Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv., sem hér liggur fyrir, er stjórnarfrv. og gerir ráð fyrir því, að réttindi þau, sem hlutatryggingasjóður veitir, verði nokkuð aukin frá því, sem nú er, þannig að þau skuli auk þess, sem þau áður tóku til, nú einnig taka til síldveiða í reknet. Frv. er, eins og frá segir í athugasemdum við það, til orðið og fram komið sem samningsatriði milli ríkisstj. og útvegsmanna um rekstrargrundvöll sjávarútvegsins á árinu 1958, og verður að teljast eðlilegt, að það nái fram að ganga, þó að ekki væri nema af þeim grundvallarástæðum, að tekjur hlutatryggingasjóðs, sem fengnar eru að hálfu leyti með sérstöku gjaldi á útfluttar sjávarafurðir bátaflotans, eru teknar einnig sem útflutningsgjald á þær afurðir, sem framleiddar eru með síldveiðum í reknet, eru sem sagt einnig teknar af reknetasíld. Þetta hefur svo verið frá upphafi, en reknetaveiðarnar sjálfar hafa ekki verið hlutatryggðar í sjóðnum. Þetta frv. er að því leyti einhliða, að þar er ekki gert ráð fyrir neinum breytingum á tekjuhlið sjóðsins, og mundi frv. því, þegar til framkvæmda kæmi, raska að verulegu leyti fjárhagsgrundvelli hlutatryggingasjóðs. Það væri því eðlilegt, að ráðstafanir væru jafnhliða gerðar til þess að afla hlutatryggingasjóði tekna á móti þeim gjöldum, sem hann kann að verða fyrir vegna framkvæmda á því atriði, að reknetaveiðarnar verði tryggðar hjá sjóðnum. Sjútvn. hefur skoðað þetta mál og aflað sér upplýsinga um það, hvernig hlutatryggingasjóður stendur fjárhagslega, og samkvæmt upplýsingum, sem Fiskifélag Íslands eða sá starfsmaður þess, sem hefur með að gera hlutatryggingasjóð, hefur gefið nefndinni, skal tekið fram, að hagur hlutatryggingasjóðs, sem er í tveim deildum, þ.e.a.s. deild, sem tekur til þorskfiskveiðanna, og síldveiðideild, sem tekur til síldveiða, er þannig, að síldveiðideildin á minna en ekkert, hún er í nokkurri skuld við almennu deildina, en hins vegar er almenna deildin allvel fjárhagslega stæð, og í yfirlitinu segir, að eignir almennu deildarinnar séu 11 millj. 628 þús., en skuldir síldveiðideildarinnar umfram eignir séu 2 millj. 961 þús. Eignir hlutatryggingasjóðs umfram skuldir í heildina tekið eru því 8 millj. 667 þús. kr. Á árunum frá 1950 til 23. sept. 1957 hefur almenna deildin greitt í bætur 15 millj. 899 þús. kr. Síldveiðideildin hefur á sama tíma greitt í bætur 14 millj. 771 þús. Það er þess vegna engan veginn óhugsandi, að sjóðurinn sem heild gæti komizt af a.m.k. eitthvað til að byrja með án þess að fá nýjar tekjur inn, þannig að síldveiðideildin mundi, ef hennar hlutur yrði rýr, verða að eiga innhlaup um áframhaldandi lán hjá almennu deildinni að óbreyttri tekjuhlið. Það hefur hins vegar komið til mála og var enda um það talað og mun hafa verið á það fallizt, bæði af stjórnarvöldunum og útvegsmönnum, að sjóðnum yrði aflað meiri tekna með því að hækka að nokkru það gjald á útflutningsafurðir, sem nú er í gildi, en það er 1/2%, og mun hafa verið um það talað að hækka það gjald a.m.k. á síldarafurðum í 3/4%. Hins vegar eru lögin um hlutatryggingasjóð í heildarendurskoðun og líklegt, að þeirri endurskoðun ljúki á næsta hausti. Sjútvn. hefur því þótt hlýða að láta frv. fara án breyt. til 2. umr., en á milli 2. og 3. umr. kemur mjög til mála, að nefndin skoði frv. aftur með tilliti til þess, hvort ekki sé hyggilegast að gera brtt. við tekjuhlið sjóðsins nú þegar við afgreiðslu þessa frv. En að svo stöddu máli leggur n. til, að frv. verði samþykkt til 3. umr. í því horfi, sem það er.



