Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bernharð Stefánsson): Þetta mál er nú frá fornu fari kunnugt hér í þinginu. Það eru orðin allmörg ár síðan fyrst voru sett 1. um skattgreiðslu Eimskipafélags Íslands. Það hefir verið venja að framlengja þessi 1. um tveggja ára bil í einu, því að eins og hv. þm. muna, eru þessi l. enn tímabundin. Þannig var þetta mál borið fram á því Alþ., sem nú situr, að l. yrðu framlengd fyrir árin 1941–42. En núgildandi 1. um þetta efni falla úr gildi um næstu áramót. Sú breyt. var svo gerð á frv. í Nd. að fella niður heimildina fyrir árið 1942 og breyta þannig út af þeirri venju, sem tíðkazt hefir, með því að framlengja l. aðeins um eitt ár. Þegar þessu frv. var vísað til fjhn. Ed., þá leit út fyrir, að Alþ. myndi verða slitið mjög bráðlega þar á eftir, og auk þess bjóst fjhn. þessarar d. við því, að Nd. myndi halda fast við sína skoðun um þetta efni, og þess vegna gæti verið nokkur áhætta út af ekki stórvægilegra atriði en þessu að fara að hrekja frv. milli deilda. Fjhn. Ed. lagði því til, eins og stendur í nál. á þskj. 374, að frv. yrði samþ. óbreytt. En nú er bæði það, að skömmu eftir að þetta nál. var gefið út, kom það í ljós, að þinglausnir myndu ekki verða eins fljótt og fjhn. bjóst við í fyrstu, og í öðru lagi þóttist n. hafa gengið úr skugga um það, að þrátt fyrir þá breyt., sem Nd. hafði gert á þessu frv., myndi þeirri d. það ekki mjög mikið kappsmál, að frv. yrði samþ. í þeirri mynd, sem d. gekk frá því. Þess vegna er það, þrátt fyrir að fjhn. var búin að leggja til í nál. sínu, að frv. yrði samþ. óbreytt, þá ber hún nú fram brtt. við frv. á þskj. 406, um það, að færa frv. aftur í sitt upprunalega horf, þannig að framlenging þessara 1. gildi bæði fyrir árið 1941 og árið 1942. Ástæðan til þess, að n. ber þessa brtt. fram, er sú, að hún varð vör við nokkra óánægju og nokkurn ótta hjá Eimskipafélagi Íslands út af þessari breyt., sem Nd. hefir gert á frv. - Ég fyrir mitt leyti skal svo bæta því við, að ég sæi ekkert á móti því, þó að sú breyt. yrði gerð á þessum l., að þau yrðu alls ekki tímabundin, en ég hefi ekki umboð frá meðnm. mínum til að láta þá skoðun í ljós, það er aðeins mín eigin skoðun. Ég er nokkurn veginn sannfærður um það, að um fyrirtæki eins og Eimskipafélag Íslands, sem er alþjóðar fyrirtæki, eigi í raun réttri að gilda sérákvæði hvað skattgreiðslur snertir. a.m.k. tel ég óhætt að framlengja l. um skattgreiðslu þess í tvö ár eins og venjulega hefir verið gert að undanförnu.



Herra forseti! Ég vil láta það álit í ljós. að á þeim óvissu tímum, sem við nú störfum á, tel ég það algerlega óþarft að samþ. brtt. fjhn. á þskj. 406. Það mun margt geta skeð á næstu tveim árum, og eins og nú standa sakir tel ég nægilegt að framlengja 1. aðeins um eitt ár. Enda þótt þeir, sem að þessari till. standa, séu fullir af velvild í garð Eimskipafélags Íslands, eins og sjálfsagt er, getur sá velvilji komið í ljós og orðið að fullum notum síðar, þegar það kemur til greina, að Eimskipafélagið þurfi að greiða skatt fyrir árið 1942. Þessi velvild kemur að vísu fram í því að spara Alþ. að eyða tíma í að ræða þessi 1. á næsta ári, eða spara þann pappír, sem fer til þess að prenta þau. En það finnst mér svo lítilsvert atriði, að ég tel alveg sjálfsagt að samþ. þessa framlengingu aðeins fyrir eitt ár. Það er alveg óvíst, hvernig ástandið verður hér á landi árið 1941, og bezt að hafa það alveg opið, hvað við samþ. fyrir árið 1942.

