Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Þetta frv. ber skýran vott um að það eru kosningar að vori. Ríkisstjórnin tekur ekki á raunhæfan og heildstæðan hátt á fjárhagsstöðu ýmissa grunnstofnana samfélagsins eins og í heilbrigðis- og menntakerfinu þar sem tillögur ríkisstjórnarinnar eru því miður handahófskenndar og árlegar jólagjafir til gæluverkefna eru óvenjuríkulegar. Samfylkingin hefur lagt fram tillögur til breytinga á frv. og þar koma fram helstu áhersluatriði okkar í einstökum málum sem miða einkum að því að bæta hag þeirra sem verst hafa farið út úr stjórnartíð núv. ríkisstjórnar. Þetta frv. er alfarið á ábyrgð ríkisstjórnarinnar og því mun þingflokkur Samfylkingarinnar sitja hjá við einstakar tillögur meiri hluta fjárln.

Virðulegi forseti. Nú við upphaf atkvæðagreiðslunnar vil ég nefna að fjárlagafrv. sem hér verða greidd atkvæði um ber með sér ábyrga stefnu ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum. Eftir skammvinna og grunna lægð í efnahagslífinu horfum við nú fram á betri tíma með auknum hagvexti og stöðugleika sem mun bæta kjör almennings í landinu. Ég vek sérstaka athygli á þeim miklu framlögum sem nú eru til menntamála og velferðarmála og þar eru framlögin hvað mest til heilbrigðismála, málefna aldraðra og fatlaðra. Með þessu kemur glögglega fram stefna ríkisstjórnarinnar í velferðarmálum jafnframt því að gefa atvinnulífinu frelsi til athafna og eflingar. Þá vil ég, virðulegi forseti, sérstaklega benda hv. þingmönnum á glettni fjárln. sem kemur fram á bls. 21 en þar segir: ,,Framlög samkvæmt kjarasamningum til að bæta kjör þeirra sem lakast eru settir.`` Þar kemur síðan langur listi og efst er embætti forseta Íslands.

Herra forseti. Nú er fjárlagafrv. ríkisstjórnarinnar að koma til atkvæðagreiðslu við 2. umr. Við afgreiðsluna í dag er fyrst og fremst verið að greiða atkvæði um gjaldahlið frv. og tekjuhliðina eins og hún var lögð fram í upphafi en eins og allir vita verða við 3. umr. greidd atkvæði um teknahliðina í heild sinni og fjárlagafrv. í heild. Meiri hlutinn í fjárln. hefur lagt fram allnokkrar brtt. við frv. til fjárlaga og við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs munum styðja þær einstöku tillögur sem okkur þykir horfa til bóta og vera til jöfnunar og auka þátt þeirra sem við viljum styrkja í samfélaginu. Við munum einnig sitja hjá við þær tillögur sem við viljum vísa algerlega á ábyrgð og hendur ríkisstjórnarinnar og munum við greiða atkvæði gegn þeim tillögum sem hér eru lagðar til sem ganga þvert gegn stefnumiðum Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs hafa flutt allnokkrar brtt. við frv. sem er ætlað að taka á allra veikustu þáttum í því sem meiri hlutinn leggur fram. Við vonumst til að þær breytingar fái gott brautargengi. Einstakar tillögur geta þó verið kallaðar til baka til 3. umr. eftir atvikum. Ljóst er, virðulegi forseti, að enn þá vantar veigamikla liði inn í gjaldahlið frv. Eftir er að færa þar inn niðurstöðutölur og útfærslur á samningi við Landssamband eldri borgara. Einnig eru liðir sem lúta að ákveðnum þáttum í heilbrigðisþjónustu og fleiru sem við vonumst til að tekið verði formlega á fyrir 3. umr. Virðulegi forseti. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs munum sitja hjá við lokaafgreiðslu fjárlagafrv. við 2. umr. og vísa ábyrgð á því í heild sinni á meiri hluta Alþingis, þess sem hefur staðið og ráðið ferð við fjárlagagerðina.

Virðulegur forseti. Eins og fram hefur komið í máli hv. þm. Bryndísar Hlöðversdóttur munum við sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu en ég vil vekja sérstaka athygli hv. Alþingis á sérstökum tillögum sem við ætlum að draga til 3. umr., m.a. tillögu á bls. 14 þar sem um er að ræða að atvinnuleysisbætur verði hækkaðar til samræmis við launavísitölu og samkomulag Landssambands eldri borgara og ríkisstjórnarinnar. Þetta þýðir rúmlega 5 þús. kr. hækkun atvinnuleysisbóta fyrir hvern einstakling sem er á atvinnuleysisbótum um næstu áramót. En í raun þyrfti að hækka atvinnuleysisbætur um 10--15 þús. kr. fyrir hvern einstakling frá árinu 1997, pr. mánuð. Það er vegna þeirrar skerðingar sem það fólk hefur orðið fyrir. Þess vegna vek ég sérstaklega athygli á þessari tillögu og beini því til hæstv. ríkisstjórnar að skoða þetta mál rækilega og beina því til fjárln. að taka á málinu fyrir 3. umr.

Herra forseti. Hér eru greidd atkvæði um tillögu sem 1. minni hluti. fjárln. hefur lagt fram til þess að reyna að bæta fjárhagsstöðu framhaldsskóla landsins en á undanförnum árum hefur þróun þeirra mála verið með þeim hætti að fjöldi skóla er nú í úlfakreppu í fjárhagslegu tilliti. Það er augljóst mál að ekki er vilji fyrir því í menntmrn. né af hálfu meiri hluta fjárln. að taka á þeim vanda og því stefnir í óefni í framhaldsskólum landsins. Þessi tillaga gerir ráð fyrir að bæta úr þeirri brýnustu þörf sem í þessum stofnunum er.

Herra forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögu um fjárframlag til þess að stofna framhaldsskóla Snæfellinga upp á 80 millj. kr. Það er sú upphæð sem nefnd á vegum sveitarfélaganna á Snæfellsnesi hefur staðið einhuga að að væri nauðsynleg byrjunarfjárveiting til að stofna þann skóla með þeim hætti að hann gæti tekið til starfa haustið 2003. Virðulegi forseti. Sveitarfélögin á norðanverðu Snæfellsnesi standa einhuga að þessari áætlun og hún hefur verið unnin í samvinnu við menntrn. Ég tel að þetta sé eitt brýnasta mál fyrir Snæfellinga að fá þennan framhaldsskóla staðfestan og veitt fjármagn til hans með þeim hætti að hann geti tekið til starfa haustið 2003.

Herra forseti. Ég hef ákveðið að leggja til fjármuni af ráðstöfunarfé menntmrn. til undirbúnings framhaldsskóla á Snæfellsnesi og ég hygg að heimamenn séu sáttir við þá lausn mála.

