Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Áður en ég byrja á efnislegri ræðu tel ég ástæðu til að gagnrýna að við skulum ræða stærstu og veigamestu mál haustþingsins hverju sinni, þ.e. fjárlögin og tekjuhlið fjárlaganna sem er sá bandormur sem nú er til umræðu, ávallt seint á nóttunni. Við fjárlagaumræðuna setti sá er hér stendur sig á mælendaskrá fljótlega eftir að umræðan hófst. Þannig fór nú að sú ræða var haldin að mig minnir hálfsex um morguninn. Þetta er þó öllu betra núna. En það er mjög gagnrýnisvert og er fjallað um það víða úti í samfélaginu að við skulum ræða þessi stóru og veigamiklu mál sem snerta mjög marga og sem eru í eðli sínu mjög flókin, seint á kvöldin og nóttunni, ítrekað. Margir mundu vilja fylgjast með þeirri umræðu. Ég beini því til hæstv. forseta og þingheims alls að taka þetta fastari tökum og breyta út af vananum. Töluvert hefur verið gagnrýnt í umræðunni í dag að við skulum ræða tekjuhlið fjárlaganna eftir að fjárlagafrumvarpið, útgjaldahliðin, hefur verið samþykkt. Það er mjög gagnrýnisvert. Á mjög mörgum sviðum, í fleiri nefndum, eru nú mál til umfjöllunar sem tengjast tekjuhlið fjárlaganna þar sem verið er að hækka ýmis gjöld og annað. Ég heyri bæði frá stjórnarandstæðingum og stjórnarliðum um að þessi frumvörp, tekjuhliðarfrumvörpin, komi það seint fram að búið sé að samþykkja allt, að menn séu búnir að skuldbinda sig til að samþykkja tekjuhliðina án þess að hægt sé að fjalla um málin, án þess að hægt sé að senda þau til umsagnar eða fá gesti eða annað. Það er algerlega óboðlegt og því verður hreinlega að breyta. Það er raunar ótrúlegt að sú ríkisstjórn sem nú situr og fór fram með þau loforð að bæta skyldi vinnulag, að allt gegnsæi skyldi aukast, skuli ekki hafa staðið við það. Ég held svei mér þá að vinnulagið hafi ekki farið batnandi, þó hef ég ekki reynslu af fyrri ríkisstjórnum. Þá komum við að bandorminum. Ég talaði um vinnubrögð ríkisstjórnarinnar og viljann sem upphaflega var sýndur til að breyta vinnubrögðum og öllum þáttum, en það hefur fjarað undan því öllu. Það er aðeins komið inn á það í nefndaráliti 2. minni hluta við frumvarpið. Þar segir hv. þm. Birkir Jón Jónsson um samráð í athugasemdum við frumvarpið, með leyfi herra forseta: „Við gerð frumvarpsins var meðal annars stuðst við yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar tengda kjarasamningum sem dagsett er 5. maí 2011. Yfirlýsingin er afrakstur víðtæks samráðs stjórnvalda og aðila hins almenna vinnumarkaðar um margvíslega þætti er lúta að efnahags- og kjaramálum í aðdraganda kjarasamninga.“ Þarna er fjallað um víðtækt samráð og stjórnvalda og aðila hins almenna vinnumarkaðar. Fljótlega eftir að frumvarpið var lagt fram og var sent til nefndar í vinnslu kom mjög í ljós að það átti lítt skylt við samráð þegar fram komu upplýsingar um stórfelld tvísköttunaráform í frumvarpinu sem ekki nokkur maður vissi um. Svo virtist vera sem stjórnarþingmenn sem fyrst höfðu samþykkt frumvarpið í þingflokki hefðu heldur ekki haft vitneskju um það. Maður veltir því fyrir sér hvenær þessi tvísköttunaráform komu inn í frumvarpið og af hverju mál þurfi ætíð að vera unnin með þeim hætti að enginn viti af svona stórum aðgerðum áður en svona lagað er sett inn. Þarna er, eins og ég kom inn á, hið svokallaða kolefnisgjald eða réttara sagt kolefnisskattur. Hluta af þessu hefur síðan verið kippt út. Samkvæmt upplýsingum frá atvinnulífinu hefði þessi skattlagning kippt grundvelli undan stórum og öflugum fyrirtækjum hér á landi eins og til að mynda Járnblendiverksmiðjunni á Grundartanga og að auki líklega tveimur kísilverksmiðjum sem eru í burðarliðnum. Fram kom töluverð gagnrýni á þessi áform, meðal annars frá stjórnarliðum. Það er raunar með ólíkindum að fylgjast með því hvernig það mál eitt og sér var unnið. Það er gott sýnidæmi um hvernig ríkisstjórnin vinnur í stórum og veigamiklum málum. Það er algjört samráðsleysi. Mig langar að fara sérstaklega ofan í það mál af því það er svo gott dæmi og hefur verið töluvert til umfjöllunar. Eins og flestum er ljóst fellur íslenskur iðnaður undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir eða ETS-kerfið. Hugmyndir ríkisstjórnarinnar um skattlagningu á þennan iðnað voru í rauninni tvísköttun og skattlagning umfram það sem kerfið mælti fyrir um. Það mælir að sjálfsögðu enginn gegn því að iðnaðarfyrirtæki leggi sitt til samfélagsins, þau gera það svo sannarlega í dag. En það er mjög mikið atriði, til þess að koma í veg fyrir hugmyndir eins og þessar sem standast enga skoðun fyrir fram, að vinnulag sé með öðrum hætti. Í fyrsta lagi hefði verið mjög skynsamlegt að kanna hvort skattlagningin fæli í sér skerðingu á samkeppnishæfni þessara fyrirtækja á heimsmarkaði, því að það kom snemma fram í umræðunni að það mundi gera það, og hvort fyrirtækin væru almennt í stakk búin til að greiða þessa umræddu skatta. Það er raunar með ólíkindum að það hafi ekki verið gert. Þetta flokkast einmitt undir pólitíska áhættu sem fer vaxandi á Íslandi. Ég ætla að koma betur inn á hana á eftir. Í öðru lagi er mikilvægt að haft sé lágmarkssamráð við atvinnurekendur áður en slíkir skattar eru lagðir á. Í þriðja lagi er mikilvægt að gera sér grein fyrir þeim áhrifum sem svona aðgerð kann að hafa til að mynda á starfsfólk fyrirtækja og samfélögin sem það starfar í. Það er í rauninni með ólíkindum að menn skuli fara fram með svona hugmyndir án þess að þessi atriði séu könnuð. Eitt þeirra fyrirtækja sem þarna átti að tvískatta er fyrirtækið Elkem á Grundartanga. Ekkert samráð var haft við umrætt fyrirtæki áður en tillögurnar voru lagðar fram. Það var ekki fyrr en mánuði eftir að þær komu fram sem það kom í ljós. Hægt hefði verið að koma í veg fyrir slíkt hefðu menn í upphafi skoðað grundvallaratriðin og hefði verið haft það samráð sem ríkisstjórnin talar um að haft hafi verið við vinnslu frumvarpsins, einnig fjárlagafrumvarpsins. Skatturinn á þetta einstaka fyrirtæki, hefði þessi skattur verið lagður á, hefði numið um 430 milljónum árið 2013 og hefði hækkað upp í 860 milljónir árið 2015. Það kom fram á fundi með bæjarstjórn Akraness þar sem það var upplýst og farið var yfir skattaáformin með þingmönnum kjördæmisins og einstökum nefndum. Það var því ljóst að umræddur skattur hefði verið tvöfalt hærri en meðalhagnaður þessa umrædda fyrirtækis hefur verið undanfarin 10 ár. Því mátti mönnum vera ljóst að með þessum aðgerðum hefði stoðunum verið kippt undan rekstri þessa fyrirtækis og fyrirhuguð stækkun fyrirtækisins, sem verið hefur í burðarliðnum, gerð að engu. Fyrir utan það var þetta þvert gegn samkomulagi sem gert var milli iðnaðarráðherra og fjármálaráðherra annars vegar og forsvarsmanna þessa fyrirtækis og fleiri fyrirtækja hins vegar. Elkem á Grundartanga hefur starfað í 30 ár. Um 300 manns starfa hjá þessu fyrirtæki og auk þess eru afleidd störf áætluð vera á annað þúsund talsins þannig að vel á annað þúsund störf voru sett þarna í algjöra óvissu vegna handvammar og fljótfærnisgangs í besta falli. Það getur ekki gengið að mál séu ávallt unnin með þessum hætti. Þrátt fyrir að þessi áform hafi nú verið dregin til baka hvað þennan þátt snertir er alveg ljóst að áhrifanna mun gæta mjög lengi. Þetta veldur því að Ísland fikrar sig nú upp listann yfir þau ríki þar sem pólitísk óvissa er hvað mest. Þetta er pólitísk óvissa. Nú sýna erlendir listar, sem eru yfirlit yfir áhættugreiningu á ríkjum heims þegar kemur að fjárfestingum almennt og atvinnuuppbyggingu, sem birtir eru reglulega, að Ísland flokkast með ríkjum í Suður-Ameríku, Afríku og Asíu. Þetta getur ekki gengið svona. Enn eru uppi spurningar varðandi þetta mál. Í samfélaginu í kringum þessa ákveðnu verksmiðju er spurt: Er öruggt að búið sé að draga þessi áform til baka? Er trúlegt að ráðist verði í stækkun þessarar verksmiðju á meðan vinnubrögðin eru með þessum hætti og umgjörðin jafnóstöðug og raun ber vitni? Er trúlegt að fleiri fyrirtæki horfi til þess hvernig vinnubrögðin voru í þessu máli? Nýlega kom forstöðumaður fjárfestingardeildar Íslandsstofu á þingflokksfund hjá Framsóknarflokknum. Hann sagði að aðgerðir sem þessar sem væru síðan dregnar til baka tæki mjög langan tíma að vinna til baka vegna þess að allar slíkar aðgerðir spyrðust út. Það er pólitískur óstöðugleiki og getur ekki gengið lengur. Okkur Íslendingum hefur í gegnum tíðina tekist að nýta okkar auðlindir á sjálfbæran hátt. Með menntun þjóðar okkar hefur okkur tekist að sækja fram og skapa hér góð lífskjör. En svona glundroði getur ekki gengið lengur. Það þarf skýra pólitíska sýn. Það þarf stefnu sem fyrirtæki geta gert áætlanir eftir til lengri tíma en einnar viku. Það þekkja það allir sem starfað hafa í fyrirtækjarekstri að grunnurinn undir honum er að menn sjái eitthvað inn í næstu viku í það minnsta og helst einhver ár fram í tímann. Þetta veldur því síðan að hvort sem það eru lítil eða stór fyrirtæki, einyrkjar, lítil atvinnufyrirtæki veigra þau sér við að fjárfesta vegna þess að það er svo mikil óvissa í allri umgjörðinni. Fjöldi fyrirtækja gæti aukið framleiðslu sína og verðmætasköpun, fjölgað fólki og því um líkt. Lykillinn að því er að ríkisstjórnin og löggjafarvaldið skapi stöðuga umgjörð fyrir þessi fyrirtæki. En allt kemur fyrir ekki. Við horfum upp á það dag eftir dag hvernig málum er háttað. Nú er svo komið að allt það sem varað var við þegar hrunið varð, það sem Færeyingar lentu í þegar bankahrun þeirra varð, þ.e. þessi gríðarlegi brottflutningur fólks frá landinu, hefur komið fram. Fólk sem missir vinnuna, sem finnur ekki vinnu, sækir kannski um tugi starfa og er búið að vera atvinnulaust í lengri tíma, leitar út fyrir landsteinana eftir vinnu. Það þekkjum við úr sögunni. Það hefur gerst áður. Það gerðist svo um munaði í lok 19. aldar, en nú er svo komið að þessar tölur eru að verða allt of háar. Árið 2008 fluttu 500 einstaklingar af landi brott. Árið 2009 voru það um 2.500. Árið 2010 voru það 1.700 einstaklingar. Í byrjun febrúar 2010, þegar rúmlega 3.000 einstaklingar höfðu flutt af landi brott, var tekin umræða í þessum sal einmitt um þessa brottflutninga. Hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir spurði hæstv. forsætisráðherra út í þessa brottflutninga og hvað ríkisstjórnin væri að gera til þess að koma í veg fyrir þá. Þá svaraði hæstv. forsætisráðherra því að full ástæða væri til að hafa áhyggjur af þeirri þróun og að ríkisstjórnin væri að gera allt hvað hún gæti til að koma í veg fyrir að Íslendingar sæju ástæðu til þess að flytjast búferlum. Síðan þau ummæli féllu, 16. febrúar 2010, er nú liðið dálítið vel á annað ár. Árið 2010 fluttu um 1.700 manns af landi brott. Það sem af er árinu 2011 hafa um 1.400 einstaklingar flutt af landinu þannig að það stefnir allt í að árið í ár verði stærra en árið 2010 í þessu tilliti. Það er þvert á það sem hæstv. forsætisráðherra sagði í fjölmiðlum í gær eða fyrradag, að þessir brottflutningar væru nú eiginlega ekkert vandamál, að meira væri gert úr þeim en ástæða væri til. Það lýsir best hugsunarhættinum. Í byrjun febrúar 2010 var talað um að verið væri að gera allt til þess að skapa atvinnu fyrir þessa einstaklinga til að koma í veg fyrir brottflutning. Nú, tæpum tveimur árum síðar, eru um 3.000 manns til viðbótar fluttir af landi brott. Það var þó þannig í febrúar 2010 að hæstv. forsætisráðherra sagði að þetta væri vandamál en nú, tveimur árum síðar, er þetta ekki lengur vandamál. Heildarfjöldi þeirra sem flutt hafa af landi brott er kominn yfir 6.000 manns - yfir 6.000 einstaklingar hafa flutt af landi brott frá því að þessi ríkisstjórn tók við völdum. Kostnaðurinn við brottflutningana er ærinn fyrir íslenskt samfélag. Hann er gríðarlega hár. Ég hef miklar áhyggjur af því hvað er að gerast þarna. Í fyrsta lagi er íslenskt samfélag búið að kosta gríðarlegum fjármunum til að byggja upp það ágæta fólk sem flutt hefur af landi brott, því að Ísland er í rauninni bara eitt fyrirtæki. Við þurfum að hugsa um að tapa sem minnstu út úr því ágæta fyrirtæki sem landið okkar er. Hver grunnskólamenntaður einstaklingar á Ísland kostar, samkvæmt skýrslu OECD sem unnin var á síðasta ári, íslenskt samfélag um 10 millj. kr. í útgjöldum vegna menntunar. Hver háskólamenntaður einstaklingur kostar samfélagið 23 millj. kr. með beinum útgjöldum vegna menntunar þannig að beinn kostnaður til að mynda við 2.000 brottflutta Íslendinga, sem er um það bil sá fjöldi sem fluttist af landi brott á árinu 2010, er um 30 milljarðar sem er bara glötuð fjárfesting fyrir íslenskt samfélag. Þessir ágætu einstaklingar eru flestir í yngri kantinum, fólk sem er nýbúið að mennta sig, fólk sem er á besta aldri hvað vinnuframlag varðar. Það eru einstaklingarnir sem ættu að drífa áfram hagkerfið hér, skapa hagvöxt, skapa verðmæti og greiða þannig til baka menntunina sem samfélagið er búið að kosta til þeirra. Það er ekki svo að sá sem hér stendur gagnrýni að við menntum þjóð okkar því að það skilar okkur gríðarlegum tekjum. Kostnaðurinn er 30 milljarðar á hverju einasta ári. Frá því að þessi ríkisstjórn tók við völdum er kostnaðurinn líklega um hundrað til tvö hundruð milljörðum fyrir utan glataðar tekjur, skatta, vegna þeirra sem flytja burt, og þeirra jákvæðu áhrifa sem þeir hefðu með því að vera áfram í íslensku hagkerfi. Nei, hæstv. forsætisráðherra segir að þetta sé ekki vandamál en brottflutningar fólks hafa aukist allt of mikið í íslensku samfélagi. Á meðan við náum ekki atvinnulífinu í gang, á meðan við töpum fólki á besta aldri úr landi í auknum mæli - ég fullyrði það og miðað við hljóðið í fólki núna eru brottflutningar að aukast. Ég fullyrði það að … Nú ruglaði þessi blái miði mig sem þingmaður leggur á ræðustólinn og er ekki ólíklegt að fjölmiðlar muni velta því fyrir sér á morgun hvað á honum stendur, en við látum það liggja á milli hluta.

Skemmtileg teikning.

Ég fullyrði að þessir brottflutningar kosta okkur gríðarlega háar fjárhæðir en íslenskt samfélag þarf á því að halda að vaxa fremur en hitt. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum í fjárlagafrumvarpinu og síðan í því frumvarpi sem hér er til umræðu, vinna þvert gegn því að stækka kökuna. Það er hægt að taka gott dæmi um það: Segjum að forsætisráðherra sé bústjóri á stóru búi þar sem eru kannski 500 fjár. Á hverju ári fækkar forsætisráðherrann í hjörðinni um 20–30 ær og ætlast svo til þess að af því komi sömu tekjurnar og áður. Það er það sem gerist nú, bæði í því frumvarpi sem við ræðum nú, í fjárlagafrumvarpinu og í frumvarpinu á síðasta ári með þeim skattkerfisbreytingum sem þá voru gerðar, enda fjölgar þeim sem gagnrýna stefnu ríkisstjórnarinnar. Undanfarið hefur verið til umræðu gagnrýni Guðmundar Ólafssonar hagfræðings, eða Lobba eins og hann er oft kallaður, í útvarpsþætti á Bylgjunni, að ég held, fyrir nokkrum dögum. Vart verður sá hagfræðingur sakaður um að vera mikill stjórnarandstæðingur því að hann hefur alla jafna varið málstað ríkisstjórnarinnar. Það er óhætt að segja að þau orð sem þessi ágæti hagfræðingur hafði til þess að lýsa ríkisstjórninni og þeirri stefnu og vegferð sem hún er á séu þess eðlis að ekki er hægt að hafa þau eftir í þingsal Alþingis. Hann talaði um skattaáform ríkisstjórnarinnar og áhrif þeirra, að það væri eins og hundur sem elti skottið á sér þegar ríkisstjórnin vildi skattleggja meira á næsta ári vegna þess að kakan væri alltaf að minnka og allt væri að dragast saman. Fleiri hafa tekið í sama streng. Ríkisstjórnin virðist ekki átta sig á þessu, heldur leggur hún til enn fleiri skattbreytingar, eins og það sé ekki nóg orðið. Gerðar hafa verið 142 skattbreytingar frá því að hæstv. fjármálaráðherra tók við fjármálaráðuneytinu. Hann er búinn að vera fjármálaráðherra í 940 daga. Í hverri einustu viku er gerð skattbreyting. Fæstar þeirra breytinga hafa verið í þá veruna að stækka kökuna. Landsbyggðin fer gríðarlega illa út úr mörgum af þessum breytingum. Maður skyldi ætla að miðað við þær veigamiklu skattkerfisbreytingar sem gerðar hafa verið hefðu byggðamál verið höfð til hliðsjónar. Þá hefði kannski í einhverjum atvikum verið horft til norska skattkerfisins þar sem keyrt er á lægri skattprósentu í Norður-Noregi og skattkerfið notað til þess að jafna byggðaáhrif og gera fólki á afskekktari svæðum auðveldara fyrir að stofna fyrirtæki, reka fyrirtæki, halda heimili, en með því er hvatt til þess að halda öllu landinu í byggð. Ekki er það svo og raunar er það með ólíkindum að fylgjast með því hvernig byggðirnar fara út úr þessu. Byggðamálin verða undir í þeirri stefnu sem alla jafna birtist okkur í fjárlögunum, til að mynda varðandi heilbrigðismálin. Fyrir um ári síðan var óskað eftir að gerð væri sérstök byggðaúttekt á fjárlögum ár hvert. Ekkert bólar enn á niðurstöðum úr þeim byggðaúttektum sem þá voru lagðar fram. Ég ætla ekki að gera lítið úr mikilvægi þess að gerðar séu einhvers konar kynjaúttektir á fjárlagafrumvarpinu, það þykir sjálfsagt, en þá er ekki síður mikilvægt að gerð sé byggðaúttekt á bæði útgjaldaliðum og skattaliðum og að horft sé til þess að mörg þeirra landsvæða sem fóru gríðarlega illa út úr þenslutímanum á árunum 2005–2008, máttu glíma við mikla fólksfækkun. Það eru engar sértækar aðgerðir eða viðleitni til þess að hlífa þessum svæðum, hvorki varðandi skattaumgjörðina né niðurskurðinn, enda eru margir á þessum svæðum farnir að örvænta mjög og velta því fyrir sér hvort markmiðið sé raunverulega að leggja þau algerlega af. Það er lítið gert varðandi atvinnuuppbyggingu. Skorið er niður það litla sem orðið er eftir af til að mynda heilbrigðisþjónustu og opinberri starfsemi. Niðurskurður í samgöngumálum hefur verið gríðarlegur, sem við vitum öll að skiptir mjög miklu máli fyrir hinar dreifðu byggðir. Svo koma skattahækkanir mjög illa niður á þessum landsvæðum. Þar er til að mynda hægt að nefna hækkun á bensíngjaldi, hækkun á olíugjaldi, almennar skattahækkanir, flutningskostnað. Þótt í þinginu sé til umræðu frumvarp þess efnis að koma til móts við þann þátt, nær það eingöngu til útflutningsfyrirtækjanna en ekki til einstaklinga, þannig að ég held að full þörf sé á því að ráðast til einhverra almennra aðgerða í þágu hinna dreifðu byggða. Því miður er það frumvarp sem við ræðum enn eitt skrefið í þá átt að þyngja róðurinn hjá landsbyggðinni eða hjá þeim byggðarlögum sem hafa mátt glíma við mikla fólksfækkun og erfiðleika undanfarna áratugi. Ég fullyrði að líklega hafa aldrei verið jafnmiklir erfiðleikar sem þessi byggðarlög hafa þurft að glíma við og jafnmikil mótbára frá stjórnvöldum og einmitt núna undir stjórn þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr. Ef við skoðum þetta frumvarp hefur til dæmis á olíugjaldinu gríðarleg áhrif víða úti á landi. Við vitum að á landsbyggðinni eru menn alla jafna mjög bundnir af einkabílum, af öllum flutningum og kostnaði sem þeim tengist. Menn hafa ekki möguleika á að nýta sér almenningssamgöngur þar í sama mæli og í þéttbýli. Einkabíllinn er oft og tíðum eina tækið til þess að ferðast og oft er um langan veg að fara til að sækja þjónustu og enn frekar núna þegar verið er að skera niður í heilbrigðismálum og á fleiri sviðum. Fólk þarf oft að sækja þjónustu um langan veg og allar hækkanir hafa gríðarlega neikvæð byggðaleg áhrif. Þetta er eitt af því sem fólk horfir til þegar það velur sér búsetustað. Ég veit ekki hvort ég hef tíma til að fara nægilega vel ofan í þennan þátt í ræðu minni, en fyrirhugað er að leggja kolefnisgjald á flugsamgöngur í frumvarpinu og mun það hafa gríðarleg áhrif á innanlandssamgöngur með flugi, mjög neikvæð áhrif. Það var nú ekki á það bætandi eftir að það sem á undan var gengið í fjárlagafrumvarpinu þar sem nánast er búið er að skera niður það litla sem eftir er af opinberri þjónustu í mörgum þessara byggðarlaga, þá sérstaklega heilbrigðisþjónustu. Eitt er það sem verið hefur töluvert til umræðu og er raunar ekki í þessu frumvarpi en á að ræða á milli 2. og 3. umr., að mér skilst. Það eru málefni AVS-sjóðsins sem er sjóður sem hefur haft það að markmiði að styrkja sprotastarfsemi í sjávarútvegi og í sjávarbyggðum og hefur unnið gríðarlegt þrekvirki og komið mörgum góðum málum áleiðis. Fyrr á þessu ári var ákveðið að tekjur sem kæmu inn af skötusel mundu renna að hluta til í þennan sjóð. Það var reyndar ákveðið eftir miklar umræður og niðurstaðan var þessi, sem var gríðarlega jákvætt bæði fyrir þennan sjóð og sérstaklega sjávarbyggðirnar vítt og breitt um landið. Hluti af þeim fjármunum var sem sagt eyrnamerktur þessum sjóði. Nú ber svo við að ríkisstjórnin og fjármálaráðuneytið vilja taka þá fjármuni út úr sjóðnum og koma þeim beint í ríkissjóð. Það er alveg ótrúleg hugmynd að nú eigi að taka þá fjármuni sem fara áttu inn í AVS-sjóðinn til þessara góðu verkefna, þeir eiga allir að sogast inn í ríkissjóð án þess að tryggt sé aukið fé til sjóðsins. Það er raunar enn ótrúlegra það sem komið hefur fram í umræðunni hvað þetta snertir, að þetta hafi átt að gera nær umræðulaust í nefnd og skella því svo inn án þess að ræða við forsvarsmenn sjóðsins, án þess að ræða við þá aðila sem þetta mál snertir og án þess að ræða við fagráðherrann í þessum málaflokki. Það sýnir kannski enn betur þá vegferð sem hluti ríkisstjórnarinnar virðist vera á gagnvart hinum dreifðu byggðu landsins, gagnvart sjávarútvegi, sprotastarfsemi og atvinnuuppbyggingu í þeirri mikilvægu atvinnugrein. Það var öllum ljóst að fjármálaráðherra var mjög ósáttur við það á sínum tíma að settir væru fjármunir í AVS-sjóðinn og aukið við hann og það byggðatengt, sem er sjálfsagt mál.  Það er raunar með ólíkindum að hugsunarhátturinn sé þessi á sama tíma og menn tala um mikilvægi þess að styðja við alla sprotastarfsemi. Sjávarútvegurinn er ein mikilvægasta atvinnugrein okkar Íslendinga. Hann er sú atvinnugrein sem skilar okkur hvað mestum þjóðartekjum og mestum útflutningstekjum. Maður skilur ekki hvers vegna ráðist er að greininni með þessum hætti og fótunum kippt undan frekari uppbyggingu á þessum mikilvæga sjóði. Ég vil benda á ýmis verkefni sem sjóðurinn styður. Hann styður til dæmis við uppbyggingu þorskeldis. Hann styður við frekari úrvinnslu á hliðarafurðum í sjávarútvegi. Hann styður við uppbyggingu á fiskeldi almennt. Hann styður við uppbyggingu á kræklingarækt, sem gæti orðið gríðarlega stór atvinnugrein hér á landi og lofar mjög góðu. En þetta eitt og sér getur ekki gengið eins og hugsunin er hjá ríkisstjórnarflokkunum. Það er mjög mikilvægt að það náist í gegn við meðferð málsins í þinginu að ríkisstjórnin gefi eftir þau áform sín að taka þessa tengingu algjörlega út. Tíminn sem ég hef til umráða hér fer að styttast. Ég vil segja í lokin að það er mjög mikilvægt að breytt sé í stórum málum í frumvarpinu sem fjallað er um í frumvarpinu, eins og til að mynda kolefnisgjaldinu, AVS-sjóðnum, byggðatengingunni sem þar var hugsuð og auknu framlagi í þann sjóð. En heilt yfir er full ástæða til að hafa miklar áhyggjur af því að frumvarpið og raunar efnahagsstefnan almennt muni leiða það af sér að samfélagið - við skulum segja að við náum því ekki sem við gætum í raun náð. Við erum ekki í sókn í íslensku samfélagi. Það er allt of mikið í störfum og stefnu ríkisstjórnarinnar og í þessu frumvarpi eins og í fjárlagafrumvarpinu sem vinnur beinlínis gegn atvinnuuppbyggingu í landinu, sem er beinlínis árás á almenning í landinu, sem veldur því að þær miklu skattahækkanir munu verða til þess að lán heimilanna munu hækka mjög mikið. Það er full ástæða til að hafa miklar áhyggjur, sérstaklega í ljósi þess þegar maður sér hæstv. forsætisráðherra koma aftur og aftur fram í fjölmiðlum án þess að hafa mikla þekkingu eða skilning á högum almennings og fyrirtækja í landinu. Það kom síðast fram í gær, eins og ég kom að í ræðu minni, þegar hæstv. forsætisráðherra kom fram í fjölmiðlum og sagði að brottflutningur væri ekkert vandamál hér á landi. Ég held að það sé full ástæða til að hafa áhyggjur. Þjóðin hefur orðið miklar áhyggjur af því hvert við stefnum og ég tek fyllilega það. Mestu áhyggjurnar eru vegna þess að ríkisstjórnin er í svo litlum tengslum við almenning og við raunveruleikann í þessu landi.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér ráðstafanir í ríkisfjármálum, ýmsa þá þætti sem liggja til grundvallar fjárlögum ársins 2012, fjárlögum sem þegar hafa verið afgreidd sem lög frá Alþingi. Í ljósi þessa tel ég að við verðum að breyta verklagi fjárlaga og afgreiða frumvörp sem tengjast tekjuöflun fjárlaganna áður en sjálf fjárlögin með tekjum og útgjöldum eru afgreidd. Ég vil taka undir þau sjónarmið félaga minna í hv. fjárlaganefnd að breyta þurfi jafnframt umræðuferlinu um fjárlagafrumvarpið og ég bind vonir við að nýskipuð þingskapanefnd skoði það frekar. Virðulegur forseti. Ef við lítum hins vegar á forsendur fjárlaga ársins 2012 er ljóst að þær hafa þegar breyst nokkuð. Í nýrri þjóðhagsspá er gert ráð fyrir að hagvöxtur verði 0,7% minni á næsta ári en gert er ráð fyrir í forsendunum. Hvað þýðir það í raun? Það þýðir, virðulegi forseti, að gera má ráð fyrir að tekjur ríkissjóðs vegna minni hagvaxtar minnki sem nemur rúmlega 3,1 milljarði. Af hverju er talið að þessi samdráttur verði? Helst má rekja hann til þess að ekki er spáð jafnmiklum vexti einkaneyslu, samneyslu og útflutnings og fyrr. Hins vegar er gert ráð fyrir að fjárfesting vaxi og þá sérstaklega opinber fjárfesting sem vegur að einhverju leyti upp samdráttinn í hinum liðunum. En er sýnilegt að það gangi eftir? Er sýnilegt að fjárfesting vaxi og þá sérstaklega opinber fjárfesting? Því miður, virðulegur forseti, eru fjárfestingar ekki í hendi og sífelldar breytingar í skattumhverfinu eru ekki til þess fallnar að auka áhuga fjárfesta, hvorki innlendra né erlendra, og þrátt fyrir yfirlýsingar einstakra ráðherra um að ýmislegt sé í pípunum skila þær yfirlýsingar engu, virðulegur forseti, ef ekkert fylgir í kjölfarið, því miður. En ég vildi svo gjarnan að allar þessar yfirlýsingar gengju eftir til hagsældar fyrir þjóðina. Yfirlýsingar einar og sér hafa hingað til engu skilað, engu og engum. Þar fyrir utan er það ekki vænlegt til fjárfestinga þessar sífelldu breytingar sem eiga sér stað í skattumhverfinu. Dæmi um vanhugsaðan skatt var kolefnisskattur á kol og koks, en það eru þau hráefni sem eru í rafskautum sem notuð eru við framleiðslu áls, járnblendis og kísilmálms. Áætlun var að leggja sérstakan skatt á þau hráefni en þegar hagsmunaaðilar og Íslandsstofa gerðu grein fyrir hugsanlegum áhrifum slíks skatts á fjárfestingaákvarðanir kom annað hljóð í strokkinn. Sagt var frá hvaða áhrif þessi skattur gæti haft til dæmis á byggingu kísilvers í Helguvík, sem er nú inni samkvæmt þjóðhagsspánni, þar sem fjárfestingar eru upp á 17–18 milljarða sem gætu dreifst á tvö ár. Af slíku kísilveri yrði ekki ef þessi vanhugsaði skattur hefði verið lagður á og það hefði kallað á 4 milljarða tekjusamdrátt og aukinn kostnað vegna aukins atvinnuleysis allt að 1,2 milljörðum. Sem betur fer, virðulegur forseti, var þeim vanhugsaða skatti í meðförum nefndarinnar hafnað. Í IV. kafla í 11. gr. eru liðir a, b, d og e felldir niður í breytingartillögum meiri hluta nefndarinnar en c-lið er enn þá haldið inni með hækkun krónutölu. Það verður að hæla meiri hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar fyrir þann kjark sem hún sýnir að draga til baka þann vanhugsaða skatt. Það sýnir sig, virðulegur forseti, að oft geta tillögur sem frammi liggja í frumvörpum tekið breytingum í meðförum nefnda og það er vel. En slíkt hringl í skattumhverfinu og vanhugsaðir skattar sem fara í umræðuna og eru síðan dregnir til baka, umræðan um slíkt fælir fjárfesta frá og það er ekki það sem íslenskt samfélag þarf á að halda. Ef einhvern tíma hefur verið þörf fyrir fjárfestingar er nauðsyn á því nú, en slíkt er ekki í hendi, virðulegur forseti, og verður ekki í hendi ef hringl í skattumhverfinu verður áfram eins og það hefur verið fram til þessa í valdatíð núverandi ríkisstjórnar. Virðulegur forseti. Vaðlaheiðargöng eru heldur ekki í hendi því að enn liggur ekki fyrir sú úttekt sem átti að gera áður en endanleg samþykkt lægi fyrir um framkvæmdina. Við stöndum frammi fyrir því nú, virðulegur forseti, og kominn er 15. desember, að litlar fjárfestingar eru sýnilegar á árinu 2012. Það styrkir ekki á nokkurn hátt forsendur fjárlaga, ef eitthvað er þá dregur það að sjálfsögðu úr því að fjárlögin standist á þeim forsendum sem gerðar eru í þessum fjárlögum. Virðulegur forseti. Það er flestum kunnugt að fulltrúar ríkisstjórnarinnar hafa margoft lýst því yfir að þeir ætli í heildstæða stefnumótun um breytingar á skattkerfinu sem og í heildstæðar breytingar og til einföldunar á almannatryggingakerfinu, en lítt bólar á slíku. Því hefur verið haldið fram í umræðunni að núverandi ríkisstjórn hafi frá því að hún tók við lagt til 146 breytingar á skattkerfinu. Ef það reynist rétt slær Ísland væntanlega enn eitt heimsmetið og ég veit ekki hvort það er okkur til framdráttar að þessu sinni. Flestar þær tillögur sem við ræðum í því frumvarpi sem hér liggur fyrir og er til 2. umr. með breytingum frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar eru til hækkunar, en einstaka þó til lækkunar svo fyllstu sanngirni sé gætt. Aðrar eru felldar niður eins og áður hefur verið nefnt. Í athugasemdum stendur á bls. 10, með leyfi forseta, í kafla 2.2. Sérstakar tekjuöflunaraðgerðir, að samkvæmt forsendum tekjuáætlunar fjárlagafrumvarpsins fyrir árið hafa stjórnvöld uppi áform um eftirtaldar tekjuöflunaraðgerðir: Það er í fyrsta lagi, virðulegur forseti: „Dregið verði tímabundið úr frádráttarbærni iðgjalda vegna viðbótarlífeyrissparnaðar frá tekjuskattsstofni, þannig að hámark launþega verði 2% af launum í stað 4%. Áætluð tekjuáhrif eru metin 1,4 milljarðar kr. á ársgrundvelli.“ Í öðru lagi að lagður verði sérstakur fjársýsluskattur á heildarlaunagreiðslur fjármálafyrirtækja, lífeyrissjóða og vátryggingafélaga, sem er 3. mál á dagskránni í dag og er sérstakt frumvarp frá fjármálaráðherra. Áætlað er að þetta skili ríkissjóði 4,5 milljörðum kr. á árinu 2012. Eins og flestir vita mótmæla lífeyrissjóðirnir enn því að þeir verði skattlagðir með þessum hætti til að greiða niður vaxtabætur og telja að þeir hafi aldrei samþykkt að slíkt yrði gert. Forseti ASÍ hefur hótað að farið verði í málsókn við ríkið ef af þessu verður, en eins og ég sagði áðan, virðulegur forseti, verður þessi fjársýsluskattur ræddur hér sem sérstakur dagskrárliður, þ.e. frumvarp til laga um fjársýsluskatt. Hér er talað um viðbótarskattþrep í auðlegðarskattinum og áætlað er að viðbótartekjur af breytingunni verði nálægt 1,5 milljörðum kr. Síðan var kolefnisgjaldið sem um var rætt en sumt af því hefur verið fellt niður þó að annað hafi verið hækkað í krónutölu. Gert er ráð fyrir frekari hækkun veiðigjalds, úr 13,3% í 27%. Tekjuáhrif eru áætluð 4,5 milljarðar kr. á ársgrundvelli, en áhrifin á árinu 2012 eru metin 1,5 milljarðar kr. á greiðslugrunni. En þess er jafnframt getið á bls. 10 í frumvarpinu, virðulegur forseti, að aðgerðir vegna veiðigjaldsins verði að finna í frumvarpi sjávarútvegsráðherra um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða, sem verður þá hugsanlega lagt fram á árinu 2012. Án fjársýsluskattsins að upphæð 4,5 milljörðum og án veiðigjaldsins eru tekjuáhrif frumvarpsins af framangreindum aðgerðum tæpir 4 milljarðar en væru með fjársýsluskattinum sem og veiðigjaldinu 9,7 milljarðar. Það eru því, virðulegur forseti, verulegar hækkanir á ýmsum stöðum sem maður veltir fyrir sér hvort og þá hvernig hafi áhrif á hinn almenna borgara. 10,5% fjársýsluskattur, maður hefur það á tilfinningunni, án þess að geta fullyrt um það, að það hljóti með einhverjum hætti að ganga beint inn í gjöld sem fjármálastofnanir þá láta neytendur með einum eða öðrum hætti greiða sem og vátryggingafélögin. En spurning verður hvernig lífeyrissjóðirnir muni, ef þeir verða þvingaðir með lögum í slíkar greiðslur, þurfa að nálgast þá fjármuni öðruvísi en skerða lífeyrisréttindi. Stundum veltir maður því fyrir sér, virðulegur forseti, með núverandi ríkisstjórn sem ýmist kennir sig við jöfnuð og jafnrétti, velferð og norræna velferð - hvar hugsunin um velferð borgaranna liggur í raun og veru þegar oftar en ekki ofan á allt á að hækka álögur og skatta. Í VIII. kafla, virðulegur forseti, eru lagðar til breytingar á lögum nr. 96/1995, um gjald af áfengi og tóbaki, með síðari breytingum. Ég er í sjálfu sér ekki að lasta hækkanir á þeim vörum en þær hafa óneitanlega áhrif á heimilin í landinu vegna neysluvísitölunnar. Þær tillögur sem hér liggja fyrir upp á 5,1% hækkun kalla á hækkun lána heimilanna. Sá útreikningur liggur ekki fyrir en gefur augaleið að það rýrir að sjálfsögðu ráðstöfunartekjur heimilanna um leið og lánin hækka og þar af leiðandi afborganir af lánum, en áætlaðar tekjur ríkissjóðs af þessari 5,1% hækkun nema 760 milljónum. Einnig eru, virðulegur forseti, lagðar til breytingar á lögum nr. 39/1988, um bifreiðagjald, með síðari breytingum. Þær breytingar hafa líka áhrif á heimilin í landinu og sú 5,1% hækkun rýrir að sjálfsögðu ráðstöfunartekjur heimilanna, en tillögurnar gera hins vegar ráð fyrir að áætlaðar tekjur ríkissjóðs verði 320 milljónir. Þetta er í kafla IX, virðulegur forseti. Í X. kafla eru lagðar til breytingar á lögum nr. 125/1999, um málefni aldraðra, með síðari breytingum. Og það er ef ég man rétt um Framkvæmdasjóð aldraðra sem allir greiða í. Þær tillögur gera ráð fyrir 5,1% hækkun á gjaldi í Framkvæmdasjóð aldraðra. Áætlaðar tekjur ríkissjóðs nema 90 milljónum en eins og fyrr, virðulegur forseti, rýrir þessi 5,1% hækkun á framlagi til Framkvæmdasjóðs aldraðra að sjálfsögðu ráðstöfunartekjur heimilanna. Sömu sögu er að segja um tillögur sem lagðar eru til um breytingu á lögum nr. 6/2007, um Ríkisútvarpið ohf., með síðari breytingum. Þar er gert ráð fyrir 5,1% hækkun, sem hækkar tekjur ríkissjóðs um 200 milljónir, virðulegur forseti, en að sama skapi rýrir sú hækkun að sjálfsögðu ráðstöfunartekjur heimilanna. Það er eiginlega nákvæmlega sama hvar við berum niður. Á flestum stöðum eru lagðar til hækkanir sem á einn eða annan hátt koma við heimilin í landinu, við fjölskyldur og einstaklinga, rýra ráðstöfunartekjur þeirra, hækka lánin þeirra og þar af leiðandi draga úr einkaneyslu sem að sjálfsögðu rýrir svo til baka tekjur ríkissjóðs. Hæstv. ríkisstjórn tókst að finna nýjan skattstofn, hún breikkaði skattstofninn vegna þess að hún fann steinolíuna. Steinolían er nýr skattstofn og er hann fram kominn vegna þess að í kjölfar hækkandi eldsneytisverðs hefur komið í ljós að steinolían hefur í auknum mæli verið notuð á ökutæki. Á árinu 2005 voru rúmlega 118 þúsund lítrar seldir af steinolíu en á árinu 2010 var salan komin í rúmlega 1,1 milljón lítra og áætlað tap ríkissjóðs vegna þessa er talið nema um 60 millj. kr. Sú þróun er fyrst og fremst ástæða þess að olíugjald er lagt á steinolíu. Ég velti því fyrir mér, virðulegur forseti, og það hljóta þeir sem nota metan á bílana sína einnig að gera, hvort næsti skattstofn verði metanið. Þó svo að metanið dragi úr umhverfismengun og sé af hinu góða, er spurning hvort ríkisstjórnin sjái þar nýjan skattstofn. Og það hlýtur að vekja þá til umhugsunar sem velta fyrir sér breytingu á bílum sínum, sem kostar fé, ef það verður hirt til baka innan tíðar með sams konar skatti á metan. Virðulegur forseti. Í VI. kafla í þessum bandormi er breyting á lögum nr. 87/2004, um olíugjald og kílómetragjald. Þar er tillaga um að almennt og sérstakt vörugjald á bensín, svo og olíugjald hækki um 2,5% sem á að skila ríkissjóði um 400 milljónum og tillagan um 5,1% hækkun á kílómetragjald á skila ríkissjóði 30 milljónum. Það þarf ekki, virðulegur forseti, glöggt auga til að sjá að þessar hækkanir rýra jafnframt að sjálfsögðu ráðstöfunartekjur heimilanna. Hér er flest á sömu bókina lært. Árið 2009 var auðlegðarskattur tekinn upp með lögum. Sumir segja að eignarskatturinn gamli hafi fengið nýtt nafn og ég get fallist á það, og nú er verið að festa hann í sessi. Það er alveg ljóst, virðulegur forseti, að menn geta ekki reiknað út nú hvaða tekjum þessi auðlegðarskattur muni skila í ríkissjóð. Hins vegar telja menn ljóst að þessi viðbótartekjuöflun kunni að lækka ráðstöfunartekjur þeirra sem hann greiða um allt að 1,5 milljarða kr. Svo er kannski það sem meira máli skiptir um svokallaðan eignarskatt eða auðlegðarskatt að þeirri spurningu sem fram hefur komið hefur aldrei verið svarað hvort þessi skattur brjóti í bága við stjórnarskrána. Ýmsir hafa sagt svo og þá standa einstaklingar sem greiða þennan auðlegðarskatt frammi fyrir því að þurfa að leita til dómstóla til að fá úr því skorið hvort skatturinn brjóti í bága við stjórnarskrána. Það var dapurt, virðulegur forseti, þegar fjármálastofnanir tóku að veita svokölluð gjaldeyrislán eða lán með viðmiðun við erlenda mynt, sem var ólöglegt, og áður en stjórnvöld gripu í taumana, eða einhver las lögin eins og átti að lesa þau og túlka, fóru einstaklingar með málið fyrir dóm og þar af leiðandi þurfti síðan löggjafinn að bregðast við. Það færi betur, virðulegur forseti, að áður en slíkt er fest í löggjöf, áður en slíkir skattar eru settir á sem einhver löglærður maður telur að orki tvímælis og brjóti hugsanlega í bága við stjórnarskrána, þá sé það fullkannað af þeim sem leggja fram áætlun um slíkan skatt, að kannað sé áður en hann er lagður á hvort hann brjóti í bága við stjórnarskrána í stað þess að láta einstaklingana, borgarana í landinu, þurfa að leita til dómstóla til að fá úr því skorið hvort svo sé. Það er ekki, virðulegur forseti, sú aðferð sem löggjafarvaldið, Alþingi Íslendinga, á að beita og það er heldur ekki sú aðferð sem einstaka ráðherrar í ríkisstjórn Íslands eiga að nota vegna þess að þeir verða að geta fundið sköttum sínum stoð með lögum. Virðulegur forseti. Það er ýmislegt annað í þessu frumvarpi til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem tók breytingum og hefur tekið breytingum. Það verður væntanlega fært til sama horfs og er í fjárlagafrumvarpinu, að til dæmis kom fram töluverð breyting á sóknargjöldum og öðrum þáttum sem snerta trúfélög. Hækkun var til nokkurra muna í sjálfu fjárlagafrumvarpinu og ég geri ráð fyrir að breytingar á lögum sem hér eru lagðar til taki mið af því í breytingartillögum virðulegrar efnahags- og viðskiptanefndar. Hér er við nokkuð marga liði verið að framlengja gildistöku. Það á til dæmis við um breytingu á lögum nr. 36/1978, um stimpilgjald, með síðari breytingum. Þar er verið að framlengja bráðabirgðaákvæði að í stað dagsetningarinnar 31. desember 2011 komi 31. desember 2012, vegna þess að í ljós hefur komið að gengið hefur hægar að vinna úr skuldavanda heimilanna en flestir höfðu bæði óskað og vænst. Ýmislegt er í þessu frumvarpi sem tengist slíku. Það eru líka, virðulegur forseti, breytingar sem tengjast aðgerðum vegna kjarasamninga. Á bls. 9 í frumvarpinu stendur, með leyfi forseta: „Á árunum 2009–2010 hækkaði tryggingagjaldið verulega, en þó einungis sá hluti þess sem rennur til atvinnuleysistrygginga, enda jókst atvinnuleysi mjög mikið á þessu tímabili.“ Jafnframt kemur fram að gangi spár eftir um minnkandi atvinnuleysi er lögð til lækkun á atvinnutryggingagjaldinu um 1,36% og það er í samræmi við yfirlýsingu stjórnvalda í tengslum við gerð kjarasamninga. Vissulega verður að fagna þessu, virðulegur forseti, því það dregur úr álögum á atvinnulífið. Þetta kallar á væntingar um minnkun atvinnuleysis og það er vel. Hins vegar eigum við eftir að sjá hvort þetta gangi eftir. Talið er að þessar aðgerðir geti kostað lækkun og þá tekjutap um tæplega 8 milljarða sem mun þá endurspeglast fyrst og síðast í lægri útgjöldum til atvinnuleysistrygginga, og vonandi að þeir sem þá hafa verið atvinnulausir verði komnir inn sem einstaklingar í vinnu með tekjur, og dregið verði úr álögum á atvinnulífið og það verði betur í stakk búið til þess að efla hér atvinnu. Og þá fara fleiri í vinnu og verða þar af leiðandi greiðendur tekjuskatts þegar til lengri tíma er litið. Það er vel því að það er það sem þjóðin þarf hér og nú, hún þarf öflugt atvinnulíf. Við þurfum að draga úr atvinnuleysi vegna þess að atvinnuleysi, hvort sem það er langvinnt eða skammvinnt, er þjóðhagslega óhagkvæmt í alla staði og verst er það fyrir þá sem fyrir því verða. Margur maðurinn nær aldrei að koma sér aftur á vinnumarkaðinn eftir langvarandi atvinnuleysi. Það er tap samfélagsins, það er tap einstaklingsins og fyrst og síðast er það dapurt vegna þess að það minnkar virkni þeirra í samfélaginu sem ekki hafa vinnu. Þess vegna þarf með öllum tiltækum ráðum, virðulegur forseti, að efla atvinnulífið. Öflugt atvinnulíf er, hefur verið og verður alltaf undirstaða velferðar í hvaða samfélagi sem er. Ef ekki er lögð áhersla á eflingu atvinnulífs verður engin velferð. Mér finnst stundum, virðulegur forseti, að töluvert vanti á að skilningur sé á því að öflugt atvinnulíf sé forsenda velferðar og margur maðurinn, jafnt vinstri maður sem hægri maður, hefur sagt að versta leiðin sé að skattleggja þjóð í kreppu og út úr kreppu. Hitt er alveg ljóst að við tölum ekki fólk út úr kreppu og heldur ekki þjóð. Það sem er líka að finna í þessu frumvarpi um ráðstafanir í ríkisfjármálum, aðgerðir í skattamálum, verðlagsbreytingar o.fl., eins og þetta heitir einnig, og sem er kannski órætt er samspil þess sem sést í fjárlögunum, þ.e. samspil tekna og útgjalda. Ef við lítum til eins þáttar í fjárlögum, heilbrigðiskerfisins, þar sem verið er að draga úr þjónustu á mörgum stöðum, þó sérstaklega á landsbyggðinni, erum við samhliða að draga úr og rýra ráðstöfunartekjur heimilanna, m.a. með hækkun bensíngjalds og olíugjalds, og með því að hækka álögur á áfengi og tóbak, sem fer beint út í lán heimilanna. Samspilið í þessum fjárlögum, virðulegur forseti, er því óhagstætt fólkinu í landinu. Þær ráðstafanir sem liggja fyrir í frumvarpi þessu og rætt er við 2. umr. og þess sem fram er komið og við þekkjum í nýsamþykktu fjárlagafrumvarpi, sumar þær forsendur sem þar eru stangast á og þær auka í flestum tilvikum á álögur heimilanna, einstaklinganna, hvort heldur er í því að þurfa að sækja sér þjónustu um langan veg eða að horfa á ýmsar verðlagsbreytingar sem hækka lán. Virðulegur forseti. Ég veit ekki hvort þær ráðstafanir sem hér er gripið til verði til þess að auka tekjur ríkissjóðs þegar til lengri tíma er litið. Það læðist að mér sá grunur að þær muni frekar draga úr tekjum ríkissjóðs. Það hefur sýnt sig að hækkun á bensíni og olíu hefur dregið úr akstri fólks. Fólk notar hjól, það gengur jafnvel, fólk kemur sér saman um ferðir í bíla, sumir nota almenningssamgöngur. Það er líka verið að hækka kílómetragjald, bensíngjald og olíugjald á almenningsfarartæki. Það kallar hugsanlega á hækkun fargjalda. Þetta hefur því víxlverkun í för með sér, virðulegur forseti. Að lokum vænti ég þess engu að síður að forsendur fjárlaga og sú þjóðhagsspá sem liggur að baki standist, að hér verði fjárfestingar, hér dragi úr atvinnuleysi og tekjur ríkissjóðs aukist vegna aukinnar atvinnu. Það er að lokum, virðulegur forseti, ósk mín í þessari umræðu um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum.

Borist hefur bréf frá Oddnýju Harðardóttur, þingflokksformanni Samfylkingarinnar, um að Sigmundur Ernir Rúnarsson, 7. þm. Norðaust., geti ekki sótt þingfundi á næstunni vegna starfa erlendis fyrir flokk sinn. Í dag tekur sæti á Alþingi varamaður hans, Logi Már Einarsson. Hann hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa á ný.

Áður en gengið er til dagskrár mun hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra gefa yfirlýsingu. Ráðherra hefur til þess tíu mínútur en fulltrúar annarra þingflokka hafa fimm mínútur. Forseti vill tilkynna að 1. dagskrárliður, störf þingsins, er tekinn af dagskrá. Þetta fyrirkomulag fundarstarfanna er í samkomulagi þingflokka.

Virðulegi forseti. Eftirlitsstofnun EFTA hefur tilkynnt að hún hafi komist að þeirri niðurstöðu að stefna beri Íslandi fyrir EFTA-dómstólinn vegna Icesave-málsins svonefnda. Eins og þingheimi er kunnugt hefur málið verið fyrir Eftirlitsstofnuninni frá því að hún sendi íslenskum stjórnvöldum bréf í maí 2010 þess efnis að hún teldi að íslensk stjórnvöld hefðu vanefnt skyldur sínar samkvæmt EES-samningnum. Við sendum 2. maí í vor svar til Eftirlitsstofnunar EFTA þar sem við gerðum grein fyrir þeim efnisrökum sem Ísland hefði í málinu og höfnuðum því að Ísland hefði brotið gegn skyldum sínum samkvæmt EES-samningnum og lýstum málstað Íslands með vönduðum hætti. 10. júní sendi Eftirlitsstofnun EFTA síðan rökstutt álit sem við svöruðum með bréfi 30. september síðastliðinn. Það er mikilvægt að hafa í huga að þetta er eitt af fjölmörgum dómsmálum þar sem Ísland tekur til varna fyrir EFTA-dómstólnum. Við höfum oft tekið til varna í málum sem Eftirlitsstofnun EFTA hefur höfðað gegn Íslandi og það er helgur réttur okkar að fá að leggja fyrir dóm mál þar sem ágreiningur er um lagalega skyldu. Mikilvægt er líka að hafa í huga að fjárhagsáhættan í málinu er nú mjög takmörkuð, öfugt við það sem áður var. Hæstiréttur hefur með dómum sínum í októbermánuði kveðið skýrt á um forgang innstæðna og sagt að allir innstæðueigendur njóti þessa forgangs, ekki aðeins þeir sem áttu minnstu innstæðurnar, ekki bara einstaklingar heldur allir innstæðueigendur, líka góðgerðafélögin í Bretlandi, líka innstæðueigendurnir með stóru fjárhæðirnar í Hollandi. Það liggur líka fyrir að slitastjórn Landsbankans hefur tilkynnt að peningar muni verða til í búinu fyrir öllum þessum kröfum. Stóra talan í málinu, innstæðukröfur upp á annað þúsund milljarða króna verða því greiddar af þrotabúinu sjálfu. Við getum borið höfuðið hátt vegna neyðarlaganna sem sett voru haustið 2008. Þau njóta nú viðurkenningar og á grundvelli þeirra eru innstæðueigendur víða um lönd að fá innstæður sínar greiddar, góðgerðarfélög sem ekki nutu innstæðutrygginga í heimalandi sínu eru nú að fá peninga greidda frá þrotabúi Landsbankans og munu fá kröfur sínar greiddar til fulls. Í því bréfi sem Eftirlitsstofnun EFTA sendi í júnímánuði er látið að því liggja að Ísland hafi brotið gegn skuldbindingum sínum með því að tryggja ekki að innstæður væru aðgengilegar strax í kjölfar hrunsins haustið 2008. Við höfum svarað því skýrt að óframkvæmanlegt hefði verið að tryggja aðgang að þeim innstæðum, þó ekki væri nema vegna þess að ef þær hefðu verið fluttar yfir í nýju bankana og erlendir innstæðueigendur hefðu getað tekið þær út á fyrsta degi, hefðu nýju bankarnir orðið gjaldþrota á fyrsta degi því að gjaldeyrisvaraforði þjóðarinnar var ekki þannig að hægt væri að standa við útgreiðslu þessara fjármuna. Okkur var þar af leiðandi ómögulegt að haga málum þannig en við gerðum hitt, við tryggðum rétt innstæðueigenda eins og hægt var með neyðarlögunum. Hollendingar og Bretar eiga vissulega réttmæta kröfu á að verða ekki fyrir óþarfa tjóni vegna gjaldþrots banka á Íslandi og vegna hruns fjármálakerfis á Íslandi og þeir hafa ekki orðið fyrir því. Neyðarlögin tryggja öllum innstæðueigendum forgang. Ef Ísland hefði bara tryggt forgang lágmarksinnstæðna og ekki breytt að öðru leyti forgangi innstæðukrafna í bú hinna föllnu banka 2008 væru bresk og hollensk stjórnvöld að fá miklu, miklu minni fjárhæðir í sinn hlut en þau eru nú að fá. Í tilviki Bretlands eins munar um milljarði punda á því sem þeir eru að fá vegna neyðarlaganna og því sem þeir hefðu fengið ef við hefðum tryggt þeim lágmarkstrygginguna og ekki gert neitt annað. Eins og ég segi eiga Bretar og Hollendingar rétt á því að verða ekki fyrir tjóni og vera ekki órétti beittir vegna hruns á Íslandi en þeir eiga ekki á því rétt, hvorki lagalegan né siðferðilegan, að gera hrunið 2008 sér að sérstakri féþúfu.  Virðulegi forseti. Það er réttur Íslendinga að verjast fyrir dómstóli og það ber okkur að gera og okkur ber að gera það full stolts og sjálfstrausts. Við höfum góðan málstað að verja í þessu máli. Með neyðarlögunum var gripið til þeirra aðgerða sem hægt var en við getum ekki borið ábyrgð á grundvallarveikleikum í innstæðutryggingakerfi Evrópusambandsins. Málsvörn okkar mun þess vegna líka þurfa að taka mið af þeirri stöðu að fjármálakerfið í Evrópu er í mikilli deiglu og miklum erfiðleikum. Á vettvangi Evrópusambandsins vinna menn að nýjum hugmyndum um betra innstæðutryggingakerfi. En jafnvel í þeim hugmyndum er því ekki skýrt svarað hvað gerist ef heilt fjármálakerfi hrynur og því er meira að segja hafnað að ríkisábyrgð sé á skuldbindingum sem ekki fást greiddar út úr innstæðutryggingakerfinu. Ísland verður að standa með sjálfu sér. Við gerðum það sem rétt var og nauðsynlegt haustið 2008, og við brugðumst við aðstæðum með besta hætti sem hægt var. Við eigum líka að hafa í huga að það er gott fyrir okkur núna að setja þessi rök fram fyrir dómi. Við skulum hafa í huga að Bretar og Hollendingar neituðu okkur um þann rétt haustið 2008 að fá að leggja þetta mál í dóm. Slík var þá trú þeirra á málstaðinn sem þeir höfðu þá að verja. Við erum smáþjóð sem byggir tilveru sína á lögum og rétti og við virðum alþjóðalög. Við höfum í þessu máli farið í hvívetna eftir þeim skuldbindingum sem við erum bundin af og við munum auðvitað gera það áfram. Það mun skipta miklu að við höldum víðtækri samstöðu um þessa málsvörn í þessum sal og á meðal þjóðarinnar og komum fram einhuga og segjum skýrt að Ísland getur borið höfuðið hátt vegna þess sem gert var haustið 2008 og við þurfum ekki að bera neinn kinnroða fyrir því hvernig við leystum úr fordæmalausum vanda.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir að gera þinginu grein fyrir stöðu málsins. Ég held að óhætt sé að segja að óvarlegt hefði verið, miðað við það sem á undan var gengið, að gera ráð fyrir öðru en að málið gæti endað fyrir EFTA-dómstólnum. Málsástæður eins og þær hafa nú verið kynntar eru hinar sömu og við höfum áður svarað í samskiptum íslenskra stjórnvalda við stofnunina og ekkert í þeim sem kemur á óvart. Það vekur hins vegar athygli að á þeim tíma sem liðinn er frá því að deila um þetta mál hófst við Eftirlitsstofnun EFTA hefur áherslan færst mjög frá því sem var í upphafi þegar lögð var megináhersla á ríkisábyrgð á innstæðutryggingakerfinu, nú virðist hin meinta mismunun vera í forgrunni. Báðum þessum þáttum hefur ítrekað verið svarað og verkefnið sem við blasir núna er að halda þeim málstað áfram hátt á lofti og verjast þeim kröfum sem uppi eru í málinu til að gæta ýtrasta réttar okkar. Sá fjárhagsþáttur í málinu sem hæstv. ráðherra gerði aðeins að umtalsefni er í raun og veru tvíþættur. Annars vegar er það höfuðstóllinn sem um er að ræða sem er margfeldi reikninganna og hinnar tryggðu fjárhæðar. Það er mikið gleðiefni að þróunin hefur verið sú hjá þrotabúi Landsbankans að fyrir öllum þessum höfuðstól eru eignir eins og útlitið er í dag. Hins vegar er það krafa þeirra sem hafa beðið eftir útgreiðslu úr þrotabúinu um að fá vexti greidda þann tíma. Úr þeirri vaxtakröfu verður ekki leyst fyrir EFTA-dómstólnum heldur mun það bíða úrlausnar síðari dómstóla ef til þess kemur. Fyrir dómstóli EFTA, gangi málið þar alla leið til dóms eins og verður að gera ráð fyrir í dag, verður hins vegar fyrst og fremst tekist á um fyrrnefnda mismunun og hina meintu ríkisábyrgð. Það verður ekki annað séð en dómstólar á Íslandi verði síðan einir bærir til að fjalla um það, ef málið fer á það stig, sem snýr að mögulegri kröfu um vexti. En við skulum líka í því samhengi horfast í augu við að þar getur verið um gríðarlega háar fjárhæðir að ræða og engin ástæða til að gera lítið úr því á þessu stigi. Það sem mestu skiptir núna er að við lærum af reynslunni og gætum þess að halda málstað okkar hátt á lofti. Ég er í engum vafa um að það mun vekja athygli að málið fer núna til dómstólsins. Þá lít ég svo á að það sé hlutverk stjórnvalda að koma skýrt til skila þeim meginatriðum sem hæstv. ráðherra hefur farið yfir og sýna að við gripum til aðgerða sem komu öllum hlutaðeigandi mjög vel, öllum innstæðueigendum, bæði í Bretlandi og Hollandi, og þeim sem tóku við kröfum þeirra. Gleymum því ekki að það eru engir innstæðueigendur í þessum löndum sem ekki hafa nú þegar fengið greitt út. Þeir fengu greitt út á árinu 2008. Þeir sem tóku við kröfum þeirra voru ríkisstjórnir viðkomandi landa. Það má ekki tala um þetta þannig að einhvers staðar sitji innstæðueigendur í sárum. Það er ekki þannig og íslensk stjórnvöld hafa skyldu til að koma þeim boðum rækilega og skýrt til skila. Hluti af þessu máli er að tala máli okkar Íslendinga þannig að það skili sér í fjölmiðla og til stjórnvalda sem vilja fylgjast með. Við á þingi eigum að tryggja góða samstöðu um ýtrustu kröfur, ýtrustu málsvarnir sem hægt er að halda uppi og við höfum góðan málstað að verja. Sjónarmið allra sem hafa tekið til máls í þingsal hafa verið þau að sannarlega væru góðar málsvarnir í Icesave-málinu, hvaða niðurstöðu sem menn komust síðan að á einstökum stigum málsins þegar það var til meðferðar. Ég kalla eftir að þeirri samstöðu sem er svo mikilvæg á þessu stigi málsins verði viðhaldið.

