Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971, með síðari breytingum, var tekið fyrir í þessari hv. deild fyrr í vetur. Eins og þingsköp gera ráð fyrir fór það til Nd. og þar voru gerðar á því breytingar. Hér er um að ræða frv. vegna ellilífeyris sjómanna á þilfarsbátum undir 12 brúttólestum. Það kann einhver að hafa höggvið eftir því, að það voru gerðar breytingar á frv. í Nd. Það voru þó engar efnislegar breytingar. Aðeins var bætt við 2. gr. þessari málsgrein: „Þegar lög þessi hafa hlotið staðfestingu skal fella meginmál þeirra inn í lög nr. 67/1971, með síðari breytingum, og gefa þau út svo breytt.“ Þessari breytingu er hér með komið á framfæri. Efnisbreytingar eru engar.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hl. sjútvn. Ed. á þskj. 436 um frv. til laga um tímabundið olíugjald til fiskiskipa. Hv. þm. eru oft búnir að fjalla um tímabundið olíugjald til fiskiskipa og ég sé ekki ástæðu til að lengja umr. á þessum fundi um það mál. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt eins og það kemur frá Nd. Eins og segir í nál. sýnist nm. að þeir standi hér frammi fyrir orðnum hlut, en eins og deildarmönnum mun ljóst var um þetta samið við síðustu fiskverðsákvörðun. Fjarverandi afgreiðslu málsins var Gunnar Thoroddsen. Undir nál. skrifa Stefán Guðmundsson, Guðmundur Bjarnason, Kjartan Jóhannsson og Geir Gunnarsson.



Herra forseti. Ég þarf ekki heldur að gerast langorður um þetta mái. Við Egill Jónsson skilum minnihlutaáliti á þskj. 443 og segjum þar: „Í hvert sinn, sem núv. hæstv. sjútvrh. hefur mælt fyrir lögum um tímabundið olíugjald til fiskiskipa, hefur hann jafnframt lýst yfir vilja sínum til að breyta því og afnema í þeirri mynd sem það nú er. Við höfum jafnoft lýst yfir vilja okkar til samvinnu um skynsamlega breytingu, en ekkert hefur gerst annað en hringlað hefur verið með olíugjaldið um nokkur prósentustig upp eða niður. Sú ákvörðun, sem nú er verið að taka um 7% olíugjald, er ekki annað en staðfesting á gefnum loforðum, á þegar gerðum samningum, og er í raun hluti af síðustu fiskverðsákvörðun. Við höfum ekki orðið til að tefja gang þessa máls í gegnum þingið og munum ekki greiða atkv. gegn því, en sitja hjá við atkvgr.“ Við afgreiðslu þessa máls og þegar fiskverðsákvörðun stóð yfir voru gefnar stórar yfirlýsingar um afnám þessa olíugjalds sem ekki reyndist unnt að standa við. Í sjálfu sér hef ég aldrei verið á móti olíugjaldi og tel eðlilegt að það verði áfram. Þetta er ekki annað en hluti af þeirri verðlagningu sem átti sér stað. En vert er að hafa það í huga, að milli áranna 1980 og 1981 hækkar t.d. svartolía, sem mest er notuð af togaraflotanum, um 73%, og í byrjun þessa árs varð um 18% hækkun á þessari olíu. Þegar tillit er tekið til þess, að um 18 þús. tonna samdráttur er í afla á fyrstu tveimur mánuðum þessa árs og olía hefur hækkað, að mér skilst, um 20%, miðað við fiskverð, frá því sem var í fyrra, þá sýnist e.t.v. ekki ástæða til að lækka þetta gjald endilega núna, enda finnst mér að þessi hálfa prósenta, sem hreyfð er þarna til, sé allt að því brosleg. Ef litið er á hlutfall olíu í aflaverðmæti flotans á árinu 1980, þá eru bátar með 13.4%, minni togarar með 20.4% og stærri togarar 19.6%. Þetta breytist á árinu 1981. Þá hækkar hlutfallið í 15.6% hjá bátum; 22.3% hjá minni togurum og 25.2% hjá hinum stærri. Eins og getið er um í nál. okkar hefur ráðh. margoft lýst yfir að hann hafi í hyggju að breyta þessu, hafi vilja til þess. Það höfum við líka. Miðað við þær aðstæður, sem eru að verða hjá fiskiskipaflotanum, minni möguleika sem hann hefur sér til bjargar, virðist vera ástæða til þess. Benda má t.d. á að frændur okkar Færeyingar hafa þann hátt á í mörgum tilvikum að taka ýmsa kostnaðarliði útgerðarinnar af óskiptu, svo sem olíu, veiðarfæri, beitu og fæði. Hinu sama er, að því er mér skilst, oft beitt hjá Norðmönnum, þó að ég sé ekki endilega að leggja það til. Ég vil enn undirstrika að við í stjórnarandstöðunni erum tilbúnir að vinna með stjórninni að því að á þessu geti orðið raunhæf og skynsamleg breyting.



