Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Á þskj. 206 hef ég lagt fram frv. til l. um breytingu á lögum nr. 103 frá árinu 1980, um breytingu á lögum um almannatryggingar nr. 67 frá 1971, með síðari breytingum. Hér er um að ræða fylgifrv. með frv. til l. um fæðingarorlof sem ég hef þegar flutt á þessu þingi. Þegar ég mælti fyrir því frv., sem hefur málanúmerið 180, lét ég í ljós þá ósk að hæstv. heilbr.- og trmrh. lýsti hér hug sínum til þessara mála og ef hæstv. ráðh. er viðlátinn þætti mér vænt um að hann gæti verið viðstaddur þessa umræðu.

Já, ég skal láta athuga hvort ráðherrann getur komið hér inn.

Takk. Nú sé ég að hæstv. ráðh. gengur í salinn og vil ég þá láta þess getið aftur að þá er ég mælti fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um fæðingarorlof fyrir tveimur vikum lét ég í ljós þá ósk að hæstv. heilbr.- og trmrh. gæti hér að einhverju leyti lýst hug sínum í garð þessara mála. Það skipaðist þá þannig að slíkt var ekki unnt á þeim fundi hér í hv. Ed. sökum anna hæstv. ráðh. og þar sem ég er nú að flytja fylgifrv. með fæðingarorlofsfrv. fór ég þess á leit við virðulegan forseta að hæstv. ráðh. gæti verið viðstaddur þá umræðu og látið hér í ljós álit sitt á þeirri skipan fæðingarorlofsmála sem ég hef mælt fyrir í hv. deild. Í grg. með frv. á þskj. 206 segir, með leyfi forseta: "Frv. var áður flutt á 107. löggjafarþingi. Það gerir ráð fyrir 1% hækkun á framlagi atvinnurekenda til lífeyristrygginga og er flutt til þess að afla tekna til aukinna fæðingarorlofsgreiðslna, sbr. frv. til l. um breytingu á lögum nr. 97 frá 1980, um fæðingarorlof, breytingu á lögum um almannatryggingar nr. 61 frá 1971, með síðari breytingum. Á fjárlögum árið 1985 er gert ráð fyrir að lífeyristryggingagjöld atvinnurekenda nemi 595 millj. kr. og miðað við þá upphæð er hér um að ræða nær 300 millj. kr. tekjuaukningu ríkissjóðs." Síðan stendur í grg.: "Nemur þessi tekjuaukning ríflega 2/3 þess kostnaðar sem lenging fæðingarorlofs hefur í för með sér." Þetta er rangt og vil ég nú útskýra hvernig á því stendur. Þetta frv. var lagt fram á hæstv. Alþingi á s.l. hausti, í nóvemberlok minnir mig, og það var áður en Tryggingastofnun ríkisins hafði handbærar tölur um fjölda fæðingarorlofsþega og upphæð fæðingarorlofsgreiðslna á árinu 1985. Í grg. með frv. er því miðað við óbreyttar tölur milli ára og því stendur þarna að áætlað sé að frv. muni ná að mæta 2/3 hlutum þess kostnaðar sem lenging fæðingarorlofs hefur í för með sér. Nú bregður hins vegar svo við að fæðingum fækkaði töluvert á árinu 1985. Þær voru 3846 í stað 4258 á árinu 1984. Mér telst til að þar sé um u.þ.b. 10% fækkun fæðinga að ræða. Auk þess hafa laun kvenna enn rýrnað á árinu. Launaskriðið svonefnda hefur sniðgengið margar konur og það lækkar enn kostnað við það fæðingarorlofsfrv. sem ég hef hér áður flutt, en þar er gert ráð fyrir að foreldri njóti launa sinna óskertra í fæðingarorlofi eins og hv. þm. rekur eflaust minni til. Niðurstaðan er því sú að þetta fylgifrv., sem ég er hér að mæla fyrir, gerir meira en greiða þann kostnað sem af lengingu fæðingarorlofs hlýst. Fylgifrv. skilar 300 millj. í ríkissjóð á meðan þær breytingar á fæðingarorlofslöggjöfinni sem ég hef lagt til hefðu kostað í heild sinni, miðað við verðlag ársins í fyrra, 250 millj. kr. Sem sé: vegna fækkunar fæðinga og rýrnandi launa kvenna er því hér um 50 millj. kr. tekjuafgang, ef svo má segja, að ræða í fjáröflunarviðleitni minni. Ef svo fer fram að fæðingum heldur áfram að fækka er okkur óhætt að lækka enn prósenturnar sem frvgr. hljóðar upp á, jafnvel færa hana úr 3% niður í 2,5% og væri þá um að ræða 0,5% en ekki 1% hækkun á framlagi atvinnurekenda til lífeyristrygginga. Ég vil beina þessum ábendingum til hv. heilbr.- og trn. sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar. Það er ljóst að kostnaðaráætlanir verður að endurmeta ef sveiflur eiga sér stað í fjölda fæðinga á milli ára, eins og gerst hefur á milli áranna 1984 og 1985, og ef breytingar verða í launaskiptingu þjóðfélagsins. Síðan segir áfram í grg. með frv., með leyfi forseta: "Eins og fram kemur í þjóðhagsáætlun fyrir árið 1986 er hagur atvinnurekstrar í landinu að undanskildum sjávarútvegi allgóður um þessar mundir. Á það einkum við um verslun, iðnað og ýmsar greinar þjónustu og munu þessar atvinnugreinar því geta borið þá gjaldaaukningu sem hér er lögð til. Bætt aðstaða foreldra og ungbarna, sem lenging fæðingarorlofs felur í sér, skilar sér án nokkurs vafa í heilbrigðari einstaklingum. Á það jafnt við um börnin sem í hlut eiga og um foreldra þeirra sem nú eru uppistaða vinnuafls í landinu. Öllum atvinnurekstri er hagur að því að fá til starfa heilbrigða einstaklinga og því er sjálfsagt að atvinnurekendur leggi nokkuð af mörkum til þess að svo megi vera." Hér lýkur grg. með frv. Ég vil aðeins taka það fram að lagagreinin sjálf er óbreytt frá gildandi lögum að öðru leyti en því að í stað 2% kemur 3%. Ég hef nýverið gert ítarlega grein fyrir nauðsyn á lengingu fæðingarorlofs svo að ég sé ekki ástæðu til að endurtaka röksemdir mínar þar um nú. Það frv. sem hér er á ferðinni felur einfaldlega í sér öflun tekna til að standa straum af kostnaði vegna lengingar fæðingarorlofs þannig að ekki þurfi að treysta á fé úr ríkissjóði til þessara hluta. Það þarf í sjálfu sér lítið meira um þetta frv. að segja nema e.t.v. að ég tel að varla sé með því verið að ganga nærri atvinnurekstri í landinu. Hann hefur blómgast að undanförnu í skjóli núverandi ríkisstj., eins og allar tölur sýna og sanna, og ætti því að geta borið þá gjaldaaukningu, sem hér er lögð til, án stórskaða. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu óska ég eftir því að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Frú forseti. Ef ég má byrja þessa ræðu á smáathugasemdum um þingsköp spyr ég þessa hv. deild hvort henni þyki nokkuð við það að athuga að víð hættum að veigra okkur við að segja frú forseti. Þegar kvenmaður situr í forsetastól eru menn alltaf að finna upp eitthvert lýsingarorð framan við starfsheitið í stað þess að menn segja feimnislaust "herra" þegar karlmaður situr í forsetastól. Ég sé ekki nokkurn skapaðan hlut á móti því, nema síður sé og þykir þar enn meiri virðing að, að forseti fengi að halda sínum frúartitli líka í forsetastól. Þess vegna segi ég, ef ekki verður við það gerð athugasemd, frú forseti. Ég þakka hv. flm. þessa frv. fyrir þá virðingu sem hún sýndi mér með því að gera boð eftir mér. Hér er vissulega verið að ræða um mikilvægt mál. Mig langar til að vekja á því athygli, sem ég raunar hef áður gert í sambandi við umræður um fæðingarorlof, að ég tel að við verðum að varast að rugla saman hugtökum í sambandi við þetta mál. Þá ítreka ég að minn skilningur á orðinu "fæðingarorlof" og sá skilningur sem lengi vel ríkti líka í umfjöllun um tryggingalöggjöf er: greiðsla sem kemur í stað þeirra atvinnutekna sem maður missir vegna forfalla af völdum fæðingar. M.ö.o.: reglur um fæðingarorlof fela í sér að það er verið að viðurkenna barnsfæðingu og nokkurn tíma í kringum þann atburð sem lögleg forföll af vinnumarkaði til að gefa móðurinni og síðar reyndar föðurnum líka tækifæri til að vera heima og sinna hinu nýfædda barni og svo líka jafna sig eftir fæðinguna. Þessu miðaði afar hægt lengi vel. Ég segi enn að ég tel að stærsta skrefið sem stigið var í þessu efni hafi í fyrsta lagi verið þegar lögleitt var þriggja mánaða fæðingarorlof kvenna sem vinna hjá hinu opinbera og svo í öðru lagi þegar lögleidd var sú skylda að greiða tiltekna upphæð í fæðingarorlof til kvenna sem voru í öðrum launþegafélögum en hjá hinu opinbera. Nú er það svo að þegar við gerum ráð fyrir að fæðingarorlof sé greitt úr opinberum sjóðum en ekki af hálfu vinnuveitanda hvers og eins er afar örðugt eins og á stendur um okkar grundvallarsjónarmið í tryggingalöggjöfinni að lögleiða að upphæðir sem einhverjir allt aðrir en hið opinbera sjálft ákveða séu greiddar úr þeim sjóðum. M.ö.o.: það er mjög erfitt að taka upp eina tegund bóta sem greidd er úr almannatryggingasjóði og hafa hana háða almennum ákvörðunum einstakra vinnuveitenda en ekki að hún sé lögbundin ásamt öðrum grundvallarupphæðum í almannatryggingum. Ástæðan fyrir því að þetta er mjög örðugt er að það þýðir að mjög erfitt er að gera kostnaðaráætlanir. Það er ekki nóg með að við sjáum ekki alltaf nákvæmlega fyrir hversu margar fæðingar verða á hverju fjárhagsári þó að við sjáum nokkuð langt fram á það ár vafalaust. Þetta yrði allt enn þá örðugra ef upphæðirnar yrðu mismunandi eftir því hjá hvaða vinnuveitanda konan hefði unnið. Þess vegna hefur það verið mín skoðun að fæðingarorlof sem greitt er fyrir tilstilli almannatrygginga skyldi vera tiltekin upphæð, tiltekin viðmiðun sem væri sem næst meðallaunum, en hins vegar væri um það sem þar væri fram yfir sérstaklega samið milli launþega og vinnuveitenda. Ég tel að þegar við erum að fjalla um ráðstöfun fjár úr opinberum sjóðum væri slík skipan miklu eðlilegri, enda er það svo að menn hljóta tilteknar upphæðir í lífeyri, í mæðralaun og ýmiss konar bætur alveg án tillits til þess hjá hverjum maður hefur áður unnið eða hverjar tekjur manns hafa að öðru leyti verið. Hitt er svo annað mál að það getur verið og er að mínu viti skynsamlegt að koma því kerfi á að miða við lífsafkomu manns að öðru leyti þegar litið er á lífeyrisupphæðir. Það hefur til þessa verið talið hlutverk sem almannatryggingar og lífeyrissjóðir gegndu sameiginlega en ekki einungis almannatryggingar þar sem menn eru skyldugir aðilar og greiða tilteknar fjárhæðir. Mér þykir því vanta e.t.v. grundvöllinn undir framkvæmd þeirrar hugmyndar í þetta. Ég hef gert nokkurn greinarmun á því sem ég kalla fæðingarorlof og yrði greitt konum sem misst hafa launatekjur úti á vinnumarkaðnum vegna forfalla í kringum fæðingu og svo aftur á móti bótum eða fjárhæð sem greidd væri konum sem hvort sem er voru heimavinnandi og eiga að því er ég tel að heita, eins og bætur til handa öllum fæðandi konum, fæðingarstyrkur. Það væri einfaldlega hækkun á fæðingarstyrknum sem ákvæði gilda um þegar í almannatryggingalögum. Menn geta haft það sjónarmið að það ætti að stórhækka þann styrk. Þá verðum við líka að skoða forgangsröð á ýmsum bótum almannatrygginga. Hvað er það í raun og veru sem við teljum þar liggja mest á? Hvort er það að hækka bætur til þeirra sem eru við fulla heilsu og vel bjargálna eða þá að hækka bætur til þeirra sem e.t.v. hafa engar tekjur nema ellilífeyri? Þetta eru atriði sem á sínum tíma ollu því, þegar ég var að berjast fyrir slíku frv. fyrir ellefu árum, að ég kaus að leggja til að sjóður utan almannatrygginga fjármagnaði þessar greiðslur. Mér er ljóst að með sérstöku fyrirkomulagi er unnt að hafa þetta innan almannatrygginga, en þá verður einnig að taka enn ríkara tillit til þess að það séu alveg fastar reglur sem gilda um þessar bætur. Að því er varðar það hvernig við viljum styðja foreldra ungra barna til að sinna þeim sem allra mest eða bæta úr ýmiss konar félagslegum örðugleikum, sem hæstv. forseti