Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er komið frá hv. Ed. Heilbr.- og félmn. þeirrar d. tók málið til gaumgæfilegrar athugunar og varð hún sammála um að mæla með samþykkt þess, eins og fram kemur á þskj. 67, sem er nál. heilbr- og félmn. Ed. Milli 2. og 3. umr. í Ed. hélt n. enn á ný fund um málið vegna tilmæla, sem fram höfðu komið frá heilbrmrn. og félmrn. um, að gerðar yrðu breytingar við 8. og 10. gr. frv. Tók n. tilmæli rn. til athugunar og lagði fyrir 3. umr. um málið fram brtt., sem fram komu á þskj. 115, og voru brtt. n. samþ. shlj. í hv. Ed. og frv. með áorðnum breytingum einnig samþ. shlj. og þannig vísað hingað til þessarar hv. d. Heilbr.- og félmn. Nd. hafði frv. til athugunar á tveimur fundum hjá sér og fékk til sín ráðuneytisstjóra félmrn., Hjálmar Vilhjálmsson, og gerði hann n. ýtarlega grein fyrir efni frv. og svaraði fsp. einstakra nm. Leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það kom frá hv. Ed. Efni þessa frv. er tvíþætt. Í fyrsta lagi gerir það ráð fyrir, að ríkisframfærsla sjúkra manna og örkumla, sem félmrn. hefur hingað til annazt, verði lögð niður, en sjúkratryggingadeild Tryggingastofnunar ríkisins taki í sínar hendur þá fyrirgreiðslu, sem félmrn. hefur nú með höndum varðandi þetta mál, þó að sjálfsögðu þannig, að þeir sjúklingar, sem notið hafa fyrirgreiðslu samkv. l. um ríkisframfærslu, njóti framvegis ekki minni aðstoðar af hálfu þess opinbera en þeir hafa gert og gera nú. Má segja, að hér sé nánast um hagræðingaratriði að ræða og er n. sammála um, að frv. stefni í rétta átt hvað þetta snertir og sé einnig til hagræðis fyrir sveitarfélögin, sem fram að þessu hafa haft veruleg afskipti af þessum málum, en frv. gerir ráð fyrir, að eftirleiðis verði þetta atriði tryggingalaganna í höndum hinna einstöku sjúkrasamlaga, héraðssjúkrasamlaganna og sjúkratryggingadeildar Tryggingastofnunar ríkisins. Í öðru lagi gerir sú breyting, sem gerð hefur verið við 8. gr. frv., ráð fyrir verulega bættri aðstöðu sjúkrahúsanna frá því, sem verið hefur, þar sem ráð er fyrir gert, að frá og með 1. jan. 1969 miðist daggjöld og gjaldskrár hinna einstöku sjúkrahúsa við að standa straum af eðlilegum rekstrarkostnaði þeirra, enda séu gjöldin í samræmi við hagkvæman rekstur og þá þjónustu, sem stofnunin veitir. Verður þetta að teljast eðlileg og hagkvæm breyting. Fram að þessu hafa sennilega flest sjúkrahús á landinu verið rekin með stórfelldum halla, sum svo milljónum skiptir á ári. Verður þetta að teljast óeðlilegt og getur í sumum tilfellum jafnvel verið hættulegt. Stafar þetta af því, að samningar, sem sjúkrahúsin hafa náð við sjúkrasamlögin hvert á sínu svæði um daggjöld og aðra veitta þjónustu, hafa hvergi nærri borið uppi beinan kostnað við rekstur sjúkrahúsanna. Þeir, sem ekki eru þessum málum kunnugir, geta e.t.v. hugsað sem svo, að einu gildi, þótt sveitarsjóðir, þar sem sjúkrahús eru, taki á sig verulegan halla af rekstri þeirra. En málið er ekki svona einfalt. Í fyrsta lagi er nokkur hætta á því, ef sveitarstjórn þarf að hækka verulega heildarupphæð útsvara hverju sinni vegna rekstrarhalla á sjúkrahúsi sínu, að rekstur þessarar stofnunar líði við það og hún verði af þeim ástæðum ekki fær um að veita þá þjónustu, sem sjálfsögð er og eðlileg. Ég er ekki að segja, að þetta hafi átt sér stað, en með árlega vaxandi halla á rekstri sjúkrahúsanna gæti verið hætta á, að málin þróuðust í þessa átt. Verði þetta frv. að lögum eins og það liggur hér fyrir, verður að telja, að málefnum sjúkrahúsanna hafi verið komið í betra horf en áður var og má þá einnig hafa í huga hin stórauknu framlög ríkisins til byggingar sjúkrahúsa, sem lögleidd voru með læknaskipunarlögum nú fyrir nokkrum árum og telja verður, að hafi gert sveitarfélögunum kleift að ráða fram úr þessum málum á mun betri hátt en áður var. Og ég hygg, að allir séu sammála um, að aukin og bætt heilbrigðisþjónusta sé eitt af frumskilyrðunum fyrir því, að fólk uni áfram búsetu í dreifbýlinu. Í öðru lagi hefur nokkurt misræmi átt sér stað á milli þeirra sveitarfélaga, sem sjúkrahús hafa rekið með verulegum rekstrarhalla, og hinna, sem rekstur slíkra stofnana hafa ekki þurft að annazt. Kemur þetta fram í því, að eins og ég sagði áðan, hafa þau sveitarfélög, sem sjúkrahús reka, árlega orðið að jafna rekstrarhallanum niður í auknum álögum á gjaldendur sína og þá einnig fyrir utanhéraðssjúklinga, sem á sjúkrahúsunum hafa dvalið. En þess ber þó að sjálfsögðu að geta, að daggjöld fyrir utanhéraðssjúklinga, þ.e.a.s. sjúklinga, sem búsettir eru utan sveitarfélags, sem sjúkrahús er staðsett í, greiða nokkru hærri daggjöld en íbúar sveitarfélaganna, en þó hvergi nærri eins og kostnaður við hvern legudag hefur verið. Ákvæði frv. um, að daggjöld og gjaldskrá sjúkrahúsanna skuli frá og með 1. jan. 1969 miðast við tekjuþörf hverrar stofnunar fyrir sig, eru verulega til samræmingar í þessum efnum og verður það að teljast eðlileg breyting og til bóta. Eins og ég sagði, herra forseti, hefur heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. haft frv. til athugunar og er hún sammála um að leggja til, að það verði samþ. óbreytt eins og það liggur hér fyrir.