Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta spursmál um sjómannafrádráttinn ætlar að verða alllöng framhaldssaga. Ég vil upplýsa það hér, að reglugerð þessi, nr. 310 frá 1980, var undirbúin hjá ríkisskattstjóraembættinu á s. l. vori og að því er mér er tjáð voru þessar reglur byggðar á gildandi kjarasamningum sjómanna, byggt á því í hvaða tilvikum væri samið um hlutaskipti og hvenær ekki. Sjómannafrádrátturinn er auðvitað hugsaður til handa þeim sem fara á sjó og hætta lífi sínu með þeim hætti að afla björg í bú fyrir þjóðina alla, Hitt heyrir til algjörra undantekninga vonandi að menn, sem í landi eru, njóti hins sama. Þó hefur verið litið svo á um langt skeið að rétt væri að beitingamenn á línubátum, sem ráðnir hafa verið sem hlutaráðnir landmenn, nytu þessa réttar til jafns við sjómennina, en ekki aðrir. Eftir því sem mér er tjáð hefur þetta verið framkvæmt á þennan veg, að það hefur einungis verið gerð undantekning varðandi beitingamenn á línubátum. Þeir hafa verið taldir til hlutaráðinna landmanna, en aðrir ekki. Breytir þá engu þó að útgerð og viðkomandi sjómenn semji um eitthvað annað sín í milli. Þessi meginregla hefur verið látin gilda. Nú veit ég að sjálfsögðu ekki hvort einhver dæmi eru þess, að menn hafi samt sem áður notið fiskimannafrádráttar, þó ekki væri um að ræða beitingamenn á línubátum. En mér er tjáð að það hafi þá verið mistök ef svo hafi verið í einhverju skattumdæmi, þessi meginregla hafi gilt um allt land og séu þess dæmi einhvern tíma frá fyrri tíð, að netamenn við Eyjafjörð hafi notið þessa réttar, hljóti það á sínum tíma að hafa verið á misskilningi byggt. Ég kallaði mér til ráðuneytis í gær tvo ágæta menn, annan úr fjmrn. sem hefur mjög um þessi mál fjallað og undirbjó þessa reglugerð, Árna Kolbeinsson deildarstjóra tekjudeildar fjmrn., og einnig fulltrúa frá ríkisskattstjóraembættinu, og voru hér í gangi viðræður um þetta mál milli þeirra annars vegar og hv. þm. Halldórs Blöndals um langt skeið þar sem þeir gerðu tilraun til þess að sýna þm. fram á að málflutningur hans væri á misskilningi byggður og mál yrðu að vera á þann veg sem hér hefur verið miðað við. En ekki bar nú sú viðræða árangur. Ég veit sem sagt ekki annað en að framkvæmd þessa ákvæðis hafi verið með nákvæmlega sama hætti á s. l. ári og á mörgum undanförnum árum. Mér er tjáð það, hvað svo sem líður frásögnum þm. af hugsanlegum undantekningum í þessum efnum í Eyjafirði, sem ég get auðvitað ekkert dæmt um, hafi þetta verið skilið á þennan veg, „hlutaráðnir landmenn“, að það hafi gilt fyrst og fremst um beitingamenn á línubátum, en ekki um aðra þá sem hafa starfað í landi í þágu útgerðar. Og ég vil satt að segja biðja menn að vara sig á þessari till. og þessu ákvæði sem hér er verið að gera að umræðuefni, vegna þess að auðvitað segir það sig sjálft að þarna verður að draga einhver skýr mörk. Ekki ætlumst við til að sjómannafrádrátturinn verði tekinn upp í vaxandi mæli meðal fólks sem alls ekki fer á sjó. Auðvitað verður að draga þarna einhvers staðar mörkin, og við eigum að sjálfsögðu á hættu að vegna samninga útgerðarmanna og starfsmanna útgerðarfyrirtækja verði í vaxandi mæli komnir með sjómannafrádrátt menn sem aldrei fara á sjó. Ég held, að slíkt sé afar hæpin þróun, og tel því eðlilegt að frádrátturinn sé takmarkaður með nákvæmlega sama hætti áframhaldandi eins og mér er sagt að verið hafi.



Herra forseti. Það er þreytandi að ræða um beitningamenn og netamenn við hæstv. fjmrh. sem greinilega hefur aldrei nálægt þvílíku komið. Ég hélt að við beitingu hefðu starfað og notið fiskimannaafsláttar ýmsir þeir sem aldrei hefðu á sjó komið. A. m. k. veit ég dæmi þess, og þótt hann hafi eftir ýmsum af æðstu embættismönnum ríkisins að það sé skilyrði fyrir beitingarvinnu í landi að hafa farið á sjó, þá er það algjör misskilningur.

Það sagði ég aldrei.

Þú sagðir, að auðvitað ættu ekki aðrir að fá sjómanafrádrátt en þeir sem færu á sjó, og talaðir um að menn drægju björg úr skauti hafsins eða eitthvað á þá leið. Hæstv. fjmrh. og talaði fagmannlega í þetta skiptið. En auðvitað er það svo um ýmsa landmenn við útgerð, að ýmsir þeirra eru jöfnum höndum sjómenn, og svo er um flesta þá sem ég er hér að tala um. Það eru kannske einn eða tveir landmenn, þeir hlaupa í skarðið og fara á sjóinn þegar á þarf að halda, þegar forföll verða og annað því um líkt, en eru öðrum þræði í landi. Þannig er skipst á og reynslan hefur orðið sú upp á síðkastið, þegar menn hafa gefið sér tíma til þess að vera meira frá og þegar bátarnir hafa orðið dýrari og menn hafa orðið að halda sér meira við, að landmenn hafa jafnvel orðið tveir. En þarna er öðrum þræði um að ræða gamla sjómenn, sem fara í einstaka túra, og öðrum þræði menn, sem eru jöfnum höndum á bátunum ef á þarf að halda, meira eða minna. Hér er því ekki um það að ræða að það séu einhverjir fínir útgerðarmenn, sem aldrei hafa nálægt sjó komið, einhverjir jafnokar ríkisskattstjóra eða ráðuneytisstjóra fjmrn. eða jafnvel fjmrh. sjálfs, sem ég er að biðja um fiskimannaafslátt fyrir. Það er hreinn útúrsnúningur. Það, sem um er að ræða, er einfaldlega það, að ef landmenn uppfylla það ákvæði, sem hér er sett fyrir beitningamenn á línubátum, að þeir njóta greiðslu fæðispeninga frá áhafnardeild Aflatryggingasjóð, þá skuli þeir einnig njóta fiskimannafrádráttar. Þetta er allt og sumt sem ég fer fram á. Ég fer fram á að landmaður, sem nýtur greiðslu fæðispeninga frá áhafnadeild Aflatryggingasjóðs, fái fiskimannafrádrátt hvort sem báturinn er gerður út á línu eða það er netaúthald. Þetta er afskaplega einfalt. Ég hef reynt að gera bæði hæstv. fjmrh. og embættismönnum hans grein fyrir þessu dag eftir dag án árangurs. Þeir segja mér ævinlega, að þeir séu kunnugri fyrir norðan en ég, og náttúrlega í skjóli þess að enginn sé viðstaddir sem, getur betur um það dæmt. En réttast væri að bjóða þessum mönnum öllum norður og láta þá ganga þar um verstöðvar og láta þá svo staðfesta þau ummæli sem þeir hafa hér uppi í hliðarherbergjum. Er fjmrh. kannske reiðubúinn til að beita sér fyrir því, ef það skyldi koma upp úr kafinu að ég hafi rétt fyrir mér að landmenn á netabátum hafi notið greiðslu fæðispeninga frá áhafnadeild Aflatryggingasjóðs, að þeir fái þá að njóta þessa réttar? Um það snýst málið.