Frú forseti. Það er ekki hægt að segja að það sem hefur orðið í dag komi á óvart, að minnsta kosti ekki þeim sem hér stendur. Ljóst var að úr því að ekki tókst að leysa þetta mál með samningum gæti þetta mjög líklega orðið niðurstaðan. Nú bíður okkar að taka til ýtrustu varna og þá hljótum við að sjálfsögðu að halda því fram sem allan tímann hefur verið gert af hálfu íslenskra stjórnvalda að ekki sé ríkisábyrgð á bak við innstæðutryggingakerfin. Við munum hafna því að í aðgerðum okkar hafi falist nokkurs konar mismunun og nota okkur auðvitað eftir því sem mögulegt er þá „staðreynd“ að yfirgnæfandi líkur eru á að búið eigi fyrir öllum forgangskröfum. Þær upplýsingar sem við höfum komið á framfæri að undanförnu um að búið muni nægja til að greiða upp höfuðstól allra forgangskrafna nægja hins vegar greinilega ekki ESA til að láta málið niður falla eða setja það á ís. Þá bíður okkar það verkefni að undirbúa málsvörn okkar fyrir dómi. Eignaþróun búsins er engu að síður mjög jákvæð og mun alltaf koma okkur til góða og hefði gert hvaða niðurstöðu sem er í þessu máli auðveldari fyrir Ísland, hvort sem það hefði verið lausn á grundvelli samninga eða deilur um meintar eftirstöðvar eftir dóm. Reyndar töldu margir, að minnsta kosti framan af, og töluðu fyrir því að þetta mál ætti einmitt að fara fyrir dóm, þar ætti að fá úr þessum lagalega ágreiningi skorið. Þeim sem það vildu verður nú að ósk sinni. Hitt er jafnljóst að þeim sem það gerðu hefur reynst ótímabært að hrósa sigri í þessu máli. Hann er ekki í höfn en auðvitað vonum við hið besta. Áhættan hefur minnkað hvað sem öðru líður samanber batnandi eignastöðu búsins. Það að búið á fyrir forgangskröfunum sýnir að rétt leið var valin í málinu á útmánuðum 2009, sú leið að reyna að færa málið í þann farveg að í stað þess að ríkið ábyrgðist endurgreiðslur á stórum lánum yrði horft til eigna búsins og þær nýttar til að gera þetta upp svo lengi sem þær entust. Á þeim grundvelli hefur málið hvílt síðan og gerir enn, að eignir Landsbankans borgi þennan ólánsreikning vonandi að fullu, a.m.k. að langmestu leyti. Fjárhagsleg áhætta hefur að því leyti minnkað í málinu en er ekki horfin. Það er mjög mikilvægt að halda yfirvegað á málinu og á þann hátt að það sem gerst hefur í dag setji landið ekki í neikvæðara ljós en óhjákvæmilegt er. Hins vegar verður ekki horft fram hjá því að Ísland er nú á leiðinni fyrir dóm vegna meintra brota á evrópskum skuldbindingum og reglum og staða okkar verður í því ljósi næstu mánuði eða missiri. Þess vegna held ég að það sé mjög mikilvægt að horfa til þess og tefla því fram að hér er og hefur verið uppi lagalegur ágreiningur og það er ekkert óeðlilegt við það í sjálfu sér að hann endi fyrir dómstólum. Þannig ganga hlutirnir fyrir sig ef ekki finnst lausn á öðrum forsendum. Þeirri niðurstöðu sem þar verður erum við hins vegar samningsbundin til að hlíta, þ.e. að því marki sem dómsniðurstaða útkljáir málið. Það er ljóst að til þess verður ætlast að við hlítum niðurstöðunni fljótt og undanbragðalaust þegar hún liggur fyrir. Það ber fréttatilkynning Eftirlitsstofnunar EFTA með sér. En við höfum málsvarnir eins og fram hefur komið, bæði í máli efnahags- og viðskiptaráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins hv. þm. Bjarna Benediktssonar, og ég sé enga ástæðu til annars en að ætla að góð samstaða verði hér á landi að halda þeirri málsvörn fast fram og reyna að verja okkur. Við höfum þar margt til að tefla fram, bæði lagalegan ágreining um regluverkið sjálft sem og þær aðgerðir sem við höfum gripið til. Ég vil meina að það hvernig við höfum haldið á málinu þrátt fyrir ýmislegt, þ.e. við höfum sýnt vilja til að leysa það með samningum 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra ágætiskynningu á stöðu þessa máls sem nú er á leið fyrir dómstóla. Þá er rétt að hafa í huga að á sínum tíma stóð til að meina Íslendingum að fara með það fyrir dóm. Þeir hinir sömu og virðast nú þrýsta á að málið fari fyrir dómstóla ætluðu að meina Íslendingum að gera slíkt á sínum tíma enda töldum við þá eins og nú að rétturinn væri Íslands megin. Það er hins vegar svolítið sérkennilegt að þessi niðurstaða ESA skuli berast, ef ég hef skilið rétt, daginn eftir að ríkisstjórn Íslands sendir bréf þar sem staðan í málinu er útlistuð og færð rök fyrir því að Bretar og Hollendingar hagnist í raun stórkostlega á neyðarlögunum og þeirri aðferð sem var valin, að láta þrotabú Landsbankans fjármagna þetta í stað þess að borga út lágmarkstrygginguna strax og bankarnir féllu. Oft hefur Eftirlitsstofnun EFTA tekið sér vikur og mánuði og jafnvel ár í að svara bréfum en í þessu tilviki berst svarið að því er virðist áður en menn hafa haft tækifæri til að lesa bréfið. Þetta kemur svo sem ekki að öllu leyti á óvart í ljósi forsögu málsins. Forstöðumaður ESA hafði lýst því yfir, m.a. á fundi með EFTA-þingmönnum og þingmönnum frá Evrópuþinginu í haust, að stofnunin tæki afstöðu með Evrópusambandinu í málinu. Þessi flýtir sem nú er kominn í málið af hálfu ESA hlýtur reyndar líka að tengjast þriðju málsgreininni í fréttatilkynningunni sem stofnunin sendi frá sér þar sem lögð er áhersla á að sú tilskipun sem ESA telur Íslendinga hafa brotið sé til þess ætluð að skapa traust gagnvart bankakerfinu og bankakerfið byggi umfram allt á trausti, m.a. því trausti að innstæðueigendur fái bætur fari bankar í þrot. Ekki er annað hægt en að setja þetta í samhengi við það neyðarástand sem nú ríkir í löndum Evrópusambandsins og má ætla að það hafi þrýst á um þessi fljótfærnislegu viðbrögð. En hvað um það. Málið fer fyrir EFTA-dómstólinn sem sumir vilja meina að sé heimadómstóll og muni, á sama hátt og ESA kemst að þeirri niðurstöðu sem Evrópusambandinu hentar, komast að þeirri niðurstöðu sem ESA hentar. Fari svo er samt mikilvægt að hafa í huga grundvallarstaðreyndir málsins, sem hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra gerði ágæta grein fyrir, að Bretar og Hollendingar hafa ekki orðið fyrir neinu tjóni vegna þess hvernig Íslendingar hafa haldið á málum. Þvert á móti hafa þeir hagnast verulega. Og það er rétt að minna hæstv. fjármálaráðherra, sem hér var að byrja að skrifa óútfyllta ávísun ef niðurstaða EFTA-dómstólsins yrði Íslendingum ekki í hag, á að einungis íslenskir dómstólar geta dæmt íslenska ríkið til að greiða skaðabætur. Það er mjög erfitt og raunar ekki hægt að sýna fram á að Bretar og Hollendingar hafi orðið fyrir tjóni vegna þeirra ráðstafana sem Íslendingar gripu til. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur haldið mjög vel á þessu máli frá því að hann tók við því og hefur sýnt frumkvæði, ekki hvað síst í því að mynda náið og gott samráð sem flestra um framgöngu málsins og það hefur gagnast mjög. Ég held að það sé því mjög mikilvægt að málið verði áfram á forræði hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra. Málið verður að vera í höndum ráðherra sem menn trúa að hafi raunverulegan sigurvilja í málinu. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur tekið þetta föstum tökum og unnið vel að málinu og því mjög mikilvægt að mínu mati að það verði áfram á hendi hans. Þetta kom til umræðu á fundi utanríkismálanefndar í morgun þar sem ég lagði til að málið yrði áfram á hendi efnahags- og viðskiptaráðherra og fallist var á að taka það til umræðu í nefndinni áður en nokkur ákvörðun yrði tekin um annað. Við bíðum að sjálfsögðu niðurstöðu EFTA-dómstólsins en þar á bæ ættu menn kannski að hafa í huga að sama hver niðurstaða dómstólsins verður er allt útlit fyrir að EFTA-dómstóllinn og ESA hefðu betur heima setið en af stað farið.

Hæstv. forseti. Við skulum hafa í huga að okkar sterkasta vopn í þessu máli er samstaða, áframhaldandi samstaða. Förum ekki í gömlu Icesave-grafirnar, látum Icesave ekki verða Tröllann fyrir þessi jól eins og hin jólin. Ég held að mikilvægt sé líka að hafa í huga, eins og hefur komið hér fram, að Bretar og Hollendingar neituðu okkur um að fá að leggja málið fyrir dóm árið 2008 og því eigum við ekki að óttast það þó að það fari nú fyrir dóm. Ég held að mikilvægt sé að málið verði áfram í höndum efnahags- og viðskiptaráðherra. Hæstv. ráðherra hefur farið mjög vel með það og unnið mjög vel að því bæði hér heima og á erlendri grund. Það er ekki síður mikilvægt að við finnum samherja í Evrópu. Það er ljóst að Bretland hefur einangrast mjög mikið undanfarið einmitt í þessum málaflokki, fjármálunum, og margir telja að þeir hafi ekki hagað sér með ábyrgum hætti. Það er mikilvægt að fara í fjölmiðlaherferð erlendis og nýta sér allar þær leiðir til að koma málstað okkar á framfæri en fyrst og fremst legg ég áherslu á að við bendum á að Bretar og Hollendingar hafi ekki orðið fyrir tjóni og muni ekki verða það og að þeir eigi ekki að gera allt sem í þeirra valdi stendur til að gera sér neyðina sem uppi varð í Evrópu og víðar 2008 að féþúfu og að misnota sér þann aðstöðumun sem þeir hafa út af stærð sinni og forsögu. Mér finnst líka mjög mikilvægt að við pössum upp á það hvernig við tölum um málið og förum ekki út í það hver hafði rétt eða rangt fyrir sér í kringum samningana og síðan þjóðaratkvæðagreiðslurnar. Aðalatriðið er að vera í núinu og að við verjum þetta mál í einingu.

Virðulegi forseti. Ég hef ásamt meiri hluta þjóðarinnar hafnað frá upphafi kröfu Breta og Hollendinga um að íslenska ríkið ábyrgist greiðslu innstæðutryggingarinnar. Ástæðan er tvíþætt. Í fyrsta lagi kveða lög um innstæðutryggingu ekki skýrt á um ríkisábyrgð. Í öðru lagi tel ég, ásamt mörgum öðrum sem hér hafa talað, að neyðarlögin hafi tryggt innstæðueigendum í Bretlandi og Hollandi þann rétt að þeir muni fá innstæður sínar tryggðar að fullu, þ.e. breska og hollenska ríkið munu fá í sína vasa það fjármagn sem þau lögðu út til að geta tryggt innstæður. Lengi hefur legið fyrir og InDefence benti á það fljótlega eftir hrun að nóg væri til í þrotabúunum. Það ætti því ekki að koma okkur á óvart að Bretar og Hollendingar muni ekki bera neitt tjón af því að hafa tryggt eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Landsbankanum. Frú forseti. Ég tel að Icesave-málið sé komið í réttan farveg, dómstólafarveginn. Þetta er sá farvegur sem meiri hluti kjósenda vildi að málið færi í og það er brýnt að skattgreiðendur á Evrópska efnahagssvæðinu fái skýr svör um hvaða skuldbindingar Evrópusambandið leggur á þá fyrir hönd fjármagnseigenda.

Virðulegi forseti. Umræðu um ráðstafanir í ríkisfjármálum verður nú haldið áfram frá því í nótt. Ákveðið var að stöðva þingstörf á miðnætti og var ég næst á mælendaskrá og er því fyrst á þessum viðburðaríka degi, sem mig langar að óska landsmönnum til hamingju með því að nú hefur Icesave-málið loks komist til dómstóls sem var talin ófær leið í fyrstu en hefur nú orðið að veruleika. Mig langar í tilefni af því að málið er svona statt að lýsa því yfir að það er skoðun mín að strax í dag eigi Íslendingar, þ.e. ríkisstjórnin, að draga aðildarumsóknina að Evrópusambandinu til baka. Það er ófært að stofnanir Evrópusambandsins beiti hótunum til þess eins að bjarga eigin bankakerfi. Nú hefur Ísland í annað sinn orðið fórnarlamb aðstæðna í Evrópu. Evrópsku bankarnir standa mjög illa og hefur orðið mikill fjármagnsflótti úr grísku bönkunum, sem dæmi, þannig að ástæðurnar, eins og kom fram hér í morgun, eru að því er virðist margar fyrir því að láta til skarar skríða nú. ESA hefur oft gefið sér langtum lengri tíma til að ákvarða hvort fara eigi með mál fyrir dómstólinn. Að sjálfsögðu fagna ég dómstólaleiðinni. Ég hef ætíð talið að þetta mál eigi að útkljá fyrir dómstólum allt frá því að fyrsti Icesave-samningurinn kom hingað upp á 750 milljarða auk 5,55% vaxta og hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon vildi tafarlaust gangast við þeim samningi og koma þeim byrðum á íslensku þjóðina. Það er rétt að rifja þetta upp núna vegna þess að nú erum við að tala um ráðstafanir í ríkisfjármálum þar sem ríkisstjórnin leggur stórauknar álögur á landsmenn, hinn almenna borgara, sem þurfa sífellt að standa undir verkum ríkisstjórnarinnar. Ég spyr, frú forseti: Hvar ætlaði hæstv. fjármálaráðherra að finna þessa peninga á sínum tíma? Þegar ráðherrann skrifaði undir fyrsta Icesave-samninginn var algjörlega óljóst hvort það væru einhverjar eignir í þrotabúi Landsbankans. Þetta gerði hæstv. fjármálaráðherra blindandi og nú eru ríkisfjármálin með þeim hætti að síðan þá hafa Íslendingar verið skattpíndir og gríðarlegur niðurskurður hefur orðið í heilbrigðisþjónustu og grunnstoðum samfélagsins án forgangsraðar. Því auglýsi ég enn eftir því hvar hæstv. fjármálaráðherra ætlaði að finna þessa 750 milljarða auk vaxta þegar hann skrifaði undir fyrsta Icesave-samninginn. Það er rannsóknarefni að ráðherra í ríkisstjórn í fullvalda ríki skuli hafa gengið fram eins og hann gerði í upphafi Icesave-málsins. Hér á göngunum var talað um það áðan að síðan kosið var á vordögum 2009 hafi engin jól verið hjá þingmönnum án Icesave og nú er það komið á ný. Að þessu sinni eru fréttirnar jákvæðar að mínu mati vegna þess að ég tel að við Íslendingar komum til með að hafa fullan sigur í þessu máli gagnvart EFTA-dómstólnum því að rök okkar eru svo sterk. Ég minni á að við framsóknarmenn höfum staðið með íslensku þjóðinni alla leið í þessu máli. Við höfum verið samsíða þjóðinni og hafnað því að þessar kröfur leggist á skattgreiðendur. Það er aldrei of oft minnt á það að þingmenn Framsóknarflokksins hafa ætíð greitt atkvæði á þingi gegn þeim klyfjum sem hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon og ríkisstjórn hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur ætluðu að koma yfir á skattgreiðendur. Rétt er að rifja það upp í því sögulega ljósi þegar það er rætt. Ég varð svolítið slegin yfir orðum hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar þegar hann hélt ræðu um þetta mál áðan því að svo virðist sem ráðherrann sé ekki enn búinn að gefa það frá sér að Íslendingar eigi að borga þetta. Ráðherrann sagði að það ætti ekki að hrósa sigri strax yfir dómstólaleiðinni vegna þess að niðurstaða dómstólaleiðarinnar yrði samningsbundin til hlítar og ef dómur færi illa værum við skilyrðislaust skuldbundin til að greiða upphæðina sem við yrðum dæmd til. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fór yfir það í ræðu sinni að íslenskir dómstólar einir geta dæmt skaðabótaskyldu ríkisins og þess vegna er yfirlýsing fjármálaráðherra hreint með ólíkindum. Ég vona að ráðherrann sé illa að sér í lögum um Evrópurétt frekar en að þetta sé raunveruleg ósk hans. Það er dæmalaust að fjármálaráðherra skuli tala með þessum hætti, sérstaklega þegar það liggur nú ljóst fyrir í desember 2011 að þrotabú Landsbankans getur staðið við nánast allar skuldbindingar, ef ekki allar, eins og fram hefur komið. Hæstv. fjármálaráðherra virðist ekki vera af baki dottinn í afstöðu sinni til Icesave-málsins. Það hryggir mig og þess vegna hef ég persónulega ákveðið að á meðan þessi ríkisstjórn lafir við völd ætla ég að standa vörð um embætti hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra. Ég lít svo á að þær hugmyndir sem hæstv. fjármálaráðherra hefur komið fram með undanfarna daga og vikur séu stórhættulegar, að sameina eigi efnahags- og viðskiptaráðuneytið fjármálaráðuneytinu og færa raunverulega öll efnahagsmál ríkisins undir fjármálaráðuneytið. Við sjáum nú að hæstv. fjármálaráðherra er ekki fær um að fara með þann málaflokk sem snýr að Icesave og þeirri málssókn sem fram undan er. Hæstv. fjármálaráðherra gerði okkur það alveg ljóst hér áðan í ræðu sinni og þurfti enga hjálp við það að hann er ekki fær um að fara með þessi málefni Íslendinga vegna þess að greiðsluvilji hans fyrir hönd þjóðarinnar gagnvart Bretum og Hollendingum er svo ríkur að það fer ekkert á milli mála á hvaða leið hann er. Því segi ég aftur að það er kappsmál okkar sem viljum ekki leggja Icesave-skuldir á herðar íslensku þjóðarinnar að standa vörð um sjálfstæði efnahags- og viðskiptaráðuneytisins og þess ráðherra sem þar situr. Sem betur fer skipti hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra Árni Páll Árnason um skoðun þegar ljóst varð að þjóðin hafnaði Icesave-klyfjunum í annað sinn í þjóðaratkvæðagreiðslu eftir að forsetinn hafði sent málið til þjóðarinnar. Það er nefnilega stundum ágætt að skipta um skoðun og fara að berjast fyrir réttum málstað, það er oft farsælt að fara eftir vilja þeirra sem kjósa mann á þing og það gerði hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra svo sannarlega. Ég met það svo að eldmóður hans fyrir hagsmunum Íslendinga í Icesave-málinu sé sannur þannig að það sé sagt. Um þær ráðstafanir í ríkisfjármálum sem við ræðum hér, frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, er kannski frekar lítið að segja í ljósi atburða dagsins, sérstaklega þegar rifjast enn á ný upp þær skuldbindingar sem átti að leggja á herðar þjóðarinnar án þess að gera nokkrar athugasemdir við og leyndarhyggjan var slík að þingmenn áttu ekki að fá að sjá Icesave-samninginn á sínum tíma. Í ljósi þessa undrast maður t.d. að lagt sé til að hækka bensín um nokkrar krónur lítrann til að leggja enn frekari álögur á landsmenn. Ég segi enn á ný: Hvar ætlaði hæstv. fjármálaráðherra að finna peningana fyrir Icesave-skuldinni hefði hún í heild sinni fallið á íslenskt þjóðarbú? Friðhelgisréttindum þjóðarinnar var ekki haldið á lofti og þess vegna hefði hér orðið þjóðargjaldþrot ef hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon hefði fengið sitt fram á sínum tíma; hann var kominn í ráðherrastól og ætlaði svo sannarlega að sýna þjóðinni að þar færi maður sem kynni að stjórna og fara með vald sitt, algjörlega blindur fyrir því hvort það væri nokkuð í þrotabúinu eða ekki. Áður en ég yfirgef, frú forseti, þennan kafla í ræðu minni ætla ég að ítreka það að ég tel að nú sé tímabært að Íslendingar dragi umsóknina að Evrópusambandinu til baka eða setji hana alla vega á ís og ekki verði farið af stað með það mál aftur nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. ESB sýnir okkur ekki bara tennurnar á fjármálamarkaði heldur standa ríki ESB í bullandi deilu við Íslendinga út af makrílnum. Það er nánast sama hvert litið er í samskiptum okkar við Evrópuþjóðirnar og Evrópusambandið, það logar allt í deilum. Hvernig er hægt að koma svona fram við smáríki sem á að heita í umsóknarferli, sem er ekkert annað en aðlögunarferli? Þetta er forsmekkurinn af því sem koma skal. Stærstu ríki Evrópusambandsins hafa oft og tíðum kúgað smáþjóðir. Það berast t.d. af því fréttir að ruðst hafi verið inn í Afríkulönd og annað til að ná auðlindum ríkjanna. Mikið breyttist um síðustu helgi í Evrópusambandinu og Bretar ákváðu að yfirgefa fundinn. Ef það er ekki tímabært núna að Íslendingar taki þetta mikilvæga skref veit ég ekki hvenær það verður. Þrátt fyrir það stendur hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson keikur og telur að ekkert sé að í Evrópu og Evrópusambandið beiti Íslendinga ekki neinum þrýstingi. Ég veit ekki hvað er hægt að kalla svona blekkingu. Meðvirknin varð okkur að falli í bankahruninu, meðvirknin virðist ætla að lifa áfram, að minnsta kosti hjá þeim hluta þingmanna sem vilja halda viðræðum áfram með hæstv. utanríkisráðherra í fararbroddi. Í umræðum hér um fjáraukalög, fjárlög og svo núna ráðstafanir í ríkisfjármálum og þær miklu álögur sem verið er að leggja á landsmenn með auknum sköttum, gjaldtöku og niðurskurði í opinbera geiranum í viðkvæmum málaflokkum sem við þurfum að standa vörð um, svo sem heilsugæslu, menntamálum, löggæslu, dómskerfinu og Landhelgisgæslunni, þá snertir það mig að á sama tíma eyðir ríkisstjórnin fleiri milljörðum króna í vonlausa Evrópusambandsumsókn. Ég hef bent á það sem dæmi að skuldbindingar ríkisins vegna EES-samningsins rétt fyrir jólahlé sl. desember - það var rætt um hánótt, slík var leyndin - eru 7 milljarðar á næstu fimm árum. Það hefur komið í ljós að umsóknin sjálf eða það sem okkur er gert opinbert er rúmur 1 milljarður. Á hverju ári fara 1.400 milljónir frá íslenska ríkinu í mennta- og menningarmálasjóð Evrópusambandsins. Þessi umsókn skiptir orðið tugum milljarða og svo megum við hér á landi taka á okkur niðurskurð og auknar skattálögur svo að ríkisstjórnin komist áfram með þetta gælumál sitt. Frú forseti. Því miður talar hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon orðið mest fyrir Evrópusambandsumsókninni og því að halda þessum viðræðum áfram; sá sem fór með flokk sinn í gegnum síðustu kosningar í andstöðu við Evrópusambandsumsókn. Hvernig líður þingmönnum Vinstri grænna í dag að standa frammi fyrir því að hæstv. fjármálaráðherra kemur fram í þinginu dag eftir dag og í fjölmiðlum og finnur því allt til bóta að þessari umsókn verði við haldið? Hvernig ætli kjósendum þessa flokks sé innanbrjósts að hafa eytt atkvæði sínu í flokk sem sveik kosningaloforðið daginn sem ríkisstjórnin var mynduð? Það hefur komið í ljós að umsóknin var komin á dagskrá þáverandi flokka í starfsstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna. Mjög fáir vissu af því en það hefur nú verið upplýst að það var skilyrði Samfylkingarinnar að ef Samfylkingin mundi verða í ríkisstjórn með Vinstri grænum eftir kosningar skyldi þetta mál fá forgang. Þessu er ekki nægilega vel haldið til haga af fjölmiðlum að mínu mati. Hæstv. fjármálaráðherra er kominn á flótta í málflutningi sínum. Hann sagði í fjölmiðlum í gær að þrátt fyrir að evran væri við það að hrynja og ríki færu fara fram á halda þjóðaratkvæðagreiðslur um hvort þau mundu taka upp evruna þar sem evran hefði veikst svo mikið þá gerði það ekkert til því að þau ríki sem væru í Evrópusambandinu þyrftu ekkert að taka upp evru. En það var akkúrat gulrótin fyrir því að umsóknin var lögð inn sumarið 2009 að við þyrftum stöðugan gjaldmiðil, að krónan væri ónýt. Það voru meginrök þess að leggja inn umsókn því að þá mundi hér allt fara að blómstra. Nú er sú gulrót orðin að mold og hæstv. fjármálaráðherra segir að það geri ekki neitt til vegna þess að ríki í Evrópusambandinu þurfi ekkert endilega að taka upp evru. Rökin sem aðildarsinnar beittu sumarið 2009 eru öll fokin út í veður og vind. Á lagamáli kallast þetta algjör forsendubrestur fyrir því að umsóknin sé þarna inni. Það væri óskandi að ríkisstjórn Íslands mundi standa með íslensku þjóðinni, mundi hætta að eyða öllum þessum fjármunum í aðildarumsóknina og ganga hreint til verks og draga sig út úr þeim viðræðum sem nú standa yfir. Það er engum til gagns, ekki Íslendingum, ekki Evrópusambandinu, að eyða mannafla, tíma og peningum í þetta rugl, ef ég má segja sem svo. Á meðan íslenska stjórnsýslan er á hliðinni, á meðan ekki koma frumvörp frá ríkisstjórninni til þjóðþrifamála, á meðan íslensk heimili eru ekki endurreist, á meðan ekkert er gert til að hjálpa atvinnufyrirtækjum að blómstra eða stofnsetja ný fyrirtæki ræðir þingið niðurskurðarfjárlög, sparnað og skattálögur. Það er nefnilega ekki verið að draga saman í öllum opinbera geiranum heldur er bara verið að draga saman þjónustu í viðkvæmu málaflokkunum, eins og ég fór yfir áðan. Ráðuneytin tútna út og settar eru á stofn nefndir hjá hinu opinbera. Nýlega var samþykkt að aðstoðarmenn fyrir ráðherra yrðu 23, en starfsmannafjöldi ráðuneytanna er um 520 manns. Það sjá allir að á meðan ríkisstjórnin heldur áfram að ráða mann og annan inn í ráðuneytin þá hrynur þetta allt fyrir rest. Það þarf ekki vel menntaðan einstakling til að sjá það að opinberi geirinn getur ekki stækkað og stækkað á meðan almenni vinnumarkaðurinn dregst saman. Það sjá líka allir að það þýðir ekki endalaust að skattleggja atvinnulífið hér á landi um leið og ríkisbáknið þenst út. Núllpunkturinn er löngu kominn og því er gat á fjárlögum vegna þess að almenni vinnumarkaðurinn aflar ekki nægra tekna og er svo skattlagður að atvinnulífið nær ekki að skila nógu miklu í ríkiskassann. Þetta sjá allir nema hin verklausa vinstri stjórn sem kann það eitt að skattleggja og skera niður viðkvæma málaflokka. Könnunin sem gerð var í Reykjavík á læsi drengja var t.d. mjög sláandi. Þyrfti ekki að styrkja grunnskólana í gegnum sveitarfélögin með aðstoð frá ríkinu í stað þess að skera niður menntakerfið? Ætlum við ekki að vera sú menntaþjóð sem við erum þekkt fyrir? Það eru alls staðar rangar áherslur. Hér er verið að loka viðkvæmum sjúkrastofnunum, t.d. St. Jósefsspítalanum í Hafnarfirði sem hefur sérhæft sig í grindarbotnsaðgerðum kvenna. Yfirlýsing velferðarríkisstjórnarinnar þegar þeim spítala verður lokað verður kannski sú það sé ekki þess virði að halda honum opnum vegna þess að konur séu ekki jafnverðmætur vinnukraftur og karlmenn. Ég segi sísvona. Það var verið að loka deild á Landakoti og víðar um landið. Barnshafandi konur á landsbyggðinni eru hræddar um heilsu sína og barnanna sem þær bera undir belti vegna þess að það er orðið svo langt í næstu fæðingardeild. Er þetta velferðarríkisstjórnin? Þetta klingir bjöllum: Hvernig voru kosningaloforðin? Velferðarbrú, var það ekki? Átti ekki að reisa velferðarbrú hér eftir síðustu kosningar? Mig minnir það. Ég held að ég verði að leita að því hvar hún hafi verið reist annars staðar en á milli ráðuneyta. Talandi um ráðuneyti, fram kom á fundi fjárlaganefndar um daginn að það markmið ríkisstjórnarinnar að færa alla stjórnsýsluna niður í bæ og sameina ráðuneyti, færa til stofnanir, nefndir, aðstöðu þeirra og annað, hefði kostað litlar 280 milljónir undanfarin tvö ár. Þetta kemur inn í fjáraukalög og í bútum inn í fjárlög til að villa um fyrir mönnum svo að heildarupphæðin sjáist hvergi á blaði. Við erum að tala um tæpar 300 milljónir í þá vitleysu að færa til stofnanir ráðuneyta og nefndir. Fullt af húsnæði sem ríkið hefur gert langtímaleigusamning um stendur nú autt vegna þess að sífellt er verið að færa stofnanir. Það er ekki heil brú í stjórnun ríkisstjórnarinnar í opinbera geiranum. Það er með ólíkindum að þetta skuli líðast. Við erum í minni hluta í þinginu. Bloggsíður loga oft og sagt að nú þurfi stjórnarandstaðan að standa upp og gera eitthvað róttækt. Það er ekki hægt á meðan ríkisstjórnin hefur hér meiri hluta. Ég hvet því landsmenn til að ákalla þá ráðherra í ríkisstjórninni sem hafa sýnt ríkisstjórninni mesta andstöðu, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Jón Bjarnason og hæstv. innanríkisráðherra Ögmund Jónasson. Þessi ríkisstjórn verður ekki sprengd nema þessir tveir menn standi upp með okkur í stjórnarandstöðunni, standi með fólkinu í landinu og segi: Hingað og ekki lengra! Fyrst þá verður þessari ríkisstjórn hrint frá völdum, ekki fyrr. Ég ítreka að Framsóknarflokkurinn er tilbúinn í kosningar hvenær sem er, við erum óhrædd við að endurnýja meiri hlutann. Eins og staðan er núna er annar meiri hluti á þingi og í ríkisstjórninni en hjá þjóðinni, það er löngu vitað. Ríkisstjórnin, eins og segir í nýju máltæki mínu, stingur svo sannarlega höfðinu í steininn og sér ekki hvað er að gerast. Ríkisstjórnin hefur það eitt að markmiði að lifa af einn dag í einu. Einn dag enn skal ríkisstjórnin halda völdum. Frú forseti. Það eru 499 dagar fram að kosningum. Þetta er óbærilega langur tími ef við þurfum að sitja uppi með þessa ríkisstjórn og það fólk sem þar er. Ég hvet landsmenn til að gagnrýna ríkisstjórnina opinberlega og nefna hana ekki í skoðanakönnunum. Ég veit að óhagstæðar niðurstöður í skoðanakönnunum er það versta sem Samfylkingin lendir í. Svo eru komin tvö ný framboð, framboð hv. þm. Lilju Mósesdóttur, sem hefur fengið listabókstafinn C, og framboð hv. þm. Guðmundar Steingrímssonar sem taka bæði fylgi frá ríkisstjórninni, að sjálfsögðu ásamt okkur í Framsóknarflokknum. Ég hvet einnig fólk til að standa vörð um Framsóknarflokkinn því að við stöndum við það sem við segjum. Eyðsla ríkisstjórnarinnar. Vinstri flokkarnir kunna langbest, sérstaklega kratar, að eyða fé frá öðrum og nota í gæluverkefni. Ég get ekki horfið frá þessari umræðu án þess að minnast á þær þúsund milljónir sem farið hafa í það sem var upphaflega kallað stjórnlagaþing. Ég fullyrði að það er búið að breytast í olnbogabarn hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur því að það veit enginn hvað á að gera við þá afurð sem varð til úr ólöglega kjörnu stjórnlagaþingi sem breytt var í stjórnlagaráð sem er einungis ráðgefandi fyrir þingið, stjórnarskrárbreytingar verða ekki nema á kosningaári. Í hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd liggur 1 þúsund milljóna króna skýrsla sem enginn veit hvað á að gera við. Um það eru deildar meiningar. Sumir vilja senda frumvarpið beint í þjóðaratkvæðagreiðslu, ríkisstjórnin tekur ekki séns á því vegna þess að þá yrði málið fellt. Sumir vilja gera smávægilegar breytingar og senda málið svo í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu, það geta aðrir ekki hugsað sér. Málið er í fullkomnu uppnámi. Ríkisstjórnin braut í bága við stjórnarskrá með því að úthýsa stjórnskipunarvaldi Alþingis. Fyrir rest verða það alltaf þjóðkjörnir alþingismenn, 63, sem koma til með að þurfa að samþykkja nýja stjórnarskrá, boða til alþingiskosninga í millitíðinni og samþykkja svo stjórnarskrána á ný eftir að nýir þingmenn hafa verið kosnir á þing sem einnig þurfa að taka þátt í því. Stjórnskipunarvaldið er langtum stærra en nokkurn tíma þingið. Þarna liggja 1 þúsund milljónir, frú forseti. Þetta eru háar upphæðir í ljósi þeirra niðurskurðartillagna sem liggja fyrir. Ég minni á að ríkisendurskoðandi þurfti t.d. að fara bónleið til fjárlaganefndar og fá 20 milljónir. Þetta er sá sem á að endurskoða ríkisreikninginn og sjá til þess að framkvæmdarvaldið fari eftir þeim fjárveitingum og noti þá fjármuni sem því er ætlað til þeirra verka sem því er ætlað að sinna. Það var komið fram í 3. umr. þegar hv. fjárlaganefnd tók þá ákvörðun að veita þessa fjárheimild. Það eru 10 milljónir hér og 20 milljónir þar og aðrar 30 milljónir í brýn úrlausnarefni sem þarf að eyða peningunum í, en ríkisstjórnin hefur sett aðrar áherslur og setur fjármagnið í ESB-umsókn og stjórnlagaþing. Þetta eru hræðilegar staðreyndir sem ég verð að rifja upp í ljósi þess að við erum að ræða þetta mál. Þá er best að kíkja aðeins í frumvarpið. Mikið hefur verið rætt um umhverfis- og auðlindaskattinn. Eins og allir vita eru auðlindirnar mitt hjartans mál. Ég hef mikið fjallað um loftslagskvóta og allt sem því tilheyrir og það að ríkisstjórnin afsalaði sér miklum fjárhæðum með því að ganga evrópska kerfinu á hönd í loftslagsmálum. Ég ætla svo sem ekki að hafa fleiri orð um það vegna þess að búið er að ræða það svo mikið. En það vita allir hvar ég stend í því máli. Í ljós kom að þar ætti að tvískatta en ég ætla ekki að eyða tíma mínum í að ræða það. Mig langar til að nefna olíu- og bensínskattinn. Verið er að hækka hann enn einu sinni nú um áramótin. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur reiknað verðlagsáhrifin af hækkun bensíns og olíu upp á 0,2%, það sem breytist um áramótin. Þegar þau áhrif koma til framkvæmda hækkar það íbúðalánin um 2,5–3 milljarða, allt eftir því hvort við teljum að íbúðalánin séu 1.200 milljarðar eða 1.500 milljarðar, en það er raunverulega sú upphæð sem á að taka út úr lífeyrissjóðunum. Það á að taka 1,2 milljarða næstu tvö ár út úr lífeyrissjóðunum, samtals 2,4 milljarða, en það er nánast akkúrat sú upphæð sem bætist á lánin vegna þeirra verðlagsáhrifa sem verða við hækkunina um áramótin á bensíni og olíu, sem leiðir svo hugann að því að Íbúðalánasjóður á t.d. megnið af íbúðabréfunum því að bankarnir hafa dregið sig nánast út af íbúðalánamarkaði. Og hver á megnið að íbúðabréfum Íbúðalánasjóðs? Jú, það eru lífeyrissjóðirnir. Það má því hæglega einfalda þessa jöfnu á þann hátt að það sem verið er að taka út úr lífeyrissjóðunum núna með þessum tveimur eingreiðslum upp á 1,2 milljarða bætist lífeyrissjóðunum upp strax nú um áramótin vegna verðlagsáhrifanna. Þarna er verið að færa til peninga. Við skulum ekki gleyma því að eftir hrun hafa lífeyrissjóðirnir hagnast um 120 milljarða vegna verðbólgunnar sem skapast hefur og þeirra verðlagsáhrifa sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir. Lífeyrissjóðirnir eru því búnir að græða á því ástandi sem nú er án þess að gera kannski mál sín upp eftir hrun því að það hefur nánast enginn ábyrgðarmaður lífeyrissjóðs eða í stjórn lífeyrissjóða sagt af sér og ekki hefur neitt uppgjör farið fram á lífeyrissjóðunum. Ég vil segja að það verður að gæta jafnræðis o.fl. varðandi þá leið að fara inn í lífeyrissjóðina, þ.e. þess jafnræðis sem rætt hefur verið um með lífeyrissjóðum á opinberum markaði og almennu lífeyrissjóðum. Það er einnig verið að hækka áfengi og tóbak um 5,1% sem hefur líka áhrif á íbúðalánin. Það er því verið að fara inn í akkúrat þá liði sem hækka verðtrygginguna. Og þá hugsar maður: Er það gert með vilja eða ekki? Af því að það er sumum til hagsbóta að hafa verðbólgu. En þetta bitnar náttúrlega fyrst og fremst á heimilunum. Heimilunum blæðir því að matarkarfan hefur hækkað heil ósköp frá hruni. Með hækkandi lánum, hækkandi matarkörfu og hækkandi neyslusköttum eru margar fjölskyldur komnar í mikil vandræði. Rétt er að minna á að hjálparstofnanir hafa bent á nú í desember, á aðventunni, að aldrei hafi fleiri leitað til þeirra, sem er alveg einkennilega skrýtið, sérstaklega í ljósi þess að í hinu orðinu er okkur talin trú um að hér sitji norræn velferðarríkisstjórn. Ég sé enga velferð í því, frú forseti, að skattpína fólk svo mikið að það þurfi að leita sér aðstoðar hjá hjálparstofnunum í hverri einustu viku. Ég sé enga velferð í því og kem ekki til með að sjá það í framtíðinni og minni á orð hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar sem sagði í fjárlagaumræðunni: Er ekki tímabært að ríkisstjórnin hætti að kalla sig velferðarstjórn? Ég held að við ættum að fara að gera það, nema þá til að hæðast að þessari aumu, vesælu ríkisstjórn. Það eru víða matarkisturnar sem ríkisstjórnin finnur. Ég nefni til dæmis lög um Ríkissjónvarpið sem var breytt fyrir nokkrum árum, að hér er verið að leggja til hækkun úr 17.900 kr., á einstakling frá 16 ára aldri, upp í 18.800 kr. Þetta eru kannski ekki háar upphæðir fyrir heimilin en ég vil minna á að þar sem eru unglingar í heimili þurfa þeir að bera þennan kostnað líka. Í stað þess að borga mánaðargjald er þetta orðið bundið við kennitölu manns á heimili. Þetta er því orðið ansi þungt gjald ef það eru kannski hjón með þrjá unglinga á heimilinu. En svona er alls staðar verið að ryðjast inn. Varðandi þjóðkirkjuna væri hægt að halda langa ræðu um það sem farið er fram með í frumvarpinu því verið er að lækka gjald til hennar. Þjóðkirkjan hefur fært sannfærandi rök fyrir því að hún þarf tæpar 500 milljónir til þess að geta staðið jafnfætis öðrum sem fjárlögin fjalla um vegna annarra reiknihátta við verðlagsuppfærslur, en á það hefur ríkisstjórnin náttúrlega ekki hlustað né meiri hlutinn í fjárlaganefnd. Gengið er svo langt að mínu mati og enn höggvið í knérunn þjóðkirkjunnar að komið er að hættumörkum, sérstaklega í ljósi þess að í Reykjavíkurborg, sem er mitt kjördæmi, er rekin stefna í þá átt að grunnskólabörn mega ekki lengur fara með faðirvorið í kirkjum. Það er hættuleg stefna, sérstaklega á þeim erfiðu tímum sem við stöndum frammi fyrir sem þjóð, þegar allir þurfa að standa saman og hlúa hver að öðrum. Þá er ruðst inn í þjóðkirkjuna líka með þessa stæla, verð ég að kalla þetta, þessa vinstri stæla. Svo er það líka sérstaklega einkennilegt í ljósi þess að Samfylkingin er í borgarstjórn í Reykjavík og bannar aðkomu þjóðkirkjunnar að skólastarfi, að þá skuli hæstv. iðnaðarráðherra veita verðlaun, í gær, sem snúa að því að laða hingað trúaða Bandaríkjamenn. Á hvaða braut erum við sem þjóð? Fínt að hafa uppbyggingarverkefni, og það er það sem við þurfum, við þurfum erlenda fjárfestingu inn í landið og koma hér öllu af stað, en hvert er verið að fara? Á meðan ákvæði er í stjórnarskránni um að við höfum þjóðkirkju þá ber að hlúa að henni. Þetta er ekki bara sagt hér, frú forseti, af því að jólin eru fram undan heldur er þetta mín skoðun og skoðun Framsóknarflokksins. Ég hef oft bent á það síðan ég tók sæti á Alþingi að hér séu stundaðar lagabætur. Með lagabótum á ég við að hingað inn í þingið koma frumvörp svo illa unnin, en eru samt samþykkt sem lög, að þau standast ekki stjórnarskrá né önnur lög. Oft og tíðum hafa verið sett lög sem varða EES-samninginn sem beinlínis ESA hefur rekið til baka. Það er nefnilega þannig að í síðustu umferð þessara laga, um ráðstafanir í ríkisfjármálum, á síðasta ári var gerð breyting á lögum nr. 86/2007, um skattlagningu kaupskipaútgerðar, með síðari breytingum. Mig langar aðeins til að lesa hvað stendur svo í þessu frumvarpi sem á að samþykkja nú fyrir jól vegna þess að kaupskipaútgerðin var skattlögð fyrir ekki svo löngu af þessari ríkisstjórn, en það var vegna þess að fram kom ríkisaðstoð varðandi kaupskipaútgerðina. Þessu var áfrýjað til ESA, en í frumvarpinu stendur, í 29. gr., með leyfi forseta: „Í samræmi við reglur EES-samningsins var Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) tilkynnt um áformaða ríkisaðstoð. Þann 8. júlí 2009 komst stofnunin að þeirri niðurstöðu að ríkisstyrkir vegna kaupskipaútgerðar á Íslandi væru ólögmætir ríkisstyrkir skv. 61. gr. EES-samningsins. Með vísan til framangreinds er því lagt til að lögin verði felld brott.“ Svona lagað þurfum við að vera að taka hér upp lög eftir lög, breyta þeim vegna þess að þau standast hvorki stjórnarskrá né alþjóðasamninga. Ég minni á ótal mál sem hafa farið til ESA. Það er gagnaverið í Reykjanesbæ, það er Ríkisútvarpið, breyting á lögum um þau. Það eru mörg lög sem hafa endað hjá ESA þar sem ESA hefur komist að því að um ólögmæta ríkisaðstoð væri að ræða eða eitthvað annað sem hefur brotið gegn EES-samningnum. Það er ekki nokkur leið að koma því inn hjá ríkisstjórninni að efla þurfi faglegt og fjárhagslegt vald Alþingis til þess að hægt sé að fara að starfa hér á grunni löggjafarþings eins og gerist best í nágrannalöndunum. Það virðist vera algjört smotterí hjá ríkisstjórninni að hér sé vönduð lagasetning því að vönduð lagasetning leiðir til þess að færri dómsmál rísa og færri úrskurðarmál hjá þeim aðilum sem þarf að úrskurða í. Sem dæmi má nefna að ríkisstjórnin hefur núna lagt 2.500 milljónir til umboðsmanns skuldara. Við framsóknarmenn gátum ekki staðið að þeirri tillögu vegna þess að við teljum að sú leið sem ríkisstjórnin ákvað að fara í skuldamálum heimilanna hafi verið röng. Við vildum fara í almenna skuldaniðurfellingu á grundvelli jafnræðis. Í heimsókn hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar til umboðsmanns Alþingis fyrr í vetur kom í ljós að málum hjá umboðsmanni Alþingis hefur fjölgað um 40% og munar þar mest um fólk sem hefur leitað réttar síns eða ætlað að fá úrbætur hjá umboðsmanni skuldara og ekki fengið vegna hægagangs eða annars. Þetta er grafalvarlegt mál en á meðan lagasetningin er svo óskýr sem raun ber vitni og ríkisstjórnin fer fram með þá fjölgar þessum málum til muna. En þetta uppfyllir kannski markmið ríkisstjórnarinnar að fjölga opinberum störfum, það er það sem hún kann, að koma fleirum á jötuna í stað þess að hafa vandaða og góða lagasetningu sem ætti raunverulega að útrýma þessum vandamálum. Þetta er eitthvað sem ríkisstjórnin verður að eiga við sig, ég þreytist ekki á að benda á það að hér þurfi að taka til varðandi það að styrkja löggjafann faglega og fjárhagslega. Ég hef nú farið yfir það í megindráttum sem ég ætlaði að impra á. Þetta er enn eitt hækkunarfrumvarpið, hækkun á gjöldum. Það er notað sem rök að hér séu ákveðnar hækkanir vegna verðlagsáhrifa. Ég tel þetta ekki vera þá leið sem eigi að fara því að á meðan verið er að taka tillit til þeirra helst verðbólgustig hátt og að mínu mati er verðbólga hér á landi allt of há miðað við það hvað er mikið atvinnuleysi. Hæstv. forsætisráðherra neitar að horfast í augun við þær staðreyndir að fólksflótti hefur verið síðan ríkisstjórnin tók við eftir hrun og það er mikill fólksflótti frá landinu og ég spái því að fólksflótti verði frá landinu á meðan þessi ríkisstjórn situr, því miður. Það sást best í kvöldfréttum sjónvarpsins í gær. Þar var viðtal við konu sem sá enga framtíð hér á landi á meðan núverandi ríkisstjórn situr við völd. Virðulegi forseti. Ég skora á alla sem vettlingi geta valdið að koma ríkisstjórninni frá völdum. Oft var þörf en nú er nauðsyn. Ég hef oft haldið að ríkisstjórnin væri að hrökklast frá völdum en aldrei orðið að ósk minni, því miður. Það er alveg sama hvað gengur á, það er alveg sama hvað ríkisstjórnin er dæmd í mörgum málum eða fær óhagstæða úrskurði á sig, hún situr samt. Ríkisstjórnin hefur fengið á sig tvær þjóðaratkvæðagreiðslur, hún situr samt. Ríkisstjórnin virðist eiga níu líf en ég tel að þau séu brátt á þrotum. Það er lífsnauðsynlegt fyrir okkur Íslendinga að kosningar verði og nýir aðilar komist að til að stjórna landinu. Tækifærin eru öll okkar, við eigum gnótt auðlinda, við verðum að nýta þær á réttan hátt til farsældar fyrir íslenska þjóð.

Frú forseti. Ég vil beina til hv. þingmanns nokkrum athugasemdum og þá um leið spurningum sem snúa að þeirri fyrirætlan stjórnarmeirihlutans á þingi að breyta fyrirkomulagi skattheimtu varðandi séreignarlífeyri. Nú er það þannig að við sjálfstæðismenn lögðum fram strax árið 2009 efnahagsprógramm sem meðal annars byggði á því að nota ætti þá peninga sem ríkissjóður sannarlega ætti í frestuðum skatttekjum inni í séreignarsjóðunum, nota þá fjármuni til að koma í veg fyrir að skattahækkanir yrðu á íslensk heimili sem væru skuldum vafin eða stæðu frammi fyrir gríðarlegum vandamálum vegna atvinnumissis, minnkandi atvinnu jafnvel, og stökkbreyttum lánum, það væri nauðsynlegt að hlífa heimilunum fyrir þessu. Ein af þeim röksemdum sem hér voru bornar fram gegn þeirri hugmynd var sú að með því að þetta væri gert væri dregið úr þeim fjármunum sem við hefðum milli handanna síðar meir til þess að fást við þau vandamál sem fylgja þeirri breytingu á aldurssamsetningu þjóðarinnar sem fyrirsjáanleg er. Röksemdir okkar voru þær að það væru það alvarleg vandamál uppi, það væri það mikil hætta á fólksflutningum frá landinu og verulegum áföllum fyrir íslenskan almenning að ástæða væri til að nota þá fjármuni sem þarna lægju inni sem væru ætlaðir til framtíðarinnar til að bregðast við þessu og koma í veg fyrir auknar álögur á heimilin. Nú liggur fyrir að stjórnarmeirihlutinn leggur til að breyta fyrirkomulagi séreignarlífeyrissparnaðarins og draga úr hvatanum til að leggja til hliðar þannig að það er ekki bara verið að taka fjármuni núna strax í gegnum þessa skattheimtu til ríkisins til að nota upp á 1,4 milljarða heldur er verið að draga úr hvatanum til að leggja til hliðar til síðari tíma sem gengur raunverulega lengra en við sjálfstæðismenn 

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa fyrirspurn því að hún er mjög mikilvæg í ljósi þess sem er að gerast núna með þessu frumvarpi. Ég hef alltaf tekið undir hugmynd sjálfstæðismanna að ríkið færi inn í þær skatttekjur sem væru í séreignarsparnaðinum og mundu nýta þær eins og þingmaðurinn kom inn á, enda er það að sjálfsögðu jafnræðið sem fer þar fram, því þetta eru fyrir fram greiddar skatttekjur til ríkisins af þessum sparnaði. Og þá er ekki þetta ójafnræði sem á sér stað núna í þeirri leið sem ríkisstjórnin er að leggja til í frumvarpinu, að fara inn í almennu lífeyrissjóðina og taka þar út 1,2 milljarða næstu tvö ár til að dreifa jafnt á alla, því að ég minni á að það á að fara inn í opinberu lífeyrissjóðina líka en þeir eru með ríkisábyrgð, þannig að þeir verða jafnsettir eftir þessa aðgerð ríkisstjórnarinnar. En ég minni á að það er ójafnræði innan lífeyrissjóðanna sjálfra vegna þess að það eru ekki allir sem hafa greitt í lífeyrissjóði og eiga þarna inneignir, sem eiga íbúðarhúsnæði eða eru orðnir skuldlausir að fullu.  Það virðist vera með þessa verklausu ríkisstjórn að það er alveg sama hvaðan góðar, skynsamlegar og þjóðhagslega hagkvæmar tillögur koma, ríkisstjórnin getur ekki hugsað sér að nýta þær. Sú aðgerð að leggja það til að draga núna úr hvatanum til sparnaðar með því að fara að skattleggja önnur 2% af þeim 4% sem fólk getur greitt inn í séreignarsparnaðinn er fráleit hugmynd. Bent hefur verið á að þetta væri hættulegt vegna tvísköttunar en þá er búið að snúa því við að nú þarf fólk að tilkynna það sjálft að það ætli að halda áfram með 4%. En svona skattlagning verður til þess að fólk hættir að spara og leggur í séreignarsparnaðinn bara þessi 2% sem eru skattfrjáls, enda var það 

Frú forseti. Ég þakka þetta svar hv. þingmanns og er sammála þeim athugasemdum sem hv. þingmaður hafði fram að færa varðandi lífeyrissjóðina og þá fyrirhuguðu skatttöku sem ríkisstjórnin hefur boðað. Ég tel það mjög alvarlegt og aðför að lífeyrisréttindum landsmanna. Í þessu er fólginn mikill ójöfnuður, annars vegar á milli þeirra sem nú þegar hafa mátt þola skerðingar vegna þeirra aðstæðna sem hér hafa verið á undanförnum árum og hins vegar þeirra sem eru með lífeyrissparnað sinn í hinum opinberu sjóðum sem eru tryggðir fyrir því að þeir fjármunir sem þangað verða nú sóttir verða síðan bættir af hálfu ríkissjóðs og þar með í gegnum skattgreiðslur alls almennings. Ég vil ítreka þessa skoðun mína, þá áhættu sem er verið að taka með því að fara leið skattahækkana við þær aðstæður þar sem eru skuldsett heimili og að verið sé að draga úr sparnaði hjá þjóð sem á allt sitt undir því að ýta undir fjárfestingu. Þetta eru alvarleg stefnumistök, frú forseti.

Virðulegi forseti. Ég get ekki verið meira sammála hv. þm. Illuga Gunnarssyni í þessum seinni orðum sem hann viðhafði. Það er hreint með ólíkindum hvaða leið þessi ríkisstjórn fer varðandi lífeyrissjóðina og skattlagninguna. Ég minni líka á það að nú þegar er gat ríkisins vegna skuldbindinga lífeyrissjóðanna á opinbera markaðnum 400 milljarðar. Það er eins og seinni reikningurinn í Icesave hljóðaði upp á sem hæstv. fjármálaráðherra ætlaði að leggja á þjóðina. Þetta eru engar smáupphæðir. Og svo á að auka enn við þá skuld með því að ríkistryggja þær útgreiðslur sem eru núna. Þetta er ósanngjarnt og þetta er svo erfitt líka fyrir þá sem nú þegar hafa mætt skerðingu því að við skulum heldur ekki gleyma því að lífeyrissjóðirnir töpuðu háum fjárhæðum í hruninu og skerðingarnar eru byrjaðar nú þegar. En ríkisstjórnin ætlar að taka þessar greiðslur með valdboði 

Virðulegi forseti. Mér heyrist að það hafi nú verið tæmt ágætlega sem snýr að skattlagningu á lífeyrissjóði. Það er þó einn þáttur sem lítið hefur verið rætt um, það er mikið af sérkennilegum málum í gangi í þessum bandormi, en það er þessi svokallaði auðlegðarskattur, þ.e. eignarskattur sem ætti í raun að heita eignarnámsskattur. Á það hefur verið bent að þessi skattur er í framkvæmd ekki ósvipaður þeim skatti sem austur-þýskir kommúnistar notuðu eftir lok seinni heimsstyrjaldarinnar til að sölsa undir sig eignir fólks. Það er ekki ég sem kom með þennan samanburð, það var hæstaréttarlögmaður hér í bæ sem hitti okkur á fundi nefndarinnar í morgun. Ég tók raunveruleg dæmi af fólki sem er að flýja land út af þessum skatti. Þetta er fólk sem á ekki lífeyrissjóð vegna þess að það hafði ekki tækifæri til að greiða í lífeyrissjóð, en á eignir og er að nota þær til að fá lífeyrisgreiðslur sínar en ekki eins og væri úr hefðbundnum lífeyrissjóði. Skatturinn er ekki á tekjur heldur á eignir þannig að það þarf þá að selja eignir til þess að greiða skattinn. Mér sýndist ekki á fundi hv. efnahags- og viðskiptanefndar í morgun að nokkru tauti væri við hv. stjórnarþingmenn komið, og þeim líður almennt bara mjög vel með þennan skatt. Það er þó ein tegund eigna sem er ekki undir þegar auðlegðarskatturinn er annars vegar og það eru lífeyrisréttindin. Nú þekkja menn að um 2 þús. milljarðar eru í lífeyrissjóðum og þar er auðvitað mikið af eignum. Sérstaklega eru opinberir starfsmenn, m.a. stjórnmálamenn og embættismenn, sem eftir langan tíma eiga miklar eignir í lífeyrissjóðum og mikil lífeyrisréttindi. Ég vildi bara heyra sjónarmið hv. þingmanns annars vegar á þessum auðlegðarskatti og úr því að vinstri stjórnin er með auðlegðarskatt af hverju hún setur hann þá ekki á allar eignir, m.a. eignir þeirra stjórnmálamanna sem eru hér að 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda þessa fyrirspurn. Það var lengi rætt um þetta nýyrði, auðlegðarskatt, þegar það kom hér inn í tíð þessarar vinstri ríkisstjórnar, sem er náttúrlega bara nýtt heiti á hinum gamla eignarskatti sem Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur gátu sem betur fer afmáð á sínum tíma. Það sem er kannski alvarlegast við þennan auðlegðarskatt er að hann leggst á eignir, eins og þingmaðurinn fór yfir, og eignir hjá tekjulausu fólki. Það er ekki nóg með að verið sé að skattleggja það sem er löngu uppgreitt og er orðið eign, húseign sem dæmi, heldur situr í þeirri húseign kannski tekjulaust fólk, annaðhvort ellilífeyrisþegar eða atvinnulaust fólk, og hefur ekkert ráðrúm til að borga þennan skatt. Það finnst mér alvarlegi hluturinn, auk þess að kalla má þetta tvísköttun því að fólk er vissulega búið að borga skatta af þessum eignum oft og tíðum ef við lítum til dæmis á fasteignir og annað slíkt. Hv. þingmaður kom inn á lífeyrisréttindin, það er kannski ekki óeðlilegt að ekki sé lagður auðlegðarskattur á uppsöfnuð lífeyrisréttindi því að fram að þessu hefur það verið svo að skatturinn er greiddur þegar úttaka lífeyrissparnaðar hefst, þá kemur skatturinn á það. Ég rökstyð þetta til dæmis með þeirri tilvísun í tvísköttun í þeirri leið sem ríkisstjórnin ætlar að fara með þessi 2% í séreignarsparnaði. Tvísköttun má aldrei eiga sér stað. Í sama formi og ég rökstyð það með lífeyrissjóðsgreiðslurnar, að ekki megi vera tvísköttun á þeim, er ég jafnframt að segja að ég telji að auðlegðarskatturinn sé tvísköttun sem megi ekki eiga sér stað. 

Virðulegur forseti. Ég er ekki að mæla með auðlegðarskattinum, þvert á móti. Hins vegar finnst mér að hv. þingmaður hafi í rauninni komið fram með enn eina röksemdina fyrir því að ef menn í alvöru vilja þennan auðlegðarskatt, og menn ætla að gæta jafnræðis, verða menn að setja lífeyrisréttindi þar inn líka. Eins og hv. þingmaður nefnir, ef menn eru með lífeyrissjóð, sinn eigin lífeyrissjóð annars staðar eru menn búnir að greiða - segjum að menn hafi keypt sér fasteign, þá eru menn búnir að greiða tekjuskatt áður en þeir keyptu sér fasteignina. Það að setja síðan auðlegðarskatt á fasteignina er alveg sambærilegt við það þó svo að þeir sem eiga lífeyrisréttindi eigi eftir að taka þau út. Að vísu hafa menn sem eiga lífeyrisréttindi sjaldnast borgað fyrir þau, síst opinberir starfsmenn og stjórnmálamenn og aðrir, það hefur verið tiltölulega lágt hlutfall, í það minnsta hér áður. Við sem yngri erum greiðum hærra hlutfall inn í lífeyrissjóðina, en það er aukaatriði. Aðalatriði málsins er að hér erum við með skatt af eignum, það tíðkast hvergi annars staðar í heiminum að þetta sé gert svona. Eftir að þýski stjórnlagadómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að þetta samræmdist ekki þýsku stjórnarskránni 1991 - 

Forseti getur ekki átt við klukkuna, hún hlýðir ekki skipunum. Það eru komnar 15 sekúndur fram yfir ætlaðan tíma. Hún sýndi tvær mínútur en átti að sýna eina mínútu.

Virðulegur forseti. Ég get ekkert að því gert og er hérna í miðri ræðu þegar allt í einu er slegið í bjöllu og klukkunni breytt. 

Já, það er leitt til þess að vita en svona lætur klukkan stundum.

Virðulegur forseti. Þetta hefur ekkert með klukkuna að gera. 
             
             
            

Og ekki bjölluna. Ég bið hv. þingmann að víkja úr ræðustólnum.

Virðulegur forseti. Þetta er náttúrlega mjög undarlegt svo ég taki ekki dýpra í árinni. Þið munuð aldrei komast að því hvað ég ætlaði að segja stórkostlega hluti á þessari seinni mínútu.

Virðulegi forseti. Það er eitt sem bilar víst aldrei hér í þinginu og það er sjálf bjallan, það er alveg einkennilegt. Ég var orðin mjög spennt að heyra rök þingmannsins um það að hverju þýski stjórnlagadómstóllinn komst árið 1991 en ég verð að reyna að botna það sem þingmaðurinn var að fara. Mér skildist á honum að þýski stjórnlagadómstóllinn hefði komist að því á umræddu ári að svona eignarskattur, eða auðlegðarskattur upp á íslensku, væri ólöglegur vegna tvísköttunar. Þingmaðurinn kinkar kolli. Þá er ágætt að geta botnað ræðu hans fyrst tíminn hans var búinn.

Það er eignarnám.

Ha?

Það er eignarnám.

Já, að um eignarnám væri að ræða, ekki tvísköttun, vegna þess að þetta væru sannarlega eignir sem fólk væri - eðlilega er það eignarnám, ekkert annað. Varðandi fyrri hlutann í ræðunni sýnir þetta nákvæmlega fáránleika auðlegðarskattsins en eins og við vitum hafa vinstri menn alltaf viljað stuðla að jöfnuði, að allir ættu að vera jafnir, enginn mætti skara fram úr og enginn mætti helst eiga neitt. Það er akkúrat þessi eignarnámsleið sem er verið að fara hér og miðað við rök þingmannsins er mjög eðlilegt að lífeyrissjóðirnir falli kannski undir þetta 

Ég get upplýst þetta með þýska stjórnlagadómstólinn, hann komst að þeirri niðurstöðu að eignarskattar meiddu eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar, þ.e. að eignin væri varin í stjórnarskrá og þess vegna mætti ekki leggja á hann eignarskatt. Mig langar til að spyrja hv. þingmann um lífeyrissjóðina. Mér fannst ræða hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur mjög góð nema þegar kom að lífeyrissjóðunum. Þar fannst mér örla á hefðbundnum fordómum gagnvart lífeyrissjóðum sem er mjög algengt. Það helgast af því, held ég, að fólk áttar sig ekki á því að það á sjálft lífeyrissjóðina, þ.e. fjölskyldurnar í landinu. Enginn annar á réttindi í lífeyrissjóðnum. Ef menn ætla að gæta hagsmuna heimilanna eiga menn að gæta hagsmuna lífeyrissjóðanna. Það vill svo til að eignir lífeyrissjóðirnir eru núll, þ.e. eignir standast á við skuldbindingar, það er engin eign í lífeyrissjóði. Verðmæti allra réttinda er nákvæmlega sama og eignin. Þess vegna gerist það og er kannski ekki mjög víða þekkt að lífeyrir hjá lífeyrissjóðunum er verðtryggður. Almennu lífeyrissjóðirnir greiða verðtryggðan lífeyri, A-deild LSR sömuleiðis, og B-deildin gerir gott betur, hún borgar lífeyri miðað við hækkun launa og er ógreidd, gífurlegar skuldbindingar sem nálgast Icesave svo ég komi því að, frú forseti. Þegar lífeyrissjóðirnir fá verðbætur eru þeir ekki að fá eitthvað sem þeir reiknuðu ekki með, heldur eru þeir að fá nákvæmlega það sem þeir reiknuðu með til að geta greitt verðtryggðan lífeyri, af því að lífeyririnn hækkar í sömu hlutföllum og verðtryggingin og allar skuldbindingar með. Það gerist því ekkert hjá lífeyrissjóðunum þegar þeir fá verðbætur á sín skuldabréf.

Virðulegi forseti. Varðandi það að eignir séu varðar í stjórnarskrá og það megi því ekki innheimta skatt af þeim. Það væri náttúrlega mjög spennandi, miðað við þann grundvöll sem þessi ríkisstjórn hefur lagt með auðlegðarskatti, að einhver léti reyna á rétt sinn, að þessi skattur sé bara hreinlega ólöglegur og að vísa í þetta dómafordæmi hjá þýska stjórnlagadómstólnum væri mjög spennandi með tilliti til þess. Varðandi lífeyrissjóðina höfum við hv. þm. Pétur H. Blöndal talað um þá fram og til baka og við erum ekki alveg sammála. Hann talar um að ég sé haldin almennum fordómum gagnvart lífeyrissjóðunum, sem er náttúrlega alls ekkert rétt. Hann rekur það að fólkið sjálft eigi lífeyrissjóðina og að eignir skuli vera jafnar skuldbindingum þannig að það sé núllstaða í lífeyrissjóðunum. Svo er alls ekki, lífeyrissjóðirnir eru eftir hrunið í bullandi mínus. Að fólkið sjálft eigi lífeyrissjóðina, jú, okkur er talin trú um það að við eigum lífeyrissjóðina og höfum forræði yfir þeim, en svo er alls ekki. Í fyrsta lagi eru lífeyrissjóðirnir allt of margir, það er verið að eyða allt of miklu fé, það er allt of mikil sóun í lífeyrissjóðakerfinu, t.d. að árið 2007 skuli lífeyrissjóðakerfið hafa kostað 3 þúsund milljónir. Það þarf engan smáfjölda til að vinna bara upp í rekstrarkostnað lífeyrissjóðanna sem er tekinn beint út af framtíðarlífeyrisgreiðslum. Það þarf að taka til í lífeyrissjóðakerfinu. Þó að þetta kerfi sé komið á hér er ekki þar með sagt að ekki þurfi að endurskoða það. Þarna eru geysilegir fjármunir, rúmir 2 þúsund milljarðar sem veltast um í kerfinu. Lífeyrissjóðirnir vilja ekki koma að uppbyggingu, atvinnuuppbyggingu í landinu og öðru. Þarna sitja einhverjir herrar sem hafa setið þar um ómunatíð og líta jafnvel á sjóðina sem sína eigin en ekki fólksins í landinu. Ábyrgð þeirra er mikil, því skal aldrei gleyma, en tapið á lífeyrissjóðunum er raunverulegt eins og staðan er núna.

Frú forseti. Þó að einhver setjist upp í bílinn minn og fari að aka honum um stræti borgarinnar á ég bílinn engu að síður. Og sjóðfélagarnir eiga lífeyrissjóðina þó að einhverjir aðrir stjórni þeim. Það er kannski vandinn í þessu að það eru ekki sjóðfélagarnir sem stjórna lífeyrissjóðunum og stjórn lífeyrissjóðanna ber ekki beina ábyrgð gagnvart eigendum sjóðanna sem eru að mínu mati sjóðfélagarnir, því að enginn annar á réttindi í sjóðunum. Hver einasti vinnandi Íslendingur á réttindin og réttindin eru verðmæti og verðmætin standa á móti þeim eignum sem í sjóðunum eru. Svo komum við að þeim vanda sem ég er reyndar að flytja frumvarp um, vonandi í dag eða næstu daga, um það að sjóðirnir séu sagðir eign sjóðfélaga og þeir kjósi stjórn. Þá held ég að þetta viðhorf muni breytast mjög mikið og mjög hratt. Þetta er nefnilega kannski stærsta eign hvers heimilis, það eru 120 þúsund heimili í landinu og þá er meðaleignin í lífeyrissjóðunum um 16 milljónir.

Virðulegi forseti. Ég er kannski ekki alveg sammála hv. þm. Pétri Blöndal um að lífeyrissjóðirnir séu ein stærsta eign heimilanna í landinu því að þetta er lögþvingaður sparnaður. 

Þá verða greidd atkvæði um fyrirkomulag þinghalds. Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um. Er óskað atkvæðagreiðslu um þá tillögu forseta?

Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst að það á eftir að ræða töluvert í því máli sem er næst á dagskrá. Að okkar mati þyrfti ekki að vera með lengri fundi ef betur væri haldið á málum í þeim efnum. Við munum hins vegar láta það eftir meiri hlutanum að ákveða hvort hér verði lengri fundur eða ekki, við munum því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegur forseti og hv. 3. þingmaður Suðurkjördæmis. Við greiðum atkvæði um hvort þingfundur geti staðið lengur en þingsköp leyfa. Það er rétt sem fram kom í máli formanns þingflokks Framsóknarflokksins að það er talsvert verk eftir áður en við getum gert jólahlé. Ég vil samt spyrja hæstv. forseta hversu lengi hann hyggst hafa þingfund, því að það er eitt að samþykkja að vera til miðnættis eins og í gærkvöldi, eða að vera hér í alla nótt vegna þess að það hefur líka áhrif á gæði lagasetningarinnar og það hefur líka áhrif á hvernig við stöndum okkur í þeim verkefnum sem eftir eru afganginn af vikunni. Ég óska því eftir því, virðulegur forseti, að það verði skýrt hversu lengi fyrirhugað er að halda áfram þingfundi, hversu löng sú heimild er, 

Forseti biður þingmenn að virða ræðutíma.

Ég styð það í sjálfu sér að við höldum fund fram eftir kvöldi. Það væri samt mjög gagnlegt ef við mundum fresta þessu máli og halda áfram með öll hin málin sem eru á dagskrá. Við getum rætt þau þegar allir þingmenn eru í húsi og ég legg til að við gerum það.

