Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EystJ): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 27. nóv. 1972. Ellert B. Schram, 9. landsk. þm., hefur ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda 3 opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður landsk. þm. Sjálfstfl., Halldór Blöndal kennari, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Verður að fara fram skoðun á kjörbréfinu samkv. þeirri ósk, sem lesin hefur verið, og vil ég biðja hv. kjörbréfanefnd að skoða kjörbréfið og veiti til þess 5 mínútna fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Halldórs Blöndals kennara, 1. varaþm. landsk. þm. Sjálfstfl., en hann tekur sæti í forföllum 9. landsk. þm., sem er á förum til útlanda í opinberum erindum. N. leggur til. að kosning Halldórs Blöndals sé metin gild og kjörbréfið samþykkt.



Herra forseti. Af umr., sem fram hafa farið hér á Alþ. fyrir skömmu, sem og fréttum um forútboð á Sigölduvirkjun, er ljóst, að iðnrn. hefur fullráðið að hefjast þar banda innan tíðar. Meðal almennings gengur þó þrálátur orðrómur um, að enn hafi ríkisvaldið ekki tryggt sér fé til þessara framkvæmda. Ekki er ljóst, hve mikill markaður er fyrir hendi, strax og virkjunin kemst í gagnið, en á því veltur að sjálfsögðu, hve viturleg og hagkvæm þessi virkjun er, og ekki heldur, hvað hún muni kosta samkv. nýjustu áætlun, en svo sem vitað er, er allur fram kvæmdakostnaður á fleygiferð upp. Allur þorri landsmanna fylgist af áhuga með öllum virkjunarframkvæmdum og virkjunarfyrirætlunum, og er ljóst, hve miklu þær varða framtíð þjóðarinnar. Því hef ég leyft mér að bera fram eftirfarandi spurningar til hæstv. iðnrh.: „1. Hefur ríkisstj. tryggt sér lán til Sigölduvirkjunar, og ef svo er, þá hvar og hve há? 2. Hvað er áætlað nú, að Sigölduvirkjun muni kosta? 3. Fyrir hve mikinn hluta orkuframleiðslunnar er þegar tryggður markaður, og hver er hann?“

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Hv. þm. Bragi Sigurjónsson spyr í fyrsta lagi, hvort ríkisstj. hafi tryggt sér lán til Sigölduvirkjunar og ef svo sé, þá hvar og hve há. Stjórn Landsvirkjunar hefur nú um skeið átt í viðræðum við Alþjóðabankann um lán til byggingar hluta Sigölduvirkjunar, og benda líkur til þess, að lán þetta fáist á næsta ári. Þá er og í útboði gert ráð fyrir lántöku í sambandi við kaup á vélum og búnaði, og leikur lítill vafi á, að slíkt lán fáist, því að fjöldi fyrirtækja hefur sýnt áhuga á að gera tilboð með slíkum skilmálum. En bæði þessi lán áætlast samtals á þriðja milljarð kr. Þá vinnur stjórn Landsvirkjunar einnig að undirbúningi að lántöku á hinum alþjóðlega peningamarkaði, en hversu hátt það lán þarf að vera, fer eftir því, hve endanleg framlög eiga að verða og hver hagnaður verður af rekstri Landsvirkjunar á næstu árum. Í annan stað spyr hv. þm., hvað sé áætlað nú, að Sigölduvirkjun muni kosta. Forráðamenn Landsvirkjunar tjá mér, að vegna yfirstandandi útboða sé óvarlegt að birta nú opinherlega nákvæmar tölur um áætlaðan stofnkostnað, og verð ég því að láta mér nægja að greina frá því, að hann er áætlaður á fjórða milljarð kr. Hv. þm. spyr í þriðja lagi, fyrir hve mikinn hluta orkuframleiðslunnar sé þegar tryggður