Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á undanförnum árum hefur nokkrum sinnum veríð breytt ábúðarlögunum og oftast í þá átt að setja strangari ákvæði um skyldur jarðareiganda eða landsdrottins og á þann hátt að nokkru leyti rýra hans vald yfir sinni eign. Þetta hefur nú, því miður, ekki komið að því haldi, sem til hefur verið ætlazt, og það er kannske fyrst og fremst fyrir það, að sá aðili, sem lengst og mest hefur brotið gegn ákvæðum ábúðarlaganna, er ríkið sjálft. Ríkið sjálft - og þess starfsgreinar - á langflestar af þeim jarðeignum í landinu, sem ekki eru í sjálfsábúð, og það hefur brugðizt mest þeirri skyldu að gera þær umbætur á jörðunum, sem lögin ákveða. Ábúðarlögin, eins og þau eru nú, eru nú ekki eldri en frá 8. febr. 1951, en í því litla frv., sem hér liggur fyrir og flutt er af hv. landbn., er eitt nýmæli, og það nýmæli er aðeins það, að jarðareigandi, sem ekki treystir sér til eða ekki vill byggja upp á sinni jörð, skuli vera skyldur til að gefa ábúanda veðleyfi, þannig að hann megi veðsetja jörðina fyrir láni, sem út á hana fæst, til þess að hann geti byggt upp á jörðinni. Ég er eins og aðrir hv. nm. samþykkur þessari breytingu, og er ég þó ekkert sérlega bjartsýnn á, að þetta komi að miklu haldi þegar til framkvæmdanna kemur, vegna þess að ég held, að það verði tiltölulega fáir ábúendur, sem treysta sér til að byggja upp á sinni ábúðarjörð, þó að þeir fái veðleyfi og geti fengið þau lán, sem um er að ræða, og þetta er m.a. vegna þess, hve þröngt er um lánsfé, en dýrt að byggja. Hins vegar, eins og tekið er fram í grg. fyrir þessu frv., er ég því ósamþykkur að setja inn í þessi lög sérstök sektarákvæði varðandi þetta eina atriði, og það er vegna þess, að ef það væri gert eins og hér er lagt til í frv., þá liti það þannig út, að þetta ákvæði væri þýðingarmeira, en öll önnur ákvæði ábúðarlaganna og því væri það skaðsamlegra að brjóta gegn þessu ákvæði, heldur en öllum hinum. Ég legg því til í brtt., sem ég hef flutt og er á þskj. 163, að síðari hluti 1. gr. orðist eins og þar hermir, og það er að vísa til hinna almennu sektarákvæða ábúðarlaganna varðandi þetta atriði elns og öll önnur. Og ég skal, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp þá grein, sem ég vitna til og snertir öll ákvæði ábúðarlaganna. Það er 54. gr. l. og hljóðar þannig: „Brot gegn ákvæðum þessara laga varða sektum allt að 3 þús. kr. Mál út af brotum á l. þessum svo og rannsókn sú, er um ræðir í 2. gr., skulu sæta meðferð almennra lögreglumála.“ Ég sem sagt legg til, að brot gegn þessu ákvæði um veðleyfi heyri eins og öll önnur ákvæði laganna undir þetta almenna sektarákvæði, það sé ekki farið að setja inn í þessi l. sérstök ákvæði um háar sektir, ef brotið er gegn því. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um málið eða mína brtt.