Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv., sem er um það að opna tvö hólf út af Vestfjörðum í því skyni að veiða meira af kola sem talinn er vannýttur og er vannýttur, því að í hann hefur ekki verið sótt í langan tíma. Það er farið fram á að opna þarna tvö lítil svæði í þessu skyni, og tel ég það af hinu góða að leyft skuli að sækja þennan fisk sem engum verður að gagni eins og er. Það er sérstaklega lagt til að opna þessi svæði á Vestfjörðum til þess að minni bátarnir, sem þar hafa stundað rækjuveiðar, hafi möguleika til annarra veiða, ef svo skyldi fara að rækjuveiðar yrðu bannaðar í framtíðinni með svipuðum hætti og varð á s. l. ári. Með þessum frv.-flutningi hafa hv. flm. því í rauninni lagt til að slá tvær flugur í einu höggi. Brtt. mín við þetta frv. er ekki stór, jafnvel þó að hún sé fyrirferðarmikil á því þskj. sem hún er á, þskj. 579, því að hún er aðeins um annan lið 1. gr., þar sem lagt er til að syðra eða vestara svæðið, eins og það er kallað þarna fyrir vestan, verði opnað heldur síðar en nyrðra eða eystra svæðið. Ástæðan til þessa tillöguflutnings er sú, að þegar þetta mál hafði verið lagt fram hér í þinginu bárust mótmæli frá þeim sem stundað hafa handfæraveiðar einmitt á þessu svæði sem áætlað er að opna, og það eru allmargir handfærabátar sem hafa sótt á þessi mið, aðallega um miðbik þessa svæðis, sem opna skal, út af Sléttanesi, og þeir hafa stundað veiðar svo lengi að ef á að opna þetta svæði 1. sept., eins og lagt er til í frv., munu togbátarnir koma ofan á þessa handfærabáta á sama tíma. Það hefur verið nokkuð um það, að þessir bátar hafi stundað handfæraveiðar þarna fram eftir hausti, og ástæða er til að ætla að þeir muni geta stundað þessar veiðar lengur og meira en gert hefur verið, með því að erfiðleikar hafa verið hingað til á því að þeir gætu losnað við sinn fisk. Um þessa brtt. hefur verið rætt við hv. flm. og hefur náðst samkomulag milli mín og hv. flm., nema ég veit ekki um afstöðu hv. þm. Sighvats Björgvinssonar vegna þess að hann fór úr bænum, en hinir hafa fallist á að styðja þessa brtt. vegna þeirra mótmæla sem fram komu af handfæramanna hálfu að vestan, sem voru bæði skýr og mjög vel rökstudd. Herra forseti. Ég held að ég þurfi ekki að hafa fleiri orð um þetta, en vísa til þess, að ég hef rætt um þetta við hv. flm., nema hv. þm. Sighvat Björgvinsson, og þeir hafa fallist á að standa að þessari litlu breytingu.



Herra forseti. Það var rétt frá sagt hjá hv. síðasta ræðumanni, hv. þm. Garðari Sigurðssyni, hver var ástæðan fyrir því, að þetta frv. var flutt. Ástæðan var vandi rækjusjómanna í Arnarfirði og við Djúp sem hafa, eins og þm. er kunnugt, orðið að una því í vetur að geta ekki stundað veiðar með eðlilegum hætti. Það kom hins vegar ekki fram hjá hv. þm., sem væntanlega kom þó fram í framsögu með þessu máli og er hv. þm. Sverrir Hermannsson gerði grein fyrir áliti sjútvn. s. l. föstudag og ég hygg að hafi verið eindregin skoðun Hafrannsóknastofnunar og fiskifræðinga hennar, og sú skoðun nýtur bæði stuðnings og velvilja sjútvrn., að æskilegt sé að opna fyrir togveiðum svæðið upp að 4 mílum allt frá Bjargtöngum og norður úr. Ástæðan fyrir þessum tillögum Hafrannsóknastofnunar, sem hafa borist bæði þm. Vestfirðinga, sjútvrn. og hv. sjútvn. í tilskrifi frá þeim, er sú, að þarna er um að ræða talsverða veiðimöguleika á vannýttum fiskstofni, kola, sem Hafrannsóknastofnunin telur að vinda verði bráðan bug að að heimila veiðar á. Við flm. þessa frv. gerðum okkur það ljóst, að þarna opnaðist möguleiki fyrir minni bátana í Arnarfirðinum og í Ísafjarðardjúpi, sem hafa orðið mjög illa úti á rækjuvertíð í vetur og hætta er á að sögn sjómannanna sjálfra að vera kunni að ekki gefist færi á því á næsta vetri að stunda rækjuveiðar með eðlilegum hætti. Því varð það niðurstaða okkar flm. að fallast á það og hafa frumkvæði um það hér í Nd. Alþ. að opna á þessum slóðum fyrir veiðum á kola, ekki líkt því eins mikið og Hafrannsóknastofnunin hefur eindregið óskað eftir, heldur aðeins tvö lítil hólf, annað út af Arnarfirði og hitt út af Fljótavík og Aðalvík, á tímabilinu frá 1. sept. til 30. nóv. ár hvert, til þess að gefa mönnum, sem hafa lagt í mikinn kostnað og hafa atvinnu sína af sjósókn á smærri bátum, tækifæri til að stunda atvinnu við sjómennskustörf. Eins og fram kemur var ástæðan fyrir því, að við létum okkur nægja að gera aðeins till. um þessi tvö hólf, en ekki um alla þá opnun sem Hafrannsóknastofnunin mælti eindregið með, sú að við vildum líka taka tillit til handfærasjómanna sem þarna eiga hlut að máli. Þegar frv. þetta hafði komið fram, - og ég vil taka fram að það var flutt og er flutt í samráði við sjómenn í Arnarfirði og sjómenn við Djúp sem hafa mjög eindregið óskað eftir þessari breytingu og eru um það alfarið sammála Hafrannsóknastofnun og sjútvrn., - þegar þetta mál hafði verið flutt bárust sjútvn. og okkur þm. Vestf. mótmæli handfærasjómanna á þremur stöðum: í Súgandafirði, á Flateyri og Þingeyri, og aths. frá hreppsnefnd á einum af þessum stöðum. Við kynntum okkur þessi mótmæli og kom í ljós, t. d, við athugun sem ég gerði vestur á fjörðum nú um helgina þegar ég var þar, að eftir 1, sept. er nánast ekki lengur stunduð handfæraveiði út af Vestfjörðum nema í mjög litlum mæli. Aflaskýrslur undanfarinna ára sýna þetta glögglega. Menn fara að hætta á handfærum upp úr miðjum ágúst og þegar komið er fram undir miðjan sept. er því næst enginn handfæramaður lengur á sjó, þó að nokkrar undantekningar séu að sjálfsögðu frá því. Við flm. þessa frv. töldum að þarna væri um að ræða, eins og oft áður, að hagsmunir tveggja aðila færu ekki saman, en við töldum hagsmuni rækjuveiðisjómanna við Djúp og rækjuveiðisjómanna í Arnarfirði í þessu tilviki þyngri á metunum en hagsmuni hinna. Hv. þm. Garðar Sigurðsson kynnti brtt. sína, sem hann hefur flutt, á fundi sjútvn. sem hugmynd, og við bentum á að það væri mjög óæskilegt með þessi tvö hólf að hafa annan opnunartíma á nyrðra hólfinu en því syðra og eðlilegast væri að opnunartíminn á þeim báðum fylgdist að. Þá buðum við tveir af flm. frv., hv. þm. Matthías Bjarnason og ég, flm. brtt. það samkomulag að færa opnunartíma hólfanna beggja aftur um hálfan mánuð eða til 15. sept., þegar heyrir til algerra undantekninga að handfæramenn séu lengur á sjó þó að slíkar undantekningar séu til. En gleggstu dæmin um, hversu fáar þær eru, eru aflaskýrslur frá síðasta ári. Hv. þm. athugaði málið nánar og taldi sig ekki geta fallist á þessa málamiðlun. Þegar svo skammt er til þingloka sem raun ber vitni er það vísasti vegur til þess að drepa þingmál, einkum og sér í lagi þingmál sem ekki er stjórnarmál, heldur flutt af þm., að ágreiningur komi upp um málið í þinginu. Okkur er því nauðugur einn kostur, flm. frv. - a. m. k. okkur tveimur fyrri flm., hvað sem um aðra má segja - til þess að fá þetta frv. samþykkt að fallast á brtt. hv. þm. Garðars Sigurðssonar, því að við teljum málið það mikilvægt hagsmunamál sjómanna við Djúp og í Arnarfirði að betra sé, að það mál fáist samþykkt með brtt. hv. þm. en ekki. Þess vegna tókum við þá ákvörðun, hv. 1. flm. þessa frv. og ég, að leggja til, þrátt fyrir það sem fram hefur komið í mínu máli, að till. hv. þm. Garðars Sigurðssonar verði samþ. í þeirri von að málið komist þá í höfn.