Herra forseti. Ég tala hér fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 50/1978, um vátryggingarstarfsemi. Frv. gerir ráð fyrir að heimilt verði að ætla tryggingafélögunum að greiða allt að 2.5% af frumtryggingariðgjöldum og 0.6% af fengnum endurtryggingariðgjöldum til Tryggingaeftirlitsins. Í frv. segir: „Fyrir 1. des. ár hvert skal Tryggingaeftirlitið gera rökstudda áætlun um kostnað af starfsemi sinni næsta ár og um iðgjaldatekjur vátryggingarfélaganna á líðandi reikningsári sem álagningarstofn næsta fjárlagaárs.“ Kostnaði Tryggingaeftirlitsins skal jafna á vátryggingarfélög með þeim hætti sem ég lýsti hér áðan, að lagt verði ákveðið gjald á frumtryggingariðgjöld og fengin endurtryggingariðgjöld. Þetta frv. er flutt vegna þess, að á undanförnum árum eða allt frá því að Tryggingaeftirlitið var stofnað hefur verið greitt verulegt fé úr ríkissjóði með starfsemi Tryggingaeftirlitsins, enda þótt lögin um Tryggingaeftirlitið, lögin um vátryggingarstarfsemi, geri ráð fyrir því, að Tryggingaeftirlitið eigi í rauninni að standa undir sér sjálft eða vátryggingarfélögin undir starfsemi þess. Frv. er flutt til þess að brúa bil sem orðið hefur, þannig að ríkissjóður þurfi ekki í framtíðinni að taka á sig veruleg gjöld vegna starfsemi Tryggingaeftirlitsins. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál. Ég vil þó geta þess, að um það náðist gott samkomulag í hv. Nd. svo og við fulltrúa tryggingafélaganna og annarra sem um þetta mál þurfa að véla. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Enn heldur áfram umr. um Sinfóníuhljómsveit Íslands, en vonandi fer nú að styttast í þeirri umr. Annar flm. brtt á þskj. 373, sem menn hafa mikið fjallað um hér, vék í ræðu sinni nokkrum orðum að því sem ég hafði drepið á í minni ræðu. Hann hafði, sem að sjálfsögðu er ekki óeðlilegt miðað við brtt., ýmislegt við minn málflutning að athuga. Það er þá fyrst til að taka þar sem minnst er í brtt. hv. þm. Þorv. Garðars og Salome Þorkelsdóttur á að fella niður prósentugreiðslu Seltjarnarness. Hv. þm. bar saman Seltjarnarnesið sem sveitarfélag og Ísafjörð í þessu sambandi. Ég vil endurtaka afstöðu mína í þessu efni. Mér finnst þetta allsendis ósambærilegt. Ég vil endurtaka þá skoðun mína, að til hugsanlegrar þátttöku sveitarfélaganna hér á stór-Reykjavíkursvæðinu var auðvitað reynt að stofna í ljósi góðrar aðstöðu íbúanna á þessu svæði til að njóta hljómlistarflutnings Sinfóníuhljómsveitar Íslands. Að þessu leyti finnst mér ekki rétt að vera að bera saman sveitarfélög sem eru í svo mikilli nálægð við Reykjavík og sveitarfélög víðs fjarri. Hv. þm. kom allnokkuð inn á þann samanburð sem ég gerði á hljómsveitarráði, eins og hv. þm. leggja til í brtt. sinni, og hins vegar stjórn hljómsveitarinnar og verkefnavalsnefnd, eins og er í frv. Ég er enn sem fyrr þeirrar skoðunar, að heppilegra sé að aðskilja faglega þáttinn, þ.e. tónlistarkunnáttuna, með tilliti til ákvarðana við val á verkefnum og hinn fjármunalega þátt. Ég held að þetta geti orðið og verði að ýmsu leyti einfaldara. Það er a.m.k. svo að mínum dómi. Ég held nefnilega að það geti orðið dálítið vandasamt að velja í stjórn hljómsveitar þegar um er að ræða einstaklinga sem þyrftu að hafa þekkingu á fjármunalegum rekstri beint og líka