Herra forseti. Það hefur auðvitað verið talað áður við hv. þm. Halldór Blöndal af þessu tilefni, en ég tel að eins og lögin eru og eðli málsins samkvæmt eigi landmenn á netabátum ekki rétt á að fá hvorki sjómannafrádrátt né fiskimannafrádrátt. Lögin tala býsna skýrt í þessum efnum og reglugerðum, sem á að vera til útskýringar á lögunum og segja hvernig eigi að framkvæma þau. Þau tala aðeins um beitningamenn á línubát.  Fiskimannafrádrátturinn er sá frádráttur sem gefur mönnum heimild til þess að draga 10% af beinum tekjum sínum, þ. e. ef hlutaðeigandi hefur verið sjómaður og hefur haft þessar tekjur af fiskveiðum á íslenskum fiskiskipum. Svo kemur að vísu viðbót þar sem segir: „Þessi ákvæði eiga einnig við um hlutaráðna landmenn.“ Ég er ekki mjög kunnugur í verstöðvum norðanlands, það skal viðurkennt, ekki öðruvísi en svo að ég hef oft komið þangað og verið þar um stuttan tíma, á mjög mörgum stöðum að vísu. En í þeirri verstöð þar sem ég er upp alinn hafa hlutaráðnir menn aldrei verið aðrir en þeir, sem voru á bátunum sjálfum, og þeir, sem beittu línuna í landi. Línuveiðar eru þannig eðli sínu samkvæmt að það þarf mannskap til þess að beita línuna og svo mannskap til þess að leggja hana og draga, og venjan, var sú og aðalreglan, að þeir, sem beittu í landi, stunduðu síðan sjó á netavertíðinni sem á eftir fylgdi. Þess vegna voru línubeitningamennirnir taldir sjómenn nákvæmlega til jafns við hina og fengu þá sama rétt í öllum tilfellum. Nú hefur þetta breyst. Það hafa ekki fengist nægilega margir menn til þess að beita línuna og þess vegna hafa aðrir verið fengnir til þess í landi. Hér í höfuðverstöðvunum eru ráðnir menn til þess upp á fasta greiðslu fyrir hvert bjóð. Þeir njóta ekki þessara skattfríðinda, hvorki sjómannafrádráttar né fiskimannafrádráttar, vegna þess að það er ekki lítið svo á að þeir séu sjómenn, eins og áður var gert af þessum ástæðum við beitningamenn. Þetta tel ég vera anda þessara laga. Þarna er verið að láta þá línubeitningamenn njóta þessara fríðindi sem fara síðan á sjóð og fara alltaf öðru hvoru á sjó; eins og menn vita, en þessi regla gildir ekki um akkorðsmenn. Um netamenn í landi, það hefur verið rætt um það, en ég er ekki alveg viss um að það sé nákvæmlega það eina sem hv. þm. Halldór Blöndal á við.  Til þess að þessir menn geti fengið þessi réttindi þarf að tala um þetta allt öðruvísi í lögunum og reglugerðinni en gert er og allt öðruvísi en brtt. hv. þm. hljóðar um. Hún var um það, að reglugerðin mætti ekki þrengja lagaákvæði, sem auðvitað er óheimilt. Ég vil ekki vera að eyða í þetta löngum tíma eða þvarga um þetta af neinni illsku. Auðvitað er það svo, að sérstaklega getur staðið á um menn sem stunda sjómennsku með einhverjum öðrum hætti en þeim hefðbundna. En mér leiðist ergelsi og útúrsnúningar eins og koma fram hjá hv. þm. Halldóri Blöndal og er þá ekki von að menn vilji standa með honum þegar hann er ekkert nema hortugheitin og meira að segja líka þegar menn eru að ræða um þetta rólega á faglegum grundvelli. Ég skal þó ekkert vera að erfa þetta meira við Halldór, hv. þm. En það gæti hugsanlega staðið þannig á, eins og ég segi, ef á vissum stöðum væri um sérstakar aðstæður að ræða sem eru öðruvísi en gengur og gerist í verstöðvum yfirleitt, að þá þurfi að skoða hvort þessi réttur gæti einnig náð til þessara manna. En eins og málin eru sett fram hér nú treysti ég mér ekki til að samþykkja málflutning hv. þm. Halldórs Blöndals.



Herra forseti. Ég skal aðeins enn einu sinni segja mína skoðun á þessu. Það kemur skýrt fram í lögunum, að þessi ákvæði eiga einnig við um hlutaráðna landmenn, og það var ekki hugmyndin að þessi lög breyttu í neinu þeim lögum og reglum sem áður voru. Mér er vel kunnugt um að hlutaráðnir menn á netabátum, svo sem algengt er í ýmsum verstöðvum, hafa notið þessara réttinda. Það er nú svo að þessir menn fara líka oft á sjó. Menn skiptast á um að vera í netum. Þetta eru menn sem eru ráðnir upp á hlut á bátana og jafnvel allt árið. Það kemur ekkert fram í lögunum um að hér sé um hlutaráðna beitningarmenn að ræða. Ég hef alltaf skilið það svo að hér væri bæði átt við hlutaráðna beitningamenn og netamenn væru þeir hlutaráðnir. Þetta er nokkuð skýrt í lögunum. Ef það er einhver misskilningur um þetta eða menn hafa annan skilning, þá verður á það að reyna fyrir ríkisskattanefnd. Og ef niðurstaða ríkisskattanefndar er með þeim hætti, að menn telja það vera andstætt upphaflegum tilgangi laganna, þá hljóta menn að taka það til endurskoðunar að því loknu.



Herra forseti. Ég kann ekki lagasafnið utan að, en ætla að greinin, sem þetta varðar, sé svohljóðandi, að hún innifeli allar eðlilegar veiðar hér við land. Ég tel því þessa till. óþarfa og segi nei.