Herra forseti. Ég er einn af flm. þess frv. sem hér er til umr., og með tilliti til þess, að hv. 4. þm. Vestf., Sighvatur Björgvinsson, sem hér var að ljúka máli sínu, gerði nokkra grein fyrir eigin afstöðu svo og afstöðu hv. 1. þm. Vestf., sem er 1. flm. að þessu frv., en mín afstaða kom hins vegar ekki fram í hans máli, þá vil ég segja hér örfá orð. Ég stend fyrst og fremst upp til þess að taka fram að ég vil einnig fallast á brtt. hv. þm. Garðars Sigurðssonar um það, að annað þessara tveggja hólfa, sem frv. gerir ráð fyrir að opnuð verði fyrir botnvörpuveiðum, verði opnað l . okt., eins og brtt. gerir ráð fyrir, en ekki 1. sept., eins og upphaflega var miðað við í frv. Ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta efni mörgum orðum, en tek fram að með þessari ákveðnu breytingu er verið að taka tillit til eindreginna andmæla frá handfærasjómönnum í Vestur-Ísafjarðarsýslu sem munu nær allir hafa undirritað andmæli gegn samþykkt frv. í sinni upphaflegu mynd, og sömuleiðis bárust andmæli frá a. m. k. einni hreppsnefnd á þessu svæði. Rétt er að taka það fram, að allmargir handfærasjómenn á Vestfjörðum eru hættir handfæraveiðum strax í ágústlok. Þetta gildir þó miklu fremur um sjómenn við Djúp, sem stunda þá frekar veiðar á því svæði sem samkv. brtt. er verið að gera ráð fyrir að verði opnað 1. sept., eins og frv. miðaði við, fyrir botnvörpuveiðum, en síður um sjómenn í Dýrafirði, Önundarfirði og Súgandafirði sem ýmsir hverjir stunda veiðar lengur fram eftir hausti og leggja þess vegna meira upp úr því að vestara svæðið, út af Dýrafirði og Sléttanesi, verði ekki opnað fyrir botnvörpuveiðum fyrr en 1. okt. Og það er reyndar rétt að það komi fram, að handfærasjómenn í þessum byggðarlögum vildu ýmsir gjarnan stunda handfæraveiðar jafnvel fram í okt. ef þeir ættu þess kost að koma frá sér afla á þeim tíma. Ég orðlengi ekki um þetta frekar, en tek fram að ég er einnig tilbúinn að fallast á brtt. hv. þm. Garðars Sigurðssonar.



