Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Um kosninguna gildir annars nýtt ákvæði í 7. mgr. 75. gr. þingskapa sem segir að þegar kjósa á um einn mann séu þeir einir í kjöri sem tilnefndir eru og eigi hreyfa andmælum við því. Enn fremur byggist kosningin nú á nýju ákvæði í 1. gr. laga um umboðsmann Alþingis en þar segir að forsætisnefnd Alþingis skuli tilnefna mann við kosninguna. Það hefur forsætisnefnd gert og tilnefnir núverandi umboðsmann, Tryggva Gunnarsson. Aðrar tilnefningar hafa ekki borist og er Tryggvi Gunnarsson því einn í kjöri. Forseti hefur ákveðið að kosning skuli fara fram. Jafnframt hefur forseti ákveðið að kosningin verði með atkvæðagreiðslukerfinu eins og þingsköp heimila. Henni má jafna við leynilega skriflega kosningu. Atkvæðagreiðslukerfið verður nú þannig stillt að töflurnar á veggjunum munu aðeins sýna hverjir hafa greitt atkvæði en ekki hvernig þeir greiddu atkvæði. Hið sama gildir um geymsluminni tölvunnar. Þeir sem kjósa Tryggva Gunnarsson ýti á já-hnappinn en þeir sem vilja skila auðu ýti á hnappinn sem merktur er Greiðir ekki atkvæði. Gult ljós kviknar við miðhnappinn á borðum þingmanna þegar atkvæði hefur verið greitt, sama á hvorn hnappinn menn hafa ýtt. Eins kviknar aðeins gult ljós á veggtöflum.

Kosningunni er lokið. Tryggvi Gunnarsson hlaut 41 atkvæði en sjö skila auðu. Tryggvi Gunnarsson er því réttkjörinn umboðsmaður Alþingis frá 1. janúar 2012 til ársloka 2015. Ég óska Tryggva Gunnarssyni til hamingju með kosninguna og óska honum velfarnaðar í þessu mikilvæga embætti á vegum Alþingis. Ég vona að samstarf Alþingis við umboðsmann verði framvegis jafnfarsælt og -gott og það hefur verið undanfarin ár.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um hvort auka eigi kvóta Íslands hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Það hefur orðið að samkomulagi að frestað verði endanlegri afgreiðslu á málinu þangað til eftir áramót eftir að betur hefur verið farið yfir þetta mál. Þar sem það samkomulag stendur mun ég sitja hjá í þessu máli.

Virðulegur forseti. Eins og fram hefur komið er til afgreiðslu við 2. umr. tillaga um aukningu kvóta Íslands hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Við höfum nýverið reynt á það hversu mikilvæg aðild okkar að sjóðnum er og sá stuðningur sem hann getur veitt á ögurstundum. Því er mikilvægt að við tökum áfram fullan þátt í starfsemi sjóðsins og þeim áætlunum sem þar eru uppi um viðbúnað, ekki síst á þeim viðsjárverðu tímum sem nú eru. Ég tel að umfjöllunin í þinginu hafi að mestu eytt þeim efasemdum og áhyggjum sem menn höfðu af málinu og treysti því að það verði fullnaðarafgreitt og gert að lögum í upphafi þings í janúar.

Virðulegi forseti. Ríkissjóður glímir við mikla skuldsetningu og nú á að samþykkja að nota 9 milljarða af rándýru láni okkar hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum til að leggja inn á innstæðureikning hjá sjóðnum. Vaxtamunurinn á láni okkar hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og framlagi okkar til AGS er rúm 5% og leggst á skattgreiðendur. Þetta er óásættanlegt, ekki síst í ljósi þess að stjórnarmeirihlutinn hefur réttlætt blóðugan niðurskurð í heilbrigðiskerfinu með nauðsyn þess að ná niður vaxtakostnaði. Frú forseti. Við hv. þm. Atli Gíslason munum hafna þessari tillögu og sýna þannig í verki að við meinum eitthvað með kosningaloforðum um að standa vörð um velferðarkerfið.

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að fresta gildistöku ákvæðis sem mundi ef það tæki gildi leiða af sér aukna rekstrarhagkvæmni í heilbrigðiskerfinu. Þetta er skrýtin forgangsröðun hjá ríkisstjórnarflokkunum og sorglegt að ekki sé sett í forgang að koma í gagnið þessu nýja kerfi sem hefur verið væntanlegt í heilbrigðiskerfi okkar. Það er mjög mikilvægt að farið sé vel með almannafé og ég hélt að það væri eitt af meginmarkmiðum okkar í þessum sal að standa í þeim verkum alla daga og þess vegna er afskaplega furðulegt, frú forseti, að þetta sé ekki í forgangi hjá ríkisstjórninni og Alþingi öllu. Ég mun segja nei við þessu máli.

Frú forseti. Greidd eru atkvæði um frestun á gildistökuákvæði sem varða lög um sjúkratryggingar. Ef því yrði ekki frestað hefði það í för með sér gríðarlegan kostnaðarauka strax 1. janúar nk. Þessu gildistökuákvæði er nú frestað um tvö ár, m.a. með tilliti til fyrirhugaðs flutnings á málefnum aldraðra yfir til sveitarfélaganna 1. janúar 2013 og eins þess hvað varðar sjúkrastofnanir og sjúkrahús í eigu ríkisins með tilliti til skoðunar, m.a. á þeim árangri sem Sjúkratryggingar Íslands hafa skilað eður ei frá því að þær voru settar á laggirnar 2008.

Virðulegi forseti. Það eru mikil vonbrigði að hér sé aftur farið fram á frestun og það er mjög miður að hv. stjórnarliðar, að vísu ekki margir en nokkrir, hafa farið fram með miklum ósannindum í þessum málum og haldið því fram að ef lögin tækju gildi nú þýddi það kostnaðarauka. Því fer víðs fjarri. Farið var í þessa vegferð til að ná betri nýtingu úr þeim fjármunum sem fara til heilbrigðisstofnana og ég held að það sé krafa allra þeirra sem hafa veitt umsögn um þetta mál að það nái fram að ganga, þ.e. því verði ekki frestað eins og þessi kjarklitla ríkisstjórn ætlar því miður að gera. Virðulegi forseti. Þetta eru mikil vonbrigði, þetta er vont mál og ég mun segja nei.

Frú forseti. Þegar menn ætla að sigla eitthvað eða fara eitthvað er ágætt að hafa stefnu. Þetta frumvarp sem við ræðum sýnir að ríkisstjórnin hefur ekki stefnu. Það er enn þá verið að skoða hvert á að fara og ég held að það sé mjög skaðlegt. Það er skaðlegt fyrir velferðarkerfið í heild sinni, það er skaðlegt fyrir þá sem nota það og það er skaðlegt fyrir skattgreiðendur. Ég segi nei.

Frú forseti. Það er mjög nauðsynlegt að umboðsmaður skuldara starfi og sinni sínum verkefnum. Hins vegar hefur starfsemin orðið allt of umsvifamikil, hún er of flókin, hún er ekki nógu skipulögð og kostnaðurinn hefur rokið upp úr öllu valdi. Þess vegna get ég ekki greitt atkvæði með þessu og mun sitja hjá. Ég mun sérstaklega greiða atkvæði gegn 1. gr. þar sem fjallað er um að lífeyrissjóðirnir eigi að taka þátt í þessum kostnaði vegna þess að þetta lendir bara á almenningssjóðunum þar sem eru almennir verkamenn, iðnaðarmenn og verslunarmenn en ekki á opinberu sjóðunum.

Virðulegi forseti. Í greinargerð með þessu frumvarpi kom fram að kostnaður hefði verið umtalsvert meiri hjá umboðsmanni skuldara en stjórnvöld höfðu áætlað eða gert sér grein fyrir. Ég hafna þessu algjörlega. Þegar fyrst kom inn tillaga um frumvarp um nauðasamninga um greiðsluaðlögun var einmitt fjallað um kostnaðinn sem mundi liggja að baki hverju máli sem færi í greiðsluaðlögun. Það hefur sýnt sig að þær tölur sem þá lágu fyrir endurspeglast nú í rekstraráætlun umboðsmanns skuldara. Þetta er herkostnaðurinn við það að ekki skyldi hafa verið farið strax í almennar aðgerðir. Við horfumst núna í augu við það að sú ákvörðun stjórnvalda að ýta vandanum á undan sér kostar okkur þennan pening og heimilin mikinn sársauka vegna þeirra tafa sem hafa orðið á úrlausn skuldavandans á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli þingheims á því að miðað við þetta frumvarp verður kostnaður við embætti umboðsmanns skuldara 2,5 milljarðar á þeim rúmlega tveimur árum sem embættið hefur starfað. Ég held að það sé umhugsunarefni fyrir alla að til dæmis hefði verið hægt að leiðrétta skuldir 500 fjölskyldna um 5 milljónir á hverja fjölskyldu. Ég held að þetta segi okkur að hér sé komið þungt og flókið kerfi sem skilar litlu en kostar mikið. Virðulegi forseti. Mér er hlýtt til lögmanna. Það er margt gott fólk í lögmannastétt en það er kannski í helst til mikið lagt að setja alla þessa fjármuni í það. Ég bið hv. þingmenn sem eru lögmenn afsökunar á því en þetta er of mikið.

Forseti. Nú sjáum við hvað hinar sértæku aðgerðir sem eiginlega engu skila kosta mikið. Ég vil nota þetta tækifæri til að skora á þingheim að endurskoða nálgun þingsins á skuldamál heimilanna. Við þurfum að fara í almennar aðgerðir. Það þýðir ekki að fást við mál hvers heimilis á einstaklingsgrunni, það er ekki hægt. 
            

Frú forseti. Hæstv. forseti gerði athugasemd við það áðan að ég væri með atkvæðaskýringu og talaði um atkvæðagreiðsluna samtímis í einni ræðu. Þess vegna þarf ég að koma aftur hingað og segja að núna er ég að greiða atkvæði, þetta er sem sagt atkvæðaskýring, og ég greiði atkvæði gegn þessu vegna þess að ég er á móti því að lífeyrissjóðirnir taki þátt í þessum stóraukna kostnaði.

Virðulegi forseti. Starfsemi umboðsmanns Alþingis er umfangsmikil og hún er dýr. Fjármálafyrirtæki landsins bera þann kostnað og það er þeirra hagur að draga úr þeim kostnaði með því að koma á móts við þær kröfur sem upp eru settar um greiðsluaðlögun og greiðsluuppgjör við skuldsett fólk í landinu. 
            

Hæstv. forseti. Þetta frumvarp felur það í sér að útvíkka heimild til samninga um almenningssamgöngur frá einstökum sveitarfélögum til landshlutasamtaka sveitarfélaga. Landshlutasamtök sveitarfélaga eru þegar farin að samræma og samhæfa almenningssamgöngur innan sinna svæða og á milli svæða og nefni ég þar Suðurland sérstaklega, góðu heilli, sem gengið hefur frá slíkum samningum en aðrir landshlutar eru með samninga í burðarliðnum. Sá skilningur hefur komið fram að þetta frumvarp þrengi að ferðaþjónustunni á einhvern hátt. Það er mikill misskilningur. Þetta frumvarp breytir engu þar um. Hins vegar er mikilvægt að landamærin á milli almenningssamgangna annars vegar og ferðaþjónustu hins vegar séu skýr. Ég lýsti því yfir við 2. umr. um þetta mál í gær að ég mundi skipa starfshóp til að skilgreina þessi landamæri á milli almenningssamgangna og ferðaþjónustu og verður höfð hliðsjón af niðurstöðum hópsins 

Hæstv. forseti. Ég fagna því sem hæstv. innanríkisráðherra segir um að skipa starfshóp til að fara yfir landamærin eða greinarmuninn milli ferðaþjónustu og almenningssamgangna vegna þess að það er að hluta til það vandamál sem við er að glíma í þessu máli. Margt í þessu frumvarpi stefnir að jákvæðum markmiðum en þó verður að geta þess að af hálfu aðila í ferðaþjónustu hafa komið fram miklar áhyggjur af frumvarpinu, einfaldlega vegna samkeppnissjónarmiða og vegna sjónarmiða um starfsaðstöðu ferðaþjónustunnar. Samkeppnisyfirvöld lýstu líka áhyggjum af þessu og úr þessum áttum komu sjónarmið um að geyma bæri afgreiðslu þessara ákvæða þar til heildarendurskoðun hefði farið fram. Í ljósi þess get ég ekki stutt þetta frumvarpi þótt það stefni að mörgu leyti í rétta átt.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða mikilvægt mál fyrir almenningssamgöngur í landinu. Hins vegar blandast ferðaþjónustan og leiðir til og frá ferðamannastöðum inn í þetta mál og það er mjög mikilvægt að við tryggjum að ekki sé verið að veita af hálfu opinberra aðila einkaleyfi á leiðum sem færa mönnum, þá einstaka fyrirtækjum, hundruð milljóna í tekjur á einstaka leiðum. Þess vegna fagna ég því að hæstv. innanríkisráðherra ætli að flýta þeirri vinnu að setja á laggirnar starfshóp þannig að landamærin þarna á milli verði aðskilin, skýr landamæri verði sett þarna á milli. Ég skil það svo að nefndinni eða starfshópnum sé ætlað að vinna hratt áður en útboð á einkaleyfum tengdum ferðamannastöðum fari fram þannig að engu verði raskað til dæmis á leiðinni Keflavíkurflugvöllur – Reykjavík fyrr en þessi starfshópur hefur komist að niðurstöðu. Ég tel hins vegar mikilvægt til að skerpa á þessum skilningi að óska eftir því að málið fari til nefndar milli 2. og 3. umr. þannig að menn komi sér saman um það í hvaða farveg þetta mál á að fara þannig að sem mest sátt náist í því áður en það verður endanlega afgreitt.

Frú forseti. Það mál sem við erum að fara að greiða atkvæði um snýr að því að færa skipulag almenningssamgangna til landshlutasamtaka sveitarfélaga. Sveitarfélög landsins og landshlutasamtök hafa lýst miklum vilja til að taka við þessu verkefni. Það sem stærstur ágreiningur hefur staðið um í þessu máli snýr að leiðinni BSÍ – Leifsstöð. Samtök sveitarfélaga á Suðurnesjum hafa lýst miklum áhuga á að fá það verkefni til sín. Ég er því fylgjandi að landshlutasamtök sveitarfélaga taki þetta verkefni að sér. Eins og fram hefur komið um atkvæðagreiðsluna leikur einhver vafi á málum sem snerta ferðaþjónustuna og ég tel mjög jákvætt að það sé vilji til að fara ofan í það og skipa starfshóp til að skoða með hvaða hætti því er fyrir komið. Í grófum atriðum er ég fylgjandi þessu máli og þeirri stefnu sem það tekur núna.

Virðulegi forseti. Umhverfis- og samgöngunefnd hefur farið mjög ítarlega yfir þetta mál og velt oft fyrir sér öllum þeim spurningum sem hér komu fram í gærkvöldi og koma fram núna. Það er sjálfsagt, þegar um það er beðið, að taka málið aftur inn til nefndar en ég vil ítreka fyrir þingheimi mikilvægi málsins fyrir sveitarfélögin í landinu, almenningssamgöngurnar og íbúa sveitarfélaganna, ekki síst dreifbýlisins, og nauðsyn þess að þetta mál verði afgreitt fyrir áramót. Sveitarfélögin vinna á fullu að metnaðarfullum verkefnum í þágu íbúa sinna. Þetta frumvarp færir valdið nær íbúunum og er til þess gert að fjármunum sem ríkið veitir inn í almenningssamgöngur verði betur varið. Það er mikil þróun í kerfinu eins og það er núna þannig að ég mæli eindregið með því við hv. þingmann að þetta mál 

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir atkvæðaskýringu hæstv. innanríkisráðherra og formanns umhverfis- og samgöngunefndar, hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur. Ein regla á að gilda um allt land og það þarf að aðskilja almenningssamgöngur og ferðaþjónustu. Ég geri mér fulla grein fyrir því. Reynslan er hins vegar sú þar sem almenningssamgöngur hafa verið einkavæddar, t.d. í Bretlandi, að menn hafa tekið feitustu bitana út úr, hinir drabbast niður, aðrar almenningssamgöngur, þannig að það er mjög mikilvægt að líta á þetta heildstætt út frá landsfjórðungunum. Ég verð að segja líka að þetta kerfi á Reykjanesi hefur gengið afar vel og íbúar á svæðinu eru einkar ánægðir með það. Það þarf samt að fara fram endurskoðun og aðskilja ferðaþjónustu og almenningssamgöngur. Almenningssamgöngur eru eitt brýnasta verkefni sem blasir við okkur í dag, m.a. vegna hækkaðs orkuverðs.

Virðulegi forseti. Mér finnst atkvæðaskýringarnar sýna svo ekki verður um villst að það þarf að fara betur yfir þetta mál. Hér er verið að samþykkja mál en segja svo í leiðinni að það eigi að endurskoða lög um almenningssamgöngur. Eftir að búið verður að samþykkja lögin á að setja á vinnuhóp til að skoða aðskilnað milli almenningssamgangna og ferðaleiða. Einhver hefði getað sagt: Borgar sig ekki að fara fyrst yfir málið og samþykkja síðan lögin en samþykkja ekki lögin fyrst og setja síðan þau álitaefni sem uppi eru í skoðun? Virðulegi forseti. Af því að hæstv. iðnaðarráðherra fór yfir ákveðin álitamál skal það upplýst að í umræðunni í gær var talað mjög skýrt um það sem snýr að þessari flugrútu. Hún verður ekki í neinni samkeppni ef þetta verður samþykkt, hún er með þessa þjónustu núna. Það kom mjög skýrt fram í umræðunni af hálfu hæstv. ráðherra og þeirra hv. stjórnarþingmanna sem töluðu þannig. Menn skulu vera alveg meðvitaðir um að verið er að breyta því fyrirkomulagi með því að samþykkja þessi lög.

Forseti hvetur enn hv. þingmenn til að gera grein fyrir atkvæði sínu þegar það á við og tala um atkvæðagreiðsluna þegar það á við. Ýmsar af þessum atkvæðaskýringum hefðu átt heima undir atkvæðagreiðslu um 1. gr.

Frú forseti. Mig langar að benda þingheimi á að hér er enn einn vítahringurinn í gangi um vísitöluhækkanir og gjaldskrárhækkanir hins opinbera. Vegna hækkunar á neysluverðsvísitölu hækkar ríkisstjórnin gjaldskrár sem hækkar neysluverðsvísitölu sem hækkar skuldir heimilanna sem tekur til baka þær vaxtabætur sem sami ríkissjóður greiðir almenningi. Þetta er einhvers konar vítahringur og leikrit sem kominn er tími til að benda á. Þetta er séríslensk hagstjórn á heimsmælikvarða og þekkist hvergi í venjulegum heimi fólks. Mig langar einfaldlega að benda þingheimi á hvað hann gerir með því að viðhalda þessu. Hann hækkar skuldir heimilanna samtals um 4–5 milljarða vegna þessara fjárlaga sem eru til komin vegna þessara gjaldskrárhækkana. Þetta er eilífur vítahringur sem fyrir löngu er kominn tími til að við komum okkur út úr.

Hæstv. forseti. Aldrei þessu vant get ég tekið undir allt sem hv. þm. Þór Saari sagði við þessa umræðu. Við erum ekki alltaf sammála en þó um þetta. Hér er um að ræða hækkun sem er veruleg í prósentum talið en kannski ekki svo mikil þegar horft er til þeirra upphæða sem í hlut eiga. Það er samt óskynsamlegt hvernig staðið er að gjaldskrárhækkunum að þessu leyti og einhvern veginn hefur maður á tilfinningunni að þegar fjárlagafrumvarpinu var komið saman hafi verið farið í gegnum allt lagasafnið og skoðað hvar væri hægt að hækka einhver gjöld. Þetta er þar á meðal. Þetta er ekki stórt mál í því samhengi en ég get samt ekki stutt það í ljósi þess hvernig að þessu er staðið.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið í umræðum um þetta mál og í atkvæðaskýringum er verið að hækka gjaldskrár. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem hafa gagnrýnt þessar hækkanir vegna hækkunar á vísitölu neysluverðs. Það er algjörlega ótækt að ríkisstjórn sem hefur nýlega tilkynnt að hún ætli að draga úr vægi verðtryggingar í íslensku samfélagi skuli í fjölda mála vera einmitt í hækkunum á þeim sömu forsendum. Þetta getur ekki gengið, frú forseti, og að sjálfsögðu segjum við nei við þessu máli.

Frú forseti. Ég vek athygli á því að í þessari atkvæðagreiðslu er verið að fara að greiða atkvæði um að hækka hin svokölluðu innritunargjöld við háskóla landsins um 33%. Það er skref í ranga átt að mínu mati. Hér er verið að auka álögur á stúdenta í landinu. Ég hef talað fyrir því á undangengnum árum og í þessari umræðu að nú séu uppi þeir tímar að það beri að hlífa námsmönnum hvað þetta mál varðar þannig að ég greiði atkvæði gegn því að hin norræna velferðarstjórn auki álögur á stúdenta við Háskóla Íslands með þessum hætti. Öðruvísi mér áður brá miðað við málflutning þessara sömu flokka þegar þeir voru í stjórnarandstöðu fyrr á árum.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp um opinbera háskóla. Þetta frumvarp er ekki tilefni til neinna gífuryrða eða stóryrða af neinu tagi. Hér er verið að hækka gjöld sem hafa ekki hækkað frá árinu 2005. Á tímabilinu hefur vísitala neysluverðs hækkað um ríflega 50% og hér er eingöngu verið að fara rúmt hálft skref til að leiðrétta þær hækkanir sem hafa orðið á þessu tímabili. Þessi breyting mun færa Háskóla Íslands tekjur upp á ríflega 200 milljónir sem munar verulega um núna þegar nemendum hefur fjölgað sem raun ber vitni. Það er ljóst að hér er á ferð fullkomlega eðlileg og tímabær aðgerð.

Virðulegur forseti. Hér er verið að hækka skrásetningargjöldin í háskólunum. Þessi hækkun nær ekki að halda í við vísitölu neysluverðs. Það er búið að taka tillit til athugasemda stúdentaráðs um að hægt sé að skipta greiðslunum og að öll upphæðin renni til háskólanna. Það var ekki tekið tillit til einnar athugasemdar, þeirrar að hægt yrði að fá lán frá Lánasjóði íslenskra námsmanna fyrir skrásetningargjöldunum frekar en er í dag. Það er mjög eðlilegt að við hlúum að háskólunum og að skrásetningargjöldin sem eru sannarlega skrásetningargjöld, það er búið að reikna út hvað er á bak við þetta, hækki. Þau hækka ekki einu sinni eins og vísitala neysluverðs gefur tilefni til. Öll nefndin er á þessu nefndaráliti, stjórnarandstaðan líka, fulltrúar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks, og að mínu mati er sjálfsagt að styðja þetta mál. Það á að hlúa að háskólunum og stúdentaráð hefur ekki verið með mikinn lúðrablástur út af þessu máli. Því segi ég já.

Forseti minnir á atkvæðaskýringar við 1. gr.

Frú forseti. Þetta frumvarp gengur gegn grundvallarhugsjónum mínum um jafnrétti til náms.

Rétt.

Frumvarpið er til þess fallið að hrekja efnaminni námsmenn frá námi og það bitnar á efnaminni fjölskyldum og foreldrum viðkomandi námsmanna. Ég þekki þetta mætavel úr baráttu minni fyrir Samband íslenskra námsmanna erlendis og úr stúdentabaráttunni á sínum tíma. Hér sitja allmargir hv. þingmenn sem lögðust gegn innritunargjöldum og slíku  
            

Frú forseti. Við sjálfstæðismenn munum greiða atkvæði með þessu máli. Við erum samkvæm sjálfum okkur varðandi þann málflutning sem við höfðum hér uppi árið 2005 þegar við fórum fram á hækkun innritunargjalda í samræmi við þann kostnað sem hlýst fyrir háskólana af því að halda uppi innritunum í háskólana. Við styðjum þetta mál, tökum jafnframt undir núgildandi verklag, sem er til fyrirmyndar, það að gefa stúdentum kost á að dreifa greiðslum. Við munum styðja þetta mál.

Forseti. Ég greiði atkvæði með þessu máli. Þetta er eðlileg hækkun í sjálfu sér. Ég er hins vegar á móti þessari aðferðafræði og hvet menntamálanefnd til að fara betur í það mál. Við börðumst gegn þessari hækkun á sínum tíma, bæði vegna þess að hún var stúdentum þung í skauti en ekki síður vegna þess að hún stenst ekki akademíska skoðun. Rektorar urðu afar málglaðir yfir því áliti óbreyttra ómenntaðra þingmanna en það er samt þannig og það er enn þannig jafnvel þó að ekki verði í þessu gert að sinni. Ég óska hv. þm. Þorgerði K. Gunnarsdóttur til hamingju með að þetta skuli enn þá standa. Þetta var einn af þeim minnisvörðum sem hún skildi eftir í menntamálum þjóðarinnar og sem betur fer fækkar þeim heldur um þessar mundir.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða frestun á gildistöku lagaákvæðis til 1. nóvember 2012 um að hefja skuli hljóðritanir á ríkisstjórnarfundum þann 1. janúar. Ég tel það eðlilegt í ljósi umsagna frá tveimur prófessorum um að það séu ákveðnir gallar á þessu lagaákvæði sem geri það að verkum að í staðinn fyrir að hljóðritanir séu geymdar og hafðar leynilegar í 30 ár verði í vissum tilvikum opnaður aðgangur að þeim daginn eftir sem er ekki langur frestur. Til að laga þá hnökra fellst ég á þennan frest og treysti því að ríkisstjórnin standi með okkur sem viljum aflétta leyndarhyggju 

Frú forseti. Hér er verið að höggva í frumvarp til laga um Stjórnarráð Íslands og koma í veg fyrir að það sem fram fer á ríkisstjórnarfundum fái nokkurn tímann að koma fyrir augu almennings. Fjórar skýrslur voru hafðar til hliðsjónar, þar á meðal skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis, þegar allsherjarnefnd fór yfir þetta mál. Í þeim öllum kom fram að nauðsynlegt væri að hægt væri að rekja með einhverjum hætti ákvarðanatöku sem fram fer á ríkisstjórnarfundum. Þegar þetta frumvarp kláraðist óskaði forsætisráðuneytið eftir því að fá þriggja mánaða frest til að koma lagi á tæknibúnað í forsætisráðuneytinu fyrir ríkisstjórnarfundina. Sá frestur var veittur. Nú er óskað eftir tíu mánaða fresti til að athuga með framgang þessa máls. Hér er um að ræða lagasniðgöngu af hálfu forsætisráðuneytisins og ríkisstjórnarinnar. Þau vilja ekki opið og gagnsætt samfélag á Íslandi. Til þess hafa stjórnarflokkarnir 

Málið sem hér liggur fyrir á rót í atburðarás í tengslum við samþykkt frumvarps um Stjórnarráð Íslands í september sem hv. þingmenn þekkja og rifjuð var upp í umræðum í gær. Þá var bent á að þetta ákvæði væri vanhugsað og ekki búið að ganga þannig frá því að það stæðist. Síðan hefur komið á daginn að svo er. Ég segi fyrir mitt leyti að meðan ekki liggur fyrir hvernig á að hafa þetta ákvæði finnst mér að það eigi ekki að vera í lögum. Þess vegna get ég stutt tillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur á eftir, en nái hún ekki fram að ganga hyggst ég sitja hjá við afgreiðslu málsins. Það er nefnilega skárra að fresta framkvæmd óframkvæmanlegs ákvæðis.