Herra forseti. Fjh. og viðskn. hefur fjallað um frv. til laga um breyt. á lögum um almannatryggingar og leggur nefndin til að frv. verði samþykkt með þeirri breyt. sem kemur fram á sérstöku þskj., en einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja öðrum brtt. Hér er um það að ræða að afnema sjúkratryggingagjald af tekjum manna allt að tekjum sem nema 6 millj. 750 þús. gamalla kr. eða 67 500 kr. Ég sé ekki ástæðu til að gera frekar grein fyrir þessu máli. Það liggur fyrir að hér er um að ræða að það verði ekkert sjúkratryggingagjald af fyrstu 6 millj. 750 þús. kr. gömlum, en eftir það greiðist 2% sjúkratryggingagjald.



Að vísu vill nú svo til að frsm. hv. n. hefur boðað veikindaforföll. En það ætti ekki að koma að sök þar sem n. hefur orðið alveg sammála og stendur hér í nál. frá allshn.: „Nefndin hefur fjallað um frv. þetta og er sammála um að mæla með samþykkt þess óbreytts eins og það kom frá Ed.“ Og fyrir því er það að orðið er laust um málið.



Það er sama uppi á teningnum, að frsm. hv. allshn., hv. 2. landsk. þm., hefur boðað veikindaforföll. En hér stendur frá allshn.: „Nefndin hefur fjallað um frv. þetta og er sammála um að mæla með samþykkt þess óbreytts eins og það kom frá Ed.“ Skrifa allir nm. undir og eru allir mættir. Fyrir því sýnist einsýnt að ganga rakleiðis til leiksins og orðið er laust um málið.



Herra forseti. Þetta frv. er fylgifiskur þess frv., sem var verið að samþykkja áðan, og alveg óþarfi að hafa um það fleiri orð. Það verður auðvitað að samþykkja það vegna þess að það er eiginlega óaðskiljanlegur hluti af hinu. Það verður því miður að harma að frsm. fyrir málinu, sem afgreitt var hér áðan, skyldi ekki geta talað fyrir svo mjög merku máli þar sem er um verulega jákvæðar breytingar í dómskerfinu að ræða.



Enn ber svo við að frsm. hv. allshn. er fjarri góðu gamni, en í nál. segir svo: „Nefndin hefur athugað frv. þetta og sammála um að mæla með samþykkt þess óbreytts.“ Þetta er Ed. -mál. Orðið er laust um málið.



Herra forseti. Það gildir um þetta mál eins og þau fyrri sem hér hafa verið til umr. og komið frá allshn. Nefndin hefur athugað þetta frv., sem var lagt fram í Ed., og leggur til að það verði samþykkt óbreytt. Þetta frv. er liður í aukinni þróunaraðstoð okkar og nm. voru alfarið sammála um að mæla með samþykkt þess.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál., sem liggur hér frammi á þskj. 815, ásamt brtt. á þskj. 816. Hér er um að ræða mikinn lagabálk sem segja verður að hafi valdið nefndinni tiltölulega litlum ágreiningi. Þetta frv. felur í sér merkar nýjungar og flestar í samræmi við loforð í síðustu kjarasamningum. Nægir þar að nefna aukinn rétt til atvinnuleysisbóta, ákvæði um að tekjur maka skuli ekki tengur hafa áhrif á atvinnuleysisbótarétt, og ég vil persónulega þakka fyrir að þetta ákvæði er komið hér inn, en ég flutti raunar frv. um það efni á síðasta löggjafarþingi. Jafnframt eru breytingar um rýmkaðan bótarétt og fjölmargar aðrar breytingar sem allir eru eflaust sammála um að séu til bóta og til hagsbóta fyrir verkalýðshreyfinguna. Þær brtt., sem hér liggja fyrir á þskj. 816, eru flestar smávægilegar. Þó ber að geta strax um brtt. nr. 2, en þar varð eini verulegi ágreiningurinn í nefndinni. Við fengum í hendur yfirlýsingu sem undirrituð var í lok síðustu kjarasamninga milli fulltrúa ríkisstj. og aðila vinnumarkaðarins, en þar er 2. atriði orðrétt á þessa leið: „Gert er ráð fyrir að iðgjald atvinnurekenda til Atvinnuleysistryggingasjóðs verði óbreytt.“ Við fengum á okkar fund fulltrúa Vinnuveitendasambands Íslands, fulltrúa ASÍ, sáttasemjara ríkisins og fulltrúa ríkisstj., og því var harðlega mótmælt af hluta nm. að saman gæti farið þetta loforð milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisstj. og ákvæði í 10. gr. þar sem gert er ráð fyrir að vinnuveitendur greiði 1% af útborguðu vikukaupi fyrir dagvinnu skv. 8. launaflokki A, efsta þrepi. Vinnuveitendur töldu að hér væri brot á samningum og jafnframt nokkrir nm., og eftir töluverð átök í nefndinni var komist að samkomulagi um að koma til móts við kröfur vinnuveitenda að nokkru. Í athugasemdum þeirra gera þeir till. um að iðgjald reiknist af 6. launaflokki, en n. taldi ekki unnt að verða við því þar sem þar er um að ræða launataxta sem er varla lengur notaður. Þetta er launataxti sem lausafólk í sumarvinnu, við garðyrkjustörf og annað slíkt fær, en 8. flokkur er sá launaflokkur sem er sambærilegur þeim launaflokki sem áður var um fólk í fiskvinnu, hafnarvinnu og slíkum störfum. Og við þau störf hefur þessi viðmiðunartaxti ævinlega verið miðaður. Eftir núgildandi lögum greiddu atvinnurekendur 1% samkv. lægsta taxta Dagsbrúnar, en bótaréttur miðaðist við næstlægsta taxta. Hvað sem bak við þessa yfirlýsingu ríkisstj. og aðila vinnumarkaðarins kann að hafa verið vildu ASÍ- menn halda því fram, að þar hefði í meginatriðum og svo til eingöngu verið um að ræða að prósentutalan hækkaði ekki, en þá var umræða á dagskrá um að þessi prósenta yrði hækkuð upp í 1.5%, og það hefði verið það sem verið var að lofa þegar þetta var undirritað. En mönnum kom saman um að þarna væri um túlkunaratriði að ræða og hafi þetta átt að þýða eingöngu það atriði að prósentan hækkaði ekki, þá verður að viðurkenna að frá þessu er gengið ákaflega losaralega. Ég vænti að hv. þm. Halldór Blöndal sé í salnum, - já, hann er það. Ég vil aðeins ítreka það, að ég hef hingað til reynt að hafa samninga í gildi, hvort sem það er við vinnuveitendur eða aðra, og þess vegna þótti mér ekki stætt á því að koma þarna ekki nokkuð til móts við þessar kröfur. Samkomulag varð í n. um að breyta þessu ákvæði - gera till. um breytingu á frv. í þá veru, að í stað þess, að vinnuveitendur greiddu 1% af útborguðu vikukaupi í 8. launaflokki efsta þrepi, færði n. sig niður í neðsta þrep. Þetta munar um 45 kr. á vikukaupi og mun í peningum þýða að vinnuveitendur losna þarna við greiðslu sem nemur um 91 gamalli milljón, sem þá jafnframt þýðir að sjóðurinn missir þarna óneitanlega 360 millj., þ. e. annað prósent frá sveitarfélögunum og tvö prósentin frá ríkinu. Ég vil lýsa því yfir hér, að mér var mjög á móti skapi að gera þessa brtt., en í viðtölum við talsmenn ASÍ varð okkur ljóst að þeir mundu meta mest að þetta frv. yrði að lögum á þessu þingi, og þeir orðuðu það svo að það væri hreint hneyksli ef það gerðist ekki. Þrátt fyrir það að þeir væru óánægðir með þessa breytingu lögðu þeir þyngst mat á það að lögin næðu fram að ganga. Nefndin sá ekki möguleika á því að óbreyttu og varð því sammála um að gera þessa brtt. Það hefur komið nokkuð á óvart eftir það samkomulag sem n. taldi sig gera, og skal þá tekið fram að þeir nm. eru til sem eru jafnóánægðir á hinn veginn, fyrir hönd atvinnurekenda, og telja að þarna sé ekki gengið til fulls til móts við þetta samkomulag, en eftir að n. náði þessu samkomulagi hefur þrátt fyrir það komið fram brtt, frá tveim hv. þm., Karvel Pálmasyni og Jóhönnu Sigurðardóttur. Ég vil gera örlitla formlega athugasemd við þessa till. vegna þess að það kemur mér nokkuð á óvart að hún skuli vera borin fram sem brtt. við brtt., vegna þess að það sýnist nægja að fella brtt., þá er greinin óbreytt í frv. En vera má að þetta sé kunnáttuleysi mitt, en ég sé ekki ástæðu fyrir þessari brtt. En burt séð frá því liggur hún hér fyrir og þó að ég sé efnislega sammála henni og hefði mjög svo kosið að frvgr. hefði verið óbreytt mun ég að sjálfsögðu standa við það samkomulag, sem varð í n., og treysti því, að nm. haldi það samkomulag. Annars sé ég ekki til hvers er verið að komast að slíku samkomulagi. Aðrar brtt. eru hér - mestan part smávægilegar - og ég hirði tæplega um að rekja þær. Þær geta verið hverjum til lesningar hér á þskj. 816. Þó vil ég taka fram að 6. brtt. er fólgin í því, að inn í þennan lagabálk er tekið frv. til l. sem lá fyrir Ed. frá hv. þm. Lárusi Jónssyni og o. fl. og er svo til orðrétt tekið þar inn. Brtt. fjallar um að komi til víðtæks atvinnuleysis af völdum náttúruhamfara sem valdi verulegu atvinnuleysi á stóru landsvæði sé stjórn Atvinnuleysistryggingasjóðs heimilt að greiða í samráði við viðkomandi sveitarstjórnir aukakostnað við að koma í veg fyrir atvinnuleysi. Nefndinni þótti sjálfsagt og rétt að taka þetta heimildarákvæði inn. Stjórnin sjálf skal síðan meta hvenær til slíks skuli koma. Annað tel ég ekki að þurfi að skýra hér. En ég vil leggja á það mikla áherslu, að ég lít á það sem alvarlegan hnekki fyrir Alþingi ef þetta frv. nær ekki fram að ganga nú á þessu þingi. Hér er um loforð að ræða sem mikil áhersla var lögð á í síðustu kjarasamningum, og liggur fyrir í undirskrifuðu samkomulagi að þetta frv, skuli leggja fram á þessu þingi og afgreiða það með þeim réttindabótum sem í frv. eru.