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Skagf., sem var frsm. þessa máls, er ekki viðstaddur nú, svo að ég vildi gera ofur litla grein fyrir þeirri breytingu, sem meiri hl. landbn. varð sammála um. Hv. þm. A-Húnv. hefur nú komið fram með brtt. varðandi sektarákvæði, sem sett var inn í þetta frv. Það er rétt, eins og þegar hefur verið tekið fram, að ábúðarl. eru ekki gömul, þ.e.a.s., þau voru endurskoðuð lítils háttar 1951, en þó ekki gerðar neinar mikilvægar breytingar á þeim. En það er líka alkunnugt, að ábúðarl. eru ein af þeim l. hér á landi, sem meira og minna eru brotin. Það hefur reynzt mjög erfitt að framfylgja l. á ýmsan hátt og m.a. vegna þess, að þegar um deilur hefur verið að ræða út af þeim og jarðir hálfpartinn farið í eyði og sveitarstjórnir átt að sjá um, að þær byggðust aftur, eða taka á þeim málefnum eins og ber samkvæmt ábúðarl., þá hefur það oft reynzt máttlaust bjá þeim. En ég held, að það hafi verið hér á hv. Alþ. fyrir ári, að það var gerð breyting á nýbýlal., þannig að nýbýlastjórn ásamt landnámsstjóra hefur frekara vald í þessum efnum, þegar um byggingu jarða er að ræða, eða getur gripið þar inn í sem óviðkomandi aðili, ef eitthvað sérstakt ber út af. En það skilur hver maður, að ef einstaklingur t.d. hér í Reykjavík á jörð og nytjar hana ekki sjálfur, en leigir hana einhverjum, og húsakynni eru orðin það hrörleg, að það reynist ókleift að búa í þeim, og viðkomandi aðili er skyldur að byggja upp á sinni jörð eftir ábúðarl., en neitar að gera það og neitar jafnframt að skaffa ábúandanum, ef hann vill byggja sjálfur upp á jörðinni, veðleyfi í þessari eign sinni, þá hlýtur þetta að leiða aðeins til þess eins, að jörðin fari í eyði. Hún fer í eyði eingöngu fyrir það, að þeim, sem hefur eignarréttinn á henni, er nákvæmlega sama, hvort hún er í byggð eða ekki. En slíkt hlýtur fyrr eða síðar að leiða til þess, að fleiri eða færri jarðir hér á landi fara í auðn. Og til þess að ráða ofur lítið bót á þessu atriði l. var borin hér fram brtt. frá landbn. En það, sem deilan stendur um innan n., er, hvort sérstök sektarákvæði eigi að gilda varðandi þetta atriði eða eingöngu þau sektarákvæði, sem gilda í lögunum. Ég fyrir mitt leyti lit svo á, að það sé svo mikil þröngsýni, ef viðkomandi landsdrottinn vill ekki með góðu leyfa eign sína til þess að veðsetja hana, að það eigi að refsa því frekar en öðrum ákvæðum laganna. Þess vegna er ég fylgjandi þeim sektarákvæðum, sem meiri hluti n. hefur borið fram. En það þarf ekki að skiljast þannig, að það verði þyngri refsing, en samkvæmt l., því að þetta ákvæði í frv. er frá 1.000 kr. til 10 þús., en hitt er allt að 3 þús. kr., þannig að það þarf ekki að fara fram úr því, sem er nú í lögum. En það getur líka verið um það stórvægilegt mál að ræða, að það sé virkilega þess vert að refsa því meira, en með 3 þús. kr. Og það er þýðingarlaust að vera að setja ákvæði í l., sem er ekki á neinn hátt hægt að framfylgja, og einmitt sektarákvæðið í frv. er til bóta í þessum efnum. Ég vil þess vegna mælast til þess fyrir hönd n., að hv. þd. athugi gaumgæfilega þetta mál og sjái sér fært að fylgja einmitt þessu ákvæði, því að það ætti út af fyrir sig að vera trygging, þegar um slík atriði er að ræða sem fyrr greinir.