Með atkvæðagreiðslunni er verið að leita eftir leyfi til að halda áfram þingfundi lengur en til kl. átta og forseti getur ekki á þessu stigi málsins upplýst hversu lengi ætlast er til að haldið verði áfram.

Herra forseti. Við höldum áfram að ræða um bandorm ríkisstjórnarinnar, tillögur í skattamálum, tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Áður en ég sný mér að sjálfu frumvarpinu og efni þess vil ég fara örfáum orðum um þá efnahagsstefnu sem liggur hér að baki og þá möguleika sem við eigum um önnur úrræði og aðra stefnumótun, aðrar áherslur, sem ég hef sannfæringu fyrir að muni skila okkur meiri árangri. Þá er það fyrsta að Sjálfstæðisflokkurinn hefur í þrígang á þessu kjörtímabili lagt fram útfærðar efnahagstillögur sem miða að því að auka fjárfestingu og draga úr skattpíningu. Einnig hefur Framsóknarflokkurinn lagt fram tillögur sem eru um margt mjög samstofna og líkar áherslum Sjálfstæðisflokksins. Tveir helstu stjórnarandstöðuflokkarnir hafa þannig verið nokkuð á svipuðum nótum hvað þessa þætti varðar. Áherslur Sjálfstæðisflokksins í þeim efnahagstillögum sem lagðar voru fram við upphaf þessa þings miðuðu fyrst og síðast að því að auka fjárfestingu í íslensku efnahagslífi. Það er algjört lykilatriði, herra forseti, vegna þess að þegar litið er til þeirra hagtalna sem hafa verið birtar, og nú síðast uppgjör á fyrstu níu mánuðum þessa árs frá Hagstofunni, blasir við að okkur hefur enn ekki tekist að auka fjárfestinguna þannig að við séum að nálgast það sem hefur verið hér að meðaltali. Þá er ég ekki að tala um þau ár sem hér var allt á fullu svingi heldur meðaltalið, þær aðstæður þar sem ekki er bóludrifinn hagvöxtur heldur hagvöxtur sem drifinn er áfram af fjárfestingum. Það má slá á það að heildarfjárfesting við slíkar aðstæður, þ.e. eðlilegar aðstæður í íslensku efnahagslífi, sé um 20% af landsframleiðslunni. Þá eru taldar saman fjárfestingar atvinnuveganna, fjárfestingar í íbúðarhúsnæði og fjárfestingar hins opinbera. Hvað varðar verðmætasköpun í landinu til lengri tíma litið skipta fjárfestingar atvinnuveganna mestu. Í tölum Hagstofunnar um fyrstu níu mánuði þessa árs voru alvarleg skilaboð um að okkur tekst ekki að lyfta fjárfestingunni upp úr hinu sögulega lágmarki sem var hér í fyrra. Það eru mjög alvarleg tíðindi. Á fyrstu níu mánuðum ársins 2010 voru fjárfestingar atvinnuveganna 7,7% af landsframleiðslu. Á fyrstu níu mánuðum þessa árs voru fjárfestingar atvinnuveganna sem hlutfall af landsframleiðslu 8,4%. Þetta, herra forseti, er allt of lágt hlutfall, hættulega lágt hlutfall. Það segir okkur að þegar horft er til næstu ára verður hagvöxtur minni vegna þessa, og þar með kaupmáttaraukning og lífskjarabætur á Íslandi, vegna þess að okkur hefur ekki tekist að koma fjárfestingu atvinnuveganna aftur af stað svo einhverju muni. Ég verð, herra forseti, að nefna hér eitt vegna þess að menn verða að gæta sín eilítið á prósentutölunum. Hæstv. fjármálaráðherra talaði hér á dögunum eins og að baki þeirri prósentuaukningu að fara úr 7,7 prósentustigum í 8,4 væri myndarlegur vöxtur en þá er rétt að hafa í huga sem dæmi að sjávarútvegurinn á Íslandi hefur fjárfest þetta plús einhvers staðar í kringum 20 milljarða á ári. Á síðustu árum hefur hann fjárfest um 5 milljarða á ári. Þótt svo færi að sjávarútvegurinn fjárfesti fyrir 6 milljarða í stað þess að fjárfesta fyrir 5 milljarða, og þar með væri um 20% vöxtur í þeim fjárfestingum, væri það ekki merki um að við værum komin fyrir vind, að það væri komin upp heilbrigð staða í sjávarútvegsmálum þjóðarinnar. Menn verða að gæta sín á slíkum ranghugmyndum og horfa á raunstærðirnar, horfa á það hvar við erum í raun og veru stödd. Það sem veldur mér áhyggjum, herra forseti, er það að hagvöxtur ársins í ár er greinilega að stórum hluta drifinn áfram af aukinni einkaneyslu, aukningu í einkaneyslu skuldugustu heimila á byggðu bóli. Það hlýtur að vera áhyggjuefni, herra forseti. Hvernig skyldi þessi aukna geta til að eyða hafa komið til? Jú, heimilin hafa gengið á séreignarsparnaðinn, hafa tekið hann út. Lán hafa verið fryst. Vextir hafa verið endurgreiddir og sérstakar vaxtabætur hafa verið greiddar. Við höfum farið yfir þetta hér áður, herra forseti, og augljóst má vera og ætti ekki að leynast nokkrum manni að þetta er ekki heilbrigður grunnur undir hagvexti. Við þessu vill Sjálfstæðisflokkurinn bregðast. Það er einmitt vegna þessarar þróunar sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagt fram efnahagstillögur sem snúa að því að auka atvinnuvegafjárfestinguna, tryggja að hagvöxtur næstu ára verði byggður upp með þeim hætti að kaupmáttaraukning heimilanna, tekjuauki ríkissjóðs, verði byggð á fjárfestingu atvinnulífsins. Þegar maður horfir á fjárfestingartölurnar og tekur með í reikninginn þá þörf á fjárfestingum sem nú þegar liggur fyrir bara vegna þess að menn hafa haldið að sér höndum og haldið aftur af sér, tekur með þá uppsöfnuðu þörf sem komin er, sem bætist auðvitað við hina eðlilegu fjárfestingu sem ætti að eiga sér stað til að nýta þau tækifæri sem svo sannarlega eru til staðar á Íslandi, verður þetta enn stærra vandamál. Við höfum því lagt þunga áherslu á að hið fyrsta verði gengið frá samkomulagi í til dæmis sjávarútvegsmálum og að þeirri óvissu sem þar er uppi verði eytt. Þó að mér þyki það fyrirkomulag sem stjórnarflokkarnir hafa komið sér saman um núna, að láta hæstv. menntamálaráðherra og hæstv. velferðarráðherra setjast yfir sjávarútvegsmálin, alleinkennilegt og að halda hæstv. sjávarútvegsráðherra til hliðar frá málunum hlýt ég samt sem áður að bera þá von í brjósti að þetta leiði til skynsamlegrar niðurstöðu, sama hvernig hún er fengin, og það leiði til þess að hér náist sátt um málið. Ég vona að hún verði í takti við þá sátt sem hafði náðst á milli stjórnmálaflokkanna hér á Alþingi, þeirra sem hafa verið kosnir af landsmönnum til að fara með hin sameiginlegu mál, og einnig þeirra sem starfa í greininni.  Herra forseti. Hvað varðar skattamálin og áherslur í þeim ætti það að vera góður og almennur skilningur að eftir því sem skattarnir eru hærri, því erfiðara er fyrir atvinnurekstur í landinu að standa undir þeim lífskjörum sem við svo sannarlega viljum bjóða þjóðinni, erfiðara að grípa til fjárfestinga o.s.frv. Mig langar í því tilefni að grípa niður í texta í athugasemdum við lagafrumvarpið. Á bls. 15 í kafla sem heitir Áhrif tillagna frumvarpsins á ráðstöfunartekjur, verðlag og kaupmátt, stendur, með leyfi virðulegs forseta: „Lækkun tryggingagjaldsins ætti hins vegar að hafa jákvæð áhrif á ráðstöfunartekjur heimilanna þar sem hún leiðir til lækkunar á tilkostnaði fyrirtækja sem gerir þau betur í stakk búin að greiða hærri laun, lengja vinnutíma eða fjölga starfsmönnum.“ Þetta er alveg hárrétt, herra forseti, sem birtist hér í frumvarpi ríkisstjórnarinnar, þetta eru áhrifin sem koma fram þegar við léttum álögurnar. Þá eru betri tækifæri fyrir fyrirtækin í landinu til að greiða hærri laun, fjárfesta, lengja starfstímann, fjölga störfunum, auka kaupmáttinn. Þetta er skoðun núverandi ríkisstjórnar. Hærri skattar á heimilin, auknar álögur á fyrirtækin og hærri skattar á fyrirtækin virka akkúrat öfugt, draga úr hvatanum til að fjárfesta, draga úr getu fyrirtækjanna til að borga laun og gera okkur erfiðara fyrir á öllum sviðum. Til lengri tíma litið draga slíkir skattar úr tekjumöguleikum ríkissjóðs. Ég hef áður úr þessum ræðustól, a.m.k. tvisvar eða þrisvar, minnt á ágæta rannsókn sem gerð var af hagfræðingum við Harvard-háskólann undir forustu dr. Mankiws sem benti einmitt til þess eftir að skoðuð hafði verið reynsla meira en 20 OECD-þjóða yfir langt tímabil um viðbrögð þeirra við efnahagskreppum í marga áratugi að þær þjóðir sem höfðu brugðist við með því að draga úr útgjöldum og lækka skatta voru fljótari að ná sér eftir efnahagsáföll en þær þjóðir sem reyndu að bregðast við með því að auka ríkisútgjöld. Ekki bara voru þær fljótari að ná sér upp, heldur stóðu endurbæturnar lengur og höfðu jákvæðari og meira langvarandi áhrif. Þetta tel ég nauðsynlegt að hafa í huga þegar við ræðum viðbrögð okkar í ríkisfjármálunum, hvernig best verði á þeim haldið. Þess vegna, herra forseti, skiptir svo miklu máli að ná þessari fjárfestingu upp. Fjárfestingarnar þýða atvinnu. Hagvöxtur eins og sá sem við höfum séð á þessu ári sem er ekki drifinn áfram af þessum fjárfestingum, sá sem býr ekki til störf, hlýtur að vekja upp spurningar. Herra forseti. Í nóvember á þessu ári var atvinnuleysið 7,1% samkvæmt tölum Hagstofunnar. Í nóvember fyrir ári var atvinnuleysið 7,7%. Í nóvember 2009 var atvinnuleysið 8%. Á þessum tíma, herra forseti, hafa að minnsta kosti 6 þús. Íslendingar flutt úr landi til að leita sér starfa.  Vissulega er í þeim hagvexti aukning vegna útflutnings, vegna makrílútflutnings sérstaklega, á þriðja ársfjórðungi. Þá er rétt að hafa í huga að það þýðir að þegar við mælum hagvöxtinn á næsta ári kemur það ekki þar inn. Stóra atriðið er að það eru ákveðin batamerki í hagvaxtartölunni, það er rétt að halda því til haga, það er rétt að minnast á það sem þó er jákvætt, og það snýr að útflutningi. Þá er líka rétt að hafa það í huga, frú forseti - herra forseti, aldrei þessu vant - hvað þetta varðar að samkeppnisstaða íslenskra útflutningsfyrirtækja hvílir einmitt mjög á því að gengi íslensku krónunnar féll. Þegar erlendir efnahagssérfræðingar hafa velt fyrir sér stöðu mála á Íslandi, viðbrögðum okkar við efnahagshruninu, er tvennt sem stendur eftir, annars vegar það að með því að gengi gjaldmiðilsins féll náðum við að bregðast við og laga hagkerfið að nýjum veruleika og hins vegar það að tekin var sú ákvörðun að bönkunum yrði ekki bjargað með peningum úr ríkissjóði. Þetta skiptir alveg gríðarlega miklu máli. Síðan geta menn horft til landa eins og Írlands þar sem írska ríkið tók ákvörðun um að ábyrgjast skuldir írsku bankanna fyrir hönd írskra skattgreiðenda og Írar búa við evruna sem gerir þeim ekki kleift að auka sinn útflutning í skjóli þess að gengið féll. Sný ég mér þá að einstökum atriðum í þessu frumvarpi. Í sjálfu sér er af mörgu að taka en ég ætla að byrja á að ræða lífeyrismálin. Hér er verið að gera breytingar á séreignarsparnaðinum. Það er verið að draga úr frádráttarbærninni. Í staðinn fyrir að menn geti dregið 4% frá skatti vegna iðgjaldanna er sú tala færð niður. Ein af tillögum okkar sjálfstæðismanna strax haustið 2009 var að taka þá fjármuni sem voru til staðar í séreignarsparnaðinum og voru eign ríkisins, skatttekjur sem voru geymdar hjá þeim sem voru að ávaxta þessa fjármuni. Tilgangurinn með því fyrirkomulagi er sá að það er skynsamlegt að geyma þá fjármuni til síðari tíma til að bregðast við breyttri aldurssamsetningu þjóðarinnar. En við sjálfstæðismenn sögðum: Það eru það alvarlegir hlutir sem hér hafa gerst, það er það mikil þörf á því að nýta þessa fjármuni núna að við skulum gera það í staðinn fyrir að hækka skatta og álögur á almenning í landinu. Þá lá fyrir, og gerir reyndar enn, að það mundi draga úr vinnu, yfirvinna mundi minnka hjá fólki, það mundi missa atvinnuna og að skuldirnar hefðu vaxið. Ráðstöfunartekjurnar væru því mun minni þegar menn væru búnir að standa skil á afborgunum sínum. Við slíkar aðstæður varaði Sjálfstæðisflokkurinn við því, og gerir enn, að hækka skatta á almenning. Við lögðum það til sem hluta af efnahagsprógammi okkar að þessir fjármunir yrðu nýttir til þess að koma í veg fyrir slíkt, koma í veg fyrir það að hækkaðar yrðu álögur á almenning. Við höfum haldið þessari stefnu fast fram, gerðum það í efnahagstillögum okkar nú síðast í haust, vegna þess að Ísland hefur ekki efni á því að missa fleiri þúsund manns út úr landinu. Ef 6 þús. manns á vinnualdri fara úr landinu er það alveg gríðarlegt áfall fyrir íslensku þjóðina. Það er varla við hæfi að reyna að setja einhvern peningalegan mælikvarða á það, af því að það er að svo mörgu öðru leyti mikið áfall, en ef við gerum ráð fyrir því að meðallaun séu einhvers staðar í kringum 400 þúsund þýðir það yfir árið þjóðarframleiðslu upp á tæpa 29 milljarða kr. Ef þessir 6 þús. einstaklingar hefðu haft störf við hæfi á Íslandi, og hér er oft um að ræða einmitt ágætlega vel menntað fólk, fólk sem vill ekki sitja aðgerðalaust og fer bara úr landinu af því að það fær ekki viðnám fyrir krafta sína, hefði þjóðarframleiðslan vaxið um um það bil 29 milljarða. Ef allir þeir aðrir sem hér eru atvinnulausir núna, þessar 11.348 manneskjur sem ganga um atvinnulausar, hefðu líka að meðaltali haft þessi laun er þar um að ræða eina 54 milljarða. Samanlagt gerir þetta um 83 milljarða. Þetta eru mjög háar tölur þegar við setjum þetta í samhengi við landsframleiðslu, herra forseti, og um leið verður ríkissjóður af alveg gríðarlega miklum tekjum. Auðvitað sjáum við ekki fyrir okkur að atvinnuleysi hverfi algjörlega á Íslandi en þetta bregður upp mynd af því hversu mikilvægt það er að hagvöxturinn á Íslandi verði drifinn áfram af fjárfestingum. Þess vegna lögðum við til þessar útfærslur í lífeyrissjóðamálunum, en það hefur verið farin allt önnur leið. Sú leið var farin að halda opnum þeim möguleika að menn geti tekið lífeyrissparnaðinn út, reyndar var það líka með samþykki okkar árið 2009, en hún hefur verið þannig framkvæmd að með því að hafa þetta opið áfram hefur útgreiðslan orðið grunnur að aukinni einkaneyslu. Ég held að miklu nær hefði verið að fara þá leið að nota þessa peninga sem ríkið svo sannarlega á þarna til að koma í veg fyrir skattahækkanirnar og gera fólki betur kleift að standa í skilum með afborganir sínar og standa undir neyslu frekar en að byggja neysluna á því að taka þann sparnað sem fólk átti að eiga til elliáranna. Síðan gerir þessi leið, að draga úr frádráttarbærninni, það að verkum að sparnaður mun minnka. Hvaða áhrif hefur það, herra forseti? Jú, það hefur bara ein áhrif. Fjárfestingar í framtíðinni verða minni sem því nemur. Það er alveg augljóst. Hvernig er sparnaðurinn ávaxtaður? Hann er ávaxtaður þannig að hann fer í fjárfestingar þegar allt er eðlilegt. Hluti af honum fer reyndar því miður núna til þess að fjármagna hallarekstur ríkisins. Þess vegna er svo mikilvægt að ríkið sé rekið með sem minnstum halla, m.a. til þess að sem mestir fjármunir verði eftir fyrir atvinnulífið til að fjárfesta. Fjárfesting dagsins í dag er atvinna og laun morgundagsins. Með því að draga úr sparnaðinum núna minnkum við fjárfestingarnar þegar fram er horft. Þetta er dæmi um ranga forgangsröðun. Sú aðferð sem lagt er upp með í þessu frumvarpi segir: Við ætlum að reyna að auka neysluna. Herra forseti. Neyslan hefur aukist allt of mikið miðað við þær fjárfestingar sem liggja að baki. Í staðinn fyrir að fara þessa leið átti auðvitað að fara leið í anda þeirra hugmynda sem við sjálfstæðismenn og framsóknarmenn höfum lagt fram sem snúa að því að auka fjárfestingarnar, koma þannig af stað drift í samfélaginu og auka auðvitað tekjur ríkissjóðs en um leið gera atvinnulífinu kleift að borga betri laun, búa til fleiri störf, draga úr kostnaðinum við atvinnuleysið og auka tekjur alls fólksins í landinu. Það er það sem skiptir mestu máli hér. Í athugasemdum um þetta frumvarp og umræðu um stöðu lífeyrissjóðanna hefur nokkuð verið rætt um það samkomulag sem gert var eða á að gera, herra forseti, um greiðslur lífeyrissjóðanna til sérstakra vaxtabóta. Á vettvangi fjárlaganefndar spurðum við nefndarmenn á vegum Sjálfstæðisflokksins ítrekað eftir slíku samkomulagi vegna þess að við vildum fá það á hreint áður en fjárlög yrðu samþykkt um hvað þetta samkomulag snerist og hvort yfir höfuð slíkt samkomulag lægi fyrir. Við höfum séð á undanförnum dögum viðbrögð lífeyrissjóðanna og forustumanna þeirra við þessum hugmyndum. Þau eru nánast öll á einn veg. Í þessari hugmynd, herra forseti, er fólgið óréttlæti, það óréttlæti að þeir sem fá lífeyri hjá hinum almennu lífeyrissjóðum sem ekki njóta ríkisábyrgðar munu fá borgað ef þetta samkomulag verður gert eða þvingað fram með lögum. Þá eiga þeir lífeyrissjóðir að greiða til ríkisins og auðvitað þeir lífeyrissjóðir sem eru í umsjá ríkisins, lífeyrissjóðir opinberra starfsmanna, en þá er bara til að taka og það hefur auðvitað verið nefnt hér áður að þar með liggur fyrir vegna ríkisábyrgðarinnar að þeim sjóðum verða bættar upp þær greiðslur sem fara út úr sjóðunum. Þeir sem þiggja lífeyri úr þeim sjóðum verða þannig ekki fyrir neinni skerðingu vegna þessa. Þeir sem eru hins vegar í almennu lífeyrissjóðunum munu sæta skerðingu og greiða síðan með sköttum sínum það sem upp á vantar í lífeyrissjóð opinberra starfsmanna. Mér er mjög til efs, herra forseti, að forustumönnum lífeyrissjóðanna sé yfir höfuð heimilt að gera slíkt samkomulag. Ég sé ekki að það sé heimilt að ákveða að greiða með þessum hætti út úr lífeyrissjóðunum. Með því er líka lífeyrisþegunum mismunað því að sumir þeirra eru skuldugir vegna húsnæðiskaupa, aðrir eiga til dæmis ekki hús, hafa ekki getað ráðist í neinar slíkar fjárfestingar og eru á leigumarkaði. Ég held að það hefði verið nær að taka þá ákvörðun að halda lífeyrissjóðunum fyrir utan þetta og þá hefði þessi greiðsla komið úr ríkissjóði eftir venjulegum leiðum. Það hefði verið miklu sanngjarnara. Þetta er ósanngjörn leið og um leið er hún líka hættulegt fordæmi. Það er hættulegt að opna inn á það að ríkissjóður geti seilst inn í almennu lífeyrissjóðina til að standa fyrir prógrömmum eins og því sem hér er verið að ræða. Því er rétt að fara mjög varlega með þetta. Ég tel í það minnsta að það væri skynsamlegt að leggja þessi áform algerlega til hliðar. Herra forseti. Hér eru líka aðgerðir sem lúta að því að menn hafa þurft að horfast í augu við það að varað var við hugmyndum um afdráttarskatt af vaxtagjöldum aðila með takmarkaða skattskyldu, þ.e. þeirri framkvæmd sem síðan varð ofan á. Við henni var varað strax og hún var lögð til. Það var varað við því að fara þá leið vegna þess að þetta mundi skapa íslenskum fyrirtækjum umtalsverð vandamál með fjármögnun sína. Ég man mjög vel eftir þeirri umræðu í nefndum og hér í þingsalnum, og reyndar almennt. Einhverra hluta vegna var ekki hlustað á þessar viðvaranir heldur farið fram með málið án þess að taka tillit til þeirra. Síðan standa menn frammi fyrir því að þessar viðvaranir áttu fullan rétt á sér. Nú standa menn frammi fyrir því að það þarf að gera breytingar á þessu skattfyrirkomulagi vegna þess að þetta veldur skaða. Herra forseti. Hér hefur oft verið rætt um nauðsyn þess að vanda vinnubrögð, breyta þeim og reyna að gera hlutina betur, og að í lagasetningu sé fyrst og síðast hugað að því að vanda allt vinnulag, hlusta á öll sjónarmið, taka tillit til þeirra, sama hvort þau koma frá pólitískum andstæðingum eða ekki, hlusta vel eftir athugasemdum hagsmunaaðila þannig að lagasetningin nái tilgangi sínum og valdi ekki skaða. Það er alveg augljóst að þetta fyrirkomulag var óskynsamlegt. Nú stendur til af hálfu fjármálaráðuneytisins og annarra að endurskoða þetta allt saman. Hér stendur í athugasemdum frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins, með leyfi forseta: „Í yfirlýsingu stjórnvalda í tengslum við kjarasamninga var boðuð lagabreyting þannig að skatturinn nái einungis til vaxtatekna af íslenskum verðbréfum en ekki til erlendra lánasamninga. Vinnu við þetta lagaákvæði er ekki lokið og er því lagt til að skatturinn verði lækkaður verulega með það fyrir augum að endurskoðað og breytt ákvæði taki gildi frá og með árinu 2013.“ Hér er viðurkennt, svo ég haldi áfram að lesa, herra forseti, að „ýmis álitamál [hafi komið upp vegna þessarar skattlagningar], bæði varðandi túlkun og framkvæmd þess. Jafnframt liggur fyrir að íslensk fyrirtæki eru í einhverjum mæli að taka á sig skattinn vegna ákvæða í lánasamningum sem tryggja lánveitanda vaxtatekjur án afdráttarskatta“. Það er heila málið, herra forseti. En þetta kom ekkert upp núna við framkvæmdina. Það var búið að vara alveg eindregið við þessu. Menn gerðu sér grein fyrir að þetta mundi gerast. Samt var farið af stað. Á þetta var ekki hlustað. Þá komum við aftur að sama málinu. Allt það sem við erum að gera á vettvangi ríkisfjármála og í lagasetningunni verður enn og aftur að miða að því að ríkissjóður sé í jafnvægi, skattlagningin sé skynsamleg og hófleg og að það sé búið til svigrúm fyrir atvinnulífið í landinu til að búa til störf. Að yfir 11 þús. einstaklingar séu atvinnulausir er hörmulegt. Það er hörmulegt fyrir hagkerfið, en enginn nema sá sem hefur lent í slíku og reynt það á eigin skinni veit hvaða sálarkvalir fylgja því að vera atvinnulaus, að geta ekki séð sjálfum sér og sínum farborða. Það eru ömurleg örlög og ömurlegar aðstæður, herra forseti, sem og það að 6 þús. einstaklingar skuli hafa þurft að flytja úr landi til að leita sér að atvinnu, ekki vegna þess að þetta fólk hafi ekki viljað búa á Íslandi heldur vegna þess að það fékk ekki tækifæri, það hafði ekki atvinnu. Þetta litla mál sem ég nefndi hér áðan, sem auðvitað er ekkert lítið, sem snýr að því hvernig við byggjum skattalöggjöf okkar er dæmi um það þar sem okkur verður á - auðvitað er gott að menn skuli horfast í augu við það og ætla sér að breyta, en það var búið að vara svo ítrekað við þessu. Ef það snýr að því að í hvert skipti sem við gerum svona mistök, hvert skipti sem við hækkum skattana, hvert skipti sem við hækkum álögurnar erum við án vafa að draga úr möguleikum atvinnulífsins til að fjárfesta og til að búa til arðbær störf. Þess vegna er efnahagsstefnan sem liggur að baki þessu plaggi röng, efnahagsstefnan sem birtist í fjárlagafrumvarpinu og efnahagsstefnan sem birtist í hagvexti án fjárfestinga atvinnuveganna, án þess að þar sé alvöruvöxtur, efnahagsstefna sem nær ekki að vinna niður atvinnuleysið, í það minnsta ekki nægjanlega hratt. Ef við bættum þessum 6 þús. manns sem fór úr landi við þau 11 þúsund sem eru atvinnulaus sjá menn auðvitað hver atvinnuleysistalan er í raun. Síðan er hitt sem ég vil nefna undir lokin í mínu máli, við þurfum að athuga verklagið í þinginu varðandi fjárlögin og hvernig við vinnum þau. Á vettvangi fjárlaganefndar hefur myndast ágæt samstaða um það sem meðal annars birtist í tillögugerð um breytingar á 6. gr. heimildum svokölluðum sem voru samþykktar hér í þinginu. Þær snúa að því að auka eftirlitshlutverk og vald þingsins yfir fjárlögunum. Þá er auðvitað til umhugsunar það verklag okkar að ganga fyrst frá fjárlögum og síðan binda í lög þá skatta sem nauðsynlegir eru til að fylla út í tekjuhlið þess sama fjárlagafrumvarps. Það er í það minnsta þess virði að velta því fyrir sér, herra forseti, hvort ekki sé rétt að ganga fyrst frá skattahlutanum þannig að það liggi fyrir hvaða skattar hafa verið samþykktir þannig að menn geti gengið frá því og síðan tekið ákvarðanir um hvernig eigi að binda þetta inn í fjárlög. Með því að við höfum samþykkt fjárlögin verður umræðan um þessa skatta um margt önnur. Það er búið að samþykkja hversu mikið það er sem við ætlum að afla tekna til að standa undir þessu. Þingið er búið að segja að það eigi að afla svo og svo mikilla tekna, þá erum við sem hér erum að ræða þessi mál komin í allt aðra stöðu en ef við ræddum þann þátt málsins áður en kemur að samþykkt fjárlaga. Ég held að það sé að minnsta kosti einnar messu virði að fara í nokkra umræðu og kannski vinnu um það hvernig mætti breyta þessu fyrirkomulagi. Að lokum vil ég gera aðeins að umræðuefni að í öllu því sem við erum að gera hvað varðar fjárlög íslenska ríkisins, áætlanir okkar um tekjur o.s.frv., erum við mjög háð því hver þróun mála verður á alþjóðavettvangi og í alþjóðaefnahagsmálum. Það er ástæða fyrir okkur til að vera mjög svo á verði núna, sérstaklega hvað varðar samskipti okkar þar sem við eigum samskipti við Evrópuríkin sem auðvitað skiptir svo miklu máli fyrir okkur, aðalviðskiptalönd okkar og vinaþjóðir, að í þeim forsendum sem menn hafa gefið sér um afkomu atvinnuveganna er rétt að hafa í huga að í þeim hagspám sem hafa komið er til dæmis gert ráð fyrir því að á næsta ári muni verð á sjávarafurðum áfram hækka. Það hefur mikið með það að gera, herra forseti, hvernig kaupmáttarþróun verður í Evrópu. Því miður hefur maður auðvitað áhyggjur af því að á næsta ári muni heldur syrta í álinn þar á bæ frekar en að úr rætist. Hagvöxtur er mjög lítill. Reyndar vil ég skjóta því að enn og aftur að nauðsynlegt er að hafa það í huga þegar við ræðum hér hagvaxtartölur að þegar við Íslendingar horfum á hagvöxtinn hér er það svo að enn fjölgar fólki sem kemur inn á vinnumarkaðinn miðað við það sem fer út - þjóðinni er enn að fjölga - og bara það eitt og sér gerir kröfu um að við þurfum að ná 1,5%–2% hagvexti til að mæta þeim fjölda. Það er nauðsynlegt að hafa það í huga. Þegar við horfum á hagvaxtartölurnar í Evrópu blasir við að þær tölur eru mjög lágar. Miðað við þá umræðu og það sem maður heyrir og fylgist með í öllum þeim erfiðleikum er því miður ekki að sjá fram undan neinar slíkar lausnir sem gefi tilefni til að ætla að fram undan sé einhver kippur í hagvexti þar. Því miður. Við þurfum að undirbúa það mjög vel hér og ég spyr: Höfum við gert allar okkar viðbragðsáætlanir og eigum við þær tilbúnar ef til dæmis svo hörmulega færi að evrusamstarfið gæfi eftir? Það er auðvitað möguleiki. Eru til einhverjar viðbragðsáætlanir um hvernig eigi að bregðast við? Eru tilbúnir einhverjir starfshópar á vegum hins opinbera um það hvernig skuli bregðast við? Það er rétt að hafa í huga hvað varðar þær forsendur sem liggja hér undir þessum fjárlögum, því sem við erum að gera hér, að þessi þáttur málsins, viðskiptakjör okkar, möguleikar okkar á því að auka útflutning, fá hærra verð fyrir vörur okkar, er mjög svo háður því hvernig þróun mála verður, einkum og sér í lagi í Evrópu.

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Ég er hingað komin til að ræða við hann um skattatillögur Sjálfstæðisflokksins, næststærsta flokksins á þingi. Ég sé engar breytingartillögur við skattafrumvarp hæstv. fjármálaráðherra og óska því eftir að fá tillögur frá hv. þingmanni um það hvernig eigi að koma til móts við kröfur Sjálfstæðisflokksins, m.a. í þingsályktunartillögu hans sem kölluð hefur verið plan D, um að draga úr skattheimtu til að örva fjárfestingu í hagkerfinu og þar með hagvöxt. Síðan vil ég líka fá að vita nákvæmlega hvernig eigi að fjármagna þessar skattalækkanir sem eru lagðar til í plani D. Þar er talað um að afnema eigi allar þær skattahækkanir sem hafa verið lögleiddar frá hruni. Þetta eru skattahækkanir sem afla núna ríkissjóði um 90 milljarða, en halli ríkissjóðs er enn þá 21 milljarður. Ég á mjög erfitt með að trúa því, hæstv. forseti, að það eitt að lækka skatta örvi skatttekjur ríkissjóðs um 110 milljarða. Öfugt við margar þjóðir erum við að kljást við bankahrun, ekki bara samdrátt. Rannsóknir sýna að skatttekjur ríkissjóðs dragast mjög mikið saman eftir bankahrun og eru afar lengi að taka við sér eftir slíkt hrun. Meðal annars hafa verið tillögur frá 

Herra forseti. Fyrst hvað varðar tillögugerð í þessum málum er, eins og ég benti hér á, búið að samþykkja fjárlög. Sjálfstæðisflokkurinn lýsti við þá afgreiðslu fullkominni andstöðu við tekjuhluta frumvarpsins og þær fyrirhuguðu skattahækkanir sem þær tekjuáætlanir boðuðu. Afstaða Sjálfstæðisflokksins liggur þar skýr fyrir. Við horfumst hins vegar í augu við það eins og aðrir að ríkissjóður þarf tekjur, en við höfum sett fram skoðanir okkar og hugmyndir, m.a. í þeirri þingsályktunartillögu sem hv. þingmaður vísaði til. Hér er auðvitað um að ræða tillögur ríkisstjórnarinnar til að fylla út í þá ramma sem búið er að ákveða með fjárlagafrumvarpinu. Þess vegna hef ég verið að nefna hér að það hefði verið eðlilegra að fara fyrst í gegnum það hvaða skattbreytingar eru lagðar til, ef einhverjar, áður en menn samþykkja fjárlagafrumvarpið. Hvað varðar möguleikana til þess að lækka skattana og fjármagna það bentum við í fyrsta lagi á það strax 2009 að ríkissjóður ætti þá í 80–90 milljarða í séreignarsjóðunum í formi skatttekna. Það væri eðlilegt að í staðinn fyrir að fara skattahækkanaleiðina yrðu þeir peningar notaðir til að hjálpa ríkissjóði til að komast yfir versta hjallann. Síðan verður auðvitað að setja þetta í samhengi við áherslur Sjálfstæðisflokksins í efnahagsmálum. Þær byggja á því að örva mjög hratt og mjög myndarlega fjárfestingar og þar með alla drift í atvinnulífinu sem síðan skilar mjög miklum peningum fyrir ríkissjóð. Ég ætla að benda hv. þingmanni á það sem ég reiknaði hér saman, bara það sem liggur alveg fyrir. Ef þeir einstaklingar sem hafa ekki atvinnu í dag og hafa flutt í burtu væru á landinu að vinna og væru á meðallaunum væri um að ræða 83 milljarða inn í þjóðarframleiðsluna. Ef við reiknum með að hið opinbera taki 28% 

Virðulegi forseti. Þetta er stuttur tími til andsvara þegar verið er að ræða mjög mikilvæg mál. Ég vil þá nota tímann til að spyrja hv. þingmann hvort hann geti ekki, í ljósi þess að við erum að fylla út tekjuramma fjárlaga sem hafa nú þegar verið samþykkt, stutt tillögu okkar hv. þm. Atla Gíslasonar um að hér verði tekið upp fjórða skattþrepið og lagt aukalega á á tekjur sem eru 1.200 þúsund á mánuði og þar yfir. Það er skattur sem mun afla ríkissjóði 530 milljóna. Þá væri hægt að nota þá peninga til að fjármagna hækkun fjárhæðarmarka annarra þrepa þannig að við þyngdum ekki skattbyrðina á því fólki sem er í láglaunahópum og millitekjuhópum. Sú aðgerð að hækka fjárhæðarmörkin upp um 8% en ekki 3,5% kostar um það bil 590 milljónir. 

Herra forseti. Nei, ég er ekki hlynntur þessu. Eitt af því sem því miður hefur gerst með skattkerfið er að það er búið að flækja það með því að bæta við þrepum, með því að gera það ógagnsærra og erfiðara fyrir launamenn.  Mestu skiptir að það sé til atvinna og tækifæri fyrir fólkið í landinu til að vinna sig út úr þessum vanda. Meðan atvinnuleysið er enn svona mikið, meðan meira en 11 þús. manns ganga um atvinnulausir, meðan yfir 6 þús. manns hafa flutt af landi brott á síðustu 36 mánuðum, er það verkefnið sem við eigum að leysa. Við verðum að gefa fólkinu tækifæri til að vinna, sjá sér og sínum farborða. Þá skiptir máli að 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni fyrir málefnalega og góða ræðu í þessu frumvarpi sem við ræðum hér, um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Ég hjó eftir einu sérstaklega sem þingmaðurinn nefndi í ræðu sinni sem ég vil gera athugasemd við. Það eru orð hans um að í landinu væri hagvöxtur sem býr ekki til störf. Ég held að við getum deilt þeirri skoðun hvað varðar fjárfestingar að vissulega sé fullt tilefni til að slá í klárinn og gera betur, við náum kannski að koma inn á það hér á eftir, en staðreyndin er sú að atvinnuleysið í landinu hefur minnkað umtalsvert. Það var í kringum 9% þegar við komum út úr bankahruninu í byrjun árs 2009, er núna komið niður í um það bil 7%. Afleiðingarnar eru mjög skýrar. Núna fara 8 milljarðar kr. úr Atvinnuleysistryggingasjóði aftur inn í atvinnulífið til eflingar atvinnulífinu í landinu. Viðsnúningurinn er sömuleiðis mjög skýr ef við horfum á fjölgun starfa á þessu ári. Ef við horfum á fyrsta ársfjórðung 2011 fækkaði störfum hér um 1.500, á öðrum ársfjórðungi fjölgaði þeim hins vegar um 500 og á þeim þriðja sjáum við að fjölgun starfa er komin upp í 1.600. Ef við bara horfum á þetta ár er viðsnúningurinn yfir 3 þús. störf og munar þar um minna. Vissulega þarf að gera betur, en ég held að það sé mikilvægt að við höldum því til haga að við erum klárlega á réttri leið, alveg eins og við erum á réttri leið með hagvöxtinn. Hann liggur á Íslandi í kringum 3,5%, 3–4%, og það er langt umfram það sem við sjáum að meðaltali í ríkjum OECD. Þótt við getum verið sammála um að við þurfum að gera betur í því að örva fjárfestingar í landinu eru batamerkin mjög skýr í efnahagsmálum okkar.

Herra forseti. Ég þakka þetta andsvar. Mikið ósköp vildi ég geta verið sammála hv. þm. Skúla Helgasyni í þessu máli, en tölurnar eru ekki alveg svona. Það er alveg rétt að atvinnuleysið fór mest upp í rúm 9% í febrúar 2009. Við verðum að taka af því árstíðarleiðréttingarnar. Tökum bara nóvember núna, 7,1%, og nóvember 2009, 8%. Það eru rétt rúm 11 þús. manns sem mynda þetta 7,1% atvinnuleysi. Á þessum 36 mánuðum hafa yfir 6 þús. manns farið frá landinu vegna þess að það er ekki atvinna. Þegar menn velta fyrir sér þessum árangri, hvort hafi miðað úr 8% niður í 7,1%, verða menn að horfa til þeirra sem fóru, hvort nægur árangur hafi náðst þannig að það sé innstæða fyrir þeim orðum sem hv. þingmaður lét falla. Ég held að það sé ekkert langt á milli mín og hv. þm. Skúla Helgasonar hvað varðar ýmsar áherslur í efnahagsmálum. Ég held að við gætum átt, og við höfum reyndar átt á vettvangi nefndar sem starfaði um grænt hagkerfi, gott samstarf sem meðal annars byggði á þeim skilningi að fjárfestingar atvinnulífsins væru grundvöllurinn fyrir því að hér yrði myndarlegt atvinnulíf. Það er það sem skiptir svo miklu máli. Ég vara hv. þingmann við ársfjórðungstölum. Ef menn horfa bara á þær tölur sjá menn til dæmis að atvinnuvegafjárfestingin á þriðja ársfjórðungi dróst saman um 7,7%. Ég hef ekki nefnt þá tölu svo mikið í umræðunni vegna þess að menn eiga að fara varlega í að draga of miklar ályktanir af tölum frá einstökum ársfjórðungum. Með þeirri aðferðafræði sem hv. þingmaður notaði ættu öll ljós að vera blikkandi.

Virðulegur forseti. Ég tek undir það að við eigum að fara varlega í að draga ályktanir af stuttum tímabilum, enda gerði ég það alls ekki í máli mínu. Ég dró þvert á móti fram að það væri skýr þróun ef við horfum yfir þá þrjá ársfjórðunga sem við höfum tölur yfir á þessu ári. Þar birtist okkur mjög skýrt viðsnúningur upp á ríflega 3 þús. störf í plús. Það er allt önnur mynd en var hér fyrr á árum. Þótt það sé sannarlega rétt að héðan hafi fólk flutt ef við horfum á undanfarin þrjú ár er staðreyndin sú að undanfarið, sérstaklega á þessu ári, er að birtast okkur allt önnur og betri mynd af stöðu mála, sérstaklega varðandi hagvöxtinn en líka varðandi atvinnuástandið, en var hér uppi á fyrri hluta kjörtímabilsins. Hv. þingmaður nefndi nefndina um græna hagkerfið og því langar mig að spyrja í lokin varðandi erlendu fjárfestingarnar hvort hann sé ekki sammála mér um að hér væri góður grundvöllur í þinginu til að ná þverpólitískri 

Herra forseti. Svo ég gleymi því ekki þegar á líður ætla ég að svara því strax: Jú, ég tel góðan grundvöll fyrir slíku og við ættum auðvitað að ýta slíku samstarfi af stað. Þegar við erum að skoða árangurinn í tölum er nauðsynlegt, til þess að forðast árstíðasveifluna, að bera saman sambærilega mánuði. Við höfum farið úr 8% atvinnuleysi niður í 7,1% atvinnuleysi. Bak við þau 7,1% eru rúmlega 11 þús. manns. 6 þúsund hafa á sama tíma flutt í burtu. Þess vegna segi ég, herra forseti - 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni málefnalega ræðu sem hefur verið í takt við málflutning okkar framsóknarmanna hér í þessari umræðu, um mikilvægi þess að auka hagvöxt og fjölga störfum í samfélaginu. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann sé sammála nálgun ríkisstjórnarinnar í umræðunni. Hún nefnir sig hina norrænu velferðarstjórn og talar um framlög til velferðarmála, að þau hafi aldrei verið meiri og þar af leiðandi velferðin, en inni í þeirri tölu eru stóraukin framlög til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Eins og hv. þingmaður nefndi eru 11 þús. manns án atvinnu, 6 þúsund hafa farið úr landi og trúlega hafa nokkur hundruð manns horfið til frekara náms. Ef þetta er skilgreiningin og nálgunin hjá ríkisstjórninni, að eftir því sem atvinnuleysið verður meira og framlög til Atvinnuleysistryggingasjóðs aukast sé norræna velferðarstjórnin betri, veltir maður fyrir sér hvort hægt sé að tala um að verið sé að auka velferð í íslensku samfélagi. Ef atvinnuleysi yrði 15% og menn þyrftu að setja 20 milljarða aukalega í Atvinnuleysistryggingasjóð, væri þá verið að auka velferðina í landinu? Þetta er ótrúleg nálgun. Eins og hv. þingmaður benti á eru atvinnuleysistölurnar ekki alveg kórréttar ef við tökum tillit til þess að 6 þús. manns hafa farið úr landi á undangengnum þremur árum og mörg hundruð manns vinna í lotum, m.a. í Noregi, og eru þar af leiðandi ekki á atvinnuleysisskrá. Þegar rætt hefur verið um að sjö Íslendingar fari á dag úr landi finnst hæstv. forsætisráðherra það svo sem ekkert óvenjulegt og telur ekki þurfa að hafa neinar sérstakar áhyggjur af því. Ég spyr hv. þingmann hvort hann hafi ekki áhyggjur af þessu viðhorfi ríkisstjórnarinnar til vandamálsins eða kannski 

Herra forseti. Áðan nefndi einn ágætur hv. þingmaður hið ágæta slagorð okkar sjálfstæðismanna stétt með stétt. Það var vel til fundið, af því að að baki þeirri hugsun er það að við höfum samfélag þar sem hver og einn fær tækifæri, óháð bakgrunni sínum, til að finna kröftum sínum viðnám og farveg, tækifæri til þess að gera það sem hver og einn getur til að búa sér og sínum góð lífskjör. Atvinnuleysi er það versta sem getur komið fyrir nokkurn mann, að taka möguleikana frá fólki til að vinna fyrir sjálft sig og sitt fólk. Það er það sem er svo vont. Þess vegna get ég ekki litið á það sem einhvern þátt í velferð að við borgum atvinnuleysisbætur. Auðvitað á að draga það frá öllum öðrum velferðarútgjöldum. Það er ekkert sambærilegt við það eins og það hvernig við stöndum að heilbrigðisþjónustunni, öldrunarþjónustunni eða skólamálunum. Þetta er neyðarúrræði sem við höfum til að bregðast við því þegar fólk hefur ekki atvinnu. Það sem er svo vont við þetta atvinnuleysi, herra forseti, er hversu margir hafa verið án vinnu í mörg ár. Þúsundir manna eru núna að fara inn í þriðja eða fjórða árið án atvinnu. Það eyðileggur fólk þegar missirin og árin líða án þess að það hafi atvinnu. Þá er ekki stétt með stétt, því miður, því að þá er kominn hópur þeirra sem eru atvinnulausir til langs tíma og það er búið að eyðileggja fyrir því fólki alla möguleika. Það tekur langan tíma að gera fólk í stakk búið til að fara aftur 

Virðulegi forseti. Þetta er akkúrat málið. Sú stefna sem ríkisstjórnin hefur haft uppi í efnahags- og atvinnumálum þjóðarinnar hefur leitt það af sér að þúsundir einstaklinga hafa því miður þurft að hverfa af landi brott til að sækja sér atvinnu. Það er óásættanlegt að horfa upp á það atvinnuleysi sem við glímum við, að við borgum yfir 20 milljarða á ári hverju í atvinnuleysisbætur þegar tækifærin eru til staðar í undirstöðuatvinnugreinum eins og sjávarútveginum sem hefur verið haldið í heljargreipum ríkisstjórnarinnar í algjörri óvissu núna í á þriðja ár og í orkugeiranum þar sem við hefðum getað farið í margvíslegar framkvæmdir sem hefðu getað skapað hundruð eða þúsundir starfa. Viðhorf að minnsta kosti hluta ríkisstjórnarinnar gagnvart beinni erlendri fjárfestingu er að vera á móti henni. Það er ekki eðlilegt að við borgum gríðarlega háar upphæðir í Atvinnuleysistryggingasjóð og að tekjur samfélagsins dragist saman. Þessari stefnu viljum við framsóknarmenn snúa við.

Herra forseti. Hv. þingmaður spurði mig hvort ég hefði ekki áhyggjur af afstöðu stjórnvalda. Jú, ég hef það. Ég hef til dæmis áhyggjur af því hvernig hæstv. forsætisráðherra hefur túlkað þær hagvaxtartölur sem hafa verið birtar. Ég hef áhyggjur af því andvaraleysi sem ég þykist merkja gagnvart þeim mikla vanda sem felst í því að fjárfestingarnar í atvinnuvegunum skuli ekki vera að fara upp. Ég hef áhyggjur af því að ekki sé búið að ná einhvers konar sátt um sjávarútvegsmálin. Ég hef áhyggjur af því að við notum ekki þau tækifæri sem svo sannarlega eru til staðar á Íslandi vegna þess að Ísland er land sem býr að svo miklum náttúruauðlindum og heilmiklum mannauði. Ég hef áhyggjur af því að við skulum ekki fjárfesta og búa þannig til störf. Það hljóta allir að vera sammála því. Það hljóta allir að vera sammála því að hagvöxtur og kaupmáttaraukning verður að eiga sér styrkar stoðir sem byggja á fjárfestingu og aukningu í framleiðni. Aukin einkaneysla stórskuldugra heimila er ekki grundvöllur undir hagvöxt og aukinn kaupmátt, herra forseti.

Það er bara svoleiðis.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem gengur yfirleitt undir nafninu bandormur en hjá þessari kommúnistaríkisstjórn eru þetta kyrkislöngur en ekki bandormar. Ég vil blanda mér aðeins í umræðuna sem var í andsvörum rétt áðan þar sem menn ræddu um atvinnuleysið og það böl sem því fylgir. Enginn deilir svo sem um það en þegar við tölum atvinnuleysi, hvað það er í raun mikið og hvort það minnki nógu hratt og svo framvegis, verð ég að viðurkenna að við tölum oft um hlutina án þess að vita nákvæmlega hvernig þeir eru. Ekki held ég því fram að ég viti frekar en einhverjir þingmenn stjórnarliðsins hvernig þeir eru. Við höfum farið í aðgerðir sem snúa að því að fólk geti farið að mennta sig, það fær heimildir til að taka námslán úr Lánasjóði íslenskra námsmanna, sem er mjög skynsamlegt og eru engar pólitískar deilur um það. En ég átta mig hins vegar ekki á því og hef ekki fengið svör við því hvernig málin horfa við varðandi atvinnuleysi ef fólk er skráð í nám, það er þá ekki atvinnulaust en slíkt hefur áhrif á atvinnuleysisstigið í prósentum talið. Það kom fram á fundi í hv. fjárlaganefnd  Áður en ég ræði kyrkislöngur þessarar kommúnistaríkisstjórnar, eins og ég hef nefnt bandorminn, vil ég segja að ég fagna því að búið sé að frelsa hv. þingmann og frænda minn Ásmund Einar Daðason úr ríkisstjórnarliðinu, þó ekki nema í Framsóknarflokkinn, sem er þó skref í rétta átt því að auðvitað var hv. þingmaður aldrei kommúnisti, hann hélt bara að hann væri það. Mér finnst vanta dýpri umræðu á þingi þegar við ræðum skattahvata í kerfinu, þ.e. hvaða áhrif það hefur á niðurstöðu ríkissjóðs að vera með skattalega hvata inni í kerfinu. Við erum til að mynda búin að fjalla um og mæla fyrir frumvarpi um endurgreiðslur í kvikmyndagerð sem þarf að mínu mati að breyta í þá veru að þar séu skattalegir hvatar en ekki endurgreiðslur vegna þess að þá er búið að taka fjárstjórnarvaldið af Alþingi. Ég ætla ekki að leggja efnislegt mat á það og hef ekki haft forsendur til þess að vita hvort það sé í raun það sem fram kemur í því frumvarpi, það kemur eflaust fram í þeim nefndarálitum og meðförum hv. atvinnuveganefndar þegar það kemur í þingið, ég á þó ekki sæti í þeirri nefnd. Þar telja menn það vera hagnað fyrir ríkissjóð að endurgreiða allt að 85% af kostnaði með styrkjum úr Kvikmyndasjóði, erlendum framlögum og þar fram eftir götunum. Ég ætla ekki að gera lítið úr því og hef engar forsendur til að segja að það standist ekki. En ég velti fyrir mér: Ef skattalegir hvatar og endurgreiðsla á slíkum hlutum virka á þennan atvinnuveg, af hverju virka þeir bara á sumar atvinnugreinar en ekki aðrar þó að það séu ekki sambærilegar atvinnugreinar að öllu leyti? Ég kalla eftir svörum við því frá hv. stjórnarliðum, Allir eru sammála um að það verkefni sem ríkisstjórnin fór í, sem heitir Allir vinna, þ.e. þegar virðisaukaskattur af vinnu sem unnin er á byggingarstað er endurgreiddur vegna stöðu þeirrar atvinnugreinar, sé mjög skynsamleg framkvæmd. Hún er fín og virkar vel. Það er vegna þess að með því er hvatt til þess að fara í fjárfestingar og framkvæmdir, það eru engar deilur um það. Það er vel heppnað átak hjá ríkisstjórninni. En eigi að síður virðist það ekki gilda um aðra atvinnuvegi hjá hæstv. ríkisstjórn. Er það vegna viðhorfa hennar til viðkomandi atvinnugreina? Ég veit það ekki. Gæti hugsanlega verið að það mundi villa mönnum sýn ef þeir horfðu mismunandi á viðkomandi atvinnugreinar? Svo ég klári að fara yfir endurgreiðslur í kvikmyndagerð tel ég mjög mikilvægt og í raun og veru skyldu þingsins að breyta því með þeim hætti að slíkt verði fært inn í skattalega hvata í stað þess að hafa endurgreiðslur. Ef við gerum það ekki getum við ekki haft neina stjórn á ríkisfjármálum, þá erum við búin að færa ákvarðanir um útgjöld úr ríkissjóði frá Alþingi og út í bæ, þá ræðst viðkomandi fjárlagaliður af því hvað farið verður í mörg verkefni. Þess vegna tel ég mjög mikilvægt að menn taki efnislega umræðu um málið og færi það í þennan farveg því að það kemur mjög skýrt fram í skýrslu fjárlaganefndar um skýrslu ríkisreiknings 2009, um svokallaðar markaðar tekjur, að við verðum að ná tökum á þessu. Þær gegnumstreymistekjur sem eru í mörkuðum tekjum eru orðnar 100 milljarðar. Í mörgum tilfellum þarf í raun ekki að eyða miklum tíma í að ræða fjárlög íslenska ríkisins. Það væri nær að taka meiri og dýpri umræðu og ræða lokafjárlög viðkomandi fjárlagagárs af því að þar koma fram allt aðrar upplýsingar en eru í fjárlögum. Það eru engar pólitískar deilur um það. Þetta fjallar eingöngu um fagleg vinnubrögð. Öll hv. fjárlaganefnd er sammála um þá málsmeðferð til að ná þeim aga sem við þurfum og þeirri yfirsýn sem þingið verður að hafa í fjármálum og fjárútlátum ríkisins til að koma málunum í réttan farveg. Það eru allir sammála um það. Þess vegna er mikilvægt að þegar búið er að leggja fram einhverjar niðurstöður, einhverja áætlun eða skýrslu sem allir eru sammála um þvert á flokka að farið sé að vinna eftir henni en ekki alltaf í þveröfuga átt. Ég lít þannig á að þegar menn fagna samstöðu um fagleg vinnubrögð í hv. fjárlaganefnd en aðrir fara svo í þveröfuga átt sé í raun og veru verið að segja við okkur í hv. fjárlaganefnd: Hættið að vinna saman og farið af þeirri braut sem þið eruð á, við ætlum að halda áfram sömu vitleysunni og verið hefur í gegnum áratugina. Ég ætla að fara aðeins yfir aðferðafræðina. Eins og ég hef oft sagt í þessum stóli er þessi niðurskurður og skattahækkanir algjör eiturblanda. Það er eiturblanda sem veldur samdrætti í hagvextinum í þessu árferði, það er mikið atvinnuleysi. Hv. stjórnarþingmenn hafa hins vegar haldið því fram að fara verði blandaða leið til að ná niður hallanum á ríkissjóði. Það er ekki hægt að neita því, það væri sjálfsblekking og ekki réttlátt að viðurkenna það ekki að auðvitað hefur hallinn á ríkissjóði minnkað, það sýna allar tölur. En svo koma einstaka hv. þingmenn, sérstaklega hæstv. ráðherra sem ber sér á brjóst og segir: Þetta er ég nú búinn að gera, það var svakalega erfitt. En hvað hefur í raun og veru verið gert? Það hefur verið seilst í vasa skattborgaranna þannig að ef þakka á einhverjum fyrir árangurinn er það íslensku þjóðinni sem borgar skattana. Það er bara þannig. En þegar menn skoða hverjar afleiðingarnar eru blasa þær við okkur. Við sjáum alveg hverjar þær eru. Menn fara alveg út á ystu nöf í skattlagningu á einstaklinga og fyrirtæki. Ég ætla engum það að fara lengra en hann telur að hægt sé að gera þótt umdeilanlegt sé hvar mörkin liggja. Ég tel að menn séu komnir allt of langt á þeirri vegferð. Við sjáum það hverjar afleiðingarnar eru. Þær eru að fólk fer úr landi. Fólk fær ekki atvinnu því að ef skattpíningin er of mikil verður engin fjárfesting, fyrir utan alla óvissuna, sem ég mun koma inn á seinna í ræðu minni, sem fylgir þessari stefnu eða stefnuleysi og rugli í hæstv. ríkisstjórn. Þá minnka ráðstöfunartekjurnar eðlilega og maður smyr ekki hagkerfið til að búa til störfin og atvinnuna. Ef maður fer út í fjárfestingar í dag, á þessu ári eða næsta ári eru það störfin inn í framtíðina, það deilir enginn um það. Það þarf að vera þannig, við verðum að horfast í augu við það. Við hv. þingmenn fáum senda pósta með einstaka dæmum um dapurlega stöðu fólks, um fjölskyldurnar og fyrirtækin í landinu, þá aðallega fjölskyldur, þar sem fólk lýsir því hvernig það reynir að framfleyta sér þegar ráðstöfunartekjurnar minnka. Það kemur reyndar innspýting vegna kjarasamninga út af sérstökum vaxtaniðurgreiðslum og endurgreiðslum hjá Landsbankanum sem býr til ákveðinn hagvöxt sem er að mínu mati ekki æskilegt að byggja á til framtíðar. Ég held að allir séu sammála um það, þó að stjórnarliðar vilji gera heldur meira úr honum en stjórnarandstæðingar, að ekki er skynsamlegt að byggja á því til framtíðar að knýja fram hagvöxt á einkaneyslu. Það verður náttúrlega að vera fjárfesting og atvinnusköpun til að skapa þann hagvöxt sem við viljum fá. Ég horfði á sjónvarpsfréttirnar í gær á hæstv. forsætisráðherra sem talaði um að hér væri bara allt í himnalagi, það gengi bara allt mjög vel, það væri bjart fram undan og hefði verið það í langan tíma, ríkisstjórnin hefði tekið við erfiðu búi en þetta væri allt á blússandi ferð.

Hún kemst af.

Væntanlega hefur hæstv. forsætisráðherra næg laun til að hún komist vel af, já. En síðan kom næsta frétt á eftir: Fimm manna fjölskylda að gefast upp á ástandinu og flytja til Noregs, búin að leggja mikið á sig, gera allt sem hún getur til að framfleyta sér og sínum, það bara tekst ekki. Ég held að það væri mjög æskilegt að hv. stjórnarliðar færu aðeins yfir stöðuna með hæstv. forsætisráðherra, hvernig staðan er í raun og veru, og hættu að taka þátt í þessari kúgun með hæstv. forsætisráðherra. Það blasir auðvitað við öllum og það á að blasa við hv. þingmönnum hvað er að gerast. Ég vil koma inn á einstaka skatta, ekki þó alla, sem lagðir hafa verið á. Það er náttúrlega með ólíkindum hversu oft búið er að breyta skattinum, ég held að menn séu búnir að týna tölunni á því. Hv. þm. Pétur Blöndal hefur verið að reyna að telja það saman og er nú talnaglöggur maður. Ég held að hann eigi oft erfitt með henda reiður á öllum þeim breytingum og hækkunum á sköttum sem átt hafa sér stað. Nýjustu tölur herma að nú séu þær komnar upp undir 160 eða 170, ég hef annars enga tölu á því. Það sjá allir hvað búið er að auka flækjustigið. Það kom nokkuð fram í ræðu hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar í gær sem ég hef haft töluverðar áhyggjur af og fjallað hefur verið um í fjárlaganefnd, það er hversu mikið af sköttunum er ógreitt, það er komið á annað hundrað milljarða. Það var reyndar varað við því við skattkerfisbreytingarnar að þegar menn hækkuðu skatta svona mikið mundi það ekki skila sér, og það hefur gengið eftir. Það er nokkuð sem við eigum eftir að sjá betur þegar fram líða stundir. Mig langar aðeins að koma inn á þá breytingu að færa séreignarsparnaðinn úr 4% í 2%, þ.e. að lækka hann um helming. Það hefur verið vandamál hjá okkur Íslendingum að við höfum ekki sparað nógu mikið og ekki sýnt nógu mikla ráðdeild. Á sama tíma greiðum við út úr séreignarlífeyrissjóðunum 25 milljarða, það stefnir í met á þessu ári. Á næsta ári er reiknað með 12–13 milljörðum, sú tala fór dálítið hækkandi eftir því sem leið á afgreiðslu fjárlaga. Þetta tvennt er gert á sama tíma. Ég held að það sé ekki skynsamlegt, virðulegi forseti. Það kemur líka fram, og er það sem lífeyrissjóðirnir hafa bent á, að það mun auka lífeyrisgreiðslur Tryggingastofnunar inn í framtíðina. Menn hafa miklar áhyggjur af því. En við erum alltaf stödd í núinu og hugsum ekki nógu mikið um hvað gerist í framtíðinni. Mig langar að rifja upp eitt í ljósi þess sem gerist með því að við minnkum sparnaðinn. Við greiðum út séreignarsparnaðinn og það er dálítið varhugavert ef það er rétt sem heyrst hefur, sem ég ætla ekki að fullyrða um, að þegar fólk leitar lausna hjá viðkomandi bankastofnunum sé gerð krafa um að eigi það séreignarlífeyrissparnað muni það þurfa að leysa hann út til að bankarnir geti örugglega sogað hann inn í það skuldagreiðsluferli sem fólk er í. Það er nokkuð sem við þyrftum að skoða sérstaklega. Það virðist vera að hæstv. ríkisstjórn finnist um að gera að henda nógu miklu inn í framtíðina eins og enginn sé morgundagurinn. Ég minni á eitt sem gleymist stundum þó að ég gleymi því ekki, ríkisstjórnin gerði samning um stóriðjuna í árslok 2009 um að greiða fyrir fram 1.200 millj. kr. á ári í skatt 2010, 2011 og 2012. Síðan átti að byrja að greiða hann til baka árið 2013. Það vill nefnilega þannig til að þá verður þessu kjörtímabili hæstv. ríkisstjórnar lokið í síðasta lagi, vonandi þó fyrr. Menn eru alltaf einhvern veginn að ýta vandanum á undan sér og vilja ekki taka á honum eins og þarf að gera. Hækka á kolefnisskattana og eldsneytið eina ferðina enn og vil ég benda hv. þingmönnum á að við erum búin að fara í þá vegferð áður og það hefur sýnt sig að eftir því sem það hækkar meira dregur úr umferð. Það gefur augaleið. Tekjurnar sem áætlaðar eru af þessu, sem við fylgjumst með í hv. fjárlaganefnd, skila sér ekki, þær eru miklu minni vegna þess að það dregur úr umferð. Ég bendi sérstaklega á það að þetta kemur mjög harkalega niður á mörgum íbúum á landsbyggðinni, sérstaklega fólki sem býr í nágrenni við stærstu kaupstaðina, fólk sem þarf að keyra í vinnuna. Það kostar mjög mikið og bitnar miklu harðar á því fólki en hinu sem býr í þéttbýli þótt það vinni úti á landi því að það hefur oft aðgang að almenningssamgöngum sem eru því miður ekki alls staðar. Þær eru á stærstu stöðunum þannig að þetta bitnar mjög harkalega á landsbyggðinni. En enn og aftur á að fara þessa leið og það bitnar líka á landsbyggðinni að því leyti að aðföngin og samkeppnisaðstaða fyrirtækjanna og íbúanna á landsbyggðinni verða með allt öðrum hætti en þar sem styttra er að ferðast á milli heimilis og vinnu og menn geta notað almenningssamgöngur. Mig langar aðeins að koma inn á skattana á lífeyrissjóðina. Nú á að fara í sérstakar vaxtabætur sem eiga að ná 1.400 millj. kr. sem teknar eru af lífeyrissjóðunum. Það er auðvitað mjög stórt skref sem stigið er þar ef menn ætla að skattleggja lífeyrissjóðina. Það hefur enginn talað fyrir því hingað til. En hvernig virkar það í raun og veru? Það virkar með þeim hætti að allir sjóðirnir þurfa að greiða en þá þarf að skoða hversu stór hluti af því er í opinberu sjóðunum. Þegar maður tekjufærir skatt inn í fjárlög ríkisins af lífeyrissjóðunum, sem er skattur hjá opinberu sjóðunum, myndast í raun meiri halli en er á honum í dag. Núna hangir yfir okkur í kringum 400 milljarða skuldbreyting í B-deildinni, það er eitt af þeim verkefnum sem stjórnvöld í gegnum tíðina hafa ekki tekið á. Við erum að fara sömu leið með A-deildina. Þegar A-deildin var stofnuð 1997 sögðu stjórnvöld: Nú skulum við fara að horfast í augu við vandann, stofnum A-deildina og hún á að vera sjálfbær, lokum B-deildinni. Síðan hefur það gerst að hallinn þar er orðinn 51 milljarður. Ég hef mjög miklar áhyggjur af því að við séum að setja allt of miklar byrðar á okkur inn í framtíðina. Hv. stjórnarliðar hafa sagt að vaxtabæturnar fari til þess fólks sem greiðir í lífeyrissjóðina. Það eru ákveðin rök í því máli en við megum ekki gleyma því að það er líka fullt af fólki sem eru leigjendur sem greiða í lífeyrissjóðina, í raun og veru í almennu lífeyrissjóðina, og þá er það bara skerðing á réttindum. Það er mjög mikilvægt, virðulegi forseti, að menn fari yfir þessi mál til að átta sig á stöðunni. Mig langar aðeins að nefna eitt atriði sem ég gat einnig um í sambandi við fjárlögin, að komin var tekjuaukning á ríkissjóð og tekjuliðina upp á 591 millj. kr. Þegar menn fóru að skoða af hverju það var var það vegna þess að af hálfu ríkissjóðs stendur til að breyta útgáfu skuldabréfa ríkisbréfanna meira yfir í að vera verðtryggð bréf, þá færist hluti vaxtanna á höfuðstólinn. Það býr samt til tekjur hjá ríkissjóði upp á 591 millj. kr. Það breytir í sjálfu sér ekki stöðu ríkissjóðs nema að því leyti til að menn færa hlutina til, eins og rétt er að gera. En við verðum að passa okkur á því að gera það þannig að við séum meðvituð um stöðuna eins og hún er nákvæmlega. Af hverju segi ég það? Vegna þess að við vorum að samþykkja fjárlög fyrir stuttu sem eru með innbyggðum halla. Það vita allir af hallanum. Hann er sagður vera 21 milljarður og er talað um hann þannig en hann er í raun og veru einhvers staðar á bilinu 14–30 milljarðar til viðbótar.

Meira.

Meira, kallar hv. þm. Pétur Blöndal, ég átta mig ekki alveg á hversu mikið en hallinn er alla vega 14–30 millj. kr. í viðbót. Ef við endum með 40–50 milljarða halla um næstu áramót, ef við komum ekki fjárfestingunni og atvinnuvegunum í gang, sem við gerum þó vonandi, veit ég ekki hvernig við eigum að ná tökum á hallanum á ríkissjóði og af því hef ég verulegar áhyggjur.

