Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Ég vil taka það fram út af ræðu 1. þm. N-M. (PZ), að ríkið hefur aldrei selt Reykhóla. Land það, sem hér um ræðir, varð eign viðkomandi hreppsfélaga löngu áður en ríkið eignaðist Reykhóla. Jörðin var þá í eigu dánarbús Bjarna heitins Þórðarsonar. Erfingjar hans gerðu þau skipti að fá jörðina Laugaland, sem var eign Reykhólahrepps, gegn afhendingu þess lands, sem nú fylgir læknissetrinu, og þetta gerðist allt áður en ríkið eignaðist jörðina. Mér þykir rétt að benda á, að þessi þáltill. er ekki krafa frá héraðsbúum, heldur hefur nefndin, sem fjallar um skipulagningu Reykhóla, spurzt fyrir um það, hvort viðkomandi hreppar mundu vilja afhenda ríkinu landið, sem tilheyrir læknissetrinu, ásamt hita- og beitarréttindum, og ef svo væri, þá með hvaða skilyrðum. Þessu hafa viðkomandi oddvitar svarað á þá leið að þeir fyrir sitt leyti gætu fallizt á og mundu leggja til, hver við sitt hreppsfélag, að umrædd réttindi ásamt læknisbústaðnum yrðu afhent ríkinu gegn því, að ríkið sjái héraðinu fyrir læknisbústað og kosti viðhald hans framvegis að öllu leyti. Það er ekki verið að bjóða neitt með okurverði, heldur án nokkurrar greiðslu, landið, hitaréttindi og þann hluta hússins, sem ríkið á ekki, en það mun hafa lagt í þennan bústað rúmlega 40%. Í sambandi við Kleppjárnsreyki er sama að segja. Þar er ekki verið að bjóða neitt með okurverði, heldur er um svo hagstætt tilboð að ræða, að ég tel, að ríkissjóður geti ekki hafnað því. Þar á ríkið að fá gott hús með hitaveitu, útihúsum og bílskúr ásamt 3 hekturum lands, sem liggur að landi ríkisins. Þetta er allt boðið gegn því eina endurgjaldi, að ríkið haldi læknisbústaðnum við. Ég segi, að þetta sé hagkvæmt tilboð, og það er áreiðanlega ekki há húsaleiga fyrir lækninn, þó að hún samsvari viðhaldi á húsinu, einkum þegar þess er gætt, að hiti er innifalinn. Ég held, að það væri því misráðið, ef ríkisstj. fengi ekki heimild til þess að taka þessu tilboði. Ég vil svo í sambandi við það, sem 5. landsk: sagði, taka það fram, að ég tel samþykkt þessarar þáltill. alls ekki marka spor í þá átt, að ríkið eigi að taka að sér alla læknisbústaði, því að í þessum tilfellum báðum er um algera sérstöðu að ræða, þar sem annars vegar er þörf á þessu landi vegna skipulagningar umhverfisins, en hins vegar er aðstaðan sú, að ríkið á land umhverfis, og í því ásamt landinu, sem tilheyrir læknisbústaðnum, er um samfelld hitasvæði að ræða, sem heppilegast er að nýta í einni heild. Ég vil því endurtaka það, að ég tel misráðið, ef ríkisstj. fær ekki heimild til að yfirtaka þessar eignir.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að leggja þá spurningu fyrir frsm. fjvn., hvort leitað hafi verið umsagnar landlæknis um þetta mál, sem hér er til umr. Ég var að lesa yfir nál. og sá þar ekki neitt um það, hvort umsagnar landlæknis hefur verið leitað. Hins vegar tel ég eðlilegt og rétt, að leitað sé álits heilbrigðisyfirvaldanna, þar sem um algerlega nýtt fyrirkomulag á rekstri læknisbústaða er að ræða.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Út af fyrirspurn þm. N-Þ. vil ég upplýsa, að álits landlæknis hefur ekki verið leitað í sambandi við þetta mál. Mér sem formanni nefndarinnar þótti ekki ástæða til þess, vegna þess að þetta mál grípur ekki inn á verksvið landlæknis. Ég skil ekki hræðslu þm. við þetta mál eða hvað veldur því, að hann óskar eftir áliti landlæknis. Hér er aðeins um að ræða tilboð þess efnis, að ríkið taki við miklum eignum endurgjaldslaust, og ekkert ákveðið fordæmi skapað varðandi rekstur læknisbústaða yfirleitt, því að í báðum þeim tilfellum, sem þáltill. fjallar um, er um algera sérstöðu að ræða.