Herra forseti. Félmn. Nd. hefur haft til meðferðar frv. til l. um aðstoð við þroskahefta. Frv. þetta er heildarlöggjöf um málefni þroskaheftra, sérstaklega að því er varðar félagsleg málefni þeirra, en tekur ekki sérstaklega til sérkennslumála þroskaheftra, þar sem þau eiga að vera vel tryggð í grunnskólalögunum. Þar sem frv.-drögin voru send til umsagnar ýmsum aðilum sem hagsmuna eiga að gæta í þessu sambandi, svo sem Landssamtökunum Þroskahjálp og aðildarfélögum þeirra, auk þess sem fulltrúi landssamtakanna átti sæti í þeirri nefnd, sem vann að þessu frv., auk fulltrúa þeirra rn. sem um málefni þroskaheftra fjalla, taldi n. að frv. hefði fengið mjög ítarlega meðferð og umfjöllun hjá þeim aðilum, sem málið snertir, og sá ekki ástæðu til aths. við greinar eða efni frv. Einnig er ljóst að heildarlöggjöf um málefni þroskaheftra hefur verulega staðið eðlilegri þróun þeirra mála fyrir þrifum, þar sem alla samræmingu og heildarstjórn hefur vantað í málefnum þeirra, sem eðlilega leiðir af því, að þrjú rn., heilbr.- og trmrn., menntmrn. og félmrn., hafa fjallað um málefni þeirra. Í meðförum Ed. var gerð veigamikil breyting á þá leið, að frv. um Framkvæmdasjóð öryrkja, sem samþ. hefur verið hér í hv. d., hefur verið fellt inn í frv. Taldi félmn. Ed að vegna stjórnunarlegs ósamræmis væri erfitt að samþykkja þessi frv. sitt í hvoru lagi. Gerði félmn. Ed. m. a. þá breytingu að taka inn stjórnarskipunina eins og ráð var fyrir gert í frv. um Framkvæmdasjóð öryrkja, þannig að auk fulltrúa þriggja rn. eiga einnig sæti í stjórnarnefndinni fulltrúar Öryrkjabandatagsins og Þroskahjálpar. Í frv. um aðstoð við þroskahefta var ekki gert ráð fyrir neinni sérstakri fjármögnun til verkefnanna, nema það sem lagt er fram á fjárlögum hverju sinni. Hér er því um veigamikla og brýna nauðsyn að ræða þar sem Framkvæmdasjóðurinn er, því að með tilkomu hans er tryggt fjármagn til að framkvæma þessi verkefni, sem verulega hafa verið afskipt og dregist aftur úr öðrum hliðstæðum og sambærilegum málum heilbrigðra, t. d. kennslumál þroskaheftra. En jafnframt því að fjármagna verkefnin í frv. um aðstoð við þroskahefta á sjóðurinn einnig að fjármagna þær framkvæmdir sem frv. um Framkvæmdasjóð öryrkja upphaflega gerði ráð fyrir, sérkennsluverkefni grunnskólalaganna og verkefni samkv. lögum um endurhæfingu. N. hafði fjallað mjög ítarlega um Framkvæmdasjóð öryrkja og nauðsyn hans, þegar hann var til meðferðar í n. fyrr í vetur, og sá ekki ástæðu til að gera neinar breytingar eða aths. við þá tilhögun sem orðið hefur á málum við meðferð hans í Ed. Félmn. mælir því með samþykkt frv. um aðstoð við þroskahefta með þeirri breytingu sem á því hefur orðið í Ed., þ. e. sameiningu og samræmingu þessa frv. við frv. um Framkvæmdasjóð öryrkja. Þótt ýmsir hv. þm. geri aths. við fyrirhugaða fjármögnun til verkefnanna hljóta þeir að viðurkenna, með hliðsjón af hve lítið hefur verið veitt á fjárlögum til málefna þroskaheftra mörg undanfarin ár, að brýna nauðsyn beri til að bæta hér úr, og nauðsyn þessarar fjármögnunar því ótvíræð þó að þessi leið sé valin. Leggur n. áherslu á að þessi hv. d. hraði nú afgreiðslu málsins svo að frv. verði að lögum á þessu þingi. Samþykkt þessa frv. væri veruleg viðurkenning á jafnréttisbaráttu þroskaheftra, áfangi sem mun ótvírætt sýna okkur árangur á næstu árum í aukinni sjálfsbjargargetu og betri tímum fyrir þroskahefta. N. mælir því eindregið með samþykkt frv., en undir það skrifa Jóhanna Sigurðardóttir, Gunnar Thoroddsen, Eðvarð Sigurðsson, Eggert Haukdal og Páll Pétursson með fyrirvara um 25. gr. frv. Stefán Valgeirsson og Gunnlaugur Stefánsson voru fjarstaddir afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. síðasta ræðumanns gerði ég fyrirvara um eina grein frv., 25. gr., sem hljóðar þannig: „Tekjur sjóðsins eru: a. Ríkissjóður skal árlega leggja sjóðnum til a. m. k. 1000 millj. kr. Skal sú fjárhæð hækka í hlutfalli við verðlagsvísitölu miðað við árið 1979 að grunni. b. Frjáls framlög og aðrar tekjur, er til kunna að falla. c. Vaxtatekjur.“ Ég lít svo á að á þskj. 556, frv. til l. um aðstoð við þroskahefta, sé hreyft mjög merkilegu máli, og ég hygg að þetta sé gott frv. Það er nauðsynlegt að setja þessi lög. Mér sýnist í fljótu bragði að þau séu samin af mikilli þekkingu á högum þessa fólks og af mikilli samúð með þessu fólki. Og ég held að það sé mjög brýnt að afgreiða þetta mál. Því vil ég leggja það lið sem ég má. Hvað varðar þær breytingar, sem gerðar voru á frv. í Ed., þar sem tekinn var inn í frv. hluti af öðru þingmáli um Framkvæmdasjóð öryrkja, þá hef ég aths. fram að færa um þessa fjármögnun. Það er náttúrlega alveg ljóst, að þessi sjóður þarf á fé að halda og hann þarf á miklu fé að halda. En ég er ekki alveg jafnviss um að 1000 millj. kr. að viðbættri verðlagsuppbót á þá upphæð sé til frambúðar endilega sú nákvæmlega rétta upphæð. Það kann að vera að þetta sé meira, og það kann að vera að einhver ár megi komast af með aðeins minna. Ég stóð hér í vetur að lagasetningu sem heitir: Lög um stjórn efnahagsmála o. fl. og samþ. voru á Alþ. 7. apríl s. l. Þar segir í 8. gr.: „Fyrir árslok 1979 skulu ákvæði í lögum, sem kveða á um skyldu ríkissjóðs til fjárframlaga til sjóða og einstakra verkefna með föstum reglubundnum hætti, tekin til endurskoðunar og það kannað, að hve miklu leyti fjárframlög til þessara þarfa verða framvegis ákveðin með fjárlögum ár hvert, og í áætlun með fjárlagafrv. næstu þrjú árin eftir lok hvers fjárlagaárs, sbr. 7. gr. Við endurskoðun þessa skal höfð sérstök hliðsjón af stöðu og verkefnum einstakra sjóða, m. a. með tilliti til félagslegra markmiða. Samráð skal haft við hagsmunaaðila. Endurskoðun þessi skal jafnframt taka til ákvæða í lögum er kveða á um mörkun einstakra tekjustofna til sjóða og verkefna.“ Þannig hljóðar þessi grein í nýsettum lögum. Mér finnst ekki fullkomið samræmi í 25. gr. frv. um fjármögnun Framkvæmdasjóðsins og þessum nýsamþykktu lögum og þannig er fyrirvari minn til kominn.



Herra forseti. Af því að ég var á öðrum fundi þegar félmn. fjallaði um þetta frv. vil ég að það komi hér fram, að ég er mjög ánægður með að þetta frv. er komið á þennan rekspöl. Ég spurði um það í vetur í sambandi við sjóð öryrkja, hvort ekki væri von á þessu frv., og vissi, að það fólk, sem vinnur við þessi mál, hafði mikinn áhuga á að þetta frv. yrði lögfest á þessu þingi. Og þó að ég hafi að vísu mínar efasemdir í sambandi við 24. gr., þá styð ég þetta frv. heils hugar.



