fundur var tvískiptur, ef ég man rétt, að morgni og síðan í hádeginu, en eðlilegast er að skoða opinberar dagsetningar ríkisstjórnarfunda og síðan má fá upplýsingar um hvað hafi verið rætt á þeim. Engir leynilegir fundir voru haldnir um þetta mál eða annað en ég vil fara mjög varlega þegar ég er að tala inn í þingtíðindin um mikilvægar sögulegar staðreyndir þannig að ég fari örugglega rétt með.

Virðulegur forseti. Ég hef fullan skilning á því að hæstv. ráðherra vilji fara varlega varðandi upprifjun atburða sem gerðust fyrir þetta löngum tíma en geri þó ráð fyrir að hæstv. ráðherra mundi muna eftir því ef haldinn hefði verið sérstakur leynilegur ríkisstjórnarfundur sem samþykkt hefði verið að fela og geta ekki um í dagskrá ríkisstjórnarfunda. Þar af leiðandi er ekki hægt að álykta annað, út frá því að skoða yfirlit yfir ríkisstjórnarfundi, en að þessi fundur hafi verið haldinn 5. júní þar sem menn veltu fyrir sér möguleikunum í Icesave-deilunni og seinna sama dag hafi samningarnir verið undirritaðir. Ekki hefur því gefist mikið tækifæri til þess fyrir hæstv. forsætisráðherra að ráðast í allsherjarkynningu á drögum á Icesave-samningunum og efnahagslegum afleiðingum þeirra. 
            

Hæstv. forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áður og hef í raun engu við það að bæta. Ég minnist þess ekki að þessi ríkisstjórn hafi nokkurn tíma haldið leynilegan ríkisstjórnarfund. Þeirra er getið í bókunum og þeim má finna stað í opinberum gögnum.

Virðulegur forseti. Í gær bárust fréttir af fundahöldum og yfirlýsingum frá Hreyfingunni til ríkisstjórnarinnar. Þar kom fram að Hreyfingin gerði ríkisstjórninni það tilboð að verja hana vantrausti að ákveðnum skilyrðum uppfylltum og áskilið að samningar um framgang ofangreindra mála tækjust. Þar voru nokkur mál tiltekin og eitt helsta skilyrði Hreyfingarinnar virðist vera að ríkisstjórnin beiti sér fyrir því að afnema verðtryggingu og fyrir almennri lækkun skulda heimilanna. Talsmenn Hreyfingarinnar og þingmenn Hreyfingarinnar hafa tekið það sérstaklega fram að ekki er verið að tala um að setja málin í nefnd, starfshópa, að þau séu skoðuð, heldur eigi þeim að ljúka í þessari viku. Því vil ég spyrja hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, formann Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, hvernig ríkisstjórnin ætli sér að bregðast við þessu tilboði. Hefur ríkisstjórnin í hyggju að koma með tillögur um almenna niðurfellingu á skuldum heimilanna fyrir helgi? Ætlar ríkisstjórnin að beita sér fyrir afnámi verðtryggingar fyrir helgi? Ef ekki hefur ríkisstjórnin verið í viðræðum við Hreyfinguna um hvort þingmenn hennar falli frá þessum skilyrðum? Mér þætti vænt um ef hæstv. ráðherra gæti gefið mér greinargóð svör við þessum spurningum.

Frú forseti. Ég vil taka fram að þau samtöl sem við höfum átt við þingmenn Hreyfingarinnar hafa af hálfu ríkisstjórnarinnar ekki snúist um hlutleysi við hana eða óskir um slíkt af okkar hálfu heldur fyrst og fremst um nokkur mikilvæg mál sem Hreyfingin hefur lagt mikla áherslu á að fái framgang og sem ríkisstjórnin er í mörgum tilvikum sammála Hreyfingunni um. Það er vel þekkt að þingmenn Hreyfingarinnar eru miklir áhugamenn um að stjórnarskrárbreytingar nái fram að ganga og þeir hafa lagt áherslu á lýðræðis- og upplýsingamál o.fl. sem ágæt samstaða er um, að ég held, milli þingmanna Hreyfingarinnar og ríkisstjórnarinnar. Að sjálfsögðu gildir hið sama um skuldavanda heimila og verðtrygginguna og mikilvægi þess að vinda ofan af henni og afnema hana. Spurningin þar er hins vegar hvort menn ná saman um leiðir og hvort þau úrræði reynast framkvæmanleg eða eru raunhæf sem menn hafa verið með uppi á borðum. Því er ekki að leyna að hugmyndir Hreyfingarinnar í sambandi við skuldamálin eru mjög umfangsmiklar og viðamiklar og gætu orðið nokkuð flóknar í framkvæmd. Á því eru bæði efnahagslegar og lagalegar hliðar sem við höfum ekki treyst okkur til að svara til um. Þetta mál er í skoðun. Við höfum að sjálfsögðu tekið vel í það að fara yfir þessi mál og ræða þau og finna hvar fletir liggja saman í þessum efnum og koma brýnum málum áleiðis eftir því sem samstaða gæti orðið um. En það er á þeim forsendum sem þetta hefur verið rætt, hvar leiðir liggja saman í mikilvægum málefnum sem þingið, og eftir atvikum stjórnvöld, þyrfti að vinna brautargengi á komandi dögum, vikum og mánuðum, reyndar allt saman viðfangsefni sem menn hafa verið að glíma við meira og minna samfellt þetta kjörtímabil. Ég verð að hryggja hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur með því að hún er ekki enn komin inn í þessar viðræður. En ef hún er að bjóða fram þátttöku í þeim þá er það áhugavert.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir boðið en sama og þegið. Hæstv. ráðherra sagði að ríkisstjórnin væri sammála mörgu því sem Hreyfingin tiltæki í yfirlýsingu sinni, það er alveg rétt enda spurði ég ekki að því. Ég spurði sérstaklega að þeim tveimur málum sem lúta að skuldamálum heimilanna og afnámi verðtryggingarinnar vegna þess að það eru þau skilyrði sem Hreyfingin setur. Það blasir við öllum að ekki hefur beinlínis verið á stefnuskrá ríkisstjórnarinnar að fara fram með þær aðgerðir. Ég hlýt því að spyrja hvort til standi að gera einhverjar breytingar þar á. Reyndar þótti mér svar ráðherrans gefa það mjög sterklega til kynna að þessum málum yrði ekki lokið fyrir helgi og þá hlýtur næsta spurningin, reyndar ekki til ráðherrans heldur til þingmanna Hreyfingarinnar, að vera sú hvað þau gera í framhaldinu. Standa þau við stóru orðin? Hefur hæstv. ráðherra áhyggjur af því að hann þurfi jafnvel að treysta á flokksmenn ríkisstjórnarflokkanna ef til vantrausts kæmi?

Frú forseti. Eins og ég sagði þá hefur þetta af okkar hálfu ekki snúist um hlutleysi við ríkisstjórn eða kröfur um slíkt. En mikilvæg mál eru hér undir og það er fjarri öllu lagi að það sé þannig að einhver hafni því að takast á við skuldavanda heimilanna og leita frekari lausna og úrræða í þeim efnum. Það hefur staðið yfir mjög mikil vinna í sambandi við að leysa þar vandamál sem út af standa, eins og t.d. þann hóp sem er með lánsveð. Ég geri ekki ráð fyrir að það hafi farið fram hjá hv. þingmanni. En það hefur reynst snúnara en menn vonuðust til að ná samstöðu allra sem þyrftu að koma saman að því borði að taka á því máli. Sá hópur stendur eftir og hefur ekki fengið þá úrlausn samkvæmt 110%-leiðinni sem ætlast var til að gengi yfir alla. Svipað gildir um verðtrygginguna eða afnám hennar eða að draga úr vægi hennar. Þar hefur mikil vinna verið unnin. Efnahags- og viðskiptanefnd var með þetta á borði sínu vikum og mánuðum saman í vetur en því miður varð hún að játa sig sigraða á einhverjum tímapunkti og fann ekki leiðir áfram í þeim efnum. Sérstök nefnd, undir forustu hv. þm. Eyglóar Harðardóttur, skilaði mjög góðri skýrslu þar sem velt er upp ýmsum mögulegum leiðum til að stíga skref í áttina að afnámi verðtryggingar eða draga úr vægi hennar þannig að ekkert hefur verið afskrifað í þeim efnum.

Virðulegi forseti. Það er ekki hægt annað en halda aðeins áfram með þessa skemmtilegu umræðu um stuðning við ríkisstjórnina. Ég vil í upphafi upplýsa hæstv. ráðherra um að fjölmargar tillögur hafa verið lagðar fram í þinginu um málefni heimilanna og hvernig bæta megi þar úr þannig að ekki skortir á vilja þingmanna til að eiga samstarf við ríkisstjórnina um þau mál en það hefur ekki gengið eins og við vitum. Við sáum að það fóru fram einhver atvinnuviðtöl í ráðherrabústaðnum fyrr í vikunni þar sem greinilega var verið að leita liðsinnis við að styrkja ríkisstjórnina eða eitthvað slíkt. Maður veltir að sjálfsögðu fyrir sér hvaða kaup og kjör séu í boði. Hæstv ráðherra hefur upplýst að ríkisstjórnin hafi ekki sett fram það skilyrði að Hreyfingin, eða Dögun eða hvað flokkurinn heitir í dag, muni styðja ríkisstjórnina, komi til vantrausts, en mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort boðið hafi verið á þessum fundum að styðja við ríkisstjórnina. Ég spyr ráðherra hvort Hreyfingin hafi sett ríkisstjórninni afarkosti, þ.e. að skilyrðin verði uppfyllt núna fyrir helgi eða þá að stuðningurinn sem gæti verið í boði renni út fyrir helgina. Er það rétt að tilboð hafi verið sett fram eða mun ríkisstjórnin óska eftir því að fá lengri frest til að uppfylla skilyrði Hreyfingarinnar? Ég vek athygli hæstv. ráðherra á því að allt frá árinu 2009 hafa sum þessara mála legið frammi eða svipaðar hugmyndir þannig að það ætti að vera búið að kryfja þau til mergjar. Við hljótum að spyrja hvort orðið hafi til einhver ráðningarsamningur eftir þau viðtöl sem fóru fram í ráðherrabústaðnum því að eftir viðbrögðunum að dæma er ríkisstjórninni full alvara með að reyna að styrkja 

Frú forseti. Ég skal reyna að svara þessu öllu saman aftur því að þetta er sama spurningin og ég fékk áðan og þingsköpin leyfa það greinilega í þessu tilviki að sama málið sé tekið upp oftar en einu sinni. Það þekkja allir sem eitthvað hafa komið nálægt stjórnmálum og samskiptum stjórnmálamanna að við færum auðvitað ekki samtöl um málefni sem við höfum átt við tiltekna þingmenn inn í þingsalinn og gerum hv. fyrirspyrjendur að þátttakendum í fundum sem ekki standa yfir, það er ekki þannig. Ef hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson eða aðrir óska eftir því að hitta okkur og ræða málefni og framgang mála í þinginu er það alveg velkomið. Við höfum alltaf tekið slíku vel hver sem í hlut á og það er það sem hér á við og er ekkert nýtt í því. Það áttu sér stað samtöl í kringum jól og áramót sem voru á nákvæmlega sama grunni. Þá voru að hluta til sömu stóru málin undir, þ.e. það baráttumál að koma stjórnarskrárbreytingunum áfram og láta ekki drepa þær með málþófi eða öðrum ómálefnalegum hætti. Því miður erum við enn í sömu sporum hvað það varðar. Það er meðal annars það mál sem við höfum átt samtöl og samskipti við Hreyfinguna um þar sem leiðir liggja algerlega saman milli stjórnarflokkanna og hennar. Við sættum okkur ekki við að það mál sé sett út af sporinu með aðferðum af því tagi. Ýmislegt fleira eins og umbætur í stjórnsýslu og kosningalöggjöf og í lýðræðismálum almennt hefur borið þarna á góma, einnig persónukjör og annað því um líkt, upplýsingalög og það baráttumál að hér sé búið um upplýsingagjöf með tilteknum og opnum hætti og fleira mætti nefna. Nú er ég farinn að tala meira og minna fyrir málstað Hreyfingarinnar. Ég svara auðvitað spurningunum eins og þær bjóða upp á en ég veit ekki hvað hefst upp úr þessu. Það er svo önnur saga hjá hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni.

Virðulegi forseti. Það er von að hæstv. ráðherra spyrji um hvað hafist upp úr þessu því að ég fæ alla vega ekki skilið hvað hæstv. ráðherra ætlar að fá út úr þeim atvinnuviðtölum sem fram fóru í ráðherrabústaðnum fyrir stuttu síðan. 
             Ég held að nauðsynlegt sé að minna hæstv. ráðherra á að mörg samtöl hafa átt sér stað við hæstv. ríkisstjórn sérstaklega um málefni heimilanna. Stjórnarandstaðan hefur lagt á borð ríkisstjórnarinnar margar tillögur um málefni heimilanna. En hver er árangurinn? Árangurinn er sá að ríkisstjórnin hefur ýtt öllu samtali og öllu samráði út af borðinu og gerir ekkert með það sem lagt hefur verið til, það er niðurstaðan. Því hljótum við að velta því fyrir okkur, sem er kannski tilefni þessarar umræðu hér, hvort það verði líka niðurstaðan núna að þeim málum sem Hreyfingin hefur greinilega sett fram sem einhvers konar skilyrði fyrir stuðningi sínum við ríkisstjórnina verði bara ýtt út af borðinu. Mig langar því að spyrja hæstv. ráðherra, fyrst ráðherra er eitthvað hvekktur yfir þessum spurningum, hvort ríkisstjórnin muni fara fram á 

Frú forseti. Ég mun ekki svara hv. þm. Gunnari Braga til um það, það verður þá gert annars staðar.

Gunnari Braga Sveinssyni.

Já, Sveinssyni, það er eins gott að það sé líka á hreinu.  Þessi ríkisstjórn hefur náð miklum árangri eins og við sjáum til dæmis á tölum dagsins, 

Forseti minnir á ræðutímann og biður hæstv. ráðherra og þingmenn að virða hann.

Frú forseti. Á síðustu missirum hafa reglubundið komið fram hugmyndir um að stytta námstíma til stúdentsprófs þar sem uppleggið hefur verið að stytta námstímann og lækka útskriftaraldur án þess að skerða inntak námsins þannig að auka megi samfellu á milli skólastiga. Markmiðið með þessu er margvíslegt, meðal annars að unga fólkið okkar komist fyrr inn í háskólana og út á vinnumarkaðinn en sérstaklega þó að minnka brottfall úr framhaldsskólum sem verið hefur með meira móti á Íslandi, samhliða því að stórefla verknámið, eins og hæstv. ráðherra hefur margoft lýst yfir að mikilvægt sé að gera. Sjálfur tel ég mjög mikilvægt að við förum í það af fullum krafti að lækka útskriftaraldur úr framhaldsskólum með því að stytta námstíma til stúdentsprófs með því að efla flæði og samfellu á milli skólastiga. Útskriftaraldur framhaldsskólanema til stúdentsprófs er einn sá hæsti í Evrópu allri á Íslandi eða hátt í 21 ár og hefur ekki tekist að lækka útskriftaraldurinn verulega. Ég held að mikilsvert væri að við næðum þeim árangri að lækka þennan meðalaldur um eitt ár með því að stytta námstímann og samhliða því að stuðla að því að fleiri sæki starfsnám og að þeir geti síðar sótt í bóknám ef þeir hafa það í hyggju. Því vildi ég spyrja hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvort ráðherrann hafi það í bígerð á þessu kjörtímabili að leggja fram tillögur, frumvarp eða þingsályktunartillögu um að stytta námstíma til stúdentsprófs. Það kom út ágæt skýrsla um þetta mál á vegum hæstv. menntamálaráðherra þess tíma, Tómasar Inga Olrichs. Mikið hefur verið rætt um þetta mál en það hefur legið í láginni síðustu ár. Ég held að það sé mjög mikilvægt að stytta nám til stúdentsprófs til að stórefla framhaldsskólann og taka hann til nokkurrar endurskoðunar þótt hann sé að mörgu leyti mjög vel heppnaður á Íslandi. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hún hafi slík plön í hyggju.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að vekja máls á þessu mikilvæga máli. Það liggur fyrir að núgildandi lög um framhaldsskólann hafi í raun allar þær heimildir sem til þarf til að hægt sé að skipuleggja námið með ýmsum hætti. Við erum þegar með skóla sem starfa innan þriggja ára kerfis sem eru Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ og Kvennaskólinn í Reykjavík sem munu útskrifa fyrstu nemendurna úr því kerfi nú í vor. Ég lít svo á að lagagrunnurinn sé rúmur og ýmsir aðrir framhaldsskólar hafa hafið innleiðinguna á þessum lögum. Það sem vantar upp á er að heildstæðir kjarasamningar náist sem gera ráð fyrir styttri námstíma til stúdentsprófs. Í þessu samhengi hefur okkur líka fundist mikilvægt að ræða við sveitarfélögin til að við getum horft á málið heildstætt því að eitt af því sem við höfum séð í þeim greiningum á brottfalli sem við höfum látið vinna er að brottfall er ekki eingöngu viðfangsefni framhaldsskólans. Þar þarf líka að skoða það sem við getum kallað gamla gagnfræðastigið, ungmennanámið eða unglingadeildirnar í grunnskólunum. Ég held að í allri þessari vinnu þurfum við líka að horfa á skólakerfið heildstætt og er ætlunin að gera það meðal annars á ráðstefnu í haust. Af því að hv. þingmaður spyr hvaða fyrirætlanir eru fyrir hendi tel ég að heimildir séu fyrir hendi í lögum. Við erum að vinna þar að ýmsum framfaramálum. Hv. þingmaður nefndi sérstaklega verknámið en unnið er að því með frumvarpi um nýjan vinnustaðanámssjóð sem ég vona svo sannarlega að geti orðið að lögum í vor. Hv. allsherjar- og menntamálanefnd hefur til umfjöllunar þróunarsjóði fyrir styttri starfsnámsbrautir og síðan þarf að skoða kjarasamninga heildstætt út frá þessu fyrirkomulagi.

Frú forseti. Ég tek undir það að margt er verið að gera núna til að efla starfsnámið og verknámið. Tekið hefur verið mjög myndarlega á þeim málaflokki af hæstv. ráðherra og ríkisstjórn á síðustu árum og er það ánægjulegt. En ég held að markmiðið um að lækka útskriftaraldur úr framhaldsskólum og til stúdentsprófs með þeim lögum sem breytt var á sínum tíma sem, eins og hæstv. ráðherra nefndi, er svigrúm og heimild til að stytta námstímann. Auðvitað er nemendum í áfangaskólunum í lófa lagið að stytta námstíma sinn með því að hraða sér í gegn en það hefur samt ekki sýnt sig í reynd að það skili nemendum almennt fyrr út úr framhaldsskólunum og eru bóknámsskólarnir áfram besta dæmið um það. Þeir eru starfræktir þannig í öllum aðalatriðum að nemendur eru þar fjóra vetur í stúdentsnámi og útskrifast að því loknu. Okkur hefur því ekki tekist með þeim lagabreytingum sem farið var út í fyrir nokkrum árum í stað tillagnanna frá 2002 

Frú forseti. Ég minni á það sem ég sagði áðan, af því að hv. þingmaður nefnir bóknámsskólana, að Kvennaskólinn hefur þegar innleitt þetta kerfi og annar skóli, sem margir telja hefðbundinn, Menntaskólinn á Akureyri, er kominn mjög langt í að innleiða ný lög þannig að ég held að þar séu full færi. En það sem skiptir máli er að við náum ákveðinni sátt við skólasamfélagið. Starfandi hefur verið hópur þar sem sitja fulltrúar kennarasamtaka, framhaldsskóla og síðan mennta- og fjármálaráðuneytis sem eru að fara yfir þau mál. Það skiptir líka máli að við höfum verið að skera niður í framhaldsskólum en um leið ætlast til þess að þeir taki á sig mikla vinnu við að standa að innleiðingunni. Ég held því að mestu máli skipti að við náum sátt í þeim hópi um hvernig við stöndum að þessu máli. Þá er ég sammála hv. þingmönnum um að við getum séð fram á breytingar á annars góðu kerfi sem gerir það enn betra.

Frú forseti. Vandi heimilanna hefur margoft verið ræddur úr þessum ræðustól og einn mesti vandinn þar eru lánsveð þar sem menn hafa lánað veð í eign sinni, oft til barna sinna, og eru sumir hverjir eignamenn. Nú hefur hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, sagt á ruv.is að hann gagnrýni lífeyrissjóðina fyrir að beita stjórnarskránni fyrir sig hvað það varðar að færa niður lán. Í 72. gr., og í 13. gr. nýrra draga að stjórnarskrá, stendur að eignarrétturinn sé friðhelgur og að stjórnarskránni höfum við hv. þingmenn svarið eið. Nú er spurning mín til hæstv. ráðherra: Er réttlátt að taka eign frá lífeyrisþegum og færa til þeirra sem hafa lánað veð í eignum sínum, sem margir eru eignamenn, og brjóta þannig eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar? Hæstv. ráðherra segir líka: „Auðvitað geta allir sett í hælana og sagt „ég get þetta ekki svona og stjórnarskráin bannar hitt og svo framvegis …“ - Er hann að segja að við eigum ekki að meta stjórnarskrána mikils? Og hvað segja hv. þingmenn Hreyfingarinnar, sem leggja svo mikla áherslu á að koma með nýja stjórnarskrá, við því ef ekki á að fara eftir stjórnarskránni? Ég hef líka margoft bent á að allar álögur á lífeyrissjóðina lenda bara á almennu lífeyrissjóðunum vegna þess að réttindi opinberra starfsmanna eru tryggð. Allar álögur á opinberu lífeyrissjóðina þýða bara hærra iðgjald eða greiðslu ríkisins og opinberra aðila til opinberu sjóðanna þannig að allar álögur lenda bara á almennu sjóðunum. Hugleiðingar af því tagi sem hæstv. ráðherra setur fram eru eingöngu fólgnar í því að skattleggja verkafólk og iðnaðarmenn en ekki opinbera starfsmenn. 
            

Frú forseti. Við gerðum samkomulag við lífeyrissjóðina og Samtök fjármálafyrirtækja í desember 2010 um svokallaða 110%-leið. Það varð niðurstaðan að allir gætu tekið þátt í henni og þar á meðal lífeyrissjóðirnir og höfðu menn þá í lokin ekki þungar áhyggjur af stjórnarskránni í þeim efnum, einfaldlega vegna þess að það var sameiginlegt mat manna að samlegðaráhrifin af því að menn tækju saman höndum og löguðu aðstæður þeirra heimila sem væru mest yfirveðsett og með þyngstu skuldirnar þýddu að allir kæmu betur út úr því og þar með talið lífeyrissjóðirnir, að þeirra miklu útlán til sjóðfélaga, sem að stærstum hluta eru með veð í fasteignum, mundu standa betur eftir, vera betur í skilum og greiðast betur til baka. Það er með sama hugarfari sem ég tel að við eigum að ráðast á það sem eftir stendur af þessari aðgerð sem er lánsveðshópurinn. Það er ekki þannig að verið sé að afskrifa eitthvað í öllum tilvikum sem örugglega mundi innheimtast og þá ættu menn líka að velta því fyrir sér hvað það gæti kostað að innheimta það og hvað væri því samfara og hversu hart menn ætluðu að ganga fram. Þetta er nefnilega ekki bara svart og hvítt heldur er stórt grátt svæði þarna á milli, þar sem spurningin er um að meta hvers virði það er fyrir samfélagið að við tökum sameiginlega á þessum vanda og leysum mál þeirra sem út af standa, eins og þessa hóps. Ég tel að það græði allir á því þegar upp er staðið og þar með lífeyrissjóðirnir. Það sem ég er að vísa í hér og mín gagnrýni er sú að ég hefði viljað að lífeyrissjóðirnir sýndu meiri vilja og meiri sveigjanleika til að beita þessari túlkun og þessari nálgun á málið, með nákvæmlega sama hætti og þeir réttlættu þátttöku sína í hinni almennu 110% aðgerð. Og þar hafa menn ekki verið að tala um að lífeyrissjóðirnir hafi framið stjórnarskrárbrot.

Frú forseti. Það er nú einmitt vandinn í þessu dæmi að 110%-leiðin er á vissan hátt skynsamleg, vegna þess að þeir sem skulda meira en 110% í eign sinni munu væntanlega ekki greiða mikið af því sem umfram er.  Ég tel því að hæstv. ráðherra verði að beita öðrum ráðum, t.d. að skattgreiðendur greiði þetta allir saman, ekki bara almennu sjóðirnir, eða að fara í gegnum einstök dæmi, vegna þess að sumir eigendur lánsveða eru illa settir en aðrir eru mjög vel settir, eru hátekjumenn. Það eru mjög mismunandi dæmi sem koma þarna upp og lánsveðin verða oft þannig til að foreldrar eru að lána börnum sínum til kaupa á íbúð.

Frú forseti. Það er nú ekki þannig að allir sem hafa lánað veð séu endilega hátekjumenn. Það eru ekki allir foreldrar, öll systkini, allir frændur, allir vinir sem hafa aðstoðað ungt fólk í íbúðakaupum með því að lána því veð, endilega í þeirri aðstöðu núna að þeir gætu yfirtekið það lán og greitt af því. Enda eru þau lán í vanskilum og kannski ívið meiri vanskilum en lán sjóðfélaga lífeyrissjóða eru almennt. Og eru þetta þó þau lán sem ábyrgt fólk pínir sig hvað mest til að borga af og halda í skilum. Slæmt er jú að missa íbúðina undan sjálfum sér en enn verra að verða þess valdandi að foreldrar, aðstandendur, systkini lendi í erfiðleikum. Það liggur í hlutarins eðli að staða fólks, sem er að reyna að borga af þessum lánum, er líka mjög erfið félagslega og í mannlegu samhengi. Auðvitað eru í þessum hópi fólks, sem hefur lánað börnum sínum veð, öryrkjar, fólk sem hefur misst atvinnuna o.s.frv. Og hvað mundi það þýða 

Frú forseti. Við greiðum hér atkvæði um lokafjárlög þar sem niðurstaðan er tæpir 23 milljarðar umfram heimildir í halla. Það kemur til af því að þingið veitti heimildir á grundvelli þess að leggja þyrfti Íbúðalánasjóði til eigið fé. Í ljós kom að staða sjóðsins var verri en áætlað var þannig að þessi færsla hefur verið gjaldfærð. Að öðrum kosti hefði árslokastaða verið jákvæð um 10 milljarða miðað við heimildir ef ekki hefði komið til viðbótarkostnaður vegna hruns íslenska fjármálakerfisins og gjaldmiðilsins.

Forseti. Ástæða er til að geta þess að í fjárlögum fyrir árið 2010 var gert ráð fyrir því að tekjujöfnuður yrði neikvæður um 98 milljarða en hann reyndist neikvæður um 123 milljarða. Árangurinn við stjórn ríkisfjármála er því tæplega helmingi verri en að var stefnt það árið. Ástæða er til að nefna það hér varðandi færsluna á Íbúðalánasjóði að Ríkisendurskoðun hefur vakið athygli á því að ekki er farið með framlög til Byggðastofnunar og Íbúðalánasjóðs með sambærilegum hætti og Fjársýslan hefur einnig staðfest að það hefði betur verið gert. Það er því ýmislegt í færslu þessara laga sem er þess virði að fara betur yfir. Það er líka ástæða til að nefna það hér að svigrúm Alþingis til að hafa áhrif á lokafjárlögin er ákaflega takmarkað því að fjármálaráðherrann staðfestir reikninginn í júní og frumvarpið kemur fram í október. Þá er svigrúm Alþingis til að breyta ríkisreikningi farið og við þurfum, hvernig sem við förum að því, að endurskoða þetta verklag.

Forseti. Þannig stendur á, eins og fram hefur komið, að nú á að hefja sérstaka umræðu um tiltekið mál og mér hefur sem þingmanni Reykvíkinga verið falið að taka þátt í þeirri umræðu sem háð er undir nafninu Nýlegur samningur borgar og ríkis um samgöngumál. Ég hef leitað að þessum nýlega samningi borgar og ríkis um samgöngumál og ekki fundið. Ég verð að segja, forseti, að mér þykir ekki nógu gott að hér sé efnt til sérstakrar umræðu um samning sem ekki er til, sérstakrar umræðu um ekki neitt. Ég spyr líka hvort um geti verið að ræða samning um tíu ára tilraunaverkefni til að efla almenningssamgöngur milli ríkisins og Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, sem m.a. koma að Gunnar Einarsson, Ármann Kr. Ólafsson og Haraldur Sverrisson, bæjarstjórar í Garðabæ, 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér sérstaklega nýjan samning borgar og ríkis um samgöngumál. Það vekur athygli þegar við skoðum þann samning, sem er að sönnu við fleiri bæjarfélög en einungis Reykjavíkurborg, að fresta á öllum stórum vegaframkvæmdum um hvorki meira né minna en tíu ár. Ég skal viðurkenna, virðulegi forseti, að ég átti í svolitlum vandræðum með að semja spurningar fyrir þessa umræðu vegna þess að mér fannst þetta svo augljóst. Ég set ekki fram margar spurningar. Uppleggið er einfaldlega þetta: Í Reykjavíkurborg verða flest umferðarslys á landinu. Það er sömuleiðis sá staður á landinu þar sem minnstar framkvæmdir hafa verið á undanförnum árum og ég spyr því hæstv. ráðherra: Hvaða faglegar ástæður liggja til grundvallar þessari ákvörðun um frestun? Ég spyr líka: Af hverju á ekki að gera úrbætur á hættulegustu stöðum samgöngukerfisins á höfuðborgarsvæðinu? Bara til að upplýsa um það, virðulegi forseti, sem ég hélt að vísu að flestir vissu, verða flest slys á höfuðborgarsvæðinu, í Reykjavík. Við eigum mjög góðar upplýsingar um þetta, til dæmis er til nokkuð sem heitir Slysakort Umferðarstofu sem er lifandi kort á vefnum, þar getur hver og einn skoðað hvaða umferðarslys hafa orðið á undanförnum árum. Þau eru langflest í Reykjavík. Fjöldi umferðarslysa á Íslandi hefur að meðaltali verið um 1.300 á ári, þ.e. slys á fólki, og 50% af þeim verða í Reykjavík. Það hefur ekki farið mikið fyrir því, virðulegi forseti, en ein tegund slysa hefur aukist alveg gríðarlega og það eru reiðhjólaslys. Þeim hefur fjölgað um 90% frá árinu 2002 og þar af eru 70% á höfuðborgarsvæðinu. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að þegar maður sér tölurnar um alvarleg slys er átt við mjög alvarleg slys. 20 hættulegustu gatnamótin í þéttbýli eru öll á höfuðborgarsvæðinu og langflest í Reykjavík. Kringlumýrarbraut, Miklabraut og Reykjanesbrautin eru sérstaklega áberandi slysagildrur. Nú vitum við auðvitað öll, virðulegi forseti, að úr minni fjármunum er að spila en áður, það þarf í rauninni ekki að taka það fram. En að ætla að skrúfa algjörlega fyrir framkvæmdir, stærri framkvæmdir í Reykjavík á næstu tíu árum, er algjörlega óskiljanlegt. Það er ekki þannig, virðulegi forseti, að við séum að koma úr einhverju skeiði þar sem settir hafa verið gríðarlegir fjármunir í vegaframkvæmdir í Reykjavíkurborg. Um 1% af því sem sett í nýframkvæmdir í fyrra, um 100 millj. kr., fór til Reykjavíkur. Virðulegi forseti. Á þessu sviði er ekki hægt að gera mikið fyrir 100 milljónir. Frá því að þessi ríkisstjórn tók við hefur að meðaltali um 2% af nýframkvæmdafé farið til Reykjavíkurborgar. Ég var að vonast eftir því, virðulegi forseti, að núna værum við komin á þann stað, vegna þess að við höfum þessar góðu upplýsingar um slys alls staðar á landinu og allra hluta vegna, að við ætluðum að forgangsraða í þágu umferðaröryggis. Ef við ætlum að gera það verðum við að taka á þeim stöðum þar sem flest slysin eru, það segir sig sjálft. Og jafnmikilvægar og hjólreiðar og almenningssamgöngur geta verið, ekki ætla ég að tala gegn þeim, þá verður það svo meðan við búum hér á landi í nánustu framtíð að hér verður bílaumferð og í umferðinni verða mjög alvarleg slys og flest slysin eru í Reykjavík. Það er stór ákvörðun hjá hæstv. ríkisstjórn að ætla ekki að taka á þeim vanda næstu tíu árin

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu sem efnt hefur verið til um tilraunaverkefni um eflingu almenningssamgangna. Það var undirritað af hálfu Vegagerðarinnar og Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu hinn 7. maí síðastliðinn, en áður höfðu fulltrúar ríkisstjórnar, innanríkisráðherra, fjármálaráðherra og fulltrúar sveitarfélaganna, stjórnarformaður Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu og fulltrúi Vegagerðarinnar, undirritað yfirlýsingu um framkvæmd tíu ára tilraunaverkefnis til eflingar almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu haustið 2011, nánar tiltekið 22. september árið 2011. Ég ætlaði að tíunda aðeins sögu þessa máls en ætla fyrst, svo að ég hafi tíma til að svara þeim spurningum sem settar voru fram, að víkja að frestun stórframkvæmda. Ég held að það sé nefnilega svolítið villandi að setja málið þannig fram vegna þess að þetta er stórframkvæmd í sjálfu sér. Ég held að við sem búum í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu verðum að gera okkur grein fyrir því að við erum að verða fullorðin í þeim skilningi að við erum orðin stórborg og verðum að bregðast við umferðarvandanum sem slík. Það getum við gert á tvennan hátt. Við getum haldið áfram í anda Houston í Texas þar sem alltaf er bætt við nýjum akreinum og fjölgað mislægum gatnamótum eða við getum farið þá leið sem við höfum valið og reynt að efla almenningssamgöngur. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður nefnir að á höfuðborgarsvæðinu verða flest umferðarslys, og þau eru mörg hjólreiðaslys. Það er einmitt á þeim sem við erum að taka með því að efla þann þátt í samgöngukerfi okkar sem snýr að hjólinu og einnig fótgangandi umferð. Við lítum ekki lengur á hjólið, hjólhestinn sem afþreyingu eða til útivistar, heldur raunverulegt samgöngutæki. Ég tók þátt í opnun átaks um daginn, Hjólum í vinnuna, þar sem þetta var einmitt rauði þráðurinn í máli þeirra sem þar tóku til máls,  Ég ætla að víkja aðeins að meginmarkmiðum í þessu stórátaki, tilraunaverkefni til tíu ára. Markmiðið er í fyrsta lagi að tvöfalda hlutdeild almenningssamgangna í öllum ferðum sem farnar eru á höfuðborgarsvæðinu á samningstímanum. Við setjum okkur þetta markmið. Í öðru lagi að vinna að lækkun á samgöngukostnaði heimila og samfélagsins vegna umferðar og umferðarslysa. Það vekur athygli í könnunum sem gerðar hafa verið hve þungt samgöngurnar vega í fjölskyldubókhaldinu. Þyngst vegur, ef ég man rétt, húsnæðiskostnaðurinn en þar á eftir koma samgöngurnar. Mig minnir að hann sé orðinn um 16%, meira en maturinn gerir. Ef okkur tekst að lækka samgöngukostnað heimilanna felst í því verulegur árangur. Í þriðja lagi á að stuðla að samdrætti og losun gróðurhúsalofttegunda í samræmi við aðgerðaáætlun íslenskra stjórnvalda í loftslagsmálum, og síðan, sem er það sem hv. þingmaður víkur að, að skapa forsendur til frestunar á stórum framkvæmdum í samgöngumannvirkjum með öflugri almenningssamgöngum sem dragi úr vexti bílaumferðar á stofnbrautakerfinu á annatímanum. Með öðrum orðum, þetta er stórátak, þetta er í rauninni stórframkvæmd til að efla og bæta samgöngur á þéttbýlissvæðinu á suðvesturhorninu. Við erum að þessu leyti að brjóta blað. Að mínu mati er verið að stíga mjög mikilvægt skref til að bæta og efla samgöngur í þessum landshluta, gera þær ódýrari og vistvænni.

Virðulegi forseti. Það setur að manni smáhroll eftir ræðu hæstv. innanríkisráðherra, vegna þess að hér lýsir hann þeim markmiðum ríkisstjórnarinnar að beita sér fyrir því að lækka kostnað heimilanna vegna samgangna á höfuðborgarsvæðinu. Ég hef kallað þetta verkefni í gríni „Allir í strætó“-verkefnið, en nú er hæstv. ráðherra farinn að blanda líka saman við þetta fótgangandi fólki og hjólreiðum, að allir eigi að fara að ferðast eins og fólk gerði fyrir þarsíðustu aldamót. En þetta er víst stefna Vinstri grænna. Hæstv. ráðherra er afar undrandi á því að þessi þáttur sé dýr í heimilishaldinu. Ráðherrann ætti kannski ekki að vera svo undrandi vegna þess að ríkisstjórnin hefur lagt slíkar álögur á eldsneyti að annað eins þekkist varla. Þetta hefur hin svokallaða velferðarvinstristjórn hér á landi ásamt samfylkingarmeirihlutanum sem situr í borginni ákveðið. Frú forseti. Þetta er fullkomin forræðishyggja, og að við höfuðborgarbúar skulum sæta þessum niðurskurði í samgöngumálum er hneyksli. Það er hneyksli, eins og fram kom í máli hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar sem hóf umræðuna, að einungis 1% af vegafé sé útdeilt til höfuðborgarsvæðisins. Hvers eigum við að gjalda, segi ég á ný? Ég vil einnig benda á að hjá Almannavörnum hefur farið fram umræða um það hvað gerist á höfuðborgarsvæðinu ef það færi að gjósa í Bláfjöllum eða úti á Reykjanesi. Við Reykvíkingar höfum eina leið út úr Reykjavík landleiðina, það er Ártúnsbrekkan, 

Forseti. Ég þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir að taka upp samgöngumál í Reykjavík og höfuðborgarsvæðisins alls og vekja athygli á þeim. Það er rétt hjá honum að höfuðborgarsvæðið hefur lengi farið halloka í framlögum til samgöngumála. Það hefur ekki farið eftir ríkisstjórnum eða flokkum þeim sem samgönguráðherrar hafa tilheyrt og er miður. Ég fagna hins vegar þeim samningi sem sveitarfélögin öll á höfuðborgarsvæðinu hafa gert við ríkið og Vegagerðin hefur komið að. Baksvið þeirra samninga er að almannasamgöngur hafa verið vanþróaðar á öllu svæðinu í áratugi. Það er sama hvert litið er. Strætisvagnasamgöngur eru slælegar, hjólreiðar hafa varla verið stundanlegar fyrr en á síðasta áratug, liggur mér við að segja, og úr þessu þarf að bæta. Það hefur dregið úr bílaumferð síðustu ár og það er mikilvægt fyrir íbúa að sú þróun haldi áfram, a.m.k. hlutfallslega, vegna kostnaðar og mengunar, vegna stöðu í loftslagsmálum og vegna lífsgæða á borgarsvæðinu. Nú eru peningar til einstakra stórframkvæmda af skornum skammti þannig að ég tel mjög hyggilegt að menn hafi ákveðið að ráðast í þá stórframkvæmd, eins og hæstv. innanríkisráðherra kallar það, að bæta almannasamgöngur á svæðinu. Ég fagna því að menn hafa gengið í þetta verk í sveitarstjórnunum. Ásgerður Halldórsdóttir, bæjarstjóri á Seltjarnarnesi, skrifaði undir viljayfirlýsinguna og Gunnar Einarsson, bæjarstjóri í Garðabæ, lauk málinu í samningum við ríkið. Það er auðvitað athyglisvert að sjá að sjálfstæðismenn í sveitarfélögunum í Kraganum hafa greinilega aðra afstöðu til málsins en sjálfstæðismenn á þinginu og sjálfstæðismenn í borgarstjórn Reykjavíkur. Eitt það mikilvægasta er að samninginn á að endurskoða á tveggja ára fresti. Þá er um leið hægt að meta 

Frú forseti. Það er gott að fá tækifæri til að ræða þetta merkilega verkefni í þingsal sem ég fagna mjög. Eins og ég sé þetta erum við í ákveðnum vítahring. Það er erfitt að taka þá ákvörðun að leggja bílnum þegar strætó gengur kannski brösótt, ég veit það af því að ég er með unglinga á heimilinu að það er varla að þeir geti farið niður í bæ úr Kópavogi og farið í bíó. Ef bíómyndin er lengri en hefðbundið er, ná þeir ekki strætó heim. Það er bara svoleiðis, og kannski ekki hægt að búa við slíkt. Mér finnst þetta eiginlega frábært framtak. Annað þessu tengt er að hjólreiðar hafa aukist gríðarlega, sem er mjög jákvætt. Þar hefur Reykjavíkurborg sérstaklega stigið stórt skref í að bæta stígakerfið og hugsað það sem samgöngukerfi en ekki bara útivistarmöguleika fyrir borgarbúa, því að allt önnur hugsun þarf að liggja þar að baki. Við þurfum auðvitað stígakerfi til útivistar líka, þar má t.d. nefna leiðirnar með fram sjónum og fleira. En Reykjavíkurborg hefur hugað vel að stígakerfinu sem samgöngumáta sem mér finnst verulega gott. Það sem vantar enn þá er að hugsa um að tengja sveitarfélögin með stígakerfinu þannig að hægt sé að hjóla úr einu sveitarfélagi yfir í annað án vandkvæða.

Virðulegur forseti. Það hlýtur að skipta meginmáli þegar um samgönguáætlun er að ræða, hvort heldur er sérstakur samningur á milli ríkisins og Vegagerðarinnar annars vegar og Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu hins vegar eða önnur samgönguáætlun, að fyrst og síðast sé hugað að öryggi í umferðinni. Kortlagðir hafa verið þeir vegir utan höfuðborgarsvæðisins sem eru verulega áhættusamir og sömuleiðis gatnamót á höfuðborgarsvæðinu sem eru verulega áhættusöm og ég held að við þurfum, hvort sem okkur hugnast sá samningur sem hér er verið að gera eður ei, að leggja áherslu á að fækka þeim umferðarmannvirkjum, gatnamótum og svæðum á höfuðborgarsvæðinu sem hafa verulega hættu í för með sér og hafa haft hingað til. Það hlýtur að vera grunnurinn að bættu samgöngukerfi fyrir alla, hvort heldur eru borgarbúar eða íbúar höfuðborgarsvæðisins í næstu sveitarfélögum. Hér hefur líka verið dregið fram að í þeim samningi sem Vegagerðin hefur gert við Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu er lögð áhersla á almenningssamgöngur. Það hlýtur að vera fólgið í tvennu, virðulegur forseti. Í fyrsta lagi bættum lífsgæðum borgaranna, meðal annars með tilliti til þess að við notum almenningsvagna sem eru nýrri og ganga fyrir öðru eldsneyti en nú er. En það hlýtur líka að vera með það í huga að auka lífsgæði þeirra sem búa í sveitarfélögum í kring, og að þeir geti farið á milli sveitarfélaga en ekki eingöngu alltaf með viðkomu í Reykjavíkurborg. Það hlýtur að vera einn punktur sem Vegagerðin og þessi sveitarfélög þurfa að leggja áherslu á. En ég ítreka, virðulegur forseti: Öryggi í umferðinni hlýtur alltaf að vega þyngra en að maður komist hraðar á milli staða, en að dregið sé úr þeim tíma sem fer í að fara á milli staða. Öryggi í umferðinni er grundvallaratriði.

Frú forseti. Það er ekki rétt að langflest alvarleg umferðarslys verði á höfuðborgarsvæðinu en þau eru hins vegar allt of mörg. Það hefur tekist að fækka alvarlegum slysum á þessu svæði, einkum með því að lækka hámarkshraðann og með hraðahindrunum. En það má alltaf gera betur og það verður að gera betur. Það verður ekki gert með því að fjölga akreinum eða byggja fleiri mislæg gatnamót, eins og hæstv. ráðherra benti réttilega á, því að rót vandans liggur einmitt í hinum mikla fjölda ökutækja sem er á götunum og í hraðakstri þeirra. Með því að minnka bílaflotann og hægja á umferðinni verður ekki eins mikil þörf á stórum umferðarmannvirkjum. Með því móti er líka dregið úr slysum og úr loftmengun sem er eitt helsta umhverfisvandamál höfuðborgarsvæðisins. Öllum þessum markmiðum verður best náð með stóraukinni áherslu á almenningssamgöngur sem þar að auki eru líka ódýrari fyrir fjölskyldurnar í landinu en einkabíllinn. Allir græða, eða hvað? Nú liggur fyrir stórmerkur samningur um tíu ára stuðning ríkisins til að tvöfalda hlutdeild almenningssamgangna í umferð á höfuðborgarsvæðinu. Þetta er afar mikilvægt skref í aðkomu ríkisins að rekstri almenningssamgangna sem lengi hefur verið stefnumark Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og getur ef vel er á haldið markað upphaf að algerri byltingu í samgöngumálum á höfuðborgarsvæðinu. Með samningnum er hægt að lækka kostnað heimila og samfélags vegna umferðar og umferðarslysa. Með honum má stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda sem er í samræmi við áætlun ríkisstjórnarinnar og með honum skapast einmitt forsendur til að fresta stórum, landfrekum og dýrum samgöngumannvirkjum en hlúa þess í stað að vistvænum samgöngum og hjólreiðum. Það er hins vegar tilefni í aðra umræðu hvernig Sjálfstæðisflokkurinn bregst öndverður eins og nátttröll við þeim framförum sem hér eru boðaðar. 
            

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir að taka þessa umræðu upp á Alþingi. Það er mikið áhyggjuefni, þegar horft er til samgöngumála á næstu árum, ekki eingöngu á höfuðborgarsvæðinu heldur á landinu öllu, að búið er að fresta mörgum stórum og mikilvægum samgönguframkvæmdum sem átti að ráðast í. Ég saknaði þess að ráðherra svaraði ekki alfarið þeim spurningum sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson beindi til hans. En það er annað sem er enn meira áhyggjuefni, nokkuð sem maður hefur séð núna þegar unnið hefur verið að samgönguáætlun. Þegar rýnt er í tölur um tekjur af umferð og útgjöld til samgöngumála má sjá að gert er ráð fyrir, samkvæmt fjárlögum fyrir árið 2012, að tekjur af ökutækjum nemi 54 milljörðum kr. Það eru allar tekjur sem koma inn vegna ökutækja, þar af er gert ráð fyrir að tekjur af eldsneyti nemi 21 milljarði kr. Skatttekjur ríkissjóðs af eldsneyti hafa hækkað um 163% frá árinu 2008, þ.e. heildartekjur ríkissjóðs af eldsneyti. Í heildina hafa skattar á eldsneyti hækkað um 72%. En á sama tíma er gert ráð fyrir því að verja 15,7 milljörðum til samgöngumála og vegagerðar. Það sjá náttúrlega allir að þær tekjur sem ríkissjóður tekur inn af umferðinni, af bifreiðum, af almenningi í landinu, skila sér á engan hátt aftur til samgöngumála, hvort heldur er til almenningssamgangna, vegaframkvæmda eða þátta sem tengjast samgöngum yfir höfuð. Þetta er gríðarlegt áhyggjuefni. Með þessari þróun held ég að bilið þarna á milli sé að breikka frá því sem hefur verið. Minna fé rennur til samgöngumála og tekjur ríkissjóðs af umferðinni hækka. Þessi þróun og þetta bil sem þarna er að myndast og er að stækka ár frá ári getur ekki gengið áfram.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem kom fram fyrr í umræðunni að yfirskrift hennar er nokkuð sérstök, samningur milli borgarinnar og ríkisins. Auðvitað snýr þetta mál að öllu höfuðborgarsvæðinu, hinu sérstaka Stór-Hafnarfjarðarsvæði, eins og við tölum gjarnan um í Hafnarfirði. Annað er líka sérstakt en það er sú nálgun að mæta þessum tímamótasamstarfssamningi á þeim grunni að hér steðji að einhver ógn og stórfelld hætta, hér blasi við að slysahætta og hættur í umferðinni munu sitja eftir, það sé stóra vandamálið sem við er að etja. Staðreyndin er sú að verið er að fara fram með metnaðarfullt og athyglisvert verkefni sem öll sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu hafa barist fyrir um áratugaskeið. Ég tók sjálfur þátt í því sem formaður Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu um árabil að leiða sveitarfélögin saman í samninga við ríkið um að ríkið axlaði sína ábyrgð í því að byggja upp almenningsvagnaþjónustu á höfuðborgarsvæðinu. Það gekk því miður ekki eftir. Ég fagna því að þessi áfangi hefur náðst og það er breið almenn pólitísk samstaða allra flokka á öllu höfuðborgarsvæðinu um þetta stóra verkefni. 
             Við stóðum frammi fyrir því eftir hrunið, þegar sveitarfélögin þurftu að skera niður kostnað, að almenningsvagnaþjónustan á höfuðborgarsvæðinu var eitt af því sem því miður varð fyrir niðurskurðarhnífnum. Það var miður vegna þess að þörfin fyrir þjónustuna var einmitt að aukast á þeim tíma. Þess vegna fara menn fram með þetta verkefni, til að efla og styrkja þjónustuna þar sem þörfin er. Og úr því að rætt er um slysatíðni og hættu, er rétt að vekja athygli á því að einmitt þetta verkefni er til þess gert að draga úr umferðarþunga, auka umferðaröryggið, minnka slit á vegum og kostnað við gatnakerfið og auka hagsæld fyrir almenning með skynsamlegri umferð 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé einsdæmi að hingað komi hv. þingmenn frá Reykjavík og suðvesturhorninu og fagni því sérstaklega að búið sé að semja um að engir fjármunir fari í vegaframkvæmdir á þessu svæði. Ég hvet menn til að fylgjast með því. Varðandi það hvernig þetta kemur niður á sveitarfélögunum þá kemur þetta langverst niður á Reykjavík annars vegar og Hafnarfirði hins vegar. 
             Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherra svaraði ekki spurningunni: Af hverju er ekki farið í úrbætur á hættulegustu stöðunum? Af hverju ekki? Þeir væru jafnhættulegir þó menn þrefaldi almenningssamgöngurnar, þó þeir fjórfölduðu þær.  Virðulegi forseti. Ég vek athygli á því að hér komu hv. þingmenn Samfylkingarinnar og VG og fögnuðu því sérstaklega að nú væri Reykjavík tekin út  
            

Hæstv. forseti. Það er stundum sagt að undantekningin sanni regluna. Ég held að það sé að sannast núna. Það var mjög ánægjulegt að vera við Höfða í Reykjavík á sólríkum degi 7. maí síðastliðinn þar sem fulltrúar allra sveitarfélaganna á suðvesturhorninu, Reykjavíkurborgar, Kópavogs, Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Álftaness, Mosfellsbæjar, Seltjarnarness, voru allir einhuga um að fagna þessu mikla framtaki sem við erum að ráðast í á næstu tíu árum. 1 milljarður á ári, 900 millj. kr. fara beint í almenningssamgöngurnar, 100 millj. kr. eða 10% til að efla samgöngur við byggðakjarna í næsta nágrenni við þéttbýlið hér. Allir fögnuðu þessu og töldu þetta verða mikla bót. Hv. málshefjandi vék að slysum í umferðinni og allar slíkar ábendingar á að taka mjög alvarlega. Hann vék sérstaklega að hjólreiðaslysum. Á næstu tíu árum samkvæmt samgönguáætlun sem liggur núna fyrir þinginu, er gert ráð fyrir að verja 2,2 milljörðum, um 220 millj. kr. á ári til að bæta aðstæður hjólreiðafólks og þar með, vænti ég, draga úr slysahættu að þessu leyti. Nú er ég ekki með það á hraðbergi hvað ein mislæg gatnamót kosta. Eigum við að segja milljarður? Ég get trúað að það sé á því bili. Ef við stæðum frammi fyrir þeim tveimur valkostum, að setja milljarð í mislæg gatnamót eða ráðast í það stórátak sem við erum að gera núna, þá held ég að borgarbúar og aðrir íbúar á þéttbýlissvæðinu í Hafnarfirði, Kópavogi 

Virðulegi forseti. Fyrir nokkrum missirum átti ég orðastað við hæstv. innanríkisráðherra um Schengen-samstarfið. Þar varpaði ég fram nokkrum spurningum og var ráðherrann til svara, en lítið hefur orðið um framkvæmdir síðan þá. Tuttugu og fimm Evrópuríki tilheyra innra landamæraeftirliti Schengen. Lögreglan hefur lýst áhyggjum sínum yfir því að meginþorri íslenskra lögreglumanna vill endurskoða Schengen-samstarfið hvað vegabréfaeftirlit varðar því að það fást hvorki peningar til tækjabúnaðar né þjálfunar lögreglumanna til þess að sinna vegabréfaeftirliti. Ég er hér með tilvísanir í greinar eftir danska og norska lögreglumenn. Ég ætla að fá að vísa í viðtal við Kjeld Johan Abrahamsen sem er yfirmaður í lögreglunni í Vestfold í Noregi. Norska lögreglan hefur mjög miklar áhyggjur af þessum málum eins og við á Íslandi. Hann telur að eftir að landamæravarslan var felld niður hafi landamæri Noregs opnast upp á gátt fyrir mismunandi fólki eins og gefur að skilja. Norska lögreglan hefur líka miklar áhyggjur af því að hún fær í raun bara að taka eins konar stikkprufu. Það er mjög mikið um fölsk vegabréf. Eins og fram kemur í viðtalinu við Kjeld Johan Abrahamsen er hægt að kaupa vegabréf fyrir nokkur hundruð evrur í Austur-Evrópu. Það er eitt af þeim vandamálum sem þeir glíma við og það eina sem hægt er að gera til að athuga hvort maður er með falskt vegabréf eða ekki er að taka fingraför af viðkomandi en það er bæði kostnaðarsamt og tímafrekt. Ef einhver liggur undir grun þarf að fara með viðkomandi í það ferli vegna þess að tæknin við fölsun vegabréfa er orðin svo mikil. Eins og við vitum hafa Danir og Svíar líka mjög miklar áhyggjur af þessu. Danir lokuðu landamærum sínum að einhverju leyti á síðasta ári og báru því við að um tolleftirlit væri að ræða en ekki beint vegabréfaeftirlit og fengu þeir miklar ákúrur frá Evrópusambandinu fyrir það. Aðgerðin sneri að straumi fólks þar í gegn sem á ekki heima á Evrópska efnahagssvæðinu. Þegar maður er einu sinni kominn inn á EES-svæðið getur maður ferðast þar að vild án þess að sýna vegabréf. Það er sú staðreynd sem við stöndum frammi fyrir. Það hefur færst mjög í aukana að óæskilegt fólk ferðist innan landamæra EES sem gerst hefur brotlegt við lög og ekki nokkur leið er að ná til. Danir, Svíar og Norðmenn hafa líka miklar áhyggjur af nýrri reglugerð sem verið er að innleiða í EB-rétt, það er stofnsetning, rekstur og notkun annarrar kynslóðar Schengen-upplýsingasamstarfsins. Verið er að útfæra það hjá Evrópusambandinu og væri fróðlegt að heyra frá ráðherranum hvort það er komið í umræðuna hér að við þurfum að taka þá reglugerð upp. Mér finnst akkúrat tími til þess núna endurskoða veru okkar í Schengen-samstarfinu, þ.e. þann hluta sem snýr að vegabréfaeftirlitinu. Íslenskir lögreglumenn og tollverðir kalla beinlínis eftir því að við stígum það skref vegna þess að fordæmi er fyrir því innan ESB. Bretar hafa farið þá leið og eru með sitt eigið vegabréfaeftirlit, enda búa þeir á eyju eins og við. Mig langar í framhaldi af þessu að spyrja hæstv. innanríkisráðherra: Í ljósi þess að meginþorri lögreglumanna hér á landi vill endurskoða Schengen-samstarfið, telur hæstv. ráðherra ekki tímabært að taka upp sérstakt íslenskt landamæraeftirlit með vegabréfi og fingrafaraeftirliti? Ef ráðherrann telur það ekki fýsilegt á þá að auka það fjármagn sem til þarf til að sporna við innflæði vafasamra einstaklinga og að færa lögreglunni þau vopn sem hún þarf til að sporna við innflutningi á þessu fólki? Ef ekkert verður að gert, hvorki það að taka upp okkar eigið vegabréfaeftirlit né að veita frekari fjármagn til þessara málaflokka, hvernig sér hæstv. innanríkisráðherra þróunina í þessum málaflokki til næstu fjögurra ára?