Herra forseti. Það er ef til vill vegna þessa sérstæða tilboðs, sem ég tel rétt að athuga þetta mál nánar, því að slík boð eru ekki venjuleg, og þm. er það algerlega óvænt, ef hér er um hreina gjöf að ræða. Ég tel líka nokkra hættu á því, að fleiri héruð komi á eftir og óski eftir, að ríkið taki að sér rekstur læknisbústaða þeirra, ef farið er inn á þá braut. Nú kunna að vera skiptar skoðanir um, hvort sú leið sé heppileg, og þess vegna tel ég rétt, að málið verði athugað nánar og þá fyrst leitað álits landlæknis. Þessu vil ég skjóta til hv. frsm. og vonast til, að hann geti tekið það til greina, enda ætti ekki neinu að vera spillt, þó að afgreiðsla málsins dragist í tvo eða þrjá daga.



Herra forseti. Aðeins fá orð. Þm. N-Þ. benti á, að hér væri um mjög óvenjulegt boð að ræða, og má það sannarlega til sanns vegar færa, en hann benti líka á, að samþykkt þessarar till. gæti dregið dilk á eftir sér, því að fleiri héruð mundu ef til vill óska eftir, að ríkið tæki að sér rekstur læknisbústaða. Í sambandi við þetta vil ég benda á, að sum héruð eiga enga læknisbústaði enn, – og væri ekki líklegt, að þau gerðu kröfu til þess, að ríkið bæði reisti og ræki læknisbústaði, ef slíkt fordæmi væri gefið eins og með þessari till. er gert ráð fyrir? Nú skal ég ekki fara út í það á þessu stigi málsins, hvort ríkið eigi að eiga og reka læknisbústaði eða ekki, en tel hins vegar eðlilegt, að lögin um embættismannabústaði verði öll endurskoðuð, áður en slík ákvörðun væri tekin.



Herra forseti. Ég fylgdi þessu máli í fjvn. vegna þess, að ég tel rétt, að ríkið eigi og reki læknisbústaði, en að því tel ég að þessi þáltill. stefni. Ég er alveg andvígur skoðun 1. þm. N-M., að leigan í læknisbústöðunum verði hærri, ef ríkið ætti bústaðina, og sömuleiðis þeirri spá hans, að erfiðara verði að fá lækna út í héruðin. Ég tel þvert á móti, að það verði miklu hægara að fá lækna út í héruðin, ef ríkið ætti og ræki þar góða læknisbústaði, sem leigðir væru með sanngjörnu verði. Það hefur verið horfið að því ráði, að ríkið byggði embættisbústaði bæði fyrir presta, héraðsdómara og hæstaréttardómara, og það virðist ekki síður sanngirniskrafa, að ríkið reisti og ræki bústaði fyrir héraðslækna.



Herra forseti. Það hefur komið í ljós, að fylgi þm. við þetta mál byggist á mismunandi forsendum. Enn fremur hafa komið fram óskir um, að leitað verði álits landlæknis, og vegna mismunandi sjónarmiða í málinu tel ég sem heilbrmrh. rétt, að umsagnar landlæknis verði leitað. Ég vil því leyfa mér að fara fram á við n., að hún fái málinu frestað og leiti umsagnar landlæknis, en síðan verði málinu haldið áfram, og ætti það ekki að tefja málið verulega.