*Erlendur Þorsteinsson: Ég hefi orðið samferða meðnm. mínum um það, að bera fram þá brtt., sem hér ræðir um. Ég tel alveg sjálfsagða gætni í þeirri brtt. fólgna, og vænti þess, að báðar d. Alþ. geti fallizt á að samþ. hana. Eins og hv. frsm. tók fram, hefir gætt nokkurs óróa hjá aðstandendum Eimskipafélags Íslands vegna þeirrar breyt., sem gerð var á frv. í Nd., og sem mun vera óvenjuleg. Hitt hygg ég þó, að rétt muni vera, að þessi órói, sem stafar af því að frv. var breytt, muni brátt úr sögunni, því að það mun aðeins vera vegna misskilnings Nd., að þessu frv. var breytt þannig. Vitanlega er alveg sjálfsagt að leiðrétta þetta, því að öllum þm. hlýtur að vera ljóst, hve mikil nauðsyn það er fyrir hagsmuni þjóðarinnar, að slíkt félag sem Eimskipafélag Íslands er sé starfandi á þessum óvissu hættutímum. Ég get vel tekið undir það með hv. frsm., að full ástæða sé til þess að gera þessi l. ótímabundin, því að engin ástæða er til að óttast, að sá hagnaður, sem kynni að verða af starfsemi félagsins, yrði látinn renna til annars en að bæta við skipastól félagsins, og ég hygg, að allir geti orðið sammála um, að slíkt sé mjög áríðandi fyrir okkur Íslendinga.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Frv. þetta hefir hlotið merkilega meðferð í þinginu; það var borið fram sem stórfelld löggjöf, þar sem svo var til ætlazt, að íþróttasjóði, sem stofnaður var á síðasta þingi, yrði tryggður stórfelldur tekjustofn með gjaldi af áfengi og tóbaki, en þetta var fellt úr frv. í hv. Nd., og tilraun til þess að koma öðru álíka inn í frv. á eftir var líka slegin niður. Um þetta atriði var ekkert rætt í fjhn., og því hefi ég ekkert umboð frá henni til þess að ræða það hér. Af hinu upphaflega frv. stendur því eftir aðeins óverulegur hluti, en það er um veðmálastarfsemi fyrir íþróttasjóð, sem engin reynsla er fengin fyrir, en flestir munu víst búast við frekar óverulegum tekjum af. Fjhn. sá ekki ástæðu til að leggja á móti þessu, og það m. a. af því, að gott væri að hafa þessi lög, ef hugkvæmdamönnum gæti dottið í hug að auka einhverju við, sem að gagni mætti verða fyrir þennan sjóð. N. leggur því til, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Það má einnig segja um þetta frv., sem hér liggur fyrir, eins og samnm. minn sagði um síðasta mál (frv. um loðdýrarækt og loðdýralánadeild), að það er komið frá hv. landbn. Nd. Þau atriði, sem hér liggja fyrir í frvformi, voru til meðferðar á síðasta Alþ. og það var rætt um þau milli landbn. beggja deilda Alþ., og varð það að samkomulagi, að frv. um þessi efni skyldi borið fram, en það náði ekki samþykki á því þingi. Það dagaði uppi í hv. Nd. Þetta frv. er hér um bil alveg shlj. því frv., er lá fyrir síðasta Alþ., og þar af leiðandi hefir landbn. Ed. orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. Þær breyt., sem þetta frv. fer fram á, að gerðar verði á þeim l., sem nú gilda um varnir gegn mæðiveikinni og stuðning til bænda vegna hennar, eru aðallega fólgnar í breyttu fyrirkomulagi um fjallskil og smölun heimalanda í einstökum tilfellum, til þess að gera það óbrotnara og hægara fyrir sveitarstjórnir og upprekstrarfélög að láta smalamennsku fara fram eftir því, sem hentast þykir og nauðsyn ber til vegna veiki þessarar. 2. gr. þessa frv. er aðeins um það, að heimila að fella niður 10 aura gjaldið, sem fellt hefir verið niður þar, sem mæðiveiki hefir geisað, einnig í þeim hreppum, þar sem garnaveiki hefir gert vart við sig. Það hefir komið fram, að víða væri mikill misbrestur á, að gerð væri gangskör að því að innheimta þetta gjald, en samt sem áður sá landbn. enga ástæðu til þess að fella það alveg niður, enda er þetta svo lítið gjald, að þá, sem eru svo heppnir að vera lausir við þessa fjárpest, á ekki að muna um að greiða það. Þá er 3. gr. frv. Þar eru gerðar nokkrar breyt. á ákvæðum 1. um það, hvaða skuldir ætti að leggja til grundvallar, þegar bændum er veittur styrkur vegna tjóns af völdum mæðiveikinnar. Áður var það þannig, að styrkurinn var veittur eftir þeim skuldum, er taldar voru fram í árslok 1937 af búendum, en það gat ekki haldið þannig áfram, því að nú eru orðnar miklar breyt. á skuldum bænda, og sumir þeirra, er voru skuldlausir við árslok 1937, geta vel verið orðnir stórskuldugir nú. Aftur á móti var gerð sú breyt. á l., að einungis þær skuldir skyldu koma til greina í þessu sambandi, er hefðu verið stofnaðar vegna búrekstrar. Enda er það eðlilegt, að þeir menn, sem hafa varið fé sínu til útgerðar eða til kaupskapar, sem er alveg óviðkomandi búrekstri, og safnað skuldum vegna þess atvinnurekstrar, geti ekki komizt undir þessi ákvæði með slíkar skuldir. B-liður 3. gr. gerir þá breyt. á ákvæðum gildandi l., að eftir eldri l. var aðeins heimilt að verja vegafé, sem veitt var til stuðnings bændum á mæðiveikisvæðunum, til sýslu- og hreppavega, en nú er einnig heimilað að verja því til þjóðvega. Breyting um þetta var borin fram þegar lögin voru samþ. 1938, en fyrir einhverja vangá varð það þannig, að breyt. var ekki gerð nema á annari gr. af tveim, sem breyta þurfti, svo að ekki var hægt að framfylgja l. þannig. Þessi brtt. setur inn í l. ákvæði um það, að einnig megi verja þessu fé til þjóðvega, ef heppilegt þykir. 4. gr. frv., er um það, að gefa heimild til að veita öðrum fjáreigendum en bændum fjárstyrk, ef þeir hafa beðið tjón af völdum mæðiveikinnar. Ég tel það ekki nema rétt og sjálfsagt að gera þá undanþágu, að aðrir fjáreigendur en bændur geti einnig orðið styrks aðnjótandi, en þó verður það náttúrlega að vera talsverðum takmörkunum bundið, og þegar um slíkt er að ræða, verður að haga sér eftir því, hvernig ástæður eru fyrir hendi í hvert skipti. Að svo mæltu legg ég til f. h. landbn., að þetta frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Ég vildi aðeins beina því til landbn., hvort hún vildi ekki fyrir 3. umr. taka 2. gr. þessa frv. til athugunar. Það er auðvitað alveg réttmætt þar, sem einhver önnur skæð fjárpest en mæðiveikin gerir mikinn skaða á fé bænda, að fella þá niður þetta 10 aura gjald. En í frv. eins og það liggur fyrir er aðeins talað um að heimila slíkt þar, sem garnaveikin hefir valdið tjóni. Ég vildi nú mælast til þess, að n. tæki það til athugunar, hvort ekki væri réttara að orða þetta svo, að heimilt væri að fella niður 10 aura gjaldið þar, sem garnaveikin eða einhver önnur skæð fjárpest hefði valdið tjóni. Þetta er náttúrlega ekki stórvægilegt atriði, það skal ég játa, en mér virðist það nú ekki heldur vera stórvægilegt atriði, að þessu 10 aura gjaldi verði haldið áfram í l., því að það eru nú víst ekki orðnar margar sýslur landsins, sem greiða það. Ég veit ekki nákvæmlega sem stendur, hve miklar tekjur eru af þessu 10 aura gjaldi, en ég hefi samt grun um, að það sé nú ekki orðin ýkjastór upphæð, og ekki líkur til þess að svo verði.



Ég skal taka það fram, að það er sjálfsagt að athuga þessa uppástungu hv. 1. þm. Eyf. Ef einhver önnur fjárpest en garnaveikin veldur miklu tjóni á fé bænda, þá er náttúrlega sjálfsagt að taka það til athugunar. En hitt atriðið, að sleppa algerlega þessu 10 aura gjaldi, finnst mér ekki ástæða til að fallast á, heldur einmitt hitt, að hvetja þá, sem hafa innheimtu þess með höndum, til að gera skyldu sína og heimta það inn hiklaust. Ég mun svo ekki segja meira um þetta, en skal lofa því, að landbn. taki þetta atriði til athugunar, sem hv. 1. þm. Eyf. minntist á, fyrir 3. umr. þessa máls.

* Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Herra forseti! Allshn. hefir haft þetta mál til meðferðar og hefir afgr. það eins og sjá má á þskj. 370. Málið er flutt að tilhlutun hæstv. félmrh. af fjhn. Nd., og allshn. þeirrar hv. d. hafði málið einnig til meðferðar og gerði á því ýmsar allvíðtækar breyt. Þegar n. fékk þetta mál til meðferðar, leit svo út sem skammt mundi verða til þinglausna, og n. leit svo á, að þær breyt., sem þegar höfðu verið gerðar á frv., væru frekar til lagfæringar. En hún þóttist einnig sjá, að nauðsyn væri á að gera ýmsar minni háttar breyt., en taldi hinsvegar mjög varhugavert að gera till. um það, eins og þá stóð, með það fyrir augum, að málið gæti dagað uppi með því móti; tók hún því þann kostinn fremur að mæla með frv. óbreyttu. Þær breyt., sem nú liggur fyrir að gera á l. um alþýðutryggingar, eru að breyta til á þá lund, sem reynslan hefir sýnt frá því löggjöfin var samþ., að nauðsyn ber til, í sumum tilfellum til þess að herða á ýmsum ákvæðum l., en í sumum tilfellum til þess að rýmka ákvæði þeirra og auka réttindi þeirra, sem undir l. búa. Get ég sparað mér umr. um þetta með því að vitna til nál. allshn. Nd., því að þar er svo ýtarlega gerð grein fyrir því, í hvaða átt þessar breyt. stefna. Þar er ljóst tekið fram, hvaða breyt. á l. hér er lagt til, að gerðar verði. Ég get ekki gengið framhjá að benda á, að n. hefir í einstökum atriðum viljað láta koma fram sitt álit um það, hvernig skilja beri atriði í frv., og vil ég sérstaklega taka fram, að það á við 13. gr. frv., sem er till. um breyt. á 40. gr. l. Þar er mælt fyrir í 3. mgr. þeirrar gr. um greiðsluskyldu útgerðarfélaga fyrir lögskráða sjómenn. Það mun hafa verið svo í l., að nokkur heimild var fyrir því, að útgerðarmenn skyldu greiða sjúkrasamlagsiðgjöld þeirra sjómanna, sem lögskráðir væru í þeirra þjónustu á skip. Þetta ákvæði hefir verið tekið upp í l. til þess að ekki gæti orðið ágreiningur um það milli sjúkrasamlaga annarsvegar og þeirra hinsvegar, sem greiða eiga þetta gjald. En ég hreyfði því í n., og n. var sammála um það, að svo geti borið til, að maður, sem skylt er að lögskrá, fari á skip án þess að vera lögskráður. Þá kemur upp spurningin um það, hvort útgerðarmanni er skylt að greiða fyrir hann iðgjöld, þó að hann hafi ekki verið lögskráður. Um þetta gæti orðið deila, og vildi ég láta þetta koma fram. Fleira rákum við okkur á, sem eru ýms minni háttar atriði, sem ástæða hefði kannske verið til að gera skýrari og gleggri ákvæði um heldur en er í frv. En af áðurgreindum ástæðum taldi n. ekki tiltækilegt að gera brtt. um það á þessu stigi málsins. Af því að ég geri ráð fyrir, að hæstv. félmrh. geri nokkur skil þeirri breyt., sem hér er á ferð, ætla ég að stytta mál mitt. En hér er komin fram brtt. við þetta frv. á þskj. 332, frá þeim hv. 1. þm. Reykv. og hv. þm. S.-Þ., sem gengur út á það, að b-liður 18. gr. falli niður. En hann er á þessa leið - með leyfi hæstv. forseta -: „Um gjaldskylda sjóðfélaga í eftirlaunasjóði starfsmanna Landsbanka Íslands samkv. lögum nr. 10 15. apríl 1928 og sjóðfélaga í eftirlaunasjóði Útvegsbanka Íslands fer eftir 49. gr. síðustu málsgr.“ Það, sem hér er um að ræða, er, hvort starfsmannafélögin, sem hér er vitnað til, þar sem eru starfsmenn Landsbankans og Útvegsbankans, sem hafa myndað sér lífeyrissjóði, séu undanskilin því að borga gjald í lífeyrissjóð Íslands, sem er 7 kr. nefskattur og að viðbót hundraðshlutagjald af skattskyldum tekjum. Nú er vert að geta þess, að það var svo, þegar l. voru sett, að þá var til starfsmannafélag hjá starfsfólki Landsbankans, sem hafði myndað lífeyrissjóð, sem að einhverju leyti fékk þá þegar fríðindi um að þurfa ekki að greiða gjaldið að fullu, og var þá mynduð reglan um, að þetta fólk greiddi meðalgjald til lífeyrissjóðs, eins og tryggingarl. ákveða. Nú er vert að geta þess, að þessi starfsmannafélög eru mjög víða til á landinu, sem hafa myndað sér lífeyrissjóði. Slíka sjóði hafa t. d. stofnað starfsmannafélag Eimskipafélags Íslands og ég hygg starfsfólk við olíufélögin hér, h/f Shell og Hið íslenzka steinolíuhlutafélag. Fleiri félög munu einnig hafa myndað sér þessa sjóði. Ef nú gengið væri inn á þessa reglu, sem lagt er til í brtt. á þskj. 332, er mjög hætt við, að skerðast mundu þær tekjur, sem lífeyrissjóður Íslands á að hafa eftir l. nú, og gæti því farið svo, að hann gæti ekki fullnægt sínum skyldum, sem l. nú gera ráð fyrir. Því að það eru líkur til þess, ef gengið er inn á þessa braut, að upp risu í föstum stofnunum, þar sem menn búa við trygga atvinnu, félög, sem mynduðu sér lífeyrissjóði og mundu vilja fá sig undanþegin gjaldinu, sem allur almenningur verður að greiða til lífeyrissjóðs Íslands. Það mundi enda með því, að til lífeyrissjóðs Íslands mundu greiða þeir einir, sem minni tekjurnar hafa í þjóðfélaginu, og sjóðurinn mundi þá verða svo mjög skertur til sinnar starfsemi, að ég hygg, að ég tali þar fyrir hönd meiri hl. n., að hún, af þessum ástæðum, sé á móti því, að brtt. þeirra hv. 1. þm. Reykv. og hv. þm. S.-Þ. verði samþ.

*Magnús Jónsson: Ég skal ekki lengja mikið umr. En við höfum hér, hv. þm. S.-Þ. og ég, borið fram brtt., sem ég hlýt að kalla bara leiðréttingu á einu atriði í frv. Enda trúi ég því naumast, að raunverulega hafi það verið tilgangurinn að gera þá breyt., sem hér hefir komizt inn um það, að svipta nú aftur sjóðfélaga í lífeyrissjóði tveggja banka hér þeim, ja, maður getur sagt sérréttindum, sem þeim eru tryggð í 62. gr. tryggingalaganna, þannig að þeir verði eins og embættismenn undanþegnir því, að þurfa að greiða til lífeyrissjóðs Íslands, þar sem þeir eru í öðrum bankanum með l. og í hinum bankanum samkv. ákvæðum, sem eru staðfest af stjórnarráðinu, skyldaðir til þess að tryggja sig í þessum sjóðum, og það töluvert hærri tryggingu heldur en verið hefði í hinum almennu tryggingum. Að taka þessa menn undir tryggingal. almennt er ákaflega ósanngjarnt, því að þeir greiða til þessara lífeyrissjóða hátt iðgjald, og allur fjöldi fólksins, sem vinnur við þessa banka, er engan veginn svo hálaunaður, að hann muni ekki verulega um að greiða þessi gjöld, jafnvel þó að ekki sé bætt ofan á þau öðrum til lífeyrissjóðs Íslands. Og það, sem gerir málið alveg sérstaklega ósanngjarnt, er, að þetta fólk hefir eftir l. alls enga möguleika á því að hafa neitt gagn af þeirri tryggingu, sem þeir þá eru neyddir til að kaupa sér í lífeyrissjóði Íslands, því að þegar til kæmi, að þeir ættu að fara að fá laun úr lífeyrissjóði Íslands, er ákvæði í tryggingarl., sem gerir það að verkum, að þeir gætu ekki fengið neitt úr þeim sjóði. Ellistyrkurinn úr lífeyrissjóði bankanna er svo hár, að hann sviptir þetta fólk algerlega möguleikanum til þess að fá nokkur ellilaun úr lífeyrissjóði Íslands. Hv. frsm. n. sagði, að það, að samþ. brtt. okkar hv. þm. S.-Þ., gæti valdið því, að tekjur lífeyrissjóðs Íslands mundu skerðast mjög, og mundi það svo enda með því, að allir efnaðri mennirnir kæmu sér upp lífeyrissjóðum, hvert starfsmannafélag fyrir sig, og þegar þeir væru svo komnir undan gjaldskyldu til lífeyrissjóðs Íslands, yrðu hinir fátækustu einir eftir til að greiða í sjóðinn. En þetta er misskilningur. Ég held, að hv. frsm. hafi ekki litið raunhæft á málið, því að þessi ákvæði gilda eingöngu um þessa banka, og enga aðra. Það er ekkert minnzt á neina aðra menn í þessu sambandi í frv., en aðeins sagt, að þessir menn komi undir ákvæði 49. gr. l., þar sem mælt er fyrir um ýmsa sjóði. Það gæti rúmað einhverja slíka hættu, sem hv. frsm. talaði um, ef mikið yrði um slíka sjóði. En brtt. okkar hv. þm. S.-Þ. er aðeins um starfsmenn í þessum tveimur bönkum, sem eru settir þar í sama flokk og þeir, sem tryggðir eru í eftirlaunasjóði embættismanna. Ég get fullvissað alla hv. þm. um, að það er engin hætta í því fólgin að samþ. þessa brtt., og vænti ég þess því, að þeir samþ., að þetta megi haldast eins og það hefir verið, því að það er engin fallgryfja fyrir tryggingarnar almennt.

* Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Ég skal ekki deila mikið við hv. 1. þm. Reykv. um þetta. En mín skoðun raskaðist ekkert á málinu við hans ræðu, því að hann færði engin rök á móti því, að ef starfsfólk bankanna verður undanþegið þessum greiðslum, þá verður erfiðara fyrir Alþ. að standa á móti kröfum annara sjóðfélaga, sem kynnu að myndast á sama eða svipaðan hátt. Ég benti líka á, að það hafa þegar legið fyrir umsóknir um þetta frá sjóðfélögum í lífeyrissjóði starfsfólks Eimskipafélags Íslands, og jafnvel frá fleirum slíkum félögum, sem ég nefndi. Ég þekki t. d. stéttarfélag prentara, sem hefir myndað slíkan sjóð. Öll þessi félög hafa sótt um að fá að njóta samskonar sérréttinda eins og sjóðfélagar bankanna hafa fengið. Ég get ekki séð, að það sé gengið verulega harðara að þessum mönnum, sem þarna eiga hlut að máli, heldur en hverjum öðrum borgara í þjóðfélaginu. Það er vitanlegt, að efnaðri borgarar þjóðfélagsins verða að borga 1% skatt af skattskyldum tekjum til lífeyrissjóðs, auk nefskattsins, 7 kr. gjaldsins, án þess þó að vita, hvort þeir nokkurn tíma þurfi að njóta styrks úr lífeyrissjóðnum. Hið sama kemur og til að gilda fyrir aðra, sem vinna í stofnunum hliðstæðum bönkunum. Ég sé því ekki, að ástæða sé til að gera mun á þessum þegnum þjóðfélagsins og hinum, sem ekki eru svo stæðir, að þeir hafi aðstöðu til að mynda slíka sjóði. Ég man líka ekki heldur betur en að bankarnir leggi árlega fram töluverða fúlgu í eftirlaunasjóði fyrir starfsmenn sína. Menn þessir eru því styrktir af því opinbera, eða svo gott sem það. Hér er því engin ástæða til þess að gera undantekningu, og ég tel því jafnframt rétt að stöðva þessa skriðu. Meiri hl. n. lítur því svo á, að brtt. þessi eigi ekki að ná fram að ganga, því að hún sé skaðleg fyrir lífeyrissjóðinn, og að síðustu vil ég segja hv. 1. þm. Reykv. það að ég gat alls ekki sannfærzt af ræðu hans um réttmæti brtt. þessarar, heldur fékk ég staðfestingu á skoðun minni um það, að hún myndi skapa misrétti, ef hún yrði samþ.

*Magnús Jónsson: Hv. frsm. staðfesti það, sem ég sagði, að brtt. mín og hv. þm. S.-Þ. skapaði enga hættu fyrir lífeyrissjóðinn, eða myndaði nokkra grundvallarreglu, þó að hún yrði samþ. Það, sem hann aðallega hafði á móti till., var það, að fleiri færu að sækja um þetta. Ja, það er nú svo, að það er aldrei hægt að komast fyrir það, að menn beri fram sanngjarnar kröfur. Annars vil ég segja hv. þm. það, að það eru fleiri stofnanir en bankarnir, sem hafa einkasjóði til þess að létta undir með starfsfólki sínu. Þannig hefir t. d. Eimskipafélag Íslands mikinn lífeyrissjóð fyrir starfsfólk sitt, en munurinn er sá, að félagið borgar öll iðgjöldin sjálft, starfsmennirnir fá trygginguna þannig ókeypis, en bankarnir greiða ekki nema nokkurn hluta á móti starfsmönnunum, eða svo, að starfsmennirnir greiða ekki nema 3%, en það er hið sama og embættismenn greiða í lífeyrissjóð sinn, og það þótti rétt að undanþiggja þá frá því að greiða í lífeyrissjóð alþýðutrygginganna.

*Magnús Gíslason: Það var rétt, sem hv. frsm. minntist á áðan, að þegar nefndin lauk störfum, hafði ég ekki látið uppi álit mitt um þetta atriði, en það var sakir þess, að málið var svo fljótt afgr. frá n. Ástæðan fyrir því, að brtt. er borin fram, er sú, að það þykir ekki sanngjarnt að láta þessa sjóðfélaga greiða þetta gjald, þar sem þeir fá ekkert í móti, en það ætti yfirleitt að vera föst regla, að þegar einhverjar kvaðir eru lagðar á menn, þá eigi þeir jafnhliða að fá einhver réttindi. En hér á ekki um neitt slíkt að vera að ræða. Menn þessir eiga ekki að fá neitt úr alþýðutryggingunum fyrir gjald sitt. Lögin um alþýðutryggingar standa etlaust til bóta í framtíðinni, enda þurfa þau þess með. Mér er t.d. fullkunnugt um, sem innheimtumanni, að óvinsælli skattur hefir varla nokkurn tíma verið lagður á. Fyrst og fremst sakir þess, hve hann er hár, sem sýnir sig bezt í því, að menn, sem voru þinggjaldslausir ár eftir ár, eiga nú kannske að greiða 50–60 krónur á ári. Það var því ekkert undarlegt, þó að margur yrði hissa og hefði orð um að greiða þetta. Þegar það var svo skýrt fyrir mönnum, að þeir ættu von á að fá úr lífeyrissjóði, þegar þeir væru 65 ára gamlir, var svarið venjulega: Við verðum aldrei svo gamlir, - eða ég verð aldrei svo gamall. Að fara nú að breyta þessu ákvæði, sem sett var inn í lögin fyrir 3 árum, er lítt skiljanlegt, því að það hefir eflaust verið sett þar af því, að það hefir þótt nauðsynlegt og sanngjarnt.