Herra forseti. Hér er um að ræða brtt. frá þingmönnum Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs sem lýtur að Þjóðminjasafninu og grunnsýningu þess. Hæstv. menntmrh. hefur gefið yfirlýsingu um það í þessum sal að að öllum líkindum verði Þjóðminjasafnið opnað að nýju árið 2004. Það standa auðvitað vonir til þess að það verði fyrri hluta árs. Það þýðir að við erum að falla á tíma með að fjármagna grunnsýningu safnsins, fjármagna þá nauðsynlegu framkvæmdarliði sem safnið sjálft þarf að standa straum af kostnaði við. Safnið hefur gert áætlun upp á 116 millj. Við höfum lagt til 36 millj. í viðbót við það sem gert er ráð fyrir í frv. Ég tel því að hér sé um að ræða brtt. sem geti gert það að verkum að grunnsýning safnsins þegar að opnun kemur verði hin glæsilegasta.

Herra forseti. Í þessari brtt. leyfum við okkur allra náðarsamlegast að leggja það til við hið háa Alþingi að framlög til húsafriðunarsjóðs verði hækkuð um 30 millj. kr. Þar er á ferðinni þjóðþrifastarfsemi sem hefur verið sárlega svelt þannig að menningarverðmæti liggja undir skemmdum úti um allt land svo tugum skiptir. Ein 45 hús á skrá Þjóðminjasafnsins fá alls engar fjárveitingar eins og fjármunum safnsins er háttað og brýn þörf er á því, herra forseti, að leggja meiri fjármuni til þessa verkefnis. Fátt er þarfara en að halda slíkum verðmætum við og forða þeim frá glötun. Nær alfarið er um launakostnað að ræða þegar ráðist er í viðhaldsverkefnin þannig að þarna er fjármunum varið til þarfra hluta í margföldum skilningi, bæði til varðveislu menningarverðmæta og til að greiða laun þeirra sem við þá varðveislu starfa.

Herra forseti. Það er auðvitað gott að það gangi undan okkur við þessa vinnu. En ég hafði ekki hugmyndaflug til að láta mér detta í hug að framkvæmd atkvæðagreiðslunnar yrði með þeim hætti að settir yrðu saman í einni atkvæðagreiðslu liðir sem heyra undir mismunandi ráðuneyti eins og hér gerðist áðan. Ég hafði hugsað mér að biðja um sératkvæðagreiðslu --- eða reiknaði satt best að segja með því að þegar lyki atkvæðagreiðslum um liði sem heyra undir menntmrn. þá yrðu sjálfkrafa gerð þar skil og síðan hafist handa við afgreiðslu á málefnum sem heyra undir utanrrn. Þá hefði sjálfkrafa hafist ný atkvæðagreiðsla við tölulið 26 í þessu breytingartillöguskjali. Þess vegna hefði ég gjarnan viljað fá sérstaka atkvæðagreiðslu um þá töluliði því að þar ætluðum við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs að sitja hjá en reyndar má svo sem koma þeim upplýsingum á framfæri hér. En þar sem ekki er hafin ný atkvæðagreiðsla á eftir atkvæðagreiðslu um brtt. okkar og meðan athugasemdir fóru fram þá lokaði forseti þeirri atkvæðagreiðslu, þá óska ég eftir því að hún verði endurtekin þannig að ég geti a.m.k. greitt minni eigin brtt. atkvæði.

Hv. þm. hefur gert svo skýra grein fyrir máli sínu að ég ætla að verða við beiðni hans um að endurtaka báðar atkvæðagreiðslurnar.

Herra forseti. Tillagan felur í sér að tveir liðir sem báðir flokkast undir framlög Íslands til þróunaraðstoðar eða þróunarsamvinnu verði hækkaðir um samtals 300 millj. kr. Það er annars vegar liðurinn Þróunaraðstoð undir verkefnum Þróunarsamvinnustofnunar um 200 millj. og hins vegar liðurinn 03-391 Þróunarmál og alþjóðleg hjálparstarfsemi, undirliður 1.30 Mannúðarmál og neyðaraðstoð verði hækkaður úr þeim heilu og rausnarlegu 18,5 millj. kr. sem ríkisstjórn Íslands og meiri hluti hennar leggur til í 118,5 millj. kr. Það þarf ekki að minna hv. þingmenn á hversu skammarlegt framlag Íslands er til friðsamlegrar, borgaralegrar og uppbyggilegrar þróunarsamvinnu í heiminum en þar vermir Ísland skammarkrókinn ásamt með Bandaríkjunum og leggur lægsta hlutfall þjóðartekna af öllum velmegunarríkjum innan Efnahags- og framfarastofnunarinnar, eða rétt liðlega 0,1% af landsframleiðslu til þessara verkefna og er tæpast hægt að verða stoltur af. Þetta mundi því örlítið, herra forseti, laga þá hörmulegu frammistöðu Íslands ef samþykkt yrði.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um hvort landbrn. eigi að auka störf sín hjá Evrópusambandinu. Hliðstæð tillaga er einnig uppi hjá iðnrn. um að auka þar hlutverk og verkefni. Þar er verið að sækja um auknar starfshlutdeildir. Ég tel að landbrn. hafi öðrum mikilvægari hnöppum að hneppa en að efla starfsemi sína í Brussel. En við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs munum þó ekki leggjast gegn tillögunni.

Hæstv. forseti. Ég vil gera grein fyrir þessum 7 millj. Það er auðvitað fyrst og fremst mikilvægt að halda vaktina í Evrópu. 

Það er minnst af þessu í Brussel.


            

Þetta er í Genf.

Þessi maður vinnur mikið verk fyrir landbúnaðinn í heiminum öllum  
            

Þá er það upplýst hvar heimurinn allur er.

Virðulegur forseti. Hér er á ferðinni tillaga um að bæta almenna löggæslu í landinu. Til fjárln. komu fulltrúar fjölmargra sveitarfélaga sem kvörtuðu mjög yfir skorti á almennri löggæslu í sveitarfélögunum. Áberandi umræða hefur verið um vöntun á almennri löggæslu í Reykjavík. Við vekjum athygli á þessu alvarlega máli því að almenn löggæsla hefur dregist saman um sem nemur 30% á undanförnum árum. Dregið hefur verið úr framlögum um 30%. Þess vegna bendum við á þessa tillögu og vísum sérstaklega til þeirrar beiðni sem liggur fyrir frá sveitarfélögunum.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um auknar fjárheimildir til margra góðra verka eins og t.d. til Landspítala -- háskólasjúkrahúss og sjúkrahúsa óskipt og annarra á sviði heilbrigðismála. Þetta er allt mjög gott svo langt sem það nær. Ég vil vekja athygli á því að enn hafa allmörg sjúkrahús, einkum á landsbyggðinni, ekki fengið viðhlítandi úrlausn á fjárhagsvanda sínum og rekstrarvanda. Ég legg áherslu á að það verði skoðað á milli 2. og 3. umr. Að sjálfsögðu styðjum við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs það sem hér er verið að leggja til en viljum að hinir liðirnir, sjúkrahúsin úti um land séu einnig skoðuð.

