Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti. Við erum nú á síðasta degi þessa þinghalds ef að líkum lætur. Ég kem í ræðustól til að segja frá því að hinn 16. október í fyrra lagði ég ásamt átta félögum mínum fram beiðni um skýrslu frá samgrh. um áhrif hvalveiða á ímynd Íslands sem ferðamannalands. Ég tel að það væri þáttur í að meta árangur veiðanna að slík skýrsla sé gerð og rædd á þinginu og í samfélaginu. Hæstv. samgrh. brást vel við og að liðnum þeim fresti sem áskilinn er í þingsköpum gerði ráðherra grein fyrir því að hann og hans menn litu svo á að skýrslan þyrfti að vera það ítarleg að hann þyrfti lengri tíma til að búa hana til. Nú er alllangur tími liðinn og skýrslan ekki komin. Við ráðherrann áttum þó samtal um að staða hennar yrði ljós áður en þinginu lyki. Ég er ekki með neins konar ásakanir á hendur ráðherra í því máli en hann er því miður ekki hér til að svara. Það er hins vegar ákaflega mikilvægt að áður en ákvörðun er tekin um framhald á veiðunum þá liggi fyrir mat á þessu. Það er alveg ljóst að í þessu máli er m.a. um að ræða mikla hagsmuni tveggja útflutningsgreina og gjaldeyrisgreina, annars vegar sjávarútvegsins, sölu á afurðum í útlöndum, og hins vegar ferðaþjónustuna. Ég vil vekja athygli á því að þessi skýrsla er ekki komin. Ég vona að hennar sé að vænta í sumar eða eins fljótt og hægt er. Ég vil spyrja sjútvrh. hvort hann sé ekki alveg örugglega sammála mér um að áður en hann taki ákvörðun fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og þjóðarinnar um það hvort þessar veiðar eigi að halda áfram eða ekki þá verði skýrsla um áhrif veiðanna á ímynd Íslands sem ferðamannalands komin fram og rædd meðal þjóðarinnar og helst á þinginu.

Hæstv. forseti. Það er kannski ágætt að ég hafi fengið orðið á undan hæstv. ráðherra. Mig langar að bæta svolitlu við það sem hv. þm. Mörður Árnason ræddi um. Ég fékk svar frá hæstv. ráðherra við fyrirspurn um hrefnuveiðar. Þá fyrirspurn bar ég fram 6. desember í fyrra og svarið kom fyrir þingið fyrir nokkrum dögum. Til svarsins hefur örugglega verið vandað því að langur tími var í það tekinn. Þar kemur fram að við hrefnuveiðar sem stundaðar voru í vísindaskyni árið 2003 féllu til 35 tonn af kjöti og 4 tonn af rengi. Þar kemur fram að enn séu óseld 23 tonn af kjöti og 900 kg af rengi. Það er greinilegt að ársneyslan eða sú neysla á kjöti frá því að veiðar hófust eða sala var hafin er um það bil 12 tonn. Mér finnst ástæða til þess að spyrja hæstv. ráðherra hvað hann hyggist fyrir, þegar og ef hrefnuveiðar verða leyfðar í vor, varðandi það að koma þessu kjöti á markað. Telur hann raunhæft að Íslendingar veiði meira af hrefnu en gert var í fyrra? Hvað hefur verið kannað varðandi það að koma þessum afurðum á einhvers konar markað? Þetta hlýtur að vera mjög mikilvægt atriði eigi veiðar á hrefnu að eiga einhverja framtíð á Íslandi.

Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að ég á svolítið erfitt með að átta mig á því hvert hv. þingmenn eru að fara með því að taka málið upp á þessum grundvelli, þ.e. á tveimur mjög ólíkum forsendum. Eru þeir að leggja til að engar hrefnuveiðar verði á þessu ári? Vilja hv. þingmenn að þeim vísindaveiðum sem hér eru stundaðar verði hætt? Báðum hv. þingmönnum, kannski sérstaklega hv. þm. Merði Árnasyni, er mjög annt um virðingu þingsins, að vilji þingsins sé virtur og sérstaklega af framkvæmdarvaldinu. Hvalveiðimálin eru einfaldlega þeirrar tegundar að þar hefur Alþingi haft forustuna um stærstu ákvarðanirnar. Á þinginu 1982/1983 ákvað Alþingi, eftir að þáltill. hafði verið flutt um það að mótmæla hvalveiðibanninu, að mótmæla banninu ekki. Á þinginu 1998/1999, reyndar eftir að sama mál hafði verið flutt á þinginu á undan, ákvað Alþingi síðan að upphefja fyrri ályktun sína og ályktaði að hvalveiðar skyldu hafnar hið fyrsta. Á grundvelli þeirrar ályktunar hefur verið unnið síðan. Á þinginu 1998/1999 var sem sagt tekin ákvörðun um að hvalveiðar skyldu hafnar. Þá gátum við ekki hafið löglegar hvalveiðar og þurftum að ganga í Alþjóðahvalveiðiráðið til að svo mætti verða. Okkur tókst það og meira að segja með fyrirvara. Upphafning þess að hafa ekki mótmælt stendur því enn. Það er hins vega rétt sem komið hefur fram, herra forseti, að fara þarf varlega í þessum efnum. Það verður gert hér eftir sem hingað til.

Hæstv. forseti. Við í Frjálslynda flokknum fögnuðum því mjög í fyrra þegar hvalveiðar hófust að nýju eftir langt árabil með vísindaveiðum. Við verkefnið sem hæstv. sjútvrh. hefur sett af stað með því að stunda vísindaveiðar á hrefnu á Íslandi. Það er mikilvægt að við öflum okkur t.d. vitneskju um hvað þessir hvalir éta og aðrar upplýsingar sem ég ætla ekki að fara út í hér og nú. Við vonum að sjálfsögðu að þessi rannsóknaáætlun haldi áfram í sumar eins og ráð var gert fyrir. Það er hins vegar áhyggjuefni, og það kom mér mjög á óvart að sjá það í svarinu við fyrirspurn hv. þm. Jóhanns Ársælssonar, að svo mikið af kjöti frá því í fyrra væri enn þá óselt. Mér finnst sæta furðu að þetta kjöt skuli ekki hafa gengið út. Það er mikið áhyggjuefni og í raun stórhættulegt fyrir trúverðugleika hvalveiðanna ef svo má segja, þ.e. ef við ætlum að stunda hvalveiðar áfram, að þetta kjöt skuli ekki fara í neyslu. Það er ekki nóg að réttlæta þessar veiðar bara með vísindaveiðum. Við verðum að geta sannað og sýnt fram á að afurðir af þessum skepnum séu nýttar á skikkanlegan hátt. Ég hvet sjútvrh. til að búa þannig um hnútana að kjötið sem til fellur á þessum veiðum verði nýtt. Það er mjög mikilvægt. Þar fyrir utan hvet ég hæstv. sjútvrh. til að lýsa því yfir að þessari rannsóknaráætlun verði haldið áfram.

Forseti. Ég vil óska hæstv. sjútvrh. sérstaklega til hamingju með það að hafa liðsstyrk Frjálslynda flokksins í þessu máli. Það er ljóst að hann hefur hann. Annað er ekki alveg ljóst í málinu þótt sá stuðningur sé auðvitað mikilvægur. Það er sem sagt ljóst að hæstv. ráðherra getur vísað til þess að fimm þingmenn, sjútvrh. og Frjálsl., styðji það ákveði hann að hefja hvalveiðar að nýju. Það sem ég var að vekja athygli hæstv. sjútvrh. á, sem hann þarf ekki að snúa út úr, er að farið hefur verið með þinglegum hætti fram á skýrslu um hluta áhrifanna af málinu á íslenskan málstað og íslenska hagsmuni. Spurningin snýst um áhrif hvalveiða á ímynd Íslands sem ferðamannalands. Hæstv. sjútvrh. ætti að vera það kunnugt, það gæti a.m.k. hæstv. samgrh. sagt honum ef þeir einhvern tíma hittast á fjölmörgum ferðalögum sínum um heiminn, að í ferðaþjónustunni er sterkur grunur um að áhrif hvalveiða á ímynd Íslands séu mjög neikvæð. Það sem ég fer fram á við ráðherra er að hann taki ekki ákvörðun um að hefja slíkar veiðar að nýju fyrr en þessi skýrsla eða önnur ámóta liggur fyrir og menn geta rætt hana í samfélaginu. Hann gæti notað hana til að vega það og meta hvort þetta á að gerast eða ekki. Ég er ekki að lýsa persónulegum skoðunum mínum á þessu máli í umræðum mínum um störf þingsins, enda ekki ætlast til þess. Hins vegar er klárt að ég tel að sjútvrh. eigi ekki að taka ákvörðun um málið fyrr en slík skýrsla liggur fyrir. Ég vil að gefnu tilefni segja að ég tel að sjútvrh. geti við þessa ákvörðun ekki vísað til þess að hann hafi umboð frá Alþingi, annars vegar vegna þess að það er ekki það Alþingi sem nú situr sem samþykkti þá ályktun sem hann er að tala um en hins vegar vegna þess að Alþingi hefur ekki fengið tækifæri til að ræða þá skýrslu sem beðið var um.

Hæstv. forseti. Þegar ég óskaði eftir þessum svörum hæstv. ráðherra í desember í fyrra þá taldi nauðsynlegt að hafa þær upplýsingar þegar til umræðu kæmu hvalveiðar sem líklega yrðu leyfðar á árinu sem nú er hafið. Ég stóð alltaf í þeirri meiningu að hæstv. ráðherra mundi með einhverjum hætti gefa til kynna hvernig yrði staðið að fyrirhuguðum vísindaveiðum ársins áður en Alþingi lyki störfum. En það hefur ekki gerst. Hæstv. ráðherra er enn svarafár um fyrirætlanir sínar en vísar til samþykktar Alþingis um að í hvalveiðar skuli farið. Það er hins vegar full ástæða til að Alþingi, sem ber ábyrgð á þeirri ályktun, fái upplýsingar um framgang mála. Nú liggur t.d. fyrir að mjög lítil neysla er á hvalkjöti og við það vakna spurningar um með hvaða hætti veiðarnar verði fjármagnaðar á þessu ári fari þær í gang. Ég geri ekki ráð fyrir því að þeir sem hafa tekið þátt í þessum veiðum séu tilbúnir að sitja uppi með kjötið af dýrunum. Þá er komið að hinu, að ef veiðarnar eiga að halda áfram þurfi ríkissjóður að bera kostnaðinn hvað þetta varðar. Mér finnst því full ástæða til að hæstv. ráðherra gerir þinginu grein fyrir því með hvaða hætti hann telur að hvalveiðar geti orðið í sumar og hvernig þær verði fjármagnaðar.

Herra forseti. Beiðni um skýrslu, jafnvel þó það sé gert á þinglegan hátt, upphefur ekki ályktun Alþingis. Það getur ekki leitt til þess að hætt sé við þær ákvarðanir sem Alþingi hefur tekið. Við skulum hafa það í huga að þessi þál. var samþykkt með 48 samhljóða atkvæðum. Formenn beggja stjórnarflokkanna, sem eru og voru í ríkisstjórn, greiddu henni atkvæði. Núverandi formaður Samf., hv. þm. Össur Skarphéðinsson, formaður Vinstri grænna, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon og jafnframt fulltrúar Kvennalistans sem á þingi voru á þeim tíma greiddu þessari þál. atkvæði sitt. Það var gríðarlega mikil samstaða um málið á Alþingi á þeim tíma. Nú hefur komið fram að Frjálsl. styður hæstv. sjútvrh. í þessu máli. Það er út af fyrir sig nýlunda en ánægjulegt að upplifa það á síðasta degi þessa þings þótt sú yfirlýsing hafi ekki ekki komið á óvart. Ef hv. þingmenn hafa önnur sjónarmið en komu fram í þáltill. frá 1999 þá ber þeim að koma þeim á framfæri á þann hátt að hægt sé að ræða það á þeim grundvelli að hægt sé að upphefja þá ákvörðun. Þá mundi framkvæmdarvaldið auðvitað bregðast við nýrri niðurstöðu Alþingis. Hvað varðar kjötið þá verð ég að taka undir með hv. þm., að ég er hissa á því að það skuli ekki hafa selst betur. Hrefnuveiðimennirnir seldu reyndar allar sínar afurðir en þeir sem af þeim keyptu, heildsalarnir, hafa að mér skilst ekki getað selt íslensku afurðirnar. Hins vegar er, herra forseti, á sama tíma verið að selja norskt hrefnukjöt í íslenskum verslunum. Það finnst mér mjög skondið, herra forseti.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hluta sjútvn. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 33 5. maí 2000, um veiðieftirlitsgjald, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jón B. Jónasson frá sjávarútvegsráðuneyti. Þá hafa nefndinni borist umsagnir frá Hafrannsóknastofnuninni, Samtökum uppboðsmarkaða, Byggðastofnun, Vélstjórafélagi Íslands, Félagi dagabátaeigenda, Alþýðusambandi Íslands, Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Landssambandi íslenskra útvegsmanna og Landssambandi smábátaeigenda. Í frumvarpinu er lagt til að veiðieftirlitsgjald falli niður frá 1. september næstkomandi. Einnig er lagt til að innheimt verði sama gjald fyrir flutning á sóknardögum milli skipa og innheimt er fyrir flutning á aflahlutdeild og krókaaflahlutdeild. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nál. rita auk mín hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, Guðlaugur Þór Þórðarson, Guðjón A. Kristjánsson, Ísólfur Gylfi Pálmason, Guðjón Guðmundsson. Virðulegi forseti. Ég legg til að að loknum umræðum um frv. verði því vísað til 3. umr.

Hæstv. forseti. Með frumvarpinu er lagt til að veiðieftirlitsgjald falli niður frá 1. september næstkomandi. Einnig er lagt til að innheimt verði sama gjald vegna flutnings á sóknardögum milli skipa og innheimt er fyrir flutning á aflahlutdeild og krókaaflahlutdeild. Frumvarp þetta ásamt frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 92/1994, um Þróunarsjóð sjávarútvegsins, með síðari breytingum, samanber 786. mál yfirstandandi löggjafarþings, þar sem lagt er til að gjald útgerða til Þróunarsjóðs sjávarútvegsins verði lagt niður, er hluti af þeirri ákvörðun ríkisstjórnarflokkanna að taka upp veiðigjald. Ákvörðun stjórnarflokkanna um upptöku veiðigjalds var kynnt sem niðurstaða af sáttaleit þeirra í deilunum um stjórn fiskveiða sem staðið hafa um árabil. Þessar deilur hafa skekið þjóðina og þennan mikilvæga atvinnuveg árum saman. Umræður um sjávarútvegsmál í aðdraganda síðustu kosninga sýndu svo ekki varð um villst að þessi tilraun stjórnarflokkanna til að ná betri friði um málið hefur gersamlega mistekist. Foringjum stjórnarflokkanna er nú orðið vel ljóst að veiðigjaldsleiðin er ekki leið til sátta við þjóðina um málið. Meðhöndlun þeirra á þeim tveimur fyrrnefndu frumvörpum sem nú eru til meðferðar á Alþingi er til marks um þetta. Sjávarútvegsráðherra gerði við fyrstu umræðu málanna í þinginu því engin skil hvaða fjárhæðir gætu komið í ríkissjóð í formi veiðigjalds í stað þeirra gjalda sem nú á að leggja af. Ekki tókst þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir minni hlutans við meðferð málsins í sjávarútvegsnefnd að fá fram upplýsingar um það atriði. Nefndarmenn fengu því engar upplýsingar um hvaða áhrif glataðar tekjur vegna veiðieftirlitsgjalds og þróunarsjóðsgjalds hafa á heildargreiðslur sjávarútvegsins vegna þjónustu hins opinbera og þar með afkomu ríkissjóðs. Verði frumvarpið að lögum lækka tekjur ríkissjóðs af veiðieftirlitsgjaldi um 270 millj. kr. frá áætlun fjárlaga sem gerði ráð fyrir 335 millj. kr. fyrir árið 2004. Frumvarpið um Þróunarsjóð sjávarútvegsins er nú orðið að lögum og því má gera ráð fyrir að innheimta á þróunarsjóðsgjaldi á aflamark lækki um 510 millj. kr. --- þessar tölur nefni ég með fyrirvara þar sem þær eru áætlaðar --- frá áætlun fjárlaga sem gerði ráð fyrir 650 millj. kr. innheimtu fyrir árið 2004. Einnig er gert ráð fyrir að tekjur sjóðsins vegna þróunarsjóðsgjalds á skip lækki um 2 millj. kr. frá áætlun fjárlaga sem gerði ráð fyrir 92 millj. kr. innheimtu. Heildarniðurstaða niðurfelldra gjalda sjávarútvegsins til ríkissjóðs vegna þessara tveggja frumvarpa er þess vegna 782 millj. kr. á árinu 2004 en engar upplýsingar liggja fyrir um tekjur af veiðigjaldi fyrir þetta ár. Ljóst er þó að veiðigjaldið verður lagt á samkvæmt lögum þar um, samanber lög nr. 85/2002, um breytingu á lögum nr. 38/1990, um stjórn fiskveiða. Þessi vinnubrögð eru forkastanleg og sérlega bagaleg í ljósi þess að stjórnarflokkarnir völdu leið sem gerir veiðigjaldið háð afkomu útgerða þannig að minni hlutinn hafði ekki forsendur til að meta áhrifin af frumvarpinu. Minni hlutinn telur að forsendur skorti til að Alþingi geti tekið afstöðu til frumvarpsins og leggur til að málinu verði vísað aftur til nefndarinnar milli 2. og 3. umr. og að 3. umr. fari ekki fram fyrr en upplýsingar um heildarfjárhæð veiðigjalds á þessu ári liggja fyrir. Eins og menn taka eftir er þessi texti orðinn nokkuð forn. Þetta mál hefur legið á milli umræðna nokkuð lengi og ýmislegt gerst síðan. Ég ætla ekki að lengja umræðuna um málið en við sitjum enn uppi með það að vita ekki glögglega hvaða áhrif breytingarnar hafa á tekjur ríkissjóðs. Við vitum hins vegar að töluvert hallar undan fyrir sjávarútveginum. Sú ákvörðun stjórnarflokkanna að fella niður þessi þjónustugjöld vegna veiðieftirlitsgjaldsins og gera gjöld frá sjávarútvegsfyrirtækjunum til ríkissjóðs alfarið tengd afkomu þeirra hefur í för með sér óvissu fyrir tekjur ríkissjóðs. Það er rétt að vekja athygli á því að það stefnir í að ríkissjóður muni ekki innheimta nema um 40% af útlögðum kostnaði vegna sjávarútvegsins við ýmsa þjónustu ríkisstofnana við hann. Þess vegna er ástæða til að hafa uppi efasemdir um að veiðigjaldið sem búið er að taka ákvörðun um að leggja á skili í ríkissjóð því sem talað var um að það ætti að gera þegar ríkisstjórnarflokkarnir létu samþykkja veiðigjald á Alþingi á sínum tíma.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. frá meiri hluta sjútvn. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 57 3. júní 1996, um umgengni um nytjastofna sjávar, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jón B. Jónasson frá sjávarútvegsráðuneyti. Þá bárust nefndinni umsagnir frá Sjómannasambandi Íslands, Byggðastofnun, Vélstjórafélagi Íslands, Farmanna- og fiskimannsambandi Íslands, Landssambandi smábátaeigenda, Landssambandi íslenskra útvegsmanna og Hafrannsóknastofnuninni. Í frumvarpinu er annars vegar lagt til að rýmkuð verði heimild til handa ráðherra til að heimila landanir erlendis á fiski sem veiðist bæði innan og utan lögsögu Íslands og hins vegar að breytt verði lagaákvæði sem lýtur að frágangi á undirmálsfiski um borð í veiðiskipum. Í 5. gr. laganna er lögfest sú meginregla að öllum afla, sem íslensk skip veiða úr stofnum sem að hluta eða öllu leyti halda sig í efnahagslögsögu Íslands, skuli landa innan lands og hann veginn í innlendri höfn. Meiri hlutinn undirstrikar að heimild 1. gr. frumvarpsins er undantekning frá áðurnefndri meginreglu og lítur svo á að hún afmarkist við veiðar og vinnslu á loðnu, kolmuna, síld og úthafskarfa. Mælist meiri hlutinn jafnframt til þess að reglur um heimild þá sem um getur í 1. gr. verði kynntar fyrir nefndinni áður en þær taka gildi. Þá telur meiri hlutinn að leita þurfi nánari skýringa á tilgangi 2. gr. frumvarpsins sem leggur annars vegar til að heimila að undirmálsfiskur miðist einnig við þyngd en ekki eingöngu stærð og hins vegar að fella niður skilyrðislausa kröfu um að fiskinum verði haldið aðskildum frá öðrum fiski um borð. Hvað fyrra atriðið varðar upplýsti fulltrúi ráðuneytisins fyrir nefndinni að í ákveðnum tilvikum væri undirmálsfiskur miðaður við þyngd og væri breytingin því aðeins til áréttingar. Þá hefði síðarnefnda atriðið það að markmiði að koma á vinnuhagræðingu þar sem í sumum tilvikum væri tæknilega erfitt og jafnvel óhagkvæmt að flokka fiskinn um borð í skipi. Einnig gæti það komið í veg fyrir brottkast. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Jón Bjarnason sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er samþykkur áliti þessu með fyrirvara. Undir nál. skrifa auk mín hv. þm. Jóhann Ársælsson, með fyrirvara, Kristinn H. Gunnarsson, með fyrirvara, Einar K. Guðfinnsson, Kristján L. Möller, með fyrirvara, Guðlaugur Þór Þórðarson, Páll Magnússon og Jón Gunnarsson, með fyrirvara. Virðulegi forseti. Ég legg til að að loknum umræðum um frumvarpið verði því vísað til 3. umr.

Herra forseti. Ég vil gera grein fyrir fyrirvaranum við stuðning minn við málið, þ.e. við undirskrift minni á nefndarálitinu. Ég vísa einkum til tveggja atriða til útskýringar á þeim fyrirvara. Annars vegar tengist það 1. gr. frv., þar sem ráðherra er heimilað með reglugerð að heimila löndun erlendis á afla úr stofnum sem veiddir eru í efnahagslögsögu Íslands, stofnum sem halda sig að hluta í efnahagslögsögunni, þ.e. svokölluðum flökkustofnum. Ég vil árétta það sem fram kemur í nefndarálitinu, að meginreglan í 5. gr. er sú að öllum afla sem íslensk skip veiða úr stofnum sem að hluta eða öllu leyti halda sig í efnahagslögsögu Íslands skuli landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn. Þannig hljóðar meginreglan sem við höfum sett í lögin um umgengni um nytjastofna sjávar. Hún byggist auðvitað á því sjónarmiði að ætlun löggjafans er að þessir stofnar séu veiddir og nýttir innan lands, bæði til atvinnusköpunar og verðmætasköpunar. Frávik frá þessari meginreglu hljóta því að þurfa að vera afmörkuð og tiltölulega þröng. Að öðrum kosti, ef 1. gr. er skilin mjög rúmt, væri stoðunum kippt undan þeirri meginreglu. Ég vildi árétta þá afstöðu mína að menn eigi að fara varlega í að opna fyrir frávik frá meginreglunni. Í nefndarálitinu er frávikið skilgreint þannig að í sjálfu sér, ef lagabókstafnum verður framfylgt með þeim hætti sem um getur í nefndarálitinu, geri ég ekki ágreining um þá framkvæmd. Hins vegar gefur lagatextinn tilefni til að beita honum opnar en álit nefndarinnar kveður á um. Ég vildi því árétta að stuðningur minn byggist á þeirri túlkun en ekki rýmri túlkun en í álitinu. Þetta er fyrirvari við framkvæmdina en ekki andstaða. Í öðru lagi hef ég fyrirvara við 2. gr. frv. Þar eru lagðar til breytingar á ákvæðum 9. gr. laganna sem kveða á um að heimilt sé að landa fiski undir tiltekinni stærð að hluta utan aflamarks. Í frv. er lagt til að breyta því þannig að það miðist við þyngd og ekki bara stærð. Ég er alveg sammála þeirri breytingu en hins vegar er líka lagt til að breyta gildandi ákvæðum á þann veg að ekki verði lengur skylt að halda þessum undirmálsafla aðgreindum frá öðrum afla og vigta sérstaklega. Um það hef ég efasemdir og fyrirvara. Hins vegar er það ekki andstaða fremur en í fyrra tilvikinu. Það ræðst af framkvæmd laganna, hvort ég telji að hún sé samkvæmt því sem ég get sætt mig við. Ég vildi árétta það, koma á framfæri þessum sjónarmiðum í báðum þessum tilvikum og útskýra hvers vegna sá fyrirvari væri sem ég setti undir nefndarálitið. Ég vona svo að framkvæmdin á næstu árum verði í samræmi við þann vilja sem ég hef sett fram í málinu.