Forseti. Ástæðan fyrir því að fresta þarf gildistöku þessa ákvæðis er að það varð eiginlega handvömm í þinginu þegar upplýsingalögin fóru ekki í gegn í september sl. með lögum um Stjórnarráð Íslands. Frumvarpi til upplýsingalaga var lofað inn í þingið strax í október en það birtist ekki fyrr en í lok nóvember og hefur enn ekki verið rætt. Ég fellst á það sjónarmið að fresta þurfi þessari gildistöku en hefði viljað hafa tímann styttri.

Virðulegi forseti. Ég tel mjög mikilvægt að þingheimur samþykki þá breytingartillögu sem hér liggur fyrir þar sem kveðið er á um að allir fundir ríkisstjórnarinnar skuli hljóðritaðir, afrit geymt í vörslu Þjóðskjalasafnsins og fundirnir ekki gerðir opinberir fyrr en að 30 árum liðnum. Það er nefnilega þannig í frumvarpinu sem hér er lagt fram að Róbert Spanó, prófessor í lögum við Háskóla Íslands, telur að upptökur af ríkisstjórnarfundum eigi að vera undanþegnar upplýsingarétti samkvæmt upplýsingalögum, eins og fundargerðir ríkisráðs og ríkisstjórnar ásamt minnisblöðum sem til falla á ráðherrafundum. Ég legg þessa breytingartillögu fram og hvet þingheim til að samþykkja hana vegna þess að það er raunverulega verið að leggja til frestun til 1. nóvember sem á ekki rétt á sér því að málið er fullrannsakað með þessu áliti Róbert Spanós. Ég segi já.

Frú forseti. Ég fagna því að þessi breytingartillaga verður felld. Í kjölfar hrunsins er enn í gangi leyndarhyggja á öllum vígstöðvum á Alþingi og í stjórnmálaflokkum 

Virðulegi forseti. Breytingartillagan sem ég lagði fram var felld en hún gekk út á það að til dæmis rannsóknarnefndir Alþingis sem Alþingi skipar, umboðsmaður Alþingis og fyrri ríkisstjórnir kæmust í þær hljóðupptökur sem um ræðir innan 30 ára. Það er afar einkennilegt. Nú er verið að leggja til frestunarákvæði, hinar svokölluðu lagabætur, vegna þess að frumvarpið var ekki nógu vel unnið þegar það kom inn í þingið. Verði þessi tillaga ekki samþykkt kemur fram í fylgiskjali með frumvarpinu að ríkisstjórnin hefur ekkert val um hvort fundir hennar verði hljóðritaðir  
            

Virðulegi forseti. Það vita auðvitað allir hvernig þetta mál allt er til komið. Þegar ríkisstjórnin var komin í vandræði með að afgreiða stjórnarráðsfrumvarpið á sínum tíma og gat ekki náð málinu út úr hv. allsherjarnefnd, m.a. vegna andstöðu stjórnarliða, gerðist það að ríkisstjórnin settist á rökstóla og komst að þeirri niðurstöðu með þeim sem voru að móast við í nefndinni að hægt væri að skapa nægilega samstöðu um að ná málinu út úr nefndinni með því að setja inn þetta umdeilda ákvæði. Nú hefur hæstv. ríkisstjórn hins vegar komist að raun um að hún getur ekki framkvæmt þetta, hún getur ekki efnt loforðið. Hvað er þá farið að gera? Þá er loforðið efnt með þessum hætti,  
            

Frú forseti. Það er ótækt að veita ríkisstjórninni svona langan frest. Hún þarf ekki tíu mánaða frest til að útkljá þetta mál. Ég mun því óska eftir því að þetta mál fari aftur til nefndarinnar og nefndin breyti þessu og hafi þennan frest 1. mars eins og upphaflega var um talað. Þetta mál er búið að fara í nokkra kollhnísa í nefndinni og það hefur verið inngrip í nefndarstarfið sem ekki er sæmilegt í þessu máli 

Virðulegur forseti. Fyrir því hafa verið færð málefnaleg rök hvers vegna ástæða er til að fresta gildistöku þessa ákvæðis um tíu mánuði. Ég held að það sé bara algjörlega sjálfsagt að gera það. Þetta verður framkvæmt eftir sem áður og ég held að einu hljóðupptökurnar sem andstæðingar þessa máls þurfa að hafa áhyggjur af séu af ræðum þeirra hér í dag. 
            

Virðulegi forseti. Við þessa atkvæðagreiðslu er það gildistökuákvæðið sem um ræðir. Hv. þm. Þór Saari fer oft hamförum í ræðustól og kallar þá flokka sem sátu á þingi áður en Hreyfingin kom til flokka pólitískra hrossakaupa. 
             Virðulegi forseti. 

Frú forseti. Óskað var eftir því að þetta mál gengi til nefndar vegna þess að með ósæmilegum hætti hefði verið reynt að hafa áhrif á afgreiðslu og niðurstöðu nefndarinnar. 

Forseti vill geta þess að samkvæmt þingsköpum skal mál einungis fara til nefndar ef það hefur breyst við 2. umr. Þá skal nefnd fjalla um málið að nýju ef óskað er eftir því. Þetta mál hefur ekki breyst en það er tillaga um að málið fari til nefndar og þess vegna eru greidd atkvæði um það.

Frú forseti. Hér greiðum við meðal annars atkvæði um að framlengja ákvæði um greiðslu atvinnuleysisbóta í fjögur ár.  
             Frú forseti. Ég biðst afsökunar, ég ætlaði ekki að ræða þetta mál.

Virðulegi forseti. Með þessu frumvarpi er tryggt að eftirlitsnefnd um sérstaka skuldaaðlögun geti starfað áfram út næsta ár. Það er mjög mikilvægt. Það hefur orðið mikill árangur í úrvinnslu skuldamála frá því að lögin um aðgerðir í þágu einstaklinga og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins voru sett haustið 2009. Það er mikilvægt að fylgja áfram eftir starfinu í fjármálafyrirtækjunum og hjá lífeyrissjóðum, Íbúðalánasjóði og öðrum sem eru að vinna að meðferð erfiðra skuldamála. Eftirlitsnefndin hefur gegnt gríðarlega mikilvægu hlutverki og það er fagnaðarefni hversu vel hefur tekist til að viðhalda þeirri þverpólitísku samstöðu sem varð um upphaf þessarar vegferðar og ég fagna því að velferðarnefnd hefur áfram unnið af heilum hug í að fylgja þessu verkefni eftir þvert á flokka.

Virðulegi forseti. Þessi lagasetning var fyrsta tilraun stjórnvalda til að beina íslenskum heimilum í hinn sértæka farveg stjórnvalda.  Þess vegna hef ég lagt fram breytingartillögu sem mun koma til atkvæðagreiðslu og ég vonast til að menn skoði hana með mjög jákvæðum huga upp á það hvort möguleiki sé á að nýta skattkerfið til að koma til móts við ofskuldsett heimili, þau heimili sem sitja enn uppi með lánsveð og þau heimili sem hafa horft upp á eigið fé sitt hverfa í hruninu 

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um tiltölulega einfalt mál þar sem einungis stendur eftir ein grein sem gengur út á að framlengja líftíma þeirrar ágætu eftirlitsnefndar sem félags- og tryggingamálanefnd lagði til að yrði sett á til að fylgja eftir þeim úrræðum sem voru lögfest. Það var meiningin að setja fleira inn í þessi lög en síðan náðist mjög gott samkomulag milli eftirlitsnefndarinnar og fjármálafyrirtækjanna. Þá var ekki ástæða til þess þannig að þessi grein stendur ein eftir. Mig langar til að segja um ágæta tillögu hv. þm. Eyglóar Harðardóttur, um að setja á fót starfshóp til að skoða tiltekna hugmynd, að mér finnst mjög eðlilegt að eftirlitsnefndin geti skoðað það mál sérstaklega og ástæðulaust að setja sérstakan starfshóp um það. Ég legg því til að við felum eftirlitsnefndinni enn frekara hlutverk með því að skoða þá ágætu tillögu sem hér liggur fyrir.

Virðulegi forseti. Breytingartillagan er svohljóðandi: „Ráðherra skal við gildistöku laga þessara skipa starfshóp með fulltrúum allra þingflokka og sérfræðingum. Starfshópurinn skal skoða mögulegar útfærslur á því að tiltekinn hluti skulda heimila verði metinn sem stofn til frádráttar frá tekjuskatti. Hópurinn skal skila ráðherra fyrstu tillögum sínum og drögum að lagabreytingum eftir því sem efni standa til en þó eigi síðar en 1. mars 2012. Ráðherra skal eigi síðar en 1. apríl 2012 leggja fram frumvarp til breytinganna fyrir Alþingi.“ Ég fagna því að hv. þm. Jónína Rós Guðmundsdóttir skuli hafa tekið jákvætt í þessa hugmynd en ég tel að eftirlitsnefndin sé ekki rétti aðilinn til að koma með tillögur um breytingar á skattkerfinu.

Virðulegi forseti. Fimm vikum fyrir áætlað þinghlé kom bréf frá Orkuveitu Reykjavíkur þar sem farið var fram á tilteknar breytingar á þessari löggjöf. Þetta mál kom inn í þingið hálfum mánuði fyrir áætlað þinghlé. Það er ýmislegt jákvætt í þessu frumvarpi, sérstaklega eftir breytingar þær sem meiri hluti atvinnuveganefndar hefur kunngert í sérstöku þingskjali. Stóra málið er hins vegar að hér er lagt til enn og aftur, í fjórða sinn, að gefin sé heimild til þess að fresta aðskilnaði í rekstri Orkuveitu Reykjavíkur, eina orkufyrirtækinu í landinu. Það liggur fyrir kæra til Samkeppniseftirlitsins um að þetta fyrirkomulag hafi leitt til þess að Orkuveitan hafi haft möguleika á að misbeita markaðslegri stöðu sinni. Það liggur fyrir að tæknilegur undirbúningur að þessum aðskilnaði er langt kominn. Það hefði verið hægt að ljúka honum. Það sem hins vegar liggur fyrir er að það vantar pólitíska stefnumótun af hálfu fyrirtækisins. Við getum ekki verið í einhverri handlangarastarfsemi af þessu tagi þegar það liggur fyrir að hér er um að ræða sleifarlag af hálfu fyrirtækisins. 

Eins og fram kom í ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar áðan er þetta frumvarp að hluta til ágætislagfæringar. Það er þó með þeim hætti að í fyrra, á sama tíma með mjög stuttum fyrirvara, komu ábendingar frá Orkuveitunni sérstaklega um að lagfæra þyrfti lögin. Það var gert á mjög stuttum tíma. Svo kom í ljós að þær lagfæringar reyndust ekki réttar og nú er verið að laga þær enn og aftur. Þessi vinnubrögð ganga ekki á þinginu. Við megum ekki hlaupa eftir tillögum hagsmunaaðila daginn út og daginn inn. Við þurfum meiri tíma til að fara yfir málin og vanda vinnubrögðin. Hluti af þessu frumvarpi er þess vegna jákvæður og ég mun styðja hann, en um uppskiptingu Orkuveitunnar er það að segja að ekkert fyrirtæki í landinu hefur þurft að framfylgja þeirri Evróputilskipun sem við erum hér að framfylgja vegna þess að hún miðast við 100 þúsund notendur. Það merkilega er að Orkuveitan verður eina fyrirtækið sem þyrfti að fara þá leið, en hér er í fjórða sinn óskað eftir 

Forseti minnir hv. þingmenn á að beina máli sínu til forseta.

Frú forseti. Við erum að leggja til að tvöfalda gjald við raforkueftirlitsgjald úr 48 milljónum í 98, fjölga ríkisstarfsmönnum og stækka báknið. Á sama tíma leggur ríkisstjórnin til að skera niður í velferðarkerfinu og segir það nauðsynlegt. Það er ekkert að hrynja í raforkueftirlitskerfinu, það er engin nauðsyn að gera þetta á þessu ári. Við getum leikandi frestað þessu, þetta er ekki aðkallandi. Hér kemur stefnumörkun hinnar fyrrverandi norrænu velferðarstjórnar fram, það á að stækka báknið en það er skorið niður í velferðarmálum. Ég ætla að segja nei.

Frú forseti. Nú greiðum við atkvæði um 380. mál þingsins, m.a. um lengd atvinnuleysisbótatímabils. Hér er gerð tillaga um að greiða atvinnuleysisbætur í allt að fjögur ár, út árið 2012. Þótt tekist hafi að draga úr atvinnuleysi og að horfur fyrir næsta ár séu betri veldur það vissulega áhyggjum hversu margir hafa verið lengi, jafnvel lengur en þrjú ár, á atvinnuleysisbótum. Það eru yfir 2 þús. manns. Ríkisstjórnin hefur nú náð samkomulagi við sveitarfélögin í landinu og aðila vinnumarkaðarins um að hrinda af stað strax í upphafi næsta árs átakinu Til vinnu og skapa með því 1.500 ný störf. Verður átakinu sérstaklega beint að þeim sem lengst hafa verið án vinnu. Með þessu átaki, frú forseti, og þeirri samstöðu sem þar birtist er nú unnt að framlengja rétt til bóta í atvinnuleysi í fjögur ár út árið 2012, og það án þess að menn verði skikkaðir til að vera án bóta í þrjá mánuði eins og upphaflega var reiknað með. Ég fagna því sérstaklega og hvet hv. þingmenn til að styðja það.

Frú forseti. Hér er verið að gera ýmsar breytingar á almannatryggingalögunum og á lögum um atvinnuleysistryggingar. Við hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir, fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í hv. velferðarnefnd, styðjum breytingartillögur meiri hlutans sem eru til bóta. Við munum sitja hjá við aðrar greinar frumvarpsins eða greiða atkvæði með þeim og ég mun koma í atkvæðaskýringu um einstakar greinar.

Virðulegi forseti. Stærsta einstaka breytingin sem verið er að leggja til í þessu frumvarpi er á lögum um almannatryggingar. Þar segir í 69. gr. að bætur almannatrygginga skuli breytast árlega í samræmi við fjárlög hverju sinni og að ákvörðun þeirra skuli taka mið af launaþróun, þó þannig að þær hækki aldrei minna en verðlag samkvæmt vísitölu neysluverðs. Laun á þriðja ársfjórðungi 2011 eiga að hækka um 7,7% frá þriðja ársfjórðungi 2010. Almenn verðlagsuppfærsla er 5,1% en hér er lagt til að bætur muni hækka um 3,5%. Þetta eru svik við þau loforð sem stjórnvöld gáfu við undirritun kjarasamninga í maí 

Forseti. Ég fagna sérstaklega breytingartillögum frá hv. velferðarnefnd um það að draga til baka tillögur um þriggja mánaða sveltitíma. Ég er sérstaklega ánægð með úrræðið Til vinnu og ég vona svo sannarlega að það takist. Ég get ekki stutt að samningar muni ekki standa og að bæturnar verði einungis hækkaðar um 3,5% en styð heils hugar aðrar breytingartillögur.

Frú forseti. Hér er lagt til að frítekjumark verði framlengt út árið 2012. Ef það er ekki gert fellur það bara niður þannig að ég get ekki verið á móti því. Hins vegar er frítekjumarki haldið óbreyttu sem gerir það að verkum að bæturnar skerðast með þeim hætti og það get ég ekki stutt þannig að ég sit hjá.

Í viljayfirlýsingu stjórnvalda frá því í maí segir: „Stjórnvöld munu endurskoða bætur almannatrygginga með hliðsjón af niðurstöðum kjarasamninga milli ASÍ og SA, þannig að lífeyrisþegar og atvinnulausir njóti hliðstæðra kjarabóta og samið verður um í kjarasamningum.“ Fulltrúar vinnumarkaðarins hafa sagt að ákvörðun stjórnvalda nú um að hækka einungis almannatryggingar og atvinnuleysisbætur um 3,5% hafi komið eins og þruma úr heiðskíru lofti enda hækkun á lægstu launum samkvæmt kjarasamningum 11 þús. kr. ASÍ og SA hafa lýst því yfir að þau telji þetta skýrt brot á fyrrgreindum loforðum. Hér er tilraun til að standa við gefin loforð stjórnvalda. Ég tel að þegar maður gefur loforð eigi maður að standa við þau og því hvet ég ykkur til að styðja þessa breytingartillögu um að hækkunin verði 6,8% í staðinn fyrir 3,5%.

Frú forseti. Það er undarlegt að standa í þeim sporum að þurfa að fylgja eftir þeim loforðum sem ríkisstjórnin hefur veitt aðilum vinnumarkaðarins, öldruðum og öryrkjum um hækkun á bótum þeirra. Þess vegna er ansi sérkennilegt að sjá, þegar hv. þm. Eygló Harðardóttir leggur fram breytingartillögu þess efnis að ríkisstjórnin standi nú við loforð sín í þeim efnum, hversu margir greiða atkvæði gegn þeirri breytingartillögu um að bæta kjör þeirra sem hvað lægstar tekjurnar hafa í samfélaginu. Þar erum við að ræða um alla ríkisstjórnina og líka hluta stjórnarandstöðunnar sem veldur mér miklum áhyggjum. Það er alveg ljóst að kjör aldraðra og öryrkja munu samkvæmt þessu frumvarpi ekki batna á næsta ári heldur skerðast. Það er ótrúlegt að sjá hvernig Alþingi Íslendinga greiðir atkvæði í þessu máli. 
            

Frú forseti. Nú komum við að þeim vanda sem felst í því að búið er að samþykkja fjárlög. 

Frú forseti. Hér er gert ráð fyrir því að bætur séu hækkaðar um 3,5%. Ekki get ég verið á móti því. Ég get ekki lagt til að þær verði ekki hækkaðar neitt þannig að ég mundi vilja styðja það að þær yrðu hækkaðar um 3,5% en vegna þess að 3,5% er miklu minna en bæði verðlag og launaþróun hefur gefið til kynna get ég heldur ekki vera með þessu. Ég sit hjá.

Virðulegi forseti. Hér er verið að framlengja möguleika fólks til að fá atvinnuleysisbætur á næsta ári. Eins og hv. formaður velferðarnefndar, Álfheiður Ingadóttir, hefur farið í gegnum hefur verið undirritað ákveðið samkomulag milli aðila vinnumarkaðarins og Sambands íslenskra sveitarfélaga um að reyna að koma sérstaklega til móts við þá sem eru langtímaatvinnulausir. Það er vel, það er gott. Hins vegar verð ég að segja að ég hef töluverðar áhyggjur af því að staðan skuli vera þannig að það er einn ráðgjafi á hverja 500–600 atvinnulausa hjá Vinnumálastofnun. Það skiptir verulegu máli að við reynum að koma ástandinu hér meira í sama horf og þekkist annars staðar á Norðurlöndunum þar sem er nær því að vera einn ráðgjafi á hverja 60–70 atvinnulausa til að það sé raunverulega hægt að taka á vanda atvinnulausra, koma þeim í virkniúrræði og styðja við þá sem eru langtímaatvinnulausir. 

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um breytingar á nokkrum lögum sem gera okkur kleift að efna samkomulag á milli ríkis og sveitarfélaga um eflingu tónlistarnáms og jöfnun á aðstöðumun nemenda. Viðræður milli aðila um hvernig jafna megi aðstöðumun og gera öllum nemendum kleift að stunda hljóðfæranám á framhaldsskólastigi og söngnám á mið- og framhaldsskólastigi óháð búsetu og þátttöku ríkisins í kostnaði við námið hafa staðið yfir árum saman. Samkomulag náðist í vor og með því mun aðgengi nemenda að tónlistarnámi á framhaldsskólastigi batna og því fagna ég sérstaklega.

Virðulegi forseti. Lagasetning þessi er mikið fagnaðarefni. Hérna er um að ræða frumvarp til laga um breytingar á lögum og byggt á langþráðu samkomulagi milli ríkis og sveitarfélaga um eflingu tónlistarnáms. Nefndin leggur sérstaklega áherslu á að það þurfi að tryggja mat og eftirlit með því að með framlagi ríkisins sé markmiði samkomulagsins náð, þ.e. að efla tónlistarnám og gera nemendum kleift að stunda hljóðfæranám á framhaldsskólastigi og söngnám á mið- og framhaldsskólastigi óháð búsetu. Það að þessa löggjöf hafi vantað hefur lengi þvælst fyrir námi nemenda í tónlistarnámi og búseta hefur skarast við ástundun o.s.frv. þannig að það er mjög ánægjulegt að nefndin hafi komist að niðurstöðu um að samþykkja frumvarpið óbreytt. Á bak við það standa allir nefndarmenn allra flokkanna sem ég fagna mjög og ég held að það verði tónlistarnámi til framdráttar að þessar lagabreytingar eigi sér stað.

Frú forseti. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins í allsherjar- og menntamálanefnd göngum að sjálfsögðu að þessu máli. Það er langþráð að ná endanlegum úrslitum, ef hægt er að orða það þannig í þessu máli. Þetta hefur tekið langan tíma og um leið hafa önnur úrlausnarefni í tengslum við samskipti ríkis og sveitarfélaga verið leyst. Ég verð að segja að ég hefði kosið að við hefðum tekið heildstætt á listnáminu, ekki bara tekið eitt listnám umfram annað, þannig að við hefðum getað verið með heildstæða nálgun á skiptingu listnáms milli sveitarfélaga og ríkisins. Þannig hefði grunn- og miðstig verið hjá sveitarfélögum í öllum listgreinum og síðan framhaldsstigið hjá ríkinu. Það varð ekki. Engu að síður er þetta rétt skref varðandi tónlistarnámið og ég tel það tvímælalaust tónlistarnámi öllu til heilla.

Virðulegur forseti. Hér er verið að ganga frá samkomulagi milli ríkis og sveitarfélaga vegna eflingar tónlistarnáms. Reyndar er verið að breyta ýmsum öðrum lögum. Þetta er bland í poka varðandi samskipti ríkis og sveitarfélaga. Þetta mál er í eðli sínu mjög gott en þó er sá hængur á að eftir að samkomulagið var gert hefur komið í ljós að nemendafjöldinn er mun meiri en ráð var fyrir gert og sömuleiðis hafa laun kennaranna verið hærri. Það er því ákveðinn forsendubrestur í þessu samkomulagi. Það stendur hins vegar til að endurskoða samkomulagið og sú endurskoðun á að hefjast fyrir 1. júní í sumar. Ég mun greiða atkvæði með þessu máli af því að þetta er mjög gott mál en treysti á að endurskoðunin feli það í sér að sveitarfélögin beri ekki skarðan hlut frá borði. Ég vil að það komi mjög skýrt fram að vegna forsendubrests eigi sveitarfélögin ekki að bera skarðan hlut frá borði. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Eins og fram hefur komið er þetta samningur á milli ríkis og sveitarfélaga. Það skref sem hér er tekið varðandi tónlistarnám er af hinu góða og ég mun styðja þetta frumvarp eins og það liggur fyrir. Ég legg hins vegar ríka áherslu á að það er nauðsynlegt að endurskoða lög um tónlistarskóla í heild sinni. Þetta er eingöngu skref og samkomulag um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga en til að fylgja því eftir að einstaklingar hafi jafnan aðgang að tónlistarskólum hvar svo sem þeir búa þarf að fara hér í allsherjarendurskoðun á lögum um tónlistarskóla. Ég hvet hæstv. menntamálaráðherra til þess sem og allsherjar- og menntamálanefnd þingsins.

Virðulegi forseti. Með þessu frumvarpi eru lagðar til breytingar á lögum um skráningu og mat fasteigna sem lýtur að því að fella brott ákvæði um að í gjaldskrá sé kveðið á um gjald vegna fyrirspurna úr þinglýsingabók. Það er gert ráð fyrir að tekjuaukanum sem myndist með þessum hætti verði varið til að vinna að þróun og rekstri starfs- og upplýsingakerfa sýslumannaembætta sem Þjóðskrá sér um. Er talið mjög mikilvægt að það geti farið fram þar sem kerfin eru mjög úrelt. Af þessu tilefni urðu miklar umræður í nefndinni um það fyrirkomulag sem markaðir tekjustofnar eru. Sitt sýndist hverjum um það og það flækjustig sem það veldur í tekjuöflun ríkisins en fram hefur komið að um 20% af tekjum ríkisins komi í gegnum markaða tekjustofna, þ.e. tæpir 100 milljarðar kr. á hverju ári. Þess vegna leggur meiri hlutinn til, af því að margir í nefndinni höfðu mikinn fyrirvara við markaða tekjustofna, að vinnu við breytingar á lögum þar um verði flýtt sem kostur er þannig að jafnræði ríki með stofnunum ríkisins og ákvörðun um fjárheimildir þeirra sem eru teknar á Alþingi. Hefur fjárlaganefnd sett af stað sérstaka vinnu um það og það er ánægjuefni af því að þetta þarf að heyra sögunni til. Vegna þess hve brýn þörfin er leggjum við þetta til.

