Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til 1. umr., er um lántökuheimild til handa ríkisstj., um erlendar lántökur, en það hefur verið til athugunar undanfarna mánuði sem líður í nauðsynlegri fjármögnun framkvæmda- og fjáröflunaráætlunar þessa árs. Hefur Seðlabankinn fylgst með þróun erlends lánamarkaðar fyrir ríkisstj. og telur nú tímabært að stofna til ráðgerðrar lántöku. Eins og kunnugt er hafa lánamarkaðir utanlands verið ákaflega þröngir um alllangt skeið. Eru margar ástæður fyrir þessu, ekki síst olíukreppan. Aðaleinkenni lánamarkaðarins hafa verið mjög háir vextir, tregða til að lána nema til skamms tíma, jafnframt því sem framboð almennt á lánsfé hefur verið lítið. Ríkisstj. hefur nú ákveðið að ráðast í erlenda lántöku og flytur það frv., sem hér liggur fyrir, um lántökuheimildir erlendis. Eftir gaumgæfilega athugun á lánamarkaðnum hefur niðurstaðan orðið að reyna nú lánsútboð allt að 15 millj. Evrópureikningseininga sem samsvarar nú um 2120 millj. kr. Er lánið boðið út á þeim grundvelli að lánstíminn geti veríð 5–20 ár en um vexti og útboðsgengi verði að fara eftir því sem markaðurinn segir til um. Undanfarið hafa svipuð lán verið með um 10% vöxtum og útboðsgengi um eða rétt innan við 100. Er ráðgert að lánið verði tekið í þessum mánuði. Nokkrar bankastofnanir í Englandi, Frakklandi, Belgíu, Lúxemburg og Kuwait hafa tekið að sér að annast um lánsútboðið. Er hér um að ræða lántöku hliðstæða þeirri sem ríkissjóður var með fyrir rúmlega einu ári á þessum sama markaði og nam þá 12 millj. Evrópureikningseininga. Vegna óstöðugleika í gengismálum hefur það tíðkast æ meir í seinni tíð að lánsútboð á alþjóðamörkuðum eru gerð í reikningseiningum, sem eru tiltekinn fjöldi gjaldmiðla, og er það gert til að draga úr áhrifum gengisbreytinga. Evrópureikningseiningin hefur einna mest verið notuð í þessu sambandi og byggist á gjaldmiðlum Efnahagsbandalagslandanna níu. Skuldbinding lántaka breytist ef gengi allra gjaldmiðlanna hefur breyst og á sama tíma hafi meiri hl. þeirra breyst til sömu áttar, en skuldbinding lántaka fylgir breytingu þess gjaldmiðils sem minnst hefur breyst. Ráðstöfun lánsfjárins er rædd ítarlega í frv. og aths. þess. Lántökuheimilda hefur áður verið aflað fyrir flestum liðunum, en leitað er hér heildarheimildar, sem er beinlínis sniðin við ráðgerða lántöku. Ég legg á það áherslu að þm. átti sig á því að ekki er um nýtt fé að ræða til framkvæmda. Hafa Seðlabankinn og ríkissjóður veitt bráðabirgðalán áður fyrir flestum þeim framkvæmdum sem um er að ræða, og er gerð grein fyrir því í frv. Gert er ráð fyrir 800 millj. kr. endurláni til Framkvæmdasjóðs vegna fjáröflunar og framkvæmdaáætlunar á þessu ári. Það skal tekið fram að vegna hugsanlegs erlends láns sjóðsins er ekki ólíklegt að endurlán til sjóðsins verði 200 millj. kr. lægra eða allt að 600 millj. kr. Fari svo kemur að sjálfsögðu til kasta Alþ. að ráðstafa þeim mismun ef einhver verður. Sá almenni fyrirvari fylgir þessu máli að svo geti farið að í fyrstu umferð verði hið erlenda lán lægra, hugsanlega 12 millj. einingar í stað 15, og fer það eftir markaðsaðstæðum. Verður ráðstöfun andvirðisins að breytast hlutfallslega þar til fullri fjárhæð er náð. Að öðru leyti vísa ég til efnis frv. Það ríður á skjótri afgreiðslu þessa máls í þinginu, þar sem erlendir lánamarkaðir eru taldir ótryggir, og vænti ég þess að sú n., sem fær mál þetta til meðferðar, svo og hv. þd. geti verið mér sammála um að skjót afgreiðsla er að sjálfsögðu æskileg. Ég legg svo til, forseti, að máli þessu verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni og hv. fjh: og viðskn.

Flm. (Guðlaugur Gíslason) Hæstv. forseti. Ég hef ásamt 8. þm. Reykv., Pétri Sigurðssyni, leyft mér að flytja á þskj. 79 frv. til l. um breyt. á l. nr. 68 frá 15. júní 1971, um tekjuskatt og eignarskatt. Brtt. okkar er í því fólgin að við leggjum til að tekjur sjómanna af bolfiskveiðum á bátaflotanum verði undanþegnar tekjuskatti. Eins og við bendum á í grg. með frv. er það staðreynd að bolfiskafli bátaflotans hefur farið minnkandi ár frá ári nú á undanförnum árum. Þetta þýðir auðvitað að tekjur sjómanna, sem þessar veiðar stunda, hafa minnkað að sama skapi þar sem sjómenn byggja tekjur sinar á tilteknum hluta af heildarverðmæti aflans. Hefur þetta leitt til þess að oft á tíðum hefur verið mjög erfitt að manna þessa báta, jafnvel á hávetrarvertíð, og eru síendurteknar auglýsingar skipstjórnarmanna og útgerðarmanna í fjölmiðlum í byrjun hvers árs, þar sem auglýst er eftir mönnum á þann hluta bátaflotans sem bolfiskveiðar stundar, glöggt dæmi um hvaða ástand ríkir í þessum efnum. Fjölmiðlar birta um það fréttir einmitt í dag að fjöldi báta á Suðurnesjum komist ekki á sjó vegna manneklu. Það skal viðurkennt að það er nokkur vandi á höndum að veita mönnum í einni atvinnugrein meiri skattfríðindi en öðrum. En á það ber að líta að sjómenn á fiskiskipaflotanum hafa um mörg undanfarin ár samkv. lögum haft nokkur skattfríðindi og hef ég aldrei orðið annars var en þetta væri talið eðlilegt og sjálfsagt. Byggist það að sjálfsögðu á því að viðurkennt er að störf sjómanna og afrakstur af erfiði þeirra er það sem þjóðin í heild byggir afkomu sína á og er ein aðalstoðin undir þjóðarbúskap okkar íslendinga. Þetta er almennt viðurkennt og þess vegna hefur sá sjómannafrádráttur, sem í gildi er lögum samkv. verið talinn eðlilegur og sjálfsagður. Flm. telja því að það mundi ekki valda neinni röskun í framkvæmd skattalafa þó að frv. það, sem við höfum hér flutt, yrði samþ., enda hefur það verið viðurkennt frá fyrstu tíð og talið eðlilegt og sjálfsagt að sjómenn h:eru meira úr býtum fyrir vinnu sína en almennt gerist hjá þeim sem í landi vinna, enda í flestum tilfellum um áhættusamari vinnu að ræða hjá sjómönnum og vinnutími þeirra oftast lengri og óreglulegri. Lengi vel var það svo, sem betur fer, að störf sjómanna gáfu meira í aðra hönd en almennt gerðist hjá þeim sem í landi unnu. Þessi hlutföll hafa hví miður raskast hin síðari ár að því er varðar þann hluta bátaflotans sem bolfiskveiðar stundar. Sjómenn geta nú í dag haft betri afkomu við ýmis störf í landi en mögulegt er að sá hluti, sem ég hér hef rætt um, geti tryggt þeim. Þetta er m.a. ástæðan fyrir því að mikill samdráttur hefur orðið í útgerð þessara báta sem leitt hefur til minnkandi heildarafla að því er þorskfiskafla varðar. Vitað er að ekki hefur verið hægt að gera hluta bátaflotans út á hávetrarvertíð á undanförnum árum á hinar hefðbundnu línu- og netaveiðar sökum manneklu, og höfðu þeir bátar, sem ekki gátu fullráðið, orðið að stunda aðrar veiðar, sem minna aflamagn gáfu eða liggja bundnir í höfn. Samkv. skýrslum Fiskifélags Íslands er heildarafli bátaflotans undanfarin 5 ár sem hér segir: 1970 samt. 387 þús. tonn, 1971 343 þús. tonn, 1972 336 þús. tonn, 1973 285 þús. tonn og til 31. okt. nú í ár 225 þús. tonn á móti 264 þús. tonnum á sama tíma í fyrra. Þessi skýrsla Fiskifélagsins sýnir glögglega að um verulegan samdrátt er að ræða í heildaraflamagni bátaflotans, sem bæði stafar af minnkandi aflamagni á fiskimiðum og einnig af því að ekki hefur verið hægt að manna bátaflotann að fullu til þeirra veiða sem mestan afla gefa. Þegar þess er gætt að í mörgum sjávarplássum er það svo enn að afli þeirra báta, sem bolfiskveiðar stunda, er undirstaðan undir öllu atvinnulífi byggðarlagsins er alveg augljóst að stórhætta er á ferðum ef áfram heldur sá samdráttur sem orðið hefur í útgerð þessara báta á undanförnum árum. Þetta á auðvitað ekki við á þeim stöðum þar sem hinir nýju togarar hafa komið í stað bátanna. En þó að á heildina sé lítið, þ.e. samanlagðan afla togara og