Herra forseti. Þessi ágreiningur um sektarákvæðið varðandi þessi l. er nú ekki þannig vaxinn, að það sé beint ástæða til að gera þetta að neinu kappsmáli, enda er það ekki frá minni hálfu. En hins vegar tel ég það vera hálfpartinn afkáralegt að fara að setja inn sérstök sektarákvæði í þessi stóru og viðtæku lög varðandi þetta eina atriði, sem hér er farið fram á að bresta, því að það mætti skoðast svo, að þetta væri þá mikilsverðara ákvæði, heldur en öll önnur ákvæði ábúðarlaganna. En ég fyrir mitt leyti lit alls ekki þannig á. Ég tel, að mörg ákvæði ábúðarl. séu miklu mikilsverðari heldur en þetta ákvæði, og þó að ég sé með því, þá sé ég ekki neina ástæðu til að fara að setja inn sérstök ákvæði um sektir gegn brotum á því, heldur að vísa eingöngu til þeirra almennu sektarákvæða varðandi öll lögin í heild. - Eins og hv. þm. Dal. tók fram og rétt er, þá getur það út af fyrir sig orkað tvímælis, hvort það yrðu hærri sektir gegn brotum á þessu ákvæði eftir því, sem hér er tiltekið í frv., heldur en samkvæmt l. eins og þau eru og samkvæmt minni till. En það, sem mér finnst sérstaklega athugavert í því sambandi, er það, að ég tel þetta hálfafkáralegt, og svo enn fremur að fella það inn í sekt, að það skuli varða dagsektum, sem hvergi þekkist annars staðar í þessum l., ef jarðareigandi, hver sem hann er, vill ekki svara á ákveðnum tíma þeirri beiðni ábúanda að veita veðleyfi eða gefa loforð um að byggja upp á jörðinni.



Herra forseti. Það virðist vera nokkuð útbreidd skoðun, að iðnaðurinn í landinu sé tiltölulega lítilsverð atvinnugrein, og ég gæti meira að segja trúað því, að ýmsir hv. alþm. hefðu naumast gert sér það fullljóst, hvílíka geysilega þýðingu iðnaðurinn hefur þegar fyrir atvinnulíf landsmanna. Ég hafði t. d. sjálfur ekki gert mér þess fulla grein, að samkv. nýjustu skýrslum virðist svo sem iðnaðurinn sé orðinn annar aðalatvinnuvegur íslenzku þjóðarinnar. Samkv. skýrslum virðist mega lesa þróun iðnaðarins, frá því að hans er fyrst getið á skýrslum, eitthvað á þessa leið í sem allra stytztu máli: Árið 1860 stundar 1,1% af þjóðinni handverk og iðnað, um 1880 er þetta orðið 2,1%, um 1890 er þetta 2,6%o, árið 1910 er það orðið 8,3%, sem stunda handverk og iðnað, og 10 árum síðar, 1920, eru það 11,3%, 1930 eru það 18,9%, og samkv. seinasta aðalmanntali, en það er eingöngu í sambandi við aðalmanntöl, sem skýrslum er einnig safnað um atvinnuskiptingu þjóðarinnar, eru það 21,3% af íslenzku þjóðinni, sem hafa handverk og iðnað sem aðalatvinnu. Þá er það þannig við sama manntal, 1940, að af landbúnaði lifa 30,6% og af sjávarútvegi eða fiskveiðum 15,9%. M. ö. o., iðnaðurinn virðist um 1940 vera orðinn annar aðalatvinnuvegur þjóðarinnar, og þegar menn líta yfir þá þróun, sem átt hefur sér stað síðan 1940, virðist ekki vera nokkur vafi á því, að nú muni um 25% þjóðarinnar lifa af iðnaði, eða fjórði hver Íslendingur. Það mætti nú spyrja t. d. á þá leið, hvort íslenzkur iðnaður muni nú hafa þróazt á þennan hátt í skjóli lögverndar eða þrátt fyrir löggjöf, og ég verð a. m. k. að segja það sem mína skoðun, að ég held, að það verði heldur að segja það, að þessi þróun iðnaðarins hafi átt sér stað þrátt fyrir íslenzka lagasetningu, en ekki í skjóli