Herra forseti. Það frv., sem hér er flutt, er fylgifrv. með frv. til l. um breyt. á lögum um verðgildi íslensku krónunnar. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir að ráðh. verði heimilt að ákveða að fjárhæð sérhverrar kröfu eða reiknings skuli greind með hálfum eða heilum tug aura frá áramótum 1980–1981 eða frá 1. jan. 1981. Í verðgildisfrv. er sem sagt gert ráð fyrir að tvær lægstu mynteiningarnar verði 5 aurar og 10 aurar, og frv. þetta leggur til að núgildandi lögum, sem kveða á um að lægsta fjárhæð nemi heilli krónu, verði breytt til samræmis við ofangreint lagafrv. Þetta er einfalt mál og lítið sem hv. Ed. Alþ. hefur þegar afgreitt, og ég legg til, herra forseti, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Samkv. jarðræktarlögum nr. 79 frá 1972 eru veittir ýmsir styrkir úr ríkissjóði til jarðabóta og húsabóta. Þessir styrkir eru ákveðnir svo og svo miklir á hvern rúmmetra skurðar og fermetra ræktaðs lands o. s. frv. Styrkir þessir eru jafnframt verðtryggðir og greiðast ári eftir að framkvæmdin hefur orðið. Nú er ljóst, miðað við þann samdrátt sem líklegur er í landbúnaði á næstu árum, að verulega muni draga úr jarðræktarframkvæmdum og húsabótaframkvæmdum bænda. Því voru hafnar viðræður við fulltrúa bænda um breytingar til bráðabirgða á jarðræktarlögum sem gerðu kleift að halda nokkurn veginn því fjármagni sem nú er veitt til jarðabóta, en fá aftur á móti heimild til að nota það, sem ekki rennur til slíkra framkvæmda, í aðrar framkvæmdir í landbúnaði á vegum bænda og þá einkum framkvæmdir sem stefna að því að snúa við þeirri þróun sem verið hefur í vaxandi framleiðslu landbúnaðarafurða undanfarin ár. Hér er því um að ræða lið í þeirri viðleitni að marka breytta stefnu fyrir landbúnaðarframleiðsluna á næstu fimm árum. Frv. það, sem hér liggur fyrir, gerir ráð fyrir því í fyrsta lagi, að þeir styrkir, sem veittir eru samkv. jarðræktarlögum til húsabóta, verði samræmdir lánum sem Stofnlánadeild landbúnaðarins veitir til byggingar fjárhúsa. Þarna hefur verið nokkurt misræmi á sem hefur leitt til þess, að ýmsir hafa byggt töluvert stærra en æskilegt hefur verið talið. 2. gr. frv. gerir því ráð fyrir að Búnaðarfélag Íslands og Stofnlánadeild landbúnaðarins komi sér saman um stærðarmörk og verði þannig bæði lán og styrkir samræmdir. Hins vegar er aðalatriði þessa frv. í 4. gr. frv. og vil ég því nefna það næst. Þar er gert ráð fyrir að framlag á fjárlögum samkv. jarðræktarlögum verði óbreytt frá meðaltali áranna 1978 og 1979, en þó með verðlagsuppbót, óháð því hverjar framkvæmdir verða í jarðrækt og húsabótum. Jafnframt er gert ráð fyrir því, eins og fram kemur í 3. gr. frv., að heimilt verði að ráðstafa því, sem kann að verða umfram, til þess að styrkja nýjar tekjuöflunarleiðir bænda, til að stuðla að bættri heyverkun og til hagræðingar sem orðið getur til að bæta tekjur bænda án framleiðsluaukningar í nautgripa- og sauðfjárrækt. Loks er í þriðja lagi gert ráð fyrir því, einnig til bráðabirgða, að landbrh. sé heimilt í samráði við stjórn Búnaðarfélags Íslands að ákveða tilgreind frávik frá styrkupphæðum á næstu fimm árum. Gert er ráð fyrir því, að þar sem tún eru orðin yfir 30 hektara megi skerða framlag um 50%, einnig megi á sama hátt skerða framlag til plógræsa og jafnframt til túnræktunar þar sem stærðin er orðin yfir 30 hektara. Þá er gert ráð fyrir því, að skerða megi framlag til grænfóðurræktunar allt að 50%, fella niður framlög til hagaræktar, nema grætt sé upp gróðurvana land, og skerða framlög til áburðargeymslna. Ég vil hins vegar taka það fram, að þessar skerðingarheimildir eru í mínum huga nánast aukaatriði í þessu frv. Hér er fyrst og fremst um það að ræða, sem ég gat um áðan, að samræma styrki samkv. jarðræktarlögum lánum Stofnlánadeildar landbúnaðarins og í öðru lagi að halda þarna nokkru fjármagni, sem ekki kann að nýtast vegna samdráttar í landbúnaði, til annarra mikilvægra framkvæmda í tengslum við þá stefnumörkun sem nú á sér stað. Skerðing á framlögum, eins og um er getið í 3. gr., kemur að sjálfsögðu ekki til greina nema í fullu samráði við stjórn Búnaðarfélags Íslands. Herra forseti. Frv. þetta var lagt fram í Ed. Deildin gerði á því nokkrar breytingar. Hún lækkaði túnstærð úr 35 í 30 ha sem takmörk fyrir skerðingu og felldi niður einn lið af fjórum í þeirri upptalningu sem kemur fram í lok 3. gr. Ég vil, herra forseti,,gera mér vonir um að þetta frv. nái fram að ganga á þessu þingi. Málið verður að gera það ef það á að koma til framkvæmda nú. Framkvæmdir bænda hefjast fljótlega, og þá þarf að vera ljóst hvernig jarðræktarframlögum og styrkjum verður hagað. Ég vil því leggja til að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn., og mælast til þess að hún afgreiði málið sem fyrst.



Herra forseti. Ég leyfi mér að lýsa nál. meiri hl. menntmn. á þskj. 693 um breyting á lögum um grunnskóla, nr. 63 1974. Frv. er flutt í tengslum við frv. til l. um framhaldsskóla, sem er til meðferðar hér í þinginu, og til þess að bæta sveitarfélögum þá auknu greiðslubyrði sem lög um framhaldsskóla munu leggja á þau vegna rekstrar framhaldsskóla. N. hefur fjallað um frv. og ekki orðið sammála um afgreiðslu. Meiri hl. mælir með samþykkt þess, en Ólafur G. Einarsson skilar séráliti. Sighvatur Björgvinsson og Ellert B. Schram voru fjarverandi.



Herra forseti. Eins og komið hefur fram, varð n. ekki sammála um afgreiðslu þessa frv. Nál. mitt er á þskj. 702 og þar legg ég til að þetta frv. verði fellt. Frv. er flutt í tengslum við framhaldsskólafrv. og tilgangur þess að bæta sveitarfélögum þann kostnaðarauka sem þau verða fyrir vegna þess frv. Með þessum hætti hyggjast stjórnarflokkarnir þvo hendur sinar gagnvart sveitarfélögunum vegna þess kostnaðarauka sem þau leggja þeim á herðar. Skipting kostnaðar milli ríkis og sveitarfélaga samkv. framhaldsskólafrv. gengur þvert á óskir sveitarfélaganna og raunar þvert á stefnu stjórnmálaflokkanna yfirleitt. Þeir hafa lýst því yfir, að þeir vilji hrein skipti milli ríkis og sveitarfélaga á fjármálasviðinu og dreifingu valds, vilji aukin verkefni til sveitarfélaga og fjármálalega ábyrgð þeirra í samræmi við hin auknu verkefni. Með þessu frv., breytingu á grunnskólalögunum, er einnig gengið þvert á stefnu sveitarfélaganna að því er varðar samskiptin við ríkissjóð. Í grg. frv. er sagt að ákvæði grunnskólalaganna, eins og þau hafa verið frá 1975, hafi ekki reynst vel. Þetta er rangt. Breytingin 1975 var til einföldunar í samskiptum ríkis og sveitarfélaga, en nú á að stiga til baka það skref, sem þá var stigið, og flækja málið að nýju. Nokkrir menn fá vinnu í rn. við að reyna að greiða úr þeim flækjum, sem örugglega myndast ef þetta frv. verður samþ. Verði framhaldsskólafrv. samþykkt í því formi sem nú er, þá er vissulega lagður aukinn kostnaður á sveitarfélögin. En það ber að bæta þeim með öðrum hætti en þessum. Annaðhvort á að veita þeim tekjustofna, ríkið gefi þeim eftir eitthvað af sínum tekjustofnum, eða þá að létta af þeim tilsvarandi útgjöldum. Með þessu frv. er versta leiðin valin, þ. e. að skipt er kostnaði við tilteknar framkvæmdir á milli þessara aðila. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja þetta, en með vísun til þess, sem ég hef hér sagt, legg ég til að þetta frv. verði fellt.