markaður og hver hann sé. Áður en ég svara þessari spurningu, vil ég greina frá því, að samkv. tölvuathugunum, sem Landsvirkjun hefur látið gera, bætir Sigölduvirkjun árlega um 800 gígawattstundum af tryggðri orku við vinnslugetu landsvirkjunarkerfisins, sem á næsta ári verður um 2150 gwst., þegar Þórisvatnsmiðlun hefur að fullu verið lokið. Þessi orka, 800 gwst. á ári, miðast við, að orkukaupin séu að hluta stöðug allt árið um kring, eins og að jafnaði er, þegar orkufrekur iðnaður á í hlut. Séu hins vegar öll orkukaupin mun minni á sumrin en á veturna, en það er einkenni hins almenna markaðar og húshitunar, verður sú árlega orkuaukning, sem Sigölduvirkjun lætur í té, minni eða um 700 gwst. á ári. Til viðbótar er þess að geta, að í kerfi Landsvirkjunar er allmikil ótryggð orka eða afgangsorka, eins og hún er oft nefnd, sem hinn almenni markaður og húshitun geta ekki nýtt nema þá að litlu leyti. Athuganir Landsvirkjunar sýna, að eftir tilkomu Sigölduvirkjunar verða allt að 300 gwst. á ári af þessari orku ekki ótryggari - en svo, að iðnaður eins og t.d. járnmelmis- iðnaður getur vel nýtt sér hana, enda slíkt gert viða erlendis, en þá eðlilega á lægra verði en fást mundi fyrir tryggða orku. Má sem dæmi nefna, að vel kemur til greina, að iðnaður af þessu tagi kaupi ótryggða orku að hálfu. Við það verður meiri tryggð orka aflögu til annarra þarfa en ella, auk þess sem tekjur fást af orku, sem annars væri ekki seljanleg. Fyrsta hlutverk Sigölduvirkjunar er að sjálfsögðu að fullnægja hinum almenna markaði, en árið 1980 áætlast hann um 255 gwst. á ári á orkuveitusvæði Landsvirkjunar umfram það, sem núverandi kerfi getur annað, og er þá miðað við sama vöxt og verið hefur. Þessu til viðbótar er svo aukin húshitun með rafmagni, en það er yfirleitt stefna stjórnarinnar að vinna að því, að innlendir orkugjafar komi í stað innflutts eldsneytis, í samræmi við 4. lið 2. gr. l. um Landsvirkjun. Tiltölulega varlegar áætlanir sýna, að þrátt fyrir hitaveitur hlýtur þáttur raforkunnar að verða svo mikill í þessu efni, að hitunarmarkaðurinn getur verið kominn í um 175 gwst. árið 1980, ef vel er á haldið, eða að meðtöldum almenna markaðinum um 430 gwst. Þetta gefur svigrúm til nokkurrar sölu á raforku til orkufreks iðnaðar, eins og ég gat um áður, því að tími á að vinnast til að koma upp annarri virkjun fyrir lok áratugsins. Með þetta í huga og eins til þess að auka fjölbreytni í framleiðslu landsmanna hefur sérstök n. á vegum iðnrn. átt viðræður við ýmis erlend fyrirtæki, sem hafa sýnt áhuga á að stofna hér orkufrekan iðnað í samvinnu við Íslendinga, og eru öll líkindi á, að slík samvinna geti tekizt á þeim forsendum, sem ég hef margsinnis áður gert grein fyrir hér á þingi, þ.e.a.s. að Íslendingar eigi slík fyrirtæki að meiri hluta og þau lúti íslenzkum lögum í einu og öllu.



Herra forseti. Ég þakka upplýsingar ráðh., en af þeim kemur fram, að lán hefur ekki verið tryggt enn til þessarar virkjunar og markaður er ekki tryggður heldur nema að mjög litlu leyti. Þess vegna hygg ég, að mörgum hrjósi nokkuð hugur við, hvernig að þessum framkvæmdum er staðið. En sem sagt, ég þakka þær upplýsingar, sem hér hafa komið fram. Þær töluðu sínu máli.