Herra forseti. Hér er lögð fram tillaga um að hækka aldursmörk vegna ótekjutengdra barnabóta og má segja að hér sé verið að gefa Framsfl. möguleika til þess að ljúka kosningaloforðum sínum á þessu sviði sem hann gaf í kosningabaráttu sinni árið 1999 því að nú fer í hönd síðasta ár þessa kjörtímabils og því eðlilegt að látið sé á það reyna hver merking hv. þingmanna Framsfl. var í þeirri kosningabaráttu. Við leggjum til að aldursmörkin verði hækkuð úr sjö ára í 16 ár. Ég segi já.

Herra forseti. Ég vil aftur vekja athygli á því hvar áherslurnar liggja. Ég benti áðan á að landbrn. er að auka starfsvettvang sinn í Brussel. Hér er verið að leggja til hliðstætt við iðnrn., þ.e. að iðnrn. fái 7 millj. kr. á fjárlögum næsta árs til þess að auka við verkefni sín í Brussel. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs getum ekki séð að áherslur íslenskra hagsmuna eigi að liggja þar fyrst og fremst. Við leggjumst ekki gegn þessu ákvæði en viljum benda á þetta og sitjum hjá.

Hæstv. forseti. Eins og öllum er kunnugt erum við aðilar að hinu Evrópska efnahagssvæði sem þýðir að við þurfum að innleiða tilskipanir sambandsins að verulegu leyti. Iðn.- og viðskrn. á drjúgan hluta af þessum tilskipunum, líklega gæti það verið hátt í einn þriðji. Því er rík ástæða til þess að við eigum starfsmann í Brussel. Með þessari brtt. er lagt til að við eigum ekki hálfan starfsmann á móti landbrn., eins og hefur verið fram að þessu, heldur starfsmann í fullu starfi. Ég tel að þessum fjármunum sé ákaflega vel varið.

Virðulegi forseti. Í þessari tillögu er lagt til að aukið verði framlag til dreifikerfis í sveitum, einkum til þess að bjóða fólki í sveitum upp á þriggja fasa rafmagn. Einnig er lagt til að framlag til Rariks vegna dreifbýlisveitna verði 500 millj. kr. en það er sú upphæð sem fyrirtækið telur að hið svokallaða félagslega kerfi veitnanna kosti. Fram að þessu hafa þéttbýlissveitarfélögin á landsbyggðinni kostað þetta í gegnum notkun sína á rafmagni frá Rafmagnsveitum ríkisins. Einnig er lagður til nýr liður, Stofnframlög til hitaveitna í dreifbýli, 50 millj. kr. Ég segi já.

Herra forseti. Við leggjum til að heimilt verði að ríkið verji 100 millj. kr. meira til fráveitna til að styrkja framkvæmdir vegna fráveitna sveitarfélaga. Þau mál eru langt frá því að vera í nógu góðu horfi og sveitarfélögin ráða mörg hver ekki við það af sínum tekjum að ráðast í framkvæmdir og greiða sinn hluta kostnaðarins þannig að þau geta ekki einu sinni nýtt sér þá styrki sem að nafninu til eiga að heita í boði af hálfu ríkisins. Því er aldeilis óhjákvæmilegt, herra forseti, að endurskoða þessa framkvæmd og að ríkið leggi þarna meira af mörkum ellegar mun engra úrbóta að vænta í þessum efnum, a.m.k. ekki hjá þeim hluta sveitarfélaganna sem býr við erfiðastan fjárhag um þessar mundir, en þau eru mörg og einmitt gjarnan þau sveitarfélög sem hafa með öllu frestað þessum framkvæmdum eða ekki getað ráðist í þær. Við leyfum okkur því að leggja til að þessi fjárhæð verði hækkuð um 100 millj. kr.

Virðulegur forseti. Sú upphæð sem er til ráðstöfunar, án þeirrar hækkunar sem hér er lögð til, mun duga miðað við þær framkvæmdir sem hafa verið í ár. Yfirstandandi er úttekt á því hvort gera þurfi einhverjar sérstakar breytingar til að koma til móts við önnur sveitarfélög. En fjölmörg sveitarfélög eru búin með þessar framkvæmdir og ég hygg að um 70% landsmanna búi í sveitarfélögum sem hafa forgangsraðað þannig að þetta verkefni er búið hjá þeim. Einstök sveitarfélög búa við mjög ankannalegar aðstæður landfræðilega séð vegna þessara mála og við munum sjá þegar úttektin kemur til okkar, trúlega á næsta ári, hvort það þurfi að skoða þetta eitthvað frekar. En þessi mál eru í ágætisfarvegi.

Herra forseti. Það er hálfundarlegt að ráðherrar séu í andsvörum við atkvæðaskýringar stjórnarandstöðuþingmanna í gríð og erg. Sannleikurinn er auðvitað sá varðandi það atriði sem hér er um rætt að fráveituverkefni sveitarfélaganna eru gífurlega fjárfrek. Sveitarstjórnir hafa verið að koma til fjárln. og óska eftir því við hana að hlutur ríkisins í ákveðnum verkefnum verði aukinn. Ástæðan fyrir því að þau sækja ekki um stuðning ríkisins er sú að þau hafa ekki bolmagn til að leggja fram þann hluta sem þau sjálf þyrftu að leggja til. Það er alveg forkastanlegt að hæstv. umhvrh. skuli ekki hlusta á raddir sveitarfélaga sem búa við sérstakar aðstæður. Hér þarf að taka verulega á og tillagan sem hér er til umfjöllunar mundi gera það. 
            

Herra forseti. Sú tillaga sem hér er verið að greiða atkvæði um fjallar um vanda sem Náttúrufræðistofnun Íslands á við að glíma. Erfiðleikar Náttúrufræðistofnunar Íslands hafa að hluta komið til vegna þess að stofnunin er að leggja gjörva hönd á plóg við að útbúa náttúruverndaráætlun sem hæstv. umhvrh. hefur lofað að verði lögð fyrir það þing sem nú stendur yfir, enda er það lögbundið samkvæmt náttúruverndarlögum. Raunar á það að gerast á árinu 2002. Ekki hafa komið til sérstakar fjárveitingar til Náttúrufræðistofnunar vegna þessa verkefnis. Sömuleiðis hefur Náttúrufræðistofnun Íslands unnið að gerð rammaáætlunar ríkisstjórnarinnar og hefur þar gífurlega mikið verk verið unnið. Eins má segja, hæstv. forseti, að Náttúrufræðistofnunin hefur ekki fengið nein sérframlög vegna þeirrar vinnu sinnar. Þessi tillaga mundi bæta þarna úr.