Sþ. hefur rætt um í sambandi við frumvörp sín um breytingu á lagareglum sem gilda um fóstureyðingar, ef við lítum á hvernig við viljum koma til móts við foreldra ungra barna betur en nú er gert, þá er það mín skoðun að það séu fyrst og fremst barnabætur sem við eigum að beina athyglinni að. Barnabætur ná til barna ekki aðeins nýfæddra heldur líka fram yfir þann tíma sem fæðingarorlofsgreiðslur mundu ná til foreldranna. Aftur á móti þykir mér eðlilegt að fæðingarorlofsgreiðslurnar haldi sér með svipuðum skilningi og verið hefur. Það eina sem ég tel að við gætum athugað í því sambandi væri e.t.v. lenging. En ég vil taka fram að sjónarmiðunum sem sett eru fram í þessu frv. þykir mér að öðru leyti vera langbest fullnægt með aðferðum sem ná þá til að aðstoða börn eða öllu heldur foreldra til að annast vel þeirra afkomu og framfæri, með barnabótunum sem við eigum að beina augum að. Alveg ljóst er að vandinn minnkar ekkert hvað snertir framfæri barna þó að þau séu orðin þriggja mánaða, fjögurra mánaða, fimm mánaða, sex mánaða eða þaðan af eldri. Og hvað snertir einnig aðstoð við þá foreldra sem einstæðir eru tel ég líka að hún ætti að hafa forgang. Það grundvallaratriði sem ég hef verið að ræða snertir hugmyndirnar um fæðingarorlof og vík ég þá aðeins að því frv. sem tengist því og liggur hér fyrir og er um hækkun á gjaldskyldu atvinnurekenda. Ég sé ekki annað en það mál sé þess eðlis að það hljóti að koma inn í viðræður aðila vinnumarkaðarins hvort ætti að fara að skylda atvinnurekendur til að greiða meira í þennan almenna sjóð. Menn standa í viðræðum út af lífeyrissjóðum sem atvinnurekendur greiða í. Atvinnurekendur greiða í Atvinnuleysistryggingasjóð og slysatryggingar. Ég tel að það væri eðlilegt að opinberir aðilar og Alþingi ræddu mál sem þetta við aðila vinnumarkaðarins. Að vísu er það ekki skylt. Alþingi getur ákveðið hvað sem er með lögum. En ég hygg að reynslan sýni okkur og lýðræðishugur manna almennt sýni okkur að það sé skynsamlegt að athuga hvort þarna verði ekki samkomulag að standa að baki.



Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. heilbr.- og trmrh. fyrir að hafa tekið til máls við þessa umræðu. Eftir að hafa hlýtt á hennar mál gæti ég trúað því að það þyrfti ekki ýkja margt að skilja okkar á milli í þessu máli. Ráðherra hóf mál sitt á að tala um hvaða skilning við legðum í fæðingarorlof og vildi hún leggja þann skilning í það að fæðingarorlof væri greiðsla sem kæmi í staðinn fyrir tekjumissi vegna forfalla foreldris á vinnumarkaði. Þetta er að hluta til einnig minn skilningur og það er einmitt þess vegna sem ég hef lagt til að foreldri njóti fullra launa sinna í fæðingarorlofi. Að auki hef ég þann skilning á fæðingarorlofi að þar sé einnig verið að greiða nokkurs konar laun fyrir vinnu sem foreldrar inna af hendi fyrstu mánuði í ævi barns. Eins og við vitum getur það verið ákaflega yndislegur en líka ákaflega annasamur tími í lífi þeirra sem í hlut eiga. Fyrir mér er fæðingarorlof því greiðsla sem tryggir afkomu foreldra og ungabarna fyrstu mánuðina í ævi barns og að auki laun eða nokkurs konar umbun fyrir það starf sem foreldrar ungra barna inna af hendi á þessum mánuðum. Á þeim grundvelli hef ég lagt til að þeir foreldrar sem heimavinnandi eru njóti þessara greiðslna einnig og hefur mér þótt það vera lágmarksviðurkenning á þeim störfum sem heimavinnandi konur vinna alla jafnan launalaust inni á heimilum landsins og sem hvergi koma fram sem verðmætasköpun eða sem hluti af þjóðarframleiðslunni. Hæstv. ráðh. vildi meina að það væru nokkur vandkvæði á því að Tryggingastofnun ríkisins gæti greitt fæðingarorlofsgreiðslur út samkvæmt launum foreldra vegna þess að þau væru breytileg. Ég gerði það einmitt að umtalsefni í ræðu minni áðan að sveigjanlegar kostnaðaráætlanir væru nauðsynlegar í því efni. Fæðingum getur fækkað eða fjölgað, launakjör kvenna geta breyst til batnaðar eða til hins verra. Þetta gerir strik í reikninginn. Hins vegar er það svo að opinberar stofnanir inna þegar af höndum ýmiss konar greiðslur sem eru launatengdar og fara eftir launum á vinnumarkaðnum. Ég held að það ættu ekki að vera meiri vandkvæði með fæðingarorlofsgreiðslur að þessu leyti en aðrar greiðslur af því tagi. Eins vil ég láta það koma hér fram, sem ég gerði að umtalsefni þegar ég mælti fyrir frv. um lengingu fæðingarorlofs, að samkvæmt upplýsingum Tryggingastofnunar ríkisins eru laun kvenna á aldrinum 15-44 ára hér á landi, þ.e. þeirra kvenna sem eru í barneign og ekki njóta þegar fullra launa í fæðingarorlofi eins og opinberir starfsmenn gera og konur sem eru aðilar að Sambandi bankamanna, laun þessara kvenna, sem flestar tilheyra ASÍ, eru mjög svipuð eða mjög nálægt því að vera að meðaltali það sem fæðingarorlofsgreiðslan er í dag eða tæpar 25 þús. kr. á mánuði. Þeirra hluta vegna er því mjög auðvelt að gera nokkuð nákvæmar kostnaðaráætlanir vegna greiðslu fæðingarorlofs. Ráðherra varpaði fram þeirri hugmynd að eðlilegt væri að Tryggingastofnun ríkisins eða ríkið greiddi út ákveðnar fæðingarorlofsgreiðslur og síðan gætu fæðingarorlofsþegar samið um afganginn við atvinnurekendur hver á sínum stað, þ.e. ef fæðingarorlofsþegi hefði hærri laun en nemur hinni föstu greiðslu. Ég held að það fyrirkomulag muni ekki reynast ýkja vel þar sem konur eru þegar í töluverðri undirmálsstöðu á vinnumarkaðnum og ég hef ekki trú á því að þær eigi hægt með að sækja sinn rétt að þessu leyti til atvinnurekenda. Ég tel það ekki vera fyrirkomulag sem er líklegt til að skila