Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og hv. þdm. munu geta skilið, hefur ekki unnizt tími til að prenta nál. Ég býst því við, að ég verði að lesa upp það álit, sem samið hefur verið. Það er eitt álit að vísu, en þó er n. klofin. Álit meiri hl. er þannig: „Nefndin hefur átt tvo stutta fundi um frumvarp þetta og rætt það við fjármálaráðherra. Meiri hl. telur ekki óeðlilegt, að rýmkuð sé álagningarheimild á tóbaki eða ákveðnum tegundum þess, og getur af þeim ástæðum mælt með því, að frv. verði samþ. En um ráðstöfun á því fé, sem aflað verður með frv., hefur fjmrh. skýrt frá yfirlýsingu, er hann muni gefa við 2. umr., og telur meiri hl. þá yfirlýsingu fullnægjandi til þess að tryggja vald þingsins til ráðstöfunar fjárins. Samkv. framansögðu mælir meiri hl. með því, að frv. verði samþ. Minni hl. (BrB) telur yfirlýsingu fjmrh. ekki fullnægjandi og leggur til, að frumv. verði fellt.“ Ég hef að svo vöxnu máli enga ástæðu til að bæta neinu við þetta, en við 1. umr. málsins kom aðallega fram, að þeir, sem létu í ljós nokkurn ugg við að samþ. þetta frv., væntu yfirlýsingar frá stj., sem ber þetta frv. fram, að því fé, sem aflast með þessu frv., ef að l. verður, verði varið þannig, að tryggt sé, að það sé í samræmi við vilja meiri hl. Alþ. Við í meiri hl. teljum, að með þeirri yfirlýsingu, sem hæstv. ráðh. hefur skýrt n. frá, sé þetta tryggt, og viljum því mæla með, að frv. verði samþ. Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þetta mál.

Forseti (StgrA): Vegna þess, hve tími hefur verið naumur, hefur ekki verið hægt að útbýta prentuðu nál., heldur kemur það nú fram skrifl. Tel ég rétt að leita afbrigða fyrir, að það verði tekið til meðferðar.



Herra forseti. Út af þeim umr., sem hér hafa farið fram í kvöld, og eftir samtal, sem ég hef átt við fjhn., vil ég lýsa yfir því, að ríkisstj. mun skýra fjárhagsnefndum þingsins frá þeim ákvörðunum, sem gerðar verða um ráðstöfun þeirra tekna, sem hér um ræðir, og ráðstafanirnar munu því aðeins látnar koma til framkvæmda, að tryggt sé, að meiri hluti þm. sé þeim fylgjandi. Þetta er sú yfirlýsing, sem rætt er um í nál.



Ég vil gera grein fyrir afstöðu minni í n. Þarf ég í rauninni ekki að fara mörgum orðum um það, vegna þess að afstaða mín hefur komið fram í því, sem ég sagði um málið við 1. umr. Í fyrsta lagi get ég með engu móti fallizt á að samþ. frv., sem hefur í för með sér verulega hækkun á tóbaki og þar með hækkun á dýrtíðinni í landinu, án þess að mér sé ljóst, hvort nokkur nauðsyn ber til fyrir ríkissjóð að fá þennan tekjuauka og án þess að hafa nokkra hugmynd um, til hvers fénu verður varið. Í öðru lagi tel ég, að yfirlýsing hæstv. ríkisstj., sem að vísu er mikill vinningur fyrir þingið að fá, sé ekki fullnægjandi að því leyti til, að það er sýnilega gert ráð fyrir í þessari yfirlýsingu, að þingið verði ekki spurt um álit sitt á ráðstöfun fjárins í frv.formi og yfirleitt ekki í því formi, að lagt verði fyrir þingið neitt plagg, frv. eða þáltill., heldur aðeins talað við þm. og á þann hátt gengið úr skugga um álit þeirra, en að öðru leyti telji hæstv. stj. sig hafa lagalega heimild til að nota þetta fé, ef hún aðeins lýsir yfir, að hún muni ráðgast við þm., áður en hún notar þessa lagalegu heimild, sem hún telur sig hafa. Ég álít, að stj. hafi enga slíka lagalega heimild, en mér er kunnugt um, að aðrir álíta, að hún hafi hana, og ég tel fullvíst, að hæstv. stj. sjálf með þeim lögfræðingum, sem í henni eru, telji þessa heimild fyrir hendi. Á þann skilning vil ég með engu móti fallast. Mér virðist, ef þingið lætur sér þetta nægja, að þá sé það yfirlýsing um, að það sætti sig við, að löggjöf, sem það lét frá sér fara í vor, sé túlkuð þannig, að þar sé ótakmörkuð heimild til að verja fé til að lækka vöruverð.