báta, sýna skýrslur Fiskifélagsins að um hættulega þróun er að ræða þar sem verulegur samdráttur hefur einnig orðið í heildaraflamagni báta og togara samanlagt, þ.e. þorskfiskafla. Árið 1970 var heildaraflamagn togara og báta samanlagt 467 þús. tonn, en árið 1973 var aflinn samtals aðeins 381 þús. tonn eða 86 þús. tonnum minni en árið 1970. Og í ár var hann aðeins kominn í 350 þús. tonn í októberlok. Þetta sýnir að aukinn togaraafli vegur hvergi nærri á móti minnkandi afla bátanna og er það þróun sem íslendingar verða sannarlega að gefa gaum að. Í sambandi við framkvæmd þeirra breytinga, sem við leggjum til að gerðar verði á l. um tekju- og eignarskatt, leyfi ég mér að benda á, eins og reyndar kemur fram í grg. með frv., að í skýrslum Fiskifélags Íslands er alveg fast afmarkað hvað átt er við þegar talað er um bolfisk eða þorskfiskafla, þannig að það ætti ekki að vera neinum vandkvæðum bundið fyrir skattayfirvöld að ákveða um hvaða tekjur er að ræða sem frv. gerir ráð fyrir að undanþegnar verði tekjuskatti. Þá vil ég að lokum leyfa mér að benda á að störf sjómanna hafa ávallt af Alþ. verið metin á þann veg að sjálfsagt hefur þótt að veita þeim, sem þar eiga hlut að máli, aukinn frádrátt við álagningu tekjuskatts, og leyfum við okkur, flm. þess frv., sem hér liggur fyrir, að vona að frv. nái fram að ganga. Ég leyfi mér, hæstv. forseti, að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Eins og hv. alþm. er kunnugt hefur á undanförnum árum farið fram endurskoðun á l. um tekju- og eignarskatt og sú n., sem vann að þeim málum á vegum fyrrv. ríkisstj., lét í té mjög umfangsmikla og ítarlega skýrslu varðandi skattlagningu og hugmyndir um skattlagningu í framtíðinni. Ég gat um það í fjárlagaræðu minni að sú n. hafi verið leyst frá störfum, en að sjálfsögðu var hugsað að vinna áfram að endurskoðun skattal. og vonandi koma á yfirstandandi þingi fram einhverjar till. í sambandi við skattamálin. Eins og fram kom í ræðu frsm. hefur Alþ. viðurkennt sérstöðu íslensku sjómannastéttarinnar með því að samþykkja í skattal. sérstakan frádrátt og talið að hér væri ekki um ósanngjarnt mál að ræða. Hversu langt á að ganga í þessum efnum er annað mál, hvort rétt er að ganga jafnlangt og hér er lagt til. Um það skal ég ekki segja á þessu stigi málsins, en get aðeins sagt að þeirri hugmynd, sem hér er hreyft, verður að sjálfsögðu gefinn gaumur í sambandi við þá endurskoðun og þær till. sem koma til með að verða lagðar fram varðandi hreytingu á skattalögunum.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Frv. sama efnis og það, sem hér er flutt af 4 þm., hefur legið fyrir undanförnum þingum sem stjfrv. Þ. á m. var það lagt fyrir aukaþingið sem við héldum hér í vor. Hins vegar hefur málið ekki verið afgr. þótt það hafi verið oft lagt hér fram, illu heilli vegna þess að hér er um að ræða stórmál sem mér finnst óhjákvæmilegt og okkur flm. að Alþ. taki afstöðu til. Ég hef áður gert mjög ítarlega grein fyrir þessu frv. og nauðsyn þess og hef ekki hugsað mér að ítreka það að þessu sinni. Þær ræður mínar og umr. um þetta efni eru prentaðar í Þingtíðindum og þar eiga menn aðgang að þeim. En meginefni frv. er það að jarðhitasvæðum er skipt í tvennt, annars vegar háhitasvæði og hins vegar lághitasvæði. Háhitasvæði er þannig skilgreint að það sé háhitasvæði ef innan þess finnst 200 stiga hiti ofan 1000 m dýpis, og til nánari skilgreiningar eru svo talin upp þau háhitasvæði, sem Orkustofnun eru kunn, en tekið fram síðar að Orkustofnun muni halda áfram að kanna útbreiðslu þeirra. Um þessi háhitasvæði er svo ákveðið að ríkið eigi allan rétt til umráða og hagnýtingar jarðhita á háhitasvæðum og uppleystra efna og gastegunda, sem háhita, vatni og gufu fylgja, þó með takmörkunum sem í lögum þessum standa. Hins vegar er svo tekið fram að landeiganda sé rétt að hagnýta sér jarðhita á lághitasvæði og hvern annan náttúrulegan jarðhita á yfirborði lands á háhitasvæði eins og honum þykir best henta til heimilisþarfa, framleiðslu og iðnaðar o.s.frv. Það er sem sé lagt til í frv., að háhitasvæðin séu tekin út úr, og því lýst yfir að ríkið eigi allan rétt til umráða og hagnýtingar á þeim svæðum. Frá þessu eru svo gerðar veigamiklar undantekningar í 2. gr. Þar segir að þau sveitarfélög, sem land eiga á háhítasvæði við gildistöku laga þessara, skuli hafa forgangsrétt um vinnsluleyfi á því landi og vera undanþegin leyfisgjaldi fyrir vinnslu á því landi, enda hafi þau sótt um vinnsluleyfi innan 15 ára frá gildistöku laganna. Og enn segir: „Nú æskir sveitarfélag eða samtök sveitarfélaga eftir vinnsluleyfi vegna hitaveituframkvæmda á háhitasvæði í eigu ríkisins, og skal þá ríkinu heimilt að veita slíkt leyfi án sérstaks leyfisgjalds.“ Þannig hafa sveitarfélögin sama rétt og ríkið í þessu efni að öðru leyti en því að ekki er gert ráð fyrir að sveitarfélag geti komið í veg fyrir hagnýtingu á háhitasvæði ef það hefur ekki sjálft áhuga eða bolmagn á því að nýta það. Ástæðan til þess, að þetta frv. var upphaflega samið, var sú, að það kom í ljós þegar kannaður var eignarréttur manna á landi þar sem fyrirhugaðar voru meiri háttar framkvæmdir í tengslum við jarðhita, að þessir landeigendur gerðu sér æðiháar hugmyndir um verðmæti þess lands. Þeir reyndust ekki fáanlegir til þess að selja landið á venjulegu gangverði, heldur vildu verðleggja jarðhitann sérstaklega og fá fyrir hann greiðslu sem þessi könnun leiddi í ljós að mundi verða ákaflega há. Nú er það svo um þennan háhita í iðrum jarðar að það hefur enginn einstaklingur bolmagn til að nýta hann. Hann er hluti af almennum náttúrugæðum Íslands, hann er í eðli sínu eins og sólin, sem skin á okkur og vindarnir, sem leika um okkur, og við höfum ekki aðstöðu til þess að nýta hann nema með ákaflega nákvæmum rannsóknum sem allar hafa verið framkvæmdar af íslenska ríkinu. Og ég hygg að hann verði ekki heldur nýttur, þessi háhiti, nema til komi frumkvæði ríkisins, frumkvæði almannavaldsins. Þarna er um að ræða svo stórfelldar framkvæmdir, svo kostnaðarsamar að slíkt mun ekki gerlegt neinum öðrum aðilum. Ég tel það vera siðferðilega rangt að einstaklingar, sem eiga þetta land, geti skattlagt þjóðarheildina í sambandi við framkvæmdir í þágu þjóðarinnar allrar, hvort sem þar er um að ræða hitaveitur eða hugsanlegan iðnað, en hvort tveggja kemur til greina í sambandi við þessi háhitasvæði. Ég hygg að þótt menn hafi mismunandi skoðanir um eignarrétt almennt, þá séu langflestir íslendingar þeirrar skoðunar að það komi ekki til mála að hægt sé að skattleggja orku af þessu tagi, - orku sem ekki verður könnuð og ekki verður nýtt án þess að fjármunir almannavaldsins komi til, - og þessu þurfi þess vegna að skipa með lögum eins og lagt er til í þessu frv. Mér hefur virst á undanförnum þingum, þegar um málið hefur verið fjallað, að meiri hluti sé á þingi fyrir samþykkt þessa frv. Iðnn. hv. Nd. hefur, að ég hygg, tvívegis skilað áliti um þetta frv. og meiri hl. n. mælt með samþykkt þess. Hún lagði til minni háttar breytingar sem tekið hefur verið tillit til við flutning þess nú, og ég á von á því að þessi afstaða sé enn óbreytt. Þess vegna geri ég mér vonir um að iðnn. muni geta tekið afstöðu til málsins á tiltölulega skömmum tíma núna, vegna þess að um málíð hefur verið fjallað svo ítarlega áður. Það hefur verið sent til könnunar fjölmörgum aðilum. M.a. liggur fyrir álitsgerð frá lagadeild Háskólans um það að þarna séu í engu skert eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar, og það er búið að kanna allar hliðar á þessu máli, þannig að nú er ekki um annað að ræða en menn geri upp hug sinn, taki afstöðu. Ég legg svo til, hæstv. forseti, að málinu verði að lokinni þessari 1. umr. vísað til 2. umr. og til hv. iðnn.