Hæstv. forseti. Íslendingar gerðust aðilar að Schengen-samstarfinu árið 2001. Ég tók þátt í umræðu um það á sínum tíma og var ekki alls kostar sáttur við að við gerðumst aðilar, svo ekki sé tekið dýpra í árinni, það má taka meira að segja taka nokkuð djúpt í árinni hvað það snertir. En Schengen hefur þróast og er að þróast og á eftir að þróast. Við þurfum að taka þátt í þeirri umræðu og horfa til þess sem uppi er á teningnum annars staðar og meta málin inn á við að sama skapi. Hv. þingmaður spyr hvort ég telji tímabært að taka upp íslenskt landamæraeftirlit. Ég tel að tímabært sé að styrkja svo sem unnt er eftirlit á landamærunum og hefur ráðuneytið þegar hafið vinnu við stefnumótun á því sviði með það fyrir augum að styrkja lögregluna við landamæraeftirlit. Við þá vinnu verður höfð hliðsjón af niðurstöðum vinnuhóps sem hefur lagt fram tillögur um hvernig við eigum að bera okkur að í þessu efni. Ég vil geta þess að hjá lögreglunni á Suðurnesjum er mikil þekking á landamæravörslu og það lögreglulið er í góðu samstarfi við önnur lögreglulið og tollgæsluna. Þar kemur kannski að því jákvæða sem er að finna í Schengen-samstarfinu, það er samvinna lögregluliða, því að það er eitt að kíkja á vegabréf og annað vita eða hafa upplýsingar um eftir hverju leitað er. Þar eru náttúrlega kostirnir í Schengen-samstarfinu. Það sem við höfðum við það að athuga á sínum tíma, við sem gagnrýndum það mest, var tilkostnaðurinn við að gerast hlið að Evrópu gagnvart Bandaríkjunum og öðrum ríkjum þar sem fólk er á leið inn í Schengen-svæðið um okkar hlið. Kannski er svolítill ruglingur hjá mörgum sem gagnrýna Schengen þegar þeir telja að Schengen sé ástæðan fyrir því að hér er allt opið upp á gátt. Staðreyndin er sú að það er EES sem veldur því, því að einn þátturinn, grunnþátturinn í EES-samstarfinu er frjáls för fólks. Þar er hin raunverulega opnun. Schengen kveður hins vegar á um að menn fari eftirlitslaust eða geti gengið eftirlitslaust inn um hliðið hver hjá öðrum. Ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar að í stað þess að eftirlit sé með borgurum innan landamæranna, sem er mér mjög ógeðfelld tilhugsun, sé miklu heppilegra að hafa eftirlitið á landamærunum því að eftirlit á að vera vegna þess að það eru ýmsir aðilar á ferð og flugi um heiminn sem hafa misjafnt mjöl í pokahorninu. Það er nú bara staðreyndin. Hvernig ég telji að þróunin verði á næstu árum? Ég held að Schengen eigi eftir að þróast á þann veg að einstök ríki muni taka sér það vald að hafa öflugra eftirlit á eigin vegum. Við þekkjum það náttúrlega að hluta til sjálf hvað við höfum gert gagnvart aðilum á borð við Hells Angels sem við höfum stöðvað, vísað umsvifalaust úr landi og reyndar fengið staðfestingu á því fyrir dómstólum að slíkt er í góðu samræmi við íslensk lög og við höfum ekki fengið aðfinnslur frá Schengen eða neins staðar að. Önnur ríki eins og Noregur hafa verið að taka upp eftirlit á eigin vegum þótt þau eigi aðild að Schengen-samstarfinu. Við þurfum að horfa til þess sem þessi ríki og aðrir gera og meta að auki sjálfstætt hvernig við viljum hafa þetta. Á sínum tíma kom fram þingsályktunartillaga, það var hv. þm. Árni Johnsen sem var 1. flutningsmaður að henni. Þar var óskað eftir því að gerð yrði allsherjarúttekt á þessum málum. Í reynd má segja að unnið sé að slíkri úttekt á vegum þeirrar nefndar sem ég vísaði til í upphafi. Sú vinna er í stöðugu ferli hjá okkur í innanríkisráðuneytinu sem hefur á að skipa mjög góðum sérfræðingum um þessi málefni. En ef þingið vill fara í frekari skoðun á þessu, og ég hef lýst vilja til að styðja slíkt sjálfur, þurfum við náttúrlega að láta fjármuni renna til slíks verkefnis. Það væri þá á hendi Alþingis að taka ákvörðun um slíkt.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir að taka þetta mál upp í þinginu. Eins þakka ég hæstv. innanríkisráðherra fyrir svörin. Málin sem við fjöllum um eru auðvitað viðkvæm en þau eru mjög mikilvæg. Ég held að það sé hárrétt sem bent var á í umræðunni að þau hugsanlegu vandamál sem tengjast för fólks milli landa á Evrópusvæðinu eru ekki bundin við Schengen heldur hið Evrópska efnahagssvæði, því að staðreyndin er auðvitað sú, eins og hæstv. innanríkisráðherra nefndi, að með aðildinni að Evrópska efnahagssvæðinu varð för fólks frjáls á milli landa, þar á meðal hingað til Íslands. Við höfum núna tíu ára reynslu af þátttöku okkar í Schengen og það er eðlilegt að við endurmetum stöðuna í ljósi þeirrar reynslu. Ég hygg að það sé mikilvægt fyrir okkur að standa áfram að þessu samkomulagi, þessu samstarfi, einmitt vegna þess sem hæstv. innanríkisráðherra nefndi, að með því móti tryggjum við okkur aðgang að samstarfi löggæsluyfirvalda á þessu stóra svæði og eigum aðgang að upplýsingakerfum sem við mundum ekki hafa ef við værum ekki aðilar að Schengen. Lykillinn að baráttunni við glæpastarfsemi í dag er auðvitað upplýsingar. Á hinn bóginn er ég þeirrar skoðunar að við þurfum að fara vel yfir hvernig við getum eflt þætti eins og landamæraeftirlit, eftirlit með skipulagðri glæpastarfsemi og annað þess háttar og hvernig við getum eflt þær löggæslustofnanir sem starfa á þessu sviði þannig að þær hafi bolmagn til að nýta sér þær upplýsingar sem fylgja kostunum að Schengen og geti hugsanlega yfirunnið ókostina.

Frú forseti. Það er ástæða til að taka undir þakkir til hv. málshefjanda fyrir að taka málið upp af því að mikilvægt er að ræða gagnrýnið af og til hver reynslan er af Schengen. Allt frá því að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks ákvað að við skyldum gerast aðilar að Schengen fyrir rúmum áratug hefur verið álitaefni hvort gengið hafi verið til góðs eða ekki. Hv. þingmaður Birgir Ármannsson og hæstv. innanríkisráðherra röktu áðan að auðvitað er margs konar og augljós ávinningur af samstarfinu. En það eru líka ágallar og þess vegna er sjálfsagt að taka út reynsluna, nýta okkur það svigrúm sem svo sannarlega er innan Schengen-samkomulagsins, eins og nefndar þjóðir hafa nýtt sér, t.d. að taka upp öflugra eftirlit á eigin vegum. Ég tek undir með hæstv. ráðherra að mjög mikilvægt er að skoða það. Það er ekki eins og við Íslendingar höfum ekki stundað öflugra eftirlit á eigin vegum á síðustu árum, þannig hafa einmitt verið viðbrögð stjórnvalda á síðustu missirum og mánuðum gagnvart komu erlendra skipulagðra glæpagengja til landsins, þ.e. öflugra landamæraeftirlit. Ég tek undir að það þurfum við svo sannarlega að þróa, meira eftirlit á eigin vegum innan samstarfsins, af því að hægt er að fullyrða að með samstarfinu séu til staðar upplýsingar og eftirlit gagnvart þeim sem hafa Ísland sem fyrsta viðkomustað, sem annars væri ekki fyrir hendi. Schengen-samkomulagið hefur því margvísleg jákvæð áhrif í þá átt að stöðva komu margra einstaklinga hingað í glæpsamlegum tilgangi sem við viljum ekki fá hingað. Veikleikarnir eru hins vegar þeir sem nefndir hafa verið gagnvart þeim sem eru innan svæðisins og hafa ekki Ísland sem fyrsta viðkomustað. Við því getum við brugðist innan samstarfsins með auknu eftirliti á eigin vegum. Það er mjög mikilvægt að taka þetta út og kortleggja hvernig við getum gert enn þá betur, af því að öflugra eftirlit á eigin vegum innan samstarfsins 

Frú forseti. Ég vil þakka málshefjanda fyrir þessa umræðu og ráðherra fyrir svör hans. Ég vil taka undir með þeim sem hér hafa talað um mikilvægi þess að þessi mál séu sífellt til skoðunar af hálfu okkar Íslendinga. Það er mjög mikilvægt að við leitum allra leiða. Við sjáum það að bæði hér á landi og víða í nágrannalöndum eru uppi töluverðar áhyggjur af þróun mála. Ég var til að mynda að glugga í pappíra frá Noregi, m.a. viðtal í norskum fjölmiðlum við háttsettan yfirmann lögreglunnar þar í landi. Hann lýsir auknum áhyggjum vegna sívaxandi straums frá Austur-Evrópu og vegna þess að alltaf er að aukast að menn framvísi fölsuðum vegabréfum, og hægt sé að fá fölsuð vegabréf á svörtum markaði í Eystrasaltslöndum fyrir 200–300 evrur. Það er því full ástæða til að hafa áhyggjur af þróun mála. Eins og komið hefur verið inn á í umræðunni er að sjálfsögðu hægt að herða hér eftirlit innan Schengen-samstarfsins og ég held að full ástæða sé til að gera það, við sjáum það. Það er líka full ástæða til að kanna möguleikann á því hvort eðlilegt sé að endurskoða veru Íslands innan Schengen-samstarfsins. Burt séð frá því hvor leiðin er farin er mikilvægt að taka möguleika okkar til skoðunar og beita þeim aðferðum sem við höfum nú þegar eða þurfum að afla okkur með einhverjum hætti til að herða eftirlit á landamærum Íslands. Þær fregnir sem við fáum nú ítrekað og eru vaxandi í umræðunni á Íslandi, um erlend glæpagengi, sýna að full ástæða er til að skoða þetta, hvort heldur er endurskoðun á Schengen-samstarfinu eða að nýta betur þær heimildir sem við höfum innan þess.

Frú forseti. Þegar umræður fóru fram á Alþingi um þátttöku í Schengen-samstarfinu, sem mér sýnist að hafi verið á árinu 2000, voru sannarlega skiptar skoðanir um ágæti þess. Málið var auðvitað undirbúið af hálfu þáverandi utanríkisráðherra, formanns Framsóknarflokksins Halldórs Ásgrímssonar, og þáverandi dómsmálaráðherra úr Sjálfstæðisflokknum, Sólveigar Pétursdóttur. Eini stjórnmálaflokkurinn sem galt varhuga við Schengen-samstarfinu á þeim tíma var Vinstri hreyfingin – grænt framboð og færði fyrir því margvísleg rök.  Ég vil leggja nokkur orð í belg hvað þetta snertir. Það er ljóst að þróunin frá þessum tíma hefur kannski ekki orðið nákvæmlega eins og spáð var en samt hefur þó ugglaust margt gengið eftir. Hæstv. innanríkisráðherra upplýsti að unnið væri að úttekt og ég vil þess vegna skjóta því inn í umræðuna að ég tel fullt tilefni til að hæstv. innanríkisráðherra flytji Alþingi einfaldlega skýrslu á grundvelli þeirrar vinnu, um samstarfið, um þróunina, um reynsluna, um kostina og um gallana, þannig að við getum fengið ítarlegri umræðu um þetta mál á þessum vettvangi. Ég vil líka segja það að mér finnst mikilvægt að halda því til haga að vandinn í þessu samstarfi á ekki og má ekki snúa að heiðvirðu fólki sem vill fara ferða sinna á milli landa í lögmætum tilgangi og á lögmætum grunni. Vandinn er auðvitað hin skipulagða glæpastarfsemi og hún má ekki verða til þess að setja allar leikreglur, líka fyrir venjulega borgara. Það finnst mér mikilvægt. Hér er talað um fölsuð skilríki, leiðin til að taka á því er auðvitað aukin samvinna, hún er brýn. Ég segi því að við megum ekki, þrátt fyrir sjónarmið um samstarfið sem slíkt, reisa hér nýtt járntjald  
            

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir að vekja máls á þessu mikilvæga máli og ég fagna því að þingmenn, eins og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, óski þess að ráðherra flytji okkur skýrslu um þetta efni. Þann 30. nóvember 2011 lagði hv. þm. Bjarni Benediktsson ásamt fleiri þingmönnum Sjálfstæðisflokksins fram beiðni um skýrslu til innanríkisráðherra um Schengen-samstarfið. Það er þess vegna athyglisvert að ráðherrann nefndi að ef þingið vildi nánari úttekt þyrfti það að biðja um hana. Slík beiðni liggur einfaldlega fyrir og hefur gert það frá því í nóvember. Í greinargerðinni með skýrslubeiðninni segir að nauðsynlegt sé að meta stöðu Íslands í Schengen-samstarfinu og ástæðan sé sú að ein tíu ár eru síðan samkomulagið gekk í gildi hér á landi og komið hafa fram ýmsar gagnrýnisraddir. Því sé eðlilegt að skoða og gera úttekt á því hverjir séu helstu kostir og gallar við samstarfið fyrir Íslendinga sem og hver sé ávinningur þjóðarinnar af þátttökunni í þessu verkefni, samanborið við að standa utan samkomulagsins. Þessi skýrslubeiðni liggur fyrir og ég geri ráð fyrir að verið sé að vinna að því að svara henni í ráðuneytinu. Meðal þess sem óskað var eftir að ráðherrann tæki saman fyrir okkur í þinginu í þessari beiðni, var að í fyrsta lagi að varpa ljósi á kosti og galla samstarfsins, í öðru lagi áhrif á framkvæmd landamæravörslu og eftirlit með alþjóðlegum glæpamönnum og í þriðja lagi áhrif vegna stækkunar Schengen-svæðisins. Í fjórða lagi ætti ráðherrann að varpa ljósi á hvaða sérstöku hættur ráðherrann teldi að huga yrði að og í fimmta lagi veita upplýsingar um kostnað vegna þátttöku í samstarfinu samanborið við kostnað vegna landamæravörslu ef við stæðum utan Schengen. Þetta er allt gott og blessað, þetta liggur fyrir og það hlýtur að vera verið að vinna að þessu uppi í ráðuneyti. Ég hlakka einfaldlega til að ráðherrann flytji okkur skýrslu. Við megum ekki gleyma því að við höfum aðgang að ákveðnum upplýsingakerfum í gegnum þetta samstarf og það er nauðsynlegt að við gerð skýrslunnar verði lagt mat á hversu mikilvægt það er lögreglunni 

Frú forseti. Það er alveg rétt að engin ástæða er til að gera lítið úr áhyggjum þeirra sem telja að Schengen-samstarfið valdi því að auðveldara sé fyrir þá sem hafa glæpsamleg markmið að leiðarljósi að koma hingað. Það er mikilvægt að bregðast við því með upplýsingum, með athugun og úttekt á stöðunni, af því að það er komin reynsla á þetta. Það kom fram áðan að kominn er góður áratugur síðan þáverandi utanríkisráðherra Halldór Ásgrímsson og þáverandi ríkisstjórn lagði til að Ísland gerðist aðili að Schengen. Rúmur áratugur er ágæt reynsla af slíku samstarfi og auðvelt að meta hverjir ágallarnir eru og hver er ávinningurinn. Ávinningurinn er augljós á mörgum sviðum en það er engin ástæða til að draga í efa að það eru einnig ágallar og mikilvægt að bregðast við þeim með því, eins og ég nefndi áðan, að efla eigið eftirlit innan þessa samstarfs. Það að taka ákvörðun um að rjúka út úr samstarfinu, einfaldlega af því að við höfum séð skipulögð glæpagengi sækja hingað, alla vega tímabundið, væri óráð og óðagot. Það er engin ástæða til að taka slíkar ákvarðanir án þess að meta fyrst kalt hver sé reynslan af samstarfinu og hvort ekki sé hægt að bregðast við ágöllunum innan þess, af því að ávinningurinn af samstarfinu er mikill og augljós. Ég var sammála formanni Framsóknarflokksins á þeim tíma, Halldóri Ásgrímssyni, um að þetta væri heillaskref þó að þá lægi strax í kortunum að á samstarfinu væru ágallar. Við eigum að draga lærdóm af reynslunni og bregðast við með skynsamlegum og umfram allt yfirveguðum hætti.

Virðulegi forseti. Þó að ákvörðun sé tekin er ekki þar með sagt að ekki megi breyta henni um alla framtíð. Svona voru málin metin á sínum tíma þegar Ísland ákvað að ganga í Schengen og aðalrökin fyrir því voru þau að við Íslendingar þyrftum ekki að ferðast með vegabréf á milli landa, eins og það væri einhver stór ferðataska sem við þyrftum að hafa með okkur í ferðalögum. Það hefur síðan komið í ljós að vegabréfin verðum við samt að hafa þannig að þetta verður að skoða og þetta er alvörumál. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson talaði um að við mættum ekki reisa hér járntjald. Ég er ekki að tala um að við þurfum að reisa járntjald í kringum Ísland þó að við endurskoðum aðild okkar að Schengen. Ég tek sem dæmi það sem gerðist í líkfundarmálinu sem var mjög athyglisvert á sínum tíma. Þá var erlendum aðila vísað af landi brott og hann mátti ekki koma hér aftur, en hann kom nokkrum mánuðum seinna og þá á vegabréfi konu sinnar. Þarna vorum við til dæmis alveg varnarlaus gegn því að þessi dæmdi einstaklingur kæmi aftur inn í landið og engin úrræði til þess að taka til dæmis fingraför af honum. Þetta eru sömu áhyggjur og til dæmis lögreglumenn í Noregi hafa, eins og ég fór yfir í framsöguræðu minni. Hæstv. ráðherra svaraði spurningum mínum og ég þakka fyrir það. Hann talar um að tímabært sé að styrkja eftirlit á landamærunum. Þess vegna spyr ég: Á hvern hátt ætlar hæstv. innanríkisráðherra að styrkja það eftirlit? Á að veita aukið fjármagn til þeirra aðila sem sjá um þessi mál fyrir okkur í dag og eins og lögreglan er að kalla eftir til þjálfunar og til aukins tækjabúnaðar? Eða er hæstv. innanríkisráðherra að tala um að við göngum alla leið og tökum upp okkar eigið vegabréfaeftirlit? Að lokum, frú forseti, langar mig að spyrja hæstv. innanríkisráðherra á ný: Er verið að skoða í innanríkisráðuneytinu hvort taka eigi hér upp aðra kynslóð Schengen- upplýsingakerfisins?

Hæstv. forseti. Jú, það er verið að skoða hvort taka eigi upp aðra kynslóð vegabréfakerfisins eða Schengen-vinnulags. Hvort við séum að fara að taka upp eigið eftirlit óháð Schengen þá getum við í raun ekki gert það, tekið upp reglubundið kerfi, á meðan við erum aðilar þar. En við erum að skoða hvort fara eigi í óreglubundna skoðun og síðan markvissa skoðun gagnvart einstökum hópum eins og við höfum gert. Þetta er í góðu samræmi við það sem Norðmenn eru að gera og fleiri þjóðir að íhuga. Mér fannst ágætur samhljómur vera í þessari umræðu og ég held að við séum nokkuð samstiga innan þingsins um hvernig við eigum að bera okkur að í þessu máli. Í fyrsta lagi talar hér enginn um að hrapa að niðurstöðum heldur vilja allir komast að niðurstöðu að yfirveguðu ráði. Þannig hafa menn nefnt að við þurfum að skoða þá tvo kosti hvort við eigum að fara út úr samstarfinu eða að nýta okkur þá möguleika sem það býður upp á. Við skulum ekki gleyma því að það að eiga aðild að Schengen hefur ýmsa kosti í för með sér þannig að við munum ekki hrapa að neinum ákvörðunum. Hér var spurt um skýrslur og beðið um að ég flytti skýrslu, og minnt á það að formaður Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarni Benediktsson, hafi óskað eftir slíku. Slík skýrsla mun liggja fyrir þinginu áður en því lýkur í vor, en ég var að aðgreina þá skýrslugerð annars vegar frá þeirri úttekt sem hv. þm. Árni Johnsen hefur óskað eftir sem er miklu dýpri úttekt á málinu og krefst mannafla og fjármuna til að ráðast í. Ég hef staðið fyrir umræðuþingi um Schengen-samstarfið og er því mjög hlynntur að við tökum þessa umræðu áfram 

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. 936 vegna máls nr. 376 sem varðar frávik í skattalegum efnum og snýr að styrkjum frá Evrópusambandinu til verkefna hér á landi. Um er að ræða styrki til ýmissa verkefna í löndum sem eru í aðildarferli, einkum þó verkefni á sviði sem varða byggðaþróun og atvinnusköpun. Það eru auðvitað verkefni sem við Íslendingar þurfum mjög á að halda að efla hér, ekki síst eftir þau áföll sem við höfum orðið fyrir. Til að greiða fyrir því að erlendir styrkir til stuðnings og uppbyggingar hér á landi megi fást er nauðsynlegt að falla frá skattálögum á þá styrki sem hingað koma og þá ESB-verktaka sem vinna að þessum málefnum. Það er niðurstaða meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar að þetta séu svo þörf og brýn verkefni að rétt sé að gera þetta frávik. Það er líka í samræmi við ýmsa alþjóðlega starfsemi sem hér hefur notið sérstakrar skattalegrar meðhöndlunar í ár og áratugi og sem veitt væri ef IPA væri ekki sett hér upp í formi styrkja, eins og niðurstaðan varð, heldur sem stofnun eins og hefur verið gert í öðrum umsóknarríkjum. Tilfellið er að þau sendiráð sem starfa hér á landi og ýmis önnur alþjóðleg starfsemi í íslenskri efnahagslögsögu, til að mynda starfsemi erlends herliðs á sínum tíma og ýmissa alþjóðastofnana, hafa notið sérstakra frávik frá íslenskum skattalögum þar sem innflutningur til slíkrar starfsemi, aðflutningsgjöld, tekjuskattur þeirra sem þar hafa starfað, virðisaukaskattur til þeirrar starfsemi og þar fram eftir götunum hefur allt verið meðhöndlað með sérstökum hætti. Í öllum meginatriðum er hér um að ræða frávik sömu náttúru og eðlilegt að greiða þessari alþjóðastarfsemi leið með svipuðum hætti og annarri hefur áður verið greidd leið. Áð álitinu standa auk mín þingmennirnir Lilja Rafney Magnúsdóttir, Þuríður Backman, Magnús M. Norðdahl og Skúli Helgason.

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert að þetta mál skuli vera komið hér á dagskrá vegna þess að ekki er víst að þingmeirihluti sé fyrir því í þinginu. Þessi IPA-mál sem liggja nú tvö fyrir og á að ræða hér í dag voru tekin úr hv. utanríkismálanefnd með miklum brögðum eins og kom fram í fréttum, en ég mun fara betur yfir það í ræðu minni á eftir. Það er athyglisvert að nú skuli vera gerð tilraun til að reyna að lögfesta hér samning sem fulltrúi íslenskra stjórnvalda og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins undirrituðu þann 8. júlí 2011 um að Íslendingar mundu þiggja úr hendi Evrópusambandsins allt að 5 milljarða íslenskra kr. Út frá því sem stendur í frumvarpinu, sem gengur aðallega út á skattundanþágur þeirra aðila sem koma og vinna þessi verk, langar mig að spyrja hv. þingmann: Hvernig stendur á því að hægt er að leggja fram frumvarp sem gerir svo hróplega upp á milli 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Það er rétt að halda því til haga að hér er til umræðu mál það sem var til umfjöllunar í efnahags- og viðskiptanefnd og það er ósköp einfaldlega með þeim hætti að meiri hluti nefndarmanna í þeirri nefnd styður málið. Ég vænti þess að það sé þingmeirihluti fyrir málinu því að það felur í sér skattaívilnanir sem fjölmörg fordæmi eru fyrir í okkar sögu og það felur í sér stuðning við verkefni sem geta skapað umtalsverðar gjaldeyristekjur, eins og hv. þingmaður benti á. Hvað mismununina varðar sem hv. þingmaður vísar til eru frávikin með sama hætti gerð fyrir þessa starfsemi og fjölmarga aðra alþjóðlega starfsemi bæði nú og áður fyrr.

Virðulegi forseti. Hér er snúið út úr fyrir mér vegna þess að þetta frumvarp byggir á þingsályktunartillögu um að Alþingi aflétti þeim fyrirvörum sem koma fram í tillögunni. Þess vegna mætti hæglega gera athugasemdir við fundarstjórn forseta, alla vega við uppsetningu dagskrár. Að sjálfsögðu á þessi afléttingarþingsályktunartillaga að koma til umræðu í þinginu á undan frumvarpinu því að fyrst ber að samþykkja þingsályktunartillöguna til að frumvarpið komist á dagskrá þingsins. En það er önnur saga sem ég kem til með að fara yfir í ræðu á eftir. Ég spyr hv. þm. Helga Hjörvar á ný: Er það ekki brot á EES-samningnum að hér er verið að veita skatt- og tollfrelsi til þeirra einstaklinga sem búa innan ESB-svæðisins, þá er ég að tala um einstaklinga með heimilisfesti innan ESB-ríkja og verktaka, á kostnað Íslendinga og íslenskra verktaka sem fá ekki niðurfellingar sambærilegar því sem er í frumvarpi þessu og geta ekki notað innskatt samanber þetta frumvarp?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar sitt. Það er rétt að spara hv. þingmanni umfjöllun í ræðu sinni um það í hvaða röð mál eigi að koma til umfjöllunar í þinginu því að það á við um afgreiðslu málanna. Gert er ráð fyrir því að þingsályktunartillagan frá utanríkismálanefnd og frumvarpið til 2. umr. verði til umræðu hér í dag og komi síðan til atkvæðagreiðslu í framhaldinu og hafa þá bæði málin verið fullrædd, vona ég. 
             Hvað varðar þá sem starfa að þessum verkefnum er einfaldlega gert ráð fyrir því að meðferðin verði með sama hætti og verið hefur um aðra alþjóðastarfsemi. Það getur auðvitað verið viðhorf að almennt eigi að breyta þeim reglum sem eru um gagnkvæma skattlagningu á alþjóðastarfsemi í heiminum, en við getum ekki breytt þeim reglum einhliða á Alþingi heldur er það málefni sem hv. þingmaður verður að taka upp á öðrum vettvangi. 
            

Hæstv. forseti. Mig langar að beina spurningu til hv. þingmanns varðandi þetta mál. Miðað við efni þess er tilgangurinn að greiða fyrir þróunaraðstoð bandalagsins sem veitt er í þágu tilgreindra verkefna, ef ég skil málið rétt og er að tala um rétt mál. Sú hugsun sem er á bak við þetta er að aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu fylgi - ég tel ekki hægt að skilja þetta á nokkurn annan hátt. Meginverkefnið er að lækka tiltekna skatta og gjöld. Ég velti fyrir mér: Má sjá þess stað í komandi þingmálum þeirra þingmanna sem styðja þetta mál að þeir hyggist fara í samsvarandi aðgerðir varðandi íbúa hér á landi, varðandi lækkun skatta á íslenska ríkisborgara?

Virðulegur forseti. Meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar og stundum nefndin öll hefur auðvitað beitt sér fyrir ýmsum aðgerðum í skattalegum efnum til ívilnana til að hvetja til tiltekinnar starfsemi. Skemmst er að minnast ívilnana gagnvart skapandi greinum sem góð samstaða náðist um á haustþinginu, breytingar á skattlagningu á bifreiðainnflutning sem hefur sannarlega ýtt undir og styrkt þann geira í atvinnulífi okkar og mætti áfram telja. Hvað viðvíkur þessum verkefnum er það rétt hjá hv. þingmanni að þetta eru þróunarverkefni og þar á meðal eru ákaflega mikilvæg verkefni í kjördæmi hv. þingmanns á vegum atvinnuþróunarfélaga bæði á Suðurnesjum og Suðurlandi sem lúta að því að efla og styrkja þau svæði. Hér er bara verið að reyna að fá inn í landið erlent fjármagn til að styrkja góð íslensk verkefni og það eina sem við þurfum að gera til þess að fá það er að gefa eftir skatttekjur sem við ella hefðum aldrei fengið.

Hæstv. forseti. Það er rétt að mörg mikilvæg verkefni eru í gangi á landinu og sum þeirra fá styrki eins og það mál sem hér er rætt. En er það ekki svo, frú forseti, að ef við Íslendingar mundum sjálf vilja sjá þessi verkefni þokast áfram gætum við einfaldlega gert það með framlögum frá ríkisvaldinu með því að gera þær skattaívilnanir sem okkur hugnast? Það er ekki upphaf og endir alls að ganga í Evrópusambandið, að mínu viti, og það er heldur ekki rétt að taka við þessum greiðslum til þess að hafa áhrif á skoðanir fólks í komandi atkvæðagreiðslu um aðild að Evrópusambandinu.

Virðulegur forseti. Nei, vissulega er Evrópusambandið og aðild að því hvorki upphaf né endir eins eða neins. Hins vegar er allt annað mál hér undir. Hér er undir sú spurning hvort við Íslendingar viljum veita viðtöku 5 milljörðum  Mér virðist það fremur einfalt hagsmunamat fyrir íslenskt samfélag, einkum í því árferði sem við nú búum við, að greiða fyrir því að fá þessa fjármuni inn fyrir þessi mikilvægu verkefni með því að falla frá því að skattleggja það sem annars yrði aldrei að neinu.

Frú forseti. Ég vildi bara upplýsa það hér að þegar þetta mál var tekið út úr ríkisstjórn fyrir áramót, ég átti þá sæti í þeirri ríkisstjórn, lýsti ég fullkominni andstöðu við frumvarpið. Ég taldi það vera lið í aðlögun íslensks stjórnkerfis og stofnanaumhverfis að Evrópusambandinu löngu áður en búið væri að taka ákvörðun um aðild, sem ég vona að verði ekki. En hins vegar kemur skýrt fram í tillögu til þingsályktunar sem fylgdi frumvarpinu að stuðningsaðgerðunum er ætlað að styðja við land til að uppfylla skilyrði Evrópusambandsins í aðlögunarferlinu. Ég vil líka árétta, frú forseti, að Vinstri hreyfingin – grænt framboð ályktaði á flokksráðsfundi 20. nóvember 2010 að ekki yrði heldur tekið við styrkjum sem ættu beinlínis að undirbúa aðild að Evrópusambandinu. Er skýrt kveðið á um það fyrir utan andstöðu flokksins við aðildarumsóknina í heild en sérstaklega við 

Forseti beinir þeim tilmælum til hv. þingmanna að þeir virði tímamörk.

Virðulegur forseti. Hér var engu beint sérstaklega til mín, kannski frekar til Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs en þó er rétt að halda því til haga að hvort sem Ísland verður aðili að Evrópusambandinu eða ekki þá erum við miklir og virkir þátttakendur í evrópsku samstarfi á fjölmörgum sviðum og hluti af þeim 500 milljónum manna markaði sem hinn evrópski markaður er. Það er því engum blöðum um það að fletta að mörg þau verkefni sem verið er að styrkja munu nýtast okkur vel því að við verðum eftir sem áður í Evrópusamstarfi hvort sem við verðum fullir aðilar að Evrópusambandinu eða ekki.

Frú forseti. Það er mjög mikilvægt að hér sé ekki ruglað saman almennu samstarfi sem við Íslendingar eigum við önnur lönd eða samböndum eins og til dæmis í gegnum EES-samninginn við Evrópusambandið o.s.frv. Hitt er alveg hárrétt sem hv. þingmaður kom inn á að marga vantar fé. Það sannast hið fornkveðna að það eru fáir borgarmúrar svo háir að asni klyfjaður gulli komist ekki yfir þá. Fyrir mér er þetta hreint mútufé frá Evrópusambandinu til að aðlaga íslenskt stjórnkerfi og íslenskar stofnanir að Evrópusambandinu, eins og reyndar er markmiðið með þessum styrkjum í þeirri reglugerð sem gildir um þá hjá Evrópusambandinu. Ég verð bara að segja, frú forseti, að ég frábið mér mútufé af þessum toga og til viðbótar er það svo skattfrjálst. Er verið að leggja til að undanþiggja það almennum íslenskum skattalögum? Það breytir svo sem ekki miklu 

Virðulegur forseti. Ísland á aðild að margs konar evrópskum áætlunum um styrki á ýmsum sviðum og hefur sem betur fer oft og tíðum verið býsna duglegt við að afla sér slíkra styrkja sem sannarlega eru settir fram til að greiða fyrir evrópskri samvinnu, þó að mér finnist það ekki alls kostar viðeigandi hjá hv. þingmanni að kalla slíkt mútufé. 

Hæstv. forseti. Ég held að rétt sé í upphafi þessarar umræðu að velta því upp hvort það sé eðlismunur á þeirri starfsemi sem hér um ræðir, þ.e. þeim styrkjum sem um er rætt og skattfrelsi þeirra og öðrum styrkveitingum sem Ísland hefur vissulega átt aðild að. Hér er auðvitað um að ræða aðildarstyrki sem bundnir eru aðildarviðræðunum, þeir eru í nánum tenglum við þær og eru þess vegna á engan hátt sambærilegir við þátttöku okkar til langs tíma að ýmsum öðrum rannsóknaráætlunum og samstarfsáætlunum á hinum og þessum sviðum. Þetta er töluvert ólíkt af því að þetta er bundið aðildarsamningnum. Eins og hv. þm. Jón Bjarnason hefur bent á eru þetta aðlögunarstyrkir, þeir heita það beinlínis í þeim reglugerðum sem liggja til grundvallar þessum styrkveitingum.

Virðulegur forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni, sem glöggur er, að styrkir þessir tengjast aðildarferlinu að Evrópusambandinu. Hvers vegna er það? Er það vegna þess að Evrópusambandið hafi tekið einhverja ákvörðun um slíkt ferli upp á sitt einsdæmi? Nei. Ástæðan fyrir því er sú að meiri hluti Alþingis Íslendinga hefur ákveðið að fara í slíkt ferli. Þess vegna er sá möguleiki nú uppi á borðinu að sams konar skattaívilnanir gildi gagnvart þessari alþjóðastarfsemi hér á landi og gagnvart ýmissi annarri starfsemi. Eða er hv. þingmaður almennt þeirrar skoðunar að starfsemi eins og bandaríski herinn rak á Keflavíkurflugvelli og skattaívilnanir breska sendiráðsins eða ýmissa annarra alþjóðastofnana, sem ég get betur tiltalið í síðara andsvari mínu, eigi almennt að fella niður eða á bara að fella niður þá meðferð gagnvart starfsemi Evrópusambandsins?

Hæstv. forseti. Ísland hefur verið aðili að Vínarsamningi og öðrum samningum um skipti á sendimönnum og þar er meðal annars fjallað um skattfríðindi. Ég sit ekki í hv. efnahags- og viðskiptanefnd en það slær mig svo að hér sé um að ræða mun víðtækari skattfrádrætti eða skattundanþágur en er að finna í þeim samningum. Ég held að við séum að tala um mun víðtækari skattundanþágu sem nái til aðila sem eru ekki bara starfsmenn Evrópusambandsins heldur líka til dæmis verktakar á þeirra vegum. Það sama gildir ekki um þá sem vinna sem verktakar fyrir sendiráð eftir því ég best veit. Aðilar sem eru verktakar fyrir sendiráð borga bara sína venjulegu skatta, það eru bara sendimennirnir sjálfir og starfsmenn sendiráðanna sem eru undanþegnir sköttum en ekki önnur starfsemi sem er til hliðar við þetta. Ég held að við verðum 

Forseti beinir enn og aftur þeim tilmælum til hv. þingmanna að virða ræðutímann.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og fagna því að hann lýsi því yfir að hann sé ekki andvígur skattaívilnunum sem væru sambærilegar við aðrar alþjóðastofnanir gagnvart IPA-styrkjunum. Ég held að við förum þá bara efnislega yfir það við 2. umr. með hvaða hætti, ef einhverjum, gengið er lengra en almennt gerist um þessa samninga. Hitt skýtur nokkuð skökku við að þeir þingmenn sem iðulega hafa talað fyrir nauðsyn þess að greiða fyrir fjármagni í atvinnuþróun og uppbyggingu í landinu, ekki síst frá útlöndum, skuli leggjast af slíku offorsi gegn því að greitt sé fyrir milljarðastyrkjum sem koma frá Evrópu og verður ekki betur séð en að allur sá málatilbúnaður sé fyrst og fremst áróður byggður á afstöðu þeirra til Evrópusambandsins en ekki til efnis málsins eða hagsmunamats fyrir Ísland og Íslendinga. Ég tel ótvírætt, virðulegi forseti, að hagsmunamat Íslendinga sé einfalt í þessu máli, 

Virðulegi forseti. Ég held að margt sé athyglisvert við þetta mál. Í fyrsta lagi ef eitthvað er að marka, svo það sé bara sagt, yfirlýsingar forvígismanna ríkisstjórnarinnar sem hvað eftir annað hafa lýst því yfir að ekki sé um aðlögunarferli að ræða, það snúist ekki um að aðlaga íslenskar réttarreglur að stjórnsýsluregluverki Evrópusambandsins umfram það sem leiðir af skuldbindingu Íslands samkvæmt Evrópska efnahagssvæðinu - ef það er rétt þá er þetta mál bara misskilningur og hæstv. ríkisstjórn hlýtur því að draga málið til baka. Það segir sig sjálft því að ef marka má þessar yfirlýsingar virðist frumvarpið vera lagt fram á fölskum forsendum þar sem tilgangur þess er að greiða fyrir þróunaraðstoð sambandsins sem veitt er í þágu tilgreindra verkefna. Að baki þeirri aðstoð býr sú hugsun að auðvelda inngöngu og vinna aðildinni fylgi. Íslensk stjórnvöld skuldbinda sig á móti til að fella niður tilgreinda skatta og gjöld sem er stórundarlegt þegar höfð er í huga almenn tregða þeirra við að létta á skattbyrði almennra borgara og fyrirtækja þessa lands. Ég og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson settum minnisblað frá utanríkisráðuneytinu með nefndaráliti okkar þar sem þessir styrkir eru tilgreindir og útskýrt út á hvað þeir ganga. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að menn kynni sér þetta minnisblað og hv. þingmenn fari í gegnum það. Ekki er hægt að draga aðrar ályktanir af minnisblaðinu en þær að um sé að ræða hreina aðlögunarstyrki. Það er ekki hægt að draga neinar aðrar ályktanir. Ég hvet hv. formann nefndarinnar, Helga Hjörvar, en enn betra væri að forvígismenn ríkisstjórnarinnar kæmu hingað upp og útskýrðu fyrir okkur hvort er rétt. Ef þetta er aðlögunarferli er málinu sjálfhætt, það segir sig sjálft. Eða er það svo að í þessum aðildarviðræðum sé engin aðlögun, eins og hæstv. ráðherrar og þingmenn hafa sagt? Menn þurfa að ákveða sig hvort er rétt. Virðulegi forseti. Það er engin ástæða til að fara í gegnum þetta mál í þinginu nema um hreina og klára aðlögun sé að ræða. Það mundi breyta umræðunni nokkuð um þær aðildarviðræður ef það kæmi upp úr dúrnum að við séum að tala eftir allt saman um aðlögunarferli og allar yfirlýsingar forustumanna ríkisstjórnarinnar hafi verið byggðar á misskilningi. Ef menn skoða þessa landsáætlun IPA - og ég ætla að vitna í þetta minnisblað sem við fengum - geta menn ekki komist að annarri niðurstöðu en að hér sé um að ræða styrki að stórum hluta til að aðlaga okkur að aðild að Evrópusambandinu. Fyrsti styrkurinn sem er nefndur er: „Uppbygging á NATURA 2000 samstarfsneti á Íslandi og innleiðing vistgerða- og fuglatilskipana ESB. Viðtakandi aðstoðar: Náttúrufræðistofnun og Landmælingar. Markmið verkefnisins er að styrkja getu Íslands til að greina og flokka dýra- og fuglategundir sem og vistgerðir sem vernda þarf í samstarfi við tilskipanir Evrópusambandsins. Keyptur verði tækjabúnaður að verðmæti 850.000 evra að undangengnu útboði sem framkvæmdastjórn ESB heldur utan um. Jafnframt verður beinn styrkur veittur að upphæð 2.835.000 evra til framkvæmdar verkefnisins, sem verður varið til ráðningar tímabundins starfsfólks og verktaka. Heildarstyrkur: 3.685.000 evrur.“ Virðulegi forseti. Nú er það svo að við erum ekki aðilar að fuglatilskipun Evrópusambandsins. Hví skyldum við þurfa að flokka dýra- og fuglategundir og vistgerðir sem vernda þarf í samræmi við þá tilskipun? Ég vek athygli á því að ef við verðum aðilar að Evrópusambandinu og þurfum að taka upp þá tilskipun verður okkur ekki heimilt að veiða ref og ekki heimilt að veiða hval, svo dæmi séu tekin. Ákveðnir aðilar eins og æðabændur og hugsanlega fjárbændur sem hafa beinan skaða af heimskautarefnum gætu fengið leyfi til að vinna á refnum. Hlunnindi eru ekki viðurkennd í fuglatilskipuninni sem undanþága fyrir veiðar því að veiðar eru almennt bannaðar, það eru ákveðnar undanþágur en hlunnindi eru ekki þar á meðal. Við erum því að tala um hefðbundnar veiðar á svartfugli, eggjatöku og annað slíkt sem væri þá bannað ef Ísland gerðist aðili að Evrópusambandinu. Það er augljóst að ef við göngum ekki inn í Evrópusambandið höfum við ekkert með þetta að gera, ekki neitt. Hví skyldum við fara að flokka dýra- og fuglategundir og vistgerðir sem vernda þarf í samræmi við fuglatilskipunina ef við ætlum ekki að ganga í Evrópusambandið? Til hvers ætti að kaupa dýran tækjabúnað og fara í fjárfestingu upp á 3,7 milljónir evra til að gera eitthvað sem við höfum nákvæmlega ekkert með að gera ef við göngum ekki í Evrópusambandið? Ég verð að viðurkenna að ég er ekki alveg tilbúinn að trúa því að hæstv. ríkisstjórn ætli sér að skrökva því að hér sé ekki um aðlögunarferli að ræða. Ég vil fá skýringar hjá hæstv. ríkisstjórn á því hvað hér er á ferðinni því að þessi stóri styrkur er augljóslega aðlögunarstyrkur. Það er öllum ljóst sem lesa þetta. Það sama má segja um annan styrk, uppbyggingu á rannsóknastofum og gæðakerfi vegna matvælaeftirlits. Þar er markmið verkefnisins „að bæta hæfni og getu Íslands til að uppfylla evrópska löggjöf á sviði matvælaöryggis“. Þar erum við að tala um 1,9 milljónir evrur. Síðan er um að ræða þýðingar á ESB-gerðum, þjálfun túlka og stuðning við uppbyggingu á innviðum fyrir túlkanám við Háskóla Íslands. Ef við göngum í Evrópusambandið þarf að vera um umtalsverða túlkun að ræða á hinum ýmsu tungumálum í Evrópu en við höfum ekkert við þetta að gera núna. Ég veit ekki til að það hafi hvarflað að nokkrum manni að með því að vera í EES hafi þurft að hefja slíkt túlkanám í háskólanum. Hefur einhver einhvern tíma heyrt það? Ef við förum ekki inn í Evrópusambandið höfum við væntanlega ekki þörf fyrir það eins og væri ef við værum í Evrópusambandinu.

Ertu á móti menntun?

Hv. þingmaður og fyrrum starfsmaður Evrópusambandsins, Árni Þór Sigurðsson, 

… fara með rétt mál.

Hv. þingmaður segir að ég fari ekki með rétt mál, hann sé ekki starfsmaður Evrópusambandsins, hann var starfsmaður Sambands íslenskra sveitarfélaga í Brussel á sínum tíma, fastafulltrúi, og þekkir þessi mál alveg gríðarlega vel og spyr úr sæti sínu hvort ég sé á móti menntun. Nei, ég er ekki á móti menntun.

Gott.

