Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það lítið, sem ég hef um þetta frv. að segja, er aðeins það, að n. leggur til, að frv. verði samþ. Frv. fer aðeins fram á framlengingu á gildandi l., að gefa stj. heimild til að innheimta með viðauka. ýmis gjöld fyrir 1946. N. hefur borið frv. saman við gildandi l., og fellst hún á, að það verði samþ.

Frsm. (Hallgrímur Benediktsson) : Herra forseti. Máli því, sem hér er um að ræða, var vísað til fjhn., og n. leggur einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt. Ekki mun þurfa að gera nákvæma grein fyrir þeirri till., sem í frv. felst, sérstaklega þar sem hv. þm. hafa fyrir sér þann mjög svo góða rökstuðning rektors háskólans, Ólafs Lárussonar, fyrir téðri brtt. Í upphafi var nokkur andstaða gegn peningahappdrætti, eins og kunnugt er. Þótti mönnum þá nokkur hætta á, að spilling yxi í skjóli slíks happdrættis, en reynslan sýndi, að svo hefur ekki farið. Hins vegar er það almenn skoðun, að háskólanum hefur farið stjórn happdrættisins hið bezta úr hendi. Þær breyt., sem hér er farið fram á, raska á engan hátt þeim heilbrigða grundvelli, sem happdrættið hefur verið rekið á, heldur að í stað þess, að happdrættið hefur aðeins verið rekið 10 mánuði ársins, verði það rekið 12 mánuði ársins. Mun það eðlilega hafa í för með sér 20% hækkun á iðgjöldum fyrir þá, sem taka þátt í happdrættinu allan ársins hring, en samhliða því munu vinningarnir nú verða miðaðir við 70% af iðgjöldunum í öllum 12 flokkunum í stað þess, að áður var miðað við 10 flokka. Vinningarnir sjálfir verða ekki fleiri, enda var sú breyt. nýlega gerð á l., að vinningum var fjölgað úr 5 þús. í 6 þús. auk þess sem fjölgun vinninga er ekki svo mikilvæg, sé það ákveðið, hve mörgum % vinningarnir skuli nema af heildartekjum happdrættisins. Það sýnist þannig engin hætta vera fólgin í því að gera happdrættinu kleift að auka nokkuð tekjur sínar, þar sem þátttakendur í öllum flokkum fá endurgreitt 70% af framlögum sínum eftir sem áður. Og hér er auk þess um það að ræða að afla nauðsynlegri stofnun fjár til að halda uppi starfsemi sinni. Það blandast engum hugur um, að ríkinu ber skylda til að sjá svo um, að háskólinn hafi við slík skilyrði að búa, að hann geti eflzt. Það var raunverulega skylda ríkisins að leggja fram fé til byggingar háskólans og atvinnudeildarinnar og það er enn fremur skylda ríkisins að leggja fé til íþróttahúss og náttúrugripasafns. Þessari skyldu hefur verið af ríkinu létt með happdrættisl., án þess að rýrðir séu aðrir tekjustofnar ríkisins, heldur skapast ríkinu og beinar tekjur. Brtt. þær, sem frv. geymir, miða að því að létta enn frekar af ríkinu skyldu þeirri, sem það hefur gagnvart háskólanum, og skapa ríkinu um leið nokkrar beinar tekjur. Ég vænti því, að hv. d. taki þessu frv. vel.