Hæstv. forseti. Þetta frv. snýst m.a. um að íslenskum skipum verði heimilt að landa afla úr stofnum sem halda sig að hluta í efnahagslögsögu Íslands erlendis. Í texta frumvarpsins segir, með leyfi forseta: ,,... enda sé eftirlit með löndun afla og vigtun hans talið fullnægjandi.`` Við 1. umr. kom upp úr kafinu, ef svo má segja, að íslensk skip hafa landað töluvert miklu af afla erlendis á undanförnum árum. Þar er einkum um síld að ræða. Frá árinu 2000 hafa íslensk skip landað þúsundum tonna af frosinni síld í höfnum í Norður-Noregi. Það er einkum síld sem hefur verið flökuð um borð í skipunum. Mér skilst að þar séu um 140 þús. tonn þegar allt er tekið saman. Hér hafa sem sagt verulegar landanir átt sér stað og ef maður skoðar lögin um umgengni um nytjastofna sjávar frá árinu 1996 er 5. gr. þeirra laga svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Öllum afla, sem íslensk skip veiða úr stofnum sem að hluta eða öllu leyti halda sig í efnahagslögsögu Íslands, skal landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn. Ráðherra getur með reglugerð heimilað að ísfiski sé landað í erlendum höfnum, enda sé hann seldur á opinberum fiskmörkuðum þar sem vigtunaraðferðir og eftirlit er viðurkennt af Fiskistofu. Þá getur ráðherra heimilað með reglugerð að bræðslufiski sé landað í fiskimjölsverksmiðjur erlendis, enda sé eftirlit með löndun og vigtun afla talið fullnægjandi. Þegar sérstaklega stendur á, t.d. vegna alvarlegrar vélarbilunar, getur Fiskistofa heimilað að skip sem vinna afla um borð landi erlendis. Skal slíkt leyfi bundið því skilyrði að útgerð skipsins greiði kostnað vegna ferðar eftirlitsmanns til að fylgjast með löndun úr skipinu erlendis eða kostnað vegna annarra sambærilegra eftirlitsaðgerða sem Fiskistofa telur nauðsynlegar.`` Þessi lagatexti er mjög skýr, hæstv. forseti. Aflanum skal landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn. Í lögunum hefur þetta staðið mjög skýrt, allar götur frá árinu 1996 og eflaust lengur. Þessi lög eru svo ströng að það er sérstaklega kveðið á um að ef skip bilar og neyðist til að landa erlendis þá sé hægt að senda eftirlitsmenn til útlanda til að fylgjast með löndun úr skipinu á kostnað útgerðarinnar. Þetta hefur verið þverbrotið öll þessi ár, allar götur frá árinu 2000. Það hlýtur að hafa gerst með vitund og vilja sjávarútvegsráðuneytisins sem hefur samþykkt þessar landanir. Við höfum meira að segja dæmi um að menn hafi verið að ferma fisk úr vinnsluskipum, fiskiskipum, yfir í flutningaskip úti á rúmsjó. Þetta hefur verið í fréttum á Íslandi. Við vitum ekkert hvert þau hafa siglt. Við vitum ekki hvernig eftirliti hefur verið háttað með umskipunum úti á rúmsjó. Þetta gerðist í fyrrasumar, vegna þess að Norðmenn voru búnir að setja löndunarbann á okkur Íslendinga og eitt af skipum Samherja og kannski fleiri. Þau gerðu þetta með þeim hætti að Samherji leigði flutningaskip, sendi það norður í höf, aflanum var skipað á milli. Síðan var siglt með hann eitthvað út í heim og enginn veit hvert hann fór. Við höfum dæmi um það að haustið 2002 sökk flutningaskip sem Samherji var með á leigu, með þúsund tonn af frystum fiski. Það var Guðrún Gísladóttir KE sem sökk við Lófóten í Norður-Noregi, hún var á landleið til að landa frosinni síld þegar þetta gerðist. Sá síldarfarmur er enn í skipinu sem ekki næst upp. Þannig að það er engum vafa undirorpið að sjávarútvegsráðuneytið og þar með hæstv. sjútvrh. hljóta að hafa vitað af þessum lögbrotum. Við hér á hinu háa Alþingi verðum að fá skýringar á þessu. Á fund sjútvn., þar sem ég á sæti, þar kom embættismaður ráðuneytisins, Jón B. Jónasson, til að skýra afstöðu ráðuneytisins til frumvarpsins sem liggur hér. Hann gat ekki svarað spurningum um þessar landanir skýrt og skilmerkilega en viðurkenndi þó að þetta væri kannski á gráu svæði. En, hæstv. forseti, þetta er ekki á gráu svæði. Þetta eru lögbrot, klár lögbrot. Það eru einu sinni lög í þessu landi. Það hlýtur að vera mjög alvarlegt ef framkvæmdarvaldið, í þessu tilfelli sjútvrn., viðurkennir það að menn megi brjóta lögin. Maður hlýtur að spyrja sig að því: Hvers vegna í ósköpunum er ekki búið að leggja þetta frumvarp fram fyrir nokkrum árum síðan? Ég tek það skýrt fram að við í Frjálslynda flokknum höfum ekkert á móti því að menn landi afla sínum erlendis ef það hentar svo. Það er allt í lagi, en þá verður að tryggja það að lögum sé framfylgt, að sé farið eftir reglum og það sé eftirlit og að jafnræði sé látið gilda í þessu eins og öðru. Allir eiga að vera jafnir fyrir lögum, hæstv. forseti. Enn og aftur þá ítreka ég það að þetta er mjög alvarlegt mál. Ég óskaði eftir því að fulltrúi Fiskistofu kæmi á fund sjútvn. Formaður sjútvn., hv. þm. Guðjón Hjörleifsson, tjáði mér að hann gæti ekki eða þeir gætu ekki mætt, en mundu í staðinn senda okkur minnisblað með upplýsingum, svörum við spurningum sem ég lagði fyrir eða vildi fá svör við. Við fengum síðan þetta svokallaða minnisblað sem ekki kom frá Fiskistofu heldur frá sjávarútvegsráðuneytinu og þar voru gersamlega ófullnægjandi upplýsingar. Við fengum jú löndunartölur, en síðan mjög ófullnægjandi upplýsingar um það t.d. hvernig eftirliti væri háttað með þessum löndunum, einhverjar óljósar yfirlýsingar um það að norsku síldarsölusamtökin, Norges sildesalgslag, hefðu eftirlit með þessum löndunum. Við það var látið sitja. Við vitum ekkert um eftirlit með síld sem hefur verið landað á milli skipa úti á rúmsjó. Þetta eru gersamlega ófullnægjandi upplýsingar og mjög ámælisvert að við í sjútvn. skulum ekki hafa fengið á fund okkar fulltrúa sjávarútvegsráðuneytisins, fulltrúa Fiskistofu, til þess að útskýra fyrir okkur og fullvissa okkur um að þetta væri gert með fullnægjandi hætti. Enn og aftur: Við höfum ekkert á móti því að menn landi erlendis, en við viljum fá fullvissu fyrir því að hér sé jafnræðis gætt og hér sé eftirlit með fullnægjandi hætti. Annað sem ég vil fá að nefna, hæstv. forseti, ég nefndi það hér áðan og hef ítrekað sagt: Jafnræði, orðið jafnræði. Menn eru ekki jafnir fyrir lögum þegar fiskveiðistjórnun er annars vegar hér á Íslandi. Það hefur margoft sýnt sig. Við höfum dæmi frá því í vetur þegar kom í ljós að Þorsteinn EA, eitt af þessum skipum, var staðið að brottkasti af norsku strandgæslunni í fyrrasumar fyrir rétt tæpu ári síðan. Þetta var filmað. Sannanirnar voru augljósar. Skipstjórinn skrifaði meira að segja undir að þetta skip hefði stundað vélvætt brottkast á síld og hent allri síld undir 32 sm fyrir borð. Skipið og útgerðin komust upp með þetta. Sjútvrh. hyggst ekki fylgja þessu máli eftir, þó utanrrn. hafi svarað því til að þetta skip heyri skýlaust undir íslenska löggjöf. Þetta er íslenskt skip, undir íslenskum fána, með íslenskri áhöfn og er að veiða úr kvótaúthlutun frá íslenskum stjórnvöldum. Þrátt fyrir það eru þessir menn látnir sleppa. Þeir fá að haga sér með þessum hætti við veiðar sínar, gersamlega forkastanlegum hætti, og síðan virðast þeir landa síld baki brotnu í erlendum höfnum eða úti á rúmsjó án þess að nokkurt eftirlit sé fyrir hendi. Við höfum enga tryggingu fyrir því að eftirlit sé fyrir hendi og það er mjög, mjög gagnrýnivert og stjórnvöld verða að taka sig á í þessum málum. Það er ekki hægt að refsa einum eins og gerðist í gær þegar skipstjóri eins skips var dæmdur í sekt og sakarkostnað upp á eina og hálfa milljón fyrir að hafa hent 53 þorskum. Það voru teknar myndir af því og sá sem hér stendur átti aðild að því. Þær myndir voru víst sviðsettar, það höfum við heyrt frá hæstv. sjútvrh., en þrátt fyrir það er þessi eini maður dæmdur til að borga eina og hálfa milljón í sekt, fyrir 53 þorska. Á sama tíma ákveður hæstv. sjútvrh. að þetta skip, Þorsteinn EA, í eigu stærstu útgerðar landsins, einni af stærstu útgerðum landsins, skuli sleppa við bæði rannsókn og hugsanlega ákæru og síðan dómsmeðferð. Þetta gengur bara ekki. Þetta er brot á stjórnarskránni. Þetta er brot á jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar sem við þingmenn allir hér á hinu háa Alþingi höfum ritað eiðstaf að, líka hæstv. sjútvrh. Það eru til lög um ráðherraábyrgð. Þau eru frá 1963. Þar stendur í 2. gr., með leyfi forseta: ,,Ráðherra má krefja ábyrgðar samkvæmt því, sem nánar er fyrir mælt í lögum þessum, fyrir sérhver störf eða vanrækt starfa, er hann hefur orðið sekur um, ef málið er svo vaxið, að hann hefur annaðhvort af ásetningi eða stórkostlegu hirðuleysi farið í bága við stjórnarskrá lýðveldisins, önnur landslög eða að öðru leyti stofnað hagsmunum ríkisins í fyrirsjáanlega hættu.`` Þetta er mjög skýr texti. Ég fæ ekki betur séð en að sjútvrh. hafi leyft mönnum að brjóta lög þessa lands ítrekað, um nokkurra ára skeið; lög um umgengni nytjastofna sjávar. Ég fæ heldur ekki betur séð en að ráðherra sé að mismuna mönnum freklega varðandi lögin um fiskveiðistjórnun á Íslandi þegar refsilöggjöfin er annars vegar, og sé með því að brjóta jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Þetta eru mjög alvarleg mál. Mér finnst gersamlega ótækt að þessu skuli vera sópað undir teppið og menn láti eins og ekkert sé. Við getum ekki haft stjórnvöld hér í þessu landi, hæstv. ráðherra í þessu landi, sem stunda það að skjóta smælingjana með fallbyssum á meðan stóru fuglarnir eru alltaf látnir sleppa, sennilega í krafti stærðar sinnar, valda og áhrifa. Þetta grefur undan trú landsmanna á löggjöfinni sem við hér á hinu háa Alþingi erum að setja. Trúverðugleiki allrar löggjafarinnar er í hættu. Svona embættisfærsla er mjög gagnrýniverð. Ég hef sagt opinberlega að ég tel að hæstv. sjútvrh. hann eigi að segja af sér vegna þessa máls, þessi brot séu svo alvarleg. Ég stend við það, hæstv. forseti.

Frú forseti. Allri gagnrýni og öllum ábendingum um að eftirlitið megi betur fara er vel tekið og sjálfsagt að reyna að bæta það. Hins vegar er það ekki rétt sem hefur komið fram hjá hv. þm. að það hafi verið um ólöglegar landanir að ræða. Það hefur verið í gildi, upphaflega frá 1997 frekar heldur en 1998, reglugerð sem hefur heimilað þá löndun sem um er að ræða úr þessari unnu síld í Noregi. Sú reglugerð byggist á undanþáguákvæði um það að ráðherra geti veitt heimild til annars konar ráðstöfunar á afla en kveðið er á um annars staðar á öðrum stöðum í lögunum. Þar af leiðandi er ekki um það að ræða að löndunin hafi verið ólögleg. Hins vegar miðað við það hversu stór þáttur þetta virðist vera að verða í þessum veiðum og þessari vinnslu, þá taldi ég einfaldlega rétt að lögin mundu kveða sterkar á um þetta og að í þeim ákvæðum sem um þetta fjalla væri beinlínis fjallað um þetta frekar en að þetta væri í ákvæði þar sem væri rætt um annars konar ráðstöfun á afla. Það væri skýrara og réttara að gera slíka lagabreytingu, einmitt til þess að forðast þess konar gagnrýni sem hér hefur komið fram. Hins vegar hvað varðar það sem hv. þm. nefndi um Þorstein EA, þá hefur verið fjallað um það hér áður hvar hann var við veiðar og hver hafi þar eftirlit. Við munum síðan og höfum gert ráðstafanir til þess að fylgjast betur með því hvernig íslensku skipin eru útbúin til þessara veiða, þannig að við gætum að okkar hlut í þessum efnum. Hins vegar má kannski segja að samstarfið á milli sjávarútvegsráðherra og Frjálslynda flokksins hér fyrr á þingfundinum í dag hafi verið skammgóður vermir.

Hæstv. forseti. Hann stóð stutt friðurinn, enda er af nógu að taka, ef taka skal upp gagnrýni á embættisfærslur hæstv. sjútvrh. Ég kaupi ekki þá skýringu að ráðherra geti skotið sér á bak við einhverja reglugerð sem ég hef ekki séð, vegna þess að lögin eru svo skýr. Í 5. gr. laganna segir svo, með leyfi forseta: ,,Öllum afla,`` --- öllum afla --- ,,sem íslensk skip veiða úr stofnum sem að hluta eða öllu leyti halda sig í efnahagslögsögu Íslands, skal landað innan lands og hann veginn í innlendri höfn.`` --- Svo stendur: --- ,,Ráðherra getur með reglugerð heimilað að ísfiski sé landað í erlendum höfnum, enda sé hann seldur á opinberum fiskmörkuðum þar sem vigtunaraðferðir og eftirlit er viðurkennt af Fiskistofu. Þá getur ráðherra heimilað með reglugerð að bræðslufiski sé landað í fiskimjölsverksmiðjur erlendis, enda sé eftirlit með löndun og vigtun afla talið fullnægjandi.`` Hér stendur ekkert um að ráðherra megi heimila löndun á frystum fiski erlendis. Það er einfaldlega bannað með lögum. Það má vel vera og ég tel að það hafi átt að gera það fyrir löngu, fyrir nokkrum árum síðan, að breyta þessum lögum með þeim hætti að útgerðir gætu landað þessum afla erlendis ef þeim hentaði svo. En á meðan lögunum er ekki breytt, þá hlýtur þetta að vera lögbrot. Okkur er tjáð að sjávarútvegsráðuneytið og Fiskistofa fylgist grannt með öllum hér á Íslandi, að fylgst sé mjög náið með afla, aflasamsetningu, afladagbókunum, löndunum o.s.frv. hér á Íslandi og mönnum refsað miskunnarlaust ef þeim verður eitthvað á. Það hlýtur þá að vera mjög alvarlegt mál að þessi lögbrot skuli viðgangast árum saman einmitt með leyfi þessara sömu stofnana. Maður hlýtur að kalla einhvern til ábyrgðar í þessu máli. Ég vil kalla hæstv. sjávarútvegsráðherra.

Herra forseti. Ég sé ekki að við séum efnislega ósammála um það að breyta þessari lagagrein og það er hlutverk þessarar umræðu að komast til botns í því og greiða síðan atkvæði um það. En ég held, á þessum seinasta degi þingsins, að við verðum að láta aðrar deilur okkar í milli liggja í bili, ef hv. þm. hefur athugasemdir við það hvernig að reglugerðasetningunni og framkvæmdinni hefur verið staðið, þá eru sjálfsagt einhver úrræði fyrir hann til að grípa til í þeim efnum. En það skiptir þó mestu máli í þessu sambandi að við erum að leggja til breytingu sem við erum öll sammála um og ég held að við ættum að drífa í því að klára hana.

Hæstv. forseti. Ég er mjög óánægður með þessi svör ráðherra. Hann svarar engu til um þetta. En við erum hér að tala um grundvallarmál. Við erum að tala um lagabrot, brot á lögum landsins, lög sem sett eru hér á hinu háa Alþingi. Sjávarútvegsráðherra verður að koma með almennilegar skýringar á þessu, eða hreinlega fara frá ella. Það er mín skoðun, hæstv. forseti. Þetta liggur alveg ljóst fyrir. Hér hafa verið að brotin lög með leyfi yfirvalda, með leyfi framkvæmdarvaldsins, með leyfi sjávarútvegsráðuneytisins. Við í Frjálslynda flokknum erum ekki ósammála frv. sem liggur hér fyrir, eins og ég hef margoft sagt, það er hið besta mál að mönnum sé leyft að landa erlendis ef þeim hentar svo, ef talið er hagkvæmt að menn landi þessum afla erlendis, en það verður þá að tryggja að eftirlitið sé með einhverjum vitrænum og sannfærandi hætti og jafnræðis sé gætt. Þannig hefur það hreinlega ekki verið. Við í Frjálslynda flokknum munum sitja hjá við afgreiðslu þessa frumvarps, ekki vegna þess að við séum efnislega ósammála því, heldur vegna þess að þannig viljum við lýsa yfir andúð okkar á embættisfærslu hæstv. sjútvrh. og sjútvrn., undirstrika að þetta er gersamlega ólíðandi. Við viljum líka lýsa andúð okkar á vinnubrögðum formanns sjúvtn., hv. þm. Guðjóns Hjörleifssonar, sem hefur ekki orðið við óskum um að fyrir nefndina yrðu kallaðir embættismenn sem gætu útskýrt það fyrir okkur nefndarmönnum með sannfærandi hætti að eftirlit með löndunum erlendis væri framkvæmt eins og lög og reglur kveða á um. Við vitum ekkert um það hvort eftirlit er með fullnægjandi hætti í dag. Meðan svo er þá tel ég að þetta frv. ætti ekki að fara í gegnum þingið, jafnvel þó við séum sammála því.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson gerði hér grein fyrir atkvæði sínu áðan, eða afstöðu sinni til þessa máls öllu heldur. Þar komu fram þau atriði sem við höfum verið að gera athugasemdir við í sambandi við þetta frumvarp. Ég ætla ekki að endurtaka þau. Ég ætla hins vegar að koma að því að hér er verið að gera breytingu sem verður til þess að hæstv. sjútvrh. ber mikla ábyrgð á framkvæmd málsins. Í lögunum sem hafa gilt og gilda enn eru ákaflega stíf og þröng ákvæði um það hvernig eigi að fara með það ef skip landa í erlendum höfnum og kveðið skýrt á um að sigli skip með ísfisk til erlendra hafna, þá skuli sá fiskur t.d. seldur á mörkuðum sem eru viðurkenndir og er gert ráð fyrir að eftirlit sé með því að því sé framfylgt. Með þeim breytingum sem nú er verið að gera er verið að leyfa landanir erlendis, ráðherra getur leyft landanir erlendis og engar kröfur eru gerðar um að þær séu á einhverja sérstaka markaði. Það sem ég vildi koma á framfæri er að mér finnst að hæstv. ráðherra þurfi að gefa yfirlýsingu um að séð verði til þess að eftirlit með þeim fiski sem verður fluttur út samkvæmt þeirri reglugerð sem ráðherra mun setja, verði með skilvirkum og góðum hætti og að þá yrði líka fylgst með því hvernig farið er með sölu á þessum afurðum. Það er full ástæða til þess að menn skoði þann þátt málsins, því alveg eins og menn töldu að það væri full ástæða til þess að setja í lögin að allur ísfiskur ætti að fara á viðurkennda markaði, þá er ekki síður ástæða til þess að fylgjast með því hvernig að sölumálum er staðið hvað varðar þann fisk sem hér er verið að gefa ráðherranum heimild til að setja reglugerð um að verði seldur. Mér finnst að ýmislegt bendi til þess að á undanförnum árum hafi töluverður afli farið úr landi og verið landað erlendis hjá skyldum fyrirtækjum, jafnvel dótturfyrirtækjum útgerðanna, og að það sé ástæða til þess að halda að það verð sem hefur fengist í þeim viðskiptum, sé ekki endilega hið rétta verð sem gæti fengist á mörkuðum. Þessi partur málsins skiptir líka máli og ég geri fastlega ráð fyrir að ástæðan fyrir því að í lögunum er gerð krafa um það að slíkur fiskur fari um viðurkennda fiskmarkaði, og það gildir áfram um ísfisk sem siglt er með, hafi einmitt verið sú að menn óttuðust að annars væri verið að hlunnfara sjómenn um aflahlut sinn og það gætu verið tengsl á milli fyrirtækja sem keyptu fisk og fyrirtækja sem seldu fisk af íslenskum skipum. Þetta eru viðbótarathugasemdir sem ég vildi gera, en vísa að öðru leyti til þess sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði hér í sinni ræðu.

Herra forseti. Ég er samþykkur áliti hv. sjútvn., með fyrirvara. Ég tek undir þann fyrirvara sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson gerði grein fyrir þegar hann mælti fyrir nefndarálitinu og geri hann að mínum. Sömuleiðis tek ég undir þá gagnrýni sem hv. þm. Jóhann Ársælsson gerði hér grein fyrir varðandi aðra þætti málsins, varðandi landanir erlendis. Ég tek undir þær viðvaranir og þá gagnrýni sem kom fram hjá hv. þm. Það er mitt mat að þetta frv. sé illa unnið. Ákvæði þess eru mjög loðin og það er ástæða til þess að annaðhvort gefi ráðherra yfirlýsingu í málinu eða festi það frekar í reglugerð þannig að ekki sé verið að opna fyrir nýjar heimildir til þess að fara á svig við landanir erlendis. Þetta vildi ég taka fram, herra forseti, fyrirvari minn við þetta frv. er eins og ég hef hér gert grein fyrir.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir brtt. meiri hluta sjútvn. frá hv. þingmönnum Kristni H. Gunnarssyni, Einari K. Guðfinnssyni, Guðlaugi Þ. Þórðarsyni, Hjálmari Árnasyni og Guðjóni Hjörleifssyni. Breytingartillagan er við frv. til laga um breytingu á lögum nr. 38 15. maí 1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum, og er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Við 2. gr. a. Við 1. tölul. 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Í engri tegund í krókaaflamarki skal viðmiðunaraflareynsla þó vera lægri en 100 kg miðað við óslægðan fisk. b. Í stað ,,90%``, ,,50 lesta`` og ,,40%`` í 1. málsl. 2. tölul. 1. mgr. komi: 91%; 42,5 lesta; og: 45%. c. Á eftir orðunum ,,allt að 20 lestum`` í 4. málsl. 2. tölul. 1. mgr. komi: í þorski. d. Í stað ,,26. maí 2004`` í 4. málsl. 2. tölul. 1. mgr. og 2. málsl. 2. mgr. komi: 28. maí 2004.`` Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að gera grein fyrir breytingartillögunum. Í a-lið fá allir sem eru með aflamark undir 100 kg í tegundum í aflamarki, þar skal viðmiðunaraflareynsla aldrei vera lægri en 100 kg miðað við óslægðan fisk. Í b-lið þá kom fram í nál. meiri hluta sjútvn. að reiknigrunnur gæti breyst og það er lagt til í breytingartillögunni. Breytingin er til að styrkja rekstrargrundvöll hjá þeim sem eru með viðmiðunarreynslu upp að 42,5 tonnum. Þeir sem eru með viðmiðunarreynslu umfram 42,5 tonn fá 45% í stað 50, en þeir hafa meira svigrúm og eru í ágætisrekstrarumhverfi með skip sín. Niðurstaða breytinganna ef við förum í samanburð við upphafsútreikninga sem birtir voru á vef Fiskistofu, þá eru það 35 bátar sem lækka um 58,4 tonn, þar af eru fimm bátar með tæpan helminginn, eða um 28 tonn. 206 bátar fá hækkun upp á 696,3 tonn og 51 bátur stendur í stað. Þetta eru yfirleitt bátar sem eru með lágmarksúthlutun 15 tonn. Þetta er sameiginleg niðurstaða og tillaga sjútvrn. og fulltrúa Landssambands smábátaeigenda. C-liðurinn skýrir sig sjálfur. Í d-liðnum er verið að breyta dagsetningu frá 26. maí til 28. maí. Þarna er verið að taka tillit til allra báta sem eru í endurnýjun.