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Þegar olíukreppan hófst á síðasta hausti og olía margfaldaðist í verði á skömmum tíma höfðu þeir atburðir veruleg áhrif á afkomu okkar og öryggi. Rekstrarkostnaður skipaflotans jókst stórlega, húshitun með olíu varð margfalt dýrari en áður og viðskiptakjör þjóðarbúsins versnuðu. Margvíslegar ráðstafanir hafa verið gerðar af þessum ástæðum og báru ýmsar með sér að þær hljóta að verða tímabundnar, og þær hafa að sjálfsögðu engan veginn leyst að fullu þann vanda sem að okkur hefur steðjað. Víð íslendingar erum að því leyti margfalt betur settir en ýmsar þær þjóðir, sem fyrir olíukreppunni urðu, að við eigum í landinu orkulindir sem enn eru aðeins nýttar að nokkrum hundraðshlutum. Á ýmsum sviðum geta þessar orkulindir okkar komið í stað innfluttrar olíu og á það ekki síst við húshitun. Tæpur helmingur þjóðarinnar hitar enn híbýli sín með olíu og hefur það fólk orðið fyrir verulegum búsifjum af völdum olíuhækkunarinnar þrátt fyrir ráðstafanir til að jafna þann aðstöðumun. Íslendingar hafa lengi stefnt að því að nota innlenda orkugjafa til húshitunar og annarra hliðstæðra þarfa, en fram að olíukreppunni var talið að þau umskipti tækju alllangan tíma, þar sem hið lága verð á olíu gerði hana samkeppnisfæra, ekki síst við raforku. En með olíukreppunni urðu mjög snögg og stórfelld umskipti. Hin eðlilegu viðbrögð við slíkum umskiptum hlutu að verða þau að kanna á hvern hátt nýta mætti sem mest hitaveitu og húshitun með raforku. Ég sneri mér því í nóv. í fyrra, meðan ég gegndi störfum iðnrh., til Verkfræðiskrifstofu Sigurðar Thoroddsen og fól henni að kanna hvernig unnt væri með sem skjótustum hætti að nýta innlenda orkugjafa til húshitunar og annarra þarfa í samvinnu við Orkustofnun, Framkvæmdastofnun ríkisins, Hitaveitu Reykjavíkur og aðra opinbera aðila.Í annan stað fór ég þess á leit við Seðlabankann að hafin yrði gerð fjármögnunaráætlunar sem stefndi að sama marki. Ég óskaði eftir því að verkinu yrði hraðað, svo að unnt yrði að leggja framvinduskýrslur um þessar athuganir fram á síðasta reglulegu þingi, og var það gert í fyrravor. Meginniðurstöður voru þær að það væri mjög hagkvæmt þjóðhagslega að nýta innlenda orkugjafa í stað olíu til húshitunar. Húshitun með raforku frá virkjun á borð við Sigöldu var talin verða 20–30% ódýrari en hitun með olíu, eftir því hvort um gömul eða ný hús væri að ræða. Talið var að hitaveitur utan Reykjavíkur gætu selt heitt vatn á verði sem gerði upphitun húsa 30–40% ódýrari en olíukyndingu. Talið var í skýrslunni að unnt væri að halda þannig á málum að jarðvarmaveitur yrðu að mestu komnar í full not um áramótin 1976–1977 og unnt yrði að tengja um 80% af fullum rafhitunarmarkaði í árslok 1981. Um rafhitun sagði síðan orðrétt svo í skýrslunni, með leyfi hæstv. forseta: „Ástæður til þess, að ekki er talið að unnt sé að hraða mettun markaðsins umfram þetta, er hin mikla fjárfesting og einnig mannaflaþörf við þessa vinnu, sem að stórum hluta krefst sérhæfðs vinnukrafts. Forsendur aukinnar rafhitunar eru að áfram verði haldið við virkjunarframkvæmdir og rannsóknir á nýtilegum virkjunarstöðum. Einnig er nauðsynlegt að stefna að tengingu alls landsins í eitt kerfi og jafnframt auka öryggi hvers landshluta gagnvart bilunum í raforkukerfinu.“ Að öðru leyti mun ég ekki vitna frekar í þessa fróðlegu skýrslu. Hún er tiltæk þm. prentuð sem þskj. 562 á síðasta reglulegu þingi. Í sambandi við þessa skýrslu lagði fyrrv. ríkisstj. til að Alþ. ákvæði með sérstakri ályktun að gerð yrði ítarleg framkvæmdaáætlun um nýtingu innlendra orkugjafa í stað olíu til húshitunar og annarra þarfa. Yrði áætlunin miðuð við árlega áfanga og sem mestan framkvæmdahraða og fæli í sér þau markmið sem skýrslan taldi raunsæ. Ætlun ríkisstj. var sú að lögð yrði fram á þessu þingi endanleg áætlun sem næði nokkur ár fram í tímann og fæli í sér jafnt verkþætti sem fjármögnun, þannig að þessi brýnu verkefni gætu haft algeran forgang meðan verið væri að leysa þau. Ég man ekki til þess að á þingi kæmi fram ágreiningur um þessa stefnumörkun, en því miður fór svo að till. var ekki afgreidd. Því olli, eins og allir muna, pólitísk sjálfhelda hér á þingi, auk þess sem þinghaldinu lauk með næsta skjótum hætti. Eins og ég sagði áðan voru skýrslur þær, sem fram voru lagðar á síðasta þingi, aðeins framvinduskýrslur, og ætlun fyrrv. ríkisstj. var sú að unnið yrði kappsamlega áfram að þessu verkefni, eins og ég gat um áðan. En með myndun nýrrar ríkisstj. í sumar virðast þau viðhorf hafa gerbreyst þrátt fyrir fögur almenn orð í stefnuyfirlýsingu. Mér er kunnugt um að núv. hæstv. iðnrh. hefur ekki óskað eftir því að þessum störfum yrði baldið áfram. Síðan núv. hæstv. ríkisstj. var mynduð hefur ekkert verið unnið að þeirri áætlunargerð, sem ég minntist á áðan, og verður vafalaust ekki gert nema Alþ. taki í taumana. Ég tel þetta mikið alvörumál fyrir þjóðarheildina og ekki síst fyrir þá landshluta sem hafa veríð og eru mjög afskiptir á sviði orkumála. Ég er sannfærður um að mikill meiri hluti þjóðarinnar og meiri hluti Alþ. er mér sammála um þessi viðhorf og þyrfti núv. hæstv. ríkisstj. sem fyrst að átta sig á þeim staðreyndum. Fyrrv. ríkisstj. vann ekki aðeins að áætlunum í þessu skyni, heldur og að framkvæmdum sem miðuðu að því að tengja öll orkuveitusvæði saman, en það er forsenda fyrir því að landsmenn allir geti notið hagkvæmra stórvirkjana. Í tíð fyrrv. stjórnar voru orkuveitusvæðin á Norðurlandi tengd saman, og hygg ég að fáir gagnrýni nú þá framkvæmd þótt lengi væri reynt að hafa hana að spotti af forustuflokki núv. ríkisstj. Á síðasta reglulegu Alþ. var svo samþ. að verja fé til þess að tengja saman Suðurland og Norðurland, en ákvörðun um þá tengingu tók fyrrv. ríkisstj. um leið og hún ákvað að ráðast í Sigölduvirkjun, svo að sem flestir landsmenn ættu kost á orku frá henni. Eftir að Alþ. hafði heimilað fjáröflun um síðustu áramót var hafist handa um lokaundirbúning, gerð hagkvæm kaup á staurum og öðrum búnaði og safnað tilboðum. Allt var undirbúið til þess að hefjast handa um framkvæmdir þann 15. sept. í haust um línulögn frá Andakíl að Laxárvatni, og eins og veðurfar hefur verið í haust væri þessi lína nú trúlega komin langleiðina að Holtavörðuheiði. Hún hefði þá getað verið komin alla leiðina næsta haust og flutt til norðlendinga 10–12 mw. næsta vetur. Síðan átti svo að hækka spennuna til þess að hægt væri að flytja margfalt meira magn þegar Sigölduvirkjun tæki til starfa. Það fór eins um þessa framkvæmd og áætlunargerðina, ekkert hefur verið gert síðan núv. ríkisstj, tók við völdum. Staurar og annar búnaður liggja á hafnarbökkum. Mjög hagkvæm tilboð hafa verið látin falla úr gildi. Það hefur ekki einu sinni verið staðið í skilum við seljendur á búnaði. Þeir, sem rætt hafa við hæstv. iðnrh., hafa ekki fengið nein skýr svör um það hvort hann vilji hætta við þessa undirstöðuframkvæmd eða ætli að draga hana von úr viti. Það er a.m.k. sýnt að hjá honum er enginn áhugi á því að flýta svo sem unnt er nýtingu innlendra orkugjafa og undirbúa að sem flestir landsmenn eigi kost á orku frá Sigölduvirkjun um leið og hún kemur í gagnið. Það hefur lengi verið ljóst að erfiðleikar landsmanna í raforkumálum stafa fyrst og fremst af því að fylgt hefur verið þeirri stefnu að hver landshluti ætti að búa að sínu, virkja í heimahéruðum án tengsla við heildarþróun. Þegar íslendingar réðust í fyrstu stórvirkjun sína, Búrfellsvirkjun, sem framleiddi raforku á mjög hagkvæmu verði, áttu landshlutar utan Suðvesturlands engan kost á þeirri orku. Í staðinn var 2/3 af afli