Herra forseti. Hér er um eins konar þrílembing að ræða. Það eru þrjú frv. frá hæstv. heilbrrh. sem öll fjalla um svipað, að ekki sé sagt sama efni. Við í heilbr.- og trn. þessarar hv. d. höfum athugað þessi mál gaumgæfilega og eins vel og okkur var kostur gefinn til. Við kölluðum til okkar marga menn. Við kölluðum til okkar yfirdýralækni, Magnús Guðjónsson framkvæmdastjóra Sambands ísl. sveitarfélaga, Hrafn Friðriksson forstöðumann Heilbrigðiseftirlits ríkisins, Þórhall Halldórsson, sem sér um þessi mál hjá Reykjavíkurborg, og svo fulltrúann úr heilbrrn. sem þessi frv. hefur samið, Ingimar Sigurðsson. Það er skemmst frá því að segja, að allir aðrir en höfundurinn voru óánægðir með þessi frv. og vildu ekki að þau næðu fram að ganga í óbreyttu formi. Efni þessara frv. er fyrst og fremst að leggja á sveitarfélög þann kostnað sem ríkið hefur greitt fyrir þá starfsemi sem þessar stofnanir inna af höndum. Ástæðan fyrir því, að þessir menn voru óánægðir með þessa breytingu, var fyrst og fremst sú, að þeir óttuðust að með þessari breytingu yrði minna fjármagn til ráðstöfunar til þessara bráðnauðsynlegu starfa. Þeir óttuðust það og virtust kvíða því mjög ef sækja ætti það undir sveitarstjórnir í hverju umdæmi að fá fjármagn til ráðstöfunar til þess að gera það sem gera þarf. En engum datt í hug að halda því fram að hér væri um ónauðsynlega starfsemi að ræða, heldur þvert á móti mjög nauðsynlega sem þyrfti að efla. Auk þess eru í þessum frv. ýmis atriði til breytinga á núverandi fyrirkomulagi sem þessir menn voru ósáttir við, en ég sé ekki ástæðu til að telja það upp nema sérstaklega verði eftir því kallað. Ég hafði samband við hæstv. heilbr.- og trmrh. um afgreiðslu þessa máls. Í samráði við hann hefur n. komist að þeirri niðurstöðu að leggja til að málið verði afgreitt með svofelldri rökstuddri dagskrá: „Þar eð upplýst er að nefnd sú, er skipuð var hinn 9. apríl 1978 til að endurskoða lög nr. 12 frá 1969 með hliðsjón af fenginni reynstu og til að semja drög að nýrri heilbrigðisreglugerð, mun skila niðurstöðum sínum mjög bráðlega og í fullu trausti þess, að fjárveitingavaldið sjái til þess, að þessari afar þýðingarmiklu starfsemi verði séð fyrir nauðsynlegu fjármagni á fjáraukalögum yfirstandandi árs, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá. Einn nm., hv. þm. Jósef H. Þorgeirsson, var fjarstaddur afgreiðslu málsins.“ Ég vil bæta því við, herra forseti, að ég treysti því og trúi að þeir tiltölulega litlu fjármunir, sem hér er um að tefla, verði látnir í té úr ríkissjóði þannig að þessi þýðingarmikla starfsemi geti a. m. k. haldið áfram með óbreyttu formi, en þyrfti þó helst að aukast. Ef ekki verður nú bætt við viðbótarfjármagni, þá liggur ljóst fyrir að Heilbrigðiseftirlit ríkisins verður að segja upp fjórum af starfsmönnum sínum, og þá er ég hræddur um að lítið sé eftir af því öryggi sem þessi stofnun á að veita okkur sem matvæla neytum í þessu landi. Ég ætla ekki, herra forseti, að orðlengja þetta. Ég tel mig raunar hafa talað fyrir öllum málunum í senn því að afgreiðsla þeirra er öll með sama móti, þannig að ég mun ekki þurfa að taka aftur til máls nema annað tilefni gefist.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er komið til Nd. frá Ed. Þar var alger samstaða um að samþykkja frv., og sama varð niðurstaðan hjá fjh.- og viðskn. þessarar d. Hér er um að ræða að gera minni háttar breytingar á gildandi lögum um sérstaka fjáröflun til vegagerðar Norður- og Austurvegar, happdrættisskuldabréfasölu, en nú tekið fram nokkru skýrar en áður var gert að þessu fé skuli varið til þessara framkvæmda auk þess fjármagns sem um er rætt í vegáætlun, og á því hér að vera um viðbótarfjármagn að ræða. Fjh.- og viðskn. d. mælir því með þessu frv., en einn nm., hv. þm. Kjartan Ólafsson, skrifaði undir nál. með fyrirvara.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til 2. umr., er komið frá Ed. og erum breytingu á lögum nr. 88 24. des. 1971, um 40 stunda vinnuviku. Meginbreytingin á lögunum frá 1971 er sú, að greiða skuli næturvinnu strax að lokinni 40 stunda vinnuviku frá mánudegi til föstudags, en ekki eftirvinnukaup á föstudögum eins og nú er algengast. Þetta er til samræmis því, að meðan 44 stunda vinnuvika var og dagvinnu var þá lokið kl. 12 á laugardögum, var greidd næturvinna strax að lokinni dagvinnu. Þetta er nánar rakið í grg. frv. og ég tel ekki þörf að rekja það nánar, en vísa til þess sem þar er sagt. Þótt í litlu sé er þessu frv. einnig ætlað að hamla gegn þeim óhóflega langa vinnutíma sem hér tíðkast, en um það mikla vandamál og hugsanlegar leiðir til úrbóta ætla ég ekki að ræða nú nema sérstakt tilefni gefist til. Félmn. hefur rætt frv. og leggur til á þskj. 689 að frv. verði samþ. Tveir nm., þeir Gunnar Thoroddsen og Eggert Haukdal, taka fram að þeir teldu æskilegra að um þetta mál hefði verið samið milli aðila vinnumarkaðarins. Undir þetta sjónarmið get ég ákaflega vel tekið, og í nokkrum greinum hafa verkalýðsfélög og atvinnurekendur þegar samið um þetta fyrirkomulag, en í öðrum hefur það ekki tekist. Í samningum 1977 var þetta mál meðal krafna almennu verkalýðsfélaganna, en náði þá ekki fram að ganga. Við efnahagsaðgerðirnar fyrir 1. des. s. l. var þetta mál eitt af kröfum verkalýðshreyfingarinnar gegn niðurfellingu 3% verðbóta á kaupið sem sparaði atvinnurekendum stórfé. Fjarverandi afgreiðslu málsins voru Gunnlaugur Stefánsson og Stefán Valgeirsson.



