Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Dómsmrh. (Magnús Guðmundsson) Þetta frv. hefir þegar gengið í gegnum Nd. og fékk þar greiðan gang, og vona ég, að eins verði hér. - Þótt frv. sé alllangt, er þó ekki margt nýtt í því; eru höfuðnýmæli frv. þau, að l. er ætlað ekki einungis að ná til skipaðra og settra ljósmæðra, heldur líka til starfandi eða praktiserandi ljósmæðra. Segir sig sjálft, að nauðsynlegt er, að til séu lagafyrirmæli um starf hinna praktiserandi ljósmæðra, en eins og 1. nú eru orðuð, verður ekki litið svo á, að þau nái nema til skipaðra og settra ljósmæðra. Þetta mál var í allshn. í Nd., og óska ég eftir, að málinu verði einnig vísað til allshn. þessarar d. að umr. lokinni.

Einar Árnason Út af þessari breyt., sem orðið hefir á listunum, vil ég mælast til þess við hæstv. forseta, að hann gefi enn fundarhlé í 5 mínútur. Forseti varð við þessum tilmælum 2. þm. Eyf. - Að fundarhléi loknu var A-listinn tekinn aftur, en fram kom nýr listi, sem forseti merkti líka A, og voru á honum þessi nöfn: MT, JónasJ, EÁrna. - Var nú gengið til atkv., og fékk hvor listi 7 atkv. Þar sem á listunum voru 6 menn, en aðeins 5 menn skyldu vera í n., varð hlutkesti að ráða fimmta manni í n. Kom upp hlutur JBald, og varð n. svo skipuð. Magnús Torfason, } Af A-lista. Jónas Jónsson, } Jón Þorláksson, } Jakob Möller, } Af B-lista. Jón Baldvinsson. } Nefndarálit kom ekki, og frv. var ekki á dagskrá tekið framar.

Jón Baldvinsson Aðeins nokkur orð út af þessum kosningum. Í sambandi við umr. hér í d. í gær um stjskrfrv. mitt skýrði ég frá því, að ég mundi skila sérstökum lista við þessar kosningar. Gekk ég út frá því, að Alþfl. yrði leyft að koma að manni í þessa n. enn, eins og í fyrra, vegna þess, hve þetta er mikilvægt mál, enda varð þessu greiðlega framgengt við háða flokkana á síðasta þingi, bæði hér í þessari d. og í Nd., og eins við skipun mþn. í stjórnarskrármálinu sumarið 1931. - Í gær leituðu framsóknarmenn hófanna um það hjá mér, hvort ég mundi vilja kjósa með þeim form. stjskrn., og svaraði ég þessu neitandi, af því að ég vildi ekki binda mig fyrirfram í þessu efni. Af þessum ástæðum geri ég ráð fyrir, að framsóknarmenn hafi nú haft 3 menn á lista sínum, til þess svo af sinni hálfu að útiloka Alþfl. frá þessari nefnd. Hinsvegar hefir Sjálfst.fl. boðið mér þriðja sæti á sínum lista, og mun ég þiggja það, enda þótt heppni verði um það að hlíta, hvort að gagni má koma. Samkv. þessu tek ég þá aftur lista minn, sem ég lagði fram áðan.

Flm. (Bjarni Ásgeirsson) Þetta frv., sem hér liggur fyrir, fer fram á þær breyt. á fuglafriðunarlögunum, að tveir fuglar, sem hafa verið alfriðaðir, verði nú ófriðaðir, annar að nokkru leyti, en hinn að öllu leyti. Annar þessara fugla er uglan, sem samkv. þessu frv. á að vera algerlega ófriðuð. Uglan er sem kunnugt er ránfugl, sem lifir á öðrum dýrum. Hefir hún verið hinn mesti spellvirki, sérstaklega í varpi. Mér er kunnugt um, að þar, sem uglan hefir lagzt á varplönd, hafa þau eyðilagzt á 1-2 árum, en vegna þess að uglan hefir verið friðuð, hafa menn staðið uppi varnarlausir gagnvart þessum ófögnuði. Það virðist hart að leyfa í friðunarskyni þeim fuglum, sem samkv. eðli sínu eru mestu vargar í fuglahjörðinni, að vera óáreittum, en leyfa þeim að útrýma fleiri fuglum en menn þyrftu að gera, þó þeir dræpu allar þær uglur, sem hér eru. Auk þess er uglan sérstaklega ógeðslegur og óálitlegur fugl, svo að það er fjarri öllum sanni að friða hana, frá hvaða hlið sem á er litið. Mér finnst álíka mikil fjarstæða að fara að friða ugluna eins og að friða lús og fló og ýmsa þá sýkla, sem spilla að meira eða minna leyti lífi mannanna, Um hinn fuglinn, álftina, er allt öðru máli að gegna. Hún er ekki ránfugl og hefir allt frá upphafi Íslands byggðar verið nytjafugl og einn af þeim fuglum, sem þjóðinni hefir til skamms tíma verið leyft að færa sér í nyt. Hún hefir lengst af verið ófriðuð, og a. m. k. ekki alfriðuð nema frá 1913. En þrátt fyrir það, að álftin hefir lengst af verið ófriðuð, hefir hún alltaf haldizt við á þessu landi, og eina verulega hættan sem henni hefir verið búin, hafa verið harðindavetur, en eins og gefur að skilja, er ekki hægt í fuglafriðunarlögum að bæta úr þeirri hættu, sem henni stafar af þeim. Eftir að álftir voru alfriðaðar árið 1913 fjölgaði þeim mikið. En 1918 var mjög harður vetur, og þá féllu þær í þúsundatali á þeim stöðum, þar sem þær héldu sig aðallega. Mér finnst því ákaflega einkennilegt að meina mönnum að hafa þau not af þessum fuglum, sem hægt er, en friða þá alveg og láta þá svo verða hræfuglum að bráð í harðindaárum. Og svo er annað. Síðan álftunum fjölgaði svona mikið, hafa þær lagzt á lönd manna og gert þar óbætanlegan skaða. Þær hafa lagzt á engjar og heimalönd manna og gert þar svo mikinn usla, að stórar spildur hafa eyðilagzt.