Búrfellsvirkjunar ráðstafað til erlends fyrirtækis, Álbræðslunnar í Straumsvík, og samið um fast og afar lágt verð allt til ársins 1997. Þetta verð nemur nú um fjórðungi þess sem talið er eðlilegt rafmagnsverð til orkufreks iðnaðar um þessar mundir. En í krónum talið nemur sá mismunur nærri 1000 millj. kr. á ársgrundvelli. Ef þessi orka væri nú tiltæk landsmönnum á því meðalverði, sem Búrfellsvirkjun fær, væri ekki orkuskortur og ekkert álitamál að rafhitun húsa væri miklu hagkvæmari einstaklingum en húshitun með olíu. Af slíkri reynslu ber landsmönnum og stjórnarvöldum að læra. Lengi hefur verið um það rætt að Landsvirkjun breytti gjaldskrá sinni til þess að ýta undir húshitun með raforku og auka þannig eðlilegan markað landsmanna fyrir Sigölduvirkjun. Slíkri lækkun var heitið fyrir réttu ári, en síðan hefur ekkert gerst og í síðustu viku heyrðu hv. alþm. hvernig hæstv. iðnrh, svaraði fyrirspurn frá hv. þm. Ingólfi Jónssyni um verðlag á raforku til húshitunar. Þar var ekkert sagt sem hægt var að henda reiður á. Í stað hinnar fyrirheitnu lækkunar á raforku til húshitunar mun ná liggja fyrir ríkisstj. ný ósk frá Landsvirkjun um að hækka raforkuverð enn einu sinni um 25% frá næstu áramótum. Yrði þá heildsöluverð frá Landsvirkjun til íslenskra viðskiptavina sinna komið nokkuð á þriðju krónu fyrir kwst. eða nærri tífalt hærra en raforkan til Álbræðslunnar. Ástæðan fyrir þessum sífelldu hækkunum á raforkuverði Landsvirkjunar er sú að aukinn tilkostnaður fyrirtækisins, aukinn fjármunamyndun og arðsemi verður einhliða á kostnaði þeirra íslensku viðskiptavina sem fá aðeins þriðjunginn af aflinu. Hinn erlendi kaupandi býr við fast raforkuverð án tillits til aðstæðna hérlendis, án tillits til þarfa íslendinga. Það er ekki síst af þessum ástæðum sem verð á raforku til húshitunar er ekki í neinu samræmi við eðlilegan tilkostnað. Ég gat þess í upphafi að það væri mikil efnahagsleg nauðsyn að auka nýtingu innlendra orkugjafa í stað innfluttrar olíu. En þetta er einnig öryggismál og sjálfstæðismál. Við kynntumst því í olíukreppunni í fyrra hvernig hún var hagnýtt í pólitískum tilgangi, jafnt af olíuframleiðendum sem fjölþjóðlegum auðhringum. slíkar aðgerðir geta komið upp á nýjan leik í hinum fjölbreytilegustu myndum. því er okkur íslendingum það lífsnauðsyn á þessu sviði sem öðrum að verða sem sjálfstæðastir og óháðastir, geta sem mest búið að okkar eigin orkulindum í stað þess að eiga þarfir okkar meira en nauðsynlegt er undir viðhorfum og viðbrögðum annarra. Síðast en ekki síst ber að nefna það grundvallaratriði að landsmenn allir njóti sömu réttinda og eigi sömu valkosti á sviði orkumála. Því marki verður aldrei náð nema með samtengingu allra orkuveitusvæða. Þá fyrst getur öllum orðið tiltæk sama orka á sama verði. Þá verður unnt að dreifa stórvirkjunum um landið, koma á samrekstri og hámarksnýtingu. Ég er þeirrar skoðunar að slíkar framkvæmdir séu óhjákvæmileg forsenda raunverulegrar byggðastefnu. Komi þær ekki til heldur misræmið áfram að magnast með öllum þeim afleiðingum sem af því hljótast. Núv. ríkisstj. segist fylgja byggðastefnu, en þau viðbrögð hennar að stöðva verk fyrrv.ríkisstj. á sviði áætlanagerðar og framkvæmda í orkumálum segja því miður allt aðra sögu. Ég vitnaði í upphafi til skýrslu þeirrar sem ég flutti á síðasta þingi um nýtingu innlendra orkugjafa í stað olíu, en þar var m. a, komist svo að orði um framkvæmdahraða við rafhitun, með leyfi hæstv. forseta: „Ástæður til þess að ekki er talið að unnt sé að hraða mettun markaðsins umfram þetta er hin mikla fjárfesting og einnig mannaflaþörf við þessa vinnu, sem að stórum hluta krefst sérhæfðs vinnukrafts.“ Okkur er öllum ljóst það stórfellda átak sem hér er um að ræða og það mun kosta mjög mikla fjármuni. Til þess þarf verulegan innlendan sparnað og erlendar lántökur. Þessi fjárfesting mun ekki skila arði fyrstu árin, en þeim mun mikilvægari verður arðsemi hennar, jafnt fjárhagslega sem félagsleg, þegar stundir líða fram. Enn fremur verðum við að beina til þessara framkvæmda miklu og sérhæfðu vinnuafli. Einmitt þess vegna er áætlanagerð óhjákvæmileg nauðsyn. Við þurfum að gera okkur nákvæma grein fyrir því hversu miklu fé við getum ráðstafað á hverju ári og hvernig við ætlum að afla þess. Á sama hátt verðum við að fjalla um vinnuaflið. Við þessa áætlunargerð verðum við að sjálfsögðu að taka mið af öðrum athöfnum okkar þannig að ekki verði árekstrar. Á sama hátt verðum við áð gera orkuspá sem gerir okkur kleift að tryggja það að orka verði jafnan tiltæk, eftir því sem markaður opnast, og hafi ekki verið ráðstafað til annarra þarfa, þannig að árekstrar hljótist af. Við flm. erum þeirrar skoðunar að á sviði orkumála verði nýting innlendra orkugjafa í stað innfluttrar olíu hvarvetna um land að hafa algeran forgang og að önnur áform verði að bíða ef þau rekast á þessa brýnu nauðsyn. Þessi þáltill. er flutt til þess að kanna hvort allur þorri alþm. er ekki á sömu skoðun og freista þess að snúa við þeirri öfugþróun sem orðið hefur síðan núv. ríkisstj. tók við. Ég legg svo til, hæstv. forseti, að till. verði að lokinni umr. nú vísað til hv. iðnn., sem mun að jafnaði fjalla um orkumál af þessu tagi.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Reykv. hefur lokið ræðu sinni um till. sem hann hefur flutt ásamt hv. 2. þm. Austf. varðandi nýtingu innlendrar orku. Hann vék að þessu máli og lét fram koma í ræðu sinni að hann harmaði mjög þá stefnubreytingu, sem átt hefði sér stað við myndun núv. ríkisstj. varðandi þennan málaflokk og að þessi till. væri nú fram komin til þess að reyna að fá þeirri stefnu breytt sem ríkisstj. hefði tekið í þessum málum. Það væri dálítið annað, sem nú ætti að gera í þessum hlutum, reyndar væri það nánast ekkert, sem ætti að gera, saman borið við það, sem sú ríkisstj., sem þessi hv. þm. sat í, gerði í þessum stóra málaflokki. Auk þess vék hann að því sérstaklega hver áhugi hans hefði verið á þessum málum og hvað hann hefði látíð gera til þess að enn væri hægt að auka á nýtingu innlendrar orku í landinu, og vék að því að hann hefði á síðasta þingi lagt fram skýrslu í þessu máli þar sem fram hefði komið áhugi hans á nýtingu innlendrar orku og hvað hann hefði aðhafst sem þáv. iðnrh. Ég get ekki stillt mig um að rifja örlítið upp af þessu tilefni störf þessa hv. þm. sem iðnrh. í fyrri stjórn og „þann mikla áhuga“ hans á því að nýta innlenda orku. Ég verð að minna á að byggðarlögin hér í kringum Reykjavík hafa lengi horft til Reykjavíkur og forustu Reykjavíkur í þessum málum, og þau höfðu vissulega áhuga á því að fá innlenda orku til upphitunar híbýla sinna og gerðu þess vegna samninga við Hitaveitu Reykjavíkur til framkvæmda í Kópavogi, í Garðahreppi og í Hafnarfirði. Þing eftir þing, þegar þessi hv. þm. var iðnrh., urðu þm. þessa kjördæmis að koma hér á Alþ. með fsp. um hvernig þessum málum væri komið, hvað hæstv. iðnrh. hygðist gera til þess að kleift væri að ráðast í þessar framkvæmdir og hvort hann hygðist standa að þeim gjaldskrárhækkunum sem Hitaveita Reykjavíkur hafði farið fram á til þess að fullnægja skilyrðum í erlendum lánasamningum, en það var grundvöllurinn að því að hægt væri að ráðast í frekari stækkun Hitaveitu Reykjavíkur. Ég sagði, að það var þing eftir þing sem þm. þessa kjördæmis komu hér upp. Þeir höfðu áhuga á því að nýta innlenda orkugjafa fyrir þau byggðarlög sem þeir voru fulltrúar fyrir, en þeir töluðu hér fyrir daufum eyrum. Hæstv. iðnrh. hafði þá ekki uppgötvað þá miklu hagsmuni, sem þar væru í húfi, enda þótt forustumenn þess byggðarlags, sem hann þá hafði búið í alllengi, hefðu uppgötvað það fyrir mörgum áratugum og íbúar Reykjavíkurborgar