Ég vildi fá svör við því af hverju ríkisstjórnin segir að við séum ekki í aðlögunarferli á meðan utanríkisráðuneytið dreifir minnisblaði í hv. efnahags- og viðskiptanefnd þar sem augljóst er að um aðlögunarstyrki er að ræða. Hv. þm. Árni Þór Sigurðsson er formaður utanríkismálanefndar og honum er í lófa lagið að upplýsa þetta  Virðulegi forseti. Það er síðan annað, frumvarpið eða þetta framferði hefur vakið hneykslan á Evrópuþinginu þar sem fram hafa komið sjónarmið um að óverjandi sé að veita þróunaraðstoð til Íslands með hliðsjón af almennri velmegun hér á landi og framgöngu Íslands í Icesave-málinu. Í fréttum Ríkisútvarpsins um málið kemur fram að stækkunarstjóri sambandsins hafi ekki fallist á að um þróunaraðstoð væri að ræða heldur „fjárhagsaðstoð til að undirbúa aðild að Evrópusambandinu“. Dæmi þá hver fyrir sig hvort aðlögunarferlið sé staðreynd. Ég bíð eftir svörum um það á eftir. Hv. þm. Helgi Hjörvar fór mikinn áðan og sagði að þetta væri bara gott fyrir okkur, við værum að veita skattafslátt og fengjum fullt af peningum í staðinn. Það er áhugavert. Ég vildi sjá hv. þingmann og hæstv. ríkisstjórn koma hingað og segja: Heyrðu, nú skulum við liðka fyrir fjárfestingu í landinu, bæði innlendri og erlendri, við skulum ganga fram og lækka skatta til að fá fjárfestingu af stað. Ég hef ekki heyrt þær ræður. Hv. þingmaður segir að hér sé beint orsakasamhengi á milli og ég held að það sé alveg rétt hjá honum. En hv. þingmaður veit að þetta á við á öðrum sviðum líka. Og það er áhugavert að eina skiptið sem hæstv. ríkisstjórn er tilbúin til að ganga fram og lækka skatta til að fá fjármagn til landsins á það bara við um Evrópusambandið. Annars halda menn langar ræður um hversu skelfilegt það sé hvað skattar hafi verið lágir hér og hvað skattkerfið hafi verið einfalt, þetta sé allt hið skelfilegasta og allt skal gert til að skrúfa þetta upp, nema þegar ESB kemur og bankar og segir: Við viljum láta ykkur fá pening gegn því að hér verði sér skattareglur fyrir okkar fólk. Þá hlaupa menn til. Við höfum styrkt Evrópusambandið mjög myndarlega. Þegar við gengum í Evrópska efnahagssvæðið áttum við að greiða - ég man það ekki nákvæmlega, mig minnir að það hafi verið í tvö ár frekar en fimm ár, fimm ár líklega, hvort það hafi ekki átt að falla niður árið 1999 - inn í Þróunarsjóð EFTA sem dreifðist á svæðin í Evrópusambandinu sem þóttu fátækari. Hvert erum við nú búin að greiða? Við erum búin að greiða til Grikklands, Írlands, Bretlands, Portúgals og Spánar. Síðan höfum við greitt til Búlgaríu, Rúmeníu, Kýpur, Tékklands, Eistlands, Ungverjalands, Lettlands, Litháens, Möltu, Póllands, Slóvakíu og Slóveníu. Þetta eru löndin sem við höfum styrkt. Nú væri fróðlegt að vita hvort ríkisstjórnin hafi í sínum fjölmörgu ferðum og heimsóknum til Evrópusambandsins minnst á að það væri kannski eðlilegt að samningurinn mundi standa sem gerður var við Evrópusambandið. Og við í það minnsta mundum kannski ekki styrkja þau lönd sem augljóslega eru vel stæð. Ég tók það mál nokkrum sinnum upp þegar ég var formaður þingmannanefndar EFTA en fékk ekki mikil viðbrögð frá Evrópusambandinu. En núna kemur Evrópusambandið sjálft og segir: Við ætlum að gefa ykkur fullt af peningum ef þið bara komið og veitið okkur skattafslátt. Það er þá ágætt að skoða í hvað þeir styrkirnir fara, sem ég held að ekki sé sanngjarnt að kalla aðlögunarstyrki því að það sem ég nefni hér eru klárir aðlögunarstyrkir. Samkvæmt minnisblaði frá utanríkisráðuneytinu er á landsáætluninni styrkur sem heitir, með leyfi forseta: „Jarðvangur – þróunaráætlun fyrir Eyjafjallajökulssvæðið. Viðtakandi aðstoðar: Háskólafélag Suðurlands. Markmið verkefnisins er að þróa áætlun til eflingar atvinnu- og byggðaþróunar á Eyjafjallajökulssvæðinu. Sérstaklega horft til þess að nýta einstaka jarðsögu svæðisins til eflingar ferðaþjónustu á heilsársgrunni. Átak verður gert í fræðslu og kynningarmálum sem og stefnumótun og upplýsingagjöf fyrir svæðið í heild. Veittur er beinn styrkur að upphæð 560.000 evra en verkefninu er m.a. ætlað að veita innsýn í og styrkja þekkingu á regluverki Byggðaþróunarsjóðs Evrópusambandsins.“ Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að vitna aftur beint í þetta: „að veita innsýn í og styrkja þekkingu á regluverki Byggðaþróunarsjóðs Evrópusambandsins.“ 560.000 evrur til að veita innsýn í regluverkið. Ég hefði ekki trúað því að þessir styrkir væru eins og þeir eru nema af því að ég las þetta af minnisblaðinu. Við skulum bara tala um þessa hluti eins og þeir eru. Hér er verið að reyna að bæta ímynd Evrópusambandsins með fullt af peningum frá því. Hvað hefur Evrópusambandið, með fullri virðingu fyrir því, að gera með að þróa áætlun til eflingar atvinnu- og byggðaþróunar á Eyjafjallajökulssvæðinu? Erum við í Evrópusambandinu? Hefur Evrópusambandið ákveðið að taka okkur sem eitt af þeim löndum sem þeir ætla að veita sérstaklega þróunaraðstoð til? Er það þannig? Það er svo augljóst að hér á að koma fram og segja: Heyrðu, það er svo gott að vera í Evrópusambandinu. Sjáið verkefnið sem Evrópusambandið er að styrkja. Evrópusambandið sem hefur neitað að fara eftir samningi sem þeir gerðu við okkur þegar við gengum í EES. Þeir sögðu: Þið borgið samt, það skiptir engu máli hvað samningurinn heitir, skiptir engu hvað stendur honum. Þið borgið samt. Nú kemur Evrópusambandið og ætlar að fara að efla atvinnu- og byggðaþróun á Eyjafjallajökulssvæðinu. Þetta er ekki allt, virðulegi forseti. Enn einn styrkurinn heitir: „Menntun fyrir fleiri og betri störf. Víðtækar aðgerðir til að efla menntunarstig og atvinnu. Viðtakandi aðstoðar: Fræðslumiðstöð atvinnulífsins. Markmið verkefnisins er að efla fullorðinsfræðslu fyrir fólk með litla eða enga formlega menntun og auka þar með möguleika þess á vinnumarkaði. Veittur er beinn styrkur m.a. til stefnumótunar, þarfagreininga og þróunar aðferða og tóla við vottun á þekkingu og hæfni starfsmanna. Fræðslumiðstöðin ræður íslenska sérfræðinga til verkefnisins, sem er m.a. ætlað að veita innsýn í og styrkja þekkingu á regluverki Félagsmálasjóðs Evrópusambandsins. Heildarstyrkur: 1.875.000 evrur.“ Til að veita innsýn í og styrkja þekkingu á regluverki Félagsmálasjóðs Evrópusambandsins. Þetta er sama Evrópusamband og er að hóta okkur viðskiptabanni út af makríldeilunni, þetta er sama Evrópusamband og er að stefna okkur út af Icesave, þetta er sama Evrópusamband og sagt hefur við okkur frá 1999: Okkur er alveg nákvæmlega sama hvað stendur í þeim samningi sem við skrifuðum undir. Þið borgið samt. Og það ætlar núna að veifa og dreifa peningum um allar koppagrundir. Hæstv. ríkisstjórn er tilbúin til að brjóta öll sín prinsipp og veita skattafslætti alveg eins og þeir mest mega til að hægt sé að taka við Evrópusambandsgullinu. Ég ætla að halda áfram og lesa upp enn einn styrkinn. Hann hljóðar svo, með leyfi forseta: „Tæknilegur stuðningur við NIPAC-skrifstofuna og óráðstafað fé. Viðtakandi aðstoðar: Utanríkisráðuneytið. Evrópusambandið veitir enga beina styrki til reksturs NIPAC-skrifstofunnar í utanríkisráðuneytinu en gert er ráð fyrir að hægt verði að bjóða út ýmsa þjónustu sem tengist utanumhaldi með IPA-styrkjunum hér á landi. Meðal verkefna sem skilgreind hafa verið eru kaup á aðstoð við umsækjendur, fýsileikakannanir, eftirlit með framvindu verkefna, ráðgjöf varðandi stefnumótun, upplýsingagjöf o.fl. Hluti þessa fjár er ætlaður til að styðja einstaka landshluta í tengslum við möguleg verkefni.“ Ég heyrði í andsvari áðan að hv. þm. Helgi Hjörvar sagði að sjálft Evrópusambandið væri þeirrar skoðunar að þetta væri frekar veikt hjá okkur í ýmsum byggðum landsins. Evrópusambandið ætlar að koma og bæta úr því. Ef þeir ná sínu fram, sjálft Evrópusambandið, þá veitir ekki af því að styrkja alla íslenska byggð, ef þeir ná sínum ýtrustu kröfum fram í framgangi sínum gagnvart Íslandi en það er annað mál. Hér er íslenska utanríkisráðuneytið að fá styrk frá Evrópusambandinu til að styðja einstaka landshluta í tengslum við möguleg verkefni. Menn koma og tala eins og það sé hið stórkostlegasta mál að fá peninga frá Evrópusambandinu, spurning hvort þetta sé endurgreiðsla fyrir samninga sem þeir neituðu að standa við og píndu okkur til að greiða áfram. Ég sá nú ekki baráttuhugann í hv. þingmönnum Samfylkingar og Vinstri grænna fyrir því að Evrópusambandið færi eftir þeim samningum sem það gerði við okkur, en ég sé hins vegar mikinn baráttuhug hér hjá hv. þingmönnum Samfylkingar og Vinstri grænna þegar kemur að þessu máli, þegar kemur að því að hliðra til í skattalegu tilliti svo að aðlögunarferlisstyrkir Evrópusambandsins nái í gegn og síðan hreinir styrkir sem ekki gera neitt annað en að bæta ímynd Evrópusambandsins. Mér finnst það ekki sannfærandi ef Evrópusambandinu er svo mikið í mun að bæta stöðu Íslands fjárhagslega að taka út einstaka þætti á landsbyggðinni. Þá væri nær, ef raunverulegur hugur fylgdi máli, að þeir færu eftir þeim samningum sem þeir skrifuðu undir við okkur og/eða mundu ekki reyna allt hvað þeir geta til að knésetja okkur í þeim erfiðu deilumálum sem við höfum átt í. Ég hvet hv. þingmenn til að skoða söguna í því sambandi, sögu samskipta Evrópusambandsins og Íslands í tengslum við Icesave-málið, sem er til komin út af stórgallaðri tilskipun Evrópusambandsins eins og allir vita.  Það skiptir engu máli, virðulegi forseti, því að slík er gleðin í tengslum við þetta mál, slíkur er ákafinn við að lækka skatta á ESB-verktaka að þrátt fyrir að Félag löggiltra endurskoðenda komi með mjög málefnalegar athugasemdir við þetta mál og hafi áhyggjur af því að óskýrleiki sé í lögunum, hafi áhyggjur af samkeppnisstöðu þeirra aðila sem veita sambærilega þjónustu við ESB-verktaka og ýmislegt annað, þá dvelja menn hér ekki neitt við það eða hafa áhyggjur af því. Þó að ég sé ekki sérfræðingur þá veit ég hvað endurskoðendur gera. Þeir eru mestu sérfræðingar landsins í skattareglum. Ef þeim finnst skattareglur vera óskýrar mundi ég leggja við hlustir. Ég held að í flestum tilfellum hafi menn gengið þannig fram að þetta væri skýrt fyrir alla, en ef þetta er óskýrt fyrir endurskoðendurna er það væntanlega óskýrt fyrir aðra þá aðila sem ekki eru með slíka menntun. Hvernig menn hafa afgreitt þau mál sýnir hins vegar ákafann í því að koma þessu máli í gegn og kynni einhver að segja að menn hefðu viljað sjá ákafann hjá ríkisstjórninni í öðrum málum. Einhver kynni að nefna skuldamál heimila og fyrirtækja, koma atvinnulífinu af stað o.s.frv. En vegna þess að við erum að tala um mál sem snúa að Evrópusambandinu þá held ég að menn hefðu viljað sjá slíkan ákafa þegar verið er að gæta hagsmuna Íslands í samskiptum við Evrópusambandið. Ég sá engan ákafa þar, hvorki ákafa né áhuga. Það var áhugavert að hlusta á fyrirspurn hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar til hæstv. innanríkisráðherra í dag. Þá rifjaðist það upp þegar hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson spurði þáverandi hæstv. fjármálaráðherra, Steingrím J. Sigfússon, hver staðan væri í Icesave-málinu. Hæstv. ráðherra sagði að um könnunarviðræður væri að ræða, það væri ekkert að gerast, menn væru að þreifa hver á öðrum. Þetta var á miðvikudegi. Könnunarviðræður, það mundi koma til kasta þingsins áður en eitthvað gerðist í því máli. Könnunarviðræðunum var lokið með samningi á föstudegi sem skrifað var undir seinni partinn í sömu viku. Í millitíðinni ef marka má það - ekki skrökvar hæstv. forsætisráðherra - hafði hæstv. forsætisráðherra lesið samninginn sem hv. þingmenn áttu síðan ekki að fá að sjá. Ég hefði nú viljað sjá - af því að nú er ljóst að við eigum í höggi við Evrópusambandið í því máli sem er auðvitað ákveðin frétt vegna þess að talað var með allt öðrum hætti en það er nú orðið skýrt - að minnsta kosti helminginn af ákafanum og gleðinni við það að berjast fyrir hagsmunum Íslands eins og kemur fram í þessu máli. Hér er um að ræða mál sem kallar á margar spurningar. Ég vil fá að vita af hverju verið er að hliðra til fyrir aðlögunarferlisstyrkjum. Er það svo að menn hafi ekki sagt satt og rétt frá um þau mál?

Virðulegur forseti. Það er óvenjulegt að heyra hv. þingmann mæla gegn gjaldeyrisöflun og atvinnusköpun og lækkun skatta í ræðustól Alþingis en það helgast trúlega af viðhorfi hans til Evrópusambandsins öðru fremur. Við sem látum það viðhorf ekki trufla okkur í málinu og gerum bara kalt hagsmunamat hljótum að leggja áherslu á það að þau verkefni sem hér er verið að styðja eru Íslandi góð verkefni. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að draga það jafneinarðlega fram og hann gerði í því þegar hann lýsti því hversu mikil og jákvæð ímyndaráhrif þau mundu hafa fyrir Evrópusambandið, því að verkefni sem hafa jákvæð ímyndaráhrif fyrir Evrópusambandið eru auðvitað Íslandi til framdráttar. Það gætti hins vegar nokkurs misskilnings varðandi styrki til þeirra verkefna sem hv. þingmaður kallað aðlögunarverkefni, þ.e. um vistgerðarkort og fuglafar annars vegar og matvælaeftirlit hins vegar, að þau verkefni kæmu okkur að engu gagni ef við yrðum ekki aðilar að Evrópusambandinu. Því fer fjarri. Vistgerðarkort eru meðal annars gamalkunnugt vandamál í þinginu, það þekki ég sem fyrrverandi formaður umhverfisnefndar Alþingis. Skortur á þeim hefur valdið því að umhverfismat í tengslum við fjölmargar framkvæmdir og atvinnusköpun í landinu hefur tafist óþarflega mikið vegna þess að grunnrannsóknir liggja ekki fyrir. Þess vegna mun gerð vistgerðarkorta nýtast okkur um alla framtíð alveg óháð aðild að Evrópusambandinu því að við framkvæmum jú umhverfismat. Hvað varðar aukið gæðastarf í matvælaeftirliti er rétt að hafa það í huga að við flytjum matvæli okkar fyrst og fremst á hinn evrópska markað, til Englands, Þýskalands og Frakklands, og að þróa hér áfram matvælaeftirlit sem byggir á sömu stöðlum og menn gera á mörkuðum okkar hygg ég að verði að verulegu leyti starf sem nýtist hvort sem af aðild okkar að Evrópusambandinu verður eða ekki.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður talar hér gegn betri vitund. Við þurfum ekkert að flokka dýra- og fuglategundir í samræmi við tilskipanir Evrópusambandsins, við þurfum ekkert að gera það. Fuglatilskipunin og öll sú hugsun er svo langt frá því sem við erum með hér sem mest getur verið. Hvers vegna í ósköpunum þurfum við þá að setja 3,7 milljónir evra í það verkefni? Ég hvet hv. þingmann til að lesa rýniskýrslu utanríkisráðuneytisins um umhverfismál, þar kemur þetta allt fram. Þar kemur fram frá sérfræðingum utanríkisráðuneytisins hvað þetta er gríðarlega ólíkt og hvað við þurfum að gera mikið ef við verðum aðilar að Evrópusambandinu. Þess vegna er þetta til komið. Þetta er aðlögunarferli. Við flytjum, virðulegi forseti, matvæli til Evrópusambandsins og það hefur ekki verið nefnt fram til þessa að við höfum ekki staðið nógu vel varðandi þau mál sem hann taldi upp. Þetta er fullkominn útúrsnúningur. Ég vil fá að vita, virðulegi forseti, vegna þess að þetta eru aðlögunarstyrkir og við vitum það báðir: Er þetta aðlögunarferli eða ekki? Ef þetta er ekki aðlögunarferli, er þá ekki rétt að við tökum út þessa styrki? Við getum líka nefnt túlkanámið og annað slíkt. Er þá ekki rétt, ef hv. þingmaður heldur því fram að ekki sé um aðlögun að ræða, að taka út það sem snýr að aðlögun? Ég vildi hins vegar velta því upp, af því að hv. þingmaður talaði um kalt hagsmunamat og að fá bara peningana, frábært, ef Rússland, Kína, einhver Afríkuríki eða ríki hvaðanæva úr heiminum kæmi með peninga hingað til að styrkja utanríkisráðuneytið, einhverjar opinberar stofnanir eða væri með þróunarstyrki fyrir 

Virðulegur forseti. Spurt er: Er þetta aðlögunarferli eða ekki? Ég held að ég leiði þá orðræðu hjá mér því að staðreyndin er einfaldlega sú að Ísland hefur sótt um aðild að Evrópusambandinu. Það gerði þjóðþing þess, Alþingi, með meiri hluta atkvæða. Það er alveg ljóst að til þessara styrkveitinga hefði aldrei komið ef það hefði ekki verið lýðræðisleg niðurstaða meiri hluta alþingismanna að sækja um aðild. Hitt tel ég jafnljóst, að mjög margt af þeirri vinnu sem hér er verið að styrkja mun nýtast Íslendingum hvort sem af aðild verður eða ekki. Ég hlýt að minna hv. þingmann á að í tengslum við virkjanaframkvæmdir til að mynda, ekki síst á hálendinu, þá alveg óháð aðild okkar að fuglatilskipuninni, erum við aðilar að ýmsum alþjóðasamningum svo sem Bernarsamningnum og öðrum alþjóðlegum skuldbindingum sem lúta að því með hvaða hætti er búið að fuglalífi hér og með hvaða hætti vistgerðir eru verndaðar. Það hefur oftsinnis tafið fyrir umhverfismati á slíkum stórum framkvæmdum að við, fá í stóru og dreifbýlu landi, búum ekki að nægilega góðum grunnrannsóknum í þessu efni. Ég stend algjörlega við þá fullyrðingu að talsverður hluti þeirra rannsókna sem fara fram með þessum styrkjum muni vera grunnrannsóknir og gögn sem nýtast okkur hvort sem af aðild verður eða ekki. Ég fagna því að við getum stutt öflug og góð verkefni af þessu tagi í samstarfi við samstarfsþjóðir okkar, við helstu markaðslönd, aflað gjaldeyris til þarfra hluta og veitt sjálfsagðar skattaívilnanir í tengslum við það eins og við höfum veitt öðrum alþjóðastofnunum, veitum sendiráðum o.s.frv. Það er í samhengi við 

Virðulegi forseti. Ég er svona að meta það hvort hv. þingmaður svaraði já við því að ef Rússar, Kínverjar eða einhverjar þjóðir vildu koma hingað með sambærilega styrki gegn því að fá skattaívilnanir; mundum við taka á móti þeim? Mér finnst það svolítið sérkennilegt og ég veit ekki hvernig við eigum að ná einhverri niðurstöðu í þessa umræðu ef hv. þingmenn koma hér eins og hv. þm. Helgi Hjörvar og segja: Ég ætla bara að leiða þessa hluti hjá mér. Það verður svolítið snúið að ná niðurstöðu ef við, sem erum í þessu tilfelli í stjórnarandstöðunni, spyrjum hv. þingmenn um mál og þeir segja: Við ákveðum bara að leiða þetta hjá okkur. Þetta snýr ekki eingöngu að okkur, það eru ýmsir aðrir sem eru að fylgjast með þessari umræðu. Ég efast ekki um heldur veit að það eru fleiri en við sem erum á þingi sem spyrja þessara spurninga. Hv. þingmaður var því miður með útúrsnúning. Hann veit alveg að við höfum ekkert að gera með að flokka dýr og fuglategundir eftir fuglatilskipun Evrópusambandsins ef við ætlum ekki að vera í Evrópusambandinu, við höfum nákvæmlega ekkert með það að gera, eða að flokka vistgerðirnar ef við göngum ekki í Evrópusambandið, við höfum ekkert með það að gera. Á sama hátt er það sérkennilegt ef við ætlum að forgangsraða í menntamálum að leggja áherslu á að byggja upp túlkanám sem miðast við það að viðkomandi land sé aðili að Evrópusambandinu. Við vitum öll og erum sammála um það að menntun er afskaplega mikilvæg, en ég held að við ættum ekki að forgangsraða í þá veru með þá fjármuni sem við erum með. Þetta er nokkuð sem 

Virðulegi forseti. Ég tók þátt í umræðu um þetta frumvarp sem nefndarmaður í efnahags- og viðskiptanefnd en er hvorki með eigið nefndarálit né á öðru nefndaráliti. Ástæðan fyrir því að ég ákvað að leggja ekki fram mitt eigið nefndarálit er sú að ég hélt að stjórnarmeirihlutinn mundi ekki taka þetta mál til umræðu í þinginu vegna þeirrar óvissu sem ríkir um það hvort umsóknarferlinu verði nokkurn tíma lokið, óvissu sem skapaðist eftir að ljóst varð að umsóknarferlið mun dragast fram yfir næstu kosningar. Auk þess tel ég óljóst hvort meiri hluti sé í þinginu fyrir samþykkt þessa frumvarps. Ég vil því, frú forseti, skora á meiri hlutann að sýna heiðarleika gagnvart ESB og fresta samþykkt þessa frumvarps þar til ljóst er orðið að þjóðin vill í raun og veru klára umsóknarferlið. Það skýrist ekki fyrr en í næstu kosningum, sem þjóðin vill reyndar fá sem fyrst. Ég tek undir gagnrýni sem heyrst hefur frá Evrópuþinginu um að ekki eigi að veita ríkri þjóð eins og Íslendingum þróunaraðstoð í formi IPA-styrkja. Við höfum víst ekki heldur verið nógu viljug að mati margra Evrópuþingmanna að koma skuld fyrrverandi eigenda gamla Landsbankans yfir á skattgreiðendur. IPA-styrkirnir voru innleiddir til að aðstoða fátækar þjóðir Austur-Evrópu við að byggja upp evrópskt stjórnsýslukerfi eftir hrun múrsins. Frú forseti. Við eigum að sýna snefil af sjálfsvirðingu og hafna IPA-styrkjunum þannig að ESB geti nýtt þá til þróunaraðstoðar í raunverulegu þróunarlandi. Frú forseti. Ég hef áhyggjur af samkeppnisstöðu innlendra aðila í samkeppni við svokallaða ESB-verktaka. Frumvarpið innleiðir sérreglu fyrir þá sem kallast ESB-verktakar og eru hvorki heimilisfastir né búsettir hér á landi, sérreglu sem felur í sér mismunun milli þeirra sem eru hér búsettir og annarra sem vinna fyrir ESB í gegnum IPA-verkefni en eru skráðir með búsetu annars staðar. Mismunun er nokkuð sem hefðbundnir jafnaðarmannaflokkar sjá rautt yfir og berjast gegn en ekki Samfylkingin, jafnaðarmannaflokkur Íslands, sem reynir af mikilli kappsemi að liðka hér fyrir þannig að Ísland aðlagist sem mest ESB áður en til ESB-aðildar kemur. ESB-verktakar munu, ef fyrirliggjandi frumvarp verður samþykkt, geta flutt inn vörur án aðflutningsgjalda til að nota í þessi IPA-verkefni og þegar verkefninu er lokið geta þessir ESB-verktakar auðvitað selt vöruna á mun lægra verði en Íslendingar selja sambærilegar vörur á. Samkeppnisstaða íslenskra aðila með sambærilega vöru verður því skert. Síðan er hætta á því þegar verið er að keppa um IPA-verkefni að ESB-verktakar undirbjóði i íslenska sérfræðinga og íslenska verktaka á þeim forsendum að ESB-verktakarnir greiða ekki skatta hér á landi heldur skatta í heimalandinu sem gætu verið á mun lægra stigi en almennt gerist í Evrópu og þá sérstaklega í Norður-Evrópu. Þessir ESB-verktakar eru því í betri aðstöðu til að bjóða fram vinnu sína á lægri launum en íslenskir aðilar sem munu vilja taka að sér þessi verkefni og þurfa að borga mun hærri skatta og taka tillit til þess í boði sínu á að framkvæma viðkomandi IPA-verkefni. Ég vil jafnframt geta þess að hægt er að ná niður kostnaði í IPA-verkefnum með því að ráða til starfa ESB-verktaka sem koma frá löndum þar sem skattar eru umtalsvert lægri en hér á landi. Þetta er reyndar vandamál sem ég þekki mjög vel úr fræðaheiminum en þar eru einmitt ESB-styrkir. Mikilvægt er að reyna að ná kostnaði niður og sýna umtalsvert vinnuframlag á sem lægstum kostnaði. Það er oft og tíðum ekki hægt nema hafa mun fleiri sérfræðinga frá láglaunalöndum með lægri skatta en Norðurlandabúar. Þetta vandamál með skerta samkeppnisstöðu þeirra sem eru búsettir í landinu þar sem framkvæma á IPA-verkefnið og hinna sem eru ESB-verktakar í IPA-verkefnunum var ekki til staðar í Austur-Evrópu, en það var fyrir Austur-Evrópulönd sem IPA-verkefnunum var komið á fót. Ég tel því að ekki sé enn búið að aðlaga þetta IPA-verkefnakerfi að norrænum aðstæðum þar sem laun eru há og skattar háir. Samkeppnisstaða íslenskra sérfræðinga er því skert samanborið við ESB-verktaka, sérstaklega ef þeir eru búsettir á láglaunasvæði og lágskattasvæði. Virðulegi forseti. Ég skora á meiri hlutann að sýna heiðarleika gagnvart ESB og hafna þróunaraðstoð sem felst í þessum IPA-styrkjum, IPA-verkefnum. Við vorum útskrifuð af lista þróunarlanda um miðjan áttunda áratuginn og við eigum að halda okkur sem lengst frá þeim lista. Við eigum því að hafna þessum styrkjum og höfnun þeirra gerir samþykkt þessa frumvarps óþarfa, frú forseti.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágætisræðu. Mig langar að velta upp einni spurningu varðandi tilganginn með því að IPA-styrkirnir komi inn í samfélag okkar. Í mínum huga lítur það þannig út að vissulega sé verið að veita styrki frá Evrópusambandinu í verkefni sem eru mörg hver mjög mikilvæg. Ég tel að við getum flest verið sammála um að það sé mjög gott og skemmtilegt að veita fé til flestallra þessara verkefna ef ekki allra. En gætum við ekki, að mati hv. þingmanns, verið svolítið sjálfstæð og metið það sjálf til hvaða verkefna við viljum leggja fjármuni? Við gætum þá lagt til fjármuni í fjárlögum ef svigrúm er til þess frekar en í gegnum Evrópusambandið, sem er að mínu viti augljóslega gert til að liðka fyrir því að almenningsálitið á Íslandi breytist á þann veg að þeir sem hafa kosningarrétt muni verði jákvæðari í garð Evrópusambandsins í komandi kosningum um aðildarsamning en þeir hafa verið hingað til.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða fyrirspurn. Hún kom inn á atriði sem ég nefndi í ræðu minni, þ.e. hvort markmið þessara IPA-styrkja sé ekki einmitt að tryggja aðlögun á Íslandi. Það kemur reyndar fram í sjálfu frumvarpinu að ekki sé ætlunin að nota styrkina til að byggja upp stofnanir heldur þá fyrst og fremst að styrkja samstarfið við ESB og að styrkja það sem er kallað efnahagsleg og félagsleg þróun ásamt byggðaþróun. Ég er sammála hv. þingmanni um að ekki þurfi að fá styrki frá ESB til að efla efnahagslega, félagslega og byggðalega þróun hér á landi heldur sé það bara spurning um pólitíska ákvörðun um að setja fjármagn í verkefni sem ná þessu markmiði, sem er miklu betra en að við þiggjum aðstoð við það. Fjármagn er alltaf af skornum skammti og velja þarf á milli verkefna. Ástæðan fyrir því að ekki er búið að fara í sum þeirra verkefna sem nota á IPA-styrkina í er fyrst og fremst pólitísk ákvörðun um að ríkið styrki ekki byggðir úti um allt land með fjárframlögum heldur frekar til dæmis með lágum sköttum. Það er bara pólitísk ákvörðun. Taka á pólitíska ákvörðun af lýðræðislega kjörnu þingi og þingmönnum frekar en af einhverjum embættismönnum úti í Brussel.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir svarið. Peningar eru hreyfiafl og geta haft áhrif á afstöðu manna til ýmissa hluta. Ég tel að umræðan í þinginu væri talsvert önnur ef það væru ekki fjármunir frá Evrópusambandinu sem verið væri að veita hingað inn heldur til dæmis frá Kína sem er að sækja í sig veðrið varðandi samskipti við Evrópu. Ég skil ekki hvers vegna flokkur eins og fyrrverandi þingflokkur hv. þingmanns, Vinstri grænir, getur fellt sig og talað svo mikið fyrir þessu ferli eins og hann gerir í þessari umræðu. Ræða hv. þingmanns var annars mjög athyglisverð, sérstaklega varðandi skattana og það að við ættum kannski frekar að einbeita okkur að því að lækka skatta en að taka inn mál eins og þetta þar sem verið er að umbuna ákveðnum hópi evrópskra verktaka mögulega á kostnað innlendra verktaka, miðað við umsögn Félags löggiltra endurskoðenda. Þar sem hv. þingmaður á sæti í nefndinni sem fjallar um málið væri ágætt að fá aðeins fram hjá henni hver er afstaða þeirra sem beittu sér fyrir að þetta mál kæmi inn í þingið og yrði samþykkt, til athugasemda endurskoðendanna. 
            

Frú forseti. Ég get upplýst hv. þingmann um að ég var ekki beint á móti þessum IPA-styrkjum þegar ég sat í þingflokki Vinstri grænna. Það var eiginlega ekki fyrr en ég tók þátt í umræðu í efnahags- og viðskiptanefnd um málið sem ég tók afstöðu gegn styrkjunum, ekki síst í ljósi þeirra upplýsinga að umsóknarferlið mundi ná fram yfir næstu kosningar. Mér finnst það algerlega óábyrgt að þiggja styrki sem hluta af umsóknarferli sem verður mögulega aldrei klárað. Mér finnst það mjög óheiðarlegt og vonast til að stjórnarmeirihlutinn og ekki síst þingmenn Vinstri grænna skoði hug sinn til málsins í ljósi þess að ekki á að klára þetta umsóknarferli á næstunni. Við ræddum mjög mikið í hv. efnahags- og viðskiptanefnd þær athugasemdir sem komu frá Félagi löggiltra endurskoðenda, enda eru þær mjög áhugaverðar og taka beint á vandamálum sem komið hafa upp í rannsóknarverkefnum sem ESB hefur styrkt. Þessi vandamál hafa ekki farið hátt af því að það eru svo fáir sem hafa fengið þessa styrki. En vandamálin eru vissulega til staðar og tryggja þarf að unnið sé gegn þeim. Meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar er þeirrar skoðunar að ekki sé hægt að bæta samkeppnisstöðu innlendra aðila gagnvart ESB-verktökum. Það sé bara einfaldlega 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það er tvennt sem ég velti fyrir mér: Í fyrsta lagi langar mig að spyrja hv. þingmann út í það sem aðeins var rætt áðan, þ.e. þau sinnaskipti sem virðast hafa orðið hjá þingmönnum Vinstri grænna gagnvart þessum IPA-styrkjum. Þá er ég aðallega að vitna til þess að því hefur verið haldið fram að andstaða hafi verið við styrkina innan raða Vinstri grænna. Sagt er að síðasti landsfundur hafi gert svolítið úr þessu máli, að andstaða við IPA-styrkina hafi komið fram í umræðum á landsfundinum, og vitna ég þar í ræðu þingmanna Vinstri grænna í þingsal, og að landsfundur hafi ályktað í þá veru. Það er því þess virði að velta því upp hvað orðið hafi til þess að þessi sinnaskipti urðu innan raða Vinstri grænna. Getur hv. þingmaður upplýst mig um það út frá setu sinni í þeim flokki? Mig langar líka að spyrja hv. þingmann út í það þegar svokölluð Evrópustofa var boðin út eða uppsetning á því apparati öllu saman. Það kemur jafnvel fram í útboðsgögnum að það sé hluti af þessu IPA-styrkjadæmi. Þá veltir maður líka fyrir sér: Ef IPA-styrkirnir eru hugsaðir til að auðvelda ríkjum að aðlagast Evrópusambandinu eða sem þróunaraðstoð, eins og hv. þingmaður segir réttilega, er þá eðlilegt að reka hér áróðursskrifstofu fyrir Evrópusambandið undir heitinu Evrópustofa fyrir einhverja þróunaraðstoðarstyrki? Ég fæ ekki skilið þessi gögn öðruvísi en svo og hefur áður komið fram í þingræðum að IPA-styrkir séu meðal annars ætlaðir til að fjármagna þessa Evrópustofu, 

Virðulegi forseti. Það kemur mér á óvart að nota eigi þessa IPA-styrki til að fjármagna svokallaða upplýsingaskrifstofu vegna þess að mér skildist að þetta væru fyrst og fremst styrkir til að styrkja efnahagslega og félagslega þróun. Ég get ekki séð að það sé nein þörf á því að efla meðvitund Íslendinga um Evrópusambandið sem slíkt. Það er hægt að taka námskeið í Evrópusambandssamrunanum í öllum háskólum landsins og jafnvel í nokkrum menntaskólum. Þau námskeið voru í boði fyrir ESB-umsóknina. Ég get því miður ekki upplýst hv. þingmann um hver afstaða þingflokks Vinstri grænna til IPA-styrkjanna er, enda hefur ýmislegt breyst frá því að ég yfirgaf þingflokkinn eins og til dæmis framlenging ESB-umsóknarferilsins. En það hefur alltaf legið ljóst fyrir að ég ætlaði að sitja hjá við afgreiðslu mála sem tengdust þessum IPA-styrkjum, ég hef gert það fram til þessa. Um leið og fram komu þær upplýsingar sem ég tíundaði í ræðu minni um eðli þessara styrkja og hvernig þeir skekktu samkeppnisstöðu innlendra aðila sá ég ekki ástæðu til að þiggja þá. Reyndar finnst mér það ekki samboðið sjálfsvirðingu okkar að þiggja þróunaraðstoð frá sambandi þar sem þjóðartekjur eru að meðaltali lægri en á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið og skil hana þannig, út frá þeim upplýsingum sem fram komu í efnahags- og viðskiptanefnd og þeim umræðum sem þar fóru fram, að hún telji ekki rétt að samþykkja þessar heimildir, þau frumvörp og þá þingsályktunartillögu sem hér liggja frammi. Ég fagna því að það skuli liggja fyrir því að það er mjög mikilvægt að við áttum okkur öll á hvað er á ferðinni. Það er hreint og beint galið að Alþingi ætli ef til vill að taka meðvitaða ákvörðun um að skapa einhverja mismunun gagnvart íslenskum aðilum til þess eins að koma á fót einhvers konar systemi sem er til þess fallið nánast að deila út perlum og gulli til að Íslendingar verði áhugasamari um Evrópusambandið. Varðandi starfsemi Evrópustofu kemur fram í lýsingu á henni að ýmsar flökkusögur séu sagðar um Evrópusambandið en að fæstar þeirra eigi sér stoð í veruleikanum. Hafa skal það sem sannara reynist og Evrópustofu er einmitt ætlað að miðla staðreyndum. Ég velti fyrir mér hvort sú hringferð sem farin var á vegum Evrópustofu með sendimann Evrópusambandsins á Íslandi, Timo Summa, víða um landið hafi verið til þess fallin að miðla staðreyndum um sambandið. Hefur hv. þingmaður hafi einhverjar efasemdir um það? Þá vil ég líka spyrja hv. þingmann um upplifun hennar af samningaviðræðunum og aðlögunina því að fyrir nokkru var gefinn út bæklingur hjá Evrópusambandinu sem heitir á ensku Understanding Enlargement. The European Unions Enlargement Policy, þar sem fram kemur að orðið samningaviðræður geti verið villandi. Samningaviðræður snúast um skilyrði o.s.frv. en þarna 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka upp umræðu um það heiti sem umsóknarferlið ber á ensku sem er „accession“. Var það alltaf þýtt sem aðlögun fyrir Austur-Evrópu en íslensk stjórnvöld hafa kosið að þýða það sem umsóknarferli. En ég get ekki betur séð en að framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sjái þetta sem „accession“, meira eins og aðlögun. Ég get skýrt frá því í ræðustól að ég áttaði mig ekki á því þegar ég samþykkti að senda inn ESB-umsókn að við værum að fara í nákvæmlega sama ferli og Austur-Evrópa eins og er mjög skýrt með þessum IPA-styrkjum. Það var aldrei meiningin að samþykkja einhverja ESB-umsókn sem færi í austur-evrópskt ferli. Ég taldi okkur vera að fara í norskt umsóknarferli. En að núna séu komin fram tvö þingmál þar sem verið er reyna að fá þingið til að samþykkja sérreglur fyrir ESB-verktaka sem taka þátt í þessum IPA-styrkjum og þá í leiðinni að samþykkja að taka við þessum styrkjum er auðvitað bara staðfesting á því að við fórum inn í austur-evrópskt umsóknarferli en ekki norskt.

Hæstv. forseti. Við ræðum frumvarp um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Talsvert hefur verið talað í þessu máli um að við séum í aðlögunarferli að Evrópusambandinu en ekki aðildarferli. Í umræðunni frá því að umsóknin var lögð fram hefur verið mikið gert úr þessu. Þeir sem samþykktu þessa umsókn harðneita því hér flestir - þó ekki allir - að við séum í aðlögunarferli. Ég skil einfaldlega ekki til hvers þeir eru að því vegna þess að það er öllum mönnum ljóst sem lesa gögn, lesa heimasíðu Evrópusambandsins, að við erum í aðlögunarferli. Ég skil ekki að þeir sem styðja það að við séum í þessu aðlögunarferli skuli ekki einfaldlega viðurkenna það og segja það hreint út við fólk að við séum í því. Þeir einstaklingar og þeir hv. þingmenn sem eru þeirrar skoðunar hljóta að vilja ganga í Evrópusambandið, annars hefðu þeir varla verið að sækja um. Ég tel að það sé fullkomin tímasóun að vera í þessum hártogunum og hvet þá hv. þingmenn sem vilja ganga í Evrópusambandið og fylgja þeirri umsókn sem þeir sjálfir hafa lagt fram til að koma hreint fram og segja þjóðinni og okkur hér satt. Við erum í aðlögunarferli að Evrópusambandinu. Þetta mál er eitt skýrasta dæmið um það og svo stendur það einfaldlega í gögnum bæði á heimasíðu Evrópusambandsins og fleiri stöðum að þetta er aðlögunarferli og um það þarf ekkert að rífast. Frú forseti. Með þessu frumvarpi er lagt til að ESB-verktakar verði undanþegnir skattskyldu; aðflutningsgjöld af vörum sem ESB-verktakar flytja inn verði felld niður og ESB-verktakar verði undanþegnir virðisaukaskatti, tekjuskatti, útsvari og staðgreiðslu. Hin svokallaða fjárhagsaðstoð ESB við Ísland með stuðningsaðgerðum í gegnum þetta IPA-fjárhagskerfi verður þannig undanþegið hvers kyns skattskyldu. Þetta frumvarp er svo lagt fram samhliða þingsályktunartillögu um staðfestingu rammasamnings um IPA-styrki sem undirritaður var af íslenskum stjórnvöldum 8. júlí 2011. Frú forseti, það er rétt að gera athugasemd við það að kannski hefði verið hægt að koma með þetta frumvarp fyrr inn í þingið fyrst það er að verða ár síðan þessi rammasamningur var undirritaður. Það er einfaldlega ekki hægt annað, frú forseti, en að ræða þetta mál að einhverju leyti í samhengi vegna þess að í þingsályktunartillögunni kemur fram markmið IPA-kerfisins og auðvitað þarf að hafa það í huga þegar þetta mál er rætt. Markmiðið er að styrkja innviði umsóknarríkja að ESB með uppbyggingu stofnana, eflingu milliríkjasamstarfs og styrkingu efnahags- og félagslegrar þróunar sem og byggðaþróunar. ESB gerir þá kröfu að styrkirnir renni alfarið til slíkra verkefna en ekki til greiðslu skatta, tolla eða annarra gjalda og þess vegna er þetta frumvarp hér komið fram. Út frá þessu getum við einfaldlega dregið þá ályktun að þessir styrkir séu ætlaðir til þess að aðlaga íslenskan rétt að rétti Evrópusambandsins. Við sjáum þess stað í verkefnalistanum ef við skoðum verkefni sem hafa fengið þessa styrki. Eins og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson benti á er verið að aðlaga flokkun dýra- og fuglategunda sem vistgerða til samræmis við tilskipanir Evrópusambandsins. Þarna stendur þetta einfaldlega svart á hvítu og við þurfum ekkert að rífast um það. Þetta frumvarp hefur meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar lagt til að verði samþykkt óbreytt. Gerðar hafa verið athugasemdir við það og einna alvarlegastar að mínu mati - fyrir utan efni málsins sem ég er algjörlega á móti vegna þess að ég er á móti aðlögun íslenskrar stjórnsýslu að stjórnsýslu Evrópusambandsins því að ég tel að við eigum ekki erindi í Evrópusambandið og okkar hagsmunum sé betur borgið utan þess - koma frá Félagi löggiltra endurskoðenda. Lítillega er vakin athygli á því í nefndaráliti minni hlutans frá hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, Guðlaugi Þór Þórðarsyni og Tryggva Þór Herbertssyni. Í því nefndaráliti segir að Félag löggiltra endurskoðenda telji að frumvarpið kunni að mismuna innlendum aðilum sem veita þjónustu í samkeppni við þá sem njóta hinna skattalegu ívilnana. Þá hafi félagið gagnrýnt notkun einstakra hugtaka í frumvarpinu. Ég tel, eins og þeir hv. þingmenn sem leggja þetta nefndarálit fram, að þetta séu alvarlegar athugasemdir sem bregðast þurfi við. Þess vegna leitar maður auðvitað eftir upplýsingum um það hvort meiri hlutinn, sem styður að þetta frumvarp fari óbreytt í gegnum þingið, hafi farið yfir þessar athugasemdir Félags löggiltra endurskoðenda. Ég get ekki séð það í nefndarálitinu að reynt sé að svara þessum athugasemdum að öðru leyti en því að lítillega gæti verið fjallað um þær á blaðsíðu 2, með leyfi forseta: „Fram kom að þessi sjónarmið hefðu verið rædd við undirbúning frumvarpsins og að mat fjármálaráðuneytisins hefði verið að of viðurhlutamikið væri að ákvarða andlag endurgreiðslna í skattframkvæmd vegna vöru sem seld væri innan lands. Þá væru skilyrði þess að vera ESB-verktaki almenn og hlutlæg með tilliti til heimilisfesti eða fastrar starfsstöðvar umsækjanda.“ Að öðru leyti sé ég þess ekki stað og þar sem ég heyrði hv. þm. Helga Hjörvar ekki fara sérstaklega í þetta og ekki er heldur nokkur annar úr meiri hlutanum á mælendaskrá þá vantar mig upplýsingar um það hvernig meiri hlutinn fjallaði um þetta í nefnd. Því leyfði ég mér að spyrja hv. þm. Lilju Mósesdóttur, sem situr í efnahags- og viðskiptanefnd, út í þetta atriði. Auðvitað er ekki sanngjarnt að ætlast til þess að sá hv. þingmaður sem ekki stendur að nefndarálitinu svari þessum spurningum. Því væri ágætt ef aðrir hv. þingmenn sem standa að þessu nefndaráliti gætu komið og svarað því hvernig umfjöllunin var í nefndinni og hvers vegna ekki var brugðist við athugasemdum endurskoðenda. Ég ætla að fara aðeins í þessar athugasemdir. Gerðar eru athugasemdir við 3. og 4. gr. en samkvæmt þeim á ESB-verktaki að fá aðflutningsgjöld felld niður á innflutningi á vörum sem keyptar eru fyrir fjármagn samkvæmt ESB-samningi og eru í beinum tengslum við verkið. Ef ESB-verktakinn kaupir vöruna hér á landi er eingöngu virðisauki endurgreiddur eða hann talinn til innskatts. Með þessu myndast ójöfnuður milli innfluttra vara og vara sem keyptar eru af íslenskum aðilum sem nemur aðflutningsgjöldum. Þetta er athugasemd sem ég tel að nefndin hefði átt að fjalla örlítið meira um en mér sýnist hún hafa gert. Þá gerir Félag löggiltra endurskoðenda athugasemdir við það að hugtök í frumvarpinu séu óskýr. Það er auðvitað þannig þegar við erum að tala um skatta og sérstaklega afslætti, niðurfellingu eða undanþágu frá sköttum þá þarf umhverfið að vera mjög skýrt. Það er grundvallarregla, mundi ég ætla. Þess vegna hefði verið ástæða fyrir meiri hluta nefndarinnar að koma að einhverju leyti til móts við athugasemdir félagsins og reyna að minnsta kosti að skýra þessi hugtök í þeim tilgangi að halda skattumhverfinu hér á landi skýru. Þegar verið er að gefa ívilnanir á þessum greiðslum, m.a. í þá átt að mati Félags löggiltra endurskoðenda að ójöfnuður gæti skapast milli innlendra aðila og ESB-verktaka, og ekki er gerð tilraun til að skýra þetta umhverfi vekur það auðvitað spurningar um hvort menn séu meira að keppa við tímann en að vanda vinnubrögðin. En ég fæ ekki, eins og ég segi, svör við því þar sem enginn úr meiri hlutanum ætlar sér að tala og svara þessum spurningum, miðað við mælendaskrá. Hæstv. forseti. Félag löggiltra endurskoðenda gerði líka athugasemd við 5. gr. frumvarpsins þar sem segir að ESB-verktakar sem ekki eru heimilisfastir eða hafa fasta starfsstöð hér á landi séu undanþegnir skattskyldu og greiði því hvorki tekjuskatt né útsvar af þeim tekjum sem samningurinn skapi. Ekki er skýrt hvort kveðið sé á um að ESB-verktakar myndi ekki fasta starfsstöð og öðlist heimilisfesti hér á landi eða hvort ákvæðið eigi eingöngu við um þá aðila sem dvelja hér skemur en sex mánuði á hverju tólf mánaða tímabili. Um hvort er verið að tala? Er ekki ástæða til að svara þessari athugasemd? Að mati félagsins getur verið að þetta hafi þau áhrif að menn vilji frekar ráða erlenda aðila en innlenda þar sem ESB-verktakinn þarf ekki að greiða tekjuskatt af sínum tekjum en innlendi aðilinn þarf að gera það. Þess vegna er ljóst að ESB-verktakinn getur boðið lægra verð í þessi verkefni. Að mati félagsins verða þessar reglur, verði þær samþykktar óbreyttar samkvæmt frumvarpinu, til þess að veikja samkeppnisstöðu innlendra aðila. Af þessu ber okkur öllum hér að hafa áhyggjur og spyrja okkur spurninga. Er þetta þess virði? Er það þetta sem við viljum? Erum við tilbúin að gera hvað sem er til að greiða fyrir því að aðildarumsókn að ESB hljóti samþykki hér á landi? Ég segir einfaldlega nei, ég hef ekki áhuga á því og tel að við séum með þessu að ganga allt of langt. Ég vek enn og aftur athygli því að það er undarlegt að þeir sem skrifaðir eru fyrir nefndaráliti meiri hlutans og þeir sem studdu aðildarumsóknina vilji ekki koma og gera grein fyrir því hvernig þeir rökstyðja þetta. Sérstaklega vísa ég þar til þingmanna Vinstri grænna sem að mínu viti eru að ganga gegn, eins og hv. þm. Jón Bjarnason hefur vísað til, ályktunum flokksráðs Vinstri grænna, svo ég hafi það rétt eftir. Frú forseti. Í nefndaráliti minni hlutans er vakin athygli á afstöðu Evrópuþingsins til þeirrar þróunaraðstoðar sem verið er að veita Íslandi með þessum styrkjum og því að menn hafi gagnrýnt það þar sem Ísland falli í rauninni ekki þar undir. Þetta er athyglisverður punktur en auðvitað getur enginn hér innan dyra upplýst okkur um það hvort það hafi eitthvað verið rætt við forsvarsmenn Evrópusambandsins hvers vegna við hljótum þessa þróunarstyrki þegar hluti Evrópuþingsins er andvígur því. Við erum í allt annarri stöðu en margar aðrar þjóðir sem hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu á undanförnum árum, sem aðallega hafa verið austur-evrópskar þjóðir, og væri því fróðlegt ef einhver úr nefndinni gæti komið og rætt þetta atriði við okkur sem tökum þátt í þessari umræðu. Jafnframt er birtur listi með nefndaráliti minni hlutans yfir þá aðila sem hafa fengið styrki út frá þessum gögnum. Listinn er birtur í fylgiskjali I með nefndaráliti minni hlutans. Þetta er minnisblað sem utanríkisráðuneytið dreifði og er einfaldlega yfirlit yfir styrkhæf verkefni sem stjórnvöld hafa samþykkt vegna ársins 2011. Það er mjög athyglisvert að fara yfir þessi verkefni. Þau eru ágæt og væri vel þess virði að skoða að fara í sem flest þeirra. Ég vek til dæmis athygli á Kötlu jarðvangi, þróunaráætlun fyrir Eyjafjallajökulssvæðið, sem er mjög gott og fróðlegt og skemmtilegt verkefni. En mín afstaða er sú að við þurfum ekki að ganga í Evrópusambandið eða sækja um aðild að því til að geta veitt styrki í verkefni sem þessi. Við gætum einfaldlega metið það svo hér í þinginu að ástæða væri fyrir þingið sjálft að leggja það til í fjárlögum að styrkja þessi verkefni. Við vitum öll að þau lönd sem eru aðilar að Evrópusambandinu greiða þangað ákveðin gjöld og síðan úthlutar Evrópusambandið ýmsum styrkjum til aðila í löndum Evrópusambandsins. Það er einfaldlega hægt að sleppa þessum millilið sem Evrópusambandið er og veita styrki til verkefna sem við viljum sjálf styrkja hér heima. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu ef menn geta sammælst um það á þingi. Mér þykir hálfankannalegt að við séum að taka á móti svo viðurhlutamiklu fjármagni frá erlendum aðilum sem er augljóslega til þess hugsað að hafa áhrif á afstöðu okkar sem hér búum og byggjum þetta land til þess hvort við viljum vera aðilar að Evrópusambandinu eða ekki. Mér finnst einkennilegt að við séum með þetta mál í þinginu í ljósi þess að þingflokkur Vinstri grænna, að því er ég hélt, var á móti aðild Íslands að Evrópusambandinu. Frú forseti. Ég tel ekki að margt annað verði sagt um þetta mál í bili. Ég ítreka þá afstöðu mína að ég er á móti þessu máli og mun ekki greiða því atkvæði mitt.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér fyrri hluta þessa máls sem eru IPA-styrkirnir sem hafa nokkrum sinnum komið upp í umræðum á Alþingi um þá Evrópusambandsumsókn sem er í gangi, sem er vitanlega ekkert annað en aðlögun að Evrópusambandinu og kemur fram í ýmsum gögnum að svo er. Sá hluti sem við fjöllum um núna er fyrst og fremst lagafrumvarpið sem þarf að koma fyrir þingið til að hægt sé að taka við þessum styrkjum. Lagafrumvarpið hefur verið gagnrýnt mikið, m.a. vegna þess að það er talið mismuna innlendum og erlendum aðilum að mati sumra, og eins og gengur reyna þeir sem eru fylgjandi Evrópusambandsumsókninni að verja þetta mál með kjafti og klóm, a.m.k. þeir sem leiða það mál. Það vekur hins vegar eftirtekt hversu eindregið og ákaft Vinstri grænir virðast vilja að þetta IPA-mál fari í gegnum þingið og styðja það greinilega af heilum hug í nefndum. Ég sé að tveir þingmenn Vinstri grænna skrifa undir nefndarálit meiri hlutans, það eru hv. þingmenn Lilja Rafney Magnúsdóttir og Þuríður Backman. Það verður því ekki skilið öðruvísi en svo að mikill einhugur sé um þetta mál innan Vinstri grænna þar sem flokkurinn virðist fylkja sér á bak við málið, og það kemur kannski ekki alveg á óvart, frú forseti, því að við munum að þegar fjárlagafrumvarpið var samþykkt í þinginu stóðu þingmenn Vinstri grænna allir sem einn, að mig minnir, að samþykkt þess frumvarps þannig að hinn mikli einhugur á bak við Evrópusambandsumsóknina þarf ekki að koma á óvart. Það kann hins vegar að vera að einhvers staðar hafi orðið einhver misskilningur hjá þessum ágætu þingmönnum. Í minnihlutaáliti um frumvarpið koma fram ýmsar athugasemdir við þetta mál og einnig fylgir listi yfir verkefni sem eiga að njóta þessara styrkja. Ég verð að segja eins og er að sumt af þessum verkefnum er vitanlega eitthvað sem við Íslendingar hefðum átt að sjá sóma okkar í að fara í og gera á okkar reikning í stað þess að teikna upp eitthvert prógramm fyrir Evrópusambandið til að fá aura inn í það. Hér eru líka verkefni sem mér finnst svolítið sérstök og snúa ekki á nokkurn hátt að þessari umsókn en eru augljóslega til þess fallin að afla fylgis við þetta ferli og má þar nefna Kötlu jarðvang, þróunaráætlun fyrir Eyjafjallajökulssvæðið. Þetta er mjög merkilegt og gaman að menn hafa slíkar hugmyndir uppi en að það komi aurar í þetta í gegnum þessa IPA-áætlun þykir mér býsna sérstakt. Við höfum gagnrýnt það mjög lengi, margir þingmenn, að þetta ferli sé í því fari sem það er. Það kom til dæmis í ljós í ræðu hv. þm. Lilju Mósesdóttur að þingmaðurinn lítur ekki sömu augum ferlið sem er í gangi í dag og það sem var í gangi á sínum tíma þegar þingmaðurinn greiddi götu þessarar umsóknar í þinginu, hún var reyndar þá í þingflokki Vinstri grænna og hefur greinilega losnað undan þeim hæl sem þar er á þingmönnum um að fylgja þessu máli til enda. Það kom fram að þingmaðurinn telur að þetta ferli sé annað en það sem farið var af stað með og leyfi ég mér þar af leiðandi að lesa það út úr orðum hennar að hún hefði ekki stutt málið, ef það hefði komið fram í dag, vitandi að um þetta ferli væri að ræða en ekki samningaviðræður eins og þegar Norðmenn voru í þessum viðræðum. Það er nefnilega mikilvægt, frú forseti, að halda því til haga að Evrópusambandið breytti um takt ef má orða það svo. Það breytti í raun sinni nálgun eftir að Noregur felldi aðild að Evrópusambandinu í kringum 1994 og tók í staðinn upp aðlögunarferli sem þessir IPA-styrkir eru augljóslega hluti af. Til að skýra þetta betur gaf Evrópusambandið út bækling - ég held að það hafi verið 2010 sem þessi bæklingur er kom út, það breytir kannski ekki öllu - og þar er saga Evrópusambandsins rakin stutt og síðan farið yfir ferlið hvernig Evrópusambandið stækkar og hvernig það verður til, enda heitir bæklingurinn Stækkunarferlið skilið eða Understanding enlargement. Það kemur fram í innganginum að þessum bæklingi um hvers konar gæðabandalag Evrópusambandið er, þar er meðal annars talað um að það hafi fært Evrópubúum stöðugleika, velmegun, lýðræði. Ekki veit ég hvort allir skrifa upp á að þar sé akkúrat stöðugleiki, það er jú stöðugleiki þegar horft er til baka hvað varðar styrjaldir sem voru innan Evrópu fyrir nokkuð mörgum árum. Ef það er sá stöðugleiki, þá er það rétt, en velmegunin, það fer eftir því hvort menn tala við Þjóðverja, Spánverja eða einhverja aðra íbúa Evrópusambandsins hversu mikil velmegunin er. Og lýðræðið, um það hafa verið skrifaðar greinar og skýrslur að eitt af því sem hái Evrópusambandinu sé lýðræðishallinn þannig að það þarf líklega að endurskoða þennan bækling eitthvað, frú forseti. Mannréttindi eru nefnd og þar held ég að Evrópusambandinu hafi tekist mjög vel til og þar höfum við Íslendingar að sjálfsögðu líka tekið fullan þátt og axlað ábyrgð. Síðan er sitthvað fleira nefnt en þetta eru svona helstu punktarnir. Síðan kemur að því að útskýra fyrir þeim er lesa þennan bækling í hverju þetta ferli felst. Í fyrsta lagi er tekið fram og stendur hér, með leyfi forseta, í lauslegri þýðingu, að það sé mikilvægt að undirstrika að orðið samningaviðræður geti verið villandi, þetta snúist í rauninni um það að verið sé að hjálpa þeim sem eiga í viðræðum við Evrópusambandið að aðlaga reglur og þá bálka, eins og fram kemur hér, sem hafa þegar verið samþykktir innan Evrópusambandsins og eru ekki umsemjanlegir, stendur í lok þessarar setningar. Það kemur fram hér að þetta er ekki umsemjanlegt og þar af leiðandi er verið að aðlaga ríkin að þeim lagabálkum sem samþykktir hafa verið og þeim sé veittur einhver tími til að ná fram fullri aðlögun o.s.frv. Það kemur líka fram hér, frú forseti, að Evrópusambandið leggi mikið upp úr því að þetta gangi allt snurðulaust fyrir sig, þ.e. að ferlið sem ríkin fara í þegar þau óska eftir aðlögun að Evrópusambandinu gangi samkvæmt ákveðnu ferli. Hluti af því ferli eru IPA-styrkirnir. Þeir eru hugsaðir til að hjálpa ríkjum sem eiga í einhverju brasi með að aðlaga sig eða til að breyta stjórnsýslu o.s.frv. til að falla að því sem Evrópusambandið hefur þegar samþykkt, þessir styrkir eiga að fara í slík verkefni. En samkvæmt fylgiskjalinu með minnihlutaálitinu er nokkuð langsótt að sjá að verkefnin sem þar eru talin falli beint undir þetta. Verkefnin eru samt sem áður góðra gjalda verð og slæmt að ekki hafi verið fært að fara í þau óháð þessu brölti til Evrópusambandsins. En það er svo sem ekki útséð með að af því geti orðið þó svo að við hættum við allt þetta ferli, sem ég vona að verði sem allra, allra fyrst. Bæklingurinn sem ég nefndi áðan kemur meðal annars inn á hjálp sem Evrópusambandið veitir og heitir kaflinn um það, með leyfi forseta: „Að hjálpa umsóknarríkjum að undirbúa þátttöku.“ Þar er talað um hvernig það allt gengur fyrir sig. Þetta er mjög athyglisvert og vil ég hvetja þingmenn til að kynna sér bæklinginn, það kann að opna augu margra fyrir því hvernig ferlið er í raun og veru. Ég nefndi áðan í andsvari við hv. þm. Lilju Mósesdóttur að í útboðsgögnum fyrir upplýsinga- og samskiptaþjónustu, sem úr varð þessi Evrópustofa, kemur fram að hún er fjármögnuð af IPA-styrkjum. Það hefur sjálfsagt alltaf verið gert þannig en þá held ég að væri rétt að skýra þessa stofnun rétt. Hún er vitanlega fyrst og fremst málpípa Evrópusambandsins til að koma sjónarmiðum þess á framfæri, enda kemur það fram á heimasíðunni hvert verkefnið er og ekki verið að fara neitt í grafgötur með það. Ég vona að sjálfsögðu að það gangi vel hjá þeim en það er mikilvægt að hafa hlutina eins og þeir eru. Ég rakst áðan á fréttatilkynningu frá kommissjóninni í Brussel um fund Stefans Füles stækkunarstjóra og utanríkisráðherra Íslands, sem er þar greinilega á ferð, þar sem farið er yfir hvernig gangi í þessum viðræðum og hvað búið sé að fara yfir marga samningskafla og hve margir séu eftir og í fréttatilkynningunni kemur fram að nú fari hugsanlega að sverfa til stáls út af einhverjum köflum. Það vekur hins vegar athygli mína að miðað við þessa fréttatilkynningu, svo ég haldi henni til haga, hafa ekki verið rædd þau miklu deilumál sem eru milli Íslands og Evrópusambandsins þessa dagana. Við skulum samt ekki útiloka að það hafi verið gert svo allrar sanngirni sé gætt, því að þetta er vitanlega rétt tilkynning frá kommissjóninni sem sendir þetta út. En auðvitað hefði maður viljað sjá fréttatilkynningu þar sem upplýst væri um samtöl utanríkisráðherra Íslands og stækkunarstjórans út af markríldeilunni, út af þeirri fásinnu að þeir blandi sér í Icesave-málið og svo mætti áfram telja. Það kann vel að vera að það hafi verið gert en það sést ekki hér. Því hefur verið haldið á lofti að þessir IPA-styrkir séu svo frábærir og við ættum endilega að þiggja sem mest af þeim því að við þyrftum hvort sem er ekki að endurgreiða þá. Það er örugglega alveg hárrétt að við þurfum ekki að endurgreiða þessa styrki en það eru mjög sérstök rök að þar af leiðandi eigi bara að þiggja þegjandi og hljóðalaust þá aura sem að okkur eru réttir til að hraða aðlögun Íslands að Evrópusambandinu. Það er líka mjög sérstakt að menn skuli ekki endurskoða þá afstöðu sína, vísa ég þar sérstaklega til þingflokks Vinstri grænna þar sem þeir hafa haft mörg tækifæri núna til að koma fram og sýna hver er raunveruleg skoðun þeirra á þessu ferli. Ég reikna fastlega með því, frú forseti, að skömmu fyrir kosningar muni Vinstri grænir koma fram og segja að þetta hafi allt verið misskilningur, þeir hafi haldið að þetta væri allt öðruvísi. En það er eitthvað sem er nú bara spádómur. Þetta eru miklir peningar sem þarna er um að ræða, það er alveg ljóst, nokkrir milljarðar. - Hv. þingmaður sem gekk hér fram hjá púltinu og var eins og hvíslari við púltið setti mig aðeins út af laginu, ég þurfti alltaf í gamla daga í leikhúsinu að hlusta eftir hvíslaranum en þegar hann kemur svona óvænt fer maður aðeins út af sporinu. - En um var að ræða athugasemd við þessa aura alla sem sumir segja að sé gott og rétt að þiggja.  Frú forseti. IPA-styrkirnir eru hluti af því aðlögunarferli sem Ísland er í gagnvart Evrópusambandinu. Þeir hljóta að verða ræddir í þeirri stóru mynd sem er til staðar sem er þetta ferli allt saman. Ýmsar vangaveltur eru uppi um hvort Alþingi eigi að endurskoða þá ályktun sem samþykkt var í þinginu og ég tek heils hugar undir að það sé mikilvægt að gera. Við höfum tekið nokkrar umræður í þingsal um þetta ferli en ekki tekið þá umræðu sem þarf að taka, þ.e. hvort kominn sé tími til að staldra við og endurmeta stöðuna á einhvern hátt. Ýmsar hugmyndir hafa komið fram um slíkt. Það hafa komið fram hugmyndir um að leggja umsóknina til hliðar, fresta málinu og leyfa þjóðinni að kjósa um hvort eigi að fara af stað aftur. Það er ágætistillaga. Komið hefur fram tillaga um að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu í haust um það að þjóðin fái að segja álit sitt í því hvort eigi að halda þessu áfram eða ekki. Ég tel að það sé líka mjög góð tillaga. Vangaveltur eru um það hjá einstökum þingmönnum og jafnvel ráðherrum Vinstri grænna að afgreiða þurfi málið fyrir kosningar. Telji menn að það sé mögulegt og það sé vilji þeirra þarf að sjálfsögðu að fylgja eftir slíku tali. Þegar ráðherra setur fram þá hugmynd að klára málið með einhverjum hætti er eðlilegt að sá ráðherra fylgi því eftir. Frú forseti. Málið er á fullri ferð, þ.e. aðlögun að Evrópusambandinu. Við ræðum hér einn lítinn hluta þess máls sem eru IPA-styrkirnir. Margt á eftir að ræða í þinginu. Það er alveg ljóst að frá því að þessi ferð var hafin hafa sumir stjórnmálaflokkar endurskoðað afstöðu sína til málsins og komið fram með mjög skýra stefnu þar um. Það er hins vegar mjög undarlegt þegar annar stjórnarflokkurinn segir að hann áskildi sér rétt til að vera á móti ferlinu en er svo sá flokkur sem heldur í rauninni lífinu í ferlinu. Það hlýtur að vera mjög ótrúverðugt að hlusta á slíkt og taka mark á yfirlýsingum Vinstri grænna þegar þannig er í pottinn búið. Við munum halda áfram að ræða þetta mál. Ég hef farið yfir ákveðna hluti er snúa að umgjörðinni og hvernig ég tel þetta mál vaxið. Ég mun hins vegar í seinni ræðu fara yfir einstakar greinar og lesa þær með tilliti þess fyrir hvert innihald þessa máls er, hvert við erum að fara með því og að það er hreinn og klár hluti af þeirri aðlögun sem í gangi er.