Frv. þetta er borið fram af landbn. Nd. að tilhlutun landbrh. Það er um breyt. á l. frá 1937 um loðdýrarækt og loðdýralánadeild. Aðalbreytingin, sem í frv. felst frá gildandi l., er í því fólgin, að meira öryggis verði gætt með vörzlu dýranna, svo að þau sleppi ekki laus og valdi tjóni á peningi manna. Þá er annað atriði það, að síðan lögin voru sett hefir verið skipaður ráðunautur um loðdýrarækt, og eru breytingar á lögunum einnig í samræmi við þá breyt. frá því, sem var. Þá er 6. gr. algert nýmæli, þar sem öllum, er loðdýr eiga, er gert skylt að vera annaðhvort meðlimir í Loðdýraræktarfélagi Íslands eða öðru félagi loðdýraeigenda sem hefir lög og reglur staðfestar af landbrh. Eina brtt., sem landbn. hefir lagt til, að gerð verði á frv., er sú, að felld verði niður 1. gr. þess. Að öðru leyti leggur n. til, að frv. verði samþ. óbreytt. Í 1. gr. l. frá 1937 er svo ákveðið, að hreppsnefndir eða bæjarstjórnir veiti leyfi til loðdýraræktar. En í 1. gr. frv. er lagt til, að hreppsnefndaroddvitar eða bæjarstjórar skuli fá heimild til þess að veita leyfi þetta til bráðabirgða, upp á væntanlegt samþykki hlutaðeigandi hreppsnefnda og bæjarstjórna. Hvað mig snertir, þá skal ég játa það, að ég taldi þetta ekki svo mikilsvert atriði, að ástæða væri til þess að láta málið fara að ganga aftur til Nd. vegna þess. Ég legg því ekki mikla áherzlu á þessa brtt., enda þótt ég mæli með því, að hún verði samþ., og frv. eins og það liggur fyrir, að undanteknu þessu atriði, því að ég tel það til bóta.



Þegar ég kvaddi mér hljóðs við fyrri hl. þessarar umr., hafði ég ætlað mér að gera nokkra grein fyrir því, hvers vegna ég hafði skrifað undir nál. fjhn. á þskj. 364 með fyrirvara. En síðan þetta var, hafa þeir atburðir gerzt, er hafa orðið þess valdandi, að ég mun ekki fjölyrða um þetta mál. Ég skal þó geta þess, að ég var meðnm. mínum alveg sammála um flutning þeirrar brtt., sem er í nál. á þskj. 364. En fyrirvari minn er um málið í heild sinni. Ég er nefnilega sömu skoðunar enn sem ég var á síðasta Alþ., þegar rætt var um þetta mál, að þó að ég unni sjómönnunum þess að fá sem hæsta stríðsáhættuþóknun, þegar þeir sigla á hættusvæðum ófriðarins, þá þykir mér það nokkuð varhugaverð braut, sem hér er gengið inn á, sem sé að ákveða, að háar tekjur skuli verða skattfrjálsar hjá einni stétt. Það var búið að ganga inn á þetta að hálfu leyti í fyrra., og ég taldi, að allir aðilar myndu geta við það unað. Það er náttúrlega alltaf hægt að snúa því svo, að ef ekki er fallizt á allar kröfur einhverrar stéttar, þá sé Alþ. mótsnúið þeirri stétt manna og vilji ekki taka kröfur hennar til greina vegna illvilja. Hvort þetta sé rétt í þessu tilfelli, verður hver að dæma um eins og hann vill, en fyrir mitt leyti vil ég segja það, að ég álít þetta mál allt mjög varhugavert fordæmi. Ég hefi talið það eðlilegra að tryggja eða bæta sjómönnunum meira upp það, sem þeir verða nú að leggja á sig af taugaæsingi og ýmsum óþægindum fram yfir hið venjulega með því að sigla um hættusvæðin á þann hátt að hækka tryggingarnar, sem þeir hafa, svo að þeir gætu þá a. m. k. verið rólegri um ástvini sína, ef eitthvað bæri út af með þá sjálfa. Ég teldi sjálfsagðara að hækka stríðsáhættuþóknunina meira en gert hefir verið heldur en hitt, að gera hana skattfrjálsa. Það, sem hv. frsm. fjhn. minntist á við fyrri hluta 2. umr., að margir sjómenn hefðu skrifað undir áskorun um að breyta þessu og gera áhættuþóknunina skattfrjálsa, efast ég ekki um, að sé satt. En hvaða stétt manna ætli það væri í þessu landi, sem ekki fengist til að skrifa undir áskorun um það að fá kjör sín bætt? Ég býst við, að hver einasta stétt þjóðfélagsins sé þannig, að það yrði hægt að safna undirskriftum meðal hennar um það. Hinsvegar skal ég þó játa, að mér sýnast önnur meiri áhyggjuefni vera nú framundan heldur en þetta, svo ég ætla ekki að fjölyrða meira um það. Ég vil aðeins segja, að ég kann illa við þetta form á því að bæta sjómönnum upp þessi óþægindi, sem þeir verða fyrir.