Herra forseti. Við erum að sjálfsögðu ekki andvíg því að gerðar verði úrbætur í fangelsismálum. Ef vantar fleiri tugthússpláss þá ber að bæta úr því. En við teljum að það sé hlutverk ríkisins að byggja, eiga og reka slíkt húsnæði og standa fyrir slíkri starfsemi og erum alfarið andvíg því að haldið sé út á braut einhvers konar einkafjármögnunar, einkarekstrar eða einkavæðingar tugthússmála í landinu. Slíkt hefur verið gert sums staðar annars staðar með hörmulegum afleiðingum og þarf ekki sögur af því að segja. Við teljum þar af leiðandi að ekki eigi að standa að málum með þessum hætti. Þar á ofan er um opna heimildargrein að ræða sem engar upplýsingar liggja fyrir um hvernig nýtt yrði. Við teljum því eðlilegast að ríkisstjórnin undirbúi málin betur og leggi þá fyrir Alþingi tillögur um byggingu fangelsis eftir því sem ástæða verður talin til. Við munum greiða atkvæði gegn þessum lið.

Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar að þetta fjárlagafrv. muni ekki teljast sæta miklum tíðindum né heldur árangur hæstv. ríkisstjórnar í ríkisfjármálum þegar þeir hlutir verða skoðaðir. Satt best að segja er hann ekki annar og merkilegri en sá að heita má að rekstur ríkisins sé í járnum og þó tæplega það ef frá er dregin eignasala. Þetta, herra forseti, get ég ekki talið merkilegan árangur. Við sjáum hins vegar ekki ástæðu til þess að leggjast gegn því að þetta frv. gangi milli umræðna. Það mun vera það sem nú eru greidd atkvæði um og ég get stutt það.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 33 5. maí 2000, um veiðieftirlitsgjald, með síðari breytingum. Í þessu frv. var lögð til hækkun á gjaldi fyrir leyfi til veiða í atvinnuskyni og gjaldi á úthlutaðar veiðiheimildir eða landaðan afla metinn í þorskígildistonnum. Enn fremur var verið að rýmka greiðsluskyldu vegna veiðieftirlitsmanna þannig að hún nái einnig til útgerða skipa sem vinna fisk um borð þótt ekki sé um fullvinnslu að ræða. Nefndin telur að síðastnefnda breytingin þarfnist meiri skoðunar, samhliða frv. til breytinga á lögum nr. 54 16. maí 1992, um fullvinnslu botnfiskafla um borð í veiðiskipum, með síðari breytingum. Nefndin mælir með samþykkt frv. með þeirri breytingu að 3. gr. falli brott. Undir þetta álit rita eftirtaldir hv. þm.: Einar K. Guðfinnsson, formaður og framsögumaður, Árni Ragnar Árnason, Guðjón A. Kristjánsson, Guðmundur Hallvarðsson, Hjálmar Árnason, Jóhann Ársælsson, Svanfríður Jónasdóttir og Vilhjálmur Egilsson. Árni Steinar Jóhannsson, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, sat fund hennar og er samþykkur áliti þessu með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 83/1993, um viðurkenningu á menntun og prófskírteinum, með síðari breytingum. Tilgangur frv. er að koma í framkvæmd hér á landi tilskipun Evrópusambandsins nr. 2001/19/EB sem lýtur að einföldun á gildandi reglum um gagnkvæma viðurkenningu á menntun og prófskírteinum sem m.a. koma fram í tilskipunum Evrópusambandsins nr. 89/48/EBE og 92/51/EBE. Með innleiðingu tilskipunarinnar er jafnframt verið að samræma ákvæði á þessu sviði og skýra frekar atriði sem hafa þótt óljós. Tilgangur þessara tilskipana er að auðvelda frjálsan flutning ríkisborgara innan Evrópska efnahagssvæðisins sem óska eftir því að stunda starf sitt í öðru landi en því sem þeir hlutu menntun sína og starfsþjálfun í. Framkvæmd framangreindra tilskipana hefur þannig auðveldað íslenskum ríkisborgurum að fá heimild til að starfa í öðrum ríkjum Evrópska efnahagssvæðisins. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt. Undir nál. rita Gunnar Birgisson, formaður og framsögumaður, Ólafur Örn Haraldsson, Sigríður Ingvarsdóttir, Kolbrún Halldórsdóttir og Arnbjörg Sveinsdóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 14/1998, um Örnefnastofnun Íslands. Með frv. er lagt til að stjórn Örnefnastofnunar verði lögð niður jafnframt því sem valdsvið og hlutverk forstöðumanns verður gert skýrara en í gildandi lögum. Ástæður þessara breytinga má rekja til nál. nefndar á vegum fjmrn. um ábyrgð, valdsvið og stjórnunarumboð forstöðumanna frá október 2000. Þar kom fram að stjórnsýsluleg staða, hlutverk stjórna og staða forstöðumanna væri oft óskýr og af því leiddi að óljóst væri hver bæri ábyrgð á rekstri viðkomandi stofnunar. Því var lagt til í nál. að stjórnum ríkisstofnana yrði fækkað og þær aðeins nýttar þar sem sérstök ástæða væri til að gera stjórn stofnunar sjálfstæðari en almennar reglur ríkisrekstrarins gæfu tilefni til. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt. Undir nál. rita Gunnar Birgisson, formaður og framsögumaður, Ólafur Örn Haraldsson, Sigríður Ingvarsdóttir, Kolbrún Halldórsdóttir og Arnbjörg Sveinsdóttir.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á safnalögum, nr. 106/2001. Í fyrsta lagi er lagt til í 1. gr. frv. að orðin ,,söfnum í eigu ríkisins og`` í 2. málsl. 1. mgr. 3. gr. safnalaga falli brott. Í upphaflegu frv. menntmrh. til safnalaga, sem varð að lögum nr. 106/2001, var gert ráð fyrir því í 2. mgr. 2. gr. að í safnaráði sætu fulltrúar sem ekki hefðu nein tengsl við höfuðsöfn eða söfn í eigu ríkisins. Því safnaráði var m.a. ætlað að hafa eftirlit með söfnum í eigu ríkisins. Áður en frv. var samþykkt sem lög frá Alþingi var gerð sú breyting að forstöðumenn höfuðsafna fengu sæti í safnaráði. Eftirlitshlutverki safnaráðs var ekki breytt til samræmis við þessa breytingu en skv. 3. gr. safnalaga hefur ráðið m.a. eftirlit með söfnum í eigu ríkisins. Hér er lögð til sú breyting á 2. málsl. 1. mgr. 3. gr. laganna að orðin ,,söfnum í eigu ríkisins og`` falli brott. Ástæðan er sú að forstöðumenn höfuðsafna, sem öll eru í eigu ríkisins, bera ábyrgð á starfsemi safna sinna gagnvart ráðherra í samræmi við lög sem um söfnin gilda og lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996. Því er það í andstöðu við þá skipan að fela safnaráði sérstakt eftirlitshlutverk gagnvart höfuðsöfnunum. Í öðru lagi eru í 2. gr. frv. þessa lagðar til orðalagsbreytingar í 2. málsl. 4. mgr. og 2. málsl. 5. mgr. 5. gr. safnalaga þar sem í þeim er ekki samræmi milli höfuðsafna hvað verkefni og verksvið snertir. Samkvæmt lögunum er Þjóðminjasafn Íslands höfuðsafn á sviði þjóðminjavörslu, Listasafn Íslands höfuðsafn á sviði myndlistar og Náttúruminjasafn Íslands höfuðsafn á sviði náttúrufræða. Með breytingunni er tekið mið af skilgreiningunni á söfnum samkvæmt 4. gr. laganna og er nauðsynlegt að hún endurspeglist einnig í upptalningu á verkefnum höfuðsafnanna. Um hlutverk Listasafns Íslands er kveðið á í lögum nr. 58/1988 og miðast brtt. einnig við efni þeirra. Rannsóknarþátturinn skv. 4. gr. safnalaga er þó ekki í upptalningu á hlutverki Náttúruminjasafns Íslands til að hlutverk þess rekist ekki á við hlutverk Náttúrufræðistofnunar Íslands. Þá nær breytingin einungis til gripa sem eru í eigu Náttúruminjasafns Íslands en ekki til vísindasafna Náttúrufræðistofnunar Íslands eða starfsemi sem tengist þeim söfnum. Að lokum er lagt til í 3. gr. frv. að heimild verði sett í lögin til að greiða útgjöld vegna starfsemi safnaráðs úr safnasjóði. Greiða þarf nefndarlaun, fargjöld fyrir ráðsmenn sem búa utan höfuðborgarsvæðis, þóknun vegna umsýslu og fleira. Herra forseti. Ég legg til að frv. þessu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. menntmn. og til 2. umr.