Frú forseti. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins í allsherjar- og menntamálanefnd styðjum ekki þetta mál, erum á móti því. Þetta er enn eitt dæmið, eins og við höfum verið að afgreiða fyrr í dag, um gjaldskrárhækkanir ríkisvaldsins. Þar fyrir utan er ekki ljóst af hálfu þeirra sem fluttu málið hvort um gjaldskrárhækkun væri að ræða eða hvort þetta væri skattahækkun. Hækkun þessa gjalds er líka langt umfram neysluvísitölu þannig að við erum á móti þessari breytingu þrátt fyrir að verkefnin sem fjármagnið á að fara í séu góðra gjalda verð.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 16. desember 2011 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 16. janúar 2012.“ Tillagan skýrir sig sjálf.

Virðulegur forseti. Ráðstafanir í ríkisfjármálum voru til umfjöllunar í efnahags- og viðskiptanefnd milli umræðna. Um þau mál sem þar út af stóðu náðist samkomulag og við 3. umr. flytur nefndin breytingartillögur sem lúta að ráðstöfun tekna af veiðileyfum til verkefna sem getið er um í lögum um stjórn fiskveiða og má fyrst og fremst lýsa með því að þær mörkuðu tekjur sem renna áttu til tiltekinna verkefna munu í samræmi við fjárlögin renna þangað upp að ákveðnu marki en tekjur umfram það mark munu hins vegar renna í ríkissjóð í ljósi þeirra erfiðu viðfangsefna sem hann þarf að glíma við í sínum rekstri. Þá flyt ég við þessa umræðu sem formaður nefndarinnar tvær breytingartillögur til viðbótar. Önnur þeirra lýtur að því að ekki verði af fyrirhugaðri hækkun á kolefnisgjaldi á innanlandsflugið. Allnokkrar kerfisbreytingar sem það varða eru fram undan auk þess sem ýmis gjöld eru að aukast í þeirri grein og þess vegna taldi ég rétt að hlífa innanlandsfluginu við þessum gjaldahækkunum þannig að ekki þurfi að koma til hækkana á farmiðaverði. Hins vegar er lagt til að ekki verði af verðlagshækkun á dísli á komandi ári en sem kunnugt er hefur aukist mjög verðmunurinn á bensíni og dísli dísilolíunni í óhag og þess vegna er þessi breyting lögð til.

Hæstv. forseti. Ég mundi gjarnan vilja spyrja í stuttu andsvari hv. formann efnahags- og viðskiptanefndar nánar út í útfærslu á hækkun á kolefnisgjaldinu gagnvart innanlandsfluginu. Þá á ég bæði við hið innlenda gjald, hinn innlenda skatt, sem ef áformin ganga eftir hefðu getað orðið allt að 50 millj. kr. á næsta ári og eingöngu greitt af Flugfélagi Íslands vegna þess að önnur flugfélög koma þar ekki inn. Hins vegar spyr ég út í útfærslu gagnvart skattinum sem er kallaður ETS-skattur vegna losunar gróðurhúsalofttegunda. Hann mun taka gildi á næsta ári og getur orðið allt að 20 millj. kr. á Flugfélag Íslands. Þarna eru 70 millj. kr. hækkanir ef þessi áform ganga eftir en ég tók eftir því að hv. þingmaður boðar breytingartillögu sem ég vil spyrja örlítið betur út í útfærslu á. Hvað verður innlenda kolefnisgjaldið á næsta ári hátt? Hvað leggur hv. þingmaður til að það verði lækkað mikið eða dregið úr hækkunum og hvað verður gert við ETS-gjaldið sem er, eins og ég segi, 20 milljónir? Við höfum verið að greiða atkvæði um tillögur til að auka almenningssamgöngur hjá sveitarfélögum og teljum okkur vera að stíga þar rétt skref sem og í samgönguáætlun. Samkomulag hefur verið gert um að bæta allt að 1 milljarði kr. inn í til að auka almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu. Allt er þetta gott og góðra gjalda vert en við eigum eftir að ræða það betur þegar við ræðum samgönguáætlun. Hér eru í raun og veru almenningssamgöngur sem landsbyggðin treystir mjög á, reyndar ekki bara landsbyggð heldur höfuðborgarsvæðið líka auðvitað, hvað varðar flug til tiltekinna áfangastaða. Ef þessi áform ganga eftir plús 250 millj. kr. hækkun á lendingargjöldum sem boðuð er í samgönguáætlun óttast ég að farmiðaverð, t.d. til Ísafjarðar og Egilsstaða, fari upp í 50–60 þús. kr. fram og til baka. Það er einfaldlega allt of hátt, virðulegi forseti.  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir fyrirspurnina. Hann hefur verið ötull talsmaður innanlandsflugsins og eðlilegt að hann kalli eftir nánari skýringum á þessum breytingum. Þær eru þannig að fallið er frá fyrirhuguðum hækkunum á kolefnisgjaldi á innanlandsflugið á næsta ári þannig að þar koma ekki neinar viðbótarálögur á það. Hvað varðar ETS-kvótakerfið evrópska kemur sá 20 millj. kr. kostnaður sem þingmaðurinn nefnir í því sambandi ekki til útgjalda fyrir innanlandsflugið á árinu 2012 heldur kemur hann til útgjalda á árinu 2013. Ég tek undir með hv. þingmanni, það er nauðsynlegt að skoða saman annars vegar innlenda umhverfisskattlagningu og hins vegar samspil hennar við hið evrópska kerfi og gæta að því að þessi tvö kerfi spili rétt saman.

Hæstv. forseti. Vegna þess að okkur er uppálagt að vera stutt í ræðustól og tefja ekki umræður má segja að ég hafi notað þetta andsvar til að fá þetta svar sem ég þakka hv. þingmanni fyrir. Ég fagna því mjög að ETS-skattinum á innanlandsflugið sem eingöngu hefði lagst á Flugfélag Íslands skuli vera frestað, eins og hér kemur fram, til ársins 2013. Þá höfum við tækifæri við næstu fjárlagagerð til að ræða það og ræða hvað á að gera við ETS-gjaldið. Hvert fer það? Það fer sem tekjur inn í ríkissjóð, en hvað á að gera við peninginn sem frúin í Hamborg gaf, ef svo má segja? 
             Hinu atriðinu sem hv. þingmaður nefnir sem breytingartillögu sína fyrir hönd nefndarinnar fagna ég líka mjög, að ekki skuli eiga að hækka þennan kolefnisskatt eins og boðað var í fjárlagagerðinni, þennan innanlandsskatt. Þá stendur eftir það gjald sem flugfélagið hefur verið að greiða á þessu ári sem ég ímynda mér að sé 20–25 millj. kr. Það er yfirdrifið nóg. Við skulum svo sjá til hvort hagur landsins batnar ekki aðeins fyrir næsta ár þannig að við getum fellt það gjald niður við næstu fjárlagagerð. En ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa tillögu vegna þess að hún er sannarlega skref í rétta átt.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir. Til frekari skýringar og svo enginn misskilningur verði er rétt að taka fram að sú hækkun sem hér er lagt til að fallið verði frá á dísilolíuna er sú hækkun sem var rökstudd með tilvísun til verðlags og nemur 2,5% þannig að dísillinn hækkar 2,5% minna en ætlað var. Eftir sem áður sætir dísilolían hækkun á kolefnisgjaldinu milli ára eins og annað eldsneyti sem mun leiða til lítils háttar verðhækkunar.

Virðulegi forseti. Það er ekki að spyrja að örlæti hv. stjórnarmeirihluta í þinginu. Milli síðustu umræðna hækkuðu ráðstöfunartekjur þeirra sem höfðu 230 þús. í laun um hvorki meira né minna en 0,15% en að sjálfsögðu hækkuðu skattar þeirra á milli ára. Aðrir fengu minna og núna er vissulega stigið skref í rétta átt hvað varðar innanlandsflugið og dísilskattana. Ég vek athygli á því að hérna er fyrst og fremst verið að hliðra til á milli umræðna þannig að þetta er álíka eins og settur yrði ósanngjarn 100 kr. skattur á einstakling og hann fengi krónu í afslátt eða eitthvað slíkt. Þetta er svo sem skref í rétta átt en við skulum ekki týna okkur í fagnaðarlátunum. Þessi bandormur sem einn hv. þingmaður hefur nefnt réttilega frekar kyrkislöngu er gott dæmi um þann vítahring sem við erum komin í. Við erum hér með skatta sem eru að kæfa atvinnulífið, kæfa framtak fólksins í landinu, og gera það að verkum að við fáum ekki efnahagslífið af stað og afleiddar tekjur af því. Menn þurfa alltaf að sækja dýpra í vasa almennings vegna þess að kakan stækkar ekki. Einn skattur hljómar kannski vel í eyrum einhverra, auðlegðarskatturinn, einn fjölmargra skatta sem lítið hefur verið ræddur. Hann hefur þá sérstöðu að hann er bara á eignir en ekki tekjur. Almenna reglan er sú að þetta er ekki praktíserað og ef þetta er einhvers staðar, eins og á Spáni, eru samt sem áður fyrirvarar um að heildarskattlagning getur ekki verið meiri en sem nemur ákveðnu prósenti á tekjur og þá eru allir skattar lagðir saman. Þessu er hins vegar ekki svona farið á Íslandi og þetta gerir það að verkum að Hróbjartur Jónatansson hæstaréttarlögmaður vakti á því athygli að það væri lítill, ef nokkur, munur á þessu og þeim sköttum sem austur-þýskir kommúnistar settu á eftir lok seinni heimsstyrjaldar. Það voru ekkert annað en eignarnámsskattar og svo sannarlega höfum við fengið að heyra dæmi þess að fólk hefur þurft að selja eignir sínar til að greiða skattinn. Sömuleiðis voru endurskoðunarfyrirtækin sammála um að nú væri fólk að undirbúa það að flytja úr landi vegna þess að það teldi sig ekki geta greitt þennan skatt eða teldi betra skattumhverfi annars staðar. Nú kynni einhver að segja: Er það ekki bara allt í lagi, þetta er ríkt fólk, er ekki fyrir neðan allar hellur að þetta fólk vilji ekki greiða þennan skatt? Gallinn er bara sá að tapið af því að þetta fólk verði ekki hér og greiði skatta af öðrum eignum sínum, ef um slíka skatta er að ræða, og veltuskatta af eyðslunni mun koma verst niður á þeim sem þurfa á velferðarkerfinu að halda. Þetta er ekkert flóknara en það. Ég er með raunveruleg dæmi sem ég fékk frá endurskoðunarfyrirtækjum. Annað þeirra er svona: Heldri maður sem greitt hefur lítið í lífeyrissjóð en haldið utan um lífeyri sinn í ýmsum eignum greiðir það mikinn auðlegðarskatt að hann hefur ákveðið að flytja af landi brott. Flutningurinn er auðveldur enda er hann einn í heimili og hættur að vinna. Með því að flytja af landi brott sparar hann sér tæpar 40 milljónir í auðlegðarskatt. Þessa ákvörðun tók hann eftir að ljóst varð að álagning auðlegðarskatts yrði framlengd um tvö til þrjú ár. Þessi einstaklingur gæti ílengst erlendis og ef svo færi mundu íslensk yfirvöld einnig fara á mis við greiðslu erfðafjárskatts við andlát hans. Virðulegi forseti. Ef hann hefur greitt 40 milljónir á hann alveg gríðarlega miklar eignir. Gallinn er sá að þegar þessi einstaklingur flytur missum við ekki bara þessar 40 milljónir í auðlegðarskatt. Ég veit ekki hvernig eignir hans eru samsettar en gefum okkur að hann eigi þetta allt saman á bankabók, þessar gríðarlegu háu fjárhæðir, þetta er einstæðingur, og eyði eins og gengur og gerist. Þegar hann notar peningana sína greiðir hann virðisaukaskatt og önnur gjöld og þá erum við að tala um sambærilega upphæð sem almenningur og skattgreiðendur í landinu tapa. Síðan er annað dæmi. Eldri hjón hafa ákveðið að flytja af landi brott vegna framlengingar álagningar auðlegðarskatts. Hjónin eru bæði hætt að vinna og er annað þeirra með lífeyrisgreiðslur sem eru núna skattlagðar hér á landi. Þau eiga töluverðar eignir erlendis og munu ekki greiða auðlegðarskatt eftir flutning til annars lands. Auk þess verða lífeyrisgreiðslur annars þeirra skattlagðar erlendis en ekki hér á landi eftir flutning. Eins og í fyrra dæminu geta hjónin ílengst erlendis og þá mundi erfðafjárskattur falla til í heimalandinu en ekki á Íslandi sem ella hefði verið. Erfðafjárskattur er um 10%. Þetta eru dæmi um það sem getur gerst þegar menn setja á skatta og segja: Heyrðu, hérna er breitt bak og við skulum virkilega ná til þess. Það mun hins vegar gera það að verkum að þeir sem hafa ekki jafnbreið bök munu tapa á því þegar upp er staðið. Það er líka afskaplegur holur hljómur þegar stjórnmálamenn verja skattinn og telja hann eðlilegan, blása á allar athugasemdir sem koma frá lögfræðingum sem benda á stjórnarskrárvarinn eignarrétt og annað slíkt. Þeir sömu stjórnmálamenn og tala svona setja ekki sínar eigur í auðlegðarskattsstofninn. Þeir aðilar sem hafa verið lengi á þingi, voru og eru jafnvel ráðherrar og hafa verið í langan tíma, eiga eignir sínar í lífeyrisréttindum. Þau velta auðveldlega á tugum og jafnvel hundruðum milljóna. Þessar eignir eru miklu öruggari en hlutabréf, fasteignir eða annað slíkt því að þetta eru lögbundin réttindi sem eru svo sannarlega stjórnarskrárvarin og það er óskiljanlegt, virðulegi forseti, að hæstv. ríkisstjórn og hv. stjórnarþingmenn skuli sleppa sjálfum sér við auðlegðarskattinn. Hér tók ég dæmi um einstakling sem hefur væntanlega ekki getað greitt í lífeyrissjóð, það gátu ekki allir gert það, og hann hefur verið með sinn lífeyrissjóð annars staðar eins og er mjög algengt með sérstaklega eldra fólk sem greiðir þennan skatt núna. Skilaboð ríkisstjórnarinnar eru að þetta fólk skuli greiða auðlegðarskattinn. Við hins vegar - sumt fólk í hæstv. ríkisstjórn er komið nálægt þessum aldri eða jafnvel á lífeyrisaldur - ætlum ekki að greiða skattinn. Skatturinn er bara fyrir annað fólk.  Virðulegi forseti. Ef hæstv. fjármálaráðherra trúir á þennan skatt, telur hann réttan og eðlilegan, hefði hæstv. ráðherra átt að setja þær eignir sem hann á í auðlegðarskattsstofninn. Það sama á við um hæstv. forsætisráðherra og aðra hæstv. ráðherra. Ef þeim finnst þetta sanngjarnt, ef þeim finnst þetta rétt, geta þeir ekki bara tekið almenning og sagt: Þið skuluð borga. Þið sem hafið ekki fengið tækifæri til að greiða í lífeyrissjóð og þurft að spara með öðrum hætti, þið skuluð borga, við ætlum ekki að borga. Það er ótrúlegt að menn skuli ganga svona fram og það er ótrúlegt hve lítil umræða hefur verið um þennan þátt málsins. Hér er oft talað um sérhagsmunagæslu, ef þetta er ekki sérhagsmunagæsla stjórnmálamanna og embættismanna, hvað er það þá, virðulegi forseti? Þeir hafa skatt á alla aðra en sjálfan sig.

Frú forseti. Ég ætla ekki að tefja þessa umræðu en vil benda hv. þingmanni á að á sínum tíma var sagt að ekki væri auðvelt að reikna þetta út, að ekki lægju fyrir upplýsingar um verðmæti lífeyrisréttinda manna. Nú reikna tryggingafræðingar þetta út á hverju einasta ári við uppgjör á sjóðunum þannig að þetta liggur fyrir en það hefur ekki mátt upplýsa um það. Fyrir Alþingi liggur frumvarp til laga um breytingu á þessu, þ.e. 407. mál sem við hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson flytjum báðir, og þar stendur einmitt að gefa eigi upp innstæður og verðmæti réttinda hjá lífeyrissjóði. Þá er fallin burt ástæðan fyrir því að ekki sé hægt að gefa upp eignir sem eru verðmæti réttinda í lífeyrissjóði. Þá er þessi ástæða fallin burt og við getum tekið inn í frumvarpið, og munum gera það væntanlega strax eftir áramót, það að lífeyrisréttindi verði metin inn í auðlegðarskatt og hann væntanlega lækkaður sem því nemur.

Virðulegi forseti. Þetta er hárrétt hjá hv. þm. Pétri Blöndal, við erum báðir á þessu máli sem hann er 1. flutningsmaður að. Þegar menn fá réttindi úr mörgum lífeyrissjóðum fá þeir samt alveg réttindi sín. Það eru málaferli í gangi, það er leiðinlegt mál, þar sem tekist er á um lífeyrisréttindi eins stjórnmálamanns fyrir dómstólum. Ég las um það í blöðunum. Þar var auðvitað eyrnamerkt í krónum og aurum. Sérstaklega í opinberu lífeyrissjóðunum þar sem þessi réttindi eru vel skilgreind er hægur vandi ef vilji er til að setja krónur og aura, þótt það séu aðallega krónur, á lífeyrisréttindin. Þetta snýst um pólitískan vilja. Ég tel að það að skattleggja eignir en ekki tekjur standist ekki og sé ekki sanngjarnt. Mér finnst fráleitt af hv. þingmönnum og stjórnmálamönnum sem hér koma fram og mæla þessari skattlagningu bót að þeir undanskilji sjálfa sig. Það er algjörlega óþolandi, virðulegi forseti.

Frú forseti. Undanfarna daga og mánuði höfum við verið að lesta lífeyrissjóðina með mjög mismunandi hætti og frá mörgum hliðum. Það eru einar fimm leiðir sem átti að fara. Það er búið að taka fjársýsluskattinn burtu þannig að fjórar eru eftir. Það sem lagt er á lífeyrissjóðina kemur bara niður á almennu lífeyrissjóðunum, ekki á þeim opinberu. Það er enn frekar í þá veru sem þessi hæstv. velferðarstjórn vinnur, hún er í rauninni að klekkja á hinum venjulega vinnandi manni í þjóðfélaginu, iðnaðarmanninum, verkamanninum og verslunarmanninum, og lætur sjálfa sig og opinbera starfsmenn í friði.

Virðulegi forseti. Þetta er enn einn anginn af þessu máli og hárrétt hjá hv. þm. Pétri Blöndal. Það er verið að setja eignarskatta á lífeyrissjóðina og það kemur bara niður á almennu lífeyrissjóðunum. Þótt skatturinn sé á opinberu lífeyrissjóðunum eru réttindi þar tryggð með lögum þannig að ef ekki er næg innstæða, eins og er ekki, í opinberu sjóðunum munu þeir sem eru í almennu lífeyrissjóðunum greiða hana með sköttunum sínum. Flóknara er málið ekki.

Virðulegur forseti. Vegna mistaka var í stjórnarfrumvarpi þessu ekki gert ráð fyrir því að unnt væri að draga launaskatt þennan frá gjöldum fyrirtækja, þ.e. 5,45% skattinn á launagreiðslur í fjármálafyrirtækjunum. Efnahags- og viðskiptanefnd gerir tillögu um að leiðrétta þetta og búa svo um hnútana að fyrirtækin geti fært þetta til kostnaðar eins og fyrirmynd er að og breytingin talin eðlileg og samrýmast líka því með hvaða hætti við förum í önnur launatengd gjöld í landinu. Þá gerir nefndin ráð fyrir því að með aðkomu allra þingflokka verði þessi skattlagning endurskoðuð innan árs. Það er auðvitað ærið tilefni til þess því að meðal annars Evrópusambandið hefur tilkynnt um áform um nýja tegund skattlagningar á fjármálafyrirtæki. Mikil gerjun er á fjármálamörkuðum heimsins eins og menn þekkja og örar breytingar og full ástæða til að fara yfir þær, taka tillit til þeirra og móta skattumhverfi okkar til lengri tíma með sama hætti og gerist í helstu samkeppnislöndum.

Virðulegi forseti. Þessar breytingar eru til bóta. Menn eru núna á miklum hlaupum að reyna að sníða allra mestu agnúana af þessu slæma máli. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þær breytingar sem hv. þm. Helgi Hjörvar kynnti, þær eru í örstuttu máli til bóta og í raun ótrúlegt að þær hafi ekki verið í frumvarpinu áður. Þá er ég að vísa til heimildar um að taka þessi gjöld inn í rekstrarkostnað. Þetta eru svo sannarlega ekkert annað en launaskattar sambærilegir við tryggingagjaldið. Á sama hátt er skynsamlegt að fara yfir málið og kynna sér hvað er að gerast í öðrum löndum, sérstaklega ef menn ætla að veifa því að þetta sé sambærilegt við það sem er að gerast annars staðar í samkeppnislöndunum. Einhvern tímann hefði verið skynsamlegt að hafa það verklag að byrja á því áður en menn samþykktu lögin. Virðulegi forseti. Þegar menn eru í þessum bútasaumi, að fara yfir og vinna þetta svona, koma ýmsir annmarkar í ljós. Til dæmis var málinu breytt á milli umræðna og hefur verið samþykkt breytingartillaga um að þessi skattur verði ekki lagður á lífeyrissjóðina. Það er í sjálfu sér mjög eðlilegt og við hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins studdum það. Við erum komin með enn nýjan vinkil á málið sem er einfaldlega sá að þá erum við komin með skerta samkeppnisstöðu á milli lífeyrissjóðanna og þeirra aðila sem taka þennan skatt. Eins og menn þekkja hefur það skert samkeppnisstöðu þeirra sem minni eru gagnvart þeim sem stærri eru á íslenskum fjármálamarkaði og gerir nýsköpun afskaplega erfiða. Þetta hefur skekkt samkeppnisstöðu innlendra aðila gagnvart þeim erlendu og mun flytja störf úr landi. Núna er enn einn vinkillinn kominn á þetta, þ.e. að þetta mun skekkja samkeppnisstöðu fjármálafyrirtækjanna gagnvart lífeyrissjóðunum. Eins og menn þekkja keppa þeir í viðbótarlífeyrissparnaði en jafnvel í almennum lífeyrissparnaði líka. Ég á ekki von á því að hægt verði að breyta þessu máli í grundvallaratriðum í dag, en ég held að það sé hins vegar rétt að vekja athygli á enn einum hlutnum sem ekki hefur verið hugsað fyrir þegar hæstv. ríkisstjórn fór af stað með þetta mál og mun samþykkja sem lög frá Alþingi seinna í dag.

Virðulegur forseti. Sem kunnugt er hefur verið mikill og vaxandi kostnaður við fjármálaeftirlit í landinu. Það er ekki greitt af skattgreiðendum í gegnum ríkissjóð heldur bera fjármálafyrirtækin þann kostnað. Hann hefur nokkuð verið til umfjöllunar á þessu haustþingi vegna þess hve hröðum skrefum hann hefur vaxið og hefur sætt nokkurri gagnrýni. Ég vænti þess að á nýju árið verði farið í úttekt á starfsemi Fjármálaeftirlitsins til að meta meðal annars þennan vaxandi kostnað. Sömuleiðis er mikilvægt að þegar menn hafa lagt að baki þá vinnu sem hrunið skapaði Fjármálaeftirlitinu dragist kostnaðurinn saman á ný. Fyrir liggja yfirlýsingar Fjármálaeftirlitsins í þá veru. Ég vísa að öðru leyti til nefndarálits okkar á þskj. 571 og breytingartillagna á þskj. 572.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir yfirferðina á nefndarstarfinu á milli umræðna. Mig langar að spyrja hv. þingmann um eitt atriði sem snýr að því hvernig við eigum að ná tökum á ríkisfjármálunum út frá svokölluðum mörkuðum tekjum. Nú eru komnir um 100 milljarðar í mörkuðum tekjum. Fjármálaeftirlitið fær eftirlitsgjald frá fjármálastofnunum og starfsmannafjöldinn hefur farið úr 87 í 143 síðan 2010, á tæpum tveimur árum, eins og kemur fram í umsögn fjárlagaskrifstofunnar. Ef sú ákvörðun yrði tekin á vorþingi að lækka eftirlitsgjaldið vegna þess að menn sæju fram á að þetta væri komið út í eintóma vitleysu yrðu þeir að reka stofnanirnar eftir einhverjum ákveðnum skattstofnum. Það er að mínu viti algjörlega fáránlegt. Ég kalla eftir viðhorfi hv. þingmanns til þess hvort ekki væri skynsamlegra að gera þá hluti eins og margsinnis er búið að ræða í þessum þingsal síðan ég kom hingað, færa mörkuðu tekjurnar inn í ríkissjóð og reka síðan viðkomandi stofnanir á fjárlögum hvers tíma. 
             Í umsögn fjárlagaskrifstofunnar, og ég staldraði dálítið við það, er áætlun um að stofnunin flytji í nýtt og betra húsnæði. Síðan eftirlitið gerði þá kostnaðaráætlun hefur hún farið 21% fram úr áætlun.  
            