notið þess í ríkum mæli. Þá vil ég enn fremur vekja athygli á því þegar suðurnesjabúar lögðu fyrir ríkisstj, hugmyndir sínar um stofnun hitaveitufélags á Suðurnesjum og ræddu við hæstv. fyrrv. ríkisstj. um þau mál, þá strandaði málið, að ég hygg, hjá fyrrv. hæstv. iðnrh. vegna þess að frumkvæði þeirra þar syðra mátti ekki vera, heldur varð að koma til a.m.k. hlutur ríkissjóðs að helmingi, ef ríkissjóður ætti ekki að eiga þar stærri hlut. Það sýndi sig bar enn á ný hver raunverulegur áhugi þáv. hæstv. iðnrh. var í þessum efnum og þá var komið fram á seinasta árið sem hann gegndi embætti iðnrh. Það, sem er merkilegast við þetta allt saman, er yfirlýsing ráðh. frá því á þinginu í vor þegar hann talaði fyrir till. þeirri sem ríkisstj. þá flutti í sambandi við skýrslu þá sem hún hafði gefið Alþ. Þá lýsti hann því yfir að þegar orkukreppan skall á hófst hann handa í þessu máli. Þá fyrst gerði hann sér grein fyrir því að það væri hagkvæmt að nýta innlenda orkugjafa, þegar olíukreppan var skollin á. Þessi hans eigin orð sýna betur en nokkuð annað að hér var um að ræða skilningsleysi hans sem ráðh. á þessum málum, enda til viðbótar þeim fsp., sem hér voru bornar fram á Alþ., eins og ég sagði áðan, þing eftir þing, höfðu þm. stjórnarandstöðunnar flutt till. á Alþ. öll þessi þrjú þing um að skora á ríkisstj. að vinna að þessum málum. Á þessar till. var ekki hlustað og þegar kom svo að lokum síðasta þings flutti hæstv. iðnrh. þá till., sem hann gat um hér áðan, um frekari nýtingu innlendra orkugjafa. Þar sem ég hef nú rifjað upp er aðeins frammistaða hans í þessu máli. En mjög gjarnan vill hann í dag láta líta svo út sem mikið hafi verið um aðgerðir af hans hálfu í þessum málum er hann sat á stóli iðnrh., en núv. ríkisstjórn hafi tekið upp allt aðra stefnu. Og hann vék að því að núv. hæstv. iðnrh. hefði stöðvað aðgerðir í þessum málum sem hann hefði sjálfur sett í gang. Ég kannast ekki við að það hafi farið fram nein ákvörðunartaka um að stöðva með einum eða öðrum hætti framkvæmdir í þessum mikilvæga málaflokki, þ.e.a.s. um áframhaldandi og aukna nýtingu innlendra orkugjafa, heldur þvert á móti. Það hefur verið og verður allt gert til þess að koma á frekari nýtingu innlendra orkugjafa og vinna upp það sem niður hafði fallið í tíð fyrrv. ríkisstj. Og þá vék hann sérstaklega að byggðalínunni og að nú væri það mál stöðvað, staurar látnir liggja og annað eftir því. En þar er enn fremur hægt að víkja að viðskilnaði þess hv. þm, þegar hann vék úr ráðherrastóli iðnrh. Þá var talið að um tæpar 200 millj. kr. þyrfti til framkvæmda á árinu 1974. Hann hafði aðeins tryggt 25 millj. til þeirra framkvæmda. Það hafði farið fram ákvörðunartaka um 40 millj. í viðbót án þess að til þess væri nokkur króna til. Þá skorti enn um 130 millj. til þess að hægt yrði að halda því verki áfram, eins og upprunalega var hugsað að standa að því af fyrrv. ríkisstj. Þannig var nú viðskilnaður þessa fyrrv. hæstv, iðnrh. í sambandi við byggðalínuna. Og þegar orkumálin eru skoðuð í heild með tilliti til veru hv. 3. þm. Reykv. sem iðnrh., þá held ég að það sé allt annað en meðmæli með hans verkum. Ég held að hv. þm. eigi miklu fremur að standa með í þeim aðgerðum, sem standa til, og þeim framkvæmdum, sem unnar verða í sambandi við nýtingu innlendra orkugjafa, en að koma hér í ræðustólinn til þess að reyna að fegra sína fortíð og reyna að telja mönnum trú um að sú ríkisstj., sem nú situr, muni ekkert hugsa sér að gera í þeim efnum. Ég sagði áðan að eitt af þeim verkefnum, sem núv. ríkisstj. mun leggja höfuðáherslu á, er nýting innlendrar orku og það verður þess vegna að leggja meiri áherslu á þennan málaflokk vegna þess hvernig að honum var staðið í tíð fyrrv. iðnrh.



Herra forseti. Ég kemst ekki hjá því að leiðrétta nokkrar mjög furðulegar missagnir sem fram komu í ræðu hæstv. fjmrh. Hann hélt því fram að byggðirnar hér í nágrenni Reykjavíkur, þ.e.a.s. Kópavogur, Hafnarfjörður og Garðahreppur, hefðu átt í miklum erfiðleikum vegna þess að ég hefði staðið gegn því að þar yrði ráðist í hitaveituframkvæmdir með því að neita Hitaveitu Reykjavíkur um nauðsynlega hækkun á verði á heitu vatni. Þetta er tilhæfulaust með öllu. Hitaveita Reykjavíkur sótti ár eftir ár um hækkanir á heitu vatni og hún sendi til mín aftur og aftur fulltrúa bæði frá Kópavogi og frá Hafnarfirði til þess að mæla eindregið með því að Hitaveitan fengi þessa hækkun, svo að hægt væri að ráðast í framkvæmdir þar sem allra fyrst. En þegar Hitaveita Reykjavíkur var búin að fá þá úrlausn sem hún bað um, þá varð hins vegar minna úr efndunum gagnvart Hafnarfirði. Ég minnist ákaflega vel fundar, sem ég mætti á í Hafnarfirði ásamt bæjarstjórn Hafnarf jarðar og með mér var borgarstjórinn í Reykjavík. Þá var bæjarstjórn Hafnarfjarðar orðið það algjörlega ljóst að það stóð ekki á ríkisstj. í þessu sambandi. Það skorti vilja hjá borgarstjórn Reykjavíkur eins og þá stóðu sakir, og það er ekki hægt að færa nein rök að því að ég hafi á einn eða annan hátt bremsað þessar framkvæmdir. Öllu heldur gerðist það þegar þetta lá fyrir, að ég afgreiddi eina hækkunarbeiðni frá Hitaveitu Reykjavíkur með því skilyrði að staðið yrði við gefin fyrirheit gagnvart hafnfirðingum og ef það yrði ekki gert, þá mundi ég afturkalla þessa hækkun. Þetta þurfti til, til þess að knýja það fram að staðið yrði við þessi fyrirheit. Hæstv. ráðh. minntist í þessu sambandi á það að Hitaveita Reykjavíkur hefði farið fram á að fá verð í samræmi við arðgjafarskilyrði frá erlendum lánveitendum. Þegar farið var að kanna það mál kom í raun og veru í ljós að einnig þetta var uppspuni með öllu. Það var ekki orð um það í samningi Hitaveitu Reykjavíkur við Alþjóðabankann að sett væru skilyrði um neina tiltekna arðgjöf. Það, sem staðhæft hafði verið um það efni, var tilbúningur frá rótum og það eru vægast sagt undarleg vinnubrögð, Hins vegar var gjaldskrá Hitaveitu Reykjavíkur afgreidd á ákaflega þægilegan hátt fyrir það mikilvæga fyrirtæki. Það var afgreitt á þann hátt að Hitaveitan getur lagt fé í þessar viðbótarframkvæmdir í Kópavogi og í Hafnarfirði og tekið meiri hlutann af því fjármagni, sem til þess þarf, af gjaldi fyrir heitt vatn og þarf því aðeins að taka minni hl. að láni erlendis. Þetta eru betri kostir en ég hygg að nokkur aðili á Íslandi, sem ræðst í meiri háttar framkvæmdir, geti haft. Flestir aðilar, sem ráðast í meiri háttar framkvæmdir, verða að sætta sig við það að taka lán fyrir miklum meiri hluta af þeirri upphæð sem varið er til framkvæmdarinnar. En Hitaveita Reykjavíkur fékk þessa ágætu fyrirgreiðslu, að geta sparað fyrir meira en helmingi af framkvæmdunum, að geta tekið það sem sparnað af sínum árlegu tekjum. Það er mikil fjarstæða að halda því fram að fyrirgreiðsla af þessu tagi beri ekki vott um áhuga á því að þessum málum yrði flýtt og auðveldaði ekki stórlega Hitaveitu Reykjavíkur að geta gert það, enda tel ég það vera hina brýnustu nauðsyn að þeim málum sé flýtt eins og mögulegt er. Þegar ég átti sem iðnrh. umr. um þetta við borgarstjórann í Reykjavík þá kom okkur saman um það að hafa um það fyllstu samvinnu, ef hægt væri, að flýta málum, þá skyldi ég gera mitt til þess að því leyti sem það kynni að koma til kasta ríkisins. Enn fremur fullyrti hæstv. ráðh. að stofnun hitaveitu á Suðurnesjum hefði strandað hjá mér sem iðnrh. Þetta er algerlega út í hött. Mér finnst að þessi hæstv. ráðh, ætti að kynna sér málefni síns eigin rn. svolítið betur en hann virðist hafa gert, því að umr. um stofnun hitaveitu á Suðurnesjum fóru fram við fjmrn., við það rn. sem þessi hæstv. ráðh. veitir forstöðu. Það var þar sem unnið var að undirbúningi málsins. Það var