Herra forseti. Þar sem frsm. menntmn. í þessu máli, hv. 5. landsk, þm., er ekki kominn á fundinn, vil ég leyfa mér að fara um málið fáum orðum f.h. nefndarinnar. Frv. þetta er stjórnarfrv., en fram borið eftir tilmælum háskólaráðs. Það felur í sér lítils háttar breytingu á l. nr. 25 frá 1921, um einkaleyfi handa Háskóla Íslands til útgáfu almanaks. Efni frv. er tvíþætt: annars vegar að hækka dálítið hámarkssektir fyrir brot á almanakslögunum og hins vegar að gera reglur um úthlutun úr almanakssjóði rýmri, en verið hafa. Menntmn. telur réttmætt, að þessi breyting verði gerð á lögunum, og mælir með samþykkt þessa frv.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að halda neina ræðu út af þessu, en ég vildi fara fram á það, af því að frsm. minni hl. fjhn. er fjarstaddur, að málinu sé frestað. Þar sem eru gagngerðar brtt. fyrirliggjandi við frv., þá er mjög æskilegt, að það séu sem flestir hv. alþm. við atkvæðagreiðslu.

Forseti (EOl): Frsm. minni hl. hefur flutt ræðu og flutt brtt., og það mun verða orðið við því að fresta atkvgr., en ég vildi nú ljúka umr. Hins vegar verður tekið fyrir næst annað mál, um eftirlit með eyðslu hjá ríkinu, sem er líka mál, sem þetta snertir, og þá gæfist líka tækifæri til þess að ræða meira um þetta mál, ef menn vildu. Það hefur þá enginn kvatt sér hljóðs, og er umr. lokið. Atkvgr. verður frestað.

Frsm. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Þetta frv. á þskj. 308, sem er flutt af hv. þm. A-Húnv., fer í aðalatriðum fram á það, að ríkisstj. verði ekki heimilað að eyða eða stofna til útgjalda, svo að neinu nemi a. m. k., án þess að eftir því verði litið á þann hátt og það samþykkt á þann hátt, sem frv. gerir grein fyrir; enn fremur að ekki verði stofnað til nýrra embætta eða starfa af hálfu hins opinbera né heldur nýjar stofnanir settar á laggirnar, án þess að sömu menn líti eftir því og samþykki það. Fjhn. þessarar d. hefur haft frv. til meðferðar og telur efni þess út af fyrir sig athyglisvert og að það væri vel, ef takast mætti að finna einhver ráð til þess að ná þeim tilgangi, sem frv. gerir ráð fyrir. Hins vegar er n. þeirrar skoðunar, að þetta mál þurfi meiri undirbúnings við og að þessu eftirliti mætti e. t. v. koma á, á annan hátt og heppilegar en frv. gerir ráð fyrir. N. er því einhuga um að leggja til, að frv. verði vísað til ríkisstj. til athugunar og frekari undirbúnings.