faglega þekkingu. Ég vil minna á að gert er ráð fyrir að stjórn hljómsveitarinnar sé æðsti yfirboðari að þessu leyti. Verkefnavalsnefndin er fyrst og fremst til stuðnings við stjórn hljómsveitarinnar. Ég er því í grundvallaratriðum á móti þeirri breytingu sem hv. flm. leggja til. Komið hefur fram brtt. á þskj. 412 frá hv. þm. Geir Gunnarssyni, sem er raunar brtt. við brtt. hv. þm. Þorvalds Garðars og hv. þm. Salome Þorkelsdóttur, þar sem stendur í brtt. við 4. gr.: „ Menntmrn. skipar formann án tilnefningar “ - þá er átt við hljómsveitarráðið - „og skal hann vera menntaður tónlistarmaður.“ Þarna kemur raunar strax fram að það er komin eins konar ásteyting um það. hvort skuli vera ofar sett hin fjármunalega eða faglega þekking. Ég endurtek þess vegna einu sinni enn að ég tel skynsamlegra að aðskilja þetta. Hin fjármunalega ábyrgð og ábyrgð á rekstri er hjá stjórn hljómsveitarinnar fyrst og fremst. Ég sé ekki ástæðu til að víkja fleiri orðum að því sem hv. þm. Þorv. Garðar kom inn á. Margt af því var auðvitað endurtekning á því sem komið hafði fram í framsögu. Ég lít því svo til að okkur sé ljóst, hver vilji hv. þm. er í þessu efni, og ástæðulaust í sjálfu sér að ræða það frekar. En til þess að enginn vafi leiki á því, hafi það komið óskýrt fram í mínu máli þegar ég talaði fyrr í umr. um þetta frv., hvaða brtt. ég væri fús að samþykkja á þskj. 373, þá vil ég taka þetta fram: Ég get fallist á fyrstu brtt. sem þar er, þ.e. að 2. gr. frv. verði umorðuð. Ég tel óþarfa að fara efnislega ofan í 2. gr. Hún er öllum hv. þdm. kunn. Ég gæti jafnframt fellt mig við breytingu á málsgreininni: „Efna má til samvinnu Sinfóníuhljómsveitar Íslands við Þjóðleikhúsið og aðra aðila á viðskiptagrundvelli um uppfærslur.“ - Þannig stendur þetta í frv. sjálfu. Á þskj. 373 er nákvæmari upptalning á þessu. Ég get í sjálfu sér fellt mig við þá upptalningu. Þar er talað um Íslensku óperuna og Íslenska dansflokkinn og síðan kemur á eftir: „og annarra aðila.“ Í frv. eins og það var lagt fram var enginn aðili tilgreindur nema Þjóðleikhúsið. Þar stendur líka „aðra aðila“, þannig að engri loku er fyrir það skotið að samvinna verði á viðskiptagrundvelli við fleiri aðila en Þjóðleikhúsið. En vegna þess að þessar merkilegu stofnanir eru til, Íslenska óperan og Íslenski dansflokkurinn, og vafalaust má ætla að þar sé þegar um einhverja samvinnu að ræða, þá sé ég ekki ástæðu til að amast við því, að þetta verði fellt inn í. Ég held að ég hafi áður tekið það skýrt fram, að ég teldi að mörgu leyti út í hött að binda prósentutölu um eigin tekjur sem hlutfall af útgjöldum, ekki síst í ljósi þess, að eigin tekjur á liðnu ári voru um það bil 16% af heildartekjum. Ég sé enga ástæðu til að hafa þessa prósentu í frv. og get vel fellt mig við þá breytingu sem gerð er á þskj.373, þar sem stendur: „Sinfóníuhljómsveitin skal kappkosta að afla sjálfstæðra tekna af tónleikahaldi, svo að sem mest af útgjöldum hljómsveitarinnar fáist greitt af slíkum tekjum hennar.“ Þessa brtt. get ég fellt mig við og greiði henni atkv. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að breyta frv. Ég hafði áður reynt að gera grein fyrir viðhorfum mínum í þessu máli og sé ekki ástæðu til að fara að eyða löngu máli eða tíma í það. Ég hef þessi orð ekki fleiri.