Herra forseti. Eins og frsm. heilbr.- og trn. gat um þá skrifa sex nm. undir þetta nál., þ. e. þeir nm. sem starfa í n., með þeim breytingum sem frsm. gat um. Ég tel að þær brtt. séu allar til bóta. En ég lýsti því yfir í n., að ég væri mjög í vafa um síðustu brtt., um gildistöku laganna, að það væri nægilegur undirbúningur frá því að frv. yrði samþykkt hér á Alþingi, enda er meiri hluti stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs, þeir Jón Ingimarsson, Eðvarð Sigurðsson, Daði Ólafsson, Guðmundur Þ. Jónsson og Hermann Guðmundsson, þeirrar skoðunar, að gildistaka laganna verði miðuð við n. k. áramót vegna hins umfangsmikla og tímafreka undirbúnings sem þarf fyrir jafnmiklar kerfisbreytingar og hér er gert ráð fyrir, auk þess sem tekjur yfirstandandi árs eru reiknaðar samkv. gildandi lögum og því verður ekki breytt þótt útgjöld yrðu samkv. nýjum reglum. Á þetta leggur sjóðsstjórnin áherslu, en þó að þetta frv. verði afgreitt á þessu þingi. Ég get að vissu leyti tekið undir þessa skoðun meiri hluta stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs. Ég held að með þeirri gildistöku, sem er í brtt., sé of skammur tími til undirbúnings. Hins vegar vil ég taka fullt tillit til þeirra eindregnu óska sem fram hafa komið frá mörgum aðilum innan verkalýðshreyfingarinnar um að gildistaka þessa frv., ef að lögum verður, dragist ekki til næstu áramóta. En þarna finnst mér að megi vera nokkurt bil á milli, enda eru sumarmánuðirnir í raun og veru ekki hættulegir. Hins vegar er von að verkalýðshreyfingin hafi nokkrar áhyggjur ef gildistakan dregst til áramóta, en mundi vafalítið sætta sig við haustdaga. Þá er annað atriði. Það er 2. brtt., um 1. málslið 10. gr. um iðgjöld atvinnurekenda til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Ég er samþykkur þeirri till. og mun greiða henni atkvæði því að ég tel að þar sé um veigamiklar breytingar að ræða frá frv. með skírskotun til samnings sem gerður var að milligöngu fulltrúa ríkisstj. við gerð kjarasamninga, og mér finnst rétt að sú yfirlýsing, sem fulltrúar ríkisstj. gáfu við gerð kjarasamninganna, sé gerð heyrinkunn hv. þdm. En sú yfirlýsing hljóðar svo: Við undirritaðir fulltrúar ríkisstj. vegna samninga aðila vinnumarkaðarins viljum taka fram eftirfarandi í tilefni yfirlýsingar ríkisstj., dags. 27. okt. 1980. 1. Gert er ráð fyrir að lífeyristrygging og iðgjöld atvinnurekenda verði 2% af launum í stað 14% kostnaðarhlutfalls lífeyristrygginga. Iðgjaldið greiðist með sama hætti og nú er. 2. Gert er ráð fyrir að iðgjöld atvinnurekenda til Atvinnuleysistryggingasjóðs verði óbreytt. 3. Gert er ráð fyrir að núverandi ákvæði kjarasamninga aðildarfélaga VSÍ um fæðingarorlof falli niður, nema þeir kveði á um meiri rétt en fram kemur í yfirlýsingu ríkisstj.“ Þessi yfirlýsing er dagsett 27. okt. og undir hana rita Þröstur Ólafsson, Halldór Ásgrímsson, Þórður Friðjónsson og Arnmundur Bachman: Vinnuveitendasambandið vitnar í bréfi til n. í þessa yfirlýsingu og segir að við hana sé ekki staðið í sambandi við framlagningu frv. og ekki heldur í sambandi við þá brtt. sem n. flytur á sérstöku þskj. og frsm. hefur skýrt frá. Hér er því deila á milli ríkisstj. og VSÍ um þetta atriði. Sú deila er ekki leyst þó að það sé auðvitað gerð veigamikil breyting með brtt. í þessa átt þannig að miklu minna ber á milli. Ég tel mig ekki aðila að þeirri yfirlýsingu sem fulltrúar ríkisstj. gefa við gerð kjarasamninga, en skemmtilegra er að menn skilji á einn veg skýlausar yfirlýsingar í þessum efnum sem öðrum og ekki þurfi að koma til leiðinda út af því. Hinu er ég á, að það er nauðsyn á því að afgreiða þetta frv. á þessu þingi, og því vildi ég ekki á nokkurn hátt bregða fæti fyrir afgreiðslu þess þó að ég hefði að mörgu leyti talið æskilegt og nauðsynlegt að gera töluvert fleiri breytingar á lögunum um atvinnuleysistryggingar en gert er. En þær breytingar hefðu kostað tafir á framgangi málsins og því vil ég láta mínar hugmyndir í þeim efnum bíða síðari tíma. Mér finnst undarleg brtt. sem hefur verið dreift hér á þskj. 839. Þar er lögð fram brtt. við brtt. þess efnis, að brtt. falli niður. Ég held að ég verði að segja við flm. þessarar till. að ég dáist að mörgu leyti að hugmyndaflugi flm. með þessum tillöguflutningi. Ég minnist þess ekki þau 20 þing, sem ég senn hef setið, að hafa séð svona smíði. Ég greiði eðlilega atkv. á móti þessari till. því að ekki yrði málið betra viðureignar ef þessi veigamesta brtt. n. yrði felld. Þá held ég að það mundu vera talin skýlaus svik ríkisstj. við gerð kjarasamninga og gæti dregið dilk á eftir sér. Ég skal svo að síðustu aðeins segja það og endurtaka, að ég greiði atkv. með þessum brtt. sem fyrir liggja, nema ég áskil mér rétt til að fylgja brtt. sem fram kunna að koma, eins og kemur fram í nál. En ég harma að ekki skuli hafa verið þannig um hnútana búið að ekki þyrfti að koma til þessa ágreinings um skilning á yfirlýsingu ríkisstj. til vinnuveitenda sem ég gerði að umtalsefni.



