Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ) : Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 26. febr. 1973. Þorvaldur Garðar Kristjánsson, ritari þingflokks Sjálfstfl., hefur ritað mér á þessa leið: „Samkv. beiðni Ragnhildar Helgadóttur, 12. þm. Reykv., sem ekki getur sinnt þingstörfum næstu vikur vegna sjúkleika, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að 1. varamaður hennar, Birgir Kjaran hagfræðingur, taki á meðan sæti hennar á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Birgir Kjaran hefur áður setið þing á þessu kjörtímabili, og býð ég hann velkominn til starfs.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hér hljóðs utan dagskrár vegna útvarpsfréttar núna í hádeginu, þar sem frá því var greint, að fiskibátar á miðunum út af Hvalbak hefðu orðið fyrir miklum ágangi brezkra togara og þeir hefðu það jafnvel við orð, að þeir yrðu að flýja miðin af þeim sökum. Í þessari frétt var það einnig staðhæft, að brezkir togarar væru að veiðum innan 12 mílna markanna, og sömuleiðis fylgdi þessari frétt það, að engin varðskip hefðu sézt á þessum slóðum, svo að dögum skipti. Ég vil engan dóm leggja á þessa frétt út af fyrir sig, en ég vil benda á það, að ef satt reynist, þá er hér um býsna alvarlegt mál að ræða, og reyndar er fréttin sem slík alvarleg, hvort sem hún er sönn eður ei. Það er ekki aðeins, að þetta sé alvarlegt mál fyrir þá menn, sem þarna eiga hlut að máli, okkar fiskimenn, heldur er þetta um leið alvarlegt mál varðandi okkar landhelgismál sjálft. Ég vil aðeins mega beina þeim eindregnu tilmælum til hæstv. dómsmrh., að hann láti kanna rækilega þetta mál, hvað hæft kunni í því að vera, og það hlýtur um leið að vera sjálfsögð krafa, að ef einhver fótur reynist fyrir þessum fréttum, verði þegar í stað reynt að bæta úr, svo sem kostur er, þannig að slíkt ófremdarástand, sem þannig er frá greint, að sé á miðunum, haldist ekki lengur.

Forsrh. (Ólafur Jóhannesson) : Herra forseti. Ég heyrði því miður ekki þá útvarpsfrétt, sem hv. þm. nefndi, en ég dreg ekki í efa, að hann skýri rétt frá því, hvar þar hefur verið sagt. Hins vegar verð ég að segja, að mér finnst þessi frétt með nokkrum ólíkindum, m. a. ef það er staðhæft, að togarar séu að veiðum innan 12 mílna. Fyrir nokkrum dögum var mér sýnt afrit af skeyti, sem þm. Austf. hafði verið sent, þar sem kvartað var yfir ágangi togara. Ég lét þegar á eftir athuga það, og ég vil vona, að það hafi verið gert, að varðskip hafi verið þar nálægt. En til mín eða til dómsmrn. hafa ekki, svo að mér sé kunnugt um, borizt neinar kvartanir út af þessu. En það er alveg sjálfsagt að láta athuga þetta nánar. Ég vil taka það fram, sem öllum hv. alþm. er kunnugt, að varðskipin voru um langan tíma mjög bundin við björgunarstarf í Vestmannaeyjum og í framhaldi af því voru þau bundin við leit að björgunarbátum af Sjöstjörnunni, þannig að það er ekki nema síðustu 2–3 daga, sem varðskipin hafa verið til reiðu varðandi þetta aðalstarf sitt, að verja landhelgina. Ég veit, að öllum hv. þm. er ljóst, að það var undir þeim kringumstæðum, sem fyrir hendi voru, ekki annað hægt en láta varðskipin sinna þessum verkefnum, sem þau fengust við um tíma. En ég skal sem sagt láta kanna þetta.