Forseti. Í þessari umræðu er margt þess eðlis að það gefur dálítið skemmtilega nálgun á málið sem liggur undir. Það er alveg ljóst að meðferð málsins hefur verið báðum stjórnarflokkunum mjög erfið, sérstaklega Vinstri grænum því að þeir hafa þurft að kokgleypa fyrri stefnumál sín sem þeir gengu fram fyrir kjósendur með árið 2009. Og þetta hefur einnig verið erfitt fyrir Samfylkinguna vegna þess að það kostar átök að troða þessu niður í kokið á samstarfsflokknum. Maður hefur því ákveðna samúð með báðum þessum stjórnmálaflokkum í þessu efni. Það sem vekur samt dálitla undrun við þróun málsins er ekki síst sú staðreynd að töluverð breyting hefur orðið á afstöðu einstakra þingmanna hjá Vinstri grænum. Ef maður ber þetta saman við afgreiðsluna um Evrópusambandsaðildina má sjá ákveðnar breytingar frá atkvæðagreiðslu þar sem fimm þingmenn Vinstri grænna greiddu atkvæði gegn aðildarumsókninni, en þegar þetta mál þróast lengra standa að minnsta kosti tveir þingmenn úr hópi Vinstri grænna að nefndaráliti um það. Og ef litið er til síðustu fjárlagaafgreiðslu þar sem gert er ráð fyrir 596 millj. kr. styrkjum í þetta mál tekur maður eftir því að hæstv. fyrrverandi ráðherra Jón Bjarnason greiddi atkvæði með þeirri styrkveitingu. Ég er því að inna hv. þingmann eftir sýn hans á þær breytingar sem hafa orðið á afstöðu manna í þingliði stjórnarinnar í þessu ferli og hvort hann geti deilt með mér skoðunum sínum á því 

Virðulegi forseti. Nú er stórt spurt. Þetta var athyglisverð upptalning hjá hv. þingmanni. Ég verð að segja eins og er að það er svolítið erfitt að átta sig á því hvert þingmenn Vinstri grænna eru að fara varðandi þetta. Hins vegar er alveg ljóst að mikið er á sig lagt til að halda stjórnarsamstarfinu áfram og mikið lagt upp úr því. Þar af leiðandi hlýtur að vera niðurstaða mín að þessar sviptingar til og frá hjá þingmönnum Vinstri grænna, hvernig þeir nálgast og afgreiða málin, hafi einfaldlega verið til þess að halda ríkisstjórninni saman. Ekki mátti einn kisinn fara út af heldur varð að smala þeim öllum á sama stað þannig að þetta gengi allt vel fyrir sig. Það er að sjálfsögðu athyglisvert að þingmenn og flokkar skuli meta stjórnarsamstarfið svo mikilvægt að þeir fórni helsta stefnumáli sínu til að halda ríkisstjórninni saman, ríkisstjórn sem þessir þingmenn hafa margir hverjir sjálfir gagnrýnt mjög harkalega fyrir ákveðna hluti og aðgerðir og aðgerðaleysi. Þar af leiðandi verður niðurstaða mín kannski jafnvel sérkennilegri þegar við förum að hugsa um af hverju menn hafi ekki hreinlega staðið í lappirnar. Það er alveg ljóst að á kjörtímabilinu hefur leikurinn í kringum þetta mál verið spilaður þannig að aldrei komi upp sú staða að það ógni stjórnarsamstarfinu eða geti fellt ríkisstjórnina. Það er greinilega meira virði fyrir forustu Vinstri grænna að halda stjórnarsamstarfinu en að halda í málin.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Ég deili þeirri skoðun með honum að það liggur í eðli þessa stjórnarsamstarfs að því má ekki hagga og þá leita menn eðlilega þeirra leiða sem færar eru hverju sinni. Varðandi hæstv. fyrrverandi ráðherra held ég að þetta skýrist að stærstum hluta með því að hann er ráðherra í ríkisstjórn og verður að bera uppi fjárlögin, maður hefur í sjálfu sér alveg fullan skilning á því. Ég vil nálgast þetta líka út frá því sem komið hefur fram í áliti frá Félagi löggiltra endurskoðenda, að verið sé að mismuna innlendum aðilum gagnvart verkefnum sem hér um ræðir og eru í landsáætlun IPA fyrir 2011, en einnig liggja fyrir nokkur verkefni fyrir árið 2012 upp á 596 millj. kr. Við höfum fengið ábendingar héðan og þaðan af landinu um þessi verkefni, m.a. frá landshlutasamtökum sveitarfélaga sem eru komin með annan fótinn inn í einhver slík verkefni. Mig langar að heyra hvort hv. þingmaður hafi orðið var við slíka vinnu innan vébanda síns kjördæmis. Eru þar á ferðinni einhver verkefni sem hann veit til að kunni að koma til framkvæmda og verða fjármögnuð með IPA-styrkjum? Óneitanlega vekur þetta nokkrar spurningar því að ég man eftir því þegar spurt var um verkefni sem heyra undir þetta innan fjárlaganefndar við fjárlagagerð fyrir 2011 og einnig 2012 reyndist afar erfitt að draga saman upplýsingar um þau. Meginatriðið lýtur að því hvort hv. þingmaður hafi, innan kjördæmis síns, orðið var við áhuga á verkum sem ætlunin er að fara til á grunni þeirra styrkja sem hér liggja undir.

Virðulegi forseti. Ég hef í raun ekki mikla vitneskju um áhuga á verkefnum sem tengjast þessum styrkjum. Ég veit hins vegar að ýmsir aðilar í sveitarstjórnum í Norðvesturkjördæmi - kjördæmin eru svo stór, það eru ein þrjú landshlutasamtök innan Norðvesturkjördæmis. Ég veit að tvenn landshlutasamtök í kjördæmi þess sem hér stendur hafa sýnt einhvern áhuga á þessum verkefnum og verið að spá í þau, en ég held að þau hafi ekki fengið neitt. Ein landshlutasamtök hafa ekki sýnt áhuga á þessum verkefnum og hafa talið óeðlilegt að þau væru styrkt á þennan hátt. Fyrst við erum að ræða þetta tel ég líka nauðsynlegt að það komi fram ég hef sett spurningarmerki við það og verið svolítið undrandi yfir því hvernig Samtök sveitarfélaga hafa nálgast allt þetta ferli. Mér finnst eins og Samtök sveitarfélaga hafi kokgleypt beituna sem er sett fyrir sveitarfélögin í þessu ferli öllu án þess að skoða myndina til enda. Það er mjög sorglegt að mínu viti. Það má velta fyrir sér hvort áhuginn hefði hugsanlega verið meiri ef þessir peningar tengdust verkefnunum ekki beint. Hann væri það örugglega. Það er líka mikilvægt að halda því til haga að þó svo að við séum að gagnrýna IPA-styrkina og þetta prógramm allt, þá hafa Íslendingar keypt sig inn í önnur prógrömm í og eru í samstarfi við Evrópusambandslönd um verkefni eins og 

Frú forseti. Ég vil byrja þar sem andsvari hv. þm. Kristjáns Þórs Júlíussonar sleppti hér áðan, en í staðinn fyrir að brenna dýrmætum tíma Alþingis í að velta fyrir sér hvað hv. þingmanni Gunnari Braga Sveinssyni þyki og hann haldi um viðhorf fólks í öðrum þingflokkum, þá spurði þingmaðurinn í seinna andsvari um það hvernig viðtökurnar hefðu verið í kjördæminu, hvort hann þekkti til þess. Ég þekki nefnilega mörg dæmi úr mínu kjördæmi og vildi beina athyglinni að kjarna málsins, sem er svo sjálfsagður og fylgir þeirri lýðræðislegu ákvörðun að hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu; möguleikinn á að fá þá uppbyggingarstyrki sem kallaðir eru IPA-styrkir. Ég vil nefna dæmi úr tveimur samfélögum í kjördæmi mínu sem þurfa mjög á því að halda að fá styrki til að byggja upp innviði sína. Annars vegar er um að ræða sveitarfélögin í Skaftárhreppi, Mýrdalshreppi og Rangárþingi eystra og verkefnið um Kötlu jarðvang. Sótt hefur verið um IPA-styrki og fengið er vilyrði fyrir þeim upp á 90 millj. kr. og hafa sveitarfélögin þurft að afla mótframlags upp á 30 milljónir til að þetta gengi eftir. Þau binda gríðarlegar vonir við þetta verkefni en í þessum sveitarfélögum er mesta fólksfækkun á Íslandi öllu og þau nýta þessa styrki til að efla innviði sína. Hins vegar er um að ræða Hekluna, Atvinnuþróunarfélag Suðurnesja. Í stjórn Heklunnar sitja bæjarstjórar allra sveitarfélaga á Reykjanesinu og fulltrúar Samtaka atvinnurekenda á Reykjanesi og Kadeco, Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar. Þverpólitískt samstarf ef út í það er farið og menn vilja skoða það. Þar er sótt annars vegar um styrki til Náms- og rannsóknarseturs Reykjaness og hins vegar til Reykjaness auðlindagarðs, tvö gríðarlega mikilvæg verkefni á Reykjanesinu. Um er að ræða svipuð verkefni fyrir austan Markarfljót eins og ég nefndi áðan. Þetta er kjarni málsins. Verið er að nýta IPA-styrki í mjög mikilvæg grundvallarverkefni til að byggja upp og efla innviði samfélaga fyrir utan höfuðborgarsvæðið og um Ísland allt sem þurfa svo sannarlega 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Þingmaðurinn staðfestir það sem við höfum mörg hver haldið fram. Ríkisstjórnin sem hér situr hefur algjörlega brugðist, gjörsamlega brugðist í því að sýna einhverja byggðastefnu og styrkja samfélögin og byggðarlög í landinu svo að þau geti lifað af þær hörmungar sem ríkisstjórnin leggur á þau. Nei, þess í stað er þeim beint inn á að koma á fjórum fótum og þiggja ölmusur frá Evrópusambandinu. Það er sú byggðastefna sem ríkisstjórnin rekur, að kvelja sveitarfélögin og þessar byggðir til að þiggja bitana af borði Evrópusambandsins, bitana sem notaðir eru til að kaupa fylgi við sambandið. Ég er ekki að segja að þeir einstaklingar og aðilar sem stjórna þessum félögum láti glepjast. En þetta er staðfesting á því að þessir styrkir eru til þess fallnir að kaupa fylgi eða bæta orðspor Evrópusambandsins, það er ekkert öðruvísi. Ef þetta eru svona mikilvæg og góð verkefni hljótum við að spyrja okkur: Af hverju hefur ríkisstjórnin ekki sett fjármuni í slíkar aðgerðir? Ég veit ekki betur en að ríkisstjórnin hafi fundað á Suðurnesjum, á Egilsstöðum, á Ísafirði og lofað öllu fögru. Ekki gengur allt eftir sem þar er sagt. Hvers vegna er ekki farið í íslenska byggðastefnu? Til hvers er verið að þessu? Vegna þess að þessir peningar eru lagðir fram til að auðvelda að Ísland gangi í Evrópusambandið, þetta er ekkert öðruvísi. Hv. þingmaður á ekki að koma hér upp og telja fólki trú um að þetta sé öðruvísi, þetta séu svo góðir uppbyggingarstyrkir eða eitthvað slíkt. Ég hef fulla samúð með fólkinu á Suðurlandi og fólkinu á Suðurnesjunum líkt og ég hef fulla samúð með þeim Íslendingum sem búa hringinn í kringum landið og búa nú við það að ríkisstjórnin er að reyna að eyðileggja lífsviðurværi þeirra, sem er sjávarútvegurinn. Á sama tíma er verið að halda svona brauðmylsnu að fólki í landinu. Þetta er bara til skammar, hv. þingmaður.

Frú forseti. Ég ætla bara að biðja hv. þingmann að hafa stjórn á sér. Hann sleppir sér í hálfgerðu æðiskasti yfir því að ég benti á þær staðreyndir að sveitarfélög og atvinnuþróunarfélög úti á landi hefðu nýtt sér þau tækifæri sem felast í uppbyggingarstyrkjunum sem við erum að tala um í dag. Þá nánast tryllist hv. þingmaður og talar um að sá sem hér stendur sé að telja fólki trú um eitthvað. Ég var að spyrja hv. þingmann út í viðhorf hans til þess að sveitarfélög sem þurfa svo sannarlega á öllu að halda sem þau geta nálgast til að efla innviði sína, nýti sér þessa uppbyggingarstyrki og ég fjallaði efnislega um það. Ég rakti nokkrar umsóknir, annars vegar frá sveitarfélögunum fyrir austan Markarfljót og hins vegar af Reykjanesinu þar sem gríðarleg vinna hefur verið lögð í að nýta sér þau tækifæri sem felast í þessu. Ég var ekki að halda nokkrum einasta öðrum hlut fram. Er ekki í lagi að ræða þetta? Hv. þingmaður tryllist þegar hér er ræddur kjarni málsins en hann ekki spurður af skoðanabróður sínum út í hugrenningar fólksins í Vinstri grænum. Af hverju má ekki ræða kjarna málsins áður en þingmaðurinn nánast sleppir sér? Má bara spyrja hann út í það hvað einhverjum í öðrum flokki finnst? Hvað um aðra þingmenn Framsóknar sem finnst hugsanlega eitthvað allt annað en honum? Látum það liggja á milli hluta, tölum bara um efni málsins. Hvað er að því að atvinnuþróunarfélög sæki í þessa sjóði eins og aðra sem standa til boða til að efla innviði sína og byggja upp verkefni sem lofa mjög góðu, bæði hvað varðar vísindi, rannsóknir, menntun og aðra uppbyggingu á innviðum samfélags sem verður aldrei endanlega svarað með öðru móti? Byggðastefna er að sjálfsögðu rekin í þennan tíma eins og annan. Samfélagssamdrátturinn á Skaftársvæðinu hófst ekki í tíð þessarar ríkisstjórnar, hann byrjaði fyrir löngu síðan og hefur því miður staðið yfir áratugum saman. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að snúa honum við og það verður ekki gert með einni leið. Hins vegar er mjög jákvætt að fólk beri sig eftir því 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður hefur aldrei séð þann er hér stendur trylltan, ekki einu sinni séð hann reiðan, þannig að ég veit ekki hvað hv. þingmaður er að fara með þessu. Ég vil hins vegar segja við hv. þingmann að þetta er í fyrsta sinn sem ég heyri orðið uppbyggingarstyrki notað um IPA-styrkina. Ég veit ekki til þess að þeir séu flokkaðir sem slíkir, sem sérstakir uppbyggingarstyrkir. Við hljótum líka að spyrja okkur, af því að hv. þingmaður nefndi kjarna málsins: Hver er kjarni málsins? Af hverju standa þessir styrkir núna til boða atvinnuþróunarfélögum eða fyrirtækjum eða öðrum? Það er vegna þess að við erum í göngu til Evrópu, við erum í aðlögun að Evrópusambandinu, þess vegna standa þeir til boða. Þeir standa ekki til boða vegna þess að Evrópusambandinu sé svona hlýtt til íslenskra byggðarlaga eða vegna þess að Evrópusambandið hugsi svo fallega til Íslands eða Íslendinga. Það er vegna þess að Evrópusambandið er að vinna að því að Ísland verði reiðubúið og tilbúið til að ganga í sambandið þegar aðlögun er lokið. Þetta er ekki flóknara en það. Evrópusambandið þarf að kosta milljörðum króna til að afla fylgis, til að fá nógu góða umsögn, til að fá nógu gott andrúmsloft á Íslandi áður en kemur að því að greiða atkvæði, ef einhvern tíma kemur að því, um hvort menn vilji ganga í þennan klúbb eða ekki. Þetta er ekkert flóknara en það. Við hefðum aldrei fengið þessar krónur eða þessar evrur frá Evrópusambandinu ef við værum ekki í þessu ferli. Við eigum hins vegar kost á því og höfum átt kost á því mjög lengi að kaupa okkur inn í ýmis verkefni og ýmsar áætlanir og vera þar með Evrópuþjóðum. Það eigum við að sjálfsögðu að gera áfram þó að við göngum ekki í Evrópusambandið. Því hefur enginn mótmælt, vegna þess að þar leggjum við eitthvað á móti, við leggjum eitthvað á okkur þar. Það er ekkert að því. Við höfum tekið þátt í alls konar verkefnum og eigum að halda því áfram. En að þiggja einhverja styrki sem eru núna í boði vegna þess að Evrópusambandið þarf á því að halda finnst mér mjög sérstakt. Og ég ítreka það sem ég sagði áðan, frú forseti, að það er náttúrlega alveg dæmalaust að tala um 

Virðulegur forseti. Ég verð að játa að það stóð ekki alveg til að ég kæmi í mína ræðu á þessum tíma. Það voru einhver forföll hérna þannig að ég ætla að fá að skipuleggja mig þar sem ég stend. Mig langar aðeins að halda áfram með þá umræðu sem átti sér stað núna í andvörpum á milli hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar og hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar um eðli þessara styrkja. Við erum með tvö mál undir í dag, annars vegar frumvarpið sem nú er til umræðu um frávik frá lögum um skattaútgjöld vegna styrkja úr sjóði sem fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins og hins vegar þingsályktunartillögu sem við munum ræða á eftir. Þar sem ég er framsögumaður nefndarálits 2. minni hluta þar ætla ég að geyma mér þær athugasemdir sem mér finnst eiga við þingsályktunartillöguna en einbeita mér að því sem hér er til umræðu, skattamálunum. Vegna þeirrar umræðu sem varð hér áðan er það alveg rétt sem fram kom í máli hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar að þetta er ekki svo flókið mál. Styrkirnir sem verið er að tala um að veita og verið er að leita heimildar til að Ísland gerist aðili að eru veittir af Evrópusambandinu í ákveðnum tilgangi. Við skulum bara segja hlutina eins og þeir eru, þeir eru veittir af Evrópusambandinu til að undirbúa og laga Ísland að þeim kröfum sem Evrópusambandið gerir. Ég verð að segja alveg eins og er að það er mjög erfitt að taka þessa umræðu út frá því sjónarmiði sem hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom með áðan. Hann taldi upp mörg ákaflega góð verkefni. Ég deili með honum þeim áhyggjum sem fram komu í máli hans af mannfjöldaþróun í Skaftárhreppi og skorti á tækifærum þar til atvinnuuppbyggingar. Ég deili svo sannarlega áhyggjunum af stöðunni á Suðurnesjunum og skorti á atvinnutækifærum þar en það er ekki það sem við erum að ræða hér. Það má ekki blanda saman þeim góðu verkefnum sem menn eru að sækja um og sækja í þá sjóði við það fólk sem er að sækjast eftir þeim styrkjum sem hér um ræðir. Það fólk er ekki að gera neitt annað en að nýta sér þau tækifæri sem eru í boði. Það sem verið er að gera athugasemdir við hér er að okkur sé kennt um, okkur sem erum andvíg því að Evrópusambandið komi hingað með fulla vasa fjár þegar við erum með klofna þjóð, klofið þing og klofna ríkisstjórn í aðildarumsóknarferli að Evrópusambandinu. Það er ekki verið að gera athugasemdir við þessi verkefni. Ég vildi að það kæmi skýrt fram í þessari ræðu minni vegna þess að ég hef fengið símtöl úr mínu kjördæmi, ég er í sama kjördæmi og hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, þar sem menn spyrjast fyrir um af hverju í ósköpunum ég og félagar mínir úr þingflokki Sjálfstæðisflokksins séum á móti þessum IPA-styrkjum. Ætlið þið að koma í veg fyrir þessi góðu verkefni? er ég spurð. Ég hef svarað því til að ég sé í prinsippinu andvíg því að við förum þá leið að þiggja styrki frá Evrópusambandinu til verkefna sem jafnvel sum hver virðast við fyrstu sýn ekki hafa neina skírskotun til aðildarferlisins en eiga það sammerkt að vera góð verkefni sem auðvelt er að tala fyrir og þá á verkefnið sem slíkt ekki að skipta máli í þessu. Ef við viljum setja á laggirnar Kötlu-jarðvanginn eigum við í þessum sal að taka umræðu um það við fjárlagagerð og forgangsraða í þágu þess verkefnis. Ef við viljum veita styrki til að hægt sé að flokka fugla og spendýr eftir Evrópustöðlum skulum við taka umræðuna um það. Umræðan hér á að snúast um hvernig við forgangsröðum fjármunum okkar. Umræðan hér á svo sannarlega að vera um það hvernig við getum, íslensk stjórnvöld, íslensk fyrirtæki, íslenskur almenningur, nýtt okkur þá möguleika sem felast í Evrópusamstarfinu sem við erum þegar aðilar að og borgum til og tökum þátt í. Ég held að margar leiðir séu færar, í ýmsa rannsóknarsjóði á vegum Evrópusambandsins í gegnum samstarfið um Evrópska efnahagssvæðið sem við eigum að taka þátt í og þá gerum við það á okkar forsendum en ekki þannig að hér sé Evrópusambandið með gullkistu fyrir framan fólk til þess eins að reyna að hafa áhrif á viðhorfið til Evrópusambandsins. Það verður að segja það alveg eins og það er. Ég geri líka athugasemd við það að þetta frumvarp, skattafrumvarpið, og þingsályktunartillagan sem við ræðum á eftir komi til umræðu og afgreiðslu svo seint sem raun ber vitni. Það var skrifað undir rammasamninginn fyrir hönd íslenskra stjórnvalda 8. júlí í fyrra. Málið kemur ekki hingað inn og í umræðu fyrr en í lok janúar á þessu ári, hálfu ári síðar. Þessi samningur er eins og aðrir samningar gerður með fyrirvara um samþykki Alþingis. Af hverju í ósköpunum þurfti það að taka hálft ár að koma með þingsályktunartillöguna og lagafrumvarpið inn til þingsins? Af hverju var þetta ekki rætt samhliða fjárlagafrumvarpinu? Eins og hér hefur komið fram er þegar búið að skuldbinda íslenska skattgreiðendur um 596 milljónir, bara á þessu ári, í fjárlögum þessa árs, 2012, vegna þessara verkefna. Við fyrri umr. um þingsályktunartillöguna spurði ég hæstv. utanríkisráðherra: Hvað gerist ef þingið fellir samninginn? Það er ekkert óhugsandi, virðulegi forseti, að þingið felli samninginn vegna þess að við vitum að það er andstaða við þetta mál í öðrum stjórnarflokknum. Við vitum að það er andstaða við þetta mál í velflestum þingflokkum. Ég mundi ætla að Samfylkingin ein væri algjörlega fylgjandi þessu og kannski hin nýja sveit liðsmanna ríkisstjórnarinnar, Hreyfingin,  Það er alveg ástæða til að velta fyrir sér hvað gerist ef þessi þingsályktunartillaga og þetta frumvarp verða ekki samþykkt. Við sáum hvernig stjórnarmeirihlutinn beitti bolabrögðum við að taka málið út úr utanríkismálanefnd, bolabrögðum vil ég segja. Til voru kallaðir í upphafi fundar - ef ég hefði haft meira ráðrúm til að safna plöggunum mínum saman fyrir ræðuna hefði ég getað útlistað á hvílíkum mettíma þessi þingsályktunartillaga var afgreidd, reyndar sú sem verður rædd á eftir, nú erum við að ræða frumvarpið en þetta skiptir máli í þessu samhengi. Ég held að þremur mínútum eftir að fundurinn var settur, og þetta mál var þriðja mál á dagskrá, hafi málið verið afgreitt út umræðulaust þrátt fyrir að nefndin væri hvergi nærri fullskipuð, þrátt fyrir að nefndarmenn hefðu gefið formanni til kynna að þeir vildu vera viðstaddir og formanni mátt vera fullljóst að um þetta mál yrðu umræður. Þessi afgreiðsla er ekkert annað en bolabrögð, enda hefur það komið í ljós í umræðum á þinginu að stjórnarþingmaður í utanríkismálanefnd var mjög óánægður með afgreiðslu þessa máls. Ég leyfi mér að halda því fram að formaður utanríkismálanefndar og stjórnarmeirihlutinn hafi ákveðið að beita þessari aðferð til að koma málinu út vegna þess að annars hefði verið mikil hætta á að það kæmist ekki út úr nefndinni. Nefndin er þannig samsett að það eru fimm nefndarmenn  Þessi meðferð á málinu og sú töf sem varð á framlagningu frumvarpsins og þingsályktunartillögunnar hefur ekki fengist útskýrð. Ég spurði við fyrri umr. málsins um þingsályktunartillöguna. Þá varð utanríkisráðherra til svara og hann svaraði því til að það hefði tekið svo langan tíma að útbúa frumvarpið í fjármálaráðuneytinu. Ég vil því leyfa mér við þessa umræðu að óska eftir því að annaðhvort formaður hv. efnahags- og viðskiptanefndar eða fjármálaráðherra svari því til hvort það sé rétt, hvort töfin eigi rætur að rekja til fjármálaráðuneytisins. Mér þykir mjög ankannalegt þegar verið er að skuldbinda ríkissjóð með þessum hætti að þetta taki svona langan tíma. Mér finnst það óásættanleg vinnubrögð. Virðulegur forseti. Hér liggja fyrir nokkrar umsagnir í þessu máli og það vekur óneitanlega athygli mína að ekkert í þeim vísar í þá aðferð sem verið er að innleiða. Ekki get ég heldur séð að fjallað sé um það í áliti meiri hluta nefndarinnar. Henni er lýst í frumvarpinu eins og verið sé að færa til sama vegar skattlagninguna vegna þessara styrkja og þegar um alþjóðastofnanir eða sendimenn erlendra ríkja er að ræða. Ég hefði haldið að það þyrfti að leita frekari umsagna um það. Við fyrstu sýn er þetta flóknara að sjá og þetta er ekki alveg sambærilegt við það sem þar er um að ræða. Ég hygg að sams konar viðhorf hafi komið fram hjá hv. þm. Birgi Ármannssyni í andsvari fyrr í umræðunni við hv. þm. Helga Hjörvar. Ég held að það væri gott ef nefndin og nefndarmenn gætu fjallað um það í ræðum sínum hvort þetta atriði hefði verið skoðað sérstaklega og muninn á þessum styrkjum og meðferð þessara styrkja og því þegar um erlenda sendimenn er að ræða eða þá skattlagningu sem á við um alþjóðastofnanir. Ég veit að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson sem á sæti í hv. nefnd gæti fjallað um þetta en ef ekki var ítarlega fjallað um þetta í nefndinni er spurning hvort ekki þurfi að skoða það sérstaklega á milli umræðnanna. Virðulegur forseti. Eins og ég sagði í upphafi er í stuttu máli um að ræða kerfi sem Evrópusambandið kom á laggirnar þegar fjöldi ríkja í Austur-Evrópu sótti um aðild að Evrópusambandinu, var í þeirri aðstöðu að innviðir þeirra og starfsemi almennt uppfylltu ekki þær kröfur sem Evrópusambandið gerir til aðildarríkja sinna. Þessi aðildarríki vildu þar að auki ólm komast inn í Evrópusambandið, vildu færa samfélög sín upp, meira í áttina að því sem gerist á Vesturlöndum. Því var gripið til þess ráðs af hálfu Evrópusambandsins að útbúa þetta tæki, ef maður þýðir heitið er þetta ekkert annað en tæki, til að undirbúa aðild að Evrópusambandinu. Vandamálið hér er að yfirlýsingar hafa verið gefnar, hæstv. utanríkisráðherra hefur talað um það mjög fjálglega að Evrópusambandið viðurkenni að við ætlum ekki að aðlaga okkur fyrr en fyrir liggur samþykki íslensku þjóðarinnar um að ganga í þetta samband. Af hverju í ósköpunum erum við þá þátttakendur í þessu verkefni? Það er sú spurning sem ég hef aldrei fengið svar við. Af hverju í ósköpunum erum við aðilar að tæki til að undirbúa aðild að sambandi sem við segjumst ekki vilja laga okkur að fyrr en það liggur fyrir að við verðum aðilar? Í þessu er fólgin þversögn og ég held að það færi best á því að við felldum þennan samning og þetta frumvarp og tækjum ákvarðanir og forgangsröðun um okkar verkefni og okkar samfélag 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Það var athyglisvert að sjá taugaveiklunina í hv. formanni utanríkismálanefndar er talið barst að því að það mál sem er næst á dagskránni hafi með brögðum verið tekið út úr utanríkismálanefnd, einstaklega athyglisvert, það sýnir að einhver er með svarta samvisku í því máli. En það er ekki til umræðu hér. Við fjöllum um frumvarp sem snýr að því að íslenska ríkið taki á móti 5 milljörðum frá Evrópusambandinu. Þetta eru háar upphæðir og hv. þm. Jón Bjarnason sagði beinum orðum í dag að hann teldi að um mútur væri að ræða. Við ræðum fyrra málið á undan hinu síðara því að þingsályktunartillagan sem er á dagskrá á eftir þyrfti að koma á dagskrá þingsins fyrr til að þingið geti aflétt þeirri stjórnskipulegu ábyrgð sem á málinu er. Ég tel að hænan komi á undan egginu þegar verið er að ræða frumvarpið fyrst. Hvað segir þingmaðurinn um það? Málið lenti í illdeilu í utanríkismálanefnd, getur verið að þess vegna sé það sett á dagskrá fyrst? Auðvitað er það atkvæðagreiðslan sem verður fyrst og síðast að vera í réttri röð en er ekki óeðlilegt að frumvarpið komi á undan þar sem verið er að tala um að taka eigi á móti styrkjunum áður en þingið er búið að aflétta stjórnskipulegum fyrirvara á því hvort frumvarpið sé tækt?

Frú forseti. Ég tel að þetta sé hárrétt ábending hjá hv. þingmanni. Ég fór aðeins yfir það í ræðu minni áðan, og vakti athygli á því í fyrri umræðu um þingsályktunartillöguna, að mér þætti mjög óeðlilegt hversu seint þingsályktunartillagan og frumvarpið berast eftir að samningurinn var undirritaður og frágenginn af hálfu ríkisstjórnarinnar. Það gerðist 8. júlí í fyrra. Sex mánuðum síðar, 24. janúar, ræðum við þingsályktunartillöguna og þegar ég spurði hæstv. utanríkisráðherra að því af hverju þetta hefði tafist bar hann því við að frumvarpið hefði tafist í fjármálaráðuneytinu. Eins og hv. þingmaður bendir á hefði verið hægðarleikur að koma fyrst inn með þingsályktunartillöguna, bara strax í upphafi þings, vegna þess að við fulltrúar í utanríkismálanefnd og þingmenn vitum að það er alsiða að við afgreiðum EES-mál, sumir segja á færibandi, með þeim hætti að við afléttum stjórnskipulega fyrirvaranum og síðan er boðað að þær lagabreytingar sem gera þarf í kjölfarið komi í sérfrumvarpi. Þannig gerum við þetta. Þetta er allt mjög undarlegt. Ekki var vitað hvernig utanríkismálanefnd yrði samsett þannig að ég vil kannski ekki fara þangað í samsæriskenningunni, en við vitum hins vegar að þetta mál hefur verið mjög til vandræða innan ríkisstjórnarflokkanna og innan ríkisstjórnarinnar. Til að koma aftur að samsærinu þá er það kannski frekar að þurft hafi að bíða eftir að fyrrverandi hæstv. ráðherra, hv. þm. Jón Bjarnason, viki úr ríkisstjórn til að hægt væri að leggja þetta fram.

Virðulegi forseti. Ég þakka svarið. Í ummælum hv. þm. Ragnheiðar E. Árnadóttur kemur fram að þetta kom beint inn á dagskrá þingsins eftir áramót og því bendi ég á að þá þegar var búið að ráðstafa á fjárlögum fyrir árið 2012 596 millj. kr. af þessum styrk. Ég tel því að ríkisstjórnin sé komin fram yfir valdheimildir sínar í málinu með því að setja upphæð sem er eyrnamerkt IPA-styrkjunum inn í fjárlögin og samþykkja það áður en þingið var búið að fá málið til umræðu. Ég vil lýsa því yfir úr þessum ræðustól að ég tel að sá sem fer með dagskrárvaldið hér á Alþingi, forseti Alþingis, frú Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, sé á mörkum þess að brjóta þingsköp með því að hleypa þessu máli á dagskrá í frumvarpsformi áður en búið er að aflétta stjórnskipulegum fyrirvara á þingsályktunartillögunni sem þarf að gera til að mál geti komist til umræðu. Ég gagnrýni því mjög hvernig þessi dagskrá var saman sett varðandi þessi tvö mál. Við vitum að samþykkja þarf þingsályktunartillögu til að aflétta þessum stjórnskipulega fyrirvara. Og við erum að tala um að 5 milljarðar séu undir, 5.000 milljónir. Þetta sýnir enn og aftur hve ríkisstjórnin stendur tæpt og þá sérstaklega í þeim málum sem snúa að Evrópusambandinu og því máli sem snýr að IPA-styrkjunum. Ekki er nóg með að hún hafi farið fram úr sér með því að setja tæpar 600 millj. kr. inn í fjárlög 2012, ráðstafa þeim til ýmissa verkefna án heimildar Alþingis og aðkomu heldur er jafnframt verið að ræða þetta mál við 2. umr. og raunverulega er það ekki heimilt hjá þinginu fyrr en, eins og ég sagði áðan, að búið er að aflétta þessum stjórnskipulega fyrirvara. Hvað segir þingmaðurinn um það? Er hún sammála mér?

Virðulegur forseti. Það er rétt að nú þegar er búið að ráðstafa á fjárlögum tæpum 600 millj. kr., sem er mótframlagið sem íslensk stjórnvöld verða að leggja til þessara verkefna. Í títtnefndri fyrri umræðu um þetta mál spurði ég einmitt hæstv. utanríkisráðherra að því, hvað gerist ef samningurinn verður felldur? Á hverjum lendir þá kostnaðurinn? Vegna þess hve þetta hefur tafist eru verkefnin komin af stað. Það er húrrandi gangur í þeim, mikil gleði að sjálfsögðu hjá starfsfólki í fjársveltum ríkisstofnunum sem nú fær tækifæri til að vinna verkefni sem það langar að gera. Verkefnin eru farin af stað en ekki er búið að staðfesta samninginn, Alþingi er ekki búið að klára málið. Hæstv. utanríkisráðherra svaraði því einmitt til að þetta mundi þá hugsanlega lenda á skattgreiðendum. Mér finnst verklagið rangt og ég gagnrýni það harðlega. Eins og þingmaðurinn bendir á þá eru þess mál rædd í öfugri röð. Ég mundi halda að það frumvarp sem við ræðum hér þyrfti að fara aftur til nefndar og ég fór yfir atriði í ræðu minni sem ég tel að þyrfti að skoða betur miðað við það sem ég hef heyrt í umræðunni í dag. Nú kemur það kannski í ljós síðar en nefndarmenn hafa bestu yfirsýnina yfir það. Og hvar erum við þá stödd? Þá verður væntanlega að fresta atkvæðagreiðslu um þingsályktunartillöguna ef umræðu um hana lýkur, ef frumvarpið fer til nefndar. Þetta er allt saman unnið á þann veg að maður getur ekki fallist á það.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það sem ég er að velta fyrir mér eru þessi verkefni og hlutir þeim tengdum. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður benti á í ræðu sinni og kom fram fyrr í dag að þau verkefni sem sótt er um IPA-styrki til eru mörg hver mjög góð og ósköp eðlilegt að þeir sem að baki þeim standa reyni að afla sér fjármuna til þeirra. Verkefnin hverfa ekki þó svo við hættum þessari vitleysisferð til Evrópusambandsins, verkefnin fara ekki neitt. Ég held að mikilvægt sé að taka allan vafa af um það að ef þetta fer allt í vitleysu, þessir IPA-styrkir, þá bera stjórnvöld vitanlega ábyrgð á því að hafa farið af stað með ferlið. Stjórnvöld hljóta að ljúka þeim verkefnum sem farið var af stað með, ég get ekki litið öðruvísi á það. Það eru stjórnvöld sem koma fram með þessi mál og leggja áherslu á að þau nái fram að ganga. Þar af leiðandi hljóta þau að bera endanlega ábyrgð fari allt á þann veg að þessu verði hafnað. Ég held að það sé nokkur misskilningur á ferðinni þessu tengt. IPA-styrkirnir og það IPA-prógramm sem um er að ræða - mig langar að spyrja hvort hv. þingmaður líti á þetta prógramm sömu augum og önnur verkefni, önnur prógrömm eða áætlanir sem Íslendingar eru þátttakendur að. Íslendingar eru þátttakendur í ýmsum samstarfsverkefnum við Evrópusambandið og við lönd innan Evrópusambandsins og svo sem víðar. Mig langar að spyrja hvort þetta IPA-prógramm lúti sömu lögmálum og hin verkefnin.

Virðulegi forseti. Fyrst vegna þess sem fram kom hjá hv. þingmanni í upphafi. Ég er sammála því að auðvitað bera stjórnvöld ábyrgð á því að klára þau verkefni sem farin eru af stað, stjórnvöld og þar með íslenskir skattgreiðendur. Ég held að mikilvægt sé að það liggi fyrir að færi það svo að samningurinn næði ekki fram að ganga bitni það ekki á þeim sem sækja um í góðri trú, heldur verði það leyst með öðrum hætti. Síðari spurningu hv. þingmanns var hvort ég telji IPA-verkefnin vera sambærileg öðrum verkefnum sem við erum þátttakendur í. Ég fór yfir það í ræðu minni áðan að við höfum einmitt marga möguleika og margvísleg tækifæri til að taka þátt í Evrópusamstarfinu þar sem við erum aðilar að. Og ég held - alveg nákvæmlega eins og við hér á þinginu gætum gert betur í að tryggja íslenska hagsmuni á upphafsstigum þeirra gerða sem við tökum svo til við að fjalla um á síðari stigum - að íslensk fyrirtæki, stofnanir og stjórnvöld hafi alveg örugglega meiri og betri tækifæri til að afla fjár úr sameiginlegum sjóðum sem við greiðum inn í sem þátttakendur á Evrópska efnahagssvæðinu. Auðvitað eigum við að vera fullgildir þátttakendur þar. Við erum fullgildir aðilar að þeim samningi með öllum þeim kostum og göllum. Við erum hins vegar ekki aðilar að Evrópusambandinu og mörg okkar og stór hluti þjóðarinnar, mikill meiri hluti þjóðarinnar, vill ekki verða aðili að Evrópusambandinu. Þess vegna tel ég að það sé óeðlilegt og rangt að við séum, áður en sú ákvörðun er tekin, að samþykkja og taka á móti styrkjum úr sjóðum sem þessum sem eru beinlínis tilkomnir vegna aðildarumsóknarinnar að Evrópusambandinu.

Virðulegi forseti. Það er vitanlega alveg ljóst að við værum ekki að ræða þetta mál núna og þessir peningar lægju ekki einhvers staðar frammi ef við værum ekki í aðlögunarferli við Evrópusambandið. Það er vitanlega alveg hárrétt og ljóst. Mikilvægt er að ítreka enn og aftur að stjórnvöld hafa auglýst og hvatt til þess að IPA-peningarnir séu nýttir í ákveðin verkefni. Þar af leiðandi þurfa stjórnvöld - og ég kalla eftir því að ríkisstjórnarflokkarnir staðfesti að þeir muni beita sér fyrir því að nái þetta IPA-dæmi ekki í gegn þá muni þessi verkefni njóta velvilja og velvildar hjá stjórnvöldum. Mér finnst það vanta, því að það eru jú þau sem hafa á ákveðinn hátt att fólki út í þetta. Það er líka mikilvægt, virðulegi forseti, að fram komi þó svo að við sem tölum núna í þessu máli séum andvíg því flest að ganga í Evrópusambandið þá erum við líkt og meiri hluti þjóðarinnar á því að Íslendingar eigi að taka þátt í alþjóðlegu samstarfi og gildir í rauninni einu við hvaða lönd og við hvaða aðila það er ef það samstarf er gagnkvæmt. Ef það samstarf er þannig að báðir aðilar hagnist á því með einhverjum hætti, hvort sem það er fræðilega, efnahagslega eða á einhvern annan hátt, þá viljum við að sjálfsögðu taka þátt í því. Ég held að íslenska ríkið ætti jafnvel að skoða það hvort þeim fjármunum sem er verið að verja í þessa Evrópusambandsumsókn sé betur varið í að styrkja stöðu okkar í einhverju öðru samstarfi, ég segi nú bara við Evrópusambandið á sviði menntunar, atvinnuþróunar eða einhverju slíku, eða við Ameríku eða Asíulönd. Það eru endalaus tækifæri í alþjóðlegu samstarfi og vinnu með öðrum þjóðum. En við þurfum ekki að ganga í Evrópusambandið til þess. Við sem viljum stuðla og vera í slíku samstarfi getum líka leyft okkur að vera á móti því að ganga í Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Þarna kemur hv. þingmaður inn á mjög mikilvægan punkt. Það er nefnilega þannig að vegna þess að ég er andvíg aðild okkar að Evrópusambandinu er mér legið á hálsi fyrir að vera einangrunarsinni og ég vilji ekkert útlenskt sjá og vilji ekki að Ísland eigi í samskiptum við aðrar þjóðir. Það er svo alrangt. Ég held einmitt að við sem erum þeirrar skoðunar að Ísland eigi að vera utan við Evrópusambandið séum upp til hópa - ég er það að minnsta kosti - miklir alþjóðasinnar. Ég vil samstarf Íslands á alþjóðavettvangi sem mest vegna þess að ég tel að við getum lært, aflað reynslu og þekkingar, komið á samböndum, samstarfi og viðskiptum ekki bara í Evrópu heldur að heimurinn allur sé undir. Ég bjó í Bandaríkjunum og lærði í Bandaríkjunum og mér finnst að við eigum að horfa meira vestur. Þar eru ógrynni tækifæra, svo ég nefni ekki stór lönd lengra í burtu, Asíu og Indland svo einhver dæmi séu nefnd. Ég ítreka að auðvitað eigum við að sækjast eftir öllu því sem við getum fengið út úr Evrópusamstarfinu vegna þess að við erum fullgildir aðilar að Evrópska efnahagssvæðinu og við eigum að taka þátt í því og leggja til þess samstarfs með sama hætti vegna þess að það er ekki bara það hvað getum við fengið út úr því heldur líka hvert er framlag okkar og það á við um annað alþjóðasamstarf, t.d. á sviði öryggis- og varnarmála. Mér finnst það mikil einföldun og það pirrar mig í umræðunni þegar því er skellt fram að maður hljóti að vera einangrunarsinni og eitthvert afturhald af því að maður vilji ekki að Ísland gangi í Evrópusambandið. Það er ekki þannig. Þetta snýst um hagsmunamat og ég tel að hagsmunum okkar sé betur varið utan Evrópusambandsins og hef ekki verið sannfærð um annað.

Forseti vill vekja athygli á því vegna þeirra ummæla sem hafa fallið utan úr sal að forseti er gæslumaður formsatriða hér á fundinum og gætir þess að þingmenn hafi hóf í orðavali en blandar sér síður inn í efnisatriði þess máls sem hv. þingmenn fara með í ræðustól, enda er fjallað um málfrelsi þeirra í 49. gr. stjórnarskrárinnar. Forseti gætir þess að allt fari fram með góðri reglu og hefur heimild til þess að gera hlé á fundi ef menn hlýða ekki fyrirmælum og stjórn forseta.