Herra forseti. Ég kveð mér hér hljóðs vegna þess að ég og hv. 10. þm. Reykv. höfum orðið sammála um að flytja skriflega brtt. við þetta frv. Það hefur verið vakin athygli okkar á því viðhorfi stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs sem var lýst áðan í ræðu hv. 1. þm. Vestf. Okkur þykir mjög óeðlilegt að ekki sé komið að nokkru til móts við það viðhorf stjórnarinnar sem lýst er í bréfi sem hún skrifaði heilbr.- og trn. þessarar hv. deildar 15. apríl s. l. Eins og fram kom í ræðu þess þm., sem talaði hér næstur á undan mér, gerði stjórnin samþykkt 14. apríl og segir þar, með leyfi hæstv. forseta: „Meiri hluti sjóðsstjórnar, Jón Ingimarsson, Eðvarð Sigurðsson, Daði Ólafsson, Guðmundur Þ. Jónsson og Hermann Guðmundsson, mælir með að frv. þetta verði samþykkt með þeirri breytingu einni að gildistaka laganna verði miðuð við n. k. áramót“ - o. s. frv. Ég tel mig ekki þurfa að vitna frekar í þeirra mál. Við höfum orðið ásáttir um það, við hv. þm. Friðrik Sophusson, að flytja brtt. sem hljóðar á þá leið, að 1. málsl. 42. gr. orðist svo: „Lög þessi öðlast gildi 1. okt. 1981.“ Við teljum að þá sé gengið til móts við það álit stjórnarinnar, að hún fái tíma til þess að undirbúa málið eins og henni þykir þurfa og hún lýsir nánar í bréfinu, en jafnframt verði staðið við það að lögin taki gildi svo fljótt sem nokkur kostur er. Ég vil biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir því, að þessi till. megi koma fyrir.



Herra forseti. Ég vil aðeins út af þeim umr., sem hafa farið hér fram, segja fáein orð um tvö atriði. Það er þá fyrst um taxtaviðmiðun varðandi greiðslu til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Þegar um þessi mál var fjallað í viðræðunefnd ríkisstj. og aðila vinnumarkaðarins á sínum tíma var gengið frá yfirlýsingu þess efnis, að iðgjald til sjóðsins yrði ekki hækkað frá því sem verið hafði. Með þessari yfirlýsingu, sem ég lét koma fram munnlega og kom einnig fram skriflega gagnvart atvinnurekendum, vorum við í raun og veru að hafna þeirri kröfu ASÍ að iðgjaldsprósentan yrði á þessu stigi hækkuð. Hins vegar var í þeim viðræðum aldrei fjallað um taxta sérstaklega, hvort það ætti að miða við 8. taxta A byrjunarlaun, 8. taxta A eftir eitt ár eða 8. taxta A eftir fjögur ár. Niðurstaða málsins varð sú í ríkisstj., að hún flutti till. um 8. taxta A eftir fjögur ár, eins og þeir eru samkvæmt samningum Verkamannasambands Íslands. Hins vegar komu fram ábendingar síðar frá Vinnuveitendasambandinu og fleiri aðilum þar sem þeir létu það skýrt í ljós, að þeir teldu að yfirlýsing ríkisstj. hefði átt að þýða það að í breytingum á lögum um Atvinnuleysistryggingasjóð mætti ekki felast neinn kostnaðarauki fyrir atvinnurekendur og atvinnuveitendur. Ég sagði framkvæmdastjóra Vinnuveitendasambandsins það sem mína skoðun, að í meðferð málsins af okkar hálfu hefði í rauninni aldrei verið átt við neitt annað en iðgjaldaprósentuna, en ekki taxtann sem slíkan. Eftir að þessi mát komu hér til meðferðar á Alþingi varð hins vegar samkomulag um það í hv. heilbr.- og trn., þar sem áttu sæti fulltrúar allra flokka, að miða þetta við 8. taxta byrjunarlaun. Nefndin flytur samhljóða till. í þeim efnum og mun ég að sjálfsögðu taka þátt í því samkomulagi af minni hálfu og vænti þess, að svo verði um þingheim allan. Varðandi stöðu Atvinnuleysistryggingasjóðs að öðru leyti mætti hins vegar margt segja. Það er mál sem verður að taka upp á síðari stigum. Ég er þeirrar skoðunar að það sé óhjákvæmilegt í tengslum við kjarasamninga eða með öðrum hætti á næstu mánuðum og misserum að taka það upp, með hvaða móti er unnt að tryggja Atvinnuleysistryggingasjóði hærri tekjur en hann hefur nú. Ég ætla ekki að ræða almennt um málefni Atvinnuleysistryggingasjóðs frekar að sinni. Varðandi aftur brtt. þá, sem hv. þm. Friðrik Sophusson og Steinþór Gestsson hafa flutt, tel ég að það sé eðlilegt í þessu tilviki að vísa til þess, að það kom fram mjög eindregin ósk um að gildistökunni yrði flýtt. Sú ósk trúi ég að hafi komið frá verkalýðssamtökunum, a. m. k. einstökum talsmönnum þeirra. Ég er þess vegna þeirrar skoðunar, að það sé skynsamlegt að flýta þessari gildistöku, og ég fagna till. n. í þeim efnum. Ég tel því í rauninni enga ástæðu til þess að verða við óskum sjóðsstjórnarinnar að því er þetta atriði varðar. Ég vona að tími verði nægur, þó knappur sé, til þess að koma fram breytingum þeim sem hér er gert ráð fyrir. Þessum aths., herra forseti, vildi ég koma á framfæri af minni hálfu á þessu stigi umræðnanna.