Herra forseti. Nú sáum við hér aftur brtt. við þær tillögur sem meiri hluti sjútvn. hafði gert við það frv. sem sjútvrh. lagði fram á sínum tíma. Það er ákaflega stuttur tími liðinn síðan frumvarpið kom fram, en eftir sem áður er búið að gera verulegar brtt. við það af hálfu þeirra sem væntanlega hafa komið að samningu þessa frumvarps á sínum tíma. Ég tel mig ekki hafa fengið fullnægjandi skýringar þegar hv. formaður sjútvn. fór hér yfir þessar nýju brtt. á því af hverju er verið að leggja til að þetta breytist með þeim hætti sem þar sagði. Þá er ég að tala um b-liðinn í fyrsta lagi. Í frumvarpinu sagði þar af aflareynslu sóknardagabáta ættu 80% af þeim afla sem væri undir 50 tonnum að koma í veiðireynslu og 60% af þeim afla sem væri yfir 50 tonnunum. Sem sagt 80% upp að 50 tonnum, 60% eftir það. Við 2. umr. lágu hér fyrir tillögur og það hafði orðið breyting, 90% upp í 50 tonn átti að fara í aflareynslu og 40% yfir 50 tonna veiðireynslu. Nú koma enn tillögur við 3. umr. og þær snúast um það að 91% af afla upp að aflareynslu þeirra, 42,5 tonn, eigi að fara í kvóta og 45% af því sem yfir er. Hvað veldur því að þessar tölur eru að breytast svona skarpt og með þessum hætti sem hér er? Er verið að reikna út einhverja ákveðna báta og skoða hvernig þeir koma út og stilla reikniprósentuna út frá því? Það er von að maður spyrji, því þannig hafa vinnubrögðin verið. Síðan er verið að breyta gildistökunni úr 26. maí í 28. maí. Spurningin er: Vissu menn það ekki fyrir tveimur dögum síðan hvaða bátar voru í breytingum, eða fóru einhverjir bátar í breytingar nú frá 26. maí til 28. maí?

Virðulegi forseti. Ég held varðandi breytinguna á dagsetningunni, þá hafði bátur lent úti og menn voru að taka tillit til þess. Það var verið að vinna í þessu fram á síðasta dag. Ég gerði grein fyrir því að breytingin í 91% væri til þess að styrkja umhverfi smærri bátanna og að beiðni Landssambands smábátaeigenda var farið yfir þetta aftur. Ef menn eru að halda því fram að það sé verið að hygla einhverjum bátum, þá eru það 216 skip sem fá breytingu til hækkunar, en 35 til lækkunar, þar af eru fimm stórir sem hafa verið að veiða mikið.

Herra forseti. Þetta voru skrýtin svör. Breytingartillagan um gildistökuna frá 26. maí til 28. maí er vegna þess að bátur lenti úti. Vita menn ekkert hvaða bátar hafa verið í þessu dagakerfi? Detta bátar allt í einu inn í þetta kannski svona á seinustu stigum? Hvernig í ósköpunum geta einhverjir bátar lent úti? Maður fer að efast um hvers konar skráningarkerfi er í gangi hjá sjávarútvegsráðuneytinu ef þetta er raunin. Maður hlýtur líka þá að spyrja sig að því: Bíddu við, getur það verið að það sé að koma einhver nýr bátur inn í kerfið? Hvað eru bátarnir margir núna? Eru þeir 292 eins og okkur hefur verið sagt hingað til, eða eru þeir 293? Er hægt að taka upp símann núna og hringja og panta breytingar og stækkun á bátum af því gildistíminn er ekki kominn? 26. maí átti að gilda. 28. maí gildir nú. Á að taka upp símann þá og panta breytingar? Hve margir bátar geta gert það á þessum tíma? Þetta eru furðuleg svör og kannski í samræmi við það hvernig þetta mál hefur verið unnið. Það er verið að hlaupa á eftir hagsmunum einhverra ákveðinna aðila og breyta lögunum eftir því. Og meira að segja breytingartillögunum, sem er verið að leggja fram, er verið að breyta til að koma til móts við hagsmuni einhverra örfárra aðila og jafnvel eins báts eins og hér er sagt. Það lenti bátur úti. Hann var ekki inni. Hvers konar skýringar eru þetta á breytingartillögum sem verið er að leggja fram hér á hinu háa Alþingi?

Virðulegi forseti. Eins og ég sagði áðan í ræðu minni, þá verður að taka tillit til allra báta sem eru í endurnýjun og dagsetningin er færð til til þess að allir komist inn, sem er bara mjög eðlilegt og sanngjarnt, því Fiskistofa hefur verið að vinna í þessu. Varðandi fjöldann þá eru það 292 bátar sem fá úthlutað og það kemur líka fram í frumvarpinu að það eru sértækar aðgerðir fyrir báta sem hafa verið í smíðum og breytingu á aflareynslu.

Hæstv. forseti. Við erum í lokaumræðu um það mál sem borið hefur hátt undanfarna daga, þ.e. breytingu á lögunum um stjórn fiskveiða eina ferðina enn. Mér finnst það hafa einkennt þessar breytingar í langan tíma og ég hef fylgst með þeim meira og minna í einhverja áratugi, að breytingarnar eru yfirleitt að koma inn á síðustu dögum þings, annað hvort í lok þings, fyrir jólahlé eða eitthvað slíkt. Það er yfirleitt verið að gera miklar breytingar á síðustu klukkustundum í meðferð málanna. Þetta mál sem við erum nú að ræða er auðvitað með því marki brennt að það kemur mjög seint hér inn í þingið og í allt öðrum búningi en menn áttu von á. Landssamband smábátaeigenda, forustumenn þess, voru búnir að vera í viðræðum við sjútvrh. um þetta dagakerfi og töldu sig vera í þeirri góðri trúum að unnið væri að því að útfæra sóknardagakerfið og festa það í sessi til framtíðar. Þeir höfðu kosið til þess sérstaka daganefnd á aðalfundi sínum og hún hafði verið í samstarfi við ráðuneytið mánuðum saman um að útfæra veiðikerfi dagabátanna. Þetta er ekki fyrsta árið sem menn hafa verið að ræða þessa stöðu. Við stjórnarandstöðuþingmenn í hv. Alþingi stóðum í þeirri trú að það mundi á einhverjum tímapunkti draga til þess að menn kæmu hér með tillögur sem sneru að því að festa veiðifyrirkomulag smábátanna, sóknardagakerfið, í sessi. Til þess höfðu allar yfirlýsingar staðið og er nærtækast að vitna í yfirlýsingar manna í desember sl. þegar var verið að fjalla um veiðikerfi smábátanna og verið að lögfesta línuívilnun, þá voru gefnar yfirlýsingar í þessum ræðustól sem allir tóku þannig að í lagasetningunni um sóknardagakerfið yrði fengist við það að útfæra það. Það höfðu gengið yfirlýsingar um að menn vildu fá einhverja festu í þetta kerfi, festa það í sessi, jafnvel með gólfi upp á 23 daga, ef ekkert annað væri í boði. Til þess má vitna að hv. þm. Kristinn Gunnarsson sagði í umræðu um tillögu sem við vorum að flytja hér, Frjálslyndir og Vinstri grænir, um dagakerfið að ef ekki kæmi viðunandi tillaga frá sjútvrh. um að útfæra dagakerfið sem eðlilegan valkost, þá teldi hann að hann gæti jafnvel stutt þá tillögu sem við lögðum til. Ég vil, með leyfi forseta, fá að vitna í þessi orð hv. þm. Kristins Gunnarssonar. Þetta er úr umræðum sem fóru fram 29. mars 2004. Þar sagði þingmaðurinn hv., með leyfi forseta: ,,Ég tel þýðingarmikið að halda því til haga að af hálfu stjórnarliðsins er ekki stuðningur við að kvótasetja dagabátana. Þetta vildi ég taka alveg skýrt fram og er ekki unnið að því á þeim grundvelli. Þeir aðilar sem eru að vinna að því fylgi úr hópi dagamanna eru því ekki að vinna samkvæmt þeirri stefnu sem stjórnarliðið hefur markað sér í málinu.`` Það er nú varla hægt að vera með miklu skýrari yfirlýsingar í þessa veru, þannig að við töldum eðlilega og sérstaklega með tilliti til þess sem birtist í nál. meiri hlutans við afgreiðslu línuívilnunar í desember, að hér væru menn að vinna af fullum heilindum að því að útfæra dagakerfið þannig að það mætti vera við það búandi og í það fengist nokkur festa. Annar hv. þm., Einar Kristinn Guðfinnsson, sagði efnislega í þessari umræðu að að sjálfsögðu vildi hann leita leiða til að festa dagakerfið í sessi, setja gólf í dagana, en það þyrfti að taka tillit til einhverrar sóknarstýringar annarrar, m.a. jafnvel að skoða vélarafl og fjölda handfærarúlla. Nú liggur það fyrir, hæstv. forseti, að stjórnarandstaðan hefur sameinast um að flytja hér tillögu sem gengur út á það að festa niður 22 daga veiðikerfi. Hvers vegna skyldum við nú hafa lagt til að dagarnir væru 22 en ekki 23? Jú, það var vegna þess að sumir stjórnarþingmenn höfðu sagt: Það verður að setja einhvers konar sóknarminnkandi aðgerðir í þetta kerfi. Við vissum einnig að Landssamband smábátaeigenda og forustumenn þess höfðu teygt sig í umræðum við sjútvrh. um útfærslu á dagakerfinu sem þeir töldu sig vera af fullum heilindum og í góðri trú um að verið væri að útfæra sóknardagakerfið og höfðu þá lagt til, að til samkomulags, ef það mætti verða að festa dagakerfið í sessi og fá í það gólf og nokkra festu, að teygja sig jafnvel niður í 21 dag. Ég hygg jafnvel að á síðustu stundu þegar þeir fóru að verða þess áskynja að sjútvrh. ætlaði ekki að leita samkomulags við þá, hafi þeir teygt sig niður í 20 daga ef það mætti verða til þess að festa gólf í dagakerfið. Við stjórnarandstöðuþingmenn töldum þess vegna að við skyldum koma með einhverja sóknarbreytingar inn í dagakerfið sem okkar valkost hér inn í þing, þannig að þeir stjórnarþingmenn sem höfðu verið með digurbarkalegar yfirlýsingar um að þeir vildu sóknardagakerfi og vildu festa það í sessi, ættu þá raunhæfan kost miðað við yfirlýsingar þeirra við að styðja okkar mál og okkar tillögur hér. Hér seinna í dag munu menn auðvitað þurfa að greiða atkvæði um tvo valkosti; sóknardagavalkost með 22 dögum og viðmiðun við árið sem fiskveiðiárið 2002/2003 sem sjútvrh. loksins ákvað að taka upp sem nýja viðmiðun fyrir þennan flota, en hún hafði auðvitað verið gjörsamlega út úr kortinu árum saman, eða um 2000 tonn. Við lögðum svo jafnframt til að samkvæmt tillögum frá Landssambandi smábátaeigenda yrði talað um fimm rúllur sem takmörkuðu afköst þessa flota enn frekar og jafnframt yrði skoðað ef vélarafl yxi mikið umfram 200 hö. þá tengdist það ákveðinni sóknarminnkun sem væri þá einnar klukkustundar minnkun fyrir hver tíu hö. Ef miðað er við útfærslu sumra þessara báta í dag hefði þetta getað þýtt að menn hefðu verið að tapa --- ef vélarstærð hefði verið hækkuð t.d. úr 200 í 470 sem er þekkt vélarviðmiðun --- þá hefðu menn verið að tapa 27 klukkustundum til viðbótar við þennan dag sem við lögðum til að yrði minnkað um og hefðu þá verið komnir niður fyrir 21 dag fyrir stærstu og öflugustu bátana. En almennt hefðu menn haldið 22 dögum. Við lögðum einnig til að það yrði tekin upp viðmiðun við þetta fiskveiðiár og síðan fimm ár fram í tímann og búin til sveiflujöfnun í kerfið, þannig að dagarnir væru tiltölulega mjög stabílir. Með þessari framsetningu töldum við í stjórnarandstöðunni að við hefðum tekið ákveðið tillit til skoðana sumra stjórnarþingmanna sem töldu að það væri mikið mál að festa dagakerfið í sessi, en það þyrfti að útfæra í því einhverjar sóknarstýringar eða takmarkanir. Við töldum að þetta dygði, enda var sjútvrh. sjálfur búinn að fallast á það að viðmiðunarafli þessa bátaflokks væri kominn yfir 11 þúsund tonn og við teljum að reynslan sýni það að miðað við raunverulegan afla, hefði slík útfærsla mjög vel getað gengið. Þetta var nú það sem við höfum lagt hér inn í þessi mál og á milli þessara tveggja tillagna, annars vegar okkar tillagna um það að festa sóknarkerfið í sessi með svona útfærslu og tryggja nokkuð mikinn stöðugleika í því, þá gætu menn átt hér góðan valkost. Það þurfa jú ekki margir stjórnarþingmenn að fylgja fyrri yfirlýsingum sínum og sannfæringu til þess að slíkt kerfi festist hér í sessi þó að kvótasetningunni verði hafnað. Ég geri mér enn vonir um að menn hugsi sig aðeins um og leggi á vogarskálarnar með sér sín eigin orð, því orð skulu jú standa. Á fundi vestur á Ísafirði í september sl. lýstu margir þingmenn því yfir úr Norðvesturkjördæminu m.a. stjórnarliðar, Einar Oddur hv. þm., Kristinn H. Gunnarsson hv. þm., Sturla Böðvarsson tók undir það að eðlilegt væri að festa dagakerfið í sessi. Fleiri hv. þingmenn, Einar Kristinn, eins og ég hef vikið að áður í máli mínu. Þannig að það lá alveg fyrir að menn töldu að þetta væri mjög hagkvæmt kerfi og að mörgu leyti gott fyrir byggðirnar að viðhalda þessu kerfi, sóknardagakerfinu. Að ég tali nú ekki um ýmislegt annað, aðra kosti sem fylgja sóknardagakerfi, en ekki kvótakerfi. Mig langar til þess að staðfesta það hvaða skoðanir hv. þm. Einar Kristinn Guðfinns ...

Forseti vill áminna hv. þm. um að nefna aðra þingmenn fullu nafni.

Ég var að segja Einar Kristinn Guðfinnsson, hæstv. forseti. Til þess að staðfesta það þá langar mig að vitna í grein eftir áðurnefndan þingmann, en hún birtist fyrir stuttu í blaðinu Ægi og tilvitnunin hljóðar svo, með leyfi forseta, en yfirskrift þessa millikafla í grein hv. þm. er: Sjónum beint að byggðaþróuninni. Þar segir m.a.: ,,... öryggisleysinu sem verður þegar ótti skapast við að aflaheimildir hverfi, og að veiðirétturinn verði afnuminn. Það hefur orðið hlutskipti margra. Ekki þarf að nefna dæmin, þau eru í fersku minni fólksins. Nauðvörnin var eins og menn vita oft á tíðum, veiðikerfi smábátanna. Þess vegna hefur verið barist svona hart fyrir veiðirétti þeirra. Línuívilnunin var angi þessa sama.`` Tilraun til þess að treysta stöðu minni sjávarbyggða. Engin töfralausn, en viðleitni til þess að treysta sóknarréttinn og tengja hann betur við byggðirnar. Ég hef í fyrri ræðum mínum vitnað í annan kafla hér úr þessari grein hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar og ætla ekki að endurtaka nú. En það liggur algjörlega ljóst fyrir að þingmaðurinn hefur verið þeirrar skoðunar að það ætti að verja veiðikerfi smábátanna, sóknarkerfi sem annað. Nú stöndum við hins vegar frammi fyrir því að meiri hluti sjútvn. breytti algjörlega afstöðu sinni og tók þá ákvörðun að koma hér inn með tillögu sem eingöngu er kvótaúthlutun. Þá erum við auðvitað að gjörbreyta veiðikerfunum. Við erum að fara úr sóknarkerfi yfir í aflamarkskerfi. Það þýðir í flestum tilfellum að aflasamsetning muni eitthvað breytast, sóknarmynstrið mun breytast og við vitum að það mun hafa veruleg áhrif víða um land. Ég hygg sérstaklega í Norðvest. þar sem ég geri ráð fyrir að landaður afli af þessum sóknardagaflota muni minnka verulega. Það gerist ekki á þessum mánuðum sem eftir eru af fiskveiðiárinu, því dagakerfið gildir út þetta fiskveiðiár, en við munum sjá þess stað eftir ár eða tvö hvaða áhrif þetta hefur. Ég tel mjög varasamt að fara þessa leið og þess vegna hef ég verið að brýna þá þingmenn úr stjórnarflokkunum sem hafa verið hlynntir því að viðhalda sóknardagakerfinu, að standa við fyrri yfirlýsingar og reyna að tryggja það að við héldum velli með þetta sóknarstýrða kerfi. Það er alveg ljóst að við aflagningu þess ef svo fer að stjórnarliðar kjósa hér um að fara með allan flotann yfir í kvótakerfi, þá breytist sóknin. Og landaður afli breytist. Hvaða aðferðir eru það, hæstv. forseti, sem við höfum notað hér á landi undanfarin ár til þess að reyna að leggja mat á stærð þorskstofnsins sem er jú okkar mikilvægasti stofn í verðmætum og nýtingu og hefur mest að segja fyrir hinar dreifðu byggðir varðandi atvinnu vítt og breitt í sjávarbyggðunum? Jú, það er svo, hæstv. forseti, að við munum sitja uppi með það að þær aðferðir sem meira að segja Hafrannsóknastofnun og sjútvrh. hafa sérstaklega lagt upp með og var lögð mikil vinna í að hanna hér fyrir nokkrum árum, sem heitir togararall, sóknarstýrð mæling á aflamagninu. Netarall, sóknarstýrð mæling á aflamagni. Við munum upplifa það að sóknarmæling bátaflotans sem gerðist sjálfkrafa miðað við að þeir voru í sóknarstýrðu kerfi, hún hverfur. Þá spyr maður eðlilega: Hvaða viðbrögð þurfa að verða við því? Ég tel að þá þurfi að taka upp algjörlega nýtt eftirlit með fiskimagninu á grunnslóðinni. Það þarf að taka upp veiðar í hinum friðuðu hólfum sem hafa verið lokuð fyrir togveiðum, línuveiðum og netaveiðum á undanförnum árum og eingöngu verið opið fyrir handfæraveiðarnar. Þar tek ég dæmi af svæði eins og í Húnaflóa og á Strandagrunni, þar sem dagabátarnir hafa mikið stundað veiðar og þar hefur auðvitað komið í ljós hvernig fiskigöngurnar eru ár eftir ár og hvaða sóknarmælingu menn hafa fengið út úr því og hvaða árgangaskipan hefur þar verið að alast upp á fæðuslóðunum. Þetta tel ég allt skipta miklu máli varðandi það hvað við þurfum að vita um fiskigöngur hér á landi og hvaða grunn við þurfum að hafa. Ég tel sem sagt að þegar búið er að leggja dagakerfið, þá þurfi Hafrannsóknastofnun að setja af stað veiðiferli á þeim svæðum þar sem handfærabátarnir hafa mest stundað veiðar og fá inn þá reynslu og þá árgangaskipan sem er á miðunum ef þeir ætla að hafa sama gagnagrunn og samanburðarhæfan gagnagrunn fyrir framtíðina. Einhvern veginn verður Hafrannsóknastofnun að bregðast við. Það sem situr hins vegar eftir við þessa aðgerð ef farið verður í þessa kvótasetningu, er það að veiðiréttarhafarnir, útgerðarmennirnir, fá úthlutað verðmæti í kvóta. Það er algjörlega ljóst, hæstv. forseti, að ef menn ætla að fara að selja annars vegar handfærabát með ákveðnum dagafjölda --- a.m.k. eins og sú óvissa sem hefur verið að undanförnu --- og hins vegar aflakvóta, þá fá menn miklu meiri verðmæti með að selja aflakvótann. Það verða líka fleiri kaupendur þegar búið verður að sameina þessi kerfi. Við þurfum virkilega að skoða hvaða ferli og hvaða krafa fer af stað þegar búið er að kvótasetja smábátana. Það kemur fram krafa um að kerfin verði sameinuð, að þetta verði eitt kerfi í framtíðinni. Þá gerist það sama og áður hefur gerst þegar við höfum verið að kvótasetja hinar ýmsu einingar smábátaflotans, að minni útgerðirnar og minni aflaheimildirnar þær verða keyptar upp af hinum stærri og sterkari. Það er reynsla okkar úr kvótakerfinu. Nægir í því sambandi að vitna til þess að rúmlega 50% af aflaheimildunum eru komnar á hendur 10 stærstu fyrirtækjanna. Ég orðaði það svo, hæstv. forseti, að það væri búið að hengja upp sérstaka gulrót fyrir dagamennina og þeir sæju í hendi sér sérstök fjárútlát sem ráðherra gengst þá fyrir að verði afhent þeim, sérstakar fjárveitingar, en hins vegar er ekki hugsað um afleiðingarnar fyrir aðra. Það er ekki nóg, hæstv. forseti, að útgerðarmenn smábátanna, dagabátanna, fái afhent verðmæti, þegar fólkið í byggðunum er skilið eftir atvinnulítið og atvinnuminna, með minni verðmæti eigna sinna, sinn ævisparnað. Það er þar sem þetta mun bitna, því atvinnurétturinn í aflaheimildunum verður söluvara, en í sjávarbyggðunum situr fólkið eftir með sína stöðu og sitt atvinnuleysi ef því er að skipta. Það er víða ekki hátt verðið á íbúðunum í hinum minni sjávarbyggðum þar sem hefur orðið samdráttur. Því miður þá fórum við þá leið fyrir þremur árum síðan að kvótasetja aukategundirnar í smábátakerfinu sem þá var þorskaflahámarkskerfi og gerði það að krókaaflamarkskerfi, það hafði áhrif á byggðir og atvinnustefnu. Þetta mun gera það líka, því miður, neikvæð áhrif. Það er mikil ákvörðun sem við erum að taka hér og hún er neikvæð fyrir byggðirnar. Hún veikir stöðu byggðanna. Hún minnkar atvinnuna. Hún veikir atvinnurétt fólksins. Hún vegur að eignastöðu fólksins. Það verður niðurstaðan. Við höfum séð þá þróun sem hefur orðið með uppkaupum á afla á undanförnum árum í aflamarkskerfinu og til þess var hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson að vitna í grein sinni sem ég vitnaði til áðan; hvað gerðist þegar afli er seldur úr byggð og þess vegna væri sóknarrétturinn okkur öllum mikils virði. Það er heila málið, hæstv. forseti, að sóknarrétturinn í smábátakerfinu hann er okkur mikils virði, fólkinu á landsbyggðinni og þeim stöðum þar sem þessi afli hefur komið að landi af þessum sóknardagabátum þar sem þeir hafa verið gerðir út. Þessu erum við að breyta, þetta verður smiðshöggið á að kvótasetja allar aflaheimildir í kvótakerfinu, koma öllu inn í kvótakerfið, inn í framseljanlegt kerfi og síðan kemur krafan um að sameina kerfin og þeir stóru geti keypt upp þá smáu. Það hefur verið þróunin. Ég segi það að lokum, hæstv. forseti, mér finnst þetta uggvænleg þróun og ég undrast það þegar stjórnarþingmenn sem vita vel hvaða afleiðingar þetta getur haft, hafa hér tjáð skoðanir sínar á undanförnum árum og missirum um það hve sóknarkerfi væri mikils virði og það ætti að tryggja það og festa í sessi, þegar þeir láta undan kröfu sjútvrn. sem þykist vera búin að vinna með dagamönnum að útfærslu á dagakerfi mánuðum saman ef ekki árum saman, þegar þeir láta undan því að sjútvrh. komi hér með hugmyndir um að kvótasetja allt saman. Landssamband smábátaeigenda er auðvitað pínt inn á þann kost, því það var ekkert val. Formenn Landssambands smábátaeigenda, forustumenn þeirra, hafa lýst yfir að sóknarmarkskosturinn í tillögum sjútvrh. eins og þær komu hér, væri ekkert val. Hann væri bara ávísun á það að menn færu á hausinn og gætu ekki lifað af. Þess vegna völdu þeir þann kost í algjörri nauðvörn og hafa nýverið lýst því yfir opinberlega í fjölmiðlum að þeir hefðu neyðst til að taka þennan kost sem skárri kostinn til að bjarga því sem bjargað varð, en eru algjörlega sannfærðir um að hér sé verið að fara ranga leið. Það er ég líka, hæstv. forseti. Ég tel því miður að ef kvótakerfið verður hér samþykkt þá sé farin algjörlega röng leið.

