Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur haft mál þetta til athugunar og þó að ekki yrði að vísu af því, sem talað var um á fundi hér í gær, að formenn samninganefndar hæstv. ríkisstj. og formaður Bandalags starfsmanna ríkis og bæja mættu á fundi n. og veittu upplýsingar um þessi mál, taldi n. sig hafa sannreynt, að það væri eindregin ósk beggja þessara aðila, að frestir þeir, sem ákveðnir eru í núgildandi l., væru lengdir. En það leiddi til þess, að n. taldi ekki undir neinum kringumstæðum rétt að sporna á móti því og hún leggur einróma til, að frv. þetta verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. tók mjög vel og drengilega í þá málaleitun, sem ég bar hér fram í gær, að það væri leitað eftir rökum fyrir þeirri málaleitun, sem felst í þessu frv. og í því skyni gerði hann það að till. sinni, að málinu væri vísað til n. með það fyrir augum, að fjhn. gæti haft tal af fyrirsvarsmönnum þessara aðila og fengið fram þau rök, sem liggja til þess, að það er gert ráð fyrir því, að samningum og ákvörðun um launakjör opinberra starfsmanna sé frestað svo mjög sem í þessu frv. greinir. Ég verð að láta í ljós vonbrigði yfir þeim vinnubrögðum, sem hv. frsm. n. lýsti hér áðan. Ég tók það skýrt fram í máli mínu hér í gær, að ég vefengdi ekki á nokkurn hátt það, sem í grg. frv. sagði, að það væri ósk og samkomulag beggja aðila að fá þessa fresti. En í grg. var ekki tekið fram, hvaða ástæður lægju til þeirra óska. Þó að við viljum gjarna fara eftir óskum þessara aðila, er ekki til mikils mælzt, að það komi fram, hvaða ástæður liggja þar á bak við. Það hefði þess vegna verið það minnsta að mínu álíti, sem hægt hefði verið að gera, að fjhn. hefði eftir það, sem á undan var gengið, og eftir því sem hæstv. fjmrh. sagði boðað fyrirsvarsmenn þessara aðila á fund og leitað eftir upplýsingum um þetta atriði. Mér finnst það ekki til of mikils mælzt, að opinberir starfsmenn fái vitneskju um það, á hverju það byggist, að þeir eiga að bíða eftir því þangað til 1. des. að fá ákvörðun um, hver launakjör þeirra eiga að vera 2 næstu árin. Það má vel vera, að hv. fjhn. hafi afsökun sína í því, að á hana hlaðast nú mál og hún hafi ekki undan við að afgreiða þau. En það er í sjálfu sér engin afsökun. Ég segi enn og aftur það, sem ég sagði í gær, að ég efast ekkert um, að það sé samkomulag á milli þessara aðila um þetta. Og ég fyrir mitt leyti tek það til greina á þann hátt, að ég mun greiða þessu frv. atkv. En það hefði verið það allra minnsta, að það hefði fengizt fram, hvaða rök liggja til þess, að þessi háttur er hafður á, ekki sízt vegna þess, að þessi málsmeðferð, sem þarna er ráðgerð, stangast alveg berum orðum á við það, sem talið var nauðsynlegt í aths. við frv. um kjarasamninga á sínum tíma, að það lægi fyrir a.m.k. 4 mánuðum fyrir áramót hver launakjörin yrðu, til þess að það væri hægt að taka tillit til þess í ákvæðum fjárlaga. En nú á að vera hægt að taka tillit til þess 1. des., þegar fjárlög ættu, ef allt væri með felldu, að vera afgreidd eða í öllu falli að vera komin langleiðis.