Herra forseti. Félmn. d. fékk til meðferðar frv. til l. um breyt. á lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins á þskj. 655. N. hefur athugað þetta frv. og ákveðið að mæla með samþykkt þess, enda er frv. rökrétt afleiðing þess, að íbúðarhúsabyggingar í sveitum heyra nú undir Húsnæðismálastofnun ríkisins, en ekki Stofnlánadeild landbúnaðarins eins og áður var. Gunnlaugur Stefánsson og Stefán Valgeirsson voru fjarverandi afgreiðslu þessa máls. Undir þetta skrifa: Jóhanna Sigurðardóttir, Páll Pétursson, Eðvarð Sigurðsson, Gunnar Thoroddsen og Eggert Haukdal.



Herra forseti. Mál þetta hefur þegar hlotið afgreiðslu í Ed. og þar var gerð á því sú breyting, að breytt var dagsetningu í 1., 3., 4., 5., 6., 7., 8., og 1 l. gr. Fjh.- og viðskn. Nd. hefur fjallað um þetta mál svo breytt og meiri hl. er samþykkur því að leggja til að þetta verði hér staðfest og samþ., en minni hl. hefur skilað séráliti. Málið fjallar um breytingu á verðgildi íslensks gjaldmiðils þar sem lagt er til að hundraðfalda verðgildi krónunnar, og við leggjum sem sagt til að þetta verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 718 höfum við fulltrúar Sjálfstfl. í hv. fjh.- og viðskn. skilað séráliti varðandi mál þetta. Það hefur komið fram á Alþ. að undanförnu, að þm. Sjálfstfl. hafa með tillöguflutningi sínum lýst sig fylgjandi því, að könnun fari fram á því hvort ekki sé æskilegt að auka verðgildi íslensku krónunnar. Þeir, sem hafa talað fyrir þessum till., hafa gjarnan lagt á það ríka áherslu, að í þetta yrði ekki ráðist öðruvísi en tryggt væri að árangur næðist af þá væntanlegri verðgildisbreytingu gjaldmiðilsins. En til þess að það geti tekist verður að vera fyrir hendi stöðugleiki í efnahagsmálunum eða að gerðar séu samtímis ráðstafanir sem tryggi að árangur náist af þeirri verðgildisbreytingu gjaldmiðilsins sem þá er ráðist í. Ljóst er að nú er hvorugt fyrir hendi: stöðugleiki í efnahagsmálum né heldur eru uppi neinar ráðagerðir til að bæta þar um. Það kom fram í hv. Ed., að þm. Sjálfstfl. hafa ekki í hyggju að standa í vegi fyrir samþykkt þessa frv. En með skírskotun til þess, sem ég hef sagt og fram kemur í nál. fulltrúa Sjálfstfl. bæði í fjh.- og viðskn. þessarar d. og hv. Ed., telur Sjálfstfl., þm. hans, mjög hæpið að ákvörðun um jafnþýðingarmikið málefni og breytingu á verðgildi íslensks gjaldmiðils sé tekin undir þessum kringumstæðum, og mun láta afgreiðslu frv. afskiptalausa og ekki greiða atkv.



Herra forseti. Ég ætla ekki að ræða þetta mál efnislega nema að því er tekur til heitisins á gjaldmiðlinum sem hér er lagt til að verði: ný króna. Ég leyfi mér að flytja brtt. við 1. mgr. 1. gr. Till. er skrifleg. Meðflm. mínir eru hv. þm. Sighvatur Björgvinsson, Finnur Torfi Stefánsson og Matthías Á. Mathiesen. Við leggjum til að heiti gjaldmiðilsins skuli vera mörk og eyrir. Till. hliðstæð þessari og sams konar var flutt í hv. Ed., en þar voru ekki allir mættir á fundi og þátttaka í atkvgr. fremur lítil og atkvæðamunur einnig lítill, en till. féll þar. Okkur þykir því rétt að láta reyna á það í hv. Nd., hvort fylgi er fyrir þessari nafnbreytingu. Ýmis rök má færa fyrir þessari brtt. Mörkin er þjóðlegt heiti og var um tíma nafn á okkar gjaldmiðli. Núverandi heiti, krónan, bendir hins vegar til þess tíma þegar við vorum í konungssambandi við Dani, og okkur sýnist það ekki vera samboðið virðingu okkar að viðhalda þessu heiti. Að sjálfsögðu þarf að umorða aðrar greinar frv. ef þessi till. verður samþ. Við höfum ekki flutt brtt., sem þarf að flytja við aðrar greinar, en úr því má bæta á milli umr. ef þessi till. verður samþ. Till. er sem sagt skrifleg og ég fer fram á það við hæstv. forseta, að afbrigða verði leitað þannig að till. megi koma fyrir.



Herra forseti. Undir nál. frá meiri hl. fjh.- og viðskn. um frv. til l. um breytingu á verðgildi íslensks gjaldmiðils leyfði ég mér að skrifa með fyrirvara. Sá fyrirvari var við það miðaður og til þess hugsaður að vekja á því athygli, að vitaskuld er það svo, að í sambandi við það að auka verðgildi krónunnar eða skera tvö núll aftan af henni hefur sú aðgerð ævinlega verið til þess hugsuð að vera endastöð aftan við efnahagsaðgerðir ríkisstj. sem hefðu heppnast. Þegar þessi till. kom fram t. a. m. í kosningaplaggi okkar jafnaðarmanna fyrir síðustu kosningar undir heitinu „Gerbreytt efnahagsstefna“, þá var það auðvitað síðasti liðurinn og þá hugsað á eftir aðgerðum sem hefðu orðið til þess að gera hvort tveggja: að koma verðbólgu niður og auka traust á gjaldmiðlinum. Og ef við hugsum það öðruvísi: Ef frv. það, sem við kynntum í desember um jafnvægisstefnu í efnahagsmálum, hefði orðið að lögum, þar sem - vissulega með mjög hörðum aðgerðum og stundum erfiðleikum og sársaukafullum - verðbólgu hefði verið náð niður fyrir 30% mark á þessu ári og niður fyrir 15% á árinu 1980, þá hefði verið hið gullna tækifæri til þess jafnframt að skipta yfir í nýja mynt. En við þekkjum það, að þessar hugmyndir okkar voru affluttar meira og minna. Málflytjendur jafnvægisstefnu á þeim tíma voru af andstæðingum sínum, fyrst og fremst innan hæstv. núv. ríkisstj., ýmist kallaðir kaupræningjar eða boðberar atvinnuleysis, nema hvort tveggja væri, svo það verður ekki séð á þessu augnabliki að verið sé að framfylgja þeirri efnahagsstefnu að til jafnvægis horfi á þeim tíma þegar hin nýja mynt á að taka gildi. Engu að síður er kannske hægt að líta svo á, að það sé ekki öll nótt úti enn að óbreyttu ástandi eða að breyttu ástandi. Þetta hefur verið á stefnuskrá okkar frá upphafi, að miða við þau tímamörk sem hér er við miðað. Um það hefur orðið samkomulag innan ríkisstj. og við stöndum auðvitað við okkar hluta þess samkomulags. En það verður að segjast alveg eins og er að hlálegt verður það og öðruvísi en til var stofnað ef eina efnahagsaðgerðin, sem eftir stendur, verður sú að hafa skorið tvö núll aftan af krónunni. Og lítilsvirði verður sú aðgerð einnig ef sú króna verður á sömu fleygiferðinni - eða hvað svo sem myntin verður kölluð - og sú sem við nú höfum og íslenskur almenningur hefur áfram til þess fyllstu ástæðu að bera jafnlitla virðingu fyrir myntinni og hann ber fyrir þeirri sem við nú höfum. M. ö. o. er samkomulag um að standa ekki í vegi fyrir þessu frv. og við það er staðið. Það stóð ævinlega til, að þessi breyting yrði endastöð aftan við efnahagsaðgerðir sem hefðu borið árangur, og satt að segja er ekki séð að slíkt sé á leiðinni í bili. En vonandi og væntanlega er ekki öll nótt úti enn.