Hæstv. forseti. Hér er lagt fram frv. til laga um breyting á safnalögum sem voru samþykkt árið 2001. Við yfirferð á þessu frv. og athugasemdum við það finnst mér vera um að ræða sjálfsagðar breytingar sem ég lít svo á að nefndin muni samþykkja innan tíðar.

Herra forseti. Frv. þetta er samið af nefnd sem ég skipaði 3. maí 2001. Verkefni nefndarinnar samkvæmt skipunarbréfi var að vinna að heildarendurskoðun laga um húsnæðissamvinnufélög. Í nefndina voru skipaðir Einar Jónsson, lögfræðingur hjá Íbúðalánasjóði, Gunnar Jónatansson, framkvæmdastjóri Búseta, Sævar Sigurgeirsson endurskoðandi, sem jafnframt er stjórnarmaður hjá Búmönnum, Guðfinna Jóhanna Guðmundsdóttir, lögfræðingur í félmrn., og Ingi Valur Jóhannsson deildarstjóri, sem jafnframt var formaður nefndarinnar. Fyrstu lög um húsnæðissamvinnufélög hér landi voru lög nr. 24/1991 en þá var lagarammi um starfsemi húsnæðissamvinnufélaga í VII. kafla laga um Húsnæðisstofnun ríkisins undir heitinu ,,Húsnæðissamvinnufélög og búseturéttur``. Þegar Húsnæðisstofnun ríkisins var lögð niður og Íbúðalánasjóður settur á laggirnar með lögum um húsnæðismál, nr. 44/1998, voru lög um húsnæðissamvinnufélög aðskilin frá heildarlöggjöf um húsnæðismál og fundinn staður í sérstökum lögum um húsnæðissamvinnufélög. Mjög litlar breytingar urðu á þeim tíma á lögunum en þó var tekið út ákvæði um verðtryggingu á endurgreiðslu búseturéttar. Núna eru nokkur húsnæðissamvinnufélög á landinu. Tvö þeirra eru langstærst, Búseti hsf. Reykjavík og Búmenn. Búseti hsf. Reykjavík var stofnað 15. október árið 1983 og voru fyrstu búsetuíbúðirnar teknar í notkun árið 1988. Í dag eru um 550 búsetuíbúðir í eigu og rekstri á vegum búsetafélaga, flestar á höfuðborgarsvæðinu. Á Akureyri eru yfir 60 íbúðir en síðan eru 5--15 íbúðir á Akranesi, á Húsavík, í Neskaupstað og á Egilsstöðum. Félagsmenn þessara félaga eru samtals um 2.800. Í lok síðasta árs stofnaði Búseti hsf. á höfuðborgarsvæðinu sérstakt félag til að annast rekstur leiguíbúða fyrir almennan markað. Búseti hsf. tekur jafnframt þátt í átaki sem sett var af stað að frumkvæði félmrn. til þess að fjölga leiguíbúðum í landinu. Félag Búseta hsf. hefur hafið byggingu á fyrstu leiguíbúðunum sem verða alls 300 í þessu sérstaka átaki. Húsnæðissamvinnufélagið Búmenn var stofnað 1998. Félagssvæðið er allt landið og hafa verið stofnaðar átta félagsdeildir innan þess. Búmenn voru í upphafi deild innan Búseta í Reykjavík sem síðan þróaðist í sjálfstætt landsfélag. Meginmunur milli Búseta og Búmanna er aldursskilyrði í síðarnefnda félaginu en félagsmenn þurfa að hafa náð 50 ára aldri til að hafa rétt til búseturéttarkaupa. Íbúðir Búmanna eru með góðu aðgengi og m.a. þannig lögð áhersla á að íbúarnir geti búið í þeim eins lengi og kostur er. Búmenn hafa tekið 134 íbúðir í notkun í átta sveitarfélögum og hafa gefið út 2.600 félagsnúmer. Sveitarfélögin sem hér um ræðir eru Akureyri, Bessastaðahreppur, Garður, Grindavík, Höfn, Kópavogur, Reykjavík og Sandgerði. Húsnæðissamvinnufélagsformið er víða þekkt og þá sérstaklega á Norðurlöndum. Það sameinar að mörgu leyti eignar- og leigurétt. Félagsmenn kaupa sér svokallaðan búseturétt fyrir ákveðna upphæð sem í upphafi er mismunur á áhvílandi langtímaláni og byggingarkostnaði, 10 eða 15% af andvirði íbúðarinnar, og 10 eða 30% í tilfelli Búmanna. Síðan er greiddur mánaðarlegur kostnaður er kallast búsetugjald. Reynsla undanfarinna ára hefur verið höfð til fyrirmyndar við frumvarpsvinnuna. Markmiðin með frv. eru að gera lögin skýrari í framsetningu og setja traustari grunn undir ábyrgðarskiptingu milli húsnæðissamvinnufélaga og félagsmanna. Reglur um réttindi og skyldur félagsmanna eru gerðar skýrari jafnframt því að tryggja öruggari forsendur fyrir nauðsynlegu viðhaldi og rekstri þegar horft er til framtíðar. Einnig er verið að rýmka lögin og færa ákvörðunarvald um starfshætti í meira mæli til húsnæðissamvinnufélaganna sjálfra. Í nefndarstarfinu hefur verið leitast við að hafa samráð við forsvarsmenn húsnæðissamvinnufélaga. Framkvæmdastjóri Búseta sem og löggiltur endurskoðandi Búmanna hafa setið í nefndinni. Þegar drög að frumvarpstexta lágu fyrir á sumarmánuðum 2002 voru drögin send til umsagnar hjá Landssambandi húsnæðissamvinnufélaga og til Búmanna. Stjórn Búseta á Akureyri og í Reykjavík gerðu engar athugasemdir við drögin en stjórn Búmanna kom með ýmsar athugasemdir sem hafðar voru til hliðsjónar við lokafrágang frv. Helstu nýmæli frv. eru þau að innlausnarskylda húsnæðissamvinnufélaga á búseturétti er afnumin, endursala búseturéttar er gefin frjáls, ákvæði um númeraröð færð í samþykktir félaganna og tillaga er gerð um að viðhaldssjóður verði einn sameiginlegur sjóður. Í núgildandi lögum um húsnæðissamvinnufélög, nr. 161/1998, skal húsnæðissamvinnufélagið annast innlausn og endursölu búseturéttar. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir því að húsnæðissamvinnufélagið ákveði á aðalfundi og setji í samþykktir sínar með hvaða hætti endursala fari fram. Meðal annars er fallið frá kaupskyldu húsnæðissamvinnufélaga en áfram ber félagsmaður aðeins ábyrgð á greiðslu búsetugjalds á meðan hann býr í íbúðinni, þar með talið út uppsagnarfrestinn. Eftir þann tíma er húsnæðissamvinnufélagi heimilt að leigja íbúðina hafi ekki tekist að selja búseturéttinn. Í núgildandi lögum er heimild, en ekki skylda eins og áður, til að binda endursöluverð við vísitölu neysluverðs en því var breytt með lögum nr. 161/1998, eins og áður var vikið að. Í kjölfarið setti Búseti hsf. Reykjavík í samþykktir sínar reglur til að ákvarða endursöluverð búseturéttar með tvennum hætti. Annars vegar er lágmarksverð sem nemur upphaflegu verði búseturéttarins og kemur til greiðslu 12 mánuðum eftir uppsögn ef ekki tekst að selja búseturéttinn. Hins vegar er hámarksverð sem miðast við framreiknað upphaflegt verð búseturéttarins samkvæmt vísitölu neysluverðs. Endursöluverð getur því verið hvaða verð sem er þar á milli og fer eftir framboði og eftirspurn hverju sinni. Frv. gerir ráð fyrir að húsnæðissamvinnufélögin ákveði sjálf hvernig endursöluverð skuli ákveðið. Með því er endursala og verðlagning gefin frjáls ef félögin ákveða svo. Í þessu samhengi má vísa til nýsamþykktra laga um heimild til að víkja frá kaupskylduákvæðum vegna félagslegra eignaríbúða sem hafa gefist afar vel. Þróun á Norðurlöndum hefur verið á þann veg að verð búseturéttar ákvarðast af markaðsverði fremur en fyrir fram gefnum forsendum. Í lögum um húsnæðissamvinnufélög er kveðið á um að félagsmenn öðlist rétt til að fá keyptan búseturétt í þeirri röð sem þeir ganga í félagið. Í frv. er gert ráð fyrir að aðalfundur félagsins taki ákvörðun og setji um það reglur. Í frv. er ákvæði um viðhaldssjóð þannig að hann sé einn og alfarið á hendi húsnæðissamvinnufélagsins sem varðveitir viðhaldssjóðinn og ráðstafar fé úr honum í samráði við viðhaldsráð. Lagt er til að aðalfundur húsnæðissamvinnufélags setji nánari reglur um viðhaldssjóðinn, svo og reglur um viðhaldsráð. Framlag í viðhaldssjóð er hluti búsetugjalds. Með einum öflugum viðhaldssjóði húsnæðissamvinnufélags er ætlunin að ná betri ávöxtun, betri nýtingu fjármagns, aukinni samræmingu og ekki síst að tryggt verði enn frekar en áður að allar fasteignir húsnæðissamvinnufélagsins fái eðlilegt viðhald. Viðhaldsráð gegnir þarna veigamiklu hlutverki en gert er ráð fyrir kosningu þess á aðalfundum. Gerður er skýrari greinarmunur en áður á hvað er viðhald og hvað er endurnýjun sem og hvað viðhaldssjóðir eiga að greiða og hvaða viðhaldi íbúar sinna beint á eigin kostnað. Sú breyting sem mesta umræðu hefur fengið er meðhöndlun viðhaldssjóða sem þegar eru til. Minna hefur farið fyrir umræðu um hvað beri að gera við viðhaldssjóði sem eru í skuld. Lagt er til að sjóðir sem nú eru í vörslu búsetufélaganna renni þegar í sameiginlegan viðhaldssjóð húsnæðissamvinnufélaganna enda er um að ræða fjármagn sem er sannanlega í eigu búsetufélaganna sem síðan er eign húsnæðissamvinnufélagsins. Félagið ber jafna ábyrgð á öllum fasteignum sínum óháð núverandi ástandi á húseignunum og fjárhagsstöðu einstakra viðhaldssjóða. Því er nauðsynlegt að koma viðhaldsmálum strax í það horf sem nefndin telur heillavænlegast fyrir húsnæðissamvinnufélögin í heild sinni. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði máli þessu vísað til hv. félmn. til athugunar.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum um Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins, sem er 376. mál þingisins á þskj. 428. Tryggingardeild útflutningslána starfar nú samkvæmt II. kafla laga um Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins, nr. 61/1997. Í 11. gr. þeirra laga er kveðið á um hlutverk deildarinnar í fimm töluliðum. Hins vegar hefur á síðustu missirum komið í ljós að þær lagareglur sem gilda um tryggingardeild útflutningslána eru þröngar. Hefur það leitt til þess að stjórnarnefnd tryggingardeildarinnar hefur séð sig knúna til að synja um veitingu trygginga og ábyrgða jafnvel þótt ljóst sé að slíkt hefði stuðlað að íslenskum útflutningi á vörum eða þjónustu. Þá hefur komið í ljós að sambærilegar tryggingardeildir á Norðurlöndunum búa við rýmri lagareglur en sú íslenska. Frv. þetta miðar að því að útvíkka starfsheimildir núverandi tryggingardeildar útflutningslána til þess að deildinni verði unnt að stuðla frekar að íslenskum útflutningi vöru og þjónustu og treysta þannig samkeppnisstöðu íslensks útflutnings. Er frv. unnið í samræmi við þær samningsskuldbindingar íslenskra stjórnvalda sem koma fram í leiðbeiningarreglum Eftirlitsstofnunar EFTA um skammtímaútflutningslánatryggingar. Á árinu 2000 féll ábyrgð á tryggingardeild útflutningslána sem varð til þess að varasjóður deildarinnar varð að engu. Í kjölfarið fól ríkisstjórnin stjórnarnefnd tryggingardeildar útflutningslána að gera úttekt á þörf fyrir áframhaldandi starfsemi deildarinnar og gera tillögur um framtíðarhlutverk hennar, fjármögnun og rekstrarform ef niðurstaðan yrði sú að deildin mundi starfa áfram. Stjórnarnefndin skoðaði í kjölfarið ítarlega hvaða kostir væru í stöðunni. Niðurstaða skoðunarinnar var að þörf væri fyrir áframhaldandi starfsemi tryggingardeildar útflutningslána og að styrkja þyrfti starfsemi deildarinnar. Ákveðið var að stofna til samstarfsverkefnis vegna tryggingardeildar útflutningslána til þriggja ára. Þátttakendur í því voru iðn.