aðeins fylgst með af hálfu iðnrn., en allur undirbúningur, allt sem snerti fjármál, var í höndum fjmrn. og hafi eitthvað strandað, þá hefur það strandað þar. Ekki strandaði það á neinn hjá iðnrn. Hæstv, ráðh. sagði að ég hefði allt í einu vaknað þegar orkukreppan skall á s.l. haust og gert mér ljóst þá allt í einu að hagkvæmt væri að nýta innlenda orkugjafa í stað innfluttrar olíu. Þetta hefðu aðrir menn vitað áður, ég hefði ekki vaknað fyrr en þetta gerðist. Þetta er ákaflega mikið fjarstæða eins og annað sem hæstv. ráðh. sagði. Þegar fyrrv. ríkisstj. ákvað að ráðast í Sigölduvirkjun var um leið ákveðið að tengja saman Norðurland og Suðurland til þess að sem stærstur markaður yrði fyrir þessa virkjun, og þá var fyrst og fremst verið að hugsa um hinn stóra húshitunarmarkað sem þar kynni að vera hægt að opna. Landsvirkjun var falið að setja inn í áætlanir sínar um framkvæmdirnar húshitunarmarkaðinn, eftir því sem menn teldu að hann kynni að mettast. Og þetta var gert. Áætlanir Landsvirkjunar voru allar við það miðaðar að tryggja næga orku til húshitunar á öllu þessu svæði. Þetta var ákvörðun fyrrv. ríkisstj. að þannig skyldi haldið á Sigölduvirkjun að orka frá henni færi til húshitunar á svæði, sem mikill meiri hl. þjóðarinnar býr á. Hins vegar var það mat sérfræðinga að þessi húshitunarmarkaður mundi ekki opnast nema á tiltölulega löngum tíma. Þeir einir mundu hafa áhuga á því að taka upp húshitun sem væru að byggja sér ný hús eða nýjar íbúðir og gætu hagað íbúðarbyggingum sínum í samræmi við það. Það var talið að kostnaður við að breyta frá olíukyndingu yfir í rafhitun yrði það mikill að menn mundu ekki telja fjárhagslega hagkvæmt að gera það. Þetta olli því að áætlanir manna um þróun á þessu sviði voru þær að þetta mundi taka alllangan tíma. Það var þetta sem breyttist um leið og orkukreppan skall á. Þá var munurinn svo mikill á því að nýta annars vegar innlenda orkugjafa og hins vegar erlenda, að það var augljóst að það gat svarað kostnaði að nýta raforku einnig í gömlum húsum og íbúðum, enda þótt þar yrði að koma upp nýju hitunarkerfi. Það var þetta sem breyttist með olíukreppunni. Og ég er satt að segja dálítið undrandi á því að hæstv. ráðh. skuli ekki gera sér grein fyrir þessari einföldu staðreynd. Hæstv. ráðh. hafði uppi almennar staðhæfingar um frammistöðu mína á sviði orkumála þau þrjú ár sem ég gegndi ráðherrastörfum, og ég held að ég fari nú ekki að fara út í neitt almennt pex um þau atriði. Ég hygg, að hæstv. ráðh. þurfi ekki annað að gera en fletta fjárl. í nokkur ár til þess að átta sig á því að í tíð fyrrv. ríkisstj. voru framkvæmdir í orkumálum og framlög til orkumála margfölduð í raunverulegu verðmæti frá því sem var í tíð viðreisnarstjórnarinnar. Það var unnið samtímis að meiri háttar virkjunum í öllum landshlutum. Það lenti á fyrrv. ríkisstj. að ráðast í Lagarfossvirkjun, þó að lagaheimild væri þar fyrir. Það lenti á fyrrv. ríkisstj. að leysa þann hrikalega vanda sem upp hafði komið á Norðurlandi vegna stefnu viðreisnarstjórnarinnar á því sviði, hinu fræga Laxármáli, sem, ef ekki hefði tekist að leysa það, hefði getað þýtt það að Laxárvirkjun væri ekki enn farin að framleiða orku. Það lenti á fyrrv. ríkisstj. að ákveða með brbl. virkjun á Vestfjörðum vegna þess að viðreisnarstjórnin hafði ekki haft fyrirhyggju til þess. Það hefur aldrei fyrr í sögu íslendinga verið unnið eins mikið að virkjunarframkvæmdum og framkvæmdum á sviði orkumála eins og í tíð fyrrv. ríkisstj. Þar með er ég ekki að segja að nóg hafi verið gert. Því fer fjarri. Orkuskorturinn um allt land sýnir það. En sá orkuskortur er einnig afleiðing af því að eftirspurn eftir raforku varð á þessum þremur árum miklu meiri en áður var. Menn reiknuðu áður með því að eftirspurn eftir orku mundi aukast um svo sem 7% á ári. Það var sá staðall sem stuðst var við í tíð viðreisnarstjórnarinnar. En sú mikla framsókn, sem hófst á öllum sviðum atvinnumála á Íslandi, bætti kjör almennings. Stóraukin notkun heimilistækja m.a. gerði það að verkum að í sumum landshlutum jókst raforkunotkun á einu ári um hvorki meira né minna en 27%, t.d. á Austfjörðum. Og að sjálfsögðu leiddi þetta til þess að allar áætlanir, allar orkuspár, sem miðaðar voru við lægri töluna, reyndust algerlega rangar. En það sem máli skiptir í þessum efnum er ekki að karpa um liðna hluti, heldur að vinna að því að tryggja að þær orkulindir, sem þjóðin á og eru einhver dýrmætasta eign hennar, nýtist landsmönnum sem best, að þær nýtist fólki um allt land, að menn hafi jafnrétti á þessu sviði. Að því tel ég, að við verðum að vinna skipulega á næstunni og sú till., sem ég flyt ásamt hv. þm. Lúðvík Jósepssyni, stuðlar að þessu og er áminning um þá till. sem flutt var af fyrrv. ríkisstj. á síðasta þingi. Hæstv. ráðh. sagði að mér færist ekki að tala um byggðalínuna milli Norðurlands og Suðurlands, ég hefði ekki tryggt nægilegt fjármagn til þeirra framkvæmda. Ég hélt að hæstv. fjmrh. ætti a.m.k.að hafa gert sér grein fyrir því að lágmarksverkefni eins fjmrh. er að útvega þá fjármuni sem Alþ. felur honum að útvega. Síðasta þing heimilaði þáv. fjmrh. að afla fjár til byggingar byggðalínu, 200 millj. kr. Ég undirbjó svo gerð þessarar byggðalínu í samræmi við þetta. Það var ekki mitt að útvega fjármunina, það var hæstv. fjmrh. Og það kom aldrei upp á ríkisstjórnarfundi í tíð fyrrv. ríkisstj. nein till. um að hætta við þessa framkvæmd eða fresta henni. Það var engin ákvörðun hjá fyrrv. ríkisstj. önnur en sú að halda það strik sem tekið var með þessari tillögugerð og þess vegna beitti ég mér að sjálfsögðu fyrir því, að sú n., sem að þessu verki vann, yrði sér úti um efni eftir því sem hún gæti og gerði pantanir sem nema um 70 millj. kr., eins og hæstv. ráðh. minntist á, og nægði til þess að hægt hefði verið að hefja þetta verk 15. sept. í haust. Hafi eitthvað staðið hér á fjármunum þá getur hæstv. fjmrh. deilt um það við félaga sinn, hæstv. samgrh., en a.m.k.eftir 16. sept. hefði það átt að vera verkefni þessa hæstv. ráðh. að útvega fjármuni til þess að hægt væri þó að vinna úr þeim efnivið sem hér lá tilbúinn á hafnarbökkum og hægt var að hefja framkvæmdir við strax 15. sept. Þetta var ákaflega aðkallandi og brýnt mál, eins og ég hygg að norðlendingar geri sér nú ljóst öðrum mönnum fremur. Mér er fullkunnugt um það að ein sendinefnd af annarri hefur komið frá Norðurlandi og átt viðræður við hæstv. iðnrh. og spurst fyrir um það hvers vegna þessar framkvæmdir séu ekki hafnar, en fengið ákaflega óskýr svör. Og ég veit ekki til þess að fyrir liggi nein yfirlýsing frá hæstv. iðnrh. um að þessi lina verði lögð, þó að ég geri mér sannarlega vonir um það að hin neikvæða afstaða hans komi ekki til með að ráða stefnunni. Ég vænti þess að hæstv. fjmrh. fyrir sitt leyti tryggi það fjármagn, sem ég er viss um að Alþ. ákveður að verja til þessa verkefnis, og hann láti það ekki stranda á einhverju framtaksleysi af sinni hálfu. En eins og ég sagði áðan, held ég að deilur um fortíðina séu heldur gagnslitlar. Þau verkefni, sem fram undan eru á þessum sviðum, eru óhemjulega stór. Þau eru að mínu mati það brýnasta verkefni sem þjóðin sem heild þarf að einbeita sér að á næstu árum. Ég held að þarna sé um að ræða hreint undirstöðuatriði í efnahagskerfi okkar og orkukerfi og þess vegna þurfum við, eins og við erum menn til, að taka höndum saman, því að ég er sannfærður um að á þessu sviði er um að ræða ákaflega viðtæka þjóðareiningu, samstöðu landsmanna um að við verðum að vera menn til þess að nýta orkugjafa okkar til hlítar til þess að við verðum sem óháðastir innfluttri orku til þess að landsmenn allir geti búið við sem mest jafnrétti.