Frsm. (Garðar Þorsteinsson) : Herra forseti. Þessu frv., sem er frá Nd., var vísað til allshn., og mælir n. með, að það verði samþ. óbreytt. Eins og hv. þm. vita, þá er nú skylt að leggja alla leigusamninga fyrir húsaleigun. til staðfestingar. Einnig er í l. ákvæði um það, að heimilt sé að hækka húsaleigu samkvæmt húsaleiguvísitölu, en hún mun nú vera 137 stig. Hins vegar er því jafnframt slegið föstu, að skilyrðið til, að hægt sé að innheimta þessa auknu húsaleigu, er það, að leigumálinn sé staðfestur af n. Nýlega hefur fallið dómur um það í hæstarétti, að leigutaki, sem hafði á leigu húsnæði ákveðinn tíma og greiddi húsaleigu samkvæmt vísitölu, endurkrafði leigusala um þessa hækkun og fékk hana tildæmda. Það er kunnugt, að hér í bæ eru gerðir leigusamningar svo að þúsundum skiptir og leigutakar eru bæði einstaklingar, félög og fjölskyldur, og margir þessara aðila, sérstaklega einhleypingar, skipta um húsnæði mjög oft. Það er því vitað mál, að það er látið undir höfuð leggjast að leggja þessa leigumála fyrir n. Þetta frv. gengur þannig út á, að það sé ekki hægt að endurkrefja leigusala um húsaleiguvísitölu, þó að leigumáli hafi ekki áður verið staðfestur af n., en hins vegar verður leigusali að leggja húsaleigumálann fyrir húsaleigun. eftir á og fá staðfestingu n. á því, að grunnleiguhækkunin hafi verið hófleg að hennar dómi. Reynslan hefur verið sú, að það er ekki hægt í framkvæmdinni að fá alla leigumála lagða fyrir húsaleigun., og þess vegna þótti ekki rétt að hafa þau viðurlög við því, að hægt væri að endurheimta vísitöluna. N. mælir með, a.ð frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Allshn. hefur haft þetta mál til athugunar, og mælir hún með, að það verði samþ. með nokkrum breyt. N. var sammála hv. flm. um það, að þörf sé á að bæta húsakost hjá þessum embættismönnum ríkisins og þess sé tæpast að vænta, að bót verði á því með öðru móti en að ríkið sjái þeim fyrir húsnæði bæði til íbúðar og embættishalds. Nokkur meiningarmunur var að vísu innan n. um, hvernig framkvæma beri þetta, en heildarniðurstaða n. varð þó að mæla með, að málið næði fram að ganga. Annars er þess getið í nál., að 3. nm. hafi þar nokkra sérstöðu um viss atriði, og munu þeir, ef þeim þykir þurfa, gera grein fyrir afstöðu sinni. Annars mælir n. með, að frv. verði samþ. með þessum breyt., og vil ég vænta þess, að d. geti á það fallizt og jafnframt að hv. flm. málsins geti sætt sig við þær till. og niðurstöður, sem n. hefur komizt að, því að hún hefur í öllum höfuðatriðunum gengið inn á hans rökstuðning hvað frv. áhrærir. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. allshn. fyrir tiltölulega góða afgreiðslu á þessu máli. Og án þess að fjölyrða um það frekar, en ég hef gert grein fyrir því áður, þá vil ég geta þess, að brtt. hennar eru mjög í samræmi við það, sem orð féllu hér við 1. umr. málsins bæði frá hæstv. dómsmrh. og eins frá mér sem flm., því að ég geng fyllilega inn á, ef það þykir betur henta, að til sé heimild um það, að byggja megi embættisbústaði og skrifstofur hvort í sínu lagi, enda þótt það sé tilætlunin, að l. nái eingöngu til embættisbústaða utan Reykjavíkur. Ef um Reykjavík væri að ræða, þá ætti að vera heimilt og jafnvel skylt að byggja sem hentaði, því að hér í bæ mun ekki alls kostar henta að byggja skrifstofur þessara embættismanna með íbúðunum. Þessu embætti, sem samsvarar héraðsdómaraembættinu, er nú búið að skipta, og dómararnir hafa hver sína skrifstofu í opinberum byggingum, svo að þar er öðru máli að gegna, og hefði því ekki þurft að greina neitt frekar um þeirra þarfir. Í annan stað hefur n. til varhygðar sett ákvæði um, að skylda sé til að byggja eftir því, sem fé er veitt í fjárl., og hefði ekki verið nema sjálfsagt, að svo hefði verið, hvort sem það hefði verið ákvæði eða ekki. Ég vænti, að þetta ákvæði verði ekki til að tefja fyrir þessu nauðsynjamáli á hverjum stað, heldur reki á eftir hverri stj. sem er að sjá jafnan svo um, að fé sé veitt í fjárl., þar sem lagagr. skyldar til að byggja hvort sem er. Þá hefur n. lagt til, að fyrri málsgr. 