Virðulegur forseti. Það er margyfirlýst af minni hálfu að við eigum að hverfa frá hinum mörkuðu tekjustofnum í stærstum atriðum. Þar vegur þyngst ráðstöfun bensínpeninganna inn í Vegagerðina og aðrir slíkir liðir. Það eru hins vegar nokkrir liðir sem má réttlæta að hafi sjálfstæða tekjustofna og markaðar tekjur. Fjármálaeftirlitið er kannski sú stofnun sem ríkust rökin standa til að hafi sjálfstæði og það er vegna þess að ólíkt til dæmis Vegagerðinni er gerð mjög skýr krafa um að fjármálaeftirlit í hverju landi sé sem allra sjálfstæðast. Það þarf að hafast að um gríðarlega mikla fjárhagslega hagsmuni og það þarf þess vegna til að mynda að vera eins langt frá allri pólitískri spillingu og mögulegt er. Þess vegna er reynt að standa þannig að tekjuöflun fyrir það að það sé ekki upp á náð fjárveitinga frá ári til árs heldur sé því einfaldlega lagður til sjálfstæður tekjustofn. Þetta er auðvitað hvorki einfalt né auðvelt og Fjármálaeftirlitið þarf eftir sem áður samþykki Alþingis fyrir þessum sjálfstæðu tekjustofnum sínum en þau rök eiga þó nokkurn rétt á sér varðandi Fjármálaeftirlitið og hugsanlega aðrar stofnanir sem eiga að hafa mikið sjálfstæði. En ég tel að um leið og við föllum frá mörkuðum tekjustofnum að mestu leyti, vonandi þegar á næsta ári, tökum við aftur umræðuna um það hvort þessi rök fyrir sjálfstæðum tekjustofnum FME séu fullnægjandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Við getum svo sem rætt um margar aðrar stofnanir sem þurfa fjármagn og ég sé ekki samhengi á milli þess hvort einhver afskipti eru höfð af starfsemi stofnunarinnar, hvort heldur það er Fjármálaeftirlitið eða einhver önnur stofnun, að hún geti skammtað sér tekjustofna og síðan sé flutt frumvarp um að bæta vel í. Það væri líka hægt að gera það í gegnum fjárlögin. Ef menn teldu að það þyrfti að styrkja viðkomandi stofnun yrði það bara lagt fram í fjárlögunum. Það er hægt að fara endalaust í svona umræður. Samkeppniseftirlitið verður til dæmis bara að láta sér nægja það sem því er skammtað á fjárlögum. Sektir Samkeppniseftirlitsins eru miklu hærri en reksturinn þannig að þá væri eðlilegt að Samkeppniseftirlitið mætti nota þær sektir sem eru innheimtar í ríkissjóð. Sektirnar sem skila sér eru miklu hærri. Í árferðinu núna hefði þurft að skoða það sérstaklega og við gerðum athugasemdir við það í fjárlaganefnd. Svo er hægt að taka umboðsmann Alþingis og við getum farið dýpra í þessa umræðu. Ekki það að það sé minn vilji og ég tel að það sé ekki vilji neins að hafa einhver áhrif á þessar óháðu stofnanir. Þær starfa sjálfstætt en það segir ekki til um hvernig fjárúthlutanir til þeirra eru ákvarðaðar. Það er hægt að gera það í gegnum fjárlögin eins og gera það með einhverjum sérstökum tekjustofnum. Það er líka annað við þetta, það býr til mismunun þótt í þessu tilfelli sé kannski ekki hægt að færa ákveðin rök fyrir því eins og á milli Fjármálaeftirlitsins og Samkeppniseftirlitsins. Það kom fram á fundi fjárlaganefndar að Samkeppniseftirlitið er í sömu stöðu og Fjármálaeftirlitið var kannski í fyrir hrunið, þ.e. Samkeppniseftirlitið hefur ekki nægjanlega getu, að eigin mati, eða fjármagn til að staðfesta þær upplýsingar sem fást út úr viðskiptabönkunum og annars staðar. Akkúrat núna er ríkari ástæða til þess að styrkja Samkeppniseftirlitið og líka miðað við fréttirnar 

Virðulegur forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, auðvitað erum við hv. þingmaður sammála um að stærstur hluti markaðra tekna eigi bara að renna í ríkissjóð. Hinu er ekki hægt að neita að það er munur á sjálfstæði aðila eftir því hvort hann hefur sjálfstæðan tekjustofn eða þarf að sækja undir fjárveitingar Alþingis frá einum tíma til annars. Það að hafa sjálfstæðan tekjustofn styrkir betur sjálfstæði manna. Hvort það eigi að gera almennt með stofnanir sem þurfa að njóta sjálfstæðis held ég að ekki sé nein þörf, til að mynda ekki með umboðsmann Alþingis. Það er kannski einna helst að það mætti ræða það með Samkeppniseftirlitið og einhverjar stofnanir sem mér yfirsjást. Ástæðan fyrir því að lögð er svona rík áhersla á það með Fjármálaeftirlitið er auðvitað að það höndlar um stofnanir sem hafa svo gríðarlega fjárhagslega hagsmuni og eru óskaplega valdamiklar í hverju samfélagi. Hér lögðu til dæmis bankarnir og eigendur þeirra gríðarlega fjármuni í starfsemi stjórnmálaflokkanna og starfsemi einstakra stjórnmálamanna og því er full ástæða til að gæta sérstaklega að því með Fjármálaeftirlitið að það hafi sem mest sjálfstæði í þessum efnum. Það er ekki bara íslensk saga sem sýnir okkur það, það er alþjóðleg reynsla manna að það sé mjög mikilvægt að fjármálaeftirlit í hverju landi sé ein sjálfstæðasta stofnun ríkisins.

Virðulegi forseti. Ég vil halda áfram með það sem hv. þingmenn voru að ræða og tala um prinsippið í þessu máli. Sá aðili sem hefur langharðast gagnrýnt fjárframlögin og þróunina hjá Fjármálaeftirlitinu er fjármálaráðuneytið. Menn þar telja að hér sé ekki farið eftir 41. gr. stjórnarskrárinnar. Það er ekki hægt að túlka umsögnina með öðrum hætti og ég veit ekki um neinn sem vill ekki hafa sjálfstætt fjármálaeftirlit. Ég hef að vísu efasemdir og hef gagnrýnt Fjármálaeftirlitið fyrir að vera ekki sjálfstætt í störfum sínum. Ég sakna þess að heyra ekki hv. stjórnarliða taka undir þann málflutning sem er byggður á alveg skýrum rökum. En hv. Alþingi verður að hafa það á hreinu hvernig þessu er fyrir komið. Er það þannig að enginn geti, hvorki hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra né þingið, haft áhrif á fjárheimildir Fjármálaeftirlitsins? Það er nokkuð sem við verðum að hafa á hreinu. Það er ekki hægt að hafa það í lausu lofti, það er algjörlega útilokað. Ég vek athygli á því að fjármálaráðuneytið talar um að hér hafi verið gríðarlegur vöxtur og notar það orðalag svo ég vitni beint í umsögn fjármálaráðuneytisins. Eftirlitið hefur þrefaldast að stærð frá árinu 2007 miðað við árið 2012. Við erum að tala um það að íslenska bankakerfið er um 3% af því danska en hins vegar er Fjármálaeftirlitið 43% af danska bankaeftirlitinu. Það er nærri helmingurinn af bankaeftirlitinu en sinnir bankakerfi sem er 3% af því danska. Danska bankakerfið fór aldeilis ekki varhluta af bankahruninu. Eftir því sem ég best veit eru mörg mikilvæg verkefni þar. Við viljum sjá sjálfstætt fjármálaeftirlit sem sinnir hlutverki sínu en það á við um fleiri stofnanir í þjóðfélaginu. Ég held að allir séu sammála um mikilvægi Fjármálaeftirlitsins en við skulum líka hafa í huga að það er hlutverk hv. þingmanna að fylgjast með fjárútlátum hins opinbera. Þó að menn komist að þeirri niðurstöðu að þetta sé greitt af fjármálafyrirtækjunum notum við samt ekki sömu peningana tvisvar. Við erum að taka allra handa skatta af fjármálafyrirtækjunum og nota þá í allt mögulegt, m.a. velferðarþjónustuna, og við notum sem sagt ekki sömu krónuna tvisvar. Ef háar greiðslur renna í Fjármálaeftirlitið er minna umleikis til að taka í aðra þætti, t.d. velferðarþjónustuna. Þótt ekki væri nema út af því væri ástæða til að líta á umsögn fjármálaráðuneytisins um áætlun Fjármálaeftirlitsins. Eins og ég segi vaxa útgjöldin þrefalt á milli þessara ára en þá eru ekki teknir IPA-styrkir sem eru 371 milljón og eru fyrir utan þennan þátt málsins, þ.e. reksturinn, og fara bara beint inn í rekstur Fjármálaeftirlitsins, ofan á þá 2 milljarða sem stofnunin hefur. Ég verð að segja að ég hef áhyggjur af sjálfstæði Fjármálaeftirlitsins. Ég hef bent á það með alveg skýrum rökum og staðreyndum sem ekki er hægt að líta fram hjá að Fjármálaeftirlitið hefur horft fram hjá því, þó að það eigi að hafa eftirlit með því, að fjármálastofnanir í umsjón og vörslu hæstv. fjármálaráðherra hafa brotið lög um eiginfjárhlutfall. Þá er ég að tala um Byr og SpKef. Hver sem hefur áhuga á því getur skoðað þau gögn sem liggja til grundvallar sem við höfum fengið sem nefndarmenn í hv. efnahags- og viðskiptanefnd þannig að þar sést það alveg svart á hvítu. Ég leyfi mér líka að segja að það veldur mér vonbrigðum hvað Fjármálaeftirlitið, sem getur ekki kvartað undan fjárskorti, hefur lítið sinnt neytendavernd á fjármálamarkaði. Sérstaklega hefur framganga þess í endurreikningi á erlendum lánum valdið mér vonbrigðum. Ég ætla ekki að skipta mér af starfsemi Fjármálaeftirlitsins en hins vegar liggur fyrir að það er lögbundin skylda að fylgja eftir og hafa eftirlit með því að lög um fjármálafyrirtæki séu framkvæmd og það er líka einn af þáttum Fjármálaeftirlitsins að sinna neytendavernd. Ég vek athygli á því að við sjáum hérna kostnaðarliði sem ég hef í það minnsta ekki séð í öðrum opinberum stofnunum sem ég þekki til í. Þessar mikilvægu stofnanir á Íslandi sem sinna mikilvægum hlutverkum, t.d. heilbrigðismálum - ég nefni Landspítalann og það má nefna fjöldamargar aðrar stofnanir úti um allt land - þurfa að spara hverja krónu og líta til sparnaðar í öllum sínum rekstri. Mér finnst þess vegna sérkennilegt, virðulegi forseti, þegar verið er að leigja húsnæði til 15 ára með verðtryggðum samningi. Eftir því sem ég best veit er fermetraverðið 3 þús. kr. í leigu til 15 ára og á sama tíma segir hæstv. fjármálaráðherra að það eigi að sameina Fjármálaeftirlitið og Seðlabankann. Fyrir nokkru tókum við umræðu, og ég held að flestir hafi verið hneykslaðir þá, um nokkuð sambærilega langan samning fyrir landlæknisembættið sem gerði það að verkum að ríkissjóður þurfti að greiða leigu fyrir autt húsnæði eftir að landlæknisembættið var flutt eftir sameiningu við Lýðheilsustöð. Mér finnst það sérkennilegt á þessum sparnaðartíma að svona sé gengið fram. Á sama hátt eru þar húsgagnakaup upp á 54 millj. kr., um 400 þús. kr. á starfsmann. Við erum að tala um risnu og jólagjafir fyrir starfsmenn upp á 7 millj. kr., þ.e. 50–55 þús. kr. á hvern einasta starfsmann. Stjórnarformaður er með 600 þúsund, hækkaði úr 220 þúsund á mánuði upp í 600 þúsund á mánuði, hækkaði um 175% í einu vetfangi. Fyrrverandi hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra framkvæmdi það og síðan eru aðal- og varamenn sömuleiðis með 200 þúsund í mánaðarlaun. Það getur vel verið að þetta sé eðlilegt en þetta tíðkast ekki annars staðar og mér hafa ekki fundist vera færð sannfærandi rök fyrir þessu. Ég veit ekki til þess að nein nefnd á vegum þingsins líti til þessa eða aðrir aðilar sem ættu að hafa eftirlit með því. Til að mynda hefur hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra sagt að hann geti haft mjög lítil, ef nokkur, áhrif á rekstur stofnunarinnar og ef ráðherra hefur ekki eftirlit með henni og ef hv. þingnefndir hafa ekki eftirlit með henni, hver hefur þá eftirlitið? Það er ekki hægt að halda því fram að þetta snúist um það hvort menn vilji hafa gott og öflugt bankaeftirlit eða ekki eða hvort menn vilji rannsaka hvað gerðist í aðdraganda hrunsins því að allar slíkar röksemdir falla um sjálfar sig. Mjög lítill hluti af starfsemi Fjármálaeftirlitsins sinnir slíkum þáttum, þ.e. rannsókn í aðdraganda hrunsins, og ég veit ekki til þess að neinn ágreiningur sé um það á hv. Alþingi að þeim verkefnum sé sinnt. Undir forustu hæstv. fyrrverandi forsætisráðherra, Geirs H. Haarde, var settur sérstakur saksóknari í að fara yfir þau mál og ákæra þá sem hafa brotið af sér í aðdraganda hrunsins og ég veit ekki til þess að nein önnur þjóð hafi gert slíkt. Það eru því ekki rök í málinu. Aðalatriðið er að það á að hafa öflugt og sjálfstætt fjármálaeftirlit. Ég hef áhyggjur af því að það sé ekki nægilega sjálfstætt í störfum sínum og sinni ekki því eftirliti sem snýr að opinberum aðilum. Þá vitna ég í tvennt, annars vegar í lög um eiginfjárhlutfall varðandi Byr og SpKef. Ég hefði getað vitnað í fleiri hluti í því sambandi sem allir hafa komið fram opinberlega. Hins vegar hef ég áhyggjur af neytendaverndinni. Síðan verða menn að hafa eitthvert fyrirkomulag þannig að haft sé eftirlit með útgjöldum og rekstri á þessum stofnunum eins og öllum öðrum. Við erum hér með fjöldamargar gríðarlega mikilvægar stofnanir sem mjög góð og breið pólitísk samstaða er um að við viljum sinna vel. Ég nefni sérstaklega heilbrigðismálin, af því að þau eru mér kær og ég þekki vel til þar, en samt hvarflar ekki annað að neinum manni en að við höfum eftirlit með þeim stofnunum og fylgjum eftir 41. gr. stjórnarskrárinnar um að einungis Alþingi ákveði fjárheimildir til þessara aðila. Virðulegi forseti. Það hefur komið fram að hv. fjárlaganefnd fór fram á stjórnsýsluúttekt á Fjármálaeftirlitinu. Við tökum undir það en ég vek athygli á því að hugmyndin um útgjaldaáætlun til Fjármálaeftirlitsins kom fram 5. desember, þrem mánuðum eftir að fjárlagafrumvarpið var lagt fram. Augljóst var að hv. fjárlaganefnd taldi sig ekki hafa tíma til að fara almennilega yfir þennan þátt málsins sem er þó augljóslega þörf á ef marka má umsögn fjármálaráðuneytisins. Síðan er annað sem ég ætla ekki að ræða hér en augljóslega eru samskipti hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra nokkuð sérstök og er það orðið ágætlega skjalfest ef menn skoða þessi mál. Virðulegi forseti. Ég hvet menn til að kynna sér nefndarálit frá 1. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar. Ég fór ekki í gegnum alla þætti þar en hins vegar held ég að það sé býsna tæmandi lýsing á þeim álitaefnum sem hér eru uppi. Kannski er aðalprinsippið í þessu máli það að Alþingi ákveður útgjöld til þessara stofnana eins og annarra. Ef það er gert með einhverjum öðrum hætti liggur alveg fyrir að við þurfum að huga að því hvernig við getum haft eftirlit með því eins og öllu öðru í okkar opinbera rekstri.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni fyrir ræðuna. Mér fannst það mjög áhugavert sem þingmaðurinn sagði um þessar athugasemdir úr fjármálaráðuneytinu. Ég tel að þeir séu að benda á aðferðafræðina, hvernig við leggjum á skatta og gjöld á vegum hins opinbera. Ég las nýlega grein þar sem fjallað var um nefskatta eins og við höfum sett á varðandi RÚV og sambærilegt fyrirkomulag í Hollandi. Það var að vísu tiltölulega neikvæð umfjöllun um þá aðferðafræði þar sem bent var á að reynslan í Hollandi hefði verið sú að þrátt fyrir að lagður væri á þessi nefskattur sem hefði jafnvel leitt til aukinna tekna færi síðan minni hluti í stofnunina sjálfa, ríkisútvarpið í Hollandi. Ég held að það sé líka reynslan á Íslandi, ríkissjóður hefur tekið peninga sem voru sérstaklega hugsaðir til að standa undir kostnaði við ákveðna stofnun og notað í önnur verkefni. Ég held að við ættum að ræða þetta út frá þessu, um fjármálaráðuneytið, RÚV og fleiri stofnanir. Fjármálaráðuneytið hefur kallað eftir því að það fái að ráðstafa þessum peningum og ég er ekki svo viss um að það sé best að fjármálaráðuneytið stjórni þessu. Þetta er mjög stór spurning og við svörum henni ekki endilega í þessu máli. Þetta er þó tvímælalaust nokkuð sem við verðum að ræða og gera okkur þá grein fyrir hver afleiðingin getur orðið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir þetta andsvar. Ég held að það sé nákvæmlega rétt hjá hv. þingmanni, þetta er nokkuð sem við þurfum að fara yfir. Ég veit ekki hvort ég er að gera upp á milli stofnana en mér finnst Fjármálaeftirlitið gegna mikilvægara hlutverki en Ríkisútvarpið. Það er mín skoðun með fullri virðingu fyrir Ríkisútvarpinu. Stóra einstaka málið er, án þess að maður fari að flokka hið opinbera í eftirlitsstofnanir eða stofnanir sem við teljum mikilvægar í þjóðfélaginu af einhverjum ástæðum, að það verður að vera einhvers konar aðhald. Tilfinning mín eftir að vera búinn að fara í gegnum þetta í hv. efnahags- og viðskiptanefnd er að enginn veitir aðhald og enginn hefur almennileg svör við þeim spurningum sem koma upp í tengslum við rekstur þessarar stofnunar. Mér er fullkomlega óskiljanlegt, eftir að við tókum þessa landlæknisumræðu hér, af hverju menn gera 15 ára verðtryggðan leigusamning með mjög hárri leigu. Hæstv. fjármálaráðherra hefur talað um að sameina FME og SÍ. Hvað verður þá með húsnæðið? Við sitjum uppi með, svo ég taki bara eitt dæmi, háa húsaleigu fyrir húsnæði sem verður þá autt og við þurfum að fylla upp í með einhverjum hætti. Alls staðar hjá hinu opinbera eru menn í blóðugum niðurskurði, m.a. á stofnunum sem eru það mikilvægar að það snertir hreinlega líf og limi landsmanna. Síðan er ein stofnun sem að því er virðist er án mikils aðhalds og það er ekki gott. Flestar stofnanir geta sagt: Við gegnum gríðarlega mikilvægu hlutverki. Það er allt satt og rétt en þýðir ekki að ekki sé aðhald með þeim. Hér virðist mér kerfið hafa einhvern veginn spólað sjálft áfram án eftirlits og enginn hefur svör við þeim spurningum sem upp er velt.

Virðulegi forseti. Ég er ekki viss um að aðhaldið kæmi endilega með því að breyta því hvernig við rukkum inn þetta gjald, hvort það færi beint í ríkissjóð eða beint í stofnunina eins og nú er. Aðhaldið held ég að verði að koma annars staðar að. Við sem sátum í þáverandi viðskiptanefnd lögðum mikla áherslu á það þegar gerð var ein stærsta breytingin á lögum um fjármálafyrirtæki sem hefur verið gerð eftir hrun að þar kæmi inn bráðabirgðaákvæði sem í raun væri mörkuð ákveðin stefna um það hvernig við vildum hafa fjármálamarkaðinn uppbyggðan. Eitt af því sem við vorum að ræða þar var sameining á Seðlabankanum og Fjármálaeftirlitinu. Því miður hefur skýrsla um þá stefnumörkun sem hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur látið vinna ekki enn komið inn í þingið þó að hann hafi boðað að hún yrði rædd á haustdögum. Ég held að þá sé mjög brýnt að við skoðum það út frá því hvernig við getum bætt aðhald okkar með stofnuninni en ég er ekki viss um að lausnin á því sé að rukkunin á þessu gjaldi fari í gegnum fjármálaráðuneytið eins og umsögn fjármálaráðuneytisins virðist gefa til kynna.