Herra forseti. Það er sannarlega ekki ófyrirsynju, að vakið er máls á landhelgisgæzlunni og ástandinu að því er varðar landhelgisbaráttu okkar Íslendinga í dag. Ég vil þó taka það fram, að ég fellst alveg á það, sem hæstv. dómsmrh. sagði hér áðan, að allir hljóta að viðurkenna, að varðskipin hafa haft ærnum verkefnum að sinna, því miður, öðrum en að gæta landhelginnar. Hinu er ekki að leyna, að mér virðist ef þetta heldur áfram eins og hefur verið, að þá kunni að stefna í óefni. Hv. þm. hafa kannske tekið eftir því, að togaraeigendasambandið brezka segist hafa gert leynilega áætlun varðandi veiðar hér á Íslandsmiðum. Mér er að sjálfsögðu ekki kunnugt um, hvernig ætlunin er að framkvæma þessa áætlun í einstökum atriðum. En hitt get ég fullyrt, hvert takmark hennar er. Takmark hennar er að veiða hér á Íslandsmiðum sem allra fyrst 170 þús. tonn. Brezku togaraeigendurnir gera sér vonir um að geta verið búnir að þessu í júnímánuði, og þá miða þeir við 1. sept. s. l. Hugsum okkur, að þeir verði búnir að veiða 170 þús. tonn í lok júnímánaðar, þá hafa þeir veitt á 10 mánuðum það, sem hinir aldurhnignu spekingar í Haag sögðu, að hæfilegt væri, að þeir veiddu hérna á ári. Þetta er skýringin á því, hve fast þeir sækja sjóinn hér í kringum land okkar í dag, hvernig þeir ganga fram í því að drepa t. d. smáfiskinn. Þeir eru staðráðnir í því að hirða allt, sem þeir geta, af miðum okkar til þess að koma sér upp í þennan tonnafjölda. Úlfunum hefur verið hleypt lausum á lífsbjörg okkar Íslendinga. Og þegar að því kæmi í júní, að þeir væru búnir að veiða þessi 170 þús. tonn með þessum vinnubrögðum, þá er ætlunin að segja við umheiminn: Þetta er það, sem Haagdómstóllinn sagði, að hæfilegt væri, að við veiddum. Nú höfum við veitt það, og við erum löghlýðnir menn og okkar floti fer á önnur mið þangað til 1. sept. - Jafnframt ætla þeir að staðhæfa það, eftir að þeir eru búnir að koma sér upp í 170 þús. tonn með því að drepa smáfiskinn hér við Íslandsstrendur, að þetta sé líka sönnun þess, að nóg sé af fiski á Íslandsmiðum. Í þessu er fólgin hættan fyrir okkur í dag. Þeir munu einskis svífast, þessir menn, til þess að ná þessu marki. Og til þess að aftra því, að þeir nái þessu marki er aðeins eitt ráð, og það er að efla landhelgisgæzluna. Ég er sannfærður um það og hef reyndar fyrir því orð manna, sem gerst mega um þetta vita, að með því áframhaldi, sem var á þessum málum, áður en gosið hófst í Vestmannaeyjum, væri hægt að takmarka afla Breta svo mjög, að hann væri kannske ekki nema eitthvað 25–30% af því, sem hann væri við eðlilegar aðstæður, og það með því eingöngu að beita þeim aðferðum, sem þá var beitt, þ. e. a. s. klippingum. En hins vænti ég jafnframt, að ef það dugir ekki, þá sýnum við það, að við getum tekið togara og fært þá til hafnar, og þá eigum við ekki að skila þeim aftur. Við eigum að skila einu, það er skipshöfninni, en halda hinu.

Frsm. (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Utanrn. hefur haft til athugunar till. til þál. um heimild til fullgildingar á samningum Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu og við Kola- og stálbandalag Evrópu og enn fremur um samþykkt á breytingum á stofnsamningi Fríverzlunarsamtaka Evrópu. N. mælir með því, að þessi þáltill. verði samþ. Áður en n. tók endanlega afstöðu til till., hafði utanrrh. skýrt henni frá því, að ríkisstj. mundi fullgilda samningana, strax og Alþ. hefði veitt heimild til þess. Sennilegt er því, verði heimildin veitt í dag, að gengið verði frá fullgildingunni á morgun. Ríkisstj. mun jafnhliða skýra forráðamönnum Efnahagsbandalagsins frá því, að Ísland fullgildi samninginn við Efnahagsbandalagið í trausti þess, að öll viðskiptaleg réttindi, sem samningurinn gerir ráð fyrir, komi að fullu til framkvæmda við fullgildingu hans. En þetta er þó ekki sett fram sem skilyrði. Hér er að sjálfsögðu fyrst og fremst átt við það, að Efnahagsbandalagið noti ekki þann fyrirvara, að tollalækkun á sjávarvörum sé háð því, að samkomulag hafi náðst í landhelgisdeilunni. Ég vil láta það koma skýrt fram sem skoðun mína og ég hygg allra þm., að það mundi mjög torvelda samkomulag við Breta og Vestur-Þjóðverja í landhelgisdeilunni, ef Efnahagsbandalagið gripi til þess að beita þessum fyrirvara. Þess vegna verður að vona í lengstu lög, að bandalagið geri ekki slíkan óvinafagnað. Hæstv. viðskrh. gerði ítarlega grein fyrir efni þessara samninga við fyrri umr. málsins. Ég tel því óþarft að rekja efni þeirra, heldur vísa til ræðu ráðh. um þetta efni. Mér finnst rétt að rifja það upp, áður en ég lýk máli mínu, að víða annars staðar hefur afstaða til Efnahagsbandalagsins orðið meira deilumál en nokkurt annað mál. Það er því ástæða til að fagna því, að hér mun þetta mál verða afgreitt með samstöðu alls þingheims. Vonandi tekst okkur að halda svo á öðrum utanríkismálum í framtíðinni, því að fátt er mikilvægara fyrir smáþjóð en að geta staðið sameinuð út á við. Ég leyfi mér svo að leggja til í nafni n., að þáltill. verði samþ.



Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að lýsa ánægju yfir, að full samstaða náðist í utanrmn. um að mæla með samþykkt till. þessarar til þál. um heimild til fullgildingar á samningum Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu. Það er sérstök ástæða til þess að leggja áherzlu á, að þessi samstaða náðist á þeim grundvelli, að hæstv. ríkisstj. hefur lýst því yfir, að hún muni nota þessa heimild þegar í stað, þ. e. fyrir 1. marz n. k. Hér er um fullgildingu að ræða á einum mikilvægasta og víðtækasta viðskiptasamningi, sem Íslendingar hafa nokkru sinni gert. Standa vonir til, að þessi samningur ráði miklu um og hafi jákvæð áhrif á efnahagsþróun okkar í framtíðinni. Enginn vafi er á því, að vel hefur verið haldið á málum af hálfu samningamanna okkar, og er sérstök ástæða til þess að færa þeim beztu þakkir fyrir mikið starf, sem borið hefur góðan árangur. Um leið og lögð er þannig áherzla á hinar jákvæðu hliðar þessa máls á þessum tímamótum, því að tímamót eru hér á ferðinni í sögu okkar, þá verður ekki hjá því komizt að rifja upp nokkur atriði, sem athygli hafa vakið við meðferð málsins. Engum blöðum þarf um það að fletta, að nauðsynlegur undanfári þessara samninga við Efnahagsbandalagið var aðild okkar að Fríverzlunarbandalagi Evrópu, EFTA. Þegar aðildin að EFTA var hér til umr. á Alþ., bæði 1968–1969 og svo 1969–1970, þegar hún var samþ., þá flutti Framsfl. frávísunartill. og sat síðan hjá, þegar atkv. voru greidd um aðild að EFTA. Alþb. greiddi atkv. á móti aðild, og var helzt að skilja á málflutningi þess, að við værum að afsala okkur hluta sjálfsforræðis með aðildinni að EFTA. Aðildin væri til þess fallin og til þess gerð að opna dyrnar að Efnahagshandalaginu, sem fékk síður en svo góða einkunn hjá þeim Alþb.-mönnum. Þegar núv. ríkisstj. var mynduð, mátti því jafnvel búast við því, að Ísland gengi úr Fríverzlunarsamtökum Evrópu og héldi alla vega ekki áfram samningaviðræðum, sem fyrrv. ríkisstj. hafði hafið við Efnahagsbandalagið. En sem betur fer hefur ríkisstj. ekki sagt okkur úr EFTA og enn fremur haldið áfram samningaumleitunum við Efnahagsbandalagið með þeim árangri, að samningur var undirritaður 22. júlí s. l. Ekki fer lengur á milli mála, að stefnumörkun fyrrv. ríkisstj. var rétt, aðild okkar að EFTA hefur skapað skilyrði fyrir vexti í útflutningi íslenzkra iðnaðarvara, sem ella hefðu ekki verið fyrir hendi, og án aðildar að EFTA hefðum við ekki náð eins víðtækum viðskiptasamningi við Efnahagsbandalagið og nú liggur fyrir og allir flokkar virðast sammála að gera. Samningur Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu er undirritaður 22. júlí s. l. Eðlilegast hefði því verið, að till. til þál. um heimild til fullgildingar á samningnum hefði legið fyrir Alþ., þegar það kom saman s. l. haust, en engir tilburðir voru uppi hafðir af hálfu ríkisstj. í þá átt. Því fremur áttu slík vinnubrögð við af hálfu hæstv. ríkisstj., að gert var ráð fyrir því, að samningurinn tæki í raun gildi 1. jan. s. l., en þrátt fyrir fsp. í n. þingsins og í Sþ. fékkst hæstv. ríkisstj. ekki til