3. gr. falli burt, og kemur þetta þá sjálfkrafa inn í þau ákvæði, sem um það gilda í þeim almennu launal. Er ekkert um það að sakast, þó að sízt sé ástæða til að ætla, að héraðsdómarar stæðu verr að vígi, ef þetta ákvæði fengi að standa. Beina þörf sé ég ekki á því, að n. hefur fellt úr síðasta málsl. 1. gr.: „Þar skal fyrst byggja, er þörfin er mest að dómi ráðherra, að fengnum tillögum Félags héraðsdómara.“ Þetta var sett af ráðnum hug, því að það þótti betur fara á, að framkvæmdir yrðu ákveðnar í samráði við félag þeirra, sem kunnugastir væru í þessum efnum, hvernig haga skyldi byggingum, hvar skyldi þá byggja og hvar skyldi síðar byggja, því að þeir vita gerst, sem sjálfir eru í þessu, hvar skórinn kreppir að í þessu tilfelli. Og læt ég nú fritt um þetta með þeim orðum, sem ég nú hef mælt.



Ég skrifaði undir nál. með fyrirvara og vil gera grein fyrir því, í hverju það er fólgið. Ég get ekki fallizt á þá breyt., sem n. leggur til, að gerð verði, að Reykjavík skuli tekin út úr frv. Í frv. stendur: „Ríkisstjórnin skal, þar til fullnægt er húsnæðisþörf héraðsdómara, láta byggja“ o. s. frv. En n. vill bæta þarna við orðunum: Utan Reykjavíkur. Mér finnst þetta vera almennt ákvæði um alla héraðsdómara og ekki eigi við að taka þar Reykjavík út úr. Hitt verður svo ráðh. og fjárveitingarvaldið á hverjum tíma að meta, hvar þörfin er mest í þessum efnum. Ég vil því leyfa mér að bera fram brtt. við nál., þannig að orðin: „utan Reykjavíkur“ verði felld niður.

Forseti (BG) : Komið hefur fram skrifleg brtt. frá hv. þm. Snæf., og þarf fyrir henni tvöföld afbrigði.

Frsm. (Jörundur Brynjólfsson) Hv. flm. tók fram, að það hefði verið gert með ráðnum hug að setja það upphaflega í frv., að félagsskapur þessara embættismanna skyldi segja til um, hvar þörfin væri mest. N. leggur til, að þetta sé fellt úr frv. N. þóttist skilja, hvað fyrir flm. vekti með þessu, en taldi betur ráðið, að dómsmrh. á hverjum tíma skyldi meta þessa þörf. Þar sem hér er að ræða um ekki fjölmennari hóp manna en héraðsdómara hér á landi, þá er það heldur óþægilegt fyrir þá að gera upp á milli stéttarbræðra sinna í þessu efni, sem kynnu að búa við léleg húsakynni. Og það er alltaf nokkuð vont að meta, hvar þörfin er mest. Það er bezt, að dómsmrh. segi til um, hvar byggja skuli hverju sinni. Hv. þm. Snæf. hefur borið fram brtt. um, að Reykjavík sé ekki undanskilin í frv. Það, sem vakir fyrir okkur, sem að brtt. stöndum, er, að þörfin fyrir húsnæði er miklu meiri annars staðar hjá þessum embættismönnum. Sums staðar úti um land eru þessir menn á hreinustu hrakhólum með húsnæði fyrir sig og fjölskyldu sína og skrifstofu. En ég ætla, að hér sé þó svo ástatt, að hið opinbera sjái þessum mönnum fyrir húsnæði til skrifstofuhalds. Það er þá frekar íbúð, sem þessa embættismenn vantar. En hið opinbera hefur ekki séð fyrir þeim enn sem komið er. Og þótt vissulega séu erfiðleikar á því að fá húsnæði, þá hygg ég þó, að þessir menn hafi nokkurn veginn bjargazt yfir þá örðugleika. En slíku er alls ekki til að dreifa úti um land. Þess vegna var þetta af hálfu n. sett í nál. Það þótti sjálfsagt að meta þessar aðstæður. Annars er það alls ekki svo stórvægilegt, hvort Reykjavík er talin með eða ekki og alls ekki þess vert að gera mikið úr því atriði. Eins og nú er, hygg ég, að þörfin sé ótvírætt meiri annars staðar og þá gætu þeir staðir verið látnir ganga fyrir fyrst.