Herra forseti. Ég vil aðeins gera nokkrar aths. Í fyrsta lagi vil ég geta þess, að tafir hafa orðið á samningaumleitunum við Alþjóðabankann og í sambandi við hönnunarundirbúning Sigölduvirkjunar, en hvort tveggja þetta er tengt. Tafirnar á samningunum við Alþjóðabankann stafa af því, að Alþjóðabankinn dregur í efa fjárhagslegan grundvöll Sigölduvirkjunar án stóriðjusamninga. Í öðru lagi vil ég benda á það, að allar horfur eru nú á því, að fyrsta vél verði ekki tekin í notkun í Sigölduvirkjun 1. des. 1975, heldur fyrst 1. apríl 1976, en almenningsþörf fyrir aukna raforku veturinn 1975–1976 er svo mikil. að fyrirsjáanlegur er orkuskortur, ef þessi töf verður að veruleika, og þá verður að kaupa gastúrbínustöð, sem auðvitað mundi auka virkjunarkostnaðinn í heild mjög mikið. Í þriðja lagi er það svo, að þrátt fyrir sölu á 20 megawöttum til ÍSALs og hámarkssölu til hitunar samkv. bjartsýnustu áætlunum, - áætlunum, sem m.a. eru gerðar til þess að sannfæra Alþjóðabankann og ég skal út af fyrir sig ekki draga í efa, þá verður fyrirsjáanleg 25% hækkun á heildsöluverði rafmagns frá Landsvirkjun, ef ekki nást samningar um rafmagnssölu til stóriðju. Í fjórða lagi vil ég svo benda á það, að orkusölusamningur til stóriðju í tengslum við Sigölduvirkjun þarf nú að vera helmingi hærri en hann var áður. Hæstv. iðnrh. gagnrýndi, þegar orkusölusamningur frá Búrfelli var gerður að upphæð 2.5–3 mills, að þar væri um allt of lágt raforkuverð að ræða. Nú þyrfti slíkur samningur að nema 5–6 mills miðað við virkjunarkostnað annars vegar að Búrfelli og hins vegar að Sigöldu. Ég er mjög ánægður, að hæstv. ráðh. er hjartsýnn um, að slíkir samningar geti tekizt, því að ekki verður um hann trúað, að hann sé að hugsa um óhagstæðari samninga en hann gagnrýndi svo mjög áður fyrr.



Herra forseti. Hæstv. iðnrh, gat þess, að svonefnd viðræðunefnd um orkufrekan iðnað á nú í viðræðum við ýmsa erlenda aðila um orkufrekan iðnað hér á landi í sambandi við Sigölduvirkjun. Ég á sæti í þessari n., og þykir mér rétt að koma á framfæri nokkrum upplýsingum. Það er rétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að verið er að ræða við allmörg fyrirtæki, og staðreyndin er raunar sú, að orðið hefur vart við mikinn áhuga hjá erlendum fyrirtækjum á þátttöku í slíkum iðnaði hér á landi með þeim skilyrðum, sem hæstv. ráðh. gat um, að þau yrðu í meirihlutaeigu okkar íslendinga og féllu að öllu leyti undir íslenzk lög. Viðræðunefndin á mjög annríkt um þessar mundir, því að vandinn er fremur sá að velja heldur en að leita. Það eru a.m.k. þrjú fyrirtæki á járnmelmissviðinu, sem hafa sýnt verulegan áhuga, og auk þess, eins og fram hefur komið í blöðum, hefur fyrirtækið Alusuisse sýnt áhuga á því að stækka álbræðsluna í Straumsvík. Við, sem sitjum í þessari n., gerum okkur fyllstu vonir um það, að takast megi að ná afar hagstæðum samningum við slík fyrirtæki og það fljótlega, vil ég leyfa mér að segja, örugglega fyrir mitt næsta ár.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Vestf. lét svo ummælt hér á dögunum við tillöguflutning sinn um nýtingu orkulinda landsins til raforkuframleiðslu, að við hana yrði að taka mið af skynsamlegri búsetu í landinu. Mér fannst hv. þm. hitta naglann á höfuðið, því að allri þjóðarheildinni er slíkt brýn nauðsyn, ekkert síður þéttbýlingunum hér við Faxaflóann en strjálbýlingunum úti um land. Og þá komum við strax að málum málanna í dag, hinu ómissandi rafmagni og eftirsótta jarðvarma. Hið síðara er fyrst og fremst kostgripur þéttbýlisins hér syðra, en rafmagnið getur komið í stað jarðvarma, ef það er ekki notendum þess of dýrt. Nú hagar svo til í stærsta bæ á Norðurlandi, Akureyri, sem og á fleiri þéttbýliskjörnum þar, einnig nær öllum sveitabæjum landsins, að hitaveitum, jarðvarmaveitum, verður þar ekki komið við, eftir því sem nú er bezt vitað. Því brenna þessar spurningar í hugum okkar Norðlendinga, eftir að okkur hefur verið tjáð, að Sigöldurafmagnið verði næsta lausnarorðið í rafmagnsmálum okkar: 1. Hvað er áætlað, að háspennulína frá Sigöldu til Akureyrar muni kosta með núgildandi verðlagi og við hve mikinn orkuflutning verður hún miðuð? 2. Hvert verður kostnaðarverð þessa rafmagns komins til Akureyrar miðað við gildandi verðlag? 3. Mega Norðlendingar vænta þess, að þeim verði ekki selt rafmagn leitt sunnan yfir fjöll á hærra verði en Sunnlendingum - þar með taldir Reykvíkingar, - verður selt rafmagn frá Búrfellsvirkjun á sama tíma?