Stækka kökuna.

Já, við erum sammála um það, hv. þingmaður, að stækka kökuna en þá þurfum við að breyta um stefnu miðað við það sem núverandi ríkisstjórn er að gera. Stefna núverandi ríkisstjórnar snýst í raun og veru um að hún geti setið áfram að völdum, hún snýst ekkert um annað. Ríkisstjórnin er löngu dauð, það sjá það allir nema hún. Þegar ég tala um að menn eigi að fara að gera eitthvað í atvinnumálunum nefni ég sérstaklega það sem gert hefur verið í sambandi við sjávarútveginn, að halda honum í óvissu í þrjú ár. Menn boða breytingar, sett er á sáttanefnd og það kemur eitthvað út úr því, það fer náttúrlega allt upp í loft og í eintóma vitleysu. Svo lagði hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fram eitt vitlausasta þingskjal sögunnar síðastliðið vor með þeim afleiðingum að allt hefði farið fjandans til hefði það gengið eftir. Svo skipaði hæstv. ráðherra einhvern starfshóp sem ég ætla ekki að hafa neinar skoðanir á og þegar kom í ljós að sá hópur starfaði ekki í sátt við hæstv. ríkisstjórn eða oddvita hennar voru sjávarútvegsmálin tekin af hæstv. sjávarútvegsráðherra í grundvallaratriðum og sett til hæstv. velferðarráðherra og hæstv. menntamálaráðherra. Það sjá náttúrlega allir hvers konar endemisvitleysa og þvæla það er, það er algerlega stjórnlaust rugl, eins og hæstv. velferðarráðherra hafi ekki nóg á sinni könnu og hæstv. menntamálaráðherra.  Hver ætlar að halda því fram að það sé einhver glóra í því að taka öll völd af hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra varðandi breytingar á stjórn fiskveiða? Það er stærsta málið og mikilvægasta málið hjá hæstv. ríkisstjórn, eins og hæstv. forsætisráðherra orðaði það í haust, en hún lét hæstv. velferðarráðherra og hæstv. menntamálaráðherra hafa verkefni hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, eins og þau hafi ekki nóg á sinni könnu. Það er eitt sem ég vil koma inn á, ég hef verulegar áhyggjur af sveitarfélögunum. Við ræddum einmitt atvinnuleysið áðan og hvað væri að gerast í atvinnumálum og í því sambandi hef ég verulega miklar áhyggjur af stöðu sveitarfélaganna í landinu. Það liggur nú fyrir og er búið að samþykkja það í fjárlögunum að um 1,5 milljarðar færist yfir á sveitarfélögin vegna þeirra aðgerða að fella út þriggja mánaða greiðslur í Atvinnuleysistryggingasjóði, það þýðir 1,5 milljarða kostnað á sveitarfélögin. Það er líka mjög slæmt að þau úrræði sem sveitarfélögin hafa fyrir það fólk sem lendir í því að verða atvinnulaust eru langt frá því að vera eins góð og úrræðin hjá Vinnumálastofnun. Það er mjög slæmt að það fólk sem búið er að vera atvinnulaust lengi þurfi að fara úr þessum farvegi bara til að hægt sé að færa kostnaðinn yfir á sveitarfélögin, það er mjög slæmt. Ég hef líka áhyggjur af því vegna þess að staða sveitarfélaganna er þannig að þetta getur haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir mörg þeirra og mun hafa það. Ég minni líka á að sveitarfélögin greiða fullt tryggingagjald þó að þau séu annað stjórnsýslustigið, eins og stundum er sagt, og hinn opinberi aðilinn þegar talað er um skuldir hins opinbera. Þá ætla menn að samræma og hagræða, sem er auðvitað ekkert vit, það er engin skynsemi í því ef allir eiga að fara í framkvæmdir á sama tíma að gera það með þessum hætti. Það eru þá fjármál hins opinbera gagnvart sveitarfélögunum og ég hef miklar áhyggjur af því vegna stöðu sveitarfélaganna plús það að búið er að skerða mjög framlag í jöfnunarsjóð og taka stóran hluta af því til að bjarga einu sveitarfélagi. Ég hef verulegar áhyggjur af því að menn horfist ekki í augu við vandann sem þar er fyrir hendi. Mig langar aðeins að koma inn á mál sem ég ætla ekki að finna neinn sökudólg í nema þá alla hv. þingmenn, en það snertir breytingar á þingsköpum. Þingsköpunum var breytt á handahlaupum í haust, eins og við munum, og voru þar gerð ákveðin mistök að mínu mati sem snúa að því að tekjuhlið fjárlaganna er munaðarlaus hvað það varðar að í þingsköpunum á hv. fjárlaganefnd að gefa hv. efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um tekjuhlið fjárlaganna. Ég held reyndar að það séu nánast allir sammála því að það gangi ekki svona. Það er ekki vinnandi vegur að gera það með þessum hætti enda gaf hv. fjárlaganefnd ekkert álit á tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins til hv. efnahags- og viðskiptanefndar vegna þess að vinnan og greiningin á þeirri vinnu fór fram í efnahags- og viðskiptanefnd. Menn koma sér ekki að því að breyta því en það er samt mjög mikilvægt að gera það vegna þess að þetta gengur ekki eins og það var við síðustu fjárlagagerð. Það er allt öðruvísi núna en við þær fyrri fjárlagagerðir sem ég hef tekið þátt í og hefur, að mér er sagt, verið vani í gegnum tíðina að efnahags- og viðskiptanefnd, áður efnahags- og skattanefnd, fari yfir tekjuhlið fjárlaganna og skili síðan fjárlaganefnd umsögn um hana vegna þess að ekki er hægt að vera með tekjuhliðina í einni nefnd og gjaldahliðina í annarri, þá getur maður ekki fylgst með framkvæmd fjárlaganna. Það er nokkuð sem við verðum að breyta sem fyrst til að við lendum ekki í þessari vitleysu áfram eins og verið hefur og við þurfum ekki að deila um með hvernig við gerum það, það vantar bara að einhver taki forustu í því máli og kippi þessu í liðinn til að við getum unnið með faglegum hætti. Ég vil líka segja að það er mjög mikilvægt fyrir þá nefnd sem er að störfum núna um endurskoðun þingskapanna að fara mjög vel yfir hvernig og hvort mál skarast. Ég þekki best til hvernig mál skarast á milli efnahags- og viðskiptanefndar og hv. fjárlaganefndar. Í efnahags- og viðskiptanefnd eru mál sem varða fjárhagslegar skuldbindingar og fjárútlát ríkissjóðs. Þau voru ekki í hv. fjárlaganefnd. Það er nokkuð sem við verðum að fara í gegnum. Það er ekki pólitískt deilumál, það fjallar um að vinna hlutina þannig að eitthvert vit sé í þeim. Virðulegi forseti. Ég ætla að enda á því að fara yfir það sem ég byrjaði á að tala um, hina eitruðu blöndu niðurskurðar og skattahækkana. Núverandi hæstv. ríkisstjórn hefur haft marga frasa í gegnum tíðina, alla vega eftir að ég kom inn á þing. Það eru búin til einhvers konar stikkorð sem er ekkert annað en lýðskrum og vitleysa að mínu mati og eitt þeirra orða er kynjuð fjárlagagerð eða kynjuð hagstjórn. Í þann málaflokk eru settir tugir milljóna, í embættismannakerfið, í aðalskrifstofur ráðuneytanna. Göfugt markmið, 

Það er kynjuð hagstjórn.

Það er kynjuð hagstjórn. Það er frasi sem ekkert innihald er fyrir. Það getur verið að menn hafi þetta göfuga markmið að vinna hlutina með öðrum hætti inn í framtíðina, en á sama tíma og menn setja stórar upphæðir í mál eins og þessi til að hræra upp í aðalskrifstofum ráðuneytanna reka þeir konurnar út af sjúkrastofnununum. Það er í besta falli lýðskrum að tala um kynjaða hagstjórn. Ég held að það sé mjög mikilvægt að menn vandi vinnubrögðin því að raunkostnaðurinn lækkar kannski ekki neitt. Menn fara í niðurskurð eins og á sjúkrastofnununum og reka kannski einhverja tugi kvenna sem fara beint á atvinnuleysisbætur því að það eru engin störf í heilbrigðiskerfinu fyrir þetta fólk, því miður, alls staðar er verið að fækka. Konurnar eru reknar út af heilbrigðisstofnunum fara á atvinnuleysisbætur og um leið er gerð aðför að mörgum samfélögum, sem er algerlega óþolandi og ólíðandi. Þá er verið að senda ákveðin skilaboð inn í samfélagið. Við, hv. þingmenn og væntanlega hæstv. ráðherrar líka, höfum fengið póstsendingar frá íbúum víðs vegar af landinu með lýsingum á aðstæðum þeirra. Þar er í raun og veru verið að flytja fólkið hreppaflutningum. Það sparar engan kostnað, það sparar ekki neitt hjá ríkinu. Það er einungis verið að senda neikvæð skilaboð inn í samfélögin og fólki sagt að koma sér í burtu. Enn eina ferðina er farin sú leið að gera það þannig. Þegar skoðaður er sparnaðurinn af þessu í heild sinni fyrir ríkið er hann í raun enginn vegna þess að menn færa til kostnaðinn til á milli sjúkrastofnana eða frá viðkomandi stofnun yfir í sjúkratryggingar og þar fram eftir götunum. Þær eru síðan með innbyggðan halla eins og til dæmis á fjárlögum fyrir næsta ár. Vitað var og bent á það margsinnis í lok árs 2010 að það væri innbyggður halli í sjúkratryggingum upp á um 1,5 milljarða. Það var samt samþykkt og hver varð raunin? Raunin varð sú að innbyggður halli var tæplega 1,5 milljarðar í fjáraukalögunum. Ég hvet hv. stjórnarliða til að skoða þetta. Það er mjög dapurlegt að þegar fólk er búið að koma sér fyrir úti í hinum dreifðu byggðum með fjölskyldu sína sé verið að flytja það hreppaflutningum, það er andstyggilegt að gera það. Þetta er akkúrat fólkið sem ruddi brautina fyrir okkur sem lifum í vellystingum alla vega miðað við þau kjör sem þetta fólk hefur búið við. Þetta eru skilaboðin, þetta er þakklætið, þetta eru breiðu bökin sem leitað er að. Virðulegi forseti. Ég vona svo sannarlega að á árinu 2012 muni gerast eitthvað í þá veru að hér verði fjárfest, að hér verði sköpuð einhver atvinna. Ég held að tvennt þurfi að gerast: Annaðhvort verði skipt um ríkisstjórn, sem er að sjálfsögðu mikið betri kostur en sú kommúnistastjórn sem núna er, eða að ríkisstjórnin snúi af þeirri braut sem hún er á. Einstakir hv. þingmenn í Samfylkingunni hafa talað fyrir því að menn fari hægar í skattlagninguna og skattpíninguna, þeir hafa sett niður fótinn í einstaka málum, eins og til að mynda í kolefnisskattinum sem dreginn var til baka. En áður en þeir verða alveg örmagna við að berjast fyrir slíkum málum tel ég mjög mikilvægt að snúið verði við til að við getum gefið þjóðinni og íbúum þessa lands einhverja von og trú á framtíðina í staðinn fyrir að hér verði allt áfram í kyrrstöðu og stöðnun.

Forseti hvetur hv. þingmenn til að gæta hófs í orðavali.

Frú forseti. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson kom mjög víða við í ræðu sinni og ég get ekki tekið á öllum þáttum. Mig langaði til að benda á það sem hann talaði um, atvinnuleysið, hvernig það er í rauninni falsað eða sýnt öðruvísi en það er. Eftir hrun fór fjöldi fólks í háskóla. Það fór í nám sem yfirleitt tekur þrjú, fjögur ár sem er gott mál nema það að þau þrjú, fjögur ár eru núna liðin. Nú kemur þetta fólk út á vinnumarkaðinn - og hvað skyldi bíða þess? Ekkert. Það fer þá á atvinnuleysisskrá eða til útlanda. Þetta fólk er búið að mennta sig. Svo fóru nokkrir á atvinnuleysisskrá á sama tíma og standa núna frammi fyrir því að detta út af henni. Það eru eitthvað um 2 þús. manns, ég á reyndar eftir að kanna fjöldann betur. Þeir detta út af atvinnuleysisskrá þannig að þar minnkar allt í einu atvinnuleysið eftir næsta ár. Þá fer atvinnuleysið niður, en ekki vegna þess að fólk hafi fengið atvinnu heldur verður það komið á framfæri sveitarfélaganna - allt vegna þess að það skortir vinnu. Svo fluttu nokkrir til útlanda, það eru þessi 6 þús. manns sem hv. þingmaður nefndi, en svo eru líka nokkrir sem vinna í útlöndum en búa á Íslandi. Það er vaxandi fjöldi. Læknar vinna til dæmis þrjár vikur í Svíþjóð og eina viku á Íslandi. Þeir eru ekki í vinnu á Íslandi þessar þrjár vikur og þeir eru heldur ekki atvinnulausir. Svona eru í vaxandi mæli þær tölur sem við sjáum um atvinnuleysi, þær eru bara ekki raunhæfar að þessu leyti. Atvinnuleysið er meira en hv. þingmaður nefndi og ég vildi koma því að með háskólana að þar stendur nýr vandi fyrir dyrum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir andsvarið. Þetta er einmitt það sem ég byrjaði að tala um í ræðu minni áðan. Við þurfum oft að ræða hlutina, hvort heldur það eru prósentustig í atvinnuleysi eða annað, með miklu vandaðri hætti, þ.e. við séum að ræða um og kortleggja grunninn að því hvað er á bak við. Það eru klárlega ákveðnar veilur í því hvernig haldið er utan um það í dag. Það hefur verið bent á það á fundum í hv. fjárlaganefnd. Ég hef ekki áttað mig á því hversu stór hluti er fyrir utan eða með hvaða hætti, eins og hv. þingmaður kom inn í sambandi við háskólana. Við förum í framhaldsskóla og erum með ýmiss konar úrræði. Við erum öll hlynnt því að hlúa að því fólki sem lendir í þeirri stöðu að missa atvinnu sína og því fylgir alveg afskaplega mikil kvöl og erfiðleikar. Við verðum samt að geta rætt þetta án einhvers upphrópunarstíls. Ég held að það væri mjög verðugt verkefni fyrir hv. velferðarnefnd sem hv. þingmaður situr í að kortleggja þetta nákvæmlega. Mér finnst mjög sérkennilegt að menn skuli rífast og pexa um hvort þetta eru 7,1 eða 7,7 eða 6,7 eða 8%. Menn eiga bara að kortleggja þetta til þess að við getum rætt hlutina eins og þeir eru, en ekki eins og við teljum að þeir séu. Ég held því ekki fram að þeir hv. þingmenn sem segja að atvinnuleysi sé eitthvað tiltekið samkvæmt mælingunni, þótt það sé eitthvað annað, geri það vísvitandi. En ég hvet hv. þingmann til að taka þetta sérstaklega fyrir í hv. velferðarnefnd, kortleggja nákvæmlega hvernig þetta er þannig að við gætum verið að ræða um 

Frú forseti. Við fengum einmitt yfirferð yfir það í morgun, atvinnuleysið, og hvernig það skiptist til dæmis á kyn og barnlaust fólk, þá sem eru með börn og hvað fólk er búið að vera lengi á atvinnuleysisskrá. Mér finnst ábyrgð okkar þingmanna, allra, ansi mikil. Ég hef reynt að setja mig í spor fólks sem er búið að vera atvinnulaust síðan í október/nóvember 2008 en mér tekst það eflaust ekki. Það eru skelfileg örlög sem þetta fólk hefur lent í vegna forsendubrests, það hafði ekkert gert af sér. Það hafði ekki slugsað í vinnunni eða neitt slíkt, fyrirtækið varð bara allt í einu gjaldþrota. Fólk lendir fyrirvaralaust í þessari stöðu og ríkisstjórn og Alþingi eru vanmáttug að bæta úr því. Það finnst mér mjög slæmt. Ég mundi vilja að hv. þingmaður sem ég veit að er maður sátta ynni því fylgi í fjárlaganefnd að menn sköpuðu þær aðstæður að atvinna myndaðist á Íslandi, m.a. með auknum virkjunum og með því að létta skattálögum af fjármagni sem þarf til að skapa fjárfestingu sem þarf til að skapa atvinnu. Menn verða allir saman að reyna að ná þessu markmiði.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að svara hv. þingmanni því sem hann endaði á. Það er nefnilega það sem ég tel að við þurfum að breyta í umræðunum á þinginu alveg sama hvar við stöndum í flokki, við megum ekki alltaf trúa því alveg einlægt að við höfum alltaf rétt fyrir okkur. Við lendum því miður allt of oft í því að hugsa að okkar lausn sé sú eina rétta. Eins og hv. þingmaður bendir réttilega á og ég hef komið nokkrum sinnum inn á í mínum ræðum er nefnilega svo mikill mannauður í öllum flokkum á Alþingi, alveg sama hver það er,  Ég minni á orð hv. þm. Lilju Mósesdóttur þegar þingflokkur Sjálfstæðisflokksins kom með hugmynd sem átti rætur sínar að rekja til hv. þm. Péturs Blöndals um að skatta séreignarsparnaðinn. Að sögn hv. þm. Lilju Mósesdóttur sló hæstv. fjármálaráðherra hana út af borðinu, efnislega bara af því að hún kom annars staðar frá. Í mörgum sveitarstjórnum um allt land, það skiptir engu máli hvort vinstri menn eða hægri eru í forustu, vinnur sveitarstjórnarfólkið með kraftana og nýtir einmitt þann mannauð sem er í öllum stjórnmálahreyfingum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég er kominn hingað til að veita andsvar og velta upp hugmyndum. Af því að hann endaði sitt fyrra andsvar á umræðu um séreignarsparnað vildi ég sagt hafa að á sínum tíma lokaði ég ekki á þá hugmynd að skattleggja séreignarsparnaðinn til að sækja fjármuni. Mín nálgun var hins vegar ætíð sú að við ættum ekki að fresta þeim vanda að takast á við þann mismun sem var á gjöldum og tekjum ríkissjóðs, við áttum að takast á við þann vanda með því annaðhvort að breyta útgjöldunum eða tekjunum, en við ættum hins vegar að horfa á þá möguleika að skattleggja séreignarsparnaðinn og nýta þá fjármuni til að ráðast í fjárfestingar, t.d. búa til eitt stykki spítala sem sparar okkur 2 milljarða á ári en kostar kannski 40. Eina leiðin til að réttlæta það að fara í fjölskyldusilfrið væri ekki að fresta því að takast á við þann veruleika sem ríkissjóður bjó við á þeim tíma, að takast á við mismuninn á tekjum og gjöldum, heldur hvort möguleiki væri á því að ráðast í fjárfestingar til að efla atvinnulífið og auka hér hagvöxt á nýjan leik. Hv. þingmaður kom víða við. Heilt yfir má eiginlega segja að á tíma þessarar ríkisstjórnar, þegar okkur hefur tekist að taka fjárlagahallann úr 216 milljörðum niður í 20 milljarða á fimm ára tímabili, höfum við þurft að horfa á tvennt, annars vegar útgjöldin og hins vegar tekjurnar. Það er erfitt að skera niður. Í anda jafnaðarmanna höfum við reynt að hlífa þeim sem standa veikast, hvort sem það er í gegnum bótakerfið, almannatryggingar, eða tekjuskattinn, og horfa til þess að sækja þær tekjur sem mögulegar eru hjá þeim sem eru aflögufærir og eiga sjóði til að standa undir sameiginlegum rekstri ríkisins. Þannig eigum við að takast á við verkefnið til að hlífa okkar minnstu bræðrum og systrum í þessu samfélagi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Hann er mjög oft málefnalegur í svona umræðum á þingi og ég þakka fyrir það. Hv. þingmaður kom inn á þrennt í andsvarinu, m.a. að menn yrðu að skera niður. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um að það er verkefni sem við þurftum að fara í. Ég verð að segja líka að ég varð fyrir miklum vonbrigðum árið 2009 þegar ég var búinn að vera hér mjög stutt og hafði enga reynslu af því að vera hér, kom inn á mitt fyrsta þing en hafði reyndar starfað við það að stúdera aðeins rekstur og sveitarstjórnarmál. Þegar ég áttaði mig á því verkefni sem var, eða mér fannst það vera, og við vorum alveg sammála um það í þingflokki Sjálfstæðisflokksins, lögðum við formlega til í hv. fjárlaganefnd þegar búið var að kynna niðurskurðinn að við skyldum skera með meiri hlutanum 8 milljarða til viðbótar. Við sögðum: Við skulum koma í þá vegferð með ykkur, forgangsröðum upp á nýtt. Við getum tekið fullt af hlutum og hent þeim út af borðinu. Við skulum bara koma í þá vegferð og verjast, fara í þá stöðu að verja niðurskurðinn vegna þess að okkur fannst verkefnið svo gígantískt og afleiðingarnar geta orðið svo alvarlegar. Því var því miður hafnað. Ég er alveg sannfærður um að það tæki ekki mjög langan tíma ef við hv. þingmaður settumst niður og tækjumst það á hendur að búa til störf og hagvöxt til að skapa atvinnu og gefa fólki von, færa fólk frá atvinnuleysisbótum og til þess að verða skattgreiðendur. Ég er eiginlega algjörlega viss um að ef við tveir settumst niður værum við búnir að því fyrir kvöldmat. Það er nefnilega oft miklu styttra á milli manna þegar þeir fara að ræða þessi máli í rólegheitunum en 

Virðulegi forseti. Á þessum kvöldfundi gætum við kannski tekið rammann og kvótakerfið í leiðinni, þá værum við búnir að bjarga þessu. 
             Hv. þingmaður ræddi í fyrri parti ræðu sinnar áðan um skattalega hvata, kom inn á endurgreiðslukerfi í kvikmyndum og fyrirbærið Allir vinna, sem er endurgreiðsla virðisaukaskatts af vinnu iðnaðarmanna. Mér finnst þessi tvö dæmi eitt það allra besta sem þessi ríkisstjórn hefur barist fyrir og ég mundi vilja ganga lengra í þeim efnum. Ég vil þó leiðrétta einn misskilning sem mér fannst gæta í ræðu hv. þingmanns, um svokallað endurgreiðsluhlutfall. Endurgreiðsluhlutfallið fer aldrei yfir 20%, en hins vegar kemur það fram í frumvarpinu sem verður rætt síðar að stuðningur ríkisins í gegnum opinber framlög og endurgreiðsluna getur að hámarki verið 85% við einstaka verkefni. Meira um það síðar. Allir vinna er ákveðinn varnarleikur á byggingarmarkaðnum. Við sjáum það hjá nýsköpunar- og sprotafyrirtækjunum að endurgreiðsla á þróunarkostnaði og það sem við reyndum í gegnum hlutabréfakaup einstaklinga í þessum áhugaverðu fyrirtækjum okkar er að hið opinbera getur stutt við ákveðna geira atvinnulífsins, en samt sem áður grætt um leið. Þá meina ég ekki bara eftir nokkur ár, heldur innan ársins. Við sjáum svo glögglega á fyrirbærinu Allir vinna, og sýnt hefur verið fram á það í endurgreiðslunni á kostnaði við kvikmyndagerð, að ríkið leggur í raun ekki út fjármuni fyrr en það hefur fengið fjármunina inn í kassann. Að því leytinu til, eins sammála og ég er hv. þingmanni um að við verðum að gæta aðhalds í ríkisfjármálum, tel ég það réttlætanlegt í þessu tilviki að hafa rammann opinn í fjárlögunum vegna þess að ríkið leggur ekki út fjármuni fyrr en þeir eru 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður vék að því verkefni sem hæstv. ríkisstjórn hefur farið í og ég hældi henni fyrir og taldi hafa heppnast mjög vel, verkefninu Allir vinna. Ég fór til Svíþjóðar um daginn og dvaldi þar í þrjár vikur. Þar er sú nýbreytni, miðað við að þar hafði að mörgu leyti verið nákvæmlega sama vandamálið, að stjórnvöld endurgreiða 20% af allri vinnu í kringum heimili. Fólk getur látið slá fyrir þig eða hvað sem er, fengið heimilishjálp, það skiptir engu máli. Þau fóru enn þá lengra. Ég hvet hv. þingmann til að kynna sér hvernig það var gert. Það getur vel verið að það sé skynsamlegt fyrir okkur að fara enn lengra á þeirri vegferð sem við erum á, en þetta er eitt af þeim verkefnum sem hefur gengið mjög vel. Hv. þingmaður kom inn á að við gætum hugsanlega leyst málefni sjávarútvegsins til viðbótar á sama kvöldfundinum. Kannski yrði hann þá að vera frekar langur, en allt í lagi með það, ég væri tilbúinn í það. Ég bendi bara á þessa stöðu. Ég vék aðeins að því í ræðu minni áðan um sjávarútveginn og þá möguleika sem við höfum tapað þar. Ég bið hv. þingmann að hugsa um það þegar einn hæstv. ráðherra ekur ákvörðunina um heildaraflann. Hann þarf ekki að mæla fyrir þingsályktunartillögu og fá þingið til að samþykkja hana. Nei, hinir 62 bíða og segja: Hvað dettur hæstv. sjávarútvegsráðherra í hug að láta veiða mikið? Svo kemur einhver tilkynning sem hæstv. ráðherrann les af blaði og allir segja: Já, er það þetta? Auðvitað væri eðlilegra að breyta því þannig að hæstv. ráðherra, sama hver hann er á hvaða tíma, mælti fyrir þingsályktunartillögu og færði rök fyrir máli sínu. Við erum búin að glata niður stórkostlegu tækifæri til að skapa atvinnu, útflutningstekjur og gjaldeyri, sem við svo sárlega þurfum á að halda, með því að hafa ekki nýtt sjávarauðlindina meira á undanförnum árum, sérstaklega í þessu árferði. Þá hefðum við getað sparað miklu meira og linað þjáningar fólks, sleppt skattahækkunum og farið frekar 

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi vil ég nefna að það verklag sem við höfum hér á þegar við fyllum inn í tekjuramma fjárlaga er nokkuð öfugsnúið. Það er búið að ákveða hvar skal ná í tekjur í stað þess að ákveða útgjöldin eftir því sem tekjurnar leyfa. Þetta er alveg öfugt við það sem tíðkast venjulega í rekstri hvort sem er fyrirtækja eða heimila svo dæmi séu tekin, en er kannski dæmigert fyrir vinnubrögð þessarar ríkisstjórnar. Það hefur verið nokkuð magnað að hlusta á ræður nokkurra hv. stjórnarþingmanna sem hafa lofað vinnu og verkefni vinstri stjórnarinnar, talað um norræna velferðarstjórn og beitt fyrir sig frösum eins og að verið sé að breyta vöxtum í velferð o.s.frv. Þetta eru innihaldslausir frasar sem er svolítið í anda vinstri manna að slá fram. Ef þetta er borið saman við efnahagsstefnu okkar sjálfstæðismanna er markmið okkar að breyta atvinnuleysisbótum í skatta. Við viljum vinna að því að atvinnulausum fækki, atvinnuleysisbætur lækki en að þessi hópur fari um leið að borga skatta til samfélagsins. Það er auðvitað mikill grundvallarmunur á þeim leiðum sem þessir stjórnmálaflokkar vilja fara til að leita lausna við erfiðar aðstæður eins og nú eru uppi og þeim leiðum sem við viljum fara. Það þvælist einnig orðið fyrir þingmönnum í þessari stjórn. Mig langar að minnast á að í það heila hefur verið talað um hana sem tæra vinstri stjórn og mikið lagt upp úr því að hún sitji sem lengst. En svo eru einhverjir farnir að tala um hana sem miðju og vinstri stjórn. Það er kannski enn eitt dæmið, ekki stórt en þó enn eitt dæmið, um hversu villuráfandi menn eru og óvissir um hvar þeir staðsetja sig í pólitík. Og kannski er það þannig innan þessara flokka að menn eru ekkert í sama liðinu þegar öllu er á botninn hvolft. Það er auðvitað mjög alvarlegt og hefur svo sem skinið í gegn vegna þess djúpstæða ágreinings sem er bæði á milli flokkanna og ekki síður innan flokkanna í mörgum mikilvægum málaflokkum. Hér hefur verið rætt um verkefnið Allir vinna. Þessi ríkisstjórn hefur stöðugt farið skattlagningarleiðina til að reyna að vinna bug á vandanum, skatta sig út úr vandanum, en þetta er akkúrat dæmi um skattalækkun sem skilar sér í aukinni vinnu og sennilega meiri arðsemi en ella fyrir þjóðfélagið þegar upp er staðið. Verið er að gefa skattaívilnanir til að hvetja til starfsemi og það er nákvæmlega sú leið sem við sjálfstæðismenn höfum boðað. Það er svolítið sérstakt að hér koma þingmenn stjórnarflokkanna hver á fætur öðrum upp og segja að þetta verkefni sé eitthvert það besta sem ríkisstjórnin hafi gert. Ég er alveg sammála því, ég tek undir það. Þetta er sú leið sem á að fara, beita skattaívilnunum til að hvetja til aukinnar starfsemi, til að hvetja fólk til að vinna meira, leggja meira af mörkum og ná sér í meiri tekjur sem skila sér síðan út í samfélagið. Þessir blessuðu ríkisstjórnarflokkar eru ekki samkvæmir sjálfum sér varðandi vinnubrögðin. Í þessu frumvarpi, þessum bandormi, er áfram verið að stíga skref skattahækkana sem munu koma hvað verst við millistéttina í landinu, við lítil og meðalstór fyrirtæki, í raun þann breiða hóp sem ber mestar skattbyrðar í samfélagi okkar og gæti, ef aðrar leiðir væru farnar, verið burðarásinn í endurreisn efnahagslífs okkar. Sú umræða af hálfu stjórnarliða og ekki síst hæstv. fjármálaráðherra að hér sé ekki um neinar skattahækkanir á almenning að ræða er áróðursumræða af verstu tegund. Það má lesa út úr viðbrögðum okkar í stjórnarandstöðunni en ekki síst út úr viðbrögðum samtaka launþega í landinu, Samtaka atvinnulífsins o.fl. sem hafa tjáð sig um þessi mál. Vissulega hafa orðið ákveðnar breytingar á málinu í meðförum þingsins, ekki síst vegna þeirrar vinnu sem minni hlutinn hefur lagt til og auðvitað höfum við ekki gefist upp. Við vonumst til að ná enn meiri árangri í að snúa mönnum af þessari villuleið. Áfram eru þó inni veigamiklar skattahækkunarhugmyndir og þar má nefna nokkur atriði, til dæmis hækkun á eldsneyti sem er enn í umræðunni. Það hefur sýnt sig að eldsneytishækkanir skila ekki auknum tekjum til ríkissjóðs heldur leiða þær til minni aksturs þannig að tekjurnar minnka ef eitthvað er. Þetta hafa meðal annars fulltrúar frá Félagi íslenskra bifreiðaeigenda sýnt fram á, og það sýnir líka minnkandi umferð um allt land. Þetta kemur verst við þá sem þurfa að nota bíla til að fara til vinnu. Þetta kemur verst við landsbyggðina, þá sem þurfa að sækja sér þjónustu um lengri veg, til dæmis í vaxandi mæli heilbrigðisþjónustu vegna þess mikla niðurskurðar sem hefur orðið í heilbrigðiskerfinu um allt land. Auðlegðarskatturinn er í raun ekkert annað en ný útfærsla af eignarskatti. Hann getur komið sér illa fyrir marga og kemur illa við marga og er einhverjum hvati til að flytja hreinlega úr landi eins og dæmin sýna. Við höfum tapað fyrirtækjum úr landi sem höfðu hér aðsetur og borguðu skatta og gjöld, þar hafa tapast milljarðar. Áframhald á þessum skatti mun ekki leiða af sér neitt annað en sömu þróun hjá einstaklingum. Fleiri munu flytja burtu, fólk flýr hreinlega þessa vaxandi skattlagningu og tekjurnar tapast. Þessi skattur kemur illa við margt eldra fólk sem býr í skuldlitlum eignum en hefur ekki endilega miklar ráðstöfunartekjur. Einhverjir neyðast meira að segja til að selja eignir bara til að geta staðið undir skattgreiðslum eða jafnvel daglegu lífi sínu. Þetta leiðir hugann að mismunun gagnvart þeim sem hafa sýnt ráðdeild og lagt til hliðar á starfsævi sinni og lenda nú í engu öðru en tvískattlagningu. Þeir hinir sömu hafa ekki endilega svera lífeyrissjóði að ganga í heldur þann sparnað sem þeir hafa lagt til hliðar á starfsævi sinni. Berum til dæmis saman stöðu þess fólks sem á starfsævi sinni hefur lagt til hliðar, sýnt ráðdeild og sparnað, við stöðu hæstv. fjármálaráðherra. Það má vel vera að hann hafi náð að leggja eitthvað til hliðar á starfsævi sinni en mér vitanlega greiðir hann ekki auðlegðarskatt. En hann á mjög rík og mikil eftirlaunaréttindi. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef liggja þau einhvers staðar nálægt 200 millj. kr. Og eflaust eru eftirlaunaréttindi hæstv. forsætisráðherra á svipuðum nótum. Þessi lífeyrissparnaður þeirra er að auki ríkistryggður sem á ekki almennt við um sparnað almennings í þessu landi. Ef forustumenn ríkisstjórnarinnar vildu vera samkvæmir sjálfum sér í auðlegðarskattlagningunni þar sem seilst er í vasa þeirra sem hafa sýnt ráðdeild og sparnað, væri þá ekki rétt að skattleggja slík ofurlífeyrisréttindi eða eftirlaunaréttindi? Aðrir geta reiknað út hve mikla skatta forustumenn ríkisstjórnarinnar ættu að greiða samkvæmt þeim lögum. En það hlýtur að teljast eðlilegt við þessar aðstæður að gengið sé alla leið og eitt gildi fyrir alla og að forustumenn ríkisstjórnarinnar og aðrir sem hafa mjög há eftirlaunaréttindi séu ekki undanþegnir þessari gölnu skattlagningu. Í þessu frumvarpi liggja skattahækkanir á almenning og fyrirtæki en af þeim er nóg komið og tímabært væri fyrir ríkisstjórn og stjórnarflokka að skoða meðal annars efnahagstillögur okkar sjálfstæðismanna þar sem færð eru gild rök fyrir öðrum lausnum sem fela í sér að fara leið atvinnu- og verðmætasköpunar. Það er miklu jákvæðari og uppbyggilegri leið en ríkisstjórnarflokkarnir hafa enn og aftur valið. Það er staðreynd að ríkisstjórnarflokkarnir koma sér ekki saman um þá leið sem þyrfti að fara, það er allt of mikill ágreiningur innan flokka og milli flokka sem kemur í veg fyrir að þeir nái saman um annað en skattahækkanir. Þetta hefur ítrekað komið fram, til dæmis í málefnum orkufreks iðnaðar, þetta blasir við okkur í sjávarútvegsmálum og í ákvörðunum um uppbyggingu í innviðum, t.d. samgöngukerfi og fangelsismálum. Það er einhvern veginn allt stopp og í þessum veika meiri hluta eru alltaf einhverjir einstaklingar sem geta sett fótinn fyrir verkefnin og leggja hreinlega líf ríkisstjórnarinnar að veði þannig að menn komast ekkert áfram í þessum framfaramálum. Skattlagningarleiðin er í raun lausn þeirra út úr þessum vanda vegna óþolandi ástands á ríkisstjórnarheimilinu. Ég hef ítrekað sagt að hún er mikil ábyrgð þeirra þingmanna sem taka þá ákvörðun að styðja þessa vitleysu áfram. Það er auðvitað ekki við ríkisstjórnina eina að sakast, hún ein ræður ekki för, það eru auðvitað stuðningsmenn hennar sem ráða ferðinni. Óhóflegur niðurskurður er óumflýjanleg staðreynd þegar þessi leið, sem er í raun ófær, er valin. Auðvitað þurfti að fara í niðurskurð en við erum komin inn að beini í helstu velferðarmálaflokkum og ekki verður gengið lengra. Loforð hafa verið gefin um að ekki yrði gengið lengra en samt skal höggvið í sama knérunn. Heilbrigðiskerfi okkar er skorið inn að beini með tilheyrandi atgervisflótta úr greininni og vandamálum við mönnun á stöðum vegna þess að fólk í þessari grein flýr hreinlega land, í meira mæli en kannski margir aðrir hópar. Í þessum málaflokki er engin skýr framtíðarsýn. Stofnanir eru að draga úr þjónustu, deildum og stofnunum er lokað og ákvarðanir eru jafnvel teknar um að selja fasteignir eins og St. Jósefsspítalann í Hafnarfirði án þess að nokkur framtíðarsýn sé um það hvernig við ætlum að byggja upp, án þess að við séum komin að niðurstöðu um hvernig við ætlum að byggja nýtt háskólasjúkrahús. Það er áhugavert að rifja upp ummæli manna, og ætti í raun að hvetja fólk til að gera það, þegar heilbrigðisráðherra Sjálfstæðisflokksins í síðustu ríkisstjórn flokksins lagði til að breyta starfsemi St. Jósefsspítala í Hafnarfirði. Þau voru stóryrt ummælin þá, meðal annars ummæli hæstv. innanríkisráðherra. En nú er búið að loka spítalanum og selja á húsið án þess að nokkur skýr framtíðarsýn sé til staðar. Ég heyrði í konu uppi á Akranesi í dag. Móðir hennar liggur á öldrunardeildinni þar. Hún var að fá tilkynningu um að deildinni yrði lokað og móðir hennar, rótgróin á þessu svæði, verði flutt norður á Hvammstanga. Með öðrum orðum mun það taka fjölskylduna um fjóra tíma í akstri við góðar aðstæður að fara í heimsókn en fjölskyldan hefur haft þann vana að koma við hjá gömlu konunni nokkrum sinnum í viku. Þetta er auðvitað ekki boðlegt, virðulegur forseti. Við getum ekki boðið fólki, hvort sem það er hér á höfuðborgarsvæðinu eða landsbyggðinni, upp á svona vinnubrögð. Þessu fylgir líka aukið atvinnuleysi um allt land og það verða helst konur sem missa vinnuna við þessar breytingar. Hvaða áhrif mun þetta hafa á byggðaþróun, byggðaþróun sem við höfum viljað snúa við? Við höfum viljað efla byggðir landsins að nýju og gert margar ráðstafanir til þess, en þetta eru auðvitað aðgerðir sem snúa í þveröfuga átt vegna þess að fólk mun flýja þetta ástand, það getur ekki sætt sig við þetta og mun flýja. Við erum því að búa til nýtt vandamál. Viðbrögð samtaka launþega og atvinnurekenda hafa ekki látið á sér standa og nú er staðan þannig, sem gerir í raun hvaða ríkisstjórn sem er óstarfhæfa, að vantraust er orðið algjört. Þessir aðilar treysta ekki orðum eða gerðum ríkisstjórnarinnar. Þegar vantraustið er orðið slíkt getur engin ríkisstjórn náð árangri og eðlilegast væri að stokka upp. Það er ekki óeðlilegt að vantraustið skuli vera orðið svona mikið þegar loforðalistinn er skoðaður og farið yfir efndir, til dæmis loforðið um 7 þús. störf hér og þar, sem búið er að gefa nokkrum sinnum, og mörg önnur loforð sem hægt væri að telja upp. Það er áhugavert að fara yfir yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar tengda kjarasamningum frá 5. maí á þessu ári en þar segir meðal annars, með leyfi forseta: „Við þær aðstæður sem ríkt hafa í íslensku samfélagi er brýnt að leggja grunn að sátt á vinnumarkaði og samstilltu átaki allra við endurreisn efnahags- og atvinnulífsins. Með þessari yfirlýsingu skuldbinda stjórnvöld sig til að vinna að einurð að því að leggja grunn að varanlegum hagvexti og velferð.“ Þetta segir í inngangi yfirlýsingarinnar. Er einhver sátt? Hefur eitthvað af þessum orðum gengið eftir? Ég held áfram, með leyfi forseta: „Mikilvægt er að aðilar vinnumarkaðarins og stjórnvöld gangi samhent til þeirra verkefna sem fram undan eru við endurreisn samfélagsins og er brýnt að allir aðilar eigi með sér reglubundið og náið samráð á samningstímanum. Stjórnvöld eru reiðubúin að stuðla að því að svo verði, meðal annars með því að skuldbinda sig til að framkvæmd kjarasamninga verði háð því að þau áform sem hér er lýst nái fram að ganga.“ Hverjar eru efndirnar? Hverjar eru til dæmis efndirnar varðandi fiskveiðistjórnarfrumvarpið, svo bara eitt sé nefnt? Ég held áfram að vitna í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, með leyfi forseta, en hér segir: „Stjórnvöld munu endurskoða bætur almannatrygginga með hliðsjón af niðurstöðum kjarasamninga milli ASÍ og SA, þannig að lífeyrisþegar og atvinnulausir njóti hliðstæðra kjarabóta og um verður samið í kjarasamningum.“ Hefur þetta gengið eftir? Nei, virðulegur forseti. Þetta er meira að segja atriði sem er svo umdeilt að það setur kjarasamningana í stórhættu og hefur jafnvel verið talað um að þeim verði sagt upp á næsta ári með ófyrirséðum afleiðingum. Hér er fleira. Í kaflanum sem fjallar um sókn í atvinnumálum og fjárfestingum segir meðal annars: „Það er sameiginlegt markmið stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins að vinna bug á atvinnuleysi og skapa fjölbreytt og vel launuð störf hér á landi. Til þess að ná því markmiði þarf að örva fjárfestingu og skapa hvata til nýsköpunar í atvinnulífi, en jafnframt búa atvinnulífinu hagstæð starfsskilyrði …“ Hefur þetta gengið eftir? Nei, virðulegi forseti. Atvinnuleysið er að aukast. Hér er ekkert að gerast sem örvar fjárfestingu. Það er miklu frekar verið að boða aðgerðir sem fela í sér aukna skattlagningu og pólitískan óstöðugleika, sem draga úr vilja til fjárfestingar. Óvissan er slík í sjávarútvegi að þar verður engin fjárfesting. Ekki er hægt að taka ákvarðanir um frekari fjárfestingu í orkufrekum iðnaði vegna þess að ósættið er svo mikið. Hér segir um opinberar framkvæmdir: „Stjórnvöld munu auka opinberar fjárfestingar.“ Þar segir meðal annars: „Kostnaður við byggingu nýs Landspítala er áætlaður um 40 milljarðar kr. (útgjöld á þessu ári og næsta um 3,1 milljarðar kr.).“ Er þetta í hendi? Nei. Þetta er fugl í skógi. „Forútboð vegna Vaðlaheiðarganga er hafið og framkvæmdir hefjast að forfallalausu í haust (kostnaður ríflega 10 milljarðar kr. á þremur árum).“ Er þetta í hendi? Nei, þetta er í skógi, og allt í ósætti innan ríkisstjórnarinnar um þessa framkvæmd. „Fyrirhuguð eru útboð á nýju fangelsi og framhaldsskóla á næstunni.“ Er þetta að gera sig? Nei, þessu hefur verið slegið á frest. Einhver málamyndaupphæð hefur verið sett inn í fjárlög næsta árs en það er algjörlega óvíst hvað verður um þessa framkvæmd. „Átak verður gert í opinberum viðhaldsframkvæmdum.“ Er merki þessa að sjá í nýju fjárlagafrumvarpi? Nei, svo er ekki. „Nýlega hefur verið ákveðið að leggja til aukningu vegaframkvæmda á Vestfjörðum.“ Samgönguáætlun hefur ekki litið dagsins ljós, samgönguáætlun er ekki komin og við vitum ekkert hvernig þingið afgreiðir hana. Ekkert af þeim atriðum sem ég taldi hér upp og áttu í raun að vera komin í gagnið á þessu ári að hluta til og því næsta er í hendi. Hér segir líka: „Stjórnvöld munu skipa starfshóp með fulltrúum SA, ASÍ, fjármálaráðuneyti og innanríkisráðuneyti er reyni til þrautar að finna útfærslur sem gera mögulegt að ráðast í umfangsmiklar samgönguframkvæmdir á Suðvesturlandi og eftir atvikum víðar, fjármagnaðar með sérstökum hætti.“ Hvað er að frétta af þessu? Það eru engar fréttir af þessu máli, virðulegi forseti, ekki nokkrar, frekar en af öðrum. Við komum hér síðan að kafla með fyrirsögninni Sókn í orku- og iðnaðarmálum. Þar segir: „Stjórnvöld vilja greiða fyrir aukinni fjárfestingu á sem flestum sviðum, einkanlega þeim sem stuðla að auknum útflutningstekjum.“ Hér var klappað í þingsal þegar Alcoa fór af landinu og hætti við öll sín áform á Norðurlandi. Hér voru settar fram hugmyndir um kolefnisskatt sem hefði sett alla fjárfestingu í uppnám. Hér er mikil pólitísk óvissa. Það segir líka í þessum kafla, með leyfi forseta: „Rammaáætlun verður lögð fram á næstu vikum og fer í viðeigandi ferli. Stjórnvöld stefna að því að hún verði afgreidd á næsta haustþingi.“ Þessu haustþingi er að ljúka, virðulegi forseti, og rammaáætlun er ekki enn komin til þingsins og fyrirséð að um hana verður gríðarlega mikill ágreiningur, mjög mikill ágreiningur. Ákveðnir þingmenn ríkisstjórnarflokkanna hafa lagt ríkisstjórnarsamstarfið að veði í því máli þannig að alveg er fyrirséð að ef þessi ríkisstjórn ætlar að lifa lengur en út þennan vetur og fram á vor verður málinu frestað eins og svo mörgum öðrum. Hér segir líka að það verði hvatt til fjárfestinga, með leyfi forseta: „Mikilvægt er að kynna erlendum fjárfestum Ísland sem fjárfestingarkost með markvissum aðferðum og er stefnt að því að veita auknum fjármunum til markaðssóknar. Stjórnvöld telja nauðsynlegt að auka beina erlenda fjárfestingu hér á landi og ryðja burt hindrunum sem helst standa í vegi hennar og taka mið af niðurstöðum nefndar iðnaðarráðherra um stefnumótun fyrir beinar erlendar fjárfestingar.“ Eitt af því sem þessi ríkisstjórn hefur verið dugleg við er að skipa nefndir. Sumar nefndirnar deyja drottni sínum, úr öðrum kemur eitthvað, en það skilur ekkert eftir sig og breytir engu. Það er ekkert gert með niðurstöðurnar sem koma fram og þetta er alveg skýrt dæmi um það. Við höfum séð hvernig ríkisstjórnin hefur hagað sér og aukið á pólitíska óvissu og nú segja okkur fulltrúar okkar sem kynna Ísland á erlendum vettvangi að pólitísk óvissa sé farin að vaxa svo hér að ekkert traust er gagnvart landinu þegar kemur að því að draga til okkar frekari beina erlenda fjárfestingu. Skýrsla Pricewaterhouse Coopers í Hollandi fyrir framkvæmdaskrifstofu Íslandsstofu er skýrt dæmi um þetta. Í niðurlagi yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar tengdri kjarasamningum þann 5. maí segir í sérstökum kafla um sjávarútvegsmál, með leyfi forseta: „Þegar sjávarútvegsráðherra hefur gengið frá frumvarpi um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða (samningaleið), og það fengið umfjöllun í ríkisstjórn og þingflokkum stjórnarflokkanna verður það, fyrir endanlega afgreiðslu og framlagningu, kynnt helstu hagsmunaaðilum sem tengjast sjávarútvegi á lokuðum trúnaðarfundum.“ Gekk þetta eftir, virðulegi forseti? Nei, enn ein svikin. Auðvitað gekk þetta ekki eftir. Hæstv. sjávarútvegsráðherra boðaði í haust þegar hann fundaði með atvinnuveganefnd þingsins að nýtt frumvarp um fiskveiðistjórnarmálin mundi koma inn í þingið um mánaðamótin nóvember/desember. Það endaði með því að drög að frumvarpi, sem enginn hafði séð, voru sett á vefsíðu ráðuneytisins. Ekkert samráð hafði verið haft, ekki neitt, og ekkert frumvarp hefur verið kynnt. Nú er búið að taka málið af hæstv. ráðherra og setja í sérstaka ráðherranefnd og guð má vita hvenær eitthvað kemur út úr því. Ekkert samráð við hagsmunaaðila, ekkert samráð við stjórnarandstöðu um eitt mikilvægasta málið sem við stöndum frammi fyrir. Á sama tíma er kynnt mikil aukning á veiðigjaldi án þess að áhrif þess á greinina séu könnuð. Svo tala ákveðnir þingmenn stjórnarflokkanna um að það hefði mátt ná 9 milljarða kr. leigugjaldi af makrílnum ef kvótinn hefði verið leigður út. Þetta er þvílík vitleysa, virðulegi forseti, og sýnir svo vel hvað þetta fólk er lítið inni í þessum hlutum, hvað það kynnir sér þessa hluti illa. Þetta 9 milljarða kr. leigugjald átti að koma af 30 milljarða kr. útflutningsverðmæti allra makrílveiðanna á þessu ári. Útflutningstekjur er áætlaðar um 30 milljarðar kr. og greiða átti 9 milljarða kr. aukaskatt af því. Þá átti eftir að borga allan útgerðarkostnað, laun og allt. Það hefði enginn farið á sjóinn að veiða makríl við þær aðstæður. En þessu er slengt fram, algjörlega ábyrgðarlaust, til að villa um fyrir almenningi í landinu í þessum mikilvæga málaflokki. Sáttin er nauðsynleg til að fjárfestingar fari af stað í greininni og núna gæti verið blómlegt atvinnulíf í kringum sjávarútveginn um allt land, við hefðum getað aukið veiðiheimildir og komið á sátt í sjávarútvegi. Að því var búið að leggja grunn en þetta var leiðin sem ríkisstjórnin valdi að fara. Skattlagning á lífeyrissjóði kom eins og köld gusa framan í aðila vinnumarkaðarins. Það er talið brot á samningum og að grundvöllur kjarasamninga sé jafnvel brostinn, þeim verði sagt upp á næsta ári. Breytingar á séreignarlífeyrissparnaði eru grunnhyggnar og munu leiða til hærri tryggingargreiðslna í framtíðinni og draga úr sparnaði. Þetta eru skrefin sem eru stigin. Þessu hefur verið harðlega mótmælt. Meðal annars sendi Starfsgreinasamband Íslands frá sér yfirlýsingu í gær þar sem áformum stjórnvalda er mótmælt. Þar segir, með leyfi forseta: „Áformum stjórnvalda um skattlagningu á lífeyrissjóði er harðlega mótmælt af framkvæmdastjórn Starfsgreinasambandsins, enda munu þau leiða til skerðingar á lífeyrisréttindum á almennum vinnumarkaði og um leið auka frekar á þann ójöfnuð sem er á lífeyrisréttindum á milli almenna og opinbera vinnumarkaðarins. Fyrirhuguð skattlagning snertir eingöngu almennu lífeyrissjóðina þar sem ríkið er skuldbundið að bæta opinberu sjóðunum upp skattlagninguna með auknum inngreiðslum sem teknar verða af skattfé almennings. Framkvæmdastjórn Starfsgreinasambands Íslands harmar að ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur ætli að svíkja skriflegt loforð um jöfnun lífeyrisréttinda á milli almenna og opinbera lífeyriskerfisins sem gefin voru við undirritun kjarasamninga í vor.“ Það er ekkert skrýtið þó að við sjáum slík viðbrögð frá aðilum vinnumarkaðarins. Mig langar að minnast á aðra en minni skattlagningu. Hér var lagt fram svokallað skötuselsfrumvarp og sett lög um skötusel og heimild ráðherra til að leigja út viðbótarveiðiheimildir í skötusel. Við sjálfstæðismenn mótmæltum þessu frumvarpi harðlega enda var með því verið að taka veiðiheimildir af fólki sem hafði áður keypt þær og skuldsett sig. Það var skilið eftir með skuldirnar. Í þeirri aðstöðu voru einkum litlar útgerðir úti um land. Nú er farið að leigja þetta út frá ríkissjóði. Þetta eru um 100 millj. kr. ári og á þessu ári hefur féð farið til atvinnuuppbyggingar, sérstaklega á landsbyggðinni. Þannig var þetta líka hugsað, réttlætingin fyrir gjaldtökunni var sú að féð sem af henni kæmi skyldi nýtt til atvinnuuppbyggingar og rannsóknarverkefna í sjávarútvegi. Þetta hefur lyft grettistaki víða og hefur hjálpað manni til að sættast aðeins við þessa leið. En nei, nú á að breyta þessu. Nú ætlar hæstv. fjármálaráðherra að setja krumlurnar í þetta fé líka. Það á að koma beint inn í ríkissjóð til að standa undir lífeyrisréttindum hans, eftirlaunaréttindum hans og fleiri. Þetta er dæmi um enn ein svikin við það sem lagt var upp með. Af öllum þessum litlu efndum eru afleiðingarnar auðvitað alvarlegar. Fjárfesting hefur ekkert farið af stað þrátt fyrir fögur fyrirheit og er innan við 13% eða 12,6% af vergri landsframleiðslu. Það er algjörlega nauðsynlegt að fjárfesting fari af stað til að skapa hagvöxt og eyða atvinnuleysi. Ekkert annað getur komið í staðinn fyrir það. Atvinnuleysi er að aukast hjá okkur aftur, eftir að það dróst tímabundið saman í sumar, og staðan í til dæmis verslun og þjónustu er mjög slæm. Við höfum heyrt af því fréttir núna og fyrirséð að í þeim geira mun verða fjöldi uppsagna eftir áramót. Maður heyrir af fyrirtækjum víða um land sem eru að draga úr starfsemi sinni og margir tala um að nú sé kreppan fyrst að skella á. Afleiðingarnar birtast okkur ekki síst í auknum brottflutningi fólks frá landinu. Það kemur fram á vef Hagstofunnar að brottfluttir umfram aðflutta hafi verið tæplega 1.400 á fyrstu níu mánuðum þessa árs. Brottfluttir íslenskir ríkisborgarar umfram aðflutta voru 1.320 og erlendir ríkisborgarar voru 80. Ef fram heldur sem horfir verða brottfluttir íslenskir ríkisborgarar umfram aðflutta 1.700–1.800 á árinu öllu. Ef svo fer, virðulegi forseti, verður árið 2011 næstmesta brottflutningsár Íslendinga í sögunni í fjölda einstaklinga talið. Það er einungis árið 2009 sem er hærra í tölum þegar brottfluttir Íslendingar umfram aðflutta voru tæplega 2.500 en árið 2010 voru þeir 1.700. Það er alveg magnað að við þessar aðstæður og þrátt fyrir þær staðreyndir sem við okkur blasa og lagðar eru á borð af Hagstofu Íslands, sagði hæstv. forsætisráðherra í fjölmiðlum í gær að fólksflutningar núna séu ekkert meiri en í venjulegu árferði. Þeir hafi verið töluverðir árin 2009 og 2010 en hafi svo stöðvast miðað við þann mikla brottflutning sem var áður, þannig að við erum bara á svipuðu róli og var, sagði hæstv. forsætisráðherra. Skyldi hæstv. forsætisráðherra trúa því sem hún segir? Er hún vísvitandi að reyna að blekkja þjóðina? Hvort tveggja er mjög alvarlegt, virðulegi forseti, vegna þess að ef hún veit ekki betur er hún náttúrlega, eins og oft hefur komið fram, ekki starfi sínu vaxin og ætti að koma sér frá störfum. Ef hún er vísvitandi að reyna að blekkja þjóðina er það einnig stóralvarlegt. En segja má að stefna stjórnvalda í þessu hafi tekist. Þær eru ömurlegar auglýsingar Vinnumálastofnunar um kynningar með erlendum vinnumiðlunum í Ráðhúsi borgarinnar sem haldnar eru reglulega og fólk hvatt til að koma og kynna sér atvinnumarkaði erlendis. Í því felast auðvitað engin önnur skilaboð en þessi: Komið ykkur af landinu, vinnandi fólk, hér verður ekkert að hafa. Ekki er hægt að túlka þetta öðruvísi en að það sé að vissu leyti stefna stjórnvalda. Nýjasta hagspá Alþýðusambands Íslands er ekki björt en þar segir meðal annars, með leyfi forseta: „Við höfum klárlega fleiri tækifæri til hagvaxtar en margar aðrar þjóðir en gætum allt eins upplifað að þau sigli hjá ef við náum ekki breiðri samstöðu um leiðina fram á við. Til að komast upp úr hjólförunum þurfum við hugrekki og breyttar forsendur til að lenda ekki í sömu pyttum og við erum að glíma við. […] Við þurfum skýra framtíðarsýn um hvert við viljum fara og stefnufestu til þess að hrekjast ekki af leið. Þjóðin býr að fjölmörgum tækifærum og mannauði en okkur skortir áræðni til að nýta þau.“ Ég endurtek að með leyfi forseta er ég að lesa upp úr gögnum frá Alþýðusambandi Íslands. „Augljóslega er brýnasta úrlausnarefnið að auka hagvöxt og fjölga störfum. […] Bæði þarf að huga að bráðaaðgerðum til að skapa störf á borð við fjárfestingar í samgöngumannvirkjum og viðhaldi og nýbyggingu fyrir hið opinbera þar sem lífeyrissjóðirnir geta verið mikilvægir samstarfsaðilar um fjármögnun og huga að langtímauppbyggingu og þróun. Það er mikill ábyrgðarhluti að einstaka ráðherrar geta einfaldlega slegið samkomulag við okkur út af borðinu án þess að ríkisstjórnin bregðist við í heild sinni. Í nýrri hagspá hagdeildarinnar kemur fram, að litlar líkur eru á því að óbreyttu að markmiðið um umfang fjárfestinga náist á þessu samningstímabili. Þetta er áhyggjuefni og það er mikilvægt að verkalýðshreyfingin sendi stjórnvöldum skýr skilaboð um að slík vinnubrögð verði ekki liðin.“ Gumað er af því að hagvöxturinn sé mikill en hér hafa verið settar fram rökstuddar upplýsingar um að sá hagvöxtur byggist á froðu. Það er mjög rangt af stjórnvöldum að reyna að taka þennan tímabundna hagvöxt sem mun ekki vara lengi sem dæmi um góðan gang í efnahagslífi okkar. Það er mjög villandi og bendir til að ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir horfist ekki í augu við staðreyndir. Í nýjustu hagvaxtarspá ASÍ er gert ráð fyrir um 1% hagvexti á næsta ári, sem er alveg hræðilegt. Það er hræðilegt að við skulum standa frammi fyrir því að vöxturinn verði um 1% á næsta ári og 2,7% á árinu 2013 og 1,5% á árinu 2014. Þetta þýðir að ekkert annað bíður okkar en meiri niðurskurður, meiri fólksflótti og aukinn samdráttur. Annað mun þetta ekki leiða af sér. Svo það er ekki skrýtið að traustið sé farið og í staðinn komið algjört vantraust gagnvart ríkisstjórninni af hálfu aðila vinnumarkaðarins og af hálfu þjóðarinnar, þjóðarinnar sem svo oft er búið að færa boðskap um hvað allt sé hér í góðu lagi. Sá boðskapur heyrist enn í sölum Alþingis, að hér sé allt í góðu lagi, við séum á réttri leið og allt stefni upp á við þegar fólk finnur allt annað á eigin skinni. Í tilkynningu frá Samtökum atvinnulífsins segir til dæmis að lítill hagvöxtur, skortur á framkvæmdum og fjárfestingum, atvinnuleysi og brottflutningur fólks tefji endurreisn og rýri lífskjör í landinu. Árið 2011 er enn eitt ár vannýttra tækifæra. „Eitthvað-annað-stefnan“ er að þeirra mati fullreynd, virðulegi forseti. Allt er þetta mjög sorglegt í ljósi þess að hér hafa verið lagðar fram efnahagstillögur, meðal annars af hálfu Sjálfstæðisflokksins og tillögur frá Framsóknarflokknum sem eru nokkuð samstiga, um að fara allt aðra leið. Þjóð sem býr yfir slíkum náttúruauðlindum eins og við á gríðarleg tækifæri. Við höfum þau tækifæri fram yfir margar þjóðir sem eiga við erfiðleika að stríða. Þær búa ekki að sömu náttúruauðlindum, orkunni, vatninu, sjónum og við. Það eru í raun fjórar aðgerðir sem þarf að grípa til, virðulegi forseti, til að hlutirnir fari að lagast. Það þarf auðvitað að ljúka því að leysa skuldavandamál heimila. Þar þarf að taka sterkar á en gert hefur verið og einfalda kerfið sem unnið er eftir. Það á ekki síst við um lítil og meðalstór fyrirtæki þar sem hlutirnir hafa ekki gengið eftir og dregist hefur úr hófi að leysa úr vanda þeirra. Það er mjög mikilvægt að strax sé farið í þetta. Síðan þarf að taka ákvarðanir um uppbyggingu innviða og það á sérstaklega við um samgöngumálin. Í samgöngumálum voru verkefni fyrir um 8 milljarða kr. tilbúin í útboð hjá Vegagerðinni. Sum af þeim voru komin í útboð og meira að segja búið að taka tilboðum en það var dregið til baka og hætt við þegar hrunið kom. Við gætum því sett á mjög skömmum tíma, nánast dögum eða örfáum vikum, af stað vinnu í samgöngumálum fyrir um 8 milljarða kr. Það verður að nást sátt um fiskveiðistjórnarkerfið. Fjárfestingar í sjávarútvegi voru um 4,5–5 milljarðar á árunum 2010 og 2011 en eðlileg fjárfestingarþörf greinarinnar er í kringum 18–20 milljarðar á ári. Áætlað er að uppsöfnuð fjárfestingarþörf greinarinnar sé einhvers staðar nálægt 60 milljörðum kr., sem muni skila sér að mestu á tveimur árum eftir að sátt næst um kerfið. Við getum alveg ímyndað okkur hvað það mundi skapa í tekjur og leysa úr atvinnuleysisvanda ef sátt um kerfið lægi fyrir og fyrirtæki í sjávarútvegi á Íslandi færu að fjárfesta fyrir 25 milljarða um allt land, bæði í mannvirkjum, vinnslustöðvum, viðhaldi skipa o.s.frv. á næsta ári. Næstu skref í orkufrekum iðnaði eru nauðsynleg. Til þess verður að taka ákvörðun um að fara í virkjanir í neðri hluta Þjórsár. Það verður ekki gert af hálfu þessarar ríkisstjórnar á meðan rammaáætlun er ófrágengin, þingmenn hafa lagt líf ríkisstjórnarinnar að veði í því máli. Það er hræðilegt vegna þess að þetta er önnur af þeim meginstoðum sem við þurfum að nýta til að koma okkur af stað. Enginn annar valkostur í virkjunum en neðri hluti Þjórsár er kominn svo langt í undirbúningi að það sé raunhæft, ef ákvarðanir eru teknar í dag, að hann geti skilað einhverjum áhrifum inn í íslenskt efnahagslíf á næsta ári. Hið sama gildir um Norðlingaölduveitu og þá villandi umræðu sem hefur verið um hana. Hún er samkvæmt upplýsingum og yfirlýsingum forstjóra Landsvirkjunar einhver hagkvæmasti virkjunarkostur okkar í umhverfislegu og efnahagslegu tilliti. En inn í þetta mál er alltaf blandað umræðu um Þjórsárver sem er mjög villandi og rangt. Til að skapa okkur svigrúm til þessara aðgerða höfum við sjálfstæðismenn lagt til að innleystar verði skatttekjur af séreignarlífeyrissparnaði. Ef skattstofnarnir taka ekki við sér eins fljótt og við reiknum með höfum við það til að grípa í, sem ákveðinn varasjóð sem að öðru leyti yrði  Virðulegi forseti. Það er ömurlegt að við skulum búa við þær aðstæður sem við búum við í dag. 