Herra forseti. Ég get nú út af fyrir sig verið þakklátur hv. fjhn. fyrir að skila áliti um þetta mál, því að það er alltaf skemmtilegra, þegar ágreiningur er um mál, að þau geti fengið eðlilega afgreiðslu, heldur en að þau séu söltuð í nefndum, eins og svo mjög tíðkast. En að öðru leyti hef ég lítið að þakka í þessu sambandi við hv. n., vegna þess að sú till., sem hún flytur hér um að vísa þessu frv. til hæstv. ríkisstj., jafngildir því í sjálfu sér að fella málið, ekki sízt með tilliti til þess, að hv. fjhn. hefur mælt með öðru frv., sem í alla staði er ófullnægjandi og hreint sýndarmál, sem hér er fyrr á dagskránni. Það eina, sem hv. n. segir í sinni álitsgerð um þetta frv., er það, að fyrir því sé ófullnægjandi undirbúningur, en hvorki í nál. né í framsöguræðu hv. frsm. er neitt á það minnzt, í hverju sá ófullnægjandi undirbúningur liggur, vegna þess að, ef það er eitthvað sérstaklega, sem er áfátt varðandi undirbúning málsins, þannig að það liggi ekki nógu ljóst fyrir, þá hefði verið skemmtilegra að geta um, hvað það er. En að minni hyggju liggur þetta mál nokkurn veginn ljóst fyrir, og hv. fjhn. og aðrir hv. þdm. hafa haft nægileg tækifæri til þess að flytja brtt. við frv. En máske er það, sem fyrir hv. n. vakir, sem hér kom fram í einhverri ræðu við l. umr. þessa máls, að til þess að ná þeim tilgangi, sem frv. fer fram á, væri ekki nauðsynlegt að setja lög, vegna þess að hæstv. ríkisstj. gæti kallað á yfirskoðunarmenn ríkisreikninga og falið þeim að segja álit sitt um hverja umframgreiðslu, sem fyrir liggi, án þess að það sé gert ráð fyrir því skv. ákvæðum 43. gr. stjórnarskrárinnar, sem þessir menn starfa eftir. Ég skal ekki fullyrða, nema það væri mögulegt, - ef það væri vilji fyrir því hér á Alþ. og í hæstv. ríkisstj., að þá væri það mögulegt, að stjórnin gæti án lagasetningar falið yfirskoðunarmönnum það verkefni, sem þeim er þarna ætlað. En í alla staði er það þó eðlilegra, að um þetta séu sett lög, vegna þess að hér er um starfsemi að ræða, sem er alls ekki gert ráð fyrir í því, sem sagt er um starf yfirskoðunarmanna í þelrri gr. stjórnarskrárlnnar, sem ég hef hér vitnað til. Nú er, eins og ég vék rækilega að við 1. umr. þessa máls, aðaltilgangurinn með því sá að vernda rétt Alþ., þannig að réttur, vald og starf Alþ. sé virt af framkvæmdavaldinu, sem hefur alls ekki verið gert á undanförnum árum, vegna þess að það hefur á mörgum sviðum verið svo að farið eins og starf Alþ. væri í raun og veru ekki nema til málamynda. Og þetta gildir einkum um það, sem er í rauninni þýðingarmesta starf Alþ., sem er að setja fjárl. og ákveða fjárgreiðslur ríkisins. Nú stendur svo á, að hv. frsm. fjhn. í þessu máli er æðsti maður Alþ., hæstv. forseti Sþ., og hefur þess vegna til þess ríkari skyldu, en allir aðrir menn á þessu þingi að vinna að því að vernda rétt og ákvörðunarvald Alþingis. En það er sannarlega ekki gert, ef það á að verða niðurstaðan að samþykkja eins og fyrir liggur það stjfrv., sem hér var verið að slíta umr. um áðan, en vísa þessu frv., sem miðar sérstaklega að því að vernda rétt og vald Alþ., til stjórnarinnar án nokkurs rökstuðnings um það, hvað hún eigi að gera. Að síðustu skal ég, af því að ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða að svo stöddu, fyrr en frekari tilefni gefast til, minna á það, að í grg, minni fyrir þessu frv. er að því vikið mjög rækilega, hvernig með þessi mái er farið í okkar nágrannalöndum, þeim löndum, sem við höfum einna mest viðskipti við, bæði í Danmörku, Englandi og Bandaríkjunum. Og varðandi Danmörk er það að segja, að okkar gildandi stjórnarskrá er í aðalatriðum sniðin eftir stjórnarskrá danska konungsríkisins um mjög mörg atriði. Og í öllum þessum löndum er ástandið þannig, að það er mjög fjarlægt því ófremdarástandi, sem hér gildir og gilt hefur á undanförnum árum, en þó hefur aldrei verið eins ískyggilegt og núna síðustu tvö árin. Ef það hefði þótt við eiga af hv. fjhn. að fá skýringar á því nánar, hvernig þessar upplýsingar eru fengnar, þá er til reiðu að sýna fram á það með bréfum og röksemdum, hvernig fengnar eru þær upplýsingar um það, hvernig eftirlitinu er hagað í þeim þrem löndum, sem ég hef hér nefnt. Að þessu leyti liggja ekki fyrir neinar upplýsingar í grg. eða röksemdum fyrir því stjfrv., sem hv. fjhn. ætlast til að fá hér samþykkt á Alþ. En bæði þetta og annað gefur mér tilefni til þess að spyrja hv. frsm. um það: Í hverju er það sérstaklega, sem undirbúningi þessa máls er áfátt, og er það þá þannig, að n. eða einstakir nm. hafi ekki séð sér fært að gera brtt. um það, sem hún vildi hafa á annan veg?