Virðulegi forseti. Ég tala í sjálfu sér ekki sérstaklega fyrir því að einhver ákveðin leið sé farin í þessu nema mér finnst að fyrirkomulagið eigi að vera á hreinu. Mér finnst svolítið sérstakt þegar hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra segir: Ég get bara ekkert komið að þessu, ég get ekkert gert í þessu máli. Fjármálaráðuneytið og hv. fjárlaganefnd segja bara: Þetta er ekkert eðlilegt, hérna er bara eitthvað sem fer fram hjá öllu og meðan allir eru að spara þrefaldast þessi stofnun þrátt fyrir að bankakerfið minnki alveg gríðarlega. Stóra einstaka málið er það sem hv. þm. Eygló Harðardóttir bendir á, að það hefur verið kallað eftir því að við tökum ákvörðun um það hvers konar fjármálaumhverfi við viljum sjá. Fjármálaeftirlitið er lykilþáttur í því og það varðar allt frá rekstrarumhverfi fyrirtækjanna, hvort við sjáum aðskilnað milli viðskiptabanka og fjárfestingarbanka, hvert rekstrarumhverfi sparisjóðanna er, hvernig við ætlum að hafa innstæðutryggingarnar o.s.frv. Ekkert af þessu hefur verið gert. Það eina sem er algerlega öruggt er að meðan menn eru með stefnuleysi í þessum málaflokki eru þeir að bjóða hættunni heim. Þetta er kannski bara mjög lítill þáttur í því. Við munum umræðuna um innstæðutryggingarnar, hér átti að keyra í gegn tilskipun sem er stórhættuleg fyrir okkur Íslendinga, það voru haldnar hástemmdar ræður um mikilvægi þess að byggja upp í sjóðnum. Þannig töluðu hv. þingmenn stjórnarliðsins, og við hv. þm. Eygló Harðardóttir munum það mætavel. Þegar hentar vegna þess að gjöldin hjá fjármálafyrirtækjunum eru svo há núna lækka hins vegar greiðslurnar inn í tryggingarsjóðinn. Það kom á daginn að það var eins og skiptimynt í því öllu saman. Stóra einstaka málið er að það er fullkomið stefnuleysi í þessu og mjög mikil hætta á allra handa mistökum þegar stefnan er engin.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingu á lögum um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi. Það er ljóst að sennilega var fjármálaeftirliti ábótavant fyrir hið mikla hrun sem varð í október 2008. Margir hafa haldið því fram að það hafi verið vegna þess að Fjármálaeftirlitið hafi verið fáliðað, það hafi verið fjársvelt sem hafi verið afleiðingar af mikilli afreglun sem hafi átt sér stað árin á undan. Ég er ekki sammála þessari söguskoðun. Reglur um fjármálamarkaði hafa verið hertar stöðugt undanfarin ár, m.a.s. mjög mörg undanfarin ár. Við höfum orðið aðilar að alþjóðlegum samningum og það eitt og sér leiddi yfir fjármálamarkaðinn mun fleiri lög og reglugerðir en nokkurn tímann giltu áður. Þá spyr maður: Hvað er hæft í því að dregið hafi verið úr eftirliti með fjármálamörkuðum? Ég er þeirrar skoðunar að vandamálið sem kom upp í sambandi við íslenskan fjármálamarkað og eftirlit með honum hafi mun fremur verið vegna þess að ramminn um eftirlit á markaðnum hafi verið illa hannaðar. Það komu upp vandamál í sambandi við það og þá sérstaklega í sambandi við eftirlit með kerfisáhættu, þ.e. hver og ein fjármálastofnun sem var skoðuð af Fjármálaeftirlitinu gat verið í lagi en aftur á móti varð áhættan samanlagt allt of mikil fyrir íslenskt hagkerfi. Ég tel að það hefði verið hægt að koma í veg fyrir þetta með því að bankaeftirlit, eftirlit með fjármálastofnunum, hefði verið á einni hendi. Það voru hlutverkaskipti við þetta eftirlit, í fyrsta lagi að Fjármálaeftirlitið átti að fylgjast með því að allar kennitölur og efnahagsreikningar bankastofnananna væru í lagi, þ.e. Fjármálaeftirlitið átti að fylgjast með hverju og einu tré í skóginum, en Seðlabankinn átti að fylgjast með samanlagðri kerfisáhættu og fjármálalegum stöðugleika, þ.e. Seðlabankinn átti að fylgjast með skóginum. Seðlabankinn sá ekki úr fjarlægð hvort trén væru sýkt hvert og eitt heldur sá bara yfir skóginn í heild sinni og þar af leiðandi fór kerfislæga áhættan fram hjá Seðlabankanum. Ég hef verið þeirrar skoðunar í mörg ár, og skrifaði meðal annars skýrslu um það vorið 2006, að það ætti að færa Fjármálaeftirlitið inn í Seðlabanka Íslands til að auka eftirlit með fjármálastöðugleika í landinu og fylgjast betur með fjármálalegri áhættu. Sú leið hefur verið valin að hafa þetta hvort í sinni stofnuninni sem leiðir til þess að sá veikleiki sem er í eftirliti með fjármálastofnunum á Íslandi er enn fyrir hendi. Hvað um það, í þessu frumvarpi eru lagðar til gríðarmiklar hækkanir á fjárframlögum til Fjármálaeftirlitsins. Framan af virtust menn og konur halda að það væri til að styrkja eftirlitið en það hefur komið í ljós að jafnt stjórnarliðar sem stjórnarandstæðingar hafa farið að spyrja sig spurninga um hvort rétt sé að láta þetta vaxa svona án þess að búið sé að taka á hinum eiginlegu göllum. Ég ætla ekki að setja á langa ræðu um þetta en í þessu frumvarpi er lögum breytt þannig að framlög til Fjármálaeftirlitsins aukast um rúmar 500 millj. kr. og verða um 2 þús. milljónir. Enn fremur er gert ráð fyrir að Fjármálaeftirlitið vaxi mjög að umfangi. Núna vinna 117 manns í Fjármálaeftirlitinu og ef við tökum flóknasta fjármálakerfi heims til samanburðar, sem er í Bandaríkjunum, og vörpum þessari tölu yfir á þau væru í kringum 117 þús. manns að vinna hjá fjármálaeftirliti Bandaríkjanna. Það er svo langt frá því sem það er í raun og veru. Hér er verið að biðja um fjárveitingar til að ráða fólk sem jafngildir því að starfsmönnum við þetta ímyndaða bandaríska fjármálaeftirlit væri fjölgað úr 117 þús. í 150 þús. starfsmenn. Út af hverju er þetta gert? Jú, m.a. vegna þess að fyrr á þessu ári fékk Fjármálaeftirlitið til sín óháðan sérfræðing, Pierre-Yves Thoraval, sem er franskur sérfræðingur um fjármálaeftirlit, ég held að hann hafi meira að segja verið varaforstjóri franska fjármálaeftirlitsins, og hann gaf Fjármálaeftirlitinu falleinkunn á nokkrum sviðum. Og Fjármálaeftirlitið segir: Við verðum að fara út í umbætur til að koma til móts við gagnrýnina og laga það sem Frakkinn segir að sé ekki í lagi. Í fyrsta lagi finnst mér að Fjármálaeftirlitið eigi að fara inn í Seðlabankann og að þetta allt eigi að skoða í samhengi við það en í öðru lagi finnst mér frekar ókrítískt að láta einn sérfræðing taka út starfsemi Fjármálaeftirlitsins og á grunni þess koma með gríðarlega dýrt plan um að gera það sem franski sérfræðingurinn leggur til. Hvað um það, gert er ráð fyrir að starfsmönnum verði fjölgað úr 117 upp í kringum 150. Fyrir um ári sagði forstjóri Fjármálaeftirlitsins á fundi efnahags- og skattanefndar, eða hvort það var með viðskiptanefnd, að einhver hagkvæmasti fjöldi starfsmanna í eftirlitinu væri 80. Samkvæmt hans eigin orðum eru allt of margir starfsmenn núna og hann ætlar að bæta við. Auðvitað þarf tímabundið aukinn fjölda starfsmanna. Það er áætlað að í kringum 17 starfsmenn vinni nú við rannsóknir sem tengjast hruninu og auðvitað erum við ekki að tala um að við viljum skera þá í burtu. Auðvitað þarf að klára rannsóknir á hruninu, afleiðingum þess og koma þeim málum þar sem menn hafa orðið uppvísir að einhverju saknæmu til dómstóla og annað slíkt. Ef menn hafa gert eitthvað ólöglegt viljum við ekki að þeir sleppi vegna þess að fjárveitingar til eftirlitsins vanti. En þá eru bara eftir fjölmargir aðrir starfsmenn sem eiga að fara í einhver umbótaverkefni og þau eiga að vera á næstu árum og það er byggt á áliti þessa eina manns, þessa Frakka, þannig að það er ekkert sem heitir eins og er kallað upp á ensku „second opinion“ heldur á að fara út í þetta frekar ókrítískt. Þá er eitt sem vekur mikla athygli mína, það að hér er gert ráð fyrir að Fjármálaeftirlitið fái svokallaðan IPA-styrk sem er aðlögunarstyrkur frá Evrópusambandinu. Hann er á næsta ári upp á 380 milljónir, minnir mig, og heildarstyrkurinn á fjórum árum er tæplega 800 milljónir. Fyrir þessum styrk er engin grein gerð í fjárhagsáætluninni sjálfri þannig að ef styrkurinn fæst, sem er ekkert ólíklegt að verði, mun ráðstöfunarfé Fjármálaeftirlitsins aukast úr um 2 milljörðum upp í tæplega 2,4 milljarða og það finnst mér ansi vel í lagt. Mér finnst ekki vera gerð fullnægjandi grein fyrir hvað gerist ef styrkurinn fæst. Þarf þá eftirlitið ef til vill ekki jafnmikla peninga og það fær í gegnum fjárlög, í gegnum álagningu á fjármálafyrirtækin? Þetta finnst mér spurning sem Fjármálaeftirlitið hefur ekki getað svarað nægjanlega vel en til að sóa ekki tímanum vil ég taka þetta saman í það að mér finnst ljóst að það sem þarf raunverulega að taka á á Íslandi í eftirlitsmálum er að endurhanna rammann um eftirlitskerfið, ekki að auka fjárframlögin inn í óbreytt kerfi. Það gerir ekki neitt. Í öðru lagi finnst mér að fái Fjármálaeftirlitið þessa IPA-styrki verði það að gera betur grein fyrir því hvernig þeim verði varið í tengslum við þá fjárveitingu sem það er með nú þegar. Þrátt fyrir að hér hafi fjármálastofnanir farið á höfuðið mega menn, í þriðja lagi, ekki bruðla með fjármagn með því að dæla fjármunum ókrítískt inn í Fjármálaeftirlitið.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir enn einu nefndaráliti vegna máls sem efnahags- og viðskiptanefnd tekur til lokaafgreiðslu í dag. Þetta mál er stjórnarfrumvarp um breyting á lögum um virðisaukaskatt og laut upphaflega meðal annars að því að afmarka nokkuð betur þær reglur sem gilda um skattalega meðferð listamanna og listaverka en enn fremur að því að framlengja nokkur ívilnandi ákvæði í lögum um virðisaukaskatt sem varða endurgreiðslur á virðisaukaskatti til fólks sem hefur staðið í framkvæmdum við eigið húsnæði, við þá vinnu iðnaðarmanna og er hluti af átakinu Allir vinna, framlengingu á endurgreiðslum vegna virðisaukaskatts á hópbifreiðar og á umhverfisvænar bifreiðar af ýmsu tagi, þ.e. bifreiðar sem nýta aðra orkugjafa en bensín og olíu. Tvær tillögur komu frá ráðuneytinu við meðferð málsins, önnur varðar uppgjörsmál eftir þann dóm sem féll um fjármögnunarleigusamninga nýverið og kallar á viðbrögð í lagasetningu um virðisaukaskattinn. Hin lýtur að fyrirkomulagi skatteftirlits. Um þá síðarnefndu er það að segja að nefndin taldi að breytingar á skatteftirlitinu væru ekki nægilega vel reifaðar fyrir nefndinni og þyrfti nánari skoðunar við síðar í vetur, en nefndin leggur hér til að hin tillagan sem varðar uppgjörin á fjármögnunarleigusamningunum verði nú gerð að lögum enda mikil áhersla lögð á það af hálfu hagsmunaaðila að hún fái afgreiðslu, hvort sem það yrði núna síðar í dag eða þá í janúarmánuði nk. Bandalag íslenskra listamanna hafði ekki komið fyrir nefndina og fjallað um þann þátt sem laut að listamönnunum og í ljósi þess að þó að ákvæðin séu að ýmsu leyti ágæt fyrir listamenn geta þau skapað erfiða aðstöðu fyrir tiltekið handverk. Þarfnast því sá þáttur málsins frekari skoðunar við. Vegna þess að þarna eru nokkrar lagagreinar ívilnandi og mikilvægar, ekki síst til að örva starfsemi hjá iðnaðarmönnum og öðrum þeim sem njóta árangursins af átakinu Allir vinna, er einfaldlega lagt til að ákvæðin sem snúa að listamönnunum verði felld brott nú og hæstv. fjármálaráðherra endurflytji þann þátt málsins á vorþingi. Að öðru leyti vísa ég til nefndarálits meiri hlutans.

Virðulegi forseti. Þetta mál er þannig vaxið að sumt af því er líklega eðlilegt framhald af undanþáguákvæðum virðisaukaskatts sem hafa verið til staðar. Ég ætla ekki að tilgreina það hér. Síðan er hér líka verið að ganga fram í kjölfar dóms frá Hæstarétti um að þeir samningar sem áttu við um fjármögnunarleigur stæðust ekki, að í raun væri um lánasamninga að ræða sem þýðir að það þarf að öllu óbreyttu að endurreikna alla þá samninga vegna þess að það er mismunandi framkvæmd á virðisaukaskatti. Minni hlutinn er fylgjandi því prinsippi að reynt sé að einfalda og ganga eins hratt fram og mögulegt er í þessu máli en það verður að segjast eins og er að ekki gafst mikill tími í nefndinni til að kalla eftir umsögnum eða fara vandlega yfir það mál. Það er ekki einfalt og við vonum bara að sú aðferð sem þarna er farið fram með standist skoðun. Við fengum svo sem að vita það í nefndinni að hún er ekki óumdeild. Við höfum þar af leiðandi ekki þvælst fyrir þessu málefni með neinum hætti en getum ekki tekið ábyrgð á því. Ég held að þetta sé enn eitt dæmið um það að vinnulagið í hv. efnahags- og viðskiptanefnd er ekki gott og er það ekki eina nefndin sem þannig er fyrir komið. Ég er ekki að gagnrýna forustu nefndarinnar sérstaklega, alls ekki, heldur vek ég fyrst og fremst athygli á því að vinnulagið í kringum þessi síðustu fjárlög er ekki til þess fallið að maður sé mjög öruggur um að við vinnum hlutina eins og best verður á kosið. Reyndar er það alls ekki og birtingarmyndin sýnir kannski hvernig við höfum unnið þessi og önnur mjög stór mál á örfáum dögum. Við skulum vona að það verði gengið frá þessu með þeim hætti að það hafi ekki neinar afleiðingar í för með sér.

Virðulegur forseti. Ég held að það sé nauðsynlegt að hafa nokkur orð um uppgjörsmálið á virðisaukaskattinum í tengslum við dóminn um fjármögnunarleigusamningana. Það er rétt að ýmis álitaefni voru uppi en meginsjónarmiðið er að það sé mikilvægt að leiðrétta þessi uppgjör með þeim hætti að það sé gert eins einfalt og kostur er og jafnskjótt og hægt er. Þeir sem hafa ranglega verið krafðir um leigugreiðslur þar sem í raun var um lán að ræða samkvæmt nýgengnum dómi þurfa að fá sínar leiðréttingar strax. Fjármögnunarleigurnar hafa innheimt virðisaukaskatt af þriðja aðila og skilað þeim skatti í ríkissjóð. Nú, þegar breytingar verða á því með hvaða hætti virðisaukaskattinn átti að innheimta, er eðlilegt að leiðrétta það eins og hér er gert ráð fyrir án milligöngu og beint við þann litla hóp aðila sem í hlut átti. Nefndin hefur skoðað þau sjónarmið sem fram hafa komið um að öðruvísi eigi með þetta að fara og sett voru fram, m.a. á fundi nefndarinnar, af þeirra hálfu og sömuleiðis í skriflegum rökstuðningi og leitað eftir áliti sérfræðinga í skattarétti um þessi álitaefni sem sannarlega eru býsna flókin eins og kom fram hjá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni. Niðurstaða okkar eftir ítarlegt hagsmunamat er að almannahagsmunir kalli á að þessi leið verði farin og við teljum skýrt fordæmi fyrir því að hún verði farin eftir að dómur er genginn um að samningarnir hafi ekki verið fjármögnunarleigusamningar heldur lánasamningar.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar í því máli sem snýr að skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Stærsta atriðið hefur verið nokkuð umdeilt, þátttaka lífeyrissjóðanna í kostnaði við sérstakar vaxtabætur sem gripið hefur verið til að greiða skuldugum íbúðareigendum á þessu ári og verður gert á hinu næsta vegna þeirra miklu erfiðleika sem hafa gengið yfir þann hóp í kjölfar hrunsins. Sérstöku vaxtabæturnar nema 6 þús. milljónum á þessu ári og öðrum 6 þús. milljónum á því næsta ári, samanlagt 12 milljörðum, og hefur verið gert ráð fyrir því að lífeyrissjóðirnir greiði þann hluta þess kostnaðar sem nemur 2,8 milljörðum kr., bankakerfið greiði rétt liðlega 4 milljarða kr. með álagi á sérstakan bankaskatt sem við höfum áður afgreitt í þinginu og ríkissjóður axli sjálfur afganginn. Það er álit okkar að þessar aðgerðir séu mjög til þess fallnar að efla og bæta eignasafn bæði lífeyrissjóðanna og fjármálafyrirtækjanna og að heildarhagsmunirnir af því að bregðast við við þessar óvenjulegu aðstæður séu ríkir. Þess vegna teljum við forsvaranlegt að lífeyrissjóðirnir taki þátt í þessum kostnaði en ég undirstrika að hér er um tímabundna aðgerð að ræða þar sem þeir eru skattlagðir vegna þessara sérstöku vaxtabóta. Þær eru sömuleiðis tímabundnar. Í nefndaráliti er vísað til bréfs sem formenn stjórnarflokkanna hafa sent forustumönnum aðila vinnumarkaðarins og fylgir það nefndaráliti okkar. Að öðru leyti er um að ræða ýmis smærri atriði í löggjöfinni sem verið er að gera breytingar á og ég tel óþarft að reifa héðan úr ræðustólnum og vísa heldur til nefndarálits okkar á þskj. 570.

Frú forseti. Mig langar til að spyrja hv. þm. Helga Hjörvar, formann efnahags- og viðskiptanefndar, hvort hann geri sér ekki fulla grein fyrir því að sá skattur sem lagður er á lífeyrissjóðina er eingöngu greiddur af almennu sjóðunum þar sem bæði A- og B-deild LSR njóta ríkisábyrgðar, þ.e. að í A-deildinni ber stjórninni að hækka iðgjald launagreiðanda og í B-deildinni er hrein ríkisábyrgð. Þessar álögur koma ekkert við sjóðfélaga opinberu sjóðanna en munu skerða réttindi almennu sjóðanna og þeir munu svo líka greiða fyrir opinberu sjóðina með sköttum sínum. Ég spyr hvort hann sem vinstri maður sé sáttur við þetta.

Virðulegur forseti. Sú gagnrýni er að hluta rétt hjá hv. þingmanni með það með hvaða hætti þetta kemur ójafnt út fyrir almenna lífeyrissjóðakerfið og hið opinbera. Það er gríðarlega mikilvægt að samræma lífeyrisréttindin, opinberra starfsmanna annars vegar og fólksins á hinum almenna vinnumarkaði hins vegar. Við eigum að hafa ein lög í landinu og sömuleiðis eitt lífeyriskerfi. Við höfum einsett okkur að hefja þá vinnu á næsta ári og bréf formanna stjórnarflokkanna til aðila vinnumarkaðarins vísar til þess að í þeirri vinnu verði meðal annars horft til þeirrar lagasetningar sem hér er orðin. Um það hvað mér sem miðju- og vinstri manni þykir um það vísa ég bara til fyrri orða minna.

Frú forseti. Það er ekki gæfulegt þegar menn ætla að fara að jafna lífeyrisréttindi að byrja á að ójafna þau og auka bilið milli lífeyrisréttinda opinberra starfsmanna og lífeyrisréttinda iðnaðarmanna, verkamanna og verslunarmanna. Það er einmitt það sem menn eru að gera núna á mörgum sviðum, margar atlögur að almennu sjóðunum og svo hjala menn um að það eigi að fara að jafna lífeyrisréttindin. Það er eitthvað sem stendur í stjörnunum, loforð, og menn hafa ýmsa reynslu af loforðum hæstv. ríkisstjórnar.

Virðulegur forseti. Markmið þess máls sem við höfum til umfjöllunar er ekki að jafna lífeyrisréttindin heldur að fjármagna sérstakar vaxtabætur. Fyrir því standa mjög sterk rök, m.a. sem lúta að því að á móti þeim skatti sem á lífeyrissjóðina leggst hefur verið gripið til mjög víðtækra aðgerða sem eru til þess fallnar að styrkja og bæta eignasafn sjóðanna þegar yfir standa í landinu mestu greiðsluerfiðleikar fyrr og síðar. Lífeyrissjóðirnir hafa sannarlega stundað víðtæka, óábyrga útlánastarfsemi, m.a. í lánsveðaútgáfu þar sem hætta er á að sjóðirnir verði fyrir miklu tjóni ef ekki eru opinber úrræði eins og sérstakar vaxtabætur, umboðsmaður skuldara og önnur slík. Þátttaka sjóðanna í þessum sérstöku vaxtabótum tel ég að sé hæfileg út frá þeim bata sem eignasafn þeirra verður klárlega fyrir. 2,8 milljarðar eru liðlega 0,1% af eignasafninu sem sannarlega mun styrkjast við þetta, að því síðan ógleymdu að af þessum 12 þús. milljónum, 12 milljörðum, sem sjóðirnir borga fara 2,8 milljarðar að langmestu leyti beint til sjóðfélaganna í lífeyrissjóðunum sjálfum og heildaráhrifin fyrir sjóðfélagana í lífeyrissjóðunum sjálfum eru þess vegna algerlega ótvírætt mjög jákvæð.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða skattlagningu á börnin okkar, það er ekkert öðruvísi, og ég hvet hv. þingmenn til að kynna sér þetta mál svo þeir viti í það minnsta hvað þeir eru að samþykkja. Út af andsvari hv. þm. Helga Hjörvars langar mig að segja, þótt það tengist þessu máli ekki beint, að það er orðið frekar kómískt að mér sýnist sem það verði ansi mikið um inngöngubeiðnir frá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar í Framsóknarflokkinn. Ég veit ekki hvort það hefur eitthvað að gera með það að hann varð 95 ára í gær. Samfylkingarmenn detta hér inn hver af öðrum og eru orðnir miðjumenn. Hv. þm. Helgi Hjörvar fylgir í fótspor hv. þm. Magnúsar Orra Schrams og það verður eitthvað að gera hjá hv. þingmanni og formanni Framsóknarflokksins, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, að taka á móti þessum nýju miðjumönnum sem eru búnir að útvatna það að vera vinstri menn. Þetta er útúrdúr. Virðulegi forseti. Það sem er að gerast er einfaldlega það að hér er verið að taka fjármuni framtíðarinnar og nota í nútíðinni. Það er ekki bara verið að gera það með lífeyrissjóðina heldur er þetta sama aðferðafræði og hefur verið notuð við fjársýsluskattinn á hagnað fjármálafyrirtækjanna og sömuleiðis við sérstaka álagningu tekjuskatts á álfyrirtæki. Mér sýnist að það séu um 9 milljarðar kr. sem ríkisstjórnin er búin að sækja sér með þessum hætti og allt miðar þetta við það að þessi tekjuöflun hættir árið 2013, þ.e. þegar ríkisstjórnin fer frá í síðasta lagi. Hér er verið að brjóta prinsipp sem hefur verið til staðar frá því að lífeyrissjóðakerfið var sett á laggirnar í þeirri mynd sem við þekkjum það núna. Það er verið að setja eignarskatta á lífeyrissjóðina. Er það á alla lífeyrissjóði? Nei, virðulegi forseti, það er í raun bara á almennu lífeyrissjóðina. Þótt þeir séu settir á alla lífeyrissjóðina hafa opinberu sjóðirnir þá sérstöðu að vera með lögbundin réttindi þannig að sjóðfélagar í opinberu sjóðunum munu fá lífeyrisréttindi sín en þeir sem greiða fyrir það eru þeir sem eiga lífeyrisréttindi í almennu lífeyrissjóðunum. 
             Vegna þess að hér hefur verið talað um að þetta hafi verið samkomulag á milli stjórnvalda og lífeyrissjóðanna vil ég lesa umsagnir þessara aðila. Ég ætla að vitna fyrst í umsögn Landssambands lífeyrissjóða. Þar er þessari staðhæfingu mótmælt harðlega þar sem lífeyrissjóðirnir hafi aldrei og muni aldrei, eins og segir orðrétt, með leyfi forseta, „semja um álagningu eignarskatta á lífeyrissjóðina“. Í viljayfirlýsingunni var notað orðalagið „að leita leiða“ en sú leit hefur ekki skilað neinu. Skattlagning mun koma misjafnlega niður á sjóðfélögum eftir því hvort þeir eru á almennum markaði eða hjá ríkinu. Lífeyrissjóðir fara með fé almennings og sætta sig ekki við hótun ríkisvalds um skattlagningu. Samtök atvinnulífsins segja að áformin um skattlagningu séu unnin í „fullkominni ósátt við lífeyrissjóðina og aðila almenna vinnumarkaðarins. […] Slík skattlagning á almennu lífeyrissjóðina sé í ósamræmi við þá almennu stefnumörkun sem mótuð hafi verið, að samræma lífeyrisréttindi milli almenna og opinbera vinnumarkaðarins.“ Þetta eru orð þessara aðila sem í barnslegri einlægni sinni, kannski best að orða það svo, sömdu við þessa ríkisstjórn. Til að koma til móts við þessi svik ríkisstjórnarinnar komu hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra með yfirlýsingu sem var lesin upp í hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Þar segir að til standi að jafna áunnin lífeyrisréttindi almenna og opinbera vinnumarkaðarins. Forsætisráðherra og fjármálaráðherra ganga í bréfinu skrefinu lengra í yfirlýsingagleði sinni og lýsa yfir eindregnum vilja til að hraða vinnu við jöfnun áunninna lífeyrisréttinda almenna og opinbera vinnumarkaðarins. Spurningin er: Hver á að borga fyrir það? Er hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar með svör við því? Er einhver í þessum sal með svör við því hver eigi að borga fyrir þessar ætlanir forustumanna ríkisstjórnarinnar um að jafna lífeyrisréttindin upp á við? Þetta er svo fullkomlega óábyrgt, sérstaklega í ljósi þess að núna vantar 51 milljarð kr. í A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins og 392 milljarða í B-deildina. Saman eru þetta nokkurn veginn fjárlög íslenska ríkisins. Til að bæta gráu ofan á svart fresta menn þessum vanda með því að framlengja vikmörkin. Það að hækka vikmörkin er ekkert annað en að fresta vandanum. Hvaða lífeyrissjóðir skyldu eiga erfitt með að uppfylla lögin, þ.e. vera innan vikmarkanna samkvæmt lögunum? Það eru þrír lífeyrissjóðir og tveir þeirra eru opinberir. Almennu lífeyrissjóðirnir eru ekki í vanda með þessi vikmörk. Ef menn hækka vikmörkin taka menn ekki á þeim vanda að það vantar fjármuni inn í sjóðina eða að ávöxtunin er ekki nógu góð. Ef menn ætla að fylgja þessum vikmörkum samkvæmt lögunum þurfa þeir annaðhvort að greiða meira inn í sjóðina eða skerða réttindi sjóðfélaga. Síðan eru deildar meiningar um það hvort hægt sé að skerða réttindi sjóðfélaga í opinberu sjóðunum vegna þess að það er í lögum og margir telja að það sé lögvarið samkvæmt stjórnarskránni þar sem segir að eignarrétturinn sé friðhelgur. Það tengist því máli sem við ræddum hér áðan, að sú eign er ekki notuð þegar verið er að reikna svokallaðan auðlindaskatt. Einhverra hluta vegna eru það bara eignir sem eru fyrir utan lífeyrissjóðina og er alveg ótrúlegt að hv. stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherrar sem eiga miklar eignir þar skuli ekki setja þær inn í þann skattstofn sem gerði það væntanlega að verkum að þeir þyrftu að greiða þennan auðlindaskatt. Virðulegi forseti. Hér er eingöngu um frestun að ræða, það er verið að setja skatta á börnin okkar með þessu frumvarpi sem lætur kannski ekki mikið yfir sér. Svo er auðvitað verið að svíkja aðila vinnumarkaðarins en það er kannski engin sérstök frétt. Það að brjóta þetta prinsipp með því að setja eignarskatt á lífeyrissjóðina hefur ekki verið gert áður og hefur verið þverpólitísk samstaða um það fram til þessa meðal allra stjórnmálaflokka landsmanna að ganga ekki þannig fram. Á tyllidögum hafa menn ekki vílað fyrir sér að fara yfir það hvers konar lán það hafi verið að setja þetta lífeyriskerfi af stað og er erfitt að greina hvaða stjórnmálaöfl reyna að eigna sér mest þetta ágæta lífeyrissjóðakerfi. Það er svo sannarlega ekki gallalaust en það mun ekki minnka gallana, þvert á móti auka þá, að ganga enn frekar fram í því að gera stöðu lífeyrisþega ójafnari eins og gert er með þessu frumvarpi. Ég ætla ekki að lengja málið og segi að lokum: Við styðjum ekki þetta mál, við munum greiða atkvæði gegn því og ég hvet menn til að kynna sér það og hvaða prinsipp eru brotin þarna.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta fjárlaganefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, fjármálaráðuneyti, Landssamtökum lífeyrissjóða, Bandalagi háskólamanna, Alþýðusambandi Íslands, Fjármálaeftirlitinu, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og SFR – stéttarfélagi í almannaþjónustu. 
            

Forseti biður um einn fund í salnum.