Það er alls ekki tilgangur minn með brtt. minni, að reist skuli nú bygging hér í Reykjavík í þessu skyni. En mér finnst ástæðulaust að taka þennan eina stað út úr, og það er ekki rétt, að þörfin sé alls staðar meiri en hér í Reykjavík. Mér er kunnugt um nokkra staði, þar sem ríkið sér héraðsdómurum vel fyrir húsnæði. Og ef telja á upp í frv. þá staði, sem þegar hefur verið séð fyrir þessum þörfum, þá má telja fleiri staði en Reykjavík. Mér finnst eðlilegast, að þetta ákvæði sé látið ná til allra héraðsdómara, en ráðh. meti svo, hvar þörfin sé mest. Ég geng að því sem sjálfsögðu, að byrjað verði á þeim sýslum, þar sem þörfin er mest aðkallandi.

Frsm. (Jörundur Brynjólfsson) : Vitanlega snertir þetta mál ekki aðra staði en þá, sem þörf er fyrir umbætur á, hvort sem það er nú Reykjavík eða aðrir staðir. Ég hef sagt það alveg óviljandi, ef skilja hefur mátt orð mín þannig, að alls staðar annars staðar nema í Reykjavík væri ólag á þessum málum. Ég vildi ekki hafa sagt það, og ég held ég hafi ekki sagt það. Ég veit til þess, að héraðsdómari utan Reykjavíkur hefur aðeins eitt herbergi. Ég hygg, að dæmi þess finnist ekki víða og áreiðanlega ekki hér í Reykjavík.



Herra forseti. Ég skrifaði undir nál. með fyrirvara ekki beinlínis vegna þess, að ég væri á móti því, að byggt sé yfir héraðsdómara. En ég vil benda á það, að margir aðrir starfsmenn ríkisins eiga hliðstæðan rétt til þess, að byggt sé yfir þá. Og Alþ. má búast við því, að þegar gengið er inn á þessa braut með einn flokk starfsmanna ríkisins, þá komi fleiri á eftir. Og það getur eðlilega endað með því, að ríkið byggi yfir mikinn hluta starfsmanna sinna.