að taka afstöðu til málsins fyrir áramót. Það var ekki fyrr en eftir að hv. 7. þm. Reykv. flutti till. til þál. um að fela ríkisstj. að fullgilda samninginn, að ríkisstj. mannaði sig upp í að flytja þá till., sem hér er til afgreiðslu. Í fyrri umr. um hana í Sþ., aðeins fyrir tæpum tveim vikum, gekk maður undir manns hönd að fá fram stefnu ríkisstj., hvort samningurinn yrði fullgiltur fyrir 1. marz eða ekki, en án árangurs. Það var ekki fyrr en á fundi utanrmn. s. l. föstudag, að ákvörðun ríkisstj. lá fyrir, og þurfti þá að hafa hraðan á, til þess að fullgilding gæti farið fram fyrir 1. marz. Því er þetta rifjað upp nú, að ljóst er, að í 7 mánuði, frá 22. júlí til 23. febr., gat ríkisstj. ekki tekið afstöðu til málsins, væntanlega vegna innbyrðis ósamkomulags. Talið er, að Alþb.-ráðh. vildu ekki fullgilda samninginn, en Framsóknarráðh. og ráðh. SF vildu fullgilda hann. Er því sama uppi á teningnum við afgreiðslu þessa máls og ýmissa annarra, því að ákvarðanir eru annaðhvort ekki teknar eða þá aðeins teknar á síðustu stundu. Það er út af fyrir sig ánægjulegt til þess að vita, að Alþb.-ráðh. réðu ekki ferðinni í þessu máli eins og í flestum málum, sem núv. ríkisstj. hefur með höndum. Ætti það raunar að auka kjark annarra hæstv. ráðh. til að fylgja fremur sannfæringu sinni en skoðunum ráðh. Alþb. Þótt fullgilding samnings okkar við Efnahagsbandalagið sé eðlileg og sjálfsögð og hafi væntanlega jákvæð áhrif á þróun efnahagsmála okkar, leggur hún okkur einnig skyldur á herðar eða réttara sagt ætti að opna augu okkar fyrir nauðsyn þess að skapa atvinnuvegunum þau skilyrði, að þeir geti notfært sér hinn aukna markað, sem nú er fyrir framleiðslu þeirra. Hér á ég við, að gagnslítið er að opna með viðskiptasamningi markað 250 millj. manna, nema við séum samkeppnisfærir á þeim markaði. Kostnaðarverðlag okkar innanlands verður að vera í einhverju samræmi við það, sem gerist í viðskiptalöndum okkar. Samkeppnisaðstaða okkar unga íslenzka iðnaðar, útflutningsiðnaðar, var talin mjög góð, t. d. 1970 og 1971, en fór versnandi á síðasta ári. Með þeirri óðaverðbólgu, sem er fyrirsjáanleg, er því miður ekki útlit fyrir, að iðnaðurinn geti sem skyldi þrátt fyrir lækkaða tolla nýtt þá markaði, sem samningurinn við Efnahagsbandalagið á að veita betri aðgang að en áður. Eins og kunnugt er, var launaskatti létt af fiskveiðum, og ríkisvaldið skuldbatt sig til að greiða jafnháa upphæð til útgerðarinnar að auki við ákvörðun fiskverðs um áramót. Iðnaðurinn hefur talið sig þurfa einnig á slíkum uppbótum að halda og má þá nærri geta, hvort hann er við búinn að taka á sig þær kostnaðarhækkanir, sem nú eru að skella yfir. Það er og nauðsynlegt að minna á, að fyrrv. ríkisstj. gekkst fyrir skattalagabreytingum, til þess að atvinnufyrirtækin hér á landi byggju við sambærilega skattalöggjöf og atvinnufyrirtæki í öðrum EFTA-löndum, þegar við gengjum í EFTA. Núv. ríkisstj. hefur að vissu marki afnumið eða dregið úr þessum hagkvæmu skattabreytingum. Ástæða er til að taka til ítarlegrar rannsóknar alla samkeppnisaðstöðu atvinnuvega okkar, bæði