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Fyrsta spurning hv. þm. er: „Hvað er áætlað, að háspennulína frá Sigöldu til Akureyrar muni kosta með núgildandi verðlagi, og við hve mikinn orkuflutning verður hún miðuð? „Ekki er enn þá unnt að birta annað en bráðabirgðaniðurstöður um stofnkostnað orkuflutningslínu frá Sigöldu til Norðurlands. Ástæðan er sú, að endanleg hönnun línunnar bíður eftir niðurstöðum þeirra athugana, sem nú er unnið að af kappi, eins og ég hef nýlega gert grein fyrir á þessum stað. Orkuflutningslína, sem ætlað er fyrst og fremst að flytja raforku til almennra þarfa á Norðurlandi, hefði nálægt 50 megawatta flutningsgetu og mundi samkv. bráðabirgðaáætlun kosta nálægt 250 millj. kr. Flutningslína, sem nægir til flutnings á raforku til stóriðju á Norðurlandi eða til samtengingar milli stórvirkjunar á Norðurlandi, svo sem Dettifossvirkjunar, og kerfisins á Suðurlandi, þyrfti að hafa nálægt fjórum sinnum meiri flutningsgetu eða um 200 megawött, en hún mundi einnig samkv. bráðabirgðaniðurstöðum kosta um 800 millj. kr. Eins og lýst hefur verið yfir, er markmiðið með samtengingu Norður- og Suðurlands að tryggja einn sameiginlegan orkumarkað, er taki yfir báða þessa landshluta, og að þeir, sem þar búa, sitji við sama borð í raforkumálum, bæði um heildsöluverð raforku, um möguleika á orkufrekum iðnaði og um möguleika á gerð hagkvæmra stórvirkjana. Enginn vafi er á því, að stefna ber að síðarnefndu flutningsgetunni, um 200 megawött, í samtengingu Norður- og Suðurlands. Hvort slíku marki verður náð í einum áfanga eða hvort nauðsynlegt muni reynast að fara leiðina að þessu marki í tveimur áföngum, er mál, sem kanna þarf nánar, og er unnið að þeirri könnun. Þá spyr hv. þm.: „Hvert verður kostnaðarverð þessa rafmagns komins til Akureyrar miðað við gildandi verðlag?“ Af því, sem ég sagði áðan, er ljóst að markmiðið með samtengingu Norður- og Suðurlands er miklum mun víðtækara en það eitt að sjá fyrir orkuþörf Norðlendinga til brýnna, almennra þarfa, en svo virðist sem fyrirspyrjandi hafi það einkum í huga. Línunni er sem sé ætlað að gegna samtímis margs konar hlutverkum. Það er því út í hött að leggja allan kostnað hennar á eitt markmið einungis, að flytja norður orku frá Sigöldu. Álitamál getur líka verið, hvernig skipta beri kostnaði línunnar á hin einstöku markmið með lagningu hennar, og um það verða ekki gefnar fastar reglur. Samtengingu Norður- og Suðurlands verður að ræða út frá allt öðru viðhorfi. Spurningin, hvort þessi samtenging skuli gerð eða ekki, er einfaldlega spurningin um það, hvort menn vilja eða vilja ekki skapa sameiginlegan orkumarkað norðanlands og sunnan, sem tryggi íbúum beggja landshluta sömu aðstöðu til notkunar raforku almennt,, til stofnunar orkufrekra iðjuvera og til stórvirkjana. Jafnri aðstöðu Norðlendinga og Sunnlendinga í þessu efni verður trauðla komið á með öðru móti en því að tryggja sameiginlegan orkumarkað með tengingu landshlutanna, Þetta