Hæstv. forseti. Við drógum okkar brtt. til 3. umr. og vildum gefa þeim þingmönnum sem ítrekað hafa lýst því yfir að þeir vilji eða vildu viðhalda þessu kerfi dagabátanna kost á því að velja á milli jafngildra kosta, þ.e. þess kosts sem ríkisstjórnin eða sjávarútvegsráðherrann og meiri hlutinn í sjútvn. núna, ætlar að bjóða upp á og þess kosts að viðhalda kerfinu. Og ég verð að segja að mér finnst að í meðferð þessa máls síðustu daga hafi það sannast með óyggjandi hætti hvernig að þessum málum hefur verið staðið. Hér hefur forsvarsmönnum smábátaeigenda verið haldið upp á einhvers konar kjaftæði missirum saman. Þeir hafa verið með sóknardaganefnd í því að skoða möguleika á því að koma framtíðarkerfi á með sóknardagakerfi smábátanna og reynt með öllum ráðum að fá til þess nothæfan grunn. Sjútvrh. hefur aldrei gefið kost á því að skapa nothæfan grunn fyrir dagabátana. En svo þegar hæstv. sjútvrh. sá sér færi á því að koma á kvóta í þessu kerfi, þá var allt í einu hægt að finna aflagrunn sem var margfalt hærri en sá sem fyrir hefur verið í þessu kerfi. Ég fullyrði það og það er auðséð á allri meðferð málsins, að það hefði verið mjög auðvelt að finna flöt á samstarfi við smábátaeigendur og forsvarsmenn þeirra um kerfi til framtíðar sem hefði byggt á þeim aflagrunni sem hæstv. ráðherra er núna búinn að spila út til þess að búa til kvóta en hann var ekki útbær með það, nema í kvóta. Hæstv. ráðherra ætlaði aldrei að framlengja þetta kerfi. Það er fullyrðing sem ég get staðið við hvar sem er, því ferill málsins sýnir það svo ekki verður um villst. Við höfum þess vegna lagt fram tillögu sem ég gerði grein fyrir við 2. umr. málsins, sem gengur út á það að nota þennan aflagrunn sem hæstv. ráðherra er allt í einu tilbúinn að samþykkja að sé aflagrunnur þessa hóps, sem framtíðargrunn fyrir dagakerfi. Ég er algjörlega sannfærður um að það er hægt að stjórna veiði þessara báta innan þessa grunns svo lengi sem menn vilja gera það, vegna þess að hér er miðað við aflareynslu bátanna á fiskveiðiárinu 2002/2003 og það var ágætt ár í sögu afla þessara báta. Við gerum líka ráð fyrir því að viðmiðunin sem þeir hafa til þess að hægt verði að hreyfa til sóknargetu þeirra, verði tekin á fimm ára bili, þannig að sveiflurnar verði sem minnstar á möguleikum þeirra til afla. Það getur þess vegna alveg gerst, vegna þess að afli undanfarinna ára hefur verið meiri en menn hafa nokkurn tímann séð í þessu kerfi í veiðum með handfærum, þá getur það alveg gerst hvenær sem er að afli á sóknareiningu minnki svo mikið hjá þessum aðilum að ef okkar tillaga væri samþykkt, þá mundu þeir fá töluvert fleiri daga til að athafna sig. Þannig er auðvitað eðlilegt að stýra sókn þeirra og ég vísa því algjörlega til föðurhúsanna þegar menn koma með útúrsnúninga af því tagi að við séum ekki að leggja til neinn botn í dagakerfið. Við erum auðvitað að leggja til sóknartakmarkanir sem væru eðlilegastar fyrir þennan bátaflota, ef það á að reyna að stýra sókninni. Auðvitað verða menn þá að geta haft breytilega daga, en það þýðir ekkert að miða við það kerfi sem var á, þar sem grunnur bátanna var 2.100 tonn og var aldrei annað en ávísun á það að úrelda dagana hjá þessum mönnum þangað til væri búið að svelta þá út úr kerfinu. Það var meiningin, þannig ætluðu menn að fara að þessu. Þegar þessi niðurstaða er komin á borð alþingismanna, þá fer ekkert á milli mála hver ætlunin er. Ég verð að segja það alveg eins og er að mér finnst að svona eigi menn ekki að standa að málum hér á hv. Alþingi. Rökin fyrir því að gera þetta, hvert eru þau sótt? Þau eru sótt til þeirra manna sem hafa kannski mesta hagsmuni af því að þessu verði breytt. Þá er ég að tala um fjárhagslega hagsmuni. Fulltrúar þeirra hafa mætt á fund sjútvn. Það er út af fyrir sig bara ágætt að fá að tala við slíka menn. En ef einhverjir eru vanhæfir til þess að ráðleggja mönnum hvað á að gera, þá eru það þeir sem hafa mestra fjárhagslegra hagsmuna að gæta í því sem stendur til að ná fram. Þess vegna þurfa menn auðvitað að horfa á rök þeirra fyrir málinu með þeim gleraugum að þeirra hagsmunir eru einstaklingsbundnir og hagsmunir sem Alþingi á að hafa augun á, eru auðvitað almennir. Það eru hagsmunir byggðanna. Það eru atvinnuhagsmunir fólksins í sjávarbyggðunum, en það á ekki að horfa á hagsmuni einstakra aðila og jafnvel aðila sem hafa af því mjög verulegan fjárhagslegan ávinning að þessi breyting verði. En svona hafa refirnir verið skornir hér í sölum Alþingis í gegnum tíðina þegar rætt hefur verið um þessi mál. Hér hafa riðið húsum menn sem hafa haft stórkostlegan ávinning af þessum lagabreytingum sem hafa farið fram í sölum Alþingis og á þá hefur verið hlustað. Það var hæstv. utanrrh. sem innleiddi það í íslenska pólitík, innleiddi það með algerlega nýjum hætti hvað það væri að hafa samráð við hagsmunaaðila. Þetta orðatiltæki festist í málinu þegar verið var að setja kvótakerfið á og átti í upphafi fyrst og fremst við að það væru menn að tala við LÍÚ, það var að hafa samráð við hagsmunaaðila. Það hafa menn svo sannarlega gert í gegnum tíðina og hlustað greinilega með báðum eyrunum á allt sem þaðan hefur komið. Og hvert hefur verið aðalstefið frá LÍÚ? Að það væri einsleitt kerfi í sjávarútvegi og allir væru undir því sama aflamarki og kvóta sem gildir hjá stóru skipunum. Þó svo þeir séu að kvaka svona til þess að samfélagið haldi að þeir séu á móti því sem verið er að gera hér, þá er verið að innsigla þeirra aðalkröfu í dag með þessu frumvarpi. Það er verið að loka kvótakerfinu endanlega og breyta því öllu í kvótakerfi af því tagi sem LÍÚ vill. Nú er bara eftir að klára síðustu hindrunina, sem er að sameina kerfi smábátanna og stóru skipanna. Ég vil rifja upp hvað gerðist þegar kvótinn var settur á í upphafi og var settur á smábáta líka þegar þeir völdu í hið fyrsta sinni. Hvað varð um þann flota? Hann gufaði gjörsamlega upp. Ég ætla líka að benda mönnum á það að eyða í það örlítilli stund að velta því fyrir sér hvernig væri umhorfs í sjávarbyggðum landsins ef LÍÚ hefði fengið sinn vilja fram þá á hvern einasta bát og að gatið sem smábátarnir hafa orðið til í og þeirra aflaréttur hefði aldrei orðið til, en það var eitur í beinum þeirra LÍÚ- manna að það gat skyldi vera þarna. Allur sá floti, allur sá veiðiréttur sem er núna í aflakerfinu, þessu krókaaflamarki, og allur sá veiðiréttur sem núna er að verða til og flytjast yfir í það, segja má að hann hafi allur orðið til í gegnum gatið á kerfinu. Hvernig skyldi vera umhorfs í þessum sjávarbyggðum ef þetta gat hefði ekki verið á kerfinu? Ég er hræddur um að það væri ekki mikið um að vera í hinum ýmsu sjávarbyggðum ef þannig hefði verið hagað til. Ég er að tala um þetta vegna þess að mér óar við þeirri framtíð sem ég sé fyrir mér núna í framhaldi af því að menn hafa náð sínu fram. Nýliðun í sjávarútvegi í hinu gamla kerfi af hinum smærri bátum, hver hefur hún verið? Hver hefur hún verið í grunnslóðaveiðiflota? Hver hefur hún verið í handfæraveiðiflota? Hún hefur engin verið. Það sem mun gerast í kjölfarið á því að menn læsa kerfinu nú endanlega, er sú þróun sem varð með litlu bátana sem fóru inn í aflamarkskerfið. Aflarétturinn verður keyptur og seldur upp á stóru bátana í þessu kerfi sem er þarna fyrir ofan núna. Aflarétturinn hefur verið að hækka í verði sem þar ríkir, nálgast verðið, það kann að vera að verðið lækki eitthvað þegar þessi hópur kemur inn af því að það verði aukið framboð, ég er þó ekki viss um það, vegna þess að nú fara spákaupmennirnir af stað. Nú fara spákaupmennirnir af stað að kaupa aflarétt á verði sem er lægra heldur en í stóra kerfinu, vegna þess að þeir vita það að þegar nær dregur verði í hinu kerfinu, þá kemur að því að krafan um það að menn fái nú að fara á net og fái nú að haga sér eins og hinir, eins og þeir sem eru í aflamarkskerfinu, þá kemur hún. Þá munu menn eins og venjulega hlusta á einstaklinga, hagsmunaaðila, það verður samráð við hagsmunaaðila eins og það er kallað hér í sölum Alþingis, sem endar með því að kerfunum verður slegið saman. Vegna eðlis kerfisins eins og það hefur verið í gegnum tíðina, og er, þá verður engin nýliðun í því. Við munum sjá mikla fækkun smábáta sem verða gerðir út af einhverju gagni, stærri bátarnir munu taka við aflaheimildunum og svo þegar stíflunni verður opnaður farvegur, þá mun veiðirétturinn streyma eins og hann hefur alltaf gert; upp til hinna stærri. Þá munu þessar litlu sjávarbyggðir og ýmsar þeirra sem við köllum nú bara þokkalega stórar, fá að sjá framan í það að það eru engir nýliðunarmöguleikar. Ég vil meina það að á meðan menn taka ekki á því málefni sem mestu skiptir, sem eru atvinnuréttindi í sjávarútvegi og opna farveg sem er raunverulegt frelsi til útgerðar, sem hlýtur að vera fólginn í því ef menn stjórna fiskveiðum með takmörkunum, þá hlýtur veiðirétturinn alltaf verð, þá verða menn að búa til aðstæður þar sem menn standa jafnir gagnvart aflaréttinum. Hvernig er það hægt? Auðvitað með því að allir standi jafnir gagnvart því að fá úthlutað veiðirétti á einhvers konar markaði sem allir hafa jafnan aðgang að. Auðvitað á eigandi auðlindarinnar, sem er þjóðin sjálf, að sjá til þess að menn hafi sambærilega möguleika á því að fá til sín þessi réttindi. Ég mundi ekki óttast um grunnslóðarflotann ef hann gæti staðið jafnfætis stórútgerðinni um það að keppa um aflaréttindin. Hv. þm. Kristinn Gunnarsson hélt því blákalt fram að það væri ekki meiri hluti fyrir því að viðhalda þessu kerfi. Það er auðvitað útúrsnúningur. Það liggur fyrir að í stjórnarandstöðunni er fullur stuðningur við það að viðhalda þessu kerfi. Og ef þeir sem hafa lýst því yfir að þeir vilji viðhalda kerfinu, ganga nú í lið með stjórnarnandstöðunni og styðja þessa tillögu okkar, þá get ég ekki betur séð heldur en prýðilegur meiri hluti sé fyrir því að hún verði samþykkt. Mér finnst okkar tillaga vera skynsamleg. Hún mun auðvitað ekki breyta grundvallarvandanum í sjávarútvegi, því hann breytist ekki þó 5% af aflaréttinum séu sameiginleg og menn hafi frelsi til þess að róa í því kerfi og keppa bara sín á milli um heildarpottinn eins og raunveruleikinn verður ef menn stýra með sóknartakmörkunum. En þessi tillaga gefur möguleika á því að viðhalda sóknarkerfi og það skiptir máli upp á fiskveiðistjórnina. Hún gefur líka möguleika á því að passa upp á það að þessi ferill fari ekki í gang, a.m.k. ekki gagnvart þeim veiðiheimildum sem hér eru á ferðinni sem ég var að lýsa áðan. Ég ætla nú ekki að halda mjög langa ræðu hér, hæstv. forseti, en ég vil þó segja það að mér finnst að hv. alþingismenn þurfi að fara að hugsa sinn gang. Það er ekki eðlilegt með hvaða hætti menn meðhöndla hér mál og á hverja er hlustað. Við höfum fengið yfirlýsingar frá byggðarlögum allt í kringum landið, þar sem menn vilja viðhalda dagakerfinu. Menn óttast byggðaáhrifin af þessari breytingu. Ég er sannfærður um það að byggðaáhrifin af þessari breytingu munu koma illa niður á norðvesturhorni landsins. Það er að mínu viti ekki nokkur vafi á því að þar mun mjög hratt draga verulega úr þeim flota sem hefur landað afla þar á sumrin. Menn mega illa við því að það dragi úr þeirri starfsemi sem hefur verið á sumrin á þessum svæðum. Menn hafa svo sem gefið þessu ýmis nöfn og hagsmunaaðilarnir sem mættu hér á fund sjávarútvegsnefndarinnar útlistuðu það að eitt af aðalvandamálum þeirra væri að þeir gætu ekki fengið að róa allt árið. Þeir lýstu sínum aðstæðum. Ég skildi þær mjög vel. En ég skil hins vegar ekki hvers vegna menn sem vilja vera í útgerð allt árið binda sig við að vera á þessum flota. Ég er algjörlega sannfærður um að ef útgerðarmenn sem vilja róa allt árið og eru í þessu kerfi fá tækifærið sem við erum að bjóða upp á hér með þessari tillögu, þ.e. að bátar þeirra fái framtíðargrundvöll í dagakerfinu, þá þurfa þeir ekki að óttast það eitt augnablik að þeir geti ekki selt báta sína og flutt sig yfir í kerfi sem hentar þeim betur. Auðvitað eiga menn að gera það. Það er bara eðlilegur hlutur. Það er öfugmæli að halda því fram að nokkur maður sé fastur í þessu kerfi eða verði fastur í því ef undir það verða settir almennilegir fætur eins og við leggjum til að verði gert. Hæstv. forseti. Mér finnst ekki ástæða til þess að hafa ræðuna lengri, en ég harma það að menn skuli hafa komist að þessari niðurstöðu hér í Alþingi og ég átel það mjög harðlega með hvaða hætti hæstv. sjútvrh. og meiri hlutinn í sölum Alþingis, sem hefur komið fram að sé til staðar, en ég ætla nú ekki að trúa því fyrr en ég tek á, hvernig menn hafa staðið að aðdraganda þessa máls. Mér finnst það verulega óheiðarlegt að hafa ekki gefið mönnum kost á því að velja milli jafngildra kosta úr því menn voru tilbúnir að gefa þessum flota það heildaraflamark sem þarna er verið að tala um, öðru hvorum megin við 10 þúsund tonn, 11.079 tonn samkvæmt tillögu hæstv. ráðherra, sem voru til skiptanna í fyrra frumvarpinu. Það er óheiðarlegt að hafa ekki gefið mönnum kost á því að nota þann pott til þess að framlengja dagakerfið. Við gefum kost á því að menn geti skipt um skoðun hér í sölum Alþingis og tekið þá ákvörðun að nota þann heildarpott sem sjútvrh. sagði að væri til skiptanna með sinni tillögu, til þess að framhalda dagakerfinu.

Herra forseti. Ég er á mælendaskrá og mun fara yfir málið af minni hálfu á eftir, þannig að ég þarf ekki að rekja afstöðu mína eða hvernig ég komst að henni í þessu andsvari. En ég vildi aðeins nefna tvennt sem mér finnst ástæða til að reifa í framhaldi af ræðu hv. þm. Í fyrsta lagi þá er það ekki þannig að allir í stjórnarandstöðunni séu á einu máli um sóknardagakerfið. Í Samfylkingunni er t.d. er ekki einhuga stuðningur við það að hafa sóknardagakerfi. Það eru þingmenn sem eru mjög ákveðnir í því að það eigi alltaf að vera aflamarkið. Ég vil benda á þetta til þess að mönnum sé ljóst að í þeim flokkum stjórnarandstöðunnar eins og í stjórnarflokkunum eru mjög skiptar skoðanir um þetta. Það er kannski eðlilegt að hv. þm. reyni að láta líta svo út að allir séu á hans máli í hans flokki varðandi þetta efni, en það er ekki svo. Í öðru lagi þá held ég að menn megi ekki gefa sér að breytt verði um kerfi í handfærunum úr dagakerfi í aflamarkskerfi, það leiði sjálfkrafa af sér svo og svo mikinn tilflutning eða breytingu á veiðimunstri. Ég vil minna á að krókaaflamarkið er algjört kvótakerfi núorðið eins og allar fisktegundir eru komnar í kvóta á þeim veiðum. Hæsta löndunarstöð á síðasta fiskveiðiári í krókaaflamarki er í Bolungarvík. Fjórar af átta hæstu löndunarhöfnum í krókaaflamarki eru á Vestfjörðum. Þannig að ég vil ekki halda því fram og held að hægt sé að rökstyðja það, að bara við það að fara úr sóknarkerfi yfir í krókaaflamark þýði að svona mikil breyting verði á veiðimynstri sem hv. þm. vildi vera láta.

Hæstv. forseti. Það er ekki svo langt síðan greidd voru atkvæði hér í Alþingi, það var í desember, um það að þessir bátar fengju 23 daga. Þá stóð stjórnarandstaðan saman að þeirri tillögu og greiddi henni hér atkvæði. Ég held að hv. þm. ætti ef hann í alvöru vill viðhalda þessu kerfi að skoða hug sinn vel hvort ekki sé hægt að fá meiri hluta hér í Alþingi fyrir þeirri niðurstöðu. Ég a.m.k. trúi því og er alveg sannfærður um það að sú niðurstaða yrði hér í sölum Alþingis ef þingmenn Norðvest. sem hafa marglýst því yfir að þeir vilji viðhalda þessu kerfi, standa við sína skoðun og greiða þessari tillögu atkvæði. Í sambandi við veiðimynstrið er það mín skoðun, að sá floti sem á sumrin hefur farið þangað sem fiskurinn er, hann muni breyta sínum háttum. Það var einmitt eitt af því sem þessir ágætu menn sögðu okkur --- þegar þeir komu til þess að segja að þeir vildu fara í kvótann --- að auðvitað mundi þetta breyta sóknarmynstrinu. Þeir mundu hafa þetta öðruvísi, róa meira á veturna og róa annars staðar, ná sér í stærri fisk o.s.frv. Það hlýtur auðvitað að vera persónubundið hvernig menn meta þessa hluti. Það er mín skoðun að þetta muni hafa mjög mikil áhrif á næstu tveimur árum. Þetta mun hafa mjög mikil áhrif á sóknarmynstur þessa flota, sá floti sem er eða var í þessu dagakerfi muni minnka verulega og sóknarmynstrið muni breytast mjög mikið, menn fari að róa á línu og að róa á öðrum tímum og róa frá öðrum stöðum, sóknarmynstrið mun allt gjörbreytast.

Herra forseti. Það er alveg rétt að í atkvæðagreiðslunni í desember stóð stjórnarandstaðan einhuga, en hún vissi líka fyrir fram áður en atkvæðagreiðslan fór fram að tillagan sem var borin upp mundi ekki verða samþykkt.  Ég er alveg viss um það, herra forseti, að ef menn í Samfylkingunni stæðu hér frammi fyrir atkvæðagreiðslu og það væri ljóst að það gæti oltið á þeirra atkvæðum að sú tillaga sem hv. þm. talar hér fyrir yrði samþykkt, þá mundi hann ekki fá alla sína þingmenn til að greiða atkvæði með málinu. Það bara er þannig. Ég held að hv. þm. geti ekki borið á móti því. Ég bendi t.d. á hv. þm. Lúðvík Bergvinsson. Ég á nú eftir að sjá hann koma hér og greiða atkvæði með dagakerfi í þeim mæli sem hér er lagt til. Ég á eftir að sjá hann gera það og fara svo til Vestmannaeyja og útskýra það. Við skulum sjá hvað hv. þm. Lúðvík Bergvinsson eða hv. þm. Einar Már Sigurðarson gera í slíkri atkvæðagreiðslu. Þegar það væri þeirra atkvæði sem réði úrslitum. Ég vil segja, herra forseti, þó ég ætli ekki að hallmæla þeim, þeir hafa sínar skoðanir og full rök fyrir þeim, en ég er bara alveg viss um það og verð það þangað til mér verður sýnt fram á að það sé rangt, að þeir mundu hverfa frá stuðningi í slíkri atkvæðagreiðslu. Þetta er auðvitað sá veruleiki sem hv. þm. Jóhann Ársælsson veit að er uppi í málinu. Ég vil svo segja að lokum, herra forseti, það er auðvitað alveg ljóst að það verða breytingar á sóknarmunstri þegar menn eru farnir að veiða á handfærum, ekki í dagakerfi, heldur í aflamarkskerfi. En krókaaflamarkið gefur okkur ákveðna leiðsögn um það hvernig þær breytingar geta orðið.

Hæstv. forseti. Ég held að væri ástæða til þess fyrir hv. þm. að láta reyna á þetta sem hann er að fullyrða hér, hvort það er meiri hluti fyrir þessu máli í sölum Alþingis. Það sýndi sig í vetur hvernig menn greiddu atkvæði. Mér heyrist á öllu að hv. þm. ætli ekki að taka þann möguleika og láta reyna á hann nú. Það virðist vera að honum hafi gjörsamlega brostið kjarkur í þessu máli og nú sé hann ákveðinn í því að tryggja framgang þessarar niðurstöðu. Þegar jafngildur kostur er boðinn á móti með okkar tillögu, þá ætlar hv. þm. greinilega að greiða atkvæði með tillögu meiri hluta sjútvn., eða sjútvrh. öllu heldur, því hún var nú náttúrlega samin af ráðuneytisstjóranum í samráði við sjávarútvegsráðherrann og troðið inn í nefndina með þeim hætti. Ég held að menn eigi ekki að gefa sér eitt eða neitt í því, hver sannfæring manna er hvað þetta varðar. Ég spyr nú einfaldlega: Hvaða hagsmuna eru menn að gæta í þessu? Skiptir það ekki öllu máli hvað þessir bátar mega veiða mikið og að veiðinni sé stýrt? Skiptir það endilega öllu máli að færa þá yfir í kvótakerfið? Er það orðið aðalatriðið í þessu máli að þeir séu allir í kvótakerfi þar sem hægt er að kaupa og selja veiðiheimildir? Er það aðalatriði málsins? Við erum að bjóða hér upp á að það sé hægt að stjórna veiðunum með góðum reglum sem halda heildaraflanum í skorðum og hvers vegna skyldu menn þá vera svo uppteknir af því að það eigi að vera kvóti til staðar? Um hvað eru menn að velja? Eru menn ekki að velja fyrst og fremst á milli aðferðanna en ekki heildaraflamagnsins? Þeir sem hafa verið á móti því að koma til móts við þessa báta, hafa fyrst og fremst verið á móti því að þeir fengju auknar veiðiheimildir, en það stendur einfaldlega til að láta þá hafa þær.