konum árangri. Hæstv. ráðh. gerði ekki að sérstöku umtalsefni lengingu fæðingarorlofs úr þremur mánuðum í sex mánuði, en hún ræddi um barnabætur, nauðsyn þess að auka þær og að þær væru greiddar út vegna barna sem væru orðin eldri en þau börn sem um er að ræða vegna fæðingarorlofsgreiðslna. Ég tel að ekki sé rétt að blanda saman fæðingarorlofsgreiðslum og barnabótum. Ég held að það sé æskilegt að halda þessu tvennu aðskildu. Annars vegar er um að ræða greiðslur vegna fæðingar barns og hins vegar er um að ræða greiðslur vegna framfærslu barns. Hins vegar er ég sammála hæstv. ráðh. í því að barnabætur þurfi að auka og ég hef flutt tillögur þess efnis hér á hv. Alþingi. Við afgreiðslu frv. til skattalaga fyrir rúmu ári síðan t.d. gerði ég tillögu um að þeim 200 millj. sem þá var varið til samsköttunar hjóna yrði þess í stað varið til greiðslu barnabóta. Sú till. var reyndar felld. En ég er ráðherra hjartanlega sammála um að barnabætur þarf að auka. Þær eru handhæg leið til að koma greiðslu fyrir barnauppeldi til skila til þeirra sem hlut eiga að máli. Að lokum gerði ráðherra að umtalsefni, ef ég skildi hana rétt, að sjálfsagt væri að viðra þá tekjuöflunarhugmynd, sem ég var að gera grein fyrir áðan, í þeim samningum sem nú standa yfir milli aðila vinnumarkaðarins. Jafnframt benti hún réttilega á að Alþingi er í sjálfsvald sett að setja lög um þessa hluti. Ég er eindregið fylgjandi því að þessi hugmynd verði viðruð í umræðum aðila vinnumarkaðarins, ég hvet mjög til þess að henni verði beint þangað og að þeir sem hlut eiga að máli þar taki einhverja afstöðu til hennar.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Frú forseti. Hv. flm. þessa frv. ræðir um hæfilega umbun til handa heimavinnandi húsmæðrum, þeim sem annast börn sín heima, og nefnir í því sambandi sem umbun til heimavinnandi húsmæðra fæðingarorlof jafnhátt og til þeirra sem missa af launatekjum við barnsburð. Ég er þeirrar skoðunar að þessi samanburðargrundvöllur sé alrangur. Í fyrsta lagi: Ef frú Sigríður, sem er heimavinnandi húsmóðir, eignast barn getur hún átt kost á einhverri heimilishjálp, hún getur jafnað sig heima, hún þarf ekki að biðja neinn um frí úr vinnu sem hún kannske mundi missa ef hún kemur ekki aftur eftir 12 daga eða 14 daga eins og það var til skamms tíma. Aftur á móti er frú Guðrún útivinnandi. Hún var þannig sett áður en fæðingarorlof var lögleitt að hún varð stundum að gera svo vel að standa fyrir innan búðarborð við afgreiðslu 12 dögum eftir barnsburð. Ef hún gerði það ekki átti hún á hættu að missa vinnuna sem var lífsframfæri hennar. Ég tel að það hafi verið nauðsynlegt að rétta hlut Guðrúnar að þessu leyti og sjá til þess að hún yrði a.m.k. eins vel sett heima fyrir og sú sem áður hafði ekki verið úti á vinnumarkaðnum, þ.e. í þessu dæmi Sigríður. Ég get ekki skilið þann samanburðargrundvöll að líta svo á að Sigríður hafi misst spón úr aski sínum við það að Guðrúnu voru veitt þessi réttindi. Það get ég ekki skilið. Ég held að við verðum að vera menn til þess að rétta hlut þeirra sem eru illa settir án þess að aðrir, sem betur eru settir, sjái ofsjónum yfir því og vilji fá sams konar fjárhæðir sér til handa. Þetta er önnur ástæðan. Hin ástæðan er að mér þykir ekki frambærileg röksemd fyrir þessu að tala um umbun til heimavinnandi húsmæðra þar eð þeirra störf séu lítt sem ekki metin til fjár. Mér þykir hv. flm. frv. vera heldur lítilþægur að telja að það sé umbun til heimavinnandi húsmóður að fá laun sem svara launum úti á vinnumarkaðnum í 3-6 mánuði. Hvað þá með allan hinn tímann sem hún er heima á sínu heimili og sinnir e.t.v. mörgum börnum eða þá konu sem hefur alls ekki legið á sæng nýlega eða er kannske barnlaus, sinnir kannske sjúklingi eða gamalmenni á heimili sínu? Ég held að við séum að tala hér um að leysa margt ólíkt með einni og sams konar greiðslu eða bótategund úr almannatryggingum. Ég held að þau atriði, sem hér hafa verið rædd, þurfi þrenns konar lausnir: Í fyrsta lagi eru þær konur sem eru launþegar og þurfa að fá frí en hafa öryggi samt á vinnumarkaðnum og komast í vinnu sína, sem var þeirra lífsframfæri, aftur. Þær fái fæðingarorlofið. Heimavinnandi konur geti fengið slíkt kannske í frjálsum tryggingum eða að einhverju marki eins og nú er í lögum. Til að jafna aðstöðu allra foreldra og bæta yfir höfuð aðstöðu barna og foreldra sem annast börn séu fyrst og fremst barnabæturnar. Loks tel ég að ef við erum að tala um umbun til handa heimavinnandi húsmæðrum, sem hið opinbera eigi með einhverjum hætti að standa á bak við, sé það ekki fæðingarorlofsgreiðsla sem leysir það mál heldur skattalögin. Þess vegna held ég að sú regla, sem stundum hefur verið talað um, að skipta tekjum hjóna til helminga áður en skattur er á þær lagður, sé miklu nær því að vera einhver raunveruleg umbun til handa þeim sem eru heimavinnandi eða að slíkt fyrirkomulag gefi báðum hjónum miklu meira svigrúm til að ákveða hvort aflar teknanna eða hvernig þau standa að því, hvort þau gera það bæði eða hvernig. Með slíku fyrirkomulagi getum við komið á miklu meira jafnrétti milli heimavinnandi kvenna og útivinnandi karla, bænda þeirra, eða þá öfugt, heimavinnandi bænda og útivinnandi húsmæðra eins og stundum er nú á síðari árum. Það er ekki búið að lögvernda heitið "bóndi" svo að maður má tala um bónda sinn enn þá án þess að brjóta lög. En þetta finnast mér vera grundvallaratriði. Til þess að ná hverju þessara markmiða fyrir sig þurfum við líka mismunandi leiðir eftir því hvert markmiðið er.