Frsm. (Skúli Guðmundsson) : Herra forseti. Þetta frv. er flutt af fjhn. d. eftir ósk hæstv. fjmrh. Tollstjóri Reykjavíkur kom á fund hjá n. og ræddi um málið við hana, en frv. mun samið af honum í samráði við ríkisstj. Þarna er um mjög lítilfjörlega breyt. að ræða á núgildandi l. um vitagjald. Í 1. gr. þessa frv. er gert ráð fyrir því, að vitagjald skuli greitt fyrir hvert skip, sem er 5 smál. brúttó eða stærra, en í eldri l. er ákvæðið þannig, að fyrir hvert skip, sem hefur þilfar eða gangvél, skuli greiða vitagjald. Nú eru til allmargir bátar, sem hafa gangvél, en eru minni en 5 smál., hinir svokölluðu trillubátar. N. skildist, að alls staðar á landinu gilti ekki sama regla viðkomandi þessu, þannig að sums staðar hefði verið tekið gjald af þessum litlu trillubátum, en annars staðar hefur það ekki verið gert. Nú er meiningin að ákveða þetta gjald þannig, að miðað verði við stærð skipa og þessir minnstu bátar verði undanþegnir gjaldi. En engar breyt. verða á gjaldinu sjálfu, Fleira sé ég ekki ástæðu til að taka fram, en vil óska fyrir hönd n., að frv. verði vísað til 2. umr.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti. Frv. þetta á þskj 264, um landshöfn í Keflavíkur- og Njarðvíkurhreppum, er flutt hér af sjútvn. samkv. beiðni ríkisstj. Málið hefur borið þannig að, að mþn. um sjávarútvegsmál samdi frv. um landshöfn í Njarðvík og sendi það ráðh. með ósk um, að hann sæi um flutning á því. Ráðh. lét prenta frv. sem handrit í fyrra og útbýtti því meðal þm., svo að það er orðið hv. þm. kunnugt. Þá var ekki orðið neitt samkomulag um staðinn við þá menn, sem byggja þennan skaga, sem liggur að ríkustu fiskimiðum landsins. En eins og kunnugt er, eru skoðanir manna skiptar um, hvar hafnir eigi að koma. Hver otar þar sinni heimalendingu. Ráðh. hefur síðan frv. var útbýtt meðal þm. unnið að því að fá samkomulag um, að menn létu niður falla ágreining um staðinn, en ágreiningur var fyrst og fremst milli Njarðvíkinga og Keflvíkinga. Þetta hefur tekizt, og kemur frv. nú að því leyti breytt, að það heitir nú ekki frv. til l. um landshöfn í Njarðvík, heldur í Keflavíkur- og Njarðvíkurhreppum. Það er óþarft að eyða mörgum orðum um niðurstöður þeirra rannsókna, sem framkvæmdar hafa verið á viðkomandi stöðum. Það er tekið fram í grg. frv. Og ef menn vilja kynna sér þá hlið málsins nánar, er bezt fyrir þá að leita til vitamálaskrifstofunnar, sem hefur gert allar áætlanir um þetta mannvirki. Það yrði of langt mál, að skýra frá þeim öllum hér, en til stuðnings þessu máli mun ég þó geta nokkurra atriða. Það er algert nýmæli, að lagt skuli vera til, að byggð verði landshöfn hér á landi. Eins og hv. þm. er kunnugt, hefur skipun þessara mála alltaf verið sú, að sett hafa verið l. um hafnargerðir og lendingarbætur á ákveðnum stöðum. Og sveitarfélögin hafa raunverulega átt þessar hafnarbætur, en ríkið hefur lagt fram styrki til þeirra eftir fyrirfram ákveðnum mælikvarða. Til þéttbýlla staða hefur styrkurinn numið 1/3 kostnaðar auk ríkisábyrgðar og 1/5 til hinna stærri staða, en ½ þar, sem í hlut eiga sveitarfélög og staðir, sem ekki geta haft neinar verulegar tekjur af lendingarbótum. Nú er það svo, að þegar menn vöknuðu til skilnings á því, að rekstur ríkisins og brauðöflun fólksins byggðist að mjög miklu leyti á fiskimiðunum, kom