hennar. Það verður varla um það deilt, að íslenzka þjóðin á mjög mikið undir sjávarútvegi og siglingum, og mætti því ætla, að skipasmíðar væru viðurkenndar í tölu þeirra iðngreina, sem landsmenn hlytu að láta sig miklu varða og bera fyrir brjósti að efla með hverju móti, sem hægt væri, þ. á m. með lagasetningu. En það virðist samt vera fjarri því, að svo sé. Það er t. d. staðreynd, að háa tolla ber að greiða af efni til skipa og efni í vélar, og enn fremur ber að borga háa tolla af vélum, sem fluttar eru inn sem verzlunarvara, en þegar skip eru flutt inn fullunnin frá útlöndum, þá eru þau með öllu tollfrjáls samkv. íslenzkri tollalöggjöf, og sama er að segja um vélar og vélahluta til skipa. Nú er þó kunnugt, að mörg stærstu iðnfyrirtæki landsins eru einmitt iðnfyrirtæki í skipasmíðaiðnaði, og það er þess vegna geysileg skattlagning, sem þessi iðngrein verður fyrir. Það virðist tvímælalaust hafa verið miklu fremur litið á tekjuþörf ríkissjóðsins heldur en hitt, hversu ríka nauðsyn bæri til þess að efla þessa starfsemi í landinu, hjálpa til þess með löggjöf, að íslenzkur iðnaður yrði einn af aðalatvinnuvegum þjóðarinnar. Ég hef fengið upplýst hjá skipaverkfræðingi, sem er í þjónustu Fiskifélags Íslands, að í efniskostnaði 60 rúmlesta fiskibáts felist t. d. verðtollsupphæð, sem nemi kr. 19.235,00, enn fremur nokkur hundruð krónur í vörugjald og í þriðja lagi kr. 21.172,00 í söluskatt, og vegna bátagjaldeyrisfyrirkomulagsins séu af efniskostnaði í slíkan bát greiddar kr. 18.457,00, eða með öðrum orðum, að tollar samkv. tollskrá og samkv. ákvæðunum um söluskattinn og bátagjaldeyrinn séu af efnisverði 60 tonna báts, sem er um 350 þús. kr., borgaðar á þennan hátt yfir 60 þús. kr. Þegar nokkur smærri gjöld eru svo tekin með, þá verður þetta alls um kr. 70.500.00, sem borgaðar eru til ríkisins í tolla og skatta af efni til 60 tonna báts, eða um 1.175 kr. á hverja smálest í slíkum bát, sem er fiskibátur af meðalstærð. Þetta sýnast vera gífurlegar skattaálögur, sem hljóta að verka á þann hátt, að lagður sé steinn í götu íslenzks skipasmíðaiðnaðar. eða réttara sagt, það verkar eins og verndartollur á erlendum skipasmíðum gagnvart hinni íslenzku starfsemi á þessu sviði. Ég held, að það hljóti nú að vera frekar vegna þess, að mönnum hafi yfirsézt í þessu efni, heldur en að þetta sýni hug ráðandi manna og flokka í landinu til iðnaðarins, og hlýtur þá að vera auðsætt mál, að það þurfi ekki að heyja neina baráttu fyrir því að fá þetta lagfært. Þetta frv. fer fram á leiðréttingar á því ranglæti, að skip, sem flutt eru fullgerð frá útlöndum, eru tollfrjáls, en hins vegar greiddir geysiháir tollar af öllu efni, sem íslenzkir skipasmiðir vinna úr, og skal ég ekki fara mörgum orðum um, hversu sjálfsagt það er, að slík leiðrétting fáist fram. Það mætti kannske hugsa sér að fara aðra leið, það skal ég fúslega játa. Það mætti ef til vill hugsa sér að tolla innflutning erlendra skipa, en ef til vill þekkist það ekki annars staðar og þykir því ekki frambærileg leið, en þá sýnist ekki önnur leið vera fær, heldur en sú að skerða að vísu tekjur ríkissjóðs og auðvelda þar með, að sú starfsemi geti farið fram innanlands, sem hefði ekkert smávægilega þýðingu í atvinnulífinu eins og