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv. og er hún á þskj. 172. Það var verið að útbýta henni hér rétt áðan. Ég held, að það sé rétt, að ég, með leyfi hæstv. forseta, lesi till. upp. Hún er um það, að við ákvæði til bráðabirgða bætist ný mgr., svo hljóðandi: „Athuga skal möguleika á að draga úr kostnaði við rekstur Tryggingastofnunar ríkisins með því að semja við banka eða sparisjóði um, að þær stofnanir annist útborgun á bótum frá almannatryggingunum.“ Snemma á þessu þingi bar ég fram fsp. um kostnað við rekstur Tryggingastofnunar ríkisins. Hæstv. félmrh. svaraði þessari fsp. minni greinilega á fundi í sameinuðu þingi 25. okt. Þar kom m.a. fram, að rekstrarkostnaður lífeyristrygginganna á árinu 1966 hefði orðið nokkuð yfir 21 millj. kr. Ég geri ráð fyrir, að allir séu sammála um, að það væri gott, ef hægt væri eitthvað að minnka þennan kostnað, án þess að skerða nokkuð starfsemi trygginganna. Mér hefur komið í hug, að það mætti spara eitthvað með því að koma útborgunum á lífeyri og öðrum bótum frá tryggingunum þannig fyrir, að það væri samið við banka eða sparisjóði um að annast þessar útborganir. Mér finnst a.m.k. ástæða til að kanna það mál, hvort ekki mætti verða af því nokkur sparnaður. Nú er þetta þannig, að Tryggingastofnunin sjálf eða aðalskrifstofa hennar hér í Reykjavík borgar þetta út hér í borginni, en út um land mun þetta að ég hygg vera þannig, að umboðsmenn Tryggingastofnunarinnar annist um þetta yfirleitt. Ég minnist þess, að ég heyri stöku sinnum auglýsingar í útvarpinu frá einum sýslumanni, sýslumanninum í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu, þar sem hann tilkynnir, að hann verði á ákveðnum dögum á þingstöðum hreppanna í sínu umdæmi og borgi þar út lífeyri og annað fyrir almannatryggingarnar. Ég hef nú sérstaklega tekið eftir þessum auglýsingum, en það getur vel verið, að fleiri sýslumenn hafi þennan hátt á að ferðast um eða láta ferðast um héruðin og borga þetta út á þingstöðunum. Mér er ekki kunnugt um það. En ég held, að þetta sé ekki vel hentugt fyrirkomulag. Þetta kostar þá, sem eiga von á greiðslum frá tryggingunum, að gera sér ferð á þingstaðina til að sækja peningana, en þangað eiga þeir yfirleitt ekki önnur erindi. Ég held, að það væri hentugra fyrir þetta fólk, ef bankaútibú eða sparisjóður, sem starfaði á þeirra verzlunarstað, annaðist um þessar greiðslur, því að þangað liggja yfirleitt leiðir manna úr héruðunum. Og þá gætu líka sýslumenn sparað sér ferðalög út um sveitir til að borga þetta út. Mér finnst því, að það væri full ástæða til þess að kanna það, hvort það mætti ekki koma þessu öðruvísi fyrir á hagkvæmari hátt og um leið að spara einhver útgjöld. Þó að þessu yrði ekki komið á samtímis um land allt, gæti orðið af því gagn eigi að síður, og ég hygg, að ef þetta yrði athugað og að þessu ráði yrði horfið, mundi þetta fyrst og fremst verða tekið upp í stærstu kaupstöðunum eins og t.d. hér í Reykjavík. Við vitum það, að hér í höfuðhorginni eru margir bankar og þjónustustarfsemi banka er fullkomin hér. Og mér þykir bara mjög sennilegt, að bankarnir mundu fást til þess að taka þetta að sér, þessar greiðslur, eða annast þær fyrir það lítið gjald, að þar gæti orðið um sparnað að ræða. Ég vil að vísu ekkert fullyrða um þetta, till. mín er aðeins um það að kanna þetta mál og það kostar ekki mikið að athuga málið. Og ég vil benda á það, sem reyndar ætti að vera óþarfi, að þessi till. mín, sem er um þessa viðbót við bráðabirgðaákvæðið, raskar ekki á nokkurn hátt efni þess frv., sem hér liggur fyrir. Ég sé svo ekki ástæðu til að skýra þessa till. mína með fleiri orðum, vænti þess, að öllum hv. þdm. sé það ljóst, hvað hér er á ferð, og vænti þess, að þeir geti á þetta fallizt, að þessi athugun verði látin fara fram.



Herra forseti. Ég vildi einungis mæla með því, að þessi brtt. væri samþ. Mér sýnist skynsamlegt, að þessi athugun fari fram og tel, að það sé hyggilegt að afgreiða málið þannig.