er mergurinn málsins, og það verður að ræða út frá þessu sjónarmiði. Svo virðist sem ýmsir líti svo á, að lína yfir hálendið og áframhaldandi virkjanir norðanlands séu andstæður. En svo er ekki. Þvert á móti gerbreytist öll aðstaða til hagkvæmra virkjana norðanlands til hins betra með tilkomu tengilínunnar. Þriðja spurning hv. þm. er þessi: „Mega Norðlendingar vænta þess, að þeim verði ekki selt rafmagn leitt sunnan yfir fjöll á hærra verði en Sunnlendingum - þar með taldir Reykvíkingar, - verður selt rafmagn frá Búrfellsvirkjun á sama tíma?“ Eins og ég hef áður rakið, er það stefna ríkisstj. að jafna aðstöðu landsmanna í raforkumálum án tillits til búsetu. Áfangi á þeirri leið er sama heildsöluverð raforku um land allt. Þetta er sett skýrt fram í þeirri þáltill. um raforkumál, sem birt var sem stefnuyfirlýsing ríkisstj. á síðasta þingi. Að því verður vitanlega stefnt, að menn greiði ekki hærra verð fyrir raforku fyrir þá sök, að þeir búa á Akureyri, en ekki í Reykjavík. Þetta er margyfirlýst stefna ríkisstj., og byrja verður á því að jafna heildsöluverðið. En frumforsenda slíkrar jöfnunar raforkuverðs er vitanlega samtenging kerfanna, þannig að unnt sé að vinna raforkuna og flytja hana á sem hagkvæmastan hátt með nútímalegum vinnubrögðum.



Herra forseti. Ég þakka ráðh. svörin, að því leyti sem þau voru svör við spurningum mínum, en það kom fram, að enn þá er alveg óljóst fyrir ráðh., hvernig sú lína verður og hve mikið hún á að flytja, sem norður yfir fjöll verður lögð. Við skulum segja, að það sé eðlilegt á þessu stigi málsins. En ég vil gera aths. við þá yfirlýsingu hans, að það sé spurningin um það, hvort við viljum samtengingu eða ekki, hvort þessi lína er lögð. Spurningin er núna sú, hvort rétt sé að gera þessa samtengingu eins fljótt og ráðh. vill eða þykist vilja, hvort ekki sé réttara að halda áfram enn um sinn virkjunum á Norðurlandi, eins og ég held, að sé vilji flestra Norðlendinga. Það er vafalaust ekki í huga neinna nein andúð gegn því að tengja saman raforkukerfi landsins. Spurningin er, hvenær eigi að gera það, en ekki að vilja eða vilja ekki, eins og hér var sagt áðan. Ég þakka þær upplýsingar og þá skoðun ráðh., að allir eigi að sitja við sem líkast raforkuverð. Það er ágætt. En í hugum allra er þó það, að séu dýrar framkvæmdir gerðar, þá kemur það alltaf í hlut neytanda, hvar á landinu sem er, að borga þetta dýra rafmagn, og þó að það sé ágætt kannske fyrir Norðlendinga, að það sé létt af okkur nokkrum hluta, þá er það með nokkurri íhugun, ef það er lagt á aðra að verulegum hluta, svo að þeim kunni að verða það þungbært. Þess vegna tel ég, að þessi mál þurfi öll að skoðast betur en enn hefur verið gert. Ég vil líka gera þá aths. við þá yfirlýsingu ráðh., að það hafi verið lögð fram stefnumið ríkisstj. í þessu máli hér á Alþ. í fyrra, að mér skilst eftir ýmsum umr., sem fóru fram í sumar, að það hafi verið stefnuyfirlýsing ráðherrans, en ekki ráðherranna.