nú standa sakir. Um það verður ekki deilt, að Íslendingar eru vel kunnandi í þessum efnum, þeir kunna vel að smiða bæði trausta, vandaða og góða fiskibáta og eru orðnir allfærir líka í ýmiss konar stórskipasmíði, og þetta hvort tveggja hefur verið og á að vera verulegur þáttur í íslenzku atvinnulífi. Ég hef fengið skýrslur um það, að á 5 ára tímabili, 1915–20, voru hvorki meira né minna en smíðuð hér á landi 157 skip, nærri því 2.000 rúmlestir að stærð. Síðan virðist þróunin vera afar hæg, þangað til á áratugnum milli 1940 og 1950. Þá eru smíðuð 120 skip, samtals rúmar 5.000 smálestir, eða rúmar 500 smálestir á ári. Þá voru margar skipasmíðastöðvar starfandi víðs vegar um land, - ég hygg, að þær muni hafa verið upp undir 20, - og á mörgum þessum skipasmíðastöðvum voru starfandi skipasmiðir þetta milli 20 og 30 og upp í 40 manns, og þetta hafði þýðingu í atvinnulífi ýmissa bæja hér á landi. En núna á seinustu árunum hefur brugðið svo við, að skipasmíðarnar, sérstaklega smíðar fiskibáta, hafa nálega með öllu fallið niður. Skýrslur segja, að á árinu 1950 hafi ekkert skrásetningarskylt skip verið smíðað hér á landi, og á árinu 1951 er aðeins smíðað eitt einasta skip hér á landi í íslenzkri skipasmíðastöð, einn 100 rúmlesta bátur á skipasmíðastöðinni á Akranesi. Ég þekki líka til þess t. d. vestur á Ísafirði. Þar var á árunum milli 1940 og 1950 starfandi skipasmíðastöð, sem smíðaði hvern fiskibátinn á fætur öðrum. Þessir bátar reyndust mjög vel og eru taldir meðal beztu báta í íslenzka fiskiskipaflotanum, engu síðri en þeir, sem um líkt leyti voru smíðaðir erlendis, en þessi skipasmíðastöð hefur nú orðið að leggja niður sína starfsemi að því er allt nýsmíði snertir og fjöldi manns þar með orðið atvinnulaus. Og þannig er sagan í kringum allt landið. Skipasmíðastöðvarnar, sem störfuðu með blóma fyrir nokkrum árum, eru núna vettvangur atvinnuleysis, hafa engin verkefni önnur en þau, sem til falla í sambandi við viðgerð skipa. Hinum stærri skipasmiðastöðvum, sem fást við stórskipasmíði, hefur hins vegar verið íþyngt með stórfelldri skattlagningu á öllu því efni, sem íslenzkir skipasmiðir vinna úr, eins og ég hef þegar gert grein fyrir, þó að ég hafi aðeins tekið smávægilegt dæmi úr smáskipaiðnaðinum. Ég vona að hv. alþm. beri ekkert á milli um það, að það þurfi að gera ráðstafanir til að vinna íslenzka skipaiðnaðinn upp aftur og að við tökum þegar til starfa um það að smíða okkar fiskibáta að öllu leyti innanlands. Á seinustu árum, þegar engin endurnýjun hefur átt sér stað, hefur fiskibátaflotinn fyrnzt og gengið úr sér, og þarf því að gera meira átak en ella til þess að vinna það starfsleysistímabil upp. Á sama tíma hefur verið mjög torveldað að fá fiskibáta flutta inn fullgerða frá útlöndum, og er mér kunnugt um eina slíka sorgarsögu úr mínu byggðarlagi. Það gerðist á s. l. ári, að það fórst bátur frá Bolungavík, og útgerðarmaðurinn, sem var sterkefnaður og hafði fullan hug á því að bæta þetta skarð sem allra skjótast, sótti til fjárhagsráðs um leyfi til þess að fá slíkan bát smíðaðan í Danmörku og fluttan inn. Hann átti í löngu stríði, eins og menn munu nú almennt eiga við þá góðu stofnun fjárhagsráð og voldugu, en fékk engin jákvæð svör lengi vel. Þar