Herra forseti. Vegna síðustu orða hv. þm. Karvels Pálmasonar vil ég aðeins upplýsa hann um þær staðreyndir sem nefndin stóð frammi fyrir. Fyrir nefndinni lágu tvær skriflegar yfirlýsingar, önnur sem ég las hér áðan, milli fulltrúa ríkisstj. og aðila vinnumarkaðatins um að gert sé ráð fyrir að iðgjald atvinnurekenda til Atvinnuleysistryggingasjóðs verði óbreytt. Sú yfirlýsing kann að vera túlkunaratriði. Yfirlýsingin hins vegar við verkalýðshreyfinguna er alveg ótvíræð. Ég geri ráð fyrir að hv. þm. Karvel Pálmason hafi séð hana. Hún fjallar um að á þessu ári verði sett ný löggjöf um Atvinnuleysistryggingasjóð. Þar er lofað rýmkun bótaréttar, hækkuðum bótum, að tekjur maka hafi ekki áhrif á bótarétt og nokkur önnur atriði sem ég leyfi mér að fullyrða að eru öll í þessum lagabálki. Þannig er algjör fjarstæða að segja að ekki sé staðið við það sem lofað var verkalýðshreyfingunni. Við það, sem liggur bókfast fyrir nefndinni um samninga við verkalýðshreyfinguna, er staðið. Yfirlýsingin, sem liggur fyrir, milli ríkisstj. og aðila vinnumarkaðarins er orðuð eins og ég er búin að lesa hér a. m. k. tvisvar sinnum. Um það má sjálfsagt deila hvað átti að standa í því plaggi. Þar stendur hins vegar það sem ég hef lesið, og ég lái ekki þeim aðilum, þó að ég sé vitaskuld ekki talsmaður þeirra hér í Alþingi, að þeir kunni að draga í efa að við þeirra samning sé staðið. Það verður að beita þeirri sanngirni sem maður á til gagnvart öllum aðilum sem um er að ræða. En ég vísa því algjörlega frá, að ekki sé staðið við það sem verkalýðshreyfingunni var lofað. Ég tel að hér séu svo veigamiklar bætur verkalýðshreyfingunni til handa að það sé verulega til vansa hinu háa Alþingi ef þetta frv. nær ekki fram að ganga af þessum sökum.



Herra forseti. Hv. þm. má ekki taka það illa upp þótt menn láti segja sér þrisvar ef ríkisstj. reynir að standa við það sem hún hefur heitið verkalýðshreyfingunni.



Herra forseti. Aðeins út af síðustu orðum hv. þm. Guðrúnar Helgadóttur um það, að hún telji að staðið hafi verið að fullu við loforðið til ASÍ. Nú vil ég spyrja þennan hv. þm.: Var það afstaða talsmanna Alþýðusambandsins á fundum heilbr.- og trn. að brtt., sem n. leggur fram, fell í sér að staðið sé að fullu við það sem lofað var og samið var um varðandi atvinnuleysistryggingarnar í síðustu samningum? Var það túlkun t. d. forseta Alþýðusambandsins, Ásmundar Stefánssonar, varaforseta Alþýðusambandsins, sem ég hygg að einnig hafi komið þarna á fund, að með þessari brtt., sem n. flytur varðandi 10. gr., sé að fullu staðið við það sem samið var um í síðustu samningum að því er varðar ASÍ gagnvart Atvinnuleysistryggingasjóði? Um þetta óska ég að fá svar. Ef þetta er túlkun forseta og varaforseta ASI, þá er það önnur túlkun en ég hef frá þessum sömu aðilum. Og það vil ég fá á hreint, ef hv. þm. getur upplýst það hér, að þeir hafi talið með þessari brtt. fyllilega staðið við öll loforð til Alþýðusambandsins varðandi atvinnuleysistryggingarnar.



Herra forseti. Ég vil - með leyfi forseta - svara þeim spurningum sem voru lagðar hér fram. ASÍ mótmælti þessari breytingu á frv. á þeim forsendum að hér væri um óbilgirni Vinnuveitendasambands Íslands að ræða. Sáttasemjari ríkisins treysti sér ekki til að mótmæla algjörlega að Vinnuveitendasambandið kynni að hafa þarna nokkuð til síns máls. Vinnuveitendasambandið mótmælti því, að ekki væri gengið lengra til móts við yfirlýsinguna sem um var að ræða. Um þetta náðist hreinlega ekkert samkomulag, hv. þm., og það hélt ég að hefði legið fyrir. Um þessa yfirlýsingu er það að segja, að menn almennt voru sammála um að hún hefði verið gerð á síðustu mínútum margra sólarhringa samningalotu þar sem menn hefðu sjálfsagt verið orðnir örþreyttir og hún hefði þess vegna ekki verið orðuð eins og skyldi. Í stuttu máli: Enginn aðilanna var sammála hinum um túlkun á því plaggi. ASÍ mótmælti því hins vegar alls ekki, að við þau loforð, sem lágu skriflega fyrir því til handa, væri staðið, og gerði enga aths. við það atriði. Það eru allt í því frv. sem hér liggur fyrir.