Herra forseti. Það mátti heyra á ræðu hv. 3. þm. Reykv. að þau orð, sem ég lét hér falla áðan, komu ekki vel við hann. Ég skil það líka mætavel. Hann vildi gjarnan reyna að láta líta svo út sem ég hafi ekki farið með rétt mál og að hans afstaða í þessum málum öllum hafi verið hin eðlilegasta og það sé ekkert út á það að setja hvernig hann brást við, þegar til hans var leitað í sambandi við nýtingu innlendrar orku. Hann vék að gjaldskrárbeiðnum Reykjavíkurborgar, og eins og hann orðaði það að það hafi komið til sín sendinefnd eftir sendinefnd og þá úr Kópavogi, Garðahreppi og Hafnarfirði. Þetta er alveg hárrétt. Sendinefndir frá öllum þessum byggðarlögum fóru til hæstv. fyrrv. iðnrh. Vegna hvers ? Halda menn að þeir hafi farið í erindisleysu til þessa ráðh.? Nei, erindi þeirra var að að ýta við ráðh., vekja hann til umhugsunar um nýtingu innlendrar orku.

Þetta er úrlausn hjá þér, en ekki hjá Reykjavíkurborg

. Úrlausn ráðh. var sú, að 4–5 mánuðum eftir að Reykjavikurborg hafði beðið um gjaldskrárhækkun, þá var leyfið veitt. En hvað hafði þá skeð í millitíðinni ? Hæstv. fyrrv. iðnrh. gerði sér grein fyrir þeirri óðaverðbólgu sem var í landinu. Hann vissi að ef hann dró nógu lengi að svara Reykjavíkurborg, veita umbeðna gjaldskrárhækkun, þá væri arðsemi þessa fyrirtækis komin aftur niður fyrir núll og þess vegna ekki hægt að ráðast í þær framkvæmdir sem Hitaveita Reykjavíkur hafði hugsað sér að gera. Honum er fullvel ljóst að það er skilmáli þeirra samninga sem Hitaveita Reykjavíkur hefur gert í sambandi við lán á alþjóðavettvangi að fyrirtækið skili 7% arðsemi til þess að hægt sé að ráðast í nýjar framkvæmdir. Þannig lék þessi fyrrv. hæstv. ráðh. sér að þeirri óðaverðbólgu sem í landinu var, dró Hitaveitu Reykjavíkur hvað eftir annað á svari og það auðvitað framkallaði allar þær sendinefndir sem voru að ónáða ráðh, í hans ráðherratíð og hann sagði frá hér áðan. Og þegar hann að lokum vaknaði, þá sló hann bara í borðið og sagði við borgarstjórann í Reykjavík: Jæja, nú er ekkert með það, nú fær Hitaveita Reykjavíkur hækkunina, enda standið þið við ykkar samninga. - Menn muna þegar þetta bréf var skrifað, og það hlógu margir þegar hæstv. þáv. iðnrh. skrifaði borgarstjóranum í Reykjavík bréf til þess að reyna að láta líta þannig út að það væri Hitaveita Reykjavíkur sem á hefði staðið, en ekki þáv. hæstv. iðnrh. Varðandi Hitaveitu Suðurnesja er mér það fullkomlega ljóst að þeir aðilar sneru sér til fjmrn. varðandi þetta mál, varðandi skattlagningu þessa fyrirtækis. Niðurstöðurnar urðu þær hins vegar að ríkið yrði aðili í sambandi við stofnun þessa félags, þar sem þar syðra væri notandi sem ríkið bæri vissa ábyrgð á. Þegar leitað var umsagnar iðnrn. var sagt: Þá verður hér að vera a.m.k. 50% eign ríkissjóðs. - Það var umsögnin og það var það sem kom frá rn. sem aðeins fylgdist með, eins og hæstv. fyrrv. iðnrh. vildi láta líta út áðan. Hann vék að þeim orðum mínum þar sem ég sagði að hann hefði þá fyrst vaknað þegar orkukreppan skall á. Ég minnti á það sem þessi hv. þm., fyrrv. hæstv. iðnrh., sagði sjálfur og ég vil með leyfi hæstv. forseta lesa upp hér upphafið að hans ræðu. Hann sagði: „Í haust, þegar sýnt var hver þróunin væri framundan í olíumálum, þ.e. olíuskortur og mjög stórfelldar verðhækkanir olíu, sem flestir fróðir menn töldu að væru komnar til frambúðar, þótti mér einsætt að okkur íslendingum hæri að endurskoða öll áform okkar um nýtingu innlendra orkugjafa.“ Það var ekki fyrr en orkukreppan skall á sem þáv. iðnrh. taldi ástæðu til þess að endurskoða, eins og hann orðar það, -endurskoða öll áform okkar um nýtingu innlendra orkugjafa. Þá var hann búinn að sitja í ráðherrastól í 21/2 ár og hafði ekkert gert í því að endurskoða þessi mál, að hann segir hér. Síðan vék hann að Sigöldu og þeirri virkjun sem þar er unnið að og hver hefði verið hugsun hans í sambandi við Sigölduvirkjun. Það má m.a. benda þessum hv. þm., fyrrv. hæstv. ráðh., á það að hann hugsaði sér að í sambandi við Sigölduvirkjun yrði leitað eftir fyrirtæki sem hér yrði stofnsett, - fyrirtæki sem þyrfti mikla orku. Hann setti þess vegna á stofn n. um orkufrekan iðnað og þegar hann fór úr ráðherrastól stóð til að hans dómi að hér yrði byggð verksmiðja, málmblendiverksmiðja, og það var hans fyrirætlan þegar hann fór úr ráðherrastól. Að sjálfsögðu hugsaði hann sér samtengingu á milli Sigölduvirkjunar og málmblendiverksmiðjunnar sinnar fyrirhuguðu við Hvalfjörð. Hann vék að byggðalínu og vildi tengja. Jú, það er alveg rétt. Hann hafði stór orð um tengilínu þegar hann tók við og hún skyldi liggja norður yfir allt hálendið. Það var alveg sama hvernig íslensk vetrarveðrátta yrði, þangað skyldi lögð lína, hundurinn norður sem kallaður var, og það hlaut að vera af vonsku fyrrv. iðnrh. að ekki hafði verið lögð lína norður í land til þess að tengja saman raforkukerfið. Þessi lína var ekki byggð í tíð fyrrv. hæstv, iðnrh. Hann komst síðar meir á þá skoðun að fenginni reynslu að hyggilegra væri að standa að byggðalínu, sem meira og minna var vitað að kæmi upp eftir því sem orkuverin yrðu byggð, og kom á seinustu stundu fram með till. þar um. Og bann hafði ekki fyrirhyggju, eins og ég sagði áðan, til þess að tryggja fjármagn í sambandi við þær framkvæmdir. Það lét hann öðrum eftir, eins og hann sagði sjálfur, hæstv. fyrrv. fjmrh. og svo að sjálfsögðu þeim sem tók við af honum. Ég hjó eftir því í lok ræðu hv. 3. þm. Reykv. að hann vonaðist til þess að þrátt fyrir neikvæða stefnu hæstv. iðnrh. í þessu máli, væri núv. fjmrh, ekki sama sinnis. Ég veit ekki til að hæstv. núv. iðnrh. sé neikvæður í þessu máli, miklu fremur hitt, að hann hefur uppi áform í þessum málum, miklu stærri áform en áður voru hjá fyrrv. ráðh. Við aðrir, sem í ríkisstj. sitjum, erum sammála um það og munum gera okkar til þess að nýting íslenskrar orku verði meiri í framtíðinni en hún hefur verið. Það er alveg rétt sem hv. þm. sagði að lokum: Við eigum sjálfsagt ekki að vera að karpa um þessa hluti. En þá veldur sá miklu sem upphafinu veldur.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. úr hófi. Ég er hv. 3. þm. Reykv. sammála um að það er kannske ekki frjótt að vera að deila mikið um fortíðina í þessum málum, raforkumálum. En þar sem hann vék nokkuð að þeim málefnum sem mér hafa verið hjartfólgin á undanförnum þingum, þ.e.a.s. orkumálum norðlendinga, tel ég mér skylt að fara hér nokkrum orðum um og leiðrétta sumt af því sem hann sagði um þau mál. Þegar þessi hv. þm, varð orkuráðh. árið 1971 var svo ástatt á Norðurlandi að þar stóð deila ein mikil sem menn þekkja gjörla, Laxárdeilan, og hafði komið raforkumálum norðlendinga í nokkurn vanda. Það er rétt sem hann sagði að þessi deila var þess eðlis að það var erfitt að taka á henni, bæði fyrir fyrrv. ríkisstj. og eins á tíma viðreisnarstjórnarinnar. Hins vegar var það svo að hann ákvað einhliða, án þess að hafa samráð við norðlendinga, að leysa raforkumál norðlendinga með því að tengja þá þegar Norðurland við Landsvirkjunarsvæðið, og þessi ákvörðun var tekin þegar ákvörðun var tekin um Sigölduvirkjun. Það var þessi ákvörðun hæstv. ráðh. sem við margir norðlendingar gagnrýndum, ekki vegna þess að við værum mótfallnir tengingu landshluta eins og hann hefur oft haft á orði og látið blöð sín segja frá, heldur vegna þess að við töldum að á undan því að tengja saman landshluta ætti að koma að virkja nokkuð myndarlega á Norðurlandi þannig að það yrði til staðar orka bæði sunnan heiða og norðan til að miðla milli landshluta þegar lína yrði reist. Þá kæmi hún að fullum notum, en fyrr ekki. Enda var það svo að þegar þessi ákvörðun var tekin um að tengja Norðurland og Suðurland, þá var því miður engin rannsókn til á því hvernig fara mundi um línu milli þessara landshluta. Það var engin rannsókn til á því hvernig hanna ætti línu yfir hálendið, - upphaflega var