Frú forseti. Ég stend hér að nál. og tillögum í þessu máli ásamt hv. hv. þingmönnum Jóhanni Ársælssyni, Guðjóni Arnari Kristjánssyni, Kristjáni L. Möller og Jóni Gunnarssyni. Tillögur okkar kveða á um að sóknardagakerfið verði fest í sessi, því verði fundinn sanngjarn og eðlilegur grundvöllur og heimildir sem sá bátafloti hefur til ráðstöfunar innbyrðis er samkvæmt þeim tillögum sem sjútvrh. hefur mælt með fyrir þennan bátaflota. Við flytjum þessar tillögur af því að við höfum trú á að hér sé um réttan og góðan málstað að ræða. Við teljum að það beri að hafa sóknardagakerfið sem hluta af fiskveiðimunstri okkar Íslendinga. Við erum ekki endilega að flytja þessar tillögur vegna þess að við trúum að það sé meiri eða minni hluti fyrir þeim á Alþingi. Við erum að flytja þær af því við teljum að hér sé um réttan málstað að ræða. Ég segi þetta í tilefni orða hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar sem lét að því liggja að menn ættu ekki að vera flytja tillögur sem ekki væri meiri hluti fyrir. Hv. þm. hefur rökstutt kúvendingu sína í þessu máli þannig að það sé ekki meiri hluti fyrir því á Alþingi að standa á bak við sóknardagakerfið og þess vegna beri að leggja það niður og hann standi að þeim uppkaupatillögum sem meiri hluti hv. sjútvn. hefur lagt fram. Öðruvísi mér áður brá þegar hv. þm. þóttist standa á meiningu sinni í margumræddri umræðu um svokallað fjölmiðlafrumvarp, en þá þóttist standa á sannfæringu sinni en ekki á því hvort meiri hluti væri fyrir því á Alþingi. Ég vil taka þetta fram hér vegna umræðu um þessa tillögu af því þegar tillaga er flutt á Alþingi, þá hefur maður bæði trú á málstaðnum og hefur trú á að þingmenn muni styðja hana, þangað til annað kemur í ljós. Það sem meiri hluti sjútvn. leggur til hér, virðulegi forseti, er að að leggja niður sóknardagakerfið. Það er bara svo einfalt og um það snýst þetta alfarið. Við héldum hér í þinginu í vetur og haust að við værum að ræða tillögur sem miðuðu að því að festa sóknardagakerfið í sessi, finna því eðlilegan og sanngjarnan grundvöll innan fiskveiðimunsturs þjóðarinnar. Í umræðum hér á þingi kom ekki annað fram en að það væri meiningin í tillöguflutningi og við héldum að það væri ærlega meint af öllum þingmönnum, annað kom ekki fram á þinginu. Þegar við vorum að fjalla um þetta mál í hv. sjútvn. varð ég aldrei var við annað. Menn deildu jú um hvernig hægt væri að finna eðlilegan og sanngjarnan grundvöll fyrir þetta sóknardagakerfi sem þokkaleg sátt gæti orðið um, en aldrei fyrr en einn eða tvo síðustu dagana sem málið var til umfjöllunar í nefndinni var rætt um annað. Þannig að ég verð, virðulegi forseti, að átelja harðlega þau vinnubrögð sem þarna voru viðhöfð í hv. sjútvn. og á síðustu klukkutímum í störfum nefndarinnar kom frv. úr sjútvrn., algjörlega nýtt og gjörbreytt frá því sem áður hafði verið til meðhöndlunar í nefndinni. Þetta er staðreynd málsins. Í umræðunni hér hefur verið rifjað upp hvernig sóknardagakerfið varð til. Það fannst smuga í kvótakerfinu en það hafði verið einbeittur vilji stórútgerðarinnar og forustumanna í sjávarútvegi hjá ríkisstjórninni að koma á og láta það taka til allra fiskveiða. Þá fannst þessi smuga með sóknardagakerfinu. Það var í þeim byggðarlögum sem hafa farið verst út úr kvótakerfinu, í byggðarlögum þar sem aflaheimildir hafa verið seldar burtu í stórum slumpum og smáum --- þrátt fyrir gefin loforð og yfirlýsingar um að það muni aldrei gerast heldur væri hér fyrst og fremst um hagræðingu að ræða --- en aflaheimildirnar streymdu burt úr byggðarlögum Vestfjarða, norðvestursvæðisins og víðar. Þá fannst þessi smuga, þessi sóknardagasmuga. Hvernig hefði nú farið fyrir byggðarlögunum á Vestfjörðum sem voru með einstaklinga sem gátu beitt orku sinni og afli í að nýta þessa smugu sem fannst til þess að byggja upp atvinnulíf á ný á þessum svæðum? Hvernig hefði farið fyrir þeim ef það hefði ekki tekist? Auðvitað var sú harða og eindregna sjálfsbjargarviðleitni þessa fólks litin hornauga og öfundaraugum af þeim sem vildu fá að sölsa undir sig og eiga allar framseljanlegar kvótaheimildir til veiða á Íslandi. Auðvitað var þetta fleinn í holdi þeirra. Og það hefur svo sem orðið betur og betur ljóst í umræðunni nú á undanförnum missirum að það var staðfastur vilji stórútgerðarinnar og talsmanns hennar hér innan ríkisstjórnar og inni á Alþingi að drepa þetta kerfi. Okkur hefur öllum verið það ljóst. Þetta voru pólitísk átök. Þetta voru átök um tilvist þessa kerfis eða ekki. Okkur hefur öllum verið það ljóst, enda erum við nú að sjá hvernig þessi harða kvörn fjármagnsins malar. Hún malar þetta kerfi í mola. Það er meira að segja ekki horft í þann fórnarkostnað, enda er hann smámunir, fórnarkostnað sem verður að leggja í til þess að kaupa þetta kerfi út af markaðnum. Aflaheimildir sem áður voru taldar allt of miklar fyrir þennan flota, eru nú auknar til þess að geta keypt hann út úr þessu fiskveiðimunstri. Til að geta keypt burt þetta sóknarkerfi. Menn hafa verið að bæta hér í. Síðast áðan var hv. formaður sjútvn. að bæta hér í vegna þess að það fannst bátur sem þurfti að bjóða aðeins meir. Ég er ekki að gera lítið úr því að það eigi að huga vel að hagsmunum einstaklinganna í þessari grein. Það má vel vera að margir einstaklingar sem nú eru í sóknardagakerfinu og veiða samkvæmt því, geti tímabundið séð persónulegum hag sínum betur borgið með því að ganga að tilboði og gylliboðum sjútvrh., enda er það tilgangur hæstv. ráðherrans að kaupa þá út. Það er ekkert óeðlilegt að hver og einn líti þá í eigin barm og sjái hvernig hann persónulega komi út, sérstaklega þegar enginn annar valkostur er í boði. Ég er ekki að gagnrýna þá sjómenn, þá útgerðarmenn, sem horfa á þetta mál frá persónulegu sjónarmiði úr því sem komið er. Alls ekki. Ég gagnrýni að það skuli vera vegið með svona miskunnarlausum hætti að þessu fiskveiðimunstri, þessum fiskveiðimáta sem sóknardagakerfið var. Það gagnrýni ég og að mínu mati hefur verið farið aftan að þessu kerfi, verið farið með lúalegum hætti aftan að þessum hóp sem hefur verið í sóknardagakerfinu. Það hefur markvisst verið reynt að brjóta niður samtök sjómanna innan þessa sóknardagakerfisins, boðin gylliboð, reynt að brjóta félagsskapinn niður, öllum meðulum hefur verið beitt til þess að sundra þessum hóp, til að eiga síðan auðveldara með að ná til hans og taka hann á því uppboði eða uppkaupum sem við erum nú vitni að. Þess vegna vil ég aftur hverfa til þess sem ég sagði hér í upphafi að við sem stöndum að þessum brtt. sem miða að því að festa sóknardagana í sessi flytjum þær vegna þess að við höfum trú á þessum málstað. Við höfum trú á því að þessi þáttur eigi að vera fastur hluti af fiskveiðimunstri þjóðarinnar. Við teljum það. Þess vegna erum við að flytja þessa tillögu. Þess vegna erum við að berjast fyrir þessum málstað, ekki hvernig einstaka sjómaður sem núna er að veiða kemur út úr því persónulega miðað við eitt eða annað tilboð. Þetta vil ég að við höfum algerlega á hreinu. Ég vil líka gagnrýna aðkomu Hafrannsóknastofnunar að þessu máli. Forstjóri Hafrannsóknastofnunar hefur komið hvað eftir annað á fundi nefndarinnar og lýst þessum og hinum áhrifum af fiskveiðimunstri, sagt að hann hafi sjálfur ekki neina persónulega skoðun á málinu, en hefur samt eindregið að því er virðist hvatt til þess að sóknardagakerfið verði brotið niður. Ég hef upplifað það þannig. Þá er mér spurn. Hvar liggja áherslur Hafrannsóknastofnunar í rannsóknum á fiskveiðislóðum landsins? Hvar liggja þær? Stöðugt koma auknar og bættar upplýsingar þvert á pólitíska skoðun stofnunarinnar um að hér séu til staðbundnir stofnar á grunnslóð, meira eða minna staðbundnir, eða sem haldi sig afmarkað um lengri eða skemmri tíma á ákveðnum stöðum á grunnslóð. Það hafa líka komið vísbendingar um að það beri að skoða grunnslóðarfiskinn sérstaklega og vera með svæðisbundna fiskveiðistjórnun. Það er trú mín og skoðun að eitt það brýnasta í rannsóknum og ráðgjöf við fiskveiðar hér á landi sé nú að kanna ástand og hegðan fisksins á grunnslóð og skapa grundvöll til staðbundinnar ráðgjafar og veiðiheimildaúthlutunar eins og hér hefur verið. Þetta er einn af veikustu hlekkjum í starfi Hafrannsóknastofnunar. Það þarf að taka þessi mál, ástand fisksins á grunnslóð, veiði og veiðarfæranotkun og lífríki og umgjörð lífríkisins á grunnslóð, til skoðunar og rannsókna og vera með staðbundna veiðiráðgjöf. Þar einmitt geti floti eins og þessi sóknardagafloti verið mjög virkur og nýst og verið hluti af slíkri fiskveiðistjórnun. Frú forseti. Það getur enginn sagt fyrir hvaða breyting þetta kerfi hefur fyrir atvinnulíf og afkomu sjávarbyggðanna sem hafa treyst á þessar veiðar. Við vitum það eitt að sú smuga sem opnaðist í kvótakerfinu með sóknardögunum var lífsbjörg fyrir byggðirnar á Vestfjörðum og víðar, sem lentu mjög hart úti í hinu framseljanlega kvótakerfi. Við vitum það. Ef það hefði ekki komið til, þá væri ástandið mun alvarlegra en við nú horfum upp á. Við vitum ekki hvað gerist nú við þessar breytingar. Við vitum það eitt að það hefur verið að byggjast upp atvinnulíf, fiskiðnaður, rekstur hafna, þjónustu, vítt og breitt um landið á grundvelli þjónustu við þennan flota. Við getum nefnt Skagaströnd. Við getum nefnt Hólmavík og Drangsnes og Norðurfjörð. Við getum nefnt Suðureyri, Bolungarvík. Við getum nefnt allar hafnir á Vestfjörðum og víðar og víðar við landið, Hrísey, sem hafa verið að byggja upp atvinnulíf sitt á grundvelli þessa flota, við að stíla upp á og geta í auknum mæli tekið þann fisk sem berst á land og unnið hann heima fyrir. Það er sagt að ekki ætti að vera neitt því til fyrirstöðu að bátar á aflamarki geti farið og veitt með sama hætti. En hvaða bátar eru það? Er víst að menn hafi afl til þess á þessum stöðum til að kaupa báta og fara að gera út frá þeim á aflamarki? Vonandi einhverjir, en það er alls ekki sjálfgefið. Til viðbótar er það þetta svæði á landinu sem hefur einmitt búið nú við hvað ótryggust atvinnuskilyrði, fólksflutninga, lágar tekjur, lækkandi tekjur og erfiðleika í rekstri sveitarfélaga vegna minnkandi tekna sveitarfélaganna og íbúa þeirra. Einmitt þetta svæði er nú verið að setja í uppnám. Sjútvrh. hefur lofað að hann skuli skoða í þann pott sem hann fékk nú fyrir áramótin að ráðstafa eftir eigin geðþótta ef einhver byggð færi illa út úr þessum breytingum. Hve oft höfum við ekki heyrt þessar setningar? Að hæstv. sjávarútvegsráðherra væri af náð sinni reiðubúinn að skoða þetta og hitt. Ja, mikil er náð hans. Ef byggðirnar eiga að vera upp á geðþótta og persónulega náð sjávarútvegsráðherra hvað þetta varðar, ég skal ekki gera lítið úr því að hann geti einstaka sinnum gert gagn, en miklu frekar vildum við hafa annað kerfi á. Það er alveg víst. Frú forseti. Það má lengi ræða þetta mál. En það hefur verið rætt ítarlega nú hér þessa dagana. Það er ljóst að það er verið að slá sóknardagakerfið af, a.m.k. í bili. Ég vona það að t.d. í kjölfar þess að núverandi ríkisstjórn fari frá, þá gefist svigrúm og möguleiki til að endurskoða fiskveiðistjórnarkerfið og sú endurskoðun miði að því að treysta betur rétt fólksins í byggðunum vítt og breitt um landið til auðlindar sinnar, treysta betri nýtingu fiskimiðanna til þjóðarhags. Ég vona að sú stund verði sem allra fyrst að það gefist tækifæri til þess að losna við þessa ríkisstjórn, þessa stefnu í sjávarútvegsmálum og að breytt verði um kúrs og þá fái markmið fiskveiðistjórnarlaganna staðist í raun, en eitt af grundvallaratriðum þeirra kveður á um að atvinna, byggð og búseta vítt og breitt um landið skuli tryggð á grundvelli þessarar auðlindar. Það er dapurlegt að horfa upp á ef sú verður raunin að sóknardagakerfið verði nú lagt af, en við skulum vona að það komi samt betri tíð og við fáum að endurskoða og gjörbreyta þessu meingallaða og óréttláta fiskveiðistjórnarkerfi sem við nú búum við.

Frú forseti. Með þessu frv. á að útrýma sóknardagakerfi smábáta fyrir fullt og allt. Færsla þessa kerfis yfir í krókaaflamark mun hafa margvíslegar afleiðingar. Í fyrsta lagi ber að nefna að nýliðun verður hér eftir svo til ómöguleg í greininni þar sem horfið verður frá sóknarmarki yfir í sölu- og leigubraskkerfi aflaheimilda. Í öðru lagi vil ég nefna þann skaða sem Norðvest. verður fyrir í atvinnu- og efnahagslegu tilliti. Samdráttur í lönduðum afla í kjördæminu mun að öllum líkindum verða vel á fjórða þúsund tonn af bolfiski á ársgrundvelli. Í þriðja lagi er deginum ljósara að rekstrarskilyrði fiskvinnslna vítt og breitt um landið munu verða gerð afar erfið yfir sumarmánuðina sem eru jafnframt allra síðustu mánuðir kvótaársins, en kvótaárinu lýkur á hverju ári þann 31. ágúst. Sóknardagabátarnir hafa aflað fjölmörgum fiskvinnslum hráefnis á þessum árstíma. En eins og öllum er kunnugt um er mjög algengt að útgerðir skipa í aflamarkskerfi klári aflaheimildir sínar á vormánuðum og jafnvel fyrr á árinu. Því mun lagasetningin óhjákvæmilega hafa gríðarleg áhrif á hráefnisflæði yfir sumartímann og jafnvel stuðla að fjöldauppsögnum í fiskvinnslum vítt og breitt um landið á vormánuðum hér eftir. Í fjórða lagi ber að nefna brottkastið, virðulegur forseti. Með færslu frá sóknarkerfi yfir í sölu- og leigubraskkerfi aflaheimilda hefur reynslan ítrekað sýnt okkur að brottkast mun stóraukast á Íslandsmiðum. Að síðustu er varðar óhjákvæmilegar afleiðingar af frv. ber að nefna óöryggi hinna dreifðu byggða þar sem oft og títt hefur sannast í ræðum stjórnarliða að markaðurinn eigi fyrst og síðast að ráða í þeim efnum. Þeim fullyrðingum og rökum stjórnarliða hafna ég og mótmæli harðlega. Réttur einstaklingsins, réttur sjávarbyggða, atvinnuöryggi á landsbyggðinni og frumburðarréttur allra Íslendinga til nýtingar á þjóðarauðlindinni á að hafa meira vægi en hinn tíðræddi markaður stjórnarliða. Með því að heimila sölu- og leigubrask aflaheimilda hjá einkafyrirtækjum er stórlega vegið að greininni með gegndarlausum stórskuldbindingum og aukaálögum á greinina. Þeir einu sem hagnast á slíku kerfi eru stóreigendur aflaheimilda sem leigja frá sér réttinn, einstaklingar sem hverfa úr greininni með hundruð og jafnvel milljarða íslenskra króna í vasanum, ásamt hinum fjölmörgu fjármálastofnunum sem að óþörfu taka óheyrilega háan skerf af raunverulegum hagnaði í okkar stærsta atvinnuvegi, sjávarútveginum. Frú forseti. Stjórnarliðar hafa enn og aftur í þessu máli staðfest vilja sinn og hugsjónaleysi fyrir framvindu íslensks sjávarútvegs. Ekki endurspeglast nokkur vilji hjá stjórnarliðum til að ná fram sátt um íslenskan sjávarútveg. Því munu eldar ófriðar loga áfram um þessi mál á meðan núverandi ríkisstjórn situr að völdum. Í lok ræðu minnar, frú forseti, get ég ekki orða bundist um þátt hv. þingmanna stjórnarliðsins í Norðvest. Allir með tölu hafa þeir gefið til kynna í loforðum og ræðum að þeir vilji áfram vöxt og viðgang sóknarkerfisins. Allir hafa þeir beint og óbeint lýst yfir vilja sínum á að ná fram 23 daga gólfi á sóknardögum handfærabáta. Það hafa þeir sagt á fjöldafundum vestra, bæði fyrir og eftir síðustu alþingiskosningar. Virðulegur forseti. Skyldi svo verða að einungis einn stjórnarliði, hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, greiði atkvæði gegn frv.? Ég lýsi yfir undrun minni, bæði sem þingmaður og íslenskur kjósandi, ef hv. þingmenn stjórnarliða í Norðvest. ætla sér virkilega að ganga á bak orða sinna og fyrri loforða um varðsetu þeirra fyrir sóknardagakerfinu. Hver er æra og sannfæring þingmannanna, virðulegur forseti? Svarið við þeirri spurningu minni mun koma í ljós við atkvæðagreiðslu síðar í dag.

Herra forseti. Skörulega var ræðan flutt hjá hv. þm. og víst er að ekki var ofmælt hvað mig varðar. Ég hef verið þeirrar skoðunar að sóknardagakerfið væri það sem við ættum að styðjast við. Ég vil spyrja hv. þm. úr því að hann velur svo hörð orð þeim til handa sem kjósa að styðja aðra niðurstöðu vegna þess að það er sú besta niðurstaða sem þeir telja völ á: Hvers vegna leggja hv. þm. og félagar hans ekki til að það verði sóknardagakerfi með 23 dögum? Hvers vegna leggja hann og félagar hans ekki til sóknardagakerfi með gólfi?

Við erum löngu búnir að leggja það til.

Frú forseti. Ég hef verið að störfum hér í vetur og hef kynnt mér sjávarútvegsmál af alúð. Því spyr ég til baka hv. þm. Kristin H. Gunnarsson hvort honum sé ekki kunnugt um frv. þingflokks Frjálsl. og þingflokks Vinstri grænna um einmitt það sem hann spurði um, að sett verði 23 daga gólf í sóknardagakerfið.

Herra forseti. Mér er kunnugt um það frv. en mér er líka kunnugt um breytingartillöguna sem hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar flytja um 22 daga hámark en ekki 23 daga gólf og ekkert gólf. Miðað við útfærslu þeirra á tillögunni er líklegt að næstu ár verði sóknardagar bátanna ekki fleiri en 15--16. Það eru ekki 23 dagar, herra forseti.

Frú forseti. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er að reyna að draga athygli þessa máls frá kjarna málsins. Það liggur fyrir í þinginu frv. frá Frjálsl. og Vinstri grænum um 23 daga gólf í sóknardagakerfi. Ekki hef ég séð, frú forseti, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, nú á síðustu dögum þingsins, ganga fram eins skörulega og hann gerði í fjölmiðlamálinu og lýsa yfir vilja sínum, staðföstum vilja sínum um að það mál, mál Frjálsl. og Vinstri grænna, nái fram að ganga í þinginu.