- og viðskrn., Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins, vöruþróunar- og markaðsdeild Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins. Samningur um samstarfsverkefnið tók gildi hinn 15. apríl 2002 og mun renna út hinn 15. janúar 2005. Í samstarfsverkefninu felst að ráðist verður í sérstakt kynningarstarf um starfrækslu tryggingardeildar útflutningslána, gerðir verða samningar við utanaðkomandi aðila um greiningu á umsóknum til tryggingardeildar útflutningslána og ráðinn starfsmaður til að sinna málefnum deildarinnar eingöngu. Meðalkostnaður við samstarfsverkefnið er áætlaður 8 millj. kr. á ári. Þátttakendur samþykktu að leggja 2 millj. kr. hver á ári til samstarfsverkefnisins. Stærsti kostnaðarliðurinn er vegna ráðningar starfsmanns. Samstarfsverkefnið miðar að því að fá úr því skorið á næstu þremur árum hvort mögulegt væri að skjóta nægilega traustum stoðum undir starfsemi tryggingardeildar útflutningslána. Í samstarfsverkefninu felst einnig að komið var á fót verkefnastjórn sem skipuð er einum fulltrúa frá iðnrn., einum frá Nýsköpunarsjóði atvinnulífsins og vöruþróunar- og markaðsdeild Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins sameiginlega og einum frá Samtökum iðnaðarins, auk þess sem starfsmaður tryggingardeildarinnar situr fundi verkefnastjórnar. Verkefnastjórnin gerir tillögur að markaðs- og fjárhagsáætlunum til stjórnarnefndar tryggingardeildar útflutningslána, ásamt tillögum að kynningarfundum um starfsemi tryggingardeildar útflutningslána. Tillögur verkefnastjórnar eru háðar samþykki stjórnarnefndar tryggingardeildar útflutningslána. Ég vonast því til að bjartari tímar séu í vændum hjá tryggingardeildinni og þar með hjá íslenskum útflutningi. Eins og áður sagði er í frv. þessu gert ráð fyrir útvíkkun á starfsheimildum tryggingardeildarinnar frá því sem nú er til þess að deildinni verði unnt að stuðla frekar að íslenskum útflutningi vöru og þjónustu og treysta þannig samkeppnisstöðu íslensks útflutnings. Enn er þó gert ráð fyrir að tryggingardeild útflutningslána veiti ábyrgðir og tryggingar vegna viðskiptalegrar áhættu annars vegar og stjórnmálalegrar áhættu hins vegar. Með viðskiptalegri áhættu er m.a. átt við gjaldþrot skuldara en með stjórnmálalegri áhættu er m.a. átt við áhættu í tengslum við styrjaldir eða óstöðugt stjórnarfar sem getur m.a. birst í formi eignarnáms. Ætlunin er að þjónusta við íslenskan útflutning og íslenska útflutningshagsmuni verði sambærileg við það sem gerist annars staðar á Norðurlöndunum. Hæstv. forseti. Ég mælist til þess að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 60/1994, um vátryggingastarfsemi, sem er 377. mál þingsins á þskj. 429. Eins og fram kemur í athugasemdum við frv. er um að ræða breytingar á ákvæðum laganna er varða gjaldþrot vátryggingafélaga og byggjast á tilskipun nr. 2002/12/EB um lágmarksgjaldþol líftryggingafélaga, og tilskipun nr. 2002/13/EB um lágmarksgjaldþol skaðatryggingafélaga. Með gjaldþoli vátryggingafélags er átt við eign þess að frádregnum fyrirsjáanlegum skuldum og skuldbindingum, þar á meðal vátryggingaskuld og er gjaldþol þannig mælikvarði á fjárhagslegan styrk vátryggingafélags. Öll vátryggingafélög hafa skuldbindingar gagnvart vátryggingatökum og vátryggðum. Til þess að mæta slíkum skuldbindingum setja vátryggingafélög fé til hliðar, svokallaða vátryggingaskuld. Þar sem vátryggingastarfsemi er áhættustarfsemi geta ófyrirséðir hlutir gerst. Bótakröfur geta reynst hærri en gert er ráð fyrir eða fjárfestingar verið óarðbærar. Þetta getur leitt til þess að vátryggingaskuld vátryggingafélags nægi ekki fyrir bótakröfum. Gjaldþoli er þannig ætlað að tryggja aukið fjármagn til að mæta ófyrirséðum atvikum og vernda þannig réttindi þeirra sem eiga kröfur á hendur félaginu. Ákvæði um gjaldþol eru í 29.