Virðulegi forseti. Svo er að skilja að borin hafi verið fram kvörtun við forseta vegna ræðu þingmannsins sem talaði á undan mér. Það er mjög athyglisvert að slíkt klögumál komi fram í þessu máli en tilkynningin er afar einkennileg. Þar sem ég var að tala um dagskrá þingsins áðan við hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur langar mig að benda á að á dagskrá dagsins í dag eru 24 mál. Nú hefur Hreyfingin gengið til liðs við ríkisstjórnina, að vísu ráðherralaus, og hefur sett það sem skilyrði að málefni heimilanna, afnám verðtryggingar og fleiri mál skuli tekin í forgang. Mig langar hins vegar að benda þingheimi á að af þeim 24 málum sem eru á dagskrá í dag er ekkert sem snertir fjárhag heimilanna. Á dagskrá eru mál er varða náttúruvernd, akstur utan vega, áfengislög, skýrara bann við auglýsingum og svo 10 EES-mál, sem sýnir forgangsröðunina hjá ríkisstjórninni. Ég vildi koma þessu að, forseti, vegna þess að sú umræða virðist vera komin á fleygiferð að eitthvað eigi að fara að gera í málefnum heimilanna fyrir helgi. Þetta er svipað því og þegar ríkisstjórnin ætlaði að bjarga heimilunum korteri fyrir síðustu kosningar, við vitum að þetta verður allt svikið. En svo ég víki að umræðumálinu þá hef ég gagnrýnt það að frumvarpið sem er til umfjöllunar skuli vera tekið fyrir á undan þingsályktunartillögunni. Í þingsályktunartillögunni segir, með leyfi forseta: „Með þingsályktunartillögu þessari er leitað eftir heimild Alþingis til að samþykkja rammasamning milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um reglur um samstarf er varðar fjárhagsaðstoð ESB við Ísland innan ramma stuðningsaðgerða sjóðs er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki ESB (IPA) sem undirritaður var 8. júlí sl. Samningurinn er birtur sem fylgiskjal með tillögunni.“ Ég vísa í það, frú forseti, að hér er verið að ræða frumvarp til laga um breytingar á máli sem ekki hefur fengið samþykkt hjá Alþingi. Ég gagnrýni þetta mjög og beini ábyrgð þessarar dagskráruppstillingar til forseta þingsins sem fer með dagskrárvald. Því er vonandi komið á framfæri til forseta. Þetta mál er mjög einkennilegt því að verið er að aflétta og víkja frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja sem eiga að fjármagna aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Það er einkennilegt að þetta skuli vera ESB-mál því að það brýtur klárlega jafnræðisreglu EES-samningsins, þá reglu að allir skuli vera jafnsettir og mismunun megi ekki eiga sér stað. Hér eigi að vera frjálst flæði fjármagns, fólks og vöru. Ákvæðin í frumvarpinu eru einmitt undanþágur frá þessu fjórfrelsisákvæði, ESB-verktakar eiga að geta streymt hingað inn, og starfsmenn á almenna vinnumarkaðinum frá ESB-löndunum, og þeir sleppa við skatta og skyldur. Um er að ræða mikið samkeppnisbrot gagnvart íslenskum verktökum og íslenska vinnumarkaðinum, verið er að gefa ESB-verktökum forskot á að hljóta brauðmola sem falla af borði ESB upp á 5.000 millj. kr. til að vinna verkið. Ekki er einu sinni verið að búa til hvata í íslensku efnahagslífi til að Íslendingar fái að njóta þess að fjármagn sé að koma inn í landið. Nei, því er öðru nær. Hér er um mikið undanþáguákvæði að ræða. Vísað er í Vínarsamninginn, þ.e. að þetta byggist á því að um ræðismannssamband sé að ræða, sendiherrar njóti til dæmis allra skatt- og tollfríðinda þegar þeir koma til ákveðins ríkis. Ég vísa því algerlega á bug því að sendiherrar stunda ekki verktöku eins og lagt er til í frumvarpinu. Það er fráleitt að líkja þessu tvennu saman vegna þess að hér er beinlínis verið að gefa erlendum verktökum og erlendu vinnuafli mikið forskot. En þetta er í takt við þá kratavæðingu sem hér hefur verið frá því að ríkisstjórnin tók við völdum. Málunum er pakkað í sellófanpappír, þau eru sett fram á villandi máta og blekkingar notaðar, ef svo má segja, vegna þess að þessi tvö mál eru alveg óskyld. ESB-verktaki á ekki neitt sameiginlegt með sendiherra erlends ríkis hér á landi. Það sjá það allir sem vilja sjá og ekki er hægt að heimfæra og rökstyðja frumvarpið í ljósi þess. Frumvarpið gengur fyrst og fremst út á það að verið er að elítuvæða íslenskan vinnumarkað. Verið er að gefa þegnum og verktökum ESB forskot, eins og ég fór yfir, með lagafrumvarpi frá Alþingi. Ég hvet þingmenn til að skoða þessi mál vel og hafna frumvarpinu því að þetta er ekki ásættanlegt fyrir okkur landsmenn í því ástandi sem við nú erum, undir algerlega verk- og vonlausri ríkisstjórn. Við skulum því taka höndum saman og fella þetta mál. Það er annað sem er líka athyglisvert í þessu máli, en frumvarpið er í níu greinum. Greinargerðin er fremur rýr og athyglisvert að renna yfir fylgiskjal sem fylgir frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins þar sem þeirri spurningu er ekki svarað hverju íslenskur vinnumarkaður tapar á því að geta ekki tekið þátt í þeim verkefnum sem fara á í upp á 5.000 millj. kr. Þar segir, með leyfi forseta: „Ekki hefur verið lagt mat á það hvað undanþágur þær sem mælt er fyrir um í frumvarpinu gætu þýtt í minni skatttekjum ríkissjóðs frá því sem annars hefði orðið. Slíkt mat væri auk þess afar erfitt í framkvæmd, m.a. vegna þess að ekki liggur fyrir hvernig verk sem unnin verða samkvæmt ESB-samningi munu skiptast milli innlendra og erlendra ESB-verktaka. Mat á tekjutapi á auk þess tæpast við því IPA-styrkirnir eru veittir með því skilyrði að vera undanþegnir sköttum og opinberum gjöldum og mundu ekki berast ef ekki kæmi til skattfrelsið. Má frekar gera ráð fyrir því að ríkissjóður muni hafa tekjur af þessum styrkjum með óbeinum hætti ef ESB-verktakar verða innlendir aðilar.“ Þarna kemur fram að fjármálaráðuneytið gefur ekkert út á það hvert tekjutapið er vegna þess að IPA-styrkirnir koma beint inn í landið á undanþágum. Með þessari yfirlýsingu frá fjármálaráðuneytinu er beinlínis verið að segja að innlendir aðilar fái ekki eitt einasta verkefni af því sem hér er. Hvernig á innlendur verktaki enda að geta staðist samanburð við ESB-verktaka sem fær að flytja inn vörur, efni og tölvubúnað í þau verkefni sem fyrir liggja á meðan íslenski aðilinn þarf að borga fullan virðisaukaskatt og tekjuskatt af vinnu starfsmanna og annað? Þetta er borðleggjandi. Með þessu er verið að flytja atvinnuleysi Evrópusambandsins hingað og styrkja hinar svokölluðu stjórnsýslustofnanir sem peningarnir eiga að fara inn í. Ég geld varhuga við þessu, sérstaklega í ljósi þess að ég tel að ríkisstjórnin hafi gert sig brotlega að lögum þegar það var samþykkt rétt fyrir jólin að veita viðtöku 596 millj. kr., setja það inn í fjárlög, bæði inn á tekju- og gjaldalið, án þess að Alþingi væri búið að aflétta þeim fyrirvörum sem þarf til að mega taka við þessum styrkjum. Talandi um ráðherraábyrgð, frú forseti, þá tel ég að þarna sé mjög tæpt teflt hjá ríkisstjórninni. Það er líka athyglisvert það sem kemur fram í fylgiskjali frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins þar sem segir að gert sé ráð fyrir að IPA-styrkirnir geti numið sem samsvarar um 5 milljörðum kr. eins og ég fór yfir áðan vegna tímabilsins 2011–2013. Þarna var komin af stað áætlun enda samningurinn undirritaður í júní í fyrra, árið 2011. Þarna er gert ráð fyrir að við eigum að taka við öllu þessu fé. Og svo segir: „Um er að ræða verkefni samkvæmt sérstakri landsáætlun sem stjórnvöld hafa gert og ESB hefur fallist á. Áætlað er að styrkirnir komi til útborgunar frá og með árinu 2012 og verði greiddir á nokkrum næstu árum eftir framvindu styrktra verkefna.“ Virðulegi forseti. Hvernig er hægt að komast að þeirri niðurstöðu að ekki sé um aðlögunarferli að Evrópusambandinu að ræða? Hvernig er hægt að halda því fram úr ræðustól Alþingis, eins og hæstv. ráðherrar hafa margoft og ítrekað gert, að ekki sé um aðlögun að Evrópusambandinu að ræða? Talandi svo líka um flýtimeðferð eins og hæstv. utanríkisráðherra talaði um þegar við vorum að ræða ESB-umsóknina sumarið 2009. Það átti að vera búið að ganga í Evrópusambandið, að mig minnir, á 18 mánuðum, sem var tóm blekking. Svo les maður að mjatla eigi þessu inn á ríkisreikninginn eftir því hvernig framvindan í aðlögunarferlinu er - þetta er svo svakalegt brot og inngrip í íslenskt stjórnkerfi að ég er nánast orðlaus, frú forseti. Þetta er klár aðlögun. Ekki alls fyrir löngu spurði ég hvernig á því stæði að Hagstofan væri skyndilega farin að gera manntal. Ég hélt að skráning hér á landi væri með því besta sem þekkist í heiminum þar sem flest börn fæðast á spítölum og fá í heimahúsum. Þegar barn fæðist fær það kennitölu hjá þjóðskrá þannig að ég hélt að manntalið okkar væri mjög gott og það er það líka. Ég spurði hvort það gæti verið að Evrópusambandið væri að styrkja þetta manntal með IPA-styrkjum og allt ætlaði um koll að keyra. Ég fékk bloggkórinn og spunameistarana beint á mig. Raunverulega varð allt vitlaust út af þessu og talað um að ég sæi ESB-grýluna í hverju horni. Hvað kemur ekki í ljós í síðustu viku þegar skýrsla Hagstofunnar kemur út? Jú, jú, í skýrslunni kom fram að Hagstofan hefði ekki getað ráðist í þetta manntal og íbúatal nema fyrir tilstilli IPA-styrkjanna sem hefðu farið inn í fjárlög 2012. Svona eru blekkingarnar og við þingmenn sem teljum hag Íslands betur borgið fyrir utan Evrópusambandið megum hafa okkur alla við að sjá í gegnum blekkingavefinn sem búið er að spinna í kringum Evrópusambandsaðlögunina. Ekki er hikað við að hjóla í þingmenn þegar þeir koma með spurningar sem varða Evrópusambandið sem þarf að gjalda já við. Hiklaust er hjólað í þá og reynt að taka þá niður en eins og allir vita er um að ræða gæluverkefni Samfylkingarinnar, í raun eina stefnumál hennar. Það er hennar eina stefnumál að koma þjóðinni, landinu og auðlindunum inn í Evrópusambandið. Ef það tekst ekki þá má segja að þann dag sem aðildinni verður hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslu fari jarðarför Samfylkingarinnar jafnframt fram því að Samfylkingin stendur ekki fyrir neitt annað. Hæstv. fyrrverandi fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, er hinn mesti sakleysingi í öllum þessum spuna Samfylkingarinnar í kringum það að koma okkur inn í Evrópusambandið. Hann fór fyrir Vinstri grænum inn í ríkisstjórnarsamstarfið með það á nokkurra manna vitorði fyrir kosningar að leyfa ætti Samfylkingunni að koma fram með þetta stefnumál héldi ríkisstjórnin velli. Þetta hefur verið upplýst í umræðum hér á þingi en hefur ekki verið haldið nægilega vel til haga. Þar gerði hv. formaður Vinstri grænna, Steingrímur J. Sigfússon, sig að hinum almesta ómerkingi sem á þing hefur verið kosinn, enda loga eldarnir glatt í kringum hann. Ég á eftir að tala oftar í þessari umræðu því að efnið er mikið. Nú ætla ég að ræða aðeins um 4. gr. sem snýr að virðisaukaskatti, afar merkileg undanþága. Þar stendur, með leyfi forseta: „ESB-verktaki sem selur vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skal vera undanþeginn virðisaukaskatti. Undanþágan er háð því skilyrði að sala á vöru eða þjónustu sé í beinum tengslum við starfsemi ESB-verktaka samkvæmt ESB-samningi. Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. er skráðum aðilum sem selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi heimilt að telja til innskatts á hverju uppgjörstímabili virðisaukaskatt af aðkeyptum rekstrarfjármunum, vörum, vinnu, þjónustu og öðrum aðföngum.“ Virðulegi forseti. Þarna er verið að opna á þá heimild að þeir ESB-verktakar sem koma hingað og vinna verk eða flytja inn vöru eða þjónustu hafi sjálfkrafa opinn tékka inn í ríkissjóð, að þeir fái allan þann innskatt sem af vinnunni, þjónustunni eða vörunum hlýst beint í sinn vasa aftur. Ef þetta er ekki mismunun á milli innlendra og erlendra verktaka þá veit ég ekki hvað mismunun er. Í lögum um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, er túlkun á því hvað innskattur merkir. Ég ætla að lesa það yfir þannig að þingmenn fái betri innsýn í hvað innskattur er. Hefst nú lesturinn, frú forseti, á 3. mgr. 15. gr. virðisaukaskattslaganna: „Innskattur merkir í lögum þessum þann virðisaukaskatt sem á tímabilinu fellur á kaup skattaðila á skattskyldum vörum og þjónustu til nota í rekstrinum.“ Áður segir: „Skattskyldir aðilar skv. 3. gr. skulu greiða í ríkissjóð mismun útskatts og innskatts hvers uppgjörstímabils, sbr. 24. gr. Sé innskattur á uppgjörstímabili hærri en útskattur skal ríkissjóður endurgreiða mismuninn.“ Verið er að setja það inn í undanþágufrumvarp vegna viðtöku þessara styrkja að þessir aðilar sleppi ekki einasta við skatta og skyldur hér á landi - allt frá því að þurfa að borga virðisaukaskatt, tolla og tekjuskatt af þeim aðilum sem hér starfa - heldur fá þeir að auki aukið forskot þar sem þeir geta látið ríkissjóð borga innskattinn sem til fellur vegna þjónustu, vöru og vinnu sem þeir standa fyrir hér á landi. Ríkissjóður verður ekki bara af tekjum við það að ESB-aðilar koma hingað og vinna alla þessa vinnu, þar sem íslenskir aðilar og verktakar eru ekki samkeppnishæfir, heldur er ríkissjóður að opna fjárhirslu sína fyrir þessum aðilum með því að greiða þeim þann innskatt sem til fellur. Virðulegi forseti. Hér er verið að fara afar frjálslega með valdheimildir, sérstaklega vegna þess að þetta eru skattvaldheimildir sem eru mjög strangar. Mjög þungar refsingar eru við því ef fyrirtæki og einstaklingar, verktakar, svíkja undan virðisaukaskatti. Það er fangelsissök standi aðilar ekki í skilum með virðisaukaskatt til ríkisins. Það er með ólíkindum að þetta skuli vera komið hér inn, og ekki síður í ljósi þess að innskatturinn er nú 20,32%. Af umræddum 5 milljörðum gætu ESB-aðilar verið að fá 20,32% til baka frá íslenska ríkinu. Ég átta mig ekki alveg á því þegar ég tala þessi orð, en ég skal hafa töluna á hraðbergi síðar, hvað 20,32% af 5 milljörðum er há upphæð. Fjárlagaskrifstofa fjármálaráðuneytisins hefði átt að vera búin að reikna það út og setja inn í umsögn sína. En ekki er einu sinni reynt, frú forseti, að leggja mat á tekjutap ríkisins. Það sjá það allir í hendi sér að þessi verk verða einungis unnin af aðilum í ESB vegna þeirrar mismununar sem ég hef farið yfir í ræðu minni. Ég kem til með að taka aftur til máls en ég tel að hér sé um svo mikla mismunun að ræða að ekki sé hægt að leiða hana í landslög. Ég tel heldur ekki hægt að rökstyðja þessa mismunun á grundvelli Vínarsamningsins.

Frú forseti. Ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni um það að IPA-styrkirnir eru hluti af aðlögunarferli að Evrópusambandinu, enda er tilgangur þeirra sá. Það er alveg skiljanlegt að Evrópusambandið vilji tryggja að aðildarríkin uppfylli skilyrði sem sett eru fyrir aðild á þeim degi þegar aðild hefur verið samþykkt. Þetta hefur reynst mikilvægt í Austur-Evrópulöndunum sem stóðu á mörgum sviðum langt að baki hinum grónu Evrópusambandsríkjum hvað ýmsa innviði varðaði. Þess vegna var nauðsynlegt að setja í gang þetta þróunarprógramm fyrir lönd sem voru búin að sækja um aðild. Það sem mér finnst mjög sérkennilegt í þessari umræðu er að þeir Íslendingar sem hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu skuli ekki viðurkenna þetta. Það er eitt að vera fylgjandi inngöngu í Evrópusambandið og játast þá undir það regluverk og þær kröfur og þá möguleika og það sem Evrópusambandið býður upp á en hitt finnst mér ákaflega dapurt, að þeir sem telja sig andvíga Evrópusambandinu og hafa lýst því yfir að ekki skuli hefja aðlögunarferli á tímabilinu eða þiggja aðlögunarfé til að aðlagast Evrópusambandinu á tímabilinu skuli samt styðja það að við tökum á móti IPA-styrkjum. Ég vil spyrja hv. þingmann 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni kærlega fyrir þetta andsvar. Ef ég sæi inn fyrir höfuðleður hæstv. ráðherra Steingríms J. Sigfússonar væri ég líklega búin að leysa hér landsmálin. Ég tel að þingmaðurinn hafi verið að vísa í þann viðsnúning sem hann fór með flokk sinn í gegnum og hann þverskallast við og neitar að um aðlögun að Evrópusambandinu sé að ræða. Það frumvarp sem er til umræðu og þingsályktunartillagan sem er boðuð á eftir þessu máli sanna það, það þarf ekki fleiri vitnanna við, að hér er um beina aðlögun að Evrópusambandinu að ræða. Hér eru Íslendingar í gegnum tillögu frá ríkisstjórninni, sem hér liggur fyrir, að taka á móti 5 þús. millj. ísl. kr. til að aðlaga stjórnsýsluna að því að ganga í Evrópusambandið. Þetta eru staðreyndir og það er orðið tímabært að þeir sem eru ekki enn vaknaðir upp af þessum vonda draumi átti sig á því. Ég vísa í ráðherraábyrgð hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem situr ekki í salnum, ráðherraábyrgð hans að vera með blekkingar í þinginu og telja mönnum trú um að ekki sé um aðlögun að ræða. Þetta er líka sérstaklega athyglisvert í ljósi þess að Evrópusambandið hamast hér á landi bæði í gegnum sendiráð sitt og Evrópustofu við að kynna Evrópusambandið við litlar undirtektir. Hér var haldin heil gleðivika í síðustu viku, gleðivika Evrópustofu, þvílíkt og annað eins bull. Harpa var leigð til að reyna að heilaþvo Íslendinga. Málið með landsmenn hér ólíkt kannski öðrum þjóðum er að við erum mjög vel upplýst, við fylgjumst með. Íslendingar gera sér grein fyrir því hvernig ástandið er í Evrópusambandinu og á evrusvæðinu og það sjá allir nema ríkisstjórnin að þetta er vitavonlaus vegferð og var frá upphafi.

Frú forseti. Ég kalla einmitt eftir heiðarleika í umræðunni, að menn séu menn til að viðurkenna á hvaða vegferð þeir eru og líka hvað varðar þessa IPA-styrki. Þeir eru aðeins í boði sem aðlögunarstyrkir, annars eru þeir ekki í boði. Þeir sem segja að þetta séu styrkir undir öðrum formerkjum segja ósatt. Í yfirliti um fyrirkomulag IPA á Íslandi, gefið út fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands, er þessu skipulagi lýst og það tíundað að megintegundir verkefna IPA-styrkja á Íslandi eru: 1. Innleiðing reglna og gerða. 2. Styrkja stjórnsýslu. 3. Stofnanauppbygging. 4. Undirbúningur fyrir sjóði í landbúnaði, sjávarútvegi, atvinnu- og byggðamálum. 5. Þýðingarmál. Þetta er viðurkennt og útgefið. Þess vegna held ég, til að hægt sé að sýna fullkominn heiðarleika í umræðunni, að menn eigi að takast á um þetta. Viljum við taka á móti þróunarstyrkjum til að aðlaga okkur að Evrópusambandinu meðan við teljum okkur enn vera í viðræðum? Einhverjir segja að við séum í samningaviðræðum og einhverjir segja að þær séu á jafnréttisgrundvelli, þ.e. að tveir jafnréttháir aðilar séu að semja, sem er náttúrlega algjör misskilningur því að við erum algjörlega á forsendum Evrópusambandsins í þessu. Það er þetta sem ég kalla eftir. Þetta eru aðlögunarstyrkir, 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni kærlega fyrir þetta andsvar vegna þess að hann kemur hreint fram. Við skulum ekki gleyma því að hann er fyrrverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og fékk að sjálfsögðu nasasjón af þeim vinnubrögðum sem viðhöfð voru þegar hann var ráðherra. Þetta er það sem við erum alltaf að tala um, við hér á þingi höfum eftir hrun verið að biðja um heiðarleika, um gegnsæi og að hætt verði að beita blekkingum til að koma málum í gegnum þingið, eins og þessi ríkisstjórn hefur svo margoft verið staðin að og ekki bara blekkingum heldur hefur verið beitt hótunum. Þá er ég að sjálfsögðu að vísa í Icesave-málið sem hefur komið í ljós að var beintengt við aðildarumsóknina og það aðlögunarferli sem hér á sér stað. Þingmaðurinn fór yfir það að IPA-styrkirnir væru til þess að innleiða hér reglur og gerðir, sem kallast reglugerðir hér á landi. Ég fór yfir það í byrjun ræðu minnar að á dagskránni eru fleiri, fleiri mál og ekkert þeirra snýr að heimilunum, það eru tíu EES-mál. Ein blekkingin er t.d. að segja í þinginu: Þetta eru EES-mál, við skulum koma þeim í gegn. Það er eins og þegar lögfest var í EES-samningnum að við skyldum reiða af hendi rúma 7 milljarða næstu fimm árin í Þróunarsjóð EFTA. Það var nú eitt, sagt var að það væri vegna þess að við værum aðilar að EES en í raun var það krafa Evrópusambandsins að Íslendingar mundu lögfesta þetta. Svo er það hitt, að IPA-styrkirnir eru þróunarstyrkir eins og þingmaðurinn fór yfir. Ég vil minna á að Evrópuþingmaður, ég man ekki frá hvaða landi hann er, vakti athygli á því að við Íslendingar þyrftum alls ekki þróunarstyrki sem fælust í IPA-styrkjunum vegna þess að við værum ekki vanþróað 

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Málið felst í því að ekki verði innheimtir skattar af svokölluðum IPA-styrkjum á Íslandi. Í 12. gr. samnings sem ríkisstjórn Íslands undirritaði 8. júlí 2011, við framkvæmdastjórn Evrópusambandsins um reglur um samstarf er varðar fjárhagsaðstoð ESB við Ísland segir að íslensk stjórnvöld skuldbindi sig til þess að undanþiggja IPA-styrki hvers kyns opinberum álögum og er þetta frumvarp lagt fram í þeim tilgangi. Ég ætla fyrst að fara aðeins yfir hvað IPA-styrkir eru. IPA er skammstöfun fyrir það sem kallast upp á enska tungu „Instrument for Pre-Accession Assistance“. Það er ekki nákvæm þýðing að kalla þetta styrki úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins heldur væri betra að segja að þetta væru þau verkfæri sem Evrópusambandið hefði til að aðstoða ríki við aðlögun að Evrópusambandinu. Ég held að það nái betur inntakinu í þessu, en hvað um það. Áætlað er að núna á nokkrum árum muni Evrópusambandið setja í kringum 5 milljarða í þessa styrki til Íslands og er kominn listi yfir landsáætlun IPA. Þar eru nokkur verkefni og öllsömul eru þau gagnmerk. Fyrsta verkefnið á listanum sem utanríkisráðuneytið sendi frá sér er uppbygging á svokölluðu Natura 2000 samstarfsneti á Íslandi, innleiðing vistgerða- og fuglatilskipunar ESB. Þar segir að markmið verkefnisins sé að styrkja getu Íslands til að greina og flokka dýra- og fuglategundir. Í það eru lagðar 3.685 þús. evrur sem eru rúmlega 500 millj. kr. Til þess að auðvelda Íslandi að aðlaga sig að Evrópusambandinu ætlar sambandið því að setja rúmar 500 millj. kr. í að þróa aðferðir og styrkja getu Íslands til að greina og flokka fimm spendýr, þ.e. selinn, músina, refinn, minkinn og hreindýrið, og um 70 fuglategundir. Ég treysti mér ekki til þess að telja þær upp hér en það er algjörlega ljóst að það er ekki fjárskortur í Evrópusambandinu ef hægt er að setja rúmar 500 milljónir í þetta verkefni. Hvert mannsbarn á Íslandi getur talið upp þau spendýr sem lifa í íslenskri náttúru og margir geta talið upp alla fuglana þannig að ég tel að geta Íslendinga til þess að greina og flokka dýra- og fuglategundir sé bara í býsna góðu ástandi núna. En hvað um það. Næsta verkefni er að styrkja hagtölugerð í sambandi við reglugerðir Evrópusambandsins um þjóðhagsreikninga og er það í samstarfi við hagstofur annarra Evrópuríkja og Eurostat, hagstofu Evrópusambandsins. Það er örugglega hið besta verkefni. Í það eiga að fara 825 þús. evrur, sem eru rúmar 100 millj. kr. Þá er það uppbygging á rannsóknarstofum og gæðakerfi vegna matvælaeftirlits. Í hana á að setja tæpar 2 millj. evra eða sem nemur 300 millj. kr. Síðan er það verkefni sem gengur út á þýðingar á ESB-gerðum, þjálfun túlka og stuðning við uppbyggingu á innviðum fyrir túlkanám við Háskóla Íslands, sem er eflaust hið besta mál. Þar sér maður beina tilvísun í hvernig hægt er að nota styrkinn til að auðvelda aðlögun Íslands að Evrópusambandinu. Svo kemur mjög athyglisvert verkefni sem kallað er Katla jarðvangur, þróunaráætlun fyrir Eyjafjallajökulssvæðið. Ég get ómögulega séð hvernig þróunaráætlun fyrir Eyjafjallajökulssvæðið getur virkað sem aðlögun að Evrópusambandinu. Síðan er verkefni um menntun fyrir fleiri og betri störf og þar eru víðtækar aðgerðir til að efla menntunarstig og atvinnu. Það er hið besta mál og er til þess fallið að efla fullorðinsfræðslu fyrir fólk með litla eða enga formlega menntun og auka þar með möguleika þess innan Evrópusambandsins. Í það eiga að fara tæpar 2 millj. evra. Síðan er eitthvað sem hefur beina tilvísun við aðlögunina, það er tæknilegur stuðningur við NIPAC-skrifstofuna. NIPAC-skrifstofan er fyrirbæri í utanríkisráðuneytinu sem mér sýnist tengjast utanumhaldi um IPA styrki - þetta er eiginlega komið í hring - í það eiga að fara 1.655 þús. evrur eða um 220–230 millj. kr. Frumvarpið kveður á um að þeir sem vinna við þetta verkefni og eru svokallaðir ESB-verktakar verði undanþegnir skattlagningu. ESB-verktakar eru einstaklingar og lögaðilar sem veita þjónustu og/eða afhenda vörur eða vinnu fyrir verk með fjárstyrk samkvæmt ESB-samningnum. Ef við förum aðeins yfir greinar frumvarpsins setja 1. og 2. gr. fram markmið og skilgreiningar þess. 3. gr. segir að við innflutning ESB-verktaka á vörum sem fjármagnaðar eru af ESB-samningi skuli fella niður aðflutningsgjöld. 4. gr. segir að ESB-verktaki sem selur vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skuli vera undanþeginn virðisaukaskatti. Jafnframt er sagt í 4. gr. að skráðum aðilum er selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi sé heimilt að telja til innskatts á hverju uppgjörstímabili virðisaukaskatt af aðkeyptum rekstrarfjármunum, vörum, vinnu, þjónustu og öðrum aðföngum. Það er því ekki nóg með að þeir borgi ekki virðisaukaskatt, útskatt, heldur geta þeir talið innskatt til frádráttar. Þá er komið að 5. gr. Þar segir að einstaklingar sem ekki eru heimilisfastir á Íslandi, eru ESB-verktakar og selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skuli undanþegnir skattskyldu og greiði hvorki tekjuskatt né útsvar af tekjum sem samningurinn skapar. Þá er í 6. gr. talað um að persónulegar eigur og heimilismunir sem einstaklingar, sem taka að sér verkefni sem skilgreind eru í ESB-samningum, og nánustu fjölskyldumeðlimir þeirra, aðrir en þeir sem búsettir eru á Íslandi, flytja inn til einkanota skuli undanþegnir tollum, virðisaukaskatti og öðrum aðflutningsgjöldum. Í 7. gr. er baráttumál okkar sjálfstæðismanna sem við höfum komið fram með í efnahagstillögum og í þingsályktunartillögum, þ.e. að afnema skuli stimpilgjöld. En það snýr eingöngu að þeim sem vinna fyrir þessa IPA-styrki vegna þess að í 7. gr. segir að allir samningar sem fjármagnaðir eru af ESB-samningi skuli vera undanþegnir stimplun og stimpilgjaldi. Svo mörg voru þau orð. Jafnframt segir í athugasemdum við frumvarpið að í samningnum sem ég minntist á áðan, sem ríkisstjórn Íslands og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins undirrituðu um mitt ár 2011, skuldbindi íslensk stjórnvöld sig til að leita eftir viðeigandi lagabreytingum til að hrinda ákvæðum hans í framkvæmd. Það er sem sagt það frumvarp sem hér er til umfjöllunar. Eins og sést á þessari upptalningu er vel í lagt. Hér mætti ætla að um væri að ræða mikið og áríðandi mál, að þessir IPA-styrkir væru okkur Íslendingum lífsnauðsynlegir eða alla vega mjög æskilegir. En það sem ég taldi upp áðan getur varla flokkast sem forgangsmál fyrir Íslendinga, þ.e. að fella niður skatta og skyldur, aðflutningsgjöld, virðisaukaskatt og annað slíkt af þeim rúmlega 500 milljónum sem ég taldi upp áðan til þess að greina og flokka 70 fuglategundir og fimm spendýrategundir. Ég hefði haldið að tíma Alþingis væri betur varið í að aðstoða heimili og fyrirtæki en að létta skattskyldu af ESB-verktökum. Það eru ótvíræðir gallar í frumvarpinu. Félag endurskoðenda bendir á að þetta geti skekkt samkeppnisstöðu á milli innlendra seljenda vöru og þjónustu og þess sem er flutt inn af ESB-verktaka vegna þess að ójöfnuður myndist milli þessara innfluttu vara og þjónustu sem nemi aðflutningsgjöldunum þannig að samkeppnisstaðan milli Íslands og útlanda skekkist. Í greinargerð fjármálaráðuneytisins með frumvarpinu er skýrt tekið fram að það hafi í för með sér einhvern kostnað en menn treysta sér ekki til þess að leggja mat á hvað það gæti þýtt í minni skatttekjum fyrir ríkissjóð. Mín skoðun er sú að það beri að meðhöndla þegnana á sambærilegan hátt. Mér finnst óeðlilegt, og ég þekki það úr rannsóknasamfélaginu, að til dæmis íbúar Suður-Evrópu sleppi algjörlega undan sköttum með því að taka að sér verkefni í öðru EES-landi þar sem undanþága er frá sköttum vegna þess að um er að ræða verkefni fjármagnað af ESB, en ég hygg að í Norður-Evrópu sé betur fylgst með þessum hlutum og að þar komi tvísköttunarsamningar meira inn. Við getum því sagt að það myndist ójafnvægi á milli manns frá Suður-Evrópu, þar sem ekki tíðkast að telja fram slíkar tekjur, og Íslendings, sem borga þarf skatta og rækja skyldur sínar á Íslandi, ójafnvægi sem er Íslendingnum í óhag sem verður til þess að þessi merku verkefni, til dæmis að styrkja getu Íslands til þess að greina og flokka dýra- og fuglategundir, verði fengin einhverjum öðrum en Íslendingum. Það gæti því orðið mun dýrara að fá Íslending til að búa til aðferð til að greina selinn, músina, refinn, minkinn og hreindýrið og þessa 70 fugla, en að ráða til dæmis Grikkja, Spánverja eða Ítala í verkið þar sem ekki er hefð fyrir því að menn skili sköttum af slíkum launum. Ég tek dæmi um þessa flokkun vegna þess að í hana fer hæsti IPA-styrkurinn. Um leið og Ítalinn, Spánverjinn eða Grikkinn er farinn úr landi tapast sú þekking að geta greint og flokkað selinn, músina, refinn, minkinn og hreindýrið, sem er bagalegt. Það tel ég vera galla á gjöf Njarðar. Það þýðir víst ekki að fást um það en sá samningur sem ríkisstjórnin undirritaði við framkvæmdastjórn Evrópusambandsins í júlí á síðasta ári leiðir það af sér að breyta þarf þessum lögum, hvort sem mönnum þykir það sanngjarnt eða ósanngjarnt. Þá er hægt að varpa því fram hvort þörf sé á að þiggja þessa styrki, þessa ölmusu getum við sagt, frá Evrópusambandinu, vegna þess að það er voða erfitt að sjá fyrir sér að þessi verkefni, sem hér á að ráðast í, skipti öllu máli fyrir aðlögun Íslands að Evrópusambandinu. Það er viss reisn yfir því að þiggja ekki mikið af styrkjum ef maður kemst hjá því og sérstaklega er það óviðeigandi fyrir okkur Íslendinga vegna þess að landsframleiðsla á mann á Íslandi, þ.e. það sem mælir ríkidæmi okkar Íslendinga, kaupmátt, er hærri en í þessum löndum. Það er erfitt að réttlæta það fyrir sér að skattleggja til dæmis Grikki eða Íra sem eiga í gríðarlegum efnahagslegum vandræðum svo við Íslendingar getum þróað tæki til þess að greina og þekkja músina, selinn, refinn, minkinn og hreindýrið. Það væri því reisn yfir því að hafna þessum styrkjum og þá þyrftum við heldur ekki að breyta skattkerfinu ESB-verktökum í vil og við gætum gengið stolt frá þessum hugmyndum.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa ræðu. Nú hygg ég að hv. þingmaður hafi setið í þeirri nefnd sem hafði þetta lagafrumvarp til umfjöllunar og að sú nefnd hafi fengið gesti á sinn fund, komið hafi umsagnir o.fl. Mig langaði þess vegna að spyrja hv. þingmann hver hafi almennt verið skoðun þeirra gesta sem komu fyrir nefndina og umsagnaraðila á þeim skattfríðindum sem þarna eru lögð til og hv. þingmaður gerði ágætlega grein fyrir í ræðu sinni. Fannst hv. þingmanni að það væri stuðningur við þetta hjá þeim sem komu fyrir nefndina eða hið gagnstæða? Það væri fróðlegt að fá sýn hv. þingmanns á það. Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni í lokin að hann teldi eðlilegra að veita þessa fjármuni til Grikkja og ríkja sem ættu við erfiðleika að stríða: Telur hv. þingmaður á einhvern hátt eðlilegt að umsóknarríki sem er að sækja um aðild að Evrópusambandinu þiggi styrki sem þessa, hvort sem þeir tengjast aðlögun með beinum hætti eða verkefnum sem eru alls óskyld? Það hefur meðal annars komið fram að IPA-styrkir séu einungis í boði fyrir umsóknarríki, ekki eftir að þau eru orðnir aðilar að Evrópusambandinu. Er eðlilegt að Evrópusambandið beri fé á þjóð með þessum hætti til óskyldra verkefna á meðan hún er að sækja um aðild að Evrópusambandinu og yfirskinið er að lýðræðisleg kosning skuli fara fram um það 

Virðulegi forseti. Hvað varðar fyrri spurninguna um gestina sem komu á fund nefndarinnar, þá var ekki mikið um mótbárur þar. Það var helst að Félag löggiltra endurskoðenda benti á að þetta gæti valdið ójafnvægi í samkeppnisstöðu íslenskra aðila sem selja vörur og þjónustu til ESB-verktaka gagnvart þeim sem eru erlendis. Annars fóru menn bara tiltölulega hlutlaust yfir þetta, þetta voru mest embættismenn úr ráðuneytunum Hvað varðar síðari spurninguna fór ég fyrir nokkrum vikum í ferð til Bosníu-Hersegóvínu vegna starfs míns. Það ríki er að fara að sækja um Evrópusambandið, þar eru IPA-styrkir í boði og eru notaðir á mjög sérstakan hátt. Evrópusambandsmenn sögðu það algjörlega blygðunarlaust, eða „the High Representative“ eins og hann heitir í Bosníu, að styrkirnir væru notaðir til að smyrja fyrir aðildarumsókninni. Ég verð að segja að þegar maður lítur yfir þau verkefni sem eiga að fá IPA-styrki, bera þau vott um að verið sé að smyrja fyrir góðum vilja vegna aðildarumsóknarinnar. Ég get á engan hátt skilið af hverju þarf til dæmis að eyða 500 milljónum í mjög svo gagnlegt verkefni en algjörlega óskylt aðildarferlinu, að greina og flokka fimm tegundir spendýra og 70 fuglategundir. 

Frú forseti. Þetta var merkilegt sem hv. þingmaður kom inn á, þær fréttir frá Bosníu-Hersegóvínu að þar viðurkenni menn beinlínis að styrkirnir séu fyrst og fremst hugsaðir til að smyrja aðildarmaskínuna, til að reyna að kaupa þjóðina til fylgis við Evrópusambandsaðild. Það er mjög sérstakt í ljósi þess að þegar Evrópusambandsmálið var kynnt hér í þinginu þá héldu stjórnarliðar sumir hverjir því meðal annars fram að grundvallaratriði væri að fá samning þannig að þjóðin gæti tekið lýðræðislega og upplýsta ákvörðun. Er ekki mjög sérstakt og óeðlilegt að Evrópusambandið sé að veita mjög háar fjárhæðir inn í íslenskt samfélag í þeim tilgangi að smyrja, eins og hv. þingmaður sagði, aðildarvélina, kaupa stuðning við Evrópusambandsaðild, í ljósi þess hvernig málið var kynnt? Það er ekki svo að þjóðarvilji sé fyrir því að ganga í Evrópusambandið. Það er ekki svo að meiri hluti þingheims vilji ganga í Evrópusambandið því að annar stjórnarflokkurinn hefur sagt að hann vilji ekki í Evrópusambandið en hann vilji fá lýðræðislega niðurstöðu í málið. Telur hv. þingmaður að þetta sé hluti af lýðræðislegu ferli? Er það mjög lýðræðislegt að Evrópusambandið skuli einhliða veita gríðarlega háar fjárhæðir til fuglatalningar og ýmissa annarra verkefna sem á engan hátt tengjast Evrópusambandsumsókninni? Telur hann eðlilegt að það sé gert og að þessir fjármunir bjóðist eingöngu á meðan umsóknarferlinu stendur en ekki eftir það? Er þetta mjög lýðræðislegt?

Virðulegi forseti. Það gætir nokkurs misskilnings hjá hv. þingmanni. Hann talar um hvort óeðlilegt sé að Evrópusambandið fjármagni verkefni sem felast í fuglatalningu og öðru slíku. Ég mundi skilja það betur ef verkefnið fælist í fuglatalningu, þ.e. það gæti verið eðlilegt að vilja vita hvað eru margir fuglar 

Forseti. Það er merkilegt sem kemur fram í þessu máli og varðar skýringar á því út á hvað þetta gengur. Það er raunar merkilegt að hæstv. ríkisstjórn Íslands skuli láta bjóða sér að um hana sé notað það heiti sem kemur fram í rammasamningnum þar sem segir að ríkisstjórn Íslands komi fram fyrir hönd Íslands og í þessum samningi sé hún nefnd aðstoðarþegi. Hæstv. aðstoðarþegi er sem sagt í umboði þjóðarinnar að semja við Evrópusambandið, framkvæmdastjórn þess, og gengst við þessu nafni í þeim samningum sem undir heyra. Spurningin er hvort við eigum að fara að taka upp þetta ávarp. Ég mun ekki gera það en þetta segir í töluvert knöppu máli út á hvað þessi umsókn og allt þetta ferli gengur. Það er raunar skýrt örlítið nánar i undirliggjandi gagni þess frumvarp sem hér liggur fyrir hvað átt er við þegar ríkisstjórn Íslands er nefnd aðstoðarþegi í samningnum. Grunnur þessa samnings er fjárhagsaðstoð við umsóknarríki og sá grunnur sem þessi aðstoð hvílir á. Í rammasamningnum milli aðstoðarþegans og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins er beinlínis tekið þannig til orða að þetta sé, með leyfi forseta: „… fjárhagsaðstoð til að gera pólitískar, efnahagslegar og stjórnsýslulegar umbætur í því skyni að gerast aðilar að Evrópusambandinu.“ Þarna er undirstrikað út á hvað þessi vegferð gengur. Raunar er tekið undir þetta í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar með því frumvarpi sem hér liggur fyrir þar sem segir, með leyfi forseta: „Markmið aðstoðarinnar er að auðvelda ríkjunum að uppfylla skilyrði aðildar með uppbyggingu stofnana, eflingu milliríkjasamstarfs og styrkingu efnahagslegrar og félagslegrar þróunar sem og byggðaþróunar.“ Hér liggur sem sagt hundurinn grafinn. Í hvoru tveggja, tillögu til þingsályktunar og frumvarpinu og nefndarálitum, er beinlínis játað hver tilgangur þessa verkefnis er og í rauninni viðurkenning á þeirri fullyrðingu sem andstæðingar umsóknarinnar hafa haldið fram. Í þeim málatilbúnaði sem hér liggur fyrir í prentuðum skjölum felst viðurkenning á þeim fullyrðingum sem andstæðingar þessarar aðildar hafa haldið fram að þetta séu aðlögunarviðræður. Þetta er ekki neitt umsóknarferli, það er verið að laga íslenska stjórnkerfið að því kerfi sem Evrópusambandið hefur byggt upp og við því er í sjálfu sér ekkert að segja, þetta er sú vegferð sem fara skal. Þá er dálítið merkilegt að skoða málið í örlítið stærri heild. Hér liggur fyrir frumvarp til laga um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við þetta ferli. Á árunum 2011, 2012 og 2013 eiga þessir styrkir, þessi fjárhagsaðstoð við Ísland, að nema 5 milljörðum kr. Í gögnum þessa máls kemur fram að þegar er búið að setja upp verkefni að andvirði um 2 milljarða ísl. kr.  Þessi verkefni eru af ýmsum toga. Sum hver ganga eftir hvort tveggja í landsáætluninni 2011 og síðan inn í áætlunina 2012. Þar má sérstaklega nefna tvö verkefni, Þýðingarmiðstöð utanríkisráðuneytisins og Hagáætlanir og hagtölur. En það sem vekur mann aðeins til umhugsunar er að hér er verið að leggja fram frumvarp til breytinga á skattalögum eða sérstakt frumvarp um sköttun á þessu. Því er ætlað að taka gildi 1. júlí 2012. Á þá að skattleggja þau verkefni sem unnin voru á árunum 2010 og 2011 eftir sömu lögum, er verið að ræða það? Ætla menn sem sagt að fara að skatta aftur fyrir sig? Ég sé ekki hvernig þeir ætla að gera það ef þegar er búið að ráðstafa einhverjum þessara styrkja. Væntanlega á þetta frumvarp um skattleysið að gilda um það sem þegar hefur verið unnið og ef greiddur hefur verið af því skattur ætla menn þá að fella hann niður og endurgreiða hann eða var þetta unnið fyrrum með þeim hætti að engar skattgreiðslur voru inntar af hendi og á hvaða heimildum byggði þá það verklag? Þetta frumvarp kemur fram fyrst núna, kemur rúmu hálfu ári eftir að rammasamningurinn var gerður milli aðstoðarþegans og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Og það er vitað að áður en þetta verður að lögum og áður en þetta kemur fram var farið að veita viðtöku svokölluðum IPA-styrkjum. Hvernig var farið með skattgreiðslur vegna þeirra? Það væri fróðlegt að vita það og fá upplýsingar frá framsögumanni málsins hvernig hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur rannsakað það mál og skyggnst um þær gáttir sem þar þarf um að véla. - Hér gengur hv. formaður nefndarinnar í salinn og ég ítreka spurningu mína: Hvernig verður farið með skattgreiðslur vegna verkefna sem þegar hafa verið unnin, var greiddur af þeim skattur eða á að fella niður skattgreiðslur sem þessu frumvarpi er ætlað að afnema? Það væri fróðlegt að heyra frá hv. formanni hvernig fara á með þær greiðslur sem þegar hafa legið fyrir. Það liggur fyrir að unnið var með þessa IPA-styrki á árinu 2011. Það er raunar mjög sérkennilegt að leggja saman þær fjárhæðir sem hér um ræðir. Mig minnir að við fjáraukalagagerð fyrir árið 2011 hafi komið um 300 millj. kr. aukafjárveiting vegna þessara styrkja, tekið inn í tekjuhlutann 300 millj. kr. Hér erum við hins vegar upplýst um það samkvæmt landsáætlun sem er fyrir IPA-styrkina fyrir árið 2011 að þau verkefni sem þar eru upp talin nema að andvirði um 11 millj. evra eða sem nemur um 1,5–1,8 milljörðum kr. sem stemmir ekki við þær 300 millj. kr. sem settar voru inn í fjáraukalögin fyrir árið 2011. Það er eitthvert ósamræmi í þeim fjárhæðum sem hér um ræðir og er í rauninni að mínu mati í takt við það með hvaða hætti hefur þurft að toga út upplýsingar um þessa svokölluðu IPA-styrki, en allt frá því að við byrjuðum að spyrjast fyrir um það í fjárlaganefnd hvernig þessu máli væri háttað hefur gengið illa að fá upplýsingarnar fram. Þetta kemur hins vegar fram núna, eins og stimplunin er á fylgiskjali I í því nefndaráliti sem ég vitnaði til áðan og er komudagur þessa erindis til Alþingis 20. febrúar 2012, sem er allmörgum mánuðum eftir að fjáraukalögin fyrir árið 2011 voru samþykkt. Þarna eru að minnsta kosti tvær grundvallarspurningar sem mér finnst full þörf á að nefndin skoði milli umræðna, annars vegar hvernig þetta stemmir, þær fjárhæðir sem eru í landsáætluninni fyrir árið 2011 upp á 1,5–1,8 milljarða kr. og hins vegar sú 300 millj. kr. fjáraukalagasamþykkt sem gerð var, vænti ég, í desember 2011. Það er því margt í þessu sem að minni hyggju veldur því að við þurfum að rýna þetta örlítið betur en manni birtist í nefndarálitum, í það minnsta væri mjög æskilegt að fá svör við þeim spurningum sem ég hef borið upp hér. Ég reyni að halda þessum tveimur málum aðskildum, annars vegar frumvarpi til laga um frávik frá lögum um skatta og gjöld og hins vegar þeirri tillögu til þingsályktunar sem kemur síðar til afgreiðslu og umræðu. Ég hefði raunar talið að það væri eðlilegri framgangsmáti að taka fyrst hinn svokallaða rammasamning til afgreiðslu, klára hann áður en menn færu að setja sérstök lög um frávik frá sköttum og gjöldum vegna styrkja sem stöfuðu af samningi sem yrði gerður. En menn gefa sér það greinilega að þeir styrkir sem hafa komið inn í íslenskan fjárhag í gegnum íslenska ríkissjóðinn á fjárlögum gangi eftir með þeim hætti, því að þeir eru væntanlega greiddir á grunni þess rammasamnings sem aðstoðarþeginn, ríkisstjórn Íslands, gerir við framkvæmdastjórnina og væntanlega verður meðferð þeirra, alla vega á árinu 2012, á grunni þeirra laga sem sett verða ef þetta frumvarp verður að lögum. Raunar er staðan mjög einkennileg varðandi þetta frumvarp að því leyti að það liggur fyrir í fjárlögum íslenska ríkisins fyrir árið 2012 sérstaklega merkt fjárveiting að fjárhæð 596 millj. kr. og þingmenn eru í rauninni settir í algjörlega vonlausa stöðu eðli málsins samkvæmt við að gera einhverjar breytingar á því og hafa þar af leiðandi tæpast annan kost en að staðfesta með einhverjum hætti þá gjörð sem þegar hefur átt sér stað á árinu 2011 og væntanlega á fyrstu mánuðum þessa árs, 2012. Það verður satt að segja að gera alvarlegar athugasemdir við það verklag að búa til lagaumgjörðina löngu eftir að byrjað er að vinna eftir þeim styrkjum sem hér er ætlunin að fá og þeirri fjárhagsaðstoð sem Evrópusambandið veitir af rausnarskap sínum þeim aðila sem í rammasamningnum er nefndur aðstoðarþegi, sem er hæstv. ríkisstjórn Íslands. Rædd hafa verið, og það kemur fram í nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar og raunar er það orðað líka í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar, þau atriði sem lúta að samkeppnisstöðu innlendra söluaðila samanborið við erlenda aðila. Það er eðlilegt að sú umræða komi upp, sérstaklega þegar þess er gætt sem kemur fram í 3., 4. og 5. gr. frumvarpsins sem lýtur að niðurfellingu aðflutningsgjalda, undanþágu frá virðisaukaskatti og síðan undanþágum frá tekjuskatti og útsvari eða staðgreiðslunni. Hvor tveggja nefndarálitin reyna að taka aðeins á þeim spurningum sem af þessu leiða og í áliti meiri hlutans kemur fram, með leyfi forseta: „Fram kom að þessi sjónarmið hefðu verið rædd við undirbúning frumvarpsins og að mat fjármálaráðuneytisins hefði verið að of viðurhlutamikið væri að ákvarða andlag endurgreiðslna í skattframkvæmd vegna vöru sem seld væri innan lands. Þá væru skilyrði þess að vera ESB-verktaki almenn og hlutlæg með tilliti til heimilisfesti eða fastrar starfsstöðvar umsækjanda.“ Þetta er svar frumvarpsflytjenda við þeim athugasemdum sem gerðar hafa verið við þessa mismunandi samkeppnisstöðu og ég verð að játa það, forseti, að þetta þykir mér ekki mjög skýrt svar varðandi þá grundvallarspurningu sem innlendir söluaðilar hljóta að bera fram þegar þeir keppa við erlenda kollega sína sem njóta þeirra fríðinda sem felast í þeim frávikum sem meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar vill gera á lögum um skatta og gjöld vegna þeirrar fjárhagsaðstoðar sem hér er undir. Fylgiskjal II með nefndaráliti minni hlutans í efnahags- og viðskiptanefnd er álit og umsögn Félags löggiltra endurskoðenda um frumvarpið. Þar er sérstaklega drepið á þau sjónarmið sem ég nefndi hér varðandi 3. og 4. gr. frumvarpsins. Félag löggiltra endurskoðenda gerir verulegar athugasemdir við þau ákvæði sem sett eru inn í frumvarpið og hafa við þetta allnokkrar athugasemdir. Það kemur fram varðandi 3. og 4. gr. að það er álit Félags löggiltra endurskoðenda, stjórnar þess, sem Sigurður Bjarnþórsson framkvæmdastjóri undirritar fyrir hönd þeirra, að þau ákvæði sem þar er að finna veki upp spurningar um samkeppnisstöðu þeirra aðila sem veita sambærilega þjónustu og ESB-verktakar. En ég sé ekki með neinum hætti að meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar nálgist þau sjónarmið eða reyni með nokkrum hætti að bregðast við þeim. Sömuleiðis gerir Félag löggiltra endurskoðenda athugasemdir við 5. gr. þar sem þeir nefna í umsögn sinni að eins og greinin hljóðar megi skilja hana svo að það geti verið hvati að ráða fremur erlenda aðila en innlenda sem ESB-verktaka þar sem staða erlenda aðilans sé einfaldlega þannig að hann þarf ekki að greiða tekjuskatt af tekjum sínum en innlendi aðilinn þarf hins vegar að gera það. Sömuleiðis er sú athugasemd sem kemur fram í lok umsagnar Félags löggiltra endurskoðenda sérstaklega athyglisverð. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Ekki verður séð af þessu frumvarpi að fylgt sé þeirri kröfu að IPA-styrkir skuli renna óskiptir til verkefnisins, þ.e. undanþegnir öllum sköttum, þar sem innlendum aðilum er sinna verkefni af þessum toga er gert að greiða tolla og vörugjöld (af vörum sem þeir flytja ekki sjálfir inn) og tekjuskatt. Slíkt veikir samkeppnisstöðu innlendra aðila.“ Þetta er hárrétt. Það kann vel að vera að erfitt sé að mæla gegn því að 5 milljarða styrkir komi til greiðslu inn í ýmiss konar starfsemi á Íslandi undir þessum skilmálum. Það er hins vegar ekki erfitt að mínu mati að mæla gegn því máli sem hér liggur fyrir, ekki síst í ljósi þess hvernig tilgangur þessa máls er falinn í öllum málatilbúnaði þeirra sem að því standa. Þeir hafa hingað til neitað að viðurkenna þær staðreyndir sem við blasa í umræðum um málið en lauma þessu þess í stað hér inn í texta. Ég gat um það áðan að meginatriði þessa máls alls er að búa úr garði fjárhagsaðstoð til þess að gera pólitískar og efnahagslegar og stjórnsýslulegar umbætur, eins og sagt er í gögnum þessa máls, í því skyni að Ísland verði aðili að Evrópusambandinu. Þá á bara að segja það og viðurkenna það í umræðu en þverskallast ekki við og reyna að láta í veðri vaka að svo sé ekki. Það segir einhvers staðar í gögnum málsins að ekki sé ætlunin að búa til einhverjar sérstakar stofnanir um einstök verkefni. Þó kemur fram hér í einu verkefni sem er á landsáætluninni fyrir árið 2011 tæknilegur stuðningur við NIPAC-skrifstofuna og óráðstafað fé. Þar er viðurkennt að um er að ræða skrifstofu í utanríkisráðuneytinu sem á að sjá um alla umsýslu um þetta og greiðslan til þeirrar skrifstofu og það sem á að renna í gegn eru 1,5 millj. evra sem er allveruleg upphæð. Ég sé ekki betur en þessi NIPAC-skrifstofa sé ígildi stofnunar í texta í gögnum málsins sem hér liggja fyrir þó að menn vilji horfast í augu við það.

Forseti vill minna hv. þingmann á að ávarpa forseta með réttum hætti.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hann kom að meginatriðinu, því sem málið snýst um: Eru þetta aðlögunarstyrkir, þróunarstyrkir svo Ísland geti uppfyllt skilyrði Evrópusambandsins eða ekki? Þeir eru það og allur texti er í þá veruna. Hins vegar höfum við einstaka stjórnmálamenn hér sem halda öðru fram. Þar stendur í raun hnífurinn í kúnni, hvort sem menn eru sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherrar eða fjármálaráðherrar. Ég vil samt spyrja hv. þingmann varðandi þessa IPA-styrki, þá aðlögunarstyrki sem hér um ræðir, af hverju þeir eru undanþegnir skatti. Ég hef verið að lesa frumvarpið og nefndarálitið og velti fyrir mér hvernig farið er með verkefni sem er fjármagnað að hluta af þessum IPA-styrkjum og að hluta til með af fé sem kemur úr annarri átt. Hvernig förum við með endurgreiðslu á virðisaukaskatti og eftirgjöf af innflutningsgjöldum og öðru því um líku þegar um slíkt er að ræða, þegar þetta er samstarfsverkefni? Það kemur ekki skýrt fram að mínu viti en hv. þingmaður hefur sjálfsagt lesið þetta betur en ég. Þarna virðist hvert rekast á annars horn. Varðandi útboð á efni og tækjum fyrir IPA-peninga, 

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Varðandi virðisaukann og það sem hv. þingmaður spurði um er það bundið við aðila innan Evrópusambandsins þannig að vinir okkar í Kína geta væntanlega ekki komist inn í það mál. Hins vegar er fyrirkomulagið þannig að ef um er að ræða einhver sameiginleg verkefni verða íslenskir aðilar að greiða sinn virðisaukaskatt, sinn tekjuskatt og sitt útsvar en erlendi aðilinn losnar við það. Það er þó alveg útilokað að fá nokkuð upp um hvernig farið er með framlag á móti þessum styrkjum. Við höfum spurt ítrekað eftir kostnaði Íslands við Evrópusambandsumsóknina og við gerðum það meira að segja bréflega úr fjárlaganefnd. Við fengum þau svör, held ég, frá öllum ráðuneytum öðrum en utanríkisráðuneytinu, að ekki væri um neinn kostnað að ræða. Það var ferðakostnaður hjá utanríkisráðuneytinu. Með öðrum orðum, ráðuneytin sem svöruðu okkur töldu engum - jú, svo kom svar frá sjávarútvegsráðuneytinu. Ráðuneytin töldu ekki kostnað starfsmanna sinna eða tíma fram sem kostnað. Auðvitað er kostnaður af þeim verkum sem verið er að setja í gang af hálfu annaðhvort sveitarfélaga eða fyrirtækja sem mundu taka þátt í þessu eða stofnana sem munu taka þátt í þessu en það er hvergi dregið fram sem hluti þeirra útgjalda sem tengjast Evrópusambandsumsókn. Fyrst og fremst er reynt að nálgast málið undir þeim formerkjum að þetta séu styrkir, en þetta er í rauninni ekkert annað en það sem segir beint í texta um málið: Fjárhagsaðstoð við styrkþegann, íslenska ríkið. 