Herra forseti. Ég hlýddi með athygli á hv. 7. þm. Reykv. tala um endastöð í efnahagsráðstöfunum Alþfl. Ég held að það skipti ekki máli hvort þessi till., sem hann gat um, um breytingu á verðgildi krónunnar verði aftast eða fremst þeirra tillagna. Ég held að ríkisstj. sé komin að sinni endastöð í svo mörgum málum, þ. á m. í efnahagsmálum, hvort sem farið verður eftir till. Alþfl., sem þar voru fram settar, eða ekki. En af mörgu því vitlausa, sem komið hefur fram frá þessari ríkisstj., held ég að þetta sé með því vitlausara. Ég sé ekki betur en hér sé ætlast til þess að landsmenn kaupi 1 krónu á 100 krónur og þessi 1 króna verði jafngildi 100 króna hvort sem menn vilja eða vilja ekki. En hér er ekki verið að auka verðgildi íslensks gjaldmiðils með því að kaupa nýja íslenska peninga eins og um erlendan gjaldeyri væri að ræða. Ef menn halda að breyttur hugsunarháttur, vegna þess að upphæðin minnki, skapi einhvern velvilja meðal þjóðarinnar til nýju krónunnar og fólk haldi að það hafi eitthvað meira verðmæti í höndunum þegar það hefur eina nýja krónu heldur en 100 krónu seðilinn í dag, þá er þetta mesti misskilningur. Og ég get talað af nokkurri reynslu þar sem ég bjó í Frakklandi þegar gjaldmiðilsskiptin urðu þar. Þrátt fyrir ýmsar aðrar vitrænar ráðstafanir, sem gerðar voru samhliða breytingunni á frankanum, þá hugsar fólkið enn í dag í gömlum frönkum. Og jafnvel börn, sem ekki voru fædd þá, hugsa í gömlum frönkum í dag. Með þessu frv. er slegið vindhögg. Ef menn vilja gera einhverjar vitrænar ráðstafanir, þá skulum við reyna að auka verðgildi íslensku krónunnar. Við skulum vona að það komi einhvern tíma til valda hér ríkisstj., sem hætti að hlaða hlutfallslega á innkaupsverð erlendra vara sem fluttar eru til landsins, og við byggjum á flestum sviðum lífsviðurværi á innfluttum afurðum. Við byggjum tilveru okkar á því sem við kaupum erlendis frá, og í hvert skipti sem verðsveiflur eiga sér stað erlendis heldur ríkið sömu prósenttölu í álagningu tolla og fleira, sem gerir það að verkum að álagið margfaldast alltaf og þar með krónutöluupphæðin til ríkisins sjálfs. Ef við viljum auka verðgildi íslensku krónunnar skulum við hætta þessum leikaraskap. Þetta er ein af aðalástæðum þess vanda, sem við höfum við að glíma núna, og við viðhöldum honum með því að halda þessum leik áfram í hvert skipti sem einhverjar sveiflur eiga sér stað erlendis. Nei, ég mun leggjast móti þessu máli við atkvgr. Ég tel þetta vitlaust frv. sem aldrei hefði átt að komast í gegnum Ed. En þegar hæstv. fyrrv. fjmrh., sem að mínu mati gerði aldrei mark þegar hann var fjmrh., ætlar að halda áfram að brenna af eftir að hann er hættur í embætti, þá er eins gott að fara að segja honum svona hvað líður, að venjulegur leikur stendur 90 mínútur og dómarinn er löngu búinn að flauta. Ég skal ekki um það segja, hvernig virðing er metin og hvað er ekki samboðið virðingu manna. Ég skil það ekki. Ég tel að það sé fyllilega samboðið minni virðingu, hvort sem hún er mikil eða lítil miðað við virðingu flm. þeirrar brtt. sem hér var lögð fram áðan og ég hef ekki enn þá lesið, að halda áfram að nota krónuna íslensku. Þetta er samnorrænn gjaldmiðill og ég hefði haldið, miðað við þá þróun sem hefur verið í samskiptum norrænna þjóða undanfarið, að það gæti kannske endað með því, að það yrði samnorrænn gjaldmiðill, og hann kemur áreiðanlega ekki til með að heita mark. 



Herra forseti. Ég tel nú enga ástæðu til þess að hefja hér langa umr. um þetta mál. Meginatriðið er það, að í rauninni hafa allir stjórnmálaflokkarnir þegar fyrir alllöngu lýst stuðningi sínum efnislega við aðgerð af því tagi sem hér er gert ráð fyrir. Það hefur t. a. m. Alþfl. gert og það hefur Sjálfstfl. gert m. a. í nýlegum till. sínum í efnahagsmálum sem birtust í Morgunblaðinu nokkuð snemma vetrar. Þannig að ágreiningur er enginn um það. Spurningin er aðeins um hitt, með hvaða hætti og hvenær menn vilja láta þessa aðgerð eiga sér stað. Og í samræmi við þær athugasemdir, sem fram komu við umr. um þetta mál bæði í fjölmiðlum og víðar, og í samræmi við þá skoðun mína og fleiri, að hálfs árs undirbúningstími væri of skammur undir þá viðamiklu breytingu sem hér er gert ráð fyrir, var ákveðið að leggja til og það samþ. í Ed., að verðgildisbreytingin skyldi taka gildi frá 1. jan. 1981. Ég geri ráð fyrir því, að það verði jafnan svo, að ákveðnir stjórnarandstæðingar - hver svo sem þann flokk kann að skipa - mundu með einhverjum hætti setja sig upp á móti slíkri breytingu sem hér er gert ráð fyrir eða jafnvel reyna að tefja hana með tillöguflutningi eins og þeim sem hér hefur verið gerð grein fyrir af hv. þm. Ólafi G. Einarssyni. Ég held að út af fyrir sig geti vel komið til greina að einhvern tíma við einhverjar breytingar á myntkerfi landsins yrði ákveðið að skipta um nafn, en slíkt krefst langs undirbúnings - mjög langs undirbúnings, og ég held að það væri með öllu fráleitt að ákveða slíkt nú án þess að miklu lengri aðdragandi ætti sér stað. Auk þess verð ég að segja það sem mína skoðun, að ég er algjörlega andvígur því að breyta um nafn á okkar mynt. Við höfum haft þetta nafn á myntinni alveg frá því að við tókum upp sjálfstæða myntútgáfu hér á landi, og fjölmargar nefndir embættismanna og stjórnmálamanna hafa starfað að þessum málum, m. a. undir leiðsögn viðreisnarstjórnarinnar, á árunum 1960–1963, ef ég man rétt. Þessi nefnd, sem viðreisnarstjórnin skipaði, ég hygg að það hafi verið þáv. hæstv. fjmrh., komst að þeirri niðurstöðu, að það væri rétt að halda í þetta nafn af margvíslegum ástæðum. Og ég er þessarar sömu skoðunar. Ég held að það sé alveg ástæðulaust að breyta hér um nafn og beinlínis rangt og það sé undarleg viðkvæmni sem komi fram - gagnvart Dönum, skilst mér - í þeim tillöguflutningi sem sumir menn hafa beitt sér fyrir hér og hafa þá kannske gleymt því, að ekki allfjarri þessum sal er það tákn sem þeir virðast helst vera að forðast í þessum efnum, þ. e. kóróna. Ég legg þess vegna áherslu á það, að þetta frv. verði afgreitt nú þegar og það verði afgreitt með því nafni á myntinni sem hér hefur verið um áratugi, er þjált í munni og þægilegt í notkun. Og ég vil segja það varðandi þau orð sem hv. þm. Vilmundur Gylfason flutti hér áðan, að auðvitað væri gott að geta mótað efnahagsstefnu og efnahagsmál þannig að unnt væri með alllöngum fyrirvara að sjá eitthvað sem kalla mætti endastöð í þeim efnum. Ég hygg nú að aðstæður séu sjaldan þannig í íslensku þjóðlífi, sjaldan þannig í íslenskum efnahagsmálum og þess vegna sé eðlilegt að taka slíka ákvörðun og það sé líka nauðsynlegt að gera það með mjög löngum fyrirvara, vegna þess að ég held að slík ákvörðun sé hvati á stjórnvöld, hver svo sem þau eru, um það að taka hraustlega á árinni í hinum almennu efnahagsmálum, til þess að þau almennu áhrif, sem verðgildisbreyting krónunnar getur haft, séu sem allra mest og til þess að nýta þann hvata sem þessi breyting hlýtur að hafa í för með sér fyrir allan almenning í landinu þegar hún gengur yfir.