Herra forseti. Ég hef raunar ekki mikið að segja eftir ræðu hv. 3. þm. Vesturl. Hann vék að nokkrum atriðum, sem ég kom að í ræðu minni, og að brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. En það, sem hv. þm. sagði, var þess eðlis, að ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þau atriði. Ég hef gert ítarlega grein fyrir þeim áður og mér fannst ekkert koma fram sem veikti eða hrekti þau rök sem ég hef áður flutt, svo sem um skipan hljómsveitarráðs, eins og gert er ráð fyrir í brtt. okkar veg eins og Seltjarnarneskaupstað. Þetta er ekki rétt ef menn skilja það á þann veg. Ég nefndi Ísafjörð. Ég nefndi líka Akureyri. Hv. 3. þm. Vesturl. minntist ekki á Akureyri. En hvers vegna nefndi ég þessa tvo merkisstaði? Það var til áréttingar því sjónarmiði að það skipti engu máli í þessu sambandi hvort sveitarfélagið væri fjarlægt Reykjavík eða í næsta nágrenni, vegna þess að það er ekki nema eitt sveitarfélag sem þjóðin ein stendur að í þeim skilningi sem ég túlkaði það. Það er þjóðin öll sem á sína höfuðborg. Þeir, sem bera ábyrgð á því frv. sem við ræðum nú, virðast vera á sömu skoðun og ég í þessu efni, að það skipti ekki máli í hvaða fjarlægð sveitarfélag er frá Reykjavík. Ef þeir hefðu talið að það skipti einhverju máli hefðu þeir sett inn í þetta frv. ekki einungis Seltjarnarneskaupstað heldur líka Kópavogskaupstað og Mosfellshrepp. Og auðvitað mætti í þessu sambandi nefna alveg eins Kópavog og Garðabæ, Hafnarfjörð og raunar fleiri. Ég held því að þetta liggi ljóst fyrir. Hv. 3. þm. Vesturl. gaf hér yfirlýsingu um það sem hann fyrir sitt leyti ætlar að fylgja í brtt. okkar hv. 4. landsk. þm. á þskj. 373. Hv. 3. þm. Vesturl. lýsti því yfir, að hann mundi greiða atkvæði með 1. brtt. okkar, breytingu á 2. gr. frv. Hv. sami þm. lýsti því yfir, að hann mundi greiða atkvæði með 2. málsgr. í 2. brtt. okkar sem varðar breytingar á 3. gr. frv. Hv. 3. þm. Vesturl. gaf einnig þá yfirlýsingu, að hann mundi styðja og greiða atkvæði með 5. málsgr. í 2. brtt. okkar á þskj. 373 sem einnig varðar 3. gr. frv. Ég þakka hv. þm. fyrir þennan stuðning, og ég get ekki varist þeirri hugsun, að ef við hefðum haft frv. lengur til meðferðar hefði kannske komið frekari stuðningur frá hv. þm., vegna þess að hann er athugull maður og góðviljaður og vill hið besta í þessu efni. Samt sem áður mun ég ekki gera neitt til að tefja framgang þessa máls. Við hv:4. landsk. þm. höfum viljað hraða meðferð þess, enda leggjum við til að frv. verði samþykkt. Það er ekki að okkar ráðum eða í okkar þágu sem hv. menntmn. hefur haft þetta mál svo lengi til meðferðar sem raun ber vitni, enda höfum við ekki forræði í þeirri nefnd. Þetta vildi ég að hér kæmi skýrt fram um leið og ég undirstrika það viðhorf sem liggur til grundvallar brtt., okkar, að okkur er mjög umhugað um að þegar Sinfóníuhljómsveit Íslands er loksins sett löggjöf verði sem best vandað til hennar til þess að hún geti sem best þjónað sínum tilgangi.