Herra forseti. Mér sýnist nú þetta komið allt í hin mestu vandræði og illa með þetta mál farið. Vissulega er það rétt sem hv. þm. Guðrún Helgadóttir segir, að höfuðatriði þessa máls er að frv. nái fram að ganga. Í því felast það miklar réttindabætur að það hlýtur að vera nr. 1, 2, og 3. Hins vegar virðist nefndin eftir þeim skýringum, sem formaður hennar hefur gefið, orðið að ná einhverju samkomulagi til að tryggja framgang málsins og sýnist mér þar hafa á brostið samvinnu stjórnarflokka. Ég skal ekki fara hér með langt mál. En lítum aðeins á forsögu. Af hverju er þarna komið með 3. taxta eftir 4 ára starf, en ekki 6. taxta? Þegar samið var um þessi lög eftir langt og hart verkfall 1955 og þótti þá að sjálfsögðu hið mesta gerræði varð það að samkomulagi að atvinnurekandi skyldi greiða eftir 1. taxta. Þá var um eða yfir 80% af öllu verkafólki á 1. taxta. Þetta var árið 1955. Síðan hefur töluvert vatn runnið til sjávar og ef ætti að halda í túlkun Vinnuveitendasambandsins væri þetta 6. taxti sem er hliðstæður 1. taxta. Í þessum 6. taxta er fyrst og fremst létt sumarvinna við garðyrkjustörf. En ef 3. taxti er lagður til grundvallar eftir 4 ára starf eru fleiri fyrir ofan hann í dag heldur en voru fyrir ofan 1. taxta 1955. Þessi taxti er því raunverulega mjög lágur. Það má geta þess, að svo langt er gengið hér að reiknitala t. d. í allri bónusvinnu er 8. taxti eftir eitt ár. Munurinn á 8. taxta eftir eitt ár er 1.75%, eftir þrjú ár er 5%, miðað við byrjunarlaun 8. taxta. Ef færa á lögin til samræmis við það sem gilti þegar lögin voru sett á sínum tíma, þá var t. d. öll fiskvinna í 1. taxta 1955, öll hafnarvinna, öll byggingarvinna, öll almenn vinna var í þessum 1. taxta. Síðan frá 1965 hafa komið inn ákveðnar aldurshækkanir. Það var aldrei deila milli verkalýðsfélaganna og ríkisstj. um þetta. Það, sem deilt var um, var að verkalýðsfélögin fóru fram á hækkun á prósentu, að það yrði meira en 1%. Því var umsvifalaust og mjög skilmerkilega hafnað af ríkisstj. Þegar þessi ágæta nefnd, sem í eru sómakærir heiðursmenn, gefur þessa yfirlýsingu, þá hygg ég að hún hafi fyrst og fremst haft í huga að iðgjaldaprósentan skuli ekki hækkuð, að hún skuli ekki vera 1.25. En að það skuli ekki vera fært til samræmis við þá taxta og þá taxtaþróun, sem orðið hefur síðan 1955, er aldeilis fráleitt. Þessi túlkun Vinnuveitendasambandsins, að lýsa yfir að allt sé svik við Vinnuveitendasambandið nema greitt sé eftir taxta sem fyrst og fremst er bundinn við létt garðyrkjustörf að sumarlagi, það skuli vera grundvöllurinn undir þann taxta sem greiða á atvinnuleysistryggingar eftir eða stofninn, það er náttúrlega ekki í neinu samræmi. Mér sýnist að þarna hafi vakað fyrir nefndinni að koma þessu frv. í gegn, og vissulega er það númer eitt, tvö og þrjú. Ég vil geta þess, að aldurshækkanir hjá almennu verkafólki eru miklu, miklu lægri en tíðkast yfirleitt hjá öðrum stéttum. BSRB hefur miklu meiri aldurshækkanir. Verkamaður eða verkakona - verkamaður í þeim skilningi - jafnvel þó hann sé 25 ár að atast í fiski er hæsta mögulega aldurshækkun, sem hann getur fengið, 5%. Meira að segja kemst almennt verslunarfólk sem betur fer í 20% aldurshækkun. Mér finnst hreinlega ekki ná nokkurri átt að líta algjörlega fram hjá þessu. Aðalatriðið virðist vera að koma þessu frv. hér í gegn. Ég hygg að nm. og þar á meðal frsm. hafi fyrst og fremst haft það í huga. Og það er rétt hjá frsm. n., að á það hafa fulltrúar Alþýðusambandsins lagt áherslu. En hitt verð ég að segja, að þetta er fráleitt, þetta er ranglátt og þetta stríðir á móti allri taxtaþróun og samningsgerð verkalýðsfélaga síðan 1955. Það er ekki lítið á það. Ef ætti að túlka sjónarmið Vinnuveitendasambandsins ætti þetta að verða 6. taxti, byrjunartaxti, sumarfólk sem vinnur létt störf við garðyrkjustörf. Þetta er grundvöllurinn. Þetta er alveg fráleitt ákvæði og hrein öfugmæli. Hugsunin í þessu var alla tíð að þetta héldist í hendur, og það er mjög gætilega í það farið að setja efsta þrep 8. taxta. Það eru ábyggilega færri, sem eru á því og þar fyrir neðan, heldur en voru á 1. taxta 1955. Hins vegar virðist Vinnuveitendasambandið eiga svo sterk ítök í þessari nefnd að það er komið þar verulega til móts við það og það verður þá svo að vera. Það lá á hreinu að þeirri kröfu var hafnað - og það var gert hreint og afdráttarlaust - að hækka þetta iðgjald úr 1% í 1.25%. Og það er það sjónarmið sem ég held að hafi legið til grundvallar hjá nefndinni, þegar hún gaf þessa yfirlýsingu, að prósentan yrði ekki hækkuð. En að neita að viðurkenna taxtaþróun og þær breytingar sem orðið hafa á samningum, það hljómar ekkert í réttlætisátt í mínum eyrum. Ég mun hiklaust styðja brtt. á þskj. 868, en jafnframt harma ég það, hvernig nefndinni eða einstökum nm. hefur tekist að klúðra þetta ágæta mál.