Virðulegi forseti. Þegar ríkisstjórnin gerði grein fyrir þeim áformum sem uppi væru af hennar hálfu um skattlagningu á næsta ári var beitt einhvers konar hókuspókus-aðferð. Það var sagt frá því að það ætti að ná svo og svo miklum tekjum með auknum gjöldum en þeim ætti að koma svo haganlega fyrir að það yrði eiginlega enginn var við það í buddunni sinni. Ekki yrðu hækkaðir skattar á almenning heldur fundnar einhverjar aðrar leiðir til að koma þessari skattlagningu við þannig að almenningur í landinu sem hefur fengið sig fullsaddan af skattpíningarstefnu ríkisstjórnarinnar yrði ekki var við neinar skattahækkanir. Nú vitum við auðvitað að þetta er allt saman tóm vitleysa eins og ég mun koma aðeins inn á á eftir. Ríkisstjórnin boðaði okkur að hún hefði fundið einhvers konar ljóta kalla úti í atvinnulífinu sem mætti skattleggja sérstaklega án þess að nokkur maður fyndi fyrir því, það væru bara hin örgu fyrirtæki sem mætti svo sannarlega skattleggja og ættu það skilið af ýmsum ástæðum. Ljótu kallarnir í atvinnulífinu voru í fyrsta lagi stóriðjan. Þar átti að leggja á heilmikla skatta, m.a. í formi kolefnisgjalda. Það voru auðvitað bankarnir, fjármálastofnanirnar, sem liggja nú svona frekar lágt í umræðunni og njóta kannski ekki mikils álits, trausts eða vinsælda hjá almenningi og þess vegna var þrautaráðið í þrengingum ríkisstjórnarinnar sem búin var nokkurn veginn að ausa upp öllum sínum hugmyndum um skattlagningu annarra fyrirtækja og almennings að beina nú sjónum sínum þangað til viðbótar við fjármálakerfið, og gaf sér væntanlega að fáir yrðu til þess að bregðast til varnar fyrir fjármálakerfið, bankarnir væru þess vegna hluti af þessum ljótu köllum sem mætti skattleggja sérstaklega. Þriðja dæmið var síðan sjávarútvegurinn, hinir vondu sægreifar sem allt í lagi væri að skattleggja margfalt meira en nokkru sinni áður og þar væri mikið fé að sækja sem ríkissjóður ætti núna að leggja áherslu á. Til viðbótar hefur ríkisstjórnin fundið enn einn hópinn sem leggja má í þennan flokk hinna ljótu kalla, það má nú segja ríkisstjórninni til hróss að þar var hún dálítið fundvís. Kannski er þefskyn hæstv. ríkisstjórnar í þeim efnum athyglisvert því að í hópi ljótu kallanna sem nú á að skattleggja sérstaklega eru neftóbakskallarnir í landinu. Þar hefur verið fundinn sérstakur skattstofn sem ætti að gefa, að mig minnir að sagt sé í áliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar, einar 94 millj. kr. Menn telja hins vegar að teygnin í þessari skattlagningu sé með þeim hætti að hún muni sennilega ekki skila nokkrum sköpuðum hlut. Allt er þetta þó gert í nafni lýðheilsu eða hvað það er annað sem menn bregða fyrir sig til afsökunar fyrir nýjum skattahugmyndum. Það eru sem sagt stóriðjan, bankarnir, sjávarútvegurinn, ríka fólkið og neftóbakskallarnir sem augunum er sérstaklega beint að. Það er öll hugmyndaauðgin og það er allur fyrirsjáanleikinn í þessum efnum. Þegar ég fer að fjalla um skattlagningu á neftóbaki, sem ég ætla samt ekki að gera að meginefni þessarar ræðu, dettur mér í hug lítil saga, því að það er ekki alveg nýtt að skattmann hafi numið staðar við möguleika á skattlagningu þegar kemur að áfengi og tóbaki. Sú saga er sögð af orðheppnum manni úr Reykjavík sem á einu sinni að hafa sagt að brennivínið sé orðið dýrt núna, það sé búið að skattleggja það svo mikið að hann hafi ekki lengur efni á að kaupa sér skó. Er þetta þannig, eru þessir skattar sem ég gerði að umtalsefni, stóriðjan, bankarnir, sjávarútvegurinn, ríka fólkið og blessaðir neftóbakskallarnir, kannski skattar sem hægt er að leggja á án þess að almenningur finni fyrir því, án þess að það valdi neinum skaða, án þess að það dragi úr umsvifum í efnahagslífinu, atvinnulífinu o.s.frv.? Hyggjum nú aðeins að og byrjum á stóriðjunni. Eins og við munum var lagt af stað í þessu máli með hugmyndir um að leggja margs konar gjöld á stóriðjuna, m.a. kolefnisgjald á kol og koks sem talið var mikið snjallræði í skattlagningu sem einmitt ætti að hafa þetta í för með sér. Það væri jú bara verið að skattleggja útlensk fyrirtæki, og útlensku fyrirtækjunum væri hreint ekki of gott að borga dálítið miklu meira til samfélagsins. Afleiðingarnar urðu hins vegar óvæntar. Nú rifjast upp fyrir mér að ég sá í sjónvarpsfréttunum í gær fund norður á Húsavík, og ekki þann fyrsta, um atvinnumál. Voru þar komnir á vettvang fulltrúar fyrirtækis á sviði kísilverksmiðjustarfsemi sem hyggja á framkvæmdir á þarnæsta ári með undirbúningi þegar á næsta ári. Þetta hefur verið hluti af því sem menn hafa mjög vísað til eftir að ríkisstjórninni tókst að klúðra málum varðandi álverið á Bakka sem mjög hefur verið í umræðunni eins og allir vita og menn hafa þá horft til kísilverksmiðju þar. Fyrirtækið Torsil hefur hug á því að setja þar upp starfsemi. Höfum þá í huga að ekki munaði nema hársbreidd að það tækist með skattaáformum ríkisstjórnarinnar um þennan kolefnisskatt sem sérstaklega átti að bitna á stóriðjunni, einn af þessum sköttum sem menn héldu að kæmi hvergi nokkurs staðar við. Það munaði ekki nema hársbreidd að það tækist að hrekja þessa starfsemi úr landi, öllu heldur koma í veg fyrir að hún næði nokkurn tíma landi á Íslandsströndum. Kolefnisskatturinn eins og hann var hugsaður hefði bókstaflega gengið frá þessari starfsemi dauðri. Við fengum á okkar fund í atvinnuveganefnd fulltrúa þessa fyrirtækis ásamt fulltrúum annarra fyrirtækja sem fóru mjög rækilega yfir þetta. Þegar er búið að kosta til við undirbúning 400–500 millj. kr. Það var alveg ljóst að borin von væri að þetta fyrirtæki sem búið var að leggja þarna fram nærri hálfan milljarð króna til undirbúnings gæti fengið nokkra fjárhagslega fyrirgreiðslu ef skattaáform ríkisstjórnarinnar næðu fram að ganga. Með öðrum orðum var skatturinn sem engan átti að skaða þeirrar gerðar að hann hefði komið í veg fyrir þó þessa atvinnuuppbyggingu við Húsavík sem mjög margir höfðu mænt vonaraugum til. Sama hefði gerst með kísilverksmiðjuna sem búið var að koma töluvert áfram á Suðurnesjunum. Það var líka ljóst að sú verksmiðja hefði orðið að hætta við sín áform enda var það svo að eftir að frumvarp hæstv. ríkisstjórnarinnar var kynnt dró það fyrirtæki til baka útboðslýsingu sem búið var að undirbúa og einungis átti eftir að senda til verktaka sem hefði haft í för með sér veruleg umsvif. Jafnframt þessu hefði hugmyndin um kolefnisgjaldið líka sérstaklega skaðað eitt stórt og mikilvægt fyrirtæki sem er búið að starfa hér síðan 1979, að mig minnir með sérstakri blessun vinstri flokkanna á þeim tíma. Það fyrirtæki hefur á undanförnum árum aukið umsvif sín og vegna hagstæðra aðstæðna í skattumhverfi fyrirtækja hér fyrr meir ákvað það fyrirtæki sem er í eigu Elkems, stóru samsteypunnar, að færa talsverða starfsemi sem áður hafði verið unnin í Noregi upp á Grundartanga og menn höfðu síðan vonir um að það fyrirtæki gæti haslað sér enn þá frekari völl, ekki síst á sviðum sem leiddu til framleiðslu á íhlutum fyrir vistvæna orku, t.d. sólarorku, en öllum þessum áformum hefur núna verið ýtt út af borðinu. Til viðbótar hefur þetta fyrirtæki líka tekið þá ákvörðun að flytja að nýju til Noregs verkefni sem búið var að staðsetja á Grundartanga þannig að þetta leiðir til beinnar fækkunar starfa. Með öðrum orðum hefur skatturinn stórsnjalli sem átti ekki að skaða nokkurn mann, ekki eitt einasta fyrirtæki, sem átti ekki að koma niður á nokkrum einstaklingi, þegar haft þau áhrif að störfum hefur fækkað og var nærri því búið að koma í veg fyrir að áform manna um kísilverksmiðju, bæði á Húsavík og Suðurnesjunum, næðu fram að ganga. Kem ég nú að öðrum ljótum köllum sem ríkisstjórnin hafði sérstaklega augastað á og taldi sérstakt verkefni sitt að ná til með nýjum sköttum.  Þá eru það bankarnir. Við vitum, eins og ég sagði áðan, að bankarnir njóta mismunandi mikillar hylli, kannski álíka mikillar hylli og við stjórnmálamenn meðal almennings, og þess vegna þykir vel til fundið að leggja á þá sérstakar byrðar. Þá er vísað til þess að bankastarfsemin, fjármálastarfsemin, hafi skilað miklum hagnaði á undanförnum missirum. Það er alveg rétt, þ.e. hjá stóru bönkunum, ríkisbankanum Landsbanka og bönkunum Íslandsbanka og Arion banka sem að hluta til eru, eins og menn vita, í eigu vogunarsjóða og hluta til í eigu ríkisins, höfum við séð ársreikninga sem sýna mikinn hagnað. Á hverju byggist hann? Jú, því að þegar þessir bankar voru búnir að færa niður eignasafnið sem flutt var úr gömlu bönkunum í þá nýju var tekin mjög umdeild ákvörðun. Fyrir því voru færð tiltekin rök. Nú kemur það auðvitað á daginn, sem menn vissu, að eignasafnið hafði verið flutt það mikið niður að við endurmat þess yrðu innheimturnar af þessu eignasafni meiri en menn áætluðu. Þegar þetta er gert og menn meta safnið upp að nýju verður til tekjufærsla í þessum bönkum og það er stærsti hlutinn af þeim hagnaði sem bankarnir sýna núna missiri eftir missiri. En ríkisstjórnin gáði ekki að sér. Það eru nefnilega fleiri á markaði en þessir þrír stóru bankar. Það eru litlar fjármálastofnanir. Tökum til dæmis lítil fyrirtæki sem hafa sprottið upp, sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu, á fjármálasviðinu sem eru að reyna að skapa hér samkeppni um margs konar fjármálagerninga, koma aftur á skuldabréfamarkaði og vinna mikilvæg störf sem skipta miklu máli í nútímasamfélagi. Þessi fjármálafyrirtæki höfðu ekki fengið meðgjöf upp á marga milljarða og milljarðatugi. Þau voru einfaldlega byggð fyrir eigið fé og lánsfé eins og gengur í atvinnurekstri og áttu síðan að lúta því að fá á sig sérstakar álögur - sem hefðu haft hvað í för með sér? Jú, það að þessi fyrirtæki hefðu búið við skertan starfsgrundvöll, kannski engan starfsgrundvöll, enda heyrum við núna ýmsar fréttir af því að hin minni fjármálafyrirtæki eru einmitt þessa mánuðina að renna inn í hin stærri. Samþjöppunin á fjármálamarkaðnum er þannig að aukast gagnstætt því sem ég hygg að margir hafi talað fyrir úr öllum stjórnmálaflokkum á undanförnum mánuðum. Nú langar mig síðan til viðbótar sérstaklega að gera að umtalsefni áhrifin á sparisjóðina okkar úti á landsbyggðinni. Þessir sparisjóðir, margir hverjir, ekki allir, fóru mjög illa út úr bankahruninu af mjög mörgum ástæðum. Þar hefur að vísu margt verið ósanngjarnt sagt um þessar stofnanir og fyrirtæki, en látum það liggja á milli hluta. Það mun allt saman upplýsast þegar fram í sækir. Kjarni málsins er sá að um það var tekin pólitísk ákvörðun á haustdögum 2008 við bankahrunið að stuðla að því að endurreisa þessa sparisjóði. Það gekk upp og ofan og er ástæða til að gagnrýna hversu seint mönnum vannst í þeim efnum. Nú er komin tiltekin niðurstaða sem menn geta verið mjög ósammála um, en niðurstaða er hún samt sem áður og fól það í sér að nú eru starfandi upp undir tíu sparisjóðir í landinu, hygg ég, sem skipta mjög miklu máli víða úti í dreifbýlinu. Þetta eru staðbundnar fjármálastofnanir sem sinna sérstökum verkefnum, hafa komið til skjalanna þegar illa hefur horft í rekstri margra fyrirtækja á landsbyggðinni, hafa verið mjög virkir í útlánum til einstaklinga til íbúðakaupa. Þeir hafa líka verið mikilvægir í stuðningi við margs konar samfélagsleg og menningarleg verkefni í þessum byggðum og gegna með öðrum orðum mjög miklu hlutverki. Þá datt mönnum í hug að skattleggja þessa sparisjóði til jafns við þær fjármálastofnanir sem höfðu fengið milljarða og milljarðatugi í meðgjöf í formi niðurfærðra lánasafna, á sama tíma og þessir sparisjóðir höfðu ekki notið eins eða neins í neinu slíku. Þeir voru að brölta upp á lappirnar aftur. Þá dettur mönnum í hug að slæma til þeirra þvílíku höggi að það er ljóst að mörgum þeirra hefði þetta riðið að fullu og augljóst að þeir hefðu ekki haft burði til að sinna því verkefni sem þeim er ætlað að sinna einmitt úti á landi. Ég hef hér tölur undir höndum um áætlaðar álögur á sparisjóði árið 2008 miðað við stærðir sjóðanna eins og þeir verða í ársbyrjun 2012. Þessar álögur námu árið 2008, miðað við þær forsendur sem ég lýsti hér áðan, 109 millj. kr. Ef við notum nákvæmlega sams konar útreikninga og berum saman við árið 2009 hefði blasað við gerbreytt mynd í ársbyrjun 2012. Þá hefðum við ekki verið að tala um 109 millj. kr., heldur 473 millj. kr. Erum við þó að bera saman stofnanir sem voru að mati manna á árinu 2008 býsna öflugar, margar hverjar, með jákvætt eigið fé, margar þeirra reyndar með býsna mikið jákvætt eigið fé sem gufaði síðan upp eins og menn vita í hruninu. Núna erum við hins vegar að tala um stofnanir sem hafa verið meira og minna, en þó með undantekningum, endurreistar með fjármunum ríkisins. Þá skal maður velta fyrir sér skynseminni í því annars vegar að leggja fjármuni í þessar stofnanir til að byggja þær upp með peningum úr ríkissjóði og Seðlabankanum og skattleggja þær síðan með þeim hætti að það hefði getað riðið þeim að fullu eða gert þær óstarfhæfar í núverandi mynd og neytt þær til samruna við aðrar fjármálastofnanir, ekki síst við þá banka sem höfðu fengið meðgjöfina. Með öðrum orðum var með þeim hugmyndum sem voru uppi verið að fjórfalda eða fimmfalda gjöldin sem áttu að koma á þessa ljótu kalla sem fjármálastofnanirnar voru greinilega í huga hæstv. ríkisstjórnar. Þriðja atriðið sem mig langar að nefna í þessu sambandi er sjávarútvegurinn og er hann alveg kapítuli út af fyrir sig. Rekstrarstaða sjávarútvegsins er þannig að hans ræðst af ýmsum þáttum, m.a. af gengisþróun, aflaþróun og markaðsaðstæðum. Nú vitum við að markaðsaðstæður almennt talað hafa verið býsna góðar, með undantekningum auðvitað. Við höfum orðið fyrir áföllum í ýmsum markaðslöndum vegna þess að þar hefur kreppan dunið yfir, en almennt talað getum við sagt að rekstrarstaðan hafi verið góð, ekki síst vegna þess að gengið hefur verið hagstætt. Engu að síður er það þannig að frá því að núverandi hæstv. ríkisstjórn tók við hefur fjárfesting árið 2009, árið 2010 og árið 2011 í þessari grein verið í sögulegu lágmarki. Við erum að tala hér um fjárfestingu upp á kannski 5 milljarða kr. Við eðlilegar aðstæður ætti þessi fjárfesting að vera 20–25 milljarðar kr. að lágmarki. Nú eru liðin þrjú ár þar sem við höfum verið að fjárfesta fyrir 15 milljarða en hefðum, ef allt hefði verið eðlilegt, átt að fjárfesta núna fyrir að minnsta kosti 75 milljarða kr. Þarna munar 60 milljörðum kr. sem hafa farið út úr fjárfestingunni sem við hefðum svo sannarlega þurft á að halda. Þetta stafar af mjög einfaldri ástæðu sem er sú að það ríkir algjör óvissa um rekstrarstöðu sjávarútvegsins. Enginn útgerðarmaður eða fiskverkandi veit hvernig rekstrarumhverfi hans verður á næsta ár. Við þær aðstæður eru menn ekki líklegir til að fjárfesta. Menn hafa að vísu fjárfest í uppsjávarveiðinni, sérstaklega makrílnum, og fyrir því eru ákveðnar ástæður. Makríllinn hefur gengið hér inn, það var sem betur fer horfið frá hinum ólympísku veiðum og tekið til við að úthluta aflaheimildum á skip sem leiddi til þess að menn gátu farið að huga að því að hámarka vinnsluverðmætið sem skilaði sér mjög vel. Fyrir vikið hefur orðið einhver fjárfesting í greininni. Ef til þessa hefði ekki komið værum við hér að tala um enn þá lægri tölu. Við þessa óvissu dettur ríkisstjórninni það snjallræði í hug að hækka svo auðlindagjaldið á sjávarútveginum að það nemur þreföldun frá því sem það var á síðasta fiskveiðiári, fer upp í rúma 9 milljarða kr. Menn spyrja kannski: Hvað munar sjávarútveginn um 9 milljarða? Þá skulum við aðeins skoða á hvaða forsendum þetta byggir. Þetta byggir á þeim forsendum að það eigi að skattleggja 27% af framlegð sjávarútvegsins. Með framlegð eigum við við þær tekjur og þá stöðu sem uppi er þegar búið er að greiða allan breytilegan kostnað og það sem menn hafa til að standa undir fjármagnsgjöldum sínum. Ég geri ráð fyrir því að öflugustu sjávarútvegsfyrirtækin sem skulda minnst komist nokkurn veginn í gegnum þetta, að vísu ekki skaðlaus en þau komist nokkurn veginn í gegnum þetta. Hyggjum þá að öllum hinum aðilunum, einstaklingunum, smábátaútgerðinni, sem fyrir liggur að er skuldugust hlutfallslega miðað við sjávarútveginn í heild. Þessir aðilar þurfa á að halda allri þessari framlegð sem þeir hafa til þess að standa undir skuldbindingum sínum. Með þeim áformum að setja 27% af framlegð sjávarútvegsins inn í ríkissjóð er sérstaklega vegið að rekstrargrundvelli þessara sjávarútvegsfyrirtækja. Afleiðingin verður augljós, sú að það verður aukin samþjöppun í íslenskum sjávarútvegi. Gömlu kallarnir sem töluðu fyrir háu veiðileyfagjaldi hér áður og fyrr voru heiðarlegir. Þeir sögðu okkur það, Gylfi Þ. Gíslason og aðrir slíkir: Hugsun veiðigjaldsins var að fækka skipum og útgerðum, gera útgerðina þannig hagkvæmari. Þeir sem núna tala fyrir þessu segja okkur hins vegar líka á hitt borðið að jafnframt þessu vilji þeir auka fjölbreytnina í sjávarútvegi, fjölga fyrirtækjunum, fjölga þeim sem fá að starfa í sjávarútveginum alveg gagnstætt því sem þreföldun veiðigjaldsins á tveimur árum mun hafa í för með sér. Ég spurði hæstv. sjávarútvegsráðherra og landbúnaðarráðherra út í þetta mál á dögunum og fékk mjög athyglisvert svar. Þetta var fyrirspurn um veiðigjaldið og hvernig það skiptist á milli byggðarlaga. Ég ætla að rekja áhrifin á nokkur sveitarfélög. Ísafjarðarbær: Þar greiddu útgerðir á síðasta fiskveiðiári 117 millj. kr. en munu greiða á því næsta 351 millj. kr. Bolungarvík: Þar greiddu útgerðir á síðasta fiskveiðiári 56 millj. kr. og munu greiða á því næsta 168. Snæfellsbær: Þar greiddu útgerðir á síðasta fiskveiðiári 125 millj. kr. og greiða á því næsta 375 millj. kr. Fjallabyggð: Þar greiddu útgerðir á síðasta fiskveiðiári 123 millj. kr. og greiða á því næsta 369 millj. kr. Fjarðabyggð: Útgerðirnar þar greiddu á síðasta ári 281 millj. kr. og munu greiða á næsta fiskveiðiári 843 milljónir. Vestmannaeyjar: Þar greiddu útgerðir á síðasta ári 421 millj. kr. og munu greiða á því næsta 1.263 millj. kr., þ.e. tæplega 1,3 milljarða. Grindavík: Þar greiddu útgerðir 221 millj. kr. og munu greiða á því næsta 663. Með öðrum orðum er ætlunin að færa núna í einu slengi út úr þessum hagkerfum, litlu, veiku hagkerfum sjávarplássanna sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra vísar gjarnan til með mikilli velþóknun, rúma 9 milljarða kr. inn í ríkissjóð. Við vitum öll hvar þessir peningar enda síðan. Það er verið að veikja hagkerfin sem þessu nemur, þessi litlu hagkerfi, án þess að þau fái það að nokkru leyti upp borið. Ég hef þess vegna miklar áhyggjur af þessu. Ég er út af fyrir sig tilbúinn að fallast á að það sé ekki óeðlilegt að hækka veiðigjaldið frá því sem það var. Við höfum þegar stigið gríðarlega mikil skref í þessum efnum og nú væri að mínu mati lag til þess að nema staðar. Þessi hækkun mun ekki bitna sérstaklega á stóru fyrirtækjunum. Hún mun bitna á litlu fyrirtækjunum. Hún mun bitna á einyrkjunum, hún mun bitna á nýliðunum og hún mun bitna á veiku sjávarplássunum. Þess vegna vil ég segja að þetta er ekki góð aðferð sem hér er lögð til og mun örugglega hafa mjög neikvæðar afleiðingar í för með sér hvernig sem menn líta á þessi mál. Annað vil ég líka koma aðeins inn á. Ég nefndi kolefnisgjaldið sem sérstaklega hefði bitnað á nokkrum svokölluðum stóriðjufyrirtækjum. Þrátt fyrir að menn hafi horfið frá því fyrir nokkrum vikum, vegna andstöðu einstakra þingmanna stjórnarliðsins, andstöðu okkar í stjórnarandstöðunni og mikilla mótmæla sveitarfélaga víða um landið, atvinnulífsins og verkalýðshreyfingarinnar, situr ríkisstjórnin föst við sinn keip með hugmyndir sínar um að hækka kolefnisgjald á bensín og dísil um 32%. Auðvitað vita allir hvaða áhrif það mun hafa á hag heimilanna. Það er með öðrum orðum ekki rétt að það sé búið að finna upp þá stórkostlegu aðferð að skattleggja upp á marga milljarða án þess að nokkur maður verði var við það. Kolefnisgjaldið á bensín og dísil sem hækkar um 32% veldur því að bensínið kostar 6–7 kr. meira en áður og dísillinn rúmlega 7 kr. meira en áður. Það liggur við að þetta muni bitna á heimilisbuddu hvers einasta manns á Íslandi, og alveg sérstaklega íbúa landsbyggðarinnar sem eiga ekki margra kosta völ. Þeir geta ekki sest upp í strætó og ferðast þannig til vinnu sinnar. Þeir eiga ekki slíka kosti, þeir verða einfaldlega að skrölta áfram á sínum bílum og borga sitt bensín ef þeir ætla að geta framfleytt sér og komist til vinnu sinnar í ýmsum tilvikum eða sótt þá þjónustu sem oft er um langan veg að sækja, ekki síst núna eftir að ríkisstjórninni hefur tekist að veikja heilbrigðiskerfið úti á landsbyggðinni þannig að menn þurfa einmitt að fara um lengri veg til að sækja slíka þjónustu. Ég ætla samt sem áður ekki að gera þetta að stóra málinu. Ég ætlaði aðeins að nefna í þessu sambandi áhrifin á annað. Hér eru stundum haldnar miklar og innblásnar ræður um almenningssamgöngur. Er ekki ríkisstjórnin að monta sig af hugmyndum sínum um almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu? Er ekki ætlunin þegar fram í sækir að setja 1 þús. millj. kr. í eflingu almenningssamgangna? Menn hafa hér uppi stór áform í þessum efnum. Ein mikilvægasta tegund almenningssamgangna í landinu er innanlandsflugið sem á milli 400 og 500 þús. manns nota, ef ég man tölurnar rétt, frá Reykjavíkurflugvelli að mestu leyti og út á landsbyggðina, og öfugt auðvitað. Á undanförnum árum hefur ríkisstjórnin, frá því að hún tók við, ákveðið að skattleggja alveg sérstaklega innanlandsflugið. Í fyrra var svo komið að hún hafði aukið álögur á innanlandsflugið um upp undir 400 millj. kr. Innanlandsflugið veltir 4 milljörðum kr. Þessar sérstöku álögur í formi margs konar gjaldahækkana, þar á meðal hækkana á bensíngjöld og slíka hluti, hafa valdið kostnaðarhækkun upp á 400 millj. kr. Hvar ætli þetta hafi endað? Þetta hefur auðvitað komið úr vösum almennings. Þaðan eru þessar tekjur teknar. Menn sem ferðast um Reykjavíkurflugvöll og nota innanlandsflugið vita líka að flugmiðarnir hafa snarhækkað í verði sem hafði þau áhrif á árinu 2009 að það varð 10% samdráttur í innanlandsflugi þótt auðvitað hafi ýmislegt annað spilað þar inn í svo ég sé alveg sanngjarn. Menn höfðu gert sér vonir um að menn gætu snúið þessu við á árinu 2010, það voru vísbendingar í þá átt, en þegar búið var að gera upp dæmið kom í ljós að við vorum föst í þeim samdrætti sem kominn var í um 10% og við höfum sem sagt ekki snúið þessu við. Þetta breyttist ekki á árinu 2010. Nú eru hugmyndir um að setja sérstakt gjald til viðbótar á orkugjafa innanlandsflugsins. Það er auðvitað ljóst hvar það endar; það mun enda eins og allt annað í pyngju almennings. En ekki nóg með það. Hér áðan var dreift hinni langþráðu tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2011–2014. Þetta er búið að vera einn af hinum fjölmörgu hausverkjum ríkisstjórnarinnar og ríkisstjórnarflokkanna eftir því sem fréttir hafa borist um. Tillagan barst inn í þingflokka ríkisstjórnarflokkanna fyrir mörgum vikum, ef ekki mánuðum, og þar hafa menn togast á um þessa hluti og eru reyndar farnir að tala um þessa samgönguáætlun eins og hún sé orðinn hlutur. Við höfum heyrt hér viðbrögð einstakra hv. stjórnarliða sem hafa sagt okkur hvernig þeim lítist á innihaldið löngu áður en málið var komið inn á Alþingi. Ég ætla svo sem ekki að hafa mörg orð um samgönguáætlunina enda er hún ekki á dagskrá.  „Í samræmi við minnisblað innanríkisráðherra til ríkisstjórnar er stefnt að hækkun lendingargjalda og farþegagjalda á Reykjavíkurflugvelli til jafns við gjöld á Keflavíkurflugvelli. Þetta gæti leitt til allt að 250 millj. kr. árlegrar tekjuaukningar í innanlandskerfinu sem nýttar verða í nauðsynlegar framkvæmdir og viðhald.“  
             250 millj. kr. - og hvaðan ætli þær komi? Frá ljótu köllunum? Bönkunum? Stóriðjunni? Ríka fólkinu? Sjávarútveginum? Og eins og ég sagði hér áðan, neftóbaksköllunum sem eru orðnir sérstakur skattstofn núverandi ríkisstjórnar? Nei, þetta mun lenda á almenningi í landinu, sérstaklega íbúum landsbyggðarinnar og auðvitað skaða stórlega ferðaþjónustu, einkum á landsbyggðinni. Er ekki verið að gera eitthvert átak í ferðamálum, „Ferðumst allt árið“, eða hvað þetta heitir, „Ísland allt árið“, með sérstöku boði um fótabað með hæstv. iðnaðarráðherra? Ætli mönnum verði ekki orðið svolítið kalt á fótunum þegar þeir fara um í innanlandsfluginu og þurfa að borga alla þessa peninga í skatta til ríkisstjórnarinnar? Það er kannski ekki nema von að það sé boðið upp á heitt fótabað þegar menn hafa kalda fætur í því sem verið er að gera í sambandi við skattlagningu á ferðaþjónustu og innanlandsflugið. 250 millj. kr. ofan í það sem áður er segir auðvitað sína sögu um hvar forgangurinn liggur þegar kemur að hugmyndaauðgi hæstv. ríkisstjórnar í sambandi við skattahækkanir. Hvað eru 250 millj. kr.? Svona 6% af veltu innanlandsflugsins sem í einu vetfangi er skellt fram í neðanmálsgrein í tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun. Þetta er dálítið sérkennilegt í ljósi alls þess sem menn hafa sagt á undanförnum árum um ýmislegt af því sem hér hefur verið til umfjöllunar. Síðan hefur verið talað um, sem er auðvitað kjarni málsins, að ríkisstjórnin er komin í miklar ógöngur með efnahagsstjórn sína. Hagvöxturinn sem boðaður var og menn höfðu gert áætlanir um haustið 2008 hefur ekki skilað sér. Að vísu fóru hér stjórnarliðar með húrrahróp part úr degi yfir nýjum tölum sem Hagstofan hafði birt þangað til þeim var bent á að kannski væri ekki allt sem sýndist. Í ljós kom nefnilega að grundvöllur hagvaxtarins sem menn hrósuðu sér af, og meira að segja hæstv. forsætisráðherra klifaði enn á í vandræðalegu sjónvarpsviðtali í gærkvöldi, byggir á einkaneyslu  
             Rifjast þá upp fyrir mér dálítil umræða. Hún var um það að hér hefði á undanförnum árum verið það sem menn kölluðu ósjálfbæran hagvöxt  Hér hefur líka verið nokkuð rætt um það atvinnuleysi sem við höfum búið við undanfarin ár. Það er út af fyrir sig rétt. Atvinnuleysistölurnar eru ekki jafnháar núna og þær voru þegar þær voru hæstar. Eru menn að hrósa sér af því þremur árum eftir hrun að eitthvað hafi gerst í því að minnka atvinnuleysi? Það er ekki til að hrósa sér af, öðru nær. Við vitum að fólk hefur verið á harðaflótta frá landinu, að vísu hafa menn reynt að halda öðru fram en það vill bara þannig til að við höfum hér stofnun sem heitir Hagstofan og hún hefur sagt okkur að brottfluttir umfram aðflutta hafi á fyrstu níu mánuðum þessa árs verið 1.400 manns. Það þýðir væntanlega að íslenskir ríkisborgarar, brottfluttir umfram aðflutta, geti orðið 1.700–1.800 árlega. Þetta eru hæstu tölur sem við þekkjum á undanförnum árum með einni undantekningu sem var árið 2009. Þetta hefur haft áhrif á atvinnuleysistölurnar. Við vitum líka, sem var út af fyrir sig jákvætt, að það var stuðlað að því að fleira fólk færi til náms. Það hafði sem betur fer sín áhrif á atvinnuleysistölurnar. Það alvarlegasta í öllu þessu er að við sjáum að tilhneigingin er mjög skýr í þá veruna að atvinnulausum sem hafa verið atvinnulausir í sex eða tólf mánuði fer fjölgandi. Helmingur atvinnulausra manna á Íslandi hefur nú verið atvinnulaus í meira en eitt ár. Þetta er alvarlegur hlutur og það gefur hvorki stjórnarliðum né neinum öðrum tilefni til að hrósa sér af einhverjum árangri. Þetta er alvarlegt mál sem við verðum að takast á við en það verður ekki gert 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans yfirgripsmiklu ræðu. Hann kom víða við, enda er það háttur okkar stjórnmálamanna að við ræðum um hvað gerðist í fortíðinni, hvað getum við lært af henni, hvernig hún birtist og hver rétta söguskýringin er. Svo tökumst við á um hvert skuli halda. Ætlum við að stefna til vinstri eða ætlum við að stefna til hægri eða er besta leiðin beint áfram í anda jafnaðarmanna? Það er svona gróft á litið það sem við tökumst á um í þessum sal, ef við einföldum hlutina. Getur hv. þingmaður ekki verið sammála mér um að þrátt fyrir allt 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður spurði mig hvort ég teldi ekki að vel hefði tekist upp í ríkisfjármálum og varðandi hagvaxtarþróun og atvinnuleysi. Það eru þrjár spurningar sem hægt er að svara með einu orði: Nei. Ég tel að ekki hafi tekist vel upp í þeim efnum. Vitaskuld hefur það áhrif á afkomu ríkissjóðs þegar menn hafa gengið í niðurskurð og þegar menn hafa gengið svona hart fram í skattahækkunum. Það breytir því ekki að til eru aðrar og miklu öflugri leiðir til að takast á við vanda ríkissjóðs. Þær leiðir fela það fyrst og fremst í sér að reyna að koma af stað öflugri atvinnustarfsemi sem býr til raunverulegan hagvöxt. Ég fór yfir það í ræðu minni áðan hvernig hagvöxturinn núna væri saman settur. Því miður er hann allt of mikið saman settur af einskiptisaðgerðum sem hafa skilað sér út í einkaneysluna en það verður ekki hins vegar sjálfbært og þess mun ekki gæta til lengri tíma. Menn tala um það að hagvöxturinn sé að einhverju leyti útflutningsdrifinn. Skoðum málið. Þá er verið að vísa til þess að við fluttum út makríl fyrir 19 milljarða kr. Er það verk ríkisstjórnarinnar að makrílstofninn stækkaði þannig að hann fór að ganga meira í vesturátt og fór inn í íslenska lögsögu? Er það sérstaklega verk ríkisstjórnarinnar að afurðaverð á makríl á helsta markaði okkar í Rússlandi hækkaði um 45%? Eiga menn að setja heiðursmerki á ríkisstjórnina fyrir það allt saman? Atvinnuleysið. Ég fór aðeins yfir með hvaða hætti það hefði þróast. Ég vakti athygli á því sem gerst hefur sem kann að hafa draga úr atvinnuleysistölunum. Ég vakti líka athygli á því, sem er gríðarlegt áhyggjuefni, að langtímaatvinnuleysi er að aukast. Til viðbótar hefur atvinnuleysi meðal ungs fólks verið að aukast þrátt fyrir að mjög margt ungt fólk hafi 

Virðulegi forseti. Ég mundi gjarnan vilja hafa lengri tíma enda kom hv. þingmaður víða við. Hann talaði í ræðu sinni um að ríkisstjórnin seildist í vasa vondu kallanna. Við höfum haft það að meginmarkmiði í nálgun okkar við það vandamál sem við stöndum frammi fyrir í ríkisrekstrinum að sækja fjármunina þar sem þeir eru, en hlífa þeim sem í verstri stöðu eru. Það birtist til dæmis í nálgun okkar í tekjuskatti einstaklinga. Það birtist í nálgun okkar við úrbætur á almannatryggingakerfinu, örorkubótum og lífeyrissjóðakerfinu. Þannig nálgumst við verkefnið. Við segjum: Við skulum hlífa þeim sem eru í verstri stöðu. Við skulum reyna að sækja fjármunina, sem við þurfum að gera til að ná árangri í ríkisfjármálum, til þeirra sem eiga fjármuni, til þeirra sem eru aflögufærir, inn í sameiginlega sjóði, til þess að standa undir velferðarkerfinu, menntakerfinu, heilbrigðisstofnunum úti á landi og í Reykjavík. Ef við sækjum ekki fjármunina þurfum við að skera meira niður. Þann línudans höfum við reynt að stíga í því erfiða verkefni sem við stóðum frammi fyrir, þ.e. að ná tökum 

Virðulegi forseti. Ég kannast alveg við þennan frasa, að sækja peningana þar sem þeir eru. Ég benti hins vegar á að þessi létta, ljúfa leið sem okkur var boðuð, sem átti að birtast í því að auka tekjur ríkisins án þess að það kæmi nokkurn tímann niður á vösum almennings, er einmitt blekkingarleikurinn. Það var það sem ég reyndi að sýna fram á með þeim dæmum sem ég tók af margs konar skattlagningu sem er einmitt þessu marki brennd. Menn vísa til þess að tekjujöfnunaráhrif hafi orðið af skattbreytingunum. En ætli stór hluti þessara tekjujöfnunaráhrifa hafi ekki einmitt komið fram vegna þess að það eru miklu fleiri í dag sem eru með lág laun og fara þess vegna í lægri skattþrep og njóta betur tekjujöfnunaráhrifanna af persónuafsláttarkerfinu sem við höfum í tekjuskattskerfi okkar? Það er langsamlega virkasta aðferðin í þessu skattkerfi. Stóra málið er að þetta er blekking. Það er með öðrum orðum verið að skattleggja fyrirtækin út af markaðnum, 

Frú forseti. Við erum komin í almennar stjórnmálaumræður. Maður veit stundum ekki hvort hv. þingmenn ætlist til þess að maður taki þá alvarlega í þessum umræðum eða ekki.

Þú mátt ráða.

Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hvatti okkur stjórnarliða til að huga að fortíðinni og spurði okkur hvað okkur fyndist um ósjálfbæran hagvöxt. Ég hvet hv. þingmann til að huga að fortíð sinni og fortíð þeirrar ríkisstjórnar sem hann sat í fyrir hrun og spyrja hann hvort sá hagvöxtur sem þá blossaði upp og margfaldaðist árum saman hafi kannski verið sjálfbær hagvöxtur. Ég spyr hv. þingmann hvernig hann skilgreinir þann hagvöxt sem rakinn var til ofvaxtar í bankakerfinu. Og ég spyr hv. þingmann hvernig hann skilgreinir þann hagvöxt sem birtist í Kárahnjúkavirkjun sem hann var öflugur stuðningsmaður við.  Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann telur það ásættanlegan dóm um þá framkvæmd að arðsemin af Kárahnjúkavirkjun er nú aðeins 3,5% en ekki 11% eða margfalt meira eins og menn fullyrtu hér á tímum byggingarinnar.

6%.

Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson er að biðja um orðið, frú forseti.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Álfheiður Ingadóttir bregður aldrei vana sínum að tala niður til manna. Hv. þingmaður kvartaði undan því að hér væri hafin almenn stjórnmálaumræða. Það er frekar erfitt að ræða um skattafrumvarp ríkisstjórnarinnar öðruvísi en að stjórnmál blandist inn í það, a.m.k. lítillega. Ég fjallaði í ræðu minni eingöngu um skattamál og það sem boðað væri í því frumvarpi, og síðan í framhaldinu almennt um skattstefnu ríkisstjórnarinnar. Ég vísaði til þess að nú væri ríkisstjórnin að stæra sig af hagvaxtartölum sem birtar hefðu verið frá Hagstofunni á dögunum þar sem komið hefði fram að mjög stór hluti þess hagvaxtar væri drifinn áfram af aukinni einkaneyslu. Ég rakti það með dæmum hvernig sú einkaneysla gæti ekki verið sjálfbær, alla vega ekki við þær aðstæður sem nú eru. Ég vona að hv. þingmaður hafi heyrt orð mín í þeim efnum.  Það er hins vegar rangt hjá hv. þingmanni að Kárahnjúkavirkjun hafi orðið til þess að draga úr lífskjörunum í landinu. Þvert á móti. Ég sat haustfund Landsvirkjunar. Þar kom fram að það orkuverð sem samið var um hefði verið það hæsta sem hægt var að fá við þessar aðstæður. Þeir vísuðu líka til þess að þegar verið væri að tala um arðsemina væri verið að vísa til óafskrifaðrar virkjunar, 

Frú forseti. Ég hef aðeins eina mínútu. Ég vænti þess að ég hafi tækifæri til þess að nota hana í friði fyrir hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni. Hv. þingmaður kom inn á einkaneysluna og það rifjaði upp vondu kalla-kenninguna sem hann flutti áðan þar sem hann lýsti því hvernig þessi vonda ríkisstjórn leiki sér nú að því að skattpína sérstaklega blessaða neftóbakskallana, eins og hann kallaði þá. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann geri sér ekki grein fyrir því að þreföldun á neftóbaksneyslu frá aldamótum er ekki vegna þess að blessuðu neftóbakskallarnir taka svona mikið í nefið heldur hafa mælingar Lýðheilsustöðvar sýnt fram á að það eru fyrst og fremst ungir drengir sem nota neftóbakið til þess að taka í vörina. Hefur hv. þingmaður ekki fylgst með þessum málum?

Virðulegi forseti. Jú, ég hef fylgst með þessum málum og ég deili áhyggjum hv. þingmanns í þessum efnum. Ég ætla ekki að fara að gera þetta neftóbaksmál að stærsta málinu í þessum orðaskiptum okkar. Ég ætla bara að beina sjónum mínum aftur að því sem við vorum að ræða áðan. Hv. þingmaður hvatti mig nefnilega til að reyna að læra af fortíðinni, er það ekki rétt? Ég vísaði til fortíðarinnar og ég benti á ýmislegt sem farið hefði úrskeiðis í fortíðinni. Ég benti jafnframt á að mér sýndist ýmislegt vera að endurtaka sig núna sem benti til þess að núverandi ríkisstjórn hefði ekki haft burði eða kjark til þess að reyna að læra sjálf af fortíðinni. Sá hagvöxtur sem menn stæra sig nú af er í meginatriðum drifinn áfram af einkaneyslu sem vísustu hagfræðingar okkar, eins og til dæmis úr Seðlabankanum, telja ekki sjálfbæran. Ég held að það væri gott fyrir hæstv. ríkisstjórn að skoða líka þá hluti með sérfræðingum Seðlabankans um leið og hún 

Virðulegi forseti. Ég held hér mína aðra ræðu um frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Í fyrri ræðu minni náði ég ekki að fara yfir öll þau atriði sem ég hefði viljað fara yfir, auk þess sem ég fjallaði ekki á neinn hátt um þær breytingartillögur sem meiri hluti nefndarinnar hefur gert við frumvarpið. Ef við víkjum fyrst að lækkun tryggingagjalds og hækkun almenna tryggingagjaldsins þá lækkar tryggingagjaldið samkvæmt frumvarpinu í heild að meðtöldu gjaldi í Ábyrgðarsjóð launa um 0,86%. Þar af lækkar atvinnutryggingagjaldið um 1,36%. Það er í takt við minnkandi atvinnuleysi sem spáð var í forsendu fjárlagafrumvarpsins í júlí. Almenna tryggingagjaldið hækkar hins vegar um 0,45%. Það stafar m.a. af hækkun framlags í Fæðingarorlofssjóð um 0,2% og almennri hækkun um 0,25% til að mæta auknum lífeyrisgreiðslum Tryggingastofnunar ríkisins. Þá er áformað að hækka framlag til Ábyrgðarsjóðs launa um 0,05% tímabundið til að mæta þar uppsöfnuðum halla. Þessar breytingar eru allar í samræmi við yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá því í maí í vor í tengslum við gerð kjarasamninga. Það sem vakti sérstaklega athygli mína í þessari talnasúpu allri er að ekki voru gerðar breytingar á frumvarpinu fyrir 2. umr. þrátt fyrir að Hagstofan spái nú meira atvinnuleysi árið 2012 en hún gerði í júlí. Þá var spáð 6% atvinnuleysi en núna í nóvemberspánni var spáð 6,4% atvinnuleysi, sem þýðir að þarna myndast væntanlega gat í atvinnuleysisbótasjóðum sem ekki virðist vera gert ráð fyrir í frumvarpinu. Í heild er áætlað að tekjur ríkissjóðs minnki um 6,5 milljarða á næsta ári vegna lækkunar tryggingagjalds. Margar smávægilegar breytingar er vert að minnast á. Ein af þeim er hlutdeild Staðalráðs í tryggingagjaldi og vekur nokkra athygli hvernig staðið var að því. Í breytingartillögum meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar fyrir 2. umr. er hlutdeild Staðalráðs í tryggingagjaldi felld brott. Staðalráð hefur haft þennan tekjustofn frá 1996 þegar gert var sérstakt samkomulag milli ríkisstjórnarinnar og aðila vinnumarkaðarins um málið. Nú er þessu hins vegar breytt fyrirvaralaust milli 1. og 2. umr. og án nokkurs samráðs við aðila samkomulagsins. Samkvæmt fjárlögum er framlag til ráðsins óbreytt að krónutölu milli ára. Þá hafa verið gerðar nokkrar breytingar á tekjuviðmiðunarmörkum milli skattþrepa. Þannig var í upphaflega frumvarpinu lagt til að fjárhæðarmörk tekjuskattsstofns hækkuðu um 3,5% í stað þess að taka breytingum í upphafi árs í réttu hlutfalli við hækkun launavísitölu undanfarna 12 mánuði. Í október hafði launavísitalan hækkað um 8,9% á 12 mánuðum, líklega verður hækkunin rúm 9% núna í desember. Í þessari breytingu felst hækkun tekjuskatts einstaklinga sem fjármálaráðuneytið áætlar að nemi 400 millj. kr. miðað við 7% hækkun launavísitölunnar, en ef miðað er við 9% hækkun eins og gert er ráð fyrir að vísitalan muni hækka miðað við desembermánuð er skattahækkunin um 570 millj. kr. Meiri hluti nefndarinnar breytti þessum mörkum í tillögu sinni fyrir 2. umr. þannig að neðsta þrepið hækkaði um ríflega það sem áætlað er að launavísitalan muni hækka, eða um 9,84%, miðþrepið um 0,68% og efsta þrepið um 3,5% eins og áður. Það er gleðilegt að í frumvarpinu skuli vera gerð tillaga um að afdráttarskattur aðila með takmarkaða skattskyldu á Íslandi skuli lækka úr 18–20% í 10%, jafnframt er þar yfirlýsing um að fyrirkomulaginu verði breytt til samræmis við það sem gerist í norrænum rétti og þá verði einkum horft til Danmerkur. Þetta er gleðilegt. Strax og afdráttarskatturinn var innleiddur bentum við sjálfstæðismenn á að fara ætti þessa leið og er því gleðilegt að menn hafi snúið frá villu síns vegar. Auðlegðarskatturinn. Í frumvarpinu er áformað eða var áformað að framlengja gildistíma auðlegðarskattsins til ársins 2015, en í breytingartillögu meiri hlutans er lagt til að hann verði framlengdur um eitt ár í stað tveggja eins og var í upphaflegu frumvarpi. Jafnframt er tekið upp nýtt þrep sem er 2% af skattstofni yfir 150 millj. kr. hjá einstaklingum og 200 hjá hjónum. Það vekur nokkra athygli að hjón eru með 200 milljónir en einstaklingur 150. Hvatinn verður sá að tveir einstaklingar búa frekar saman en gifta sig því að þá fá þeir 300 millj. kr. frádrátt. Þetta gæti hugsanlega hvatt til hjónaskilnaða eins og það getur latt sambýlisfólk frá því að gifta sig til að geta nýtt sér þessa gloppu. Það er ekki alveg á hreinu af hverju hjón búa við lægra þrep en tveir einstaklingar. Þá er sú breyting gerð á skattstofni auðlegðarskatts að hann er ekki lagður á í tvennu lagi. Sú breyting er gerð í kjölfar yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá því í maí, en þar segir að fjármálaráðherra muni leggja fyrir Alþingi á vorþingi tillögur um lagabreytingar. Það er gleðilegt að vorið sé komið hjá fjármálaráðherra og við sjáum nú þessar breytingar. Álagning fjármagnstekjuskatts á fjármagnstekjur sem ekki ná að bera arð umfram verðbólgu er tvímælalaust eignaupptaka. Það varð einmitt reyndin þegar þýskir dómstólar fyrir þó nokkrum árum komust að raun um það í dómsmáli að eignarskattar fælu í sér eignaupptöku og væru þar af leiðandi brot á réttindum einstaklingsins sem tryggður var í þýsku stjórnarskránni sem er sambærileg þeirri íslensku að því leytinu til að hún segir að eignarréttur njóti friðhelgi. Til að taka dæmi getum við gert ráð fyrir 5% verðbólgu eins og núna, þá háttar þannig til að allar fjármagnstekjur sem eru innan við 5% af stofni eru ígildi eignaupptöku. Auðlegðarskattur er í eðli sínu mjög hátt viðbótarskattþrep í fjármagnstekjuskatti. Ef við tökum t.d. 1 millj. kr. eign umfram 150 millj. kr. mörkin hjá einstaklingi sem ber 5% ávöxtun þá verður raunávöxtunin engin vegna þess að verðbólgan var 5%, eins og ég nefndi áðan, fjármagnstekjuskattur rýrir eignina um 1% og auðlegðarskattur um 2% þannig að eignin rýrnar samtals um 3%, hæstv. innanríkisráðherra. Auðlegðarskatturinn er í þessu tilfelli ígildi 40% fjármagnstekjuskatts. Til að nokkur raunávöxtun fáist á eignina þarf ávöxtun að nema 8,75%. Allt fyrir innan þá ávöxtun er eignaupptaka og þar af leiðandi er verið að skerða réttindi einstaklingsins sem kveðið er á um í stjórnarskrá að njóti friðhelgi eignarréttar.

Bitnar á lítilmagnanum.

Stjórnarskráin er til þess að verja réttindi borgaranna, sama hvort þeir eiga peninga eða ekki, hæstv. innanríkisráðherra. Hækkun auðlegðarskattsins og framlenging hvetur efnameiri einstaklinga til að flytjast búferlum eigi þeir þess kost og þannig víkja þeir sér undan skattinum. Þar með greiða þeir ekki heldur aðra skatta hér á landi. Þá er þessi eignarskattur þeim annmarka háður, eins og ekknaskatturinn var, að einstaklingar sem ekki eru með tekjur geta lent í erfiðleikum með að greiða skattinn. Það má kannski virða það við efnahags- og viðskiptanefnd að fyrir 2. umr. var gerð sú breyting á skattinum að framlengja hann um eitt ár í stað tveggja, sem er vel. Virðulegi forseti. Hvað er í gangi með klukkuna?

Þar sem hv. þingmaður er framsögumaður minni hluta nefndarálits hefur hann lengri tíma en aðrir hv. þingmenn. Þess vegna var bætt við tímann þar sem láðst hafði að gera það áður en hv. þingmaður steig í stól.

Takk fyrir, virðulegur forseti, það kemur sér ágætlega. Þá kemur að kolefnisgjaldi. Skoðum kolefnisgjald sem verður lagt á bensín eða réttara sagt fljótandi eldsneytisgjafa. Ef við tölum fyrst um kolefnisgjald sem hækkar bensín- og dísilverð þá er í greinargerð rætt um að verið sé að færa gjaldið úr 75% af verði losunarheimilda á Evrópumarkaði upp í 100%. Þegar lögin voru upphaflega sett árið 2009 var verðið 13 evrur á hvert tonn af koltvísýringi. Gjaldið var reiknað út frá því og var þá um það bil 50% af þessu reiknaða verði. Frá því lögin voru sett hefur hins vegar verð á losunarheimildum á markaði í Evrópu lækkað úr 13 evrum á tonnið í 10 evrur. Forsendurnar fyrir hækkuninni sem menn gefa sér, að farið sé úr 75% af gjaldinu í Evrópu í 100%, standast því ekki. Ef þetta verður að lögum má gera ráð fyrir að mengunargjald eða kolefnisgjald verði 30% hærra hér á landi en í Evrópusambandinu. Þá víkur að kolefnisgjaldi á flugsamgöngur. Það er óeðlilegt að flugsamgöngur innan lands þurfi á árinu 2012 og framvegis bæði að greiða kolefnisgjald á eldsneyti og falla undir viðskiptakerfi Evrópusambandsins, hið svokallaða ETS-kerfi sem er viðskiptakerfi með mengunarkvóta á lofttegundir sem eru taldar leiða til gróðurhúsaáhrifa. Samkvæmt lögunum  Í byrjun árs eða á næsta ári er ljóst að allar flugsamgöngur falla undir ETS-kerfið eða viðskiptakerfið með mengunarkvóta. Unnið hefur verið að undirbúningi þess. Þar sem þarf að koma upp skýrslu- og vottunarkerfum og öðru má búast við að töluverður kostnaður fylgi þessu fyrir fyrirtækin, auk þess sem þau þurfa að kaupa sér heimildir á markaði, til að mynda á uppboðum, enda verður ekki úthlutað endurgjaldslaust öllum heimildum sem félögin þurfa á að halda. Áætlað er að stærsta flugfélagið í innanlandsflugi þurfi að kaupa sér losunarheimildir fyrir í kringum 20 millj. kr. Þessar 20 milljónir fara beint út í verðlag á  Íslenska ríkið mun fá sinn skerf af tekjum af sölu útstreymisheimilda af því íslenska ríkið eða Ísland er aðili að ETS-kerfinu. Búast má við því að hann geti orðið töluverður þegar fram í sækir, ekki síst ef við horfum til þess að hlutfallslega er Ísland með umfangsmikinn flugrekstur. Í þeim nýju reglum sem taka gildi á næsta ári er ekki gert upp á milli innanlandsflugs og millilandaflugs. Það virðist vera skynsamlegt að breyta lögum um kolefnisgjald þannig að innheimta þess á flugvélaeldsneyti falli niður frá áramótum þegar ETS-kerfið gengur í gildi. Svo er þó ekki heldur verður það hækkað. Gert er ráð fyrir að áðurnefnt stærsta flugfélag í innanlandsflugi þurfi að greiða 50 milljónir í kolefnisgjöld á næsta ári. Þetta flugfélag mun því greiða 50 milljónir í kolefnisgjöld og 20 milljónir í mengunarkvóta; samtals mun kostnaður þess vegna mengunar verða 70 milljónir. Það mun fara beint í farmiðaverðið. 
            

Forseti hyggst gera hlé á þingfundi kl. 19 vegna fundar m.a. í efnahags- og viðskiptanefnd. Forseti biður hv. þingmann um að finna hentugan stað í ræðu sinni til að gera hlé og býður forseti hv. þingmanni að taka svo aftur til máls að loknu hléi.

Virðulegi forseti. Það er mjög óþægilegt að slíta í sundur ræðu. Ég hef talað í rúmlega 20 mínútur og á eftir nokkrar setningar. Ég mun bara ljúka ræðu minni kl. 19 og panta í framhaldinu að fara aftur á mælendaskrá síðar í kvöld. Eins og ég segi er umhverfisgildi þess að leggja á sérstakan kolefnisskatt á eldsneyti til innanlandsflugs áreiðanlega mjög lítið og tekjurnar sem ríkissjóður tapar á því að fella gjaldið niður óverulegar. Það er óþarfi að taka fram eins og ég hef bent á að mengunargjöld upp á 70 millj. kr., sem eru bæði ETS-kvótinn og kolefnisgjaldið, munu leiða til þess að rekstrarstaða innanlandsflugs versnar mjög mikið.  
            