Hæstv. forseti. Þann 13. september á síðasta ári var haldinn fjölmennur fundur á Ísafirði. Kjörorð fundarins var ,,Orð skulu standa``. Á þann fund mættu nokkur hundruð manns, mest Vestfirðingar en líka fólk sem kom frá öðrum stöðum á landinu. Á fundinn mættu líka sveitarstjórnarmenn, allir þingmenn Norðvest., eða svo til allir, auk fleiri þingmanna. Fundurinn var haldinn til að ganga á eftir loforðum stjórnarflokkanna frá því í kosningabaráttunni, loforðum sem stjórnarflokkarnir virtust ætla að svíkja. Menn boðuðu til fundar undir kjörorðinu ,,Orð skulu standa`` til að knýja á um það að stjórnarflokkarnir stæðu við það sem þeir höfðu lofað í kosningabaráttunni. Á fundinum voru fluttar margar merkilegar ræður sem eftir var tekið mjög víða um land því það var nú einu sinni svo, hæstv. forseti, að mjög margir Íslendingar trúðu þá, jafnfurðulegt og það hljómar, orðum stjórnarliða og treystu því að það væri eitthvað að marka sem þeir segðu, það væri eitthvað að marka allan fagurgalann um umhyggju þeirra fyrir hag hinna dreifðu byggða landsins, fyrir hag sjávarbyggðanna. Fólk trúði því að það væri eitthvað að marka loforð um línuívilnun sem síðan voru svikin því sú línuívilnun sem kom loksins fram á borðið eftir mikið japl, jaml og fuður, var hvergi lík því sem fólk hafði gert sér í hugarlund eða vaktar höfðu verið væntingar um að yrði. Á þessum fundi voru til að mynda þrír þingmenn eða allir þingmenn Norðvest. spurðir að því hvað þeir hygðust gera fyrir hina svokölluðu dagabáta. Hvað þeir hygðust gera fyrir þá báta því þeir hafa skipt miklu máli fyrir atvinnulífið vítt og breitt í kringum landið og sóknardögum þeirra hefur stöðugt verið að fækka á undanförnum árum. Það hefur verið sótt hart að þessum bátum. Ég var á fundinum og ég man hvað þessir þingmenn sögðu allir sem einn, man það mjög vel því ég hljóðritaði allt sem þeir sögðu og skrifaði það síðan upp og lagði út á netið. Þar eru orð þeirra enn í dag og þar munu þau verða. Þau orð munu verða hv. þingmönnum Kristni H. Gunnarssyni, Einari K. Guðfinnssyni og Einari Oddi Kristjánssyni til ævarandi skammar því allir sem einn sögðust þeir styðja það að sett yrði gólf fyrir þessa dagabáta. Þeir lofuðu því og sögðu að þeir væru að vinna að því og þeir mundu sjá til þess að þessi floti yrði varinn í því kerfi sem hann var í. Það verður svikið síðar í dag þegar frv. sem nú liggur fyrir fer í gegnum þingið og verður samþykkt. Undanfarna daga hef ég verið að skoða ýmislegt sem þessir þrír hv. þingmenn, mennirnir sem eru nú að bregðast á ögurstundu, hafa látið frá sér á undanförnum missirum, bæði í ræðu og riti. Ég hef hvergi fundið þess stað að þeir væru nokkurn tímann á neinum tímapunkti að íhuga það að þessi floti ætti að fara í kvóta. Hvergi. Ekkert einasta orð. Hins vegar hef ég fundið mikið af alls kyns fagurgala og froðusnakki. Það sér maður í dag þegar maður skoðar það sem liggur eftir þessa hv. þingmenn. Þetta er ekkert annað en froðusnakk. Alls kyns froðusnakk um hvað smábátaútgerðin sé mikilvæg, hvað hún sé atvinnuskapandi, hvað það sé mikilvægt að verja þann flota. Ég get m.a. vitnað hér dæmi mínu til stuðnings í tilvitnun eftir hv. þm. Einar Odd Kristjánsson í Morgunblaðinu þann 8. nóv. árið 2002. Hann segir, með leyfi forseta: ,,Uppbygging smábátaflotans er eina vörn sjávarbyggðanna og það smáræði sem smábátarnir hafa verið að fiska hefur þó bjargað því sem bjargað hefur verið í sjávarbyggðum.`` Þetta er dæmið um fagurgala hjá hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni sem nú hefur lyppast niður og lýsti hér úr ræðustól yfir algerri uppgjöf þegar málið var til 2. umr. Hvað segir hv. þm. Einar K. Guðfinnsson? Hann segir við blaðið Bæjarins besta, með leyfi forseta, þann 2. nóvember árið 2000: ,,Á það var bent fyrir skömmu að smábátar sköpuðu liðlega fimm prósent af heildarverðmætinu í landinu. Getur það virkilega verið að það séu þessi fimm prósent sem séu að valda vandræðum í stjórnkerfi fiskveiða? Getur það virkilega verið að það séu þessi fimm prósent af heildaraflaverðmætinu sem skekki heildarsamkeppnisstöðu annarra sem starfa í sjávarútvegi í dag? Ég trúi því ekki.`` Þetta er bara eitt af mörgum ummælum sem hann hefur látið fara frá sér þar sem hann hefur verið að berja sér á brjóst og útmála sjálfan sig sem einn fremsta varnarmann fyrir þennan flota. Hann hefur hreykt sér hátt eins og hani á haug yfir því hvað hann hafi verið duglegur að verja þennan flota, hvað hann hafi unnið mikið og gott starf fyrir þennan flota, m.a. með störfum sínum í sjútvn. þingsins. Ja, heyr á endemi, segi ég. Það setur að manni sorg þegar maður les skrif og ummæli þessara hv. þingmanna. Hvað sagði t.d. Einar Kristinn Guðfinnsson í fyrra í kosningabaráttunni þegar hann réðist harkalega á forstjóra Samherja? Jú, hann sagði m.a. þetta, með leyfi forseta: ,,Við munum líka fagurgalann um að útgerðin vestra yrði efld og aukin viðskipti við fyrirtækin á norðanverðum Vestfjörðum. Þetta sagði Þorsteinn Már ekki einasta mér, heldur hafði hann þetta allt saman yfir mannskapnum á skipinu, á fundum og í fjölmiðlum. Það þarf ekkert að rekja þetta frekar. Það stóð ekki eitt einasta orð hjá forstjóranum. Ekki eitt einasta orð. Flóknara er það nú ekki.`` Svo segir hann hér síðar, með leyfi forseta: ,,Nú er öldin önnur. Nú reynir samherjaforstjórinn ekki lengur að sýna á sér mjúku hliðina. Hann stritast stöðugt við að níða skóinn niður af Vestfirðingum með naggi sínu og heitingum. Það virðist sem fleinn í holdi hans að smábátasjómenn eigi veiðirétt sem hann getur ekki læst klóm sínum í og nú síðast grípur hann til þess lúalega óyndisúrræðis að reyna að etja sjávarbyggðunum í landinu gegn Vestfirðingum! --- Þvílík lágkúra og þvílíkt dæmi um lítilmótlegt viðmót slíks höfðingja. Allt virðist þetta stafa af því að á Vestfjörðum eins og víðar á landinu er nú blómleg útgerð smábáta. Þökk sé löggjöf sem hefur fært þeim veiðirétt. Og enn ýfir það skap Þorsteins Más að vita til þess að við sjálfstæðismenn höfum ákveðið að beita okkur fyrir því að treysta betur stöðu strandveiðiflota sem tryggir sjávarbyggðunum um land allt hráefni. Þannig að fólkið sem þar býr, vinnufúsar hendur, geti fengið störf í atvinnugrein sem er og hefur verið forsenda byggðanna við strandlengjuna.`` Þetta sagði Einar Kristinn Guðfinnsson í grein sem varla er orðin eins árs gömul. Þetta var sá boðskapur sem hann fór með inn í kosningabaráttuna, þessi hugrakki riddari og boðberi atvinnustefnu landsbyggðarinnar. Boðberinn fyrir líf sjávarbyggðanna. Þingmaðurinn frá Bolungarvík.  Nú síðdegis hringdi í mig einn af þessum mönnum, útgerðarmaður í Ólafsvík. Hann sagði: ,,Hér í Ólafsvík eru menn hundóánægðir. Menn eru hundóánægðir með þetta frumvarp. Það er ekki að skila neinu. Þetta er engin lausn og það er ekkert að marka þó að nokkrir menn hafi komið hér úr þorpinu og farið á fund sjávarútvegsnefndar og talað fyrir því að allir vildu fara í kvóta. Það er ekki rétt. Það er ekki satt. Þetta er blekking. Hér munu flestir fá það lítinn kvóta að þeir sjá fram á það að þeir muni ekki geta lifað af honum. Þeir munu selja frá sér kvótana, pakka saman og flytja suður.`` Þetta sagði þessi ágæti útgerðarmaður við mig í dag og ég trúi honum. Mjög stór hluti þessara manna mun selja veiðiheimildir sínar, pakka saman og flytja á brott. Þetta verða afleiðingarnar. Það er tregara en tárum taki að þessir þrír þingmenn, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson, skuli hafa brugðist núna á ögurstundu því nú er runnin upp ögurstund. Ég er alveg sannfærður um að það var alveg hægt að finna pólitískan meiri hluta fyrir því á Alþingi að verja dagakerfið, gera ákveðnar endurbætur á löggjöfinni en verja dagakerfið. Það er afskaplega þreytandi að hlusta á Kristinn H. Gunnarsson, manninn sem svo margir höfðu treyst og trúað, koma hér upp í pontu hvað eftir annað til að reyna að níða niður breytingartillögur minni hluta sjútvn. Það er mjög svo dapurlegt að hlusta á þann málflutning. Það er hægt að búa til góð sóknarkerfi. Það er mjög auðveldur leikur en að sjálfsögðu er lykillinn að því sá að menn verða að gera eitthvað sem takmarkar veiðigetu flotans. Sóknarstýring --- það felst í orðinu. Menn stjórna sókninni. Það hefði hæglega verið hægt að gera með því að setja gólf hjá þessum bátum og setja síðan skýrar reglur um hver veiðigeta bátanna ætti að vera. Þær reglur hafa aldrei verið settar og ég er alveg viss um að það hefur verið gert af ráðnum hug. Það hefur verið gert af ráðnum hug af stjórnvöldum vegna þess að þau vildu þetta kerfi feigt. Þau vildu geta staðið eins og þau standa núna og sagt: Það verður að koma böndum á þessa menn, það verður að koma böndum á þennan flota, hann verður að fara í kvóta. Þetta er stóra samsærið. Hæstv. sjútvrh. hefði að sjálfsögðu átt að setja skýrar reglur fyrir löngu um það hvernig hægt er að stjórna veiðigetu þessa flota. En það hefur hann ekki gert. Það hefði verið hægt að setja ákvæði um rúllufjölda, þessa vegna vélarstærðir, hvaðeina. Það eru ótal breytur sem hægt er að beita í fiskveiðistjórn til að hafa áhrif á veiðigetu skips. Ótal breytur. Svæðalokanir, tímatakmarkanir. Það eru miklir möguleikar til að gera slíkt. En það var ekki gert. Ég hlakka til þess að heyra ræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar á eftir. Það verður athyglisvert því ég hef undanfarna daga verið að lesa greinar hans sem hafa hina ýmsu titla. Hér t.d. ein sem heitir Dramb er falli næst. Hún fjallar um vestfirskar sjávarbyggðir og mikilvægi þeirra og hvernig á að styrkja þær. Hér er önnur grein sem heitir Sjávarplássið er auðlind. Auðlind, hæstv. forseti, sem nú á að eyðileggja. Hér er enn ein greinin Veikar byggðir gerðar veikari. Og hér er enn ein Að tryggja atvinnugrundvöll sjávarbyggða. Enn einn ,,klassíkerinn``.  Mig langar til að koma með þá spurningu núna og menn ættu að íhuga hana. Hvers vegna fá þeir sem eru kvótalausir í dag, hafa verið að harka í kerfinu árum saman við mjög erfiðar aðstæður, hafa spilað með kerfinu og greitt sinn skatt til sægreifanna, heldur betur, kannski 70% af öllu því sem þeir draga úr sjó rennur heilt og óskipt í vasa þeirra sem eiga kvótana --- af hverju fá þessir menn ekki kvóta í dag? Af hverju látum við þá ekki hafa kvóta? Í þeim hópi eru margir af duglegustu sjómönnum Íslands, menn sem lifa af við gríðarlega erfiðar aðstæður, menn sem eru að basla í fátækt en eru samt að róa til fiskjar og skapa þjóðinni gjaldeyristekjur. Þeir ættu að fá kvóta. Hér hjólar hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson í LÍÚ: Hrokinn hjá framkvæmdastjóra LÍÚ. Hér er svo síðasta greinin, hún birtist haustið 2003 og hefur titilinn Gefið, logið og svikið. Og hver eru upphafsorðin?: ,,Atvinna er undirstaða byggðar. Á Vestfjörðum er það sjávarúrvegur sem ber uppi atvinnulíf og hefur gert alla tíð.`` 

Forseti minnir hv. þm. á að biðja um leyfi forseta.

Já, með leyfi forseta. Ég held áfram, með leyfi forseta. ,,Síðasta áratug hefur mikið gengið á þar vegna mikils samdráttar í þorskveiðum, en þær veiðar eru uppistaðan í atvinnugreininni. Mörg fyrirtæki stóðu ekki af sér samdráttinn og frá fjórðungnum hafa flust um 40% af veiðiheimildum. Enginn annar landshluti hefur mátt þola annan eins samdrátt. Alþingismenn kjördæmisins brugðust við með því að fá opnaðan möguleika fyrir nýja aðila inn í atvinnugreinina með útgerð smábáta. Þeirri leið hefur nú verið lokað.`` Og nú er verið að læsa hurðinni og það er ekki nóg með að henni sé læst, heldur er hún negld aftur og síðan múrað fyrir.  Núna er verið að láta einstaka trillusjómenn hafa kvóta fyrir fleiri tugi milljóna. Maður sem fær 40 tonna kvóta getur sennilega selt hann fyrir 30 milljónir, 40 tonn, og stungið þeim peningum beint í vasann. Hér er annar þingmaður sem ég hef nefnt, hv. þm. Einar K. Guðfinnsson. Gerð er könnun haustið 2002. ,,Flestir kjósendur í Norðvesturkjördæmi hafa mest álit á Einari Kristni`` er titillinn, mest álit á Einari Kristni. Hvernig skyldi hann fara út úr slíkri könnun í dag? Hann skrifaði í vor, fyrir nokkrum vikum síðan, með leyfi forseta: ,,Öryggisleysinu sem verður þegar ótti skapast við að aflaheimildir hverfi og að veiðirétturinn verði afnuminn. Það hefur orðið hlutskipti margra. Ekki þarf að nefna dæmin, þau eru í fersku minni fólksins. Nauðvörnin var eins og menn vita oft á tíðum, veiðikerfi smábátanna.`` Nauðvörnin. Þetta skrifaði þingmaðurinn 29. mars sl. Nú er hann búinn að venda sínu kvæði í kross og ætlar að senda þennan flota á bálið. Stóran hluta af þeim flota beint á bálið fyrir skammtímagróða. Það er það sem gerist. Menn munu selja atvinnutækin og nýtingarréttinn fyrir skammtímagróða. Það er eins og að pissa í skóinn sinn. Eftir sitja byggðirnar, atvinnustigið í byggðunum mun minnka, verðmæti húseigna og annað þar fram eftir götunum mun rýrna. Það verður eignamissir hjá flestum en örfáir útvaldir fá allt í einu mikið af peningum í vasana, en hinir munu fá að líða fyrir þetta, fólkið í þessum byggðum. Hér er grein eftir hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson frá 1. maí árið 2003 og þar stendur, með leyfi forseta: ,,Við höfum styrkt dagakerfið --- þeir vilja ekki sjá það. Við höfum hins vegar á þessu kjörtímabili verið að styrkja forsendur þessa kerfis. Horfið hefur verið frá því að mæla sóknareiningarnar í dögum. Nú eru þær mældar í klukkustundum. Þetta fyrirkomulag er manneskjulegra og betra fyrir þá sem þessar veiðar stunda. Hópi sjómanna var síðan gefinn kostur á að stunda útgerð sína innan þessa fyrirkomulags.`` --- Svo ræðst hann á Samf.: ,,Það var þetta kerfi sem þeir samfylkingarmenn vildu afnema og setja inn á uppboðsmarkaðinn. Sem betur fer var því afstýrt.`` Nú er liðið eitt ár frá því að þessi grein var skrifuð. Nú hefur taflborðið heldur betur snúist við því nú er Samf. að taka þátt í örvæntingarfullri tilraun stjórnarandstöðunnar til að reyna að bjarga þessum flota. Því það er svo að við í stjórnarandstöðu, minni hlutanum ef svo má segja, gerum okkur fulla grein fyrir því hvað hér er að gerast. Hæstv. forseti. Þetta kerfi mun leiða til byggðaröskunar. Það mun leiða til þess að atvinnustigið í byggðunum minnkar. Það mun líka leiða til þess að við sjáum aukningu í til að mynda slæmri umgengni um auðlindina. Það verður aukning í brottkasti. Ég vil í lok máls míns fá að vitna í þingræðu þar sem einn af þeim þingmönnum, sem ég ekki hef nefnt enn þá í ræðu minni, sem fóru um með fagurgala og slógu sér á brjóst til að mynda í kosningabaráttunni, sagðist heldur betur ætla að verja smábátaflotann og hefur útmálað sjálfan sig sem einn af helstu forsvarsmönnum fyrir þann flota á hinu háa Alþingi. Það er hv. þm. Hjálmar Árnason, riddarinn hugumstóri frá Suðurnesjum þar sem gerðir hafa verið út margir smábátar. Hvað sagði sá hv. þm. í þingræðu árið 1995 þegar verið var að tala um að setja ætti trillur á kvóta? Hann sagði svo, með leyfi forseta: ,,Ég vil að auki lýsa yfir áhyggjum mínum. Fari margir krókabátar yfir á aflamark mun það auka smáfiskadráp. Þá munu þeir bátar frá og með þeim degi að þeir hefja sókn á aflamarki hætta að veiða smáfisk. Við vitum að smáfiski er hent í dag hjá þeim bátum sem eru á aflamarki og er ekki á bætandi.`` Þetta vissi þingmaðurinn árið 1995. En einhvers staðar á vegferð sinni frá því hann flutti þessa ræðu úr þeim sama stól og ég stend í núna virðist hann hafa týnt þessum vísdómi, eða kannski kýs hann að gleyma honum og lætur í dag eins og hann hafi aldrei búið yfir þeirri vitneskju. Ég sakna þess, hæstv. forseti, að sjá ekki þrjá af þeim fjórum hv. þingmönnum sem ég nefndi í ræðu minni hér í þingsal Alþingis til að hlusta á ræður okkar þar sem við erum að gera örvæntingarfulla lokatilraun til að fá menn til að snúa af villu síns vegar, að þeir skuli ekki sitja hér og hlusta á ræðurnar, taka þátt í andsvörum og halda sjálfir ræður, því þessir menn þurfa að standa reikningsskil gerða sinna og þeir munu verða látnir standa reikningsskil gerða sinna. Þeir verða að útskýra fyrir kjósendum sínum og fólkinu í landinu af hverju þeir sviku það. Þeir verða að útskýra þau svik. Þeir verða að útskýra hvernig þeir gátu árum saman farið með þennan fagurgala, það froðusnakk sem ég hef nefnt svo, árum saman, bæði í ræðustól á hinu háa Alþingi og líka úti í þjóðfélaginu, á fundum, í fjölmiðlum, með greinaskrifum, í viðtölum. Ég öfunda ekki þá þingmenn af því hlutskipti að þurfa að útskýra það. Ég tel að það muni verða þeim þingmönnum dýrt sem farið hafa þar fremstir í flokki og staðið að þessu. Hv. þm. Guðjón Hjörleifsson, formaður sjútvn., á eftir að finna fyrir því. Því get ég lofað. Ég get líka lofað því að þeir fjórir þingmenn sem ég nefndi áður, hv. þingmenn Hjálmar Árnason og Kristinn H. Gunnarsson, báðir frá Framsfl., og hv. þingmenn Einar Oddur Kristjánsson og Einar K. Guðfinnsson, munu líka finna fyrir því að þetta verður ekki gleymt. Hvernig stendur á því að þessir hv. þingmenn eru ekki í salnum núna fyrir utan hv. þm. Kristin H. Gunnarsson? Hvar eru hv. þingmenn Einar K. Guðfinnsson og Einar Oddur Kristjánsson? Ég geri það heyrinkunnugt úr þessum stól og ég vona að fólkið í heimabyggðum þeirra horfi á það sem nú er að gerast, og þó að það geri það kannski ekki núna gerir það þá vonandi á morgun, og gerir sér grein fyrir því að þessir menn eru nú á þessari ögurstundu einhvers staðar allt annars staðar en þar sem þeir ættu að vera.

Herra forseti. Ég hlustaði af athygli á ræðu hv. þm. og er svo sem margt um hana að segja. Þó verð ég að segja að það er óvenjulegt að beina hótunum að mönnum úr ræðustóli Alþingis, þeim hótunum að menn eigi eftir að finna fyrir því. Ég veit ekki alveg hvernig ber að skilja það og það væri ekki verra ef þingmaðurinn útskýrði það fyrir okkur hvernig hann ætlar að sjá til þess að við, nokkrir þingmenn, eigum eftir að finna fyrir því að taka þær ákvarðanir sem við ætlum að taka. Kannski eiga menn eftir að finna fyrir því á netinu eða eitthvað svoleiðis, ég skal ekki segja, en hv. þm. útskýrir það væntanlega fyrir okkur. Mér þótti athyglisvert að heyra hann setja fram hugmyndir sínar um hvernig ætti að hafa fyrirkomulag dagabátakerfisins. Ég var út af fyrir sig alveg sammála honum í því sem hann sagði, að það væri nauðsynlegt að setja takmarkanir á veiðigetu flotans eins og með vélarafl og rúllur. Ég held að menn verði, ef menn ætla á annað borð að reyna að ná einhverri samstöðu um slíkt, að viðurkenna að það verður að takmarka sóknargetuna. Hins vegar hef ég ekki séð neitt frv. frá þingmönum Frjálsl. um slíkt. Eina frv. sem ég hef séð frá þeim er um að það eigi að vera 23 dagar og engar takmarkanir. Engar takmarkanir á veiðigetu flotans. Meira að segja er lagt til að þessum 23 dögum fjölgi með vaxandi heildarþorskveiði. Þannig að hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson er búinn að lýsa yfir andstöðu við það frv. sem varaþingmaður hans, Grétar Mar Jónsson, flytur ásamt hv. þm. Jóni Bjarnasyni. Það frv. liggur hjá sjútvn., 23 dagar í sóknarkerfi og engar takmarkanir á sóknargetu bátanna frá því sem nú er. Nú hefur hv. þm. útskýrt það fyrir okkur að hann sé andvígur því frv. og þess vegna er stjórnarandstaðan og hann væntanlega að flytja tillögur sem ganga miklu skemmra en það frv.

Hæstv. forseti. Þegar ég sagði að menn mundu fá að finna fyrir því, átti ég að sjálfsögðu við það að þeir mundu finna fyrir því bæði í ræðu og riti frá þeim sem eru andvígir þeim hugmyndum sem nú eru settar fram í því lagaskrípi sem verður samþykkt seinna í kvöld. Þeir munu eflaust og alveg örugglega líka fá að finna fyrir því hjá kjósendum sínum, bæði í ræðu og riti og síðan í kjörklefanum við næstu alþingiskosningar því þetta verður ekki gleymt. Hin spurningin eða fullyrðing hv. þm. um að ég sé allt í einu orðinn andvígur eigin frv. er gersamlega út í hött. Við litum svo á og ég hef skýrt það út áður í þessum ræðustól, að þessar breytur, þ.e. takmarkanir á veiðigetu bátanna, væru hlutir sem ætti að setja inn í reglugerðarákvæði. Þeir ættu ekki að fara undir lagasetningu. Það væru hlutir sem ráðuneytið sjálft og hæstv. sjútvrh. sjálfur ætti að skýra. Það eru reglugerðir í dag um veiðarfæri, um möskvastærðir og annað þess háttar. Þetta er bara reglugerðaútfærsla. En síðan, og ég er viss um að hv. þm. man eftir því, talaði ég um það á fundum sjútvn. að við værum alveg reiðubúnir til að fara í viðræður um að setja jafnvel eitthvað slíkt inn í lög, t.d. með rúllufjölda. Við værum tilbúnir að fara í þá vinnu að gera breytingar á frv. okkar og setja inn slík ákvæði til þess einmitt að mæta mönnum eins og til að mynda Einari K. Guðfinnssyni, sem lýsti því yfir í ræðustól að hann gæti ekki stutt frv. okkar vegna þess að það vantaði svona breytur inn í það, slík ákvæði. Við vorum meira en reiðubúnir til að fara út í það. Það hefði ekki verið neitt mál, en við litum svo á að það ætti að vera hlutverk ráðuneytisins og þá í samráði við t.d. fiskifræðinga og Hafrannsóknastofnun að þessu ætti að stýra með reglugerðum. Flóknara er það ekki.

Herra forseti. Mér er nú nokkuð létt eftir að hafa fengið þær útskýringar að hv. þm. átti ekki við það að hann ætlaði að beita handafli á okkur, láta okkur finna fyrir því með þeim hætti eins og mér fannst eiginlega liggja í orðunum en trúði ekki. Þess vegna spurði ég og sem betur fer reyndist það ekki á rökum reist að slíkt stæði til. Ég óttast ekkert að finna fyrir því í þeim skilningi að takast á um málefnið á málefnalegan hátt í umræðum. Það skulum við gera, herra forseti, og ég ber engan kvíða fyrir því. Það liggur fyrir, herra forseti, að eina frv. frá þingmönnum Frjálsl. varðandi málið er það sem er inni í sjútvn. Það kveður á um 23 daga og engar takmarkanir á veiðigetu bátanna. Það liggur líka fyrir að núna eru þeir aðilar að brtt. þar sem gert er ráð fyrir að setja verði takmarkanir á veiðigetu. Ég er út af fyrir sig alveg sammála því að það verði að gera en þar með hafa þingmennirnir tekið U-beygju í afstöðu sinni og geta því ekki lengur stutt sitt eigið frv. óbreytt. Ég vil bara vekja athygli á því, herra forseti. Ég vil svo segja eitt um annað sem kom fram í máli hv. þm. Hann sagði að menn mundu selja kvótann og flytja burt. Þeir sem eru í dagakerfinu munu verða í krókaaflakerfinu. Ef þeir selja kvótann fer hann til einhverra báta sem eru í krókaaflakerfinu. Hvar eru þeir? Ef við skoðun löndunarhafnir þeirra báta sem eru í krókaaflakerfinu kemur í ljós að fjórar hæstu löndunarhafnirnar af sjö eru á Vestfjörðum. Átta hæstu af tólf eru í Norðvest. Það má því leiða líkur að því að verði um kvótasölu að ræða innan krókaaflakerfisins í kjölfar þessara breytinga muni kvótinn fyrst og fremst renna í það kjördæmi.

Hæstv. forseti. Þetta eru útúrsnúningar hjá hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni og mér finnst það ekki vera honum sæmandi því að hann veit miklu betur. Við höfum ekki tekið neina U-beygju. Við höfum alltaf verið trúir málstað okkar og erum það enn og ætlum að vera það áfram. Þegar sá dagur rennur upp að við komumst til valda munum við hrinda þessum ólögum. Við munum hrinda þeim og færa sóknarmark, vel útfært sóknarmark yfir á strandveiðiflotann og afnema kvótana. Það er okkar yfirlýsta stefna. Þeirri stefnu ætlum við að halda til þrautar. Það hefur ekkert breyst í þeim efnum. Við mundum að sjálfsögðu takmarka sóknargetu bátanna með reglum, skýrum reglum um veiðarfæranotkun, t.d. með svæðalokunum og öðrum breytum sem hægt er að nota til að stjórna sókn veiðiflotans. Það er hægt að gera með alls kyns útfærslum og er gert með mjög góðum árangri, m.a. í Færeyjum. Á meðan við ætlum að fara að setja síðustu trillurnar í kvóta vinna Færeyingar, færeyska landstjórnin, að því að gefa veiðar smábáta alfarið frjálsar. Færeyska landstjórnin vinnur að því núna, vegna þess að Færeyingar eru löngu búnir að átta sig á því, eins og sífellt fleiri eru að gera á Íslandi, að þessir smábátar eru ekki ógn við eitt eða neitt. Þeir munu aldrei ofveiða neinn fiskstofn, en þeir eru hins vegar vistvænir og þeir eru mannvænir. Þeir skapa líf og fjör í byggðum landsins.