Frsm. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Hv. flm. þessa frv. óskaði eftir að fá gerða nánari grein fyrir því, í hverju fjhn. þætti undirbúningi þessa máls áfátt. Nú veit ég ekki, hvort ég mæli það fyrir munn allrar n., sem ég segi, því að þetta mál var ekki rætt til þrautar þar, en þó var n., að ég ætla, einhuga um þetta álit. En að mínu viti liggur það alls ekki ljóst fyrir, eða a. m. k. ekki fyrir mér, hvað það er, sem gerir yfirskoðunarmenn Alþ. fyrst og fremst líklega til þess að geta gegnt þessu hlutverki í öllum atriðum, hvort það gæti ekki hugsazt, að það væru einhverjir menn, sem væru a. m. k. jafnfærir til þess og kannske færari, menn, sem dæmdu þá þau mál, sem þarna þarf að skera úr um, af einhverri þekkingu, sem þeir hefðu á málinu, sérþekkingu, sem kannske yfirskoðunarmennirnir hefðu ekki. Eitt af þeim atriðum t. d., sem þessum mönnum er ætlað að gera, er að gera till. um eða ráða um starfsmannafjölda og fyrirkomulag í nýjum stofnunum, sem ríkisvaldið er að setja á fót. Ég hélt t. d., að það mundi kannske vera öllu líklegra til góðs árangurs að fá til einhverja menn með sérþekkingu á þeirri stofnun, sem þar væri um að ræða. Ég er ekki á neinn hátt að draga úr verðleikum hv. yfirskoðunarmanna reikninga ríkisins, sem nú eru, með þessu móti, enda getur verið fjöldi tilvika, þar sem önnur skipan væri heppilegri, en endilega að hafa þá í þessu starfi. Það var það, sem fyrir mér vakti, þegar ég taldi, að málið mætti undirbúa betur að þessu leyti og kanna þá, hvort ekki væri unnt að hafa þetta eftirlit „effektívara“, svo að það kæmi að betri notum, en gert er ráð fyrir í frv. Ég sagði það í minni upphaflegu ræðu, að ég teldi þetta mál athyglisvert, og ég tel mig ekki vera að neinu leyti að stuðla að því að draga úr ákvörðunarvaldi Alþ., þó að ég sé með í því að leggja til, að þessu frv. verði vísað til ríkisstj., heldur eingöngu vildi ég með því stuðla að lausn, sem næði þeim tilgangi betnr, sem mér virðist flm. frv. stefna að. Og það er allt annað mál. Ég náttúrlega veit ekki, hvað mikla vinnu flm, hefur lagt í frv. og hversu mikill hans undirbúningur undir flutning þess hefur verið, en mér finnst, a. m. k. fljótt á litið, að þá mætti hugsa sér á þessu aðra skipun, sem væri líklegri til þess að ná þeim árangri, sem við erum, að mér virðist, sammála um að ætlazt sé til að ná.