Frú forseti. Við þessa umræðu frumvarps um ráðstafanir í ríkisfjármálum er orðið bersýnilegt að allar yfirlýsingar sem heyrst hafa frá forustu ríkisstjórnarinnar í tengslum við fjárlagagerðina og ráðstafanir til að auka tekjur ríkisins á næsta ári um að nýjar tekjur yrðu ekki sóttar til almennings í landinu hafa verið alger markleysa. Í þessu frumvarpi er hægt að finna hvert dæmið á fætur öðru um nýjar álögur og hækkanir á þeim sem eru fyrir sem munu bitna á ráðstöfunartekjum heimila í landinu fyrir utan þau skaðlegu áhrif sem frumvarpið hefur í för með sér fyrir atvinnulífið. Ég ætla að nefna nokkur skýr dæmi um þetta og ræða síðan um málið í samhengi við stöðuna í efnahagsmálum almennt og hvar við erum stödd. Í fyrsta lagi má nefna til vitnis um breytingar á lögum sem hafa slæm áhrif fyrir almenning þá breytingu að tekjumörk í skattkerfinu verði einungis verðbætt um 3,5% í stað 8% eins og launþegar höfðu gert ráð fyrir og margítrekað hefur komið fram á undanförnum dögum og vikum. Í þessu felst að ráðstöfunartekjur þeirra sem lægst hafa launin munu ekki halda í við verðlag eins og áður hafði verið gert ráð fyrir. Þetta er dæmi um breytingu á lögum sem gengur þvert gegn yfirlýsingum um að verið sé að hlífa almenningi. Í öðru lagi erum við með skýrt dæmi í kolefnisgjaldinu sem leggst á bensín og dísil. Það er hækkað um 32% og verður þá kolefnisgjaldið, sem er eitt þeirra gjalda sem ríkið leggur á eldsneyti fyrir utan virðisaukaskatt og önnur gjöld, eitt og sér búið að hækka um 6,3 kr. á bensínið og 7,2 kr. á dísil á þessu kjörtímabili. Þetta eru tölur sem munar um. Þetta mengunargjald, sem við getum líka nefnt það, verður þannig orðið 30% hærra en almennt gerist á Evrópska efnahagssvæðinu. Af þessum lagabreytingum, og vísa ég þá til áðurnefndrar hækkunar á kjörtímabilinu, leiðir hækkun á skuldum heimilanna um nokkra milljarða króna. Verðlagsáhrifin eru talin vera um 0,2%. Allt skilar þetta sér yfir í vísitöluna sem á endanum hækkar skuldir heimilanna. Hér er verið að hækka áfengis- og tóbaksgjöld. Þegar þetta er nefnt við hæstv. fjármálaráðherra segir hann að einungis sé verið að færa þessi gjöld upp til samræmis við verðlag en það hafi ekki alltaf verið gert. Þá er oft sagt að það hafi verið trassað. Það er mín skoðun að það sé ekkert lögmál að slík gjöld þurfi ávallt að halda í við verðlag. Eftir að menn hækkuðu þau nýlega, eins og þessi ríkisstjórn gerði langt umfram verðlag, er ekki hægt að stíga núna fram og segja: Við erum ekki að gera neitt annað en að láta gjaldið halda í við verðlag. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar verða að skoðast í því ljósi hvað hefur verið að gerast á kjörtímabilinu í heild sinni. Hvað sem þessari umræðu líður er ljóst að áfengi og tóbak hækkar. Það mun verða öllum þeim sem versla með þær vörur ljóst nái frumvarpið fram að ganga óbreytt. Það er alþekkt staðreynd að stanslausar hækkanir á áfengi og tóbaki leiða smám saman til aukinnar svartar starfsemi með þessar vörur. Þá er ég að vísa til ólöglegs innflutnings og bruggs, enda hefur það færst í vöxt aftur í tíð núverandi ríkisstjórnar. Við getum líka nefnt fjórða dæmið um mál sem verið er að mæla fyrir og bitnar beint á heimilunum í landinu. Lagt er til að greiðslur í séreignarlífeyrissparnað sem eru umfram 2% verði skattlagðar. Hingað til hefur skattleysisviðmiðið verið 4%, en með þessu er sem sagt dregið úr hvatanum til að leggja til hliðar í séreignarsparnað. Við það minnkar að sjálfsögðu sparnaður í landinu og þá dregur úr fjárfestingu til lengri tíma þar sem lífeyrissjóðirnir hafa þeim mun minna til ráðstöfunar vegna sparnaðar almennings. Síðan er sérstakur liður í þessu frumvarpi sem snýr að skattlagningu á brúttóeign lífeyrissjóðanna. Þetta er réttlætt með því að einhvers staðar þurfi að finna fjármuni til að standa undir vaxtabótum. Ef menn hafa gefið sér að það þurfi að hækka einhver tiltekin útgjöld, hvort sem þau heita vaxtabætur eða önnur útgjöld ríkisins, þá er í sjálfu sér alltaf hægt að segja: Þetta verður einhvers staðar að sækja. Það er einn helsti galli þessarar ríkisstjórnar að hún virðist ekki sjá neinn möguleika á því að geta gert jafn vel eða betur í einstökum málaflokkum án þess að verja til þess frekari fjármunum og sækja þá ávallt í vasa skattgreiðenda. Í þessu tiltekna máli þar sem brúttóeign lífeyrissjóðanna verður skattlögð skulum við hafa það í huga að lífeyrissjóðirnir sem slíkir verða aldrei skattlagðir af því að þeir eru ekkert annað en lífeyrisréttindi þeirra sem eiga aðild að viðkomandi sjóðum. Það sem er í raun og veru rétt að tala um í þessu samhengi er skattlagning lífeyrisréttinda þeirra sem aðild eiga að öllum lífeyrissjóðum sem verða fyrir barðinu á þessari skattlagningu. Það er sem sagt verið að skattleggja lífeyrisréttindi. Hvað er það annað en skattlagning á almenning í landinu? Í frumvarpinu er fleira sem mætti tína til, t.d. fjársýsluskatturinn. Hann gerir stöðu fjármálafyrirtækja verri gagnvart öðrum fjármálafyrirtækjum sem starfa á Evrópska efnahagssvæðinu. Í stuttu máli má kannski nefna sem dæmi að ef einhver er með hugmyndir um að koma af stað nýrri starfsemi af þeim toga er augljóst að samkeppnisumhverfið á Íslandi hefur versnað við þetta eitt. Ef við skoðum að öðru leyti áætluð áhrif hér innan lands þá hefur það birst greinilega í umsögnum sem sendar hafa verið til þeirrar nefndar sem um málið fjallaði að raunverulegar og miklar áhyggjur eru af því að þessi skattlagning bitni helst á þeim fjármálafyrirtækjum sem starfa á landsbyggðinni. Hvað einkennir þau fjármálafyrirtæki þegar grannt er skoðað? Þar eru konur meiri hluti starfsmanna og muni skatturinn þrengja að þessari starfsemi verður þegar öllu er á botninn hvolft þrengt að starfsemi þar sem konur á landsbyggðinni eru í meiri hluta. Þetta mun að öllum líkindum auka atvinnuleysi á viðkomandi stöðum og á endanum, vegna hinnar skertu samkeppnisstöðu, má jafnframt leiða líkur að því að útgjöld ríkissjóðs muni éta upp allan mögulega ávinning af hugmyndinni. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að fagna því að stjórnarliðar hafi hlaupið frá hugmyndinni um kolefnisgjald. Eftir 1. umr. um þetta mál var það mjög skýrt að fyrirtæki á borð við Elkem á Grundartanga mundu hreinlega hætta starfsemi og þurfti ekki mikla eða flókna útreikninga til að sýna fram á hversu ótrúlega vanhugsuð og heimskuleg þessi hugmynd var. Hún hefur sem betur fer verið dregin til baka og henni hent. Ég fagna því. Í þessu máli er komið inn á veiðileyfagjaldið. Þetta er að sjálfsögðu ekki í fyrsta skipti á kjörtímabilinu sem er verið að hreyfa við veiðileyfagjaldinu. Ég tel fullt tilefni til að rifja upp nokkur meginatriði varðandi stöðu sjávarútvegsins og sögu veiðileyfagjaldsins. Gjaldið sem er verið að hækka í frumvarpi um ráðstafanir í ríkisfjármálum, aðgerðir í skattamálum, verðlagsbreytingar og fleira er sem sagt hækkað ásamt með ýmsum öðrum sköttum. Hvernig kom þetta gjald til í upphafi? Í upphafi starfaði hér auðlindanefnd sem tók gjaldlagningu á auðlindum Íslands, sem gátu verið til þess fallnar að sæta skattlagningu, til sérstakar umfjöllunar í kjölfar mikilla átaka um stjórn fiskveiða í landinu. Margt var tekið til skoðunar í þeirri nefnd. Þar var m.a. rætt ítarlega hvort skynsamlegt væri að innkalla aflaheimildir á löngum tíma í þeim tilgangi að koma fram með nýtt fiskveiðistjórnarkerfi í kjölfarið. Það var ein af meginniðurstöðum meiri hluta nefndarinnar að það væri óskynsamleg leið. Þá tók auðlindanefndin til umfjöllunar hugmyndina um sérstaka gjaldtöku á takmörkuðum auðlindum eins og sjávarauðlindinni. Í því sambandi var það tiltekið að nauðsynlegt væri fyrir okkur Íslendinga að grípa til ráðstafana sem til þess væru fallnar að auka sátt um fyrirkomulag fiskveiðistjórnar í landinu. Til að gera langa sögu stutta varð niðurstaðan á Alþingi í framhaldi af störfum nefndarinnar sú að innleiða veiðileyfagjald í sjávarútvegi. Frá þeim tíma hefur það oft verið til umræðu í heilan áratug hvort ástæða sé til að taka upp sambærilega gjaldtöku fyrir nýtingu annarra auðlinda. Á undanförnum árum hefur verið mjög mikil hreyfing og gerjun í því efni, m.a. í tengslum við endurskoðun stjórnarskrárinnar, en engu að síður hefur veiðileyfagjaldið staðið meira eða minna óhreyft í fjöldamörg ár og verið eina dæmið um gjald sem tekið er fyrir nýtingu auðlinda í landinu. Því miður hefur málið þróast þannig frá því veiðileyfagjaldið var innleitt, og það þrátt fyrir að gjaldið væri ekki innleitt vegna nýtingar á öðrum auðlindum, að grafið hefur verið undan sátt um fiskveiðistjórn á Íslandi og lítið gert úr gjaldtökunni sem slíkri. Þannig hefur á þessum rúma áratug smám saman fjarað undan sáttinni og við erum komin á þann stað í dag að það er nánast talað um gjaldtökuna sem var innleidd í upphafi sem sáttargjörð sem eitthvert lítilræði, smáræði sem sé lítils virði. Það blasir að minnsta kosti við að ríkisstjórnin vílar það ekki fyrir sér að hækka gjaldið ítrekað og hefur núna tvöfaldað gjaldið án þess að gera það í tengslum við einhverja frekari sáttargjörð um sjávarútveginn og framtíðarfiskveiðistjórnarstefnuna. Þvert á móti er sjávarútveginum haldið, þrátt fyrir hækkanir á veiðileyfagjaldinu, í alveg sérstökum ágreiningi. Það er fróðlegt að horfa stuttlega til þess sem hefur verið að gerast í sjávarútvegsmálum á þessu kjörtímabili. Ef við skoðum t.d. stöðugleikasáttmálann sem gerður var í júní 2009 þá sögðu Samtök atvinnulífsins að þau vildu viðhalda þeim fyrirvara gagnvart framlengingu kjarasamninga sem var samið um, að vinna á vegum ríkisstjórnarinnar við endurskoðun fiskveiðistjórnar yrði í þeim sáttafarvegi sem hafði verið lagt upp með við skipun nefndar til að vinna í málinu. Samtök atvinnulífsins sögðu sem sagt alveg skýrt í júní 2009 að þau treystu því að ríkisstjórnin mundi leiða áfram vinnu við góða, breiða og almenna sátt á milli allra hlutaðeigandi í fiskveiðistjórnarmálum. Í október sama ár kom yfirlýsing frá ríkisstjórninni þar sem hún vildi hnykkja á því að engin breyting hefði orðið á sáttafarvegi sem endurskoðun fiskveiðistjórnar var sett í með skipun sáttanefndar. Þetta gerðist 28. október 2009. Fyrst koma Samtök atvinnulífsins og segja: Við treystum því að áfram verði unnið í átt til sáttar á grundvelli vinnu nefndarinnar. Í október á sama ári kemur ríkisstjórnin að gefnu tilefni reyndar, sem ég ætla ekki að fara út í hér, og hnykkir á því með sérstakri yfirlýsingu að hún hyggist nýta starf nefndarinnar til að efna til sáttar í sjávarútvegsmálum. Þar sagði meðal annars að það væri forsenda nefndarstarfsins að skapa sjávarútveginum góð rekstrarskilyrði til langs tíma. Þetta var fyrir rúmum tveimur árum. Síðan kom þriðja yfirlýsingin sem tengist þessu máli. Hún kom frá ríkisstjórninni í maí á þessu ári. Þá var gefin út sérstök bókun um málsmeðferð í sjávarútvegsmálum. Þar sagði, með leyfi forseta: „Þegar sjávarútvegsráðherra hefur gengið frá frumvarpi um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða (samningaleið) og það fengið umfjöllun í ríkisstjórn og þingflokkum stjórnarflokkanna verður það fyrir endanlega afgreiðslu og framlagningu kynnt helstu hagsmunaaðilum sem tengjast sjávarútvegi á lokuðum trúnaðarfundum.“ Þar sagði í öðru lagi að stefnt yrði að því að koma málum til nefndar og til umsagnar, í þriðja lagi að vinna þyrfti síðan hagfræðilega greiningu á þessu öllu saman og leitast við að ná enn frekari sátt um málið o.s.frv. Hverjar hafa efndirnar á öllu þessu verið? Þeir sem fylgst hafa með þekkja það mjög vel. Engar efndir hafa orðið á ítrekuðum yfirlýsingum ríkisstjórnarinnar um að vinna að sátt. Þvert á móti var frumvarpið, sem fjallað var um í yfirlýsingunni frá 5. maí 2011, alger og fullkomin skelfing. Í því frumvarpi sem unnið hafði verið á vegum einhvers konar súperþingmannanefndar, sem sérvaldir þingmenn úr stjórnarflokkunum fengu einir að koma að eftir að málið hafði verið kreist út úr sjávarútvegsráðuneytinu, var algerlega horfið frá niðurstöðu sáttanefndarinnar. Nefndin skilaði nefnilega af sér skýrslu þar sem nær allir sem að starfinu komu, á annan tug aðila, voru tilbúnir að gefa afslátt af sínum ýtrustu kröfum til að leiða fram sátt. Sú sátt átti annars vegar að fjalla um langtímasamninga um nýtingu og hins vegar að opna fyrir möguleikann á einhverri hækkun á veiðileyfagjaldinu. Þetta hékk saman eins og það hafði gert á sínum tíma eftir vinnu auðlindanefndarinnar. Veiðileyfagjald skyldi lagt á í tengslum við einhvers konar sáttargjörð um sjávarútveginn, mikilvægustu atvinnugrein okkar Íslendinga. Allt sem ríkisstjórnin hefur sagt um sjávarútvegsmál hefur verið svikið. Horfið hefur verið frá sáttinni. Málinu hefur verið haldið í ágreiningi, sérstaklega við stjórnarandstöðuna og helstu hagsmunaaðila greinarinnar. Það birtist t.d. í öllum umsögnum sem málið fékk í sumar og viðbrögðum ríkisstjórnarinnar við þeim umsögnum. Málið er þar að auki í svo miklum ágreiningi innan ríkisstjórnarinnar að allir bíða eftir því að sjá hvort forsætisráðherrann kasti hreinlega hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra úr ríkisstjórninni vegna þess að hann er ekki nógu leiðitamur í málinu. Þar er málið statt. Hvers vegna er ég að rekja sögu átaka um sjávarútvegsstefnuna? Jú, vegna þess að í þessu máli er enn og aftur verið að hækka veiðileyfagjaldið og engu skeytt um sáttina, málið algerlega slitið frá henni og vaðið áfram þannig að bersýnilegt er að það er löngu hætt að skipta menn nokkru máli hvernig heildarsáttin verður á endanum. Það eina sem skiptir máli er að ríkisstjórnin verði sátt við sjálfa sig. Það eru að verða þrjú ár frá því að gerður var stjórnarsáttmáli um sjávarútvegsmálin og reyndar nokkur önnur stórmál sem ekkert er að gerast í - við skulum kannski orða það svo: sem ekki horfir til neinnar niðurstöðu í en átti þó að ljúka á kjörtímabilinu. Ætli sé ekki réttara að orða það þannig svo að allrar sanngirni sé gætt? Sjávarútvegsmálin eru eitt málið, Evrópusambandsmálið er annað mál sem átti að klárast á þessu kjörtímabili og þriðja stóra málið sem mætti vekja athygli á í þessu samhengi er endurskoðun stjórnarskrárinnar; risastór mál öll þrjú. Það er í þessu samhengi sem ég tel rétt að breytingar á veiðileyfagjaldinu séu ræddar og ég ætla að nota þetta tækifæri til að lýsa mikilli andstöðu við ítrekaðar hækkanir á því án þess að það sé gert í nokkru einasta samhengi við mikilvæga sátt um sjávarútveginn. Um þetta mál er að öðru leyti það að segja að það kemur í kjölfar margra annarra þingmála frá ríkisstjórninni á þessu haustþingi og á þessu kjörtímabili sem öll hníga í sömu átt, þ.e. að auka álögur, hækka skatta og kynna til sögunnar nýja. Það er ekkert annað en svik þegar ríkisstjórnin framlengir skatta sem hún kynnti áður sem tímabundna skatta. Ég get nefnt auðlegðarskattinn svonefnda sem með réttu ætti að heita eignarskattur. Skýrt dæmi um svik ríkisstjórnarinnar er þegar það mál var kynnt þannig að verið væri að leita til þeirra sem mestar ættu eignirnar í landinu og þeir beðnir um að greiða tímabundið - tímabundið - þær prósentur af eignum sínum sem lögin gera ráð fyrir í ríkisreksturinn til að takast á við vandann. Það gerðu menn að sjálfsögðu. Hér hefur verið umræða um það hversu margir hafa hreinlega flúið land. Það er erfitt að geta sér til um hverjar hinar eiginlegu ástæður eru fyrir brottflutningi af landinu en eflaust hafa einhverjir flutt af landinu út af þessu, ég er í engum vafa um það. Mér þykir rétt að horfa ekki bara til ársins 2011 í þeim efnum heldur að skoða þróunina frá því lögin voru sett. Þannig var talað við þann hóp sem lenti í skattlagningunni. Við skulum hafa í huga að þetta eru ekki bara einhverjir auðmenn sem gjarnan er talað niður til í dag. Mjög stór hluti - ég fullyrði það - af þeim sem hafa lent í þessari skattgreiðslu er einfaldlega fólk sem við í þingsal nefnum oft eldri borgara, þ.e. elsta kynslóðin í landinu sem er búin að greiða niður húsnæðisskuldir sínar og á fasteignir, sumir eiga kannski fleiri en eina og aðrar eignir sem þeir hafa náð að ávaxta yfir starfsævina, en það eru eignir sem litlar tekjur eru af. Hvernig eiga menn að bregðast við kröfunni um að skila skatti af þessum eignum til ríkissjóðs? En látum það vera. Ég nefni auðlegðarskattinn, þann eignarskatt sem hann er, til vitnis um svik sem ég tel ástæðu til að minna á í tengslum við þær skatta- og gjaldahækkanir sem við erum að ræða. Það væri hægt að telja upp langan lista. Ég efast um að ég geti svona í svipinn munað alla skattana. Tekjuskattar fyrirtækja hafa hækkað. Fjármagnstekjuskattur hefur hækkað. Kynntir hafa verið aðrir skattar sem við hreyfum ekki mikið við hér eins og af vaxtatekjum. Við höfum í dag hæsta virðisaukaskatt sem þekkist á byggðu bóli. Hann hefur verið hækkaður. Við höfum líka séð tekjuskattskerfið tekið til heildarendurskoðunar með nýjum skattþrepum þannig að langflestir hafa þurft að þola miklar skattahækkanir, en allir hafa þurft að þola skattahækkanir. Það er ekkert annað en blekking þegar því er haldið fram að aðgerðir ríkisstjórnarinnar í skattamálum almennt á þessu kjörtímabili komi ekki við þá sem lægst hafa launin. Það er ekkert nema blekking vegna þess að í því sambandi leyfa menn sér að undanskilja þá ákvörðun sem var gripið til fyrr á kjörtímabilinu að afnema verðbætur á persónuafslætti. Menn undanskilja það bara frá öðrum aðgerðum, sem hefði þó augljóslega leitt til hærri skattbyrði ef það hefði verið látið kyrrt liggja. Síðan reyna menn að slá sig til riddara fyrir það að lægstu laun verði verðbætt í frumvarpinu sem liggur fyrir þinginu í dag,  Eina rétta leiðin til þess að meta áhrif á lægstu laun í landinu á valdatíma núverandi ríkisstjórnar er einfaldlega að spyrja sig þessarar spurningar: Hvernig hefði skattbyrði lægstu launa verið á þessu kjörtímabili ef engar skattbreytingar hefðu verið gerðar, ef ekkert hefði verið hreyft við persónuafslættinum og engar aðrar skattbreytingar verið gerðar? Það er eina leiðin til að nálgast rétt svar við því hvernig hefur verið komið fram við þá sem lægst hafa launin. Þegar málum er þannig stillt upp er augljóst að þeir lægst launuðu hafa líka þurft að þola hærri skattbyrði. Alveg sama hvað hæstv. fjármálaráðherra tyggur það oft í þingsal að þessu sé öfugt farið þá er það einfaldlega ekki rétt. Það er heldur ekki rétt hjá hæstv. forsætisráðherra þegar hún heldur því sama fram. Ég hef minnst hérna á eldsneytið. Það hefur marghækkað og öll hin gjöldin sem ýmist hafa verið færð upp til verðlags eða stóraukin og hækkuð. Listinn er svo langur að ég ætla ekki að reyna að rifja hann allan upp hér. Þetta hefur verið ein samfelld skattahækkanahrina og enn er verið að bæta í. Við höfum boðið upp á valkost við þessum aðgerðum. Sá valkostur birtist í efnahagstillögum okkar sem síðast voru lagðar fram í haust. Við teljum að rangt hafi verið að fara skattahækkunarleiðina í gegnum efnahagskrísuna. Við teljum okkur eiga allt undir því að hlífa bæði heimilum og fyrirtækjum við þessum miklu skattahækkunum vegna þess að þannig náum við að styrkja á ný skattstofnana, þannig náum við að koma miklu betur og heilbrigðar til móts við heimilin sem eru í þröngri stöðu, ekki bara út af atvinnuleysinu sem hér hefur verið heldur líka vegna hinnar miklu greiðslubyrði sem heimilin fást við. Tölurnar sem við fáum frá Hagstofunni um stöðu heimilanna eru skelfilegar og það hversu hátt hlutfall heimilanna á í erfiðleikum með að ná endum saman. Þetta eru skelfilegar tölur. Þrátt fyrir það er í þessu nýja máli enn verið að kynna til sögunnar auknar álögur. Staða efnahagsmála að öðru leyti, sem ég ætla að minnast stuttlega á undir lok ræðu minnar, er líka sérstakt áhyggjuefni. Menn hafa gert rangt með því að hampa þeim hagvaxtartölum sem hér hafa verið þótt þær geti að hluta til falið í sér jákvæð tíðindi því að uppspretta hagvaxtarins er sérstakt áhyggjuefni, þ.e. skortur á fjárfestingu. Fjárfesting mun áfram láta á sér standa meðan skattumhverfið á Íslandi er ekki samkeppnishæft og við höfum ríkisstjórn í landinu sem sífellt er að hrófla við skattkerfinu, breyta því og sýna vinnubrögð eins og þau sem við höfum orðið vitni að hér á þingi við afgreiðslu þessa máls. Það er eins og allt sé unnið öfugt hjá ríkisstjórninni. Í síðustu viku samþykktum við fjárlögin og bjuggum til einhverja tölu um hverjar tekjurnar ættu að vera. Núna erum við að ræða frumvörpin sem eiga að fylla inn í þann tekjuramma. Við sjáum það eftir afgreiðslu fjárlaganna að nefndarmenn eru á hlaupum á göngunum við að breyta og laga og draga úr tekjumyndun og bæta það upp með einhverri annarri, allt til þess að það passi inn í ramma fjárlaganna. Auðvitað ætti þetta að vera alveg þveröfugt. Auðvitað ætti fyrst að komast að því fyrir hverju er meiri hluti á þingi hvað skattahækkanir varðar, fyrir hverju er meiri hluti þegar kemur að tekjuhlið fjárlaganna og um leið fyrir hverju er þá meiri hluti hvað snertir nauðsynlegan niðurskurð. Þegar það liggur fyrir geta menn afgreitt fjárlögin og sagt: Þetta er það sem við höfum komið okkur saman um og meiri hluti er fyrir á þingi. - en þetta er allt gert þveröfugt. Það er ömurlegt að verða vitni að þessum vinnubrögðum. Að sjálfsögðu tekur allt atvinnulífið eftir því vegna þess að menn eru á harðahlaupum að kynna sér þær hugmyndir sem verða hér til seint á kvöldin í nefndum og er varpað inn í þingsal til að ræða sem breytingartillögur við þessi frumvörp. Allt atvinnulífið hefur mikla hagsmuni af því að fá tækifæri til að veita slíkum hugmyndum umsögn og meta áhrif þeirra á þá starfsemi sem fer fram úti í þjóðfélaginu. Það er dapurlegt að verða vitni að slíkum vinnubrögðum. Hvaða skilaboð senda þau til fjárfesta? Þau senda þau skilaboð að hér sé engu að treysta, hér sé pólitískur óstöðugleiki og menn geti ekki gengið að neinu vísu varðandi rekstrarumhverfi sitt. Þetta hefur verið viðvarandi vandamál og er enn, þess vegna er fjárfestingin jafnlítil og raun ber vitni. Hagtölurnar sem við höfum séð að undanförnu bera með sér að einkaneysla er að taka við sér og það er að sjálfsögðu fagnaðarefni að því marki sem aukin einkaneysla byggir á einhverri raunverulegri verðmætasköpun í landinu, þ.e. að svo lengi sem við höfum fullvissu fyrir því að fyrir launahækkunum sem hafa átt sér stað í landinu sé einhver innstæða, að atvinnureksturinn beri þær launahækkanir, að þær skili sér ekki á endanum í verðlagi og uppsögnum. Síðan þurfum við að gera okkur grein fyrir því að aukinn kaupmáttur almennings byggir að hluta til á einskiptisaðgerðum, vaxtaendurgreiðslum eins og frá Landsbankanum, niðurfellingu lána og öðru þess háttar og auðvitað líka á úttekt séreignarsparnaðar sem tekinn hefur verið út í tugum milljarða króna. Þegar við mælum einhvern kipp í einkaneyslu og vitum að allt þetta hefur verið að gerast verðum við að gæta okkar á að hampa því ekki sem merkjum um meiri háttar viðsnúning í hagkerfinu. Við hljótum að geta verið sammála um að það sem þarf fyrst og fremst að gerast hér er að fjárfesting fari af stað og raunveruleg verðmætasköpun. Við þurfum að taka höndum saman til að tryggja að atvinnustarfsemi í landinu geti með raunhæfum hætti staðið undir launahækkunum sem vara. Ef það er eitthvað sem við ættum að hafa lært eftir undanfarna áratugi þá er það víxlverkun kauphækkana og verðlags sem er ekkert annað en ömurlegur vítahringur sem hefur tilhneigingu til að taka nánast engan enda þegar hann fer af stað. Það þarf meiri háttar sameiginlegt átak allra aðila á vinnumarkaði og stjórnvalda til að binda enda á slíkan vítahring þegar hann kemst á snúning. Allt þetta eigum við að láta verða tilefni til að staldra við. Mér er kunnugt um að í efnahags- og viðskiptanefnd séu menn enn að vinna í þessu máli. Ég vona að sú vinna skili einhverjum árangri. En skatta- og gjaldahækkanir getum við í Sjálfstæðisflokknum einfaldlega ekki stutt. Við getum ekki gert það vegna þeirra aðstæðna sem eru. Við getum ekki gert það atvinnulífsins vegna. Við getum ekki gert það heimilanna vegna. Við erum ósammála ríkisstjórninni um að nauðsynlegt sé að fara í slíkar hækkanir. Við teljum þvert á móti að nauðsynlegt sé að fara ekki í slíkar hækkanir.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða innsýn inn í afstöðu þingflokks sjálfstæðismanna til skattahækkana sem lagðar eru til af núverandi stjórnarmeirihluta. Ég kem upp til að spyrja hv. þingmann út í það hvernig þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hugðist fjármagna allar þær breytingartillögur sem komu frá fulltrúum flokksins þegar við ræddum fjárlagafrumvarpið. Allar breytingartillögurnar fólu í sér útgjaldaaukningu. Ég átti von á því þá að í umræðu um tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins kæmu fram tillögur um hvernig Sjálfstæðisflokkurinn vildi fjármagna þessar útgjaldatillögur. Þær hafa ekki litið dagsins ljós. Ég vil því spyrja hv. þingmann: Hvernig ætluðuð þið að fjármagna þessar útgjaldatillögur? Ef svarið verður það sem mig grunar, að það eigi að draga allar skattahækkanir til baka frá 2009 og treysta á að veltan í samfélaginu aukist í gegnum aukinn hagvöxt, þá spyr ég: Hefur hv. þingmaður trú á því að veltan muni aukast svo mjög að skatttekjur sem ríkið verður af, sem verða væntanlega um 90 milljarðar, komi inn í ríkissjóð á einu ári og hvar á þá að fjármagna þann halla sem er núna á ríkissjóði, 21 milljarð?

Frú forseti. Ég þakka fyrirspurnina. Það er þannig með þær tillögur sem hér er verið að spyrja sérstaklega um að í fyrsta lagi gerðu flutningsmenn tillögunnar ráð fyrir niðurskurði að hluta til á móti þeim útgjaldaauka sem þar var. Að öðru leyti vísa ég til efnahagstillagna okkar í Sjálfstæðisflokknum sem liggja frammi á þinginu. Það er rétt hjá hv. þingmanni að við teljum að umsvifin muni aukast mjög með því að skjóta súrefni til atvinnulífsins og heimilanna í landinu með margvíslegum, margþættum aðgerðum. Meðal annars með því að lækka skatta en líka með því að ljúka skuldaúrvinnslunni sem hefur dregist úr öllu hófi, með því að koma af stað nýju framkvæmdaskeiði, með því að styðja við stöðu lítilla og meðalstórra fyrirtækja, með því að ljúka endurskoðun fiskveiðistjórnarkerfisins þannig að við fáum sátt um grunnatvinnuvegina, og með því að tala skýrt um umhverfi atvinnustarfseminnar þannig að við endurheimtum traust á því umhverfi sem hún starfar í löðum við fram fjárfestingu. Einn mikilvægur liður í þessu heildarplani væri auðvitað sá að afnema líka gjaldeyrishöftin sem allra fyrst. Það mun þurfa að taka á, það mun þurfa að skera niður. En við erum sannfærð um að það er röng leið að halda áfram enn og aftur, eins og verið er að gera í þessu máli, að hækka skatta. Það gengur einfaldlega ekki upp. Það ætti ekki að þurfa að benda á annað en það að skattbyrðin á Íslandi er orðin einna hæst meðal allra OECD-ríkjanna. Síðan er líka hitt, og væri ágætt að heyra viðhorf hv. þingmanns sem er hagfræðingur til þess, að það er rangt að hækka skatta í kreppu. Það er rangt.

Virðulegi forseti. Það er rétt, það er slæmt að hækka skatta í samdrætti vegna þess að það dregur mjög úr efnahagsstarfseminni einmitt þegar hana þarf að auka eða örva. Vandamálið við það er að við erum með meira en samdrátt, við erum með kreppu sem kom í kjölfar bankahruns. Við slíkar aðstæður taka skatttekjur mjög seint við sér. Til að getað lækkað skatta við slíkar aðstæður þarf að lækka þá mjög mikið sem þýðir að á móti þarf að skera velferðarútgjöld mjög mikið niður. Þá erum við farin að skera niður grunnþjónustu í velferðarkerfinu og í raun að koma kostnaði af ríkinu yfir á einstaklinga sem þurfa, eins og við sjáum reyndar að vissu leyti úti á landsbyggðinni, að fara mjög langar vegalengdir til að sækja nauðsynlega sjúkraþjónustu. Það hefur verið álit hagfræðinga, m.a. hagfræðinga AGS, að halda eigi aftur af skattahækkunum eftir bankahrun vegna þess að það þýði of mikinn niðurskurð á grunnþjónustu. Frú forseti. Ég hefði viljað spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki sammála því að draga þurfi úr iðgjaldagreiðslum í lífeyrissjóði fyrst skattbyrðin er svona þung hér á landi og leggja miklu meiri áherslu á að tryggja vöxt raunlauna. Ef raunlaun vaxa hér á landi aukast skatttekjur nógu mikið til þess að við lendum ekki í vandræðum með öldrun þjóðarinnar.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þetta andsvar. Fyrst aðeins varðandi skattana. Mér finnst mjög mikilvægt að koma því til skila hér að málflutningur okkar í Sjálfstæðisflokknum hefur frá upphafi þessa kjörtímabils verið sá að það væri stórhættulegt að hækka skattana. Það er oft sagt að við höfum talað fyrir því alveg frá 2008 að brýnt væri að lækka alla skatta í landinu. Við höfum fyrst og fremst talað fyrir því að viðhalda því skattkerfi sem var við lýði og hækka ekki öll gjöld og skatta með þeim hætti sem gert hefur verið, það væri hættulegt. Hv. þingmaður rekur hér að það sé álit margra sérfræðinga að það dragi ekki svo mjög úr efnahagsumsvifunum að hækka þá eitthvað eftir krísu eða kreppu eins og þá sem við erum að ganga í gengum, en það er alveg öruggt að skattahækkanir örva ekki hagkerfið. Ef við horfum til þess sem örvar hagkerfið mest af öllu, meira en skattalækkanir, þá er það fjárfesting, ný fjárfesting. Þar höfum við verið í alveg sérstökum vandræðum og augljóst að ríkisstjórninni hefur gjörsamlega mistekist á þessu kjörtímabili. Tillögur okkar miða að því að stórauka fjárfestinguna og það er ekki hægt að taka einhverja einstaka þætti út úr heildarsamhenginu í efnahagstillögum okkar í þeim efnum. Ég vil aðeins koma inn á iðgjaldagreiðslurnar. Ég veit ekki hvort ég skildi hv. þingmann rétt en mér fannst birtast þar sú hugsun að ríkið ætti kannski að taka yfir lífeyrisskuldbindingarnar í auknum mæli. Með því að við draga úr iðgjaldagreiðslunum mundu raunlaunin aukast og það mundi skila sér í skatttekjum sem gerði ríkinu betur kleift að takast á við öldrun þjóðarinnar. Það væri þá einhvers konar brotthvarf frá sjóðamynduninni sem við höfum verið að vinna að. Ég hef verið talsmaður þess að 

Virðulegur forseti. Ég vildi inna hv. þingmann eftir því hver afstaða hans er til þeirra breytingartillagna sem hér liggja fyrir við málið við 2. umr., hvort hann telji að þær séu til bóta almennt og málinu til framdráttar. Í öðru lagi fagna ég því að hv. þingmaður viðurkennir það að núna í stjórnartíð þessarar ríkisstjórnar er það nýorðið svo að viðfangsefni okkar er ekki lengur efnahagshrun heldur vöxtur. En hvað segir Sjálfstæðisflokkurinn þá? Hann segir: Já, en þetta er ekki vöxtur eins og hann á að vera vegna þess að hann er drifinn áfram af því að ganga á sparnað. Þessi fullyrðing stenst enga skoðun. Frá hruni hefur sparnaður okkar í lífeyrissjóðakerfinu vaxið verulega. Sá nærri 4% hagvöxtur sem er á fyrstu þremur ársfjórðungum þessa árs, og er gríðarmikill í samanburði við öll okkar helstu nágrannalönd, er ekki drifinn áfram af því að ganga á sparnað. Hann er drifinn áfram af 6,8% aukningu á útflutningi sem ég hefði hingað til talið að menn teldu heilbrigða forsendu hagvaxtar. Þó við höfum leyft fólki að sækja nokkuð í séreignarsparnað sinn hefur sannarlega ekki gengið á hann, því að séreignarsparnaðurinn hefur aukist frá hruni um 75 milljarða kr. Þess vegna hlýt ég að spyrja hv. þingmann hvernig hann geti sagt að tæplega 4% hagvöxtur sem meðal annars byggir á 6,8% aukningu í útflutningstekjum sé fólginn í því að gengið sé á sparnað þegar tölurnar sýna skýrt og ótvírætt að uppsöfnun í lífeyrissjóðunum hefur aukist um verulegar fjárhæðir frá hruni og séreignarsparnaðurinn hefur vaxið um 75 milljarða frá hruni. Hvernig göngum við þá á sparnað til að standa undir þessum hagvexti? Getur hv. þingmaður útskýrt þessar fullyrðingar?

Virðulegi forseti. Það var þannig að skömmu eftir hrun komu fulltrúar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins til okkar og færðu okkur þær góðu fréttir að í þeim rúmlega 130 efnahagskrísum sem þeir hefðu fengist við í gegnum tíðina kæmust ríki aftur í vöxt eftir svona tvö ár að meðaltali. Það voru okkar væntingar og þess vegna fórum við í tveggja ára prógramm með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Við áttum að vera komin í vöxt á árinu 2010. Því miður þurfti að framlengja prógammið með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum um heilt ár vegna þess að tafir urðu á ýmsum þáttum áætlunarinnar. Það sem hefur tafist hvað mest er vöntun á nýrri fjárfestingu. Ég hef talað fyrir því að ekkert eitt skipti okkur meira máli en að laða fram nýja fjárfestingu, hún skili okkur mestu í efnahagsbata þegar hún tekur við sér að nýju. Er það svo þegar heildarsparnaðarstaðan í landinu er tekin með í reikninginn að það sé ekki áhyggjuefni á hvaða grunni hagvöxturinn á líðandi ári er reistur? Ég held ég verði að vera ósammála hv. þingmanni um þetta vegna þess að það liggur fyrir að það eru ekki neinir smáaurar sem hafa verið teknir út úr séreignarsparnaðarkerfinu. Sama hver heildarstaða kerfisins er í dag samanborið við fyrra ár til dæmis þá verður ekki fram hjá því horft að á einu ári voru teknir út 25 milljarðar í séreignarsparnaði. Það drífur einkaneysluna áfram. Við hljótum að geta verið sammála um að það sem við viljum sjá drífa einkaneysluna áfram er ekki að fólk taki út sparnað, sama hvernig heildarstaða sparnaðar í landinu stendur, heldur að raunaukning launa sem standi á bak við það sé sjálfbær, að kaupmáttur sé að vaxa, að við séum að auka afköstin í atvinnustarfseminni í landinu, auka framleiðnina og auka verðmætasköpunina. Við þurfum á því að halda. 

Virðulegur forseti. Það er ekki hægt að horfa bara á úttektir úr séreignarsparnaðarkerfinu, það verður líka að horfa á ávöxtun sjóðanna og það sem fólk borgar inn. Staðreyndin er sú að menn hafa ekki verið að ganga á séreignarsparnaðarformið, heldur hefur sparnaðurinn í því kerfi verið að aukast. Þess vegna er hagvöxturinn ekki drifinn áfram af því að menn séu að ganga á þann sparnað. Þegar sparnaður í séreignarkerfinu eykst er ekki verið að ganga á sparnaðinn, það skilur auðvitað hver maður. Hagvöxtur sem drifinn er áfram af auknum útflutningi er sannarlega jákvæður hagvöxtur og sá hagvöxtur hófst tveimur árum eftir hrun og hrunið varð á síðasta ársfjórðungi ársins 2008, það verður hv. þingmaður að hafa í huga. Tæplega 4% hagvöxtur er bara býsna góður árangur miðað við það árferði sem er á mörkuðum heimsins í dag. Hv. þingmaður vék að auðlegðarskattinum og kallaði það svik að það sem hefði verið kynnt sem tímabundið væri nú ekki lengur tímabundið. Ég verð að leiðrétta hv. þingmann. Það er að vísu verið að framlengja þann skatt um eitt ár, því miður, en hann er engu að síður enn þá tímabundinn. Og þegar hv. þingmaður segir að horfa verði til flutnings sem hefur orðið á fólki sem greiddi þennan skatt frá því að skatturinn var tekinn upp, þá hefur það verið kannað. Á fyrsta árinu var helmingi minna um brottflutning hjá þessu fólki en almenningi. Ég hugsa að við hv. þingmaður séum sammála um að uppistaðan í þessum hópi sé auðvitað fólk sem er stolt af sínu starfi og stolt af því að vera Íslendingar eins og við öll og er auðvitað tímabundið tilbúið til þess að leggja hér af mörkum. Ég skil þó áhyggjur þingmannsins af því ef þetta yrði varanlegt sem skattlagning jafnmikil og hún er einmitt núna í augnablikinu. Ég vil að lokum taka undir spurningu hv. þm. Lilju Mósesdóttur. Hv. þingmaður segir að það sé rangt að hækka skatta í kreppu. En er þá rétt að reka yfirskuldsettan ríkissjóð í kreppu með 2 millj. kr. halla á hvert heimili í landinu á ári og safna þannig upp skuldum ár frá ári? Er það rétt aðferð 

Frú forseti. Það er að sjálfsögðu skylda stjórnvalda hverju sinni að skila ríkissjóði í jafnvægi. Það þarf að vera raunhæft á hverjum tíma hvernig hægt er að ná fram því markmiði. Í ríkisstjórnartíð Sjálfstæðisflokksins fram til ársins 2009 var að jafnaði lögð gríðarlega mikil áhersla á að greiða jafnframt niður skuldir. Lág skuldastaða íslenska ríkisins var ein meginforsenda þess að við höfðum burði til að takast jafnmyndarlega á við þá kreppu sem hér hefur verið við að fást og raun ber vitni. Varðandi úttekt á sparnaðinum þá held ég að ég hafi sagt allt sem ég þarf að segja um það. Það er einfaldlega þannig að úttekt á séreignarsparnaði ásamt með vaxtaendurgreiðslum til dæmis í Landsbankanum jafnhliða skuldaleiðréttingu og kauphækkunum í tengslum við kjarasamninga í vor, hefur allt lagst til við að auka tímabundið ráðstöfunartekjur heimilanna sem skila sér í aukinni einkaneyslu. Þannig er það. Það er meðal annars ástæðan fyrir því að enda þótt hagvöxtur hafi mælst þetta hár á þessu ári er ekki gert ráð fyrir að það verði áframhald á því á næsta ári, heldur eru hagvaxtarspár fyrir næsta ár algerlega óviðunandi. Ég held að við séum reyndar þegar öllu er á botninn hvolft líka sammála um að við þurfum á fjárfestingu að halda. Það hefur verið markmið ríkisstjórnarinnar frá upphafi að stórauka hana. Það var markmiðið með stöðugleikasáttmálanum árið 2009 og hún hefði átt að vera hátt í 200 milljörðum meiri á líðandi ári en hún er. Varðandi þær breytingar á frumvarpinu sem eru til lækkunar á gjöldum þá get ég að sjálfsögðu með glöðu geði sagt að ég tek þeim fagnandi, og öllu 

Hæstv. forseti. Það er kannski við hæfi að byrja á því að nefna það sem hv. síðasti ræðumaður, hv. þm. Bjarni Benediktsson, endaði á í svari sínu til hv. þm. Helga Hjörvars og geta þess að ég er sammála því sjónarmiði að ýmislegt í breytingartillögum meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar er til bóta, er til þess fallið að gera afar slæmt frumvarp örlítið skárra. Það skal viðurkennast. Það sem hefur gerst í nefndinni, af hálfu meiri hluta hennar milli 1. og 2. umr. er til bóta. Alls ekki nóg en það er í meginatriðum til bóta. Það verður þó ekki hjá því litið að aðdragandinn og vinnubrögðin eru ekki góð. Fyrir mann sem stendur utan nefndarinnar og hefur ekki fylgst í návígi með vinnu þar heldur fengið einungis fréttir af því eins og hver annar þingmaður þá er þetta ekki í nógu góðu horfi. Hér hefur verið nefnt, og ástæða til að ítreka það, að í sjálfu sér er verið að byrja á vitlausum enda þegar fjárlagafrumvarp er afgreitt og þar gert ráð fyrir tilteknum tekjum af tilteknum gjaldstofnum og svo komið með frumvörp inn í þingið sem fela í sér lögfestingu þeirra gjalda eða gjaldahækkana sem fjárlagafrumvarpið byggir á. Byrjað er á því að fá niðurstöðuna og síðan er farið í það að finna út hvernig niðurstöðunni megi ná. Það er ekki gott. Það er ekki verið að vinna hlutina í réttri röð. Vandi hv. þingmanna ríkisstjórnarflokkanna í þessu máli er nokkur vegna þess að þeir samþykktu í síðustu viku fjárlagafrumvarp sem gerði ráð fyrir að það ætti að ná svo og svo miklum tekjum út úr þessum lið og svo og svo miklum tekjum út úr hinum liðnum. Svo eru þeir núna í þessari viku að fást við það hvernig haga eigi lagabreytingum til að ná þeirri niðurstöðu sem þeir sjálfir komust að í síðustu viku. Það er mjög skrýtið. Sérstaklega þegar fyrir liggur að jafnvel í þeirra eigin röðum er áhugi á að breyta ýmsum af þeim áformum og frumvörpum sem lágu til grundvallar fjárlagafrumvarpinu sem samþykkt var í síðustu viku, tillögur meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar í þessu máli bera þess vitni. Þar er um að ræða töluvert miklar breytingar á frumvarpinu. Og segja má að nefndin vinni út frá því að hún sé í rauninni neydd til þess að ná út sömu tekjum eða sambærilegum tekjum og gert var ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu í síðustu viku og það skerðir svigrúm hennar mjög mikið. Eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson nefndi í ræðu sinni áðan er auðvitað skynsamlegra að átta sig á því hverju menn geta náð í tekjur, hvaða tekna menn geta aflað, og láta síðan útgjöldin ráðast af því frekar en að fara hina leiðina, að byrja á því að ákveða hvaða útgjöld menn langar til að ráðast í og velta því síðan fyrir sér hvernig menn ætli að fjármagna það. Þetta er eitt atriði. Annað atriði sem ég ætla að nefna er það að mörg af þeim frumvörpum, það á reyndar ekki við um þetta, sem við erum að fást við í þessari viku og fela í sér tekjuöflunaraðgerðir fyrir ríkissjóð komu skelfilega seint inn í þingið, komu inn í þingið 30. nóvember eða 1. desember og voru rædd við 1. umr. í síðustu viku, mörg hver 7. eða 8. desember, held ég. Alltaf hefur staðið til að þinginu lyki 16. desember. Þetta eru mjög skrýtin vinnubrögð, mjög einkennileg vinnubrögð hjá ráðuneytunum, og þau eru mörg sem bera ábyrgð á framlagningu þeirra frumvarpa, vegna þess að í mörgum tilvikum lágu fyrir áform um tekjuöflun í fjárlagafrumvarpi sem var lagt fram 1. október. Það líða því tveir mánuðir frá því að fjárlagafrumvarp er lagt fram þar sem gert var ráð fyrir að einhverra tiltekinna tekna sé aflað og þangað til frumvörpin til að afla teknanna eru lögð fram á þingi. Það eru fráleit vinnubrögð, óútskýranleg og óafsakanleg vinnubrögð. Ég tók fram, hæstv. forseti, að það ætti ekki við um þetta frumvarp og svo maður hljómi nú aðeins jákvæður í garð hæstv. fjármálaráðherra má hann eiga það að þetta frumvarp og reyndar fleiri skattafrumvörp frá hans hendi komu inn í þingið um mánaðamótin október/nóvember, allt að mánuði fyrr en verið hefur undanfarin tvö, þrjú ár þegar hæstv. fjármálaráðherra hefur verið að koma með skattafrumvörp í tengslum við fjárlagafrumvarpið inn í lok nóvember. Hrósa ber því sem vel er gert þannig að hæstv. ráðherra stóð sig vel að þessu leyti. Aðrir ráðherrar mega hins vegar líta í eigin barm og velta því fyrir sér hvernig á því stóð að það tók þá tvo mánuði frá því að fjárlagafrumvarp var lagt fram að koma til þingsins frumvörpum sem fela í sér tekjuöflun sem gert var ráð fyrir í því sama fjárlagafrumvarpi. Það er hreint út sagt fráleitt, sérstaklega þegar horft er til þess að það skerðir til mikilla muna möguleika þingsins til þess að fara í vandaða og góða skoðun á viðkomandi frumvörpum. Það skerðir möguleika þingsins til þess að fara í gegnum þau frumvörp, meta þau og velta fyrir sér þeirri stefnumörkun sem í þeim felst. Í mörgum tilfellum er ekki bara um að ræða breytingar á krónutölu eða prósentutölu gjalda, það er meiri stefnumörkun sem felst í frumvörpunum sem til umræðu eru og óhjákvæmilegt að þau mál séu skoðuð vandlega. En frumvarpið kom inn 1. nóvember, gott mál. Það þýðir að hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur haft nokkuð góðan tíma, alla vega í samanburði við fyrri ár, til að fara yfir þetta og vonandi birtist sú vandaða yfirferð í þeim tillögum sem hér liggja fyrir. Ég verð þó - þó að við séum nú í 2. umr. og málið eigi trúlega eftir að ganga aftur til nefndar og komi svo til 3. umr. - að lýsa ákveðnum áhyggjum af því að þær viðamiklu breytingartillögur sem er að finna í frumvarpinu fái kannski ekki nægilega góða skoðun áður en þær verða að lögum. Það hefur áður komið fyrir í þinginu að frumvörp sem eftir atvikum hafa fengið ágæta umfjöllun, fengið umsagnir og góða skoðun, þeim hefur verið snúið á hvolf eða gerbreytt á síðustu metrunum, á síðustu dögum eða klukkustundum málsmeðferðarinnar í þinginu. Fyrir hefur komið, eins og hv. þingmenn þekkja, að það leiði til þess að málin fái ekki nægilega góða skoðun áður en ákvörðun er tekin. Ég legg því áherslu á það í mestu vinsemd að þær breytingar sem lagðar eru til á frumvarpinu og þær breytingar sem verða gerðar á frumvarpinu fái góða skoðun í viðkomandi nefnd áður en það verður lögfest frá þingi, því að við því má búast að það verði niðurstaðan, að þetta verði lögfest núna fyrir jólin. Ég skora þess vegna á hv. efnahags- og viðskiptanefnd að gæta þess sérstaklega varðandi þær breytingar sem verið er að gera og eru í mörgum tilvikum mjög umfangsmiklar fái líka góða faglega skoðun áður en niðurstöðu er náð. Þetta segi ég þó að ég vonist vissulega til að enn meiri breytingar verði á þessu frumvarpi. Ég dreg ekki dul á það að ég tel að gera þurfi enn meiri breytingar á því en meiri hluti hv. nefndar hefur lagt til og vonast til að viðræður, sem að einhverju leyti eru hafnar innan nefndarinnar, leiði til jákvæðari niðurstöðu að þessu leyti þannig að sá skaði sem ég er hræddur um að frumvarp þetta valdi verði minni en ella. Þetta segi ég vegna þess að ég hef enga trú á að áhrif þessa frumvarps verði jákvæð. Ég held að það muni hafa neikvæð áhrif eins og mörg, flest, ef ekki öll skattafrumvörp núverandi ríkisstjórnar. Það muni vissulega, a.m.k. til skemmri tíma, hafa jákvæð áhrif á tekjur ríkissjóðs en ríkissjóður er ekki eyland. Hagsmunir ríkissjóðs til lengri tíma ráðast af því hvernig hagsmunir efnahagslífsins, heimilanna og atvinnulífsins eru. Ríkissjóður sem byggir á atvinnulífi sem er í vanda, á heimilum sem eru í vanda, kemst mjög fljótt í vanda. Menn geta náð sér í tekjur til skamms tíma til að bæta stöðuna, bæta rekstrarstöðuna, en hætt er við að staðan snúist mjög fljótt í þá átt að ríkissjóður sé í rauninni að éta, eins og stundum er sagt, útsæðið með því að skattleggja skattstofnana, hvort sem um er að ræða þá sem tilheyra atvinnulífinu, fyrirtækjunum eða einstaklingunum, svo illa að þeir nái ekki að vaxa með þeim hætti sem þeir ella gætu gert. Af því að ég vék almennt að skattstefnu ríkisstjórnarinnar áðan er mjög athyglisvert að velta því fyrir sér að þegar núverandi ríkisstjórn tók við völdum í upphaflegri mynd og komst að völdum fyrir næstum þremur árum, 1. febrúar 2009, voru fyrstu skattalegu aðgerðir þeirrar ríkisstjórnar þá um sumarið. Í júnílok voru skattbreytingar afgreiddar og afgreiddar í nokkru snarhasti og nokkrum látum vegna þess að menn vildu eins og sagt var grípa til skjótra aðgerða til að laga stöðu ríkissjóðs. Gáfu sér þess vegna ekki mikinn tíma til samráðs eða heildarstefnumótunar eða þess háttar, en því var lofað að út í slíka heildarstefnumótun varðandi uppbyggingu skattkerfisins yrði ráðist. Hæstv. fjármálaráðherra talaði um það, bæði hér innan þings og á fundum með samtökum úti í bæ, að hann sæi fyrir sér mikla vinnu stórra hópa þverpólitískt og með fulltrúum úr atvinnulífinu og frá hagsmunaaðilum og sérfræðingum og ég veit ekki hvað og hvað sem áttu að vinna sameiginlega að breyttu skattkerfi á Íslandi og móta heildarstefnu um skattlagningu hér á landi. Síðan eru liðin tvö og hálft ár og enn og aftur erum við að fást við frumvörp sem lögð eru fyrir Alþingi Íslendinga sem fela í sér breytingar hér og þar í skattkerfinu. Verið er að hækka þennan skatt lítillega, framlengja hann lítillega, finna upp nýjan skatt til að leggja á þessa starfsemi eða hina starfsemina, þessa eignina eða hina eignina, en enn bólar ekkert á þessari heildarstefnumörkun. Hvar liggur hún fyrir? Hvar liggur fyrir sú heildræna stefnumörkun sem fjármálaráðherra talaði um þegar sumarið 2009? Hvergi. Hafa þeir aðilar, hagsmunaaðilar, fulltrúar stjórnmálaflokka, launþegasamtaka, atvinnurekendasamtaka eða fagsamtaka eða fagstétta verið kallaðir að borðinu til að taka þátt í mótun slíkrar heildarstefnu? Einhverjir fundir hafa átt sér stað. Sennilega ekki margir undanfarna mánuði, sennilega engir sem tilheyra þeirri stefnumörkun sem birtist í þessu frumvarpi og öðrum tekjuöflunarfrumvörpum. Ekki neitt. Það er alltaf verið í einhverjum bútasaumi. Menn töluðu um það fyrir tveimur og hálfu ári að fara ætti í heildarstefnumörkun til þess að gerbreyta skattkerfinu á Íslandi, ná jafnræði og tryggja tekjuöflun og gera þetta í víðtækri breiðri sátt með samráði út og suður. Svo gerist ekkert nema það að í fjórða sinn kemur inn í þingið hrina, röð af skattbreytingafrumvörpum sem að því er virðist eru meira og minna án samhengis hvert við annað og án samhengis við neina heildarstefnumörkun. Þetta er enn einn bútasaumurinn. Það sem þessar skattbreytingar, þessar fjórar hrinur og þau frumvörp sem við erum að tala um í þessari viku, eiga sameiginlegt nánast án undantekninga, undantekningarnar eru þó til, er að næstum allar þessar breytingar horfa í þá átt að auka álögur á einstaklinga, heimili og fyrirtæki. Í frumvarpi þessu er reyndar verið að draga pínulítið í land eða nokkuð, umtalsvert, við skulum segja hlutina eins og þeir eru, varðandi tryggingagjaldið. Verið er að stíga jákvætt skref til baka varðandi tryggingagjaldið sem var hækkað stórlega fyrir tveimur árum. Það er jákvætt og það ber að virða. Slíkar breytingar eru undantekningin. Nærfellt allar hinar breytingarnar eru einstaklingum, heimilum og fyrirtækjum, sem sagt skattgreiðendum í landinu í óhag, leggja þyngri byrðar á einstaklinga, fyrirtæki og heimili, draga þar með úr þeim möguleikum að rísa úr öskustónni eftir hrunið haustið 2008. Þetta verðum við að horfast í augu við. Einhverjir hafa talið saman þær skattalagabreytingar sem núverandi ríkisstjórn hefur beitt sér fyrir og ég heyrði hér í gærkvöldi töluna 146. Það er kannski ekki nákvæm tala en hún lýsir því hversu margar og margvíslegar skattbreytingar hafa verið gerðar á síðustu tveimur og hálfu ári frá sumri 2009. Ég þori að fullyrða að 90% af þeim breytingum, kannski 95%, eru skattgreiðandanum í óhag, einstaklingnum, fyrirtækinu, heimilinu. Slíkar breytingar hafa ekki bara falið í sér skattahækkanir, hækkun á eiginlega öllum þeim sköttum sem til eru í landinu, nánast öllum sköttum sem finnast í lagasafninu, heldur eru þær að mörgu leyti líka til þess fallnar að flækja skattkerfið, gera það flóknara, ógagnsærra og erfiðara viðureignar. Það er stundum talað um að þjónusta sé notendavæn. Þetta er ekki gott orðalag, en skattalöggjöfin hefur til muna verið gerð ónotendavænni en áður var með þeim fjölmörgu breytingum sem gerðar hafa verið auk þess sem það er ákveðið vandamál út af fyrir sig þegar tíðar skattalagabreytingar ganga yfir, þegar skattalögum er breytt í sumum tilvikum í verulegum atriðum einu sinni á ári og jafnvel oftar á einhverjum tilteknum sviðum. Það eykur flækjustigið fyrir þann sem þarf að lúta skattalögunum, þann sem þarf að fylgja þeim, þann sem þarf að gera áætlanir sínar þar sem m.a. er gert ráð fyrir áhrifum skatta, hvort sem um er að ræða einstakling, launamann, smáatvinnurekanda eða þá sem standa í umfangsmeiri fyrirtækjarekstri. Sannast sagna er það nú þannig varðandi breytingar af þessu tagi, flækjur í löggjöf og í skattalöggjöf ekki síst, að löngum eru þær til þess fallnar að valda t.d. smærri fyrirtækjum meiri vandræðum en stærri fyrirtækjunum sem hafa meiri möguleika á því að kaupa sér sérfræðiaðstoð eða hafa innanhússsérfræðinga á þessu sviði. Með þessu móti, hæstv. forseti, hefur ríkisstjórnin kannski ekki meðvitað, ég vil ekki ætla henni það, ég vil ekki ætla hæstv. ríkisstjórn að gera það meðvitað, en hún hefur engu að síður átt þátt í því að hindra eða seinka endurreisn efnahagslífsins með fjöldamörgum aðgerðum á sviði skattamála. Auðvitað er það svo að til að atvinnulífið nái sér almennilega á strik, til að efnahagslífið nái almennilega að reisa sig við þurfa mörg skilyrði að vera fyrir hendi og skattaþátturinn er bara hluti af því dæmi. En skattaþátturinn er þó einn af þeim þáttum varðandi starfsumhverfi atvinnulífsins og fyrirtækja sem við stjórnmálamenn, við sem eigum þátt í löggjafarvaldinu eða framkvæmdarvaldinu, getum haft hvað mest áhrif á. Ýmsir aðrir þættir eru þess eðlis að við ráðum miklu minna um það hver skilyrði atvinnulífsins eru, en varðandi skattahlutann höfum við veruleg áhrif. Og við þurfum að velta því fyrir okkur: Er það sem við erum að gera, eru þær ákvarðanir sem við tökum á þingi til þess fallnar að ýta undir endurreisn efnahagslífsins eða eru þær til þess fallnar að tefja fyrir endurreisn efnahagslífsins? Hvort erum við að gera með þessu frumvarpi? Hvort erum við að gera með ýmsum öðrum frumvörpum sem fela í sér aukna tekjuöflun fyrir ríkissjóð? Erum við að seinka endurreisn efnahagslífsins eða erum við að ýta undir endurreisn efnahagslífsins? Í mínum huga er svarið augljóst. Hér er um að ræða skaðlegar aðgerðir í því samhengi. Ég vildi nefna þetta, hæstv. forseti, án þess endilega að missa sjónar í sjálfu sér á því sem við ræðum hér nákvæmlega, því frumvarpi sem við erum nú með til umfjöllunar. En þetta samhengi er hins vegar þannig að við verðum að horfa á það í heild. Ef við til dæmis veltum fyrir okkur hvað ríkissjóður er að auka skattheimtu sína mikið með nákvæmlega þessu frumvarpi erum við að tala um nokkra milljarða. Menn geta deilt um það hver sú upphæð nákvæmlega er eða hver hún verður nái frumvarpið fram að ganga með þeim breytingum sem á því kunna að vera gerðar. Það eru nokkrir milljarðar. Það eru nokkrir milljarðar í aukna skatta til viðbótar við tugi milljarða á ársgrundvelli sem hefur verið bætt ofan á skattbyrði einstaklinga og fyrirtækja í landinu á valdatíma núverandi ríkisstjórnar. Hún hefur í fjórum lotum hækkað skatta einstaklinga og fyrirtækja verulega. Um er að ræða umtalsverðar fjárhæðir og það eru fjármunir sem nýtast þá ekki til þeirrar uppbyggingar sem nauðsynleg er á hinum vígstöðvunum, þ.e. hjá þeim sem standa undir ríkisrekstrinum í dag og á öllum tímum. Það verðum við að hafa í huga. Um er að ræða minni skattahækkanir í frumvarpinu en oft áður, það skal viðurkennt, verið er að hækka skattana minna, kannski álíka mikið og í fyrra en minna en í hittiðfyrra. En það sem við erum að gera núna, við erum að bæta því ofan á skattahækkanirnar í desember 2010. Þær bættust síðan ofan á skattahækkanirnar í desember 2009, sem bættust ofan á skattahækkanirnar í júní 2009. Við erum því sífellt að þyngja pinklana sem við leggjum á einstaklinga og fyrirtæki í landinu. Við erum sífellt að þyngja þá bagga, það er rétt að við höfum það í huga. Ég er hræddur um að þetta verði til þess að seinka þeim bata sem við höfum öll vonað að væri að koma í landinu. Þá kem ég að því sem mönnum hefur orðið tíðrætt um í umræðunni og það snýr að hagvextinum. Það er rétt að tölur Hagstofunnar sýna að hagvöxtur á þessu ári hefur verið meiri en spáð var, 3,7% á fyrstu þremur ársfjórðungum, sem er töluverður hagvöxtur, töluvert mikill og góður hagvöxtur. En það er líka rétt, eins og bent hefur verið á fyrr í umræðunni, að mikið af þeim hagvexti er til komið vegna aukningar í einkaneyslu sem ástæða er til að hafa áhyggjur af að verði ekki viðvarandi, að það verði ekki sú framleiðsluaukning, verðmætasköpun í þjóðfélaginu sem dugar til þess að halda einkaneyslu uppi til lengri tíma. Auðvitað verðum við að segja að framtíðin ein getur svarað því hvernig þær stærðir allar leggjast, hvaða tölur koma út þegar þetta ár í heild verður gert upp og þegar næsta ár í heild verður gert upp út frá þjóðhagslegum forsendum. Og við vonum það besta. En það er ástæða til að hafa áhyggjur af því hve mikill hluti af hagvextinum er til kominn vegna einkaneyslu sem á sér rætur í einhverju öðru en aukinni verðmætasköpun í samfélaginu og því sem hér hefur líka verið bent á, þ.e. hve fjárfesting, atvinnuvegafjárfesting er lítil, því að það er hún sem skapar verðmætin til framtíðar. Það er þar, í fjárfestingu í atvinnulífinu, sem lagður er grunnur að hagvexti framtíðarinnar. Þegar atvinnuvegafjárfesting er jafnlítil og nú virðist vera og verið hefur frá hruni þá veldur það okkur áhyggjum þegar horft er til framtíðar. Og þá, svo ég snúi máli mínu aftur, hæstv. forseti, að skattalöggjöfinni, er sá skattalagapakki sem við ræðum um í þessari viku ekki til þess fallinn að ýta undir fjárfestingu eða aukna verðmætasköpun, sérstaklega ekki þegar horft er í baksýnisspegilinn og það metið að hvaða leyti þær skattahækkanir sem nú er verið að leggja á bætast ofan á eldri skattahækkanir, sem líka voru til þess fallnar að draga úr fjárfestingu, fæla menn frá fjárfestingu, hræða menn frá fjárfestingu. Það er áhyggjuefni þegar við horfum til framtíðar og þegar við veltum fyrir okkur hvort forsendur verði til kröftugs hagvaxtar á næstu árum. Þetta eru þættir, hæstv. forseti, sem valda mér áhyggjum og þess vegna vildi ég sjá skattapólitíkina einhvern veginn allt öðruvísi en við sjáum í þessu frumvarpi. Ég tel að æskilegt væri, sem liður í ráðstöfunum af hálfu löggjafans og stjórnvalda til að ýta undir atvinnulífið og efla efnahagsstarfsemina í landinu, að breyta skattapólitíkinni, slaka á skattpíningunni til að reyna að stuðla að því að koma hjólum atvinnulífsins af stað, því að þar snúast þau því miður allt of hægt, hæstv. forseti. Og það er ástæða til að hafa áhyggjur af því að þó að vel gangi vissulega í ákveðnum greinum þá á hið almenna atvinnulíf á heildina litið enn mjög langt í land með að ná sér upp í eðlilegan snúning ef svo má segja, ekki yfirsnúning heldur eðlilegan snúning, eðlilegan vöxt. Við þekkjum hvaða ástæður búa þar að baki. Við sumar þeirra ráðum við, aðrar ekki. Við ráðum því ekki að um þessar mundir eru aðstæður á mörkuðum erlendis að mörgu leyti erfiðari en verið hefur, við ráðum ekki við það. Við ráðum ekki að öllu leyti við atriði sem hér hefur verið nefnt, sem er endurskipulagning skulda fyrirtækja sem að miklu leyti er ekki í höndum okkar stjórnmálamannanna. Þar hafa hlutirnir gengið of hægt en vonandi er að nást árangur á því sviði núna. Við hér á þingi ákveðum ekki vaxtastigið í landinu sem auðvitað hefur áhrif í þessu sambandi líka. En það eru ákveðnir þættir sem við höfum töluverð áhrif á og skattarnir eru þar á meðal. Það eru ákveðin atriði sem við höfum áhrif á sem tengjast meðal annars fjárfestingum og framkvæmdum, t.d. á sviði orkumála, framkvæmdum á sviði uppbyggingar orkufreks iðnaðar og annað þess háttar þar sem hlutirnir hafa gengið töluvert hægt, þó að ekki verði sagt að ekkert hafi gerst, það væri ekki sanngjarnt, en þar hafa hlutir gengið mjög hægt miðað við það sem væntingar voru um fyrir ári, fyrir tveimur árum, fyrir þremur árum. Hversu oft höfum við ekki séð í hagspám, hvort sem er frá opinberum aðilum eða öðrum, að hagvöxtur muni svo og svo mikið aukast ef tilteknar framkvæmdir, hvort sem við erum að horfa á Suðurnesin eða norður í Þingeyjarsýslur, kæmust af stað? Hversu oft höfum við ekki séð hagspár sem hafa getið þess hversu mikil áhrif það hefði á hagvöxt í landinu ef slíkar framkvæmdir kæmust af stað? Við vitum að ein framkvæmd sem komst af stað, stækkun í Straumsvík, hjálpar okkur mikið núna, við vitum það. Stækkun og endurnýjun á álverinu í Straumsvík hefur veruleg áhrif inn í hagvaxtartölur núna, mjög jákvæð. En við höfum líka séð í tölum í niðurstöðum Hagstofunnar, fjármálaráðuneytis, Seðlabanka, Alþýðusambandsins, Vinnuveitendasambands og allra þeirra aðila sem eru að spá fyrir um framtíðina um áhrif - bara ef við horfum annars vegar til Helguvíkur og hins vegar Bakka við Húsavík, hvað framkvæmdir á þeim stöðum gætu haft mikil áhrif fyrir utan tilteknar framkvæmdir á sviði orkuöflunar, sem skipta líka miklu máli í þessu sambandi. Þar hefur ríkisstjórnin ekki borið gæfu til að vera samstiga, heldur hafa mikil ágreiningsmál sem þessu tengjast verið innan ríkisstjórnarflokkanna sem hafa í rauninni gert það að verkum að uppbygging á þessu sviði hefur tafist mjög mikið allan valdatíma þessarar ríkisstjórnar. Það eru hlutir sem við á Alþingi, við sem þingmenn, við sem stjórnmálamenn hefðum getað haft nokkur áhrif á, ekki ráðið öllu um, ekki haft fullkomlega í hendi okkar, alls ekki, en við hefðum getað haft áhrif á það. En þau áhrif sem hafa komið úr Stjórnarráðinu eða héðan frá þinginu hafa fremur orðið til þess að tefja fyrir frekar en að flýta fyrir á þessum sviðum. Og það er alveg í takti við það sem við höfum verið að gera í skattamálunum þar sem þær aðgerðir sem gripið hefur verið til hafa frekar verið til þess fallnar að tefja fyrir, trufla, draga úr og seinka batanum frekar en að ýta undir það að fyrirtækin og heimilin í landinu gætu náð sér á strik að nýju. Í frumvarpinu er verið að fjalla um fjöldamarga tiltekna skatta. Upphaflegt frumvarp gerði ráð fyrir í 15 köflum, 30 greinum, ýmsum skattalegum breytingum, í sumum tilvikum krónutölubreytingum, í öðrum tilvikum prósentuhækkunum. Eitthvað af þessu hefur verið tekið til endurskoðunar af hv. efnahags- og viðskiptanefnd, til bóta að mér sýnist að mestu leyti en alls ekki nógu mikið. Hæstv. forseti. Ég vona, og vil ljúka máli mínu á því, að hv. nefnd skoði málin enn betur og geri enn fleiri breytingar á frumvarpinu sem til bóta mega verða með það að markmiði að draga úr skaðlegum áhrifum frumvarpsins. En þó að ýmislegt hafi verið lagfært, að því er mér sýnist í meðförum efnahags- og viðskiptanefndar nú þegar, er nauðsynlegt að málin séu skoðuð til muna betur áður en frumvarpið verður gert að lögum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir jákvæð orð í garð þeirra breytinga sem við í meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar gerum á málinu milli umræðna þó að hv. þingmaður vilji í einhverjum efnum ganga lengra og hefur sín sjónarmið fyrir því. Hv. þingmaður vék að því fyrirkomulagi að við afgreiddum fjárlög í síðustu viku en ráðstafanir í ríkisfjármálum í þessari viku, að það sé einkennilegt. Það þarf þó ekki að koma hv. þingmanni á óvart því að sá háttur hefur náttúrlega verið hafður á um ráðstafanir í ríkisfjármálum um langt árabil. Þau frumvörp koma ekki fram á hverju ári, þau koma aðeins fram þegar grípa þarf til mjög víðtækra aðgerða í ríkisfjármálum sem gerir að verkum að fjárlögum þarf að fylgja eftir með sérstökum bandormi sem kallaður er, sem tekur á ýmsum lagabreytingum sem leiða af miklum breytingum í ríkisfjármálunum. Þetta var til dæmis gert í ríkisstjórnartíð Davíðs Oddssonar, árin 2000 og 2001, hygg ég, og bæði árin sá háttur hafður á að í einni vikunni voru fjárlögin afgreidd og í næstu viku á eftir ráðstafanir í ríkisfjármálum. Sömuleiðis stóðum ég og hv. þingmaður að sömu málsmeðferð, væntanlega á haustþinginu 2008, í framhaldi af hruninu þegar grípa þurfti til víðtækra ráðstafana. Með sama hætti hafa þessi mál verið tekin hin síðari tvö árin og það er auðvitað vegna þess að umræðan um ríkisfjármálin fer fram í fjárlagaumræðunni og þegar niðurstaða er fengin í hana er lokið við að afgreiða þær lagabreytingar sem af samþykkt fjárlaganna leiða. Þess vegna held ég að sá háttur sé ósköp eðlilegur, því að ef þetta mál væri afgreitt á undan færi fjárlagaumræðan í raun og veru meira og minna fram í umfjöllun um þessi mál en ekki í umfjöllun þar sem fjárlögin og ríkisfjármálin í heild sinni væru undir. Ég tek síðan undir með hv. þingmanni að 

Hæstv. forseti. Á góðum degi erum við hv. þm. Helgi Hjörvar svona næstum því sammála og ég get tekið undir margt sem hann sagði í andsvari sínu. Það verður þó að hafa í huga að því lengra sem umfjöllun um tekjuöflunarfrumvörp er komin þegar fjárlög eru endanlega afgreidd þá skiptir það máli, því að oft hefur það verið svo að þó að endanleg afgreiðsla frumvarpa um ráðstafanir í ríkisfjármálum eða skattamál hafi beðið fram yfir endanlega afgreiðslu fjárlaga hafa menn verið komnir lengra í umfjöllun sinn, vitað meira í hvað stefndi varðandi tekjuöflunina en áður. Nú ætla ég alls ekki að gera þetta að einhverju aðalatriði í ræðu minni eða þessum umræðum. Ég nefndi þetta hins vegar vegna þess að ég teldi æskilegt, og vona að hv. þingmaður geti verið mér sammála um það, að við rekstur ríkisins geti menn gert eins og menn gera vonandi sem oftast í rekstri fyrirtækja eða jafnvel rekstri heimila, þ.e. að láta útgjöldin ráðast af tekjunum en ekki öfugt.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir athyglisverða ræðu. Það virðist vera eins og þetta sé einhver mantra að nefna orðið „skattar“ sem oftast og menn haldi kannski að fylgið stígi og stígi í jöfnu hlutfalli við það. Ég held að almenningur sé ekki endilega sammála því. Flestir, og heimili og fyrirtæki, gera sér grein fyrir því að ástandið hefur verið þannig síðustu árin að menn hafa einfaldlega orðið að grípa til ýmissa aðgerða og mér finnst vægast sagt nokkuð glannalegt að fullyrða að 90–95% af þeim skattahækkunum sem gripið hefur verið til séu beinlínis í óhag fyrir almenning og þá sem verða fyrir því. Mig langar að biðja hv. þm. Birgi Ármannsson að útskýra það aðeins nánar og spyr hann jafnframt hvort hann útiloki það að menn hafi þurft að grípa til tímabundinna skattahækkana eftir hrunið til að reyna að brúa eitthvert bil og hvort hann haldi það virkilega að menn hefðu með því að sleppa því náð að örva efnahagsumhverfið það mikið að það hefði nægt til þess að koma okkur í gegnum þetta. Í öðru lagi langar mig að spyrja hann hvort hann útiloki það að þurft hafi eftir þetta sama hrun að jafna með skattkerfisbreytingum hag almennings í landinu og verja þá sem verr voru staddir. Í þriðja lagi væri þá ágætt og fróðlegt að heyra í örstuttu máli frá hv. þingmanni hvort honum finnist að skattar eigi eingöngu að vera tekjuöflunartæki eða hvort það megi hreinlega hugsa það líka til jöfnunar og þá stýringar á heilbrigðari lífsháttum.

Hæstv. forseti. Til að byrja á því síðara þá lít ég á skatta einkum sem tekjuöflunartæki, einkum. Ég er ekki bókstafstrúarmaður í þeim skilningi að ég útiloki að hægt sé að nota skattkerfið með öðrum hætti en ég lít fyrst og fremst á það sem tekjuöflunartæki, og ég tel varðandi önnur markmið hjá hinu opinbera séu önnur tæki betri en skattkerfið til þess að ná þeim árangri hugsanlega að styðja þá sem höllum fæti standa í þjóðfélaginu, t.d. með beinum hætti, með beinum greiðslum eða í gegnum almannatryggingakerfið eða önnur slík kerfi, eða þá með því að bjóða upp á ókeypis eða ódýra þjónustu hinna og þessara stofnana hins opinbera. En ég tel að skattkerfið eigi fyrst og fremst að vera til þess að afla teknanna og það eigi sem minnst að reyna að nota það til að stýra þjóðfélaginu í smáatriðum á grundvelli einhvers konar, við getum kallað það þjóðfélagsverkfræði, þar sem stjórnmálamenn eða embættismenn reyna að fínstilla samfélagið eins og þeim finnst að það eigi að vera. Ég er að lífsskoðun of mikill frjálshyggjumaður til að samþykkja slík sjónarmið. Hins vegar er það auðvitað svo að skatttekjur eru nauðsynlegar til að standa undir þjónustu sem við öll viljum standa að sem ég vil, eins og hv. þingmaður, að standi fólki til boða. Ég held að meiri árangur náist með því að hafa skattkerfi sem hvetur frekar en skattkerfi sem letur. Ég held að slíkt skattkerfi sé betur til þess fallið til lengri tíma að standa með öflugum hætti undir sameiginlegri þjónustu, undir velferðarkerfi og undir góðum lífskjörum heldur en skattkerfi þar sem 

Hæstv. forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessi svör. Þau komu mér reyndar ekki á óvart en skýr voru þau. Ég ítreka fyrri spurningu: Álítur hv. þingmaður að mögulegt hefði verið að komast á þann stað sem við þó erum í dag án þess að auka skattheimtu nokkuð?

Hæstv. forseti. Ég vil ekki útiloka að aukin tekjuöflun á einhverjum sviðum hafi verið nauðsynleg, ég ætla ekki að alhæfa með þeim hætti. Á hinn bóginn þegar farið er út í það á tiltölulega stuttu tímabili, tveimur og hálfu ári, að hækka eiginlega alla skatta sem til eru í landinu, suma umtalsvert, og að búa til nýja skatta, þá rennur mér eiginlega kalt vatn milli skinns og hörunds.