Ég er þremur meðnm. mínum sammála um að leggja til, að þetta frv. verið samþ., en sökum þess, að ég er ekki algerlega sammála rökstuðningnum fyrir afstöðu þeirra, hef ég skrifað undir nál. með fyrirvara. Mér er ómögulegt að sjá, eftir því sem fram hefur komið enn, að á þessu frv. og öðrum slíkum frv., sem áður hafa legið fyrir Alþ. og farið hafa fram á tekjuauka fyrir ríkissjóð, sé nokkur meginmunur. En það hefur ekki verið venja hingað til að setja það í skattaukal. nema þá einstöku sinnum, hvernig verja skuli fénu. Nú er að vísu engin uppástunga um það í þetta sinn, að sett verði í frv., hvernig þessum tekjuauka verði varið, en meðnm. mínir geta ekki fallizt á að samþ. frv., nema yfirlýsing komi frá hæstv. stj. um það, hvernig það skuli gert. Það var kunnugt, áður en þetta frv, var lagt fyrir þingið opinberlega, að hæstv. stj. taldi sig þurfa að fá slíka heimild til að standast kostnað vegna þeirra dýrtíðarráðstafana, sem kynni að þurfa að geta, og ég fyrir mitt leyti læt mér það nægja. Ég er að vísu þakklátur fyrir þá yfirlýsingu, sem fram hefur komið frá hæstv. fjmrh. um það, að þessum tekjuauka verði ekki varið öðruvísi en í samráði við þingið, þó að ég telji ekki beinlínis þörf á því, því að það, sem ég vil undirstrika með þessum fyrirvara mínum, er það, að ég tel, að ekki geti verið nein hætta á því, að hæstv. stj., sem ber ábyrgð fyrir Alþ., verji fé, svo að neinu nemi, úr ríkissjóði til annars en þess, sem þingið samþ., þegar stj. óskar þess, eða hefur áður samþ. M. ö. o., ég tel, að ekki komi til mála, að hæstv. stj. án sérstakrar heimildar frá þinginu verji þessum tekjauauka til annars en þess, sem fjárl. ákveða eða þá önnur sérstök l. Mér finnst ekki skipta miklu máli, hvort þessir peningar, sem koma með hækkun á verði á tóbaki, verða teknir til einhverra ákveðinna framkvæmda eða einhverjir aðrir peningar úr ríkissjóði, sem ríkisstj. hefur fulla heimild til að greiða út. Ég geri ráð fyrir, að margir setji þetta frv. í samband við 4. gr. l. um dýrtíðarráðstafanir, þar sem ekki er aðeins heimilt að greiða verðuppbætur á kjöt fram til 15. sept., heldur einnig heimilt, ef n. sú, sem sett var til að finna vísitölu fyrir framleiðslukostnaði landbúnaðarafurða, yrði sammála, að ákveða lægra verð á einstökum vörutegundum en n. ákveður með því að greiða mismuninn úr ríkissjóði. En þó að það væri bundið af einhverjum loforðum hæstv. ríkisstj. nú í dag, að hún mætti ekki taka það fé, sem fæst samkvæmt þessum l., til þeirra nota, þá hefur hún eigi að síður skýlausa lagaheimild til að taka eitthvert annað fé úr ríkissjóði til þess. Því sé ég ekki, að fyrirvari meiri hl. n. um fylgi sitt við frv. og þessi yfirlýsing hæstv. ráðh. skipti miklu máli. Mín afstaða sem nm. er því sú, að ég get vel búizt við því vegna núverandi ástands í landinu, að ríkissjóður þurfi auknar tekjur til að standast þau útgjöld, sem þ. og stj. kynnu að vilja stofna til, og þótt ég viðurkenni, að þessi skattur leggst á vöru, sem er ekki þannig, að allir telji sig geta verið án hennar, þó að hún verði að vísu að teljast munaðarvara, mun ég greiða frv. atkv. mitt með tilliti til þeirra yfirlýsinga, sem fram hafa komið.



Ég ætlaði ekki að segja nema örfá orð út af því, sem hv. 5. þm. Reykv. eða minni hl. n. tók fram um skoðun sína á því, hvort ríkisstj. hefði þessa heimild samkvæmt dýrtíðarl. Ég skal geta þess, að í áliti n. og yfirlýsingu hæstv. ráðh. felst engin fullyrðing um þetta, og við nm. erum algerlega óbundnir um það, hverja skoðun hver um sig hefur á því. Hæstv. Alþ. dæmir að sjálfsögðu um það sjálft, hvenær telja beri, að fengnar séu þær tryggingar, sem um er að ræða. Og ég sé nú ekki, hvers vegna hv. 1. þm. Eyf. þurfti að hafa sérstöðu í þessu máli. Það er ekki nema eðlilegt, þegar borið er fram frv., sem felur í sér svona stórkostlega tekjuöflun, án þess að því fylgi nokkur yfirlýsing um tilganginn, að þá sé nokkuð sérstök aðferð viðhöfð. Um þá hugmynd að setja inn í frv. ákvæði um það, hvernig fénu skuli varið, vil ég segja það, að um slíkt er alls ekki að ræða á þessu stigi málsins, en fyrir n. vakti að tryggja það, að þegar til kæmi, yrði viðhöfð hin þinglega aðferð, að hæstv. Alþ. ákvæði þetta. Nú er hins vegar nauðsyn, að málið fái fljóta afgreiðslu, og skal ég þá ekki verða til þess að lengja umr., enda ekki ástæða til þess.



Ég skal aðeins taka það fram til viðbótar, að ég tel svör hæstv. ráðh. eða yfirlýsingar, sem fram hafa komið hér í hv. d., sérstaklega nauðsynleg atriði í sambandi við þetta mál, því að hvað sem annars líður heimildum ríkisstj. til að ráðstafa fé ríkissjóðs, tel ég rétt að slá því föstu, að ekki beri að veita henni, á meðan Alþ. situr, víðtækar heimildir í því efni, því að slíkt mundi skapa algeran glundroða, að því er snertir afstöðu Alþ. til ríkisstj. og starfsvið hvors um sig.