Herra forseti. Ég þakka nú hv. frsm. fyrir það að gefa skýringu á því frá sínu sjónarmiði, hvað það er, sem hann finnur helzt athugavert við þetta frv. Hins vegar verð ég nú að segja, að með þeim skýringum, sem hv, frsm. gaf, er ákaflega lítið sagt og í því engin rök um það, að það sé nauðsynlegt af þeim sökum að fresta þessu máli, því að til eru þær leiðir að breyta því að þessu leyti, sem áfátt þykir. Í fyrsta lagi vil ég þá geta um það, að þó að hv. fjhn. hefði fundizt það, að núv. yfirskoðunarmenn væru kannske ekki manna heppilegastir til að hafa þetta eftirlit með höndum, - það getur vel verið eðlilegt, - þá er þess að geta, að yfirskoðunarmenn eru starfsmenn, sem eru kosnir á hverju ári, og flokkarnir hafa það í hendi sinni að skipta um menn, hvenær sem þeim sýnist. Þar að auki er þess að geta, eins og kunnugt er, að við, sem nú erum yfirskoðunarmenn ríkisreikninga frá hálfu Alþingis, erum nú allir orðnir nokkuð aldraðir menn og ekki ólíklegt, að það sé stuttur okkar starfstími hér eftir á þessu sviði. Að hinu leytinu er svo það, að ég hef lýst því yfir margsinnis, að það er ekkert aðalatriði frá mínu sjónarmiði, hvort það væru yfirskoðunarmenn ríkisreikninga, sem hefðu þetta starf með höndum, ellegar það væru aðrir menn, sem Alþingi kysi, og það væri þá sérstök nefnd, sem væri ætlað það hlutverk. Það er alyeg opið atriði frá mínu sjónarmiði, og hv. n. vissi það, að ef hún hefði viljað flytja brtt., sem minni hl. n. flytur nú brtt. um, í rauninni við annað frv., þá er það algerlega opið, því að það getur alltaf verið um það deila og ekkert óeðlilegt við það, þó að hv. nm. hefðu hugsað sem svo, eins og kom fram í ræðu frsm., að hað gætu verið aðrir menn, sem hefðu víðtækari þekkingu á þessum hlutum en núv. yfirskoðunarmenn, því að hað er ekki neitt bundið við þeirra persónur. Það eru starfsmenn, sem koma og fara og eru kosnir á hverju ári hér á Alþingi. Þess vegna, þó að þessi skýring komi fram frá hv. frsm., gefur hún ekkert tilefni til bess að fresta málinu af þeim sökum, hví að það er alveg opið fyrir hv. n. að flytja brtt. að því er þetta atriði snertir og færa það í það horf, að hað væru aðrir menn, sem væru kosnir af Alþingi til þessa starfs. En það legg ég áherzlu á, að það eigi að vera menn, skilyrðislaust, sem Alþingi kýs og enginn annar.



Herra forseti. Ég vil að gefnu tilefni í þeim umræðum, sem nú hafa farið fram um þetta mál, sem hér liggur fyrir, taka eftirfarandi fram um afstöðu okkar sjálfstæðismanna í fjhn. til þessa máls og frv. hæstv. ríkisstj. um eftirlit með rekstri ríkisins, sem er þessu máli náskylt, þannig að eðlilegt er, að þau séu rædd sameiginlega : Á þeim fundi fjhn., sem frv. þessi bæði voru afgreidd, tókum við fram, að við teldum eðlilegt, að þessi mál fengju nánari athugun, áður en endanlega yrði kveðið á um skipan þeirra, og hefðum því talið æskilegast, að afgreiðslu þessara frv. beggja yrði frestað. Við tókum það að vísu fram, að við hefðum meiri trú á því, að eftirlit með þessum málum í samræmi við þær hugmyndir, sem fram koma í frv. hv. þm. A-Húnv., væri líklegra til að ná árangri, heldur en það fyrirkomulag, sem gert er ráð fyrir í frv. hæstv. ríkisstj. Við töldum þó, að einnig í frv. hv. þm. A-Húnv. væru viss atriði, sem nánari athugunar þyrftu við, eins og t. d. ákvæði um valdsvið eftirlitsnefndarinnar eða í þessu tilfelli endurskoðenda ríkisreikninganna, ásamt fleiru, þannig að það eðlilegasta væri að fresta þessum málum báðum. Nú kom það hins vegar fram í