Herra forseti. Þriðja fsp., sem ég hef leyft mér að bera fram um orkumál, er varðandi Laxárvirkjun III. Á allfjölmennum fundi, sem háskólastúdentar gengust fyrir á Hótel Sögu í fyrravetur um Laxármálið svonefnda, lýsti Sigurður Thoroddsen verkfræðingur, einn þekktasti virkjunarfræðingur núlifandi hérlendis og einnig kunnur náttúruverndarmaður, mjög eindregið yfir þeirri skoðun sinni, að fullvirkjun Laxár við Brúar væri tvímælalaust hagfelldasta lausn orkumála Norðlendinga á Laxársvæðinu miðað við 15–20 næstu ár, ef þar risi ekki orkufrekur iðnaður, sem enn er ekki vitað um. Sem miðlunarleið við veiðibændur við Laxá var hönnuð svonefnd Laxárvirkjun III, sem gerir aðeins ráð fyrir 20–22 metra stíflu í Laxárgljúfrum, svo að varla umtalsvert land fer undir vatn og hvergi ræktað land. Allur þorri íbúa Norðurl. e. er inni á þessari virkjunarlausn, sem öll fer fram á eign eða umráðasvæði ríkisins. Vegna forvitni kjördæmisbúa, sívaxandi orkuþarfar og ótta við yfirvofandi orkuskort, jafnvel skömmtun nú í vetur, leyfi ég mér að spyrja: 1. Hefur iðnrh. ekki í huga að freista þess að afla sér lagaheimildar til að Íáta fullbyggja Laxárvirkjun III? 2. Hvert væri kostnaðarverð hennar á núgildandi verðlagi? 3. Hvert væri kostnaðarverð á rafmagni frá henni miðað við stöðvarvegg á Akureyri?

Heilbr: og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Fyrsta fsp. hv. þm. er þessi: „Hefur iðnrh. ekki í huga að freista þess að afla sér lagaheimildar til að láta fullbyggja Laxárvirkjun III?“ „Iðnrn. hefur margsinnis áður lýst yfir því, að virkjanir í Laxá umfram þær, sem nú er unnið að, séu ekki á dagskrá. Þar af leiðir, að ekki verður leitað neinnar lagaheimíldar um frekari virkjanir þar. Þá spyr hv. þm.: „Hvert væri kostnaðarverð hennar á núgildandi verðlagi?“ Virðist mér, að þar muni vera átt við þá Laxárvirkjun, sem yrði með 23 metra stíflu. Sigurður Thoroddsen verkfræðingur tjáir mér, að heildarkostnaðarverð slíkrar virkjunar yrði 720 millj. kr. að meðtöldum kostnaði við háspennulínu frá Laxá til Akureyrar. En kostnaður við þá virkjun, sem nú er verið að vinna að og er senn lokið, er 473 millj. Í þriðja lagi spyr hv. þm.: „Hvert væri kostnaðarverð á rafmagni frá henni miðað við stöðvarvegg á Akureyri?“ Mér skilst, að þar sé átt við, hvert yrði kostnaðarverð á rafmagni frá þessari stóru virkjun, sem ekki er fyrirhuguð af iðnrn. hálfu. Sigurður Thoroddsen verkfræðingur hefur tjáð mér, að meðalorkukostnaður 1. og 2. stigs Laxár III ásamt tengilínu yrði 70 aurar á kwst., en orkukostnaður við fullnýtingu 1. og 2. stigs yrði 58 aurar á kwst. Meðalorkukostnaður hins vegar frá því stigi Laxár, sem nú er unnið að, er 1.10 kr. á kwst., og orkukostnaður við fullnýtingu frá þeirri stöð yrði 98 aurar á kwst. Það er þannig ljóst, eins og ég hygg, að allir viti, að með því að stækka þessa virkjun fæst þar hagkvæmara orkuverð, þó að þar sé ekki um að ræða hagkvæmara orkuverð en fæst úr mörgum öðrum virkjunum. Þetta var rn. að sjálfsögðu fullkunnugt um, þegar það tók þá ákvörðun að leita ekki eftir frekari lagaheimild um virkjanir á þessum stað. Ákvörðun rn. um það efni byggðist á allt öðru, sem sé því, að önnur sjónarmið beri stundum að setja ofar en hin efnahagslegu og svo beri að gera varðandi virkjun Laxár. Þetta vil ég, að komi skýrt fram. Ákvörðun rn. um, að ekki verði um frekari virkjanir að ræða í Laxá, er tekin út frá því einu sjónarmiði, að við ákvörðun um framtíð Laxár beri að setja önnur markmið ofar því að afla ódýrari raforku en takast mun með þeirri virkjun, sem nú er verið að ljúka.