Herra forseti! Mönnum er kunnugt frá umr. um þetta mál á siðasta þingi, að ég er mjög mótfallinn þessu frv., og ég er það af mörgum ástæðum. Ég vil áður en ég fer nokkrum orðum um málið í heild, láta þess getið, að brtt. sú, sem n. flytur, nær ekki því, sem n. mun ætla að láta hana ná. Það situr kannske illa á mér að vera að benda á þetta, en ég geri það nú samt. Það var upplýst undir umr. í vetur, að þessur siglingar reyndu svo á taugar manna, að sumir færu ekki nema 1–2 túra. Afleiðingin af því verður sú, að þeir ná ekki upp í 8 þús. kr. Þá eiga þeir að borga skatt og útsvar af öllu, því það er í brtt. miðað við 8 þús. kr. Í öðru lagi er það, að það er ætlazt til, að þeir láti allir sínar „prósentur“ í lífeyrissjóð, sem ekki var í vetur. N. ætti að reyna að vera sjálfri sér samkvæm í þessu. Ef hún vill ná því, sem hún ætlar sér að ná, þá á að standa „8 þús. kr. eða minna“, og lífeyrissjóðstillagið verður að taka inn líka, ef hún ætlar að láta það koma fram sem frádrátt. Það, sem fyrst og fremst gerir það að verkum, að ég er á móti þessu frv., er það, að ég tel rangt í öllum þjóðfélögum að búa til mismunandi réttindi fyrir borgarana. Ég tel, að það hafi verið alrangt á sínum tíma að hafa aðalinn með öllum sínum sérréttindum. Hér er verið að búa til vissa stétt, sem á að hafa aðrar skyldur og önnur réttindi en almenningur hefir. Ég er á móti þessari stefnu, hvar sem hún kemur fram, og tel hana þjóðhættulega og skaðlega. Í öðru lagi er ég á móti því og kann því illa, að þegar búið er að ná samkomulagi um eitthvert mál, eins og yfirlýst hefir verið af atvmrh. um þetta mál, þá sé komið með það til Alþ. og farið að heimta meira og meira. Þegar búið er að semja um einn hlut, þá er búið að semja um hann. Ég hefi orð hæstv. atvmrh. fyrir því, að búið hafi verið að semja um þetta mál. Ég kann illa við, að Alþ. fari að heiðra þá sérstaklega, sem ekki halda sínar samþykktir. Í þriðja lagi er ég móti því af því, að mér er ekki ljóst, þegar gengið er inn á þá stefnu að tala um áhættu eða lífsbættu, sem fylgi ákveðnum störfum, og veita mönnum verðlaun eftir því, hvar eigi að setja takmörkin. Ef við lítum á þegna þjóðfélagsins, þá er enginn vafi á því. þó við tölum ekki um neinn ófrið, að það er mismunandi hætta fyrir líf manna við hin ýmsu störf, sem þeir stunda í þjóðfélaginu, - en hvar er þá takmarkalínan? Hverjir eiga að fá áhættuþóknunina? Við erum að tala um, að einhver hluti af kaupi manna eigi að vera fyrir sérstaka áhættu. Það er viðurkennt, að prentarar, sem vinna við blý, lifi skemur en aðrir. Eiga þeir að fá áhættuþóknun eða að fá eitthvert skattfrelsi af einhverjum hluta af kaupi sínu? Það er líka almennt viðurkennt, að sumar læknastöður séu svo erfiðar og að það fylgi því miklu meiri áhætta að vera læknir þar en í öðrum héruðum. Á nokkur hluti af launum þeirra að vera undanþeginn sköttum og skyldum? Það mun líka almennt álit, að sjómenn yfirleitt, bæði þeir, sem veiða í Faxaflóa og annarstaðar, séu í meiri lífshættu en ýmsir menn, sem vinna störf í landi. Eiga þeir að fá áhættuþóknun og skattfrelsi í sambandi við hana? Hvar eru takmörkin? Ef gengið er inn á þessa braut og farið að undanþiggja menn frá gjöldum, þó það eigi hér aðeins að gilda um þá, sem sigla á því svæði. sem kallað er ófriðarsvæði, þá óttast ég, að það fari eins um það eins og þegar við vorum að tala um greiðslur þær, sem bankamenn eiga að greiða í lifeyrissjóð; þá var talað um, að fleiri myndu koma á eftir. Ég óttast, að það fari eins hér. Ég mun því greiða atkv. á móti þessu frv. af öllum þessum ástæðum. En ef flm. ætla sér að láta brtt. ná þeim tilgangi, sem þeir munu ætla sér að láta hana ná, þá þarf að standa í till. „8 þús. kr. eða minna“, svo eitthvert vit verði í henni frá þeirra sjónarmiði séð. Hitt þykir mér vænt um, ef þeir vilja láta þessa menn halda áfram að borga 1% í lífeyrissjóð.



Herra forseti! Ég er þakklátur n. fyrir að hafa afgr. málið; þó verð ég að játa, að óþarflega mikil töf hefir orðið á þeirri afgreiðslu. Ég man nú ekki, hvaða dag málið var afgr. til n., en ég hygg, að það muni vera komið á annan mánuð síðan, en það veldur því, að líkurnar eru ekki sterkar fyrir því, að málið komist í gegnum þingið, þar sem svo er áliðið þings. Ég skal þó játa, að ef það er samhuga vilji hv. þm. að afgr. málið, þá mun geta úr því rætzt. Það er ekkert hægt að segja um það, hvernig undirtektir málið fær í hv. Nd., þó að það nái afgreiðslu hér. Ég skal taka það fram, að eins og við mátti búast, þá sætti ég mig við þá breyt., sem n. hefir gert á frv., því það er miðinn frá því, sem var í frv. upphaflega, sem ég býst við, að menn geti eftir atvikum sætt sig við, þó ég vilji hinsvegar ekki á nokkurn hátt falla frá þeirri skoðun, að krafan um fullar uppbætur er jafnréttmæt fyrir því. Ég skil afstöðu n. Hún telur, að slík krafa muni ekki eiga svo miklu fylgi að fagna í þinginu, svo hún telur eðlilegra að fara hér miðlunarleið til þess að reyna að þoka einhverju fram, og get ég fyrir mitt leyti fallizt á þá skoðun n. viðvíkjandi þeirri brtt., sem hv. 1. þm. N.-M. minntist á, þá er það rétt, að fallið hefir niður seinni hlutinn af gr. eins og hún er í frv., en það mun þegar vera leiðrétt og komið til hæstv. forseta. Hann benti einnig réttilega á, að það er átt við tekjur allt að 8 þús. kr. Við hv. 1. þm. Eyf., sem talaði hér áðan, hefi ég litla ástæðu að segja langt mál. Ég verð að segja, að hann hefir komið mjög drengilega fram í þessu máli. Þó hann að sjálfsögðu hafi sínar skoðanir um það, hvernig eigi að snúast við svona máli, þá hefir hann með afstöðu sinni innan n. og í ræðu sinni áðan markað þá afstöðu, sem ég finn ekki ásfæðu til að fara neitt sérstaklega út í. Ræða hv. 1. þm. N-M. getur mér aftur á móti tilefni til andmæla. Hann segir, og það kom greinilega fram í ræðu hans áðan, að hann sé algerlega á móti málinu. Við því er að sjálfsögðu ekkert að segja. Hann hefir sínar skoðanir um þetta mál, en rök þau, sem hann byggði sínar skoðanir á, tel ég svo langt frá hinu raunverulega, að full ástæða sé til að andmæla því, sem hann sagði. Hann segir, að með þessu sé verið að skapa nýja stétt í þjóðfélaginu. Ég veit ekki til, að verið sé að búa til neina nýja stétt. Ég veit ekki betur en sjómannastéttin hafi að meira eða minna leyti verið hér til frá landnámstíð. Hún hefir að vísu verið í mismunandi myndum, eftir því hvernig atvinnugreinin hefir verið rekin gegnum aldirnar. Fram eftir öldum fór það saman að vera sjómaður og bóndi, en í seinni tíð, eftir að sjávarútvegur jókst, þá skapaðist hin núverandi sjómannastétt, sem hefir sínar tvær greinar, sem heita farmannastétt og fiskimannastétt. Ég vil skjóta því hér inn, að inn í þessa stétt kemur árlega hópur manna úr þeirri stétt, sem hv. þm. tetur sig fulltrúa fyrir, bændastéttinni. Ég hefi ekki á reiðum höndum neinar tölur í þessu sambandi, en það er stór hópur manna, sem árlega kemur úr þessari stétt til þess að sækja sjóinn. Hv. þm. er því líka að mæla hér gegn mönnum úr sinni eigin stétt. Ég skil, hvað fyrir hv. þm. vakir. Hann meinar nýja launastétt.