kom þó, að honum voru veitt leyfi til þess að fá smíðaðan bát í Danmörku, og þá hélt þessi ágæti útgerðarmaður, að stríðið væri unnið við stjórnarvöld til þess að fá þarna smíðaðan bát, sem átti að fylla skarð báts, sem hafði farizt. Og byggðarlagið stóð þannig, að þetta skarð varð að fylla. Það voru ekki nema 3 vélbátar til í 700 manna þorpi, og atvinnulífið þarna hafði orðið fyrir áfalli, sem þessi viðkomandi maður vildi bæta sem skjótast. Hann sendi því umboðsmann til Danmerkur til þess að semja um smíði báts. Það var gengið frá samningum, og svo átti að fara að fullnægja samningunum núna á þessu sumri. En þá var viðkomandi atvinnurekandi, sem hafði látið semja um smíði báts í Danmörku, gerður að svikara í raun og veru að samningnum. Hann sagði núna fyrir örskömmu, að hann yrði sennilega að borga sektir og yrði að rifta samningnum og hverfa þannig frá því að fá þennan bát smíðaðan. Þannig var hans saga, og gat ég ekki láð honum það, að hann var æfa reiður yfir því, hvernig allar leiðir virtust vera lokaðar um það að halda skipastól þessa litla kauptúns óskertum. Meðal annars taldi hann, að það væri vegna ákvæða íslenzkrar skattalöggjafar, sem það hefði sýnt sig undireins, að það væri útilokað að smíða bátinn innanlands vegna þess, hversu miklu dýrari hann yrði hér vegna hinna stóru upphæða, sem færu í skattlagningu af starfi hinna íslenzku smiða, sem kæmu til með að vinna að byggingu slíks báts. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta frv. Ég tel, að það liggi í augum uppi, að íslenzkum löggjafa beri skylda til að létta tollum og sköttum af þeirri innlendu starfsemi, sem er því samfara, að við byggjum sjálfir okkar bátaflota upp, og létta jafnframt sams konar sköttum af þeim starfandi mönnum, sem vinna í stórskipaiðnaðinum hér á landi. Ég treysti því, að þetta frv. fáist samþ., og legg til, að frv. að lokinni þessari umr. verði vísað til iðnn.



Herra forseti. Mér þykir ástæða til að segja aðeins örfá orð í tilefni af þessu frv., sem hér er til umr. Þetta mál hefur verið í athugun í Sjálfstfl. nú undanfarnar vikur og raunar oft áður verið á það minnzt vegna þeirrar brýnu nauðsynjar, sem fyrir því er, að breytingar verði gerðar frá því skipulagi, sem nú ríkir í þessum efnum. Ég treysti mér þó ekki til að segja um það á þessu stígi málsins, hvort sú leið, sem bent er á í þessu frv., mundi vera sú æskilegasta, og dreg ég það raunar nokkuð í efa. Aðalatriði málsins er, að það verður á engan hátt stutt skynsamlegum rökum, að ef bátur er fluttur til landsins fullsmíðaður, þ. e. a. s., ef smíðalaun bátsins hafa fallið til erlendra manna, þá skuli allur efniviður til bátsins raunverulega vera skattfrjáls, eins og þetta er í framkvæmdinni. Það nær auðvitað ekki nokkurri átt að verðlauna þá aðferð, að smíðalaunin falli öll utan við íslenzka hagsmuni. En ef báturinn er smíðaður á Íslandi, þar sem fjöldi manns kann vel til þeirra verka og þarf á þessari atvinnu að halda, þá skuli, eins og hv. flm. skýra frá í sínu frv., vera teknir tugir þúsunda af efni í bátinn í tollum í ríkissjóðinn. Ég vil þess vegna gjarnan fyrir mitt leyti leggja þessu máli í einu eða öðru formi lið, því að það er ekki hægt að mæla í gegn annars vegar þörfinni og