hv. nefnd, að stuðningsmenn hæstv. ríkisstj. hafa um það samið að láta frv. ríkisstj. ganga fram á þessu þingi, þannig að það mál varð að afgreiða á fundinum, og töldum við þá ekki aðra leið fyrir hendi varðandi það frv. en að bera fram okkar brtt., þar sem sniðnir væru af því að okkar áliti verstu vankantarnir. Eru þar teknar upp ýmsar hugmyndir úr frv. hv. þm. A-Húnv., m. a. það meginatriði, sem mestur ágreiningur hefur verið um í bessu sambandi, að þessi nefnd sé kjörin af Alþingi, en ekki skipuð á þann hátt, sem frv. hæstv. ríkisstj. gerir ráð fyrir. Við tókum það einnig fram, að við hefðum mjög litla trú á því, að þetta eftirlit kæmi að verulegu gagni, ef ekki næðu fram að ganga þær brtt., sem við bárum fram. Um það er auðvitað ekki vitað, hvaða meðferð þessar till. fá á þinginu. Við töldum í samræmi við þetta, að við gætum eftir atvikum sætt okkur við það, að frv. hv. þm. A-Húnv. yrði vísað til ríkisst., og væntum þá auðvitað þess, að málin fái nánari athugun. Við berum að vísu í þessu efni sem öðrum takmarkað traust til hæstv. ríkisstj., þannig að vel má vera, að þessu máli verði ekki sinnt, en þá er möguleiki á að taka það upp aftur. En ég vil undirstrika þá afstöðu okkar, að við teljum, að jafnvel þó að okkar brtt. við frv. ríkisstj. yrðu samþykktar, sé hér aðeins um bráðabirgðalausn að ræða, þannig að skilyrði fyrir því, að þetta eftirlit geti náð tilgangi sínum, verði, að málið í heild verði nánar athugað, hvort sem það verður nú gert fyrir næsta þing eða ekki. Það er auðvitað undir hæstv. ríkisstj. komið.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. með fyrirvara og vil aðeins skýra frá, af hverju það stafar. Frv. þetta fjallar að nokkru leyti um eftirlit með því, að fé sé ekki greitt úr ríkissjóði umfram heimildir fjárlaga. Eins og ég hef áður tekið fram í umr. um frv., tel ég rétt, að það sé athugað sem vandlegast, hvaða ráð eru finnanleg til þess að koma á sparnaði í ríkisrekstrinum og þ. á m. til að draga úr umframgreiðslum, eftir því sem unnt er, og ég er samþykkur því, að frv. verði vísað til ríkisstj., í því skyni, að hún taki þetta efni til athugunar, því þó að samþykkt verði stjórnarfrv. um ráðstafanir til að draga úr kostnaði við ríkisreksturinn, eins og ég geri ráð fyrir og tel rétt að gera, þá er þetta mál ekki afgreitt vitanlega til eilífðar með því. Þetta er mál, sem þarf stöðugt að hafa vakandi auga á og reyna að finna ráð til þess að ná sem beztum árangri í þessu efni. En í þessu frv. eru önnur ákvæði þessu óskyld, sem ég tel svo fráleit, að ekki geti komið til álita að lögfesta þau. Á ég þar við þau fyrirmæli frv., að eftirlitsmennirnir skuli hafa ákvörðunarvald um skiptingu á fé, sem veitt er í fjárlögum í einu lagi til ákveðinna framkvæmda, svo sem vegaviðhalds og fleiri framkvæmda. Skipting á þessu fé á að vera í höndum ríkisstj. og á hennar ábyrgð, eins og verið hefur, enda er það alveg óviðkomandi ráðstöfunum til að koma í veg fyrir greiðslur umfram fjárlagaheimildir. En þessu tvennu, eftirliti með útgjöldum ríkisins og skiptingu á fé, sem veitt er til vissra verkefna, er hér blandað saman, og þannig er þetta einnig í brtt. hv. minni hl. fjhn. við stjórnarfrv. um ráðstafanir til að draga úr kostnaði við ríkisreksturinn. Með því er verið að seilast eftir valdi til handa eftirlitsmönnunum, sem á að vera hjá ríkisstjórninni. Fyrirvari minn lýtur að þessu ákvæði frv., en eins og áður segir, legg ég til eins og aðrir nm. í fjhn., að frv. verði vísað til ríkisstjórnarinnar.