Ég meina sérréttindastétt

. Það er ekki mín ætlan hér að fara að gera upp á milli stétta í þjóðfélaginu. Ég vil þó segja það, að ég hefi á síðari árum heyrt talað um aðra stétt, sem kölluð hefir verið sérréttindastétt, en það er ekki sú stétt, sem stundar sjómennsku. Því hefir oft verið slegið framan í mann á síðari árum, að bændastéttin væri orðin nokkurskonar sérréttindastétt. Ég vil nú ekki taka undir það. Ég álít, að það séu jafnmikil rök fyrir því eins og þegar hv. þm. talar nú um sjómannastéttina sem sérréttindastétt. Því er þó ekki að neita, að Alþ. hefir á ýmsum tímum sýnt það, að það hefir tekið vel í málefni bændanna. Ég þykist ekki hafa verið eftirbátur í því og aldrei komið eins og öfuguggi með illkvittnislegar aðdróttanir, eins og þessi hv. þm. leyfir sér að bera fram í garð þeirrar stéttar, sem ég hefi hér orð fyrir. Hér er ekki verið að tala um það, að falla frá almennum greiðslum af þeim tekjum, sem menn vinna fyrir. Hér er verið að tala um verðlaun, sem menn fá fyrir að leggja sig í sérstaka lífshættu. Ég skoða þetta a. m. k. nánast sem verðlaun, sem þessir þegnar þjóðfélagsins fá fyrir að leggja sig í lífshættu við svo óumflýjanleg störf sem þau, að draga að og flytja frá þjóðarbúinu. Þetta er á Norðurlöndum svo viðurkennt, að hin Norðurlöndin greiða yfirleitt meira fyrir þetta heldur en greitt er hér hjá okkur. Reynslan hefir líka sýnt, hvað mikið tjón á skipum og mönnum þau hafa beðið. Við höfum að vísu enn ekki orðið fyrir slíku, en hver veit, hvenær sú stund kemur, að við fáum að heyra slík tíðindi. Að segja svo, að það eigi ekki að veita þessum mönnum, sem leggja sig í hættu við það að draga nauðsynjar til og frá þjóðarbúinu, neina sérstaka ívilnun af hálfu löggjafans, svo þeir séu ekki á sama hátt skattlagðir og þeir, sem ekki leggja sig í neina lífshættu umfram hin daglegu störf, nær alls ekki nokkurri átt. Hv. þm. sagði, að það væri mismunandi hætta fyrir lif manna, sem fylgdi hinum ýmsu störfum. Það er alveg rétt. Við þekkjum allir þá sorgarsögu, að blóðtaka okkar við sjósókn hefir verið talin eins mikil hlutfallslega og aðrar þjóðir hafa misst í styrjöldum. Það er að draga úr þessu á seinni árum vegna meiri þekkingar, betri skipakosts og meiri gætni í sjósókn. Hættan er þó alltaf fyrir hendi, en það er hægt að draga úr henni við almenna sjósókn. En þegar siglt er á hættusvæði, þar sem er kannske dufl við dufl, kafbátur í djúpinu eða flugvélar í loftinu, þá er ekki hægt að forðast hættuna, ef þessi drápstæki verða í vegi sjómannanna, sem um hafið sigla. Hér er hinn stóri stigmunur á milli. Ef við förum á fleytu út á sjóinn, þá gáum við til veðurs og reynum að leita lands, ef veður versnar. En hvar er landtakan fyrir þá menn, sem orðið hafa fyrir árásum flugvéla úti á reginhafi? Við höfum frétt um það, hvernig tekizt hefir fyrir mönnum að komast í björgunarbátana, og þó þeir hafi komizt í bátana, þá hafa þeir í mörgum tilfellum króknað úr kulda við það að hrekjast um hafið. Slik æfi er svo hættuleg, að það á að verðlauna þessa menn fyrir að leggja sig í slíka hættu. Hv. 1. þm. N.-M. segir, að það eigi ekki að gera það. Hann spyr, hvort menn séu verðlaunaðir fyrir að leggja sig í hættu við venjuleg störf. Ég skal benda honum á, að við höfum þó verið það framsýnir, að sjómenn hafa um nokkurt skeið verið slysatryggðir fram yfir aðra þegna þjóðfélagsins. Það er þó viðurkenning af hálfu þjóðfélagsins um það, að þeirra starf sé hættulegra en annara. Hv. þm. var að tala um lækna og prentara í þessu sambandi. Það liggja nú ekki fyrir neinar skýrslur um það, hvaða stétt sé skammlífust. Ég býst þó við, að meðalaldur sjómanna sé yfirleitt ekki hærri en lækna og prentara. Það er vitað um lækna, að þeir leggja á sig mikil störf, en þeir eru líka það vel launaðir. að það munu fáar launastéttir geta mælt sig við þá. Um prentara er það að segja, að það er vitað, að innan þeirrar stéttar eru atvinnusjúkdómar, en þeir hafa komið upp innan fleiri stétta, enda eru þeir eitt af því, sem farið er að taka til greina í þeim þjóðfélögum, þar sem menning er mest. En þetta er óháð því, sem við erum að tala um hér. Hv. þm. vildi svo halda því fram, að sjómannastéttin hefði gert samkomulag um hálft skattfrelsi í vetur og það hafi verið upplýst af hæstv. atvmrh. Þetta er ekki rétt, því þegar ríkisstj. lofaði að mæla með hálfu skattfrelsi, þá fylgdi það með, að það myndi verða leitað til Alþ. um að fá fullt skattfrelsi fyrir áhættuþóknunina. Ég skal til sönnunar benda honum á, að í þeim samningum, sem sum stéttarfélög sjómanna gerðu við atvinnurekendur, þá var hnýtt neðan við samninginn ákvæði eins og þessu, með leyfi hæstv. forseta: Ennfremur í trausti þess, að Alþ. verði við sanngjörnum kröfum um það, að öll áhættuþóknunin verði skattfrjáls eða leysi málið meir en til hálfs. Það var sem sé tekið á móti því, sem ríkisstj. lofaði, en um leið var ákveðið að áfrýja því til Alþ. Þessi krafa er byggð á því, að sjómenn séu þarna að leggja sig í sérstaka lífshættu og þess vegna séu ekki af þessari upphæð tekin gjöld til almennra þarfa bæjar- og sveitarsjóða eða ríkisjóðs. Af öllum öðrum tekjum greiða þeir auðvitað sín gjöld. Ég gæti fært mörg rök fyrir því, hvað þessi krafa er eðlileg og sanngjörn. Ég gæti einnig sagt margar sögur, sem sýna það, að þetta er ekki til þess að hafa það í flimtingum og tala um það, að menn heyi taugastríð. Ég hefi talað við marga menn úr þessari stétt, sem siglt hafa að undanförnu. Ég veit, að þessir menn eru engir hugleysingjar, en þó veit ég, að þessir menn eiga í hugarstríði vegna hinnar yfirvofandi hættu, sem er í hverri skipsferð. Það er ekki von, að landkrabbar eins og hv. þm. er skilji þetta eða geti sett sig inn í, hvað það er að vita af hættu svo að segja í hverri skipslengd. Að síðustu vil ég segja þetta: Er útlitið núna bjartara eða meiri líkur fyrir því, að við getum verið jafnöruggir um okkar skip og hingað til? Ég vil leggja þessa spurningu fyrir hv. þm. Getur það ekki breytt viðhorfi hans til þessa máls?

Forseti (EÁrna): Mér hefir borizt frá fjhn. svo hljóðandi brtt. við brtt. á þskj. 364: Sjá þskj. 429;. Brtt. er komin fram á þessum fundi og er þar að auki skrifleg. Þarf því tvöföld afbrigði.



Herra forseti! Ég þarf nú ekki mikið að segja. Ég sé á ræðu hv. 2. landsk., að taugastríðið er komið hér inn í deildina og í hann. Hann var að tala um presta. Ég hafði ekkert minnzt á presta.