Herra forseti. Ég skal ekki verða langorður um það frv. sem hér liggur fyrir. Það hefur þegar hlotið mikla umr. bæði í blöðum og eins hér á hv. Alþ. Þó er rétt að ítreka það sem hér hefur komið fram, að auðvitað er tilgangurinn með því að flytja slíkt frv. tvíþættur: annars vegar að gera nauðsynlegar ráðstafanir, sem eru mestmegnis bókhaldslegar og tæknilegar, en hins vegar var þessi ráðstöfun hugsuð sem eins konar endastöð, eins og ákveðinn þm. orðaði það, til þess að auka trúna á íslenskan verðmæli, en gert er ráð fyrir að verðbólgan sé a. m. k. sumpart af sálfræðilegum toga spunnin, ef svo má að orði komast. Það eru margir sem spyrja að því, hvaðan verðbólgan komi og hvert hún fari, og kannske er besta lýsingin á því, hvað verðbólga er, eins og ágætur útgerðarmaður orðaði það, en hann er nú reyndar ekki í mínum flokki, heldur í alveg andstæðum flokki, lengst til vinstri, Stefán Pétursson á Húsavík, þegar hann sagðist hafa komist að raun um það hvað væri verðbólga og gengisfelling strax í æsku. Þeir voru tveir bræður, aldir upp hjá móður sinni frammi í sveit, og hún átti eina geit og gaf þeim bræðrum geitamjólk úr henni. Þegar svo systkinahópurinn stækkaði minnkaði mjólkin sem þeir fengu hver í sinn bolla og þeir heimtuðu að sjálfsögðu jafnmikla mjólk og áður. Þá fór gamla konan í pottinn og sótti þar vatn, sem hafði verið sótt út í brunn, og setti vatnið saman við mjólkina. Og það er einmitt þetta sem er besta lýsingin á því hvernig verðbólgan verður til, að í stað sterkrar mjólkurblöndu er hún þynnt út og fólkið látið drekka undanrennu. Það sama gerist þegar kröfurnar verða meiri til verðmiðilsins og gæðanna en hægt er að standa undir. Það má því segja, að með þessum ráðstöfunum séum við kannske að auka trúna á verðmælinn, fá okkur kannske rjómablöndu, svo að ég haldi áfram með líkinguna. Varðandi þetta er svo rétt að það komi fram, að áður en til þess kemur að við breytum okkar verðmæli eins og till. gerir ráð fyrir er auðvitað nauðsynlegt að framkvæma gífurlega miklar efnahagsráðstafanir. Og ég skal viðurkenna það, að ég lagðist nú heldur gegn því að þessi breyting ætti sér stað, þar sem ég hélt, fyrst þegar frv. kom, að þetta ætti að gerast um næstu áramót. Ég átti að sjálfsögðu von á því, að vinstri stjórnin, sem nú situr, hæstv. ríkisstj., sæti þá að völdum, og allir þekkja slíkar stjórnir og vita til hvaða ráðstafana þær grípa og hver afleiðingin er af slíkum stjórnum. En merki þess, að sú ríkisstj. sé nú að leggja upp laupana, held ég að best sjáist á ummælum hæstv. viðskrh. Hann er farinn að tala um hvað þjóðarbúið sé vel á sig komið og hve vel ári hér á landi. Þá fer maður að verða dálítið tortrygginn og maður satt að segja fer að hugsa: Hvað á maðurinn við? Og auðvitað kemst maður að þeirri niðurstöðu, að hann sé byrjaður að undirbúa kosningabaráttuna. Hann er farinn að undirbúa Þjóðviljaskrifin þar sem sýna á þjóðinni fram á að þessi ríkisstj. hafi leitt þjóðina fram á veginn. En í trausti þess, að hér verði á næstunni e. t. v, gerð sú stórkostlegasta efnahagsráðstöfun sem gerð hefur verið með þjóðinni, þá er ég heldur jákvæður til þessa frv. nú. Sú ráðstöfun, sem þjóðin þarf að gera, stærsta og merkasta efnahagsráðstöfunin sem þessi þjóð getur gert og hefur nokkurn tíma gert, er auðvitað að kjósa Sjálfstfl. einan í meirihlutaaðstöðu hér á landi. Þetta hefur auðvitað breytt mínum viðhorfum. Við eygjum það, sjálfstæðismenn, að slíkt geti gerst innan tíðar, og höfum bandamann í hæstv. viðskrn. og reyndar í allri ríkisstj. þótt það hafi ekki verið tilgangurinn í upphafi. Varðandi nafnið á myntinni íslensku hallast ég frekar að því að nota merkurnar og bendi á það, að hér á Norðurlöndum eru ekki eingöngu konungdæmi. Það er lýðveldi í Finnlandi og þeir nota merkur þar. Að sjálfsögðu þarf nokkurn tíma til þess að aðlaga okkur að slíku, en ég reikna nú með að eitt og hálft ár ætti að nægja til þess að kenna jafnvel þeim sem eru vitlausastir okkar að beygja það orð rétt.

ATKVGR. Frv. vísað til 2. umr. með 25 shlj. atkv. og til félmn. með 27 shlj. atkv.