Herra forseti. Það kom fram í ræðu hv. 9. landsk., að tilgangur hans og hv. 5. þm. Reykv. hafi verið sá, að báðum þessum frv. væri vísað til hæstv. ríkisstj., og það gat út af fyrir sig verið eðlilegt sjónarmið. Nú eru það ekki tillögur n. í heild, og skal ég ekki fara að svo stöddu lengra, út í að ræða það. En hjá hv. form. fjhn., þm. V-Húnv., kom það fram nú hér eins og fyrr, að það, sem hann telur mest að þessu mínu frv., er það, að í því er gert gert ráð fyrir því, að yfirskoðunarmenn hafi íhlutun um það, hvernig skipt er þeim fjárveitingum, sem ákveðnar eru á fjárlögum sameiginlega til ákveðinna verka. Þetta er sérstakt atriði og getur náttúrlega verið alveg eðlilegt, að menn séu ósammála um það, og stóð alveg opið fyrir hv. fjhn. að gera till. um að fella þetta ákvæði út úr frv. Það hafa þeir þó ekki gert. En tilgangurinn með þessu ákvæði er fyrst og fremst sá, að ef þessu fyrirkomulagi yrði á komið, mundi það verða nokkurs konar svipa á Alþingi og fjvn. Alþingis sérstaklega til þess að hætta því fyrirkomulagi, sem er í raun og veru mjög gallað, að veita stórar upphæðir til sameiginlegra verka, án þess að Alþingi skipti þeim sjálft. Og ég gæti hugsað mér, að ef þetta ákvæði væri sett inn í lög, þá mundi afleiðingin fyrst og fremst verða sú, að Alþingi sjálft skipti upphæðunum miklu meira, en það hefur gert að þessu, og þá miðar það að því að herða á því, að Alþingi noti sitt vald til fjárveitinga, en kasti því ekki alveg í hendur verandi ríkisstjórnar. Þá minntist hv. þm. V-Húnv. á það, að það væri náttúrlega mikil nauðsyn að vinna að því að auka sparnað í ríkisrekstrinum, og það er nú stundum talað um það, en hefur orðið lítið úr, því að alltaf er eyðslan sívaxandi og aldrei eins gífurlega sívaxandi og núna síðustu tvö árin. Nú skal ég segja það alveg hreinlega, að ég er ekkert viss um það, þó að þessu eftirlitsfyrirkomulagi yrði komið á, að það væri nokkur trygging fyrir því til þess að auka sparnað. Það á að vera trygging fyrir því, að það sé Alþ., sem ákveður fjárútlátin, en ekki ríkisstjórnin, og meiri hl. Alþ. hefur það á hverjum tíma eðlilega í sinni hendi að ákveða þau fjárútlát, sem því sýnist, án tillits til þess, hvort þetta eftirlit yrði sett á eða ekki. En það er ætlun mín með þessum frumvarpsflutningi, að það sé Alþ., sem ákveður þetta, en ekki ríkisstj., eins og nú er að mjög verulegu leyti og oft hefur áður verið. Og mér þykir, úr því að þetta er hér til umr., rétt að taka það fram, að það, sem herti alveg sérstaklega á mér með að flytja þetta frv., var það, þegar ég fór að yfirfara reikninga ríkisins fyrir árið 1956 og sá þar, hvílík ósköp er þar að sjá af umframeyðslu á öllum sviðum. Nú get ég sagt það, að endurskoðun þess reiknings er lokið, og áður en ég varð lasinn fyrir páskana, höfðu mínir samstarfsmenn og ég í félagi gengið frá 40 aths. En ég áskildi mér rétt til þess að bæta þar við, eftir því sem mér sýndist, og ég hef nú verið að fara í gegnum það undanfarið og hugsað mér að bæta þar við 25 aths., svo að það mun verða skilað þessum reikningi með 65 aths., og þar munu hv. alþm. á sínum tíma fá að sjá ýmislegt af því, sem ég er að finna að í grg. míns frv. og ég vil reyna að koma í veg fyrir. Ef það verður niðurstaðan, sem ég geri ráð fyrir, að það verði samþ. að vísa þessu frv, til hæstv. ríkisstj., eins og fjhn. leggur til, þá væri það kannske mjög heppilegt, að við yfirskoðunarmenn eða ég sérstaklega birtum einhvern slatta, svona 30, 40 af þessum aths., í víðlesnu blaði, til þess að þjóðinni gæfist kostur á að sjá, hvernig svipurinn hefur verið á fjármálastjórninni á því herrans ári 1956.