Hvaða dylgjur eru þetta?

Hv. 4 þm. Norðurl. e. segir: Hvaða dylgjur eru þetta? Það er furðulegt ef það er flokkað undir dylgjur að vilja vanda sem best alla málsmeðferð við afgreiðslu þessa frv. Ég læt mér ekki detta í hug að hv. 4. þm. Norðurl. e. meini þetta í raun og veru, heldur er innskot hans aðeins til þess að krydda þessar umr. Ég þakka honum fyrir þá áherslu sem hann hefur með því lagt á þau orð sem ég hef áður sagt. Ég vék að því minni seinustu ræðu um þetta efni, að ég hefði fylgst með málum Sinfóníuhljómsveitarinnar frá fyrstu byrjun, og það er með þeim hætti að mér er alls ekki sama um framtíð Sinfóníuhljómsveitar Íslands. Það vill svo til að ég hef verið viðriðinn mál Sinfóníuhljómsveitarinnar stundum þegar mikið lá við um framtíð hennar og rekstur. Ég hef alltaf reynt að leggja Sinfóníuhljómsveitinni lið, og það hefur viljað þannig til að fyrir rás viðburðanna hef ég stundum fundið mig vera í baráttusveit þeirra sem hafa viljað tryggja sem best stöðu hennar. Það er einmitt í þessum anda sem við störfum að þessu máli og gerum till. í þessu máli, ég og hv. 4. landsk. þm.



Mér hafa borist um það óskir frá hæstv. menntmrh., að þessari umr. verði ekki lokið án þess að hann fái tækifæri til að tala hér í hv. deild. Hann er hins vegar ekki viðlátinn nú, en hefur óskað eftir að fá að taka til máls við þessa umr. á miðvikudag. Því hlýt ég að fresta umr. um þetta mál.



Herra forseti. Þó að ég hafi verið að tala fyrir því sjónarmiði að ekki yrði dráttur á afgreiðslu þessa máls, þá hef ég að sjálfsögðu ekkert á móti því, að forseti verði við óskum hæstv. ráðh. um að hann geti verið viðstaddur umr. málsins. En það hefði komið mér miklu betur ef hæstv. forseti hefði sagt þetta fyrr á fundinum. Þá hefði ég ekki kvatt mér hljóðs áðan, því að umfram allt hefði ég óskað eftir því að ráðh. væri viðstaddur þegar ég talaði í þessu máli, þó að ég hafi ekki gert beinar kröfur til þess. Ég vænti þess, að hæstv. forseti líti á þetta þegar þar að kemur.



Vegna orða hv. 4. þm. Vestf. vil ég taka það fram, að ég var að fá staðfestingu á þessari ósk hæstv. ráðh. nú rétt í þessu, að hann óskaði eindregið eftir að það væri við þessa umr. sem hann tæki til máls en ekki við 3. umr. Ég mun því að sjálfsögðu, miðað við allar aðstæður, líta með velvilja til þess, að hv. 4. þm. Vestf. fái að gera stutta athugasemd við frekari umr. ef honum þykir ástæða til í framhaldsumræðum um þetta mái. En ég var að fá staðfestingu á því núna, að það væri við þessa umr. málsins sem hæstv. ráðh. óskaði eftir að tala. Ég hafði vænst þess, að það gæti orðið við 3. umr., en svo mun ekki vera. Hlýt ég því að fresta umr. um þetta mál og taka það út af dagskrá.