Virðulegi forseti. Það kom því miður fram dálítill misskilningur í máli ráðherra áðan. Ég hef ekki lagt til að heimavinnandi konur fái sömu upphæð í fæðingarorlofsgreiðslur og þær konur sem útivinnandi eru eins og hún virðist álíta. Ég hef lagt til að þær konur sem útivinnandi eru fái laun sín óskert í fæðingarorlofsgreiðslum og njóti þannig fullrar afkomutryggingar og ég hef lagt til að þær konur sem heimavinnandi eru fái þær greiðslur að fullu sem nú er miðað við í fæðingarorlofslöggjöfinni, þ.e. tæplega 25 þús. kr. á mánuði. Ég tel að heimavinnandi konur geti engu síður en útivinnandi konur búið við fjárhagslegt óöryggi, ekki síst þær konur sem eru heimavinnandi vegna þess að þær komast ekki út að vinna vegna fjölda barna. Þær konur eru enn til á Íslandi þótt tala fæðinga gefi til kynna að þeim kunni e.t.v. að fara fækkandi. Eins eru konur sem eru heimavinnandi vegna þess að þær komast ekki út á vinnumarkaðinn þótt þær þurfi þess vegna umönnunar gamla fólksins eða vegna umönnunar fatlaðra einstaklinga. Það er því ekki síður brýnt að heimavinnandi konum sé tryggt nokkurs konar lágmarksafkomuöryggi þann viðkvæma tíma sem í hönd fer strax eftir fæðingu barns. Ég hef margoft sagt það úr þessum ræðustól að þar með er ég ekki að leggja til að um sé að ræða einhvers konar fullnaðarumbun fyrir starf heimavinnandi kvenna. Fjarri því. Ég hef sagt: Þetta er eina færa leiðin innan ramma fæðingarorlofslaganna til að tryggja rétt heimavinnandi kvenna á meðan ekkert mat er til á störfum þeirra. Á meðan heimavinnandi konum eru ekki greidd nein peningalaun fyrir sín störf er þetta eina leiðin í fæðingarorlofsgreiðslum. Ég er þá vitaskuld eingöngu að tala um greiðslu fæðingarorlofs en ekki vanda heimavinnandi í heild sinni. Hins vegar hef ég hér margoft talað fyrir nauðsyn þess að meta störf heimavinnandi á einhvern hátt og að þau verði á einhvern hátt talin til verðmæta í þessu þjóðfélagi. Það er vitaskuld ekki gert með fæðingarorlofslöggjöf. Í fæðingarorlofslöggjöfinni snýst málið um að ná til heimavinnandi kvenna því að við getum ekki leyst vanda heimavinnandi kvenna með löggjöf um fæðingarorlof. Því hefur aldrei verið haldið fram hér, a.m.k. ekki af þeim þm. sem hér stendur. Ég nefndi skattalögin áðan og hæstv. ráðh. gerði það einnig. Okkur greinir á um hvernig réttur heimavinnandi verði best tryggður í skattalögunum. Ég nefndi þau lög vegna þess að þau eru einmitt dæmi um löggjöf þar sem hægt er að tryggja rétt heimavinnandi. Það er annað mál en núna vona ég að það sé nokkuð skýrt hvað fæðingarorlofsfrv. gengur út á.



Virðulegi forseti. Á þskj. 497 flyt ég frv. til l. um fjarvistarrétt foreldra vegna veikinda barna. Mál þetta var flutt á þingi í fyrra og reyndar flutti ég það líka í hitteðfyrra, en frv. hlaut í hvorugt skiptið afgreiðslu. Frv. gerir ráð fyrir því að þeir sem eiga rétt til uppsagnarfrests vegna sjúkdóms- og slysaforfalla, annaðhvort samkvæmt ráðningarsamningi eða skv. lögum nr. 19 frá 1. maí 1979, njóti þess réttar, ef um foreldri er að ræða, að mega ráðstafa allt að einni viku af áunnum rétti sínum til fjarvistar vegna veikinda til að vera frá vinnu vegna veikinda barna undir 13 ára aldri, enda verði annarri umönnun ekki við komið. Í þessum veikindaforföllum á að greiða starfsmanni dagvinnulaun og vaktaálag samkvæmt reglubundinni varðskrá. Mál þetta er sniðið að þeim kjarasamningi sem opinberir starfsmenn gerðu haustið 1982 við ríkisvaldið og heimilaði félagsmönnum BSRB og BHM að nota hluta af veikindaleyfi sínu til fjarvistar vegna veikinda barna. Reyndar hafði árið áður verið gerður samningur af hálfu ríkisins við starfsmannafélagið Sókn um hliðstæð réttindi. Ég álít að þetta sé eðlilegur réttur foreldra og að sanngjarnt sé að slík ákvæði nái til allra launamanna. Nú eru þetta forréttindi opinberra starfsmanna, starfsmanna ríkisins, starfsmanna sveitarfélaga og starfsmanna í starfsmannafélaginu Sókn, en ég tel sjálfsagt og eðlilegt að þessi réttindi nái til allra launamanna og undrast satt best að segja að enn skuli ekki hafa verið samið í samningum aðila vinnumarkaðarins um þennan rétt. Ég get að vísu upplýst, þótt ég hafi ekki nákvæmar upplýsingar um það, að í þeim samningum sem nú standa yfir milli Alþýðusambandsins og Vinnuveitendasambandsins hefur mjög verið rætt um að réttindi af þessu tagi yrðu viðurkennd og kæmi þá væntanlega til kasta Alþingis að setja löggjöf um þetta efni. Mér er hins vegar sagt að samkomulag sé ekki orðið endanlegt um þetta atriði og enn sé nokkur ágreiningur og nokkur ýtingur um hver eigi að borga brúsann. Atvinnurekendur munu hafa mikla tilhneigingu til að koma þessum kostnaði alfarið yfir á ríkið, yfir á Tryggingastofnun ríkisins, þannig að Tryggingastofnunin endurgreiði atvinnurekendum þann kostnað sem af þessu hlýst, en það mál mun ekki vera frá gengið. Ég verð að segja alveg eins og er að mér finnst að það eigi að vera takmörk fyrir því að hve miklu leyti atvinnurekendur velta kostnaði vegna starfsmanna sinna yfir á skattgreiðendur, yfir á ríkisvaldið. Hér er um takmörkuð réttindi að ræða. Það er alls ekki svo að hver einasti maður njóti þessa heldur er hér miðað við að rétturinn skapist eftir fast starf hjá sama atvinnurekanda um nokkurt skeið. Þegar þannig stendur á finnst mér sjálfsagt og eðlilegt að atvinnurekandinn greiði þennan kostnað. Hitt gæti verið til athugunar að þeir sem ekki næðu rétti sínum samkvæmt þessu frv. og þessum lögum fengju þá hliðstæð réttindi hjá Tryggingastofnun ríkisins. En nóg um það. Við fáum sjálfsagt fréttir af því innan tíðar hvort eitthvað verður af þessu í samningum vinnuveitenda og verkalýðsfélaga og í hvaða formi það verður. Engu að síður er nauðsynlegt fyrir Alþingi að hyggja að þessu máli. Það kemur í hlut þess að gera það hvernig sem allt veltur. Ég legg til, virðulegi forseti, að þessu frv. verði vísað til hv. félmn. að lokinni þessari umræðu.