Herra forseti. Snemma á þessu þingi flutti ég ásamt nokkrum öðrum hv. þ.m. frv. um ráðstafanir til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Þessu frv. var snemma á þinginu vísað til fjhn. þessarar deildar, en hins vegar hefur enn ekki neitt nál. komið frá þeirri hv. n. Þetta frv. hefur áður verið hér til meðferðar í Alþingi, þannig að það er hv. n. vel kunnugt að efni til, þannig að það getur naumast þurft að taka mjög langan tíma að átta sig á málinu. Ég verð að láta í ljós óánægju yfir því, að svo mjög hefur dregizt, að málið væri afgreitt úr n. þar sem þegar eru nú margir mánuðir liðnir síðan því var þangað vísað, og vil ég beina því til hæstv. forseta, hvort hann hefði ekki tök á því að ýta á eftir, að málinu yrði skilað úr nefnd. Þá er jafnframt annað mál, það er um eflingu iðnlánasjóðs. Þar eru tvö frv., annars vegar um breyt. á lögum um iðnlánasjóð og hins vegar um breyt. á lögum um gjald af innlendum tollvörutegundum. Það er einnig orðið langt síðan þessum frv. var vísað til nefndar, og hefur eigi heldur borizt nál. um þau. Ég vildi jafnframt beina því til hæstv. forseta, hvort ekki mundu tök á að ýta á eftir því, að nefndin skilaði áliti um þessi mál. Það hefur nú dregizt það lengi þingtími, að það hefðu átt að vera tök á því, bæði fyrir þessa nefnd og aðrar, að skila þeim málum, sem hjá þeim liggja. Það eru einnig ýmis önnur frv., sem ég er meðflm. að, en geri ekki hér sérstaklega að umtalsefni, þar sem það eru aðrir hv. þm., sem þar eru 1. flm., en ég verð að láta í ljós óánægju yfir því, að ekki skuli fást afgreiðsla á þessum málum. Það er að sjálfsögðu ekkert við því að segja, ef nefndirnar ekki treysta sér til að mæla með þeim, en það er eðlilegt og ekki annað en þinglegur réttur hvers þingmanns að fá málið til afgreiðslu inn í þingið á þann veg, að hægt sé að fá niðurstöðu um það hér, hver afstaða manna er til málanna. Það mætti ætla, að færi að draga að þinglokum, þannig að ástæða virðist vera til þess að reyna að ýta á eftir því, að þessi mál komi til afgreiðslu. Ég vil því vinsamlegast fara þess á leit við hæstv, forseta, að hann beiti sínum áhrifum til þess, að svo megi verða, því að mér er kunnugt um, að hann hefur sjálfur áhuga á því, að mál fái afgreiðslu hér í deildinni.

Forseti (EOl) : Ég vil að gefnu tilefni óska þess, að nefndir deildarinnar sjái um, að mál, sem til þeirra er vísað, fái þinglega afgreiðslu.