Virðulegi forseti. Ég þakka forseta fyrir þessa leiðréttingu því að ef ég hefði komið hingað upp undir andsvari hefði ég fengið tvær mínútur til að fjalla í síðari ræðu minni um svo umfangsmikið mál sem tekjuhlið fjárlagafrumvarps fyrir árið 2012 er. Við höfum rætt mikilvægi þess að vanda til vinnubragða þegar kemur að svo mikilvægu máli sem snertir hagsmuni heimilanna, fyrirtækjanna, ríkissjóðs og sveitarfélaganna í landinu. Þess vegna vil ég þakka fyrir að við höfum fengið ágætan tíma til að fara yfir raunverulegt innihald þess frumvarps sem við ræðum hér og jafnframt það sem betur má fara í vinnubrögðum þegar kemur að jafnmikilvægum málum og hér um ræðir. Ég nefndi það í fyrri ræðu minni að það er mjög ankannalegt að vera að ræða tekjuhlið fjárlaga, og við erum í 2. umr., þegar búið er að ljúka allri umræðu um fjárlög og afgreiða þau mál sem lög frá Alþingi. Það er eitthvað sem við verðum að laga vegna þess að að sjálfsögðu á að ræða þessi mál helst hlið við hlið. Annars vegar er um að ræða tekjuhlið fjárlaganna og hins vegar útgjaldahliðina og þessir tveir hlutir eiga óhjákvæmilega mikla samleið í umræðunni, en vonandi getum við rætt það hér. En það er kannski eðlilegt að við ræðum mikið um skattamál og stefnu ríkisstjórnarinnar í skattamálum sem við framsóknarmenn höfum verið mjög ósáttir við. Af hverju ræðum við svo mikið um það núna og deila um það? Það er vegna þess að svo lítið samráð hefur verið haft í skattamálum hér á landi og á það hefur ríkisstjórnin því miður ekki viljað hlusta, þar á meðal þær efnahagstillögur í skattamálum sem við framsóknarmenn höfum lagt fram allt frá vormánuðum ársins 2009. Árið 2009 kviknaði ljós og var ég mjög ánægður þegar hæstv. fjármálaráðherra boðaði aukið samráð um skattamál þjóðarinnar í framtíðinni. Boðað var til eins fundar sem ég mætti á, snemma vors ársins 2009. Þar mættu fulltrúar allra þingflokka og hagsmunaaðila í samfélaginu og var ákveðið að fara í mjög viðamikið samstarf um það hvernig við mundum haga skattstefnu íslensks þjóðfélags í framtíðinni. Voru miklar væntingar og vonir bundnar við það. Það var skömmu eftir hrun og ég taldi að menn væru viljugir til að vinna saman að málum sem skipta þjóðina miklu máli. Þessir fundir urðu ekki margir, ég held að þeir hafi orðið tveir, og nú eru tvö og hálft ár liðið síðan ríkisstjórnin ræddi við okkur á þeim vettvangi í stjórnarandstöðunni og einnig við Samtök atvinnulífsins, Alþýðusambandið, eldri borgara, öryrkja og fleiri mætti nefna. Það hefur ekkert samráð átt sér stað á þessum vettvangi í tvö og hálft ár, eins og hv. þm. Birgir Ármannsson kom ágætlega inn á í ræðu sinni áðan. Það er þess vegna eðlilegt að við reynum þá að nota þennan vettvang til að tala fyrir sjónarmiðum okkar og hugsjónum þegar kemur að svo mikilvægu máli sem skattbreytingar eru og stefnunni í þeim efnum fyrst okkur er ekki hleypt að borðinu þar sem stefnan er mótuð. Það hefur verið óumdeilt í umræðunni, þegar við horfum til þess hvernig kjör einstakra þjóðfélagshópa munu þróast, að á næsta ári munu kjör aldraðra og öryrkja, þ.e. lífeyrisþega, hækka einungis um 3,5% á meðan verðlagsspár eru á milli 5–6%. Það er ágætt að fá það fram í þeirri umræðu að lífeyrisþegar í þessu landi munu verða fyrir tekjuskerðingu að raungildi á næsta ári verði þetta frumvarp að lögum. Við höfum spurt stjórnarliða að því hvort það sé í anda hinnar norrænu velferðarstefnu, hvort það sé í anda þeirra ályktana sem Samfylkingin hefur gert á landsfundi sínum eða þá Vinstri hreyfingin – grænt framboð. Ég held að forusta þessara tveggja flokka gangi ekki alveg í takt við grasrótina, þ.e. fólkið sem mótað hefur stefnuna á þessum fundum, vegna þess að þar segir akkúrat hið andstæða, að það eigi að verja þá sem lökust hafa kjörin en það sýnir sig ekki í því frumvarpi sem ríkisstjórnin hefur lagt fram. Það finnst mér að þurfi að koma fram og það þurfum við að ræða enda hefur enginn mótmælt því að kjör öryrkja og lífeyrisþega eigi einungis að hækka um 3,5% á næsta ári á meðan verðlagsvísitala verður mun hærri að öllum líkindum. Það hefur líka komið fram í þessari umræðu að skattleggja á almennu lífeyrissjóðina í fyrsta sinn. Sérstakir eignarskattar verða lagðir á almennu sjóðina, en til að hafa það á hreinu eru kjör og réttindi þeirra sem eru undir almennu lífeyrissjóðunum mun lakari en hjá opinberum starfsmönnum. Ég er ekki að segja að lífeyrisgreiðslur allra opinberra starfsmanna séu með þeim hætti að einhver sómi sé að því, það eru margir á lágum bótum þar. Hins vegar er ríkistrygging á þeim sjóðum, sem sagt Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, en ekki á hinum almennu sjóðum og í kjölfar hrunsins varð því miður að skerða réttindi þess fólks í almennum lífeyrissjóðum. Þessi ríkisstjórn hefur setið marga fundi með Samtökum atvinnulífsins og Alþýðusambandi Íslands þar sem útgangspunkturinn hefur verið sá að reyna að jafna muninn á milli þess að vera aðili að opinberum lífeyrissjóði eða hinum almennu vegna þess að þeir sem eru í almennu lífeyrissjóðunum hafa dregist aftur úr hvað réttindi og kjör varðar á undanförnum árum, einkum frá hruni. Nú leggur ríkisstjórnin, sem setið hefur á fundum með aðilum vinnumarkaðarins, það til að almennu lífeyrissjóðirnir verði skattlagðir um 1,4 milljarða á ári næstu tvö árin. Það mun óhjákvæmilega leiða til þess að skerða verður réttindi þeirra félagsmanna sem eru í almennu lífeyrissjóðunum um þá upphæð. Hér er sem sagt verið að skerða kjör fólks á almenna markaðnum akkúrat á meðan ríkisstjórnin talar fyrir því að jafna eigi muninn á milli opinberra sjóða og almennra sjóða. Maður veltir fyrir sér hvort hugur hafi í raun fylgt máli þegar ríkisstjórnin gaf það út í aðdraganda síðustu kjarasamninga að jafna ætti kjörin en ekki breikka bilið eins og verið er að gera hér. Maður veltir því líka fyrir sér hvaða sinnaskipti hafi orðið hjá stjórnarliðum þegar kemur að þessu máli, fyrir utan það að þeir ætla að tvískatta lífeyrissjóðina sem eru í raun og veru eign fólksins í landinu. Ég hef aldrei vitað til þess að nokkurri ríkisstjórn hafi dottið það í hug að setja sérstaka eignarskatta á lífeyrissjóði landsins en það eru greinilega runnir upp nýir tímar. Mig langar að vitna í frétt Morgunblaðsins þriðjudaginn 13. desember síðastliðinn, máli mínu til stuðnings, þar sem fyrirsögnin er: „Skattlagning þvert á gefin loforð. Mótmæla helmingi lægri kjarabótum.“ Þar segir, með leyfi virðulegs forseta: „Þetta er alveg þvert á þann anda sem menn voru að vinna að í samningunum og gengur þvert á yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um að jafna lífeyrisréttindin,“ segir Björn Snæbjörnsson, formaður Starfsgreinasambands Íslands, um fyrirhugaða skattlagningu á hreinni eign lífeyrissjóðanna, en framkvæmdastjórn sambandsins sendi frá sér ályktun um málið í gær undir yfirskriftinni „Stjórnvöld svíkja almennt launafólk.“ - Ég endurtek: „Stjórnvöld víkja almennt launafólk.“ Það eru stór orð frá forustumanni í verkalýðshreyfingunni. Framkvæmdastjóri Alþýðusambands Íslands hefur líka látið stór orð falla sem og fjölmörg önnur samtök launafólks. Eins hafa Samtök atvinnulífsins fylgt því eftir þannig að ríkisstjórnin virðist vera nokkuð einangruð þegar kemur að þess máli. Við höfum gagnrýnt þessa skattlagningu harðlega og það er nauðsynlegt að það það komi fram vegna þess að hér er verið að stíga mjög stórt og sögulegt skref í skattlagningu á almennu lífeyrissjóðunum. Þetta er í raun í fyrsta sinn sem nokkur ríkisstjórn hefur vogað sér inn á það svið og er það mögulega til eftirbreytni í framtíðinni. Ef menn halda áfram á þeirri braut er verulega vegið að lífeyrissjóðakerfinu í landinu og þá ekki að hinu opinbera kerfi heldur að hinu almenna sem ekki hefur ríkisábyrgð á bak við sig. Við erum í raun og veru að búa til tvo þjóðfélagshópa, þ.e. ellilífeyrisþega sem hafa tekjur úr opinberum lífeyrissjóði og lífeyrisþega sem eru á framfæri lífeyrissjóðs á hinum almenna markaði. Nóg um það, en mér finnst mikilvægt að fram komi að þetta eru sögulegar breytingar sem munu hafa þau áhrif að kjör margra lífeyrisþega munu skerðast á nýju ári verði þetta að veruleika. Þetta kemur ofan á það að bætur almannatrygginga hækka einungis um 3,5% á næsta ári og munu þannig verða lægri en spáð er að verðlagsþróunin verði á næsta ári. Ég ræddi um vinnubrögð og mikilvægi þess að við vöndum til verka og ég hældi formanni nefndarinnar og ágætum samverkamönnum mínum í efnahags- og viðskiptanefnd fyrir að við hefðum á þessu hausti fengið meiri tíma og getað farið betur í forsendur frumvarps um ráðstafanir í ríkisfjármálum þannig að betri bragur væri á því. Fyrri frumvörp hæstv. fjármálaráðherra síðustu tvö árin komu í þingið um mánaðamótin nóvember/desember og við fengum 10–12 daga til að afgreiða til að afgreiða mjög viðamiklar breytingar á skattkerfinu, en eins og fram hefur komið í umræðunni eru þær orðnar 142 frá því að hæstv. fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, tók við. Þessar breytingar á skattkerfinu hafa oft verið mjög vanhugsaðar og illa ígrundaðar og hefur það dregið úr löngun fjárfesta til að koma að íslensku atvinnulífi vegna þess að umhverfið er svo óstöðugt eins og fjöldi breytinganna ber vott um. Mig langar að ræða áfram vinnubrögðin því að þegar afgreiða átti málið til 2. umr. síðastliðinn mánudag voru okkur í efnahags- og viðskiptanefnd kynntar breytingar meiri hlutans sem við áttum að samþykkja fyrir 2. umr. málsins. Þar var lætt inn máli sem heitir Breyting á lögum um stjórn fiskveiða, og er gríðarlega umfangsmikið mál sem snertir undirstöðuatvinnugrein landsins. Á öllum þeim fundum sem við höfðum haldið í haust var hvergi búið að fjalla um málið. Það hafði fallið einhvers staðar á milli skips og bryggju og hafði ekki fengið neina efnislega meðhöndlun í efnahags- og viðskiptanefnd þingsins. Við fórum fram á að það mál yrði ekki tekið út á þessum fundi og höfðum svo sem ágæt rök með okkur í þeim efnum, þ.e. að við afgreiddum ekki breytingartillögur óséðar án þess að hafa rætt við hagsmunaaðila í sjávarútvegi, þá bæði starfsfólks og sjávarútvegsfyrirtækja til þess að við gætum áttað okkur á hvað þarna væri á ferðinni. Formaður nefndarinnar ákvað að taka málið út og senda til 2. umr. Við höfum reynt að liðka fyrir þingstörfum og notað kvöldmatarhléið til að fjalla um þetta mál og sjá hvað þar er á ferðinni. Ljóst er að um stórkostlega breytingu er að ræða á grundvallaratriði er snertir sjávarútvegsstefnu okkar. Það er einfaldlega ekki hægt að bjóða okkur, atvinnugreininni eða hinum dreifðu byggðum upp á að við vinnum með þessum hætti. Komið hefur í ljós að það er stefna Steingríms J. Sigfússonar, hæstv. fjármálaráðherra, að ná í fjármuni sem legið hafa í svokölluðum AVS-sjóði, sem stendur fyrir aukið virði sjávarafurða og er undir hatti hæstv. sjávarútvegsráðherra. Það varðar svokallaðan skötuselskvóta eða leigu á honum. Um er að ræða upphæð upp á 190 millj. kr., að ég held, sem hæstv. fjármálaráðherra vill að fari úr sjávarútvegsráðuneytinu, sem er undir þessum sjóð, í ríkissjóð Steingríms J. Sigfússonar, og það á að gera með mjög skömmum fyrirvara. Þessi skötuselskvóti og leigan á honum voru mjög umdeild á sínum tíma og hvað sem manni þótti um þá aðgerð var röksemdafærsla hæstv. ráðherra Jóns Bjarnasonar sú að þeir fjármunir sem kæmu af leigu á skötuselskvótanum ættu að renna til atvinnuuppbyggingar í sjávarbyggðum landsins, til nýsköpunarverkefna, og að horfa ætti sérstaklega til byggðarlaga sem glímt hafa við fækkandi störf í sjávarútvegi á umliðnum árum, eðlilega, m.a. út af hagræðingaraðgerðum og hvernig uppbyggingu kerfisins. Verja átti þó nokkrum peningum í að byggja upp nýsköpunar- og atvinnuverkefni í hinum dreifðu byggðum. Nú á að reyna að klára þetta mál með þeim hætti að breyta eðli þess þannig að þeir fjármunir sem renna áttu til atvinnuuppbyggingar á landsbyggðinni eiga að fara ómerktir í ríkissjóð til Steingríms J. Sigfússonar. Ef það er ekki enn eitt dæmið um það vantraust sem hæstv. fjármálaráðherra sýnir hæstv. sjávarútvegsráðherra í störfum hans, þ.e. að ætla að taka það úr sjávarútvegsráðuneytinu og færa það yfir í fjármálaráðuneytið þá veit ég ekki hvað það er. Þetta er enn ein staðfestingin á því að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra nýtur ekki trausts formanns Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Að ætla að reyna að ná þessu máli í gegn með þessum hætti á örfáum mínútum, grundvallarmáli sem snertir undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar, eru einfaldlega vinnubrögð sem mér finnast ekki sæmandi hér. Það er eitthvað sem við eigum eftir að ræða allverulega á milli 2. og 3. umr. Eins og ég sagði áðan hefur stjórnarandstaðan reynt að liðka fyrir þingstörfum og við höfum rætt þessi mál í hliðarsölum þingsins á meðan á þessari umræðu stendur. Það verður því ekki sagt að við viljum ekki ná málum fram á þingi og reyna að halda þeirri áætlun sem upphaflega var gert ráð fyrir, en ef menn ætla að ráðast í einhverjar breytingar sem við höfum ekki sannfæringu fyrir að séu réttmætar og án þess að ræða við helstu hagsmunaaðila sem þessi mál snertir er það ekki gott mál. Hér er um að ræða mörg byggðarlög á landsbyggðinni, rekstrarumhverfi sjávarútvegsins og hvernig við ætlum að haga þessum málum til framtíðar. Það er einfaldlega ekki hægt að afgreiða slík mál á fimm mínútum. Við höfum líka rætt um auknar gjaldtökur, til dæmis varðandi kolefnisskattinn og álögur á fljótandi bensín sem mundu meðal annars bitna harkalega á innanlandsflugi í landinu. Þegar við flettum samgönguáætlun kom fram merkileg frétt um að það sé stefna ríkisstjórnarinnar að hækka lendingargjöld, sem bitna mun mjög harkalega á innanlandsfluginu. Ef það bitnar ekki á rekstri innanlandsflugsins fer það væntanlega út í fargjöldin sem eru þó mjög há fyrir. Ég tek fréttina upp úr Morgunblaðinu þar sem ég gleymdi samgönguáætluninni á öðrum stað í húsinu, en þar stendur, með leyfi virðulegs forseta: „Stefnt er að hækkun lendingargjalda og farþegagjalda á Reykjavíkurflugvelli til jafns við gjöld á Keflavíkurflugvelli. Þetta á að leiða til 250 milljóna kr. árlegrar tekjuaukningar að því er fram kemur í samgönguáætlun til næstu fjögurra ára sem innanríkisráðherra kynnti í dag.“ Síðar kemur fram í sömu frétt: „Er við það miðað að hækkunin komi til framkvæmda í tveimur jafnstórum áföngum á árunum 2012 og 2013.“ Mér finnst að við þurfum að setja þetta í samhengi við auknar álögur og aukna skatta sem innanlandsflugið þarf að bera, verði frumvarpið að veruleika. Ég tel að við þurfum að leggja allar þessar breytur saman og kanna hvort við kippum grundvellinum undan innanlandsflugi í landinu, alla vega á sumum stöðum, ef þessi stefnumörkun fer fram óbreytt. Það verður að ræða betur vegna þess að innanlandsflugið er okkur mjög mikilvægt og skiptir landsbyggðina miklu máli og ekki síður höfuðborgarsvæðið. Mig minnir að tölur hafi sýnt að um 1.000 manns á suðvesturhorni landsins hafi lifibrauð sitt af því sem tengist Vatnsmýrinni og flugvellinum þar. Ég vil að lokum segja að það frumvarp sem við ræðum hér er ekki norrænt velferðarfrumvarp. Frumvarpið mun því miður áfram auka álögur á heimilin og fyrirtækin í landinu, ekki með jafnstórkostlegum hætti og síðustu tvö frumvörp sem við höfum rætt sem tengjast tekjuhlið fjárlaga. Ég tek þó sérstaklega fram að með þessum málflutningi er ég ekki að halda því fram að við getum snúið lífskjörum þjóðarinnar aftur til ársins 2007, að við getum sagt hókus pókus og allir hafi það eins og á hápunkti velmegunarinnar og eins ríkisfyrirtækin, að allar ríkisstofnanir geti haft það eins og þegar ástandið var hvað best. Þó að það hafi verið sýndarveruleiki teljum við framsóknarmenn of hart fram gengið í álögum á heimili og fyrirtæki með því að hækka gjöld og skatta. Eitt lítið dæmi: Það á að hækka álögur á bensín að ég held um 3,5 kr. og ef virðisaukaskatti er bætt ofan á það eru það orðnar rúmar 4 kr. Það er svo sem ekki stórkostlegt en verðið á dísilolíu í dag er rúmar 240 kr., á bensíni um 227 kr. og það enn dýrara í hinum dreifðu byggðum. Þar er bensínið dýrara en á suðvesturhorni landsins og í stærstu þéttbýliskjörnum. Ef við horfum á þróunina bara á þessu ári hefur verð á dísilolíu hækkað um 13% og verð á bensíni um 7% og 4 kr. ofan á þessa þróun leiðir það af sér að það sligar mörg fyrirtæki og heimili, ekki hvað síst í hinum dreifðu byggðum landsins. Einhvern tíma hljótum við að koma að þeim skurðpunkti að nóg sé að gert hvað varðar hækkanir á gjöldum. Við framsóknarmenn teljum líka að ómarkvissar aðgerðir í skattamálum hafi leitt það af sér að fjárfesting í atvinnulífinu sé mun minni en hún gæti verið í dag. Það þarf markvissar aðgerðir þar sem við hvetjum til fjárfestingar og erum með mjög skýr skilaboð um að öll fjárfesting sé velkomin hér á landi, það mun skila sér í stórauknum fjölda starfa. Í því sambandi getum við talað um orkuiðnað. Við eigum orkuauðlindir, fallvötn sem falla til sjávar á hverjum einasta degi. Þar eru ónýtt tækifæri sem við gætum fyrir nokkru síðan verið byrjuð að nýta en rammaáætlunin er ekki einu sinni komin fram í þinginu og óvíst er hvenær hún verður afgreidd. Við horfum líka til undirstöðuatvinnugreinar landsbyggðarinnar og landsins alls, sjávarútvegsins sem glímt hefur við óþolandi óvissu á undangengnum tveimur árum þar sem hringlandaháttur í breytingum á starfsumhverfi sjávarútvegsins hefur verið þannig að forsvarsmenn sjávarútvegsfyrirtækja hafa haldið aftur af sér varðandi fjárfestingar í skipum, húsnæði og tækjum. Auknar fjárfestingar á því sviði hefðu leitt það af sér að tugir milljarða hefðu verið fjárfestir í þessari undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar og þá hefðu margar aðrar atvinnugreinar fengið fjölmörg tækifæri til að vinna með útgerðinni að uppbyggingu sjávarútvegsins hér á landi. En þar hefur allt verið í frosti á undanförnum rúmum tveimur árum. Það er þróun sem við getum ekki búið við. Henni verðum við að breyta. Við getum ekki horft upp á fólksflóttann áfram. Á síðustu þremur árum hefur okkur Íslendingum fækkað um 6.000 manns sem flutt hafa lögheimili sitt úr landi. Hundruð eða þúsundir Íslendinga fara til Noregs í stórum stíl, vinna þar í einn, tvo eða þrjá mánuði, koma síðan heim til Íslands og eru hér í einhvern tíma og það gerir fólk ekki að gamni sínu. Heimilisfaðirinn eða móðirin getur einfaldlega ekki framfleytt fjölskyldu sinni vegna þess að hér er annaðhvort ekki atvinnu að fá eða kjörin eru einfaldlega miklu betri annars staðar. Eins og ég sagði hafa um 6 þúsund manns farið úr landi, um 13 þúsund manns eru án atvinnu, hundruð manna hafa farið í frekara nám, sem er fagnaðarefni út af fyrir sig. Þær tölur segja okkur að við höfum tapað yfir 20 þúsund störfum á undangengnum þremur árum. Auðvitað hefðum við mátt vænta þess að tapa einhverju í kjölfar hrunsins, ég er ekki að segja það, en við ættum nú að hafa náð miklu betri viðspyrnu en raunin er í dag. Fjárfesting í íslensku samfélagi er 13% í dag, hún hefur verið að meðaltali 21% síðustu áratugi. Það vantar 8 prósentustig upp á að það sé meðaltalsfjárfesting á Íslandi í dag sem skapar varanlegan hagvöxt. Ef við reiknum með að landsframleiðslan sé ríflega 1.800 milljarðar þýða 8 prósentustig 140 milljarða vöntun á fjárfestingu í samfélagi okkar miðað við meðalár. Af þessum 140 milljörðum hefði ríkissjóður fengið tekjuskatt og virðisaukaskatt, sveitarfélögin hefðu fengið útsvar, heimilin hefðu fengið hærri tekjur og fyrirtækin líka. Það segir okkur að við værum þar af leiðandi í allt öðrum málum í dag. Við þyrftum ekki að standa í þessum blóðuga niðurskurði hringinn í kringum landið á mjög viðkvæmum stofnunum eins og heilbrigðisstofnanirnar eru. Við þyrftum kannski ekki að hafa tryggingagjaldið á atvinnulífið eins hátt og raunin er í dag. Það jákvæða er að það lækkar þó aðeins með þessu frumvarpi og við getum verið mjög ánægð með að það horfir þó til framfara þar. En heildarniðurstaðan er sú að við framsóknarmenn höfum verið ósammála því hvernig þessi ríkisstjórn hefur rekið atvinnu- og efnahagsstefnu sína. Við höfum talað fyrir því að ekki þurfi að ganga eins hart fram í niðurskurði á velferðarkerfinu, það þurfi ekki að hækka skatta og álögur á heimili og fyrirtæki í landinu svona mikið vegna þess að þriðja leiðin er til sem er aukin atvinnu- og verðmætasköpun í landinu og leiðir það af sér að atvinnulausum fækkar. Við erum að borga yfir 20 milljarða kr. í atvinnuleysisbætur í dag. Ég hef tekið eftir því að stjórnarliðar hafa komið upp og sagt að á seinni tímum hafi ekki nokkur ríkisstjórn eytt eins háum fjármunum sem hlutfalli af landsframleiðslu í velferð og þessi ríkisstjórn, en þá er velferð skilgreind þannig og ég átta mig alveg á því, að við greiðum atvinnuleysisbætur. Ég mæli ekki gegn því. En 20 og eitthvað milljarðar voru settir í Atvinnuleysistryggingasjóð sem framlög til velferðarmála. Segjum sem svo að atvinnuleysi færi úr 7% upp í 15% og menn þyrftu að setja 40 milljarða í Atvinnuleysistryggingasjóð. Þá værum við að tala um stórkostlegustu velferðarstjórn sögunnar, sú er nálgunin. Við megum ekki nálgast hlutina með þeim hætti. Við þurfum að fara að snúa þessari þróun við. Þar höfum við framsóknarmenn vissulega lagt fram róttækar hugmyndir þegar kemur að efnahagsmálum, skuldamálum heimila og fyrirtækja, og við höfum lagt fram mjög ítarlegar hugmyndir í atvinnumálum þjóðarinnar. Stundum þarf hugrekki til að takast á við erfið mál. Við vissum það þegar við lögðum fram flata leiðréttingu eða leiðréttingu á stökkbreyttum höfuðstól skuldugra heimila á sínum tíma að það mál yrði trúlega slegið út af borðinu og það var því miður gert þá. Ég held að flestir séu komnir á þá skoðun í dag að það hefði verið skynsamlegt að fara í almennar leiðréttingar á stökkbreyttum höfuðstól skuldugra heimila og jafnvel fyrirtækja vegna þess að við vorum í stakk búin til þess þá vegna þess að við höfðum eignarhald á bönkunum áður en skilið var á milli gömlu og nýju bankanna, þá höfðum við tækifæri til þess. Formaður Framsóknarflokksins hefur komið fram með hugmyndir um að auka greiðsluvilja fólks, að fólk fái tímabundinn skattfslátt gegn því að greiða af þessum stökkbreyttu lánum. Sú hugmynd er allra góðra gjalda verð, ég vona að hún verði skoðuð í efnahags- og viðskiptanefnd þingsins því að við þurfum að þora að hugsa nýjar hugmyndir þegar kemur að erfiðum málum. Það er það sem við í Framsóknarflokknum höfum lagt áherslu á og munum gera áfram, en ef þessari stefnu verður haldið hef ég ekki trú á því að við byggjum upp varanlegan hagvöxt til lengri tíma litið vegna þess að stöðug aukning á einkaneyslu án þess að fjárfesting, sem er nú í sögulegu lágmarki, eigi sér stað í atvinnulífinu er í raun ekki sjálfbært kerfi heldur lántaka inn í framtíðina. Ég vonast til þess að það fari að verða breytingar á stjórnarstefnunni varðandi efnahags- og atvinnumálin. Það eru þau mál sem brenna á þjóðinni í dag, það eru þau mál sem við þurfum að taka og setja á oddinn og fara að ná einhverjum árangri. Síðustu tæp þrjú ár hafa mörg tækifæri farið forgörðum og því verðum við að breyta. Við verðum að fara að snúa vörn í sókn.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir yfirgripsmikla ræðu. Honum hefur verið treyst af sínum flokki til að vera formaður fjárlaganefndar og jafnframt er hann núna í efnahags- og viðskiptanefnd í umboði síns flokks og þekkir því þessa málavexti alla. Ég ætla að spyrja hv. þingmann um hvað þessi umræða snúist eiginlega. Getur Alþingi breytt einhverjum upphæðum í tekjuhluta fjárlaganna þegar búið er að samþykkja fjárlög? Mér finnst eins og við séum að hreyfa okkur í spennitreyju. Við getum breytt fjársýsluskattinum úr því að vera skattur á laun bankastarfsmanna, minnkað það hlutfall og aukið í staðinn skatta á hagnað bankastofnana, þ.e. við getum eiginlega bara breytt innan þess ramma sem fjárlögin gefa. Ég spyr hv. þingmann sem hefur setið í báðum þessum nefndum, fjárlaganefnd og efnahags- og viðskiptanefnd, efnahags- og skattanefnd þar áður, hvernig hann sjái að við getum leyst þetta. Mér finnst dálítið skrýtið að ræða þessi mál núna eftir að fjárlögin hafa verið samþykkt. Hefði ekki verið eðlilegra að þetta mættist allt í einum punkti, tekjuhliðin, gjaldahliðin, niðurskurðurinn og skattahækkanir hjá þessari ríkisstjórn? Hjá öðrum ríkisstjórnum yrði væntanlega ekki skattahækkun. Þetta gæti mæst í einum punkti og svo þegar menn hafa farið í gegnum alla umræðuna um skattahliðina, niðurskurðarhliðina og gjaldahliðina yrðu fjárlögin samþykkt.

Virðulegur forseti. Ég held að hv. þingmaður viti sem fyrrverandi formaður efnahags- og viðskiptanefndar þingsins svörin við þeim spurningum sem hann lagði fram. Það var vinnulagið hér, ég held svei mér í fyrra og öll árin þar á undan, að þar gegndi sú nefnd mjög veigamiklu hlutverki í að kanna tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins, þ.e. hvaða forsendur lægju þar á bak við. Nú bar svo við að ekki var óskað eftir því að efnahags- og viðskiptanefnd þingsins skilaði fjárlaganefnd greinargerð um forsendur tekjuhliðar fjárlaga. Það er fáránlegt að við skulum ræða forsendur tekjuhliðar fjárlaga í dag þegar búið er að ákvarða útgjaldarammann. Þetta er svona svipað og ef fjölskyldan settist saman undir áramót og byrjaði að gera ráð fyrir því hverju hún ætlaði að eyða og giska svo á hver innkoman yrði. Ef það væri ekki nægilega gott mundu menn bara endurskoða einhverja hluta sem sneru að tekjuhlið heimilisins. Að sjálfsögðu eiga menn að byrja á hinum endanum, að sjá úr hverju við höfum að spila og hvaða möguleika við höfum þá til að mæta tilteknum kröfum þegar kemur að útgjaldarammanum. Hér er akkúrat farin þveröfug leið og það er fáránlegt, eins og hv. þingmaður benti á, að við skulum vera við 2. umr. sem snertir tekjuhlið fjárlaga fyrir næsta ár og búið er að afgreiða fjárlög sem lög frá Alþingi Íslendinga. Ef við sæjum einhverjar miklar skekkjur hér, og það eru vafalaust einhverjar skekkjur í þessu, hugsa ég að menn gætu lagt fram eitthvert frumvarp í þeim efnum en ég hefði haldið að þá þyrftu menn að leggja fram einhvers konar fjáraukalagafrumvarp fyrir næsta ár og þá værum við komin í dálítið ný vinnubrögð í þinginu.

Herra forseti. Nú man ég ekki alveg hvað stjórnarskráin segir en ég held að það megi ekki koma með fjáraukalög það sem eftir lifir árs. Það má ekki koma með nýtt fjárlagafrumvarp eftir að búið er að samþykkja þau fjárlög sem liggja fyrir. Til dæmis kemur í ljós núna að menn eru að auka mismunun í lífeyriskerfinu og það kemur alltaf betur og betur í ljós eftir því sem menn hugsa það betur og fara betur í gegnum það, a.m.k. í mínum huga, að þessi frumvörp sem við erum að samþykkja hérna auka mismunun í lífeyriskerfinu. Þetta er ekki hægt að laga, herra forseti, það er ekki hægt að laga þetta vegna þess að við erum búin að samþykkja fjárlög. Það sem ég vildi spyrja hv. þm. Birki Jón Jónsson um varðar nýju þingsköpin. Það er greinilegt að það þarf að breyta þeim. Er þá ekki rétt að setja í þingsköp að efnahags- og viðskiptanefnd fjalli um tekjuhlið fjárlaga, fjárlaganefnd fjalli um gjaldahliðina og síðan komi þetta allt saman inn í fjárlaganefnd þegar búið er að ræða þetta kannski í tvennum umræðum og tekjuhliðina jafnvel þrisvar og þá fyrst yrðu fjárlögin samþykkt? Þetta sé ég fyrir mér því að ég held að menn hafi gert einhver mistök í þingsköpum Alþingis þegar þau voru sett. Kannski er það ekki óeðlilegt við nýja lagasetningu en þá þarf að vinda bráðan bug að því að laga það og ég held að hv. þingmaður hefði ýmislegt fram að færa í þeim efnum.

Virðulegi forseti. Ég held að allir sem hafa fylgst með þessari umræðu og reyndar fjárlagaumræðunni þar sem menn vörpuðu fram mjög áhugaverðum spurningum er snertu tekjuhlið frumvarpsins sjái að þetta verklag gengur einfaldlega ekki upp. Þetta er ekki það nýja Ísland sem við ætluðum að skapa og ég er sammála hv. þingmanni um að þetta er nokkuð sem við þurfum að skoða strax eftir áramótin þannig að við lendum ekki aftur í verklagi sem þessu. Þetta er einfaldlega ekki með þeim hætti sem við höfum viljað hafa það. Gríðarlega mikil þekking býr í báðum nefndunum en ég upplifði það núna í efnahags- og viðskiptanefnd þingsins að hún var algjörlega sniðgengin þegar kom að umsögnum um mikilvægasta frumvarp sem hver ríkisstjórn leggur fram, fjárlagafrumvarp ársins. Þetta hefur einfaldlega brugðist við gerð þingskapa. Við spurðum í nefndinni hvort það væri virkilega þannig að við ættum ekki að veita umsögn um forsendur tekjuhliðar fjárlagafrumvarpsins og það kom skýrt fram að hugmyndin væri að við gerðum það ekki. Að lokum tek ég undir með hv. þingmanni að mér finnst ansi merkilegt að sjá hversu mikil áhersla er lögð á það af hálfu ríkisstjórnarinnar á síðustu dögum þingsins að skattleggja almennu lífeyrissjóðina sérstaklega, að ætla að láta fulltrúa almennings í almennu lífeyrissjóðunum bera kostnað af þessari vaxtaniðurgreiðslu, sérstaklega á meðan opinberir starfsmenn halda sínum réttindum. Það var verið að auka misvægið á milli almenna launamannsins og hins opinbera. Þetta er þvert á það sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur lofaði aðilum vinnumarkaðarins 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér tekjuöflunarfrumvarp hæstv. fjármálaráðherra og í því sambandi er mikilvægt að rifja upp tilganginn með skattheimtu. Í fyrsta lagi er tekjuöflunartilgangur. Það þarf að afla tekna til að fjármagna þjónustu, það sem við köllum grunnvelferðarþjónustu sem annars væri ekki í boði vegna þess að hún er einfaldlega of dýr til þess að einstaklingar bjóði hana fram. Slík þjónusta er jafnvel of dýr þegar búið er að setja hana upp til þess að einhverjir eða margir aðilar hafi efni á því að borga fyrir hana. Það er talið réttlætanlegt að ríkið afli tekna til að fjármagna þessa grunnvelferðarþjónustu, annars væri hún ekki í boði fyrir þegnana. Í þessu tilfelli er hægt að vísa til heilbrigðisþjónustunnar sem er of dýr til að alfarið sé hægt að leggja hana á herðar einstaklingum og treysta á að þeir finni leiðir til að koma henni af stað og bjóða á því verði sem fólk getur greitt fyrir hana. Hinn tilgangurinn með skattlagningu er tekjujöfnunarhlutverkið. Það er misjafnt, eins og fram hefur komið í umræðunni, hversu mikla áherslu stjórnmálaflokkar leggja á það hlutverk skattheimtunnar. Vinstri flokkarnir hafa tilhneigingu til að leggja áherslu á að skattkerfið sé nýtt til þess að jafna milli þeirra sem fá há laun og hinna sem fá lág laun fyrir vinnu sína. Við vitum að það getur verið þannig í markaðshagkerfi að fólk fær laun sem ekki duga fyrir framfærslu og þá er litið svo á að hægt sé að nota skattkerfið til að bæta við þessi laun þannig að fólk komist að minnsta kosti upp að lágmarksframfærsluupphæðinni. Síðan eru auðvitað aðrir sem halda því fram að það eigi ekki að ýta undir láglaunastörf þannig að fólk geti ekki lifað af þeim. Því beri að tryggja, m.a. með skattheimtu, að slík störf verði ekki til og skattleggja slíka starfsemi út af markaði. Þetta er talið hafa verið gert að einhverju leyti í Þýskalandi þar sem áhersla hefur verið lögð á að tryggja sköpun fyrirvinnulauna en í því landi er áherslan á að sköpuð séu hálaunastörf sem fleiri en einn geta notað til að tryggja framfærslu sína. Stjórnvöld hafa markvisst ýtt undir nýsköpunarstarfsemi og rannsókna- og þróunarstarfsemi til að tryggja slíka atvinnusköpun sem gefur af sér mjög há laun. Hér á landi hefur oft skapast sú staða að laun hafa ekki dugað til framfærslu og það hefur gerst á tímum þegar hagkerfið hefur orðið fyrir miklu áfalli. Það gerðist 2008 og við bankahrunið hvarf um fjórðungur skatttekna ríkissjóðs og það þurfti að bregðast við því til að koma í veg fyrir að vaxtakostnaður ríkissjóðs vegna hallareksturs mundi sliga komandi kynslóðir. Þegar núverandi ríkisstjórn tók við völdum í upphafi árs 2009 var því lofað að þessum halla yrði náð niður þannig að staðinn yrði vörður um grunnvelferðarþjónustuna og farin nokkurs konar blönduð leið við að ná hallanum niður. Annars vegar yrðu lagðir á hærri skattar og hins vegar skorið niður, þá fyrst og fremst á öðrum sviðum en í velferðarþjónustunni. Þegar maður lítur á þær tekju- og aðhaldsaðgerðir sem hafa verið innleiddar á árunum 2009, 2010 og 2011 nema þær um 90 milljörðum, en niðurskurðurinn á þessum þremur árum er um 116 milljarðar. Það hefur sem sagt meira verið skorið niður en sem nemur viðbótartekjum. Þessi mikli niðurskurður, þessir 116 milljarðar, hefur þýtt að við höfum þurft að sjá á bak velferðarþjónustu sem margir telja að sé lífsnauðsynleg þróuðu norrænu velferðarkerfi. Sem dæmi má nefna að á næsta ári þarf Landspítalinn að takast á við niðurskurð sem nemur 440 milljónum, niðurskurð sem mun þýða það að spítalinn neyðist til að leggja niður deildir og þar með skerða þjónustu við sjúklinga. Þetta er niðurskurður sem ég er mjög ósátt við og tel að hafi verið ónauðsynlegt að samþykkja í síðustu viku þegar við samþykktum fjárlög fyrir 2012. Ég tel að við hefðum átt að leita annarra leiða og ná í skattstofna sem ríkissjóður á og hefur í raun bara frestað að nýta sér. Þar er ég að vísa til skatttekna sem liggja inni í lífeyrissjóðunum. Lífeyrissjóðirnir hér á landi eru með því stærsta sem gerist í heiminum, stærð þeirra núna er um 140% af stærð hagkerfisins og það má velta fyrir sér hvort þeir séu ekki fyrir löngu búnir að ná þeirri stærð sem þetta hagkerfi þolir. Það er áhugavert að lesa í efnahagsstefnu Sjálfstæðisflokksins sem var lögð fram sem þingsályktunartillaga í haust tilvitnun í skýrslu sem OECD birti. Í henni kemur fram, með leyfi forseta, að skattbyrði er mest á Íslandi þegar tillit hefur verið tekið til fyrirkomulags lífeyrismála. Þegar maður sér þetta fer maður að velta fyrir sér hvort ekki sé mikilvægt á krepputímum eins og við búum við í dag að létta skattbyrðina. Það hefur reyndar verið málflutningur þingmanna Sjálfstæðisflokksins að skattbyrðin sé orðin of mikil og það megi alls ekki auka hana meira og eigi jafnvel að láta allar skattahækkanir núverandi ríkisstjórnar ganga til baka. En ég velti fyrir mér hvort við eigum ekki að nota þá niðurstöðu OECD að skattbyrðin sé mest hér, ef við tökum tillit til fyrirkomulags lífeyrismála eða þess að launafólk hér á landi borgar hluta af sínum launum inn í lífeyrissjóði, og gera tillögu um að draga úr þessum iðgjaldagreiðslum inn í lífeyrissjóðina. Það verða örugglega margir hissa á þessari tillögu vegna þess að hér á landi hefur verið lögð afskaplega mikil áhersla á það að við þurfum að byggja upp stóra lífeyrissjóði til að ráða við öldrun þjóðarinnar, það að þjóðin verður eldri og að færri og færri einstaklingar greiði skatt til ríkisins og síðan iðgjaldagreiðslur inn í lífeyrissjóðina. En lífeyrissjóðir eru ekki bara til þess að auðvelda þjóðum að takast á við sífellt eldri þjóð, þeir eru líka leið til að ávaxta fé og geyma lífeyri þess fólks sem núna er á vinnumarkaði til þess tíma þegar það þarf að yfirgefa vinnumarkaðinn og lifa á öðrum tekjum en launatekjum sínum eða uppsöfnuðum sparnaði sem lífeyrissparnaður er í raun og veru. Þá má ekki gleyma því að lífeyrissjóðir geta bæði tapast og rýrnað. Þeir rýrna ef ávöxtunin er ekki nægjanleg. Lífeyrissjóðirnir þurfa að fjárfesta og þessar fjárfestingar geta tapast, sérstaklega þegar efnahagslífið verður fyrir áfalli eins og við upplifðum hér á árinu 2008. Þess vegna er varasamt að vera með mjög stóra lífeyrissjóði. Þegar lífeyrissjóðirnir eru orðnir 140% af stærð hagkerfisins eiga þeir orðið erfitt með að finna arðbær fjárfestingartækifæri og hvatinn til þess að taka áhættu eykst vegna þess að þeir hafa skuldbundið sig til þess að ná ákveðinni raunávöxtun, sem er í dag um 3,5%, og henni ná þessir sjóðir ekki nema að fjárfesta í áhættusamri starfsemi. Það var einmitt það sem gerðist hér fyrir hrun, lífeyrissjóðirnir voru farnir að fjárfesta í of áhættusamri fjárfestingu sem síðan tapaðist í hruninu. Hagfræðingar tala því um mikilvægi þess að hafa rétt jafnvægi milli sjóðsmyndunarkerfisins annars vegar og gegnumstreymiskerfisins hins vegar. Gegnumstreymiskerfið er ekki slæmt og það er jafn vel til þess fallið að takast á við öldrun þjóðarinnar og sjóðsmyndunarkerfið ef það er hægt að tryggja að raunlaun, þ.e. laun umfram verðbólgu, hækki með tímanum. Það þýðir þá að skatttekjur ríkissjóðs hækka nógu mikið til að ríkið þurfi ekki að hækka skatta á komandi kynslóðir til að fjármagna aukinn fjölda fólks sem þarf á lífeyri að halda. Það að draga úr iðgjaldagreiðslum væri ein leið til þess að draga úr skattbyrði fólks, tvímælalaust leið sem við ættum að íhuga. Ég tek undir með Sjálfstæðisflokknum þegar hann talar um að skattbyrðin sé orðin of þung á fólkinu í landinu.

Og framsóknarmönnum.

Og framsóknarmönnum, rétt, eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson nefnir. Ég hef áhyggjur af því þegar ríkisstjórnin er farin að grípa til ráða sem voru notuð hér fyrir hrun, þ.e. að hækka persónuafsláttinn minna en sem nemur verðbólgu. Persónuafslátturinn á næsta ári á að hækka um 5,8%, en það eru allar líkur á að verðbólgan verði meiri á þessu ári þannig að um verði að ræða rýrnun á persónuafslætti. Þetta var ein leið fyrrverandi stjórnvalda til að þyngja skattbyrðina og hafði jafnframt þau neikvæðu áhrif að þyngja verulega skattbyrði þeirra sem voru í lægri tekjuhópunum. Núverandi ríkisstjórn er jafnframt að þyngja skattbyrði allra þeirra sem eru með tekjur yfir 280 þúsund á mánuði með því að láta fjárhæðarmörkin við hvert og eitt skattþrep hækka um aðeins 3,5% í stað þess að þau hækki um 8% eins og stendur í lögunum að þau eigi að gera. Með öðrum orðum er ríkisstjórnin í raun og veru að þyngja skattbyrðina með því að hækka þessi fjárhæðarmörk minna en lofað er í lögunum þannig að lægri tekjur þarf til þess að fara upp í næsta skattþrep þar sem er hærri skattprósenta. Þetta tel ég mjög slæma þróun þegar verið er að villa skattgreiðendum sýn á það hvort skattar aukist á næsta ári, minnki eða standi í stað með því að rýra raungildi fjárhæðarmarka og persónuafsláttarins. Ég tel mikilvægt að staðið sé við ákvæði í lögum sem kveða á um að persónuafsláttur skuli hækka í samræmi við verðbólgu og fjárhæðarmörk þrepanna hækki í samræmi við launavísitölu. Síðustu tvö árin hefur kannski að vissu leyti verið réttlætanlegt að hækka bæði persónuafsláttinn og fjárhæðarmörkin ekki alveg í samræmi við verðbólgu og launavísitölu vegna þess að við vorum að kljást við mjög stóran halla á ríkissjóði og samdrátt í efnahagslífinu. Á þessu ári eða því næsta verður hallinn ekki nema um 21 milljarður og Hagstofan er búin að spá 3,7% hagvexti þannig að það er engin réttlæting fyrir því að tryggja ekki að skattbyrðin verði í versta falli óbreytt. Hér hefur mikið verið rætt um það, herra forseti, að það þurfi að gera allt til þess að örva fjárfestingu. Margir hafa áhyggjur af því að skattpíning eða aukin skattbyrði dragi úr fjárfestingum en því er þannig farið að skattlagning hefur fyrst og fremst áhuga á hvar fyrirtækin staðsetja sig en ekki hvort fyrirtæki sem eru búin að staðsetja sig á landinu fari út í fjárfestingar sem slíkar. Það sem ég tel skipta mestu máli varðandi það að koma fjárfestingunni af stað er að við tryggjum hér áfram neikvæða raunvexti og að Seðlabanki Íslands fari ekki inn í sitt fræga vaxtahækkunarferli um leið og við afnemum gengishöftin. Seðlabankinn hækkaði vexti fyrr í haust. Ég var mjög ósátt við þá hækkun vegna þess að verðbólgan sem Seðlabankinn notaði til að réttlæta hærri stýrivexti var fyrst og fremst innflutt, m.a. frá Bretlandi sem er búið að setja peningaprentunarvélarnar á fulla verð til að rýra skuldirnar sem eru að sliga bæði fyrirtæki og einstaklinga. Verðbólga í Bretlandi er um 5% og vextir þar nálgast 0% þannig að þar eru neikvæðir raunvextir. Ég hef verið ósátt við það markmið Seðlabankans að halda verðbólgunni niðri með stýrivaxtahækkunum. Ég tel að það markmið að ná fram stöðugleika í verðlagi sé allt of þröngt. Seðlabankinn þarf að skoða aðra mælikvarða og hafa önnur markmið, t.d. að tryggja hér fulla atvinnu. Þess má geta að seðlabankar í Bandaríkjunum - þeir eru margir, það er einn seðlabanki fyrir hvert og eitt fylki, og þeir eru sjálfstæðir og setja sér sína eigin peningastefnu - eru með að minnsta kosti tvö markmið, annað er verðstöðugleiki og hitt er full atvinna. Mér finnst orðið tímabært að Seðlabanki Íslands  Ég tel að fjöldi atvinnulausra væri mun meiri ef við hefðum haft evruna. Eins og við vitum öll er það þannig að þegar maður er með sameiginlegan gjaldmiðil getur maður ekki lækkað verðgildi hans um leið og illa árar hjá manni sjálfum. Þar af leiðandi þurfa öll efnahagsáföll að koma fram í atvinnustiginu fyrst og fremst. Fyrirtæki fá ekki auknar tekjur eins og gerðist hjá okkur þegar gengi krónunnar féll hérna um 80%. Þá jukust tekjur útflutningsfyrirtækja gífurlega og þau reyndu að framleiða meira eða koma meira magni á útflutningsmarkaði okkar. Að vísu eru takmarkanir fyrir því hversu mikið sjávarútvegurinn getur aukið framleiðslu sína en aðrar greinar hafa svigrúm til þess og útflutningsframleiðslan jókst á þessu ári. Það þýðir þá að í útflutningsgreinunum skapast fleiri störf og þar er líka hægt að greiða hærri laun. Við fengum nýlega upplýsingar um að laun úti á landi hafa hækkað mun meira en á höfuðborgarsvæðinu sem skýrist meðal annars af góðu gengi útflutningsfyrirtækja eftir gengishrun krónunnar. Ef við hefðum verið í myntbandalaginu og með evruna hefði verið afar erfitt fyrir íslenskt efnahagslíf að tryggja sama fjölda af störfum eftir hrun eins og fyrir hrun. Fyrirtæki hefðu farið í gjaldþrot, ekki bara þau sem framleiða fyrir innanlandsmarkað, eins og gerðist hérna, heldur líka mörg útflutningsfyrirtæki sem væru ekki nógu samkeppnishæf erlendis og þau hefðu þurft að segja upp fólki. Þegar fólk er að tala um að það sé betra að hafa sameiginlega mynt með öðrum Evrópuþjóðum má ekki gleyma því að íslenskt efnahagslíf er mjög sveiflukennt. Öll áföll sem verða hér hafa verið á öðrum tímum en almennt innan myntbandalagsins þannig að við hefðum ekki séð evruna veikjast þegar hér hefði orðið samdráttur heldur hefðu þvert á móti verið meiri líkur á því að hún hefði styrkst og við því átt erfiðara með að mæta þessu efnahagsáfalli öðruvísi en með auknu atvinnuleysi. Herra forseti. Það sem þarf að gera núna, m.a. í gegnum skattkerfið, er tvennt. Í fyrsta lagi þarf að færa til baka á einhvern hátt þá miklu eignatilfærslu sem hefur átt sér stað eftir hrun og núverandi ríkisstjórn hefur lagt á auðlegðarskatt sem er einn liður í því að færa að minnsta kosti til skattgreiðenda það fjármagn sem skattgreiðendur tryggðu við fall bankanna á innstæðum og í peningamarkaðssjóðum. Þess vegna fagna ég því að það eigi að framlengja þennan auðlegðarskatt í eitt ár og tel reyndar að það sé ekki nóg að gert til að tryggja að bæði skattgreiðendur og skuldsett heimili fái til baka eitthvað af þeirri miklu eignatilfærslu sem átt hefur sér stað frá hruni. Eina leiðin til þess að þessir tveir hópar, og þá sérstaklega skuldsett heimili, búi við réttlæti í kjölfar hrunsins er að fram fari almenn leiðrétting lána. Því miður er ekki hægt að gera þessa almennu leiðréttingu lána með einu pennastriki eins og hefði verið hægt að gera hér allt árið 2009. Ef ríkisstjórnin hefði bara hlustað á Framsókn hefði hún gert það. Það þarf því að fara aðra leið en að nota pennann og strika út hluta af skuldum heimilanna. Það verður að fara leið sem fer fram hjá eignarréttinum sem meðal annars kröfuhafar hafa fengið í gegnum eignarhald sitt á nýju bönkunum. Eina leiðin sem ég sé til þess að fara fram hjá þessum eignarrétti á nafnvirði skulda er einfaldlega að skipta um gjaldmiðil og í leiðinni nota sömu aðferð og Þjóðverjar gerðu og skipta eignum og skuldum yfir í nýja gjaldmiðilinn á mismunandi gengi. Áður en tímanum lýkur vil ég árétta breytingartillögu sem við hv. þm. Atli Gíslason lögðum fram. Hún felur það í sér að fjárhæðarmörkin verði 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu þar sem hún fór vítt og breitt yfir það umfangsmikla mál sem við ræðum hér. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því hvað henni þyki um þá stefnubreytingu sem mér sýnist að sé núna í störfum og stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Ég spyr hv. þingmann af því að hún var eitt sinn meðlimur í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði og þingmaður þess flokks. Nú er ljóst samkvæmt þessu frumvarpi að ríkisstjórnin ætlar að spara sér um 400 millj. kr. samkvæmt umsögn Öryrkjabandalags Íslands með því að láta bætur almannatrygginga einungis hækka um 3,5%. Er þetta í samræmi við stefnu þess flokks sem hv. þingmaður gekk til liðs við á sínum tíma? Ég hef aðeins verið að kynna mér stjórnarsáttmálann og þá stefnu sem grasrótin í Vinstri grænum hefur sett sem stefnumið síns flokks. Í ljósi þess að þetta eru breiðu bökin sem ríkisstjórnin ætlar að láta bera hrunið núna, þriðja árið í röð, spyr ég hvort þetta sé í samræmi við áherslu þess flokks sem hv. þingmaður gekk til liðs við á sínum tíma, í aðdraganda síðustu kosninga, og hvort þetta sé mögulega ein af ástæðum þess að hv. þingmaður hefur ásamt nokkrum fleiri þingmönnum gengið úr þeim flokki, þ.e. að hann hefur fjarlægst upphafleg stefnumið sín í samstarfi við Samfylkinguna í þessari ríkisstjórn.

Virðulegi forseti. Það getur verið erfitt að horfa upp á þingflokk Vinstri grænna þegar kemur að atkvæðagreiðslum um tillögur sem eiga að auka jöfnuð í samfélaginu og tryggja grunnvelferðarþjónustuna og sjá hann greiða atkvæði gegn tillögum sem miða að því að tryggja grunnþjónustuna og auka jöfnuð. Því miður virðist því þannig farið að þegar flokkar komast til valda á Alþingi séu öll kosningaloforð og öll grunngildi lögð til hliðar og það eina sem skiptir máli er að sitja á valdastólum. Þessu þarf að breyta. Þetta er ein af ástæðunum fyrir því að traust almennings á Alþingi og framkvæmdarvaldinu er lítið sem ekki neitt. Fólk ber minna traust til fjármálakerfisins, það er sem sagt eini aðilinn sem hefur minni trúverðugleika hjá almenningi en Alþingi. Þessu verður að breyta og það gerist ekki nema að hér verði til stjórnmálaflokkar sem standa við stefnuskrá sína og kosningaloforð þegar þeir komast til valda.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Ég hjó eftir því í ræðu þingmannsins áðan að hún nefndi að hefði verið farið eftir stefnu Framsóknarflokksins sem boðuð var í febrúarmánuði árið 2009 hefði verið nokkuð einfalt að leiðrétta stökkbreytt lán skuldugra heimila og hv. þingmaður talaði fyrir slíkri lausn. Það sem hryggir mig svona eftir á, í ljósi þess að við sjáum að sú leið sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur valið er mjög flókin, ógegnsæ, kostnaðarsöm og tekur langan tíma, er að við skyldum ekki hafa náð meiri stuðningi við þetta mál. Mér býður í grun að það hafi verið meiri stuðningur innan Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs við þær hugmyndir sem Framsóknarflokkurinn lagði fram um almennar leiðréttingar lána á sínum tíma. Er sá grunur minn réttur?

Virðulegi forseti. Við vorum nokkur í þingflokki Vinstri grænna sem börðumst fyrir því að núverandi stjórnarflokkar fengju Framsókn til liðs við sig. Ástæðan fyrir því að við vildum fá Framsókn inn var ekki síst sú að við töldum að þá næði barátta okkar fyrir almennri leiðréttingu í gegn hjá ríkisstjórninni. Því miður lentum við í minni hluta með þessa kröfu okkar en ég held að ástæðan fyrir því að ríkisstjórnin fór þá leið að aðstoða bara þá sem þurfa á mestri aðstoð að halda sé fyrst og fremst misskilningur um út á hvað norræna velferðarkerfið gengur. Það gengur nefnilega alls ekki út á það að hjálpa bara þeim sem 

Herra forseti. Ég ætla að byrja á því að ræða um eignarréttinn sem hv. þingmaður sagði að væri ágætisleið til að fara fram hjá til að eyða upp innstæðum og skuldum. Ég minni á að samkvæmt 72. gr. stjórnarskrárinnar, sem hv. þingmaður hefur svarið eið að, er eignarrétturinn friðhelgur, hvorki meira né minna. Eitthvað hlýtur að vera að marka eiðstaf hv. þingmanns. Hv. þingmaður talaði töluvert um tekjujöfnun og tekjuöflun og það var áhugavert. Þetta eru náttúrlega tvö sjónarmið. Vinstri menn vilja stýra tekjuskiptingunni í þjóðfélaginu í gegnum skattkerfið á meðan hægri menn vilja frekar gera það í gegnum bótakerfið og að skattkerfið sé notað til tekjuöflunar. Þetta er kannski meginmunurinn. En það sem ég hafði mestan áhuga á var umfjöllun hv. þingmanns um gegnumstreymi og söfnun í lífeyriskerfum. Þetta er þekkt fræðigrein í útlöndum og hér á landi kannski eitthvað líka þó að það sé minna. En það er ekki rétt að það dugi að hækka launin því af ef engin fjölgun er í lokuðu kerfi og menn eru með gegnumstreymi verður enginn til að sjá um gamla fólkið, hvorki í söfnun né gegnumstreymi. Það eina sem getur haldið þjóðfélaginu við vegna kynslóðasamningsins er að börn fæðist eða að fólk sé flutt annars staðar frá inn í þetta lokaða kerfi til að standa undir framfærslu hinna öldruðu. Það er nefnilega svo mikilvægt í kynslóðasamningnum að þar séu alltaf nýjar og nýjar kynslóðir. Það hefur ekkert að gera með hækkun á launum eða eitthvað slíkt nema menn ætli að láta róbóta taka að sér þjónustu við gamla fólkið sem líka væri möguleiki. Þá er spurning: Hver sér um róbótana?

Virðulegi forseti. Við höfum tekist ansi oft á um eignarréttinn. Því er þannig farið að hægt er að veita fólki eignarrétt á ákveðinni eign, sem var eign annarra áður. Síðan vilja menn leiðrétta það sem við köllum eignatilfærslu frá einum hópi til annars hóps. Við ræddum í hv. efnahags- og viðskiptanefnd í morgun auðlegðarskattinn þar sem fram kom að hann gæti stangast á við eignarrétt þeirra sem greiða auðlegðarskattinn. En eignirnar sem verið er að greiða eignarskatt af voru að hluta til tryggðar að verðgildi af skattgreiðendum. Þær byggja ekki á launum sem eigendur þessara eigna fengu og keyptu eignirnar með, heldur eru þetta eignir, innstæður meðal annars, sem skattgreiðendur tryggðu að fullu eftir hrun. Þetta eru eignir sem fólk átti í peningamarkaðssjóðum og skattgreiðendur tryggðu að mestu leyti verðgildi þeirra eigna í sjóðunum. Talandi um að það sé einhver tvísköttun í gegnum það að tekjurnar sem voru notaðar til kaupa eignirnar hafi verið skattlagðar er ekki rétt, vegna þess að hluti af þessum eignum var færður í hendur fólks í gegnum skattgreiðendur, í gegnum eignatilfærslu. Ég viðurkenni það að þegar búið er að færa eign til fjármagnseigenda 

Frú forseti. Ég ætla að vona að hv. þingmaður hafi fylgst með tilraunum mínum til að koma með gegnsæi í hlutafélög við vandamálum sem mynduðust þegar menn notuðu sér veilu í hlutabréfaforminu þar sem menn gátu búið til eignir sem ekki voru til. Ég nefni bara gagnkvæmt eignarhald Exista og Kaupþings hvort í öðru sem bjó til 80 milljarða. Hafi einhver tekið þá ekki-peninga út og breytt þeim í alvörupeninga með því að leggja þá inn í banka er það eign sem varð til úr engu. En það er bara allt annað vandamál. Vandamálið felst í því að það er veila í hlutabréfaforminu sem menn hafa ekki lagað, hvorki hér né annars staðar, þetta er um allan heim. Það eru þeir peningar sem hv. þingmaður á væntanlega við en ekki þeir peningar sem fólk hefur lagt til hliðar í sveita síns andlitis og frestað neyslu á bílum og öðru slíku. Ég minni á að þegar ég kaupi bíl af einhverjum öðrum verður bíllinn eign mín þó að einhver annar hafi átt hann áður.

Virðulegi forseti. Ég ætla að gera tilraun til að svara seinni spurningunni sem fram kom í fyrra andsvari hv. þm. Péturs H. Blöndals og hún varðar gegnumstreymiskerfið, að það dugi ekki til þegar ekki fæðast börn. Ég er ekki sammála því að gegnumstreymiskerfið komi á einhvern hátt í veg fyrir barnsfæðingar 

Virðulegi forseti. Mér finnst hv. þm. Lilja Mósesdóttir alla jafna vera málefnaleg og leggja margt gott til málanna. Ég verð hins vegar að viðurkenna að ég skil ekki alveg hvað hv. þingmaður er að fara þegar hún talar um lífeyrissjóðsmálin. Almenna reglan er sú að gegnumstreymissjóðir sem hún talar fyrir hafa leitt af sér gríðarlegan vanda. Þetta er bara mjög einfalt, það sem gerist meðal annars þegar velmegun eykst er að barneignum fækkar. Þetta þekkja allir sem eitthvað hafa skoðað málin og eru þekkt vísindi. Þekktasta dæmið er kannski gamla Evrópa sem svo er kölluð þar sem barneignum fækkar mjög. Þar er gegnumstreymiskerfi sem í rauninni er eins og snjóhengja sem menn vita ekki hvernig þeir eiga að taka við. Þar verða svo fáir til að halda uppi bæði þeim sem eldri eru og líka þeim yngri því að maður heldur jú uppi fleiri börnum en manns eigin í gegnum skattana. Ég skil þess vegna ekki alveg af hverju hv. þingmaður talar fyrir gegnumstreymiskerfi af því að það felur í sér gríðarlegan vanda, nema frjáls sparnaður sé þeim mun meiri hjá fólki og það vantar svolítið upp á það hjá okkur Íslendingum að minnsta kosti að ástunda frjálsan sparnað, hann er varla til staðar.  Af því að hv. þingmaður er mikill aðdáandi eignarskattsins, sem er eins og eignarnámsskattur, auðlindaskattur, finnst henni þá ekki eðlilegt að sú eign sem er fyrir utan aðrar og er gríðarlega mikil, lífeyrisréttindin, sé reiknuð inn í skattinn? Að ekki aðeins þeir sem höfðu ekki tækifæri til að taka þátt í lífeyrissjóðakerfinu og eiga lífeyrissjóð fyrir utan það greiði skattinn heldur líka þeir sem eiga þessi gríðarlegu lífeyrissjóðsréttindi, sem eru um 2 þúsund milljarðar í það heila?

Virðulegi forseti. Kostirnir við gegnumstreymiskerfið samanborið við sjóðsmyndunarkerfið eru þeir að fjármagnið tapast ekki í gegnumstreymiskerfinu að sama skapi og við sáum til dæmis hér í hruninu þegar fjárfestingar lífeyrissjóðanna meðal annars í hlutabréfum urðu að engu. Síðan er því þannig farið að menn verða að ná ákveðinni ávöxtun á því fjármagni sem situr í sjóðunum til að tryggja þau réttindi sem sjóðirnir lofa. Reiknað hefur verið út að til að tryggja 56% af meðaltekjum fólks yfir starfsævina þurfi raunávöxtun að vera 3,5% en raunávöxtun sjóðanna hefur verið minni eftir hrun. Það þýðir að skerða þarf réttindi og þegar réttindi eru skert fá margir minni lífeyri og lífeyri sem ekki dugar fyrir framfærslu. Það er talinn einn ókostur sjóðsmyndunarkerfisins að sá lífeyrir sem það tryggir dugar ekkert endilega fyrir framfærslu, sem hægt væri að tryggja betur í gegnum gegnumstreymiskerfi. Einnig er talað um að sjóðsmyndunarkerfið geti ekki að sama skapi og gengumstreymiskerfið tryggt aukinn jöfnuð. Það er ýmsir kostir og gallar við bæði kerfin og þess vegna mæla flestir hagfræðingar með því að farin sé blönduð leið 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður talar bara gegn sparnaði. Gallinn við sparnað er að fjármunir geta tapast en það eru þó til einhverjir fjármunir. Ég hvet hv. þingmann til að kynna sér til dæmis ástandið á Ítalíu þar sem grátandi velferðarráðherra var að lækka bætur í gegnumstreymiskerfinu vegna þess að þar er enginn að borga. Í gömlu Ítalíu, gamla Frakklandi, getur enginn borgað, það er sami hópurinn, þessir fáu sem eiga að halda uppi gamla fólkinu og þar eru ekki fjórir, sex, átta eða tíu á hvern eldri borgara eins og var. Þeir eru orðnir mjög fáir, ég man ekki nákvæmlega tölurnar, en þegar menn byrjuðu með gegnumstreymiskerfið voru þeir kannski tíu, jafnvel fleiri, 10–15 sem greiddu fyrir hvern ellilífeyrisþega. Nú eru þeir orðnir sárafáir og þeir eiga að halda uppi öllu kerfinu. Þessi röksemdafærsla gengur bara ekki upp. Við erum reyndar bæði með gegnumstreymiskerfi og sjóðsmyndunarkerfi og við erum að greiða allra handa bætur úr almannatryggingakerfinu. En það sem hv. þingmaður gerir er að tala gegn sparnaði því að sparnaður getur tapast. En ég get ekki séð að 

Virðulegi forseti. Ef ég væri að tala gegn sparnaði væri ég að tala um að leggja af sjóðsmyndunarkerfið. Ég er ekki að tala um það, ég er að tala um að við þurfum meira jafnvægi á milli sjóðsmyndunarkerfisins og gegnumstreymiskerfisins en við höfum nú þegar í dag. Ég veit ekki betur en að margir lífeyrisþegar séu grátandi yfir því að verið sé að skerða lífeyrisréttindi þeirra eða að lífeyrissjóðirnir geti ekki greitt þeim nógu háan lífeyri vegna þess að sjóðirnir hafa tapað of miklu á undanförnum árum og ávöxtun þeirra hefur verið fyrir neðan þetta lágmark, þessi 3,5%. Það eru því ekki bara Ítalir sem gráta yfir því að þurfa að lækka bætur, lífeyrissjóðirnir þurfa að gera það líka og þeir sem fá lífeyri úr slíkum sjóðum hér á landi gráta yfir því að sjóðirnir hafi þurft að skerða bætur. Það sem ég tala fyrir er fyrst og fremst að draga úr áhættunni í þessu kerfi með því að hafa það blandað.