ætlunin að línan lægi yfir hálendið, - og heldur engin önnur rannsókn til á þessari tengingu. Ef hæstv. ráðh. hefði farið að ráðum flestra forustumanna norðlendinga á þeim tíma þegar hann tók við orkumálum í sínu rn., hefði hann hafíð þegar undirbúning að virkjun á Norðurlandi, t.d. gufuvirkjun sem þá voru þegar til skýrslur um að væru mjög jákvæðar virkjanir, og þá hefði verið allt öðruvísi um að lítast á Norðurlandi í orkumálum. Þá hefði t.d. ekki verið skorin niður fjárveiting til þess að rannsaka Kröflu árið 1972 og 1973 eins og gerðist í hans ráðherratíð. Ef áhersla hefði verið lögð á þetta af hæstv. fyrrv. iðnrh. og hæstv. fyrrv. ríkisstj. hefði verið farin sú leið að virkja á Norðurlandi og tengja síðan Norðurland og Suðurland saman til þess að ná mætti ákveðinni hagkvæmni með því að miðla orku milli landshluta. Þetta er í stórum dráttum sá ágreiningur sem verið hefur á milli forustumanna norðlendinga og hæstv. fyrrv. ráðh. orkumálá, hv. 3. þm. Reykv. Ég taldi nauðsynlegt að rifja þetta upp vegna þeirra ummæla hans sem hér hafa fallið. Hann vill svo vera láta að nú stafi höfuðvandinn í orkumálum norðlendinga af því að mér skilst, að það hafi ekki verið hafist handa um byggðalinu en það hafi verið hægt að byrja á henni 16. sept. Nú er 4. des. Þarna er sem sagt þessi tími sem hæstv. ráðh. telur að hafi farið forgörðum í að reisa línu milli landshluta sem á að hafa ráðið úrslitum um það að þegar hefur verið stórfelldur orkuskortur á Norðurlandi. Það er fyrirsjáanlegt, að það tekur a.m.k. 2 ár að koma þessari línu upp. A.m.k. eru margir sérfróðir menn þeirrar skoðunar að það verði ekki minna en 2 ár sem taki að koma þessari línu upp, en hv. 3. þm. Reykv. telur að þessar fáu vikur, sem hann segir að hafi farið forgörðum í framkvæmd þessa verks, séu höfuðvandinn í dag. Það mætti kannske út af þessu benda á það að þegar hæstv. fyrrv. orkuráðh. lét af embætti hafði hann ekki gert ráðstafanir til þess að það væri aðili til sem gæti staðið að framkvæmd þessa máls. Það var að vísu til n., sem hann hafði sett á laggir, sem átti að annast ýmislegt í sambandi við línuna, annast yfirumsjón með hönnun línunnar, efnispöntun og annað slíkt. Vitanlega gat sú n. ekki staðið að framkvæmd þessa verks. Ég vil benda hv. 3. þm. Reykv. á að það var fyrst í tíð núv. hæstv. ríkisstj. að Rafmagnsveitum ríkisins var falið formlega að annast þetta verk, og mér vitanlega hefur ekki verið tekin nein neikvæð afstaða til þessa verks nú, einfaldlega af þeirri ástæðu, að tíminn til að afla norðlendingum orku á annan veg er farinn forgörðum. Ég fæ ekki betur séð en það þurfi, jafnvel þótt mönnum þyki ýmislegt að þessu verki, að fara ofan í saumana á því hvort það sé ekki algerlega nauðsynlegt samt sem áður. Og ég vænti þess að hæstv. orkuráðh. hafi þegar látið athuga það. Ég segi enn og aftur, það hefði verið æskilegra að fara þá leið að virkja á Norðurlandi fyrst en tengja síðan þessa landshluta saman. Þá hefði m.a. verið hægt að kanna það, með hvaða hætti það hefði verið hagkvæmast. Ég veit ekki til þess að þeirri spurningu hafi verið svarað hvort það hefði verið æskilegra að fara öræfaleiðina svonefndu, ef svo hefði veríð að staðið að næg orka væri fyrir hendi á Norðurlandi. Það liggur í augum uppi að það hefði verið miklu ódýrara fyrir alla aðila og þjóðina í heild að fara þá leið. En ég veit ekki til þess að þeirri spurningu hafi nokkurn tíma verið svarað hvort það hefði verið tæknilega hægt, hvað það hefði kostað í samanburði við byggðalínuna. Ég vil hins vegar að lokum, til þess að forðast misskilning, enn undirstrika að það hefur ekki mér vitanlega verið tekin nein neikvæð afstaða gegn byggðalínu á því stigi sem nú er í okkar orkumálum, einfaldlega vegna þess að við höfum e.t.v. ekki annarra kosta völ til þess að afstýra stórfelldum vanda á Norðurlandi, stórfelldum orkuskorti sem er einfaldlega vegna þess að röng ákvörðun var tekin eftir lausn á viðkvæmri deilu. Ég veit að ráðh. var vandi á höndum,en hann tók því miður ranga ákvörðun í þessum efnum þegar hann var orkuráðh., og þar af er meginvandi okkar norðlendinga í orkumálum.



Mér er það ljóst, hæstv. forseti, að ég á ekki rétt til að halda hér neina ræðu. Þegar þessar almennu umr. eru hafnar af fullum krafti, er ég búinn að nýta þann ræðutíma sem þingsköp skammta mér og ég skal ekki hafa hér mörg orð. Það er staðreynd, sem enginn getur borið á móti, að það var ekki hafist handa um byggðalínuna þegar öll skilyrði voru til þess að hægt væri að hefja verkið, 15. sept. í haust. Síðan eru 21/2 mánuður liðinn. Ef unnið hefði verið að verkinu þá telja fróðustu menn að þessi lina væri komin frá Andakíl langleiðina norður á Holtavörðuheiði og að þá væri algjörlega öruggt að þessi lína gæti flutt orku norður fyrir næsta vetur. Það er ákaflega mikilvægt atriði fyrir Norðurland að þetta takist. En fyrst ekki var ráðist í þetta verkefni er mikil hætta á því að þetta geti ekki tekist. Þeir menn, sem komu í veg fyrir það að hafist væri handa, bera að sjálfsögðu þá ábyrgð. Það er ekki rétt hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni að ég hafi ekki falið Rarik að sjá um framkvæmd verksins. Það var ég búinn að gera löngu áður en ég hætti störfum sem ráðh. Það er ekkert sem arftaki minn hefur þar gert. Hann minntist á það að rannsóknir í sambandi við Kröflu hefðu gengið of hægt. Það má kannske segja það. Hins vegar er það staðreynd að fé til rannsókna og rannsóknir allar voru margfalt meiri í tíð fyrrv. ríkisstj. en þær voru í tíð viðreisnarstjórnarinnar. Það tókst að afla miklu meiri fjármuna en áður og rannsóknir voru stundaðar að miklu meira kappi. Um leið og áætlanirnar um Kröflu lágu fyrir, flutti ég hér á þingi frv. um heimild til að virkja við Kröflu, og um leið og frv. hafði veríð gert að lögum skipaði ég sérstaka n. til að vinna að framkvæmd málsins. Þar er um að ræða algeran hámarkshraða. Ég kannast ekki við að unnið hafi verið á þennan hátt að öðrum hliðstæðum verkefnum. En það var að sjálfsögðu gert vegna þess að mér var ljóst að þessu verki þurfti að flýta eins og hægt væri. Ég held að ég svari ekki hæstv. fjmrh. að öðru leyti en því sem hann stóð hér í þessum ræðustól og sagði um míg í sambandi við hitaveitu í Kópavogi og Hafnarfirði: Honum var ljóst að óðaverðbólga mundi eyðileggja þessi áform. Hann hagnýtti óðaverðbólguna til þess að koma í veg fyrir að hægt væri að ráðast í þessar framkvæmdir. - Þessi hæstv. ráðh. heldur því þannig fram að ég hafi ekki viljað að lögð yrði hitaveita í Hafnarfirði, Kópavogi og Garðahreppi. Hæstv. ráðh. veit að sjálfsögðu að þessu trúir ekki nokkur maður, engu frekar en menn mundu trúa því ef ég væri að bera eitthvað slíkt upp á ráðh. Við getum deilt um það hvort við beitum réttum eða skynsamlegum vinnubrögðum við verkefni okkar, en að halda því fram að menn geri sér vitandi vits leik að því að koma í veg fyrir þjóðnýtar framkvæmdir, það er svo mikil firra að það er ekki sæmandi hæstv. ráðh. að vera með málflutning af þessu tagi.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af því sem hv. 3. þm. Reykv., hæstv. fyrrv. iðnrh., sagði um byggðalínuna og ákvörðun sina um að fela Rafmagnsveitum ríkisins framkvæmd í því máli, hann hefði fyrir löngu verið búinn að fela Rafmagnsveitum ríkisins framkvæmdir. Ég trúi því illa að hæstv. núv. iðnrh. hefði skrifað bréf í síðasta mánuði til Rafmagnsveitna ríkisins til þess að fela þeim þessar framkvæmdir ef í iðnrn. lægi bréf frá fyrrv. ráðh. um að Rafmagnsveitur ríkisins skyldu hafa þessa framkvæmd með höndum. Það má sjá í því fjárlagafrv., sem hér liggur fyrir að til byggðalínunnar eru áætlaðar 250 millj. kr. Þegar fjárlagafrv. verður hér til endanlegrar afgreiðslu kemur að sjálfsögðu til ákvörðunar Alþ. að segja til um, með hvaða hraða skuli fara í áframhaldandi framkvæmdir, og fjármögnun því miðuð við það.