úlflutningsatvinnuvega, iðnaðar og sjávarútvegs, svo og þeirra atvinnuvega, sem selja vörur og þjónustu á heimsmarkaði, en þeir munu mæta aukinni samkeppni frá innflutningi eftir fullgildingu þessa viðskiptasamnings. Slíkt ætti í raun og til frambúðar að hafa þau áhrif, að viðskiptakjör landsmanna allra fari batnandi. En slík ítarleg rannsókn á samkeppnisaðstöðu atvinnuvega okkar þolir enga bið, einkum og sér í lagi vegna þess, að öll þróun undanfarin missiri bendir til þess, að sú samheppnisaðstaða hafi versnað. Eins og kunnugt er, er einn megintilgangur Efnahagsbandalagsins og þeirra viðskiptasamninga, sem það gerir við EFTA-löndin, að stuðla að örum hagvexti, fullri atvinnu og hagkvæmri verkaskiptingu landa og þjóða á milli með því m. a. að fella tollmúra. Við væntum þess, að Efnahagsbandalagsríkin muni ekki nota þá fyrirvara að láta ekki tollalækkanir á sjávarafurðum okkar ganga í gildi, eftir að við höfum fullgat samninginn. Um það skal ég hins vegar ekki spá. Alla vega njóta iðnaðarvörur okkar tollalækkana þegar í stað, og verði bið á því, að sjávarafurðir okkar fylgi með, verður hún væntanlega stutt og helzt engin. Samkv. samningnum er gert ráð fyrir því í 30. gr., að sameiginleg nefnd, samstarfsnefnd Íslands og Efnahagsbandalagsins, starfi að framkvæmd hans og úrlausn ýmissa mála, sem af framkvæmdinni rísa. Í þeirri samstarfsnefnd ber að leggja áherzlu á, að eðlileg verkaskipting ríki milli Íslands og Efnahagsbandalagsríkjanna. Nú er vitað, að bæði Bretland og Vestur-Þýzkaland veita fiskveiðiatvinnuvegum sínum slíka styrki, að jafna má áhrifum þeirra við áhrif verndartolla. Ef fiskveiðar þessara landa nytu ekki þessara styrkja, væru þær ekki samkeppnisfærar við íslenzkan sjávarútveg. Þá mundu Íslendingar eðli málsins samkv. hafa það hlutverk í þeirri efnahagssamvinnu, sem öllum er fyrir beztu, að veiða og vinna fisk fyrir þennan stóra markað. Íslendingar ættu að geta unnið að því í framhaldi af fullgildingu þessa viðskiptasamnings að fá þjóðir Efnahagsbandalagsins til þess að fella niður eða draga úr þeim styrkjum og uppbótum, sem jafna má til verndartolla, að svo miklu leyti sem þannig er unnið á móti eðlilegri verkaskiptingu þjóða á milli. Herra forseti. Þar sem tilgangur þessa viðskiptasamnings er, eins og áður segir, að stuðla að örum hagvexti og bættum lífskjörum, kann svo að vera, að ýmsir yppti e. t. v. öxlum og telji hér aðeins dæmi um tilgangslaust lífsgæðakapphlaup að ræða, eins og nú á dögum er stundum komizt að orði. Full atvinna og eðlileg verkaskipting á raunar að fylgja í kjölfarið, og sést þegar af því, að tilgangslaus er þessi samningur ekki. En samhliða treystir samningurinn og eflir þau menningarlegu, sögulegu og stjórnmálalegu tengsl, sem við höfum átt og viljum gjarnan eiga við Evrópuþjóðir. Ekki er því ofsagt, að við stöndum á mikilvægum tímamótum við fullgildingu þessa samnings. En við verðum að búa í haginn og leggja okkur fram, ef við eigum að hafa af honum gagn, eins og efni standa til. Það verða stjórnvöld, atvinnuvegir, atvinnufyrirtæki og landsmenn allir að gera sér ljóst.