hins vegar því, að þetta er leiðrétting á órökréttri hugsun. Ég tel hins vegar ekki hægt að aðhyllast þá uppástungu, sem hv. flm. varpaði fram, að þetta mætti jafna með því að tolla innflutta báta. Það er rétt, að það leiðréttir rökrétta hugsun í þessum efnum, en hins vegar gerir það náttúrlega hag hins aðilans, sem hér á hlut að máli sjávarútvegsins, ekki nægjanlega hátt undir höfði. Þá vil ég enn fremur leyfa mér þegar á þessu stigi málsins að benda á, að ef menn á annað borð geta aðhyllzt þessa hugsun, hvort það þætti þá ekki, ef hnigið er að skynsamlegum úrræðum í þessum efnum, eðlilegri og hagkvæmari leið til úrbóta, að í stað þess, eins og frv. fer fram á, að tollar skuli endurgreiddir, þá sé ákveðið, að allir tollar skuli eins og nú renna í ríkissjóðinn, en ríkissjóður aftur greiða í verðlaun svipaða upphæð á hvern bát, sem smíðaður er og þá mundi væntanlega finnast sæmilega réttlátur mælikvarði fyrir með því að ákveða gjaldið visst á smálest. Ég varpa þessu bara fram til athugunar.



Herra forseti. Ég vil mjög þakka hæstv. atvmrh. fyrir hans undirtektir undir þetta mál. Ég held það verði ekki hægt að deila um það, að þetta frv. fer fram á leiðréttingu á auðsæju ranglæti, sem hefur bitnað þunglega á íslenzku atvinnulífi, og því megum við sízt við eins og sakir standa nú. Ég tel, að það sé ekki nema sjálfsagður hlutur að vera til viðtals um hvers konar breytingar á þessu frv. og fara hverja þá leið, sem hægust þykir til þess að fá þetta ranglæti leiðrétt. Okkur flm. er ekkert sérstakt kappsmál, að það sé endilega nákvæmlega í því formi sem við leggjum til. Það, sem er aðalatriðið fyrir okkur, er að fá þetta ranglæti leiðrétt. Og við teljum raunar eðlilegast, að tollarnir, sem ríkisstj. tekur af þessari starfsemi, sem á að fara fram hér í landinu, en ekki erlendis, verði endurgreiddir, þegar skip hefur verið smíðað í íslenzkri skipasmíðastöð eða þegar unnið hefur verið úr hráefninu. Það er ekki auðvelt að koma því við að láta ekki koma til þessarar tollgreiðslu, því að þegar efniskaupandinn kaupir efnið, er ekki gott að vita, hvort hann notar það endilega til skipasmíðaiðnaðarins eða til einhverra annarra hluta, t. d. að því er timbrið snertir. Og skattaákvæðin í tollskránni eru a. m. k. á 57 stöðum snertandi efni til skipasmíða, að því er mér hefur tjáð hinn glöggi og samvizkusami skipaverkfræðingur Bárður G. Tómasson. Það er því varla framkvæmanlegt öðruvísi, en sem endurgreiðsla, þegar skip hefur verið smíðað. En það er sennilega vel framkvæmanlegt, að því er a. m. k. fiskibáta snertir, að ákveða það með vissri upphæð á smálest, því að slík skip eru smíðuð eftir nákvæmum skipasmíðareglum, og það fer nákvæmlega sama efnið í rúmlest hvers báts, vegna þess að þetta ákvarðast alveg af skipasmíðareglunum, hversu efnismikill bátur skuli vera, og það eru sömu reglur sem gilda um styrkleika báta frá 20 til 80 lestir, hefur hann einnig tjáð mér. - Ég skal því ekki ræða frekar um þetta mál, en aðeins láta það í ljós, að við flm. erum fúslega til viðræðu um hverjar þær breytingar, sem til mála kæmi að gera á þessu frv., að því tilskildu að ,að því sé stefnt að ná sem allra bezt höfuðtilganginum, að létta af því ranglæti, sem nú ríkir í þessu efni.