líka til athugunar, að það yrði að efla framleiðslutæki sjávarins, fiskiskipaflotann. En af því leiddi það, að það varð að ætla þessum skipaflota einhverja afgreiðslustaði. Áður hugsuðu menn mest um afgreiðslustaði fyrir skip, sem önnuðust millilandasiglingar, þ. e. afgreiðslustaði fyrir verzlunarflotann. Nú kom hitt sjónarmiðið upp, að fyrst og fremst þyrfti að sjá um afgreiðslustaði fyrir fiskiskip landsmanna. Vitanlega er ekki hægt að hafa þá afgreiðslustaði inni í fjarðarbotnum og á öðrum þeim stöðum, sem náttúran hefur skapað skilyrði fyrir skipalægi, heldur verður að setja þessa afgreiðslustaði niður í nánd við beztu fiskimiðin, en þar er strandlengjan svo að segja hafnlaus, náttúran hefur ekki skapað þar þau skilyrði, sem þarf, til slíkrar daglegrar afgreiðslu. Nú er það víst, að ef skapa á fiskiskipaflotanum öruggar hafnir og greiða afgreiðslu, þarf að byggja hafnirnar upp alveg frá grunni. Við náttúruskilyrði er lítið hægt að styðjast. Á þessum stöðum eiga hlut að máli fátæk sveitarfélög, sem geta ekki ráðizt í slíkar stórframkvæmdir. Bygging slíkra hafna mun ekki aðeins kosta milljónir, heldur milljónatugi. Mþn. í sjávarútvegsmálum athugaði þetta mál og komst að þeirri niðurstöðu, að það mundi vera réttasta leiðin í þessu máli, að ríkið léti byggja þessar hafnir og gera þær að eins konar sjálfseignarstofnunum. Fjárframlög ríkisins þurfa ekkert að breytast við það, því að búast má við, að slíkar hafnir muni, þegar fram líða stundir, hafa miklar tekjuvonir og því óhætt að taka að láni þá upphæð, sem ætlazt er til að sveitarfélagið legði fram. Bein fjárframlög ríkissjóðs ættu því ekki að þurfa að vera meiri en til hafna, sem sveitar- eða bæjarfélög stæðu að. Það má segja, að hinn óbeini hagnaður af því að fá slíka höfn sé jafnmikill fyrir sveitarfélagið hvort sem það stendur sjálft að henni eða hún er landshöfn. Eftir athugun á þeim stöðum, sem líklegir væru til þess að skipaflotinn gæti haft aðsetur á, þegar vertíðin stendur yfir, bendir n. á 5 staði, sem hún telur rétt, að rannsakaðir yrðu. Rannsókn á Njarðvík hefur leitt í ljós, að skilyrði til landshafnar eru þar hin ákjósanlegustu, og er frv. miðað við landshöfn á þeim eina stað sökum þess, að bygging slíks mannvirkis er svo mikið átak, að ekki er hugsanlegt, að því verði komið upp nema á einum stað í einu. Okkur virðist, að þótt höfnin í Njarðvík væri ekki tekin öll, gætu þar haft aðsetur um 150 bátar, en ef hún er tekin öll, mundu fleiri hundruð fiskibátar geta haft aðsetur þar. Nú er það áformið, að Keflavík sé tekin með, og liggja þessir tveir staðir svo nærri hvor öðrum, að ekki er fullur kílómetri á milli. Þar er dýpi geysimikið og þarf ekki að bæta miklu við til þess að þar geti fengið afgreiðslu eins stór skip og þörf krefur. Báðir staðirnir falla vel inn í heildina. - Kostnaður við þessa hafnargerð á báðum stöðunum er áætlaður 10 millj. kr. Fyrstu framkvæmdir í Njarðvík yrðu þær, að komið yrði upp afgreiðslustöðum og uppfyllingu fyrir báta, og aukið við framkvæmdir í Keflavík vegna stórskipa. Ætlazt er til, að þarna rísi upp allt tilheyrandi útgerð, frystihús, verbúðir og annað, sem útgerðin þarfnast. Ekki þarf að gera ráð fyrir, að allt þetta verði gert í einu, en við væntum þess, að á tveimur næstu árum komist upp mannvirki fyrir 