Frú forseti. Já, það er hárrétt hjá hv. þingmanni að skilin eru mjög óljós þegar um slík samstarfsverkefni er að ræða. Hv. þingmaður kom líka inn á til hvers ætti að nota þá styrki. Við höfum lýst því yfir að við séum ekki í aðlögunarferli heldur í umsóknarferli en samt tökum við við aðlögunarstyrkjum. Embættismenn sem skrifuðu skýrslu hæstv. utanríkisráðherra vissu að það þýddi ekkert fyrir þá að vera að segja eitthvað annað en sannleikann í þeim efnum. Ég vitna í skýrslu utanríkisráðherra á bls. 35 þar sem hann segir um IPA-styrkina að landsáætlanir skuli gerðar fyrir árin 2011, 2012 og 2013. IPA-styrkirnir verða veittir til að undirbúa þátttöku í stoðkerfissjóðum árið 2012 og til uppbyggingar stofnana árið 2013. Þar eru menn alveg með það á hreinu að IPA-styrkirnir eru til þess að laga bæði stjórnsýslu og stofnanir Íslendinga að Evrópusambandinu. Hins vegar stöndum við frammi fyrir því á þingi að ákveðnir pólitískir aðilar hafna því og reyna enn að beita þeim blekkingum að þetta séu ekki aðlögunarstyrkir. Ég vil því enn spyrja hv. þingmann: Hvernig var kynningin - ég veit ekki hvort hv. þingmaður er í efnahags- og viðskiptanefnd 

Forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason spyr hvernig þessum styrkjum sé skipt. Það er svo merkilegt þegar maður rýnir aðeins í þetta og leggur þetta aðeins saman að þarna er um að ræða styrki að andvirði 5 milljarða kr. sem eiga að greiðast á þremur árum, 2011, 2012 og 2013. Samkvæmt þeim gögnum sem liggja fyrir eru styrkir að fjárhæð 2 milljarðar veittir á árunum 2011 og 2012. Með öðrum orðum, árið 2013 á að verja 3 milljörðum kr., sem sagt hærri fjárhæð en búið er að verja hin tvö árin samanlagt, í að byggja upp stofnanaþjónustu ríkisins. Ef allt gengur að óskum hæstv. aðstoðarþega, ríkisstjórnar Íslands, verður kosningaár árið 2013. Hluti af þeim kosningum verða átök um Evrópusambandsaðildarumsóknina sem staðfest er í þeim gögnum sem liggja fyrir þannig að það er augljóst hvernig málatilbúnaðurinn er og raunar ótrúlegt að horfa til þess í ljósi fyrri yfirlýsinga frambjóðenda og þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Það er raunar með ólíkindum að sá þingflokkur skuli hafa látið þessa áætlun ganga í gegn, að hún skuli hafa verið lögð fram með stuðningi hans í þinginu. Það er ótrúlegt að horfa til þess nema menn vænti þess að fá einhverja fjárhagsaðstoð á árinu 2013 til þess að réttlæta þá stöðu og þann málatilbúnað sem sá annars ágæti flokkur er dottinn ofan í.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hv. þingmaður gerði að umtalsefni þær tölur sem hér er um að ræða, þar á meðal það sem er í fjárlögum þessa árs, 596 millj. kr. Þingmaðurinn talaði líka um ósamræmi í fjáraukalögum, ef ég heyrði rétt. Ég náði því reyndar ekki alveg sem hv. þingmaður talaði um þarna. Mig langar því að biðja hann í fyrra andsvari sínu að fara aðeins betur yfir það ósamræmi sem hann nefndi í ræðu sinni áðan þannig að ekki fari milli mála hvað hv. þingmaður átti við þar. 
             Það kann að vera ósanngjarnt að spyrja hv. þingmann um undanþágur þær sem hér er verið að veita, hvort þær geti talist eðlilegar. Er eðlilegt að veita ákveðnum aðilum í samkeppnisumhverfi, sem á nú að vera við lýði á Íslandi, einhvers konar undanþágu frá sköttum, tekjuskatti og einhverju slíku, eins og hugmyndin er hér, ekki síst í ljósi þess að sérstaklega er tekið fram að aðilar sem eru með lögheimili eða sem búa á Íslandi njóti ekki þessara undanþágna? Er eðlilegt að veita slíkar undanþágur jafnvel þó að hér sé verið að vinna að verkefnum fyrir Evrópusambandið? Ég legg hér fram tvær spurningar, annars vegar varðandi þessar undanþágur og hins vegar um það ósamræmi sem hv. þingmaður nefndi áðan varðandi þær tölur og þá fjármuni sem haldið er á lofti og við sjáum í pappírum tengdum þessum verkefnum.

Forseti. Ég tel að almennir þingmenn séu vart dómbærir á hvort eðlilegt sé að veita svona undanþágur vegna þess að við höfum ekki þær lýsingar á verkefnum sem eðlilegt getur talist að liggi fyrir þegar ákvarðanir á svo stórum skala eru teknar varðandi frávik frá skattalögum. Mér finnst málið illa undirbúið og ég reiði mig á að þær athugasemdir sem Félag löggiltra endurskoðenda hefur gert. Félagið hefur verulegar athugasemdir við þennan þátt málsins og ég deili þeim sjónarmiðum að það veki upp verulegar spurningar. Varðandi ósamræmið í þessu þá kom fram fjáraukalagatillaga á árinu 2011 sem samþykkt var í nóvember, desember upp á 300 millj. kr. Á fjárlögum ársins 2012 eru 596 millj. kr. Rétt tæpum 900 millj. kr. er sem sagt varið til þessara verkefna. Fyrir liggur í gögnum málsins að samkvæmt landsáætlun fyrir árið 2011 fara einhvers staðar á bilinu 1,5–2 milljarðar kr. í verkefni og síðan fara 596 millj. kr. í landsáætlun fyrir árið 2012, þetta eru rúmir 2 milljarðar þannig að þarna á milli eru 1.100 millj. kr. sem eru óútskýrðar. Ég spurði líka í ræðu minni áðan: Ef þetta frumvarp verður að lögum, hvernig ætla þeir þá að beita þeim lögum á þau verkefni sem þegar eru komin í vinnslu með sínum útgjöldum og öðru því um líku? Það er óútskýrt og hlýtur að vekja upp spurningar sem menn krefja nefndina og 

Virðulegur forseti. Já, þetta eru töluvert miklir peningar, 1.100 millj. kr., sem er óútskýrð tala í þessu mengi öllu saman og ég tek undir með hv. þingmanni að það er mikilvægt að fá einhverjar skýringar á þessum mismun. Það þarf ekki að vera að það sé neitt óheiðarlegt eða skrýtið í þessu, það þurfa bara að koma fram skýringar á mismuninum. Það er líka eðlilegt að gera kröfu um að fyrir liggi einhvers konar lýsingar á þeim verkefnum og því sem verið er að tala um þarna. Ég velti því fyrir mér, frú forseti, hvort við förum eftir stjórnarskrá og almennum lögum sem við höfum hér á landi þegar við ætlum tveimur lögaðilum að starfa hlið við hlið í einhverju verkefni, annar aðilinn nýtur einhvers konar sérkjara vegna þess að hann er teiknaður upp sem erlendur aðili en hinn nýtur engra sérkjara. Það kann að vera að það séu einhver dæmi um það í lögum, ég man það nú ekki í svipan, en það er mjög undarlegt að koma með lagafrumvarp sem gerir beinlínis ráð fyrir því fyrir fram að aðilar sem vinna hlið við hlið að verkefni sem nýtur þessara styrkja standi misvel að vígi, að annar aðilinn standi miklu betur að vígi en hinn. Þá veltir maður fyrir sér: Eru einhverjar líkur á að íslensk fyrirtæki eða Íslendingar fari í einhverjar æfingar með að stofna fyrirtæki erlendis og búa til kennitölu þar til þess að komast inn í þessi verkefni? Það eru töluverðir peningar sem um er að ræða. Maður veltir fyrir sér hvort ekki sé betra, ef fara á með frumvarpið í gegnum þingið, að gera fólki jafnt undir höfði sem vinna mun fyrir þann aur sem verið er að rétta Íslendingum.

Forseti. Varðandi ósamræmið í tölunum sér maður slíkt víða í þessu máli. Staðreyndirnar eru þær að í fjárlögum sem Alþingi Íslendinga hefur samþykkt, bæði fyrir árið 2011 og 2012, er ekki annað að sjá en að þar séu bara 300 plús 596 millj. kr. Upplýsingarnar sem liggja fyrir okkur með grófri lýsingu á verkefnum eru hins vegar að fjárhæð um 2 milljarðar kr. Maður spyr sig: Hvar er verið að ráðskast með þetta fé? Er einhver misskilningur í gangi? Af hverju er hann þá ekki leiðréttur? Hvernig á að fara með skattlagningu þess sem áður hefur verið unnið? Við þeim spurningum fást ekki nokkur svör. Það eru eðlilegar spurningar að því er mér finnst. Meira að segja gekk þetta svo langt að mér tókst að sannfæra hv. þm. Jón Bjarnason um að ég væri nefndarmaður í efnahags- og viðskiptanefnd en þetta eru nú fyrst og fremst fjárlaganefndarhugleiðingar því að þessi mál hafa verið inni á borði hjá okkur í þessum talnagrunni, en ekki síður vegna þess að við höfum verið að leita eftir upplýsingum í tvö ár um það út á hvað þessi verkefni ganga, hvaða fjárhæðir eru í kortunum. Við erum greinilega ekki enn komin með skýr svör í þeim efnum. Það er mjög miður þegar um svo stórt mál er að ræða. Svo ég ljúki svörum við spurningu hv. þingmanns sýnist mér íslenskir aðilar hafi ekki neina stöðu til þess að vinna með sambærilegum hætti úti á Evrópska efnahagssvæðinu eins og erlendum aðilum, ESB-verktökum, er gert kleift með þessum lögum að vinna hér á Íslandi og auðvitað er ákveðið misræmi í því.

Hæstv. forseti. Það eru margir þættir í sambandi við þetta mál sem krefjast skoðunar, bæði við það frumvarp sem liggur fyrir og þá þingsályktunartillögu sem við munum taka til við að ræða þegar þessu máli er lokið. Hægt er annars vegar að nálgast þetta sem tæknilegt frumvarp og ræða um það á þeim forsendum og hins vegar er um að ræða stórpólitískt mál. Það skýrir hvers vegna margir þingmenn hafa talið ástæðu til að taka til máls í dag og fleiri munu vafalaust bætast við. Það er hinn pólitíski vinkill á málinu sem er miklu stærri en það sem lýtur að efni frumvarpsins sem slíks. Ég þarf ekki að nefna það eða fara um það mörgum orðum, hæstv. forseti, að þegar Evrópusambandsumsókn komst á dagskrá hér eftir að núverandi ríkisstjórn tók við völdum vorið 2009 var ein af gulrótunum sem veifað var framan í þjóð og þing sú að með aðildarumsókn ættum við rétt á alls konar styrkjum og fjárhagslegri fyrirgreiðslu. Má auðveldlega fletta því upp í þingræðum og greinargerðum frá þeim tíma þar sem verið var að veifa þessu sem gulrótum, það væri svo mikilvægt að sækja um því að það gæfi svo mikla kosti á að sækja styrki til Evrópusambandsins. Öllum sjónarmiðum um það að kostnaður væri fylgjandi því að sækja um aðild að Evrópusambandinu var svarað með því að á móti væru svo miklir peningar sem gætu komið frá sambandinu til okkar. Það þarf því ekki að koma á óvart að farið sé fram með þessum hætti í málinu. Það þarf ekki að koma á óvart að hingað komi þingmál þar sem búið er þannig um hnúta að hægt verði að taka við þeim styrkjum sem tengjast aðildarumsókninni við Evrópusambandið. En um leið þarf engan að undra að þeir sem hafa haft miklar efasemdir og verið andvígir aðildarumsókn okkar að Evrópusambandinu spyrji ákveðinna spurninga í sambandi við málið sem er í svo nánu sambandi við aðildar- eða aðlögunarferlið. Mönnum þarf þar af leiðandi heldur ekki að koma á óvart sú andstaða sem hefur komið fram í þinginu og í nefndum þingsins við þessi tvö þingmál sem eru auðvitað tvær hliðar á sama peningi. Hæstv. forseti. Ég ætla að nefna fyrst að stóra spurningin sem menn þurfa að spyrja í þessu sambandi er sú hvort mönnum finnist við hæfi, jákvætt og æskilegt að taka við fjárframlögum frá erlendu ríkjasambandi sem við á margan hátt eigum í átakamiklu sambandi við. Þetta er ákveðin grundvallarspurning sem við þurfum að spyrja. Sumir kunna að segja: Það er sama hvaðan gott kemur. Aðrir kunna að segja: Viljum við skuldbinda okkur þessu sambandi sem við eigum í hörðum deilum við sem varða efnahagslega hagsmuni þjóðarinnar sem eru miklu meiri en þeir sem tengjast þessum styrkjum? Það er ein hliðin. Önnur hliðin á þessu er sú og spurning sem menn þurfa að spyrja er hvort menn vilja taka við styrkjum sem hafa þann beina tilgang, þann yfirlýsta tilgang að undirbúa okkur undir aðild að Evrópusambandinu, því að það er alveg skýrt í þeim samningum og þeim reglum sem að baki búa og liggja hér fyrir að þessir styrkir eru veittir til þess að stuðla að aðlögun Íslands, íslensks stjórnkerfis, að Evrópusambandinu og undirbúa aðild. Fyrir þá sem eru andvígir aðild að Evrópusambandinu og líka fyrir þá sem segjast vera andvígir aðild að Evrópusambandinu, eins og sumir í hv. stjórnarliði gera, hlýtur það að vera veruleg spurning hvort menn vilja taka við styrkjum sem hafa þann tilgang. Eða er það svo, hæstv. forseti, að í ríkisstjórnarliðinu, þingflokkum ríkisstjórnarflokkanna, sé fólk sem ætlar sér að greiða atkvæði gegn aðild okkar að Evrópusambandinu en sér ekkert athugavert við að þiggja styrki sem hafa það beinlínis að tilgangi að undirbúa okkur undir aðild? Finnst mönnum það smekklegt, finnst mönnum það eðlilegt? Og segja: Hér á ég kost á styrkjum sem eru fyrir þá sem undirbúa sig undir aðild að Evrópusambandinu, ég ætla að taka við þeim styrkjum en um leið segi ég nei við aðild að Evrópusambandinu. Er það svo? Þetta hefur í amerískum bíómyndum verið kallað að taka peninginn og hlaupa burt og þykir ekki mjög smekklegt í siðaðra manna samskiptum,  Um hinn ríkisstjórnarflokkinn þarf svo sem ekki að hafa mörg orð. Allir vita að Samfylkingin hefur lengi stefnt að aðild Íslands að Evrópusambandinu og sér ekkert athugavert við öll þau skref sem tengjast því. En það er meiri spurning hvernig Vinstri hreyfingin – grænt framboð nálgast þetta mál. Ég held að menn hljóti annaðhvort að vera að sýna tvöfeldni gagnvart þjóðinni eða gagnvart Evrópusambandinu. Mér er auðvitað annara um þjóðina í því sambandi en Evrópusambandið, en það er annað hvort á ferðinni. Menn meina annaðhvort það sem þeir segja um það að þeir vilji ekki að Ísland verði aðili að Evrópusambandinu, og þá taka menn ekki við svona styrkjum, eða þá að menn ganga bara hreint til verks og segja: Ja, ég ætla mér ekkert með aðild að Evrópusambandinu en ég tek samt við peningum sem tengjast undirbúningi aðildar. Í þessu er afskaplega falskur tónn, hæstv. forseti. Það eru fleiri þættir í þessu sambandi sem vert er að nefna. Hér hefur verið vikið að því í umræðum fram til þessa að mörg þau verkefni sem greinilega er ætlunin að styrkja með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir virðast þegar grannt er skoðað hafa harla litla tengingu við aðild okkar að Evrópusambandinu. Það er víða ansi langt seilst og aðrir hv. þingmenn hafa nefnt dæmi um það. Þá veltir maður fyrir sér: Hvernig stendur þá á því að þessir styrkir eru tengdir málinu? Við vitum það frá öðrum löndum að svona styrkir, t.d. í Eystrasaltslöndunum, hafa verið notaðir til þess að kaupa stuðning á ákveðnum svæðum, í ákveðnum byggðarlögum, við Evrópusambandið. Það hefur verið talið að það bæti ímynd Evrópusambandsins að peningar komi frá Brussel til hinna og þessara jákvæðra verkefna. Og ég spyr: Er einhver munur á því sem við erum með hér í höndunum og slíkum tilvikum? Og ég spyr enn: Finnst mönnum það smekklegt, finnst mönnum það eðlilegt? 
             Þingmaðurinn sem hér stendur hefur ekkert rosalega mikla trú á ESB og þingmaðurinn sem hér stendur er ekki þeirrar skoðunar að ESB sé að veita þessa styrki í góðgerðarskyni.  Ef við horfum aðeins á þetta mál, það skattamál sem hér er til umfjöllunar sérstaklega, þá eru líka á því gallar sem við þurfum að fara yfir og ræða. Hér hefur verið vísað til ágætrar umsagnar Félags löggiltra endurskoðenda sem reyndi að nálgast málið mjög þröngt og tæknilega en finnur engu að síður marga galla á frumvarpinu. Fleiri aðilar hafa komið fram með athugasemdir við það og er þeirra að nokkru leyti getið í þeim nefndarálitum sem liggja fyrir. En eins og fram hefur komið í umræðunni eru vandamál sem tengjast frumvarpinu, jafnvel þó að menn sleppi hinum stóru siðferðislegu spurningum, sleppi því að spyrja hvort við eigum yfir höfuð að taka við þessum styrkjum eða ekki, þá eru tæknileg vandamál sem fylgja því ef við ætlum að samþykkja frumvarpið. Í fyrsta lagi eru margar skilgreiningar frekar óljósar í frumvarpinu. Það er óljóst að mörgu leyti hverjir geta verið undanþegnir skattfrelsi samkvæmt þessum ákvæðum og það er eins óljóst hvernig farið verður með, eins og nefnt hefur verið í umræðunni, blandaða starfsemi sem að sumu leyti byggir á þessum styrkjum og að sumu leyti ekki. Einnig hefur verið bent á mismunun sem í þessu felst og ætla ég ekki að fara öðrum orðum um það. En varðandi þá tæknilegu annmarka á frumvarpinu, óskýrleika í sumum efnum og mismununarþáttinn verður að segjast eins og er að meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar, sem fjallar um þetta mál í nefndaráliti sínu, hefur að mínu mati ekki gert neina tilraun til að eyða óvissu, skýra ákvæði eða gera frumvarpið betur úr garði en það kom úr fjármálaráðuneytinu. Ég á ekki sæti í hv. efnahags- og viðskiptanefnd en ég tel að það væri lágmarkskrafa sem hægt væri að gera til þeirrar ágætu nefndar að hún snurfusaði það til og lagfærði annmarka, t.d. í þeim anda sem Félag löggiltra endurskoðenda bendir á, svo að auðveldara verði að beita þessum ákvæðum ef til þess kemur þannig að það verði ekki í jafnríkum mæli og nú lítur út fyrir háð mati, mér liggur við að segja geðþóttamati skattyfirvalda á hverjum stað og hverjum tíma hvernig farið verður með skattgreiðslur í þessu sambandi. Þegar bent er á af sérfróðum aðilum að hér sé um að ræða óskýr ákvæði sem erfitt geti reynst að framkvæma, erfitt geti reynst að túlka, nægir mér ekki það sem segir í nefndaráliti meiri hlutans þar sem þessum athugasemdum er svarað með þeim hætti að á móti sé bent á að það liggi í hlutarins eðli að skattyfirvöldum sé oft á tíðum eftirlátið að skýra ýmis hugtök í skattframkvæmd. Mér finnst þetta ekki fullnægjandi. Skattalög verða að vera býsna skýr, þingmál sem varða skattalög verða að vera skýr. Ákvæði skattalaga, sérstaklega viðkvæm ákvæði sem fela í sér skattundanþágu, verða að vera býsna skýr, bæði sem leiðbeining fyrir skattyfirvöld sem þurfa að framfylgja þeim en líka fyrir þá aðila í þjóðfélaginu sem þurfa að fara eftir þeim. Það getur skapað mikil vandamál ef menn eiga í erfiðleikum með að túlka ákvæðin eða túlka þau hver með sínum hætti og þurfa að bíða mánuðum eða missirum saman eftir úrskurði skattyfirvalda eða jafnvel dómstóla til að fá úr því skorið hvað er réttur skilningur og hvað ekki. Ég lýsi efasemdum um málið í fyrsta lagi út frá þessum grundvallarforsendum. Ég er ekki stuðningsmaður aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Ég er ekki stuðningsmaður þess að við séum með aðildarumsóknina í gangi. Þar af leiðandi er mjög auðvelt fyrir mig að leggjast gegn því að Ísland taki við styrkjum sem beinlínis eru til þess fallnir að undirbúa okkur undir aðild. Mér finnst afar auðvelt að taka afstöðu á þeim grundvallarforsendum og ég hefði haldið að í hópi andstæðinga Evrópusambandsins hér á þessu þingi, ég tala nú ekki um í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, ætti að vera auðvelt að taka sambærilega afstöðu. Mér finnst það ekki smekklegt, svo ekki sé meira sagt, ef menn ganga beinlínis til þess verks með opin augu að taka við styrkjum sem hafa það hlutverk að undirbúa aðild en ætla sér síðan ekkert að verða aðilar. Mér finnst það vera, ég leyfi mér að segja lítilmannlegt og ekki sæmandi sjálfstæðri þjóð. Ef sú staða kemur upp að hér í þinginu sé vilji til þess að samþykkja þær skattundanþágur sem felast í frumvarpinu og tengjast aðildarferlinu með þessum hætti er lágmarkskrafa, finnst mér, að þannig sé um hnútana búið af hálfu löggjafans að ákvæðin séu skýr, undanþágurnar séu skýrar, að menn viti að hverju þeir ganga, bæði þeir sem hugsanlega vilja gerast verktakar eða nýta sér þessi ákvæði með einhverjum hætti, innlendar stofnanir og erlendir samstarfsaðilar og aðrir að þeir viti nokkurn veginn hvernig þetta á að líta út en það verði ekki háð mati skattyfirvalda í flestum tilvikum hvernig reglurnar eiga að líta út. Ég tel með öðrum orðum að ef meirihlutavilji er fyrir því í þinginu að ljúka þessu máli, ef meirihlutavilji er fyrir því í hv. efnahags- og viðskiptanefnd að ljúka málinu er lágmarkskrafa til þeirrar ágætu nefndar sú að hún búi málið þannig úr garði fyrir okkur í þinginu að það sé framkvæmanlegt svo að við séum ekki að opna eitthvert pandórubox vandamála, málaferla og deilumála. Það er lágmark að gera þá kröfu og tel ég eðlilegt, þó að ég eigi ekki sæti í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, að beina því til nefndarmanna þar að þeir taki þessa þætti að minnsta kosti til skoðunar eigi málið að halda áfram hér í þinginu, að gera lágmarkslagfæringar á þessu, fara í gegnum það, að það verði sæmilega skýrt fyrir skattyfirvöld og fyrir skattaðilana að framkvæma þetta. Nú veit ég að það er ekki sérstakt áhugamál þeirra sem eru í meiri hluta í þinginu þessa dagana að hlusta á sérfræðinga eða hagsmunaaðila en ég bendi þó á að hógvær og lítillát en málefnaleg umsögn Félags löggiltra endurskoðenda ætti að vera mönnum einhver leiðbeining í því sambandi. Ég tel raunar að leggja ætti töluverða vinnu í það ef menn ætla sér að fara með málið í gegn að búa það þannig úr garði að það verði ekki uppspretta eilífra ágreiningsmála. Hæstv. forseti. Nú líður að því að tími minn í þessari ræðu renni á enda. Það var eitt atriði, hæstv. forseti, sem ég vildi nefna vegna þess að mér finnst því ekki hafa verið gerð nægilega góð skil í umræðunni. Það varðar þá fullyrðingu sem hér er ítrekað höfð uppi úr ræðustól þingsins að þetta sé alveg sambærilegt við það þegar erlendir sendimenn njóta skattfrelsis, þetta sé bara alveg sambærilegt við það, þetta sé í anda Vínarsamningsins sem við staðfestum árið 1971, ef ég man rétt, að við höfum í ótal tilvikum sett reglur sem heimili svona skattundanþágur sem þarna er um að ræða. Ég reyndi að vekja máls á þessu í andsvörum við hv. formann efnahags- og viðskiptanefndar áðan um það að ég teldi að með þeirri víðu verktakaskilgreiningu sem er að finna í frumvarpinu væri gengið mun lengra en í Vínarsamningnum og þeim lögum sem leiða af honum. Ég velti þessu máli enn fyrir mér og tel að þegar hv. efnahags- og viðskiptanefnd tekur frumvarpið aftur til meðferðar milli umræðna hljóti nefndin að fara yfir það hvort raunverulega er um að ræða sambærilegar heimildir og tengjast Vínarsamningnum. Er þetta það sama, er þetta raunverulega það sama? Fullyrt er við okkur að þetta sé það sama, eða það gerir hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Helgi Hjörvar, en ég leyfi mér að efast um að svo sé. Ég held að hér sé verið að ganga lengra. Verið er að ganga lengra en Vínarsamningurinn kveður á um, sérstaklega vegna þess að í þeim samningum sem alþjóðasamfélagið hefur gert og varða stöðu sendimanna er jafnan um að ræða menn sem hafa sérstaka tiltekna stöður, ekki þá sem vinna tímabundið að einhverjum verktakaverkefnum. Á þessu er töluverður munur í framkvæmd, bæði fræðilega og praktískt. Ég tel að við getum ekki lokið umfjöllun um þetta mál nema spurningum af því tagi verði svarað, að það liggi fyrir að búið sé að fara yfir það og bera saman þær reglur sem hér er að finna og hins vegar þær reglur sem gilda um erlenda sendimenn. Ég held að full þörf sé á að gera það til að komast að því hvort þær fullyrðingar sem hafðar hafa verið hér uppi í umræðum eiga við rök að styðjast eða hvort þarna er um að ræða einhvers konar villandi málflutning. Hæstv. forseti. Að lokum held ég að það sé okkur hollt að hafa í huga það sem Makedóníumenn sögðu forðum daga um sína næstu nágranna. Makedóníumenn sögðu vegna biturrar reynslu: Varist Grikki sem gefa gjafir.

Virðulegur forseti. Í alþjóðasamskiptum ríkja senda menn skilaboð með ýmsum hætti. Menn læra að lesa í skilaboðin, hlutir eru oft kannski ekki sagðir berum orðum en menn senda þó skilaboð fram og til baka. Skilaboðin sem okkur Íslendingum hafa borist frá Evrópusambandinu að undanförnu hafa verið mjög auðskiljanleg. Evrópusambandið hefur efnt til beinna átaka við Íslendinga, annars vegar með því að gerast þátttakandi í málaferlum gegn Íslandi, brotið blað í sögu sinni með því að gerast beinn þátttakandi í málaferlum fyrir EFTA-dómstólnum, og hins vegar með hreint út sagt ótrúlega ósvífinni framgöngu í makríldeilunni. Því leikur mér forvitni á að vita hvort hv. þingmanni þyki ekki tilefni til að Íslendingar sendi viðeigandi skilaboð á móti og hvort það séu viðeigandi skilaboð að á sama tíma og Evrópusambandið kemur fram gagnvart Íslandi með þessum hætti séum við að samþykkja að taka við sérstökum greiðslum frá Evrópusambandinu til að laga íslenskt samfélag, kerfi og vinnubrögð að því sem Evrópusambandið ætlast til eða því fyrirkomulagi sem það telur að eigi að ríkja á Íslandi. Eru það ekki dálítið óheppileg skilaboð við þessar aðstæður, þegar við ættum einmitt þvert á móti að láta Evrópusambandið finna að við séum ákaflega ósátt við framgöngu sambandsins gagnvart Íslandi undanfarin missiri?

Hæstv. forseti. Ég met þessa þætti með sama hætti og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. Ég held að það sé alveg rétt metið hjá honum að þær merkjasendingar sem okkur hafa borist frá Evrópusambandinu undanfarna mánuði eru allt annað en jákvæðar. Þær eru frekar skilaboð um að okkur sé hollast að sitja og standa eins og hið háa Evrópusamband segir. Þetta eru nánast tilskipanir til okkar, ekki tilskipanir í lögfræðilegri merkingu Evrópuréttarins heldur samkvæmt almennum málskilningi. Það er auðvitað, eins og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson bendir á, mjög einkennilegt að á sama tíma og við fáum slík skilaboð frá Evrópusambandinu séum við á hnjánum, liggur mér við að segja, að betla styrki í einhver verkefni sem okkur finnst mikilvæg. Ég ætla ekkert að deila um það eða meta hvernig þau verkefni eru, ég geri ráð fyrir því án þess að þekkja það að þetta séu allt merkileg og góð verkefni. En mér finnst vondur bragur á því að vera í umsóknarferli um einhverja styrki frá sambandinu á meðan það sendir okkur mjög fjandsamleg skilaboð. Hins vegar vil ég taka fram að stóra spurningin í þessu máli er auðvitað sú, eins og við hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson vitum, hvort við eigum að halda áfram í aðildar- eða aðlögunarferlinu. Ég hygg að við deilum þeirri skoðun að við séum þegar búin að eyða allt of miklum tíma, orku og fyrirhöfn í aðildarferlið og ættum að hætta því hið fyrsta.

Virðulegur forseti. Við erum vissulega sammála um stóru atriðin í þessu máli og ég get tekið undir fjölmargt af því sem hv. þingmaður fór yfir í ræðu sinni. Framkvæmdin á þessu öllu er auðvitað mikið álitamál, svo ekki sé meira sagt. Er hv. þingmaður tilbúinn að ganga svo langt að segja að það sé beinlínis niðurlægjandi fyrir Íslendinga að biðja um eða þiggja þessa styrki til að aðlaga Ísland að Evrópusambandinu á sama tíma og Evrópusambandið kemur fram eins og það hefur gert? Og er hv. þingmaður sammála mér um að jafnvel þótt menn vildu ganga þarna inn, vildu ná góðum samningum við Evrópusambandið á jafnræðisgrundvelli, 

Hæstv. forseti. Þessum spurningum hv. þingmanns má svara jákvætt. Auðvitað er niðurlægjandi fyrir okkur að svara fjandsamlegum aðgerðum af hálfu Evrópusambandsins með því að biðja þá um styrki á sama tíma. Það er líka mikið vafamál, burt séð frá Icesave-deilunni, makríldeilunni og öllu slíku, hvort vel fari á því yfir höfuð þegar aðilar eru að semja að annar aðilinn sé hinum háður. Það er vafamál hvort vel fer á því að á sama tíma og við semjum við Evrópusambandið um atriði sem okkur finnst skipta veigamiklu máli eins og á sviði sjávarútvegsmála eða landbúnaðarmála, séum við að reyna að kría út styrki úr Evrópusambandinu. Það hlýtur auðvitað að hafa áhrif á samningsstöðu manna þegar þeir eru í þeirri aðstöðu. Það fer auðvitað ekki vel á því, ef við lítum á Ísland og Evrópusambandið sem 

Frú forseti. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að staða Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er mjög snúin í þessu máli. Bæði landsfundarsamþykktir og flokksráðssamþykktir eru gegn því að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Það eru líka samþykktir gegn því að taka við aðlögunarstyrkjum. Það eru samþykktir gegn því að farið sé í aðlögunarferli á sama tíma. Það er því hárrétt að þessi ESB-vegferð sem ríkisstjórnin fór og er í hefur verið mikil blóðtaka fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð. Þingmenn hafa horfið úr flokknum vegna þessa og miklar úrsagnir eru víða um land úr forustuliði flokksins. Það er hárrétt. Hins vegar ítreka ég að flokkurinn hefur ályktað um að ekki skuli tekið við aðlögunarstyrkjum og aðlögunarfé í þessu ferli. Ég hef staðið með því og stend með þeim samþykktum. Hv. þingmaður vék líka að diplómatískri stöðu Evrópusambandsins. Af því hv. þingmaður er lögfræðingur langar mig til að spyrja: Hver er staða sendiherra ESB hér á landi í þessum efnum ef hann heyrir undir Vínarsáttmálann um diplómata? Hefur hann þá rétt til að boða hér áróðursfundi í sínu nafni fyrir Evrópusambandið fyrir inngöngu okkar í Evrópusambandið ef hann er samtímis með diplómataréttindi og diplómatastöðu hér á landi? Hver er staða sendiherra ESB 

Hæstv. forseti. Fyrst um Vinstri hreyfinguna – grænt framboð, sem hv. þm. Jón Bjarnason þekkir auðvitað miklu betur en ég, þá nefndi ég í ræðu minni að mér fyndist óskiljanlegt hvernig þingmenn og ráðherrar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, margir hverjir, geta verið á fullu í aðlögunarviðræðum og aðlögunarferli og mælt fyrir því að sótt verði um styrki til að undirbúa okkur undir aðild á sama tíma og þeir segja: Nei, nei, stefna okkar flokks er alveg klár og skýr, við ætlum ekki að verða aðilar. Þeir vilja taka við peningum sem beinlínis eru til þess ætlaðir að undirbúa aðild, það stendur í þeim samningum sem liggja til grundvallar að það sé tilgangurinn með þeim, á sama tíma og þeir segja hnarreistir: Nei, nei, okkar stefna er og hefur alltaf verið á móti aðild, við ætlum að greiða atkvæði gegn aðild, en við tökum samt við peningunum. Ég átta mig ekki á því hvernig þeir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar sem eru í þessari stöðu ætla að koma til kjósenda sinna og útskýra gjörðir sínar í þessum efnum. Ég átta mig ekki á því. Það verður auðvitað að vera þeirra vandamál. Varðandi hina spurninguna sem hv. þm. Jón Bjarnason spyr og snertir skylt mál en þó sjálfstætt, þ.e. hvernig Evrópusambandið hagar áróðursstarfsemi sinni hér á landi, þá er það efni í margar spurningar. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni að í alþjóðasamningum sem gilda um sendimenn er gert ráð fyrir því að þeir skipti sér ekki af innanlandsmálum eða pólitískum deilum í löndum þar sem þeir dvelja. Staða sendiherra ESB hlýtur að vera mjög undarleg í ljósi fundahalda sem hann hefur efnt til og eins í þeirri kosningabaráttu sem hann virtist að minnsta kosti reka sums staðar á landinu fyrr í vor 

Frú forseti. Ég tel þessa framgöngu sendiherra ESB hér mjög alvarlega. Ekki það að við þurfum að óttast að málflutningur hans verði til þess að lokka frekar Íslendinga til aðildar en ekki, heldur ef á samtímis að vera með diplómatastöðu, réttindi og skyldur og ábyrgð sem slíka, og mega síðan fara í áróðursferðir. Þetta snertir líka beint það sem við erum að tala um. Maður hlýtur að spyrja sig hvort hægt sé að telja þessa samninga um einstök verkefni jafnsetta milliríkjasamningum á pólitískum vettvangi eins og um alþjóðastofnanir sé að ræða. Hér er fyrst og fremst verið að gera samninga milli ESB og einstaks ríkis, ekki eru á ferðinni alþjóðasamningar sem slíkir. Réttarstaða þessara samninga í alþjóðlegu samhengi hlýtur því að vera mjög 

Hæstv. forseti. Þetta mál einkennist af tvískinnungi hvernig sem á það er litið, í mörgum skilningi. Það er tvískinnungur í afstöðu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í þessu máli eða afstöðu þess hluta flokksins sem fer með völd, svo ég setji ekki alla undir sama hatt í þeim efnum. Það er líka tvískinnungur í því hvernig þessir samningar eru útfærðir. Hvað það varðar vil ég nota þetta tækifæri til að endurtaka það sem ég sagði í ræðu minni, að ef menn eru á annað borð glaðir og kátir með það að samþykkja að taka við styrkjum frá Evrópusambandinu til að undirbúa aðild, ef mönnum líður vel með það, tel ég að þeir verði þá alla vega að ganga þannig frá því að það sé ekki háð endalausum túlkunum 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir ræðu hans. Í lok ræðu sinnar kom hann aðeins inn á þau atriði sem ég fór yfir í ræðu minni varðandi diplómatísk réttindi þeirra sem koma hingað til lands til þess að vinna fyrir ESB við að innleiða þessa styrki. Það stendur á bls. 4 í frumvarpinu, með leyfi forseta: „Persónulegir munir og búslóð nánustu fjölskyldu einstaklinga búsettra erlendis sem ráðnir eru á grundvelli ESB-samninga skulu við innflutning undanþegin tollum, aðflutningsgjöldum, sköttum og öðrum gjöldum, enda sé varan flutt aftur út þegar samningssambandinu lýkur eða hún eyðilögð.“ Svo kemur aðeins neðar: „Í því felst þó ekki að þeir skuli njóta diplómatískra réttinda.“ Hvernig er hægt að rökstyðja það - nú veit ég að þingmaðurinn samdi ekki þetta frumvarp - að það vinnusamband sem lagt er til í þessu frumvarpi byggist á Vínarsamningnum varðandi þessar undanþágur og að þeir starfsmenn sem eru verktakar skuli heyra undir Vínarsamninginn? Eins og við vitum gengur Vínarsamningurinn fyrst og fremst út á þá sem starfa hér í erlendum sendiráðum og eru á engan hátt verktakar. Hvernig er hægt að rökstyðja hvernig þetta er í frumvarpinu? Þingmaðurinn hvatti til þess að það yrði skoðað milli umræðna á nefndasviði hvort hægt væri að lögjafna eða heimfæra þetta yfir á þá diplómatísku vernd sem felst í Vínarsamningnum. Svo vil ég líka benda á þann tvískinnung í þessu frumvarpi að vísað er til þeirra réttinda sem í Vínarsamningnum felast en dregið úr þeim í næstu setningu og sagt að þeir njóti samt ekki 

Hæstv. forseti. Ég hugsa að mér hafi misheyrst þegar ég heyrði það á hv. þingmanni að hún teldi að ég mundi samþykkja þetta frumvarp.  Ég vildi um þessa tilteknu spurningu segja að það er ekki hægt að beita ákvæðum Vínarsamningsins beint eða þeim lögum sem á honum eru byggðir vegna þess að ekki er um að ræða sendimenn í skilningi þeirra samninga. Það er alveg á hreinu. Því þarf að setja þessi lög til að undanþiggja þá skattskyldu einstaklinga og lögaðila sem þarna er vísað til. Í ræðu minni kom ég inn á og ég geri ráð fyrir að hv. þm. sé mér sammála að þarna sé gengið töluvert lengra í skilgreiningum en á við um sendimenn. Það snertir fyrst og fremst það að vísað er til verktaka. Það þýðir að gengið er lengra en gildir um sendimenn almennt, en það er líka verið að búa til mjög óljóst grátt svæði eins og nefnt hefur verið hér í umræðum og í athugasemdum við frumvarpið. Töluvert grátt svæði skapast því að skattfrelsið er ekki látið ná aðeins til tilgreindra starfsmanna sem hafa opinbert embætti og opinbera viðurkenningu heldur til ótilgreinds fjölda verktaka sem geta unnið þessi verkefni samhliða alls konar öðrum verkefnum. Það veldur flækjum í framkvæmd og öðru sem gerir að verkum að verði frumvarpið samþykkt í þessari mynd mun það skapa 

Virðulegi forseti. Ég tek undir hvert orð sem þingmaðurinn sagði. Það er verið að skapa þarna grátt svæði. Það er verið að elítuvæða verktaka sem kallast í þessu frumvarpi ESB-verktakar. Þeir njóta svo mikilla hlunninda hér á landi að íslenskir verktakar geta ekki undir neinum kringumstæðum keppt við þá þegar þessir peningar halda áfram að streyma hingað til lands, 5 þús. milljónir. Mig langar í framhaldi af þessu að spyrja þingmanninn hverja hann telur ástæðuna fyrir því að Evrópusambandið sjái í gegnum fingur sér með þetta vegna þess að við erum með EES-samning sem fjallar um frjálst svæði fólks og vöru o.s.frv. Skapar þetta ekki mikið ójafnræði og stríðir það ekki gegn EES-samningnum að þarna sé evrópskum verktökum hyglað á kostnað íslenskra verktaka? Er þetta ekki skýrt brot á EES-samningnum 

Hæstv. forseti. Þetta er atriði sem ég tel að þurfi að svara mun skýrar og betur en gert hefur verið í umræðunni til þessa. Það er ótvírætt að þarna er um að ræða mismunun. Þarna getur verið um að ræða mismunun sem brýtur í bága við þá samninga sem við eigum aðild að. Evrópusambandið mun að sjálfsögðu ekki kvarta yfir þessu, enda er þetta í samræmi við stefnu þess. En þetta getur hins vegar, eins og Félag löggiltra endurskoðenda bendir á, skapað mismunun í mörgum tilvikum sem erfitt er að rökstyðja og réttlæta. Einn þátturinn í þessu er mismununin sem getur skapast, eins og bent hefur verið á, milli verktaka sem vinna að ráðgjafarstörfum og annarra slíkra aðila innlendra og erlendra. Það getur skapað mismunun. Ef frumvarpið nær fram að ganga í þessari mynd skapar það fullt af óleystum vandamálum í sambandi við túlkun á því hvenær þessi ákvæði eiga við og hvenær ekki.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Það kemur skýrt fram í texta með frumvarpinu að með því erum við að breyta lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr þessum sjóði og að um aðstoð við umsóknarríki er að ræða. Það kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans, með leyfi hæstv. forseta: „Markmið aðstoðarinnar er að auðvelda ríkjunum að uppfylla skilyrði aðildar með uppbyggingu stofnana …“ Samt sem áður reyna enn þá margir hv. þingmenn, sérstaklega Vinstri grænna, að halda því fram að við séum í aðildarviðræðum en ekki aðlögunarferli. Sú röksemdarfærsla gengur ekki lengur, það þarf ekki að rífast og pexa um það enn þann dag í dag hvort þetta sé aðildarumsókn eða aðlögunarferli. Það liggur alveg klárt fyrir. Þá vil ég líka rifja upp hvernig þetta mál bar að inn í þingið á sínum tíma þegar var sótt um aðild að Evrópusambandinu. Annar stjórnarflokkanna hafði barist gegn aðild og ítrekað haldið því fram í kosningabaráttu sinni að hún væri ekki á dagskrá. Síðan er hún bara komin á dagskrá. Seinna kom í ljós, og það hafa hv. þingmenn Vinstri grænna upplýst, að um þetta var samið á bak við tjöldin við Samfylkinguna áður en stjórnin var mynduð. Það hefur komið fram að það gerðist í raun fyrir kosningarnar. Ég held reyndar að ekki hafi allir hv. þingmenn Vinstri grænna vitað af því en sumir vissu af því og forustumennirnir. Við sjáum þannig hvernig haldið var á málinu í upphafi og við þurfum ekki að fara yfir það hvernig það var þegar sótt var um aðildina. Því var lýst vel af hv. þm. Birgi Ármannssyni þegar hann sagði í atkvæðaskýringu að heyra mætti svipuhöggin og ískrið í hlekkjunum  Þetta ferli hefur náttúrlega frá upphafi verið algerlega mislukkað, sem betur fer, en það er sérstakt að einstakir hv. þingmenn Vinstri grænna skuli enn þá halda því fram að hér sé um að ræða aðildarumsókn en ekki aðlögunarferli þó að hið síðarnefnda hafi komið skýrt fram í skjölum og textum. Það er líka ágætt að rifja upp að forsvarsmenn Vinstri grænna sögðu í umræðunum að við ætluðum að byrja á því að taka stærstu ágreiningsmálin, opna þau og þetta tæki ekki langan tíma. Ef þetta strandaði væri bara fljótlegt að fara heim aftur og ekki þyrfti að eyða miklum tíma, miklum peningum eða mikilli orku í þetta ferli. Síðan kemur allt annað á daginn. Þetta er auðvitað að hitta fyrir þá hv. þingmenn og hæstv. ráðherra sem hafa gengið á bak orða sinna í þessu máli. Ég vil aðeins staldra við og rifja upp það sem kom fram við fjárlagagerðina fyrir árið 2011. Í hv. fjárlaganefnd var reynt að fá upplýsingar um það hvort einhverjir IPA-styrkir væru inni í fjárlögunum, þá hve miklir og í hvað væri verið að nota þá peninga í viðkomandi ráðuneytum. Svörin frá ráðuneytunum voru öll í þá veru að það væri í raun enginn kostnaður sem fylgdi umsókninni að Evrópusambandinu. Það tæki því nánast ekki að tala um það. Einstaka starfsmenn ráðuneytanna væru að sinna einhverjum verkefnum en það mundi ekki kosta neitt. Þannig voru svörin gegnumsneitt þegar verið var að reyna að ná þeim fram og þau eru meira að segja til skrifleg. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Kristján Þór Júlíusson benti á áðan, að þegar menn skoða svokallaða landsáætlun um IPA-styrkina og fjáraukalögin fyrir árið 2011 er greinilega einhver skekkja þar á milli miðað við þær upplýsingar sem liggja fyrir og munar hundruðum milljóna. Það er umhugsunarefni. Þess vegna tel ég mikilvægt að hv. efnahags- og viðskiptanefnd fari sérstaklega yfir það og einnig hvernig meðferð þeirra styrkja sem búið er að greiða út í dag hefur verið háttað. Nú erum við að samþykkja frumvarp sem gefur þessar ívilnanir gagnvart sköttum og gjöldum vegna styrkjanna og þá er mikilvægt að hv. efnahags- og viðskiptanefnd skoði hvernig þeir styrkir sem nú þegar hafa verið greiddir út hafa verið meðhöndlaðir með tilliti til skatta. Ástæðan fyrir því að mælt er fyrir þessu frumvarpi er sú að gefa á undanþágu gagnvart skattgreiðslum. Skilyrði Evrópusambandsins eru þau að þegar það veitir styrki til aðstoðar ríki sem er í umsóknarferli til að ganga í Evrópusambandið fari þeir peningar að fullu í verkefnið en ekki verði tekið af þeim í skatta og tolla. Það er hugsunin hjá Evrópusambandinu og þess vegna er þetta mál lagt fram. Það er í raun kapítuli út af fyrir sig að fara yfir greinar frumvarpsins. Það sem vekur mestu athygli mína er skilgreiningin á svokölluðum ESB-verktökum, með tilliti til þeirra fjármuna sem veita á til þessara verkefna í ríkjum sem eru í umsóknarferli eða aðlögunarferli. Í 2. gr. frumvarpsins er skilgreint hvað er ESB-verktaki, það er einstaklingur eða lögaðili sem veitir þjónustu og/eða afhendir vörur og/eða vinnur verk með fjárstyrk samkvæmt ESB-samningi. Það kemur síðan fram í 5. gr. hvað þetta þýðir í raun og veru, en þar segir að einstaklingar sem ekki eru heimilisfastir hér á landi, eru ESB-verktakar og selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skulu undanþegnir virðisaukaskatti. Þeir sem uppfylla þau skilyrði að vera ESB-verktakar losna við að borga skatta, tolla, virðisaukaskatt o.s.frv. og meira að segja útsvar. Þá veltir maður fyrir sér hvernig þetta snýr að innlendum samkeppnisaðilum, hvort þetta geti ekki valdið samkeppnislegri mismunun. Ég verð að viðurkenna, virðulegi forseti, að ég verð dálítið hugsi þegar ég fer yfir rökstuðning meiri hlutans sem kemur fram í nefndarálitinu og þann rökstuðning sem kemur fram í frumvarpinu sjálfu. Að mínu mati er aðeins gerð smávægileg tilraun af hálfu meiri hlutans til að rökstyðja að ekki sé á ferðinni mismunun. Þar segir að við umræður í nefndinni hafi komið fram áhyggjur af samkeppnisstöðu innlendra aðila og síðan er vitnað til þess að þetta hafi verið skoðað við samningu frumvarpsins í fjármálaráðuneytinu. Textinn um mat fjármálaráðuneytisins finnst mér mjög innihaldsrýr, svo ég noti það orð, og mér finnst ekki vera gerð nægileg tilraun til að útskýra þetta. Eins og komið hefur fram í umræðunni sendi Félag löggiltra endurskoðenda umsögn um frumvarpið og hún vakti athygli mína þegar ég las hana. Í henni kemur mjög skýrt fram að frumvarpið veki margar spurningar og ákvæði séu ekki nógu skýr og er þar bent á 3. gr., 4. gr. og einnig 5. gr. Ég vil fá að vitna í niðurlag umsagnar Félags löggiltra endurskoðenda, með leyfi forseta, en þar segir: „Ekki verður séð af þessu frumvarpi að fylgt sé þeirri kröfu að IPA-styrkir skuli renna óskiptir til verkefnisins, þ.e. undanþegnir öllum sköttum, þar sem innlendum aðilum er sinna verkefnum af þessum toga er gert að greiða tolla og vörugjöld (af vörum sem þeir flytja ekki sjálfir inn) og tekjuskatt. Slíkt veikir samkeppnisstöðu innlendra aðila.“ Þetta hlýtur auðvitað að vekja upp spurningar sem þarf að svara ítarlegar í meðförum nefndarinnar og ég vænti þess að hv. efnahags- og viðskiptanefnd taki málið inn milli 2. og 3. umr. og fari betur ofan í þetta. Ég tel fulla ástæðu til þess því að sá rökstuðningur sem kemur fram í álitinu finnst mér ekki nægilega sterkur. Síðan setur maður reyndar spurningarmerki við eitt sem ég staldra orðið æ oftar við, og er ugglaust lenska í þessu. Þegar búið er að telja upp allar greinar frumvarpsins sem eru sjö, kemur 8. gr. og hún hljóðar svona, með leyfi forseta: „Ráðherra er heimilt að setja reglugerð er kveður nánar á um framkvæmd laga þessara.“  Þetta atriði vekur líka kannski upp spurningar sem stundum hafa verið bornar upp varðandi reglugerðarheimildir, þó að það eigi kannski ekki við í þessu máli, ég er ekki að segja þetta þess vegna. Það hafa ítrekað komið ábendingar frá lögmönnum sem segja að með lagasetningu á Alþingi þar sem nánast alltaf er þessi opna reglugerðarheimild í lokin, eftir að búið er að telja upp allar greinar frumvarpsins, sé í raun og veru verið að færa löggjafarvaldið frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins. Löggjafinn sé að gefa framkvæmdarvaldinu allt of mikið vald með slíkri lagasetningu. Oft er maður mjög hugsi yfir því, í þessari umræðu, að menn skuli enn halda því fram að við séum í umsóknarferli en ekki aðlögunarferli. Ég tek undir það sem hefur komið fram og þarf svo sem ekki að eyða mörgum orðum á, að það er hreint með ólíkindum að á meðan við stöndum í þessum miklu átökum við þetta ríkjabandalag, Evrópusambandið, sem hótar okkur nánast vikulega vil ég leyfa mér að segja, skuli menn á sama tíma ræða það að þiggja einhverjar dúsur frá þeim sömu aðilum. Það er meira að segja svo komið að farið er að ganga fram af hæstv. utanríkisráðherra, sem er auðvitað guðfaðir þessarar umsóknar. Hann sér ekki lengur eitthvert grín og djók í því sem er að gerast, og ég sá haft eftir hæstv. ráðherra í fjölmiðlum í dag að hann er farinn að taka óstinnt upp hótanir Evrópuþingsins og Evrópusambandsins, sem eiga auðvitað engan rétt á sér. Sú spurning hlýtur að koma upp hvort menn eigi ekki að staldra við og skoða hvort þeir ætli virkilega að gera þetta svona, að á sama tíma og við stöndum í harðvítugu stríði séum við að samþykkja að þiggja einhverjar dúsur í aðlögunarferlinu. Það gefur augaleið að þeir sem sækja um aðild að Evrópusambandinu ætla að fara þar inn, annars væru þeir ekki að sækja um. Það er ekki þannig að menn séu að aðlaga regluverk Evrópusambandsins að íslenska regluverkinu, heldur auðvitað öfugt. Það vita allir og eru fyrir löngu búnir að sjá það. Auðvitað er gengið í berhögg við vilja meiri hluta þjóðarinnar með því að eyða öllum þessum tíma, peningum og orku í þetta verkefni. Ég verð, virðulegi forseti, að nota síðustu mínútuna mína til að ítreka það að auðvitað verður að breyta vinnubrögðunum í þessu máli eins og svo mörgum öðrum. Menn verða að tala um hlutina eins og þeir eru en ekki eins og þeir halda að einhverjir vilji heyra, til að réttlæta það sem menn hafa áður sagt í kosningabaráttunni og annars staðar. Þetta á sérstaklega við um hv. þingmenn Vinstri grænna, nánast flesta, ekki alla. Þegar við vorum að reyna að fá upplýsingar um IPA-styrkina og hvort verið væri að setja þá inn í fjárlögin með óbeinum og beinum hætti fengum við fá svör en nú kemur fram þessi munur, það virðist muna nokkur hundruð milljónum. Það þarf auðvitað að fara yfir það í hv. efnahags- og viðskiptanefnd hvort þessi munur sé raunverulegur eða hvort þetta byggist á einhverjum misskilningi. Það þarf líka að skoða hvernig farið hefur verið með þá fjármuni sem þegar hafa verið veittir í þessi verkefni með tilliti til skattgreiðslna. Lögin sem heimila undanþáguna hafa ekki verið samþykkt, en til að geta tekið við IPA-styrkjunum verður að uppfylla skilyrði Evrópusambandsins um að ekki megi greiða af þeim tolla, skatta eða útsvar. Þá vaknar spurningin: Hvernig hafa þeir styrkir sem þegar hafa verið greiddir verið meðhöndlaðir? Það þarf líka að stemma af þá fjármuni sem koma fram í landsáætluninni, sem ég er nú að sjá í fyrsta sinn, miðað við það sem kemur fram í þeim upplýsingum sem við kölluðum eftir í hv. fjárlaganefnd. Svörin voru alltaf þessi: Ja, þetta er eiginlega ekki neitt, þetta kostar ekki neitt. Auðvitað þarf að stemma mismuninn af, ef hann er til staðar. Fljótt á litið virðist manni vera um mjög stórar upphæðir að ræða. Við þurfum að fullvissa okkur um hvað þarna er á ferðinni, sérstaklega ef við höfum verið að þiggja IPA-styrki frá Evrópusambandinu - nú veit ég það ekki og óska þess vegna eftir því að nefndin skoði það sérstaklega - og þeir hafa verið meðhöndlaðir með eins og lög kveða á um í dag, því það er ekki búið að samþykkja þetta frumvarp til laga til uppfylla skilyrði Evrópusambandsins um IPA-styrkina. Það er skilyrt af hálfu Evrópusambandsins að styrkirnir eiga að renna allir í þau verkefni sem þeim er ætlað, hluti af þeim á ekki að fara í skattgreiðslur, útsvarsgreiðslur eða til að greiða tolla og aðflutningsgjöld til viðkomandi ríkis. Styrkirnir eiga að fara í uppbyggingu á stofnunum til að aðlaga þær að Evrópusambandinu, gera okkur tilbúin þannig að verði umsóknin og aðild samþykkt sé búið að aðlaga stjórnsýsluna að regluverki Evrópusambandsins. Það er hugsjónin á bak við þetta. Við verðum að vera meðvituð um þessa spurningu: Höfum við verið að taka við styrkjum með þessum skilyrðum frá Evrópusambandinu en ekki meðhöndlað þá þannig? Það er eitt af þeim atriðum sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd verður að skoða sérstaklega milli 2. og 3. umr. Jafnframt verður að kveða skýrar á um samkeppnisstöðu aðila í frumvarpinu og lögskýringum og bregðast við athugasemdum sem hafa komið fram frá til dæmis Félagi löggiltra endurskoðenda. Það er mjög lítil tilraun gerð til þess í meirihlutaálitinu að útskýra þetta, aðeins vísað í þá skoðun sem gerð var í fjármálaráðuneyti við samningu frumvarpsins. Þetta eru auðvitað mikilvægar spurningar sem verður að svara hér því ekki hafa stjórnarliðar komið upplýsingum um þetta á framfæri í umræðunni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Hann minntist á þá gagnrýni sem ég hef sett fram nánast á hvert einasta frumvarp og þingsályktunartillögu, þ.e. ákvæði um lagasetningarframsal til ráðherra og framkvæmdarvaldsins. Það er hnykkt á því í síðustu grein frumvarpsins að ef eitthvað væri óljóst eftir lagasetningu hefur ráðherra heimild til þess að setja reglugerð. Þetta er eitt af því sem innleitt hefur verið hér í gegnum EES-réttinn, þetta reglugerðarvæðingarfargan sem ég kalla, sem er ekkert annað en kratavæðing, að færa valdið úr þessum þingsal út í ráðuneytin sem mér finnst mjög slæmt. Það er ekki bara að þetta sé lagasetningarframsal heldur er þar líka skattlagningarframsal vegna þess að þarna eiga þessir aðilar að vera undanþegnir sköttum sem innlendir aðilar þurfa að greiða. Úr því að hv. þm. Ásbjörn Óttarsson situr í fjárlaganefnd vil ég minna á að nú þegar er búið að færa inn í fjárlög ársins 2012 596 milljónir af þessum IPA-styrkjum og samkvæmt fjárlögum ráðstafa þeim til baka miðað við kredithlið ríkisreiknings. Það var athyglisvert að þingmaðurinn fór yfir það hvort skilyrði ESB séu uppfyllt með ráðstöfun þessa fjár og hugleiðingar hans varðandi það. Mig langar að spyrja á móti: Hvernig getur ríkisvaldið tekið við tæplega 600 milljónum frá Evrópusambandinu í gegnum IPA-styrkina og sett þá í fjárlög ársins 2012 þegar Alþingi er fyrst núna að ræða þetta í 2. umr. og frumvarpið kom ekki inn í þingið fyrr en í janúar? Er ekki verið að framselja hér mikið vald og er ekki ríkisstjórnin komin á grátt svæði 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Aðeins fyrst út af því sem hv. þingmaður kom inn á og hefur oft talað um í mörgum öðrum málum og ég tók fyrir í ræðu minni, þ.e. þessar reglugerðarheimildir ráðherra. Það er náttúrlega algjörlega óþolandi að það skuli alltaf koma í lok frumvarpsins og síðan ekkert um það í lögskýringargagninu, í nefndarálitinu, hvað í raun og veru felst í þessu framsali frá löggjafarvaldinu til framkvæmdarvaldsins. Hver er hugsunin á bak við það? Um hvað á að setja reglugerð? Það er í raun bara reglugerð um allt sem kveðið er á um í lögum þessum. Við gætum alveg eins breytt þessu og haft frumvarpið þess vegna bara þrjár, fjórar línur og svo kæmi á eftir: Ráðherra setur síðan reglugerð um framkvæmd laganna eins og honum dettur í hug. Þetta er náttúrlega algjörlega óþolandi. Við þurfum ekki annað en rifja upp það sem var í umræðu hér fyrir nokkrum vikum eða dögum um frumvarp sem var samþykkt í sambandi við skeldýrarækt. Þá var það þannig að menn höfðu allt annan skilning á því en fram kom í lögunum. Það verður því að vera mjög skýrt hvernig þetta er gert. Hv. þingmaður spyr um 596 milljónir á fjárlögum 2012. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um það að þetta var gert í rangri röð. Auðvitað er eðlilegra að samþykkja það fyrst hvort taka eigi við þeim. En það er sláandi, og ég kom töluvert inn á það í ræðu minni, að í áætluninni er gert ráð fyrir 5 milljörðum á árunum 2011–2013 eftir því sem ég get lesið út úr þessari landshlutaáætlun. Þess vegna tók ég það fyrir í ræðu minni að mikilvægt væri að við fengjum alveg konkret upplýsingar um hvað tekið var við miklu á árinu 2011. Menn hafa sagt að þetta séu sirka 1,5 milljarðar. Við verðum að átta okkur á því hvernig farið er með það, hvort farið hafi verið öðruvísi með það en gert er ráð fyrir. Þess vegna er svo mikilvægt að við förum yfir þessa hluti eins og hv. þingmaður tók 