--33. gr. laga um vátryggingastarfsemi. Ákvæði um eftirlit með gjaldþoli eru í 54. gr. laganna og ákvæði um ráðstafanir vegna ófullnægjandi gjaldþols eru í 90. gr. Í frv. þessu eru lagðar til breytingar á framantöldum greinum. Breytingarnar eru til þess að lögfesta ákvæði hinna nýju tilskipana. Einnig er lagt til að tekin verði upp í lögin fáein ákvæði reglugerðar nr. 494/1997, um eignir sem telja má til gjaldþols vátryggingafélaga. Jafnframt eru gerðar nokkrar breytingar á þeim ákvæðum í samræmi við ákvæði tilskipana. Mun ég nú, herra forseti, víkja að frv. sjálfu. Í 1. gr. er lagt til að ný grein komi í stað 29. gr. laganna en í þeirri grein er gjaldþol skilgreint ásamt aðlöguðu gjaldþoli. Eins og fyrr segir er gjaldþol mælikvarði á fjárhagslegan styrk vátryggingafélags. Gjaldþol getur verið hið sama og eigið fé samkvæmt efnahagsreikningi en kveðið er á um ákveðin frávik, sum til lækkunar en önnur sem geta valdið því að gjaldþol verði hærra en eigið fé. Endanlegt mat á gjaldþoli er á hendi Fjármálaeftirlitsins sem hefur heimild til að víkja frá mati félagsins sjálfs eins og það er sýnt í ársreikningi. Útreikningur á gjaldþoli byggist á 12 liðum sem taldir eru upp í greininni. Í 2. gr. frv. er lögð til ný 30. gr. þar sem er fjallað um lágmarksgjaldþol skaðatryggingafélaga. Lágmarksgjaldþol ræðst af hinum hærri af tveimur liðum sem reiknaðir eru hvor fyrir sig, annar út frá iðgjöldum en hinn út frá tjónum. Gerðar verði meiri kröfur en áður vegna ábyrgðartrygginga, með þeim hætti að iðgjöld og tjón í tilteknum greinaflokki eru hækkuð um 50% þegar lágmarksgjaldþol er reiknað. Þetta á þó ekki við um iðgjöld og tjón í ábyrgðartryggingum ökutækja. Lækki lágmarksgjaldþol á milli ára skal lækkunin ekki vera meiri en sem nemur lækkun eigin tjónaskuldar. Breyting þessi verður til þess að lágmarksgjaldþol lækkar ekki jafnhratt og iðgjöld þegar dregur úr starfsemi vátryggingafélags. Ákvæði um lágmarksgjaldþol vegna sjúkratrygginga sem reknar eru samkvæmt tæknilegum reiknigrundvelli hefur verið í reglugerð en lagt er til að það verði tekið óbreytt inn í lögin. Í 3. gr. er lögð til ný 31. gr. sem fjallar um lágmarksgjaldþol líftryggingafélaga. Það er reiknað fyrir hvern greinaflokk líftrygginga fyrir sig og síðan lagt saman. Í 4. gr. frv. er lagt til að 32. gr. laganna verði felld brott en ákvæði hennar flutt í 90. gr., sbr. 7. gr. frv. en ákvæðin eiga betur heima í þeirri grein. Í 5. gr. er lagt til að tekin verði upp ný 33. gr. þar sem kveðið verði á um lágmarksfjárhæð gjaldþols. Lágmarksfjárhæðirnar eiga við óháð því hvað kemur út úr útreikningum skv. 30. og 31. gr. Þannig kveður greinin í reynd á um lágmarksstærð vátryggingafélaga hvað fjárhagsstyrk varðar. Helsta breytingin er að fjárhæðir eru hækkaðar verulega og er meginástæðan sú að fjárhæðir hafa ekki verið hækkaðar frá því að tilskipanirnar tóku fyrst gildi upp úr 1970. Lagt er til að fjárhæðir þessar taki árlegum breytingum eftir samræmdri vísitölu neysluverðs í aðildarríkjum EES og að nánari ákvæði verði sett um það í reglugerð. Í 6. gr. frv. er lögð til breyting á 1. mgr. 54. gr. laganna þar sem kveðið er á um að Fjármálaeftirlitið skuli kanna gjaldþol vátryggingafélaga. Tekin verði inn í lögin bein heimild eftirlitsstjórnvalda til að lækka mat gjaldþolsliða frá mati félagsins sjálfs. Gert er ráð fyrir að Fjármálaeftirlitið krefjist áætlunar um fjárhagslega endurreisn vátryggingafélags telji eftirlitið rétti vátryggingartaka stefnt í hættu, jafnvel þótt gjaldþol sé ekki komið niður fyrir lágmark, skv. 30. og 31. gr. laganna. Þá er kveðið á um að Fjármálaeftirlitið geti dregið úr því vægi sem endurtryggingarvernd hefur til lækkunar á lágmarksgjaldþoli. Breytingar á tilskipunum sem lagt er til að lögfestar verði innihalda ítarlegri ákvæði en áður um þetta mat eftirlitsstjórnvalda. Í 7. gr. er lagt til að tekin verði upp ný 90. gr. sem innihaldi m.a. ákvæði sem flutt eru úr 32. gr. sem fellur brott samkvæmt frv. Nýmæli eru ákvæði um sérstaka áætlun þegar gjaldþol starfandi vátryggingafélags verður ófullnægjandi og efni slíkrar áætlunar. Einnig er lagt til að innleiddar verði takmarkanir á starfsemi vátryggingafélags sem starfar eftir slíkri áætlun. Lagt er til nýtt ákvæði til bráðabirgða þar sem veittur verði aðlögunartími vegna hertra ákvæða 33. gr. þar sem gert verði ráð fyrir að einn liður nýrrar 29. gr. falli brott að tilteknum tíma liðnum. Nokkur íslensk vátryggingafélög eru undir hinum nýju mörkum 33. gr. laganna miðað við eigið fé þeirra við árslok 2001. Trygging hf., Vörður -- vátryggingafélag og Vélbáta\-ábyrgðarfélagið Grótta þurfa að nýta aðlögunartímann til þess að auka eigið fé sitt eða til þess að leita leiða til sameiningar við önnur félög ef þau hyggjast starfa áfram eftir að aðlögunartími laganna er liðinn. Fimm önnur vátryggingafélög hafa það lítil umsvif að lágmarksgjaldþol þeirra gæti ráðist af nýjum ákvæðum 33. gr. en þau eiga nægilegt eigið fé til þess að uppfylla þær kröfur. Lagabreyting þessi mun ekki hafa mikil áhrif á stóru almennu vátryggingafélögin þrjú, Sjóvá -- Almennar tryggingar hf., Tryggingamiðstöðina hf. og Vátryggingafélag Íslands hf. þótt gjaldþolshlutfall þeirra muni breytast, væntanlega til lækkunar. Ákvæði um lágmarksgjaldþol verða strangari en áður. Herra forseti. Ég mælist til þess að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.