Herra forseti. Sérstök ástæða er til að fagna því, að alger samstaða náðist í utanrmn. um afgreiðslu till. um heimild til fullgildingar á samningum Íslands við Efnahagsbandalag Evrópu, Kola- og stálbandalag Evrópu og loks um samþykkt á breytingum á stofnsamningi Fríverzlunarsamtakanna. Stofnun og þróun Efnahagsbandalags Evrópu er án efa einn mesti sögulegi viðburður okkar tíma, enda þótt hann hafi teygt sig yfir nokkurt árabil. Með þessu Efnahagsbandalagi er gerð grundvallarbreyting á málefnum vestanverðrar Evrópu, og hefur farið svo, að mörgum ríkjum hefur reynzt ærið erfitt að gera upp við sig, hvert viðhorf þeirra á að vera gagnvart bandalaginu, hvort þau eigi að gerast aðilar að því, tengjast því á annan hátt eða hafna því með öllu. Í nágrannalöndum okkar hafa þessi mál orðið með mestu deilumálum og hafa velt bæði ríkisstj. og ráðamönnum. Þarf því engan að undra, þótt mál þetta væri erfitt viðfangs fyrir okkur Íslendinga, enda hafa verið uppi um það deilur. S. l. áratug hafði þáv. ríkisstj. forustu um að móta stefnu í þessum málum. Í stórum dráttum var hún á þá lund, að Ísland gæti ekki gerzt aðili að Efnahagsbandalaginu, en hins vegar væri lífsnauðsyn að ná einhvers konar tengslum við bandalagið, þannig að við gætum rekið við það eðlileg viðskipti og fylgzt með þeirri hagþróun, sem leiðir af starfsemi bandalagsins. Með því, sem hér gerist í dag, er í raun og veru haldið áfram þessari stefnu, og ég vil lýsa þeirri von minni, að hún verði íslenzku þjóðinni til blessunar. Það hvílir, eins og hæstv. utanrrh. mun hafa sagt í Brüssel, nokkur skuggi yfir samningi okkar við Efnahagsbandalagið, þar sem eru deilurnar um landhelgismálin. Við erum allir sammála um að gera landhelgina ekki að verzlunarvöru og getum því einnig, vona ég, sameinazt um þá ósk, að Efnahagsbandalagið láti ekki kné fylgja kviði og noti sér ekki til hins ítrasta þá fyrirvara, sem í samningunum eru. Ég vil minna á, að fyrr á þessu þingi flutti formaður Alþfl., hv. 7. þm. Reykv., þáltill., þar sem Alþ. var ætlað að fela ríkisstj. að fullgilda þá samninga, sem hér um ræðir. Þessi till. er efnislega hin sama og sú, sem í dag er afgreidd. og að skoðun flm. og Alþfl. hefur hún fengið fullkomlega jákvæða afgreiðslu með samþykkt á þeirri till. ríkisstj., sem nú er til umr. Tel ég það ánægjulegan árangur og þakkaverðan. Ég ítreka, að einhugur um þetta mál er óvenjulegur og mikils virði, og ég vænti, að samstaðan innan utanrmn. reynist einnig vera í þinginu öllu.

Utanrrh. (Einar Ágústsson) : Herra forseti. Ég vil aðeins nota þetta tækifæri til að þakka hv. utanrmn. fyrir ágætt samstarf að afgreiðslu þessarar till. og fyrir það, hversu fljótt og vel nm. brugðust við að leggja til við hv. Alþ. að samþykkja till. Hefur verið bent á það hér, að samstaðan um þetta mál sé mikil og óvenjuleg, og sízt skal ég úr því draga. Ég vona, að afgreiðsla till. og staðfesting samninganna verði okkur til gæfu, og ég vil skýra frá því, að strax og utanrmn. varð sammála um afstöðu til till., gerði ég þær ráðstafanir, sem nauðsynlegar eru, til þess að hægt verði að skiptast á fullgildingarskjölum fyrir 1. marz, þannig að Íslendingar munu engum rétti tapa, þó að till. sé nokkuð seint á ferðinni. Eins og hv. frsm. n. gerði grein fyrir, ákveður ríkisstj. þessa fullgildingu í trausti þess, að skilmálar Efnahagsbandalagssamningsins komi til framkvæmda, jafnskjótt og þeir samkv. samningnum sjálfum geta gert það. Höfum við þar auðvitað fyrst og fremst í huga, að Efnahagsbandalagið noti ekki fyrirvara um frestun á eða bann við gildistöku ákvæða um fríverzlun eða tollalækkanir á sjávarafurðum. Ég skal ekki fremur en aðrir spá um það, hvernig bandalagið afgreiðir það mál. Ég vil leyfa mér að vona fyrir hönd okkar allra og með hliðsjón af þeim samskiptum, sem við eigum eftir að eiga við Efnahagsbandalagið og ríki þess, að til þess komi ekki, að fyrirvarinn verði notaður. En erindi mitt hingað var einungis að þakka utanrmn. fyrir góða og jákvæða afgreiðslu.