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Þetta frv. er orðinn gamall kunningi hér í hv. Ed., en ég vil ekki láta hjá líða að lýsa hér eindregnum stuðningi mínum við þá hugsun sem frv. byggir á. Ég vil einnig láta það koma fram að ég tel sjálfsagt, þótt efni þessa frv. sé til umræðu í samningum aðila vinnumarkaðarins, að Alþingi fjalli um þetta mál og móti fyrir sitt leyti stefnu í málum sem þessum. Þetta mál má skoða sem lið í því að hagræða íslensku þjóðfélagi á þann veg að aukið svigrúm verði fyrir börn, þarfir barna og þarfir foreldra barna. Ég hef eina spurningu varðandi þetta frv. 1. gr. þess er takmarkandi. Hún kveður á um hverjir geta notið þeirra réttinda sem frv. fjallar um. Spurning mín er þessi: Því er þetta ekki haft á þann veg að hér sé um að ræða grundvallarreglu sem nær til allra launþega? ?. gr. frv. kveður á um að um áunnin réttindi sé að ræða. Ég hefði álitið að það ætti að duga sem viðmiðun til að ákveða rétt hvers og eins. Ástæða þess að ég vek máls á þessu hér er að ég geri mér ekki fulla grein fyrir því hvort frv., eins og það er orðað, nær t.d. til þeirra sem eru í hlutastarfi úti á vinnumarkaðnum. Í hlutastörfum eru konur fjölmennar og ástæða þess er oft sú að þær komast ekki með góðu móti út af heimilunum til að stunda fulla vinnu vegna barna. Þetta er því hópur sem þau réttindi sem frv. kveður á um munu væntanlega skipta miklu máli. Þess vegna spyr ég: Ná þau réttindi sem frv. kveður á um til fólks í hlutastörfum? Einnig spyr ég: Ná þau til þeirra sem búa við ótryggt atvinnuöryggi, svo sem þeirra sem við fiskvinnslu starfa? Mér finnst skipta miklu að þessi réttindi nái til þessara hópa einnig því þetta eru þeir hópar sem þurfa ekki hvað síst á þeim að halda. Eins og fram kemur í grg. með frv. njóta félagsmenn sumra launþegasamtaka þegar þessara réttinda og frv. er að nokkru leyti flutt til að félagsmenn í öðrum launþegasamtökum njóti þeirra líka ef ég hef skilið flm. rétt,. Þetta er því samræmingarfrumvarp og ég tel eðlilegt að fyrst um slíka samræmingarviðleitni er að ræða þá verði þessi mál samræmd þannig að allir launþegar njóti þessara réttinda, þar með talið fólk í hlutastörfum.



Virðulegi forseti. Eins og kom fram hjá hv. flm. þessa frv. er þetta ekki í fyrsta skipti sem frv. er lagt fram á hv. Alþingi. Ég hef áður gert grein fyrir minni afstöðu varðandi þetta mál, en ætla að endurtaka það í fáeinum orðum. Ég vil taka undir það sem kom fram hjá hv. 11. þm. Reykv. Ég tel að þessi réttur ætti að ná til allra launþega og ætti að vera bundinn við þann rétt sem fólk hefur til greiðslna í veikindaforföllum. Þarna er verið að taka af rétti á veikindadögum til að sinna veikum börnum. Þess vegna tel ég óþarft að miða við 1550 vinnustundir á ári, eins og kemur fram í grg., og tel að þetta mætti vera einfaldara og miðast við áunninn rétt til greiðslu í veikindum. Í öðru lagi er í 2. gr. talað um eina viku. Ég hef áður nefnt það hér að þetta, að nefna eina viku, segir ekki til um fjölda daga, hvort verið er að tala um fimm eða sjö daga. Þarna er ekki talað um eina vinnuviku sem er fimm dagar. Það er aðeins sagt: "Heimilt er foreldri að ráðstafa allt að einni viku." Þegar þetta ákvæði var samþykkt í samningum hjá BSRB breyttu félög úti á landi þessu orðalagi og settu í staðinn sjö daga þannig að það væri á hreinu hvað við væri átt. Ég tel að í lagagrein þurfi það að vera skýrara eða koma fram í grg. við hve marga daga er átt með þessu ákvæði. Það er ánægjulegt að rætt skuli vera núna milli vinnuveitenda og verkalýðsfélaganna um að koma þessu á í samningum. Það er alltaf besta leiðin að slíkt sé ákveðið í samningum milli vinnuveitenda og launþega. Engu að síður finnst mér rétt að þetta sé sett í lög þar sem um er að ræða réttindi foreldra til að nota sinn áunna rétt til veikindaforfalla til að sinna börnum sínum. Þar af leiðandi tel ég rétt að setja þetta í löggjöf. Þetta er víða gert þótt það sé ekki í samningum. Það tíðkast mjög víða að atvinnurekendur leyfi foreldrum að taka veikindadaga sína út til að sinna veikum börnum. En það eru alltaf til margir vinnuveitendur sem ekki taka þátt í slíku. Það er grundvallaratriði að fólk geti sinnt sínum börnum. Nógu ill eru þau tíðindi að við sláum nú met í slysatíðni hvað börn snertir. Þar spilar eflaust inn í að foreldrar þurfa að vera mjög mikið í burtu frá heimilum og börn eru mikið ein. Hvert það skref sem við tökum í þá átt að foreldrar geti verið meira heima er því örugglega til góðs.