150 báta. Nú er svo ástatt, að bátar geta varla fengið viðlegu þarna, svo að viðunandi sé, og geta þeir af þeim sökum ekki verið eins lengi og ella mundi. Reynslan sýnir, að tjón verður helzt á skipum, er þau eru að ná landi, eða yfir 50%. Þannig er ástandið nú, og má því geta nærri, hvernig það verður, þegar flotinn er orðinn stærri, sem ekki er langt að bíða. Ég vil bæta því við, að ríkisstj. hefur sætt allan þann ágreining, sem um staðina var, og mun vel á veg komið, að höfnin geti fengið það land, sem hún þarfnast, við skynsamlegu verði. Ýmsir eru þeirrar skoðunar, að setja beri landshöfn þar, sem þegar er kominn kaupstaður, en sú skoðun er á misskilningi byggð. Það er æskilegast, að landið sé ósnortið. Það kemur í ljós, þegar landshöfn á að koma þar, sem mannvirki hafa þegar verið gerð, og verður að kaupa þau. Þar sem við tölum um, að ríkissjóði verði heimilað að kaupa mannvirki í Keflavík og Njarðvík, innan væntanlegrar landshafnar, fyrir kostnaðarverð, vil ég taka það fram, að kostnaðarverð þýðir það fé, sem sveitarfélagið hefur lagt í þau, en ekki þar með það fé, sem ríkissjóður hefur lagt fram áður. Ég vil að lokum biðja hæstv. forseta og hv. þd. að vísa frv. til 2. umr. að þessari umr. lokinni, en til n. þarf það ekki að fara, því að það er flutt af nefnd.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti. Ég skal skýra frá því, að Farmanna- og fiskimannasamband Íslands sendi sjútvn. tilmæli um, að hún flytti till. um breyt. á l. nr. 68 12. apríl 1945, um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum. Sú breyt. er á þá leið, að í stað þess, að nú er það skilyrði til þess að fá stýrimannsskírteini, að maðurinn hafi stundað siglingar í 18 mánuði á skipum yfir 60 rúmlestir, þá verði ekki annað skilyrði sett en að maðurinn hafi stundað siglingar í 36 mánuði á skipum, sem eru 30 rúmlestir eða stærri. Þessi breyt. hefur ekki annað í för með sér en það, að það er ekki víst, að sá, sem hlýtur stýrimannsskírteini, hafi nokkurn tíma verið á stórskipi, þó að líkindin séu meiri til þess, því að skipin stækka, þau nýju eru stærri en þau, sem hverfa af sjónarsviðinu. Þar sem það er Farmanna- og fiskimannasambandið, sem leggur til, að þessi skilyrði séu lækkuð, er ekki líklegt, að þessi aðili sé með því að vinna að því, að stéttin fyllist meira en rétt er. Nefndin sendi frv. þetta skólastjóra sjómannaskólans til umsagnar. Hann hefur lagt til, að ákvæðin um stærð skipanna séu rýmkuð dálítið, en vill ekki ganga inn á það, sem farið er fram á í frv., til fullnustu. Eftir að sjútvn. hafði athugað málið, vildi hún fylgja því eins og það kom frá Farmanna- og fiskimannasambandinu. Mótmæli skólastjórans eru þau, að sá, sem fær stýrimannsréttindi, þurfi að hafa siglt á stóru skipi, til þess að vera fullfær um að vera verkstjóri á stóru skipi, þurfi hann að vera kunnugur þeim tækjum, sem þar eru. Þar sem við erum að auka skipaflotann stórkostlega, fannst okkur nefndarmönnum þörf á að liðka þessi ákvæði sem mest og teljum okkur ekki hafa teflt á tæpt vað, þar sem tillagan er komin frá þeim aðilum, sem ekki ættu að hafa áhuga á að fylla stéttina um of. Ég vil fara þess á leit, að málinu verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. Það er flutt af nefnd og þarf þess vegna ekki að fara til nefndar.