Ekki ég heldur

. Hann hefir bara ekkert heyrt af því, sem ég var að segja. Ég hélt því fram, að ég væri á móti því, að nokkurri stétt væru veitt sérréttindi á kostnað annara stétta. Það má tala um, að einn og annar hafi sérréttindi, en það eitt eru sérréttindi, þegar Alþingi er að vernda eina stétt umfram aðrar, og það álít ég, að Alþingi geti ekki gert. Ég álít, að Alþingi geti ekki tekið ákvörðun um það, að ein stétt eigi að hagnast á annara kostnað. Það má náttúrlega segja, að þetta sé greiðsla fyrir áhættu og taugastríð þessa fólks, en eigum við að láta tilfinningarnar hlaupa svo með okkur í gönur, að við förum að skapa sérréttindi stétta, sem hafa svoleiðis taugar, að menn komast í taugatitring sitjandi inni í stól? En þeim, sem vilja láta tangaáreynsluna ráða um kaupgjald, vil ég segja það, að það er mismunandi áhætta við hverskonar störf. Og ef við eigum að fara að borga einhvern hluta launanna fyrir áhættu, verðum við að ákveða, hve mikill hluti er fyrir áhættuna. Ég vil spyrja: Hve mikill hluti af venjulegu sjómannskaupi er fyrir þá áhættu, sem sjómaðurinn skapar sér við að fara á sjó? Hve mikið á hann að fá fyrir þessa áhættu? Hve mikið? Ef við viljum vera sjálfum okkur samkvæmir, hljótum við að láta áhættuþóknun, hvort sem hún er til þessa eða hins, vera undanþegna skatti. Ég vona, að hv. ræðumaður geri upp við sig, hve mikill hluti af venjulegu sjómannskaupi er áhættuþókun, og svo geri ég ráð fyrir, að hann komi með frv. um að undanþiggja þessa áhættuþóknun skatti. Hvað á að segja um lækna hér á landi? Það er erfitt að fá lækna í héruðin úti á landi, bæði vegna þess, hve starfið er erfitt, og vegna þess, hve mikil lífshætta fylgir því. Hvað eigum við að ákveða, að mikill hluti af tekjum þessara lækna sé undanþeginn skatti? Ég sé, að hv. n. hefir vitkazt svo, að hún hefir séð, hve tillagan var mikill óskapnaður, og hefir lagað hana, og vona ég, að hún vitkist svo, að hún taki till. aftur.

*Jóhann Jósefsson: Herra forseti! Ég er einn af þeim, sem hafa gerzt flutningsmenn að þessu máli, og skal segja það strax, að þó ég af eðlilegum ástæðum - ég er dálítið kvefaður - geti ekki hamlað upp á móti því stórflóði af ásökunum, sem kom frá hv. 1. þm. N.-M., að ef hér er stofnað til ómaklegra fríðinda með þessu frv., þá er oft búið að stíga á Alþingi spor, sem ekki er betra að réttlæta og eru miklu ómaklegri en hér er gert. Ég ætla ekki að fara að rökræða við hv. þm. um hættur og taugastrið þeirra manna, sem sigla um hættusvæðin. Ég ímynda mér, að þótt annar okkar hafi farið þar um sem ferðamaður, en hinn ekki komið nálægt því, megi um okkur háða segja, að þar sé eins og blindur dæmi um lit. Þar við bætist, að þetta er ekki annað en lagfæring á nokkrum yfirsjónum, sem Alþingi hefir gert í samningu laga. Alþingi hefir samþ., að áhættuþóknunin ætti að vera nokkurnveginn skattfrjáls, og hefir þar með viðurkennt, að þeir, sem þessara réttinda njóta, eigi þau skilið. Það, sem hér er um að ræða, er að gera þetta í nokkuð ríkara mæli en gildandi lög segja fyrir um. Ef leitað er að höfuðástæðunni fyrir því, að hér er í þetta skipti lögð áherzla á að fá breytt lögunum um skattgreiðslur sjómanna, sem sigla um ófriðarsvæðin, er hún sú, að skattalöggjöfinni hér er orðið þannig háttað, að þó menn vitaskuld hennar vegna ekki leggi niður dagleg störf eða hlaupi frá sínum embættum, þá er hún þannig, að það er satt að segja ekki til mikils að vinna og sízt af öllu fyrir þá, sem hafa föst laun, því þegar launaupphæðin er komin í sæmilegar tekjur, þá er obbanum af þeim sópað í landskassann.

Fer nú ekki meginið í bæjarkassann?

Ég skal gjarnan láta eitt yfir báða ganga. M. ö. o., það opinbera tekur obbann af launum manna til sín. Þessi skattalöggjöf er fyrir löngu farin að hafa hamlandi áhrif á framtak manna á ýmsu sviði. Þegar ófriðurinn skapaði þetta nýja viðhorf, var það bersýnilegt, að gera þyrfti breytingar til þess, að þeir menn, sem verða að taka að sér að mæta þeim hættum, sem eru í viðbót við þær hættur, sem fylgja hinum venjulegu störfum sjómannanna, bæru nokkuð úr býtum í hlutfalli við sitt erfiði og áhættu. Það er ekki hægt að meta til peninga þá óskaplegu áreynslu, sem menn verða að leggja á sig, og ekki einasta sjálfa sig, heldur og sína nánustu, sem heima eru og vita ástvini sína stadda í sífelldri hættu. Slíkt geri ég ekki neina tilraun til að meta til peninga, en ég segi bara það, að það er meiri mismunur hér í þessu efni heldur en hjá öðrum þjóðum. Nágrannaþjóðir okkar hafa stigið spor í þessa átt, og það í ríkara mæli en hv. nefnd vill vera láta. Mér finnst, að það eigi að líta á þær algerlega sérstöku ástæður, sem hér eru fyrir hendi, en ekki fara út í þann meting, sem hv. 1. þm. N.-M. leiddi hér inn í sambandi við þetta. Ég vil að síðustu undirstrika það, að þessi skattaleiðrétting á rót sína í því þjóðarmeini, sem hv. 1. þm. N.-M. á drjúgan þátt í að skapa hér, og sem svo að segja tekur allan afrakstur af rekstri og obbann af launum manna, þegar segja má, að menn séu komnir í launastiga, sem kallast sæmilegt kaup.

*Fjmrh. (Jakob Möller): Ég tók eftir því, að hv. þm. Vestm. vitnaði í það, að nágrannaþjóðir okkar hefðu farið lengra í því efni að undanþiggja stríðsáhættuþóknun skatti heldur en við. Ég hélt, að þetta hefði þegar verið upplýst við umr., en það er kunnugt, að Danir einir undanskilja þetta skatti, en Norðmenn eða Svíar ekki að neinu leyti. Ég gerði fyrirspurn um þetta til sendiherra okkar í Kaupmannahöfn og fékk tvö svarskeyti. Ég fékk formanni n., sem hefir þetta mál til meðferðar, fyrra skeytið, þar sem tekið er fram um Dani, en síðara skeytinu sagði ég honum frá. Ég hefi það hér meðferðis núna og get afhent nm. það, svo þeir geti sannfært sig um, að þetta er rétt. Hinsvegar hefir það komið til tals í Noregi að undanskilja áhættuþóknun skatti, en það eru ekki taldar miklar líkur til þess, að það verði gert. Ég skal svo að öðru leyti láta þetta afskiptalaust.