Í frumvarpinu er lögð til breyting á 2. málslið 4. mgr. 13. gr. laga nr. 1/1997, með síðari breytingum, vegna athugasemda Fjármálaeftirlitsins er lutu að tryggingafræðilegri stöðu A-deildar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, en Fjármálaeftirlitið krafðist þess að stjórn sjóðsins endurskoðaði iðgjald launagreiðanda með hliðsjón af 4. mgr. 13. gr. Rétt þykir að kveðið verði með skýrum hætti á um að vikmörk 39. gr. laga nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, eigi við um A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Stjórn sjóðsins hefur litið svo á að 39. gr. laga nr. 129/1997 gilti um A-deild sjóðsins, enda væri óeðlilegt að aðrar reglur giltu um hana að þessu leyti og að ekkert svigrúm væri fyrir sveiflur. Lög um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins eru nokkuð skýr hvað varðar skyldu stjórnar til að hækka iðgjald launagreiðanda ef til komi tryggingafræðileg úttekt sem sýni að ekki sé jafnvægi á milli eigna og framtíðarskuldbindinga. Það sem vekur athygli í þessu máli er að svo virðist sem stjórnin hafi haft aðra túlkun á þessu og hafa stéttarfélögin sem eiga aðild að sjóðnum og menn í stjórn fengið lögfræðiálit sem gaf slíkt hið sama í skyn. Þá hefur Fjármálaeftirlitið ekki gert athugasemd við þetta áður þrátt fyrir að tryggingafræðileg staða sjóðsins hafi verið, eins og kemur fram í umsögn Fjármálaeftirlitsins, neikvæð allar götur frá árinu 2000. Um 11 ára skeið var því neikvæð staða í sjóðnum án þess að Fjármálaeftirlitið gerði athugasemd við það. Þegar sú staða kom upp að Fjármálaeftirlitið gerði þessa athugasemd og stjórnir lífeyrissjóðsins og Fjármálaeftirlitsins greindi á var farið í að kanna hvaða leiðir væru bestar til að leysa úr þessari stöðu. Fjórar leiðir komu til greina. Sú fyrsta var að skerða réttindi sem er ekki einfalt mál og verður ekki gert nema með lagabreytingu. Önnur var útgáfa skuldabréfs til sjóðsins sem þýðir að verið sé að taka ákvörðun um óbreytta framkvæmd laganna. Sú þriðja var hækkun á framlagi launagreiðanda um 4% sem ógnar því samkomulagi sem er milli ríkisins og vinnumarkaðarins um að jafna lífeyrisréttindi á almenna og opinbera vinnumarkaðnum. Fjórða leiðin var að taka af allan vafa um að í lögunum giltu vikmörk 39. gr. laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda einnig um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Sú leið hefur verið valin sem þýðir að enn er ekki tekið á þeim vanda sem er uppsafnaðar lífeyrisskuldbindingar vegna A-deildar sem eru nú orðnar, miðað við þær upplýsingar sem nefndin fékk, um 51 milljarður kr. Það eru gríðarlegir fjármunir og mikið áfall í ljósi þess að A-deildin var einmitt sett á laggirnar til að koma í veg fyrir slíka langtímauppsöfnun halla. Sú sem hér stendur hefur haft umtalsverðar áhyggjur af lífeyrisskuldbindingum ríkisins, ekki síst hvað varðar B-deildina, og var einmitt með fyrirspurn á 138. löggjafarþingi um það hvernig ætti að taka á þessum málum og hverjar þessar skuldbindingar væru. Við í meiri hlutanum höfum samt sem áður stutt það að þessi lagabreyting gengi í gegn, og eins og segir í nefndaráliti meiri hlutans teljum við mikilvægt að áætlun um hvernig tekið verði á lífeyrisskuldbindingum ríkisins líti sem fyrst dagsins ljós. Þess má geta að við í fjárlaganefnd höfum fengið mjög ítarlega skýrslu um lífeyrisskuldbindingarnar og munum fara yfir hana. Í upphafi næsta árs munum við halda fundi um það mál og fara yfir það hvaða áætlun á að fylgja varðandi greiðslu ríkisins á þessum skuldbindingum. Það er líka vert að hafa í huga að þetta er mjög gamalt vandamál. Þetta er langtímavandi sem hefur fengið að vaxa og menn veigrað sér við að takast á við. Núverandi ríkisstjórn gerði í stöðugleikasáttmála samkomulag við aðila vinnumarkaðarins um að farið yrði í að finna leiðir til að greiða úr þessum málum og jafna lífeyrisréttindi. Varðandi opinberu sjóðina var starfshópur settur á laggirnar 27. janúar sl. skipaður fulltrúum Bandalags opinberra starfsmanna og fjármálaráðherra. Í ljósi hinna miklu hagsmuna fyrir launafólk sem og ríkissjóð teljum við mikilvægt að skapa sátt um leið og þessi vandi sé leystur eða tillögur komi að því hvernig eigi að gera það. Við teljum því rétt að starfshópurinn fái svigrúm til að skila tillögum. Honum er einmitt ætlað að ræða lausnir á fortíðarvanda A- og B-deilda Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Ekki verður séð að lögfesting frumvarpsins hafi bein áhrif á útgjöld ríkissjóðs heldur kunni að fresta því að greiða þurfi hærri iðgjöld í lífeyrissjóðinn að því gefnu að lífeyrisréttindi haldist óbreytt. Nefndin leggur til í ljósi þess sem ég hef farið yfir hér, frú forseti, að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir álitið rita Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Björn Valur Gíslason, Björgvin G. Sigurðsson, Róbert Marshall og Guðfríður Lilja Grétarsdóttir.

Frú forseti. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins, sem ríkti sem kunnugt er ein í landinu í 18 ár, greiddi inn í B-deildina sem svarar 150 milljörðum í dag. Hér er annar vandi sem er A-deildin sem átti alltaf að vera sjálfbær. Til þess voru sett mjög ákveðin skilyrði í 13. gr. um að stjórn sjóðsins ætti að leggja til á hverju ári að iðgjaldið yrði hækkað ef inneignin dygði ekki. Það hefur ekki verið gert, og það er ekkert sem segir annað en að stjórnin hafi átt að gera þetta. Hæstv. fjármálaráðherra tilnefnir fjóra af átta stjórnarmönnum. Ég spyr hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, sem vill svo til að er formaður fjárlaganefndar, hvernig hún geti yfirleitt lagt til að fjárlögin verði afgreidd þegar fyrir liggur að hækkun iðgjalda mundi þýða 4 milljarða í aukin gjöld ríkissjóðs í iðgjöld eða 50 milljarða ef þetta skuldabréf yrði gefið út. Hvernig getur hv. þingmaður lagt þetta til, samþykkt fjárlögin, þótt hún viti að það vantar annaðhvort 4 milljarða í gjöld eða 50 milljarða til að gangast inn á skuldbindinguna? Það er greinilegt að nú þegar, stuttu eftir samþykkt fjárlaga, hefur komið í ljós að þau eru á margan hátt vitlaus, þar á meðal í þessu atriði. Hér hefur verið nefndur Sparisjóður Keflavíkur og sitthvað fleira, það eru heilmargar skuldbindingar sem á eftir að gera upp og ég spyr hv. þingmann, formann fjárlaganefndar, hvernig hún geti yfirleitt samþykkt fjárlögin eins og gert var um daginn.

Frú forseti. Hv. formaður fjárlaganefndar fór nákvæmlega yfir það áðan hvernig hún getur samþykkt þetta. Ég fór yfir að það væri mjög brýnt að finna framtíðarlausn og að einmitt þessi ríkisstjórn hefði sett púður í að fara yfir það. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem fjárlög eru samþykkt í ljósi þess að það vanti iðgjöld inn í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Það var gert árið 2000, árið 2001, árið 2002, árið 2003, árið 2004, árið 2005, árið 2006, árið 2007, árið 2008, árin 2009, 2010, 2011 og núna árið 2012. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það er mjög mikilvægt að finna lausn á þessum vanda. Það var ágætt að settir voru inn 150 milljarðar en eftir standa 350 milljarðar þegar þáverandi ríkisstjórnir Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks ákváðu að lækka 

Frú forseti. Ég velti fyrir mér hvenær stjórnarliðar og hæstv. ríkisstjórn ætla að fara að bera ábyrgð á því sem þeir gera. Þeir eru endalaust að vísa í einhverjar fyrri ríkisstjórnir. Þeir bera enga ábyrgð. Þeir virðast ekki gera neitt sem þeir bera ábyrgð á. Það er tiltölulega nýkomin upp umræða um að það þurfi að hækka iðgjaldið umtalsvert. Upp í 19,5% þyrfti að hækka iðgjaldið og þar af er hlutur ríkisins 15,5% af launum allra ríkisstarfsmanna. Það vantar 4% af launum allra ríkisstarfsmanna, það eru 4 milljarðar. Mér er alveg sama þó að einhverjar fyrri ríkisstjórnir hafi verið uppteknar af því að bæta stöðu B-deildarinnar. Nú er hvorugt gert, hvorki er bætt staða B-deildarinnar né A-deildarinnar, og þetta er greinileg skuldbinding á ríkissjóð. Það er sama hvort við veljum að taka árlega 4 prósentustig og hækka iðgjaldið upp í 19,5% eða taka bara alla skuldbindinguna sem er 51 milljarður. Það vantar stórar upphæðir inn í fjárlagafrumvarpið sem hv. þingmaður, formaður fjárlaganefndar, lagði til um daginn og samþykkti.

Frú forseti. Það er ábyrgð þingmanna í þessum sal, ekki síst stjórnarliða, að tryggja að tekið verði á þessum vanda. Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hóf með stöðugleikasáttmála þá vinnu að leggja fram tillögur í þeim efnum. Þetta er gríðarlegt hagsmunamál launafólks og ég fór yfir það að samkvæmt laganna hljóðan kynni að vera eðlilegt að hækka þessi iðgjöld en jafnframt hefur verið bent á, mjög alvarlegar ábendingar, að það eyðileggi þá vinnu sem er í gangi til að jafna lífeyrisréttindi í landinu. Ég er samþykk þessari tillögu í ljósi þess að ég lít á þetta sem mikið hagsmunamál, ekki bara fyrir ríkissjóð heldur líka fyrir launafólk og lífeyrisréttindi þess. Það er mjög mikilvægt í ljósi þeirrar vinnu sem er í gangi að það verði hægt að finna leiðir til að vinna okkur út úr þessum vanda í sátt þeirra aðila sem hagsmuni eiga í málinu. Við það stend ég.

Virðulegi forseti. Við erum að fjalla um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins sem er reyndar tengt öðru máli sem var rætt á undan og fjallar um að hækka sveigjuna í því hvernig tryggingaleg staða sjóðsins má vera á hverjum tíma. Í því frumvarpi sem reyndar var fjallað um áðan er gert ráð fyrir því að það trappi niður á næstu tveimur árum. Mig langar aðeins að blanda mér inn í þau orðaskipti sem áttu sér stað áðan. Meiri hlutinn leggur hér til að þessu verði slegið á frest. Við sem stöndum að minnihlutaálitinu, ásamt þeim sem hér stendur eru það hv. þm. Kristján Þór Júlíusson og hv. þm. Illugi Gunnarsson, segjum að í raun sé ekki verið að horfast í augu við vandann. Það hefur verið viðurkennt að hluti af launakjörum ríkisstarfsmanna sé lífeyrisréttindi, þ.e. ríkisstarfsmenn halda því fram, og ég ætla ekkert að deila um það hér, að þeir hafi verið með lægri laun en betri lífeyrisréttindi. Þegar svona leiðir eru farnar, að fresta því að greiða inn í lífeyrissjóðinn, hlýtur að vera eðlileg vangavelta hvort þá sé ekki verið að fresta hluta af launagreiðslunum sem slíkum. Þá gætum við sett þetta í víðara samhengi. Menn geta farið í umræðu um það hvernig hægt væri að taka hluta af laununum, hvaða nafni sem þau nefnast, hvort sem það væru lífeyrisréttindi, orlof eða annað, og henda inn í framtíðina. Það er hægt að fara dálítið djúpt í þá umræðu út frá þessum grunni af því að talað er eins og að þetta sé hluti af launakjörum. Ástæða þess að þetta mál er komið hingað er náttúrlega sú að tryggingaleg staða A-deildarinnar er komin undir það sem hún á að vera. Þess vegna er þessi leið farin og það kemur mjög skýrt fram. Grunnurinn að þessu máli er eflaust þær ábendingar sem komu frá Fjármálaeftirlitinu sem benti á fjórar leiðir. Ég ætla bara að staldra við tvær þeirra, annars vegar þá sem er farin hér með því að hækka vikmörkin og hins vegar þá að skerða réttindi. Í því felst, eins og kom fram í máli hv. þm. Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur, að skuldbindingin er um 51 milljarður eins og kom fram á fundum hv. fjárlaganefndar. Þar af eru 4 milljarðar fallnir nú þegar og 47 milljarðar inn í framtíðina ef ekki verða breytingar á lífeyrisréttindum þeirra sem þar eru. Það er akkúrat það sem kemur fram í bréfi Fjármálaeftirlitsins og þar er bent á að ekki sé ríkisábyrgð á A-deildinni, að það sé hægt að bregðast við. Það er mjög skýr skylda stjórnar að leggja til hækkun á iðgjaldi, ellegar er hægt að fara þá leið sem kom fram í nefndinni, að hækka eftirlaunaaldurinn úr 65 í 67. Þá tekur það megnið af þeirri lífeyrisskuldbindingu sem er til framtíðar af þessum 47 milljörðum. Fjármálaeftirlitið bendir í áliti sínu á að það sé verið að ganga á hlut sjóðfélaga ef ekki verður brugðist við, heldur verði núverandi aðilum sem fá út úr sjóðnum greitt meira. Þá er miðað við að verið sé að skerða framtíðargreiðslur þeirra sem eru í sjóðnum. Þá kemur tvennt til greina, annars vegar að hækka aldurinn eða hækka iðgjaldið. Okkur barst inn á fund nefndarinnar bréf sem Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, BSRB, hafði borist frá hæstv. fjármálaráðherra þar sem hann segir, með leyfi forseta: „Það er fjármálaráðherra bæði ljúft og skylt að árétta að af hans hálfu hefur aldrei verið gert ráð fyrir því að áunnin lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna verði sérstaklega skert, eða þeim breytt á einhvern hátt án þess að um slíkar breytingar sé viðhaft fullt samráð við heildarsamtökin. Fjármálaráðherra er fullkomlega meðvitaður um tilurð og sérstöðu lífeyriskerfis opinberra starfsmanna …“ Síðan er vitnað í þá vinnu sem er núna verið að vinna og ég verð að segja fyrir mína parta að mér finnst þetta eitt af þeim vandamálum sem alltaf er verið að henda inn í framtíðina. Þess vegna er það niðurstaða okkar í minni hlutanum að leggja til að inn í lífeyrissjóðinn verði strax á árinu 2012 greiddur í kringum 1 milljarður sem er þá hlutur ríkisins, annaðhvort beint frá ríkissjóði eða stofnunum sem undir hann heyra. Það eru í kringum 80% af því framlagi sem þyrfti að vera. Þannig mundu menn horfast í augu við vandann, taka á honum og gera eitthvað í honum. Eins og komið hefur fram er vandamál opinberu lífeyrissjóðanna gígantískt. Í fyrsta lagi erum við með B-deildina sem er upp undir 400 milljarðar og svo erum við með A-deildina sem er komin í 51 milljarð ef ekkert verður gert í að taka á þeim vandamálum. Það kemur fram í umsögn Fjármálaeftirlitsins að það sé alveg skýr lagaleg skylda stjórnarinnar að leggja til hækkun á iðgjaldi til að A-deildin verði sjálfbær. Upphaflega markmiðið með stofnun A-deildarinnar var að segja: Nú er ókleift fjallið sem er komið út af B-deildinni, þ.e. frestun greiðslna inn í B-deildina með því að hafa ríkisábyrgð á starfsmönnum lífeyrissjóðs ríkisstarfsmanna, reyndar bara sumra, ekki allra. Þá ætluðu menn aðeins að staldra við og taka á því og það var að sjálfsögðu hugsunin með A-deildinni, hún átti alla tíð að vera sjálfbær. Þess vegna ætluðu menn að greiða niður lífeyrisskuldbindingarnar í B-deildinni á einhverjum árum eða áratugum til þess að spyrna við fótum en því miður hefur það haldið áfram að hlaðast upp. Þó að ákveðin vikmörk séu eðlileg þannig að menn breyti ekki á hverju einasta ári um einhverjar prósentur, að það sé eitthvert svigrúm, er það rétt eins og hefur komið fram að alveg frá því á árinu 2000 hefur tryggingaleg staða sjóðsins verið neikvæð. Þá verðum við líka að gæta sannmælis í því að til að mynda árið 2006 var hún neikvæð um 0,6%. Árið 2007 var hún -2,4% og við efnahagshrunið, þ.e. árið 2008, varð hún -13% og síðan 2010 -12%. Það gefur augaleið að staða sjóðsins er búin að vera vandamál síðustu þrjú, fjögur árin. Það er mikilvægt að halda því til haga. Það er líka mikilvægt að það komi fram, af því að það kom fram á fundi nefndarinnar, að skýrt er kveðið á um það í lögum að stjórn sjóðsins eigi að leggja til hækkun á iðgjaldi. Það hefur enginn neitt um það að segja, hvorki hæstv. fjármálaráðherra né framkvæmdarvaldið. Það er bara í lögum um sjóðinn. Það kom fram frá fulltrúum launþega á fundi nefndarinnar að fulltrúar þeirra í stjórninni létu kanna lögfræðilega stöðu sína sem einstaklinga, hver væri í raun og veru ábyrgð þessara einstaklinga að leggja ekki til að iðgjaldið yrði hækkað. Það stendur mjög skýrt í lögunum um sjóðinn. Síðan hafa fulltrúar launþega í stjórn A-deildarinnar í tvígang lagt til hækkun á iðgjaldi. Í bæði skiptin hefur það fallið á jöfnu þannig að ég álykta sem svo, án þess að fullyrða það, að það hefðu að sjálfsögðu verið eðlileg viðbrögð frá þeim fulltrúum sem sátu í stjórn sjóðsins fyrir hönd launþeganna að líta svo á að þeim væri skylt að leggja fram þessa tillögu. Ef hún yrði ekki samþykkt væru þeir að minnsta kosti búnir að setja stein undir að þeir teldu það brýnt og væru þar með að uppfylla lagalega skyldu sína sem stjórnarmenn í lífeyrissjóðnum með því að leggja fram þessa iðgjaldshækkun. Þetta var gert bæði 2010 og aftur núna síðast 28. september 2011. Í þeirri fundargerð kemur fram að þá viti menn að til standi að bregðast við þessu bréfi Fjármálaeftirlitsins og athugasemdum með því að leggja fram það frumvarp sem við erum að fjalla um í dag, þ.e. að fresta vandanum. Eins og ég sagði í upphafi ræðu minnar, og ætla svo sem ekki að lengja frekar umræðuna um þetta mál, er hægt að ræða þetta mjög djúpt. Ef lífeyrisréttindin sem ég held að ekki sé mikið deilt um eru hluti af launakjörum ríkisstarfsmanna er verið að fresta til framtíðar launagreiðslunum sem á að borga fyrir störfin sem unnin eru í dag. Það tel ég, virðulegi forseti, óásættanlegt og eins líka í ljósi þeirrar stöðu sem B-deildin er í og þeirra ærnu verkefna sem þar eru fyrir hendi. Það kom fram á fundi nefndarinnar að búið er að skipa nefnd til að fara yfir stöðu mála. Hún hefur reyndar ekki fundað síðan í janúar af því að menn höfðu mismunandi skilning á jöfnun lífeyrisréttinda. Síðan væri það þá opinberra starfsmanna að fjalla um stöðu sína og sjóð. Þar hefur reyndar verið starfandi undirhópur sem hefur eitthvað fundað en ég þekki ekki nákvæmlega til þess hvernig það er. Ég álykta sem svo að það sé aldrei horfst í augu við vandamálin. Þeim er alltaf frestað inn í framtíðina. Þetta er eitthvað sem við gerum seinna. Ég tek undir með hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, formanni fjárlaganefndar, að í þeirri vinnu sem við förum í um miðjan janúar er brýnt að fara yfir skýrsluna um lífeyrisskuldbindingarnar sem hv. þingmaður nefndi í ræðu sinni. Ég held að það sé líka mjög mikilvægt fyrir hv. fjárlaganefnd að átta sig á því hvað er búið að taka mikið af framtíðartekjum inn í reksturinn í dag og búið að henda miklu af skuldbindingum inn í framtíðina. Það er hægt að fara í upptalningu á því, 3,6 milljarðar í skatta á stóriðjufyrirtæki sem á að byrja að borga til baka 2013. Ég tel mjög mikilvægt að menn hafi heildaryfirsýn yfir þetta í hv. fjárlaganefnd til að átta sig á þeirri stöðu sem getur komið upp í framtíðinni. Þegar menn taka milljarða og jafnvel milljarðatugi af framtíðartekjum og fresta kostnaði sem klárlega er fyrir hendi er okkur vandi á höndum. Það er orðið mjög mikilvægt að hv. fjárlaganefnd fari yfir þessa stöðu. Síðan er niðurstaða okkar, hv. þingmanna sem stöndum að þessu minnihlutanefndaráliti í hv. fjárlaganefnd sem eru ásamt mér hv. þingmenn Kristján Þór Júlíusson og Illugi Gunnarsson, sú að við leggjum til að farin verði sú leið að greiða um 900 milljónir. Þær yrðu settar inn á næsta ári, það yrði reynt að greiða þetta niður og síðan farið í að skoða þetta til að hafa þá einhverjar þumalskrúfur og horfast í augu við vandann. Þess vegna leggjumst við gegn því að frumvarpið verði samþykkt í óbreyttri mynd.

Frú forseti. Eitt sinn þegar mér ofbauð tilhneiging samfylkingarmanna til að afneita fortíð sinni í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum fékk ég hæstv. utanríkisráðherra til að viðurkenna að hann hefði verið í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum.

Munum fortíðina.

Samfylkingin er búin að vera núna í fjögur, fimm ár í ríkisstjórn og ber einmitt ábyrgð á þessum hluta að stærstu leyti því að veran er samfelld. Mér finnst vera vaxandi tilhneiging til að fela skuldbindingar ríkissjóðs, láta líta slétt og fellt út og gleyma skuldbindingunum. Eins og hv. þingmaður nefndi á undan mér, Ásbjörn Óttarsson, er líka búið að taka til nútímans tekjur framtíðarinnar með því að semja við álfyrirtækin um að þau borgi skatta fyrir fram sem er alveg óþekkt. Þetta minnir allt óhuggulega mikið á það sem Grikkir gerðu þegar þeir fengu evruna, ríkisbókhaldið var hreinlega ekki rétt. Ég skora á alla hv. þingmenn í öllum flokkum að vera agaðir í fjármálum og sýna allar skuldbindingar. Það er svo mikilvægt fyrir skattgreiðendur landsins, og alveg sérstaklega fyrir börnin okkar að vita hvað bíður þeirra. Við erum að svindla á börnunum okkar með því að vera ekki með allar skuldbindingar uppi á borðum. Það sem við erum að ræða hér, að hækka aðeins iðgjaldið í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins eða fresta 52 milljarða skuldbindingu, er ekkert annað en, eins og stundum er kallað, að pissa í skóinn sinn.

Virðulegi forseti. Með þessu frumvarpi eru lagðar til breytingar á ýmsum greinum laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Það má flokka þær í tvo hópa, annars vegar að tryggja áframhaldandi stuðning við kvikmyndagerð hér á landi með því að framlengja í megindráttum núverandi kerfi endurgreiðslna vegna kvikmyndaframleiðslu og hins vegar að gera kerfið skilvirkara og jafna enn frekar samkeppnisstöðu íslensks kvikmyndaiðnaðar gagnvart sambærilegri starfsemi í öðrum löndum. Allir umsagnaraðilar fögnuðu framlagningu málsins og bentu á að það væri í raun lykillinn að því að erlend kvikmyndaverkefni kæmu áfram hingað. Bentu umsagnaraðilar á að öll erlend kvikmyndaverkefni væru fjármögnuð fyrir fram og að það fjármagn kæmi að utan. Þá töldu þeir víst að verkefni sem ekki rötuðu hingað yrðu að öðrum kosti framleidd annars staðar. Kvikmyndagerð nýtur tvenns konar ríkisstyrkja, virðulegi forseti, annars vegar á grundvelli kvikmyndalaga í gegnum Kvikmyndamiðstöð Íslands og hins vegar á grundvelli þeirra laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar sem hér eru til umræðu. Það sem skilur að fyrrgreind lög má eiginlega segja að sé að Kvikmyndamiðstöðinni er í gegnum kvikmyndalög ætlað að styðja sérstaklega við framleiðslu, dreifingu, kynningu, útbreiðslu og sölu íslenskra kvikmynda en þessum endurgreiðslulögum er ætlað að styðja við bakið á rekstrarþætti atvinnugreinarinnar og þannig stuðla að eflingu sömu menningar. Þannig styrkir Kvikmyndamiðstöðin aðeins innlenda kvikmyndagerð en endurgreiðslulögum er ætlað að styðja við alla þá kvikmyndagerð sem skapar veltu í íslenska hagkerfinu, bæði þau verkefni sem koma utan frá og eins þau verkefni sem stofnað er til hér á landi. Ekki er heimilt lögum samkvæmt að skilja þar á milli. Með því að styðja við kvikmyndagerð á tvennan máta er það markmið löggjafans að leggja rækt við báðar hliðar kvikmyndaiðnaðarins, bæði sköpun og rekstur. Í kostnaðarumsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins kom fram gagnrýni á að á árinu 2011 hefði iðnaðarráðuneytið endurgreitt í gegnum þessi lög framleiðslukostnað kvikmynda umfram samþykktar heimildir í fjárlögum ársins. Ráðuneytið vakti athygli á því á fundum nefndarinnar að veruleg aukning í skuldbindingum milli ára væri meðal annars til komin vegna snjóhengju, þ.e. fjölmargra innlendra verkefna sem hefði verið lagt í á undangengnum árum en hefðu klárast á árinu 2011, þau hefðu tafist í fjármögnun og þess vegna hefði komið til útborgunar núna í ár. Aukinheldur hefði verið um að ræða nokkuð stór erlend verkefni á þessu ári og þar af leiðandi væru útgjöldin í gegnum endurgreiðslukerfið meiri en gert var ráð fyrir. Hins vegar er ljóst, og það er skoðun meiri hluta nefndarinnar, að ef halda á áfram að endurgreiða hlutfall af kostnaði í kvikmyndagerð eftir því kerfi sem lögin mæla fyrir um þarf ríkissjóður að vera reiðubúinn að standa við þær skuldbindingar sem gefnar eru á grundvelli laga þessara. Í því tilliti þarf að líta til þess að þegar skuldbindingarnar sem byggðar eru á lögunum koma til greiðslu er fjármögnun og framleiðslu kvikmyndaverkefnanna að fullu lokið og efnahagsleg áhrif þeirra í atvinnulífi að fullu komin fram. Þar af leiðandi hefur ríkið þá þegar innheimt tekjur af þessum verkefnum í gegnum skatta og skyldur. Þannig verður að mati nefndarinnar ekki betur séð en að það hafi í för með sér aukna veltu sem á að hafa skilað ríkinu auknum tekjum áður en til útgreiðslu kemur. Þannig hafi ríkið tekið tekjur inn af verkefnunum áður en það greiðir út þeim til styrktar. Á fundi nefndarinnar var tekið dæmi af erlendu kvikmyndaverkefni á þessu ári en skuldbinding vegna kvikmyndarinnar sem tekin var upp var 100 millj. kr. Starfsmenn innlends framleiðslufélags sem stofnað var vegna verkefnisins voru um 230 meðan á tökum stóð. Hingað komu aukinheldur starfsmenn á launum hjá hinum erlenda framleiðanda kvikmyndarinnar og þeir voru 250. Skattar og gjöld sem runnu í ríkissjóð í tengslum við verkefnið námu gróflega áætlað 150 millj. kr. Vilyrði fyrir útborgun var gefið eftir að fjárlög fyrir 2011 höfðu verið samþykkt og þegar greiðsluskuldbinding ríkissjóð varð virk höfðu þar með tekjur af verkefninu runnið inn í ríkissjóð. Ef þetta verkefni er sérstaklega skoðað má sjá að ríkið var þá þegar búið að fá um 150 milljónir í tekjur þegar kom að endurgreiðslu upp á 100 millj. kr. Nefndin gerir eina breytingartillögu á frumvarpi ráðherra. Forsaga þess máls er sú að meðal skilyrða þess að framleiðslukostnaður við kvikmyndagerð hér á landi sé endurgreiddur er að framleiðslu kvikmyndar eða sjónvarpsefnis sé lokið og að ekki séu fyrir hendi vangreiddir skattar og gjöld til ríkis og sveitarfélaga hér á landi vegna framleiðslunnar. Á fundum nefndarinnar var vakin sérstök athygli á öðru skilyrði um endurgreiðslur, því skilyrði c-liðar 4. gr. laganna að stofnað sé sérstakt félag um framleiðsluna á Íslandi. Fram kom það sjónarmið að eðlilegt væri að reyna að tryggja að þau félög sem stofnað væri til stæðu við skuldbindingar sínar við einkaaðila ekki síður en við opinbera aðila áður en til endurgreiðslu kæmi. Í ljósi framangreinds gerir meiri hluti atvinnuveganefndar eina tillögu til breytingar á frumvarpinu, þ.e. að við 1. mgr. 4. gr. bætist skilyrði sem felur í sér að við mat á því hvort um endurgreiðslu skuli vera að ræða, þ.e. það hlutfall af framleiðslukostnaði kvikmyndar og sjónvarpsefnis, skuli líta til þess hvort allar kröfur sem stofnast hafa hér á landi vegna framleiðslunnar hafi verið greiddar. Undir þetta nefndarálit ritar meiri hluti nefndarinnar, Kristján Möller formaður, Magnús Orri Schram framsögumaður, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Ólína Þorvarðardóttir, Árni Þór Sigurðsson, Sigurður Ingi Jóhannsson og Þór Saari.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir yfirferðina. Það er vitnað töluvert í umsögn fjárlagaskrifstofunnar í þessu nefndaráliti sem hann hafði framsögu um. Að mínu viti gengur ekki að greiða ákveðna endurgreiðslu, um 20%, og þá er ég ekkert að leggja mat á það hvort tekjur ríkissjóðs hafi verið komnar inn eða ekki. Hv. þingmaður tók ágætt dæmi í ræðu sinni og vitnaði til ákveðins verkefnis en ég spyr hvort nefndin hafi ekki skoðað það að hafa bara skattalega hvata í þessu. Tekjur af þeim sem framleiða kvikmyndir áttu klárlega að vera meiri en endurgreiðslurnar hljóðuðu upp á, eins og hv. þingmaður rakti, og ég spyr hvort hv. atvinnuveganefnd hafi skoðað það sérstaklega að færa þetta yfir í það að fyrirtækin fengju þá skattalega afslætti eins og til að mynda í verkefninu Allir vinna sem við þekkjum. Þá erum við með gegnumstreymi í ríkissjóð og þetta byggist á því að menn telji eðlilegt að styðja við þessa atvinnugrein sem skili auknum tekjum. Ég ætla ekki að taka þá umræðu hér. Hins vegar væri auðveldara að halda utan um útgjöld ríkissjóðs sem er mjög mikilvægt. Eins og þetta er uppsett í dag er það algerlega glórulaust. Þetta gengur þvert gegn því sem búið er að ræða í þinginu og ef þingið samþykkir svona frumvarp velti ég fyrir mér hvað sé í raun verið að segja við hv. fjárlaganefnd sem stóð að því heils hugar á septemberþinginu, allir sem einn í fjárlaganefnd, að leggja til breytt vinnubrögð, skilaði samantekt og gerði kröfur um ákveðnar breytingar. Svo er eitt af fyrstu verkunum að fara í þveröfuga átt við það sem búið er að benda á. Það er líka mjög athyglisvert að lesa um áhrif á stjórn ríkisfjármála sem kemur fram í nefndarálitinu, með leyfi forseta: „Að mati meiri hlutans mætti halda því fram að endurgreiðsluskuldbindingar falli ekki til án fyrirvara 