Herra forseti. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi ekki gert sér ljóst, að þessi þáltill. er flutt eftir beiðni ríkisstj., án þess að nokkuð væri minnzt á að leita umsagnar landlæknis, enda hefði ríkisstj. átt að vera búin að því, ef þess hefði þótt þörf. Ég skil ekki, hvers vegna hæstv. ráðh. er nú að setja fótinn fyrir þetta mál, sem er einmitt undirbúið af honum og flutt eftir hans beiðni. Eina skýringin, sem ég get fundið, er, að hér sé um athugunarleysi að ræða, enda get ég ekki séð, að landlæknir hafi á nokkurn hátt með skipulagningu Reykhóla að gera, en það er einmitt í sambandi við hana, sem þetta mál er komið fram. Ég get heldur ekki séð, að þetta mál geti gefið nokkur loforð um, að ríkið taki að sér læknisbústaði yfirleitt. Í báðum þeim tilfellum, sem hér er um að ræða, er um algera sérstöðu að ræða, og ég veit ekki til, að svipuð aðstaða sé fyrir hendi um nokkurn læknisbústað utan þessara tveggja. Af þessum ástæðum tel ég ekki ástæðu til að leita umsagnar landlæknis og þar af leiðandi algerlega óþarft að fresta afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Ég vil taka undir með heilbrmrh., að leitað verði álits landlæknis í þessu máli, áður en það verður afgreitt. Það hefur komið í ljós, að þm. fylgja málinu af allmismunandi ástæðum, og þess vegna ekki ástæðulaust, að málið sé athugað vel, áður en lengra er haldið. Ég er t. d. alls ekki viss um, að allir þm. séu tilbúnir til að taka afstöðu til þess, að ríkið taki að sér alla læknisbústaði og reki þá fyrir eigin reikning, eins og sumir fylgjendur frv. telja það stefna að. Ég styð því till. hæstv. ráðh., að málinu verði frestað, og vil benda þm. Barð. á, að slík meðferð þarf alls ekki að vera neinn fjötur á málið.



Herra forseti. Út af því, sem frsm. fjvn. sagði, vil ég taka fram, að till. mín um það, að málinu verði frestað, er fyrst og fremst fram komin af því, hvernig málið hefur snúizt í hv. n. Þar hafa sem sé komið fram fleiri en ein skoðun, enda þótt n. hafi lagt til, að till. væri samþ., og þess vegna tel ég eðlilegt og rétt að gefa heilbrigðisstj. tækifæri til að segja sitt álit á málinu. Það er alls ekki meiningin að bregða fæti fyrir málið með þessari till., heldur hitt, að gefa þm. tækifæri til að athuga það nánar og landlækni kost á að láta í ljós sitt álit. Vilji nefndin hins vegar ekki leita álits landlæknis, þá mætti þrátt fyrir það fresta málinu til nánari athugunar, og vænti ég, að frsm. n. geti fallizt á það.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Rang. vildi bera á móti því, að leigan í læknisbústöðum héraðanna væri oft lægri en venjuleg leiga í ríkisbústöðum. Ég hef sjálfur nokkra reynslu í þessu, því að ég hef setið í nefnd, sem hefur haft með slíka leigu að gera, og þar var beinlínis lækkuð leiga, til þess að halda viðkomandi lækni áfram í héraðinu, og svona hygg ég að það muni víðar vera. Ég geri ráð fyrir, að samþykkt þessarar till. muni hafa í för með sér að fleiri héruð kæmu á eftir með sams konar óskir, og ég er í miklum vafa um, að slíkt fyrirkomulag sé æskilegt. Mér finnst því sjálfsagt, að þetta mál verði athugað nánar og leitað umsagnar landlæknis; enn fremur væri gott að heyra skoðun fjmrh. á málinu. Það þarf enginn að segja mér, að þessi tilboð frá héruðunum séu gerð til þess að auðga ríkissjóð og skaða héruðin sjálf. Það liggur áreiðanlega á bak við, að þau telja sér hag í því, að ríkissjóður taki tilboðunum, og þess vegna tel ég rétt, að leitað sé líka umsagnar fjmrh.