Herra forseti. Ég þakka þessar upplýsingar, sem ég vissi raunar allar fyrirfram, en ég vildi, að ráðh. gæfi þessa yfirlýsingu hér. ég vil bæta því við, að ég hef í höndum upplýsingar um það, að þegar og ef Laxárvirkjun III væri að fullu byggð og fullu nýtt, þá kostaði rafmagnið þar 32 aura. Þetta er það, sem ráðh. segir um, að önnur sjónarmið verði að hafa og veita mönnum norður frá miklu dýrara og óhagkvæmara rafmagn, enda þótt allir kunnugir viti, að hó að Laxárvirkjun III væri byggð, mundi það á engan hátt lýta eða skemma Laxá í Suður- Þingeyjarsýslu. Það er kannske rétt, að það komi hér fram, að enn hefur ekki fengizt leyfi til þess að ganga frá inntaksmannvirkjum við I. áfanga Laxárvirkjunar III, þannig að sú virkjun, sem ráðh. þó telur, að hann ætli að leyfa, hefur ekki fengizt fullgerð, eins og hún átti að verða, fyrir l. des. á þessu ári. Og nú horfa allir íbúar á Laxárvirkjunarsvæðinu fram á það í vetur, að skömmtun á rafmagni verði á öllu orkuveitusvæðinu, því að ekki einu sinni þessi litla virkjun, 6.5 megawött, fæst unnin, og langt er enn í fyrirheitna landið hjá iðnmrh., Sigölduvirkjun.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Ég vil leiðrétta þá missögn hv. þm., að orkukostnaður frá Laxá III yrði 32 aurar á kwst. hað er hrein fjarstæða. Orkukostnaður þeirrar viðbótar, sem fengist með stíflu og línu til Akureyrar, yrði 32 aurar á kwst., en það byggist að sjálfsögðu á því, að inn í fyrri áfanga þessarar virkjunar, eins og hún var fyrirhuguð á sínum tíma, þann áfanga, sem nú er unnið að, var lagður mjög verulegur kostnaður með tilliti til þessa síðari áfanga, sem engin lagaheimild var þó fyrir. Þetta leiðir til þess, að sú virkjun, sem nú er unnið að þarna, verður mun dýrari en hún hefði ella orðið, ef unnið hefði verið að henni á þeim forsendum, að það yrði endanleg virkjun. En hún var öll miðuð við það, að hægt væri að bæta þarna við, enda þótt engin lagaheimild væri fyrir þessari viðbót. Reikningskúnstir eins og þær að leggja meginkostnaðinn á fyrri hlutann og taka svo hugsaðan seinni hluta út af fyrir sig eru auðvitað ekki í samræmi við nokkurn veruleika. Svo var að heyra á hv. þm., að iðnrn. bæri einhverja ábyrgð á því, að orkuskortur kynni að verða á Norðurlandi í vetur. Þetta er mikil fjarstæða. Iðnrn. hefur ekki tafið framkvæmdirnar við Laxárvirkjun um einn einasta dag. Það hefur ekki staðið á neinu atriði, sem Laxárvirkjun hefur farið fram á til rn. í sambandi við það mál. Ef það verður orkuskortur á Norðurlandi í vetur, bera þeir menn einir ábyrgð á því, sem stjórnuðu raforkumálum fyrir minn tíma í stjórnarráðinu, því að þá voru teknar ákvarðanir um þær virkjanir, sem nú eiga að framleiða raforku handa Norðlendingum. Sú töf, sem orðið hefur á framkvæmdum við Laxá, stafar á engan hátt frá stjórnarvöldum, heldur stafar hún af því, að verkið hefur gengið miklum mun hægar en áætlað var, vegna þess að verktakarnir hafa ekki staðið við þá tímaáætlun, sem sett var. Þar við bætist svo að sjálfsögðu Laxárdeilan, sem allir þekkja, og það er að sjálfsögðu forsenda þess, að þessi virkjun geti hafið starfsemi, að það takist að ná sáttum í þessari deilu. Ég hef áður lýst því yfir hér á þingi, að ég geri mér vonir um, að slíkt megi takast. En það tekst að sjálfsögðu því aðeins, að allir menn hafi á því góðan vilja og leggi sig fram til þess að lægja þá miklu og alvarlegu óvild, sem komin var upp á Norðurlandi í sambandi við þetta mál. Ég vil beina því til hv. þm., að þeir geri sér ekki leik að því að blása þar að glæðum á nýjan leik. Ég hygg, að það sé skynsamlegt fyrir alla aðila að vinna að þessum málum af stillingu, og þá geri ég mér vonir um, að takast kunni sættir í þessu máli, áður en mjög langur tími líður.