Virðulegi forseti. Spurningin sem við stóðum frammi fyrir var í raun og veru þessi: Viljum við laða til landsins erlend kvikmyndaverkefni? Samkeppnisumhverfi þessarar greinar er með þeim hætti að velflest lönd bjóða einhvers konar endurgreiðslu af þeim fjármunum sem hið erlenda verkefni færir inn í hagkerfið. Þegar við höfðum svarað spurningunni með: Já, við viljum laða til landsins erlend kvikmyndaverkefni, áttuðum við okkur snemma á því að við gætum ekki aðgreint erlend verkefni og önnur sem eru af innlendum meiði. Vegna þess að sá heimur er með þeim hætti sem ég hef áður lýst verðum við að hafa kerfið þannig uppbyggt að 20% af þeim kostnaði sem fellur til á landinu og er greiddur til innlendra aðila, ekki til þeirra erlendu aðila sem koma með verkefnin heldur einungis til íslenskra fyrirtækja, íslenskra aðila sem gera upp tekjuskatt sinn hér á landi, eru endurgreidd. Því má segja, og það gerðum við með nefndaráliti meiri hlutans: Í raun og veru hefur hið íslenska ríki ekki lagt fram neina fjármuni, þ.e. þessi 20%, fyrr en 100% eru komin inn í íslenska hagkerfið. Eins og ég rakti og kemur fram í nefndarálitinu hafa rannsóknir og kannanir leitt í ljós að ríkið hefur meira upp úr þeim verkefnum en það greiðir út í endurgreiðslu. Erlendu verkefnin koma oft inn með skömmum fyrirvara og því má segja að íslenska ríkið sé búið að taka inn aukatekjurnar áður en það greiðir aftur út hlutfall af þeim. Ef þessi útgjöld eru óvænt eru tekjurnar sömuleiðis óvæntar og þá bætast þær við.

Virðulegi forseti. Ég átta mig alveg á því sem hv. þingmaður er að tala um. Eins og ég sagði í mínu stutta andsvari ætla ég ekki að fara í efnislega umræðu um það hvort þetta sé betra eða verra fyrir stöðu ríkissjóðs. Ég er ekkert að deila um það. Það gæti samt verið betra að færa þetta inn í skattalega hvata. Þeir sem eru að vinna ákveðin verkefni fyrir þessi fyrirtæki fengju þá skattafslætti þannig að við þyrftum ekki að fara með þetta í gegnum ríkissjóð. Það er algerlega klár skoðun mín að ef við ætlum að hafa þetta svona áfram höfum við ekki yfirsýn yfir útgjöld ríkissjóðs. Það er ekki hægt vegna þess að við getum aldrei annað en giskað á hvað verður væntanlega hugsanlega gert af einhverjum verkefnum og við munum ekki vita hvað það verður í raun þannig að það þurfi að vera svigrúm á þessum fjárlagalið í fjárlögum. Svo getum við tekið umræðu um hvort skynsamlegra sé að fara í þessa vegferð í fleiri atvinnuvegum. Aðalatriðið sem ég er að kalla eftir hjá hv. þingmanni er hvort þetta hafi verið skoðað nógu vel, til að mynda í þessu verkefni sem ég nefndi í andsvari mínu og hv. þingmaður kom reyndar aðeins inn á í ræðu sinni og gagnvart verkefninu Allir vinna. Þá er bara helmingurinn af virðisaukaskattinum greiddur til baka af þeirri vinnu sem unnin er á staðnum. Er ekki að mati hv. þingmanns hægt að fara þá leið að sá innlendi kostnaður sem hv. þingmaður er að benda á fari í gegnum skattkerfið, þ.e. með skattafslætti og af skattalegum hvötum, til að hafa ekki þennan opna tékka í fjárlögunum? Við sjáum á tölunum á undanförnum árum að þetta er algerlega út í bláinn. Það getur ekki gengið að hv. fjárlaganefnd eigi ekki að fylgjast með framkvæmd fjárlaga heldur bara lesa lokafjárlög. Það finnst mér algerlega óþolandi og ólíðandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og innlegg hans í þessa umræðu, að venju málefnalegt. Að mörgu leyti get ég tekið undir að það væri óskandi að við gætum haft endurgreiðslukerfið sem inn- og útlið í gegnum skattkerfið. Ef við viljum hins vegar vera samkeppnishæf á hinum alþjóðlega grundvelli verðum við að byggja kerfið svona upp vegna þess að svona er kerfið í samanburðarlöndunum. Þá verðum við að búa við þessa óvissu. Eins og ég rakti, og ég held að sjálfsögðu að þingmaðurinn skilji en ég ætla samt að árétta það, leggjum við í raun ekki óvænt út fjármuni vegna þess að ef árið er skoðað í heild hafa líka tekjur óvænt borist inn. Tekjurnar eru meiri en útgjöldin og þess vegna kemur ríkissjóður út í plús ef kemur til nýrra verkefna sem menn höfðu ekki gert ráð fyrir. Hvort sem við förum þessa leið eða í gegnum skattkerfið, eins og við gerum til dæmis í verkefninu Allir vinna, eða búum til endurgreiðslukerfi á rannsókna- og þróunarkostnaði hjá nýsköpunar- og sprotafyrirtækjum, eins og við höfum samþykkt á þessu þingi, held ég að það séu bara önnur dæmi um þá möguleika sem við höfum sem stjórnmálamenn til að styðja við atvinnulífið í landinu. Við tökum kannski peninga út úr ríkissjóði en við teljum að með því að veita skattalegt hagræði, búa til skattalega hvata, séum við að búa til verðmæti fyrir ríkissjóð. Við gerum það stundum til lengri tíma litið, t.d. í gegnum rannsókna- og þróunarkostnað sprotafyrirtækja, en þetta verkefni sem við erum vonandi að gera að lögum í dag er dæmi um verkefni þar sem við sköpum verðmæti fyrir atvinnulífið innan þess fjárlagaramma sem við erum að fjalla um. Ef kemur til óvæntra útgjalda hjá ríkinu hafa sömuleiðis komið inn óvæntar tekjur, eins og fram hefur komið, og þær eru meiri, sterkari og betri en útgjöldin.

Virðulegi forseti. Það er ljóst að öflugur kvikmyndaiðnaður getur ekki dafnað hér á landi nema hann fái ákveðnar skattalegar ívilnanir í starfsemi sinni. Það frumvarp sem flutt hefur verið um endurgreiðslu á kostnaði við kvikmyndagerð er staðfesting á því. Fyrir vikið sjá stjórnvöld sig knúin til að bæta rekstrarskilyrði kvikmyndagerðar með sértækum aðgerðum fyrir þessa atvinnugrein. Á sama tíma aftur á móti, virðulegi forseti, stefnir ríkisstjórnin í þveröfuga átt gagnvart atvinnulífinu almennt, hefur stóraukið á það álögur, ekki síst með breytingum á skattalögum. Efnahagslegir og skattalegir hvatar eru alls ekki óþekktir hér á landi gagnvart tiltekinni starfsemi. Við höfum meðal annars gert fjölda fjárfestingarsamninga í þessu skyni þó að þeir séu allt annars eðlis en sá stuðningur sem þetta frumvarp gerir ráð fyrir. Um tíma voru hins vegar þær aðstæður orðnar uppi að fyrirtæki, svo sem orkufrek stóriðjufyrirtæki, kusu fremur að fara inn í hið almenna efnahags- og skattumhverfi sem hér hafði verið búið til en að lúta fjárfestingarsamningum. Slíkt umhverfi örvaði atvinnuuppbyggingu almennt og er því æskilegt af þeim ástæðum. Þessu er aftur á móti ekki að heilsa í dag, þess vegna hafa stjórnvöld gripið til einstakra úrræða fyrir tilteknar atvinnugreinar sem öðrum standa ekki til boða. Sem dæmi má nefna nýlega löggjöf sem ætlað er að stuðla að aukinni nýsköpun. Þessi úrræði byggjast auðvitað á pólitísku mati hverju sinni og eru líka viðurkenning á því að of miklir skattar lami atvinnustarfsemi en að lækkun skatta örvi hana. Í því felst af hálfu ríkisstjórnarinnar pólitísk yfirlýsing og viðurkenning á því að hin almenna skattstefna hennar gagnvart atvinnulífinu sé skaðleg, a.m.k. á ýmsum sviðum. Nokkur gagnrýni kom fram á þetta frumvarp frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins en þar segir meðal annars, með leyfi forseta: „Telja má vafasamt að ríkisstyrkt innlend framleiðsla sjónvarpsefnis og kvikmynda skili ríkissjóði tekjum að ráði umfram það sem ella væri og sem vegi að marki upp kostnaðinn við styrkina. Bæði má ætla að starfsemin og sú velta sem í henni felst ætti að miklu leyti að geta farið fram án styrkja vegna eftirspurnar samfélagsins eftir efninu og einnig að annars væri hluti þeirra sem að þessu hafa starfað að sinna störfum í öðrum atvinnugreinum sem greiði álíka skatta og skyldur. Samkvæmt frumvarpinu er auk þess gert ráð fyrir að ríkisstuðningurinn að meðtöldum öðrum beinum styrkjum hins opinbera geti orðið allt að 85% í þessari framleiðslu. Kann það að vekja upp spurningar um sjálfbærni slíkra verkefna og um mismunun gagnvart margvíslegum öðrum atvinnugreinum, t.d. hugbúnaðargerð eða laxeldi svo dæmi séu tekin.“ Auðvitað væri best að hafa hér við lýði almennt skattumhverfi sem væri hagfellt atvinnulífinu og hvetti til aukinnar atvinnusköpunar. Í þessu tilfelli er talið að bregðast þurfi við með sérstökum hætti til að þessi iðnaður geti dafnað hér á landi eins og almennur vilji er til. En þetta vekur upp vangaveltur um það hvernig almennt er orðið í umhverfi fyrirtækja og hvernig við almennt drögum til okkar beina innlenda fjárfestingu í íslensku atvinnulífi og eflum atvinnulíf innan lands. Það er ekki alveg samræmi í því sem ríkisstjórnin er að gera í þessum efnum og það er mjög bagalegt að við skulum búa við það að pólitísk óvissa hafi aukist á flestum sviðum atvinnulífs sem leiðir af sér að bæði innlendur iðnaður, þar á meðal sjávarútvegur, og þeir aðilar sem mundu vilja koma til landsins með beina erlenda fjárfestingu í íslensku atvinnulífi halda að sér höndum. Það hefur aðeins verið rætt um þá heimild sem er í þessu frumvarpi til að fresta útborgun á styrkjum. Í 8. gr. reglugerðar um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi segir, með leyfi forseta: „Fjárhæð endurgreiðslna samkvæmt reglugerð þessari er háð fjárveitingum Alþingis eins og fram kemur í fjárlögum hverju sinni. Iðnaðarráðherra hefur heimild til að fresta útborgun endurgreiðslna sem kunna að vera umfram fjárveitingar Alþingis hverju sinni. Séu samþykktar endurgreiðslur á fjárlagaárinu umfram fjárveitingar er ráðherra heimilt að fresta endurgreiðslu, annaðhvort að öllu leyti eða að hluta til, yfir á næsta fjárlagaár.“ Umsagnaraðilar vöruðu mjög við beitingu þessa reglugerðarákvæðis. Þeir sögðu hreinlega að það kynni að leiða til þess að áhugasamir erlendir kvikmyndaframleiðendur sem væru að skoða Ísland sem valkost kysu sér annan vettvang til starfsemi sinnar en Ísland. Leikreglur verða með öðrum orðum, virðulegi forseti, að vera skýrar í þessu efni sem öðrum þegar kemur að því að laða erlenda fjárfestingu í íslensku atvinnulífi til landsins. Það sama á við í kvikmyndageiranum og öllum öðrum greinum. Í umræðunni hefur komið fram gagnrýni á það hvernig þessi mál eru framkvæmd hjá okkur. Þetta er ekkert annað en opinn tékki á ríkissjóð sem verður að mæta útgjöldum, annaðhvort á fjáraukalögum eða fjárlögum næsta árs á eftir. Það skapar mikla óvissu fyrir þá sem vilja koma, sérstaklega í byrjun árs, til að vinna verkefni, ljúka þeim á einhverjum ákveðnum tíma og þurfa svo að bíða mánuðum saman, jafnvel í einhverri óvissu um það hvort tekin verður ákvörðun í fjárlögum ársins á eftir um að greiða það sem þeir eiga inni samkvæmt lögum þessum eða hvort það geti dregist jafnvel enn lengur. Það gefur augaleið að þetta getur verið úrslitaatriði þegar kemur að ákvörðun um hvar á að staðsetja verkefnin. Það er því alveg ljóst í mínum huga og okkar hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar sem sátum í nefndinni að það þarf að leita leiða til að einfalda þetta kerfi. Ég hef ekki á hraðbergi hugmyndir um hvernig það mætti verða en ég tek undir með hv. þm. Ásbirni Óttarssyni sem hafði uppi gagnrýni á þennan þátt málsins í ræðum sínum áðan. Virðulegi forseti. Þegar þessi mál eru skoðuð í heild er hægt að draga þau saman með eftirfarandi hætti: Kvikmyndagerð hefur vaxið á undanförnum árum og hér er um að ræða umtalsverð umsvif sem skila ríkissjóði tekjum, skapa mikla atvinnu og í raun gera okkur kleift að standa hér myndarlega að kvikmyndagerð. Hitt er ljóst að kvikmyndagerðin þrífst ekki í því skattalega umhverfi sem atvinnureksturinn í landinu býr við, a.m.k. ekki í stórum stíl. Skattalegar ívilnanir og önnur umbun virðast því forsenda við núverandi aðstæður fyrir því að efla megi þessa starfsemi. Það fyrirkomulag sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu býr við þá alvarlegu annmarka sem ég fór yfir áðan vegna þeirra opnu skuldbindinga sem það hefur í för með sér fyrir ríkissjóð. Standi vilji löggjafans til þess að ívilna þessari atvinnugrein sérstaklega er brýnt að takast á við þessa annmarka.

Virðulegi forseti. Ég ætla svo sem ekki að lengja þessa umræðu mikið en ég ætla að bregðast aðeins við því sem hv. þm. Magnús Orri Schram sagði í seinna andsvarinu við mig áðan. Hann fjallaði um réttlætingu á því að vera með óvænt útgjöld í ríkissjóði eins og í þessu tilfelli og þá er réttlætingin sú að það koma inn tekjur á móti. Ég á sæti í hv. fjárlaganefnd og við fylgjumst með framkvæmd fjárlaga, hvernig skatttekjur heimtast, hvernig útgjöldin þróast og þar fram eftir götunum. Eigum við þá að hafa einn liðinn í fjárlögunum óvæntar skatttekjur á móti þessum lið? Ég er að velta fyrir mér heildaryfirsýninni. Ég deili ekki við hv. þingmann um það að skattalegir hvatar eins og í þessari atvinnugrein munu hugsanlega skila ríkissjóði auknum tekjum, en fyrirkomulagið við þessa endurgreiðslu og hvað það varðar fyrir hv. fjárlaganefnd að fylgjast með framkvæmd fjárlaga er algerlega galið. Að mínu viti er starf nefndarinnar áfram, eins og það hefur verið, að lesa lokafjárlög tveimur árum eftir að búið er að eyða peningunum. Ég velti fyrir mér þeirri stöðu sem hv. þingmenn fjárlaganefndar eru í. Ég verð að segja það alveg hreint út að ef þetta heldur svona áfram, hvort heldur er þetta, mörkuðu tekjurnar eða annað, held ég að hv. þingmenn eigi að íhuga hvort þeir uppfylli þær kröfur sem gerðar eru til þeirra um að fylgjast með framkvæmd fjárlaga. Eins og þetta er í dag lesum við bara lokafjárlögin. Þau eru ekki í neinu samræmi við fjárlögin. Ég held að við þurfum þá að taka upp breyttar hefðir og ræða fjárlögin í styttri tíma og gefa okkur meiri tíma til að ræða lokafjárlög vegna þess að þar koma fram mjög miklar breytingar á þeim fjárlögum sem samþykkt eru á hverjum tíma. Ég ætla einungis að lesa tvær stuttar tilvitnanir í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins, með leyfi forseta: „Það má hins vegar vera orðið ljóst að þetta fyrirkomulag felur í sér alvarlega brotalöm í stjórn ríkisfjármála. Engin takmörkun er í lögunum á nýmyndun skuldbindinga með tilliti til fjárheimildar fjárlaga heldur ráðast þær af ákvörðunum framleiðenda um verkefni sem geta verið afar áhættusöm og fjöldi þeirra því lítt fyrirsjáanlegur.“ Síðan ætla ég að fá að vitna í annan stað í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins, með leyfi forseta: „Með þessu móti hefur Alþingi verið sett í þá aðstöðu að samþykkja fjárheimildir eftir á þegar búið er að efna til skuldbindinga í stað þess að ákvarða þær fyrir fram sem útgjaldaramma fjárlaga í samræmi við afkomumarkmið ríkisfjármálastefnunnar. Er því umhugsunarefni hvernig fjárveitingavaldi þingsins er í raun farið á þessu sviði og hvort það liggur í reynd annars staðar.“ Hæstv. iðnaðarráðherra sagði þegar hún mælti fyrir þessu frumvarpi að umsögn fjármálaskrifstofu fjármálaráðuneytisins væri pólitísk umsögn, skrifuð af fulltrúum sem væru á móti kvikmyndagerð. Ef hæstv. ráðherrar koma með svona fullyrðingar, sem ég geri strax alvarlegar athugasemdir við, hvernig eigum við þá lesa aðrar umsagnir? Þess vegna vitna ég sérstaklega í tvennt í þessari umsögn sem ég tek heils hugar undir og síðan ætla ég að enda á að lesa eina litla fullyrðingu sem kemur fram í samantekt fjárlaganefndar. Ég minni hv. þingmenn á að þegar við fengum lokafjárlög fyrir árið 2009 held ég að öllum hv. þingmönnum sem sitja í fjárlaganefnd hafi verið verulega brugðið. Þar myndaðist þverpólitísk samstaða um fagleg vinnubrögð, þ.e. að vera ekki með einhverja pólitíska umræðu heldur eingöngu um fagleg vinnubrögð. Það er í fyrsta skipti sem hv. fjárlaganefnd skilar skýrslu um lokafjárlög ríkisreiknings sem ég veit um. Ég held að það hafi aldrei verið gert áður. Því miður gafst ekki tími til að taka skýrsluna til efnislegrar umræðu heldur var hún sett inn sem þingskjal á septemberþinginu vegna stjórnarráðsmálsins sem var allt í upplausn þá eins og við munum. Þingskjalið er til, skýrsla upp á margar blaðsíður, undirritað af öllum fulltrúum í fjárlaganefnd. Eitt af fjölmörgum atriðum sem þar er bent á er þetta sem ég ætla að láta vera lokaorð mín hér. Nú vitna ég orðrétt í skýrsluna, virðulegi forseti: „Vinnubrögð við framkvæmd fjárlaga, þar með talið uppgjör og reikningsskil, hafa verið ámælisverð árum saman og gerir fjárlaganefnd kröfur um breytingar. Taka verður ákveðin skref í þá átt að bæta verklag þannig að tryggt verði að helstu annmarkar við framkvæmdina verði sniðnir af.“ Virðulegi forseti. Samþykkt á þessu frumvarpi með þessum hætti gengur í þveröfuga átt að mínu mati.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar á þskj. 590 með breytingartillögum á þskj. 595 um frumvarp til laga um svæðisbundna flutningsjöfnun. Með frumvarpinu er lagt til að stutt verði við framleiðsluiðnað og atvinnuuppbyggingu á tilteknum svæðum á landsbyggðinni með því að jafna flutningskostnað framleiðenda. Þeir framleiðendur sem eiga rétt á flutningsjöfnun samkvæmt frumvarpinu eru þeir sem staðsettir eru fjarri innanlandsmarkaði eða útflutningshöfn og búa við skerta samkeppnisstöðu vegna hærri flutningskostnaðar en aðrir framleiðendur sem eru nær markaði, t.d. á höfuðborgarsvæðinu. Í frumvarpinu er lagt til að landinu verði skipt upp í svæði eftir svokölluðu byggðakorti sem Eftirlitsstofnun EFTA hefur með ákvörðun samþykkt að gildi fyrir árin 2008–2013. Til upplýsingar má geta þess að kortið er meðal annars að finna á vef Byggðastofnunar. Til styrksvæða samkvæmt frumvarpinu teljast þau svæði sem heimilt er að veita styrk samkvæmt byggðakorti og er þeim skipt í svæði 1 og 2 og miðast jöfnun flutningskostnaðar við vegalengdir frá innanlandsmarkaði eða útflutningshöfn. Nefndin fjallaði um það hvaða sveitarfélög falla undir flutningsjöfnunina samkvæmt frumvarpinu og hvernig þau skiptast milli svæðis 1 og svæðis 2 og hvort rétt sé að leggja til að sveitarfélögum á svæði 2 verði fjölgað. Var í því sambandi rætt um fámenn sveitarfélög, vegakerfi og fjarlægðir frá innanlandsmarkaði þar sem ætla má að um umframkostnað við flutninga sé að ræða. Meiri hlutinn leggur til að Bæjarhreppur falli brott úr upptalningu þar sem hann hefur verið sameinaður Húnaþingi vestra og tekur sameiningin gildi 1. janúar 2012. Nefndin fjallaði einnig um skilyrði styrkveitingar. Í 1. mgr. 5. gr. er lagt til að styrkir séu veittir til framleiðenda sem staðsettir eru fjarri innanlandsmarkaði eða útflutningshöfn og búa við skerta samkeppnisstöðu vegna hærri flutningskostnaðar. Styrkveitingar eru samkvæmt frumvarpinu því bundnar við framleiðendur. Þá er í 2. mgr. 5. gr. lagt til að þeir sem eigi rétt til flutningsjöfnunarstyrkja vegna framleiðslu á styrksvæðum séu einstaklingar sem stunda atvinnurekstur og eru með lögheimili á styrksvæði og lögaðilar sem eru með starfsemi og heimilisfesti á styrksvæði. Varan sem flutt er milli svæða innan lands verður því að fara í framleiðsluferli á heimasvæði framleiðanda til að hann geti sótt um styrk vegna flutningskostnaðar hennar. Í frumvarpinu er lagt til að það verði skilyrði styrkveitingar að viðkomandi aðili skuldi ekki skatta eða gjöld til ríkis eða sveitarfélaga hér á landi. Þá er það einnig skilyrði að viðkomandi einstaklingur eða lögaðili hafa ekki verið úrskurðaður gjaldþrota á næstliðnum fimm árum fyrir dagsetningu umsóknar. Í frumvarpinu er ekki lagt til að sett séu tímamörk á vinnslu umsókna en ráðherra veitt heimild í 10. gr. til að útfæra framkvæmd laganna. Hann er þó bundinn af lágmarksreglum stjórnsýslulaga. Í 6. gr. frumvarpsins er fjallað um fjárhæð styrkja en hámarksfjárhæð á þriggja ára tímabili miðast við 200 þús. evrur. Ekki er gert að skilyrði að fjárhæðinni sé skipt milli ára. Meiri hlutinn tekur fram að við afgreiðslu styrkjanna verði styrkþegi upplýstur um fjárhæðina í evrum og þar með hlutfall af heildarfjárhæð styrkveitingar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að sá sem fær styrk sé ábyrgur fyrir því að veita réttar upplýsingar, t.d. um styrki frá opinberum aðilum sem gætu komið til frádráttar. Þá er einnig kveðið á um að ef upplýst verður að heildarfjárhæð styrks fari fram úr hámarksfjárhæð skuli endurkrefja styrkþega um flutningsjöfnunarstyrkinn í heild. Meiri hlutinn telur því mjög mikilvægt að ráðuneytið upplýsi styrkþega um þær reglur sem gilda um styrkveitinguna og gæti að því að fylgja málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga, m.a. rannsóknarreglu og reglu um leiðbeiningarskyldu stjórnvalda. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir því að lögin verði tímabundin til tveggja ára og miðist við gildistíma byggðakorts ESA, þau öðlist gildi 1. janúar 2012 og falli úr gildi 31. desember 2013. Flutningskostnaður á árinu 2012 fellur undir gildissvið frumvarpsins og hægt er að sækja um endurgreiðslu fram til 31. mars 2013, samanber 3. mgr. 7. gr. Í greinargerð með frumvarpinu er tekið fram að eðlilegt sé að fram fari endurskoðun á reglunum með tilliti til nýs byggðakorts og nýrra útreikninga á flutningskostnaði áður en lögin falli úr gildi. Við umfjöllun nefndarinnar um málið kom fram sjónarmið um að stytta gildistíma frumvarpsins úr tveimur árum í eitt. Meiri hlutinn telur rétt að leggja það til og telur nauðsynlegt að ráðuneytið fylgist náið með þróun flutningskostnaðar á þeim tíma og leggi til breytingar á reglum um svæðisbundna flutningsjöfnun ef þróunin gefur tilefni til. Meiri hlutinn leggur því einnig til að kveðið verði á um að endurskoðun laganna skuli fara fram innan árs frá gildistöku. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingum: 1. Orðið „Bæjarhreppur“ í 2. mgr. 4. gr. falli brott. 2. Orðin „sbr. 4. mgr. 5. gr.“ í 1. málslið 2. mgr. 6. gr. falli brott. 3. Í stað orðanna „31. desember 2013“ í 11. gr. komi: 31. desember 2012. Endurskoða skal ákvæði laga þessara innan árs frá gildistöku. Undir þetta skrifa sú sem hér stendur, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Helgi Hjörvar, formaður nefndarinnar, Þráinn Bertelsson, Logi Már Einarsson, Skúli Helgason, Birkir Jón Jónsson og Lilja Mósesdóttir. Einnig flyt ég breytingartillögu við frumvarpið um svæðisbundna flutningsjöfnun. Í stað orðanna „og Vesturbyggð“ í 2. mgr. 4. gr. komi: Vesturbyggð, Norðurþing, Svalbarðshreppur, Langanesbyggð og Vopnafjarðarhreppur.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur framsögumanni fyrir framsöguna og nefndinni fyrir vinnuna. Ég tek eftir þeim breytingum sem nefndin vill gera á frumvarpinu og tel að þær séu allar til bóta. Ég held að það sé skynsamlegt að stytta gildistímann úr tveimur árum í eitt og taka málið þá til endurmats. Að því er varðar breytingartillöguna sem hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir mælir fyrir, um að bæta við fleiri landsvæðum í hæsta styrkflokk, get ég ekki stutt hana vegna þess að hún byggir ekki á efnislegri greiningu sem réttlæti slíkt. Ég veit að það kunna að vera byggðatengd sjónarmið fyrir því að gera eitthvað fyrir sveitarfélög á norðausturhorni landsins en hér hefur engin efnisleg greining farið fram sem réttlæti að þau njóti hlutdeildar í þessum hærri styrkflokki. Hugmyndin að baki því kerfi sem hér er lagt upp með er sú að einungis verði bættur jaðarkostnaður, þ.e. framleiðslukostnaður sem er umfram það sem eðlilegt er miðað við vegalengdina sem að baki liggur. Ef flutningskostnaður er í samræmi við vegalengdina sem að baki liggur er óheimilt að bæta hann samkvæmt þeim viðmiðum sem lagt er upp með af hálfu Eftirlitsstofnunar EFTA í þeim ríkisstyrkjareglum sem gilda vegna þess að ríkinu er almennt óheimilt að styrkja rekstur fyrirtækja. Í þeim gögnum sem við höfum séð í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu er ekkert sem bendir til að þessi tilteknu sveitarfélög búi við slíka umgjörð flutningskostnaðar að þar sé kostnaðurinn meiri en sem stafar af fjarlægð þeirra frá markaði þannig að það sé ekkert frávik frá línulegum framgangi í kostnaði fyrir hvern kílómetra sem réttlæti að sérstakur styrkur sé veittur. Ég held að það sé mikilvægt þegar við fetum okkur af stað í nýja umgjörð af þessum toga að við byrjum á réttum forsendum. Það er ekki gott til afspurnar ef við byggjum upp nýtt kerfi flutningsjöfnunar og víkjum um leið og við lögfestum það frá þeim efnislegu viðmiðum sem liggja að baki. Þá erum við að feta okkur inn í gamla tegund byggðastefnu sem við ættum að vera búin að læra nóg af þar sem menn útdeila peningum án efnislegra viðmiða. Ég vil ekki standa að slíku.

Forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 81/2003, um fjarskipti, með síðari breytingum. Flutningsmenn auk þeirrar sem hér stendur eru Ólína Þorvarðardóttir, Þuríður Backman, Mörður Árnason, Róbert Marshall og Atli Gíslason. 1. gr. Við lögin bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða sem orðast svo: Við úthlutun á tíðniréttindum á 791–821 / 832–862 MHz skal fram til 31. desember 2013 taka gjald sem nemur 3.000.000 kr. fyrir hvert úthlutað MHz af tíðnisviði. Gjaldið miðast við að tíðniréttindin séu gefin út til 15 ára. Sé tíðniréttindum úthlutað til lengri eða skemmri tíma skal greiða hlutfallslega í samræmi við það. Verði réttindum á tíðnisviðinu úthlutað með uppboðsaðferð skal gjald samkvæmt ákvæði þessu skoðast sem lágmarksboð. Gjaldið skal renna til fjarskiptasjóðs. 2. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi. Í greinargerð bendir umhverfis- og samgöngunefnd á að það sé nauðsynlegt að kveða á um heimildir til gjaldtöku vegna væntanlegra endurúthlutana á umræddum réttindum, svo og vegna hugsanlegra nýrra úthlutana til nýrra aðila á fjarskiptamarkaði. Nefndin lítur í þessu sambandi til umfjöllunar í skýrslu auðlindanefndar á vegum forsætisráðuneytisins frá árinu 2000 um að eðlilegt sé að endurgjald komi fyrir afnot af hlutum tíðnirófs landsins sem er takmörkuð og sameiginleg auðlind þjóðarinnar. Það þykir skynsamlegt að tímabinda gjaldtökuheimildina þar sem hún á eingöngu við um þá úthlutun á tíðnisviðinu sem Póst- og fjarskiptastofnun hyggst ráðast í á næstu missirum. Þá þykir einnig skynsamlegt að festa ekki verðgildi þessara réttinda í lög til lengri tíma en til ársloka 2013. Gert er ráð fyrir að gjöldin renni til fjarskiptasjóðs sem starfar samkvæmt lögum nr. 132/2005 en hlutverk hans er að úthluta fjármagni til verkefna sem miða að uppbyggingu stofnkerfa fjarskipta, verkefna sem stuðla að öryggi og samkeppnishæfni þjóðfélagsins á sviði fjarskipta og annarra verkefna sem ætla má að ekki verði ráðist í á markaðsforsendum. Gjaldtaka samkvæmt þessu ákvæði er óháð þeirri aðferð sem verður notuð við að úthluta réttindunum, en um ólíkar aðferðir í þeim efnum er vísað til tíðnistefnu Póst- og fjarskiptastofnunar sem er aðgengileg á heimasíðu stofnunarinnar. Verði ákvörðun tekin um að efna til uppboðs á tíðniréttindunum er hins vegar gert ráð fyrir því að umrætt gjald gildi sem lágmarksboð. Þannig gæti endanlegt gjald fyrir réttindin orðið hærra að afloknu uppboði. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra, frú forseti. Það er gerð ítarleg grein fyrir þessu máli öllu í greinargerðinni og með fylgir fylgiskjal og yfirlit yfir gjald fyrir tíðniheimildir þannig að ég vísa til nánari skýringa til þessara gagna og lýk hér með máli mínu.

Virðulegi forseti. Breytingartillaga okkar hv. þm. Atla Gíslasonar mun tryggja að skattbyrði fólks með tekjur yfir 230 þúsundum þyngist ekki á næsta ári samanborið við árið í ár. Við leggjum auk þess til að hækkun skattþrepanna verði fjármögnuð með nýju skattþrepi yfir 1.200 þús. kr. á mánuði og þar yfir sem beri 49% staðgreiðsluskatt. Þetta er tillaga sem allir jafnaðarmenn á þingi ættu að geta stutt nú, þegar launamunur fer vaxandi, sérstaklega milli karla og kvenna. Við leggjum að lokum til að iðgjald í séreignarlífeyrissjóðum verði skattlagt að fullu. Markmiðið er að ná í skatttekjur ríkissjóðs sem frestað hefur verið fram í tímann til að fjármagna velferðina og til þess að einfalda skattlagningu iðgjalda. Flókið skattkerfi eykur hættuna á undanskotum af gáleysi.

Frú forseti. Hér erum við að ræða ýmis mál. Í fyrsta lagi er verið að fresta skuldbindingu til framtíðar, lengja það tímabil. Það ætlar aldrei að takast að vinna úr þessu hruni þó að ríkisstjórnin sé búin að vera lengi að. 

Frú forseti. Við erum að greiða atkvæði um enn eitt agaleysið í ríkisfjármálum. Það á ekki að horfast í augu við þær skuldbindingar sem hlaðast upp í A-deild LSR þar sem er greinileg lagaskylda fyrir hendi enn sem komið er. Reyndar liggur fyrir frumvarp um að breyta því. Það á að hækka iðgjald ríkisins til LSR. Hér er verið að segja að þetta eigi að falla undir almenn lög þar sem eftir hrun var ákveðið í stuttan tíma að leyfa meiri vikmörk í mun á skuldbindingum og eignum lífeyrissjóða. Svo virðist sem menn ætli aldrei að geta unnið úr þessu hruni  Hér er um það að ræða að það vantar 4 milljarða á ári í gjöld hjá ríkissjóði og það vantar 50 milljarða inn í eign LSR, A-deildina sem átti að standa undir sér. Ég segi nei við þessu.

Frú forseti. Á síðustu áratugum hafa hlaðist upp lífeyrisskuldbindingar ríkissjóðs upp á tugi og hundruð milljóna. Um stórt hagsmunamál er að ræða fyrir launafólk og ríkissjóð. Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur sýnt þann dug að setja lífeyrisskuldbindingar ríkissjóðs á dagskrá og er verið að vinna að  
            

Virðulegi forseti. Með samþykkt þess frumvarps sem hér um ræðir er farin auðveldasta leiðin af fjórum sem lagðar eru til af hálfu Fjármálaeftirlitsins þar sem það er viðurkennt að hluti af lífeyrisgreiðslum til opinberra starfsmanna sé hluti af launakjörum. Það sem er verið að gera með samþykkt þessa frumvarps, með því að hækka vikmörkin, er að fresta launagreiðslunum á þessu ári inn í framtíðina. Það er ekki verið að gera neitt annað. Það er ekki verið að taka á vandamálinu. Þegar A-deildin var stofnuð átti hún að vera sjálfbær og menn ætluðu að ráðast í það verkefni sem B-deildin var, en hér er enn og aftur verið að fresta vandanum með því að samþykkja þetta frumvarp.

Virðulegi forseti. Hér er verið að framlengja lög um 20% endurgreiðslu vegna kvikmyndaframleiðslu sem fellur til hér á landi, lykilatriði til að viðhalda og styrkja samkeppnisstöðu Íslands í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi til að laða að erlend verkefni. Rannsóknir, þar á meðal Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, hafa sýnt að ávinningur ríkisins er meiri en sem nemur endurgreiðslunni. Gagnrýni hefur komið fram á að hér sé einhver óvissa í útgjöldum fyrir ríkið en hafa ber í huga að ef til staðar er óvissa um útgjöld ríkisins er sömuleiðis til staðar óvissa um tekjur. Eins og rannsóknir hafa sýnt fram á eru tekjurnar hærri en sem nemur útgjöldunum þannig að hér er um að ræða beinan ávinning fyrir ríkið. Þetta er gott dæmi um skattalega hvata sem skapa störf og auka verðmæti. Þess vegna ber að lofa þetta framtak ríkisstjórnarinnar um að framlengja endurgreiðsluheimildir til að styrkja kvikmyndagerð í landinu. 
            

Frú forseti. Því ber að fagna að svo virðist sem hinar skapandi greinar séu smátt og smátt að festa sig í sessi í skilningi alþingismanna á því hversu mikilvægur atvinnuvegur þær eru. Yngst hinna skapandi greina er kvikmyndagerðin sem nú er orðin rúmlega 100 ára og það er tími til kominn að þessi virðulega stofnun, Alþingi Íslendinga, átti sig á mikilvægi þessarar starfsgreinar, því mikilvægi sem kemur fram í því frumvarpi sem nú er verið að samþykkja, enda voru umsagnir um það allar jákvæðar utan ein mjög furðuleg umsögn frá fjármálaskrifstofu fjármálaráðuneytisins. Ég vona að ljós skilningsins á nútímanum kvikni á þeirri skrifstofu eins og annars staðar á Íslandi.

Frú forseti. Það hefur verið dálítið kostulegt að fylgjast með umræðunni um þetta mál vegna þess að hér kemur hver stjórnarliðinn á fætur öðrum og segir: Sjáið dæmið sem við erum hér með um að við getum beitt hvötum til að skapa störf og koma atvinnulífinu í gang. Öll hin málin sem stjórnarflokkarnir hafa verið með á dagskránni hafa meira eða minna verið í hina áttina og falið í sér nýjar álögur á atvinnulífið. Þetta mál er dæmi um rétta aðgerð, þ.e. að beita hvötum til að skapa umsvif, ný störf og að auka tekjur ríkissjóðs, alveg eins og hv. þm. Magnús Orri Schram sagði rétt í þessu. Réttilega hefur hins vegar verið bent á að útfærslan er mjög gagnrýniverð og ég get tekið undir alla þá gagnrýni sem hér kom fram, t.d. hjá hv. þm. Ásbirni Óttarssyni, en ég ætla engu að síður að styðja málið vegna þess að hér er verið að beita hvötum til að skapa störf og auka umsvif. Ég vonast til þess að þessar athugasemdir  
            

Virðulegi forseti. Við erum að ræða gott mál, mál sem framsóknarmenn eru afar stoltir af að hafa komið á á sínum tíma.

Rétt.

Við viljum fylgja því eftir af fullri hörku og styðjum þetta heils hugar. 
            

Frú forseti. Kvikmyndaframleiðslan, listin og sköpunin hefur sem betur fer aukist mjög að umfangi á síðustu árum og markvisst hefur verið verið unnið að því. Nú er verið að taka enn eitt rétta skrefið í þá átt að efla kvikmyndagerðina til lengri tíma litið. Það er reyndar skoðun mín og hefur ávallt verið að þessar undanþágur frá skatti eigi að heyra undir fjármálaráðuneytið. Ég tel að þær eigi heima þar en það er tæknileg útfærsla. Ég styð þetta mál og gef mér að tekið verði tillit til þeirra ábendinga sem meðal annars sjálfstæðismenn í nefndinni hafa komið með um óvissu vegna fjárframlaga. Ég styð málið.

Virðulegur forseti. Þetta mál er staðfesting á því sem hér hefur komið fram, að hvatar í skattkerfinu geta eflt atvinnustarfsemi. Kvikmyndaiðnaður er kannski tiltölulega ung grein og hefur ekki fyrr en á síðustu árum náð ákveðinni fótfestu en það eru vísbendingar um verulega aukningu. Það eru vísbendingar um frekari breytingar vegna aukinnar tækni sem munu leiða til þess að þessi iðnaður geti eflst enn frekar. Það gætu reyndar margar greinar í þessu landi ef þær byggju við almennt gott skattumhverfi. Það er það sem þessi ríkisstjórn þarf að huga að, að hér er pólitísk óvissa sem veldur því að hér er ekki fjárfesting innan lands, ekki hjá innlendum fyrirtækjum, ekki bein erlend fjárfesting frá erlendum aðilum, allt vegna pólitískrar óvissu sem fyrst og fremst ræðst af því hve flókið skattumhverfið er orðið og hversu litlum skattalegum hvötum er beitt til að  
            

Frú forseti. Hæstv. ríkisstjórn hefur séð ljósið en bara í einni atvinnugrein. Ef hún mundi beita sömu aðferðum á allar atvinnugreinar í landinu færi atvinnulífið í gang og blómstraði. Þetta höfum við sjálfstæðismenn lagt til en hæstv. ríkisstjórn er svo þröngsýn að hún sér bara eina litla atvinnugrein og lætur allt hitt koðna niður.

Frú forseti. Allsherjar- og menntamálanefnd bárust 42 umsóknir um ríkisborgararétt á þessu þingi en samkvæmt lögum veitir Alþingi ríkisborgararétt með lögum. Nefndin leggur til að 24 einstaklingum verði veittur ríkisborgararéttur að þessu sinni og vil ég þakka sérstaklega undirnefnd þriggja þingmanna í allsherjar- og menntamálanefnd fyrir vel unnin og vaskleg störf. Á þeirra herðum hvíldi að vinna úr umsóknunum ásamt innanríkisráðuneytinu en starfsmenn þess unnu þetta með þingmönnunum og nefndinni og þakka ég þeim kærlega fyrir það. Um leið óska ég hinum nýju verðandi Íslendingum, 24 talsins af þessum 42, innilega til hamingju með að fá ríkisborgararétt verði frumvarpið að lögum og hvet ég þingheim allan til að greiða því leið og atkvæði með því.

Virðulegi forseti. Ég þakka þann almenna stuðning sem hefur orðið í efnahags- og viðskiptanefnd við frumvarp um svæðisbundna flutningsjöfnun og tel að breytingartillögur nefndarinnar séu til bóta. Ég get þó ekki stutt þá breytingartillögu sem fram kemur frá hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur vegna þess að hún gerir ráð fyrir því að felld verði undir hæsta styrkflokk í þessu kerfi sveitarfélög í Norðausturkjördæmi en það vantar efnislegan rökstuðning fyrir því. Ég hef unnið þetta frumvarp á forsendum efnislegrar greiningar og viljað að raunveruleg greining lægi að baki því flutningsjöfnunarkerfi sem við værum að koma á. Ég tel ekki sæmandi að bæta á óskilgreindum forsendum einhverjum öðrum sveitarfélögum inn í hæsta styrkflokk. Grundvallarforsenda flutningsjöfnunarkerfis er sú að verið sé að bæta flutningskostnað sem sé umfram það sem vænta má í ljósi þeirrar fjarlægðar sem er frá markaði. Þannig er það einungis í hinum tilgreindu sveitarfélögum á Vestfjörðum  Ég legg til að þingið haldi sig við frumvarpið í því formi og mun greiða atkvæði gegn breytingu á því. 
            

Virðulegi forseti. Ég hafði hugsað mér að koma hingað til að hæla hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra fyrir þetta frumvarp. Loksins er komið frumvarp um flutningsjöfnun en sú ræða sem hann flutti var frekar slæm. 
             Virðulegi forseti. Ég spyr: Hver er munurinn á því að flutningsjafna í 450 kílómetra vestur á firði og 450 kílómetra austur á land? Eruð þið ekki jafnaðarmenn?

Jæja.

Er ekki sanngjarnt að jafna á þann hátt, sama hvort svæðið er á Austurlandi eða Vestfjörðum?

Rétt.

Hvers konar kjaftæði er þetta? 
             Virðulegi forseti. Ég kom hingað upp til að hæla þeirri tillögu sem hér kemur fram  
            

Virðulegur forseti. Sú tillaga sem hér hefur orðið nokkuð til umræðu er hluti af heildarsamkomulagi þingflokka um þinglok. Það voru uppi sjónarmið í efnahags- og viðskiptanefnd þess eðlis að á norðausturhorninu, þar sem bæði er langt að sækja og samgöngur sums staðar býsna erfiðar, væru ríkar efnislegar ástæður til að ætla að væri meiri flutningskostnaður en á öðrum svæðum - eins og er um Vestfirði. Það skortir hins vegar sannarlega gögn til að undirbyggja þessa ákvörðun fyllilega. Ég tel þó 

Frú forseti. Það er rétt sem hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Helgi Hjörvar, sagði áðan, mál þetta er hluti af samkomulagi um hvernig við ljúkum þessu þingi. Ég þakka hv. formanni nefndarinnar fyrir gott starf í þessu máli. Um leið kem ég hingað upp til að fylgja eftir þeirri tillögu sem hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir hefur lagt fram um að ákveðin svæði á norðausturhorni landsins falli undir 20% flutningsjöfnun eins og Vestfirðir gera almennt. Það vill svo til að það er mun lengra á norðausturhorn landsins en til Vestfjarða þannig að þetta er mikið réttlætismál og ég styð það. Um leið býðst ég til að gerast sáttasemjari við þá félaga hjá Samfylkingunni, hæstv. ráðherra Árna Pál Árnason og hv. þm. Kristján L. Möller, en ég þykist viss um að þegar nær dregur jólum muni hæstv. ráðherra sjá ljósið í þessum efnum og fagna því að íbúar á norðausturhorni landsins fái bót gegn flutningskostnaði sem því miður er allt of hár.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um svæðisbundna flutningsjöfnun þar sem leitast er við að jafna samkeppnisstöðu framleiðslu- og útflutningsgreina á landsbyggðinni sem eru fjarri innanlandsmarkaði eða útflutningshöfnum. Tilraunir hafa áður verið gerðar af fyrri stjórnvöldum til að koma á flutningsjöfnun en hafa því miður ekki tekist. Því er mjög brýnt að við náum samstöðu núna í að hrinda þessu mikilvæga máli í framkvæmd og jafna búsetuskilyrði í landinu. Ég tel mjög brýnt að í framhaldinu verði unnið að því að jafna líka flutningskostnað gagnvart einstaklingum og fyrirtækjum á landsbyggðinni. Það er mikið réttlætismál, en þar er mikill ójöfnuður í gangi og það verk verður að vinna í framhaldinu.

Virðulegi forseti. Ég verð bara að taka fram vegna þess að hér er talað um eitthvert samkomulag um afgreiðslu þessa máls að ég hef lagt á það áherslu að það þurfi efnislegan rökstuðning fyrir hinu nýja flutningsjöfnunarkerfi. Ég skil alveg sjónarmið þingmanna Norðausturkjördæmis sem hafa áhuga á því að sveitarfélög þeirra séu í hæsta styrkflokki en vandamálið er að í kerfinu er byggt á því að ekki sé styrkt einungis á grundvelli kílómetrafjarlægðar heldur kostnaðar sem er umfram venjubundinn kostnað vegna hvers og eins kílómetra.

Virðulegi forseti. Ég ætla í byrjun að þessu sinni að hæla ríkisstjórninni fyrir þetta frumvarp og hæla þessari tillögu enn og aftur þar sem hér er bætt við stöðum á norðausturhorni eins og Norðurþingi, hinum stóra og mikla Svalbarðshreppi, Langanesbyggð og Vopnafjarðarhreppi. Það er ósköp eðlilegt og sanngjarnt, en ég spyr aftur um það sama og áðan: Af hverju er til dæmis Seyðisfjörður ekki í þessari flutningsjöfnun? Hvers eiga Seyðfirðingar að gjalda? Það eru 740 kílómetrar frá höfuðborgarsvæðinu Reykjavík og austur á Seyðisfjörð. Virðulegi forseti. Það hlýtur að vera eitthvað annað á bak við þetta. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra talar um efnislegan rökstuðning fyrir málinu, já, hann er til, hann er á heimasíðum flutningsfyrirtækjanna þar sem sést nákvæmlega hvað kostar að flytja vöru til tiltekinna staða. Þar er verðið hæst fyrir að flytja vöru á þá staði sem lengst er að fara til og þeir eru á Austurlandi. Ég styð þessa tillögu, virðulegi forseti, með mikilli gleði.

Virðulegur forseti. Vegna þeirrar umræðu sem hér hefur skapast tel ég rétt að undirstrika að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur komið í þingið með mikilvægt framfaramál fyrir landsbyggðina, um flutningsjöfnun á stórum svæðum í tveimur þrepum, og sá lítils háttar ágreiningur sem hér hefur verið snýr aðeins að því hvort örfá kauptún á norðausturhluta landsins hafi haft efnislegar forsendur til að falla undir reglurnar. Í ljósi þess að ráðherra kemur inn með endurskoðað mál að ári tel ég þinginu óhætt að bera ábyrgð á þessari ákvörðun sinni. Ef þessar efnislegu forsendur finnast ekki kemur málið náttúrlega aftur til kasta þingsins að ári.