Herra forseti. Með tilliti til þess, að ég met ofar öðru að frv. til í. um atvinnuleysistryggingar nái fram að ganga á þessu þingi, og með tilliti til þess að ekki er langt til næstu samninga þar sem úr deilunni um iðgjöld atvinnurekenda má þá skera, og þrátt fyrir að ég hefði kosið að frv. hefði staðið óbreytt, en er aðili að samkomulagi nm., þá segi ég nei.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til laga um lántöku vegna Bjargráðasjóðs. Eins og fram kemur í nál. kom til fundar við nefndina Magnús Guðjónsson. Nefndin tekur fram í nál. að það sé eðlilegt að lán þessi verði með sömu kjörum og lán Byggðasjóðs, lánstími verði 5 ár og ríkissjóður standi straum af væntanlegum mun á fjármagnskostnaði. Undir þetta rita allir nefndarmenn. Í framhaldi af þessu leggur nefndin til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég skal reyna að tefja ekki neitt verulega fyrir afgreiðslu málsins því ég hef áhuga á að ráðin sé bót á þeim vanda sem við er að fást og þessi lög eru gerð til þess að leysa eða ættu að vera gerð til þess að leysa. Við 1. umr. málsins í þessari hv. deild gerði ég grein fyrir því, að við sjálfstæðismenn hefðum fyrr á þessu þingi gert um það till. að ríkissjóður tæki lán á árinu 1981 til þess að veita Bjargráðasjóði það fjármagn til ráðstöfunar, samkv. 8. gr. laga um Bjargráðasjóð, vegna þeirra foktjóna sem urðu á s. l. vetri. Að beiðni hæstv. félmrh. drógum við, sem fluttum þessa till., hana til baka af því sérstaklega að við óskuðum eftir því, að almenn samstaða gæti myndast um afgreiðslu þessa máls, en hún virtist ekki vera fyrir hendi þegar við fluttum till. okkar um 25 millj. kr. lánsheimild ríkissjóðs. Hæstv. félmrh. bar því við, að hann gerði ráð fyrir að þetta tjón yrði miklu meira en við höfðum áætlað, og gat ég að sjálfsögðu ekki á því stigi fullyrt neitt um það efni þó að ég hefði um það nokkuð ákveðnar umsagnir frá framkvæmdastjóra Bjargráðasjóðs, að sú upphæð, sem við settum í till., væri fullnóg. Ég vil taka það fram nú, að vitaskuld hefði mér og okkur félögum aldrei dottið í hug að draga þessa till. til baka ef við hefðum átt von á því, að flutt yrði frv. í allt öðru formi en við höfðum gert ráðstafanir eða áætlanir um. Hæstv. félmrh. hafði um það ráðagerðir að semja nýtt frv. og flytja það hér á þingi, og hann bauð mér að fylgjast með því starfi sem ég var honum þakklátur fyrir. Ég skal ekki um það segja hvort það er hans sök eða ekki, en frv. er ekki lagt fram af honum sem félmrh., heldur af fjmrh. og er kannske þar að leita að því misræmi sem er á milli þess sem ég tel að hæstv. félmrh. hafi lofað þegar hann fór fram á að ég drægi till. okkar félaga til baka. Eins og ég sagði áðan gefur þau auga leið að við hefðum ekki sætt okkur við að draga till. til baka ef við hefðum átt vona á að það yrði komið fram með frv. sem væri í raun og veru ekki hægt að tala um sem neina sérstaka björg í þessum bráða vanda þeirra sem fyrir tjóni urðu, því það mun vera almennt álit manna nú að ekki sé verulega erfitt að fá lán með venjulegum vaxtakjörum. Það hefur verið sagt að bankarnir séu svo fullir peningum að það muni ekki vera mjög erfitt, en það er erfitt fyrir þá, sem verða bæði fyrir eignatjóni og afurðatjóni, að standa undir slíkum lánum sem eru með sömu kjörum og gert er ráð fyrir að ríkið og Bjargráðasjóður verði að sæta í lántökunni. Ég sagði við 1. umr. að frv. væri í allt annarri veru en við hefðum átt von á. Eins og ég hef tekið fram gerðu tillögumenn ráð fyrir því, að veitt yrði heimild fyrir ríkissjóð að taka lán og veita Bjargráðasjóði það fjármagn til ráðstöfunar. Á þessu er reginmunur og því sem fram kemur í því frv. sem hér er til umr., og ég vil beina því til hæstv. félmrh., að hann taki það á sig, vegna þess sem á undan er gengið, að hlutast til um og gefa um það yfirlýsingu, að fyrirgreiðsla í formi styrkja og lána verði með betri kjörum en gert er ráð fyrir í þessu frv. eins og það liggur hér fyrir.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið er gert ráð fyrir að þau tjón, sem lánað verði til, nái ekki til tjóna á bifreiðum. Mig langar til að beina því til þeirrar nefndar, sem um þetta mál fjallaði, að athuga milli 2. og 3. umr. hvort unnt sé að láta þessar bætur ná einnig til tjóna sem hafa orðið á bifreiðum vegna þess að þær hafa fokið, þegar um verulegt tjón er að ræða, einkanlega hjá atvinnubílstjórum. Mér er kunnugt um þvílíkt tilfelli þar sem einstaklingur varð fyrir mjög tilfinnanlegu tjóni og stendur í járnum hvort hann geti haldið áfram sinum rekstri. Þar voru málsatvik þau, að bíllinn fauk út af vegi, þar sem hann stóð mannlaus, og nær gerðeyðilagðist. Ég vil einnig beina því til hæstv. félmrh., hvort hann treysti sér til að víkka þessa heimild út og hvort unnt sé að haga framkvæmdinni þannig að lánin geti náð nokkuð aftur í tímann ef forsendur eru þær sömu, að um tjón af völdum ofveðurs sé að ræða.



Herra forseti. Þetta frv., sem afgreitt er úr fjh.- og viðskn., er eingöngu um heimild fyrir fjmrh. til að ábyrgjast með sjálfskuldarábyrgð lán sem Bjargráðasjóður tekur. Ég vil vísa í þessu sambandi til orða hv. 2. þm. Suðurl., að ég varð fyrir vonbrigðum þegar þetta frv. var lagt fram, að hvergi var stafur um hvernig ætti að ráðstafa þessu fjármagni, með hvaða kjörum eða hver ætti að greiða mismun á láni, sem væri tekið, og á útlánum, ef það væri með þeim hætti. Hins vegar er ég sammála því sem frv. gerir ráð fyrir: heimild fyrir fjmrh. að ábyrgjast með sjálfskuldarábyrgð lán sem Bjargráðasjóður tekur. Nefndin segir í nál. að hún telji eðlilegt að lán þessi verði með sömu kjörum og lán Byggðasjóðs, lánstími verði fimm ár og ríkissjóður standi straum af væntanlegum mun á fjármagnskostnaði. Þetta er álit allra nm. í fjh.- og viðskn. Því vil ég spyrja hæstv. ráðh. og þá fyrst og fremst fjmrh., sem kemur til með að ábyrgjast þetta lán, hvort hann sé sammála því sem kemur fram á nál.? Ég tel nauðsynlegt að um það séu hreinar línur, að það verði ekki árekstur síðar hvað þetta snertir. Nóg er víst samt sem er ekki ákveðið enn þá í sambandi við þessi lán. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri, en vísa aftur til þess sem 2. þm. Suðurl. sagði um málið.