Eru álftir ekki mest uppi í óbyggðum á sumrum?

. Þær eru í byggð á vorin, og þegar þær eru í óbyggðum, spilla þær víða afréttarlöndum bænda. Þess vegna er það alveg sjálfsagt, að álftirnar séu sömu lögum undirorpnar og aðrir samkynja fuglar, t. d. gæsir, og vegna arðsins álít ég rétt, að fólk fái að hagnýta sér þennan fugl eins og önnur gæði landsins. Hinsvegar er það ákvæði í frv., að ef svo skyldi fara, að álftinni fækkaði mikið, sem yrði þá sérstaklega í ísaárum, þá sé heimilt að alfriða hana til að koma í veg fyrir gereyðingu. Ég álít sjálfsagt að haga lögunum þannig, að menn hafi leyfi til að hagnýta sér öll landsins gæði, og það er miklu meiri ánægja að því, að menn veiði fuglana hæfilega mikið, heldur en að stórar fuglahjarðir alist upp og falli svo unnvörpum, þegar harðir vetur koma og enginn mannleg hönd getur veitt þeim 1ið. Það er sagt, að álftin syngi fegurst, þegar hún er frosin niður í ísinn, og það eru þau hljóð, sem ganga mér næst hjarta, þegar ég hefi séð álftirnar frosnar niður eða máttlausar í dauðateygjunum,~ svo að þær hafa ekki getað hreyft sig. Það er ekkert mannúðlegra að láta fuglana fara þannig heldur en hreinlega að skjóta þá og lofa mönnum þannig að njóta arðsins af þeim eins og öðrum fuglum loftsins og dýrum merkurinnar, sem menn verða að neyðast til að lifa á í þessari ömurlegu tilveru.

Flm. (Vilmundur Jónsson) Ég sé ekki ástæðu til að hafa langan formála fyrir þessu litla máli, sem liggur einkar ljóst fyrir. Og því síður er ástæða til þess þar sem ég hefi mikla ástæðu til að halda, að enginn ágreiningur sé um það hér í d. Ýmsir málsmetandi þm. og af öllum flokkum hafa sem sé komið til mín og óspurðir tjáð mér þakkir fyrir að hafa flutt það og heitið því fylgi sínu. Ég vil aðeins vekja athygli á því, að í frv. eru stig orðunnar ekki rétt greind, en það er auðvelt að laga við síðari umr. Höfuðatriðið er þó rétt, að stigin eru þrjú og mishá. Ég gætti þess satt að segja ekki að bera mig saman við orðutilskipunina, en greindi heitin eftir brjóstviti mínu og eins og þau munu vera í alþýðumáli. Aðalatriðið fyrir mér er, að frv. gangi sem greiðast í gegnum þingið, og að því vil ég nú styðja með því að hafa þessi orð ekki fleiri, en legg aðeins til, að frv. verði að umr. lokinni vísað til 2. umr. og fjhn., þar sem það mun eiga heima, með því að hér er um fjárhagsmál að ræða.

Jón Þorláksson Ég vil aðeins staðfesta það, sem hv. 2. landsk.þm. sagði. Hefir hæstv. forseti góðfúslega leyft okkur að taka lista okkar aftur og skila nýjum lista með hv. 2. landsk.þm. sem þriðja manni. Forseti skýrði nú frá því, að B-listi og C-listi hefðu báðir verið teknir aftur, en í þeirra stað hefði sér borizt enn nýr listi, B-listi, með nöfnunum JónÞ, JakM, JBald.