Davíð Aðalsteinsson Hæstv. forseti. Það er e.t.v. ekki mörgu að bæta við þessa umræðu. Eins og fram kom hjá hv. flm. hefur þetta mál verið til umfjöllunar fyrr í þessari hv. deild og þar af leiðandi verið til umfjöllunar í félmn. á tveimur undanförnum þingum. Á síðasta þingi bárust umsagnir um þetta mál og ég tel eðlilegt að hv. deild viti um viðhorf aðila vinnumarkaðarins á þessu stigi umfjöllunar málsins. Það er skemmst frá að segja að auðvitað mælir Alþýðusamband Íslands eindregið með samþykkt þessa frv. eða gerði það þegar það var til umfjöllunar í fyrra. Það er auðvitað laukrétt, sem fram hefur komið, að þetta mál hefur verið þráfaldlega til umræðu í kjarasamningum á undanförnum árum, en ekki fengist sú niðurstaða í því sem er þekkust Alþýðusambandinu, ef ég má svo að orði komast. Vinnuveitendasamband Íslands sendi jafnframt umsögn um þetta mál. Í þeirri umsögn er að því vikið að það séu fremur viðhorf Vinnuveitendasambandsins að hér sé um samningsmál að ræða. Reyndar gætir nokkurs þótta í því bréfi, ég skal viðurkenna það, þar sem er að því vikið, jafnvel berum orðum, að Alþingi eigi ekki að vera að skipta sér af svona málum. Tek ég ekki undir slíkan málflutning. Hins vegar vil ég taka undir þá umsögn að því leyti að ég hefði fremur kosið að þetta mál yrði leitt til lykta á grundvelli frjálsra samninga. Hins vegar er alveg ljóst að í þessum málum er, eins og hér hefur raunar verið vikið að, um allverulega mismunun að ræða á vinnumarkaðnum milli þeirra aðila sem þessa réttar njóta óyggjandi á grundvelli samninga og hinna sem ekki hafa að bakstuðningi samningsgjörð í þessum efnum. Það er líka rétt að í raun er um að ræða mismunun, og á ég þá við þá aðila sem ekki njóta þessa réttar á grundvelli samninga, einfaldlega vegna þess að það eru mjög mismunandi aðstæður í atvinnulífinu til að veita fólki leyfi til að vera heima, sem er gert í sumum tilvikum, þegar um veikindi barna er að ræða. Þar kemur líka fram mismunun. Að því er auðvitað að gá að þrátt fyrir líka stöðu varðandi atvinnureksturinn með tilliti til hinna ýmsu atvinnurekenda eru þeir mjög misliprir við sitt starfsfólk. Það má gera ráð fyrir því að að þessu frv. samþykktu, sem ég skal ekkert fullyrða um hvort verður, mundi verða um að ræða einhvern kostnað sem einhver þyrfti þá að greiða. Nú er raunar deilt um það, eins og hér hefur komið fram, hvar hann skuli lenda, á ríkinu, á atvinnurekendum, á báðum aðilum eða hvað. Um það standa nokkrar deilur. Ég ætla ekki að kveða neitt upp úr með hvað skynsamlegast er í þeim efnum. Hitt er nokkuð ljóst í mínum huga að vegna þess eins og menn vita er þetta nokkuð "praktíserað", ef ég má svo að orði komast, er þegar fyrir hendi að hluta til allverulegur kostnaður í atvinnulífinu af þessum sökum þannig að viðbótin er ekki alger með tilliti til þess að þessi réttur yrði færður í hendur allra launþega í landinu að því leyti sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Á þessu stigi er ekki ljóst hverju fram vindur í þeim samningum sem nú standa yfir og að sjálfsögðu bíða menn eftir niðurstöðu þar. Hvað snertir málsmeðferð af hálfu flm. hefði ég ráðlagt hv. flm. að stofna til meiri pólitískrar breiddar um meðferð málsins á fyrstu stigum. Nú vil ég sérstaklega taka það fram að mig gildir einu hvaðan gott kemur.



Frú forseti. Samkvæmt margföldum áskorunum hæstv. heilbr.- og trmrh. Ég vil byrja á að lýsa því yfir að ég styð þetta frv. og tek þó undir þær athugasemdir sem fram komu hjá 8. landsk. þm. Tilefni þess að ég kem hér upp er óbeint tengt þessu frv., þ.e. þeirri staðreynd að einföldum réttlætismálum eins og þessum skuli miða svo hægt í þinginu. Menn verða annaðhvort að fara að hugleiða grundvallarlega allt önnur vinnubrögð, og þá á ég við þá umræðu sem hefur átt sér stað um gjörbreytingu á skipan þingsins, þ.e. að skipa því í eina deild, eða þá að menn verða að koma sér saman innan þingsins um að flokka mál eftir eðli sínu og þá í þeim tilgangi að einföld réttlætismál eins og það sem hér um ræðir fari miklu greiðar í gegnum þingið en raun er. Það er einkennilegt og nánast kjánalegt að fylgjast með því að mál eins og þetta eru lögð hér fyrir þingdeildir ár eftir ár, sofna svo að hefðbundnum hætti í nefnd og verða síðan endurflutt á næsta þingi. Á meðan bíða þeir sem mál þessi snerta eftir úrlausn þeirra og gera sér ekki nema að takmörkuðu leyti grein fyrir möguleikum sínum og rétti. Það má kannske segja að í þessu dæmi mætti leysa málið í samningum fyrir alla aðila, en við vitum að svo verður ekki alltaf gert. Þetta er ekki lagasetning sem gengur á móti frjálsum samningsrétti, heldur fyrst og fremst lagagrein sem skilar einföldu réttlæti til þeirra sem það viðkemur.



Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm., sem tekið hafa til máls um þetta frv., fyrir ábendingar þeirra og undirtektir sem allar voru mjög eindregið jákvæðar og allar athyglisverðar. Hv. þm. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir benti á að í þessu frv. væri réttur foreldra takmarkaður og að þetta næði ekki til alveg allra foreldra. Þetta er alveg laukrétt. Þetta kom líka fram í mínu máli. Ég setti frv. upp í nákvæmlega sama búningi og er á samningi opinberra starfsmanna við ríkið. Það er ástæðan fyrir því að frv. er á þennan veg en ekki hinn að ég taldi rétt, a.m.k. á fyrsta stigi, þegar málið væri flutt og kynnt, að það væri í þeim búningi sem ríkið hefur um samið við opinbera starfsmenn. Hins vegar verð ég að viðurkenna að það eru ákveðnar ástæður fyrir því að frv. var samið á þennan veg en ekki einhvern allt annan. Það er alveg ljóst að þessi réttindi gætu ekki náð til allra launamanna á hinum almenna launamarkaði á þann veg að skyldan væri lögð á herðar atvinnurekenda. Það verður að vera eitthvert ákveðið fast vinnusamband milli launamannsins og atvinnurekandans til þess að það sé sanngjarnt að leggja þessa byrði á atvinnurekandann. Ég veit að hv. þm. Sigríður Dúna skilur það vel. Svo ég taki dæmi: Ég ræð mig í vinnu hjá hv. þm. Sigríði Dúnu til að skúra þar gólf. Okkar vinnusamningur nær ekki nema út vikuna. Ég á að mæta þar á þriðjudegi og svo aftur á föstudegi. Ef það kemur upp að barn mitt veikist undir vikulokin og ég þarf að vera yfir því í eina viku væri kannske ekki sanngjarnt að hún þyrfti síðan að greiða mér laun þá vikuna sem fylgdi í kjölfarið. Sem sagt: það er alveg ljóst að daglaunamenn, fólk sem vinnur hjá einum atvinnurekanda í dag og öðrum á morgun, geta ekki fallið undir regluna eins og hún er hér. Við verðum að finna eitthvað annað sem hentar því fólki. Það var einmitt þess vegna sem ég lauk máli mínu hér áðan með því að segja að ég teldi að Tryggingastofnun ríkisins gæti einmitt komið inn í myndina og ætti að koma inn í myndina þegar um væri að ræða fólk sem þessi lög gætu ekki náð til. Mér finnst ekki sanngjarnt og eðlilegt að leggja þessa skyldu á atvinnurekendur nema um sé að ræða fasta starfsmenn. Hvað á að teljast fastur starfsmaður eða hversu staðfast vinnusambandið þarf að vera til þess að okkur finnist sanngjarnt að leggja þessa kvöð á atvinnurekandann getur verið mjög svo teygjanlegt og sveigjanlegt. Ég miða hins vegar hér, eins og gert var í samningum BSRB, við það vinnusamband sem í lögum veitir mönnum uppsagnarfrest frá störfum og laun vegna sjúkdóms- og slysaforfalla. Það eru ákveðin lög sem tiltaka hvað vinnusambandið þarf að hafa staðið lengi og hvers eðlis það þurfi að vera til að sá réttur skapist. Þegar um þetta var samið milli ríkisins og BSRB fannst mönnum eðlilegt að miða við þessi lög. Ég hygg að það séu ákveðin rök fyrir því. En ég viðurkenni hins vegar athugasemd þm. mjög fúslega. Hún var alveg réttmæt og eðlileg. Við þurfum fyrst og fremst að hyggja að því hvað hægt væri að gera fyrir það fólk sem ekki hefur verið svo lengi í störfum hjá sama atvinnurekanda sem hér er gert ráð fyrir eða er yfirleitt aldrei nema stuttan tíma hjá sama atvinnurekanda. Varðandi hlutastörfin hygg ég að það sé ekkert því til fyrirstöðu að þetta nái til hlutastarfa. Ég efast t.d. ekkert um að kennari í hálfu starfi eða annar starfsmaður ríkisins í hlutastarfi nýtur þessa réttar eins og þeir sem eru í fullu starfi. Ég get svo að lokum tekið undir það sem kom fram hjá hv. þm. Kolbrúnu Jónsdóttur. Orðalagið sem er í frv. er gallað. Það er alveg rétt hjá henni. Að segja að rétturinn gildi í eina viku er kannske óþarflega óljóst. Eðlilegra væri að segja þarna sjö dagar. En þetta skýrist sem sagt einfaldlega af því að frv. var lagt fram í nákvæmlega sama formi og gildir í samningi opinberra starfsmanna við ríkið.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Ég er vitaskuld sammála flm. um að það þarf að vera einhvers konar fast vinnusamband á milli launþega og atvinnurekenda til þess að það fyrirkomulag sem þetta frv. kveður á um geti átt við. En hv. flm. tók alveg ágætis dæmi, dæmið um skúringarnar. Það er ljóst að ef hann réði sig í skúringar til mín í viku gætu ákvæði þessa frv. ekki átt við. Ef hann réði sig hins vegar í skúringar til mín í heilan vetur og það þarf bara að skúra hjá mér einu sinni í viku ætti þetta frv. ágætlega við hann sem starfsmann. Samt sem áður nær hann ekki þeim 1550 vinnustundum sem grg. gerir ráð fyrir að viðkomandi starfsmaður þurfi að hafa til að geta fengið þessi réttindi. Það eru hlutastörf sem þessi sem ég var að tala um, þ.e. ekki daglaunastörfin, heldur þau störf sem eru innan við þennan vinnustundafjölda en byggja samt sem áður á föstu sambandi launþega og atvinnurekenda. Ég tek einnig undir það að heppilegra væri að leysa vanda þeirra sem daglaunavinnu stunda eða eru í einhvers konar tímabundnu sambandi við launagreiðanda með því að tryggingarnar annist þeirra réttindi og ég vildi þá gjarnan sjá frv. þess efnis.