Herra forseti. Út af ummælum síðasta ræðumanns vil ég í fyrsta lagi taka það fram, að ein af ástæðunum til þess, að fjhn. gat ekki kallað þá aðila, sem hér áttu hlut að máli, á sinn fund, var sú, hve mjög hún er störfum hlaðin. Við sátum á samfelldum fundi í morgun frá kl. 9–12. Fyrir okkur lágu 7 mál, sem öllum var rekið á eftir að afgreidd yrðu og meðal þeirra stórmál.  Ég hygg, að það hafi verið skoðun nm., að þegar svo stóð á eins og nú, að fyrir lá, að báðir aðilar óskuðu eindregið eftir því að fá þennan frest, þá væri, hvað sem öðru liði, rétt að verða við því, en í öðru lagi vorum við svo vel settir, að í n. á sæti einn úr samninganefnd hæstv. ríkisstj. um kjaramál opinberra starfsmanna, hv. 9. landsk. og hann gaf okkur þær upplýsingar, sem mér komu a. m. k. ekki á óvart, að ein af meginástæðunum til þess, að bandalagið óskaði einnig eftir þessum fresti, er sú, að þeir hafa till. sínar ekki tilbúnar. Það tekur mjög langan tíma og á því hef ég skilning, af því að ég er kunnugur þessum málum frá fornu fari, að samræma kröfur allra þeirra óteljandi starfsstétta, sem þar eiga hlut að máli. Að því er ég bezt veit, mun þetta hafa verið meginástæðan fyrir því, að frestsins er óskað. En hvað sem því líður, þá var það skoðun okkar, að hv. Alþ. bæri ekki að hindra það, að þessi frestur væri veittur, úr því að fyrir lá, að báðir aðilar óskuðu eftir því.



Herra forseti. Í tilefni af ummælum hv. 3. þm. Norðurl. v. vil ég gefa hér nokkrar skýringar á þessu, þar sem ég á sæti í samninganefnd ríkisins og á einnig sæti í þeirri n., sem er að endurskoða lögin um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Reynslan frá 1963, þegar heildarsamningar voru fyrst gerðir, sýndi þá, að þessir samningar eru mjög flóknir og tímafrekir og það var þess vegna mat beggja aðilanna nú, að þessir frestir, sem voru í lögunum eins og þau eru í dag, og hér er verið að breyta með þessu frv., væru of skammir og það var einnig skoðun kjaradóms, að fresturinn, sem honum er ætlaður til þess að fjalla um málið, ef málið skyldi þurfa þangað að fara, væri líka of skammur. Þar við bættist svo, að það var líka álit beggja aðila, að sumarmánuðirnir yrðu ódrjúgir til samningagerðar. Ég get reyndar bætt því við, að Bandalag starfsmanna ríkis og bæja á að skila kröfum sínum fyrir 1. júní n. k. og ég vissi, að bandalagið hafði ætlað sér að skila kröfunum í marz eða apríl, þannig að þá þegar væri hægt að byrja samningaviðræður. En þetta hefur reynzt miklu umfangsmeira og erfiðara fyrir bandalagið, að koma þessum kröfum sama, og eftir því sem ég bezt veit, þá munu þær ekki koma fram fyrr en síðustu dagana í maí og hafa þeir þó haft sig alla við að reyna að pressa þetta af fyrir réttan tíma. Þegar l. voru sett, var, eins og réttilega kom fram hjá hv. 3. þm. Norðurl. v., þessi dagsetning miðuð við það, að launakjörin lægju fyrir, áður en fjárlög kæmu til kasta Alþ. Nú er það að vísu svo, að það geta orðið skv. lögum breytingar á kjörum opinberra starfsmanna, skv. 7. gr. kjarasamningalaganna, að mig minnir, þegar almennar launabreytingar verða hjá öðrum stéttum þjóðfélagsins og þær breytingar geta átt sér stað út af fyrir sig hvenær sem er á árinu, eins og átti sér stað um áramótin, er samið var um 6.6% hækkun, sem átti að gilda aftur fyrir sig frá 1. okt. Jafnvel þó að hægt væri, sem er út af fyrir sig æskilegt, að hafa þessa kjaraákvörðun tilbúna, áður en fjárlög verða lögð fram, þá felst ekki nein trygging í því fyrir þingið eða fjvn., að þetta séu þau laun, sem komi til með að gilda allt árið 1966, því að þar geta orðið breytingar á samkv. 7. gr. og auk þess er auðvitað alltaf sá möguleiki fyrir hendi, sem maður verður að vænta, að málið fari ekki fyrir kjaradóm. Sá möguleiki er alltaf fyrir hendi og þá ætti þetta að vera nokkuð tímanlegt. En sem sagt, það var mat aðilanna, að það væri nauðsynlegt að lengja þessa fresti, m.a. til þess að geta þá gert ýtarlega tilraun til þess að ná samkomulagi og forða því, að málið fari í kjaradóm, það væri þýðingarmeira atriði en hitt, hvort þessi kjaraákvörðun yrði tilbúin 2–3 mánuðum fyrr eða síðar. - Þetta held ég, að séu ástæðurnar fyrir því, að þeir voru sammála um þessar breytingar, að þeir treystu sér ekki til að semja á þessum tíma, sem ætlaður var.