Virðulegi forseti. Aðeins með reglugerðarheimildirnar sem settar eru svo mikið í frumvörp eftir að þessi ríkisstjórn tók við. Í nágrannaríkjunum þar sem reglugerðarheimildarákvæði eru sett inn í frumvörp og þau síðan gerð að lögum eru drög að reglugerðinni sjálfri oft sett sem fylgiskjal við frumvarpið þannig að þingmenn viti svona sirka hvað þeir eru að samþykkja þegar frumvarpið er samið. Það veitir viðkomandi ráðherra aðhald. Sú kratavæðing sem á sér hér stað í lagasafninu og þetta framsal úr þessum sal er náttúrlega að verða algjörlega óþolandi. Varðandi þær 596 milljónir sem fóru inn í fjárlögin 2012 hefur það komið fram til dæmis að Hagstofan hefur tekið við einhverju af því fé. Ég lagði fram fyrirspurn í þinginu á sínum tíma hvort Evrópusambandið væri að borga til dæmis manntal og íbúðatal sem Hagstofan var látin gera og fékk ég þá yfir mig holskeflu frá spunameisturum Samfylkingarinnar að ég sæi ESB-drauginn í hverju horni. En nú hefur það komið í ljós í ársskýrslu Hagstofunnar og því er lýst yfir að Hagstofan hefði á engan hátt getað staðið undir þessu nema að hafa fengið IPA-styrki, þá líklega af þessum 596 millj. kr. kvóta sem samþykkt var í fjárlögum. Þess vegna þykir mér það mjög undarlegt að búið sé að samþykkja þetta í fjárlögum og enginn veit raunverulega  
            

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hv. þingmaður sagði og það er athyglisvert sem hv. þingmaður benti á að gert sé í öðrum ríkjum og öðrum þingum að útlínurnar af reglugerðinni liggi fyrir sem hæstv. ráðherra á hverjum tíma er ætlað að setja, þannig að hv. þingmenn sem samþykkja lögin geri sér grein fyrir hvað felst í því að gefa ráðherra svona opna heimild til reglugerðarsetningar. Síðan er það spurningin sem hv. þingmaður kom réttilega inn á í seinni hluta andsvars síns gagnvart þeim einstöku stofnunum sem hugsanlega hafa fengið greitt líka á árinu 2011, að væntanlega hafa viðkomandi stofnanir staðið í þeirri trú að þær væru að fara rétt að öllu. Þess vegna nefndi ég það ítrekað í ræðu minni að þetta yrði að stemma af, hvort við höfum hugsanlega verið að taka við styrkjum sem við uppfyllum ekki skilyrði um frá Evrópusambandinu og með hvaða hætti það er gert. Það er vissulega rétt ábending frá hv. þingmanni að auðvitað er eðlilegra að samþykkja lögin áður en þetta er sett inn í fjárlögin. Ég hef svo sem ekki upplýsingar um það hvort einhverjar aðrar stofnanir hafi fengið þegar útgreitt, hvort heldur sem er á árinu 2011 eða 2012 en það er eitt af því sem við hljótum að gera kröfu til að hv. efnahags- og viðskiptanefnd svari skýrt 

Forseti vekur athygli á að það virðist vera bilun í klukkunni í ræðupúltinu.

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður kom inn á það hversu furðulegt það væri að sama hversu augljóst það væri og hversu oft menn fengju að lesa það að við værum í raun í aðlögunarferli þrættu menn endalaust fyrir það. Á árinu 2010 var sagt frá því í frétt í Morgunblaðinu að gerð væri víðtæk krafa um aðlögun og að það hefði komið fram á ríkjaráðstefnu Evrópusambandsins. Með leyfi forseta, segir í byrjun þessarar fréttar: „Laga þarf stjórn- og dómskerfi Íslands að regluverki Evrópusambandsins áður en aðild kemur til greina og mun hraði aðildarviðræðna ráðast af því „hve vel Íslandi tekst að uppfylla kröfur vegna aðildar“.“ Það var nú sjálf ríkjaráðstefna Evrópusambandsins sem reyndi að koma þessum skilaboðum til Íslendinga, gerði það skriflega. En þrátt fyrir að þetta hafi komið fram strax 2010 og þrátt fyrir að við höfum farið yfir það margoft í þessari umræðu hér um móttöku styrkja að það sé gert til þess að geta aðlagast Evrópusambandinu, búum við enn þá við það að hv. þingmenn stjórnarliðsins sumir hverjir koma hér upp og fullyrða að það sé engin aðlögun í gangi og gefa að í skyn að við séum bara í einhvers konar könnunarleiðangri. Segir það, að mati hv. þingmanns, okkur þingmönnum ekki að við verðum að fara að setja ríkisstjórninni stólinn fyrir dyrnar og ræða þessi Evrópusambandsmál frá grunni, fara yfir það hvers eðlis þessi umsókn er í raun og veru? Væri ekki til dæmis ágætt að mati hv. þingmanns ef hæstv. forsætisráðherra féllist nú loksins á umsókn hv. þm. Jóns Bjarnasonar um að ræða þessi mál? 

Virðulegi forseti. Það er mjög sérkennilegt og furðulegt að hæstv. forsætisráðherra skuli ekki hafa tekið þessa sérstöku umræðu við hv. þm. Jón Bjarnason, það er náttúrlega alveg hreint með ólíkindum af hverju það er ekki gert. Þá kemur eitthvert yfirvarp um að umræðan ætti hugsanlega að vera við hæstv. utanríkisráðherra, en þetta er nú einu sinni hæstv. forsætisráðherra landsins og oddviti ríkisstjórnarinnar. Það er alveg með eindæmum að ekki skuli vera orðið við beiðni hv. þm. Jóns Bjarnasonar. Blekkingaleikurinn í málinu er sá að auðvitað kemur þetta í bakið á þeim hv. þingmönnum sem segja: Ja, ég vil ekki fara í Evrópusambandið en ég vil sækja um aðild. Hvað þýðir það í raun að sækja um aðild að Evrópusambandinu? Þýðir það að Evrópusambandið eigi að laga sína löggjöf að okkar löggjöf eða gefa okkur varanlegar undanþágur? Eru einhver dæmi um það? Nei, það eru ekki dæmi um það eða alla vega mjög fá. Maður sækir ekki um aðild að Evrópusambandinu nema að hafa þá stefnu að fara þangað inn, það gefur augaleið. Við sem sátum á þingi í júlí 2009 vitum alveg hvernig það gerðist þegar þingsályktunartillagan um aðildarumsóknina var samþykkt. Þá voru hlutirnir settir í allt annan búning, allt aðra umræðu en þá sem málið gekk út á. Þetta segir sig algjörlega sjálft þó að sumir hv. þingmenn Vinstri grænna séu enn þann dag í dag að reyna að halda því fram að þetta sé ekki aðlögunarferli. Þetta er náttúrlega eins og hver annar brandari. Ég held að þegar nær dregur kosningum í haust, ef ríkisstjórnin lifir, sem ég vona nú ekki, muni eitthvað gerast. Þá held ég að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar Vinstri grænna fari að setja niður hælana og búa sér til einhverja stöðu því að umsóknarferlinu verður ekki lokið þá. Þá munu þeir stíga fram og segja: Nú er bara komið nóg, við erum búin að vera allt of lengi í þessu og við viljum samning núna, punktur, og reyna þannig að setja sig í stöðu fyrir kosningarnar. Ég spái því að atburðarásin verði eitthvað með þeim hætti þannig að menn verði ekki reknir til baka og niðurlægðir vegna afstöðu sinnar til Evrópusambandsins þegar þeir koma aftur í kosningabaráttu.

Virðulegur forseti. Þessi spá hv. þingmanns er alls ekki ósennileg. En er ekki hv. þingmaður samt sammála mér um að við þingmenn almennt þurfum að fara að grípa inn í þegar menn halda áfram í afneitun eftir nokkur ár af meðal annars skriflegum tilkynningum frá Evrópusambandinu um mikilvægi aðlögunar? Menn halda meira að segja áfram að þræta fyrir að um aðlögun sé að ræða í umræðu um fjárveitingu til þess að standa í aðlöguninni. Er þetta ekki komið á það stig eftir þessi þrjú ár að við þingmenn almennt þurfum að fara að setja ríkisstjórninni stólinn fyrir dyrnar og segja: Hingað og ekki lengra, nú verðum við að endurmeta þetta ferli allt saman og ræða hvers eðlis það er í raun?

Virðulegi forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um að auðvitað verður að fara að taka í taumana, að stoppa þessa vitleysu og reyna að hafa vit fyrir stjórnvöldum, það gefur augaleið. En ég er nú orðinn efins um að sumir einstakir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar Vinstri grænna trúi því lengur sjálfir þegar þeir segja að þetta séu ekki aðlögunarviðræður heldur aðildarviðræður. Auðvitað sjáum við hvaða afleiðingar það hefur haft fyrir flokkinn að það sem var helsta stefnumál hans - ég heyrði það til að mynda víða í kjördæmi mínu þar sem menn höfðu efasemdir um að hvort Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn gætu staðið í lappirnar gagnvart Evrópusambandinu, að það væri óhætt að treysta Vinstri grænum í þeim efnum og Vinstri grænir fengu að mínu viti allt of mörg atkvæði út á það víða um land. En auðvitað eiga þeir eftir að gera skil á efndum á kosningaloforðum sínum til kjósenda sinna í næstu kosningum. 

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir hans ágætu ræðu. Það sem stendur upp úr hjá flestum í þessari umræðu er aðlögun sem augljóslega í gangi, aðlögunin er vitanlega löngu hafin. Það sem er kannski nýtt í þessu öllu saman en ætti samt ekki að koma á óvart er sú krafa Evrópusambandsins að þeir sem koma frá útlöndum eða eru erlendir aðilar og munu vinna hér á þessum IPA-styrkjum fá sérmeðferð, þeir fá sérmeðhöndlun á Íslandi. Sagt hefur verið í ræðustól að það sé eðlilegt því að um erlent ríki sé að ræða. Það sama eigi að gilda um Evrópusambandið og einhver ríki sem eru með sendiráð á Íslandi. Er það almennt þannig að litið sé á Evrópusambandið sem eitt ríki? Ég velti því fyrir mér hvort Evrópusambandið sé með sendiráð í öllum þeim löndum sem til dæmis Þjóðverjar og Frakkar eru með sendiráð. Er sérstakt sendiráð rekið alls staðar á vegum Evrópusambandsins og flokka til dæmis Indverjar Evrópusambandið sem ríki á Indlandi? Mér finnst mjög hæpið að skilgreina eitthvert bandalag nokkurra ríkja, að það eigi að fá sérmeðhöndlun hér á landi. Hvað gerist ef við förum í einhverjar samningaviðræður eða viðræður við ríkjabandalag Ameríkuríkja til dæmis eða NAFTA-bandalagið eða eitthvað svoleiðis, eigum við þá að veita þessum aðilum hliðstæðar hliðranir og hér er gert? Félag löggiltra endurskoðenda bendir réttilega á að verið sé að búa til mismunun milli erlendra og íslenskra aðila. Ég spyr hv. þingmann hvort hann sjái einhver rök fyrir því, í öllum þessum texta 

Virðulegi forseti. Veruleikinn kristallast ef til vill í andsvari hv. þingmanns. Hann er þannig að í lögum Evrópusambandsins getur aðildarríki eða ríki sem sækir um aðild að sambandinu fengið svokallaða aðlögunarstyrki. Það vissu íslensk stjórnvöld þegar þau sóttu um aðild að Evrópusambandinu, þá ætluðu þau að aðlaga sig reglum Evrópusambandsins og höfðu það markmið að ganga í Evrópusambandið, það gefur augaleið, og þetta eru skilyrðin. Hv. þingmaður spyr réttilega: Er eðlilegt að íslensk stjórnvöld veiti einhvern afslátt af þessu eða bollaleggi um einhverja aðra aðila? Það er nefnilega kjarni málsins að þegar maður sækir um aðild veit maður hvað fylgir því og maður hefur í raun og veru ekkert um það að segja vegna þess að það er alveg skýrt í löggjöfinni hvernig það er og skilyrði Evrópusambandsins eru alveg skýr, styrkirnir eru ætlaðir til aðlögunar og til þess að byggja upp stjórnsýsluna og -kerfið og stofnanir, það fylgir þessum styrkjum. Við erum alltaf í þeirri umræðu að við munum hugsanlega ekki gera þetta eða hitt. Valið stendur bara ekki um það. Valið er bara það að þegar maður sækir um þessa IPA-styrki þarf maður að uppfylla þessi skilyrði og það á ekki að koma neinum í opna skjöldu. Það liggur alveg klárt fyrir af því að við erum að sækja um aðild að Evrópusambandinu en Evrópusambandið er ekki að sækja um aðild að Íslandi. Það sækir enginn um eða greiðir atkvæði með því að sækja um aðild, eins og sumir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar Vinstri grænna gerðu, nema vilja fara inn. Þetta er ekki eins og að gera dyraat og banka á hurðina og hlaupa í burtu, það er bara ekki þannig. Maður gengur að því vísu þegar maður sækir um aðild 

Virðulegi forseti. Talandi um bjölluat velti ég nú fyrir mér hvort einhverjum mundi detta í hug að fara og gera bjölluat í brennandi húsi, hvort viðkomandi mundi nú ekki reyna að bjarga íbúunum frekar. Það ætti vitanlega að vera hlutverk Íslendinga að sýna Evrópusambandinu fram á að það er hægt að bjarga sér út úr þrengingum án þess að fara á hnén eða beita önnur ríki einhvers konar efnahagslegu ofbeldi, sem ég held að Evrópusambandið geri við mörg ríki innan þess, allt í þágu þess að bjarga stóru fjármálastofnununum sérstaklega í Þýskalandi og Frakklandi. Það verður að segjast alveg eins og er að það virðist eiga að fórna þarna ákveðnum hlutum til þess að það gangi. Ég man ekki til þess, frú forseti, en kannski getur hv. þingmaður hjálpað mér að rifja það upp, að þegar þingsályktunartillagan um aðildarumsókn að Evrópusambandinu var til umræðu hér 

Virðulegi forseti. Ég fór nú sérstaklega yfir það í ræðu minni sem hv. þingmaður benti á, að það er alltaf verið að tala um hlutina öðruvísi en þeir eru. Sumir hv. þingmenn, að sjálfsögðu ekki allir, segja það sem þeir telja að aðrir vilji heyra. En auðvitað platar maður ekki kjósendur, fólkið í landinu, nema í ákveðinn tíma eða þar til það uppgötvar hvernig í pottinn er búið. Það er rétt sem hv. þingmaður bendir á, auðvitað bankar maður ekki á brennandi hús og vill fara þar inn ekki nema þá til þess að bjarga einhverjum, sem er auðvitað rétt að gera. Auðvitað sjáum við að það eru ofboðslegar væringar innan Evrópusambandsins. Það mun væntanlega þróast meira í þá átt að framsalið frá þjóðþingunum mun færast meira til Evrópuþingsins í ríki frekar en ríkjabandalag. Auðvitað er þetta hlutur sem við verðum að fara mjög taktískt yfir. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að leggja umsóknina til hliðar bara sem fyrst, helst á morgun eða í kvöld, og hætta í þessu aðildarferli 

Frú forseti. Við ræðum hér sérstaka umgjörð og eftirgjöf á íslenskum lögum varðandi svokallaða IPA-styrki, styrki sem Evrópusambandið veitir ríkjum sem sótt hafa um aðild að því. Fjármagnið er af þess hálfu ætlað til að aðstoða viðkomandi umsóknarland við að uppfylla þau skilyrði og þær innri kröfur sem Evrópusambandið gerir þannig að ríki geti frá fyrsta degi aðildar verið fullgildur aðili. Þessir styrkir komu til eftir að Austur-Evrópuríki fóru að sækja um aðild. Þá kom í ljós að styrkja þurfti og þróa með beinum hætti innviði þessara ríkja til að uppfylla þau skilyrði sem Evrópusambandið setti. Þess vegna var meðal annars umrædd reglugerð um þróunarstyrki innleidd. Ísland er þá í sömu stöðu og önnur ríki sem hafa sótt um aðild, að Evrópusambandið fylgist með því hvað þarf til og býður fram fjármagn til aðlögunar á umsóknartímanum. Áður en ég kem ítarlegar að þessu, frú forseti, vil ég reifa aðeins umgjörð umsóknar Íslands sem illu heilli var send sumarið 2009 og er því um það bil að verða þriggja ára. Það fer ekkert á milli mála að umsókn Íslands að Evrópusambandinu klýfur þjóðina í tvennt. Hvarvetna eru menn vissulega tvístígandi í umræðunni, vita í raun ekki hvert framhaldið verður. Sumir segja að umsóknin sé dauð. Aðrir segja að hún sé nánast í pattstöðu. En hvert sem framhaldið er verður áfram keyrt. Þetta frumvarp hér, um skattfrelsi tengt IPA-styrkjunum, er liður í því að keyra málið áfram. Við verðum að athuga að þarna er verið að ganga frá samningum af hálfu Íslands til næstu ára, til að minnsta kosti þriggja ára, ef ekki fjögurra. Þetta eru þá samningar sem ganga síðan áfram frá íslenska ríkinu til stofnana og verkefna sem eru farin að treysta á þetta fjármagn til að byggja upp innviði sína og svara kröfum Evrópusambandsins. Það er því alveg ljóst að harkan í þessari umræðu eykst. Eftir því sem við ánetjumst meir eða þvælumst lengra inn í þetta aðlögunarferli, ég tala nú ekki um með fjármagni, eykst harkan. Það gefur augaleið. Það verða harðari flokkadrættir eins og við upplifum einmitt í umræðunni núna. Þingmenn sem hafa lýst því yfir að þeir séu andvígir umsókninni og aðlögunarferlinu eru samt farnir að styðja það að við tökum á móti fjármagni til að fjármagna aðlögunina. Það sýnir best hvernig komið er fyrir okkur. Harkan eykst þegar stjórnsýslan ánetjast eða verður háð fjárframlögum Evrópusambandsins í aðlögunarferlinu. Við höfum séð það rækilega á Alþingi að þessi umsókn hefur komið lagasetningu og vinnu stjórnsýslunnar í uppnám. Margir sem voru hlynntir því að sækja um aðild, héldu að um samningaviðræður væri að ræða, héldu í sakleysi sínu að hér gengju tveir fullbærir aðilar til samninga á sjálfstæðum forsendum, upplifa núna að svo er alls ekki. Sumir halda reyndar í þá óskhyggju sína og tala um samninga, en lagagerð og reglusmíð íslenskrar stjórnsýslu tekur nú þegar mið af því sem okkur verður gert að uppfylla við inngöngu í Evrópusambandið. Skemmst er að minnast þess þegar á dögunum var samþykkt að leggja niður sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið og sameina það iðnaðarráðuneytinu að hluta. Það var látið berast til Brussel að sú aðgerð væri komin til framkvæmda og yrði grunnur að því að svara þeim aðlögunarkröfum sem gerðar voru af hálfu Evrópusambandsins um landbúnað og byggðamál. Það er mikill misskilningur að hægt sé að leika sér að milliríkjasamningum eða kíkja í pakkann. Ríki sem sækir um aðild að Evrópusambandinu fer inn í aðlögunarferli þar sem umsóknarríkið tekur jafnt og þétt upp lög og reglugerðir Evrópusambandsins. Ráðamenn í Brussel gera ráð fyrir að umsóknarríkið hafi gert upp hug sinn og vilji inn í félagsskapinn, annars væri ekki verið að sækja um. Evrópusambandið býður ekki upp á neinar óskuldbindandi viðræður. Á vefsíðu Evrópusambandsins segir orðrétt um stækkun þess, með leyfi forseta: „Í fyrsta lagi er mikilvægt að undirstrika það að hugtakið samningaviðræður getur verið misvísandi. Aðildarviðræður snúast um skilyrði fyrir og tímasetningar á upptöku umsóknarlands á reglum ESB, framkvæmd þeirra og beitingu … Um þessar reglur … verður ekki samið.“ Þetta er það sem stendur af hálfu ESB og það hefur aldrei dregið dul á að því er fylgt af þess hálfu. Við 1. umr. um IPA-styrkina, minnir mig, hafði hæstv. innanríkisráðherra Ögmundur Jónasson áhyggjur af því að íslenska stjórnsýslan og stofnanakerfið ánetjaðist ESB í gegnum þessa peninga. Þau ummæli vöktu mjög hörð viðbrögð, eins og við munum. Forustumenn heilu stéttarfélaganna og fleiri mótmæltu þessu eða létu í ljósi óánægju sína með ummæli hæstv. ráðherra. Það sýnir að það er komið við kvikuna, að sjálfsögðu. Hver er líka tilgangurinn með þessum fjármunum ef þeir eru ekki ætlaðir til að ráða fólk og fara í verkefni? Fyrir hverja fjársvelta stofnun sem langar til að takast á við fleiri verkefni og fá meira fjármagn er erfitt að ætla að standa gegn því að fá fé þó að það sé svona til komið. Ekki er hægt að álasa embættismönnum í þessu efni, alls ekki, en stjórnmálamennirnir sem beita svona fjáröflun bera ábyrgð á því að íslenskt samfélag ánetjast. Það á að vísa ábyrgðinni á þá. Þeir sem fá þessa styrki njóta líka verulegra skattfríðinda umfram þá sem afla sér fjár og verkefna á annan hátt. Og athugum það að ekki fá allir þessa styrki. Að sjálfsögðu er hér markvisst verið að undirbúa jarðveginn fyrir aðild, enda er tilgangur styrkjanna sá. 
             Það er líka rétt að minnast þess að aðildarviðræður við ESB felast í því að bera saman lög og regluverk á Íslandi og í Evrópusambandinu og skoða hverju Ísland þarf að breyta í sínu kerfi og stjórnsýslu til að falla að regluverki Evrópusambandsins. Fyrir hvern kafla er birt svokölluð rýniskýrsla. Að lokinni rýnivinnu metur ESB hvernig Ísland er í stakk búið til að gangast undir regluverk og innra skipulag ESB á einstökum sviðum og það er skilyrði af hálfu Evrópusambandsins að Ísland hafi lagað sig að öllu regluverki og kröfum þess áður en hægt er að loka samningum. Ísland þarf að geta sýnt fram á að það getur starfað sem fullgildur aðili frá fyrsta degi aðildar. Þess vegna erum við í aðlögunarferli að ESB en ekki samningaviðræðum. Vissulega tekur aðildin ekki gildi fyrr en Ísland og ríki Evrópusambandsins hafa samþykkt aðildarsamninginn, en áður en að þeim lokadegi kemur þarf Ísland hins vegar að hafa lagað sig að Evrópusambandinu með fullnægjandi hætti að mati Evrópusambandsins sjálfs. Þegar framkvæmdastjórnin hefur lokið við að rýna hvern kafla er farið yfir það hvað Ísland þarf að gera í hverjum kafla fyrir sig, í hverju verkefni fyrir sig, til að uppfylla þau skilyrði sem Evrópusambandið setur. Fé er einmitt boðið af Evrópusambandinu, þessir styrkir, til að uppfylla þau skilyrði til að hægt sé að innleiða þessar reglur, eins og segir í þessu ágæta yfirliti um IPA-styrkina. Hvað er innleiðing reglna og gerða annað en aðlögun? Að styrkja stjórnsýsluna samkvæmt kröfum Evrópusambandsins er hlutverk þessara styrkja, stofnanauppbygging  Kröfur Evrópusambandsins liggja fyrir í öllum meginatriðum og þess vegna er í sjálfu sér komið að því að afgreiða og samþykkja þessar styrkbeiðnir. IPA-styrkirnir fela í sér ákveðna þætti, þ.e. að veita fjármagn til skilgreindra verkefna. Maður getur þá velt fyrir sér í sambandi við þetta frumvarp hvernig staðan er þar. Þar kemur fram að það er „kommissjónin“ sjálf sem velur verkefnin sem mega fá styrk, það er hún sem metur út frá rýniskýrslunum hvar þörfin er mest. Hennar mat ræður. Það kemur fram að þessir styrkir skuli vera skattfrjálsir en hins vegar kemur ekki fram hvernig því er þá varið þegar um er að ræða sameiginlegar styrkveitingar, þegar hluti af fjármagninu til viðkomandi verkefnis kemur frá Evrópusambandinu gegnum þessa IPA-styrki og hluti frá Íslandi. Það kemur ekki fram hvernig þá er tekið á málum. Vafalaust verður það að gerast í reglugerð. Mismunun er í því hverjir eru hér að vinna. Erlendir aðilar sem hér vinna á IPA-styrkjum fá allt aðra meðhöndlun en erlendir aðilar sem vinna á einhverjum öðrum forsendum. Það er dregið mjög í efa að þetta sá í raun löglegt. Ein af forsendunum í þessum styrkjum og þeim skattfríðindum sem hér er verið að veita er að verið sé að gera samninga við einhvers konar alþjóðastofnanir og að á þeim forsendum megi þetta lúta sérstökum reglum. En Evrópusambandið er engin alþjóðastofnun, þetta er bara efnahagslegt og pólitískt ríkjasamband. Þess vegna er það að mínu viti fullkomin lögleysa og rangnefni að tala um að þarna sé um alþjóðastofnun að ræða. Þar fyrir utan eru þeir samningar sem eru gerðir, t.d. samningarnir um þessa styrki, samningar á milli Evrópusambandsins og einstaks ríkis og á þeim forsendum er ekki einu sinni hægt að segja að um sé að ræða samninga á alþjóðlegum grundvelli. Það er miklu hreinlegra að viðurkenna strax í umræðunni að þetta eru aðlögunarstyrkir sem veittir eru Íslendingum til að láta þá ánetjast, hjálpa þeim að uppfylla þau skilyrði sem Evrópusambandið setur. Við eigum að taka umræðuna á þeim grundvelli. Við teljum okkur vera þróað og sterkt ríki, fjárhagslega, pólitískt, samfélagslega, þó að stöðugt megi betur gera í ákveðnum efnum. Viljum við taka við fjármagni frá Evrópusambandinu sem beinlínis er ætlað til að koma okkur inn í Evrópusambandið? 
             Þegar þingsályktunartillagan um að sækja um aðild að Evrópusambandinu var samþykkt á sínum tíma héldu margir að þá væri um jafngilda aðila að ræða, þetta væru þjóðir sem væru að semja. Eins og ég sagði áðan er þetta ekki þannig, enda umsóknin send á sínum tíma á forsendum Evrópusambandsins. Það kom skýrt fram í umræðunni, hjá þeim sem vildu viðurkenna sannleikann í þeim efnum, að Evrópusambandið tekur ekki við skilyrtri umsókn. Það tekur ekki við slíkri umsókn heldur býst við að viðkomandi ríki sé reiðubúið að fara inn í það ferli sem Evrópusambandið hefur ákveðið. Eins og aðalsamningamaðurinn sagði í viðtali við Morgunblaðið, að ég held, fyrir nokkru: Hér er það Evrópusambandið sem ræður för. Það er Evrópusambandið sem ræður för, það er alveg hárrétt, og þessir aðlögunarstyrkir eru hluti af þeim aðferðum sem sambandið beitir til að láta Ísland ánetjast í þessu ferli öllu. Það skal sagt hér að ég sem ráðherra lagðist gegn því að við tækjum á móti þessum aðlögunarstyrkjum. Ég taldi það ekki heimilt samkvæmt þingsályktunartillögunni sem var samþykkt þegar aðildarumsóknin var send. Enda kemur á daginn að hún heimilaði það ekki og þess vegna er þetta mál komið hingað inn. Ef þetta hefði staðið í þingsályktunartillögunni með aðildarumsókninni á sínum tíma þyrftum við ekki að flytja sérstaka þingsályktunartillögu um málið heldur er þetta komið til eftir á. Það er eins gott að menn geri sér grein fyrir því að þetta er til komið eftir á. Ég taldi og tel enn að í greinargerðinni og þingsályktunartillögunni sem samþykkt var um miðjan júlí árið 2009 hafi alls ekki verið gert ráð fyrir því að þessir styrkir yrðu þegnir. Því skyldum við þá núna ætla að breyta um stefnu í þeim efnum og samþykkja að taka á móti styrkjum til að íslenskt samfélag geti aðlagast Evrópusambandinu? Hefur hugarfar þingmanna 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni fyrir ágæta ræðu. Það er kunnara en frá þurfi að segja að hv. þm. Jón Bjarnason stóð lengi í stríði innan ríkisstjórnarinnar vegna þessa máls og aðildarumsóknarinnar almennt og segja má að hann hafi goldið fyrir það með ráðherradæmi sínu að hafa staðið í lappirnar í þessum málum. Ég vildi aðeins, bara af því að við erum að tala hér um IPA-styrkina sérstaklega, biðja hv. þingmann að rifja það upp með mér hvort það sé ekki rétt munað hjá mér að í upphafi hafi verið gert ráð fyrir að einstök ráðuneyti sæktu um styrki fyrir hönd sinna málaflokka eða sinna stofnana, en tekinn hafi verið einhver snúningur á því einhvers staðar á leiðinni, sennilega í kringum jólin 2010/2011, vegna þess að ráðherrum Vinstri grænna, að minnsta kosti sumum hverjum, leið ekki vel með að 

Frú forseti. Það er alveg hárrétt, ég lagðist alfarið gegn því að sótt yrði um þessa aðlögunarstyrki og þeim stofnunum sem heyrðu undir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið var gert ljóst að það yrði ekki gert. Þegar kom upp eitt tilvik þar sem var búið að setja inn í fjárlagatillögur ráðuneytisins án vitundar ráðherra tillögur um IPA-styrki til einnar stofnunar var því hafnað. Afstaða mín var því alltaf ljós hvað þetta varðaði, ég taldi að ég hefði ekki einu sinni heimild til þess að sækja um slíka IPA-styrki samkvæmt þingsályktunartillögunni sem samþykkt var. Og nú kemur á daginn að flytja verður sérstakt þingmál til þess að hægt sé að gera þennan gjörning löglegan eftir á.

Hæstv. forseti. Ég er að velta fyrir mér, nú voru greinilega skiptar skoðanir um þetta í ríkisstjórninni á þeim tíma sem hv. þm. Jón Bjarnason átti þar sæti. Það bárust fregnir af því, bæði hér í þinginu og í fjölmiðlum, að þar væru skoðanir skiptar. Ef ég man rétt var forminu einhvern veginn breytt á þessum tíma, fyrir um það bil einu og hálfu ári. Í staðinn fyrir að umsjón með styrkjaumsóknunum væri hjá ráðuneytunum væri þetta fært frá þeim til, ef ég man rétt, samninganefndarinnar og eftir atvikum ráðherranefndar um Evrópumál. Það er að minnsta kosti klætt í þann búning að einstakir ráðherrar, segjum bara til dæmis hæstv. umhverfisráðherra eða hæstv. núverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra eða einhver þeirra, eru ekki umsækjendurnir heldur er einhvern veginn farið fram hjá þeim, að minnst kosti að nafninu til.

Frú forseti. Hæstv. innanríkisráðherra hefur einnig lýst því yfir að hann hafi gefið sömu skipun til undirstofnana innanríkisráðuneytisins að þar yrði ekki sótt um þessa aðlögunarstyrki, IPA. Ég held að hann hafi getið þess hér í þinginu. Hitt er alveg rétt að mjög skiptar skoðanir voru um þetta. Það er alveg hárrétt að þetta var eitt af þeim málum sem mikill ágreiningur var um milli mín og bæði fjármálaráðherra og forsætisráðherra. Hvar þetta síðan vistaðist - samninganefndin hefur nú enga kennitölu til þess að vista fé og ekki heldur ráðherranefndin sem slík, hún hefur það ekki. Þessu hefur sjálfsagt verið fundinn farvegur. Ég kem að öðru atriði seinna, frú forseti.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason hefur sannarlega staðið vörð um andstöðu sína við þessa IPA-styrki og eins og fram hefur komið var honum ýtt úr ríkisstjórn fyrir vikið. Hann sagði hér ágæta setningu í ræðu sinni, að svo virtist sem hin íslenska stjórnsýsla væri að ánetjast ESB-fé. Ég get tekið undir það, ég hef heyrt hann segja þetta áður. Þetta er á einhvern hátt á þann veg að þegar hin svokallaða stjórnsýsla finnur lyktina af þessum 5 þús. milljónum er allt sett á fullan skrið og þar með er náttúrlega jafnframt verið að tryggja stuðning við ESB-umsóknina sjálfa, má segja, því að þannig er þetta gert, að fjölga í því liði sem hefur hagsmuni af því að við göngum í ESB. Mig langar að spyrja þingmanninn vegna þess að hann fór yfir það hér í ræðu sinni: Hefur hann ekki áhyggjur af sínum eigin flokki vegna þessa máls? Hann eyddi þónokkrum 

Frú forseti. Við skulum alveg viðurkenna að bæði stofnanir og einstaklingar sem þyrstir í verkefni eru í fjársvelti - það er alveg skiljanlegt að þar geti verið löngun til að taka á móti slíkum peningum sé það á annað borð lögleitt og innleitt af hálfu Alþingis. Það er því ekki hægt að álasa embættismönnum í þessum efnum en stjórnmálamennirnir bera ábyrgð. Það eru þeir sem bera ábyrgð á því að fjármagn er að koma inn, aðlögunarfé, sumir hafa talað um að engir borgarmúrar séu svo háir að asni klyfjaður gulli komist ekki yfir þá. Þetta veit Evrópusambandið, að sjálfsögðu, enda er það enginn nýgræðingur í því að leiða inn til sín nýja aðila og kann öll brögð þar um, meira að segja nokkur hundruð ára gömul brögð sem notuð voru í Grikklandi á sínum tíma.

Virðulegi forseti. Svo það sé sagt hér var ég ekki að álasa embættismönnum fyrir að taka þátt í þessari hringekju. Það er beinlínis gerð krafa á þessar stofnanir af hálfu ESB að taka við þessu fé og eyða því. Við erum að tala um himinháar upphæðir og hægt er að nota fjársveltandi stjórnsýslu til þess að eyða þessum peningum. Það er kannski mjög heppilegt fyrir ESB að þetta bankahrun varð 2008 vegna þess að orðið hefur mikill niðurskurður í hinum opinbera geira og stjórnsýslan að því leyti fjárvana þó að ríkisstjórnin finni sér alltaf smugu til að fjölga opinberum starfsmönnum í kringum sjálfa sig. Mig langar að spyrja þingmanninn vegna þess að hann svaraði ekki spurningu minni. Hann fór yfir það að það frumvarp sem nú er til umræðu hafi ekki verið á dagskrá þegar við ræddum ESB-umsókn á sínum tíma sumarið 2009: Hvað segja flokksmenn 

Frú forseti. Hér stendur einn öflugasti flokksmaður Vinstri grænna 

En ráðherrarnir?

Þar eru bara bogin hné, það er alveg hárrétt. Þar eru bogin hné og þegar ég hafnaði því að sækja um Evrópusambandsstyrki fyrir stofnanir bognuðu hné annarra ráðherra sem sóttu um IPA-fé. Menn hafa fundið að því jafnvel að ég hafi greitt atkvæði með fjárlögunum þar sem það var svo. Þetta var á vissan hátt mál þeirra ráðherra en í öðru lagi  
            

Virðulegi forseti. Þó svo að hv. þingmaður hafi staðið sig býsna vel í þessari baráttu ætla ég ekki að hæla honum meira fyrir það því að það styttist vonandi í að við þurfum að kljást um hylli kjósenda í kjördæmunum.  Hv. þingmaður og fyrrverandi ráðherra hefur klárlega verið innanbúðarmaður í öllu þessu ferli og hefur staðið í lappirnar í málinu. Við hljótum því að leggja við hlustir þegar hv. þingmaður segir að forsendur fyrir þessu ferli öllu séu í rauninni brostnar, breyttar, því að við séum komin út fyrir það 

Frú forseti. Það er alveg hárrétt að með þessum IPA-umsóknum erum við að mínu mati komin út fyrir þann ramma sem þingsályktunartillagan veitti framkvæmdarvaldinu á sínum tíma, enda er af þeirri ástæðu verið er að flytja þetta mál nú. Það gæti verið að flytja þyrfti fleiri slík mál til þess að rétta umsóknarferlið af. Ég tel að á fleiri sviðum sé gengið á svig við þau skilyrði sem sett eru og sem sett voru með umsókninni á sínum tíma. Þá minni ég líka á að sá fyrirvari er gerður í greinargerðinni að samningsumboðið sem ríkisstjórnin fær og þeir aðilar sem vinna á hennar vegum er skilyrt. Áréttað er að ekki skuli 

Virðulegi forseti. Við hljótum að gera skýlausa kröfu um að fram fari umræða í þinginu um það hvernig staðan er á þessari umsókn, hvar búið er að fara fram úr því umboði sem Alþingi veitti á sínum tíma og þá um leið að kalla eftir því að þingmenn fái að segja álit sitt í atkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram því ferli þar sem farið er út fyrir það umboð. Ef hv. þingmaður man eftir fleiri atriðum þar sem farið er út fyrir það umboð sem Alþingi fékk er mikilvægt að hann upplýsi um það, ef ekki núna þá síðar, því að ef um nokkur tilvik er að ræða er þeim mun brýnna að fram fari umræða um hvort rétt sé að halda áfram á sömu braut eða ekki. Það er alveg skýr krafa frá þeim er hér stendur að fram fari umræða og síðan muni þingheimur taka ákvörðun um hvort halda eigi 

Frú forseti. Staðan er sú að rýnivinnunni er lokið í flestum málum í þessum köflum. Fyrir liggur mat eða samanburður á lögum og reglum Íslands annars vegar og Evrópusambandsins hins vegar, nema í ákveðnum köflum eins og í sjávarútvegi þar sem ekki er komin niðurstaða. Þá koma jafnframt fram kröfur Evrópusambandsins um þær breytingar sem Ísland þarf að gera á regluverki sínu eða stofnanaumhverfi. Þessir IPA-peningar eru meðal annars hugsaðir til að fara í þær breytingar þannig að segja má að aðlögunarferlið fari á fulla ferð með því að við tökum á móti þessum milljörðum króna með samþykki Alþingis. Þess vegna er ákvörðunin um að taka við þessu fjármagni, þessu aðlögunarfé, svo afdrifarík 

Virðulegur forseti. Ég og hv. þingmaður erum fullkomlega sammála um hversu augljóst það er að við erum komin í ákveðið aðlögunarferli og hversu fráleit umræðan er í ljósi þess hversu greinilegt það er. Komið hefur fram í máli hv. þingmanns nú og í fyrri umræðum að flokksstofnanir Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa ályktað sérstaklega um að ekki eigi að taka við þessum styrkjum og að ekki ætti að ráðast í þær breytingar á Stjórnarráðinu sem engu að síður voru framkvæmdar að því er virðist til þess að laga íslenska stjórnkerfið að kröfum Evrópusambandsins. Spurningin er því: Hvernig stendur á því að liðsmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs aðrir en hv. þingmaður beita sér með þeim hætti sem þeir gera þvert á samþykktir félaga í 

Frú forseti. Bara til að halda því til haga þá var ávallt gert ráð fyrir því að taka á móti styrkjum til þýðinga á nauðsynlegum gögnum sem tengdust Evrópusambandsaðildarvinnunni og einnig var talað um svokallaða TAIEX-styrki sem eru fyrst og fremst fyrir sérfræðinga til þess að innleiða EES-reglugerðir. Ekki var gert ráð fyrir neinu sem væri beinlínis vegna aðlögunar að Evrópusambandinu. Ég tek undir áhyggjur hv. þingmanns varðandi Vinstri hreyfinguna – grænt framboð eða forustumenn hennar, ég geri það hér. Ég minni þó á að ég sem ráðherra hafnaði því að taka við þessum aðlögunarstyrkjum og ég minni líka á að hæstv. innanríkisráðherra Ögmundur Jónasson 

Virðulegur forseti. Já, ég efast ekki um að þeir eru fleiri en hv. þm. Jón Bjarnason innan Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sem hafa um þetta miklar efasemdir. Ég er til að mynda ekki viss um að það hafi verið meiri hluti fyrir því í utanríkismálanefnd að taka þetta mál úr þeirri nefnd, að meiri hlutinn hafi talið að það væri fullbúið. Þar kom upp mjög sérkennileg staða þegar málið var afgreitt úr nefndinni að ég held þremur mínútum eftir að fundurinn var settur og áður en nefndarmenn voru þar allir mættir þannig að hinn raunverulegi meiri hluti kom aldrei í ljós. Hver telur hv. þingmaður að sé meiri hlutinn á Alþingi? Er meiri hluti fyrir þessum tillögum? Verður þetta mál knúið hér í gegn jafnvel í andstöðu við meiri hluta þingmanna rétt eins og umsóknin á sínum tíma? Telur hv. þingmaður með öðrum orðum að 

Frú forseti. Það er nú svo skondið, ég er búinn að vera á þingi síðan 1999 og þá var formaður Framsóknarflokksins Halldór Ásgrímsson. Ég vissi ekki harðari ESB-sinna en hann á þeim tíma og næstu ár á eftir. Hins vegar vitum við hvernig flokkur hans fór og ég gleðst yfir því að hv. þingmaður, núverandi formaður Framsóknarflokksins, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, skuli hafa gjörbreytt stefnu þess formanns sem var næst á undan honum og sé núna eindreginn andstæðingur Evrópusambandsaðildar og inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Það er virkilegt fagnaðarefni. Ég fagna því að svo sé, en ég man vel eftir ræðum Halldórs Ásgrímssonar, þáverandi formanns Framsóknarflokksins, og aðdáun hans á Evrópusambandinu, ég man hversu mikilvægt hann taldi að Ísland gengi í Evrópusambandið. 
             Eins og við munum galt flokkur hans afhroð einmitt vegna þeirrar stefnu hans.