Herra forseti. Af hverju er sóknarmöguleiki í lögunum um stjórn fiskveiða? Er það ekki vegna þess að meiri hluti hefur verið fyrir því á Alþingi að sókn væri einn af þeim möguleikum sem við ætluðum að bjóða upp á? Af hverju hefur sóknin ekki verið tekin út í öllum þeim breytingum sem búið er að gera á lögunum um stjórn fiskveiða? Hlýtur það ekki að vera vegna þess að það hefur verið þingmeirihluti fyrir því að halda því inni? Af hverju hafa krókabátar í sókn verið að veiða undanfarin ár 11--12 þús. tonn á ári en ekki 2.100 eins og segir fyrir um í lögum um stjórn fiskveiða? Er það ekki vegna þess að það er vitað að það hefur verið meiri hluti á Alþingi fyrir því að þessir bátar fengju að sækja þessa daga og draga að landi þann fisk sem þeir fengju á þeim tíma? Ég held að hingað til hafi öllum verið ljóst að á Alþingi Íslendinga er meiri hluti og hefur verið meiri hluti fyrir því að hluti af smábátunum fengi að róa í sóknarstýringu en við tækjum ekki allan flotann og settum hann á aflamark eins og nú er verið að gera með þessum lögum. Því er ekkert óeðlilegt að menn segi að hér sé um kúvendingu að ræða. Verið er að taka þá 292 báta sem sátt hefur verið um að fái að róa á sóknarmarki og njörva þá niður í aflamarkskerfi. Það hefur öllum verið ljóst að þetta hefur verið vilji hæstv. sjútvrh. sem hefur oft og tíðum misst svefn yfir því að til væru bátar sem gætu verið að róa og fiska eftir aflabrögðum eins og þau eru á hverjum tíma. Það var öllum ljóst þegar frv. sem menn héldu að væri um sóknardaga kom fram frá hæstv. sjútvrh. að svo var ekki, heldur var verið að leggja grunn að því að allir sem væru á sóknarmarki veldu núna sjálfviljugir að hætta því og færu á aflamark. Við ræddum þetta við 1. umr. og síðan áfram. Þá kom skýrt í ljós hjá hæstv. sjútvrh. að þetta var einmitt það sem um var að vera. Hann varð að leggja fram frv., þingmenn í ríkisstjórninni voru að ýta á það. Hann komst ekki undan því og lagði þá fram þetta frv. þar sem hann býður dagabátakörlum þetta mikinn kvóta í trausti þess að þeir velji kvótann frekar en halda áfram að sækja, a.m.k. miðað við þann kost sem hann var að bjóða þeim í því frv. sem hann lagði fram. Farsanum í kringum það þegar breytingartillagan kom fram við frv. sem kastaði út möguleikanum um sóknardaga var vel lýst við 2. umr. Ég ætla ekki að eyða tímanum í að fara yfir það en margir hv. þingmenn sem hingað til hafa stutt sókn hafa hengt sig á það að samkomulag sé við Landssamband smábátaeigenda um málið. Allir sem hlustað hafa á fjölmiðla og heyrt forsvarsmenn landssambandsins lýsa því hvernig þetta gekk fyrir sig, vita að það er ekki satt. Þeir eru gáttaðir eins og þeir sjálfir hafa sagt í fjölmiðlum. Því er það ekki rétt hjá hv. þingmönnum að reyna að frýja sig ábyrgð með því að lýsa því yfir að hér sé full sátt við Landssamband smábátaeigenda. Við sem höfum lagt fram breytingartillögu sem gerir ráð fyrir því að þessir bátar haldi áfram í sóknarstýringu viljum standa við þau orð sem áður hafa verið sögð um að þessi hluti flotans fengi að sækja sjó í sókn. Verið er að bjóða upp á möguleika í dögum og stýringu og aflamagni sem þessum bátum hefur aldrei verið boðið áður. Þrátt fyrir það treysta hv. þingmenn sem hingað til hafa talað fyrir sóknarstýringu sér ekki til þess að styðja málið. Þrátt fyrir að það tilboð sem búið er að leggja á borðið af okkar hálfu, að menn geti haldið áfram í sókn, sé betra en nokkrum gat nokkru sinni dottið í hug, treysta þeir sér ekki til að styðja það. Í núverandi sóknarkerfi eru allir þeir sem sækja sjóinn jafnréttháir. Þeir eiga möguleika á að fara á sjó og draga fisk og þeir hafa ákveðna daga eða klukkutímafjölda til að gera það, allir hafa sama rétt. Með þessu frumvarpi sem nú er verið að leggja fram og brtt. meiri hluta sjútvn., er verið að skipta mönnum í flokka. Sumir mega fara á sjó og taka mikinn afla þegar þetta verður orðið að lögum, en aðrir mega fara á sjó og taka mun minni afla heldur en þeir áður máttu í sóknarstýringu. Það hefur í raun verið kostulegt að fylgjast með því hér í sölum Alþingis og annars staðar í Alþingishúsinu hvernig tiltölulega fámennur þrýstihópur hefur náð að kengbeygja fjölda þingmanna í þessu máli. Þeir hafa gefist upp í baráttu sem þeir hafa staðið í í mörg ár. Þeir hafa gefist upp á að reyna að halda henni áfram, vegna þess að tiltölulega fámennum þrýstihópi margra dagabátaeigenda sem hafa talsvert mikla aflareynslu, hefur tekist að sannfæra meiri hluta hv. þingmanna um að nú beri að setja þetta í kvóta. Það er raunalegt að sjá menn kikna svona í hnjánum, hv. þingmenn sem maður hélt að hefðu bein í baki en sýna það nú að einungis er um brjósk að ræða. Þetta er ekkert smávægi sem við erum að tala um í verðmætum sem verið er að leggja á borð fyrir dagabátana núna. 10.000 tonn, eins og verið er að bjóða í fastar aflaheimildir, ganga á markaði í dag fyrir u.þ.b. 8 milljarða kr. Það væri ekki sanngjarnt að segja að þetta væru einhverjir nýir peningar allt saman sem væri verið að búa til fyrir þennan hóp manna. Það er ekki svo, vegna þess að dagarnir hafa vægið. En dagarnir sem þeir hafa í dag og rétturinn til að sækja sjó, hefur borið verð sem er í kringum fimm og hálfur til sex milljarðar kr. á öllum flotanum. Það sem meiri hluti sjútvn. og hæstv. ráðherra er að gera, er að taka rúma tvo milljarða, tvo og hálfan milljarð í verðmætum, leggja á borðið og segja: Þetta fáið þið ef þið hættið í frjálsri sókn, beygið ykkur undir það að detta inn í aflamark eins og aðrir, þannig að hér verði ekki um neina frjálsa sókn að ræða framvegis. Við það að bjóða þeim mönnum sem eiga þessa báta slík verðmæti og þennan rétt til kílóa í veiði, við það er verið að taka af öðrum. Það eru aðrir sem missa rétt. Og hverjir eru það? Það eru þeir sem búa í byggðarlögum sem best hafa notið þessara veiða. Það fólk er að tapa verulegum rétti. Sveitarfélög sem hafa byggt sig upp til að taka á móti þessum flota, lagt í kostnað við hafnir, löndunarkrana, ísmöguleika, þau hafa enga tryggingu fyrir því að þessir bátar komi þar meir. Og það fólk sem hefur haft atvinnu af því að taka á móti þessum afla og vinna þann hluta sem eftir verður, það á engan rétt. Einungis í kringum 250 einstaklingar sem hafa róið í dagakerfinu og haft þann rétt að sækja sjó, þeir fá núna, eins og alltaf þegar kvóta hefur verið úthlutað, verðmætin til sinnar einkaeignar, persónulegrar eignar, en allir aðrir sem stuðluðu að því að þessi aflareynsla varð til með því að vinna aflann, taka á móti honum, skaffa aðstöðu, vera til; þeir fá ekki neitt. Það er í raun algjörlega á ábyrgð þeirra flokka sem nú hafa meiri hluta hér á Alþingi að sóknarkerfi í íslenskri fiskveiðistjórnun verður lagt af. Í morgun vöknuðu u.þ.b. 250 einstaklingar hér á Íslandi með sama rétt til þess að sækja sjó af því þeir áttu smábáta í dagakerfinu. Margir hverjir í sæmilegum álnum, aðrir áttu svona nokkurn veginn eignir fyrir skuldum. Í kvöld þegar þessir 250 einstaklingar fara að sofa þá verður það ekki svo, þá hafa talsvert margir þeirra eignast marga tugi milljóna og hundruð milljóna í eign, bara við það að hv. alþingismenn munu ýta á græna takkann og samþykkja hér lög sem færa þeim þessi verðmæti. Enn og aftur á að endurtaka sama leikinn sem margir hv. þingmenn hafa gagnrýnt hér í sölum Alþingis. Þingmenn sem ég ætla í sjálfu sér ekki að nafngreina, það vita allir hverjir það eru sem hafa verið að berjast fyrir sóknarstýringu en hafa nú látið af þeirri baráttu. Það er með breytingar á fiskveiðistjórnarlögunum nú eins og oft áður, það liggur mikið á. Þing er að fara heim. Það er ekki nægur tími til að tala um málið eins og þyrfti, heldur skal keyra það hratt í gegn. Það er sorglegt til þess að vita og ég verð að segja það aftur þó það fari í taugarnar á hv. þingmönnum Norðvesturkjördæmis eins og við höfum séð þegar hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hefur komið í andsvör, það er sorglegt til þess að vita að þeir sem íbúarnir þarna töldu sína brjóstvörn og mundu standa vörð um hagsmuni þeirra, þeir hafa brugðist í þessu máli.

Herra forseti. Það er eðlilegt að menn ræði þetta mál töluvert, sérstaklega í ljósi þess að það eru að verða vatnaskil í löggjöf um þetta efni að því leyti að til stendur að taka úr lögum ákvæðið um sóknarstýringu á veiðum tiltekins flota sem verið hefur lengi í löggjöf. Það er því ekki að furða þó mönnum verði tíðrætt um það við þessa umræðu og fyrri umræður málsins. Ég gerði grein fyrir afstöðu minni til frumvarpsins við 1. umr. um það og þarf engu að bæta við það sem þá kom fram. Ég reyni að nálgast málið á þeim forsendum að ná sem bestri niðurstöðu í málið fyrir þá sem það varðar, hv. þm. Sigurjón Þórðarson. Það hefur oft verið rifjað upp hér í þessari umræðu að það hefur verið sjónarmið mitt og fleiri þingmanna að það bæri að viðhalda sóknarstýrðu kerfi fyrir smábáta og að það væri rétt að reyna að tryggja það kerfi sem er í lögum. Ég vil rifja það upp að það var m.a. fyrir mína tilstuðlan árið 1999 í janúar að þetta kerfi sem er í lögnum í dag var dregið upp, en ég var þá formaður sjútvn. Fyrir henni lá frv. þáv. ríkisstjórnar um að allar veiðar yrðu kvótabundnar. Mér hefur hins vegar orðið ljóst að menn gætu ekki búið við óbreytta sóknarstýrða veiði. Það hefur m.a. komið fram í því að ég og reyndar margir fleiri höfum sagt að til þess að ná stöðugleika í sóknarstýrða veiðikerfið, þannig að dögunum hætti að fækka, þá yrði að setja frekari sóknartakmarkanir á flotann. Það hefur einkum verið nefnt til að takmarka fjölda á handfærarúllum á hverjum bát og hitt að takmarka eða tengja saman vélarafl og þá daga sem hver bátur hefur. Þannig að vaxandi vélarafl leiðir af sér fækkun á dögum. Þetta er auðvitað til komið vegna þess að miklar breytingar hafa orðið á þessum flota. Útgerðarmenn eru útsjónarsamir og fljótir að sjá þær leiðir sem í boði eru, eða opnar samkvæmt lögum, til þess að auka veiði sína og fara þær leiðir ef þær eru á annað borð arðvænlegar. Það er þess vegna eðlilegt að menn hafi fært umræðuna úr sóknarstýrðum veiðum yfir í sóknarstýrðar veiðar með takmörkunum sem eiga að stefna að því að ná jafnvægi í veiðunum. Það kemur m.a. fram í tillögu minni hluta sjútvn. að hún byggist á því að það sé jafnvægi í veiðunum. Það er út af fyrir sig grundvallarbreyting í afstöðu til sóknarstýringar, vegna þess að hún hefur ævinlega byggst á því að veiðin væri breytileg eftir fiskigegnd frá einu ári til annars, en menn væru ekki að keppa að því að það magn sem veitt væri með þeirri aðferð væri stöðugt. Grundvallarbreyting hefur orðið í afstöðunni til sóknarstýrðra veiða á undanförnum árum, þannig að nú tala allir um það að sóknarstýrð veiði eigi að vera á þeim forsendum að árlegt magn veiðinnar sé konstant; sé föst tala. Það birtist m.a. í þeim tillögum sem liggja fyrir þinginu frá minni hluta sjúvtn. Við megum ekki gleyma því að fiskveiðiárin 1998 og 1999 hafði flotinn 23 daga til veiða. Þá veiddi hann 5.500 tonn. Fiskveiðiárið 2001--2002 veiddi hann 12.400 tonn á jafnmörgum dögum. Veiðin hafði liðlega tvöfaldast, eða um 140% sýnist mér svona fljótlega reiknað. Á sama tíma jókst veiðin um 140%. Á síðasta fiskveiðiári, sem var aðeins 21 dagur, þá var veiðin 11.000 tonn, eða tvöfalt meiri en fjórum árum áður þegar dagarnir voru 23.

Þá hafði bátunum fjölgað um 84 ...

Þannig að veiðigetan hefur vaxið mjög mikið. Þess vegna eru menn komnir að þeirri niðurstöðu og það er enginn sem sker sig úr í því að ef einhver von eigi að vera um að sóknardagakerfið geti lifað, þá verði að setja frekari takmarkanir á getu þeirra og stefna að því að árleg veiði sé sem næst tiltekinni viðmiðun sem menn setja sér. Nú stefnir í það á þessu fiskveiðiári þegar dagarnir eru ekki nema 19 að veiðin verði um 10 þús. tonn og hugsanlega meiri, þannig að menn sjá það að flotinn hefur breyst. Getan til að veiða hefur vaxið mjög mikið og endurspeglast í því hvernig málin eru rædd núna, sem er mjög ólíkt því hvernig menn hafa alltaf rætt um sóknarstýringu. Við stöndum líka frammi fyrir því að þeir sem hafa fjárfest í sóknardagakerfinu eru órólegir yfir því ef afli minnkar, vegna þess að þeir hafa keypt báta og þeir hafa keypt daga. Það er nefnilega þannig í sóknarstýrikerfinu, það er líka um það að ræða að menn geti keypt og selt veiðiheimildir; brask eins og sumir ónefndir þingmenn kalla það. Það á sér stað í sóknarkerfinu sem þeir telja að eigi að vera áfram. Menn geta keypt einstaka daga eða heimildir fyrir einstök ár eða varanlega, alveg eins og í aflamarkskerfinu. Menn hafa því fjárfest og menn hafa fjárfest miðað við ástandið á undanförnum árum sem hefur verið mjög gott fyrir þennan veiðiskap. Menn hafa veitt mjög mikið og þess vegna er verðið á hverjum degi mjög hátt. Útgerðarmennirnir í þessum flota eru mjög viðkvæmir fyrir breytingum á veiði vegna skuldsetninga sinna. Gefum okkur að það gerist sem ég hygg að muni örugglega gerast, að veiði innan grunnslóðar muni dragast verulega saman um eitthvert árabil. Þá er þessi floti afar illa settur og sérstaklega þeir sem hafa verið að fjárfesta á síðustu árum, þeir standa frammi fyrir því að afli þeirra verður miklu minni en þeir þurfa til að standa undir sínum fjárfestingum. Þetta er staða sem menn standa frammi fyrir. Hvernig ætla hv. þingmenn að bregðast við því? Þetta er eitt af því sem við þurfum að svara. Þeir sem eru í þessum atvinnurekstri koma með sín vandamál, leggja þau á borðið fyrir okkur og spyrja: Hvaða lausnir hafið þið fyrir okkur til þess að við getum stundað okkar útgerð? Ég vil segja, herra forseti, að ég hef ótrauður stefnt að því að ná fram þeirri niðurstöðu sem ég hef lengi stefnt að að það yrði gólf í dögum sóknardagakerfisins, 23 dagar. Hins vegar er mér það alveg ljóst að það er enginn þingmeirihluti fyrir því.  Í ljósi þess þá var það mín afstaða að segja sem svo: Það er rétt að leggja að sjútvrh. hæstv. að reyna að ná samkomulagi við forsvarsmenn þessa hóps, Landssambands smábátaeigenda, og vita hvort þeir nái samkomulagi um það sem þeir telja þeirra hóp fyrir bestu í ljósi þeirrar stöðu sem uppi er. Það var niðurstaðan. Það fóru í gang viðræður á milli ráðherrans annars vegar og forsvarsmanna Landssambands smábátaeigenda hins vegar. Þeir náðu niðurstöðu. Þeir komu með tillögur til meiri hluta sjútvn. um útfærslu á frumvarpinu sem fólu í sér að allir bátar skyldu fara í krókaaflamarkið, þannig að handfærabátarnir yrðu hluti af krókaaflamarkinu. Það lá alveg fyrir, herra forseti, að ef það var mat forsvarsmanna Landssambands smábátaeigenda á stöðunni sem uppi var, það væri best fyrir hagsmuni þeirra umbjóðenda að semja á þessum nótum, þá mundi ég styðja við bakið á því. Það lá alveg ljóst fyrir og ég gerði mönnum grein fyrir því að þeir gætu treyst því. Því til viðbótar er það ljóst eins og ég hygg að flestir hv. þingmenn sem hafa tekið þátt í umræðunni um þetta mál viti, að langflestir þeirra útgerðarmanna sem starfa í dagabátakerfinu vilja að þessi kostur verði ofan á. Það er kannski ekki vegna þess að það sé ósk þeirra. Þeir segja margir: ,,Við sjáum eftir dagakerfinu.`` Það segi ég líka. Ég sé eftir því. En þeir segja: ,,Miðað við okkar hagsmuni, við erum að gera út. Það erum við sem erum í atvinnurekstrinum, höfum tekið á okkur skuldbindingarnar. Það erum við sem ætlum að reyna að gera þetta út með hagnaði, hafa tekjur af því fyrir okkur og skapa vinnu fyrir aðra, þá er þetta skásta niðurstaða sem völ er á.`` Það er þeirra mat. Ég hygg að hv. þingmenn geti verið mér sammála um að þannig liggur landið í þessum hópi. Hvað ætla hv. þingmenn þá að gera ef þeir vilja ekki þá leið sem lögð er til af hálfu þessara aðila? Hvað ætla þeir að bjóða upp á? Þeir bjóða ekki upp á 23 daga, minni hluti sjútvn. Þeir bjóða ekki upp á gólf í dögunum. Þeir bjóða upp á kerfi þar sem nýjustu bátarnir geta aukið veiði sína á kostnað hinna, með tilflutningi í veiði milli bátanna innbyrðis, þannig að þeir sem eru á bestu bátunum þeir geta aukið sinn hlut, en hlutur hinna mun rýrna. Þeir hafa sínar skuldbindingar líka,  Það væri fróðlegt að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar upplýstu okkur um það í þessari umræðu hvaða undirtektir hafi verið við tillögu þeirra. Eru fjöldaáskoranir úr hópi dagabátamanna til þeirra um að samþykkja þetta?  Ég vil aðeins reyna að átta mig á því hvernig menn meta málið í ljósi þessa. Hér hafa menn haft mörg orð um það hvernig þróunin mundi verða ef þetta yrði niðurstaðan. Á það er bent að mikið af aflanum er veitt og landað á öðrum stað en báturinn er gerður út frá og það hafi tiltekin áhrif. Ég vil fyrst nefna að ef við skoðum það sem er líklegt að verði úthlutaður kvóti þessara báta í einstökum byggðarlögum og berum það saman við unninn afla á þessum stöðum, að á velflestum af þeim stöðum þar sem mest er landað er úthlutaður kvóti dagabátanna meiri en unninn afli. Þannig að það er ekki líklegt að vinna í landi muni minnka vegna þess að kvóti þeirra báta sem gerðir eru út rýrni svona mikið. Það er ekki líklegt.

... allar líkur á því.

Það er ekki líklegt. Þá benda menn á að á sumum stöðum er landað mun meira en selt frá stöðunum. Það eru til staðir sem þannig háttar, eins og Skagaströnd og Bolungarvík, en þeir tveir eru langstærstir hvað það varðar, og Suðureyri. Þeir bátar sem ekki eru lengur handfærabátar á dögum, verða þá handfærabátar í krókaaflamarki og þeir eiga kost á að gera út eins og krókaaflabátar. Mér finnst líklegt að útgerðarmynstur þessara báta muni líkjast því sem er í krókaaflamarkinu. Ég hef ekki fulla vissu fyrir því, enda hefur það enginn, en ég er að reyna að átta mig á því miðað við þær upplýsingar sem fyrir liggja hvað er líklegt í þessum efnum. Ef við skoðum dreifingu á lönduðum afla eftir höfnum í krókaaflamarkskerfinu, þá kemur í ljós að í því kjördæmi sem menn hafa oftast nefnt, Norðvesturkjördæmi, að yrði fyrir skakkaföllum vegna þess að sóknarbátar mundu ekki landa sínum afla eins á þeim höfnum eftir en áður, eru átta af tólf hæstu löndunarhöfnum í krókaaflamarkinu. Fjórar hæstu af sjö efstu eru á Vestfjörðum. Þannig að útgerðarmynstrið í krókaaflamarkinu er mjög mikið í Norðvesturkjördæminu og langsamlega hæst. Við getum nefnt sem dæmi að sú höfn sem er langsamlega hæst er Bolungarvík með 2.300 tonn landað á síðasta fiskveiðiári. Hún er líka hæst í sóknardagakerfinu með 1.600 tonn. Sandgerði er í öðru sæti í krókaaflamarkinu, Flateyri í þriðja sæti, Ólafsvík í fjórða, Tálknafjörður í fimmta, Grímsey í sjötta, Suðureyri í sjöunda sæti o.s.frv. Hvers vegna ætti það að vera að dreifingin á aflanum veiddum á bátum í krókaaflamarkskerfi verði verulega frábrugðin þessu sem er í dag í krókaaflamarkskerfinu? Það væri fróðlegt að fá rök fyrir því. Ég sé ekki að það sé mjög líklegt að sú dreifing verði mjög frábrugðin. Ég vil svo benda á annað, að jafnvel í sóknardagakerfinu verða breytingar á löndunarmynstri eftir árum, vegna þess að dagabátaflotinn er svo kvikur; hann fer þar sem best veiðist á hverjum tíma. Á einu árinu er það hér, á öðru árinu þar. Þetta breytist mjög hratt. Það að vera í sóknardagakerfinu gefur því enga vissu fyrir því að landaður afli í tilteknum höfnum verði óbreyttur um ókomin ár. Menn geta ekki gefið neitt garantí fyrir því.  Ég vil nefna nokkrar hafnir sem dæmi um það hversu mikið hefur breyst á milli fiskveiðiára á lönduðum afla. Ef ég byrja á Snæfellsneshöfnunum þá var 777 tonnum landað í Ólafsvík á síðasta fiskveiðiári en á árinu þar á undan 885 tonnum. Í Stykkishólmi var á síðasta fiskveiðiári landað 164 tonnum, en þar áður 346 tonnum. Svo ég tali nú ekki um Rif, þar sem var landað 196 tonnum í staðinn fyrir 384 tonnum árið þar áður, það er um helmings samdráttur á lönduðum dagabátaafla á þessum höfnum á Snæfellsnesi. Á Tálknafirði minnkaði landaður afli úr 540 tonnum í 353 tonn. Á Patreksfirði minnkaði landaður afli dagabáta úr 1.143 tonnum í 783 tonn á milli fiskveiðiáranna 2001/2002 annars vegar og 2002/2003 hins vegar. Ef við færum okkur á Þingeyri, þá minnkaði landaður afli úr 125 tonnum í 26 tonn. Og á Flateyri þá minnkaði landaður afli dagabáta úr 717 tonnum í 318 tonn. Á öllum þessum höfnum varð veruleg breyting á lönduðum afla á milli ára. Þess vegna mega menn ekki gefa sér í umræðunni um hugsanleg áhrif af þessari breytingu að þau verði að landaður afli dragist saman sem nemur niður í það sem kvóti eigin báta verður. Menn geta ekki gefið sér þá forsendu. Þetta segir okkur að breytingarnar á lönduðum afla ráðast ekki endilega af kerfinu, heldur af fiskgengd, hvar hún er á hverjum tíma. Ef það veiðist mest út af Langanesi á komandi sumri verður aflinn þar og landað í nærliggjandi höfnum og lítið á Vestfjarðahöfnum, þótt það verði í sóknardagakerfi. Ég bið menn að hafa þetta í huga þegar þeir reyna að gera sér grein fyrir því hvernig áhrifin kunna að verða af þessari breytingu. Herra forseti. Ég hef farið yfir helstu atriðin í málinu en ég vil bæta því við að kvóti dagabáta verður langsamlega mestur í Norðvest., svo ég haldi því til haga. Hann verður rúmlega 5 þús. tonn af þessum 9.500 tonnum. Þannig er augljóst að þau áhrif sem menn hafa verið að draga upp, að muna muni um þúsund tonna á fáum höfnum landsins, eru verulega ofmetin. Ég tel það verulega ofmetið. Ég held að menn þurfi að finna betri rök en þeir hafa fært fram til að það sé líkleg niðurstaða. Ég vil minna á það sem fram kom hjá hæstv. sjútvrh. í umræðunni í gær eða fyrradag. Það verður litið til þess í sumar, þegar menn ganga frá reglum um hvernig eigi að dreifa þeim kvóta sem er í 9. gr. laganna, hvaða áhrif kunni að verða af breytingunni. Ef þau verða umtalsverð á litlum stöðum eins og Skagaströnd, Bolungarvík eða Flateyri þá verður tekið tillit til þess.