Virðulegi forseti. Það er ágætt að geta haldið áfram samræðum við hv. þingmann því að þó að ég sé oft sammála hv. þingmanni er ég ekki sammála henni í þessu máli. Við drögum ekki úr áhættu með því að leggja áherslu á gegnumstreymiskerfið, við færum bara áhættuna yfir á börnin okkar og barnabörn. Ef fram fer sem horfir á Íslandi mun fæðingartíðni hér lækka því að þó að við séum enn sú þjóð í Evrópu þar sem fólki fjölgar hefur fæðingum hér fækkað, reyndar minna en annars staðar. Síðast þegar ég skoðaði þetta var um að ræða náttúrulega fjölgun fólks, þ.e. ekki fjölgun sem byggist á innflytjendum, hjá tveimur þjóðum í Evrópu, Íslandi og Tyrklandi. Hjá öðrum þjóðum er svo komið að fólksfjölgun stendur í stað eða fólki fækkar jafnvel og það er meðal annars í þessum sterku iðnríkjum. Auður þeirra hvílir að vísu að stórum hluta á gömlum peningum, ef svo má segja, sem er annað mál. En ég hef aldrei séð litteratúr sem mælir með upptöku gegnumstreymiskerfis. Þvert á móti er almennt lögð áhersla á sparnað og mönnum hefur þótt íslenska lífeyrissjóðakerfið vera til fyrirmyndar. Það þýðir hins vegar ekki að það sé fullkomið. Ég er til dæmis sannfærður um að ekki sé sérstaklega skynsamlegt að miða útreikninga við 3,5% ávöxtun, þótt það sé að vísu til lengri tíma. Í rauninni ætti að miða bætur við það hver ávöxtun er á ákveðnu árabili og jafna það út eins og núna en festa ekki við 3,5%. Ég held líka, virðulegi forseti, að við þurfum að horfast í augu við að við þurfum að hækka lífeyrisaldurinn. Það er líka rökrétt. Menn fundu ekki upp þennan 67 ára aldur fyrir tíu eða fimmtán árum heldur fyrir 150 árum. Það var sjálfur Bismarck sem vildi ná því fram að uppgjafahermenn einkanlega sem hefðu náð 67 ára aldri gætu lifað án fjárhagsáhyggna síðasta árið því að hann fann það út úr einhverri talnaspeki að þeir yrðu ekki eldri en 68 ára. Nú er staðan allt önnur, meðalaldur hækkar jafnt og þétt og þeir sem eldri eru eru alla jafna miklu yngri í anda en var fyrir nokkrum áratugum. Ég held að ef eitthvað er ættum við að ýta undir sparnað en ekki minnka hann. Virðulegi forseti. Það er af mörgu öðru að taka en lífeyrismálum en þau tengjast hins vegar þessu frumvarpi vegna þess að nú er gerð atlaga að lífeyrissjóðunum. Það er byrjað að skattleggja þá sem ekki hefur verið gert áður. Í íslenskum stjórnmálum hefur verið órofa samstaða um að gera það ekki og þar hafa ekki síst farið fram hv. þingmenn vinstri flokkanna í þessari tæru vinstri stjórn sem meðal annars hafa gegnt trúnaðarembættum fyrir lífeyrissjóðina. Til dæmis hefur hæstv. innanríkisráðherra og hv. þm. Ögmundur Jónasson verið stjórnarformaður og stjórnarmaður í stærsta lífeyrissjóði landsins, Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Sá sjóður á nú í vanda og hefur átt í miklum vanda síðasta áratug í það minnsta, ef ekki lengur. Vinstri menn hafa fjörugt ímyndunarafl þegar kemur að skattlagningu. Ef hæstv. ríkisstjórn hefur það að markmiði að flækja skattkerfið hefur henni tekist stórkostlega vel upp, það er ekki hægt að segja annað. Jafnt og þétt hafa hv. þingmenn stjórnarliðsins kynnt til sögunnar nýja skatta. Það er auðvitað alltaf skemmtilegt og áhugavert að sitja í hv. efnahags- og viðskiptanefnd en þessa dagana sérstaklega er maður alltaf dálítið kvíðinn fyrir hvern fund því maður veit aldrei hvort nýr skattur dettur inn. Við fundum ótt og títt og alltaf getur maður átt von á því að kynnt verði um nýja skattlagningu eða að flækja eigi þá skatta sem fyrir eru. Það er fundur á morgun í nefndinni, virðulegi forseti, en við skulum vona hið besta og að það verði skattlaus fundur eða að minnsta kosti verði engir nýir skattar kynntir til sögunnar.  Aðili í ferðaþjónustu hafði samband við mig og benti mér á að erfitt sé að átta sig á því hvert sé jafnræðið við gistináttaskattinn sem við erum að lögleiða núna. Reglan er sú að ef einstaklingur gistir í tjaldi eða á hótelherbergi borgar hann ákveðna upphæð, þ.e. 20 kr. á mann. En ef viðkomandi gistir í skála er upphæðin 100 kr. Þessi aðili rekur stað á Suðurlandi þar sem er skáli og tjaldsvæði. Skálinn er iðulega fullur af fólki ef vont er veður. Eins og menn þekkja eru veðrabrigðin mörg á Íslandi þannig að ef til dæmis fimm manna fjölskylda ætlar að tjalda þarna fyrir utan en lendir í vondu veðri og gistir í skálanum, er hún ekki aðeins svo óheppin að lenda í vondu veðri heldur hækkar gjaldið sem hún þarf að borga fyrir nóttina úr 100 kr. í 500 kr. Þetta gjald setur hæstv. ríkisstjórn á, eins og það sé ekki nógu slæmt að lenda í vondu veðri, þá bætir hún ofan á það með aukaskattlagningu. Ég veit ekki hvort þetta stenst jafnræðisreglu en svona er þetta og gott ef þetta er ekki orðið að lögum núna, virðulegi forseti. Mikið var talað um það hvort tekjuskattarnir hefðu hækkað eða lækkað. Mér fannst hv. formaður nefndarinnar vera nokkuð sáttur með sig þegar hann sagði frá því hér að meiri hluti nefndarinnar, í meðförum sínum á tekjuskattshluta frumvarpsins, hefði hækkað viðmiðunarmörkin á tekjuviðmiðunum í tekjuskattinum á lægsta þrepinu ekki um 3,5%, eins og lagt var upp með í frumvarpinu, heldur hvorki meira né minna en um 9,8%. Ég bað um að fá reiknað út hvað þetta þýddi, hvað það mundi muna miklu að hækka þessa viðmiðun sem ættu að vera góðar fréttir fyrir launþega. Ég fékk útreikninginn ekki á mánudaginn eins og hafði verið lofað en fékk hann í dag. Skemmst er frá því að segja að þetta munar engu fyrir þá sem eru með 210 þús. kr. í laun á mánuði og minna. Ef viðkomandi einstaklingur er með 230 þús. kr. í mánaðarlaun aukast ráðstöfunartekjur hans - og haldið ykkur nú, virðulegi forseti, - um hvorki meira né minna en 0,15%. Já, um hvorki meira né minna  Menn hafa líka rætt um auðlegðarskattinn sem ætti að heita eignarnámsskattur og margt er athyglisvert í því. Ég hef spurst fyrir um þennan skatt meðal annars vegna þess að ég veit að menn hafa lagt slíkan skatt af annars staðar. Í sumum löndum hafa menn talið að hann færi þvert gegn stjórnarskrá viðkomandi landa og ég held að upphafið hafi verið þegar stjórnlagadómstóll Þýskalands komst að þeirri niðurstöðu að þetta samræmdist ekki þýsku stjórnarskránni. Ég lagði því skriflega fyrirspurn fyrir hæstv. fjármálaráðherra um hvort ráðuneyti hans hefði kannað ástæðu þess að þetta var afnumið í öðrum löndum. Nú fæ ég ekki oft mjög skýr svör frá hæstv. fjármálaráðherra en ég fékk mjög skýrt svar þarna. Spurningin var, með leyfi forseta: Hefur ráðuneytið kannað hvers vegna auðlegðarskattur hefur verið afnuminn í sumum Evrópulöndum? Svarið var skýrt: Nei, það hefur bara ekki verið kannað. Ef við skoðum tekjubilin árið 2009 og hversu margir höfðu minni heildartekjur en 10 millj. kr. á ári, voru það 387 fjölskyldur sem höfðu minni heildartekjur en 10 millj. kr. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að þessi skattur tekur ekki tillit til tekna. Viðkomandi greiðir einungis skatt af eignum, óháð því hvort hann hafi háar eða lágar tekjur. Þessar 387 fjölskyldur greiða 186 millj. kr. í auðlegðarskatt. Í þessu frumvarpi er skatturinn hækkaður verulega. Við getum sagt að fleiri eignir séu skattlagðar að því leytinu til að ekki þarf að eiga eins mikla hreina eign og áður til að lenda í skattinum. Það á við bæði um einstaklinga og hjón og er miðað við að ef einstaklingur á 75 millj. kr. hreina eign, greiðir hann 1,5% auðlegðarskatt. Ef hjón eiga 100 millj. kr. hreina eign greiða þau sömuleiðis 1,5% af umframeigninni. Nú kann einhver að segja: Þetta er ríkt fólk og hefur bara gott af því að greiða skatta til samfélagsins. Ég hef enga sérstaka samúð með ríku fólki, í það minnsta ekki vegna þess að það sé ríkt. Kannski er það fólk ríkt sem á 75 millj. kr. í hreinni eign, en skoðum þetta aðeins. Mér sýnist að þeir sem greiða þennan skatt séu fyrst og fremst eldra fólk sem hefur náð að spara þessa upphæð. Stundum og kannski oftar en ekki er lífeyrissjóður þessa fólks bundinn í eignum en ekki í hefðbundnum lífeyrisréttindum, meðal annars vegna þess að sumir hafa ekki haft tækifæri til að greiða í lífeyrissjóð. En þessi hópur, eins og aðrir, hefur tækifæri til að flytja úr landi og sleppa við að greiða skattinn. Hver tapar á því? Það erum við hin, virðulegi forseti, sérstaklega ef fólkið er mjög ríkt, sérstaklega ef það á miklar eignir, því að þá greiðir það ekki aðra skatta hér á landi, t.d. fjármagnstekjuskatt ef eign þess er inni á bókum eða í hlutabréfum sem það selur, ekki virðisaukaskatt eða annan veltuskatt, og ekki vörugjöld, tolla o.s.frv. Þannig að þeir sem tapa á þessu eru kannski fyrst og fremst þeir sem þurfa hvað mest á því að halda að hafa hér öflugt velferðarkerfi sem verður ekki fjármagnað öðruvísi en með skatttekjum. Virðulegi forseti. Mér finnst áhugavert að þeir sem tala hvað mest fyrir auðlegðarskattinum og eru hvað ánægðastir með hann eru þeir sem sitja í ríkisstjórn og hv. stjórnarþingmenn. En fyrst þeir hafa þessa gríðarlega miklu sannfæringu fyrir honum, af hverju taka þeir þá ekki lífeyrisréttindin, sem svo sannarlega er hægt að reikna upp, og setja þau inn í auðlegðarskattsstofninn? Nú teljast eignir lífeyrissjóðanna vera um 2 þús. milljarðar kr. Þeir sem hafa sérstaklega góð lífeyrisréttindi, og það hefur einmitt verið gagnrýnt, hafa unnið í opinbera geiranum og eru kannski sérstaklega embættismenn og stjórnmálamenn sem hafa verið lengi á þingi, kannski í áratugi eða setið í ráðherrastólum svo árum skiptir. Þessir einstaklingar eru komnir með verulega góð lífeyrisréttindi. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að það hefur komið fram í fjölmiðlum að fyrrum sambýlismaður stjórnmálamanns sem hefur setið á þingi, þó ekki neitt sérstaklega lengi, og setið sem ráðherra í nokkur ár, er að sækjast eftir lífeyrisréttindum þessa stjórnmálamanns og telur þau nema um 100 millj. kr. Ég fullyrði að margir á þingi eru með miklu hærri lífeyrisréttindi en viðkomandi einstaklingur sem þarna er sótt á. Maður hlýtur því að spyrja: Er hér um sérhagsmunagæslu að ræða? Er hér á ferðinni sérhagsmunagæsla af hálfu forustumanna hæstv. ríkisstjórnar? Þeir ætla ekki að borga þennan skatt þó svo að þeir eigi eignir, en þeir sem ekki hafa haft tækifæri til að greiða í lífeyrissjóð eiga hins vegar að greiða skattinn. Einhver kann að segja að lífeyrisréttindi séu ekki eins vel skilgreind og eignir í fasteignum og hlutabréfum og jafnvel inneignum í bönkum. En, virðulegi forseti, því er öfugt farið, nema eitthvað rosalegt gerist. Lífeyrisréttindi, sérstaklega hjá opinberum aðilum, eru mjög vel skilgreind. Allt milli himins og jarðar getur gerst á hlutabréfamörkuðum og fasteignamörkuðum en lífeyrisréttindin hreyfast ekki. Einhver getur átt fasteign eða hlutabréf og hlutabréfin orðið verðlaus yfir nótt og ég þarf ekki að útskýra það fyrir neinum Íslendingi að þannig geta málin farið. Fasteignaverð fer aldeilis upp og niður og hefur aðallega farið niður undanfarið. En eignir í lífeyrissjóði opinberra starfsmanna haldast óbreyttar. Það er eingöngu um opinberu sjóðina að ræða því að almennu lífeyrissjóðirnir þurfa að skerða réttindin ef til dæmis hlutabréf og fasteignir fara niður í verði. Ég hitti einn prýðilegan hv. þingmann úti rétt áðan og spurði hann um þetta en það var lítið um svör. Ég hef ekki fengið tækifæri til að spyrja hv. stjórnarliða út í þetta vegna þess að þeir hafa ekki mætt hér til að ræða þessi mál. Það væri gaman ef maður sæi einhvern í salnum sem mundi taka umræðu um þessa niðurstöðu sem hv. þingmenn þessarar ríkisstjórnar komast að, en þeir eru algerlega harðir á því að það sé bara eðlilegasta mál í heimi að skattleggja eignir og engu skipti þótt viðkomandi hafi engar tekjur. Það er öðruvísi hugsun en annars staðar, til dæmis á Spáni. Þar eru menn með eignarskatt en heildarskattheimtan - það eru að vísu fullt af undanþáguliðum - má aldrei vera meira en 60% af tekjum einstaklings. Þó að viðkomandi eigi miklar eignir og sé með lágar tekjur mega allir skattar, þar með talinn eignarskatturinn, aldrei vera meiri en 60% af tekjum viðkomandi. En hér er ekkert slíkt. Þessi skattur hefur algera sérstöðu og tekur til allra eigna nema lífeyrisréttinda. Ég held að það sé ekkert ofsalega sannfærandi að stjórnmálamenn, sem sumir hverjir eru með mjög góð lífeyrisréttindi, standi svona að málum. Staðreyndin er nefnilega sú, virðulegi forseti, að fólk getur flutt. Það er í sjálfu sér kostur en fólk getur flutt burt og er að flytja burt vegna þess að það þarf að greiða óhóflega skatta. Við vitum hvað gerist oft og tíðum ef menn hækka skatta upp úr öllu valdi. Ég heyrði Guðmund Ólafsson hagfræðing tala um að einu sinni setti einhver ráðherra lúxusskatt á kassettur. Það gerði að verkum að menn fengu minna út úr skattinum á kassettur eftir þennan lúxusskatt en áður. Þetta snýst ekki bara um að viðkomandi einstaklingur flytur og borgar ekki auðlegðarskattinn, þetta snýst líka um að hann borgar ekki aðra skatta á meðan hér á landi eins og fjármagnstekjuskatt og virðisaukaskatt. Ef hann fellur kannski frá í öðru landi, hvað gerist þá? Þá rennur erfðafjárskatturinn, sem er hvorki meira né minna en 10% hér á landi, til annarra landa.

Frú forseti. Það var tvennt sem hv. þingmaður nefndi. Ég ætla að byrja á því seinna, þ.e. um sérhagsmunagæslu varðandi auðlegðarskattinn. Það er fleira á bak við það. Ef gefa ætti upp verðmæti réttinda í lífeyrissjóðum sem er mjög auðvelt að gera og er reiknað út á hverju einasta ári, verðmæti lífeyrisréttinda hvers einasta Íslendings er reiknað á hverju ári, þá mundi koma í ljós hvað fólk á í lífeyrissjóðunum. Það er að meðaltali um 17 milljónir á hvert heimili, þ.e. 2 þús. milljarðar deilt með 120 þús. heimilum. Þá færu menn kannski að gera meiri kröfu til að fá að stjórna þessu fé. Þetta er hagsmunagæsla á báða bóga. Þeir sem ráða í ráðuneytunum eru með mjög góð lífeyrisréttindi og vilja að sjálfsögðu ekki borga auðlegðarskatt og svo vilja þeir ekki upplýsa um verðmætið. En mig langar að koma inn á 3,5% vaxtaviðmið lífeyrissjóðanna. Þetta heitir vaxtaviðmið og var ákveðið á sínum tíma upp úr 1980 þegar lífeyrir var verðtryggður hjá lífeyrissjóðunum, að mínu frumkvæði reyndar, og þá var miðað við að þetta yrði meðalávöxtun hjá lífeyrissjóðunum til að mismuna ekki árgöngum innan lífeyrissjóðanna þannig að sá sem væri nýbyrjaður yrði jafnsettur og sá sem væri að fara á lífeyri. Þetta hefur staðist nokkurn veginn en það stenst ekki mikið lengur vegna þess að það eru engir ávöxtunarmöguleikar í boði hér á landi og lífeyrissjóðirnir sitja uppi með miklar fjárhæðir á bankabókum með nánast engum vöxtum. Af þeim sökum þurfum við bráðlega að taka á mjög alvarlegum vanda lífeyrissjóðanna.

Virðulegi forseti. Ég er hjartanlega sammála því sem hv. þingmaður segir varðandi sérhagsmunagæsluna og líka hve mikilvægt er allra hluta vegna að fólk þekki réttindi sín. Það væri gott aðhald fyrir lífeyrissjóðina, fyrir stjórnmálamenn og mundi örugglega gera það að verkum að umræðan í þjóðfélaginu, m.a. um lífeyrismál, yrði bæði upplýstari og málefnalegri. Á því er enginn vafi í mínum huga. Hv. þingmaður sagði að sú staða væri komin upp að lífeyrissjóðirnir hefðu ekki möguleika á að fjárfesta og nefndi bankabækurnar. Þar eru fjármunir með neikvæðum vöxtum. Ég vil upplýsa hv. þingmann hvað þetta er há upphæð vegna þess að ég spurðist fyrir um það um daginn. Hún er að nálgast 200 milljarða. Nú kynni einhver að segja: Það eru engin fjárfestingartækifæri á Íslandi. Það eru arðbær orkuverkefni og annað slíkt sem lífeyrissjóðirnir mega ekki fjárfesta í en ætti að vera góð sátt um að þeir mundu fjárfesta í svo að eitt dæmi sé nefnt. Þetta er að verða svo margháttað vandamál. Síðan fengu menn þá hugmynd að taka örlítið brot af eignum lífeyrissjóðanna, nokkra tugi milljarða í það heila, og fjárfesta á íslenskum samkeppnismarkaði. Sú skekkja er svaðaleg og mun valda miklum skaða. Hvernig er hægt að keppa við fyrirtæki í eigu lífeyrissjóða og hvað er réttlátt við það að fólk borgi í lífeyrissjóð til að 

Frú forseti. Ég hygg að sá vandi sem lífeyrissjóðirnir eiga við að etja af þeim sökum að þeir fá ekki ávöxtun auki enn frekar á mismuninn milli annars vegar almennu sjóðanna, þ.e. verkamanna, iðnaðarmanna og verslunarmanna, og hins vegar lífeyrissjóða opinberra starfsmanna. Opinberir starfsmenn eru með tryggð réttindi, sem ég mun koma inn á í ræðu minni á eftir, á meðan sjóðirnir hjá öðrum verða að standa undir réttindunum. Það er ekki nema þrennt í stöðunni: Lífeyrissjóðirnir geta hækkað iðgjald sem er mjög erfitt í dag því að atvinnuvegirnir og launþegarnir eru ekki tilbúnir að borga mikið meira, þeir geta skert lífeyri en eiga mjög erfitt með það þótt þeir neyðist væntanlega til að gera það vegna þess að lífeyrisþegar lífeyrissjóðanna eru ekkert sérlega vel haldnir og svo geta þeir hækkað ellilífeyrisaldur. Ég kom reyndar inn á þetta í fylgiskjali með nefndaráliti fyrir ári í texta um vandamál með vaxtaviðmiðið af því að alls konar umræða hefur verið í gangi í þjóðfélaginu um að það sé eins konar ávöxtunarkrafa lífeyrissjóðanna og þeir haldi einhvern veginn vaxtastiginu uppi í þjóðfélaginu. Að sjálfsögðu geta þeir það ekki og ég veit að hv. þingmaður veit að ef markaðurinn segir að ávöxtunarkrafan sé 2,2% þá verða lífeyrissjóðirnir að sætta sig við það. Það er einmitt staðan í dag. En það sem við stöndum frammi fyrir núna er hvernig í ósköpunum okkur tekst að jafna muninn á lífeyrisréttindum starfsmanna ríkisins og á almenna markaðnum vegna mistaka sem gerð voru 1997 þegar aðlögunarsamningarnir voru gerðir. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður man eftir þeirri baráttu þegar laun opinberra starfsmanna voru aðlöguð raunverulega greiddum launum og þeir fengu lífeyrisréttindi miðað við nýju stórhækkuðu launin.

Virðulegi forseti. Það er erfitt að fara í andsvar við hv. þingmann því að í andsvari eru menn náttúrlega ósammála viðkomandi en það vantar svolítið upp á það hjá okkur í þessari umræðu. Ég man eftir því sem gerðist árið 1997. Ég hygg að menn hafi þá verið að leiðrétta það sem þeir töldu vera ranglæti en gengu þannig fram að þeir bjuggu til annað. Lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna voru almennt reiknuð af grunnlaunum og eimir eftir af því hjá sumum. Grunnlaun voru mjög lág og voru afar fáir opinberir starfsmenn ef nokkrir á grunnlaunum. Í ýmsum opinberum stéttum voru launin byggð upp á vaktaálagi, fastri yfirvinnu og öðru slíku sem ekki voru reiknuð eða borguð lífeyrisiðgjöld af. Ég hygg að það hafi verið réttlætismál þegar menn reyndu að leiðrétta þetta en þeir reiknuðu dæmið ekki til enda og áttuðu sig því ekki á að þarna kom ný skekkja sem varð þá á kostnað fólks í almennu lífeyrissjóðunum. Við erum ekkert að jafna þennan mismun núna, við erum að auka mismuninn með eignarskattinum sem átti að vera tímabundinn í tvö ár eða hvað það nú var og er verið að framlengja og mun verða um ómunatíð ef þessi vinstri stjórn verður við völd. Það liggur alveg fyrir, maður heyrir það á tóninum hjá hv. þingmönnum vinstri stjórnarinnar að þeir hafa engan áhuga á að hætta við þetta. Með því að taka ekki lífeyrisréttindin með er bara verið að mismuna fólki og leggja enn meiri áherslu á mismuninn þó að við getum sagt að það sé annar flötur á þessu máli. Síðan er stóra vandamálið, hvar lífeyrissjóðirnir geta fjárfest í núverandi umhverfi, 

Frú forseti. Það munar svona korteri eða tíu mínútum á því að ég sé að ræða á sama tíma og í gærkvöldi þannig að þetta fer kannski að verða ágætisregla, en þá var ég orðinn eitthvað þreyttur í lokin svo ég gleymdi kannski aðalatriðinu með lífeyrissjóðina. Þess vegna ákvað ég að koma aftur og ætla að fara betur ofan í það. Þannig er mál með vexti að lífeyrissjóðakerfið á Íslandi er í rauninni þrískipt. Það er B-deild LSR, Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, sem veitir mjög góð lífeyrisréttindi, reyndar eiga ekki allir mjög góð réttindi en ef menn eiga réttindi þar í einhverjum mæli er lífeyririnn mjög góður, og iðgjaldið þyrfti að vera mjög hátt, sennilega um 30% af launum eða eitthvað slíkt fyrir þá sem borga þar enn þá inn. Þetta er fyrsta vers, það er búið að loka þessari deild, B-deildinni, og þar inni eru 5 eða 6 þúsund manns sem greiða enn þá. Þá er það A-deild LSR sem átti að vera sjálfbær. Hin er ekki sjálfbær, frú forseti, vegna þess að þar inni eru ógreiddar skuldbindingar upp á - ég áttaði mig ekki alveg á ársreikningunum en mér sýndist það vera um 350 milljarðar sem eru ógreitt inn í þá deild að mestu leyti frá ríkinu sem ábyrgðaraðila og launagreiðanda. Ég vil minna á að þessir 350 milljarðar eru af svipaðri stærðargráðu og Icesave, svo ég kom því að, en sá er reginmunur á að B-deildin er skuldbinding innan lands í íslenskum krónum en hitt var í erlendri mynt og sem betur fer ekki samþykkt, þ.e. þjóðin felldi það. Svo eru almennu lífeyrissjóðirnir sem stofnaðir voru upp úr samningunum 1969 og settir í lög 1974 og 1980 en lögin um lífeyrissjóðina tóku gildi miklu seinna. Í fjölda ára, 15–20 ár, voru lífeyrissjóðirnir bara með skyldu til að greiða inn en engin ákvæði um hvernig bókhaldi, eftirliti, fjárfestingarstefnu eða neinu slíku væri háttað. Þetta var svo sett í lög og lög sett um starfsemi lífeyrissjóða. Almennu sjóðirnir eru núna með 12% iðgjald þ.e. atvinnurekendur greiða 8% og sjóðfélagar 4%. Þetta eru hin almennu réttindi. Á móti þessu er A-deildin í LSR, sem veitir svipaðan lífeyri, en þar er iðgjaldið núna 15,5%, þ.e. 11,5% frá atvinnurekanda og 4% frá launþegum, og svo B-deildin eins og ég sagði með hreinni ríkisábyrgð. Nú vill svo til að í sérlögum um LSR stendur, með leyfi frú forseta, þ.e. 4. mgr. 13. gr.: „Launagreiðendur greiða að lágmarki 8% af launum þeim er sjóðfélagar taka hjá þeim, samanber. 1. mgr. þessarar greinar, í iðgjald til A-deildar sjóðsins og skal greiða þau sjóðnum samtímis iðgjöldum sjóðfélaga.“ - Sem eru 4%. Og svo segir áfram: „Leiði tryggingafræðileg athugun í ljós að iðgjald sjóðfélaga til sjóðsins ásamt mótframlagi atvinnurekenda dugi ekki til greiðslu á skuldbindingum sjóðsins skal stjórn sjóðsins hækka framlag launagreiðenda í samræmi við niðurstöðu athugunarinnar.“ Ég get ekki séð, frú forseti, að neitt geti komið í veg fyrir það að stjórnin eigi að hækka þarna, að um leið og eitthvað vantar upp á eigi hún að hækka iðgjaldið sem ríkisvaldið, þ.e. ríkið, og einstaka sveitarfélög og aðrir aðilar borga inn í sjóðinn og það sé engin undankomuleið. Þetta eru sérlög og þau gilda framar almennum lögum um lífeyrissjóði. Ég hef ekki skilið hvernig stjórn sjóðsins hefur komist hjá því undanfarin ár og áratug að hækka þetta iðgjald og væri gaman að fá skýringu á því einhvern tíma í betra tómi frá hæstv. fjármálaráðherra sem skipar fjóra af átta mönnum í stjórn. Þarna hefur hlaðist upp skuldbinding upp á 47,7 milljarða á síðasta ári  
             Nú gerist það að í því frumvarpi sem við ræðum núna er verið að leggja álögur á lífeyrissjóðina og hvað skyldi þá gerast með þær álögur sem eru lagðar á alla lífeyrissjóði? Það er reyndar dálítið furðulegt hvað gerist með B-deildina, því að hver er eignin? Er þessi ógreidda skuldbinding talin með? Á að borga iðgjald af henni? En það skiptir í rauninni engu, peningurinn fer út og inn hjá ríkissjóði af þeim peningum. Það gerist nefnilega að B-deildin borgar í rauninni ekki það gjald því að þar er ófærð skuldbinding ríkissjóðs sem bara hækkar og ríkissjóður borgar það einhvern tíma í framtíðinni eða börnin okkar og barnabörn. Í A-deildinni hafa menn hins vegar ekki horfst í augu við vandann þannig að þessar álögur á lífeyrissjóðina, á A-deildina, gera ekkert annað en auka þörf á hærra iðgjaldi sem stjórnin á að taka ákvörðun um að hækka á ríkissjóð.  Hvað gerist hjá almennu sjóðunum með þetta gjald og allar þessar álögur? Þar stendur ekkert nema eignin á bak við réttindin. Flestir sjóðirnir eru í slæmri stöðu eftir hrunið og eru á bráðabirgðaákvæðum um að þurfa ekki að lækka, þeir þyrftu að skerða lífeyri nú þegar. Þessar álögur þýða ekkert annað en að lífeyrir verður lækkaður hjá verkamönnum, sjómönnum, iðnaðarmönnum og verslunarmönnum.

Í boði norrænu velferðarstjórnarinnar.

Já, svo ég segi það nú ekki. Ég ætla að vera dálítið tillitssamur svona seint á kvöldi, ég ætla ekki að vera að meiða hæstv. ríkisstjórn, nógu margir eru búnir að gera það í dag. Þetta leiðir hugann að ýmsum öðrum gjöldum sem lífeyrissjóðirnir greiða. Ég nefni gjald til FME út af eftirliti, bráðnauðsynlegt. Það er bráðnauðsynlegt að eftirlit sé með þessum sjóðum þó að eftirlitið hafi ekki dugað langt í hruninu því að þeir töpuðu ómældu fé þrátt fyrir eftirlitið. En hvað gerist með lífeyrissjóðina með þetta gjald til FME? Opinberu sjóðirnir greiða það ekki neitt. Þeir velta því yfir á ríkissjóð, annaðhvort nú þegar með hækkun á iðgjaldi sem ég nefndi í A-deildinni eða þá að börnin okkar og barnabörn greiða það einhvern tíma í framtíðinni. Almennu sjóðirnir munu þurfa að skerða meira af þeim sökum. Svo er gjald til umboðsmanns skuldara, líka mjög gott mál. Þar er verið að hjálpa fólki við að verða ekki gjaldþrota því að allir tapa á gjaldþrotum, líka kröfuhafar. Það er gott fyrir lífeyrissjóðina. En hver skyldi borga það? Aftur eingöngu almennu sjóðirnir. Það eru sjóðfélagar almennu sjóðanna, verkamennirnir, verslunarmennirnir og iðnaðarmennirnir sem borga þetta en opinberir starfsmenn borga það ekki.  Svo er hér framlag í VIRK Starfendurhæfingarsjóð, mjög gott mál því að það sparar virkilega fyrir lífeyrissjóðina, líka hjá opinberu sjóðunum en þeir borga það aldrei með nákvæmlega sömu rökum. Það eru skattgreiðendur sem borga fyrir opinberu sjóðina og það þýðir að almennu sjóðirnir, sjóðfélagar þar, borga þetta tvöfalt. Þeir borga það annars vegar með skerðingu á lífeyrisréttindum sínum og hins vegar með sköttum. Síðan er greiðsla sem átti að fara í vaxtabæturnar sem eru í þessu frumvarpi. Það lendir bara á almennu sjóðunum.  Frú forseti. Eins og þetta er í kerfinu í dag með þá furðulegu stöðu að opinberu sjóðirnir hafa pikkföst réttindi, og það breytir engu hvort þeir ná góðri ávöxtun eða slæmri, það breytir engu hvort lagðir eru á skattar eða ekki, það lendir allt á ríkinu og ríkið tekur það frá almenningi. Vegna þessarar stöðu held ég að við verðum að fara að hugleiða það að allar álögur á lífeyrissjóðina verði teknar í gegnum skattkerfið. Í staðinn fyrir að leggja þær á lífeyrissjóðina verði þær teknar í gegnum skattkerfið þannig að allir greiði jafnt. En það er sem sagt að koma í ljós núna að þessar álögur koma svona út. Ég ætla að vona að ég sitji ekki aftur inni með of lítinn tíma en þetta var um álögur á lífeyrissjóði. Ég er kominn að þeirri niðurstöðu að það megi í rauninni ekki leggja krónu á lífeyrissjóðina vegna þess að það eykur misrétti á milli almennu sjóðanna og opinberu sjóðanna. Ef við berum saman A-deildina og almennu sjóðina er nauðsynlegt iðgjald í A-deildina sennilega 19,5% á móti 12% hjá almennu sjóðunum sem segir að þetta eru hlutföllin á milli verðmæta réttindanna. Opinberir starfsmenn eru með 60% verðmætari réttindi í A-deildinni svo ég tali nú ekki um ósköpin í B-deildinni, ég ætla ekki að minnast á það, ekki ógrátandi. Þessi munur vex með þessu frumvarpi og með öllu því sem ríkisstjórnin er að gera. Allt er þetta gott. Það er gott að Fjármálaeftirlitið hafi eftirlit með sjóðunum, það er gott að umboðsmaður skuldara starfi, það er gott að VIRK vinni og vaxtabæturnar eru góðar líka í vissum skilningi. Allt eru þetta góð málefni en það leiðinlega við þessa gæsku er að það eru bara verkamenn, iðnaðarmenn og verslunarmenn sem borga þetta en ekki opinberir starfsmenn. Ég held að ég hafi nú lokið við að koma þessum punkti nokkurn veginn til skila. Þá ætla ég að snúa mér að minni þáttum. Ég gleðst að sjálfsögðu yfir því að tryggingargjald skuli lækkað um 0,91% því að það er ekkert annað en skattur á atvinnu og þá gæti verið að einhverjum dytti í hug að fara að skapa atvinnu í landinu en álögurnar eru enn mjög miklar og miklu víðar en hérna. Það eru sérstaklega álögur á fjármagn, fjármagnseigendur, ljótur þjóðflokkur, en þeir hétu einu sinni sparifjáreigendur. Það er fólk sem neitar sér um að fara í ferðalög, neitar sér um að kaupa bíla og neitar sér um að búa í stórri íbúð. Það var einu sinni dyggð en þykir núna ljótt og er kallað fjármagnseigendur, af því að þeir neita sér um þessa hluti. Norræna velferðarstjórnin hvetur alla til að eyða og bruðla með öllu sínu skattabrölti. Svo má ég til með að nefna skatta sem mér þykir alltaf dálítið sárt um. Það eru svokallaðir nefskattar. Nefskattar hafa þann eiginleika að það borga allir þá skatta.  Svo er það gjaldið í Framkvæmdasjóð aldraðra. Það er sömuleiðis því marki brennt að það á að vera 9.182 kr., en það voru einhver mistök gerð á fyrsta árinu þannig að nú er tveggja ára skammtur í hækkuninni. Það hefur því hækkað mjög myndarlega. Einhver kann að segja: 9 þús. kall, hvað er það? Það er ekki neitt, neitt. Hátekjumanninn með 800.000 kr. á mánuði munar ekkert um þetta en lágtekjumanninn í umönnunarstörfum með 200.000 kr. sem eru raunverulega til, frú forseti, það eru til slík laun, munar mikið um þessar 9 þús. kr. eða 9.182, ég ætla nú ekki að gleyma 182 kr. Þetta eru mjög ófélagslegir skattar og ég mundi leggja til að menn tækju sér tak, sérstaklega þegar menn nefna sig velferðarstjórn, og aflegðu þessa skatta.

Er þetta jafnaðarstefna?

Þetta er jafnaðarstefna já, en þetta eru svo sem gamlir skattar og menn tóku þetta í arf en þeir ættu að taka sér tak núna og breyta þessu, hækka tryggingagjaldið eða hækka tekjuskattinn eitthvað pínulítið og afleggja þessa skatta. Svo er náttúrlega kapítuli út af fyrir sig gjaldið til RÚV. Ég horfi eiginlega aldrei á sjónvarp en samt er mér gert að borga þetta tvöfalt af því að ég er með lítið hlutafélag og af því að hlutafélagið horfir svo mikið á sjónvarp - ég hef reyndar aldrei staðið hlutafélagið að því - en það þarf að borga gjald til sjónvarpsins. Það hlustar ekki einu sinni á útvarp, þetta hlutafélag, það er enginn starfsmaður í því. En ég borga þetta gjald tvöfalt.

Virðulegi forseti. Við höfum heyrt af mikilli framkvæmdagleði hjá ríkisstjórn Íslands, að minnsta kosti í orði. Við höfum heyrt ríkisstjórnina státa sig af framkvæmdum, meðal annars sé verið að stækka og breyta álverinu í Straumsvík, Ísal sé að stækka, og það sé 60–70 milljarða kr. framkvæmd. Á það hefur hins vegar verið bent að þeir aurar fara líklega allir úr landi því verktakinn er austurrískur. Það eru einhverjir launaskattar og slíkt sem verða eftir á Íslandi. Ég velti fyrir mér hvort hv. þingmaður geti frætt okkur um hvort ríkisstjórnin sé með þessa upphæð, 60–70 milljarða, sem væntanlega fer að mestu leyti úr landi og er líklega eðlilegt ef um er að ræða útboð, inni í áætlunum sínum. Ég hef áhyggjur af því vegna þess að við höfum séð að áætlanir ríkisstjórnarinnar hafa ekki staðist hingað til. Ég ætlast ekki til að hv. þingmaður viti þetta nákvæmlega en hann gæti kannski velt því fyrir sér hvort hætta sé á að ríkisstjórnin sé að leika þann leik. Síðan langar mig að spyrja hv. þingmann hvort sú kenning sem virðist vera ofan á hjá þessari ríkisstjórn, að aukin skattheimta leiði til hagvaxtar, standist. Hvort það standist að með því að rukka fleiri, sem gerir að verkum að fyrirtæki geta illa bætt við sig fólki og þá fjölgar væntanlega fólki á atvinnuleysisbótum, skapist óskaplega mikill hagvöxtur sem muni leiða landið út úr þeim þrengingum sem það er í í dag. Ég hef áhyggjur af því að ef þetta sjónarmið ríkisstjórnarinnar nær að skjóta rótum fari fólk að trúa því að hærri skattar muni leiða þjóðina á endanum út úr krísunni.

Frú forseti. Hvað fyrri spurninguna snertir er þetta kannski hluti af því að vera þátttakandi í Evrópska efnahagssvæðinu, verktakar koma og fara. Það vinna líka íslenskir verktakar í Noregi, t.d. er pípulagningarfyrirtæki þar með starfsemi og fólk sem vinnur hjá því er ekki atvinnulaust á Íslandi, það starfar ekki á Íslandi en er búsett á Íslandi og er því ekki hluti af atvinnuleysistölfræðinni. Þetta er bara eitthvað sem við búum við og að sjálfsögðu getur ríkisstjórnin ekki lofað störfum hjá austurrísku fyrirtæki, það hefur væntanlega Austurríkismenn í vinnu eða menn frá öðrum Evrópulöndum. Varðandi seinni þáttinn, að menn telji að hagvöxtur vaxi með skattlagningu, þá lauk ég einmitt um þetta leyti í gærkvöldi ræðu minni með því að segja að ríkisstjórnin væri að gera gífurleg mistök með því að reyna að skattleggja þjóðina út úr kreppunni. Það væru mikil mistök þó að menn hafi náð niður verðbólgu og vaxtastigi o.s.frv., því að á meðan alger stöðnun ríkir og engar eru fjárfestingarnar skapast engin atvinna og atvinnuleysingjar eru áfram atvinnuleitandi. Við getum lent í ákveðnum vítahring stöðnunar og kyrrstöðu í marga áratugi ef ekki er tekið á þessu og búnar til forsendur fyrir því að hér skapist atvinna, einmitt með því að lækka skatta á lítil fyrirtæki þannig að þau fari að ráða fólk í staðinn fyrir að segja fólki upp.

Virðulegi forseti. Við höfum vitanlega margbent á og reynt að benda ríkisstjórninni á að lausnin á tekjuskorti sé að auka atvinnu, spýta í fjárfestingar og breyta hlutum á þann veg að það verði til hvati fyrir atvinnulífið og heimilin til að fjárfesta. En í þessu tekjuöflunarfrumvarpi sjáum við tilhneigingu til að gera þetta þveröfugt og auka alla mögulega skatta frá því sem verið hefur. Bent hefur verið á það að frá því að þessi ríkisstjórn tók við hefur sköttum verið breytt 142 sinnum. Maður veltir fyrir sér hvort einhver utan veggja fjármálaráðuneytisins geti í raun haldið utan um allar þessar skattbreytingar. Þetta er kannski atvinnuskapandi fyrir skattasérfræðinga eða slíka aðila. Það sem maður hefur vitanlega áhyggjur af, frú forseti, er að þessi stefna ríkisstjórnarinnar muni á endanum leiða til þess að fólksflutningarnir sem við höfum heyrt af, og hæstv. forsætisráðherra virðist ekki átta sig alveg á að sé raunveruleiki, muni einfaldlega vaxa. Svo virðist vera að á þessu ári hafi flust burt um það bil sá fjöldi sem samsvarar því að allir íbúar Akraness og nágrennis hafi flust úr landi. Ef svo er veltir maður því fyrir sér hversu lengi við getum búið við þær aðstæður. Verðum við ekki að auka atvinnu - breyta skattkerfinu þannig að það sé hvati fyrir fyrirtækin að búa til störf svo að fólkið sem hefur flutt burt vilji koma heim? Verður ekki að skapa atvinnu þannig að boltinn fari að rúlla upp á við í hagkerfi okkar en ekki niður á við, eins og manni virðist planið vera hjá þessari ólukkans ríkisstjórn?

Frú forseti. 142 tegundir af skattbreytingum. Þetta frumvarp sem við ræðum í dag er í 29 greinum þannig að það bætist við og í sumum greinum er fleiri en ein skattbreyting þannig að þetta eru um 30–40 breytingar sem bætast við sem gerir alls um 180 breytingar. Eins og bent er á eru lögð fram mörg frumvörp á viku þannig að þetta fer sennilega að slaga upp 200 breytingar. Þetta gerir að verkum að Ísland verður mjög ófýsilegt fyrir fjárfesta vegna þess að menn vilja ekki fjárfesta í svo óöruggu umhverfi þar sem allt leikur á reiðiskjálfi og ekkert er hægt að treysta á.

En er þetta ekki markmiðið?

Nei, ég held að það sé örugglega ekki markmiðið hjá ríkisstjórninni en það kemur þannig út af því að menn átta sig ekki á gangverki atvinnulífsins. Sennilega hafa fæstir í ríkisstjórninni verið með atvinnurekstur og átta sig ekki á því hvernig fólk hugsar sem hættir fé sínu í atvinnurekstri í stað þess að vinna hjá hinu opinbera. En þetta er allt saman mjög dapurlegt þegar maður hugsar um hvert við stefnum. Maður verður bara að þreyja þorrann og reyna að vera bjartsýnn og vonast til að ríkisstjórnin fari frá, helst sem allra fyrst því að það er dálítið uggvænlegt að lesa tölur um vaxandi atvinnuleysi. Það hafa um 2.000 manns verið atvinnulausir síðan fyrir hrun og horfa fram á ekki neitt og nú er fólk sem fór í háskólann fyrir þremur eða fjórum árum að klára námið og kemur út á vinnumarkaðinn og fær ekkert að gera. Það fer úr atvinnuleysi í nám og svo aftur í atvinnuleysi og fer þá væntanlega til útlanda. Þetta er mjög dapurlegt. Ég vonast til að menn sjái að sér og snúi af þessari stefnu.

Virðulegur forseti. Við ræðum frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Bændur þurfa eins og stjórnvöld að gera ráðstafanir til að búa sig undir veturinn. Nú hef ég svolítið miklar áhyggjur af því að það sé að skella á langur og erfiður vetur efnahagslega í kringum okkur og víða um heim og ekki sé verið að gera ráðstafanir í samræmi við það. Hvaða ráðstafanir í ríkisfjármálum telur hv. þingmaður að hefði þurft að gera til að bregðast við ástandinu sem ríkir í Evrópu núna og blasir við að verði ríkjandi áfram næstu missirin og árin? Er hv. þingmaður til dæmis sammála mér um að við þær aðstæður hefði að sjálfsögðu þurft að nýta undanfarin ár til að koma af stað fjárfestingu á meðan viljinn var fyrir hendi? Við stöndum frammi fyrir þeirri hættu að minni áhugi verði á að fjárfesta á næstu árum. Þá er brýnt að láta reyna á þá möguleika sem enn eru til staðar ef við óttumst áframhaldandi samdrátt og efnahagskrísu, sem getur jafnvel breyst í mjög alvarlega samfélagslega krísu, við vitum ekkert hvar þetta endar. Eru aðstæður ekki að minnsta kosti slíkar að þær gefi fullt tilefni til að nýta hvert tækifæri sem gefst í stað þess að setja upp hindranir? Svo ég þjappi þessu öllu saman í eina stutta spurningu: Er ekki nauðsynlegt, sérstaklega við þær aðstæður sem við horfum nú fram á, að nýta tækifærin?

Frú forseti. Ég hef fylgst með hræringunum í Evrópu undanfarið og ég hef spurt nokkrum sinnum úr þessum ræðustól um stöðuna þar og fengið frekar ábyrgðarlaus svör vegna þess að menn hafa ekki gert sér grein fyrir að hún væri alvarleg. En nú er komið í ljós að staðan er mjög alvarleg. Ég ætla að vona að mönnum takist að bjarga evrunni fyrir horn og það er alls ekki vegna þess að ég vilji sækja um aðild að Evrópusambandinu heldur vegna þess að það hefði hræðilegar afleiðingar fyrir okkur ef evran hryndi vegna þess að Evrópusambandið er stærsti viðskiptaaðili Íslands og mjög ófyrirséð hvað gerist ef ekki tekst að bjarga þessu. En ég vona að mönnum takist það. Evrópusambandið er að breytast mjög hratt og ég held að Merkel hafi einmitt sagt í kvöld að gerðar hefðu verið breytingar á Evrópusambandinu sem ekki væri hægt að bakka með. Það er búið að breyta Evrópusambandinu í eins konar ríki og gerðist það áratug fyrr en ég átti von á. En varðandi hinar spurningarnar hef ég tekið eftir því á minni ævi að maður breytir ekki fortíðinni. Við getum ekki breytt því sem ríkisstjórnin hefur gert hingað til. Hins vegar eru að mínu mati fjöldamörg tækifæri eftir hrun, til dæmis til að reisa við fyrirtæki eða byggja upp ný en þá þarf líka að vera búið að laga forsendur hlutafélagalaga eins og ég hef margoft nefnt, breyta reglum um ársreikninga þannig að þeir gefi rétta mynd af fyrirtækjum og byggja þarf upp traust almennings á hlutafélagaforminu. Ef það tækist væru tækifærin fjölmörg. Ég minni bara á tækifærin hjá Landsvirkjun og í þeim geira, öll tækifærin sem við höfum í ferðaþjónustu, í sjávarútvegi og víðar. Ef menn setja ekki fram lausnir sem hreinlega skaða atvinnugreinarnar gætum við byggt upp mikla von og mikið traust á framtíðina.

Virðulegur forseti. En er ekki hv. þingmaður sammála mér um að núna liggi alveg sérstaklega mikið á? Auðvitað vitum við að það liggur á, þegar horft er á ástandið hér. Það er ekki gott að búa lengi við mikið atvinnuleysi og óleyst skuldamál og allt það sem sem við höfum rætt undanfarin ár. Er þetta ekki sérstaklega brýnt núna? Nú stöndum við frammi fyrir þeirri hættu að mjög djúp eða að minnsta kosti langvarandi og erfið kreppa í útlöndum, í viðskiptalöndum okkar, muni draga úr tækifærum okkar á næstu árum til að nýta þá möguleika sem eru fyrir hendi. Þurfum við ekki að nýta þau tækifæri einmitt núna vegna þess að við stöndum frammi fyrir þeirri hættu að erfiðara verði að nýta þau á næstu árum? Setur það ekki sérstaklega mikla ábyrgð á herðar ríkisstjórnar sem bregst ekki við, rétt eins og bóndi sem gerir engar ráðstafanir þegar harður vetur er að ganga í garð? Má ekki segja að ríkisstjórnin hafi það miklar upplýsingar um í hvað stefni að mjög óábyrgt væri að nýta ekki öll þau tækifæri sem bjóðast við þessar aðstæður og nýta þau strax?

Frú forseti. Ég tel, í ljósi þeirra hræringa sem verið hafa í Evrópu síðustu tvo, þrjá mánuði - í þýskum fjölmiðlum hefur verið stríðsletur nánast á hverju einasta kvöldi, með einu tveggja vikna hléi einhvern tíma - hefðum við átt að bregðast við miklu fyrr við og ekki taka þessu af léttúð eins og þetta komi okkur ekkert við þó að við séum í skjóli gjaldeyrishafta. Við erum ekki í skjóli gjaldeyrishafta ef eitthvað alvarlegt gerist. Ég hef svo sem nefnt líka að menn þurfi að útbúa neyðaráætlun þó að ég telji litlar líkur og eiginlega engar á að eitthvað gerist en það getur varðað fæðuöryggi ef mjög illa fer. Menn þurfa að vera undir það búnir. Ætla menn að hamstra olíu og bensín? Landbúnaðurinn gengur kannski þrjár vikur eða tvær án olíu og bensíns, hið sama má segja um sjávarútveginn. Hvað svo? Hvað gerist ef greiðslukerfin hrynja, eins og lá við að gerðist í hruninu á Íslandi en neyðarlögin björguðu og það var kraftaverk. Ég vil helst ekki hugsa þá hugsun til enda hvað gerist ef menn geta ekki borgað matinn sinn, bankarnir lokaðir og allt eftir því. Auðvitað þurfa menn að hafa neyðaráætlun fyrir slíkt. Ríkisstjórnin þarf auðvitað að gefa núna í, í ljósi þessara hræringa, og ekki bara horfa á og segja: Okkur kemur þetta ekkert við, þetta skiptir ekki máli. Þetta getur skipt verulegu máli og menn þurfa að vera undir það búnir. Og núna eru einmitt tækifæri eins og ég gat um áðan, heilmikil tækifæri. Við eigum miklar eignir og það sem við þurfum að gera er að sýna þjóðinni að við eigum þessar eignir og að það sé heilmikil von til þess að við vinnum okkur úr þeim vanda sem við erum í í dag og vinna úr þeim vanda sem hugsanlega steðjar að okkur frá Evrópusambandinu.

Virðulegi forseti. Fæstir þingmenn hafa komist hér í gegnum allar þær athugasemdir sem þeir hafa við þetta mál í ræðum sínum og er það vitanlega vegna þess að málið er flókið og stórt og miklar álögur boðaðar. Það er því mikilvægt að menn komi skoðunum sínum á þeirri stefnu sem er boðuð í þessu frumvarpi eða þessum bandormi sem við köllum svo vel og vandlega á framfæri. Það er ágætt að kalla þetta bandorm því að þeir hafa ekki gott orð á sér. Ýmislegt hefur komið fram í þeim ræðum sem hér hafa verið fluttar og sitt sýnist hverjum. Það sem ég ætla í upphafi að beina athyglinni að eru skattar sem munu sérstaklega reynast landsbyggðinni þungbærir, þ.e. skattar sem leggjast sérstaklega á hluti, farartæki eða ferðalög og annað sem landsbyggðarfólk eða fyrirtæki úti á landi þurfa einna mest að nota eða þiggja þjónustu af. Ég ætla að byrja á því að nefna skatta á flug. Frá ársbyrjun 2013 mun taka við svokallað ETS-kerfi, sem er Evrópukerfi sem við höfum gengist undir, en hugmyndin er að leggja jafnframt á kolefnisgjald á flugið sem nemur tugum milljóna. Því til viðbótar er í nýrri samgönguáætlun boðuð stórhækkun lendingargjalda á Reykjavíkurflugvelli, hátt í 300 milljónir að mig minnir. Allt þetta mun leiða af sér meiri ferðakostnað en rekstur flugfélaganna hér innan lands er hreinlega í járnum þannig að þau hafa engan annan kost en að velta þessum gjöldum út í verðlagið, þ.e. hækka farmiðana, eða draga saman seglin og einbeita sér að þeim flugleiðum sem gefa best. Það mun leiða af sér skerðingu á þjónustu við þá sem þurfa nauðsynlega á fluginu að halda. Það er svo merkilegt að á sama tíma og verið er að hækka ferðakostnað landsmanna, hvort sem það er flugið eða eldsneytiskostnaðurinn sem ég ætla að nefna hér á eftir, er farið með niðurskurðarhnífinn um land allt og þjónusta skorin niður hjá heilbrigðisstofnunum þar sem aðstæður eru jafnvel orðnar þannig að íbúar þurfa að ferðast um langan veg til að sækja sér þá þjónustu sem áður var heima fyrir. Það er sótt að úr öllum áttum. Það er verið að skerða þjónustu og hækka svo kostnað þeirra sem þurfa að ferðast til að nálgast þjónustuna. Það er slæm hugmynd að leggja kolefnisgjald á flugið á sama tíma eða um svipað leyti og þetta ETS-kerfi tekur gildi því að að sumu leyti er um tvísköttun að ræða. Hitt er svo að þeir sem treysta sér ekki til að fljúga eða hafa lítil eða engin fjárráð til þess munu væntanlega nota bíl, en þá á að hækka eldsneytið enn frekar en verið hefur fram að þessu og mörgum þykir nú nóg um. Hækkanir á ferðakostnaði og eldsneytisgjöldum fara eins og frægt er, ásamt hækkunum á áfengi og mörgu öðru, út í verðlagið og hækka um leið lánin hjá fólki. Íslendingar eru býsna háðir samgöngum, hvort sem þær eru á landi eða í lofti, og því er mjög sérstakt að fara þá leið að hækka bensínverðið eins og gert er ráð fyrir hér, ekki síst í ljósi þess að mjög góð rök hafa verið færð fyrir því að hærra eldsneytisverð leiði af sér minni notkun á farartækjunum. Þá er ég ekki að vísa til þess að þeir sem þurfa nauðsynlega fara veg muni ekki gera það heldur þess að þeir sem eiga bifreiðar og nota þær munu einfaldlega keyra minna. Það má velta því fyrir sér hvaða stöðu er verið að setja landsbyggðina í að mörgu leyti. Á höfuðborgarsvæðinu er hægt er að spara mikið eldsneyti með því að kaupa svokallaða metanbíla því að þar er selt metan. Það getur munað mörg hundruð þúsundum á ári fyrir þá sem keyra mjög mikið að eiga slíkan bíl. Þetta er hins vegar ekki í boði eða erfitt úti á landi þar sem engar metanstöðvar eru. Þar af leiðandi má færa fyrir því rök að það sé verið að mismuna íbúum landsins með þessari aðgerð einni og sér. Ég ætla líka aðeins að nefna annað mál sem ég hef miklar áhyggjur af. Það er sjávarútvegurinn og aukin skattheimta á sjávarútveginn. Eins og við vitum gefur sjávarútveginn sem betur fer ágætlega af sér í dag. Menn gleyma því hins vegar að á bak við mörg þessara fyrirtækja og ekki síst þau sem minni eru og einyrkjana er töluvert af skuldum sem hafa orðið til vegna kaupa á bátum eða aflaheimildum innan lagaramma þess kerfis sem var og er við lýði þannig að menn hafa spilað eftir bókinni, eftir reglunum. Þessir aðilar eiga að sjálfsögðu mjög erfitt með að bera stóraukinn kostnað, jafnvel munu margar milljónir fara úr rekstri lítils fyrirtækis í viðbót við það sem tekið er nú þegar. Hættan er vitanlega sú að þessir aðilar hafi engan kost annan en skera niður starfsemina og hugsanlega segja upp fólki eða draga saman launakostnað með öðrum hætti. Hvatinn til að efla fyrirtækið verður vitanlega lítill vegna þess að svigrúmið minnkar með því að auka þessar álögur og minna verður til skiptanna til að fjárfesta eða stækka við sig. Þegar við tölum um að hækka eða auka skatta á sjávarútvegsbyggðarlög, sem byggja líf sitt meira og minna á þessari grein, erum við að tala um mjög stórar tölur. Við erum að tala um að t.d. fyrir Ísafjörð lítur út fyrir að hækkunin muni fara úr 117 millj. kr. í 351 milljón. Í Fjarðabyggð muni hækkunin fara úr 281 milljón í 843 milljónir. Bolungarvík 56 milljónir í 168. Forseti, þetta borgar vitanlega enginn nema þessi byggðarlög. Þetta er skattur á þau svæði, þau byggðarlög, þar sem þessi starfsemi fer fram. Í kringum 85% af aflaheimildum er úti á landi, ef ég man rétt, þannig að þetta er fyrst og fremst landsbyggðarskattur. Það er mjög sérstakt að láta eina atvinnugrein og hluta landsmanna taka á sig aukna skattheimtu. Það er ekki eins og við séum að tala um örfáa einstaklinga sem reka risastór útgerðarfyrirtæki sem þeir eiga einir. Við erum að tala um fjöldan allan, hundruð einyrkja og fyrirtækja sem fjölmargir aðilar standa að baki, sem þessi kostnaður lendir á. Fyrir utan það minnka möguleikar þessara fyrirtækja til að taka þátt í samfélaginu á staðnum. Með þessari aðgerð ræðst ríkisstjórnin heiftarlega gegn þeim byggðum sem byggja afkomu sína á sjávarútvegi. Það nægir að nefna þessar tölur til að sjá að þannig er staðan. Ugglaust eru einhver fyrirtæki sem geta borið þetta, mjög stór og öflug félög, en þau eru bara mjög fá sem eru þannig sett í dag að geta tekið á sig auknar álögur án þess að þurfa að bregðast við með afgerandi hætti vil ég leyfa mér að segja. Þegar ég tala um hækkanir í sjávarútveginum hugnast mér jafnframt ekki þær fyrirætlanir að taka þá fjármuni sem runnið hafa í svokallaðan AVS-sjóð, aukið virði sjávarfangs. Hugmyndin að honum er sú að hluti af þeim gjöldum sem sjávarútvegurinn greiðir renni aftur til greinarinnar í rannsóknir, nýsköpun og slíkt til að efla greinina. Þessar greiðslur skipta máli fyrir mörg athyglisverð verkefni sem munu væntanlega leiða af sér ábata fyrir samfélagið í framtíðinni. Nú virðist hugmyndin vera sú að láta þessa fjármuni renna bara í ríkissjóð, í hítina eins og sagt er. Þetta er röng hugsun. Þetta eru röng skilaboð. Við höfum lagt á það áherslu við þessa umræðu að þetta verði ekki gert heldur renni gjöldin áfram í þennan sjóð og þessir fjármunir hafi áfram það gildi sem þeir hafa í dag. Það er hins vegar alveg til umræðu að fara yfir þær reglur sem um sjóðinn gilda og allt það, en það er mikilvægt að setja þessa fjármuni aftur til greinarinnar vegna nýsköpunar, atvinnuþróunar og þess háttar. Sá listi sem við höfum yfir aðila sem hafa fengið úthlutað úr þessum sjóði er áhugaverður og sýnir að þetta gerir gott. Ég nefndi áðan, frú forseti, að þegar farið er í skattahækkanir sem fara beint út í verðlagið mun hagur þeirra heimila sem eru með verðtryggð lán versna vegna þess að verðtryggingin mun ýta lánunum upp. Þetta er sá hópur sem ríkisstjórnin hefur enn hunsað algjörlega að rétta hjálparhönd eða leiðrétta þau rangindi sem hópurinn varð fyrir í hruninu. Margir þingmenn hafa ekki gefið upp alla von um að hægt sé að leiðrétta þennan ójöfnuð með einhverjum hætti. Mikilvægi þess að það verði gert eykst í hvert skipti sem við rennum yfir og skoðum þær fyrirætlanir sem ríkisstjórnin hefur varðandi skattahækkanir. Það kann að vera, frú forseti, og mikilvægt að hafa það í huga að þau tækifæri sem voru og hafa verið til staðar til að leiðrétta þessi lán með því að láta hluta af þeim afslætti sem fjármálastofnanirnar fengu renna til heimilanna séu að renna okkur úr greipum. Þar af leiðandi mun hlutverk ríkisins, ríkissjóðs, verða meira og stærra í leiðréttingunum verði farið í þær á annað borð. Ég hef áhyggjur af þessu, frú forseti, því að þetta er merki um sinnuleysi stjórnvalda þegar kemur að heimilum í landinu. Við framsóknarmenn höfum, eins og þeir sem fylgjast með þessum málum vita, átt frumkvæði að hugmyndunum um hvernig leiðrétta megi lán heimilanna. Við höfum oftar en einu sinni og oftar en tvisvar lagt fram tillögur í þá veru. Því miður hafa þær ekki hlotið hljómgrunn stjórnvalda þrátt fyrir fagrar yfirlýsingar um að taka vel á móti öllum góðum hugmyndum og tillögum. Skemmst er að minnast að hluti af þeim skilyrðum sem voru sett fyrir því að verja hina svokölluð minnihlutastjórn hér 2009 sneri að þessu, en við það var ekki staðið eins og ýmislegt annað í því samkomulagi sem átti að liggja að baki stuðningnum við minnihlutastjórnina. Við höfum lagst í áframhaldandi vinnu og vangaveltur um hvernig megi gera þetta. Í gær nefndi ég hugmynd sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, hefur nefnt hér og er að ég held búið að útfæra. Hún snýr að því að sá hluti tekna fólks sem það notar til að borga niður lán sé í þrjú ár t.d. frádráttarbær frá skatti. Við erum að tala um sambærilega hluti og eru gerðir varðandi séreignarsparnaðinn. Skattafsláttur frá ríkinu stuðlar að einhverju, t.d. fjárfestingu í hlutabréfum, og hann mundi þá stuðla þarna að því að fólk mundi greiða hraðar niður lánin sín. Þetta mun vitanlega ekki duga öllum og þarf að grípa til skilvirkari ráða en eru í dag fyrir þá einstaklinga. Þeir sem þetta gætu hefðu hvata til að borga hraðar niður lán sín þar sem skattafslátturinn yrði lagður inn á höfuðstólinn. Þannig mætti taka sem dæmi að þeir sem borguðu 100 þús. kr. fengju hugsanlega 30 þús. kr. aukalega í skattafslátt sem legðist síðan inn á lánin. Þrátt fyrir þennan hvata til að greiða niður lánin yrði á sama tíma að færa lánin niður í 100% í það minnsta því að 110%-leiðin er að margra mati, þar með mínu mati, ekki nein framtíðarlausn. Það er hæpið að það borgi sig fyrir nokkurn að selja húsnæði sitt og fá kannski 70% þegar áhvílandi er 110%. Einhver þarf að borga þennan mismun og hættan er sú að fólk festist hreinlega í íbúðum sínum og sitji þar uns ný stjórnvöld koma og grípa inn í og breyta hlutunum. Skuldir heimilanna er eitt stærsta vandamál samfélagsins í dag, húsnæðisskuldirnar og það litla svigrúm sem heimilin hafa til að taka þátt í samfélaginu með því að fjárfesta og framkvæma. Í fréttaskýringu í þættinum Ísland í dag á Stöð 2 fyrir nokkru kom fram hversu miklu skiptir að fasteignamarkaðurinn sé virkur og að skuldir heimilanna séu lækkaðar. Ef ég man rétt viðurkenndi meira að segja einn af forstöðumönnum greiningardeilda bankanna það og þótti mér dálítið merkilegt að það skyldi vera viðurkennt á þeim bænum. Það mun sýna sig að með því að létta á skuldum heimilanna munu tækifæri þeirra til að eyða meira, fjárfesta, kaupa þjónustu, fara í lagfæringar á húsnæði o.s.frv., leiða til aukinnar veltu í samfélaginu. Til þess hefur hins vegar skort vilja. Hækkandi skattar eins og við erum að ræða hér munu auka vandræði skuldsettra heimila ef ekkert er gert á móti. Ég fæ ekki séð að í umræddu frumvarpi sé nokkuð komið til móts við skuldsett heimili. Ég nefndi það í ræðu minni í gær líka, herra forseti, að um skeið hefur verið í gangi átak sem er mjög gott og ég vil hrósa ríkisstjórninni fyrir að hafa komið því af stað ásamt aðilum vinnumarkaðarins. Þetta er átakið Allir vinna sem snýr að endurgreiðslu á skatti hjá þeim sem kaupa sér vinnu iðnaðarmanna og slíkt. Þetta er mjög gott verkefni sem ég vil hvetja til að verði framlengt. Það eykur umsvif. Það eykur veltu. Það er hvetjandi fyrir þá sem hafa tækifæri til að ráðast í framkvæmdir að gera það. Því vil ég enn á ný hvetja til þess að átakið Allir vinna verði framlengt í það minnsta um eitt ár þannig að þessi hvati verði áfram til staðar. Auðvitað er einhver kostnaður af því en kostnaðurinn við að hafa allt stopp er miklu meiri að mínu viti en sá kostnaður sem fylgir því að hvetja til verkefna sem þessa. Herra forseti. Ég hef aðeins farið yfir lítinn hluta af þeim athugasemdum sem ég geri við frumvarpið og þeim ráðleggingum sem ég vil koma á framfæri og óska því eftir að ég verði aftur settur á mælendaskrá.