Virðulegur forseti. Í umræðu um þetta mál hafa menn bent á ýmsa ágalla á því. Það á bæði við um tæknilega ágalla og eins stórpólitísk álitamál, til að mynda spurninguna um hvort eðlilegt sé að Íslendingar falist eftir eða taki við fjárstuðningi, styrkjum til þess að aðlagast Evrópusambandinu, á sama tíma og Evrópusambandið beitir okkur vægast sagt hörðu á að minnsta kosti tvennum vígstöðvum. Jafnframt hefur mikið verið rætt um að í þessu felist að sjálfsögðu eins og raunar kemur fram, bæði í þingsályktunartillögunni sjálfri að einhverju leyti en þó umfram allt í gögnum frá Evrópusambandinu, að um sé að ræða styrki til þess að aðlagast, þetta sé með öðrum orðum staðfesting á því að Ísland sé komið í aðlögunarferli. Áður en ég kem að þessum atriðum ætla ég hins vegar að byrja á að segja nokkur orð um það sem hv. þm. Jón Bjarnason lýsti yfir áðan. Hv. þingmaður var býsna afdráttarlaus í umsögn sinni um þetta mál, talaði um mútufé og að ætlunin væri að láta Íslendinga ánetjast styrkjum Evrópusambandsins. Mátti lesa það úr orðum hv. þingmanns að fyrstu styrkirnir væru ókeypis en svo þegar menn væru búnir að ánetjast hefðu þeir lítið val og þá væru styrkirnir ekki lengur ókeypis, þá þyrfti að borga fyrir þá. Það er nefnilega mikilvægt að hafa í huga þegar við ræðum Evrópusambandið og styrkjamál að það liggur ljóst fyrir að ef Ísland yrði aðili að Evrópusambandinu mundum við borga meira inn í sambandið til að standa undir styrkjagreiðslum þess til hinna ýmsu ríkja og öðrum kostnaði en við fengjum frá því. Einfaldlega út frá landsframleiðslu okkar Íslendinga er ljóst að við mundum borga meira inn í sambandið en við fengjum frá því. Þegar menn telja því upp þau góðu verkefni sem hægt sé að sinna með styrkjum frá Evrópusambandinu er okkur þingmönnum í sjálfsvald sett að forgangsraða á þann hátt að við sjálf, Íslendingar, styrkjum þessi verkefni með íslensku skattfé og höfum þá meira svigrúm til þess en ef við værum aðilar að Evrópusambandinu vegna þess að þá værum við ekki aðeins að fjármagna okkar eigin styrki heldur einnig styrki til annarra landa. Það er ekki eins og hér sé um að ræða fyrsta skammtinn af ókeypis peningum sem muni halda áfram að streyma hingað frá Evrópusambandinu, þvert á móti er þetta eingöngu spurning um að laga Ísland að fyrirkomulagi sem við þyrftum til lengri tíma lítið að borga meira fyrir en við fengjum út úr. Það er viðbúið að skekkjan hvað það varðar muni einungis aukast í ljósi aðstæðna í Evrópusambandinu núna. Til að mynda þyrftum við að borga til viðbótar við þessi beinu framlög og það sem færi í styrki gríðarlega háar upphæðir inn í Evrópska seðlabankann og taka ábyrgð á enn hærri upphæðum þar vegna svokallaðra björgunaraðgerða sem nú standa yfir til stuðnings við evrópska banka og ríki sem standa höllum fæti. Framlög okkar Íslendinga til Evrópusambandsins yrðu miklu meiri en gera má ráð fyrir að við fengjum greitt þaðan. Þetta ástand og þessi kostnaður er sífellt að aukast. Nú í kvöld, fyrir fáeinum klukkutímum, komu fréttir frá Grikklandi sem sagt er frá á mbl.is þess efnis að áhlaup sé hafið á gríska bankakerfið, enn meira áhlaup en verið hefur. Ég vitna, með leyfi forseta, beint í orð sem höfð eru eftir forseta landsins: „Ástandið er slæmt í gríska bankakerfinu og í gær voru 700 milljónir evra, 114,3 milljarðar króna, teknar út af bankareikningum í landinu …“ Menn óttast að þetta sé aðeins vísbending um það sem koma skal næstu daga og reyndar ljóst að í að minnsta kosti tvö ár hefur staðið yfir áhlaup á gríska bankakerfið og Evrópski seðlabankinn þurft að dæla fjármagni þar inn. Kostnaðurinn við aðild að Evrópusambandinu mun þannig einungis aukast næstu missirin. Ástæðan fyrir því að ég nefni þetta í tengslum við umræðuna um IPA-styrkina er að þeir sem hafa verið hvað mest fylgjandi þessum styrkjum hafa reynt að draga upp þá mynd að þarna væri fundið fé, þarna væri Ísland að fá fyrsta skammtinn af ókeypis fjármagni frá Evrópusambandinu og fráleitt að afþakka það. Það er auðvitað ekki svoleiðis. Þetta er hugsað sem leið til að laga okkur að kerfi sem mun kosta okkur miklu meira en við fáum út úr því. Þá ætla ég að snúa mér að umræðunni um hvers eðlis þetta umsóknarferli er. Þær tillögur sem við ræðum hér staðfesta það sem reyndar hefur að mínu mati og margra annarra legið fyrir alveg frá upphafi, að þegar ríki sækir um aðild að Evrópusambandinu er það að biðja um að verða þátttakandi í því sem Evrópusambandið gengur út á og aðlagast fyrirkomulagi þess. Evrópusambandið sjálft hefur ekkert reynt að fela þessa staðreynd, þvert á móti, þar á bæ hafa menn jafnvel reynt annað slagið að benda Íslendingum á að þetta sé raunin, minna þá á þegar umræðan hefur verið farin út um þúfur en gengið hálferfiðlega, jafnvel þrátt fyrir formlegar ályktanir og bréfaskriftir. Ég hef nefnt það hér áður að sameiginleg þingmannanefnd Íslands og Evrópusambandsins fékk á árinu 2010 bréf frá Evrópusambandinu þar sem varað var við því að tala um samningaviðræður vegna þess að það væri villandi orðalag. Orðið samningaviðræður gæfi til kynna að verið væri að semja um eitthvað, tveir aðilar væru að ná samningum sín á milli. Þannig væri það ekki, þegar ríki sækti um aðild að Evrópusambandinu væri það eingöngu spurning um með hvaða hætti það ríki ætlaði að laga sig að Evrópusambandinu. Sama ár, 2010, birtist frétt í Morgunblaðinu þar sem segir, með leyfi forseta: „Laga þarf stjórn- og dómskerfi Íslands að regluverki Evrópusambandsins áður en aðild kemur til greina og mun hraði aðildarviðræðna ráðast af því „hve vel Íslandi tekst að uppfylla kröfur vegna aðildar“.“ Eftir hverjum skyldi þetta hafa verið haft? Jú, þetta kom fram í greinargerð ríkjaráðstefnu aðildarríkja Evrópusambandsins, hvorki meira né minna. Þetta var ekki skoðun einhvers þingmanns á Evrópuþinginu, einhvers eins þingmanns, þetta var ekki eitthvað sem einhver þingmaður þar sagði og ætlaði til heimabrúks, eins og hæstv. utanríkisráðherra eða hæstv. efnahagsráðherra tala stundum um. Nei, þetta var greinargerð ríkjaráðstefnu aðildarríkja Evrópusambandsins. Skýrara getur þetta ekki verið, og það sem við ræðum hér í dag eru styrkir til að flýta þessari aðlögun og fjármagna hana að einhverju leyti. Ástæðan fyrir því að Evrópusambandið veitir þessa styrki er sú að á undan Íslandi sóttu þar um ríki sem voru með mun vanþróaðri innviði en við höfum þrátt fyrir allt á Íslandi og Evrópusambandið taldi nauðsynlegt að styrkja þau ríki í að laga þá innviði að Evrópusambandinu eftir að þau höfðu sótt þar um enda lá þar fyrir eindreginn vilji til þess að ganga í Evrópusambandið. Það er annað sem hefur alltaf verið svolítið sérkennilegt við umræðuna á Íslandi, það er gefið í skyn að við séum ekki endilega að sækja um til að ganga í Evrópusambandið. Nei, það er ekki bara gefið í skyn, því er haldið fram af þeim sem að umsókninni standa að við séum að sækja um til að sjá hvað er í boði en ekki endilega til að ganga inn. Í framhaldi af því kemur svo umræðan um að við verðum að fá samning á borðið til að geta tekið afstöðu. Eins og ég ræddi áðan liggur það alveg fyrir frá upphafi hvað felst í því að ganga í Evrópusambandið og Evrópusambandið sjálft hefur hvað eftir annað reynt að útskýra þetta. Þá ætla ég að koma aðeins inn á tæknilegu atriðin varðandi þessa tillögu. Því miður er þetta ekki fyrsta málið og ekki annað og ekki þriðja þar sem ekki er tekið tillit til athugasemda og viðvarana sem koma frá þeim sem best þekkja til um að nauðsynlegt sé að bæta úr tæknilegum ágöllum á frumvörpum eða þingsályktunartillögum. Hér sáu endurskoðendur eða félag þeirra á Íslandi sérstaklega ástæðu til að vara við því hversu óljósar reglurnar væru sem innleiddar yrðu samkvæmt þessari tillögu og benda jafnframt á að með þessu væri verið að innleiða mismunun. Þau skattfríðindi sem gert er ráð fyrir að Evrópusambandið og fulltrúar þess njóti samkvæmt þessum tillögum skekkja auðvitað mjög samkeppnisstöðu annarra sem starfa á sama sviði. Þeir þurfa áfram að borga fullan skatt af starfsemi sinni svoleiðis að þeir eiga mjög erfitt með að keppa við þá sem þurfa ekki að greiða skatt af hinu sama. Það hlýtur að vera sérstakt áhyggjuefni að hér sé ætlunin að innleiða slíka mismunun, skekkja samkeppnisstöðu. Maður hefði haldið, miðað við alla umræðuna um það hversu óásættanleg mismunun væri samkvæmt EES-samningnum - ég vísa meðal annars til Icesave-deilunnar - að Evrópusambandið sjálft og talsmenn þess hér hefðu aðeins meiri vara á en er raunin samkvæmt þessum tillögum þar sem gert er ráð fyrir að innleiða mismunun sem er svo hrópleg að sérfræðingar sjá ástæðu til að vara sérstaklega við því. Hitt varðar það sem ég nefndi áðan um flækjustigið. Það er því miður ekkert nýtt heldur. Við höfum hvað eftir annað séð frumvörp keyrð í gegnum þingið illa unnin og ófullbúin til þess eins að valda síðan vandræðum eftir að þau hafa verið leidd í lög. Jafnvel hefur þingið eða meiri hluti þess - það er rétt að hafa það í huga að fyrst og fremst eru þetta stjórnarfrumvörp, studd af ríkisstjórninni sem um er að ræða - fengið þann dóm hjá dómstólum að þingmálin brjóti stjórnarskrá eða séu ónothæf. Slíkur hefur flumbrugangurinn verið og það er margt sem bendir til þess að hér séum við að ræða enn eitt slíkt málið. Það er óskiljanlegt hvers vegna menn læra ekki af reynslunni hvað þetta varðar. Svo verður ekki hjá því komist að nefna aðeins álitamál varðandi Vínarsamninginn. Því er haldið fram af þeim sem tala fyrir þessu máli hér að ekkert sé út á skattfríðindin að setja vegna þess að meðhöndla beri Evrópusambandið eins og ríki og þar af leiðandi eigi þeir sem starfa fyrir Evrópusambandið hér að njóta sams konar skattfríðinda og fulltrúar erlendra ríkja, til að mynda eins og sendiráð erlendra ríkja. Gott og vel, ef skilningurinn er að Evrópusambandið sé ríki og eigi þess vegna að lúta reglum Vínarsáttmálans hér, hvað segir það okkur þá um það bann sem er í Vínarsáttmálanum við því að erlend ríki styðji áróður í þeim löndum þar sem þau hafa starfsaðstöðu, sendiráð og slíkt? Það er nefnilega bannað samkvæmt Vínarsáttmálanum svoleiðis að ef menn ætla að rökstyðja skattfríðindin í þessum tillögum út frá því að Evrópusambandið sé ígildi ríkis hlýtur hið sama að eiga við um það er varðar bannið við áróðri. Það setur áróðursstarfsemi Evrópusambandsins hér, kynningarstarfsemina, í mjög undarlegt ljós. Fram til þessa hafa menn haldið því fram að það ætti alls ekkert við um Evrópusambandið vegna þess að það væri ekki ríki, menn þyrftu ekki að hafa áhyggjur af Vínarsáttmálanum og því að Evrópusambandið ræki hér einhvern áróður. En nú segja menn: Lítum á Evrópusambandið sem ríki með hliðsjón af Vínarsáttmálanum. Á hvorn veginn á það að vera? Þetta vekur að minnsta kosti stórar spurningar en við fáum engin svör við þessum spurningum vegna þess að þeir sem reyna að reka þetta mál áfram í þinginu hafa ekki einu sinni fyrir því að mæta til umræðunnar og taka þátt. Við verðum að halda áfram, þingmenn stjórnarandstöðunnar og stöku þingmenn stjórnarliðsins, að velta þessu fyrir okkur og reyna að finna svörin í umræðum okkar á milli.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson nefndi í lok ræðu sinnar að áhugamenn um framgang þessa máls hafi verið víðs fjarri í þessari umræðu og hafi ekki haft fyrir að skýra mál sitt ef undan er skilin stutt framsöguræða formanns nefndarinnar sem skilaði þessu máli til þingsins og eitt andsvar, að ég hygg, frá öðrum þingmanni Samfylkingarinnar. Það sem hann nefnir í þessu sambandi er auðvitað skiljanlegt í ljósi þess að alla vega annar stjórnarflokkurinn er í ægilega mikilli klemmu varðandi þetta mál svo ekki sé meira sagt, eins og hv. þm. Jón Bjarnason hefur bent á. En ég vildi spyrja varðandi hinn stjórnarflokkinn hvort hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni fyndist ekki vanta dálítið upp á sannfæringarkraftinn hjá þingmönnum þess ágæta flokks sem hafa stært sig af því að vera eini flokkurinn sem stæði óhikað með Evrópusambandsaðild en eru eitthvað feimnir við þá umræðu í umræðunni sem við erum að taka hér, þingmenn stjórnarandstöðunnar einkum, sem bæði beinist að þeim styrkjum sem hér um ræðir, aðferðafræðinni við að koma þeim á og raunar um leið aðildarferlinu eða aðlögunarferlinu sjálfu. Það undrar mig að hv. þingmenn Samfylkingarinnar sjái ekki ástæðu til að vera við þessa umræðu þegar um er að ræða mál sem tengist stærsta máli þess flokks. Það vekur furðu að þeir taka ekki þátt í henni á nokkurn hátt.

Virðulegur forseti. Já, vissulega vekur það furðu og maður getur ekki annað en velt fyrir sér hver ástæðan sé. Getur verið að ástæðan sé einfaldlega sú að menn eigi erfitt með að svara þeim athugasemdum sem komið hafa fram við þessa umræðu, að þetta sé orðið hálfvandræðalegt mál? Og í stað þess að reyna að bæta málið eða reyna að sannfæra menn um kosti þess að keyra það bara í gegn, láti menn tala um það langt fram á kvöld, líti í aðra átt á meðan eða láti lítið fyrir sér fara og voni það besta, vegna þess að allt megi víkja svo framarlega sem Evrópusambandsumsóknin þokist eitthvað áfram eða aðildarferlið? Að góð vinnubrögð við gerð þingsályktunartillagna eða frumvarpa eða bara það að taka tillit til athugasemda frá sérfræðingum séu allt hlutir sem megi líta fram hjá til að þoka málinu áfram? Það er auðvitað mikið áhyggjuefni þegar svona stórt mál, eins og umsókn um aðild að Evrópusambandinu, er rekið áfram með þessum hætti, að menn sjái ekki einu sinni ástæðu til þess að taka þátt í umræðu um þau mál sem þeir þó eru að reyna að þvinga í gegn, hvað þá að efna til sérstakrar umræðu um stöðu Evrópusambandsmálanna almennt. Ég minni hér á beiðni hv. þm., fyrrverandi ráðherra, Jóns Bjarnasonar, um að ræða þessi mál við hæstv. forsætisráðherra sem hefur verið í einhvers konar biðstöðu um nokkurra mánaða skeið. Það virðist skorta mjög á viljann til að ræða þetta mál og ég er dálítið hræddur um að við séum að sjá það betur og betur að það sé vegna þess hversu rökin eru veik fyrir þessu.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður vék í máli sínu að því að málið væri með ýmsum hætti óklárað og er það út af fyrir sig í samræmi við þá afstöðu sem ég kynnti hér fyrr í kvöld, að jafnvel þó að menn ætluðu að klára þetta væri alveg ljóst að málið væri ekki tilbúið, það væri ekki búið að hnýta alls konar lausa enda sem væru í því. Ég sagði fyrr í kvöld, og spyr hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson hvort hann geti ekki verið sammála mér um það, að ef menn ætla sér á annað borð að gera það og ef meiri hluti er í þinginu fyrir þessu máli, sem ég efast reyndar um en það á eftir að reyna á það, er þá ekki nauðsynlegt að gera lagfæringar á frumvarpinu til að eyða óvissu og draga úr hættu á mismunun og öðrum þeim göllum sem bent hefur verið á að eru á málinu, ætli menn sér á annað borð 

Virðulegur forseti. Að sjálfsögðu er nauðsynlegt að gera lagfæringar í samræmi við ábendingar sérfræðinga um mjög alvarlega galla á þessu máli. En eins og ég nefndi áðan virðast menn einfaldlega ekki hafa áhyggjur af slíku, telja það að minnsta kosti smávægilegt samanborið við stóra markmiðið sem er að þoka þessu umsóknarferli áfram. Ég nefndi reyndar áðan að jafnvel þeir sem vilja ganga í Evrópusambandið og segjast vilja ná þar góðum samningum hlytu að hugsa sinn gang þegar Evrópusambandið kemur fram við Ísland eins og það hefur gert undanfarin missiri og senda þá skilaboð á móti um að menn láti ekki fara svona með sig. En hver eru viðbrögðin? Nei, það er ekki gert, það er ekki reynt að standa á sínu gagnvart Evrópusambandinu eða senda því skilaboð um að yfirgangur líðist ekki hér. Þvert á móti, 

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni að vanda þyrfti betur vinnuna og lagasetninguna. Því langar mig að spyrja hv. þingmann um það sem kemur fram í 8. gr. frumvarpsins, sem er reglugerðarheimild til ráðherra eða eins og segir í greininni að ráðherra sé heimilt að setja reglugerð til að skilgreina betur lögin og útskýra þau frekar: Eru engar takmarkanir á því? Er hv. þingmaður þeirrar skoðunar að það þurfi að vera einhverjar takmarkanir á því hvert reglugerðarheimildarákvæðið er hjá hæstv. ráðherra og hann þyrfti jafnvel að sýna á spilin hvernig hann hyggst útfæra það? Hv. þingmaður kom líka inn á það í ræðu sinni að lítið tillit væri tekið til þeirra ábendinga sem koma fram í umsögnum um málið almennt. Í umsögn Félags löggiltra endurskoðenda kemur eftirfarandi fram, með leyfi forseta: „Ekki verður séð af þessu frumvarpi að fylgt sé þeirri kröfu að IPA styrkir skuli renna óskertir til verkefnisins, þ.e. undanþegnir öllum sköttum, þar sem innlendum aðilum er sinna verkefni af þessum toga er gert að greiða tolla og vörugjöld (af vörum sem þeir flytja ekki sjálfir inn) og tekjuskatt. Slíkt veikir samkeppnisstöðu innlendra aðila.“ Ég verð að segja fyrir mína parta að mér finnst litlar tilraunir gerðar til þess af meiri hlutanum að taka á einmitt þessu álitaefni, sem er reyndar getið um í áliti meiri hlutans. Getur hv. þingmaður tekið undir það og hver er skoðun hv. þingmanns á því? Væri ekki æskilegt að hv. efnahags- og viðskiptanefnd skoði það milli 2. og 3. umr. hvort tekið sé nægilega á þeim ábendingum sem koma þarna klárlega fram í umsögn um málið? Er þetta ekki í raun og veru vanreifað eins og það er í áliti meiri hlutans og þarf ekki skýrleiki laganna að vera meiri við samþykkt þeirra ef þau verða samþykkt?

Virðulegi forseti. Fyrst varðandi reglugerðarheimild ráðherra þá er þetta eitthvað sem núverandi ríkisstjórn hefur farið mjög frjálslega með og er töluvert áhyggjuefni og gengur algjörlega í berhögg við allar hátíðlegu yfirlýsingarnar um mikilvægi þess að auka aðhald þingsins og tækifæri til þess að hafa hemil á eða eftirlit með framkvæmdarvaldinu. 

Þingmaðurinn leggur það bara í vana sinn að bulla svona út í loftið.

Virðulegi forseti - 
            

Gefið ræðumanni hljóð.

Ég heyri að þetta er mjög viðkvæmt mál en það er þó bót í máli að einhver stjórnarliði sem styður þetta mál skuli sjá sér fært að mæta hér til að taka þátt í umræðunni þó að það sé gert eingöngu með frammíköllum úr sal. Vonandi verður bragarbót þar á og við fáum að heyra raunverulegt álit þeirra sem styðja þetta mál. 
             Hv. þingmaður spurði líka hvort ég teldi æskilegt að efnahags- og viðskiptanefnd færi yfir þá annmarka sem endurskoðendur hafa bent á, m.a. er varðar mismunun innlendra aðila og svo þeirra sem njóta þeirra skattfríðinda sem til stendur að innleiða með þessum tillögum. Ég tel það ekki aðeins æskilegt, ég tel það nauðsynlegt og raunar alveg ótrúlegt að málið skuli vera komið þetta langt án þess að menn hafi bætt úr þessum ágöllum, án þess jafnvel að menn hafi gert tilraun til að bæta úr þessum ágöllum og laga málið að 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Mig langar einnig að spyrja hv. þingmann þar sem við erum að fjalla um þetta frumvarp núna í maí 2012 að inni í hinni svokölluðu landsáætlun um útgreiðslu IPA-styrkjanna á árunum 2002–2013 er gert ráð fyrir 5 milljörðum. Eins og hv. þingmaður veit gekk mjög erfiðlega að fá skýr svör frá ráðuneytunum, alla vega þannig að ég gæti áttað mig fullkomlega á því, sérstaklega við fjárlagagerðina fyrir árið 2011 um hvort búið væri að taka inn einhverja IPA-styrki. Væri ekki æskilegt að það væri líka skoðað sérstaklega af efnahags- og viðskiptanefnd þegar málið kemur þangað aftur milli 2. og 3. umr. og kortlagt hvort tekið hafi verið við einhverjum styrkjum, hvernig þeir hafi verið meðhöndlaðir og hvort staðið hafi verið við þær skuldbindingar sem fylgja því að taka við styrkjunum því að skilyrðin eru alveg skýr af hálfu Evrópusambandsins að þeir eiga að fara að fullu til verkefnanna en ekki til að greiða skatta eða tolla? 

Virðulegur forseti. Þetta er annað sem efnahags- og skattanefnd þarf svo sannarlega að fara yfir, reyndar bara eitt af mörgu er varðar þetta mál. Eitt af því sem er mjög óheppilegt, svo ekki sé fastar að orði kveðið, við þetta mál er að í fjárlögum er gert ráð fyrir því að menn fái þetta fjármagn allt saman án þess að heimildin hafi verið veitt af þinginu. Hvað eftir annað sjáum við dæmi þess að ráðherrar í þessari ríkisstjórn geri ráð fyrir því með áherslum sínum og frumvörpum að þingið samþykki hlutina og hafi þá eins og ráðherrarnir ætlast til. Þingið er sett í mjög erfiða stöðu hvað eftir annað þegar það þarf að ræða mál eftir að þau eru komin af stað. Þetta er eitt af því sem ég vona að efnahags- og skattanefnd fari yfir og helst setji ofan í við 

Frú forseti. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson situr í utanríkismálanefnd. Ég vil spyrja þingmanninn hvort ekki hafi komið þar til umræðu skilgreiningin á stöðu Evrópusambandsins hér á landi. Við erum með sendiráð sem menn kalla sendiráð Evrópusambandsins, við erum með sendiherra Evrópusambandsins. Maður skyldi ætla að um hann giltu kröfur sem Vínarsáttmálinn, sem við erum aðilar að, gerir um hegðun, réttindi og skyldur sendiherra. Þessi sendiherra hefur tekið þátt í og auglýst fundi nánast eins og hann sé í framboði til forseta, tekið Iðnó á leigu o.s.frv., að ég best veit til að halda fundi. Hins vegar er gert ráð fyrir því í þessu frumvarpi að Evrópusambandið sé stofnun og þetta sé eins konar samningur við stofnun sem hér á sér stað. Þetta rekst að mínu mati þarna verulega hvert á annað og þess vegna spyr ég hv. þingmann: Hefur sú umræða ekki verið tekin í utanríkismálanefnd að skilgreina stöðu Evrópusambandsins, skilgreina stöðu, réttindi og skyldur sendiherra Evrópusambandsins og svokallaðs sendiráðs þannig að það sé ekki hægt að vera hér á tveimur forsendum í gangi?

Virðulegur forseti. Ég kom nú dálítið inn á þetta í ræðu minni, þessar þversagnir í því hvernig Evrópusambandið er skilgreint, og er hárrétt hjá hv. þingmanni að það er orðin full ástæða til að þingið og meðal annars utanríkismálanefnd taki þetta fyrir og reyni að skilgreina hvers konar fyrirbæri Evrópusambandið er. Það virðist vera mjög á reiki og raunar svo mjög að sumir hv. þingmenn hér halda enn þá að við séum að sækja þarna um til að sjá hvað komi út úr einhverjum samningum, einhverjum tvíhliða samningum sem sé algjörlega óljóst hvert leiði. Það er löngu orðið tímabært að skilgreina Evrópusambandið og það hefði auðvitað, eins og ég fjallaði um líka, verið æskilegt að fara betur yfir þetta mál í utanríkismálanefnd. Þetta mál var ekki tilbúið til afgreiðslu þar, ekki frekar en í efnahags- og skattanefnd. Þetta mál er komið allt of langt í ferlinu hér í þinginu miðað við hversu stórir ágallar eru á því enn þá og hversu mörg álitaefni eru óútskýrð, m.a. það sem hv. þingmaður bendir á hér að það virðist vera alveg óljóst hvers konar fyrirbæri Evrópusambandið er. Ýmist tala menn um þetta sem ríki sem eigi að lúta sömu lögmálum og ríki eða sem stofnun sem sé undanþegin þeim lögmálum sem ríki þurfa að lúta. Þetta er enn ein áminningin um hversu vanbúið þetta mál er, sem er auðvitað afar óheppilegt í ljósi þess að þetta er liður í því gríðarlega stóra og mikla deilumáli sem umsókn um aðild að Evrópusambandinu er.

Frú forseti. Ég tel í alvöru grundvallaratriði að það sé ljóst við hvern hér er verið að semja. Er verið að semja við ríkjasamband eða stofnun? Það kemur ekki ljóst fram af því sem þarna er. Mér dettur nú í hug sagan af ágætum félaga mínum og fyrrverandi þingmanni Framsóknarflokksins, Bjarna Harðarsyni, sem var á fundi með fleiri Íslendingum og Norðmönnum og fulltrúum Evrópusambandsins. Þeir sátu í kringum borð og eðlilega byrjar Bjarni Harðarson að spyrja hvaðan þeir séu og gekk fyrst á fyrsta Íslendinginn. Hann vissi alveg að hann var frá Ísafirði. Og næsta og hann vissi að hann var frá Höfn í Hornafirði og Norðmaðurinn vissi alveg að hann kom frá Lófóten. Svo sneri hann sér að Evrópusambandsmanninum og spurði: Hver ert þú, gói minn, og hvaðan ert þú? og Evrópusambandsmaðurinn vissi það ekki. Þá sagði Bjarni: Maður tekur ekki upp viðræður við mann 

Virðulegur forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um fullgildingu fríverslunarsamnings milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa og landbúnaðarsamnings milli Íslands og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa. Ályktunin hljóðar svo: „Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að fullgilda fyrir Íslands hönd annars vegar fríverslunarsamning milli aðildarríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem undirritaður var 22. júní 2009 í Hamar og hins vegar landbúnaðarsamning milli Íslands og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem undirritaður var sama dag.“ Þessi tillaga var áður lögð fram á 139. löggjafarþingi en hlaut þá ekki afgreiðslu og er hún nú lögð fram óbreytt ef frá eru taldar smávægilegar breytingar á athugasemdum. Með þingsályktunartillögu þessari er leitað heimildar Alþingis til fullgildingar á fríverslunarsamningi milli aðildarríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem á ensku heitir Co-Operation Council for the Arab States of the Gulf eða GCC. Þessum samtökum tilheyra Sameinuðu arabísku furstadæmin, Konungsríkið Barein, Konungsríkið Sádi-Arabía, Soldánsveldið Óman, Katar og Kúveit. Eins og ég gat um áðan var þessi samningur undirritaður var í Hamar í Noregi 22. júní árið 2009 og er því ekki seinna vænna að ljúka við fullgildingu hans. Jafnframt er leitað heimildar til fullgildingar á landbúnaðarsamningi milli Íslands og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem undirritaður var sama dag. Þetta er liður í þeirri miklu vinnu sem fram hefur farið innan EFTA mörg undanfarin ár við það að koma á fríverslunarsamningum við ríki víða um heim og hefur leitt til þess fyrir okkur Íslendinga að við getum nú átt í frjálsum viðskiptum við lönd vítt og breitt um heiminn, ríki og ríkjabandalög eða tollabandalög. Mun það reynast enn mikilvægara í framtíðinni þegar gera má ráð fyrir því að viðskipti milli landa í ólíkum heimshlutum aukist, ég tala nú ekki um þegar siglingarleiðir yfir norðurskautið opnast og Ísland verður hugsanlega í miðpunkti mestu flutningaleiða heims, sem er kannski ekki í svo fjarlægri framtíð. Þá er mikilvægt að við séum í stakk búin til að eiga frjáls viðskipti við lönd mjög víða. Það varðar ekki aðeins beina hagsmuni vegna framleiðslu vara okkar Íslendinga, þess varnings sem við framleiðum nú þegar, heldur skapar það möguleika á því að erlend fyrirtæki sjái sér hag í því að fullvinna hér vörur, ýmist með því að flytja inn íhluti og setja vörur saman hér eða þá að framleiða þær frá grunni og nýta svo þessa fríverslunarsamninga þegar vörurnar eru fluttar héðan. Þessir samningar munu reyndar meira og minna falla úr gildi ef Ísland gengur í Evrópusambandið en við skulum ekki gera ráð fyrir að svo fari. Við höldum því okkar striki við gerð þessara samninga og hefur samstarfið í EFTA reynst okkur mjög vel. Meginmál þessara samninga er prentað í fylgiskjali, mikilli bók. Þar eru ýmis mjög tæknileg atriði sem ekki gefst tími til að fara yfir í þessari ræðu en ég hvet áhugasama til að kynna sér það á heimasíðu Alþingis, þar liggur samningurinn fyrir í heild sinni, en farið hefur verið yfir þetta allt saman af sérfræðingum EFTA og mun þessi samningur eflaust reynast okkur vel eins og fyrri fríverslunarsamningar. EFTA-ríkin, þ.e. Ísland, Liechtenstein, Noregur og Sviss, hafa gert 24 fríverslunarsamninga við ríki eða ríkjahópa og er þá þessi samningur sem hér er lagt til að verði fullgiltur meðtalinn, þ.e. samningurinn við Flóabandalagið. Í tengslum við þessa samninga hafa verið gerðir sérstakir tvíhliða samningar á milli einstakra EFTA-ríkja og hvers ríkis eða ríkjahóps fyrir sig um viðskipti með óunnar landbúnaðarvörur. Samningaviðræður um fríverslunarsamninginn og landbúnaðarsamninginn tóku tvö ár og þeim lauk í apríl 2008. Það er mikilvægt að hafa það hugfast að svona samningsgerð tekur alltaf töluverðan tíma. Eins og ég nefndi fylgir þessu heil bók, samningurinn sjálfur, og þarf að huga að hverju smáatriði, reyna að sjá fyrir það sem komið getur upp í viðskiptum milli ríkja, sem er auðvitað mjög erfitt oft og tíðum, enda eru milliríkjaviðskipti oft flókin og ýmsar uppákomur sem erfitt getur reynst að sjá fyrir, en menn leitast við að hafa þetta sem skotheldast og gefa sér þá tíma til að ná ásættanlegum samningum, en til viðbótar við þessi tæknilegu atriði blandast oft inn í pólitísk álitamál. Þegar verið er að gera fríverslunarsamninga koma oft upp pólitískar spurningar, hagsmunir innan ríkjanna, hvaða áhrif samningarnir hafa á stöðu hinna ýmsu hagsmunahópa og í sumum tilvikum gera menn jafnvel athugasemdir við stjórnarfar í þeim löndum sem verið er að semja við og hafa efasemdir um að semja við ríki sem ekki fylgja sömu viðmiðum í stjórnmálum og á Vesturlöndum. Inn í þetta blandast í sumum tilvikum áratugagömul, jafnvel aldagömul álita- eða deiluefni en með samningnum og aukinni fríverslun eru slíkar deilur stundum til lykta leiddar. Það hefur verið sagt að fríverslun milli ríkja sé ein besta leiðin til að framþróun verði sem víðast og þar af leiðandi sé jafnvel æskilegt að taka upp viðskipti við lönd þar sem stjórnarfar er ekki eins og best verður á kosið að okkar mati vegna þess að aukin samskipti við umheiminn og aukin viðskipti séu til þess fallin að ýta undir breytta stjórnarhætti. Fríverslunarsamningurinn sem hér um ræðir er af svokallaðri annarri kynslóð fríverslunarsamninga og inniheldur … 
             Virðulegur forseti. Er nú hv. þm. Árni Páll Árnason mættur í hornsætið sitt og byrjaður að kalla fram í. Ef ég hefði tekið eftir hv. þingmanni hefði ég byrjað fyrr að hlusta eftir hinum skemmtilegu frammíköllum sem berast þarna úr horninu oft og tíðum, en ég var að einbeita mér að því að fara yfir fríverslunarmálin og hyggst halda því áfram. Sá fríverslunarsamningur sem hér um ræðir er af svokallaðri annarri kynslóð fríverslunarsamninga og inniheldur, auk ákvæða um vöruviðskipti, ákvæði um þjónustuviðskipti, fjárfestingar, hugverkaréttindi, samkeppnismál, opinber innkaup, stofnanaákvæði og ákvæði um lausn ágreiningsmála. Hér er sem sagt sérstakt ákvæði til að leiða til lykta álitamál eða ágreiningsmál sem kunna að koma upp vegna samningsins. Þá liggur fyrir hvernig á þeim álitaefnum verði tekið. Fríverslunarsamningurinn við Flóabandalagið kveður á um lækkun eða niðurfellingu tolla á iðnaðarvörur, sjávarafurðir og unnar landbúnaðarvörur, sem vekur kannski sérstaka athygli, enda eru landbúnaðarvörur sá vöruflokkur sem oft reynist einna erfiðast að semja um, hann er hvað viðkvæmastur í milliríkjasamningum um fríverslun. Þannig munu tollar á sjávarafurðir og allar helstu iðnaðarvörur frá Íslandi falla niður frá gildistöku samningsins eða að loknu fimm ára aðlögunartímabili. Landbúnaðarsamningurinn milli Íslands og Flóabandalagsins er viðbótarsamningur og er gerður með vísan til fríverslunarsamnings EFTA-ríkjanna og Flóabandalagsins. Landbúnaðarsamningurinn myndar hluta fríverslunarsvæðisins ásamt slíkum samningum annars vegar milli Noregs og Flóabandalagsins og hins vegar milli Sviss og Flóabandalagsins, auk fríverslunarsamningsins. Viðskipti með óunnar landbúnaðarvörur falla undir landbúnaðarsamninginn og kveður hann á um að tollar á tilteknar landbúnaðarvörur verði lækkaðir eða felldir niður. Flóabandalagið mun meðal annars fella niður tolla á lifandi hross og íslenskt lambakjöt frá gildistöku samningsins. Þetta er eitthvað sem skipt getur verulegu máli vegna þess að í þessum löndum er mikil hefð fyrir lambakjötsáti og mikil sóknarfæri fyrir íslenskan landbúnað að flytja út lambakjöt á þessar slóðir. Ég minnist þess reyndar að fyrir nokkrum árum hafi komið upp mál varðandi útflutning á lambakjöti til Sádi-Arabíu, minnir mig, þar sem áhugi var á að flytja töluvert mikið magn af íslensku lambakjöti til Sádi-Arabíu en þar greindi menn á um hvaða slátrunaraðferðir bæri að nota. Mér skilst að þau mál hafi verið að mestu til lykta leidd og að menn hafi fundið upp slátrunaraðferðir sem menn geta sætt sig við bæði í arabalöndunum, þar sem menn vilja víða fylgja sérstökum trúarreglum við slátrun dýra, og hér á Íslandi, þar sem við hugum auðvitað að því að vel sé farið með dýrin. Það er sem sé búið að finna upp leið sem er ásættanleg af beggja hálfu sem er mjög æskilegt. Lifandi hross eru nefnd hérna sérstaklega. Menn þekkja náttúrlega arabíska gæðinga og hversu miklu máli þeir skipta þar í löndum, en það má vel sjá fyrir sér að í arabalöndunum við Persaflóa yrði til áhugi á íslenska hestinum umfram það sem nú er og ef einhver skriður kæmist á það, ef markaðssetning íslenska hestsins tækist jafn vel í arabalöndunum, eins og til að mynda í Austurríki, Þýskalandi og Hollandi, væru þar gríðarlega miklir útflutningshagsmunir fyrir hrossaræktendur og íslenska bændur. Ísland mun meðal annars fella niður tolla á ýmsar matjurtir, kaffi, kakó og ávaxtasafa. Það er einmitt það sem verslun milli ríkja á að ganga út á. Þarna eru taldar upp vörur sem við framleiðum ekki á Íslandi, alla vega ekki í miklum mæli þó að ég hafi um nokkurt skeið verið þeirrar skoðunar að ástæða sé til að gera tilraunir með kaffirækt í íslenskum gróðurhúsum vegna þess að slíkar tilraunir hafa raunar verið gerðar og skilað töluverðum árangri. Það er með öðrum orðum hægt að fá íslenskt kaffi, kaffi ræktað á Íslandi, en framleiðsla á því er mjög takmörkuð vegna þess hversu skammt á veg sú tilraunastarfsemi er komin. Almennt er verið að framleiða landbúnaðarvörur í þessum löndum sem við framleiðum ekki hér en viljum gjarnan neyta. Á sama hátt er kannski ekki verið að framleiða jafnmikið af þeim vörum í arabalöndunum sem við framleiðum hér, þar eru aðstæður auðvitað allt aðrar. Hér byggist landbúnaður að miklu leyti á því hversu vel gras sprettur á sumrin en grasspretta í löndum við Persaflóa er mjög takmörkuð allan ársins hring. Þarna er það því hagur beggja aðila að þessi viðskipti verði sem mest og sem ódýrust. Bara til þess að nefna enn frekar hagsmunina sem þessir viðsemjendur okkar hafa af því að flytja inn kjöt frá Íslandi þurfa þeir að vökva alveg linnulaust akra sína til þess að þar vaxi nægt hey til þess að fóðra skepnur þannig að í löndum þar sem vatnsskortur er sífellt að verða meira vandamál er skynsamlegt að semja við ríki sem hefur gnægð vatns og getur fóðrað miklu fleiri skepnur en við gerum nú þegar. Vonandi verða því þessir samningar til þess að viðskipti milli þessara landa verði sem mest og sem hagfelldust fyrir báða aðila. Landbúnaðarsamningur þessi öðlast gildi á sama degi og fríverslunarsamningurinn. Það er skemmst frá því að segja að þessi tillaga hlaut prýðisgóðar viðtökur í utanríkismálanefnd. Þetta er auðvitað búið að vera lengi í vinnslu eins og ég nefndi áðan, samningsgerðin hafði staðið í tvö ár þegar henni lauk 2008. Svo var samningurinn undirritaður sumarið 2009 og við erum að fullgilda hann nú þremur árum seinna, svoleiðis að aðdragandinn hefur verið nokkur og hefur gefist tækifæri til að fara vel yfir þetta allt saman innan EFTA. Málið var því vel unnið og má segja fullbúið þegar það kom inn til nefndarinnar þannig að ekki var mikil fyrirstaða í utanríkismálanefnd. Ég ætla að lesa nefndarálitið, með leyfi forseta. Það er stutt en segir líklega allt sem segja þarf um afstöðu nefndarinnar til þessa máls: „Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Ragnar S. Kristjánsson og Ingólf Friðriksson frá utanríkisráðuneytinu. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til fullgildingar á fríverslunarsamningi milli aðildarríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem undirritaður var í Hamar 22. júní 2009. Jafnframt er leitað heimildar til fullgildingar á landbúnaðarsamningi milli Íslands og aðildarríkja Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem undirritaður var sama dag. Aðilar að Samstarfsráði Arabaríkjanna við Persaflóa eru Sameinuðu arabísku furstadæmin, Konungsríkið Barein, Konungsríkið Sádi-Arabía, Soldánsveldið Óman, Katar og Kúveit. Tillagan var áður flutt á 139. löggjafarþingi en hlaut ekki fullnaðarafgreiðslu. Í athugasemdum með tillögunni kemur fram að fríverslunarsamningurinn er af svokallaðri annarri kynslóð fríverslunarsamninga og inniheldur, auk ákvæða um vöruviðskipti, ákvæði um þjónustuviðskipti, fjárfestingar, hugverkaréttindi, samkeppnismál, opinber innkaup, stofnanaákvæði og ákvæði um lausn ágreiningsmála. Samningurinn kveður á um lækkun eða niðurfellingu tolla á iðnaðarvörur, sjávarafurðir og unnar landbúnaðarvörur. Þannig munu tollar á sjávarafurðir og allar helstu iðnaðarvörur frá Íslandi falla niður við gildistöku samningsins eða að loknu fimm ára aðlögunartímabili. Landbúnaðarsamningurinn milli Íslands og Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa er viðbótarsamningur og gerður með vísan til fríverslunarsamnings EFTA-ríkjanna og samstarfsráðsins. Viðskipti með óunnar landbúnaðarvörur falla undir landbúnaðarsamninginn og kveður hann á um að tollar á tilteknar landbúnaðarvörur verði lækkaðir eða felldir niður. Samstarfsráðið mun m.a. fella niður tolla á lifandi hross og íslenskt lambakjöt við gildistöku samningsins. Ísland mun m.a. fella niður tolla á ýmsar matjurtir, kaffi, kakó og ávaxtasafa. Landbúnaðarsamningurinn öðlast gildi á sama degi og fríverslunarsamningurinn.“ Raunar var ég búinn að fara yfir margt af þessu í ræðu minni áðan, en um málið var sem sé mikil samstaða og ekki talin ástæða til í nefndaráliti að bæta miklu við það sem fram kom í þingsályktunartillögunni. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Sigmundur Davíð Gunnlaugsson framsögumaður, Árni Þór Sigurðsson formaður, Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, með fyrirvara, Gunnar Bragi Sveinsson, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 19/2012 um breytingu á IX. viðauka (Fjármálaþjónusta) við EES-samninginn. Nefndin hefur fjallað um málið, eins og fram kemur í nefndaráliti, og fengið á sinn fund Bergþór Magnússon og Guðbjörgu Evu H. Baldursdóttur frá utanríkisráðuneyti og Sigurbjörgu Stellu Guðmundsdóttur frá efnahags- og viðskiptaráðuneyti. Málið var, eins og venja er orðin í utanríkismálanefnd þegar um meðferð þingsályktunartillagna af þessum toga er að ræða, sent efnahags- og viðskiptanefnd sem viðkomandi þingnefnd og henni gefinn kostur á að gefa álit sitt á tillögunni en ekki bárust athugasemdir við málið. Markmið greindrar tilskipunar er að auka eftirlit með starfskjarastefnu fjármálafyrirtækja, m.a. í þeim tilgangi að koma í veg fyrir að starfsmenn séu verðlaunaðir fyrir að taka mikla áhættu í starfi. Þá er gerð krafa um að lánastofnanir setji sér starfskjarastefnu sem þjóni langtímamarkmiðum þeirra. Eftirlitsaðilum eru veittar heimildir til að beita fjármálafyrirtæki sektum fari þau ekki að nýjum reglum varðandi starfskjarastefnu. Innleiðing tilskipunarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi og mun fyrirhugað frumvarp efnahags- og viðskiptaráðherra á 141. löggjafarþingi um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002, fjalla um það efni. Efni tilskipunarinnar fellur að áherslum Alþingis og stjórnvalda á undanförnum missirum um að auka stöðugleika og draga úr áhættusækni í fjármálakerfinu. Eftir framlagningu mun frumvarpið að líkindum koma til umfjöllunar í efnahags- og viðskiptanefnd. Hvorki er gert ráð fyrir að væntanlegar lagabreytingar hafi teljandi kostnað í för með sér né stjórnsýslulegar afleiðingar hér á landi. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nefndarálitið skrifa auk þess sem hér stendur Árni Þór Sigurðsson, formaður nefndarinnar, Bjarni Benediktsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason, Ragnheiður E. Árnadóttir og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 147/2009 um breytingu á XVIII. viðauka (Öryggi og hollustuhættir á vinnustöðum, vinnuréttur og jafnrétti kynjanna) við EES-samninginn. Nefndin fjallaði um málið og fékk til sín fulltrúa utanríkisráðuneytis og efnahags- og viðskiptaráðuneytis og velferðarráðuneytis. Málið var sent til umsagnar til velferðarnefndar en engar athugasemdir bárust. Með greindri tilskipun eru settar reglur til að koma í veg fyrir mismunun á grundvelli kynferðis vegna viðskipta með vöru og þjónustu, með það að markmiði að koma til framkvæmda meginreglunni um jafna meðferð karla og kvenna. Innleiðing tilskipunar 2004/113/EB kallar á lagabreytingar hér á landi og hyggst velferðarráðherra leggja fram lagafrumvarp á næsta löggjafarþingi til innleiðingar á ákvæðum hennar. Innleiðingin mun hafa í för með sér breytingar á lögum nr. 10/2008, um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Jafnframt verður skoðað hvort breyta þurfi lögum nr. 30/2004, um vátryggingarsamninga. Velferðarráðuneytið mun vinna að innleiðingunni í nánu samstarfi við efnahags- og viðskiptaráðuneytið og Jafnréttisstofu. Ef innleiðingin leiðir til breytinga á lögum um vátryggingarsamninga verður einnig haft samráð við Fjármálaeftirlitið og starfandi tryggingafélög á markaði. Ekki er gert ráð fyrir að efni tilskipunarinnar hafi í för með sér teljandi efnahagsleg eða stjórnsýsluleg áhrif. Í umræðum innan nefndarinnar komu meðal annars fram efasemdir hjá nokkrum nefndarmönnum um hvort tilskipunin stuðli í reynd að jafnrétti kynjanna en nefndin telur hins vegar óhjákvæmilegt samþykkja tillöguna. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita auk þess sem hér stendur Árni Þór Sigurðsson, formaður nefndarinnar, Gunnar Bragi Sveinsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ólöf Nordal og Mörður Árnason.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti utanríkismálanefndar um staðfestingu samnings um afhendingu vegna refsiverðrar háttsemi milli Norðurlandanna. Við umfjöllun málsins komu fyrir nefndina gestir frá innanríkisráðuneyti og utanríkisráðuneyti auk þess sem óskað var eftir minnisblaði frá innanríkisráðuneytinu um tilgreinda þætti þess og birtist minnisblaðið sem fylgiskjal með áliti þessu. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd samning um afhendingu vegna refsiverðrar háttsemi milli Norðurlandanna sem undirritaður var í Kaupmannahöfn 15. desember 2005. Markmið samningsins eru breytingar á því fyrirkomulagi sem gilt hefur um framsal manna milli Norðurlandanna þar sem hugtakinu framsal er skipt út fyrir afhendingu. Með því er lögð áhersla á að kerfið er gert fljótvirkara og einfaldara. Afhendingarfyrirkomulagið er frábrugðið gildandi framsalsfyrirkomulagi í ýmsum atriðum og stuttir frestir munu gilda um málsmeðferð og afhendingu. Við umfjöllun málsins óskaði utanríkismálanefnd eftir nánari skýringum frá innanríkisráðuneyti um tvo þætti þess, þ.e. hvaða heimildir ríkið sem fær mann afhentan frá Íslandi hefur til afhendingar eða framsals á viðkomandi til ríkis utan norrænu ríkjanna og hugtakið „stjórnmálaafbrot“. Hvað snertir áframhaldandi afhendingu eða framsal verður slíkt ekki heimilt samkvæmt samningnum nema að uppfylltum skilyrðum samningsins og laga nr. 12/2010. Hvað varðar stjórnmálaafbrot verður ekki hægt að synja um afhendingu á grundvelli þess að um slíkt afbrot sé að ræða. Nefndin áréttar í þessu sambandi að hið nýja kerfi, sem Alþingi hefur þegar tekið efnislega afstöðu til með setningu laga nr. 12/2010, byggist á gagnkvæmri viðurkenningu og trausti á réttarkerfum annarra norrænna ríkja. Að öðru leyti vísast til greinds fylgiskjals með nefndarálitinu Því er með öðrum orðum þannig háttað, virðulegi forseti, að þegar hafa verið gerðar þær lagabreytingar sem nauðsynlegar eru til að Ísland geti staðið við þær skuldbindingar sem samningurinn um hina norrænu handtökuskipun leggur samningslöndum á herðar. Voru þær samþykktar samhljóða á Alþingi með lögum um handtöku og afhendingu manna milli Norðurlandanna vegna refsiverðra verknaða, nr. 12/2010, með síðari breytingum eins og fyrr var greint. Lögin munu öðlast gildi við gildistöku samningsins. Má því í reynd segja að Alþingi hafi þegar tekið efnislega afstöðu til þess máls sem hér um ræðir og auðvitað má velta upp þeirri spurningu hví ekki var farin sú leið í upphaflegu frumvarpi að kveða þar jafnframt á um fullgildingu samningsins, sem hefði verið mögulegt. Hvorki er gert ráð fyrir að staðfesting samningsins né að gildistaka fyrrgreindra laga muni hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Hv. þm. Helgi Hjörvar var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita auk þess sem hér stendur hv. þingmenn Árni Þór Sigurðsson, Bjarni Benediktsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ólöf Nordal, Mörður Árnason og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 120/2010 að því er varðar fjármálaþjónustu. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um þetta mál en það kemur fram í athugasemdum að innleiðing tveggja tilskipana, þeirra sem hér um ræðir, kallar á lagabreytingar. Efnahags- og viðskiptaráðherra hefur þegar lagt fram frumvarp til breytinga á lögum um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði, til innleiðingar á ákvæðum umræddrar tilskipunar og sömuleiðis frumvarp til laga um rafeyrisfyrirtæki sem ætlað er að innleiða ákvæði tilskipunar 2009/110/EB. Ég sé ekki sérstaka ástæðu, virðulegur forseti, til þess að fara ítarlega í gegnum nefndarálitið. Það er að finna á þskj. 1285. Utanríkismálanefnd er samdóma í því áliti sínu að leggja til að þessi tillaga verði samþykkt. Allir hv. nefndarmenn í utanríkismálanefnd leggja til að tillagan verði samþykkt. Framsögumaður með málinu var hv. þm. Bjarni Benediktsson, sem er fjarverandi nú, og geri ég þess vegna grein fyrir þessu nefndaráliti og leyfi mér að leggja til að málið verði samþykkt.

Frú forseti. Ég geri grein fyrir nefndaráliti sem er að finna á þskj. 1270 um mál með því númeri sem hæstv. forseti hefur gert grein fyrir, en markmið þessarar tilskipunar fjallar um orkumál og tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun. Markmið með þessari tilskipun er að tryggja frjálst flæði vöru sem meðal annars er hönnuð með betri orkunýtingu í huga svo að draga megi úr orkunotkun og losun gróðurhúsalofttegunda. Tilskipunin var innleidd í íslenskan rétt með lögum nr. 42/2009, um visthönnun vöru sem notar orku, en hér er um að ræða uppfærslu á umræddum reglugerðum. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið og leggur til að tillagan verði samþykkt. Allir hv. þingmenn sem sæti eiga í utanríkismálanefnd leggja það til og skrifa undir nefndarálit. Framsögumaður nefndarinnar í málinu er sá sem hér stendur, formaður nefndarinnar, Árni Þór Sigurðsson, og leyfi ég mér að leggja til að tillagan verði samþykkt.

Frú forseti. Hér er um að ræða nefndarálit um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 121/2011 og fjallar um umhverfismál. Framsögumaður utanríkismálanefndar með þessu máli er hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, sem er fjarstödd í dag, en ég geri grein fyrir nefndaráliti. Markmið þessarar tilskipunar er meðal annars að meta loftgæði í aðildarríkjum, afla upplýsinga um loftgæði, vinna gegn loftmengun og skaða af hennar völdum ásamt því að hafa eftirlit með langtímaframvindu og bættum loftgæðum svo og að tryggja að upplýsingar um loftgæði séu gerðar aðgengilegar almenningi. Jafnframt er markmið tilskipunarinnar að viðhalda loftgæðum þar sem þau eru mikil en bæta þau ella. Innleiðing þessarar tilskipunar kallar á breytingar á lögum nr. 7/1998, um hollustuhætti og mengunarvarnir, og í tilskipuninni er kveðið á um ríkari upplýsingaskyldu stjórnvalda til almennings að því er varðar loftgæði en nú er að finna í íslenskum rétti. Umhverfisráðherra mun einmitt flytja lagafrumvarp í samræmi við framangreint. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um þetta mál og leggur nefndin til að þessi tillaga verði samþykkt. Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Ragnheiður E. Árnadóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson formaður, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir framsögumaður, Gunnar Bragi Sveinsson, Mörður Árnason og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og leggjum við til að tillagan verði samþykkt.

Frú forseti. Hér er um að ræða einn af þremur fríverslunarsamningum sem utanríkismálanefnd hefur verið með til umfjöllunar að undanförnu. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er framsögumaður nefndarinnar á þeim öllum. Hann hefur þegar gert ágæta grein fyrir einum af þessum samningum hér í kvöld og farið ítarlega yfir sögu fríverslunarsamninga á vegum EFTA nokkuð langt aftur í tímann og ég sé ekki ástæðu til þess að bæta þar um betur. Sá samningur sem hér um ræðir er sem sagt á milli Fríverslunarsamtaka Evrópu, EFTA og Svartfjallalands. Í athugasemdum með tillögunni sem um ræðir kemur fram að fríverslunarviðræðurnar við Svartfjallaland voru rökrétt framhald á útfærslu fríverslunarnets EFTA-ríkjanna á Balkanskaga, en þegar hafa verið gerðir fríverslunarsamningar á vegum EFTA-ríkjanna við nágrannaríkin Serbíu og Albaníu og viðræður standa yfir við Bosníu og Hersegóvínu. Fríverslunarsamningurinn við Svartfjallaland er af svokallaðri fyrstu kynslóð fríverslunarsamninga en slíkir samningar fela einkum í sér afnám eða lækkun tolla. Í fríverslunarsamningi EFTA-ríkjanna og Svartfjallalands eru jafnframt almenn ákvæði um vernd hugverka, fjárfestingar, þjónustuviðskipti og opinber innkaup. Þessu fylgir einnig landbúnaðarsamningur á milli Íslands og Svartfjallalands sem er viðbótarsamningur og gerður með vísan til fríverslunarsamnings EFTA-ríkjanna og Svartfjallalands. Viðskipti með óunnar landbúnaðarvörur falla undir þennan landbúnaðarsamning og kveður hann á um að tollar á tilteknar landbúnaðarvörur verði lækkaðir eða felldir niður. Svartfjallaland mun meðal annars lækka tolla á íslenskt lambakjöt, skyr og osta, en Ísland mun meðal annars fella niður tolla af ýmsum tegundum af matjurtum, grænmeti, ávöxtum, kaffi, kryddi, korni, hunangi, fræjum, plöntum, olíum, sósum og ávaxtasafa. Utanríkismálanefnd leggur til að þessi tillaga verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson formaður, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson framsögumaður, Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.

Frú forseti. Hér er um að ræða tillögu til þingsályktunar um fullgildingu fríverslunarsamnings milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu og Hong Kong, Kína og samnings um vinnumál milli sömu aðila og landbúnaðarsamnings milli Íslands og Hong Kong, Kína. Í athugasemdum með þeirri tillögu sem hér liggur fyrir kemur fram að Hong Kong, Kína er einn af stærstu mörkuðum EFTA-ríkjanna í Asíu og mikilvægur vettvangur fjárfestinga ýmissa fyrirtækja frá EFTA-ríkjunum. Þjónustuviðskipti nema um 90% af þjóðarframleiðslu Hong Kong, Kína. Þá er Hong Kong, Kína bæði vaxandi og vel staðsett miðstöð viðskipta á markaðssvæðinu í Suðaustur-Asíu. Fríverslunarsamningurinn við Hong Kong, Kína er af svokallaðri annarri kynslóð fríverslunarsamninga og inniheldur, auk ákvæða um vöruviðskipti, ákvæði um þjónustuviðskipti, fjárfestingar, hugverkaréttindi, opinber innkaup, samkeppni, viðskipti og umhverfismál, stofnanaákvæði og ákvæði um lausn ágreiningsmála. Á vörusviðinu tryggir samningurinn fríverslunarkjör til Hong Kong, Kína fyrir iðnaðarvörur, sjávarafurðir og unnar landbúnaðarvörur. Fyrir EFTA-ríkin er mikilvægi fríverslunarsamnings þessa ekki síst á sviði þjónustuviðskipta. Með samningnum fá EFTA-ríkin meðal annars aukinn markaðsaðgang hjá Hong Kong, Kína fyrir sjóflutningsþjónustu, fjármálaþjónustu og viðskiptaþjónustu. Samhliða fríverslunarsamningnum var einnig gerður samningur milli EFTA-ríkjanna og Hong Kong, Kína um vinnumál, en þar sammælast samningsaðilar um að virða meginreglur Alþjóðavinnumálastofnunarinnar og að þeir muni ekki beita reglum um vinnumál sem óréttmætum viðskiptahindrunum. Samningurinn um vinnumál öðlast gildi á sama degi og fríverslunarsamningurinn. Tvíhliða landbúnaðarsamningur Íslands og Hong Kong, Kína er jafnframt gerður með vísan til fríverslunarsamnings EFTA-ríkjanna og Hong Kong, Kína. Hann öðlast gildi sama dag og fríverslunarsamningurinn og hann tryggir tollfrjálsan aðgang fyrir óunnar landbúnaðarvörur til Hong Kong, Kína. Í staðinn mun Ísland meðal annars fella niður tolla af ýmsum tegundum matjurta og kornmetis, ávaxtasafa og léttvíni. Utanríkismálanefnd hefur fjallað um þetta mál og leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson formaður, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson framsögumaður, Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, með fyrirvara, Gunnar Bragi Sveinsson, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.