Já, já.

Þannig að það  Þá kem ég að því sem hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson nefndi í ræðu sinni, að menn mundu selja kvótann og flytja brott. Hvert selja þeir kvótann í krókaaflamarkinu? Þeir geta ekki selt hann í aflamarkskerfið vegna þess að það er óheimilt.

Ekki enn þá.

Þeir verða að selja hann til annarra báta í krókaaflamarkinu. Ég hef rakið hvar þeir eru. Sá kvóti sem kann að skipta um hendur mun því að mestu leyti lenda í Norðvest. að öllu óbreyttu. Eitt vil ég nefna enn sem komið hefur fram í umræðunni, vegna þess að menn hafa sagt að mönnum séu færðir miklir peningar, að þessir dagabátamenn fái eignir sem séu meiri í kvótanum heldur en í dagakerfinu. Það þýðir eitt sem menn mega ekki horfa fram hjá, að útgerðarmaður sem fær meira eigið fé hefur þar með efnahagslega stöðu til að styrkja útgerð sína. Hann getur keypt til sín meiri veiðiheimildir. Ef það reynist rétt að eigið fé þeirra aukist svo mikið verður sömu útgerðarmönnum í lófa lagið að afla sér aukinna veiðiheimilda og styrkja útgerð sína. Það styrkir þá byggð sem þeir gera út frá. Ég held að menn megi ekki gleyma þessu. 

Lægri vextir eins og formaður nefndarinnar minntist á.

Ég bið hv. þingmenn að fara ekki í tveggja manna tal.

Þeir sem gera út taka ákvarðanir um rekstur fyrirtækja sinna. Ef þeir geta bætt rekstur sinn held ég að menn ættu að fagna því en tala ekki eins og það sé slæmt og því fylgi eitthvað slæmt fyrir viðkomandi útgerð og viðkomandi byggðarlag ef útgerðin styrkist. Ég hefði talið að menn mundu tala eins og það væri fagnaðarefni ef slíkt gerðist, fremur en hið gagnstæða.  Menn verða að reyna að gera sér grein fyrir því sem líklegt er að gerist. Ég dreg þetta fram, herra forseti, til að mönnum sé ljóst að niðurstaðan leiðir ekki til þess að svartnætti sé fram undan. Mér finnst sumir hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar tala eins og fram undan sé ekkert annað en eintómt svartnætti. Það tel ég fjarri lagi. Ég vil, herra forseti, að endingu beina fyrirspurn til hæstv. sjútvrh. varðandi ákvæði í brtt. Þar er tekið fram að til að mæta þeim útgerðum sem hafa nýlega fjárfest geti þær fengið allt að 20 lestum aukalega á hvern bát, aukið endanlegan kvóta sinn sem því nemur, til að gefa mönnum kost á að afla sér tekna til að standa undir þeim skuldbindingum sem þeir hafa tekist á hendur. Við svona breytingar verður að gæta að því. Það er ábyrgðarhluti að setja lög sem kippa fótunum undan fjárfestingum manna miðað við þau lög sem áður hafa verið í gildi. Er það ekki rétt skilið hjá mér að þetta ákvæði eigi við líka um þá útgerðarmenn sem hafa keypt sér bát á þessum tíma, alveg eins og þá útgerðarmenn sem hafa bætt bát sinn og fjárfest þess vegna eða skipt um bát? Það eru sambærilegar aðstæður og hjá manni sem hefur nýlega hafið útgerð og keypt bát og daga. Það eru miklir peningar í því líka, herra forseti, sem menn þurfa að takast á hendur að borga ef menn hefja útgerð í dagabátakerfinu. Menn þurfa auðvitað að hafa útgönguleið fyrir fjárfestingar sínar við þær aðstæður. Ég spyr því hvort sé ekki rétt skilið hjá mér að þetta ákvæði í tillögunum eigi við um þessar aðstæður. Ég held ég láti þessu lokið að sinni, herra forseti. Ég vona að breytingarnar, sem ég er viss um að eru hinar skástu sem menn geta gert miðað við þær ástæður sem eru uppi, leiði til þess að útgerð slíkra báta muni styrkjast fremur en veikjast. Ég hef alla trú á því að það muni leiða til þess að þeir staðir sem helst byggja á þeirri útgerð muni eflast fremur en hitt.

Herra forseti. Hv. þm. beindi spurningu til mín. Svarið er að miðað við sambærilegar aðstæður og skilgreiningar brtt. þá verður tekið á sama hátt á þeim aðilum sem þarna eiga í hlut. Þeir fá sams konar úrlausn sinna mála.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir skýr svör í þessum efnum. Þá hefur skilningur minn á þessu verið réttur.

Herra forseti. Ég vil byrja að þakka hv. þm. fyrir að vera við umræðuna. Það er meira en hægt er að segja um ýmsa aðra, t.d. hv. þm. Adolf H. Berndsen og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson. Báðir koma þeir frá bæjum sem að öllum líkindum munu fara mjög illa út úr þessum aðgerðum við stjórn fiskveiða. Ég bið menn að skoða hverja málið varðar. Ég tel að það sé mikilvægt að hafa í huga að það varðar ekki eingöngu þá 300 útgerðarmenn sem mest hefur verið rætt um. Mér finnst mjög sérstakt að hlusta á hv. þm. Maður hefur hlýtt á hv. þm. Kristin H. Gunnarsson í umræðum um fjölmiðlamálið þar sem hann hefur talað um sannfæringu sína og það að standa á henni. Ég get ekki betur séð en að hann hafi framselt sannfæringu sína í þessu máli til hagsmunasamtaka úti í bæ. Hann snerist algjörlega í afstöðu sinni í þessu máli frá því í mars þegar hann sagðist ætla að verja sóknarkerfið. Nú er hann búinn að framselja afstöðu sína til hagsmunafélags úti í bæ. Ef það segir kvótakerfi þá segir hann kvótakerfi.

Herra forseti. Ég tek mið af niðurstöðunni hjá Landssambandi smábátaeigenda. Það liggur alveg fyrir. En ég framsel þeim ekki ákvörðunarvald mitt eða afstöðu mína.  Ég held að hv. þm. verði að átta sig á því að þeir sem málið varðar eru útgerðarmenn. Það byggist allt á þeim. Ef þeir eru ekki til staðar þá hafa aðrir enga atvinnu af útgerð, vinnslu eða umsvifum þar í kring. Þess vegna er það ábyrgðarhluti að láta hjá líða að finna lausn á vanda sem uppi er og setur nú þegar afkomu margra útgerða í voða, vegna þess að kerfið er eins og það er. Þess vegna þurfa menn að reyna að ná þeirri niðurstöðu að breyta gildandi fyrirkomulagi þannig að útgerðarmennirnir geti staðið undir skuldbindingum sínum og haldið áfram að gera út. Á því hvílir málið.

Herra forseti. Ég held að ég verði að minna hv. þm. á að þetta mál varðar ekki eingöngu útgerðarmennina. Það varðar þjóðina. Við erum að koma á kerfi sem mun hvetja til brottkasts. Í gær var maður dæmdur í Hæstarétti til að greiða 1 millj. kr. sekt fyrir að henda 53 fiskum. Hér eru menn hins vegar á fullu kaupi við að setja lög sem munu hvetja menn til brottkasts. Þetta er náttúrlega furðulegt og ég held að hv. þm. ætti að gera sér grein fyrir því. Afstaðan sem skein í gegn í ræðu hv. þm. var sú að hann gæti snúist ef LS ályktaði að fara í kvóta. Það hefur nú komið aldeilis fram og hann ætti þess vegna að endurskoða það að hoppa eftir því sem landssambandið segir. Það hefur komið fram að landssambandið segir að það hafi verið nauðbeygt til að gera slíka samþykkt og því hafi verið settir afarkostir.

Herra forseti. Kostirnir í stöðunni voru ákaflega skýrir. Annars vegar var það að búa við óbreytt kerfi sem menn hafa ekki bolmagn til að breyta 

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að það var lítil sannfæring í varnarræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar þegar hann lýsti því af hverju hann hefði skipt algjörlega um skoðun í málinu. Við höfum heyrt hann færa þau varnarrök fyrir sinnaskiptum sínum að sátt hafi orðið um það við Landssamband smábátaeigenda að fara í þetta kerfi. Hann kvaðst hafa verið ósáttur við frumvarp hæstv. sjútvrh. þegar það var lagt fram og ákvað að Landssamband smábátaeigenda skyldi fara í að ræða við sjútvrn. og sjútvrh., höfunda frv., og ef þeir væru sáttir við niðurstöðuna mundi hann fylgja því. Ég minni á að forsvarsmenn Landssambands smábátaeigenda segjast gáttaðir á því að svo skuli komið að við blasi að Alþingi ætli að afnema sóknardagakerfið. Hvernig getur hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hengt sig á að Landssamband smábátaeigenda sé sátt við þessa niðurstöðu?

Herra forseti. Það gætti ónákvæmni í ræðu hv. þm. Í fyrsta lagi sagði hann þrisvar sinnum að ég hefði skipt um skoðun. Það er ekki rétt. Ég hef ekki skipt um skoðun. Mitt mat á því hvað skynsamlegast væri að gera er enn þá óbreytt. Hins vegar er mér ljóst að það nær ekki fram að ganga. Þá reynir maður að stýra málinu til þeirrar niðurstöðu sem best er af þeim kostum sem í stöðunni eru. Það verða stjórnmálamenn ævinlega að gera. Það er þeirra hlutverk að vinna að því sem mögulegt er, þeir geta ekki verið fastir í því sem þeir vilja. Menn ná ekki að koma málum sínum langt með því móti og bregðast umbjóðendum sínum ef þeir leggja sig ekki fram um að færa mál til þess vegar sem þeir telja betri en það sem í stefnir.

Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson getur stutt þá tillögu sem stjórnarandstaðan stendur hér fyrir og staðið með skoðun sinni sem hann hefur margsinnis lýst í sölum Alþingis. Hann gæti gengið í lið með okkur sem berjumst fyrir því að þessi tillaga nái fram að ganga. Ég er sannfærður um að ef þingmenn Norðvest. sem talað hafa fyrir sóknarstýringu hefðu haldið áfram að gera það en ekki beygt sig þá værum við að tala um meiri hluta fyrir þeirri tillögu sem stjórnarandstaðan hefur lagt fram. Það verður að segjast eins og er, herra forseti, að það er eins og hv. þm. hafi klárað öll vopn úr vopnabúri sínu í baráttunni um útvarpslögin og í framhaldi af því orðið að beygja sig fyrir kvótakörlunum í Framsfl., beygja sig algjörlega í málinu. Ég verð að segja að mér þykir leitt að sjá að hv. þm. á jafnauðvelt með að skipta um skoðun og hann á með að skipta um flokka.

Herra forseti. Þetta voru ómakleg orð í lokin hjá hv. þm. Ég hygg að ég hafi ekki skipt oftar um flokk en hann. Ég vil minna á það að Alþýðubandalagið, sem ég var í áður, ákvað að hætta að starfa og þeir sem vildu halda áfram í pólitík urðu að finna sér vettvang til þess að starfa. Það gerði ég og hver einasti maður í Alþýðubandalaginu sem ákvað að halda áfram í pólitík, að skipta um flokk. Hver einasti maður. Það gerðu líka þeir sem voru í Alþýðuflokknum. Ég vil ekki, herra forseti, að viðhöfð séu slík ummæli án þess að ég fái að svara fyrir mig. Mér finnst þetta ómaklegt og ómálefnalegt. Hv. þm. er ekki vanur að tala svona og ég held að hann hafi misst þetta út úr sér. Við skulum bara gleyma þessu.

Hæstv. forseti. Ég hlýddi með mikilli athygli á ræðu hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar. Hann talaði m.a. um veiði og hvað menn ætluðu að gera ef það yrði nú aflabrestur, hvað ætti þá að gera fyrir þennan flota. Ég vil fá að upplýsa hv. þm. um að það getur orðið aflabrestur þótt menn séu í kvótakerfi. Það getur haft áhrif á afkomu þeirra sem eru með kvóta. Það hefur áhrif á kvótaverð ef aflabrestur verður. Þau rök hans er því ekki er hægt að kaupa í þessari umræðu. Ég vil síðan spyrja hv. þm. hvaða gögn hann hefur sem við, aðrir í sjútvn., höfum ekki. Hvaða gögn hefur hann um skuldastöðu eigenda dagabáta í dag? Hvaða gögn hefur hann um efnahag þeirra? Hvaða gögn hefur hann sem sanna að mikill meiri hluti sé fyrir því hjá þessum mönnum að fara nú í kvóta? Hvaða gögn eru það? Ég hef ekki séð nein marktæk gögn sem sýna það. Hins vegar hef ég séð tugi umsagna frá félögum smábátaeigenda allt í kringum landið. Ég hef séð ályktanir frá Landssambandi smábátaeigenda mörg ár aftur í tímann. Þær eru allar á einn veg: Verjið dagakerfið. Ekki setja okkur í kvóta.

Herra forseti. Fyrstu spurningu hv. þm. er mjög auðvelt að svara. Þær aðstæður geta komið upp að þessir litlu handfærabátar geti ekki veitt þegar fiskur næst ekki á þeirri slóð sem þeir geta athafnað sig á. Hins vegar er mun líklegra að þeir geti veitt afla sinn ef þeir hafa fleiri úrræði eins og línuveiðar, sem þeir munu hafa í krókaaflamarkskerfinu. Það er augljóslega síður líklegt að upp komi þær aðstæður að mönnum séu nánast allar bjargir bannaðar vegna þess að þeir geti ekki veitt það sem þeir hafa ráðgert séu þeir í krókaaflamarkinu fremur en að vera einvörðungu á handfærum. Ég hygg að það sé augljóslega skýringin á því og svarið við þeirri spurningu. Ég held að hv. þm. ætti að spyrja þá sem hafa m.a. hringt í hann. Margir útgerðarmenn hafa hringt í þingmenn, m.a. þingmenn stjórnarandstöðunnar, og sagt við þá: Þið skuluð ekki voga ykkur að stöðva þetta mál vegna þess að við viljum þetta frekar en hitt. Þannig er staðan í útgerðarmannahópnum, herra forseti.

Hæstv. forseti. Það var athyglisvert að heyra þetta svar hjá þingmanni í stuðningsliði ríkisstjórnar sem fyrir ári gerði stjórnarsáttmála þar sem fram kemur að leitast verði við að styrkja hagsmuni sjávarbyggða. Það stendur í stjórnarsáttmálanum en eftir því á ekki að fara í kvöld. Varðandi alla þessa sjómenn þá hafa sjómenn komið á fund sjútvn. en þeir höfðu allir beina hagsmuni af því að fara inn í kvóta. Þetta voru menn sem áttu von á að fá tugi milljóna í kvóta. Ég tel að þessir menn hafi ekki verið marktækir. Þeir voru ekki marktækir. Margir sjómenn, víða að af landinu, smábátasjómenn, hafa haft samband við mig og sagt: Þið verðið að reyna að hindra að kvótasetningin verði látin á okkur dynja. Við viljum ekki fara í kvóta. Það er örlítill þrýstihópur sem er að reyna að koma þessu í gegn.

Herra forseti. Það er bara því miður þannig, ef svo má segja, fyrir okkur sem viljum gjarnan hafa sóknarstýrðar veiðar að yfirgnæfandi meiri hluti þeirra sem búa við þá löggjöf vilja frekar að löggjöfin líti út eins og lagt er til af hálfu meiri hluta sjútvn. en að fá hinn valkostinn, sem er óbreytt sóknardagakerfi þar sem dagarnir tætast upp og fækkar um einn á hverju ári. Þannig er staðan. Menn meta hagsmuni sína þannig að staða þeirra sé betri í fyrri kostinum. Hv. þm. nefndi í ræðu sinni fyrr í dag, og taldi það til marks um það hversu slæmar tillögurnar væru, að efnahagur einstakra útgerðarmanna mundi batna. Ég verð að segja, herra forseti, að ef það er raunin þá finnst mér það mæla með þessari útfærslu. Ef efnahagur útgerðarmanna batnar þá styrkist útgerðin. Þá stendur atvinnureksturinn á styrkari fótum og viðkomandi aðili getur bætt við sig veiðiheimildum og styrkt hann frekar.

Hæstv. forseti. Auðvitað verðum við að virða skoðanir hver annars og ég virði skoðun hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar í þessu máli þótt ég telji hann á villigötum með afstöðu sína til þessa frv. Ég færði rök fyrir því í ræðu minni hverjar afleiðingar frv. yrðu. Í því tilliti nefndi ég að nýliðunin fengi nú hengingarólina með þessu frumvarpi. Ég nefndi jafnframt að þetta mundi hafa slæmar efnahagslegar afleiðingar og áhrif á atvinnumál í Norðvest. Jafnframt talaði ég um áhyggjur af framboði á hráefni til fiskvinnslu yfir sumarmánuðina. Ég vil hins vegar spyrja hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson út í framtíðina. Er það vilji hv. þm. að ná sátt um þetta kerfi? Ég þykist vita að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er ekki sáttur við íslenska fiskveiðistjórn en með hvaða hætti vill hv. þm. ná fram breytingum í íslenskum sjávarútvegi? Með hvaða hætti telur hann sé hægt að ná sátt um sjávarútveg á Íslandi í dag?

Herra forseti. Það kemur býsna margt upp í hugann þegar maður fær svo víðtæka spurningu. Það væri hægt að fara yfir allt sviðið. Ég vil þó segja, herra forseti, að þótt ég hafi alla tíð verið þeirrar skoðunar að sóknarstýring sé betri en aflamarksstýring þá tel ég tómt mál að tala um að við getum vent um fiskveiðistjórnkerfi okkar á skömmum tíma, jafnvel á nokkrum árum. Ég held að það tæki mjög langan tíma, jafnvel þótt menn næðu samkomulagi um slíkt. Það sem mér finnst brýnast um þessar mundir er að tryggja aðgang að veiðiheimildum. Til þess þarf að endurskoða eignarhaldið og gera breytingar á því þannig að útgerðarmenn, gamlir og nýir, eigi kost á að afla sér veiðiheimilda á verði sem endurspeglar tekjumöguleika þeirra af því að nýta þær veiðiheimildir. Ég hef meiri trú á markaðskerfinu í þeim efnum en ýmsir þeirra sem hafa lengst af hafa stutt núverandi kerfi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir svörin, enda ekki hægt að bjóða upp á ítarlegri svör á svo stuttum tíma sem hér gefst til andsvara. Ég vil þó spyrja hann nánar út í frv., sérstaklega varðandi sumarmánuðina. Nú er vitað að bátar í aflamarkskerfinu klára jafnan kvóta sinn á vormánuðum. Það gerir það að verkum að erfitt er að ná til hráefnis til fiskvinnslu víða um land yfir sumarmánuðina. Við vitum að kvótaárið endar 31. ágúst. Hefur hv. þm. ekki áhyggjur af því að fiskvinnslan í landinu muni lenda í alvarlegum erfiðleikum við að afla hráefnis til vinnslu yfir sumarmánuðina? Jafnframt vil ég spyrja hv. þm. að því hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að blikur séu á lofti í Norðvest., þ.e. að ætla megi að 4 þús. tonnum minna verði landað í Norðvest. frá því sem áður var? Það er vitað að af þeim 8 þús. tonnum sem þar var landað á síðasta ári í sóknarkerfinu voru 4 þús. tonn frá bátum sem skráðir voru utan Norðvest.

Herra forseti. Ef reyndin verður sú að sá afli sem kemur á land á ákveðinni verstöð dragist verulega saman þá er auðvitað full ástæða til að hafa áhyggjur af því. Það getur haft slæm áhrif á atvinnulíf á þeim mánuðum sem það annars hefði skapað atvinnu. Ég fór yfir málið í ræðu minni og reyndi að draga fram rökin fyrir því, sem ég tel vera allnokkur, að það er ekki líklegt að sú verði niðurstaðan. Ég get ekki fullyrt um það. Ég held ekki að áhrifin verði engin en ég tel ekki líklegt að áhrifin verði í þeim mæli sem hér hefur verið dregið upp. Í krókaaflamarkinu er dreifingin eins og ég rakti. Ég vil vekja athygli á því að afli sem berst á land mun ekki minnka þótt skipt verði um kerfi. Menn munu landa þessum 10 þús. tonnum yfir árið. Það getur verið að þau dreifist eitthvað öðruvísi eftir mánuðum en verið hefur, minna á sumrin og meira á öðrum tíma árs. En í heildina mun framboð á fiski til fiskvinnslunnar ekki minnka.

Hæstv. forseti. Getur hæstv. forseti upplýst hvort hæstv. sjútvrh. heyri mál mitt?

Hæstv. sjútvrh. er í húsinu og ég geri ráð fyrir að hann heyri mál ræðumanns.

Mér finnst það mikilvægt vegna þess að hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson bar fram fyrirspurn til hæstv. sjútvrh. rétt áðan. Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson er varaformaður sjútvn. en hann þurfti samt að spyrja hæstv. sjútvrh. um hvað ákveðið atriði í þessu frumvarpi þýddi. Hv. þm. var að spyrja um það sem stendur í 2. tölulið 2. gr. í frv. eins og það liggur fyrir núna, þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Taka skal tillit til áætlaðrar aflaaukningar, allt að 20 lestum á hvern bát, miðað við óslægðan fisk, vegna aukningar afkastagetu sóknardagabáta vegna endurnýjunar þeirra á fiskveiðiárinu 2002/2003 eða á fiskveiðiárinu 2003/2004 fram til 26. maí 2004, enda hafi sóknargetan ekki nýst til myndunar aflareynslu samkvæmt nánari reglum er ráðherra setur.`` Hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson spurði hæstv. ráðherra hvað þetta þýddi og hvort þeir sem hefðu keypt báta sína heyrðu undir þetta ákvæði. Hæstv. ráðherra svaraði því þannig til að svo væri. En samkvæmt orðanna hljóðan þá á þetta ákvæði við um báta en ekki eigendur þeirra. Það er útilokað, eins og ákvæðið er orðað, að þetta geti átt við það ef menn hafa keypt báta. Það er talað um endurnýjun bátanna á þessum tíma en mér finnst þetta táknrænt fyrir málið sem hér er á ferðinni. Það er svo illa unnið að jafnvel varaformaður sjútvn. hefur ekki glóru um hvað sumt í því þýðir og hæstv. ráðherra svarar að mínu viti með algjörri vitleysu þegar hann er um það spurður.

Hæstv. forseti. Með tillögu stjórnarandstöðunnar er boðinn fram góður sóknardagakostur fyrir handfæraveiðar sem tryggir góða umgengni og kemur í veg fyrir brottkast afla. Síðast en ekki síst yrði hún til að efla atvinnu og styrkja stöðu fólks í minni sjávarbyggðum. Kvótasetning ríkisstjórnarflokkanna á handfærabáta vinnur gegn þjóðarhag. Ég segi já.

Herra forseti. Nú er umdeilt mál komið til lokaatkvæðagreiðslu. Það fer ekki hjá því í svo umdeildum málum að erfitt sé að komast að niðurstöðu. Svo hefur verið í þessu máli. Hér hafa margir komið að til að ná góðri niðurstöðu og ég er þakklátur öllum þeim sem lagt hafa hönd á plóg. Ég held að við höfum náð góðri niðurstöðu sem muni styrkja þau byggðarlög sem í hlut eiga, styrkja þau í að takast á við þá baráttu sem þau hafa átt í og munu eiga í í framtíðinni. Það er ekki auðvelt að vera lítið byggðarlag í dreifbýli á Íslandi. Þess vegna segi ég já, herra forseti.

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um breytingu á lögum um umgengni um nytjastofna sjávar. Þau munu m.a. gera það að verkum að í framtíðinni verður heimilt að landa fiskafla í erlendum höfnum. Sá sem hér stendur á sæti í sjútvn. sem hefur farið með þetta mál. Ég tel að nefndin hafi ekki fengið fullnægjandi tryggingar eða skýringar á því hvernig eftirliti með löndun á þessum fiski verði háttað í framtíðinni. Þessar landanir hafa viðgengist nokkur undanfarin ár í Noregi í trássi við lög. Það eru lögbrot með vitund og vilja sjútvrn. Meðal annars vegna þess að við höfum ekki fengið fullnægjandi skýringar á því hvernig eftirliti með þessu skuli háttað þá kjósum við í þingflokki Frjálsl. að sitja hjá við atkvæðagreiðsluna.